open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fränkische Saale

**Fränkische Saale** er ei elv i Bayern i Tyskland, og ei av sideelvane til Main frå høgre med ei lengd på 136 km. Ho må ikkje forveklsast med Saale i Sachsen, som er ei sideelv til Elbe.

Fränkische Saale renn gjennom Bad Königshofen, Bad Neustadt, Bad Kissingen, Hammelburg og munnar ut i Main i Gemünden am Main. Ho har sitt utspring i fjella Rhön i *[[landkreis]]* Rhön-Grabfeld. To stader vert hevda som kjelda til Saale. Den første er Alsleben (*Fränkische Saale Quelle*) og den andre er mellom Sternberg og Obereßfeld (* Saale Quelle*). Kjelda aust for Alsleben er ei stor kjelde, medan ei tredje mogeleg kjelder er Brennhausen.

## Kjelde
Elz ved Neckar

**Elz** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Neckar frå høgre med ei lengd på 34 km. Ho har sitt utspring i Odenwald, og renn gjennom byane Mudau, Limbacg og Mosbach før ho munnar ut i Neckar i Neckarelz, som høyrer til Mosbach. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Elz (Neckar)|Elz (Neckar)]]» frå ,  den 13. september 2017.*
Jagst

**Jagst** er ei elv nord i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Neckar frå høgre med ei lengd på 203&nbsp;km. Ho harutspring i Ellwangen, nær grensa til Bayern. Ho snor seg gjennom byane Ellwangen, Crailsheim og Langenburg. Nær Bad Wimpfen munnar Jagst ut i Neckar, eit par kilometer frå munningen til elva Kocher, som renn meir eller mindre parallelt til Jagst.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jagst|Jagst]]» frå ,  den 10. juni 2007.*
É-huset

**É-huset** er eit museum som dokumenterer verksemda med å halda ærfugl og sanka dun og egg frå han. Museet ligg på Nes ved Kirkøy, nord i Vega kommune, i ei gamal handelsbrygge ved fiskerihamna. Museet blei skapt av Inga Næss og er del av stiftinga Helgeland Museum.

## Bakgrunnsstoff
* Om Ærfuglmuseet - É-huset
Rednitz

**Rednitz** er ei elv i Bayern i Tyskland, og ei av kjeldeelvane til Regnitz med ei lengd på 48 km. Ho har sitt utspring der elvane Fränkische Rezat og Schwäbische Rezat renn i hop i Georgensgmünd (Roth). Rednitz renn nordover gjennom Roth bei Nürnberg, Schwabach og dei sørlege delane av Nürnberg. Rednitz møter Pegnitz i Fürth og dannar i saman elva Regnitz. 

## Kjelde
Neckar

**Neckar** er ei elv i Hessen og Baden-Württemberg i Tyskland. Ho er ei av dei store sideelvane til Rhinen, som ho møter i Mannheim frå høgre, og har ei lengd på 367 km. Ho har sitt utspring i Schwarzwald nær Villingen-Schwenningen i det verna området *Schwenninger Moos* 706 meter over havet. Frå her renn ho gjennom Tübingen, Nürtingen, Esslingen, Stuttgart og Heilbronn.

Langs elvedalen i Odenwald ligg det mange slott, som Burg Hornberg og Burg Guttenberg, men òg det nedlagde atomkraftverket Obrigheim, som ein skal rive ned før 2023. Etter å ha passert Heidelberg har Neckar ei vassføring på 145 m³/s i snitt, som gjer elva til den fjerde største sideelva til Rhinen, og den tiande største i Tyskland.

Namnet *Neckar* kom via *Nicarus* og *Neccarus* frå det keltiske ordet *Nikros*, som tyder «vill elv» eller «ein vill kar». Sidan om lag 1100 vart det transportert tømmer frå Schwarzwald på elva, t.d. til Nederland og skipsverfta der. På 1800-talet vart dei tradisjonelle hestedrivne taubåtane erstatta av dampskip som nytta ei 155 km lang kjede til å dra seg oppover elva. Jernbanen gjorde det mogeleg å transportere tømmer til hamna i Heilbronn, og tømmerfløting vart derfor berre drive med i dei nedre delane av Neckar etter 1899. På grunn av 11 sluser kunne skip på opp til 1&nbsp;500 tonn gå opp til Heilbronn i 1935. I 1968 vart dei siste 27 slusene ved Deizisau ferdigstilt, slik at Neckar vart framkommeleg for lasteskip 200 km oppover elva frå Mannheim til elvehamna i Plochingen, der elva Fils munnar ut.

Det er populært å sykle langs elva, særleg i sommarmånadane. Dei bratte dalsidene vert nytta til dyrking av vindruer, hovudsakleg til å lage Trollinger.

## Byar langs Neckar

Frå kjelda til munningen i Rhinen:

* Villingen-Schwenningen
* Rottweil
* Oberndorf am Neckar
* Sulz am Neckar
* Horb am Neckar
* Rottenburg am Neckar
* Tübingen
* Nürtingen
* Plochingen
* Esslingen (am Neckar)
* Stuttgart
* Ludwigsburg
* Freiberg am Neckar
* Benningen am Neckar
* Marbach am Neckar
* Besigheim
* Lauffen am Neckar
* Heilbronn
* Neckarsulm
* Bad Wimpfen
* Mosbach
* Eberbach
* Heidelberg
* Mannheim

## Største sideelvar

* Eschach (frå venstre ved Rottweil-Bühlingen)
* Ammer (frå venstre ved Tübingen-Lustnau)
* Echaz (frå høgre ved Kirchentellinsfurt)
* Lauter (frå høgre ved Wendlingen)
* Fils (frå høgre ved Plochingen)
* Nesenbach (frå venstre ved Stuttgart-Ost)
* Rems (frå høgre ved Remseck)
* Murr (frå høgre ved Marbach)
* Enz (frå venstre ved Besigheim)
* Zaber (frå venstre ved Lauffen)
* Sulm (frå høgre ved Neckarsulm)
* Kocher (frå høgre ved Bad Friedrichshall)
* Jagst (frå høgre ved Bad Wimpfen)
* Elz (frå høgre ved Mosbach-Neckarelz)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Neckar|Neckar]]» frå ,  den 10. juni 2007.*
Ingunn

**Ingunn** (og skrive **Ingun**, sjeldan *Inngunn* eller *Ingund*) er kvinnenamn som kjem frå det norrøne namnet *[[Ingunnr]]*, samansett av gudenamnet *[[Ing]]* og *-unn* («elska»). Ingunn har namnedag 10. juni i Noreg.

## Bruken av namnet i Noreg
* I 1801 var ingen kvinner manntalsførte med namnet i formene som er gjevne att ovanfor.
* I 1900 hadde om lag 20 namnet Ingunn/Ingun/Ingund.
* Per 1.1.2007 var det i overkant av 6700 som hadde dette namnet - om lag 90 % skreiv det *Ingunn*.

## Kjente namneberarar
* Ingunn Golmen, lokalpolitikar frå Senterpartiet
* Ingunn Yssen, norsk feminist
* Ingunn Aamodt, norsk forfattar

## Kjelder

* Folketeljingar i Digitalarkivet
* Olav Veka 1991: *Namneboka*, Det Norske Samlaget
MOS Technology 6510

**MOS Technology 6510** er ein mikroprosessor frå MOS Technology. Den er veldig lik 6502 som var gjenombrotet til MOS Tecnology. 6510 vart nytta i heimedatamaskina Commodore 64 og i den bærbare varianten SX 64. Ein variant var 6510T som vart nytta som disk controller i diskettstasjonen Commodore 1551 til Commodore Plus/4.
Dykking

**Dykking** vil seie at ein levande organisme som normalt pustar luft, senkar seg ned i vatn ei avgrensa tid som ikkje er lengre enn at organismen kjem seg opp att frå vatnet uskada. Mange landdyr (til dømes bever, oter), sjødyr (sel, kval) og fuglar (sjøfuglar) dykkar for å skaffa seg mat eller skjula seg for fiendar, medan menneske dykkar for å gjere arbeid under vatn, eller i somme høve òg for å skaffe seg mat, eller for  moro skuld. Me skil ofte mellom yrkesdykking, som går ut på å gjere profesjonelt arbeid under vatn, og sportsdykking, som er ein hobby. Medan dyr og sjøfugl er skapt for å dykke, er menneske i stor mon avhenging av særskild utstyr for å kunne halde seg under vatn i lengre tid.

Ein kan utføra fridykk utan hjelpemiddel, bruka ein enkel snorkel for å pusta, eller ta med seg ein pustegass under vatnet i apparatdykking. Ein kan også dykka inni ei dykkarklokke eller eit fartøy, ein undervassbåt. 

## Sports- og yrkesdykking

### Teori
* Dykkefysikk
* Dykkefysiologi
* Dykkeskade
* Dykketabellar

### Utstyr som blir brukt

* dykkarflaske med manometer
* maske
* symjeføter
* snorkel
* dykkardrakt
* ventilar
* oppdriftskontroll
* lykt
* pustegass
* dykkecomputer
* rebreather

### Aktivitar under vann

### Fridykking
* Undervassrugby
* Undervassjakt
* Undervasshockey

### Apparatdykking
* Vrakdykking
* Isdykking
* Holedykking
* Tekniskdykking
* Unndervassfotografering
* Undervassorientering

## Bakgrunnsstoff
* Norges Dykkeforbund
* PADI hovedside
Fritidsdykking

**Fritidsdykking** eller **sportsdykking** er det me kallar dykking gjort av menneske på fritida, til forskjell frå yrkesdykking. Ein kan dykka for å oppleva ein slags vektlaus tilstand og få sjå livet i havet, kanskje også skipsvrak, på nært hald. Ein kan dykka i alle typar hav, men fritidsdykking gjer ein helst i område med god sikt, ofte i tropiske område nær korallrev.

Jacques-Yves Cousteau blir ofte omtala som faren til dagens fritidsdykking. 


fil:Blue Hole Sinai-Free Diving.jpg|Fridykking med symjeføter som hjelpemiddel. 
fil:Junko-Kitahama Apnea-Monofin cropped.jpg|Dykking med ein dobbel symjefot (monofin) 
fil:Buzo.jpg|Apparatdykking i Mexico. 
fil:Alyosha is certified.jpg|Dykking blant fargerike fiskar i Mexico.
Moon Geun Young

**Moon Geun young** () er ein koreansk filmskodespelar.

## Filmografi
* 1999 길 위에서 (On the Way) 
* 2002 연애소설 (Lovers' Concerto) (som Ji-hwan's sister) 
* 2003 장화·홍련 (A Tale of Two Sisters) (som Bae Su-yeon) 
* 2004 어린 신부 (My Little Bride) (som Suh Boeun) 
* 2005 댄서의 순정 (Innocent Steps) (som Jang Chae-ryn) 
* 2006 사랑따윈 필요 없어 (Love Me Not) (som Ryu Min) 

## Bakgrunnsstoff

* Super Moon Geun Young Fansite (Engelsk)
Kocher

**Kocher** er ei elv nordaust i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Neckar frå høgre med ei lengd på 182 km. Namnet «Kocher» har sitt opphav i det keltiske namnet «cochan» og tyder sannsynlegvis «buktande elv». Kocher har sitt utspring ved den austlege foten til Schwabisk Alb frå to karst kjelder kalla Schwarzer (svarte) Kocher og Weißer (kvite) Kocher. Schwarzer Kocher har eit tilsigsområde på om lag 1&nbsp;800 km², som stort sett er dekt av skog. Ved kjelda har ho ei vassføring på mellom 50 l/s og 4&nbsp;000 l/s, med eit snitt på 680 l/s. Weißer Kocher har ei middelvassføring på 400 l/s.

## Geografi

Schwarzer Kocher har sitt utspring i Oberkochen. Den andre kjelda, Weißer Kocher, har sitt utspring vest for Unterkochen frå mange småkjelder. Namnet Weißer Kocher kjem frå det kvite skummet som vatnet dannar når det renn raskt over steinane. I motsetnad renn Schwarzer Kocher forholdsvis sakte og får vatnet til å sjå mørkare ut. Begge kjeldeelvane renn i hop i Unterkochen og renn nordover gjennom byane Aalen og Wasseralfingen fram til Hüttlingen, der Kocher snur vestover mot Abtsgmünd. Her renn Lein ut i Kocher. Kocher snor seg så vidare nordvestover til Unterrot, der ho mottar Rot og held fram til byane Gaildorf og Schwäbisch Hall. Nær Geislingen munnar Bühler ut i Kocher. I ein stor sving snur Kocher vestover igjen og over sletta i Hohenlohe og renn så gjennom Künzelsau. Ho held fram til Neuenstadt am Kocher der ho mottar Brettach. Nær Bad Friedrichshall munnar Kocher ut i Neckar, eit par kilometer oppfor munningen til elva Jagst, som meir eller mindre renn parallelt nordaust for Kocher. 

## Vasskvalitet og forureining
Det ligg fleire industristader i den øvre Kocherdalen og dårleg kloakkhandsamingsanlegg har ført til kraftig forureining av Kocher. I 1984 var Kocher den mest forureina elva rundt Stuttgart, men etter berre seks år med mottiltak var vasskvaliteten mykje betre og i dag vert Kocher rekna som berre ei moderat forureina elv. Det meste av brunfargen i Kocher kjem frå gjørme i vatnet, og tyder ikkje nødvendigvis på dårleg vasskvalitet. 

## Kjelder
* Lott, Berhard H. *Der Kocher von der Quelle bis zur Mündung* (German). Swiridoff Verlag, Künzelsau, 2002. ISBN 3-934350-80-1

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kocher|Kocher]]» frå ,  den 11. juni 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Der Kocher – Lebensader des Ostalbkreises (tysk)
Spesidalar

::*Sjå òg [[Riksdalar]] species*
**Spesidalar** eller **speciedaler**, ein dansk-norsk mynt med sølvvekt på 25-26 gram, utmynta etter mønster av joachimstalaren.   Spesidalar, forkorta  **spd.** , var hovudmynt i Noreg frå 1816 til 1875, med sølvvekt 25,282 gram fint sølv. 

Ein spesidalar vart inndelt i 5 ort à 24 skilling, dvs 120 skilling. Spesidalarseddelen skulle kunne løysast inn i  sølv.  Sølvfondet vart etablert gjennom den såkalla sølvskatten. Ved lov av 13. august 1818 vart innløysingsplikta suspendert, og spesidalaren fall i verdi. Speciedalaren vart på nytt knytt til sølv til pari kurs i april 1842.

I 1875 vart spesidalaren avløyst av kronemynt, slik at det gjekk 4 kroner på ein daler. 

Speciedalar vert og bruka som nemning for ein riksdalar species, som var hovudmynt frå 1544 til 1813. Sølvverdien var lik i utmynta speciedalar og riksdalar species.

## Bakgrunnsstoff

*Noregs Bank: Sølvspecien
*UIO - Speciedaler
*Historia til Noregs Bank
Enz

**Enz** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Neckar frå venstre med ei lengd på 112 km. 

Ho har to kjeldeelvar, **Litle Enz** og **Store Enz**, som har sitt utspring nord i Schwarzwald, sistnemnde ved Enzklösterle. I Calmbach renn dei to elvane saman og dannar Enz. Elva renn så gjennom Neuenbürg og Pforzheim, der ho renn ut av Scwarzwald. Ho renn så gjennom byane Vaihingen og Bietigheim-Bissingen. Dei nedre delane av elva renn gjennom eit vindistrikt. Enz munnar ut i Neckar i Besigheim. 

I tidlegare tider var Enz ei viktig elv for tømmerfløting.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Enz|Enz]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Murr

**Murr** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Neckar frå høgre med ei lengd på 50 km. Ho har sitt utspring om lag 4 km sør for Murrhardt og renn nordaustover før ho snur vestover mot Murrhardt. Etter 7 km til når ho Sulzbach an der Murr. Her er elva på sitt nordlegaste og møter Lauter frå nord, som kjem frå Spiegelberg. Murr held fram sørvestover og passerer Oppenweiler og Backnang, der den smale dalen hennar vert breiare. Andre byar elva renn gjennom frå her er Burgstall an der Murr, Kirchberg an der Murr, Steinheim an der Murr og Murr, som ligg i *[[landkreis]]* Ludwigsburg.

Nord for Marbach am Neckar munnar Murr ut i Neckar etter ei lengd på om lag 50 km.

Murr går sør for Löwensteiner Berge, og ein stor del av elva renn gjennom skogen Schwäbisch-Fränkischer Wald, som er ein naturpark.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Murr|Murr]]» frå ,  den 11. juni 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* http://www.naturpark-schwaebisch-fraenkischer-wald.de/
* http://www.naturpark-sfw.de/
Fils

**Fils** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Neckar frå høgre med ei lengd på 63 km. Ho har sitt utspring i Schwabisk Alb nær Wiesensteig. Elva renn gjennom Geislingen og Göppingen før ho munnar ut i Neckar i Plochingen, aust for Stuttgart. På grunn av vatnet Neckar får frå Fils er ho framkommeleg frå dette punktet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fils River|Fils River]]» frå ,  den 11. juni 2007.*  


## Bakgrunnsstoff
Anders Buen

**Anders Johnsen Buen** () var ein norsk politikar frå Gransherad i Telemark. Han var typograf og sidan journalist, og vart redaktør av Social-Demokraten, hovudorganet til Arbeidarpartiet, frå 1900 til 1903. Etterpå vart han redaktør av arbeidaravisa Ny Tid i Trondheim.

Buen var stortingsmann frå 1906 til 1921. Han var parlamentarisk leiar for Arbeidarpartigruppa frå 1915 til partiet vart kløyvd i 1921. Då vart han leiar for stortingsgruppa til Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti, som vart skipa det året. Han redigerte også avisa *Trøndelag Socialdemokrat* i dei åra NSA eksisterte, frå 1921 til 1927. Denne avisa gjekk då opp i Arbeideravisa.

Buen var i desse åra ein sterk motstandar av den radikale fløya i Arbeidarpartiet som var leidd av Martin Tranmæl. Buen var ein klart reformistisk sosialist. Han støtta Gunnar Knudsen si Venstre-regjering mot Høgre, mellom anna under striden om rettskrivingsreforma av 1917.

## Kjelder
*
Queich

**Queich** er ei elv i Rheinland-Pfalz i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå venstre med ei lengd på 52 km. Ho har sitt utspring i Wasgau i dei sørlege delane av Pfälzer Wald ved Hauenstein og munnar ut i Rhinen ved Germersheim. I lag med elvane Speyerbach, Lauter og Schwarzbach dannar ho nedslagsfeltet i Pfälzer Wald. Elva renn gjennom byane Landau, Germersheim og Annweiler.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Queich|Queich]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Lauter ved Rhinen

**Lauter** (vert kalla Wieslauter i den øvre leia) er ei elv i Rheinland-Pfalz i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå venstre med ei lengd på 55 km. Ho har sitt utspring i Pfälzer Wald på vestsida av det 611 meter høge fjellet Weißenberg. I lag med elvane Speyerbach, Queich og Schwarzbach dannar ho nedslagsfeltet i Pfälzer Wald. 

I dei øvre områda av elva vert ho kalla *Wieslauter* for å skilje ho frå den andre elva som heiter Lauter i Pfalz. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Lauter (Rhein)|Lauter (Rhein)]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Pfinz

**Pfinz** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 60 km. 

Ho har sitt utspring nord i Schwarzwald nær Pfinzweiler i Straubenhardt. Nær Durlach renn ho ut på den øvre elvesletta til Rhinen og held fram i fleire greiner og kanalar. Ho renn hovudsakleg nordvestover gjennom fleire byar og landsbyar nord for Karlsruhe, som Staffort. Pfinz munnar ut i Rhinen nær Dettenheim-Rußheim. Pfinz vert kryssa av to kanalar, ein nær Hagsfeld i Karlsruhe og ein ved Dettenheim-Rußheim.

Pfinz har gjeve namn til byen Pfinztal. Byen vart danna då fire tidlegare sjølvstendige landsbyar nær Pfinz vart slått saman på 1970-talet. 

Området rundt elva vert tradisjonelt kalla Pfinzgau.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Pfinz|Pfinz]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Kaukasushjort

**Kaukasusmaral** eller **maralhjort** (*Cervus elaphus maral*) er den austlegaste underarten av hjort og lever i områda mellom Svartehavet og Kaspihavet i område som Krimhalvøya, Litleasia, Kaukasusfjella og nordvestre Iran. Ordet *[[maral]]* tyder 'hjort[eku]' på fleire sentralasiatiske språk, og blir også brukt om nokre typar wapiti (*[[Cervus canadensis]]*).

## Skildring

Hjortane har kraftig kroppsbygnad og mørk gråleg vinterpels og raudleten sommarpels. 
Dei har ein lysegul flekk på baken og mørkebrune eller svarte lår, skuldrer og underside. Bukkar brøler som europeiske hjortar, men har store, femtakka gevir av same storleik som det til austasiatisk/nordamerikansk wapiti. Maralane liknar òg på wapiti gjennom den store flekken på baken.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:East European red deer|East European red deer]]» frå ,  den 11. juni 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Acher

**Acher** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 40 km. Ho har sitt utspring i Schwarzwald nær toppen av Schliffkopf i ei høgd på over 1&nbsp;000 meter over havet, over Ottenhöfen. Elva renn mot Rhinen mellom elvane Rench i sør og Oos i nord, gjennom Acherdalen før ho renn ut på den øvre Rhinsletta nær Achern. Ho munnar ut i Rhinen nær Lichtenau.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Acher|Acher]]» frå ,  den 11. juni 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Meir informasjon (på tysk) med bilete
Maral

**Maral** og **Merâl** er sentralasiatiske kvinnenamn som tyder 'hjort[eku]'. Namnet er særleg brukt i Armenia, Turkmenistan og Tyrkia.

Ordet viser til hjortar i mellom anna mongolsk, farsi og tyrkisk. Det har gjeve opphav til vestlege namn for fleire hjortetypar, som kaukasushjort og austasiatisk wapiti — begge kjende under namn som *maral* eller *maralhjort*.

## Kjelder
* *[[Oxford English Dictionary]]*
Rench

**Rench** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 59 km. Ho har sitt utspring nær fjellet Kniebis, ikkje langt frå Bad Griesbach, i Schwarzwald. Ho munnar ut i Rhinen nær Rheinau/Lichtenau.

Rench renn gjennom Renchdalen og byane Bad Peterstal, Oppenau, Lautenbach, Oberkirch og Renchen. I Oppenau munnar Lierbach ut i Rench.

Området rundt dei øvre delane av Rench er eit populær turområde.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Rench|Rench]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Kinzig

**Kinzig** er namnet på to elvar sør i Tyskland: 
* Kinzig ved Main, ei sideelv til Main. 
* Kinzig ved Rhinen, ei sideelv til Rhinen
Hinterrhein

**Hinterrhein** (*Bakre Rhinen*) er ei av to kjeldeelvar til Rhinen i kantonen Graubünden i Sveits, som renn frå landsbyen Hinterrhein nær San Bernardino-passet gjennom Rheinwalddalen til kløfta Roflaschlucht. I denne kløfta mottar ho den like store Averser Rhinen, som kjem frå Aversdalen i Italia. Etter Roflaschlucht vidar dalen seg ut og vert kalla Schams.  Hinterrhein når så Andeer, før ho passerer ei ny kløft, Viamala like før Thusis. Ei anna sideelv, med noko større vassføring, munnar ut i Hinterrhein som Albula, og kjem frå  Albulapasset via eit dalsystem som ofte berre vert kalla *Davos*.  Etter å ha runne til Rothenbrunnen gjennom dalen *[[Domleschg]]* renn elva over flodsletta *Isla Bella* nær Rhäzüns, før ho renn saman med Vorderrhein ved Reichenau.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hinterrhein (river)|Hinterrhein (river)]]» frå ,  den 7. mars 2012.*
Murg

:*For elva i Sør-Schwarzwald, sjå [[Murg i Sør-Schwarzwald]]*

**Murg** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 96 km. Ho har sitt utspring i Obertal i Schwarzwald, ein del av Baiersbronn, der elvane Rechtmurg (Høgre Murg) og Rotmurg (Raude Murg), begge med utspring i Schliffkopf i byen Baiersbronn, renn i hop. Elva renn gjennom Baiersbronn, Forbach, Gernsbach og Gaggenau før ho munnar ut i Rhinen ved Rastatt. Munningen vart flytta 1,5 km vestover etter at ho vart retta opp av ingeniøren Johann Gottfried Tulla. 

I tidlegare tider var Murg ei viktig elv for tømmerfløting. Tømmeret vart transportert til Steinmauern, der det vart tørka og sett i saman til større flåtar. Frå Steinmauern vart tømmeret fløta vidare til Mannheim og frå her til Nederland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Murg|Murg]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Elz

**Elz** er eit namn på fleire geografiske stader i Tyskland

* Elz ved Rhinen, er ei elv i Schwarzwald som munnar ut i Rhinen. 
* Elz ved Neckar, er ei elv i Odenwald som munnar ut i Neckar.
* Elzbach, vert òg kalla *Elz*, med opphav i Eifel som munnar ut i Mosel
* Elz i Hessen, ein kommune i Hessen ved elva Lahn.
Elz ved Rhinen

**Elz** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 90 km. Ho har sitt utspring i Schwarzwald, nær kjelda til elva Breg. Elz renn gjennom Elzach, Waldkirch og Emmendingen før ho munnar ut i Rhinen nær Lahr. 

## Sideelvar
* Dreisam
* Glotter
* Gutach

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Elz (Rhine)|Elz (Rhine)]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Kander i Tyskland

**Kander** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 22 km. Kander har sitt utspring ved Hochblauen sør i Schwarzwald. Dei første 10 kilometrane av Kandern fell ho 650 meter. Munningen ut i Rhinen nær Weil am Rhein ligg 750 meter lågare enn kjelda. 

Namnet Kander kjem frå det keltiske ordet *kandera* som tyder *den klåre flytande*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Kander (Schwarzwald)|Kander (Schwarzwald)]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Kinzig ved Rhinen

**Kinzig** er ei elv i Baden-Württemberg sørvest i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 95 km. Kinzigdalen og dei tilhøyrande sidedalane utgjer det største dalsystemet i Schwarzwald, som elva renn gjennom. Avhengig av kva definisjon ein nyttar er Kinzig anten grensa mellom den nordlege og sentrale delen av Schwarzwald, eller ein del av dei sentrale områda. 

Under den siste istida danna Kinzig og Murg eit felles elvesystem. 

## Geografi
Kinzig har sitt utspring nær Loßburg i *[[landkreis]]* Freudenstadt. Først renn ho sørover, men snur gradvis vestover. Ho renn ut av Freudenstadt etter Alpirsbach, og er så vidt innom *landkreis* Rottweil og held så fram gjennom Ortenau. Kinzig renn ut av Schwarzwald nær Offenburg og munnar ut i Rhinen nær Kehl. Den øvre delen av Kinzig er ei fjellelv, som stundom har skapt alvorlege flaumar. 

## Sideelvar
Dei følgjande elvane munnar ut i Kinzig: 

## Byar langs Kinzig
Frå kjelda til munningen:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Kinzig (Schwarzwald)|Kinzig (Schwarzwald)]]» frå ,  den 11. juni 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Turisme i Kinzigdalen
* Informasjon og bilete
Gabrielle Drake

**Gabrielle Drake** () er ein britisk skodespelar som vart fødd i Lahore i Britisk India (no Pakistan) og budde i fleire land i fjerne austen (inkludert Burma der broren hennar, musikaren Nick Drake, vart fødd).

Sjølv om Drake er klassisk skulert skodespelar som har spelt mykje Shakespare er ho kanskje mest kjend for rolla som Lt. Gay Ellis i science fiction tv-serien *UFO*. I serien jobba Lt. Gay Ellis på månebasen, som var jordas første forsvarsverk mot invaderande UFO-ar. Kostyma Drake og medskodespelarinnene hennar brukte inkluderte gråe catsuits og lilla parykkar (grunnen til dette vart aldri forklart i serien). Sjølv om ho er blant dei best hugsa skodespelarinnene frå serien var ho berre med i omtrent halvparten av dei 26 episodane som blei produsert. Ho forlét serien midtvegs for å prøve lukka andre stader. Av filmane ho har medverka i er desse av dei meir kjende; *There's a Girl in My Soup* mot Peter Sellers, *Au Pair Girls* og ei fjernsynsfilmatisering av *The Importance of Being Earnest*.

Ho har også vore med i fleire britiske tv-seriar, mellom andre *[[Coronation Street]]*, *The Brothers*, *The Avengers*, *The Kelly Monteith Show* og *Crossroads*. Etter fjernsynskarrieren har Drake spelt meir teater og har opptredd på fjernsyn av og til.
Wiese

**Wiese** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland og Basel-Stadt i Sveits, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 55 km. Ho har sitt utspring i Schwarzwald ved Feldberg. Wiese renn gjennom Todtnau, Schönau im Schwarzwald, Schopfheim og Lörrach. Etter å ha kryssa grensa til Sveits renn Wiesne gjennom delar av Basel og munnar ut i Rhinen ovanfor den franske byen Saint-Louis. 

## Kjelder
Rehbach i Pfalz

**Rehbach** er ei elv i Rheinland-Pfalz i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå venstre med ei lengd på 25 km. Elva har ikkje eit eige utspring og vert danna i byen Neustadt an der Weinstraße der ho får 1/3 av vatnet frå Speyerbach. Elva renn nordaustover gjennom Haßloch, Böhl-Iggelheim, Schifferstadt, Limburgerhof og Neuhofen, før ho mellom Altrip og Ludwigshafen munnar ut i Rhinen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Rehbach (Pfalz)|Rehbach (Pfalz)]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Eckbach

**Eckbach** er ei elv i Rheinland-Pfalz i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå venstre med ei lengd på 43 km. Ho har sitt utspring i nord i Pfälzer Wald ved Carlsberg-Hertlingshausen og munnar ut i Rhinen ved Bobenheim-Roxheim. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Eckbach (Pfalz)|Eckbach (Pfalz)]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Brohlbach

**Brohlbach** i Brohltal er ei lita elv på 20 km med utspring i Eifel. Ho er ei av sideelvane til Rhinen frå venstre. Ho har sitt utspring i kommunen Hannebach og renn gjennom Brohldale, der riksvegen Bundesstraße 412 (Brohltalstraße) òg går. Elva munnar ut i Rhinen ved Brohl-Lützing.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Brohlbach (Rhein)|Brohlbach (Rhein)]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Ill i Austerrike

:*Sjå òg elva [[Ill i Frankrike]]*

**Ill** (ILL) er ei elv vest i Vorarlberg i Austerrike, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 72 km. Ho har sitt utspring på nordsida av fjellet Silvretta og renn nordvestover gjennom Vorarlberg. Ill passerer gjennom dalane Montafon og Walgau og byen Feldkirch. Ho munnar ut i Rhinen eit par kilometer nordvest for Feldkirch («Illspitz») ved grensa til Sveits. Det er bygd fleire demningar i Ill i samband med vasskraftproduksjon.

## Kjelder
Dornbirner Ache

**Dornbirner Ach** er ei elv i Vorarlberg i Austerrike, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 30 km. Ho har sitt utspring nær alpelandsbyen Ebnit. Ho renn gjennom det kjende gjelet Rappenlochschlucht og rett til Dornbirn, før ho snor seg ut på ei brei slette kalla Lauterach Ried. Til slutt munnar ho ut i Bodensjøen parallelt og ganske nær munningen til Rhinen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Dornbirner Ache|Dornbirner Ache]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Bregenzer Ache

**Bregenzer Ache** er ei elv i Vorarlberg i Austerrike, og ei av sideelvane til Rhinen via Bodensjøen med ei lengd på 80 km. Ho har sitt i Lechquellengebirge og er den største elva i Bregenzerwald. Elva renn gjennom Bregenz og munnar ut i Bodensjøen like aust for Rhinen og Dornbirner Ache.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bregenzer Ache|Bregenzer Ache]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Argen

**Argen** er ei elv i Baden-Württemberg og Bayern i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen via Bodensjøen med ei lengd på 78 km. Ho har sitt utspring der elvane Untere Argen (Nedre Argen) og Obere Argen (Øvre Argen) renn i hop. Untere Argen har kjelde aust for Missen-Wilhams og Obere Argen nordvest for Oberstaufen, begge i Allgäu. Ho renn igjennom byane Wangen og Isny, før ho munnar ut i Bodensjøen ved Langenargen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Argen|Argen]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Schussen

**Schussen** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen via Bodensjøen med ei lengd på 62 km. Ho har sitt utspring nord for Bad Schussenried og renn hovudsakleg sørover og gjennom byane Bad Schussenried, Aulendorf, Ravensburg og Weingarten. Elva munnar ut i Bodensjøen ved Eriskirch

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Schussen|Schussen]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Radolfzeller Aach

**Radolfzeller Aach** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen via Bodensjøen med ei lengd på 32 km. Ho har sitt utspring frå Aachtopf ved Aach, som er den største karstkjelda i Tyskland. Elva renn gjennom Radolfzell og Singen, og munnar ut i Bodensjøen mellom Radolfzell og Moos. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Radolfzeller Aach|Radolfzeller Aach]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Wutach

**Wutach** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen med ei lengd på 90 km. Ho har sitt utspring i Schwarzwald nær toppen av Feldberg som **Seebach**. Frå her renn ho nordaustover og ut i Titisee, og dei øvre delane etter Titisee vert kalla **Gutach**. Vidare renn ho nær Blumberg der ho så snur sørvestover. Elva munnar ut i Rhinen ved Waldshut-Tiengen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wutach|Wutach]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Murg i Sør-Schwarzwald

**Murg** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen med ei lengd på 21 km. Ho har utspring sør for Wehrhalden i Herrischried og munnar ut i Rhinen ved Murg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Murg (Südschwarzwald)|Murg (Südschwarzwald)]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Alb

**Alb** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen med ei lengd på 45 km. Ho har sitt utspring sør for Bad Herrenalb og renn gjennom Ettlingen, Marxzell og Waldbronn, før ho munnar ut i Rhinen ved Karlsruhe

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alb (Nordschwarzwald)|Alb (Nordschwarzwald)]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Kraichbach

**Kraichbach** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 50 km. Ho har sitt utspring ved Sternenfels mellom Schwarzwald og Odenwald, og renn igjennom Kraichtal og Hockenheim, før ho munnar ut i Rhinen ved Ketsch.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Kraichbach|Kraichbach]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
The Cumshots

**The Cumshots** er eit heavy metal band frå Noreg, stifta i 1999 av Kristopher Schau og Ole Petter Andreassen.
The Cumshots vann Spellemannprisen 2009 i klassen metal for plata *A Life Less Necessary*.

## Album
* Last Sons of Evil (2001, EMI)
* Norwegian Jesus (2003, Big Dipper)
* Just Quit Trying (2006, Big Dipper)
* A Life Less Necessary (2009), Rodeostar
## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Hjalmar Falk

**Hjalmar Sejersted Falk** () var ein norsk språkforskar frå Vang i Hedmark.

Han vart student 1876 og tok språkleg-historisk lærareksamen 1882. Sidan var han i fleire år lærar i Kristiania, men heldt ved sida fram med vitskaplege studie, særleg av germanske språk og nordisk mytologi, til dels under stipendopphald i Tyskland og England. I 1888 tok han den filosofiske doktorgraden på avhandlingan «Om nomina agentis i det oldnorske Sprog», han vart universitetsstipendiat i 1890, dosent i 1895 og professor i germansk filologi ved Universitetet i Kristiania i 1897. Som universitetslærar, særleg som lærar i tysk, arbeidde han for ei meir praktisk og moderne språkundervisning. Han offentleggjorde ei rad arbeid av språkvitskapleg, filologisk og kulturhistorisk art, for det meste i «Nordisk Arkiv for Filologi» og i skrift utgjevne ved Videnskabsselskabet i Kristiania. Saman med Alf Torp utgav han *Etymologisk Ordbog over det norske og det danske Sprog* (1901&ndash;06). Han var leiar i komitéen som utarbeidde rettskrivinga av 1917.

## Verk
* *Vanskabninger i det norske Sprog* (1893)
* *Sprogets visne Blomster* (1894)
* *Kulturminder i Ord* (1900)

## Artiklar
* *[http://www.heimskringla.no/dansk/AFNF/omsvipdagsmal.php Om Svipdagsmål]* (1893)

## Kjelder
Artikkelen byggjer på ei omsetjing frå bokmålswikipediaen, som oppgjev som kjelde
* *[[Salmonsens konversationsleksikon]]. Anden Udgave*
* Hjalmar Falk i Norsk Biografisk Leksikon
Alf Torp

**Alf Torp** () var ein norsk filolog fødd i Stryn.

Han vart student i 1871, cand.philol. 1877, professor i sanskrit og samanliknande språkvitskap i 1894. Han var elev av Sophus Bugge og under eit opphald i Leipzig 1878&ndash;80 av G. Curtius og Windisch. I 1881 fekk han doktorgraden ved universitetet i Leipzig med avhandlinga «Die Flexion des Pali in ihrem Verhältnis zum Sanskrit».

Tidleg på 1890-talet tok Torp under påverknad av Bugge fatt på løysinga av dei mange vanskelege problema som knytte seg til tolkinga av dei bevarte restane av visse italiske og vesleasiatiske språk: messapisk, venetisk, frygisk og lykisk.

Saman med Hjalmar Falk gav han ut *Etymologisk Ordbog over det norske og det danske Sprog* (1901&ndash;06).

Torp var formann i rettskrivingskomiteen av 1913, som førebudde 1917-rettskrivinga. Han var medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi frå 1886 og var òg medlem av vitskapsakademi i Danmark, Sverige og Italia. I 1906 vart han utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden.

Torp døydde i Kristiania.

## Bibliografi
*
* 1889 - *Vokal- og Konsonantstammer*
*
* 1894 - *Zu den phrygischen Inschriften aus römischer Zeit*
* 1897 - *Zum Phrygischen*
* 1897 - *Indogermanische Forschungen*
*
*
* 1902 - *Etruskische Monatsdaten*
*
*
* 1905 - *Bemerkungen zu der etruskischen Inschrift von S. Maria di Capua*
*
*
*
*
*

## Litteratur
* Gran, Gerhard (1919): «Alf Torp», i *Norsk aandsliv i hundrede aar* III. Kristiania: Aschehoug.

## Bakgrunnsstoff

* Digitaliserte bøker av Torp hos Nasjonalbiblioteket.
* Søkbar digitalkopi av ''Etymologisk ordbog over det norske og det danske sprog af Hjalmar Falk og Alf Torp'' (originalutgave fra  1903-06, faksimileutgave utgitt av Bjørn Ringstrøms antikvariat 1991)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Alf Torp|Alf Torp]]» frå , den 11. juni 2007.*
Visent

**Visent** eller **europeisk bison** (*Bison bonasus*) er oksedyr i slekta *[[Bison]]*, og er det tyngste landdyret i Europa. Ein fullvaksen visentokse kan verta 2,9 meter lang og nær 2 meter høg, og vega opptil 900 kg. Visentar er flokkdyr som lever av urter, gras og kvistar. Dei finst i dag i naturreservat i Polen (Białowieżaskogen), Kviterussland, Russland (Vest-Kaukasus) og Baltikum. Arten er truga av utrydjing, og er rekna som sårbar av IUCN.

Europeisk bison er til vanleg mindre enn den amerikanske bisonen som han er nærskyld med; han har mindre pels på nakken, hovudet og overkroppen, men lengre hale og horn. Han er også som regel einsfarga brun i pelsen, medan amerikansk bison kan ha eit svartleg framparti.

## Historisk utbreiing

For 2&nbsp;000 år sidan levde visentane i mesteparten av Europa – frå England i vest til Sibir i aust, og frå Spania i sør til Sverige i nord. I Vest-Europa vart visenten utrydda på 1000-talet, unntatt i Ardennane, der han overlevde fram til 1300-talet. Den siste visenten i Transilvania døydde i 1790. I aust høyrte visentane etter lova til dei polske kongane, litauiske storhertugane eller dei russiske tsarane. På 1500-talet innførte kong Sigismund I av Polen dødsstraff for drap på visentar. Trass i dette og andre vernetiltak minka visentpopulasjonen i hundreåra som følgde. Særleg under og rett etter første verdskrigen lei bestanden store tap, sidan soldatar og krypskyttarar utrydda visenten på dei tidlegare polske områda. I 1927 vart verdas siste viltlevande visent skoten i Vest-Kaukasus. Då fanst berre 54 visentar i dyrehagane rundt om i verda. Desse nedstamma frå 12 dyr.

I dag vert det drive eit stort avlsarbeid for å trygge arten. Polen har vore leiande i lang tid gjennom nasjonalparken Białowieża, der dei i 1929 med utgangspunkt i fire visentar starta eit planmessig avlsarbeid. I dag finst 350 visentar i den polske delen av skogen, og om lag 3 000 over heile verda (60 % frittlevande) – alle stammar frå Białowieżaskogen.

## Klassifikasjon
Det er identifisertt tre underartar av visent:
* Låglandsvisent – *Bison bonasus bonasus* (frå Białowieżaskogen)
* Ungarsk (karpatisk) visent – *Bison bonasus hungarorum* – utrydda 
* Kaukasisk visent – *Bison bonasus caucasicus* – utrydda. Eitt av dei 12 dyra som gav opphav til den moderne bestanden var av denne underarten

## Kjelder

* Olech, W. (IUCN SSC Bison Specialist Group), «Bison bonasus» (2008) i IUCN 2012. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2012.2. . Henta 24. januar 2013.
* «bison – europeisk» i *Store norske leksikon*. 
* «kaukasusvisent» i *Store norske leksikon*.

## Bakgrunnsstoff
Saalbach

**Saalbach** er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre. Ho har sitt utspring ved Bretten, der elvane Weißach og Salzach renn i hop. Ved byen Philippsburg munnar ho ut i Rhinen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Saalbach (Rhein)|Saalbach (Rhein)]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Weschnitz

**Weschnitz** er ei elv i Baden-Württemberg og Hessen i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 60 km. Ho har sitt utspring i Odenwald i kommunen Grasellenbach. Elva renn først nordover eit lite stykke før ho snur sørvestover og gjennom Fürth, Rimbach, Mörlenbach, Birkenau og Weinheim, der ho snur nordvestover og delar seg i to greiner. Ved Lorsch renn dei to greinene saman igjen. Nordvest for atomkraftverket Kernkraftwerk Biblis munnar Weschnitz ut i Rhinen. 

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Weschnitz|Weschnitz]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Modau

**Modau** er ei elv sør i Hessen i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 30 km. Ho har sitt utspring i Odenwald ved Neunkircher Höhe, og renn nordover gjennom fleire landsbyar i kommunen Modautal, og så gjennom Ober-Ramstadt og vidare vestover til Stockstadt. Her renn Modau langs ytterkanten av naturreservatet Kühkopf-Knoblochsaue, der ho munnar ut i Rhinen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Modau|Modau]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Oude IJssel

**Oude IJssel**, eller **Alte Issel** på tysk (begge namna tyder «Gamle IJssel»), er ei elv i Tyskland og Nederland, og ei av sideelvane til IJssel frå høgre med ei lengd på 80&nbsp;km. IJssel er ein av greinene i Rhindeltaet. Oude IJssel var den øvre leia til IJssel fram til ein grov ut ein kanal til Rhinen, sannsynlegvis i romartida.

Rhinen vart då det største bidraget til IJssel, sjølv om relativt lite av vatnet i Rhinen renn denne vegen og inn i IJssel-systemet. Forskjellige sideelvar kan stundom gje ganske mykje vatn til den totale vassføringa i elva, t.d. elvane Berkel og Schipbeek. IJssel er den einaste greina av Rhindeltaet som mottar sideelvar i staden for å spreie seg ut i fleire greiner. Berre nær munningen av IJssel delar ho seg opp i fleire greiner i det litle IJsseldeltaet.

Kjelda til Oude IJssel ligg nær Borken i Nordrhein-Westfalen i Tyskland. Ho renn først sørvestover før ho nesten når Rhinen nær Wesel, der ho snur nordvestover. Etter Isselburg kryssar ho grensa til Nederland (provinsen Gelderland). Ho renn gjennom Doetinchem og munnar ut i IJssel i Doesburg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oude IJssel|Oude IJssel]]» frå ,  den 11. juni 2007.*
Ludvig Meyer

**Ludvig Meyer** () var ein norsk jurist, redaktør og politikar for Arbeiderpartiet som voks opp i Horten. Meyer var leiar av Arbeidarpartiet 1897-1900.

Ludvig Meyer blei cand.jur. i 1882 og høgsterettsadvokat i 1886.

Han var far til Håkon Meyer.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* Politiske talar av Ludvig Meyer, virksommeord.uib.no
Hans G. Jensen

**Hans G. Jensen** (), fødd i Horsens i Danmark, død i Oslo, var ein norsk fagforeiningsleiar og politikar for Arbeidarpartiet. Jensen var leiar av Arbeidarpartiet 1888-1889. Han var også den første leiaren for Landsorganisasjonen (LO).

## Kjelder
*
Berkel

**Berkel** er ei elv i Nederland og ei av sideelvane til IJssel frå høgre. 

Ho har utspring i Billerbeck i Tyskland, nær byen Münster i Nordrhein-Westfalen, og kryssar grensa til Nederland nær Vreden (Tyskland) og Rekken (Nederland). Frå her renn ho gjennom provinsen Gelderland og munnar ut i IJssel ved Zutphen etter om lag 110 km. 

Før jernbanen kom til området var Berkel ei stor transportåre for varer frå Münster til Eibergen, Borculo og Zutphen, transportert i båtar med flat botn kalla *Berkelzompen*. I 1950-åra vart den nederlandske delen av elva kanalisert for å hindre flaum og for å betre dreneringa. I nyare tid har dei gamle svingane i elva vorte ført tilbake i elva sitt naturleg leie. 

Byar langs Berkel er:
* I Tyskland: Billerbeck, Coesfeld, Gescher, Stadtlohn, Vreden
* I Nederland: Eibergen, Borculo, Lochem, Almen, Zutphen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Berkel|Berkel]]» frå ,  den 12. juni 2007.*
Schipbeek

**Schipbeek** er ei elv i Nederland og ei av sideelvane til IJssel. Elva er òg ei forsetjing av Buurser Beek.

Den verkelege kjelda til Schipbeek ligg i Tyskland, vest i Nordrhein-Westfalen, i Ahauser Aa, som Alstätter Aa, Buurser Beek og til slutt Schipbeek er forbunde med. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Schipbeek|Schipbeek]]» frå ,  den 12. juni 2007.*
Carl Jeppesen

**Carl Jeppesen** () var ein norsk-dansk politikar for Arbeidarpartiet, oppvaksen i København. Jeppesen var leiar av Arbeidarpartiet i to periodar på 1890-talet. Han var redaktør i avisa *[[Social-Demokraten]]* og ordførar i Kristiania 1917–1919. 

## Kjelder
*
Christian Holtermann Knudsen

**Christian Holtermann Knudsen** () var ein norsk typograf og politikar for Arbeiderpartiet. Knudsen var leiar av Arbeidarpartiet i tre periodar.

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Oscar Nissen

**Elias Gottlieb Oscar Egede Nissen** () var ein norsk lege og politikar for Arbeiderpartiet, oppvaksen i Tromsø. Oscar Nissen var leiar av Arbeidarpartiet 1906-1911.

## Privatliv
Han var gift to gonger, første gong med pianistinna Erika Røring Møinichen Lie, som han vart skild frå i 1895. Same år gifta han seg med Fernanda Holst f. Thomesen, Fernanda Nissen.

## Kjelder
* Oscar Nissen i Norsk Biografisk Leksikon, skriven av Per Fuglum.
Emil Stang d.y.

**Emil Stang (d.y.)** (), fødd i Kristiania, død i Oslo, var ein norsk jurist og politikar. Emil Stang var leiar av Arbeidarpartiet 1922-1923.

## Bakgrunnsstoff
*
Zwarte Water

**Zwarte Water** («Svarte Vatn») er ei elv i Overijssel i Nederland. Ho har sitt utspring like sør for Zwolle der dei to elvane Soestwetering og Nieuwe Wetering renn saman. Zwarte Water renn så nordover gjennom Zwolle og snur nordaustover. Ho mottar Vechte nær Hasselt og renn så forbi Zwartsluis før ho munnar ut i Zwarte Meer («Svartesjøen», som heng i hop med IJsselmeer) nær Genemuiden.

Zwarte Water er ikkje ei grein av elva IJssel eller eit anna namn på Vecht. Elva er derimot forbunde med IJssel via to kanalar, Willemsvaart (frå tidleg på 1800-talet og ikkje lenger i bruk) og Zwolle-IJssel-kanalen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zwarte Water|Zwarte Water]]» frå ,  den 12. juni 2007.*
Death Valley

**Death Valley** er ein dal i California i USA. Han er det lågaste punktet i Nordamerika, og ligg 86 meter under havnivå.
Libysk dinar

**Dinar** (arabisk دينار) er mynteininga i Libya. Libysk dinar har ISO 4217-koden LYD. Ein dinar tilsvarer 1000 dirham (درهم). Den libyske dinaren vart innført i 1971 og erstatta det libyske pundet.
Ole Georg Gjøsteen

**Ole Georg Gjøsteen** () var ein norsk instrumentmakar og politikar for Arbeiderpartiet. Gjøsteen voks opp på Stord. Han var leiar av Arbeidarpartiet i åra 1892-1893. Johan Gjøstein var ein yngre bror.

## Kjelder
*
Gustav Olsen-Berg

**Gustav Olsen-Berg** () var ein norsk typograf og politikar for Arbeidarpartiet. Gustav Olsen-Berg var leiar av Arbeidarpartiet 1893-1894.

## Bakgrunnsstoff
*
Reiulf Steen

**Reiulf Hjalmar Steen** () var ein norsk politikar frå Arbeiderpartiet. 

Steen var formann for AUF 1961-1964 og nestformann i Arbeidarpartiet 1965-1975 og formann 1975-1981. 

Han var statsråd i to regjeringar:
* 17. mars 1971 - 18. oktober 1972: Samferdsledepartementet (samferdsleminister) i Trygve Bratteli si første regjering.
* 8. oktober 1979 - 4. februar 1981: Handels- og skipsfartsdepartementet (handelsminister) i Odvar Nordli si regjering.

Som fast stortingsrepresentant sat han i 4 periodar:
I periodane 1977-1981 og 1981-1985 som representant for Oslo, og i periodane 1985-1989 og 1989-1993 som representant for Akershus. Åra 1985 til 1989 var han visepresident i Stortinget.

Frå 1992 til 1996 var han den norske ambassadøren til Chile.

## Utmerkingar
* 1999 Orden "Al Meritto Grand Cruz"
* 1991 Bernardo O'Higgins Orden, første klasse, for innsats i kampen for demokrati i Chile
* 1992 Æresborgar av Hurum

## Personleg
Reiulf Steen er son av fabrikkarbeidar Nils Steen (1899-1940) og fabrikkarbeidar Astrid Karlsen (1899-1987).

## Kjelder
* Reiulf Steen hos Stortinget.no, vitja 18. april 2010
Fjell festning

**Fjell festning** ligg på øya Sotra i Øygarden kommune. Festningsanlegget vart bygd av den tyske okkupasjonsmakta under andre verdskrigen, og tihørte den tyske marina Kriegsmarine. Arbeidet vart byrja på ettersommaren 1942, og var ferdigstilt i den grad at kanonen kunne prøveskytas første gong allereie 12. juli 1943. Festninga skulle kunna verna innseglinga til Bergen. Festninga var del av Festung Norwegen som var del av Atlanterhavsmuren. 

## Galleri


Old armour plating fjell festning.JPG|Restar av panserplatane ligg fremleis ved sida av den tidlegare kanonbrønnen.
German transport crane fjell festning norway december 1942.jpg|Eit bilete frå transporten av krana. Krana er stor, bilane små - tre halvbeltebilar var naudsynt for å trekkje krana oppover den bratte festningsvegen. Bilete frå Museum Vest sitt arkiv.
Nikolaus von falkenhorst-robert morath-makoto onodera-eberhard freiherr von zedlitz und neukrich.jpg|General Nikolaus von Falkenhorst, Fregattenkapitän doktor Robert Morath (Seekommandant in Bergen), Makoto Onodera (japansk militærattaché i Sverige) og oberstløytnant Eberhard Freiherr von Zedlitz und Neukrich er blant personane på dette biletet - teke på Fjell festning i 1943.
88mm SKC30.jpg|Ein 88 mm SK/C 32 kanon som framleis står på Fjell festning. 



## Bakgrunnsstoff

* NRK KulTur til Fjell festning
* Kart og bilete frå anlegget i nyare tid
*
Florø kyrkje

**Florø kyrkje** står i Florø i Kinn kommune i Vestland, og er ei langkyrkje bygd i tre i 1882. 
Ho er teikna av Jacob Wilhelm Nordan og har sitjeplass til 650 personar. 

Det gjekk 22 år frå Florø vart by (ladestad) til staden fekk eiga kyrkja, og i dei åra sokna byfolket til gamle Kinn kyrkje ute på Kinn. Då Florø kyrkje stod ferdig overtok ho som soknekyrkje og hovudkyrkje i Kinn prestegjeld.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Kinn sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Om Florø kyrkje i Fylkesleksikonet til NRK Sogn og Fjordane.
* Kart frå 1979 som viser soknegrenser og kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
* Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
* Oversikt over gravminne i Flora kommune på nettstaden disnorge.no
* 
*