open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kavitasjon

**Kavitasjon** er nemninga på faseovergangen frå væske til gass når trykket rundt væske blir senka til under damptrykket ved konstant temperatur.

## Kavitasjonstæring
Kavitasjon er ofte knytt til problematikken rundt erosjon i vasskraftmaskinar. Når vantet i ein Francisturbin passerer løpehjulet kan ein på grunn av det låge trykket i sugerøyret få kavitasjon. Dei små boblene som blir i vatnet gjer ikkje nokon skade i seg sjølv, men når trykket seinare bygger seg opp igjen i sugerøyret, vil gassboblene gå gjennom ein faseovergang tilbake til væske. Dei små boblene vil då implodera og skapa ein trykkpuls som fører til til erosjon på vassturbinen. Dette blir kalla *kavitasjonstæring*. Den same verknaden finn ein i samband med raskt roterande propellar i vatn og på utsida av våte sylinderforinagar i motorar.
Luzern

**Luzern**, (fransk: *Lucerne*), er ein by og ein kommune og eit distrikt i det nordlege, sentrale Sveits. Byen er hovudstad både i kantonen Luzern og i distriktet med same namn. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Luzern er den største byen i Sentral-Sveits og eit senter for transport, telekommunikasjon og styresmakter i regionen. Storbyområdet består av 17 byar i tre forskjellige i kantonar med totalt kring 250&nbsp;000 innbyggjarar.

Byen er eit trafikknutepunkt ved jernbanen over St. Gotthard-passet og E9 mellom Basel og Milano over St. Gotthard. Det er stor handels- bank- og forsikringsverksemd i byen. Her er òg viktige vidaregåande fagskular.

Luzern ligg ved Vierwaldstättersjøen og har i lange tider vore eit særleg ynda turistmål, med eit praktfullt utsyn mot fjellheimen aust og sør for byen. Byen er elles særleg kjend for ei 204 meter lang, overbygd trebru, 'Kapellbrücke', som kryssar elva Reuss. Brua vart bygd i 1333, men mykje øydelagd under ein brann i 1993. Ho vart bygd opp att i den form ho hadde før brannen. Frå forstaden Kriens går det svevebane til Pilatuskulm, 2070 moh.  Kvar år er det musikkfestivalar i byen i august og september. Det største og mest moderne samferdselsmuseet i Europa ligg i byen, i tillegg til Planetarium og Kosmorama. Gletschergarten er eit hageanlegg med museum bygd omkring ei veldig istidavsetning. I ein fjellvegg her står Løvemonumentet, hogd ut av ei sandsteinsblokk etter Bertel Thorvaldsen sin modell, til minne om sveitsargardistane som fall i Paris i 1792.

## Historie
Luzern er voksen opp omkring eit benediktinarkloster bygd 730–735, på 800-talet kalla *Luciaria*. Byen vart ein handelsplass på 1200- og 1300-talet etter at vegen over St. Gotthard vart opna i 1220. Luzern var på 1500- og 1600-talet eit senter for motreformasjonen og er overvegande katolsk.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Lucerne|Lucerne]]» frå ,  den 27. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

* Luzern – by i Sveits. (27.06.2009) I *[[Store norske leksikon]]*.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* Turistside
* LuzernGuide 
* Luzern Festival

*
Konservator

Ein **konservator** arbeider førebyggande eller aktivt med å stelle og ta vere på 
arkeologiske, historiske, moderne eller estetiske objekt som til dømes kunst av ulike slag, kulturminne, historiske interiør osv. Konserveringstiltak kan vere forsterking, restaurering, preparering eller preventive tiltak.

Ein skil mellom aktiv og preventiv konservering. Aktiv konservering inneber eit aktivt inngrep i objektet. Det kan bli endra, gjort reint eller forsterka.

Preventiv konservering går derimot ut på 'minste moglege tiltak'. Dette kan bety at ein avgrensar årsakene til at eit objekt blir brote ned, ved for eksempel å arbeide for ei meir skånsam oppbevaring eller eit kontrollert klima - luftfukt, temperatur, luftsirkulasjon, luftfilter osb.

Konservatorar har spesialkunnskapar om ulike materialar sine kjemiske og fysiske nedbrytingsprosessar, og er til vanleg spesialistar på ein bestemt materialkategori: Papir, måleri, tekstil, metall, arkeologiske materialar, moderne materialar. Yrket føreset eit godt handlag, og gode kunnskapar om kultur- og kunsthistorie, gjerne i kombinasjon med etnologiske og sosiokulturelle perspektiv. 

Konservatorar er som regel tilsette på større museum, eller andre offentlege institusjonar. På musea arbeider dei med å halde samlingane i god stand, både  utstillingane og i magasina. 

## Sjå også
* Taxidermi - utstopping av dyr

## Bakgrunnsstoff
*International Centre for the Study of the Preservation and Restoration of Cultural Property


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Konservator|Konservator]]» frå ,  den 4. juni 2009.*
Helvete

:*Sjå òg [[Helvete i Espedalen]]*

**Helvete** er eit religiøst omgrep brukt om ein stad eller tilstand fylt av smerte og liding. Det norske ordet «helvete» kjem frå norrønt *[[Helheim|Hel]]* (dødsriket) og *viti* ('straff'). I mange religionar vert det hevda at vonde eller ugudelege menneske skal pinast i helvete i all æve, eller til dei har sona for gjerningane sine.

## Førestillingar om dødsrike

I det gamle Mesopotamia fanst det fleire førestillingar om dødsrike. Det kunne vera ein stor underjordisk by verna av sju portar, som i den akkadiske framstillinga av Ishtar si reise til dødsriket. Dette dødsriket var ikkje ei straff for handlingar gjort medan ein var i live, men ein stad ein kom til dersom kroppen til den avdøde hadde gått gjennom dei rette rituala.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Helvete. Store norske leksikon
Operativsystemet Haiku

**Haiku** er eit fritt operativsystem.

Målet med Haiku er å skapa ein klon av operativsystemet BeOS. Haiku vil vera både binærkompatibelt og kjeldekodekompatibelt med BeOS. Dette vil seie at program kompilert for BeOS vil kunna køyre på Haiku i tillegg til at BeOS-program skal kunna kompilerast på Haiku utan endringar. Bakgrunnen for denne kompatibiliteten er å sikre eit så stort programvarebibliotek som mogeleg for Haiku.

Prosjektet vart oppretta i 2001 etter at Be stansa all utvikling av BeOS og selde all kjeldekode og rettar til Palm.

Haiku heitte tidlegare *OpenBeOS*, men bytte namn i 2004. Namnebytet kom for å unngå søksmål frå Palm, som eig retten til varemerket BeOS. Det noverande namnet kjem frå den japanske poesiforma haiku. Namnet vart valt etter ei avrøysting; noko av bakgrunnen for namnevalet var at nettlesaren til BeOS presenterte feilmeldingar som haikudikt.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell heimeside
Magnus Marsdal

**Magnus Engen Marsdal** () er ein norsk journalist, forfattar og samfunnsdebattant. Marsdal har i det politiske arbeidet sitt vore sterkt påverka og inspirert av Pierre Bourdieu sine teoriar om samanhengen mellom økonomisk og kulturell kapital.

Magnus Marsdal voks opp i Trondheim, der han etterkvart vart medlem av Raud Ungdom. På 1990-talet flytta han til Oslo og vart ein av dei mest sentrale leiarfigurane i organisasjonen. Han var mellom anna nestleiar i ein landsmøteperiode. Marsdal er ein av dei som i RU har stått i spissen for ei tilnærming av organisasjonen mot Sosialistisk Ungdom og nedtoning av gamle organisasjonsprinsipp på den ytre venstresida, noko han fekk ein del kritikk for internt. Mellom anna fann motstandarane opp tilnamnet *marsdalisme*, som skulle vera ideologien til høgrefløya i Raud Ungdom. Han har seinare vore medlem av RV og Raudt. Marsdal vart etter konferansen Manifest02 i 2002 styremedlem i den nye tenkjetanken Manifest, der han seinare har vore ein sentral person. I perioden 2005-2006 var han leiar for organisasjonen Attac. Han jobba òg på slutten av 1990-åra og byrjinga av 2000-åra i avisa Klassekampen.

## Utgjevingar som forfattar

I 2004 skreiv Marsdal boka *Tredje venstre - for en radikal individualisme* saman med Bendik Wold. Boka er ein kritikk av den økonomiske globaliseringa som særleg voks fram på 90-talet. Forfattarane freistar òg å drøfta alternativet, og tek utgangspunkt i dei nye sosiale rørslene som oppstod globalt gjennom 1990- og 2000-åra og kom til uttrykk i store demonstrasjonar for demokrati og mot nyliberalismen. Forfattarane etterlyser òg ein strategi hjå venstrepartia for ein meir «moderne» sosialisme som skulle vera tufta på individualisme framføre kollektivisme og på nye organisasjonsformer. 

I 2007 gav han ut boka *Frp-koden*, der han freista å analysera kva som gjer at veljarar frå arbeidarklassen røystar på Framstegspartiet, som er eit liberalistisk parti og dermed ikkje kan forventast å føra ein politikk som kjem arbeidsfolk til gode. Boka byggjer på samtalar med einskildpersonar frå arbeidarklassen, i tillegg til ein politisk analyse av kvifor partia som tradisjonelt høyrer til venstresida og arbeidarklassen ikkje får med seg arbeidarklassen. Boka har vorte godt motteken, m.a. har Carl I. Hagen uttrykt at Marsdal treffer godt med analysane sine.

I 2008 gav han ut boka *AFP på en-to-tre*, som sette fart på den nasjonale debatten om Avtalefesta Pensjon.

## Kjelder
* Forlaget Manifest
* Oktober forlag
Venstre Om

**Venstre Om** er medlemsavisa til Sosialistisk Venstreparti. Ho kjem ut om lag seks gonger i året, i eit opplag på vel 10 000 eksemplar. Han er gratis for medlemmar av SV.
Arild Stavrum

**Arild Stavrum** () er ein norsk fotballtrenar og tidlegare spelar. Han er son av den tidlegare Lyn-spissen Ole Stavrum, og bror av Ole Erik Stavrum, tidlegare midtstoppar i Brann og Molde. Stavrum vart tilsett som hovudtrenar i Molde julaftan 2005. Han har tidlegare vore trenar i andredivisjonsklubben Bærum. Som spelar fekk han to A-landskampar for Noregs A-landslag.

Stavrum starta fotballkarrieren i Clausenengen i heimbyen Kristiansund. I 1991 gjekk han til Brann, der han vart lagkamerat med broren. Arild Stavrum opplevde ikkje suksess i Bergen, og vart seld til Molde etter 1993-sesongen.

I Molde var Stavrum ein desto større suksess. I 1994 vart han toppskårar i klubben, då Molda rykte opp i Eliteserien etter ein sesong på det nest høgaste nivået. Molde vann òg cupen denne sesongen. Året etter skåra Stavrum 16 mål i Tippeligaen då Molde, med «dei tre S'ane» (Stavrum, Solskjær og Sundgot) i føringa, tok sølv i serien. 

I 1997 vart Stavrum seld til Stabæk. Etter ein sesong vart han kjøpt av den svenske klubben Helsingborg, der han spela under gamletrenaren frå Molde, Åge Hareide. Den første sesongen i Helsingborg vart Stavrum toppskårar Allsvenskan med atten mål. Sesongen etter vart han svensk seriemeister, og vart igjen klubbens toppskårar. Ved sesongslutt kjøpte den skotske klubben Aberdeen Stavrum.

Han spelte to sesongar i Aberdeen, og vart klubbens toppskårar begge sesongane. Sommaren 2001 melde han overgang til tyrkiske Besiktas, der han spelte to sesongar før han i 2003 returnerte til Molde. I løpet av sitt andre opphald i Molde var Stavrum mykje plaga av skader. 

Stavrum la fotballskoa på hylla etter 2004-sesongen, og vart trenar i Bærum. I sin einaste sesong som trenar leia han klubben til fjerdeplass i 2. divisjon, avdeling 1. I 2006 vart han hovudtrenar for Molde som enda på sisteplass i Eliteserien og dermed direkte nedrykk. Dette førte til at Stavrum straks fekk sparken. Han er i dag tilsett som ekspertkommentator i TV2.

## Karriere som spelar

 Berre seriekampar.
Bendik Wold

**Bendik Wold** () er ein norsk journalist og samfunnsdebattant. Han starta karrieren si som kulturjournalist i Klassekampen, før han tok til som litteraturredaktør i Morgenbladet. I 2006 gjekk Wold attende til Klassekampen for å tiltre stillinga som redaktør for avisas nye litteratursatsing på laurdagar. Wold har bakgrunn m.a. frå sentralstyret i Sosialistisk Ungdom.

I 2004 skreiv han boka *Tredje venstre* saman med Magnus Marsdal. Boka har røter i ungdomskonferansen Manifest02, og forfektar eit individualistisk, demokratisk sosialismesyn.

I april 2008 skipa han og tidlegare journalistkollega frå Klassekampen Nils-Øivind Haagensen forlaget Flamme Forlag, som formelt er underlagt forlaget Cappelen Damm. Forlagsredaktørane Haagensen og Wold kallar sjølv Flamme Forlag for eit «allemannsforlag», som primært skal gi ut «ny norsk skjønnlitteratur».

## Referansar
Berit Ås

**Berit Ås** (fødd **Berit Skarpaas**; ) var ein norsk sosialpsykolog og politikar frå Fredrikstad, busett på Nesbru i Asker kommune. Ås var den første partileiaren i Sosialistisk Venstreparti. Ho var ein viktig figur i norsk kvinnerørsle. 

## Bakgrunn
Ås vart cand.psychol. i Oslo i 1953. Ho tok spesialutdanning i sosialpsykologi ved University of Michigan i perioden 1958-1959. 

## Politisk karriere
Ås var mellom anna ei av kvinnene bak «Kvinnekuppet», ein politisk aksjon som oppmoda til kumuleringar og strykingar på vallistene til kommunevalet i 1971 for å få kvinner inn i styringa av kommunane. På den måten vart det kvinneleg fleirtal i kommunestyret i Asker, 27 kvinner og 20 menn. Dette fullt lovlege «kuppet» vekte internasjonal merksemd.

Då SV vart skipa i 1975, vart ho leiar. Ho hadde bakgrunn frå DNA-utbrytargruppa AIK, og var mellom dei 16 representantane Sosialistisk Valforbund fekk valt inn på Stortinget i 1973. Ho sat som leiar i eitt år, før Berge Furre tok over.

Mellom dei viktigaste bragdene hennar som forskar reknar ein identifikasjonen av dei fem hersketeknikkane, som ho skreiv om i 1979.

## Prisar og utmerkingar
I 1997 vart ho riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden. Ho mottok òg ein internasjonal akademikarpris ved Amsterdam Universitet i 1988.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* Haslund, Ebba. 2008. *Ild fra Asker* : *et portrett av Berit Ås*. Oslo: Pax forlag. ISBN 978-82-530-3102-6
Otto Sverdrup

**Otto Neumann Knoph Sverdrup** () var ein norsk polarforskar og sjømann.

## Oppvekst

Otto Sverdrup var fødd på garden Horstad gård i Åbygda i Bindal kommune som nest eldst i ein syskenflokk på 10. Han tok skipsførareksamen i 1877 etter å ha arbeidd som sjømann frå 17-årsalderen. Foreldra Ulrik Fredrik Suhm Sverdrtup og Petrika (Petra) Knoph flytta med familien til Steinkjer omkring 1874, og dette vart då plassen Otto Sverdrup kalla heime for ei tid.

## Ekspedisjonar

Sverdrup deltok i 1888 på Fridtjof Nansen sin ekspedisjon på ski over Grønland. Nansen og Sverdrup vart nære vener og fekk stor respekt for kvarandre under ferda. Under bygginga av polarskuta «Fram» hjå Colin Archer i Larvik 1891&ndash;1892 var Sverdrup med som skipsinspektør og det var han som hadde ideen til korleis riggen skulle vere.
Nansen sette han til å vere skipper på «Fram» og nestkommanderande for ekspedisjonen der skuta skulle drivast med isen over Polhavet. Ekspedisjonen varte frå 1893 til 1896 og etter at Nansen og Hjalmar Johansen hadde lagt ut frå skuta for å prøve å nå Nordpolen med ski og hundesledar var det Otto Sverdrup som leida resten av ekspedisjonen og førte skuta heimatt.

Mellom 1898 og 1902 leidde han sin eigen «Fram»-ekspedisjon der han freista å sigle så langt nord som det lét seg gjere på vestsida av Grønland før dei skulle fortsetje turen rundt nordenden av øya med hundesledar. Ekspedisjonen måtte gje opp dette, dei klarte ikkje å forsere Kennedykanalen og i staden gav dei seg mot vest og overvintra fire år på Ellesmereøya og gjorde der mykje forsking. Dei kartla mellom anna flora og fauna og gjorde oseanografiske observasjonar.

Ekspedisjonen kartla også nytt land. Dei vestre og sørlege delane av Ellesmereøya var ikkje tidlegare kartlagd og fjordarar og annan topografi vart dokumentert og namngjeve. Ekspedisjonen kartla også ei øygruppe vestom Ellesmereøya, øyane fekk namnwt Sverdrupøyane. Dei tre største øyane vart kalla opp etter tre av sponsorane av ekspedisjonen; Axel Heibergs land, Ellef Ringnes' øy og Amund Ringnes' øy. Til saman kartla ekspedisjonen mellom 150&nbsp;000 og 200&nbsp;000&nbsp;km² land. Då «Fram» kom attende til Noreg i 1902 og sigla inn til Kristiania 28. september var mellom 60&nbsp;000 og 100&nbsp;000 møtt fram for å ta dei imot.

Otto Sverdrup leia sidan bergingsoperasjonar i nordhavet i 1914 og 1920 og han deltok i søka etter Umberto Nobile i 1928. I 1923 leia han ein ekspedisjon til Svalbard.

## Utmerkingar

Den 27. september 1902 vart Sverdrup vart tildelt storkross av St. Olavs Orden for innsatsen sin under «Fram»-ferdene. Då hadde han allereie i 1896 vorte utnemnd til kommandør med stjerne av same orden. Frå 1926 mottok han statsstipend som ei *nasjonalgåve*; ei ordning som berre har vorte gitt til han og Roald Amundsen. Han har i ettertid fått kalla opp etter seg gater, vegar og plassar i fleire norske byar. I Sandvika i Bærum er det sett opp ein statue av han. Utanfor Bindal Rådhus i Terråk sentrum står det ei byste av han.

## Kjelder
* Om den andre «Fram»-ekspedisjonen på nettsidene til Naturhistorisk museum i Oslo.
* «Otto Sverdrup» henta frå Wikipedia på bokmål 29. juli 2006.
* Frammuseet.
Innerdalstårnet

**Innerdalstårnet** eller **Dalatårnet** (1&nbsp;452 moh.) er eit fjell i Sunndal kommune på Nordmøre i Møre og Romsdal fylke. Fjellet ligg i Innerdalen, like ved Innerdalshytta.

Innerdalstårnet og Storsalen (1&nbsp;720 moh.) er viste i opningssekvensen til tv-serien *[[Jul i Blåfjell]]*.
Noregs fiskerihøgskole

**Noregs fiskerihøgskole** er eit av dei seks fakulteta ved UiT Noregs arktiske universitet. Høgskolen har ca. 200 tilsette og ca. 600 studentar.

Høgskolen vart oppretta i 1972 som ein paraplyorganisasjon for fiskeriforskning. Høgskolen hadde avdelingar ved universiteta i Bergen og Tromsø, og ved Norges tekniske høgskole (NTH) og Norges handelshøgskole (NHH). 

I 1988 vart NFH omorganisert og inkorporert i Universitetet i Tromsø. NFH er i dag organisert som eit fakultet under UiT, men har framleis eigen rektor og nettside. NFH har ca 200 tilsette og ca 600 studentar (2007). 

Høgskolen etablerte i 2004 *MaReMa, Centre of Marine Resource Management*.

Høgskolen har desse institutta:

* Institutt for akvatisk biologi (IAB)
* Institutt for marin bioteknologi (IMAB)
* Institutt for økonomi (IFØ)
* Institutt for samfunns- og markedsfag (ISAM)

## Forskningsfarty
NFH har fire forskningsfarty av ulik storleik:
 
* F/F «Jan Mayen» (64 meter) 
* F/F «Johan Ruud» (32 meter) 
* F/F «Hyas» (12 meter)
* F/F «Børtingen» (6,7 meter)

## Bakgrunnsstoff

Fiskerihøgskolen si heimeside
Uriah Heep

**Uriah Heep** er eit britisk rockeband, danna i 1969 etter at Ken Hensley blei medlem i bandet Spice.
Bandet gav ut mange vellykka album i 1970-åra, og trass i mindre suksess utover 1980-talet, held dei framleis på.

## Bakgrunnsstoff

*
Artikkel (fleirtyding)

**Artikkel** kan vise til:

* Ordklassen artikkel, til dømes ubunden artikkel, bunden artikkel og etterhengt artikkel.
* Sakprosasjangeren artikkel, til dømes avisartikkel og fagartikkel.
* Juridisk artikkel, eit juridisk underledd av paragraf.
Tylldal

**Tylldal** er ei lita fjellbygd i Tynset kommune i Nord-Østerdal.

Bygda ligg mellom Tronfjellet i nord og Jutulhogget i sør, strekkjer seg langsmed elva Tysla som renn aust for og parallelt med Glomma. Næringsevegen er jordbruk. Bygda er kjent for det årlege Tylldalsspelet.

## Litteratur
*Eystein Eggen d.e.. *Tylldal og Brydal bygdebok.*
Tylldalsspelet

**Tylldalsspelet** er eit norsk historisk spel som kvar olsok vert spela i bygdetunet i Tylldal i Tynset kommune i Nord-Østerdal i Hedmark fylke. Manus er av Ola Jonsmoen og musikken av Ellef Røe. Dei medverkande er bygdefolk frå regionen.

## Handling
Ein flokk på pilegrimsvandring kjem til gards olsok ein gong på 1100-talet, og kjærleiken blømer i brytninga mellom kristendom og heidendom.

## Bakgrunn
Gammalkyrkja i Tylldalen hadde mykje forvitneleg inventar frå tidlegare katolisisme, då bygda sokna til Nidaros, mellom anna eit olavsbilete og ein stol som erkebispen sjølv må ha sete i. Det er utkantbygdene som best har halde på olsok-feiringa, som til dømes Høgvålen over på svensk side i Härjedalen, og ute på Færøyane er olsok sjølve nasjonaldagen. Musikken i Tylldalsspelet er inspirert av gamle færøytonar.
Jutulhogget

:*For stader med same namn, sjå [[Jutulhogget (fleirtyding)]]*

**Jutulhogget** i Østerdalen er ei 2,4&nbsp;km lang kløft mellom Glomma og Tylldal i Nord-Østerdal i kommunane Alvdal og Rendalen i Innlandet, ei av dei lengste kløftene i Nord-Europa. I vest endar Jutulhogget i ein botn, i aust nede ved elva Tysla.

Det finst mange segner frå staden. Det vanlegaste opphavssegnet handlar om fiendskap mellom Rendalsjutulen og Alvdalsjutulen. Dette vart fortalt opp att i ei biletbok av Helge Ness i 1978.Eit anna segn er gjengitt av Jacob Breda Bull i romanen *Jutulskaret*. Segna om Tater-Kristen vart filmatisert under tittelen *[[Tater Kristen]]* i 1991.

## Danning
Jutulhogget vart danna i slutten av siste istid for 9200 år sidan av den raske tappinga av Nedre Glomsjø.Nedre Glomsjø var ein bresjø demmd opp av isbreane. Desse gav etter ved Barkaldkjølen, og om lag 100&nbsp;km³ vatn rann over og grov seg ned i Jutulhogget dei neste 2 - 3 vekene. Noko av vatnet rann til Sverige, resten rann mot Øyeren, men vart ståande ei tid over Romerike. Her vart det utgravne fjellet sett av som romeriksmjelen. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Helge Næss: *Jutulhogget, ei dramatisk framstilling av segna om korleis Jutulhogget vart til* 1978.
Tronfjellet

**Tronfjellet** eller **Tronn** er eit fjell aust for Glomma, og på grensa mellom Alvdal og Tylldal i Nord-Østerdal i Innlandet fylke.

Det særs dominante 1666 meter høge fjellet har all tid vore vêrprofeten for nørdre Østerdalen, i mellomalderen vegvisar for pilegrimsvandring, som derfrå gjekk beint på Forrolhogna i nord. Opphavet til namnet er ukjend, nokre språkfolk meiner at det kjem av at fjellet låg på grensa for det gamle Trøndelag. Den indiske filosofen og diktaren Sri Ananda Acharya er gravlagd på toppen, der det i dag er ein kraftig krinkastingssendar.

## Kjelder
Jutulhogget i Rondane

:*For ander stader som heiter Jutulhogget, sjå [[Jutulhogget (fleirtyding)]]*

**Jutulhogget** ligg midt i Rondane nasjonalpark og er eit 100 meter langt juv som skjer seg fleire titals meter djupt ned i fjellet. 

Dette naturfenomenet blei grave ut av store vassmassar mot slutten av den siste istida. Vassmassane er i dag avgrensa til Kaldbekken, som kastar seg nedover dei glatte fjellveggane i det fuktige, mørke og litt trolske juvet. Kaldbekken renn ut i elva Store Ula.

Juvet må ikkje forvekslast med Jutulhogget på Barkaldkjølen mellom Rendalen og Alvdal kommune.
Kvikne

**Kvikne** er ei fjellbygd på grensa mellom Hedmark og Trøndelag fylke. Bygda var før 1964 eigen kommune, men vart i 1966 delt mellom dei to fylka. Kvikne hovudbygd er no ein del av Tynset kommune i Nord-Østerdal.

Næringsvegen er jordbruk. Kvikne ligg langsmed øvste delen av Orkla, eit av hovudvassdraga i Trøndelag, var frå gamalt ei rein trøndersk bygd. Gruvedrift frå 1630 til 1812. Neddemminga av Innerdalen kring 1980 førte til stor strid mot vasskraftutbygging. Senteret for Forrolhogna nasjonalpark ligg i dag på Vollan i Kvikne, ein gard med minne frå katolisisme. Filmen Secondløitnanten vart innspela der. Ein annan gard med gamle minne er den tidlegare prestegarden Skogstad, som etter at Christian IV overnatta der vart kalla «kongsgarden» og administrasjonssenter for Kvikne koparverk.

Bjørnstjerne Bjørnson vart fødd på Bjørgan prestegard i 1832. Kyrkja har interiør frå 1700-talet.

## Bakgrunnsstoff
*Om Kvikne  ved Kvikne.no

; Litteratur 
O.T. Hagen: *Kvikne, ei bygdebok*, to band, 1951-52.
Ivar Kleiven

**Ivar Kleiven** () var ein norsk lokalhistorikar, bonde og pensjonateigar.

Ivar Kleiven var bondeson frå Vågå kommune i Gudbrandsdalen. I ungdomen vart han gripen av Venstre sine merkesaker som målreising, nasjonalisme og norsk sjølvstende. Han gjekk difor på folkehøgskole. Kleiven overtok heimegarden i 1878 og dreiv han til 1885. Han skjøna tidleg at turisme kunne verta ei viktig attåtnæring, og frå 1898 var han eigar av eit seterpensjonat. Han var mykje med i det kommunale sjølvstyret, han var varamann til Stortinget frå Oppland (Kristians amt) 1900 til 1903. Støtt stod hugen hans til gammaltida og skrivinga. Han fekk fleire offentlege stipend til arbeidet med det, frå 1909 ein årleg sum, og frå då av budde han «av høifjeldsbegeistring aaret rundt i fjeldet», som han sjølv skreiv i *Hvem er hvem* i 1912.

Kleiven nytta konsekvent gammal dialekt i sine markante sogeverk. Kleiven var over seksti år då han byrja utgje bygdebøkene sine. Import av oversjøisk korn og utvandringa til USA hadde slått beina under den gamle samfunnsordninga. Kleiven skreiv om ei tid som ikkje lenger var, men få eller ingen gjorde det så godt som han.

Mållaget Ivar Kleiven er eit mållag i Vågå som er oppkalla etter Ivar Kleiven.

## Verk
* *Segner fraa Vaagaa* (1894)
* *I Heimegrendi. Minne fraa Seksti-Aarom* (1908, ny utgaver 1949 og 2004)
* *I gamle Daagaa. Forteljingo og Bygda-Minne fraa Vaagaa* (1908), utvidet utgave av *Segner fraa Vaagaa*
* *Gamal bondekultur i Gudbrandsdalen. Lom og Skjaak* (1915)
* *Gamal bondekultur i Gudbrandsdalen. Lesja og Dovre* (1923)
* *Gamal bondekultur i Gudbrandsdalen. Østre og Vestre Gausdal* (1926)
* *Gamal bondekultur i Gudbrandsdalen. Ringbu* (1928)
* *Gamal bondekultur i Gudbrandsdalen. Fronsbygdin* (1930)
* *Fraa Skotteaare* (1935)
* *Elvesøg* (1937)
* *Artiklar av Ivar Kleiven. Målbruken hans. Bibliografi* (1991)
* *Frå barndomen* (1993)
* *Brev til Decorah-Posten* (1994)
* *Heime og ute. Brevskifte mellom Ivar Kleiven og Kristian Prestgard 1886-1932* (2017)

## Bakgrunnsstoff
* Halvard Grude Forfang: *Ivar Kleiven 1854&ndash;1934* (1945)
* Halvard Bjørkvik: «Ivar Kleiven» i *Norsk biografisk leksikon*, 2. utg.
*
Ulstein Group

**Ulstein Group ASA** er eit norskeigd og familieeigd industrikonsern med aktivitetar innan designutvikling og bygging av skip, kraft- og kontrollsystem og maritime system og løysingar. Hovudkontoret er i Ulsteinvik i Møre og Romsdal fylke, eit viktig område for den norske maritime klynga.  

Gunvor Ulstein er konsernsjef i Ulstein Group ASA og styreleiar er Tore Ulstein. Ulstein Verft er det største selskapet.

## Historie
Dagens Ulstein Group har opphav i Ulstein Mekaniske Verksted, som Martin Ulstein starta i 1917.

## Dotterselskap
*SHIPBUILDING
**Ulstein Verft AS 
**Ulstein Elektro Installasjon AS

*DESIGN & SOLUTIONS
**Ulstein Design & Solutions AS
**Ulstein Design & Solutions B.V.
**Ulstein Power & Control AS
**Ulstein Poland LTD SP. Z.O.O
**Ulstein Marine Systems (Shanghai) CO Ltd.
**Ulstein Marine Equipment (Ningbo) CO Ltd
**Ulstein Electrical Technology (Ningbo) CO Ltd

*ANDRE
**Ulstein Digital AS
**Blue Ctrl AS

### Ulstein Verft
Ulstein Verft spesialiserer seg på å bygge avanserte skip, og har dei seinare åra bygd serviceskip til havvindindustrien, kabelleggarar, ekspedisjonscruiseskip, yacht og Ropax-hybridferje. Verftet har også bygd ei rekke skip for offshore olje og gass. To av dei seinaste nybygga frå verftet er serviceskipa «WINDEA Curie» og «WINDEA Clausius» (2025). Dette er fartøy av typen Construction Service Operation Vessel (CSOV), levert med skrogløysinga TWIN X-STERN®. Verftet driv ikkje berre med nybygg og større ombyggingar, men tek også på seg større reparasjonar, oppgraderingar, klassing, sliping, maling, kran- og løftearbeid. Ei avdeling i verftet tilbyr også transport- og kranløfttenester langs kysten.  

### X-BOW, X-STERN og TWIN X-STERN
Mange, men ikkje alle, skipa som vert bygde er baserte på Ulstein sine eigne skipsdesign, Ulstein-design, der skroginnovasjonane X-BOW, X-STERN  og TWIN X-STERN ofte er innarbeidde. X-BOW blei tildelt Årets Ingeniørbragd av Teknisk Ukeblad i 2005. 10 år etter markerte konsernet meir enn 100 selde X-BOW-design.  

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Jomfruland

**Jomfruland** er ei øy i skjergarden utanfor Kragerø. Øya er 7,5&nbsp;km lang og 1&nbsp;km brei på det breiaste. Jomfruland skjermar dei mange øyane i Kragerø for bylgjene frå Skagerrak. Om lag midt på øya kan ein sjå to kvite fyrtårn på Jomfruland fyrstasjon. Det nyaste av dei to tårna er i bruk. Tårna er synlege frå alle kantar og vert ofte drege fram som sjølve kjenneteiknet til Kragerø og skjergarden. Ein kan koma til øya med taxibåt, bilferje eller eigen båt. Det finst fleire attraksjonar på øya, i tillegg til godt høve til turgåing for turistar og fastbuande.

Jomfruland er òg kjend for sitt rike fugleliv, og over 300 artar er observert på øya. Norsk ornitologisk forening avd. Telemark driv Jomfruland Fuglestasjon på Øitangen.

Kvar sommar frå 1999 har musikkfestivalen «Under to tårn» vorte skipa til på øya.

Geologisk er Jomfruland ein del av den store endemorenen ratrinnet. Jomfruland er eit stykke der ryggen på morenen stikk opp over vatnet. Austover går moreneryggen under vatn frå Jomfruland til Mølen i Brunlanes, og mot vest dukkar han igjen opp på Tromøy. Mellom Jomfruland og Tromøy er det farlege grunner på stader der moreneryggen nesten når opp til havoverflata.
Kvibrua

**Kvibrua**, eller **Kvinen bru**, er ei bru over elva Kvina. Kvibrua ligg midt mellom Setesdalen og Sirdalen, ved turiststasjonen Kvinen. Brua vart bygd i åra 1923-1924, og var tenkt som ein del av ein veg mellom Langeid i Setesdal og Solheim i Sirdal. Vegarbeidet heldt fram til kring 1954. Vegprosjektet vart då lagt på is. Etter at Suleskardvegen vart bygd lengre nord, er truleg at Kvibrua vil verta verande veglaus. Brua ligg på grensa mellom Vest-Agder- og Aust-Agder fylke, men det er Statens vegvesen i Vest-Agder som eig ho.

## Bakgrunnsstoff
* «Den veglause brua over Kvina», artikkel i avisa Sirdølen
* «Kva med vedlikehaldet av Kvibrua?» artikkel i avisa Sirdølen
Suleskarvegen

**Suleskarvegen** er ein veg mellom Suleskar i Sirdal til Brokke i Setesdalen. 

## Bakgrunnsstoff
* http://www.suleskarvegen.no
Alliansekorpset Arna

**Alliansekorpset Arna** er eit janitsjarkorps som held til på Espeland i Bergen. Korpset vart skipa 24. juni 2006 og er ei samaslutting mellom Arna Janitsjar (1998) og Musikklaget Janus (1936). Korpset eig Espelandshallen saman med Idrettslaget Fri.

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til korpset  med mellom anna tekst og melodireferanse til «Arnasongen» og «Espelandsangen».
Jørgen Reitan

**Jørgen Jonsen Reitan** () var ein norsk skolemann, målmann og dialektgranskar.

Reitan var fødd i Ålen i Sør-Trøndelag fylke som son av lærar, ordførar og stortingsmann Jon Jørgensen Reitan. Han var bror av lokalhistorikaren Anders Reitan og brorson av diktar, skulestyrar og stortingsmann Anders Jørgensen Reitan.

Jørgen Reitan var utdanna filolog og statsstipendiat frå 1917 av. I 1922 tok han doktorgrad på avhandlinga Nytrøndsk ordforkortning, der han djervt sette fram ein teori om at den trøndske ordforkortinga i røynda var same prosessen som hadde forma moderne engelsk. Utgangspunktet hans var at bispestolen i Nidaros hadde store interesser i England, både kyrjelege og verdslege, og at sambandet over Nordsjøen var godt. 

Han skreiv mange mindre avhandlingar om målet i Søraust-Trøndelag og over i Härjedalen, om målet i heimbygda Ålen, på Tynset, og på Røros. Han skreiv dessutan om målet i Bardu og i Målselv som innflyttarane frå rørosregionen hadde tatt med seg på si bureising. Reitan hevda i 1917 i skriftet *Eit nynorsk normalmaal* at nynorsk landsmål måtte slå sterkare rot i trøndsk og austnorsk, og rett før han døydde gav han Universitetet i Oslo eit målførefond til fremje av denne saka. 

## Litteratur
* *Nytrøndsk ordforkortning og betoning* (1922)
* *Tynnsetmålet* (1926)
* *Vemdalsmålet. Med oplysninger om andre herjedalske mål* (1930)
* *Rørosmålet* (1933)

## Kjelder
* Utdjupande artikkel om Reitan på snl.no, skriven av Aud M. Tretvik.
Anders Jørgensen Reitan

**Anders Jørgensen Reitan** () var ein norsk diktar, målmann, lærar og politikar.

Reitan var fødd i Ålen i Sør-Trøndelag fylke, bror til heimbygdas ordførar og stortingsmann Jon Jørgensen Reitan, farbror til lokalhistorikaren Anders Reitan og dialektgranskaren Jørgen Reitan. I 1846 kom han inn på Klæbu seminar, der presten Frederik Wexelsen vekte han til grundtvigianisme og folkeopplysing.

1848 var han huslærar i Tolga, omgangsskulelærar i Horg like etter. Her heldt han skule på søndagar i feriar for unge gutar. Frå 1853 av var han lærar og kyrkjesongar i Kvikne i Nord-Østerdal. Også her dreiv han privat skule om sommaren, og verka for folkeopplysinga gjennom foredrag og som skribent.

Reitan var 1871-72 stortingsmann for Hedmark fylke. Han var medlem av konstitusjonskomiteen. Grunna sjukdom vart han permittert 24. april 1872. Han var eit av dei første små bygdepust i det som skulle verta den politiske stormen Venstre banebrytande tordna over landet. Soleis vil han verte hugsa.

I 1866 gav Reitan ut den vesle diktsamlinga *Fjeldljom* med dei kjende songane *Målet hennar mor* og *Bondestanden er mig kjær*, og då han døydde, trøytt etter stendig strid med ein ikkje altfor progressiv kyrkjelyd ,trådde Bjørnstjerne Bjørnson til ved båra med avskilslinene *Hans milde store øyne lo mot himlen og mot landet, ti i hans sjel var folk og tro i evig jubel blandet.*

Reitan døydde på rikshospitalet i Kristiania i 1872.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Utdjupande artikkel om Reitan på snl.no, skriven av Aud M. Tretvik
Hamnestatus

**Hamnestatus** kan giast til stader med bystatus. Ein slik status gir staden både rettar og plikter tilknytt drift og vedlikehald av hamna. Mellom anna må større båtar registrerast i ei slik hamn, og namnet på staden vert då som oftast plassert under båtnamnet i hekken.
Vombiskinn

**Vombiskinn** er brokk på fe, særleg brukt om sau. Bukmuskulaturen losnar, slik at dyret bokstavleg tala får vom(b) i skinnet. Dette er ein vanleg sjukdom hjå drektige sauer, då glir livmora med lamma ut i huda. Søyer med fleire foster har større sjanse for å få vombiskinn, men det hjelper å gje dei mindre fôr, slik at dei har mindre i magen som pressar på bukskinnet.

## Kjelder
Kvina

**Kvina** er ei elv i Agder fylke.  Elva har gjeve namn til Kvinesdalen, som igjen har gjeve namn til kommunen Kvinesdal. Saman med elva Sira er elva del av Sira-Kvina vasskraftutbygginga.

Kvina har ei uregulert sideelv som heiter Litleåna. Kvina er sterkt regulert av Sira-Kvina Kraftselskap, og vatn frå 809&nbsp;km&sup2; (56%) vert overført til Sira i Sirdal. Elva (inkludert Litleåna) hadde ei middelvassføring på 81&nbsp;m&sup3;/s før regulering. I dag har elva ei middelvassføring på 32&nbsp;m&sup3;/s.

Kvina er i dag lakseførande til Rafoss, dvs. ei strekning på 13&nbsp;km, og i Litleåna går laksen til Åmot, 1&nbsp;km opp i elva.

Kvina er òg ei bygd i Lurøy kommune på Helgelandskysten.
Talet 20

**Talet tjue (20)** er eit partal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 19 og før talet 21.

Ordenstalet som svarar til talet 20, er **tjuande** (**20.**).
Window Maker

**Window Maker** er ein vindaugehandsamar for Unix-liknande operativsystem. Window Maker er kjend for å vere mindre ressurskrevande enn liknande handsamarar og er difor mykje brukt på datamaskiner med begrensa systemresursar. Mange brukar Window Maker framfor andre lette vindaugehandamarar (slik som Fluxbox, Ion og Ratpoison), ettersom Window Maker er laga slik at brukaren konfigurerer vindaugehandsamaren gjennom det grafiske programmet WPrefs, istaden for å måtte endre lange tekstfiler.

Opphavleg var namnet på vindaugehandsamaren **WindowMaker **(utan mellomrom), men namnet vart endra etter ei nettadresse-konflikt mellom Window Maker-prosjektet *windowmaker.org*, og *windowmaker.com*, som vert eigd av Windowmaker Software Ltd., eit firma som produserer programvare for vindauge- og dørproduksjon.

## Bakgrunnsstoff
* Window Makers offisielle nettside
* Largo's Window Maker Page 
* dockapps.org - Dockapper for Window Maker
Talet 21

**Talet tjueein (21)** er eit oddetal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 20 og før talet 22.

Ordenstalet som svarar til talet 21, er **tjueførste** (**21.**).
Hans Aasen

**Hans Aasen** () var ein norsk bonde og malmfinnar.

Aasen vart fødd i Tännes over i Härjedalen. Han tok over til rørosregionen, og skal der uventa ha funne koparmalmen som vart grunnlaget både for Røros Kobberverk og Bergstaden Røros. Eit bilete av han heng i Røros kyrkje. Det har vore reist tvil om Aasen verkeleg vart 116 år gamal som påstått.
Vesle olsok

**Vesle Olsok**, feira den 3. august, var ein norsk festdag som blei markert på primstaven med ei lita olavsøks. Dagen blei feira til minne om at Olav den heilage blei teken opp av sandbakken ved Nidelva og flytt til høgalteret i Klemenskyrkja i Nidaros. Dette hende 12 månadar og 5 dagar etter slaget på Stiklestad. 

Ei gammal tyding fortel: «Da skal man paa Stølen for at spise Olavs-Sok-Grøden».

## Sjå òg
* Olsok
Sari i Iran

**Sari** er provinshovudstaden i Mazandaran i det nordlege Iran, nord for fjellkjeda Elburz og sør for Kaspihavet (Mazandaransjøen). Byen har offisielt ei befolkning på rundt 263&nbsp;000, men folketalet i Sari kan vera mykje høgare enn dette. Han har eit landområde på 5089 kvadratkilometer. Namnet «Sari» kjem frå Sarouyeh, son av Farkhan den store som var konge av Tabaristan. 

Sari er eit viktig sentrum for underhaldning og sport i Iran.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Skyss-stasjon

**Skyss-stasjon** (eller mest vanleg **skysstasjon**) var ein sentralt plassert gard eller annan bygning der reisande i gamle dagar kunne få hest og kjerre for ferda vidare, i tillegg til kost og losji. Mot godtgjersle hadde skysstasjonane visse plikter som t.d. å halde nok reiseklare hestar for ferdafolk. 

Skyssvesenet i Noreg går langt attende i tid, og vart oppheva ved lov av 25. mai 1951.

## Nye skysstasjonar
I nyare tid har ein tatt å nytte ordet skysstasjon for knutepunkt for kollektivtransport. Ein slik ny skysstasjon er Lillehammer Skysstasjon som har omstiging både for buss og tog. Fagernes Skysstasjon er knutepunkt for bussruter i Valdres.

I tillegg til sjølve transporttiilbodet er det òg vanleg at skysstasjonar har enkle serveringsatader og kioskar.

## Referansar
Gilde

**Gilde** (norr. *gildi*, isl. *gjald*, 'betaling') viser til eit samanskotslag – laug – for økonomiske eller sosiale interessentar brukt i norrøn tid. Det hadde heidensk opphav, men blei i katolsk tid overtatt av kyrkja. 

*Gilde* kan òg visa til ein større fest. Ordet finst i mange stadnamn, til dømes Gildeskål i Nordland fylke og Gildeskålåkeren i Oppdal. 

## Sjå òg
* Gilde Norsk Kjøtt, eit norsk samvirkekonsern for kjøtproduksjon.

## Kjelder
* Wikipedia på bokmål og riksmål
* Ordsoge
** Nynorskordboka
** Wiktionary: Gjald
Førde (fleirtyding)

**Førde** kjem av norrønt *firði*, som er dativ av *fjǫrðr* og tyder fjord, og namnet Førde er brukt som namn på gardar inst i fjordane mange stader langs det vestre Noreg. Førde er også brukt som del av namnet på fleire fjordar, og som familienamn.

### Førde i Sogn og Fjordane
* **[[Førde]]** er namn på ein by i Sunnfjord kommune
* **[[Førde kommune|Førde]]** er namn på tidlegare kommune i Sunnfjord i Vestland
* **[[Førde i Jølster|Førde]]** er namn på ei grend i Jølster i Sunnfjord kommune
* **[[Førde lufthamn, Bringeland|Førde]]** er ei nemning om *Førde lufthamn, Bringeland* i Gaular i Sunnfjord kommune
* **[[Førdefjorden]]** er namn på ein fjord som går parallelt med Dalsfjorden i Sunnfjord, inst i fjorden ligg byen Førde
* **[[Breimsvatnet|Førdefjorden]]**, eller **Førdesfjorden**, er namnet på den søre delen av Breimsvatnet i Gloppen og Jølster kommune

### Førde i Hordaland og Rogaland
* **[[Førde i Sveio|Førde]]** er namn på ein tettstad i Sveio kommune i Sunnhordland
* **[[Førre|Førde]]**, eller **Førre** er namn på ein tettstad i Tysvær kommune på Haugalandet i Rogaland
* **[[Førresfjorden|Førdesfjorden]]** eller **Førresfjorden** er namn på ein fjord på Haugalandet i Rogaland. Grensa mellom kommunane Tysvær og Karmøy går langsetter fjorden

### Kjende berarar av familienamnet '''Førde'''

* Einar Førde, tidlegare arbeidarpartipolitikar, stortingsrepresentant og kringkastingssjef.
* Runa Karin Førde, norsk biletkunstnar.
* Jan Helge Førde, norsk jazzmusikar og komponist.

## Bakgrunnsstoff
* Søk i O. Rygh: Norske Gaardnavne
Fouad Siniora

**Fouad Siniora** () er ein libanesisk politikar som var statsminister i Libanon frå 19. juli 2005 til 9. november 2009. Han er sunni-muslim, slik statsministeren må vera etter maktfordelingsordninga i den libanesiske grunnlova.

Siniora var ein ven av den avdøde statsministeren Rafik Hariri i over 45 år. Han studerte finansfag ved det amerikanske universitetet i Beirut. På 1970-talet jobba han for Citibank og forelas på det gamle universitetet sitt, før han fekk jobb i Sentralbanken. I 1982 vart han tilsett av Hariri og hadde diverse stillingar i hans forretningsimperium. Etter at borgarkrigen i Libanon tok slutt i 1990 har han vore finansminister i fleire, frå 1992 til 1998 og igjen frå 2000 til 2004. Etter at den anti-syriske opposisjonen vann parlamentsvala i mai og juni 2005 vart Siniora spurd av president Lahoud om å danna regjering. Han gjekk då av frå formannskapet i Group Méditerranée, ei bankfgruppering kontrollert av Hariri-familien. Etter vanskelege tingingar med presidenten og ymse politiske krefter danna Siniora regjering 19. juli 2005. Det var den første regjeringa som vart danna etter den syriske tilbaketrekkinga frå Libanon, og den første som inkluderer medlemer av Hezbollah.

Fouad Siniora har sterke band til den internasjonale finansverda. Han vert rekna som ein forkjempar for frihandel. Han var hovudarkitekten bak Paris II-konferansen i november 2002, der det vart løyva 2,6 milliardar USD til Libanon. Etter at Hariri måtte gå av som statsminister i 1998 vart Siniora skulda for korrupsjon, i samband med ein konflikt mellom Hariri og president Emile Lahoud. Siniora vart frikjend for alle skuldingar av parlamentet i 2003. Med omsyn til Hezbollah har Siniora sagt at «regjeringa ser motstanden om eit naturleg og ærleg uttrykk for det libanesiske folket sin nasjonale rettar til å frigjera landet sitt og forsvara æra si mot israelsk aggresjon og trugsmål.» Regjeringa hans omfattar representantar frå alle dei større politiske rørslene i Libanon, med unntak av general Michel Aoun si Frie Patriotiske Rørsle.

Han er gift og har tre born.

## Bakgrunnsstoff
*BBC sin profil av Fouad Siniora
DS «Norge»

**DS «Norge»** var eit dampskip i passasjertrafikk mellom Noreg og USA. 28. juni 1904 gjekk det på grunn ved Rockall nord for Irland og sokk. 635 menneske omkom, av desse var 220 norske.

## Sjå og
* Hjuldampskipet «Norge»
* KS «Norge»
* Luftskipet «Norge»
* Panserskipet «Norge»

## Bakgrunnsstoff
* Per Kristian Sebak: *Katastrofeskipet «Norge»: den glemte ulykken*. 2001.
* 
* Journal of American Ethnic History Om reiarlag i Skandinavia og utvandringa
Émile Lahoud

**Émile Geamil Lahoud** () er ein libanesisk general og politikar, og var president i Libanon frå 1998 til 2007. Han er maronittisk kristen, slik presidenten skal vera etter maktfordelingsprinsippet i den libanesiske grunnlova. Presidentperioden hans tok slutt i 2004 men vart forlenga med tre år av parlamentet i 2004, etter syrisk press.

## Kjelder
Norge (fleirtyding)

**Norge** er namn på fleire norske fartøy, i tillegg til å vera bokmålsforma av Noreg:

* KS «Norge», kongeskipet til Kongen av Noreg.
* DS «Norge», passasjerskip som sokk ved Rockall 28. juni 1904.
* Luftskipet «Norge», som Roald Amundsen flaug over Nordpolen med i 1926.
* Panserskipet «Norge», panserskip senkt av tyskarane på Narvik hamn 9. april 1940.
* Hjuldampskipet «Norge» som forliste i 1855.
An-Magritt

**An-Magritt** er namnet på ein norsk romanfigur og på ein norsk film og eit norsk musikkspel. Ho er hovudpersonen i Johan Falkberget sitt firebindsverk *Nattens brød* (1940-1959). Arne Skouen laga filmen i 1969. Han bygde på fyrste bandet, og gav filmen namn etter boka. 

## Handling
I fyrste bandet av romanverket, og i filmen, veks An-Magritt opp saman med bestefaren Kiempen av di den ugifte mor hennar hoppa i fossen dagen før mora skulle stå gapestokk på Hov i Ålen. An-Magritt og køyreoksen Hovistuten køyrer malm frå gruvene rundt Røros og ned til Tamlaget smeltehytte ved Gaula. Ho vert folket sin leiar i hard arbeidskonflikt, og opplever kjærleiken saman med den tyske fagarbeidaren Johannes konstknekt. I dei tre siste banda i syklusen held An-Magritt fram som folket sin leiande personlegdom, dyrkar korn på skrinne Kiempeplassen. Dei gamle odelsbønder vert forarma av den nye kapitalisme, og An-Magritt overtek på deira vegner til slutt sjølve Hov.

## Bakgrunn
Brytninga mellom gamalt og nytt i roman og film gjenspeglar norsk sosialdemokrati på sitt ypparste, ført i pennen av ein kristen sosialist, med breiast mogleg utsyn og med kvintessensen på slutten av siste bandet, *Kjærlighets veier*, der An-Magritt langsmed ferdavegen møter ein tiggar, gjev han ein brødskalk. Tiggaren takkar: «Hun vendte ansiktet glad og lykkelig mot ham og smilte. Da så hun naglegapene i hendene hans - det var Ham.»

## Bakgrunnsstoff
* Om filmen
Bergsvein Lange

**Bergsvein Lange** var i mellomalderen ein norsk miltær og merkesmann.

Soga om birkebeinarkongen Sverre Sigurdsson skildrar korleis Bergsvein i Bergen midtsommar 1198 bar kongshærens merke beint imot baglarhæren etter at Sverre sjølv hadda befala "La oss gjera etter skikken vår att, og fara djervt på dei!" Bergsvein kom i basketak med baglarane sin merkesmann Eindride Leksa "ein stor og sterk kar". Eindride fall og Bergsvein vart såra.
Bergsvein

**Bergsvein** er eit mannsnamn. Det tyder truleg «hjelpesvein» . Namnet er mest ikkje nytta utanfor Noreg. Den fremste bæraren i mellomalder var kong Sverre Sigurdsson sin merkesmann Bergsvein Lange.
Seksualitet

**Seksualitet** viser til kjønnsleg forplanting og det som knyter seg til dette, det vil seia både det reint fysiologiske og medisinske rundt kjønnsdrift og kjønnsleg omgang (sex), men òg kjensler og ulike moralske og sosiale spørsmål som har med dette å gjera. Studie av seksualitet &mdash; som ofte blir kalla sexologi &mdash; kan dermed ha samband med mellom anna biologi, psykologi, sosiologi og teologi. 

## Bakgrunn
Seksualitet har opphav i forplantinga. Kjønnsdrifta er ein pådrivar for å få dyr av alle slag til å prøva å para seg og spreia genene sine. Men menneska, til forskjell frå mange andre dyr, har utvikla ei sterk drift som ikkje alltid har samband med forplanting. Menneske har samleie også når dei ikkje kan unnfanga liv; og også dei som er infertile har seksualdrift.

## Samfunn
På den andre sida er seksualitet likevel blitt dyrka nettopp som ein del av det å skapa nytt liv. Seksuelle symbol, som fallosar og ulike framstillingar av kvinnelege kjønnsorgan, er blitt laga og tilbedne med håp om å få betre grøde både blant plantar, dyr og menneske.

Samfunna har òg sett opp reglar for korleis ein skal handsama seksualitet. Det finst ei rekke ulike tabu og reglar som seier kvar, korleis og med kven ein kan ha sex, og korleis det kan skildrast. Endringar i desse normene kan føra til store kulturkonfliktar, til dømes rundt prostitusjon og pornografi.
Førdefjorden

**Førdefjorden** er ein fjord i kommunane Askvoll og Sunnfjord i Vestland. Fjorden går frå Stavfjorden og 37 km inn til byen Førde.

Fjorden har innløp mellom Svortevikholmen i nord og Flokeneset i sør, like aust for Svanøy. Eit lite stykke inn i fjorden stikk Hegreneset ut i fjorden. På sørsida av neset ligg Gjelsvika og grenda med Gjelsvik. På austsida av neset snur fjorden brått sørover, medan Liavika og Nordavika går inn til Redalsgrend. Ved Kvammen går fjorden gjennom det smale Ålasundet som er om lag 270 meter breitt. 

Vidare innover i fjorden er sørsida bratt og høg med fjelltoppar opp til over 1200 meter over havet. Her ligg òg isbreen Blåfonna. Innover i fjorden ligg fleire små grender på kvar side av fjorden. Nord for Blåfonna ligg Helle og litt lenger aust ligg Frammarsvik. 

Fjorden går forbi Naustdal, som ligg på nordsida av fjorden. Her munnar elva Nausta ut i fjorden. 8 km lenger inn i fjorden ligg sjølve Førde. 

I dei ytre delane av fjorden går Riksveg 611 på nordsida inn til Naustdal. Frå Naustdal og inn til Førde går Riksveg 5. På sørsida av fjorden går Riksveg 609 inn til grenda Hellevang nedanfor Blåfonna. Frå her går vegen litt inn i landet og dukkar opp ved fjorden i nærleiken av Førde.
Orgasme

**Orgasme** er målet med seksuell åtferd og kan òg skildrast som eit klimaks. Under orgasme vil ein oppleve ekstrem fysisk nyting, etterfylgt av avslapping og indre ro.
Bymål

**Bymål** er tradisjonelt sett dialekten som vert snakka i ein norsk by. 
Ein motsats er bygdemål, dialektar tala på landsbygda.
Bymål kan ofte vera knytt til eit standardmål, anten som modell for standardtalemål i eit land, eller eit skriftspråk. I Noreg var til dømes fleire bymål prega av danna daglegtale, og ligg i dag nærare bokmål enn bygdemål i same område. «Bymål» kan dermed også visa til tale som ligg nær bokmål eller riksmål.

## Døme på bymål
* Bergensk
* Oslomål
* Stavangersk

## Kjelder

*