open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Graffiti Soul

***Graffiti Soul*** er det femtande studioalbumet til det skotske rockebandet Simple Minds, gjeve ut 25. mai 2009.

Den 31. mai 2009 gjekk albumet inn på UK Albums Chart på tiandeplassen, og vart det første topp 10-albumet deira på 14 år, sidan *[[Good News from the Next World]]* i 1995.

Tidleg i april 2009 vart ein video for singelen «Rockets» gjort tilgjengeleg på den offisielle nettsida til bandet. 

## Oversyn
Under innspelinga av *Graffiti Soul* sa Jim Kerr: «Me er verkeleg full av idear no for tida. Eg føler at me kanskje skriv to album samstundes for augneblikket.» Fleire av spora kom ikkje med på *Graffiti Soul* slik at albumet vart meir fokusert, som «Six Degrees Of Separation», «Lotus Effect» og «Shaman».

Då albumet kom ut sa Charlie Burchill om albumet: «Me kom opp med idear og kunne arbeide på desse i timevis. Det er slik me arbeidde på *Graffiti Soul*. Me berre let ideane utvikle seg over lang tid.»

## Innspeling
Simple Minds skreiv at *Graffiti Soul* vart skriven på forskjellige stader, som Roma (Italia), Sicilia, Antwerpen (Belgia) og Glasgow (Skottland). For første gongen på nesten tre tiår kom bandet attende til Rockfield Studios, nær Monmouth i Wales, der gruppa hadde spelt inn albuma *[[Real to Real Cacophony]]*, *[[Empires and Dance]]* og *[[New Gold Dream (81–82–83–84)|New Gold Dream]]*. Albumet vart miksa i Los Angeles av Bob Clearmountain.

## Utgjeving
*Graffiti Soul* kom ut på vinyl og som ei luksusutgåve på to CD-ar. Begge inneheldt eit andre album kalla ***Searching for the Lost Boys***, som i røynda er eit coveralbum med songar av Neil Young, Massive Attack, Magazine, The Stranglers, Thin Lizzy, Siouxsie and the Banshees, The Call og The Beach Boys.

## Innhald

## Medverkande
* Jim Kerr – vokal
* Charlie Burchill – gitar, klaverinstrument
* Mel Gaynor – trommer
* Eddie Duffy – bass

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Graffiti Soul|Graffiti Soul]]» frå ,  den 12. september 2020.*
Neon Lights av Simple Minds

***Neon Lights*** er eit studioalbum med coverversjonar av det skotske rockebandet Simple Minds, gjeve ut i oktober 2001.

## Oversyn
*Neon Lights* er ei samling coverversjonar sett saman som ei oppvarming for det som kom til å bli det neste albumet deira, *[[Cry av Simple Minds|Cry]]* (2002). Jim Kerr sa om albumet då det kom ut: «*Neon Lights* er første gongen Simple Minds har sett saman ei samling av ikkje-originale songar. Men tenkte det passa seg å sjå attende på sjølve grunnlaget til Simple Minds, som sjølvsagt er musikken og banda som inspirerte oss.»

## Bakgrunn
Etter det førre albumet deira, *Our Secrets Are the Same*, vart lekt på Internett av ein DJ i Spania, og Simple Minds måtte gå frå EMI, trekte dei seg delvis attende. Frontmannen Jim Kerr flytta til Italia for å starte eit hotell. Her kom ei rekkje unge, italienske artistar til han for å spørje han om råd. Dette overtydde etter kvart bandet om å ta opp tråden att.

Dei signerte ein avgrensa kontrakt med Eagle Records. For å hjelpe bandet i gang att, valde dei å spele inn eit album med coverversjonar for å gje Simple Minds merksemd på ny, og *Neon Lights* vart resultatet.

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Neon Lights (album)|Neon Lights (album)]]» frå ,  den 12. september 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Øyvind Kjerpeset

**Øyvind Strømmen Kjerpeset** () er ein norsk sprintar og hekkeløpar frå Florø. Han er norsk meister fire gongar i 400 meter hekk og ein gong på 200 meter. I 2013 vart han tildet kongepokalen for sin meisterskapsrekord på 50,38 sekund. Kjerpeset er medlem i Florø Turn & Idrettsforening.

Kjerpeset vann gullmedaljen i 400 meter hekk i noregsmeisterskapen både i 2011, 2012, 2013, 2014. Han vart fyrste nordmann under under 50 sekund i øvinga då han i Gateshead 22. juni 2013 fekk tida 49,98 sekund. Seks dagar seinare forbetra han rekorden til 49,95 under eit internasjonalt stemne i Göteborg.

Under NM i friidrett 2013 i Tønsberg vann Kjerpeset både 200 m og 400 meter hekk, den siste på meisterskapstida 50,38 sekund, ein prestasjon som vart lønt med kongepokal. Kjerpeset var i sitt livs beste form i 2013-sesongen, vel ei veke før noregsmeisterskapen sette han personleg rekord på 200 meter med tida 20,98 sekund.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Øyvind Strømmen Kjerpeset|Øyvind Strømmen Kjerpeset]]» frå ,  den 12. september 2020.*
Marianne Auenbrugger

**Marianne Auenbrugger** () var ein austerriksk pianist og komponist som naut stor respekt i heimbyen Wien.

Auenbrugger var dotter av legen og librettisten Leopold Auenbrugger.

Saman med systera Caterina Franziska var Marianne elev av Joseph Haydn og Antonio Salieri. I 1780 dediserte Haydn begge systrene ein syklus med seks klaversonatar (Hob. XVI:35-39 og 20). Marianne Auenbrugger, som lei av dårleg helse og moglegvis var fysisk handikappa, døydde av tuberkulose i 1782, berre 23 år gammal. Til minne om Auenbrugger betalte Salieri for trykking av ein av hennar klaversonatar, og føydde til sin eigen sørgesong for sopran og klavar.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Marianne Auenbrugger|Marianne Auenbrugger]]» frå ,  den 12. september 2020.*  
 
## Litteratur

* Elisabeth Th. Hilscher-Fritz: «Auenbrugger, Leopold» i Oesterreichisches Musiklexikon. Onlineutgaven, Wien 2002 ff., ISBN 3-7001-3077-5

## Bakgrunnsstoff
*
Skafså stavkyrkje

**Skafså stavkyrkje** stod på same tufta som dagens Skafså kyrkje. Ho vart riven i 1830-åra, og dagens kyrkje vart innvigd i 1839.

Det er smått med omtale av kyrkja i mellomalderen, men Skafså-folket fekk som bøndene i nabosoknet Mo ikkje *indulgents* av Biskop Eystein i hans hyrdebrev. Jens Nilssøn nemnar kyrkja i sin visitasrapport frå 1595, og i ein synfaringsrapport frå 1668 er kyrkja skildra som lik Mo-kyrkja, med svaler og mange skruv. Lorentz Dietrichson spør seg om ho som Mo-kyrkja hadde heva kor. I ei jubileumsbok frå 1939 heiter det: «Kyrkja var bygd umkring ei mast.» Tyder det at ho var ei midtmastkyrkje? Utover dette synast lite kjent om utsjånaden.

## Gjenstandar frå stavkyrkja
Ein kristusfigur frå eit krusifiks vart i si tid overført frå gamlekyrkja til nykyrkja og fekk ny kross i 1928, samstundes som krusifikset vart montert på ein korbjelke. Bjelken vart fjerna ved ei vøling fram mot 1959, og krusifikset vart plassert i altartavla. Det vart fjerna for konservering i 1990 og er frå 2001 i Vest-Telemark Museum.

Eit renessansealtarbord frå stavkyrkja vart teke i bruk i dagens kyrkje i 1959 etter å ha vore i privat eige, og i dagens kyrkje er òg ein Frederik II-bibel frå 1589. Enkelte materialar frå stavkyrkja er brukt opp att i dagens kyrkje. Til dømes er rosemåla bord oppdaga i golvet.

## Kjelder
* 
* 
* Jan Brendalsmo: Kildegjennomgang: Middelalderske kirkesteder i Telemark (Riksantikvaren, 2016), s. 117
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Skafså stavkirke|Skafså stavkirke]]» frå ,  den 12. september 2020.*  
 

## Fotnotar




## Bakgrunnsstoff
* 
*
Acoustic av Simple Minds

***Acoustic*** er det 17. studioalbumet til det skotske rockebandet Simple Minds, gjeve ut på 11. november 2016 av Caroline International. Albumet består av akustiske studioinnspelingar av songar dei tidlegare hadde gjevne ut og fekk middels kritikk.

## Bakgrunn
Opphavet for *Acoustic* kan sporast attende til eit opptak bandet spelte inn for BBC Radio Two-programmet Chris Evans Breakfast Show den 26. september 2014 i samband med markandsføringa av det førre albumet deira, *[[Big Music]]*. Bandet vart overraska over den særs positive reaksjonen på dei akustiske opptaka.

Den akustiske versjonen av «Promised You a Miracle», med den skotske songaren og låtskrivaren KT Tunstall, kom ut 28. september 2016.

Albumet debuterte på 16. plassen på UK Albums Chart, etter å ha selt 10&nbsp;000 eksemplar den første veka. Dette vart det 14. albumet til Simple Minds som nådde topp 20.

## Mottaking
Albumet fekk blanda kritikk. Timothy Monger i AllMusic skreiv at bandet «mangla høvet til å dramatisk snu opp ned på repertoaret sitt». Andy Gill i *[[The Independent]]* meinte det var «ein velkomen vårreingjering» og noterte seg ein påverknad frå visemusikk. David Quantick skreiv for magasinet *[[magasinet Classic Rock|Classic Rock]]*, og skildra albumet som «eit rart album, som prøver å homogenisere den stadig endrande stilen til Simple Minds» men konkluderte med at det var «ei konsistent samling», og meinte at versjonen deira av Richard Hawley-songen «Long Black Train» var «gripande effektiv».

## Innhald

## Salslister

## Salstrofé

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Acoustic (Simple Minds album)|Acoustic (Simple Minds album)]]» frå ,  den 12. september 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Walk Between Worlds

***Walk Between Worlds*** er det 18. studioalbumet til det skotske rockebandet Simple Minds, gjeve ut 12. september 2020 på BMG Rights Management.

## Bakgrunn
Besetninga i Simple Minds var gått gjennom endringar før innspelinga av *Walk Between Worlds*. Etter ein periode der dei var relativt stabile sidan tidleg i 2000-åra, var berre vokalisten Jim Kerr, gitaristen Charlie Burchill og bassisten Ged Grimes att frå det førre studioalbumet, *[[Big Music]]*.

Det var det første albumet sidan *[[Cry av Simple Minds|Cry]]* i 2002 utan klaverspelaren Andy Gillespie, som slutta i bandet tidleg i 2017. Den mangeårige trommeslagaren Mel Gaynor spelte på ni av spora på albumet, men slutta før bandet la ut på turné i 2018. 

Gordon Goudie spelte akustisk gitar på fire spor. Goudie hadde òg spelt på fleire av albuma til Simple Minds sidan *[[Neon Lights av Simple Minds|Neon Lights]]* i 2001. Sarah Brown var korvokalist på mange av songane. Perkusjonisten Cherisse Osei spelte på tre songar og var trommeslagar for den påfølgjande turneen. Catherine AD, som òg går under namnet The Anchoress song korvokal på to songar og spelte klaverinstrument på turneen, men slutta brått i bandet under turnen. 

Med på albumet var òg Peter-John Vettese, som spelte piano på to spor og arrangerte strykeorkesteret på ein song. Vettese hadde tidlegare spelt på albumet *[[Real Life av Simple Minds|Real Life]]* i 1991.  

Heile *Walk Between Worlds* vart framført på sju av konsertane i Europa i februar 2018. 

## Mottaking
*Walk Between Worlds* fekk generell god kritikk frå musikkpressa. Nettsida Metacritic har ein score på 70 av 100 basert på ni utvalde meldingar..

## Innhald
Alle spora skrivne av Jim Kerr og Charlie Burchill, utanom der andre er nemnde. 

## Medverkande
* Jim Kerr – solovokal
* Charlie Burchill – gitar, klaverinstrument, programmering
* Ged Grimes – bassgitar
* Mel Gaynor – trommer, perkusjon (på «Walk Between Worlds»)
* Cherisse Osei – trommer (på «Sense Of Discovery»), perkusjon (på «Sense Of Discovery» og «Dirty Old Town»)
* Sarah Brown – ekstra solovokal (på «In Dreams»), korvokal (på «Magic», «The Signal and the Noise», «Barrowland Star», «Walk Between Worlds», «Sense of Discovery», «Angel Underneath My Skin» og «Dirty Old Town»)
* Gordy Goudie – akustisk gitar (på «Summer», «Utopia», «Barrowland Star» og «Dirty Old Town»)
* Catherine AD aka The Anchoress – korvokal (på «Utopia» og «Angel Underneath My Skin»)
* Peter-John Vettese – piano og strykearrangement (på «Barrowland Star»)
* Owen Parker – klaverinstrument, programmering (på «Summer» og «Sense Of Discovery»)
* Andy Wright – korvokal (på «Summer», «Sense Of Discovery» og «Angel Underneath My Skin»), produsent (på alle songane)
* Hatty Parker og Emily Parker – ekstra korvokal (på «Sense of Discovery»)

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Walk Between Worlds|Walk Between Worlds]]» frå ,  den 12. september 2020.*
Rootsrock

**Rootsrock** er ein sjanger innan rock som ser attende på opphavet til rock i folkemusikk, blues og country. Sjangeren er særskild assosiert med skapinga av blandingssjangrar seint i 1960-åra, som bluesrock, countryrock, southern rock og swamp rock, som kom som eit svar til det som vart sett på som overdriven dominerande psykedelisk rock og den gryande progressiv rocken. Fordi *rootsmusikk* (americana) ofte vert nytta i same tyding som folk- og verdsmusikk, har rootsrock stundom vert nytta i vidare forstand til å innlemme element av denne musikken. I 1980-åra fekk rootsrocken ein ny popuær periode som svar til trendane i punkrock, new wave og heavy metal.

## Nokre representantar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Roots rock|Roots rock]]» frå ,  den 12. september 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Countryfolk

**Country folk** er ein musikksjanger og er som sjanger ganske diffus, men er eit omgrep som har vore i bruk sidan midten av 1970-åra. Kategorien omfattar som regel visesongarar som kom i kjølvatnet av Bob Dylan og som var påverka av han og countryrockartistar seint i 1960- og tidleg i 1970-åra, men som seinare føretrekte ein noko meir akustiskdominert stil med fokus på tekstar. Det viktigaste elementet som skil «country folk» frå «folk» var bruk av country- og bluegrass-instrument som mandolin, banjo, fele og resofoniske steel-gitarar. 

Kategorien har òg mykje til felles med post-countryrock-retninga fleire av artistane tok bort frå hovudstraumen mot slutten av 1970-åra. Emmylou Harris gjekk mot ein ny-tradisjonell country og Chris Hillman mot progressiv bluegrass. Mot starten av 1990-åra inspirerte desse stilane, i tillegg til andre, musikalske blandingar som alternativ country og americana, men «country folk» har likevel framleis blitt brukt som omgrep for å skildre songarar som Iris DeMent og Gillian Welch.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Country folk|Country folk]]» frå ,  den 12. september 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Mo stavkyrkje i Tokke

**Mo stavkyrkje** i det som no er Tokke kommune, vart riven i løpet av 1830-åra, og dagens kyrkje vart oppført på same tufta og innvigd i 1839. Stavkyrkja stod, som dagens kyrkje, på prestegarden sin grunn. Prestegården heitte opphaveleg Mo. (Dagens prestegard er i Dalen.)

Prest til kyrkja er omtala i 1342. Forholdet mellom presten og folket var openbart ikkje godt, for i 1395 fekk dei lokale bøndene ikkje *indulgents* (syndeforlating) i Biskop Eystein sitt hyrdebrev. Jens Nilssøn nemnar kyrkja i sin visitasrapport frå 1595. På den tida var ho anneks til Moland kyrkje i Fyresdal, og det går fram at det var gudsteneste kvar femte til sjette sundag. Av ein synfaringsrapport frå 1668 skal det ifølgje Lorentz Dietrichson gå fram at det dreidde seg om ei stavkyrkje med svalar og mange *skruv* omkring, og ho skal ha vore tekt med spon frå øvst til nedst. Korgolvet var — som for koret i Nesland stavkyrkje — heva om lag 3 alen over skipet sitt golv. Kyrkja skal ha blitt noko modernisert på 1700-talet.

## Gjenstandar frå stavkyrkja
Ingen stavkyrkjeportal frå Mo er kjend, men eit krusifiks frå stavkyrkja er å finne i korboga i dagens kyrkje. I kyrkja (men ikkje i bruk) er òg den gamle døypefonten, laga av ein trestamme, men med kum av stein. Mest iaugefallande er likevel altartavla, som var i privat eige etter at den nye kyrkja fekk ei empiretavle. Den eldre altartavla vart komplettert ved ei vøling i 1961 og så måla av Henrik Sørensen og Harald Kihle.

## Kjelder
* 
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mo stavkirke (Tokke)|Mo stavkirke (Tokke)]]» frå ,  den 12. september 2020.*  
 

## Fotnotar




## Bakgrunnsstoff
*
NM i sykling 1994 i tempo

**Noregsmeisterskapen i sykling 1994 i temporitt** for menn vart avvikla med individuell tevling 24. juli og lagtempo 27. juli på Raufoss i Oppland.

## Menn
### 50 km temporitt




### 70 km lagtempo




**Noregsmeisterskapen i sykling 1994 i temporitt** for kvinner vart avvikla med individuell tevling 24. juli på Raufoss og Eina i Oppland.

## Kvinner, 30 km




## Kjelder
*Oppland Arbeiderblad 25. juli 1994
*Tønsbergs Blad 28. juli 1994
Hjelvika

**Hjelvika** er ei bygd ved Hjelvikbukta i Vestnes kommune i Møre og Romsdal fylke. Hjelvika ligg ved Europaveg 136, mellom Vikebukt og Vågstranda, sørvest for øya Sekken.

## Kjelder
Big Music

***Big Music*** er det sekstande studioalbumet til det skotske rockebandet Simple Minds. Det kom ut 31. oktober 2014 på Sony Music. «Honest Town» var den første singelen og kom ut 10. oktober 2014. Album var tilgjengeleg for nedlasting frå 28. oktober 2014.

## Bakgrunn
Simple Minds-songaren Jim Kerr sa at *Big Music* hadde mykje kraft og lidenskap, hast og moment, og la til at «det er energisk, det har ei rå kraft og mykje vitalitet».

## Innspeling
19. mai 2014 vart det annonsert at Simple Minds nettopp var ferdig med innspelinga av *Big Music*. Likevel gjekk dei i studio igjen 27. august 2014.

## Utgjeving
4. september 2014 kom det eit videokilpp for «Blindfolded». 

Albumet kom ut 31. oktober 2014 i ei rekkje land, og 3. november 2014 i resten av verda.  Tittelsporet var meint som den første singelen frå albumet, men vart droppa i siste augneblink. Den første singelen vart i staden «Honest Town», som kom ut 10. oktober 2014.

## Mottaking
Albumet fekk generelt god kritikk då det kom ut. På nettsida Metacritic, som samlar ei rekkje meldingar, har albumet ein score på 75 av 100, basert på 12 utvalde meldingar. *[[The Guardian]]* vurderte albumet til tre av fem stjerner og skreiv at «bandet har klart å skape eit popalbum som både er tru mot stilen deira og interessant nok til å gje det ei moderne kjensle.»

*Big Music* gjekk rett inn på 12. plassen på UK Albums Chart etter å ha selt litt over 10&nbsp;000 eksemplar den første veka, og vart den 17. plata deira som nådde topp 75 i Storbritannia.

## Innhald

## Medverkande
Frå plateomslaget:

### Simple Minds
*Jim Kerr – vokal
*Charlie Burchill – gitar, keyboard, programmering
*Mel Gaynor – trommer
*Andy Gillespie – keyboard, korvokal
*Ged Grimes – bassgitar

### Andre medverkande
*Sarah Brown – korvokal
*Clinton Outten – korvokal

### Produksjon
*Steve Osborne – produsent, programmering
*Simple Minds – produsent
*Gavin Goldberg – produsent, programmering, klaverinstrument, miksar, akustisk gitar
*Andy Wright – produsent, programmering, klaverinstrument
*Owen Parker – original produsent, korvokal, ekstra gitar, ekstra programmering
*Iain Cook – ekstra programmering
*Tom Dalgety – ekstra lydteknikar
*John Henry – ekstra lydteknikar
*Lewis Chapman – ekstra miksar
*JP Chalbos – mastering

## Salslister

### Vekeslister

### Årslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Big Music|Big Music]]» frå ,  den 12. september 2020.*
NM i sykling 1994 på landeveg

**Noregsmeisterskapen i landevegssykling 1994** for menn vart avvikla laurdag 30. juli i Gjøvik i Oppland.

## Menn, 180 km




**Noregsmeisterskapen i landevegssykling 1994** for kvinner vart avvikla i Gjøvik fredag 29. juli.

## Kvinner, 80 km




## Kjelder
*Glåmdalen 1. august 1994
Rosenmåse

**Rosenmåse** (*Rhodostethia rosea*) er ein svært liten måse som lever i avgrensa, høgarktiske område. Det norske namnet og den artspesifikke delen av det vitskaplege namnet *rosea*, er skildrande for fjørdrakta, det engelske artsnamnet Ross's gull, er  etter den britiske oppdagaren James Clark Ross. Slektsnamnet *Rhodostethia* er frå gammalgresk *rhodon*, «rose» og *stethos*, «bryst».

## Skildring
Rosenmåsen er ein av dei minste måseartane, langt mindre enn krykkja som han kan likne, og han har ei terneliknande flukt. Han er kortare enn raudnebbterna, men er meir robust bygd med kortare hals, har opp mot det doble av kroppsmassen. Kroppslengda er 29 til 32 centimeter og han veg 120–250 gram. Han har lange, spisse venger og ein lang kileforma hale. Beina er raude. Vaksne i hekkedrakt er lysegrå på oversida og kvite under, med ein svak rosa stenk i brystet og buken, samt ein fin svart halsring som er breiast øvst oppe på nakken. Om vinteren går brystfargene og halsbandet tapt, og ein liten mørk halvmåne utviklar seg bak auget.

Unge fuglar liknar vaksne i vinterdrakt, men har eit mørkt «W» mønster på vengene i flukt, som små dvergmåsar. Til liks med hettemåsar har han berre to årsklassar med full vaksen fjørdrakt etter to år.

Hekkeplassar vart først oppdaga i 1905 av den russiske ornitologen Sergei Buturlin nær landsbyen Pokhodsk i nordaustre Sakha. Det primære hekkeområdet er på dei sørlege delar av Tajmyrhalvøya og i nordaustlege Sibir. Det er òg kjent hekking langs nordaustkysten og langs sørvestkysten av Grønland, og enda meir avgrensa og sporadisk hekking i nordlegaste Canada. Han trekker om hausten, mesteparten av populasjonen overvintrar ved nordlege breiddegradar i utkanten av pakkisen i Beringhavet, frå nord for Alaska og så langt sør som mot sørspissen av Kamtsjatkahalvøya. Streiffuglar når meir tempererte område, både i Nordvest-Europa sør til Spania, samt i Nord-Amerika.

Det finst lite informasjon om kosthald og beiting. Om sommaren er dei hovudsakleg insektetarar, om vinteren et dei marine virvellause dyr inkludert krepsdyr, blautdyr og jamvel plankton og småfisk. Kan beite på avføring frå kvalross og kan samlast rundt daude pattedyr. Dei kan beite einslege eller saman med andre artar som sabinemåse eller symjesnipe. 

Den totale globale populasjonen er estimert til 25&nbsp;000-100&nbsp;000. Utviklingstrenden er ikkje kjent og arten er klassifisert som livskraftig, LC.

;Streiffuglar i Noreg
Rosenmåse blir jamleg sett i Noreg i frå april til oktober, omtrent eit individ per år i gjennomsnitt sidan år 2000. Dei fleste i Finnmark, men òg så langt sør som til Fredrikstad 30. mai 2018.

## Kjelder
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Claude Makélélé

**Claude Makélélé Sinda** () er ein fransk tidlegare fotballspelar fødd i Kinshasa, oppvaksen i Paris. Han vann Meisterligaen med Real Madrid og vart seriemeister i både heimlandet, Spania og England. Makélélé deltok i 71 landskampar for Frankrike og fekk VM-sølv i 2006. Han var defensiv midtbanespelar; markeringsflink, taklingssterk og med stor løpsstyrke.

## Karriere
### Klubbspel
Makélélé var aktiv i FC Nantes frå 1992 til -97, ein klubb han vart seriemeister med i 1995. Etter ein sesong i Olympique Marseille og to sesongar i Celta Vigo vart han sommaren 2000 overført til Real Madrid. Med den spanske storklubben vart han ligameister i 2001 og 2003, og vinnar av Meisterligaen 2002. Mot 16,8 millionar pund vart han Chelsea-spelar sommaren 2003. Frå 2004 hadde han ei sentral rolle i London-laget, eit lag som vart ligameister 2005, 2006 og som triumferte i FA-cupen 2007, samt sigra to gongar i ligacupen. Våren 2008 deltok han i meisterligafinalen mot Manchester United som med tap etter straffesparkskyting. Deretter var han i tre år fram til 2011 i teneste for Paris Saint-Germain, med siger i den nasjonale cupen som høgdepunkt.

### Landslagsspel
Makélélé var landslagsspelar i 13 år. Han debuterte 22. juli 1995 borte mot Noreg på Ullevål stadion i Oslo i eit mållaust oppgjer. I sin tredje landskamp var han innbytar for Zinédine Zidane då Frankrike og Noreg spelte 3-3 i Marseille 25. februar 1998. Fyrst hausten 2000 fekk han sin fjerde landskamp. Han spelte ein kamp under Fotball-VM 2002 og tre kampar i Fotball-EM 2004. Under verdsmeisterskapen 2006 i Tyskland spelte han heile kampen då Frankrike tapte finalen mot Italia. Sine tre siste landskampar spelte Makélélé i EM i fotball 2008. Han skåra aldri på landslaget.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Claude Makélélé|Claude Makélélé]]» frå ,  den 13. september 2020.*  
*eu-football
FA-cupfinalen i fotball 2007

**FA-cupfinalen i fotball 2007** fann stad på Wembley stadion i London 19. mai 2007, med 89&nbsp;826 tilskodarar på tribunane. Finalen var den fyrste på den nybygde arenaen og stod mellom London-laget Chelsea FC og Manchester United og enda med siger 1-0 til Chelsea etter ekstraomgangar.

### Kampen
Etter 90 mållause minutt og ekstraomgangar vart finalen avgjort då Chelsea-spissen Didier Drogba frå kring straffemerket tuppa ballen over ei utrusande Manchester United-målvakt, etter trekantspel med Frank Lampard.

**Chelsea**-mannskapet bestod av: Petr Čech, Paulo Ferreira, Michael Essien, John Terry, Wayne Bridge, Claude Makélélé, John Obi Mikel, Frank Lampard, Shaun Wright-Phillips, Didier Drogba og Joe Cole. I pausa måtte Joe Cole vike plass for Arjen Robben. Salomon Kalou spelte ekstraomgangane i staden for Wright-Phillips, medan Robben gjekk av bana tidleg i 2. ekstraomgang, inn kom Ashley Cole.
 
**Manchester United** stilte med:Edwin van der Sar, Wes Brown, Rio Ferdinand, Nemanja Vidić, Gabriel Heinze, Darren Fletcher, Paul Scholes, Michael Carrick, Cristiano Ronaldo, Wayne Rooney og Ryan Giggs. Alan Smith spelte ekstraomgangane i staden for Fletcher, John O’Shea og Ole Gunnar Solskjær fekk kvar 9 minutt speletid då Carrick og Giggs forlet grasmatta.

Dommaren heitte Steve Bennett.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2007 FA Cup Final|2007 FA Cup Final]]» frå ,  den 13. september 2020.*
Onsøy prestegard

**Onsøy prestegard** eller **Velli gard** (gnr. 19) ligg nokre hundre meter nordaust for Onsøy kyrkje i Fredrikstad kommune.

Akkurat som for kyrkja kan historia til prestegarden sporast attende til mellomalderen, men omfang og plassering har variert over tid. Frå 1000-talet var nabogarden Torp prestegard, men i 1575 fekk sokneprest Hans Bang etablert Velli som prestegard, og hus vart flytta frå Torp til Velli (eller Valle). Fleire nabobruk vart lagde under prestegarden. Desse husmannsplassane, så som Nor, Raahaugen og Treskallen, er sidan selde.

## Prestegardsbygningar
Hovudbygningen er eit laftebygg i to etasjar med utvendig panel og delvis valma tak. Bygningen er frå midten av 1700-talet, men vart bygd om og utvida på 1800-talet. Han har ei sidefløy. Hovudbygningen vart freda saman med ei tidlegare drengestove i 1991. I nordkant av tunet står òg m.a. ein større driftsbygning. Sør for hovudhuset er restar av ein prestegardshage som i si tid hadde frukttre, grusgangar og lysthus.

## Sal av prestegarden
Sal av prestegarden har versert i avisene i ei årrekkje. I 2011 vart det meldt at prestegarden med 956 mål landbruksjord var lagd ut for sal. Salet vekte motstand, men etter mye att og fram vart det meldt i 2015 at konsesjon for sal var gjeve og eigedomen seld. Etter nokre år i privat eige vart prestegarden igjen lagd ut for sal i 2019, då med det meste av jorda frådelt. Medio 2020 var garden framleis ikkje seld.

## Fornminne
På prestegarden sin grunn er elles ni lokalitetar med funn av helleristingar og skålgroper frå bronsealderen. Mellom helleristingane er Onsøyskipet.

## Kjelder
* 
* 
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Onsøy prestegård|Onsøy prestegård]]» frå ,  den 13. september 2020.*  

## Fotnotar
Maria Theresia Ahlefeldt

**Maria Theresia Ahlefeldt**, prinsesse av Thurn og Taxis, () var ein dansk (opphavleg tysk) komponist. Ahlefeldt blir rekna som den første kvinnelege komponisten i Danmark.

Ho var dotter av Alexander Ferdinand, fyrste av Thurn og Taxis (1704–73) og den tredje kona hans, prinsesse Maria Henriette Josepha av Fürstenberg-Stühlingen (1732–72). Ho var fødd i Regensburg og døydde i Praha, men budde største delen av livet i Danmark. I 1780 gifta ho seg mot viljen til sin eigen familie med grev Ferdinand Anton Christian Ahlefeldt (1747–1815). Ahlefeldt blei utnemnd til hoffmarskalk og seinare direktør for Det Kongelige Teater i København.

Ahlefeldt har blant anna skrive librettoen til den komiske operaen *La Folie, ou quel Conte!*, medan den største musikalske suksessen hennar var musikken til ein opera-ballet i fire aktar av ballettmeister Vincenzo Galeotti: *Telemak paa Calypso sin Øe* med tekst av C. Pram. Ho har dessutan skrive komposisjonar for stemme og kammerensemble.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Maria Theresia Ahlefeldt|Maria Theresia Ahlefeldt]]» frå ,  den 13. september 2020.*
Hn/Klaksviksstriden

**Klaksviksstriden** (færøysk: *Klaksvíksstríðið* ) eller *Læknastríðið* (Lækjarstriden) i Klaksvik på Færøyane, var den største færøyske uppreisti nokon gong mot det danske yverveldet. Orsaki til striden var at yverlækjaren ved sjukehuset i bygdi, den tidlegare nazisten Olaf Halvorsen, vart sagd upp mot viljen åt ibuarane. Klaksvikingane lika godt mannen og dei vilde hava honom som fast lækjar. Han søkte, men ein annan lækjar vart tilsett i staden. Detta kveikte argskap hjå folket og i 1951 byrja ein strid, som ikkje enda fyrr i 1955.

Stoda var spent og med vakthald både på sjukehuset og heime hjå Olaf Halvorsen. 

## Kjelda

* http://www.rejsende.dk/faeroerne/klaksvig-striden.htm
Lowrey-orgel

**Lowrey-orgel** er eit elektrisk orgel kalla opp etter utviklaren av orgelet, Frederick C. Lowrey (1871-1955), som var ein Chicago-basert industrimann og entreprenør. Det første elektriske orgelet i full storleik av Lowrey som selde godt, var Model S Spinet eller *Berkshire*, og kom på marknaden i 1955, same året han døydde. Lowrey hadde tidlegare utvikla ekstra utstyr for piano, som la til elektriske orgelpiper på 60 notar, samstundes som pianoet var fullt funksjonelt. Dette vart kalla *Organo* og vart først marknadsført i 1949 som ein særs suksessrik konkurrent til Hammond ''Solovox''.

I 1960- og 1970-åra var Lowrey den største produsenten av elektriske orgel i verda. I 1989 produserte Lowrey Organ Company orgel nummer éin million. Fram til 2011 vart dei moderne Lowrey-orgla bygde i LaGrange Park i Illinois, før produksjonen av somme modellar vart flytta til Indonesia. 

Lowrey-orgel vart nytta av somme rockegrupper i 1960- og 1970-åra. Garth Hudson, klaverspelar i The Band, spelte på Lowrey Festival-orgel på somme av dei mest kjende songane til gruppa, som på «Chest Fever» frå 1968. Lowrey-orgelet kan òg høyrast på fleire The Beatles-songar, som «Being for the Benefit of Mr. Kite!» (frå *[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]*) og opninga av «Lucy in the Sky with Diamonds». The Who nytta eit Lowrey-orgel, gjennom ein synthesizer på songen «Baba O'Riley». 

Mike Ratledge i Soft Machine spelte på eit Lowrey Holiday Deluxe Mike Oldfield spelte på instrumentet på albumet *[[Tubular Bells]]* og fleire seinare album. 

I 1988 vart Lowrey kjøpt opp av Kawai.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lowrey organ|Lowrey organ]]» frå ,  den 13. september 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

* Lowreyorgel
Basspedalar

**Basspedalar** er eit elektrisk musikkinstrument med fotstyrte pedalklaviatur med ei rekkjevidde på ein eller fleire oktavar. Dei første basspedalane frå 1970-åra bestod av eit pedalbrett og ein tonegenerator frå ein analog synthesizer pakka saman som ei eining. Basspedalane er plugga inn i ein bassforsterkar eller eit PA-system slik at lyden kan høyrast. Sidan 1990-åra har basspedalar vanlegvis vore nytta som MIDI-kontrollørar knytte til ein MIDI-kompatibel datamaskin, elektronisk synthesizer eller synthmodul for å skape musikalske tonar. 

Basspedalar tener same funksjon som pedalbrettet på eit pipeorgel eller elektrisk orgel, og skapar vanlegvis lydar i bassregisteret, som i orgelterminologi er 16'-pipa. Somme basspedalar har ein 8'-pipe (ein oktav høgare) som kan nyttast på eigahand eller kombinert med 16'-pipa. Basspedalar vert brukt av klaverspelarar for å utfylle det handspelte klaverinstrumentet, eller musikarar som speler andre instrument (til dømes elektrisk bass eller elektrisk gitar) eller heilt på eiga hand. Basspedaleiningar har vanlegvis mindre rekkjevidd (13 notar) enn pedalklaviaturet på eit kyrkjeorgel (som ofte er 32 pedalar). Basspedalar med større rekkjevidd er uvanleg, men finst, som 17 notar (C til E), 20 notar (C til G) og 25 notar (C til C to oktavar over). I tillegg har basspedalar vanlegvis kortare pedalar enn dei ein finn på eit kyrkjeorgel. 

Eit tidleg og populært basspedalapparat var Moog Taurus. Fleire rockegrupper brukte basspedalar, som The Doors, Yes, Genesis, Van der Graaf Generator, Led Zeppelin, Rush, U2 og The Police.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bass pedals|Bass pedals]]» frå ,  den 13. september 2020.*
Kris Kristofferson

**Kristoffer Kristofferson** () var ein amerikansk countrysongar og filmskodespelar. Han er mellom anna kjend for songane «Me and Bobby McGee», «For the Good Times», «Sunday Mornin' Comin' Down» og «Help Me Make It Through the Night», som alle blei hittar for andre artistar. Kristofferson skreiv songar både åleine og i samarbeid med låtskrivarar frå Nashville som Shel Silverstein.

I 1985 danna Kristofferson saman med countryartistane Waylon Jennings, Willie Nelson og Johnny Cash country-supergruppa The Highwaymen. Han var med i den såkalla outlaw country-rørsla som satsa på countrymusikk som blei skriven og produsert utanfor Nashville-maskineriet.

## Liv og virke
Etter å ha utmerkt seg både sportsleg og akademisk på college i USA fekk han eit Rhodes-stipend så han kunne studera ved Merton College i Oxford. Han tok mastergrad i litteratur med hovudvekt på diktinga til William Blake.

Kristofferson oppnådde kapteinsgrad i løpet av dei fire åra han var i den amerikanske hæren, og han blei opplært til og tenestegjorde som helikopterpilot. Han fullførte United States Army Ranger School.

Han braut med alt for å bli låtskrivar, noko som førte til skilsmisse og at foreldra ikkje ville vita av han. Kristofferson byrja som vaktmeoster i platestudioet der Johnny Cash heldt til. For å oppnå kontakt, landa Kris i hagen til Cash med helikopter for å selja songane sine.

1970 blei det store Kristofferson-året. Éin etter éin klatra artistar til toppen av listene med songane hans. Sammi Smith med «Help Me Make It Through the Night», Janis Joplin med «Me and Bobby McGee», Johnny Cash med «Sunday Morning Coming Down» og Ray Price med «For the Good Times». Til sist gjorde han det sjølv med «Why Me Lord».

Han spelte mellom anna på Protestfestivalen i Kristiansand fleire gongar.

Kristofferson var òg filmskodespelar og spelte i eit femtitals filmar. Blant dei mest kjende er som Billy the Kid i *Pat Garrett & [[Billy the Kid]]* (1973), *A Star Is Born* (1976, mot Barbra Streisand), *Convoy* (1978), *A Soldier's Daughter Never Cries* (1998), Blade-trilogien (1998–2004) og *Payback* (1999).

Han hadde òg ei rolle i den norske barnefilmen *Yohan – Barnevandrer* (2010)

I 2006 blei Krisofferson teken inn i Songwriters Hall of Fame.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kris Kristofferson|Kris Kristofferson]]» frå ,  den 13. september 2020.*  

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
Nerdrum haldeplass

**Nerdrum haldeplass** ligg på Kongsvingerbanen i Lillestrøm kommune. Haldeplassen har stopp for lokaltoga mellom Asker og Årnes/Kongsvinger. Haldeplassen vart opna i 1932. 

## Bakgrunnsstoff

* Stasjonsdatabasen om haldeplassen
Tarva kapell

**Tarva kapell** er ei trekyrkje frå 1872 i Ørland kommune (tidlegare Bjugn) i Trøndelag fylke. Kapellet har 55 sitjeplassar.

Kyrkjegarden ved kapellet vart teken i bruk i 1921.

## Kjelder
* 

## Fotnotar


## Bakgrunnsstoff
* 
* Fosna-folket 27. juli 2012
Gjersjøen

**Gjersjøen** er ein innsjø i Nordre Follo og Ås kommunar i Akershus fylke. Sjøen er 2,64 km², ligg 40 meter over havet og har ei maksimaldjupne på 63,5 meter. Gjersjøen er drikkevasskjelde for Nordre Follo og Ås kommunar.

Gjersjøen får tilrenning frå Kolbotnvannet via Kantorbekken i nordaust, og langs E 18 frå sør kjem Vassflobekken. I søraust kjem Dalsbekken frå Nærevannet via Midsjøvannet og Rullestadtjernet, og dessutan Tussebekken frå Tussetjern og fleire småtjørn i Sørmarka. Gjersjøen har avrenning til Bunnefjorden gjennom Gjersjøelva som munnar ut like sør for Hvervenbukta. Det er ein del ulike arter fisk i innsjøen som abbor, gjedde, mort og fleire karpeartar som brasme, sørv og ørekyt. Gjørs er sett ut og det er òg registrert ål og kreps i sjøen. På 1970-talet blei det meld observasjon av hork, men stadfesting på dette er ukjend.

Den sørlege delen av sjøen, Slorene, er naturvernsområde (våtmarksområde), etter plan- og bygningsloven § 12-7 nr. 6.

## Kjelder




**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gjersjøen|Gjersjøen]]» frå ,  den 15. september 2020.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* «Gjersjøen» i Store norske leksikon
NM i sykling 1995 på landeveg

**Noregsmeisterskapen i landevegssykling 1995** for menn vart avvikla 12. august på Kongsberg i Buskerud.

## Menn, 204 km





**Noregsmeisterskapen i landevegssykling 1995** for kvinner vart avvikla på Kongsberg torsdag 10. august.

## Kvinner, 87 km





## Kjelder
**Sportsboken 95-96*. Chr. Schibsteds Forlag. 1995.
Georgia on My Mind

«**Georgia on My Mind**» er ein song frå 1930 skriven av Hoagy Carmichael og Stuart Gorrell og først spelt inn det året. Han er ofte assosiert med Ray Charles, som var fødd i Georgia, og som spelte inn songen i 1960 for albumet *[[The Genius Hits the Road]]*. I 1979 vart Ray Charles-versjonen av songen den offisielle statssongen til staten Georgia.

## Bakgrunn og komposisjon
Det er sagt at Hoagy Carmichael skreivsongen om systera si, Georgia. Men Carmichael skreiv i den andre sjølvbiografien sin *Sometimes I Wonder* at saksofonisten Frankie Trumbauer hadde bede han om å skrive ein song om staten Georgia. Han skal på spøk ha bidrege frivillig med dei to første orda, «Georgia, Georgia...», som Carmichael enda opp å bruke då han arbeidde på songen med romkameraten sin , Stuart Gorrell, som skreiv teksten. Namnet til Gorrell finst ikkje på opphavsretten til songen, men Carmichael sende han royalty likevel.

Carmichael spelte inn «Georgia on My Mind», med Bix Beiderbecke på kornet, i New York City den 15. september 1930.

## Ray Charles-versjonen

Ray Charles, som var frå Georgia, spelte inn ein versjon som gjekk til topps på *Billboard* Hot 100. 

TV-serien *[[Designing Women]]*, som nytta ein instrumentalversjon av «Georgia on My Mind» som kjenningsmelodi, hadde med Charles om framførste versjonen sin av songen på piano medan rollebesetninga ser på under opninga av den sjette sesongen, som gjekk på lufta i 1991-1992. 

I 2003 rangerte *[[Rolling Stone]]* Ray Charles-versjonen av «Georgia on My Mind» på 44. plassen over dei 500 beste songane gjennom tidene.

## The Hawks/The Band-versjonen
Songen vart framført av Ronnie Hawkins and The Hawks der han vart sungen av pianisten Richard Manuel etter 1964. Då The Hawks var oppløyst og The Band vart skipa, heldt dei fram å spele inn songen. Dei spelte inn ein studioversjon av songen i høve presidentkampanjen til Jimmy Carter i 1976. Han kom ut på singel det året og i 1977 på albumet *[[Islands av The Band|Islands]]*.

## Willie Nelson-versjonen
Willie Nelson spelte inn songen på *[[Stardust av Willie Nelson|Stardust]]*, eit album frå 1978 med standardsongar. Songen kom ut på singel og gjekk til topps på countrysingellista i USA i 1978 og låg seksten veker inne på denne lista.

### Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Georgia on My Mind|Georgia on My Mind]]» frå ,  den 15. september 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*
Leirvik i Hyllestad

**Leirvik** er ein busetnad i Hyllestad kommune i Vestland fylke. Han ligg inst i Bøfjorden som er ein fjordarm på nordsida av den ytre delen av Sognefjorden. Avstand til næraste busetnad Hyllestad er ca. 9 km. Avstand til næraste hovudveg, E39, er ca. 20 km og startar ved ferjeleiet i Lavik.

## Næringsliv
Verftet Havyard Ship Technology ligg 3 km frå Leirvik sentrum og er rekna som ei hjørnesteinsverksemd i Leirvik. Sidan oppstarten i 1928 har verftet sysselsett folkesetnaden i Leirvik. Ved oppstarten var det først ein motorverkstad ved namn Løland Motorverkstad, men denne blei kjøpt opp av Kværner-gruppa i 1990 og var då anerkjend som ein kvalitetsleverandør av fiske- og offshore-fartøy. Verftet blei igjen kjøpt opp i 2000 og endra då namn til Havyard Leirvik. Dei var registrert med 266 tilsette i 2014 som var basert i Leirvik.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Leirvik (Hyllestad)|Leirvik (Hyllestad)]]» frå ,  den 16. september 2020.*
Sogn politimeisterbustad

**Sogn politimeisterbustad** i Leikanger er teikna av Riksarkitekten i 1938 og oppført i 1939/40. Bygningen har vore embetsmannsbustad for politimeisteren i Sogn frå han vart bygd og fram til 1996. 

Politimeisterbustaden er plassert på ei bratt tomt mellom riksvegen og Sognefjorden. Anlegget består av bustadhus og garasje. Huset er i to høgder: Sokkeletasjen og terrassen er bygd i betong og resten av huset er bygd i tre. Huset er eit sjeldan døme på 30-talsfunksjonalisme utanfor dei større byane i Norge.

## Freding
Både bustadhus og garasje vart freda i 2001. Fredinga gjeld både interiør og eksteriør. Interiøret omfattar innvendig hovudstruktur (rominndeling) og arkitektoniske detaljar (dører, vindauge, listverk, overflater, dekor etc), samt fast innreiing.

Målet med fredinga er primært å bevare dei arkitektoniske kvalitetane. Det at huset ligg i ei lita bygd, fører til auka verneverdi, då det er sjeldan at ein finn døme på reindyrka 30-talls funksjonalisme utanfor dei store byane. Ut over det arkitektoniske er politimeisterbustaden verdifull som ei sein utgåve av embedsmannsbustaden. Bygningen har hatt ein offisiell funksjon som gjer at bygningen er meir sentral i lokalmiljøet enn ein privat villa.

Vestland fylkeskommune har forvaltningsansvaret for freda bygningar og anlegg i Vestland fylke. Det betyr at eigar kan ta kontakt med fylkeskommunen i spørsmål om freding, tiltak på eigedomen og for råd i samband med istandsetting. Private eigarar av freda bygningar og anlegg kan i tillegg søke fylkeskommunen om tilskot til istandsetting og vedlikehald av bygg.

## Kjelder
* Lovdata: Forskrift om fredning av Sogn politimesterbolig, Leikanger kommune, Vestland. Besøkt 16.9.2020]
* NRK.no Riksantikvaren freder bygdefunkis. Publisert 5.9.2001. Besøkt 16.9.2020
* Vestland fylkeskommune, Ønskjer du å frede eit bygg? Eller planlegg du tiltak på eit freda bygg? Besøkt 16.9.2020

## Bakgrunnsstoff
*
NM i sykling 1995 i tempo

**Noregsmeisterskapen i sykling 1995 i temporitt** for menn vart avvikla med individuell tevling 7. og lagtempo 9. august på Kongsberg i Buskerud.

## Menn
### 50 km temporitt





### 70 km lagtempo





**Noregsmeisterskapen i sykling 1995 i temporitt** for kvinner vart avvikla med individuell tevling sundag 6. august på Kongsberg.

## Kvinner, 30 km





## Kjelder
**Sportsboken 95-96*. Chr. Schibsteds Forlag. 1995.
Dampfløyteorgel

**Dampfløyteorgel** eller **calliope** er eit musikkinstrument for dampfløyter, opphavleg for damplokomotiv. Det var ofte montert på Mississippi-elvebåtar eller i bruk som sirkusmusikk. Amerikanske sirkus brukte å paradere inn i ein by, og orgelet vart då trekt av hestar.

*[[Kalliope]]* i gresk mytologi har gjeve namn til instrumentet. Ho var dotter av Zevs og mor til Orfevs – og den fremste av musene med ansvar for musikk. Namnet tyder *ven røyst*.

Eit dampfløyteorgel er høgrøysta og kan høyrast på lang avstand. 

## Historia

Joshua C. Stoddard frå Worcester i Massachusetts tok ut patent 9. oktober 1855, basert på allereie eksisterande element som dampfløyte (lansert i 1832 utan patent) og knasthjul til lirekassar og speledåsar.

Stoddard hadde opphavleg tenkt på orgelet som erstatning for kyrkjeklokker, men det var på hjuldamparane det tok av. Dei enno eksisterande hjuldamparane har alle damporgel bygd av Thomas J. Nichol, Cincinnati i Ohio, som bygde dei mellom 1890 og 1932. Dei nye utgåvane kan anten spelast mekanisk eller ved hjelp av eit klaviatur, og brukast regelmessig når båtane er i gang med turistar ombord.

Rundt 1900-talet vart drivverka endra til valsane som var i bruk på mekaniske piano. Musikaren vart dermed overflødig, sjølv om det var mogleg å kopla om etter ønske. Dampen vart òg erstatta med trykkluft. Detta redda orgla etterkvart som dampmaskinene vart fasa ut. 

Musikaren Tom Waits spelte dampfløyteorgel på ein song på albumet *[[Blood Money]]* i 2002. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dampfløyteorgel|Dampfløyteorgel]]» frå ,  den 16. september 2020.*
Reidun Buer

**Reidun Buer Skogvold** () er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Oslo som utmerkte seg i sprint. Ho vart tildelt kongepokalen fire gongar; under noregsmeisterskapen i 1955, 1956, 1957 og 1959. Buer var medlem i IL i BUL.

### Aktiv
17-år gamle Buer vann to gullmedaljar då NM i friidrett 1955 vart avvikla i heimbyen. Med tida 25,4 sekund tangerte ho noregsrekorden på 200 meter, elles sigra ho på 60 meter og fekk sølv på 100 m. Året etter kopierte ho prestasjonane og vann to gull og eitt sølv på nøyaktig same distansane i NM, det var elles siste gongen 60 meter stod på NM-programmet utandørs. Åra 1957 til 1960 sprang Buer inn til gullmedalje på både 100 m og 200 m i noregsmeisterskapen. Sigersrekkene, på 200 meter på seks år, vart broten i 1961 då ho kom på sølvplassen i NM på begge distansane.

Perioden 1954-59 sette Buer ei rad norske rekordar i sprint. Hausten 1954 fekk ho 7,5 sekund i sluttid på 60 meter, ei rekordforbetring med to tidels sekund. Rekorden vart sletta av Sissel-Falck-Jørgensen i 1957. På 200 meter forbetra Buer den norske rekorden fire gongar. I juni 1957 flytta ho rekorden til 25,3 sekund. Dei store forbetringane på distansen kom i 1959-sesongen, ho noterte seg fyrst for tida 25,0, deretter 24,8 og så, under NM i friidrett 1959 på Hamar, for sterke 24,5 sekund og kongepokal nummer 4. Den rekorden gjaldt til Berit Berthelsen sprang på 24,4 i 1965. Tidlegare i 1959-sesongen, den 5. juli i Helsingør i landskamp mot Danmark, vart Buer fyrste norske kvinna under 12 sekund på 100 meter. Rekordtida 11,8 sekund vart tangert av to utøvarar før den eine av desse, nemnte Berthelsen, fekk notert 11,7 i 1966.

## Kjelder
*friidrett.no
Richard Olsen

**Richard Olsen** () er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Lyngdal i Vest-Agder. Han var noregsmeister i sleggjekasting 1978-83 og 1988. Olsen var medlem i Lyngdal IL til 1979, deretter Kamp-Vestheim 1980-81, Tønsberg FIK 1982-86 og IK Tjalve 1987-89.

## Aktiv
19 år gammal sette Olsen personbeste med 63,44 meter før han vann bronsen i noregsmeisterskapen 1977. I mai og juni 1978 forbetra han den personlege rekorden i napp og rykk frå 63,80 m til 64,34 m til 67,78 m, den siste i landskamp mot Nederland, fattige 6 cm under noregsrekorden til Arild Busterud. I ein firelandskamp i Praha 18. juni sette Olsen norsk rekord med eit kast på 68,82 meter. Seinare i sesongen vart han norsk meister for fyrste gong. Han fekk delta i EM i friidrett 1978 der han med 68,56 m vart 16. mann i kvalifiseringa.

Våren 1979 forbetra Olsen i USA sin norske rekord til fyrst 71,20 m og så til 72,18 meter den 13. april då han sigra i eit stemne i Knoxville i delstaten Tennessee. OL-sesongen 1980 flytta Olsen noregsrekorden til 74,06 m i Fresno i delstaten California den 10. mai. Sin siste rekord sette han 14. juni 1980 under den nordamerikanske studentmeisterskapen i Walnut i California. Med rekordkastet på 74,46 meter vart han andremann i sleggjetevlinga. Til Sommar-OL 1980 kom han inkje, ettersom Noreg boikotta leikane i Moskva.

Olsen deltok i EM i friidrett 1982 og VM i friidrett 1983, i begge meisterskapane utan å kvalifisere seg til finale. Han vart nummer 17 med 69,78 m i Aten-EM og nummer 21 med 68,58 m i Helsinki-VM. Under NM i friidrett 1983 vart Olsen norsk meister for sjette året i rad og tildelt kongepokalen for vinnarkastet på 71,06 meter.

Etter 1983 kasta Olsen aldri over 65 meter. Han sikra seg likevel NM-medaljar i øvinga: bronse i 1984, sølv i 1986, og i 1988 gull. Hans norske rekord på 74,46 meter gjaldt til Eivind Henriksen i 2011 slengde sleggja 74,59 m.

Olsen har sidan bytta namn til **Richard Avani Ribe**.

## Kjelder
*friidrett.no
*friidrett.no
Galderskjæra

**Galderskjæra** er nokre skjær på Hustadvika i Aukra kommune i Møre og Romsdal fylke, som ligg uheldig til for skipsfarten og som har ført ti fleire forlis. Det best kjende av desse skjedde i 1938, då  fraktebåten DS «Rokta» forliste og seks av mannskapet mista livet.
Libofshë

**Libofshë** er ein tidlegare landkommune i regionen Fier i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Fier.

## Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Libofshë ein del av distriktet Fier. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
*Libofshë
*Rreth Libofshë
*Vanaj
*Daullas
*Agimi
*Metaj
*Gozhdaras
*Havaleas
*Ndërnënas
*Hasturkas
*Adriatik

## Folketal

## Referansar