open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kristen Skjeldal

**Kristen Skjeldal** () er ein norsk skiløpar (langrenn) frå Voss. Han er medlem av Bulken Idrettslag.

## Karriere
Skjeldal har vunne tre olympiske medaljar, to gullmedaljar og ein bronsemedalje. Den første gullmedaljen vann han i Vinter-OL i Albertville i 1992. I leikane i Salt Lake City i 2002 fekk han 4. plass i 30 kilometer langrenn fristil, men vinnaren, Johan Mühlegg, vart seinare fråkjend sigeren då det vart påvist at han hadde brukt steroidar, noko som er forbode i konkurranseidrett (doping). Dette førte til at Kristen Skjeldal fekk bronsemedaljen i dette rennet. Han var også med på det norske vinnarlaget i 4 x 10&nbsp;km stafett under desse leikane. I 2005 gav broren, Gudmund Skjeldal ut biografien *Den siste langrennaren – ei historie om Kristen Skjeldal og snø*.

Kristen Skjeldal har 11 individuelle NM-titlar, derav seks på 5-mila. Den siste vann han i 2006. Ingen har fleire NM-gull på denne distansen enn han. 

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 1989: Nr 5 på 50 km
*Ski-NM 1990: Gull på både 15 km og 30 km på Gjøvik
*Ski-NM 1991: Bronsemedalje på 30 km i Misvær
*Ski-NM 1992: Sølv på 15 km jaktstart og bronse på 10 km i Trondheim
*Ski-NM 1993: -
*Ski-NM 1994: Bronsemedalje på 30 km på Vegårshei
*Ski-NM 1995: Bronsemedalje på 50 km i Oslo
*Ski-NM 1996: Nr 12 på 30 km i Stryn
*Ski-NM 1997: Gullmedalje på 50 km i Mo i Rana
*Ski-NM 1998: Bronsemedalje på 50 km i Alta
*Ski-NM 1999: Sølv på 50 km og bronse på 30 km
*Ski-NM 2000: Nr 7 på 50 km på Vang
*Ski-NM 2001: Gull på 50 km og bronse på 30 km
*Ski-NM 2002: Gull på 10 km, 15 km jaktstart, 50 km
*Ski-NM 2003: Bronsemedalje på 50 km i Molde
*Ski-NM 2004: Gull på 30 km og 50 km i [Bardufoss]
*[Ski-NM 2005: Gull på 50 km og sølv 30 km
*Ski-NM 2006: Gullmedalje på 50 km i Vadsø
*Ski-NM 2007: Nr 6 på 50 km i Nybygda
*Ski-NM 2008: Nr 4 på 15 km i Trondheim
*Ski-NM 2012: Nr 8 på 15 km på Voss og på 50 km i Fauske

## Bakgrunnsstoff

*Kristen Skjeldal i olympedia.org
Det peruanske flagget

**Peru sitt flagg** vart utforma av José de San Martín i 1820 og tatt i bruk frå 1825.

### Nasjonalflagget
San Martín skal ha vore inspirert av synet av ein flokk flamingoar då han valde fargane.

### Stats- og handelsflagget

Stats- og handelsflagget er som nasjonalflagget i raudt og kvitt, men med tillegg av våpenskjoldet i sentrum. Det svarar til Noregs stats-, krigs- og orloggsflagg.

### Annan informasjon
Peru har òg eit presidentflagg som svarar til Noregs kongeflagg. Det har kvit bakgrunn, har riksvåpenet i sentrum og eit solbilete i kvart hjørne. Våpenskjoldet (og riksvåpenet) viser lamaen, chinchona-treet og hornet for ovnøgd som symbol for fauna, flora og naturressursar.

### Kjelder
* Mauro Talocci, *Alle verdens flagg*, Boksenteret forlag 1995
Aquitaine

**Aquitaine** (oksitansk *Aquitània*, baskisk *Akitania*) er ein tidlegare fransk region som låg sørvest i Frankrike. Han hadde grense til Spania over Pyreneane og kyst mot Atlanterhavet. I 2016 blei han del av den nye regionen Nouvelle-Aquitaine.

## Geografi
Aquitaine dekkjer eit areal på 41&nbsp;308&nbsp;km², 7,6 % av det totale arealet til Frankrike. Han grensar til Spania i sør, til Midi-Pyrénées i aust, til Poitou-Charentes og Limousin i nord og til Biscayabukta og Atlanterhavet i vest.

Av større byar i Aquitaine finn ein Bordeaux, Pau, Bayonne, Mont-de-Marsan, Biarritz, Bergerac og Périgueux.

Av geografiske kjennemerke finn ein:
* Côte d'Argent, ei av dei mest kjende kyststripene i Frankrike
* Bassin d'Arcachon, ein stor lagune som er kjend for dyrkinga av østers. 
* Elvemunningen Gironde som vert danna av elvene Garonne og Dordogne.
* Den sørlege delen av regionen inneheld delar av Pyreneane
* Dune de Pilat, nær Arcachon er den største sanddyna i Europa.

## Byar

* Agen
* Anglet
* Bayonne
* Bergerac
* Biarritz
* Bordeaux
* Mérignac

* Mont-de-Marsan
* Pau
* Périgueux
* Pessac
* Saint-Médard-en-Jalles
* Talence
* Villenave-d'Ornon


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Alsace

**Alsace** (tysk *Elsass*) er ein tidlegare fransk region som låg aust i Frankrike, med grenser til Sveits og Tyskland. Medan området var del av Det tysk-romerske riket vart det innlemma i Frankrike på 1600-talet. Som Lorraine har han skift hand mellom Frankrike og Tyskland fleire gonger. Tysk språk og kultur står framleis sterkt i regionen. Rhinen er grenseelv, og den største byen er Strasbourg. Regionen er delt i departementa Bas-Rhin og Haut-Rhin.

Med eit areal på 8&nbsp;283 km² var regionen den minste i den europeiske delen av Frankrike, og låg mellom Rhinen i aust og fjella Vogesane i vest. I tillegg til Tyskland og Sveits grensa regionen til Franche-Comté i sør og Lorraine i vest. 

Regionen hadde mykje skog, hovudsakleg i Vogesane og i Bas-Rhin. Det høgaste punktet i regionen var Ballon de Guebwiller i Haut-Rhin med ei høgd på 1&nbsp;426 m. Alsace har eit delvis kontinentalklima med kalde og turre vintrar, og varme somrar. Regionen fekk lite nedbør sidan han låg i regnskuggen til Vogesane, og på grunn av den same fjellkjeda har byen Colmar eit solrikt mikroklima og er den nest turraste byen i Frankrike med ein årsnedbør på berre 550 mm. Dette gjer området ideelt for vinen som vert dyrka her. 

## Byar
* Colmar
* Haguenau
* Molsheim
* Mulhouse
* Ribeauvillé
* Saint Louis
* Saverne
* Sélestat
* Strasbourg
* Thann
* Wissembourg

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Sherwin Wine

**Sherwin T. Wine** () var ein amerikansk rabbinar som først og fremst var kjend som grunnleggjaren av Society for Humanistic Judaism.

Wine studerte ved University of Michigan og ved det reformjødiske Hebrew Union College, der han vart ordinert som rabbinar.  Han grunnla Birmingham Temple &mdash; den første humanistisk-jødiske meinigheita &mdash; i Detroit i 1963.

Han er ein hovudperson i ei lita gruppe av sekulære og ikkje-teistiske jødar som meiner at reint kulturelle uttrykk for jødedom er ein relevant innfallsvinkel til moderne jødisk identitet og meiner at grupper som står for dette synet bør godtakast på lik line med teistisk jødedom.

American Humanist Association utpeikte Sherwin T. Wine som «årets humanist» i 2003.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sherwin Wine|Sherwin Wine]]» frå ,  den 3. august 2021.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Society for Humanistic Judaism
ALEPH

**ALEPH &mdash; Alliance for Jewish Renewal** er felagskapet for Jewish Renewal-rørsla.

## Bakgrunnsstoff
* aleph.org &mdash; den offisielle nettstaden åt ALEPH
Nettverksprotokoll

Ein **nettverksprotokoll** er ei samling reglar, som beskriv korleis dataterminalutstyr og nettutstyr utvekslar, sender eller mottek data. Døme: IP, TCP, UDP, DIX ethernet II, ATM, V.34, V.90 og V.42bis.

## Bakgrunnsstoff
*Communication in Distributed Systems .
ALEPH Ordination Programs

**ALEPH Ordination Programs**, eller **‘ALEPH ordinasjonsprogram’** på norsk, er namnet på det desentraliserte teologiske seminaret som blir drive av ALEPH &mdash; felagskapet for Jewish Renewal. Skulen er i dag er godkjent av det nordamerikanske National Council of Seminaries, som inkluderer leiarane av alle dei større nordamerikanske rabbinar- og ḥazzán-studieinstitusjonane. Seminaret har tre program: det rabbinske programmet, rabbinsk pastor-programmet og kantorprogrammet. Dean (administrativ leiar) for seminaret er Marcia Prager *([[2005]])*.

## ALEPH Rabbinical Program
ALEPH Rabbinical Program er hovudprogrammet av dei tre noverande ordinasjonsprogramma. Programmet er ei vidareføring og formalisering av rabbinar og hovudføregangsmann bak Jewish Renewal-rørsla, Zalman Schachter-Shalomi, sitt arbeid med rettleiing og ordinering av ein mindre krins av rabbinarar sist i 1970-åra og i 1980-åra.

## Bakgrunnsstoff
* «Aleph Ordination Programs»  &mdash; fellessida for den offisielle presentasjonen av dei tre programma på ALEPH sine offisielle nettsider
Rabbinsk ordinasjon

**Rabbinsk ordinasjon** er ei offisiell handlinga som medfører at ein kandidat med eit dokumentert eller demonstrert kunnskaps- og ferdigheitsnivå blir utnemnd til rabbinar. Det finst tre hovudmåtar dette kan skje på:

# Utnemning gjennom ein Bet din (religiøs domstol). Dette er den tradisjonelle måten i sefardisk jødedom.
# Utnemning ved personleg semikhá &mdash; det vil seie ved handspålegging frå ein allereie etablert rabbinar. Dette er den tradisjonelle ordinasjonen i askenasisk jødedom sidan 1500-talet.
# Utnemning frå eit rabbinsk seminar ved fullføring av eit utdanningsprogram der.
Oftalmoskopi

**Oftalmoskopi** eller **fundoskopi** er ein medisinsk test der ei lyskjelde vert send gjennom auga for å avdekke eventuell patologi. Instrumentet som vert brukt til denne undersøkinga vert kalla eit *oftalmoskop* eller ein *augespegel*. Det er eit viktig hjelpemiddel ved undersøkinga av netthinna (lat. *retina)*, glaslekamen (*corpus vitreum*) og linsa (*lens crystallina*) i auga. I oftalmoskopet kan lysstyrken og forma på lysstrålen varierast, og det kan setjast inn ulike fargefilter for at ein lettare skal kunna vurdera spesielle tilstandar i auga.

Instrumentet vert ofte levert saman med eit otoskop, eit instrument for undersøking av øyra, då desse to instrumenta kan nytta det same handtaket.

Dersom ein hjå pasientar finn hevelse (ødem) kring synsnerva, papilleødem, tyder dette på auka trykk inne i kraniet. Slikt kan koma av høgt blodtrykk, hydrocefalus, hjernesvulst, eller ei rekkje andre tilstandar. Ved glaukom (*grøn stær*) er innmunninga til synsnerva innoverkrumma, eller uthòla. Grå stær (*katarakt*) viser seg som mørke eller gråaktige flekker (fortettingar) ulike stader i augelinsa.

Hjå pasientar med diabetes mellitus er det tilrådd regelmessig oftalmoskopi (halvårleg, årleg eller annakvart år) for å sjå etter teikn til om sjukdomen har påverka netthinna (diabetisk retinopati). Skade av synet ved denne tilstanden kan hindrast gjennom behandling med laser dersom den vert oppdaga i tide.

Ved høgt blodtrykk som har påverka blodårer i netthinna, kan desse synlege forandringane i årene i netthinna vera svært like forandringane i årene i hjernen og altså seia noko om tilstanden der (ateromatose, arteriosklerose, «åreforkalking»).

Oftalmoskopet vart oppfunne av Hermann von Helmholtz i 1851.
Vladimir Putin

**Vladimir Putin** () er ein russisk politikar og president i Russland sidan 7. mai 2012. Før det var han president i Russland frå 31. desember 1999 (fungerande president fram til 7. mai 2000) til 7. mai 2008. Før han vart president og mellom dei to presidentperiodane var han statsminister i Russland.

## Bakgrunn
Putin vart fødd i Leningrad (no St. Petersburg) og studerte jus ved statsuniversitetet der. I 1975 fullførte han studiet og fekk jobb i KGB. Han var i fleire år KGB-offiser i avdelinga for utanlandsspionasje. Frå 1985 til 1990 gjorde han teneste i DDR. Frå juni 1991 til august 1996 jobba han i staben til den reformvenlege borgarmeisteren i St. Petersburg, Anatolij Sobtsjak.

Mellom 1998 og 1999 var han direktør i tryggingstenesta FSB. I august 1999 vart han statsminister under Boris Jeltsin. Då Jeltsin gjekk av 31. desember 1999 tok Putin over som fungerande president. 26. mars 2000 vann han presidentvalet.

Putin har i tida si som president hatt eit nært samarbeide med Tyskland, mellom anna som motstandar av det amerikanske åtaket på Irak.

14. mars 2004 var det presidentval i Russland, Putin vart attvald for sin andre og siste periode med meir enn 70 % av stemmene. Presidenten kan berre sitte i to periodar i Russland. Putin hadde hatt stor nok majoritet til å endre grunnlova på dette punktet, men gjorde ikkje det. I staden støtta han kandidaturet til Dmitrij Medvedev, som vart vald som etterfylgjaren hans. Medvedev utnemnde Putin til statsminister dagen etter at Putin overlet presidentposten til Medvedev.

Putin gifta seg med Ljudmila Putina 28. juli 1983. Dei har to døtrer, Jekaterina (Katja), fødd 1985 og Maria, fødd 1986 i Dresden i dåverande DDR.

I motsetnad til fleire av sine forgjengarar, trenar Putin regelmessig. Han trenar særskild judo, som han har drive med sidan ungdomstida, ikkje berre som mosjonist, men også som konkurranseutøvar. Under ei statsvitjing til Japan, vitja Putin det namngjetne Kodokan dojo, og fekk det sjette svarte beltet. (6. *dan*).

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Mikhail Fradkov

**Mikhail Jefimovitsj Fradkov** () var statsminister i Russland frå 2004 til 2007.

Fradkov hadde tidlegare vore handelsminister, sjef for skattepolitiet og EU-ambasadør for Russland. I 2004 vart han statsminister under Vladimir Putin. I september 2007 skifta Putin han ut med Viktor Zubkov.
Otoskop

**Otoskop** (av *[[gresk språk|gr.]]* *oto*, som vedkjem øyret, og *[[gresk språk|gr.]]* *skopein*, undersøkja) er eit medisinsk instrument som ved hjelp av ei lyskjelde vert brukt til å undersøkja øyret. Gjennom instrumentet kan ein få oversyn over øyregangen og trommehinna. Dei fleste otoskop kan ved hjelp av ein påsett gummiballong blåsa luft inn i øyregangen slik at ein lækjar kan få undersøkt rørleiken til trommehinna. Dette kan seia noko om visse tilstandar i mellomøyret.

Undersøking av øyret med dette instrumentet vert kalla otoskopi. Instrumentet vert ofte levert saman med eit oftalmoskop, eit instrument for undersøking av auga, då desse to instrumenta kan nytta det same handtaket.

## Sjå òg
Siegles trakt
Jack London

**Jack London** () var ein amerikansk forfattar fødd i San Francisco. Han er særleg kjend for å ha skrive villmarkslitteratur frå Alaska.

### Omsetjingar
* *[[Når villdyret lokkar]]* (Omsett av Jon Bakke, Olaf Norlis forlag, 1935 (2. opplaget))
Skulder

**Skuldra** (**skuldri**), **herda** (**herdi**) eller **aksla** (**aksli**) er den delen av menneskekroppen som bind armen til overkroppen. 

## Oppbygging
Skuldra er sett saman av tre bein: Kragebeinet, skulderbladet og overarmsbeinet, og to ledd. Desse er akromioklavikularleddet mellom kragebeinet og øvste delen av skulderbladet, og humeroskapularleddet mellom overarmsbeinet og ein bolleforma del av skulderbladet, eit kuleledd som gjer at armen kan rotera i fleire retningar. Sternoklavikularleddet mellom krage- og brystbeinet er òg viktig for skuldra, og er det leddet som bind beina i armen til kroppskskjelettet. Beina i skuldra og brystbeinet dannar saman skulderbogen, *cingulum extremitas superioris*.

Ei rekke musklar gjer at ein kan røre skuldra på ulike måtar. Eit ytre lag av store musklar står for store armrørsler medan mindre musklar hjelper til med å koordinera finare rørsler. Dei fleste musklane finst i par som dreg i motsett retning. Musklane i skuldra har òg i oppgåve å halda humeroskapularleddet stabilt.

### Skader

Skuldra er ein komplisert kroppsdel, og er derfor lett utsett for skader. Mellom anna kan leddet bli ustabilt slik at skuldra går lett ut av ledd eller det kjennest ut som ho skal gjera det. Ein annan type liding er såkalla *frosen skulder*, ei verkande, stivna skulder. Akutt eller kronisk senebetennelse på grunn av kraftig eller stadig påkjenning er likevel ein av dei vanlegaste skulderlidingane.

### Breie skuldrer
Fordi testosteron gjerne gjev breie skuldrer kan forma på skuldrene vera eit sekundært kjønnskjenneteikn. Det å vera breiskuldra blir sett på som eit mannleg trekk, og til dømes på mange soldatuniformar er skuldrene framheva for å gje eit maskulint inntrykk. Skulderpynt på militære klede blir gjerne kalla epålettar.
Aksel

:*Andre tydingar: [[skulder]], [[aksling]].*

**Aksel** eller **Axel** er eit nordisk mannsnamn som oppstod som ei dansk kortform for Absalon. 

Namnet er tidlegast kjend frå 1300-talet, då det blei brukt i Danmark og Bohuslän. Det spreidde seg til Noreg på 1500-talet, før det stort sett gjekk ut av bruk over heile Norden.
På 1800-talet blei det igjen svært mykje brukt, og rundt 1900 blei det særleg gjeve til gutar i Nordland. Namnet var òg særs populært i Akershusområdet på 1990-talet.

Aksel har namnedag den 30. oktober.

## Kjende namneberarar

*Axel Oxenstierna, (1583 - 1684) svensk statsmann
*Aksel Sandemose (1899 - 1965), dansk-norsk forfattar
*Axel Kielland, (1907 - 1963) norsk forfattar
*Axel Jensen, (1932 - 2003) norsk forfattar
*Axl Rose, (f. 1962) amerikansk musikar og gitarist i Guns n' Roses
*Aksel Hennie (f. 1975), norsk skodespelar
*Aksel Lund Svindal (f. 1982), norsk alpinist

## Bakgrunnsstoff
Widerøes Flyveselskap ASA

**Widerøes Flyveselskap ASA** er eit flyselskap eigd av SAS-gruppa. Selskapet flyg anbodsflygingar på dei norske kortbaneflyplassane, i tillegg til at det flyg ein del kommersielle ruter innanlands (hovudbase på Torp) og til somme flyplassar i utlandet. Selskapet har ein flåte med 30 Dash 8 turbopropfly med 39-78 seter. Widerøe hadde 1317 tilsette (årsverk) i 2004, og har hovudkontor i Bodø

## Historie
Widerøe vart starta av fem flyentusiastar i 1934, ein av dei var Viggo Widerøe. Den gongen heldt dei til på Ingierstrand utanfor Oslo. Dei aller første åra var verksemda knytt til taxi,- ambulanse-, skule- og fotoflyging. Det første flyet til Widerøe var eit Waco sjøfly. Flyet vart levert grønlakkert frå fabrikken, og den fargen har sidan vore hovudfargen til selskapet. 

I 1954 fekk selskapet ei kontrakt om å utføre ruteflygingar med sjøfly for SAS i Nord-Noreg. Dei flygingane vart utført med einmotors DHC-3 Otter-fly. Sommaren 1968 var selskapet med på å starte flygingar på det nye kortbanenettet som vart først etablert på Helgeland, seinare også i Lofoten, i Finnmark og på Vestlandet. Til dei flygingane vart flytypen Twin Otter nytta, etterkvart også Dash 7. I løpet av 1900-talet vart dei to flytypane skifta ut med Dash 8. 

Selskapet kjøpte på slutten av 1980-talet opp flyselskapet Norsk Air som hadde basen sin på Torp utanfor Sandefjord. Dette var starten på dei kommersielle flygingane til Widerøe. 

## Litteratur
* Widerøe, Wiggo:*Pionertid*, Oslo 1946
* Arnesen, Odd:*På grønne vinger over Norge*, Oslo 1984
## Bakgrunnsstoff
Wideroe.no
Kalevala

**Kalevala** er eit finsk episk dikt nedskrive av Elias Lönnrot i fyrste del av 1800-talet. Kalevala byggjer på finske segner. Det vert ofte kalla nasjonaleposet til Finland og er eit av dei viktigaste finske litterære verka. Kalevala vert sagt å ha inspirert den finske nasjonalismen som til sist førte til sjølvstendet frå Russland etter oktoberrevolusjonen i 1917. Namnet tyder «Kalevas land».

Verket vart omsett til norsk av Albert Lange Fliflet i 1967. I 2006 vart det utgjeve ein illustrert attforteljing ved Mikael Holmberg og ei omsett prosautgåve for born av Eli Margaretha Wärnhjelm. 

## Bakgrunnsstoff
*Kampen om Sampo. Historier fra Kalevala 
*Kalevala i prosaform
Gary Thain

**Gary Thain** () var ein newzealandsk bassist som mellom anna spelte i rockegruppene Keef Hartley Band og Uriah Heep.

Thain var fødd i Christchurch. Han hadde to eldre brør, Colin og Arthur. I Christchurch spelte han inn musikk med gruppa The Strangers (ikkje den same gruppa som The Strangers frå Australia). Som syttenåring flytta han til Australia. Her blei han medlem av gruppa The Secrets, som enda med å bli oppløyst i 1966. Seinare blei Thain med i rocketrioen The New Nadir. Han reiste med trommeslagaren  Peter Dawkins til London, og hadde mellom anna ein jam session with Jimi Hendrix før gruppa blei oppløyst i 1969.

Gary Thain blei med i Keef Hartley Band som turnerte med Uriah Heep i 1971. Han blei spurt om å bli med i denne gruppa (i staden for Mark Clarke) i februar 1972, og han var i bandet fram  til februar 1975. Ham spelte på fire studioalbum og eit livealbum med det.

Etter mange års problem med narkotika og eit elektrisk sjokk på scena var helsa hans så redusert at det gjekk utover spelinga, og tidleg i 1975 blei han sparka frå Uriah Heep. Han døydde av ein overdose seinare det året.

## Utgjevingar (LP)
### Champion Jack Dupree
* Scoobydoobydoo  (1969)

### Martha Velez
* Fiends and Angels (1970)

### Keef Hartley Band
* Halfbreed (1969)
* The Battle of North West Six (1969)
* The Time is Near (1970) 
* Little Big Band Live at The Marquee 1971 (1971)
* Overdog (1971)
* 72nd Brave (1972)

### Miller Anderson
* Bright City (1971)

### Pete York Percussion Band
* The Pete York percussion band (1972)

### Uriah Heep
* Demons and Wizards (1972)
* The Magician's Birthday (1972)
* Live (1973)
* Sweet Freedom (1973)
* Wonderworld (1974)

### Ken Hensley
* Proud Words on a Dusty Shelf (1973)

## Utgjevingar (Singlar)
### The Strangers
* 1963: 
- A Side: My Blue Heaven
- B Side: The Dark At The Top Of The Stairs 
* 1964:  
- A Side: Pretend
- B Side: Alright 
* 1965: 
- A Side: Can't Help Forgiving You 
- B Side: I'll Never Be Blue 

### The Secrets
* 1965: 
- A Side: It's You 
- B Side: You're Wrong

*1966 
Mee and the Others.  
love is not a game

### Champion Jack Dupree
* 1969
- A Side: Ba La Fouche (MT/Jack Dupree)
- B Side: Kansas City (Jerry Leiber/Mike Stoller)

### Martha Velez
* 1969
- A Side: Tell Mama
- B Side: Swamp Man

### Keef Hartley Band
* 1969
- A Side: Don't be afraid
- B Side: Hickory
* 1969
- A Side: Halfbread
- B Side: Waiting around
* 1969
- A Side: Just to cry
- B Side: Leave it 'til the morning
* 1969
- A Side: Plain talkin
- B Side: We are all the same
*1970:
- A Side: Roundabout
- B Side: Roundabout pt 2
*1973:
- A Side: Dance to the music
- B Side: You and Me

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gary Thain|Gary Thain]]» frå ,  den 7. mars 2019.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Den Offisielle Nettstaden til Gary Thain
Det gamle testamentet

**Det gamle testamentet**, ofte forkorta til **GT**, òg kalla *Den hebraiske bibelen*, er eit kanonisk (heilag) skrift for jødedommen og kristendommen. Skriftet er ein av to hovuddelar av Bibelen; Den andre hovuddelen er Det nye testamentet (ofte forkorta til NT).

Det gamle testamentet «er [eit] kristen[t] [omgrep] og har som føresetnad Det nye testamentet (den kristne dobbeltkanon)», skriv Store Norske Leksikon.

Den hebraiske Bibelen og Det gamle testamentet inneheld om lag dei same bøkene, men rekkefølgen er ulik. Innan dei katolske og ortodokse kyrkjene har testamentet 46 bøker, i protestantismen er sju av desse tekne ut som apokryfe og protestantiske biblar har dei 39 bøker som tilsvarer dei 24 som er godkjende som jødisk kanon.

## Namn
Namnet til testamentet kjem frå latin *Vetus Testamentum*, ei omsetjing av det greske *I Palea Diathiki* som tyder 'den gamle pakta' eller 'testamentet'. Dette var for å visa at ein meinte den gamle pakta mellom Gud og jødane var blitt erstatta av ei ny då Messias (Jesus) kom til menneska.

Det vanlegaste jødiske namnet på dei same skriftene er *[[Tanákh]]*. 

## Bøkene i Det gamle testamentet etter kristen tradisjon

* Fyrste mosebok
* Andre mosebok
* Tredje mosebok
* Fjerde mosebok
* Femte mosebok
* Josva
* Domarane
* Rut
* Samuelsbøkene (1-2)
* Kongebøkene (1-2)
* Krønikebøkene (1-2)
* Esra
* Nehemja
* Ester
* Job
* Salmane
* Salomos ordtøke
* Forkynnaren
* Høgsongen
* Jesaja
* Jeremia
* Klagesongane
* Esekiel
* Daniel
* Hosea
* Joel
* Amos
* Obadja
* Jona
* Mika
* Nahum
* Habakkuk
* Sefanja
* Haggai
* Sakarja
* Malaki

### Dei deuterokanoniske eller apokryfe bøkene

* Tobit
* Judit
* Den greske Ester-boka (blir ikkje rekna som ei eiga bok, men som tillegg til  Ester)
* Visdommens bok
* Sirak
* Baruk
* Tillegg til Daniels bok (blir ikkje rekna som ei eiga bok, men som tillegg til  Daniel)
* Fyrste makkabearbok 
* Andre makkabearbok

## Kjelder
Popkunst

**Popkunst** (eng. *pop art*) var ei rørsle innan kunsten som tok til i USA og England på slutten av 1950-talet. Popkunst tek utgangspunkt i populærkultur, som reklame og teikneseriar, og har som mål å treffa eit breitt publikum.

Det var den britiske kritikaren Laurence Alloway som først brukte omgrepet i 1958.

## Kjende popkunstkunstnarar:
* Hariton Pushwagner, Noreg
Sacavém

**Sacavém** er ein by i Portugal, rett i nærleiken av hovudstaden Lisboa, med om lag 18&nbsp;000 innbyggjarar.
Eirik Newth

**Eirik Newth** () er ein forfattar og mediepersonlegdom som har skrive ei rekke populærvitskaplege bøker, særleg for ungar. Han er son av forfattarane Mette og Philip Newth og gift med forfattaren Jorunn D. Newth.

## Utgjevingar
* *Se opp på vår egen stjernehimmel* (Bonnier-Carlsen) 1992
* *Sola - vår egen stjerne* (Bonnier-Carlsen) 1994
* *Jakten på sannheten - vitenskapens historie* (Tiden) 1996
* *Aktivitet og undring - naturfagverk for 5. klasse* (Gyldendal Undervisning) 1997
* *Aktivitet og undring - naturfagverk for 2. klasse* (Gyldendal Undervisning) 1997
* *Aktivitet og undring - naturfagverk for 6. klasse* (Gyldendal Undervisning) 1998
* *Fremtiden - hva skjer etter 2000?* (Gyldendal-Tiden) 1999
* *Universet* (Gyldendal Undervisning) 2001. Tema-prosjektbok for ungdomstrinnet med hovedvekt på stjerner, galakser og andre fjerne himmellegemer.
* *Solsystemet* (Gyldendal Undervisning) 2001
* *Tallenes Verden* (Gyldendal Tiden) 2002. Inspirasjonsbok om matematikk for ungar i alle aldrar.
* *Fakler: Vitenskapen fester grepet* (Gyldendal Akademisk) 2002. 50 siders bidrag til essaysamling om teknologi og samfunn, skrive for Polyteknisk Forening.
* *Planetene* (Cappelen) 2002. Ein presentasjon av Solsystemet for dei yngste.
* *Stjernene* (Cappelen) 2002. Presentasjon av stjernene og stjernebilda for dei yngste.
* *Månen* (Cappelen) 2003. Presentasjon av månen for dei yngste.
* *Sola* (Cappelen) 2003. Presentasjon av sola for dei yngste.
* *Liv i Universet* (Gyldendal) 2003. Ei handbok i astrobiologi, vitskapen om liv i universet.
* *Romfart* (Cappelen) 2004. Presentasjon av romfart for dei yngste.
* *Naturens kode* Gyldendal 2005. Redaktør saman med Gaute T. Einevoll
* *Hvorfor dør vi?* Gyldendal 2005.
* *Neopangea* Roman. Cappelen 2006.
* 2009: *Den store boken om astronomi* medforfatter Pål Brekke, illustrert av Anders Kaardahl ISBN 978-82-525-8191-1
* 2012: *Hjernen* Utgitt i forbindelse med Leselystaksjonen, sammen med Espen Dietrichs
* 2014: *Overvåkningssamfunnet*  Humanist forlags serie Pro et contra ISBN 978-82-82820-96-7

## Prisar og utmerkingar
1994: Kultur- og kirkedepartementets fagbokpris for barne- og ungdomslitteratur for *Sola - vår egen stjerne*
*1996: Kultur- og kirkedepartementets fagbokpris for barne- og ungdomslitteratur for *Jakten på sannheten*
*1996: Brageprisen for *Jakten på sannheten*
*1999: Kultur- og kirkedepartementets fagbokpris for barne- og ungdomslitteratur for *Fremtiden. Hva skjer etter år 2000?*
*2004: Skolebibliotekarforeningens litteraturpris for *Sola*, *Månen*, *Stjernene* og *Planetene*
*2006: Nordisk barnebokpris for *Hvorfor dør vi?*

## Bakgrunnsstoff
*Eirik Newth sin blogg
*Radioprogrammet Superstreng - blogg og podcast
Erna Osland

**Erna Osland** () er ein norsk barne- og ungdomsbokforfattar.

Osland er frå Høyanger i Sogn og busett på Byrknesøy i Gulen. Ho skreiv norsk hovudfagsoppgåve om barnelitteratur, og har undervist i ungdomsskole og vidaregåande. I 1987 debuterte ho med ungdomsromanen *Natteramnen*.

## Bibliografi
### Bøker
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
### I bøker - eit utval
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### I tidsskrift - eit utval
*Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane 

## Prisar og utmerkingar

*1990: Norsk vinnar i den nordiske barnebokkonkurransen (romanklassen) for *Kryssord*.
*1991: Damm-prisen for *Reisa til Maria*.
*1992: Skolebibliotekarforeningens litteraturpris for *Kryssord* og *Reisa til Maria*.
*1994: Diplom Pier Paolo Vergerio (europeisk barnebokpris) for for *Reisa til Maria*.
*1995: Nynorsk barnelitteraturpris for *Matti og den store stjernepassaren*.
*1996: Kulturdepartementets teikneseriepris for *Ivar Aasen - ei historie om kjærleik*.
*1996: Sigmund Skard-stipendet 
*1997: Sunnmørsprisen for *Det sjette grepet*.
*1999: Brageprisen for beste barne- og ungdomsbok for *Salamanderryttaren*.
*1999: Kritikarprisen for *Salamanderryttaren*.
*2004: Festspeldiktar ved Festspela i Bergen.
*2005: Kulturdepartementes pris for barne- og ungdomslitteratur for *Skarpe tenner* (Årets fagbok).
*2006: Ordknappen for *Du er vel vakker*
*2007: Festspeldiktar under Dei Nynorske Festspela.
*2015: Rasmus Løland-stipendet

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Om Erna Osland i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
* Om Erna Osland hjå Norske Dramatikeres Forbund
* Utgjevingar av Erna Osland i Oria.no
Arild Stubhaug

** Arild Stubhaug** () er ein norsk forfattar. Han har skrive biografiar om m.a. Sophus Lie og Niels Henrik Abel. Stubhaug har også utgitt diktsamlingar og prosabøker.

Stubhaug vaks opp på Fitjar. Han er cand.mag. frå Universitetet i Bergen med faga matematikk, litteraturvitskap og religionshistorie. Han debuterte som forfattar i 1970 med diktsamlinga Utkantane. I 1996 gav Stubhaug ut biografien *Et foranskutt lyn* om Niels Henrik Abel. Stubhaug vart tildelt Brageprisen for boka og ho er omsett til fleire språk som engelsk, tysk, fransk, japansk og kinesisk. Då han vart utnemnd til statsstipendiat frå 2005 vart det m.a. grunngjeve med at han hadde bidrege til å gi norsk matematikk og naturvitskap eit løft, nasjonalt og internasjonalt.

Han er gift med forfatteren Kari Bøge.

## Bibliografi
### Bøker
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Prisar og utmerkingar
*2010: Doblougprisen saman med Øyvind Rimbereid
*2008: Det Norske Akademis Pris til minne om Thorleif Dahl
*2005: Utnemnd til statsstipendiat
*2001: Norsk språkpris
*2000: Arthur Holmeslands pris for sakprosa
*1996: Brageprisen for verket sitt om Niels Henrik Abel

## Kjelder
* Allkunne.no

## Bakgrunnsstoff
* Arild Stubhaug  ved Aschehoug forlag (aschehoug.no)
* Om Arild Stubhaug i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Johan Galtung

**Johan Galtung** () var ein norsk samfunnsforskar og professor i fred og konfliktløysing.

Galtung var fødd i Oslo og utdanna seg i sosiologi og matematikk. Han peika seg etter kvart ut som ein pioner i freds- og konfliktforsking, mellom anna ved å grunnleggja fredsforskingsinstituttet PRIO i Oslo, det første av sitt slag i Europa. Han var ei tid direktør for det internasjonale TRANSCEND-nettverket for fred og utvikling og grunnla Transcend-metoden. Han arbeidde som meklar i over 40 konfliktar, til dømes i Sri Lanka, Afghanistan, Nord-Kaukasus og Ecuador.

I 1987 fekk Galtung den såkalla «alternative Nobelprisen».

Galtung gav ut sjølvbiografien *Johan uten land. På fredsveien gjennom verden*, som han i 2000 fekk Brageprisen for. Han har òg gjeve ut barneboka *En flyveappelsin forteller* i 2004.

I 2011 vart Galtung skulda for antisemittisme etter eit foredrag ved Universitetet i Oslo og eit innlegg i tidsskriftet *Fri Tanke* der han mellom anna tala om «jødemakt». 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Articles Database (old) ved TRANSCEND International
Elias Lönnrot

**Elias Lönnrot** () var ein finsk forskar innan folkedikting- og språk.

Elias Lönnrot vart fødd i Sammatti sokn sør i Finland. Han var son av skreddarmeister Fredrik Johan Lönnrot, som ein av sju barn.

Han lærde seg å lesa og skriva finsk allereie som femåring.
Det mest kjende verket hans er samanstillinga av det finska nasjonaleposet Kalevala.

## Bakgrunnsstoff
*https://web.archive.org/web/20060827003648/http://www.sls.fi/pdf/1-64Kallan1-02.pdf
Aschehoug og Gyldendals store norske ordbok

***Aschehoug og Gyldendals store norske ordbok*** eller ***Norsk ordbok; med 1000 illustrasjoner; riksmål og moderat bokmål*** er ei ordbok over riksmål og moderat bokmål. Ordboka vert redigert av Tor Guttu og utgjeven av Kunnskapsforlaget.

Fyrsteutgåva vart utgjeven i 1991 under tittelen *Aschehoug og Gyldendals store norske ordbok* med undertittelen *moderat bokmål og riksmål*, i same format som Store Norske Leksikon. I 1993 vart den utgjeven under tittelen *Norsk illustrert ordbok*. I 1998 fekk den tittelen *Norsk ordbok*, med *riksmål og moderat bokmål* og *med 1000 illustrasjoner* som undertitlar. I 2005 vart ordboka gjeven ut i nye utgåver både under tittelen *Norsk ordbok* og *Aschehoug og Gyldendals store norske ordbok*. 2005-utgåva av *Norsk ordbok* er på 1350 sider og har meir enn 81 000 oppslagsord.

Ordboka er ei vidareføring av *Riksmålsordboken* frå 1977, ei bok av dictionary-typen som var den fyrste i sitt slag i Noreg, og vart gjeve ut av Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur og Kunnskapsforlaget med Tor Guttu, Kåre Skadberg og Inge Wettergreen-Jensen som redaktørar.

Norsk ordbok er tilgjengeleg på Kunnskapsforlagets nettstad Ordnett.

## Bibliografi
**Riksmålsordboken*, Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur og Kunnskapsforlaget, 1977, redaktørar Tor Guttu, Kåre Skadberg, Inge Wettergreen-Jensen, 814 s., utgjeven i fleire opplag
**Aschehoug og Gyldendals store norske ordbok; moderat bokmål og riksmål*, Kunnskapsforlaget, 1991, redaktør Tor Guttu, 692 s.
**Norsk illustrert ordbok; moderat bokmål og riksmål*, Kunnskapsforlaget, 1993, redaktør Tor Guttu, 1009 s.
**Norsk ordbok; riksmål og moderat bokmål; med 1000 illustrasjoner*, Kunnskapsforlaget, 1998, redaktør Tor Guttu, 1009 s.
**Aschehoug og Gyldendals store norske ordbok; riksmål og moderat bokmål* (omslagstittel *Store norske ordbok*), Kunnskapsforlaget, 2005, redaktør Tor Guttu, 872 s.
**Norsk ordbok; med 1000 illustrasjoner;  riksmål og moderat bokmål*, Kunnskapsforlaget, 2005, redaktør Tor Guttu, 1350 s.

## Sjå òg
*Norsk ordbok (fleirtyding)
Lars Bystøl

**Lars Bystøl** () er ein norsk tidlegare skihoppar frå Myrkdalen på Voss.

## Karriere
Han vann sitt fyrste verdscuprenn 4. januar 2006 i Innsbruck under den tysk-austerrikske hoppveka. Ein månad seinare vart han olympiameister då han vann normalbakkerennet under vinter-OL i Torino. I same olympiaden vann bronsemedaljar i storbakkerennet og i laghoppinga, i den siste tevlinga saman med Bjørn Einar Romøren, Tommy Ingebrigtsen og Roar Ljøkelsøy. Bystøl er medlem av Idrottslaget Eldar.

### Besteplasseringar i verdsmeisterskap og olympiske leikar
*2005: Nr 4 i stor bakke, og bronsemedalje i laghopping i Oberstdorf
*2006: Gullmedalje i normalbakke, bronsemedalje i stor bakke og i laghopping under OL i Torino. Vinnar av verdscuprenn i Innsbruck.

### Besteplasseringar i internasjonale renn
*2002: Nr 24 i Zakopane (debut)
*2003: Nr 5 i Willingen
*2004: Nr 4 i Hakuba
*2005: Nr 3 i stor bakken på Lillehammer
*2006: Vinnar i Innsbruck, ein andre- og ein tredjeplass
*2006/07: Tre gongar nr 28
*2008: Nr 7 i Kuopio

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 2000: Nr 5 i storbakken i Meldal
*Ski-NM 2001: Nr 5 i normalbakken i Sprova
*Ski-NM 2002: Bronsemedalje i normalbakken i Høydalsmo
*Ski-NM 2003: Bronsemedalje i storbakken på Lillehammer
*Ski-NM 2004: Sølvmedalje i storbakken i Oslo
*Ski-NM 2005: Gullmedalje i normalbakken på Lillehammer
*Ski-NM 2006: Sølvmedalje i normalbakken i Heddal, bronsemedalje i storbakken i Oslo
*Ski-NM 2007: Nr 5 i storbakken på Lillehammer
*Ski-NM 2008: Nr 7 i normalbakken i Trondheim

Bystøl la opp i 2009.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
*Lars Bystøl i fis-ski.com
*Lars Bystøl i olympedia.org
Eli Sol Vallersnes

**Eli Sol Vallersnes** () er ein norsk forfattar og fysioterapeut. Ho er dotter til stortingsrepresentant Finn Martin Vallersnes og gift med Henrik Ormåsen.

Vallersnes debuterte i 2000 med romanen *Høstreise*, som ho fekk Aschehougs debutantstipend for.

## Utgjevingar
* *Høstreise*, roman (2000)
* *Kometpuls*, roman (2002)
* *To blå* &ndash; roman (2005)
* *Vi skal bare ut og reise* &ndash; roman (2008)

## Prisar og utmerkingar
* Aschehougs debutantstipend 2000
Egidius

Den heilage **Egidius** er ein katolsk helgen som levde sør i Frankrike på 700-talet. 

## Soge
Legenda fortel at han heldt til som einebuar i ein skog nær Nîmes med ei hind som einaste selskap. Under ei kongeleg jakt blei eremitten skada av ei pil som var meint for hjorten. Kongen, som skal ha vore visigotar, eller meir truleg frankar, fekk stor vørdnad for Egidius og lét byggja eit kloster for han. 

Etter at abbeden var død og gravlagd blei det rapportert at han stod for mange mirakel. 
Byen som voks opp rundt grava hans, St-Gilles-du-Gard, blei ein populær pilegrimsstad, og Egidius-kulten spreidde seg over store delar av Europa. 

I 1562 blei relikviane etter helgenen flytta i løynd til Toulouse for å redda dei frå opprørske hugenottar. Då kroppen forsvann gjekk òg pilegrimstalet ned, men det tok seg opp igjen då dei fleste delane av helgenen blei tilbakeførte til byen i 1862 og den opphavlege grava blei gjenoppdaga i 1865.

## Ettermæle
Egidius er kjent som Aegidius og Ægidius på latin, Aigidios på gresk, Gilles på fransk, og Giles, Ilgen, Gilgen og Till på engelsk. Minnedagen hans er 1. september, som finst på den norske primstaven som Kvernknarren.

I kunsten blir Egidius vist som ein enkel abbed med stav eller saman med ei hind. Attributten hans er ei pil. 

På grunn av jaktulukka er han vernehelgen for lamme og halte, men òg for jegerar og bogeskyttarar. Vidare er han helgen for skogsarbeidarar, gjetarar, hestehandlarar, smedar, ammande mødrer som manglar mjølk og skipbrotne. Han kan verna mot tørke, brann, uvêr, galskap, mørkredsle, kreft, epilepsi og ufruktbarheit hos menneske og dyr, og skal òg kunne hjelpa til å føra fram eit godt skriftemål. Den heilage Egidius er helgen for byane Edinburgh, Graz, Nürnberg, Klagenfurt, Osnabrück, Braunschweig og Toulouse, og for dei austerrikske regionane Kärnten og Steiermark.
Liste over indoeuropeiske språk

**Liste over indoeuropeiske språk**:

* Indoeuropeiske språk
** 1. **[[Indoiranske språk]]**
*** Indoariske språk
**** Sanskrit
**** Pali
**** Mitanni
**** Hindi
**** Marathi
**** Bengali
**** Romanés (sigøynarspråk)
**** Singalesisk
**** Oriya
**** Panjabi (punjabi)
**** Urdu
*** Iranske språk
**** Avestisk
**** Kurdisk
**** Ossetisk
**** Persisk (farsi)
**** Tadsjikisk
**** Pasjto
** 2. **[[Italiske språk]]**
*** Osko-umbrisk språk
*** Romanske språk
**** Latin
**** Katalansk
**** Fransk
**** Galisisk
**** Italiensk
**** Jødespansk 
**** Oksitansk (provençalsk)
**** Portugisisk
**** Retoromansk
**** Rumensk
**** Sardisk
**** Spansk (kastiljansk)
** 3. **[[Germanske språk]]**
*** Vest-germansk
**** Høgtysk
***** Tysk
****** Mellomhøgtysk (også middelhøgtysk)
******* Aust-mellomhøgtysk
******** Moderne tysk (*Hochdeutsch*)
******* Luxembourgeois
******* Vest-mellomhøgtysk
******** Pennsylvania-tysk (tala av amishar og andre grupper i Pennsylvania)
****** Oberdeutsch
******* Sveitsartysk, austerriksk, etc
******* Alemán coloneiro (tala i Venezuela)
******* Tirolsk
***** Jiddisch
**** Frisisk
**** Lågtysk
***** Lågfrankisk
****** Nederlandsk
******* Afrikaans
***** Lågsaksisk
****** Standard lågsaksisk
****** Plattysk (lågtysk/nedertysk)
**** Angelsaksiske språk
***** Engelsk (frå angelsaksisk (tysk), med seinare innverknad frå fransk)
***** Skotsk
*** Austgermansk (frå gotisk)
**** Krimgotisk (døydde ut på 1800-tallt)
**** Vandalisk (utdøydd)
**** Lombardisk (utdøydd)
**** Burgundisk (utdøydd)
*** Nordgermansk (frå urnordisk):
**** Vestnordisk
***** Norrønt
****** Islandsk
****** Færøysk
****** Norn (utdøydd)
****** Norsk (nynorsk)
****** Jamska (tala i Jämtland, Sverige)
***** Rotipa (rodi, rotvelsk) (sør- og vestlandsk taterspråk)
**** Austnordisk («skandinavisk»)
***** Dansk
****** Norsk (bokmål)
***** Svensk
***** Romani rakripa (vestsvensk, austnorsk og trøndsk taterspråk)
** 4. **[[Keltiske språk]]**
*** Goidelisk
**** Irsk-gælisk
**** Skotsk-gælisk
**** Manx
*** Brythoniske språk
**** Bretonsk
**** Kornisk
**** Walisisk
*** Kontinental (utdøydd)
** 5. **[[Baltiske språk]]**
*** Vestbaltiske språk
**** Gammalprøyssisk (utdøydd)
**** Jatwingisk-sudauer (utdøydd)
**** Litauo-prøyssisk (utdøydd)
*** Austbaltiske språk
**** Litauisk 
**** Samogitisk 
**** Latvisk 
**** Kurlandsk (utdøydd) 
**** Selisk (utdøydd)
**** Semgallisk (utdøydd)
**** Skalvisk (utdøydd)
** 6. **[[Slaviske språk]]**
*** Vestslaviske språk
**** Tsjekkisk
**** Slovakisk
**** Polsk
**** Pommersk
***** Kasjubisk
**** Sorbisk
*** Sørslaviske språk
**** Bulgarsk
**** Makedonsk
**** Bosnisk
**** Kroatisk
**** Serbisk
**** Slovensk
*** Aust-slaviske språk
**** Kviterussisk
**** Russisk
**** Ukrainsk
** Illyriske språk
*** Albansk
** Anatolisk (utdøydd)
*** Hettittisk (utdøydd)
*** Luvisk (utdøydd)
*** Lydisk (utdøydd)
** Tokarisk (utdøydd)
*** Tokarisk A
*** Tokarisk B
** Ikkje nærmare klassifisert:
*** Gresk
*** Armensk

## Bakgrunnsstoff
* Indoeuropeiske språk
Morten Berre

**Morten Berre** () er ein norsk fotballspelar. Han har spela ein kamp for det norske landslaget. Berre spelar helst spiss, men har òg vore nytta på venstrekanten.

## Bakgrunnsstoff
Bernt Hulsker

**Bernt Nikolai Hulsker** () er ein norsk fotballspelar. Hulsker er spiss.

Han har spelt for
#Tomrefjord 
#Viknagutta
#Vestnes/Varfjell
#Træff ?-1999
#Molde 1999-2004 
#Vålerenga 2004-2005
#AIK Solna 2006-
Pizza Grandiosa

**Pizza Grandiosa**, ofte berre kalla **Grandiosa** eller **Grandis**, er ein ferdigpizza som er tilgjengeleg i so å seie alle daglegvarebutikkar og bensinstasjonar. Han vert laga av det norske føretaket Stabburet.

Grandiosa er den ferdigpizzaen som blir eten mest i her i Noreg. Han vart lansert i 1980 og ein reknar med at over 20 millionar grandiosapizzaar vert selde årleg. Opphavleg fanst det berre éin type Grandiosa, men denne grandiosaen var både elska og utskjeld. Etter 21 år valde difor Stabburet ei dristig relansering av grandiosaen. Grandiosa Mild Taco var det nye namnet. Sidan Stabburet var klår over at å røre folkepizzaen kunne få dei som føretrekte Grandiosaen slik som han no alltid hadde vore til å reagere, var den gamle grandiosaen framleis tilgjengeleg i butikkane under namnet Grandiosa Classic. 

Etter mange år, lanserte produsenten i 2004 ein reklamekampanje som dei kalla Pizzavalet 04. Med Lars Jacob Krogh som såkalla valkommentator fekk forbrukarane i oppgåve å velje mellom to nye pizzakandidatar: Grandiosa Pepperoni og Grandiosa Kjøttdeig med Løk. Vinnaren av pizzavalet skulle inngå i varehyllene akkurat som dei to andre grandiosapizzaene. Det var Grandiosa Kjøttdeig med Løk som vart vinnaren av pizzavalet '04. Motkandidaten Grandiosa Pepperoni forsvann ei lita stund frå butikkhyllene, men vart likevel etter ei stund relansert. Stabburet hevda dei gav etter grunna press frå folket, når dei heldt på båe variantane.

Denne kampanjen hadde vore ein suksess for Grandiosaen og i 2005 relanserte Stabburet pizzavalkampanjen, denne gongen tett mot stortingsvalet som òg gjekk føre seg dette året. Denne gong var kandidatane Grandiosa Taco med slagordet «Krydder for folket» og Grandiosa Pølse med tomat som hadde «Fri for valflesk, men rik på tomat» som slagordet sitt. Same dag som resultatet av Stortingsvalet 2005 var klart, vart også Grandiosa Taco kåra som vinnaren av pizzavalet '05.

11. oktober 2006 vart det arrangert noregsmeisterskap i Grandiosa-eting. Denne vann studenten Claus Liland, som brukte 1 minutt og 37 sekund på å ete opp ein heil Pizza Grandiosa.

## Kjelder
Ardian Gashi

**Ardian Gashi** () er ein norsk fotballspelar. Gashi er fødd i Kosovo i dåverande Jugoslavia, og kom til Noreg som flyktning i 8-årsalderen. Han er no norsk statsborgar, og debuterte på det norske landslaget i 2004. Gashi spelar på midtbanen.

## Karriere som spelar
(*Sist oppdatert [[5. august]] [[2007]]*)

## Bakgrunnsstoff
*Spelarprofil på skbrann.org
Eilert Sundt

**Eilert Lund Sundt** () er rekna som den fyrste sosiologen i Noreg. Sundt var ein pioner innan samfunnsforsking. 

## Livssoge
Eilert Sundt blei fødd i Farsund som den trettande ungen til Karen Bing Sundt og skipper Lars Sundt. Familien var mangesyslarar, altså dreiv dei med mange ulike ting som til saman skaffa dei levebrødet. Det var under oppveksten i Farsund at Eilert såg mange av problema han kom til å vera oppteken av seinare - fattigdommen, overfolkinga og arbeidarane sine harde og usikre kår.

Skuleforholda i Farsund var dårlege, så Eilert underviste seg sjølv då han var rundt 12-14 år gammal. Elles blei han undervist av ein slektning, og gjekk på latinskulen i Stavanger, utan å finna det særleg inspirerande.

Han tok til å studera i Kristiania i 1835 og blei, etter eit avbrot som huslærar, utdanna som prest. Henrik Wergeland var ein god venn av han.

Frå 1845 arbeidde Eilert som lærar ved Christiania Tukthus ved sidan av studia, og der blei han kjend med ein del taterar, og fekk interesse for dei. Det var mellom anna denne folkegruppa han skulle undersøkja nærare seinare.

Frå 1848 til 1869 arbeidde han med statsstipend for å studera landstrykarar. Etter kvart utvikla prosjektet seg til forsking på den sosiale tilstanden i Noreg. Fram til 1875 gav han ut avhandlingar om mellom anna taterar, dødelegheita i Noreg, giftarmål i Noreg, sedelegheitsdebatten, sjølvmord, sjøulukker, fiskarar, gruvearbeidarar, edruelegheita i landet, byggjeskikk, båttypar, husflid og reinsemd. I tillegg skreiv han om gammalnorsk og dialektar.

Eilert blei ein banebrytar innan sosiologisk kartlegging av levemåten bonde- og arbeidarklassen.

Sundt var redaktør for *[[Folkevennen]]* frå 1857 til 1866. Frå 1869 og fram til han døydde var Sundt tilsett som sokneprest i Eidsvoll.

## Verk

* 1852	*Fante- eller Landstrygerfolket i Norge - Bidrag til Kundskab om de laveste Samfundsforholde*
* 1855	*Om dødeligheden i Norge - Bidrag til Kundskab om Folkets Kaar*  
* 1855	*Om giftermål i Norge - Bidrag til Kundskab om Folkets Kaar og Sæder*  
* 1857	*Om Sædeligheds-Tilstanden i Norge*
* 1864	*Fortsatte Bidrag angaaende Sædeligheds-Tilstanden i Norge*
* 1866	*Om Sædeligheds-Tilstanden i Norge. Tredie Beretning*
* 1858	*Om Røros og Omegn - Reise-Beretning*
* 1858	*Om Piperviken og Rusløkbakken - Undersøgelser om Arbeidsklasens Kaar og Sæder i Christiania.*
* 1859	*Om Ædrueligheds-tilstanden i Norge*
* 1859	*Harham - Et Exempel fra Fiskeri-Distrikterne*
* 1861-1864	*På havet*
* 1862	*Om Bygnings-skikken paa Landet i Norge*
* 1867-1868	*Om Husfliden i Norge - Til Arbeidets Ære og Arbeidsomhedens Pris*
* 1869	*Om Renligheds-stellet i Norge - Til Oplysning om Flid og Fremskridt i Landet*
* 1870	*Om Fattigforholdene i Christiania*
* 1873	*Om Huslivet i Norge - Fortsættelse af Bogen fra 1869 "Om Renlighedstellet i Norge". Og med særligt hensyn til de tre vestlandske Amter Romsdal samt Nordre og Søndre Bergenhus.*

## Bakgrunnsstoff
* Eilert Sundt sine samla verk . Gjort tilgjengeleg på nettstaden til Registreringssentral for historiske data
*NBL-artikkel om Sundt, skriven av Preben Munthe.
Storsteinnes

**Storsteinnes** (nordsamisk **) er ein tettstad og administrasjonssenteret i Balsfjord kommune i Troms
, og ligg lengst inn i Balsfjorden. Hovudnæringa er jordbruk. Tettstaden har  og er den største i kommunen, framfor Nordkjosbotn. 

Det største geitostysteriet i Noreg ligg på Storsteinnes. Elles er kommunen ein viktig arbeidsgjevar for innbyggjarane.
Nordkjosbotn

**Nordkjosbotn** (nordsamisk: **) har  og er den nest største tettstaden i Balsfjord kommune i Troms, etter Storsteinnes. Han er eit senter for utdanning og handel, og blir gjerne kalla største vegkrysset i Nord-Noreg fordi han er møtepunkt for E6 og E8. Senteret rundt dette vegkrysset blir på folkemunne kalla Vollan, og er mellom anna berømt for Vollan gjestestue, som har satsa på å servere tradisjonsrik nordnorsk mat. I Nordkjosbotn ligg òg ein vidaregåande skole med både studieførebuandefag og yrkesutdanning. Skulen har rundt 200 elevar frå Balsfjord og kommunane kring.

## Bakgrunnsstoff
Jensen

**Jensen** er eit etternamn sett saman av Jens og -sen. Namnet er særs vanleg i Danmark, men òg i Noreg, der nær 25.000 heitte det til etternamn i 2005.

Jensen kan òg vera: 
*Bilmerket Jensen
* Asteroiden 5900 Jensen
* Jensen Car Audio, ein produsent av bilstereoutstyr

Personar som heiter Jensen til etternamn:
* Siv Jensen, norsk politikar
* Axel Jensen, norsk forfattar
* Tiny Tove Jensen, berømt dansk pornoskodespelarinne
* Arthur Jensen, amerikansk psykolog
* Georg Jensen, dansk sølvsmed
* Johan Jensen, dansk matematiker
* Johannes Hans Daniel Jensen, tysk nobelprisvinnar i fysikk
* Johannes Vilhelm Jensen, dansk forfattar og nobelprisvinnar i litteratur
* Thit Jensen, dansk forfattar