open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Riaz Ahmed Gohar Shahi

**Riaz Ahmed Gohar Shahi**  () var ein muslimsk sufi, forfattar og grunnleggaren av den religiøse rørsla Anjuman Serfaroshan-e-islam.

## Liv
Gohar Shahi vart fødd i landsbyen Dhok Gohar Sjah i distriktet Rawalpindi, som i dag ligg i Pakistan. Han tok til å interessera seg for religiøse studiar i tjueåra, men gjekk så ut i arbeidslivet, fann seg kone og stifta familie. Då han var rundt 34 år reiste han til Shorkot for å studera hjå sultan Bahuhj. I tre år reiste han rundt i fjellområda ved Sehwan Sharif og Laal Bagh og fortalte om tankane sine. Etter ei stund tok han til å få tala i moskear, hindu- og sikhtempel og kyrkjer. 

## Kontrovers
Læra hans og påstandar, som til dømes at han hadde møtt Jesus i USA, førte til motstand og påstander om blasfemi både frå ortodokse muslimar og frå styresmaktene i Pakistan. At tilhengjarane til Shahi påstod at dei kunne sjå avbildingar av han på månen, på sola og på Kaba-steinen i Mekka gjorde ikkje motstanden mot han mindre. Bøkene hans vart forbodne av delstatsregjeringa i Panjab, og han blei utsett for drapsforsøk etter at det blei lyst ut ein fatva mot han. I Manchester var ei bensinbombe kasta mot heimen hans og i Kotri i Pakistan vart det kasta granatar mot heimen hans. 

I 1997 vart Gohar Shahi tiltala for å ha drepe ei kvinne som kom til han for å få andeleg rettleiing. Han og fleire av tilhengarane hans vart seinare dømde for blasfemi mot islam av ein antiterrortdomstol i Sindh. Shahi rømde til England før rettssaka og vart dømd *in absentia*.

Gohar Shahi døydde av lungebetennelse den 25. november 2001 i Manchester. Lekamen hans vart frakta til Pakistan og gravlagd i Markazi Aastana i Kotri. Han etterlét seg ei enke, fem søner og ei dotter.

## Verk
Gohar Shahi skreiv fleire bøker og avhandlingar: 

# *Ruhani Safar* ('Åndeleg reise')
# *Menara-e-Noor* ('Ljosets minaret')
# *Roshnash* ('Ei innføring') 
# *Tuhfa-tul-Majalis* ('Gåver frå forsamlingar')
# *Deen-e-Illahi* ('Gud sin religion')

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Litlmolla

**Litlmolla** er ei øy i Vågan kommune i Nordland. Øya ligg aust for Svolvær, mellom Stormolla og Skrova. Ho har eit areal på 9,7 km². Det høgaste punktet på øya er Nonstinden på 543 moh. Øya var tidlegare busett, men er i dag fråflytta. 

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si side om Keila på Litlmolla
Skrova

**Skrova** er namnet på ei øygruppe og eit fiskevær i Vågan kommune i Lofoten, om lag 4 km sør for Svolvær. Fiskeværet ligg hovudsakleg på Heimskrova. Normalt vert ikkje namnet Heimskrova nytta, men berre Skrova. Skrova hadde 202 innbyggjarar i 2008.

Havstykket mellom Svolvær og Skrova vert kalla *Hølla*. På motsett side av Skrova ligg Vestfjorden. 

Øygruppa består av Storskrova, Heimskrova og i tillegg ei rekkje mindre øyar og holmar. Dei fleste av desse er knytt til kvarandre med moloar og ei bru.

Skrova er kjend for tilknytinga si til lofotfiske og kvalfangst.

Skrovafjellet ligg på Storskrova. Fjelltoppen er 281 moh., og er eit turistmål på øyane. Skrova er elles ein av haldestadene til Nordlandsekspressen mellom Bodø og Svolvær.

## Fiskevær

Skrova har i mange tiår vore eit senter for fiske og kvalfangst, og når lofotfisket stod på for fullt i eldre tider var det fleire tusen menneske på Skrova på vinteren. I dag er ikkje Skrova lenger så sentral når det gjeld skrei og torsk, og størsteparten av fiskeproduksjon i Skrova i dag er oppdrettslaks og aure. Når det gjeld kvalkjøtt derimot, så er Skrova framleis den staden der mesteparten av kjøtet vert levert. I juni og juli er det stor aktivitet hos dei to bedriftene som produserer kjøtet i dag.

## Sjå òg
* Skrova fyr

## Bakgrunnsstoff
* Lototen Fiskefestival Skrova 
* Skrova.no
* Bent Svinnung si side om Skrova
Røstlandet

**Røstlandet** er den største øya på Røst i Nordland. Øya er flat og graskledd, med mykje myr og det høgaste punktet er berre 11 moh. Øya har eit areal på 3,6 km². Dei fleste av innbyggjarane på Røst bur på Røstlandet.

Eit område vest på øya er verna som naturreservat. Nord på øya ligg Røst lufthamn.

Røstlandet er òg namnet på tettstaden og administrasjonssenteret på Røst. Tettstaden hadde 343 innbyggjarar i 2005.

## Bakgrunnsstoff
* Røstlandet naturreservat
Mosken

**Mosken** er ei fjelløy i Værøy kommune i Nordland. Øya ligg mellom Værøya og Moskenesøya i Lofoten. Det høgaste punktet på Mosken er Wilhelmstind på 385 moh. Øya er ikkje busett og har eit areal på 1,5 km²

Mosken vart tidlegare nytta til beite for sau, både sommar- og vinterstid.

Mosken og småøyane rundt er eit viktig hekkeområde for toppskarv, lomvi, stormsvale, havsvale, ærfugl og teist. 

På Svarven like utanfor Mosken hadde fiskarane tidlegare rorbuer og tilhald under seifisket på seinsommaren og hausten.

Mellom Moskenesøya og Mosken går Moskenstraumen, ein av dei kraftigaste havstraumane i verda. Moskenesstraumen er berykta, og har vore skildra av både Petter Dass, Edgar Allan Poe og Jules Verne.

Namnet «Mosken» vert elles nytta både som etternamn og fornamn i Noreg.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av Mosken: http://www.vallouimages.com/lofoten/vaeroy/vaeroy-p1a1.htm, http://www.vallouimages.com/lofoten/vaeroy/vaeroy-p2b3.htm, http://www.vallouimages.com/lofoten/photo-vaeroy-09.htm
Tindsøya

**Tindsøya** er ei øy i Øksnes kommune i Nordland. Det høgaste punktet på Tindsøya er Tindstinden på 468 moh.

Tindsøya er ei av fleire øyar i Øksnes Vestbygd. Andre øyar i dette området er Skogsøya, Dyrøya og Nærøya. Tidlegare var det mykje aktivitet på desse øyane, men i dag er det få fastbuande att. 

Dei viktigaste stadane på Tindsøya er Skipnes og Tinden. Skipnes er eit gammalt fiskevær som i dag er bygd om til ferie- og fritidsstad. Tinden er eit gammalt fiskevær og handelsstad som nok er mest kjend for væreigar Skjalg Halmøy, som tok imot turistar og fiskarar i mange år. Skjalg Halmøy er borte, men butikken i Tinden vert framleis halde open i turistsesongen.
Nærøya i Øksnes

**Nærøya** er ei øy i Øksnes kommune i Nordland. Det høgaste punktet Nærøya er Ørntuva på 103 moh.

Nærøya er ei av fleire øyar i Øksnes Vestbygd. Andre øyar i dette området er Skogsøya, Dyrøya og Tindsøya. Tidlegare var det mykje aktivitet på desse øyene, men i dag er det få fastbuande att. 

Den viktigaste staden på Nærøya er Finnvågan (Finvåg). Staden hadde internatskole i over 100 år frå 1868, og i tillegg kyrkje. På 1970-talet vart staden og øya fråflytta, men sidan har det kome ny aktivitet. Skule vart restaurert frå 1989, og i 1994 vart han teke i bruk som gjestegard.

Ein meiner at namnet på Nærøya kjem av gudenavnet Njård.

## Bakgrunnsstoff
* finvag.no
* kuling.net om Finnvågan (Finvåg)
Dyrøya i Øksnes

**Dyrøya** er ei øy i Øksnes kommune i Nordland med eit areal på 6,5 km². Det høgaste punktet på Dyrøya er Blåtinden på 562 moh.

Dyrøya er ei av fleire øyar i Øksnes Vestbygd. Andre øyar i dette området er Skogsøya, Nærøya og Tindsøya. Tidlegare var det mykje aktivitet på desse øyane, men i dag er det få fastbuande att.

Det største staden på Dyrøya er fiskeværet Barkestad. Barkestad har lang tradisjon som fiskevær, og har framleis dagleg hurtigbåtanløp.

Opphavet til namnet på øya er usikker. Det kan tyde ei øy der det finst ville dyr (rein eller hjort), eller sikte til rike ressursar, at øya er verdifull (dyrebar).

## Kjelder
Meløya i Øksnes

**Meløya** er ei øy i Øksnes kommune i Vesterålen. Ho ligg 
om lag 2 km utanfor Alsvåg. Det bur om lag 43 menneske om øya. Det et tre gardsbruk på øya som driv med sau. 

På den største haugen på øya, Storhaugen (50 moh.) er det restar av eit fyr, som fungerte ved at ein tente eit bål som lyste for at båtane såg kor leia var. Det finst òg ei segn om at det var ein gullskatt på øya. Han vart røva, men på veg til Bergen for å selje han, forliste skipet, og skatten gjekk tapt. 

Meløya har to fine strender, Breistranda og Meløysanden. Der er det gode høve for bading og tur til fots.
Gisløya

**Gisløya** er ei øy i Øksnes kommune i Nordland med areal på 5,4 km². Øya ligg på vestsida av Gavlfjorden. Øya er flat og myrlendt, med Ramnhaugen som det høgaste punktet på berre 37 moh. Gisløya er knytt til Langøya med vegfylling og ei kort bru.

Sørsida av Gisløya er busett. I 2001 hadde øya 91 innbyggjarar. Det er bussamband mellom Gisløya og Myre.

Ein del av Gisløya og gruntvassområdet mellom Gisløya og Langøya er del av Grunnfjorden naturreservat.

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Gisløya
* Miljøstatus: Grunnfjorden naturreservat
Røssvassholmen

**Røssvassholmen** i Hattfjelldal kommune i Nordland er den største innlandsøya i Nord-Noreg og den nest største i Noreg. Ho ligg i den sørlegaste delen av Røssvatnet.

Enkelte leksika opererer med same areal for Helgøya og Røssvassholmen, men målingar frå Kartverket tatt opp etter reguleringa av Røssvatnet, viser at Helgøya no er klart størst. Målingar basert på oppdaterte kartdata viser at Helgøya er 18,34 km² og Røssvassholmen 17,39 km². Desse er basert på høgaste regulerte vasstand for hhv. Mjøsa og Røssvatnet.
Gaukværøya

**Gaukværøya** er ei øy i Bø kommune i Nordland, vest for Steine på Langøya og nord for Litløya (med Litløy fyr). Det høgaste punktet på Gaukværøya er Skjerdingstadtinden på 273 moh.

I mellomalderen var Gaukværøya eit av dei største fiskeværa i Vesterålen, men etter den andre verdskrigen vart øya fråflytta. Dei siste innbyggjarane flytta frå øya i 1951, og i dag står berre hustuftene igjen.

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si side om Gaukværøya
Bleiksøya

**Bleiksøya** er ei lita, busett øy vest for Bleik på Andøya i Nordland. Det høgaste punktet på Bleiksøya er 160 moh. Hovuddelen av øya er bratt fjell, men den sørvestlege delen av øya er flatare. Som med Torghatten har Bleiksøya eit hol tvers gjennom seg.

Bleiksøya er det nordlegaste fuglefjellet i Nordland. På øya er det gode bestandar av mellom anna lunde, krykkje, alke, lomvi, havhest, havsvale, toppskarv og havørn. Øya er verna som naturreservat. I juni og første halvdel av juli er det forbod mot å gå i land på øya. Bleiksøya er eit gammalt egg- og dunvær.

## Bakgrunnsstoff
* Bleiksøya naturreservat
Helgøya i Mjøsa

**Helgøya** i Mjøsa ligg i Ringsaker kommune. Med eit areal på 18,34&nbsp;km&sup2; er ho den største innlandsøya i Noreg. Helgøya har sidan 1950-talet hatt brusamband til fastlandet. Ho har i dag omkring 600 innbyggjarar. Den viktigaste næringsvegen er jordbruk med korn- og potetdyrking.

Enkelte leksikon opererer med same areal for Helgøya og Røssvassholmen. Nye målingar frå Kartverket viser at Helgøya er klart størst. Utrekningar basert på oppdaterte kartdata viser at Helgøya er 18,34 km² og Røssvassholmen 17,39 km². Desse er basert på høgaste regulerte vasstand for høvesvis Mjøsa og Røssvatnet.

## Bakgrunnsstoff
* Kart over Helgøya
Brottøya

**Brottøya** er ei øy i Hadsel kommune i Nordland. Øya ligg i Hadselfjorden, på vestsida av det nordlege innløpet til Raftsundet og vest for Ingelsfjorden. Det høgaste punktet på øya er om lag 60 meter over havet. 

Brottøya har hurtigbåtsamband til Stokmarknes og Kaljord. Øya er òg stoppestad for bilferja mellom Kaljord og Hanøy.

Under planlegginga av Lofoten sitt fastlandssamband (Lofast) var eitt av alternativa å legge vegen over Brottøya til Helgenes og Lonkan og vidare mot Hennes, Blokken og Sigerfjorden. Alternativet vart derimot forkasta og og Lofast vart i staden bygd mot Gullesfjorden og med bru over Raftsundet.

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Brottøya
Republikken Altaj

**Altaj** er ein republikk i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Gorno-Altajsk, arealet er 92&nbsp;903 km² og innbyggjartalet 220 934 (2021). Dagestan grensar til Kasakhstan, Kina og Mongolia i sør. Fram til 1992 heitte republikken *Gorno-Altaj*.

## Folkesetnad
Den største byen er hovudstaden Gorno-Altajsk med 56&nbsp;933 ibuarar (2010).

Den største folkegruppa i republikken Altaj er etniske russarar, medan altaiarane utgjer ein minoritet. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga:

* Russarar: 55,7 %
* Altaiarar: 33,4 %
* Kasakhar: 6,1 %
* Kumandinar: 0,5 %

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Rovøya

**Rovøya** er den største øya i Storsjøen i Odalen. Øya ligg i Sør-Odal kommune i Innlandet.

Rovøya er den største av elleve øyar og holmar i Storsjøen. Ho har eit areal på 81112 m², er om lag 714 meter lang og om lag 156 meter brei. Begge måla er målt på det lengste. 

Øya er tildels dekt av skog med svaberg rundt hele øya bortsett frå sørenden der det ligg ei sandstrand. 

Tidlegare hadde Mogutten Idrettslag hoppbakke på nordsida av øya, med bygd overrenne i treverk, naturleg svaberg, og eit hopp i treverk. Landinga skjedde på svaberget og isen. Hoppbakken forfall og vart rive nokre år etter at Mogutten IL fekk ny hoppbakke i Knappåsen i Nord-Odal. 

Øya var ein viktig del i Storsjøen under fløyting av tømmer og i tida MS «Storsjø» og «Odølingen» dreiv båttrafikk på sjøen. Den gongen var òg fleire bygg på øya, men i dag er det berre ein utedo som står att. 

Namnet Rovøya kjem av at rovdyr som rev ofte vert observert der , då dei sym over frå fastlandet i sørenden, eller går over på isen vinterstid.

I sommarhalvåret er øya flittig vitja og brukt av fritidsbåtar.
Dagestan

**Dagestan** er ein republikk i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Makhatsjkala, arealet er 50 300 km² og innbyggjartalet 2 977 400 (2010). Dagestan ligg ved kysten av Kaspihavet, og grensar til Aserbajdsjan og Georgia i sør.

Dagestan har dei siste åra vore prega av uro som fylgje av krigen i naborepublikken i vest, Tsjetsjenia. I 1999 vart republikken invadert av opprørsstyrkar frå Tsjetsjenia som freista å oppretta ein islamsk stat i Dagestan. Opprørarane vart drivne ut etter regulære krigshandlingar med russiske styrkar. Dette vart starten på den andre krigen i Tsjetsjenia.

Utover 2000-talet spreidde den politiske uroa i Nord-Kaukasus seg meir og meir frå Tsjetsjenia til dei andre republikkane i området. Ifølgje rapportar i media vart det i 2010 gjennomført 112 terrorhandlingar i Dagestan, og desse førte til 68 dødsfall og minst 195 skadde personar. Fem av desse terrorhandlingane vart utført av sjølvmordsbombarar.

## Folkesetnad
Dei største byane er Makhatsjkala (572 100 ibuarar), Khasavjurt (131 200), Derbent (119 200) og Kaspijsk (100 100).

Dagestan er den mest etnisk samansette regionen i Russland, og ingen folkegrupper utgjer meir enn 30 % av folket. Ved folketeljinga i 2002 var den etniske samansetjinga:

* Avarar: 29,2 %
* Darginar: 16,9 %
* Kumykar: 14,8 %
* Lezginar: 13,2 %
* Lakar: 5,5 %
* Tabasaranar: 4,1 %
* Aserbajdsjanarar: 4,5 %
* Russarar: 3,6 %
* Tsjetsjenarar: 3,2 %
* Nogaiar: 1,4 %
* Agular: 1,0 %
* Rutular: 1,0 %
* Tsakhurar: 0,3 %

Dei fleste folkegruppene i Dagestan er tradisjonelt muslimar.

I motsetning til i Russland som heilskap går folketalet i Dagestan opp. Det auka med 30 % frå 1989 til 2005. Andelen etniske russarar vart om lag halvert i den same perioden, frå 9,2 % i 1989. I tida mellom folketeljingane i 2002 og 2010 var Dagestan det føderasjonssubjektet i Russland som hadde sterkast folkeauke, med 15,6 %. Samstundes hadde Dagestan lågast levestandard av alle føderasjonssubjekta.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Bjarkøya

**Bjarkøya** er ei øy i nordlegaste delen av Harstad kommune i Troms. Øya har fast vegsamband med Grytøya og Sandsøya gjennom ein undersjøisk tunell.

## Geografi

Bjarkøya ligg nord for Grytøya med Andfjorden i nordvest. Bjarkøya er skilt frå Grytøya av Kvernsundet, på det smalaste ca. 1,3 km breitt. Mot nord ligg Helløya med Krykjeberget, åtskilt av det 130 meter breie Sundsvollsundet. Nord for Helløya ligg dei busette øyane Krøttøya og Meløyvær.

Den 14,6 km² store øya er omtrent 5,7 km lange frå aust til vest og omtrent 5 km brei frå nord til sør. I motsetning til den sørlege naboen sin Grytøya er ikkje Bjarkøya spesielt fjellrikt; det høgste punktet er Falkeberget på 248 moh.

## Administrasjon

Bjarkøya tilhøyrar i dag Harstad kommune. Fram til 1. januar 2013 utgjorde øya kjernen i den tidlegare Bjarkøy kommune som òg samla Helløya, Krøttøya, Meløyvær, samt Sandsøya og nordlege del av Grytøya. Det administrative senteret var Nergården på Bjarkøya.

## Busetjingar og transport

Busetjingane finst hovudsakleg på det lågtliggande eidet mellom Nergårdsvika og Øvergårdsvika, samt meir spreitt langs aust- og nordsida av øya nord for Nergården. 

Bjarkøysambandet erstattar ei tidlegare ferjerute mellom Bjarkøya, Grytøya og Sandsøya. Den undersjøiske Kvernsundtunellen knyter Bjarkøya saman med Grytøya. Bjarkøya er også ein del av hurtigbåtsambandet Harstad-Bjarkøystadene-Skrolsvik. Hurtigbåtsambandet syt òg for samband med Krøttøya-Meløyvær som ikkje har vegsamband.

## Historie

Bjarkøya var eit viktig handelssenter i Hålogaland i vikingtida, og stammar dermed mest sannsynleg frå folkevandringstida. Ein stor bronsekjele, den såkalla Bjarkøykjelen, som blir datert tilbake til rundt 400 e.Kr., vart funne i ein sump nær Øvergården, sør for Nergården, og ei rekkje funn frå perioden rundt 600 til 700 e.Kr. har vorte konsentrert rundt Bjarkøya. Bjarkøyretten vitnar også om den tidlegare betydninga av staden.

Kyrkja på Bjarkøy, med 350 sitjeplassar, vart opphavleg bygd på Sandsøya i 1766, men vart flytta til Bjarkøya i 1886; berre delar av interiøret vart seinare returnerte til Nordsand på Sandsøya og er no i etterfølgjarbygningen som vart reist der i 1888.

## Kjente personar

Vikinghøvdingen Tore Hund kom frå Bjarkøya. I 1026 nådde han med følgje Bjarmeland, og i 1030 drepte dei kong Olav den heilage i slaget på Stiklestad.

Den norske riksforstandar frå 1323 til 1331, Erling Vidkunsson, var av bjarkøyætta.

Artisten «Ruben», Ruben Markussen, vinnar av Spellemannsprisen 2019 for årets låt.
## Galleri

Tractor potato planter (potetsetter settemaskin) fields springtime view towards snowy mountains on Grytøya Fv 121 etc Distorted panorama 8520.jpg|Potetland mellom to vegar på Bjarkøya.
Krambua Nærbutikken Landhandel Fagervikveien springtime Fv 121 Andfjorden view etc Bjarkøya Harstad Norway 2019-05-09 Distorted panorama 8527.jpg|Bygda Nergården med nærbutikken.


## Kjelder




**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bjarkøya|Bjarkøya]]» frå , den 9. november 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
Helløya i Bjarkøy

**Helløya** er ei øy i Harstad kommune i Troms. Øya ligg like nord for Bjarkøya og har eit areal på 2,8 km². Det høgaste punktet på øya er Kollen på 130 moh. På sørsida av øya er det eit fugleberg.

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Kobbhamn på Helløya
* Bent Svinnung: Himmelsk på Helløya
Sundøya i Leirfjord

**Sundøya** er den delen av øya Alsta/Alstenøya som ligg i Leirfjord kommune, skild frå Alstahaug med Sandnessjøen av fjellrekka Sju søstre. Sør for Sundøya ligg Vefsnfjorden, i aust går Sundet over til Leirfjorden.

Før 1965 høyrde Sundøya to forskjellige kommunar; den sørlege delen av øya høyrde til Tjøtta kommune, og den nordlege delen til Leirfjord kommune. Sundøya har fire grender, frå sør Kvalnes, Åkvik, Sundan og Hellesvika.

Øya har sin eigen skole på Sundøy oppvekstsenter. Det bur om lag 150 menneske på Sundøya. Folketalet har sokke jamnt heile etterkrigstida. Like etter krigen budde det om lag 500 menneske på Sundøya. I 2003 knytte Sundøybrua øya til fastlandet.

## Kjelder
* Norgesglasset - Statens kartverk 
* vår Sundøy oppvekstsenters heimeside
Steinavær

**Steinavær** er ei øygruppe i Harstad kommune i Troms. Øygruppa ligg i Andfjorden, mellom Senja og Andøya, og nord for dei større øyane i Bjarkøy. Den største øya i øygruppa er Styrmannsholmen. Steinavær hadde fast busetnad til 1912, og vart heilt avfolka i 1914.

Steinavær er verna som landskapsvernområde. Mellom 1. mai og 15. juni er det forbod mot å gå i land på alle holmar og skjer i fredingsområdet, bortsett frå Styrmannsholmen, der ferdsel er lov heile året. Ved Steinavær finst eit stort korallrev. 

## Historikk
Rundt førre hundreårsskifte var Steinavær mykje brukt som fiskevær under vår- og sommarfisket. I 1897 vart øygruppa Ytre Steinavær kjøpt opp av Statens Havnevesen for å kunne hente ut stein til molobygging. Prisen var kr 2000.
Frå her vart det henta ut enorme mengder av steinblokker på mellom fem og ti tonn som vart frakta med prammar til moloanlegga på Andenes i Andøy. Det var hamnevesenet sin dampbåt «Andenæs» som trekte prammane. Dette uttaket av steinblokker hadde pågått ei tid i førevege og det var eit etablert steinbrot med ekspertise og tilstrekkeleg kapasitet før hamnevesenet kjøpte øygruppa.
Det vart òg frakta stein heilt til Segelvik i Kvænangen i Nord-Troms – ein avstand på over 40 norske mil frå Steinavær. I Segelvik vart det bygd ein molo på vel 40 meter lengde, medan moloanlegget på Andenes var rundt 450 meter. Arbeida på begge stadane vart leia av driftsingeniør A. Dorph.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Styrmannsholmen i Steinavær
* Bent Svinnung si padleside om Kvaløya i Steinavær
* Verneforskrift for Steinavær landskapsvernområde med dyrelivsfredning
* Andøy Historielag om molobyggingen på Andenes
Sandsøya i Harstad

**Sandsøya** (nordsamisk *Sáhtiidsuolu*) er ei øy i Harstad kommune i Troms. Den 10,8 kvadratkilometer store Sandsøya ligg aust for Grytøya og søraust for Bjarkøya. Det høgaste punktet på øya er det 212 meter høge fjellet Veten. I 2025 hadde Sandsøya 111 innbyggjarar.

Øybygda er ein gammal handelsstad og kyrkjestad. Ho var ein del av tidlegare Bjarkøy kommune som eksisterte fram til 2013. Sandsøy kyrkje ligg på vestsida av øya i tettstaden Sandsøy. Bygda Slakstad ligg lengst aust på øya.

Det var tidlegare eit ferjesamband mellom Altevik på Sandsøya, Fenes på Grytøya og Austnes på Bjarkøya. Bjarkøysambandet erstatta ferjerutene som knyter Sandsøya og Grytøya saman over Sandsøybrua, og knyter Grytøya saman med Bjarkøya gjennom den undersjøiske Kvernsundtunellen. Brua og tunellen opna i 2018. Sandsøya er også del av hurtigbåtsambandet Harstad-Bjarkøystadene-Skrolsvik med eit dagleg anløp i kvar retning.

## Sjå òg
* Sandsøy kyrkje

## Kjelder




**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sandsøya, Troms|Sandsøya, Troms]]» frå , den 8. november 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
Krøttøya

**Krøttøya** er ei øy i Harstad kommune i Troms. Krøttøya er ei av fleire mindre øyar nord for Bjarkøya og ligg mellom Andøya og Senja. Det høgaste punktet på øya er Kollen på 99 moh.

Krøttøya er busett og har hurtigbåtsamband til Bjarkøya, Harstad og Senja. Det er òg veg og bru frå Krøttøya til Meløyvær lengre nord.
Lemmingvær

**Lemmingvær** er ei øy i Senja kommune i Troms. Øya ligg vest for Stonglandet og søraust for Senjehesten på Senja. Øya er flat og myrlendt og det høgaste punktet er berre 26 moh. Lemmingvær er busett. 

Lemmingvær og småøyane rundt er verna som landskapsvernområde. I perioden 1. mai-31. juli er det forbod mot å gå i land på den sørlegaste delen av øya og dei andre øyane i verneområdet.

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Lemmingvær
* Verneforskrift for Lemmingvær landskapsvernområde med dyrelivsfredning
Kjeøya i Harstad

**Kjeøya** er ei lita øy i Harstad kommune i Troms. Øya ligg i Toppsundet, mellom Hinnøya og Grytøya. Det høgaste punktet på øya er 90 moh. Kjeøya er ikkje busett. 

På Kjeøya finst helleristingar frå tidleg metalltid og gravrøysar frå jernalderen.
Meløyvær

**Meløyvær** er eit nedlagd fiskevær i Harstad kommune i Troms. Staden ligg på Gårdsøya nord for Krøttøya, og er knytt til Krøttøya med bru. Meløyvær har 9 fastbuande. 

På Meløyvær finst ei nedlagt jerngruve. Ho var i drift mellom 1904 og 1930.

Kystfortet Meløyvær fort vart innvigd i 1989 og nedlagd i 2002.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Meløyvær Småbåtforening 
* Bent Svinnung si padleside om Nautøya ved Meløyvær
Holmenvær

**Holmenvær** er ei øygruppe i Senja kommune i Troms. Øygruppa ligg i Andfjorden, vest for Grunnfarnes på Senja. Den største øya i øygruppa er Vardøya.

På 1890-talet var Holmenvær det største fiskeværet i Troms, og eit av dei største fiskeværA i landet. 1050 menneske hadde tilhald i Holmenvær i 1894. Seinare fall folketalet, og i 1941 vart øygruppa avfolka.

Holmenvær er verna som landskapsvernområde.

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Holmenvær
* Torsken kommune: Holmenvær og Ørja 
* VG: Her er Senjas skjulte perle
* Troms Folkeblad: Staten vurderer kjøp av Holmenvær 
* Harstad Tidende: Torsken kjøper ikke Holmenvær 
* Verneforskrift for Holmenvær landskapsvernområde med dyrelivsfredning

## Kjelder
Ørja

**Ørja** er ei øy i Senja kommune i Troms. Øya ligg i Andfjorden, sørvest for Grunnfarnes på Senja. Ørja har eit areal på om lag 0,5 km², og det høgaste punktet på øya er 107 moh.

Ørja var tidlegare fiskevær, med busetnad i mange hundre år. Størst var aktiviteten rundt 1900, då det budde 21 menneske på øya. Sidan 1919 har derimot øya vore fråflytta. 

## Bakgrunnsstoff
* Torsken kommune: Holmenvær og Ørja 
* Søndre Senniens Budstikke: Ørja - korfør heite den det?
Angstauren

**Angstauren**, òg kalla *Høgøya*, er ei øy i Tromsø kommune i Troms. Øya ligg på vestsida av Kvaløya, sørvest for Ersfjorden og nordaust for Tussøya. Øya har eit areal på 2,21 km², og er avlang i nord/sør-retning. Det høgaste punktet på Angstauren er 302 moh.

Angstauren er i dag ikkje busett og vart fråflytta i 1953.

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Angstauren
* Kattfjord-Nytt: En skildring fra Angstauren
Auvær

**Auvær** er ei øygruppe i Tromsø kommune i Troms. Øygruppa ligg nordvest for Kvaløya og er ikkje busett. Dei største øyane i øygruppa er Purkholmen og Kvannholmen.

Auvær er verna som naturreservat. Mellom 1. april og 31. juli er det forbod mot å gå i land på øyane Store Runda og Matskjeret, og å ferdast nærmare enn 100 meter frå hekkekoloniane for storskarv der.

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Auvær
* Lovdata: Verneforskrift for Auvær naturreservat
* Kattfjord-Nytt: Trollet i Auvær
Tussøya

**Tussøya** (nordsamisk **) er ei øy i Tromsø kommune i Troms. Øya ligg på vestsida av Kvaløya, yttst i Kattfjorden og nordaust for Sommarøy. Tussøya har eit areal på 9,33 km², og det høgaste punktet på øya er Store Skaga på 302 moh. Tåfjorden deler nesten øya i to.

Tussøya har hatt busetnad sidan jernalderen, men folkesetnaden har minka dei siste tiåra. I 2004 hadde Tussøya tre fastbuande.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Tåfjorden på Tussøya
* Bent Svinnung si padleside om Gjemsheimen på Tussøya
* Kattfjord-Nytt: Tussøy, ei frodig øy med gammel bosetting 
* Kattfjord-Nytt: Kulturstien på Tussøy 
* Troms fylkeskommune: Om gården Tussøy si historie
* Universitetet i Tromsø, mastergradsoppgåve i arkeologi: Glimt av et fortidig kystlandskap. En landskapsarkeologisk analyse av jernaldergårdsanlegget på Tussøya i Troms
Ryøya

**Ryøya** er ei øy på rundt 1,42 km&sup2; som ligg i Straumsfjorden, strategisk plassert mellom Kvaløya og Malangshalvøya i Tromsø kommune, om lag 15 km sørvest av Tromsø by i luftlinje. Det høgaste punktet på øya er om lag 74 moh. Ryøya består for det meste av lyngkledde rabbar i kupert terreng med spreidd furu- og bjørkeskog. Geologisk sett består Ryøya for det meste av glimmergneis, glimmerskifer og dolomitt. 

Mot sør skil Litjestraumen Ryøya frå Malangshalvøya, og i nord skil Rystraumen Ryøya frå Kvaløya. Begge desse to straumane kan komme opp i 7 knop, og kan skape vanskar for båtar og skip av alle storleikar på veg til eller frå Tromsø. Rett oppfor Ryøya ligg Kvaløya med ein populær utfartsstad kalla Hella. Her kan ein oppleve gamle hus frå gamal tid i Tromsø, båttrafikk tett på og ein anerkjend lokasjon for sportsfiskarar. 

På Ryøya har Universitetet i Tromsø med det medisinske fakultet, avdeling for Arktisk Biologi, utplassert rundt 20 moskus med tanke på forsking. Moskusane gjekk fritt på heile øya, og spesielt i brunstperioden, tidleg på hausten vart det frårådd mot all ferdsel på Ryøya. Den siste moskusen på øya vart avliva våren 2018 etter at det nest siste dyret vart funne daudt med plast i magen i 2017. 

## Kjelder
Junín

**Junín** i Peru, kjend som **Lago Junín** på spansk og **Chinchaycocha** ('Nordre sjøen') på quechua, er den største innsjøen som er omkrinsa av peruansk land, men har langt mindre flatemål enn Titicaca som ligg mest på boliviansk territorium. Sjøen ligg på omkring 4&nbsp;082 moh. og er ein vektig stad i landet for fuglekikking.

Det meste av innsjøen ligg innanfor Junínprovinsen i Junín-regionen, medan den nordvestre biten ligg innanfor Pascoprovinsen i Pasco-regionen.

Junín er i mykje stor grad omslutta av akvatisk vegetasjon, somme stader vidar plantebeltet seg ut i ei breidd på seks km og vert så tett at det er ugjennomtrengjeleg. Fiskefaunaen er rik, han inkluderer òg fleire artar som er introdusert.

Sjøen ligg innanfor nedslagsfeltet til Amazonaselva. I elva Upamayo finst det eit vasskraftverk som regulerer vassnivået i sjøen. I år med rikeleg regn er fluktuasjonen i vassnivået moderat, men i tørkeår kan nivået gå ned halvannan til to meter og tørrleggje store område.

Frå 1933 har det gått føre seg eit innsig av ureining frå gruveverksemd som har innverka negativt på fiske og fuglefauna i sjøen. Kloakk frå byane Junín og Carhuamayo har òg medverka til overgjødning av vatn og våtmark.

Junín er einaste habitat i verda for den sterkt truga junindukkar, *Podiceps taczanowskii*, også den sterkt truga juninrikse, *Laterallus jamaicensis tuerosi*, (underart av perlerikse) er endemisk for denne innsjøen. Juninkorgfugl, *Asthenes virgata*, er ein annan endemisk art for Peru som har namn etter sjøen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger i stor grad på «[[:en:Lake Junín|Lake Junín]]» frå , den 15. april 2008*  

## Bakgrunnsstoff
*
Håja

**Håja**, opphavleg *Håøya*, er ei øy i Tromsø kommune i Finnmark. Øya ligg vest for Kvaløya og Sessøya. Håja er ei klippeøy med ei distinkt form, som var inspirasjon då Jan Inge Hovig teikna Ishavskatedralen i Tromsø. Det høgaste punktet på Håja er Nipen på 486 moh.

Håja er eit gammalt fiskevær, og dokument frå 1500-talet viser at øya alt då hadde mange fastbuande. Ut på starten av 1900-talet slutta derimot fiksehandelen på øya. Deretter vart Håja ei tid brukt til oppdrett av raudrev. 

Namnet på øya tyder «den høge øya». Øya har gode høve for fotturar og er ein del av Håja&ndash;Røssholmen landskapsvernområde med dyrelivsfreding.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Håja
* Lovdata: Verneforskrift for Håja - Røssholmen landskapsvernområde
Sessøya

**Sessøya** er ei øy i Tromsø kommune i Troms. Øya ligg på vestsida av Kvaløya, nordvest for Ersfjorden. Sessøya har eit areal på 9,18 km², og det høgaste punktet på øya er Sessøytinden på 657 moh.

Sessøyfjorden går mellom Sessøya og Kvaløya.
Alta kyrkje

**Alta kyrkje** er ei langkyrkje frå 1858 i Alta kommune i Finnmark. 

Byggverket er i tømmer og har 230 sitjeplassar. Ho er teikna av engelskmannen Stephen Henry Thomas som var direktør ved Kopparverket i Kåfjord.

Kyrkja, som vart innvigd i 1858 av biskop Knud Gislesen, er den eldste bygningen i Alta sentrum. Det første orgelet vart innvigd pinsedagen 1880. I sluttfasen av andre verdskrigen vart kyrkja sterkt ramponert, og først julaftan 1945 kunne kyrkja takast i bruk att. Ho er sidan utbetra fleire gonger, sist i 2005/06. 

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
*
Vengsøya

**Vengsøya** er ei øy i Tromsø kommune i Troms. Øya ligg på nordvestsida av Kvaløya, nordvest for Kaldfjorden, nord for Vengsøyfjorden og nordaust for Tromvik. Vengsøya har eit areal på 20 km², og det høgaste punktet på øya er Vengsøytinden på 764 moh.

Frå Sandnes på austsida av øya er det ferjesamband til Belvik på Kvaløya.

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Rekvika på Vengsøya
* Bent Svinnung si padleside om Sandvika på Vengsøya
Musvær

**Musvær** er ei øygruppe i Tromsø kommune i Troms. Øygruppa ligg nord for Vengsøya. Det høgaste punktet på hovudøya i været er Styggfjellet på 39 moh. Musvær har to innbyggjarar. 

Musvær har ferjesamband til Vengsøya og Belvik på Kvaløya. 

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Musvær
* Aron Mat: Musvær gård
Burjatia

**Burjatia** er ein republikk i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Ulan-Ude, arealet er 351 300 km² og innbyggjartalet 972 700 (2010). Republikken grensar til Irkutsk oblast i nord, til republikken Tyva i vest, til Zabajkalskij kraj i aust og til Mongolia i sør.

## Folkesetnad
Den einaste større byen er Ulan-Ude med 404 400 ibuarar.

Den største folkegruppa i Burjatia er etniske russarar, medan burjatane, eit mongolsk folkeslag, er ein minoritet. Ved folketeljinga i 2000 var den etniske samansetjinga:

* Russarar: 64,9 %
* Burjatar: 29,5 %
* Tatarar: 0,7 %
* Ukrainarar: 0,6 %
* Sojotar: 0,4 %
* Evenkar: 0,3 %

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Sandøya i Tromsø

**Sandøya** er ei øy i Tromsø kommune i Troms. Øya ligg vest for Rebbenesøya. Det høgaste punktet på Sandøya er Varden på 427 moh.

Sandøya har tre fastbuande, i Mjølvika på austsida. På sørsida av øya ligg eit fråflytta kyrkjevær. Det er ferjesamband frå Mjølvika til Vengsøya og Belvik på Kvaløya.

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Kirkvær på Sandøya
* Bent Svinnung si padleside om Mjølvika på Sandøya
* Universitetet i Tromsø: Fiskeværbusetnad på Sandøy 
* Ferjerute Belvik(-Mjølvik)-Vengsøya
Risøya i Tromsø

**Risøya** er ei øy i Tromsø kommune, om lag 50 kilometer nordvest for sjølve Tromsø. Risøya er omegjeve av over 150 holmar og meir enn 200 skjer. Øya er på 1154 dekar med Varden som høyeste punkt på 104,5 meter.

Hovudhuset på Risøya vart bygd i 1856, men mest truleg har øya vore busett langt bakover i tida. Den nest største øya i øygruppa som Risøya høyrer med til, Sandvær, er nemnd i Snorre sine kongesagaer. Frå 1850 og utover var det stor aktivitet på Risøya med sanking av egg, dun og fiske. På det meste hadde væreigaren over 200 fiskarar sysselsett i sesongen, innlosjert i rorbuer.

Som egg- og dunvær var Risøya det nest største i landet etter Vardøhus Festning. Jacobsenfamilien var òg sterkt engasjert i ishavsfangsten, og eigde ishavsskutene «Ægir» og «Hanseat».

Som resten av desse ein gong så sentralt plasserte stadane ute ved kysten gjekk tida frå dei. På Risøya heldt den siste væreigaren, Jacob Carl Jacobsen, ut fram til 2001 saman med Elise Jensen. Då vart helsa for ustabil og dei såg seg nøydd til å flytte inn til Tromsø.

I 1995 vart Store Risøya Landskapsvernområde oppretta. Dette omfattar sjølve Risøya samt Steggholmen. Samstundes vart Risøya Naturreservat oppretta. Risøya Naturreservat dekker alle holmar og skjer rundt sjølve Risøya, til saman 14&nbsp;132 dekar.

Formålet med naturreservatet og landskapsveret er å sikre best mogeleg levevilkår for sjøfugl og anna dyreliv i eit område med naturleg og kulturbetinga vegetasjon samt å bevare ein kysthandelsstad med tilhøyande bygg, kulturlandskap og dyre- og planteliv.

I Naturresevatet er det i perioden f.o.m. 1. april t.o.m. 31. juli forbod mot ilandstigning og ferdsel på øyane, for å verne fuglane i hekketida og i månadene ungane er i reiret.

## Bakgrunnsstoff
* turliv.no - informasjon og bilete frå Risvær 
* En øy i havet. Livet på Risøya (Dagbladet, 26.01.2004]

## Litteratur
* Eva Huseby: *En øy i havet - Livet på Risøya.* Gyldendal. Oslo 2003. ISBN 82-05-32339-9
Basjkortostan

**Basjkortostan**, tidlegare òg *Basjkiria*, er ein republikk i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Ufa. Arealet er 142 947 km².

## Folkesetnad
Dei største byane er Ufa (1 062 000 ibuarar), Sterlitamak (273 500), Salavat (156 100), Neftekamsk (121 700) og Oktjabrskij (109 500).

Den største folkegruppa i Basjkortostan er etniske russarar, men ingen folkeslag utgjer så mykje som 40 % av folket. Basjkirane, eit tyrkisk folkeslag, er den nest største gruppa. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga:

* Russarar: 35,2 %
* Basjkirar: 28,8 %
* Tatarar: 24,8 %
* Tsjuvasjar: 2,6 %
* Mariar: 2,5 %
* Ukrainarar: 1,0 %

Sidan oppløysinga av Sovjetunionen har delen av basjkirar i folket auka, frå 21,9 % i 1989, medan delen russarar og tatarar har gått ned. Folketalet totalt sett har halde seg relativt stabilt.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Andammen

**Andammen** (nordsamisk ) er ei øy i Karlsøy kommune i Troms. Øya ligg nord for Rebbenesøya og sør for Grøtøya. Det høgaste punktet på Andammen er Nordkollen på 313 moh.

Andammen skjer seg innover på Rebbenesøya og på kvar side av øya ligg to fjordar som er kalla opp etter ho, Indre Andamsfjorden i aust og Ytre Andamsfjorden i vest. 

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Andamssanden på Andammen
Grøtøya

**Grøtøya** (nordsamisk ) er ei øy i Karlsøy kommune i Troms. Øya ligg nord for Andammen og Rebbenesøya, og vest for Store Måsvær og Nordkvaløya. Ho har eit areal på 17,9 km². Det høgaste punktet på Grøtøya er Grøtøyaksla på 545 moh.

25. desember 2000 gjekk lasteskipet «John R» på grunn 4 nautiske mil nordvest av Grøtøya. Etter nokre dagar braut skipet i to, og framdelen av vraket dreiv om lag 11 nautiske mil. Hundrevis av sjøfugl døydde etter oljesøl frå vraket.

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om stranda ved Rikkeskjeran
* Bent Svinnung si padleside om Sandvika på Grøtøya
* Bent Svinnung si padleside om Sørgrøtøy
* NRKs samleside om "John R"
* NRK: Hundrevis av død sjøfugl på grunn av oljesøl
Hersøya

**Hersøya** (nordsamisk ) er ei øy i Karlsøy kommune i Troms. Øya ligg mellom Rebbenesøya og Nordkvaløya. Det høgaste punktet på Hersøya er 241 moh.

På Haugland sør på Hersøya eig Karlsøy kommune ein eigedom. Denne eigedomen er leigd av Karlsøy Jeger- og Fiskeforening, som har jobba med å sette hovudhuset på staden i stand.

Heile Hersøya er del av Nordkvaløya-Rebbenesøya landskapsvernområde. Området vart verna i 2004.

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Haugland på Hersøya
* Karlsøy Jeger- og Fiskeforening: Våningshuset på Hersøya snart ferdigrestaurert
* Arkitekturguide: Hytte på Hersøya
Zabajkalskij kraj

**Zabajkalskij kraj** er eit territorium (*kraj*) i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Territoriet vart danna den 1. mars 2008 då Tsjita oblast vart slått saman med det sjølvstyrte området Aga Burjatia. Hovudstaden er Tsjita, arealet er 431 500 km² og innbyggjartalet er 1 053 485 (2021). Namnet *Zabajkalskij* kan omsetjast som *Bak Bajkal*.

## Geografi
Zabajkalskij kraj ligg sør i Sibir, og grensar til Mongolia og Kina i sør. Området består hovudsakleg av mellom-høge fjell, (600–700 moh.), men fjellkjeda *Kodar* i nord når opp til 3000 meter over havet. Om lag halvparten av territoriet er skogkledd, og her er mange innsjøar. Klimaet er kontinentalt, mellomtemperaturen i januar er –30 grader celsius, i juli +20 grader celsius. Område i nord har permafrost. Naturressursane omfattar førekomstar av gull, molybden, tinn, bly, sink og kol. Matproduksjon i området er hovudsakleg saueal. I liten skala vert det dyrka poteter, grønsaker, kveite, havre, bygg og bokkveite. Den transsibirske jernbanen går gjennom området.

## Folkesetnad
Den einaste større byen er Tsjita med 324 400 ibuarar.

Befolkninga er hovudsakleg russarar, men her bur òg mellom anna mange burjatar, særskilt i Aga Burjatia. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga:
* Russarar: 88,3 %
* Burjatar: 6,7 %

## Historie
Den første befolkninga ein kjenner i området var burjatar og mongolar. På 1200-talet vart det del av det mongolske riket. Dei første russarane som kom hit var kosakkar i 1653. Allereie i løpet av 1600-talet oppstod dei første permanente russiske støttepunkta. I 1689 vart grensa til Kina regulert ved Nertsjinsk-traktaten. Etter den russiske revolusjonen var Tsjita i hendene på kontrarevolusjonære styrkar, *kvitegardistar*, mellom 1918 og 1920. Frå 1920 til 1922 var Tsjita hovudstad for den sovjetisk-kontrollerte *Fjernaustlege republikken*, som i 1922 vart slått saman med den russiske sovjetrepublikken. Tsjita oblast vart oppretta i 1937. Det autonome distriktet Aga Burjatia var underlagt Tsjita oblast. Etter oppløysinga av Sovjetunionen vart både Tsjita oblast og Aga Burjatia eigne føderasjonssubjekt i den russiske føderasjonen. Ved valet til den lovgjevande forsamlinga i Tsjita oblast den 17. oktober 2004, vart Sameint Russland det klart største partiet, med 35,6 % av røystene. Den 1. mars 2008 vart Tsjita oblast slått saman med Aga Burjatia, etter ei folkerøysting.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Store Måsværet

**Store Måsværet** er ei øy i Karlsøy kommune i Troms. Ho ligg mellom Grøtøya i vest og Nordkvaløya i aust. På austsida av øya ligg Hermannsfjorden og Lille Måsværet. 

Øya er ikkje busett.
Sørfugløya

**Sørfugløya** (nordsamisk ) er ei øy i Karlsøy kommune i Troms. Øya ligg nordvest for Rebbenesøya. Det høgaste punktet på Sørfugløya er Stortinden på 360 moh.

Sørfugløya er eit av dei viktigaste fuglefjella i Noreg, og verna som naturreservat. Lundefugl er den vanlegaste arten på øya, og finst også hekkande på Stormekta. Andre hekkefuglar er alke og lomvi, i tillegg til teist og toppskarv. Krykkje hekka tidlegare på Stormekta, men kolonien som nå er på rundt 30 par er flytta over til Husmekta. Mellom 1. april og 31. august er camping og telting forbode i naturreservatet.

Utanfor Sørfugløya ligg fiskebanken Fugløybanken.

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Sørfugløya
* Lovdata: Verneforskrift for Sørfugløya naturreservat
Burøya

**Burøya** (nordsamisk ) er ei øy i Karlsøy kommune i Troms. Øya ligg nordaust for Burøysund på Vanna. Burøya har eit areal på 7 km², og det høgaste punktet på øya er Burøynakken på 214 moh.
Yavarí

**Yavarí** er ei elv i Amazonasbassenget og ei sideelv til Amazonaselva. Ho er grenseelv mellom Peru og Brasil i nesten heile lengda på 1&nbsp;184&nbsp;km. I hovudsak er retninga for vassføringa mot nordaust. Dei fjernaste kjeldene til elva ligg i Loreto-regionen i Peru, om lag 50 km vest for grensepunktet mellom Peru og delstatane Acre i Brasil og Amazonas i Brasil. Utlaupet ligg få kilometer sør før treriksgrensa Colombia, Brasil og Peru. Øvre del av Yavarí har namnet Yaquerana. Dei største sideelvane til Yavarí er Atalaia do Northe og Curuca, begge renn i retning nord frå Brasil. I Peru er dei største sideelvane Galvez og Yavarí Mirim. 

Det finst mange busettingar ved elva, ein av desse har flyplass, Colonia Angamos, han ligg der Galvez sluttar seg til Yavarí. Matsésfolket har territoriet sitt ved Yavarí.
Helgøya

**Helgøy** eller **Helgøya** er eit namn på fleire øyar i Noreg:
* Helgøy i Hjelmeland &ndash; ei øy i Hjelmeland kommune i Rogaland.
* Helgøya i Karlsøy &ndash; ei øy i Karlsøy kommune i Troms på 43&nbsp;km² og delvis fråflytta. Før 1964 var øya ein del av Helgøy kommune.
* Helgøya i Kinn
* Helgøya i Ringsaker &ndash; er ei øy i Mjøsa som ligg i Ringsaker kommune. Helgøya har eit areal på 18,34&nbsp;km².
* Helgøy i Stavanger &ndash; ei øy i Stavanger kommune i Rogaland. Del av øygruppa Sjernarøyane.
* Helgøyna i Sunnfjord  i Vestland.
* Helgøya i Søgne &ndash; ei øy i Søgne kommune i Agder. Del av øygruppa Ny-Hellesund.
Dåvøya

**Dåvøya** (nordsamisk ) er ei øy i Karlsøy kommune i Troms. Øya ligg i Dåfjorden, på nordsida av Ringvassøya. Dåvøya har eit areal på 3,5 km², og det høgaste punktet på øya er Høgøya på 219 moh.

Nord for Dåvøya ligg Helgøya.
Karlsøya

**Karlsøya** (nordsamisk ) er ei øy i Karlsøy kommune i Troms. Namnet *Karlsøy* kjem av mannsnamnet *Kalfr* eller av *Kalven*, i tydinga «den vesle øya som ligg ved den store», det vil seie øya Vanna. Karlsøya ligg altså rett sør for Vanna og nordaust for Reinøya. Øya har vore kyrkjestad i fleire hundre år og kommunesenter i Karlsøy kommune.

På grunn av berggrunnen har Karlsøya ein rik flora, spesielt av orkidéar. Mange planter har den nordlege grensa si her. Kyrkjestaden er dominert av den staselege Karlsøy kyrkje frå 1854, og været elles er prega av gamle, fine trehus. Dei om lag 35 innbyggjarane lever her i eit bilfritt tilvære. Innbyggjarane er dels dei gamle karlsøyværingane, dels innflyttarar som kom i løpet av 1970-talet. Dei sistnemnde søkte, inspirert av hippie-rørsla, tilbake til eit enklare og meir naturleg tilvære.

## Bakgrunnsstoff
* Satellittbilete over Karlsøya
* Flora for Karlsøya
* Karlsøyfestivalen
* Svein-Egil Haugen: Karlsøya si heimeside
Ukrainarar

**Ukrainarar** (ukrainsk **українці**, 'ukrajintsi') er ei aust-slavisk folkegruppe. Dei bur hovudsakleg i Ukraina og har ukrainsk som morsmål. Medan det òg er vanleg å kalla alle innbyggjarane i Ukraina for ukrainarar, er det berre 77,8 % av dei som er ukrainarar i etnisk forstand.

Det finst om lag 45 millionar ukrainarar i verda. Ved folketeljinga i Ukraina i 2001 oppgav 37  menneske å vera av ukrainsk etnisitet. Dette utgjorde 77,8 % av folkesetnaden i Ukraina. Størstedelen av områda der det bur ukrainarar har vore underlagt russisk styre i fleire hundreår, noko som har ført til ei viss russifisering av ukrainarane. I 2001 oppga 14,8 % av dei som oppga ukrainsk etnisitet at morsmålet deira var russisk, resten snakka ukrainsk som morsmål.

Det finst òg minoritetar av ukrainarar i mange av dei tidlegare sovjetrepublikkane. Folketeljinga i Russland i 2010 viste  ukrainarar i Russland, i Kasakhstan i 1999 var det 547 000 ukrainarar, i Moldova er det om lag  ukrainarar og i Kviterussland om lag 248 000.

Av utvandrargrupper av ukrainsk opphav finst det om lag  i Canada,  i Brasil og  i USA.

Ukrainarane har tradisjonelt vore ortodokse kristne, anten tilknytt Moskva-patriarkatet eller eit eige patriarkat i Kyiv, men ein del av ukrainarane har òg tradisjonelt vore katolske kristne.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Årøya i Lyngen

**Årøya** (samisk: *Vuorri*) er ei øy i Lyngen kommune i Troms. Øya ligg i fjorden Lyngen, nord for Årøybukta. Årøya har et areal på 3,4 km², og det høgaste punktet på øya er Storhaugen på 95 moh.

I tidegare hundreår var Årøya handelsstad og lensmannsstad. På 1950-talet kjøpte Forsvaret øya, og sivil ferdsel var forbode på øya fram til 1. juli 2006. http://www.aaroybukt.no/files/Produktark_til_trykk_liten.pdf I dag er øya avmilitarisert og overteke av Lyngen kommune, og det meste av øya (bortsett frå den nordlegaste delen) er verna som landskapsvernområde. I verneområdet er det forbode å gå i land mellom 1. mai og 15. juli.

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung si padleside om Årøya/Årøyholmen
* Nord-Troms Museum: Branntakst for garden Aarøy 1856 
* Verneforskrift for Årøya landskapsvernområde med dyrelivsfredning
Store Haukøya

**Store Haukøya** (nordsamisk *Ávku*) er ei øy i Skjervøy kommune i Troms. Øya ligg på vestsida av Kvænangen, aust for Skjervøya. Det høgaste punktet på Haukøya er Haukøyfjellet på 506 moh.
Vorterøya

**Vorterøya** (nordsamisk *Virtá*) er ei øy i Skjervøy kommune i Troms. Øya ligg vest for Kågen og nord for Uløya i Lyngen. Ho har eit areal på 10,4&nbsp;km² og det høgaste punktet på Vorterøya er Viten på 235 moh.

Mellom Vorterøya og Kågen ligg sundet Kjølmangen. Arnøya ligg i nord.

## Bakgrunnsstoff
* Vorterøy - Nord-Troms si perle
* Framtid i Nord: Ni døgn uten strøm
Jon Arne Valan

**Jon Arne Valan** () er ein norsk kokk som har vore knytt til Demokratane og Demokratanes Ungdom. Han var Demokratane sin 1. kandidat i Rygge kommune ved Kommunestyre- og fylkestingsvalet 2007 og stilte som 3. kandidat ved Stortingsvalet 2009 for Demokratene Østfold.

## Kjelder

*Et alternativ til "de etablerte" , Moss Avis, 01. april 2007.
*Demokratenes Ungdom , vgb.no
Skjervøya

**Skjervøya** (nordsamisk: **', [[kvensk]]: **') er øya som kommunen Skjervøy i Troms er kalla opp etter. Her ligg kommunesenteret Skjervøy, som i 2023 hadde 2437 innbyggjarar. Tettstaden ligg på austsida av øya. 

Skjervøya har eit areal på 11,8 km², og det høgaste punktet på øya er Skattørfjellet på 345 meter over havet. Øya ligg like aust for Kågen, som ho har brusamband med over Skattørsundet. Frå Kågen går det tunnel under Maursundet og vidare til fastlandet i Nordreisa kommune. Skjervøya ligg ved innløpet til Reisafjorden, medan Kvænangen ligg i nord og vest.
Kvæøya

**Kvæøya**,  ofte skriven med den uoffisielle skrivemåten **Kveøya**, er ei øy i Kvæfjord kommune i Troms. Øya ligg i Kvæfjorden, like ved kommunesenteret Borkenes. Kvæøya har eit areal på 7 km², og det høgaste punktet på øya er 267 moh. Øya hadde 123 innbyggjarar i 2001. Øya vert rekna som særs fruktbar, med store gardsbruk, og er hovudsakleg busett på sør- og vestsida. Den nordlegaste garden heiter Øynes. Nordaustsida av øya er bratt og det finst ikkje busetnader eller fruktbar jord her. 

Kvæøya har fastlandssamband med hjelp av 1270 meter lang sjøfylling og ei 370 m lang bru til Salen på søraustsida av Øysundet.  Brua blei opna i september 2010.

## Kjelder