Die Kunst der Fuge

***Die Kunst der Fuge*** («Fuge-kunsten»), BWV 1080, er eit uferdig meisterverk av Johann Sebastian Bach (1685–1750). Verket vart mest truleg påbyrja i starten av 1740-åra, om ikkje tidlegare. Dei første kjende overlevande utgåvene, som inneheld tolv fuger og to kanonar, vart kopiert av komponisten sjølv i 1745. Dette manuskriptet har ein noko anna tittel, lagt til sidan av svigersonen Johann Christoph Altnickol: *Die Kunst der Fuga*. Den andre utgåva til Bach vart publisert i 1751 etter han døydde. Denne inneheld 14 fuger og fire kanonar. «Den herskande ideen i dette verket», som Bach-spesialisten Christoph Wolff seier det, «er ei inngåande utforsking av kontrapunktiske mogelegheiter som finst i eit enkelt musikalsk tema.»  

Kvar av dei 14 fugene, bortsett frå ein siste uferdig ein, nyttar det same enkle temaet i d-moll:

## Struktur
I den trykte utgåva frå 1751 er dei forskjellige satsane om lag arrangert i aukande orden etter kor sofistikert bruken av kontrapunkt er. Det arabiske nummeret i tittelen indikerer tamlet på stemmer i fugen, bortsett frå den siste, der *a 3 Soggetti* tyder «med tre tema»:

Enkle fuger:
:1. *Contrapunctus I*, og 
:2. *Contrapunctus II*: Enkel monotematisk firestemt fuger på hovudtemaet, akkompagnert av eit punktert rytmetema i fransk stil. Dei 14 gjentakingane av temaet står for etternamnet til komponisten (B + A + C + H = 14)
:3. *Contrapunctus III*, og
:4. *Contrapunctus IV*: Enkle monotematiske firestemte fuger på inversjon av hovudtemaet, altså temaet er «snudd opp ned».
Mot-fuger, der ein variasjon av hovudtemaet vert nytta i både vanleg og invertert form: 
:5. *Contrapunctus V*: Har mange stretto-parti, det same har *Contrapuncti VI* og *VII*.
:6. *Contrapunctus VI, a 4 i Stylo Francese*: Begge legg til temaet i diminusjon (halve notelengder)
:7. *Contrapunctus VII, a 4 per Augmentationem et Diminutionem*: Nyttar forstørring (dobling av alle notelengder) og diminusjon av hovudtemaet og inversjonane.
Doble og triple fuger, med to og tre tema:
:8. *Contrapunctus VIII, a 3*: Trippelfuge.
:9. *Contrapunctus IX, a 4 alla Duodecima*: Dobbelfuge 
:10. *Contrapunctus X, a 4 alla Decima*: Dobbelfuge.
:11. *Contrapunctus XI, a 4*: Trippelfuge.
Speilfuger, der heile partituret kan spelast baklengs utan at ein mistar musikaliteten.:
:12. *Contrapunctus XII, a 4*: *Rectus*- (normal) og *inversus*-versjonar (opp ned) vert generelt spelt etter kvarandre. 
:13. *Contrapunctus XIII, a 3*:Den andre speilfugen for tre stemmer, òg ein mot-fuge. 
Kanonar, merkte med intervall og teknikk: 
:14. *Canon per Augmentationem in Contrario Motu*: Forstørra kanon i invertert rørsle. 
:15. *Canon alla Ottava*: Oktavkanon. Den eine stemma ligg ein oktav over den andre. . 
:16. *Canon alla Decima in Contrapunto alla Terza*: Kanon i tiande, kontrapunkt i tredje
:17. *Canon alla Duodecima in Contrapunto alla Quinta*: Kanon i tolvte, kontrapunkt i femte.
Eit arrangement av *Contrapunctus XIII* 
:18. *Fuga a 2* (*rectus*) og *Alio modo Fuga a 2* (*inversus*)
Uferdig firdobbel fuge:
:19. *Fuga a 3 Soggetti* (*Contrapunctus XIV*): For fire stemmer, det tredje temaet er basert på BACH-motivet. 

## Instrumentering
Kopiar av manuskriptet til *Kunst der Fuge*, samt den trykte førsteutgåva, nyttar opent partitur, der kvar stemme er skriven på kvar si noterad. Dette har ført til at ein har trudd verket var ei intellektuell øving som skulle studerast og ikkje høyrast.. Musikkvitarar i dag er likevel stort sett samde om at verket var meint for å spelast på tangentinstrument. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Art of Fugue|The Art of Fugue]]» frå ,  den 29. april 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* ''The Art of Fugue'' på bach-cantatas.com
* Piano Society: JS Bach
* Nett-essay om ''The Art of Fugue''
* Innføring i ''The Art of Fugue'' 
* ''Die Kunst der Fuge'' (notar) hos Mutopia Project. 
*