open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Llyn Brenig

**Llyn Brenig** er eit vassreservoar i North Wales, i hjartet av Denbigh Moors, på grensa mellom grevskapa Conwy og Denbighshire. Det vert nytta til å kontrollere vassnivået i River Dee som ein del av reguleringssystemet i elva, som vernar vassforsyninga for Nordvest-England og Nordaust-Wales, særleg Liverpool og området kring.

## Reservoaret
Bygginga av demninga starta i 1973 og stod ferdig i 1976. Reservoaret har ein kapasitet på 60 millionar m³ og vart først fylt i 1979. Det har eit overflateareal på 3,7 km² og er dermed den fjerde største innsjøen i Wales. Innsjøen har ei kystlengd på 23 km. 

Tilsigsområdet til reservoaret er ikkje stort nok til å fylle det i løpet av eitt år. Det vil sei at når reservoaret vert tappa, så kan det ta fleire år før det vert heilt fylt opp att.  Llyn Brenig vert derfor berre nytta under tørkeperiodar når kapasiteten til Llyn Celyn og Llyn Tegid ikkje lenger klarar å halde vassnivået i River Dee oppe.

## Arkeologi

Under bygginga av reservoaret vart det funne fleire lekamar frå bronsealderen og ein leir frå mellomsteinalderen for jegerar og samlarar. Ved hjelp av radiokarbonanalysar av kol frå eldstadane ved leiren vart leiren datert til kring 5700 f.Kr. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Brenig|Llyn Brenig]]» frå ,  den 4. september 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Clwyd-Powys Archaeological Trust 
*Llyn Brenig Sailing Club
Cantref-reservoaret

**Cantref-reservoaret** er det midtre av tre reservoar i Taff Fawr-dalen i South Wales. Det er eigd av Welsh Water og ligg i Brecon Beacons nasjonalpark, hovudsakleg i Powys og det historiske grevskapet Breconshire. Delar av det sørvestlege hjørnet av innsjøen ligg i Rhondda Cynon Taff.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cantref Reservoir|Cantref Reservoir]]» frå ,  den 4. september 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*www.geograph.co.uk : bilete av Cantref-reservoaret og omliggande område
Llyn Celyn

**Llyn Celyn** er eit stort reservoar som vart bygd mellom 1960 og 1965 i dalen til elva Tryweryn i North Wales. Det er om lag 4&nbsp;km langt og har ei maksimal djupne på 43 meter. Det har ein kapasitet på 71,2 milliardar liter vatn.

Det vart opphavleg kalla *Llyn Tryweryn Mawr*, men i september 1964 endra Liverpool Corporation namnet.

## Bygginga og motstanden
Bygginga av reservoaret omfatta at landsbyen Capel Celyn og omliggande jordbruksland vart lagt under vatn. Dette skapte mykje sinne, fordi walisisk kultur og språk stod særs sterkt i landsbyen, samt at reservoaret vart bygd for å gje vatn til Liverpool og delar av  Wirral i staden for Wales. Avgjersla om å byggje reservoaret vart teken trass i at 35 av 36 walisiske parlamentsmedlemmer var imot, og den 36. av desse stemde ikkje. Dette førte til auka støtte for det walisiske nasjonalistpartiet Plaid Cymru.

Det vart halde ei offisiell opning den 21. oktober 1965 med representantar frå byrådet i Liverpool. Det var venta store protestar og mykje politi var til stades. Seremonien varte mindre enn tre minuttar fordi protestantane hadde kutta mikrofonleidningane og ropa frå dei mange hundre protestantar gjorde at ingen høyrde noko av talen.

I oktober 2005 gav byrådet i Liverpool ut ei offentleg unnskyldning for hendinga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Celyn|Llyn Celyn]]» frå ,  den 4. september 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Abandoned communities ..... Llyn Celyn
Claerwen

**Claerwen** er eit reservoar i Powys i Wales, som det siste leddet i Elan Valley-reservoara som vart bygd som ein del av vassforsyninga til Birmingham i England. Demninga er hovudsakleg bygd av betong med naturstein på utsida. Demninga er av ein type kalla massivdam. 

Claerwen-dammen stod ferdig i 1952 og vart bygd i ein viktoriansk stil for å passe inn med tidlegare dammar i dalen. Ein måtte leige inn italienske steinhoggarar, fordi dei britiske framleis var i London og bygde opp att byen etter krigen i 1940-åra. 

Det tok seks år å byggje dammen og han var nesten dobbelt så stor som dei andre dammane i Elan-dalen. Claerwen reservoaret er nesten like stor som alle dei andre reservoara i Elan-dalen til saman. Dammen er 56 meter høg og 355 meter lang. Kapasiteten i reservoaret er 48,3 millionar m³. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Claerwen|Claerwen]]» frå ,  den 4. september 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Bilete av Claerwen og det omliggande området på geograph.org.uk
Coedty-reservoaret

**Coedty-reservoaret** er eit reservoar i Snowdonia i North Wales. Det får vatn frå Afon Porth-llwyd som renn frå Llyn Eigiau. Reservoaret ligg 274 meter over havet og er om lag 4,9 hektar stort. Det er brunaure i innsjøen. 

Den originale dammen vart bygd i 1924 som ein del av vasskraftforsyinga til aluminiumsverket i Dolgarrog. I 1925 brast Eigiau-dammen og flaumvatnet frå denne førte òg til at Coedty-dammen brast. Den påfølgjande flaumen førte til at 17 mista livet i Dolgarrog.

Dammen vart gjenoppbygd i 1926 og endra igjen i 1956. Vatn frå reservoaret vert ført i store metallrøyr til vasskraftverket i Dolgarrog.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Coedty-reservoaret|Coedty-reservoaret]]» frå ,  den 4. september 2010.*
Llyn Conwy

**Llyn Conwy** er ein innsjø i Conwy sentralt i Nord-Wales. Han er kjelda til River Conwy som renn sørover frå innsjøen og seinare snur nordover før ho munnar ut i Conwy Bay. Llyn Conwy ligg om lag 454 meter over havet og har ei djupne på kring 5 meter på det meste. Han er den klårt største innsjøen i Migneint-heiene

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Conwy|Llyn Conwy]]» frå ,  den 4. september 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Bilete frå området
Cosmeston Lakes Country Park

**Cosmeston Lakes Country Park** er ein open friluftspark mellom Nedre Penarth og Sully, 11,7 km frå Cardiff i Vale of Glamorgan i Wales. Parken er open året rundt. 

Midt i parken ligg ein stor innsjø ved sida av ein tidlegare tapt mellomalderby, Cosmeston Medieval Village. Her har ein gjenoppbygd eit «levande museum» i form av ein mellomalderlandsby på 1300-talet. Denne vart oppdaga då ein konstruerte parken. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cosmeston Lakes Country Park|Cosmeston Lakes Country Park]]» frå ,  den 4. september 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* County Park
Llyn Cowlyd

**Llyn Cowlyd** er den djupaste innsjøen i North Wales. Han ligg i Snowdonia nasjonalpark langs Carneddau-fjella, 355 meter over havet. Innsjøen er lang og smal og er nesten 3&nbsp;km lang. Han dekkjer eit areal på 1,1&nbsp;km², ei middeldjupne på 33 meter og er ned mot 70 meter på det djupaste.

Innsjøen er eit reservoar som forsyner vatn til byane Conwy og Colwyn Bay. Llyn Cowlyd er eit av to reservoar som forsyner vasskraft til aluminumsverka i Dolgarrog.  Den andre er Llyn Eigiau, som vart fysisk knytt til Llyn Cowlyd via ein tunnel i 1919 og dette er vatnet som renn ut i innnsjøen ved demninga.

Demninga er kring 10 meter høg og står i nordaustenden. Han består av stein og jord, med betong i midten. Demninga vart offisielt opna i 1922.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Cowlyd|Llyn Cowlyd]]» frå ,  den 4. september 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**The lakes of North Wales* av Jonah Jones, Whittet Books Ltd, 1987
**The lakes of Eryri* av Geraint Roberts, Gwasg Carreg Gwalch, 1985

## Bakgrunnsstoff
* The Mabinogion
* Walk around Creigiau Gleision and Llyn Cowlyd
* The Dolgarrog Disaster
Llyn Crafnant

**Llyn Crafnant** er ein innsjø nord i Wales der nordenden av Gwydir-skogen møter foten av Carneddau-fjella og ryggen av Cefn Cyfarwydd. Innsjøen er kring 25 hektar stor og om lag 1,5 km lang. 

Innsjøen er eit reservoar og vart demd opp i nordenden i 1874, men demninga er berre så vidt synleg sidan vatnet fossar bratt ned over dammen. Ved utløpet står ein obelisk, reist i 1896 av innbyggjarane av Llanrwst som eit minnesmerke over vatnet byen fekk frå reservoaret. 

Crafnantelva møter Conwyelva ved Trefriw.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Crafnant|Llyn Crafnant]]» frå ,  den 4. september 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**The lakes of North Wales* av Jonah Jones, Whittet Books Ltd, 1987
**The lakes of Eryri* av Geraint Roberts, Gwasg Carreg Gwalch, 1985
* *Bathymetrical Survey of the lakes of Snowdonia*, av T.J. Jehu, The Royal Society of Edinburgh, 1902
Skogstorkenebb

**Skogstorkenebb** eller **sjuskjære** (*Geranium sylvaticum*) er ei urt i storkenebbfamilien. Utbreidd i Europa og Asia.

Planta er kring 40 cm høg med ein rund stengel. Denne har nedst lange, og øvst korte hår og kjertelhår. Planten har djupe skar mellom de sju bladlappane. Han har opprette fruktskaft. Blomane har smalt avlange begerblad og fiolette eller stundom kvite kronblad. Den nedre smale delen av kronbladet har hår på oversida.

Skogstorkenebb blomstrar kring juni månad i skog og enger i låglandet og til fjells over heile Noreg. Han er funnen opp til 1750 meter over havet i Jotunheimen.

## Kjelder
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Midsommarblomster|Midsommarblomster]]» frå ,  den 5. september 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Haukelifjell

**Haukelifjell** er eit fjellområde og ein fjellovergang i Sør-Noreg. Området ligg i Vinje kommune i Telemark og Ullensvang i Vestland. Fjellområdet er delvis overlappande med Hardangervidda, og vert avgrensa av tettstadene Røldal i vest og Haukeli i aust.

Fjellovergangen vart opna i 1886, og er ein del av Europaveg 134. Vegen går gjennom Haukelitunnelen, som var den lengste vegtunnel i Noreg frå han opna i 1968 fram til 1982. På gamlevegen over Dyrskar ligg ein av dei eldste vegtunnelane i Noreg, opna i 1900. E134 over Haukelifjell er det viktigaste transportsambandet mellom Haugesund og Oslo.

Overnattingsstaden Haukeliseter ligg ved vegen. Det vert drive av Stavanger Turistforening, og er den mest besøkte turisthytta i landet. Haukelifjell skisenter ligg på austsida av fjellet.

## Bakgrunnsstoff
* Haukeliseter
* Haukelifjell Skisenter
Haukeli

**Haukeli** er eit område vest i Vinje kommune i Telemark fylke og er eit trafikknutepunkt der Rv9 og E134 møter kvarandre.

Området er tidlegare òg kalla **Haukeligrend**, men i 1999 vart namnet tilbakeført til det opphavlege Haukeli.

## Næringsliv
Områda kring Haukeli er utbygd av vasskraft. Utbygginga starta i 1957 med Haukeli kraftverk og vart sluttført i 1979 då Kjela kraftverk vart sett i drift.

TINE-konsernet har eit meieri som produserer chevre i Haukeli.

### Turisme
Haukelifjell ligg 12 km vest for Haukeli og er ein skidestinasjon vinterstid. 

Vinje kommune er eigar av den store fjelleigendomen Berunuten Vest, som ligg nord for Songavatn,  nord for Haukeli. Denne eigendommen, på  kjøpte Vinje kommune av brukseigar Treschow i 1979. Med dette kjøpet ville kommunen opne ein bit av dei store fjellviddene for bruk til jakt, fiske og friluftsliv for ålmenta. Desse områda var for ein stor del privat- og utanbygdseigde. Sportsfiske, småviltjakt, friluftsliv, delar av storviltjakta og dei sju hyttene på eigendommen er tilgjengeleg for alle.

## Kjelder
Kvartal

Eit **kvartal** er eit firedels år. Dei fire kvartala i året vert til vanleg rekna med byrjing frå høvesvis 1. januar, 1. april, 1. juli og 1. oktober. På engelsk vert dei fire kvartala ofte korta til Q1 (første kvartal), Q2 (andre kvartal), Q3 (tredje kvartal) og Q4 (fjerde kvartal).

## Sjå òg
*Kvarter
Léonce Élie de Beaumont

**Jean-Baptiste Armand Louis Léonce Élie de Beaumont** () var ein fransk geolog. Han er kjend for den første geologiske kartlegginga av Frankrike og for ein teori om fjellkjededanning. 

Élie de Beaumont foretok i 1821, på oppdrag frå regjeringa, ei vitskapleg reise til England, hovudsakleg for å studere dei geologiske tilhøva. Etter han kom attende byrja han som ingeniør i École nationale supérieure des mines de Paris og vart så utnemnd som *ingénieur en chef*. I 1829 vart han professor i geologi ved École des mines og 1832 professor ved Collège de France samt 1835 medlem av Académie des sciences, deär han 1853 vart vald til permanent sekretær.

Han er mest kjend for å i lag med Armand Dufrénoy utarbeide geologiske kart over Frankrike i skalaen 1:500 000, som vart gjeven ut i seks artiklar frå 1840 til 1842, samt tilhøyrande tekst: *Explication de la carte géologique de la France* (1841-48). Begge to fekk Wollastonmedaljen for dette verket i 1843. 

Han fekk stor merksemd, men ikkje så mange tilhengjarar med *Élie de Beaumonts Notice sur le systéme des montagnes* (1849-52), der han deler inn fjellkjedene i visse system, etter hovudretninga deira, og framstiller teorien om at alle fjellkjeder med same retning vart løfta opp under same tidperiode, og oppløftinga hadde samanheng med avkjølinga av jorda. Av andre arbeid han skreiv finst *Leçons de géologie pratique* (tre volum, 1845). I 1867 fekk han oppdraget om å leie arbeidet for å opprette eit nytt, meir detaljert kart (i større skala) over Frankrike. 

Han var medlem av Det franske vitskapsakademiet og vart permanent sekretær etter François Arago døydde i 1853. Han vart til og med medlem av Det prøyssiske vitskapsakademiet og utanlandsk medlem av Royal Society. I 1848 vart han utanlandsk medlem av Kungliga Vetenskapsakademien.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Léonce Élie de Beaumont|Léonce Élie de Beaumont]]» frå ,  den 5. september 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Jens Andreas Werenskiold Bugge

**Jens Andreas Werenskiold Bugge** () var ein norsk geolog og son av Carl Bugge. Han tok doktorgrad i 1945. I 1954 vart han professor i malmgeologi ved NTH, og frå 1965 til 1983 var han professor i malmgeologi ved Universitetet i Oslo. Har arbeidde mykje med å undersøke norske jernmalmførekomstar. 

## Kjelder

*
Sjursøya

**Sjursøya** er eit hamneområde i Oslo. 

Opphavleg var Sjursøya ei kupert og idyllisk lita øy i Oslofjorden, ikkje langt frå land. Men etter anleggsarbeid på 1920- og 30-talet vart øya omgjort til ei landfast utstikkar med kaier og andre innretningar, og kom til å inngå i den hamna som vart bygd sørover langs foten av Ekebergåsen i Oslo mot Bunnefjorden.

I gamal tid budde det ein fiskarfamilie på Sjursøya, og fiskaren sette vanlegvis garna på nordvestsida av øya. Frå 1870-åra og fram til 1920 var det berre sumarhus, sumarvillaer, for velberga osloborgarar på øya, som var blant dei fyrste øyane i Oslofjorden som vart teke i bruk til slikt. Øya hadde ikkje brusamband med fastlandet, og var så strengt privat at ingen uvedkomande fekk gå iland. Eigedomane var skilde frå kvarandre med gjerde. Forfattaren Johan Borgen har skildra livet og tilhøva her i bokverket *Barndommens rike* frå 1965; i barndommen hans disponerte familien eit av desse sumarhusa.

Hamnevesenet byrja i 1921 å sprengje ned og planere ut heile øya, og fjerna dei tretten villaene som stod der då. Sprenginga og utfyllinga vart gjort som naudsarbeid for å sysselsette arbeidslause, og mange av dei som tok del i dette, var urøynde og utan kunnskap om slikt arbeid. I 1934 var det fylt ut heilt til lands, slik at den no heilt flate øya hadde vorte landfast, og bygginga av kaier tok til.

I dag dominerast Sjursøya av ymse bygningar og innretningar som trengst for moderne lossing og lasting av skip og lagring av lasta. Her er vegar og jarnbanespor, lagerskur, heisekraner og lagerplass for containerar, store siloar for sement, fleire bensin- og oljetankar og dessutan innretningar for å fylle flybensin i tankvogner for å frakta han på jarnbane til Oslo lufthamn, Gardermoen.

Ei alvorleg jarnbaneulukke skjedde på Sjursøya 24. mars 2010, då eit sett på 16 tomme jarnbanevogner for containerar rulla ukontrollert frå Alnabru godsterminal og skiftestasjon i Oslo og ned Loenga-Alnabrulina til Sjursøya, der dei trefte ein bygning. Høgdeskilnaden er om lag 90 meter, og vognsettet hadde stor fart då det trefte bygningen. Tre personar på Sjursøya vart drepe, og fire skadd.
John Bernhard Rekstad

:*For fysikkprofessoren med same namn sjå [[John Bernhard Rekstad (1943-)|John Bernhard Rekstad]]*

**John Bernhard Rekstad** () var ein norsk geolog. Han tok lærareksamen 1887, var lærar ved dei høgare skulane på Røros, Namsos og Lillehammer og 1896–1900 adjunkt ved Bergens katedralskole. Frå 1900 var han første geologen ved Noregs geologiske undersøkingar i Kristiania. Han dreiv særleg med brestudier (han utforska i 1890 og 1891 heile Svartisen) og med istidsavleiringane i Noreg. For Noregs geologiske undersøkingar utførte han geologisk kartlegging, særleg på Vestlandet, i Jotunheimen og i Nordland. Han utgav ei rekkje geologiske avhandlingar.

John Berhard Rekstad var òg ivrig amatørfotograf. Dei geologiske reisene hans skulle føre han rundt om i heile landet og kameraet var alltid med han på tokt. Motivet for fotograferinga var først og fremst å dokumentere geologiske formasjonar, fjell, brear og steinprøvar. Men han fekk òg med seg mange vene stadmotiv og menneska rundt han. Negativsamlinga hans består av 2962 glasplater og planfilmar. Bileta finst på Billedsamlingen, Universitetsbiblioteket i Bergen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:John Bernhard Rekstad|John Bernhard Rekstad]]» frå ,  den 5. september 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Billedsamlingen - Universitetsbiblioteket i Bergen
John Wesley Powell

**John Wesley Powell** () var ein amerikansk soldat, geolog og utforskar av Vest-USA og direktør for fleire vitskaplege og kulturelle institusjonar. Han er kjend for Powell-ekspedisjonen i 1869 der han reiste ned Green River og Colorado River og var mellom anna då den første europeiske amerikanaren som reiste gjennom Grand Canyon.  

Powell var den andre direktøren i US Geological Survey (1881–1894) og la fram forslag til retningslinjer for utviklinga av det tørre Vesten, etter dei nøyaktige evalueringane han hadde gjort av tilhøva der. Han var direktør i Det amerikanske etnologibyrået ved Smithsonian Institution, der han støtta forsking av lingvistikk og sosiologi.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:John Wesley Powell|John Wesley Powell]]» frå ,  den 5. september 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*Bilete av John Wesley Powell
*Powell Museum 
*John Wesley Powell River History Museum
John William Dawson

**Sir John William Dawson** () var ein kanadisk geologi og paleontolog. Han studerte i England og arbeidde i Canada. Han var først professor i geologi og seinare rektor ved Universitetet i Montreal. Han skreiv fleire vitskaplege (geologiske, paleobotaniske og paleozoologiske) og meir populære arbeid. Dawson var ein kjend aktiv anti-darwinist. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Biografi frå Museum of Nova Scotia
Frederik Johnstrup

**Johannes Frederik Johnstrup** () var ein dansk geolog. Han gjorde ei stor vitskapleg og administrativ innsats og er kjend for å ha innført istidsteorien i Danmark. Han grunnla Danmarks geologiske Undersøgelse i 1888 og Grønlands geologiske og geografiske Undersøgelse i 1876.

Johnstrup vart bachelor i 1844 og vart professor i mineralogi og naturvitskap ved Sorø Akademi i 1846. Då akademiet vart lagt ned i 1848 vart han assisterande lektor i Kolding. Tre år seinare underviste han i Sorø og i 1866 vart han professor i mineralogi og geologi ved Universitetet i København og Polyteknisk institutt. 

I 1876 leia han ein ekspedisjon til Island for å studere Askja og vulkanane ved Mývatn i lag med Þorvaldur Thoroddsen som guide. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Frederik Johnstrup|Frederik Johnstrup]]» frå ,  den 5. september 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Johan Herman Lie Vogt

**Johan Herman Lie Vogt** () var ein norsk professor, geolog og petrograf. Vogt var son av legen Olaus Fredrik Sand Vogt (1829–93) og Mathilde Eliza (“Elise”) Lie (1835–93).  Han var far til forfattar og samfunnsøkonom Johan Vogt, ingeniør og embetsmann Fredrik Vogt, politikar og pressemann Jørgen Vogt og geologen Thorolf Vogt. Vogt var dessuten nevø av matematikar Sophus Lie og grandnevø av juristen Jørgen Herman Vogt, og svigerfar til krigshelten Martin Linge.

Johan H.L. Vogt Johan Vogt tok realartium ved Universitetet i 1876 som ein av tolv (169 tok latinartium). På denne tida var det to til seks studentar på bergstudiet. Vogt var cand.min. frå 1880, og vart 27 år gamal tilsett som professor i metallurgi og styrar av det metallurgiske laboratoriet ved Universitetet i Oslo, ei stilling han hadde 1886-1912. Då NTH vart etablert i 1911 vart Vogt den første professoren til høgskulen i geologi, og hadde stillinga 1912-29, og han vart etterfølgt av sonen sin Thorolf Vogt. Vogt brukte systematisk metodane i fysikalsk kjemi for å løyse petrografiske problem, eit banebrytande perspektiv som fekk stor tyding for både petrografi og malmgeologi. I følgje Børresens biografi var han «ein pioner innanfor norsk geologi og naturvitskap. Han utvikla teoriane om korleis fysiske og kjemiske prosessar i flytande lava (magma) gav opphav til ulike bergartar, og fekk ein eineståande internasjonal posisjon.»

Vogt høyrde til ein generasjon som la vekt på praktisk tverrfaglegheit og nasjonaløkonomisk nytteverknad av forskinga, og yrkesrolla hans veksla mellom professor, kartlegging og rådgjevande ingeniør eller konsulent. Han samarbeidde tett med kollegaen Waldemar Christofer Brøgger, og verksemda deira blir av Børresen (*jfr lenkje*) karakterisert slik:
:*Rapportene var ikke bare holdt i et nøkternt vitenskapelig språk; professorenes politiske industribyggingsprosjekter skinte mang en gang tydelig igjennom: én ting var at en ny bergverks- eller steinindustri ville skape nye arbeidsplasser - det var gjennomgangstonen i nesten alle de positive rapportene. Men det nasjonale argumentet var minst like viktig. Vogt og Brøgger understreket i sine pamfletter svært ofte betydningen av at nye norske selskap skulle utnytte de naturressursene som landet var best forsynt med - stein - og ikke la utenlandske eiere få kloa i norske steinbrudd.*

## Prisar og utmerkingar
Vogt blei tildelt Wollastonmedaljen i 1932. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Johan Vogt|Johan Vogt]]» frå , den 5. september 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Fra ''Forskningspolitikk'', nr 2, 2006  Ein faglegbiografisk artikkel av Anne Kristine Børresen
Stortingets samferdslekomité

**Stortingets samferdslekomité** var ein fagkomité på Stortinget.

Komiteen vart skipa i 1950 med verknad for stortingsperioden 1950-1953. Den overtok saksområde frå to komitear som då vart nedlagde: Post-, telegraf- og kystfartskomiteen og Veg- og jernbanekomiteen.

Komiteen var deretter ein av dei faste komiteane på Stortinget, til den vart lagt ned 30. september 2005. Den vart då erstatta av Stortingets arbeids- og sosialkomité og Stortingets helse- og omsorgskomité

Stortinget.no har opplysingar om alle medlemmer i komiteen frå skipinga i 1950 til den vart lagt ned i 2005.

## Kjelder
* Om komiteen hos Stortinget.no
Kaare Høeg

**Kaare Høeg** () er ein norsk sivilingeniør. Han tok doktorgrad ved Massachusetts Institute of Technology i USA i 1965. Han arbeidde som professor ved Stanford University i USA frå 1968 til 1974, og frå 1974 til 1991 var han administrerande direktør frå Norges geotekniske institutt. Han vart så professor ved Universitetet i Oslo frå 1991. 1974–91. Fra 1991 professor ved Universitetet i Oslo. 

Høeg har mellom anna vore konsulent for mange ingeniørprosjekt innan petroleumsverksemd, vasskraft og vassforsyning i inn- og utland. 

## Kjelder
Kallskaret naturreservat

**Kallskaret naturreservat** er ein verna geologisk førekomst over Tafjord i Fjord kommune i Møre og Romsdal. 
Verneområdet dekkjer om lag 900 dekar og ligg på rundt 950 moh. Landskapet er kjenneteikna av pilarar av olivin på opptil to meter. Det er sparsamt med vegetasjon på den ørkenaktige raud-gulbrune grunnen. Reservatet er heilt omgjeve av Geiranger-Herdalen landskapsvernområde, og alt ligg innanfor verdsarvområdet Vestnorsk fjordlandskap.

Førekomsten inneheld granat-pyroksenitt og granatperidotitt (feilaktig kalla eklogitt) som dannar lag i olivinstein, dunitt. Bergartane vert rekna som vakre og har høg vitskapleg verdi. Dei vert nytta som referanse for tidlegare publiserte arbeid og vert framleis forska på. Området har ein gulbrun forvitringsfarge. Ein har mellom anna utsikt mot ein høg stake eller ei nål i olivinstein kalla Kallen og eit parti av kvit anortositt. 

I førhistorisk tid har det gått store fjellras ned mot Tafjord. 

## Kjelder
Kompensasjonsdjupne

**Kompensasjonsdjupne** eller **kompensasjonsnivået** er eit omgrep i marinbiologi og ferskvassbiologi, og skildrar det vassdjupet der lyset er så svakt at planteplanktonet ikkje har noko netto fotosyntese. Det vil si at mengda karbon tapt ved celleanding er like stor som den mengda som vert knytt opp ved fotosyntesen. Kompensasjonsdjupna skil mellom den eufotiske og afotiske sonen i vatnet.

Forsøk har vist at kompensasjonsdjupna ligg på eit nivå der mellom 0,1 og 1% av sollyset har trengd ned. 

**Karbonatkompensasjonsdjupne** er djupna i havet der oppløysingsgraden av kalsiumkarbonat (CaCO3) er like stor som tilførsla. Denne likevekta har ein i dag vanlegvis på djupner mellom 3000 m og 5000 m, men dette kan ha endra seg i løpet av historia til jorda. Over kompensasjonsdjupna vil ein finne kalkslam avsett på botn av verdsahava, danna av små kalsiumkarbonatpartiklar som sakte søkk ned frå vassmassane oppfor. Under denne djupna vil kalkpartiklane gå i oppløysing, og i staden finn ein brunt eller raudt djuphavsslam med annan samansetting. 

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kompensasjonsdyp|Kompensasjonsdyp]]» frå ,  den 5. september 2010.*  
 
*
Stortingets utvida utanriks- og konstitusjonskomité

**Stortingets utvida utanriks- og konstitusjonskomité** er ein tidlegare fast komité på Stortinget. 

Den bestod av medlemmane i den vanlege Stortingets utanriks- og konstitusjonskomité, med tillegg av Stortingspresidenten og visepresidenten (viss dei ikkje allereie var medlemmer av komiteen), vidare leiaren i forsvarskomiteen og inntil 11 medlemmar valde av Stortinget etter forslag frå valkomiteen. 

Viktige utanrikspolitiske, tryggingspolitiske og handelspolitiske saker blei drøfta med regjeringa i Stortingets utvida utanriks- og konstitusjonskomité. 

Medan utanriks- og konstitusjonskomiteen kunne beskrivast som ein saksførebuande komité, kunne den utvida utanriks- og konstitusjonskomiten beskrivast som ein konsulterande komité. Her møtte gjerne utanriksministeren, men også forsvars- eller justisministeren for å gjere greie for aktuelle saker. Ved denne konsultasjonsrolla mellom regjering og storting skilde den utvida utanriks- og konstitusjonskomiten seg frå arbeidsmåten i dei andre stortingskomiteane. Den var ein politisk tung komité med mange medlemmer, og møta hadde ein formell hierarkisk struktur. 

Forhandlingane i den utvida komiteen var hemmelege, viss ikkje anna blei bestemt. Det same gjaldt for fellesmøte denne komiteen hadde med andre komitear. Leiaren kunne bestemme at også innkallinga til møtet skulle vere hemmeleg. http://www.stortinget.no/om_stortinget/lover_regler/forretningsorden.html#kap3 Regelen er at møtereferata ikkje skal offentleggerast før etter 30 år. Hemmeleghaldet har fleire gongar blitt kritisert som unødvendig og udemokratisk.

Den utvida utanriks- og konstitusjonskomiteen vart i 1993 vidareført i Stortingets utvida utanrikskomité, og deretter i 2009 i den noverande Stortingets utvida utanriks- og forsvarskomité, som har ei tilsvarande rolle og arbeidsmåte.

## Bakgrunnsstoff
Stortinget.no, om Utanriks- og konstitusjonskomiteen

## Fotnotar
Jordkjernen

**Jordkjernen** er den inste delen av det indre til jorda, og består hovudsakleg av jern, nikkel, svovel og krom. Kjernen skaper varmeenergi og magnetisme gjennom mellom anna rotasjonen sin, og bidreg til den høge tettleiken til jordkloden. Sjølv om jern smeltar ved 1 450 °C bidreg det store trykket inst til å gjera den tunge jernførekomsten her fast. Utanfor jordkjernen startar den flytande, indre mantelen som består av smelta steinmassar – hovudsakleg periodotitt.

Det indre av jorda består av to skilde lag:

* Den indre kjernen av hovudsakleg jern, som er fast, og har ein radius på 1 220 km. Den startar såleis på 5 150 km djup og går ned til jordas sentrum på 6 371 km djup. Temperaturen er jamt 5 000 °C, medan tettleiken er ca. 12g/cm³g/cm³.

* Den ytre kjernen av flytande jern, nikkel, svovel og krom, med ei tjukne på 2 260 km som strekkjer seg frå 2 890 km djupne til 5 150 km djupne. Temperaturen aukar med djupna frå 3 370 °C til 5 000 °C og tettleiken i den flytande kjernen aukar frå 10,0 g/cm³ til 11,5 g/cm³.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Jordens kjerne|Jordens kjerne]]» frå ,  den 22. januar 2025.*
Den indre kjernen

**Den indre kjernen** til jorda er den indre og varmaste delen av jorda. Han er om lag 1220 km i radius og berre 70 % av radiusen til månen. Ein trur at han består av ei blanding av jern og nikkel og kan ha ein temperatur liknande overflata til sola.

Den indre kjernen roterer raskare enn resten av jorda, slik at han kvart år vinn ein kvart omdreiing. Dette kan vere ei av årsakene til jordmagnetismen. 

## Oppdaging
Seismologen Inge Lehmann oppdaga at det fanst ein indre kjerne som skilde seg frå den faste ytre kjernen i 1936 ved hjelp av observasjonar frå seismiske bølgjer skapt av jordskjelv. 

## Kjelder

*
----
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Inner core|Inner core]]» frå ,  den 5. september 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Stortingets kommunalkomité

**Stortingets kommunalkomité** er ein tidlegare fagkomité på Stortinget. 

Den var i verksemd fram til 10. oktober 1972, då Stortingets kommunal- og miljøvernkomité vart oppretta, med dei same medlemmane som i kommunalkomiteen. 

Stortingets kommunal- og miljøvernkomité var i verksemd fram til den var nedlagt i 1993, då Stortingets kommunalkomite på nytt vart oppretta, med ein vesentleg del av saksområdet frå nedlagde komiteen.  

Stortingets kommunalkomité var deretter i verksemd i stortingsperiodane 1993-1997, 1997-2001 og 2001-2005. 

Komiteen vart då på nytt lagt ned, og vart for ein stor del erstatta av den nye Stortingets kommunal- og forvaltingskomité.

## Kjelder
*Stortinget.no, vitja 5. september 2010

## Bakgrunnsstoff
* Oversikt over alle medlemmer av Stortingets kommunalkomité frå 1945 ved Stortinget.no
Fjelltjæreblom

**Fjelltjæreblom** (*Silene suecica*) er ei fleirårig urt i nellikfamilien. Han har ei amfi-atlantisk utbreiing. Arten har tidlegare vore klassifisert som *Lychnis alpina*.
Planta vert kring 10&nbsp;cm høg og har snaue blad og stengel utan limringar. Oftast er heile planta raudfarga.

Fjelltjæreblom blomstrar kring juli månad i beitemark og grus til fjells, særleg der det er tunge metall i jorda. Han veks ofte heilt ned til sjønivå. Planta finst i alle fjelltrakter i Noreg. Ho er funnen opp til 1900 m i Jotunheimen.

## Kjelder

*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Fjällnejlika|Fjällnejlika]]» frå ,  den 5. september 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Den ytre kjernen

**Den ytre kjernen** til jorda er eit flyande lag som er om lag 2260 km tjukt og består av jern og nikkel mellom den faste indre kjernen og mantelen. Den ytre grensa ligg om lag 2890 km under jordoverflata. Overgangen mellom den indre kjernen og den ytre kjernen ligg om lag 5150 km under jordoverflata. 

Temperaturen i den ytre kjernen varierer frå 4400 °C i dei ytre områda til 6100 °C nær den indre kjernen. Eddystraumar i denne væska av jern og nikkel i den ytre kjernen trur ein påverkar magnetfeltet til jorda. Den ytre kjernen har ikkje høgt nok trykk til å vere i fast form, så han er flytande sjølv om han har liknande oppbygging som den indre kjernen. Ein finn òg svovel og oksygen i den ytre kjernen. 

Utan den ytre kjernen ville livet på jorda ha vore ganske annleis. Konveksjon i det flytande metallet i den ytre kjernen skapar jordmagnetismen. Dette magnetfeltet strekkjer seg fleire tusen kilometer utover få jorda og verne jorda frå solvinden. Utan dette magnetiske feltet ville solvinden ha råka jordatmosfæren direkte og ville over tid ha brote ned atmosfæren heilt, slik at det ikkje kunne ha eksistert liv på overflata.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Outer core|Outer core]]» frå ,  den 5. september 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Knut S. Heier

**Knut Sigurdson Heier** () var ein norsk geokjemikar og professor fødd  i Bærum. 

Heier tok cand.real. i 1954 og doktorgraden i 1960. I 1968 vart han professor i geokjemi ved Universitetet i Oslo. Han var direktør for Noregs geologiske undersøking frå 1974 til 1994, og frå 1979 var han òg professor i geologi ved Universitetet i Trondheim (no NTNU). Heier deltok i Apollo-prosjektet, der han gjorde analysar av steinprøvar frå månen.

## Kjelder
Kompetanse i hydrologi

**Kompetanse** i hydrologi er eit mål for den største steinen eller partikkelen som kan transporterast med vatnet i ei elv. 

## Kjelder
Gullris

**Gullris**  (*Solidago virgaurea*) er ei urt i korgplantefamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing.

Planta vert kring 40 cm høg, og har korger som er 7-8 mm lange med flat krans av om lag ti kantkroner.

Gullris blomstrar kring juli månad i bakkar og open skog. Planta er vanleg i heile Noreg. Ho er funnen opp til 2090 meter over havet i Jotunheimen. 

## Kjelder
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Gullris|Gullris]]» frå ,  den 5. september 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Tokke (fleirtyding)

**Tokke** kan visa til
*Tokke kommune, ein kommune i Telemark fylke.
*Elva Tokke, ei elv mellom Totak i Vinje kommune og Bandak i Tokke kommune.
*Innsjøen Tokke, ein innsjø i Drangedal kommune.
Stortingets kontroll- og konstitusjonskomité

**Stortingets kontroll- og konstitusjonskomité** er ein fagkomité på Stortinget. Den handsamar mellom anna saker knytte til kontroll av regjeringa og konstitusjonelle spørsmål.

Kontroll- og konstitusjonskomiteen skal gå gjennom og gje innstilling til Stortinget om: Statsrådets protokollar mv., jf. Grunnlova § 75 bokstav f, mellom anna regjeringa si melding om embetsutnemningar, regjeringa si årlege melding om oppfølgjinga av stortingsvedtak som inneheld ei oppmoding til regjeringa, og om handsaminga av private forslag som er vedteke sende over til regjeringa til utgreiing og fråsegn, dokument frå Riksrevisjonen, og andre saker om Riksrevisjonen si verksemd, meldingar frå Sivilombodsmannen om forvaltinga, og andre saker om ombodsmannen si verksemd, meldingar frå Stortingets kontrollutval for etterretnings-, overvakings- og sikkerheitsteneste, og andre saker om utvalet si verksemd, og rapportar frå stortingsoppnemnde  granskingskommisjonar.

Kontroll- og konstitusjonskomiteen avgjer i det enkelte tilfellet om den skal legge utkast til innstilling fram for nokon fagkomité til fråsegn før innstillinga blir endeleg avgjeven.

Komiteen handsamar vidare grunnlovssaker, vallovgjeving, løyvingar til Stortinget og til Det Kongelige Hoff.

Komiteen kan foreta dei undersøkingar i forvaltinga som den ser som naudsynt for Stortinget sin kontroll med forvaltinga. Slik beslutning kan gjerast av ein tredjedel av komiteen sine medlemmar. Før komiteen sjølv gjer slike undersøkingar, skal vedkomande statsråd varslast, og oppmodast om å skaffe  fram dei opplysningane komiteen ønskjer. Komiteen skal kome med innstilling om dei sakene den tek opp til handsaming.

Ein tredjedel av komiteen sine medlemmar kan krevje at det det blir halde komitéhøyring i kontrollsaker etter § 21 .

Komiteen fastset nærmare reglar for sitt sekretariat, mellom anna om sekretariatet sine  arbeidsoppgåver, og korleis dei enkelte medlemmane i komiteen kan bruke sekretariatet.

## Kontroll- og konstitusjonskomitéen sine medlemmar i stortingsperioden 2009-2013
Kontroll- og konstitusjonskomitéen har følgjande medlemmer
* Leiar: Anders Anundsen, Framstegspartiet.
* Første nestleiar: Ola Borten Moe, Senterpartiet.
* Andre nestleiar: Martin Kolberg, Det norske Arbeidarparti.
* Medlem: Bendiks H. Arnesen, Det norske Arbeidarparti.
* Medlem: Per-Kristian Foss, Høgre.
* Medlem: Trine Skei Grande, Venstre.
* Medlem: Ulf Erik Knudsen, Framstegspartiet.
* Medlem: Hallgeir Langeland, Sosialistisk Venstreparti.
* Medlem: Marit Nybakk, Det norske Arbeidarparti.
* Medlem: Hans Olav Syversen, Kristeleg Folkeparti.
* Medlem: Øyvind Vaksdal, Framstegspartiet.

## Fotnotar

## Kjelder
*Komiteen si nettside
Det kanadiske skjoldet

**Det kanadiske skjoldet** (engelsk *Canadian Shield* eller *Laurentian Shield*) er ei stor fjellkjedefolding, dekt av eit tynt jordlag, som formar kjernen i den nordamerikanske kratonen. Det er eit djupt, samansett grunnfjellsområde i Aust- og Sentral-Canada, som strekkjer seg nordover frå Dei store sjøane til Nordishavet, og dermed dekker rundt halvparten av landet. Det inkluderer òg mesteparten av Grønland, og strekkjer seg i tillegg inn i USA, til områda Adirondack-fjella og Northern Highland. Det kanadiske skjoldet er U-forma, nesten som ein sirkel, noko som gjev det ein utsjånad i form av eit krigarskjold eller ein gigantisk hestesko.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Det kanadiske skjold|Det kanadiske skjold]]» frå , den 5. september 2010.*
Korrelasjon i geologi

**Korrelasjon** i geologi er ei samanlikning og parallellisering av mineralførekomstar, bergartar, avleiringar, fossil, geologiske aldrar, landskap og liknande i forskjellige førekomstar eller geografiske område. Ein ønskjer med korrelasjon å finne innbyrdes samsvar, likskapar eller skilnader og slik finne korleis noko har oppstått kva det er samansett av, alder og liknande. 

## Kjelder
*
Laurits Bjerrum

**Laurits Bjerrum** () var ein dansk-norsk geoteknikar som vart uteksaminert som ingeniør ved Danmarks Tekniske Højskole i 1941. I 1952 tok han doktorgrad i Zürich i 1952 på ei undersøking av skjerfastleiken til leire. Frå 1951 og framover var han direktør for Norges Geotekniske Institutt, som han leia frå det vart grunnlagd. 

## Kjelder
Litologi

**Litologi** er eit faguttrykk i geologi som skildrar ein sedimentær bergart. Orda litologi er danna av dei greske orda *lithos* (stein) og *logi* (lære).

Sedimentære bergarter kan klassifiserast etter kornstorleiken som sandstein, leirstein osv. Vidare er farge og hardleik karakteristiske kriterium for å skildre litologien. Ofte blir *facies*, dvs utsjånad, brukt synonymt med litologi når skildringa vert nytta til å tolke avsetningsmiljøet. Ein sandstein har elve-facies når han har typiske litologiske trekk for elve-avsetningar.

Litologiar inngår i geologiske undersøkingar innan oljeleiting.

## Sjå òg
*Petrografi

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Litologi|Litologi]]» frå ,  den 5. september 2010.*
Grahamøya

**Grahamøya** (engelsk *Graham Island*) er den største øya i øygruppa Haida Gwaii, også kjend som Charlotteøyane. Ho ligg ut for kysten av British Columbia i Canada, og er skild frå den andre hovudøya i øygrupppa, Moresbysøya, av eit trongt sund. Øya dekker ei flatevidd på 6&nbsp;361 km², folketalet er 4&nbsp;475. Folk bur i landsbyane Juskatla, Masset, Port Clements, Queen Charlotte City, Skidegate og Tlell.

Grahamøya blei gjeven namnet sitt av James Charles Prevost, kommandøren på HMS «Virago» i 1853. Han kalle henne opp etter James Graham, 2. baronett, den dåverande First Lord of the Admiralty.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Graham Island|Graham Island]]» frå ,  den 5. september 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*Sea islands, Natural Resources Canada Atlas of Canada
Per Spook

**Per Spook**  () er ein norsk moteskapar og klesdesignar som arbeider i Paris i Frankrike.
              
I 1959 tok Spook diplomeksamen ved motelinja på Statens håndverks- og kunstindustriskole i Oslo. Seinare blei han student ved L’Ècole da la Chambre de la couture parisienne i Paris, og i 1960 blei han lærling hos Christian Dior. 

I 1977 opna han sitt motehus i Paris, og året etter vart han tildelt Gullsynålen for største kreativitet for sin haust/vinterkolleksjon 1978-1979. Denne kolleksjonen fekk han òg *Gullfingerbølet* for. I 1995 stengte han motehuset i Paris.

Per Spook arbeider framleis som designar og kreerer kvart år Prêt-à-porter under sitt eige namn i Japan. 

Spook er kjent for sin kjærleik for svart/kvitt. Utstillingane hans ber ofte preg av tema som grafiske mønster og inspirasjon frå nordisk natur og klima. I 2003 mottok han St. Olavs Orden. Han vart heidra med norsk motebransjes ærespris i 2005.
Sosial struktur

**Sosial struktur** eller **sosialt system** er eit sett av roller som står i eit gjensidig definert i forhold til kvarandre. Døme på slike system kan vere eit fengsel, eit skip, familien eller ein stat. I alle samfunn slår menneske seg saman og dannar det me kallar sosiale system, som skal ta seg av dei nødvendige samfunnsmessige behova. 

Sosiologar seier gjerne at eit sosialt system er ei formalisering av menneskeleg åtferd. Eit eksempel på dette er den vidaregåande skulen i Noreg, som har mange reglar som både elevar og lærarar må følgje. Alvorlege brot på slike forskrifter kan føra til at elevar blir utviste eller at lærarar mistar arbeidet. I skulereglementet står det at du som elev har plikt til å samarbeida med lærarane. Blant elevane kan det derimot utvikla seg heilt andre oppfatningar av korleis dei skal oppføra seg, for eksempel at det ikkje er bra å kunne leksa alt for godt. Ved å lage slike uformelle reglar utviklar skuleungdom si eiga elevkultur. 

Ofte slår folk seg saman i uformelle grupperingar innanfor eit sosialt system. Vi skil ofte mellom to ulike typar grupper avhengig av størrelse, varigheit og kontaktform. Små grupper med lang varigheit og hyppig kontakt er primærgrupper, medan større grupper med kortare varigheit eller hyppig byte av medlemmar og med sjeldnare personleg kontakt er sekundærgrupper. 

Omfanget av sosiale system, og leiinga av dei, varierer frå kultur til kultur. Årsakene til denne variasjonen finn me i naturgrunnlag, produksjonsmåte, økonomisk system, erkjenningsformer og klasseforhold. I enkle jordbrukssamfunn er det naturleg nok ikkje behov for særleg mange sosiale system, jamvel om dei kan vere kompliserte nok. I moderne industrisamfunn ser me at det stadig oppstår nye sosiale system etter som tilboda av varer og tenester aukar.

## Sjå òg
*System
*Struktur

## Kjelder
**Gyldendal sin soialkunnskapbok for videregåande opplæring*
* Store norske leksikon.
Linus i svingen

**Linus i svingen** er ein kjend fjernsynsserie frå Barne-TV som vart send på NRK fyrste gong i 2004. Serien utgjer seks episodar. Musikken til serien, «Svingensongen», er komponert av Odd Nordstoga og manuset er ved Kjetil Indregard. 

Det er laga ein julekalender basert på serien, *Jul i Svingen*, som vart vist fyrste gong på Barne-TV under adventstida i 2006. Vidare vart det laga ein musikk-cd av *Jul i svingen*, som vann Spellemannprisen 2006 i kategorien barneplate. 

## Kjelder

* Linus i Svingen vant to priser i nrk.no
Norsk Fjellmuseum

**Norsk Fjellmuseum** er eit museum i Fossbergom i Lom kommune med utstillingar knytte til den norske fjellheimen og om samspelet mellom menneske og natur og koss dette har utvikla seg frå dei fyrste primitive fangstkulturane til dagens masseturisme, rekreasjon og ressursbruk.

Museet husar også den private samlinga til Øystein Mølmen av jaktvåpen og reinsgevir

Museet vart etablert i 1994 etter initiativ frå inspektør i DNT, Claus Helberg. Sidan 1997 har museet vore autorisert nasjonalparksenter for Jotunheimen nasjonalpark. Styreleiar er Berit Forbord Moen og dagleg leiar er Mai Bakken.

## Bakgrunnsstoff
* Norsk Fjellmuseum
Hypotese

**Hypotese** (utt. *hypotˈese*) er ein uprova, men sannsynleg teori el. påstand basert på observasjon. Ein kan granske hypotesen gjennom eksperiment, med føremål å undersøke om ein kan godta han eller ikkje. Slik kan ein hypotese anten bli forsterka, og vidare kunne bli ein fungerande teori, eller bli svekka og avkrefta, og gi rom for nye hypotesar. 

Førestavinga hypo-, *under*, tyder at påstanden er mellombels, t.d. arbeidshypotese eller forskingshypotese.

## Sjå òg
* Teori
* Eksperiment
* Tese
Observasjon

**Observasjon** vil seia det å studera, undersøkja eller venta på.

Dette er ein syssel der eit individ tek til seg kunnskapar frå omverda gjennom sansane, eller ei registrering av data med hjelp frå vitskaplege instrument. Uttrykket kan òg visa til faktaopplysningane som vart innhenta under observasjonen.

## Sjå òg
* Kvalitativ observasjon
* Kvantitativ observasjon
Kvalitativ metode

**Kvalitativ metode** er ein forskingsmetode som vert brukt innanfor akademia – hovudsakleg samfunnsvitskaplege emne – for å henta inn og analysera data som kan brukast til å laga ein teori, eller prova ein allereie eksisterande ein. Kvalitativ metode går ut på at ein samlar inn data til forskingsprosjektet sitt ved å intervjua somme personar anten i form av éin-til-éin intervju eller gruppeintervju eller begge delar. Ein konkurrerande forskingsmetode er kvantitativ metode som bruker gallupar. Stundom kan ein kombinera begge metodane i forskingsprosjektet sitt, men for det meste er det problemstillinga som avgjer kva for ein metode som fungerer best.

## Bruk
Kvalitativ metode søkjer å forklara einskilde saker. Til skilnad frå kvantitativ metode, som baserer seg på statistikk, går ein meir i djupna i kvalitativ metode ved å utføra personlege intervju med nokre få intervjuobjekt (òg kalla informantar eller deltakarar) og lata dei tala med eigne ord, i tillegg til å stilla dei oppfylgingsspørsmål. I kvalitativ metode er prov basert på svara til intervjuobjekta som uttrykkjer seg sjølve i naturleg språk.

For forskaren er det viktig ved bruk av kvalitativ metode for å få gilde og gode data at han leiar samtalen, stiller opne objektive spørsmål (dvs. unngår leiande spørsmål), og ved gruppeintervju syrgjer for at alle intervjuobjekta får tala og seia sitt. Ofte er intervjuobjekta anonymiserte slik at det ikkje hindrar dei i å tala fritt og ærleg om saka, dette er som regel gjort igjennom eit skriftleg samtykke.

Informantar vert som regel selektivt valt ut. Til dømes om ein vil undersøkja kvifor somme menneske ikkje vil taka høgare utdanning, vil det vera irrelevant i kvalitativ metode å ha med personar som faktisk tek høgare utdanning. I kvantitativ metode er ofte valet av informantar tilfeldig.

### Ulemper
Kvalitativ metode fungerer dårleg til å forstå utbreiingar av noko, i tillegg vil ikkje resultata vera representative for ei større gruppe og samfunn. Observasjonane og dataa ein har samla inn er ikkje-komparative, ettersom valet av intervjuobjekt er ofte lite og ikkje-representativt. Konklusjonar i desse forskingsdesigna er generaliserbare til berre eit avgrensa spekter av tilfelle – som vil seia at ein berre kan forklara spesifikke kontekstar. Utføringa av kvalitative intervju er særs tid- og ressurskrevjande, stundom tek ein dimed i bruk gruppeintervju for å unngå fleire individuelle intervju med repeterande utsegner.

### Fordelar
Fordelane med kvalitativ metode er at han er god på å gjeva ny innsikt i å avdekkja mønster i våre forståingar og praksisar og korso dei hengjer saman med dei situasjonane dei kjem fram i. Vidare gjev det intervjuobjekta mogleiken til å utdjupa meiningane sine, og stilla dei oppfylgingspørsmål.

## Kvalitativ observasjon
Kvalitativ observasjon er ein type observasjon der eigenskapane til det ein observerer vert omtala ut ifrå kriterium som form, farge, lukt og så vidare. Kvalitative observasjonar i naturen vert ofte støtta av detaljerte teikningar, videoopptak eller liknande.

## Kjelder

## Sjå òg
* Kvantitativ metode
Prestfossen

**Prestfossen** er ein foss i elva Bøvra, ved tettstaden Fossbergom i Lom kommune i Innlandet. Fossen ligg attmed staden der riksveg 15 krossar Bøvra, like før elva renn ut i innsjøen Skim. 

Prestfossen er vorten brukt til å drive både mølle og sagbruk, og det har tidlegare også vore eit lite kraftverk ved fossen.
Nordlending

**Nordlending** kan visa til:
* ein person frå Nordland fylke, til skilnad frå *[[Troms fylke|tromsværing]]* og *[[Finnmark fylke|finnmarking]]*.
* ein person frå Nord-Noreg, òg kalla *nording*.
Magnetograf

Ein **magnetograf** er ein av to typar vitskaplege instrument. 

* Ein spesiell type magnetometer som syner eit tidsplott av det lokale magnetiske feltet nær instrumentet
* Eit teleskop som kan produsere magnetogram, som er kart over styrken og/eller retninga til eit magnetfelt på ein lekam på avstand (t.d. sola). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Magnetograph|Magnetograph]]» frå ,  den 5. september 2010.*