open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kjell Storelid

**Kjell Storelid** () er ein norsk tidlegare skeiseløpar fødd i Naustdal, oppvaksen på Stord. Han vann sølvmedaljen på både 5&nbsp;000 m og 10&nbsp;000 m under Vinter-OL 1994 på Hamar, og vart norsk firkampmeister i 1997. Storelid var medlem av Stord Turn og Idrettslag, før han ei tid var med i Skøyteklubben -94 og så atter i Stord Turn og Idrettslag.

Storelid fekk sitt gjennombrot i 1994-sesongen. Han vart femtemann i EM på Hamar og nummer seks ved VM i Göteborg. Seks veker etter EM i det nybygde Vikingskipet tok Storelid på same arenaen sølv på 5000 m etter landsmannen Johann Olav Koss, før dei same to og i same rekkefylgje også syrgde for norsk dobbeltsiger i milløpet.

Langdistansespesialisten Storelid enda på sjuandeplass i EM 1995 og vart femtemann i EM 1997 i Heerenveen. Etter andre- og tredjeplass i firkamp NM 1994 og 1995, lukkast Storelid å verte noregsmeister under NM 1997 i Bergen.

Under Vinter-OL 1998 i Nagano enda Storelid på femteplass på 10&nbsp;000 m og åttande på 5&nbsp;000 m. Fire år seinare vart han nummer åtte på 10&nbsp;000 m då Vinter-OL 2002 fann stad i Salt Lake City.

Storelid vann fem NM i distanseløp; på 10&nbsp;000 meter i 1993 og 1995, og på 5&nbsp;000 meter i 1994, 1995 og 2001.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kjell Storelid|Kjell Storelid]]» frå ,  den 16. november 2016.*
INTSOK

**INTSOK** er ei norsk ideell stifting som vart grunnlagt i 1997 av Olje- og energidepartementet, Næringsdepartementet og Utenriksdepartementet i samarbeid med Hovudorganisasjonen til næringslivet, Rederiforbundet og Norsk Olje og Gass i tillegg til oljeselskapa Statoil, Saga Petroleumar og Norsk Hydro. 

Hovudoppgåva til organisasjonen er å hjelpe olje- og gass leverandørindustrien i Noreg med internasjonalisering gjennom å skapa møteplassar der norsk industri kan møta kundar i utlandet. Kundane er i hovudsak dei store internasjonale oljeselskapa, nasjonale oljeselskap og store ingeniørselskap. Verdien av eksporten frå denne industrisektoren var ved INTSOKs oppstart i 1997 på ca. 16 milliardar NOK og var i 2015 på over 200 milliardar NOK.

INTSOK sine partnarføretak består av mange små og mellomstore føretak (SMB), men òg store internasjonale aktørar som Statoil, Kværner og Aker Solutions. For å kunna verta partnar i INTSOK må føretaket mellom anna bidra til norske arbeidsplassar og at overskotet frå den norske verksemda vert skattlagd i Noreg. Per 1. januar 2016 hadde INTSOK ca. 230 partnarføretak, men mengda ser ut til å verta noko redusert grunna fallet i oljeprisen og dei påfølgjande endringane i bransjen.

Hovudmarknadene er oljerike nasjonar, slik som Storbritannia, Brasil, Canada, Kina, Mexico, Russland og USA.

I 2016 bad Olje- og energidepartementet INTSOK om å overta verksemda til Intpow og slå saman dei to organisasjonane. Den nye organisasjonen, *Norwegian Energy Partnar sin*, vil frå 2017 arbeide med leverandørindustrien innanfor fornybart (vind, vatn, sol) i tillegg til olje og gass som tidlegare.

Administrerande direktør er Sjur Bratland.

## Kjelder
Gaétan Boucher

**Gaétan Boucher** () er ein kanadisk tidlegare skeiseløpar frå Québec City. Han vann i 1984-sesongen to OL-gull og VM i sprint.

Boucher vart nummer to i verdsmeisterskapane i sprint 1979 og 1980, begge gongane slått av suverene Eric Heiden. Andremann vart han også på 1000 meter under Vinter-OL 1980 i Lake Placid, også då bak Heiden. Den 31. januar 1981 sette Boucher i Davos verdsrekord både på 1000 meter med tida 1.13,39 og sprint-firkamp med 148,745 tidspoeng. Ved sprint-VM 1982 i Alkmaar vart han nest best i ein sprintmeisterskap for tredje gong, då bak Sergej Khlebnikov frå Sovjetunionen.

Under Vinter-OL 1984 i Sarajevo tok Boucher bronsemedaljen på 500 m, sidan vart han olympisk meister på 1000 m og deretter 1500 m, begge gongane viste han nemnde Khlebnikov til sølvplass. Vel to veker etter olympiaden var over, vann Boucher nok ei tevling mot Khlebnikov. Då sprint-VM 1984 fann stad i Trondheim skilde det fattige 0,010 tidspoeng i Bouchers favør, tilsvarande to hundredels sekund på den avgjerande 1000-meteren.

I 1985 tok Boucher sitt fjerde VM-sølv i sprint, den komande stormeisteren i sprint, Igor Zjelesovskij tok sin fyrste VM-tittel.  

Boucher vann VM i kortbaneløp i 1977 og 1980. I 1982 enda han på niandeplass i skeise-VM i full firkamp.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Gaétan Boucher|Gaétan Boucher]]» frå ,  den 17. november 2016.*
Antimykotika

**Antimykotika** er ein type lækjemiddel, i form av fungicid eller fungistatika, som blir brukt i behandling av mykosar, slik som fotsopp, ringorm, candidiasis (trauske), kryptokokkose og andre soppinfeksjonar. Slike lækjemiddel er vanlegvis reseptbelagt, men somme er tilgjengelege i handkjøp. Både menneske og soppar er eukaryotar, og har nokså like celler. Dette gjer det vanskeleg å velja lækjemiddel som i liten grad har innverknad på verten. På grunn av dette fører antimykotika ofte til attåtverknadar. Somme av desse kan vere livstrugande ved feilbruk.

## Typar
Denne lista er ikkje fullstendig, og inneheld fleire lækjemiddel som ikkje er i bruk i Noreg.
### Antimykotiske azolderivat
Antimykotika med azol, med unntak av abafungin, hemjar enzymet lanosterol 14-demetylase, eit enzym som konverterer lanosterol til ergosterol. Mangel på ergosterol øydelegg cellemembranen i soppen og hemjar vekst.

#### Imidazol
* Bifonazol
* Butokonazol
* Klotrimazol
* Ekonazol
* Fentikonazol
* Isokonazol
* Ketokonazol
* Lulikonazol
* Mikonazol
* Omokonazol
* Oksikonazol
* Sertakonazol
* Sulkonazol
* Tiokonazol

#### Triazol
* Albakonazol
* Efinakonazol
* Epoksikonasol
* Flukonazol
* Isavukonazol
* Itrakonazol
* Posakonazol
* Propikonazol
* Ravukonazol
* Terkonazol
* Vorikonazol

#### Tiazol
* Abafungin

### Allylamin
Allylamin hemjar enzymet skvalenepoksidase, som krevst for syntese av ergosterol.

* Amorolfin
* Butenafin
* Naftifin
* Terbinafin

### Echinokandin
Echinokandin kan brukast ved systemiske soppinfeksjonar hos immunkompromitterte pasientar. Dei hemjar syntesen av glukan i celleveggen ved å verka inn på 1,3-β-D-glukansyntase.

* Anidulafungin
* Kaspofungin
* Mikafungin

### Andre
* Benzosyre har antimykotiske eigenskapar, men må brukast i kombinasjon med eit keratolytisk middel.
* Ciklopiroks, *ciklopiroksolamin*, er eit hydroksypyridin som verkar inn på soppen sin aktive membrantransport, membranintegritet og andingsprosess. Det eignar seg best mot pityriasis versicolor.
* Flucytosin, *5-fluorocytosin*, ein antimetabol pyrimidinanalog.
* Griseofulvin binder seg til polymeriserte mikrotubuli og hemjar mitose.
* Haloprogin, avvikla til fordel for nyare antimykotika med færre attåtverknadar.
* Tolnaftat, eit tiokarbamat som hemjar skvalenepoksidase, i likskap med allylamin slik som terbinafin.
* Undecylensyre, eit umeitta feittsyrederivat frå naturleg castorolje med fungistatiske, antibakterielle og antivirale eigenskapar. Hemjar *Candida morphogenesis*.
* Krystallfiolett, eit triarylmetanfargestoff med antibakterielle, antimykotiske og anthelmintiske eigenskapar. Lansert som eit topikalt antiseptikum.
* Perubalsam har antimykotiske eigenskapar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Antifungal|Antifungal]]» frå ,  den 16. november 2016.*
Kornél Pajor

**Kornél Pajor** () var ein ungarsk-svensk skeiseløpar fødd i Budapest, død i Sverige. Han vart verdsmeister i 1949, og tok bronsemedaljen i to europameisterskap og eitt verdsmeisterskap. Pajor konkurrerte for Ungarn til 1949, sesongane 1950 og -51 var han ISU-løpar og frå 1952 representerte han Sverige, der han slo seg til som arkitekt.

Pajor vart ungarsk meister på skeiser i 1944, 1945, 1948 og 1949. Han deltok i Vinter-OL 1948 i St. Moritz, der ein fjerdeplass på 10&nbsp;000 meter var han beste prestasjon. Året etter vart han tredjemann i europameisterskapen i Davos, før han vart verdsmeister på Bislett stadion i Oslo. Under EM i Davos sette han verdsrekord på 5&nbsp;000 meter med 8.13,5. Dagen etter vart han den fyrste som gjekk ein 10&nbsp;000 meter på under 17 minuttar. Tida på milløpet vart ikkje gjeldande rekord, ettersom Hjalmar Andersen i eit seinare par skreid vel sekundet fortare.

Pajor reiste ikkje tilbake til Ungarn då 1949-sesongen gjekk mot slutten. Han søkte flyktningstatus og fekk deretter svensk statsborgarskap. I 1951 sikra han seg bronsemedaljen i skeise-VM i Davos, året etter fekk han ein EM-medalje av same valør på si nye heimebane i Östersund. Han la opp etter 1954-sesongen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kornél Pajor|Kornél Pajor]]» frå ,  den 17. november 2016.*  
 
*
Droge

**Droge** (fransk *drogue*, opphavleg nederlansk *droog* for 'tørka stoff') viser til råstoff vunne ut frå plantar eller dyr til bruk i medisin eller industri, til dømes som fargestoff.
Læra om droger, opphav, eigenskapar, innhaldsstoff og moglege forfalskingar blir kalla farmakognosi. Nokre drogar er kinabark, opium og digitalisblad. 

Drogar skil seg frå kjemikaliar ved at dei har ei kompleks og delvis varierande kjemisk samansetning. Dei har vore mykje brukt i tradisjonelle lækjemiddel, som i urtemedisin. I moderne medisin er dei ofte erstatta av reine kjemikaliar.

## Kjelder

*


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Droge|Droge]]» frå ,  den 18. november 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
;Litteratur
**EXTRACTUM 400 år med apotek* Utstillingskatalog  Garnæs trykkeri A/S  Bergen 1995
* *Den Norske Farmakopø 1939*, Oslo 1939
* Johannessen,Finn Erhard,  og Skeie, Jon, *Bitre piller og sterke dråper*, Oslo 1995
* Kallinich, Günter, *Schöne alte Apotheken, Heilkunst . Aberglaube. Pharmazeutische Technik*, Nikol Verlagsgesellschaft mbH& Co. KG, Hamburg  1999
* Lindgren, John, *Läkemedelsnamn Ordförklaring och historik*, Berlingska Boktryckeriet Lund 1918,Faksimiupplaga AB Realtryck 1986
* Moxnes, Aud og Stiberg, Berit: *Droger*, Oslo 1979, ISBN 82-00-26-388-6
* Ziegler, Otto, Petzold, Artur, *Drogenkunde* original 1929 (reprint) ISBN 3-8262-2601-1

;Nettlenkjer
* Relis
* Legemiddellisten, Urtelisten
*  Forskrift om legemidler (legemiddelforskriften).
* Waaseth, Marit: Naturlegemiddler, Omsetning og lovgiving Masteroppgave i farmasi Tromsø 2004 pdf
InoSMI

**inoSMI** (russisk иноСМИ) er ein russisk nettstad som publiserer artiklar frå utanlandske media, omsett til russisk. Dei fleste artiklane er analysar av russiske tilhøve, skrivne av vestlege journalistar. inoSMI vart stifta i 2004 og er tilknytt RIA Novosti.

## Bakgrunnsstoff
* inismi.ru
Gianni Romme

**Gianni Petrus Cornelis Romme** () er ein nederlandsk tidlegare skeiseløpar frå Lage Zwaluwe. Langdistansespesialisten Romme vann to gull under Vinter-OL 1998 og vart to gongar verdsmeister i firkamp, samt europameister i 2003.

Romme vart olympisk meister både på 5&nbsp;000 m og 10&nbsp;000 m under vinterleikane 1998 i Nagano. I februar 2000 vann han ein suveren siger då firkamp-VM fann stad i Milwaukee, landsmennene Ids Postma og Rintje Ritsma syrgde for at nederlendarar tok alle pallplassane.  

Under Vinter-OL 2002 i Salt Lake City tok Romme sølvmedaljen på 10&nbsp;000 meter, slått av landsmannen Jochem Uytdehaage. Vinteren 2003 triumferte Romme både ved EM i Heerenveen og firkamp-VM i Göteborg i 2003.

I tida 1996-2004 vann Romme sju gull, to sølv og tre bronsar i ulike VM i distanseløp, alle tolv medaljane kom på 5- eller 10&nbsp;000 meter. Over ein periode på tre år, desember 1997-november 2000, sette Romme fire verdsrekordar på 5&nbsp;000 m og tre på 10&nbsp;000 m.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Gianni Romme|Gianni Romme]]» frå ,  den 18. november 2016.*
Harm Kuipers

**Harm Kuipers** () er ein nederlandsk tidlegare skeiseløpar frå Donderen. Han vart verdsmeister i firkamp i 1975.

Kuipers ovverraska stort då han vart tredjemann under EM 1973, etter vinnaren Göran Claeson og sin eigen landsmann Hans van Helden. Ved VM 1973 i Deventer enda han på fjerdeplassen. Vinteren etter vart han nederlandsk firkamp-meister, og kjempa drabeleg mot norske Sten Stensen då VM 1974 vart avgjort til nordmannen sin fordel og Kuipers vart nummer to.

Også i EM 1975 kom Kuipers på andreplass etter Stensen. Fjorten dagar tidlegare hadde Kuipers forsvart den nederlandske meistertittelen. Fjorten dagar etter EM vann han så verdsmeisterskapen på Bislett stadion i Oslo, fattige 0,048 tidspoeng framom Vladimir Ivanov frå Sovjetunionen. Han la opp ved sesongslutt.

Jamsides idretten studerte Kuipers medisin ved universitetet i Groningen, og var i lang tid med i den medisinske kommisjonen til Den internasjonale olympiske komiteen (IOK). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Harm Kuipers|Harm Kuipers]]» frå ,  den 18. november 2016.*
Tom Erik Oxholm

**Tom Erik Oxholm** () er ein norsk tidlegare skeiseløpar frå Larvik. Han vart norsk firkamp-meister i 1980 og 1986, og vann bronsemedaljane på både 5&nbsp;000 m og 10&nbsp;000 meter under Vinter-OL 1980 i Lake Placid. Også i EM 1980 og firkamp-VM same året kom han tredjeplassar. Oxholm var medlem av IF Fram i Larvik, bortsett frå eit par sesongar i Oslo Skøiteklubb.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tom Erik Oxholm|Tom Erik Oxholm]]» frå ,  den 18. november 2016.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*
Hiroyasu Shimizu

**Hiroyasu Shimizu** () er ein japansk tidlegare skeiseløpar frå Obihiro. Han vart olympisk meister på 500 meter under Vinter-OL 1998 i Nagano og sette fire verdsrekordar på spesialdistansen i tida 1996-2001, sist med 34,32 sekundar.

## Aktiv
Shimizu vart nummer tre i sprint-VM 1993. Både i 1995 og 1996 tok han steget opp på andreplassen i same meisterskapen, høvesvis Kim Yun-man frå Sør-Korea og russiske Sergej Klevtsjenja var for sterke. Den 2. mars 1996 sette han verdsrekord på 500 m med tida 35,39 i Calgary.

I vinterleikane 1998 på japansk heimebane vann Shimizu OL-gull på 500 m og tok bronsemedaljen på 1000 meter. Ein månad etter OL i Nagano forbetra han med klappskøyter sin eigen verdsrekord på 500 m til 35,36, før han to dagar seinare smelte til med fabelaktige 34,82 sekundar på same arenaen.

Shimizu vart tredjemann i sprint-VM 1999 og i 2000. Under sprint-VM 2001 fekk han si tredje sølvmedalje då han plasserte seg mellom kanadiarane Mike Ireland og Jeremy Wotherspoon. 10. mars 2001 sette han sin fjerde verdsrekord på 500 m då han vart klokka inn til 34,32 sekundar på den komande OL-arenaen i Salt Lake City. Året etter var han tilbake same bana, der han gjekk inn til sølv på spesialdistansen, slått med 0,03 sekund av Casey FitzRandolph frå USA.

Alle åra 1996-2001 gjekk Shimizu inn til siger på 500-meteren i VM i enkeltløp, bortsett frå i 1997. Omframt dei fem gullmedaljane tok han tre sølv- og to bronsemedaljar på ulike 500- og 1000-metrar i VM enkeltløp i tida fram til 2005. Han la opp etter 2006-sesongen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Hiroyasu Shimizu|Hiroyasu Shimizu]]» frå ,  den 19. november 2016.*
Tjofjell

**Tjofjell** er eit fjell som ligg like nordaust for Norddalsfjordbrua i Kinn kommune i Vestland. Fjellet er 350 meter høgt og avgrensa mot nord av den djupe Ulldalen, mot sør av Norddalsfjorden, mot vest av riksveg 614 og mot aust av Norddalselva.

## Lende
Beste tilkomst er frå traktorvegen mellom Norddalen og Litjevatnet. Frå høgste punktet på vegen går det tretrapper opp fjellhammaren. Vidare er det greit å ta seg fram, men stien er ikkje merka. Ein kan også gå frå vest, men det er tydeleg sti berre første halvdel av turen. Det er sidan best å halde seg langt nord på høgdedraget, der er lettast å ta seg opp. Tjofjellet er skogkledd opptil ca 300 meter. På vest- og sørsida er furuskog dominerande. På aust- og nordsidene fattig blandingsskog og myrdrag. Sjølve toppen er dominert av nakne svaberg og myr.  Mot nord stenger den mykje høgare Ulldalsnipa for utsynet, elles er det god utsikt frå toppen, spesielt mot aust og vest. Mot sør ser ein rett ned på Norddalsøyna.
Valerij Muratov

**Valerij Aleksejevitsj Muratov** () er ein russisk skeiseløpar og -trenar frå Kolomna som representerte Sovjetunionen. Han vart verdsmeister i skeisesprint i 1970 og 1973.

Muratov gjekk heilt til topps då den fyrste verdsmeisterskapen i sprint på skeiser vart arrangert i West Allis i delstaten Wisconsin i USA. To år seinare fekk han bronsemedaljen på 500 m under Vinter-OL 1972 i Sapporo, bak OL-vinnar Erhard Keller frå Vest-Tyskland og svenske Hasse Börjes. Seinare i sesongen vart han andremann bakom finske Leo Linkovesi då sprint-VM 1972 fann stad i Inzell.

Ved sprint-VM 1973 i Oslo vann Muratov sin andre meistertittel, med nederlendarane Jos Valentijn og Eppie Bleeker på plassane bak. I 1975 tok han si fjerde medalje i eit sprint-VM då han med sin bronseplass syrgde for at alle pallplassane gjekk til sovjet-løparar. Under Vinter-OL 1976 i Innsbruck vann han to medaljar, fyrst tok han sølv på 500 meter bak landsmannen Jevgenij Kulikov, og så fekk han bronse på 1000 meter, slått av Peter Mueller frå USA og norske Jørn Didriksen.

Muratov vart sovjetisk sprintmeister i åra 1970-73 og 1977. Han la opp etter 1978-sesongen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Valeri Moeratov|Valeri Moeratov]]» frå ,  den 19. november 2016.*
Alv Gjestvang

**Alv Gjestvang** () var ein skeiseløpar frå Østre Toten. Han vann bronsemedaljen på 500 meter under Vinter-OL 1956 og ein sølvmedalje på same distansen under Vinter-OL 1964. Gjestvang var Noregs beste skeisesprintar i over ti år, og var norsk rekordhaldar på 500 m frå 1956 til 1968. Han var medlem av Skreia IL til 1959, deretter Hamar IL i 1960-sesongen og sidan Oslo IL i mange sesongar. 

Gjestvang vart juniormeister i 1955. Under dei olympiske vinterleikane 1956 i Cortina d'Ampezzo overraska han med sterke 41,0 sekundar på 500 m og vann bronsen, einast storfavoritt Jevgenij Grisjin og Rafael Gratsj frå Sovjetunionen skreid fortare. Ved Vinter-OL 1960 i Squaw Valley enda han på sjetteplass på spesialdistansen.

Då Vinter-OL 1964 fann stad i Innsbruck var Gjestvang ein av tre løparar som fekk notert sluttida 40,6 sekundar, personleg rekord for hans del. Dei tre aktuelle løparane fekk kvar si sølvmedalje, slått med eit halvt sekund av Richard McDermott frå USA.

Gjestvang vann 500-meteren i skeise-NM seks gongar; 1956, 1959-60, 1963-65. Han sette norske rekordar med 42,0 i 1956, 41,9 i 1959, og 40,8 og 40,7 sekundar i 1963. Den siste rekorden stod i fem år, til dess Roar Grønvold og Johan Lind begge vart klokka inn til 40,6 sekundar under eit stemne på Bislett stadion i februar 1968.

## Kjelder

**Alt om skøyter 1968*.
Robert Merkulov

**Robert Viktorovitsj Merkulov** () var ein russisk  skeiseløpar frå Moskva som representerte Sovjetunionen. Han vart europameister i 1962. 

## Karriere
Merkulov debuterte med ein åttandeplass ved VM 1954 i Sapporo. Under VM i Oslo to år seinare kom han i mål 0,9 sekund for seint på den avsluttande 10&nbsp;000-meteren til å verte verdsmeister, landsmannen Oleg Gontsjarenko stakk av med laurbærkransen. Tidlegare i OL-sesongen 1956 vart Merkulov nummer fire i EM og nummer fem på 1&nbsp;500 meter under vinterleikane i Cortina d'Ampezzo.

Ved den neste skeiseverdsmeisterskapen i Oslo, vinteren 1959, kom Merkulov på bronseplassen bakom den finske duoen Juhani Järvinen og Toivo Salonen. Til EM 1962, også den meisterskapen fann stad på Bislett stadion i Oslo, kom ikkje Merkulov som favoritt. Men både han og den store overraskinga, franske Andre Kouprianoff, gjekk fire gode løp og la beslag på dei to øvste plassane på sigerspallen, med Merkulov aller øvst.

Merkulov la opp etter 1963-sesongen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Robert Merkulov|Robert Merkulov]]» frå ,  den 19. november 2016.*
Botolv Begla

**Botolv Begla** (norrønt: *Bótólfr begla*) var ein islandsk skald som levde på 1100-talet.

Vi kjenner til denne skalden berre frå det som er fortalt om han i Orknøyingasoga (kap. 94). Der er han nemnt som «ein islendsk mann og ein god skald». Bakgrunnen for tilnamnet hans er ikkje kjent, men det norrøne ordet *begla* tyder «ein som er til hinder».

Han skal ha halde til på Orknøyane, på ein stad som blir kalla Knarrarstad (*Knarrarstaðir*), truleg Knarston eller Knarstane ved Scapa. Garden låg om lag tre kilometer sør for Kirkwall og var truleg ein av veitslegardane til Ragnvald jarl (St. Ragnvald). 

I soga er det fortalt at Erlend Haraldsson jarl og hærmennene hans kom til garden på leiting etter Ragnvald jarl. Dei møttet Botolv og spurde etter jarlen, og Botolv kvad då ei vise som gav villeiande opplysningar om at jarlen hadde rømt sin veg. Ein reknar med at hendinga fann stad i 1154. Visa er sitert i Orknøyingasoga side 222, og dette er det einaste diktet som er kjent av Botolv Begla. 

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning (B side 513) av Finnur Jónsson
Asorstormsvale

**Asorstormsvale** (*Hydrobates monteiroi*) er ein fugl i stormsvalefamilien. Inntil relativt kort tid tilbake var populasjonen av denne arten trudd å vere passatstormsvaler. Arten er tilsynelatande endemisk for Asorane.

## Skildring
Asorstormsvala er ca. 19 centimeter i kroppslengd med vekt rundt 45 gram. Stilt saman med andre små stormsvaler har asorstormsvala relativt lang hale som er kløfta. Forveklingsarten passatstormsvale har rett avkutta hale. Men som slektningane har asorstormsvala eit kvitt band tvers over overgumpen på ei elles mørk brun fjørdrakt. Det kvite området er synleg frå sidene i flukt.

Ein trur denne arten beitar i lokale farvatn heile året, moglegvis i nærleiken av hekkeplassane. Dette er i motsetnad til passatstormsvaler, som spreier seg over til Vest-Atlanteren. Dietten til asorstormsvalene er ukjend, men analysar av stabile isotopar i fjørene tyder på at føda skil seg litt frå den hos passatstormsvalene, og består truleg av små artar av fisk og blekksprutar. Asorstormsvaler beitar på havoverflata, men dei kan òg gjere grunne dukk, ca. 85&nbsp;cm i gjennomsnitt.

Asorstormsvaler er kjente for å hekke på berre to små øyar i øygruppa Asorane. Som alle stormfuglar legg dei eitt egg i kullet, og det blir ruga av begge foreldra. Hekkesesongen tar til frå slutten av april til byrjinga av juli. Dette er i kontrast til hekkesesongen til passatstormsvaler, som på desse øyane ligg mellom oktober og desember. Dei første ungane blir klekte i juni og dei siste blir flygedyktige innan oktober. Ungfuglane vil vende tilbake til kolonien frå 2 år og oppover.

Arten har ein låg reproduksjonsrate på grunn av konkurranse med andre stormfuglar som grev rugeholer. I nokre år kan hornugler gjere predasjon på hekkeplassane. Arten er vurdert som sårbar av IUCN grunn av den litle populasjonen, anslått til berre 250-300 par i 1999, og på grunn av det avgrensa hekkeområdet på to små øyar i Asorane og låg reproduksjon.

### Oppdaginga
Eksistensen av ein til då ukjent art vart først antydd ved oppdaginga av to distinkte hekkesesongar av stormsvaler på Asorane. Begge populasjonene vart opphavleg trudd å vere av passatstormsvaler, men ein populasjonen hekkar i den kjølige sesongen, og den andre i den varme årstida. Ein nærare studie av desse to hekkebestandane klargjorde skilnader i morfologi og myting. Undersøking av mtDNA synte at dei to populasjonane faktisk var genetisk isolerte, og populasjonen som hekkar i den varme sesongen vart heva til full artsrang med det vitskaplege namnet *Oceanodroma monteiroi*, norsk namn asorstormsvale. Arten er oppkalla etter biologen Luis Monteiro, som var den første til å leggje merke til dei morfologiske og akustiske skilnader mellom dei to sesongmessig åtskilte stormsvalepopulasjonane på Asorane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monteiro's Storm-Petrel|Monteiro's Storm-Petrel]]» frå ,  den 19. november 2016.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff

*BirdLife International (2016) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/32544 Oceanodroma monteiroi]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 19. november 2016
Bakteriofag

**Bakteriofagar** ('bakterieetarar', etter gresk), eller berre **fagar**, er virus som nyttar bakteriar som vertsorganismar. Dei sprøyter arvestoffet sitt (DNA eller RNA) inn i bakteriesella der dette kan integrera seg i bakterie-DNAet og nyttast til å laga nye fagar. Når bakteriesella døyr, vil selleveggen bresta og dei nydanna fagane strøyma ut, klare til å infisera nye bakteriar.

Bakteriofagar har vore røyna ut som bakteridrepande medisin, ein metode kalla bakteriofagterapi; men per november 2016 er ikkje bakteriofagar mykje nytta til medisinske føremål. Bakteriofagar er som regel artspesifikke, og økslar seg berre i ein viss art bakterie.

Bakteriofagar vart fyrst oppdaga i 1915 av den britiske mikrobiologen Frederick Twort.

Alle bakteriofagar utanom trådforma bakteriofagar har ein lytisk syklus.

## Kjelder

* 
* Andre kjelder:
Sentromer

**Sentromerar** er område på kromosom som er med på å styra kromosoma ved selledeling (meiose og mitose). Sentromerar bind til seg kinetokorar som vidare bind seg til mikrotubuli frå mitotisk eller meiosisk spindel. Dette gjer det mogeleg å skilja systerkromosoma frå kvarandre.

Sentromerar og kinetokorar som ikkje verkar som dei skal kan føra til tap av genomisk informasjon ved at systerkromosoma ikkje rører seg ved selledeling. Kopiar av kromosomet vil då mangla i sellekjernen til barnesellene, slik at desse saknar den genetiske informasjonen som kromosomet ber på. Dette kan føra til sjukdom.

## Kjelder

*
The Main Level

**The Main Level** er ei musikkgruppe frå Bergen. Gruppa består av Laurent Kelmendi, Sander Helmers-Olsen og Alexander Instøy. Laurent og Sander var dei som starta bandet i 2013, Alexander kom en kort stund etter. Laurent og Sander vart kjent med kvarandre på en musikal. Navnet på bandet (The Main Level) fekk dei i frå en knapp på mixbordet i studioet. På knappen står det MAIN LEVEL, som er den knappen som gir lyd.
Dei har fans rundt omkring i verden, og dei kallar seg sjølv for Mainers.

**Laurent Kelemendi** (22 mars 1994) starta karrieren sin som danser, og meldte seg på Norske Talenter med dansegruppa MixMaster Cru i 2012. Dei kom heilt til Semifinalen. Laurent har 3 søsken, 1 storebror og 2 lillesøstre (Liridon, Donika, Dorijana). Han vart fødd med ein stor fotskade, og han har måtte tatt fleire operasjoner.

**Sander Helmers-Olsen** (1 januar 1996) har vore med i mange musikaler opp gjennom barndommen sin. Sander har en mindre bror, Jørgen.

**Alexander Instøy** (20 juni 1994) starta musikk-karrieren sin når han var 13 år. Alex har 3 mindre søstre (Katharina, Emilie, Lena).
Göran Claeson

**Rolf Göran Claeson** () er ein svensk tidlegare skeiseløpar frå Stockholm. Han vart både verds- og europameister i firkamp sesongen 1973, og europameister 1974. 

Claeson slo gjennom i 1969-sesongen med andreplass i firkamp-VM og tredjeplass i EM, den siste plasseringa kopierte han i 1970. Ved firkamp-VM 1971 i Göteborg vart han som to år tidlegare andremann, og som sist såg han sin overmann i norske Dag Fornæss. Under Vinter-OL 1972 i Sapporo tok Claeson bronsemedaljen på 1500 m.

I slutten av januar 1973 vann Claeson europameisterskapen i Grenoble framom fem nederlendarar. Tre veker seinare låg han hårfint bak den norske langdistansespesialiten Sten Stensen før den avsluttande 10&nbsp;000-meteren under firkamp-VM i Deventer. I milløpet overraska Claesson med å vinne både distansen og VM-tittelen framfor nordmannen. Ved EM 1974 på svensk heimebane i Eskilstuna vann Claesson med endå mindre margin, han passerte opp forbi norske Amund Sjøbrend med 0,023 tidspoeng på 10&nbsp;000 meter. Seinare i 1974 vart han nummer tre i firkamp-VM i vesttyske Inzell.

Claeson vart svensk firkampmeister sju år på rad; 1968-75. Han la opp etter 1975-sesongen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Göran Claeson|Göran Claeson]]» frå ,  den 20. november 2016.*
Kappverdestormsvale

**Kappverdestormsvale** (*Hydrobates jabejabe*) er ein mellomstor medlem av stormsvalefamilien som lever i Aust-Atlanteren rundt Kapp Verde.

## Skildring
Kappverdestormsvala er 18,5 til 20,5 centimeter i kroppslengd. Ho er svært mørk, men oversida av hovudet og dekkfjørene på vengene er litt bleikare med bruntone. Elles er alt nær svart bortsett frå overgumpen som er kvit, og det kvite feltet strekker seg ned mot undersida. Nebbet er relativt langt, halen har rett bakkant eller berre umerkeleg 'hakk' mot midten.

Denne arten kan skiljast frå andre *[[Oceanodroma]]*-stormsvaler på lætet og på molekylære data. Dei er endemiske for Kapp Verde og kjente hekkeplassar er på øyane Cima, Branco og Raso. Dei beitar i eit nokså avgrensa område i austlege Atlanterhavet grovt rekna mellom 4 og 26 grader nord. Storleiken på populasjonen var estimert til ca. 1000 hekkande par i 1994-1995.

Kappverdestormsvala vart tidlegare rekna som same arten som passatstormsvale. Rundt 2009 blei både kappverdestormsvale og asorstormsvale, *O. monteirei*, splitta ut.
Kappverdestormsvale er òg lista i eit vedlegg til ein artikkel om namneendringar på fugleartar hos Norsk Ornitologisk Forening i 2014.

## Kjelder
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Erhard Keller

**Erhard Keller** () er ein tysk tidlegare skeiseløpar frå Günzburg i Bayern som tevla for Vest-Tyskland. Han vart olympisk meister på 500 meter både i 1968 og 1972, og i 1971 verdsmeister i sprint.

Med tida 39,5 sekundar tangerte Keller i 1967 den fire år gamle verdsrekorden på 500 meter, tilhøyrande Jevgenij Grisjin frå Sovjetunionen. OL-sesongen 1968 forbetra Keller rekorden til 39,2 sekundar under eit stemne i Inzell. Eit par veker seinare skreid inn til OL-gull på 500 m under Vinter-OL 1968 i Grenoble med tida 40,3, to tidels sekund framom norske Magne Thomassen og Richard McDermott frå USA.

Keller enda på sjetteplassen då den aller fyrste verdsmeisterskapen i skeisesprint vart avvikla i 1970. Året etter, då sprint-VM 1971 fann stad i heimlege Inzell, vann han meisterskapen framom svenske Ove König. Den 14. mars 1971 sette han ny verdsrekord på 500 m med  tida 38,42 sekundar, og den 2. januar 1972 forbetra han rekorden til 38,3. Fem veker seinare forsvarte han OL-tittelen på spesialdistansen under vinterleikane 1972 i Sapporo, med ein sigersmargin på 0,25 sekundar til svenske Hasse Börjes. Den 4. mars 1972 sette Keller like godt to verdsrekordar i Inzell, fyrst vart han klokka inn på 38,0 på 500 m og sidan fekk han notert 1.18,5 på 1000 m.

I 1973 deltok Keller i tevlingane for dei profesjonelle skeiseløparane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Erhard Keller|Erhard Keller]]» frå ,  den 20. november 2016.*  

*
Kai Arne Engelstad

**Kai Arne Engelstad** () er ein norsk tidlegare skeiseløpar frå Oslo. Han vann bronsemedaljen på 1000 meter under Vinter-OL 1984 og kom på tredjeplass i sprint-VM same sesongen. Engelstad, som vann tre nasjonale sprintmeisterskap, var medlem i Arbeidernes Skøyteklubb/Ask Skøyteklubb.

Engelstad vart nummer fem og beste nordmann ved sprint-VM 1976 i Vest-Berlin. Året etter vart han norsk sprintmeister på Tynset, medan han i 1978 og 1979 måtte sjå seg slått av Frode Rønning i dei nasjonale sprintmeisterskapane. I 1980 kom Engelstad på femteplass i sprint-VM.

Etter tredjeplassar ved sprint-NM 1981 og 1982, gjekk Engelstad dei neste sesongane heilt til topps ved sprintmeisterskapen 1983 på Røros og 1984 i Verdal. Seinare i OL-sesongen 1984 fekk han bronsen på 1000 meter under vinterleikane i Sarajevo i dåverande Jugoslavia. Tre veker etter vinterleikane vart han nummer tre ved sprint-VM i Trondheim.

Engelstad la opp etter 1986-sesongen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kai Arne Engelstad|Kai Arne Engelstad]]» frå ,  den 20. november 2016.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*
Transkripsjonsfaktor II D

**Transkripsjonsfaktor II D** (avstytt **TFIID**) er ein ålmenn transkripsjonsfaktor i eukaryotar som er sentral ved byrjinga av transkripsjon med RNA-polymerase II. I menneske er han sett saman av det TATA-bindande proteinet (TPB) og 13 faktorar knytte til dette (TAF1–13).

## Kjelder
* 
*
Sigmund Ongul

**Sigmund Ongul Andrésson** (norrønt: *Sigmundr ǫngull Andrésson*) var ein skald som levde på 1100-talet på Orknøyane. Truleg var han fødd på Man.

Vi kjenner til denne skalden berre frå det som er fortalt om han i Orknøyingasoga (kap. 78 og 87). Bakgrunnen for tilnamnet hans er ikkje kjent, men ordet «ongul» tyder *angel* i tydinga *fiske-krok*.
Far hans var ein gjæv mann frå Man og mor hans var Ingerid Torkjellsdotter. Omkring 1139 vart faren drepen av ein bretsk hovding som herja på øya. Ingerid vart då gift med Svein Åsleivsson som dermed vart stykfar til Sigmund.

Saman med mora og stykfaren, kom Sigmund etter ei tid til Orknøyane. Både sogeteksten og dei dikta som er kjende etter han, tyder på at han seinare hadde eit nært tilhøve til Ragnvald Kale Kolsson jarl (St. Ragnvald). 

Sigmund Ongul var med i pilegrimsferda som Ragnvald jarl gjorde i 1151 til det heilage landet. I Orknøyingasoga er det nemnt at han var med jarlen då dei erobra eit kastell i Galizia, og han gjorde då ei vise om bragda. Seinare, i det heilage landet, sumde han saman med jarlen over Jordanelva. Dei knytte nokre «knutar» i krattet som prov på at dei hadde vore der. Jarlen kvad først eit dikt om «hendinga» og Sigmund Ongul gjorde deretter dette verset:

Det er ikkje kjent korleis det gjekk med Sigmund Ongul etter pilegrimsferda, og ein veit heller ikkje når han døydde.

## Notar


## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Svein Åsleivsson Norsk Biografisk Leksikon, bind 15
* Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning (B side 512) av Finnur Jónsson
Sigurd Islandsmoen

**Sigurd Islandsmoen** () var ein norsk organist og komponist. Islandsmoen vaks opp på garden Islandsmoen i Sør-Aurdal, som den yngste av åtte sysken. I heimen var det mykje song og musikk, og han synte tidleg tegn på musikalitet. Då han som liten var med på setra, hadde han ei fjøl med orgeltangentene påtegnet, og når han «spela» så tykte han at han høyrde tonane inni seg.

## Verk
# Canto funébre (sorgstemt song)
# Introitus
# Graduale
# Dies irae
# Kyrie eleison
# Recordare
# Preces meae
# Confutatis
# Oro supplex
# Lacrymosa
# Domine, Jesu Christe
# Sanctus
# Benedictus, Sanctus
# Pie Jesu
# Agnus Dei
Anders Sørensen

**Anders Sørensen** () var ein norsk spelmann og komponist. Han vart fødd  på husmannsplassen Løvlien i Romedal, og vert rekna som Hedmark sin komponist.

## Verk
* Den ubemerkte (vals)
* Nyttårshilsen (vals)
* Farvel (vals) 1859/60
* Hilsen til Hamar (reinlender)
* Reinlender i D-dur
* Erindring fra Nes (masurka)
* Masurka i G-dur
* Maiblommen (polka)
* Juni-gallop
* Hjemreisen fra Grundset (galopp)
Bjørnstjerne Bjørnson-Akademiet

**Bjørnstjerne Bjørnson-Akademiet**, *Det Norske Akademi for Litteratur og Ytringsfrihet* er eit norsk litterært akademi grunnlagt av forfattaren Knut Ødegård i 2003.  Det har som føremål å «arbeide for fremme av litteratur og for kunnskap om også andre litterære og kulturelle ytringsformer enn de som tilhører vår egen kulturkrets, også for ytringsfrihet i Bjørnstjerne Bjørnsons ånd [...].»

Medlemmar i akademiet er framstående norske og utanlandske forfattarar, forskarar, journalistar og politikarar. President er Hege Newth Nouri. Knut Ødegård var president frå 2003 til 2014. Ine Harrang er administrativ leiar.

## Bjørnsonprisen
Akademiet deler årlig ut den internasjonale Bjørnsonprisen til personar eller en institusjonar som har «bidratt i stor grad i en internasjonal sammenheng innen det området som omfattes av akademiets formål.»
Prisutdelinga skjer seint om hausten, i samband med det årlege seminaret til foreininga på Bjørnsonhuset i Molde. Prisen består av &nbsp;kroner, ein statuett av Hagbart Solløs, og eit diplom av Ellen Maria Heggdal.

Mottakarar av prisen er:

* 2004 &mdash; Vivian Fouad og Samir Morcos (Egypt), brubyggjarar mellom muslimar og kristne
* 2005 &mdash; Esma Redzepova (Makedonia), forkjempar for sigøynarar og barn
* 2006 &mdash; Hrant Dink, sjefredaktør for det armenske tidsskriftet *Agos* (Istanbul), for sitt oppgjer med den tyrkiske behandlinga av armenarane
* 2007 &mdash; Adonis (psevdonym for *Ali Ahmad Said Asbar*), syrisk-libanesisk lyrikar, brubyggjar mellom religiøse og nasjonale grupperingar i Midtausten
* 2008 &mdash; Ola Larsmo, svensk forfattar, for nytt fokus på antisemittisme i Norden
* 2009 &mdash; Grigorij Pomerants (Russland) filosof og Zinaida Mirkina (Russland) diktar, for arbeid for ytringsfridom i Russland
* 2010 &mdash; Einar Már Guðmundsson, islandsk forfattar og Milan Richter, slovakisk lyrikar og intellektuell
* 2011 &mdash; Ola Didrik Saugstad og Marte Wexelsen Goksøyr
* 2012 &mdash; Biskop Thomas av al-Qusiyya og Mair, Wojoud Mejalli og David Zonsheine
* 2013 &mdash; Yaşar Kemal 
* 2014 &mdash; Kristin Solberg
* 2015 &mdash; Edward Snowden, for «hans arbeid for personvernet, og for å rette et kritisk søkelys mot staters overvåkning av sine og andres innbyggere».
* 2016 &mdash; Cecilia Dinardi, «for hennes omfattende, langvarige og uegennyttige faglige og menneskelige innsats for barn og unge asylsøkeres rettigheter.»

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bjørnstjerne Bjørnson-Akademiet|Bjørnstjerne Bjørnson-Akademiet]]» frå ,  den 20. november 2016.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Bjørnstjerne Bjørnson-Akademiet
Al Rayyan

**Al-Rayyan** (arabisk الريان) er den største kommunen i Qatar. Al Rayyan tyder «vatningskjelda» og i forhold til islam òg «ei himmeldør». Den største busetnaden er byen med same namn. Al-Rayyan grensar til kommunane:
*Al Khor - nord
*Umm Salal - nordaust
*Doha - aust
*Al Wakrah - søraust

Al Rayyan kommune vart skapt som ein sjølvstendig kommune i 1979. Av dei viktigaste områda og distrikta i Al Rayyan kommune finn ein Al-Wajba, al-Shakab, al-Rayyan, Maeedher, al-Ghorafa, Ein Khaled, Marrikh, al-Shahaniya, al-Khurayb, al-Nasraniya, al-Outouriya, al-Jamilya og Aldoha.

I 2004 vart Al Jumaliyah kommune ein del av Al Rayyan kommune. Jarayan al Batnah vart delt mellom kommunane Al Rayyan og Al Wakrah.

## Administrasjon
Al Rayyan kommune vart grunnlagd i 1972. Al Rayyan kommune er delt inn følgjande administrative soner:

## Klima
Som alle byane i Qatar har Al Rayyan er temperaturane behagelege frå november til mars, medan april til november er særs varm. Al Rayyan har tørketid frå mars til oktober.

## Idrett
Al-Rayyan Sports Club har lag innan fleire idrettar som fotball, basketball, volleyball, handball og bordtennis. Klubben vart grunnlagd i 1967 og har vunne mange meisterskap innan desse idrettane. 
Al-Rayyan Sports Club held til i Ahmed bin Ali stadion. Stadionet har ein kapasitet på 21&nbsp;282 tilskodarar og det er planlagt ei utviding til 44&nbsp;740 tilskodarar for fotball-VM 2022.

## Venskapsbyar
Al Rayyan er venskapsby med:
* Mahiljow (2010)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al Rayyan|Al Rayyan]]» frå ,  den 20. november 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Al Wakrah kommune

**Al-Wakrah kommune** (òg skrive Al Wakra kommune) er ein kommune i Qatar mellom Doha og Al Rayyan. Hovudbyen er Al Wakrah by.

## Administrasjon
Al Wakrah kommune vart grunnlagd i 1972 og administrerer byen Al Wakrah i tillegg til andre busetnader i kommunen. Dei følgjande administrative sonane ligg i Al Wakrah kommune:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al Wakrah Municipality|Al Wakrah Municipality]]» frå ,  den 20. november 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
Al Jumaliyah

**Al Jumaliyah** (arabisk الجميلية) er ein kommune i Qatar.

Vestsida av Al Jumaliyah ligg langs kysten av Persiabukta. På land grensar kommunen til følgjande kommunar: 
*Al Ghuwariyah - nord
*Al Khor - nordaust
*Umm Salal - aust
*Ar Rayyan - søraust
*Jariyan al Batnah - sør

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al-Jamiliyah|Al-Jamiliyah]]» frå ,  den 20. november 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ole G. Hovi

**Ole Gudbrandsson Hovi** () var ein norsk jurist og politikar frå Lomen i Vestre Slidre i Oppland. Han var stortingsmann 1913-15.

Hovi var son til ein gardbrukar. Sjølv gjekk han skulevegen og vart student frå Hauges Minde i Kristiania i 1883. Etter å ha teke cand.jur.-eksamen i 1889, var han han åra 1890-93 fullmektig hos sorenskrivaren i Mid-Gudbrandsdal og Valdres. Sidan var han overrettssakførar i Nord-Aurdal til han i 1913 fekk stillinga som sorenskrivar i Nordre Helgeland. Frå 1919 var han sorenskrivar i Voss, busett på Vossevangen.

Hovi var ei tid formann i Valdres krins-venstreforeining og representerte valbolken 1913-15 einmannskrinsen Valdres på Stortinget, vald for Arbeiderdemokratene. På Tinget var han medlem i Justiskomite nr 2 og av Lagtinget.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Askiagrava

**Askiasgrava** er eit gravminne i Gao i Mali. Grava blei bygd på 1490-talet, og er rekna som gravstaden til den første keisaren i songhairiket, Askia Mohammad I. Askiagrava er i dag ein verdsarvstad som omfattar det pyramideforma gravminnet, to moskéar med flate tak, ein gravplass og eit forsamlingsområde. 

Pyramiden, som er 17 m høg, er det høgaste byggverket i regionen frå førindustriell tid. Området og anlegget er eit særs godt døme på den tradisjonelle leirebyggeteknikken frå sahelregionen, og er også det eldste dømet på ein islamsk arkitektur som etter kvart spreidde seg i regionen. 

Anlegget er framleis i levande bruk, både som moské og som kultursenter for byen Gao.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Askias grav|Askias grav]]» frå ,  den 21. november 2016.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* UNESCO Evaluation of Askia (pdf)
* biografier over afrikanske herskere
Odde Litle

**Odde Litle Glumsson** (norrønt: *Oddi inn litli Glúmsson*) var ein islandsk skald som levde på 1100-talet på Orknøyane. 

Vi kjenner til denne skalden berre frå det som er fortalt om han i Orknøyingasoga (kap. 85 og 88). Der er det sagt at han var frå Breidefjorden på Island og at han var dugande til å dikte. Patronymet «Glumsson» og heimstadnamnet gjer det nærliggande å gisse på at han ætta frå den kjende skalden Glum Geirason som levde på Island i tida 950-975. 

Ein haust, truleg i 1148, kom han, saman med skalden Årmod, til Ragnvald Kale Kolsson jarl på Orknøyane og jarlen tok godt imot dei og gjorde dei til hirdmenn. Under eit stort julegjestebod dikta jarlen ei vise og utfordra Odde Litle til å gjere han etter, og dei to visene er sitert i Orknøyingasoga; 13. visa av lausaviser av Ragnvald jarl  og 1. visa av lausaviser av Odde Litle. Det var òg ved dette høvet at jarlen lyste ut at han ville fare på pilegrimsferd til Jorsalaheim (Jerusalem), og Odde Litle var ein dei mennene som då rådde seg til å vere med på ferda. 

Om sumaren tre år seinare (1151), la dei ut frå Orknøyane med 15 storskip. I Orknøyingasoga er ferda skildra over fem kapittel (86-90); det meste handlar om sjølve reisa og berre kort om opphaldet i det heilage landet. I soga er det frå denne ferda sitert fire av dei dikta som vi har etter Odde Litle; vers 2, 3, 4 og 5 av lausavisene.

Det er ikkje kjent korleis det gjekk med Odde Litle etter pilegrimsferda, og ein veit heller ikkje når han døydde.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning (B side 509), av Finnur Jónsson.
* Den oldnorske og oldislandske litteraturs historie bind II (side 167/168), av Finnur Jónsson
Salah

**Salah** (arabisk **صلاة**, Koran-arabisk **صلوة**, persisk **نماز** *namāz*) betyr 'å be' eller 'å signa', og er vanlegvis brukt om dei fem faste daglege tidebønene i islam. Salah er ein av dei fem søylene innan sunni-islam, og ein av *dei ti greinene* i sjia-islam. Det er derfor obligatorisk for kvar muslim. 
Å gjennomføra salat er nest etter sjahadah (truvedkjenninga) den viktigaste religiøse skikken i islam.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Salah|Salah]]» frå ,  den 21. november 2016.*
Hugo Junkers

**Hugo Junkers** () var ein tysk ingeniør og føretaksleiar.

## Biografi
Hugo Junkers var fødd i Rheydt, i dag ein bydel i Mönchengladbach.
Han studerte ved Technische Hochschule Berlin (Charlottenburg) og ved dei tekniske høgskulane i Karlsruhe og Aachen.
 
Frå 1897 til 1911 var Junkers professor ved den tekniske høgskulen i Aachen, men ved utbrotet av første verdskrigen gjekk han over til flyindustrien. 
I tillegg til dette arbeidet interesserte Junkers seg for arkitektur. 

Hugo Junkers konstruerte fleire maskiner, men vert oftast assosiert med fly- og flymotorar. I 1895 grunnla han i Dessau-selskapet Junkers & Co. for produksjon av gassapparat. I 1915 utvikla han det første flyet i Junkers J1. I 1917-1919 fusjonerte Junkers med Fokker til Junkers-Fokkerwerke AG som vart ein del av den tyske rustningsindustrien under første verdskrigen. I 1923  grunnla han Junkers Flugzeug und Motorwerke AG i Dessau. 

Etter at nazistane tok makte i1933 vart Junkers tvinga til å overdra patenta og aksjane sine til statsmakta og å overføra selskapet sitt til den tyske staten. Han vart sett på som upåliteleg av nazistane, og sat i periodar i husarrest. Han døydde i Gauting i 1935.

Under andre verdskrigen var Junkers-Werke ein av dei viktigaste produsentane i den tyske rustningsindustrien med kampfly som Ju 52 (med kallenamnet «Tante Ju»),  Junkers Ju 88 og Junkers Ju 87 «Stuka».

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Hugo Junkers|Hugo Junkers]]» frå ,  den 21. november 2016.*
Joey Cheek

**William Joseph Cheek** (), kjend som **Joey Cheek**, er ein USA-amerikansk tidlegare skeiseløpar frå Greensboro i Nord-Carolina. Han vart verdsmeister i sprint i 2005 og olympisk meister på 500 meter i 2006.

Cheek fekk sitt gjennombrot under Vinter-OL 2002 i Salt Lake City, der han tok bronsen på 1000 meter og kom på fjerdeplass på 1500 m, 0,08 sekund for seint til å ta bronsemedalje nummer to.

I 2005 vart Cheek tredjemann i sprint-VM, slått av vinnaren Erben Wennemars frå Nederland og kanadiske Jeremy Wotherspoon. Eitt år seinare, den 22. januar 2006, vann Cheek sprint-VM i Heerenveen, framom Dmitrij Dorofejev frå Russland og arrangørlandets Jan Bos. Tre veker etter sprint-VM sigra Cheek på 500-meteren under vinterleikane 2006 i Torino og vann olympisk gull, atter framom russaren Dorofejev. På 1000 meter tok Cheek sølvmedaljen, 0,27 sekund bak landsmannen Shani Davis.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Joey Cheek|Joey Cheek]]» frå ,  den 21. november 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Shani Davis

**Shani Earl Davis** () er ein USA-amerikansk skeiseløpar frå Chicago. Han vart verdsmeister i firkamp 2005 og 2006, og i sprint i 2009. Både i 2006 og 2010 vart han olympisk meister på 1000 meter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shani Davis|Shani Davis]]» frå ,  den 21. november 2016.*
Kantonesisk mat

**Kantonesisk mat** (kinesisk 粵菜, pinyin *Yuecai*) er eit av åtte store kjøken i Kina. Mattradisjonen stammar frå provinsen Guangdong, men er blitt utbreidd over heile Kina og utanlands med ei rekkje variantar.

Tradisjonelt blei hovudstaden Guangzhou (Kanton) rekna for å vera det kulinariske høgsetet for mattradisjonen, men frå 1970-åra har Hongkong overtatt stillinga. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Det kantonesiske kjøkken|Det kantonesiske kjøkken]]» frå ,  den 21. november 2016.*
Årmod

**Årmod** (norrønt * Ármóðr*) var ein islandsk skald som levde på 1100-talet på Orknøyane.

Vi kjenner til denne skalden berre frå det som er fortalt om han i Orknøyingasoga (kap. 85, 86 og 88). Ein haust, truleg 1148, kom han, saman med skalden Odde Litle, til Ragnvald Kale Kolsson jarl på Orknøyane. Dei vart godt mottekne og jarlen gjorde dei til hirdmenn. Under eit stort julegjestebod fekk Årmod eit gullslege spjot i gåve av jarlen, og Årmod gjorde då dette diktet:

Sumaren 1151 drog Ragnvald jarl ut frå Orknøyane med 15 storskip, for å fare på pilegrimsferd til det heilage landet. Fleire skaldar var med på ferda og mellom dei var Årmod. I Orknøyingasoga er ferda skildra over fem kapittel (86-90) og det meste handlar om sjølve reisa og berre kort om opphaldet i det heilage landet. I soga er det frå denne ferda sitert tre av dei dikta som vi har etter Årmod; lausavisene vers 2,, 3 4.

Det er ikkje kjent korleis det gjekk med Årmod etter pilegrimsferda, og ein veit heller ikkje når han døydde.

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning (B side 511) av Finnur Jónsson
* Den oldnorske og oldislandske litteraturs historie bind II (side 167/168), av Finnur Jónsson
Stå

**Stå** kan visa til:

* Ståing, å vera i ei oppreist stilling.
* Ståtribune, som store stå

## Sjå òg
*Ståoppkomikk eller stand up
*Stand