open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fredrik

**Fredrik** og **Frederik** er skandinaviske mannsnamn sett saman av 'fred' og *[[-rik]]*, 'herskar', 'mektig'. Fredrik har norsk namnedag den 14. november.

Dei eldste formene av namnet er gammaltysk *Frithuric* og angelsaksisk *Freodheric*. Ein finn att namnet som forledd i nokre eldre norske stadnamn, noko som tyder på eit tilsvarande norrønt namn, men dette er ikkje kjend. Ein kjenner til bruk av namnet i Noreg sidan om lag 1060.

Namna har ei rekke ulike skrivemåtar, avleidde former og kortformer. På tysk er det Friedrich og Friederich, på engelsk Fredric(k) eller Frederick, på fransk Frédéric, på italiensk Frederico eller Federico, osb. Kortformer er mellom anna engelske Fred og Freddy, norske Frikk og tyske Fritz. Kvinnenamn forma av Fredrik er mellom anna Frederica, Fredrikke, Frida og Rikke.

## Bruk
Fleire kongar, keisarar og adelsmenn har hatt dette namnet, noko som har hjelpt utbreiinga. 

## Kjende namneberarar

### Regentar

Fredrik (dansk stavemåter *Frederik*) er namnet på fleire danske regentar:
* Fredrik I
* Fredrik II
* Fredrik III
* Fredrik IV
* Fredrik V
* Fredrik VI
* Fredrik VII
* Fredrik VIII
* Fredrik IX

Fredrik er namnet på to svenske regentar:
* Fredrik I av Sverige (1720–1751)
* Adolf Fredrik av Sverige (1751–1771)

Fredrik er også namnet som blir brukt på norsk om tyske regentar som eigentleg heitte *Friedrich*:
* Fredrik Barbarossa
* Fredrik den store av Prøyssen
* Fredrik III

### Andre

* Friedrich Schiller (1759-1805), tysk forfattar
* Frederik Stang (1808 - 1884), norsk politikar
* Frederik Paludan-Müller, (1809 - 1876), dansk diktardiktar
* Frédéric Chopin (1810-1849), polsk-fransk komponist
* Friedrich Engels (1820-1895), tysk filosof
* Frédéric Passy (1822-1912), fransk komponist
* Frederik Willem van Eeden, (1829 - 1901) nederlandsk filosof
* Frédéric Mistral (1830—1914), fransk diktar
* Fredrik Bajer (1837-1922), tildelt Nobels fredspris i 1908
* Friedrich Nietzsche (1844-1900), tysk filosof
* Frederick Delius (1862-1934), engelsk komponist
* Frederik Pohl, (f. 1919), amerikansk forfattar
* Fredrik Barth (f. 1928), norsk professor i sosialantropologi
* Frederik Willem de Klerk (f. 1936), sørafrikansk president og nobelprisvinnar
* Frederick Forsyth (f. 1938), britisk forfattar
* Frederic Hauge (f. 1965), norsk miljøvernar
* Fredrik Reinfeldt, (f. 1965) svensk statsministar

## Sjå òg
* Fredrik I
* Danske regentar
* Norske regentar
* Frederik av Danmark
* Tysk-romerske keisarar
* Tyske keisarar

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fredrik|Fredrik]]» frå , den 13. november 2008.* 
 
* «Fredrik» i *[[Caplex]]*
Johann Gutenberg

**Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg** (om lag 1398-3. februar 1468) var ein tysk metallarbeidar og oppfinnar, særleg kjend for utviklinga av boktrykkarkunsten i 1450-åra. 

Han utvikla mellom anna ei metallegering for typar, oljebasert blekk, ei form ein kunne støypa typane i, og ei ny trykkepresse med utgangspunkt i ei vinpresse. Tradisjonen gjev Gutenberg æra av å ha innført trykking med einslege, støypte metallbokstavar i Europa, ein metode som var langt raskare og billigare enn trykking med heile, utskorne treplater. Den nye boktrykkarkunsten bana vegen for ei stor auke av skrifter i omløp, og byrja ein informasjonsrevolusjon i renessanseeuropa. 

## Livssoge

Gutenberg var fødd i Mainz som son til kjøpmannen Friele Gensfleisch zur Laden, som tok etternamnet «zum Gutenberg» etter nabolaget familien flytta inn i. Rundt 1430 reiste han frå Tyskland til Frankrike, og byrja der å prøva seg fram med bokstavtypar i metall som kunne brukast fleire gonger. Med støtte frå den pengesterke Johann Fust utvikla han den nye oppfinninga si. 

Det første Gutenberg trykte, var avlatssetlar, som blei selde av kyrkja til dei som ønska avlat for syndene sine. Deretter laga han nokre utgåver av *Ars Minor*, ein del av ei lærebok i latin, første gongen i 1451 eller 1452. Den første masseproduserte boka hans var Bibelen, som Gutenberg trykte første gong i februar 1455. Ved bokmessa i Frankfurt same året kunne han imponera tilskodarar ved å selja biblar for 300 florinar, som rett nok var tre årslønner for ein vanleg arbeidar, men likevel mykje billigare enn tidlegare, meir arbeidstunge biblar. 

Gutenberg hadde snart tent inn nok til å gje Fust avdrag på lånet sitt, men i staden brukte han pengane til å utvikla trykkemaskinen sin vidare. Fust gjekk til rettssak, og vann ikkje berre størsteparten av pengane til Gutenberg, men òg retten til typane og ein stor del av utstyret han hadde brukt til å trykka Bibelen. Slik blei Fust den første utgjevaren som prenta ei bok med sitt namn på, sjølv om Gutenberg heldt fram med å trykka resten av livet. Han døydde i Mainz i 1468, med lite eigedom, men med eit veksande ettermæle.

## Ettermæle
Oppfinninga til Gutenberg førte til store endringar i Europa. Både lesekunna og vitskapen utvikla seg på grunn av at nye tankar og observasjonar kunne trykkast og raskt spreiast til mange lesarar. Av mange er oppfinnaren rekna som faren til opplysingstida.

Gutenberg er i dag minna med ei rekkje statuar, Gutenbergmuséet i Mainz, og med samarbeid som Gutenberg Galaxy og Prosjekt Gutenberg.

## Kjelder
Skolebibliotekarforeningens litteraturpris

**Skolebibliotekarforeningens litteraturpris** er ein skjønnlitterær pris oppretta i 1982. Prisen vert utdelt av Skolebibliotekarforeningen i Norge som ein honnør og ein stimulans til ein forfattar av norsk barne- og ungdomslitteratur. Prisen vert gjeve for eit samla forfattarskap eller delar av det. Prisen består av ein diplom og eit verk av ein norsk kunstnar. 

## Vinnarar
* 1982 – Beate Audum for *Ser deg siden Donna* og *Paraplytreet*
* 1983 – Philip Newth for samla forfattarskap
* 1984 – Zinken Hopp for samla forfattarskap
* 1985 – Jon Bing for barne- og ungdomsbøkene hans
* 1986 – Tor Åge Bringsværd for barne- og ungdomsbøkene hans
* 1987 – Torvald Sund for *Første tørn på Havterna* og øvrige barne- og ungdomsbøker
* 1988 – Mette Newth for *Bortførelsen*
* 1989 – Torill Thorstad Hauger for dei historiske romanane hennar for born og ungdom
* 1990 – Stig Holmås for *Apacheindianerne*
* 1991 – Ole Røsholdt for *Solen som sloknet*, *Jakob Gjøgler* og *Den rette kongen*
* 1992 – Erna Osland for *Kryssord* og *Reisa til Maria*
* 1993 – Jostein Gaarder for *Kabalmysteriet*, *Sofies verden* og *Julemysteriet*
* 1994 – Kjersti Scheen for det samla forfattarskapet, og spesielt *Månefeen* og *Kaperøya*
* 1995 – Torun Lian for *Bare skyer beveger stjernene*
* 1996 – Paul Leer-Salvesen for «Englebarn»-bøkene
* 1997 – Tormod Haugen for *Georg og Gloria*
* 1998 – Egil Hyldmo for *Ulveboka*
* 1999 – Bjørn Sortland for *Raudt, blått og litt gult*, *Forteljinga om jakta på forteljinga* og *Å venta på regnbogen*
* 2000 – Svein Nyhus for *Verden har ingen hjørner*
* 2001 – Finn Øglænd for *Dei penaste jentene på TV*
* 2002 – Thore Hansen for «Skogland»-serien
* 2003 – Hilde Hagerup for *Løvetannsang*
* 2004 – Eirik Newth for *Sola*, *Månen*, *Stjernene*, *Planetene*
* 2005 – Jon Ewo for *Svart. Og cirka hvitt*
* 2006 – Marit Nicolaysen for bøkene om Svein og rotta
* 2007 – Arne Svingen for barne- og ungdomsbøkene hans
* 2008 – Ingunn Aamodt for barne- og ungdomsbøkene hennar
* 2009 – Bjørn Arild Ersland for barne- og ungdomsbøkene hans
* 2010 – Endre Lund Eriksen for barne- og ungdomsbøkene hans
* 2011 – Bjørn F. Rørvik og Per Dybvig for biletbøkene deira
* 2012 – Linn T. Sunne for barne- og ungdomsbøkene hennar
* 2013 - Lars Mæhle for barne- og ungdomsbøkene hans 

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Prisvinnarliste for litteraturprisen hjå Skolebibliotekarforeningen
Scandic Sunnfjord Hotel

**Scandic Sunnfjord Hotel & Spa** er eit fullservicehotell som ligg sentralt i Førde i Sunnfjord. Hotellet har 205 rom, og er premiert for sin frukostbuffé som blir servert i Restaurant Laxen. Frukostbufféen er kåra til ein av landets beste (Vestlandets beste) i 2006/2007. Hotelldirektør er Odd Erik Gullaksen.

I august 2009 opna hotellet ei storstilt spa-avdeling i eit nytt tilbygg til hotellet. Anlegget vart ved opninga karakterisert som eit av norges beste av konsernsjefen i RICA-kjeda. I 2009 vart hotellet heidra for si langvarige miljøsatsing, og blei det første svanemerka hotellet i Sogn og Fjordane.

## Kjelder
* Vestlandets beste hotellfrukost
* Regionvinnar, Norges beste hotellfrukost

## Bakgrunnsstoff
*Scandic Sunnfjord Hotel & Spa ved scandichotels.com
Maskat

**Maskat** er eit fjell på 687 moh. i Sauherad i Midt-Telemark kommune i Telemark fylke. Fjellet er mykje brukt som turterreng. Frå toppen har ein utsikt over Bø, Lifjell, Norsjø og Sauherad. 

## Bakgrunnsstoff
* Video frå Maskat
Pers Resort

**Pers Resort** er eit opplevelseshotell i Gol i Hallingdal i Buskerud. Resorten består av hotell, motell, leilegheiter og hytter. Pers Resort har til saman 1100 senger. Badelandet Tropicana ligg vegg i vegg med hotellet på Pers Resort.

Hotellet blei starta som ungdomsherberge av Per Herbrand Rustberggard og kona Oline i 1949. I 1964 stod det første byggjetrinnet på hotellet ferdig. På den tida hadde hotellet eit areal på 2000 kvadratmeter og 62 senger. I dag har sjølve hotellet eit areal på  kvadratmeter.
Arne Svingen

**Arne Svingen** () er ein norsk forfattar og journalist. Han har sidan bokdebuten i 1999 vore svært produktiv med bøker innanfor ei rekke sjangrar, men er mest kjend for sine bøker for barn og unge. Han sit i styret for Norske Barne- og Ungdomsbokforfattarar og var ein periode redaktør for tidsskriftet *[[Forfatteren]]*.

Arne Svingen dobbeltdebuterte med romanane *Handlingens mann* og *[[Svart elfenben]]* i 1999. Han har elles fått mellom anna Skolebibliotekarforeningens litteraturpris i 2007 for sitt samla forfattarskap av barne- og ungdomsbøker. I 2005 fekk han Brageprisen for *Svart elfenben*. I 2018 fekk han NBU-prisen.

## Kjelder
Andebu Sparebank

**Andebu Sparebank** er ein frittståande og sjølvstendig sparebank som vart etablert i 1863. Hovudkontoret ligg i Andebu sentrum. Banken er medeigar i Terra-gruppa.

## Bakgrunnsstoff
*
Toppserien 2008

**Toppserien 2008** starta våren 2008. 12 lag deltok i serien, som er øvste divisjon i norsk damefotball.
Sparebanken Sogn og Fjordane

**Sparebanken Sogn og Fjordane** (SSF) er den største banken i Sogn og Fjordane fylke med ein forvaltningskapital på ca 38 milliardar kroner og 270 årsverk. Banken har 13 salskontor og 21 bank-i-butikk filialar. Sparebanken Sogn og Fjordane har i tillegg kontor i Bergen. Hovudkontoret ligg i Førde i Sunnfjord. Banken er ein av dei første sparebankane i landet som har teke i bruk det nye lovverket til finansnæringa og danna to stiftingar; Sparebankstiftinga Sogn og Fjordane og Sparebankstiftinga Fjaler. Styreleiar i Sparebanken Sogn og Fjordane er Sindre Kvalheim. Bernt Reed er leiar i generalforsamlinga, som har 25 medlemer; 9 valde av innskytarane, 6 medlemer frå dei tilsette og 10 som representerer eigenkapitaleigar.

## Konsern
Sparebanken Sogn og Fjordane har følgjande dotterselskap:

* Bustadkreditt Sogn og Fjordane AS (tidlegare: SSF Bustadkreditt AS)
* Bankeigedom Sogn og Fjordane AS: (tidlegare: SSF Bankeigedom AS)
* Eigedomsmekling Sogn og Fjordane AS (tidlegare: SSF Eigedomsmekling AS)

## Historie
Formålet med sparebankane var frå starten av at dei skulle vere hjelp til sjølvhjelp for folk med små inntekter, og bidra til økonomisk sjølvstende og tryggleik for den enkelte. Sparebanken Sogn og Fjordane er over 160 år gamal og er bygd opp av over 25 sparebankar. Banken starta som Førde Sparebank i 1842. Sparebanken Sogn og Fjordane blei etablert 1. april 1988 ved ei samanslåing av Balestrand Sparebank, Gaular Sparebank, Gloppens Sparebank, Hornindals Sparebank, Innvik Sparebank, Leikanger Sparebank, Stryn Sparebank og Sunnfjord Sparebank. Sunnfjord Sparebank vart etablert i 1973 ved ei samanslåing av Askvoll Sparebank, Førde Sparebank, Jølster Sparebank og Vevring Sparebank. I 1975 blei Brekke Sparebank, Hyllestad Sparebank, Kyrkjebø Sparebank og Lavik Sparebank med og i 1984 kom Gulen Sparebank, Naustdal Sparebank og Sulen Sparebank med. Den 13.oktober 2003 blei Sparebanken Flora-Bremanger ein del av Sparebanken Sogn og Fjordane. Sparebanken Sogn og Fjordane har eit strategisk samarbeid med Gjensidige og lanserte i 2007 ein nasjonal nettbank med base i Førde, Gjensidige Bank. Frå 1. september 2010 har Sparebanken Sogn og Fjordane teke over drifta av Fjaler Sparebank i Dale og Bergen.

## Visjon og verdiar
Sparebanken Sogn og Fjordane har som visjon å vere ei drivkraft for fylket sitt. Banken har eit breitt kulturelt engasjement, og den er hovudsponsor for dei fleste store kulturarrangementa i fylket. I 2010 hadde banken sett av 30 millionar kroner av overskotet øyremerka gåver / utbytte som skulle gå til å understøtte det frivillige lagsarbeidet i fylket. Banken nemnar at stikkorda for sitt bidrag er mangfald, trivsel og nyskaping.

Sparebanken Sogn og Fjordane støttar også opp om, og prioriterar viktige tiltak som anleggsutbygging, breiddeidrett, nærmiljøtiltak og talentutvikling i sitt sponsorarbeid. 

## Bakgrunnsstoff
* Sparebanken Sogn og Fjordane sin nettstad
* Blogg for Sparebanken Sogn og Fjordane
* Heimeside for dei yngste kundane
Titanic (1997)

***Titanic*** er ein film frå 1997, regissert av James Cameron. Den er den mest innbringande filmen som nokon gong har blitt laga. Handlinga er basert på RMS «Titanic» sitt forlis i 1912, der me følgjer to passasjerar på turen: Jack, ein fattig, ung kunstnar, som forelskar seg i Rose, ei jente frå ein rik familie på første klasse. Den kvinnelege hovudrolla har Kate Winslet. Den mannlege hovudrolla var eigentleg tiltenkt Macaulay Culkin. Då filmselskapet 20th Century Fox ville at James Cameron, som òg var produsent for filmen, skulle gje rolla til Matthew McConaughey istadenfor til Culkin, nekta Cameron. Som eit kompromiss tilsette dei til slutt ein annan tidlegare barnestjerne, Leonardo DiCaprio.

Filmen Titanic vann talrike prisar, blant dei Amandaprisen for beste utanlandske film i 1998.

## Rolleliste

## Kjelder
Hertugdømet Livland

**Hertugdømet Livland** (latin *Ducatus Ultradunensis*; latvisk *Pārdaugavas hercogiste*) var eit område i Storfyrstedømet Litauen og seinare Den polsk-litauiske realunionen, som eksisterte frå 1561 til 1621.

Livland hadde vore ein del av storfyrstedømet frå 1561, sidan Klosterstaten til Den tyske-riddarordenen vart sekularisert i Wilno-pakten og Det liviske forbundet vart oppløyst i dei liviske krigane. Delar av Livland vart ein del av Hertugdømet Kurland og Semigalia, medan dei sørvestlege delane av dagens Estland og nordaustlege delar av Latvia, vart avstått til Litauen. Gotthard Kettler var den første herskaren i området.

I 1566 vart *Hertugdømet Livland* oppretta og Unionavtalen mellom landeigarane i Livland og styresmaktene til Litauen. Jan Hieronimowicz Chodkiewicz vart den første guvernæren og hertugen (1566–78). Han vart ein provins i Storfyrstedømet Litauen fram til 1569. Etter Lublinunionen i 1569 vart han ein del av eit kondominat med Kongedømet Polen og Storfyrstedømet Litauen.

Delar av hertugdømet vart erobra av Sverige under den polsk-svenske krigen og erobringane deira vart respektert i Altmarktraktaten i 1629. Realunionen heldt på dei austlege områda av Hertugdømet som fekk namnet *[[Inflanty]]*, fram til den første delinga av Polen i 1772, då det vart annekert av Katarina den store sitt russiske keisardøme.

## Bakgrunnsstoff
* Hertugdømet Livland

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Duchy of Livonia|Duchy of Livonia]]» frå , den 21. januar 2008.*
Høgskolen i Lillehammer

**Høgskolen i Lillehammer** *(ofte forkorta HIL)* var ein norsk statleg høgskole som eksisterte frå 1994 til 2016, då han gjekk inn i den nye Høgskolen i Innlandet.

Høgskolen blei etablert ved høgskulereforma 1. august 1994 som nyutgåva av den tidlegare Oppland Distriktshøgskole.
I september 2016 vedtok HiL og Høgskolen i Hedmark å slå seg saman til Høgskolen i Innlandet.

Skulen hadde vel 3200 studentar og 240 tilsette. 
## HIL sine åtte fagområder
* Oppleving, reiseliv og kultur
* Idrett
* Film og fjernsyn
* Samfunnsvitskap og humaniora
* Helse og sosial
* Ledelse og økonomi
* Den norske filmskolen
* Etter- og vidareutdanning

## Kjelder
Tidvassbølgje

:*«Tidvassbølgje» kan også vise til ei bølgje i havet laga av [[tidvatn]]et, og til ei [[flodbølgje]].*

**Tidvassbølgje** er eit fenomen som kan finna stad i tronge  kanalar, som elvar og sund,  med ein viss storleik på tidvasskilnaden, gjerne i samband med springflod. Det medfører at tidevatnet som kjem inn dannar ei eller fleire snøgge bølgjer som typisk har høge, fossande bølgjetoppar. 

Bølgjene går to til tre gonger snøggare enn vanleg tidvatn, og held fram lengre. Dei har gjerne ei eller fleire tydelege bølgjetoppar som kan bryta, og kan også koma saman med eit tydeleg brus. Store og tydelege tidvassbølgjer er kjende under ulike namn.

Medan dei større tidvassbølgjene kan vera farlege for skipsfart i elva, blir dei også brukt av surfarar og sett på av turistar.

## Plassering

Ein finn tidvassbølgjer særleg ved munningen av større floder som Amazonas, Brahmaputra, Indus, Irrawaddy og Qiantang.

I Europa er tidvassbølgjer mindre vanlege, men ein finn dei mellom anna i Garonne og Seinen i Frankrike, Severn og Trent i England, og i den norske Saltstraumen. 

## Oversyn

## Kjelder

* *[[Encyclopaedia Britannica]]*
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Tidal bore|Tidal bore]]» frå ,  den 21. januar 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***Pororoca: surfing the Amazon
Kongedømet Livland

**Kongedømet Livland** var ein stat formelt utnemnd av Ivan IV av Russland under den liviske krigen. 10. juni 1570 kom den danske hertugen Magnus av Holstein til Moskva der han vart krona til konge av Livland. Magnus la først ein eid om å aksepterte Ivan som sin overherre og fekk i byte vasallkongedømet Livland. Områda i det nye kongedømet måtte derimot erobrast først. Den nye kong Magnus av Livland drog frå Moskva med 20&nbsp;000 russiske soldatar for å erobre det svensk kontrollerte Reval. Ivan håpa på støtte frå Fredrik II av Danmark-Noreg, den eldre broren til Magnus, men fekk det ikkje. Mot slutten av mars 1571 gav Magnus opp kampen om Reval og drog frå omleiringa.

I 1577 då Magnus hadde mista støtta frå både bror sin og Ivan kalla Magnus på støtte hos den liviske adelen om å drive ut utlendingane. Han vart så angripe av Ivan sine styrkar og tatt til fange. Då han slapp fri tok han tilbake den kongelege tittelen. Magnus var dei siste seks åra av livet sitt i slottet i Pliten i Kurland der han døydde. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kingdom of Livonia|Kingdom of Livonia]]» frå , den 21. januar 2008.* 


### Fotnotar
Svensk Livland

**Livland** var eit område underlagt Sverige frå 1620-åra til 1721. Svensk Livland, som bestod av dei sørlege områda av Estland og dei nordlege områda av Latvia (regionen Vidzeme). Området utgjorde store delar av det tidlegare Hertugdømet Livland som tidlegare hadde vore ein del av Den polsk-litauiske realunionen. Erobringa var fullført i 1629. Sjølv om Livland og byen Riga var under svensk kontroll vart ikkje området formelt avstått til Sverige før Olivatraktaten i 1660. Restane av det gamle hertugdømet vart verande ein del av Den polsk-litauiske realunionen vart Inflantia (i dag regionen Latgale). I denne perioden var Riga den største byen i Sverige.

Området vart seinare erobra av Russland under den store nordiske krigen og vart ein del av Riga gubernija. Det vart formelt avstått til Russland med Nystadtraktaten i 1721.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Swedish Livonia|Swedish Livonia]]» frå , den 21. januar 2008.*
Mausund

**Mausund** eller **Mausundvær**, er ein tettstad og øygruppe i Frøya kommune i Trøndelag. Sjølve tettstaden Mausund er ligg på Måøya og Gårdsøya, men med i tettaden vert òg innbyggjarane Litle og Storaursøya og Geitøya rekna med, til saman vel 250 innbyggjarar (2005). Øyane er knytt saman med bru og veg. I daglegtale nyttar innbyggjarane sjølv *Maus'n* om heimstaden sin.

Mausund er det mest folketette området i øyrekka utanfor Frøya, som strekkjer seg frå Sula i sør til Halten i nord, ein avstand på 40 nautiske mil.

Mausund har barne- og ungdomsskole, idrettsanlegg og dugnadsbygd symjehall, i tillegg til fiskemottak.

Det er funne spor etter steinalderkultur på staden, og ein veit at 11 gardar var i drift på staden rundt år 1000. Fra 1800-talet voks folketalet langs heile kysten, ein vekst som varte til etter den andre verdskrigen.

I likskap med mange fiskevær hadde òg Mausund sine væreigarar. frå 1537 var Kongen eigar av fiskeværet, men i 1660 vart det seld til Gertrud Rosing Parelius og Rasmus Rosing Parelius. I 1792 vart Mausund seld til Kock-familien, som òg eide naboværet Sula. I 1820 overtok Parelius-familien igjen. I 1850 overtok kjøpmann Astrup frå Kristiansund været og han vart òg den siste væreigaren. Ved folketeljinga i 1875 var det 293 innbyggjarar på staden. I 1901 var tMausund seld og 14 av oppsittarane fekk kjøpe sine eigne eigedomar.

Etter den andre verdskrigen fekk Mausund ein økonomisk oppsving. Svikten i sildefisket på 60-talet vart delvis kompensert med anna fiske til lokal næringsmiddelindustri. Midt på 70-talet vart det stans i eksporten av tørrfisk til Nigeria, saltfisk til Brasil, samt at sjøfisket etter laks vart regulert. På toppen var den generelle sesongen med fiske etter kvitfisk dårleg to år på rad. Dette førte til igangsetting av fleire offentleg og private prosjekter, mellom anna skuleutbygging.

Mausundaksjonen i 1976 var ein reaksjon mot reguleringa av sjøfisket etter laks, men aksjonen fekk ikkje støtte frå omverda og vart avblåst. Han vart derimot starten på avfolkinga av været, sidan laksefisket var det økonomisk viktigaste for fiskarane på staden.

Mausund har hurtigbåtsamband til Sula, Froan og Halten, samt til Frøya og frå der vidare til Trondheim. 3. mai 2006 vart det opna ferjesamband frå Dyrøya på fast-Frøya til Mausund og Sula.

## Bakgrunnsstoff
* Mausund skole
* Mausund.com
* Mausund Turistinfo
* «Kort riss av Mausund si historie» av Johan G Foss
Pasiene

**Pasiene** er ein landsby i Latvia og det austlegaste punktet i både landet og i EU.

Sjølv om Pasiene er ein liten landsby er han kjend for den vakre romers-katolske kyrkja som er bygd i barokkstil frå 1761. Det var òg eit dominkanarkloster i Pasiene, nær kyrkja, men dette brende ned i 1837.

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av kyrkja i Pasiene (tysk)
* Bilete av kyrkja i Pasiene
* Bilete av godset i Pasiene 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pasiene|Pasiene]]» frå , den 21. januar 2008.*
Gullauge

**Gullauge** er ein potetsort som spesielt er dyrka i Nord-Noreg og Island.

Han er rekna som ein gourmetpotet.  Gullauge er ein smaksrik, mjølen potet med mddels fast struktur.  Kjøttfargen er sterk gul. Knollane er oftast små. 

Opphavet er ukjend; truleg kom han til Nord-Noreg med svenske rallarar rundt førre hundreårsskifte.

Gullauge er svært svak mot tørråte. 
 
## Beskytta opphavsnemning
«Gulløye fra Nord-Norge» er beskytta opphavsnemning for Gullauge dyrka i Noreg nord for polarsirkelen.

## Kjelder

*Frukt.no 
*Nettside for økologisk jordbruk
*Forskrift om beskyttelse av produktbetegnelsen Gulløye fra Nord-Norge som beskyttet opprinnelsesbetegnelse
91 Aegina

**91 Aegina** er ein stor hovudbelteasteroide. Overflata er veldig mørk og asteroiden har sannsynlegvis ein primitiv karbonhaldig samansetnad. Han vart oppdaga av den franske astronomen Édouard Jean-Marie Stephan den 4. november 1866. Asteroiden vart hans andre og siste oppdaging, den første var 89 Julia. Asteroiden sitt namn kjem frå Aigina, ei kvinne i gresk mytologi.

## Kjelder
92 Undina

**92 Undina** er ein stor hovudbelteasteroide. Han har ein uvanleg høg albedo og er ein M-type-asteroide. Asteroiden vart oppdaga av C. H. F. Peters den 7. juli 1867. Han er namnsett etter heltinna Undine frå ei novelle skriven av Friedrich de la Motte Fouqué. 92 Undina er eit medlem av Veritas-familien, som vart danna for omtrent åtte millionar år sidan. 

## Kjelder
Regionar i Latvia

Latvia er delt inn i fleire historiske og kulturelle regionar. 

Den latviske grunnlova viser til fire regionar: 

* Kurzeme (Kurland), den vestlege delen av Latvia, består om lag av fylka Liepāja, Kuldīga, Talsi, Saldus og Ventspils. 
* Zemgale (Semigallia) er den sentrale delen av Latvia. Zemgale grensar til Kurzeme i aust, Rigabukta og elva Daugava i nord og grensa mellom Latvia og Litauen i sør. Det består grovt sett av fylka Bauska, Dobele, Jelgava og Tukums og delar av Aizkraukle, Daugavpils, Jēkabpils, Ogre og Riga som er sør for Daugava. Tradisjonelt inkluderer òg Semigallia nordlege delar av Šiauliai fylke i Litauen.
* Vidzeme, som tyder «Det midtre landet», òg kalla Livland sjølv om det berre består av mindre delar av det tradisjonelle Livland. I dag består Vidzeme av den latviske delen av Svensk Livland og Riga. Det utgjer om lag fylka Alūksne, Cēsis, Gulbene, Limbaži, Madona, Valka, Valmiera og delar av Aizkraukle, Ogre og Riga nord for Daugava.
* Latgale (Latgallia), delar av Livland som framleis var underlagt Den polsk-litauiske realunionen etter Altmarktraktaten i 1629, det såkalla Inflanty. Det består grovt sett av fylka Balvi, Krāslava, Ludza, Preiļi, Rēzekne og delar av Daugavpils og Jēkabpils nord for elva Daugava. 

Ein femte region er Sēlija (Selonia, Augšzeme), som ofte vert rekna som ein del av Semigallia. Selonia består av den austlege delen av provinsen Semigallia, som om lag utgjer til delar av fylka Aizkraukle, Daugavpils og Jēkabpils sør for Daugava. Tradisjonelt inkluderer Selonia òg nordaustlege område av Litauen. 

I nokre høve vert Kurzeme og Zemgale omtalt som ein region. Dette viser til den politiske delinga av Latvia mellom 1629 og 1917 då Kurzeme og Zemgale var i lag, først som Hertugdømet Kurland, så som Kurland gubernija i Det russiske riket, medan Vidzeme og Latgale var politisk delt, både frå Kurland og frå kvarandre. Ut frå dette synet er det tre regionar: Kurzeme (inkludert Zemgale og Sēlija), Vidzeme og Latgale. Denne delinga av Latvia i tre regionar er ikkje i bruk til vanleg, men ein kan sjå spor etter det i riksvåpenet til Latvia og i fridomsmonumentet i Riga som begge inneheld tre stjerner; ei for Kurzeme, Vidzeme og Latgale, som vart samla til Latvia i 1918.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Regions of Latvia|Regions of Latvia]]» frå , den 21. januar 2008.*
Skjenning

**Skjenning** er eit tradisjonelt festflatbrød frå Innheradsområdet. 

Skjenning er baka av ein deig av potet, havremjøl, byggmjøl, rugmjøl, sukker, salt og vatn. Brødet vert blankt på overflata på grunn av ei mjøl- og sukkerblanding som vert smørt på under steikinga. Skjenning er tynt, sprøtt og har ein trekanta form. 

Skjenning er omtalt frå 1800-talet. Det vert gjerne ete ved sida av det tradisjonelle soddet i gjestebod som barndåp, bryllaup og gravferd.

## Beskytta produktnemning
Skjenning er verna produktnemning for skjenning baka etter gitte normer i Innherred som omfattar kommunane Levanger, Mosvik, Verran, Snåsa, Inderøy, Verdal og Steinkjer. 

## Kjelder
* Forskrift om beskyttelse av produktbetegnelsen Skjenning som Beskyttet opprinnelsesbetegnelse
Ringerikserter

**Ringerikserter** er ei grønert som sidan 1800-talet har vore dyrka på Røyse på Ringerike. 

Dyrking av ringerikserter er kjend frå starten av 1800-talet, dyrkinga på garden Røyse er skriftleg dokumentert sidan 1823. På den tida vart ho helst kalla «gråert». På byrjinga av 1900-talet fekk erta namnet «ringeriksert». ( evt. gjekk dei frå 1900 over til å odle grønert i staden gråert - jfr. https://sv.m.wikipedia.org/wiki/Gråärt )

Sidan ringerikserter ikkje har gjennomgått moderne foredling, og er ho lita og varierande i størleik. Ho er òg utsett for sjukdom under dyrkinga. Av den grunn vart det etter 1920 gradvis slutt på dyrkinga av ringerikserter. På 1950-talet vart det funne ein pose gamle ringerikserter på loftet på garden Nedre Fjeldstad på Røyse. Sidan då har det vore kontinuerleg dyrking av ringerikserter på Røyse.

«Ringerikserter» er beskytta produktnamn for slike erter dyrka på Røysehalvøya ved Tyrifjorden i Hole kommune.

## Kjelder
* Forskrift om beskyttelse av produktbetegnelsen Ringerikserter som Beskyttet opprinnelsesbetegnelse
J-type-asteroide

**J-type-asteroidar** er asteroidar med spektrum likt det til Diogenittmeteorittar. Dei er såleis sannsynlegvis tidlegare bitar av djupare lag av vestaskorpa.

Spektruma er òg like til det av V-type-asteroidane, men J-typen har eit særs sterkt 1 µm absorpsjonsband.

Eksemplar på J-typar er 2442 Corbett, 3869 Norton, 4005 1979 TC2, og 4215 1987 VE1.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:J-type asteroid|J-type asteroid]]» frå , den 21. januar 2008.*
Latgale

**Latgale** eller **Latgalia** er ein av fire kulturelle regionar i Latvia som er nedfelt i grunnlova. Han er den austlegaste regionen nord for elva Daugava. Medan det meste av Latvia er protestantisk er Latgale hovudsakleg romersk katolsk. 

Regionen har ein stor folkesetnad med etniske russarar, særleg i Daugavpils, den største byen i regionen. Mange av russarane som budde i Latgale før det kom under Sovjetunionen var gammaltruande. Rēzekne, ofte kalla hjarte av Latgola, Krāslava og Ludza er andre store byar i regionen, som òg har ein kviterussisk minoritet. I tillegg er det framleis ein større polsk minoritet (Daugavpils har nesten like mange polakkar som latviarar). 

Regionen er ein av dei fattigaste i EU og i motsetnad til det resten av Latvia var majoriteten av veljarane imot EU-medlemskap i folkeavstemminga. 

## Merknader

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Latgale|Latgale]]» frå , den 21. januar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
93 Minerva

**93 Minerva** er ein stor hovudbelteasteroide. Han er av C-typen, noko som betyr at han har ei mørk overflate og sannsynlegvis ei primitiv karbonhaldig samansetning. Han vart oppdaga av J. C. Watson den 24. august 1867 og namnsett etter Minerva, ei romersk gudinne tilsvarande den greske visdomsgudinna Atene. Ein stjerneokkultasjon av Minerva vart observert frå Frankrike, Spania og Sambandsstatane den 22. november 1982. Ein okkultasjondiameter på ~170 km vart målt frå observasjonane. Sidan då har endå to okkultasjonar blitt observerte, og dei gir ein snittdiameter på ~150 km.

## Kjelder
Vidzeme

**Vidzeme** er ein av dei kulturelle og historiske regionane i Latvia. Namnet tyder «Landet i midten» og utgjer om lag fylka Alūksne, Cēsis, Gulbene, Limbaži, Madona, Valka, Valmiera og delar av Aizkraukle, Ogre og Riga som ligg nord for elva Daugava. Stundom vert det kalla *[[Livland]]*, men utgjer berre ein liten del av det tradisjonelle området Livland. Vidzeme utgjer den latviske delen av det som var Svensk Livland og Riga.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vidzeme|Vidzeme]]» frå , den 21. januar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
Zemgale

**Zemgale**, òg kjend under dei latiniserte namna *Semigalia* eller *Semigallia*, er ein historisk region i Latvia, som stundom òg inkluderer delar av Litauen. Det har fått namn etter det baltiske folket semigallarar. Zemgale ligg til venstre for elva Daugava og grensar til Selonia, Litauen og Kurland.

Innanfor Latvia er Zemgale rekna som ein av fire kulturelle regionar. Det ligg i sentrale og sørlege delar av Latvia og består av fylka Bauska, Dobele og Jelgava. Regionen er stort sett flat. Lielupe er den viktigaste elva etter Daugava. Av viktige byar finn ein Jelgava, den tidlegare hovudstaden i Kurland og Semigalia, og Bauska.

I mellomalderen var Semigalia ein del av Kurland og var i lag med dette området ein del av Latvia etter den første verdskrigen. 

Regionen Selonia vert ofte rekna som ein del av Semigalia. Selonia utgjer dei austlege områda av provinsen Semigalia, som låg sør for Daugava. Tradisjonelt omfatta Selonia òg delar av det nordaustlege Litauen. 

## Merknader

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zemgale|Zemgale]]» frå , den 21. januar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
Eplemost

**Eplemost** eller **eplejuice** er ein drykk laga av pressa eple og ikkje noko anna.

Eplemost kan òg vere laga av konsentrert eplemost som er blanda opp att med vatn til same volum som basisproduktet. For at eplemosten skal halde seg, vert han pasteurisert under tappeprosessen. 

Nemningane «eplesaft» eller «eplenektar» vert brukt om blandingsprodukt av eplemost, sukker og vatn, og eventuelle andre tilsetjingsstoff. Eplesaft kan òg innehalde kolsyre. 

## Eplejuice frå Hardanger
«Eplejuice frå Hardanger» er ei beskytta produktnemning for ferskpressa most av eple frå Hardanger, som omfattar kommunane Jondal, Kvam, Granvin, Ulvik, Eidfjord, Ullensvang og Odda. Eplesortane som skal brukast, er gravenstein, summerred, aroma og discovery. Eplemost frå Hardanger kan merkast med teksten «beskytta geografisk nemning» og figurmerke for beskytta geografisk nemning.

Eplemost frå Hardanger er kjenneteikna ved ein lett syrleg og aromatisk eplesmak. Tradisjonen er dokumentert attende til 1700-talet. I 1818 skreiv prost Niels Hertzberg om hardangerbonden Knut Jåstad (f. 1744) at «han lærte sine Sambygdinger at gjøre sig nytte av de vilde Skovæplers saft. Han gjorde sig hertil presser med sterke Jernskruer og selde Saften i Bergen». Ved førre hundreårsskifte selde m.a. «Cideriet» og «Aga Cideri og saft» fabrikkprodusert eplesider og eplesaft frå Hardanger.

## Kjelder

* Forskrift om vern av produktnemninga Eplejuice frå Hardanger som beskytta geografisk nemning
Ávdira

**Ávdira** (gresk Άβδηρα), tidlegare òg *Abdera*, er ein landsby og ein kommune i periferieininga Xánthi i periferien Aust-Makedonía og Thráki i Hellas, 17&nbsp;km nordaust for munningen av Nestos (Mesta).

Kommunen har namn etter den tidlegare gresk byen Ávdira (Abdera) på kysten av Thráki. Innbyggjarane her var rekna for å vera einfaldige, sjølv om tenkjarar som Demokrit og Protagoras kom derifrå. Byen skal ha vore bygd av Herakles til minne om kjærasten hans, Abderus. Ávdira var i byrjinga ein fri by, men vart seinare underlagd Makedonia og etterkvart Romarriket.

## Administrativ inndeling

Frå 2011 omfattar kommunen òg dei tidlegare kommunane Vistonída og Sélero. Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 17&nbsp;610&nbsp;innbyggjarar, medan kommunaleininga Ávdira hadde 2&nbsp;799 og tettstaden med same namn 923&nbsp;innbyggjarar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Abdera|Abdera]]» frå ,  den 21. januar 2008.*  

*  caplex.no
Buken

**Buken** eller **abdomen** er den bakre eller nedre del av kroppshola til dyr. Hjå menneske viser det til området mellom brystkassen og bekkenbotnen, på leddyr viser det til bakkroppen som følgjer hovud- og brystdelane. I abdomen finn ein tarmkanalar og i dei fleste høve kjønnsorgan.  Ein kan også omtala området som bukhola, omgjeven av bukveggen.

Det latinske ordet «abdomen» blir brukt i medisinsk fagspråk, som i «akutt abdomen», om akutte smerter i magen. 
Adjektivet «abdominal» tyder 'noko som har med buken å gjera'. *Abdominal respirasjon* er anding ved hjelp av bukmusklane og mellomgolvet. *Abdominalrefleks* er ein refleks der ein trekk saman bukmusklane når ein spiss gjenstand blir stroken over huda på abdomen. Eit *abdominalt svangerskap* er eit svangerskap der fosteret har festa seg i bukhola i staden for i livmora.

## Sjå og
* Underliv

## Kjelder

* caplex.no
* Søk etter abdomen i *[[Store norske leksikon|Store norske]]* og *[[Store medisinske leksikon]]*
*
Beskytta produktnemning

**Beskytta produktnemning** er ei nemning for eit næringsmiddel som ut frå opphav, geografi eller tradisjonelt særpreg ved forskrift har fått eit beskytta produktnamn.

Matprodusentar og andre som har vern etter ordninga, kan merke produkta med «beskytta opphavsnemning», «beskytta geografisk nemning», «beskytta tradisjonelt særpreg» eller tilsvarande bokmålsnemningar ved sida av det namnet som er beskytta i medhald av den særskilde produktforskrifta. 

* Forskrift om *beskytta opphavsnemning* kan gjelde næringsmiddel som har opphav på ein stad eller i eit geografisk område, og som har ein særeigen kvalitet, omdømme eller andre kjenneteikn som kan tilskrivast det definerte området eller det geografiske miljøet på staden. Næringsmidlet og råvarene må vere produsert, bearbeidd og foredla i det definerte området.

* Forskrift om *beskytta geografisk nemning* kan gjelde næringsmiddel som har ei tilknyting til det geografiske området som produktnemninga er knytt til; krava er likevel ikkje så strenge som for beskytta opphavsnemning. 

* Forskrift om *beskytta tradisjonelt særpreg* kan gjelde næringsmiddel som i seg sjølve er særprega og tradisjonelle.
Næringsmidlet må anten vere framstilt av tradisjonelle råvarer, eller ha ein tradisjonell samansetjing eller vere produsert etter den tradisjonelle produksjonsmåten. Døme på produkt med nemninga *beskytta tradisjonelt særpreg* i EU er Mozarella frå Italia, Jamon Serrano frå Spania og Falukorv frå Sverige.

Forskrifta gjeld for alle produkt som er definerte som næringsmiddel etter matlova, herunder vilt, men ikkje drikkevatn, kjeldevatn og naturleg mineralvatn, eller næringsmiddel som er omfatta av vin- og spritforskrifta. Likevel vil produktnemningar for øl og sider under 15 % vol kunne vere beskytta etter denne forskrifta. 
 
Utanlandske produsentar av næringsmiddel kan òg søkje om vern av produktnemningar i Noreg. 

## Bakgrunnsstoff
* Forskrift om beskyttelse av opprinnelsesbetegnelser, geografiske betegnelser og betegnelser for tradisjonelt særpreg på næringsmidler
* Om merkeordninga
Abd ül-Hamid II av Det osmanske riket

**Abd ül-Hamid II** () var den 35. og siste sultanen i Det osmanske riket. Han var sonen til Abd ül-Mecid I og overtok som sultan etter broren Murat V.

Under Abd ül-Hamid II mista Det osmanske riket store landområde og han førte eit korrupt styresett. Han vart avsett i 1909 i eit kupp gjennomført av ungtyrkarane.

Sultan Abd ül-Hamid II vart 11. februar 1885 tildelt storkrossen av St. Olavs Orden.

## Kjelder

* caplex.no
* Nordisk familjebok
Ventspils

**Ventspils** er ein by nordvest i Latvia ved kysten av Austersjøen. Han er kalla opp etter elva Venta som renn gjennom byen. Ventspils har om lag 45&nbsp;000 innbyggjarar. 

Ventspils utvikla seg rundt ei borg som høyrde til den liviske riddarordenen og vart først nemnd i krøniker i 1290. Han fekk byrettar i 1314 og vart ein viktig handelsby i Hansaen.

Ventspils er ei viktig isfri hamn. Store mengder med olje og andre mineralressursar frå Russland vert lasta om bord i skip i Ventspils. Inntektene frå hamnetenestene har gjort Ventspils til den rikaste byen i Latvia.

Tretti kilometer nord for Ventspils ligg den tidlegare sovjetiske radioastronomi-installasjonen VIRAC (*Ventspils Starptautiskais Radioastronomijas Centrs* eller *Ventspils internasjonale radioastronomisenter*). At dette i det heile tatt eksisterte var ukjend for dei fleste latviarane før sovjetarane trekte seg bort i 1994.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ventspils|Ventspils]]» frå , den 21. januar 2008.* 


## Bakgrunnsstoff

*
* Ventspils universitet
* Ventspils internasjonale radioastronomisenter
* Ventspils høgteknologipark
Henrik Aslaksen Skum

**Henrik Aslaksen Skum**  () frå Kautokeino var ein av samane som Høgsterett i 1854 dømde til døden etter Kautokeino-opprøret i 1852.  Han fekk seinare straffa omgjort til livsvarig fengsel. 

Han var bror til Ellen Aslaksdatter Skum, som òg vart dømd til døden og fekk nåde. Ein 14 år gammal bror, Anders, deltok òg i opprøret.  For Anders var påtalen åtte slag ris, men han vart frifunnen i underretten.  I høgsterett vart han dømd til åtte dagars fengsel.

Henrik sona straffa på Akershus festnings slaveri.  Her omkom han i sjøen under bading 14. august 1858.

## Bakgrunnsstoff
*Akershus festnings slaveri, Ministerialbok nr. F 0002 (1852-1883), Døde og gravlagde 1857-1858, side 11
*Kautokeino, Karasjok i Kistrand, Ministerialbok nr. 10 (1821-1842), Fødde og døypte 1833, side 82-83
Byar i Latvia

Det er 77 **byar i [[Latvia]]** (latvisk: *Pilsētas*). Etter latvisk lov vert byrettar gjeve til busetnadar som er senter for kultur og produksjon med velutvikla infrastruktur og offentlege institusjonar, og som minst har 2000 innbyggjarar. I visse høve, om ein by fyller alle andre krav, kan han ha færre innbyggjarar. Byena vert vidare delt inn i regionsbyar(latvisk *Rajonu pilsētas*) og republikkbyar (latvisk *Republikas pilsētas*) eller storbyar (latvisk *Lielpilsētas*). Krav for å verte ein storby er velutvikla industri, transport, offentlege instritusjonar og infrastruktur eller vere eit viktig senter for kultur og sosialarbeid. I tillegg skal han minst 50&nbsp;000 innbyggjarar men kan han likevel få status som storby om han oppfyller dei andre krava.

## Store byar

## Regionale byar

## Sjå òg

* Regionar i Latvia

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of cities in Latvia|List of cities in Latvia]]» frå , den 21. januar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Par Latvijas Republikas administratīvo teritoriju izveidošanu un apdzīvoto vietu statusa noteikšanu

## Bakgrunnsstoff
* Vietas.lv- Kart og informasjon om byar i Latvia
* 
* Interaktivt kart
Daugavpils

**Daugavpils** er den nest største byen i Latvia etter Riga med om lag 110&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg om lag 230&nbsp;km søraust for hovudstaden Riga, ved breidda av elva Daugava. Daugavpils har ei strategisk plassering og grensar til både Kviterussland og Litauen, i tillegg til at Russland berre ligg 120&nbsp;km unna. Byen er omgjeven av mange innsjøar.

## Historie
Byen si historie byrjar i 1275 då steinborga Dinaburg (*Dünaburg*) vart bygd av den liviske riddarordenen i landområde som formelt var underlagde Storfyrstedømet Litauen. Som ein del av Det russiske keisardømet vart han kalla Borisoglebsk (1656-1667) og Dvinsk (1893-1920). Byen vart omdøypt til Daugavpils i 1920 då han vart ein del av det sjølvstendige Latvia. Byen var åstad for slaget ved Daugavpils frå 1919 til 1920. Dvinsk var okkupert av Russland i 1940-41 og av nazistane i 1941-44. Jødane i byen gjorde sterk motstand mot tyskarane i denne perioden. Under den kalde krigen låg flybasen Lotsaki 12&nbsp;km nordaust for byen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Daugavpils|Daugavpils]]» frå , den 21. januar 2008.*  

## Bakgrunnsstoff

* Informasjonsportal
* Historia til Daugavpils
* Jødisk samfunn
Borisoglebsk

**Borisoglebsk** (russisk Борисогле́бск) er ein by i Voronezj oblast i Russland med om lag 60&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Vorona, nær munningen i Khopjor, rundt 200&nbsp;km aust for Voronezj. 

Borisoglebsk vart grunnlagt i 1698 og er kalla opp etter dei to russiske helgenane Boris og Gleb. Staden fekk bystatus i 1779. 

Borisoglebsk flybase ligg 6&nbsp;km aust for byen.

## Kjende personar frå Borisoglebsk
* Ivan Fioletov &ndash; kjend bolsjeviksk revolusjonær 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Liepāja

**Liepāja** (litauisk *Liepoja*, polsk *Lipawa*, tysk *Libau*, russisk Лиепая (*Lijepaja*), Либава (*Libava*), Любава (*Lybava*)) er ein by vest i Latvia ved Austersjøen og det administrative senteret i Liepāja fylke. Det er den største byen i regionen Kurzeme og den tredje største i landet etter Riga og Daugavpils med om lag 85&nbsp;000 innbyggjarar. Han er ei viktig isfri hamn.

Liepāja er kjend i Latvia som «byen der vinden er fødd», truleg på grunn av den konstante trekken inn frå havet. Omdøme som den mest vindfulle byen i Latvia har har vorte forsterka av det største vindkraftverket i Latvia (33 Enercon vindturbinar) vart bygd i nærleiken.

Liepāja fekk byvåpenet sitt fire dagar etter han fekk bystatus 22. mars 1625. Byvåpenet viser løva av Kurzeme med ein delt hale som lener seg mot eit lindetre med frambeina.

Byen er ein hamneby, og har status som frihamn, med skatteletter for å oppmuntre næringslivet.

Sovjetiske styrkar hadde ein flåtebase her under Sovjetunionen.

## Fotnotar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Liepāja|Liepāja]]» frå , den 21. januar 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff

* www.portofliepaja.lv - Hamna i Liepaja
* Virtuell reise i Liepaja
*Liepaja Info - Mobile App
Jelgava

**Jelgava** (tysk *Mitau, Mitaw, Mītava*; litauisk *Mintauja*; polsk *Mitawa*; russisk Елгава/Митава) er ein by sentralt i Latvia, om lag 41 km sørvest for Riga med 65&nbsp;000 innbyggjarar. Han er den største byen i Zemgale. Jelgava var òg tidlegare hovudstad i Hertugdømet Kurland (som *Mitau*) og var hovudstad i Kurland-regionen fram til 1919. 

Jelgava ligg på ei frodig slette som berre ligg 4 meter over havnivå på høgresida av elva Lielupe (tidlegare *Kurländische Aa*). I periodar med særs høg flo kan sletta og stundom byen verte oversvømd. Jelgava er omringa av Jacobskanalen (starta av Jacob Kettler) som tidlegare verna dei tidlegare festningsverka. 

Byen er eit jernbaneknutepunkt og ein viktig marknad for korn og tømmer. Det ligg òg ein flybase ved byen.

## Historie
Byen voks opp langs Lielupe på 900-talet og i 1265-1266 bygde Sverdbrodarordenen ei borg her. Byen var utgangspunkt for riddarane si vidare erobring av dei omliggande livarane og semigallarane, som dei til slutt la under seg i 1290. Mitau vart så ein strategisk stad for å stoppe åtak frå Litauen i sør, men litauarane plyndra byen i 1345. Då den liviske ordenen mista byen under den liviske krigen vart han ein del av Hertugdømet Kurland i 1561 og fekk byrettar i 1573. Hertugdømet var igjen ein vasall under Den polsk-litauiske realunionen. Realunionen var stadig i krig med Sverige og Jelgava vart omleira ved fleire høve, men trass i dette blømde han som eit senter for handel og industri. 

I 1795 annekterte Det russiske keisardømet byen i lag med heile Kurland under oppdelingane av Polen. I 1868 kom jernbanen til Jelgava og byen voks ytterlegare og i 1914 hadde han over 45&nbsp;000 innbyggjarar. Jelgava vart hardt råka av den første verdskrigen og etter krigen i 1919 vart Jelgava ei slagmark mellom sovjetarane, det tyske Freikorps og latviske fridomsforkjemparar. Etter at sistnemnde vann vart Jelgava ein viktig by i det sjølvstendige Latvia. 

Som følgje av den nazistiske-sovjetiske avtalen vart Jelgava annektert med resten av Latvia til Sovjetunionen under den andre verdskrigen i 1940. Mykje av den gjenverande tyske folkesetnaden i byen reiste vestover. Frå 1941 til 1944 okkuperte tyskarane byen fram til Den raude arméen erobra byen. Det historiske senteret i Jelgava, industrien, jernbanenettverket og offentlege bygg vart hardt råka under kampane og nesten 90 % av byen vart lagt i grus. 

## Bakgrunnsstoff
* Kart over Jelgava 
* Samfunn

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jelgava|Jelgava]]» frå , den 21. januar 2008.*
Jūrmala

**Jūrmala** er ein by i Latvia, ikkje langt frå Riga. Jurmala er ein ferieby med strender langs Rigabukta ved munningen til Lielupe.

Byen fekk først bystatus i 1959 og under Sovjetunionen var byen ein populært feriestad om sommaren for leiarane av kommunistpartiet. Både Brezjnev og Khrusjtsjov var mykje her. Det ligg mange store strandhus og store hotellkompleks att etter denne tida, men mange har forfalle. I tillegg finn ein romantiske trehus i art nouveau-stil.

Imants Ziedonis, ein av dei viktigaste diktarane og folkloristane under og etter sovjetperioden, vart fødd her. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jūrmala|Jūrmala]]» frå , den 21. januar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
Grauspitz

**Grauspitz** (*Vorder Grauspitz* på enkelte kart) er det høgaste fjellet i Liechtenstein med ei høgd på 2&nbsp;599 meter over havet. Det ligg i fjellkjeda Rätikon. Den lettaste ruta til topps går opp over Hinter Grauspitz (Schwarzhorn) og langs ei gruppe på 3-4 skarpe, smale ryggar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grauspitz|Grauspitz]]» frå , den 22. januar 2008.* 


## Bakgrunnsstoff
* Grauspitz på summitpost.org
Gampriner Seele

**Gampriner Seele** er den einaste innsjøen i Liechtenstein. Han vart danna då Rhinen flauma over med enorm erosjon i 1927. Innsjøen ligg 435 meter over havet ved landsbyen Bendern–Gamprin.

Gampriner Seele er omringa av tett lauvskog. Det vakre området vart gjort om til eit verna naturområde av regjeringa i 1961. Ein røyrleidning frå ein innlandskanal i nærleiken gjev innsjøen tilførsel av ferskvatn og nok oksygen. 

## Plante- og dyreliv
*Hesterumpe (*[[Hippuris vulgaris]]*)
*Krossandemat (*Lemna trisulca*)
*Mort, sørv, kreps 
*Laue, brasme, gjedde
*Dvergdykkar, sivhøne, villand, sothøne, svane

## Bakgrunnsstoff
*Gampriner Seele 

## Kjelde


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gampriner Seele|Gampriner Seele]]» frå ,  den 22. januar 2008.*