Dulcimer

isk
**Dulcimer** (eller **hammardulcimer**) er eit perkusjonsinstrument med strenger som typisk er trekte over eit trapesforma resonant lydbord. Dulcimeren blir stilt framfor musikaren, som i nokre tradisjonelle former kan sitja med beina i kross på bakken eller i meir moderne stilar kan stå eller sitja på eit møbel. Spelaren nyttar ein lita skeiforma hammar i kvar hand til å slå på strengene. Det gresk-romerske ordet *dulcimer* ('søt song') er avleidd frå latin *dulcis* ('søt') og gresk *melos* ('song'). Dulcimer, der ein slår strengene med små hamrar, stammar frå psalter, der ein plukkar strengene.

Dulcimer og liknande instrument er utbreidde i tradisjonell musikk frå Irak, India, Iran, Sørvest-Asia, Kina, Korea og delar av Søraust-Asia, Sentral-Europa (Ungarn, Slovenia, Romania, Slovakia, Polen, Tsjekkia, Sveits (særleg Appenzell), Austerrike og Bayern), Balkan, Aust-Europa (Ukraina og Belarus) og Skandinavia. Det blir også spelt i Storbritannia (Wales, East Anglia, Northumberland) og USA, der bruken i folkemusikk tok seg opp på slutten av 1900-talet.

Dulcimer blei mykje brukt gjennom mellomalderen i England, Frankrike, Italia, Tyskland, Nederlands og Spania. Instrumentet hadde ulike namn i kvart land, men blei overalt rekna som ein type psalterium. Ein såg med tida ein skilnad i måten å laga lyd på med dulcimer, der ein sette strengene i vibrasjon med hammarar, og psalterium, der ein plukka dei. Dulcimer gav opphav til piano, medan psalterium blei vidareutvikla til cembalo.

Det finst versjonar av hammerdulcimer frå heile verda, som kvar har sin eigen distinkte konstruksjons- og spelestil:

* Afghanistan – santur
* Austerrike – Hackbrett
* Bangladesh – santoor
* Belarus – tsymbaly (цымбалы)
* Belgia – hakkebord
* Brasil – saltério
* Kambodsja – khim
* Canada – hammered dulcimer
* Kina – yangqin (扬琴, tidlegare 洋琴)
* Kroatia – cimbal, cimbale, cimbule
* Tsjekkia – cimbál
* Danmark – hakkebræt
* Frankrike – tympanon
* Tyskland – Zymbal, Hackbrett
* Hellas – santouri
* India – santoor
* Iran – santur
* Irak – santur
* Irland – tiompan
* Israel – דולצימר פטישים
* Italia – salterio
* Japan – darushimaa (ダルシマー)
* Jiddisk – tsimbl
* Korea – yanggeum (양금)
* Laos – khim
* Latvia – cymbala
* Latvia – cimbole
* Litauen – cimbalai, cimbolai
* Mexico – salterio
* Mongolia – yoochin (ёочин eller ёчин)
* Nederland – hakkebord
* Noreg – hakkebrett
* Pakistan – santoor
* Poland – cymbały
* Portugal – saltério
* Romania – ţambal
* Russland – цимбалы, dultsimer (дульцимер)
* Serbia – цимбал (tsimbal)
* Slovakia – cimbal
* Slovenia – cimbale, oprekelj
* Spania (og spanskspråklege land) – salterio, dulcémele
* Storbritannia – hammered dulcimer
* Sverige – hackbräde, hammarharpa
* Sveits – Hackbrett
* Thailand – khim
* Tyrkia – santur
* Tibet - rgyud-mang (རྒྱུད་མང་, bokst. 'mange strenger')
* Ukraina – tsymbaly (цимбали)
* Ungarn – cimbalom
* USA – hammered dulcimer
* Usbekistan – chang
* Vietnam – đàn tam thập lục (bokst. '36 strenger')

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hammered dulcimer|Hammered dulcimer]]» frå ,  den 14. mai 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

* Gifford, Paul M. (2001), *The Hammered Dulcimer: A History*, The Scarecrow Press, Inc. 
* Kettlewell, David (1976), *The Dulcimer*, doktoravhandling. Nettversjon.