open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Senovo

**Senovo** kan vise til:
*Senovo i Krško, ein tettstad i bykommunen Krško i Slovenia.
*Senovo i Vetovo, ein by i kommunen Vetovo i provinsen Ruse i Bulgaria
Cabinda

**Cabinda**, òg kjend som **Chioua**, er ein by og kommune i Cabinda-provinsen, ein eksklave i Angola. Byen Cabinda hadde eit folketal på 550.000 og kommunen eit folketal på 624.646 ved folketeljinga i 2014. Innbyggjarane i byen er kjende som *cabindas* eller *fiotes*. På grunn av nærleiken til rike petroleumsførekomstar er Cabinda ei av dei viktigaste oljehamnene i Angola.

## Geografi
Cabinda ligg ved kysten av Atlanterhavet, sør i Cabinda-provinsen, og ligg på høgre breidd av elva Bele.

Etter Köppen si klimaklassifisering har Cabinda tropisk savanneklima.

Byen ligg 56 km nord for Moanda i Kongo-Kinshasa, 70 km nord for estuaret til Kongoelva og 137 km sør for Pointe-Noire i Kongo-Brazzaville.

## Historie
Byen blei grunnlagd av portugisarar i 1883 etter underskrivinga av Traktaten i Simulambuco, i same periode som Berlinkonferansen. Cabinda var ei utsendingshamn for slavar til Brasil.

## Distrikt
Cabinda er delt inn i tre distrikt, eller *comuna*:

* Cabinda, med 88,6 % av folkesetnaden
* Malembo, med 3,1 %
* Tando-Zinze, med 8,3 %

## Utdanning og vitskap
Cabinda husar to offentlege høgare utdanningsinstitusjonar, 11 de Novembro Universitet og Instituto Superior de Ciências da Educação de Cabinda. I tillegg har det campusar for Lusíada-universitetet og det private universitetet i Angola.

## Kultur
Byen har ein særeigen kultur både med omsyn til klesdrakt og matskikk til tradisjonelle rituale, særleg Chicumbe og feira seremonier av *Bakamas do Tchizo*, ein tradisjonell ritual som gjer det mulig å samspille mellom dei levande og okkulte åndene til gudane og forfedrane, og dermed tryggar forsoning mellom dei døde og dei levande.

## Språk
Sidan Portugal koloniserte Cabinda seinare enn resten av Angola, er portugisisk, som er offisielt språk i Angola, ikkje vidt utbreitt i Cabinda, sjølv om talet  på portugisisktalande har vore i raskt vekst. Portugisisk blir hovudsakleg brukt i offisielle eller administrative høve. Ibinda, eit bantuspråk, er det primære språket både i byen og i provinsen Cabinda.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cabinda (city)|Cabinda (city)]]» frå ,  den 9. september 2025.*  

## Bibliografi

*
Pointe-Noire

**Pointe-Noire** er den nest største byen i Kongo-Brazzaville. Han ligg ved Atlanterhavet, nord for grensa til den angolske eksklaven Cabinda. Pointe-Noire var hovudstaden i Kongo mellom 1950 og 1958. 

I 2004 blei Pointe-Noire eit eige bydepartement. Før dette låg byen i regionen Kouilou. I 2005 hadde han 663 400 innbyggjarar. 

## Namn
Namnet Pointe-Noire stammar frå portugisiske sjøfararar, som såg svarte klippar ytst på ein odde her i 1484. Etter dette blei Pointe Noire, eller eigentleg *Punta Negra* (‘svart punkt’), eit maritimt referansepunkt.

## Infrastruktur
Pointe-Noire har den største flyplassen i Kongo, og er ein viktig hamneby der det blant anna blir skipa ut tømmer, olja, bomull og palmeolje. Byen blir òg brukt som havneby for nabolanda. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Pointe-Noire|Pointe-Noire]]» frå ,  den 9. september 2025.*
Lenart

**Lenart** er ein kommune i den statistiske regionen Drava i Slovenia. Hovudsete i kommunen er Lenart v Slovenskih Goricah. I 1998 blei Benedikt, Cerkvenjak og Sveta Ana skilde ut frå Lenart og oppretta som eigne kommunar, og i 2006 blei Sveta Trojica v Slovenskih Goricah og Sveti Jurij v Slovenskih Goricah skilde utsom eigne kommunar.

## Folketal
Folketalet i dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Lenart v Slovenskih Goricah

**Lenart v Slovenskih Goricah** er ein by og hovudsete i kommunen Lenart i den statistiske regionen Drava i Slovenia.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Europameisterskapen i symjing 2006

**Europameisterskapen i symjing 2006** vart avvikla i Budapest i Ungarn dagane frå 26. juli til 6. august. 

Aleksander Dale Oen vann sølvmedaljen i 100 meter bryst. Anne-Mari Gulbrandsen vart nummer 8 i 200 meter bryst.

## Menn
### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 1500 m fri




### 100 meter rygg




### 200 m rygg




### 100 meter bryst




### 200 m bryst




### 100 meter butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kvinner
### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 800 m fri




### 100 meter rygg




### 200 meter rygg




### 100 meter bryst




### 200 m bryst




### 100 meter butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2006 European Aquatics Championships|2006 European Aquatics Championships]]» frå ,  den 9. september 2025.*
Frøya Sjursæther

**Frøya Skjold Sjursæther** () er ein norsk politikar for MDG. Ho blei ved  vald til tidenes yngste stortingsrepresentant, som MDG sin fyrstekandidat i Hordaland.

## Parti
Sjursæther var fylkesleiar i Grøn Ungdom Vestland i perioden 2021–2023. Sjursæther er politisk nestleiar i Grøn Ungdom.

## Politiske saker
Sjursæther har skrive kronikkar og uttalt seg i media om blant anna klimaspørsmål, røysterett for sekstenåringar, netthets, , rettar for transpersonar og ein meir human rus- og asylpolitikk. Sjursæther står for eit tydeleg inkluderande feministisk perspektiv og har teke til orde for at kvinnerørsla må ta eit oppgjer med transfobi. Ho skreiv på kvinnedagen i 2025 at medan Trump har gått til «målrettet [...] krig mot transpersoner», har også kvinnerørsla i Noreg «åpenbart et transfobiproblem». Dette er i tråd med funn frå  og . MDG har interseksjonell feminisme som del av si plattform og Grøn Ungdom har vore med å arrangere  i samarbeid med .

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Frøya Sjursæther Rein|Frøya Sjursæther]]» frå ,  den 15. november 2021.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Lendava

**Lendava** (ungarsk *Lendva*) er ein by og ein kommune i den statistiske regionen Mura i Slovenia. I 1998 blei ein del av kommunen skild ut til ein ny kommune, Dobrovnik.

## Folketal
Folketalet i busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Obelisk i typografi

**Obelisk** ( **†** ), òg kjend som ein **kross** eller frå engelsk **dagger**, er eit teikn som blir brukt i typografi og nokre andre samanhengar. Det finst òg ein dobbel obelisk ( ‡ ).

## Utsjånader

## Bruk i fotnotar
Obelisken blir brukt i typografi til å setja inn fotnotar, slik som ein asterisk nokre gangar blir brukt. Obelisken blir vanlegvis brukt som ein sekundær fotnote der asterisken er den primære. Til dømes i ein tabell:

Her kan dei to typar fotnotane seinare bli forklart som:

: *Seinast funne i 2004
: †Seinast funne i 2003

Etterfølgjande fotnotar kunne så visast med andre teikn. Valet av desse varierer mykje frå tekst til tekst, og mange av dei er svært spesielle og finst ikkje i mange teiknsett i dag. Derfor bruker ein oftare romartal eller arabiske tal som små, heva tal ved linjene i staden for desse spesielle teikna, til dømes ².

## I biografiar
Sidan teiknet kan førestilla den kristne krossen, ser ein det ofte brukt i biografiar (og på gravstene og i nekrologar) før dødsåret til ein person (og asterisk brukt før fødselsåret):

: *[[H.C. Andersen]] (*2. april 1805 — †4. august 1875) var en dansk forfatter...*

## I reiseplanar
I mange europeiske ruteplanar blir obelisken nytta for avgangar eller ankomster for å visa at denne berre gjeld for sundagar og helgedagar.

## I informatikk
Verken obelisk eller dobbelt obelisk finst i ASCII-teiknsetet, men dei finst i Unicode.

## I fiksjon
I teikneserien Asterix har dei to hovudpersonane, Asterix og Obelix, namn som ein satirisk stavemåte av dei to teikna asterisk og obelisk.

## I matematikk
I matematikk, særleg (matematisk) fysikk, blir teiknet av og til brukt i staden for asterisk for å angje hermitisk konjugering (adjungering) av matriser eller operatorar.

## I sjakk
Obelisk og dobbelt obelisk  blir ofte nytta i notering av utfall av sjakkspel. Obelisk betyr at motparten er sett i sjakk. Dobbeltobelisk blir skrive når ein spelar har sett han annan part sjakkmattt, og dermed vunne partiet.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Obelisk (typografi)|Obelisk (typografi)]]» frå ,  den 9. september 2025.*
Ljutomer

**Ljutomer** er ein by og ein kommune i den statistiske regionen Mura i Slovenia. I 1998 blei delar av kommunen skilde ut til tre ny kommunar, Križevci, Razkrižje og Veržej.

## Folketal
Folketalet i dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Cunene

**Cunene** (portugisisk stavemåte) eller **Kunene** (vanleg namibisk stavemåte) er ei elv i sørlege Afrika. Ho renn frå høglandet i Angola sørover til grensa mot Namibia. Deretter renn ho vestover langs grensa fram til ho renn ut i Atlanterhavet.

## Geografi
Cunene er ei av dei få vedvarande elvane i regionen. Ho er omkring 1050 km lang, med eit dreneringsområde på 106 560 km². Den gjennomsnittlege årlege vassføringa er 174 m³ til 222 m³/sek ved munningen. Epupafossen ligg ved elva. Olushandja-demningen demmer opp ei bielv til Cunene, Etaka, og hjelper til med å forsyna Ruacana-kraftverket med vatn.

Hovudstraumen har utspring ved 12 ° 30′ S, rundt 257 km i ei direkte linje frå havet ved Benguela. Elva renn generelt frå nord til sør gjennom fire breiddegrader, men strøymer til sist mot vest til havet gjennom eit brot i ytterkanten av høglandet.

Mellom munningen til dei to bielvene sine kryssar Cunene ei sumpete slette som er oversfløymd når det er høg vasstand og inneheld fleire små vatn andre delar av året. Frå denne sumpete region renn ulike greiner mot søraust. Kwamatuo, som forlet hovudstraumen kring 15° 8′ E, 17° 15′ S, renn ut i ei stor myr eller innsjø kalla Etosha, som ligg i ei senking i det indre høglandet på kring 1036 moh. Frå den søraustlege enden av Etosha-sjøen renn det eit vassdrag mot Okavango, der det under flaumar kjem noko vatn.

Vidare frå det sumpete område dreier Cunene mot vest og går ned til kystsletta med ei rekkje fossar.Den største av desse (17° 25′ S, 14° 20′ E) har eit fall på kring 100 meter. Elva blir mindre etter at ho passerer eit ørkenaktig område med lite eller ingen vegetasjon. Vassfaret er nokre gangar grunt og nedsenka, andre stader avgrensa til ein smal klippekanal. Nær havet kryssar Cunene eit område med sandbankar, og munningen er heilt blokkert ved låg vassføring. Elva renn ut i Atlanterhavet ved 17° 18′ S, 11° 40′ E. Det finst teikn på at ei tidlegare grein av elva ein gong rann ut i ei bukt mot sør.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Cunenefloden|Cunenefloden]]» frå ,  den 10. september 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
Log pri Brezovici

**Log pri Brezovici** er ein tettstad og hovudsete i kommunen Log-Dragomer i den statistiske regionen Sentral-Slovenia i Slovenia.

## Folketal
Folketalet i busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Loška Dolina

**Loška Dolina** er ein kommune i den statistiske regionen Primorsko-notranjska i Slovenia. Hovudsete i kommunen er Stari Trg pri Ložu. I 1998 blei Bloke skild ut frå Loška Dolina og oppretta som eigen kommune.

## Folketal
Folketalet i dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Travnik (fleirtyding)

**Travnik** kan vise til:
*Travnik‚ ein kommune i kantonen Sentral-Bosnia innanfor Føderasjonen Bosnia-Hercegovina i Bosnia-Hercegovina
*Travnik i Loški Potok, ein busetnad i kommunen Loški Potok i Slovenia
Lovrenc na Pohorju

**Lovrenc na Pohorju** er ein tettstad og ein kommune i den statistiske regionen Drava i Slovenia. Lovrenc na Pohorju blei skild ut frå Ruše og oppretta som eigen kommune i 1998.

## Folketal
Folketalet i dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Benguela

**Benguela** er ein hamneby i Angola. Byen er hovudstaden i provinsen Benguela og har kyst mot Atlanterhavet i vest. Benguela ligg omtrent 400 km sør for Luanda. Byen er ein av dei største i Angola. 

Det blir dyrka kaffi, mais, tobakk, sukkerrøyr og sisal i området rundt byen, og det blir eksportert ein del varer frå hamna.

## Historie
Byen blei grunnlagd i 1617 av portugisarane, og var lenge eit sentrum for slaveri.

Benguela var startpunktet for den portugisiske oppdagaren Serpa Pinto sin ekspedisjon for å kryssa Sør-Afrika i 1877.

I 1931 blei det opna ei jernbanelinje mellom Benguela i Angola og kopargruvene i Zaire; linja fekk namnet Benguela-banen. Dette var det fyrste jernbanesambandet mellom austkysten og vestkysten av Afrika. Banen blei øydelagd under borgarkrigen i Angola, men delvis gjenoppbygd etter at det blei inngått våpenkvile i 1991.

På siste halvdel av 1900-talet eskalerte konfliktnivået internt i Angola, og då dei portugisiske styresmaktene trekte seg ut i 1975 og overlét den tidlegare kolonistaten til sjølvstyre, braut det ut borgarkrig. I 1993 vedtok SN å stasjonera fredsbevarande styrkar frå kontingenten UNAVEM II til mellom anna Benguela-området. Borgarkrigen rasa i Angola i fleire tiår. I 1994/1995 blei det inngått ein fredsavtale, men kampane heldt likevel fram i fleire år etterpå.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Benguela|Benguela]]» frå ,  den 11. september 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Europameisterskapen i symjing 2008

**Europameisterskapen i symjing 2008** vart avvikla i Eindhoven i Nederland dagane frå 13. til 24. mars. 

Aleksander Dale Oen vart europameister i 100 meter bryst og vann sølvmedalje i 50 m bryst og i 200 m bryst. Ingen av dei andre norske symjarane kvalifiserte seg til nokon finale. Ingvild Snildal enda på 11. plass på 50 meter rygg og 15. plass på 100 meter butterfly. Sara Nordenstam og Karoline Sanderud vart nummer 13 og 15 på 400 meter medley. Katharine Stiberg og Gard Kvale kom begge ein 24. plass, i høvesvis 200 meter bryst og 400 meter fri. Anne-Mari Gulbrandsen vart nummer 25 på 100 meter bryst og Robin Dale Oen nummer 31 på 100 meter fri.

## Menn
### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 1500 m fri




### 100 meter rygg




### 200 m rygg




### 100 meter bryst




### 200 m bryst




### 100 meter butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kvinner
### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 800 m fri




### 100 meter rygg




### 200 meter rygg




### 100 meter bryst




### 200 m bryst




### 100 meter butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2008 European Aquatics Championships|2008 European Aquatics Championships]]» frå ,  den 12. september 2025.*
Balladeopera

**Balladeopera** eller **balladefarse** (engelsk *ballad opera*) er ei sjangernemning for eit burlesk og satirisk engelsk musikkteater på 1700-talet.

Balladeopera var strukturert på same måte som italiensk opera frå denne tida, men med tala dialogar i staden for resitativ og musikk som stort sett bestod av enkle, folkelege melodiar. Som i syngespel blei tyngre verk frå teater og musikkscener håna og parodierte. Det første nemneverdige eksempelet på sjageren er *The Gentle Shepherd* (1725) av Allan Ramsay, medan det definitive høgdepunktet var den kjende *[[Tiggeroperaen]]* (*The Beggar's Opera*) av John Gay frå 1728. Balladeopera var ei populær underhaldningsform i London i rundt 25 år. Det siste nemneverdige eksemplet er *The Duenna* av Richard Sheridan frå 1775, men då var stordomstida til sjangeren forlengst forbi. *Tiggeroperaen* er det einaste eksemplet på denne ein gong så blømande sjangeren som framleis vert spelt.

Balladeopera kan sjåast på som ein kritisk reaksjon på det framande språket, oppstylta dialogar på resitativform og urealistiske handlinga i italiensk opera. Medan den italienske operaen nærast var reservert eit publikum frå dei øvre sosiale laga, klarte den nye sjangeren òg å lokka under- og mellomsjiktane til musikkteatera. Suksessen fortrengde den italienske operaen og bidrog til at til dømes Georg Friedrich Händel ikkje skreiv fleire operaer etter 1741.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Balladeopera|Balladeopera]]» frå ,  den 13. september 2025.*  

## Litteratur

* Gagey, Edmond McAdoo (1937): *Ballad Opera.* Columbia University Press, New York NY, *Columbia University Studies in English and comparative Literature* 130.

## Bakgrunnsstoff

* Musical Background - artikkel om ballad opera-sjangeren og særleg om *The Beggar's Opera*.
* Balladeopera; frå nettleksikonen til Bibliotekarstudenten om litteratur og media (pdf-fil)
Larus

***Larus*** er ei stor biologisk slekt av måsar med verdsomspennande utbreiing, det største artsmangfaldet finst på den nordlege halvkula.

I hovudsak er desse måsane mellomstore til store fuglar. Dei er vanlegvis lys grå til svarte på oversida og kvite på undersida og hovudet, ofte med svarte vengespissar med kvite flekker («speglar»), og hjå nokre artar òg noko svart på stjerten. Nebbet er kraftig og relativt langt, og føtene har symjehud. Om vinteren er hovudet ofte stripete eller skuggelagt i mørkgrått. Ungfuglane er brune og brukar tre til fem år på å få vaksen fjørdrakt, med mellomdrakter som ligg mellom juvenildrakt og vaksen fjørdrakt.

## Systematikk og taksonomi
Mange av artane er talrike og godt kjende fuglar i leveområda sine. Fram til om lag 2005–2007 vart dei fleste måsar plasserte i slekta *Larus*, men ordninga har vist seg å vera polyfyletisk. Dette førte til at slektene *[[Chroicocephalus]]*, *[[Ichthyaetus]]*, *[[Hydrocoloeus]]* og *[[Leucophaeus]]* vart tekne opp att for fleire artar som tidlegare var plasserte i *Larus*.

Taksonomien til dei store måsane i komplekset kring gråmåse og sildemåse er komplisert, og ulike autoritetar har anerkjent alt frå to artar tidlegare til åtte artar i nyare tid.

Slekta *Larus* vart innført i 1758 av den svenske naturforskaren Carl von Linné i den tiande utgåva av *[[Systema Naturae]]*. Slektsnamnet kjem frå gresk laros (λάῥος) eller latin *larus*, som truleg viste til ein måse eller ein annan stor sjøfugl.

Typearten er svartbak (*Larus marinus*). Det latinske namnet tyder «sjømåse», og måsane i denne slekta er generelt dei som vanlegast vert kalla «sjømåsar».

### Artsoversyn
Medlemmer av *Larus* i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V15.1, 2025, med norske artsnamn etter *Norske navn på verdens fugler*. 

## Ringartar

Den sirkumpolare gruppa av *Larus*-artar har ofte vorte nemnd som eit klassisk døme på ein ringart. Utbreiinga til desse måsane dannar eit belte kring Nordpolen. Gråmåse, som lever hovudsakleg i Storbritannia og Nord-Europa, kan krysse seg med amerikagråmåse i Nord-Amerika. Denne kan igjen krysse seg med sibirmåse eller «austsibirmåse», der den vestlege underarten *birulai* av sibirmåse, kan krysse seg med heuglinmåse, underarten *heuglini* av sildemåse. Sistnemnde kan krysse seg med den sibirske underarten av sildemåse. Denne rekk attende til nordvest-Europa, inkludert Storbritannia.

Men sildemåse og gråmåse er såpass ulike at dei sjeldan kryssar seg, slik at gruppa av måsar dannar eit kontinuerleg belte – bortsett frå i Europa, der dei to greinene møtest. Nyare genetiske studiar har likevel vist at dette eksempelet er mykje meir komplisert enn tidlegare framstilt, og truleg ikkje representerer eit godt døme på ein «ekte» ringart.

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Larus|Larus]]» frå , den 14. september 2025*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Gradac (fleirtyding)

**Gradac** kan vise til:
*Gradac, ein landkommune i fylket Split-Dalmatia i Kroatia
*Gradac i Metlika, ein busetnad i kommunen Metlika i Slovenia
Bilje (fleirtyding)

**Bilje** kan vise til:
*Bilje, ein landkommune i fylket Osijek-Baranja i Kroatia
*Bilje i Miren-Kostanjevica, ein busetnad i kommunen Miren-Kostanjevica i Slovenia
Miren

**Miren** er ein tettstad og hovudsete i kommunen Miren-Kostanjevica i den statistiske regionen Gorizia i Slovenia.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Hn/Visund

**Visund** (*Bison bonasus*), ofte kalla *visent* (etter tysk) eller *europeisk bison* er uksedyr i ætti *[[Bison]]*, og er tyngste landdyret i Europa. Ein fullvaksen visundukse kann verta 2,9 meter lang og nær 2 meter høg, og vega upptil 900 kg. Visundar er flokkdyr som lìver av urter, gras og kvistar. Dei finst i dag i naturreservat i Polen (Białowieżaskogen), Kviterussland, Russland (Vest-Kaukasus) og Øystersjolandi. Slaget er truga av utrydjing, og er reikna som sårnæmt av IUCN.

## Sogeleg utbreiding

For 2 000 år sidan livde visundane i eit stort umkverve av fastlands-Europa, frå sud med Spania til nord åt Sverike, og frå England i vest til Sibir i aust. Visunden vart utrudd i mest heile Vest-Europa på 1000-talet, so nær som i Ardennane der han heldt seg til 1300-talet. Den sidste ville visunden vart skoten i Vest-Kaukasus i 1927.

I dag er det gjort stort arbeid for å tryggja dyreslaget og auka talet på viltlìvande visund att. Polen hev leidt detta arbeidet med dyreheimen Białowieża, der dei no hev 350 visundar. I heile verdi er det um lag 3 000, som alle ættar frå Białowieżaskogen.

## Kjeldor

* Olech, W. (IUCN SSC Bison Specialist Group), «Bison bonasus» (2008) i IUCN 2012. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2012.2. . Henta 24. januar 2013.
* «bison – europeisk» i *Store norske leksikon*. 
* «kaukasusvisent» i *Store norske leksikon*.
Anna Nordlander

**Anna Catharina Nordlander** () fødd 26 mars 1843 død 28 april 1879 i Stockholm, var ein svensk målar og teiknar.

Anna Nordlander har seinare gjeve opphav og namn til danninga av eit kunst- og kvinnemuseum i Skellefteå, Museum Anna Nordlander, grunnlagt 1995.

## Biografi
Anna Nordlander tilhøyrde slekta Nordlander frå Bjärtrå. Ho blei fødd i i Skellefteåsom dotter av *[[kyrkoherde]]* Nils Nordlander, grunnleggjaren av Skellefteå, og Anna Maria Gestrin. Ho voks opp i Skellefteå sokn. Faren dreiv med biletkunst som ei personleg interesse, og laga mellom anna ei kjend avbilding av føregangaren sin, Nils Strøm, i form av eit portrett som no er ved kyrkjearkivet til Skellefteå.

På ei tid då den rette plassen for ei kvinne blei rekna som heimen, satsa Nordlander på ein profesjonell karriere som kunstnar. Ho blei oppteken ved «Fruntimmersavdelningen» på Kungliga Akademien för de fria konsterna i 1866, to år etter at akademiet hadde opna for opptak av kvinner. Ho heldt fram utdanninga hjå kunstnaren Jean Portaël i Brussel og ved Académie Julian i Paris.

## Kunst
Motiva hennar var blant anna portrett, sjangermåleri, natur og folkeliv. Sistnemnde kom særleg frå den samiske verda, ei område ho var ein pioner på.

Livet og virket til Anna Nordlander fekk fyrst breiare merksemd etter at ho var død. Det gav opphav til danninga av eit kunst- og kvinnemuseum i Skellefteå, Museum Anna Nordlander, som blei grunnlagt 1995, med fokus på henne.

## Ettermæle
Anna Nordlander er representert gjennom fleire portrett på museum rundt om i Sverige. Ho døydde i 1879, berre 36 år gamal, før produksjonen hennar verkeleg kunne koma i gang. Det blei fyrst sett fokus på henne frå 1990-talet av.

Skellefteå kommunen eig rundt førti verk av henne: portrett, landskap, samiske og historiske motiv. Anna Nordlander var den fyrste kunstnaren som skildra livet til skogsamar.

Nordlander er mellom anna representert på Nationalmuseum i Stockholm, Gøteborgs kunstmuseum og Museum Anna Nordlander.

## Galleri

Anna Nordlander - Barn med skallra.jpg|*Barn med skallra*
Konstnären Anna Nordgren av Anna Nordlander.jpg|*Konstnären Anna Nordgren*
Anna Nordlander - Sami Woman and her Child - NM 3627 - Nationalmuseum.jpg|*Samisk kvinna med sitt barn*. 1870-åra.
Sjuk lapp. Studie (Anna Nordlander) - Nationalmuseum - 20681.tif|*Vid sjukbädden*. 1870-åra.
Två skidåkande lappar. Studie (Anna Nordlander) - Nationalmuseum - 20679.tif|*Två skidåkande lappar. Studie.*
At_the_Suspended_Cradle._Study_(Anna_Nordlander)_-_Nationalmuseum_-_20337.tif|*Vid hängvaggan. Studie*
A Tree. Study (Anna Nordlander) - Nationalmuseum - 22305.tif|*Träd. Studie*
Anna Nordlander - Norrländskt vinterlandskap.jpg|*Norrländskt vinterlandskap*


## Kjelder


* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Anna Nordlander|Anna Nordlander]]» frå ,  den 14. september 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
* Museum Anna Nordlanders nett
* Verk Anna Nordlander i samlingane til Nationalmuseet
*
Miren-Kostanjevica

**Miren-Kostanjevica** er ein kommune i den statistiske regionen Gorizia i Slovenia. Hovudsete i kommunen er Miren.

## Folketal
Folketalet i dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Miklavž na Dravskem Polju

**Miklavž na Dravskem Polju** er ein tettstad og ein kommune i den statistiske regionen Drava i Slovenia. Miklavž na Dravskem Polju blei skild ut frå Maribor og oppretta som eigen kommune i 1998.

## Folketal
Folketalet i busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Soyo

**Soyo** er ein by i Angola. Han ligg i provinsen Zaire, i den nordvestlege delen av landet, 300 kilometer nord for hovudstaden Luanda. Soyo ligg 10 meter over havet og folketalet er 67 491. Byen er administrasjonsstad i kommunen med same namn. Kommunen fekk status som by (*munípio*) i 1974.

## Historie
Då den portugisiske sjøfararen Diogo Cão i 1482 oppdaga munningen av Kongoelva tilhøyrde Soyo og fem andre provinsar Kongoriket, som var styrt av manikongoen Nzinga Nkuwu. Kongen tok godt imot Cão og følgjet hans. Nokre år seinare kom Cão tilbake med ein større delegasjon og jesuittprestar. Guvernøren av Soya og seinare manikongoen og familien hans tok imot dåpen. Kongen kalla seg João, etter den portugisiske motparten sin, og sonen kalla seg Afonso etter arveprinsen Afonso. Sønene til manikongonen blei grevar eller hertugar, og Soyo blei seinare styrt av grev Sogno.

Portugisiske handelsmenn byrja å busetja seg i Soyo og kjøpte slavar, elfenbein og koppar som dei eksporterte til São Tomé og Principe. Ein kongeleg undersøking viste i 1548 at 4000 slavar gjekk gjennom hamna ved Soyo kvart år.

## Geografi
Terrenget rundt Soyo er flatt. Det finst ikkje andre større busetnader i nærleiken.

Området rundt Soyo består hovudsakleg av våtmark. Rundt Soyo er området svært tynt folkesett, med 7 innbyggjarar per kvadratkilometer.

## Økonomi
På 1970-talet blei funne store oljeførekomstar i Cabinda- og Zaire-provinsen. Soyo blei eit sentrum for oljeindustrien med hamn og flyplass. På 2000-talet byrja oljeindustrien å bora offshore, og industrien og oljehamna i Soyo blei bygde ut.  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Soyo (stad)|Soyo (stad)]]» frå ,  den 14. september 2025.*  

### Trykte kjelder
Kristine L. Solli

**Kristine Løfshus Solli** () er ein norsk politikar frå Ap som frå 2025 representerer Sør-Trøndelag valdistrikt på Stortinget.

Solli vart vald inn i kommunestyret i Orkland ved valet i 2023, og valt som leiar av Løkken Arbeiderlag i 2025. Ho var fjerdekandidat ved stortingsvalet 2025. Ifølgje Faktisk.no var Solli ein av dei politikarane som møtte aller mest motstand i kommentarfeltet på TikTok.

Solli har ei doktorgrad i politikk frå Cardiff University, og vart i studietida nytta som ekspert av fleire norske medium under Brexit. Før ho vart stortingspolitikar jobba ho som butikkmedarbeidar på COOP Extra. Psykisk helse er hjartesaka hennar, og ho har vore open om at ho sjølv har slite med angst.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Kristine L. Solli|Kristine L. Solli]]» frå , den 14. september 2025.*

## Bakgrunnsstoff
*  Kristine L. Solli på Facebook
*  Kristine L. Solli på Facebook
*  Kristine L. Solli på Instagram
*  Kristine L. Solli på LinkedIn
*  Kristine L. Solli på TikTok
Indiana University

**Indiana University** er eit delstatseigd universitet i delstaten Indiana i USA. *IU* har campusar i Bloomington, Columbus, Richmond, Kokomo, Gary, South Bend, New Albany, Fort Wayne og Indianapolis.

Indiana University blei grunnlagt i 1820 i Bloomington. Den opphavlege lærestaden i denne byen tilhøyrer gruppa av offentlege, høgkvalitets-universitet med svært høg akademisk standard - den såkalla Public Ivy-gruppa.

I 2025 var studenttala ved IU slik:

* IU Bloomington (1820) - 48 424 studentar&nbsp;
* IU Indianapolis (2024) - 20 568 studentar IU Indianapolis blei etablert i 2024 då det tidlegare Indiana University - Purdue University Indianapolis (IUPUI; etablert i 1969) blei delt inn i to universitet. Dei fleste IUPUI akademiske program blei ein del av IU Indianapolis.
** IU Indianapolis blei skipa i 2024 då det tidlegare Indiana University - Purdue University Indianapolis (IUPUI; skipa 1969) blei delt inn i to universitet. Dei fleste akademiske program ved IUPUI blei ein del av IU Indianapolis.
* IU East (1971) - 3 490 studentar; lokalisert i Richmond&nbsp;
* IU Kokomo (1945) - 3 029 studentar&nbsp;
* IU Northwest (1959) - 3 198 studentar; lokalisert i Gary&nbsp;
* IU South Bend (1922) - 4 326 studentar&nbsp;
* IU Southeast (1941) - 5 238 studentar; lokalisert i New Albany&nbsp;
* IU Fort Wayne (2018) - 747 studentar 
** IU Fort Wayne blei skipa i 2018 då det tidlegare Indiana University - Purdue University Fort Wayne (IPFW; skipa 1917) blei delt inn i to universitet. Nesten alle akademiske program ved IPFW blei ein del av det nye Purdue University Fort Wayne.
* IU Columbus (2024) - 1 051 studentar 
** IU Columbus blei grunnlagt i 1970 som Indiana University - Purdue University Columbus (IUPUC), administrert av IUPUI. Då IUPUI blei delt opp i separate universitet i 2024, blei IUPUC konvertert til IU Columbus. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Indiana University|Indiana University]]» frå ,  den 14. september 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Chroicocephalus

***Chroicocephalus*** er ei biologisk slekt av middels store til relativt små måsar som tidlegare vart rekna til slekta *[[Larus]]*, inntil genetiske studiar publiserte i 2005 viste at *Larus* slik ho då var definert, var parafyletisk. Ti artar er i dag rekna til slekta. Namnet *Chroicocephalus* kjem frå gresk *khroizo* «fargelegge» og *kephalē* «hovud».

## Systematikk

Slekta *Chroicocephalus* vart først innført i 1836 av den engelske naturforskaren Thomas Campbell Eyton. Han lista to artar i den nye slekta, men spesifiserte ikkje ein typeart. 

Artane som no er plasserte i denne slekta, var tidlegare ein del av *Larus*. Ei molekylærfylogenetisk undersøking publisert i 2005 viste at *Larus* slik ho då var avgrensa, var parafyletisk. I den påfølgjande omorganiseringa for å skapa monofyletiske slekter, vart slekta *Chroicocephalus* teken opp att for å romme ein klade av artar, alle med svarte hovud.

Gulehavsmåse vart tidlegare inkludert i denne slekta, men ein studie frå 2022 viste at sjølv om arten stod basalt i slekta, var han ikkje nært i slekt med dei andre artane. Han er no plassert i si eiga slekt, *[[Saundersilarus]]*.

## Skildring
Artane i slekta varierer i storleik frå 28 cm til 48 cm. Kanadahettemåse er den minste, 28–30 cm, medan asiahettemåse er den største, opptil 45 cm i kroppslengd og med vekt på 700 gram. Alle artane har kvit kropp og stjert, og lysegrå overside på vengene. Vengespissane har tydelege mønster i grått, kvitt og svart, som er viktige for artsidentifisering. Fleire artar har særprega brunt, lysgrått eller svartgrått hovud i hekkedrakta, medan nokre har heilt kvitt hovud som resten av kroppen. Auga er mørke hjå nokre artar, medan andre har ein tydeleg kvit iris. Nebb og bein er frå lyseraude til mørkeraude.

Representantar for slekta finst i regionar over heile verda, med unntak av Antarktis. Artane er ofte parapatrisk fordelte, men to artar kan leve saman i New Zealand, i Middelhavet, i delar av Sør-Afrika og i delar av Sør-Amerika. Unntaksvis kan dei tre artane hettemåse, asiahettemåse og smalnebbmåse opptre saman i delar av Sørvest-Asia.

## Artsoversyn
Medlemmer av *Chroicocephalus* i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V15.1, 2025, med norske artsnamn etter *Norske navn på verdens fugler*. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Chroicocephalus|Chroicocephalus]]» frå , den 14. september 2025*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Lucala

**Lucala** er ei elv i Angola, ei bielv frå høgre til den største elva i Angola, Cuanza. Ho renn frå nord til sør.

Lucala har kjelde i Uíge-provinsen. Ho renn gjennom Malanje-provinsen der ho dannar Kalandula-fossane. Til slutt renn Cuanza inn i Cuanza Norte-provinsen nær Massangano.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lucala River|Lucala River]]» frå ,  den 15. september 2025.*
Kasai-elva

**Kasai** (også kalla *Kassabi*, *Ibari*, *Nkutu* og (i Angola) *Cassai*) er eit venstre sideelv til Kongoelva i sentrale Afrika. Ho er 2153 kilometer lang, med eit nedslagsfelt på 925 172 km².&nbsp;&nbsp;&nbsp;

Elva byrjar på Biéplatået i Angola og renn derfrå austover til grensa til Den demokratiske republikken Kongo. Her snur ho brått mot nord og dannar grensa mellom dei to landa over ei strekning på 400 km. Ho held deretter fram nordover og inn i Kongobekkenet. Så bøyer ho gradvis av mot nordvest, der ho renn saman med Kongoelva nordaust for Kinshasa. Dei viktigaste sideelvane til Kasai er Fimi, Kwango/Kwilu, Lulua og Sankuru. På den korte strekninga av elva frå samløpet med Fimi og vestover til sjølve Kongoelva blir Kasai ofte kalla for Kwa.&nbsp;

Kasai dannar to større fossefall: Poggefossane (ved 6°40'S) og Wissmannfossane (ved 5°50'S). 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Kasai (elv)|Kasai (elv)]]» frå ,  den 15. september 2025.*
Solkan

**Solkan** er ein tettstad i bykommunen Nova Gorica i den statistiske regionen Gorizia i Slovenia.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Ormož

**Ormož** er ein by og ein kommune i den statistiske regionen Drava i Slovenia. I 2006 blei Središče ob Dravi og Sveti Tomaž skilde ut frå Ormož og oppretta som eigne kommunar.

## Folketal
Folketalet i dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Lucija

**Lucija** (italiensk *Lucia*) er ein busetnad i kommunen Piran i den statistiske regionen Obalno-kraška i Slovenia.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Podčetrtek

**Podčetrtek** er ein tettstad og ein kommune i den statistiske regionen Savinja i Slovenia. I 1998 blei ein del av kommunen skild ut som ein ny kommune, Bistrica ob Sotli.

## Folketal
Folketalet i dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Europameisterskapen i symjing 2010

**Europameisterskapen i symjing 2010** vart avvikla i Budapest i Ungarn dagane frå 4. til 15. august. 

Aleksander Dale Oen forsvarte europameister-tittelen i 100 meter bryst og vann også sølvmedaljen i 200 m bryst. Også Sara Nordenstam vann sølvmedalje i 200 meter bryst og vart nummer 6 i 400 meter medley. Ingvild Snildal kom på 6. plass både på 50 og 100 meter rygg. Katharina Stiberg vart slått ut i semifinalen på 100 meter fri og enda som nummer 13. 

## Menn
### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 1500 m fri




### 100 meter rygg




### 200 m rygg




### 100 meter bryst




### 200 m bryst




### 100 meter butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kvinner
### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 800 m fri




### 100 meter rygg




### 200 meter rygg




### 100 meter bryst




### 200 m bryst




### 100 meter butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2010 European Aquatics Championships|2010 European Aquatics Championships]]» frå ,  den 16. september 2025.*
Podvelka

**Podvelka** er ein tettstad og ein kommune i den statistiske regionen Koroška i Slovenia. Kommunen heitte «Podvelka–Ribnica» fram til 1998, då den nye kommunen Ribnica na Pohorju blei skild ut.

## Folketal
Folketalet i dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Breznica (fleirtyding)

**Breznica** kan vise til:
*Breznica, ein landkommune i fylket Varaždin i Kroatia
*Breznica i Prevalje, ein busetnad i kommunen Prevalje i Slovenia
*Breznica i Žirovnica, hovudsete i kommunen Žirovnica i Slovenia
Prevalje

**Prevalje** er ein by og ein kommune i den statistiske regionen Koroška i Slovenia. Prevalje blei oppretta som eigen kommune i 1998 då han blei skild ut frå Ravne–Prevalje, som skifta namn til Ravne na Koroškem.

## Folketal
Folketalet i dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Podgora (fleirtyding)

**Podgora** kan vise til:
*Podgora, ein landkommune i fylket Split-Dalmatia i Kroatia
*Podgora i Ravne, ein busetnad i kommunen Ravne na Koroškem i Slovenia
Renče–Vogrsko

**Renče–Vogrsko** er ein kommune i den statistiske regionen Gorizia i Slovenia. Hovudsete i kommunen er Bukovica. Renče–Vogrsko blei skild ut frå Nova Gorica og oppretta som eigen kommune i 2006.

## Folketal
Folketalet i busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Renče

**Renče** er ein tettstad i kommunen Renče–Vogrsko i den statistiske regionen Gorizia i Slovenia.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Josipdol (fleirtyding)

**Josipdol** kan vise til:
*Josipdol, ein landkommune i fylket Karlovac i Kroatia
*Josipdol i Ribnica, ein busetnad i kommunen Ribnica na Pohorju i Slovenia
Ribnica (fleirtyding)

**Ribnica** kan vise til:
*Ribnica, ei som renn gjennom Podgorica i Montenegro
*Ribnica i Slovenia, ein by og ein kommune i Slovenia
*Ribnica na Pohorju, ein tettstad og ein kommune i Slovenia

Sjå òg Ribnik.
Ruše

**Ruše** er ein by og ein kommune i den statistiske regionen Drava i Slovenia. I 1998 blei Lovrenc na Pohorju og Selnica ob Dravi skilde ut frå Ruše og oppretta som eigne kommunar.

## Folketal
Folketalet i dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Markovci (fleirtyding)

**Markovci** kan vise til:
*Markovci, ein kommune i den statistiske regionen Drava i Slovenia
*Markovci i Šalovci, ein tettstad i kommunen Šalovci i Slovenia
Šalovci

**Šalovci** er ein tettstad og ein kommune i den statistiske regionen Mura i Slovenia. Kommunen heitte «Hodoš-Šalovci» fram til 1998, då den nye kommunen Hodoš blei skild ut.

## Folketal
Folketalet i busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Šentjur

**Šentjur** er ein by og ein kommune i den statistiske regionen Savinja i Slovenia. I 1998 blei ein del av kommunen skild ut til ein ny kommune, Dobje. Fram til 2022 heitte kommunen «Šentjur pri Celju».

## Folketal
Folketalet i dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Hallstattkulturen

**Hallstattkulturen** er ein av dei viktigaste periodane i europeisk bronsealder. Perioden har fått namnet sitt etter dei rike funna frå Hallstatt i Austerrike.

## Kjenneteikn og leivningar
Busetjinga i Hallstatt dreiv gruvedrift i saltførekomstane i området, frå 800-talet til 400-talet f.Kr. Utsmykkinga og dekorasjonsstilen i gravgodset er karakteristisk og finst spreidd over store delar av Europa. Eit austleg område med Kroatia, Slovenia, vestre Ungarn, Austerrike, Mähren og Slovakia blir vanlegvis skild frå det vestlege området som omfattar nordre Italia, Sveits, austre Frankrike, sørlege Tyskland og Böhmen. Arkeologar har identifisert ulike stilar som vart utvikla i perioden. Den eldre perioden *Hallstatt C* er karakterisert av sverd av bronse, og blir følgd av perioden *Hallstatt D*, då berre dolkar eller knivar blei lagde i gravene. Også keramikken og smykka er ulike i dei ulike periodane.

Hallstattkulturen blei truleg spreidd gjennom forflytting av folk og gjennom sosiale kontakter og nådde på denne måten heilt til Den iberiske halvøya, til Storbritannia og Irland. Delar av denne utvekslinga har truleg skjedd i eller mellom keltiske folkegrupper. Det finst bevis for handel med Hellas gjennom svartmalt leirgods frå Attika i høgstatusgraver frå den seinare delen av Hallstattperioden, truleg importert via Marseille. Andre importerte luksusvarer er elfenbein og truleg også vin. 

I det sentrale området og nærare slutten av perioden finst svært rike gravar i store gravhaugar nær restane av festningar og buplassar på høgda. Der finst det ofte seletøy for hestar. Det er funne stridsvogner i graver i Býčí skála, Vix og Hochdorf, og til og med i Yorkshire i England. I Frögg (Kärnten) har ein funne ein modell av ei slik stridsvogn laga av bly.

Forsvarsanlegga omringa ofte buplassar, og innanfor er det ofte funne restar av smieverksemd i bronse, sølv og gull. Typiske slike plasser er Heuneburg med sine ni svært store haugar, Mont Lassois i austre Frankrike der den rike grava i Vix finst, og ei bygdeborg i Molpir i Tsjekkia.

Utsmykkingane i hallstattstilen inkluderer rike smiverk i bronse og gull og steler i stein som den velkjende krigaren frå Hirschlanden.

Hallstattkulturen blei framfor alt etterfølgd av La Tène-kulturen, men i nord blei han følgd av Jastorfkulturen.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Hallstattkulturen|Hallstattkulturen]]» frå ,  den 18. september 2025.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;

* Vierrädrige Wagen der Hallstattzeit. RGZM Mainz, 1987.
Šmarješke Toplice

**Šmarješke Toplice** er ein tettstad og ein kommune i den statistiske regionen Søraust-Slovenia i Slovenia. Šmarješke Toplice blei skild ut frå Novo mesto og oppretta som eigen kommune i 2006.

## Folketal
Folketalet i dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Lavrica

**Lavrica** er ein tettstad i kommunen Škofljica i den statistiske regionen Sentral-Slovenia i Slovenia.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Referansar
Šalovci (fleirtyding)

**Šalovci** kan vise til:
* Šalovci, ein kommune i den statistiske regionen Mura i Slovenia
* Šalovci i Središče ob Dravi, ein busetnad i kommunen Središče ob Dravi i Slovenia
Australmåse

**Australmåse** (*Chroicocephalus novaehollandiae*) er ein medlem av måsefamilien som lever i Oseania. Han er den vanlegaste måsen i Australia, men er også vanleg på New Zealand. Arten finst over heile kontinentet, særleg langs kystområda. Han er mindre enn tjukknebbmåse (*Larus pacificus*), som òg lever i Australia.

Verdas naturvernunion IUCN, reknar arten som livskraftig med litt aukade populasjon.

## Systematikk
Arten har tradisjonelt vore plassert i slekta *[[Larus]]*, slik som mange andre måsar, men er no plassert i slekta *[[Chroicocephalus]]*. Namibmåse (*C. hartlaubii*) frå Sør-Afrika vart tidlegare stundom rekna som ein underart av australmåsen.

Det er skildra tre underartar:

* *C. n. forsteri* (Mathews, 1912) – nord og nordaust i Australia, Ny-Caledonia, Loyautéøyane
* *C. n. novaehollandiae* (Stephens, 1826) – sørlege Australia og Tasmania
* *C. n. scopulinus* (Forster, JR, 1844), òg kalla nyzealandmåse – New Zealand

## Skildring
Hovudet, kroppen og stjerten hjå vaksne australmåsar er kvite, medan vengene er lysgrå med svarte spissar som har kvite flekker. Vaksne fuglar er 38-43 cm lange og har ein kroppsmasse på 195–430 gram. Beina og nebbet er raude. 

Ungfuglar har brune mønster på vengene og mørkt nebb.

## Utbreiing og habitat
Australmåsen finst i alle delstatar i Australia, samt på New Zealand og Ny-Caledonia. Arten er vanleg nær menneskelege busetnader og strender, har tilpassa seg godt til urbane miljø, og trivst kring kjøpesenter og på søppelfyllingar. Den gode tilpassinga til menneskeskapte habitat har ført til vekst i bestandane i område med menneskeleg aktivitet.

## Åtferd
Australmåsen har ei skarp stemme med fleire ulike læte. Det vanlegaste er eit hardt, skarpt «kwarwh».

Kosthaldet er skildra som opportunistisk, fuglen lever naturleg av virvellause dyr, fisk, insekt, krepsdyr, fugleegg og frø. Han opptrer ofte kleptoparasittisk. Han er ein dugande åtseletar, noko som har ført til auka bestandar nær busetnader. Arten er kjent for å utnytte fiskeavfall og matrestar etter menneske, han kan òg beite på nypløgde åkrar.

Hekking er registrert i alle månader, som regel i store koloniar per registrert på øyar utanfor kysten. Reiret vert bygd på bakken av tang, røter og plantedelar, men kan òg plasserast i låge buskar opptil 2,5 meter over bakken. Vanleg kullstorleik er tre egg, underarten på New Zealand to egg.  Ofte vert to kull fostra opp per år, og begge foreldra deltek i reirbygging, ruging og mating.

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Silver gull|Silver gull]]» frå , den 18. september 2025*

;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Rise stasjon

**Rise stasjon** på Arendalsbanen vart opna 16. september 1907. Då vart Grimstadbanen eller *Grimstad-Frolandbanen* sett i drift på strekningen Grimstad–Rise. I 1908 vart Arendal-Åmlibanen opna på strekningen Arendal–Froland. Rise vart då ein forgreiningsstasjon mellom dei to banane. Persontrafikken på Grimstadbanen vart lagd ned i 1961, og Rise stasjon mista funksjonen som forgreiningsstasjon. Forbindelsen til Grimstad vart no korresponderande rutebil. I 1983 vart Rise stasjon ubetent.

Stasjonsbygningen vart oppført i 1910 i jugendstil etter teikningar av Paul Armin Due, og vart freda i 2002 saman med stasjonsparken og mange andre delar av stasjonen. Stasjonsbygningen er no seld til ein privat aktør. Vanntårnet, som òg er freda, er oppført i mur med puss og trepanel. Det finst berre eitt til av same typen: på Flikkeid stasjon på Flekkefjordbanen.

## Galleri

RiseStasjon stasjonsbygning detalj.jpg|Stasjonen er base for Arendalsbanens venner. 
RiseStasjon.jpg|Godsdelen av stasjonsbygningen. 
RiseStasjon privet.jpg|Privet 
RiseStasjon vanntårn 1.jpg|Vasstårnet er av same typen som ved Flikkeid. 
RiseStasjon 1.jpg|Gamle togvogner ved stasjonen


## Kjelder

* 
* 
* 
* 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Rise stasjon|Rise stasjon]]» frå ,  den 19. september 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
*
Verdsmeisterskapen i symjing 2017

**Verdsmeisterskapen i symjing 2017**, den 17. i rekka, vart avvikla i Budapest i Ungarn dagane frå 14. til 30. juli. 2&nbsp;358 deltakarar frå 182 land var påmelde i meisterskapen.

Noreg stilte med tre utøvarar. Henrik Christiansen vart nummer 4 på 800 og nummer 5 på 1500 meter fri.

## Karar
### 50 meter fri




### 100 meter fri





### 200 m fri





### 400 m fri





### 1500 m fri





### 100 meter rygg





### 200 m rygg





### 100 meter bryst





### 200 m bryst





### 100 meter butterfly





### 200 m butterfly





### 200 meter medley





### 400 m medley





### 4 x 100 meter fri





### 4 x 200 m fri





### 4 x 100 meter medley





## Kvinner
### 100 meter fri





### 200 meter fri





### 400 meter fri





### 800 meter fri





### 100 meter rygg





### 200 meter rygg





### 100 meter bryst





### 200 meter bryst





### 100 meter butterfly





### 200 meter butterfly





### 200 meter medley





### 400 meter medley





### 4 x 100 meter fri





### 4 x 200 meter fri




### 4 x 100 meter medley





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Schwimmweltmeisterschaften 2017|Schwimmweltmeisterschaften 2017]]» frå ,  den 19. september 2025.*