open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
György Ligeti

**György Sándor Ligeti** () var ein dei viktigaste komponistane innanfor kunstmusikken på 1900-talet. Han blei fødd inn i ein ungarsk, jødisk familie i Transilvania, Romania, men budde i Ungarn før han i 1956 emigrerte til Austerrike.

Musikken Ligeti skreiv i Ungarn, var tydeleg inspirert av Béla Bartók, og dei mest modernistisk orienterte verka blei slått hardt ned på av den sovjetiske sensuren. Etter å ha flytta frå Ungarn, komponerte Ligeti verk med vekt på teksturar (inspirerte av elektronisk musikk), mikro-polyfoni (som han sjølv kalla det), og klangflatar. I 1970-åra trer rytmen fram som eit viktig element, og i 1977 komponerer han sin einaste opera Le Grand Macabre. Ved overgangen til 1980-talet er det ein periode med få verk frå Ligeti; det var ein periode som blei brukt til utviklinga av ein ny stil. Den innebar ein mindre tett kromatikk, ein hang til å favorisera små og store tersar, samt komplekse og maskinaktige polyrytmar. Blant dei mest kjende verka frå denne siste perioden er pianokonserten (som han kalla eit *estetisk credo*), fiolinkonserten og Hamburg-konserten.

I 1993 vart Ligeti tildelt Ernst von Siemens’ musikkpris.

Hjå det store publikummet er verka til Ligeti best kjent gjennom filmane til Stanley Kubrick, og då spesielt 2001: A Space Odyssey.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:György Ligeti|György Ligeti]]» frå ,  den 7. mars 2012.*
Isorno-elva

**Isorno** er ei elv i Italia og Sveits og ei sideelv til Melezzo Orientale.

Elva spring ut i Italia nær Pioda di Crana. Ho renn gjennom Bagni, ein *[[frazione]]* i Craveggia, før ho renn inn i Sveits gjennom Onsernone, Mosogno, Isorno og Intragna, der ho munnar ut i Melezzo Orientale.

Dalen hennar er lett å nå frå Lugano, Bellinzona, Domodossola og Locarno og er ein av dei mest urørte i Sveits. Det er gjort forslag om å gjere dalen til ein nasjonalpark på lik linje med Engadin.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Isorno (river)|Isorno (river)]]» frå ,  den 7. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Tekst frå tilsvarande artikkel på Italiensk Wikipedia.
Ingrid Marie Treborg

**Ingrid Marie Treborg** () er ein norsk TV 2-journalist og forfattar. Treborg er kjend som skaparen av den fiktive bloggen *FlinkePiker*. Ho romandebuterte i 2012 med boka *Flink pike*, som blei tildelt Kultur- og kirkedepartementets debutantpris. Tidlegare har ho bidratt i fleire diktbøker og novellesamlingar, som Stortinget og Aschehougs *Sånn er det bare*.

Treborg voks opp på Kverneland på Jæren. Som ung busette ho seg i Oslo.

Ho har vore informasjonssjef i Aktive Kvinners Kultur Senter (AKKS) og webredaktør for Egmont Hjemmet Mortensen og *God Kveld Norge* på TV2. Ho jobbar no som journalist for TV 2.

## Verkliste
* *Flink pike* (2012), Cappelen Damm
* *Sånn er det bare* (2013), Aschehoug
* *Ord på X* (2014), Aschehoug

## Kjelder

*Flink pike  ved cappelendamm.no
* Lurte 100 000 nordmenn med oppdiktet sexblogg, Dagbladet.no, 31.12.2010
*Camilla Flaatten, «Åpenhjertig om sex, singelliv og vennskap», side2.no, 01.03.12 
* Magnus Romslo Lindvik, «Bloggen som ble til en biografi», srib.no, 06.04.2012
Jona-elva

**Jona** er ei elv i dei sveitsiske kantonane Zürich og St. Gallen. Jona er 20 km lang og spring ut 950 meter over havet. Elva høyrer til Rhinenvassdraget via elvane Limmat og Aare. Nedslagsfeltet hennar er 65 km².

Jona spring ut på austsida av Bachteltårnet nær Gibswil og Fischenthal i Zürcher Oberland. Elva renn gjennom kommunen Wald gjennom ein liten dal austover og svingar så sørover, der viadukten Tösstalbahn (S26) kryssar. Jona svingar så vestover og deler kommunane Dürnten og Rüti, passerer landsbyen Tann og Rüti i den såkalla *Tannertobel*. Her svingar ho igjen sørover gjennom Rüti og den såkalla *Joner Wald*. Elva renn så inn i kantonen St. Gallen og Rapperswil-Jona og gjennom landsbyen Jona (SG). Til slutt dannar ho eit lite elvedelta nær Busskirch og munnar ut i Zürichsjøen (*Obersee*). 

## Historie
Elva vart først nemnd i 834 og den tidlegare kommunen *[[Jona SG|Jona]]* vart kalla opp etter elva mykje seinare. Ein trur at namnet kan ha anten keltisk opphav frå *Jauna* (den kalde), eller frå indo-europeisk *yamam*, som tyder «straum».

I mellomalderen vart det sett opp mange vassmøller langs den vesle elva og var viktig for industrialiseringa av Wald, Rüti og Rapperswil-Jona på 1800-talet. 

## Galleri

Fil:Murerplan - Oberes Zürichseegebiet IMG 2383.JPG|Rapperswil, Seedammbrua, øvre Zürichsjøen (*Obersee*) og Jona (*Jonen*) i den såkalla Murerplan (1566)
Fil:Jona - Tannertobel IMG 2016.JPG|*Tannertobel* mellom Tann og Rüti
Fil:Tann - Rüti Joweid IMG 2032 ShiftN.jpg|*Joweid* (= Jona elveeng) i Rüti (ZH) med Bachtel i bakgrunnen
Fil:Jona - Holzwies IMG 2396.JPG|Jona ved *Holzwies* i Jona (SG)
Fil:Jona (SG) - Jona IMG 1803.JPG|Elva i landsbyen Jona
Fil:Jona - Jona (SG) Stampf IMG 1886.JPG|Elvedeltaet *Stampf*, ''Obersee'' i bakgrunnen


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jona (river)|Jona (river)]]» frå ,  den 7. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Julia-elva

**Julia** (retoromansk *Gelgia*) er ei elv i kantonen Graubünden aust i Sveits. Ho er ei sideelv til Albula-elva, som ho møter i Tiefencastel. Vegen til Julierpasset følgjer Juliadalen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Julia (river)|Julia (river)]]» frå ,  den 7. mars 2012.*
Kander i Sveits

**Kander** i Sveits er ei sideelv til Aare. Ho er 44 km lang og har eit nedslagsfelt på 1126 km². Elva munnar ut i Thunsjøen (berre sidan 1714).

Med omsyn til rafting er Kander klassifisert som ufarbar på grunn av dei mange stryka og hindringane. I 2008 prøvde den sveitsiske hæren å rafte på elva då båtane deira kollsegla og fem soldatar miste livet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kander (Switzerland)|Kander (Switzerland)]]» frå ,  den 7. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kleine Emme

**Kleine Emme** er ei elv i kantonen Luzern i Sveits og ei av sideelvane til Reuss frå venstre. Ho er 58 km lang og har eit nedslagsfelt på 477 km². Elva må ikkje forvekslast med Emme i kantonen Bern.

Kleine Emme spring ut som *Waldemme* sørvest i kantonen Obwalden, ved Brienzer Rothorn-massivet ved *Emmensprung*, og renn nordvestover langs Mariental, forbi Sörenberg. Ho svingar nordover når ho går inn i Entlebuch-området, der ho møter *Weissemme* nær Schüpfheim og *Entlen* ved Entlebuch. Etter å ha teke i mot *Fontannen* svingar ho austover ved Wolhusen der ho møter *Wigger* og seinare *Rümlig*. Frå her renn ho parallelt med fjellet Pilatus, forbi Malters, og munnar ut i Reuss ved Emmen, to kilometer nedanfor Vierwaldstättersee.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kleine Emme|Kleine Emme]]» frå ,  den 7. mars 2012.*
Landwasser

**Landwasser** er ei 31 km lang elv i kanton Graubünden i Sveits. Ho hadde tidlegare utspring frå Davossjøen, før denne vart omgjort til eit reservoar for ein kraftstasjon. I dag får elva vatn frå *Flüelabach* og endrar namn nær Davos. Davos er den største byen langs elva, og bortsett frå den siste biten, ligg heile elva innanfor denne kommunen. Kommunen var den største i Sveits fram til 2011 då heile kantonen Glarus vart redusert til tre kommunar. Landwasser munnar ut i Albula-elva nær Alvaneu

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Landwasser|Landwasser]]» frå ,  den 7. mars 2012.*
Limmat

**Limmat** er ei elv i Sveits. Ho er eit framhald av elva Linth og skiftar namn til Limmat ved avløpet til Zürichsjøen i byen Zürich. Frå Zürich renn ho nordvestover, og etter 35 km munnar ut i Aare. Samløpet ligg nord for småbyen Brugg og like etter munningen til Reuss. 

Dei største byane langs Limmatdalen nedanfor Zürich er Dietikon, Wettingen og Baden. Dei største sideelvane hennar er Sihl (i Zürich) og Reppisch (i Dietikon). 

Som mange sveitsiske elvar vert ho nytta mykje til vasskraft og langs den 35 km lange leia er det ikkje mindre enn ti vasskraftverk. 

Namnet *Limmat* kjem frå ein kombinasjon av namna til elvane ''Linth'' og ''Maag'', dei største elvane som renn ut i Zürichsjøen før Linthkanalen vart bygd. 

## Byar nær elva
*I kantonen Zürich: 
*#Zürich
*#Oberengstringen
*#Unterengstringen
*#Schlieren
*#Dietikon
*#Geroldswil
*#Oetwil an der Limmat
*I kantonen Aargau
*#Spreitenbach
*#Würenlos
*#Neuenhof
*#Wettingen
*#Baden
*#Ennetbaden
*#Nussbaumen
*#Untersiggenthal
*#Turgi

## Bakgrunnsstoff
*
Lorze

**Lorze** er den største elva i kantonen Zug i Sveits. Ho renn frå frå Ägerisee gjennom Zugsjøen og munnar ut i elva Reuss. Elva er 58 km lang. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lorze|Lorze]]» frå ,  den 7. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Lütschine

**Lütschine** er ei elv i Berner Oberland i Sveits.

Ho renn frå Zweilütschinen, der to kjeldeelvar renn i hop. Ho har ei lengd på 8,6 km og renn gjennom Bödeli og ut i Brienzersee ved Bönigen.

Dei to kjeldeelvane er den 12,3 km lange Schwarze Lütschine frå Grindelwald og den 13,1&nbsp;km lange Weisse Lütschine frå Lauterbrunnendalen.

I tidlegare tider sa folket i Lauterbrunnendalen at folket i Grindlewalddalen var så skitne at dei gjorde elva (Schwarzelütschine) svart når dei vaska seg. Dei tok att med å seie at folket i Lauterbrunnen aldri vaska seg og elva (Weisselütschine) derfor alltid var så kvit. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lütschine|Lütschine]]» frå ,  den 7. mars 2012.*
Moesa

**Moesa** er ei 47&nbsp;km lang sideelv til Ticino, og renn gjennom dei sveitsiske kantonane Graubünden og Ticino.

Ho spring ut i Val Vignun nær San Bernardino-passet og renn ned langs motorvegen A13 gjennom Val Mesolcina mot Roveredo, der ho mottar elvane Calancasca og Traversagna. Nær Arbedo-Castione munnar Moesa ut i Ticino.

Moesa er ei populær elv for kajakkpadling.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Moesa|Moesa]]» frå ,  den 7. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Tekst frå *[[:it:Moesa|Moesa]]* på Italiensk Wikipedia.

## Bakgrunnsstoff
* Kajakkbilete frå Moesa
Möhlinbach

**Möhlinbach** er ei 15 kilometer lang elv i kantonen Aargau i Sveits.
Ho er ei sideelv til Rhinen frå venstre. Den største busetnaden langs elva er Möhlin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Möhlinbach|Möhlinbach]]» frå ,  den 7. mars 2012.*
Orbe-elva

**Orbe** er ei elv i Rhinenvassdraget. Ho spring ut i Frankrike og renn inn i Sveits og ut i elva Aare. Den siste delen av elva vert kalla Thièle eller Thielle (*Zihl* på tysk). Ho må ikkje forvekslast med Orbe, som er ei sideelv til Arrats. 

## Geografi
Orbe spring ut nær Rousses, og dannar lac des Rousses før ho renn ned til lac de Joux i kantonen Vaud i Sveits. Ho forsvinn under bakken for 4 km og dukkar opp att i Vallorbe. Like etter i Orbe, renn elva saman med Talent og får namnet Thielle. Ho renn gjennom Yverdon-les-Bains og munnar ut i Neuchâtelsjøen. Elva renn ut av sjøen via Thiellekanalen til Nidau-Büren-kanalen i Nidau, like før reguleringsdammen mellom Port og Brügg som kontrollerer vassnivået til tre innsjøar i Seeland.

Orbe drenerer alt vatn frå kantonen Vaud til Rhinen, utanom elva Venoge, på andre sida av Mormont. 

## Løp
*Frankrike 
**Les Rousses 
**Lac des Rousses
**Bois-d'Amont går inn i Sveits
*kantonen Vaud 
**Le Chenit 
**Lac de Joux 
**Le Pont 
**underjordisk
**Vallorbe 
**Les Clées 
**Orbe 
**Orbesletta
**Får namnet **Thielle**
**Yverdon-les-Bains 
**Neuchâtelsjøen 
*kantonen Neuchâtel 
**La Tène 
**Le Landeron 
*kantonen Bern 
**Lac de Bienne 
**Bienne 
**Nidau-Büren-kanalen : (Aare)  

## Sideelvar
*Ruisseau des Epoisats 
*Jougnena 
*Talent  

## Bakgrunnsstoff
*Vasskraft
Plessur

**Plessur** er ei 33 km lang sideelv til Rhinen som renn gjennom Graubünden i Sveits. Elva spring ut nær kommunen Arosa i Plessurfjella. Ho renn så gjennom Schanfiggdalen før ho munnar ut i Rhinen ved Chur.

Langwieser-viadukten, ei jernbanebru frå 1914, går over Plessur nær kommunen Langwies.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Plessur (river)|Plessur (river)]]» frå ,  den 7. mars 2012.*
Poschiavino

**Poschiavino** er ei 30 km lang elv i Sveits og Italia. Mesteparten av elva ligg i Sveits og berre 3 km i in Italia. Ho renn gjennom Poschiavo i Campocologno i Le Prese.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Poschiavino|Poschiavino]]» frå ,  den 7. mars 2012.*
Rabiusa

**Rabiusa** (retoromansk *Rabiosa* er ei 32 km lang sideelv til Rhinen.  Elva spring ut i distriktet Hinterrhein i kantonen Graubünden i fjella kring Bärenhorn (2929 moh), der den gamle ridestien frå Safien til Splügen kryssar Safierbergpasset (2486 moh). Ho renn så gjennom den skogkledde Safiendalen og inn i Versam-gjelet, som vert kryssa av brua Versamer Tobelbrücke.  Samløp med  Vorderrhein ligg i den like djupe Ruinaulta.

Carnusbach munnar ut i Rabiusa i ei grend oppfor landsbyen Safien-Platz.

Landsbyen Walser i Safien er den einaste kommunen langs elva. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rabiusa|Rabiusa]]» frå ,  den 8. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Den tyske versjonen av artikkelen
Rein da Curnera

**Rein da Curnera** (tysk *Curnerarhein*) er ei sideelv til Vorderrhein frå høgre og ei av dei viktigaste kjeldeelvane til Rhinen. Ho får igjen vatn frå fleire kjelder og brear i sørenden av dalen. Elva er kring 8&nbsp;km lang og renn nordover gjennom Val Curnera.  Om lag halvvegs langs elva vart det bygd ei demning av *Kraftwerke Vorderrhein AG* (det lokale kraftlaget). Her tar Rein da Curnera imot Rein da Maighels frå venstre.

Rein da Curnera munnar ut i Vorderrhein nær Tschamut i Tujetschdalen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rein da Curnera|Rein da Curnera]]» frå ,  den 8. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
**Den tyske versjonen av artikkelen
Rein da Maighels

**Rein da Maighels** (tysk *Maighelserrhein*) er ei av hovudkjeldene til Rhinen og eit av tilløpa til Rein da Curnera.  Kraftverket *Kraftwerke Vorderrhein AG* har bygd ei demning som skapte reservoaret *[[Lai da Curnera]]* som elva no munnar ut i. 

Rein da Maighels spring ut frå Maghelsbreen (retoromansk *Glatscher da Maighels*) ved Piz Ravetsch, nær staden der grensa til kantonane Graubünden, Ticino og Uri møter kvarandre. Frå breen renn Rein da Maighels nordover, gjennom *Val da Maighels*, så austover gjennom *Val Platta*' mellom Piz Cavradi og Piz Piogn Crap, så inn i *Val Curnera* og ut i Lai da Curnera-reservoaret.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rein da Maighels|Rein da Maighels]]» frå ,  den 8. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Den tyske versjonen av artikkelen
Rein da Tuma

**Rein da Tuma** er ei elv i Sveits i kantonen Graubünden.  Ho spring ut aust for Rossbodenstock frå to eller tre fjellbekkar som renn over Tuma Alp og ut i Tomasee. Før dei når innsjøen renn dei over ei slette og dannar små meander. Rein da Tuma renn ut av Tomasjøen i nordaust og renn som Vorderrhein forbi landsbyen *Tschamut* i kommunen Tujetsch.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rein da Tuma|Rein da Tuma]]» frå ,  den 8. mars 2012.*
Reppisch

**Reppisch** er ei elv i Sveits. Ho spring ut i Türlersee og renn saman med Limmat som kjelda hennar nær byen Dietikon. Reppisch renn gjennom Säuliamt (distriktet Affoltern) i kantonen Zürich, eit område som framleis har delvis urørt natur. 

Mellom Birmensdorf og Dietikon kryssar elva ein smal dal som vert nytta som skytefelt for den sveitsiske hæren stasjonert i infanteribrakkene i nærleiken. Dalen kan derfor stundom vere lukka.

Like før ho renn inn i Dietikon går elva under Mutschellenpassstrasse og Bremgarten-Dietikon-Bahn-jernbanen. Våren 1999 var det storflaum i området og denne vegen og jernbanen var stengd i fleire dagar. 

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Reppisch|Reppisch]]» frå ,  den 8. mars 2012.*
Geovekst

**Geovekst** er eit samarbeid som skal sørgje for at geografisk informasjon vert samla inn éin gong og heldt ajour av éin etat, men skal kunne brukast av mange etatar. Samarbeidet vart etablert i 1992 mellom etatane Statens vegvesen, Energiforsyingens Fellesorganisasjon, Kommunenes Sentralforbund, Statens kartverk, Telenor og Landbruksdepartementet.

Målsettinga er å gjennomføre felles kartleggingsprosjekt og gjennom samfinansiering sikre at kartleggingsarbeidet blir rimelegare for kvar av partane.  For at alt lokalt kartleggingsarbeid skal kunne brukast av andre partar i samarbeidet, er det utvikla felles standardar for digital kartlegging. Det er Statens kartverk som koordinerer geodatasamarbeidet og som har sekreariatet for Geovekst i Noreg.

## Kjelder
*Statens kartverk om Geovekst
Christoffer Wilhelm Eckersberg

**Christoffer Wilhelm Eckersberg**, også **C.W. Eckersberg** (), var ein dansk målar og den som la grunnlaget for målarkunsten i den danske gullalderen.
Han fekk stor betydning for mange målarar i samtida og i tida etter. Elevane hans høyrde til dei mest framifrå  
kunstnarane i perioden,  mellom anna Christen Købke, Martinus Rørbye, Wilhelm Bendz, Constantin Hansen og Wilhelm Marstrand.

Eckersberg studerte ved Det Kongelige Danske Kunstakademi frå 1803 og fekk undervisning frå mellom anna 
Nicolai Abildgaard. Seinare var han på studiereise ute i Europa og var elev hos Jacques-Louis David i Paris i to år. Davids strenge klassisisme kom til å bli avgjerande for Eckersbergs stil.

Etter eit treårig opphald i Roma i 1813-1816 vendte han attende til København for å bli professor ved akademiet, 
ei stilling han hadde til sin død. Han var direktør i 1827-1829. I løpet av den lange karrieren sin måla han mange portrett, 
landskap og marinemåleri og ei rekkje historiske og mytologiske motiv.

## Referansar
Håland

**Håland** kan visa til:

* Håland herad, eit tidlegare herad i Rogaland
* Hålandstunet, ei avdeling ved Ryfylkemuseet

;Personar
* Alf-Inge Håland, norsk fotballspelar
* Bjøro Håland, norsk musikar
Eordéa

**Eordéa** (gresk Εορδαία) er ein kommune i periferieininga Kozáni i periferien Vest-Makedonía i Hellas. Han ligg nord for Kozáni og grensar i aust mot periferieiningane Imathía og Pélla i periferien Sentral-Makedonía.

## Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Ptolemaída
* Ajía Paraskeví
* Mouríki
* Vérmio
* Vlásti
Dei fem tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Sérvia-Velvendós

**Sérvia-Velvendós** (gresk Σέρβια-Βελβεντός) var ein kommune i periferieininga Kozáni i periferien Vest-Makedonía i Hellas. Kommunen vart danna i 2011 med dei tidlegare kommunane Sérvia, Velvendós, Kamvoúnia og Livaderó som kommunaleiningar. I 2019 vart Velvendós skilt ut att som eigen kommune, medan dei tre andre kommunaleiningane danna ein kommune med namnet Sérvia.

## Referansar
Love Unlimited

**«Love Unlimited»** var det bulgarske bidraget i Eurovision Song Contest 2012 i Baku i Aserbajdsjan, framført på bulgarsk, arabisk, aserbajdsjansk, engelsk, fransk, gresk, italiensk, romanés, serbokroatisk, spansk og tyrkisk av Sofi Marinova.

## Teksten
Teksten er skriven av Doni Vasileva som kom opp med ideen om å nytte orda «eg elskar deg» på fleire språk. Versa er skriven på bulgarsk, men refrenga og avsluttinga inneheld setninga «eg elskar deg» på ti ulike språk:

# «Seviyorum seni» (tyrkisk)
# «S'agapáo polí» (gresk)
# «Yo te quiero a ti» (spansk)
# «Volim te» (serbokroatisk)
# «Teb obicham» (bulgarsk)
# «But dehaftu mange» (romanés)
# «Voglio bene a te» (italiensk)
# «Mən səni sevirəm» (aserbajdsjansk)
# «Je t'aime» (fransk)
# «I love you so much» (engelske ord på slutten av songen)

Det er òg to andre setningar i refrenget som ikkje er på bulgarsk: «ya habibi» som tydar «min elskade» på arabisk og «mon cheri» som tydar «min kjære» på fransk.

## Bylgarskata pesen za Evroviziya 2012
14. januar 2012 deltok Sofi Marinova i semifinalen i Bylgarskata pesen za Evroviziya 2012 og gjekk vidare til finalen. I finalen 29. februar 2012 vann songen med 20 poeng og skal representere Bulgaria i Eurovision Song Contest 2012.

## Eurovision Song Contest 2012
Songen fekk starte som éin av dei åtte fyrste i den andre semifinalen, men gjekk ikkje vidare til finalen. «Love Unlimited» var det fyrste bidraget i Eurovision Song Contest med tekst på aserbajdsjansk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Love Unlimited (Sofi Marinova song)|Love Unlimited (Sofi Marinova song)]]» frå ,  den 8. mars 2012.*
Roger Martin du Gard

**Roger Martin du Gard** () var ein fransk forfattar som i 1937 fekk Nobelprisen i litteratur *«för den konstnärliga kraft och sanning, varmed han i romanserien Les Thibault har framställt mänskliga motsättningar och väsentliga sidor av samtida liv.»*

Han var utdanna arkivar, noko som sette spor i forfattarskapen. I periodar arbeidde han som historikar med stor grad av faktamessig presisjon. Hovudverket hans er romansyklusen *Les Thibault* (vol. 1-8, 1922-40, «Slekta Thibault»).

## Verk
**Devenir* (1906)
**L'Une de Nous* (1909)
**Jean Barois* (1913)
**Le Testament du père Leleu* (1913)
**Les Thibault : Le Cahier gris* (1922)
**Les Thibault : Le Pénitencier* (1922)
**Les Thibault : La Belle Saison* (1923)
**Les Thibault : La Consultation* (1928)
**Les Thibault : La Sorellina* (1928)
**Les Thibault : La Mort du père* (1929)
**Vieille France* (1933)
**Les Thibault : l'Été 1914* (1936)
**Les Thibault : l'Épilogue* (1940)
**Correspondance avec André Gide* (1968)
**Correspondance générale 1 1896-1913* (1980)
**Le Lieutenant-colonel de Maumort * (1983)
**Journal I Textes autobiographiques 1892–1919* (1992)
**Journal II 1919-1936* (posthumt 1993)
* *Journal III 1937-1949 Textes autobiographiques 1950–1958* (1993)
* *Correspondance générale X 1951-1958* (2006)

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* Nobeltidlelinga 1937 på nobelprize.org
Shake It Up

***Shake It Up*** er ein amerikansk komedie-serie laga av Chris Thompson som blei send på Disney Channel frå 7. november 2010 til 10. november 2013. Serien handlar om to dansarar som er bestevenner, Cece Jones (spelt av Bella Thorne) og Rocky Blue (spelt av Zendaya Coleman). Det er ein familieserie.

## CD-ar
* 2011: *Shake It Up: Break It Down*
* 2011: *Shake It Up: Dance Dance* (Europe Version)
* 2012: *Shake It Up: Live 2 Dance*
* 2012: *Shake It Up: Made In Japan EP*
Hochrhein

**Hochrhein** (tysk for 'Høg-Rhinen') er eit namn nytta om den delen av Rhinen som renn vestover frå Bodensjøen til Basel.

Hochrhein starta der Rhinen renn ut frå Untersee i Stein am Rhein og svingar inn i Oberrhein («Øvre Rhinen») i Basel.  I motsetnad til Alpenrhein (Alperhinen) og Oberrhein, renn Hochrein hovudsakleg vestover. Han er den første av fire delar (**Hochrhein**, Oberrhein, Mittelrhein og Niederrhein) av Rhinen mellom Bodensjøen og Nordsjøen. I Sveits syner liknande namn til andre delar. I den vestlege delen markerer Rhinen grensa mellom Tyskland og Sveits, medan han i aust ligg heilt innanfor grensene til Sveits og omringar den tyske eksklaven Büsingen.

Namnet *Hochrhein* vart innført av forskarar på 1800-talet. Geologar prøvde å skilje Hochrein frå Oberrhein. Fram til 1800-talet vart han òg kalla «Badisch-sveitsisk Rhinen».

Rhinfossane, som er dei største slettefossane i Europa, ligg i kommunane Neuhausen am Rheinfall og Laufen-Uhwiesen, nær byen Schaffhausen. Dei er 150&nbsp;m breie og 23 meter høge. Om vinteren er middelvassføringa i fossen 250&nbsp;m³/s, medan det om sommaren aukar til 600&nbsp;m³/s.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:High Rhine|High Rhine]]» frå ,  den 8. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Andreas Gruschke: *Der Hochrhein. Eine alemannische Flusslandschaft*. Schillinger, Freiburg im Breisgau, 1995 iSBN 3891551835

## Bakgrunnsstoff
* Rhinenfalla
* Bilete av Rhinenfalla 
* Hochrhein: Bilete
Oberrhein

**Oberrhein** (tysk for «Øvre Rhinen») er ein del av Rhinen på Oberrheinsletta mellom Basel i Sveits og Bingen i Tyskland. Denne delen av elva er 359 km lang. 

Oberrhein er ein av fire delar (Hochrhein, **Oberrhein**, Mittelrhein og Niederrhein) av elva mellom Bodensjøen og Nordsjøen. Land og statar langs Oberrhein er Sveits, Frankrike (Alsace) og dei tyske forbundsstatane Baden-Württemberg, Rheinland-Pfalz og Hessen. Dei største byane langs elva er Basel, Mulhouse, Strasbourg, Mannheim, Ludwigshafen og Mainz.

Oberrhein vart retta opp mellom 1817 og 1876 av Johann Gottfried Tulla og gjort farbar mellom 1928 og 1977. Versaillestraktaten gjorde at Frankrike kunne nytte Oberrhein for vasskraft i Grand Canal d'Alsace.

På venstrebreidda ligg den franske regionen Alsace og den tyske Rheinland-Pfalz. På høgrebreidda ligg Baden-Württemberg og Hessen. Dei første få kilometerane av elva renn gjennom den sveitsiske byen Basel.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Upper Rhine|Upper Rhine]]» frå ,  den 8. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Dieter Balle: *Kultur- und Naturführer Oberrhein. Zwischen Mannheim und Basel*, Verlag Regionalkultur, Ubstadt-Weiher 2007. ISBN 978-3-89735-496-8
* Manfred Bosch: *Oberrheingeschichten*, Verlag Klöpfer und Meyer, 2010, 384 pages iSBN 3940086479 (an anthology)
* Oberrhein Agency: *Rahmenkonzept des Landes Baden-Württemberg zur Umsetzung des Integrierten Rheinprogramms*. Part I *Wiederherstellung des Hochwasserschutzes*, Part II *Erhaltung und Renaturierung der Auelandschaft am Oberrhein. Materialien zum integrierten Rheinprogramm*. Lahr, September, 1996
* Ministry of Environment Baden-Württemberg: *Das Integrierte Rheinprogramm: Hochwasserschutz und Auenrenaturierung am Oberrhein*, Stuttgart, May, 2007
* Water and Shipping Directorate South West: *Kompendium der Wasser- und Schifffahrtsdirektion Südwest*.  Organizational and technical data inland navigation, duties, waterways.  Self-published, June 2007


## Bakgrunnsstoff
Frédéric Bazille

**Jean Frédéric Bazille** () var ein fransk kunstmålar frå Montpellier. Han var ein av dei aller første impresjonistane, og er særleg kjend for en plein air-landskap og sine portrett.

## Liv og gjerning

Bazille kom frå ein rik, protestantisk familie. Etter ynskje frå faren studerte han medisin frå 1860. I 1862 reiste han til Paris, der han byrja å måle. Han gjekk i hovudsak i lære hos Charles Gleyre. Elles møtte han Auguste Renoir, som han ei tid også delte atelier med. Og så vart han kjend med Claude Monet og Alfred Sisley, via desse målarane trefte han også Édouard Manet. Fleire av desse kunstnarane reiste i lag på turar til Fontainebleu og til Honfleur i Normandie. Der teikna og måla dei i friluft. Bazille ytte også økonomisk stønad til desse kunstnarvenene.

Bazille fekk første gongen utstilt bileta sine på salongen i 1866, men året etter vart dei nye arbeida hans avviste. I 1868 fekk atter han med eit bilete. Bazille måla ofte i det fri, der hovudinteressa var fargen i huda og i landskapet. *Familesamling* frå 1867, som i dag finst på Orsay-museet, er kanskje det mest kjende måleriet hans.

Frå august 1870 gjorde Bazille teneste i ei militæreining som deltok i den fransk-prøyssiske krigen. I slutten av november månad fall han ved Beaune-la-Rolande.

## Bilder

Frédéric Bazille 001.jpg|*[[Réunion de famille]]*, 'Familesamling', (1867). Musée d'Orsay i Paris.
Fil:Frédéric Bazille 003.jpg|'Ung jente i rosa kjole' (1864). Musée d'Orsay i Paris.
Fil:Bazille, Frédéric ~ La Toilette, 1869-70, Oil on canvas Musee Fabre, Montpelier.jpg|*La Toilette*.
Fil:Frédéric Bazille 002.jpg|'Utsyn over byen'.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Frédéric Bazille|Frédéric Bazille]]» frå ,  den 8. mars 2012.*
Eugene O'Neill

**Eugene Gladstone O'Neill** () var ein amerikansk dramatikar som i 1936 vann Nobelprisen i litteratur *«för hans av kraft, ärlighet och stark känsla samt självständig, tragisk uppfattning präglade dramatik.»*

O'Neill hadde tuberkulose og under eit sanatoriumopphald las han ei mengd verk av Ibsen, Strindberg, Nietzsche og Dostojevskij som inspirerte han til å prøve seg som dramatikar. Etter sanatoriumopphaldet skreiv han på om lag 15 månader elleve einaktarar, to skodespel i fleire akter og nokre dikt.

I mange av skodespela skildrar O'Neill kløyvde personar som gjennom sjølvbedrag og fyll freistar flykte frå ansvaret for eigne liv. Med brutal ærlegdom blottlegg han avgrunnane i figurane sine, som ofte er merkte av fortrengt skuld, falske kjensler og resignasjon, og er involvert i ein meiningslaus kamp med kvarandre. Sambandet til greske tragediar er ikkje minst merkbart i * Mourning Becomes Electra*.

Det mest kjende stykket til O'Neill er det sjølvbiografiske *Lang dags ferd mot natt* som han skreiv i 1941 og som blei utgjeve posthumt i 1956.

## Referansar
 

## Bakgrunnsstoff
* 
* Nobeltildelinga 1936 på nobelprize.org
Sarner Aa

**Sarner Aa** er ei elv i Sveits. Ho renn mellom Lungerersee og Vierwaldstättersee, som vert drenert av elva Reuss.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sarner Aa|Sarner Aa]]» frå ,  den 8. mars 2012.*
Seerhein

**Seerhein** («Rhinensjøen») er ei om lag fire kilometer lang elv ved Bodensjøen. Ho renn frå Øvre Bodensjøen til Nedre Bodensjøen. Vassnivået i den nedre delen av innsjøen ligg om lag 30 cm lågare enn i den øvre delen. Elva vert rekna som ein del av Rhinen, som renn ut i Bodensjøen som Alpenrhein (Alperhinen) og vidare ut frå innsjøen som Hochrhein. Seerhein oppstod etter den siste istida, for om lag 11 500 år sidan. Ei stund etter denne perioden fall vassnivået i Bodensjøen om lag ti meter og dei grunne delane vart trøølagde. Somme delar av Seerhein har same karakter som ein innsjø. 

Grensa mellom Tyskland og Sveits går langs midten av den nedre delen av elva. Den tyske byen Konstanz ligg på begge sider av den øvre delen av elva. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Seerhein|Seerhein]]» frå ,  den 8. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Benzing, Alfred (1964): *Natural regions on sheet 186: Constance*, Bad Godesberg 1964 (Natural regions of Germany, Geographical Map 1:200,000)
* Shields, René Ch. (1977): *Attempt at a landscape classification and typology of Sveits*, Zürich, 1977
* Schreiner, Albert (1992), *Explanation of the sheet Hegau and Western Bodensjøen*, third edition, Freiburg / Stuttgart 1992 (1:50,000 Geological Map of Baden-Württemberg)
Sense-elva

**Sense** (tysk) eller **Singine** (fransk) er ei sideelv til Saane frå høgre i Sveits. Ho er ei grenseelv mellom kantonane Fribourg og Bern. Elva starta der *Kalte Sense*, som kjem frå fjellet Gantrisch, og *Warme Sense*, som renn frå innsjøen Schwarzsee, renn saman ved Zollhaus.

Sense renn gjennom eit 15&nbsp;km langt gjel, som er ein populær stad for vassport. Den største sideelva hennar er Schwarzwasser.

Etter om lag 35&nbsp;km munnar Sense ut i Saane ved Laupen i Bern. Sidan vassnivået i Sense kan stige hurtig under kraftig regnvêr, er det farleg å opphalde seg nær elveleiet i usikre vêrtilhøve.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sense River|Sense River]]» frå ,  den 8. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Sihl

**Sihl** er ei elv i Sveits. Ho spring ut ved Drusberg i kantonen Schwyz. Elva renn gjennom Sihlsee nær Einsiedeln, og går så inn i kantonen Zürich, der ho renn gjennom Sihldalen (*Sihltal*) ved foten av Albis. Ho renn så gjennom Sihlwald, den største gjenverande lauvskogen på Det sveitsiske platået, nær Langnau am Albis. I Zürich renn Sihl under Zürich Hauptbahnhof (delar av stasjonen er faktisk bygd under Sihl), før ho munnar ut i Limmat.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sihl|Sihl]]» frå ,  den 8. mars 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
*http://www.sihlsee.ch.vu
*http://www.sihlwald.ch
Simme

**Simme** er ei sideelv til Kander i Berner Oberland i kantonen Bern i Sveits. Ho er om lag 60 km lang og har eit nedslagsfelt på 594 km².

Simme spring ut frå Rezli-Alpane vest for fjellet Wildstrubel nær landsbyen Lenk. Nedanfor Rezli-Alpane dannar ho *Simmenfälle*, ei rekkje fossar, som i alt har eit samla fall på 200 meter. Elva renn så gjennom Lenk og vidare mot Zweisimmen, der ho renn saman med *Kleine Simme*, som kjem ned Saanemöser-fjella. Denne er om lag 10 km lang. 

Frå Zweisimmen renn Simme gjennom Øvre og Nedre Simmental (*Ober-* og *Niedersimmental*). Nær landsbyen Wimmis renn Simme i hop med Kander.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Simme|Simme]]» frå ,  den 8. mars 2012.*
Sissle

**Sissle** er ei 16 km lang elv i den sveitsiske kantonen Aargau i Sveits. Ho er ei sideelv til Rhinen og drenerer austlege delar av Fricktal. Den største byen ved elva er Frick.

Elva spring ut i kommunane Schinznach-Dorf og Thalheim i ei høgd på 650 meter over havet på sørsida av fjellet Dreierberg og nordsida av Zeiher Homberg i Jurafjella. Like etter kjelda renn elva gjennom eit bergpass mellom Dreierberg og Zeiher Homberg og fell raskt nedover. Ho renn gjennom Talmatt og langs grensa til Zeihen.  Etter om lag 2,5 km renn Sissle forbi Effingen jernbanestasjon og den vestlege inngangen til Bözbergtunnelen, om lag 450 meter over havet. Elva måtte her kanaliserast då jernbanen vart bygd. 

Frå her og vidare er landskapet relativt flatt og elva følgjer motorvegen A3. Ho renn stort sett fritt fram til Hornussen og er så kanalisert fram til Eiken, der ho svingar nordover og går inn i Rhindalen.  Ho tek imot elva Bruggbach frå venstre, som kjem frå Wittnau. Dei siste 2,5 km av Sissle dannar ho store meander. Ho endar ved landsbyen Sisseln, der ho munnar ut i Hochrhein ved 290 moh. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sissle|Sissle]]» frå ,  den 8. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Den tyske versjonen av artikkelen.
Tamina

**Tamina** er ei elv i Sveits som spring ut nær Egghorn (2600 moh.). Ho renn først frå nord til sør gjennom Marchtal.

Elva svingar så mot aust og renn ut i Gigerwaldsee i Galfeisendalen. Den siste delen av elva renn ho nordaustover gjennom Taminadalen, før ho renn saman med Alpenrhein etter ei lengd på om lag 18&nbsp;km.

Historisk var Taminadalen (*Taminatal*, og kalla *Vättnertal*) eigd av Pfäfers kloster, som vart slått saman med kantonen St. Gallen då det vart oppretta i 1803.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tamina|Tamina]]» frå ,  den 8. mars 2012.*
Thielle

**La Thielle** (tysk *Zihl*) er ei sideelv til Aare i Seeland i Sveits. 

Thielle oppstår der Orbe og Talent renn saman, nordaust for den vesle byen Orbe i Vaud. La Thielle renn som ein kanal nordaustover eit jordbruksområde kalla Plaine de l'Orbe og munnar etter 9 km ut i Neuchâtelsjøen i Yverdon-les-Bains.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thielle|Thielle]]» frå ,  den 8. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Vielle Thielle
* Canal de la Thielle
Töss

**Töss** er ei elv i kantonen Zürich. Ho spring ut i Zürcher Oberland, renn gjennom Tössdalen (*Tösstal*) forbi Winterthur, og munnar ut i Rhinen ved Tössegg nær Teufen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Töss (river)|Töss (river)]]» frå ,  den 8. mars 2012.*
Valser-Rhinen

**Valser-Rhinen** er ei av kjeldeelvane til Rhinen i kantonen Graubünden i Sveits. Elva spring ut frå Läntabreen og Grauhornbreen på nordsida av Rheinwaldhorn og renn først gjennom Läntadalen før ho renn ut i Zervreilasee-reservoaret. Før reserovaret vart bygd, rann bekkane Hornbach og Canalbach ut i Valser Rhinen frå høgre ved landsbyen Zervreila. I dag renn desse ut i reservoaret. Det same gjer Finsterbach.

Nedanfor Zervreila-dammen, renn Valser Rhinen gjennom Valserdalen og kommunen Vals. Før landsbyen Vals, renn Peiler Bach inn i Valser-Rhinen, nedanfor landsbyen, Tomülbach frå Tomülpasset kjem inn frå høgre. Valser-Rhinen renn forbi St. Martin og renn saman med Glenner i Suraua. Fleire kilometer lenger ned munnar Glenner ut i Vorderrhein.

Valser-Rhinen dannar mange stryk og fossefall, og er ei populær elv for kajakkpadling. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Valser Rhine|Valser Rhine]]» frå ,  den 8. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
**Den tyske versjonen av artikkelen
Flørli

**Flørli** (eller **Fløyrli**) er ei lita bygd på sørsida av Lysefjorden i Ryfylke, med 13 bustadhus og kraftverk. I dag er det berre to fastbuande på staden. I 1999 blei det gamle kraftverket lagt ned, og erstatta av eit nytt og automatisert kraftverk sprengt inn i fjellet. Før dette var husa busett av arbeidarane ved kraftverket, og bygda hadde skule fram til 1970 og butikk til 1981. I dag er Flørli eit ynda turistmål, spesielt grunna dei 4444 trappetrinna som går ved sida av røyrgata oppover den bratte fjellsida.

## Historie
Det var fast busetjing i Flørli frå 1600-talet, truleg bygd kring saga og sagbruket som gjekk i Flørliåna. Bygda blei i 1708 lagt øyde som følgje av eit steinras, men kring år 1800 var det igjen fastbuande i Flørli. I 1802 blei Flørli skilt ut frå Kallali som eigen gard.

Den seinare busetjinga i Flørli kom samstundes med bygginga av Flørli kraftstasjon rundt 1913 til 1918. 119 arbeidarar, 28 kvinner og 37 barn var registrert i Flørli i 1916. Kraftverket blei bygd for å gi kraft til eit planlagt smelteverk i Lysefjorden, men dette blei aldri realisert. I staden inngjekk kraftselskapet ein 10-års leigekontrakt med Stavanger Elektrisitetsverk, som kjøpte kraftverket då kontrakten løp ut. I perioden fram mot 1990-talet gjekk det på det meste 30 barn på Flørli skule, og bygda hadde post og butikk fram til høvesvis 1970 og 1981. Flørli blei heilt fråflytta i 1999 på grunn av automatisering av kraftverksdrifta.

## Flørli i dag
På 2000-talet blei ein del av husa selde som fritidshus., og det blei etablert kafé og galleri i den gamle kraftstasjonen. Skulehuset ved fjorden har sidan 2006 vore bustad for kunstnarar frå utlandet, og Flørli hadde i 2011 to fastbuande. Det går rutebåt innom Flørli heile året, og turistferje om sommaren.

## Flørlistølen og Flørli turiststasjon
**Flørlistølen** ligg over Flørli og er tidlegare driven som ein støl. **Flørli turiststasjon** er eit tidlegare skulehus i Flørli. Begge er i dag turistforeiningshytter, eigd og drivne av Stavanger Turistforening. Stølen ligg ein times gange bratt opp frå fjorden. Den har seks senger og er ubetent heile året. Flørli turiststasjon ligg ca. 100 meter over havet, og er den øvste delen av busetjinga. Turiststasjonen er ubetent om sommaren og er ikkje til bruk om vinteren. Huset er det eldste i Flørli.

## Referansar

## Kjelder

* *Denne artikkelen er laust basert på «[[:nb:Flørli|Flørli]]» frå , den 8. mars 2012. Artikkelen oppgav desse kjeldene:*
:* Den Norske Turistforening sine websider
:* Flørli.no

## Bakgrunnsstoff
* Florli.no, informasjonsside
* Flørli Tidene
* Flørli Art i Lysefjord
* Turistinformasjon
Venoge

**Venoge** er ei elv i kantonen Vaud i Sveits, og ei sideelv til Rhône via Genfersjøen. Den sveitsiske diktaren Jean Villard Gilles har skrive eit dikt om elva, *[[La Venoge]]* i 1954.

## Geografi
Venoge har kjelda si ved L'Isle i kantonen Vaud og renn 44&nbsp;km ned til Genfersjøen, ved Saint-Sulpice.

### Løp
Mellom kjelda i L'Isle og Genfersjøen, renn Venoge gjennom Cuarnens, La Chaux i Cossonay, Moiry, Chevilly, Ferreyres, La Sarraz, Eclépens, Lussery-Villars, Daillens, Cossonay, Penthalaz, Penthaz, Gollion, Vufflens-la-Ville, Aclens, Bussigny-près-Lausanne, Bremblens, Echandens, Ecublens, Denges, Préverenges før ho når Saint-Sulpice.

### Sideelvar
* Veyron
* Molombe
* Senoge

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Venoge (river)|Venoge (river)]]» frå ,  den 8. mars 2012.*
Versoix-elva

**Versoix** er ei elv i Frankrike og Sveits. Ho har ei lengd på 22,8 km og munnar ut i Genfersjøen. 

Elva spring ut i Jurafjella i Ain i Frankrike som **Rivière la Divonne**. Ho renn austover gjennom Divonne-les-Bains og Lac de Divonne før ho går inn i kantonen Vaud. Frå der svingar ho sørover og 10,5 km av elva dannar grensa mellom Frankrike og Sveits, før ho går inn i kantonen Genève. Her held ho fram austover mot Versoix der ho munnar ut i innsjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Versoix (river)|Versoix (river)]]» frå ,  den 8. mars 2012.*
Aelbert Cuyp

**Aelbert Jacobszoon Cuyp** () var ein nederlandsk kunstnar, i hovudsak landskapsmålar, som arbeidde i Dordrecht, der han både var fødd og døydde. Han vert rekna som ein av dei fremste nederlandske landskapsmålarane på 1600-talet.

### Liv og gjerning
Cuyp vart fødd inn i ei målarfamilie i Dordrecht. Han var son og elev av målaren Jacob Gerritsz. Cuyp og brorson til Benjamin Gerritsz. Cuyp. Farfaren var ein glasmålar Gerrit Gerritszoon Cuyp. Han skal ikkje ha hatt nokon annan lærar enn faren, men var òg påverka av Jan van Goyen.

Cuyp måla mest nederlandske landskap med menneske og dyr, særleg av storfe, men også sjømotiv med båtar. Dessutan måla han stilleben og portrett. I behandlinga av sollyset har Cuyp vorte samanlikna med Claude Lorrain. Trass i at han aldri var i Italia, måla han eit gullskimrande sollys over sine nederlandske landskap som minner om det ein kan sjå ved Middelhavet og på måleri derifrå. Heimstaden Dordrecht kan ein ofte skimte i bakgrunnen på måleria hans.

Cuyps tidlege landskapsmåleri har vorte blanda i hop med dei faren hans måla, og ein reknar med at dei to omkring 1641 samarbeidde med eit par måleri.

Ein Cuyp-hausse mellom engelske kunstsamlarar mot slutten av 1700-talet er grunnen til at dei fleste av måleria hans gjennom nokre få tiår hamna i engelske samlingar. Berre eit fåtal kom til dei nederlandske musea.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Aelbert Jacobsz. Cuyp|Aelbert Jacobsz. Cuyp]]» frå ,  den 8. mars 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
Veyron-elva

**Veyron** er ei elv i kantonen Vaud i Sveits.

Veyron har kjelda si i Bière i Vaud og renn ned til Ferreyres, der ho flyt saman med Venoge i eit område kalla Tine de Conflens.

## Løp
Veyron renn gjennom 
*Bière
*Ballens
*Apples
*Pampigny
*Chavannes-le-Veyron
*Grancy
*La Chaux i Cossonay
*Dizy
*Chevilly
*La Sarraz
*Ferreyres

## Sideelvar
*Etremble
*Malagne
*Morand
*Lamponnex
*Gèbre

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Veyron (river)|Veyron (river)]]» frå ,  den 8. mars 2012.*
Wigger-elva

**Wigger** (tidlegare òg kalla *Wiggeren*) er ei elv i dei sveitsiske kantonane Luzern og Aargau. Ho er ei viktig sideelv til Aare. Wigger er kring 41 km lang og renn frå sør til nord det meste av leia. Den største byen i Wiggerdalen er Zofingen.

Elva spring ut på nordsida av Napf i kantonen Luzern nær grensa til kantonen Bern kring 1300 moh. Her vert elva kalla **Enziwigger.** Ho renn gjennom ein smal dal mot Hergiswil bei Willisau der dalen vert breiare og flatare. Kort tid etter den vesle byen Willisau tek ho i mot **Buchwigger** og vert frå her berre kalla Wigger. Dalen vert stadig breiare og dannar ei vid slette. Nord for Dagmersellen er Wigger stort sett kanalisert og renn delvis parallelt med motorvegen A2. Mellom Reiden og Brittnau kryssar elva inn i Aargau. Ho munnar ut i Aare mellom Rothrist og Aarburg ved 395 moh. 

Sideelvar til Wigger er Seewag, Wanger-Rot, Ron, Luthern og Hürnbach.

I 1821 vart løpet til Wigger kanalisert i Aargau. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wigger (river)|Wigger (river)]]» frå ,  den 8. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Songesand

**Songesand** er ein stad ved nordsida av Lysefjorden i Ryfylke. Staden ligg aust for Bakken gard, og nordvest for Kallali på hi sida av fjorden. Det bur ingen fastbuande i bygda i dag, men lenger oppe i dalen er det nokre få gardsbruk som framleis er i drift.

I tidlegare tider budde det periodevis opptil 36 menneske på staden. Postopneriet låg nede ved fjorden, medan skulehus og bedehus låg midtvegs mellom gardane langs den 3 km lange vegen. I dag er skulen nedlagt. Fram til vegsambandet med Årdal i Hjelmeland (Fylkesveg 661 i Rogaland) blei ferdig utbygd i 1994, var båt og telefon einaste moglege kommunikasjon ut. Staden har framleis anløp av hurtigbåt året rundt.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Songesand|Songesand]]» frå , den 8. mars 2012.*
Val Curciusa

**Val Curciusa** er ein fjelldal i Graubünden i Sveits. I området ved San Bernardino-passet knyter han saman Rheinwalddalen og Misoxdalen.

Val Curciusa går sørover frå Nufenen i retning mot Misoxdalen, og endar opp ved Bocchetta di Curciusa, ein fjellovergang, som er mogeleg å sjå direkte frå San Bernardino mot søraust. Dalen er kring 9&nbsp;km lang og vert drenert av elva Areua, som munnar ut i Hinterrhein ved Nufenen.

Sjølv om dalen drenerer mot nord, er om lag 85 % av området, fram til om lag 2&nbsp;km før samløpet mellom Areua og Hinterrhein, i kommunen Mesocco sør for nedslagsfelt.

Dei høgaste fjelltoppane på austsida av dalen er Pizzo Tambo, sør for Areuapasset og Guggernüll, nord for passet. Dei høgaste toppane på vestsida er Piz de la Lumbreida, sør for stien til Val Vignun og Einshorn nord for stien.

## Galleri

Fil: Bocchetta di Curciusa.jpg | Mot vest frå Bocchetta di Curciusa; ein kan sjå fjella vest for San Bernardinopasset, inkludert Piz Pian Grand.
Fil: Curciusa Bassa.jpg | Curciusa Bassa mot sør; i bakgrunnen til venstre Curciusa Alta, og til høgre Val Rossa
Fil: Curciusa Alpe di Rog.jpg | Alpe di Rog mot sør
Fil: Curciusa Bassa Wildwest.jpg | Curciusa Bassa


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Val Curciusa|Val Curciusa]]» frå , den 8. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** 
** Den tyske versjonen av artikkelen

## Bakgrunnsstoff
Verzasca-elva

**Verzasca** er ei 30&nbsp;km lang fjellelv som spring ut frå Pizzo Barone og munnar ut i Maggioresjøen i Sveits. Ho er kjend for det klåre, turkise vatnet. Verzascademninga ligg nokre få kilometer opp elva frå innsjøen.

Verzascadalen ligg i Ticino, den italiensktalande delen av Sveits.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Verzasca River|Verzasca River]]» frå ,  den 8. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kallali

**Kallali** er ein liten stad med gardsbruk og nokre hytter som ligg ved sørsida av Lysefjorden i Ryfylke. Staden ligg berre ein kilometer lenger ut i fjorden frå kraftbygda Flørli. Truleg grunna dette fekk garden Kallali tidleg telefon, sjølv om dei to stadene er skilte av stupbratte fjell.

Namnet kjem av at det ligg tvers over fjorden frå Kallastein, og ein kunne kalla over til kvarandre, og t.d. invitera til kaffi. Det er dei einaste to gardane/stadene i Lysefjorden som ligg slik.

## Kjelder

* Kallali friseres - aftenbladet.no
Dischma

**Dischma** er ein dal i kommunen Davos i Sveits. Han er den midterste av tre lange, slake, parallelle fjelldalar som strekkjer seg søraust frå Davosplatået mot Engadin. I nordaust ligg Flüela og i sørvest ligg Sertigdalen.  Dischmadalen vert drenert av Dischmabach. Dalbotnen ligg om lag 1500-2000 moh. Dei viktigaste sidedalane er Rüedisch Tälli og Rinertälli.

Det ligg fleire små busetnader og fjellenger i dalen. Av dei viktigaste finn ein In den Büelen, Wildi, Uf den Chaiseren, In den Stücken, Stillberg, Hof, Teufi, Boden, Gadmen, Am Rin, Grossalp og Dürrboden.

I enden av dalen går det to pass over til Engadin: Scalettapasset og Fuorcla Grialetsch. Dette passet var viktig i seinmellomalderen og tidleg moderne tid for vinimport frå Valtellinadalen til Davos.  Øvst i dalen ligg Scalettabreen mellom Piz Grialetsch (3131 moh.) og Scalettahorn (3068 moh.).

Av fjell på Flüelasida finn ein Schwarzhorn, Piz Radönt, Sentischhorn og Baslersch Chopf. På Sertigsida finn ein Bocktenhorn, Jatzhorn og Jakobshorn, som er omgjeven av skiheisar. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dischma|Dischma]]» frå ,  den 8. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Den tyske versjonen av artikkelen.
Emmental

**Emmental** er eit område vest i det sentrale Sveits, og ein del av kantonen Bern. Det er eit åslendt landskap som består av nedslagsfelta til elvane Emme og Ilfis. Regionen er hovudsakleg eit jordbruksområde, særleg meieridrift. Av kjende byar i området finn ein Burgdorf og Langnau.

Det består av distrikta Burgdorf, Trachselwald og Signau i kantonen Bern og Emmental vart ein del av den administrative regionen Emmental-Oberaargau den 1. januar 2010. Distriktet Fraubrunnen er delt mellom Emmental og Bern-Mittelland.

Den originale emmentalosten vert produsert her, og meieriindustrien dominerer stadig den lokale økonomien. 

## Kultur

Typiske gardshus i Emmental har eit bratt tak med overheng som nesten når bakken.

Forfattaren Jeremias Gotthelf (1797–1854) var pastor i Emmental, og skreiv om  regionen.

Emmental spelte også ei viktig rolle i historia til mennonittane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Emmental|Emmental]]» frå ,  den 8. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
**Den tyske versjonen av artikkelen.

## Bakgrunnsstoff
*
*Turisme i Emmental
Fischingertal

**Fischingertal** er ein fem kilometer lang dal mellom Mumpf og Schupfart i distriktet Rheinfelden i kantonen Aargau i Sveits.  Dei fire busetnadane i dalen, Obermumpf, Mumpf og Wallbach, har til saman rundt  innbyggjarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fischingertal|Fischingertal]]» frå ,  den 8. mars 2012.*