open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Spellemannprisen 1980

**[[Spellemannprisen]] [[1980]]** vart delt ut våren 1981. Skodespelaren Kari Diesen fekk heidersprisen frå juryen dette året. I eit forsøk på å take omsyn til stadig nye retningar innanfor rock, vart det innført ei to-deling av rock-klassen. Denne delinga varte berre i to år. Dette året vart det delt ut pris for beste barneplate, etter at klassen hadde hatt eit fråvær på tre år. 

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1981

**[[Spellemannprisen]] [[1981]]** vart delt ut våren 1982. Dette var tiande gong utdelinga vart arrangert, og i samband med jubileet vart det delt ut fire spesialprisar. Den gjævaste, som gjekk under namnet sølvharpen/10 års jubileumspris, fekk Terje Rypdal. Han kunne tidlegare år ikkje få nokon ordinær pris sidan han hadde tysk plateselskap. Åge Aleksandersen og Henning Sommerro fekk kvar sine eksemplar av heidersprisen frå juryen, medan Svein Dag Hauge fekk eit diplom. Akkurat som ved førre utdeling vart det delt ut to prisar i klassen rock. 

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1982

**[[Spellemannprisen]] [[1982]]** vart delt ut i januar 1983. Jazzgitaristen Jan Erik Kongshaug fekk diplom som spesialpris frå juryen medan plateprodusenten Erik Hillestad fekk bransjeprisen, som var den fyrste bransjeprisen delt ut på fem år. Etter to år med todelt rocke-pris, vart det denne gongen berre delt ut éin pris i klassen. Vinnar av prisen var Stavangerensemblet.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1985

**[[Spellemannprisen]] [[1985]]** blei delt ut våren 1986. a-ha vann prisen for Årets spellemann og fekk prisen i pop-klassen for debutalbumet *[[Hunting High and Low]]*. Bransjeprisen blei delt ut til plateprodusenten Hallvard Kvåle og det blei delt ut to heidringsprisar frå juryen: ein til Bobbysocks og Rolf Løvland for sigeren i Eurovision Song Contest og ein til Forente Artister for «Sammen for livet» som blei spelt inn til inntekt for folk ramma av svolt i Afrika. 

Utdelinga blir ellers hugsa for då prisutdelarane Brødrene Dal ved eit mistak ropte opp feil namn i klassen for barneplater. Gruppa Mabben Max med Maj Britt Andersen blei først utropt som vinnar, men måtte returnere til plassane sine då det viste seg at det var «Harry Halvsjuk & the Håpløse» frå ungdomsprogrammet Halvsju som fekk prisen.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1983

**[[Spellemannprisen]] [[1983]]** vart delt ut våren 1984. For fyrste gong vart prisen og vandretrofeet Årets spellemann delt ut. Prisen vart oppretta som ei utmerking til artistar som hadde prega musikkåret utover sjangerklassane. The Monroes vart dei fyrste som kunne kalle seg Årets spellemann og fekk i tillegg prisen i pop-klassen for debutalbumet *Sunday People*. Dei vart såleis også dei fyrste som vann meir enn éin pris under same utdeling. Jahn Teigen fekk heidersprisen frå juryen dette året, medan plateprodusenten Eirik Wangberg fekk bransjeprisen.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1984

**[[Spellemannprisen]] [[1984]]** vart delt ut Ibsenhuset i Skien våren 1985. Åge Aleksandersen vart Årets spellemann etter suksessen med albumet *Levva livet!*. Platedirektøren Totto Johannessen fekk heidringssprisen frå juryen, medan Jon Eberson og Sidsel Endresen fekk bransjeprisen som opphavsmenn for albumet *City Vision*. For fyrste gong vart det delt ut pris i klassen «roots & country» og denne prisen gjekk til Cato Sanden.

For fyrste gong fekk ikkje artistane vite kven som hadde vunne dei ulike sjangerklassene på førehand, slik praksisen hadde vore dei førre åra. Frå og med denne utdelinga måtte dei, i likskap med publikum, vente til prisutdelarane avdekte vinnarane. 

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1986

**[[Spellemannprisen]] [[1986]]** blei delt ut våren 1987. Sissel Kyrkjebø fekk prisen for Årets spellemann, og a-ha vann tre prisar i år, mellom andre heidersprisen frå juryen og den nyoppretta prisen for «årets musikkvideo». Sistnemnde blei ikkje delt ut igjen før 1999-utdelinga. Musikaren, plateprodusenten og komponisten Svein Gundersen fekk bransjeprisen. Det blei ikkje delt ut nokon pris i klassen «roots & country» dette året. 

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1987

**[[Spellemannprisen]] [[1987]]** blei delt ut våren 1988. Jørn Hoel fekk prisen for Årets spellemann etter suksessen med albumet *Varme ut av is*, og Dissimilis fekk heidersprisen frå juryen.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1988

**[[Spellemannprisen]] [[1988]]** blei delt ut våren 1989. Det Norske Kammerorkesteret fekk prisen for Årets spellemann og vann også prisen i klassen «klassisk musikk/samtidsmusikk». Den 90-årige komponisten Harald Sæverud fekk heidersprisen frå juryen, og DumDum Boys vann den fyrste prisen deira dette året. Torhild Sivertsen frå Tomboy leia utdelinga.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1989

**[[Spellemannprisen]] [[1989]]** blei delt ut våren 1990. Øystein Sunde vann prisen for Årets spellemann og prisen i den nye klassen «underhalding», som blei delt ut totalt fem gongar. For første gong blei det også delt ut pris i klassen «årets nykomar», og Matchstick Sun vann denne prisen.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1990

**[[Spellemannprisen]] [[1990]]** blei delt ut våren 1991. Gitarkameratene vann prisen for Årets spellemann og prisen i klassen «visesong». Marie Foss og Torstein Grythe fekk heidersprisen frå juryen for den mangeårige innsatsen deira som dirigentar for respektive NRKs jentekor og Sølvgutane. DumDum Boys vann prisen i rock-klassen for tredje år på rad, og Bjørn Eidsvåg vann den første prisen sin etter å ha vore nominert seks gongar tidlegare. Det blei ikkje delt ut pris i «open klasse» dette året.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1991

**[[Spellemannprisen]] [[1991]]** blei delt ut våren 1992. Dance With A Stranger vann prisen for Årets spellemann og fekk dermed den tredje statuetten sin. Både Leif Ove Andsnes og Truls Mørk vann den første prisen sin dette året. Dei blei seinare to av dei mestvinnande innan Spellemannprisen med respektive åtte og fem prisar. Mørk vann i klassen «kammermusikk» som blei delt ut for første gong. Det blei ikkje delt ut pris for «årets nykomar» dette året. Denne utdelinga er kanskje mest kjend for at Joachim Nielsen mottok prisen sin i tydeleg rusa lag.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Bad Nauheim

**Bad Nauheim** er ein kurstad i den tyske delstaten Hessen. Den har eit areal på 32,55 km&sup2;. Bad Nauheim ligg ca 30 km nord for Frankfurt am Main i nærleiken av Taunusåsane. Staden hadde ca 31&nbsp;000 innbyggarar i 2007.

Bad Nauheim blei grunnlagt for meir enn 4&nbsp;000 år sidan då keltarane byrja å utvinne salt frå kjeldevatnet.

I byen finst det eit kuranlegg. Dette består av ein kurpark som også er ei kjelde for drikkevatn, og attmed kurparken ligg eit termalbad med varmt vatn.

## Bakgrunnsstoff

*
Spellemannprisen 1992

**[[Spellemannprisen]] [[1992]]** blei delt ut våren 1993. DumDum Boys vann prisen for Årets spellemann, og Vidar Sandbeck fekk heidersprisen frå juryen og vann i tillegg i klassen visesong. 

I likskap utdelinga av 1991-prisen blei det heller ikkje dette året delt ut nokon pris for «årets nykomar».

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1993

**[[Spellemannprisen]] [[1993]]** blei delt ut våren 1994. The September When vann prisen for Årets spellemann, og Trine Rein blei årets nykomar. 

## Vinnararere

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1994

**[[Spellemannprisen]] [[1994]]** blei delt ut våren 1995. Øystein Sunde vann prisen for Årets spellemann og blei dermed den einaste som har vunne denne utmerkinga to gongar. Første gong var under 1989-utdelinga. I tillegg blei han kåra til Årets spellemann som medlem av Gitarkameratene under 1990-utdelinga. Anne Grete Preus blei årets store vinnar og vann tre prisar for albumet *Millimeter*.

Det var ellers store endringar i kva for klassar det blei delt ut pris for dette året, og det blei berre delt ut 11 prisar mot 13 året før. Nye klassar var «årets låt» og «årets album». Sistnemnde blei berre utdelt i to fleire gongar før han kverva. Klassane kvinnelege artist og mannlege artist var attende etter 16 år, og klassen «pop» var erstatta med klassen «gruppe». Det blei ikkje delt ut priser innan «rock», «vise», «kammermusikk», «orkestermusikk» eller «open klasse» dette året. Borte for godt var klassane «roots & country» og «underhalding».

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1995

**[[Spellemannprisen]] [[1995]]** blei delt ut våren 1996. Morten Harket vann prisen for Årets spellemann og vann totalt fire prisar for albumet *Wild Seed*. Arne Bendiksen vann heidersprisen frå juryen dette året og fekk då den første Spellemannprisen sin. I likskap med utdelinga av 1994-prisen, blei det heller ikkje dette året delt ut nokon pris innan nokon vise-klassar.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1996

**[[Spellemannprisen]] [[1996]]** blei delt ut våren 1997. D.D.E. vann prisen for Årets spellemann etter suksessen med albumet *Det går likar no*, og Odd Børretzen fekk heidersprisen frå juryen dette året og vann i tillegg klassen årets låt saman med Lars Martin Myhre. Det blei for første gong delt ut pris i klassane «dance/techno» og «danseorkester». Dance/techno har sidan utvikla seg via dance og dance/hip-hop til hip-hop/RnB som det heiter i dag.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1997

**[[Spellemannprisen]] [[1997]]** blei delt ut i Chateau Neuf fredag 3. april 1998. Espen Lind vann heile tre prisar for albumet sitt, *Red*, og singelen «When Susannah Cries». Bjørn Eidsvåg blei Årets spellemann, og Lene Nystrøm fekk heidersprisen frå juryen dette året. Ein ny klasse som kom dette året var «hardrock», som blei vunne av Motorpsycho.

For første gong var prisutdelinga todelt. Første del blei via pop, rock og liknande klassar, medan andre del femna kategoriar som folkemusikk, gamaldans, jazz og viser. NRK produserte og overførte utdelinga og Claus Wiese og Herborg Kråkevik leia kvar sin del.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1998

**[[Spellemannprisen]] [[1998]]** blei delt ut i Oslo Spektrum fredag 19. februar 1999. Leif Ove Andsnes vann prisen for Årets spellemann, og Ole Paus fekk heidersprisen frå juryen dette året.

NRK produserte og overførte utdelinga, som blei leia av Claus Wiese.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1999

**[[Spellemannprisen]] [[1999]]** blei delt ut i Oslo Spektrum fredag 25. februar 2000. Lene Marlin blei den store vinnaren med fire prisar for debutalbumet sitt *Playing My Game* og singelen «Sitting Down Here». Ole Ivars vann prisen for Årets spellemann og vann i klassen danseorkester for tredje gong. Folkemusikaren Sven Nyhus fekk heidersprisen frå juryen dette året. Det blei for første gong delt ut pris i den nye klassen «videoprisen» (seinare «årets musikkvideo»). Prisen blei også delt ut i 1986, men han blei no innført som fast klasse.

Prisutdelinga var delt i to delar, der andre del fokuserte på klassane innanfor populærmusikk. NRK produserte og overførte utdelinga. Programleiarane var Annbjørg Lien og Bård Tufte Johansen.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 2000

**[[Spellemannprisen]] [[2000]]** blei delt ut i Oslo Spektrum fredag 2. mars 2001. Briskeby blei kveldens store vinnar med heile fire prisar for debutalbumet deira, *[[Jeans for Onassis]]*, og singelen «Propaganda». Herborg Kråkevik vann prisen for Årets spellemann, og a-ha fekk heidersprisen frå juryen for andre gong (første gong var i 1986).

For første gong sidan 1985 blei bransjeprisen delt ut. Prisen gjekk til Kjell Hillveg, for den mangårige innsatsen hans innan formidling av klassisk musikk, mellom anna i NRK og Aftenposten.

NRK arrangerte utdelinga og sende eit redigert opptak av ho dagen etterpå. Programleiarane var Jon Almaas og Bård Tufte Johansen.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 2001

**[[Spellemannprisen]] [[2001]]** vart delt ut i Oslo Spektrum fredag 1. mars 2002. Morten Abel kom til å bli den store vinnaren, med prisen for Årets spellemann og som vinnar av klassane «popsolist» og «årets låt». Röyksopp gjorde det også bra og vann prisen i den nye klassen «elektronika» og «årets musikkvideo». I tillegg til elektronika vart det for fyrste gong delt ut prisar i klassane «metal» og «blues».

I samband med Spellemannprisens 30-årsjubileum vart det også delt ut ein spesialpris kalla for «Tidenes norske hit» der Spellemannkomitéen nominerte 14 låtar frå den 30-årige historia til utdelinga. Vinnaren blei avgjort av publikum som på førehand kunne avgi stemma si gjennom telefon og internett. «Noen ganger er det all right» med Odd Børretzen og Lars Martin Myhre gjekk av med sigeren framfor «Take On Me» med a-ha og «Lys og varme» med Åge Aleksandersen.

Det var også 30., og førebels siste, gong NRK arrangerte utdelinga. Utdelinga blei leia av Bård Tufte Johansen og overført direkte på NRK1.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 2002

**[[Spellemannprisen]] [[2002]]** vart delt ut i Oseberg kulturhus i Tønsberg laurdag 22. februar 2003. Röyksopp fekk prisen for Årets spellemann, og prisen «årets musikkvideo» for videoen til songen «Remind Me».

For fyrste gong var det TV 2 som arrangerte og overførte utdelinga. Nytt for dette året var også at arrangementet var utan nokon fast programleiar. I staden bytta ei rekkje av artistane på å sjølv introdusere artistar og prisutdelarar.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 2003

**[[Spellemannprisen]] [[2003]]** vart delt ut i Chateau Neuf laurdag 28. februar 2004. Silje Nergaard fekk æra av å bli kåra til Årets spellemann, og Wenche Myhre vann heidersprisen frå juryen dette året for innsatsen sin gjennom 50 år i underhaldingsbransjen i Noreg og i utlandet. Utdelinga vart leia av Harald Rønneberg og Thomas Numme, og direkteoverført på TV 2.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 2004

**[[Spellemannprisen]] [[2004]]** vart delt ut i Oslo Spektrum laurdag 26. februar 2005. Odd Nordstoga fekk prisen for Årets spellemann og vann også prisen «mannleg artist» for albumet *Luring*. Utdelinga vart leia av Harald Rønneberg og Thomas Numme, direkteoverført på TV 2.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 2005

Utdelinga av **[[Spellemannprisen]] 2005** blei heldt i Chateau Neuf i Oslo laurdag 28. januar 2006. Vertskapet for kvelden var Harald Rønneberg og Thomas Numme, medan rockegruppa Madrugada blei dei store vinnarane etter å ha motteke heidringstroféane Årets spellemann, klassen rock og årets hit (saman med Ane Brun).

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 2006

**[[Spellemannprisen]] [[2006]]** blei delt ut i Chateau Neuf i Oslo laurdag 27. januar 2007. Vamp blei kåra til Årets spellemann, og Åge Aleksandersen, Bjørn Eidsvåg og Sissel Kyrkjebø fekk heidersprisen frå juryen dette året. Dei fekk prisen for den langvarige karrieren deira og prisen blei overrokke av finansminister Kristin Halvorsen. I forkant av utdelinga framførte dei tre songen til Erik Bye; «Anna Lovinda». Bransjeprisen gjekk til Stargate som har markert seg som låtskrivarar og produsentar for norske og internasjonale artistar.

Prisutdelinga blei overført direkte på TV 2 og blei leia av Harald Rønneberg og Thomas Numme. Dette var den 35. Spellemannpris-utdelinga og dette året var det ein ny rekord i nummeret på påmeldte bidrag. Då påmeldingsfristen gjekk ut, var det 608 påmeldingar (inkluderer alle sjangerklassane og musikkvideo). Førre rekord var på 568 bidrag frå Spellemannprisen 2005.

Prisen for «årets musikkvideo» blei delt ut dagen før, fredag 26. januar, på programmet Fredag på TV 2 og gjekk til Marit Larsen. Prisen blei overrekt av den internasjonalt kjente musikkvideoregissøren Reinert Olsen (kjent som «Ray Kay») på link frå Hollywood.

## Vinnarar

## Kjelder

* Nettstaden ifpi.no 
----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Spellemannprisen 2006|Spellemannprisen 2006]]» frå , den 8. juni 2009.*
Spellemannprisen 2007

**[[Spellemannprisen]] 2007** blei delt ut i Oslo Spektrum i Oslo laurdag 2. februar 2008. Hellbillies blei kåra til Årets spellemann, DumDum Boys fekk heidersprisen frå juryen og Rolf Løvland fekk bransjeprisen. Trompetisten Tine Thing Helseth blei kåra til «årets nykomar» og fekk dermed eit arbeidsstipend på 200 000 kroner. Stipendet, som blei delt ut for første gong, blei delt ut av vederlagsbyrået Gramo for å gje vinnaren «eit utgangspunkt for å arbeide vidare med musikken sin, slik at dei kan glede oss meir i framtida».

Då påmeldingsfristen gjekk ut i desember 2007, var det registrert 625 påmeldingar. Mellom desse blei dei nominerte i dei ulike klassane plukka ut og offentleggjort 3. januar 2008. Vinnaren av dei ulike klassane, inkludert Årets spellemann, blei kåra av ein jury, med unntak av årets musikkvideo og årets hit der publikum har hatt høve til å vere med å røyste fram vinnaren. Det blei på førehand ikkje offentleggjort nokon nominasjonar til Årets spellemann, heidersprisen frå juryen og bransjeprisen. Prisen for årets musikkvideo blei utdelt på TV 2-programmet Fredag dagen før hovudutdelinga.

Prisutdelinga blei overført direkte på TV 2, med Harald Rønneberg og Thomas Numme som programleiarar.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no 

## Bakgrunnsstoff

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Spellemannprisen 2007|Spellemannprisen 2007]]» frå ,  den 8. juni 2009.*
A prima vista

**A prima vista ** eller *prima vista* er eit uttrykk som oftast vert nytta i musikken. Uttrykket stammar opphavleg frå italiensk, der *a* tyder «ved», *prima* tyder «fyrste» (*prim*- = «fyrste-»,  «fremste-») og *vista* tyder «blikk», «syn», «gjennomsyn», altså «ved fyrste gjennomsyn». I musikken vert uttrykket nytta om å spele notar korrekt ved fyrste gjennomsyn, også kalla *bladlesing*. 

Uttrykket vert også nytta om å kunne syngje rett frå notane, utan å måtte øve fyrst.
Adekvat

**Adekvat**, frå latin *adaequare*, «jamstille (med)», har til vanleg tydingane «(heilt) dekkjande», «fullgod», «i samsvar med». Dessutan tyder det i juridisk bruk «sannsynleg», «pårekneleg».
Haltdalen stavkyrkje

**Haltdalen stavkyrkje**, tidlegare òg kalla *Haltålen stavkyrkje*, står på frilutfsområdet til Trøndelag Folkemuseum på Sverresborg i Trondheim i Trøndelag fylke. Ho er ei enkel, vel ni meter lang, einskipa stavkyrkje med rektangulært skip og kor, begge med bratte, spontekte saltak. Koret er noko lågare enn skipet. Hjørnestavane har store flattrykte kuler nedst, noko ein ikkje kjenner frå andre stavkyrkjer.

Kyrkja var soknekyrkje i Haltdalen i noverande Holtålen kommune fram til 1881. Etter at ho gjekk or bruk vart ho flytt til Vitenskapsmuseet i Trondheim, der ho vart reist på slutten av 1880-åra. Ved rekonstrueringa vart det også brukt delar av stavkyrkja frå Ålen, nabobygda til Haltdalen. I 1937 vart ho flytt til Sverresborg, der ho vart teken nedatt i 1940 grunna verdskrigen, og sett oppatt på slutten av 1940-åra. Kyrkja skal også ha vorte flytt nokre hundre meter i 1704. All flyttinga og endringane gjer henne vanskeleg å datere, men på grunnlag av nokre årringsdateringar og vurdering av stilelement og konstuksjon vert delar av kyrkja datert til siste halvdelen av 1100-talet.

## Kopiar av kyrkja

Det er laga fleire kopiar av stavkyrkja seinare år. Ei vart gjeven som gåve frå Noreg til Island ved det islandske tusenårsjubileet for kristninga i 2000. Ho står på Heimaey. Ei anna heiter Haltdalen nye stavkyrkje og står mellom den gamle kyrkjegarden og nykyrkja i Haltdalen i Holtålen kommune. Ho vart vigsla 29. august 2004. Begge desse kyrkjene har svalgang, noko det er tydlege spor att av på originalen, og dei gjev truleg eit godt inntrykk av korleis kyrkja såg ut i mellomalderen. Ein tredje versjon står på Hølonda i Melhus kommune og heiter Kolbrandstad stavkyrkje. Ho vart bygd i 1999 og er utan svalgangar. I tillegg er det planar om å bygge ein kopi på Hindrem i Leksvik kommune. Haltdalstavkyrkja gav også inspirasjon til bygginga av Holzstabkirche St. Nikolai. Ho vart bygd av born og ungdommar på Bauspielplatz Roter Hahn i Lübeck i Tyskland i 2007.

## Interiør og inventar
Kyrkja har alter, men elles er ho ribba for inventar. Det er merkje i veggene etter galleri og vindaugsopningar, og det er restar etter dekormåling frå 1600-talet på veggene.

## Portalar
Kyrkja har tre portalar. Alle er enkle med lite eller ingen skurd. Vestportalen kjem frå Ålen stavkyrkje. Dei to andre portalane er på sørsida, ein i koret og ein i skipet.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Riksantikvaren: ''Stavkirkeprogrammet 2001 -2015 - Hva har skjedd så langt. Riksantikvaren 2008'': «Haltdalen stavkirke» s. 53
* Om Haltdalen stavkyrkje på nettstaden til Trøndelag Folkemuseum
* Om Haltdalen kyrkjestad på nettstaden stavkirka.no
*
Acre

**Acre**, uttala [ˈeikə], historisk sett det same som det norske ordet *[[åker]]*, er ei eldre måleining for flate (areal), framleis nytta i Storbritannia (*international acre*) og USA (*survey acre*). 1 international acre = 4840 yards&sup2; = 4046,8564224 m&sup2;. Dette tilsvarar om lag 4,0468564224 dekar og 0,40468564224 hektar. 1 survey acre = 4.046,87261 m&sup2; = 0,404687261 hektar.

For å rekne om frå acre til hektar, multipliser med 0,4.
For å rekne om frå hektar til acre, multipliser med 2,47.
Ad libitum

**Ad libitum** (latin for 'etter eige ynske/eigen smak'), mykje nytta i kortformene **ad lib** og **ad-lib**, er eit uttrykk brukt innan musikk eller teater der ein utøvar kan velja kva eller korleis han vil gjera noko. 

Innan musikk kan det til dømes tyda at ein kan velja tempo fritt, at ein kan utelata ein del eller stemme frå ein komposisjon, eller at ein kan eller må improvisera.

Omgrepet kan tilsvarande visa til improvisasjon innan teater.

## Kjelder
A jour

**A jour**, frå fransk *à jour*, «til dag(s dato)», nytta om rekneskap, dagbøker og liknande i tydinga «ført fram til dags dato», elles nytta i tydinga «oppdatert, underretta, kjend med det siste som har hendt på eit område».

Nytta om gjennomskinlege edelsteinar tydar *à jour* «gjennomsiktig», det vil seie at dei er festa i innfatninga berre med kantane, slik at ein kan sjå gjennom dei .
Renate

**Renata** og **Renate** er kvinnenamn danna av det latinske *Renatus*, 'gjenfødd'. Renate har namnedag den 8. juni.

Den noverande mannelege forma er Renato. 
Namna er også kjend under dei franske formene René og Renée.

Namneforma Renata er utbreidd i italienske og polske område. Renate er utbreidd i tysk.

Renate var utbreidd i Noreg i tiåret rundt 1980, då over 0,5 % av nyfødde jenter kunne få namnet. I 2009 var det 4&nbsp;142 norske kvinner som heitte Renate, og 272 som heitte Renata.

## Namneberarar
* Renata av Ferrara, kjend som Renée av Frankrike (1510-1574), fransk prinsesse
* Renate Müller (1906-1937), tysk songar og skodespelar
* Renata Tebaldi (1922–2004), italiensk songar
* Renate Künast (f. 1955), tysk politikar og minister
* Renata Beger (f. 1958), polsk politikar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Renate (Name)|Renate (Name)]]» frå , den 8. juni 2009.*
René

**René** eller **Rene** er eit personnamn danna som ei fransk form av det latinske *Renatus*, 'gjenfødd'. Namnet er mest brukt som mannsnamn, men kan også brukast av kvinner. Den franske kvinnelege forma av namnet er Renée. René har namnedag den 8. juni.

Renato og Renata er lengre italienske former av namnet. Renata har gjeve forma Renate.

I 2009 var det 792 menn og 18 kvinner i Noreg som heitte René eller Rene.

## Namneberarar
### Menn

*René I av Anjou (1409–1480), fransk koge
*René Descartes (1596–1650), fransk filosof og matematikar
*René Boylesve (1867-1926), fransk forfattar
*René Cassin, (1887-1976), fransk jurist og fredsprisvinnar
*René Magritte (1898–1967), belgisk surrealistisk målar
*René Lacoste (1904-1996), fransk tennisspelar, namnet bak merket Lacoste
*René Girard (f. 1923), fransk historikar og filosof
*René Goscinny (1926–1977), fransk teikneserieskapar
*René Depestre (f. 1926), haitisk forfattar
*René Préval (f. 1943), president på Haiti
*Rene Daalder (f. 1944), nederlands-amerikansk forfattar og regissør
*René Laanen (f. 1952), nederlandsk basstrombonist
*Odd Rene Andersen (f. 1968), norsk musikar
*Rene Naufahu (f. 1970), newzealandsk skodespelar
*René Adler (f. 1985), tysk fotballspelar

### Kvinner
*Rene Russo (f. 1954), USA-amerikansk modell og skodespelar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:René|René]]» frå ,  den 8. juni 2009.*
Ivar Aasen-museet

**Ivar Aasen-museet** var eit museum som låg i Hovdebygda i Ørsta på Sunnmøre. Etter Ivar Aasen sin død, 23. september 1896, var det Johannes Belsheim som tok seg av dødsbuet. Han var ein av Ivar Aasen sine nære medarbeidarar. Universitetsbiblioteket tok seg av handskriftsamlinga. Slektningane i Åsen vart same hausten samde om å taka vare på bøkene og andre gjenstandar. Dei sette opp denne erklæringa: «Underskrivne ervinger etter Ivar Aasen er samde um at bøkerne og anna "bohave" etter han ikkje skal seljast eller bytast; men vert flutt heim paa fødestaden hans Aasen, og der vert gøymt til minne um fagnamannen som der var fødd. Solenge som Aase-mannen tek vare paa desse egnaluterne paa forsvarleg måte, skal denne raadgjeri standa ved lag.»  Med dette la dei grunnlaget for det første personmuseet i Noreg.

Bonde i Åsen var då Rasmus Jonson Aasen. Han var brorson til Ivar Aasen. Det var likevel son hans, Jon Rasmusson Aasen, som gjekk i brodden for museet. Dødsbuet, i alt 25 kolli, vart send med båt til Volda kring årsskiftet 1896/97. Jon Aasen kjøpte eit lite stovehus på Heltne i Volda og flytte det til Åsen i 1897. Her vart Ivar Aasen-museet verande til 1946. Etter initiatv frå Anders Vassbotn vart det i 1898 reist ein bautastein til minne om Ivar Aasen like ved huset.

Dei første 60 åra var museet eit familieforetak. Folket på garden, særleg husmora, tok seg av tilsyn og omvisinga. Åsen-tunet vart ein mykje brukt stemneplass. Ved 100-års feiringa av Ivar Aasen sin fødsel skal om lag 8000 menneske ha vore til stades. Jon Aasen såg at den gamle stova ikkje var rette staden for samlinga. På 1930-talet tok han til å arbeide for eit eldfast hus. Han fekk mange med seg om dette. Andre meinte at museet burde flyttast til Sunnmøre Museum i Borgundgavlen i dåverande Borgund kommune (no Ålesund). I mars 1940 løyvde Stortinget 10 000 kroner til eit nytt hus. Krigen hindra vidare arbeid. Først 4. august 1946 vart det nye museet opna. Huset var på 70 m² i ein etasje. I tillegg til dei to museumsbygningane høyrde og den gamle buda i Åsen med til museet. Ho stod, på ein litt annan stad, i Ivar Aasen si tid på garden.

I 1941 vart det bestemt at museet skulle ha eige styre oppnemnt av høvesvis Kyrkje- og undervisningsdepartementet, Ørsta kommune, Sunnmøre museum og Aasen-huslyden. Det kom ikkje på plass før 1956. Styreleiarane Karl Straume (1956-68) og Jens Kåre Engeset (1968-2000) gjorde båe viktig arbeid for museet.

I 1987 donerte Aasen-forskar Reidar Djupedal boksamlinga si på om lag 12 000 bind til Ivar Aasen-museet.

Museet og samlingane vart i 2000 overteke av Nynorsk kultursentrum, og vert i dag teke hand om av Ivar Aasen-tunet.

## Kjelder
### Fotnotar

### Bakgrunnsstoff
* Jens Kåre Engeset:*Glimt frå soga til Ivar Aasen-museet 1897-2000* Nynorsk kultursentrum 2003
Fjågesund

**Fjågesund** er ei bygd i Kviteseid kommune i Telemark. Namnet Fjågesund tyder «det vakre, blide sundet».

## Geografi
Fjågesund ligg ved den vestre enden av Flåvatn og ved Straumen, sundet som knyter Kviteseidvatn i nordvest til Flåvatn i søraust. Bygda er med det plassert om lag midtvegs ved Telemarkskanalen. Til Fjågesund reknast normalt også Bergstod, eit område som strekkjer seg langs sørsida av det vestlege Flåvatn.

Eit landemerke i bygda er den 300 meter høge og nær loddrette fjellveggen vest i bygda, ein del av fjellet Ånås.

## Historie
Det har truleg vore busetnader i Fjågesund i minst 5000 år. Det eldste oldtidsfunnet i bygda, som òg er det eldste i Kviteseid kommune, er ei tynnakka flintøks. Denne øksa har vorte datert til mellom 3500 f.Kr. og 2800 f.Kr. I tillegg er det funne ei skaftholøks, noko som tyder på jordbruk i alle fall frå bronsealderen av.

Også Fjågesund gard er særs gamal. Ut frå plasseringa til garden, storleiken hans og dateringa av andre gardar i heradet, har ein anslått at garden må ha blitt rydda ein gong i perioden 1 - 550 e.Kr. eller endå tidlegare. Garden var i eldre tid den største i heradet, og strakte seg opphavleg frå Kviteseid i vest til Tørdal i sør. Blant anna blei truleg Kviteseid gard og Kviteseid gamle kyrkje bygd på grunn frå Fjågesund. Til dei eldste gardane i bygda høyrer òg Østenå, som ligg på motsett side av sundet frå Fjågesund gard. Østenå kan ha blitt utskild frå Fjågesund i løpet av vikingtida. På denne garden har same slekta vore busett i minst 350 år.

Fjågesund har ei eiga kyrkje, innvia i 1916. I bygda var det òg skule fram til 2007 og ein landhandel som var i drift til 2010. Frå 1883 til 1991 var det òg eit postkontor i bygda, som då hadde postnummeret 3852 Fjågesund.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*Nettstad om Fjågesund
Ellingsøytunnelen

**Ellingsøytunnelen** er ein undersjøisk tunnel som går frå Nørvøya i Ålesund under Ellingsøyfjorden til Hovset på Ellingsøya. Tunnelen er ein del av riksveg 658 i Ålesund kommune i Møre og Romsdal. Tunnelen er 3520 meter lang, den når 144 meter under havet, og største stigning er 8,5 %. Ellingsøytunnelen blei opna i 1987. Saman med Valderøytunnelen gav den ferjefritt samband mellom Ålesund og Valderøya i Giske kommune, og dermed også ferjefritt samband til Ålesund lufthamn på Vigra.

Tunnellen var ein bomveg, bomstasjonen stod på Kverve på Ellingsøya. Bomperioden skulle opphavleg vare i 15 år, men på grunn av økonomiske problem hos tunnelselskapet, vart bompengeperioden forlenga til 22 år. Bompengeperioden opphøyrde i november 2009, og det er no gratis å bruke tunnelen.

Det er ikkje tillate for fotgjengarar å ferdast i Ellingsøytunnelen.

## Sjå også
* Valderøytunnelen
* Giskebrua
* Alnestunnelen
* Vegtunnelar i Noreg
* Undersjøiske vegtunnelar i Noreg

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* The World's Longest Tunnel Page
A konto

**A konto** (frå italiensk *a conto*, «i rekning, til avdrag på») er det at ei pengeanvisning vert sendt utan å vera meint å dekkja nokon særskild gjeldspost.
Fylkesveg 127 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 127|fylkesveg 127 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 127 i Møre og Romsdal** går mellom Støbakk og Alnes på Godøy i Giske kommune. Vegen er 3,9 km lang.

Alnestunnelen vart opna 14. desember 2006.

## Kommunar og knutepunkt

* Støbakk
* Alnestunnelen (1493 m)
*Kommunal veg frå Alnes til Alnestangen (0,6 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 125 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 125 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 125 i Møre og Romsdal** går mellom Valkveet og Gjuv på Godøy i Giske kommune. Vegen er 5,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

*  Valkveet
* frå Støbakk til Alnes (3,9 km)
*Fv125 Ringveg Gjuv

## Bakgrunnsstoff
Alnestunnelen

**Alnestunnelen** er namnet på to tunnelar på Godøya i Giske kommune i Møre og Romsdal. Den **nye Alnestunnelen** er 1493 meter lang og går gjennom Sloktinden mellom Støbakk og Alnes. Han har gangfelt og eitt køyrefelt med møteplassar for kvar 250–300 meter. Total vegbreidde er 4,0 meter. Planlegginga av tunnelen gjekk raskt. Etter fleire stein- og jordras og mislykka forsøk på rassikring av vegen på nordsida av øya i 2004, vedtok Møre og Romsdal fylkesting hausten 2004 at tunnelen skulle byggast. Tunnelarbeidet starta 18. august 2005, gjennomslaget kom 28. april 2006, og tunnelen blei opna 14. desember 2006. Tunnelen er ein del av Fylkesveg 127 i Møre og Romsdal.

Tunnel- og vegprosjektet kosta 97 millionar kroner. 

Den **gamle Alnestunnelen** er 205 meter lang og er ein del av den gamle, no nedlagde fylkesvegen på nordsida av øya, under Valkveegga vest for Valkveet.

## Sjå også
* Ellingsøytunnelen
* Valderøytunnelen
* Giskebrua
* Vegtunnelar i Noreg

## Bakgrunnsstoff
* Øy-Blikk: Full feiring i tunnelfjellet  (20. desember 2006)
Maraton

**Maraton** er eit løp som går over 42&nbsp;195 m. Løpet er rekna som svært krevjande, og ordet «maraton» blir ofte brukt for å beskrive noko som krev stort uthald.

Namnet *maraton* kjem frå ei gresk legende som fortel om korleis soldaten Pheidippides sprang frå byen Marathon (i dag Marathónas) i Hellas til Athen for å forkynne at perserane hadde blitt slått i slaget om Marathon. Legenda fortel at Pheidippides døydde like etter han hadde fått fortalt at grekarane hadde vunne slaget.

Standardlengda på 42&nbsp;195 m er ikkje den nøyaktige distansen mellom Marathon og Athen. I OL frå 1896 til 1920 varierte maratondistansen mellom 40 km og 42,75 km. I 1921 bestemte det internasjonale friidrettsforbundet (IAAF) at standardlengda skulle vere 42&nbsp;195 m. Det var den distansen som blei sprunge i OL i 1908, mellom Windsor og White City Stadium i London.

Det gjekk likevel ei tid før standardlengda blei endeleg etablert. Under EM i friidrett i Oslo i 1946 var maratondistansen på 40&nbsp;200 m, og i Sverige blei standardlengda innført først i 1948.

## Kjende norske maratonløparar
* Grete Waitz
* Ingrid Kristiansen
* Karl Johan Rasmussen

## Nokre norske maratonløp
* Nordmarka skogsmaraton
* Drammen maraton
* Oslo maraton
* Fredrikstad maraton
* Midnight Sun Marathon
* Hornindalsvatnet maraton

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Kondis.no, nettstad for kondisjonsidrett
* Maratonporten.net, nettstad for dei som driv med langdistanseløping
* Internasjonale maratonrekordar
Halvmaraton

**Halvmaraton** er eit løp på 21.097,5 meter, eller altså halvparten av eit maratonløp. Det blir vanlegvis arrangert som eit landevegsløp. 
Før 1970-talet var halvmaratonløp sjeldne, men det blir no arrangert mange slike løp, både som halvmaratonklasse samtidig med eit maratonløp, og som eigne halvmaratonløp.

Det har vore ein auke i deltakinga i halvmaratonløp i dei siste åra. 
Ein vesentleg grunn til dette, er at halvmaraton er ei utfordrande distanse, men krev ikkje det same treningsgrunnlaget som maraton. 

## Verdsrekord
Verdsrekorden for menn er 58:33, sett av Samuel Wanjiru, Kenya, 17. mars 2007, i den Haag, Nederland. 

Verdsrekorden for kvinner er 1:06:25, sett av Lornah Kiplagat Nederland, 14. oktober 2007 i Udine, Italia.

## Største tal deltakarar i halvmaratonløp

Det største halvmaratonløp i verda no skal vere Great North Run, halde på hausten kvart år i Newcastle Upon Tyne i England, med venta 52&nbsp;000 løparar i 2009. 

Nesten like stort er Göteborgsvarvet som går i Göteborg i midten av mai kvart år. I 2009 hadde dei 30-årsjubileum, med 53&nbsp;593 påmelde, 41&nbsp;019 startande og 40&nbsp;523 fullførande. Dette var fleire påmelde enn Great North Run hadde i 2008, og Göteborgsvarvet har som mål å bli størst i verda.

Det største nokon gong var Broloppet mellom København og Malmö med 79&nbsp;719 fullførande, halde i samband med at Øresundbrua vart opna i 2000.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* The best half-marathon times for men
* The best half-marathon times for women
* HalfMarathons.Net - Directory of half marathons in the USA and around the world

; Norske halvmaratonløp 
* Kondis.no har oversikt over alle norske halvmaratonløp - søk på terminlister og løp
* Se også her for ein oppdatert liste på kommande norske halvmaraton
Olav Lofthus

**Olav Lofthus** () var ein norsk målmann og redaktør. 

Lofthus vart fødd i Ullensvang i 1847. Han vart uteksaminert frå lærarskulen på Stord. Lofthus skaffa seg i tillegg store kunnskapar ved sjølvstudium. Han arbeidde for folkeopplysning i bygdene m.a. gjennom folkehøgskulen. Han dreiv folkehøgskule i Vikøy saman med presten Unger, og seinare på Halsnøy saman med Wollert Konow (SB) og Niels Juel. Frå 1870 skreiv han i Bergens Tidende, to år seinare vart han medredaktør i avisa. Han beheldt denne stillinga til han døydde.

Lofthus var venstremann og ein av stiftarane av Bergens venstreforening. Han var også med i Vestmannalaget. Som høvesdiktar vart han mykje nytta. Posthumt kom i 1894 samlinga *Sange og Digte*, utgjeven av Bolette C. Pavels Larsen.

Olav Lofthus, som døydde i Bergen, var far til målaren Arne Lofthus.

## Sjå også
* Store Norske Leksikon om Olav Lofthus
* Bilete, kort artikkel og tekstar av Lofthus på Ivar Aasen-tunet
Semmering

**Semmering** er ein kommune (Gemeinde) i Neunkirchen i det austerrikske forbundslandet Niederösterreich. Kommunen har ei flatevidd på 8,72 km² og 544 ibuarar (2018), landsbyen Semmering ligg 950 meter over havet.

Semmering er ein kjend vintersportsstad, og har vore vert for konkurransar i den alpine verdscupen fleire gongar. Då den berømte Semmeringbana vart fullført i 1854, frakta ho mange turistar frå Wien dit. Landsbyen har no meir enn 100&nbsp;000 overnattingar kvart år.

## Bakgrunnsstoff
* Bilete frå Semmering og informasjon på engelsk
Kolbein

**Kolbein ** er eit norsk mannsnamn sett saman av kol og bein, og kan slik visa til ein som har (kol)svarte føter.

Kolbein har namnedag den 9. juni.

## Namneberarar
* Kolbein Sterke, som knuste gudebiletet til Dale-Gudbrand i soga åt Olav den Heilage
* Kolbeinn Tumason, islandsk poet
* Kolbein Lauring (1914-1987), norsk motstandsmann
* Kolbein Falkeid (f. 1933), norsk diktar

## I stadnamn

* Kolbeinstveit i Suldal
* Kolbeinsvarden, det høgaste punktet på Askøy
* Kolbeinsey, ei islandsk øy som vil forsvinna i havet om få år
* Kolbeinsvatnet i Skjåk og Stranda kommunar

## Kjelder
Kolbjørn

**Kolbjøn ** er eit nordisk mannsnamn sett saman av kol, som kan visa til svartfarge, og bjørn. Kolbjørn har namnedag den 9. juni.

Namnet var vanleg i Noreg i mellomalderen. Det blei særleg brukt på Austlandet etter reformasjonen.

## Namneberarar
* Kolbjørn Varmann (1904-1980), norsk prest, politikar og skulemann
* Kolbjørn Stordrange (1924-2004), norsk stortingspolitikar
* Kolbjørn Hauge (1926-2007), norsk forfattar
* Kolbjørn Brekstad (f. 1932), norsk forfattar
* Kolbjørn Almlid (f. 1945), norsk politikar (Sp)
* Kolbjørn Ekker (f. 1960), norsk fotballspelar

## Kjelder
Hedalen stavkyrkje

**Hedalen stavkyrkje** står i Hedalen i Sør-Aurdal kommune i Innlandet, og er ei stavkyrkje frå 1160-åra.  Kyrkja er no ei krosskyrkje, men var frå starten langkyrkje. Dei lafta krossarmane vart påbygde i 1699, og skipet i mellomalderkyrkja utgjer sidan den vestre krossarmen. På slutten av 1700-talt fekk kyrkja ny altartavla, sett saman av eit krusifiks og eit skåp frå mellomalderen. Altartavla er overmåla og skjuler opphavet. Krusifikset er frå omkring 1250. Madonnaskåpet blir tradisjonelt datert til siste halvdel av 1200-talet.

Kyrkja er soknekyrkje i Hedalen kyrkjesokn i Valdres prosti.


Hedal stavkirke portal.jpg|Vestportalen  Teikning: Georg Andreas Bull
Hedal alter.jpg|Altar
Madonna og krusifiks i Hedalen stavkirke.jpg|Madonna og krusifiks
Hedal skrin.jpg|Skrin


## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Jørgen Jensenius: «Hedalen stavkirke» på nettstaden stavkirke.org 
* Om Hedalen kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* «Kirkebøker, Oppland» på nettstaden til Arkivverket 
* 
*
Ingolf

**Ingolf** er eit mannsnamn av norrønt opphvav, sett saman av gudenamnet Ing (Yngve) og *ulfr*, 'ulv'. Det norrøne namnet var *Ingolfr* eller *Ingulfr*, og namnet kan også skrivast Ingolv, Ingulf og Ingulv. Ingo er ei nordtysk kortform, medan Ingi er ei tysk kortform som kan brukast som kallenamn.

Ingolf har namnedag den 10. juni.

## Bruk

Namnet er kjend i Norden og Tyskland. I Noreg var namnet særleg brukt først på 1900-talet, med ein topp i 1910-åra, då over 0,30 % av nyfødde gutar kunne få namnet. I 2009 var det 736 norske menn som heitte Ingolf, 75 som heitte Ingolv, 70 som heitte Ingulf og 14 som heitte Ingulv.

## Namneberarar
* Ingolf Arnarsson, norrøn busetjar på Island
* Ingolf Schjøtt (1851-1922), norsk songar
* Ingolf Elster Christensen (1872-1943), norsk offiser, embetsmann og politikar 
* Ingolf Danielsen (1876-1961), norsk arkitekt
* Ingolf Findregaard Schanche (1877-1954), norsk skodespelar
* Ingolf Hysing Olsen (1883-1961), norsk skipsreiar
* Ingolf Rød (1889–1963), norsk seglar
* Ingolf Davidsen (1893–1946), norsk gymnast
* Ingolf Rogde (1911-1978), norsk skodespelar
* Ingolf Dahl (1912–1970), tysk-amerikansk komponist
* Ingolf Vislie (f. 1930), norsk jurist
* Ingolf av Danmark (f. 1940), dansk prins 
* Ingolf Markussen (1943 - 2011), ordførar i Sortland
* Ingolf Mork (f. 1947), norsk skihoppar
* Ingolf Håkon Teigene (1949-2007), norsk journalist 
* Ingolf Wiegert (f. 1957), (aust-)tysk handballspelar

## Kjelder
*
Bjørge

**Bjørge** er eit mannsnamn danna som ei kortform av namn som byrjar med den norrøne namnedelen *Bjørg-* eller *Berg-*, som tyder 'berging, hjelp'. 
Bjørge har namnedag den 11. juni.

Børge, Børre, Berge og Birger er nærskylde namn.

## Namneberarar
* Bjørge Lillelien (1927-1987), norsk journalist
* Bjørge Stensbøl (f. 1947), norsk idrettsleiar.
Torstein Lofthus

**Torstein Lofthus** () er ein norsk trommeslagar, opphavleg frå Øystese i Kvam herad. Han har teke utdanning ved Norges Musikkhøgskole og har hatt innverknad på norsk musikk gjennom studioarbeid, live-konsertar og undervisning. Lofthus spelar både i faste band og jobbar som freelansar. Forutan på dei fleste norske jazzfestivalane, har han m.a. spelt i Kina, USA, Sør-Afrika, England, Tyskland, Frankrike, Belgia, Luxembourg, Sverige, Danmark.

I dag er Lofthus busett i Oslo, der han er aktiv i musikkmiljøet i byen.
Av artistane han har spelt saman med, kan desse nemnast: 

* Marit Larsen
* Torun Eriksen
* Maria Mena
* Maria Solheim
* Bertine Zetlitz
* Kurt Nilsen
* Silje Nergaard
* Rockettothesky
* Jarle Bernhoft

## Kjelder

* Torstein Lofthus på MySpace
* Omtale om Lofthus på cosmopolitan.no
Berge

**Berge** kan vera:

* eit mannsnamn med same opphav og tyding som **[[Børge]]**

; Stadnamn 
* Berge på Fedje, matrikkelgard på Fedje i Vestland fylke
* Berge i Hyllestad, matrikkelgard i Hyllestad i Sogn og Fjordane
* Berge i Høyanger, grend i Høyanger i Vestland fylke
Solrikse

**Solrikse**, *Eurypyga helias*, er ein fugl med habitat i tropiske regionar i Amerika, og den einaste medlemmen av den biologiske familien *[[Eurypygidae]]*. 

## Skildring
 
Solriksa finn ein normalt nær elvar og bekker i skogsvegetasjon i lågland opp til 900 moh. Ho jaktar fisk og andre små virveldyr på liknande måte som hegrar gjer. Fuglen har generelt avdempa farger med fine lineære mønstre i svart, grått og brunt. Men flygefjøra har sterkare farga mønstre, når vengene er spreidd ut syner dei lyse augeflekkar i raudt, gult og svart. Denne drakta viser dei for å imponere andre solrikser eller dei mimar ein stor predator for å verne seg sjølv og avkommet mot potensielle trugsmål. 

I likskap med få andre artar har solrikser dun. 

Dei byggjer opne reir i tre, og legg to egg med skjolda markingar. Ungane er godt utvikla ved klekking, men held seg i reiret i fleire veker. 

### Taksonomi
Solriksa var tidlegare vanlegvis plassert i den biologiske orden Gruiformes, tranefuglar, men dette var vurdert som førebels. I enkelte aspekt av morfologien ligg solriksa nær hegrar, men dette synast å vere resultat av konvergerande evolusjon på grunn av likskap i levemåte. 

Ein annan gåtefull fugleart er kagu. Kagu er òg monotypisk i sin familie, og var mellombels plassert i Gruiformes. Nyleg er det samla prov for at kagu og solrikse faktisk er systerartar, utan noko til felles med tranefuglar eller andre fugleordenar. Dei to artane er no einaste artar i orden Eurypygiformes .

## Kjelder

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Ķemeri

**Ķemeri** var frå 1928 til 1959 ein by i Latvia. Byen er no ein del av Jūrmala.

Tidleg på 1800-talet vart her funne ei mineralvatnkjelde og her vart etablert kurbad og sanatorium.

Det går ei jarnbaneline gjennom Ķemeri. Det er om lag 44&nbsp;km frå Riga til Ķemeri.
Heretaunga Plains

**Heretaunga Plains** er eit slettelandskap i den austlege delen av Nordøya på New Zealand. 

Slettene er danna av avsetjingar frå elvene Tutaekuri, Ngaruroro og Tukituki River før dei renn ut i Stillehavet i sørenden av Hawke Bay. Dei strekker seg innover i landet mot sørvest, og omfattar eit område på om lag 1000&nbsp;km². Byane Napier, Hastings og Havelock North ligg på slettene som strekkjer seg nesten til Waipukurau.

Det grøderike jordsmonnet, og det varme og tørre vêrlaget i området gjer slettene til ein framifrå stad for vindyrking, grønsak- og hagebruk, og den sørlege delen av Hawke's Bay-regionen er eit av dei beste områda for vindyrking på New Zealand.


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hertaunga Plains|Hertaunga Plains]]» frå , den 9. juni 2009.*
Berte Kanutte Aarflot

**Berte Kanutte Aarflot** () var ein norsk salmediktar frå Ørsta på Sunnmøre.

Berte Kanutte (eller Canutte) var fødd på farsgarden Årflot. Ho flytta med familien til Ekset i Volda då ho var fire år gammal, etter faren Sivert Aarflot vart lensmann og busette seg der. Berte Kanutte flytta attende til farsgarden då ho gifta seg i 1816 og budde der sidan, i arbeid som gardbrukarkone. 

Tidleg i 1820-åra kom Aarflot med i den haugianske rørsla og heimen hennar vart då ein samlingsstad for haugianarane i bygda. Ho hadde då i 1820 fått trykt nokre salmar i samlinga *En gudelskende Siels oppbyggelige Sange*, prenta på broren Rasmus S. Aarflot sitt trykkeri på Ekset. Den neste tekstsamlinga, *Troens frugt indeholdende nogle aandelige Sange i tvende Dele* kom ni år etter den første, (1829). I hennar seinare år kom dei to samlingane *Sjælens morgen og aftenoffer* (1846), og *Sjælens aandelige høitidsglede*. Den siste samlinga vart trykt og utgitt i Bergen i 1853. Samlingane kom i fleire opplag, og Aarflot vart lesen over heile Noreg og var ein av dei mest kjende salmediktarane i si samtid.

Eit av bygga til Høgskulen i Volda har namnet «Berte Kanutte-huset» etter henne, andre bygg ved høgskulen har namn etter Hans Strøm og Ivar Aasen. I 1978 vart det sett opp eit minnesmerke over Aarflot ved bedehuset i Ørsta.

## Verk
* *En gudelskende Siels opbyggelige Sange*, 1820
* *Troens Frugt. En Samling af aandelige Sange; i tvende Dele*, 1830
* *Troens Frugt. En Samling af religiøse Opmuntrings og Opbyggelses-Breve*, 1844
* *Sjælens Morgen- og Aftenoffer. Bønner, Sukke og Sange paa hver Dag i Ugen tilligemed Sange paa de fire Aarets Tider*, 1846
* *Sjælens aandelige Høitidsglæde, indeholdende Bønner og Sange paa de i Aaret indfaldende Høitidsdage*, 1853
* *Leilighedssange*, 1853
* *Religiøse Breve til Opmuntring og Opbyggelse samt Bestyrkelse i Tro, Haab og Kjærlighed*, 1853
* *Smuler til Næring for Livet i Gud. En Samling af Skrifter*, 1856–62
* *Berte Kanutte Siversdatter Aarflots Selvbiografi, indeholdende Optegnelser om hendes aandelige Livsudvikling, tilligemed Sognepræst Wraamanns Tale ved hendes Grav samt nogle Mindesange*, 1860
* *Før ikke udgivne Breve og Sange, utg. ved B. Støylen og H. G. Heggtveit, som del 3 i Berte Kanutte Aarflot. To Livsskildringer*, 1893

## Kjelder
* Bernt Støylen: Birte Kanutte Aarflot og hennar samtid.
* Artikkel om Berte Aarflot i NBL, skriven av Jostein Fet.