open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
TIF Minerva

**Turn- og Idrettsforeningen Minerva** er eit idrettslag heimehøyrande i Lillestrøm i Akershus. Laget vart skipa i 1918 og var aktiv innom turnsport og friidrett. Etter andre verdskrigen utvikla laget seg til eit friidrettslag. 

Minerva utmerkte seg særleg i tida 1980-2000, laget knytte då til seg utøvarar frå andre delar av landet, sånne som Trine Solberg Hattestad, Hanne Haugland, Lars Ove Strømø, John Halvorsen, Bo Breigan, Håkon Särnblom, Anne Brit Skjæveland, Tor Øivind Ødegård, Atle Lunn, Gaute M. Gundersen, Toril Hatling og Monica Grefstad. Desse utøvarane og andre medlemer sanka ei rekke gullmedaljar i norske meisterskap i friidrett.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Minerva Friidrett|Minerva Friidrett]]» frå ,  den 17. juni 2025.*
Philodice

***Philodice*** er ei biologisk slekt av kolibriar i stammen Mellisugini, «bikolibriar». Slekta omfattar berre to artar, heimehøyrande i neotropane, med oppstykka utbreiing frå Costa Rica i det austlege Mellom-Amerika til sørlege Ecuador i det nordvestlege Sør-Amerika. 

Det maskuline slektsnamnet *Philodice* kjem frå gresk mytologi: *Filodice*, kona til Leucippos og dotter av Ínako.

## Kjenneteikn

Kolibriane i denne slekta måler om lag 9 cm i lengd for hannar og 7,5 cm for hoer, tydeleg kjønnsdimorfisme i storleik.
Hannane har ein raudleg-purpur glinsande strupeflekk, raudbrun nedre buk, grøn overside og ein sterkt kløyvd hale med smale fjør.
Hoene har lys brunaktig kvit strupe og brystband, grøntspragla bryst, resten av undersida er raudbrun eller bleikbrun, oversida er grøn; stjerten er avrunda.

## Systematikk og taksonomi
Slekta *Philodice* vart føreslått av dei franske ornitologane Étienne Mulsant, Jules Verreaux og Édouard Verreaux i 1866, med *Trochilus mitchellii* som typeart, no kjend som *Philodice mitchellii* (purpurkolibri).

Dei to artane vart tidlegare plasserte i slekta *[[Calliphlox]]*. Fylogenetiske studiar viste at dei dåverande artane *Calliphlox bryantae* og *Calliphlox mitchellii* danna ein klade saman med slektene *Eulidia*, *Microstilbon* og *Chaetocercus*, og dei vart difor flytta til den attoppretta slekta *Philodice*.

### Artsoversyn
Slekt *Philodice*  i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V15.1, 2025, med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*. Verdas naturvernunion, IUCN, har vurdert begge artane som livskraftige:

## Kjelder

**Første versjon av denne artikkelen var basert på «[[:es:Philodice (Trochilidae)|Philodice (Trochilidae)]]» frå , den 17. juni 2025*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
GBU-43/B MOAB

**GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast Bomb** (avstytt **MOAB**, med tilhøyrande kallenamn *Mother of All Bombs*)  er ei GPS-assistert amerikansk bombe som er utforma for å skada underjordisk infrastruktur. Ho er den største konvensjonelle bomba i det amerikanske arsenalet.

## Kjelder




## Bakgrunnsstoff
Nordisk meisterskap i skiskyting 1970

**Nordisk meisterskap i skiskyting 1970** vart avvikla i Hämeenlinna i Finland helga 7.–8. mars. 

Meisterskapen omfatta ein 20 kilometer og ein stafett for menn. Ein nordisk juniormeisterskap vart avvikla same stad samstundes.

### 20 km



**Dato**: 7. mars



### 4 x 7,5 km stafett



**Dato**: 8. mars 



## Kjelder
*Arbeiderbladet, 9. mars 1970
Magnus Johansen

**Karl Magnus Johansen** () var ein norsk arbeidsmann og politikar frå Tune i Østfold. Han representerte valkrinsen Østfold i Stortinget frå 1937–40 og 1945.

Johansen var til sjøs i fem år, før han i 1905 byrja arbeide på Borregaard. Åra 1907-10 gjekk han samstundes Sarpsborg tekniske kveldsskule og i 1911 tok han handelsskule Frå 1911 til 1916 arbeidde han i Tune elektrisitetsverk, og 1916-19 var han styrer av Skoger elektrisitetsverk. Etter to år som anleggsleiar ved National Industri, var han frå 1921 til 1956 montør i Tune elektrisitetsverk.

Johansen var medlem i Tune kommunestyre frå 1913 til 1940, mange periodar hadde han sete i formannskapet, Han var varaordførar 1934–36. Han var landsstyremedlem 1923-30 og 1933-39 i Arbeidarpartiet. Hausten 1936 vart han vald til stortingsmann frå Østfold for Arbeidarpartiet. På Tinget var han nestformann i Justiskomiteen.
Under andre verdskrigen deltok han i motstandsarbeid, og vart arrestert 1. desember 1943.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Magnus Johansen|Magnus Johansen]]» frå ,  den 17. juni 2025.*
Archilochus

***Archilochus*** er ei biologisk slekt av kolibriar i stammen Mellisugini, «bikolibriar». Slekta omfattar berre to artar, og begge er hekkefuglar i Nord-Amerika, samla sett frå austlege Canada til sør i USA. Dette er trekkfuglar som migrerer sørover til Mexico og Mellom-Amerika, heilt til Panama, i dei nordlege vintermånadene. Rubinstrupekolibrien kryssar Mexicogolfen under trekket.

Det maskuline slektsnamnet *Archilochus* viser til den greske diktaren Arkhilokhos frå øya Paros, som levde rundt år 650 f.Kr., kjend for sin frekke, originale stil og for å utfordre det som var rekna som normalt eller respektabelt.

## Kjenneteikn

Kolibriane i denne slekta er mellom 7 og 9 cm lange. Dei har svarte, lett nedoverbøygde nebb, og hannane har grøn overside og gråkvit underside med grøne flankar.
Rubinstrupekolibri (*A. colubris*) har ein metallisk raud strupeflekk, medan svartstrupekolibri (*A. alexandri*) har ein fløyelssvart strupeflekk med fiolett glans nedst.
Hoene har gråkvit underside utan den karakteristiske strupeflekken til hannar.
Begge artane er svært vanlege i eit breitt spekter av habitat innan dei store utbreiingsområda sine.

## Systematikk og taksonomi
Slekta *Archilochus* vart føreslått av den tyske ornitologen Ludwig Reichenbach i 1854, og typearten vart ved monotypi definert som *Trochilus alexandri*, no kjend som *Archilochus alexandri* (svartstrupekolibri).

### Artsoversyn
Slekt *Archilochus*  i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V15.1, 2025, med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*. Verdas naturvernunion, IUCN, har vurdert begge artane som livskraftige:

## Kjelder

**Første versjon av denne artikkelen var basert på «[[:es:Archilochus|Archilochus]]» frå , den 17. juni 2025*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
NM i friidrett 1924

**Noregsmeisterskapen i friidrett 1924**, hovudmeisterskapen, vart avvikla på Frogner stadion i Oslo frå laurdag 16. til måndag 18. august. Milløpet vart avvikla sundag 22. juni i Tønsberg.

Charles Hoff, medlem i Torshaug Idrettsforening, vann tre tevlingar og vart tildelt kongepokalen.

### 100 meter




### 200 m




### 400 m




### 800 m




### 1500 m




### 5&nbsp;000 m




### 10&nbsp;000 m




### 110 meter hekk




### 400 m hekk




### 4 x 100 meter stafett




### Høgdehopp




### Stavhopp




### Lengdehopp




### Tresteghopp




### Kulestøyt (med begge hender)




### Diskoskast (med begge hender)




### Sleggjekast




### Spjutkast (med begge hender)




## Kjelder
*''Norsk fri-idretts historie fra 1896 til 1950''. Oslo 1952 
*Aftenposten, 18. august 1924 
*Aftenposten, 19. august 1924
NM i symjing 2016

**Noregsmeisterskapen i symjing 2016** vart avvikla i Kristiansand dagane frå 14. til 17. juli. Meisterskapen omfatta 34 individuelle tevlingar og 6 stafettar, likt fordelt på menn og kvinner.

Kongepokalane vart tildelt Susann Bjørnsen frå Setermoen Svømmeklubb og Henrik Christiansen frå Skjetten Sportsklubb.

## Menn
### 50 meter fri




### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 1500 m fri




### 50 meter rygg




### 100 m rygg




### 200 m rygg




### 50 meter bryst




### 100 m bryst




### 200 m bryst




### 50 meter butterfly




### 100 m butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kvinner
### 50 meter fri




### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 800 m fri




### 50 meter rygg




### 100 m rygg




### 200 m rygg




### 50 meter bryst




### 100 m bryst




### 200 m bryst




### 50 meter butterfly




### 100 m butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:NM i svømming langbane 2016|NM i svømming langbane 2016]]» frå ,  den 19. juni 2025.*
GBU-57A/B MOP

** GBU-57A/B MOP (Massive Ordnance Penetrator)** er amerikansk bunkerbombe. Bomba veg  og skal kunna nå gjennom 60 meter med betong før ho detonerer.

## Kjelder




## Bakgrunnsstoff
EHF-meisterligaen i handball 2025/Menn

**Meisterligaen i handball 2025 for menn** var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til 11. september 2024. Turneringa med 16 deltakande lag opna med seriespel i to grupper à 8 lag. Dei to beste laga i dei to gruppene gjekk rett til kvartfinalane, laga på plassane 3-6 møttest til cupspel om plass i kvartfinalane. Laga som vann kvartfinalane møttest til sluttspel i Köln 14. og 15. juni.

Sportclub Magdeburg triumferte i turneringa ved å vinne over Füchse Berlin. I semifinalen vann Magdeburg 31–30 over spanske FC Barcelona. I kvartfinalane slo Magdeburg ut ungarske KC Veszprém med siffera 54–53. Det var femte gongen SC Magdeburg vann EHF-meisterligaen, den forrige triumfen var frå 2023.

## Sluttspelet
***Semifinalane:**
*Füchse Berlin – HC Nantes 34–24
*SC Magdeburg – FC Barcelona 31–30
***Bronsefinalen**:
*HC Nantes – FC Barcelona 30–25

### Finalen
Füchse tok leiinga 5–3 , før Magdeburg snudde til 8–6. Magdeburg gjekk i tre måls leiing på 13–10 og fire måls føring på 15–11. Ved pause leia Magdeburg 16–12. I den andre omgangen styrte Magdeburg kampen, laget leia 23–17 etter 43 minutts spel. Knapt ti minutt før full tid reduserte Füchse til 24–27. Men Magdeburg svarte med to strake skåringar, og sigeren var sidan aldri truga. Til sist vann Magdeburg med 32 mål mot 26.

**Magdeburg**s Gísli Kristjánsson vart toppskårar i oppgjeret med 8 nettkjenningar. Elles skåra Felix Claar og Ómar Ingi Magnússon kvar sine 6 mål, medan Magnus Saugstrup og Daniel Pettersson skåra 3 gongar, Albin Lagergren og Lukas Mertens, begge 2 mål, Antonio Serradlilla og Philipp Weber 1 mål kvar. Lagkapteinen Christian O'Sullivan, Michael Damgaard og Oscar Bergendahl kom ikkje på skåringslista. Sergey Hernandez vakta målet.

Flittigaste målskyttarane for **Füchse Berlin** var Mathias Gidsel og Hákun Teigum, begge med 7 fulltreffarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League der Männer 2024/25|EHF Champions League der Männer 2024/25]]» frå ,  den 20. juni 2025.*
Sportclub Magdeburg

**Sportclub Magdeburg** er eit idrettslag heimehøyrande i Magdeburg i Tyskland. Laget vart skipa 1. mars 1955. SC Magdeburg har avdelingar i friidrett, handball, padling, roing, symjing og turn.

SC Magdeburg er særleg kjent for sitt handballag for karar. Klubben vann EHF-meisterligaen i 1978, 1981, 2002, 2023 og 2025, EHF-europaligaen i 1999, 2001, 2007 og 2021.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:SC Magdeburg|SC Magdeburg]]» frå ,  den 20. juni 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Gulltorn

**Gulltorn** (*Ulex europaeus*) er ein opptil to meter høg busk i erteblomfamilien. Han har små, eviggrøne blad og kraftige torner. Blomane er gule, og busken kan bløma heile året, men mest om seinvinteren og våren. Blomane har ei karakteristisk, søtleg, vaniljeaktig lukt. Til trass for at heile planten er kledd med stive og svært skarpe tornar, har han blitt hausta som husdyrfôr. Plantene blir då molne opp før dei blir gjevne til dyra.

Busken set preg på landskapet mange stader i Vest-Europa, særleg på Dei britiske øyane, i Vest-Frankrike og i Galicia i Spania. Hekkane som er så typiske for det britiske kulturlandskapet består mellom anna av gulltorn, «gorse». Planten er også innført til andre verdsdelar der han nokre stader har blitt eit brysamt ugras som fortrengjer naturleg vegetasjon. Gulltorn er teke med i Verdas naturvernunion si liste over dei 100 mest skadelege invasive artane i verda.

Ein meinte tidlegare at gulltorn hadde vakse naturleg i Noreg ved Mandal, og arten var oppført som *utrydda* i eldre utgåver av Norsk raudliste for artar. I Framandartslista blir alle dei fem norske førekomstane vurderte som innførte med ballast eller tømmer. Gulltorn toler lite frost og forsvinn etter nokre år. I Framandartslista er han oppført i kategorien *høg risiko* på grunn av avgrensa invasjonspotensial og middels økologisk effekt.

## Galleri

Fil:Newton_of_Drum_Farm_-_geograph.org.uk_-_728883.jpg|Skotsk kulturlandskap med gulltornhekkar.
Fil:Ulex_europaeus8.jpg|Vekstform
Fil:Gorse_(Ulex_europaeus)_foliage_(8130726260).jpg|Bladverk og tornar.


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Gulltorn|Gulltorn]]» frå ,  den 20. juni 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Johnny Appleseed

**Johnny Appleseed** () var ein amerikansk pioner-gartner og misjonær, fødd som **John Chapman** i Leominster i Massachusetts. Han introduserte epletre dyrka frå frø til delstatane Ohio, Indiana og Illinois, og blei legendarisk på grunn av den venlege oppførselen og dei gode taleevnene sine. 

Han er skildra i ei rekkje kunstnariske verk. Forfattaren Lydia Maria Child skreiv eit dikt om han i 1880:

Låtskrivaren Vachel Lindsay gav ut dikt om Johnny Appleseed i  1921, 1923, 1927 ig 1928. Eit av desse danna grunnlag for eit prisvinnande kor- og orkesterverk av Eunice Lea Kettering, *Johnny Appleseed.*

I 1933 skreiv Rosemary Carr Benét og Stephen Vincent Benét om Appleseed i barnediktboka *A Book of Americans.*

I Disney-filmen *[[Melody Time]]* frå 1948 opptrer Appleseed i eit animert musikalsk segment med tittelen *The Legend of Johnny Appleseed.*

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Johnny Appleseed|Johnny Appleseed]]» frå ,  den 20. juni 2025.*
EHF-meisterligaen i handball 2023/Menn

**Meisterligaen i handball 2023 for menn** var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til 14. september 2022. Turneringa med 16 deltakande lag opna med seriespel i to grupper à 8 lag. Dei to beste laga i dei to gruppene gjekk rett til kvartfinalane, laga på plassane 3-6 møttest til cupspel om plass i kvartfinalane. Laga som vann kvartfinalane møttest til sluttspel i Köln 17. og 18. juni.

Sportclub Magdeburg steig til topps i turneringa ved å sigre over polske KS Kielce. Laga stod likt då ordinær tid var ute. I ekstraomgangane makta det tyske laget å skåre fire mål mot det polske mannskapet sine tre. Dermed vann Magdeburg kampen med 30 mål mot 29. I semifinalen vann Magdeburg 40–39 over spanske FC Barcelona, også då etter ekstraomgangar. I kvartfinalane slo Magdeburg ut polske Wisła Płock med siffera 52–50. Det var fyrste gongen SC Magdeburg triumferte i EHF-meisterligaen.

## Sluttspelet
***Semifinalane:**
*SC Magdeburg – FC Barcelona 40–39, etter fire ekstraomgangar
*KS Kielce – Paris Saint-Germain 25–24
***Bronsefinalen**:
*FC Barcelona – Paris Saint-Germain 37–31

### Finalen
Magdeburg gjekk opp i 4-1, før Kielce utlikna til 6-6. Deretter fylgda laga kvarande til 9-9. Resten av omgangen førte Kielce kampen med 1 og 2 mål. Ved pause leia Kielce 15–13. I den andre ordinære omgangen drog Kielce frå til 18-14, før Magdeburg reduserte til 20-22. Sidan låg Kielce over, inntil Magdeburg tok føringa 25-24. Kielce snudde til 26-25, Magdeburg utlikna til 26-26 før ordinær tid var ute. Tidleg i andre ekstraomgang tok Magdeburg styringa med 29-27 og vann til sist 30-29.

Skåringane til **Magdeburg** kom frå Kay Smits 8, Gísli Kristjánsson 6, Michael Damgaard 6, Mathias Musche 4, Magnus Saugstrup 3, Daniel Pettersson 1, Christian O'Sullivan (lagkaptein) 1, Oscar Bergendahl 1. Nikola Portner og Mike Jensen var målvakter.

Aleks Dujsjebajev fann vegen til nettmauskane 8 gongar og vart toppskårar for **Kielce**.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League der Männer 2022/23|EHF Champions League der Männer 2022/23]]» frå ,  den 18. juni 2025.*
Chaetocercus

***Chaetocercus*** er ei biologisk slekt av kolibriar i stammen Mellisugini, «bikolibriar». 
Dette er seks artar som har ei samla utbreiing i nordvestre Sør-Amerika og på Trinidad og Tobago. Utbreiingsområda deira ligg hovudsakleg i fjellregionar langs Andesfjella og nærliggande område, frå Trinidad og det nordlege Venezuela sør til det sentrale Bolivia.

Det maskuline slektsnamnet *Chaetocercus* kjem frå gresk *khaitē* som tyder ‘hår’ og *kerkos* som tyder ‘hale’, altså «hårete hale».

## Kjenneteikn

Kolibriane i denne slekta er svært små, 5,5 til 8,5 centimeter lange der hannfuglar er ca. 1 cm lengere enn hoer. Dei har kort, rett eller svakt bøygd nebb og to kvite sideflekker på undersida som er forbunde med ei linje over dei stjertdekkande fjørene. Hannane har ein skinande raudfiolett strupeflekk kanta av eit kvitt, grått eller beige brystband, grøn overside og anten grøne eller kvite undersider. Hoene har mørkebrune øyrefjører og ei lang, lys stripe bak auga, grøn overside og beige eller kvit underside. Hannane har ein kløyvd stjert med svært smale fjører, medan hoene har ein kortare og noko avrunda stjert. Flukta deira er målretta og minnar om humler.

## Systematikk

Slekta *Chaetocercus* vart føreslått av den britiske zoologen George Robert Gray i 1855. Typearten, som først vart definert ved monotypsi, var *Ornismya jourdanii*, no kjend som *Chaetocercus jourdanii*, rustskaftkolibri.

### Artsoversyn
Slekt *Chaetocercus *  i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V15.1, 2025, med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*:

## Kjelder

**Første versjon av denne artikkelen var basert på «[[:es:Chaetocercus|Chaetocercus]]» frå , den 21. juni 2025*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Friidrettslandskampen Sveits–Noreg–Sverige 1986/Menn

**Friidrettslandskampen Sveits –Noreg–Sverige 1986 for menn** vart avvikla i Luzern i Sveits laurdag 21. og sundag 22. juni. Sverige vann landskampen med sine 149 poeng mot Sveits 138 og Noregs 124. Alle landa deltok med to utøvarar i kvar av enkeltøvingane.

### 100 meter




### 200 m




### 400 m




### 800 m




### 1500 m




### 3&nbsp;000 m




### 5&nbsp;000 m




### 110 meter hekk




### 400 m hekk




### 3&nbsp;000 m hinder




### Høgdehopp




### Stavhopp




### Lengdehopp




### Tresteghopp




### Kulestøyt




### Diskoskast




### Sleggjekast




### Spjutkast




### 4 × 100 m stafett




### 4 × 400 m stafett




## Kjelder
*Arbeiderbladet 23. juni 1986
EHF-meisterligaen i handball 2024/Menn

**Meisterligaen i handball 2024 for menn** var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til 13. september 2023. Turneringa med 16 deltakande lag opna med seriespel i to grupper à 8 lag. Dei to beste laga i dei to gruppene gjekk rett til kvartfinalane, laga på plassane 3-6 møttest til cupspel om plass i kvartfinalane. Laga som vann kvartfinalane møttest til sluttspel i Köln 8. og 9. juni.

Spanske FC Barcelona gjekk til topps i turneringa gjennom å vinne over danske Aalborg Håndbold med 31–30 i finalekampen. I semifinalen slo Barcelona tyske THW Kiel med suverene 30–18. Tidlegare eliminerte Barcelona franske Paris Saint-Germain med siffera 62–53 i kvartfinalane.

## Sluttspelet
***Semifinalane:**
*Aalborg HB – SC Magdeburg 31–30
*FC Barcelona – THW Kiel 30–18
***Bronsefinalen**:
*THW Kiel – SC Magdeburg 32–28

### Finalen
Barcelona tok føringa og gjekk opp i 5–2. Aalborg utlikna til 8–8. Resten av omgangen låg det spanske laget jamnt framom, før Aalborg utlikna til 14–14 og pausestillinga 15–15. I den andre omgangen fylgde laga kvarandre, med Barcelona i førarsetet. Knapt fire minutt før slutt auka Barcelona til 30–27 og kontrollerte inn til siger 31–30.

For **Barcelona** skåra Melvyn Richardson 8, Dika Mem 7 og Timothey N'Guessan 6 mål. Jonathan Carlbogård, Blaž Janc, Aleix Gómez, Luís Frade, skår kvar sine 2 mål, medan Hampus Wanne og Petar Cikusa fekk kvar si nettkjenning. Emil Nielsen og Gonzalo Pérez de Vargas var målvakter.

Mikkel Hansen vart toppskårar for **Aalborg** med 8 fulltreffarar. Norske Kristian Bjørnsen og Sebastian Barthold skåra høvesvis 4 og 2 mål for det danske laget.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League der Männer 2023/24|EHF Champions League der Männer 2023/24]]» frå ,  den 21. juni 2025.*
Lavan

**Lavan** er ei iransk øy i Persiabukta. Det ligg ein oljeterminal på øya. I 2011 var denne den nest største i Iran med ein lagringskapasitet på 5 millionar fat olje og ein eksportkapasitet på .

## Kjelder
Farur

**Farur** er ei iransk øy i Persiabukta 20 kilometer frå det iranske fastlandet og 55 kilometer austanfor Kish. Øya var tidlegare busett.

## Kjelder
Psykososiale funksjonsnedsetjingar

Ei **psykososial funksjonsnedsetjing** oppstår når nokon med ei psykisk liding samhandlar med eit sosialt miljø som skaper barrierar for likestillinga deira med andre. Det sosiale miljøet kan avgrense evna personen har til å vere i dette miljøet, gje personen problem med konsentrasjon, eller fråta personen uthald til å fullføre oppgåver.

## Kjelder
NM i symjing 2018

**Noregsmeisterskapen i symjing 2018** vart avvikla i Tøyenbadet i Oslo dagane frå 12. til 15. juli. Meisterskapen omfatta 34 individuelle tevlingar og 6 stafettar, likt fordelt på menn og kvinner.

For tredje året i rad vart kongepokalane tildelt Susann Bjørnsen frå Setermoen Svømmeklubb og Henrik Christiansen frå Skjetten Sportsklubb.

## Menn
### 50 meter fri




### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 1500 m fri




### 50 meter rygg




### 100 m rygg




### 200 m rygg




### 50 meter bryst




### 100 m bryst




### 200 m bryst




### 50 meter butterfly




### 100 m butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kvinner
### 50 meter fri




### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 800 m fri




### 50 meter rygg




### 100 m rygg




### 200 m rygg




### 50 meter bryst




### 100 m bryst




### 200 m bryst




### 50 meter butterfly




### 100 m butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kjelder
*NM i svømming langbane 2018
Øya Kish

**Kish** er ei iransk øy i Persiabukta som ligg kring 19 kilometer frå det iranske fastlandet. I 2016 hadde ho kring  innbyggjarar. Øya er ei frihandelssone med fri innreise, og er utbygd til ein turiststad. Ho har eit flatt landskap.

Øya vart nemnd av den makedonske admiralen Nearkhos i 325 fvt. Han leidde flåten til Aleksander den store på ein ekspedisjon i Persiabukta.

## Kjelder


*
Tunb-øyane

**Tunb-øyane** er to øyar i Persiabukta. Øyane har vore under iransk kontroll sidan 1971, men både Dei sameinte arabiske emirata og Iran gjer krav på dei.

## Kjelder
Chappell Roan

**Kayleigh Rose Amstutz** (), kjend som **Chappell Roan** er ein amerikansk songar og låtskrivar. Ho er kjend for ein estetikk påverka av camp og drag. Debut EP-en hennar *School Nights* (2017), blei utgjeven av Atlantic Records. Etter at han ikkje fekk kommersiell suksess blei ho droppa av platemerket. Debutalbumet hennar *The Rise and Fall of a Midwest Princess* (2023) kom ut på Island Records og fekk gode meldingar. Albumet fekk kultstatus og blei etterkvart ein hitt.

Roan blei kjend i 2024 med singelen «Good Luck, Babe!», som nådde fjerdeplassen på den amerikanske topplista ''Billboard'' Hot 100 og blei ein global topp fem-singel. Han var ein katalysator for suksessen til debutalbumet hennar, som til slutt toppa listene i Storbritannia, Irland og New Zealand og nådde andreplassen på den amerikanske ''Billboard'' 200. Fleire spor frå albumet kom inn på ulike lister, mellom anna «Hot to Go!» og «Pink Pony Club», som begge kom inn i topp fem i Storbritannia. På den 67. grammyprisutdelinga i 2025 blei Roan nominert til alle «Big Four»-prisane, og vann Best New Artist.

## Bakgrunn
Kayleigh Rose Amstutz blei fødd i Willard i Missouri i 1998 som den eldste av fire barn. Mor hennar, Kara (fødd Chappell), er veterinær; far hennar, Dwight Amstutz, var medlem i Navy Reserve, dreiv veterinærpraksisen til familien i Springfield i Missouri, og var tidlegare sjukepleiar. Onkelen hennar er delstatspolitikaren Darin Chappell.

Ho har skildra heimbyen og oppsedinga si som kristen og konservativ. I barndomen gjekk ho i kyrkja tre gonger i veka og var nokre sommar på kristne barneleirar. I eit intervju med *Variety* i 2023 sa ho at ho hadde det vanskeleg i ungdommen og ofte sneik seg ut: «Eg ville berre kjenna meg som ein god person, men eg hadde denne sida ved meg som så gjerne ville rømma.»

Roan byrja å spela piano då ho var 10 eller 11 år gammal, og byrja å få timar då ho var 12. Ho framførte offentleg for fyrste gong då ho var 13 og song «The Christmas Song» på ei talenttevling ved skulen sin, som ho vann. Då ho var rundt 14 år gammal var ho på audition for *[[America's Got Talent]]*, utan suksess. Då ho var 14 eller 15 år gamal byrja ho å lasta opp coverlåtar på YouTube, og fekk merksemd frå fleire plateselskap. Ho byrja å skriva songar då ho kom inn i tenåra. Ho gjekk ut eit år før vanleg frå Willard High School. Roan har sagt at ho mista mange barndomopplevingar i byrjinga av musikkkarrieren sin, inkludert skuleball og ein utgangsseremoni frå high school.

## Merknadar

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chappell Roan|Chappell Roan]]» frå ,  den 22. juni 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Angelique de Rouillé

**Angélique Pollart d'Herimetz**, kjend som **Angelique de Rouillé** (), var slottsfrue i Ormeignies. Ho var ein ivrig brevskrivar, og er ofte blitt samanlikna med Madame de Sevigné (1626-1696), ein mykje meir kjend skribent som hadde vore ativ rundt 150 år tidlegare.

## Biografi
Angélique Pollart d'Herimetz blei fødd 25. juni 1756 i Ath i noverande Belgia. 

Ho var det einaste barnet til Ferdinand Francis Theodore Joseph Pollart d'Herimetz og Anne-Antoinette de Pestre, og hadde ei gylden og festlig ungdomstid. Svært tidleg viste ho ei skarp evne til å iaktta folk rundt seg, og ein intelligens som blei tydeleg ved Berlaimont kloster i Brussel, som ho gjekk ut av med opplæring som ein perfekt aristokrat.

Ho gifta seg i Saint-Julien de Brioude-kyrkja i Ath den 15. juli 1777 kl. 22.00 med Louis av Rouillé, ein riddar av Sankt Ludvigsordenen og regimenstleiar for dei kongelege dragonane som ho hadde møtt i ein frimurarlosje i Mons. Dette ekteskapet var ikkje lykkelig. Mannen hennar, som var 17 år eldre, hadde alltid føretrekt livet i Paris framfor Ormeignies, der han ikkje budde lenge.

Paret fekk seks born, som var resultat av dei sjeldne besøka Louis gjorde til Angélique frå tid til anna. Dei skilde seg aldri formelt.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Angelique de Rouillé|Angelique de Rouillé]]» frå ,  den 22. juni 2025.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;

* Angélique de Rouillé, châtelaine d'Ormeignies (1756-1840), Catalogue d'exposition, Ormeignies, septembre 1991
* E. CAQUEUE, Angélique de Rouillé et la société montoise, dans Bulletin de liaison des Amis d’Angélique de Rouillé, no 10, Ormeignies, 1996, p.&nbsp;18 à 20
* E. CAQUEUE, Edouard de Rouillé, rescapé de la bataille de Leipzig, dans Bulletin de liaison des Amis d’Angélique de Rouillé, no 6, Ormeignies, 1994, p.&nbsp;6 à 8
* E. CAQUEUE, Edouard de Rouillé se distingue à la bataille de Wagram, dans Bulletin de liaison des Amis d’Angélique de Rouillé, no 8, Ormeignies, 1995, p.&nbsp;4 à 7.
* C. DUMONT, Inventaire des archives des familles de la Barre et de Rouillé, A.G.R., Bruxelles, 1985
* I. LEWUILLON, À propos d'un livre ... Angélique de Rouillé, châtelaine d'Ormeignies, dans Hainaut Tourisme, no 148, septembre 1971, p.&nbsp;155 à 160
* I. LEWUILLON, À propos d'un livre ... Angélique de Rouillé, châtelaine d'Ormeignies, dans Hainaut Tourisme, no 149, octobre 1971, p.&nbsp;187 à 192
* A. LOUANT, Angélique de Rouillé, châtelaine d'Ormeignies, Société des Bibliophiles, no 46, Mons, 1970
* A. LOUANT, Angélique de Rouillé, châtelaine d'Ormeignies, dans Annales du Cercle archéologique d’Ath, t. XLIV, 1972
* G. SMET, Angélique de Rouillé, résumé de la conférence donnée à la Maison culturelle d’Ath le 22 octobre 1996, dans Bulletin de liaison des Amis d’Angélique de Rouillé, no 11, Ormeignies, 1997, p.&nbsp;4 à 17
Dina Boluarte

**Dina Ercilia Boluarte Zegarra** () er ein peruansk advokat og politikar som blei president i Peru den 7. desember 2022. Boluarte er den fyrste kvinnelege presidenten i Peru. Ho tiltredde etter eit mislykka kuppforsøk av tidlegare president Pedro Castillo. 

## Liv og virke

### Bakgrunn
Boluarte blei fødd 31. mai 1962 i byen Chalhuanca i den peruanske regionen Apurímac. Som lita jente flytta ho med foreldra til hovudstaden Lima. Seinare studerte ho rettsvitskap ved Universidad de San Martín de Porres, og arbeidde som advokat.

Ho budde i nokre år i Mexico, fram til ho i 2007 blei avdelingsleiar ved det peruanske folkeregisteret RENIEC (*Registro Nacional de Identificación y Estado Civil*).

### Politikar
I 2018 stilte ho som kandidat for partiet Perú Libertario (seinare kalla Perú Libre) ved borgarmeistervalet i Surquillo, men blei ikkje vald. Vel to år etter stilte ho med presidentkandidat Pedro Castillo som hans visepresidentkandidat. Dei vann, og den 29. juli 2021 tiltredde ho som visepresident. Same dag gjorde Castillo henne dessutan til minister for utvikling og sosial inkludering i regjeringa si.

I januar 2022 uttalte Boluarte i eit intervju med avisa *La República* at ho aldri hadde omfamna ideologien til Perú Libre. Generalsekretæren i partiet, Vladimir Cerrón, ekskluderte seinare Boluarte frå partiet og skreiv på Twitter: «Alltid lojale, aldri forrædarar».

25. november 2022 trekte ho seg som minister for utvikling og sosial inkludering, men heldt fram med å vere visepresident.

### President
I desember 2022 prøvde president Pedro Castillo å oppløysa parlamentet i Peru, og byrja å styra ved dekret. Dette enda med at Castello blei avsett og arrestert, og det blei vedteke at Castillo skulle stillast for riksrett for kuppforsøk. 

Dina Boluarte tiltredde då i stillinga som Perus president etter hendinga, og er den første kvinnelege presidenten i landet. I 2024 hadde Boluarte rekordlåg støtte frå berre 5 % av befolkninga, den lågaste oppsluttinga i historia til Peru. 

I den fyrste talen sin til parlamentet oppmoda ho om «nasjonalt samhald», og fordømde handlingane til Castillo.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Dina Boluarte|Dina Boluarte]]» frå ,  den 22. juni 2025.*
Dublin Castle

**Dublin Castle** er eit slott i Dublin. Det var sete for den britiske administrasjonen i Irland fram til 1922. Det meste av bygningen er frå det 1700-talet, men det er att nokre restar av det opphavlege mellomalderslottet som blei reist under Johan av England, den fyrste lorden av Irland. Slottet var allereie frå starten av administrasjonssenteret på øya, i kraft av å vera kongeleg residens. 

Gjennom hundreåra har slottet også vore residens for den irske statthaldaren, også kjent som den irske visekongen. Leilegheita til visekongen blir rekna som nokre av dei flottaste romma i Dublin, og blir mellom anna brukt ved innsetjing av presidenten i landet. I nokre periodar har slottet også blitt brukt av parlamentet og ulike domstolar, og det har vore militærgarnison. 

På grunn av den sterke tilknytinga til den britiske administrasjonen har namnet *Dublin Castle* vore brukt både om bygningen og om administrasjonen. Ein fekk også skjellsordet *Castle Catholic*, som blei nytta om katolikkar som blei oppfatta som for vennligsinna mot britane.

Dei irske kronjuvelane blei oppbevarte i slottet. Dei blei stolne derfrå i 1907, og har ikkje kome til rette.

Då Den irske fristaten blei oppretta i 1922 blei bygningen overteken av domstolar, ettersom Four Courts blei øydelagd same året. Etter at desse flytta ut blei bygningen teken i bruk til statsseremoniar. Eamon de Valera tok imot akkrediteringar frå ambassadørar der i 1930-åra, og i 1938 blei slottet for fyrste gong brukt ved innsettinga av ein president, Douglas Hyde. President Erskine Hamilton Childers låg på lit-de-parade der i november 1974, og det same gjorde de Valera i september 1975. Det einaste statlege organet som har fast tilhald der er Office of the Revenue Commissioners.

Slottet er også ein turistattraksjon, og etter ei omfattande renovering er det blitt nytta som konferansesenter. Medan Irland hadde presidentskapet i EU var det møtestad for Det europeiske rådet ved fleire høve. Når det ikkje går føre seg statsseremoniar eller møte som krev spesiell tryggleik der er det meste av slottet ope for allmugen. Blant romma som er opne er St. Patricks hall, ballrommet der presidentinnsetjingane finn stad, og leilegheita til visekongen. Per 2006 var den siste som hadde overnatta i dei kongelege romma Margaret Thatcher, som var der saman med mannen sin Dennis under eit møte i Det europeiske rådet i 1979.

Dublin Castle er eigd av den irske staten og blir halde ved like av Office of Public Works.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Dublin Castle|Dublin Castle]]» frå ,  den 22. juni 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
NM i friidrett 1922

**Noregsmeisterskapen i friidrett 1922**, hovudmeisterskapen, vart avvikla på Frogner stadion i Oslo stadion helga 19.–20. august. Milløpet vart avvikla sundag 25. juni i Bergen.

### 100 meter





### 200 m





### 400 m





### 800 m





### 1500 m





### 5&nbsp;000 m





### 10&nbsp;000 m





### 110 meter hekk





### 4 x 100 meter stafett





### Høgdehopp





### Stavhopp





### Lengdehopp





### Tresteghopp





### Kulestøyt (med begge hender)





### Diskoskast (med begge hender)





### Sleggjekast





### Spjutkast (med begge hender)





## Kjelder
*''Norsk fri-idretts historie fra 1896 til 1950''. Oslo 1952
*Dagbladet 21. august 1922
Tsjulym (fleirtyding)

**Tsjulym** kan visa til:

*Tsjulym ved Ob – ei elv i Krasnojarsk kraj og Tomsk oblast i Russland, sideelv til Ob
*Tsjulym i Novosibirsk oblast – ei elv i Novosibirsk oblast i Russland. Løyper ut i innsjøen Malyje Tsjany
*Tsjulym – ein by i Novosibirsk oblast, Russland
*Tsjulymar – ei etnisk gruppe i Russland
*Tsjulymsk – eit språk
NM i symjing 2019

**Noregsmeisterskapen i symjing 2019** vart avvikla i Drammen dagane frå 4. til 7. juli. Meisterskapen omfatta 34 individuelle tevlingar og 6 stafettar, likt fordelt på menn og kvinner.

Henrik Christiansen frå Lambertseter SK fekk kongepokal for femte gong i rad, medan Ingeborg Løyning frå Bærumsvømmerne fekk sin fyrste kongepokal.

## Menn
### 50 meter fri




### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 1500 m fri




### 50 meter rygg




### 100 m rygg




### 200 m rygg




### 50 meter bryst




### 100 m bryst




### 200 m bryst




### 50 meter butterfly




### 100 m butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kvinner
### 50 meter fri




### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 800 m fri




### 50 meter rygg




### 100 m rygg




### 200 m rygg




### 50 meter bryst




### 100 m bryst




### 200 m bryst




### 50 meter butterfly




### 100 m butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kjelder
*NM i svømming langbane 2019
Graf i matematikk

Ei **grafisk framstilling** er i matematikk ein abstrakt representasjon av ei mengd objekt, der somme objekt er knytte saman. Dei samanknytte objekta er representerte av matematiske abstraksjonar kalla *hjørne*, *nodar* eller *punkt*, og samband som knyter somme av hjørnepara saman vert kalla *kantar* eller *linjer*. Typisk er ein graf synt som eit diagram med ei rekkje prikkar for hjørna, knytte samane av linjer eller kurver for kantane. Grafane er eit av objekta som vert studert i diskret matematikk.

Kantane kan vere ordna (asymmetriske) eller uordna (symmetriske). Til dømes om hjørna representerer folk på ein fest, og der er ein kant mellom to folk om dei handhelser, så er dette ein uordna graf, fordi om personen A handhelser på person B, så handhelser òg person B på person A. Men om det er ein kant frå person A til person B, når person A kjenner person B, så er denne grafen ordna, fordi det å kjenne nokon ikkje nødvendigvis er eit symmetrisk forhold (person B treng ikkje kjenne person A).

Grafane er hovudobjektet i studiet av grafteori. Ordet «graf» vart først nytta på denne måten av J.J. Sylvester i 1878.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Graph (mathematics)|Graph (mathematics)]]» frå ,  den 15. november 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Florisuga

***Florisuga*** er ei slekt i kolibrifamilien (Trochilidae) som omfattar to artar heimehøyrande i neotropane. Utbreiingsområdet strekkjer seg frå sørlege Mexico gjennom Mellom-Amerika og store delar av Sør-Amerika, til nordlege Bolivia, nordaustlege Argentina og Uruguay. 

Det feminine latinske slektsnamnet *Florisuga* kjem frå orda *floris*, som tyder «blome», og *sugere*, som tyder «suge» eller «slurpe».

## Kjenneteikn
Artane i denne slekta er mellomstore kolibriar, og måler mellom 11 og 13 cm i kroppslengd. Dei har svært ulike fjørdrakter: Kvitnakkekolibri (*Florisuga mellivora*) viser tydeleg kjønnsdimorfisme, hannar har ein glitrande kombinasjon av blått, grønt og kvitt, medan hoene har meir dempa fargar.
Svartkolibri (*Florisuga fusca*) har ikkje kjønnsdimorfisme, og begge kjønn er hovudsakleg svarte og kvite. Begge artane har rette, svarte nebb.

## Systematikk
Fleire fylogenetiske studiar har vist at slekta *Florisuga*, saman med *[[Topaza]]*, utgjer ei basal grein innan kolibrifamilien. På bakgrunn av dette plasserer somme systematikarar desse to slektene i ein eigen underfamilie Florisuginae.

Arten *Florisuga fusca* har tidlegare vore plassert i ei monotypisk slekt kalla *Melanotrochilus*, men etter at ho blei overført til slekta *Florisuga*, blir det gamle slektsnamnet rekna som eit synonym.

### Artsoversyn
Slekt *Florisuga*  i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V15.1, 2025, med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*. Verdas naturvernunion, IUCN, har vurdert begge artane som livskraftige:

## Kjelder

* *Første versjon av denne artikkelen var basert på «[[:es:Florisuga|Florisuga]]» frå , den 25. juni 2025*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Friidrettslandskampen Noreg–Finland 1988/Menn

**Friidrettslandskampen Noreg–Finland 1988 for menn** vart avvikla i Øyestad i Aust-Agder torsdag 16. juni. Finland vann landskampen med 122 poeng mot Noregs 88. Begge landa deltok med to utøvarar i kvar av enkeltøvingane.

Tapio Korjus sette nordisk rekord i spjutkast med 85,18 meter.

### 100 meter




### 200 m




### 400 m




### 800 m




### 1500 m




### 3&nbsp;000 m




### 5&nbsp;000 m




### 110 meter hekk




### 400 m hekk




### 3&nbsp;000 m hinder




### Høgdehopp




### Stavhopp




### Lengdehopp




### Tresteghopp




### Kulestøyt




### Diskoskast




### Sleggjekast




### Spjutkast




### 4 × 100 meter stafett




### 4 × 400 m stafett




## Kjelder
Nordisk meisterskap i skiskyting 1977

**Nordisk meisterskap i skiskyting 1977** vart avvikla i Bø i Telemark i dagane frå 3. til 6. mars.

Meisterskapen omfatta to individuelle øvingar og ein stafett for menn. Ein nordisk juniormeisterskap vart avvikla same stad samstundes.

## Menn
### 10 km sprint



**Dato**: 5. mars

### 20 km



**Dato**: 3. mars

### 4 x 7,5 km stafett



**Dato**: 6. mars

## Kjelder
**Sportsboken 77-78*. Dreyerbok Stavanger. 1977.
Cupfinalen i fotball 2007/Menn

**Cupfinalen i fotball 2007** var den 102. finalen i rekka av norske meisterskap i fotball for menn. Finalekampen vart spelt 11. november på Ullevaal Stadion i Oslo framfor 24&nbsp;361 tilskodarar. Mannskapet til Lillestrøm Sportsklubb sikra klubbens femte kongepokal, etter siger 2–0 over Fotballklubben Haugesund. Per Ivar Staberg dømde oppgjeret. Finaledebutanten FK Haugesund var det fjerde fotballaget frå Haugesund som spelte finale i noregsmeisterskapen i fotball. Ei heller føregangarane Haugar, Vard og Djerv 1919 lukkast vinne sine respektive finalar.

### Kampen
Lillestrøm SK var store favorittar mot FK Haugesund, eit lag som spelte på nivå 2 i seriesystemet. Lillestrøm streva lenge med å omsette eit overtak i banespelet til skåring. Fyrst i det 57. minutt lukkast det for kanadiaren Olivier Occean å skyte ballen i nettet bak ei sjanselaus Haugesund-målvakt. Same karen var frampå att i sluttsekunda og sikra at Lillestrøm vann kampen med 2 mot 0.

### Laga
Vinnarlaget til **Lillestrøm** bestod av Otto Fredrikson, Anders Rambekk, Pål Steffen Andresen, Frode Kippe, Marius Johnsen, Espen Søgård, Khaled Mouelhii, Simen Brenne, Bjørn Helge Riise, Olivier Occean, Magnus Myklebust. Myklebust og Johnsen vart bytta ut etter høvesvis 57 og 66 minutt, inn kom Arild Sundgot og Shane Stefanutto.

**Haugesund** mønstra Per Morten Kristiansen, Bjørn Strøm, Elias Storm, Eirik Horneland, Carlos Castro, Dag Roar Ørsal, Rodolfo Rodríguez, Svein Tore Brandshaug, Cameron Weaver, Stian Johnsen, Sten Ove Eike. Tor Arne Andreassen og Petter Larsen entra bana i det 65. minutt, ut gjekk Brandshaug og Eike. Jonas Johansen spelte dei siste fem minutta i staden for Castro.

## Kjelder
*Dagsavisen 12. november 2007
Grenzeckkopf

**Grenzeckkopf**, retoromansk **Piz Faschalba**, er eit 3&nbsp;048 meter over havet høgt fjell aust i Silvrettafjella. Fjelltoppen ligg på hovudryggen i Silvretta, som her dannar landegrensa mellom forbundslandet Tirol i Austerrike og kantonen Graubünden i Sveits. På toppen av fjellet er det reist ein grensestein og ein kross.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Grenzeckkopf|Grenzeckkopf]]» frå ,  den 28. juni 2025.*
Urne

**Urne** (frå latin *urna*) er ein vase, vanlegvis dekt og utan handtak, og med ein smal nakke over ein sokkel i botnen.

I oldtida og antikken var ei urne ein stor dekorert behaldar av tre, metall, keramikk og liknande.

Urne er også ein eigen vase som ein oppbevarer oska til ein avdød i etter kremasjon. Dette er nytta i mange sivilisasjonar verda over. 

*Lekythos* var ein eigen type urne nytta i Hellas i antikken for å innehalda olje som ein del av gravritualet. I tyske Bayern var det tradisjon for at hjartet til kongen blei  plassert i ei urne når denne døydde, noko som skjedde med kong Otto I av Bayern. Kremasjonsurner var også vanlege i angelsaksiske England.

Romarane plasserte urnene i ein eigen nisje i ei fellesgrav kalla *columbarium* (den latinske nemninga betyr bokstaveleg «dueslag»). Interiøret av desse hadde vanlegvis nisjar for husduer.

Ved val er ei urne, ei valurne eller stemmeurne, ein behaldar ein legg stemmesetlar i.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Urne|Urne]]» frå ,  den 28. juni 2025.*
Farse til mat

**Farse** er ei blanding av fleire ingrediensar som kan nyttast til vidare matrettar. Kjøtfarse eller fiskefarse er ei blanding av hakka eller male kjøt eller fisk og egg, mjøl, mjølk og krydder. Farse blei opphavleg brukt til å **farsera**, eller fylla, med. Farse var ikkje utbreidd utanfor dei større kjøkkena før kjøtkverna blei innført på slutten av 1800-talet.

Ein kan laga vegansk eller vegetarisk med kikerter, soya eller ulike kjøterstattingar, og med soya-, ris- eller havremjølk i staden for mjølk.

## Ordsoge
Ordet kjem over fransk *farce* frå latin *farsum* som betyr ‘fyll’, og frå verbet *farcire*, som betyr ‘å stoppa’ eller ‘å fylla’. Tradisjonelt har farse vore brukt som fyll i fjørfe og posteiar.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Fars|Fars]]» frå ,  den 28. juni 2025.*
Cupfinalen i fotball 1974/Menn

**Cupfinalen i fotball 1974** var den 69. finalen i rekka av norske meisterskap i fotball for menn. Finalekampen vart spelt på Ullevaal stadion i Oslo sundag 20. oktober, med 11&nbsp;710 tilskodarar på tribunane. IK Skeid frå Oslo vann kampen mot IL Viking frå Stavanger med 3–1. Det var åttande og siste gongen Skeid steig til topps i noregsmeisterskapen i fotball.

### Kampen
Finalen vart spelt ei grasmatte oppløyst av vedvarande regn, heilt på grensa av det tilrådelege. Surt ver med sludd i bygene gjorde det ikkje betre for korkje spelarar og folk på tribunane. I ein sjansefattig omgang skåra Bjørn Skjønsberg for Skeid då han smelte til frå meter etter 39 minutts spel. Meir fart i kampen vart det i den andre omgangen. I det 50. minutt nikka Viking-spissen Hans Edgar Paulsen frå langt hald, ballen smaug seg under Skeid-målvakta og over målstreken. I det 72. minutt finta Stein Thunberg seg fri i Viking sitt midtforsvar, og plasserte ballen sikkert forbi Viking-målvakta. Eitt minutt før dommaren skulle blåse av kampen, fastsette same karen sluttresultatet til 3-1. Egil Bergstad frå Borre Idrettsforening dømde oppgjeret.

### Laga
**Skeid** sitt vinnarlag bestod av Per Egil Nygård, Harald Gjedtjernet, Jan Birkelund, Per Christian Olsen, Georg Hammer, Trygve Bornø, Frank Olafsen, Tor Egil Johansen (kaptein), Bjørn Skjønsberg, Stein Thunberg og Kai Arild Lund.

**Viking** stilte med Erik Johannessen, Anbjørn Ekeland, Reidar Goa, Olav Nilsen, Sigbjørn Slinning, Inge Valen, Svein Kvia (kaptein), Gunnar Berland, Hans Edgar Paulsen, Trygve Johannessen, Arvid Knutsen.

## Kjelder
*Rogalands Avis 21. oktober 1974
NM i symjing 2024

**Noregsmeisterskapen i symjing 2024** vart avvikla i Alexander Dale Oen Arena i Bergen dagane frå 4. til 7. juli. Meisterskapen omfatta 34 individuelle tevlingar og 6 stafettar, likt fordelt på menn og kvinner.

Kongepokalane vart tildelt Jon Jøntvedt frå Bryne Symjeklubb og Ingeborg Løyning som representerte Oslo Idrettslag.

## Menn
### 50 meter fri




### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 1500 m fri




### 50 meter rygg




### 100 m rygg




### 200 m rygg




### 50 meter bryst




### 100 m bryst




### 200 m bryst




### 50 meter butterfly




### 100 m butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




### 4 x 100 meter fri




### 4 x 200 meter fri




### 4 x 100 meter medley




## Kvinner
### 50 meter fri




### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 800 m fri




### 50 meter rygg




### 100 m rygg




### 200 m rygg




### 50 meter bryst




### 100 m bryst




### 200 m bryst




### 50 meter butterfly




### 100 m butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




### 4 x 100 meter fri




### 4 x 200 meter fri




### 4 x 100 meter medley




## Kjelder
*NM i svømming langbane 2024
Thingfrith

**Tingfrith** (700-757) var ein ealdorman i Mercia og far til Offa av Mercia. Han hadde makta frå 716 til 757, då han blei drepen av livvaktane sine.

Han høyrde til huset Wibba og var son av Eanwulf og stamma frå bror til kong Penda, Eowa av Mercia.

Både Den angelsaksiske krønika og *[[Anglian collection]]* oppgjev ætta til Offa, og nemner Thingfrith. I krønika står det: 
:*That Offa was Thingfrith's offspring, Thingfrith Eanwulf's offspring, Eanwulf Osmod's offspring, Osmod Eawa's offspring, Eawa Pybba's offspring, Pybba Creoda's offspring, Creoda Cynewald's offspring, Cynewald Cnebba's offspring, Cnebba Icel's offspring, Icel Eomer's offspring, Eomer Angeltheow's offspring, Angeltheow Offa's offspring, Offa Wermund's offspring, Wermund Wihtlaeg's offspring, Wihtlaeg Woden's offspring.*

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thingfrith|Thingfrith]]» frå ,  den 1. juli 2025.*
Gísli Kristjánsson

**Gísli Þorgeir Kristjánsson** () er ein islandsk handballspelar som frå 2020 har spelt for SC Magdeburg. Han vann EHF-meisterligaen 2023 og 2025 for SC Magdeburg. I 2023 vart han kåra til årets idrettsutøvar på Island. Gísli er ein fintesterk, midtre rykkromspelar.

## Karriere
### Klubbspel
Gísli Kristjánsson debuterte på Hafnarfjörður i sesongen 2015/16, men det var fyrst i sesongen etter han slo gjennom. Sommaren 2018 flytta han til det tyske topplaget THW Kiel. Med Kiel vann han DHB-pokalen i 2019 og bundesligaen i 2020. Deretter skreiv han kontrakt med SC Magdeburg. Våren 2021 gjekk han og lagkameratane til topps i EHF-europaligaen. Eitt åra seinare enda det med finaletap i same turneringa, derimot triumferte Magdeburg i bundesligaen. Våren 2023 vart Gísli  kåra til årets spelar i bundesliga og til bestemann i finalespelet i EHF-meisterligaen, ei turnering som SC Magdeburg vann. 2024 vann Magdeburg både DHB-pokalen og bundesligaen. 15. juni 2025 vart Gísli toppskårar med 8 nettkjenningar då Magdeburg slo Füchse Berlin i finalen av EHF-meisterligaen.

### Landslagsspel
Gísli har spelt på det islandske landslaget sidan 26. oktober 2017. Per 2025 har han delteke i 68 landskampar og skåra 149 mål.

### Merittar
*Vinnar av EHF-meisterligaen: 2023 og 2025 for SC Magdeburg
*Vinnar av EHF-europaligaen: 2019 for THW Kiel – 2021 for SC Magdeburg
*Vinnar av EHF-europaligaen: 2022 for SC Magdeburg
*Tysk ligameister: 2020 for THW Kiel – 2022 og 2024 for SC Magdeburg
*Vinnar av DHB-pokalen: 2019 for THW Kiel – 2024 for SC Magdeburg
*Finalist om DHB-pokalen: 2022 og 2023 for SC Magdeburg

## Ymse
Mora Þorgerður Gunnarsdóttir er islandsk utanriksminister sidan 2024.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Gísli Þorgeir Kristjánsson|Gísli Kristjánsson]]» frå ,  den 1. juli 2025.*