open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vítězslav Veselý

**Vítězslav Veselý** () er ein tsjekkisk friidrettsutøvar frå Hodonin som har tevla i spydkast. Han vart europameister i øvinga i 2012 og verdsmeister i 2013. Sin personlege rekord på 88,34 meter oppnådde han i kvalifiseringa til spydfinalen under Sommar-OL 2012.

## Aktiv
Veselý markerte seg internasjonalt då han kasta 81,20 meter og sette personleg rekord i kvalifiseringa til OL-finalen i spydkast i Beijing i 2008, men i sjølve finalen vart han sist av dei tolv deltakarane med 76,76 m. Året etter var han langt unna å kvalifisere seg til finalegruppa under verdsmeisterskapen i Berlin. 

Han forbetra den personlege rekorden til 86,45 m i eit stemne i Olomouc i mai 2010. Seinare i sesongen vart han nummer ni i EM. Veselý var nær ved å vinne medalje då han gjorde sitt best kast for året 2011 under VM-finalen i Daegu, med 84,11 m mangla han 19 cm på bronsemedaljen.

Tidleg i juni 2012 vann Veselý «Diamond League»-stemnet på Bislett stadion i Oslo, med 88,11 m sette han personleg rekord med det lengste kastet i verda så langt i sesongen. Han imponerte ikkje i kvalifiseringa til EM-finalen, hadde berre det tiande lengste kastet. Etter eit mislukka fyrstekast i finalen fekk han i andre omgang til eit kast som målte 83,72 m, nok til å sikre seg EM-tittelen. Derimot imponerte han stort i kvalfiseringa til OL-finalen i London i byrjinga av august, der han med 88,34 m presterte årsbeste i verda. I sjølve finalen sleit han, men klarte til sist 83,34 m, noko som gav han ein fjerdeplass i tevlinga.

Under friidretts-VM 2013 i Moskva slo Veselý til med 87,17 meter i fyrste omgang. Finske Tero Pitkämäki var i to kast nær ved å ta over leiinga, men med eit bestekast på 87,07 m måtte han ta til takk med sølvmedalje. Frå europameisterskapane 2014 og 2016 reiste Veselý med sølvmedalje i begge. 

Åra 2008-12, 2016 og 2022 vart Veselý tsjekkisk meister i spydkast.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 2008 i Beijing: Nr 12 – 76,76 m
*VM 2009 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa (75,76 m)
*EM 2010 i Barcelona: Nr 9 – 77,83 m
*VM 2011 i Daegu: Nr 4 – 84,11 m
*EM 2012 i Helsingfors: Gullmedalje – 83,72 m, 49 cm framom Valerij Iordan frå Russland
*OL 2012 i London: Nr 4 – 83,34 m
*VM 2013 i Moskva: Gullmedalje – 87,17 m, framom Tero Pitkämäki (87,07 m)
*EM 2014 i Zürich: Sølvmedalje – 84,79 m, bakom Antti Ruuskanen (88,01 m)
*VM 2015 i Beijing: Nr 8 – 83,13 m
*EM 2016 i Amsterdam: Sølvmedalje – 83,59 m, bakom Zigismunds Sirmais (86,66 m)
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 7 – 82,51 m
*VM 2017 i London: Utslått i kvalifiseringa (75,50 m=nr 26) 
*OL i 2021 i Tokyo: Bronsemedalje – 85,44 m
*EM 2022 i München: Nr 4 – 84,36 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Vítězslav Veselý|Vítězslav Veselý]]» frå ,  den 1. september 2012.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vítězslav Veselý|Vítězslav Veselý]]» frå ,  den 1. september 2012.*  
 
*
Marius Corbett

**Marius Corbett** () er ein sørafrikansk tidlegare spydkastar. Han overraska stort og vart verdsmeister i øvinga under VM 1997 i Athen. Under konkurransen forbetra han sin personlege rekord med 4,50 meter. Hans personlege rekord er 88,75 m.

## Aktiv
Corbett synte allereie i unge år store evner som spydkastar. Han vart verdsmeister for juniorar i 1994 med eit kast på 77,98 meter.

Under friidretts-VM i Athen i 1997 kvalifiserte han seg til finalen som tiandemann, med eit kast på 80,72 m. I finalen opna han med 76,58 m og låg på tiandeplass etter den fyrste omgangen. I andre omgang slengde han spydet 88,40 m, ny personleg rekord med langt over fire meter, og tok leiinga framom tre kastarar som alle nådde over 86-metersstreken i same omgangen. Corbett fekk opp eit nytt godt kast i tredje omgangen, nøyaktig meteren kortare enn det som skulle vise seg å ha vore vinnarkastet. Ingen andre kastarar kom over 87 meter, Steve Backley var nærast då han i siste omgangen vann sølvmedaljen med 86,80 m.

I 1998 vart Corbett afrikameister då han i Dakar kasta spydet 79,82 m. Seinare same året oppnådde han sitt aller lengste kast, 88,75 m, då han vann samveldeleikane i 1998. Vinnarresultat står som sørafrikansk rekord også i 2012.

Corbett slutta spydkastinga i 2001.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1997 i Athen: Gullmedalje – 88,40 m, framom Steve Backley (86,80 m)
*VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvalifiseringa (76,34 m)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marius Corbett|Marius Corbett]]» frå ,  den 2. september 2012.*
Vanleg grøndusk

**Vanleg grøndusk** er ein fleirårig grønalge som veks i Atlanterhavet, Austersjøen og Middelhavet. Han er vanleg langs heile kysten i Noreg. Planten veks på berg og steinar.

## Utsjånad
Planten er 5–20 cm høg, noko stiv, mørkegrøn og særleg rikt utstyrt med greintafsar. Forgreininga er tett, og greintafsane kan vere korte eller lange og retta til ulike sider. Tafsane er bygd av trådar av sylindriske celler i enkel rad.

## Utbreiing
Vanleg grøndusk er registrert i Austersjøen, Nordsjøen og Nord-Atlanteren og i Middelhavet, og i desse landa: Polen, Nederland, Belgia, Frankrike, Storbritannia, Irland og Noreg.

### Førekomst i Noreg
Ein kan finna arten på 15-20 m djupn, men han er elles typisk for grunt vatn der han går inn som undervegetasjon i sagtangbeltet. 

## Kjelder
* Denne artikkelen bygger på «Vanlig grønndusk» frå ,  den 2. september 2012.''  
* Floraen i farger 2, Arne Pedersen og Jørgen Vasshaug, H. Aschehoug & Co. ( W. Nygaard ).
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Charlotte i Nord-Carolina

**Charlotte** er den største byen i delstaten Nord-Carolina i USA. Bykommunen har ei flatevidd på 629,0&nbsp;km² og 772&nbsp;627 ibuarar. I storbyområdet bur 1&nbsp;758&nbsp;038 personar.

Byen er fylkessete for Mecklenburg County og ligg i dei sørlege delane av delstaten, nær grensa til Sør-Carolina. Charlottes økonomiske utvikling, dominert av finansnæringar, var sterk gjennom 1990- og 2000-talet. Bank of America har hovudkontor i byen. 

Byen har namn etter den britiske dronninga Charlotte av Mecklenburg-Strelitz, gift med Georg III av Storbritannia.

## Fotnotar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Charlotte, North Carolina|Charlotte, North Carolina]]» frå ,  den 2. september 2012.*
Caster Semenya

**Mokgadi Caster Semenya** () er ein sørafrikansk mellomdistanseløpar som spesialiserer seg på 800 meter og 1500 meter for kvinner. Caster Semenya er kjend for å ha blitt kjønnstesta av det internasjonale friidrettsforbundet i 2009, noko som førte til debatt rundt kjønnstesting innan idretten. 

## Karriere

Caster Semenya deltok i sitt fyrste VM i friidrett i 2009 i Berlin. Her vann ho gull på 800 meter med tida 1.55,45. Tidlegare same året hadde ho vorte afrikansk juniormeister på både 800 meter og 1500 meter og dei nye tidene hennar var markert raskare enn ho hadde sprunge tidlegare. Etter desse to sigrane valde det internasjonale friidrettsforbundet å gjennomføra ein kjønnstest på henne, noko som førte til sterke reaksjonar og ein ny debatt om kjønnstesting innan idretten. Caster Semenya fekk ikkje delta på tevlingar før resultata frå kjønnstesten var klåre, men i november 2009 vart det avgjort at ho fekk behalda premiane frå tevlingane i 2009.

For å verna om privatlivet hennar, vart ikkje resultata frå kjønnstesten til Caster Semenya offentleggjort. Men den 6. juli 2010 fekk Semenya igjen lov til å driva internasjonal toppidrett igjen. Under VM i friidrett 2011 i Daegu tok ho sølvmedaljen på 800 meter. Ho deltok også under sommar-OL 2012 i London, der ho var flaggberar for landet sitt. Her tok ho igjen sølvmedalje på 800 meter på tida 1:57,23. Både i Daegu og i London vart ho slått av russiske Marija Savinova.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Caster Semenya|Caster Semenya]]» frå ,  den 2. september 2012.*  
;Fotnotar
Fra Angelico

**Fra Angelico**, fødd **Guido di Pietro** mellom 1386 og 1400 i Vicchio ved Firenze, døydde 18. februar 1455 i Roma, var ein målar under den italienske ungrenessansen som arbeidde i Firenze. Giorgio Vasari skildrar han i sitt *Vitae* som ein målar med eit sjeldant og framifrå talent.

## Liv og gjerning
Guido di Pietro vart fødd i Vicchio i Mugello i Toscana, nær Fiesole. Om foreldra hans veit ein ingen ting. Han er tidlegast nemnt i eit dokument datert oktober 1407, då han under namnet Guido di Pietro vart knytt til dominikanarordenen. Eit seinare dokument viser at han var målar, då han får betaling for utført arbeid i *Santo Stefano del Ponte*-kyrkja. Fyrste provet på at Angelico var ordensbror (=«Fra») av dominikanarordenen er frå 1423, der vert han for fyrste gong nemnd som Fra Giovanni.

Fra Angelico fekk fyrst opplæring som illuminator. Sannsynlegvis arbeidde han saman med broren Benedetto, også han ein dominikanarmunk. Klosteret San Marco i Firenze, der Fra Angelico budde i lang tid, har fleire manuskript ein trur heilt eller delvis er laga av han.

Cellene i San Marco-klosteret i Firenze er for ein stor del måla av Fra Angelico. Bileta skulle hjelpe munkane til bøn og kontemplasjon. Klosteret er i dag nesten i sin heilskap eit museum.

Han er også kjent som *il Beato Angelico*, hans samtidige kjende han elles som *Fra Giovanni da Fiesole*. Allereie i hans levetid, eller kort tid etter, vart han omtala som *Il Beato* (=Den salige), som refererer til hans framifrå meisterskap i skildringa av kristne motiv.

Grava hans ligg ved *Santa Maria sopra Minerva*-kyrkja i Roma.

Fra Angelico vart saligkåra av pave Johannes Paul II i 1982.

## Bakgrunnsstoff
Arabatbukta

**Arabatbukta** (ukrainsk Арабатська затока, russisk Арабатский залив, krimtatarisk *Arabat körfezi*) ligg på austsida av Krimhalvøya i Azovhavet i Ukraina.

## Sjå òg
* Arabatneset

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bay of Arabat|Bay of Arabat]]» frå ,  den 2. september 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
* Arabattragedien
Krimtatarisk

**Krimtatarisk** er eit språk som vert tala av krimtatarar. Det er eit tyrkisk språk tala på Krimhalvøya, i Sentral-Asia (hovudsakleg Usbekistan) og den krimtatariske diasporaen i Tyrkia, Romania, Bulgaria. Det må ikkje forvekslast med tatarisk.

I dag er det meir enn 260&nbsp;000 som talar krimtatarisk på Krimhalvøya og kring 150&nbsp;000 i Sentral-Asia (hovudsakleg Usbekistan). Det er estimert at kring fem millionar folk med opphav frå Krimhalvøya bur i Tyrkia, etterkomarar etter emigrantar på 1800- og 1900-talet.

Språket vert rekna som eit av dei mest utryddingstruga i Europa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Crimean Tatar language|Crimean Tatar language]]» frå ,  den 2. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Linguistic corpus of Crimean Tatar language
* Russisk-krimtatarisk ordbok
Berezanestuaret

**Berezanestuaret** eller **Berezanskyi Liman** (ukrainsk Березанський лиман, tyrkisk *Büzülu liman*) er eit ope estuar ved nordkysten av Svartehavet, vest for byen Otsjakiv. Ho er 26&nbsp;km lang, 4&nbsp;km brei i sør. Ho er skild frå sjøen av ein sandbanke der ein 640 meter lang kanal går gjennom. Kysten er høg. To elvar, Berezan og Sasyk, munnar ut i estuaret.

## Sjå òg
* Dnestrestuaret
* Hryhorivskyestuaret
* Khadzjibeyestuaret
* Tyligulestuaret
* Sukhyiestuaret

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Berezan Estuary|Berezan Estuary]]» frå ,  den 2. september 2012.*
Bugestuaret

**Bugestuaret** (ukrainsk Бузький лиман) er eit estuar i Sørlege Bug. Det er 82 km lang og opp til 11 km breitt. I lag med Dneprestuaret dannar det Dnepr-Bugestuaret. Byen Mykolaiv ligg ved Bugestuaret.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bug Estuary|Bug Estuary]]» frå ,  den 2. september 2012.*
Dneprestuaret

**Dneprestuaret** eller **Dnepr Liman** (ukrainsk Дніпровський лиман) er eit ope oligohalint estuar nord i Svartehavet, sør i Ukraina. Den største byen ved estuaret er Otsjakiv. Estuaret er 55 km langt og 17 km breitt. Middeldjupna er 6-7 meter og det er 12 meter på det djupaste. 

Estuaret har samband til Svartehavet via eit 3,6 km breitt sund (mellom Otsjakivneset og Kinburnneset). Sørbreidda av estuaret er lågt og sandete, medan nordbreidda er opp til 20-35 meter høg. 

Dneprestuaret dannar i lag med Bugestuaret Dnepr-Bugestuaret.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dnieper Estuary|Dnieper Estuary]]» frå ,  den 2. september 2012.*
Henry Potter

**Henry Potter** kan referere til:
* Dommaren Henry Potter, tingrettsdomar frå USA.
* Biskopen Henry Potter, biskop i den episkopale kyrkja i USA.
* H.C. Potter, amerikansk produsent og regissør.
* Golfspelaren Henry Potter, amerikansk golfspelar.
* Henry F. Potter eller «Mister Potter», ein fiktiv figur filmen *[[It's a Wonderful Life]]* frå 1946.
* Guvernør Henry Potter, konstituert guvernør i Kenya i 1952 i løpet av dei tidlege stadia av Mau Mau-opprøret.

## Sjå også
* Harry Potter (fleirtyding)
Dnepr-Bug-estuaret

**Dnepr-Bugestuaret** (ukrainsk Дніпровсько-Бузький лиман) er eit ope estuar, eller liman, av dei to elvane Dnepr og Sørlege Bug. Det ligg på nordkysten av Svartehavet, sør i Ukraina. Den viktigaste byen ved estuaret er Otsjakiv.

Estuaret består av to delar, det breie Dneprestuaret (55&nbsp;km langt, opp til 17&nbsp;km breitt), og det smale Bugestuaret (47&nbsp;km langt, frå 5 til 11&nbsp;km breitt). I snitt er djupna 6–7&nbsp;m og den største djupna er 12&nbsp;m.

Estuaret vert nytta som skipslei, som fritidsområde og fiske. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dnieper-Bug Estuary|Dnieper-Bug Estuary]]» frå ,  den 2. september 2012.*
Diamond League

**Samsung Diamond League** er eit årleg friidrettsstemne som vert arrangert av det internasjonale friidrettsforbundet kvart år. Diamond League vart skipa fyrste gongen i 2010 som erstatning for den tidlegare Golden League.

I motsetnad til Golden League, der målet var å auka profilen til dei leiande europeiske friidrettstevlingane, prøver Diamond League å styrkja friidrett på verdsbasis. Diamond League er fordelt på ulike stemne i dei ulike medlemslanda over ein periode på fleire månader. I 2012 gjekk Diamond League frå mai til september. Noreg er også eit medlemsland i Diamond League og Bislett Games var i 2012 ein del av Diamond League.

## Kjelde


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Diamond League|Diamond League]]» frå ,  den 2. september 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettside
Dofinivkaestuaret

**Dofinivkaestuaret**, **Store Adzjalykestuaret** eller **Dofinisvkyj Liman** (ukrainsk Дофінівський лиман, Великий Аджалицький лиман, russisk Дофиновский лиман, Большой Аджалыцкий лиман, tyrkisk *Büyük Adcalik liman*), er eit brakksvassområde sør i Ukraina, 12&nbsp;km aust for Odessa. Området er eit estuar til den vesle steppeelva Store Adzjalyk, som renn ut i estuaret i nord. Estuaret er 8 km lang og kring 1 km breitt. Vatnet er særs grunt, 1,2 meter på det djupaste, men i snitt mindre enn 50 cm.

Ein sandbanke ligg mellom estuaret og Svartehavet, men ein kunstig kanal, kring ein meter brei, går ut til havet. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dofinivka Estuary|Dofinivka Estuary]]» frå ,  den 2. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Starushenko L.I., Bushuyev S.G. (2001) Prichernomorskiye limany Odeschiny i ih rybohoziaystvennoye znacheniye. Astroprint, Odessa, 151 pp. (på russisk)
* North-western Black Sea: biology and ecology, Eds.: Y.P. Zaitsev, B.G. Aleksandrov, G.G. Minicheva, Naukova Dumka, Kiev, 2006, 701 pp.


## Sjå òg
* Berezanestuaret
* Tyligulestuaret
* Khadzjibeyestuaret
* Dnestrestuaret
* Sukhyjestuaret


Fil:Velyky Adzhalyksky liman - bridge.jpg
Fil:Velyky Adzhalyksky liman - channel.jpg
Fil:Velyky Adzhalyksky liman - sluice.jpg
Eliška Misáková

**Eliška Misáková** () var ein tsjekkoslovakisk turnar.

## Sommar-OL 1948
Misáková var ein del av den tsjekkoslovakiske OL-troppen i 1948. Ho vart sjuk på turen til London, og vart send til sjukehus i Uxbridge. Der fekk ho påvist poliomyelitt, og døydde same dag som lagtevlinga fann stad. 
 
Věra Růžičková var reserve, og måtte difor delta i staden for Misáková. Saman med Miloslava Misáková, systra til Eliška, og resten av laget vann dei lagtevlinga med 4,95 poeng føre Ungarn. Under medaljeutdelinga var det tsjekkoslovakiske flagget merkt med eit svart sørgjeband. 

I eit intervju i 2008 fortalde lagveninnane at Eliška vart sjuk på flyet då dei var på veg til London, men at dei trudde det berre var influensa. Feberen auka, og då ho kom seg til sjukehuset vart det stadfesta at det var poliomyelitt. Ho vart lagd i jarnlunge, mista evna til å prate, vart lam i armane og dagen etter vart ho lam i beina. Like etter tevlinga fekk lagvennane vite at Eliška hadde døydd.   
 
Misáková vart tildelt ein gullmedalje in memoriam av Den internasjonale olympiske komitéen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eliška Misáková|Eliška Misáková]]» frå ,  den 2. september 2012.*
Odessabukta

**Odessabukta** er ei bukt i Svartehavet mellom Kapp E eller eller Nord-Odessa-neset i nord og Velykyj Fontan-neset i sør. Langs kysten av bukta ligg Langeronneset og Malyj Fontan-neset. I nordvest ligg estuara Kujalnik og Khadzjibej på andre sida av Kujalnik-Khadzjibej-sandbanken.

Odessabukta får ferskvasstilførsel frå elvane Dnepr, Dnestr og Donau. Saltinnhaldet i overflatevatnet er 10–17‰, og i tilfelle med oppvelling opp til 18‰, og somme år berre 5–7‰.

Byen Odessa og hamna der ligg ved kysten av bukta. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gulf of Odessa|Gulf of Odessa]]» frå ,  den 2. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Bislett Games

**Bislett Games** er eit årleg friidrettsstemne som blir halde på Bislett stadion i Oslo, vanlegvis den fyrste fredagen i juni. Dei siste åra har Bislett Games vore ein del av Diamond League. 

## Historie

I 1946 arrangerte ein EM i friidrett på Bislett stadion. Etter dette starta ein tradisjon med å ha årlege stemne frå 1947 som gjekk under namna «Oslo-leikane», «Haust-leikane», «Septemberleikane» og «Norden-USA». Stemna sleit med økonomien sjølv om det stadig vart sett nye verdsrekordar. Difor gjekk Osloklubbane IL i BUL, Sportsklubben Vidar og Idrettsklubben Tjalve saman og skipa *Bislett-alliansen*. Same året heldt Idrettsklubben Tjalve sitt jubileumsstemne, der australiaren Ron Clarke sette verdsrekord på 10 000 meter. Mange reknar dette som det fyrste Bislett Games, men det blei arrangert av Bislett-alliansen året etter, i 1966. Dei fyrste åra blei det arrangert to stemne i året, men etter kvart blei det eitt sommarstemne.

Ein av arrangørane til 1966-stemnet var telemarkingen Arne Haukvik. Han var tidlegare Sp-politikar, men medlem i BUL og manager for Ron Clarke. Når Clarke var i Noreg, budde han gjerne heime hjå Haukvik i Groruddalen, og viss journalistane ringte og ville intervjua han, vart dei inviterte på jordbær og fløyte i hagen. Dette vart byrjinga til Haukvik sine «Jordbærselskap» og pressetreff dagen før Bislett Games tok til. I 2001 flytte ein pressetreffet til Oslo Rådhus. Haukvik døydde av kreft i 2002. 

Bislett Games har vorte arrangert på Bislett stadion kvart år sidan 1966. Einaste unntaket var i 2004, då stadionet vart ombygd. Dette året arrangerte ein Bislett Games på Fana stadion i Bergen.

## Bislett-medaljen

Frå 1966 blei også Bislett-medaljen innstifta, retta mot markante utøvarar og prestasjonar under leikane. Dei fyrste mottakarane var langdistanseløparen Thor Helland, spydkastaren Terje Pedersen og sprintaren Carl Fredrik Bunæs.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bislett Games|Bislett Games]]» frå ,  den 2. september 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Historia til Bislett Games på dei offisielle nettsidene
In memoriam

**In memoriam** er eit omgrep frå latin som tydar 'til minne'. Det kan nyttast om avdøde personar, til dømes i epitafar og nekrologar.
«In memoriam» er også tittelen på ei rekkje verk innan ulike kunstsjangrar.

## Film
*In Memoriam (1977), spansk film regissert av Enrique Brasó med Geraldine Chaplin og José Luis Gómez i hovoudrollene

## Musikk
### Klassiske verk
* *[[Overture i C, «In Memoriam»]]*, overture av Arthur Sullivan
* ''In memoriam'', eit symfonisk dikt av Douglas Moore
* ''In Memoriam'', sørgemarsj av Jean Sibelius
* *In Memoriam* av Arnold Bax
* *In Memoriam* av Havergal Brian
* *In Memoriam* av Lepo Sumera
* *In Memoriam: George Gershwin*, for solo piano, komposisjon av Vic Carnall frå 2012, til minne om George Gershwin (1898-1937) då det var 75 år sidan han døydde

### Album
**[[In Memoriam: Hungarian Composers, Victims Of The Holocaust]]*
**In Memoriam* av L. Spratlan, 2009 
* In Memoriam av Living Sacrifice, 2005
* In Memoriam av Modern Jazz Quartet
* The Autumn Stone av Small Face, gjeve ut i forkorta form som *In Memoriam*

## Annan bruk
* *[[In Memoriam A.H.H.]]* eller berre *In Memoriam*, eit dikt av Alfred, Lord Tennyson frå 1850 
* "in memoriam", dikt knytte til signaturen E.J. Thribb i bladet *Private Eye*
* dataspelet In Memoriam eller *Missing: Since January*, eit dataspel frå 2003 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:In memoriam|In memoriam]]» frå ,  den 18. februar 2017.*  
 
*
Tendrabukta

**Tendrabukta** (ukrainsk Тендрівська затока) er ei grunn bukt ved kysten av Ukraina (halvøya Yagorlytsky Kut), nord i Svartehavet. Bukta er skild frå sjøen av Tendraneset. Bukta er kring 45 km lang og 7 km brei. På det djupaste er ho 6 meter. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gulf of Tendra|Gulf of Tendra]]» frå ,  den 2. september 2012.*
Hryhorivskyestuaret

**Hryhorivskyestuaret** eller **Vesle Adzjalykestuaret** (ukrainsk Григорівський лиман, Малий Аджалицький лиман, russisk Григорьевский лиман, Малый Аджалыцкий лиман, tyrkisk *Küçük Adcalik liman*) er eit brakkvassområde sør i Ukraina, 30&nbsp;km norduast for Odessa. På venstrebreidda av den nedre delen av estuaret ligg byen Yuzjne. Estuaret har samband til sjøen via ein farbar kanal som er 3 km lang og 14 meter djup. 

Estuaret er 12&nbsp;km langt, 300 meter breitt i den øvre delen og 1,3&nbsp;km i den nedre delen. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hryhorivsky Estuary|Hryhorivsky Estuary]]» frå ,  den 2. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Starushenko L.I., Bushuyev S.G. (2001) Prichernomorskiye limany Odeschiny i ih rybohoziaystvennoye znacheniye. Astroprint, Odessa, 151 pp. (på russisk)
* North-western Black Sea: biology and ecology, Eds.: Y.P. Zaitsev, B.G. Aleksandrov, G.G. Minicheva, Naukova Dumka, Kiev, 2006, 701 pp.


## Sjå òg
* Berezanestuaret
* Tyligulestuaret
* Khadzjibejestuaret
* Dnestrestuaret
* Sukhyjestuaret
Karkinitbukta

**Karkinitbukta** (ukrainsk Каркінітська затока, *Karkinitska jatoka*) er ei bukt i Svartehavet som skil den sørvestlege Krimhalvøya frå fastlandet i Ukraina. Ho er kalla opp etter den tidlege greske busetnaden Kerkinitis (Κερκινίτης) på kysten av Krimhalvøya der dagens Jevpatoria ligg.

Nordaustenden av Karkinitisbukta, ved Perekopeidet, vert kalla Perekopbukta.
Bislett-medaljen

**Bislett-medaljen** er ei utmerking som blir gitt til utøvarar av store bragder på Bislett stadion, hovudsakleg i høve av Bislett Games. Det er Bislettalliansen, eit samarbeid mellom idrettsklubbane IL i BUL, IK Tjalve og SK Vidar som deler ut medaljen. Bislettalliansen står også for arrangementet av Bislett Games.

Medaljen kan også mottakast av andre som har bidrege til å fremja Bislett Games, og i 1985 og 2006 vart medaljen tildelt leiarar og funksjonærar som har hatt mykje å seia for arrangementet. I 1990 blei medaljen tildelt ni utøvarar med historiske resultat frå tidlegare stemne på Bislett stadion. I 2005 blei det presidenten i IAAF som for fyrste gong vart tildelt medaljen.

## Mottakarar

## Andre mottakarar av medaljen

## Kjelder

* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bislett-medaljen|Bislett-medaljen]]» frå ,  den 2. september 2012.*
Molotsjnyj-limanen

**Molotsjnyjestuaret** eller **Molotsjnyj-limanen** (ukrainsk Молочний лиман) er eit estuar i Molotsjna, ved nordvestkysten av Azovhavet.

Estuaret er 32 km lang, 8 km breitt og i snitt 3 meter djup. Det dekkjer eit område på 168&nbsp;km2

Ho har samband til Azovhavet via ein kunstig kanal. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Molochnyi Liman|Molochnyi Liman]]» frå ,  den 2. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*Кисла доля Молочного лиману
*http://ecoproblem.org.ua/index.php?option=com_content&task=view&id=205&Itemid=2  Екологія мовою серця громадськості&nbsp;— На Молочному лимані ситуація не є задовільною
Sivasj

**Syvasj** eller **Sivasj** òg kjend som **Ròtehavet** (ukrainsk Сиваш, Гниле Море; russisk Сиваш, Гнилое Море; krimtatarisk *Sıvaş, Çürük Deñiz*) er fleire grunne lagunar på vestkysten av Azovhavet (nordaustkysten av Krimhalvøya i Ukraina). Sıvaş på krimtatarisk tyder skit. Området dekkjer i alt 2&nbsp;560&nbsp;km², er 200&nbsp;km langt og opp til 35&nbsp;km breitt. Med landområde dekkjer heile Sivasjsystemet over 10&nbsp;000&nbsp;km².

Området skjer nesten Krimhalvøya av frå fastlandet og fungerer som ei naturleg grensa mellom Den autonome republikken Krim og Kherson oblast som går gjennom Sivasj. Det er skild frå Azovhavet av det lange (110&nbsp;km), smale (maks 500&nbsp;m) Arabatneset, berre avbroten i nord av Henitsjesksundet og ved enden av sundet ligg hamnebyen Henitsjesk.  Perekopeidet skil Sivasj frå Svartehavet og knyter Krimhalvøya til fastlandet.

Sivasj er ekstremt grunn. På det djupaste er lagunen kring 3 meter, men i snitt berre 0,5 til 1 meter. Botnen er dekt av eit opp til 5 meter tjukt lag med mudder. Sidan Sivasj er særs grunn vert det varma raskt opp om sommaren, noko som medfører ei rotelukt, som har gjeve det kallenamnet Rotehavet. Av same årsak er vatnet særs salt. Mengda salt er estimert til å vere 200 millionar tonn. Fleire fabrikkar hentar mineral frå Sivasj. Sivasj er eit internasjonalt viktig våtmarksområde. Breiddene er låge, myrlendte og salte. Om sommaren minkar vassnivået i Sivasj stort og ei gold solonets-jord kalla sivasjes av dei lokale kjem til syne.

Sivasj kan delast inn i Vest-Sivasj og Aust-Sivasj, knytt til kvarandre med Tsjongarsundet.

I historia til den russiske borgarkrigen, vart Sivasj kjend for den overraskande kryssinga til den raude armeen under Perekop-Tsjongar-operasjonen.


Fil:Karte der Krim.png|Krimhalvøya.
Fil:Sivash.jpg|Sovjetiske soldatar kryssar Sivasj under andre verdskrigen.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sivash|Sivash]]» frå ,  den 2. september 2012.*
Bislett stadion

**Bislett stadion** er ein norsk idrettsstadion som vart bygd i 1922. Stadionet står i bydelen St. Hanshaugen i Oslo og er det mest kjende idrettsanlegget i Noreg, ved sida av Holmenkollbakken. Friidrettsstemnet Bislett Games har blir arrangert på stadion kvart år sidan 1966. Det er også heimebane for fotballaget Skeid.

Tidlegare vart stadionet brukt også som skøytebane, slik tilfellet var under vinter-OL 1952. I 1988 vart det avgjort at stadionet berre skulle vera til friidrett og fotball, ikkje til skøytesport. Stadionet vart rive heilt ned i 2004 og det nye Bislett stadion stod klart til Golden League-stemnet i juli 2005.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bislett stadion|Bislett stadion]]» frå ,  den 2. september 2012.*
Sukhyj-limanen

**Sukhyjestuaret** eller **Sukhyj-limanen** (ukrainsk Сухий лиман, ‘tørka estuar’), er eit ope estuar nordvest i Svartehavet, nær byane Odessa og Illitsjivsk i Ukraina. I 1957 vart estuaret opna til sjøen via ein 14 meter djup skipskanal og estuaret vart då i røynda ei bukt. Den øvre delen av estauret er grunnare, opp til 1,5 meter. Dei nordlege og vestlege delane er skilde av ei kunstig demning og omgjort til ferskvassjøar. Elva Dalnyk renn ut i estuaret.

Namnet tyder «det tørre estuaret» og kjem av at i tida då det ikkje hadde direkte samband til Svartehavet, så tørka det ofte inn, stundom til berre ein 1&nbsp;km². Det tidlegare namnet **Kleinliebenthalestuaret** kjem frå tyske *Kleinliebenthal*, «den vesle kjærleiksdalen». Namnet vart gjeven til estuaret av tyske kolonistar. Den øvre delen av estuaret er delt i to dalar:
* *Kleinliebenthal*, «Den vesle kjærleiksdalen». Hovuddelen av estuaret ligg i denne dalen. Dalnyk renn gjennom denne delen. Ved breidda ligg landsbyen Malodolynske (tidlegare Kleinliebenthal).
* *Großliebenthal*, «Den store kjærleiksdalen». Denne dalen er ei bukt, som elva Akkarzjanka renn ut i. Ved breidda ligg Velykodolynske (tidlegare Großliebenthal).

Estuaret er gytestad for fisk, som skrubbe, kutling og mulle.

## Galleri

Fil:Suh_liman2.jpeg|Ved ved estuaret
Fil:Suh_liman4.jpeg|Ved breidda
Fil:Suh_liman3.jpeg|Solnedgang ved Sukhyjestuaret


## Sjå òg
* Berezanestuaret
* Tyligulestuaret
* Khadzjibejestuaret
* Dnestrestuaret
* Hryhorivskyestuaret

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sukhyi Liman|Sukhyi Liman]]» frå ,  den 2. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Starushenko L.I., Bushuyev S.G. (2001) Причерноморскиые лиманы Одесчины и их рыбохозиаыственноые значениые. Astroprint, Odessa, 151 pp. (på russisk)
* North-western Black Sea: biology and ecology, Eds.: Y.P. Zaitsev, B.G. Aleksandrov, G.G. Minicheva, Naukova Dumka, Kiev, 2006, 701 pp.
Tyligulestuaret

**Tyligulestuaret** (ukrainsk Тилігульський лиман, tyrkisk *Deli Göl*) er eit estuar i elva Tyligul. Det ligg sør i Ukraina. Namnet kjem opphavleg frå tyrkisk *Deli Göl*, og tyder «galen, rabiat innsjø». Estuaret er 80&nbsp;km lengd, 0,2—3,5&nbsp;km brei, med ei djupne på 19 meter. Estuaret hadde tidlegare samband med Svartehavet, men er i dag skild frå havet av ei 7 km lang og 4 km brei grunne.  Grunna er dekt av solontsjakjord og små vatn. Estuaret har periodevis samband med sjøen via ein smal kanal. 

Grunna ved estuaret og det nærliggande vassområdet er eit fuglereservat.

## Galleri

|-
Fil:Tiligul Liman Kalinovka.jpg|Tyligulestuaret nær Kalynivka.
Fil:Tiligul_Vid_s_Ranjevoy_kosy.JPG|Estuaret frå sandbanken
Fil:Shore of Tylihulsky liman2.jpg|Breidda av estuaret.
|-


|-
Fil:Shore of Tylihulsky liman.jpg|Landsbyen Psjenianove. Breidda av Tyligulestuaret.
Fil:Pole_nad_Ranjevoy_kosoy.jpg|Landsbyen Psjenianove.
Fil:Tiligulskie_utesy.jpg|Marianivka landsby. Åsane ved Tyligulestuaret.
|-


## Sjå òg
* Berezanestuaret
* Khadzjibejestuaret
* Hryhorivskyestuaret
* Dnestrestuaret
* Sukhyjestuaret

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tyligul Estuary|Tyligul Estuary]]» frå ,  den 2. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Starushenko L.I., Bushuyev S.G. (2001) Причерноморскиые лиманы Одесчины и их рыбохозиаыственноые значениые. Astroprint, Odessa, 151 s. (på russisk)
* North-western Black Sea: biology and ecology, Eds.: Y.P. Zaitsev, B.G. Aleksandrov, G.G. Minicheva, Naukova Dumka, Kiev, 2006, 701 s.
Det internasjonale friidrettsforbundet

**Det internasjonale friidrettsforbundet** (**IAAF**: *The International Association of Athletics Federations*) er den øvste styrande organisasjonen for friidrett. Forbundet vart skipa den 17. juli 1912 under den første kongressen i Stockholm av representantar frå 17 nasjonale friidrettsforbund. IAAF arbeider mellom anna med standardisering av tidtaking og registrering og godkjenning av verdsrekordar. 

Forbundet er organisert i underorganisasjonar for Afrika, Asia, Europa (Det europeiske friidrettsforbundet), Nord-Amerika, Sør-Amerika og Oseania. Det har om lag 200 medlemsorganisasjonar frå land i alle verdsdelane. I Noreg er Norges Friidrettsforbund underordna IAAF. Den noverande presidenten i IAAF er Lamine Diack frå Senegal.

Forbundet organiserer også fleire store stemne og meisterskap, mellom anna:

* VM i friidrett
* VM i friidrett innandørs
* VM i terrengløp
* Verdscupen i friidrett
* Diamond League
* IAAF World Athletics Final

## Presidentar

* Sigfrid Edström, Sverige, (1912-1946)
* Lord Burghley, Tyskland, (1946-1976)
* Adriaan Paulen, Nederland, (1976-1981)
* Primo Nebiolo, Italia, (1981-1999)
* Lamine Diack, Senegal, (1999-)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Det internasjonale friidrettsforbundet|Det internasjonale friidrettsforbundet]]» frå ,  den 2. september 2012.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:International Association of Athletics Federations|International Association of Athletics Federations]]» frå ,  den 2. september 2012.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Solontsjak

**Solontsjak** er ein jordtype med høg konsentrasjon av løyseleg salt. Fargen er matt eller grå, og er utan struktur. Han finst i tørre, halvvåte og dårleg drenerte område. Ordet kjem av russisk *cолончак*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Solontsjak|Solontsjak]]» frå ,  den 2. september 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Solontsjak i Norsk Landbruksordbok
Knud Enemark Jensen

**Knud Enemark Jensen** () var ein dansk syklist.

## Sommar-OL 1960
Enemark deltok under sommar-OL 1960 i Roma, der han var del av det danske laget på 100 kilometer lagtempo. Laget var bestod i tillegg av Vagn Bangsborg, Niels Baunsøe og Jørgen B. Jørgensen. Dei kjempa om bronsemedaljen då Enemark berre ti kilometer før mål ropte til dei andre at han var svimmel. Etter eit par kilometer til sakka han farten, vingla litt, kolta og uveta. Få timar seinare døydde han på sjukehuset utan å ha kome til att. Fyrst trudde ein at temperaturen på over 40 grader og eit heteslag var årsaka, men visse kjelder seier at obduksjonen viste spor av amfetamin og at den danske trenaren hadde gjeve Enemark og eit par av lagkameratane eit preparat som skulle forbetre blodsirkulasjonen. Tidlegare i laupet vart òg lagkameraten Jørgen B. Jørgensen dårleg, han braut og vart frakta til eit sjukehus i Roma, men klarte seg utan varige men. Det har aldri vore ført prov for at Enemark tok amfetamin før laupet. Trass mangelen på bevis var det dødsfallet hans som sette i gang arbeidet mot doping, og som fekk Den internasjonale olympiske komitéen (IOK) til å reagere på dopingproblema.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Knud Enemark Jensen|Knud Enemark Jensen]]» frå ,  den 2. september 2012.*
Norges Friidrettsforbund

**Norges Friidrettsforbund** (NFIF) er ein norsk idrettsorganisajon for friidrett. Han blei stifta den 1. mai 1896, under namnet *Norsk Idrætsforbund*. Wilhelm Baastad var den fyrste presidenten i forbundet.

NFIF er medlem av Norges idrettsforbund og olympiske og paralympiske komité (NIF), Det europeiske friidrettsforbundet (EAA) og Det internasjonale friidrettsforbundet (IAAF). NFIF leier all organisert friidrett i Noreg og legg til rette for både breiddeidrett og toppidrett. Friidrettsforbundet består av 19 friidrettskrinsar, nær 750 medlemsklubbar og ca 55.000 medlemmer (per 2006). Forbundet er knytt til *tidsskriftet Friidrett*. 

Presidenten i NFIF er Anne Farseth og generalsekretær er Kjetil Hildeskor. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norges Friidrettsforbund|Norges Friidrettsforbund]]» frå ,  den 2. september 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Budakilagunen

**Budakilagunen** eller **Budakskyjjlagunen** (andre namn **Sjabolatskyj-limanen**, **Sjabolat**, **Budakskyj-limanen**; ukrainsk Будацький лиман, Шаболат, rumensk *Limanul Budachi, Şabolat*) er ein lagune (liman) i Svartehavet i Bessarabia, sør i Ukraina. Han ligg 18&nbsp;km frå byen Bilhorod-Dnistrovskyj. Lagunen er skild frå Svartehavet av ein 80–200 meter brei sandbanke. Kurstaden Sergijivka ligg ved breidda av lagunen.

Lagunen er 17&nbsp;km lang, 1,5&nbsp;km brei, 0,8-2,4 meter over havet, med eit areal på 27–32&nbsp;km². Sandbanken er kring 18&nbsp;km lang og 80-200 meter brei. Lagunen er grunn, på det djupaste 2,2 meter og i snitt 1 meter. Om sommaren vert temperaturen i vatnetn 26-28 °С, og opp mot 33 °С på det grunnaste.

Dei siste 20 åra har saltinnhaldet i limanen variert mellom 2 og 32‰. I dag er den minst salt delen Akkembetbukta og den nordaustlege delen av lagunen, som er knytt til Dnestrestuaret (salinitet 2-14‰), og den saltaste delen er i sørvest (15-32 ‰).

Namnet på lagunen, **Budaki**, er det gamle namnet på landsbyen Prymorske, som kjem frå tyrkisk *Bucak*, som tyder 'hjørne'. Eit anna namn på lagunen er **Sjabolat**, som kjem frå namnet på ein annan landsby, Sjabo (tyrkisk *Acha-abag*, 'nedre hagar'), som ligg nord for lagunen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Budaki Lagoon|Budaki Lagoon]]» frå ,  den 2. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Starushenko L.I., Bushuyev S.G. (2001) Причерноморскиые лиманы Одесчины и их рыбохозиаыственноые значениые. Astroprint, Odessa, 151 s. (på russisk)
* North-western Black Sea: biology and ecology, Eds.: Y.P. Zaitsev, B.G. Aleksandrov, G.G. Minicheva, Naukova Dumka, Kiev, 2006, 701 s.

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av lagunen
Sasyklagunen

**Sasyk** eller **Kunduk** (rumensk *Limanul Sasic, Conduc*, tyrkisk *Sasık Gölü, Kunduk Gölü*) er ein lagune (liman) sør i Ukraina, nær Donaudeltaet. Lagunen dekkjer 210&nbsp;km2, og djupna er opp mot 3,9&nbsp;m.

Fram til 1978 var lagunen skild i to: eit nordleg brakkvassområde der elvane Cogalnic og Sarata renn ut, og ein sørleg marin del. Lagunen var skild frå havet av ein 0,5 km brei sandbanke. I 1978 vart det bygd ei betongdemning ved sandbanken og lagunen vart knytt til Donau av ein kanal. I dag er lagunen omforma til eit oligohalint  reservoar.
Tuzlylagunane

**Tuzlylagunane** (ukrainsk Тузловські лимани, rumensk *Limanele Tuzlei*) er ei gruppe lagunar (limanar) sør i Bessarabia (Budjak) i Ukraina. Lagunane er ein del av Tuzlylagunen nasjonalpark. Namnet på lagunane kjem frå tyrkisk *Tuzlu*, som tyder salthaldig.

Gruppa består av dei tre lagunane Sjagany, Alibey og Burnas og dei mindre lagunane Solone, Khadzjider, Karatsjaus, Budury, Kurudiol, Martaza, Mahala, Vesle Sasyk og Dzjantsjey. Lagunane dekkjer i alt 206&nbsp;km², maksdjupna er 1,6-2,5 m og snittdjupna 1,0-1,3 m. Lagunane er skilde frå Svartehavet av ein 29&nbsp;km lang sandbanke, som er 60-400 meter brei og 1-3 meter høg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tuzly Lagoons|Tuzly Lagoons]]» frå ,  den 2. september 2012.*
*** oppgav desse kjeldene:*
* Starushenko L.I., Bushuyev S.G. (2001) Причерноморскиые лиманы Одесчины и их рыбохозиаыственноые значениые. Astroprint, Odessa, 151 s. (på russisk)
* Указ Президента України № 1/2010 Про створення національного природного парку «Тузловські лимани»
Francisco Lázaro

**Francisco Lázaro** () var ein portugisisk friidrettsutøvar.

## Sommar-OL 1912
Lázaro var den fyrste portugisiske maratonlauparen og standardberaren under eit OL.  
 
Som alle idrettsutøvarane på den tida var Lázaro ein amatør, og han arbeidde opphavleg som snikkar på ein bilverkstad i Lisboa. Før han deltok under sommar-OL 1912 i Stockholm hadde han vunne tre maraton i heimlandet.

Lázaro var den fyrste idrettsutøvaren som døydde i ei olympisk tevling, etter at han kollapsa på 30 kilometermerket under maratonet. Ein trudde fyrst at dødsårsaken var alvorleg dehydrering på grunn av den høge temperaturen, men seinare vart det oppdaga at Lázaro hadde dekt store delar av kroppen med voks for å hindre å verte solbrent. Voksen hadde hindra svetten hans i å kome ut, som førte til ein alvorleg kroppsvæske-elektrolystisk ubalanse.
  
Romanen *[[The Piano Cemetery]]* av den portugisiske forfattaren José Luís Peixoto er basert på historia til Francisco Lázaro.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Francisco Lázaro|Francisco Lázaro]]» frå ,  den 2. september 2012.*  

### Fotnotar
Kugurluj

**Kugurluj** (ukrainsk Кугурлуй) er ein innsjø sørvest i Ukraina, sør i Bessarabia. Han ligg i Donaudeltaet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kugurluy|Kugurluy]]» frå , den 2. september 2012.*
Kurukovesjøen

**Kurukove** (ukrainsk Курукове Озеро) var ein innsjø i sentralt i Poltava oblast i Ukraina.

I 1625 vart Kurukoveavtalen signer ved innsjøen mellom ukrainske kosakkar og polakkar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Kurukove|Lake Kurukove]]» frå ,  den 2. september 2012.*
Sjatskyjsjøane

**Sjatskyjsjøen** er ei gruppe innsjøar nordvest i Ukraina ved byen Sjatsk. Den største og mest kjende av dei er Svitiaz. Innsjøane er kjende for det reine vatnet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shatsky ozera|Shatsky ozera]]» frå ,  den 2. september 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*  UNESCO Biosphere Reserves Directory
Lagune

**Lagune** (frå latin *lacuna*, ope område, fordjuping, italiensk og spansk *laguna*) er grunne bukter eller strandsjøar som er blitt avstengt frå havet geologisk ved smale landtunger, gjerne av lausmassar eller sand, gjerne ved langgrunne kystar eller ved elvedelta som til dømes Nildeltaet og Po-deltaet, eller av korallar som då vert kalla atollar. Ved ein flat havkyst bygd opp av lausmassar vil bølgjene kunne bygge opp avlange barriereøyar og det vert danna lagunar bakom. Strandvollar kan òg ved innsøkking av kysten danna lagunar når sjøen trenger gjennom og fyllar det lågareliggande strandområdet innanfor. 

Langs sørkysten av Austersjøen vert lagunar kalla *haff*, og her finn ein Wisłalagunen og Den kuriske bukta, der høvesvis Wisła og Nemunas renn ut. Andre døme er lagunane ved Venezia, austkysten av Nord-Amerika frå New York til Florida og vestkysten av Spitsbergen.
Lagunar som er skapt av elvedelta vil etter kvart bli fylt av  sand og slam frå elva og vil gå over til å bli eit lågt og flatt landområde med fleire elveløp gjennom, slik som ved utløpet av Mississippielva ved New Orleans.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lagune|Lagune]]» frå ,  den 2. september 2012.*  


## Bakgrunnsstoff
Kosovskojesjøen

**Kosovskojesjøen** er ein innsjø i Russland, nær Sjimsk. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kosovskoye Lake|Kosovskoye Lake]]» frå ,  den 2. september 2012.*
Vosso

**Vosso** er ei elv i Voss herad i Vestland. Elva renn gjennom Vangsvatnet og Evangervatnet før ho munnar ut i Bolstadfjorden ved Bolstadøyri. Vassdraget har eit nedbørsfelt på 1&nbsp;497&nbsp;km².

## Bakgrunnsstoff
Det europeiske friidrettsforbundet

**Det europeiske friidrettsforbundet** eller **EAA** (frå engelsk: *European Athletic Association*) er den øvste styrande organisasjonen for europeisk friidrett. Forbundet har 50 nasjonale medlemsforbund, blant dei er Norges Friidrettsforbund. EAA er i sin tur medlemsorganisasjon i Det internasjonale friidrettsforbundet (IAAF). Hovudkontoret til EAA ligg i Lausanne og noverande president er Dobromir Karamarinov, som tok over etter avdøde Svein Arne Hansen. 

## Historie

Under eit møte i IAAF i 1932 vart det sett ned ein eigen komité som skulle evaluera organiseringa av Europameisterskapa. 24. september 1933 under eit styremøte i IAAF Council vart *Den europeiske komitéen* skipa med Szilard Stankovits som president. Det fyrste møtet i *Den europeiske komitéen* vart halde i Budapest 7. januar 1934. Komitémedlemmane vart valde frå medlemane i IAAF fram til 1966. Samtidig blei komitéoppgåvene utvida til å gjelda fleire meisterskap.

1. november 1969 blei *Forbundet av europeiske medlemmer av IAAF* konstituert. Forbundsstatuttane blei godkjende av den fyrste EAA-kongressen i Paris 7. november 1970. Sidan den gongen har forbundet vore kjend som European Athletic Association.

## Presidentar

* Adriaan Paulen, Nederland, (1969-1976)
* Arthur Gold, Storbritannia, (1976-1987)
* Carl-Olaf Homen, Finland, (1987-1999)
* Hansjörg Wirz, Sveits, (1999-2015)
* Svein Arne Hansen, Noreg (2015-2020)
* Dobromir Karamarinov, Bulgaria (2020-)

## Meisterskap

EAA arrangerer både meisterskap og cupar i friidrett. Her er ei oversikt over meisterskapa til EAA:

* EM i friidrett
* EM i friidrett innandørs
* U23-EM i friidrett
* Junior-EM i friidrett
* EM i terrengløp
* EM i motbakkeløp

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Det europeiske friidrettsforbundet|Det europeiske friidrettsforbundet]]» frå ,  den 2. september 2012.*  
* *Meisterskapsoversikta er henta frå  om [[:en:European Athletic Association|EAA]], 2. september 2012.*

## Bakgrunnsstoff

*
Samuel Adams

**Samuel Adams** () var ein amerikansk statsmann, politisk filosof. Han er rekna som ein av landsfedrane i USA, og ein av føregangsmennene for den amerikanske revolusjonen. 

Som politikar i provinsen Massachusetts Bay var Adams leiar av ei rørsle som etterkvart utvikla seg til den amerikanske revolusjonen. Han var ein av arkitektane bak den amerikanske republikanismen som kom til å forme den politiske kulturen i USA. Han var trememenning av presidenten John Adams.

## Merknader

## Bakgrunnsstoff

*
*Samuel Adams Heritage Society
*Google Books - Samuel Adams: America's revolutionary politician By John K. Alexander
*Google Books - The Life and Public Services of Samuel Adams By William Wells
*Samuel Adams quotes at Liberty-Tree.ca
*
*Official Commonwealth of Massachusetts Governor Biography
Osterøytunet

**Osterøytunet** er sjukeheimen i Osterøy kommune. Osterøytunet vart opna i 2004, inneheld 56 sjukeheimsrom og 16 omsorgsbustader i ein eigen fløy av sjølve sjukeheimen. Ved sida av Osterøytunet ligg Haugatun, som er 15 omsorgsbustader som vart bygd i 2007 av Hauge helselag.
Creemore Springs

**Creemore Springs** er eit mikrobryggeri i Creemore i Ontario i Canada. Bryggeriet vart opna i 1987 av John Wiggins, og laga opphavleg vanleg lagerøl, før det utvida til å bryggja med mørkare malt i ein kjele over eld. I 2005 blei bryggeriet kjøpt av Molson, eit dotterselskap av Molson Coors Brewing Company.

Bryggeriet er kjent for ikkje å nytte konserveringsmiddel i verken brygginga eller pasteurisering. På grunn av dettte, tilrår det at brygget alltid blir lagra kjølig. Bryggeriet seier at dei berre nyttar fire ingrediensar i bryggeprosessen - byggmalt, humle, vatn og gjær. 

Bryggeriet nyttar vatn frå ein artesisk brønn i brygginga. Vatnet kjem frå Creemore Spring som ligg på eigedomen til ein av grunnleggarane. Kvar dag køyrer ein billastar på 10&nbsp;000 liter frå kjelda til bryggeriet. Kvar billast er nok til ein sats.

Flaggskipet er eit böhmisk tsjekkisk lagerøl. Det er mørkare i fargen enn Pilsner Urquell. Bryggeriet hevdar at Pilsner Urquell har gitt inspirasjon til deira øl. 

Creemore Springs vart overtatt av Molson frå Molson Coors Brewing Company den 22. april 2005. 

Dei var det andre bryggeriet i Ontarior &ndash; etter Hockley Valley &ndash; til å selje produkta sine på boks.

I 2009 søkte Creemore Springs om løyve til å planlegge utviding av bryggeriet med 60 % slik at dei kunne tredoble bryggingskapasiteten til 150&nbsp;000 hl i året. Plasseringa av ein så stor industriell aktivitet i sentrum av Creemore skapte mykje debatt.

## Produkt
* Premium Lager
* urBock
* Traditional Pilsner
* Kellerbier

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*Creemore Village 
*Creemore Springs
*Creemore (creemoreontario.com)