Pádraigín Ní Uallacháin

**Pádraigín Ní Uallacháin** () er ein irsk songar, låtskrivar og forskar frå Irland.

## Bakgrunn
Pádraigín Ní Uallacháin blei fødd i ein irsktalande familie i County Louth. Foreldra hennar var Pádraig Ó hUallacháin og Eithne Devlin frå Cullyhanna i County Armagh. Ho er ein av åtte søsken, spesielt kan nemnast den eldre systera Eithne Ní Uallacháin (1957-1999), som også var songar og låtskrivar. Faren var ein lærar, forfattar og songsamlar som samla inn eldre songar frå Oriel-området og i Ranafast, og oppfordra henne og syskena til å synga. I barndommen var ho i Ballina i County Mayo, Ramelton og Carrigart i County Donegal og i Dundalk i County Louth.

Ho var elev ved St. Louis Secondary boarding school i, Monaghan i County Monaghan før ho blei student ved University College Dublin.

I 1977 var Pádraigín den fyrste kvinna som las nyheitsoverskrifter på irsk på RTÉ, den irske nasjonale kringkastaren. Ho utvikla og presenterte òg mange radioprogram på engelsk og på irsk for RTÉ Radio.

Ho forlet RTÉ i 1980 for å studere for ein mastergrad ved University of Ulster, og frå 1984 til 1999 verka ho som lærar. Ho forlet læraryrket i 1999 for å bli profesjonell musikar på fulltid. Ho budde i Mullaghban i County Armagh, nær mora sin heimstad Cullyhanna, frå 1983 til 2023, og vende sidan attende til County Louth. I 2008 tok ho doktorgraden ved University of Ulster.

## Musikalsk karriere

### 1994-1997: Fyrste innspelingar
I 1994 spelte Pádraigín inn det fyrste fulllengdalbumet sitt med produsenten og musikaren Garry Ó Briain. *A Stór is a Stóirín* blei gjeven ut på Gael Linn-merket og hadde 36 songar for alle aldrar. Britiske Channel 4 bestilte musikkvideoar til fleire songar frå albumet til ein serie av *Rí Rá*. Videoane blei seinare jamleg sende på TG4 mellom 1996 og 1998.

I 1995 spelte Ní Uallacháin inn det andre albumet sitt, *An Dara Craiceann: Beneath the Surface*. Det inneheldt uelagsade sean-nós-songar og tradisjonelle songar med nye melodiar skrivne av henne, inkludert eit verk av den irske diktaren Nuala Ní Dhomhnaill. Seinare same året komponerte ho nye stykke for lydsporet til dramafilmen *Branwen*.

Det tredje albumet til Pádraigín, *When I Was Young*, var eit album for born, og var eit samarbeid mellom henne, Garry Ó Briain og den tradisjonelle songaren Len Graham. Det kom ut på Gael Linn i 1999, og seinare på Shanachie Records i USA.

### 1999-2010: Oriel, A Hidden Ulster og Áilleacht
Frå 1997 til 2012 framførte Ní Uallacháin jamleg musikk med den danske komponisten/musikaren Palle Mikkelborg og harpisten Helen Davies. Ho er vokalist på lydsporet til Goethe-filmen *Light, Darkness and Colors* (1998) og på titteltsporet til albumet *Song... * *Tread Lightly* (2002). Komposisjonen hennar *Don't give me the whole truth (Ná tar le hIomlán na Fírinne)* er med på Davies sitt album *Open The Door Softly* frå 2002.

Mellom 2003 og 2005 byrja Ní Uallacháin ei intensiv forsking på songar frå heimeområdet sitt Oriel eller Oirialla, og spelte inn eit album med restaurerte songar derfrå, *An dealg Óir*. Albumet blei produsert av Steve Cooney og gitt  utpå Gael Linn i 2003. Ho hadde med seg faste samarbeidspartnarar som Liam O'Flynn, Liam Ó Maonlaí, Ódhrán Ó Casaide, Helen Davies, Máire Breatnach & Laoise Kellyom verket. Songen Éalaigh Liom (Elope with Me) blei spelt på BBC Two sitt program *Highland Sessions* presentert av Mary Ann Kennedy.

Boka hennar *A Hidden Ulster: People, songs and traditions of Oriel* blei gjeven ut i 2004 av Four Courts Press, og seinare gjeven ut att på Ceoltaí Oirialla.

*A Hidden Ulster* er ei 540 siders samling av sjeldne songar, sogene deira, biografiar av forfattarar, samlarar og skrivarar, og dokumentasjon av folketradisjonar i Oriel frå det 1600-talet av. Det blei produsert ein radioserie, *Songs from A Hidden Ulster*, vart for RTÉ Radio 1, med fleire program knytte til boka og innhaldet hennar laga for TG4, RTÉ1 og BBC Radio. *A Hidden Ulster* fekk stor anerkjenning frå kritikar og blei med på lister over årets bøker frå 2004 i både Times Literary Supplement og Irish Times. Etter at boka blei gjeven ut i 2003 fekk Pádraigín prisen Gradam Shean-Nós Cois Life i 2003 for bidraget sitt til den irske songtradisjonen, og blei den fyrste tradisjonelle artisten som fekk ein Major Arts Award frå Arts Council of Northern Ireland.

I 2005 blei *A Hidden Ulster* nominert til Michaelis-Jena Ratcliff-prisen i folklore og folketradisjon.

Etter utgjevinga gjekk arbeidet hennar vidare som den første kvinna som spela opp eit album med nye komposisjonar på irsk med *Áilleacht (Beauty)*. Albumet blei produsert av den langvarige samarbeidspartnaren Steve Cooney og gjeve ut i 2005.

Som residerande tradisjonell songar ved Seamus Heaney Poetry Centre ved Queen's University Belfast samarbeidde Pádraigín med Colmcille og Ultach Trest om å skapa ein serie arrangement basert på utstillinga av *An Leabhar Mór* (Den store gælisk boka), som blei stilt ut ved Ulster Museum mellom oktober og november 2005.

Livet og virket hennar var tema for dokumentarfilmen *Spiorad Saor* på RTÉ One i 2007, som del av *Léargas*-serien.

### 2011-2020: Nye innspelingar og Oriel Arts Project
I november 2011 gav Pádraigín ut det fyrste albumet sitt på plateselskapet Ceoltaí Éireann, *Songs of the Scribe* med gammalirske tekstar og omsetjingar med nye melodiar skrivne av henne og akkompagnert av harpisten Helen Davies. Ní Uallacháin samarbeidde med diktarane Ciaran Carson og Seamus Heaney om å setja musikk til song-dikt frå gamle irske manuskript, skrivne av irske skrivarar og skrivar-diktarar. For å spela inn albumet drog Pádraigín til St. Gallen i Sveits for å lesa dei irske manuskripta. *Songs of the Scribe* blei spelt inn i København og blei verande på albumlistene til Celtic Note i sju månader mellom mars og september 2012. I 2014 framførte Ní Uallacháin songar ved Seamus Heaney-festivalen *On Home Ground* i Magherafelt.

Det tredje barnealbumet til Pádraigín, *Let the Fairies In*, blei gjeve ut i september 2012 og var produsert av Dónal O'Connor.

I 2017 blei Oriel Arts Project lansert. Dette prosjektet, som er finansiert av Arts Council of Ireland, er ei digital gjenoppliving og gjenoppretting av song og musikk tradisjon som nesten hadde døydd ut i Oriel, og der dei fleste songtekstane hadde mista dei respektive melodiane sine. Ní Uallacháin var forfattar, redaktør og direktør for prosjektet, og forska, redigerte tekster og kopla saman att tekster og musikk som del av prosjektet, i tillegg til å spela inn songane. Nye dronefoto av regionen blei teke av Feilimí O'Connor, og det blei teke video av songane frå lokale og nasjonale songarar. Sylvia Crawford bidrog til seksjonar om harpetradisjonen, med bidrag frå Darren Mag Aoidh og Dónal O'Connor til felesamlinga. I samband med lanseringa av prosjektet gav Pádraigín ut *[[Ceoltaí Oirialla]]*, eit dobbeltalbum med Oriel-songar. Opptaket er dels a cappella og dels akkompagnerte songar.

Arbeidet til Pádraigín blei anerkjent med den nasjonale Gradam Ceoil TG4-prisen i 2018 på Waterfront Hall i Belfast. Ho mottok prisen Outstanding Contribution to Traditional Music, og framførte «Séamus Mac Murfaidh» (med dei lokale protesjeane sine, Blaithín Mhic Cana og Piaras Ó Lorcáin), og sin eigen komposisjon, «Gleann na nDeor» (med The Voice Squad) på seremonien.

Mellom 2015 og 2019 var Ní Uallacháin direktør for den årlege festivalen Éigse Oirialla i Carlingford i County Louth. Programmet bestod av konserter, førelesingar, opplesingar og diskusjonar om Oriel og musikken frå regionen.

### 2021-no: Seven Daughters of the Sea
I 2022 bidrog ho med ein keening-song til lydsporet til John Connor sin film *The Black Guelph*, som detaljer om generasjonal misbruk av irske reisande i hendene til staten og kyrkja.

I november 2023 gav Ní Uallacháin ut det tiande studioalbumet sitt, *Seven Daughters of the Sea*. Dei langvarige samarbeidarane hennar Dónal O'Connor og Steve Cooney kom tilbake som produsent og gitarist. Ní Uallacháin samarbeidde òg med gitaristen Steve Vai igjen på tittelsporet, og med den indisk klassiske fløytespelaren Rajat Prasanna. Fin Moore spelte sekkepipe og Macdara ó Graham stod for vokaldrone og overtonar.

## Verk
Ní Uallacháin har samarbeidd gjennom heile karrieren sin, særleg med Garry Ó Biain, Steve Cooney, Dónal O'Connor, Helen Davies og Máire Breatnach. Ho har òg skrive melodiar til talrike dikt av samtidige irske diktarar som Nuala Ní Dhomhnaill, Biddy Jenkinson, Ciaran Carson og Seamus Heaney, i tillegg til dikt av William Butler Yeats og tidlege irske og skaldedikt.

Albuma til Ní Uallacháin er ulike i sjanger. Ho har spelt inn album med barnemusikk, nyskrivne songar på, eller sett til tekstar på, irsk, engelsk, gammalirsk og skotsk gælisk. Ho har spelt inn samtidsmusikk og sean-nós, både med og utan akkompagnement, og har innlemma gregoriansk song og indisk messing i andre opptak, mest notabelt på *Áilleacht* og *Songs of the Scribe*.

Pádraigín sine songar er blitt spelte inn av Dolores Keane, Muireann Nic Amhlaoibh, Danú, The Black Family, Eithne Ní Uallacháin, Len Graham, Skylark, Mairéad Ní Mhaonaigh, Altan, Steve Vai, Nuala Kennedy, Cathie Ryan og Hal Leonard Concert Band.

Ho studerte messing med Jill Purce i Storbritannia, Ritwik Sanyal i India og Silvia Nakkach i Auroville i India.

## Prisar og utmerkingar

* 2003 – Gradam Shean-nós Cois Life.
* 2004 – Major Arts Award frå Arts Council of Northern Ireland og Cultural Relations Commission (den fyrste tradisjonsmusikaren til å vinna prisen).
* 2004 – Book of the Year frå Times Literary Supplement for *A Hidden Ulster: people, songs and traditions of Oriel*
* 2004 – Irish Times Book of the Year frå Irish Times for *A Hidden Ulster*
* 2005 – Kortlista til Michaelis-Jena Ratcliff Prize
* 2018 – Outstanding Contribution to Traditional Music, Gradam Ceoil TG4.
* 2018 – Mná an Mhisnigh (Women of Courage) Award
* 2018 – Bliain na Gaeilge, Conradh na Gaeilge
* 2018 – Cultural Achievement Award, Mullaghbawn GAA
* 2018 – Civic Award frå Newry, Mourne and Down District Council (for «*contribution to local culture»*)
* 2018 – Creative Arts Award ved Fiddler's Green Festival

## Privatliv
Pádraigín Ní Uallacháin har to søner, Eoghan Graham og gullsmeden Macdara Ó Graham. Ho er syster til songaren Eithne Ní Uallacháin og tante til musikaren og produsenten Dónal O'Connor, filmregissøren Feilimí O'Connors og Uilleann-sekkepipespelaren Finnian Ó Connor.

## Diskografi

* 1994 – *A Stór Is A Stóirín*
* 1995 – *An Dara Craiceann*
* 1997 – *When I Was Young*
* 1999 – *An Irish Lullaby*
* 2002 – *An Dealg Óir*
* 2005 – *Áilleacht*
* 2011 – *Songs of the Scribe*
* 2012 – *LET THE FAIRIES IN*
* 2017 – *[[Ceoltaí Oirialla]]*
* 2024 – *Seven Daughters of the Sea*

## Bibliografi

* 2003 – Ní Uallacháin, Pádraigín, *A Hidden Ulster: People, songs and traditions of Oriel*, Four Courts Press

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pádraigín Ní Uallacháin|Pádraigín Ní Uallacháin]]» frå ,  den 12. februar 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
*
* Editor/Author Oriel Arts Project