open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rolf Lunde

**Rolf Schubarth Lunde** () var ein norsk målar og bilethoggar, fødd i Moss.

Lunde var son til ein maskinmeister som i 1900 budde og arbeidde i Stavanger. Sjølv gjekk han 1906-08 Kunst- og handverksskulen i Kristiania og var sidan elev 1921 hos Othon Friesz og 1921/22 hos bilethoggaren Antoine Bourdelle i Paris. Til sist elev ved Statens Kunstakademi 1922-23.

Etter ei studiereise i Tyskland, Storbritannia og Frankrike 1925-26 byrja Lunde å lage verk i ein grov og livaktig impresjonistisk stil. Han forma i 1927 ein statue av Ludvig Wiese og brønnskulpturane *Slaven* og *Tårnpetter*, alle tre står i Lillehammer. I Nasjonalgalleriet i Oslo finst eit portretthovudd av Einar Flagstad (1925) og *Russerinnen* (1926), dessutan ein replika av *Tårnpetter*.

Han døydde på Lillehammer.

## Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
Lutvann leir

**Lutvann leir** er ein militærleir som ligg ved Lutvann i Oslo.

I tillegg til Heimevernet sin distriktsstab, HV-02, ligg òg Forsvarets etterretningshøgskule, Etterretningstenesta, Forsvarsbygg og FLO her.

Heile leiren har felles gateadresse Lutvannsveien 60.

## Historikk
Leiren vart bygd av tyske styrkar i 1942, og i samband med frigjeringa av Noreg i 1945 overtok Milorg leiren. 
Seinare vart det ein teknisk og operativ skule for dei elektroniske sambandsmidla til luftforsvaret, både bakkebaserte og flybaserte. Teknisk radarutdanning vart òg gjennomført her. Frå 1953 heitte skulen *Flyvåpenets sambands- og radarskole* og frå 1965 *Luftforsvarets befalskole for sambands- og radarpersonell*.  Skulen vart flytt til Kjevik i 1977 og innlemma i den tekniske skulen som var der tidlegare.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lutvann leir|Lutvann leir]]» frå ,  den 11. desember 2017.*
Handball-VM 2005 for kvinner

**Verdsmeisterskapen i handball 2005 for kvinner**, den 17. i rekka, vart avvikla i tida 5. til 18. desember 2005 i St.  Petersburg i Russland. Til saman 24 land deltok i turneringa. Russland vann meisterpokalen for andre gong etter finalesiger 28-23 mot Romania.

### VM-finalen
Finalen mellom semifinalevinnarane Russland og Romania fann stad i Ispalasset i St. Petersburg framfor 10&nbsp;500 tilskodarar. Russland dominerte fyrsteomgangen og leia 17-12 ved pause. I andre omgangen kontrollerte russarane kampen inn til sluttresultatet 28-23.

Heile ti av dei **russiske** spelarane kom på skåringslista. Flest mål skåra Ljudmila Postnova med 7, vidare netta Jelena I. Poljonova 5 gongar, Ljudmila Bodnijeva, Emilija Turej og Irina Poltoratskaja 3, Natalija Sjipilova og Jana Uskova 2, Anna Kurepta, Katerina Marennikova, Jelena Sergejeva, alle 1 gong, medan Anna Karejeva, Oksana Romenskaja og målvaktene Tatjana Alizar og Marija Sidorova vart verande mållause. Irina Bliznova og Polina Vjakhireva måtte sjå finalen frå tribunen.

**Romania** sin toppskårar var Valentina Ardean Elisei med sju nettkjenningar.

Gilles Bord og Olivier Buy frå Frankrike dømde finalekampen. Dei straffa Russland med seks 2-minuttsutvisingar og Romania med fem.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2005 World Women's Handball Championship|2005 World Women's Handball Championship]]» frå ,  den 11. desember 2017.*
Ljudmila Bodnijeva

**Ljudmila Valerijevna Bodnijeva** () er ein russisk tidlegare handballspelar frå Elista i republikken Kalmykia i Russland som vart verdsmeister med Russland både i 2001 og 2005, og fekk EM-sølv i 2006. Gjennom fleire sesongar vart ho rekna som den beste linjespelaren i verda og vart i 2005 kåra til den beste spelaren i handball-VM.

Bodnijeva var aktiv på Dinamo Volgograd frå 1997 og vart russisk seriemeister med laget i tre år på rad, 1999-2001. I 2003 fekk ho kontrakt med slovenske Krim Ljubljana og spelte meisterligafinalar med Krim i 2004 og 2006, begge finalane enda med tap mot to danske lag.

Frå 2000 til 2012 deltok Bodnijeva i fire europameisterskap: 2000, -02, -04, -06, tre verdmeisterskap: 2001, 2005, 2011, og i Sommar-OL 2012 med det russiske handballandslaget. Ho sikra seg ein EM-bronse i 2000. Der etter vann ho gullmedalje både i 2001 og 2005, etter finaletriumfar mot høvesvis Noreg og Frankrike. Også i 2006 spelte ho meisterskapsfinale mot Noreg, ein EM-finale Russland tapte med 24 mot 27 mål. Bodnijeva fekk linjespelarplassen på All-Star-laget i samtlege fire EM i tida 2000-06, såvel som i VM 2001 og 2005. I den sistnemnde meisterskapen vart ho jamvel kåra til beste spelar i meisterskapen.

Bodnijeva la opp i 2013, etter ti år i Krim Ljubljana.
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Lioudmila Bodnieva|Lioudmila Bodnieva]]» frå ,  den 11. desember 2017.*
Hugo Lous Mohr

**Hugo Lous Mohr** () var ein norsk målar, fødd i Mandal. Han er særleg kjend for sine veggmåleri.

Mohr studerte kunstmåling hos Henrik Sørensen frå 1916 til 1918. Deretter gjorde han studiar i Frankrike, Italia, Spania og Nederland. I 1923-24 utsmykka han Johanneskyrkjas menighetshus i Bergen med freskomåleri. Eit lite tiår seinare, 1932, laga han freskane på korveggen i den nybygde Volds-kyrkja. Sidan arbeidde han 1936-50 med å dekorere himlingane i Oslo domkyrkje, desse takmåleria vert rekna for hovudverket hans.

Mohr måla også uttrykksfulle portrett og særprega landskapsbilete. Nasjonalgalleriet har eit portrett av sonen Bjart, og landskapa *Frosset Fjell* og *Skjærgård*. Eitt av måleria hans, *Kornskrud*, var motiv på 50-kroner-setelen i 1948-66-serien frå Noregs Bank.

Frå 1952 hadde Mohr Statens kunstnarløn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hugo Lous Mohr|Hugo Lous Mohr]]» frå ,  den 11. desember 2017.*
Marianne Synnes

**Marianne Synnes** () er ein norsk molekylærbiolog, skuleleiar og politikar frå Vigra, busett i Ålesund. Tingbolken 2017-21 representerer ho Møre og Romsdal og partiet Høgre på Stortinget.

Synnes er utdanna bioingeniør frå Østfold ingeniørhøgskole i 1993. Ei tid var ho forskingsteknikar på Radiumhospitalet i Oslo. I 1996 tok ho hovudfag i cellebiologi ved Universitetet i Oslo og NTNU i Trondheim. Seks år seinare vart ho dr.scient. i molekylær cellebiologi med avhandlinga 'Control of the G1/S transition in fission yeast'. Der etter arbeidde ho som prosjektleiar ved Møreforsking i Ålesund i tre år, til ho vart fyrsteamanuensis ved Avdeling for helsefag på Høgskolen i Ålesund. Frå 2011 til -16 var ho rektor ved Høgskolen i Ålesund og i 2016-17 viserektor ved NTNU, etter Høgskolen i Ålesund vart lagd inn under NTNU.

Synnes er 2015-19 styreleiar i Senter for internasjonalisering av utdanning og er styremedlem i Norges forskningsråd.

Til stortingsvalet 2017 var Synnes partiet Høgre sin andrekandidat i Møre og Romsdal og ho er perioden 2017-21 ein av ni stortingsrepresentantar frå fylket.

## Kjelder
*Sunnmørsposten av 16. september 2017
LORAN

**LORAN** (engelsk **LO**NG **RA**nge **N**avigation) er eit radionavigasjonssystem som brukar lågfrekvente radiosignal frå tre eller fleire stasjonar for å finna posisjonen til eit fartøy eller fly. 

Prinsippet byggjer på same måte som GPS, der posisjonen vert funnen ved å ta tidsdifferansen frå tida eit signal vart sendt ut, til signalet vert motteke.

Den noverande versjonen av LORAN som primært vert brukt er kalla LORAN-C, som opererer på lågfrekvensbandet mellom 90 og 110 kHz. Bølgjelengdene er frå ca. 2,7 til 3,3 km. Ei effektiv halvbølgjedipolantenne må vera halvparten så lang. 

Mange nasjonar, inkludert USA, Japan, Noreg og Russland har hatt LORAN-stasjonar i drift. LORAN vert nytta mindre i moderne tid, mykje grunna den store auken av GPS i den seinare tida. Men LORAN har òg fått ei viktig rolle som backupsystem etter kvart som veikskapar i satellittbasert navigasjon har vorte betre forstått. Dei langbølgja radiosignala kan takast imot under vatn og er difor nyttige for undervassbåtar.

Liste over LORAN-C sendarar. Stasjonar med antennetårn høgare enn 300 m (984 ft) er vist i **feit** skrift:

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:LORAN|LORAN]]» frå ,  den 11. desember 2017.*
Luftforsvarets stasjon Vardø

**Stasjonen til luftforsvaret Vardø** var ein kontroll- og varslingsstasjon som vart oppretta på Vårberget i Vardø i mars 1952. Då stasjonen vart nedlagd i 1994 var han den austlegaste avdelinga i Luftforsvaret. Stasjonen var ikkje NATO-finansiert som ein del av Nadge-systemet, men rapporterte flytokt inn i dette systemet. 

Nedlegginga kom som ei følgje av at FENRIS-systemet automatiserte den operative drifta, og anlegget vart omgjort til eit radarhovud under Stasjonen til luftforsvaret Sørreisa.  Stasjonen var medan han var i drift oppdelt i tre avdelingar, operasjonsskvadronen, teknisk skvadron og administrasjonsskvadronen, som kvar var leidd av ein major.

Mottoet til stasjonen var *«Vakt mot øst»*, og det militære kallesignalet var «Osborne».
Leiravisa *Stormposten*, grunnlagt av flysoldat Jon Skolmen, kom ut frå 1962.

## Stasjonssjefar

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Luftforsvarets stasjon Vardø|Luftforsvarets stasjon Vardø]]» frå ,  den 11. desember 2017.*
Taktiske atomvåpen

**Taktiske atomvåpen** er nemninga på kjernefysiske våpen som med lita sprengkraft berre vil vera i stand til å øydeleggja eit mindre område. Dei vil i tilfelle ein militær konflikt berre nyttast mot militære mål i nærleiken av eigne eller allierte styrkar.

Døme på nytte av taktiske kjernevåpen kan vera angrep mot større samlingar av pansra personellkøyretøy eller marinefartøy. Som våpenberarar kan ein nytta rakett, missil, torpedo, granat eller bombe.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Taktiske atomvåpen|Taktiske atomvåpen]]» frå ,  den 11. desember 2017.*
Forsvarets stasjon Vardø

**Forsvarets stasjon Vardø** på Vårberget i Vardø er ein av den norske Etterretningstenesta sine stasjonar i Finnmark. Stasjonens har som hovudoppgåve å operere Globus-radarane som kartlegg bevegelser i luftrommet over Barentshavet og norske interesseområde i nord. Radaren Globus II har òg samla inn informasjon om aktivitet i verdensrommet sidan 2000, men andre har vore aktive sidan 1950-talet. Nokre vardøværingar har klaga på manglande informasjon frå etterretningstenesta.

## Sjå òg
*Luftforsvarets stasjon Vardø

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Forsvarets stasjon Vardø|Forsvarets stasjon Vardø]]» frå ,  den 11. desember 2017.*
Kronvasall

**Kronvasall** er ein person som fekk lena sine direkte frå ein keisar eller konge. Kronvasall og vasall må ikkje blandast.
Handball-VM 2003 for kvinner

**Verdsmeisterskapen i handball 2003 for kvinner**, den 16. i rekka, vart avvikla i tida 2. til 14. desember 2003 i Kroatia. Til saman 24 land deltok i turneringa. Frankrike vann meisterpokalen etter finalesiger 32-29 mot Ungarn. VM-triumfen var den fyrste for det franske kvinnelandslaget. 

### VM-finalen
Finalen mellom semifinalevinnarane Frankrike og Ungarn fann stad i Dom sportova i Zagreb framfor 9&nbsp;000 tilskodarar. Ungarn leia gjennom så å seie heile den fyrsteomgangen og ved pause stod det 11-8. Utover i andre omgangen auka ungararane leiinga til 25-18 og etter 55 minuttars spel leia dei framleis med seks mål. Siste fem minuttane av andreomgang fall det ungarske laget derimot heilt saman og Frankrike klarte utlikne til 28-28 på straffekast i ordinær tids siste sekund. I dei rotete ekstraomgangane var Frankrike best og laget sikra seg pokalen med 32 mål mot 29 for Ungarn.

Ti av dei franske verdsmeistrane kom på skåringslista. Mélinda Jacques skåra 5 mål,  Stéphanie Cano, Myriam Korfanty, Leila Lejeune, Véronique Rolland, Raphaëlle Tervel, alle saman med 4 mål, Estelle Vogein 3, Nodjialem Myaro 2, Sandrine Delerce og Isabelle Wendling 1. I mål stod Valérie Nicolas ein god kamp og ho vart kåra til meisterskapens beste spelar.
 
Bojana Radulovics var kampens dominerande spelar og stod for heile 13 av dei 29 ungarske nettkjenningane.

Islendingane Stefan Arnaldsson og Gunnar Vidarsson dømde finalekampen. Dei straffa Frankrike med seks 2-minuttsutvisingar og Ungarn med åtte. På begge laga fekk ein spelar raudt kort.

## Kjelder
*ihf.info
*nrk.no
Valérie Nicolas

**Valérie Nicolas** () er ein fransk tidlegare handballspelar frå Lampaul-Guimiliau som vart verdsmeister med Frankrike i 2003 og vann VM-sølv 1999 og EM-bronse i 2002 og 2006. Målvakta vann òg Meisterligaen 2006 med danske Viborg HK.

Nicolas spelte 1993-95 på Gagny Paris og 1997-2003 på ES Besançon, med sistnemnde vann ho tre franske seriemeisterskap og like mange nasjonale cuptriumfar. I 2003 tok ho steget over til dansk klubbhandball og gjorde teneste i Viborg HK til 2007, medan ho 2007/08-sesongen spelte på Ikast/Bording. Med Viborg vart ho dansk seriemeister 2004 og 2006, vinnar av EHF-cupen i 2004 og Meisterligaen 2006. I tida 2008-12 var ho aktiv i franskeNice.

Nicolas debuterte på Frankrike sitt landslag i 1995 og spelte 245 landskampar opp til 2008. Ho markerte seg fyrste gongen då Frankrike overraska vertslandet Noreg under VM-finalen 1999 på Lillehammer, der Noreg måtte han ekstraomgangar for å vinne pokalen. Tre år seinare tok Nicolas og Frankrike bronse under EM 2002. Året etter spelte Nicolas ei avgjerande rolle då Frankrike snytte Ungarn for VM-gullet. Etter å ha lege under heile finalekampen i Zagreb, makta Frankrike å sikre seg ekstraomgangar, to ekstraomgangar der Nicolas «stengde» målet og Frankrike vann VM-pokalen med 32 mot 29 mål. Nicolas vart då kåra til beste målvakt i meisterskapen, ein pris ho fekk også i VM 2007. Før den tid var ho i 2006 med å vinne si andre bronsemedalje i eit handball-EM. I alt deltok ho i seks verdsmeisterskap, tre europameisterskap og like mange sommarleikar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Valérie Nicolas|Valérie Nicolas]]» frå ,  den 12. desember 2017.*
Krinoline

**Krinoline** er eit avstiva underskjørt for kvinner frå 1800-talet, typisk med form som eit klokkeforma stativ. 
Krinolinen oppstod på 1820-talet og var i bruk til byrjinga av 1870-åra. Motedrakten som blei boren over underskjørtet blei kalla krinoline-kjole eller berre krinoline.

## Ordsoge

Ordet *krinoline* kjem frå fransk *crinoline* og italiensk *crinolino*, som igjen er danna av dei latinske orda *crinis*, 'hår', og *linum*, 'lin'.

«Krinoline» kan også visa til eit konisk forma understell eller berestativ til mindre kanonar. 

## Historie

Dei første krinolinane var laga av lerretstoff med innvevd hestehår og renning av lin. Typen er kjend frå ca. 1839. Seinare brukte ein andre stive materiale, som kvalbein, grasrøyr, guttaperka, naturgummi og stål. 

Den populære stålkrinolinen blei introdusert i 1856. Denne var laga av stålringar som blei haldne saman av band og hadde smalnande diameter opp mot midja. R.C. Milliet tok patent på denne typen i Frankrike i april dette året, og i Storbritannia nokre månader seinare. Snart blei slike krinolinar masseprodusert i titusental, og brukt av kvinner frå alle samfunnslag over heile den vestlege verda.

På sitt vidaste kunne krinolinar vera opptil 5,5 meter i omkrins. Frå andre halvdel av 1860-talet byrja krinolinar å bli mindre att, og frå byrjinga av 1870-talet blei dei erstatta av mindre krinolettar og turnyrar (kø eller bakstuss).

## Seinare bruk
Krinoline-silhuetten er blitt brukt att fleire gonger på 1900-talet, særleg seint på 1940-talet som følgje av Christian Dior si innføring av «New Look» i 1947. På midten av 1980-talet laga Vivienne Westwood ein såkalla *mini-crini*, ein kort krinoline som hadde stor innverknad på åttitalsmoten. Designerar som John Galliano og Alexander McQueen utmerka seg med oppdaterte krinolinekreasjonar. Krinolinar har også vore i bruk for ball- og brudekjolar frå 1980-talet og godt innpå 2000-talet.

## Sjå òg
* Fiskebeinsskjørt, skjørt som er stiva med fiskebein 
* Vertugade (vertugadin, vertugale), klokke- eller traktforma fiskebeinsskjørt eller vattert hoftekrans frå 1500-talet
* Panier, breie fiskebeinsskjørt på 1700-talet
* Tournure (også kalla kø), pute eller stålstativ for å gje damedrakten større bakdel, 1870- til 1890-talet
* Korsett, stramt snøreliv eller livstykke med spilar

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Krinoline|Krinoline]]» frå , og «[[:en:Crinoline|Crinoline]]» frå  den 12. desember 2017.*
Natalija Morskova

**Natalija Gennadijevna Morskova**, fødd Kirtsjik, () er ein sovjetisk-spansk tidlegare handballspelar frå Rostov-na-Donu i Russland som vart verdsmeister med Sovjetunionen i 1986 og 1990 og vann OL-bronse både i 1988 og 1992.

Morskova var ein hardtskytande rykkromspelar som var aktiv i heimlege Rostselsmasj Rostov frå 1983 til 1991, eit lag som vann Cupvinnarcupenn 1990 og vart sovjetmeister i 1990 og 1991. Ho flytta i 1991 til Spania og spelte dei neste 14 år på Mar Valencia. Med Mar Valencia vann ho Meisterligaen 1997 og 11 nasjonale seriemeistertitlar og 9 cupmeisterskap med.

Morskova deltok på Sovjetunionen sitt landslag under VM 1986, OL 1988, VM 1990, OL 1992 og VM 1993. Både i 1986 og 1990 gjekk landet heilt til topps i turneringa, medan det tok bronse både i Sommar-OL 1988 i Seoul og Sommar-OL 1992 i Barcelona.  Morskova fekk plass på All Star-laget i VM 1986 og OL 1992. I 1998 vart ho spansk statsborgar og representerte Spania i 49 landskampar fram til 2002, ho skåra då i alt 396 mål, nokre av dei i Handball-VM 2001.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Natalia Morskova|Natalia Morskova]]» frå ,  den 13. desember 2017.*  
 
*
Strategiske atomvåpen

**Strategiske atomvåpen** er nemninga på atomsprenghoder som er så kraftige at dei vil kunna øydeleggja heile byar eller store område der fiendtlige styrkar oppheld seg. Strategiske våpen kan i motsetnad til taktiske atomvåpen nå mål over alt i verda, ofte ved hjelp av interkontinentale missil, men dei kan òg berast av større bombefly. Desse strategiske atomvåpena var under den kalde krigen viktige for atomvåpenbalansen mellom USA og Sovjetunionen, sidan dei utgjorde den avgjerande avskrekkingseffekt som var grunnføresetnaden for interessa i begge land i å unngå ein atomkrig. Ein slik krig ville utsletta begge land og gjera stor skade på område og alt liv i andre land.

## Sjå òg
* Strategisk våpen
* Taktisk våpen
Pavel Felgenhauer

**Pavel Eugenievich Felgenhauer** () er ein russisk militær analytiker, kjend for sina publikasjonar om den politiske og militære leiinga i Russland.

## Biografi
Felgenhauer vart fødd i 1951 i Moskva i dåverande Sovjetunionen. Han vart utdanna ved Statsuniversitetet i Moskva, der han gjekk ut som biolog i 1975. Han fungerte som forskar og seniorforskar ved det sovjetiske vitskapsakademiet (Moskva) og fekk sin "Kandidat of Graden til" science i biologi frå Akademiet i 1988. Han er basert i Moskva.

Felgenhauer har publisert ein rekkje artiklar om emne som arbeider med russisk utanriks-og forsvar politikk, militær doktrine, traden til arm, militær-industrielle kompleks og så vidare. Frå januar 1991 til januar 1993 vart han assosiert med *Nezavisimaya Gazeta*, Moskva, som militær analytiker og korrespondent. Frå februar 1993 til September 1999 var Felgenhauer  medlem av redaksjonen og dagleg defense-korrespondent for ei dagleg Moskva-avis *Segodnya.* Frå Mai 1994 til oktober 2005 publiserte Felgenhauer  ei fast spalte i forsvar i det engelske språket lokale dagleg *Moscow Timest.* I juli 2006, etter å vera meir enn seks år ein uavhengig forsvar analytiker, Felgenhauer slutta seg til personalet  *Novaja Gazeta.* Felgenhauer held fram å gje regelmessige kommentarar på Russlands militære som er knytt til mange andre lokale og internasjonale medium, organisasjonar, mellom anna "The Jamestown Foundation".

## Spådomar
Felgenhauer spådde i juni 2008 at Vladimir Putin ville starta ein krig mot Georgia i Abkhasia og Sør-Ossetia angiveleg i slutten av August 2008.
Felgenhauer skildra gjenerobringa av Sør-Ossetia frå Georgia som eit russisk logistisk mareritt, og hevda at Russland ville møta ein langvarig og vanskeleg krig mot Georgia.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pavel Felgenhauer|Pavel Felgenhauer]]» frå ,  den 13. desember 2017.*
Laila Schou Nilsen

**Laila Schou Nilsen** () var ein norsk idrettsutøvar og næringsdrivar frå Oslo. I tida frå 1935 til 1961 vann ho i alt 101 gullmedaljar i norske meisterskap, 85 av dei i tennis.

Nilsen var den dominerande utøvaren i norsk kvinneidretts barndom. Etter andreplass i noregsmeisterskapen på skeiser 1934, vart ho norsk skeisemeister i 1935, 1937, 1939 og 1940. Både i 1937 og 1938 vart ho verdsmeister på skeiser, i Davos i 1937 etter å ha sett versrekordar på alle fire distansane: 46,4 på 500 m, 1.38,8 på 1000 m, 5.29,6 på 3000 m og 9.28,3 på 5000. Like etter sette ho òg verdsrekord på 1500 m tida 2.38,1. Verdsrekorden på 500 m kom til å gjelde i 18 år.

I 1936 stod alpine greiner på OL-programmet for fyrste gong. Under vinterleikane i Garmisch-Partenkirchen gjaldt kombinasjonen utfor/slalåm, der Nilsen leia etter utforrennet og kneip bronsemedaljen i øvinga. To år seinare vann ho den opne sveitsiske meisterskapen i utfor. Vinteren 1939 vart den fyrste norske meisterskapen i alpint arrangert og Nilsen rann inn til siger i både slalåm og utfor. Same sesongen vann ho utfor og kombinasjonen i Årebragden og slalåmtevlinga i Galdhøpiggrennet. I 1940 vann ho både NM i utfor og slalåm og kombinasjon i Galdhøpiggrennet. Etter verdskrigen vart ho norsk meister i utfor såvel som kombinasjon i 1946 og 1948, og i slalåm i 1947 og 1948.

Nilsen var i 20 år Norges beste kvinnelege tennisspelar. Ho vann sitt fyrste norske tennisgull i 1937 og det siste i 1961. I single-øvinga vann ho 23 NM-titlar. Elles sanka ho 28 gull i doble, 23 i mixed double og dessutan nokre lagmeisterskap.
    
I handballens fyrste år spelte Nilsen på Grefsen IL, eit lag som vann fire norske meisterskap i åra frå 1946 til 1951.

Tennisspelaren Nilsen var etter tur medlem i Grefsen Tennisklubb, Oslo Tennisklub og Njård. I alpine greiner og handball representerte ho Grefsen IL, med ho på skeisebana gjekk i Oslo Skøiteklub sine drakter.

Nilsen var i si tid styremedlem i Norges Idrettsforbund, nestformann 1969-7?. Ho vart tildelt Egebergs ærespris.

## Kjelder

*Magnus Breili: *Sport i navn og tall*. Oslo 1971
*Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
Handball-VM 1990 for kvinner

**Verdsmeisterskapen i handball 1990** for kvinner, den 10. i rekka, vart avvikla i tida 24. november til 4. desember 1990 i Sør-Korea. Til saman 16 land deltok i turneringa. Sovjetunionen sikra seg meisterpokalen for tredje gong då laget vann finalen mot Jugoslavia 24 mål mot 22.

### VM-finalen
Finalen mellom dei to gruppevinnarane i hovudrunda, Jugoslavia og Sovjetunionen, vart spelt i Seoul. Det sovjetiske mannskapet tok kommandoen i kampen og halvvegs i fyrste omgangen leia laget 8-4, ved pause stod det 14-9 til Sovjetunionen. Sovjet-kvinnene kontrollerte kampen utover i andre omgangen til det stod 19-14 på måltavla. Berre seks minuttar seinare hadde Jugoslavia redusert til 19-20. Dei siste 14 minuttane vart målfattige. Sovjet auka til tre måls leiing og vann til sist med siffera 24-22.

**Sovjetunionen** sin fyrstesjuar bestod av målvakta Svetlana Bogdanova, rykkromspelarane (frå høgre) Svetlana Vydrina 10 mål, Galina Onoprijenko 1 mål og Natalija Morskova 7 mål, kantspelarane Marina Bazanova og Olena Nemasjkalo og linjespelaren Svetlana Prjakhina, alle desse tre stod for 2 nettkjenningar kvar.

**Jugoslavia** sine mål vart sett inn av kapteinen Svetlana Kitić og Maja Bulatović, begge 6 mål, Dragana Pešić 5 mål, Svetlana Antić 3 mål og Stanica Gole 2 mål.

Ole Christensen og Peter Jørgensen frå Danmark var finaledommarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Championnat du monde de handball féminin 1990|Championnat du monde de handball féminin 1990]]» frå ,  den 13. desember 2017.*  
 
*ladiesofhandball

## Bakgrunnsstoff
* VM-finalen 1990
Sigurd Brinch

**Sigurd Christian Brinch** () var ein norsk næringsdrivar og politikar frå Oslo, busett i Arendal. Han representerte partiet Høgre på Stortinget frå 1934 til -45.

Far hans, Johan Hønen, var overbanemeister i Hovudjarnbanene. Sjølv tok han eksamen ved Aars og Voss skole i hovudstaden i 1892 og der etter ved Chalmerska Institutet i Göteborg i 1896. Same året fekk han jobb i Hovudjarnbanen, seinare arbeidde han på Kykkelsrudanlegget til 1900. Åra 1900-06 var «assistent engineer» i Natal Government Railways i Natal og Zululand. Han vende då heim til Noreg og var byggeleiar på ulike vasskraftanlegg; Tyssefallene 1906-09, Lifossen i Telemark 1909-12 og Bøylefoss 1912-14. Frå 1912 var Brinch administrerande direktør i Arendals Fossekompani.

Brinch var bystyremedlem i Arendal frå 1928 til 1945, meste tida med plass i formannskapet. Hausten 1933 vart han vald til stortingsmann frå kjøpstadene i Telemark og Aust-Agder, attvald i 1936. Alle sesjonane på Stortinget var han sekretær i Skog- og vassdragskomiteen. Den 9. april 1942 vart han fengsla og skulda for sabotasje, då okkupasjonsmakta meinte han hadde skulda for at det var lite vatn i vassdraget. Han vart sett fri etter ei vekes tid. I 1945 møtte han ikkje på Stortinget og vart erstatta av Erling Johansen.

Brinch var styreformann i Arendals Vassdrags Brukseierforening frå 1915 og medlem i Norekomiteen av 1917.

## Kjelder
*
Svartefredag

**Black Friday**, **svart fredag** eller **svartfredag** er ein årleg handledag som finn stad dagen etter thanksgiving i USA. Dagen er den tradisjonelle byrjinga på julehandelen, og mange utsalsstader vert ofte så opna tidleg om natta og tilbyr ei rekkje salsvarer, ofte avgrensa i mengd eller tidsrom. Sidan thanksgiving i USA alltid fell på den fjerde torsdagen i november, vil Black Friday finna stad på ein fredag mellom 23. og 29. november.

«Black Friday» er eit uttrykk som har vorte nytta i mange samanhengar. Som handelsdag har det amerikansk opphav og går attende til 1800-talet, der det i USA vart assosiert med finanskrisa i 1869.  Den eldste kjende bruken av «Black Friday» var ein handledag som kom etter thanksgiving ('Takkedagen', då amerikanarar likevel hadde fri) som skjedde den 1. desember 1961 i ei utgåve av avisa *The Shortsville-Manchester Enterprise* (Shortsville, New York). I denne artikkelen vert det referert  til ein bruk av omgrepet av politiet i Rochester i New York.

Det har òg vorte hevda at «Black Friday» skildrar at handelen denne dagen bidreg til at mange butikkar igjen går med overskot – og dermed går frå raude til svarte tal i rekneskapen.  Dagen er òg ein viktig indikator på korleis julehandelen kjem til å verta; han fungerer som eit barometer på viljen til folk til å bruka pengar.

Språkrådet har foreslått «svartfredag» eller «svartefredag» for bruk på norsk.

## I Noreg
Den 26. november 2010 vart shoppingfenomenet «Black Friday» for første gong brukt i Noreg, då Norwegian Outlet i Vestby introduserte handledagen. Komplett.no var den første nettbutikken i Noreg som arrangerte Black Friday, òg i 2010. Eit av dei første norske media som kasta seg på fenomenet kommersielt var Nettavisen, som lenkja til amerikanske nettbutikkar i 2004. Dei seinaste årane har avisa følgt sala i Noreg og USA direkte.

## Sjå òg
* Cyber Monday
* Black Friday, demonstrasjonar 18. november 1910 av rundt 300 suffragetter utanfor Underhuset i London andsynes kvinneleg røysterett.
* Svarte fredag (1978), masseprotestar 8. september 1978 i Teheran i Iran. Fleire hundre vart drepne.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Black Friday (shopping)|Black Friday (shopping)]]» frå ,  den 14. desember 2017.*
Handball-VM 1986 for kvinner

**Verdsmeisterskapen i handball 1986** for kvinner, den 10. i rekka, vart avvikla i tida 24. november til 4. desember 1986 i Nederland. Til saman 16 land deltok i turneringa. Sovjetunionen sikra seg meisterpokalen for andre gong då laget vann finalen mot Tsjekkoslovakia med 30 mål mot 22. Noregs lag overraska stort og vann bronsemedaljen, den aller fyrste til eit norsk handballag i ein internasjonal meisterskap. Meisterskapen innleia ein over 30 år lang periode der Noregs kvinnelandslag i handball har høyrt med mellom verdas aller beste landslag.

### VM-finalen
Finalen mellom dei to gruppevinnarane i hovudrunda, Sovjetunionen og Tjekkoslovakia, vart spelt i Rotterdam. Ved pause leia Sovjetunionen 15-12. Utover i andre omgangen drog det sovjetiske laget ifrå og vann ein klar åttemålssiger, 30-22. Vinnarlaget sine mål kom ved Natalija Kirtsjik som fann nettmauskane 14 gongar, halvparten på straffekast, og elles netta Larissa Karlova 5 og Olga Semjonova 4 mål, kantspelarane Marina Bazanova og Olena Nemasjkalo skåra 3 gongar kvar, medan spelstyrar Zinajida Turtsjyna skåra 1 mål.

Mária Ďurišinová vart Tsjekkoslovakias toppskårar med 9 finalemål.

Sovjetunionen måtte tole fire 2-minuttsutvisingar, Tsjekkoslovakia tre.

### Bronsefinalen
Noreg spelte for fyrste gong om medalje i ein internasjonal meisterskap og møtte Aust-Tyskland til dyst om bronsemedaljane. Etter ein forrykande fyrsteomgang leia dei norske kvinnene med heile seks mål, 14-8. Utover i andre omgangen minka leiinga, men sigeren i bronsekampen var aldri verkeleg truga og med 23-19 stod dei norske spelarane att med høgst overraskande bronsemedaljar. 

Flest mål for Noreg skåra rykkromspelarane Ingrid Steen og Cathrine Svendsen med 4 nettkjenningar kvar. Elles skåra kapteinen Hanne Hegh, Trine Haltvik og Kristin Midthun 3 gongar, medan Anne Migliosi og Heidi Sundal stod for 2 mål kvar og Kjerstin Andersen stod framifrå godt i mål. Dei andre norske bronsefinalistane var Karin Pettersen, Karin Singstad, Kristin Eide og målvakta Unni Birkrem. Åse Birkrem, Hanne Hogness og ei skadd målvakt, Linn Siri Jensen, var med i VM-troppa, men måtte sjå kampen frå tribunen.

## Kjelder
* todor66
Marina Bazanova

**Marina Viktorovna Bazanova** () var ein ukrainsk handballspelar frå Kiev som vart trefaldig verdsmeister med Sovjetunionen i tida 1982-90 og frå 1981 til -88 vann meisterligaen seks gongar med Spartak Kiev.

Bazanova var høgre kantspelar på både Sovjetunionen sitt landslag og på Spartak Kiev i over ti år. I 1981 var ho med å vinne Meisterligaen 1981 og året etter vart ho verdsmeister fyrste gongen då det sovjetiske landslaget vann VM-finalen mot vertslandet Ungarn. Sidan forsvarte Sovjetunionen og Bazanova VM-tittelen i 1986 såvel som i 1990. Meisterligapokal nummer to tok ho og Spartak Kiev i 1983, medan laget åra 1985-88 sopa med seg alle fire pokalane i meisterligaen. Bazanova deltok i Sommar-OL 1988 og 1992, der ho var med å vinne bronsemedalje i begge leikane, i Barcelona 1992 etter å ha tapt semifinalen mot Noreg med eitt mål. Nett i Barcelona fekk ho plass på All-Star-laget.

Ho døydde i Bremen i Tyskland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Marina Bazanova|Marina Bazanova]]» frå ,  den 14. desember 2017.*  
 
*
Pedal

**Pedal** (av latin *pede*, 'fot') er ei innretning ein bruker til å overføra, utløysa eller stogga ei rørsle ved hjelp av foten. Ein kan bruka pedalar på syklar, bil, maskinar som rokk, symaskin, treskemaskin og slipestein, og på nokre musikkinstrument.

## Galleri

Fil:A Tioga brand ('Beartrap' model) bicycle pedal.jpg|Sykkelpedal
Fil:Punt-pedalo.jpg|Pedaldriven båt
Fil:SIFA-Pedal.jpg|Daudmannspedal (nødbremse) på eit tysk tog
Fil:Weissenau Holzhey-Orgel Pedal.jpg|Orgelpedalar
Fil:Expo Pink Floyd - David Gilmour's old effect pedal.jpg|Effektpedal for el-gitar
Fil:2006-07-06 dw5000 2.jpg|Basstrommepedal


## Kjelder

*
Richmond i Virginia

**Richmond** er delstatshovudstaden i Virginia i USA.

Staden var ein viktig landsby for innfødde powhatanfolk, og blei folkesett ei kort tid av engelske kolonistar frå Jamestown frå 1609 til 1611. Richmond blei grunnlagd som by i 1737. I 1780 fekk han status som hovudstad for kolonien Virginia.

Under den amerikanske borgarkrigen gjekk Virginia ut av unionen og slutta seg til Sørstatskonføderasjonen. Richmond blei då hovudstad i konføderasjonen. Byen blei teken av Nordstatshæren i byrjinga av april 1865. Mykje av byen blei øydelagd, men han blei raskt bygd opp att etter at borgarkrigen var over.

## Parkar

Byen har eit av dei eldste kommunale parksystema i landet. Byrådet stemte for å kjøpa  land i  1851, som no er kjent som Monroe Park. Monroe Park ligg ved sida av Virginia Commonwealth University-campusen, og er ein av over 40 parkar som til saman dekkjer over .

Fleire av parkane ligg langs James-elva, og James River Parks System har stiar for gåturar, sykling og naturopplevingar. 
Det ligg også parkar på to større elveøyar i James-elva, Belle Isle og Brown's Island. Belle Isle, den største, omfatta tidlegare ein powhatan-landsby, ein veddeløpsbane i kolonitida og ein fangeleir under borgarkrigstida. Det er fleire restar att etter fangeleiren.

To andre større parkar langs elva er Byrd Park og Maymont, i nærleiken av Fan District. Byrd Park er prega av eit minnesmerke etter fyrste verdskrigen, ein carillon frå 1926. Naboparken Maymont har formelle hagar, utstillingar av innfødde plantar og eit natursenter.

Lewis Ginter Botanical Garden ligg i nabofylket Henrico County. Dette er ein botanisk hage for delstaten.

## Utdanning

Det finst fleire institusjonar for høgare utdanning i Richmond-området, mellom anna det offentlege Virginia Commonwealth University og dei private University of Richmond, Virginia Union University, South University–Richmond, Union Theological Seminary & Presbyterian School of Christian Education og Baptist Theological Seminary in Richmond.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Richmond (Virginia)|Richmond (Virginia)]]» frå ,  den 14. desember 2017.*  


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Richmond, Virginia|Richmond, Virginia]]» frå ,  den 1. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Færder kommune

**Færder** er ein øykommune i Vestfold fylke, skipa 1. januar 2018 etter samanslåing av kommunane Tjøme og Nøtterøy. Den nye kommunen vart skipa etter kongeleg resolusjon frå Kommunal- og moderniseringsdepartementet av 18. mars 2016.

Første ordføraren i Færder kommune var Roar Jonstang.

## Folk frå Færder
*Trygve Bratteli (1910–1984), politikar (Ap), statsminister (Nøtterøy)
*Jan Peder Syse (1930–1997), politikar (H), statsminister (Nøtterøy)
*Jørn Magdahl, politikar, tidlegare landsleiar for RV (Nøtterøy)
*Emma Ellingsen, modell, kjend for videoklipp på Youtube (Nøtterøy)

### Liste over ordførarar
*Roar Jonstang, staden sin første ordførar
*2019–2023: Jon Sanness Andersen
*2023– :Tom Mello

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Samtale

**Samtale** er ein kommunikasjon med ord, der to eller fleire personar talar saman.
Samtalar er viktig for at menneske skal forstå kvarandre, og at vi skal få skildra kva vi tenkjer og følar.

## Ulike typar samtalar
* **[[Dialog]]** – der kvar av partane i tillegg til å formidla eigen bodskap, synspunkt, tankar og kjensler, lyttar til motparten. Dialogen er karakterisert ved at ein i utgangspunktet har ein prinsipiell vilje til å la seg påverka av kva motparten seier og la seg forandra av den motparten seier.
* **Debatt** – ei form for verbal brytekamp eller slåsskamp der målet er å vinna tilslutninga til tilhøyrarane til eiga overtyding.
* **Diskusjon** – ein samtale der målet i alle fall til dels er å få fram sit eige syn på ei sak best mogleg og vinna tilslutninga til motstandaren til eller underkasting under denne
* **Krangel** – ein kjensleladd diskusjon som involverer kjensler av motvilje mot motparten og synspunkta til motparten. Samanlikna med diskusjonen dominerer dei emosjonelle elementa i ein krangel.
* **Småprat** – der samtaleemnet ikkje naudsynleg er viktig, men der fellesskapet, relasjonen, samværet og kontakten eller kontaktsøkningen mellom dei samtalande partane er sjølve funksjonen og føremålet med samtalen. Typiske tema er i norsk samanheng *vore* eller når bussen kjem.
* **Fortruleg samtale** – til dømes mellom nære vener, eller mellom ein psykiater/terapeut/lege og ein klient eller mellom prest/sjelesørger og den sjelesorgsøkande. 
* **Minglesamtale** er «samtalar mellom menneske som ikkje kjenner kvarandre spesielt godt, og emna ein snakk om påverkast av dette».
* **Pinglesamtale** er «samtalar mellom menneske der ein av partane er redd den andre parten».

## Samtalekunst i antikken og i den etterefølgende europeiske tradisjon
I den akademiske tradisjonen i den vestlege verda, med røter antikken sin Hellas, har samtalekunst vorte rekna som ein av dei sju frie kunstar, ved sida av blant annan retorikk. Medan *retorikk* dreiarar seg om talekunst og veltalenhet, handlar samtalekunsten – *[[Dialektikk|dialektikken]]* om å føra dialogar. Dialogen har ein annan funksjon og føremål ein den retoriske talen, og retorikk og dialektikk (samtalekunst) er såleis to ulike ting.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Samtale|Samtale]]» frå ,  den 13. desember 2017.*
Kalifornianise

**Kalifornianise** (*Phocoena sinus*) er ei nise som berre finst i Californiabukta. Ho er kritisk utryddingstruga.

## Kjelder
* 
*
Handball-EM 2016 for kvinner

**Europameisterskapen i handball 2016** for kvinner, den 12. i rekka, vart avvikla i tida 4. til 18. desember 2016 i Sverige. Til saman 16 land deltok i turneringa. Noreg sikra seg europameisterpokalen for sjuande gong då laget vann finalen mot Nederland med 30 mål mot 29. 

## Arenaar

## Innleiande runde
### Gruppe A



---------

--------

---------

### Gruppe B



---------

-----------

-----------

### Gruppe C



----------

---------

-----------

### Gruppe D



---------

----------

----------

## Hovudrunden
### Gruppe I



---------

---------

---------

### Gruppe II



----------

------------

------------

## Sluttspelet
### Kamp om 5.-plass

### Semifinalar

---------

### Bronsefinale

### EM-finalen
I finalen på Scandinavium Arena i Göteborg, framfor 11&nbsp;037 tilskodarar, møttest tittelforsvarar Noreg og Nederland, nett dei to laga som året i førevegen spelte VM-finale. Etter eit jamnt fyrste kvarter, drog Nederland i frå og leia med 13-9 før Noreg kom tilbake og tok føringa med 14-13. Ved pause stod det 15-15. I andre omgang låg Noreg gjerne hakket framom, men frå 21-20 gjekk laget opp i leiing 24-20. Sidan auka leiinga til 28-23, før to norske utvisingar reduserte leiinga til 29-26. Etter ein hektisk nederlandsk innspurt vart sluttresultatet 30-29 fordel Noreg.

Høgre rykkromspelar hos Noreg, Nora Mørk, vart med sine 12 nettkjenningar kåra til finalens beste og ho vart også meisterskapens mestskårande med 53 mål i løpet av turneringa. Andre norske målskårar i finalen var linjespelar Marit Frafjord med 5, kantspelar Camilla Herrem med 4 og rykkromspelar Emilie Hegh Arntzen med 3 mål, medan Veronica Kristiansen, Stine Oftedal og Silje Waade kvar skåra 2 gongar. Det norske mannskapet bestod elles av målvaktene Kari Aalvik Grimsbø og Silje Solberg, vidare Marta Tomac, Amanda Kurtovic, Sanna Solberg, Stine Skogrand, Vilde Ingstad, Malin Aune og Kjersti Solås.

Flest mål for Nederland gjorde Danick Snelder med 6, Nycke Groot med 5 og Estavana Polman med 4. 

Dommarparet frå Russland, Victoria Alpaidze og Tatjana Berozjkina, straffa begge laga med to 2-minuttsutvisingar.

## Kjelder
*dagbladet.no
*sportresult
Edu Coimbra

**Edu Coimbra** () er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.

## Statistikk

## Kjelder
*National Football Teams
*
Milton Queiroz da Paixão

**Milton Queiroz da Paixão** () er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar, kjend som **Tita**.

## Statistikk

## Kjelder
*National Football Teams
*
Egil Lærum

**Egil Joseph Lærum** () var ein norsk fotballspelar, skihoppar, langrennar og friidrettsutøvar.

## Karriere
Lærum debuterte på det norske fotballandslaget 16. juni 1946 i ein kamp i Oslo som enda med dansk bortesiger 2–1. I åra fram til 30. september 1951 tok han plass i halfrekka i 16 landskampar og var i sin siste kamp med å slå Sverige 4–3 i Göteborg. Han skåra aldri på landslaget. Lærum spelte mange sesongar på Larvik Turn & IF sitt fotballag, bortsett frå 1951/52-sesongen, han gjorde då teneste i oslolaget Vålerengen IF. Sesongen 1952/53 var han, saman med spelarar som Harry Boye Karlsen og Gunnar Thoresen, høgst delaktig då Larvik-laget vann sitt fyrste seriemeisterskap, Skeid vart slått 3–2 i seriefinalen på Ullevål stadion.

Lærum var også aktiv i friidrett og vart norsk juniormeister 1946 og krinsmeister i spydkast både i 1947 og i 1950. Han sette i 1947 krinsrekord i øvinga i Vestfold med 58,82 meter.

Vinteren 1947 vart Lærum bestemann i hoppdelen av kombinertrennet i Holmenkollen og tildelt Damenes pokal. Året etter enda han på åttandeplassen i sjølve kombinnertrennet på same arenaen. I 1950 hoppa Lærum heile 76,5 meter i den dåverande Vikersundbakken, i den øvinga som medlem av Vikersund IF.

År 1950 vart Lærum tildelt Egebergs Ærespris for sine allsidige merittar. Han var også aktiv i bandy, handball, hundesport, symjing og turn.

Lærum døydde av kreft, 33 år gammal.

## Kjelder
*Magnus Breili:*Fotballboken*. 1967.

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Egil Lærum|Egil Lærum]]» frå ,  den 15. desember 2017.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:it:Egil Lærum|Egil Lærum]]» frå ,  den 15. desember 2017.*
Mount Maunganui

**Mount Maunganui** (maoriuttale , lokal engelsk uttale ) er ein forstad til Tauranga på New Zealand. Han ligg på ei halvøy nordaust for Taurganga sentrum, og er eit viktig bustads-, industri- og kommersielt område for byen.

Mount Maunganui var ein sjølvstendig by fram til han blei knytt til Tauranga med Tauranga Harbour Bridge i 1988.
Staden har namn etter Mauao eller Mount Maunganui, ein stor lavadom danna for rundt 2-3 millionar år sidan. Fjellet blir også kalla *The Mount* påfolkemunne.

## Geografi
Mount Maunganui ligg på ein sandbanke som bind saman Mauao og fastlandet. Denne landforma er kjend som ein tombolo. Ho gjer at innbyggjarar i Mount Maunganui både har ei hamnestrand (Pilot Bay) og ein havstrand med store bølgjer i nærleiken. Ved foten av Mauao er avstanden mellom hamne- og havsida berre nokre kvartal.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Mount Maunganui Tourism Website 
*Mount Maunganui Lifeguard Service
*Bayfair shopping centre website
* Mount Maunganui's prime shopping centre
*Port Of Tauranga cruise schedules
*Mount Maunganui Surf Report
Steve Perryman

**Stephen John Perryman** () er ein tidlegare engelsk fotballspelar.

## Statistikk

### Merittar
*Vinnar av UEFA-cupen: 1972 og 1984 med Tottenham Hotspur
*Vinnar av FA-cupen: 1981 og 1982 med Tottenham Hotspur
*Vinnar av den engelske ligacupen: 1971 og 1973 med Tottenham Hotspur
*Finalist i UEFA-cupen: 1974 med Tottenham Hotspur

## Kjelder
*National Football Teams
*
Gordon Milne

**Gordon Milne** () er ein engelsk tidlegare fotballspelar og -trenar frå Preston. Han var ein defensiv midtbanespelar på Liverpool FC sitt lag i tida 1960-67.

## Spelar
### Klubbspel
Milne var frå 1956 aktiv i Preston North End. Sommaren 1960 vart han overført til eit anna 2. divisjonslag, Liverpool FC. Her bidrog han til at Liverpool vart eit topplag som vart ligameister 1964 og 1966, og vann FA-cupfinalen 1965. Perioden 1967-70 var han Blackpool-spelar.

### Landslagsspel
Milne spelte 13 landkampar åra 1963 og 1964, fem i 1963 og åtte i 1964. Hausten 1963 var han ein av Englands utvalde i kampen mot resten av verda, i samband med hundreårsjubileet til dete engelske fotballforbundet (Football Association). Han skåra ikkje på landslaget.
 
### Merittar
*Engelsk ligameister: 1964 og 1966 med Liverpool FC
*Vinnar av FA-cupen: 1965 med Liverpool FC (spelte ikkje finalen)
*Finalist i Cupvinnarcupen: 1966 med Liverpool FC

## Trenar
Frå 1970 til 1986 var Milne sjef for fleire ulike lag i heimlandet. Sidan trente han tre ulike klubblag i Tyrkia fram til 1999, avbrote av eit år i Japan.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gordon Milne|Gordon Milne]]» frå ,  den 18. juli 2024.*  

*eu-football eu-football
*National Football Teams
*
Opprusting

**Opprusting** i daglegtale tyder at eit land raskt bygg ut sine militære styrkar og kapasitetar og som omgrep er det sterkt knytt til perioden før første verdskrig, til 1930-åra og til den kalde krigen. Opprusting vert òg tolka som  førebuing til krig, men kan òg ha ein skremmande verknad på mogelege motstandarar og deira aggressive ambisjonar. 

Motsetnaden til opprusting er nedrusting, der ein reduserer eller avskaffar militær kapasitet.

## Døme
Første verdskrig: Våpenkapplaupet mellom Storbritannia og Tyskland, Tyskland utvikla våpena sine og dette skremde Storbritannia slik at dei byrja med våpenkapplaup seg imellom.

Etter den nasjonalsosialistiske maktovertakinga i Tyskland i 1933 byrja Tyskland ei massiv militær opprusting. Dette førte til at andre europeiske nasjonar etterkvart freista å svare med tilsvarande eigen militær opprusting. Meir om dette i artikkelen Tysklands opprusting i 1930-åra. ((Aufrüstung)).
"Wiederbewaffnung" var ein plan frå USA on hjelp til opprusting av Tyskland etter andre verdskrigen.

## Overført tyding
Opprusting brukast òg om religiøs og moralsk opprusting
Jorge Solari

**Jorge Solari** () er ein argentinsk tidlegare fotballspelar.

## Statistikk

## Kjelder
*National Football Teams
*
Osvaldo Ardiles

**Osvaldo Ardiles** () er ein argentinsk tidlegare fotballspelar og -trenar frå Córdoba i Argentina. Han vart verdsmeister med Argentina i 1978. Ardiles vert hugsa som ein framifrå midtbanespelar med eit særeige blikk for spelet og ein sikker pasningsfot.

## Spelar
### Klubbspel
Ardiles spelte frå 1972 til -74 på IAC Córdoba, eit lag i heimbyen. Etter eit år med CA Belgrano gjekk turen i 1975 til CA Huracán. Etter fotball-VM i 1978 vart Ardiles og landsmannen Ricardo Villa overført til engelske Tottenham Hotspur, som same året hadde rykt opp i 1. divisjon. Dei komande sesongane hadde London-laget nokre av dei beste midtbanespelarane i engelsk fotball, med Ardiles og Glenn Hoddle i særklasse. Med Tottenham Hotspur var Ardiles med om å vinne FA-cupen 1981 og 1982. Falklandskrigen førte til at Tottenham haustsesongen 1982 lånte argentinaren Ardiles ut til Paris Saint-Germain. Frå januar 1983 var han i tilbake i Tottenham og på plass då laget vann UEFA-cupen 1984 gjennom finalesiger over belgiske RSC Anderlecht. Ardiles spelte 311 kampar og skåra 25 mål for Tottenham. Åra frå mars 1988 til han la opp våren 1991, gjorde Ardiles etter tur teneste i Blackburn Rovers, Queens Park Rangers, Fort Lauderdale Strikers og Swindon Town.

### Landslagsspel
Ardiles imponerte stort under VM i fotball 1978. Med briljant pasningsspel var han ein av dei fremste bak arrangørlandets triumf i meisterskapen på heimebaner. Saman med karar som Mario Kempes og kapteinen Daniel Passarella bidrog han mykje til at Argentina vann over Nederland med 3–1 i finalen i Buenos Aires. Korkje Ardiles eller Argentina lukkast sette sitt preg på VM i fotball 1982 i Spania, trass i at også Diego Maradona var komen med i laget. Ardiles spelte 63 landskampar for Argentina og skåra 8 mål.

### Merittar
*Verdsmeister: 1978 for Argentina
*Vinnar av UEFA-cupen: 1984 med Tottenham Hotspur
*Vinnar av FA-cupen: 1981 og 1982 med Tottenham Hotspur
*Finalist i den engelske ligacupen: 1982 med Tottenham Hotspur
*Finalist i FA-cupen: 1987 med Tottenham Hotspur
*Tredjeplass i den engelske ligaen: 1987 med Tottenham Hotspur

## Trenar
Etter han la opp som aktiv i 1991 var Ardiles sjefstrenar i ei rekke av lag i England, Argentina og [Japan]]. Størst suksess hadde han med Shimizu S-Pulse som i 1996 vann den japanske ligacupen og med Tokyo Verdy som vart japansk cupmeister i 2004.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Osvaldo Ardiles|Osvaldo Ardiles]]» frå ,  den 8. juli 2024.*  

*National Football Teams
*