open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Phu Quoc lufthamn

**Phu Quoc lufthamn** (, ) er ein flyplass i Phu Quoc i den vietnamesiske Kien Giang-provinsen. 

Han har flysamband med Ho Chi Minh-byen, Can Tho og Rach Gia gjennom Vietnam Airlines, og planlagde ruter til Hanoi og Ho Chi Minh-byen gjennom Air Mekong (planlagd til oktober 2010).

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Phu Quoc Airport|Phu Quoc Airport]]» frå ,  den 27. august 2010.*
Hans N. Hauge

**Hans Nielsen Hauge** () var ein norsk prest og politikar for Høgre. Han var fødd i Nord-Audnedal, Andreas Hauge var far hans, Hans Nielsen Hauge farfaren.

Hauge vart student frå Skiens skole i 1872 og cand. theol. i 1877. Han var personalkapellan i Skien 1879-81 og sjømannsprest i South Shields i Storbritannia 1881-86. Frå 1887 var han sokneprest i Brevik, deretter i Eidanger 1903-05 og frå 1905 i Skien. Han var medlem av forlikskommisjonen både i Brevik og i Eidanger. Frå 1910 var han medlem av bystyret i Skien.

Hauge representerte Brevik på Stortinget i to periodar, frå 1894 til 1900, heile tida var han medlem av kyrkjekomiteen.

Hauge var statsråd og sjef for Kyrkje- og undervisningsdepartementet i den andre Hagerup-regjeringa frå 22. oktober 1903 til 11. mars 1905. I hans statsrådstid kom den såkalla professorsaka til handsaming i regjeringa. Eit professorat i systematisk teologi ved universitetet stod ledig, og ortodokse kyrkjefolk mobiliserte mot at Johannes Ording med sin moderne teologi skulle utnemnast. Hauge lytta til dei ortodokse, og skal på eit tidspunkt ha sett stillinga si inn på at Ording ikkje vart utnemnd. Saka kom ikkje til endeleg avgjerd før regjeringa hadde gått av. Hauge var likevel ikkje med mellom underskrivarane då det i 1907 vart bode inn til skiping av Menighetsfakultetet, eit motsvar på at Ording vart professor ved universitetet.

Hauge vart i 1904 utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden. Han var også kommandør av Dannebrogordenen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Molland, Einar:*Norges Kirkehistorie i det 19. århundre, bind II*. 1979
*
Christopher Knudsen

**Christopher Knudsen** () var ein norsk prest og politikar for Høgre. Han var både fødd og døydde i Drammen.

Christopher Knudsen var son til ein arbeidar. Han vart student i 1861 frå Drammens skole og avla eksamen til cand. theol. i 1867. År 1867 var han lærar ved latinskulen i Drammen, medan han frå 1868 var kateket i Mandal. Åra 1876-79 var han sekretær i Det norske misjonsselskap i Stavanger. Frå 1879 var Knudsen sokneprest i Nedre Eiker. Deretter var han residerande kapellan i Bragernes frå 1886. I 1898 vart han utnemnd til sokneprest i Tønsberg. Sokneprest i Bragernes frå 1906 til -13.

Knudsen var ordførar både i Nedre Eiker og seinare i Tønsberg, samt varaordførar i Drammen. Skulestyreformann i både Tønsberg og i Drammen.

Knudsen var stortingsmann i samanhengande ni år. Han var 1. representant til Stortinget frå Drammen både 1895-97 og 1898-1900, 1900-03 representerte han Tønsberg. I fyrste perioden var han medlem av protokollkomiteen, medan han var medlem av kyrkjekomiteen dei to siste periodane. I tillegg sat han i valkomiteen 1900-03.

Knudsen var kyrkje- og undervisningsminister då Michelsen-regjeringa vart innsett 11. mars 1905, ein post han hadde til 26. januar 1906. Den «konservative kirkemann» Knudsen gjekk ut av regjeringa etter at eit fleirtal i statsrådet stemte ned innstillinga hans til utnemning av professor i systematisk teologi ved universitetet. Knudsen hadde då «prøvd alle tenkelige utveier for å unngå en utnevnelse av dr. Ording.»

Knudsen var mellom dei som i 1907 skreiv under på innbydinga til å skipe Menighetsfakultetet.
 
I 1900 vart Knudsen utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden og i 1907 forfremja til kommandør av 1. klasse. Han vart også tildelt 7. juni-medaljen.

## Kjelder
*Johnsen, Oscar A.;*Tønsbergs historie*, bind 3. 1952-54
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Molland, Einar:*Norges Kirkehistorie i det 19. århundre, bind II*. 1979

## Notar

## Bakgrunnsstoff
* 
*Digitalarkivet
Johannes Hougen

**Knut Johannes Hougen** () var ein norsk skulemann og politikar for Venstre. Han var fødd i Kragerø, der faren var klokkar og skulestyrar.

Han hadde examen artium frå 1873, og vart cand. real. i 1879. Hougen var 1876-80 lærar ved Gjertsens skole, adjunkt ved Kristiansands skole frå 1880, styrar ved Kristiansands tekniske aftenskole med handelsskule 1885-1908 og overlærar ved Kristiansands skole frå 1900. Han var så ekspedisjonssjef ved Kyrkje- og undervisningsdepartementet si skuleavdeling i 1908 og 1910-27.

Hougen var medlem av Kristiansand bystyre 1897-1901, og stortingsmann for bykrinsen Kristiansand 1900-09. 1903-06 var han medlem av protokollkomitéen, 1904-06 medlem og 1907-09 nestformann i budsjettkomiteen. I 1905 var han medlem av spesialkomiteen.

Hougen var kyrkje- og undervisningsminister i Gunnar Knudsens fyrste regjering frå 8. juli 1909 til 1. februar 1910.

Frå 1928 til -33 var Hougen styreformann i Kringkastingsselskapet, ein forløpar til NRK.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
* Knut Johannes Hougen i Norsk biografisk leksikon
* Knut Johannes Hougen  hos Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste
Marcell Jansen

**Marcell Jansen** () er ein tysk fotballspelar som har spela for Hamburg i tysk Bundesliga, og det tyske landslaget. Han vart seriemeister i Tyskland med Bayern München i 2008.

Jansen debuterte for A-landslaget 3. september 2005 i ein bortekamp mot Slovakia. Han var med i Tyskland sin tropp til fotball-VM i 2006, der han fekk spela éin kamp, bronsefinalen mot Portugal. I fotball-EM i 2008 fekk han spela i fem av Tyskland sine seks kampar. I fotball-VM i 2010 spelte han i fire kampar: Tre som innbytar, og frå start av i bronsefinalen mot Uruguay. I bronsefinalen skåra han eitt av Tyskland sine mål.
Jakob Hoff

**Jakob Tøkersen Hoff** () var ordførar i Ørland 1882-1916 og stortingsrepresentant for Venstre 1892–1906 og 1910–12.

Hoff dreiv fiskje i yngre år. I 1870 tok han over farsgarden på Hov i Opphaug og dreiv han til 1916.

Hoff var medlem av heradsstyret 1878-1919, ordførar 1882-1916. Han var forlikskommissær 1882-1900, samt både styreformann og seinare ordførar i representantskapet den lokale sparebanken.

Hoff var stortingsmann for Søndre Trondhjems amt 1892–1906 og for Indre Fosen krins 1910-12. På alle tingsamlingane var han medlem av kyrkjekomiteen, sekretær 1900-05 og 1910-12. Elles var han medlem av valkomiteen 1898-1906 og 1910-12, og av spesialkomiteen i 1905. I 1906 var han medlem av deputasjonen som Stortinget sende til kongekryninga i Trondheim i 1906.

Han vart tildelt 7. juni-medaljen og Borgardådsmedaljen.

Hoff døydde på garden sin i 1924. Ein minnestein over han er reist på Ørland kyrkjegard.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Hans Nysom

**Hans Hein Theodor Nysom** () var ein norsk offiser, ingeniør, statsråd og stortingsmann for Venstre. Hans Hein Nysom var farfaren hans, Anton Hjorth halvbroren hans.

Nysom var fødd i Holmestrand, faren hans var skipper. Sjølv tok han eksamen frå krigsskulen i 1866 og den militære høgskulen i 1870. I 1867 vart han sekondløytnant i trondhjemske brigade, året etter i det norske jegerkorps. 1872-76 var han i artilleribrigaden. År 1874 vart han tilsett i kanalvesenet, styrar ved utbygginga av fleire kanalanlegg. Han var sekretær i vassdragskommisjonen 1877-81, studerte elveregulering utanlands, fyrst i Sverige, i 1885 i Sveits og i 1890 i Sør-Tyskland. I 1895 var han formann i den parlamentariske fossefallskommisjonen.

Nysom var formann i Polyteknisk Forening frå 1885 til 1891.

Nysom var statsråd i både i Revisjonsdepartementet og Arbeidsdepartementet i Johannes Steens fyrste regjering frå 6. mars 1891, frå 28. november einast i sistnemnde departement til regjeringa gjekk av 2. mai 1893. Som arbeidsminister stod han for den offisielle opninga av Bandak-Norsjøkanalen i 1892.

I Johannes Steens andre regjering, som vart innsett 17. februar 1898, var Nysom fyrst medlem av statsrådsavdelinga i Stockholm til mars 1899, deretter statsråd i Arbeidsdepartementet til juni 1900, då han atter var i Stockholm fram til 6. november 1900.

Åra 1895-1900 var Nysom stortingsrepresentant frå valkrinsen Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger. Han var medlem av jarnbanekomiteen 1895-97, valkomiteen 1896-98 og i 1898 av Lagtinget til han vart statsråd.

Etter han gjekk av som statsråd var Nysom konstituert generaldirektør i NSB, frå 1902 medlem av styret i Hovudjarnbanen.

Han vart i 1892 utnemnd til riddar av St. Olavs Orden og forfremja til kommandør av 1. klasse i 1899. Han mottok også den svenske Nordstjerneordenen.

Nysom døydde i Kristiania i 1903.

## Verk
**Fra Finmarken*, 1877
**Reductionstabeller for Hvermand: til praktisk Brug ordnede for Omsætning frå gammelt til nyt Maal og Vægt*, Cammermeyer, Kristiania, 1879
**Haandbog i norsk flødningsvæsen* (med Axel Borchrevink og Gunnar Sætren), H. Aschehoug & Co., Kristiania, 1889-94

## Kjelde

*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
DU

**DU**, **Du**, **dU** og **du** kan tyde:

## DU
* Distriktenes utbyggingsfond
* IATA-koden for flyselskapet Hemus Air
* Dobsoneining, måleining for tjukkleiken til ozonlaget. 

## Du
;Songar
* «Du» song av Laith Al-Deen.
* «Du», song av Mimmi Sandén som var det svenske bidraget i Junior Eurovision Song Contest 2009

## dU

## du

* Unix-verktøyet du for å måle diskforbruk
* Personleg pronomen i 2. person eintal, subjektform
* 2 &ndash; talet to på esperanto.
Dy

**DY**, **Dy**, **dY** og **dy** kan tyde:

## DY

* IATA-koden for flyselskapet Norwegian Air Shuttle

## Dy

* Kjemisk symbol for grunnstoffet dysprosium (atomnr. 66)
* Kopling av 3-fase transformatoren sine viklingar
* Dy i geologi, ein type sediment. 

## dY

## dy

* Forkorting for *den yngre* (d.y.)
Ryan Babel

**Ryan Guno Babel** () er ein nederlandsk fotballspelar som har spela for 
for Ajax Amsterdam på lån frå den tyrkiske klubben Galatasaray SK, og på det nederlandske landslaget.

Babel var med på å vinna U21-EM med Nederland i 2007, der han vart kåra til banens beste i finalen mot Serbia. Han debuterte for A-landslaget 26. mars 2005 i ein bortekamp mot Romania, der han kom inn som innbytar og skåra eitt mål. Han vart teken ut i Nederland sin tropp til fotball-VM i 2006, der han fekk éin kamp som innbytar. I 2008 måtte han trekkja seg frå troppen til fotball-EM grunna ein okleskade. Han var med i troppen til fotball-VM i 2010, men utan å få spela nokon kampar.

## Kjelder
Sander Boschker

**Sander Bernard Jozef Boschker** () er ein nederlandsk fotballspelar som har spela som keeper for Twente i nederlandsk Eredivisie. Han har òg éin landskamp for Nederland.

Boschker debuterte som proff-fotballspelar i 1989/90-sesongen for Twente. Han vart snart klubben sin førstekeeper, og spelte over 400 offisielle kampar for klubben. 33 år gammal gjekk han over til Ajax i 2003, men vart der reservekeeper for Maarten Stekelenburg. Etter éin sesong, der Ajax vart seriemeistrar, men Boschker ikkje fekk nokon seriekampar, vende han attende til Twente. I 2009/10-sesongen spelte han alle dei 34 seriekampane då Twente vart seriemeistrar i Nederland for første gong nokonsinne.

Etter å ha vorte seriemeister med Twente, vart Boschker teken ut i Nederland sin tropp til fotball-VM i 2010, som tredjekeeper. Han debuterte for landslaget 1. juni 2010 i ein privatlandskamp mot Ghana, der han kom inn som innbytar i pausen og spelte andre omgang. Han vart dermed den eldste spelaren som har landslagsdebutert for Nederland. Han fekk ikkje spela nokon kampar under VM.
Firkantperikum

**Firkantperikum** (*Hypericum maculatum*) er ei fleirårig plante i perikumfamilien. Arten er utbreidd i Europa og Asia.
Planta har ein firstripa stengel og er kring 40 cm høg. Blada er avlange og gulgrøne. Blomsten har butte begerblad. Firkantperikum blømer kring juli månad i bakkar , berg og turre stader i skogen. Han veks spreidd gjennom heile Noreg, men er sjeldan i nord.

## Kjelder
*Svensk Wikipedia.
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
Thomas Müller

**Thomas Müller** () er ein tysk fotballspelar, som i 2018 spela for Bayern München i tysk Bundesliga. Han har òg landskampar for Tyskland. Han vart verdsmeister med Tyskland i 2014. Müller vart seriemeister i Tyskland med Bayern München i 2010, 2013, 2014, 2015, 2016 og 2017, vann den europeiske Meisterligaen med klubben i 2013 og VM for klubblag same året.

Müller debuterte for Tyskland sitt A-landslag 3. mars 2010 i ein privatlandskamp heime mot Argentina. Han vart teken ut i Tyskland sin tropp til fotball-VM i Sør-Afrika same året, og dette vart det store internasjonale gjennombrotet hans. Han spelte seks av Tyskland sine sju kampar, men måtte stå over semifinalen grunna to gule kort. I den første gruppekampen, mot Australia, skåra han det første landslagsmålet sitt, og han skåra til saman fem mål i turneringa. Han vart dermed delt toppskårar i turneringa, saman med tre andre spelarar som òg skåra fem mål. Müller hadde flest målgivande pasningar i tillegg, og vann dermed toppskårarprisen "gullstøvelen". Han vart òg kåra til beste unge spelar i turneringa.
Sami Khedira

**Sami Khedira** )) er ein tysk fotballspelar som har spela for Real Madrid i spansk Primera Division, og det tyske landslaget. Han har tunisisk far og tysk mor. Han var med på å verta seriemeister i Tyskland med Stuttgart i 2007 og i Spania med Real Madrid i 2012. Han vann den europeiske Meisterligaen med Real Madrid i 2014.

Khedira debuterte for det tyske A-landslaget 5. september 2009 i ein privatlandskamp mot Sør-Afrika. Han var med i Tyskland sin tropp til fotball-VM i 2010, der han fekk ei viktig rolle sentralt på midtbanen, i og med at Michael Ballack måtte stå over turneringa med ein skade. Han spelte i alle Tyskland sine sju kampar, og skåra eitt mål, i bronsefinalen mot Uruguay.
Raudstjertar

**Raudstjertar** er ei samling av sporvefuglar med 'raudstjert' i artsnamnet i slektene *[[Phoenicurus]]*, *Chaimarrornis* og *Rhyacornis*. Dei har utbreiing i «den gamle verda».

*Phoenicurus* er sjølve raudstjertslekta med arten raudstjert, *Phoenicurus phoenicurus*, og ti andre artar. Dei to slektene *Chaimarrornis* og *Rhyacornis* er mykje nærskylde og har vore kalla vassraudstjertar, engelsk 'water-redstarts'. Det har vore framlegg om å slå saman desse tre slektene til ei gruppe med 14 artar, men det er ikkje eit akseptert takson. Karakteristisk for mange i denne gruppa er lang, raud stjert og dirrande rørsler med stjerten. Desse fuglane er insektetarar og søkjer føda langs bakken. Dei nordlege artane er trekkfuglar.

Det har ikkje vore semje om kva familie denne gruppa høyrer til. Tidlegare var det vanleg å rekne dei i trastefamilien, i dag mest vanleg i flugesnapparfamilien, Muscicapidae, underfamilie Saxicolinae. Saxicolinae samlar i tillegg fleire kladar av buskskvettar og slekta *[[Oenanthe]]*, steinskvettar.

Endå ein art i flugesnapparfamilien ber fellesnamnet 'raudstjert'. Det er arten vifteraudstjert, *Hodgsonius phaenicuroides*, men han er ikkje nært knytt til dei andre raudstjertane innan denne gruppa og sannsynlegvis heller ikkje til underfamilien Saxicolinae.

## Artslista
Slektene *Phoenicurus*, *Chaimarrornis* og *Rhyacornis* i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.4 frå desember 2009 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*.
* *[[Phoenicurus]]*
** Alashanraudstjert, *Phoenicurus alaschanicus*
** Altairaudstjert, *Phoenicurus erythronotus*
** Blåkroneraudstjert, *Phoenicurus caeruleocephala*
** Svartraudstjert, *Phoenicurus ochruros*
** Raudstjert, *Phoenicurus phoenicurus*
** Kinaraudstjert, *Phoenicurus hodgsoni*
** Kvitstruperaudstjert, *Phoenicurus schisticeps*
** Auroraraudstjert, *Phoenicurus auroreus*
** Diademraudstjert, *Phoenicurus moussieri*
** Kvitvengraudstjert, *Phoenicurus erythrogastrus*
** Blåhovudraudstjert, *Phoenicurus frontalis*
* *Chaimarrornis*
** Straumraudstjert, *Chaimarrornis leucocephalus*
* *Rhyacornis*
** Blyraudstjert, *Rhyacornis fuliginosa*
** Kaskaderaudstjert, *Rhyacornis bicolor*

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Rödstjärtar|Rödstjärtar]]» frå , den 27. august 2010*

### Referansar
Phoenicurus

***Phoenicurus*** er ei biologisk slekt av raudstjertar i flugesnapparfamilien, og underfamilien Saxicolinae. Artane i slekta har rustraud til raudbrune farger på stjerten. Dei er insektetande i hekkesesongen, og lever mest i opne, steinete fjellandskap eller lett fjellskog.

## Artslista
Artar i slekta *Phoenicurus* i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*.

* Blåhovudraudstjert, *Phoenicurus frontalis*, Blue-fronted Redstart, LC, Vigors, 1832
* Blyraudstjert, *Phoenicurus fuliginosus*, Plumbeous Redstart
* Kaskaderaudstjert, *Phoenicurus bicolor*, Luzon Redstart
* Altairaudstjert, *Phoenicurus erythronotus*, Rufous-backed Redstart, LC, Eversmann, 1841
* Straumraudstjert, *Phoenicurus leucocephalus*, White-capped Redstart
* Alashanraudstjert, *Phoenicurus alaschanicus*, Ala Shan Redstart, NT, Przewalski, 1876
* Blåkroneraudstjert, *Phoenicurus caeruleocephala*, Blue-capped Redstart, LC, Vigors, 1831
* Diademraudstjert, *Phoenicurus moussieri*, Moussier's Redstart, LC, Olphe-Galliard, 1852
* Raudstjert, *Phoenicurus phoenicurus*, Common Redstart, LC, Linné, 1758
* Kinaraudstjert, *Phoenicurus hodgsoni*, Hodgson's Redstart, LC, Moore, 1854
* Kvitstruperaudstjert, *Phoenicurus schisticeps*, White-throated Redstart, LC, Gray, 1846
* Kvitvengraudstjert, *Phoenicurus erythrogastrus*, White-winged Redstart, LC, Güldenstädt, 1775
* Svartraudstjert, *Phoenicurus ochruros*, Black Redstart, LC, Gmelin, 1774
* Auroraraudstjert, *Phoenicurus auroreus*, Daurian Redstart, LC, Pallas, 1776

### Referansar
Vangsvik

**Vangsvik** er ein tettstad og ei bygd i Senja kommune i Troms. Bygda ligg på den sørlege delen av Senja og har . Vangsvik var administrasjonssenter i tidlegare Tranøy kommune.

Vangsvik har samband med  via den 2,5 km lange Fv 225. Frå bygda er det 18 km til nærmaste by, Finnsnes, som er kommunikasjonshamn for Hurtigruta og hurtigbåt til Tromsø og Harstad. Senja Rutebil har fleire daglege bussavgangar mellom Vangsvik og Finnsnes. Til nærmaste flyplass, Bardufoss lufthamn, er det 62 km.

## Bakgrunnsstoff
* Tranøy kommune
Paul Gåsøy

**Paul Gåsøy** () er ein norsk biletkunstnar. Han bur i Vikebukt i Vestnes kommune. Gåsøy har utdanninga si frå Bergen Kunsthåndverkskole og Statens Håndverks- og Kunstindustriskole i Oslo (1956-1958). 

## Innkjøpt av:
*Institutt for Samfunnsforskning i Oslo 
*Møre og Romsdal Fylkesgalleri
*Riksgalleriet
*Norsk kulturråd
*Fylkeshuset i Molde
*Trondheim Kunstmuseum
*Møre og Romsdal fylkesbåtar
*Borås kommune i Sverige
*Hordaland fylkeskommune 
*Nasjonalgalleriet  
*Molde Kunstforenings faste galleri

## Litteratur
**[[Nokon å vere glad i]]* Kom forlag 2006 ISBN 978-82-92496-38-1

## Bakgrunnsstoff
*Bokomtale hos Kom forlag
Nokon å vere glad i

***Nokon å vere glad i*** er ei kunstbok av kunsthistorikaren Svein Thorud og biletkunstnaren Paul Gåsøy. Boka kom ut i 2006. Thorud presenterer kunstnaren i innleiinga av boka, deretter får vi ein presentasjon av Gåsøy sine bilete frå midt på 1950-talet og fram til boka kom ut. Boka fortel om utstillingar han har hatt, utsmykkingar og innkjøp. 

## Bakgrunnsstoff
*Omtale av boka hos Kom forlag
Sirkumpolar

**Sirkumpolar** har fleire tydingar:

* Sirkumpolar utbreiing for ein organisme eller ei gruppe av organismar.
* Eit objekt på stjernehimmelen er sirkumpolart om det aldri går under horisonten. Dette kjem an på kvar observatøren står.
Georg Johan Knap

**Georg Johan Knap** () var ein norsk sjømann, skipsreiar og Høgre-politikar.

Knap var fødd i Fredrikshald, far hans var skipper. I yngre år var han tilsett i ei forretning i heimbyen, sigla så ei tid til sjøs. Han tok styrmannseksamen i 1852 og var skipper åra 1861-70. Knap slo seg 1859 ned i Tønsberg, der han var skipsreiar. Styremedlem i Tønsberg privatbank 1877-1905, formann dei siste tolv åra.

Frå 1877 til -98 var Knap medlem av bystyret i Tønsberg, ordførar 1884 og 1888.

Knap var varamann frå Tønsberg ved tre påfylgjande stortingsval. Siste perioden som varamann, 1892-94, møtte han frå 5. mai 1893 og ut valperioden i staden for Johannes Harbitz. Perioden 1895-97 representerte han Tønsberg på Stortinget. 1893-94 var han medlem av næringskomite nr 1, 1895-97 av tollkomiteen.

Han vart i 1899 utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden. Frå den franske regjeringa vart Knap i 1871 tildelt ei  æresmedalje i gull, ettersom han fekk redda eit fransk skipsmannskap.

Knap døydde i Tønsberg i 1907.

## Kjelder
*Johnsen, Oscar A.: *Tønsbergs historie*, bind 3. 1952-54
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste
Åd Davidsson Klyve

**Åd Davidsson Klyve** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Voss.

Klyve var gardbrukar på farsgarden Nedre Klyve i Voss frå 1790-åra. Han var 3. representant frå Søndre Bergenhus amt på omframstortinget i 1814. 10. oktober 1814 var han medlem av deputasjonen som møtte Kristian Fredrik, same dag som denne reiste tilbake til Danmark.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914, digital utgåve side 485
*
Blåkoll

**Blåkoll** (*Prunella vulgaris*) er ei plante i lepeblomsterfamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing.

Planta vert kring 10 cm høg og og er øvst litt håra og ofte noko brunfiolett. Krona er 10–12 mm lang. Blåkoll blømer kring juli månad i mosegrodd eng, åkerkantar og ved vegar. Arten er heim leg og veks gjennom heile Noreg, men sjeldan lengst i nord.

## Kjelder




----
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Brunört|Brunört]]» frå ,  den 28. august 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Cancer

**Cancer** kan visa til:

*Dyreslekta Cancer, ei gruppe krabbar
*Kreft, ei gruppe sjukdommar
*Krepsen, eit stjernebilde
Ole Brå

**Ole Olsson Brå** () var ein norsk lærar, gardbrukar og politikar for Venstre, fødd i Buvika.

Faren til Brå var gardbrukar på Sæter i Buvika, seinare på Brå i Byneset. Sjølv vart Brå seminarist frå Klæbu i 1862. Han var så lærar i Inderøy frå 1862 til 1905. Frå 1874 til -84 var han torvmeister i Nordre Trondhjems amt. Brå kjøpte garden By i Inderøy i 1877 og dreiv han til 1902. Frå 1905 var han styrar av Innherred sjukehus.

Brå stifta Inderøyens forbruksforening i 1870 og var styrar for tiltaket til 1900. Han var medlem av heradsstyret i Inderøy 1880-1904, ordførar i elleve år. Elles hadde han mange andre tillitsverv i heradet.

Brå var innvald som 1. representant på Stortinget frå Nordre Trondhjems amt 1900-03. Han var medlem av Lagtinget og av sosialkomiteen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Fossli, Oddgeir: «Lærer og stortingsmann Ole Brå (1842–1933)». I: *Eynni Idri*. Inderøy Museums- og Historielag, 2001.

## Bakgrunnsstoff
*Ole Olsen Braa  hos Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste
Banda Aceh

**Banda Aceh** (eller **Bandar Aceh**, tidlegare **Kutaradja**) er provinshovudstad og største by i den indonesiske provinsen Aceh på nordvestspissen av øya Sumatra. Han har eit folketal på  rundt 260&nbsp;000 (2006). 

Byen blei grunnlagd som Bandar Aceh Darussalam Kandang og var hovudstad for Sultanatet Aceh som blei grunnlagd seint på 1400-talet. Seinare blei namnet forkorta til *Bandar Aceh Darussalam* og så populært kjend som *Banda Aceh*. Første del av namnet, *Bandar* (*Banda*), kjem frå det persiske *bandar* (بندر) som tyder 'hamn'. Byen er også blitt kalla 'balkongen' eller 'inngangen til Mekka' (indonesisk *Serambi Mekkah*) etter tida då hadj-pilgrimar reiste sjøvegen til Mekka frå Indonesia og stoppa her undervegs.

Raya Baiturrahman-moskéen (også kalla Den store moskéen) er ein av dei vest kjende moskeane i Søraust-Asia. Han blei bygd i 1879 som erstatning for ein øydelagd moské. Moskeen er blitt bygd ut fleire gonger sidan, som i 1995 då han fekk ny minaret. 

Om morgonen 26. desember 2004 blei byen særs hardt ramma, først av det verste jordskjelvet i verda på 40 år, og deretter av ein stor tsunami utløyst av dette og påfølgjande jordskjelv. Det første og kraftigaste undersjøiske jordskjelvet hadde episenter i havet rett ved Aceh-provinsen, mellom Sumatra og Simeulueøya. Dei påfølgjande jordskjelva følgde ei linje som gjekk nordover og tett vest for Sumatra. Nokre dagar seinare rekna ein med at 60 prosent av Banda Aceh var øydelagd. 

## Geografi
### Klima



## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Banda Aceh|Banda Aceh]]» frå ,  den 16. mai 2018.*
Cacau

**Claudemir Jerônimo Barretto**, betre kjend som **Cacau** () er ein brasiliansk-tysk fotballspelar som har spela for Stuttgart i tysk Bundesliga, og for det tyske landslaget. Cacau vart fødd og voks opp i Brasil, men flytta til Tyskland i 1999, som 18-åring. Han vart tysk statsborgar i februar 2009, og 29. mai 2009 debuterte han for Tyskland sitt landslag i ein bortekamp mot Kina. Han skåra dei to første landslagsmåla sine i ein kamp mot Malta 13. mai 2010. I fotball-VM i 2010 spelte han som innbytar i dei to første gruppekampane, og frå start i den siste gruppekampen og i bronsefinalen. Han skåra eitt mål i Tyskland sin opningskamp, mot Australia. Han var Stuttgart sin toppskårar i Bundesliga i 2009/10-sesongen med 13 seriemål.

Cacau er den første tyske landslagsspelaren som har spelt med eit kallenamn istadenfor etternamnet sitt på landslagsdrakta.

## Bakgrunnsstoff
*
Yrkestransport

**Yrkestransport** er det å frakta gods eller personar mot vederlag. 

I Noreg er yrkestranspot regulert i yrkestransportslova av 2002 og havne- og farvannsloven. Om ein mot vederlag ønskjer å drive person- eller godstransport, må ein ha konsesjon til dette frå fylkeskommunen eller Samferdselsdepartementet. Eigentransport av gods, Posten og ambulansetenesta er unnateke frå denne lova. 

## Kjelder

*
Yrkestrafikkforbundet

**Yrkestrafikkforbundet**, **YTF**, er eit norsk fagforbund som er tilslutta Yrkesorganisasjonenes Sentralforbund. Organisasjonsområdet omfattar alle tilsette i bedrifter som utfører person- og godstransport. Sekretariatet held til i Oslo og forbundsleiar er Jim Klungnes (2016). Organisasjonen gjev mellom anna ut bladet *Yrkestrafikk*. Forbundet har i overkant av 13&nbsp;000 medlemmer. 

Frå 1955 og fram til 1. januar 2000 heitte forbundet *Norsk Rutebilarbeiderforbund*. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Yrkestrafikkforbundet
Yrkessjukdom

Ein **yrkessjukdom** er sjukdom som har oppstått som følgje av skadeleg påverknad frå arbeidsmiljøet. Uttrykket dekker derimot ikkje alle slike sjukdommar og skadar. 

Utrykket yrkessjukdom er definert i norsk lov, og er mest å rekne som eit juridisk omgrep. Dersom sjukdommen er nemnt i *forskrift om yrkessjukdommar*, gjeve i medhald av § 13-4 folketrygdloven, så kan den vere berettiga til trygdeytingar.

Dei aktuelle skadeårsakene med skadeverknader, -tilstandar og liknande, er: 
# Forgiftingar, kjemisk påverknad
# Allergi, idiosynkrasi (hud- eller lungesjukdommar).
# Stråleenergi (varme, lys, røntgen, radioaktivitet).
# Larm, støy (frå maskinar eller verktøy; nedsett høyrsel).
# Støv, finfordelte stoff (lungesjukdommar).
# Vibrasjon (t.d. frå pressluftverktøy; sjukdommar i armane, artrose m.m.).
# Endringer i barometertrykk (dekrompresjonssjukdom, mellom anna hos dykkarar og flygarar).
# Smitte (m.a. i laboratorium, sjukehus, ved transport av sjuke og i landbruket som følgje av kontakt med dyr).
# Vaksinasjon (når vaksinasjon er utført etter offentleg påbod, oppfordring frå arbeidsgjevar eller liknande).
# Epidemisk sjukdom (smittsame sjukdommar i fordøyelsesorgan; infeksjon som skuldast virus, bakteriar og protozoar; hos helsepersonell m.m. som smittast som følgje av sitt yrke).
# Klimatisk sjukdom (som følgje av låg temperatur under arbeid i ishavsstrøk, og som følgje av sterk varme og sol i tropiske eller subtropiske strøk).

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Yrkessykdom|Yrkessykdom]]» frå ,  den 28. august 2010.*  
 
*

## Bakgrunnsstoff
* nav.no: Yrkesskade 
* lovdata.no: Forskrifter om yrkessykdommer og infeksjonssykdommer som likestilles med yrkesskade
Yrkesskule

**Yrkesskule** er eit tidlegare norsk omgrep for skular som gav yrkesopplæring innan handverk, industri og visse serviceyrke, til forskjell frå dei teoretisk orienterte gymnasa. I 1976 vart yrkesskulane samordna med fleire andre skuleslag og lag inn under den vidaregåande skulen som studieretning for handverks- og industrifag. 

## Kjelder
Yrkesskadetrygd

**Yrkesskadetrygd** er ei trygdeordning som gjev økonomisk støtte til ein person som vert skada under arbeid eller utviklar sjukdom grunna arbeidet. Ved yrkesskade vert det ofte lempa på vilkåra for å få stønad, og utbetalingane er som regel høgare. I tillegg kan yrkesskade gje rett til yrkesskadeerstatning. Som regel dekkar forsikringa til arbeidsgjevaren, yrkesskadeforsikringa, ein yrkesskade. 

Den første lovbestemte ulykkestrygda var lov om ulykkesforsikring av industriarbeidarar av 1894 som vert rekna som det første steget i utbygginga av ei norsk trygdelovgjeving.

## Kjelder

*
*
Arne Friedrich

**Arne Friedrich** () er ein tysk fotballspelar som har spela for Wolfsburg i tysk Bundesliga og for det tyske landslaget. Han spelte i åtte år, frå 2002 til 2010, for Hertha Berlin.

Friedrich debuterte for Tyskland sitt A-landslag 21. august 2002, i ein kamp mot Bulgaria. Den første store turneringa hans var fotball-EM i 2004, der han spelte alle Tyskland sine tre kampar, før dei rauk ut etter gruppespelet. I fotball-VM i 2006 gjekk det betre for Tyskland og Friedrich, som spelte alle Tyskland sine kampar, utanom bronsefinalen då han var skadd. I fotball-EM i 2008 var han i utgangspunktet reserve, men då Marcell Jansen vart skadd, spelte han frå start i den siste gruppekampen og alle dei tre gjenverande kampane. I fotball-VM i 2010 spelte han frå start til slutt i alle dei sju kampane, då Tyskland tok bronsemedalje. Han skåra det første landslagsmålet sitt i kvartfinalen mot Argentina, i det som var den 77. A-landskampen hans.
Svarttopp

**Svarttopp** (*Bartsia alpina*) er ei urt i snylterotfamilien. Arten har ei amfi-atlantisk utbreiing. Arten vart tidlegare rekna til maskeblomsterfamilien.

Svarttopp er ein fleirårig mørkfarga 20 cm høg fjellplante med håra stengel som nedst har tjukke skjelblad. Oppover stengelen er blada motsette og mørkgrøne eller fiolette. Planta har einskilde svartfiolette blomstrar som er 2 cm lange. Frukta er ein eggforma kapsel som er 1 cm lang. Svarttopp blømer kring juni i fuktige enger til fjells. 

Planten er heimleg og finst i Noreg frå Jæren til Finnmark. Han er funnen opp til 1960 m i Jotunheimen.

## Kjelder




----
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Svarthö|Svarthö]]» frå ,  den 28. august 2010.*
Yrkessjåfør for tunge køyretøy

Ein **yrkessjåfør for tunge køyretøy** er ein faglært sjåfør for større bussar, lastebilar og vogntogar, som kan transportere ulike typar last. Ein slik yrkessjåfør har ansvar for å sikre og merke lasta og er i stand til å gjere enkle reparasjonar. Læretida er tre år fram til fagprøve.

## Kjelder
Yrkesmyalgi

**Yrkesmyalgi** er ein tilstand med muskelsmerter, særleg i nakke, skuldrer og armar, som delvis kjem av uheldig arbeidsstilling, forsert arbeidstempo eller einsformige rørsler. Det kan òg dels kome av kjenslemessige vanskar som gjer at ein reagerer med unødig spenning av musklane. 

## Kjelder
*
Amfiatlantisk utbreiing

**Amfi-atlantisk utbreiing** er eit plantegeografisk omgrep om plantar som er utbreidde på begge sider av Atlanterhavet, men som manglar på andre lengdegrader, slik at utbreiinga ikkje er sirkumpolar.

Nokre amfi-atlantiske plantar er svarttopp (*Bartsia alpina*), musøyre (*Salix herbacea*) og rabbesiv (*Juncus trifidus*).

## Bakgrunnsstoff
* Eric Hultén: *The amphi-atlantic plants and their phytogeographical connections.* Koeltz, Königstein 1973, ISBN 3-87429-041-7.
Knut Yran

**Knut Otto Yran** () var ein norsk illustratør, designer og forfattar. Han var ein tonegjevande utøvar innan norsk reklame og bokkunst på 1950-talet og arbeidde 15 år som sjefsdesignar for elektronikkprodusenten Philips.

## Liv og virke
Knut Yran var tilsett i Aschehoug forlag frå 1950 til 1953, då han fekk sitt eige reklamebyrå i Oslo. Frå 1966 til 1980 var han sjef for designavdelinga ved Philipskonsernet i Eindhoven i Nederland og busette seg der. Inspirert av blant anna japansk industridesign profesjonaliserte og koordinerte han dei mange designuttrykka til selskapet og skapte ein tydelegare einskapleg stil. Han var elles den andre presidenten i designorganisasjonen Icograda (*International Council of Graphic Designar Associations*) frå 1966 til 1968 og styreformann i Norsk Designråd (ND) frå 1982 til 1987. Han vart utnemnd til æresmedlem av tidlegare Norske Grafiske Designere, no Grafill.

Knut Yran illustrerte mange bøker og bokomslag, teikna postkort, plateomslag og ikkje minst plakatar, fleire med Noregs-reklame og troll, mellom anna vinnarplakaten til vinter-OL i Oslo i 1952. Han utforma òg baksida av medaljen til leikane. Han vann fleire førstepremiar i internasjonale teikne- og formgjevingskonkurransar, mellom dei *World Postar Championship* for sin blide reklamefigur *Samegutten* i 1959. Han er enno i bruk som emballasjedekor på boksane med Joika. Knut Yran laga òg mange ex libris, det vil seie bokeigarmerke, og gav ut boka *Ex libris. En orientering om bokmerke* i 1946.

Bileta til Knut Yran er påverka av bruksteikningar i samtida i ein stilisert og dekorativ malarstil, men òg av morosame og klisjeprega reklamefigurar. Fleire av dei tidlege plakatane kan minne om det stramme, målte motivet til Harald Damsleth, men er utført med lettare og friare hand og meir moderne i uttrykket. Han laga sidan sitt eige korrespondansekurs i teikning.

Knut Yran gav ut diktsamlinga *Verda bak dagane* i 1942. Han var òg produsent for den norske filmsuksessen *Vi giftar oss* i 1952.

Knut Yran var ei tid gift med Unn Søiland (1926-2002). Dei fekk dottera, designaren, songaren og forretningskvinna Vigdis Augusta Yran Dale i 1956.

## Bakgrunnsstoff
### Plakatdøme
* Arbeid av Knut Yran på artnet.com
* ''Norway - The Cradle of Skiing'' 1951 
* ''Olympiafilmen'' 1952 
* ''Norway - There is a fjord in your future'' 1957 
* ''Oslo - Norway's Viking Capital'' 1957 
* ''Norway - Land of the Midnight Sun'' - Norgesplakat med «samegutten» 1958 
* ''Fine Food'' 1960-talet 
* ''For outdoor fun'' 1960-talet 
* ''Oslo'' 1962 
* ''Norway, Viking Wonderland'' 1962 
* ''Norway for real trollidays!'' 1966 
* ''Snowful Sunful Funful'' 1961 
* ''Oslo, Norway - The Flower Capital'' 1966 
* ''North Norway - where night takes a holiday'' 1968 
* ''Norway - a good partner'' 1973 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Knut Yran|Knut Yran]]» frå ,  den 28. august 2010.*
Ypsilon Andromedae

**Ypsilon Andromedae** (υ Andromedae / υ And) er ei dobbeltstjerne om lag 44 lysår frå jorda i stjernebiletet Andromeda. Hovudstjerna (Ypsilon Andromedae A) er ein gulkvit dvergstjerne som er noko yngre enn sola. Den andre stjerna i systemet, Ypsilon Andromedae B, er ein raud dverg som går i ein stor bane. 

Så langt (2010) er det oppdaga tre planetar i bane rundt hovudstjerna. Alle tre er truleg gasskjemper som liknar Jupiter. Desse planetane var dei første planetane ein oppdaga utanfor solsystemet og Ypsilon Andromedae var òg det første solsystemet som omfatta ei dobbeltstjerne. 

Den innarste planeten i systemet vart oppdaga i 1996 og publisert i januar 1997. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Upsilon Andromedae|Upsilon Andromedae]]» frå ,  den 28. august 2010.*  


## Bakgrunnsstoff
Olaus Arvesen

**Olaus Arvesen** () var ein norsk skulemann, journalist og politikar frå Onsøy. Han var far til fiolinisten Arve Arvesen

## Liv og virke
Olaus Arvesen var son til gardbrukaren Arve Olsen på garden Fjell i Onsøy. Han tok i 1850 ein framifrå eksamen ved seminaret i Asker, og var deretter 1851-54 huslærar hos soknepresten i Leikanger i Sogn. Frå 1855 studerte han teologi ved universitetet i Kristiania, ferdig utdanna cand.theol. i 1862. Arvesen var ein triveleg og ordhag kar, som vart kjend med både Bjørnson, Ole Vig, Ivar Aasen, Aasmund Olavson Vinje og Henrik Ibsen. Arvesen og Bjørnson var vener livet ut.

Under eit opphald i Danmark vart Arvesen oppglødd av Grundtvig sine idear om folkeopplysing og skule, tidlegare hadde han late seg inspirere av Ole Vig sine tankar om mykje det same. Saman med vennen Herman Anker starta han i 1864 Sagatun Folkehøyskole i Vang, den fyrste folkehøgskulen i Noreg. Arvesen styrte skulen åleine etter at Anker slutta på Sagatun i 1873. Skulen vart nedlagd i 1891.

Frå 1866 til 1870 var Arvesen redaktør av *Kristelig Folkeblad*, og 1866–72 redaktør av *Hamar Stiftstidende*. I 1872 starta han opp avisa *Oplandenes avis* og dreiv ho til 1906.

Arvesen var medlem av heradsstyret i Vang i åtte år. Perioden 1892–94 var han stortingsrepresentant for Hedemarkens amt og Venstre. Han var då medlem av kyrkjekomiteen. Ved fire stortingsval vart han 1. vararepresentant, møtte på Stortinget nokre dagar i juli 1895, samt heile 1896–97. 1895 var han medlem av konstitusjonskomiteen, 1896–97 av budsjettkomiteen.

I samband med 100-årsjubileet for folkehøgskulen og Sagatun i 1964, vart Arvesen og Anker avbilda på to frimerke: NK 558, 50 øre matt lillaraud, og NK 559, 90 øre matt fiolettblå.

Arvesen døydde på Hamar.

## Bibliografi
**Grundlæggelsen af Norges første folkehøiskole*. 1901  
**Oplevelser og erindringer fra 1830-aarene og utover*. 1912
**Samliv med landskjendte mænd*. 1915. Om: Bjørnstjerne Bjørnson, Grundtvig, Ole Vig 

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Sagatun Folkehøyskole

**Sagatun Folkehøyskole** på Hamar var Noregs første folkehøgskule. Skulen vart grunnlagt av Herman Anker og Olaus Arvesen. Folkehøgskulen opna verksemda 1. november 1864, grunnsteinen til skulebygningane vart lagt i 1865. Skulebygningane vart bygt på eigedomen «Hamarslyst» og kalla «Sagatun», kosta av Anker. Skulen hadde si beste tid i dei ti fyrste åra. I 1873 overtok Arvesen skulen åleine og flytta han til naboeigedommen, kalla «Nysagatun». Skulen vart nedlagd i 1891.

## Bygningar og tomt
Til saman fire bygningar vart bygt etter arkitekt Emil Victor Langlet sine teikningar frå 1864. Av desse framstår styrarvillaen som hovudbygning, medan utforminga av skulebygninga, gymnastikkbygninga og lærar Olaus Arvesen sitt bustadhus var enkle i si utforming.

Hovudbygninga har sveitserstil med gavlforma vindauge med nygotisk preg. Den dominarende fløya i to og ein halv etasje har eit fleirkanta karnapp. Anker sin villa kan ha vore bygd noko seinare enn dei hine husa, då han enno ikkje hadde flytta inn i 1865.

På eigedommen Sagatun finst i alt seks objekt; fire bygningar, ein bauta og ein allé. Alléen vart freda i 1984. 

Herman Anker, Olaus Arvesen og Frits Hansen var lærarar ved skulen.

## Bakgrunnsstoff
* Om Sagatun folkehøyskole
* Forfatterside Sagatun 
* NRK.no Store Norske - Katti Anker Møller
*
Karl Hals

**Karl Marius Anton Johan Hals** () var ein norsk pianofabrikant. Han var fødd i Sørum, far hans var offiser.

Hals gjekk i snikkarlære i Christiania frå 1838. Åra 1843-47 arbeidde han utanlands. Saman med broren Petter Hals oppretta han pianofabrikken 'Brødrene Hals' i Christiania. Då broren døydde i 1871 overtok han heile fabrikken.

Hals var engasjert i organisasjonslivet innan handverk og industri. Han var formann i 'Den norske håndverks- og industriforening' og i 'Fellesforeningen for håndverk og industri'. Også formann i Kunstforeningen og i pensjonskassa Glitne. Hals hadde elles ei rekke andre offentlege verv, og sat fleire periodar i bystyret i Christiania. Han var medlem av tollkommisjonane av 1878 og av 1887.

Perioden 1889-91 representerte Hals partiet Høgre på Stortinget, vald frå krinsen Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger. Han var medlem av tollkomiteen.

Hals vart i 1874 utnemnd til riddar av St. Olavs Orden og fekk kommandørkorset av 1. klasse i 1889. I tillegg var han kommandør av Dannebrogordenen og riddar av Æreslegionen.

Han døydde 1898 i Kristiania.

## Kjelde
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*Biografi i NSDs politikerarkiv
Ypparsteprest

**Ypparsteprest** eller **øvsteprest** (av hebraisk *hakkohen* eller *haggadol*) er namnet på leiaren for presteskapet i det gamle Israel og den øvste presten i tempelet i Jerusalem. Den fyrste øvstepresten for Israel var Aron, bror til Moses.

Etter eksilperioden på 500-talet f.Kr. fekk ypparstepresten stor innverknad og overtok fleire av oppgåvene som kongen hadde hatt (2 Sam 6,12–19). Som med kongen skulle han salvast (2 Mos 29,29), og bere ei særskild drakt (2 Mos 28). Øvstepresten måtte vere av sadokide-ætta, men med makkabearen Jonatan overtok hasmonear-ætta denne rolla fram til 35 f.Kr. Seinare vart øvsteprestane skifta ut ofte fram til romarane i 70 e.Kr. øydela tempelet og embetet fall bort. 

## Kjelder
*
Pyrop

**Pyrop** er eit magnesiumsrikt mineral som er del av granatgruppa. Pyrop er det einaste av minerala i denne gruppa som alltid er naturleg raudfarga, ofte djup blodraud. Namnet kjem frå gresk, og er sett saman av *[[pyro]]* ('eld') og *peo* ('auge'), altså 'eldauge'. Sjølv om pyrop er meir sjeldsynt enn dei fleste typane granat, er det ein ofte nyta smykkestein med mange ulike kallenamn, som *bøhmisk granat*, *arizonarubin* og *californiarubin*.


fil:Granat, Madagaskar.JPG|Pyropkrystall frå Madagaskar.
fil:Pyrope.jpg|Pyrop frå Kenya/Tanzania.
fil:Grenat pyrope.jpg|Pyrop på anna minderal.
fil:Garnet Group-Pyrope Iron aluminum silicate Barton Mines, Gore Mountain, Warren County, New York 2861.jpg|Pyropaggregat


## Kjelder
Moselyng

**Moselyng** er ei plante i lyngfamilien. Arten, som i annan systematikk vert lagt til slekta *Harrimanella*, har ei amfi-atlantisk utbreiing. 
Moselyng er ei lita puteplante, 5 cm høg, med mjuke spisse blad. Ho har dunhåra blomsterskaft og mjøltrådar og raudbrunt beger. Moselyng blømer kring juli i snøleger og ved bekker over tregrensa i alle fjelltrakter i Noreg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Mossljung|Mossljung]]» frå ,  den 28. august 2010.*  
 
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
Auditorio de Tenerife

**Auditorio de Tenerife «Adán Martín»** er ein operabygning teikna av spanske arkitekten Santiago Calatrava Valls. Han ligg i byen Santa Cruz de Tenerife, hovudstaden på kanariøya Tenerife, og er eit kjent symbol for byen.

Bygginga av Auditorio de Tenerife tok til i 1997 og enda i 2003. Operaen blei innvigd 26. september same året med kronprins Felipe av Spania til stades, og blei vitja av tidlegare amerikanske presidenten Bill Clinton. Bygningen passar inn i prinsippa for sein-modernistisk arkitektur på slutten av 1900-talet. 

Orquesta Sinfónica de Tenerife held til i Auditorio de Tenerife.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Youngstown

**Youngstown** er ein by i Ohio i USA, nordvest for Pittsburgh. Byen har kring 72&nbsp;000 innbyggjarar, men med forstadane kring byen kjem innbyggjartalet opp i 570&nbsp;000. Byen har jern- og stålverk og ein del maskinindustri. Han var grunnlagd i 1797.
Thomas Young

**Thomas Young** () var ein engelsk fysikar, lege og hieroglyftydar.

## Fysikk

Young gav 1802 eit lite bevis for bølgenaturen til ljoset ved å konstruere ei dobbelspalte og undersøkja Interferensen som oppstod. Han avgjorde dei omtrentlege bølgelengdene for det synlege spektrumet til ljoset ved å nytte diffraksjon. I 1817 foreslo han at lysbølgjer var transverselle (forstyrringar vinkelrett mot utbreiinga til bølgja), og kunne på den måten skildre polarisering.

## Lege
Young var frå byrjinga lege og hadde ein legepraksis i London. Han var først og fremst interessert i medisinsk optikk og det var årsaka til at han òg byrja å studere fysikk.

## Hieroglyftydar
Young studerte òg språk og gjorde viktige bidrag til tydinga av egyptiske hieroglyfar.

## Karriere
Young vart i 1801 utnemnd til professor i naturfilosofi ved Royal Institution, men sa frå seg professoratet i 1803 då han innsåg at aktivitetane som professor ikkje lét seg kombiner med legepraksis hans. Han vart medlem (*fellow*) av Royal Society i 1794, og vart i 1802 utnemnd som utlandssekretær (*foreign secretary*) for dette selskapet. I 1828 vart han vald inn som utanlandsk medlem av Kungliga Vetenskapsakademien.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Thomas Young (forsker)|Thomas Young (forsker)]]» frå ,  den 28. august 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Marguerite Yourcenar

**Marguerite Yourcenar**, eigentleg **Marguerite Antoinette Jeanne Marie Ghislaine Cleenewerck de Crayencour** () var ein fransk forfattar. Ho var fødd i Belgia, men busette seg i USA. Ho vart den første kvinna som vart vald inn i L'Académie Française i 1980.

Yourcenar skreiv romanar, noveller, dramatikk, essay, litteraturkritikk og sjølvbiografi, i tillegg til omsetjingar og gjendiktingar. Ho er best kjent for historiske romanar, som *Mémoires d'Hadrien* (1951; norsk *Hadrians memoarer*, 1953) om den romerske keisaren Hadrian og  *L'Œuvre au noir* (1968; norsk *Det svarte verk*, 1969) med handling frå renessansen. Yourcenar var oppteken av gresk filosofi, og omsette gresk lyrikk. Ho tok også opp tema som religion, homoseksualitet og historia til sin eigen familie i trilogien *Le Labyrinthe du monde*.

## Kjelder

*Winther, Truls Olav. (2009, 15. februar). Marguerite Yourcenar i *[[Store norske leksikon]]*. 

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Marguerite Yourcenar hjå Nasjonalbiblioteket
Bi

**Bi** har fleire tydingar: 

## BI
* IATA-koden for flyselskapet Royal Brunei Airlines
* Forkorting for Handelshøgskulen BI
* Forkorting for Business Intelligence

## Bi
*Den kinesiske jadeskiva Bi
*Kjemisk symbol for vismut
*insektet bi (bie)
*Symbol for eininga biot. 
*Forstaving avleidd av latinsk *bis*, «tve-», «dobbelt», som i ord som «bigami», tvegifte, «bilingal» osv. 
*Forstaving frå nedertysk *bi* og høgtysk *bei*, «ved»; med tydinga ved sida av, hos, i ord som bifalle, bilag, bistilling, bivåne.
* sjøuttrykket bi, å legge eller ligge bi.
Måleininga karat

**Karat** er det same som 200&nbsp;mg og blir nytta i Noreg og andre land som vekteining i samband med verdifastsetting av perler, diamantar og andre edelsteinar. Før det nye målesystemet vart innført i Noreg i 1875 utgjorde ein karat 192&nbsp;mg.

Medan 1 karat historisk har svart til 207&nbsp;mg, vart 1 metrisk karat redefinert til 200&nbsp;mg av den 4.&nbsp;CGPM (Conférence Générale des Poids et Mesures) i 1907 for handel med perler, diamantar og andre edelsteinar. I Noreg vart den metriske karat innført ved lov av 31. oktober 1946.

1 metrisk karat = 200&nbsp;mg = 2&nbsp;×&nbsp;10−4&nbsp;kg

## Historisk
Frå gammalt av var det vanleg å nytte ulike frø og nøtter som målestokk for vekt. Ein valde då frø som syntest å vere mest mogleg like kvarandre for å minske vektvariasjonar. Ein karat var då lik vekta av tre byggkorn (3 grain) eller 4 kveitekorn. Dette førte til at det vart lokale variasjonar alt etter fukt og planteveksttilhøve.

Karat var opphavleg ei nemning på frø frå Johannesbrødtreet. Frøa vart nytta som lodd av handelsmenn som kjøpte og selde edelmetall og -steinar.

Tidlegare vart nemninga karat òg nytta om reinheits- eller finheitsgraden i edelmetall og anna metall, men i dag nyttar ein tusendelar om reinheita i desse varene.

24 karat var da det same som 100/100 eller 1000/1000. Den vanlege legeringa i smykker inneheldt 14 karat gull som svarte til 58,5 % eller 585&nbsp;‰ medan dei resterande 10 karat var andre metall.
Karat

**Karat** kan visa til:

*Reinleiksmålet karat, eit mål for reinleiken eller finleiken av gulllegeringar
*Måleininga karat, masseeining i samband med verdifastsetting av perler, diamantar og andre edelsteinar