open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nyangaelva

**Nyanga** er ei elv i Gabon og Kongo-Brazzaville. Ho renn tvers gjennom den sørvestlege delen av begge landa, og munnar ut i Atlanterhavet 400 km sør for den gabonske hovudstaden Libreville. Delar av det øvre løpet dannar grensa mellom dei to landa. Elva er den nest viktigaste i Gabon etter Ogooué. 

Elva har kjelde ved grensa mellom Kongo-Brazzaville og Gabon, nær møtepunktet mellom dei gabonske provinsane Ngounié og Ogooué-Lolo. Ho renn sørover langs grensa og så sørvest gjennom Niari-provinsen i Kongo. Så renn ho inn i Nyanga-provinsen i Gabon og gjer ei krapp vending mot nordvest. Elva renn gjennom provinshovudstaden i Nyanga, Tchibanga, som er den største byen langs elva. Så vender ho gradvis mot sørvest att, og renn gjennom fleire stryk før ho når kystsletta og renn ut i Atlanterhavet. Rekkja av stryk bryt opp eit elles jamt løp.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Nyanga (vattendrag i Gabon)|Nyanga (vattendrag i Gabon)]]» frå  og «[[:en:Nyanga River|Nyanga River]]» frå , den 1. februar 2024.*
Edinburgh Jazz & Blues Festival

**Edinburgh Jazz & Blues Festival** er ein årleg jazzfestival som blir halden i Edinburgh i juli.

Festivalen byrja i 1978 som eit arrangement for tradisjonell jazz på pubar med gratis inngang, organisert av banjospelaren og gitaristen Mike Hart. Det blei også spelt  blues (presentert gjennom ei ekstra blueshelg på Caledonia Brewery). Nokre av dei faste musikarane i byrjinga inkluderte Buddy Tate, Warren Vaché, Black Eagles Jazz Band og Hot Antic Jazz Band. Det blei halde eit opptog i Princes Street og arrangement utandørs i Princes Street Gardens og Grassmarket Gardens. Mardi Gras-feiring med kostyme i Grassmarket og Jazz on a Summers Day i Princes Street Gardens er att av denne feiringa. Festivalen var likevel blitt meir profesjonalisert frå midten av 1980-talet.

Festivalen promoterer lokale musikarar, jam-sessions og har sitt eige Edinburgh Jazz Festival Orchestra med eigne produksjonar. I 2013 framførte til dømes dette ensemblet *Sacred Concerts* av Duke Ellington. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Edinburgh Jazz &#38; Blues Festival|Edinburgh Jazz &#38; Blues Festival]]» frå ,  den 1. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Skeise-VM 1971 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 1971 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla i Inzell i forbundslandet Bayern i Vest-Tyskland helga 20.–21. februar. Meisterskapen var den andre med eit program i sprint-firkamp. 66 utøvarar, 37 karar og 29 kvinner, deltok i meisterskapen.

Erhard Keller frå Vest-Tyskland og Ruth Schleiermacher frå Aust-Tyskland vart verdsmeistrar.
Svenske Hasse Börjes vann 500 meter laurdag, Keller sundag. Ard Schenk frå Nederland vann begge 1000-meterane. Anne Henning frå USA var kjappast av kvinnene på dei to 500-meterane, Ljudmila J. Titova frå Sovjetunionen vart sterkast av kvinnene på begge 1000-meterane.

## Verdsmeisterskapen 1971 i skeise-sprint/Menn



Dato: 20./21. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 1971 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 20./21. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1971|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1971]]» frå ,  den 1. februar 2024.*
Arnhem Land

**Arnhem Land** er ein av fem regionar i Nordterritoriet i Australia. Han ligg i det nordaustlege hjørnet av territoriet og rundt 500 kilometer frå hovudstaden i territoriet, Darwin. Regionen dekkjer eit område på rundt 97 000 km² og har eit folketal på 16 230. Det administrative senteret er Nhulunbuy, som er den fjerde største busetnaden i Nordterritoriet.

Den britiske oppdagaren Matthew Flinders gav området namn etter det nederlandske skipet «Arnhem», som var på oppdagingsreise i området rundt 1623. Skipet var igjen kalla opp etter Arnhem i Nederland.

Klimaet i Arnhem Land er tropisk monsunklima med ei tørr årstid og regntid med liten temperaturvariasjon. 

Området er eit senter for aboriginarkultur. Aboriginarar og forfedrane deira har budd her i titusentals år, og ei kring  år gammal steinøks som er den eldste av sitt slag er funnen her. Ein har også funne bergkunst som kan vera kring  år gammal her som viser det som kan tolkast som konflikt mellom ulike grupper.
I 1931 blei eit område på  utsett som aboriginarreservat, Arnhem Land Aboriginal Reserve. I 2007 omfatta området rundt  som aboriginarland, med unntak av nokre gruveområde.

Kakadu nasjonalpark ligg i Arnhem Land.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Arnhem Land|Arnhem Land]]» frå , og «[[:en:|Arnhem Land]]» frå  den 1. februar 2024.*
Areop-Enap

**Areop-Enap** eller **Areow Eñab** (naurisk for ‘gamle edderkopp’) har ei viktig rolle i den tradisjonelle nauriske skapingsmyta.

## Skapingsmyta
I byrjinga av skapinga var det einaste som var til Areop-Enap (ein edderkopp) og havet. Areop-Enap leita etter mat i mørkret og fann ein enorm musling (i nokre versjonar ein Tridacna-musling). Før ho kunne stoppa det, svelgde muslingen hennar og lukka seg att. I mørkret utforska Areop-Enap innsida av muslingen og fann ein liten snigel (i nokre versjonar sjøsnigelen *[[Charonia tritonis]]*).

Areop-Enap la snigelen under armen sin og la seg ned og sov i tre dagar, medan han retta ein del av krafta si til snigelen. Så fann han ein annan, større snigel som han også la under armen, og sov i tre dagar att medan han overførte noko av krafta si til snigelen. Då Areop-Enap vakna, bad han den mindre snigelen å klatra opp til lukkemekanismen til muslingen og tvinga han opp. Medan snigelen gjekk over kjøtet til muslingen, la han etter seg eit spor av fosforescens. I lyset av dette såg Areop-Enap ein kvit larve (eller makk) som heitte Rigi. Han gløymde snigelen og kasta styrkande magi på Rigi og overtalte han til å prøve å opna muslingen.

Rigi sette hovudet mot det øvre skjelet og halen mot det nedre ei rekkje gonger, og pressa. Muslingen stod imot, og sveitten strøymde frå Rigi. Dette danna ein pytt i det nedre skjelet, deretter ein innsjø og til slutt eit hav. Saltet i vatnet drap muslingen og opna skallet. Areop-Enap gjorde det nedre skjelet om til jorda og det øvre til himmelen. Han sette den minste snigelen vest for himmelskjelet, der han blei til månen. Den andre snigelen blei sett i aust, og blei til sola. Areop-Enap laga øyar av muslingkjøtet og kledde dei med vegetasjon han laga av sitt eigen edderkoppspinn. Til slutt vende han seg til Rigi, og fann ut at han hadde drukna i sin eigen sveitte, drepen av sine eigne anstrengingar. Areop-Enap slutta han inn i ein silke-kokong og hang han opp i himmelen for å bli til Mjølkevegen.

Areop-Enap skapte menneske av steinar slik at dei kunne støtte himmelen, og så oppdaga han at det var andre skapningar i den nyskapte verda. Så skapte han eit dyr med venger, eller ein fugl, som flaug ut av jorda under neglene hans og byrja å irritera skapningane slik at dei ville drepa han. På denne måten lærte Areop-Enap namna på dei som var til i verda.

Soga om Areop-Enap minnar om skapingssoger frå fleire nordamerikanske urfolk og sentralasiatiske folk.

## Sjå òg
*Nareau

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Areop-Enap|Areop-Enap]]» frå ,  den 1. februar 2024.*
Skeise-VM 1972 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 1972 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla i Eskilstuna i Sverige helga 26.–27. februar. Meisterskapen var den tredje i sprint-firkamp. 61 utøvarar, 35 karar og 26 kvinner, deltok i meisterskapen.

Leo Linkovesi frå Finland og Monika Pflug frå Vest-Tyskland vart verdsmeistrar. Linkovesi vann begge 500-meterane og Ard Schenk frå Nederland vann begge 1000-meterane. Sheila Young frå USA var kjappast av kvinnene på dei to 500-meterane, landskvinna Dianne Holum var sterkast  på dei to 1000-meterane.

## Verdsmeisterskapen 1972 i skeise-sprint/Menn



Dato: 26./27. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 1972 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 26./27. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1972|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1972]]» frå ,  den 2. februar 2024.*
Skeise-VM 1973 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 1973 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla på Valle Hovin kunstisbane i Oslo laurdag 3. og sundag 4. februar. Meisterskapen var den fjerde i sprint-firkamp. 67 utøvarar, 38 karar og 29 kvinner, deltok i meisterskapen.

Valerij Muratov frå Sovjetunionen vart sprint-verdsmeister for andre gong. Han vann også den fyrste 500-meteren. Deretter gjekk Nederlands Jos Valentijn inn til siger på 1000 meter, Dan Immerfall frå USA vann den andre 500-meteren, før Nederlands Eppie Bleeker vart bestemann på den avsluttande 1000-meteren. I kvinneklassa vart Sheila Young frå USA verdsmeister, etter å vunne dei tre fyrste løpa, fjorårsmeisteren Monika Pflug frå Vest-Tyskland vann den siste 1000-meteren.

## Verdsmeisterskapen 1973 i skeise-sprint/Menn



Dato: 3./4. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 1973 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 3./4. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1973|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1973]]» frå ,  den 2. februar 2024.*
Transformers

**Transformers** er ein media-franchise byrja som ein leiketøysserie skapt og produsert av det amerikanske firmaet Hasbro i tett samarbeid med Takara Co., Ltd. i 1984. Dei tidlegaste figurane blei opphavleg gitt ut av Takara under andre namn, men det var Hasbro i samarbeid med Marvel Comics som samla figurane under éin tittel og skapte ei bakgrunnshistorie og namna på figurane.

Franchisen har i vore populær gjennom fleire tiår, og omfattar mange andre medium som teiknefilm, teikneseriar, romanar, dataspel og spelefilmar. Konseptet bak serien har alltid handla om robotar frå det ytret rommet som kjem til jorda, og som oppnår fordelar ved å kunne forvandla seg frå humanoide robotar til m.a. bilar, fly, våpen, dyr og andre ting for å skjula seg på jorda. 

## Teikneserie
Serien handlar om dei gode Autobottane, som kjempar mot dei vonde Decepticons, som ikkje tenkjer på anna enn å få nok energiressursar til at overtak herredømmet over heile universet. Transformatorane kom til jorda då dei kring 4 millionar før vår tidsrekning nødlanda her med nokre Autobottar og Decepticonar om bord, alle deaktiverte. Men i 1984 blei dei alle reaktivert av datamaskinen på romskipet, og tilpassa befolkninga på jorda, som datamaskinen feilaktig trudde bestod av bilar, fly og så bortetter.

## Teiknefilm
Teiknefilmserien *Transformers* gjekk i 4 sesongar i USA, medan han heldt fram med originalt materiale i eit par år til i Japan, der han endå var populær. I USA byrja interessa frå publikum å dala på slutten av 1980-talet, og både leiketøy, teikneserien og teiknefilmserien blei sett på vent. I Europa og Japan blei leiketøyseriene halden fram med nye figurar i fleire år.

## Spelefilmar
4. juli 2007 hadde spelefilmen *[[Transformators (2007)|Transformers]]*, regissert av Michael Bay og produsert av Steven Spielberg verdspremiere. Han hadde Shia LaBeouf, Josh Duhamel, Megan Fox og Tyrese Gibson i dei viktigaste menneskerollene, medan Peter Cullen og Hugo Weaving gav stemme til høvesvis Optimus Prime og Megatron. Filmen og blei ein stor suksess verda over.  Sommaren 2009 fekk oppfølgjaren *Transformers: Revenge of the Fallen* premiere i USA.
Ein tredje film, *Transformers: Dark of the Moon*, kom ut i juni 2011, i 3-D-format, og tente inn over 1 milliard dollar, trass blanda krittikk. *Transformers: Age of Extinction* kom ut i juni 2014 med same type inntening, trass mest negative meldingar. *Transformers: The Last Knight* kom ut i juni 2017, også til dårleg kritikk, og tente heller ikkje inn produksjonskostnaden. I 2018 kom spinoff-filmen *Bumblebee*, regissert av  Travis Knight, som fekk generelt god kritikk og økonomisk suksess.  Oppfølgjaren *Transformers: Rise of the Beasts*, regissert av Steven Caple Jr., kom ut i juni 2023 til blanda kritikk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Transformers|Transformers]]» frå , og «[[:en:|Transformers]]» frå  den 2. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Fruktlekam

Ein **fruktlekam** (**sporokarp**) er den delen av ein sopp der dei kjønna sporane blir danna. Faguttrykket for ein fruktlekam hjå sekkesporesoppar er *ascokarp*, og hjå stilksporesoppar heiter han *basidiokarp*. Sekksporesoppane dannar lekamen etter plasmogami-stadiet.

Fruktlekamen kan veksa under bakken, slik han gjer hjå trøflar, eller kan veksa over bakken. På folkemunne viser ordet «sopp» ofte til ein av fruktlekamane til hattsoppane. Sjampinjongar, flugesoppar eller kantarellar er døme på dei fruktlekamane ein gjerne tenkar på frå desse soppartane. Mesteparten av organismen lever likevel som mycel. Avhengig av korleis soppen skaffar seg næring kan mycelet trenga djupt ned i bakken eller inn i ein døyande organisme.

Cellevevet som produserer sporar blir kalla hymenium. Det blir danna som ei tynn hinne utanpå vev som blir kalla hymenofor. Hymenoforet kan vera glatt, rynka, pigga, poreforma, røyrforma, ribbeforma eller skiveforma. Tradisjonelt har forma og utsjånaden til dette vevet vore viktig i systematiseringa av dei mange ulike artane av sopp. Det blir ikkje brukt på den måten lenger, men er framleis praktisk for feltarbeid.

Hattsoppar er soppar som dannar fruktlekamar med ei karakteristisk form, med ein fot, ein stilk og ein hatt. Hattsoppar er ikkje ei systematisk gruppe, men heller ein morfologisk karakteristikk av fruktlekamen blant mange stilksporesoppar som er praktisk for å finna og kjenna att mange artar. Sjølv om nokre sekkesporesoppar også har ei form som kan minna om ein fot og ein hatt, blir dei ikkje rekna som hattsoppar. Eit døme på dette er morklar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Fruktlegeme|Fruktlegeme]]» frå ,  den 2. februar 2024.*
Gravitropisme

**Gravitropisme** (også kjend som **geotropisme**) er ein koordinert prosess for differensiell vekst i ein plante i respons til tyngdekrafta som verker på han. Prosessen finst òg i sopp. Tyngdekrafta kan vera naturleg eller «kunstig» gravitasjon. Prosessen er eit generelt karaktertrekk for alle karplantar og mange ikkje-karplanter, og andre organismar. Charles Darwin var ein av dei fyrste som på dokumenterte vitskapeleg at røter viste *positiv gravitropisme* og stenglar viste *negativ gravitropisme*. Det vil seia at røtene veks i retningen gravitasjonen trekk dei (det vil seia nedover) og stenglane veks i motsett retning (det vil seia oppover). Denne oppførsla er lett å demonstrera med ein tilfeldig valt potteplante. Når denne blir lagt på sida, byrjar dei vaksne delane av stengelen å visa negativ gravitropisme, og veks oppover (eller snur vekstretningen; sjå tropisme). Urteaktige (ikkje vedaktige) stenglar er i stand til å bøya seg i ein viss grad, men mesteparten av den endra vekstretningen skjer som følgje av ny rot- eller stengelvekst. Mekanismen er basert på Cholodny-Went-modellen, som blei foreslått i 1927, og er sidan blitt modifisert.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gravitropism|Gravitropism]]» frå ,  den 2. februar 2024.*
Rödermark

**Rödermark** er ein by og ein kommune i sørdelen av forbundslandet Hessen i Tyskland, ei 20 kilometer søraust for Frankfurt am Main. Kommunen omfattar 30 km² og kringom 29&nbsp;000 ibuarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Rödermark|Rödermark]]» frå ,  den 3. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Francisco de Orellana

**Francisco de Orellana** (ca. 1500-1550) var ein spansk oppdagingsreisande og conquistador. Orellana er mest kjent for å ei ferd frå Orellanaprovinsen i Ecuador til Atlanterhavet langs Amazonaselva med bielver i 1541-1542. Han er rekna som den som namnsette elvefaret. Før amazonaseksspedisjonen grunnla Orellana byen Guayaquil i det som no er Ecuador. 
Han var offiser under Gonzalo Pizarro under ekspedisjonen hans gjennom Andesfjella på leit etter El Dorado i 1539–1540. Han døydde under ein andre ekspedisjon i Amazonas. 

## Frå Ecuador til Atlanteren
I ein av dei mest usannsynleg vellykka reisene i kjend historie, klarte Orellana å drive med elvestraumen frå Puerto Francisco de Orellana i Orellanaprovinsen i Ecuador langs bielver til og ned langs sjølve Amazonas til utlaupet i Atlanteren i august 1542. Han og følgjet hans segla langs atlanterhavskysten til dei nådde Cubagua-øya, ved kysten av Venezuela.

I 1541, under ein ekspedisjon leidd av Gonzalo Pizarro på jakt etter «kanellandet», vart Orellana utnemnt til å utforske Coca-elva. På grunn av ulike utfordringar og minkande ressursar, sette Orellana med mannskap nedstraums, inn i Napo og forbi samlaupet mellom Napo og Amazonas. Etter ei strabasiøs reise nådde Orellana og ekspedisjonen hans Atlanterhavet den 24. august 1542. Han vende tilbake til Spania og søkte anerkjenning og styring over landa han hadde oppdaga, kalla Ny-Andalusia.

Namnet «Amazonar» stammar frå ein trefning med krigarkvinner, etter dei mytiske amasonene i greske legender. 

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger dels på innleiinga i «[[:en:Francisco de Orellana|Francisco de Orellana]]» frå , den 3. februar 2024*  
* 

## Bakgrunnsstoff

* «Public domain» Kjelde: Francisco de Orellana's Reise nedover Amazonens flod 1540-1541 av Antonio de Herrera etter «Historia General de los Hechos de los Castellanos en el Mar Oseano» Bok IX Madrid 1599
Ferroptose

**Ferroptose** er er ein type selledaude valda av for høg konsentrasjon av jarn som deltek i peroksidering av umetta feittsyrer frå fosfolipid. Ferroptose er involvert i fleire sjukdomar hjå menneske. Jarn kan laga frie radikal ved fentonreaksjonar eller Haber-Weissreaksjonar. Ferroptose skil seg frå apoptose, nekrose og autofagi. Ved ferroptose kjem selledauden av peroksidering og lipidreaktive oksygensambindingar inne i sellene. Omgrepet «ferroptose» vart laga i 2012.

Ferroptose gjev opphoping av reaktive lipidperoksid og skrumping av mitokondriemembranen, noko som endar i minska mitokondrievolum og nedbryting av den indre mitokondremembranen.

Ferroptose kan byrjast ved hemjing av cystin-glutamat-transportsystemet i sellemembranen. Andre mekanismar som byrjar ferroptose er hemjing av enzymet glutationperoksidase 4 (GPX4). Ved mangel på aminosyra cystein, ein byggjestein i tripeptidet glutation, for eksempel ved hemjing av cystin-glutamat-antiportar, vert verksemda til glutationperoksidase minska, og det same vert mengda av glutation.

Ferroptose kan òg byrjast av erastin. Erastin kan gje meir ferroptose ved å aktivera spenningsregulerte anionkanalar eller via proteinet p53 som vert laga frå tumorsupressorgenet p53.

## Kjelder




*
Skeise-VM 1974 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 1974 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla i Innsbruck i Austerrike laurdag 16. og sundag 17. februar. Meisterskapen var den femte i sprint-firkamp. 61 utøvarar, 33 karar og 28 kvinner, deltok i meisterskapen.

Per Bjørang vart den fyrste norske sprint-verdsmeisteren. Han vann også den fyrste 500-meteren. Deretter gjekk Aleksandr Safronov frå Sovjetunionen inn til siger på 1000 meter. Masaki Suzuki frå Japan vann den andre 500-meteren, før Nederlands Eppie Bleeker, nett som året før, vart bestemann på den avsluttande 1000-meteren. I kvinneklassa vart Leah Poulos frå USA verdsmeister. Om laurdagen stod Tatjana Averina frå Sovjetunionen for bestetider på både 500 og 1000 meter, det same gjorde Sheila Young frå USA om sundagen.

## Verdsmeisterskapen 1974 i skeise-sprint/Menn



Dato: 16./17. februar


### 500 meter





### 1000 meter





### 500 meter





### 1000 meter





## Verdsmeisterskapen 1974 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 16./17. februar


### 500 meter





### 1000 meter





### 500 meter





### 1000 meter





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1974|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1974]]» frå ,  den 3. februar 2024.*
Skeise-VM 1975 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 1975 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla i Göteborg i Sverige laurdag 15. og sundag 16. februar. Meisterskapen var den sjette i sprint-firkamp. 65 utøvarar, 34 karar og 31 kvinner, deltok i meisterskapen.

Aleksandr Safronov frå Sovjetunionen vart verdsmeister etter å ha fått bestetid på begge 1000-meterane. Landsmennene Vladimir Kasjtjej og Jevgenij Kulikov vann kvar sin 500 meter.
I kvinneklassa vart Sheila Young frå USA verdsmeister for andre gong. Ho sigra i alle dei tre siste løpa, Cathy Pristener frå Canada vann opningsdistansen på laurdag.

## Verdsmeisterskapen 1975 i skeise-sprint/Menn



Dato: 15./16. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 1975 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 15./16. februar

1975
### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1975|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1975]]» frå ,  den 3. februar 2024.*
Poresoppordenen

**Poresoppordenen (Polyporales**, tidlegare Aphyllophorales) er ein orden i rekkja stilksporesoppar. Polyporales inkluderer mellom anna dei fleste kjukene (mellom anna familien Polyporaceae), som er viktige nedbrytarar av tre. Hjå poresoppar blir sporane danna i porelag på undersida av hatten.

Dei fleste artane i Polyporales er kvitrotesoppar som veks på tre og livnærer seg på lignin. Dei kan vera eitt- eller fleirårige. Dei fleste fruktlekamane har ikkje stilkar.  Unntak er stilkkjuker (*Polyporus*) og fåresoppar (*Albatrellus*).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Polyporales|Polyporales]]» frå ,  den 4. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Stilksporesoppar

**Stilksporesoppar** (Basidiomycota) er den eine av to store grupper som soppriket tradisjonelt blir delt i, den andre gruppa er sekksporesoppar. Desse to gruppene blir gjerne rekna som «høgare sopp». Nokre forskarar samlar dei i underriket Dikarya i soppriket. Felles for alle stilksporesoppar er at dei kjønna sporane blir danna utvendig på små stilkar, sterigmar, i toppen av oftast kølleforma celler som blir kalla basidiar.

Stilksporesoppane omfattar dei fleste av dei velkjende soppgruppene, som skivesoppar, røyrsoppar, kjuker, gelésoppar, røyksoppar og kantarellar, men også av fleire soppgrupper som ikkje dannar store fruktlekamar, som rustsoppar og sotsoppar. 

Generelt består stilksporesoppar av hyfar, og reproduserer seg seksuelt ved hjelp av klubbeforma celler i enden av hyfar som kvar har fire meiosporar festa på utsida ved hjelp av ein liten stilk. Desse seksuelt produserte sporane blir kalla basidiosporar. Nokre stilksporesoppar reproduserer seg aseksuelt.

## Klassar
Ifølgje Catalogue of Life inneheld denne divisjonen følgjande klassar.

* Basidiomycota, **stilksporesoppar**
** Agaricomycetes, ekte hymeniesoppar
** Agaricostilbomycetes
** Atractiellomycetes
** Bartheletiomycetes
** Classiculomycetes
** Cryptomycocolacomycetes
** Cystobasidiomycetes
** Dacrymycetes, tåresopper
** Entorrhizomycetes
** Exobasidiomycetes, klumpbladsoppar
** Geminibasidiomycetes
** Malasseziomycetes
** Microbotryomycetes, uekte sotsoppar
** Mixiomycetes
** Pucciniomycetes, ekte rustsoppar
** Tremellomycetes, ekte gelésoppar
** Tritirachiomycetes
** Ustilaginomycetes, ekte sotsoppar
** Wallemiomycetes
** Slekter utan klasse
*** Anastomyces
*** Anguillomyces
*** Anthoseptobasidium
*** Arcispora
*** Arrasia
*** Brevicellopsis
*** Capitulocladosporium
*** Celatogloea
*** Cystogloea
*** Dacryomycetopsis
*** Frantisekia
*** Hallenbergia
*** Kryptastrina
*** Microstella
*** Mycetophagites
*** Neotyphula
*** Nodulospora
*** Paraphelaria
*** Punctulariopsis
*** Radulodontia
*** Restilago
*** Synaptomitus
*** Teliosporites
*** Zanchia
*** Zygodesmus
*** Zygogloea

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stilksporesopper|Stilksporesopper]]» frå ,  den 4. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Skeise-VM 1976 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 1976 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla i Vest-Berlin i dåverande Vest-Tyskland laurdag 6. og sundag 7. mars. Meisterskapen var den sjuande i sprint-firkamp. 43 utøvarar, 25 karar og 18 kvinner, deltok i meisterskapen. Sovjetunionen og andre austeuropeiske statar boikotta meisterskapen då han fann stad i Vest-Berlin.

Sheila Young frå USA vart verdsmeister for tredje gong, etter å ha vunne alle fire løpa. Johan Granath frå Sverige vart verdsmeister utan å vinne eit einaste løp. Dan Immerfall frå USA var bestemann på dei to 500-meterane, Hans van Helden frå Nederland det same på 1000-meterane.

## Verdsmeisterskapen 1976 i skeise-sprint/Menn



Dato: 6./7. mars

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 1976 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 6./7. mars

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1976|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1976]]» frå ,  den 4. februar 2024.*
Stadtallendorf

**Stadtallendorf** er ein by og ein kommune i den sentrale delen av forbundslandet Hessen i Tyskland, 18 kilometer aust for Marburg og 256 meter over havet. Kommunen omfattar 78,2 km² og ikring 21&nbsp;500 ibuarar.

Eit stort jarnstøyperi, Fritz Winter Eisengießerei, har hovudkontor i Stadtallendorf.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Stadtallendorf|Stadtallendorf]]» frå ,  den 4. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Biedenkopf

**Biedenkopf** er ein by og ein kommune i den sentrale delen av forbundslandet Hessen i Tyskland. Kommunen omfattar 90,3 km² og hadde 13&nbsp;703 ibuarar i 2022.

Biedenkopf kommune grensar i vest forbundslandet Nordrhein-Westfalen. Sjølve byen Biedenkopf ligg 290 meter over havet i ein elvedal langs elva Lahn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Biedenkopf|Biedenkopf]]» frå ,  den 4. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Basidiosporar

**Basidiosporar** er ministrukturar på stilksporesoppar som er involverte i spreiinga av sporar. Ein kan sjå dei med berre auget på undersida av hattane til soppar som har slike sporar. Dei mognar i fasar i lag med soppen og frigjer til slutt slepp tallause mengder sporar i luft, som til slutt ender på bakken og blir utvikla til nytt soppmycel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Basidium|Basidium]]» frå ,  den 4. februar 2024.*
Skeise-VM 1977 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 1977 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla i Alkmaar i Nederland laurdag 26. og sundag 27. februar. Meisterskapen var den åttande i sprint-firkamp. 52 utøvarar, 29 karar og 23 kvinner, deltok i meisterskapen.

Sylvia Burka frå Canada og Eric Heiden frå USA vart verdsmeistrar, begge vann også 1000-meterløpa. Peter Mueller og Kim Kostron frå USA sigra på 500-meterane om laurdagen, Vera Bryndzej og Jevgenij Kulikov frå Sovjetunionen på 500-meterane om sundagen.

## Verdsmeisterskapen 1977 i skeise-sprint/Menn



Dato: 26./27. februar


### 500 meter





### 1000 meter





### 500 meter





### 1000 meter





## Verdsmeisterskapen 1977 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 26./27. februar


### 500 meter





### 1000 meter





### 500 meter





### 1000 meter





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1977|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1977]]» frå ,  den 4. februar 2024.*
Moyen-Ogooué

**Moyen-Ogooué ** (‘Midt-Ogooué’) er ein provins i Gabon. Han har eit areal på &nbsp;km², og provinshovudstaden er Lambaréné. I 2013 hadde han  innbyggjarar.

Moyen-Ogooué er den einaste provinsen i Gabon som ikkje har kyst mot Atlanterhavet eller grense mot eit anna land. Han grensar til følgjande andre provinsar:
* Woleu-Ntem – nord
* Ogooué-Ivindo – aust
* Ogooué-Lolo – søraust
* Ngounié – sør
* Ogooué-Maritime – sørvest
* Estuaire – nordvest

## Department

Moyen-Ogooué er delt inn i to department:
*Abanga-Bigne department (hovudstad Ndjolé)
*Ogooué et des Lacs department (hovudstad Lambaréné)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Moyen-Ogooué|Moyen-Ogooué]]» frå ,  den 1. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Interferens i sjakk

Interferens i sjakk oppstår når vi setter en brikke i en rad, fil eller diagonal, på en slik måte at den bryter kontakten mellom en av motstanderens brikkes forsvar, inflytelse eller angrep mot et felt eller en av deres egne brikker som står i den samme raden, filen eller diagonalen. 

Dette kan f.eks føre til at de mister en brikke da den ikke lengre har forsvar. Eller det kan føre til at den som utfører interferensen får et angrep f.eks et matt angrep via felter som ikke lengre er beskyttet. 

Hvis brikken som brukes til interferens blir ofret må den være mindre verdifull enn brikken eller feltet som da mister forsvaret. Derfor oppstår dette ikke veldig ofte og blir derfor ofte oversett. I mange tilfeller må brikken som brukes til å skape en interferense/kontaktbrudd, selv utgjøre en trussel eller et angrep. Men det finnes også eksempler på at et interferens trekk f.eks kun bryter en forsvars resurs og at en konge blir umulig å forsvare selv om interfens trekket ikke utgjør et tempo igjennom angrep eller trussel.
Elias Magnus Fries

**Elias Magnus Fries** () var ein svensk soppforskar som ein kan kalla «far til mykologien». Elias var omtrent det same for soppriket som Carl von Linné var for planteriket. Standardnoteringa, eller autornamnet for artar skildra av Elias, er **Fr**.

## Liv og virke
Elias var fødd i Femsjö i vestre Småland. Interessa hans for sopp byrja i tolvårsalderen, då han var med på bærsanking og fann eit flott eksemplar av korallpiggsopp (*Hericium coralloides*). Medan han framleis var skulebarn lærte han seg mellom 300 og 400 soppartar, og gav dei provisoriske namn.

Elias blei student ved Universitetet i Lund i 1811, der han tok doktorgrad i 1813. To år etter doktorgrada i 1815 blei det fyrste verket hans innan mykologi gitt ut. Dette verket heitte *Observationes mycologici I*, og den andre delen kom ut i 1818. Det mest nytta verket til Elias er *Systema mycologicum*, som består av tre delar som kom ut 1821–1832, saman med *Elenchus fungorum*, volum 1 og 2, som kom ut i 1828. Det er bestemt at dei namna Elias brukte i verka *Systema* og *Elenchus* skal gjelda sjølv om dei hadde eit namn før Elias namngav dei. Ein gjer då eit unntak frå den alminnelege regelen om at dei eldste namna skal brukast, og kallar slike unntak *sanksjonerte* namn. Men også her finst unntaka sot–, rust–, buk– og slimsoppar.

I 1834 blei Elias professor på Universitetet i Uppsala. Medan han var der publiserte han desse viktige verka:

* *Epicrisis systematis mycologici* i 1836
* *Monographia Hymenomycetum Sueciae I* i 1851
* *Monographia Hymenomycetum Sueciae II* i 1863
* *Icones selectae Hymenomycetum I* i 1867{
* *Icones selectae Hymenomycetum II* i 1884
* *Hymenomycetes europaei* i 1874

Elias jobba også med å overvinna den alminnelege oppfatninga blant befolkninga om at sopp ikkje var mat. Som eit ledd i dette arbeidet gav han ut boka *Anteckningar öfver de i Sverige växande ätliga svampar* i 1836.
Etter denne følgde plansjeverket *Sveriges ätliga och giftiga svampar*, som han jobba med frå 1860 til 1866.

Elias samla soppar til eit herbarium, og det som er att av det er no i Fytoteket i Uppsala. Det er få storsoppar igjen der etter Elias, men han hadde studentar under seg som samla inn mykje til herbaria. Hampus von Post (1822–1911) var ein av dei.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Elias Magnus Fries|Elias Magnus Fries]]» frå ,  den 4. februar 2024.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
*
Trauskegjær

**Trauskegjær** (*Candida albicans*) er ein gjærsopp. Hjå menneske er han ein del av normalfloraen og kan valda trauske.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
*
Skeise-VM 1978 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 1978 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla i Lake Placid i USA laurdag 11. og sundag 12. februar. Meisterskapen var den niande i sprint-firkamp. 57 utøvarar, 31 karar og 26 kvinner, deltok i meisterskapen.
 
Eric Heiden frå USA vart verdsmeister for andre året i rad, han sigra også i tre av distanseløpa. Norske Frode Rønning vann 500-meteren om sundagen og vart andremann samanlagt. I kvinneklassa vart Ljubov Sadtsjikova verdsmeister, etter å ha vunne begge løpa om sundagen. Laurdagen vann Beth Heiden og Kim Kostron, begge USA, høvesvis 500 meter og 1000 meter.

## Verdsmeisterskapen 1978 i skeise-sprint/Menn



Dato: 11./12. februar


### 500 meter





### 1000 meter





### 500 meter





### 1000 meter





## Verdsmeisterskapen 1978 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 11./12. februar


### 500 meter





### 1000 meter





### 500 meter





### 1000 meter





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1978|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1978]]» frå ,  den 5. februar 2024.*
Meerut

**Meerut** er ein by i den indiske delstaten Uttar Pradesh. Han er administrasjonsby for eit distrikt med same namn. Ved folketeljinga i 2011 hadde han 1 305 429. innbyggjar. På same tid hadde storbyområdet 1 420 902. innbyggjar, inklusive garnisonbyen ved Meerut og nokre andre mindre forstader.

Byen ligg 80 km nordaust for den indiske hovudstaden New Delhi og 480 km vest for delstatshovudstadem Lucknow.

## Historie
Meerut er særs gammal. Han var ein av dei seksten storbyane i riket til Ashoka, og det blei reist ei asjokasøyle her. Byen var òg ein viktig valdfartsstad for buddhistar.

Byen blei erobra av muslimar for fyrste gong i 1192, og blei plyndra av Timur Lenk i 1399. Området nær Ganges og Yamuna i Uttar Pradesh der Meerut ligg blei overlate av den lokale herskaren til britane i 1803. Han er rekna som staden der  det indiske opprøret, også kjent som sepoyopprøret, braut ut i 1857.

## Geografi
Meerut legg mellom elveslettene til Ganges og Yamuna. Jordsmonnet i området er fruktbart, og høver til å dyrka kveite, sukkerrøyr og grønsaker i.

### Klima
Meerut har monsunpåverka fuktig subtropisk klima kjenneteina av varme somrar og kjøligare vintrar. Sommaren byrjar typisk tidleg i april og varer til seint i juni med ekstremt høge temperaturar, opp til 49 °C. Monsunen byrjar seint i juni og heldt fram til midten av september. Då går temperaturen litt ned, og vêret er overskya med høgare luftfukt. Temperaturane går opp att i oktober og byen har ei mild, tørr vintertid frå november til midten av mars. Den lågaste temperaturen ein har målt her er −0,4 °C , målt 6. januar 2013. Den årlege nedbørsmengda er kring 845 millimeter, det meste kjem i monsuntida. Luftfukt varierer frå 30 til 100 %.

## Kjelder

**

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Meerut|Meerut]]» frå  og «[[:sv:Meerut|Meerut]]» frå , den 5. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Skeise-VM 1979 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 1979 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla i Inzell i Vest-Tyskland laurdag 17. og sundag 18. februar. Meisterskapen var den tiande i sprint-firkamp. 65 utøvarar, 33 karar og 32 kvinner, deltok i meisterskapen.
 
Eric Heiden frå USA vart verdsmeister for tredje året i rad, etter å ha vunne alle fire løpa. I kvinneklassa vart landskvinna Leah Poulos verdsmeister, fem år etter hennar fyrste triumf. Ho sigra på begge 500-meterane, medan Beth Heiden var best av alle kvinnene på dei to 1000-meterane.

## Verdsmeisterskapen 1979 i skeise-sprint/Menn



Dato: 17./18. februar


### 500 meter





### 1000 meter





### 500 meter





### 1000 meter





## Verdsmeisterskapen 1979 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 17./18. februar


### 500 meter





### 1000 meter





### 500 meter





### 1000 meter





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1979|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1979]]» frå ,  den 5. februar 2024.*
Bhera

**Bhera** er ein by ved elva Jhelum i den pakistanske provinsen Panjab. Han tilhøyrer distriktet Sargodha, og har eit folketal på kring 40 000.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Bhera|Bhera]]» frå ,  den 5. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
Skeise-VM 1980 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 1980 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla i West Allis i delstaten Wisconsin i USA laurdag 9. og sundag 10. februar. Meisterskapen var den ellevte i sprint-firkamp. 65 utøvarar, 33 karar og 32 kvinner, deltok i meisterskapen. Det var andre gongen West Allis var vertskap for sprint-verdsmeisterskapen.
 
Eric Heiden frå USA vart verdsmeister for fjerde året i rad, etter å ha vunne tre av dei fire løpa. Landsmannen Tom Plant var bestemann på den fyrste 500-meteren. Karin Enke frå Aust-Tyskland vart verdsmeister for fyrste gong, ho òg vann tre av fire løp. Fjorårsvinnar Leah Poulos sigra på den andre 500-meteren.

## Verdsmeisterskapen 1980 i skeise-sprint/Menn



Dato: 9./10. februar


### 500 meter





### 1000 meter





### 500 meter





### 1000 meter





## Verdsmeisterskapen 1980 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 9./10. februar


### 500 meter





### 1000 meter





### 500 meter





### 1000 meter





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1980|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1980]]» frå ,  den 6. februar 2024.*
Oberursel

**Oberursel** er ein by og ein kommune i sørdelen av forbundslandet Hessen i Tyskland, 
Kommunen omfattar 45,3 km² og hyser 47&nbsp;000 ibuarar. Oberursel grensar til storbyen Frankfurt am Main og er i gagnet ein forstad til denne. Staden er kjent for dyre bustader og rike huseigarar.

30. juli 1977 vart bankleiaren Jürgen Ponto myrda i heimen sin i Oberursel av Rote Armee Fraktion-medlemer.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Oberursel (Taunus)|Oberursel (Taunus)]]» frå ,  den 6. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Steinbach i Hessen

**Steinbach** er ein by og ein kommune i sørdelen av forbundslandet Hessen i Tyskland, straks vest for storbyen Frankfurt am Main. Kommunen omfattar 4,4 km² og ikring 11&nbsp;000 ibuarar.

Steinbach er i mangt ein forstad til Frankfurt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Steinbach (Taunus)|Steinbach (Taunus)]]» frå ,  den 6. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Shotts and Dykehead Caledonia Pipe Band

**Shotts and Dykehead Caledonia Pipe Band** er eit sekkepipekorps av fyrste klasse frå Shotts i North Lanarkshire-regionen i Skottland. Korpset har vunne World Pipe Band Championships 16 gonger.

## Historie
Shotts and Dykehead Caledonia Pipe Band blei skipa i 1910 av *pipe major* Dugald MacFarlane. Korpset kjøpte den fyrste uniforma si med kiltar i McKenzie-tartan i 1914. Trass i at det deltok i mange tevlingar fekk ikkje korpset suksess før Tom McAllister tok over leiarrolla i 1929. I 1935 vann det verdsmeisterskapen i 2. klasse, og blei oppgradert til 1. klasse for sesongen 1936, då det vann den britiske meisterskapen på fyrste forsøk. Etter at tevlinga var stoppa under andre verdskrigen, vann korpset verdsmeisterskapen i 1948 og 1952 under Tom McAllister, og det blei 21 store meisterskap under leiarskapen hans.

Sonen til Tom McAllister, John Kerr McAllister, tok over som pipe major i 1954, i samarbeid med trommeleiaren Alex Duthart. Under dette leiarskapet vann korpset fire VM på rad frå 1957 til 1960, ein rekord for den tida. Etter å ha mista fleire medlemmar, inkludert Alex Duthart, tevla ikkje korpset i 1963. Willie Stevenson blei utnemnd som trommeleiar, og korpset tevla att i 1964.

John Kerr McAllister blei pensjonert i 1968, etter å ha leia bandet til å vinna 26 store meisterskap. Han blei etterfølgd av ein yngre bror, Tom McAllister Junior. Alex Duthart kom tilbake i 1970, og dei neste tolv åra før Tom pensjonerte seg, vann bandet 23 andre store meisterskap, inkludert VM i 1980. Alex pensjonerte seg i 1982 og Tom i 1984, og blei etterfølgd av John Scullion som leiande trommeslagar og James A. Bell som pipe major. Ved slutten av 1986 tok Robert Mathieson og Jim Kilpatrick, som var medlemmar av bandet, over som høvesvis pipe major og leiande trommeslagar. Korpset vann 30 store meisterskap under Mathieson, som pensjonerte seg ved slutten av 2010 og blei erstatta av Gavin Walker.

## Diskografi

* *World Champions* (1960)
* *Champions Supreme* (1965)
* *The Covenanter* (1968)
* *Parade of the Pipes* (1970)
* *Pipes & Drums* (1970)
* *Bagpipes, Brass & Accordion* (1971)
* *The Shores of Loch Katrine* (1974)
* *Bagpipe Marches and Music of Scotland* (1976)
* *Shotts & Dykehead Caledonia Pipe Band* (1976)
* *Champion of Champions* (1981)
* *Another Quiet Sunday* (1992)
* *By the Waters Edge* (1994)
* *The Pipe Major's Choice* (1999)
* *La Boum Ecosse* (2001)
* *Legendary House of Edgar Shotts & Dykehead Caledonia Pipe Band* (2005)
* *Rise* (2018)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shotts and Dykehead Caledonia Pipe Band|Shotts and Dykehead Caledonia Pipe Band]]» frå ,  den 6. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Friedrichsdorf

**Friedrichsdorf** er ein by og ein kommune i sørdelen av forbundslandet Hessen i Tyskland, ei 15-20 kilometer nord for storbyen Frankfurt am Main. Kommunen omfattar 30,1 km² og 25&nbsp;000 ibuarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Friedrichsdorf|Friedrichsdorf]]» frå ,  den 6. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Edderkoppen Scene

**Edderkoppen Scene**, tidlegare kjend som revyteateret **Edderkoppen teater** og **ABC-teatret**, er ein møte- og eventscene ved St. Olavs plass i sentrum av Oslo. Scenen er driven som del av hotellet Scandic St. Olavs plass.

## Historie
I 1942 overtok Leif Juster Søilen Teater i Keysers gate i Oslo. Den fyrste revyen til teateret, *Saker og ting*, hadde premiere 3. september same året. Det viste seg at teatersalongen var for liten, og i 1945 flytta Edderkoppen til eit teaterlokale på St. Olavs plass. Dette teaterlokalet var eigentleg bygd for Det Norske Teatret, men då krigen slutta, blei lokalet der tyskarane hadde drive Deutsches Theater ledig (opphavleg Casino Teater), og Det Norske Teatret flytta dit. Juster dreiv Edderkoppen revyteater til teateret gjekk konkurs i 1966. Einar Schanke overtok lokala i 1967, og teateret skifta namn til ABC-teatret. Under Schanke heldt revytradisjonen fram ved teateret. I 1992 døydde Einar Schanke, og Tom Sterri, Ketil Aamodt og Anders Moland overtok teatersalongen.

Lille julaftan 1999 blei teateret totalskadd etter ein kraftig eksplosjon. Eit egiedomselskap som åtte eit hotell i nærleiken kjøpte eigedommen. Selskapet forplikta seg til å byggja opp att teateret, med ein bygning som skulle vera minst like stor som den gamle. Hausten 2003 var gjenoppbygginga ferdig, og teateret fekk det opphavlege namnet sitt tilbake, Edderkoppen Teater.

Etter 11 års drift stengde teateret desember 2014 for renovering. Etter omfattande ombygging opna scena i mai 2016 med ein vesentleg reduksjon i publikumskapasitet, frå 600 til 345. Begge balkongane var no fjerna frå salen, og innlemma i hotellet for konferansebruk. Namnet blei også endra til Edderkoppen Scene.

Edderkoppen Scene er i dag ein fleirbrukssal som primært er tilpassa event- og konferansebruk, men ein har framleis tidvis framsyningar som passar for ein mindre sal. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Edderkoppen Scene|Edderkoppen Scene]]» frå ,  den 6. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Klosaksdyr

**Klosaksdyr** (Chelicerata) er ei gruppe leddyr som er kjenneteikna ved at dei har seks par vedheng. Det fyrste paret er utvikla til klosakser eller chelicer, som blir nytta til å kutta opp og manipulera mat med. Det andre paret er vanlegvis utvikla som primitive gangbein, men kan vera meir spesialisert hjå meir avanserte artar. Dei fire siste para har stort sett gangbeinfunksjon. Hjå andre nolevande artar leddyr er det fyrste beinparet gjort om til antenner.

Klosaksdyra utvikla seg i havet for meir enn 445 millionar år sidan, men nokre har sidan utvikla boklunger og lever på land. Kor mange artar som finst er usikkert, ettersom ein reknar med at svært mange av dei framleis er uoppdaga.

## Inndeling

* Biota, liv
** Animalia, dyr
*** Arthropoda, leddyr
**** Chelicerata, klosaksdyr
***** Arachnida, edderkoppdyr
***** Merostomata, dolkhalar 
***** Pycnogonida, havedderkoppar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Klosaksdyr|Klosaksdyr]]» frå ,  den 6. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Skeise-VM 1981 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 1981 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla i Grenoble i Frankrike laurdag 21. og sundag 22. februar. Meisterskapen var den tolvte i sprint-firkamp. 65 utøvarar, 34 karar og 31 kvinner, deltok i meisterskapen. 
 
Frode Rønning frå Noreg vart verdsmeister, som den andre norske sprint-verdsmeisteren etter Per Bjørang. Rønning var bestemann på begge 500-meterane. Sovjetiske Sergej Khlebnikov sigra på den fyrste 1000-meteren, kanadiske Gaétan Boucher på den andre. Karin Enke frå Aust-Tyskland vart verdsmeister for andre gong i rad, ho vann òg den siste 1000-meteren. Sovjetiske Tatjana Tarasova vann begge løpa om laurdagen, sundagen vann landskvinna Natalja Petrusjova 500-meteren.

## Verdsmeisterskapen 1981 i skeise-sprint/Menn



Dato: 21./22. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 1981 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 21./22. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1981|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1981]]» frå ,  den 6. februar 2024.*
Online Computer Library Center

**Online Computer Library Center**, forkorta **OCLC**, er ein stor biblioteksentral med hovudsete i Dublin i Ohio i USA, og fleire andre lokalkontor. Verksemda blei grunnlagd i 1967 av Fred Kilgour og blir drive av eit ikkje-fortenesteretta konsortium med 57&nbsp;000 medlemsbibliotek i 123 land. OCLC var opphavleg ei forkorting for **Ohio College Library Center**. Medlemsbiblioteka får tilgang til OCLC sin store bibliotekskatalog *[[WorldCat]]* og ei omfattande samling av forskningsresultat.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Online Computer Library Center|Online Computer Library Center]]» frå ,  den 7. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
* 
* WorldCat
* Open WorldCat
Skeise-VM 1983 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 1983 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla i Helsinki i Finland laurdag 6. og sundag 7. februar. Meisterskapen var den 14. i sprint-firkamp. 66 utøvarar, 33 karar og 33 kvinner, deltok i meisterskapen.

Karin Enke frå Aust-Tyskland vart verdsmeister for tredje gong, ho vann også dei to 500-meterane. Tittelforsvarar Natalja Petrusjova frå Sovjetunionen, som sigra på dei to 1000-meterane, vart vist til andreplassen. Også Akira Kuroiwa frå Japan vart verdsmeister, han var bestemann på sundagens 500 meter. Sovjetiske Vladimir Kozlov vann den fyrste 500-meteren, landsmannen Sergej Khlebnikov vann begge 1000-meterane.

## Verdsmeisterskapen 1983 i skeise-sprint/Menn



Dato: 26./27. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 1983 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 26./27. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1983|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1983]]» frå ,  den 7. februar 2024.*
Bruchköbel

**Bruchköbel** er ein by og ein kommune aust i den sentrale delen av forbundslandet Hessen i Tyskland, 19 kilometer nordaust for Frankfurt am Main. Kommunen omfattar 29,7 km² og 20&nbsp;825 ibuarar (2022).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bruchköbel|Bruchköbel]]» frå ,  den 7. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*