open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frimerke med tilleggsverdi

**Frimerke med tilleggsverdi**, såkalla velgjerdsmerke, er frimerke med verdi utover portotaksten.

Postverket i Noreg gav ut slike frimerke med ujamne mellomrom mellom 1930 og 1965. Tilleggsverdien har gått til ulike velgjerande eller allmennyttige føremål.

(Polfrimerka frå 1925 hadde ingen tilleggsverdi, men inntekta av salet gjekk til Roald Amundsen for finansiering av den planlagde ekspedisjonen hans til Nordpolen med Dornier Wal-sjøflya N-24 og N-25.)

## Norske frimerke med tilleggsverdi
Lista omfattar utgjevingsår, motiv og føremål.
*1930: Nordkapp med Hurtigruten – Landslaget for reiselivet i Norge
*1931: Det norske Radiumhospital – Radiumfondet
*1935: Fridtjof Nansen – Nansenhjelpen for flyktninger
*1938: Nye Nordkappmerke
*1939: Dronning Maud – Nasjonalhjelpen (ikkje påtrykt)
*1940: Fridtjof Nansen – Nasjonalhjelpen
*1941: Hålogalandsutstillingen – fond for fiskeres etterlatte
*1941: Colin Archer og Redningsskøyte – Redningsselskapet
*1941: Frontkjemper – Den Norske Legion
*1942: Vidkun Quisling – Ukjent formål
*1943: Nye Nordkappmerke
*1943: Stilistisk frontkjempar Frontkjempermerket – Frontkjemperkontoret
*1943: Motiv frå landbruk og fiskeri – Landshjelpen
*1944: Senka skip langs norskekysten – Til etterlatne frå skipsforlisa
*1944: Motiv frå næringsliv – Landshjelpen
*1945: Røde-kors søster – Røde Kors
*1946: Kronprins Olav – Nasjonalhjelpen
*1950: Poliorammet barn – Landsforeningen mot poliomyelitt
*1951: Idrettsutøvarar/vinterlandslap – Vinter-OL i Noreg 1952
*1953: Nye Nordkappmerke
*1956: Kronprinsesse Märtha – Kronprinsesse Märthas Minnefond
*1957: Nye Nordkappmerke
*1960: Blomster – Nasjonalhjelpen/Norske kvinners sanitetsforening
*1960: Flyktning – Hjelp til flyktningar
*1965: Frigjøringsjubileum – Krigsoffer

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Frimerker med tilleggsverdi|Frimerker med tilleggsverdi]]» frå ,  den 21. oktober 2018.*
Slaget om Nordkalotten

**Slaget om Nordkalotten** var eit av dei store feltslag under andre verdskrigen. Slaget om Nordkalotten mellom Sovjetunionen og Nazityskland byrja den 7. oktober 1944. Det var den største samanstøyten som nokon gong har vorte utkjempa nord for polarsirkelen, og det nest største slaget i nordisk historie. Sovjetunionen med Karelenfronten og 14. armé pressa tyskerane ut av Kirkenes og Finnmark. Den tyske tilbaketrekkinga vart utført med brend jord taktikk og evakuering av folkesetnaden i Finnmark. På russisk og engelsk heiter dette slaget «Petsamo-Kirkenes-operasjonen».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Petsamo–Kirkenes Offensive|Petsamo–Kirkenes Offensive]]» frå ,  den 21. oktober 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
* 
* A.A.Gorter, W.T.Gorter, M.N.Suprun. Frigjøringen av Øst-Finnmark 1944–1945. -Arkhangelsk-Vadsø: "Arkhangelsk Pomor", 2005– 312 s.: ill. А.А.Гортер, В.Т.Гортер, М.Н.Супрун. Освобождение Восточного Финнмарка, 1944–1945.-Архангельск-Вадсе:"Архангельск Помор",2005. -312 с.: илл. 

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* James F. Gebhardt – The Petsamo-Kirkenes Operation: Soviet Breakthrough and Pursuit in the Arctic, October 1944 (pdf)
*Meretskov, K.A. ‘Im Dienste des Volkes’ (memoirs of the commander of Karelian Front)
*Khudalov ‘Am Rande des Kontinents’ (memoirs of the commander of 10th Guards Rifle Division)
HMS «Berwick» (65)

**HMS «Berwick»** med pennantnummer 65 var ein britisk tung kryssar av country-klassen på ca.  tonn. Han vart sjøsett den 30. mars 1926 og opphogd 12. juli 1948. I oktober 1944 frakta han 2. bergkompani i Den norske brigaden i Skottland frå Skottland til Murmansk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:HMS Berwick (65)|HMS Berwick (65)]]» frå ,  den 21. oktober 2018.*  
* oppgav desse kjeldene:
* 
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff

*HMS Berwick ved U-boat.net
*HMS Berwick. Royal Navy Log Books of the World War 1 Era.
Castlevania: Symphony of the Night

***Castlevania: Symphony of the Night*** er eit plattform-action-eventyr-rollespel i *[[Castlevania]]*-serien, utvikla og utgjeve av Konami i 1997 til PlayStation. Det er regissert og produsert av Toru Hagihara, med Koji Igarashi som assisterande regissør. *Symphony of the Night* er ein direkte oppfølgjar til *[[Castlevania: Rondo of Blood]]* og går føre seg fire år etter. Det handlar om halvvampyren Alucard, son av Dracula, som vaknar frå søvnen sin for å utforske slottet til Dracula, som har atterreist seg etter at Richter Belmont har forsvunne. *Symphony of the Night* markerer eit skifte frå tidlegare spel i *Castlevania*-serien, og introduserer utforsking, ikkje-lineær nivådesign og rollespelelement.

Opphavleg selde spelet mindre bra, men etter at det fekk gode kritikkar auka salet, særleg i USA. Det har blitt utgjeve på nytt på fleire plattformer og er av fleire rekna som ein kultklassikar.

## Referansar
Chvrches

**Chvrches** (uttala som engelsk «churches»; stilisert som CHVRCHΞS) er ei skotsk synthpop-gruppe frå Glasgow, stifta i september 2011. Gruppa består av Lauren Mayberry, Iain Cook og Martin Doherty. Musikken deira er hovudsakleg avleidd frå synthpop-sjangeren, men har også innslag av indietronica, indiepop, og elektronisk dansemusikk.

To år etter at Chvrches var etablert, gav gruppa ut EP-en *Recover* i mars 2013, som inkluderte singlane «The Mother We Share» og «Recover». Det første studioalbumet deira, *[[The Bones of What You Believe]]*, vart utgjeve 20. september 2013, medan gruppa vart rangert som nummer fem på lista Sound of 2013 list av BBC. Det andre studioalbumet deira, titulert *[[Every Open Eye]]*, vart utgjeve 25. september 2015. Deira tredje album, *[[Love Is Dead]]*, vart utgjeve 25. mai 2018.

## Diskografi
* *[[The Bones of What You Believe]]* (2013)
* *[[Every Open Eye]]* (2015)
* *[[Love Is Dead]]* (2018)
* *[[Screen Violence]]* (2021)

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Sundt Air

**Sundt Air AS** er eit norsk selskap som driv oppdragsflyving for næringsliv, politikarar og privatpersonar med fly som i hovudsak er ått av selskap tilhøyrande norske næringlivstopper. Selskapet har sin hovudbase på Oslo lufthamn, Gardermoen og har 42 tilsette, kor 20 er flygere.

Selskapet vart starta som Nor Aviation AS i 1996. Sundt AS, eit selskap som tilhøyrde Petter Sundt, overtok dette selskapet i 1998. Sundt Air AS eig òg 34% av aksjane i Pegasus Helicopter as.

## Flåte

## Kjelder
**Denne artikkelen bygger på [[:nb:Sundt Air]] frå 4. februar 2018*

## Bakgrunnsstoff
*
Avery Brundage

**Avery Brundage** () var den femte presidenten i Den internasjonale olympiske komiteen (IOK).

Han deltok sjølv under OL 1912 i Stockholm som ein av dei beste tikjemperne, han kom på 16.-plass og i diskos kom han på 22.-plass. I 1952 vart Brundage vald til president for IOK etter svenske Sigfrid Edström.

## «The game must go on»
Han vart legendarisk etter utsegna etter attentatet under leikene i München i 1972, då fleire funksjonærar og politikarar kravde at leikane måtte avbrytast etter dei tragiske hendingane. Brundages hyppig siterte svar lydde ganske enkelt: «The game must go on!» – 'Leikene må halda fram!'

Etter 20 år som president gjekk Brundage av etter OL i 1972, og overlét leiinga av IOK til den irske adelsmannen lord Killanin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Avery Brundage|Avery Brundage]]» frå ,  den 22. oktober 2018.*
114. sovjetiske infanteridivisjon

**114. sovjetiske infanteridivisjon** (Svirskaja) var ein infanteridivisjon i Sovjetsamveldet under andre verdskrigen. Divisjonen var sett opp i Bajkalområdet den 4. juli 1939 og oppløyst i juni 1946. I september 1944 vart den overført til Kola-halvøya som ein del av 14. armé og Karelenfronten, og deltok i Slaget om Nordkalotten. # 2. bergkompani i Den norske brigaden i Skottland var attachert denne divisjonen frå november 1944 til februar 1945.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:114. sovjetiske infanteridivisjon|114. sovjetiske infanteridivisjon]]» frå ,  den 21. oktober 2018.*  
 

## Referansar
Gøril Grov Sørdal

**Gøril Grov Sørdal** () er ein norsk journalist. Ho er frå Vik i Sogn. Sørdal har studert historie, medievitskap, folkloristikk og arabisk ved Universitetet i Bergen. Sidan 2000 har ho jobba som radio- og TV-journalist i NRK. Sørdal jobba med namn og stadnamn i Norgesglasset på P1 og Språkteigen på P2, og seinare skapte og leia ho TV-serien Nomino, som gjekk på NRK1 hausten 2015 og 2016.

## Bibliografi
### Bøker
*
*

## Kjelder
*Spartacus forlag

## Bakgrunnsstoff
*  Om Gøril Grov Sørdal i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Ivar Myklebust Longvastøl

**Ivar Myklebust Longvastøl** () er ein norsk journalist. Han er frå Vartdal og busett i Naustdal. Longvastøl har i fleire år og periodar vore tilsett i Firda. Longvastøl har også vore lærar ved Naustdal Ungdomsskule, ved Volda vidaregåande skule og ved NRK Sogn og Fjordane. I ein periode var han leiar av Nynorsk avissenter.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
### I bøker - eit utval
*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
*Nynorsk avissenter
Nuntius

Den pavelege **nuntius** er leiaren for den diplomatiske representasjonen til Den heilage stolen (pavemakta= i eit land eller ved ein internasjonal organisasjon. Nuntius har rang som ambassadør og er i katolske land oftast doyen. Han skjøttar normalt òg sambandet mellom Den heilage stolen og den lokale katolske kyrkja. Ein nuntius vil oftast vera ein prelat med rang av biskop, erkebiskop eller høgare.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Nuntius|Nuntius]]» frå ,  den 22. oktober 2018.*
Cyste

**Cyste** (uttalt: «syste», frå gresk, *kysis*, som tydar blære), er eit væskefylt holrom i vev eller organ i kroppen. Ein cyste er forma som ei epitelkledt blære (blære med sin eigen vegg ikring seg), og kan kome av at eit røyrsystem ut frå til dømes ein kjertel har vorte blokkert, slik at væska som skulle passere, vert lukka inne og skapar seg ein cyste. Cystar kan lage seg til i nyrer, lever, skjoldbruskkjertel og eggstokkar.

Cystar kan vere arveleg. Dette gjeld den sjukdomen som vert kall cystenyrer, som er særs sjeldan og kjenneteikna av at det er mange cystar av varierande storleikar i båe nyrene, og som med tida kan gjere det naudsynt med dialyse og nyretransplantasjon. Denne sjukdomen er noko heilt anna enn nyrecyste, som det vanlegvis ikkje er naudsynt å gjere noko med, dersom cysten ikkje er smertefull eller veks. I somme organ kan cystar oppstå på grunn av innvendige parasittar, endoparasittar. Parasittar kan leve i blodårer og lymfekar, i cellegrupper og kjertlar, i kroppsvev og i ulike organ, ikkje minst i tarmane.

Cystar som lagar seg til av di utgangane frå spyttkjertlar i munnen har tetta seg, vert kalla *mucocele* når dei finst i leppen, og *ranula* når dei finst i munngolvet. Dersom utgangen frå ein talgkjertel vert tett, kan det oppstå ein talgcyste, òg kalla *aterom*.

Holrom i ein knokkel hos unge menneske, vanlegvis i overarmsbeinet eller lårbeinet, kan ha oppstått av ukjente årsaker. Slike holrom kan òg vere å finne i overkjeve og underkjeve. Dette er ikkje ekte cystar, jamvel om dei vert kalla «enkle beincystar», og dei er godarta.

## Kjelder
*Store medisinsk leksikon: Cyste (med tilvisingar)
Madurai

**Madurai** er ein by i delstaten Tamil Nadu i India. Madurai ligg 425 km sørvest for Chennai (òg kalla Madras). Byen heitte Madura heilt til i 1949, og under det namnet hovudstad i det tidlegare kongeriket Pandyan som lå der i tidsrommet 400–1350. Byen har ca. 1,3 millionar innbyggjarar. Chennai er eit  knutepunkt for samferdsle og eit sentrum for handel og bomullsindustri for byen. Madurai har eit stort templelkompleks frå 1300–1600-talet. Byen vart britisk i 1801, men den vart fri då India vart sjølvstendig i 1947.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Madurai|Madurai]]» frå ,  den 23. oktober 2018.*
Clapping Music

***Clapping Music*** er eit minimalistisk  musikkstykke komponert av Steve Reich i 1972. Det er skrive for to utøvarar eller grupper som framfører det berre ved hjelp av klapping. Stykket er ein kanon danna av ein enkel rytme som blir klappa av begge utøvarane. Ein av dei fortset med same rytmen gjennom heile stykket, medan den andre gradvis forskyv sin del. Dei to rytmane kjem i utakt og dannar ulike mønster, før dei til slutt er i fase att.

Reich fekk inspirasjon til stykket då han og ensemblet hans var på turne i Europa. Etter ein konsert i Brussel blei dei tekne med på ein flamencokonsert  der dei to artistane mellom anna utførte rytmisk klapping (*[[palmas flamencas]]*). Opptredenen inspirerte Reich til å overføra fasearbeidet han hadde gjort med andre instrument til klapping.
Reich har sjølv sagt at han ønska å skriva eit musikkstykke som ikkje gjorde bruk av noko musikkinstrument anna enn menneskekroppen.

I tidlegare verk, som *[[Piano Phase]]*, hadde dei ulike musikarane gått sakte inn og ut av fase med kvarandre. *Clapping Music* har meir presise endringar i rytme som endrar fasane frå ein utøvar, medan den andre utøvaren blir verande i den første fasen gjennom heile stykket. Reich har framført stykket ei rekkje gonger, men røpa i eit intervju i 2016 at han alltid hadde utført den første, lettare stemma som ikkje inneber endring av rytmen.

Rytmen ein klappar er ein variant av ein bjøllerytme (bell pattern) i 12/8 takt kjend frå afrikansk musikk, med eit ekstra slag lagt til den gunnleggjande rytmen. Dei to utøvarane klappar i takt i byrjinga av stykket. Etter kvar 8. eller 12. takt flytter den andre klapparen seg ei åttandedelsnote til høgre. Stykket fortsett til denne andre utøvaren har flytta seg 12 åttandedelsnoter slik at han er i takt med den første att, etter 144 taktar.
Det ekstra slaget som er lagt til grunnrytmen gjev eit interessant stykke ut frå den varierte synkoperinga ein oppnår etterkvart som stykket skrid fram.

I 2012 blei det gjeve ut eit autorisert arrangement for solo piano av *Clapping Music* på albumet *Which Way Is Up?* av Simon Rackham.

Imagine Dragons brukte *Clapping Music* som grunnlag for hitten sin «On Top of the World» frå 2012. Songen bruker berre eit sample av verket, og dei ulike rytmane endrar seg ikkje i løpet av songen.

Stykket blei spelt inn for og brukt på ein remix av David Bowie sin song «Love Is Lost». Remixen av James Murphy, kalla «Hello Steve Reich Mix for the DFA», blei gjeven ut som singel i 2013.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Clapping Music|Clapping Music]]» frå ,  den 22. oktober 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
*Reich, Steve. Steve Reich Clapping Music Video Medium . stevereich.com
The Clapping Song

**«The Clapping Song»** er ein amerikansk song skriven av Lincoln Chase og opphavleg arrangert av Charles Callello og spelt inn av Shirley Ellis i 1965. 
«The Clapping Song» inneheld tekst frå songen «Little Rubber Dolly», frå 1930-talet, spelt inn av Light Crust Doughboys, og instruksjonar for ein klappeleik.

Songen blei gjeven ut kort tid etter at Shirley Ellis hadde gjeve ut «The Name Game». Han selde over ein million eksemplar, og nådde åttandeplassen på singellista i USA og sjetteplassen i Storbritannia.

Songen vende attende til topplistene i 1982, då versjonen til Belle Stars nådde 11. plass i Storbritannia. Denne versjonen nådde ikkje topplistene i USA, men ein annan versjon av Pia Zadora nådde 36. plassen der i 1983.

## Coverversjonar
Det er laga fleire coverversjonar av songen:
* Gary Glitter på tre album: *Glitter* i 1972, *Glam Years* 1991 og *Gary Glitter* i 1995
* Meksikanske Yuri spelte inn ein spansk versjon i 1980 med tittleen «Bailad (The Clapping Song)»
* Skotske Ian Cussick gav ut songen som singel i 1981, frå albumet *Hypertension*
* The Belle Stars spelte inn songen i 1982
* Pia Zadora spelte inn songen i 1983
* Aaron Carter gav ut ein versjon av songen på  albumet *[[Aaron's Party (Come Get It)]]* frå 2000. Det blei laga ein musikkvideo til han.
* Lil' Kim framførte songen i rolla som Shirley Ellis i NBC-dramaet *[[American Dreams]]* i 2003, og dansa til songen på ABC-showet *[[Dancing With The Stars]]* i 2009
* Mother and The Addicts gav ut ein coverversjon av songen som ei B-side til singelen «Who Art You Girls?» i  2004 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Clapping Song|The Clapping Song]]» frå ,  den 22. oktober 2018.*
Muttur-massakren i 2006

**Muttur-massakren** fann stad 4. eller 5. august 2006, då 17 tilsette i den franske internasjonale uavhengige nødhjelpsorganisasjonen Action Contre la Faim (engelsk *Action Against Hunger*, eller *ACF*) vart skotne på nært hald i byen Muttur, nær Trincomalee på Sri Lanka. Offera inkluderte 16 srilankiske tamilar og ein srilankisk muslim. Hendinga var eit av dei vondaste angrepa mot humanitære hjelpearbeidarar sidan angrepet mot SN i Bagdad i 2003.

## Hendinga
Då lika vart funne, hadde Muttur vorte erobra av srilankiske regjeringsstyrkar. Det hadde gått føre seg harde kampar mellom regjeringsstyrkane og Tamiltigrane (LTTE) veka før lika vart oppdaga. Lika vart funne liggjande med andleta ned og med skot i hovuda i ein leir for Action Contre la Faim.

## Reaksjonar

Srilankiske styresmakter nekta for at dei hadde ansvaret, men Sri Lanka Monitoring Mission mistenkte den srilankiske hæren for å ha ansvaret for drapa. Leiaren for observatørgruppa, svenske Ulf Henricsson, sa at det var «one of the most serious recent crimes against humanitarian aid workers worldwide.»

Action Contre la Faim/Action Against Hunger kalla handlinga eit krigsbrotsverk og kravde ei full undersøking.

1. april 2008 gav organisatsjonen University Teachers for Human Rights (UTHR), som er driven av tidlegare lærarar ved Universitet i Jaffna og er kjend for å ha vore kritisk både mot LTTE og dei srilankiske styresmaktene, ut *Special Report #30* om massakren. UTHR namngav eit medlem av Sri Lankan Home Guard (no Civil Defence Force) og to politifolk i Muthur som gjerningsmenn, men la til at fleire andre srilankiske styrkar var del av gruppa som gjekk inn i ACF sitt kompleks og vart verande passive medan hjelpearbeidarane vart drepne.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Muttur-massakren i 2006|Muttur-massakren i 2006]]» frå ,  den 17. november 2018.*  


## Bakgrunnsstoff
*   BBC report on the murder of fishermen
*  BBC, Military killed aid staff
*  ICJ report on Muttur massacre
*  IIEG public statement 2007
Dervisj

**Dervisj** (gjennom tyrkisk frå persisk  *darvīsh*, 'tiggar') er ein person som høyre til ein religiøs brorskap eller orden (*[[tarika]]*) innan sufi-islam.

«Dervisj» tyder 'fattig' på same måte som det arabiske ordet fakir. Det viser til ei audmjuk og enkel haldning i høve til Gud, ikkje nødvendigvis materiell fattigdom.

Dervisj-livsstilen kan til ein viss grad samanliknas med tiggarmunkar i kristendommen og sadhuar i hinduismen, buddhismen og djainismen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dervisj|Dervisj]]» frå ,  den 22. oktober 2018.*
VPK-7829 Bumerang

**VPK-7829 Bumerang** (russisk **Бумеранг**, *Boomerang*) er eit amfibisk Pansra personellkøyretøy med åtte hjul utvikla for Den russiske hæren.

## Design

Panseret, som er keramisk, vil verne mannskapet mot granatsplintar. 8x8 hjul med 750 hk dieselmotor. 

## Variantar

* K-16 Bumerang Pansra personellkøyretøy
* K-17 Bumerang Stormpanservogn

## Referansar
Martin Hoffmann

**Martin Hoffmann** () er ein tysk tidlegare fotballspelar frå Gommern i Sachsen-Anhalt som vann olympisk gullmedalje med Aust-Tyskland sitt landslag under Sommar-OL 1976 i Montréal og i 1974 cupvinnarcupen med FC Magdeburg.

### Klubbspel
Hoffmann var ein kjapp venstreveng på FC Magdeburg frå 1973 til 1985. Han var i denne perioden med om å vinne cupvinnarcupen i 1974, den austtyske ligaen to gongar og nasjonal seriemeister tre gongar.

### Landslagsspel
Hoffmann deltok i 66 landskampar for Aust-Tyskland i åra frå 1973 til 1981 og skåra 16 mål. Sommaren 1974 spelte han i alle seks VM-kampane til det austtyske laget då Fotball-VM 1974 fann stad  i Vest-Tyskland, ein meisterskap der han noterte seg for sitt fyrste landslagsmål, då det vart 1-1 mot Chile i gruppespelet. Under dei olympiske sommarleikane 1976 skåra Hoffmann det andre målet då Aust-Tyskland vann OL-finalen med 3-1 over Polen framfor 71&nbsp;617 tilskodar på Olympic Stadium i Montréal.

### Merittar
*OL-gull: 1976 for Aust-Tyskland
*Vinnar av cupvinnarcupen: 1974 med FC Magdeburg
*Austtysk ligameister: 1974 og 1975 med FC Magdeburg
*Austtysk cupmeister: 1978, 1979 og 1983 med FC Magdeburg

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Martin Hoffmann (Fußballspieler)|Martin Hoffmann (Fußballspieler)]]» frå ,  den 22. oktober 2018.*  
 
*eu-football
Where Are You Now, My Son?

***Where Are You Now, My Son?*** er eit album av Joan Baez, gjeve ut tidleg i 1973. Den eine sida på albumet inneheld innspelingar Baez gjorde under eit amerikansk bombeåtak mot Hanoi jula 1972. Her kan ein høyre stemmene til Barry Romo, Michael Allen og menneskerettsadvoktaten Telford Taylor, som Baez vitja Nord-Vietnam med i 1972. 

Den andre sida av albumet inneheld songar skrivne av Baez, Mimi Fariña og Hoyt Axton. Desse vart spelt inn i Nashville i januar 1973.

## Innhald

## Medverkande
*Joan Baez – vokal, gitar

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Where Are You Now, My Son?|Where Are You Now, My Son?]]» frå ,  den 22. oktober 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Gracias a la Vida av Joan Baez

***Gracias a la Vida*** (med undertittelen ***Joan Baez canta en español***) eller ***Here's to Life: Joan Baez sings in Spanish*** er eit studioalbum frå 1974 gjeve ut av Joan Baez. Det inneheld hovudsakleg songar spelte inn på spansk (og ein song på katalansk). Baez sa på den tida at ho gav ut albumet som ei «melding om håp til chilenarane som leid under Augusto Pinochet» etter dødsfallet til Salvador Allende. Baez er kjend for kritikken sin av USA-amerikansk innblanding i latinamerikansk politikk, og har turnert og arbeidd for å betre menneskerettar i regionen. Her finn ein songar av dei chilenske musikarane Victor Jara (som vart torturert og drepen etter statskuppet i 1973) og Violeta Parra, som skreiv tittelsporet. Songane kom frå land som Mexico, Cuba, Chile og Spania.

Ein meir livleg versjon av «Dida» kom ut på albumet *[[Diamonds & Rust]]*, året etter.

Albumet selde moderat i USA, men vart ein særs stor suksess i Latin-Amerika.

## Innhald

## Medverkande
*Joan Baez - solovokal, akustisk og klassisk gitar
*Tommy Tedesco - sologitar
*Jim Hughart - kontrabass
*Lalo Lindgron - munnspel
*Tom Scott - fløyte, treblåseinstrument, strykearrangement
*Mariachi Uclatlan (4, 8)
*Rondalla Amerindia (13)
*Edgar Lustgarten - cello
*Milt Holland - perkusjon
*Joni Mitchell - vocalimprovisasjon (7)
*Jackie Ward Singers, Sally Stevens, Andrea Willis - korvokal (12)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gracias a la Vida (album)|Gracias a la Vida (album)]]» frå ,  den 22. oktober 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Farber, Nancy (1974). «Joan Baez:  Singing of fewer causes now». *[[People Magazine]]* 4/29/74;54-57.
Den heilage stolen

**Den heilage stolen** eller **den apostoliske stolen** er bispedømet i Roma og dermed embetet til paven og tenesteapparatet hans.

Den heilage stolen er forskjellig frå Vatikanstaten, som er ein suveren stat med eit territorium. Paven er likevel òg statsoverhovud for Vatikanstaten, og Den heilage stolen tek hand om forvaltinga av staten. 
## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Den hellige stol|Den hellige stol]]» frå ,  den 23. oktober 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Garvesyre

**Garvesyre, garvestoff**  eller **tannin** er ei gruppe kompliserte organiske sambindingar som finst i plantar og plantedelar.
Dei verner plantar og tre mot beiting og nedbryting frå sopp og bakteriar.

Handelsvaren garvesyre blir vunne ut frå galleple og har kjemisk formel (summeformel) C76H52O46. Garvesyre er lettløyseleg i vatn og verker snerpande (astringerande). Stoffet har stor fellingsevne, blant anna for protein, og er viktig del av naturlege garvestoff.

I vin bidrar garvesyre både til smak og haldbarheit og gjev eit visst snerpande preg om ho finst i større mengder, til dømes i vin som ikkje er ferdiglagra.

## Referansar
Elisabeth Scheller

**Elisabeth Scheller** () er ein tysk språkforskar som har spesialisert seg på kildinsamisk leksikografi og sosiolingvistikk.

Ho har studert samisk ved Umeå universitet og er doktorgradsstipendiat i samisk sosiolingvistikk ved UiT Noregs arktiske universitet. 

Ho har teke del i omsetjingsarbeid som nyttar moderne kildinsamisk, som bøkene om Pippi Langstrømpe i samarbeid med Aleksandra Antonova. 

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
*
Isop

**Isop** (*Hyssopus officinalis*) er ein plante i leppeblomfamilien som er blitt brukt til matlaging og urtemedisin.

Isop dannar ein dvergbusk som blir 30–90 cm høg. Han har eggforma blad somer heile eller rundtanna. Bomane dannar lange aks i toppen av greinene. Dei er som regel blå,men kan også vera rosa eller kvite. Planten har ei stram krydderlukt.

Planten stammar frå Sør-Europa og Vest-Asia. I oldtida blei han brukt i seremoniar,  og ble i oldtiden brukt ved seremonier (nevnt i Bibelen), i nyere tid medisinsk. I folkemedisinen er isop blitt brukt mot nattesveitte, luftvegskatarr, gikt og magetrøbbel.

Han er ein framandart som veks forvilla nokre stader i Noreg, på tørre bakkar og knausar.

Blad og blomsar gjev ein bittersøt smak til sitrondrikk og kan også brukast i salatar og grønsaksupper. Urten tar bort transmak frå feit fisk, og er difor eit godt krydder for sild.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Koparstikk

**Koparstikk** er både nemninga på ein metode for å lage bilete for hand på ei trykkplate av kopar, og nemninga for det biletet som deretter vert laga på papir ved hjelp av denne trykkplata. Koparstikk er såleis ein av fleire grafiske framgangsmåtar for å trykke bilete i mange eksemplar. Det er mellom dei eldste grafiske teknikkane, og har sitt opphav i gullsmed- og våpenkunsten i mellomalderen. Dei eldste koparstikka som kan tidfestast, er frå 1446 og laga i det som no er Tyskland.

Koparstikket er ein djuptrykksteknikk, det vil seie at det er trykksverta som ligg i liner gravert ned i koparplata som festar seg til papiret under trykkinga. Ved hjelp av ei gravstikke, eit jarn med v-forma eller rektangulært tverrsnitt i spissen, vert linene graverte ned i koparplata. Typisk for linene i eit koparstikk, er at dei endar i ein spiss. Djupna og breidda på linene kan endrast ved å variere trykket på gravestikka og vinkelen på ho i høve til plata, og såleis få fram fine og grove strekar på det ferdige trykket. Ved å leggje linene meir eller mindre tett og skravere i kryss, kan ein òg oppnå ulike valørar i motivet. Plata ligg gjerne på ei slags pute for å kunne vriast på når linene skal danne bogar og vinklar.

Langsetter både sidene av den graverte lina lagar det seg ein kant, ein «grat», som skal verte polert vekk før plata vert sett inn med trykksverte. Strekane i det ferdige trykket vert då skarpe og distinkte, i motsetnad til trykk framstilt med den såkalla *tørrnålsteknikken*, der graten langs linene ikkje vert fjerna. Graten verkar då inn på papiret under trykkinga og gjev streken ein mjukare og meir «lodden» karakter, som mange kunstnarar set pris på.

Trykksverta skal verte klint godt ned i strekane i plata. Deretter skal plata «slåast av», det vil seie at sverta vert tørka vekk frå overflata av plata, slik at det berre er sverte att nede i dei graverte strekane. Når sverta legg seg på papiret under trykkinga, får ein såleis eit spegelvendt bilete av det som vart rissa inn i plata. For kvart einaste trykk må plata smørast inn med ny sverte og deretter «slåast av».

## Bakgrunnsstoff
*snl.no: Kobberstikk
Croix des Bouquets

**Croix des Bouquets** (haitisk kreol: *Kwadèbouke*) er ein kommune i departementet Ouest i Haiti. Kommunen ligg sør i landet, 18 kilometer aust for hovudstaden Port-au-Prince. Nordaust i kommunen ligg innsjøen Trou Caïman. 

Dei namngjetne kunstnarane Georges Liautaud, Serge Jolimeau,  Murat Brierre og brørne Louis-Juste og Gabriel Bien-Aimé kjem frå Croix des Bouquets. Det same gjeld rapparen Wyclef Jean. 

Kunstmuseet Le Musée Georges Liautaud (Georges Liautaud-museet) ligg i Croix des Bouquets. Det vart opna i januar 2009. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Croix des Bouquets (kommun)|Croix des Bouquets (kommun)]]» frå ,  den 23. oktober 2018.*
American Lutheran Church i Oslo

**American Lutheran Church**  (**ALC**) ligg i Fritzners gate 15 på Frogner. Ho er forsamlingskyrkje for den amerikanske lutherske kyrkjelyden i Oslo. Kyrkja har 400 sitteplassar. Ho vart innvigd 11. oktober 1964. Bygget vart teikna av det amerikanske arkitektfirmaet Sövik, Mathre & Madson.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:American Lutheran Church i Oslo|American Lutheran Church i Oslo]]» frå ,  den 23. oktober 2018.*  

## Litteratur

* 
*
Diamonds & Rust

***Diamonds & Rust*** er eit studioalbum frå 1975 av Joan Baez. Baez tolka ofte andre sine songar og på dette albumet spelte ho songar skrivne eller spelte av Bob Dylan, Stevie Wonder, The Allman Brothers og Jackson Browne. *Diamonds & Rust* inneheld òg fleire av hennar eigne songar, inkludert tittelsporet som vart skriven om Bob Dylan. Tittelsporet er òg blitt covra av andre artistar. 

På versjonen hennar av Dylan sin «Simple Twist of Fate» prøver Baez å parodiere Dylan på eine verset. 

Ei anna innspeling av «Dida» kom ut året før på albumet *[[Gracias a la Vida av Joan Baez|Gracias a la vida]]*. *Diamonds & Rust*-versjonen av songen var kjappare og vart spelt inn som ein duett med Joni Mitchell.

## Innhald

## Medverkande

*Joan Baez – vokal, akustisk gitar, synthesiserar, arrangement, produsent
*Larry Carlton – elektrisk gitar, akustisk gitar, arrangør, produsent
*Dean Parks – elektrisk gitar, akustisk gitar
*Wilton Felder – bass
*Reinie Press – bass
*Max Bennett – bass (10)
*Jim Gordon – trommer
*John Guerin – trommer (10)
*Larry Knechtel – piano
*Joe Sample – elektrisk piano, hammondorgel
*Hampton Hawes – piano (4)
*David Paich – piano, elektrisk cembalo
*Red Rhodes – pedalsteelgitar
*Malcolm Cecil – synthesiserar
*Tom Scott – fløyte, saksofon, arrangør
*Jim Horn – saksofon
*Joni Mitchell – vokalimprovisasjon (10)
*Rick Lo Tempio – elektrisk gitar (10)
*Ollie Mitchell – trompet
*Buck Monari – trompet
;Teknisk
*David Kershenbaum – produsent
*Rick Riggieri – lydteknikar
*Henry Lewy – lydteknikar (10)
*Ellis Sorkin – assisterande lydteknikar
*Bob Cato – design

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Diamonds &#38; Rust|Diamonds &#38; Rust]]» frå ,  den 23. oktober 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Hampton Hawes

**Hampton Barnett Hawes jr.** () var ein USA-amerikansk jazzpianist. Han forfatta biografien *Raise Up Off Me*, som han vann Deems-Taylor-prisen for musikklitteratur i 1975. 

Hawes spelte med fleire av dei leiande jazzmusikarane på vestkysten av USA, som Dexter Gordon, Wardell Gray, Art Pepper, Shorty Rogers og Teddy Edwards. Han spelte med Charles Mingus på albumet *[[Mingus Three]]* i 1957. 

Hawes byrja å bruke heroin då han var kring 20 år gammal og sleit med avhengigheit i fleire år. I 1958 vart han spana på av politiet i Los Angeles, som tenkte at han ikkje ville risikere ein suksessrik musikkarriere og derfor kom til å avsløre leverandøren sin. Hawes vart arrestert for heroinmisbruk på 30-årsdagen sin, men han nekta å samarbeide og vart dømd til ti år i fengsel. I vekene mellom rettssaka og dommen, spelte Hawes inn eit album med negro spirituals og gospelsongar, *The Sermon*. I 1963 vart han benåda av presidenten John F. Kennedy. 

Hawes fortsette musikkarrieren etter han kom ut av fengsel. Hampton Hawes døydde av hjerneinfarkt i 1977, 48 år gammal. 

## Diskografi
### Som leiar eller medleiar

### Som sidemann
**Med [[Gene Ammons]]**
* *[[Gene Ammons and Friends at Montreux]]* (Prestige, 1973)

**Med [[Sonny Criss]]**
* *[[I'll Catch the Sun!]]* (Prestige, 1969)

**Med [[Art Farmer]]**
* *[[On the Road av Art Farmer|On the Road]]* (Contemporary, 1976)

**Med [[Dexter Gordon]]**
* *[[The Hunt av Dexter Gordon|The Hunt]]* (Savoy Records, 1947 [1977])
* *[[Blues à la Suisse]]* (Prestige, 1973)

**Med [[Barney Kessel]]**
* *[[Kessel Plays Standards]]* (Contemporary, 1955)
* *[[Let's Cook!]]* (Contemporary, 1957 [1962])

**Med [[Warne Marsh]]**
* *[[Live in Hollywood av Warne Marsh|Live in Hollywood]]* (Xanadu, 1952 [1979])

**Med [[Charles Mingus]]**
* *[[Mingus Three]]* (Jubilee, 1957)

**Med [[Blue Mitchell]]**
* *[[Stratosonic Nuances]]* (RCA, 1975)

**Med [[Red Mitchell]]**
* *Red Mitchell* (Bethlehem, 1955)

**Med [[Art Pepper]]**
* *[[The Early Show av Art Pepper|The Early Show]]* (Xanadu, 1952 [1979])
* *[[Surf Ride]]* (Savoy, 1952–1954 [1956])
* *[[Living Legend av Art Pepper|Living Legend]]* (Contemporary, 1975)

**Med [[Shorty Rogers]]** 
* *[[Modern Sounds]]* (Capitol, 1951)
* *[[Shorty Rogers and His Giants]]* (RCA Victor, 1953)

**Med [[Sonny Rollins]]**
* *[[Sonny Rollins and the Contemporary Leaders]]* (Contemporary, 1958)

**Med [[Bud Shank]]**
* *[[Bud Shank – Shorty Rogers – Bill Perkins]]* (Pacific Jazz, 1955)

**Med [[Sonny Stitt]]**
* *[[So Doggone Good]]* (Prestige, 1972)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hampton Hawes|Hampton Hawes]]» frå ,  den 23. oktober 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Diskografi
* «Hampton Hawes and the Low Blues» av Ethan Iverson
David Kershenbaum

**David Kershenbaum** er ein USA-amerikansk plateprodusent og entreprenør. Han har arbeidd med mange artistar, som Duran Duran, Tracy Chapman, Joe Jackson, Laura Branigan, Bryan Adams, Supertramp, Cat Stevens, Elkie Brooks og Tori Amos. Som produsent har han fått 75 internasjonale gull- og platinaplater. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:David Kershenbaum|David Kershenbaum]]» frå ,  den 23. oktober 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*
Khantiar

**Khantiar** (i eldre litteratur *ostjakar*) er ei urfolksgruppe frå Sibir i Russland. Dei lever hovudsakleg i den sjølvstyrte regionen Khanty-Mansia, der det også bur mange mansiar. I denne regionen har språka deira khanti og mansi status som offisielle språk saman med russisk.

I den russiske folketeljinga frå 2010 var det  personar som identifiserte seg sjølv som khantiar. Av desse budde  i Tjumen oblast, og av desse igjen heldt  til i Khanty–Mansia og  i Jamalo-Nenets okrug. 873 budde i nabooblasten Tomsk, og 88 i Republikken Komi.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Khanty|Khanty]]» frå ,  den 23. oktober 2018.*
NM i symjing 1984

**Noregsmeisterskapen i symjing 1984** vart avvikla på Hamar i dagane frå 12. til 15. juli 1984. Meisterskapen omfatta 24 individuelle tevlingar og fire stafettar, likt fordelt på menn og kvinner. 

Arne Borgstrøm frå Odda Idrettslag vart tildelt kongepokal for femte og siste gong. Helene Bjørnstad frå Lambertseter Svømmeklubb vart tildelt kongepokal for sin 100 meter bryst.

## Menn
### 100 meter fri





### 200 m fri





### 400 m fri





### 1500 m fri





### 100 meter rygg





### 200 m rygg





### 100 meter bryst





### 200 m bryst





### 100 meter butterfly





### 200 m butterfly





### 200 meter medley





### 400 m medley





## Kvinner
### 100 meter fri





### 200 m fri





### 400 m fri





### 800 m fri





### 100 meter rygg





### 200 m rygg





### 100 meter bryst





### 200 m bryst





### 100 meter butterfly





### 200 m butterfly





### 200 meter medley





### 400 m medley





## Kjelder
**Sportsboken 84-85*. Sportsboken As. Stavanger 1984.
Gulf Winds

***Gulf Winds*** var eit studioalbum frå 1976 av Joan Baez og det siste albumet hennar med nye songar for A&M. Baez skreiv i sjølvbiografien *And a Voice to Sing With* at dei fleste songane vart skrivne medan ho var på turné med Rolling Thunder Revue med Bob Dylan. «O Brother!» var ein svarsong til Dylan-songen «Oh Sister». På tittelsporet, ein ti minuttar sjølvbiografisk song om barndommen hennar, akkompagnerer Baez seg sjølv på akustisk gitar, som minna om dei tidlegaste viseinnspelingane hennar. Resten av songane har ein softrockstil som var vanleg på midten av 70-talet. 

*Gulf Winds* er det einaste Baez-albumet utan coverlåtar og alle songane var skrivne av Baez sjølv.

## Innhald

## Medverkande
*Joan Baez – vokal, gitar, piano
*Donald «Duck» Dunn – bass
*Jim Gordon – trommer
*Ray Kelly – cello
*Jesse Ehrlich – cello
*Larry Knechtel – piano
*Dean Parks – gitar
*Sid Sharp – fiolin
*Malcolm Cecil – synthesizer

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gulf Winds|Gulf Winds]]» frå ,  den 23. oktober 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Blowin' Away

***Blowin' Away*** var eit studioalbum frå 1977 av Joan Baez. Det var det første albumet hennar etter ho gjekk frå A&M Records til Portrait Records (ein då ny etikett under CBS Records).  

Albumet var meir mot mainstream pop enn noko anna album Baez hadde spelt fram til då, men mange kritikarar meinte at ho verka ukomfortabel med den «nye stilen» sin. Blant songane ho spelte inn var Rod Stewart-hitten «Sailing» og standardlåten «Cry Me a River», i tillegg til fleire av Baez sine eigne songar. Den spottande «Time Rag» fortel soga om eit avbrote forsøk på eit intervju med *[[magasinet Time|Time]]*. 

Baez skreiv «Altar Boy and the Thief» som ei hyllest til den homofile fansen hennar. 

## Innhald

## Medverkande

* Joan Baez – gitar, vokal
* Bernard Gelb – leiande produsent
* David Kershenbaum – produsent
* Wilton Felder
* Larry Knechtel - klaverinstrument
* David Mansfield - gitar
* Joe Sample
* Tom Scott - blåseinstrument

## Kjelder
* Baez, Joan. 1987. And a Voice to Sing With: A Memoir. Century Hutchinson, London.
NM i alpine greiner 1984

**Noregsmeisterskapen i alpine greiner 1984** vart avvikla 2.–5. februar 1984 i Hemsedal og i Oslo. Utforrenna fann stad i Hemsedal i Buskerud, medan slalåm- og storslalåm-tevlingane vart arrangert i Sørkedalen i Oslo.

## Menn
### Slalåm



Dato: 5. februar
Stad: Oslo


### Storslalåm



Dato: 4. februar
Stad: Oslo


### Utfor



Dato: 2. februar
Stad: Hemsedal


### Kombinasjon





## Kvinner
### Slalåm



Dato: 5. februar
Stad: Oslo


### Storslalåm



Dato: 4. februar
Stad: Oslo


### Utfor



Dato: 2. februar
Stad: Hemsedal


### Kombinasjon





## Kjelder
**Sportsboken 84-85*. Sportsboken As. Stavanger 1984.
Mninga

**Mninga** er eit administrativt område i Mufindi distrikt i Iringa-regionen i Tanzania.
Etter folketellinga i 2012 hadde området 14&nbsp;799 innbyggjarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mninga|Mninga]]» frå ,  den 24. oktober 2018.*
Viadukt

**Viadukt** (frå latin *via*, 'veg' og *ducere*, 'å føra') er ei bru over ein veg, dal, jernbanelinje eller anna hindring. Dei liknar gjerne klassiske romerske akveduktar i utforming, med fleire støttande bogar under som har lik avstand mellom seg.

Viaduktar over større elver eller fjordar vert kalla bruer. Romarane i antikken nytta ikkje nemninga *viadukt*. Det er ei moderne avleiing frå ein analogi med akvedukt. Namnet viadukt vert sjeldnare brukt om slike konstruksjonar i Noreg, medan det er vanleg sørover i Europa.

## Sjå òg
* Viaduc de Millau
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Viadukt|Viadukt]]» frå ,  den 24. oktober 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
Portal

Ein **portal** (frå mellomalderlatin *portale*, 'byport, forhall', av latin *porta*, 'dør, port') er ein forseggjort eller framståande og rikt utsmykka inngang til ein monumental bygning som ei kyrkje, tempel, rådhus eller slott. Han kan også vera ein frittståande æresport.

Portalar kan ha dører, portar eller fallgitter i opninga for å kontrollera tilkome eller utgang. Overflata rundt opninga kan vera enkelt utforma eller dekorert med utsmykning. Særleg i renessansen og barokken kunne slike portalar vera rikt utsmykka. Nemninga i seg sjølv indikerer eit byggverk som ber noko over seg, til dømes ein arkivolt og/eller eit tak. Portalar er ofte, men ikkje alltid, utforma med dekor, til dømes skulpturelle innslag. Spesielt var dette vanleg i romansk arkitektur, gotikk og i stavkyrkjer. Moderne portalar kan ha til dømes ha postmodernisme dekor. 

Døme på opne portalar (portalar utan dører) i arkitekturen er portalar inn mot gamle opne stadionanlegg og liknande byggverk. Døme på lukka portalar er portalar i kyrkjebygg, kjøpesenter og anna.

## Galleri


Stavanger Domkirke - 05.jpg|Portalen i Stavanger domkyrkje med doble dører.
Puertaestadionacional.jpg|Puerta del Estadio Nacional har dekor av massiv stein.
Rossiberlin.jpg|Postmoderne portal frå 1997 teikna av Aldo Rossi, ei nytolking av renessansen.
File:PorcheCentralNordCathedraleChartre041130-.jpg|Portalen i domkyrkja i Chartres.
File:Porto - Sant Martí de Cedofeita - Façana principal.JPG|Kyrkja São Martinho de Cedofeita ved Porto i Portugal.
File:Hronsky Benadik-Hlavny portal klastorneho kostola.jpg|Portalen i kyrkja Hronský Beňadik i Ungarn
File:Baroque portal in Brescia.jpg|Barokkportal i eit privat palass i Brescia i Italia
File:6400 Peterhof Tür 1.jpg|Barokkportal.
Metz_Cathedral_R01.jpg|Dekorasjon på ein gotisk portal ved domkyrkja i Metz i Tyskland.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på [[:nb:Portal|Portal]] frå Wikipedia på bokmål, utgåva frå 5. januar 2018*
Tengiz Sulakvelidze

**Tengis Sulakvelidze** () er ein georgisk tidlegare fotballspelar som spelte 55 landskampar for Sovjetunionen og vann cupvinnarcupen 1981 med Dinamo Tbilisi. Han var høgreback.

## Karriere
### Klubbspel
Sulakvelidze var 1974-78 aktiv i Torpedo Kutaissi. I 1978 flytta han over til Dinamo Tbilisi. Året etter avgjorde han den sovjetiske cupfinalen mot Dynamo Moskva, då han som Dinamo sin sjuande eksekutør sette si straffe i mål. Same året vann Dinamo Tbilisi dobbeltsiger då laget også gjekk til topps i seriemeisterskapen i Sovjetunionen. Våren 1981 slo  Dinamo ut West Ham United og der etter Feyenoord på sin veg til finalen i cupvinnarcupen. Den 13. mai 1981 sikra Tbilisi-laget seg turneringspokalen med 2-1 over Carl Zeiss Jena framfor 4&nbsp;750 tilskodar på Rheinstadon i Düsseldorf. Sulakvelidze la eigenleg opp i 1988, men spelte i 1989 14 kampar for det svenske nivå 2-laget IFK Holmsund.

### Landslagsspel
Våren 1980 fekk Sulakvelidze sin debut på det sovjetiske landslaget. Same sommaren var han med då Sovjetunionen vann bronsemedaljen i OL-turneringa. Sidan deltok han i 1982 ved verdsmeisterskapen i Spania, der det sovjetiske laget tok seg til mellomspelet. Sulakvelidze skåra to landslagsmål, det siste då han i september 1986 fastsette sluttresultatet til 1-1 i EM-kvalifiseringskampen mot Island i Reykjavik. I juni 1988 deltok han i dei to fyrste kampane til Sovjetunionen under europameisterskapen. Han vart så vraka og fekk såleis ikkje spele EM-finalen mot Nederland, ein kamp som enda med tap 0-2. Etter 55 kampar var Sulakvelidze ferdigspelt på landslaget.

### Merittar
*EM-sølv: 1988 med Sovjetunionen
*OL-bronse: 1980 med Sovjetunionen
*Vinnar av cupvinnarcupen: 1981 med Dinamo Tbilisi
*Sovjetisk seriemeister: 1979 med Dinamo Tbilisi
*Sovjetisk cupmeister: 1979 med Dinamo Tbilisi

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tengiz Sulakvelidze|Tengiz Sulakvelidze]]» frå ,  den 24. oktober 2018.*  
 
*eu-football
Simon Kapwepwe internasjonale lufthamn

**Ndola internasjonale lufthamn**  (*Simon Mwansa Kapwepwe International Airport*) (IATA: **NLA**, ICAO: **FLSK**) er ein flyplass i Koparbeltet i det nordlege Zambia, i Ndola, nær grensa til Kongo. Den vart offisielt kalla *Ndola Airport* før den i 2011 fekk nytt namn etter Simon Kapwepwe, den tidlegare  visepresidenten i landet.

Flyplassen ligg om lag 272 km nord for Lusaka internasjonale lufthamn, Zambias største lufthamn, og 1 270 moh. Den har to parallelle betong-rullebaner, ein på 1 219 m. og den andre på 2 514 m. Plassen betener òg andre byar i Koparbeltet, både innanlandske og internasjonale med både passasjerar og frakt.

## Ulukker og hendingar

## Ulukker
Midnatt 17. -18. september 1961 havarerte Transair Swedens DC-6B  i eit skogholt få mil nord for  flyplassen Alle ombord, ei besetning på fem, alle frå Malmö, og elleve passasjerar omkom. Ulukkeårsaka vart aldri fastlslått, og det er bltt spekulert i om flyet var vorte beskutt av opprørssoldatar i Kongo, eller om det vart plassert sprengstoff om bord medan flyet stod på bakken i Léopoldville.

* Aviation Safety Networks databasehttp://aviation-safety.net/database/airport/airport.php?id=NLA 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Simon Kapwepwe internasjonale lufthavn|Simon Kapwepwe internasjonale lufthavn]]» frå ,  den 24. oktober 2018.*  
 

## Referansar


## Bakgrunnsstoff

* Accident history for NLA hos Aviation Safety Network
* Airport information for FLND hos Great Circle Mapper.
* Current weather for FLSK hos National Oceanic and Atmospheric Administration
Interregnum

**Interregnum** (latin for 'mellomregjering') er tidsrommet mellom eit statsoverhovud går av eller døyr og ein etterfølgjar tek over.

## Kjelder
BMP-1

**BMP-1** (russisk:**Б**оевая **М**ашина **П**ехоты-**1** - Боевая Машина Пехоты-1) er ei sovjetisk stormpanservogn. Den vart først introdusert tidleg i 1960-åra, og produsert av Kurganmasjzavod. Den vart erstatta i 1980-åra med ein oppgradert versjon BMP-2.

Då BMP-1 vart oppdaga av vestlege militære i november 1967 var den verda si første stormpanservogn. Det skråstilte panseret kunne motstå 12,7 mm ammunisjon frå tunge mitraljøser. Med den glattbora kanona og AT-3 Sagger-raketten var ein alvorleg trussel mot NATO sine pansra personellkøyretøy og stridsvogner.

## Variantar

; BMP-1
: Originalversjonen med 73 mm glattbora kanon
; BRM-1 eller BMP-R
: Oppklaringsversjon med bakkeradar
; BRM-1K
: Kommandovogn for oppklaringsstyrkar
; BMP KShM
: Kommandovogn
; BMP-1P
: Panserjager med AT-4 Spigot missil
; BMP-1PK
: Kommandovogn-variant av BMP-1P

## Referansar
T-90

**T-90** er ei russisk stridsvogn med 125 mm kanon. Ho er ei vidareutvikling av T-72, og er i teneste hjå den russiske og indiske hæren.

## Historie og utvikling
T-90 med ein 840 hk motor kom i produksjon i 1993, basert på ein prototyp kalla T-72BU.  Vogna vart utvikla ved utviklingsbyrået Kartsev-Venediktov ved fabrikken Uralvagonzavod i Nizjnij Tagil.  Før midten av 1996 hadde 107 vogner kome i teneste hjå russiske styrkar i Austre militærdistrikt.

I 1999 kom ein ny modell av T-90, kalla *Objekt 187* i utviklingsfasen.  Denne hadde sveist tårn i motsetnad til originalen sitt støypte.  Modellen fekk namnet Vladimir etter sjefsutviklaren Vladimir Potkin, som gjekk bort i 1999.

T-90S er i teneste hjå den indiske hæren, og ein indiskprodusert variant som vert kalla T-90S Bhishma er under produksjon. Dei første indiske vognene var 310 vogner dei kjøpte frå Russland i 2001, der 120 var komplette, 90 delvis montert og 100 i delar.  Under valet av T-90 vart det lagt vekt på at India allereie var brukar av T-72, og detta gjorde opplæring og vedlikehald enklare.  India valde T-90 etter at produksjonen av indiske Arjun-stridsvogner hadde vorte forseinka.

## Variantar

; T-90
: Den opphavlege modellen.
; T-90S
: Seinare modell med sveist tårn.  Kalla T-90 Vladimir eller T-90C.
; T-90S Bhishma
: T-90S i indisk teneste.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:T-90|T-90]]» frå ,  den 24. oktober 2018.*
Fromasj

**Fromasj** er ein dessert laga av halvpiska krem, gelatin, eventuelt eggedosis og ei smakstilsetjing som sjokolade, frukt eller bær. Fromasj har ein lett, delikat og kremaktig konsistens, og kan kvelvast på eit serveringsfat.

Henriette Schønberg Erken omtalte fromasj og den nærskylde bavaroisen (som ein lagar med eggekrem i staden for eggedosis) som to forskjellige dessertar, medan amerikanske Julia Child bruker omgrepa om kvarandre.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fromasj|Fromasj]]» frå ,  den 24. oktober 2018.*  

## Litteratur
*
*
*
Teknisk Ukeblad

***Teknisk Ukeblad*** () er eit norsk tidsskrift om teknologi som blir gjeve ut av Teknisk Ukeblad Media. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Teknisk Ukeblad|Teknisk Ukeblad]]» frå ,  den 24. oktober 2018.*