open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rosesbukta

**Rosesbukta** (spansk *Golfo de Rosas*, katalansk *Golf de Roses*) er den nordaustlegaste bukta på spanskekysten. 

Bukta er 16 km brei og er danna av dalen El Fluvià. Her ligg òg elvemunningane til Manol og La Muga. Desse elvane drenerer sørsida av den austlege enden av Pyreneane og Alberes. Området vert ofte råka av den kraftige vinden tramuntana.

Ved bukta ligg feriestadane Roses, Castelló d'Empúries/Empúriabrava, Sant Pere Pescador, Empúries og L'Escala.

Bukta var opphavleg busett av grekarar som grunnla ein handelsstasjonen ved Empúries som seinare vart ein romersk by. Byen vart forlaten etter at vikingar og muslimar plyndra kysten. Området vart i mellomalderen ein del av grevskapet Empúries.

Gjennom det meste av mellomalderen var området eit myrområde med malaria. Drenering omgjorde myrområdet til eit jordbruksområde. I 1960-åra førte den aukande turismen til vidare utvikling av området med kanalar og villaer bygd på kunstige øyar mellom kanalane. Ein del av myrområdet finst framleis og er ein viktig stoppestad for trekkfuglar. Dette området er i dag naturparken *Aiguamols de L'Empordà*. 

Ved bukta ligg òg den kjende spanske restaurantaen El Bulli.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Roses Gulf|Roses Gulf]]» frå , den 26. september 2009.*
Santanderbukta

**Santanderbukta** er både ein *[[comarca]]* i Cantabria og det største estuaret på nordkysten av Spania, med eit areal på 22,42&nbsp;km², ei lengd på 9&nbsp;km og ei breidde på 5&nbsp;km. Sidan byen Santander og storbyområdet til byen ligg ved bukta, bur nesten halvparten av folkesetnaden i regionen rundt bukta. Den menneskelege påverknaden på bukta er derfor stor.

Ved munningen av bukta ligg Sardinero-strendene og Mouroøya med eit fyr. Innløpet til den indre delen av bukta er mellom Magdalenahalvøya og sandbankane på El Puntal, ei lang rekkje strender og sanddyner som vernar dei indre områda av bukta.

Store myrområde rundt bukta er drenerte og i dag nytta som grassletter, hamneområdet i Santander og nye industri- og bustadområde.

## Elvar og riaer
Fleire elvar munnar ut i Santanderbukta. Dei viktigaste av desse er Solia, San Salvador, Astillero, Ria del Carmen, Ria del Roas, Ria de Cubas og Miera.

## Bakgrunnsstoff
* Webkamera over Santanderbukta
* HD-kamera over bukta
* Bilete av Santander og Cantabria, inkludert Santanderbukta

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bay of Santander|Bay of Santander]]» frå , den 26. september 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Dagmar

**Dagmar** er eit kvinnenamn av slavisk opphav som kom i nordisk bruk i norrøn tid. Det har norsk namnedag den 27. september.

Namnet kjem frå slavisk *Dragomir* som er sett saman av 'kjær' og 'fred'. Det kom til Norden med ektemaken til Valdemar Sejr, Markéta Dragomir. Namnet hennar blei forstått som *Dagrmær*, samansett av *dagr*, 'dag', og *mær*, 'møy'. 

Andre eldre former er *Dagmár*, *Dagmor* og *Dagmey*, der det siste framleis er utbreidd på Island.

Dagmar var mykje gjeve til norske jentebarn rundt år 1900.

## Namneberarar
* Dronning Dagmar av Danmark (1186–1212)
* Prinsesse Dagmar av Danmark, seinare keisarinne Maria Fjodorovna av Russland (1847–1928)
* Dagmar Salén (1901-1980), svensk seglar
* Dagmar Maria Lange (1914-1991), svensk forfattar
* Dagmar Lahlum (1923-1999), norsk MI5-agent under andre verdskrigen
* Dagmar Rom (f. 1928), austerriksk alpinist
* Dagmar Švubová (f. 1958), tsjekkoslovakisk langrennsløpar
* Dagmar Hase (f. 1969), tysk olympisk symjar
* Dagmar Kersten (f. 1970), tysk olympisk turnar

## Kjelder
*
Dagrun

**Dagrun**, **Dagrunn** og **Dagrund** er kvinnenamn av norrønt opphav, sett saman av *dagr*, ‘dag’, og *[[Rune|run]]*, ‘løynd kunnskap’. Dagrun har norsk namnedag den 27. september.

## Namneberarar
* Dagrun Agnete Ødegaard (f. 1969), norsk lokalpolitikar (KrF)
* Dagrun Jofrid Eriksen (f. 1971), norsk stortingspolitikar (KrF)
* Dagrun Anholt (f. 1975), norsk skodespelar

## Kjelder
Kvithalesymjesnipe

**Kvithalesymjesnipa** (*Phalaropus tricolor*) er ein liten vadefugl som hekkar på prærien i Nord-Amerika, overvintrar i sentrale Andes i Sør-Amerika og er ein sjeldan gjest i Vest-Europa.

## Skildring
Kvithalesymjesnipa er den største av alle symjesnipene, ca. 23 cm i lengd, har «symjeflikar» og eit rett, tynnt svart nebb. Dei hekkande hofuglane har grå og brun oversida, med kvit underside, ein raudleg hals og raude sideflekker. Hannar i hekkedrakt har bleikare farger, med en brun rygg, og dei raudlege flekkene er reduserte eller fråverande. Ungfuglar er gråe og brune over, med kvitaktig underside. Den tydeleg svarte augemaska manglar på dei yngste. Om vinteren er fjørdrakta hovudsakleg grå over og kvit under, men den mørke augeflekken er alltid til stades. 

Kvithalesymjesnipa er uvanleg sterkt knytt til salt og beitar i store tal under migrasjon på saltvassjøar som for eksempel Mono Lake i California og Store saltsjø i Utah, ofte saman med symjesnipe. Til likskap med polarsymjesnipa og symjesnipa har en kvithalesymjesnipa omvendte kjønnsroller, men til forskjell frå dei andre to artane er ikkje kvithalesymjesnipa pelagisk. 

Sjølv om denne arten er svært vanleg, har populasjonen gått ned i enkelte område på grunn av tap av våtmarkshabitat på prærien. Nokon få kvile og beiteplassar er av avgjerande tyding under migreringa.

### Sporadisk i Noreg
Per 1. september 2021 har *artsobservasjoner.no* fire registreringar i Noreg, den siste i Flakstad kommune i august 2021.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger dels på «[[:en:Wilson's Phalarope|Wilson's Phalarope]]» frå , den 26. september 2009*, artikkelen gav føljande kjelder:
** Hayman, Peter; Marchant, John & Prater, Tony (1986): *Shorebirds: an identification guide to the waders of the world. ** Houghton Mifflin, Boston. ISBN 0-395-60237-8
** Herrera, Néstor; Rivera, Roberto; Ibarra Portillo, Ricardo & Rodríguez, Wilfredo (2006): Nuevos registros para la avifauna de El Salvador. *Boletín de la Sociedad Antioqueña de Ornitología'' 16(2): 1-19. [Spansk med samandrag på engelsk] PDF tekst 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
*
Bilbao Abra

**Bilbao Abra** er ei bukt i Biscayabukta i Atlanterhavet, som ligg ved munningen til Bilbaoestuaret i Bizkaia i Spania. På kvar side av bukta ligg nesa Punta Galea i nord og Punta Lucero i sør. Den indre delen av bukta er lukka av hamna i Bilbao. Hamneområdet vert gradvis bygd utover på kvar side av bukta. 

Breidda av bukta grensar til kommunane Santurtzi og Zierbena i sør og Getxo i nord. 

Det finst tre strender langs bukta, alle i Getxo: *Las Arenas*, *Ereaga* og *Arrigunaga*.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Hamna i Bilbao .

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bilbao Abra|Bilbao Abra]]» frå , den 26. september 2009.*
Carpetania

**Carpetania** var ein gammal region i dagens Spania, mellom Guadarrama, fjella Toledo, elva Guadiana og fjellkjeda Alcaraz. I dag utgjer regionen grovt rekna Madrid og Castilla-La Mancha. Området var busett av carpetanoar, eit før-romersk folk. I sør budde oretanarar, i nordaust celtiberarar, i nordvest vaccear og vettonar. Området vart erobra av romarane utan særleg motstand og raskt integrert både kulturelt og politisk. Derfor er området nesten ikkje nemnt i litteraturen frå antikken. 

## Sjå òg
*Carpetanar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carpetania|Carpetania]]» frå ,  den 26. september 2009.*
Cerro de los Ángeles

**Cerro de los Ángeles** (*Engleåsen*) er ein kjend ås i Getafe i Spania, om lag 10 km sør for Madrid. Staden vert rekna som det geografiske midtpunktet på Den iberiske halvøya. På toppen av åsen stod eit kloster frå 1300-talet kalla «Vår frue av englane» (*Nuestra Señora de los Ángeles*), og eit monumentet til det heilage hjartet til Jesus (*Monumento al Sagrado Corazón*), bygd i 1919 tileigna landet og innvigd av kong Alfonso XIII. 

Fleire slag under den spanske borgarkrigen fann stad på åsen og førte til at det opphavlege monumentet vart øydelagd. Kulemerker frå krigen er framleis synleg på Sagrado Corazón-monumentet, samt veggane av klosteret. 

Etter krigen flytta styresmaktene restane av monumentet over esplanaden og bygde ei større utgåve med ei kyrkje under. 

I monumentet ligg vernejomfrua til Getafe (spanske byar har ofte si eiga byjomfru) og staden vert derfor ofte vitja av innbyggjarane i Getafe. 

I åssidene veks strandfuru og her ligg parkar, kjelder, stiar, ein bar og ein fotballbane. 

Åsen har ei høgd på 670 meter over havet og foten av åsen ligg 610 meter over havet. Området rundt åsen er flatt i alle retningar og ein har derfor flått utsyn over Madrid, Getafe og det omliggande området frå toppen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cerro de los Ángeles|Cerro de los Ángeles]]» frå , den 26. september 2009.* 


## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettside  (spansk)
Geografiske ytterpunkt i Spania

Dette er ei liste over **geografiske ytterpunkt i Spania** — punkta som ligg lenger nord, sør, aust eller vest enn nokon annan stad i landet. 

## Spania
* Nordlegaste punkt — Estaca de Bares i Galicia ved 
* Sørlegaste punkt — La Restinga på El Hierro i Kanariøyane ved 
* Vestlegaste punkt — Punta de la Orchilla på El Hierro i Kanariøyane ved  
* Austlegaste punkt— La Mola-øya, Mahón i Menorca ved 
* Høgaste punkt — El Teide på 3718 moh. på Tenerife
* Punkt lengst borte frå kysten 

## Det spanske fastlandet
* Nordlegaste punkt — Estaca de Bares i Galicia ved 
* Sørlegaste punkt — Punta de Tarifa i Andalusia ved 
* Vestlegaste punkt — Kapp Touriñán i Galicia ved 
* Austlegaste punkt — Cap de Creus i Catalonia ved 
* Høgaste punkt — Mulhacen på 3478 moh. i Sierra Nevada 

Midtpunktet i dette området vert rekna som Cerro de los Ángeles i Getafe nær Madrid.

## Sjå òg
* Spansk geografi
* Geografiske ytterpunkt i verda

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Extreme points of Spain|Extreme points of Spain]]» frå , den 26. september 2009.*
La Alcarria

**Alcarria** (spansk *La Alcarria*) er eit naturleg område sentralt i Spania. Det strekkjer seg hovudsakleg over provinsen Guadalajara, men òg inn i Cuenca og Madrid. Området er kjent for dyre- og plantelivet her, og særleg honningen som vert dyrka og for ein spesiell sort sau. 

Dei mest kjende byane i regionen er Almonacid de Zorita, Brihuega, Cifuentes, Guadalajara, Illana, Jadraque, Mondéjar, Pastrana, Sacedón, Trillo og Villalba del Rey.

## Geografi
La Alcarria er eit slags platå i Sistema Ibérico. Laget som dannar dette platået er lett bølgjande. Platået består av kalkstein og gips sidan det ein gong har vore havbotn (i mesozoikum). Den raude sandstein og konglomerata er danna seinare. Over dette sedimentære berglaget har elvane grave ut djupe og ofte breie dalar, kløfter og mange andre karstfenomen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:La Alcarria|La Alcarria]]» frå , den 26. september 2009.*
San Antonio-neset

**San Antonio-neset** (spansk *Cabo San Antonio*) er eit nes på nordkysten av Alicante søraust i Spania.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cape San Antonio, Spain|Cape San Antonio, Spain]]» frå , den 26. september 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Levantades

**Levantades** er namnet på ein kraftig vind som kjem frå nord-nordaust og aust-nordaust på austkysten av Spania. Vinden er ei kraftig utgåve av levantervinden og er kraftigast og farlegast om våren (februar til mai) og hausten (oktober til desember). Han oppstår i samband med saktegåande lågtrykk som kryssar Middelhavet mellom Frankrike og Algerie. 

## Sjå òg
* Bora
* Gregale
* Khamaseen
* Leveche
* Libeccio
* Marinvinden
* Meltemi
* Mistralvinden
* Sjirokko

## Bakgrunnsstoff
* Lokale middelhavsvindar 
* Namn på vindar
Ostro

**Ostro** er det tradisjonelle italienske namnet på ein sørleg vind i Middelhavet, særleg i Adriahavet. Namnet kjem frå det latinske namnet *Auster*, som òg tyder ein sørleg vind og er ein del av etymologien til Austerrike. Han vert skildra som ein varm og fuktig vind som ofte fører med seg regn, men vert òg stundom rekna som libeccio og sjirokko.

## Bakgrunnsstoff
Namn på vindar (tysk)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ostro|Ostro]]» frå , den 26. september 2009.*
Libeccio

**Libeccio** er ein vestleg eller sørvestleg vind som finst på nordsida av Korsika store delar av året. Han fører ofte til høge bølgjer og kan medføre kraftige vindkast. Vinden er mest stødig om sommaren, men om vinteren vekslar han med tramontanevinden (nordaust eller nord). 

Ordet *libeccio* er italiensk, og kjem frå gresk gjennom latinsk, og tyder opphavleg «libyisk».

## Sjå òg
*Bora
*Gregale
*Khamaseen
*Levantades
*Leveche
*Marinvinden
*Maltemi
*Mistralvinden
*Sjirokko

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Libeccio|Libeccio]]» frå ,  den 26. september 2009.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Lokale middelhavsvindar 
*Namn på vindar
Poniente

**Poniente** er ein varm og tørr vestavind som bles i Gibraltarsundet og langs kysten av det nordvestlege Middelhavet. Han er det motsette av levantervinden. 

## Sjå òg
* Bora
* Gregale
* Khamaseen
* Levantades
* Leveche
* Marinvinden
* Maltemi
* Mistralvinden
* Sjirokko

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Poniente|Poniente]]» frå , den 26. september 2009.* 


## Bakgrunnsstoff
* Lokale middelhavsvindar 
* Namn på vindar
Kams

**Kams** er ein middagsrett der fiskelever er ein viktig del av råstoffet. 

Når ein lagar retten, fjernar ein først alle hinner, tæger og kveis frå levra. Så knip ein ho sund og eltar i mjøl, helst byggmjøl. For å hindre at kamsen vert kokt ut i sodet sper ein med væske. Det har vore vanleg å bruke skyr. No vert det helst brukt kulturmjølk. Kamsedeigen må og saltast. Deigen vert laga til runde, flate ballar som vert kokt i høveleg salt fiskekraft. Ofte har ein brukt fiskesodet etter at den kokte fisken er oppteken. Etter om lag 20 minutt trekking er kamsen ferdig. 
Kamsen vert eten til fersk, kokt fisk. Ein drikk gjerne surmjølk til.

Ein variant av denne retten er kamshovud. Då fyller ein kamsedeig i eit reinvaska hovud av torsk eller brosme før ein koker det.

Denne retten har lange tradisjonar i Nordfjord og på Sunnmøre. Bruken av kams har gått attende i seinare tid.

## Kjelder
* Knut J. Hasund: Nokre gamle matrettar frå Ulstein. *Gavlen nr 2 1989*.Sunnmøre Museum og Sunnmøre Museumslag 1989
* Alt godt
## Bakgrunnsstoff
* Kams fra Ørsta
* Kams fra Stadt
Grøne Spania

**Grøne Spania** (spansk *España Verde*) er namnet på nordkysten av Spania mot Atlanterhavet i Galicia. Området går langs Biscayabukta, parallelt med Dei kantabriske fjella og Baskarfjella. Det omfattar Asturias, Cantabria og den nordlege halvdelen av Baskarland frå Galicia til den franske grensa. 

## Klima og landskap

Området vert kalla «grønt» fordi det har eit vått og temperert maritimt klima som gjer det frodig. Klimaet og landskapet er forma av vindane frå Atlanterhavet som vert pressa opp mot fjella i området og skapar regn. På grunn av fønvinden hamnar sørsida av fjella i regnskugge, så det Grøne Spania står i sterk kontrast til det tørre, indre platået i landet. I kortare periodar med sørvestleg vind over fjella (særleg i oktober og november), vert effekten snudd om, og nordkysten får varm fønvind, medan dei indre områda får regn. 

I snitt er den årlege normale nedbøren om lag 1200 mm, mykje høgare enn i indre område av Sentral-Europa, som elles er våtare enn andre stader i Spania. Dei mest utbreidde tresortane i området er bøk og eik. På andre halvdel av 1900-talet (særleg i Galicia) vart dei opphavlege skogane byta ut med plantasjar av eukalyptus og montereyfuru som vart utnytta kommersielt i papirindustrien. 

Pyreneane, som stundom vert rekna inn under det same geologiske systemet som Dei kantabriske fjella, vart tidlegare rekna som ein del av Grøne Spania, sjølv om nedbørsmengdene her har forskjellige mønster og landskapet generelt er meir alpint enn maritimt. 

## Biletgalleri

Fil:TraditionalHorreo.jpg|Tradisjonell hórreo i Asturias.
Fil:Gaztelugatxe_Connected.jpg|Kysten av Baskarland
Fil:Playa de Berria.JPG|Kysten av Cantabria.
Fil:Galiciacoast.jpg|Kysten av Galicia.
Fil:PlayaDeBallota.jpg|Kysten av Asturias.


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Green Spain|Green Spain]]» frå , den 26. september 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad 
* Visit Asturias
Valenciabukta

**Valenciabukta** (spansk *Golfo de Valencia*) er ei bukt vest i Middelhavet på austkysten av Spania, med Cabo de la Nao som den sørlege grensa. Den nordlege grensa er meir uklår, men vert stundom rekna som anten neset ved Vinaròs eller Ebrodeltaet. Opp til Vinaròs dekkjer bukta heile kysten av regionen Valencia og opp til Ebro òg dei sørlegaste områda av Catalonia. Nullmeridianen går gjennom bukta. 

Dei vesle Columbretesøyane ligg i denne bukta. 

## Geografi

Kysten langs Valenciabukta består for det meste av sletter og sand. Kystmyrer (hovudsakleg Albufera) finst her òg. På dei lågtliggande, frodige slettene vert det dyrka ris og sitrustre som appelsin og sitron.

Kysten av Valenciabukta er tett folkesett og har ein av dei høgaste folketettleikane i Spania. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gulf of Valencia|Gulf of Valencia]]» frå , den 26. september 2009.*
Gregale

**Gregale** er ein vind i Middelhavet som kan oppstå når eit lågtrykk ligg sør for Malta og skapar ein kraftig, nordaustleg, kald vind på øya. Han kan òg råke andre øyar i det vestlege Middelhavet. 

Namnet kjem frå det italienske *grecale*, og syner til øya Zakynthos i Hellas.

Dette er truleg euroclydon-vinden, frå det greske *Euros* (aust) og *kludo* (stormflod) eller det latinske *Aquilo* (nord) som førte til at Paulus forliste på Malta på veg til Roma.

## Sjå òg
*Bora
*Khamaseen
*Levantades
*Leveche
*Marinvinden
*Maltemi
*Mistralvinden
*Sjirokko

## Bakgrunnsstoff
*Lokale middelhavsvindar 
*Namn på vindar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gregale|Gregale]]» frå ,  den 26. september 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Viento de Levante

**Viento de Levante** eller **Levanter** syner til ein austavind som bles vest i Middelhavet og er eit døme på ein gap-vind. 

## Skildring
Vinden oppstår sentralt i Middelhavet eller rundt Balearane og bles vestover og gjennom Gibraltarsundet der han vert ekstra kraftig. Vinden fører er fuktig og fører med seg tåke og nedbør på austsida av sundet, men er tørr på vestsida, sidan fukta regnar ut i fjella mellom Algeciras og Tarifa. Vinden er kjend for å skape skyformasjonar over Gibraltarklippa. Levantervinden kan oppstår til alle tider av året, men oftast frå mai til oktober. 

## Gibraltarsundet
I Gibraltarsundet fører vinden til ein kraftig gap-vind som kan vere farleg til sjøs, særleg når vinden bles mot tidvasstraumane. Gibraltarsundet er berre om lag 15 km på det smalaste og 55 km lang og er omgjeve av forholdsvis høge fjell. Vinden kan nå ein styrke på 10 til 20 m/s og er kraftigast vest i sundet. Høgtrykka i området fører ofte til vertikalt stabile luftlag i området og dette medverkar til kraftigare vind gjennom sundet. Under slike tilfelle kan vinden gå frå nesten stille i Alboransjøen til sterk kuling på vestsida av sundet. 

## Namn
Namnet på vinden kjem frå *[[levante]]* (spansk for ‘aust’) og syner til kvar vinden kjem frå. Det motsette til levante er *[[poniente]]* (spansk for ‘vest’).

## Sjå òg
* Bora
* Gregale
* Khamaseen
* Levantades
* Leveche
* Marinvinden
* Maltemi
* Mistralvinden
* Sjirokko

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:|en:]]» frå , den 26. september 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Bendall, A. A., 1982: Low-level flow through the Strait of Gibraltar. Meteor. Mag., 111, 149-153 
* Dorman, C. E., R. C. Beardsley og R. Limeburner, 1995: Winds in the Strait of Gibraltar. Quart. J. Royal Met. Soc., 121, 1903-1921 
* Scorer, R.S., 1952: Mountain-gap winds; a study of the surface wind in Gibraltar. Quart. J. Royal Met. Soc., 78, 53-59


## Bakgrunnsstoff
* Lokale middelhavsvindar 
* Namn på vindar
Absorbert dose

**Absorbert dose** er eit mål på mengda energi ein materie absorberer når den blir utsett for ioniserande stråling. Forskjellige materiar absorberer forskjellige mengder energi. Den absorberte energien per eining masse vert målt i J/kg eller Gray (Gy), oppkalla etter fysikaren Louis Harold Gray.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Absorbert dose|Absorbert dose]]» frå , den 26. september 2009.*
Louis Harold Gray

**Louis Harold Gray** () var ein britisk fysikar som hovudsakleg forska på effektane av radioaktivitet i biologiske system. Han fann blant anna opp ei måleining som nyttast til å måla strålingsdose. Denne eininga vart seinare kalla etter han som ei SI-eining kalla Gray.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 26. september 2009.*
Emisjonsspekter

**Emisjonsspekteret** til eit stoff er den relative intensitet til den elektromagnetiske strålinga frå kvar frekvens emittert av atom eller molekyl i stoffet når dei er anslått. 

Når eit stoff vert tilført energi til det gløder, vil det avgje elektromagnetisk stråling som lys. Ein seier at stoffet fluorescerer. Emisjon tyder *utsending*, men i denne samanhengen *utstråling*. Noko av strålinga oppfattar ein som varme og noko som lys.

Om ein bryt den delen av spekteret der det synlege lyset er ved hjelp av eit gjennomsiktig prisme av til dømes glas, ser ein at det består av ei rekkje fargar, frå raudt til fiolett, som gradvis går over i kvarandre. Raudt lys har lengst bølgjelengde, og minst energi medan det fiolette lyset har kort bølgjelengde og mykje energi. 

Ved å forstørra spekteret frå sollys kom ein for mange tiår tilbake fram til at visse fargar mangla: spekteret hadde svarte linjer. Desse linjene fekk namn etter oppdagaren og vert framleis kalla «fraunhoferske linjer». Desse linjene viste til at nokre strålefrekvensar vart absorbert eller ikkje emittert.

Emisjonsspekteret til eit grunnstoff viser kva slags bølgjelengder grunnstoffet kan senda ut. Kvart grunnstoff har sitt unike emisjonsspekter. Røntgenfluorescens (XRF) er ein analysemetode til å bestemma kjemisk samansetjing til eit samansett stoff. Emisjon tyder utsending, men i denne samanheng: utstråling. 

Atom har ein positiv kjerne med proton og nøytron. Rundt kjernen er banar/skal/lobar for elektron i ulike nivå som har plass til forskjellige mengder elektron. Når eitt foton med riktig bølgjelengd treffer stoffet kan fotonet verta absorbert og eitt elektron får meir energi ved å løftast opp i ein annan elektronbane/eit anna elektronskal. Dei mørke linjene svarar til frekvensen som er absorbert. 

Når elektronet fell inn i eit lågare, mindre energirikt skal sender det ut eitt foton med bestemt bølgjelengd. Dette dannar striper av lys i emissjonsspekteret.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 26. september 2009.*
Fluorescens

**Fluorescens** er ein type luminescens. Eit foton absorberast av eit molekyl som deretter sendar ut eit foton med lågare energi (større bølgjelengd).

Posten brukar papir med fluorescens (fluoriserande papir) i frimerke for at maskina som skal stemple frimerket kan finne ut kor på konvolutten frimerket er og dermed stemple riktig. Maskina sender ut ultrafiolette stråler som vert returnert frå frimerkepapiret. Frimerkesamlarar brukar ei spesiell lampe for å finne ut om frimerkepapiret er fluoriserande.

Det å sende ut lys ved fluorescens eller ha evna til å sende ut slikt lys vert kalla å fluorescere.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fluorescens|Fluorescens]]» frå , den 26. september 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Luftmotstand

**Luftmotstand** er den bremsande verknaden til lufta på lekamar i rørsle eller tilsvarande vindkrefter på lekamar i ro. Det same prinsippet gjeld om ein lekam flyttar seg gjennom ei væske, og effekten vert då kalla væskemotstand. 

Noko av luftmotstanden skuldast friksjon mellom overflata til lekamen og lufta som stryk langs han. Ein annan del av motstanden kjem av trykkskilnaden i lufta føre og bak lekamen. Bak lekamen blir det skapt virvlar og i virvlane er det undertrykk. Summen av trykkreftene på heile lekamen blir difor retta mot rørsleretninga. Luftmotstanden aukar sterkt med farten, og difor vil lekamar som fell, raskt få konstant fallsnøggleik, ein såkalla terminalfart. Ein fallskjermhoppar kan få ein fart på kring 50 m/s før skjermen er folda ut. Regndropar har ein fart i tilhøve til lufta på nesten null til bortimot 10 m/s, avhengig av dropestorleiken. 

Motstandskrafta ({F_D}) som verkar på ein lekam som flyttar seg gjennom eit medium, gass eller væske, er gjeva ved formelen:

{F_D}= \frac {1}{2} \cdot {C_D} \cdot \rho \cdot A \cdot v^2

der:
* *<math>{C_D}</math>* er dragkoeffisienten for lekamen
* *ρ* (gresk bokstav *[[rho]]*) er tettleiken til mediet 
* *A* er arealet av det tverrsnittet av lekamen som står normalt på (på tvers av) straumretninga
* *v* er den relative snøggleiken til lekamen i forhold til mediet (gassen eller væska)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Luftmotstand|Luftmotstand]]» frå , den 26. september 2009.* 
*luftmotstand. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/luftmotstand
Lekam

**Lekam** (frå norrønt *líkami*) er eit omgrep på ein menneske- eller dyrekropp, og syner til både levande og døde.

I fysikk vert omgrepet ofte nytta om eit objekt med masse, ein fysisk lekam. 

Lekamen kan òg verte bruka synonymt med *kropp* og *kjøt*.

## Sjå og
* Kristi lekam
* Kjøtets synd
* Reinkarnasjon
* Kropp

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 26. september 2009.*
Prisme i geometri

Eit **geometrisk prisme** er ein romfigur. Prismet vert bestemt av ein mangekant (polygon) som markerer grunnflata, og eit linjestykke som markerer høgda. Grunnflata avgjer namnet til prismet, og det finst ei identisk flata på toppen av prismet. Grunnflata og toppflata i eit prisme vert kalla endeflatar. Dei flatane som ligg mellom endeflatane i eit prisme vert kalla sideflatar, og dei har form som parallellogram. Noko som er forma som eit prisme vert kalla *prismatisk*. 

Dersom sideflatane står vinkelrett på endeflatane, kallar me prismet for eit rettvinkla prisme. I motsett tilfelle har me eit skeivt prisme. 

Glasprisme og dei matematiske forholda med lysbryting og hellingsvinklar i prisme som ikkje er likesida er viktig del av optikken og nyttast blant anna ved framstilling av prismekikkertar og brilleglas.

## Uniforme prisme
Nokre uniforme prisme: 

## Bakgrunnsstoff
* matematikk.net - Prisme

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 26. september 2009.*
Aerodynamikk

**Aerodynamikk** er læra om strøyming i gassar. Feltet er nærskyld med hydrodynamikk.
Aeronynamikk dannar grunnlaget for flyging med fartøy som er tyngre enn luft.

George Cayley bygde det fyrste glideflyet i 1804 og reknast som aerodynamikkens far, sjølv om Isaac Newton allereie på 1700-talet hadde utvikla ein teori om luftmotstand. 

## Sjå òg
* Hydrodynamikk
* Fly
* Seglbåt
* Turbulens

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 26. september 2009.*
Amarone

**Amarone della Valpolicella** er ein italiensk tørr raudvin. Tradisjonelt sett vert han laga av tørre druer frå Corvina, Rondinella og Molinara. Han blir laga i provinsen Verona, og fekk status som Denominazione di Origine Controllata i desember 1990.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Amarone|Amarone]]» frå , den 26. september 2009.*
Benediktinarlikør

**Benediktinarlikør** eller **Liqueur DOM Bénédictine** er ein fransk, hovudsakleg sitruskrydra likør som vert produsert i *Palais Bénédictine* i byen Fécamp. D.O.M. står for «Deo - Optimo - Maximo» som tydar: «Til Gud, den største og den beste».

Likøren vert rekna å vera den eldste i verda som framleis er i produksjon. Han vart starta av Dom Bernardo Vincelli i 1510, men klosteret overlet produksjonen til eit privat firma stifta av Alexandre le Grand i 1863. Produksjonen vart då flytta.

Det går i alt 27 forskjellige plantedelar og urter inn i blandinga som etter ei tid og med riktig behandling vert tappa på flasker som har hatt same fasong i mange år. Nokre vert hatt over på Limousin-eikefat for å lagrast i tre år. Denne behandlinga er relativt ny.

Paleet ligg sentralt i Fécamp. Utanom å romma fabrikken, har paleet òg ei samling med lokal kunst og folkekunst, mellom anna gamle folkedrakter frå denne delen av Normandie. I tillegg har dei stilt ut ei stor samling med etterlikningar og forfalskingar av innhald og flasker.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Benediktinerlikør|Benediktinerlikør]]» frå , den 26. september 2009.*
Metaxa

**Metaxa** (gresk **Μεταξά**) er ein gresk likør funnen opp av Spyros (Spiridon) Metaxas i 1888.

Metaxa er ei blanding av brandy og vin.

## Merknadar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Metaxa|Metaxa]]» frå , den 26. september 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
*
Neumagen-Dhron

**Neumagen-Dhron** er ein by i Moseldalen i delstaten Rheinland-Pfalz i Tyskland. Neumagen-Dhron er mest kjend som den eldste vinbyen i Tyskland. Eit verdskjend romersk vinskip er funne her, og dette vinskipet finst på teikningar, treskjeringar og skulpturar rundt omkring i byen.


Image:Neumagen-weinort.jpg|Sjølve symbolet på Neumagen-Dhron, det romerske vinskipet og årstalet 1249 som den eldste vinstad i Tyskland.
Image:vinområder.jpg|Vindruer dyrkast i åsane ved Neumagen.


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Neumagen-Dhron|Neumagen-Dhron]]» frå , den 26. september 2009.*
Moseldalen

**Moseldalen** er ein særprega dal i den vestlege delen av Tyskland. Vanlegvis reknast Moseldalen mellom byane Trier og Koblenz, der elva Mosel renn nede i dalen under det flate slettelandet rundt dalen. Her har elva ei rekkje svingar og sløyfer. Dalsidene er bratte, og her vert temperaturen høg. Derfor er området godt egna for dyrking av vindruer, og området er kjent for sine kvitvinar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Moseldalen|Moseldalen]]» frå , den 26. september 2009.*
Plavac mali

**Plavac mali** (kroatisk *plav*, 'blå' og *mali*, 'liten') er ei raudvinsdrue som vert dyrka langs Dalmatiakysten i Kroatia. Drua er ei kryssing av dei gamle druene zinfandel og dobričić. Plavac mali er kjend for å produsera vinar som er rike på smak og sterke på både alkohol og garvesyre. Kroatiske vinar av denne drua er blant anna den raude Dingač og Postup (begge frå Pelješac-halvøya), Ivan Dolac og Sveta Nedilja (Hvar-øya), Bolski plavac (Brač-øya) og rosa Opolo.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Plavac Mali|Plavac Mali]]» frå , den 26. september 2009.*
8–13-skule

Ein **8–13-skule** er ein kombinert ungdomsskule og vidaregåande skule, det vil seie ein som har elevar frå 8. til 13. trinn. Opprettinga av slike skular er ei følgje av undervisningsreforma Kunnskapsløftet. Ofte blir ein 8-13-skule danna gjennom samanslåing av ein vidaregåande skule og ein ungdomsskule i same nærområde. 

Grunntanken bak ein 8–13-skule er at elevar skal få mangfaldig og samanhengjande undervising, det vil seia at ungdomsskuleelevar  kan få tilgang på undervising i og utstyr til vidaregåande fag. Samstundes har Elevorganisasjonen og Utdanningsforbundet stilt spørsmål ved kva elevmiljø og kva slags læring ein vil få ved ein slik skule.

I 2005 kom Utdanningsetaten i Oslo med eit framlegg om å oppretta fire 8-13-skular på Jordal, Helsfyr, Sandaker og Søndre Nordstrand. Den første offentlege 8-13-skulen i Noreg blei Bjørnholt skule på Søndre Nordstrand, som blei opna i august 2007. 

## Kjelder
*
*
*
*
*
*

## Bakgrunnsstoff
*Presentasjon av Bjørnholt skule
Sekretær som møbel

**Sekretær** (frå mellomalderlatin *secretarius*, 'den som har hand om sekretet', dvs. seglet, via fransk *secrétaire*) er eit skuffemøbel som delvis kan låsast.  Ein sekretær har ein klaff som kan leggast ned, slik at møbelet også kan brukast som eit skrivebord. Ein sekretær minner om eit skatoll, men nemninga sekretær vert helst bruka om nettare møblar.

## Bakgrunnsstoff
*«sekretær - skrivebord» i *Store norske leksikon*
Skatoll

**Skatoll** (frå mellomalderlatin *scatula*, 'pengeskrin') er eit kombinasjonsmøbel med ein kommode nedst, eit rom dekt av ein klaff som kan slåast ned til bord i midten, og ein tilbaketrekt kommode med småskuffer øvst. Skatoll var moderne i barokktida som kombinerte skrive- og oppbevaringsmøbel, og dei er brukte heilt fram til vår tid. 

Storslått utsmykka skatoll med løynde rom er ettertrakta bondeantikvitetar. I nyare tid har skatolla vore enklare bygde.  I prinsippet minner skatollet om ein sekretær, men sistnemnde er gjerne nettare bygd. 

## Bakgrunnsstoff
*Store norske leksikon om skatoll

## Kjelder
*«skatoll» i *[[Store norske leksikon]]*
* «skatoll» i *[[Caplex]]*
Muera de Ares

**Muela de Ares** er eit av dei høgaste fjella i provinsen Castellón i Spania med ei høgd på 1348 meter over havet. 

I det austlege Spania vert ordet Muela ofte nytta om fjell som er flate på toppen. For Muela de Ares er arealet til denne flata om lag 2 km². Nær Muela de Ares, om lag to kilometer borte, ligg Muela del Vila som har dei same eigenskapane. 

Begge fjella ligg i kommunen Ares del Maestre, som nyleg har lagt fram planar om å lage ein vindmøllepark på fjella. 


Ares del Maestrat.jpg|Ares del Maestrat.
Mola de Ares, paraje montañoso (Ares del Maestrat).jpg|Muela de la Vila de Ares del Maestrat.


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Muera de Ares|Muera de Ares]]» frå , den 26. september 2009.*
Herkulessøylene

**Herkulessøylene** er det antikke namnet på høgdene som ligg på sidene av inngangen til Gibraltarsundet. Dei er Gibraltar i Europa og Monte Hacho i Ceuta i Afrika. Jebel Musa i Marokko, vest for Ceuta, vert stundom rekna som ei av søylene. Søylene kan symbolisera ein port inn til Middelhavet, eller motsett, frå Middelhavet og ut til Atlanterhavet. 

Dei to søylene skal markera enden på ferda til den greske sogehelten Herakles då han henta kveget til Geryon. Ifølgje Platon låg Atlantis utanfor Herkulessøylene.

Under renessansen blei det fortald at søylene hadde innskrifta *Nec plus ultra* eller *Non plus ultra*, 'ikkje noko vidare', ei åtvaring om at det ikkje fanst noko utanfor søylene og at sjøfolk ikkje burde segla vidare.

I det spanske riksvåpenet er søylene attgjevne med eit band der det står *Plus ultra*, 'Og forbi'. Det viser til det spanske koloniriket som likevel fanst utanfor søylene. Dette symbolet kan ha vore opphav til dollarteiknet $.


fil:Columnas Plus Ultra.png|Merket til Karl V
fil:Pillars of Hercules.svg|Herkulessøylene slik dei er brukte i det spanske riksvåpenet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Herkulessøylene|Herkulessøylene]]» frå , den 26. september 2009.* 
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pillars of Hercules|Pillars of Hercules]]» frå , den 22. mai 2011.*
Alboransjøen

**Alboransjøen** er den vestlegaste delen av Middelhavet og ligg mellom Spania i nord og Marokko og Algerie i sør. Gibraltarsundet, som ligg i vestenden av Alobransjøen, knyter Middelhavet til Atlanterhavet.

Middeldjupna til havområdet er 1461 meter og på det djupaste er det 4920 meter.

Overflatestraumar i Alboranhavet renn austover og fører vatn frå Atlanterhavet inn i Middelhavet. Djupare straumar renn vestover og fører det saltare middelhavsvatnet ut i Atlanteren. Her finst ofte ein roterande sirkulasjon, kalla ein havkvervel, i Alboranhavet på grunn av denne utvekslinga av vassmassar. Alboranhavet er ein overgangssone mellom dei to hava og inneheld ei blanding av artar frå Middelhavet og Atlanterhavet. Her finst den største bestanden av tumler i det vestlege Middelhavet, samt den siste bestanden av nise i Middelhavet. Området er òg ein viktig fôrplass for havskjelpadder i Europa. Alboranhavet har òg viktige kommersielle fiskeplassar der det vert fiska sardiner og sverdfisk. I 2003 sette World Wildlife Fund den store bruken av drivgarn på dagsordenen. Drivgarna truar dei utryddingstrua bestandane av delfinar, skilpadder og andre havdyr.

Fleire småøyar ligg i havområdet, mellom anna Isla de Alborán. Dei fleste, sjølv dei som ligg utanfor kysten av Marokko, er kontrollert av Spania.

Ei fjellboge, kalla Gibraltarbogen, ligg rundt den nordlege, vestlege og sørlege sida av Alboranhavet. Gibraltarbogen består av Cordilleras Béticas i Sør-Spania og Riffjella i Marokko. Dese fjella vert rekna som Baetic-Rif-komplekset og er eit av dei områda ved Middelhavet som har størts biologisk mangfald på grunn av overgangen mellom Middelhavet og Atlanterhavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alboran Sea|Alboran Sea]]» frå , den 26. september 2009.*
Det baleariske havet

**Det baleariske havet** er eit havområde i Middelhavet rundt Balearane. På katalansk vert området òg kalla *Det katlansk-baleariske havet* (*Mar Catalanobalear*) sidan eit viktig område av Det baleariske havet er Det katalanske havet, mellom Den iberiske halvøya og Balearane. Det er noko forvirring om bruken av Det balearaiske havet og Det katalanske havet, sidan Det katalanske havet er ein del av Det balearaiske havet, og sidan grensene til Det baleariske havet ikkje er tydeleg definerte. 

Elva Ebro munnar ut i dette havområdet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Balearic Sea|Balearic Sea]]» frå , den 26. september 2009.*
Fôr

**Fôr** (av norrønt *fóðr*) er mat gjeven til husdyr. Ved somme høve kan ordet også brukast om mat til menneske.

Fôr kan delast opp i gruppene surfôr, tørrfôr og kraftfôr.

Vanlege plantar og plantedelar ein bruker til fôr er mellom anna fôrbete, gras, hamp, hirse, høy, korn, kopra, lusern, mais og soyabønne.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
Sekretær som yrke

**Sekretær** som yrkestittel er vanlegvis nytta om ein person som har ei støtterolle i ein administrasjon. Vanlege arbeidsoppgåver for ein sekretær er å svare på telefonar, skrive brev, tekstbehandling og liknande administrative oppgåver. Ein sekretær er ofte ein del av eit støtteapparat for ein leiar eller ei leiing. Etter kvart som IT har endra innhaldet av sekretærarbeidet, har personar med sekretærtittel ofte fått meir innhaldstome stillingstitlar som konsulent, førstekonsulent eller rådgjevar. 

## Historie
Tidlegare har det vore vanleg at dette var ein mannsdominert jobb. Det har no i lang tid vore ei stor overvekt av kvinner i dette yrket.

## Bakgrunnsstoff
* Utdanning.no si yrkesbeskriving av sekretær
Konsulent (fleirtyding)

**Konsulent** kan i Noreg bety:

* Konsulent som leigehjelp - vanlegvis ein ekspert som blir leigd inn til ei bedrift eller ein offentleg etat for å løyse ei konkret problemstilling for ei avgrensa tid.
* Konsulent som stillingstittel - ein vanleg stillingstittel på ein tilsett sakshandsamar innan administrasjonen i det offentlege og i bedrifter.
Konsulent som leigehjelp

Ein **konsulent** i tydinga leigehjelp er vanlegvis ein ekspert som blir leigd inn til ei bedrift eller ein offentleg etat for å løyse ei konkret problemstilling for ei avgrensa tid.

Tradisjonelt har dette vore ein person som innan ei profesjonell ramme tilbyr sin ekspertise innanfor eit avgrensa fagfelt, for eksempel IT, økonomi, teknologi, kommunikasjon eller jus.

Konsulentar arbeider ofte i konsulentbyrå som kan tilby fleire ulike konsulentar med ulike kunnskapar og med ein viss garanti for kompetansen til konsulentane. Fordi oppdraget konsulenten har oftast er for ei avgrensa tid, er løna gjerne ein god del høgare enn hos fast tilsette. Ein konsulent kan også vere ein ekspert med meir fast tilknyting til ei bedrift.

I dag blir ordet konsulent også ofte brukt for innleigd ekstrahjelp utan den kompetansen ein tradisjonelt har lagt i omgrepet konsulent.

## Sjå også
Konsulent som stillingstittel
Symjesniper

**Symjesniper** (*Phalaropus*) er ei biologisk slekt av dei tre symjesnipeartane som finst. Dette er vadefuglar i snipefamilien, *Scolopacidae*. Dei er nære slektningar av andre sniper og vandresniper i slektene *[[Tringa]]* og *[[Actitis]]*, dessutan tereksnipe, steinvendarar *[[Arenaria]]* og *[[Calidris]]*-snipene. Symjesniper er spesielt kjent for to ting: det uvanlege kjønnsrollemønstret ved forplanting, og ein unik fôringsteknikk. 

Dette er små til mellomstore sniper, ca. 18&ndash;23 cm i lengd, har «symjeflikar» på tærne og eit rett, tynnt nebb. Polarsymjesnipa har tydeleg tjukkare nebb enn dei andre to artane, jamfør namn på svensk, *Brednäbbad simsnäppa*. Symjesniper er overvegande grå og kvite om vinteren, og utviklar mørkare fjørdrakter med raude markeringar i sommardrakt. Kvithalesymjesnipa er hekkefugl i Nord-Amerika og er trekkfugl i Sør-Amerika. Polarsymjesnipe og symjesnipe har sirkumpolar utbreiing med hekkeområde rundt den nordlege polarsirkelen.

## Levevis
Polarsymjesnipe og symjesnipe har uvanleg levevis for vadefuglar ved at dei er sterkt pelagiske, det vil seie dei brukar mykje av tida utanfor hekkesesongen langt ut i havet. Kvithalesymjesnipa er uvanleg halofil, føretrekk salt miljø, og beitar i stort tal på saltvassjøar som for eksempel Mono Lake i California og Store saltsjø i Utah. 

### Føde
Når symjesnipene beitar på grunt vatn sym dei ofte fort rundt i ein liten sirkel og dannar et lite «boblebad». Dette trur ein kan medverke til å røre opp mat frå botnen. Frå midten av sirkelen kan fuglen plukke små insekt og krepsdyr som har samla seg i dragsuget. 

Det har blitt vist at symjesniper utnyttar overflatespenninga i vatnet for å fange matpartiklar og å flytte dei opp langs nebbet og inn i munnen.

### Omvendt kjønnsdimorfisme og forplanting
Kjønnsdimorfisme som ein ofte finn blant fuglar er reversert hos dei tre symjesnipeartane. Hofuglane er større og meir fargerike enn hannane. Hoene følgjer hannane og konkurrerer om hekketerritorium, og vil aggressivt forsvare reirplass og partnar. Det er hannfuglane som rugar egga og tar omsorg for ungane.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Phalarope|Phalarope]]» frå , den 27. september 2009*

## Bakgrunnsstoff
* Videoar av symjesnipene hos the Internet Bird Collection
Lloyd

**Lloyd** er eit namn av walisisk opphav. Det er eit vanleg walisisk etternamn, men er også blitt brukt som førenamn og i ulike andre samanhengar.

Ordet kjem frå walisisk *llwyd* eller *clwyd*, som kan tyda 'grå' eller 'brun'.

Dei to L-ane står for ein særskild walisisk lyd, ein ustemd alveolar lateral frikativ. Ein har også stava denne lyden *fl*, og namnet Floyd kan dermed vera i slekt med Lloyd.

## Namneberarar
### Førenamn
*Lloyd Bridges (1913-1998), amerikansk skodespelar
*Lloyd Cole (f. 1961), britisk musikar

### Etternamn
*David Lloyd George (1863–1945), britisk politikar og statsminister
*Frank Lloyd Wright (1867–1959), amerikansk arkitekt
*Andrew Lloyd Webber (f. 1948), britisk komponist

## Bilmerke
* Lloyd cars
* Hansa-Lloyd (eit tidlegare tysk bil- og traktormerke)

## Skipsfart
* Lloyd's Register of Shipping) (eit britisk skipsklassifiseringsselskap)
* Lloyd's List (ei britisk vekeavis for skipsfrakt)
* Norddeutscher Lloyd (eit tidlegare tysk skipsreiar)

## Luftfart
* Lloyd Aéreo Boliviano (eit boliviansk flyselskap)

## Finans
* Lloyd's of London (eit britisk forsikringsselskap)
* Lloyds Bank (ein tidlegare britisk bank)
Kraftfôr

**Kraftfôr** er ei konsentrert fôrblanding med dei viktigaste næringsstoffa og minerala som dyra treng, som dei ikkje får i det vanlege fôret.

Til svin og fjørfe brukar ein gjerne kraftfôr som einaste fôr, til storfe, hestar og sauer for å komplettera grovfôret (høy, silofôr med meir). Kraftfôr består av forskjellige kornslag, raps, soya med meir. Det kan også innehalda biprodukt frå næringsmiddelindustrien som melasse og myse.

Kraftfôr blir levert ferdigblanda frå fôrfabrikkar.

Landbruksdirektoratet sin statistikk for 2018 viste at 95,6 prosent av proteinet i norsk kraftfôr var importert. 26,8 prosent av karbohydratet var importert.  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kraftfôr|Kraftfôr]]» frå ,  den 23. mai 2021.*  
 
## Litteratur
*

## Bakgrunnsstoff
* Kraftfôr. Norsk Landbruksordbok.
* Kraftforstatistikk 2018 fra Landbruksdirektoratet
Konsulent som stillingstittel

**Konsulent** er ein vanleg stillingstittel på ein tilsett sakshandsamar innan administrasjonen i det offentlege og i bedrifter.

Tidlegare vanlege stillingstitlar som sekretær og førstesekretær har dei seinare åra gjerne blitt oppjustert til konsulent. Sameleis har tidlegare konsulentar fått tittelen oppjustert til rådgjevar. 

I statsforvaltinga i Noreg har konsulent stillingskodane 1064 og 1065 i Hovudtariffavtalen i staten, og med kodane 1408 og 1363 for høvesvis første- og seniorkonsulent.

## Bakgrunnsstoff
* Utdanning.no si yrkesbeskriving av konsulent

## Sjå også

Konsulent som leigehjelp
Citroën 2CV

**Citroën 2CV** vart produsert av Citroën i åra 1949 til 1990. Bilen hadde ein etter måten enkel konstruksjon, men samtundes hadde han mange avanserte løysingar, som uavhengig fjøring på alle hjula og tannstongstyring. Sjølv om 2CV gjekk gjennom mange forbetrigar på desse 41 åra og etter kvart fekk meir utstyr var den karakteristiske forma lett å kjenna att. 

## Småbilprosjektet

Citroën 2CV var resultatet av det sokalla «Le projet TPV (Tout Petit Véhicule) (TPV)» (småbilprosjektet) til Citroën. Dette prosjektet vart starta i 1935, då bildekkprodusenten Michelin kjøpte Citroën og sette inn Pierre Boulanger som skjef. Boulanger ynskte å starta produksjon av ein småbil, som ville vera så billig at folk flest hadde råd til å kjøpa han. På den måten ville han auka etterspurdnaden etter dekk, slik at Michelin kunne auka dekkprodujsjonen sin. 

Etter å ha utført ein marknadsanalyse, der fleire tusen svar vart analyserte, vart krava til småbilen formulerte. TPV-bilen skulle mellom anna ha plass til fire personar og 50 kg bagasje og han skulle ha framhjulsdrift. Motoren skulle vera på 2 franske skattehestekrefter og bensinforbruket måtte ikkje overstiga 3 liter per 100 km. Eit anna krav til småbilen var at han skulle kunna køyrast av «ein nybyrjar eller eit kvinnfolk». Bilen skulle framstå nøktern og praktisk og på slutten av 1960-talet vart han framstilt som «ein paraply på fire hjul» i reklamen. 

Sjefskonstruktøren for prosjektet var André Lefebvre, som tidlegare hadde arbeidd med kraftoverføringa til dei framhjulsdrivne bilane til Citroën. Andre sentrale personar var Alphonse Forceau, som konstruerte fjøringa, og Jean Muratet, som var ansvarleg for karosseriet, og Flaminio Bertoni. 

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Citroën 2CV|Citroën 2CV]]» frå , den 27. september 2009.*
Styreleiar

Ein **styreleiar** eller **styreformann** er leiar for eit styre, i eit føretak, ein organisasjon eller anna.

Styreleiaren fastset saklista for styremøta og leiar møta i styret, i samsvar med dei reglar som måtte gjelde. Styreleiar vil også ha ansvaret for at saksgrunnlaget er tilstrekkeleg, at det blir fatta vedtak, og for oppfølging av dei vedtaka som blir fatta.

Dei nærare funksjonane og rolla som ein styreleiar har, varierer svært mykje, særleg fordi storleiken på det som ein styreleiar er leiar for varierer svært mykje: Ein styreleiar kan leie styret i små foretak utan tilsette, og i små lag og klubbar med få medlemmer. Og det kan vere snakk om multinasjonale foretak, og store internasjonale organisasjonar.

I organisasjonar er styreleiar ofte det same som å vere leiar av organisasjonen. Det varierer i kva grad ein slik leiarposisjon også inneber ei rolle i dagleg leiing, alt etter om dette også inneber at styreleiaren har dette som jobb på heil- eller deltid, og i kva grad her er tilsett dagleg leiing. 

I føretak er rolla som styreleiar er som oftast skild frå jobben som dagleg leiar. I aksjeselskap blir styreleiaren vald av generalforsamlinga, eventuelt av styret sjølv der generalforsamlinga har gitt styret høve til dette. I ansvarlege selskap er hovudregelen at styret sjølv vel leiaren, men selskapsmøtet kan sjølv foreta valet dersom dette er bestemt i selskapsavtalen.

Uansett inneber rolla som styreleiar å halde kontakt med resten av styret, eventuell dagleg leiar og andre tilsette, og i organisasjonar å halde kontakt med medlemmane.

Roterande styreleiing har ein, når ein person er styrelear for berre eitt møte, og deretter overlet vervet til ein annan person.
Tørrfôr

**Tørrfôr** er tørt fôr til dyr. Tørrfôr i samanheng med mindre husdyr er små pellets som er spesiallaga for kvar dyreart. Tørrfôr i landbruket er grasvekstar som blir slege ute på jorda, og som blir liggande til fôret har av mellom 7 og 17 prosent vassinnhald. Det varierer med kor heldig bonden er med vêret. 

Det mest brukte tørrfôrmiddelet i Noreg er høy og halm.
Tørrfôr, særleg høy, blir brukt til dyrefôr, men både høy og halm er godt eigna til talle og for å skape eit godt og varmt miljø hjå dyra.

Tørrfôret er så tørt at det trekkjer inni seg mykje væte.