open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tor Gunnar Nystad

**Tor Gunnar Nystad** () er ein norsk samisk politikar frå Karasjok, busett i Oslo. I 2013 blei han vald inn som sametingsrepresentant for Norske Samers Riksforbund (NSR) i Sør-Noreg valkrins. Han blei sist attvald i 2025.

Nystad er nestleiar i plenumsleiinga på Sametinget og leiar i plan- og finanskomiteen.

## Kjelder
Anita Persdatter Ravna

**Anita Persdatter Ravna** () frå Tana er ein norsk samisk politikar, busett i Moss. I 2013 blei ho vald inn som sametingsrepresentant for Norske Samers Riksforbund (NSR) i Sør-Noreg valkrins.

## Kjelder
Christian Hoffmann

**Christian Hoffmann** () er ein austerriksk tidlegare langrennar frå Aigen in Mühlkreis i forbundslandet Oberösterreich. Han vart tildelt gullmedalja på 30 km etter Vinter-OL 2002 i Salt Lake City, og vann VM-gull i 4 x 10 km stafett for arrangørlandet då Ski-VM 1999 vart avvikla i Ramsau.

## Aktiv
Hoffmann overraska stort så han tok bronsemedalja på femmila under dei olympiske leikane i Nagano i 1998. Året etter vann han over Noregs ankermann Thomas Alsgaard i innspurten på 4 x 10 km stafett, og sikra VM-tittel for seg sjølv, Markus Gandler, Alois Stadlober og Mikhail Botvinov.

Under vinterleikane 2002 i Salt Lake City kom han opphavleg på andreplass på 30 km, men vart nokre månader seinare tildelt OL-gullet då Johann Mühlegg vart frådømd fyrsteplassen. Hoffmann sin landslagskollega Botvinov fekk sølvmedalja i øvinga.

Fristilseksperten Hoffman vann to tevlingar i verdscupen i langrenn, begge vinteren 2003/04. Straks før jul i 2003 sigra han i ein 10-kilometer i Ramsau, og midt i mars 2004 vann han ein 30 km i Pragelato, begge tevlingane gjekk i fristil.

### Doping
Det nasjonale antidopingbyrået stengde Hoffmann ute frå idretten 31. desember 2009, grunna systematisk bloddoping i sesongane 2003 til -06. Utestenginga varde til 2012.
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Christian Hoffmann|Christian Hoffmann]]» frå ,  den 22. februar 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Kiting

**Kiting**, også kalla **kitesurfing** eller **kiteboarding**, er ein sport der utøvaren blir trekt med vinden etter ein drake. Namnet på sporten kjem av det engelske namnet på drake, *kite*. Kiting kan gjerast på vatn der utøvaren står på eit brett, eller på snø der utøvaren står på snøbrett eller ski. Draken er festa til eit trapes som sit rund hoftene, og ein styrer draken med hjelp av fire liner som er festa til ein styrepinne.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* Norges Kiteforbund
Liposom

**Liposom** er små kuleforma doble lag med lipid med ein kjerne av vatn. Dei har gjerne ein storleik på 25–100 nanometer, og vert laga gjennom at lipid i vatn vert utsette for høgfrekvente lydbylgjer.

Inni vasskjernen av liposom kan det kapslast inn molekyl, til dømes medisin. Liposom med molekyl kan trengja gjennom sellemembranen og levera molekyl på innsida.

I utrøyningar vart liposom nytta til å levera antibiotikum til bakteriar i biofilm. Ved låge antibiotikumnivå var liposombore antibiotikum meir effektivt enn fritt antibiotikum.

## Kjelder
Kateřina Neumannová

**Kateřina Neumannová** () er ein tsjekkisk tidlegare idrettsutøvar frå Písek som vann VM-gull i 10 km langrenn i 2005 og 2007, og OL-gull i 30 km langrenn under Vinter-OL 2006. I perioden 1998–2007 vann ho seks medaljar i olympiske vinterleikar og fem medaljar i verdsmeisterskap på ski. 

## Karriere
### Terrengsykling
Neumannová var aktiv terrengsyklist til 1996, då ho deltok i Sommar-OL 1996 i Atlanta. Ho tok bronsemedalja i europameisterskapen i terrengsykling 1995.

### Langrenn
Neumannová tok bronsen på 15 km under Ski-VM 1997 i Trondheim, deretter vann ho sølvmedalja i klassisk stil og bronsemedalja på jaktstarten under Vinter-OL 1998 i Nagano, før ho sikra seg ei bronsemedalje på 5 km i klassisk stil då Ski-VM 1999 fann stad i Ramsau. I vinterleikane 2002 i Salt Lake City vann ho to sølvmedaljar, fyrst i 15 km fristil og så på jaktstarten.

Etter å ha vorte mor i 2003 kom Neumannová tilbake i løypa og vann si fyrste gullmedalje då ho gjekk til topps i 10 km fristil under Ski-VM 2005 i Oberstdorf. Under dei olympiske leikane 2006 fekk ho sølvmedalja i 15 km med skibyte, før ho vart olympisk meister på den avsluttande tremila.

Neumannová vann til saman 18 renn i verdscupen i langrenn, og enda på andreplass i verdscupen både i 2002- og 2005-sesongen; i 2002 bak Bente Skari og i 2005 bak Marit Bjørgen.

Neumannová vart kåra til årets kvinnelege idrettsutøvar i Tsjekkia for 2006. Ho la opp etter  2007-sesongen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Kateřina Neumannová|Kateřina Neumannová]]» frå ,  den 22. februar 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*
Torleif Jarleskald

**Torleif Asgeirsson** eller **Torleif Jarleskald** (norrønt *Þorleifr Ásgeirsson (òg: Rauðfeldarson) jarlsskáld)*, levde i tida om lag 940-995 var ein islandsk skald.

Det meste av opplysningane om Torleif Jarleskald finn vi i Tåtten om Torleiv Jarleskald (*Þorleifs þáttr jarlsskálds*), ei kort islendingesoge som vart nedskriven omkring år 1300. Tåtten er kjend frå Flatøyboka (Flateyjarbók), og han er omsett til norsk som ein del av Den større soga om Olav Tryggvason (*Óláfs saga Tryggvasonar en mesta*). Tåtten er særs fantasifull og mykje av innhaldet er lite truverdig. Det som er rekna som pålitande, er dette:

Han var fødd på Brekka i Svarfaðardalur på nordsida av Island. I ung alder reiste han til Noreg og var ei tid hos ladejarlen Håkon Sigurdsson Jarl. I Skaldatal er han nemnt som ein av skaldane hos Håkon jarl, og eit lovkvad om jarlen er kjent. Etter ei tid skal han ha kome i usemje med jarlen og reiste då til kong Svein Tjugeskjegg i Danmark. Seinare gjorde han ei ferd attende til Noreg og tok då hemn over Håkon jarl ved å framføre ei nidvise om jarlen. Det var etter denne hendinga at kong Svein Tjugeskjegg skal ha gitt han tilnamnet «jarleskald» eller «jarlsskald».

Seinare reiste Torleif attende til Island og busette seg på garden Höfðabrekka i Myrdalur på sørsida av Island.

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Fortælling om Thorlejf Jarleskjald frå heimskringla.no, dansk fulltekst
* Det norrøne fyrstediktet av Bjarne Fidjestøl, Bergen 1982
* Den norsk-islandske skjaldedigtning v/Finnur Jónsson (red.), København 1912–15
;Kjende dikt av Torleif Jarleskald:
* '''Dikt om Håkon'''  (lovkvad) frå Skaldic Project
* '''Jarlsnid'''  frå Skaldic Project
* '''Dråpa om Svein Tjugeskjegg'''  frå Skaldic Project
* '''Lausaviser'''  frå Skaldic Project
Jymnó

**Jymnó** (gresk Γυμνό) er ein landsby i periferieininga Évvia i Sentral-Hellas i Hellas. Jymnó høyrer til kommunaleininga Amárynthos i kommunen Erétria.

## Referansar
Ájos Nikólaos på Évvia

**Ájos Nikólaos** (gresk Άγιος Νικόλαος) er ein distriktsby i periferieininga Évvia i Sentral-Hellas i Hellas. Ájos Nikólaos høyrer til kommunaleininga Lilándia i kommunen Khalkída.

## Referansar
Paralía Avlídas

**Paralía Avlídas** (gresk Παραλία Αυλίδας) er ein distriktsby i periferieininga Évvia i Sentral-Hellas i Hellas. Paralía Avlídas høyrer til kommunaleininga Avlída i kommunen Khalkída.

## Referansar
Pilestredet i Oslo

**Pilestredet**, som opphavleg heitte Pilestrædveien, er ei særs lang gate i Oslo, som går frå vestre enden av gata Grensen (Professor Aschehougs plass) i sentrale Oslo og i nordvestleg og nordleg lei over Bislett, vest for Fagerborg kyrkje og nordaust- og nordover langs Stensparken og på austsida av Fagerborg videregående skole fram til Ullevålsveien ikkje langt frå krysset mellom Ullevålsveien og Kirkeveien. Gata fekk namnet i om lag 1820 etter dei piletrea som stod langsetter ei strekning av denne vegen i dei tidene.

Pilestredet er i dag ingen gjennomgåande trafikkåre. Av di gata inngår på fleire stader som deler av meir dominerande trafikkårer, er det ofte vanskeleg å finne fram til rett adresse i denne gata. Såleis er Pilestredet brote som bilveg ved C.J. Hambros plass for å inngå som ein del av trafikkåra Ring 1 på strekninga frå den vestre opninga av Hammersborgtunnelen og fram til St. Olavs gate. På Bislett, der fleire gater møtast i ei rundkøyring, kan det sjå ut som om Thereses gate mot nordaust, der trikkelinja frå Pilestredet går, er framhaldet av Pilestredet. Men Pilestredet går nordvestover, opp Norabakken, eit uoffisielt namn på den bratte strekninga av Pilestredet framfor Fagerborg kyrkje, namngjeve etter Nora øl og brus som St. Halvard bryggeri framstilte i sin fabrikk i Pilestredet 75c frå 1877 til 1918. Og øvst i Norabakken går Pilestredet og Fagerborggata rett over i kvarandre som om Pilestredet, som  her går vidare langsetter Stensparken, ser ut som ei smal sidegate, og som dessutan er stengd for gjennomkøyring til Ullevålsveien.

Før gata fekk namnet Pilestredet eller Pilestrædveien, hadde ho namnet Rakkarstrædet eller Natmandsveien, av di vegen gjekk framfor Natmandshaugen, der nattmannen hadde tilhald. Nattmannen stod for renovasjonen i byen, som gjekk ut på å samle saman og køyre vekk daude dyr, møkka frå utedoane og anna avfall til ein fast avfallsplass på Natmandshaugen der han budde, og dette arbeidet gjekk føre seg om natta. Natmandshaugen låg opphavleg der Rikshospitalet seinare vart bygd, og som er vorte bustads- og forretningsområdet Pilestredet Park etter at Rikshospitalet vart flytta til nybygde hus på Gaustad i 2000.

Assessor Jørgen Brochmann, som på 1800-talet eigde Brochmannsløkken med hovudbygningar der C.J. Hambros plass no ligg som eit kryssingspunkt mellom Pilestredet og andre gater, ville ikkje bu i ei gate med så tarveleg namn som Rakkarstrædet eller Natmandsveien, og fekk namnet endra til Pilestrædveien. I 1823 vart nattmannen og avfallsplassen flytta til det som no er Stensparken, og namnet Natmandshaugen fylgde med dit.

## Kjelder
*Knut Are Tvedt (redaktør), *[[Oslo byleksikon]]*, Oslo 2010. ISBN 978-82-573-1760-7

## Bakgrunnsstoff
Jon Grønset

**Jon Grønset** () frå Gjemnes kommune på Nordmøre var ein norsk pedagog og forfattar.
Han gjekk på lærarskule i Volda på Sunnmøre. Han var rektor på Sogn ungdomsskole i Balestrand frå 1937 til 1955. Bøkene han har gitt ut skreiv han då han var blitt pensjonist. Han skreiv også dikt, forteljingar og sanne historiar.

## Bibliografi
### Bøker
*

*

*

*

*

*

*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
*Jon Grønset i Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane  
*Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978
Statens bibliotekhøgskole

**Statens bibliotekhøgskole**, **SBH**, som seinare fekk namnet **Statens bibliotek- og informasjonshøgskole**, **SBIH**, var ein tidlegare høgskule i Oslo. Skulen opna 15. januar 1940 under namnet Statens bibliotekskole for å utdanne bibliotekarar på eit fem månaders kurs, men måtte stengje før tida på grunn av den tyske okkupasjonen av Noreg under den andre verdskrigen. Likevel fekk dei fyrste elevane fullført kurset og teke eksamen om hausten same året. Deretter var skulen stengd fram til hausten 1945. Utdanninga vart då på ni månader, auka til tre semester i 1958 og fire semester i 1965. Fram til 1979 låg skulen under Kyrkje- og undervisningsdepartementet, deretter under Kultur- og vitskapsdepartementet. 

I 1980 vart namnet endra til Statens bibliotekhøgskole, og i 1990 til Statens bibliotek- og informasjonshøgskole. Frå 1. august 1994 vart skulen gjort om til ein del av avdelinga for journalistikk, bibliotek- og informasjonsfag i den då nyoppretta Høgskolen i Oslo, som seinare vart til Høgskolen i Oslo og Akershus.

Statens bibliotekhøgskole hadde opphavleg lokale på hovudbiblioteket til Deichmanske bibliotek på Hammersborg i Oslo, men flytta til lokale i Incognitogaten 7 i 1962 og til Dælenenggata 26 i 1968, og flytta som Statens bibliotek- og informasjonshøgskole til Pilestredet 52 i august 1995 i samband med at skulen hadde vorte ein del av Høgskolen i Oslo.

## Litteratur
*snl.no: Statens biliotek- og informasjonshøgskole
*Hans Eirik Aarek (redaktør), *Mer enn bøker* : *SBIH 50 år* : *jubileumsskrift*, Oslo 1990: Statens bibliotek- og informasjonshøgskole. ISBN 8257900184 

## Bakgrunnsstoff
*Høgskolen i Oslo og Akershus
Pil (fleirtyding)

**Pil** kan tyde til dømes:
*Pil, eit våpen i kombinasjon med boge
*Pilsymbol, eit teikn eller symbol
*Pil, eit tre, piletre
*Pila, eit stjernebilete
*Pila, eit lita øy i Antarktis
Ole Steffensen Isene

**Ole Steffensen Isene** () var ein norsk lærar, organisasjonsmann i fråhaldsrørsla og forfattar av fleire talar og skrifter i bokform. Han var far til Ola Isene.

Ole Steffensen Isene frå garden Isane i Davik i Bremanger kommune i Sogn og Fjordane. Han tok lærareksamen i Tromsø i 1887 og var sidan lærar i Jølster, Rødenes og Tune. Frå 1905 til 1920 var han hovudsekretær i Det norske Totalavholdsselskap og redaktør av bladet *Menneskevennen*. Perioden 1907-40 var han leiar av Blå Kors, kalla generalsekretær frå 1924.  I 1942 fekk han Klostermedaljen.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
*Om Ole Steffensen Isene i Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 
* 
*Norsk Allkunnebok. VI. bandet. 1955

## Bakgrunnsstoff
*Om Ole Steffensen Isene i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Pierre Brassau

**Pierre Brassau** var ein sjimpanse som i 1964 vart brukt i ein spøk gjennomført av Åke «Dacke» Axelsson i den svenske tabloidavisa Göteborgs-Tidningen. Axelson kom på ideen å stille ut ein serie måleri framstilte av ein ikkje-menneskeleg primat, i dette tilfellet ein sjimpanse. Utstillinga gav seg ut for å presentere verk av ein inntil då ukjend fransk kunstnar med namnet «Pierre Brassau». Målet med utstillinga var å prøve ut om kunstkritikarar var i stand til å sjå skilnaden mellom eit verkeleg modernistisk avant-garde måleri og arbeidet til ein sjimpanse.

«Pierre Brassau» var i verkelegheita den fire år gammal sjimpansen Peter i Borås dyrepark. Axelsson overtalte den 17 år gamle dyrepassaren til å gje Peter måling og ein pensel. Etter at Peter hadde laga fleire måleri, plukka Axelsson ut dei fire beste, og fekk dei utstilte i Gallerie Christinae i Göteborg. Kritikarar roste arbeida. Rolf Anderberg i  Göteborgs-Posten skreiv dette: «Brassau målar med  fyldig, bestemt og kresen pensel-føring. Han er ein kunstnar som målar med ein ballettdansars ynde og finfølelse».

Etter at spøken vart avslørt, insisterte Rolf Anderberg på at Peter/Pierre sine måleri var «dei beste i heile utstillinga.» Ein privat samlar kjøpte eitt av verka for 90 USD, som tilsvarer 473 USD i 2014.

I 1969 vart Peter overført til Chester Zoo i England.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pierre Brassau|Pierre Brassau]]» frå ,  den 24. februar 2016.*  
 
; Referansar 

## Bakgrunnsstoff
* Avantgardeartist Pierre Brassau
Tetrodotoksin

**Tetrodotoksin** er ei sterk nervegift som finst i kulefiskar. Gifta verkar ved å hemja natriumrøyret i membranen til nerveseller.

I kulefiskar vert tetrodotoksin laga av bakteriar som fisken får i seg gjennom maten. Kulefisk vert ete som *[[fugu]]* i Japan, og no og då vert menneske drepne av tetrodoksinforgifting etter eit slikt måltid.

## Kjelder

*
Kanália på Kérkyra

**Kanália** (gresk Κανάλια) er ein busetnad på øya Kérkyra i periferieininga Kérkyra i periferien Dei joniske øyane i&nbsp;Hellas. Kanália høyrer til kommunaleininga Kérkyra by i kommunen Sentral-Kérkyra og dei diapontiske øyane.

## Referansar
Pilsymbol

**Pil** som symbol eller teikn er ei stilisert framstilling av våpenet (prosjektilet) pil, nytta for å syne retning eller for å påpeike eller framheve noko særskilt.

Kombinert med andre ting kan pila nyttast i bilete eller skulptur for å symbolisere kjensler, som til dømes pilen som dei antikke kjærleiksgudane skyt med for å vekkje kjærleik og attrå i eit menneske overfor eit anna menneske. Ei framstilling av ei pil gjennom ein hjarta er difor eit kjent symbol for kjærleik mellom menneske. I andre samanhengar kan ei pil, eller kombinasjonen pil og boge, stå for makt og mynde.


Fil:NO road sign 530.11.svg|Piler på trafikkskilt
Fil:Kleve tiergarten sign winter.jpg|Vegen til dyrehagen
Fil:Notausgang WC.png|Naudutgang gjennom do
Fil:Eros bow Musei Capitolini MC410.jpg|Kjærleiksguden Amor (Eros) førebur seg til skot med pil og boge. Romersk kopi av gresk statue, fyrste hundretalet e.Kr.
Fil:Love-heart-arrow.svg|Kjærleikssymbol
Fil:Finnøy komm.svg|Ei flygande pil, pil med venger, i kommunevåpenet for Finnøy kommune
Fil:Anker arms.jpg|To piler i kross på ankeret i våpenskjoldet til slekta Anker
Pilestredet (fleirtyding)

Pilestredet er eit gate- eller vegnamn som vert nytta fleire stader:

*Pilestredet i Oslo 
*Pilestredet i Halden 
*Pilestredet i Fræna
Georg Hettich

**Georg Hettich** () er ein tysk tidlegare kombinertrennar frå Schonach im Schwarzwald som vart olympisk meister i kombinert normalprogram under Vinter-OL 2006.

### Aktiv
Hettich fekk OL-sølv med Tyskland sitt lag i 4 x 5 km kombinertstafett då dei olympiske vinterleikane 2002 fann stad i Salt Lake City, året etter var han med å vinne VM-sølv i same øvinga ved Ski-VM 2003 i Val di Fiemme. Også i Ski-VM 2005 i heimlege Oberstdorf vart det sølv på Hettich og det tyske kombinertmannskapet, sameleis i Vinter-OL 2006 i Torino. Men i motsetnad til dei andre meisterskapane lukkast Hettich overmåte godt i vinterleikane 2006, då han noko overraskande vann gullmedaljen i normaløvinga med 15 km langrenn. I tillegg tok han bronsemedaljen i halvprogrammet med hopping i storbakken og 7,5 km langrenn.

Hettich lukkast aldri å vinne eit individuelt verdscuprenn, fire andreplassar var det beste han oppnådde. Han enda på sjettplass i verdscupen i kombinert 2003 og på ny i 2006.

Hettich la opp etter 2010-sesongen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Georg Hettich|Georg Hettich]]» frå ,  den 24. februar 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Arnfinn Bruflot

**Arnfinn Bruflot** () var ein norsk målar, journalist og forfattar frå Naustdal. Han tok artium ved Firda gymnas i 1927. I 1928 emigrerte han til Amerika og var sidan busett der. Ein kort periode var han redaktør av Western Viking og han var også med i redaksjonen i Ny Verd, avisa til Vinland Mållag, der han var aktivt med.

Før Bruflot reiste til Amerika, fekk han publisert nokre få dikt i ulike aviser, men det var ikkje før han nærma seg pensjonistalderen at han tok til å skrive for alvor. Bortsett frå nokre få dikt på engelsk har alt han har skrive, vore på nynorsk. Bruflot debuterte i 1969 med diktsamlinga Junibåten, og han har til saman gitt ut fem diktsamlingar og ein roman, Inn i Amerika (1980). Alle bøkene er publiserte i Noreg, sjølv om han budde i USA medan han skreiv dei.

Diktinga til Bruflot er på mange måtar ulik den tidlege norskamerikanske litteraturen. Sjølv om han ofte er kritisk til det amerikanske samfunnet, er det likevel eit harmoniserande amerikabilete som vert rådande til slutt. Både romanen og dei fleste dikta hans er prega av opplevingane og refleksjonane til ein immigrant. Bruflot er ein skarp observatør, og mange av dikta har visuelle trekk, og dei er enkle både i form og innhald.

## Bibliografi
### Bøker
*

*

*

*

*

*

### I bøker - eit utval
*

*

### I tidsskrift - eit utval
*Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Ord gjennom år : dikting og diktarar frå Sunnfjord og Nordfjord 1700-1986 : med bibliografi : ein antologi ved Carl Lauritz-Iversen. Naustdal : Sogn og Fjordane forlag, 1990
* Om Arnfinn Bruflot i Allkunne

## Bakgrunnsstoff
*Om Arnfinn Bruflot i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Deménika

**Deménika** (gresk Δεμένικα) er ein distriktsby i periferieininga Akhaía i Vest-Hellas i Hellas. Deménika høyrer til kommunaleininga Messátida i kommunen Pátra.

## Referansar
Andreas Engebø

**Andreas Engebø** () var ein norsk lærar, idrettsutøvar og forfattar.

## Bakgrunn
Engebø vart fødd på Kvellestad i Vevring i Naustdal og busette seg seinare i Holmedal i Askvoll. Han har eksamen frå Befalskolen for Infanteriet i 1955, artium frå Voss landsgymnas i 1958 og eksamen frå Stord lærarskule i 1965. Engebø var lærar fleire stader, og frå 1969 ved Holmedal skule.

## Karriere
Andreas Engebø var den første landskjende idrettsutøvaren i Tambarskjelvar idrettslag, som deltakar på landslaget i kulestøyt i 1957 og 1963. Han vann NM-tittel i vektløfting supertungvekt i 1971, 1972 og 1973, og vart norsk og nordisk meister i styrkeløft i 1967.

Engebø debuterte med diktsamlinga *Trollhegg og rabarbra* i 1986.

## Bibliografi
### Bøker
*

*

*

*
*
### I bøker - eit utval
*

### I tidsskrift - eit utval
*Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

### Lydbøker
*

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Om Andreas Engebø i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
* Ord gjennom år : dikting og diktarar frå Sunnfjord og Nordfjord 1700-1986 : med bibliografi : ein antologi ved Carl Lauritz-Iversen. Naustdal : Sogn og Fjordane forlag, 1990
*Andreas Engebø i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
Georg Fredrik Christopher Fasting

**Georg Fredrik Christopher Fasting** () var ein norsk skulemann og forfattar. Han var fødd i Bergen, oppvaksen på prestegardane i Jostedalen i Luster i 1840-1845, i Jølster frå 1845-1857 og i Førde frå 1857. Han tok artium i 1854 og cand. theol. i 1860. Han var lærar på Aars & Voss skole frå 1864, Tanks skole frå 1869, styrar ved Sarpsborg middelskole 1873-91, Dragefjeldets skole i Bergen 1891-1892 og rektor ved Asker Seminar 1892-1912, som flytta til Holmestrand i 1899. Fasting tok doktorgraden med avhandlinga «Fromheden og elendigheden». Han gav ut ei rad lærebøker og bøker med religiøst innhald. Fasting døydde i Trondheim.

## Bibliografi
*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

## Kjelder
* Ord gjennom år : dikting og diktarar frå Sunnfjord og Nordfjord 1700-1986 : med bibliografi : ein antologi ved Carl Lauritz-Iversen. Naustdal : Sogn og Fjordane forlag, 1990

## Bakgrunnsstoff
*
Ájos Vasílios i Akhaía

**Ájos Vasílios** (gresk Άγιος Βασίλειος) er ein distriktsby i periferieininga Akhaía i Vest-Hellas i Hellas. Ájos Vasílios høyrer til kommunaleininga Río i kommunen Pátra.

## Referansar
Panetólio

**Panetólio** (gresk Παναιτώλιο) er ein distriktsby i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Panetólio høyrer til kommunaleininga Thestiís i kommunen Agrínio.

## Referansar
Syltesukker

**Syltesukker** er ein sukkersort med spesielt store og likeforma sukkerkrystallar. Det eignar seg godt til å koke syltetøy og gele av frukt og bær. Dei store krystallane løyser seg langt seinare opp enn dei ein finn i vanleg hushaldningssukker. Av den grunn er der mindre risiko for at sukkeret skal brenne seg fast i pannebotnen, eller at det skal danne seg karamellklumpar. Dessutan vert det mindre skum under kokinga. 

Syltesukker kan vera reint sukker utan andre tilsettingsstoff.
Det finst også syltesukker med tilsett pektin om ein skal sylta råvarer med lågt pektininnhald, og middel som gjev større haldbarheit, som kaliumsorbat.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Syltesukker|Syltesukker]]» frå ,  den 25. februar 2016.*
Ájos Konstandínos i Etoloakarnanía

**Ájos Konstandínos** (gresk Άγιος Κωνσταντίνος) er ein distriktsby i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Ájos Konstandínos høyrer til kommunaleininga Agrínio i kommunen Agrínio.

## Referansar
Katokhí

**Katokhí** (gresk Κατοχή) er ein landsby i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Katokhí var hovudsete i den tidlegare kommunen Iniádes, som no er ei kommunaleining i kommunen Mesolóngi.

## Referansar
Walter Demel

**Walter Demel** () er ein tysk tidlegare langrennar frå Bayreuth i Oberfranken som tevla for Vest-Tyskland. Han vann bronsemedaljen på 30 km i Ski-VM 1966 i Oslo.

## Aktiv
Demel deltok i samtlege verdsmeisterskap i nordiske greiner og olympiske vinterleikar i tida 1962 til -76. Han vart nummer ti på tremila under Vinter-OL 1964 i Innsbruck, men det kom likevel overraskande at han tok bronsemedaljen på same distansen under Ski-VM i Holmenkollen to år seinare, fattige tre tidels sekund bakom sølvvinnaren, Kalevi Laurila frå Finland.

I Ski-VM 1970 i Strbske Pleso kom han på sjetteplass på 50 km og vart nummer sju på 15 km. To år etter vart han femtemann både på tremila og på femila under vinterleikane i Sapporo, og vart nummer sju på 15 km.

Demel vart vesttysk meister 26 gongar individuelt, i tillegg var han med å vinne 14 stafettgull.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Walter Demel (Skilangläufer)|Walter Demel (Skilangläufer)]]» frå ,  den 25. februar 2016.*
Theatercaféen

**Theatercaféen** på hjørnet av Stortingsgata og Klingenberggata i Oslo, i fyrste høgda i den eldste delen av Hotel Continental, er namngjeten for å ha vore møtestad og stamrestaurant for kunstnarar og intellektuelle i årevis. Mellom dei som vanka her, var fleire av skodespelarane på Nationaltheatret, som ligg rett over på andre sida av Stortingsgata og hadde opna i september 1899.

Hotel Continental og Theatercaféen opna i 1900 med Foss Bryggeri som eigar. Då var Theatercaféen ein kafé i jugendstil etter mønster av kafeane i Wien, arkitekt hadde vore Adolf Bredo Stabell Greve (1871-1931). Inngangen låg på gatehjørnet, men vart i 1948 flytta opp til inngangen til hotellet, der han framleis er.

I 1909 overtok Caroline og Christian Boman Hansen drifta av hotellet og caféen, og frå då av har hotellet og Theatercaféen vore i familien Boman Hansens eige.

I 1949 vart Theatercaféen modernisert og mista mykje av det opphavlege særpreget. Men i 1971 vart kafeen brakt attende til den gamle jugendstilen, med Hans-Gabriel Finne (1916-2012) som arkitekt. Arbeidet baserte seg på eldre fotografi og på dei delene av originalinventaret som framleis var intakt. I 2010 vart det innreia eit nytt *chambre séparée*, og midt i lokalet ein eigen Theatercafébar.

Dei mange frå det norske kunst- og kulturlivet som trufast har gjesta hotellet og restauranten fekk etter kvart portretta sine hengd opp på veggane i restauranten. Dei fyrste kom på veggen i 1924, og med tida har samlinga auka til 81 portrett av forfattarar, skribentar, skodespelarar, kunstmålarar, fotografar, musikarar og komponistar. Teiknarane av dei fleste portretta har vore Henrik Lund, Gösta Hammarlund, Pedro og Ulf Aas, men her er òg arbeid av Finn Graff, Nils Aas, Per Palle Storm, Arne Raknes, Knut Hermod Knudsen, Kristofer Sinding-Larsen, Yukon Gjelseth, Odd Nerdrum og Arne Nøst.

«Valsekongen», pianist og komponisten av mellom anna fleire valsar, Reidar Thommessen (1889–1986), var i mange år leiaren av Theatercaféens vesle orkester, som hadde sin plass oppe på ein balkong i lokalet.

## Litteratur
*Paul Grøtvedt. *Caféen med veggene* : *levende portretter og morsomme døde*. Oslo 1991: J. M. Stenersen. ISBN 8272011778
*Walter Øverland. *Sett og hørt på Theatercaféen*; med tegninger av Pedro og fotografier. Oslo 1991: Norske forfatteres forlag ISBN 8299079209
*Ellen Brochmann. *Til bords og til veggs i Theatercaféen* : *taler holdt i Theatercaféen*. Oslo 1998: Theatercaféen. 
*Caspar Brochmann: *Mors hus, Hotel Continental – en personlig affære gjennom 75 år* (dei fire siste kapitla er skrivne av Arne Hestenes). Oslo 1986: Grøndahl. ISBN 8250408365

## Bakgrunnsstoff

*
Stensparken

**Stensparken** er ein park på ein 500 meter langstrekt kalksteinsrygg med ei markert høgde i kvar ende på Fagerborg i bydel St. Hanshaugen i Oslo.  Namnet Stensparken fekk parken i 1891 etter garden Steinn (seinare Sten) som låg nord for den noverande parken, og i mellomalderen hadde vore klostergods under Nonneseter kloster i dåverande Oslo, no Gamlebyen i Oslo. I 1629 vart garden lagt ut som bymark for Christiania, og Stensparken er ein rest av denne bymarka.

Den nordlege parten, kalla Blåsen, er teke vare på som ein naturleg fjellknaus med utsyn over byen. I 1880-åra vart det sett opp eit trigonometrisk punkt (fastpunkt for landmåling og kartlegging) her, og ein granittblokk markerer dette punktet. Resten av høgda vart opparbeidd som park i tida frå 1890-talet til 1940-talet. Til saman er parken på 48 dekar. Inne i berget under parken ligg eit tilfluktsrom med plass til 2000 personar, og med inngangar frå Norabakken i gata Pilestredet og frå Thereses gate. I sørenden av parken ligg Fagerborg kyrkje, som vart vigsla i 1903. Ein skulptur av forfattaren Sigrid Undset som Kjersti Wexelsen Goksøyr har forma, er sett opp i parken og avduka i 1991.

I sørenden av parken, i nærleiken av gata Pilestredet, ligg den andre høgda i Stensparken, kalla Korpehaugen (altså ramnehaugen). Her låg frå 1825 til 1868 avfallsplassen for  byen, dit mellom anna innhaldet frå utedoane, kadaver og anna som har drege til seg ramn og kråke, vart frakta opp frå byen om natta av nattmannen og hans folk. Nattmannen hadde huset sitt om lag der Fagerborg kyrkje ligg no, og det vart rive i 1871. Tidlegare hadde denne nattmannshaugen eller rakkarhaugen, som ein slik avfallsplass på haug og knaus vart kalla, lege lengre nede i Pilestredet, som opphavleg hadde namnet Natmandsveien eller Rakkarstrædet på grunn av den transporten som gjekk føre seg oppover her.

I det sørvestre partiet av parken, nede ved Sporveisgata, vart det i 1937 bygd eit pissoar i funksjonalistisk stil, som i si tid fungerte som sjekkestad for homofile menn. Dette luftige vesle huset vart freda under kulturminneåret i 2009 under namnet Pissoaret i Stensparken, og er det einaste som er att i Oslo av slike små pissoarbygningar.

## Kjelder
*Knut Are Tvedt (redaktør), *[[Oslo byleksikon]]*, Oslo 2010. ISBN 978-82-573-1760-7

## Bakgrunnsstoff

*
Hotel Continental

**Hotel Continental** er eit hotell i Oslo med adresse Stortingsgata 24, men dekker etter utvidingar og nybygg heile det kvartalet som vert avgrensa av Stortingsgata, Klingenberggata og Olav V's gate. I den eldste bygningen som hotellet eig, ligg den vidgjetne restauranten Theatercaféen. 

Hotellet med Theatercaféen opna i 1900. Foss Bryggeri bygde og eigde den fyrste hotellbygningen, og overlet drifta av hotellet og kafeen til leigetakarar. I 1909 tok Caroline og Christian Boman Hansen over leigeavtalen, og etter tre års drift var dei i stand til å kjøpe hotellet, inklusive kafeen. Den svenskfødde Caroline Boman hadde flytta til Noreg og Christiania (Oslo) i 1887 og arbeidde her som kokke. Fire år seinare gifta ho seg med Christian Hansen, ein Oslogutt som arbeida som kelner, og til liks med sin hustru kom frå fattige kår.  Gjennom fire generasjonar har denne éine og same familien bygd opp og utvikla hotellet og restaurantane til det omfanget det har i dag. 

I 1932 og 1961 vart hotellet utvida til å fylle eit heilt kvartal, med 155 individuelt innreia rom. Dessutan er det ein bankett- og konferanseavdeling for inntil 300 gjestar, med 12 bankett- og møtesalar, 4 salongar og anna. Theatercaféen har plass til 240 gjestar. Hotellet har ei stor samling biletkunst, og i den klassiske lobbybaren, *Dagligstuen*, er det eit stort utval av Edvard Munchs grafikk.

## Litteratur
*Caspar Brochmann: *Mors hus, Hotel Continental – en personlig affære gjennom 75 år* (dei fire siste kapitla er skrivne av Arne Hestenes). Oslo 1986: Grøndahl. ISBN 8250408365

## Bakgrunnsstoff
* Hotel Continental
Pissoar

**Pissoar** (frå fransk *pissoir*), eller **pissehus**, er eit lite ope hus på offentlege stader der gutar og menn kan skjule seg for omverda medan dei urinerer i eit *urinal*, ei renne eller ei skål med avløp. På fransk vert slike pissehus på offentlege stader, til dømes på fortauet langs ei gate, kalla *vespasienne*.

Nemninga pissoar vert òg nytta om ei avdeling på eit herretoalett der det er laga til skålar eller renner, *urinal*, som ein kan late vatnet i på same måten. Det finst òg urinal som kan nyttast av både menn og kvinner.

Fil:Urinal.jpg|Urinal av porselen på eit herretoalett
Fil:Steel-wall-urinal.jpg|Renne i rustfritt stål
Fil:Unisex Urinals.jpg|Urinal for båe kjønna
Fil:Vespasienne du boulevard Arago.jpg|Siste *vespasienne* som er att i Paris i Frankrike
Fil:Krul2.jpg|Pissoar i Amsterdam i Nederland
Fil:HH Neuallermoehe Pissoir.jpg|Moderne pissoar i Hamburg i Tyskland


## Bakgrunnsstoff
Ring 2

**Ring 2**, som òg vert kalla **Kirkeveiringen**, er ei gjennomfartsåre mellom Skøyen og Lodalen i Oslo som er sett saman av heile eller delar av einskilde gater og vegar: Drammensveien - Halvdan Svartes gate - Kirkeveien - Griffenfeldts gate - Marcus Thranes gate - Christian Michelsens gate - Finnmarkgata - Kjølberggata - Åkebergveien - St. Halvards gate - Kværnerveien.

Ring 2, som er meir ein boge enn ein ring, er 9,7 km lang. Tidlegare var dette ein statleg riksveg med nummeret 161, men strekninga vart kommunal etter forvaltningsrevisjonen 1. januar 2010. 

Ofte vert Ring 2 rekna som ei ytre grense for det indre byområdet, mellom anna når det gjeld tiltak og restriksjonar for å redusere luftforureininga i indre by.
Pil

**Pil** er eit spisst prosjektil som kan skytast med boge, armbrøst eller blåserøyr eller kastast med handa. Ei pil er sett saman av ein pilspiss og eit skaft som ofte har styreflikar i enden.

Pilspissen kan ha mange former. Han er oftast tilspissa og kan gjerne ha ein eller fleire mothakar. Han kan også vera ganske brei og butt, for at pila ikkje skal gjennombora eller skada det ho treff.
Pilspissar har vore laga av ulike materiale gjennom tidene: Stein (særleg flint), bein, horn, hardt tre, bronse, jern eller andre metall. 

Skaftet er gjerne av slankt, rundt tre, i moderne tid som oftast av plast. Langs bakenden av skaftet er det gjerne festa smale, utståande flikar - styrefjører - som skal støtta den rette flukta til pila gjennom lufta. For at bogestrengen skal få feste, er det ofte eit hakk i enden av pila.

Piler liknar gjerne på små spyd. Ordet «pil» (frå norrønt *píla*) er avleidd frå latin *[[pilum]]*, som tyder 'kastespyd'.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Elisha Cuthbert

**Elisha Ann Cuthbert** () er ein kanadisk skodspelar. Ho vart internasjonalt berømt då ho spelte figuren «Kim Bauer» i serien *[[Fjernsynsserien 24|24]]*, Danielle i *[[The Girl Next Door]]* og Carly Jones i *[[House of Wax (2005)|House Of Wax]]*.

## Filmografi (utval)

*1997	Dancing on the Moon - Sarah
*1997	Nico the Unicorn - Carolyn Price
*1998	Airspeed - Nicole Stone
*1999	Believe	- Katherine Winslowe
*1999	Time at the Top	- Susan Shawson
*2000	Who Gets the House? - Emily Reece
*2003	Love Actually - American Goddess Carol
*2003	Old School - Darcie Goldberg
*2004	The Girl Next Door -Danielle
*2005	House of Wax - Carly Jones
*2005	The Quiet - Nina Deer
*2007	Captivity - Jennifer Tree
*2007	He Was a Quiet Man - Vanessa
*2008	My Sassy Girl - Jordan Roark
*2008	*Tim and Eric Awesome Show, Great Job!*. Seg sjølv.
*2008	*Guns* - Frances Dett
*2009	*The Six Wives of Henry Lefay* - Barbara «Barby» Lefay
*2014	*Just Before I Go* - Penny Morgan
*2016	*Goon: Last of the Enforcers* - Mary'
* 2020  *Eat Wheaties!*
* 2022 *The Cellar*
** *Bandit*
** *Friday Afternoon in the Universe*

## Kjelder

*
Histon

**Histon** er ei gruppe små basiske protein. Dei dannar kjernane i nukleosoma i samanpakka DNA i eukaryote seller. Det finst fem hovudhiston i kromatin: H2A, H2B, H3, H4 og H1.

## Kjelder
*
Jaakko Tallus

**Jaakko Tapio Tallus** () er ein finsk tidlegare kombinertrennar frå Lieksa som i perioden 2001-07 vann eitt individuelt OL-sølv i 2002 og fem medaljar i lagtevlinga med Finland, der i mellom OL-gull i 2002 og VM-gull i 2007.

### Aktiv
Tallus vart nummer to i eit verdscuprenn i Schonach 3. januar 1999, knapt 18 år gammal. Både i 2000- og 2002-sesongen kopierte han plasseringa i verdscuptevlingar, men lukkast aldri gå til topps på sigerspallen individuelt.

Derimot bidrog han til finske triumfar i lagtevlingar. Saman med Jari Mantila, Samppa Lajunen og Hannu Manninen tok han bronsen i Ski-VM 2001, vinteren etter vann den same kvartetten lagtevlinga under vinterleikane i Salt Lake City. I dei same leikane tok Tallus sølvmedalja i normalprogrammet og vart nummer fire i halvprogrammet, landsmannen Lajunen vann begge øvingane.

Både i Ski-VM 2003 i Val di Fiemme og Vinter-OL 2006 fekk Tallus og Finland bronsemedaljar i lagtevlinga. I begge dei individuelle OL-tevlingane vart han femtemann, på normalprogrammet tapte han kampen om bronsemedalja i innspurten. 

I Ski-VM 2007 i Sapporo deltok Tallus saman med Anssi Koivuranta, Janne Ryynänen og Hannu Manninen på det finske laget som vann ein klar siger i lagtevlinga. Han la opp etter OL-sesongen 2010.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jaakko Tallus|Jaakko Tallus]]» frå ,  den 26. februar 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Ismaïl Omar Guelleh

**Ismaïl Omar Guelleh** () er president i Djibouti. Han vart president etter onkelen sin, Hassan Gouled Aptidon, som var president fram til 1999.

På slutten av 1960-talet flytta Guelleh til Djibouti frå Etiopia før han fullførte vidaregåande skule. Han vart seinare med i politiet og vart utnemnd til underoffiser. Etter at Djibouti vart eit sjølvstendig land, vart Guelleh leiar for det løynlege politiet og sjef for regjeringa i regjeringa til onkelen sin, dåverande president Hassan Gouled Aptidon.

Han fekk opplæring frå Somali National Security Service og deretter frå den franske Secret Service før han vart vald som etterfølgjaren til onkelen sin til president-embedet i 1999.

Ved presidentvalet 8. april 2005 vart Guelleh attvald for ein ny 6-års-periode. Han var då den einaste kandidaten og fekk 100% av røystene. Han vart òg attvald 8. april 2011, men opposisjonen boikotta då valet slik at Guelleh berre hadde ein lite kjend motkandidat (Mohamed Warsama Ragueh). Guelleh fekk 80,6% av stemmane.

Guelleh vert ofte berre omtalt ved initialane sine 'IOG'.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ismaïl Omar Guelleh|Ismaïl Omar Guelleh]]» frå ,  den 26. februar 2016.*
Pissoaret i Stensparken

**Pissoaret i Stensparken** er eit pissoar som vart bygd i 1937 i Stensparken i Oslo, attmed Sporveisgata, etter teikningar av byarkitekt Harald Aars. Pissoaret er ope, luftig og sirkulært i forma, med ei renne til å pisse i nede ved golvet langsetter den sirkulære kjerna i midten av byggverket, der søyla som held taket oppe òg er plassert. Det er eit godt døme på funksjonalistisk arkitektur, men kan nok ikkje seiast å stette notidas krav til komfort og hygiene.

Pissoaret er det siste av liknande luftige og vinterkalde offentlege byggverk som er att i Oslo, og som det etter måten har vore mange av i si tid. Under Kulturminnevernåret 2009 vart pissoaret freda av Riksantikvaren 15. april av di det både er av arkitekturhistorisk og sanitærhistorisk verde, og var eit av 12 kulturminne «som særlig representerer fellesskapets møteplasser og behov».

## Kjelder
*Pissoaret i Stensparken på Riksantikvarens kulturminnesøk
Néa Manoláda

**Néa Manoláda** (gresk Νέα Μανωλάδα) er ein distriktsby i periferieininga Ilía i Vest-Hellas i Hellas. Néa Manoláda høyrer til kommunaleininga Vouprasía i kommunen Andravída-Kyllíni.

## Referansar
Etiopisk birr

**Birr** er mynteininga i Etiopia. Etiopisk birr har valutakode ETB.

Ein birr er delt inn i 100 santeems/santims på amharisk eller andre etiopiske språk, skrivemåten varierer noko. På engelsk seier dei «cent». 
Fram til 1976 var «dollar» den engelske omsetjinga av birr, men i dag vert ordet birr brukt òg på engelsk. 

## Myntar og setlar
Myntar i sirkulasjon:
* 1 cent
* 5 cent
* 10 cent
* 25 cent
* 50 cent
Setlar i sirkulasjon:
* 1 birr
* 5 birr
* 10 birr
* 50 birr
* 100 birr

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Etiopisk birr|Etiopisk birr]]» frå ,  den 26. februar 2016.*  

## Bakgrunnsstoff
* Etiopias nasjonalbank
* Pengesetlar frå Etiopia (engelsk/tysk)
Carl Berners plass

**Carl Berners plass** er ein plass og eit knutepunkt for både biltrafikk og kollektivtrafikk i Bydel Grünerløkka i Oslo, sør for Sinsenkrysset og Sinsen. Både plassen og stroket kring plassen vert ofte omtalt som *Carl Berner*.

Namnet fekk plassen i 1934 som ein heider til venstrepolitikaren Carl Christian Berner (1841-1918), som var stortingspresident då unionen mellom Noreg og Sverige vart oppløyst i 1905.

Mange gater møtast på plassen i ei firkanta rundkøyring. Gjennomfartsåra Ring 2  går over plassen, og det same gjeld trikkelina mellom sentrum av byen og  Sinsen. Tidlegare gjekk òg riksveg 4 over Carl Bernes plass, men har no Mailundveien som trasé. I Grenseveien, eit par hundre meter aust for plassen, er det nedgangar til stasjonen Carl Berners plass på T-banelinene Grorudbanen og Ringen.

## Kjelder
*Knut Are Tvedt (redaktør), *[[Oslo byleksikon]]*, Oslo 2010. ISBN 978-82-573-1760-7
Sinsenkrysset

**Sinsenkrysset** er namnet på eit kryss i fleire plan i Oslo, utbygd gjennom åra i fleire etappar. Krysset koplar saman Ring 3 (riksveg 150), som går i boge kring det sentrale Oslo, med riksveg 4 mellom Oslo og Gjøvik.

Krysset er sett saman av ein rundkøyring i terrengplanet som gjev samband mellom dei to kryssande vegane, ei bru som riksveg 4 går over rundkøyringa på, og ein tunnel under rundkøyringa som Ring 3 er lagt i. Mellom rundkøyringa og dei to kryssande vegane er det rampar. Diagonalt går ein eigen trasé for trikkelina i ei skjering under Ring 3. Mellom krysset og Økern går Ring 3 i den om lag 1200 meter lange Lørentunnelen, opna i 2013.

Utbygginga av Sinsenkrysset har gått føre seg i fleire etappar. Rundkøyringa, som var den fyrste av denne storleiken i Noreg, vart bygd i 1957. Deretter vart trikkelina lagt under vegen i rundkøyringa. I 1970 vart Trondheimsveien (noverande riksveg 4), som då var hovudvegen ut av byen nordover, lagt i bru over rundkøyringa, og i 1991 fekk trikkesporet noverande trasé under krysset. I 1994 vart Ring 3 lagt under rundkøyringa.

I nærleiken av vegkrysset er det haldeplassar for trikk, T-bane og buss. Grensene for dei administrative bydelane Nordre Aker, Bjerke, Sagene og Grünerløkka møter kvarandre i krysset.
Johnny Spillane

**Johnny Spillane** () er ein USA-amerikansk tidlegare kombinertrennar frå Steamboat Springs i Colorado som vart verdsmeister i 2003 og tok tre sølvmedaljar under Vinter-OL 2010.

## Aktiv

Spillane tok steget opp i verdseliten med tre pallplassar i Trondheim i dagane 6. til 8. desember 2002; ein andreplass og to tredjeplassar. Det kom likevel overraskande at han skulle kome til å vinne gullmedalja i halvprogrammet under Ski-VM 2003 i Val di Fiemme.

I byrjinga av desember 2004 tok Spillane for fjerde gong steget opp på sigerspallen, og atter ein gong i Trondheim. Deretter gjekk det tre år før han i finske Kuusamo vart nummer to då Ronny Ackermann vann eit verdscuprenn i normalprogram.

Den 3. januar 2010 vann Spillane verdscuptevlinga i Oberhof, hans einaste verdscuptriumf. Under dei olympiske vinterleikane i Vancouver vinteren 2010 imponerte Spillane i alle tre øvingane. Det tok til med at han vart nummer to i spurten på 10 km etter hopprennet i normalbakken, 0,4 sekundar bak vinnaren Jason Lamy Chappuis. Deretter gjekk han den tredje etappen på Canada sitt lag i kombinertstafetten, eit lag som tok sølvmedalja, vel fem skundar bak Austerrike. Spillane avslutta med enno eit sølv då landsmannen Bill Demong sigra i langrennet etter hopping i storbakken, fire sekundar skilde dei to US-amerkanarane.

Spillane la opp etter 2013-sesongen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Johnny Spillane|Johnny Spillane]]» frå ,  den 27. februar 2016.*
Ura

**Ura** kan visa til:

* Ei ur eller steinur

; Språk
*Bainingspråket ura som blir tala på Papua Ny-Guinea
*Sørvanuatuspråket ura frå Vanuatu
*Kainjispråket ura, ula eller fungwa frå Nigeria

**Stader**
*Ura i Anatolia, ei hamn i bronse- og jernalderen
*Ura i Bhutan
*Ura i Estland, ein landsby i  Koonga sokn i Pärnu fylke
*Ura i  Ungarn, ein landsby i Ungarn
*Ura i Russland, fleire landlege stader i Russland
Jakob Aano

**Jakob Aano** () var ein norsk skulemann og politikar frå Sauda, som representerte Kristeleg Folkeparti på Stortinget frå 1965 til 1985.

## Liv og gjerning
Aano var son til ein bakar i Sauda. Sjølv tok han utdanning ved Universitetet i Oslo, utdanna cand.philol. i 1948. Frå 1949 til 1958 var han skulestyrar ved Sand realskule i Ryfylke. Deretter arbeidde han i åra 1959-63 på ein misjonsskule i Tanzania, før han i 1964-65 var lektor ved St. Svithuns skole i Stavanger.

Hausten 1965 vart Aano vald inn på Stortinget for Kristeleg Folkeparti og Rogaland fylke. Fram til 1977 hadde han plass i Kyrkje- og undervisninsgkomiteen. Valbolken 1977-81 var han medlem av Utanrikskomiteen, medan han frå hausten 1981 til 16. juni 1983 var medlem av Forsvarskomiteen. Sidan var han formann i Utanrikskomiteen til dess han forlet Stortinget i 1985. 1983-85 var han elles nestformann i Kristeleg Folkeparti.

Erfaringane frå misjonsarbeidet førte til at Aaano var meir oppteken av utanriksspørsmål, enn det som var vanleg i partiet. Han var mellom anna oppteken av utviklingspolitikk som kunne gagne fattige land og menneske. Under debatten om norsk medlemsskap i EF (det Europeiske Fellesskap) i 1972, gjekk han inn for at Noreg skulle melde seg inn i EF, eit standpunkt som braut med partilinja. I 1980-åra engasjerte han seg mot apartheid-regimet i Sør-Afrika.

Aano skreiv og redigerte fleire bøker i 1980-90-åra, mellom andre hans eigne memoarar frå 1991: *Over alle grenser*. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jakob Aano|Jakob Aano]]» frå ,  den 27. februar 2016.*
Konstantin Tsjernenko

**Konstantin Ustinovitsj Tsjernenko** () var i knapt 13 månader frå 13. februar 1984 til han døydde i 1985 generalsekretær i Sovjetunionens kommunistiske parti (SUKP) og leiar av Sovjetunionen.

Tsjernenko var frå ein landsby i dagens Krasnojarsk kraj i Sibir. Han var medlem av kommunistpartiet frå 1931 og arbeidde på ulike partikontor rundt om i Sovjetunionen til han i 1960 vart henta til hovudstaden Moskva. Frå 1971 var han medlem av sentralkomiteen i SUKP, i 1978 fekk han plass i politbyrået.

Då generalsekretæren i SUKP, Jurij Andropov, døydde i februar 1984, vart Tsjernenko vald til ny generalsekretær og leiar av Sovjetunionen. Innanrikspolitisk la han vekt på oppslutnad hos folket, og søkte betre jordbruket, dei offentlege tenestene og tilgangen på komsumvarer. Kampen mot korrupsjon som Andropov hadde sett i gang, vart stogga. Utanrikspolitisk førte han både ei kaldkrigs-line à la Brezjnev, og fekk i stand ein handelsavtale med Kina. Elendig helse gjorde det vanskeleg for han å ha kontroll over styringa av både partiet og unionen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Konstantin Tsjernenko|Konstantin Tsjernenko]]» frå ,  den 27. februar 2016.*
Nukleosom

**Nukleosom** er grunneiningane i kromatin i sellekjernen. Dei er sette saman av DNA og histon, der DNA-et er tvinna to gonger kring eit kompleks av 8 histon.

I elektronmikroskop kan ein sjå nukleosom som perler på ein tråd av DNA. Den nøyaktige strukturen til nukleosom vart fastsett med røntgenkrystallografi.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Svend Asmussen

**Svend Harald Christian Asmussen** () var ein dansk jazz-fiolinst og tonesetjar, fødd i København. Han leia fleire jazzorkester og samarbeidde med ei rad  skandinaviske jazzmusikarar og -songarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Svend Asmussen|Svend Asmussen]]» frå ,  den 27. februar 2016.*