open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Reinheimen

**Reinheimen** ligg som ein trekant av høgfjell mellom Ottadalen i sør, Romsdalen og Gudbrandsdalen i nordaust, og Valldal og Tafjord i vest/nordvest. Olaf Heitkøtter gav ut boka *Reinheimen* i 1974 og var opphavet til namnet. I 2006 vart det oppretta ein nasjonalpark i området, under namnet Reinheimen nasjonalpark. I tillegg var det forslag om seks landskapsvernområde: Finndalen, Lordalen, Ottadalen, Romsdalen, Trollstigen samt Tafjorden og Veltdalen.

Den austlege delen er eit enormt ope land av avrunda fjell med store daler som Finndalen, Lordalen, Grøndalen, Asbjørnsdalen og Ulvådalen. Høgast opp ruvar Gråhø med 2014 meter over havet. Vest for Torsdalen og nord for Ulvådalen finn vi djupe daler og ville tindar i området mellom Romsdalen og Tafjord. Der landskapet går over frå rolege runde fjell til vestlandsnatur, ligg to markerte tindar, Karitind (1982 moh.) og Pyttegga (1999 moh.). Vest for dette området ligg Reindalen, Kaldhusdalen og Herdalen. Det er skogkledte daler mellom enorme fjell. I nord ligg Trolltindane. Trollveggen fell loddrett frå 1700 meter og ned i Romsdalen. Trollveggen er den høgaste loddrette fjellveggen i Nord-Europa.

Alle turisthyttene i fjellet er konsentrert i vest og nord. Naturlege inngangsportar til Reinheimen: Grotli, Billingen, Bjorli, Verma, Trollstigen, Valldal og Tafjord.

Det er 2000 rein vinterstid i Reinheimen. Folk i bygdene rundt Reinheimen har i alle tider jakta på villreinen. Det er mange fangstanlegg i området, spesielt i Lordalen. Kulturminna viser at mange har livnært seg på fangst i tidlegare tider. I dag er det villreinjakt i perioden 20. august til 10. september for omtrent 500 jegerar i Reinheimen.

## Bakgrunnsstoff
* Kart hos Miljøverndepartementet
* Direktoratet for naturforvaltning
Rasletinden

**Rasletind** er eit fjell i den austlege delen av Jotunheimen. Toppen av Rasletinden markerer grensa mellom kommunane Vang i sør og Vågå i nord, begge i Innlandet fylke. 

Fjellet har to toppar, Øystre Rasletind og Rasletind. Begge ligg nær Rv51. Fjelltoppene er nokre av dei lettast tilgjengeleg fjelltoppane i Noreg som er høgare enn 2000 meter over havet. Fjellet er òg ein av dei sørlegaste 2000-meterane i Noreg. Det er det 118. høgaste fjellet i Noreg av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.

Fjellet består av steinarten gabbro. Gabbroen i Rasletind er av den normale typen som er grå med svarte flekkar. 

Utsikta frå fjelltoppen er ein av de beste i Noreg. På ein klår dag er det mogeleg å sjå nesten heilt til Oslo. Rondane er synlege mot aust-nordaustleg retning, og Dovrefjell mot nord. Sørover kan ein sjå Øystre Slidre, Bitihorn, og innsjøane Vinstri og Bygdin. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rasletind|Rasletind]]» frå , den 23. april 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
*** Norske fjelltoppar over 2000 meter av Morten and Julia Mortensen - Glittertind forlag 
*** Jotunheimen bind 1 av Erik W. Thommesen and Gunnar Wigerust - Valdres forlag 
*** Naturgeografi av Hans Christian Kullerud og Hasse Raastad - Aschehougs forlag
Storjuvtinden

**Storjuvtinden**, eller **Storgjuvtinden**, er eit fjell som ligg i nærleiken av Galdhøpiggen, det høgaste fjellet i Noreg. Fjellet ligg mellom Leirdalen og Visdalen. 

Ein kan nå fjellet frå Geitsætri i Leirdalen utan å krysse isbrear. 

Storjuvtinden er det tolvte høgaste fjellet i landet av fjell med primærfaktor større enn 50 m. 

## Bakgrunnsstoff
* westcoastpeaks.com Storgjuvtinden
Rabalsmellen

**Rabalsmellen** (1111&nbsp;moh.), ligg i Øystre Slidre kommune i Innlandet.

Rabalsmellen er ein del av dei såkalla Mellene, som i tillegg består av Rundemellen (1345&nbsp;moh.), Skarvemellen (1267&nbsp;moh.) og Kalvemellen (1136&nbsp;moh.) 

Ein kan enkelt nå toppen av Rabalsmellen frå nordaustsida ved Rabalen eller sørvestsida ved Buahaugkrysset. Frå toppen har ein utsyn over nærområdet og Huldreheimen, Hemsedalsfjella, Filefjell og langt innover i Jotunheimen.
Storsmeden

**Storsmeden** er eit fjell vest i Rondane, ein del av Rondane som vert kalla Smiubelgen.

Det er lettast å nå toppen av fjellet langs vestryggen. Erfarne fjellfolk kan òg klatre via Veslesmeden langs austryggen.
Nørdre Kalvehølotinden

**Nørdre Kalvehølotinden** (2019 moh.) er, trass i namnet, den sørlegaste av Kalvehølotindene. Tinden er òg, med sine 2019 meter over havet, den sørlegaste av toppane i Noreg over 2000&nbsp;m. Tinden ligg på nordsida av innsjøen Bygdin i Gjendealpane, like aust for Torfinnstind og like vest for Søre Kalvehølotinden.
Nevelfjell

**Nevelfjell** er eit fjell på 1089 moh. på grensa mellom kommunane Øyer og Lillehammer i Innlandet fylke. Sjølve toppen, 1089 moh., ligg derimot heilt inne i Lillehammer kommune. Nedanfor fjellet ligg Nevelåsen og Nevelvatnet (904 moh.) og på toppen ligg Røde Kors-hytta Nevelhytta.

Toppen er eit flott utsiktpunkt med utsikt over Rondane og Mjøsa, og han er utstyrt med ein orienteringsplate for å lokalisere fjelltoppar rundt heile horisonten. Fleire turvegar og skiløyper mellom Pellestova i Øyer og Nordseter i Lillehammer passerer over denne toppen.

Fjellet er nemnd for første gong i 1775 («Nevel-Fiæld»), og forleddet er visstnok det norrøne ordet *knefill*, 'tømmerstokk'.
Lastetraktor

**Lastetraktor** (eller **lassberar**) er ein skogsmaskin som vert bruka til å køyre tømmer ut av skogen og fram til ein lunningsplass for vidare transport med tømmerbil. 

## Utstyr og teknikk
Ein lastetraktor er utstyrt med førarhytte, tømmerkran og lasteplass for tømmeret. Han er konstruert for å gje minst mogleg skade på marka ved framkøyringa.

Han vert styrt med rammestyring, og har tre eller fire akslingar, to av desse under lasteplassen. Hjulgangen under tømmerlasset vert ofte utstyrt med belter, og det er til vanleg drift på alle hjula. 

Krana kan vere teleskopisk for betre rekkevidd. Lastetraktorar finst i ulike storleikar for ulike driftsformål, bestandsgåande maskiner er gjerne smalare enn dei som er konstruert for ordinær sluttavvirking.
Nautgardstinden

**Nautgardstinden** er eit fjell i Noreg på 2258 meter over havet. Det ligg i Vågå og Lom kommunar i Innlandet i Jotunheimen. Fjellet ligg heilt aust i Jotunheimen mellom Veodalen og Sjodalen, og et den sørlegaste toppen av ein lang rygg med seks fjell over 2000 meter. Ein kan sjå toppen langs delar av riksveg 51 frå Båtskaret i sør til Hindsæter i nord. 

Frå sør har fjellet ei nesten perfekt kjegleform og er eit flott syn når han er dekt av nysnø. «Nautgard» er ein stad der kyr vart samla og nord for toppen finn ein ein djup dal kalla Nautgarden. 

Frå toppen er det flott utsyn sørover og austover sidan det ikkje er andre toppar høgare enn 1850 meter i desse retningane. Teoretisk kan ein sjå heilt til åsane nord for Oslo i klårvêr. Snøhetta, Rondane og fjella i Valdres, som Bitihorn kan ein sjå frå toppen. I vest ligg Jotunheimen og ein kan sjå Glittertind. 

Nautgardstind ligg i Jotunheimen nasjonalpark.
Midtre Hellstugutinden

**Midtre Hellstugutinden** er eit fjell i Lom kommune i Innlandet og er den nest høgaste av Hellstugutindane. Fjellet ligg like nord for Store Hellstugutinden. 

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av Hellstugutindane
Midtronden

**Midtronden** er eit fjell med to toppar i Dovre kommune i Innlandet og fjellområdet Rondane. Den vestlegaste toppen er den høgaste med ei høgd på 2060 meter over havet, medan den austlege toppen er på 2042 meter over havet og ein primærfaktor på 90 meter.
Piperberget

**Piperberget** er eit åsparti på 611 moh. aust og nordaust for vatnet Langpiperen sør i Lunner kommune i Akershus. Åsen ligg nord for Paradiskollen og sør for Gunnarshaugen.
Paradiskollen

**Paradiskollen** er ein ås på 670 moh., aust for tettstaden Harestua sør i Lunner kommune i Akershus fylke. Åsen er det høgaste punktet i Romeriksåsene, med god utsikt mot Gjerdingen, Harestuvatnet og Store Skillingen.
Lamannshaugen

**Lamannshaugen** er ein ås i Jevnaker kommune i Akershus fylke. Åsen er eit trigonometrisk punkt og ligg på 701 moh., nord for Svarttjernshøgda og vest for vatnet Mylla. Lamannshaugen var tidlegare vardeplass.
Tømmerhengar

Ein **tømmerhengar** er ein tilhengar bygd for traktor eller firhjuling, konstruert for å transportere kappa tømmer frå skogen og fram til velteplass, eventuelt direkte til ei gardssag eller andre stader det er bruk for tømmeret.

Ein tømmerhengar er bygd av stål og har stakar som held lasset på plass. Han er oftast utstyrt med tømmerkran til lasting og lossing. 

Nokre tømmerhengarar har drift på hjula, henta via kraftoverføring frå effektuttaket på traktoren.
Leirhøe

**Leirhøe**, eller **Leirhøi**, er eit fjell i Lom i Innlandet. Fjellet har ei høgd på 2330 meter over havet og er det 16. høgaste fjellet i landet.
Kalvemellen

**Kalvemellen** (1136&nbsp;moh.) er ein fjelltopp som ligg i Øystre Slidre kommune i Innlandet.

Kalvemellen er ein del av de såkalla Mellene, som i tillegg består av Rundemellen (1345&nbsp;moh.), Skarvemellen (1267&nbsp;moh.) og Rabalsmellen (1111&nbsp;moh.)
Kalvehøgde

**Kalvehøgde** er eit 10&nbsp;km langt fjellmassiv i den sørlegaste delen av Jotunheimen og ligg i Vang og Vågå kommune i Innlandet. Fjellet er det høgaste i Vang kommune. Den nordlege delen av massivet ligg i Jotunheimen nasjonalpark. Massivet stig slakt opp frå innsjøen Bygdin, og endar i ein særs bratt vegg i nord. Veggen er mellom 500 og 700 meter høg. På nordsida av massivet er det fleire isbrear med Leirungsbrean som den største. På sørsida er det to mindre brear, Kalveholobrean. Alle breane har vore i tilbakegang dei siste åra.

Massivet består av ti toppar på over 2000 meter, men den nordvestlagste (i føregrunnen på bilete til høgre) og dei to austelgaste (ikkje synlege) vert normalt rekna som sjølvstendige fjell. Primærfaktoren til dei fleste av desse toppane er mindre enn 100 m og det meste av massivet er ein vid rygg eller eit platå som er populært blant skigåarar. Store Kalvehøgde er det høgaste og mest markante av desse med ei høgd på 2208 moh. og ein primærfaktor på 530 meter. Austre Kalvehøgde er det einaste andre av toppan med ein primærfaktor over 50 meter. Det har ei høgd på 2178 meter over havet.

Fjellet ligg nær riksveg 51 og er noko av årsaka til at fjellet er av dei mest vitja i Jotunheimen.

Dei forskjellige toppane har forskjellige namn. Munken er det nordaustlege platået, Mugna er dei to sentrale toppane, Kalvehøgde er dei tre vestlege toppane og Nordre Kalveholotind er den sørvestlege toppen. Sistnemnde er den einaste toppen har sin markant, bratt veg på sørsida.

Massivet består av bergarten gabbro. Sørsida og platået består hovudsakleg av urer og det er lite planteliv her bortsett frå lav, mose og issoleie.

Den austlege Kalvehøgde og Mugna vart begge klatra i 1820 av to studentar, Balthazar Mathias Keilhau og Peter Christian Bianco Boeck, begge seinare viktige forskarar ved universitetet i Kristiania. Dette vert rekna som den første verkelege fjellekspedisjonen i norsk historie, og desse toppane var dei første som vart klatra av dei to venene. Kva tid dei andre toppane vart nådd er ikkje kjend.
Karitinden

**Karitinden** (1982 moh.), òg kalla **Karitind**, er det nest høgaste blant Tafjordfjella. Berre Puttegga er høgare. Toppen av Karitinden markerer grensa mellom de tre kommunane Skjåk (i Innlandet) og Fjord og Rauma (begge i Møre og Romsdal).

Fjellet er det 209. høgaste i landet høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Høgdebrotet

**Høgdebrotet** (2226 moh.) er eit fjell på høgresida av Tjønnholstinden når ein køyrer over Valdresflye. Oppå er fjellet flatt, men det har stup på fleire kantar, særleg mot nord. Tinden er enkel å nå frå toppen av frå Steinflya. 

På toppen av brotet spelte tyskarar inn propagandafilm som skulle førestille Kaukasus under krigen. Restar av ammunisjon med prosjektil av treverk finst enno bevart mellom steinane. I Leirungsdalen like ved er det òg ein plass der ein kan sjå restar etter tyskarane sin aktivitet under krigen, dei såkalla Tyskarvollane.
Hafjell

**Hafjell** er eit fjell på 1065 moh. i Øyer kommune i Oppland i Innlandet fylke. Hafjell Alpinsenter er bygt frå Hafjell og ned til Åsletta i Øyer kommune.

## Namnet
På kart frå 1800-talet er namnet skrive «Affjeldet» (dvs Av-fjellet) - og tydinga av namnet vert då «fjellet som er skild av frå eit større fjell». Her meiner ein Nevelfjellet (1089 moh). Omkring år 1900 vart derimot uttalen av namnet slite ned til /"a:fjelle/, og det vart då sett inn ein 'emfatisk h' for å få ein betre markering av forleddet.

### Hafjell Alpinsenter
Då Noreg fekk OL i 1994 vart det gjort ei stor utreiing i området Lillehammer, Øyer, Hafjell og Kvitfjell. OL-komiteen likte det som vart foreslått og dei fekk aksept for å halde OL i området. 
Hafjell ligg berre 23 mil frå Oslo og turistar frå heile verda strøymde på. 
Det var først etter OL at Hafjell fekk ein meir anerkjend status. 

Hafjell Alpinsenter ligg ved inngangen til Gudbrandsdalen, 15 kilometer nord for Lillehammer. Det olympiske løypenettet er vorte vidareutvikla til totalt 30 nedfartar. 15 skiheisar, inkludert Gondolen, tener dei 835 høgdmetrane frå dal til fjell. Hafjell sitt varemerke er lange løyper, god snø og mange soldagar. Ein normal sesong varer frå midten av november til slutten av april.

Hafjell Alpinsenter er det tredje største i landet. Hafjell har òg det største flaumlysanlegget i landet som lyser opp 7 km med løyper og som forlengar skidagen 3 dagar i veka.
Flaumlyset kan òg nyttast til fleire kveldsaktivitetar med og utan ski på beina som t.d. aking eller snøscooterkøyring for barn.

## Bakgrunnsstoff
* Kaldor Gard i Hafjellia
* https://www.hafjell.no
Hadelandshøgda

**Hadelandshøgda** er ein ås mellom åsen Skinnskattberget og vatnet Store Sandungen. Åsen ligg på 495 moh. på grensa mellom Oslo og Lunner kommune.
Gunnarshaugen

**Gunnarshaugen** er ein ås aust for Harestua, sør i Lunner kommune i Akershus fylke. Åsen ligg 586 moh, nord for vatnet Nordre Piperen. Solobservatoriet på Harestua ligg sør i Gunnarshaugen.
Gråhø i Lesja

:*Sjå òg [[Gråhøe]] i [[Lom kommune]]*

**Gråhø** eller **Store Gråhø** (2014 moh) er det høgaste fjellet i Reinheimen. Somme kallar fjellet for *2014* sidan det er namnlaust på det mest brukte kartet, men lokalt blir fjellet kalla Løyfthøe (kjem av Nørdre og Søre Løyftet som er gamle ferdselsvegar opp frå Lordalen). Likevel har fjellet fått namnet Gråhøe på nokre offisielle kart, og denne namneforme vert bruka både av Turistforeninga og NVE. Fjellet ligg i Lesja kommune i Innlandet. Dette fjellet er òg den mest isolerte 2000-metertoppen i Noreg (størt sekundærfaktor) og ein må faktisk gå fleire mil for å finne dei neste fjellmassiva som når opp over 2000-meters grensa.

Fjellet er det 186. høgaste av fjella i landet med ein primærfaktor på minst 50 meter. Andre toppar i massivet er Vestre Gråhø (1959 moh) og Midtre Gråhø (1945 moh)

## Referansar
Grotbreahesten

**Grotbreahesten** (2018&nbsp;moh.), òg kalla **Grotbrehesten**, **Grjotbreahesten** og **Grjotbrehesten**, er eit fjell i Lom i Innlandet. Fjellet ligg delvis omkransa av Grotbrean. Det har ei høgd på 2018 meter over havet og er det 176. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Stammelunnar

Ein **stammelunnar** er ein traktor konstruert for lunning og framkøyring av tømmer.

Stammelunnaren er konstruert for framkøyring av heile stammar, men dei vert òg bruka til framkøyring av kappa tømmer. Lunnaren er utstyrt med vinsj, oftast med to tromlar, og frå tromlane kan køyraren dra ut ståltau med kjettingstropper som han festar til stammane. Ved somme høve bør ein stroppe tømmeret i toppen, andre gonger i rotenden.

Stammelunnaren er oftast utstyr med rammestyring. 

Framdrift av heile stammar med stammelunnar på tien mark har ofte gjeve djupe køyrespor i skogen. Etter at hogstmaskinane gjorde inntog i skogbruket, har det vorte mindre vanleg med heilstammedrift, og lastetraktorar har tatt over for stammelunnaren. 

## Soge
I 1944 bygde Dwight Garrett ein rammestyrt lunnetraktor med vinsj og eit lite tårn på den bakre delen. Traktoren var ein ombygd Flynn Trail Muel, men den endelege konstruksjonen var svært lik moderne lunnetraktorar og andre tidlege lunnetraktorar, som til dømes Timberjack, var svært like traktoren til Garrett.

## Galleri

Fil:Bundesarchiv Bild 183-P0318-0006, Meiningen, Holzrücken (cropped).jpg|Stammelunnar i arbeid. Lunningspanna hindrar tømmret, som heng i ståltau i å gjera skade på maskina.
Fil:Bundesarchiv Bild 183-1983-0225-005, Schwarzenberg, Räumen von Holz.jpg|Stammelunnar. Frontskjeret kan brukast for å samla tømmeret på lunningsplassar.


## Kjelder
Besshøe

**Besshøe**, òg kalla **Besshø** eller **Besshøi**, er eit fjell i Vågå i Innlandet, og ein del av Jotunheimen. 

Besshøe ligg rett over Bessvatnet, langs Besseggen. Frå Besseggen er det flott utsikt over Gjende og Bessvatnet. Noko av det karakteristiske ved utsikta er at Gjende ligg nesten 400  meter lågare enn Bessvatnet, og medan Bessvatnet har ein blåfarge som dei fleste andre innsjøar har Gjende ein tydeleg grønfarge. Grønfargen er eit resultat av brevatn som skyller leire ned i vatnet.
Utcubamba

**Utcubamba** er ei elv med nedslagsfelt i sørlege Amazonas-regionen i Peru. Øvre delar av bassenget er kjerneområdet for chachapoya-kulturen. Ho oppstår ca. 4000 moh. noko sør for den litle byen Leymebamba som ligg ca. 90 kilometer sør for regionhovudstaden Chachapoyas. 

Sørlege Utcubamba-dalen er høgtliggande og ein del av Andes. Elva er danna av ei rekkje småelvar, og renn først mot nord, deretter mot nordvest til ho tømmer seg i Marañón nær byen Bagua. Dette er òg staden som Chinchipe renn ut i Marañón frå motsett side. Utcubamba er ikkje egna for båtar, men ho gjev energi for fleire vasskraftverk i dalføret. Utcubambadalen er nytta til jordbruk og det tropiske klimaet saman med irrigasjonsdrift med vatn frå elva gjev høve til dyrking av produkt som maniok, mais, sukkerrøyr og banan. 

Namnet «Utcubamba» kjem frå quechua, av *utkhu*, ‘bomull’ og *pampa*, ‘mark’, dvs. ‘bomullsmarka’.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:es:Río Utcubamba|Río Utcubamba]]» frå ,  den 23. april 2008.*
Chinchipe

**Chinchipe** er ei elv i nordlege Cajamarca-regionen i Peru. Ho oppstår ved grensa mot Zamora-Chinchipe-provinsen i Ecuador der hovudlaupet Mayo og Canchis renn saman til Chinchipe. Frå grensa renn ho mot søraust grovt rekna 80 kilometer før ho møter Marañón. I Ecuador drenerer dette elvesystemet store delar av sørlege Zamora-Chinchipe, i vifteform frå vest mot nord og aust gjer desse elvane tilførsel til Mayo: Canchis , Isimánchi, Palanuma, Palanda, Loyala, Vergel og Sangola. I Peru er store sideelvar til Chinchipe Tabaconas og Chirinos.
Branntjernhøgda

**Branntjernhøgda** (640 moh.) er ein ås i Nordmarka og ligg i Lunner kommune i Akershus fylke, rett aust for vatnet Katnosa og rett nord for Kjerkeberget, det høgaste punktet i Oslo.

På sørsida av Branntjernhøgda ligg tjerna Nordre Branntjern, Søndre Branntjern og Kalvetjernet.
Glitrehøgda

**Glitrehøgda** er ein kolle på 308 moh. mellom vatna Harestuvatnet og Store Skillingen i sørlege del av Lunner kommune i Akershus. Tjernet *Glitra* ligg vest for toppen av Glitrehøgda.
Digerronden

**Digerronden** er eit av ti fjell i Rondane på over 2000 meter. Det ligg i Dovre kommune i Innlandet. Fjellet har ei karakteristisk pyramideform.
Bukkehøe

**Bukkehøe**, eller **Bukkehøi**, er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Fjellet har ei høgd på 2314 meter over havet og er det 18. største fjellet i Noreg med primærfaktor over 50 meter. 

## Bakgrunnsstoff
* Artikkel om Bukkehøe på peakbook.org
Høgaste fjella i Noreg

Dette er ei liste over dei **tusen høgaste [[fjell i Noreg|fjella i Noreg]]** som har ein primærfaktor på minst 50 meter. Når to eller fleire nærliggande fjelltoppar har ein høgdeskilnad seg i mellom som er mindre enn 50 meter vil altså berre den eine vere med på lista. 

Det høgaste fjellet i Noreg er Galdhøpiggen på 2469 meter over havet. Tusen fjelltoppar i Noreg med primærfaktor på minst 50 meter har ei høgd frå 1650 meter over havet og oppover. 

Oppland har klart flest av fjella på lista med 416 stykk. Sogn og Fjordane har 279 stk, Møre og Romsdal 159, Buskerud 71, Nordland 39, Sør-Trøndelag 30, Hordaland 26, Troms 15, Hedmark 14 og Telemark 3. Nokre av fjella er delt mellom fleire fylke og tre av fjella på lista ligg på Jan Mayen. 

Lom kommune i Oppland er den kommunen med flest fjell på lista, 157 stykk, medan Luster kommune i Sogn og Fjordane har 123 stykk på lista. 

Lista kan innehalde feil, særleg om høgdene vert endra på nyare kart. 

## Kjelder
* Toppomania.info  som har nytta følgjande kjelder:
** Norge 1:50 000-kart
** Kunnskapsforlagets Store Norgesatlas.
* Norgesglasset til Statkart
Store Tverråtindan

**Tverråtindan, Store** er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2309 meter over havet og er det 19. høgaste fjellet i landet.
Leirungstinden

**Leirungstinden** er eit fjell i Vågå kommune i Innlandet. Den austlege toppen er den høgaste og har ei høgd på 2288 m over havet, som er det 23. høgaste i landet. Den vestlege toppen er 2250 meter over havet. Austre Leirungstinden ligg ved Skarvflyløyftbrean og begge ligg like søraust for Knutsholstinden. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Veotinden

**Veotinden** er eit fjell i Jotunheimen Lom og Vågå kommune i Innlandet. Fjellet består av dei tre tindane, Nørdre, Store og Søre Veotinden og ligg mellom Veobreen i vest og Stygghøebreen i aust. Den største av desse er Søre Veotinden med ei høgd på 2267 meter over havet, noko som er det 28. høgaste i landet. Store Veotinden, stundom berre kalla Veotinden, har ei høgd på 2240 meter over havet, medan Nørdre Veotinden er 2120 meter over havet. Søre Veotinden er òg den mest markante av desse med ein primærfaktor på 140 meter. 

Store Memurutinden ligg like vest for Veotinden. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Storgrovhøe

**Storgrovhøi** eller **Storgrovhøe** eller er eit fjell i Jotunheimen i Lom kommune i Innlandet. Fjellet består av to toppar, Fremste (Nordre) og Bakarste (Søre) Storgrovhøe. Fremste Storgrovhøe er lågast med ei høgd på 2253 meter over havet, men er meir markant med ein primærfaktor på 60 m, noko som er det 35. høgaste i landet for fjelltoppar med primærfaktor på minst 50 m. Bakarste Storgrovhøe har ei høgd på 2259 meter men har lågare primærfaktor. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Semeltinden

**Semeltinden** er eit fjell i Lom i Innlandet. Det har ei høgd på 2236 meter over havet og er det 40. høgaste fjellet i landet.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Styggehøbretindan

** Styggehøbretindan** er eit fjell i Jotunheimen i Vågå kommune i Innlandet. Det består av fleire tindar og rundt Styggehøbreen. Den høgaste av desse er Søraustre Styggehøbretinden med ei høgd på 2232 meter over havet, noko som er det 42. høgaste i landet.

Andre toppar er Sørvestre Styggehøbretinden (2142 moh) og Nørdre Styggehøbretinden (2168 moh).

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Skarvflytindan

** Skarvflytindan** er eit fjell i Jotunheimen i Vågå kommune i Innlandet. Det består av ein rygg med tre tindar. Søre Skarvflytinden er den høgaste på 2210 meter over havet, som er det 49. høgaste i landet. Dei to andre er Nørdre Skarvflytinden (2073 moh) og Midtre Skarvflytinden (2154 moh). Skarvflybreen ligg på austsida av tindane. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Hornskei

**Hornskei** er ein reiskap ein nyttar til å ete. Hornskeia er laga av horn, oftast av storfe. Horn av bukkar og vêrar har og vorte brukt. Bukkehorn er hardare og tyngre å arbeide med enn kuhorn.

Ein kjenner til at horn har vorte nytta til å laga bruksgjenstandar og smykker heil sidan steinalderen.

Horn er lett å forme. Først tek ein vekk beinet som er inne i hornet og kappar av den harde spissen. Til hornskeier vert hornet delt på langs. Så varmar ein det varsamt opp, antan i vatn eller over open eld.
Hornbiten vert sett i press i ei skeipresse for å få rett skap på skeibladet. Etter eit døger kan ein forme skeia, pusse og polere henne.

Det er vond smak av ei ny skei. Det er vanskeleg å vaske opp hornskeier i varmt vatn. Då vil dei lett miste fasongen. Tidlegare var det vanleg at kvar hadde si personlege skei, som hadde sin faste plass. Det kunne ofte vera ein sprekk i veggen. Etter bruk slikka brukaren god av skeia og sette ho på sin plass.

Hornskeier har, liksom treskeier, vorte rekna som betre å ete med enn meir moderne metallskeier.

Hornskeier har vorte brukt til å glatte tøy med.

I moderne landbruk vert dei fleste kalvane avhorna som små. Det kan difor vere vanskeleg å få tak i emne til hornskeier.
## Fotnotar

## Kjelder
* Harald Kolstad: *Gamle redskaper Små antikviteter*. N.W.Damm & SØN AS. 2002. ISBN 82-496-0445-8
* Kristoffer Visted og Hilmar Stigum: *Vår gamle bondekultur* band 2. Oslo 1970. 
* Fylkesarkivet for Sogn og Fjordane
Storstyggesvånåtinden

**Storstyggesvånåtinden** er den høgaste toppen på Svånåtinden i Lesja kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2209 meter over havet og er det 50. høgaste fjellet i landet. Fjellet er òg det høgaste i Lesja kommune. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Svånåtindan

** Svånåtindan** er ein fjellrygg i Dovrefjell i Lesja kommune i Innlandet. Det ligg like sørvest for Snøhetta. Den høgaste toppen er Storstyggesvånåtinden på 2209 meter over havet, som er det 50. høgaste fjellet i landet. Andre høge toppar er Nordre Svånåtinden (2004 moh) og Bruri (2001 moh). 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Austanbottstindane

** Austanbottstindane** eller **Austanbotntindane** er eit fjell i Hurrungane i Jotunheimen i Luster kommune og Årdal kommune i Vestland. Den høgaste toppen heiter Store Austanbottstind og har ei høgd på 2204 meter over havet. Dette er det 55. høgaste fjellet i landet.

Søre Austanbottstind ligg berre i Årdal kommune og har ei høgd på 2103 meter over havet. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Nordre Svånåtinden

**Nordre Svånåtinden** er eit fjell i Dovrefjell i Lesja kommune i Innlandet. Det ligg sørvest for Snøhetta. Fjellet hare ei høgd på 2004 meter over havet og er det 189. høgaste i landet.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Blåbreahøe

**Blåbreahøe** er eit fjell i Lom og Vågå kommune i Innlandet. Søre Blåbreahøe er den høgaste toppen med ei høgd på 2196 meter over havet og er det 58. høgaste fjellet i landet. Nørdre Blåbreahøe har ei høgd på 2165 meter over havet. Begge toppane ligg like nord for Surtningssue.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Slettmarkhøe

**Slettmarkhøe** eller **Slettsmarkhø** er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2190 meter over havet og er det 60. høgaste fjellet i landet.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Veblungsnes

**Veblungsnes** i Rauma kommune i Møre og Romsdal ligg inst i Romsdalsfjorden ved utløpet av elva Rauma. Staden har frå gamalt vore knutepunkt i Indre Romsdal. Det er spor etter svært gamal busetnad her.

Veblungsnes utvikla seg og voks til 1940. Då vart ein stor del av husa øydelagde av bombing i aprilsdagane.
Etter krigen vart staden bygd opp att, men vart ikkje så viktig som den hadde vore før. Sjølv om eit større bustadfelt kom i 70, 80 og 90-åra, har utviklinga vore negativ; med nedlegging av skule, butikk og postkontor. I dag bur ca. 250 menneske på det som er naturleg å rekne med til Veblungsnes, frå Setnes til Djupdalen.

E 136 går gjennom staden, som ligg 3&nbsp;km frå Åndalsnes. Føretak som ein finn her er Rauma Ullvarefabrikk, Veblungsnes Sandtak med ferdigbetong, HV11 på den gamle ekserserplassen Setnesmoen og Åndalsnes Vandreheim på Setnes.

## Kjende personar frå Veblungsnes
* Eli Rygg, barnebokforfattar, songar og programleiar i NRK

## Bakgrunnsstoff

* www.weblung.org
* www.veblungsnes.no
Store Hestbrepiggan

**Store Hestbrepiggan** er eit fjell i Skjåk kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2172 meter over havet og er det 69. høgaste fjellet i landet. Det er òg det høgaste fjellet i Skjåk kommune. I vest ligg Ystebreen, medan Heimaste Hestbreen ligg på austsida. 

Andre toppar i nærleiken er Midtre Hestbrepiggan (to toppar på 2160 moh og 2143 moh), Vestre Hestbrepiggan (tre toppar på 2139 moh, 2078 moh og 1802 moh) og Austre Hestbrepiggan (2132 moh). 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Rauddalseggi

**Rauddalseggi** er eit fjell i Luster kommune i Vestland. Den høgaste toppen er Store Rauddalseggi og har ei høgd på 2168 meter over havet. Dette er det 72. høgaste fjellet i landet. Ein annan topp er Austre Rauddalseggi på 2016 moh. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Rauddalstindane

**Rauddalstindane** er eit fjell i Luster kommune i Vestland. Den høgaste toppen er Store Rauddalstind på 2157 meter over havet. Dette er det 82. høgaste fjellet i landet.

Andre toppar langs ryggen er Austre Rauddalstind (to toppar på 2086 moh og 2016 moh) og Vestre Rauddalstind (to toppar på 2059 moh og 1931 moh).

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Tverrbottindan

**Tverrbotttindan** eller **Tverrbotntindan** er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Det består av ei rekkje tindar der Store Tverrbottinden er den høgaste på 2161 meter over havet. Dette er det 79. høgaste fjellet i landet.

Andre fjelltoppar i massivet er Søre Tverrbottinden (to toppar, 1971 moh og 1946 moh), Midtre Tverrbottinden (tre toppar, 2151 moh, 2106 moh og 2084 moh) og Vestre Tverrbottinden (to toppar, 2143 moh og 1920 moh). Sistnemnde ligg nord for Store Tverrbottinden, medan dei andre ligg sør for. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Uranostinden

**Uranostinden** eller **Urdanostinden** er eit fjell i Luster kommune og Årdal kommune i Vestland, samt Vang kommune i Innlandet. Store Urdanostind er den høgaste toppen med ei høgd på 2157 meter over havet og er det 82. høgaste fjellet i landet. To andre fjell er like høge. 

Litt lenger sør ligg Søre Urdanostind på 2048 moh. Denne ligg berre i Vang kommune. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Smørstabbtindan

**Smørstabbtindan** er ein rygg i Jotunheimen i Lom i Innlandet. Tindane ligg rundt isbreen Smørstabbreen. Den høgaste toppen er Storebjørn på 2222 meter over havet.

Fjelltoppar: 
* Storebjørn (2222 moh.)
* Store Smørstabbtinden (2208 moh.)
* Saksi (2159 moh.)
* Veslebjørn (2150 moh.)
* Skeii (2118 moh.)
* Kalven (2034 moh.)
* Geite (2002 moh.)
Store Dyrhaugstinden

**Store Dyrhaugstinden** er eit fjell i Hurrungane i Jotunheimen i Luster kommune i Vestland. Fjellet er det største av Dyrhaugstindane og har ei høgd på 2147 meter over havet. Det er dermed det 91. høgaste fjellet i landet. Semelholstinden er like høgt. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Semelholstinden

** Semelholstinden ** er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2147 meter over havet og er det 91. høgaste fjellet i landet. Store Dyrhaugstinden er like høgt. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Tjønnholsoksle

**Tjønnholsoksle** eller **Tjørnholsoksle** er eit fjell i Vågå kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2145 meter over havet og er det 93. høgaste fjellet i landet. Fjellet ligg like sør for det større Tjønnholstinden

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Mjølkedalstinden

**Mjølkedalstinden** er eit fjell i Luster kommune i Vestland. Det har ei høgd på 2137 meter over havet og er det 100. høgaste fjellet i landet. Nordre Svartdalspiggen er like høg. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Kniven

**Kniven** er eit fjell i Lom i Innlandet. Det har ei høgd på 2133 meter over havet og er det 102. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på 50 meter eller meir. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Ringstindane

** Ringstindane** er eit fjell i Luster og Årdal kommunar i Vestland. Fjellet består av fleire tindar der Store Ringstinden er den høgaste med ei høgd på 2124 meter over havet. Dette er det 104. høgaste fjellet i landet av fjella med ein primærfaktor på minst 50 meter. 

Andre tindar på fjellet er Midtre Ringstinden (2025 moh) og Austre Ringstinden (2002 moh). 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Skagsnebb

**Skagsnebb** er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Sjølve Skagsnebb har ei høgd på 2003 moh, medan Vestre Skagsnebb er høgare med 2093 meter over havet. Dette er det 122. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Kvitingskjølen

**Kvitingskjølen** er eit fjell i Lom i Innlandet. Den høgaste toppen på fjellet heiter Store Kvitingskjølen og har ei høgd på 2064 meter over havet. Dette er det 142 . høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.

Vestre Kvitingskjølen er ein anna topp med ei høgd på 2060 meter over havet. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Ekmanspiral

__NOTOC__

Ein **ekmanspiral** er ein effekt som viser til strukturen til ein vasstraum eller vind nær ei horisontal grenseflate, der straumretninga roterer når ein flyttar seg bort frå grensa. Effekten er kalla opp etter den svenske oseanografen Vagn Ekman. Den første som observerte at vasstraumen ikkje var samsvarande med vindretninga var derimot den norske oseanografen Fridtjof Nansen under Framekspedisjonen (1893-1896).

Effekten er ein konsekvens av corioliseffekten, som gjer at lekamar svingar til høgre i forhold til kraftretninga på den nordlege halvkula. Overflatestraumen flyttar seg til høgre for vindretninga. Vatnet i overflata påverkar så vatnet litt under overflata, og dette vatnet vert så vridd i ei retning endå meir mot høgre. Slik held det fram nedover i ei spiralform. Straumstyrken minkar derimot jo lenger ned i sjøen ein kjem og djupet der Ekmanspiralen kan merkast er avhengig av kor djupt det turbulente blandingslaget kan trenge seg nedover i løpet av eit pendeldøgn.

Figuren til høgre viser kreftene ein har i samband med ein ekmanspiral. Krafta ovanfrå er i raudt (og byrjar med vinden som bles over vassflata), corioliskrafta (med rette vinklar til krafta over) er i mørk gul og den netto resultantkrafta er i rosa, som så vert krafta ovanfrå på laget under. Dermed får ein ei spiralrørsle når ein flyttar seg nedover. 

Den klassiske ekmanspiralen har vorte observert under sjøis, men er ikkje observert i dei fleste opne farvatn. Dette kjem både av at det turbulente blandingslaget i overflatelaget på havet har ein kraftig døgnleg syklus og at overflatebølgjene destabiliserer ekmanspiralen. Ein har òg funne ekmanspiralar i atmosfæren og overflatevinden på den nordlege halvkula har ein tendens til å blåse til venstre for vinden over. 

Nullpunktet er punktet der vatnet ikkje roterer. Bortanfor nullpunktet roterer vatnet tilbake oppover i retning motsett til det søkkande vatnet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ekman spiral|Ekman spiral]]» frå , den 24. april 2008.* 
 

* A. Gnanadesikan and R.A. Weller, 1995 · "Structure and instability of the Ekman spiral in the presence of surface gravity waves" · *Journal of Physical Oceanography*&nbsp; 25(12), pp.3148-3171.
* J.F. Price, R.A. Weller and R. Pinkel, 1986 · "Diurnal cycling: Observations and models of the upper ocean response to diurnal heating, cooling and wind mixing" · *Journal of Geophysical Research*&nbsp; 91, pp.8411-8427.
* J.G. Richman, R. deSzoeke and R.E. Davis, 1987 · "Measurements of near-surface shear in the ocean" · *Journal of Geophysical Research*&nbsp; 92, pp.2851-2858.
* V. W. Ekman, 1902 · "Om jordrotationens inverkan på vindströmmar i hafvet" · *Nyt Magazin f. Naturvidenskab*, bd. 40, h. 1. (Kristiania) Doktorsdisputation i Uppsala 26 april 1902.

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

* AMS Glossary, mathematical description

## Sjå òg
* Ekmantransport
* Oppvelling
Kyrkjeoksle

**Kyrkjeoksle** er eit fjell i Lom i Innlandet. Den høgaste toppen er Søre Kyrkjeoksli med ei høgd på 1929 meter over havet. Dette er det 262. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.

Nordvestre Kyrkjeoksli er ein annan topp på fjellet med ei høgd på 1843 moh. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg

## Kjelder
Rundkollan

**Rundkollan** er ei fjellrekkje med fleire runde toppar i Reinheimen nord i Lom kommune i Innlandet. Han strekkjer seg frå Vesleskardet ved Skardtind i vest til Grufsa ved Storbrettingskollen i aust. Tre av toppane har primærfaktor på over 50 meter, og av desse er den midtre toppen høgast med 1&nbsp;873 meter over havet. Den austre toppen på fjellet er på 1&nbsp;866 moh., medan den vestlegaste når 1&nbsp;834 meter over havet.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg

## Kjelder

* 
* 
*
Reinstinden i Lom

** Reinstinden ** er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 1756 meter over havet.

Ein kilometer vest for Reintinden ligg ein noko høgare, men namnlaus topp, med ei høgd på 1763 meter over havet.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg

## Referansar
Merrahøi

** Merrahøi** er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Den høgaste toppen heiter Store Merrahøi og har ei høgd på 1727 meter over havet og er det 653. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter. 

Vestre Merrahøi er ein annan topp med ei høgd på 1699 moh. Dette er det 764. høgaste fjellet i landet. Denne toppen ligg på grensa mellom Lom og Luster kommune i Vestland.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Høgtunga i Lom

**Høgtunga** er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Den høgaste toppen er Søre Høgtunga som har ei høgd på 1676 meter over havet og er det 868. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.

Austre Høgtunga er ein annan topp på fjellet med ei høgd på 1651 meter over havet. Det er det 987. høgaste fjelltoppen i Noreg. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Heranoshøe

**Heranoshøe** eller **Heranoshøi** er eit fjell i Lom i Innlandet. Det har ei høgd på 1666 meter over havet og er det 904. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg

## Kjelder
Steinahøfjellet

**Steinahøfjellet** er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Det består av ein rundt tre kilometer lang rygg med to toppunkt. Den austre toppen er høgast med  meter over havet (primærfaktor 52 meter). Den vestre toppen, som i sør har eit bratt stup ned mot botnen Søre Sekken, har ei høgd på  og primærfaktor 40 meter.

Rundt ein kilometer mot vest, på vestsida av Høybreavatnet, ligg òg ein namnlaus topp på  og primærfaktor på 90 meter.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg

## Kjelder
Ranastongi

**Ranastongi** er eit fjell i Vang kommune i Innlandet og Hemsedal kommune i Buskerud. Den høgaste toppen er Store Ranastongi med ei høgd på  meter over havet og er det 290. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.

Midtre Ranastongi er ein annan topp på fjellet med ei høgd på 1888 meter over havet, som er den 306. høgaste fjelltoppen i Noreg. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Skoddetinden

**Skoddetinden** (òg kalla *Skøddetinden*) er eit fjell i Vang kommune i Innlandet og Hemsedal kommune i Buskerud. Fjellet har to toppunkt, der det austre er høgast med  meter over havet. Den vestre toppen er på  moh. og dannar grensepunkt mellom Vang og Hemsedal kommune.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg

## Kjelder
Tverrfjellet i Vang

**Tverrfjellet** er eit fjell i Vang kommune i Innlandet. Vestre Tverrfjellet er den høgaste toppen med ei høgd på 1658 meter over havet og er det 965. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.

Midtre Tverrfjellet er ein annan topp med ei høgd på 1652 meter over havet, og er det 984. høgaste fjellet i Noreg. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Hestdalshøgdi

**Hestdalshøgdi** er eit fjell i Skjåk kommune i Innlandet. Store Hestdalshøgdi er den høgaste toppen med ei høgd på 2091 meter over havet og er det 124. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.

Andre høge toppar på fjellet er Austre Hestdalshøgdi (1978 moh) og Vestre Hestdalshøgdi (1932 moh). Desse er høvesvis 211. og 255. høgaste fjelltopp i Noreg. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Soleibotntindane

**Soleibotntindane** er eit fjell i Hurrungane i Jotunheimen i Luster kommune i Vestland. Store Soleibotntinden er den høgaste toppen med ei høgd på 2083 meter over havet og er det 129. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.

Søre Soleibotntinden er ein annan topp med ei høgd på 2049 meter over havet. Dette er den 151. høgaste fjelltoppen i Noreg.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Midtmaradalstindane

**Midtmaradalstindane** er eit fjell i Hurrungane i Årdal og Luster kommune i Vestland. Nordre Midtmaradalstindane er den høgaste av toppane med ei høgd på 2062 meter over havet og er det 143. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.

Fjellet ligg ved Maradalsbreen like sør for Storen og Skagastølstindane.

Andre toppar på fjellet er Store Midtmaradalstinden (2056 moh.) og Søre Midtmaradalstinden (1958 moh.). Desse ligg berre i Årdal kommune.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Koldedalsbreen

**Koldedalsbreen** er ein isbre i Årdal kommune i Vestland. Han ligg like vest for vatnet Tyin mellom Koldedalstinden i nord og Breidkvamsnosi i sør. Like sør for breen ligg ein fjelltopp utan namn med ei høgd på 1822 meter over havet. Denne fjelltoppen er den 423. høgaste i landet av fjella med ein primærfaktor på minst 50 meter.
Berdalseken

**Berdalseken** er eit fjell i kommunane Lærdal og Årdal i Vestland. Den høgaste toppen er Store Berdalseken med ei høgd på 1814 meter over havet og han er det 442. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter. 

Ein annan topp er Vestre Berdalseken på 1800 meter over havet, som er den 473. høgaste fjelltoppen i landet. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Fosseken

**Fosseken** er eit fjell i Årdal kommune i Vestland fylke. Sjølve Fosseken har ei høgd på 1693 moh., men Nordvestre Fosseken er høgare medei høgd på 1734 meter over havet. Sistnemnde er det 631. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter, medan Fosseken er det 788. høgaste. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Holåtindan

**Holåtindan** er eit fjell i Skjåk kommune i Innlandet. Den høgaste toppen er Midtre Holåtinden med ei høgd på 2047 meter over havet og som er det 154. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.

Austre Holåtindan er litt lågare, 2043 moh, og den 158. høgaste fjelltoppen i landet, medan Vestre Holåtindan har ei høgd på 2039 moh. Sistnemnde ligg på grensa til Luster kommune i Vestland og litt lenger sør ligg ein annan topp i same massivet på 1816 moh. Ein annan topp igjen ligg nord for Vestre Holåtindan med ei høgd på 1964 moh. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Fjellet Eggen

**Eggen** (òg **Eggi**) er eit fjell i Vågå kommune i Innlandet. Det har ei høgd på 2041 meter over havet og er det 160. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Steindalsnosi

** Steindalsnosi** er eit fjell i Luster kommune i Vestland. Store Steindalsnosi er den høgaste toppen med ei høgd på 2025 meter over havet og er det 171. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter. 

Vestre Steindalsnosi er ein annan topp på fjellet med ei høgd på 1936 moh., som er den 253. høgaste toppen i landet. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Skopphornet

**Skopphornet** eller **Skopshornet** (1226 moh) er eit fjell i Sykkylven i Møre og Romsdal. Fjellet ligg mellom Hjørundfjorden, Storfjorden og Sykkylvsfjorden. Namnet er knytt til den vestlege delen av fjellet, der ein ser sjølve toppen. Forma Skopphornet er mest vanleg i Sykkylven. Fjellet er synleg langt til havs, og mellom fiskarar har Skoppshornet vore vanleg. Namnet *Darmonsfjellet* (Daurmålsfjellet) har vore brukt om høgdedraget austanfor Skoppshornet.

## Kjelder
* Thomas Vinje: Fjellnamnet Skopps- eller Skopphornet. *Tidsskrift for 1980. [[Sunnmøre Historielag]].*
Kommunar i Noreg

**[[Kommune|Kommunane]] i [[Noreg]]** fungerer som ei administrativ og folkevald styrt politisk eining med ansvar for å gjennomføre visse lovpålagte funksjonar, som til dømes skular, vegstell, ivartetakinga av eldre og hjelpetrengande, brannstell, renovasjon og anna, innanfor eit definert geografisk område.

I Noreg er det to typar kommunar med ulike oppgåver og funksjonar. Den eine typen er *kommunen* eller *primærkommunen*, som det er fleire av innanfor kvart fylke; sjå tabellen nedanfor. Den andre typen er *[[fylkeskommune]]n*. Kvar fylkeskommune dekkjer kvart sitt heile fylke, unnateke Oslo, og har namn etter fylket. Av di Oslo er fylke og kommune i eitt, er Oslo ikkje organisert som fylkeskommune, berre som kommune (primærkommune). Vala av dei skal sitje i kommunestyra i kommunane og av dei som skal sitje i fylkestinga i fylkeskommunane går føre seg samstundes, men som to sjølvstendige val, kvart fjerde år.

Kommunane er uavhengige forvaltingsorgan og sjølvstendige rettssubjekt etter kommunelova. Det kommunale sjølvstyret er avgrensa av særskilde lovheimlar. Dei som bur i kommunen må betale skatt og avgifter til kommunen for drifta av han og ivaretaking av dei oppgåvene som ligg til kommunen. Men kommunane er òg avhengig av økonomiske løyvingar frå staten.

## Kommunane i Noreg
Folketala i oversynet under er frå SSB per .

## Sjå òg
*Formannskapslovene
*Sivilombodsmannen
*Kommunenummer
*Kommune- og fylkesvåpen i Noreg

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kommuner i Norge|Kommuner i Norge]]» frå ,  den 25. april 2008.*
Raseopptøyar

**Raseopptøyar** er valdelege demonstrasjonar kor etniske eller kulturelle motsetnader er viktige element.

### Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Race riot|Race riot]]» frå , den 25. april 2008.* 
 


### Bakgrunnsstoff
* Revolution '67  - Documentary about the Newark, New Jersey race riots of 1967
Fjøllrosa

Gangaren **Fjøllrosa** (2/4-takt), er ein telegangar som skal vera dikta av spelemannen Lars Fykerud over eit eldre stev. Det var og Fykerud som gav slåtten namn (etter ei Fjellrose), og dei store formene skriv seg frå han. Før Fykerud bygde ut slåtten, var dette ein stubb som var nytta mellom anna i Heddal.

I Telemark har slåtten vore nytta mykje som konsert- og kappleiksnummer. 

I Hardingfeleverket er slåtten katalogisert som nr 146, og det er skrive opp seks variantar, som alle er knytt til Lars Fykerud.

### Variantgruppa

*	a: *Sudsauar-Jon*, etter Aslaug Rikardsdotter Groven, Lårdal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0486. Nedskrift Eivind Groven 1920 (G 639). Namnet kjem seg frå garden Sauar i Heddal. Aslaug tralla slåtten til dette stevet:

: *Å Sudsauar-Jon, kom tilbakars og sjå til dotter di, då*.
: *Fyrst va ho so, og sidan blei ho so*.

Dette er opphavleg eit gamalt stev eller ei barneregle.

*	b: *Jon Sauar*, etter Olav Frømyr, Heddal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0487. Nedskrift Eivind Groven 1922 (G 452). Denne stubben er berre fire takter lang. Truleg knytt til same stevet.

*	c: *Fjøllrosa*, etter Mattis Holte, Sauherad http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0488. Nedskrift Eivind Groven 1921 (G 675).

*	d: *Fjøllrosa*, etter Gunnulv Borgen, Bø i Telemark http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0489. Nedskrift Truls Ørpen 1933 (Ø 368). Borgen hadde truleg slåtten etter Lars Fykerud.
 
*	e: *Fjøllrosa*, etter Olav Groven, Lårdal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0490. Nedskrift Eivind Groven 1916 (G 624). Groven hadde slåtten frå Lars Hovden, Høydalsmo.

*	f: *Fjøllrosa*, etter Nils Brakvatn, Hamre, Nordhordland http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0491. Nedskrift Arne Bjørndal 1942 (B 1616). Brakvatn hadde slåtten etter Per Mæle, Haus. Mæle hadde slåtten frå ein numedøl.
Restaurant

**Restaurant** er avleda av det latinske verbet *restauro*, som tyder å reparere. Ein resturatør jobba med å stille svolten.

Restaurant vert nytta om større og finare etestadar med eit breitt utval av varme og kalde matretter og drikkevarer kor gjestane vert betjent av kelnerar/servitørar. Ein kafé har gjerne enklare meny enn det som finst på ein restaurant, men ordet kan også nyttast om mindre restaurantar. 

Mange restaurantar har eit tema basert på maten dei serverer. Dette kan vere frå eit land som t.d. fransk, italiensk, thailandsk eller indisk, eller innan ei matgruppe som t.d. fisk eller vegetar. 

Gode restaurantar kan få anerkjenning gjennom Michelinguiden, kor etablissementet kan få tildelt opp til tre stjerner etter at Michelin sine inspektørar har vore på uanmeldt inspeksjon. I Noreg er det 4 restaurantar som har fått stjerner.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Restaurant|Restaurant]]» frå , den 25. april 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Veslsølnkletten

**Veslsølnkletten** (1454 moh.) er eit fjell i Alvdal kommune i Innlandet. Fjellet ligg 3,5&nbsp;km nord-noraust for den nesten 400 meter høgare Storsølnkletten (1827 moh.).
Ulvåberget

**Ulvåberget** er eit fjell i Engerdal i Innlandet. Fjellet er 997 moh. Ved foten av fjellet ligg Sølenstua. Ulvåberget har skitrekk.