Galway

**Galway** (irsk *Gaillimh*) er den fjerde største byen i Republikken Irland og den einaste større byen i Connacht. Byen ligg på vestkysten av Irland ved Galway Bay, og er administrasjonssete i County Galway. På irsk vert byen òg kalla *Cathair na Gaillimhe*, som tyder «Byen Galway». 

Galway har litt over 70&nbsp;000 innbyggjarar og er den raskast veksande byen i Irland.

## Namn
Byen har fått namnet sitt etter elva *Gaillimh* (Corrib) som danna den vestlege grensa til den tidlege busetnaden, som heitte *Dún Bhun na Gaillimhe*, eller fortet ved enden av Gaillimh. Ordet *Gaillimh* tyder «steinete» som i «steinete elv». Byen har òg kallenamnet *Byen til stammene/ Cathair na dTreabh*, etter fjorten «stammer» eller handelsfamiliar som styrte byen i den irsk-normanniske perioden. Uttrykket Stammer var opphavleg eit nedsetjande uttrykk brukt under Cromwell-tida. 

## Historie

Dún Bhun na Gaillimhe («Fortet ved enden av Gaillimh») vart bygd i 1124 av kongen av Connacht Tairrdelbach mac Ruaidri Ua Conchobair. Ein liten busetnad voks etter kvart opp rundt fortet. Under den normanniske invasjonen av Connacht i 1230-åra vart Galway fort erobra av Richard Mor de Burgh, som hadde leia denne invasjonen. Då de Burgh-familien vart gælisert pressa kjøpmennene på for å få større kontroll over byen som no hadde bymurar. Dei fekk etter kvart fullstendig kontroll over byen og ein borgarmeister vart utnemnd av den engelske krona i desember 1484. 

Galway hadde eit spent forhold til sine irske naboar. Eit oppslag over vestporten vart sett opp i 1562 av borgarmeister Thomas Oge Martyn fitz William. Dette sa «*From the Ferocious [[O'Flaherty]]s may God protect us*» (Må Gud bevare oss for den hjartelause O'Flaherty-familien). Ei vedtekt i byen forbaud irar (i motsetnad til dei irsk-normanniske innbyggjarane av byen) ugrensa inngang til Galway. Vedtekta sa «*neither O' nor Mac shall strutte nor swagger through the streets of Galway*» (Verken eller skal Mac sprade eller spankulere i gatene i Galway) utan løyve. 

I mellomalderen vart Galway styrt av eit oligarki av fjorten handelsfamiliar (12 av normannisk opphav og to av irsk opphav). Desse var «stammene av Galway». Byen blømde på internasjonal handel. I mellomalderen var han den største irske hamna som dreiv handel med Spania og Frankrike. Christopher Columbus vitja Galway, truleg på veg til Island eller Færøyane. Han skreiv i margen på ei av bøkene sine at han hadde funne prov på land bortanfor Atlanterhavet i eller nær Galway i 1477. På 1500- og 1600-talet var Galway lojal til den engelske krona, sjølv under den gæliske gjenoppbløminga, men likevel støtta byen i 1642 Den katolske konføderasjonen Kilkenny under den engelske borgarkrigen. Under Cromwell si erobring av Irland erobra Cromwell sine styrkar byen etter ei ni månadar lang omleiring. Mot slutten av 1600-talet støtta byen jakobittane under Vilhelmkrigen i Irland (han støtta Jakob II av England mot William av Orange) og vart erobra av vilhelmittane etter ei svært kort omleiring like etter slaget ved Aughrim i 1691. Storfamiliane i Galway vart ruinert og det gjekk nedover med byen. Det var først då økonomien for alvor betra seg i 1990-åra at byen igjen kom seg fullt på fote att.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Galway|Galway]]» frå ,  den 25. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*