open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nunatsiavut

**Nunatsiavut** er eit sjølvstyrande inuittområde på Labrador-halvøya i Newfoundland and Labrador i Canada. Namnet tyder 'det vene landet vårt' på inuktitut.

## Geografi
Nunatsiavut er det sørlegaste anerkjende inuitterritoriet i Canada. Det omfattar området rundt Hamilton Inlet og kystlina nordover til eit punkt sør for Davis Inlet; Mulligan-elva er også ei del av grensa. Området omfattar også land nord for Notakwanonelva, og går så langt nord som Cape Chidley. 

Nunatsiavut omfattar to geografiske regionar. Den sørlege delen husar Rigolet, Makkovik, Postville og Hopedale, og har eit folketal på  (2016). I den nordlege delen ligg Nain og Torngat Mountains National Park. Nunatsiavut ligg nær innu-busetnadane Natuashish og Sheshatshiu i tillegg til North West River, Happy Valley-Goose Bay og Cartwright. Det ligg også nær busetnadane Kuujjuaq and Kangiqsualujjuaq i Quebec.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Nunatsiavut|Nunatsiavut]]» frå ,  den 25. september 2022.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nunatsiavut|Nunatsiavut]]» frå ,  den 6. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
NunatuKavut

**NunatuKavut** (inuktitut ᓄᓇᑐᑲᕗᑦ) er eit ikkje-anerkjend inuittisk territorium i Labrador-regionen. NunatuKavut-folk (også kalla Inuit-Metis eller Labrador Metis) er direkte etterkomarar etter inuittar som budde sør for Churchillelva eller Grand River før europeisk kontakt, med europeisk påverknad frå baskiske og franske kvalfangarar.

*Nunatuĸavut* eller *NunatuKavut*  tyder 'vårt eldgamle land' på den gamle inuttut-dialekten til NunatuKavummuit-folk. Nunatuĸavut-regionen omfattar sørlege Labrador, frå Grand River sør til Lodge Bay og vest til den offisielle grensa mellom Quebec og Labrador. Området der ein bruker land er meir omfattande.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:NunatuKavut|NunatuKavut]]» frå ,  den 25. september 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* Canadian Government: NunatuKavut Land Claim Document
* NunatuKavut Community Council Inc.
* Labrador Inuit History
* Canadian Encyclopedia; Inuit presence in southern Labrador 
* Royal Commission White Paper on Renewing and Strengthening Our Place in Canada
Tim Cook

**Timothy Donald «Tim» Cook** () er administrarende direktør i Apple Inc. Han tok over for Steve Jobs som konsernsjef 24. august 2011, etter å ha jobba for Apple sidan mars 1998. 

## Tidleg liv
Cook voks opp i Robertsdale i Alabama og har en grad i «*industrial engineering*» frå Auburn University i 1982 og ein master of business administration frå Duke University, Fuqua School of Business i 1988. Far hans var skipsverftsarbeidar, medan mora var husmor.

## Bakgrunnsstoff

* Tim Cook hos Apple.com
Giorgia Meloni

**Giorgia Meloni** () er ein italiensk journalist og politikar som har vore Italia sin statsminister sidan den 22. oktober 2022. Ho er den fyrste kvinnelege statsministeren i Italia.

## Bakgrunn
Giorgia Meloni kjem frå ein relativt velståande familie. Då ho vart fødd i Roma den 15. januar 1977, arbeida faren hennar, som er av sardinsk opphav, som rekneskapsførar og var medlem av det italienske kommunistpartiet. Mora hennar, som er av siciliansk opphav, var høgreorientert og ei heimeverande hustru.

Då Meloni var tre år gamal, kveikte ho ved eit uhell ein brann i familiebustaden, medan ho leika med fyrstikkar med systera. Familien flytta dernest til Garbatella-distriktet sør for hovudstaden. Giorgia sine foreldre skilde seg kort tid etter, og faren fór til Kanariøyane for å driva forretning der. Giorgia Meloni braut dernest kontakten med faren og har ikkje tala med han sidan. 

Giorgia Meloni er utdanna lingvistikk og har arbeida som journalist. Ho har ei dotter med partneren sin, Andrea Giambruno.

### Politisk karriere
Ho har uttala at ho er motstandar av at homofile par skal kunna inngå ekteskap eller adoptere barn. Ho er også oppteken av å forsvara det ho sjølv definerer som kristne verdiar. Ho vil utvida dei økonomiske støtteordningane til familiane, og ho vil gjera det lettare for kvinner å kombinera yrkeskarriere og famileliv.

Meloni er tilhengjar for å innføra tiltak for å stramma inn innvandringspolitikken.

Sjona hennar på økonomisk politikk er prega av liberalisme. Ho er tilhengjar av å innføra flat skatt for privatpersonar og å hjelpa italienske selskap til å verta meir konkurransedyktige.

Ho har forsvara den ungarske statsministeren Viktor Orbán, og har uttala seg at ho har henta inspirasjon frå Ronald Reagan og pave Johannes Paul II.

Frå 2008 til 2011 var Meloni ungdoms- og idrettsminister i Silvio Berlusconi si regjering. 

Ho har vore leiar for Italia sine Brør sidan 2014. Partiet er eit høgreorientert populistisk nasjonalistisk parti som vart danna av den italienske sosiale rørsla, eit nyfascistisk parti som opprinneleg vart grunnlagt av gamle medlemer av det fascistiske partiet.

Sidan 2020 vore leiar for europapartiet Europeiske konservative og reformatorar, som er skeptiske til EU. 

Ved det italienske valet den 26. september 2022 fekk partiet hennar ei oppslutning på 26 %, og vart det partiet med best oppslutning. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:is:Giorgia Meloni|Giorgia Meloni]]» frå ,  den 26. september 2022.*
Tagaq

**Tanya Tagaq Gillis**, kjend som **Tagaq**, er ein strupesongar og forfattar av inuittisk opphav. Ho kjem frå Cambridge Bay (Iqaluktuutiaq) i Nunavut i Canada. 

Ho gav ut debutromanen sin *Split Tooth* i 2018.

## Bakgrunn
Då ho var 15, etter skulegang i Cambridge Bay, drog Tagaq til Yellowknife i Nordvestterritoria for å gå på Sir John Franklin High School. Det var her ho fyrst byrja å utøva strupesong. Som dei fleste andre studentane frå sentrale Arktis budde Taqaq i Akaitcho Hall, internatet til skulen. Ho studerte seinare biletkunst ved Nova Scotia College of Art and Design, og medan ho var der utvikla ho si eiga soloform av inuittisk strupesong, som vanlegvis blir framført av to kvinner. Avgjerda om å synga solo var pragmatisk – ho hadde ikkje ein songpartnar.

## Karriere
Tagaq var ein populær utøvar ved kanadiske folkemusikkfestivalar, som Folk on the Rocks i 2005. Ho blei vidt kjend både i Canada og internasjonalt for samarbeida sine med Björk, som omfatta konsertturnear og albumet *[[Medúlla]]* frå 2004. Ho har også opptredd med Kronos Quartet og Shooglenifty, og har vore på Aboriginal Peoples Television Network. Sjølv om ho er kjend som songar, er Tagaq også kjend som ein dyktig biletkunstnar. Eit verk av henne blei brukt på telefonkatalogen til Northwestel frå  2003.

I 2005 gav Taqa ut sin fyrste CD, *[[Sinaa]]* (inuktitut for 'kant'). Denne blei nominert til fem prisar ved Canadian Aboriginal Music Awards. Under utdelinga 25. oktober 2005 vann CD-en prisar for *Best Producer/Engineer* og *Best Album Design*, medan Tagaq sjølv vann prisen for beste kvinnelege artist. *Sinaa* blei også nominert til Juno Awards 2006 som *Best Aboriginal Recording*.

## Prisar og utmerkingar
I 2014 vann ho Polaris Music Prize for albumet sitt *Animism*, og Canadian Folk Music sin *Pushing the Boundaries Award*. I 2015 vann ho Juno-prisen Aboriginal Recording of the Year for *Animism*.
I desember 2016 blei ho utnemnd til Member of the Order of Canada.

I 2019 vann ho Indigenous Voices Award for prosa gjeven ut på engelsk for *Split Tooth*.

## Diskografi

* *Sinaa* (2005)
* *Auk/Blood* (2008)
* *Anuraaqtuq* (2011)
* *Animism* (2014)
* *Retribution* (2016)
* *Toothsayer* (EP, 2019)
* *Tongues* (2022)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Tagaq|Tagaq]]» frå , og «[[:da:|Tagaq]]» frå  den 26. september 2022.*  

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tanya Tagaq|Tanya Tagaq]]» frå ,  den 26. september 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
Sander Skotheim

**Sander Aae Skotheim** () er ein norsk friidrettsutøvar som tevlar i mangekamp og enkeltgreinene høgdehopp, lengdehopp og 110 meter hekk. Han vann sølvmedaljen i tikampen under EM i friidrett 2024 i Roma.

## Aktiv
Han har vunne tre NM-gull i høgdehopp: 2019, 2020, 2022 og eitt i 110 m hekk: 2022. Under noregsmeisterskapen 2022 sprang han også ein etappe for IK Tjalve sitt vinnarlag i 1000 meter stafett. Skotheim la beslag på sjuandeplassen i tikamp under EM i friidrett 2022, året etter han vart andremann i tikampen ved U20-EM. Han presterte personbeste i tikamp ved eit stemne i Grosseto 30. april og 1. mai 2022, sanka 8&nbsp;298 poeng og sette personleg rekord i lengdehopp med 7,74 meter. Skotheim sette personleg rekord med 2,17 m under tikamp-tevlinga i VM i friidrett 2022. Bestetida 14,43 sekund i 110 m hekk er frå 2020.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Sander Aae Skotheim|Sander Aae Skotheim]]» frå ,  den 26. september 2022.*
IPhone 5S

**iPhone 5S** er ein smarttelefon som var utvikla og marknadsført av Apple Inc. Han er den sjuande generasjonen iPhone, etterfølgjaren til iPhone 5 og var avduka i september 2013 saman med iPhone 5C.

## Bakgrunnsstoff
* iPhone 5S – Offisielle spesifikasjonar
IPhone 5C

**iPhone 5C** er ein smarttelefon som var utvikla og marknadsført av Apple Inc. Telefonen var avduka 10. september 2013 saman med iPhone 5S, og utgjeve på marknaden den 20. september same året.

C-en i namnet på telefonen står for «color» (farge).

## Bakgrunnsstoff
* iPhone 5C – Offisielle spesifikasjonar
Pangnirtung

**Pangnirtung** (eller Pang, òg **Pangniqtuuq**, kanadisk stavingsskrift ᐸᖕᓂᖅᑑᖅ) er ein by i Qikiqtaaluk-regionen i det canadiske territoriet Nunavut. Han ligg på Baffinøya ved Pangnirtung Fjord, ein djup fjord som munnar ut i Cumberland Sound. I 2016 hadde Pangnirtung 1 481 innbyggarar.
 Han hadde ei flatevidd på 7,54 km². Kring 9 prosent av innbyggjarane på Baffinøya bur i Pangnirtung.

Blåkveitefiske er ein viktig lokal næringsveg. I 2008 løyva dei føderale styresmaktene pengar til å byggja ei hamn her. Pangnirtung Fisheries Limited driv ein fabrikk for å handsama og pakka kveitefangsten. Verksemda blei skipa i 1992, og har no over 40 tilsette i høgsesongen om sommaren.
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Pangnirtung|Pangnirtung]]» frå  og «[[:en:Pangnirtung|Pangnirtung]]» frå , den 27. september 2022.*
Programvaren Koha

**Koha** er eit biblioteksystem brukt av folkebibliotek, skulebibliotek og fagbibliotek over heile verda. Systemet er fri programvare. Namnet kjem frå ordet *koha* på maori, som betyr 'gåve' eller 'donasjon'. Systemet har vore nytta av Deichman bibliotek sia 2014.

## Utgjevingar
Koha-utgjevingar følgjer eit vanleg, kalenderbasert mønster med månadlege vedlikehaldsutgjevingar og halvårlege funksjonsutgjevingar.

Kvar Koha-utgjeving har eit versjonsnummer som er samansett av av år- og månadsnummer for utgjevinga. Utgjeving 22.11 er den første utgjevinga med langtidsstøtte (LTS). LTS-utgjevingar blir haldne ved like i tre og eit halvt år.

## Fellesskap
Utviklingen av Koha skjer over heile verda, så det meste av sambandet går føre seg på nett. Kvart år er det ein stor (offline) konferanse kalla «KohaCon», som har som formål både å utveksla informasjon mellom bibliotek, og dessutan å vera ein møteplass for utviklarar. Konferansen finn stad på ulikt kontinent frå år til år.

### Konferansar
* KohaCon 2023, 14.–18.08,, Helsinki, Finland
* KohaCon 2022, 20.–23.09., Lawrence i Kansas, USA
* KohaCon 2021, 13.–18.12., Islamabad, Pakistan
* KohaCon 2020, 19.-25.10., Wellington, New Zealand
* KohaCon 2019, 20.-24.5., Dublin, Irland
* KohaCon 2018, 10.-16.09., Portland i Oregon, USA
* KohaCon 2017, 19.-23.06., Manila, Filippinene
* KohaCon 2016, 30.05.-04.06., Thessaloniki, Hellas
* KohaCon 2015, 19.-25.10., Ibadan, Nigeria
* KohaCon 2014, 06.-11.10., Córdoba, Argentina
* KohaCon 2013, 16.-22.10., Reno i Nevada, USA
* KohaCon 2012, 05.-11.06., Edinburgh, Skottland, UK
* KohaCon 2011, 31.10-06.11., Thane, India
* KohaCon 2010, 25.10.-02.11., Wellington, New Zealand
* KohaCon 2009, 15.-17.04., Plano i Texas, USA
* KohaCon 2006, 02.-03.05., Paris, Frankrike

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Magnus Myhre

**Magnus Tuv Myhre** () er ein norsk friidrettsutøvar frå Jevnaker som vart norsk meister på 5&nbsp;000 meter under NM i friidrett 2022. Han er medlem i Brandbu IF.

I mai 2022 sette Myhre personleg rekord på 5&nbsp;000 meter i Stockholm med tida 13.27,0. Under EM i friidrett 2022 sprang han inn til sjuandeplass på 10&nbsp;000 meter på personbeste 28.02,1.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Magnus Myhre|Magnus Myhre]]» frå ,  den 26. september 2022.*
Henrik Flåtnes

**Henrik Flåtnes** () er ein norsk friidrettsutøvar frå Tønsberg som vart norsk meister 2018 i lengdehopp, 2019 i tresteghopp og åra 2020 og 2022 noregsmeister i så vel lengde- som i tresteghopp. Under EM i friidrett 2022 enda han på sjuandeplassen i lengdeøvinga. Flåtnes sine personlege rekordar er 7,95 meter i lengde og 15,63 m i tresteg, oppnådd i høvesvis 2021 og 2022. Flåtnes er medlem i Tønsberg Friidrettsklubb.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Henrik Flåtnes|Henrik Flåtnes]]» frå ,  den 26. september 2022.*
Hugues Fabrice Zango

**Hugues Fabrice Zango** () er ein burkinsk friidrettsutøvar som i 2018 vart afrikameister i tresteghopp og sidan har sikra seg bronsemedaljen i øvinga under så vel VM i friidrett 2019 som Sommar-OL i 2021, samt sølvmedaljen ved VM i friidrett 2022. I januar 2021 hoppa han 18,07 meter i eit innandørs-stemne i franske Aubière, utandørs nådde han lengst ved eit stemne i Székesfehérvár eit halvår seinare då han landa på 17,82 m.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hugues Fabrice Zango|Hugues Fabrice Zango]]» frå ,  den 27. september 2022.*  

*
Kendra Harrison

**Kendra Harrison** () er ein USA-amerikansk friidrettsutøvar frå Tennessee som 22. juli 2016 i London sette verdsrekord på 100 meter hekk med tida med 12,20. Ho sletta då Jordanka Donkovas 28 år gamle verdsrekord i øvinga. Rekorden hennar stod i seks år. Harrison sprang inn til sølvmedalje på 100 meter hekk både under VM i friidrett 2019 og Sommar-OL i 2021.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kendra Harrison|Kendra Harrison]]» frå ,  den 27. september 2022.*  

*
Ese Brume

**Ese Brume** () er ein nigeriansk friidrettsutøvar som vann bronsemedaljen i lengdehopp under så vel VM i friidrett 2019 som Sommar-OL i 2021, samt sølvmedaljen ved VM i friidrett 2022. Brume vart samveldemeister i lengdehopp i 2014 og 2022, medan ho i tida 2014-18 sikra seg tre rake gullmedaljar i afrikameisterskap. Ho sette afrikarekord med 7,17 meter då ho sigra i eit stemne i Chula Vista i California den 29. mai 2021.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ese Brume|Ese Brume]]» frå ,  den 27. september 2022.*
Shanieka Ricketts

**Shanieka Ricketts** () er ein jamaicansk friidrettsutøvar som vann sølvmedaljen i tresteghopp både under VM i friidrett 2019 og VM i friidrett 2022. Ho sette personleg rekord med 14,98 meter ved DL-stemnet i Doha 28. mai 2021. I 2022 vart Ricketts samveldemeister i tresteghopp.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shanieka Ricketts|Shanieka Ricketts]]» frå ,  den 27. september 2022.*  

*
Margaret Kipkemboi

**Margaret Chelimo Kipkemboi** () er ein kenyansk langdistanseløpar som vann sølvmedaljen på 5&nbsp;000 meter under VM i friidrett 2019 og bronsemedaljen på den doble distansen under VM i friidrett 2022. I den sistnemnde tevlinga sette ho personbeste med tida 30.10,0, på 5&nbsp;000 meter har ho ei bestetid på 14.27,1 frå året i førevegen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Margaret Kipkemboi|Margaret Kipkemboi]]» frå ,  den 27. september 2022.*
Det færøyske riksvåpenet

**Det færøyske riksvåpenet** har opphav frå 1400-talet. Våpenskjoldet viser ein vêr på blå bakgrunn.

Våpenskjoldet vart teke ut av bruk då lagtinget vart nedlagt i 1816. Etter at lagtinget vart gjenreist i 1852, og sjølv medan Færøyane var sjølvstendige under den andre verdenskrigen, var ikkje det færøyske riksvåpenet brukt. Det færøyske riksvåpenet vart teke i bruk igjen i 1948, men det var berre statsministeren og regjeringa, og ikkje lagtinget, som brukte våpenskjoldet.

Eit nytt våpenskjold vart laga, og den 1. april 2004 kunngjorde den færøyske statsministeren at styresmaktene skulle byrja å nytta den nye utgåva av riksvåpenet. Den nye utgåva vart grunnlagd på den opprinnelege utgåva frå Kirkjubøur. Letene var inspirert av det færøyske flagget, og gult/gull vart lagt til deretter. Den nye utgåva viser ein sint vêr, klår til å verja. Det nye riksvåpenet vert nytta av  dei færøyske styresmaktene og dei færøyske ambassadane.

## Utgåver

Fil:Faroe Coat of arms 1533.png|Det færøyske riksvåpenet brukt frå 1533-1816.
Fil:Coat of arms of the Faroe Islands.svg|Det færøyske riksvåpenet som har vorte brukt sidan 2004.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fo:Det færøyske riksvåpenet|Det færøyske riksvåpenet]]» frå ,  den 28. september 2022.*
Kelsey-Lee Barber

**Kelsey-Lee Barber**, fødd **Roberts**, () er ein australsk friidrettsutøvar, fødd i Sør-Afrika, som vart verdsmeister i spjutkasting i 2019 og som forsvarte meistertittelen ved VM i friidrett 2022. I mellomtida sikra ho seg bronsemedaljen i øvinga då Sommar-OL fann stad i Tokyo sommaren 2021. Barber sitt personbeste på 67,70 meter er frå eit stemne i Luzern 9. juli 2019. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kelsey-Lee Barber|Kelsey-Lee Barber]]» frå ,  den 29. september 2022.*  

*
Wang Jianan

**Wang Jianan** () er ein kinesisk friidrettsutøvar frå Shenyang som vart verdsmeister i lengdehopp under VM i friidrett 2022, sju år etter han tok bronsemedaljen i øvinga ved Friidretts-VM heime i Kina. Han har elles vunne lengdetevlinga ved asiameisterskapen 2013 og ved asialeikane i 2018. Den 16. juni 2018 hoppa Wang 8,47 meter i Guiyang, ei tangering av den kinesisk rekorden.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2015 i Beijing: Bronsemedalje – 8,18 m
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 5 – 8,17 m
*VM 2017 i London: Nr 7 – 8,23 m
*VM 2019 i Doha: Nr 6 – 8,20 m
*VM 2022 i Eugene: Gullmedalje – 8,36 m, framom Miltiadis Tentoglu (8,32 m)
*VM 2023 i Budapest: Nr 5 – 8,05 m
*OL 2024 i Paris: Nr 8 – 8,03 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wang Jianan (Leichtathlet)|Wang Jianan (Leichtathlet)]]» frå ,  den 29. september 2022.*  

*World Athletics
*
Massimo Stano

**Massimo Stano** () er ein italiensk kappgjengar frå Palo del Colle. Han vart olympisk meister på 20 kilometer i Tokyo i 2021 og verdsmeister på 35 km i Eugene i 2022.

### Aktiv
Stano deltok i EM 2014 og VM 2015 utan å utmerke seg. I EM i friidrett 2018 vart han fjerdemann på 20 km. Etter å ha vorte nummer 14 i VM 2019, gjekk han i 2021 heilt til topps på 20 km under dei olympiske leikane i Tokyo. Året etter vann han gullmedaljen på 35 km ved VM i friidrett 2022, og han vart nummer 8 på 20 km i europameisterskapen i München. Sommaren 2023 gjekk han inn til sjuandeplass på 35 km i Budapest-VM. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Massimo Stano|Massimo Stano]]» frå ,  den 29. september 2022.*  
 
*
Wilma Murto

**Wilma Anna Helena Murto** () er ein finsk stavhoppar frå Kuusjoki i Salo. Ho vart europameister 2022 i München der ho sette finsk rekord med 4,85 meter.

Murto sette finsk rekord og innandørs verdsrekord for juniorar då ho i januar 2016 sigra med 4,71 meter i stavtevlinga under junior-VM i Zweibrücken. Det skulle gå fem og eit halvt år før ho forbetra seg til 4,72 m i Tampere i slutten av august 2021. Under europameisterskapen 2022 i München flytta ho sin personbeste med 13&nbsp;cm til 4,85 meter og tok ein overranskande gullmedalje framom den greske veteranen Ekateríni Stefanídi.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wilma Murto|Wilma Murto]]» frå ,  den 29. september 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Toshikazu Yamanishi

**Toshikazu Yamanishi** () er ein japansk kappgjengar. Han vart verdsmeister på 20 km i Doha i 2019 og forsvarte meistertittelen på distansen i 2022. I mellomtida sikra han seg bronsemedaljen på distansen då Sommar-OL fann stad i Tokyo sommaren 2021

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Toshikazu Yamanishi|Toshikazu Yamanishi]]» frå ,  den 29. september 2022.*  
*
The Wall Street Journal

***The Wall Street Journal*** er ei internasjonal dagsavis som blir gjeven ut i New York. I 2006 hadde ho eit gjennomsnittleg dagleg opplag på over 2,1 mill., i tillegg til 400.000 abonnentar på nettutgåva. Dette gjorde henne til den største avisa i USA etter *[[USA Today]]*. Sidan 1976 og 1983 har avisa hatt særlege utgåver i høvesvis Europa og Asia; desse utgåvene kom ut i eit opplag på kring 80.000 eksemplar kvar. 

Avisa var tidlegare eigd av Dow Jones & Company. 31. juli 2007 blei ho kjøpt for 5,8 milliardar dollar av mediemagnaten Rupert Murdoch og hans News Corporation, som allereie eigde eit verdsomspennande nettverk av aviser og tv-stasjonar, som Fox News.

*The Wall Street Journal* dekker først og fremst nyheiter og bakgrunnsstoff om amerikansk og internasjonalt næringsliv og finansverda. I tida mars–september 2009 var opplaget 2 024 269, ei stiging på 0,6 % på eit år. *The Wall Street Journal* var den einaste store avisa i USA som ikkje hadde synkande opplag i denne perioden.

*The Wall Street Journal* har kome ut utan avbrot sidan ho blei grunnlagd av Charles Dow, Edward Jones og Charles Bergstresser den 8. juli 1889. Ho har vunne den prestisjefylte pulitzerprisen ei rekkje gonger.

Hovudkonkurrenten til *Wall Street Journal* er engelske *[[Financial Times]]*, som òg finst i fleire utgåver.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:The Wall Street Journal|The Wall Street Journal]]» frå ,  den 29. september 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Paternalisme

**Paternalisme** er makta ein person eller stat har over andre menneske. Ordet tyder *formynderi* og kjem frå det latinske ordet *pater* som tyder «far». Poenget er at ein skal forhindra menneske i å taka irrasjonelle avgjersler, ved å tvinga folk til å hjelpa seg sjølv igjennom lover. Innanfor medisin tyder uttrykket at helsepersonell avgjer kva som er best for pasienten.

### Mjuk og hard paternalisme
Ein kan skilja mellom mjuk og hard paternalisme. Mjuk paternalisme handlar om å fråråda, medan hard paternalisme handlar om å tvinga endring hjå ein person. Dersom ein person skulle gå over ei farleg bru, er det forskjell på om ein fråråder eller om ein fysisk nektar personen å gå over.

## Paternalistisk stat – «Nanny State»
Alle land i verda er i ymse grad paternalistiske statar. Statane innfører påbod og forbod som hindrar borgarane i å utføra ymse handlingar som kan ha negative mentale, fysiske eller økonomiske konsekvensar for vedkomande. Paternalistiske lover kan vera påbod om setebelte og redningsvest eller ansvarsforsikring, eller forbod mot:

* gambling,
* prostitusjon,
* MMA-kampsport,
* bruk av narkotika eller
* bruk av rullebrett (tidlegare ulovleg i Noreg).

### Anti-paternalisme
Liberalistar meiner velferdsstatar er paternalistiske statar som hindrar borgarane i å leva liva deira. I tillegg til lover, tvingar velferdsstatane menneske til å hjelpa seg sjølve gjennom skattar for å finansiera pensjon, trygder og helsetenester. Ifylgje liberalistane skal ikkje staten fungera som eit moralsk politi for å verna borgarane mot mentale, fysiske eller økonomiske konsekvensar. 

«Einkvar har sin rett til å leva sitt liv – til helvete på sin måte» – David D. Friedman.

John Locke meinte så lenge ein person ikkje gjorde harm mot andre personar, kunne han få lov til å leva slik han måtte ynskje.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Paternalisme|Paternalisme]]» frå ,  den 29. september 2022.*
Mario Draghi

**Mario Draghi** () er ein italiensk økonom. Han var Italia sin statsminister frå 13. februar 2021 til 22. oktober 2022. Frå 2006 til 2011 var han leiar for den italienske nasjonalbanken, og var sentralbanksjef (president) i den europeiske sentralbanken frå 2011 til 2019.

## Bakgrunn
Draghi vaks opp i Roma, der faren hans arbeidde for Italia sin sentralbank. Etter at Draghi vart uteksaminert frå Universitetet i Roma, studerte han økonomi ved Massachusetts Institute of Technology i USA, der han fekk ein doktorgrad i 1976. I 1980-åra underviste han i økonomi ved Universitetet i Firenze og arbeidde for Verdsbanken i Washington, D.C.

## Kjelder
Topi Raitanen

**Topi Olli Vihtori Raitanen** () er ein finsk friidrettsutøvar frå Tampere som vart europameister i 3&nbsp;000 meter hinder under EM i friidrett 2022 i München. Han sette personleg rekord med 8.16,5 ved Herculis-stemnet i Monaco den 14. august 2020.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Topi Raitanen|Topi Raitanen]]» frå ,  den 1. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Antigoni Drisbioti

**Antigoni Drisbioti** () er ein gresk friidrettsutøvar som tevlar i kappgang. Under EM i friidrett 2022 i München vann ho gullmedaljen både på 20 kilometer og 35 km.

Ho deltok under Sommar-OL 2016 og 2020, men fekk ikkje medaljeplass.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Antigoni Drisbioti|Antigoni Drisbioti]]» frå ,  den 1. oktober 2022.*  

*
Vala Flosadóttir

**Vala Flosadóttir** () er ein islandsk tidlegare friidrettsutøvar frå Reykjavík som vann bronsemedaljen i stavhopp under Sommar-OL 2000. Ho bur i Sverige,

Vala høyrde til den fyrste generasjonen kvinnelege stavhopparar. I 1996 gjekk ho til topps i stavtevlinga ved innandørs-EM 1996 i Stockholm. To år seinare vart ho nummer tre i innandørs-EM, medan ho i innandørs-VM 1999 kom på andreplass. Under dei olympiske sommarleikane i Sydney hausten 2000 sette ho personleg rekord med eit hopp på 4,50 meter og sikra seg bronsemedaljen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vala Flosadóttir|Vala Flosadóttir]]» frå ,  den 1. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Marlon Devonish

**Marlon Devonish** () er ein britisk friidrettsutøvar som i 2004 var med om å vinne OL-gull i 4 x 100 meter stafett, saman med Jason Gardener, Darren Campbell og Mark Lewis-Francis. Også då Storbritannia to år seinare vann EM-gull i øvinga, sprang Devonish tredjeetappen. Indidviduelt vann han bronsemedaljen på 200 meter ved EM i friidrett 2002 i München, ein prestasjon han kopierte under europameisterskapen i Göteborg fire år seinare. Devonish sine personbeste tider på 100 og 200 meter er 10,06 og 20,19 sekund.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marlon Devonish|Marlon Devonish]]» frå ,  den 1. oktober 2022.*
Sketsj

**Sketj** er eit kort drama eller teaterstykke med komisk sluttpoeng som gjerne er del av revyar eller radio- og TV-program. Ein kan også framføra sketsjar på festar og liknande. 
Ordet kjem via engelsk og er opphavleg frå italiensk *skizzare* ('teikna'). Det er etymologisk identisk med ordet skisse. 

Sketsjar er korte stykke og kan framførast etter kvarandre, utan ein raud tråd mellom dei. Ofte har dei meir eksentriske figurar enn lengre produksjonar.
Sjangeren kan vera eit godt format å arbeida med samanlikna med ein meir omfattande komedie der handlinga må vara lengre og ha ein meir grunnleggjande struktur. I ein sketsj kan ein i staden ha grunnare, mindre omfattande manuse. Sketsjar kan vera ein god måte for professjonelle til å prøva ut idéar på. Menge rollefigurar har byrja i sketsjar i ulike produksjonar. 

## Lengre sketsjproduksjonar
* Hasse och Tage
* Reuter & Skoog
* Lorry/Yrrol / Lyrro
* Little Britain
* Hey Baberiba
* Allt möjligt
* Tornado – en tittarstorm
* Monty Python's Flying Circus
* GladPack
* Team Antonsen
* Uti vår hage

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Sketch|Sketch]]» frå ,  den 1. oktober 2022.*
Administrativ inndeling i Ukraina

**Den administrative inndelinga av Ukraina** byggjer på at landet er organisert som ein einingsstat (bokmål: *enhetsstat*). Under sentraladministrasjonen, det nasjonale nivået, har Ukraina på regionalt nivå 24 oblastar (provinsar), to metropolar Kyiv og Sevastopol og den autonome republikken Krim. På kommunalt nivå har Ukraina per 2021 om lag 136 rajonar (kommunar) og 108 bydistrikt (urbane *[[Rajon|rajonar]]*). Ordninga med «byar av regional tyding» vart avskaffa i 2020.

## Russisk annektering av ukrainsk territorium

Per september 2022 er oblastane Donetsk, Luhansk, Kherson, Zaporizjzja, den autonome republikken Krim og Sevastopol annektert og dominerande kontrollert av Russland.

## Oblastar i Ukraina

#Volyn oblast
# Rivne oblast
# Zjytomyr oblast
# Kyiv (hovudstad)
# Kyiv oblast
# Tsjernihiv oblast
# Sumy oblast
# Kharkiv oblast
# Luhansk oblast
# Lviv oblast
# Ternopil oblast
# Khmelnytskyj oblast
# Vinnytsia oblast
# Tsjerkasy oblast
# Poltava oblast
# Dnipropetrovsk oblast
# Donetsk oblast
# Zakarpatska oblast
# Ivano-Frankivsk oblast
# Tsjernivtsi oblast
# Kirovohrad oblast
# Odessa oblast
# Mykolajiv oblast
# Kherson oblast
# Zaporizjzjia oblast
# Den autonome republikken Krim
# Sevastopol

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Ukraina si administrative inndeling|Ukraina si administrative inndeling]]» frå ,  den 30. september 2022.*
Maksim Njedasiekaw

**Maksim Jurjevitsj Njedasiekaw** (belarusisk: Максім Юр’евіч Недасекаў, ) er ein belarusisk friidrettsutøvar frå Vitebsk som vann sølvmedaljen i høgdehopp i EM i friidrett 2018. Tidleg i mars 2021 presterte han personbeste og sette belarusisk rekord med 2,37 meter då han sigra i hall-EM i polske Toruń. Tre månader seinare tangerte han rekorden ved eit stemne i Székesfehérvár den 6. juli. Like høgt hoppa han då han sikra seg bronsemedaljen i OL-finalen i Tokyo 1. august 2021.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maksim Nedasekau|Maksim Nedasekau]]» frå ,  den 1. oktober 2022.*  

*
Filiki Etaireia

**Filiki Eteria** (gresk Φιλική Εταιρεία) var ein hemmeleg gresk organisasjon som var aktiv på 1800-talet. Hovudmålet hans var å nedkjempa Det osmanske riket i dagens Hellas og oppretta ein sjølvstendig gresk stat. Medlemmene var stort sett unge fanariotar og lokale leiarar frå Hellas. 

## Sjå òg
*Laskarina Bouboulina

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Filiki Etaireia|Filiki Etaireia]]» frå ,  den 1. oktober 2022.*
Arvanittar

**Arvanittar** (Αρbε̰ρόρ (*Arbërór*) eller Σ̈κ̇ιπτάρ (*Shqiptár*) på arvanittisk, *Arvanitë*, *Alvanoi* eller *Arvanitai* på albansk, Αρβανίτες (*Arvanítes*) på gresk) er ei folkegruppe i Hellas av albansk opphav. Dei stammar frå ortodokse kristne albanarar frå sentrale Albania som kom til Hellas i mellomalderen. Arvanittar er tradisjonelt tospråklege, dei snakkar gresk og  arvanittisk, som er ei form av den sørlege albanske dialekten toskisk. 

Arvanittane er delte inn i tre grupper: Den fyrste er konsentrert rundt Epeiros i Nordvest-Hellas, medan den andre og tredje er busett sør i Hellas og i Thrakia.

## Kjende arvanittar

### Den greske sjølvstendekrigen
*Laskarina Bouboulina, militærleiar og medlem av Filiki Etaireia
*Georgios Kountouriotis, admiral (og ei kort tid statsminister)
*Ioannis Orlandos
*Odysseas Androutsos
*Lazaros Kountouriotis
*Andreas Miaoulis
*Dimitris Plapoutas

#### Greske presidentar
*Pavlos Kountouriotis, admiral

#### Greske statsministrar
*Antonios Kriezis (var også med i den greske marinen under revolusjonen)
*Alexandros Diomidis

### Politikarar
*Theodoros Pangalos,

### Geistlege
*Erkebiskop Ieronymos II av Aten

### Military
*Theodoros Pangalos, general og ei kort tid militærdiktator
*Alexandros Kontoulis
*Dimitrios Kriezis
*Peter Bua
*Mercurio Bua

### Litteratur
*Panayotis Koupitoris
*Anastas Kullurioti

### Folklore
*Aristeidis Kollias
*Vangelis Liapis

### Naturvitskap
*Tasos Neroutsos, medisinar

### Kunstnarar
*Eleni Boukoura-Altamoura, målar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Arvaniter|Arvaniter]]» frå , og «[[:en:Arvanites|Arvanites]]» frå  den 1. oktober 2022.*
Merraflåar

**Merraflåar** er ei gammal nemning for ein rakkar som slaktar hestar. Før i tida vart merraflåarar sett ned på og omgrepet vart ofte nytta i overført tyding for 'hesteplagar' eller 'kjeltring'.

## Referansar
EHF-meisterligaen i handball 2017/Kvinner

**Meisterligaen i handball 2017 for kvinner** var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel 9. september 2016 og avslutta med sluttspel 6.-7. mai 2017. Győri ETO frå Győr i Ungarn vann turneringa for tredje gong.

Etter kvalifiseringsspel i september opna turneringa med 16 deltakande lag i seriespel delt i fire grupper à 4 lag. Dei tre laga med flest poeng i dei enkelte gruppene gjekk vidare til hovudrunda, som bestod av to grupper à 6 lag. Dei fire beste i desse to gruppene møttest til kvartfinalar basert på poengskår. Norske Larvik HK vart slått ut i kvartfinalane.

## Sluttspelet
Sluttspelet vart avvikla i Budapest helga 6. og 7. mai 2017. 
*Semifinalane:
*Győri ETO – ŽRK Budućnost 26–20 
*Vardar – CSM București 38-33

*Bronsekampen:
*CSM București – ŽRK Budućnost 26–20

### Finalen
*Győri ETO – Vardar 31–30 etter ekstraomgangar

Györi ETO leia 15–12 ved pause.  I den andre omgangen utlikna Vardar slik at det stod 26–26 då ordinær tid var ute. Fyrst etter ekstraomgangar fekk Györi ETO hand om trofeet. 

**Győri ETO** sitt vinnarlag bestod mellom andre av målvakta Kari Aalvik Grimsbø og målskårarane Anita Görbicz 7, Nycke Groot 6, Nora Mørk 6, Eduarda Amorim 3, Bernadett Bódi 2, Zsuzsanna Tomori 2, Yvette Broch 2, Jana Knedlíková 2.

Tyske Anja Althaus og franske Alexandra Lacrabère vart toppskårarar for Vardar, kvar med 6 mål.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League der Frauen 2016/17|EHF Champions League der Frauen 2016/17]]» frå ,  den 2. oktober 2022.*
Nycke Groot

**Cornelia Nycke Groot** () er ein nederlandsk tidlegare handballspelar frå Alkmaar. Ho vann VM-sølv 2015 og EM-sølv 2016 med Nederland, i begge finalane tapte Nederland mot Noregs landslag. Sidan vann Groot og Nederland VM-bronse i 2017 og EM-bronse i 2018. Groot var spelstyrar (playmaker).

Groot fekk sin landslagdebut mot Noreg i europameisterskapen 2004. Fram til og med Sommar-OL i 2021 deltok ho i 150 landskampar og skåra 450 mål. Ho var 2006-11 aktiv for danske Tvis Hostebro, deretter spelte ho 2011-15 for Midtjylland, 2015-19 for ungarske Győri ETO, før ho avslutta med to sesongar i Odense. Groot vart nasjonal seriemeister to gongar for Midtjylland, fire gongar for Győri ETO og ein gong for Odense. Høgdepunkta som klubbspelar kom då ho åra 2017, 2018 og 2019 var med om å vinne EHF-meisterligaen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Nycke Groot|Nycke Groot]]» frå ,  den 2. oktober 2022.*
Gainesville i Florida

**Gainesville** er fylkessete i Alcahua County i delstaten Florida i USA. Byen, som vart grunnlagd i 1853, hadde ikring 141&nbsp;000 ibuarar i 2020. Gainesville ligg sentralt til på norddelen av Florida. Byen hyser University of Florida, eit universitet med meir enn 50&nbsp;000 studentar.

Tom Petty var og Noah Lyles er frå Gainesville.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gainesville, Florida|Gainesville, Florida]]» frå ,  den 2. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
IPhone 3GS

**iPhone 3GS** er ein smarttelefon som var utvikla og marknadsført av Apple Inc. Han er den tredje generasjonen iPhone, etterfølgjaren til iPhone 3G og var avduka den 8. juni 2009 under Worldwide Developers Conference i San Francisco.

## Bakgrunnsstoff
* iPhone 3GS – Offisielle spesifikasjonar
Puławy

**Puławy** er ein by i Lublin-voivodskapet i det austlege Polen. Byen, som er fylkessete i Puławy fylke, har ikring 47&nbsp;000 ibuarar. Byen Puławy er bygt opp langs åmotet til elvane Wisła og Kurówka.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Puławy|Puławy]]» frå ,  den 2. oktober 2022.*
Felice og Boudleaux Bryant

**Felice og Boudleaux Bryant**, ofte kreditert som **F&B Bryant**, var eit amerikansk låtskrivarpar som bestod av ekteparet Felice (opphavleg Matilda Genevieve Scaduto, 7. august 1925–22. april 2003) og Boudleaux Bryant (13. februar 1920–25. juni 1987). Ekteparet Bryant skreiv dei fleste av songane til Everly Brothers frå 1957, og fekk deretter stor suksess. Dei skreiv også for Roy Orbison og Buddy Holly.
Songane deira er blitt framførte av artistar innan ei rekkje sjangrar, som Lynn Anderson, Tony Bennett, Frankie Laine, Sonny James, Eddy Arnold, Bob Moore, Charley Pride, Nazareth, Jim Reeves, Leo Sayer, Jerry Lee Lewis, Simon & Garfunkel, Sarah Vaughan, The Grateful Dead, Elvis Costello, Count Basie, Dean Martin, Ray Charles, Gram Parsons, Joan Jett og Bob Dylan.

## Songar i utval
*Love Hurts
*Bye Bye Love
*All I Have to Do Is Dream
*Wake Up Little Susie
*Rocky Top
*Nashville Blues 
*Time's A-Wastin

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Felice och Boudleaux Bryant|Felice och Boudleaux Bryant]]» frå ,  den 3. oktober 2022.*
Rakkar

**Rakkar** (av mellomnedertysk *racken*,  ‘ein som feier’ eller ‘ein som fjerna noko ureinsleg’) viste i eldre tid til folk som hadde til arbeid å driva med renovasjon, flåing og partering av dyr eller handsaming av avretta menneske.
I seinare språkbruk kunne det visa til ein uheiderleg person, ein skurk eller mindre alvorleg til ein rampete person, som ein «rakkaraunge».

Rakkarar kunne nytta kadaver som kjelde til nyttige råstoff og produkt, som feitt, lim, beinmjøl, salmiakk, såpe, salpeter, bleikemiddel og fôr. Dei siste, ubrukelege restane blei gravne ned eller brende. Alt dette arbeide var knytt til med ubehageleg lukt, og rakkarar var gjerne nøydde til å bu og arbeida på avstand frå andre menneske, Arbeidet medførte også ein betydeleg helserisiko, til dømes gjennom mogleg smitte av miltbrann.

Sidan rakkarar var utstøytte, kunne forbrytarar, desertørar og liknande folk søka ly hjå dei. Rakkarar kunne også hjelpa bødlar, eller bøddelen kunne òg gjera teneste som rakkar. Rakkarar gifta seg for det meste med barn av andre rakkarar, og mange av dei var difor i familie med kvarandre.

## Sjå òg
*Chamar
*Merraflåar
*Nattmann

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:da:Rakker|Rakker]]» frå ,  den 3. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
*Rakkerunger. Arkeologi i nord.
NM i friidrett 2022

**Noregsmeisterskapen i friidrett 2022**, hovudmeisterskapen, vart avvikla på Øverlands Minde i Stjørdal dagane 24. til 26. juni med idrettslaga Stjørdals-Blink, IL Fram, Hegra IL, Stjørdal FIK, IL Nybrott, Lånke IL og IL Dalebrand som arrangørar. Pål Lillefosse sette norsk rekord i stavhopp og vart tildelt kongepokal, medan Amalie Iuel fekk sin tredje kongepokal for sitt løp i 400 meter hekk.

## Menn
### 100 m





### 200 m





### 400 m





### 800 m





### 1500 m





### 5&nbsp;000 m





### 10&nbsp;000 m





### 110 meter hekk





### 400 m hekk





### 3&nbsp;000 m hinder





### Høgdehopp





### Stavhopp





### Lengdehopp





### Tresteghopp





### Kulestøyt





### Diskoskast





### Sleggjekast





### Spjutkast





## Kvinner
### 100 m





### 200 m





### 400 m





### 800 m





### 1500 m





### 5&nbsp;000 m





### 10&nbsp;000 m





### 100 meter hekk





### 400 m hekk





### 3&nbsp;000 m hinder





### Høgdehopp





### Stavhopp





### Lengdehopp





### Tresteghopp





### Kulestøyt





### Diskoskast





### Sleggjekast





### Spjutkast




## Kjelder
EHF-meisterligaen i handball 2018/Kvinner

**Meisterligaen i handball 2018 for kvinner** var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel 9. september 2017 og avslutta med sluttspel 12.-13. mai 2018. Győri ETO frå Győr i Ungarn vann turneringa for fjerde gong.

Etter kvalifiseringsspel i september opna turneringa med 16 deltakande lag i seriespel delt i fire grupper à 4 lag. Dei tre laga med flest poeng i dei enkelte gruppene gjekk vidare til hovudrunda, som bestod av to grupper à 6 lag. Dei fire beste i desse to gruppene møttest til kvartfinalar basert på poengskår. Norske Larvik HK og IK Våg enda begge sist i innleiande gruppespel.

## Sluttspelet
Sluttspelet vart avvikla i Budapest helga 12. og 13. mai 2018. 
*Semifinalane:
*Győri ETO – CSM București 26-20
*Vardar – Rostov 25–19

*Bronsekampen:
*CSM București – Rostov 31–30

### Finalen
*Győri ETO – Vardar 27–26 etter ekstraomgangar

Győri opna best og leia 7–4, før Vardar snudde til 8–7. Ved pause stod det 9–9. Etter pause var Vardar det førande laget, Győri utlikna til 20–20 før ordinær tid var ute. I ekstraomgangane tok Györi kontroll om kampen og fekk, nett som året før, hand om trofeet. 

**Győri ETO** sitt vinnarlag bestod mellom andre av målvaktene Kari Aalvik Grimsbø og Éva Kiss, måla kom frå Nycke Groot 9, Eduarda Amorim 6, Bernadett Bódi 4, Anita Görbicz 3, Anne Mette Hansen 3, Yvette Broch 1,  Stine Oftedal 1. Nora Mørk sat på benken.

Serbiske Andrea Lekić vart toppskårarar for Vardar med 6 mål.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League der Frauen 2017/18|EHF Champions League der Frauen 2017/18]]» frå ,  den 4. oktober 2022.*
EHF-meisterligaen i handball 2019/Kvinner

**Meisterligaen i handball 2019 for kvinner** var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel 8. september 2018 og avslutta 11.–12. mai 2019. Győri ETO frå Győr i Ungarn vann turneringa for femte gong.

Etter kvalifiseringsspel i september opna turneringa med 16 deltakande lag i seriespel delt i fire grupper à 4 lag. Dei tre laga med flest poeng i dei enkelte gruppene gjekk vidare til hovudrunda, som bestod av to grupper à 6 lag. Dei fire beste i desse to gruppene møttest til kvartfinalar basert på poengskår. Norske Larvik HK enda sist i innleiande gruppespel.

## Sluttspelet
Sluttspelet vart avvikla i Budapest helga 11. og 12. mai 2019. 
*Semifinalane:
*Győri ETO –  IK Våg 31–22
*Rostov – Metz 27–25

*Bronsekampen:
*IK Våg – Metz 31–30

### Finalen
*Győri ETO – Rostov 25–24

Kampen var jamn til stillinga 11–11, Győri ETO drog ifrå og leia 15–11 ved pause. Tidleg i andre omgang auka det ungarske laget til 17–12. Sidan førte Győri ETO kampen med 3-4 mål til det stod 25-21 sju minutt før full tid. Deretter minka avstanden inn til 25–24.
 
**Győri ETO** sitt vinnarlag bestod mellom andre av målvaktene Kari Aalvik Grimsbø og Amandine Leynaud, måla kom frå Eduarda Amorim 7, Anita Görbicz 6, Bernadett Bódi 3,  Stine Oftedal 3, Kari Brattset 3, Nycke Groot 1, Anne Mette Hansen 1, Veronica Kristiansen 1. Nora Mørk kom ikkje på skåringslista.
Nederlandske Lois Abbingh vart toppskårarar for Rostov med 7 mål. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League der Frauen 2018/19|EHF Champions League der Frauen 2018/19]]» frå ,  den 4. oktober 2022.*
Average White Band

**Average White Bende** er ei skotsk musikkgruppe som blei skipa i  Dundee i 1972 og speler funk og disco. Opphavleg bestod gruppa av Onnie McIntyre (song, kompgitar), Alan Gorrie (gitar, bass, song), Roger Ball (keyboard), Malcolm «Molly» Duncan (saksofon) og Robbie McIntosh (trommer). Michael Rosa var ei kort tid med på trompet før han gav seg. Då blei gitaristen Hamish Stewart nytt medlem.

Debutalbumet til gruppa, *Show Your Hand*, selde dårleg, men dei fekk eit stort nybrot med det andre studioalbumet sitt *AWB* i 1974. Albumet toppa Billboard 200-lista, og instrumentalsingelen *Pick Up the Pieces* derfrå nådde fyrsteplassen på den amerikansk singellista i 1975. Låten nådde sjetteplassen på den britiske singellista.

Trommeslagaren Robbie McIntosh døydde etter ein heroinoverdose i september 1974. Gruppa valde å fortsetja med Steve Ferrone som ny trommeslagar. Det neste albumet *Cut the Cake* var dedisert til McIntosh, og tittelsporet blei ein singelhitt. Gruppa hadde framleis fleire suksessar på 1970-talet, mellom anna *Queen of my Soul* i 1976, men på byrjinga av 1980-talet gjekk populariteten deira tilbake. Dei hadde ein siste større hitt i 1980 med *Let's Go Round Again*, og i 1983 blei gruppa oppløyst. McIntyre, Gore, og Ball gjenforeinte gruppa i 1989. Sidan 1996 har McIntyre og Gore vore dei einaste opphavlege medlemmane i gruppa etter at Ball valde å forlata henne.

## Diskografi, album

* *Show Your Hand* (1974)
* *AWB* (1974)
* *Cut the Cake* (1975)
* *Soul Searching* (1976)
* *Warmer Communications* (1978)
* *Feel No Fret* (1979)
* *Shine* (1980)
* *Cupid's In Fashion* (1982)
* *Aftershock* (1989)
* *Soul Tattoo* (1997)
* *Living In Colour* (2003)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Average White Band|Average White Band]]» frå ,  den 3. oktober 2022.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Thulekulturen

**Thulekulturen** er eit arkeologisk omgrep for det arktiske Thule-folket som ein kallar forfedrane til alle moderne inuittar i Canada, Alaska og på Grønland. 

Namnet «Thule »kjem frå staden Thule (flytta og omdøypt til Qaanaaq i 1953) i nordvestlege Grønland, der ein fann dei første arkeologiske spora frå dette folket. Sambandet mellom Thule-folket og inuittane er biologisk, kulturell og språkleg.

Thule-folket kom over Beringsundet til Alaska ein gang i tida 500 e.Kr., og til Nunavut i Canada ein gong rundt 1000 e.Kr. Ei gruppe flytta seg austover til Grønland i løpet av 1200-talet. Thule-folket spreidde seg over heile det arktiske Nord-Amerika, og fram til moderne tid har kulturen deira vore oppsiktsvekkande einsarta med eit tradisjonelt levesett basert på fisk og pattedyr i havet og på land for mat, varme, lys, klede, reiskap og ly. Thule-folket erstatta Dorset-kulturen i løpet av 1400-tallet.

## Kjenneteikn og leivningar
Vinterbustadane til Thule-folk hadde stort sett eitt til fire hus med rundt ti menneske i kvart hus. Nokre større busetjingar kan ha hatt fleire enn eit dusin hus, men det var neppe meir enn rundt femti innbyggjarar der til same tid. Husa blei bygde av kvalbein frå sommarjakta, men dei laga også andre typar bustader, mellom anna telt. 

Nokre Thule-folk vandra sørover i den såkalla «andre ekspansjonen» eller «andre fasen» til kulturen. I løpet av 1200-talet eller 1300-talet hadde Thule-kulturen strekt seg utover eit område som tilsvarar det området i nordamerikansk Arktis som dagens inuittar har.

Det finst ein del spor som støttar trua på at Thulefolket, og i mindre grad òg Dorsetkulturen, hadde sporadisk kontakt med den norrøne folkesetnaden på Grønland. I løpet av 1000-talet reiste dei norrøne grønlendarane til Nord-Grønland for å driva jakt og fiske, og av og til òg til kysten av Labrador i Canada for å henta trevirke. Større kontakt og kulturutveksling med europearar byrja først på 1700-talet, og saman med dei allereie øydeleggande effektane av Den vesle istida mellom 1650 og 1850, braut Thule-samfunna saman og folket blei deretter kjent som eskimoar og seinare som inuittar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Thulekulturen|Thulekulturen]]» frå ,  den 3. oktober 2022.*