open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Annlis Bjarkhamar

**Annlis Bjarkhamar** () er ein færøysk lærar og tidlegare politikar.

## Karriere
Bjarkhamar er utdanna folkeskulelærar. Ho har også arbeidd som rådgjevar og koordinator ved SSP, det færøyske samarbeidsorganet mellom skule, sosiale myndigheiter og politi.

I slutten av 1990-åra leia Bjarkhamar ungdomsorganisasjonen  og arbeidde som journalist i . Ho var  i den andre regjeringa til  frå 2002 til 2003. Ho var vara til Lagtinget frå Suðuroy frå 2004 til 2008, som representant for Tjóðveldisflokkurin.

I 2010 tok Bjarkhamar initiativ til ein organisasjon som understøtter julefeiringa for økonomisk vanskelegstilte familiar.

## Privatliv
Bjarkhamar bur i Tórshavn og er sambuar med lagtingsmedlem Sonja Jógvansdóttir.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Annlis Bjarkhamar|Annlis Bjarkhamar]]» frå , den 27. mars 2024.*
Sandsøy

**Sandsøy** kan vere fleire stader:

* Sandsøya i Harstad i Troms

* Sandsøya i Sande i Møre og Romsdal

* Sandsøy i Tysnes i Vestland
Kristianna Winther Poulsen

**Kristianna Winther Poulsen** () er ein færøysk lærar, offentleg tenestekvinne og politikar som representerer partiet Javnaðarflokkurin.

## Bakgrunn
Winther Poulsen er cand.mag. frå Roskilde Universitetscenter i Danmark frå 1999 og  i leiing og administrasjon frå Robert Gordon University i Skottland frå 2006. Ho har hatt studieopphald i Danmark, Frankrike og England, og har sidan budd i heimbyen Tórshavn på Færøyene. 

## Karriere
Winther Poulsen har vore frilansskribent, fullmektig i Sosial- og helsedepartementet, fullmektig i det færøyske forskingsrådet, avdelingsleiar og prosjektleiar i arbeidsformidlingstenesta i tillegg til fransklærar ved . Ho var formann i det færøyske likestillingsutvalet i perioden 2008–2012.

Winther Poulsen fekk flest personrøyster på vallista til Sjálvstýrisflokkurin i Tórshavn ved . Hp ble 2. vara til Lagtinget, og møtte fast for , som var medlem av den færøyske regjeringa, etter at 1. vara  blei borgarmeister den 1. januar 2013. Winther Poulsen var medlem av . I september 2013 gjekk Højgaard tilbake til Lagtinget. I mars 2015 melde Winther Poulsen overgang til Javnaðarflokkurin. I heile perioden 2015–2019 møtte ho fast på Lagtinget som vara for regjeringsmedlemmane Rigmor Dam og .

## Familie
Winther Poulsen er dotter av landsrettssakføraren Halgir Winther Poulsen og spesialpedagogen Ása Ellefsen i Tórshavn. Farfaren hennar var lagtingsmann, viseregjeringssjef og formann i Sjálvstýrisflokkurin , og oldefaren hennar var lagtingsmann . På morssida er ho niese av den tidlegare regjeringssjefen på Færøyane, lagtingsmannen og folketingsmannen Pauli Ellefsen og regjeringsmedlemmen og lagtingsmannen .

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kristianna Winther Poulsen|Kristianna Winther Poulsen]]» frå , den 27. mars 2024.*
Rigmor Dam

**Rigmor Dam** () er ein færøysk kommunikasjonsrådgjevar, journalist og politikar som representerer partiet Javnaðarflokkurin. Ho var medlem av det færøyske Lagtinget 2011–2019 og  2015–2019.

## Familie
Dam er dotter av Durita og Bergur P. Dam. Farfaren er den tidlegare, sosialdemokratiske statsministeren Peter Mohr Dam, mens tidlegare statsminister {Atli Dam og tidlegare minister Helena Dam á Neystabø, også  sosialdemokratar, er høvesvis farbror og kusine. Rigmor Dam er gift med forfattaren , som ho har tre barn med.

## Bakgrunn
Dam vaks opp i både Tórshavn og København. Ho har studentareksamen frå  frå 1991, lærarutdanning frå  frå 1998 og årsstudium i journalistikk og samfunnsvitskap fra høvesvis  og Roskilde Universitetscenter. Dam underviste i folkeskulen i Tórshavn fram til 2005. Frå 2006 til 2010 var ho journalist ved eit mediehus i Tórshavn, der ho for det meste arbeidde for dagsavisa **. I 2010 blei ho tilsett som kommunikasjonsrådgjevar i fagforbundet for offentlege tilsette på Færøyane.

## Politisk karriere
Dam byrja sitt politiske virke i . Mens ho studerte i København, var ho redaktør i *Oyggjaskeggi*, eit tidsskrift for færøyske studentar. Ho har hatt styreverv i kvinnerørsla på Færøyene. Dam har vore innvald på Lagtinget sidan 2011. Ho var nestformann i  og medlem av  frå 2011 og fram til  i 2015, då ho blei kulturminister. Ho trekte seg som kulturminister i januar 2019 etter store budsjettoverskridingar ved skuleutbygginga i Marknagil i Tórshavn – det hittil største byggjeprosjektet på Færøyane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rigmor Dam|Rigmor Dam]]» frå , den 27. mars 2024.*
Verdscupen i skihopping 1992

**Verdscupen i skihopping 1992** omfatta 21 tevlingar. Turneringa tok til med eit normalbakkerenn 1. desember 1991 i Thunder Bay i Canada og vart avslutta i storbakken i Planica i dåverande Jugoslavia den 29. mars 1992. Dei 21 tevlingane fordelte seg på 6 i normalbakkar, 12 i storbakkar og 3 i skiflygingsbakkar. Hopprenna under Vinter-OL 1992 i Albertville talde ikkje med i verdscupen.

16 år gamle Toni Nieminen frå Finland vann FIS-premien med stor margin. Han sigra i 8-åtte av dei 21 enkelttevlingane. Austerrike var suverent best av landslaga, sanka fleire poeng enn nummer 2, 3 og 4 til saman. Noreg enda på niandeplass.

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skisprung-Weltcup 1991/92|Skisprung-Weltcup 1991/92]]» frå ,  den 28. mars 2024.*
Eurystomus

***Eurystomus*** er ei biologisk slekt med fire artar i råkefamilien, Coraciidae,  som lever i Afrika sør for Sahara, sørlege Asia og austlege Australia. Namnet betyr 'brei munn', frå gresk *eurus* (*[[:en:wikt:εὐρύς|εὐρύς]]*, «brei, vid») og *stomi* (*[[:en:wikt:στόμα|στόμα]]*, «munn»).

Dette er solid bygde fuglar med kroppslengd i området 25-35 centimeter, kraftig, breitt, gult til orange nebb, mørk delvis iriserande fjørdrakt. Dei et animalsk føde, for det meste lever dei av insekt, men kan òg ta  små virveldyr. Dei to afrikanske artane kan ete frukt.

Artane i slekta *Eurystomus* skil seg frå den andre slekta i råkefamilien, *[[Coracias]]*, ved å ha proporsjonalt lengre venger og kortare bein. Desse morfologiske forskjellane blir spegla i forskjellar i måten dei fangar føda. *Coracias*-råker sit på ei grein og tek byttedyr ved å sveipe ned og plukke frå bakken bakken, medan dei raskare og smidigare *Eurystomus*-råkane fangar bytte sitt i flukt. Generelt søkjer dei føda i ope land, innanfor skog, savanne og jordbruksland. Molukkråke og breinebbråke er begge assosierte med regnskogar, men krev likevel opne område for å finne føda.

Breinebbråkar som hekkar på Madagaskar trekker til fastlandet etter hekketida. Orientråkar som hekkar lengst sør og lengst nord i utbreiingsområdet, trekker mot Malayarkipelet. Elles er denne gruppa karakterisert som standfuglar.

## Artsliste
*Eurystomus* i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V14.1. 2024, Norske artsnamn er etter *Norske navn på verdens fugler*. 

* Blåstruperåke, *Eurystomus gularis*, Blue-throated roller, Vieillot, 1819, (LC)
:Afrikansk art, regnskog frå Guinea i vest til Uganda i aust, raudbrun fjørdrakt med lys blå strupeflekk 
* Breinebbråke, *Eurystomus glaucurus*, Broad-billed roller, (Müller, PLS, 1776), (LC)
:Vid utbreiing i Afrika sør for Sahara med Madagaskar, kanelraud fjørdrakt
* Orientråke, *Eurystomus orientalis*, Oriental dollarbird, (Linné, 1766), (LC)
:Hekkar frå Primorskij kraj i søraustre Russland til sørlegaste Australia i sør, mørk grøn fjørdrakt
* Molukkråke, *Eurystomus azureus*, Azure dollarbird, Gray, GR, 1861, (NT)
:Endemisk til nordlege Malukkane i Indonesia, stor råke opptil 35 cm, blå fjørdrakt med asurblå vengflekker 

Eurystomus orientalis 199552724.jpg|Orientråke, *Eurystomus orientalis*
Broad-billed roller, Kruger National park (38184851631).jpg|Breinebbråke, *Eurystomus glaucurus*
Blue-throated Roller from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana 14 S4E1636 (16011512580).jpg|Blåstruperåke, *Eurystomus gularis*

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eurystomus|Eurystomus]]» frå , den 27. mars 2024*

* Winkler, D. W., S. M. Billerman, og I. J. Lovette (2020).  Rollers (Coraciidae), version 1.0. In Birds of the World  (med oversyn over artar og inngang til artsskildringar) (S. M. Billerman, B. K. Keeney, P. G. Rodewald, og T. S. Schulenberg, red.) Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.coraci1.01 

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
Alfons XIII av Spania

**Alfons XIII** eller **Alfonso XIII** () var konge av Spania frå 1886 til 1931. Han var son til avdøde Alfons XII, og vart utropt til konge ved fødselen. Enkedronninga styrte som regent til han tok kongsmakt som sekstenåring i 1902.

Under fyrste verdskrigen heldt han Spania nøytralt, ettersom opinionen i landet var mykje delt i favør dei krigførande. Fleire innanlandske tilhøve, og valdeleg uro i kolonien Marokko, svekka kongedømet dei komande åra. Under den politiske krisa i 1923 let han Primo de Rivera kome til makta. Då motstanden mot diktatoren forsterka seg i 1929/30, let Alfons  regjeringsmakta gå over til ein general som skulle atterreise det konstitusjonelle kongedømet. Kongedømet mangla folkeleg oppslutnad, så då kommunevala i april 1931 viste sterk framgang for republikanarane, rømde kongen landet og busette seg i Roma.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
Verdscupen i skihopping 1993

**Verdscupen i skihopping 1993** omfatta 17 tevlingar. Turneringa tok til med eit storbakkerenn 5. desember 1992 i Falun i Sverige og vart avslutta i storbakken i Planica i Slovenia den 28. mars 1993. Dei 21 tevlingane fordelte seg på 2 i normalbakkar, 13 i storbakkar og 2 i skiflygingsbakkar. Hopprenna under Ski-VM 1993 i Falun talde ikkje med i verdscupen.

20 år gamle Andreas Goldberger frå Austerrike vann den store FIS-premien. Han sigra i 2-to av dei 19 enkelttevlingane. Japanske Noriaki Kasai og norske Espen Bredesen vann kvar sine 3-tre hopprenn og tok flest enkeltsigrar av alle. Austerrike var klart best av landslaga, med Japan på andreplass og Noreg på tredjeplass.

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skisprung-Weltcup 1992/93|Skisprung-Weltcup 1992/93]]» frå ,  den 28. mars 2024.*
Historisk fiksjon

**Historisk fiksjon** er ein litteratursjanger der handlinga går føre seg i ein særskild periode i fortida. Omgrepet kan visa til **historiske romanar**, men kan også visa til andre typar formidling som scenekunst og biletkunst som teater, opera, film, fjernsyn, teikneserie og grafisk roman.

Eit essensielt element i historisk fiksjon er at han føregår i fortida, og ofte gjev detaljerte skildringar av sosiale forhold, levemåtar, talemåtar og andre detaljar frå perioden. Forfattarar bruker òg ofte høvet til å handsama historiske personar frå desse periodane, noko som kan gje lesaren høve til å betre kunna forstå korleis desse personane kan ha agert i høve til omgjevnadane sine. Nokre undersjangrar, som alternativ historie eller historisk fantasy, kan inkludera spekulative eller ahistoriske element.

Historisk fiksjon er ein moderne litteratursjanger som stammar frå byrjinga av 1800-talet, der sir Walter Scott og fleire samtidige forfattarar, som franske Honoré de Balzac, amerikanske James Fenimore Cooper og den seinare russiske Lev Tolstoj gav ut fleire av dei første verka innan historisk fiksjon. Blandinga av historiske og fiktive element har likevel eksistert lenge før innanfor litteraturen i dei fleste kulturar. Både vestlege tradisjonar (medrekna klassisk gresk og romersk litteratur) og austleg litteratur i form av munnlege forteljingar og segner har element av dette.

Seinare kjende eksempel på historisk fiksjon er Irving Stone sine romanar om kunstnarar, verk av Walter Scott som *Ivanhoe*, *The Prince and the Pauper* av Mark Twain, *[[Rosens navn]]* av Umberto Eco og ei rekkje verk av Bernard Cornwell.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Historisk fiktion|Historisk fiktion]]» frå ,  den 28. mars 2024.*
BBC Scottish Symphony Orchestra

**BBC Scottish Symphony Orchestra** (**BBC SSO**) er eit skotsk kringkastings-symfoniorkester som er basert i Glasgow. Det er eit av fem fulltidsorkester som blir drivne av British Broadcasting Corporation (BBC), og det er det eldste profesjonelle fulltids-radioorkesteret i Skotland. Orkesteret har base i City Halls i Glasgow.

## Historie
BBC opna eit studio i Edinburgh i 1930, og bestemte seg for å skipa eit eige skotsk fulltidsorkester i tillegg til BBC-orkestera ein som allereie var etablerte i London, Manchester og Wales. BBC Scottish Orchestra blei skipa 1. desember 1935 av den fyrste musikkleiaren i Skottland for BBC, komponisten og dirigenten Ian Whyte.

I 1938 flytta orkestret inn i sin eigen heim i Studio One, i nyopna Glasgow Studios i Broadcasting House ved Queen Margaret Drive. Det nyoppretta Scottish Variety Orchestra (som blei til BBC Scottish Radio Orchestra i 1967) heldt til i Studio Two.

## Hovuddirigentar

* Guy Warrack (1935–1946)
* Ian Whyte (1946–1960)
* Norman Del Mar (1960–1965)
* James Loughran (1965–1971)
* Christopher Seaman (1971–1977)
* Karl Anton Rickenbacher (1978–1980)
* Jerzy Maksymiuk (1983–1993)
* Osmo Vänskä (1996–2002)
* Ilan Volkov (2003–2009)
* Donald Runnicles (2009–2016)
* Thomas Dausgaard (2016–2022)
* Ryan Wigglesworth (2022–present)

## Innspelingar
I tillegg til regelmessige live-sendingar og opptak for BBC, og opptak for *BBC Music Magazine*, har BBC Scottish Symphony Orchestra spelt inn 98 kommersielle CD-ar for platemerke som BIS, NMC og Hyperion, som det har ei langt samarbeidshistoriet med. Orkesteret har vunne 4 Gramophone-prisar og ein Grammy-nominasjon for innspelingane sine.

* Jonathan Harvey: *Body Mandala* – Anu Komsi (sopran), BBC Scottish Symphony Orchestra, Ilan Volkov (dirigent). Label: NMC
* *English Orchestral Songs* – Christopher Maltman (baritone), BBC Scottish Symphony Orchestra, Martyn Brabbins (dirigent), Adrian Adlam (leader). Label: Hyperion.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:BBC Scottish Symphony Orchestra|BBC Scottish Symphony Orchestra]]» frå ,  den 28. mars 2024.*
Eyðgunn Samuelsen

**Eyðgunn Jana Samuelsen** () er ein færøysk lærar og sosialdemokratisk politikar som representerer partiet Javnaðarflokkurin.

## Bakgrunn
Samuelsen er dotter av Anton og Ann Henriksen i Sørvágur. Ho gjekk  i Sørvágur og tok høgare førebuande eksamen (HF) ved  i Tórshavn i 1978. Samuelsen er utdanna cand.mag. i statsvitskap og historie frå Roskilde Universitetscenter frå 1992. Ho har vore tilsett som lærar ved den tekniske skulen i Klaksvík sidan 1987, unntatt perioden 2000–2003, då ho var avdelingsleiar for vidaregåande opplæring i . Ho er gift med Jóan Hendrik Svabo Samuelsen, som har vore direktør i den færøyske sosialforsorga.

## Politisk karriere
Som ung hadde Samuelsen styreverv i ungdomslaget i Sørvágur og dei færøyske studentorganisasjonane. Ho melde seg inn i Javnaðarflokkurin i 1988. Ho var styremedlem ved sjukehuset i Klaksvík 1990–1992 og medlem av den færøyske likningsnemnda 1992–1996. I 1997 blei ho vald inn i .

Samuelsen har vore innvald på Lagtinget sidan 2011, etter å ha møtt fast for minister Helena Dam á Neystabø 2008–2011. Ho har heile tida vore medlem av . Ho var formann i den sosialdemokratiske lagtingsgruppa frå 2011 til ho blei utnemnd til sosialminister i regjeringa til  i 2015. Samuelsen gjekk av saman med resten av regjeringa etter valet i 2019.  møtte i hennar stad på Lagtinget så lenge ho var medlem av regjeringa. Ved  mista Javnaðarflokkurin eitt mandat, og Samuelsen blei 1. vara til Lagtinget.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eyðgunn Samuelsen|Eyðgunn Samuelsen]]» frå , den 28. mars 2024.*
Margit Stórá

**Margit Stórá** () er ein færøysk sjukepleiar og politikar. Ho er  på Færøyane frå desember 2022. Ho representerer det sosialdemokratiske partiet Javnaðarflokkurin.

## Bakgrunn
Stórá er utdanna sjukepleiar og har også ein mastergrad i offentleg leiing. Ho arbeidde ved fleire sjukehus i Danmark før ho blei avdelingssjukepleiar ved  i Tórshavn i 2005. Ho har siden hatt ei rekkje leiarstillingar i helsevesenet. I 2018 blei Stórá visedirektør ved Landssjúkrahúsið.

## Politisk karriere
I desember 2022 blei Stórá vald inn på Lagtinget. Ho blei så helseminister i den andre regjeringa til Aksel V. Johannesen.

Stórá har vore leiar for velgjarforeininga til Javnaðarflokkurin i .

## Privatliv
Stórá er gift med Tormóður Stórá, overlege og leiar for psykiatrisk senter ved Landssjúkrahúsið.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Margit Stórá|Margit Stórá]]» frå , den 28. mars 2024.*
Imbituba

**Imbituba** er ein hamneby i den sørlege brasilianske delstaten Santa Catarina. I 2020 hadde han eit anslått folketal på 45.286. Mange av innbyggjarane er av portugisisk, italiensk eller tysk avstamming. Byen ligg ca. ein times kjøring frå Florianópolis, delstatshovudstaden i Santa Catarina.

## Historie
Imbituba var ein viktig heim for brasilianske kvalfangarar frå 1796 og fram til midten av 1900-talet. I dag er den gjenoppbygde kvalfangstasjonen eit historisk område og museum som blir administrert av Projeto Baleia Franca, som har base ved det nasjonale rettkvalbevaringssenteret i Itapirubá i nærleiken. Prosjektet har arbeidd for å styrka denne truka kvalen frå 1982. Rettkvalar kjem til kysten av Imbituba, Itapirubá og Ibiraquera/Ribanceira om vinteren og våren for å para seg, føda og amma kalvane sine. Denne regionen er no eit føderalt miljøvernområde.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Imbituba|Imbituba]]» frå ,  den 28. mars 2024.*
Amanda Delara

**Amanda Delara Nikman** (), kjend som **Delara**, er ein norsk pop/. 

## Bakgrunn
Delara er fødd i Sverige, men kom til Noreg som eittåring.
Foreldra hennar er frå Iran.
I oppveksten budde ho på Lillehammer, og budd så på Neskollen frå ho var 15. 

## Karriere
Delara gav ut sin fyrste singel «Paper Paper» i mars 2017 på plateselskapet . Låta klatra til topp 20 på Spotify Viral både i USA og globalt. Hennar fyrste EP *Rebel* blei gjeven ut i juli same år med singlane «Dirhamz» og «New Generation». Same år blei ho nominert til  i klassen årets nykommar. I november 2018 gav ho ut EP-en *Running Deep* og blei nominert til  i klassen årets popartist for EP-en og singelen «Soldiers». Same året gav ho ut songen «We don’t run from anyone». For låten «Nå er det oss» blei ho nominert til  2020 i klassen årets låt og til  2021 i klassen årets verk - populærmusikk. I 2021 nådde ho nummer to på hitlistene i Tyskland med singelen «Checka».

I november 2023 gav Delara ut sitt fyrste album, *Shahrazad*. For albumet fekk ho tre nominasjonar føre , i klassane pop, årets utgjeving og årets tekstforfattar.

## Diskografi
### Album
* *Shahrazad* (GR:OW Records, 2023)

### EP-ar
* *Rebel* (2017)
* *Running Deep* (2018)
* *Et lite stykke Norge* (2020)
* *Timepiece* (2021)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Amanda Delara|Amanda Delara]]» frå , den 28. mars 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* 
* Amanda Delara på Discogs.
* Amanda Delara på Musicbrainz.
* Amanda Delara på Musicbrainz.
* Amanda Delara på Last.fm
* Amanda Delara på Genius
* Amanda Delara på Allmusic.
Margaret Harkness

**Margaret Elise Harkness** () var ein radikal engelsk journalist og forfattar, og ein av dei «nye kvinnene» frå slutten av viktoriatida som søkte ein karriere i den offentlege sfæren. Harkness var sosialist og feminist, og blei seinare knytt til Frelsesarmeen.

Harkness var fødd i Upton-on-Severn i Worcestershire. Ho hadde nære band til fagforeiningsleiarar i London, blant dei Beatrice Webb, Eleanor Marx, Clementina Black, Olive Schreiner, Amy Levy, Olive Birrell, Isabella Ford og Annie Besant. Dei møttest ofte i og utanfor lesesalane til British Library.

Harkness skreiv fem romanar om slummen og den urbane framandgjeringa: *A City Girl* (1887), *Out of Work* (1888), *In Darkest London* (1889), *A Manchester Shirtmaker* (1890) og *George Eastmont: Wanderer* (1905).

I *Out of Work* skildra ho hendingsgangen i «den blodige søndagen» i 1887.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Margaret Harkness|Margaret Harkness]]» frå ,  den 29. mars 2024.*
Festong

**Festong** (fransk *feston*, italiensk *festone*) er ein bogeforma dekorasjon av samanfletta blomar, bladverk, frukter og band. I antikken dekorerte ein ofte tempel og alter med blomsterband. Ein festong etterliknar slike naturlege girlanderar, men er laga i stein, gips, tre, metall eller liknande. Festonger er svært vanlege som dekorasjonslement i empirestil.

Festongar som arkitektonisk element blei i stor grad nytta både av dei gamle grekarane og romarane og danna den viktigaste dekorasjonen av alter, friser og panel. Endene av banda er ofte forma til sløyfer eller vridde band, eller det kan henga fleire element nedover frå festepunkta. Dette blir kalla drope eller margent.

Motivet er seinare brukt i klassisistisk og nyklassisistisk arkitektur og kunsthandverk, særleg i keramikk og på sølvgjenstandar. Det finst talrike variasjonar over grunntemaet. Til dømes kan banda hengast frå ein dekorert knute, bli haldne i gapet på løver eller hengast over oksehovud som i Vestatempelet på Forum Romanum.

## Sjå òg

* Ornamentikk

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Festong|Festong]]» frå ,  den 29. mars 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
Richard Peter

**Richard Peter** () var ein tysk pressefotograf og fotojournalist. Han vart vide kjende for sine fotografi av byen Dresden, frå månadene like etter den andre verdskrigen var over.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Richard Peter|Richard Peter]]» frå ,  den 29. mars 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
Schüttorf

**Schüttorf** er ein by og ein kommune langt sørvest i forbundslandet Niedersachsen i Tyskland, 
Kommunen omfattar 19,45 km² og 13&nbsp;300 ibuarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Schüttorf|Schüttorf]]» frå ,  den 29. mars 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Verdscupen i skihopping 1994

**Verdscupen i skihopping 1994** omfatta 19 individuelle tevlingar og 2 lagtevlingar. Turneringa tok til med eit normalbakkerenn i Planica i Slovenia den 11. desember 1993 og vart avslutta i normalbakken i Thunder Bay i Canada 27. mars 1994. Dei 19 individuelle tevlingane fordelte seg på 8 i normalbakkar, 10 i storbakkar og 1 i skiflygingsbakke. Hopprenna under Vinter-OL 1994 på Lillehammer talde ikkje med i verdscupen.

26 år gamle Espen Bredesen frå Oslo vann den store FIS-premien. Andremann totalt, Jens Weißflog frå Tyskland, vann flest enkeltrenn, 7-sju i talet. Dei norske hopparane vann premien for beste landslag, etter jamn kamp med Japan, Austerrike og Tyskland.

Eit nytt poengsystem gav heretter 100 poeng for siger, 80 for andreplass, med meir. Dei 30 beste i kvart renn fekk poeng.

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skisprung-Weltcup 1993/94|Skisprung-Weltcup 1993/94]]» frå ,  den 29. mars 2024.*
Maria Hansen

**Maria Louisa Fríðgerð Hansen** () er ein færøysk tidlegare sjukepleiar og politikar som representerte partiet Sambandsflokkurin. 

## Liv og virke
Hansen er dotter av Herluf Davidsen og Karolina Egholm i Kvívík og gift med Jákup O. Hansen i . Ho var borgarmeister i  1989–1996, vald for  (Kvinnelista). Hansen var vald inn på Lagtinget frå Norðurstreymoy 1994–1998, vald på lista til Sambandsflokkurin. Ho blei medlem av Lagtingets sosial- og helsekomité, som i 1995 blei slått saman med arbeidskomiteen til . Ho var også medlem av Lagtingets delegasjon til Nordisk råd 1994–1995.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Maria Hansen|Maria Hansen]]» frå , den 29. mars 2024.*
Tora Dahle Aagård

**Tora Dahle Aagård** () er ein norsk gitarist, songar og låtskrivar og er frontfigur i sitt eige band, TORA. 

## Bakgrunn
Aagård gjekk musikk, dans og drama-linja på Olav Duun vidaregåande skule i Namsos frå 2011 til 2013. I 2012 fekk ho hovudrolla i ein musikal ved namn *Kongen av luftslott* med nyskriven musikk av Åge Aleksandersen. I 2014 og 2015 spelte Aagård hovudrolla i musikalen *Vinsjan på kaia* på Verdal der musikken bestod av låtar frå 

Aagård har opptredd på Royal Albert Hall i London under The Norwegian Blues Adventure i november 2019 saman med blant andre , Vidar Busk og Amund Maarud. 

## TORA
Aagård er gitarist, vokalist og låtskrivar i bandet TORA som spelar bluesinspirert poprock. I 2019 slapp bandet sitt sjølvtitulerte debutalbum. I 2020 blei det andre albumet, *GIRLS*, gjeve ut. 

For albumet *GIRLS* blei bandet nominert til  i klassen blues. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tora Dahle Aagård|Tora Dahle Aagård]]» frå , den 29. mars 2024.*
Kjersti Synneva Moen

**Kjersti Synneva Moen** () er ein norsk illustratør og teikneserieskapar. Ho er mest kjend for teikneserien *Grip den føkkings dagen* (2023), som ho har fått fleire prisar og nominasjonar for.

## Liv
Moen er fødd i 1995 og kjem frå Selbu. Ho flytta frå Selbu for å gå på musikklinja på , og er seinare utdanna i teikning ved . Ho har delteke i  fleire gongar, blant anna med a cappella saman med  då dei var 17 år gamle.

## Virke
Moen har jobba for Gyldendal, , Kvinnefronten, Human Etisk Forbund og Den Norske Turistforening. Utanom visuell kunst, er ho vokalist i gruppa Rabagast.

I 2023 gav Moen ut teikneserien *Grip den føkkings dagen* på Aschehoug, som blei møtt med positive tilbakemeldingar frå kritikarar. På grunn av utgjevinga blei ho tildelt  i 2023 og  i 2024, i tillegg blei ho nominert til fleire prisar, inkludert  og .

## Bibliografi
* *Pappa er dustete* (Ær, 2022) av Alba Shirin Jafari Dannevig – som illustratør
* *Grip den føkkings dagen* (Aschehoug, 2023) – forfattar og illustratør

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kjersti Synneva Moen|Kjersti Synneva Moen]]» frå , den 29. mars 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* Forfattarprofil hos Aschehoug.
* «Til kamp mot klisjeene» – ei melding av *Grip den føkkings dagen* av NRK-litteraturkritikar Anne Cathrine Straume.
Anne Cathrine Straume

**Anne Cathrine Straume** () er ein norsk kulturjournalist og litteraturkritikar. Ho er kjend frå NRK der ho starta som programleiar for ** i 1994. I 2017 blei ho tildelt av Kritikerprisen som årets kritikar og i 2021 vann ho  frå Riksmålsforbundet for sitt «fargerike, frodige og stødige bruk av moderne riksmål».

Straume er dotter av litteraturkritikaren  (1928–2012) og er utdanna cand.mag. frå Universitetet i Oslo.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anne Cathrine Straume|Anne Cathrine Straume]]» frå , den 29. mars 2024.*
Bergtóra Høgnadóttir Joensen

**Bergtóra Høgnadóttir Joensen** () er ein færøysk sosionom og politikar som representerer partiet Tjóðveldi. Ho var innvald på det færøyske Lagtinget frå 2008 til 2011 og sat i . Ho leia lagtingsgruppa til partiet sitt då Annita á Fríðriksmørk var ute i permisjon frå mars til september 2008.

## Bakgrunn
Joensen er dotter av landslegen Høgni Debes Joensen og lagtingskvinna og sosionomen . Ho vaks opp i Tórshavn og til dels i Danmark, der faren tok vidareutdanning.

## Utdanning og karriere
Joensen er utdanna sosionom og arbeidde fyrst innan psykiatri, kriminalomsorg og bedriftsrådgjeving i Danmark. I 2004 flytta ho tilbake til Færøyane, der ho har drive med personalleiing og prosjektarbeid for ulike arbeidsmarknadstiltak. Frå 2005 til 2007 leia ho dei færøyske sosionomane si fagforeining. I 2013 blei ho personalsjef i .

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bergtóra Høgnadóttir Joensen|Bergtóra Høgnadóttir Joensen]]» frå , den 29. mars 2024.*
Manuel Azaña

**Manuel Azaña y Díaz** () var ein spansk politikar og forfattar. Han var statsminister 1931–1933 og 1936, i tillegg var han president 1936–1939 i den andre republikken, før og under den spanske borgarkrigen.

Azaña var venstrerepublikanar og steil motstandar av diktatoren Primo de Rivera og frå 1936 av oppreisten til generalen Francisco Franco. Etter revolusjonen i 1931 var han forsvarsminister i den republikanske samlingsregjeringa. Frå oktober 1931 var han statsminister som leiar av det største av dei republikanske venstrepartia. Hausten 1933 gjekk han av. Året etter var han kortvarig arrestert då sosialistar prøvde ta makta i landet. I mars 1936 på ny statsminister i spissen for det som vart kalla folkefronten. To månader seinare innsett som president for den spanske republikken. Han lukkast ikkje stagge Franco-oppreisten mot regjeringa. Etter nederlaget i borgarkrigen flykta han i 1939 til Frankrike, der han døydde året etter.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
Sirið Stenberg

**Sirið Stenberg** () er ein færøysk politikar og sjukepleiar. Ho er sosial- og kulturminister på Færøyane frå desember 2022. Ho representerer partiet Tjóðveldi.

## Liv og virke
Stenberg er utdanna sjukepleiar med vidareutdanning i nyføddsjukdommar, amming og helsefremjande og sjukdomsførebyggjande arbeid for barn og unge.

Stenberg var sjukepleiar ved sjukehuset i Hvidovre før ho vende tilbake til Færøyane og byrja i heimesjukepleien. I 2001 blei ho helsesyster på Suðuroy. Frå 2006 til 2008 var ho konstituert som leiar ved fagutdanninga for helse- og omsorgsarbeidarar på Færøyane.

### Politisk arbeid
Stenberg blei fyrste gong vald inn i  i 2008 og på Lagtinget i 2011. I perioden 2011–2015 var ho formann i .

Frå 2015 til 2019 var Stenberg  og  i den fyrste regjeringa til . Mens Stenberg sat i regjering, møtte hennar kusine Óluva Klettskarð på Lagtinget.

Då Stenberg gjekk tilbake til tinget etter valet i 2019, blei ho nestformann i  og medlem av . Etter valet i desember 2022 blei ho på nytt medlem av regjeringa.

## Privatliv
Stenberg er gift med , som var landslagstrenar for . Paret har tre barn saman.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sirið Stenberg|Sirið Stenberg]]» frå , den 29. mars 2024.*
Bente Onsager Lund

**Bente Onsager Lund** () var ein norsk psykolog, forskar, kvinnesaksforkjempar, sjokoladefabrikkeigar og filantrop.

## Bakgrunn
Lund var dotter av banksjefen i , Oscar Fredriksen, som kjøpte seg stort opp i sjokoladefabrikken Freia tidleg på 1900-talet.

Lund var gift med diplomaten , kjend som departementsråd i Departementet for utviklingshjelp og assisterande utanriksråd. Sonen deira er , professor i samfunnsøkonomi ved Universitetet i Oslo. Svigermora hennar var Sigrid Helliesen Lund; svigerfaren hennar Diderich H. Lund var ein pioner innan norsk utviklingshjelp og også medlem i Norsk Kvinnesaksforening.

## Karriere og samfunnsengasjent
Lund tok examen artium ved reallinja på  i 1939 og blei  ved Universitetet i Oslo i 1953. Ho arbeidde frå 1963 som forskar ved Institutt for samfunnsforskning og sidan ved Institutt for anvendt sosialvitenskapelig forskning  (INAS; no ). Ho gjennomførte blant anna eit større forskingsprosjekt om livssituasjonen til einslege mødrer, i samarbeid med .

Lund var aktivt engasjert i kvinnesaka, miljøsaka, fredsrørsla, Amnesty International og Human-Etisk Forbund. Ho var styremedlem i  frå 1958, nestleiar 1960–1962 og leiar i Oslo Kvinnesaksforening og landsstyremedlem i Norsk Kvinnesaksforening frå 1970 til 1972. Ho var opphavleg med i Arbeidarpartiet, men var medstiftar av Sosialistisk Folkeparti i 1961.

Lund hadde ein stor formue og var kjend som storaksjonær i sjokoladefabrikken Freia; ho og systera Grete arva aksjane etter faren. I 1990-åra fekk ho mykje merksemd då ho motsette seg sal av verksemda til eit amerikansk storkonsern. Ho gav betydelege gåver, fleire millionar, til både Norsk Kvinnesaksforening, Amnesty International og tiltak for psykisk helsehjelp til barn og unge. Norsk Kvinnesaksforening fekk sine lokale i Majorstuveien 39 i gåve frå Lund, og ho finansierte også eit forskingsprosjekt ved  ved Universitetet i Oslo om foreininga si historie som resulterte i boka *Stolthet og kvinnekamp: Norsk kvinnesaksforenings historie fra 1913*.

 skreiv at engasjementet til Lund var prega av ei udogmatisk interesse for å formidle nye idear; «Bente Lund var ikke selv kveker, men hun fikk sterke impulser i det åndelige fellesskap hun hadde med sin svigermor Sigrid Helliesen Lund. Indira Gandhi, Indias senere statsminister, oppholdt seg en tid i familien, og satte spor etter seg».

## Bibliografi i utval
*
*

## Kjelder

  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bente Onsager Lund|Bente Onsager Lund]]» frå , den 30. mars 2024.*
Verdscupen i skihopping 1995

**Verdscupen i skihopping 1995** omfatta 21 individuelle tevlingar og 1 lagtevling. Turneringa tok til med eit normalbakkerenn i Planica i Slovenia den 10. desember 1994 og vart avslutta i skiflygingsbakkenormalbakken i Oberstdorf i Tyskland 25. februar 1995. Dei 21 individuelle tevlingane fordelte seg på 7 i normalbakkar, 13 i storbakkar og 1 i skiflygingsbakke. Hopprenna under Ski-VM 1995 i Thunder Bay i Canada talde ikkje med i verdscupen.

Andreas Goldberger frå Austerrike vann den store FIS-premien for andre gong. Med sine 10 renntriumfar var han i ei heilt eiga klasse. Finland sanka flest poeng av landslaga, Noreg enda dom nummer 5.

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skisprung-Weltcup 1994/95|Skisprung-Weltcup 1994/95]]» frå ,  den 30. mars 2024.*
Andreas Wecker

**Andreas Wecker** () er ein tidlegare turnar frå Staßfurt som var spesialist i svingstang. Han vart europameister 1989 og 1992, verdsmeister 1995 og olympisk meister 1996 i øvinga. Fram til 1990 representerte Aust-Tyskland, frå 1991 det samla Tyskland.

Frå og med Sommar-OL 1988 i Seoul til og Sommar-OL 1996 i Atlanta vann Wecker 20 medaljar i ulike internasjonale meisterskap og leikar. Han sikra seg fem olympiske medaljar gjennom tre sommarleikar, ti VM-medaljar frå fire ulike verdsmeisterskap, og fem EM-medaljar frå tre ulike europameisterskap.    

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Andreas Wecker|Andreas Wecker]]» frå ,  den 30. mars 2024.* 
*
Sigrid Helliesen Lund

**Sigrid Helliesen Lund** () var ein norsk fredsforkjempar. Ho er kjend for sin humanitære innsats gjennom mesteparten av 1900-talet, og spesielt motstanden mot okkupasjonen av Noreg under andre verdskrigen.
 Arbeidet med å redde jødar under  gjorde at ho posthumt fekk utmerkinga *[[Righteous Among the Nations]]*.

## Liv og virke
### Bakgrunn
Lund vaks opp i ein gjestfri heim, som var open for kunstnarar og intellektuelle på den tida, og utvikla tidleg eit sterkt sjølvstende, og nekta blant anna å bli konfirmert i Den norske kyrkja. Ho tok examen artium i 1911, og studerte deretter  i Kristiania, Bayreuth, og Paris. Ho hadde debutkonserten sin som songar i 1918, i Oslo. Men ho utvikla ein sjukdom i andedråttsorgana som gjorde det umogleg å ta songkarrieren vidare.

### Yrke før og under andre verdenskrigen
Lund gifta seg med Diderich H. Lund i 1923. Dei fekk to born. Ho byrja den humanitære innsatsen sin i 1927 mens ho budde med familien sin i Odda. Der protesterte ho mot det ho oppfatta som uakseptabel klasseskilnad. Etter at ho vitja Tyskland i 1934, blei ho med i Internasjonal Kvinneliga for Fred og Fridom i 1935. Ho blei også påverka til å byrje arbeidet for flyktningar. Ho var aktiv i Nansenhjelpen og heldt fram med innsatsen sin i det okkuperte Noreg under andre verdskrigen, samstundes som ho også starta sin innsats for born med spesielle behov.

Hausten 1939 reiste Lund til Praha for å bringe 37 jødiske barn til Noreg på sommarleir. Ettersom forholda for jødar i heimlandet til borna blei stadig verre, fekk foreldra til borna tilbod om å la dei bli verande i Noreg. Fjorten born blei igjen her i landet. Den tysk-russiske barnepsykologen  blei overtalt til å starte ein barneheim der borna kunne bu, og Sigrid Helliesen Lund blei ein støttespelar for den jødiske barneheimen i Oslo. Ho spelte også ei sentral rolle då borna blei smugla over til Sverige hausten 1942, og dimed slapp unna Holocaust. Dokumentarfilmen til filmskaparen , **, handlar om denne redningsaksjonen.

Som pasifist var Lund elles aktiv blant kvekarane under krigen.

I februar 1944 måtte Lund sjølv flykte frå Noreg til Sverige, der ho fekk kapteinsgrad med ansvar for velferdsstatens tenester for nordmenn som var blitt repatriert frå konsentrasjonsleirane til nazistane. Ho heldt fram med dette arbeidet etter krigen, og utvida arbeidet til å også omfatte handelsflåten. Ho var også den fyrste leiaren av Redd Barna i Noreg.

Sigrid Helliesen Lund slutta seg formelt til kvekarsamfunnet i Oslo i 1947, og blei ein leiande skikkelse innanfor det globale kvekarsamfunnet.

## Kjelder

  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sigrid Helliesen Lund|Sigrid Helliesen Lund]]» frå , den 30. mars 2024.*
Varel

**Varel** er ein by og ein kommune nordvest i forbundslandet Niedersachsen i Tyskland, 
Kommunen, som omfattar 113,8 km² og 24&nbsp;000 ibuarar, ligg inst i Jadebusen. Byen ligg 15 kilometer sør for Wilhelmshaven.

Turisme er ei viktig næring. Airbus har ein fabrikk i Varel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Varel|Varel]]» frå ,  den 30. mars 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Vicki Baum

**Hedwig Baum** (), kjend under namna **Vicki Baum** og **Vicky Baum**, var ein opphavleg austerriksk, seinare USA-amerikansk, forfattar og musikar. Bøkene til Baum dreidde seg blant anna om den emansiperte kvinneskikkelsen i Weimarrepublikken kjend som «Den nye kvinna» (). Filmen ** frå 1932, med Greta Garbo i hovudrolla, blei laga over boka til Vicki Baum med same namn.

## Privatliv
Hedwig Baum blei fødd inn i en jødisk embetsmannsfamilie. Ho gjekk på lærarskule og studerte musikk ved konservatoriet til  i Wien. I perioden 1904 til 1910 var ho harpist ved det dåverande symfoniorkesteret i Gesellschaft der Musikfreunde.

Baum gifta seg fyrste gong i 1906 med Max Prels. Etter skilsmissa flytta ho til Tyskland og spelte i orkester i Darmstadt. I 1916 gifta ho seg med dirigenten Richard Lert. Paret fekk to søner. Ho gav opp sin eigen musikkarriere for å følgje ektemannen på reisene hans. I 1926 budde ho i Berlin og arbeidde som redaktør for .

## Forfatterskap
Gjennombrotet til Baum som forfattar var med *Hotellet (Menschen im Hotel)*. Ho omarbeidde romanen til eit skodespel, og i 1930 blei stykket uroppført i Berlin i Max Reinhardt sitt . Sidan oppnådde stykket også suksess på andre scener i Europa og dessutan på Broadway. Også andre av Baum sine bøker var bestseljarar og fleire av dei blei filmatiserte.

Heltinna i romanane til Baum var ofte ei såkalla «ny kvinne». Det dreidde seg om ei sjølvmedviten, sjølvstendig og sjølvforsørgjande kvinne i Weimarrepublikken, slik som blant anna framstilt i debutromanen *Stud. chem. Helene Willfüer*. Avslutninga av den fyrste verdskrigen og overgangen frå keisardømet til den demokratiske Weimarrepublikken, førte til endringar for mange kvinner. Dei overtok ei rekkje mannsyrke, fekk ta utdanning og planleggje familie. Hovudsakleg var det berre eit mindre tal, allereie privilegerte kvinner, dette gjaldt for.

Omgrepet *Den nye kvinna* var fyrst og fremst eit borgarleg fenomen. Arketypen var ei kvinne som hadde kort frisyre, røykte sigarettar og gjekk i knelang kåpe. Men dette kvinne-førebiletet blei ikkje verdsett av den radikale kvinnerørsla, som såg på det som gammaldags.

I 1932 flytta Baum og familien til USA. Ho arbeidde som forfattar av dreiebøker for Paramount Pictures, seinare for Metro-Goldwyn-Mayer (MGM), men fekk ingen stor suksess med dette.

## Omsetjingar til norsk
**Hotellet*, 1930; originaltittel: *Menschen im Hotel*.
**Hotel Shanghai*, 1947.
**Berlin hotel*, 1948.

## Kjelder

  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vicki Baum|Vicki Baum]]» frå , den 30. mars 2024.*
Jever

**Jever** er ein by og ein kommune nordvest i forbundslandet Niedersachsen i Tyskland. Kommunen omfattar 42,2 km² og nær 15&nbsp;000 ibuarar.

Jever fekk byrettar i 1536. Byen er i dag kjent som ein feriestad og for ølbryggeriet som framstellet ølet som har namn etter staden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jever|Jever]]» frå ,  den 30. mars 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Clark Ashton Smith

**Clark Ashton Smith** () var ein amerikansk forfattar og kunstnar. Han fekk tidleg lokal anerkjenning, stort sett gjennom entusiasmen til George Sterling, for tradisjonelle vers i same stil som Swinburne. Som poet er Smith gruppert saman med vestkystromantikarnae som Joaquin Miller, Sterling og Nora May French og blir hugsa som «The Last of the Great Romantics» (‘Den siste av dei store romantikarane’) og «The Bard of Auburn». Arbeidet til Smith blei rost av samtidige. H.P. Lovecraft skreiv at «in sheer daemonic strangeness and fertility of conception, Clark Ashton Smith is perhaps unexcelled», og Ray Bradbury sa at Smith «filled my mind with incredible worlds, impossibly beautiful cities, and still more fantastic creatures».

### Bøker som blei utgjevne i Smith si levetid

* 1912: *The Star-Treader and Other Poems*. San Francisco: A.M. Robertson, Nov 1912. 100 pages. 2000 eksemplar.
* 1918: *Odes and Sonnets*. San Francisco: The Book Club of California, juni 1918. 28 sider. 300 eksemplar.
* 1922: *Ebony and Crystal: Poems in Verse and Prose*. Auburn CA: The Auburn Journal Press, oktober 1925. 43 sider.
* 1925: *Sandalwood*. Auburn CA: The Auburn Journal Press, oktober 1925. Vers. 43 sider. 
* 1933: *The Double Shadow and Other Fantasies*. Auburn, CA: The Auburn Journal Press, 1933. Noveller. 1000 eksemplar.
* 1937: *Nero and Other Poems*. Lakeport CA: The Futile Press, mai 1937. 24 sider. Ca. 250 eksemplar.
* 1951: *The Dark Chateau and Other Poems*. Sauk City, WI: Arkham House, desember 1951. 63 sider. 563 eksemplar.
* 1958: *Spells and Philtres*. Sauk City: Arkham House, mars 1958. Verse. 54 sider. 519 eksemplar.

### Posthume utgjevingar

* 1962: *The Hill of Dionysus – A Selection*. Pacific Grove, CA: Roy A. Squires and Clyde Beck. Vers.
* 1971: *Selected Poems*. Sauk City, WI: Arkham House, november 1971. Blei levert av forfattaren til Arkham House i desember 1949, men samlinga blei fyrst gjeven ut i 1971.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Clark Ashton Smith|Clark Ashton Smith]]» frå ,  den 30. mars 2024.*
Lill Sofie Wilsberg

**Lill Sofie Stub Eriksson Wilsberg** (), også kjend under artistnamnet **Lily Löwe**, er ein norsk rockevokalist, låtskrivar og stylist frå Eidskog. Ho deltok i Melodi Grand Prix 2022 med låten «Bad Baby».

## Bakgrunn
Wilsberg vaks opp på Skotterud i Eidskog i Innlandet, men flytta til Oslo etter vidaregåande. Der satsa ho på musikk, hovudsakleg melodisk hardrock, men også innan sjangrane som metal med innslag av pop og punk. Hennar musikalske førebilete er blant andre Rammstein og Lady Gaga.  

I tillegg til musikken jobber Wilsberg også som kostymedesigner, sminkør og stylist. Ho har medvirka i produksjonen av ei rekkje film- og tv-produksjonar, blant anna NRK-serien *[[Rådebank]]*. For *Rådebank* blei ho nominert til både Gullruten 2021 og Gullruten 2022 i klassen beste kostyme. 

I 2022 deltok Lily Löwe i Melodi Grand Prix, med låten «Bad Baby». Löwe deltok i den andre delfinalen laurdag 22. januar, men gjekk ikkje vidare til finalen.

## Diskografi
### Album
* 2022 –&nbsp;*Löwe*

### Singlar
* 2022 –&nbsp;«Bad Baby»

## Kjelder

  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lill Sofie Wilsberg|Lill Sofie Wilsberg]]» frå , den 30. mars 2024.*
Djamila Bouhired

**Djamila Bouhired**  () er ein algerisk nasjonalist, kvinneaktivist og tidlegare medlem av den algeriske nasjonale frigjeringshæren.

## Liv og virke
Bouhired blei fødd inn i ein middelklassefamilie. Faren hennar var algerisk og mora hennar tunisisk, og ho var den einaste dottera blant sju søner. 20 år gammal blei ho engasjert i den algeriske frigjeringsrørsla  (FLN) og den væpna fløya i rørsla,  (ALN), som kjempa mot det franske koloniregimet.

### Den algeriske frigjeringskrigen

Frå 1954 arbeidde Bouhired som kontaktperson og personleg assistent for FLN-kommandøren . Brørne hennar var også engasjert i frigjeringskampen.

Bouhired blei eit ikon for den algeriske frigjeringskampen etter at ho blei kjend for å ha planta bomber langs vegane dei franske okkupasjonsstyrkane brukte.

### Rettssak og dom
I 1957 blei Bouhired tiltalt og dømd til døden for å ha planta bomber i franske restaurantar rundt den algeriske hovudstaden Alger. Rettssaka fekk mykje publisitet, og Bouhired blei ein **'. Ein internasjonal kampanje resulterte i at dommen blei gjord om til livsvarig fengsel. Det var under denne rettssaka at den franske stjerneadvokaten  utvikla sitt «defense de la rupture», å forsvare gjennom å angripe eit urettferdig lovverk og setje påtalemakta på tiltalebenken. Vergès var sjølv innbiten motstandar av den franske kolonialismen, konverterte til [[islam]] og blei algerisk statsborgar.

===Tida etter Algeriekrigen===
Etter at [[Algeriekrigen]] blei avslutta i 1962 blei Bouhired lauslaten. Bouhired og Vergès gifta seg i 1965 og fekk to barn saman. Dei blei skilt i 1970.

Bouhired har seinare markert seg som [[kvinnesak|kvinnesaksforkjempar]] i heile [[den arabiske verda]].

Våren 2019 spelte Bouhired ei aktiv rolle i demonstrasjonane som kravde at [[Abdelaziz Bouteflika]] skulle gå av som president i Algerie. Det vekte særleg oppsikt at ein av dei tidlegare allierte til Bouteflika frå FNL gjekk inn for å kaste den aldrande presidenten.

==I kulturen==
Djamila Bouhired blei skildra i filmen ''Jamila, the Algerian'' (1958) av den [[egypt]]iske regissøren . Ho var ein av tre kvinnelege geriljakrigarar som blei skildra i filmen **' (1966). Ho spelar også ei sentral rolle i dokumentarfilmen *Djevelens advokat* (2007) om Jacques Vergès.

I 1959 skreiv den libanesiske songaren  låta «Lettre à Djamila» om Bouhired.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Djamila Bouhired|Djamila Bouhired]]» frå , den 30. mars 2024.*
Ilze Juhansone

**Ilze Juhansone** () er ein latvisk filolog og jurist. Frå 14. januar 2020 er ho generalsekretær i Europakommisjonen.
Ved utnemninga hadde Juhansone vore fungerande generalsekretær sidan august 2018.

Juhansone blei fødd i  i Sovjetunionen. Frå 1989 til 1994 studerte ho latvisk filologi ved Universitetet i Riga.

Juhansone har vore rektor ved ein yrkesskule og arbeida i leiinga ved flyktningekontoret i Riga. Frå 2003 til 2004 var ho jurist ved den latviske representasjonen i EU og i 2004 blei ho statssekretær i det latviske justisdepartementet. Frå 2008 til 2011 var ho direktør for EU-sakar i det latviske utanriksdepartementet og frå 2011 til 2015 ambassadør til EU. Ho blei visegeneralsekretær i Europakommisjonen i 2015.

## Utmerkingar
Juhansone er utnemnd til kommandør av Trestjernerordenen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ilze Juhansone|Ilze Juhansone]]» frå , den 30. mars 2024.*
Kristin Aspelund

**Kristin Aspelund** () er ein norsk lege, kirurg og kvinnesaksforkjempar.

Aspelund blei utdanna lege ved Universitetet i Bergen i 1965 og blei spesialist i plastisk kirurgi i 1981, som ein av berre to kvinnelege spesialistar i dette faget i Noreg. Ho var fylkeslege i Rogaland frå 1981 til 1985 og var spesiallege i Arbeidstilsynet frå 1985 til 1992. Ho var sentral i innføringa av forbod mot røyking på arbeidsplassar, noko ho engasjerte seg for allereie i 1970-åra. Ho var leiar for Stavanger Kvinnesaksforening frå 1988. Foreininga arbeidde for å få partia til å nominere fleire kvinnelege kandidatar til politiske verv. Aspelund blei oppnemnd som medlem av medisinsk forskingsetisk komité av Kultur- og vitskapsdepartementet i 1985.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kristin Aspelund|Kristin Aspelund]]» frå , den 30. mars 2024.*
Deb Haaland

**Debra Anne Haaland** () er ein USA-amerikansk jurist og politikar for Det demokratiske partiet frå delstaten New Mexico. Haaland blei utnemnd til innanriksminister i USA 16. mars 2021 som den fyrste innanriksministeren med urfolksbakgrunn.

## Liv og virke
Haaland blei fødd inn i ein militær familie. Mora hennar var av urfolket , mens faren hennar var norskamerikanar. Faren var  frå Vietnamkrigen og blei gravlagd i 2005 med militære ærevisingar. Haaland er utdanna jurist frå University of New Mexico.

Haaland blei vald inn i Representanthuset 6. november 2018 med 59 % av røystene og attvald i 2020 med 58 % i  1. valdistrikt. Ho var den eine av dei to fyrste kvinnelege representantane frå urfolka i USA. Den andre var  frå delstaten Kansas.

I heimstaten er Haaland særleg kjend som tidlegare leiar for Det demokratiske partiet i New Mexico og for sitt engasjement for rettane til urfolk, for miljøvern, for fornybar energi, for å styrke det offentlege skuleverket og for universell helseforsikring (). Haaland er motstandar av den tidlegare presidenten Donald Trump. Ho gjekk kraftig i rette med den tidlegare presidenten då han kalla partifellen til Haaland,  for  og då  blei utnemnd til føderal høgsterettsdommar. Før nominasjonen som presidentkandidaten til demokratane i 2020, gjekk ho fyrst ut med støtte til Warren for den  profilen hennar, deretter støtta ho tidlegare visepresident Joe Biden, som ho håpet ville bli ein samlande kandidat.

Påtroppande president Joe Biden nominerte Haaland som innanriksminister i USA 17. desember 2020, med ansvar for forvalting og vern av landområde i føderalt eige, inkludert . 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Deb Haaland|Deb Haaland]]» frå , den 12. februar 2024.*