Rusjnik

**Rusjnik** (, , kviterussisk ручнік, ručnik, rusinsk ручник) er eit rituelt klede frå den slaviske verda. Rusjnikklede er broderte med symbol og kryptogram av eldgammalt opphav. Dei er blitt brukte i austslaviske rituale, religionsutøving og seremoniar som bryllaup og gravferder. Kvar region har sine eigne mønster og design som er blitt overleverte frå generasjon til generasjon og studert av etnografar. 

Det finst mange rusjniksamlingar i etnografiske museum. Ukraina, har eit Rusjnikmuseum i Perejaslav som del av Museet for byggeskikk og levesetti  sentrale Naddniprjansjtsjina.  Russland har ei samling ved Eremitasjen.

## Tyding

Kledet er rektangulært og er laga av lin eller hamp. Ornamenteringa viser regionale overleveringar. Den raude fargen som vanlegvis blir brukt til broderiet representer liv. Ein  rusjnik kan gjevast til eit barn når det blir fødd, følgja personen gjennom livet og brukast ved gravferda deira.

Farge har ei svært viktig rolle i tradisjonelt slavisk broderi. Raudt er fargen til livet, sola, fruktbarheit og helse. Dei fleste rusjnikar er broderte med raud tråd. Ordet for 'raudt' tyder tilmed 'vakker' eller 'strålande' på gammalaustslavisk og rutensk.

Rutemønster er vanlege på rusjnikar. Det er eit gammalt jordbrukssymbol som kan visa til ein åker eller til sola, og uttrykker ideen om fruktbarheit og vern mot det vonde. Ender i midten av rusjniken står for livgjevande vatn. I bryllaupsfolklore står ei and og ein andrik for brura og brudgommen, og er med andre ord eit symbol på familieliv. Andre fuglar er også vanlege symbol på rusjnikar.


Узоры-Белгородской-области Рожаницы.jpg
Узоры-Белгородской-области Плодородие.jpg
Узоры-Белгородской-области Благо.jpg
Узоры-Белгородской-области Древо-Жизни.jpg


## Bruk

Rusjnikar har mange bruksområde. Svært enkle versjonar kan ein kalla *utyralnyk* eller 'tørkar', og bruka som handklede. Utyralnyk har anten ingen pynt eller ei smal stripe ved kanten. Motsett har ein *nabozhnyk* mykje pynt, som broderi og blonder. *Nabozhnyk* blir også kalla *nabraznyk* og *nakutnyk*. Dei kan brukast til å pynta ikon eller ikonhjørne  i heimar. 

Rusjnikar har ei viktig rolle i samband med bryllaup. Under ein vigsel kan brura og brudgommen stå på ein rusjnik kalla *pidnozjnik,* som tyder 'stå på-klede'. Brur dreg med seg pidnozhniken, og brurejentene følgjer etter. Etter tradisjon vil dei som følgjer pidnozjniken følgja i fotspora til brura og også bli gifte.

## Galleri

Ручнік. 1920-я. Лідскі раён.jpg|Kvitreussisk rusjnik frå 1920-talet
Ручнік. Пачатак XX стагоддзя. в. Кукляны Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці.jpg|Kvitreussisk rusjnik frå 1920-talet
Kaspaikka.jpg|Rusjnik frå Äänislinna i Sør-Karelen
2014-01-18. Краматорский художественный музей 032.jpg|Rusjnik frå Kramatorsk kunstmuseum i Ukraina
Рушник 12.jpg|Nyare ukrainsk rusjnik
2013. Фестиваль славянской культуры в Донецке 083.jpg|Frå festivalen for slavisk kultur i Donetsk i 2013.
Soce wnetrze kaplicy.jpg|Kristusfigur med rusjnik i Polen
Ivan Kupala Day in Serebryany bor 2017 14.jpg|Brodering av rusjnik i Belgorod oblast i Russland i 2014


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rushnyk|Rushnyk]]» frå ,  den 5. oktober 2021.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Virtual Guide to Belarus - Belarusian Rushniks