open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ølen kyrkje

**Ølen kyrkje** er ei langkyrkje frå 1874 i Vindafjord kommune, Rogaland fylke. Byggverket er i tre og har 550 sitjeplassar.

Dette er den tredje kyrkja i bygda, den første var ei stavkyrkje og den andre ei tømmerkyrkje frå 1700-talet.

## Kjelder




## Bakgrunnsstoff
* 
*
Let's Be Friends

***Let's Be Friends*** er det 37. albumet til Elvis Presley, gjeve ut på RCA Camden Records i april 1970. Det var det andre billigalbumet som Presley gav ut på RCA Camden. Det nådde 105. plassen på ''Billboard'' 200-lista. Albumet selde til gullplate 15. juni 1999 og platina den 6. januar 2004 hos Recording Industry Association of America.

## Innhald
Som føregjengaren *[[Elvis Sings Flaming Star]]*, består *Let's Be Friends* av ei samling songar som ikkje var gjevne ut tidlegare. Desse var spelt inn for filmane til Presley. Etter at Presley på ny hadde fått fart i karrieren sin, kan Colonel Tom Parker, manageren til Presley, ha protestert mot å utnytte marknaden på denne månen, men dette var ein del av kontrakten Presley hadde med RCA.

Albumet inneheldt to songar som ikkje var frå filmar, frå innspelinga vinteren 1969 i American Sound Studio i Memphis, «I'll Be There» og «If I'm a Fool (For Loving You)». «Mama» vart sungen i filmen *[[Girls! Girls! Girls!]]* av The Amigos og Presley, og ei forkorta utgåve kom ut på CD-plata *Elvis Double Features: Kid Galahad/Girls! Girls! Girls!*. «Let's Forget About the Stars» var blitt spelt inn for filmen *[[Charro!]]*, men vart ikkje nytta i filmen. «Almost» var ein av berre to songar frå *[[filmen The Trouble with Girls|The Trouble with Girls]]* som kom ut medan Presley levde. Tre songar, «Let's Be Friends», «Change of Habit» og «Have a Happy», var opphavleg for filmen *[[Change of Habit]]*. To andre songar frå filmen «Rubberneckin'» og «Let Us Pray», kom ikkje med på albumet, medan den førstnemnde vart gjeven ut på singel i 1969 og sistnemnde kom ut på billigsamlinga *[[You'll Never Walk Alone av Elvis Presley|You'll Never Walk Alone]]* i 1971.

Som alle Presley-albuma på Camden, var albumet kort, for kort for eit fullprisalbum. I 1975 vart det gjeve ut på ny på Pickwick Camden Records med det originale katalognummmeret #CAS 2408. Plata vart gjeve ut på CD av Sony Music Entertainment i 2006.

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Let&#39;s Be Friends|Let&#39;s Be Friends]]» frå ,  den 8. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
I'll Be There av Bobby Darin

«**I'll Be There**» er ein song skriven og opphavleg spelt inn av Bobby Darin i 1960. Han vart først gjeven ut som B-sida til singelen «Bill Bailey» (ATCO 6167). Denne singelen gjekk inn på Billboard-lista den 11. september 1960 og nådde 79. plassen.

## Andre versjonar
Gerry and the Pacemakers spelte ofte songen som avslutningssong på The Cavern Club og då dei gav han ut på singel nådde han toppen av singellista i Canada. 

Elvis Presley spelte inn ein versjon av songen tidleg i 1969. Songen kom ut i april 1970 på albumet *[[Let's Be Friends]]*.

Andre innspelingar av songen vart gjort av Cissy Houston, som gav han ut på singel i 1970, og Cass Elliot, på albumet hennar *[[Cass Elliot av Cass Elliot|Cass Elliot]]* (1972). Han vart òg sungen av Daveigh Chase i ein episode av fjernsynsserien *[[Big Love]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:I'll Be There (Bobby Darin song)|I'll Be There (Bobby Darin song)]]» frå ,  den 8. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*secondhandsongs.com Bobby Darin: I'll Be There
On Stage av Elvis Presley

***On Stage*** er eit konsertalbum av Elvis Presley hovudsakleg spelt inn 17. til 19. februar 1970 på International Hotel i Paradise i Nevada, og gjeve ut på RCA Records. Det var ein oppfølgjar til *[[From Memphis to Vegas/From Vegas to Memphis]]*, som òg inneheld konsertopptak. I motsetnad til den førre utgjevinga, fokuserte dette albumet på songar som ikkje på den tida var gjevne ut av Presley tidlegare. Albumet kom ut i juni 1970 og nådde 13. plassen på både ''Billboard'' 200 og countrylista. Det selde til gullplate 23. februar 1971, og platina den 15. juli 1999, hos Recording Industry Association of America.

Albumet inneheld hitsingelen «The Wonder of You», som toppa Adult Contemporary-lista i USA og den britiske singellista. Andre songar er «See See Rider», «Yesterday», Tony Joe White sin «Polk Salad Annie», Del Shannon sin «Runaway», og ein versjon av «Let It Be Me». «See See Rider» vart eit fast introduksjonsnummer for Elvis på konsertane hans fram til den siste konserten hans 26. juni 1977, medan «Polk Salad Annie» òg vart ein fast song på repertoaret hans.

Albumet har vore i trykk sidan det kom ut og har selt meir enn ti millionar eksemplar globalt. I 2010 kom ei Legacy Edition-utgåve av albumet.

## Innhald

### Originalutgåve

### Utvida versjon

### Legacy Edition
23. mars 2010 vart albumet gjeven ut som eit dobbeltalbum. Alle songane på plate to vart spelt inn 23. til 26. august 1969. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:On Stage (Elvis Presley album)|On Stage (Elvis Presley album)]]» frå ,  den 8. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Lanarkshire

**Lanarkshire** eller **County of Lanark** (skotsk-gælisk *Siorrachd Lannraig*) er eit tradisjonelt grevskap i Skottland. Det ligg sentralt i Lowlands (Midlands Valley),  sør for Stirlingshire og ein del av Dunbartonshire, sørvest for West Lothian, vest for Peeblesshire, nord for Dumfriesshire og søraust for Ayrshire og Renfrewshire. Glasgow er ein del av Lanarkshire.

## Lokalt styre
I 1975 blei det lokale styret for Lanarkshire erstatta av regionsstyret for Strathclyde-regionen. I 1996 blei denne vidare erstatta ved ei reform der Lanarkshire blei delt i områda North Lanarkshire, South Lanarkshire og City of Glasgow.

North Lanarkshire og South Lanarkshire har i dag eit utbreidd samarbeid, mellom anna innen manntalføring, helse og anna.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lanarkshire|Lanarkshire]]» frå , og «[[:nb:|Lanarkshire]]» frå  den 8. januar 2017.*
Sisal

**Sisal** eller **sisalhamp** er fibrar frå blada til sisalagave (*Agave sisalana*) frå Mexico og av *[[Agave rigida|A. rigida]]* frå Venezuela. Sisal er grove og sterke fibrar som kan brukast til grov hyssing og tauverk. Brasil er det største produsentlandet.

Sisal har namn etter hamnebyen Sisal på Yucatán i Mexico.
## Kjelder
*
Jernsulfat

**Jernsulfat** eller **jarnsulfat** kan visa til:
* Jern(II)sulfat, ferrosulfat, *jernvitriol*, FeSO4
* Jern(III)sulfat, ferrisulfat, Fe2(SO4)3
Türkmenbaşy

**Türkmenbaşy** (tidlegare kjend som **Krasnovodsk**, russisk skrift Красноводск) er ein by i Turkmenistan. Byen ligg i Balkan-provinsen vest i landet, ved Kaspihavet. 

## Historie
I 1717 skipa den russiske fyrsten Aleksandar Bekovitsj-Tsjerkasskij ei hemmeleg befesting ved Kaspihavet, ved det tørre elveleiet til det tidlegare utløpet av Amu-Darya. Fram til 1600-talet munna elva ut her, i alle fall så lenge Aralsjøen var vesentleg større. Planen hans var å føra hærstyrkane sine opp det tørre elveleiet og erobra khanatet Khiva. Ekspedisjonen slo feil, og russarane gav opp busetjinga i over 150 år.

### Krasnovodsk

I 1869 gjekk russiske styrkar inn i området på nytt. Dei kalte fetningen sin her **Krasnovodsk** (Красноводск), ei russisk omsetjing av det opphavlege namnet på staden, **Kyzyl-Su** ('raudt vatn'). Krasnovodsk var base for Tsar-Russland sin ekspedisjonar mot Khiva, Bukhara og dei nomadiske turkmenske stammane.

Jernbanen, det vil seia det som no er den transkaspiske jernbanen, hadde opphavleg startpunkt i Uzun-Ada ved Kaspihavet. Dette blei seinare flytta nordover, til hamna ved Krasnovodsk.

Byen blei teken av Den raude armeen i februar 1920.

### Türkmenbaşy
I 1993 blei byen døypt om til ære for den turkmenske livstidspresidenten Saparmurat Nijazov, som titulerte seg *Türkmenbaşy* ('leiar for turkmenarane'). Dei fleste innbyggjarane i byen er framleis etniske russarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Türkmenbaşy|Türkmenbaşy]]» frå ,  den 8. januar 2017.*  

## Bakgrunnsstoff
S. aureus

***S. aureus***  kan visa til:

* *[[Scleropages aureus]]*, ein fisk
* *[[Senecio aureus]]*, ei plante
* *[[Sericulus aureus]]*, ein fugl
* *[[Somatogyrus aureus]]*, ein snigel
* gule stafylokokkar (*Staphylococcus aureus*), ein bakterie som kan valda sjukdom
Enterokokkar

**Enterokokkar** (*Enterococcus*; frå gresk *enteron*, 'tarm' og *kokkos*, 'bær') er ei slekt av gram-positive og katalase-negative bakteriar.

Enterokokkar veks i temperaturar frå 5 til 50 °C og er essensielle i mikrofloraen til både menneske og dyr. Artane *[[Enterococcus faecium]]* og *[[Enterococcus faecalis]]* er dei mest vanlege i meltingskanalen.

Enterokokkar kan valda sjukdomar som urinvegsinfeksjon og bakteriemi. Antibiotikaresistens er godt kjend mellom enterokokkar.

## Kjelder
Katalase

**Katalase** er eit enzym som finst i dei fleste menneskesellene og som kløyver det giftige stoffskifteproduktet hydrogenperoksid () til vatn og oksygen. Det vernar slik sellene mot skadelege verknader av hydrogenperoksidet.

Katalase er særs vanleg og finst i nesten alle seller og organ i dyr, i alle undersøkte planter, og i dei fleste mikroorganismane utanom dei som krev oksygenfrie levemiljø.

Katalase inneheld som funksjonell gruppe ein tetrapyrrol, som er identisk med hemet i hemoglobin. Det er eit av dei mest aktive enzyma som er kjende.

## Kjelder
Syreradikal

**Syreradikal**, **acyl** eller **acylgruppe** er ei funksjonell gruppe som er knytt til hydroksyl (OH) i eit syremolekyl. 

Til dømes er formelen til eddiksyre , og eddiksyreradikalet er då . På same måten er syreradikalet (benzoyl) til benzosyre . Slike syreradikal finst i mange organiske sambindingar. Døme er acetamid (), etylacetat () og hippursyre ().

Innføring av syreradikal i ymse sambindingar vert gjerne kalla acylering og er ein viktig prosess i organisk kjemi.

## Kjelder
Sem Gjestegård

**Sem Gjestegård** er eit kurs- og konferansesenter i Asker kommune. 
Garden har tidlegare vore eigen landbruksskule og del av Noregs landbrukshøgskule.

## Historie
Sem hovudgard, opphavleg Nedre Sem gard på Sem i Asker, var tilhaldsstad for Sem landbruksskule frå 1886.
Skulen blei driven av Wilhelm og Bernt Holtsmark, sistnemnde etterkvart ein statsråd som også åtte Tveter gard i Asker. Etter at staten tok over eigedommen i 1914 blei Sem ein offentleg utdanningsinstitusjon, Statens Småbrukslærerskole. I 1962 blei garden ein del av Norges landbrukshøgskole. Sem blei brukt til pedagogiske seminar, interne konferanser og huste instituttet for birøkt.

Sidan 1995 har garden vore nytta som kurs- og konferansesenter etter omfattande ombygging. Sem Gjestegård har 47 hotellrom med kapasitet til 78 overnattingsgjester.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sem hovedgård (Asker)|Sem hovedgård (Asker)]]» frå ,  den 8. januar 2017.*  

## Bakgrunnsstoff
* Nettstad for Sem Gjestegård
;Litteratur
*Edvin Kile: *Statens småbrukslærerskole*. 1997.
*Halvard Torgersen: *Bidrag til Bygdens Gaardshistorie*. 1916.
Sem

**Sem** eller **SEM** kan visa til:

;Personar
* Sem i Bibelen, ein av sønene til Noah
* Kunstnaren Sem, kunstnarnamn for franske Georges Goursat (1863–1934)
* Elise Sem (1870–1950), norsk jurist

;Stader
* Sem i Ariège, ein kommune i Midi-Pyrénées i Frankrike
*Sem i Asker
** Sem Gjestegård
*Sem kommune, ein tidlegare kommune
*Sem i Tønsberg, ein tettstad i Tønsberg
** Sem hovudgard i Tønsberg
** Sem kyrkje

;Teknologi
*Scanning electron microscope
*Search Engine Marketing
Ingvar Nistad

**Ingvar Nistad** () er ein norsk forfattar, lærar og keramikar frå Fjaler i Sogn og Fjordane, busett i Strandvik i Hordaland. Nistad gjekk ut frå lærarhøgskulen i Sogndal i 1977, og studerte ved Kunsthøgskolen i Bergen frå 1979 til 1983.

Han debuterte i 2000 med diktsamlinga *Eg les denne steinen*.

## Bibliografi
### Bøker
* 
* 
* 
* 

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
* Oria

## Kjelder
* Samlaget
Sem i Asker

**Sem** er eit gammalt industriområde i Asker kommune.

Stedet ligg ved Semsvannet, nord for Asker sentrum. 
Ved utløpet til Askerelva frå Semsvannet ligg gamle Sem Sag, Høveldammen, Sagdammen, Høvleriet, Saga og Seheims ski- og hjulmakerverksted.

Sem Gjestegård (tidlegare Sem hovedgård og før det Nedre Sem gård) har ein sentral plass i området. Frå 1886 låg Sem landbruksskole her, som blei driven av Wilhelm og Bernt Holtsmark. Frå 1914 blei Statens Småbrukslærerskole driven her. Denne blei etterkvart del av Noregs landbrukshøgskule. Universitetet for miljø- og biovitskap (UMB) på Ås selde den 306 mål store eigedommen til Asker kommune desember 2013.

## Kjelder

*
Plasmodium falciparum

***Plasmodium falciparum*** er ein art i slekta *[[Plasmodium]]* som kan valda malaria hjå menneske. Han kan valda den farlegaste utgåva av malaria, malign malaria, og valdar meir enn 95 % av all daude frå denne sjukdomen.

Den næraste skyldingen til *P. falciparum* er *[[Plasmodium reichenowi]]* som snyltar på sjimpansar.

## Kjelder
Pandeiro

**Pandeiro** (portugisisk uttale ) er ein type handhalden rammetromme som er utbreidd i Brasil og i brasiliansk musikk. 

Trommeskinnet kan stemmast. Langs kantane heng metallskiver (*platinelas*) som på ein tamburin, men runda slik at dei gjev ein sprøare, meir kortvarig lyd enn dei på tamburinen. 

For å spela pandeiro held ein tromma i ei hand og slår på skinnet med den andre. For å variera lyden kan ein bruka tommel, fingeerspisser, handbak og handflata til å slå med. Ein kan også rista tromma for å laga lyd, eller dra ein finger over skinnet for å laga ein trommekvervel.

Pandeiro blir brukt innan fleire ulike brasilianske musikkstilar som samba, choro, coco og som akkompagnement til capoeira.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pandeiro|Pandeiro]]» frå ,  den 9. januar 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*Pandeirointroduksjon (video) ved World Drum Club
Now You're Gone - The Album

***Now You're Gone - The Album*** er det andre albumet til Basshunter og vart utgjeve den 14. juli 2008.

## Innhald

## Lister
### Vekeslister

## Salstrofé

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Den offisielle nettstaden til Basshunter
Bass Generation

**Bass Generation** er det tredje albumet til Basshunter og vart gjeve ut den 25. september 2009.

## Innhald

## Lister

## Salstrofé

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Den offisielle nettstaden til Basshunter
Høgskulen på Vestlandet

**Høgskulen på Vestlandet** (**HVL**) er ein norsk statleg høgskule som blei oppretta 1. januar 2017 gjennom ei samanslåing av Høgskolen i Bergen, Høgskulen i Sogn og Fjordane og Høgskolen Stord/Haugesund. Skulen har fem studiestader – Bergen, Førde, Haugesund, Sogndal og Stord – alle med utdanning på mastergradnivå. 

HVL har ein av dei største lærarutdanningane i Noreg, og det eldste studieprogrammet  - lærarutdanninga i Stord - har sine røter frå 1839. Det største campus er på Kronstad i Bergen.

Høgskulen har mål om å bli universitet med profesjons- og arbeidslivsretta profil. Han har styreleiar oppnemnd av Kunnskapsdepartementet og tilsett rektor med sete i Bergen.

Skulen har ca.  studentar og 1800 tilsette. Kvart år blir 2700 kandidatar uteksaminerte innen helse- og sosialfag, ingeniør- og maritime fag, lærar- og musikkutdanning, idrett, friluftsliv og folkehelse, natur- og samfunnsfag og økonomi og leiing.

Høgskulen på Vestlandet nyttar nynorsk som primærarbeidsspråk, sjølv om dette ikkje er eit krav for studentane.

Den første og noverande rektoren på HVL er professor Berit Rokne. Arvid Hallén er styreleiar.

## Fakultet
HVL har fire fakultet: 

* Fakultet for helse- og sosialvitskap (FHS)
* Fakultet for ingeniør- og naturvitskap (FIN)
* Fakultet for lærarutdanning, kultur og idrett (FLKI)
* Fakultet for økonomi og samfunnsvitskap (FØS)

I tillegg til studietilbodet er HVL også ein forskingsinstitusjon, med primære forskingsområde innan:

* Helse, omsorg og velferd
* Danning, kultur og samfunn
* Teknologi, berekraft og samfunn

I 2018 har HVL søkt NOKUT om kreditering av to nye doktorgradsprogram. Frå før tilbyr skulen doktorgradsprogram innan datateknologi, nautiske operasjonar og studium av danning og didaktiske prosessar.

## Senter
Det eksisterer 10 forskingssenter ved Høgskulen. I tillegg finst det eit senter for nye medium.

* BARNkunne - Senter for barnehageforskning
* Centre of Creativities, Arts and Science in Education
* Maritimt kompetansesenter
* Mohnsenteret for innovasjon og regional utvikling
* Nasjonalt senter for mat, helse og fysisk aktivitet
* Senter for helseforskning
* Senter for kunnskapsbasert praksis
* Senter for kunstfag, kultur og kommunikasjon
* Senter for omsorgsforskning vest
* Senter for utdanningsforskning

## Dykkarutdanning
Statens dykkerskole var ein offentleg dykkarskule etablert i 1980 for profesjonelle dykkarar, plassert i Gravdal, Bergen. I 2005 blei skulen innlemma i Høgskulen i Bergen, og i 2017 blei skulen såleis ein del av Høgskulen på Vestlandet. Avdeling for dykkarutdanning ligg i Skålevik, cirka 15 kilometer frå Bergen sentrum.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Høgskulen på Vestlandet|Høgskulen på Vestlandet]]» frå ,  den 9. januar 2017.*  


## Bakgrunnsstoff
* 
* Fusjonsinfo 
* Berit Rokne blir rektor på HVL 
* HVL på engelsk
Øyleikane 2011

**Øyleikane 2011**  vart arrangert på Isle of Wight i perioden 25. juni til 1. juli. Dette var andre gongen Øyleikane vart arrangert på Isle of Wight. Arrangør av øyleikane var International Island Games Association. 

## Deltakarøyar
Alle dei 24 medlemsøyane var påmelde til konkurransane på Isle of Wight. Prince Edward Island var påmeldt til Øyleikane 2011, men trakk seg frå tevlinga og seinare International Island Games Association. 

* Alderney
* 
* 
* 
* 
* Frøya
* 
* Gotland 
*  
* 
* Hebridane 
* Hitra
*
* Isle of Wight  **(Vert)**
* 
* Menorca
* Orknøyane
* Rhodos 
* Saaremaa
* Sark
* Shetland
*
* Ynys Môn
*

## Idrettsgreiner
Dei offisielle øvingane (antall øvingar i parentes) er lista under. Dei 15 sportsgreinene det vart konkurrert i var:

* &nbsp;&nbsp;Badminton (6)
* &nbsp;&nbsp;Basketball (2)
* &nbsp;&nbsp;Bordtennis (6)
* &nbsp;&nbsp;Bogeskyting (12)
* &nbsp;&nbsp;Friidrett (41)
* &nbsp;&nbsp;Fotball (2)
* &nbsp;&nbsp;Golf (2)
*  Sykling (18)
* &nbsp;&nbsp;Segling (5)
* &nbsp;&nbsp;Skyting (36)
* &nbsp;&nbsp;Squash (6)
* &nbsp;&nbsp;Symjing (43)
* &nbsp;&nbsp;Tennis (7)
*  Vindsurfing (2)
*  Volleyball (2)

## Bakgrunnsstoff
* Wight 2011
PCB

**PCB** kan visa til:
* Polyklorert bifenyl, organisk sambinding
* Kretskort, av engelsk *Printed Circuit Board*
Gudmund Balvoll

**Gudmund Balvoll** () er ein norsk professor i hagebruk, historikar og forfattar. Han er fødd i Vik, og busett i Tønsberg. Balvoll vart dr. scient. ved Norges Landbrukshøgskole 1969, han var fylkesgartnar i Buskerud og Vestfold 1970-1986, informasjonssjef i Plantevern-Kjemi 1986-1989 og professor ved Institutt for plantefag ved NLH 1990-1999.

Han har gjeve ut ei rad lærebøker i yrkeshagebruk - om grønsakdyrking på friland, gjødsling, lagring av grønsaker m.m.

Som historikar har Balvoll mellom anna gjeve ut kommentarutgåver av eldre bøker i hagebruk: Kommentarutgåve 1994 av *Horticultura* frå 1694, kommentarutgåve 1995 av *Norsk Frukt og Urtehagebok* frå 1765.

I 1996 gav han ut biografien om hagebrukspionéren Apollonius Liljedahl, og i 2001 *Jordbruket i Vik fram til 1950*. Han har også gitt ut gards- og ættesoge for Vik kommune.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
Kalsiumfosfat

**Kalsiumfosfat** kan visa til:
* Monokalsiumfosfat, kalsiumdihydrogenfosfat, Ca(H2PO4)2 
* Dikalsiumfosfat, kalsiumhydrogenfosfat, CaHPO4 
* Trikalsiumfosfat, Ca3(PO4)2 


----

Fil:Calcium_dihydrogen_phosphate.png|Monokalsiumfosfat
Fil:Dicalcium_phosphate.png|Dikalsiumfosfat
Fil:Tricalcium_phosphate.svg|Trikalsiumfosfat
Lofotfisket

**Lofotfisket** er det viktigaste sesongfisket etter torsk i Noreg. Fisket i Lofoten tek til i januar og varer til ut i april. I denne perioden søker etter skrei, vandrande atlanterhavstorsk,  inn til kysten for å gyta. Lofotfiske har hatt stor tyding for landsdelen sidan norrøn tid, og har også vore viktig for matforsyning og økonomi i heile landet. Fram til 1940 var lofotfisket hovudinntektskjelde  for fleritalet av fiskarane i Nord-Noreg. Desse fiskarane kombinerte som regel fisket med handverk, jordbruk og anna arbeid. I 1933 deltok ca. 32&nbsp;000 menn i lofotfisket, i  1958 var talet gått ned til 12&nbsp;000 og i 1990 deltok berre rundt 2&nbsp;000 fiskere. Lofotfisket er underlagt lov av 1955 om saltvannsfiskeriene.

Gytefelta til skrei strekkjer seg frå Lopphavet til Trøndelag, men dei viktigaste fiskefelta ligg på nordsida av Vestfjorden, frå Lødingen til Røst. Skrei viser til Gytande torsk som samlar seg i store massar om vinteren og våren på kystbankane og i visse fjordar på strekninga mellom Haugesund og Sørøya i Finnmark. I dag bruker ein fiskereiskapar som line, garn, handsnøre og enkelte stader snurrevad.

## Tragediar på Lofothavet
Lofotfisket er ikkje ufarleg, og mange fiskarar kom ikkje heim igjen frå Lofothavet. I tida då ein brukte nordlandsbåt var det særleg mange forlis og omkomne.
Den 11. februar 1849 skal det ha døydd rundt 500 mann i Lofoten (tallt er usikkert), noko som truleg var den største tragedien på Lofothavet. Berre i Buksnes kommune omkom 24 mann, og det blei 17 enkjer i kommunen.

* I tidsrommet 1861–1865 omkom 87 mann på fiskehavet i Nordland. 
* I tidsrommet 1866–1870 omkom 230 mann 
* I tidsrommet 1871–1875 omkom 100 mann
* I tidsrommet 1876–1880 omkom  99 mann 
* I tidsrommet 1881–1885 omkom 113 mann

Ein av dei store ulukkesdagane var 25. januar 1893. Då omkom 119 mann under overfarten til Lofoten. Fleire ulukker følgde, særleg for enkjer og barn. Heima blei oppløyste og barna blei sett bort til framande.

## Sjå også
* Lofot-stormen 1868

## Historiske fotografi

Lofoten-0003.jpg|Fiskebåter ror  ut under Lofotfisket, fotografi tatt i 1860.
N. 104. Dybsagn og Linefiske - Lofoten, 1899 - no-nb digifoto 20130214 00011 bldsa FA1190.jpg|«Dybsagn og Linefiske - Lofoten, 1899» 
588. Torskehoveder - no-nb digifoto 20140820 00077 blds 03805.jpg|«Torskehoveder» på 1880-talet. 
N. 113. Fiskeflækning - Lofoten, 1899 (8592417088).jpg|«Fiskeflækning» i Lofoten 1899 


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lofotfisket|Lofotfisket]]» frå ,  den 10. januar 2017.*  

## Bakgrunnsstoff

* Interessant artikkel om Lofotfisket frå SSB]. Artikkelnamn: Fra forrige årtusen Nr. 6. Lofotfisket 1856-2000 Karneval i Lofoten?
* NRK Gull om Lofotfiske med mange klipp fra NRKs arkiver
Vomp

**Vomp** er ein kommune i distriktet Schwaz i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 182,4 km² og 5&nbsp;000 ibuarar. Landsbyen Vomp ligg i Unterinntal, 563 meter over havet og i kring 30 km aust om Innsbruck. Kommunen strekker seg frå elva Inn i sør, over fjellområdet Karwendelgebirge med naturparken «Alpenpark Karwendel» til statsgrensa mot Tyskland i nord.

Kommunen omfattar sju landsbyar og grender. Omframt sjølve Vomp («Dorf») er det Vomp-Talboden, Fiecht, Vomperberg, Altmahd/Pirchat, Innhöfe, Hinterriß og Eng im Karwendel. Dei to sistnemnde har ikkje vegsamband med resten av kommunen, for å kome dit må ein køyre frå delstaten Bayern i Tyskland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Vomp|Vomp]]» frå ,  den 10. januar 2017.*
Kåre Hovda

**Kåre Hovda** () var ein norsk skiskyttar frå Veggli i Buskerud. Han var med på stafettlaget som tok bronse i VM i 1974. Hovda var medlem i Rødberg Idrettsforening. Også den yngre broren Kjell Hovda var skiskyttar.

Under NM i skiskyting 1967 i Lier gjekk Kåre Hovda saman med Odd Lunde, Ragnar Tveiten og broren Kjell region Numedal inn til sitt fyrste NM-gull i 4 x 7,5 km stafett. Dei same fire utøvarane vann også NM-stafetten i 1970 i Trondheim og 1971 i Vingelen. Også under NM 1973 i Steinkjer og NM 1974 i Vingrom tok Hovda gull i skikyttarstafetten saman med broren og Ragnar Tveiten, fjerdemann var i 1973 Anders Besseberg og i 1974 Kjell Flesaker. Individuelt lukkast han aldri å verte betre enn nummer sju i ei NM-øving.

Kåre Hovda vart nummer 18 på 20 km då Vinter-OL 1972 fann stad i Sapporo. Høgdepunktet som skiskyttar kom då han under VM i skiskyting 1974 i Minsk, saman broren, Terje Hanssen og Tor Svendsberget sikra bronse til Noreg i 4 x 7,5 km stafett. I same meisterskapen fekk han også delta på 10 km, der han vart sjuandemann, og normalprogrammet på 20 km, der han gjekk i mål til 12. plass.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Daniel Nordheim

**Daniel Nordheim** () var ein norsk lærar frå Naustdal i Sogn og Fjordane.
## Bibliografi
### Bøker
* 
### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane
Samuel L. Jackson

**Samuel Leroy Jackson** () er ein amerikansk skodespelar og filmprodusent. Han blei kjend og kritikarrost tidleg på 1990-talet gjennom filmar som *Jungle Fever* (1991), *Patriot Games* (1992), *Amos & Andrew* (1993), *True Romance* (1993), *[[Filmen Jurassic Park|Jurassic Park]]* (1993) og samarbeidet sitt med regissøren Quentin Tarantino i *[[Pulp Fiction]]* (1994), *Jackie Brown* (1997), *Django Unchained* (2012), og *The Hateful Eight* (2015). Jackson er ein særs produktiv skodespelar som har spelt i over 100 filmar, som *Die Hard with a Vengeance* (1995), *Unbreakable* (2000), *Shaft* (2000), *The 51st State* (2001), *Black Snake Moan* (2006), *Snakes on a Plane* (2006), i ''Star Wars''-prequel-trilogien (1999–2005) og i Marvel Cinematic Universe.

Han har også spelt stemma i ei rekkhe animerte filmar, inkludert rollene som Lucius Best/Frozone i Pixar-filmen *The Incredibles* (2004), Mace Windu i *Star Wars: The Clone Wars* (2008), Afro Samurai i den animerte tv-serien *Afro Samurai* (2007), og Frank Tenpenny i dataspelet *Grand Theft Auto: San Andreas* (2004).

## Tidleg liv
Jackson vart fødd i Washington D.C. som son av Elizabeth (fødd Montgomery) og Roy Henry Jackson.  Han vaks opp som einebarn i Chattanooga i Tennesee. Han blei oppseda av mora, som jobba på fabrikk og seinare som innkjøpar for eit psykiatrisk sjukehus, og av hennar slektningar. Faren hans budde vekke frå familien i Kansas City i Missouri, og døydde seinare av alkoholmisbruk. Jackson fekk berre møtt faren sin to gonger i løpet av livet.

Jackson var elev ved fleire rasesegregerte skuler.  Han gjekk til sist ut frå Riverside High School i Chattanooga. I skuletida spelte han trompet og valthorn i skuleorkesteret. Gjennom barndomen hadde han ein problem med stamming. Han lærte å takla mykje av stamminga gjennom å «lata han var andre folk som ikkje stamma» og ved å bruka bannordet *«[[motherfucker]]»* som bekrefting.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Samuel L. Jackson|Samuel L. Jackson]]» frå ,  den 11. januar 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Extensive biography of Samuel L. Jackson
Arne Inge Sæbø

**Arne Inge Sæbø** () er ein norsk lektor og historikar. Han er frå Vik kommune. Sæbø starta i 1984 med å gje ut historietidsskriftet *[[Pridlao]]*, som har utvikla seg til eit av dei største tidsskrifta for lokalhistorie i Noreg.

Han vart tilsett ved Vik lokalhistoriske arkiv i 1992. Sæbø har vore redaktør for *Pridlao* sidan starten i 1984, og han har også gjeve ut fleire bøker frå Vik. Han har elles vore medforfattar av historiebøkene om Ivar Refsdal, Vik Idrettslag og Vik Arbeidarparti 1919-2000.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
Idrettslaget Bjarg

**Idrettslaget Bjarg** er eit idrettslag som held til i Fana i Bergen. Idrettslaget vart stifta i 1947, og driv med masseidrett innan fleire greiner og har eigne avdelingar for fotball, handball, friidrett og turn. I 1987 gjekk friidrettsgruppa til klubben inn i overbygningsklubben BFG Fana.

## Fotball
Fotballaget spelar i 3. divisjon i Hordaland fotballkrets. Idrettsanlegget til Bjarg heiter Stavollen og består av fleire krøllgrasbanar og idrettshallen Bjarghallen.  Anlegget vert nytta blant anna til turneringar innan fleire idrettsgreiner.

### 2010
Laget sitt 2010-sesong enda med berre to tap på bortebane. Eit ønske om å spela attraktiv fotball på heimebane førte til knipne tap mot tre av botnlaget til avdelinga. Sesongen vert òg kjenneteikna av at trenarteamet hadde eit fokus på defensiv trygd og risikovurderingar, i likskap med at dei offensive lagdelene hadde manglande effektivitet til trass for stort teknisk repertoar. Morten Damhagen gav seg som hovudtrenar etter å ha leidd laga til ein sterk 5.-plass.

### 2011
Før 2011-sesongen tok Øyvind Pedersen over som hovudtrenar. I tillegg vart det henta inn fleire forsterkninger til laget, mellom dei dei tidlegare Brann-talenta Sandrino Arena sin og Didrik Milde Thorbjørnsen. Allereie tysdag 9. august 2011 valde likevel hovudtrenar Øyvind Pedersen og IL Bjarg å avslutta arbeidsforholdet. IL Bjarg opplyste om at det var Pedersens eigen beslutning å forlata stillinga. Lars Fredriksen gjekk inn i stillinga som hovudtrenar ut sesongen, som resulterte i ein sterk 2.-plass bak Fana. I NM gjorde Bjarg òg ein solid innsats. Etter å ha slått blant andre Nest-Sotra, kom FK Haugesund på besøk på Stavollen. Hemmelaget tapte 0-3.

### 2012
Lars Fredriksen heldt fram som hovudtrenar i 2012-sesongen. Etter ein svak haustsesong enda Bjarg på 8.-plass i 3. divisjon. Høgdepunktet denne sesongen var 1. mai, SK Brann kom på besøk i NM. Even Skåthun sende Bjarg i leiinga, men to mål av Erik Mjelde gjorde at rødtrøyene slapp med skrekken. Etter 2012-sesongen valde Eirik Wollen Steen å forlata Bjarg, til fordel for 2. divisjonsspel i Åsane IL.

### 2013
Vårsesongen var skuffande, men etter ein sterk haustsesong enda laget på 3.-plass. Florø rykte opp. På plassen føre Bjarg enda nyopprykka Lyngbø. Etter sesongen vart det kjent at Lars Fredriksen ikkje skulle held fram som hovudtrenar. Etter mange år i Bjarg, heldt fram Fredriksen sin trenarkarriere i Adeccoliga-laga Nest-Sotra. Petter Fossmark, tidlegare Stord- og Voss-trenar, tok over som hovudtrenar.

### Tabellen 2014

## Kjende utøvarar
* Erik Huseklepp, fotball
* Madeleine Giske, fotball

## Bakgrunnsstoff
*   
* Bergen byleksikon på nett, om Bjarg
Orri Páll Dýrason

**Orri Páll Dýrason** () er trommeslagar i det islandske post-rock-bandet Sigur Rós. Han vart med i Sigur Rós i 1999 etter at den førre trommeslagaren, Ágúst Ævar Gunnarsson, forlét bandet.

Orri er påverka av mellom andre John Bonham, Keith Moon, Charlie Watts, Ginger Baker, Ringo Starr og Mitch Mitchell.

Han er forlova og bur i lag med journalist og feministisk aktivist María Lilja Þrastardóttir i London.

## Merknadar

## Kjelder
Ágúst Ævar Gunnarsson

**Ágúst Ævar Gunnarsson** (*ˈaːuɣust ˈaːivar ˈkʏnːarsɔn*) () er ein tidlegare medlem og trommeslagar i det islandske post-rock-bandet Sigur Rós. Han var med og starta bandet i 1994, men slutta i 1999 etter at dei var ferdige med å spela inn Ágætis byrjun, og vart erstatta av Orri Páll Dýrason.

## Kjelder
Kjartan Sveinsson

**Kjartan «Kjarri» Sveinsson** () er ein islandsk musikar som tidlegare var keyboardspelar i det islandske post-rock-bandet Sigur Rós.
Han spelar òg fløyte, blikkfløyte, obo, gitar og banjo. Kjartan vart med i Sigur Rós i 1998 og var med i bandet fram til 2013, då han slutta fordi han syntest det var på tide å gjera noko anna.

## Merknadar

## Kjelder
An-Magritt Lindtner

**An-Magritt Lindtner** () er ein norsk sjukepleiar. Ho er oppvaksen i Bergen og busett i Aurland. Der har ho og mannen sett i gang eit stort rehabiliteringsprosjekt av dei gamle gardsbygningane som dei seinare ynskjer å bruke til kulturelle aktivitetar, som formidling av gamle folkeeventyr, konsertar og litteraturkveldar. Lindtner er utdanna sjukepleiar med master i helsefremjande arbeid.
 
## Bibliografi
### Bøker
*

### I bøker - eit utval
*

## Kjelder
* Skald forlag
Zenithal hourly rate

I astronomien er **Zenithal Hourly Rate** (**ZHR**) til ein stjerneskotsverm talet på stjerneskot ein enkelt observatør ville ha sett i ein time med maksimal aktivitet. Den faktiske raten er nesten alltid lågare, og minkar jo nærare horisonten radianten er.

Formelen for å rekne ut ZHR er:

 ZHR = \cfrac{\overline{HR} \cdot F \cdot r^{6.5-lm}}{\sin(hR)} 

kor

\overline{HR} = \cfrac{N}{T_{eff}} 

er observatørens rate per time.  N er talet på observerte stjerneskot, og Teff er observatørens effektive observajonstid.

Eksempel: Hvis observatøren såg 12 stjerneskot på 15 minutt, er ZHR lik 48. (12 delt på 0,25 timer).

## Sjå òg
*Stjerneskotsvermar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zenithal hourly rate|Zenithal hourly rate]]» frå ,  den 11. januar 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*North American Meteor Network  (NAMN)
Ivar Ulekleiv

**Ivar Michal Ulekleiv** () er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Dombås. Han representerte Dovre Skiskytterlag.

Ulekleiv tok NM-sølv på 10 km under NM 1989 i Sørskogbygda, gullmedaljen gjekk til Frode Løberg. Fire år seinare vann Ulekleiv 10 km ved NM i skiskyting 1993 i Hattfjelldal, etter prikkfri skyting og eit sterkt langrenn.

Saman med Sverre Istad, Jon Åge Tyldum og Frode Løberg utgjorde han det norske laget som tok sølv i lagkonkurransen ved VM i skiskyting 1991 i finske Lahti. Under Vinter-OL 1994 på Lillehammer vart Ulekleiv nummer 14 og beste nordmann på 10 km, og han gjekk ein av etappane på det norske stafettlaget som kom på sjuandeplass.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Terje Hanssen

**Terje Ludvik Hanssen** () er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Kabelvåg. Han var med på stafettlaget som tok bronse i VM i 1974, og deltok i Vinter-OL 1976 med femteplass på stafetten. Hanssen var medlem av Trondheims Politis Idrettslag.

Ved NM i skiskyting 1972 på Evjemoen tok Hanssen sølv i den individuelle øvinga, nøyaktig eitt minutt bak lagkamerat Magnar Solberg. To dagar etter gjekk dei same to skiskyttarane, samt Kåre Åmot og Egil Asbøll region Ut-Trøndelag inn til siger i NM-stafetten. Fire år seinare vann Hanssen eit nytt NM-sølv på 20 km då meisterskapen fann stad heime i Trondheim, men han var meir enn fire minuttar bak den suverene vinnaren, finnmarkingen Sigleif Johansen.

Saman med Kjell Hovda, Kåre Hovda og Tor Svendsberget vann Hanssen bronse i 4 x 10 km stafett under VM i skiskyting 1974 i Minsk. Han deltok i Vinter-OL 1976 utan suksess, ein femteplass i stafett saman med Kjell Hovda, Svein Engen og Tor Svendsberget var det beste. På 10 km sprint i VM 1976 i italienske Antholz gjekk Hanssen inn til ein 12. plass.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Sverre Istad

**Sverre Geir Istad** () er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Voss, medlem i Voss Idrettslag. Han vann VM-sølv i lagtevlinga i 1991, og NM-gull på 10 km i 1990. Jon Istad var farbror hans og han er syskenbarn til Gro Marit Istad Kristiansen.

Istad vann 10 km sprint under NM i skiskyting 1990 på heimebane på Voss, framfor sambygdingane Eirik Kvalfoss og Gisle Fenne. Året etter fekk han sølv på 20 km då noregsmeisterskapen fann stad i Steinkjer, lagkamerat Fenne tok gullmedaljen.

Under VM i skiskyting 1991 i Lahti var Istad med å vinne sølv i lagtevlinga, saman med Jon Åge Tyldum, Ivar Ulekleiv og Frode Løberg. På 10 km sprint kom han på niandeplassen.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Øyleikane 2005

**Øyleikane 2005**  vart arrangert på Shetlandsøyane i perioden 9. til 15. juli. Arrangør av øyleikane var International Island Games Association. 

## Deltakarøyar
Alle dei 25 medlemsøyane var påmelde til konkurransane på Rhodos.

* Alderney
* 
* 
* 
* 
* Frøya
* 
* Gotland 
*  
* 
* Hebridane 
* Hitra
*
* Isle of Wight 
* 
* Menorca
* Orknøyane
* Prince Edward Island
* Rhodos 
* Saaremaa
* Sark
* Shetland **(Vert)**
*
* Ynys Môn
*

## Idrettsgreiner
Dei offisielle øvingane er lista under. Dei 15 sportsgreinene det vart konkurrert i var:

* &nbsp;&nbsp;Badminton 
* &nbsp;&nbsp;Bordtennis 
* &nbsp;&nbsp;Bogeskyting 
* &nbsp;&nbsp;Bowls 
* &nbsp;&nbsp;Friidrett 
* &nbsp;&nbsp;Fotball 
* &nbsp;&nbsp;Golf 
* &nbsp;&nbsp;Segling 
* &nbsp;&nbsp;Skyting 
* &nbsp;&nbsp;Squash 
*  Sykling 
* &nbsp;&nbsp;Symjing 
* &nbsp;&nbsp;Tennis 
*  Vindsurfing
*  Volleyball 

## Bakgrunnsstoff
* Shetlandsøyane 2005
Svensk pølserett

**Svensk pølserett** (dansk *svensk pølseret*) er ein dansk gryterett. Han er normalt laga av potet- og pølsestykke med ein saus av tomatpuré, lauk, paprikapulver, fløyte og mjølk. 

Trass namnet er retten stort sett ukjend i Sverige. Opphavet skal stamma frå danske leirskuleopphald i Sverige der ein laga denne retten av ingrediensane ein hadde att på ein av dei siste dagane av opphaldet.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Svensk pølseret|Svensk pølseret]]» frå ,  den 12. januar 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
;Oppskrifter
*Svensk pølserett  ved Sunn matlyst 
*Svensk pølserett ved Trines Oppskrifter
*Svensk pølseret ved arla.dk
*Svensk Pølseret – Swedish Hot Dog Dish ved My Danish Kitchen
Gryterett

**Gryterett** eller berre **gryte** er ein varmmatrett der dei fleste ingrediensane er kokte saman i eit kokekar, gjerne i ein krydra saus.

Nokre klassiske gryteretter er mellom anna frikassé, som kan lagast med kjøt frå høne, kalv eller lam, franske retter som pot-au-feu, ei gryte med kokekjøt, grønsaker, krydder og urter, bouillabaisse med sjømat, kvitvin, lauk, kvitlauk og urter og coq au vin, spekka fjørfe kokt med vin, sopp og kvitlauk. 

I moderne matlaging kan retten «gryte» ofte visa til lett- og hurtiglaga halvfabrikata frå poser og pakkar der ein berre tilset til dømes vatn og steikt kjøtdeig og gjev dei eit raskt oppkok før servering.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gryterett|Gryterett]]» frå ,  den 12. januar 2017.*
Salmonella

***Salmonella*** er ei slekt med stavforma gram-negative bakteriar i familien Enterobacteriaceae. Til slekta vert det rekna to artar, *[[Salmonella bongori]]* og *[[Salmonella enterica]]*; der *S. enterica* er typearten. I tillegg finst det mange serotypar. Serotypane av *Salmonella* vert oppgjevne på ein måte som liknar artsnamn, men der namnet på serotypen har stor bokstav og er ikkje skriven med hallande skrift; til dømes *Salmonella* Typhi (på stuttform).

*Salmonella*-bakteriar kan valda ymse sjukdomar i både menneske og dyr. Hjå menneske kan dei til dømes valda tyfoidfeber og gastroenteritt.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Erling Norvik

**Erling Esbensen Norvik** () var ein norsk pressemann og politikar. Han var formann i partiet Høgre i periodane 1974–80 og 1984–86 og vert særleg hugsa for si driftige rolle under den såkalla «Høgre-bølgja» i slutten av 1970- og fyrst i 1980-åra. Tidlegare var han 1961-73 stortingsrepresentant og 1970-74 generalsekretær i Høgre. Norvik hadde uvanleg kontaktskapande evner og spelte ei avgjerande for å gjere Høgre til eit folkeparti.

Norvik var fødd og oppvaksen i Vadsø i Finnmark, der faren Erling J. Norvik var skattefut. I 1943 flytta han til Oslo og tok eksamen artium ved Kristelig Gymnasium i 1946. År 1947 reiste han tilbake til Finnmark og byrja arbeide i familiefirmaet H.F. Esbensen. Hausten 1948 fekk han stilling som redaktør i Finnmark Tidende i Vadsø. I 1949 var han journalist i Finnmarksposten i Hammerfest, og deretter var han 1950-53 redaktør i Vestfinmarken i Honningsvåg. Norvik var på nytt redaktør i Finnmark Tidende 1953–56. Frå 1956 var han politikar i fulltid, fylkessekretær 1957-61 i Finnmark Høgre. Han var aktiv i lokalpolitikken som medlem av Vadsø bystyre 1956–59 og av Hammerfest bystyre 1960–63.

I 1961 tok Norvik steget over i rikspolitikken som stortingsrepresentant, etter å ha «arva» fyrsteplassen på Høgre-lista i Finnmark etter far sin. Med to attval vart han verande på Stortinget fram til 1973. På Tinget var Norvik nestformann i Protokollkomitéen 1962–65, medlem av Skog-, vassdrags- og industrikomitéen 1965–67 og medlem av Sjøfarts- og fiskerikomitéen 1967–69 og 1972–73 og parlamentarisk nestleiar 1969–71.

Norvik var medlem av sentralstyret i Høgre 1966–70 og 1980–81, fyrste viseformann 1970–72 og generalsekretær 1970–74. I 1974 vart han vald til ny partiformann etter Kåre Willoch, noko han var fram til 1980. I løpet av dei seks åra vart det skipa lokallag av Høgre i alle kommunane i landet. Norvik reiste rundt omkring og pleia partiorganisasjonen gjennom store og små møte. Han var ikkje ein ideologiorientert politikar, men snakka meir om menneske og mindre om system. I 1980 gjekk Norvik av og landsmøtet i Høgre valde Jo Benkow til ny formann.

Etter vel eitt år som redaktør i Sør-Varanger Avis i Kirkenes, kom Norvik tilbake til hovudstaden då Høgre gjorde eit brakval ved stortingsvalet 1981. Kåre Willoch tok over som statsminister, og Norvik fekk stillinga som statssekretær ved Statsministerens kontor med ansvar for presse- og informasjonsarbeid.

Toårsperioden 1984-86 var Norvik på ny formann i Høgre. Han fekk då i 1986 overta fylkesmannembetet i Østfold, ein posisjon han hadde til han runda 70 år i 1998.

## Kjelder

*Stortingsbiografi
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Erling Norvik|Erling Norvik]]» frå ,  den 12. januar 2017.*
Morgan Schneiderlin

**Morgan Schneiderlin** () er ein fransk fotballspelar. Han er midtbanespelar for den engelske klubben Everton FC, og har tidlegare spela for Southampton FC og den franske klubben RC Strasbourg.

## Bakgrunnsstoff
Voivodskap

Eit **voivodskap** (polsk *województwo*, rumensk *voivodat*, serbisk *vojvodstvo* eller *vojvodina*, tsjekkisk *vévodství*) er eit område som er styrt av ein voivod i fleire land i Sentral- og Sør-Europa. Voivodskap har vorte skapa sidan mellomalderen i territoria som no omfattar Polen, Romania, Ukraina, Litauen, Kviterussland, Ungarn og Moldova. I slavisk språkbruk svarer titelen av *voivod* til det germanske omgrepet *[[hertug]]* og kan gjerne omsetjast som 'hærleiar' i historiske kontekstar.

I moderne samanhengar viser ordet *voivodskap* til ei administrativ eining i Polen. Landet er no delt opp i 16 voivodskap som representerer det høgaste sjølvstyrenivået. 

## Sjå og
* hertugdøme
* provins
Mimi Sverdrup Lunden

**Maria «Mimi» Sverdrup Lunden** () var ein norsk pedagog, forfattar og omsetjar. Ho var mest kjend som freds- og kvinnesaksforkjempar.

## Liv
Ho flytta med familien frå Solund til Kristiania i 1908 der ho i 1912 tok examen artium og adjunkteksamen i 1918. For å avhjelpa arbeidsløysa vart ho oppsagt som lærar på Kongsberg der ho budde med mannen Tallak Lunden som døydde i 1930. Så flytta ho til Kristiania og var lærar ved Vestheim skole og Hegdehaugen videregående skole for mellom andre likestillingsombod Eva Kolstad som hugsar Mimi Sverdrup Sverdrup:
:&laquo;innprentet sine kvinnelige elever at piker måtte lære seg å sitte med hendene i fanget uten å gjøre noe. Ikke sy eller strikke når dere får litt ledig tid -  tenk.&raquo; 
I hovudstaden ferdigstilte ho også ein cand.philol. ved Det Kongelige Frederiks Universitet i 1931. Som aktiv motstandar av fascismen leia ho Asylrettens venner og promoterte Carl von Ossietzky sitt kandidatur til Nobelprisen 1935. 
Etter å ha sete to gonger i Oslo kretsfengsel under den andre verdskrigen for å ha hjelpt flyktningar, var ho mot atombomba og medlemskap i NATO.
I boka *De frigjorte hender* skisserer ho omleggjing frå naturalbasert hushaldsøkonomi til det industrialiserte samfunnet, medan boka *Den Lange Arbeidsdagen* tek opp den lange kampen for betre kår i kvinneyrka, retten til å behalda yrke for gifte kvinner, litt om husmorskular og abort

Far hennar var prest og professor Edvard Sverdrup (1861–1923) og ho var niese til politikaren Jakob Liv Rosted Sverdrup. Mimi sin bror var general Leif Sverdrup (1898–1976) og halvbroren hennar Harald Ulrik Sverdrup (1888–1957) vart oseanograf. Ho var søskenbarn med mellom andre forlagsdirektør Harald Grieg (1894–1972) og forfattar Nordahl Grieg (1902–43). Ho var mor til professor i slaviske språk, Siri Sverdrup Lunden (1920–2003). 

## Verv og utmerkingar
* Belønning frå Nansenfondet for avhandling om husmannsvesenet
* Nestleiar frå 1936 i Norsk Kvinnesaksforening under Margarete Bonnevie
* Leiar for den nystarta norske avdelinga av Kvinnenes Demokratiske Verdensforbund (seinare Norsk Kvinneforbund) frå 1948

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### I bøker - eit utval
* 
### Omsetjingar
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Referansar


## Kjelder
* Wikipedia på bokmål
* Store norske leksikon
Arnold Nordal

**Arnold Sofus Nordal** () var ein farmakognost frå Syvde på Sunnmøre. Han var professor i farmakognosi, læra om medisinplantar og naturstoff, ved Universitetet i Oslo.

Nordal tok apotekarutdanning (cand. pharm.) i 1936 og doktorgraden i 1947. Sidan 1948 var han professor i faget ved Universitet i Oslo. Frå tidleg hadde han interesse for folkemedisin og legeplantar. I løpet av doktorgradsarbeidet isolerte Nordal ei fram til då ukjent sukkertype, sedoheptulose, som seinare spelte ei viktig rolle for nobelprisvinnaren Melvin Calvind og hans arbeid med plantars fotosyntese.

Nordal var knytt til Farmasøytisk institutt ved Universitetet i Oslo i mesteparten av sitt arbeidsliv. I 1953-54 arbeidde han ved University of California i Berkeley og på 1950- og 60-talet leidde han eit utviklingsprosjekt i FN-regi i Burma, der ein dyrka lokale medisinplantar.

Nordal var ein ettertrakta føredragshaldar i mange fora og ein populær førelesar ved Farmasøytisk institutt. Han var medlem i Det Norske Videnskaps-Akademi frå 1964 og vart utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs orden i 1979.

Han døydde i Bærum.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arnold Nordal|Arnold Nordal]]» frå ,  den 13. januar 2017.*
Michael Hadschieff

**Michael Florian Hadschieff** () er ein tidlegare skeiseløpar frå Innsbruck i Austerrike. Han vann sølv i skeise-EM 1987 og på 10000 m under Vinter-OL 1988, og bronsemedaljar i firkamp-VM 1987 og på 1500 m i nemnde Vinter-OL.

Hadschieff markerte seg med å verte nummer fem både på 10&nbsp;000 meter under Vinter-OL 1984 i Sarajevo og i firkamp-VM i Göteborg same sesongen. Også ved firkamp-VM 1985 på Hamar enda han på femteplassen. I 1987-sesongen kneip han andreplassen i skeise-EM, bak suverene Nikolaj Guljajev frå Sovjetunionen, medan han i firkamp-VM måtte ta til takke med tredjeplassen då Oleg Bozjev sneik seg forbi i samandraget på sisterunda på milløpet.

Under dei olympiske vinterleikane 1988 i Calgary vann Hadschieff sølvmedaljen på 10000 m og bronsen på 1500 m, og kom på femteplass på 5000 m og sjetteplass på 1000 m. Både under EM 1988 i Haag og firkamp-VM i Alma Ata vart han nummer fire. Etter 1988-sesongen hamna Hadschieff lengre ned resultatlistene i dei store tevlingane. Sjetteplassar i EM 1990 i Heerenveen og på 10000 m under Vinter-OL 1992 i Albertville var hans beste plasseringar i åra fram til han la opp i 1994.

## KJelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Michael Hadschieff|Michael Hadschieff]]» frå ,  den 13. januar 2017.*