open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aardalens Venner

**Aardalens Venner** (skipa i 2006) er eit venelag som mellom anna arbeider for å halde i hevd den veglause garden Aardalen i Selje kommune. Aardalens Venner arbeider med å ta vare på hus og tun både i Aardalen og på Rydjejorda, som har vore ein plass under Aardalen. Dei tek også mål av seg til å skjøtte kulturlandskapet, og fremje bruk av plassen. Aardalens Venner står i Brønnøysundregistra med organisasjonsnummer 991 261 818. Jan Hammersvik er leiar for Aardalens Venner (2013). I 2009 vart strekninga Hoddevik - Liset, der Aardalen ligg, teke med i regjeringa sin rapport om kulturlandskap i landbruket. Området vart vald ut som eitt av 20 område i Noreg som skal takast særskilt vare på grunna særeigne kulturlandskap med store biologiske og kulturhistoriske verdiar. I forvaltningsplanen for Hoddevik-Liset står det: 
*Gardane i Årdal, Skårbø og Liset utgjer kvar for seg heilskapelege
*kulturlandskap i skiljet mellom hav og fjell. Områda er rike på tekniske strukturar, tufter og
*gamle bygningar. Ein del aktive grunneigarar og lag skjøttar areal og bygningar men også her
*er det behov for fleire beitedyr og skjøtselstiltak.*

==Bakgrunnsstoff==
*[http://www.aardalensvenner.org/ Nettsida til Aardalens Venner] 
*[http://www.selje.kommune.no/Artikkel.aspx?AId=822&back=1&MId1=549&MId2=&MId3=& Selje Kommune om Aardalens Venner]
*[http://www.regjeringen.no/nb/dep/lmd/aktuelt/nyheter/2009/juli-09/kulturlandskap-hoddevik---liset-.html?id=570774 Hoddevik - Liset vart i 2009 teke med som eitt av 20 utvalde kulturlandskap (Nettsidene til regjeringa)]
==Litteratur==
**Gården Årdal i Selje - en vegetasjonsøkologisk undersøkelse av kulturmark*, (Masteroppgåve ved Institutt for naturforvaltning, Universitet for miljø- og biovitenskap) Anne Lise Koller, mai 2010
* *Antikvarisk vurdering av Aardalen'', Sogn og Fjordane fylkeskommune, Kulturavdelinga, 22. februar 2007
The Pink Robots

**The Pink Robots** er eit norsk poporkester med medlemmar frå Sogn og Fjordane og Nordland. Det blei skipa vinteren 2009 etter at medlemmane hadde spelt saman under andre namn sidan sommaren 2006.

Det vann Årets Urørt i 2010 med songen «Curly», og var med og kjempa om eitt av fire Aha-stipend.

Namnet på gruppa er inspirert av eit album av The Flaming Lips, *Yoshimi Battles the Pink Robots*.

Gruppa gav ut debutalbumet *The Pink Robots* i 2010. I 2013 gav det ut andrealbumet *Pink Robots II*

## Medlemmar
Gruppa består av fem medlemmar, som er fordelt på instrumenta vokal, synthesizer, gitar, bassgitar og trommer. Medlemmane er som følgjer:

* Hans Christian Helgesen: vokal og synth
* Line Dybedal Vederhus: synth og vokal
* John Erik Åhjem: gitar
* Jens Petter Haugan: bass
* Christoffer Vighals Smedaas: trommer

## Kjelder
Nordgulen i Gulen

**Nordgulen** er ei bygd i Gulen kommune i Vestland. Ho ligg inst i Nordgulfjorden, om lag sju km i luftline austom kommunesenteret Eivindvik. Bygda, som ligg på begge sider av Nordgulelva, er samansett av tre delar: Haveland, som ligg sør for elva, Tveit, som ligg austom elva og sjølve Nordgulen som ligg nord og vest for elva. Fv57 går gjennom Nordgulen, og Fv7 går frå Nordgulen vestover til Eivindvik.

## Kjelder
Fylkesveg 5583

**Fylkesveg 5583** i Vestland fylke går mellom Sollibotn og Dingja i Gulen kommune.

Før 2019 var vegen del av gamle Fylkesveg 7 i Sogn og Fjordane.

## Kommunar og knutepunkt

*Endepunkt Sollibotn
** → kommunal veg Eivindsvikvegen til  Eivindvik (2,9 km)
*Mjåneset
**Arm til Mjånes ferjekai (0,3 km),  til Hisarøy
*Endepunkt Dingja
** → kommunal veg Dingevegen til  Rutledal (16,2 km)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Det srilankiske riksvåpenet

**Det srilankiske riksvåpenet** har som hovudmotiv ei heraldisk løve i gull på ein raud sirkel. Denne er omgjeven av ein krans av lotuskronblad og kornaks. Sirkelen er krona av dharmahjulet (*[[dharma]]* tyder 'loven' i austlege religionar). På sokkelen til emblemet står ein urne (*punkalasa*) flankert av gylne symbol for sol og måne.

## Sjå og
*Det srilankiske flagget

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Alexela Sløvåg AS

**Alexela Sløvåg AS** (tidlegare **Vest Tank**) er eit dotterselskap av Alexela Norge Holding, som igjen er eit dotterselskap av Alexela Logistics AS, som er basert i Estland. Alexela Sløvåg ligg i Sløvåg i Gulen kommune.

## Historie og Vest Tank-ulukka
Verksemda vart stifta i år 2000 og baserte seg i Sløvåg, under namnet Hasan Tank. Seinare vart namnet skift til Vest Tank. Vest Tank spesialiserte seg på motta og handsama såkalla slop, vaskevatn frå vasking av tømte tankar på tankskip. Verksemda hadde berre konsesjon til å ta imot slop, avgrensa til max. 175 000 kubikkmeter i året (tilsvarer omtrent 175 000 tonn.) Slop inneheld 90% vatn og 10% oljeprodukt. 

I 2006 underteikna verksemda ein avtale med Trafigura om å ta imot avfall frå annan type petroleumsproduksjon òg. Dette gjorde at selskapet tok til å ta imot og reinsa coker bensin. Det var denne aktiviteten, som verksemda ikkje hadde løyve til, som førte til ulukka i 2007. Restane etter reinsingsprosessen kom i kontakt med ein brannfarleg gass, og ein av tankane på Vest Tank sitt område eksploderte den 24. mai dette året. Ingen vart direkte skadd i ulukka, men det førte til mykje uro og helseskader for innbyggjarane i Gulen kommune. For meir informasjon, sjå Vest Tank-ulukka.

Etter eksplosjonen vart det naturleg nok mykje som måtte klarast opp i. Både Statens forureiningstilsyn og Direktoratet for samfunnstryggleik og beredskap fekk kritikk for å ha regulert verksemda for dårleg. I 2009 vart eigaren av Vest Tank dømt til 18 månaders fengsel.

## Alexela Sløvåg i dag

I 2007 vart alle aksjane i Vest Tank kjøpt opp av Alexela Logistics. Dette er eit holdingselskap av olje og logistikk- ressursar i Nord-Europa. Alexela Sløvåg er ein av tre terminalar i morselskapet, dei to andre ligg i Paldiski og Sillamäe i Estland. 

I løpet av 2008 vart området til Alexela Sløvåg oppgradert frå eit avfallshandteringsområde til ein moderne oljeproduktsterminal med tryggingstiltak og betre teknologiske løysningar for å møta alle internasjonale krav. Etter dette har Alexela Sløvåg drive ein terminal utelukkande for lagring og transitt av bensin og andre oljeprodukt. Ein informasjonsbrosjyre om dei nye tryggingstiltaka har vorte send ut av verksemda til husstandane som ligg i nærleiken av tankområdet.

Administrerande direktør i dag er Håkon Ivarson.

## Kjelder
* Offisiell nettside m/ informasjonsbrosjyre til nedlasting.
* Nettkatalogen.no om Vest Tank.
* Vest Tank-ulukka.
Nordgulen

**Nordgulen** kan vise til:

*Nordgulen i Bremanger, ein fjord i Bremanger kommune i Sogn og Fjordane
*Nordgulen i Gulen, ei bygd i Gulen kommune i Sogn og Fjordane
Storelva i Brekke

**Storelva** (òg kalla **Brekkeelva**) er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Ho renn i nordvestleg retning og munnar ut i Risnefjorden ved Brekke. Elva har ei lengd på  og eit nedbørfelt på . Middelvassføringa ved munningen er .

Vassdraget består av mange små sideelvar som blir samla i Storelva. Den største sideelva er Olselva, som kjem inn frå sør ved Engeset. Dei einaste innsjøane av nokon storleik er Botnavatnet (455 moh) og Langvatnet, som begge ligg i elva sitt kjeldeområde heilt sørvest i nedbørfeltet. Elva byrjar frå Langvatnet, og etter samløpet med elva frå Botnevatnet fell ho bratt ned i Engesetdalen gjennom Reievegfossen. Elva er framleis stri også nedstraums frå fossen og ned til samløpet med Olselva, men frå Engeset blir dalbotnen flatare og herfrå til munningen i Risnefjorden ligg det busetnad og jordbruksområde på begge sider av elva.

Fv2 går langs sørsida av elva, mens Fv1 kryssar elva ved munningen. Det går òg ein kommunal veg langs nordsida av elva til eit stykke opp i Engesetdalen.

Elva er, som dei andre vassdraga i området, sterkt påverka av sur nedbør, noko som allereie på 1960-talet førte til minka fiskebestandar. Innhaldet av aluminium er noko høgt, men likevel innanfor grensa for drikkevatn. Innhaldet av andre metall er nokså lågt. Vassdraget er næringsfattig, men dei nedste delane er påverka av avrenning frå landbruket og av kloakk.

## Kjelder
Ludvik Furnes

**Ludvik Larsson Furnes** () var ein pionér innan rekefiske frå Furenes ved Brandangersundet i Gulen kommune. Han gjekk under tilnamnet «Rekekongen».

## Unge år

Ludvik Furnes vart fødd på Furenes, og tok over farsgarden i ung alder. Han og broren Truls studerte rekefiskinga til eit par haugesundarar som var komne til Gulen. Dei brukte ein liten dampbåt, og var stasjonerte hos Otto Schreuder i Skjerjehamn. Dette gav Ludvik Furnes idéen til å driva rekefiske sjølv. I 1909 sette Ludvik Furnes motor i ein gamal båt, *«Ampløy»*,  og han brukte denne til reketråling. Då fiskinga vart vellukka, skaffa han seg betre utstyr. I 1912 vart han den fyrste som tok til med rekefiske nord for Stad. Furnes reiste heilt opp til grensa til Russland for å tråla etter reker. Han skal også ha drive laksehandel med samar og finnar.

## Reker, sild og treverk

Det var fleire på Furenes som tok etter Ludvik og skaffa seg reketrålarar sjølve. Ei stund var det ein heil flåte som dreiv rekefiske derifrå, og Furenes vart eit senter for rekefiske på Vestlandet. Ludvik Furnes fekk fire søner, som også skaffa seg eigne rekebåtar når dei vart gamle nok. Dei heldt på med rekefisket til dei vart pensjonistar.

Opp gjennom åra eigde Ludvik Furnes 16 båtar. Han sette også opp buer for salting av sild på Furnes i 1915. Store båtar kom jamleg innom for å henta sild, og mange i grenda vart sett i arbeid med silda. Ludvik installerte telefon på Furnes i 1916, som ein av dei fyrste i området. Han var også med på oppstartinga av to hermetikkfabrikkar; ein i 1934 på Bessaker i Roan, og den andre i 1936 i Vadsø.

Under andre verdskrigen måtte Furnes leggja ned fisket for ei stund av di farvatnet vart strøydd med miner og vrakrestar. Då starta han i staden opp med sagbruk for fiskekasseproduksjon i heimbygda, trelasthandel og bygging av fiskebåtar. Mange lokale båtar vart påbygde og ombygde i denne tida.

## Reinsking

Då Ludvik Furnes til slutt gav seg med fisket på grunn av sviktande syn, starta han ein fabrikk for reinsing og pakking av reker i ei av sjøbuene på Furnes, der han sjølv var med og arbeidde. Fabrikken frakta ferdighandsama reker til Kavli-fabrikkane i Bergen, og til Sverige. Dette gav mange arbeidsplassar til kvinnene på Furnes.

På dødsleiet sitt i 1966, skal han ha sagt til dei som stod ved senga: *«Gje aldri opp, stå på!»*

## Kjelder

* Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Ludvik Furnes.
* Ingolf Austgulen på scandion.no: Brandangersundet gjennom 100 år.

## Bakgrunnsstoff

* Ingolf Austgulen på scandion.no: Ludvik Furnes - Askeladden frå Furenes.
Furenes

**Furenes** er ei grend ved Brandangersundet i Gulen kommune.

Furenes har hatt opptil åtte båtar som har drive rekefiske. Ludvik Furenes fekk tilnamnet «Rekekongen». Han sette inn motor i ein gamal storebåt og starta rekefiske med trål i 1909.

Båtruta Sløvåg-Furenes-Eivindvik.

## Kjelder
Storelva i Indre Oppedal

**Storelva** er ei elv i kommunane Gulen og Høyanger i Vestland. Ho er  lang, og har eit nedbørfelt på . Middelvassføringa ved munningen er .

Elva har utspring frå Strandavatnet austom Kvanngrødvarden lengst sørvest i Høyanger kommune. Derfrå renn ho mot nord til Årnesvatna, og så mot sørvest til Inngardsvatnet, der ho møter elva frå Skjerjevatnet. Ved utløpet frå Inngardsvatnet kryssar elva grensa til Gulen kommune og renn mot nordvest ned Fossedalen, der ho renn saman med elva derfrå etter at de to elvane har danna to parallelle fossar. Elva fortset mot nord gjennom den djupe og tronge dalen, der ho vekslar mellom fossestryk og meir rolege parti. Frå aust kjem Koveelva og Indredalselva inn. Nedstraums samløpet med Indredalselva blir dalen noko breiare og flatare, og det ligg busetnad og jordbruksområde på begge sider av elva. Rundt ein halv kilometer før munningen i Sognefjorden ved Indre Oppedal renn elva igjen i fossestryk.

## Fiske
I likskap med andre vassdrag i området vart Indre Oppedalselva negativt påverka av sur nedbør, spesielt i dei høgareliggjande delane av nedbørfeltet, der det på 1980-talet vart registrert reduserte fiskebestandar. Undersøkingar i seinare år har likevel vist ei betring og tildels normalisering av tilhøva.

## Vasskraft
Vassføringa frå Skjerjevatnet og Årnesvatna øvst i vassdraget er overført til Matrevassdraget og blir nytta til kraftproduksjon i Matre kraftverk. Skjerjevatnet blir overført til Årnesvatna i ein 734 meter lang tunnel, og vatnet frå begge felta blir vidare ført frå austenden av Årnesvatna til Krokevatnet i Matreselvas nedbørfelt gjennom ein 3039 meter lang tunnel.

Overføringa av dei to felta utgjer til saman 25% av Storelvas vassføring ved munningen.

Til Årnesvatna og vidare til Matre blir dessutan vassføringa frå Pinslevatnet i nedbørfeltet til Storelva i Ikjefjord overført (1,98&nbsp;km², 0,27 m³/s), gjennom ein 402 meter lang tunnel som munnar ut ca 0,5&nbsp;km nord for Årnesvatna.

## Kjelder
Daddel

**Daddel** er frukta frå **daddelpalmen** (*Phoenix dactylifera*) i daddelpalmeslekta i palmefamilien. Ein dyrkar dadlar i tørre delar av Asia og Nord-Afrika, særleg i oasar. Daddeldyrking er særleg viktig i Midtausten. 

## Skildring
Daddelpalmen er eit mellomstort tre, 15-25 meter høgt, som kan ha fleire stammar frå same rotsystemet eller ein enkel stamme. Blada er 3-5 meter lange. 

## Dadlar
Daddelfrukta er eigenleg eit bær som inneheld eitt frø. Ein har brukt dadlar til mat i Midtausten i tusenvis av år. Dei har vore dyrka frå Mesopotamia til Egypt, kanskje så tidleg som 4000 f.Kr Arkeologiske funn tyder på at dadlar kan ha vore kultiverte aust i Arabia i 6000 f.Kr 

## Dyrking
Daddelpalmar blir dyrka for frukta, for å gje ly og som prydplante.

### Verdas eldste spirande frø
Eit 2000 år gammalt daddelfrø frå Masada nær Daudehavet vart i 2008 det eldste frøet i verda ein har fått til å spira. Førebels undersøkingar har vist at planta deler omtrent halvparten av DNA-et med tre moderne variantar av daddelpalmen, frå Egypt, Irak og Marokko. 

## Daddel i kulturen
Daddelpalmen har lenge vore ein viktig kulturplante i området ho veks i. Han er nemnd fleire gonger i Bibelen og Koranen, og blir mellom anna nytta til å byggja lauvhytter under den jødiske sukkothøgtida. Palmegreinene er mellom anna eit symbol for siger, og kan brukast til å markera palmesundag. Innan islam er det vanleg å bryta fasta under ramadan med dadlar og vatn. Ifølgje tradisjonen likna Muhammed ein god truande med daddelpalmen.

Daddelpalmen er eit nasjonalsymbol for Saudi-Arabia, som nytter han i riksvåpenet. Han er også avbilda på pengar og frimerke frå Algerie, Libya og Tunisia.

## Daddelpalme i Noreg
I Noreg er daddelpalme ein framandart som er innført som matvare, og det er funne frøplanter som har spira på deponi for matavfall kring Oslofjorden og i Trøndelag frå 1950.

## Kjelder




----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Daddelpalme|Daddelpalme]]» frå ,  den 6. november 2010.*  
*Martha Modzelevich, Phoenix dactylifera, Date Palm, Tamr תמר מצוי , تمر, *Flowers in Israel*
*Najma Mohamed, Plants of the Qur'an: The Date Palm, islamonline.net, 2011-01-20

## Bakgrunnsstoff

*Date Palm Cultivation. FAO PLANT PRODUCTION AND PROTECTION PAPER 156, Rev. 1.
----
Spisse

**Spisse** er ein liten og lett bruksbåt som har vorte bygd i Nordland sidan slutten av 1800-talet. Då hadde båttypar frå Sør-Noreg, som listerbåtar og møringar, vore i bruk under fiskeria i Nord-Noreg. Båtbyggjarar nordpå prøvde etter kvart å bygge båtar med liknande eigenskapar. 
Den første ranaspissa vart konstruert og bygd av Mikael Nordås frå Drevvatnet i Elsfjord. Han fekk teke nokre mål av ein båt ombord i hurtigruta då ho låg i Hemnesberget. Den båten var frå Færøyane. Ut frå måla han tok, skapte han ein spissbåt, som synte seg å verte vellukka. Snart var det fleire som ville ha denne båten. Andre båtbyggjarar i distriktet tok etter og bygde liknande båtar. 

Spissa vart ein praktisk og rimeleg bruksbåt. Ho vart mykje nytta til heimefiske og til lokal transport, og utkonkurerte nordlandsbåten på dette området. Ho fylte og eit nytt bruksområde. Dei større, ofte motoriserte fiskefartøya som no kom i bruk, låg ute på hamna i utfar når dei var i land. Spissa egna seg godt til skyss til og frå båtane på hamna. Ho var kraftigare enn jolla. Den korte kjølen gjorde at ho lettare kunne manøvrerast på tronge hamner enn nordlandsbåten. Spissa var rimeleg. Til bygging av ein nordlandsfæring gjekk det med mange røter. Dei vart det mindre bruk for ved spissebygging. I tillegg kunne borda vere smalare, og dermed enklare å skaffe. 

## Konstruksjon
Samanlikna med nordlandsfæringen var overgangen mellom kjøl og stamn slakkare. For å sleppe å bruke å bruke ved med særleg krumning, vart stamnane samansett av fleire deler som vart laska eller limte saman. Ein slutta å bruke lòt. Stamnen vart sett rett på kjølen.

Det vert brukt både fastband og lausband i spissene, men ikkje betar. Fastbanda vart samansett av fleire deler; botnband og opplengarar. Fastbanda i skutane er heile, uthogde av rotemne. Dei tynnanre lausbanda, som ligg i romma mellom fastbanda, vert laga av selje. Ho er langfibra og lett å bøye. I toftene er det hakk som passar ned på fastbanda. Framtofta, og kanskje ei av dei andre , er festa med tofteknektar til ripbordet. Dette for å stive av båten når ein ikkje brukar betar. Dette er om lag same måten som ein festar tofter på på austlandsbåtar og strandebarmarar.

Ripa var i førstninga vanleg Rana-rip. På 1950 talet gjekk mange over til å bygge med Trongmo-rip. Båtbyggjarane hadde og sine individuelle løysingar på ripkonstruksjonen. 

I Rana har spissa vorte bygd av gran. Spisser som har vorte bygde i Saltdal, er bygde av furu. På saltdalspissene vert det brukt lòt mellom stamn og kjøl. Kjølen er kortare og meir avrunda. Det gjer at spisser frå Saltdal er lettare å svinge, men dei er mindre retningsstabile ved roing og segling.

Spisser har vorte bygde med 2 rom, 2 1/2 rom og 3 rom. Dei siste har då 3 par keipar.

## Kjelder
* Ulf Mikalsen:*Trebåtbygging - Bygging av spissbåt i Rana*, Båtbyggerens forlag, 2006

## Bakgrunnsstoff
Fotoalbum for ulf.no
Handtein

**Handtein** er ein reiskap til spinning. Ein handtein er vanlegvis sett saman av ein lang, kvass pinne og eit relativt tungt, rundt spinnehjul som til dømes kan vere av kleberstein. 

Reiskapen har vore i bruk i svært lang tid. Spinnehjulet skal ha kome i bruk i yngre romartid, kring år 200 e.Kr. Spinnehjul frå handtein er nokså vanlege arkeologiske funn. På fleire spinnehjul frå vikingtid finn ein runeinnskrifter med namnet på eigaren. Ei stor overvekt av kvinnenamn på desse spinnehjula vitnar om at spinning på handtein var kvinnearbeid den gongen. Handteinen vart etterkvart fortrengd av rokken eller spinnerokken, som gjorde sitt inntog utover på 1600-talet.

## Bakgrunnsstoff
* Bloggen Arkeologi i Nord om spinneside og sverdside
Dharma

**Dharma** (sanskrit) eller **dhamma** (pali) er eit grunnleggjande prinsipp i indisk tenking og i hinduismen, buddhismen, djainismen og sikhismen. Omgrepet har ei brei tyding som omfattar berande prinsipp, fast ordning, moral, lov og religion.

## Hinduisme

I vedisk tradisjon er dharma den faste, moralske verdsordenen som gudane Varuna og Mitra opprettheld. I seinare hinduisk lovtradisjon nyttar ein «dharma» særleg om retten, loven, slik han kviler på ei evig verdsordning. Denne retten vart tidleg utforma i korte leietrådar, *dharmasutra*, og seinare i meir systematiske lærebøker, *dharmashastra*. Den mest kjende av desse er *[[Manusmruti|Manavadharmashastra]]* som skal ha blitt skrive av Manu, stamfaren til menneska. Boka er truleg utforma mellom 200-talet f.Kr og 200-talet e.Kr.

Dharma er personleggjort som Jama, dødsguden. I eposet *[[Mahabharata]]* tek dharma skikkelse som Vidura. Dharma er også far til ein av heltane, Judhisjthira, som heile livet prøver å følgja dharma framfor alt anna.

I læra om fire tidsaldrar (*[[yuga]]*) står dharma, symbolisert av ein okse, støtt på fire føter i den første tidsalderen (*satyayuga*). Desse fell gradvis bort slik at i den siste tidsalderen (*kaliyuga*) står dharma berre på ein fot.

## Buddhisme
I buddhismen viser dharma til sjølve læra, og er ein av «Dei tre juvelane» ved sidan av Buddha og munkeordenen. Dharma viser òg til elementa som utgjer heile vera.

Dharmahjulet (*dharmachakra* eller *dhammacakka*) symboliserer dharma og har vore eit viktig bilde sidan dei tidlegaste tidene innan buddhismen.

## Sikhisme
I sikhismen blir *dharm* brukt om 'den rette vegen'. Denne vegen blir forklart i den heilage boka Guru Granth Sahib og er noko ein kvar sikh bør følgja.

## Kjelder
* 

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dharma|Dharma]]» frå ,  den 7. november 2010.*
Asseim

**Asseim** (også skrive **Asheim**) er ei bygd i Gulen kommune i Vestland. Ho ligg på austsida av Risnefjorden, rett overfor Brekke på vestsida. Europaveg 39 går gjennom bygda.

## Kjelder
Årdalen

**Årdalen** er ein veglaus gard i Stad kommune. Garden ligg sørvend med utsyn mot klosterøya Selja. Årdalen vart fråflytta i 1957. Det har aldri vore maskinell drift på garden, og mykje er som det var i gamal tid.  Garden er i privat eige. I 2009 vart strekninga Hoddevik - Liset, der Årdalen ligg vald ut som eitt av 20 særskilt verdfulle norske kulturlandskap.

## Bakgrunnsstoff
*Aardalens Venner 
*Selje Kommune om Årdalen
*Hoddevik - Liset eit av 20 utvalde kulturlandskap i jordbruket
Øyrelva i Gulen

**Øyrelva** er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Ho er  lang, og har eit nedbørfelt på . Middelvassføringa ved munningen er .

Elva har utspring frå nokre små vatn på Lindelifjellet, og renn derfrå i vestleg, seinare sørvestleg retning ned mot grenda Verkland. Elva blir her kalla Storelva, og renn saman med sideelvane Botnelva og Fossedalselva. Lengre ned blir dalen flatare, og elva renn gjennom myrlendte område ved Nylona og Verlonene. Ho møter her sideelvane Tynningestølselva og Sulelva. Sulelva, som er den største av sideelvane, kjem frå Sulevatnet, som ligg på kommunegrensa mellom Gulen og Masfjorden. Etter samløpet med Tynningestølselva og Sulelva skiftar elva namn til Øyrelva og renn vidare mot vest den siste kilometeren til ho munnar ut i Yndesdalsvatnet like søraust for grenda Yndesdal. 

Fv2 går langs vassdraget frå Ynnesdalsvatnet til forbi Verkland. 

I likskap med mange andre vassdrag i området vart fiskebestandane i Furdalselva negativt påverka av sur nedbør, spesielt i tida 1960-1990. I dei tre Dauremålsvatnan døydde auren ut allereie på 1960-talet.

## Kjelder
Yndesdal

**Yndesdal** (også skrive **Yndesdalen** og **Ynnesdal**) er ei jordbruksbygd i Gulen kommune i Vestland. Ho ligg ved austenden av Yndesdalsvatnet, på ei sørvendt slak li under Husefjellet (631 moh). Fylkesveg 5436 går gjennom bygda. Like søraust for bygda munnar Øyrelva ut i Yndesdalsvatnet.

## Kjelder
Hogganviksteinen

**Hogganviksteinen** er ein runestein som er funnen på garden Hogganvik i Mandal kommune. Steinen har 61 teikn, så runeinnskrifta er uvanleg lang. Då steinen vart funnen i september 2009 var det rundt 60 år sidan sist det vart gjort eit liknande funn i Noreg. Steinen er datert til folkevandringstid eller yngre romartid, frå 200- til 500-talet. 

Det var Arnfinn og Henrik Henriksen som fann steinen, som låg med skriftsida ned i hagen deira. Etter alt å døme har steinen lege med skriftsida ned sidan kort etter at runene vart rissa. Runene har difor ikkje vore utsette for vêr og vind, og dei er særs lite forvitra. I dag er steinen reist på funnstaden, slik han truleg opphavleg har stått.

## Innskrifta og tolkinga

Innskrifta er tolka av professor og runolog James Knirk i samarbeid med runologane Jonas Nordby og Terje Spurkland, og professor i germansk filologi, Harald Bjorvand.

### Innskrifta
[s]kelbaþewas s^tainaR aasrpkf

aarpaa inana naloR/naboR/(nawoR)

ek naudigastiR

ek erafaR

### Tolkinga
Skelba-þewaR’s [“Skjelvande-tenar sin”] stein [=(grav-) minne].

[Bokstavmagi:] aaasrpkf aarpaa

Innanfor/innanifrå ?navet/?novet [eller: ?nåla].

Eg [=runerissaren] [heiter] NaudigastiR [=”Naud-gjest”];

Eg [kallast] Jerven.

## Bakgrunnsstoff

* Frans-Arne Stylegar med ei førebels oppsummering 
* The Hogganvik Runestone - Arkeologi i Nord
* Middelaldernett om Hogganviksteinen 
* Arkeologi i Nord: Innskrifta er tolka
Verkland

**Verkland** er ei grend i Gulen kommune i Vestland. Ho ligg øvst i dalen som fører opp frå austenden av Yndesdalsvatnet. Fv2 går gjennom bygda.

Matrikkelgarden Verkland er slektsgarden til Wergeland-slekta. I 1975 vart det reist ein bauta på Verkland til minne om Henrik Wergeland.

Basert på førstelekken kan namnet ifølgje Oluf Rygh tyde «Land, hvorpaa der er lagt meget arbeide.» I si utgreiing under avdukinga av Wergeland-bautaen nemnde Hans Wergeland at viss ein ser namnet i samanheng med to andre stadnamn på garden, *Smedsdalen* og *Ulsterhaugen* («ulster» = «blåster» eller «trekk») kan førstelekken «verk» ha samanheng med utvinning av jarn, noko som igjen kan tyde på at det i tidlegare tider har vore drive utvinning og tilverking av jarn på Verkland.

## Kjelder
Spinning

**Spinning** er ein handverksteknikk som går ut på å trekke ut fibrar og tvinne dei saman til garn. Ein kan spinne for hand med handtein eller spinnerokk, eller ved hjelp av maskiner. Det er mogleg å spinne garn av dyrefibrar som ull og silke, eller ein kan nytte plantefibrar som lin og bomull. I våre dagar kan ein også nytte ulike kunstfibrar. Kunsten å spinne har vore kjend i særs lang tid.

«Spinning» (frå engelsk) er òg ei vanleg nemning på kondisjonstrening utført på spesiallaga, stilleståande syklar innandørs, såkalla spinningsyklar.

## Bakgrunnsstoff
Manfred Wörner

Dr. jur. **Manfred Wörner** () var ein tysk konservativ politikar (CDU) og diplomat. Han var forsvarsminister i Tyskland frå 1982 til 1988, og generalsekretær i NATO frå 1988 til han døydde i 1994. Slutten på den kalde krigen fann stad innanfor embetsperioden hans. Han fekk kreftdiagnose under tida si som generalsekretær, men han valde å bli verande i posten til få dagar før han døydde av sjukdomen.
Mange syntest dei fekk eit glimt av mennesket bak generalsekretærrollen då han gretande kommenterte bortgangen den norske utanriksministeren Johan Jørgen Holst i januar 1994 - berre nokre månader før han sjølv gjekk bort.

Wörner var barneborn av Luftwaffe-generalen Hermann Aldinger, sjef for 1. tunge luftvernbatteri i Legion Condor under den spanske borgarkrigen. Han voks opp i huset til bestefaren i Stuttgart-Bad Cannstatt og gjekk på Johannes-Kepler-gymnasiet der. Etter at han tok sin Abitur i 1953 studerte han jus i Heidelberg, Paris og München. Han tok sin første juridiske statseksamen i 1957 og den andre i 1961, og vart same år dr. jur. med eit arbeid innan internasjonal rett. Han gjorde deretter karrière som embetsmann, og var dessutan jagarpilot og reserveoffiser i Luftwaffe. Han vart innvald i det tyske parlamentet i 1965, og var viseformann for den konservative fraksjonen og dessutan formann for forsvarskomitéen. I 1982 vart han utnemnd til forsvarsminister i regjeringa til Helmut Kohl. Han gjekk av som forsvarsminister den 18. mai 1988 og vart generalsekretær i NATO den 1. juli same år.

Sidan 1996 har det tyske forsvarsministeriet utdelt ein Manfred Wörner-medalje til offentlege personar som har gjort ein særleg innsats for fred og fridom i Europa. Mottakarar av medaljen inkluderer Richard Holbrooke, Ewald von Kleist, Javier Solana, Christian Schwarz-Schilling, Martti Ahtisaari og Klaus Naumann.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:|]]» frå ,  den 7. november 2010.*  
 

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
*http://www.nato.int/docu/review/2004/issue3/norwegian/history_pr.html
Einar Wøhni

**Einar Joachim Wøhni** () var ein norsk politikar for Ap. Han var landbruksminister i den tredje regjeringa til Einar Gerhardsen 1960–63 og stortingsrepresentant frå Troms 1961–1965.

Wøhni var utdanna frå Finnmark landbruksskole og Statens småbrukslærerskole. Han arbeidde som herredsagronom og lærer, før han vart direktør i Direktoratet for vilt og ferskvassfisk 1965-1976. Frå 1977 til 1987 var han fylkeskartsjef i Nordland.

## Verv
* 1955–1959 medlem i Kvæfjord kommunestyre
* 1958–1960 formann i Sør-Troms Arbeidarparti
* 1957–1961 medlem i landsstyret til Arbeidarpartiet

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Einar Wøhni|Einar Wøhni]]» frå , den 7. november 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
*
Friedrich Wöhler

**Friedrich Wöhler** () var ein tysk kjemikar, mest kjend for syntesen sin av urea (urinstoff) 1828. Dette var det første organiske stoffet som vart laga syntetisk frå heilt ikkje-organiske utgangsstoff. Dette førte til at ein gjekk bort frå teorien om at ein trong ei særleg «livskraft» (vitalitetsprinsippet) for å skape karbonsambindingar. Wöhler var òg først til å isolere mange av grunnstoffa.

Wöhler vart fødd i Eschersheim, i dag eit distrikt i Frankfurt am Main. I 1823 avslutta Wöhler medisinstudiane sine i Heidelberg ved laboratoriet i Leopold Gmelin som arrangerte eit høve for Wöhler å arbeide hos Jöns Jakob Berzelius i Stockholm. Frå 1825 til 1831 var Wöhler lærar ved yrkesskulen i Berlin, frå 1828 med tittelen professor. Frå 1831 til 1836 var han professor ved den høgare yrkesskulen (Polytechnikum) i Kassel. Etter Friedrich Stromeyer døydde i 1835 vart Wöhler i 1836 etterfølgjaren hans i professoratet i medisin, kjemi og farmasi ved Universitetet i Göttingen og arbeidde der til han døydde i 1882.

Wöhler var medlem av Vitskapsakademiet i Göttingen og vart i 1834 innvalt som utanlandsk medlem av den svensken Kungliga Vetenskapsakademien.

## Priser og utmerkingar (utval)
*1872 – Copleymedaljen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Friedrich Wöhler|Friedrich Wöhler]]» frå ,  den 7. november 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Per Wästberg

**Per Wästberg** () er ein svensk skjønnlitterær forfattar, litteraturkritikar og journalist.

Wästberg debuterte som forfattar i 1949. Han vart i 1953 journalist i avisa *[[Dagens Nyheter]]*, seinare òg kulturredaktør. Frå 1976 til 1982 var Wästberg sjefredaktør for *Dagens Nyheter*. I 1997 vart Wästberg innvald som medlem i Svenska Akademien, der han har stol nummer 12.

## Politisk engasjement

Wästberg har òg utmerkt seg ved eit sterkt politisk engasjement knytt til ytringsfridom og menneskerettar. I 1964 var han medstiftar av den svenske avdelinga av Amnesty International.  I 1967 vart han leiar for den svenske PEN-klubben.  Seinare var han òg leiar for International PEN frå 1979 til 1986. Etter reiser i Afrika voks det fram eit aukande engasjement retta mot kolonialisme og raseskiljepolitikken i Rhodesia og Sør-Afrika. I 1959 vart han utvist frå Rhodesia, året etter òg frå Sør-Afrika. Han utgav i 1960 to bøker om dei to landa, *Förbjudet område* og *På svarta listan*, som fekk tyding for kampen mot apartheid.

## Prisar og utmerkingar (utval)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Per Wästberg|Per Wästberg]]» frå ,  den 7. november 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Elin Wägner

**Elin Matilda Elisabet Wägner** () var ein svensk forfattar, journalist og feminist.

Dei skjønnlitterære bøkene til Elin Wägner handlar om kvinnerettar, kvinneleg røysterett, fredsspørsmål, sosiale spurnader og miljøspørsmål. Feminismen ho representerer kallast normalt for særartsfeminisme. Ho blir normalt rekna som ein av dei såkalla «tiotalsförfattarna» og var ein del av Fogelstadsgruppa. Wägner er mest kjend for engasjementet sitt for kvinneleg røysterett og for at ho var med og grunnla Redd Barna i 1919.

Wägner vart medlem av Samfundet De Nio i 1937 og av Svenska Akademien i 1944. Ho var aktiv skribent i tidsskriftet Tidevarvet i perioden 1923–1936.

Ho var dotter av rektor og fil. dr. Sven Wägner og Anna Mathilda Elisabeth Ekedahl, prestedotter frå Tolg i Småland. Ho var syster til journalisten Harald Wägner, tante til Ria Wägner og gift med litteraturvitaren John Landquist i perioden 1910–1922. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:|]]» frå ,  den 7. november 2010.*
Storbynatt

***Storbynatt*** er eit norsk talkshow med Bård Tufte Johansen og Harald Eia som gjekk på NRK i 2010. Første sending gjekk av stabelen 2. november 2010 på NRK1.

Programmet hadde gode sjåartal på premieren (550 000 som såg på), men utover sesongen miste det mange sjåarar. 

Duoen fekk lunken mottaking av kritikarar. Ein del av kritikken var at humoren i programmet var for føreseieleg.

## Sendingar

I tillegg vart det sendt ein spesialepisode den 30. desember med klipp frå dei andre episodane. 

## Referansar
Steinsdalelva

**Steinsdalelva** er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Ho er ei sideelv til Frøysetelva og er  lang, med eit nedbørfelt på . Middelvassføringa ved munningen er .

Elva har utspringet sitt i fjellområda søraust for Austgulen, som ei rekkje små bekker som renn saman i Austgulstølvatnet (389 moh). Derfrå renn ho mot sør-sørvest gjennom den 5 km lange Steinsdalen, der ho mottek fleire sidebekker. Rundt ein kilometer før munningen snur elva brått mot aust, deretter mot sør, før ho munnar ut i Vetlevatnet, like vest for Yndesdalsvatnet.
 
Avløpet frå Austgulstølvatnet er overført til Klyvtveitvatnet for å bli nytta i kraftproduksjon i Kløvtveit kraftverk. Overføringa tilsvarar rundt 40% av Steinsdalelvas naturlege vassføring ved munningen i Vetlevatnet.

I likskap med mange andre vassdrag i området vart fiskebestandane i Steinsdalelva negativt påverka av sur nedbør, spesielt i tida 1960-1990. Aurebestanden i Austgulstølsvatnet vart på 1970-talet sterkt redusert. Men utviklinga har sidan snudd noko og i 2003 var bestanden av aure i Austgulstølvatnet relativt god. og bestanden av aure har teke seg opp noko, til trass for at vatnet ikkje har vore kalka og det ikkje har vore sett ut fisk.

## Kjelder
Kløvtveit kraftverk

**Kløvtveit kraftverk** er eit vasskraftverk i Gulen kommune i Vestland. Kraftverket utnyttar eit fall på om lag 380 meter frå Klyvtveitvatnet til Austgulfjorden. Nedbørfeltet er på 10,9 km² og årstilsiget på 50 millionar m³. Kraftverket har installert ein peltonturbin med yting på 8,9 MW. Midlare årsproduksjon er på 41,8 GWh.

Kraftverket vert ått og drifta av BKK og vart ferdig utbygd i 2006.

BKK inngjekk i samband med utbygginga avtale i 2001 om å innbetala 250.000 kroner til eit kommunalt fiskefond i Gulen, som nyttast til å vedlikehalde og styrkje innlandsfisket i kommunen. Fiskarar grunneigarar og foreiningar som fremjar fiske kan søkje prosjektmiddel frå fondet.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* BKK
Forretningsministerium

Eit **forretningsministerium** er ei regjering som sit mellombels eller inntil vidare, og som gjerne har levert inn ein søknad om få gå av. Dette kan vere fordi regjeringa har lide eit valnederlag, eller har fått eit mistillitsforslag mot seg i nasjonalforsamlinga. Det kan også vere ei regjering av embetsmenn som blir utnemnd for å stå for styringa av landet i ein situasjon der politikarane i nasjonalforsamlinga ikkje klarer å bli samde om ei ny regjering.

Eit forretningsministerium tar seg av alle løpande handlingar som er naudsynte for styringa av landet, til ei ny regjering kan bli utnemnd. Eit forretingsministerium er vanlegvis svært varsam med å gjere kontroversielle handlingar, sjølv om det formelt ikkje er noko i vegen for dette. 

Normalt sit eit forretningsministerium berre i nokre dagar eller eit par veker til ei ny regjering er danna og kan ta sete. Det finst likevel eksempel på langvarige forretningsministerium, til dømes var den belgiske statsminister Guy Verhofstadt leiar for eit forretningsministerium i 9 månader frå juni 2007 til mars 2008, fordi Yves Leterme si regjeringsdanning trekte ut i tid.

## Kjelder
*Forretningsministerium hos SNL, vitja 7. november 2010

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Forretningsministerium|Forretningsministerium]]» frå ,  den 7. november 2010.*
Jamuna

**Jamuna**, på bengali যমুনা *Jomuna* eller *Djåmna*, er namnet på hovudløpet av Brahmaputra gjennom Bangladesh. Denne delen av elva er rundt 150 km lang. Ho er ei av tre hovudelver i Bangladesh.

Jamuna flyt sørover etter at ho kjem inn i Nord-Bangladesh frå India. Ho renn saman med Ganga til Padma (*Pôdda*) nær Goalundo Ghat og med Meghna nær Chandpur. Dei dannar så Gangesdeltaet som munnar ut i Bengalbukta.

Elvesystemet Jamuna er deler Bangladesh på langs og utgjer eit transporthinder i landet. Tradisjonelt har ein brukt ferjer til å kryssa elva. Jamuna-brua, den femte lengste brua i Sør-Asia, opna for vegtrafikk over elva i 1998.

## Galleri

fil:Boat on Jamuna River.jpg|Båt på Jamuna.
fil:Jamuna Shetu.jpg|Jamuna-brua.


## Kjelder
*

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jamuna River|Jamuna River]]» frå ,  den 7. november 2010.*  


## Bakgrunnsstoff
Gunn Wærsted

**Gunn Wærsted** () er tidlegare konserndirektør i Nordea Bank. Wærsted er fødd i Vråliosen i Kviteseid kommune, men flytte til Drammen som seksåring og voks opp der. Wærsted er utdanna siviløkonom ved Handelshøgskolen BI. I 2008 og 2009 vart ho av VG kåra til Noregs mektigaste næringslivskvinne og kom i 2008 på 9. plass i kåringa til Kapital over Noregs 100 mektigaste kvinner.

## Karriere

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:|]]» frå ,  den 7. november 2010.*  
 
*
NBL-artikkel om Wærsted, skriven av Gunnar Stavrum.

## Bakgrunnsstoff
*Store norske Leksikon - Biografi
Takle kraftverk

**Takle kraftverk** er eit vasskraftverk i Gulen kommune i Vestland. Kraftverket vart opna i 2000 og utnyttar fallet på  frå Taklevatnet. Den opphavlege kraftstasjonen på Takle vart sett i drift i 1943 og stengd av tryggingsomsyn i 1993. Stasjonen gav opphavleg straum til innbyggjarane i Brekke kommune.

Nedbørfeltet er på , og årstilsiget er på . Installert effekt er  med ein francisturbin. Kraftverket har totalt ein midlare årsproduksjon på .

Anlegget blir ått og drifta av BKK.

## Kjelder
* BKK
* NVE
Wärtsilä

**Wärtsilä** er eit finsk industrikonsern som lagar komplette kraftforsyningssystem og smarte teknologiløysingar til marine- og energimarknadane. Wärtsilä-konsernet har operasjonar på over 200 lokasjonar i over 70 land, og har rundt 18 000 tilsette. I 2020 omsette konsernet, som er leia av Håkan Agnevall, for 4,6 milliardar euro.

## I Noreg
Wärtsiläs hovudaktivitetar i Noreg er utvikling og sal av framdriftssystem, elektro- og automasjonssystem og navigasjonssystem for skip og offshoreinstallasjonar til kundar over heile verda. Verksemda omfattar òg ei rekke servicetenester til norske kundar som opererer fartøy og boreriggar heime eller i utlandet. Vidare utviklar og tilbyr Wärtsilä i Noreg ei rekke miljøløysingar, for eksempel reinseanlegg for eksosgass og miljøombyggingar, og er leiande innan ulike system for gasshandtering i både marin og landbasert industri.

Den norske delen av Wärtsilä er blant anna ein pådrivar i ZEEDS, der fleire selskap jobbar saman for å utvikla framtidas løysing for produksjon og distribusjon av utsleppsfri energi til skipsfarten. Vidare er Wärtsiläs «norske» gass- og hybridteknologiar sentrale i Eidesvik Offshores banebrytande forskingsprosjekt for å gjera «Viking Energy» til verdas første utsleppsfrie forsyningsskip, samt i Teekays serie med nye, klimavenlege bøyelastarar.

Wärtsilä har fire dotterselskap i Noreg, med til saman rundt 1000 ansatte:

**Wärtsilä Norway AS** har hovudaktiviteten sin i nabokommunane Stord og Bømlo, med hovudkontor i sistnemnde. Selskapets verksemd omfattar elektriske framdriftsløysingar for alle typar skip, engineering til propellanlegg, samt omfattande servicetenester til norske skips- og riggkundar.

**Wärtsilä Gas Solutions Norway AS** i Asker tilbyr system og løysingar innan ei rekke gass-segment, inkludert marine lastesystem for flytande naturgass (LNG) og petroleumsgass (LPG), marine gassdrivstoffsystem, gassterminalar på land og biogass-system.

**Wärtsilä Moss AS** utviklar og tilbyr inertgass-system som sikrar lastetankar om bord i alle typar tankskip og flytande installasjonar for olje- og gassproduksjon, samt løysingar for eksosgassreinsing til alle typar skip.

**Wärtsilä Valmarine AS**, med hovudsete i Drammen, er ein global leverandør av skipsautomasjon og navigasjonssystem – med fokus på cruiseskipindustrien.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Wärtsilä|Wärtsilä]]» frå ,  redigert den 12. mars 2021.*

## Bakgrunnsstoff
*
* Norsk nettstad
Asheim

**Asheim** kan vise til fleire stader:

* Asheim i Bjerkreim &ndash; gard i Bjerkreim kommune i Rogaland
* Asheim i Gulen (Asseim) &ndash; gard i Gulen kommune i Sogn og Fjordane
* Asheim i Tynset &ndash; gard i Tynset kommune i Hedmark
Stefan Wyszyński

**Stefan Wyszyński** () var kardinal, erkebiskop av Gniezno og Warszawa, og primas i Den katolske kyrkja i Polen mellom 1949 og 1981. Kardinal Wyszyński vart utsett for bakvasking og forfølging frå kommunistisk hald under den kalde krigen.

## Liv

Stefan Wyszyński tredde i 1920 inn i presteseminaret i Włocławek og vart prestevigd 3. august 1924 av biskop Wojciech Owczarek. Han studerte kyrkjerett og sosialøkonomi ved det katolske universitetet i Lublin frå 1925 til 1929 og tok så doktorgraden. Deretter gjorde han ei vitskapleg ferd gjennom Austerrike, Italia, Frankrike, Belgia, Nederland og Tyskland, for å bli kjent med fagrørslene og dei sosiale rørslene. Frå 1931 underviste han i sosialøkonomi ved presteseminaret i Włocławek og engasjerte seg i utdanningsarbeidet til dei kristne fagrørslene. Han var medlem av det sosiale rådet til den polske primasen frå 1937. Under andre verdskrigen virka han som prest for den polske undergrunnshæren.

Han vart i 1945 rektor ved presteseminaret i Włocławek. 25. mars 1946 utnemnde pave Pius XII han til biskop av Lublin, og han vart konsekrert den 12. mai same året av kardinal August Hlond. I 1948 vart han så utnemnd til erkebiskop av Gniezno og Warszawa, og samtidig polsk primas og formann for den polske bispekonferansen. 12. januar 1953 vart han utnemnd til kardinal, men sidan kommunistregimet på det tidspunktet hadde fengsla han kunne han først 18. mai 1957 ta imot kardinalhatten i Roma og ta tittelkyrkja si Santa Maria in Trastevere til seg.

Wyszyński deltok frå 1962 til 1965 på alle hovudforsamlingane under det andre Vatikankonsilet og freista å oppnå ein større kyrkjeleg vekt på jomfru Maria. Desse oppgåvene var likevel mislukka. Derimot vart han mot slutten av konsilet kjent for ei brevveksling mellom det polske og tyske episkopatet, som var av stor tyding for forsoninga mellom polakkar og tyskarar etter andre verdskrigen og den følgjande fordrivinga. Dei polske biskopane skreiv i brevet sitt at dei «tilgav og bad om tilgjeving». Kommunistregimet i Folkerepublikken Polen reagerte med forarging på dette brevet.

I september 1978 vitja Wyszyński med ein delegasjon av polske biskopar beståande av mellom andre den seinare paven Johannes Paul II Vest-Tyskland, etter invitasjon frå den tyske bispekonferanse.

Den polske primasen spelte òg frå 1980 ei avgjerande rolle som meklar mellom opposisjonsrørsla Solidarność og dei kommunistiske makthavarane. Han gjekk aktivt inn for arbeidarar og retten til bønder til å danne frie fagrørsler, og oppfordra samstundes opposisjonen til å roe seg.

Wyszyński symboliserer for mange den geistlege motstanden mot det kommunistiske regimet og vaktar av den polske kristne identiteten til folk i ei tid med undertrykking av kyrkja.

Wyszyński mottok i 1994 post mortem Ordenen til den kvite ørna frå presidenten i Polen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stefan Wyszyński|Stefan Wyszyński]]» frå ,  den 8. november 2010.* 
** * oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
Furdalselva

**Furdalselva** er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Ho har utspring frå Holmevatnet nordvest for Verkland. Ho renn derfrå mot vest og ned i Furdalen, der ho fortset mot sørvest og gjennom Furdalsvatnet, deretter mot sør, til ho munnar ut i Yndesdalsvatnet rundt to km vest for Yndesdal. Elva er  lang, og har eit nedbørfelt på .

I likskap med mange andre vassdrag i området vart fiskebestandane i Furdalselva negativt påverka av sur nedbør, spesielt i tida 1960-1990. I Furdalsvatnet vart bestanden av aure sterkt redusert på 1980-talet medan bestanden av aure vart heilt utrydda. I 1993/94 vart det sett ut aure igjen i vatnet for å freiste å reetablere bestanden. I 1998 viste ei undersøking at aurebestanden var tynn og at rekrutteringa var variabel. Under prøvefisket vart det òg fanga ein aure på 8 år, noko som tyder på at vatnet hadde ein minimal restbestand òg før utsettingane i 1993/94.

## Kjelder
Spinnerokk

**Spinnerokk**, **hjulrokk** eller berre **rokk** er ein reiskap for spinning av garn. Ein spinnerokk har eit spinnehjul som driv teinen rundt. Rokken var ei tids- og arbeidssparande nyvinning då han tok over for handtein. I Noreg skal dette ha skjedd utover på 1600-talet.

## Sjå òg
*Spinnehjul
*Handrokk

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff

*Bloggen Arkeologi i Nord om spinneside og sverdside
Vardøger

**Vardøger** er etter norsk folketru eit varsel som går i førevegen for ein person. Ofte kan ein berre høyre vardøgeret, og det varslar om at personen som har vardøger er på veg. Det skal vere gode menneske som har vardøger. Trua på vardøger har ei viss utbreiing også i dag.

## Etymologi
*Vardøger* kjem etter alt å døme av gammalnorsk **varðhygli*, der første ledd er stammeforma av *vǫrðr*, som tyder «vaktar» eller «vaktmann», og der **-hygli* er ei avleiing av *hugr*, som tydde 'hug, sinn, sjel, tanke, følgjeånd, vardøger' . Det ser ut til at *vǫrðr* kunne brukast synonymt med *hugr*, og dermed blir **varðhygli* smør på flesk, men det er det mykje av i språket. 

## Referansar
Miraflores

Distriktet **Miraflores** i Lima er eitt av 43 distrikt i provinsen Lima, setet for hovudstaden Lima i Peru. Distriktet er kjent for handlegater, blomstrande parkar og strender. Distriktet vart grunnlagt under namnet San Miguel de Miraflores 2. januar 1857. Etter slaget ved Miraflores under Stillehavskrigen fekk Miraflores nemninga 'Ciudad Heroica', «Den heroiske staden». 

## Geografi
Landarealet i distriktet er oppgjeve til 9,62 km². Det administrative sentrum ligg 79 moh.

### Nabodistrikt
* Nord: San Isidro og Surquillo
* Aust: Surquillo og Santiago de Surco
* Sør: Barranco og Santiago de Surco
* Vest: Miraflores har strandlinje mot Stillehavet

## Demografi
Frå og med folketeljinga i 2002 har denne administrative eininga ein folkesetnad på 92&nbsp;815 personar og ein folketettleik på 9&nbsp;648,1 personar/km ². I 1999 var det 27&nbsp;489 husstandar i distriktet. 

## Kultur og utdanning
Distriktet er eit kulturelt sentrum, med teater, kinoar og kunstgalleri. Universidad Cientifica del Sur ligg i Miraflores. 

## Underhaldning
Distriktet har mange kafear, pubar, restaurantar og butikkar, dette trekkjer til seg mykje av folkesetnaden i Lima på sundagar. Vidare finst loppemarknadar og kunstutstillingar i Parque Kennedy, det sentrale torget i Miraflores. Larcomar er eit kjøpesenter med utsikt over Stillehavet frå Miraflores, og er svært populær blant turistar, unge og folk i middels til øvre sosioøkonomiske klassar. Handlesenter har restaurantar, iskrembutikkar, arkadar, bowlingbaner, nattklubbar, barar og det mest moderne kinoen i heile Lima. 

Calle de las Pizzas i sentrum av Miraflores er ein favorittstad for tenåringar og unge vaksne i Lima. Det er mange pubar som er fulle kvar helg. 

Miraflores har òg blitt eit reisemål for turistar som ynskjer å sjå Lima. Surfing vart introdusert i Peru frå Miraflores. Carlos Dogny reiste til Hawaii på 1930-talet, såg folk som surfa der og innførte sporten til Peru. Saman med vennar skipa han den prestisjetunge Club Waikiki ved stranda i Miraflores. 

## Historie

Distriktet har ein arkeologisk stad, Huaca Pucllana, ein førinka adobe- og leirpyramide frå ein før-inkaperiode, mellom 200 og 700 e.Kr. 

Under Stillehavskrigen kom bydelen til å bli åstaden for slaget ved Miraflores i 1881. 2000 menneske døydde, og distriktet vart plyndra og brent av chilenske invasjonsstyrkar. 

## Costa Verde
Costa Verde-området, «den grøne kysten», har fleire strender som trekkjer til seg surfarar og strandfolk i sommarmånadene. Den steina strendene er likevel ikkje så populære blant badegjestene som dei store, sandstrender i sørlege Lima, til dømes Santa Maria del Mar, Punta Hermosa og Punta Negra. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Miraflores|Miraflores]]» frå , den 8. november 2010*