open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hunstrete Lake

**Hunstrete Lake ** er ein gammal innsjø på 0,02 km². To nyare innsjøar vart bygt like ved i 1990-åra. Dei ligg like sør for landsbyen Hunstrete i Somerset, sør for Bristol i England og 11 km vest for Bath. Innsjøen er omringa av tre og i nordvest glir trea over i Lord's Wood i Pensford. 

Innsjøen vert nytta til hobbyfiske og er kjend for karpe og suter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hunstrete Lake|Hunstrete Lake]]» frå ,  den 28. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Little Britain i Buckinghamshire

**Little Britain** er ein innsjø som ligg mellom Cowley i Stor-London og  Iver i Buckinghamshire i England. Han er ein del av Colne Valley Regional Park, som dekkjer Colnedalen. Dette namnet vert ofte uformelt nytta om innsjøen, som har ei form som liknar Dei britiske øyane med mange små øyar. 

Innsjøen er kjend for at det finst fleire mindre vanlege vassfuglar her, som snadreand og toppdykkar, samt mange meir vanlege artar som knoppsvane og fiskehegre. Innsjøen ligg mellom Frays River og River Colne.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Little Britain, Buckinghamshire|Little Britain, Buckinghamshire]]» frå ,  den 28. mars 2010.*
Loughrigg Tarn

**Loughrigg Tarn** er ein liten innsjø i Lake District i Cumbria i England. Han ligg nord for Lake Windermere, like nord for landsbyen Skelwith Bridge og ved foten av Loughrigg Fell. Namnet Loughrigg Tarn er ein unødvendig repetisjon, sidan *loughrigg* tyder 'ryggen av innsjøen' og *tarn* tyder 'tjern'.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loughrigg Tarn|Loughrigg Tarn]]» frå ,  den 28. mars 2010.*
Lake District

**Lake District** er eit fjellendt område i Nordvest-England. Det ligg i Cumbria og er den einaste staden i England der ein finn høgder over 3000 fot, det vil si drygt 900 meter, over havnivå. Området vart populært som turmål på byrjinga av 1800-talet, då diktarane William Wordsworth, Samuel Taylor Coleridge og Robert Southey skreiv om det. Dei tre vart kjende som Lake Poets. Sidan 1951 har store delar av området vore del av Lake District nasjonalpark.

## Geografi

Området er omkring 55 km langt og breitt. Den siste istida enda for omkring 15&nbsp;000 år sidan og etterlet det landskapet ein finn i parken, med breie u-dalar og mange innsjøar (*lakes*) som har gjeve namn til området. Dei høgastliggande områda er steinete, medan ein lenger ned finn myr med lyngvekst. Under tregrensa finst gammal eikeskog side om side med furu som vart planta ut på 1800-talet. På grunn av mykje nedbør i området er bakken ofte gjennomtrukken av vatn. 

Det høgaste punktet i parken, og i England, er Scafell Pike, med ei høgd på 978 moh.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lake District|Lake District]]» frå ,  den 28. mars 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
Maldon Marine Lake

**Maldon Marine Lake** er ein innsjø i Maldon, ein liten historisk by ved estuaret til River Blackwater i Essex i England. Innsjøen vart skapt i 1905 og har vorte eit populært fritidsområde. Innsjøen har saltvatn. 

Etter ei dødsulukke i 2005 vart innsjøen stengd for all bading etter at styresmaktene vart saksøkt.  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maldon Marine Lake|Maldon Marine Lake]]» frå ,  den 28. mars 2010.*
Indirekte val

**Indirekte val** er eit val der veljarane (dei som har stemmerett) vel valpersonar, ofte kalla elektorar, som gjer det endelege valet. Valet av presidenten i USA skjer på denne måten, der kvar delstat vel eit tal elektorar, som møtest for å foreta valet.

Val av ordførar i dei fleste kommunar i Noreg skjer ved indirekte val: Kommunestyret, vald ved direkte val, vel ordførar. Frå 1999 har det vore direkte val av ordførar i ein del kommunar.

Ein del land, til dømes Tyskland, Italia, Tsjekkia, Estland, Latvia og Ungarn, har indirekte val av president: Presidenten blir vald av nasjonalforsamlinga.

I eit parlamentarisk system kan ein seie at statsminister blir vald indirekte, då støtte i den direkte valde nasjonalforsamlinga er grunnlaget for kven som blir statsminister.

I Noreg var det frå Grunnlova blei vedteken i 1814 og fram til unionsoppløysinga i 1905 eit valsystem der veljarane valde valmenn som igjen valde stortingsrepresentantane. Tanken med valmenn var mellom anna at dei skulle vere betre skikka enn veljarane til å bestemme kven som skulle sitje på Stortinget. Politiske parti vart ikkje danna før på 1880-talet. Systemet vart etter kvart kritisert som lite demokratisk, og frå 1905 gjekk Noreg over til fleirtalsval i einmannskrinsar.
Malthouse Broad

**Malthouse Broad** er ein innsjø ved Ranworth i Norfolk Broads i England.

«Helen of Ranworth» er ein tradisjonell halmpram, ein båt som brukte å frakte bort halminnhaustinga. Denne fraktar i dag passasjerar frå Malthouse Broad til Ranworth Broad.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Malthouse Broad|Malthouse Broad]]» frå ,  den 28. mars 2010.*
Martin Mere

**Martin Mere** er ein innsjø nær Burscough i Lancashire i England på West Lancashire kystslette. Innsjøen er eit stort myrområde som før det vart drenert var den største ferskvassjøen i England.

## Historie
Martin Mere vart danna ved slutten av den siste istida, då vatn fylte senkingar i terrenget. Sidan den gong har vassnivået falle og stige. I 1692 starta Thomas Fleetwood frå Bank Hall å grave ein kanal for å drenere innsjøen. Det vart gjort vidare forsøk på å drenere innsjøen i 1780-åra, men det var først på midten av 1800-talet at dreneringa starta effektivt ved hjelp av dampdrivne pumper. Gardar og handelsgartneri vart oppretta i det rike, tørrlagte jordsmonnet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Martin Mere|Martin Mere]]» frå ,  den 28. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
Orchardleigh Lake

**Orchardleigh Lake** (òg skrive Orchardlea) er ein 11 hektar stor kunstig innsjø like nord for Frome i Somerset i England. Han vart laga då ein demde opp ei av sideelvane til Frome. I dag vert innsjøen nytta til sportsfiske, og fuglekikking. 

Det ligg ei lita øy på vestsida av innsjøen der St Mary's Church ligg. Kyrkja vart bygd på 1200-talet og vart kraftig renovert av Sir George Gilbert Scott, for W. A. Duckworth, i 1878. Kyrkja er i dag freda. Det vert ofte halde bryllaup i kyrkja. Det går ei gangbru over til øya frå fastlandet. 

Det er i røynda to innsjøar ved Orchardleigh. Den minste innsjøen inneheld øya med kyrkja og ein langt større innsjø ligg 150 meter gjennom eit lite skogområde. 

Det er ein del sjøfugl å sjå ved innsjøen, mellom anna dvergdykkar, toppdykkar og knoppsvane, samt overvintrande toppand og taffeland. 

## Galleri

Fil:Orchardleigh_Lake1.JPG|Kyrkja sett frå sida
Fil:Orchardleigh_Lake2.JPG|Baksida av kyrkja


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Orchardleigh Lake|Orchardleigh Lake]]» frå ,  den 28. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Radipole Lake

**Radipole Lake** er ein innsjø i elva Wey ved kystbyen Weymouth i Dorset. Tidlegare høyrte innsjøen til landsbyen og soknet Radipole. Vestsida av innsjøen ligg i dag i den moderne forstaden Southill. Innsjøen er eit naturreservat forvalta av Royal Society for the Protection of Birds fordi han er eit viktig habitat for sivkratt-fuglar. Innsjøen renn ut i Weymouth Harbour.

## Bakgrunnsstoff
* Weymouth and Portland byråd om Radipole Lake 
* RSPB
* Bilete

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Radipole Lake|Radipole Lake]]» frå ,  den 28. mars 2010.*
Ranworth Broad

**Ranworth Broad** er ein innsjø i The Broads i Norfolk i England. Han er ein del av eit naturreservat forvalta av Norfolk Wildlife Trust. Ranworth Broad har eit flytande vitjingssenter, ei gangbru og ein gøymestad for fuglekikking.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ranworth Broad|Ranworth Broad]]» frå ,  den 28. mars 2010.*
Valkollegium

Eit **valkollegium** eller eit **elektorat** er ein institusjon blir nytta ved indirekte val. I motsetnad til direkte val der veljarane vel sine representantar direkte, vel veljarane i eit indirekte val eit valkollegium, som består av valmenn, som igjen skal velje representantane. Det viktigaste argumentet for oppretting av valkollegium i staden for direkte val har vore at valmennene vil ha betre kvalifikasjonar for å gjere vala. På denne måten kan systemet også tolkast i retning av manglande tillit til folk si eiga dømmekraft.

Valkollegium blir mellom anna nytta ved val av President i USA, der systemet ved presidentvalet i 2000 bidrog til at George W. Bush blei vald til president i staden for Al Gore. Eit fleirtal av veljarane støtta Gore. Men eit valkollegium, som alle andre valde forsamlingar, kan aldri vere 100 % representativt. Bush fekk ved valet eit fleirtal blant valmennene, og vart vald til president.

Medan valkollegia i USA blir valde med valet som einaste oppgåve, er valkollegium i andre land institusjonar med fleire oppgåver. Dette vil vere tilfelle i land der parlamentet vel president, som i Tyskland.

Valkollegium blir brukt i svært mange andre typar organisasjonar, som til dømes i religiøse organisasjonar. Lokale avdelingar vel då representantar til kongress, landsmøte eller liknande, som vel toppleiinga i organisasjonen.
Redgrave Pinsent Rowing Lake

**Redgrave-Pinsent Rowing Lake** er ein innsjø og roarena i Storbritannia, kalla opp etter dei olympiske meistrane i roing, Sir Steve Redgrave og Sir Matthew Pinsent. Innsjøen og naustet er utforma særskild med tanke på ro-trening og har fasilitetar for trening, medisin og vitskap for det det britiske rolandslaget. 

Innsjøen ligg sør i Oxfordshire i soknet Eye & Dunsden mellom Reading og landsbyen Sonning Eye. Innsjøen vart danna av oppmudring av delar av Caversham Lakes, ei rekkje innsjøar ved Themsen. Budsjettet var på £13 millionar og innsjøen vart offisielt opna i april 2006 av dei to roarane innsjøen er kalla opp etter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Redgrave Pinsent Rowing Lake|Redgrave Pinsent Rowing Lake]]» frå ,  den 28. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Land & Water: Redgrave Pinsent Rowing Lake
* Besøk av Steve Redgrave
* Informasjon frå Amateur Rowing Association
Semerwater

**Semerwater** er den største naturlege innsjøen i North Yorkshire i England. Han er 800 meter lang og ligg i hjartet av Wensleydale, ovanfor den kortaste elva i England, Bain. Innsjøen vert nytta til kanopadling, brettsegling, segling og fisking. Det ligg tre landsbyar i nærleiken, Stalling Busk, Countersett og Marsett

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Semerwater|Semerwater]]» frå ,  den 28. mars 2010.*
Kroppsmasseindeks

**Kroppsmasseindeks** eller **KMI**, på engelsk **body mass index** eller **BMI**, er ein enkel formel som blir brukt til å vurdere om ein person er over- eller undervektig eller har normal vekt. Formelen gir ikkje noko eksakt resultat. KMI-verdien skil ikkje mellom kroppsfeitt og musklar. Kroppsbyggarar kan ha ein KMI på over 25 utan å vere overvektige. 

## Formel
Formelen for å regne ut KMI er:

:\mathrm{KMI} = \frac{\mathit{vekt} \ \mathrm{(kg)}}{\mathit{hoyde}^2 (\mathrm{m})}

### Eksempel
:\frac{60\,\mathrm{(kg)}}{1{,}75^2\,(\mathrm{m})} = \mathbf{19,6}

## KMI-verdiar
* KMI på *under 18,5 = undervektig.*
* KMI på *mellom 18,5 og 24,9 = normal kroppsvekt.*
* KMI på *mellom 25 og 29,9 = overvektig.*
* KMI på *30 og over = fedme.*
* KMI på *35 – 39,9 = fedme, klasse II.*
* KMI på *40 og over = fedme, klasse III (ekstrem fedme).*

## Bakgrunnsstoff
* BMI-kalkulator.no 
* Utrekning av KMI hos NRK Nitimen 
* Utrekning av KMI hos Medisinfagskolen
* Utrekning av BMR, BMI og optimal treningspuls
Serpentine

**Serpentine** (òg kalla **Serpentine River**) er ein 11 hektar stor kunstig innsjø i Hyde Park i London i England, skapt i 1730. Sjølv om namnet vert nytta om heile innsjøen, er det i røynda berre den austlege halvdelen som heiter Serpentine. Serpentine Bridge, som markerer grensa mellom Hyde Park og Kensington Gardens, markerer òg vestgrensa for Serpnetine. Den lange og smale vestlege halvdelen av innsjøen heiter i røynda Long Water. Serpentine, som tyder «slange», har fått namnet sitt er den svingande forma.

## Geografi

Opphavleg fekk innsjøen vatn frå Westbourne i den italienske hagen i den nordvestlege enden av Long Water. Westbourne slutta å føre vatn til Serpentine i 1834, då elva hadde vorte altfor forureina, og han får no vatn pumpa frå Themsen. The Long Water går søraustover frå dette punktet til Serpentine Bridge, der innsjøen svingar brått austover. I austenden renn vatnet ut av innsjøen via ei sluse i demninga. Historisk rann vatnet sørover dette punktet og markerte grensa mellom Westminster og Kensington, men etter 1850 har elva vorte omdirigert til ein kulvert og under bakken før ho munnar ut i Themsen nær Chelsea Bridge.

Innsjøen er relativt grunn og den største djupna er 12 meter.

## Biletgalleri


Fil:Serpentine_Lake.jpg|Austover frå Serpentine Bridge
Fil:Kensington Garden Fountains.JPG|Den italienske hagen. Sidan fontenene får vatn frå elva Westbourne, fungerer dei ikkje i tørre periodar.
Fil:Italian Garden fountains.jpg|Fontener i den italienske hagen
Fil:Italian Gardens panorama.jpg|Den italienske hagen
Fil:Diana Fountain from Serpentine.JPG|Serpentine mot Diana Memorial Fountain på sørsida
Fil:Serpentine in storm.JPG|Serpentine i kraftig regn, nordaustover mot Hyde Park Barracks
Fil:Serpentine Bridge.JPG|Serpentine Bridge frå nordsida
Fil:Lansbury's Lido.jpg|Lansbury's Lido
Fil:hydepark.jpg|Serpentine, sett frå stien over demninga
Fil:Hyde Park Dell.JPG|Dell restaurant ved nordsida av demninga dominerer austsida av innsjøen
Fil:Holocaust Mem Hyde Park.JPG|The Holocaust Memorial, like aust for demninga
Fil:Cormorants in Long Water.jpg|Skarv fiskar frå sølyer i Long Water
Fil:Under Serpentine Bridge.JPG|Serpentine Bridge nedanfrå
Fil:Long Water birds.JPG|Fuglar på pålar i Long Water


## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside 
* Solarshuttle
* 360°-panorama av Serpentine

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Serpentine (lake)|Serpentine (lake)]]» frå ,  den 28. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Shard End Lake

**Shard End Lake** er ein menneskeskapt innsjø i Shard End-området i Birmingham i West Midlands i England. Innsjøen vart skapt ut av eit gammalt dagbrot og ligg vest for Yorks Wood. Han vert forvalta av Kingfisher Country Park.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shard End Lake|Shard End Lake]]» frå ,  den 28. mars 2010.*
Muttler

**Muttler** er eit 3&nbsp;294 meter høgt fjell, det høgste i Samnaunfjella. Fjelltoppen ligg i kommunen Samnaun i kantonen Graubünden i Sveits.  

Nord- og vestsidene av Muttler består av samanhengande steinurder. Nordaustsida er bratt og stuper fleire hundre meter ned i dalen Val Sampuoir. Fjellet er nesten fritt for isfelt, einast ein liten isbre på vestsida av toppen.

Ein topptur til Muttler er ganske grei å gjennomføre. Både frå Samnaun og frå Engadin finst det merka klatrestiar.

Frå Muttler ser ein både fjella kring Zugspitze, over til  Ötztalfjella (Wildspitze, Weißseespitze, Weißkugel), Ortlerfjella, Berninafjella, Silvretta og området kring Säntis. I klarver kan ein også få auge på Bodensjøen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Muttler|Muttler]]» frå ,  den 28. mars 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Muttler auf summitpost.org (englisch)
Stammerspitze

**Stammerspitze**, også kalla **Piz Tschütta**, er det nest høgste fjellet i Samnaunfjella. Fjelltoppen er 3&nbsp;254 meter høg og ligg i kommunen Samnaun i kantonen Graubünden i Sveits. Toppen ligg i kring tre kilometer nordvest for toppen av Muttler,  høgste fjellet i Samnaunfjella. 

Ein liten isbre ligg nordaust for fjelltoppen.

Ei bestiging av Stammerspitze vert rekna som vanskeleg, og vert stendig meir krevjande. Grunna opptininga av permafrosten og den underliggjande dolomittsteinen, vert klatreruta lausare og farlegare.

Den høgste toppen på Stammerspitze vart kliven fyrste gongen den 16. august 1884. Ein professor K. Schulze frå Leipzig hadde fylgje med  Johann Nell og Seraphim Kuppelwieser.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Stammerspitze|Stammerspitze]]» frå ,  den 28. mars 2010.*
Helgenattributt

**Helgenattributt** er det kjenneteiknet helgenar vert avbilda med.  Dette er ofte den reiskapen som vart nytta til å pine og drepe helgenen om han var ein martyr. Andre attributtar kan visa til kven helgenen var eller noko han er kjend for, til dømes gjennom symbol som bispestav, ei bok (Bibelen) eller ei kyrkje.

Heilage Laurentius vert til dømes avbilda med ein jarnrist i handa av di han leid martyrdøden ved å verte steikt på ein rist. Etter same prinsipp vert den norske helgenkongen Olav den heilage avbilda med ei stridsøks i handa, ettersom han vart så skada av eit øksehogg i beinet under slaget på Stiklestad at han gav opp kampen og la seg forsvarslaus til mot ein stor stein, der han vart drepen av eit sverdkutt og eit spydstikk, slik Snorre Sturlason gjer greie for i soga si om Olav den heilage i *[[Heimskringla]]*. Den norske helgenen Sunniva vert avbilda med ei klippeblokk i handa. Dette viser til soga om at ho leid martyrdøden under eit steinras i ei hole på øya Selja i Nordfjord. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Piz Nair

**Piz Nair** er eit 3&nbsp;057 meter høgt fjell i kantonen Graubünden i Sveits. Fjellet høyrer til Albulafjella og ligg ved skiutfartsstaden Corviglia, nær ved St. Moritz.

Toppen er lett å nå då det går kabelvogn til ei høgde ikkje langt unna sjølve toppunktet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Piz Nair|Piz Nair]]» frå ,  den 29. mars 2010.*
Schwarzhorn

**Schwarzhorn** eller **Flüela Schwarzhorn** er eit 3&nbsp;146 meter høgt fjell i kantonen Graubünden i Sveits. Fjellet, som er det høgste i nærleiken av Davos og høyrer til Albulafjella, ligg i kring to kilometer sør for Flüelapasset.

Frå fjelltoppen har ein eit vidt utsyn. I klart ver skal ein kunne sjå både Mont Blanc, så vel som Grossglockner.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Schwarzhorn|Schwarzhorn]]» frå , den 29. mars 2010.*
Wendenhorn

**Wendenhorn** er eit 3&nbsp;023 meter høgt fjell i Uri-Alpane. Fjellet ligg sør for Titlis og nord for vegen over Sustenpasset. Kantongrensa mellom dei sveitsiske kantonane Uri og Bern går over fjelltoppen.

Heile fjelltoppen består av berg, omrama av ein liten isbre kalla 'Chli Sustlifirn'. Trass i at isbreen Chli Sustlifirn er liten, er han full av bresprekker.

Utgangspunkt for ein tur til topps er Sustenbrüggli (1&nbsp;907 m) i Sustenpassstrasse. Lettaste oppstiginga går direkte frå Sustenbrüggli eller over 'Sustlihütte' opp til fjellfoten og derifrå opp Chli Sustlifirn. Over isbreen kliv ein til fjellskaret mellom Fünffingerstöck (2&nbsp;994 m) og sjølve Wendenhorn. Derifrå er det klatring langs vestegga (vanskegrad II-III) til fjelltoppen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wendenhorn|Wendenhorn]]» frå ,  den 29. mars 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Foto vom Sustenpass aus
Musekløver

**Musekløver** (*Trifolium dubium*) er ein plante i erteblomfamilien. Den har liggjande eller opprett stengel, 3-4 mm lange øyreblad, jamnlange med bladskaftet. Musekløver har runde lysegule hovud på skaft lengre enn støttebladet. 

Plant er vanleg i Europa. I Noreg finst den på tørre bakkar i kyst- og fjordstrøk frå ytre Oslofjorden til Hardanger og Bergen, og somme stader lenger nord til Kristiansund. Musekløver blomstrar i juni.

Planta er den som vanlegvis blir rekna som shamrock, trekløveret som er eit nasjonalt symbol for Irland.

## Kjelder
* Johannes Lid: *Norsk og svensk flora*. Andre utgåva. 1974. Oslo. Det Norske Samlaget. ISBN 82-521-0297-2.
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Den virtuella floran
Silent Pool

**Silent Pool** er ein innsjø som får vatn frå ei kjelde på sørsida av North Downs Way nær Albury i Surrey i England. I området er det to innsjøar. Silent Pool er den høgastliggande av desse, medan den andre heiter Sherbourne Pond og vart skapt i 1662. Silent Pool har langt eldre opphav og vert av somme rekna som ein heilag stad. Han er knytt til ei segn som seier at kong Jakob på hesten sin bortførte dottera til ein tømmerhoggar. Ho vart tvungen ut i det djupe vatnet og drukna. I følgje segna kan ein sjå kvinna ved midnatt. 

## Geologi
Silent Pool har fått namnet sitt etter det klåre, stille vatnet og den rolege kjensla i området. Det klåre vatnet kjem frå ei kjelde under bakken, der vatnet er filtrert i kalksteinen og får tilført mineral. Dette forklarar den blågrøne fargen på vatnet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Silent Pool|Silent Pool]]» frå ,  den 29. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*Bilete ved albury.org.uk
Guadalajara i Jalisco

**Guadalajara** er den nest største byen i  Mexico. Han er delstatshovudstad for Jalisco, og er den største byen i delstaten. Ved folketeljinga i 2020 hadde byen eit folketal på , medan Guadalajara storbyområde har eit folketal på . Det gjer det til det tredje største byområdet i Mexico.

Byen har namn etter Guadalajara i Spania, fødestaden til conquistadorleiaren Nuño de Guzmán. Han vart grunnlagd i 1542 etter at conquistadorar hadde skipa fleire busetnader i området. På 1700-talet hadde han vokse til den andre største byen i Mexico, etter store migrasjonar til koloniane på 1720- og 1760-talet. Under den mexicanske sjølvstendekrigen skipa sjølvstendeleiaren Miguel Hidalgo y Costilla den fyrste revolusjonære regjeringa i Mexico her i 1810. I 1929 enda Cristerokrigen innanfor bygrensene då president Plutarco Elías Calles utropte *Grito de Guadalajara*. Byen fortsette å veksa gjennom 1900-talet. Byområdet nådde 1 million innbyggjarar på 1960-talet, og gjekk forbi 3 millionar på 1990-talet. I 2018 gjekk folketalet forbi 5 millionar.

## Kjelder

*«Guadalajara: by i Mexico» (14. februar 2009). I *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 18. juni 2015.
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Guadalajara|Guadalajara]]» frå ,  den 18. juni 2015 og 6. september 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* www.guadalajara.gob.mx
Mere Sands Wood

**Mere Sands Wood** er eit 42 hektar stort naturreservat vest i Lancashire i England, forvalta av The Wildlife Trust for Lancashire, Manchester & North Merseyside. Det ligg om lag 8&nbsp;km frå Ormskirk. Namnet kjem frå då område strekte seg til breidda av Martin Mere.

Reservatet består av innsjøar, gammal breiblad- og barskog, sandete, fuktige enger og lyngheier. Desse ligg oppå lag av sand og torv som er avleiringar etter den siste istida. Mellom 1974 og 1982 vart det grave ut sand i område for for glasproduksjon. Staden vart omgjort til eit naturreservat då utvinninga var over. Reservatet har status som *[[Site of Special Scientific Interest]]* (stad av særskild vitskapleg interesse) på grunn av geologien her.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mere Sands Wood|Mere Sands Wood]]» frå ,  den 28. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Wildlife Trust
The Loe

**The Loe**, òg kalla **Loe Pool**, er den største naturlege innsjøen i Cornwall i England. Mellom havet og innsjøen ligg ein grusbanke kalla **Loe Bar**, midt mellom Porthleven og Gunwalloe. Både Loe og Loe Bar ligg på Penrose Estate, forvalta av National Trust, og har fått status som Site of Special Scientific Interest (stad av særskild vitskapleg interesse) av Natural England.

The Loe var opphavleg estuaret til River Cober som ren gjennom den tidlegare hamnebyen Helston, 3 km inn i landet. Ein trur at banken oppstod på 1200-talet og skar Helston av frå havet. For å hindre flaum i delar av Helston har ein stundom grave hol i banken. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Loe|The Loe]]» frå ,  den 29. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**English Nature. Loe Pool SSSI Designation. Vitja 12. november 2007.
**Natural England. Loe Pool SSSI Unit List. Vitha 12. november 2007.
**National Trust. Penrose Estate: Gunwalloe og Loe Pool. Vitja 12. november 2007.
Thurstonfield Lough

**Thurstonfield Lough** er ein innsjø i låglandet nord og aust i Cumbria i England. Han ligg i Solway Plain nord i Cumbria, 5&nbsp;km vest for Carlisle. Han har oppstått i breavsetningar og er ein naturleg innsjø, sjølv om vassnivået i dag vert kontrollert av ei sluse. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thurstonfield Lough|Thurstonfield Lough]]» frå ,  den 29. mars 2010.*
Mittelhorn

**Mittelhorn** er eit 3&nbsp;704 meter høgt fjell i Bern-Alpane i Sveits. Fjellet ligg i nærleiken av landsbyen Grindelwald. Fjelltoppen er den høgste av tre toppar som til saman dannar fjellmassivet Wetterhorn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mittelhorn|Mittelhorn]]» frå ,  den 29. mars 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*www.wetterhorn.ch
*Wetterhorn i Summitpost
*Wetterhorn frå Grindelwald First
*Wetterhorn frå Eiger-stigen
Virginia Water Lake

**Virginia Water Lake** er ein innsjø sør i Windsor Great Park i soknet Runnymede i Surrey og Old Windsor og Sunninghill and Ascot i Berkshire i England. Han er menneskeskapt og har fått namn etter ein naturleg innsjø med same namn. Landsbyen Virginia Water ligg på austsida av innsjøen. 

Virginia Water Lake var opphavleg berre ei lita elv fram til 1600-talet. Innsjøen kan vere kalla opp etter Elizabeth I, jomfrudronninga (Virgin Queen), men dette er ikkje sikkert. Arbeidet med innsjøen starta i 1746 av William, hertug av Cumberland som då var skogsforvaltar i området. Ein veit lite om bygginga av innsjøen, men ein trur at krigsfangar frå dei nylege jakobittaropprøra frå den nærliggande fangeleiren Breakheart Hill, var involvert. Den opphavlege innsjøen var langt mindre enn i dag og vart øydelagd av ein flaum i 1768. I 1780 starta Paul og Thomas Sandby arbeidet med ein langt større innsjø og bygde eit kunstig fossefall, Meadow Pond og Obelisk Pond.

Under den andre verdskrigen vart innsjøen drenert, sidan han var eit landemerke slik at fienden kunne finne Windsor og andre viktige militære mål om natta. 

Innsjøen har ein omkrins på rundt 7 km. I nyare tid har innsjøen vorte nytta i fleire scenar av Harry Potter-filmane.

River Bourne fører vatn inn og ut av innsjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Virginia Water Lake|Virginia Water Lake]]» frå ,  den 29. mars 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Bilete av fossen 
*Tur rundt innsjøen
Bärglistock

**Bärglistock** er ein 3&nbsp;656 meter høg fjelltopp i Bern-Alpane i Sveits. Fjelltoppen ligg vest for Wetterhorn, og er  synleg frå landsbyen Grindelwald.


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bärglistock|Bärglistock]]» frå ,  den 29. mars 2010.*
Bassenthwaite Lake

**Bassenthwaite Lake** er ein av dei største innsjøane i Lake District i England. Han er lang og smal, om lag 6,4 km lang og 1,3 km brei, men særs grunn, på det djupaste berre 21 meter. 

Han er den einaste innsjøen i Lake District som har ordet *lake* i namnet. Elva Derwent renn gjennom innsjøen. Innsjøen ligg ved foten av Skiddaw, nær byen Keswick. 

Vegen A66 går om lag frå nord til sør langs vestsida av innsjøen. Møteplassane langs vegen er populære stoppestader for fotografar og fuglekikkarar som ser etter fiskeørn. 

## Opphav
Som dei andre innsjøane i Lake District har Bassenthwaite Lake oppstått i ein bredal etter den siste istida. Vatnet frå Bassenthwaite Lake renn vidare til Derwent Water via Derwent, som renn 4,5 km mellom dei to innsjøane. 

## Biologisk mangfald
Tilsigsområdet til innsjøen er eit av dei største i Lake District. 

Innsjøen inneheld laks, aure, gjedde, åbor, ørekyte, gullbust, hork og ål, men den dominerande arten er mort, som ein trur vart sett ut i innsjøen. Her finst òg haustsik, som ein av berre to stader i England. Skarv er observert ved innsjøen, og ein kan òg sjå hegre. Sidan 2001 har fiskeørn hekka regelmessig ved innsjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bassenthwaite Lake|Bassenthwaite Lake]]» frå ,  den 29. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*A Topographical Dictionary of England (1848)


## Bakgrunnsstoff
*Bassenthewaite på VisitCumbria
*Bassenthwaite Restoration Project
Mykola Pymonenko

**Mykola Kornilovitsj Pymonenko** () var ein ukrainsk og russisk målar. Pymonenko var ein av dei fremste sjangermålarane i Ukraina og vart møtt med fagnad i det russiske imperiet. Han var medlem av St. Petersburgs kunstakademi frå 1904 og av kunstrørsla Peredvizjnikij.

## Liv og gjerning

Mange av Pymonenkos måleri er allmenngjorde portrett over, og ei lekamleggjering av, ei folkeleg oppfatning om arbeidsmennesket. Tematisk vende han seg òg mot bøndene og deira arbeid, framstilte typiske scener frå kvardagslivet med landskap i bakgrunnen.

Pymonenko laga illustrasjonar til fleire av Taras Sjevtsjenko sine dikt. Hans totale produksjon var på over 700 sjangerbilete, landskapsmåleri og portrett. Pymonenko tok elles del i målinga av veggmåleria i Volodymyrskatedralen i Kiev.

Han var fødd i Kiev og døydde i same byen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mykola Pymonenko|Mykola Pymonenko]]» frå ,  den 29. mars 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
Bleaberry Tarn

**Bleaberry Tarn** er eit lite fjellvatn nær Buttermere i Lake District i England. Det ligg i ein dalbotn nedanfor ein skrent ved Red Pike og High Stile, med ryggen Chapel Crags mellom dei. Stien ned frå Red Pike til Buttermere går langs nordsida av vatnet. 

Elva **Sour Milk Gill** går frå vatnet til Buttermere og det går ein sti langs elva. 

## Bakgrunnsstoff
*Tarns of the Fells: Bleaberry Tarn 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bleaberry Tarn|Bleaberry Tarn]]» frå ,  den 29. mars 2010.*
Brothers Water

**Brothers Water** er eit vatn i Hartsop-dalen aust i Lake District i Cumbria i England. Det vart ein gong kalla Broad Water og ligg nord i Kirkstone Pass, med flott utsyn nedover mot Patterdale.

Namnet Broad Water vart endra på 1800-talet etter at to brør drukna der. 

Nordaust for Brothers Water ligg landsbyen Hartsop, med fleire gardsbygningar i stein frå 1600-talet. 

Det finst ein del aure i vatnet, samt ein sjeldan fiskeart, schelly.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brothers Water|Brothers Water]]» frå ,  den 29. mars 2010.*
Waggoners Wells

**Waggoners Wells** (stundom skrive med apostrof **Waggoners' Wells**) er eit National Trust-reservat som består av fleire menneskeskapte vatn i ein bratt, skogkledd dal på søraust for Ludshott Common nær Grayshott i East Hampshire i England.

Ludshott Common er eit av dei største lyngheiområda i East Hampshire og har status som *[[Site of Special Scientific Interest]]* (SSSI) og *[[Special Protection Area]]* (SPA). Waggoners Wells ligg mellom Ludshott Common i nordvest og Bramshott Common i søraust. Elva som renn vidare frå vatnet lengst sørvest heiter Cooper's Stream. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Waggoners Wells|Waggoners Wells]]» frå ,  den 29. mars 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* 
* 
*
Angle Tarn

**Angle Tarn** er eit tjern nord for Bowfell Lake District i Cumbria i England. Det vert drenert via Langstrath Beck.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Angle Tarn (Langstrath)|Angle Tarn (Langstrath)]]» frå , den 29. mars 2010.*
Buttermere

**Buttermere** er ein innsjø i Lake District i England. Landsbyen Buttermere har fått namn etter innsjøen. Historisk har innsjøen høyrt til grevskapet Cumberland, men ligg i dag i grevskapet Cumbria. Han er eigd av National Trust.

## Geografi
Innsjøen er 2&nbsp;km lang og litt over 500 meter brei, og på det djupaste 23 meter. Han ligg 100 meter over havet. Innsjøen ligg øvst i dalen til elva Cocker og er omgjeve av bratte fjell, mellom anna High Stile i sørvest, Robinson i nordaust, Fleetwith Pike og Haystacks i søraust og Grasmoor i nordvest.

Landsbyen Buttermere ligg ved nordvestenden av innsjøen. Det går ein 7&nbsp;km lang sti rundt innsjøen.

## Etymologi
Det er to mogelege opphav til namnet Buttermere. Den eine tydinga er at namnet tyder «innsjøen ved mjølkebeitet» (frå gammalengelsk «butere mere»). Den andre er at det er ei forvansking av eit personnamn. Robert Ferguson hevdar i 1866 i *The Northmen in Cumberland and Westmoreland* at namnet kjem frå det norrøne personnamnet Buthar, og at namnet på vatnet var «innsjøen til Buthar». Dette stemmer med dei lokale segnene som seier at dalen der Buttermere ligg var området til ein norsk høvding kalla Buthar på 1000-talet. Mange vikingar slo seg ned i Cumbria på 800- og 900-talet og mange namn i området har norrønt opphav.

## Historie
Frå eigedomen sin ved Buttermere vert det sagt at Jarl Buthar utførte fleire tokt mot dei invaderande normannarane frå tida då Vilhelm Erobraren drog nordover i 1069 og fram til tidleg på 1100-talet. I 1072 sette kong Vilhelm opp ein garnison ved Carlisle, men den isolerte garnisonen var avhengig av stadige forsterkningar og forsyningar. I nesten 50 år skal innbyggjarane i Cumbria ha drive ein slags geriljakrig mot normannarane.

Om Jarl Buthar faktisk har eksistert eller ikkje er uklårt. Han vart visstnok nemnd i normanniske dokument frå 1100-talet, men mykje av historia hans ser ut til å vere basert på lokale segner og arkeologi.

## Bakgrunnsstoff
*Buttermere og Ennerdale på National Trust.
*Buttermere  i Illustrated Guide to the Lake District
* Robert Ferguson "The Northmen in Cumberland and Westmoreland", pub. 1866

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Buttermere|Buttermere]]» frå ,  den 29. mars 2010.*
Martin Petrov

**Martin Petjov Petrov** () er ein bulgarsk fotballspelar. Han har spela for Bolton Wanderers i engelsk Premier League og for det bulgarske fotballandslaget.
Mørkets hjerte

***Mørkets hjerte*** (engelsk *Heart of Darkness*) er ein roman som er skriven av den polsk-britiske forfattaren Joseph Conrad. Boka kom ut i 1902, men ho var opphavleg publisert som ein tredelt serie i Blackwood's Magazine i 1899. Romanen er sterkt inspirert av røynslene Conrad gjorde som kaptein på ein elvebåt i Fristaten Kongo åtte år tidlegare. Romanen har inspirert ei lang rekkje filmmakarar, forfattarar, musikarar og andre kunstnarar.

Orson Welles var den første som forsøkte å filmatisera boka, men gav opp på grunn av usemje om budsjettet med filmselskapet RKO Pictures. I 1979 kom Francis Ford Coppola sin film *[[Apokalypse nå!]]*, der manuset er basert på *Mørkets hjerte*, men historia flytta til Vietnamkrigen.   

## Kritikk for rasisme
Joseph Conrad har blitt karakterisert som rasist av den nigerianske forfattaren Chinua Achebe på grunn av måten han fremstilte afrikanarar på i *Mørkets hjerte*. Achebe hevdar at Conrad fremstiller afrikanarar som «avhumaniserte og degraderte», og som primitive menneske nærast utan språk. Mange litteraturforskarar meiner derimot at boka inneheld ein sterkt kritikk av kolonialismen. Conrad skildrar framferda til europearane og overgrepa mot lokalbefolkninga på en måte som til då var svært sjeldsynt. 

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*Heart of Darkness på Wikisource
* Heart of Darkness på Project Gutenberg
* Heart of Darkness, av Joseph Conrad på Page By Page Books.
* Heart of Darkness av Joseph Conrad: Ein søkbar internettversjon på The Literature Network
Paul Scharner

**Paul Scharner** () er ein austerriksk fotballspelar. Han har spela for West Bromwich Albion i engelsk Premier League og for det austerrikske fotballandslaget.
Frå 2004 til 2006 spelte han for Brann i den norske Tippeligaen.
Maria Hjelmeland

**Maria Hjelmeland** () er ein norsk kunstnar. Ho målar bilete som blir omtalte som abstrakt ekspresjonisme og har hatt utstillingar både i Noreg og i utlandet. I 2005 fekk Hjelmeland eitt års arbeidsstipend ved Nordisk Kunstnarsenter i Dale i Sunnfjord.

Hjelmeland kjem frå bygda Sande i Sunnfjord, men har budd mykje i utlandet.

## Bakgrunnsstoff
* Maria Hjelmeland si offisielle heimeside 
* Oppføring i NRK Sogn og Fjordane sitt fylkesleksikon
* ''Unforeseen Ahead: Maria Hjelmeland'' - Portrettintervju i NY Arts
* Bloggen til Maria Hjelmeland med bilete
* Utstilling på Åmot gard
Mellomaldermusikk

**Musikk i mellomalderen** er musikk frå perioden mellom om lag år 500 og 1400. Musikken er i stor grad anonym og er i størstedelen av perioden dominert av kyrkjeleg musikk, særskild gregoriansk song. Først ved 1300-talet vart det vanleg at komponistnamnet følgjer musikken. På omtrent same tid vart fleirstemd musikk populært og då spelar omgrepet *[[ars nova]]* ei markant rolle.

## Kunstmusikk/kyrkjemusikk

Kunstmusikk frå mellomalderen er stort sett einstydande med kyrkjemusikk, fordi det var denne musikken som vart sett på som viktig nok til å noterast ned, etter som det var både tungvint og dyrt å notere på pergament på denne tida. Det fanst derimot òg ein rik kultur av verdsleg musikk.

### Framvekst av musikk-notasjon
Eit viktig trekk ved det ein tenker på som klassisk musikk, er at han er notert ned på notar. Det moderne notasjonssystemet for musikk har røter i kyrkjemusikken i mellomalderen. Det vart etterkvart viktig å notere ned standardrepertoara i kyrkjemusikken, den gregorianske songen, og neumene, forløparen til moderne notasjon, vart utvikla.

### Modal-epoken eller Notre Dame-epoken

I perioden 1170-1250 var Notre Dame-kyrkja i Paris eit viktig senter for komponert fleirstemmig musikk. Viktige komponistar var Leonin og Perotin. Dei nytta neumer, og eit rytmisk system som vert kalla modalnotasjon.

### Ars antiqua
Perioden frå 1250-1300 vert kalla *[[ars antiqua]]*. I denne perioden voks fleire sjangrar fram, som motett, den polyfone cantilenaen, og teknikken hoquetus. Det viktigaste var kanskje at den moderne måten å notere rytme på gradvis vart utvikla. 

### Ars nova
1300-talet vart skildra alt i samtida som *[[ars nova]]* (Den nye kunsten). Italia opplevde ein velstandsperiode, og utvikla eit rikt kulturliv. I Italia vert epoken skildra som *[[trecento]]*. Den klassiske musikken byrja til ein viss grad å lausrive seg frå kyrkja.

**Italienske komponistar:**

* Francesco Landini (1325-1397)

* Johannes Ciconia (1335-1411)

**Franske komponistar:**

* Philippe de Vitry (1291-1361)

* Guillaume de Machaut (1300-1377)

**Musikkformer:**

* Franske Chanson-former: rondeau, virelai, ballade

* Italienske songformer: Madrigal, caccia, ballata

* Isorytmisk motett

* Macheaut's Messe de Nostre Dame, den første komplette gjennomkomponerte messa.

## Tidslinje over komponistar i mellomalderen

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Musikk i middelalderen|Musikk i middelalderen]]» frå ,  den 29. mars 2010.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Gads Musikhistorie*
Alfonso X av Castilla

**Alfons X** () var ein kastiljansk  konge som herska over Castilla, León og Galicia frå 1252 og fram til han døydde. Han vart òg vald til konge av tyskarane (formelt konge av romarane) i 1257, men pavedømet hindra stadfestinga av dette.

Han etablerte kastiljansk som språk for høgare utdanning og fekk kallenamnet *el Sabio* eller *O Sabio* («den vise» eller «den lærde») og *el Astrólogo* eller *O Astrólogo* («astrologen») gjennom skriftene sine, mellom anna galisisk-portugisisk poesi.

## Liv
Han var son til Ferdinand III og Isabella av Schwaben. Alfons førte ein omfattande, men lite vellukka utanrikspolitikk. Ved det tyske kongevalet i 1257 vart han vald som motkonge mot Rikard av Cornwall, då han gjennom mor si, som var dotter av Filip av Schwaben var i slekt med Hohenstaufen. Han vann derimot aldri meir enn tittelen og heller aldri sjølv til Tyskland. På grunn av usemje om tronfølgja regjerte han dei siste åra i strid med sonen Sancho.

Meir vesentleg er Alfons gjennom innsatsen sin i litteratur og vitskap, noko som gav han kallenamnet *el Sabio* (den vise). Han grunnla eit observatorium i Salamanca og fekk utarbeidd dei såkalla alfonsinske tabellane. Ei einskapleg lovbok *Codigo de las siete partidas*, vart fullført under styret hans. Han fekk omsett delar av Bibelen til kastiljansk og brukte dette språket offisielt. Han fekk òg skrive *Crónica General de España*.

Bror sonen hans Don Juan Manuel held fram kulturproduksjonen hans.

## Musikk
Alfons X bestilte eller medkomponerte mange musikkverk i løpet av livet sitt. Desse verka omfatta mellom anna *Cantigas d'escarnio e maldicer* og den store samlinga *[[Cantigas de Santa Maria]]* («Songar til Jomfru Maria»), som var skriven på galicisk-portugisisk og vert rekna som det viktigaste verket hans. Desse verka er ein av dei største samlingane av folkespråklege monofoniske songane som har overlevd frå mellomalderen. Dei består av 420 dikt med musikalsk notasjon. Dikta omhandlar stort sett mirakla tilskriven Jomfru Maria. Eit av desse mirakla er korleis Alfons sjølv vart lækja i Puerto de Santa María.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alfonso X of Castile|Alfonso X of Castile]]» frå , og «[[:sv:Alfons X av Kastilien|Alfons X av Kastilien]]» frå  den 29. mars 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
* Cantigas de Santa Maria
* Alphonso X - Book of Games
* *[http://alfama.sim.ucm.es/dioscorides/consulta_libro.asp?ref=B18550071&idioma=1 Libros del Saber de Astronomía]* - Bilete frå manuskript frå 1276.
Adam de la Halle

**Adam de la Halle** (*Adam frå Halle* fødd omkring 1237 i Arras i Frankrike, død 1288 i Napoli i Italia), òg kalla *le bossu d'Arras* ('den pukkelrygga frå Arras'), var ein fransk trubadur, diktar og musikar.

Adam de la Halle interesserte seg først for teologi før han gav opp det for å kunne gifte seg. Etter å ha skilt seg frå hustrua si brukte han resten av livet sitt på kulturen. Adam vert rekna som den første som aleine skreiv gjennomarbeida songspel - han kalla dei *jeux* ('spel'). Han var ein av dei første til å komponere fleirstemmig musikk friare enn tidlegare. Fleire av verka hans vart gjevne ut i nyutgåver mot slutten av 1800-talet.

Melodien til kjærleiksvisa «Kom du skjønne hjertevenn» (på tysk «Komm, o komm Geselle mein») er opphavleg komponert av Adam og inngår i songspelet *Le jeu de Robin et Marion*. Teksten finst òg i *[[Carmina Burana]]*.

## Verk
**Le jeu de Robin et Marion*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Adam de la Halle|Adam de la Halle]]» frå ,  den 30. mars 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
* Bibliografi over Adam de la Halle ved arlima.net
* Adam de la Halle-noter ved  ChoralWiki (cpdl.org)
Byen Mérida i Venezuela

**Mérida** (**Santiago de los Caballeros de Mèrida**) er hovudstaden i den venezuelanske delstaten Mérida. Byen er kjent som *La Ciudad de los Caballeros*, («byen til herrane»), og er ein av dei mest attraktive turistdestinasjonene i Venezuela.
## Bakgrunnsstoff
* Link Mérida
Mérida

**Mérida** eller **Merida** kan vise til:

*Mérida i Spania, hovudstaden i den autonome regionen Extremadura i Spania
*Byen Mérida i Venezuela, hovudstaden i den venezuelanske delstaten Mérida
*Delstaten Mérida i Venezuela
Coniston Water

**Coniston Water** (vanlegvis berre kalla **Coniston** lokalt) er ein innsjø i Cumbria i England og den tredje største innsjøen i Lake District. Han er 8&nbsp;km lang og opp mot 800 meter brei. Den største djupna er 56 meter og han dekkjer eit areal på 4,9&nbsp;km². Innsjøen ligg 44 meter over havet. Vatnet har utsig via elva Crake.

## Geografi
Coniston Water er forma av isbrear. Innsjøen ligg i ein djup u-dal rundt vulkanske bergartar og kalkstein.

Nordvest for innsjøen ligg Old Man of Coniston, det høgaste fjellet i Coniston Fells-gruppa.

## Historie

Det er gjort funn etter gardsbruk frå bronsealderen nær breidda av Coniston Water. Romarane vann ut kopar frå fjellet oppfor innsjøen, og ein brenneomn med pottoske og to blestomnar i jern syner at den industrielle aktiviteten heldt fram i mellomalderen. På 1200- og 1300-talet var Coniston Water ei viktig fiskekjelde for munkane i Furness Abbey, som eigde innsjøen og landområdet kring. Kopargruvene var i drift kontinuerleg fram til 1800-talet.

Innsjøen heitte tidlegare *Thurston Water*, eit namn som kjem frå det norrøne personnamnet Torstein. Dette namnet vart nytta som eit alternativt namn til seint på 1700-talet.

Kunstnaren og filosofen John Ruskin eigde Brantwood House på austsida av innsjøen og budde der frå 1872 til han døydde i 1900. Ruskin er gravlagd i kyrkjegarden i landsbyen Coniston, ved nordenden for innsjøen.

I nyare tid har Coniston Water vorte kjend for ei kontroversiell mordsak. Carol Park, som budde ved innsjøen, vart drepen i 1976, men først tilfeldig funne av dykkarar i innsjøen i 1997. Mannen hennar vart dømd for drapet, og tok i 2010 livet sitt i fengsel. Saka vert rekna som kontroversiell fordi mannen vart dømd på indisie og ingen klåre bevis, og mange meinte at han vart uskuldig dømd.

## Fartsrekord
På 1900-talet vart det gjort fleire forsøk på Coniston Water på setje ny fartsrekord på vatn. 19. august 1939 sette sir Malcolm Campbell ny rekord med 228,108&nbsp;km/h på Coniston Water i Bluebird K4. Mellom 1956 og 1959 sette sonen til Sir Malcolm's, Donald Campbell fire etterfølgjande rekordar i Bluebird K7, eit vassfly.

I 1966 følte Donald Campbell at han måtte nå 300 miles per hour (483&nbsp;km/h) for å halde på rekorden. 4. januar 1967 oppnådde han ein toppfart på 515&nbsp;km/h i Bluebird K7 under forsøket. Han mista så kontroll over fartøyet som vart rundkasta, kræsja og sokk. Campbell mista livet. Liket av Campbell og fartøyet hans vart henta til overflata i 2001.
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Coniston Water|Coniston Water]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Turistattraksjonar i Coniston
*Informasjon om Gondola
Crummock Water

**Crummock Water** er ein innsjø i Lake District i Cumbria i Nordvest-England mellom Buttermere i sør og Loweswater i nord. Elva Cocker vert rekna for å ha kjelde nord for innsjøen, før ho renn vidare i Lorton Vale. Åsen Mellbreak strekkjer seg langs heile vestsida av innsjøen. 

Innsjøen er eigd av National Trust. Scale Force, den høgaste fossen i Lake District, gjev vatn til innsjøen. 

## Bakgrunnsstoff
*Crummock Water 
*An Ilustrated Guide - Crummock Water


Fil:Crummock with Grasmoor in the distance.jpg|Crummock Water med Grasmoor i bakgrunnen
Fil:Looking down Crummock towards Buttermere.jpg|Crummock mot Buttermere
Fil:HaystacksPanorama.jpg|High Crag, Pillar, Buttermere og Crummock Water frå Haystacks
Fil:Crummock.jpg


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Crummock Water|Crummock Water]]» frå ,  den 30. mars 2010.*
Derwentwater

**Derwentwater** eller **Derwent Water** er ein av dei største innsjøane i Lake District nasjonalpark i Nordvest-England.  Han ligg i Allerdale i Cumbria.

Innsjøen dekkjer delar av Borrowdale og ligg like sør for byen Keswick. Elva Derwent renn gjennom innsjøen. Han er om lag 4,5 km lang, 1,5 km brei og har eit areal på 5 km². På det djupaste er han 22 meter. Det ligg fleire øyar i innsjøen og ei av desse er busett. Derwent Island House er ein bustad frå 1700-talet og eigd av National Trust i dag. 

Derwentwater er omringa av vakker natur med åsar (lokalt kalla fell) og mange av åssidene ned mot Derwentwater er skogkledde. Det går ein passasjerbåt på innsjøen. Fotturar i området kring innsjøen er òg populært. 

Vegen Keswick&mdash;Borrowdale går langs austsida av innsjøen. Derwentwater gav namn til jarldømet Derwentwater.

## Øyar i Derwentwater

Det er fleire øyar i Derwentwater, dei største av desse er Derwent Island, Lord's Island, St Herbert's Island, Rampsholme Island og Otterbield Island.
St Herbert's Island har namn etter den heilage eremitten Herbert av Derwentwater.

## Panoramabilete

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Derwent Water|Derwent Water]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
Devoke Water

**Devoke Water** er eit vatn sentralt og vest i Lake District i Cumbria i England. 

Han ligg i Birker Fell, 1&nbsp;km vest for vegen mellom Ulpha og Eskdale, 223 meter over havet. Innsjøen har ei djupne på 14 meter. 

Ein kan nå vatnet langs ein rideveg. Devoke Water har utsig i nordvest via Black Beck, som etter ei kort stund dannar ein 8 meter høg foss mot elva Esk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Devoke Water|Devoke Water]]» frå ,  den 30. mars 2010.*
Dock Tarn

**Dock Tarn** er eit lite tjern i Lake District nasjonalpark i Cumbria i England. Han ligg i lyngheilandskapet 400 meter over havet nær toppen på Great Crag, halvvegs mellom Watendlath, Stonethwaite-dalen og Borrowdale. Vatnet er 300 meter langt og 200 meter breitt og breidda har mange små nes og viker. Det ligg ei lita øy i innsjøen med noko raun. 

Det går ein 2,5 km lang sti til vatnet frå Watendlath. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dock Tarn|Dock Tarn]]» frå ,  den 30. mars 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Elterwater

**Elterwater** er ein landsby i Lake District i Cumbria i England. Han ligg 800 meter nordvest for innsjøen Elter Water, som han har fått namn etter. Begge ligg i dalen Great Langdale. 

Berre ein fjerdedel av husa i Elterwater er i dag permanent busette. Resten av feriebustader. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Elterwater|Elterwater]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**

## Bakgrunnsstoff