open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Potensrekkje

Ei **potensrekkje** (i ein variabel) er i matematikk ei uendeleg rekkje på forma

:f(x) = \sum_{n=0}^\infty a_n \left( x-c \right)^n = a_0 + a_1 (x-c)^1 + a_2 (x-c)^2 + a_3 (x-c)^3 + \cdots
der *a<sub>n</sub>* syner til koeffisienten til det n-te leddet, *c* er ein konstant og *x* varierer kring *c*. Denne rekkja oppstår som regel som ei Taylor-rekkje av ein kjend funksjon. 

I mange situasjonar er *c* lik null, til dømes når ein ser på ei Maclaurin-rekkje.  I somme tilfelle har potensrekkja den enklare form: 
:
f(x) = \sum_{n=0}^\infty a_n x^n = a_0 + a_1 x + a_2 x^2 + a_3 x^3 + \cdots.

Desse potensrekkjene vert studert i matematisk analyse, men òg i kombinatorikk (under namnet genererande funksjonar) og i elektroteknikk (med namnet Z-transformasjon). Desimalnotasjonen for reelle tal kan òg reknast som eit døme på ei potensrekkje, med heiltalige koeffisientar, men med argumentet *x* fast på . I talteori er omgrepet p-adiske tal òg nært knytt til potensrekkje. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Power series|Power series]]» frå ,  den 2. februar 2012.*
Pétra i Piería

**Pétra** (gresk Πέτρα) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Piería i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Pétra inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Kateríni.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Pétra 4&nbsp;225&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 33&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Káto Miliá

**Káto Miliá** (gresk Κάτω Μηλιά) er ein landsby i periferieininga Piería i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Káto Miliá var hovudsete i den tidlegare kommunen Pétra, som no er ei kommunaleining i kommunen Kateríni.

## Referansar
Slaget ved Fort Albany i 1693

**Slaget ved Fort Albany** i 1693 var ei suksessrik gjenerobring for engelske styrkar av handelsstasjonen til Hudson's Bay Company i Fort Albany i sørenden av Hudsonbukta. fortet, som vart erobra av eit fransk tokt i 1686 og forsvart av dei i eit slag året etter, vart ei kort stund forsvart av fem franskmenn, som forlet fortet og eit pelslager til den fire skip store engelske flåten kommandert av James Knight.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battle of Fort Albany (1693)|Battle of Fort Albany (1693)]]» frå ,  den 2. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Poul Heegaard

**Poul Heegaard** () var ein dansk-norsk matematikar. 

Han tok doktorgraden i 1898 ved Københavns universitet og var same stad professor i geometri og mekanikk frå 1910 til 1917. Han var professor i geometri ved Universitetet i Oslo frå 1918 til 1941. Doktoravhandlinga hans *Topologiske forstudier til en teori for de algebraiske fladers sammenhæng* var eit viktig arbeid i topologien. Han var ein av stiftarane av Norsk matematisk forening, redaktør for Norsk matematisk tidsskrift, og han gav ut frå 1922 til 1937 dei samla skriftene til Sophus Lie i lag med F. Engel) Sophus Lies samlede skrifter.

Han hadde ei allsidig kulturell interesse som fann mange virkefelt utanfor matematikken. Han var ein godt likt forelesar i Folkeakademiet, og dei astronomiske foredraga hans ligg til grunn for bøkene *Populær astronomi* (1902) og *Stjerneverdenen: verdensbilledet gjennem tidene* (1921). Han engasjerte seg i studentvelferd, i kristelege studentaktivitetar, i personalhistorie og i psykisk forsking. Han var frimurar, var ei tid sterkt opptatt av Oxford-rørsla og vart til slutt katolikk.

## Kjelder
*Poul Heegaard. (2012-02-02) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Poul_Heegaard
Erobringa av York Factory

**Erobringa av York Factory** (1694) var ein av konfliktane i Kong Vilhelm-krigen ved Hudsonbukta. I 1686 marsjerte Pierre Le Moyne d'Iberville over land frå Quebec og erobra alle dei engelske handelsstasjonane ved James Bay. Engelskmennene hadde då berre York Factory att, som var for langt borte og berre tilgjengeleg sjøvegen. I 1688 starta  Kong Vilhelm-krigen og det var vanskeleg å få tak i skip. I 1690 prøvde Iberville å ta take York Factory men vart driven bort av eit større engelsk skip. I 1694 gav guvernør Frontenac han «Salamandre» og «Poli». Iberville nådde Nelson River den 14. september. Fortet vart kringsett og den 14. oktober overgav det seg. 

Av dei 53 mennene som overgav seg var Henry Kelsey. Stasjonen fekk det nye namnet Fort Bourbon. Sidan det var seint på året måtte både franskmennene og fangane deira overvintrer der. Då isen braut opp hadde mange på begge sider omkomme av skjørbuk. Iberville venta, og håpte på å kapre dei årlege engelske forsyningsskipa. I september hadde dei enno ikkje kome, så han forlet 70 mann ved fortet og segla til La Rochelle med den verdifulle pelslasta. 

Sigeren til Iberville fekk ikkje noko å sei. Året før, i 1693, hadde engelskmennene gjenerobra Fort Albany sør i James Bay. Ti månader etter Iberville reiste gjenerobra engelskmennene York Factory.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Capture of York Factory|Capture of York Factory]]» frå ,  den 2. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Pýdna-Kolindrós

**Pýdna-Kolondrós** (gresk Πύδνα-Κολινδρός) er ein kommune i periferieininga Piería i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Han ligg nord for Kateríni og grensar i nord mot periferieininga Imathía. I aust ligg Thermaikósbukta.

## Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Pýdna
* Kolindrós
* Ejínio
* Methóni
Dei fire tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Vanil Noir

**Vanil Noir** er ein 2&nbsp;389 meter over havet høg fjelltopp i Fribourg-Foralpane, ein del av dei sveitsiske Foralpane. Fjellet er det høgste i kantonen Fribourg. Grensa mellom kantonane Fribourg og Vaud går langs toppegga på Vanil Noir. Namnet på fjellet kan omsetjast til *Svartberget* og er avleidd frå den friburgske dialektvarianten av fransk språk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Vanil Noir|Vanil Noir]]» frå ,  den 2. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Vanil Noir på Fotopedia
Ejínio

**Ejínio** (gresk Αιγίνιο) er ein distriktsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Piería i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Ejínio inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Pýdna-Kolindrós, der han er hovudsete.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Ejínio 4&nbsp;369&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 3&nbsp;683&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Primideal

**Primideal** er ei generalisering av omgrepet primtal, som spelar ei fundamental rolle i talteori og algebra, samt store delar av geometri og analyse.

Primideal vert rekna som ei undermengd av ein ring. Primideal for heiltal er dei mengdene som inneheld alle multippel av eit gjeve primtal eller null. 

## Kjelder
*primideal. (2012-02-02) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/primideal
Methóni i Piería

**Methóni** (gresk Μεθώνη) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Piería i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Methóni inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Pýdna-Kolindrós.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Methóni 2&nbsp;663&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 581&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Makrýjalos

**Makrýjalos** (gresk Μακρύγιαλος) er ein distriktsby i periferieininga Piería i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Makrýjalos var hovudsete i den tidlegare kommunen Methóni, som no er ei kommunaleining i kommunen Pýdna-Kolindrós.

## Referansar
Pilatus-fjellet

**Pilatus** er eit 2&nbsp;128 meter høgt fjell i Urner-Alpane i Sveits. Fjellet er frå nord eit landemerke ved vestenden av Vierwaldstättersjøen. Kantonane Luzern, Obwalden og Nidwalden møtest i eit felles «trippelpunkt» på toppen av fjellet.

Til nærliggjande Pilatus-Kulm, 2&nbsp;073 meter over havet, går verdas steilaste tannhjulbane. Banen har på det brattaste ein hallingsgrad på 48 %. Frå Pilatus-Kulm er det ein kort tur til toppen av Pilatus.

Namnet «Pilatus» er kjent frå 1460. Ei seinare nedteikna segn seier at den romerske prefekten Pontius Pilatus vart gravlagd i ei fjelltjønn ('Pilatusee'), i dag ei gjengrodd myr.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Pilatus (Berg)|Pilatus (Berg)]]» frå ,  den 2. februar 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
* Nettside med Pilatus
* Biletgalleri med bilete av Pilatus
Alexándria

**Alexándria** (gresk Αλεξάνδρεια) er ein by og ein kommune i periferieininga Imathía i Sentral-Makedonía nord i Hellas. Han ligg aust for Véria og grensar i sør mot periferieininga Piería, i nord mot Pélla og i aust mot Thessaloníki. I søraust har kommunen ei stutt kystline mot Thermaikósbukta.

## Administrativ inndeling

Frå 2011 omfattar kommunen Alexándria òg dei tidlegare kommunane Platý, Melíki og Andigonídes. Dei fire tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 38&nbsp;292&nbsp;innbyggjarar, medan kommunaleininga Alexándria hadde 20&nbsp;128 og tettstaden med same namn 15&nbsp;042&nbsp;innbyggjarar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Copyleft

**Copyleft** er ein rettsleg konstruksjon nytta i visse lisensar for opphavsrettsleg verna materiale. Eit liknande omgrep er **share alike**. Konseptet er mest kjend frå fri programvare-lisensar. Med slike lisensar får lisenstakaren til eit dataprogram tilgang til kjeldekoden til programmet, i tillegg til løyve til å bruka, omarbeida og gjera denne tilgjengeleg for andre. Løyvet vert likevel berre gitt under føresetnad av at seinare mottakar av programmet får tilsvarande rettar og tilsvarande faktiske høve til å utnytta desse. Det er det siste som er copyleft-delen av lisensen. Den mest kjende og mest nytta copyleft-lisensen er GNU GPL, som er forfatta av Free Software Foundation. GPL punkt 2 (1), bokstav b) skildrar den forpliktinga som følgjer av copyleft på følgjande måte:

:«You must cause any work that you distribute or publish, that in whole or in part contains or is derived from the Program or any part thereof, to be licensed as a whole at no charge to all third parties under the term sin of this License.»

Denne gjensidigheitsverknaden gjer det treffande å kalla copyleft-klausulane som gjensidigheitsvilkår. Dette kravet inneber at lisenstaker er forplikta til å:

# Namngi dei som skreiv programmet.
# Vidareformidla at programmet er lisensiert under ein lisens for fri programvare.
# Gi seinare mottakarar lisens til modifikasjonar på tilsvarande lisensvilkår, utan å krevja vederlag for dette.
# Gi seinare mottakarar av programmet tilgjenge til kjeldekoden, utan å krevja vederlag for dette.

## Sjå ogso
* Copyright
* Opphavsrett

## Kjelder
Cornelis Floris de Vriendt

**Cornelis Floris** ()) var ein nederlandsk arkitekt og bilethoggar under renessansen. 

Floris var aktiv i Antwerpen der han også var medlem av Sint-Lucasgildet. Han hadde eit bilethoggarverksted kor det blei sendt ut praktmonument laga av marmor og sort kalksten til store delar av Nord-Europa. Han leverte fleire gravmonument til Danmark, blant anna gravmonumentet over Kristian III til Roskilde domkyrkje og over Fredrik I i Schleswig domkyrkje.
I Danmark fekk stilen stor utbredelse og vert kalla Florisstil.

Han spela ei viktig rolle ved oppføringa av Antwerpen rådhus.

Floris var bror av målaren Frans Floris.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cornelis Floris de Vriendt|Cornelis Floris de Vriendt]]» frå , den 2. februar 2012.* 
 

### Referansar
Slaget ved La Prairie

**Slaget ved La Prairie** (11. august 1691) var eit åtak på busetnaden La Prairie i Ny-Frankrike, ein grensebusetnad ikkje langt frå Montreal. Ein engelsk og indiansk styrke kom nordover frå Albany og angreip Montreal, men vart driven attende med store tap av franskmennene og deira indianske allierte. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battle of La Prairie|Battle of La Prairie]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Mohawk Valley-raidet

**Mohawk Valley-raidet** (februar 1692) vart utført mot tre mohawklandsbyar i Mohawk River-dalen av franske og indianske krigarar kommandert av Nicolas d'Ailleboust de Manthet. Raidet var ein del av dei langvarige beverkrigane og Kong Vilhelm-krigen. Dei tre landsbyane vart øydelagde, mellom anna viktige matlager. Mange mohawkar vart anten drepne eller tekne til fange. Fangane var meint å folkesette kristne indianarlandsbyar nær Montreal.

Angriparane, som gjekk langsamt avstad på grunn av fangane, vart etterfølgd av ein engelsk-irokesisk styrke leia av major Pieter Schuyler. Dei to styrkane møttest i ei småtrefning nokre dagar etter radier. På grunn av forfølginga måtte angriparane lauslate dei fleste av fangane sine. Fleire av forsyningane deira vart òg øydelagde og dei svelt før dei klarte å kome seg attende til Montreal. 

Mohawkane vart alvorleg svekka som ein militærstyrke innanfor Irokesarføderasjonen, og raidet medverka til freden i 1701 mellom irokesarane, franskmennene og mange andre stammer. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mohawk Valley raid|Mohawk Valley raid]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Avalonhalvøya-toktet

**Avalonhalvøya-toktet** skjedde under Kong Vilhelm-krigen då styrkar frå Ny-Frankrike, leia av Pierre Le Moyne d'Iberville, øydela 23 engelske busetnader langs kysten av Avalonhalvøya på Newfoundland i løpet av tre månader. Toktet starta med eit raid mot Ferryland den 10. november 1696 og heldt fram langs kysten fram til dei raida landsbyen Heart's Content.

Andre stader som vart raida var mellom anna Cape Broyle, Bay Bulls, Petty Harbour, St. John's, Holyrood og Carbonear.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Avalon Peninsula Campaign|Avalon Peninsula Campaign]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Møkkamann av DumDum Boys

**«Møkkamann»** er ein song av DumDum Boys frå albumet *[[Sus av DumDum Boys|Sus]]*, DumDum Boys sitt sjette studioalbum som vart utgjeve i 1996. Melodien og teksten er av Aslak Dørum.

## Bakgrunnsstoff
* Om ''Sus'' på nettstaden til DumDum Boys
Raidet mot Dover

**Raidet mot Dover** skjedde i Dover i New Hampshire under Kong Vilhelm-krigen den 27. juni 1689. Krigen byrja med ei rekkje indianarmassakrar egga opp av Frontenac, guvernøren i Canada. Den første av desse var øydelegginga av Dover, som hadde om lag 50 innbyggjarar. Ein kveld i juli 1689, kom to indianarkvinner heim til den eldre Major Waldron og bad om å få overnatte der. Begge fekk kome inn, men om natta stod dei opp og sleppte inn mange indianarar som låg skjult utanfor. Waldron vart myrda på skrekkeleg vis, byen vart brend ned til grunnen og om lag halvparten av innbyggjarane vart massakrerte. Resten vart ført bort og selde som slavar. Månaden etter møtte Pemaquid i Maine ein liknande lagnad. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Raid on Dover|Raid on Dover]]» frå ,  den 3. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Raidet mot Salmon Falls

**Raidet mot Salmon Falls** (27. mars 1690) var eit raid der Joseph-François Hertel de la Fresnière leia soldatane sine og mi'kmaq- og maliseet-indianarar frå Fort Meductic i New Brunswick for å erobre og øydeleggje den engelske busetnaden Salmon Falls (dagens Berwick i Maine) under Kong Vilhelm-krigen. Landsbyen vart øydelagd og dei fleste av innbyggjarane drepne eller tekne til fange og transportert attende til Canada. Ein milits frå Portsmouth følgde etter, men vart driven bort i ei småtrefning seinare på dagen. Hertel heldt så fram og raida dagens Portland i Maine.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Raid on Salmon Falls|Raid on Salmon Falls]]» frå ,  den 3. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Kingsford, William. ''The History of Canada''
Slaget ved Fort Loyal

**Slaget ved Fort Loyal** (20. mai 1690) skjedde då Joseph-François Hertel de la Fresnière leia soldatane sine og mi'kmaq- og maliseet-indianarar frå Fort Meductic i New Brunswick for å erobre og øydeleggje den engelske busetnaden ved Falmouth (dagens Portland i Maine), då ein del av Massachusetts Bay Colony. Etter ei to dagar lang omleiring, overgav fortet, som då vart kalal Fort Loyal, seg. Samfunnet vart brend ned i lag med palisaden og innbyggjarane vart anten drepne eller tekne til fange.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battle of Fort Loyal|Battle of Fort Loyal]]» frå ,  den 3. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Hull, John Thomas. ''The Siege and Capture of Fort Loyall''
Omleiringa av Pemaquid i 1689

**Omleiringa av Pemaquid** (2.-3. august 1689) var eit åtak av abenaki-indianarar på det engelske fortet i Pemaquid, då den austlegaste utposten i kolonien Massachusetts Bay (dagens Bristol i Maine). Det vart mogeleg organisert av den fransk-abenakiske leiaren Jean-Vincent d'Abbadie de Saint-Castin.

Fortet i Pemaquid vart kommandert av løytnant James Weems og var svakt etter at dei fleste i garnisonen hadde desertert etter eit opprør året før då guvernør Andros vart styrta i Boston. Weems og garnisonen som var att heldt ut ein dag, men etter å ha mista mange mann overgav dei seg. Abenakiane let Weems og mennene hans dra attende til Boston.  Den 4. august brende abenakiane fortet ned og den nærliggande busetnaden Jamestown.

Fort i Pemaquid vart bygd opp att i stein i 1692-1693 og erobra igjen av ein fransk-indiansk styrke i 1696.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Siege of Pemaquid (1689)|Siege of Pemaquid (1689)]]» frå ,  den 3. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Paltsits, Victor. ''The Depredation at Pemaquid in August, 1689''
Sturnia

***Sturnia*** er ei biologisk slekt av asiatiske starar. Dei har tidlegare tidvis vore sett i inn i same slekt som medlemmene av *[[Sturnus]]*.

## Artslista
*Sturnia*-starar i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2018 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*:
* Kvitskulderstare, *Sturnia sinensis*, White-shouldered Starling, Gmelin, JF, 1788, (LC)
* Pagodestare, *Sturnia pagodarum*, Brahminy Starling, Gmelin, JF, 1789, (LC)
* Gråhovudstare, *Sturnia malabarica*, Chestnut-tailed Starling, Gmelin, JF, 1789, (LC)
* Kvithettestar, *Sturnia blythii*, Malabar Starling, Jerdon, 1845
* Kvithovudstare, *Sturnia erythropygia*, White-headed Starling, Blyth, 1846, (LC)

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Raidet mot Wells

**Raidet mot Wells** skjedde under Kong Vilhelm-krigen då franske og indianske styrkar frå Ny-Frankrike gjekk til åtak på den engelske busetnaden Wells i Maine, ein grenseby på kysten nedanfor Acadia. Hovudåtaket i 1692 vart leia av La Brognerie, som miste livet. Kommandanten i garnisonen, kaptein James Converse, klarte å slå attende raidet, trass i at han hadde langt færre soldatar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Raid on Wells|Raid on Wells]]» frå ,  den 3. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Raidet mot Oyster River

**Raidet mot Oyster River** (òg kjend som Oyster River-massakren) skjedde under Kong Vilhelm-krigen, den 18. juli 1694. I 1693 hadde engelskmennene i Boston gått inn i ein freds- og handelsavtale med abenakistammenen aust i Massachusetts. Franskemennene i Quebec under guvernør Frontenac ønskte å avbryte forhandligane og sende Claude-Sébastien de Villieu hausten 1693 til dagens Maine med ordre om å setje seg sjølv som leiar for dei akadiske indianarane og leie dei mot engelskmennene.  Villieu var vinteren i Fort Nashwaak (sjå omleiringa av Fort Nashwaak i 1696). Indianarar-stammane i regionen var generelt usamde med kvarandre om dei skulle gå til åtak på engelskmennene eller ikkje, men etter diskusjonar med Villieu og etter noko press gjekk dei med på ein offensiv.

Den engelske busetnaden Oyster River (dagens Durham i New Hampshire) vart angripen av Villieu med om lag 250 abenaki-indianarar. Åtaket starta ved daggry og det vesle fortet fall raskt. I alt vart 104 innbyggjarar drepne og 27 tekne til fange. Halvparten av husa, inkludert garnisonane, vart plyndra og brend til grunnen. Avlingane vart øydelagde og buskapen drepen, noko som gjorde at dei overlevande svelta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Raid on Oyster River|Raid on Oyster River]]» frå ,  den 3. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Slaget i Fundybukta

**Slaget i Fundybukta** den 14. juli 1696 var eit sjøslag mellom Frankrike og England mot slutten av Kong Vilhelm-krigen. Slaget stod i Fundybukta utanfor dagens Saint John i New Brunswick. Dei engelske skipa vart sende frå Boston for å avskjere forsyningane som vart tekne av den franske offiseren Pierre Le Moyne d'Iberville frå Quebec til hovudstaden i Acadia, Fort Nashwaak (Fredericton i New Brunswick) på Saint John-elva. Dei franske krigsskipa «Envieux» og «Profond» kapra den engelske fregatten «Newport» (24 kanonar), medan den engelske fregatten «Sorlings» (34 kanonar) og eit hjelpefartøy kom seg unna.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Action of 14 July 1696|Action of 14 July 1696]]» frå ,  den 3. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Omleiringa av Pemaquid i 1696

**Omleiringa av Pemaquid** skjedde under Kong Vilhelm-krigen då franske og indianske styrkar frå Ny-Frankrike gjekk til åtak på den engelske busetnaden Pemaquid (dagens Bristol i Maine), eit samfunn på grensa til Acadia.  Kringsetjinga vart leia av Pierre Le Moyne d'Iberville og Jean-Vincent d'Abbadie de Saint-Castin (frå Pentagouet, dagens Castine i Maine) mellom 14.-15. august 1696. Kommandanten i fortet, kaptein Pasco Chubb, overgav fortet. Iberville tok livet av tre soldatar og sende dei andre 92 attende til Boston.

Sigeren i Pemaquid var ein av dei viktigaste til franskmennene under krigen. Kringsetjinga førte til eit hemntokt av Ny-England-styrkar mot Acadia. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Siege of Pemaquid (1696)|Siege of Pemaquid (1696)]]» frå ,  den 3. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Raidet mot Chignecto i 1696

**Raidet mot Chignecto** skjedde under Kong Vilhelm-krigen då styrkar frå Ny-England frå Boston gjekk til åtak mot Chignecto-eidet i Acadia i dagens Nova Scotia. Raidet var eit hemntokt for den franske og indianske omleiringa av Pemaquid i 1696 i dagens Bristol i Maine i den engelske provinsen Massachusetts Bay. Oberst Benjamin Church leia styrken frå Ny-England med 400 mann. Raidet varte ni dagar, mellom 20. og 29. september 1696 og var ein del av eit større tokt av Church mot fleire andre samfunn i Acadia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Raid on Chignecto (1696)|Raid on Chignecto (1696)]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Omleiringa av Fort Nashwaak i 1696

**Omleiringa av Fort Nashwaak ** skjedde under Kong Vilhelm-krigen då styrkar frå Ny-England frå Boston gjekk til åtak på hovudstaden i Acadia, Fort Nashwaak, ved dagens Fredericton i New Brunswick. Omleiringa var ein hemn for den franske og indianske omleiringa av Pemaquid i 1696 i dagens Bristol i Maine i engelske provinsen Massachusetts Bay. Oberst Benjamin Church leia den engelske styrken på 400 mann. Kringsetjinga varte to dagar, mellom 18. og 20. oktober 1696 og var ein del av eit større tokt leia av Church mot fleire andre samfunn i Acadia. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Siege of Fort Nashwaak (1696)|Siege of Fort Nashwaak (1696)]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Slaget ved Chedabucto

**Slaget ved Chedabucto** skjedde ved Chedabucto (dagens Guysborough i Nova Scotia) den 3. juni 1690 under Kong Vilhelm-krigen (1689–97).  Slaget var ein del av felttoget til Sir William Phips og Ny-England mot Acadia. Ny-England sende ein stor styrke for å erobre Acadia ved å ta hovudstaden Port Royal, Chedabucto, og angripe andre landsbyar. Etterverknaden av desse slaga var annleis dei tidlegare militære tokta mot Acadia. Valden i åtaka framandgjorde akadiarane frå ny-engelskmennene og gjorde det vanskeleg for dei å kommunisere med engelsktalande.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battle of Fort Loyal|Battle of Fort Loyal]]» frå ,  den 3. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kyndelmessemassakren

**Kyndelmessemassakren** fann stad tidleg i 1692 under Kong Vilhelm-krigen, då om lag 150 abenakiar kommandert av offiserar frå Ny-Frankrike gjekk inn i byen York (då i distriktet Maine og ein del av provinsen Massachusetts Bay, i dag i delstaten Maine). Dei tok livet av om lag 100 engelske nybyggjarar og brende ned bygningar. I tillegg tok dei med seg om lag 80 innbyggjarar til Canada i Ny-Frankrike, der dei vart laust ut mot løysepengar av kaptein John Alden Jr. frå Boston. Alden vart kort tid etter skulda for hekseri i hekseprosessane i Salem. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Candlemas Massacre|Candlemas Massacre]]» frå ,  den 3. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Caumasee

**Caumasee** (retoromansk *Lag la Cauma* eller *Lai da Cauma*) er ein innsjø nær Flims i Graubünden i Sveits. Han er ein av innsjøane i restane etter Flims-raset. Innsjøen får vatn frå undergrunnskjelder. Han har eit overflateareal på 0,10&nbsp;km². 

Vassnivået i innsjøen varierer 4-5 meter i løpet av eit år på grunn av variasjonar i vasstilførselen. Vassnivået er lågast i slutten av april før snøsmeltinga i fjella aukar, og størst i juli eller august. 


Fil:Caumasee April.jpg|Lågt vassnivå i april 2007
Fil:CH GR Flims Caumasee.JPG|Kabelbane frå Flims
Fil:Autumn at Caumasee.jpg|Austsida av Caumasee om hausten
Fil:Caumasee Winter.JPG|Isdekt innsjø i februar


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Caumasee|Caumasee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Vassnivå  (tysk)
Lägh da Cavloc

**Lägh da Cavloc** (italiensk *Lago di Cavloccio*) er ein innsjø nær Malojapasset i Val Forno i Graubünden i Sveits.

*Lago di Cavloccio* vart måla av Giovanni Giacometti i 1922.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lägh da Cavloc|Lägh da Cavloc]]» frå ,  den 3. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Chapfensee

**Chapfensee** er ein innsjø ved Mels i kantonen St. Gallen i Sveits. Området kring innsjøen er eit naturreservat.

Reservoaret vart bygd i 1946/1947 og vart nytta av kraftverket *Plons*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chapfensee|Chapfensee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Moorlandschaft Chapfen 
*EW Mels: Krafwerk Plons
Lac des Chavonnes

**Lac des Chavonnes** er ein innsjø i kommunen Ormont-Dessous, oppfor Villars-sur-Ollon i Vaud i Sveits. Han har eit overflateareal på 5 hektar. 

## Bakgrunnsstoff

*Segna om Lac des Chavonnes (fransk)
Lej dals Chöds

**Hahnensee** (retoromansk *Lej dals Chöds*) er ein innsjø oppfor St. Moritz i Graubünden i Sveits, 2153 meter over havet. 

Ved sidan av innsjøen ligg ein restaurant med same namn. Om sommaren kan ein nå området via mange stiar. Om vinteren kan skiløparar frå Piz Corvatsch ta heisen Giand'Alva skilift og stå på ski ned den nesten 9 km lange skibakken, som òg vert kalla Hahnensee, og ned til St. Mortitz-Bad. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lej dals Chöds|Lej dals Chöds]]» frå ,  den 3. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Chüebodensee

**Chüebodensee** er ein innsjø ovan om landsbyen Elm i kantonen Glarus i Sveits. Han har eit overflateareal på 1.4 ha.

Det er lov å både bade og fiske (med løve frå Elm) i innsjøen. Det går ein om lag 8&nbsp;km lang sti kring innsjøen. Innsjøen ligg i det eldste dyrereservatet i Europa, *Glarner Freiberg*, og ein kan stundom sjå fleire alpine dyr som murmeldyr, gemse, steinbukk, hjort og rovfuglar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chüebodensee|Chüebodensee]]» frå ,  den 3. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Lai da Curnera

**Lai da Curnera** er eit reservoar i kommunen Tujetsch i Graubünden i Sveits. Reservoaret er knytt til Lai da Sontga Maria og Lai da Nalps i nabodalane. Innsjøen har eit volum på 41,1 mill. m³ og eit overflateareal på 0,81 km².

Alle elvane i området vert avleidd til reservoaret. Vorderrhein, den øvste delen av Rhinen, passerer berre 2 km nord for innsjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lai da Curnera|Lai da Curnera]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Annendagsfesten

**Annendagsfesten** er namnet på ei norsk diktsamling av Ingeborg Refling Hagen. Boka kom ut i 1938. Samlinga har namn etter titteldiktet, og er ein av dei mest politiske diktsamlingane i Refling Hagens forfattarskap.
Davos-sjøen

**Davos-sjøen** (tysk *Davosersee*) er ein liten naturleg innsjø i Davos i Sveits. Han har eit overflateareal på 0,59 km² og ei største djupne på 54 m. Han får vatn frå Flüelabach, Totalpbach og andre fjellbekkar, og vert nytta som vasskraftsreservoar. Vatnet renn derfor ikkje lenger ut i Landwasserelva, men gjennom ein kanal til Landquart-elva ved Klosters.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Davos|Lake Davos]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Fiske i Davosersee
Dittligsee

**Dittligsee** er ein innsjø i kantonen Bern i Sveits, nær Blumenstein og Wattenwil. Han har eit overflateareal på 6,02 hektar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dittligsee|Dittligsee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Diktet Annendagsfesten

***Annendagsfesten*** er eit av dei mest kjende episke dikta til Ingeborg Refling Hagen, og fortel historia om fattiggjenta Else, som er «bortsett på en storgard øst ved fjorden». Diktet inneheld mykje av den same sosiale kritikken ein finn i Hagens tidlege noveller, men her er det og snakk om kulturarv.

## Handling

Else fortel handlinga i diktet retrospektivt medan ho ligg for døden. Lydaren er ein prest ho har bodsendt, sidan ho ikkje orker å tilgje det som ein gong hende med ho. Ho reknar med at presten kan lyse fred over ho, sidan tilgjeving må til for å oppnå frelse. 

Då Else var lita, vart ho sett bort på legd til ein storgard, og var barnejente. Men ho hadde tilgang på ein rik slektsarv, viser og folketonar, og var god til å synge. Dette syner seg å bli ei mogleg redning. Læraren i bygda har skjøna kva Else kan, og bed ho om å hjelpe dei andre når jentekoret skal synge julesongar på annendagsfesten på den andre sida av fjorden. Så Else tek samvetsfullt i, og greier sistpå å lære opp jamvel dei treigaste i flokken til å synge. For dette blir ho lovt både "skor og kjole", og presten bed ho om å stå "fremst i koret". Ho ser svært fram til dette.

Men same kvelden som festen skal til, blir ho brått beden om å halde seg heime for å «gi veslegutten mat». Ho blir harm og svarar attende, men får vita at dei ikkje treng ho når dei kan synge likevel. Og så blir ho ståande att når dei andre fer. Diktet veks til ein dramatisk visjon av svik, der Else kjenner at ei ugle utanfor glaset varslar død. Ho stiller seg i det opne glaset og syng med av alle krefter til bringa brest, og husfolket finn ho sjuk. Etter det, og ein får tru resten av livet, syng ho aldri meir. «Alle klokken inni brystet tagte stilt som dom var rustne». Og ho kan aldri tilgje det som vart gjort mot ho. 

Diktet ender med at ho døyr, men kjenner på seg sjølv at ho ikkje evner å ta imot nåden ho visseleg fortener. 

## Tema

Diktet inneheld ein klår klassekritikk, der den herskande gruppa ranar (diktets eigne ord) kulturarven frå den undertrykte gruppa (husmannsjenta) for å dra nytte av han sjølv. I eit samfunnsperspektiv kan dette tolkast som kritikk av "sviket mot folket", der ein opphevjar noko til «kultur» ved å fråkjenne den opphavlege gruppa retten til arvegodset. Prinsippa i denne tankegangen førte seinare til opprettinga av kulturrørsla Suttung. 

På eit individuelt plan kan ein sjå diktet som eit oppgjer med synet på kunstnarar, som gjerne gjer store arbeid for fellesskapen utan kjensle av skikkeleg takksemd. 

Ein del av problemstillinga er og nytta i novella Svartsnær, der kulturarven blir nytta som tilflukt og trøyst.

### Bruk

Annendagsfesten har vore mykje nytta til opplesing, både som solonummer og i grupper. Det er truleg eit av Refling Hagens mest framførte dikt, og er og publisert fleire gonger. Tematikken i diktet har gjort det mykje nytta i Suttungrørsla.

## Kjelder
Grande Dixence

**Grande Dixence** er eit vasskraft-kompleks som består av den 285 meter høge ***[[Grande Dixence]]-demninga*** og kraftstasjonane *Bieudron*, *[[Fionnay vasskraftverk|Fionnay]]*, *[[Nendaz vasskraftverk|Nendaz]]* og *[[Chandoline vasskraftverk|Chandoline]]* i kantonen Valais, heilt sørvest i Sveits.

**Bieudron-stasjonen** i Cleuson har tre peltonturbinar kvar på 432 - 449 MW, med totalt installert vasskrafteffekt på 1269 MW. Direkteeffekten av Grand Dixence og litt kraft frå Mauvoisin-demninga (128 MW), gjev ein vannkraftproduksjon på inntil 1800-2100 MW i heile komplekset.

Grande Dixence vasskraftverk er eit kompleks som omfattar følgjande fire kraftstasjonar:
***[[Bieudron vasskraftverk|Bieudron]]** - 1269 MW, 3 turbinar, høgdefall 1883 m
*Fionnay - 290-321 MW, 12 turbinar, høgdefall 874 m
*Chandoline - 150 MW, 10 turbinar, høgdefall 1748 m
*Nendaz - 390-408 MW, 12 turbinar, høygefall 1008 m

Reservoara omfattar Lac de Cleuson på 0,51 km², og Lac des Dix på 3,65 km². Sistnemnde blir regulert av Grande Dixence-demninga, som er heile 285 meter høg og dermed den høgaste i Europa. Vekta til demninga er 15 millionar tonn, meir enn vekta av Keops-pyramiden. Innsjøen, som ligg 2364 moh, blir inntil 284 meter djup når han er fylt opp med inntil 400 millionar m³ vatn.

Dei fire kraftstasjonane ligg 1800 meter lågare enn demninga, altså på om lag 550 moh nede i Rhône-dalen. Det er i tillegg eigne pumpestasjonar i Arolla, Ferpècle, Stafel og Z'Mutt. Operatørselskapet er det lokale konsortiet Grande Dixence SA, som vart grunnlagt i 1950 og held til i byen Seten. Årleg produksjon er på om lag 2 TWh, som utgjer om lag ein femtedel av den elektriske krafta som blir produsert ved hjelp av oppdemming i Sveits.

Den første demninga i Grande Dixence vart bygd 1922-47, men dagens store demning vart nybygd frå 1951 til 1965, gjennom 15 års anleggsarbeid. I 1958 vart vekselstasjonen i Chamoson sett opp, og i løpet av tjue år var totaleffekten oppe i 800 MW. Dette vart meir enn dobla gjennom anleggsarbeid 1993-98, då kraftstasjonen i Cleuson vart bygd ut.

I år 2000 oppstod det eit brot i det eine avløpsrøret for vatn frå demninga, og anlegget vart stengt for rekonstruksjon. Dette starta i 2005 og stod ferdig i 2010.

## Bakgrunnsstoff
* Grande Dixence  - offisiell nettstad på engelsk.
* Grande Dixence  - historie.
* Historisches Lexikon der Schwaiz - «Grande Dixence».
Lac Coffy

**Lac Coffy** er ein innsjø mellom Bettens og Boussens i kantonen Vaud i Sveits. Han har eit overflateareal på 1.2 ha. Den kunstige innsjøen vart skapt i 1972. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lac Coffy|Lac Coffy]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Crestasee

**Crestasee** (retoromansk *Lag da Cresta*) er ein liten innsjø i kommunane Flims og Trin i Graubünden i Sveits. Frå har det stått eit gjestehus i nordenden som i dag består av eit pensjonat og ein restaurant. 

Det er ingen tilsig til innsjøen, som ligg i restane etter det gigantiske Flims-raset. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Crestasee|Crestasee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Lagh Doss

**Lagh Doss** er ein innsjø i San Bernardino i Val Mesolcina i Graubünden i Sveits. Han ligg 1652 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lagh Doss|Lagh Doss]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Egelsee i Aargau

**Egelsee** er ein innsjø ved Bergdietikon i Aargau i Sveits. Han har eit overflateareal på 2 ha og er den største naturlege innsjøen i kantonen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Egelsee (Aargau)|Egelsee (Aargau)]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Egelsee i Bern

**Egelsee** eller **Egelmösli** er ein innsjø i byen Bern i Sveits. Han har eit overflateareal på 1,52 ha. Innsjøen er ein del av ein park som strekkjer seg til Paul Klee Zentrum. Somme år vert isen på vinterstid tjukk nok til at ein kan stå på skeiser. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Egelsee (Berne)|Egelsee (Berne)]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Wysslochpark
*Natureisbahn Egelmösli
Egelsee i Bubikon

**Egelsee** er ein innsjø i kommunen Bubikon i kantonen Zürich i Sveits. Han har eit overflateareal på 4,3 ha. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Egelsee (Bubikon)|Egelsee (Bubikon)]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Engstlensee

**Engstlensee** er ein naturleg innsjø nytta som reservoar i kommunen Innertkirchen i Bernse Oberland i Sveits. Han ligg nær Joch-passet i ei høgd på 1850 meter over havet. Ein kan nå innsjøen via ein gondolbane og til fots frå Titlis. 

Reserovaret har eit volum på 10,7 million m³ der 2 million m³ vert nytta til straumproduksjon. Overflatearealet til innsjøen er 0,44 km². 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Engstlensee|Engstlensee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Engstlensee
Leaf by Niggle

**Leaf by Niggle** er ei novelle av J.R.R. Tolkien, skriven i 1938, og er rekna som ein sjølvbiografisk allegori. 

### Handling

Niggle (omsett Pirke eller Fikle), er ein målar av lite verd, som mest av alt er oppteken av å teikne tre av ulike slag, og svært glad i å teikne lauv. Visjonen hans er å laga eit stort tre, som skal romme alle lauvblada hans. Dette verket brukar han mykje tid på, trass i at grannelaget ikring meiner han heller skulle nytte tida på å stelle hagen sin, eller hjelpe den uføre naboen, ein mr Parish. Men med tida blir Niggle oppslukt av arbeidet med treet sitt, og dette tek meir og meir plass. Han lappar biletet saman av fleire han har laga før, og snart er det ikkje plass i skuret han arbeider i. Samstundes veit han at han har skjøtta tida dårleg, og veit ei lengre reise står for døra (døden). Denne reisa blir han henta til utan varsel før biletet er ferdig, og samstundes som Parish treng lereft til å tekkje det lekke taket sitt. Og Niggle har lereft så det held. 

Niggle hamnar i eit slag skiringsheim, der han blir sett til å arbeide hardt og til faste tider. Han lærer å samle seg, og med tida får han sleppe til "betre stell", der han brått kjem beint inn i det landskapet han sjølv har laga til, med treet i midten. Her ligg det eit hus, og Niggle, med Parish som følgje, tek seg tid til å gjera landskapet ferdig. Når verket er fullbyrda, tek Niggle til å sjå mot fjella i det fjerne, og tek ut på neste reiseetappe dit. Parish blir verande for å vente på kona si som skal stelle inne. 

To røyster som drøfter Niggle undervegs, fortel at dette verket no blir innlemma i Guds skaparverk, som ein stad farande folk kan finne kvile: Niggle´s Parish (Pirkes Sogn). 

I den "primære verda" får vi høyre korleis heile Niggles verk går tapt og blir gløymt, utan eit einskilt bilete av eit einskilt lauvblad, som blir hengande på eit museum ei tid: "Leaf by Niggle". Den "jordiske" arven blir såleis gløymt, medan verket blir ståande att i "det neste livet".

### Tema

Novella seier mykje om Tolkiens syn på kunst og skaparverk, og noko om hans eiga rolle som forplikta til å forelese om vitskaplege emne, samstundes som han gjerne ville byggje vidare på si eiga verd. Det er mange religiøse tilvisingar, mellom anna til livsens vatn, og til fjella, som er nemnde i Salmanes bok: "Eg løfter auga mine til fjella, kvar skal hjelpa mi koma frå?"

Lauvbladet er av nokre tolka som boka Hobbiten, som han sjølv rekna med ville overleva om ikkje noko anna gjorde det.

*Leaf by Niggle* finst i samlinga Tree and Leaf, saman med Mythopoeia og avhandlinga *On fairy-stories.*
Garichtisee

**Garichtisee** er eit reservoar ved Mettmenalp oppfor Schwanden i kantonen Glarus i Sveits. Innsjøen har eit overflateareal på 0,16 km². 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Garichtisee|Garichtisee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Swissdams: Garichte
Eugenisee

**Eugenisee** er ein innsjø i Engelberg i kantonen Obwalden i Sveits. Om sommaren er det mykje brunaure og regnbogeaure for fiske. Under flaumen i august 2005 vart innsjøen fylt med store mengder sediment. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eugenisee|Eugenisee]]» frå ,  den 3. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Fälensee

**Fälensee** (eller Fählensee) er ein innsjø i Alpanetein-fjella i Appenzell Innerrhoden i Sveits. Han ligg 1446 moh og har eit overflateareal på 0,12 km². Han ligg i ein smal dal mellom Hundsteingrat og Roslen-Sachsenr First.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fälensee|Fälensee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Gerzensjøen

**Gerzensee** er ein innsjø i kantonen Bern i Sveits. Han har eit overflateareal på 0,25 km². 

Han har gjeve namn til landsbyen med same namn. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gerzensee (lake)|Gerzensee (lake)]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Gigerwaldsee

**Gigerwaldsee** er ein innsjø i kommunen Pfäfers i kantonen St. Gallen i Sveits. Reservoaret har eit volum på 35,6 million m³ og eit overflateareal på 0,71 km². 

Kvelvdammen Gigerwald stod ferdig i 1976 og har ei høgd på 147 m.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gigerwaldsee|Gigerwaldsee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Glattalpsee

**Glattalpsee** er ein innsjø ved Glattalp, oppfor Bisisthal i kommunen Muotathal i kantonen Schwyz i Sveits. Han har eit overflateareal på 0,39 km².

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Glattalpsee|Glattalpsee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Golzernsee

**Golzernsee** eller **Golzerensee** er ein innsjø ved Golzern i kantonen Uri i Sveits. Han har eit overflateareal på 5,7 ha. Golzern ligg i Maderanerthal og er tilgjengeleg via  kabelvogn frå Bristen (kommunen Silenen). Innsjøen er ein populær fiskestad. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Golzernsee|Golzernsee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Golzerensee
Göscheneralpsee

**Göscheneralpsee** er ein innsjø i kommunen Göschenen i kantonen Uri i Sveits. Volumet til reservoaret er 76 mill. m³ og han har eit overflateareal på 1,32 km².

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Göscheneralpsee|Göscheneralpsee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  

## Bakgrunnsstoff

*Stausee Kraftwerk Göschenen
Lej da Gravatscha

**Lej da Gravatscha** er ein kunstig innsjø ved sidan av elva Inn nær Bever i øvre Engadin i Graubünden i Sveits.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lej da Gravatscha|Lej da Gravatscha]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Tur til Lej da Gravatscha
Geistsee

**Geistsee** er ein innsjø ved Längenbühl i kantonen Bern i Sveits. Han har eit overflateareal på 0,95 ha. Innsjøen er privat eigedom og ikkje tilgjengeleg for ålmenta. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Geistsee|Geistsee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Gelmersee

**Gelmersee** er ein innsjø i Bernse Oberland i Sveits. Reservoaret vart bygd samstundes med eit vasskraftanlegg nedanfor. Reservoaret har eit volum på 13 million m³ og eit overflateareal på 0,645 km².

Ein kan nå innsjøen med Gelmerbahn frå Handegg, Guttannen på 1412 moh. Kabelbanen er 1024 meter lang og har ei største helling på 106%. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gelmersee|Gelmersee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Gelmersjøen
Grünsee i Zermatt

**Grünsee** er ein liten innsjø nær Zermatt i Sveits, som får vatn frå Findelbreen. Han ligg avsidesliggande til. Det ligg ei lita grend i nærleiken med same namn. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grünsee (Zermatt)|Grünsee (Zermatt)]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Zermatt Experience: Lakes
Grimselsee

**Grimselsee** er ein kunstig innsjø nær Grimsel-passet i kantonen Bern i Sveits. Med eit volum på 95 mill. m³ er han det største reservoaret i regionen føre Oberaarsee, Räterichsbodensee og Gelmersee. Demninga stod ferdig i 1932 og vert operert av Kraftwerke Oberhasli AG (KWO). Han ligg i kommunen Guttannen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grimselsee|Grimselsee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*KWO: Lake Grimsel
Lag Grond

**Laaxersee** eller **Lag Grond** er ein innsjø i landsbyen Laax i Graubünden i Sveits. Han har eit overflateareal på 5 ha og ei største djupne på 5,5 m. 

Fiskesesongen er frå 1. mai til 15. september. Om vinteren er innsjøen vanlegvis isdekt. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lag Grond|Lag Grond]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Etang de la Gruère

**Étang de la Gruère** er ein liten innsjø i Jurafjella nær Saignelégier i kantonen Jura i Sveits. Innsjøen og den omliggande myra er eit naturreservat. Innsjøen vart danna på 1600-talet då det vart bygd ei demning for ei mølle. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Etang de la Gruère|Etang de la Gruère]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Gruyèresjøen

**Gruyèresjøen** (fransk *Lac de la Gruyère*, tysk *Lac de la Gruyère*) er ein innsjø i La Gruyère-regionen i kantonen Fribourg i Sveits.

Reservoaret vart bygd mellom byane Bulle og Fribourg med Rossens-demninga i elva Sarine i 1948. Kvelvdammen har ei høgd på 83 meter og ei bogelengd på 320 meter. Reservoaret vart fylt opp om lag fire månader etter demninga stod ferdig. Reservoaret vert operert av Groupe E SA.

Ruinane av slottet Pont (eller Pont-en-Ogoz) og eit kapell ligg på Ile d'Ogoz, ein holme i innsjøen. 

Viaduc du Lac de Gruyère på motorvegen A12 vart bygd i 1970-åra. Brua har ei total lengd på 2043 meter og kryssar tre dalar, inkludert to armar av innsjøen. 

Etang de la Gruère ligg i kantonen Jura.



## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake of Gruyère|Lake of Gruyère]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Swissdams: Rossens 
*Swisscastles: Ogoz
Gübsensee

**Gübsensee** er eit reservoar nær byen St. Gallen i Sveits. Demningane vart bygde mellom 1898 og 1900, det første vasskraftverket i Sveits. Kraftwerk Kubel har vore i drift her sidan 1900. 

Gübsensee Ost er ein gravitasjonsdam med ei høgd på 24 meter, medan Gübsensee West er ein fyllingsdam.

Innsjøen har eit overflateareal på 0,17 km² og eit volum på 1,5 mill. m³.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gübsensee|Gübsensee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Swiss Dams: Gübsensee Ost 
*Swiss Dams: Gübsensee West
Hallwilsjøen

**Hallwilsjøen** (tysk *Hallwilersee*) er ein innsjø i Aargau i Sveits. Han ligg hovudsakleg i distrikta Lenzburg og Kulm sør i kantonen. Sørenden av innsjøen strekkjer seg inn i Luzern.

Han har eit overflateareal på om lag 10,3 km² og den største djupna er 48 meter. Innsjøen er ein populær feriestad. 

I 1938 vart Malcolm Campbell den raskaste på vatn i verda i Blue Bird K3 på innsjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Hallwil|Lake Hallwil]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Hasensee

**Hasensee** er ein innsjø i kantonen Thurgau i Sveits. Han ligg i same dalen som Nussbaumersee og Hüttwilersee. Han har eit overflateareal på 0,11 km² og ligg 434 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hasensee|Hasensee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Stiftung Seebachtal
Hinterstockensee

**Hinterstockensee** er ein innsjø oppfor Erlenbach im Simmental i kantonen Bern i Sveits. Innsjøen ligg 1592 moh, nedanfor Stockhorn (2190 moh) og nær Oberstockensee (1665 moh).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hinterstockensee|Hinterstockensee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Heidsee

**Heidsee** (retoromansk *Igl Lai*) er ein innsjø ved Lenzerheide i Graubünden i Sveits. Han har eit overflateareal på 0,41 km².

Han ligg ved foten av Parpaner Rothorn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Heidsee|Heidsee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Lenzerheide
Husemersee

**Husemersee** (eller **Hausersee**) er ein innsjø ved Ossingen i kantonen Zürich i Sveits. Han har eit overflateareal på 8 ha. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Husemersee|Husemersee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Husemersee
Lac de l'Hongrin

**Lac de l'Hongrin** er ein innsjø i Vaud i Sveits. Reservoaret har eit overflateareal på 1,60 km² og ligg i kommunane Château-d'Œx og Ormont-Dessous. Dei to kvelvdammane Hongrin Nord og Hongrin Sud stod ferdige i 1969.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lac de l&#39;Hongrin|Lac de l&#39;Hongrin]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Hüttnersee

**Hüttnersee** (*Hüttenerweiher* eller *Hüttnerseeli*) er ein liten innsjø i Hütten i kantonen Zürich i Sveits. Nordbreidda ligg i Samstagern, ein landsby i kommunen Richterswil. Han har eit overflateareal på 0,165 km². 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hüttnersee|Hüttnersee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*
Iffigsee

**Iffigsee** er ein innsjø nær Lenk i kantonen Bern i Sveits. Innsjøen ligg i Iffigtal, nær Rawil-passet. Sør for innsjøen står Wildhorn (3248 moh).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Iffigsee|Iffigsee]]» frå ,  den 3. februar 2012.*