open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Navigasjonslovane

**Dei engelske navigasjonslovane** vart vedtatt første gong i 1651. Lova forbaud skip frå andre land å frakte varer frå utanfor Europa til England, og stoppa tredjelandsskip frå å frakte varer til og frå England. Dette ramma særleg nederlendarane som stod for mykje av transporten til og med mellom engelske hamner. Lovane gav opphavet til den første britisk-nederlandske krigen i 1652 og seinare den amerikanske frigjeringskrigen.

Navigasjonslovane vart oppheva i 1849.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:29. desember 2006|29. desember 2006]]» frå ,  den 26. mai 2025.*
Kyrkjeleg fellesråd

**Kyrkjeleg fellesråd** er eit organ for soknet i Den norske kyrkja. Det er eitt kyrkjeleg fellesråd i kvar kommune, og dette *fellesrådet* er samansett av representantar for sokneråda i kommunen, ein representant for kommunestyret og ein prost eller ein annan prest oppnmend av biskopen. 

Det er soknerådet som opptrer på vegner av soknet dersom ikkje anna kjem tydeleg fram i lova eller har heimel i lova. I kyrkjelova § 14 er det likevel slått fast at kyrkjelydane gjennom fellesrådet skal samarbeide om visse oppgåver innanfor kommunen. Dette gjeld: 

* Administrative og økonomiske oppgåver, t.d. koordineringa av budsjettarbeidet på vegner av kyrkjelydane. 
* Mål og planar for den kyrkjelege verksemda i kommunen. I dette ligg det bl a å koordinere planane kyrkjelydane har for si verksemd, og å sjå dette i høve til tilgjengelege ressursar. 
* Arbeidsgjevaransvar 
* Fremje samarbeid mellom sokna og ivareta samarbeidet med kommunen.

Det inneber at fellesrådet har ansvaret for kyrkjene i kommunene, kyrkjegardane og for dei fleste tilsette i den lokale kyrkja. Prestane er eit unntak, dei er til vanleg statstilsette. 

Kyrkjeleg fellesråd er til dagleg leia av ei kyrkjeverje.
Maskinpistolen MP5

**MP5** er ein maskinpistol frå den tyske fabrikanten Heckler und Koch. Han skyt 9×19mm Parabellum-ammunisjon, og har magasin for 15 og 30 patronar. 

Våpenet er tilgjengeleg med både fast kolbe, faldekolbe og skuvkolbe. 

MP5 blir rekna som eit særs nøyaktig våpen, som det òg er lett å lære seg å meistre. Det er svært liten rekyl når ein skyt med dette våpenet, om ein ikkje skyt heilautomatisk. Det er fire moglege skytemåtar: Enkeltskot, dobbeltskot, tre skot eller heilautomatisk. Kva alternativ som er tilgjengelege varierer mellom dei ulike modellane. Den som blir bruka i det norske Heimevernet har to måtar, enkeltskot og heilautomatisk. 

Opphavleg heitte våpenet *HK54*, og det fekk namnet MP5 etter at den tyske hæren tok den i bruk som «Maschinenpistole 5» i 1966. Det har sidan vorte teke i bruk av militær- og politistyrkar i ei rekkje land, mellom dei Noreg. 

MP5 finst i mange ulike variantar, blant anna desse som er i bruk i det norske forsvaret: MP5A2 (med fast kolbe) og MP5A3 (med skuv-kolbe).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:MP-5|MP-5]]» frå ,  den 29. desember 2006.*
Prost

Ein **prost** er i Den norske kyrkja ein prest som samstundes er biskopens medhjelpar og den øvste geistlege leiaren i eit prosti. 

Prosten ivaretek arbeidsgjevaren sin styringsrett overfor prestane i prostiet og har biskopen som sin overorda leiar. Prosten er næraste overordna for sokneprestane og prostiprestane.

Det er om lag eit hundre prostar i den norske kyrkja. 11 av desse har teneste i eit domprosti, det er eit prosti knytt til ei domkyrkje, og har tittelen domprost.

## Prostetittelen i andre kyrkjer
I den Svenska kyrkan er tittelen *prost* (etter latin *prost honoris causa*) ein heiderstittel som biskopen kan tildele prester etter forteneste.

## Bakgrunnsstoff
*Forskrift av 16. april 2004, Tenesteordning for prostar.
Prosti

Eit **prosti** eller **prostedøme** (norrønt *prófastdœmi*) er eit geografisk område samansett av fleire prestegjeld eller fleire sokn. Prostiet er tenestedistrikt for prosten. 

Den norske kyrkja hadde i 2000 102 prosti.  Dersom sokneråda i prostiet ønskjer det, kan dei velje eit prostiråd som eit rådgjevande organ. 

## Sjå òg
* Prosti i Den norske kyrkja

## Bakgrunnsstoff
*Nettside for Den norske kyrkja
*Forskrift av 16. april 2004, Tenesteordning for prostar.  
*Forskrift av 19. oktober 1990 Tenesteordning for prestar i kyrkjelydane
Maskinpistolen M3

**M3** er ein amerikansk maskinpistol som òg vart kalla *Grease gun*. Han vart for det meste laga i kaliber .45 ACP og vart under andre verdskrigen, i desember 1942, utvikla av G. J. Hyde for å erstatte den dyre og kompliserte Thompsonmaskinpistolen. Frå 1944 vart ein litt meir forseggjord variant laga, M3A1. Denne kunne òg bruke ammunisjon i kaliber 9x19 mm Parabellum. 

Denne maskinpistolen kan berre skyte heilautomatisk. Magasinet held 30 patronar i .45 ACP. Denne maskinpistolen var upopulær blant soldatane på grunn av ustabilitet. Han vart likevel bruka av det amerikanske militæret i andre verdskrigen, Koreakrigen og Vietnamkrigen, og faktisk heilt fram til 1990 var panseravdelingar i den amerikanske hæren og nasjonalgarden sette opp med M3/M3A1, på grunn av den hendige størrelsen. I alt vart 679 000 eksemplar laga. 

**Kjelde:** Tysk wikipedia, art. *M3 (Maschinenpistole)*.

## Bakgrunnsstoff

* Waffen HQ
* Bilete og info
Irsk morfologi

Her kjem eit oversyn over bøyingslæra, morfologien i irsk.

Substantiv er delt inn i genusklassar, dei blir bøygd i numerus og kasus, og verb blir bøygd i person og tal. Delar av **irsk morfologi** er ikkje typisk for ikkjekeltiske indoeuropeiske språk, som bøygde preposisjonar og initial konsonantendring.

## Pronomen
### Personlege pronomen
Personlege pronomen blir ikkje bøygd i kasus, men dei har tre ulike former, konkunktive, disjunktive og emfatiske former.

Normal ordstilling i irsk er verb-subjekt-objekt. Den forma av subjektet som kjem rett etter verbet blir kalla *konjunktiv*.

Viss pronomenet ikkje er postverbalt subjekt, er det den disjunktive forma som blir brukt:

Eit tredje sett av former er dei emfatiske formene, brukt der pronomenet har ekstra vekt:

### Possessive pronmen

### Interrogative pronomen
Interrogative pronomen er det same som spørjepronomen.

*  «who?, which?»
*  or  «what?»
*  «which?»

Eksempel:
*  «Who did it?»
*  «Who did you see?»
*  «Who did you give the book to?»
*  «What's wrong (with you)?» (lit. «What is on you?»)
*  «What did you say?»
*  «What's your name?» (lit. «Which name is upon you?»)
*  «How old are you?» (lit. «Which age are you?»)

## talord
### Kardinaltal

Det er tre slag av kardinaltal i irsk: disjunktive talord, ikkjemenneskelege konjunktive talord, og menneskelege konjunktive talord.

#### Disjunktive talord

Desse talorda blir brukt i matematikk, for tidsuttrykk, telefonnummer, og etter substantiv i former som  «buss 13» eller  «rom 2».

#### Ikkjemenneskelege konjunktive talord
Desse talorda blir brukt for å telje andre objekt enn menneske, t.d.  «hest»

«Ein» som eit pronomen er attgjeve som  (lit. «hovud») når det gjeld ting og dyr, t.d.:
: «Eg har fem hestar, ein av dei er sjuk.»

#### Menneskelege konjunktive talord
Desse talorda blir brukt for å telje menneske, t.d. **páiste**, 'barn'

«Ein» som eit pronomen er attgjeve med  (lit. «person») for menneske. Dei andre «personlege» talorda kan også bli brukt pronominalt, t.d.:
: «Eg har fem barn, eit av dei er sjukt.»
: «Det er seks menneske i rommet.»

Høgare tal er attgjeve med dei ikkjemenneskelege konjunktive talorda:  osb.

### Ordinaltal

## Verb

Verb frå **Klasse&#160;1** (einstava stamme) med palatal utlyd: *bris*, 'bryte'

Verb frå **Klasse&#160;2** (fleirstava stamme) med ikkjepalatal utlyd: *ceannaigh*, 'kjøpe'
Dolstad kyrkje

**Dolstad kyrkje** er ei kyrkje i Dolstad sokn i Vefsn kommune. Den kyrkja som står no, er ei åttekanta kyrkje med fire krossarmar, lafta i tømmer i 1735. Byggmester Nils Pederson Bech frå Trondheim leia bygginga av kyrkja etter mønster av Bakke kyrkje i Trondheim. Kyrkja er bygd ved Dolstad prestegard utanfor Mosjøen. 

Det er sagt at kyrkja skal ha 700 sitjeplassar, men ut frå dagens krav til branntryggleik og komfort er det rettare å seie at kyrkja har plass til om lag 500 menneske. Det har stått minst to kyrkjer på Dolstad tidlegare. Den første var bygd i katolsk tid, kanskje så tidleg som på 1100-talet, og vigd til erkeengelen Mikael. Den eine kyrkjeklokka vitnar om dette med innskrifta «STE MIHAELS KIERKE I WEFSEN».

Dolstad kyrkje fekk sitt første orgel i 1846. I 1920 vart dette orgelet bytt ut med eit nytt og større orgel, mens det gamle vart flytta til Drevja kyrkje. Det nye orgelet stod ikkje så lenge. Det skal ha fått hard medfart under krigen, da kyrkja vart brukt til transittmottak under evakueringa av Finnmark og sidan til å internere russiske krigsfangar. Alt tidleg i 1960-åra vart det bytt ut. Dette orgelet vart heller ikkje ståande lenge, plasseringa og klangen var ikkje heldig. I 2010 vart eit nytt orgel tatt i bruk, bygd med inspirasjon frå det første kyrkjeorgelet, det som no står i Drevja, og den øvrige arkitekturen i Dolstad kyrke.

På 1850-talet vart kyrkja oppmalt og det vart sett opp ein himling over kyrkjeskipet. I 1899 vart det sett inn nye, store vindauge i staden for dei små gamle med farga glas. Samstundes vart dei gamle kyrkjestolane med dører i fjerna; kyrkja fekk i staden nye benker. Dørene i dei gamle benkene står i dag som brystpanel i koret.

Dolstad kyrkje vart vølt om i 1975/76, med sikte på å gje kyrkja 1700-talspreget attende. Målinga vart skrapa av takborda og tømmerveggane, preikestolen vart senka og benkane vart skifta ut. Himlingen over midtskipet vart teke ned. Vinteren 2007 vart borda i himlingen sette opp att, dels av omsyn til varmeisolasjon, dels av omsyn til akustikken. 

Etter at spiret knekte under ein storm vinteren 2011, vart det på nytt sett i gang eit stort ombyggingsarbeid. 2012/13 var kyrkja stengd i 8 månader mens taket vart omtekt, det vart sett opp nytt spir med ny vindfløy, og det vart grav ut nye kjellarrom under kyrkja. Inne i kyrkja vart taket oppmåla, og det vart lagt inn vassboren fjernvarme. Det elektiske anlegget vart fornya. Altarmåleria vart reinsa og reparerte. 

Til Dolstad kyrkje ligg Dolstad kyrkjegard. Soknet brukar også Mosjøen kyrkjegard 500 m sør for kyrkja og Vestvågan kyrkjegard lengst vest i kommunen, i det som før var Tjøtta sokn.

## Referansar

## Kjelder og bakgrunn
* Far etter Fedrane 1999: Jan Biering-Strand: Den første kirken på Dolstad
* 
* Kyrkjene i Vefsn
* 
* Om Dolstad kyrkje i Kyrkjebyggdatabasen
* Eldre fotografi av kyrkja på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
*Altarmåleria i Dolstadkyrkja
*
Drevja kyrkje

**Drevja kyrkje** er ei kyrkje bygd på Nilsskogen i Drevja sokn i Vefsn kommune. Kyrkja er ei langkyrkje, lafta i tømmer i 1883.

Kyrkja vart vigsla 18. fredagen etter trinitas 1883 som ei hjelpekyrkje eller annekskyrkje i Vefsn sokn. Ved kongeleg resolusjon 25. februar 1927 vart Vefsn sokn delt i 3 sokn, Vefsn, Drevja og Grane, med grenser fastsett 30. desember 1926 i Vefsn heradsstyre. 

Orgelet i Drevja kyrkje er bygd av P. A. Albrechtsen i 1846, og vart flytta frå Dolstad kyrkje til Drevja i 1920. Orgelet vart restaurert i 2000. Kyrkja har sitjeplass til om lag 200 menneske. I 2014 vart inngangspartiet til kyrkja ombygd, i samsvar med dei opphavlege teikningane, og kyrkja vart elles noko restaurert.

Soknet deler sokneprest med Elsfjord sokn. Til Drevja kyrkje ligg Drevja kyrkjegard. Drevja sokn har også ein kyrkjegard på Almåsen.

## Inventar
Kyrkja har ein dåpsengel laga av kunstnaren Andreas Nilsskog. Nilsskog var fødd og oppvaksen like ved kyrkjestaden. I 1973 reiste Drevjalaget eit minnesmerke over han ved vegen like overfor kyrkja.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Elsfjord kyrkje

**Elsfjord kyrkje** er ei kyrkje sørenden av Elsfjorden i Elsfjord sokn i Vefsn kommune. Kyrkja er ei langkyrkje, bygd i tre i 1955.

Soknet deler sokneprest med Drevja sokn.

Elsfjord høyrde frå gammalt til Hemnes sokn. Ved kgl.res. 5.4.1929 vart Hemnes sokn delt i to sokn, Elsfjord, tilsvarande heradet med same namn, og Hemnes, som omfatta dei nye herada Hemnes og Sør-Rana. Ved kgl.res. 5.2.1965 vart Elsfjord sokn overført til Vefsn prestegjeld.

Elsfjord kyrkjegard er mykje eldre enn kyrkja, og ligg nokre hundre meter nord for kyrkja. 

## Bakgrunnsstoff
* Elsfjord kyrkje Kyrkjesøk
*
Albumet Zabriskie Point

***Zabriskie Point*** er eit filmmusikkalbum til filmen med same namn av Michelangelo Antonioni. Det vart først gjeve ut i mars 1970 og inneheld songar frå fleire artistar, som Pink Floyd, Grateful Dead og Kaleidoscope.

I 1997 vart albumet gjeve ut på nytt med fire bonusspor kvar frå Jerry Garcia og Pink Floyd, som vart brukt i filmen, men som ikkje var på originalalbumet. Jim Morrison frå The Doors skreiv songen «L'America» for filmen, men vart avvist av Antonioni («L'America» vart seinare gjeven ut på The Doors-albumet *[[L.A. Woman]]*). Ein Rolling Stones-song, «You Got the Silver», er med i filmen men ikkje på albumet. 

## Pink Floyd
Pink Floyd sine songar til albumet vart spelt inn i november-desember 1969, etter dei hadde gjeve ut *[[Ummagumma]]*. «Come in #51, Your Time is Up» er ei nyinnspeling av «Careful with That Axe, Eugene», som først kom som ei b-side til ein singel i desember 1968. «Love Scene (Version 4)» er ein solokomposisjon av Richard Wright. «Country Song» (ôg kjend som «The Red Queen») er ein ballade med mange sjakkmetaforar. «Unknown Song» (òg kjend som «Rain in the Country») er ein roleg instrumental. «Love Scene (Version 6)» (òg kjend som «Alan's Blues») er ein bluesaktig instrumental. I tillegg vart det spelt inn to spor kalla «Fingals Cave» og «OenOne» som ikkje kom med på albumet i det heile tatt. 

Pink Floyd spela òg inn andre songar som ikkje kom ut på den tida. Mest kjend er kanskje ein song av Rick Wright, som på den tida vart kalla «Violent Sequence», som seinare vart omarbeidd til «Us and Them» på *[[The Dark Side of the Moon]]*. Denne vart seinare gjeven ut i samlinga *[[Why Pink Floyd?|Dark Side of the Moon Immersion Box Set]]* Anna musikk som ikkje var gjeven ut før frå desse innspelingane kom ut i 2016 på The Early Years 1965–1972.

## Mottaking
*[[Village Voice]]*-kritikaren Robert Christgau har sagt at albumet er «langt djupare og samanhengande» enn filmen. Steven McDonald i AllMusic skildra det seinare som «ei rar blanding av songar», men òg «verdt å høyre» for Pink Floyd-innspelingane.

## Innhald

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zabriskie Point (album)|Zabriskie Point (album)]]» frå ,  den 18. juni 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Hæstad kyrkje

:*For Hestad kapell i Gaular, sjå [[Hestad kapell]]*

**Hæstad kyrkje**, tidlegare ofte skrive *Hæstad [[kapell]]*, er ei kyrkje på Hæstad i Dønna sokn, innvigd 11. september 1913. Kyrkja vart tillaten oppført som eit kapell i Nordvik sokn etter kgl.res. 10.3.1911. Det skulle haldast 6 gudstenester årleg i kapellet. Kyrkja er ei langkyrkje bygd i tre. Ho skal ha plass til 220 menneske. Altertavla er måla av Even Ulving og viser Jesus og den samaritanske kvinna. 

Hæstad kyrkje er ei av fleire kyrkjer i Dønna. Det er gudsteneste i denne kyrkja i jula og nokre søndagar i sommarhalvåret.

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
*
Dønnes kyrkje

**Dønnes kyrkje** er ei steinkyrkje på Dønnes i Dønna sokn, innvigd like før 1200. 
Ho vart ombygd i 1866 og delvis restaurert på 1970-talet.

Dønnes kyrkje har eit gravkapell med 22 balsamerte lik. Dette var godseigarfamilien Coldevin sin familiegravstad fram til midten av 1800-talet.

Dønnes kyrkje er ei av fleire kyrkjer i Dønna. Det er gudsteneste i denne kyrkja om lag annankvar søndag. I ein uhøgtidleg NRK-konkurranse vart ho desember 2006 kåra til den vakraste kyrkja i Nord-Noreg.

## Galleri

Fil:Dønneskirke.jpg|Kyrkja sett frå aust
Fil:Dønna, Norway - panoramio (9).jpg|Kyrkja sett frå nord
Fil:Dønnes Kirke, Interiør 01.jpg|Mot koret
Fil:Dønnes Kirke, Interiør 02.jpg|Altarpartiet
Fil:Dønnes Kirke, Altertavle.jpg|Den tidlegare altartavla hadde ein kopi av «Oppstoda» av Tidemand.
Fil:Dønnes Kirke, Utsmykning.jpg|Maria med barnet
Fil:Dønnes Kirke, Utsmykning 02.jpg|Lavrans


## Bakgrunnsstoff
* 
* Kyrkjesøk
* 
* Arkitekturguide for Nord-Norge og Svalbard
* Dønna kyrkjelyd om Dønnes kyrkje
* Elin Åsbakk Lind: Norges største mausoleum: Åpnet kistene som modighetsprøve; NRK.no, 5.3.2019
* Eldre fotografi av kyrkja på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Nordvik kyrkje

**Nordvik kyrkje** er ei kyrkje i Nordvika litt nord for Solfjellsjøen i Dønna sokn, innvigd 18. juni 1871. Kyrkja er ei langkyrkje bygd i tre. Ho skal ha plass til 350 menneske. Altertavla vart skoren i tre av Andreas Nilsskog i 1916 og viser påskemorgonen og Jesu forklåring på berget. 

Nordvik kyrkje er ei av fleire kyrkjer i Dønna. Det er gudsteneste i denne kyrkja ein til to gongar i månaden.

Nordvik sokn høyrde frå gammalt (1589) til Herøy sokn, under Alstahaug prestegjeld. Ved kgl. res. 11.12.1861 vart Herøy sokn utskilt frå Alstahaug som eige soknekall frå 1.5.1862. Kgl.res. 22.5.1869 tillet å byggje ei hjelpekyrkje for norddelen av Herøy prestegjeld på garden Nordvik. Hæstad kapell vart oppført etter kgl.res. 10.3.1911. 
Ved kgl.res. 17.11.1916 vart Nordvik (gnr 21-53 og 56-59) skilt ut frå Herøy sokn som eige sokn. Nordvik sokn vart ved kgl.res. 18.5.1962 utskilt frå Herøy og Dønnes sokn frå Nesna for å bli slått saman til eit nytt Dønna prestegjeld.

## Bakgrunnsstoff
* Nordvik kyrkje frå Kyrkjesøk
* 
*
The Pale

**The Pale**, irsk **An Pháil**, eller *the English Pale* (irsk *An Pháil Shasanach*), viser til ein del av Irland som var direkte styrt av England i seinmellomalderen. Området var ein region med radius på omtrent 20 engelske mil rundt Dublin, og det var her engelsk først fekk fotfeste i Irland.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Pale|The Pale]]» frå , den 2. august 2010.*
Grimo

**Grimo** er ei bygd som høyrer til Ullensvang kommune i Vestland. Bygdesamfunnet ligg på vestsida av Sørfjorden inst i Hardangerfjorden nær Folgefonna. I nord grensar Grimo mot Utne og i sør mot Aga, og er ein viktig del av jordbruksheradet Ullensvang. Ca. 10 % av innbyggjarane i heradet bur i Grimo. Barne- og ungdomsskulen for den delen av Folgefonnhalvøya som ligg i Ullensvang, Hauso skule, ligg her.

På Haustveit er det registrert viktige helleristingar frå bronsealderen. Helleristningane er hogde inn i ein stor stein som ligg på Håhaug ca. 100 moh. På Hausatveite er det offergroper og fotefar.

Frå sør til nord består poststaden Grimo av desse grendene: Velure (under Velurenuten 1335 moh.), Hetleflot, Jåstad (Rundenuten 1256 moh.), Brandstveit, Haustveit (Hausanuten 1120 moh.), Hauso, Årekol, Grimo (under Grimsnuten 1233 moh.), Langesæter og Trones.

I den brattlendte bygda er det ei rekkje bekkar og elvefar. God og spreidd vasstilførsle er også viktig for produksjonen av kvalitetsfrukt. Elvefara har lokale namn som Grimelva, Skotabekken, Nordalsbekken, Matbekken, Hauselva, Haustveitelva, Frederiksbekken, Mearebekk, Branstveitelva, Kvernhusbekken og Jåstadelva.

Bygda er full av små naturperler. 3 km opp mot Trones er det utsikt langt innover Sørfjorden, Kinsarvik og innover Eidfjorden. Like ved Hauso skule er det bevart fleire kvernhus.

## Næringsliv

Nesten all næring er i dag basert på fruktproduksjon kombinert med sauer. På denne måten held ein kulturlandskapet i hevd frå fjord til fjell. Tidleg på 1900-talet var registrert ei rekkje næringar som ysteri, hotell og bryneproduksjon. 

Klimatiske forhold saman med det rike jordsmonnet gir grunnlag for dyrking av frukt av høg kvalitet. Morellar, eple, plommer og pærer er dei viktigaste, medan jordbærdyrkinga vert driven i mindre grad enn før. 

Frukt får generelt meir tid til å utvikla seg i Noreg enn i varmare, sørlegare strøk. Dette gjev den norske frukta ei søtare og rikare smaksoppleving. Fruktseljarar hevdar at morellane i Hardanger er betre enn Telemarksmorellene, av di fjorden gjev ekstra spegling av solljoset mot morellane. Mest viktig for fruktdyrkinga er jordsmonn og klima. I fortid med lokal kornproduksjon kom dette tydelegast fram ved ei aktiv ølbrygging i Grimo medan kornet på andre sida av fjorden berre kunne nyttast til å laga suppe. Derav fekk iflg. dei eldste i bygda den nordre delen av austsida namnet ”Supastrånde” med utspring i den fattigare jorda.

Forholdet mellom temperatur og fukt spelar også inn. Klimaet er ideelt for produksjon av kvalitetsfrukt av fleire årsaker. Temperaturen er litt høgare på vestsida av Sørfjorden. Dette ser ein godt om våren då snøen smeltar tidlegare, graset vert tidleg grønt og den påfølgjande bløminga kjem raskt i gang. Utover sumaren konserverer svaberga dagstemperaturen utover kvelden og sør i bygda gir også Folgefonna eit bidrag til å konservera ein høgare nattetemperatur på grunn av loket kaldlufta frå breen lagar.

Sumarsdagen er det ein halvtime ekstra sol i Grimo i forhold til tvers over fjorden.

## Kjelder
* Fotografi frå Nasjonalbiblioteket datert tilbake til 1923.
* Kartreferanse (Statens Kartverk) 
* Vêrvarsel
Diagenese

**Diagenese** er summen av alle fysiske, kjemiske og biologiske endringar, unnteke forvitring og metamorfose, eit sediment går gjennom etter avsetjing.

Sand vil i denne prosessen gå over til sandstein, leire til leirskifer og kalkslam til kalkstein. Prosessane føregår ved samanpressing, omkrystallisering og sementering av korna med nydanna mineral. 

I tillegg omfattar diagenese alle andre prosessar som går føre seg i sedimenta eller sedimentære bergartar ved låg temperatur (under 200&nbsp;°C), mellom anna omdanning av organisk materiale til kol, olje og gass.

## Kjelder
Haymarket Riot

**Haymarket Riot** var ei hending som skjedde i Chicago i mai 1886, da streikande arbeidarar demonstrerte for 8 timars arbeidsdag på Haymarket-torget. To hundre politimenn gjekk til åtak på dei for å oppløyse demonstrasjonen, da nokon med eitt kasta ei bombe frå ei sidegate. I det kaoset som følgde byrja politiet og somme av arbeidarane å skyte på kvarandre. Da røyken letta, hadde sju politimenn og tre gonger så mange arbeidarar vorte dødeleg såra. 

Åtte anarkistar og streikeleiarar vart gripne, tiltala og dømde for å ha medverka til at ei bombe vart kasta mot politiet. Fire av dei dømde vart hengde. Ein femte gjorde sjølvmord i fengselet. 

Da prosessen nokre år seinare vart teken opp att, vart det klart at det var skjedd justismord - bokstavleg tala - for det fanst ikkje klare prov for at dei hadde gjort brotsverket dei vart dømde og hengde for. Tre overlevande dømde, vart sleppte fri frå fengselet i 1893. Dei som alt var avretta vart martyrar for arbeidarrørsla.

Til minne om Haymarket-anarkistane vart Første mai teken som internasjonal demonstrasjonsdag for arbeidarrørsla.

## Kjelder
* I hovudsak svensk wikipedia, art. med same namnet.
August Spies

**August Vincent Theodor Spies** () var sjefs-redaktør og utgivar av den sosialistiske avisa *Arbeiter-Zeitung* og talsperson for den amerikanske arbeidarrørsla i Chicago.

Spies vart fødd i Landecker Amt i Hessen, men emigrerte til Chicago i 1871. Rundt 1876 byrja han å interessere seg for arbeidarrørsla, og i 1877 vart han medlem i det sosialistiske arbeidarpartiet i Nord-Amerika. I 1880 vart han så utgivar og forretningsførar for avisa *Arbeiter-Zeitung* på staden, og var frå 1884 til 1886 òg sjefsredaktør der. Han vart talsperson for den radikale fløya i arbeidarrørsla. 

I november 1887 vart han avretta ved eit justismord etter å ha vorte dømd for eit bombeåtak mot politiet under Haymarket Riot 4. mai 1886. Dette skjedde da politiet gjekk til åtak på streikande og demonstrerande arbeidarar som slåst for 8 timarsdagen. Tre andre vart òg urettmessig hengde for dette, mens éin gjorde sjølvmord i fengselet, og atter tre vart sleppte fri i 1893, da guvernøren annullerte dommen mot dei.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:August Spies (Journalist)|August Spies (Journalist)]]» frå ,  den 30. desember 2006.*

## Litteratur
* Dyer D. Lum: *August Spies*, i: *Twentieth Century*, 3. september 1891
* Heinrich Nuhn: *August Spies. Ein hessischer Sozialrevolutionär*, Verlag Jenior & Pressler, Kassel 1992, ISBN 3-928172-11-5

## Bakgrunnsstoff
* 
* Litteratur i online-katalogen til Staatsbibliothek zu Berlin
* Handskriven sjølvbiografi 
* Biografi
* Biografi og meir 
* Spies og Haymarket-protesten
* Chicago Arbeiter-Zeitung 
* Chicago Arbeiter-Zeitung (fransk)
Andranik Margarjan

**Andranik Margarjan** () var ein armensk politikar. Han var statsminister i Armenia frå 12. mai 2000 til han døydde. Margarjan var medlem av *Armenias republikanske parti* (Hayastani Hanrapetakan Kusaktsutyun).

Andranik Margarjan vart medlem av Det nasjonale einskapspartiet i 1968. Dette partiet var forbode i Sovjetunionen. Margarjan gjekk inn for eit uavhengig, demokratisk Armenia. Han vart arrestert i 1974 og dømd til to års fengsel for å spreia upatriotiske idear og aktivitetar. Då Armenia vart sjølvstendig vart Margarjan med i Armenias republikanske parti i 1992. Han var formann i partiet frå 1993. President Robert Kotsjarjan utnemnde han til statsminister 12. mai 2000.

Margarjan døydde brått av hjarteinfarkt 25. mars 2007. Han var gift og hadde tre born.
Gustav Landauer

**Gustav Landauer** () var ein anarkistisk tenkjar, revolusjonær aktivist og forfattar som var verksam i Tyskland.

Landauer gjekk inn for Pierre Joseph Proudhon sin anarkisme med mutualistisk (gjensidig) økonomi og var dermed kritisk mot Karl Marx og marxismen.

Den anarkistiske visjonen basérer seg på sosial individualisme, med organisering i naturlege grupper, og dessutan på individa sin grad av medvit, slik at sosialismen ikkje kan bli verkeleg utan individuell læring, meinte Landauer. 

Gustav Landauer deltok i den korte rådsrepublikken i München, der han vart drepen av høgreorienterte frikorps-styrkar, etter å ha vorte fengsla, trass i sine idéar om ikkje-vald.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Gustav Landauer|Gustav Landauer]]» frå , den 30. desember 2006.*
Artur Rasizadə

**Artur Tahir oğlu Rasizadə** () er ein aserbajdsjansk politikar. Han var statsminister frå 20. juli 1996 til 4. august 2003 under president Heydər Əliyev. Han gjekk av for å gjera plass for presidenten sin son, İlham Əliyev, som vart utpekt til statsminister i forkant av presidentvalet i oktober 2003. Etter at İlham Əliyev hadde vunne presidentvalet utnemnde han på nytt Artur Rasizadə som statsminister, frå 4. november 2003. Han var statsminister fram til 2018.
Langfredagsavtala

**Langfredagsavtala** (også kalla **Belfastavtala**, enkelte gonger **Stormontavtala**) var ei prinsippavtale om fredsprosessen i Nord-Irland mellom den britiske og den irske regjeringa. Ho blei signert 10. april 1998, og blei støtta av dei fleste politiske partia i Nord-Irland. Avtalen blei stadfesta gjennom skilde folkeavrøystingar i Nord-Irland og Republikken Irland i mai 1998.

## Hovudpunkt

Dei viktigaste punkta som blei slegne fast i avtala er:

* Den konstitusjonelle framtida til Nord-Irland skal avgjerast av fleirtalet av borgarane.
* Alle politiske parti i Nord-Irland skal forplikte seg til å nytte «utelukkande fredelege og demokratiske midlar».
* Nord-Irlandsforsamlinga skal opprettast, med lovgjevande makt.
* Ei regjering skal bli oppretta i Nord-Irland, med maktdeling mellom dei viktigaste partia fordelt etter D'Hondts metode.
* Felles ministerråd og organ for iverksetting av vedtak mellom Nord-Irland og Republikken skal bli oppretta.
* Eit britisk-irsk råd med representantar for regjeringane i Republikken, Nord-Irland, Storbritannia, Skottland, Wales, Man og Kanaløyene skal bli oppretta for å drøfte saker som gjeld alle partar.
* Frigjeving av alle paramilitære fangar som høyrer til organisasjonar som har erklært og etterlev våpenkvile, innan to år.
* Øydelegging av våpna til dei paramilitære organisasjonane, innan to år.
* Endring av Republikken Irlands grunnlov, §§2 og 3, slik at det grunnlovsfesta territorielle kravet blir fjerna.
* Nye lovar om politivesen, menneskerettar og jamstilling av folkegrupper i Nord-Irland.

Somme av hovudpunkta blei vagt formulert, slik at alle grupper kunne godta avtala. Dette har ført til at det har vore vanskeleg å få gjennomført nokre av punkta, særskilt avvæpninga av paramilitære grupper. Dette skulle vore gjort innan mai 2000, men pr. desember 2006 er prosessen ikkje fullført, men mengder av våpen er øydelagt. Det har vore ein enorm nedgang i valdelege hendingar knytte til konflikten.

## Folkeavrøystingar

I mai 1998 blei det halde separate folkeavrøystingar i Nord-Irland og Republikken Irland, for å stadfeste avtala. «Ja»-sida vann ein klår siger i begge avrøystingane, men i Nord-Irland røysta heile 29 % «nei». Dette var for det meste unionistar som var motstandarar av at det, i deira auge, blei gjeve etter for krav frå nasjonalistar og republikanarar. Ut frå meningsmålingar ser det likevel ut til at eit lite fleirtal av unionistane røysta «ja». 

I Republikken blei folkeavrøystinga utført som ein avrøysting om ei grunnlovsendring, det 19. tillegg til Grunnlova. Dette tillegget var både ei godkjenning av Langfredagsavtala, og bortfall av det territorielle kravet på Nord-Irland i Grunnlovens §§ 2 og 3. Det var også arrangert folkeavrøysting om Amsterdamavtala same dag.

Resultata av og oppmøtet i folkeavstemmingane var:
Juraføderasjonen

**Juraføderasjonen** var den viktigaste anarkistiske seksjonen av den Første Internasjonalen, basert i stor grad blant klokkemakarar i Jura-fjella i Sveits. Juraføderasjonen og andre anarkistiske seksjonar vart utestengde frå internasjonalen etter kongressen i Haag i 1872.

Anarkistar i Juraføderasjonen spela ei stor rolle med å gjere Pjotr Kropotkin til anarkist. I memoarane sine skriv Kropotkin: «Dei egalitære tilhøva eg fann i Jura-fjella, dei sjølvstendige tankane og uttrykka eg såg utvikle seg mellom arbeidarane der, og deira grenselause kjærleik til saka, tiltala meg sterkt; og da eg fór frå fjella, etter å ha vore ei veke hos klokkemakarane, var synet mitt på sosialismen klart. Eg var anarkist.»
Den russiske nihilistrørsla

**Nihilistrørsla** var ei kulturell rørsle i Russland på 1860-talet som stilte spørsmålsteikn ved alle former for gitte idéar og sosiale normer. Ordet kjem frå latin *nihil*, som tyder *ingenting*. 

Nihilistane gjekk inn for full og heil fridom for alle individ og sjokkerte det russiske etablissementet. Idéane deira hadde politisk verknad, da dei gjekk imot underordning og kravde demokratiske reformer. 

Nihilistane vart fordømde som «agitatorar» og etter drapet på tsar Aleksander II vart dei i Vest-Europa kjende for å bruke vald som reiskap for politisk endring. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nihilist movement|Nihilist movement]]» frå ,  den 30. desember 2006.*
Sosialdarwinisme

**Sosialdarwinismen** er ei filosofisk/ideologisk retning, grunnlagd av Herbert Spencer (jfr. tesen *Survival of the fittest*) som meiner at han tillempar Charles Darwin si naturvitskaplege utviklingslære til samfunnet. 

Darwin sjølv tok avstand frå sosialdarwinismen, og biologar ser sosialdarwinisme som ei forvrenging av evolusjonsteorien. 

Grunnprinsippet i sosialdarwinismen er at utviklinga av arten/nasjonen si utvikling skjer gjennom utslaging av svake individ, der berre dei sterkaste overlever og fører sine gen vidare til komande slektsledd. Derfor er dei motstandarar av sosialpolitisk innsats for dei svake og utslåtte. Fattigdomen har ifølgje sosialdarwinismen ein funksjon å fylle; han reinsar samfunnet frå svake individ og hindrar desse i å føre sine dårlege gen vidare.

Sosialdarwinismen er ein fundamental del av den nazistiske og fascistiske ideologien.

Sjå òg rasisme.

**Kjelde:** Svensk wikipedia, art. Socialdarwinism.
Rulleskeiser

**Rulleskeiser** har ei utforming som liknar  skeiser, men i staden for eit blad til å gå på is med, er det festa hjul under dei.

Rulleskeiser finst i tre hovudformer. Den eine er *quad skates*, som har fire hjul på kvar skøyte, to og to parvis. Desse kan stå rett opp og ned i seg sjølv. Den andre typen er *inline skates*, som har fire eller fleire hjul under i ei rekkje. Desse er meir tilpassa same gangmåte og teknikkar som isskeiser, og den tredje er *aggressive inline*, med små hjul og stiv og solid sko som vert nytta i rampe eller til å trikse med.

Dei siste åra har det komme ein ny variant som ligg mellom vanleg inline og aggressive når det gjeld hjulstorleik og stivleik. Denne varianten går under namnet «FreeSkates» og er populær blant dei som vil ha ei skeise som er solid for å tole hopp og triks og samtidig lett å manøvrere. «FreeSkates» høver godt for inline hockey, rollersoccer og freestyle skating.

Bruk av rulleskeiser er ei form for hjulsport, akkurat som bruk av skateboard.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Rulleskøyter|Rulleskøyter]]» frå ,  den 5. desember 2008.*
Foras na Gaeilge

**Foras na Gaeilge** er det normerande organet for det irske språket. Det vart oppretta 2. desember 1999 med ansvar for å fremje bruken av heile språket på heile Irland, og tok då over oppgåvene til dei tidlegare statlege organa Bord na Gaeilge, An Gúm og An Coiste Téarmaíochta. 

Foras utgjer halvparten av The North/South Language Body, som vart oppretta som eit samarbeidsorgan i samband med Belfastavtalen. Den andre delen er Tha Boord o Ulster-Scotch, som fremjar bruken av ulsterskotsk. 

Organet har ei rådgjevande rolle for bruken av irsk gælisk i både offentleg og privat sektor i Republikken Irland, der språket har offisiell status, og i Nord-Irland der irsk er eit regionalt språk.

## Bakgrunnsstoff

*
Skotsk

**Skotsk** (*Scots*) eller **låglandsskotsk** (*Lallans*) er eit språk som blir tala i Skottland og av ein liten minoritet i Ulster, dei fleste av dei i Nord-Irland men òg i grenseområda i Republikken Irland. Språket blir kalla «låglandsskotsk» for å skilje det frå skotsk gælisk som blir tala i høglandet, men det blir også kalla berre «skotsk» og for ulsterskotsk i Irland. Det er ikkje fagleg semje over om ein skal rekna skotsk som eit språk eller ein dialekt.

## Historie
Skotsk stammar frå den northumbriske forma for mellomengelsk, som inngår i samlenamnet angliske språk. Det er sterkt påverka av gælisk, men også av nederlandsk og lågsaksisk gjennom handel og innvandring frå nederlanda. Dialektkontakt mellom skotsk og engelsk førte også til dei noverande skotske dialektane av engelsk (også kjent som skotsk-engelsk) som blir akseptert som godt språk i Skottland i dag.

## Litteratur
Dei eldste verka på skotsk er John Barbour sitt epos *[[The Brus|Brus]]* frå 1300-talet, Wyntoun sitt *Cronykil* og Blind Harry sitt *[[The Actes and Deidis of the Illustre and Vallyeant Campioun Schir William Wallace|The Wallace]]* frå 1400-talet. Frå 1400-talet av blei det skapt mykje litteratur kring det kongelege hoffet i Edinburgh og ved University of St Andrews av forfattarar som Robert Henryson, William Dunbar, Gavin Douglas og David Lyndsay. *[[The Complaynt of Scotland]]* var eit tidleg trykt verk på skotsk. *[[Eneados]]* er ei mellomskotsk omsetjing av *[[Æneiden]]* fullført av Gavin Douglas i 1513.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Scots language|Scots language]]» frå ,  den 23. januar 2020.*
Connie Francis

**Connie Francis** () var ein USA-amerikansk songar frå Newark i New Jersey. Francis hadde fleire internasjonale hittar i 1950- og 1960-åra. Blant dei best kjende er «Who's Sorry Now?», «Lipstick on Your Collar», «Somewhere My Love» og «Stupid Cupid». Ho toppa hitlistene fleire gonger, som med «Everybody's Somebody's Fool».

Francis heitte opphavleg Concetta Rosemarie Franconero. Ho kom frå ein italiensk-amerikansk familie og voks opp i bydelen Italian Down Neck, eller Ironbound, i Newark i New Jersey, etter å ha levd dei første åra av livet i Brooklyn.

Ho byrja tidleg å opptre offentleg. Som tiåring var ho med i det amerikanske fjernsynsprogrammet *Startime*, der unge talent fekk sjansen til å visa seg fram. Ho opptredde først med trekkspel, men gjekk snart over til å berre synga. Det var her ho fekk det kortare artistnamnet Connie Francis.

Connie Francis gav ut sin første singel i 1955, men fekk ikkje stor suksess før i 1957 med «Who's Sorry Now?».
Francis spelte inn plater på tretten språk i løpet av karrieren: Engelsk, fransk, gresk, italiensk (og dialekten napolitansk), hawaiisk, hebraisk, japansk, jiddisch, latin, nederlandsk, portugisisk, svensk og tysk. Under ein live-konsert i Braşov i Romania i mars 1970 sang ho også på rumensk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Connie Francis|Connie Francis]]» frå , og «[[:sv:|Connie Francis]]» frå  den 17. november 2016.*
Turbulens

**Turbulens** er eit samleomgrep innom først og fremst straumningsmekanikk (som aerodynamikk og hydrodynamikk), for dei strøymingane som  skjer ved forholdsvis høg fart, store friksjonskrefter og låg viskositet. Ein annan måte å seie det på, er at turbulens kan skje ved høge reynoldstal. Det finst ingen eksakt definisjon av turbulens.

Ei strøyming som ikkje er turbulent vert kalla laminær strøyming.

Turbulente straumar er tilfeldige på det sett at det ikkje går an å forutsjå kva for ein fart straumen vil ha på ein gjeven stad på eit gjeve tidspunkt. Derimot kan det beskrivast statistisk. Det er også ikkje-lineært, då små uroingar kan føre med seg store endringar av strøymingane. Jo høgare reynoldstalet er, jo meir var er straumen for uroingar og jo større er sjansen for at straumen vert turbulent. Turbulens fører òg med seg ein auka diffusjon, då turbulens kjenneteiknast av raskt varierande strøymingar i forskjellige retningar.

Ved turbulens vert det danna relativt store virvlar som etterpå dannar fleire mindre virvlar, som i sin tur etter kvart vert løyste opp gjennom at rørsleenergien vert til varme. Tendensen at storskala-variasjonar etterpå omdannast til småskala-variasjonar gjeld òg for andre skalarar.

Ofte er det fordelar med å maksimere eller minimere turbulensen. Ved kjemiske prosessar som til dømes forbrenning i ein bilmotor, er det ein fordel med mykje turbulens, då dette fordeler gassane betre og gjev ei reinare forbrenning.

## Turbulens i atmosfæren
Atmosfærisk turbulens kan vere viktig for både luftfart og for spreiing av luftforureining. 

I sterk vind vil ein få dynamisk turbulens nær bakken når lufta passerer hindringar og kupert terreng. Dynamisk turbulens vil ein òg få i vindskjer, særleg i utkanten av det sterke vindfeltet. Jetstraumane er døme på dette der ein kan få klårluftsturbulens. 

Ustabil luft, som ein kan få når varme frå jordoverflata fører til konveksjon, fører til termisk turbulens. Den vertikale luftrørsla kan verte særs kraftig i samband med cumulonimbusskyer, gjerne opp mot 20-30 m/s. Dette er kraftig nok vind til å kaste fly opp og ned og i somme, ekstreme tilfelle føre til at dei kjem ut av kontroll. Det er derimot mogeleg å oppdage område med kraftig turbulens med instrument ombord på flya, slik at dei kan fly utanom. 

## Kjelder
Louise Michel

** Louise Michel** () var ein fransk anarkist, lærarinne og aktiv som ambulansekvinne under Pariskommunen 1871.

Da ho vart arrestert etter kommunen fall, vart ho deportert til kolonien Ny-Caledonia, der ho var frå 1873-1880. Medan ho var der, dreiv ho agitasjon blant urfolket mot kolonimakta.

Tilbake i Paris heldt ho fram si politiske gjerning. Ved eit høve leidde ho ein demonstrasjon mot fattigdomen og til Pariskommunen sitt minne. Dei trong ei fane av noko slag, og Louise tok da av seg den svarte silkeunderkjolen sin og festa han på eit kosteskaft. På det viset skal anarkismen ha fått den svarte fana si.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Louise Michel|Louise Michel]]» frå , den 31. desember 2006.* 
 

## Bakgrunnsstoff

* Albert Jensen: *Louise Michel (Den Röda Jungfrun)*. A H Förlag, Sthlm 1915.
Kongen av Noreg

:*Sjå òg [[norske regentar]]*

Noreg har monarki, det vil seie at landet skal ha ein konge eller statsregent som øvste leiar for statskyrkja og nasjonen.

Den noverande monarken av Noreg er Kong Harald V. Arverekkja går gjennom sonen hans kronprins Haakon Magnus, etterkomarane hans og deretter etterkomarane til kongsdottera Märtha Louise.

## Sjå òg
* Det norske kongehuset
* Norske regentar
Sylvi

**Sylvi** og **Sylvie** er kvinnenamn avleia av Sylvia, der Sylvie er den franske forma av namnet med stum e i enden.

Sylvi har norsk namnedag den 31. desember.

## Bruk
Det er 1&nbsp;258 kvinner som heiter Sylvi i Noreg (SSB, 1.1.2006). Det var særleg populært som dåpsnamn like etter den andre verdskrigen og i tiåra som følgde, men bruken gjekk deretter raskt ned. Sylvie er uvanleg i Noreg, med berre rundt 50 berarar.

## Kjende namneberarar
* Sylvie Vartan (f. 1944), fransk-bulgarsk songar og skodespelar
* Sylvie Germain (f. 1954), fransk diktar
* Sylvie Guillem (f. 1965), fransk ballerina
* Sylvi Haldorsen (f. 1946), norsk geolog
* Sylvie Kinigi (f. 1952), president i Burundi
* Sylvi Aambø (f. 1947), norsk biletkunstnar
* Sylvie Becaert (f. 1975), fransk skiskyttar 
* Sylvi Listhaug (f. 1977), norsk politikar frå Framstegspartiet

## Sjå òg
* Sølvi

## Bakgrunnsstoff
Sølvi

**Sølvi** er eit kvinnenamn, ei norsk sideform til namnet Sylvi eller Sylvia, som er hokjønsforma av det latinske ordet Silvius, som tyder skog. Namnet kan og vere avleia av namnet Sølve, eit namn kan vere sett saman av *Sǫl-* ('hus, sal') og *-ve* ('heilagdom') eller *-ver* ('mann, kjempe'), men som kvinnenamn òg kan vere ei kortform av namn som *[[Solveig]]*.

Sølvi har norsk namnedag den 20. juni. 

## Bruk
### Bruken av namnet i Noreg
Namnet var lite bruka rundt førre hundreårsskifte, men populariteten steig kraftig i mellomkrigstida, med ein topp mot slutten av 1950-åra.
* I folketeljinga frå 1801 hadde 27 kvinner namnet *Sølvi*
* I 1900 var 17 kvinner listeførte med namnet *Sølvi*, flest budde i Hordaland 
* I 2008 hadde 3691 kvinner *Sølvi* til første fornamn

## Kjende namneberarar

* Sølvi Wang (1929-2011), norsk songar
* Sølvi (Bauge) Sogner (1932-2017), norsk historikar
* Sølvi Ytterstad (fødd 1945), norsk lyrikar
* Sølvi Lillejord (fødd 1952), norsk pedagogikkprofessor 
* Sølvi Meinseth (fødd Olsen, 1967), norsk friidrettsutøvar 

## Kjelder

* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991
* Spørjekassa om namn 

* Folketeljingar i Digitalarkivet
Twin Peaks

***Twin Peaks*** er ein amerikansk fjernsynsserie skapt av David Lynch og Mark Frost. Serien følgjer etterforskinga av mordet på ein populær tenåring, Laura Palmer (spelt av Sheryl Lee), leia av FBI-agenten Dale Cooper (Kyle MacLachlan). Pilotepisoden vart send 8. april 1990 på ABC, og sju episodar til vart laga, i tillegg til ein sesong nummer to, som var på lufta til 10. juni 1991. Namnet på serien kjem frå ein liten, oppdikta by i delstaten Washington. Serien vart filma i Snoqualmie og North Bend, medan studioopptak vart filma i California. 

*Twin Peaks* vart ein kritikarsuksess både i heimlandet og internasjonalt og fekk ein trufast fanskare. Serien vart ein del av populærkulturen og vart referert til i andre fjernsynsseriar, TV-reklamar, videospel, filmar og songtekstar. Dalande sjåartal gjorde at ABC insisterte på at identiteten til mordaren til Laura måtte avslørast halvvegs i andre sesongen. I 1992 vart det laga ein film, *[[Twin Peaks: Fire Walk with Me]]*, som omhandla perioden opp til handlinga i fjernsynsserien starta. Filmen gjorde det dårleg i Amerika, men vart ein suksess i Japan. 

I 1997 vart pilotepisoden rangert på 25. plassen på *TV Guide* si liste over «dei 100 beste episodane gjennom tidene». I 2002 vart serien rangert på 45. plassp lista til TV Guide over «dei 50 beste fjernsynsseriane gjennom tidene» og i 2007 vart han av *[[magasinet Time|Time]]* teken med på lista deira over tidenes beste fjernsynsseriar. Serien vart plassert på 49. plass på lista til *[[Entertainment Weekly]]* over «Nye TV-klassikarar», og på 12. plass på lista deira over «dei 25 beste kultseriane dei siste 25 åra».

Som med mykje av arbeidet til Lynch (særleg *[[filmen Blue Velvet|Blue Velvet]]*) utforskar *Twin Peaks* gapet mellom det respektable småbylivet og det meir lurvete laget like under. I løpet av serien vert det avslørt at fleire av rollene som først verkar å vere uskuldige lever dobbeltliv med ei langt mørkare side. 

Som med dei fleste verka til Lynch, er det ikkje lett å plassere *Twin Peaks* i ein enkel sjanger. Sjølv om den urolege stemninga og dei overnaturlege fenomena som skjer passar inn i grøssar-sjangeren, er den sære, melodramatiske skildringa av dei lunefulle karakterane ein bisarr komisk parodi på amerikansk såpeopera. I tillegg har serien, som mange av filmane til Lynch, ein rar humor og mykje surrealisme.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Twin Peaks|Twin Peaks]]» frå , den 12. november 2012.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
Statsråd

**Statsråd** kan vere nemninga både på ein einskild minister og på regjeringa samla i møte. Statsrådsmøte vert normalt halde fredag kl. 11.00, i Statsrådsalen på Det kongelege slott i Oslo, men kan òg haldast andre stadar. 

Grunnlova § 28 seier at det er viktige saker som vert avgjort av Statsrådet, eller av Kongen i statsråd. Døme på dette kan vere nådesaker, tilsetting i embete, lovproposisjonar, løyvingssaker, stortingsmeldingar, provisoriske anordningar og saker der kongen er tillagt avgjerdsmakt. Andre viktige saker etter skjønn kjem opp i statsråd. Saker som er oppe i statsråd blir underlagt parlamentarisk kontroll gjennom Stortinget sin kontroll med protokollane.

Det er aldri diskusjon i statsråd. Diskusjonen blir unnagjort i regjeringskonferanse, «førebuande statsråd», før møtet hos Kongen. Kongen kan likevel stille spørsmål om sakene.

## Kjelde
regjeringa.no
Charlie Miller

**Charles David Copeland Miller**, ( i Glasgow), best kjent som **Charlie Miller**, er ein skotsk fotballspelar. Han spelte i den norske eliteserien for Brann.

Miller vart i yngre år rekna blant dei mest talentfulle spelarane i Skottland. Allereie som 17-åring i 1993 debuterte han for storklubben Rangers. Han fekk med seg fire seriemeisterskap der, men han klarde aldri å etablera seg hundre prosent på laget. Han vart mellom anna kritisert for at hans utanomsportslege livsstil øydela for full satsing på fotball.

Etter korte opphald i dei engelske klubbane Leicester og Watford gjekk turen attende til Skottland og Dundee United i 2000. Der var det tydeleg at han fekk gløden attende. Han fekk òg sin einaste landskamp for Skottland i 2001.

Sommaren 2004 valde Miller å gå til Brann, til tross for at han kunne heldt fram å spela i Dundee United. Men han sleit med å etablera seg på laget, og var innbytar då Brann vann cupfinalen same år.

I 2005-sesongen spelte Miller stort sett fast på Brann, og vart ein av Brann sine store profilar, til trass for at han vart flytta rundt i dei fleste offensive posisjonane på banen. I 2006-sesongen spelte Miller stort sett på høgrekanten på Brann sin midtbane, sjølv om han har gitt uttrykk for at han helst vil ha andre roller i laget.

Etter at 2006-sesongen var slutt vart det klart at Miller var ferdig i klubben, og han har fleire gonger sjølv gitt uttrykk for at han ynskjer å avslutta karrieren heime i Skottland.

## Kjelder