open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anabarbukta

**Anabarbukta** (russisk Анабарский залив, Anabarskij zaliv) er ei bukt i Laptevhavet i Russland. Ho strekkjer seg mellom neset utanfor munningen av elva Anabar i aust og Nordvikhalvøya. Nordvikbukta ligg vest for denne halvøya, eller bortanfor Kapp Paksa, som ligg ytst på halvøya.

Anabarbukta opnar ut mot nord og er her om lag 76&nbsp;km brei. Ved bukta ligg estuaret til elva Anabar, som er om lag 40&nbsp;km lang med ei breidde på 10&nbsp;km i snitt. Tre elvar munnar ut ved byrjinga av estuaret, Anabar i midten, Tistjakh-Jurjage frå høgre og Suolama frå venstre.

Det kjem ofte mykje ferskvannshelt til munningen av Anabarelva.

Klimaet rundt Anabarbukta er arktisk og stundom særs hardt med lange, bitre vintrar, slik at bukta er dekt av is det meste av året.

Anabarbukta og det omliggande området høyrer til republikken Sakha.

## Historie
Baron Eduard Von Toll utforska området rundt Anabarbukta i 1893. På denne tida var området ein lite kjend del i det arktiske Russland. Han var den første som kartla platået mellom elvane Anabar og Popigaj.

Det var to busetnader i Anabarbukta i sovjettida. Den eine var Khorgo ved munningen av bukta og den andre var Tostuja lenger inne i bukta der estuaret endar.

## Bakgrunnsstoff
* [Elvefart](http://links.jstor.org/sici?sici=0016-7398(194007)96%3A1%3C27%3ANOTNSR%3E2.0.CO%3B2-0)
* [Utforsking av området](http://links.jstor.org/sici?sici=0016-7398(189405)3%3A5%3C409%3ABTETAS%3E2.0.CO%3B2-J)
* Geologi
* Naturhistorie og bielte
* Bilete
* [Fiskar ved elvemunningen](http://links.jstor.org/sici?sici=0016-7398(189504)5%3A4%3C373%3ABTETAS%3E2.0.CO%3B2-4)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Anabar Bay|Anabar Bay]]» frå , den 12. juli 2008.*
Anadyrbukta

**Anadyrbukta** er ei bukt heilt nordaust i Sibir i Russland.

Ho ligg i den nordvestlege delen av Beringhavet og strekkjer seg frå Kapp Tsjuktsji i nord til Kapp Navarin i sør. Ho er om lag 400&nbsp;km brei og inneheld to andre bukter, Krestbukta og Anadyrskij Liman. Anadyrbukta er normale islagd 10 månader av året.

Byen Anadyr, det administrative senteret i Tsjukotka autonome okrug, ligg ved kysten av bukta.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gulf of Anadyr|Gulf of Anadyr]]» frå , den 13. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
*** Tekst frå Encyclopædia Britannica, 11. utgåve.
Faddejbukta

**Faddejbukta** (russisk *Залив Фаддея*, *Zaliv Faddeja*) er ei bukt i Laptevhavet på austkysten av Tajmyrhalvøya i Russland. Ho er 47 km lang frå delatet til elva Pregradnaja i sørvest til munningen i nordaust. Bukta er i snitt 21 km. 

Sidan bukta ligg så langt nord er klimaet rundt Faddejbukta særs hardt med lange, harde vintrar. Bukta er islagd det meste av året, og stundom er det restar av is gjennom den korte sommarperioden. 

Faddejøyane ligg nord for bukta, like ved munningen av bukta. Faddejbukta høyrer til Krasnojarsk kraj.

## Historie
Faddejbukta vart vitja av Vitus Bering under ekspedisjonane hans i det nordlege og austlege Russland. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Faddey Bay|Faddey Bay]]» frå , den 13. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** William Barr, *The First Soviet Convoy to the Mouth of the Lena*.
*** Utforskinga av området http://links.jstor.org/sici?sici=0016-7428(192507)15%3A3%3C367%3ATSSRTW%3E2.0.CO%3B2-0 og http://www.erlib.com/Владлен_Троицкий/Записки_Харитона_Лаптева/7/ 
*** Historie
Brest i Belarus

**Brest** (belarusisk Бе́расьце, Брэст; også kjend som Brest-Litovsk og på polsk som *Brześć Litewski*, *Brześć nad Bugiem* eller *Brześć Białoruski*; russisk Брест) er ein by i Belarus tett ved grensa mot Polen der elvane Vestre Bug og Mukhavets møtest. Han er hovudstaden i Brest fylke. I 2017 hadde han  innbyggjarar.

Byen var ein viktig grenseby på Sovjetunionen si tid, og er framleis eit viktig kontrollpunkt for toll og immigrasjon på jernbanelinja mellom Berlin og Moskva. I Brest må togvognene justerast mellom russisk sporvidde og europeisk standardsporvidde for jernbane. 

Landsbyen Kosava, der Tadeusz Kosciuszko vart fødd, er også i Brestområdet, og har eit slott frå 1800-talet og ei katolsk kyrkje.

## Historie

Byen vart grunnlagd av slavarar som *Bereste* i 1017, men vart erobra av mongolane i 1241 og av Litauen i 1319. Han fekk namnet Brest-Litovsk på 1300-talet og vart ein del av det polsk-litauiske samveldet i 1569. I 1596 var han åstad for den synoden som førte til at dei bysantinske kristne i desse slaviske områda vart sameinte ("unerte") med Pavekyrkja og organiserte i det som i dag blir kalla Den ukrainsk-katolske kyrkja. 

Brest kom under Russland då Polen-Litauen vart delt for tredje gong i 1795. Under første verdskrigen vart han i 1915 erobra av Tyskland.

I eit fort ved den vestlege utkanten av Brest, der elvane Brest og Mukhavets møtest, vart Brest-Litovsk-traktaten underteikna i 1918 mellom Russland og sentralmaktene. Ifølgje den avtalen vart Brest lagd inn under Det tyske Riket sin interessesfære. Denne traktaten vart seinare annullert av dei traktatane som gjorde slutt på heile verdskrigen.

Det nyoppretta Polen tok kontroll over Brest i 1919. Byen skifta hender to gonger under den polsk-sovjetiske krigen, men hamna til slutt under polsk herredømme. Dette vart stadfesta ved den grensedraginga som vart fastsett i Rigatraktaten av 1921. Brestfortet, som hadde vorte sterkt skadd under første verdskrigen, vart omgjort tildels til militærdepot, tildels til fengsel. 

Under den tyske invasjonen i september 1939 vart byen forsvart av ein liten styrke på fire infanteribataljonar under general Konstanty Plisowski mot det XIX. panserkorps under general Heinz Guderian. Etter fire dagars innbiten kamp trekte dei polske styrkane sørover den 17. september. Byen vart deretter annektert av Sovjetunionen, i samsvar med Ribbentrop-Molotovpakta av august 1939. 

Den 22. juni 1941 vart byen angripen av Tyskland ved opninga av Operasjon Barbarossa, angrepet på Sovjetunionen. Fortet der 1918-traktaten vart underteikna var sentrum for kampane. Det heldt ut i ein månad. Brest si jødiske befolkning vart sterkt redusert under nazistyret. Byen vart frigjord av sovjetiske styrkar i 1944. 

Jaltakonferansen i februar 1945 bestemte at Brest skulle bli ein del av den belarusiske sovjetrepublikken. Byen er no ein del av det sjølvstendige Belarus.

## Venskapsbyar
* Aleppo
* Ashdod

## Kjende personar frå Brest
* Menachem Begin, israelsk politikar
* Julija Nesjtsjarenka, belarusisk tidlegare friidrettsutøvar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Brest (Hviterussland)|Brest (Hviterussland)]]» frå , den 13. juli 2008.*
Blåtinden i Målselv

**Blåtinden** er eit fjell i Målselv kommune i Troms. Det har ei høgd på 1378 meter over og ein primærfaktor på 1180 meter.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
* Høgaste fjell i Noreg etter primærfaktor
Dag Skogheim

**Dag Skogheim** ()  var ein norsk forfattar og kulturarbeidar fødd på Sømna i Helgeland. Skogheim har sidan starten av 1980-talet vore forfattar på heiltid. I 1988 slo han seg ned i Levanger.

Hovudtema i det faglitterære forfattarskapet til Dag Skogheim er krigen i Nord-Noreg, tuberkulosens historie og arbeidarrørsla. I tillegg kjem mange skjønnlitterære bøker. Dag Skogheim vart sjølv ramma av tuberkulose som 15-åring, noko som isolerte han frå samfunnet i 11 år. I tillegg til å ha gjeve ut nærare 30 bøker, har Skogheim gjort mange intervju (ca. 100) på lydkasettar som dokumenterer mange sider ved det norske samfunnet.

## Utmerkingar

* Skogheim vart utnemnd til statsstipendiat i 1992.
* I 2001 fekk han Havmannprisen for *Sanatorieliv*.
* Den 7. november 2008 vart han tildelt Kongens fortjenstmedalje i gull.

## Bøker skrivne av Dag Skogheim

* *Blod på hvit rose* (2012) 
* Sju mann (Tiden 2006)
* Erindringer om Thorvald. (Tiden 2002) 
* Sanatorieliv. (Tiden) 2001 
* Med slukte lanterner. 1998 
* Redd tyskeren! 1995 
* I gode og vanskelige dager. 14 porttretter. Psy. utvkl. hemmedes rettsikkerhet (medf). 1994 
* Kaiser Wilhelm. 1994 
* Gå foran - vis vei! Landsforeningen for Hjerte- og Lungesyke gjennom 50 år. 1993 
* Osten. 1992 
* Torden i mars . Lofotraidet 1941 (medf). 1991
* Tæring. Soga om ein folkesjukdom (medf). 1990 
* Mennesker og fiender. 1990 
* Portretter av en fiende. 1989 
* Tre dager i mai. Prosalyriske tekstar om tre dagar i mai 1940. 1988 
* Tæring. Sjølvbiografisk om tuberkulose. 1988 
* Arbeidsfolk. Jubileumsbok for Nordland Arbeiderparti 100 år. 1987 
* Sølvhalsbåndet. 1986 
* Alarm - krigen i Nordland 1940 (medf). 1984 
* November -44. 1984 
* Cafe Iris. 1982 
* Sulis. 1980 
* Kvinner i Nordnorsk arbeiderbevegelse - Gitta Jønssmo. 1978 
* Kvinner i Nordnorsk arbeiderbevegelse - Kathrine Bugge. 1978 
* Hexhora. 1978 
* Kvinner i Nordnorsk arbeiderbevegelse- Ellisif Wesse. 1977 
* Blind-Fredrik. Gruvesluskens egne dikter (medf). 1973 
* Klassekamp under Nordlysflammer. 1973 
* Gå stille - tal sakte. 1973 
* ....gagns menneske. 1970

## Referansar
Vitebsk

**Vitebsk**, (russisk: Витебск, belarusisk: Віцебск), er ein by i det nordaustlege Belarus tett ved grensa til Russland. Elva Dvina renn gjennom den nordlege delen av byen, der det er ei elvehamn. Byen hadde 353 300 innbyggjarar i 2004.

Det finst ein del industri i byen, blant anna maskinindustri, næringsmiddelindustri og tekstilindustri. Vitebsk er jernbane- og vegknutepunkt, men òg eit kulturelt sentrum med universitet, teater, fleire museum, fleire galleri og mange minnesmerke.

Vitebsk vart mesta heilt utsletta under andre verdskrigen. Han vart teken av tyske troppar 10. juli 1941, og ca 15 000 av jødane i byen vart drepne dei følgjande månadene. Den 26. juni 1944 vart byen frigjord av Den raude arméen.

Byen er elles mellom anna kjend for at kunstnaren Marc Chagall var fødd her.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Vitebsk|Vitebsk]]» frå ,  den 13. juli 2008.*
Głogów

**Głogów** (tysk *Glogau*) er ein by i Sørvest-Polen. Han hadde ca. 71 686 innbyggjarar i 2004.

## Historie

Dette er ein by i landskapet Schlesien og ein av dei eldste i landet. På 900-talet bygde den slaviska stammen Djadosjanarane eit fort her av jord, stein og trevirke. Borgbyen som kom til å liggje mellom dei polske og tyske interessesfærane vart erobra og brend fleire gonger av tyskarane i mellomalderen.
  
Då Polen var kløyvd i ulike distrikt i åra 1136-1330 gjorde dei schlesiske hertugane seg sjølvstendige frå sine rikspolske frendar og kom under tsjekkisk innverknad. Det tsjekkiske riket kom i sin tur under austerriksk innverknad. I 1740 vart byen og resten av Schlesien erobra av Preussen og omgjord til ein tysk festningsby. Festningsverka hemma utviklinga av byen og vart tekne bort i 1902. 

Under andre verdskrigen gjorde nazistane byen til festningsby på ny. Under ei omlægring på seks veker på slutten av krigen vart 95 % av husa i byen øydelagde. 

Jaltakonferansen i 1945 avgjorde at byen atter skulle høyre til Polen, den attverande tyske befolkninga vart utvist og polakkar flytta inn att. 

Under krigen utførte tyske nazistar fleire massakrar på jødar i eit skogsområde nær byen. Mellom 7. og 13. juli 1942 vart over 2 000 menneske skotne i hel der. Til saman vart over 6 000 jødar drepne i Głogów-skogen mellom 1942 og 1944.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Głogów|Głogów]]» frå ,  den 13. juli 2008.*  

## Bakgrunnsstoff
* www.glogow.pl
Taujskbukta

**Taujskbukta** (russisk Тауйсская губа, *Taujskaja Guba*) er den største bukta i Magadan i Okhotskhavet i Russland.

Ho ligg mellom øya Zavjalov og Komihalvøya på sørsaustsida og Spafarjevøyane i sørvest. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gulf of Tauisk|Gulf of Tauisk]]» frå , den 13. juli 2008.*
Karaginskijbukta

**Karaginskijbukta** (russisk Карагинский залив - *Karaginskij zaliv*) er ei stor bukt i Beringhavet på nordaustkysten av Kamtsjatka i Russland. Ho er 117 km lang og mellom 30 og 60 meter djup. Den største øya i bukta er Karaginskij, og mellom denne øya og fastlandet ligg Litkesundet, som er 21 til 72 km brei. Karaginskijbukta er isdekt frå desember til juni. 

## Bakgrunnsstoff
* Satellittbilete frå Google

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Karaginsky Gulf|Karaginsky Gulf]]» frå , den 13. juli 2008.*
Kozjevnikovbukta

**Kozjevnikovbukta** (russisk Бухта Кожевникова - *Bukhta Kozjevnikova*) er ei bukt sør i Khatangabukta i Laptevhavet i Russland. Ho ligg vest for Hara-Tumus-halvøya og det er ingen busetnader langs kysten. Det er ingen vegetasjon bortsett frå tundra. 

I 1930-åra oppstod det eit par busetnader her då dei første isbrytarkonvoiane gjekk i fart langs Nordaustpassasjen. Det var ein liten by kalla Kozjevnikovo og ein busetnad kalla Ugol'nyy ved kysten av bukta. 

Kozjevnikovbukta er 23 km brei og 48 km lang og er omkransa av lågland. Sidan klimaet i området er særs hardt, med lange arktiske vintrar, er bukta islagd det meste av året. 

Kozjevnikovbukta og det omliggande området høyrer til Krasnojarsk kraj. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kozhevnikov Bay|Kozhevnikov Bay]]» frå , den 13. juli 2008.*
Lumbovskijbukta

**Lumbovskijbukta** (russisk Лумбовский залив - *Lumbovskij zaliv*) er ei bukt nordaust på Kolahalvøya i Murmansk oblast i Russland. Elva Lumbovka munnar ut i bukta.
Khatangabukta

**Khatangabukta** (russisk Хатангский залив, *Khatangskij zaliv*) er eit stort estuar i Laptevhavet i Russland. Det er relativt smalt, om lag 54&nbsp;km, men har ei lengd på 220&nbsp;km.

Øya Bolsjoj Begitsjev deler bukta i to sund, Nordsundet (13&nbsp;km breitt) og Austsundet (8&nbsp;km breitt). På det djupaste er bukta 29 m. Elva Khatanga munnar ut i Khatangabukta. Breidda av bukta er høg og bratt og området rundt består av låge tundraklipper, i tillegg til klipper av sandstein og leirstein og seidment. Estuaret er påverka av tidvatn og det har ein skilnad mellom flo og fjøre på 1,4 m. Khatangabukta er islagd det meste av året.

Den nordlege og vestlege delen av Khatangabukta høyrer til Krasnojarsk kraj, medan søraustsida høyrer til Sakha.

Den tidlegare busetnaden og gulagen Nordvik låg i ei bukt i Austsundet kalla Nordvikbukta.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Khatanga Gulf|Khatanga Gulf]]» frå , den 13. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* William Barr, *The First Soviet Convoy to the Mouth of the Lena*. 
* Olga N. Medkova, *Coastal morphology og erosion of the Khatanga Bay*. AARI.

## Bakgrunnsstoff
* Buesetnader og bilete frå Khatanga og Tajmyr
Middendorffbukta

**Middendorffbukta** (russisk Залив Миддендорфа, *Zaliv Middendorfa*) er ei bukt på Tajmyrhalvøya i Russland. Ho ligg sørvest for Nordenskiöldøyane i Karahavet og er open mot vest. Bukta grensar til Zarajahalvøya i aust, kalla opp etter skipet til baron Eduard von Toll. På nordsida av bukta er det ei anna mindre bukt kalla Kolomeitsevabukta, kalla opp etter kaptein Nikolaj Kolomeitsev, som var kommandør på «Zaraja».

Middendorffbukta er omgjeve av forblåst tundra. Ho er full av småøyar og øygrupper, mellom anna Gavrilova, Sjrenøyane, Krusenternøyane og lenger ute i bukta Belukha og Prodolgovatij-øyane.

Klimaet i området er hardt med lange og bitre vintrar og mange stormar. Bukta er islagd ni månader av året og sjølv på sommaren er ikkje bukta fri for isflak. 

Middendorffbukta og dei omliggande øyane høyrer til Krasnojarsk kraj og heile området er ein del av Det store arktiske nasjonale naturreservatet, det største naturreservatet i Russland. 

## Historie
Bukta vart utforska av den russiske geologen baron Eduard von Toll på den siste reisa hans under den russiske arktiske ekspedisjonen i 1900-1903. Ho er kalla opp etter Alexander Theodor von Middendorff, ein russisk zoolog, historikar og utforskar med baltisk-tysk opphav. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Middendorff Bay|Middendorff Bay]]» frå , den 13. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Naturreservatet 
* William Barr, *The Last Journey of Peter Tessem og Paul Knutsen, 1919*.
* William Barr, *Baron Eduard von Toll’s Last Expedition*.
 

## Bakgrunnsstoff
* Topografisk kart
* Alexander von Middendorff og ekspedisjonen hans til Sibir (1842–1845): http://journals.cambridge.org/production/action/cjoGetFulltext?fulltextid=1037548
Nordvikbukta

**Nordvikbukta** (russisk Бухта нордвик - *Bukhta Nordvik*) er ei bukt i Laptevhavet i Russland. Ho ligg søraust for Khatangabukta mellom to små halvøyar. Landtunga i vest er Urjung Tumus-halvøya, der den tidlegare landsbyen Nordvik låg. I Nordvik låg det ein frykta gulag, men landsbyen er i dag fråflytta. Halvøya i aust vert kalla Nordvikhalvøya med Kapp Peksa som det nordlegaste punktet. Aust for dette neset ligg Anabarbukta. 

I 1930-åra var det noko tilvekst i området då dei første isbrytarkonvoiane gjekk i fart langs Nordaustpassasjen. 

Nordvikbukta er 39 km brei og har form som ein halvsirkel. Ho er forholdsvis grunn med eit gjennomsnittleg djup på berre 6 meter. Rundt bukta ligg lågland og klimaet i området er særs hardt. Med særs lange og harde vintrar er Nordvikbukta islagd store delar av året. 

Nordvikbukta og det omliggande område høyrer til Republikken Sakha. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nordvik Bay|Nordvik Bay]]» frå , den 13. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** William Barr, *The First Soviet Convoy to the Mouth of the Lena*.
*** [Utforskinga av området](http://links.jstor.org/sici?sici=0016-7428(192507)15%3A3%3C367%3ATSSRTW%3E2.0.CO%3B2-0) 
*** Geografi
*** [Historia til området](http://links.jstor.org/sici?sici=0016-7398(194007)96%3A1%3C27%3ANOTNSR%3E2.0.CO%3B2-0)
Nordvik i Russland

**Nordvik** (russisk Нордвик) var ein liten by ved Nordvikbukta i Khatangabukta ved Laptevhavet i Russland. Staden ligg på Urjung Tumus-halvøya der elva Khatanga munnar ut. Det låg ein gulag eller straffekoloni i Nordvik, eit område med særs hardt klima og lange, iskalde vintrar. 

Nær Nordvik ligg det ein saltdom kalla Tus-Takh på sjølve Urjung Tumus-halvøya. Fossilane av ein plesiosaurus *(Plesiosaurus robustus)* vart òg funne på denne halvøya. 

## Historie
I 1933 sendte det nyoppretta *[[Glavsevmorput']]* (Hovudadministrasjonen for Nordaustpassasjen) dampskipet «Pravda» til Nordvik med ein oljeekspedisjon leia av Nikolaj Urvantsev. 4. september låg Pravda nær Nordvik. Kaptein Belitskij valde å segle inn i Nordvikbukta frå aust, mellom Poluostrov Paksa og øya Bolsjoj Begitsjev. Trass i at han ikkje hadde kjende farvatnet i sundet segla Beliskij framover utan å lodde djupna. Pravda gjekk derfor på grunn to gonger i sundet. 

I følgje Urvantsev synte boring ved Nordvik dei neste åra berre små, grunne oljereservoar i samband med salstrukturar og det var lite å vinne på å starte oljeutvinning her. Det var oppretta ein straffekoloni (gulag) og saltet vart vunne ut på forholdsvis stor skala med hjelp av tvangsarbeidarar. Frå 1930-åra vart Nordvik ei viktig saltkjelde for fiskeria i nord. Sjølv om det ikkje vart vunne ut olje frå Nordvik, fekk ein erfaring med boring etter petroleum i område med permafrost. Dette viste seg å verte nyttig seinare i samband med dei enorme olje- og gassfelta vest i Sibir. 

Straffekolonien vart nedlagd i midten av 1940-åra då amerikanarane kom til Nordvik som allierte av Sovjetunionen. Etter dette vart deporterte sovjetarar sendte til Nordvik for å halde fram utvinninga av saltet fram til Nordvik vart nedlagd og fråflytta i 1956.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nordvik (Laptev Sea)|Nordvik (Laptev Sea)]]» frå , den 13. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** William Barr, *The First Soviet Convoy to the Mouth of the Lena*.
*** Stalin sine leirar 
*** Avisartikkel om ekspedisjonen til Nordvik  

::Kjelder i teksten:
Eparki

**Eparki** (av gresk *eparkhia*, «styring, påverknad») er ein kyrkjeleg administrativ inndeling i den ortodokse kyrkja. Grensene til eit eparki vert avgjord ved den heilage synoden (kyrkjemøte) med omsyn til administrativ inndeling av Russland. Eparkiet blir styrt av ein biskop, erkebiskop eller metropolitt i lag med ein eparkiforsamling og eit eparkiråd.

## Kjelder
*Eparkhija på yandex.ru
Metropolitt

**Metropolitt** (av gresk – *metropolis* – «mor av byer, metropol») – er ein kyrkjeleg tittel i det øvste bispesetet i eit område eller i ein provins i den ortodokse eller katolske kyrkja. Tittelen oppstod på grunn av at nokre biskopar (i store byar eller metropolar) hadde biskopar under seg som var avhengige av dei. I mellomalderen oppstod det debattar omkring rettane og privilegia til metropolittane. 

## Den russisk-ortodokse kyrkja
Ein metropolitt i den russisk-ortodokse kyrkja har høgare rang enn ein erkebiskop, men lågare rang enn ein patriark. 

Før 1300-talet var Russland frå kyrkjeleg omsyn ein samla metropoli under patriarken i Konstantinopel si domsmakt. Metropolitten hadde residens i Kiev, Vladimir (frå 1299) og Moskva (frå 1325). Etter at autokefalia vart oppretta i 1448 kunne metropolitten for heile Russland veljast utan patriarken av Konstantinopel. I 1458 vart den russiske metropolien til slutt delt i to, eitt i Kiev og eitt i Moskva. Med opprettinga av patriarkalsk styre i 1589 blei metropolitten av Moskva til patriark, medan metropolitt-tittelen vart gjeve til biskopar av Novgorod, Kazan, Rostov og Krutitsy. Under Peter den store fekk ikkje biskopane metropolitt-tittel. Under Elisabeth av Russland hadde biskopar av eparkia i Kiev, Moskva og St. Petersburg metropolitt-titlar.

No er metropolittar leiarar i sjølvstendige kyrkjer som høyrer til den russisk-ortodokse kyrkja (den ukrainsk-ortodokse kyrkja, den kviterussisk-ortodokse kyrkja, den ortodokse kyrkja i Moldova, den japanske autonome kyrkja). Biskopar i eparkia har også metropolitt-tittlar, som metropolitten av St. Petersburg og Ladoga, metropolitten av Krutitsy og Kolomna og metropolitten av Smolensk og Kaliningrad.

## Kjelder
Metropolitt på yandex.ru
Maria Prontsjisjtsjeva-bukta

**Maria Prontsjisjtsjeva-bukta** (russisk Бухта Марии Прончищевой, *Bukhta Marii Prontsjisjtsjevoj*) er ei stor bukt i Laptevhavet. Ho ligg om lag 75 km nord for enden av Khatangabukta på austsida av Tajmyrhalvøya. Maria Prontsjisjtsjeva-bukta høyrer til Krasnojarsk kraj og ho er kalla opp den russiske utforskaren Vasilij Prontsjisjtsjev si kone Maria.

Maria Prontsjisjtsjeva-bukta er smal (om lag 4 km i snitt) og lang (om lag 60 km frå botn til enden). 

## Historie
I 1933 reiste isbrytaren «Rusanov», kommandert av kaptein Jerokhin, med ein gjeng leia av S.P. Zjuravlev til Maria Prontsjisjtsjeva-bukta og sette menn, kvinner og materiale i land der. Planen var å opprette ein permanent leir ved bukta for å utnytte ressursane i området. Mennene var erfarne fangstmenn og ideen var at dei skulle skaffe sin eigen mat. 

Våren året etter vart 21 av menneska (ti menn, fire kvinner og sju born) råka av skjørbuk. Dei vart lækja av Dr. Urvantseva, som reiste med hundeslede frå ein provisorisk vinterstasjon som mannen hennar, Nikolaj Urantsev hadde ført opp ved øya Komsomolskaja Pravda same året. Legen var 11 dagar ved leiren i bukta og endra dietten slik at dei sjuke vart betre. 

Gjennom 1930-åra vart det oppretta fleire små busetnader langs Maria Prontsjisjtsjeva-bukta på grunn av dei første isbrytarkonvoiane som gjekk i fart langs Nordaustpassasjen. I Tiksibukta og Mys Sjmidta var det flystriper og nær Nordvik var det «ein veksande by».

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maria Pronchishcheva Bay|Maria Pronchishcheva Bay]]» frå , den 13. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** William Barr, *The First Soviet Convoy to the Mouth of the Lena*
Kandalaksjabukta

**Kandalaksjabukta** (russisk Кандалакшский залив - *Kandalaksjkij zaliv*) er ei bukt i Republikken Karelen og Murmansk Oblast nordvest i Russland. Ho dannar det nordvestlege hjørnet av Kvitsjøen og er ein av fire store bukter i dette havområdet. Dei tre andre er Onegabukta i sørvest, Dvinabukta i sør og Mezenbukta i søraust. 

Kolahalvøya ligg nord for Kandalaksjabukta. 

Byen Kandalaksja ligg på nordsida av bukta, medan den nye oljehamna Vitino ligg 10 km lenger sør. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kandalaksha Gulf|Kandalaksha Gulf]]» frå , den 13. juli 2008.* 
 

## Sjå òg
* Gandvik
Athanasios av Athos

**Athanasios av Athos** (om lag 920-1000) var ein austromersk munk som grunnla eit kloster på fjellet Áthos. 

Han vart fødd i Trabzon og fekk namnet Avraamij. Han vart tidleg foreldrelaus og vart oppseda av ei nonne. Han vart sjølv munk i Kiminskij kloster i Vesleasia.
Etter kvart grunnla Athanisios eit brødrekloster på Áthos, der han sjøv vart igumen eller abbed. 

I følgje segna gjorde Gud Athansios skarpsindig og gav han gåva å utføre mirakel. Med hjelp av krossteikn lækte han sjuke og dreiv ut vonde ander.

Då Athansios følte at han kom til å døy, bad han munkane om å ikkje bli forvirra av det som skulle skje. Etter sine siste bøner og instruksjonar til munkane drog han med seks andre munkar for å sjå til eit byggjearbeid. Med eit fall toppen av klosteret over dei og alle sju vart gravlagde under steinane. Slik døydde helgenen i 1000-1001. 

Liket av Athanasius skal ikkje ha endra seg på noko vis i løpet av dei tre dagane han låg under steinane. Under gravferda hans kom det blod frå sår på beina hans. Nokre munkar samla blodet i handklede og mange skal ha vore lækte gjennom det. 

## Minnefestdagar for St. Athanasios
*5. juli i den julianske kalenderen, tilsvarande 18. juli i den gregorianske.

## Kjelder
*
Kistefjellet i Lenvik

** Kistefjellet** er eit fjell i Senja kommune i Troms. Det har ei høgd på 1003 meter over havet og ligg mellom Gisundet og Rossfjordvatnet. På toppen av fjellet står en antennemast eid av NTV for overføring av TV-signalar. Ho vart forlenga frå 60 til 76 meter sommaren 2008 i samband med det nye digitale bakkenettet.

## Sjå òg
* Fjell i Troms

## Bakgrunnsstoff

* Troms Folkeblad: Til topps for TV-en
Obbukta

**Obbukta** er ei stor bukt i Nordishavet i Russland. Elva Ob munnar ut i botn av bukta. 

Bukta munnar ut i Karahavet som er ein del av Nordishavet. Bukta er om lag 1000 km lang og mellom 50 til 80 km brei. Ho går hovudsakleg frå nord til sør og er relativt grunn med eit gjennomsnittleg djup på 10-12 meter. Tazestuaret er ei bukt på austsida av Obbukta danna av elva Taz.

## Øyar
Det er fleire øyar nær munningen av Ob inst i estuaret, som Khalej. Alle desse øyane ligg nær kysten og er hovudsakleg flate og låge. Dei er verna under Ramsarkonvensjonen. Lenger nord, bortsett frå eit par øyar nær kysten som Khaljevigo og Njavigo, er Obbukta stort sett fri for øyar før ho når Karahavet. 

## Økonomi
Det er oppdaga store førekomstar av gass og olje i regionen. Olje og gass frå brønnane vert sendt sørover via røyrleidningar og jernbanetransport. Jamburg gassfelt vart i 2001 rekna som det største i verda og ligg mellom den sørlege delen av bukta og Tazestuaret i aust. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gulf of Ob|Gulf of Ob]]» frå , den 13. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Øyar i Obbkukta 
* Verna våtmarker
* Ein grundig artikkel om regionen frå akerarctic.fi
Terpenibukta

**Terpenibukta** (russisk Залив Терпения - *Zaliv Terpenija* «Tolmodsbukta», japansk 多来加湾, Taraika wan) er ei bukt på søraustkysten av øya Sakhalin i Russland.
Peter den store-bukta

**Peter den store-bukta** (russisk Залив Петра Великого, *Zaliv Petra Velikogo*) er den største bukta i Japanhavet i Primorskij kraj i Russland. Muravjov-Amurskij-halvøya og ei rekkje av øyar deler den 6000 km² store bukta i Amurbukta og Ussuribukta.

Kystlinja er om lag 1500 km lang og er delt inn i mange mindre buktar. Dei største av desse er Zolotoy Rog, Diomedesbukta, Ulyssesbukta, Nakhodkabukta, Possietbukta og Sjamora med sine fine sandstrender. Av øyar finn ein Rimskij-Korsakov-øyane, Askold, Putjatin og Russkijøya (som er skild frå fastlandet av Aust-Bosporos).

Om lag 630 km² av bukta er verna med Fjernausten marine naturreservat. Ein regatta vart halden her årleg. Om vinteren er den nordlege delen av bukta vanlegvis islagd. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Peter the Great Gulf|Peter the Great Gulf]]» frå ,  den 13. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Detaljert informasjon om bukta
Pjasinobukta

**Pjasinabukta** (russisk Пясинский залив, *Pjasinskij Zaliv*) er ei bukt ved munningen av elva Pjasina i Karahavet. Ho grenser i vest til Kamjennijeøyane og i nordaust til Mininaskjera.

Pjasinabukta er omgjeven av tundrakyst. Det ligg mange øyar og øygrupper i bukta som Zverobojøyane (Zapadnij, Malij, Severnij), dei vesle Trioøyane og Ptitsjiøyane og Labryintovijeøyane. 

Området har eit særs hardt klima med lange og bitre vintrar. Bukta er derfor islagd ni månader av året og sjølv på sommaren er det mange isflak i bukta. 

Pjasinabukta vart utforska av baron Eduard von Toll på den siste ferda hans under den russiske arktiske ekspedisjonen i 1900-1903. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pyasino Gulf|Pyasino Gulf]]» frå , den 13. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** William Barr, *The Last Journey of Peter Tessem og Paul Knutsen, 1919*.
*** William Barr, Baron Eduard von Toll’s Last Expedition.
Sakhalinbukta

**Sakhalinbukta** (russisk Сахалинский залив - *Sakhalinskij zaliv*) er ei bukt i Okhotskhavet mellom det russiske fastlandet (nord for munningen av Amur) og nordenden av øya Sakhalin. Bukta er 160&nbsp;km brei på det breiaste. Ho er islagd frå november til juni. Hamnebyen Moskalvo (Москальво) ligg på austkysten av Sakhalinbukta.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sakhalin Gulf|Sakhalin Gulf]]» frå , den 13. juli 2008.*
Simsabukta

**Simsabukta** (russisk Залив симса, *Zaliv Simsa*) er ei bukt i Laptevhavet på kysten av Tajmyrhalvøya i Russland og Krasnojarsk kraj. Ho er 40&nbsp;km lang frå munningen av elva Goltsovaja i vest til den breiaste opninga i aust. Her er ho 14&nbsp;km brei.

Sidan ho ligg så langt nord er klimaet særs hardt med lange, barske vintrar. Bukta er isdekt det meste av året og stundom er ho fryst til sjølv gjennom den korte sommaren.

Komsomolskaja Pravda-øyane ligg utanfor munningen av Simsabukta.

Simsabukta må ikkje forvekslast med Simskajabukta som ligg på høgresida av Khatangabukta.

## Historie
I 1940-1941 fann sovjetiske hydrografar restane av folk, pengar, våpen og andre lekamar i Simsabukta og på dei nærliggande Faddejøyane. Truleg var desse restar etter ein ekspedisjon med Akakij og Ivan Muromets tidleg på 1600-talet.

## Kjelder
* William Barr, *The First Soviet Convoy to the Mouth of the Lena*.
* [Utforsking av området](http://links.jstor.org/sici?sici=0016-7428(192507)15%3A3%3C367%3ATSSRTW%3E2.0.CO%3B2-0)
* Funna i Simsabukta med bilete 
* [Historia til området](http://links.jstor.org/sici?sici=0016-7398(194007)96%3A1%3C27%3ANOTNSR%3E2.0.CO%3B2-0)
Tajmyrbukta

**Tajmurbukta** (russisk Таймырская губа eller *Tajmyrskaja Guba*) er ei bukt i Karahavet i Krasnojarsk kraj i Russland som inneheld estuaret til elva Tajmur. Estuaret har opning nordover frå vestkysten av Tajmyrhalvøya mot Karahavet. Breidda varierer frå om lag 4 km til 20 km. Lengda er om lag 50 km. 

Tajmyrøya ligg om lag 60 km nord for munningen av bukta. 

Klimaet i området er særs hardt med lange, barske vintrar og mange vinterstormar. Estuaret er islagd ni månader av året og sjølv om sommaren finn ein mykje is i bukta. Fisk som arktisk røye og muksun er vanlege i bukta. 

## Øyar
Dei viktigaste øyane i Tajmurbukta (Острова Таймырской губы) er 

* **Tsjeljuskin**, den ytste øya i bukta. 
* **Bera** eller **Baer** (Остров Бера) er 3,5 km lang. Ho ligg midt i munningen av bukta, om lag 13 km frå Karahavet. . Denne øya er kalla opp etter den baltisk-tyske vitskapsmannen Karl Ernst von Baer. Baer medverka med forsking til polarmeteorologi mellom 1830 og 1840. 
* **Nanosnyijeøyane** er fire små øyar. Den største er 5 km lang og 2 km brei. Dei ligg ved munningen til estuaret. 
* **Fomin** (Остров Фомин) er 11,5 km lang og 3,7 km brei. Ho ligg langt inne i bukta og deler det siste strekket av Tajmurelva i to greiner. . Denne øya er kalla opp etter den russiske polarforskaren Nikifor Fomin.

## Historie
I 1740-åra, under Den store nordlege ekspedisjonen, kom Nikifor Fomin til Bera og bygde ei hytte for å overvintre her. 

Tajmurbukta og øyane her vart utforska av Alexander von Middendorff under ekspedisjonen hans til Sibir (1842–1845). Bera var det nordlegaste han kom under ekspedisjonen då han utforska Tajmurelva frå sør i august 1843.

Baron Eduard von Toll utforska munningen av Tajmurbukta under den siste ekspedisjonen hans i 1900-1903. Toll fann ein kampestein av kvarts som Middendorff hadde skildra. Han fann òg restane av hytta til Nikifor Fomin.

I dag er Tajmurbukta ein del av Det store arktiske nasjonale naturreservatet, det største naturreservatet i Russland. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Taymyr Gulf|Taymyr Gulf]]» frå , den 13. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Naturreservatet 
*** Plassering
*** Øyar i bukta 
*** Utforskinga av bukta og øyane
*** William Barr, *Baron Eduard von Toll's Last Expedition: The Russisk Polar Expedition,* 1900-1903
Tazbukta

**Tazbukta** eller **Tazestuaret** (russisk Тазовская губа, *Tazovskaja guba*) er ei lang bukta danna av elva Taz. Estuaret er om lag 250 km langt og startar ved byen Tazovskij og endar i Obbukta, som endar ut mot Karahavet. Estuaret er om lag 25 km breitt og er eit av dei største estuara i verda. 

Estuaret startar ved munningen av Taz og elva Pur og strekkjer seg om lag frå nord til sør, før det snur vestover og opnar seg opp før ho endar ved Obbukta. 

Det russiske energiselskapet Gazprom ønskjer å utvide gassproduksjonen i Tazestuar-området, der det skal eksistere enorme mengder gass. 

Den russiske biologen og utforskaren Alexander von Middendorff fann ein frosen mammut nær Tazestuaret. Mammuten vart transportert til St. Petersburg i 1866. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Taz Estuary|Taz Estuary]]» frå , den 13. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** T. Armstrong, *In Search of a Sea Route to Siberia, 1553-1619*.
*** Erki Tammiksaar & Ian R. Stone, *Alexander von Middendorff og his expedition to Siberia (1842–1845)*
*** Gassproduksjon 
*** [Største estuar i verda](http://www.seaaroundus.org/.../EEZEstuarymap.aspx?EEZ=644&FAO=0&Country=Russisk%20Federation%20(Asia))
Jenisejbukta

**Jenisejbukta** (russisk Енисейский залив eller *Jenisejskij zaliv*) er eit stort og langt estuar som elva Jenisej endar i ved Karahavet i Russland. Jenisejbukta er i snitt 50 km brei og opp til 250 km lang. Ho strekkjer seg om lag i retning nord-sør i område rundt busetnaden Munguj, nord for Dudinka. Heile regionen er tynt folkesett og busetnadene her er bygd på permafrosten. Det er ikkje anna vegetasjon enn mose, lav og noko gras. 

Munningen av Jenisejbukta er i området ved øya Sibirjakov i Karahavet. 

## Øyar
* Jenisej har nokre flate, lågtliggande øyar heilt sør, som Brekhovskijøyane (Бреховские острова) Dei ligg der elva munnar ut i estuaret. Dette området er omgjeve av innsjøar og myrer og har mange armar med mindre elvar som renn gjennom våtmarkene rundt estuaret. 

* Vidare nordover opnar Jenisej seg opp og her vert vatnet brakt. Det er tre små øyar nesten midt i bukta, Bolsjoj Korsakovskij-øyane (острова Большой Корсаковский ). Den største er 4 km lang og 1,2 km brei. Burnij ligg til høgre og Tsjaisjnij ligg nærast kysten. 

* Krestovskij (Остров Крестовский) ligg 9 km lenger nordvest, nær austkysten. Ho er 7,5 km lang og 1,8 km brei. Øya er kalla opp etter den russiske forfattaren Vsevolod Vladimirovitsj Krestovskij (1840-1895).

## Klima
Klimaet i området er særs hardt med lange, barske vintrar og mange stormar. Jenisejbukta er islagd ni månader av året og sjølv om sommaren er det mykje isflak i bukta. Om vinteren vert skipsrutene haldne opne av isbrytarar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yenisei Gulf|Yenisei Gulf]]» frå ,  den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Colin Thubron, *In Siberia.*
* Saltvatn i russiske estuar
* Skipsruter


## Bakgrunnsstoff
* Bilete
Den aralsk-kaspiske senkinga

**Den aralsk-kaspiske senkinga** er ei senking i grenseområde mellom Europa og Asia rundt Aralsjøen dei nordlege områda av Kaspihavet. Delar av området øyrer til Aserbajdsjan, Russland, Kasakhstan, Usbekistan og Turkmenistan. Delen av området som ligg innanfor det kaspiske nedslagfeltet vert kalla den kaspiske senkinga. Aust for den kaspiske senkinga ligg eit ørkenområde kalla den turanske senkingina.

I Aserbajdsjan vert Kura-Aras-låglandet rekna som ein del av den aralsk-kaspiske senkinga. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aral-Caspian Depression|Aral-Caspian Depression]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** George Frederick Wright (1902) *Asiatic Russland*, Kapittel "Aral-Caspian Depression" (på Google Books)
Den Internasjonale Transportarbeidarføderasjonen

**Den Internasjonale Transportarbeidarføderasjonen** (ITF) er ein verdsomspennande samanslutning av fagforbund for transportarbeidarar, og vart grunnlagt i 1896. Samanslutninga hadde i 2005 over 600 medlemsforbund med til saman over fem millionar medlemmar fordelt på over 140 land.

ITF står tilslutta ITUC. Kvart uavhengig fagforbund med medlemmar som arbeider ved verksemder i transportnæringa er kvalifisert til medlemskap i ITF.

ITF representerer transportarbeidarinteresser i SN-organ som ILO, IMO og ICAO. Organisasjonen har òg som oppgåve å informere og rådgje fagforbund om utviklinga i transportnæringa i andre land og delar av verda, og organiserer internasjonale solidaritetsaksjonar når medlemsforbund i eit land er i konflikt med arbeidsgivarar eller sine styresmakter.

Hovudkvarteret er i London og organisasjonen har kontor i Nairobi, Ouagadougou, Tokyo, New Delhi, Amman, Rio de Janeiro, Moskva, Brussel og Georgetown i Guyana.

## Bakgrunnsstoff
* Dei offisielle nettsidene til ITF
Senking

Ei **senking** eller ein **depresjon** er ei landform som ligg lågare enn det omliggande terrenget. Senkinga kan oppstå ut frå forskjellige mekanismar og har forskjellige namn og tekniske uttrykk etter korleis dei har oppstått: 

* Bekken er alle former for store senkingar fylt med sediment. I tektonikk kan det særleg vise til ei sirkelforma synklinal-liknande senking, medan det i sedimentologi kan vise til eit område som er fylt med sediment, eit sedimentasjonsbasseng. 
* Ei utblåsing er ei senking som er danna av vinderosjon, vanlegvis anten ørkensand eller tørr jord.
* Ein graben er ei nedfelt og vanlegvis lineær senking eller bekken som oppstår gjennom riftdanning under tektoniske spenningskrefter.
* Eit nedslagskrater er ei senking som er danna av nedslag som eit meteorittkrater.
* Eit subsidenskrater er ei senking som vert danna ved subsidens der overflata søkk saman eller gjev etter på grunn av holrom under overflata. 
* Ei dødisgrop eller grytehol vert danna av is som ligg att etter ein isbre og som så smeltar.

* Ei senking kan vere eit område med subsidens som oppstår når strukturar under overflata kollapsar. Døme på dette er slukhol over grotter i karsttopografi eller kalderaer. eller maarar i vulkanområde. 

* Ei senking kan vere ein region med der overflata vert pressa nedover av tektoniske prosessar, ofte tilknytt ein subduksjonssone eller ein øyboge. 

* Ein dal er ein type senking som vanlegvis er grave ut av erosjon. 

* Ei djuphavsgrop er ei djup senking med bratte sider som ligg på havbotn. Djuphavsgroper oppstår ved subduksjon når ei oseanskorpe pressar seg under ei anna eller ei kontinentalskorpe.

* Ei senking kan oppstå som følgje av vekta av noko som ligg opp på overflata, som ei. Området rundt ei iskappe, sjølv om dei ikkje er dekte av is, kan òg bli dradd ned av vekta under isen. Dette vert kalla perifer senking. Lenger borte frå isen kan det oppstå ein svull i overflata, som dannar ein låg ås. 

* Ei senking kan vere ei jettegryte - anten eit enkelt hol i ein vegbane eller ein senking i eit elveleie på grunn av fluvial erosjon eller i område påverka av sterke straumar i sjøen.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Depression (geology)|Depression (geology)]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** 
***  Cites American Geological Institute's Glossary of Geology (3. utgåve).
Store sjøar-senkinga

**Store sjøar-senkinga** (mongolsk Их нууруудын хотгор eller *Ikh Nuuruudyn Khotgor*) er ei stor halvtørr senking i Mongolia, som dekkjer delar av Uvs, Khovd, Zavkhan og Govi-Altai *[[Aimagar av Mongolia|aimagane]]*. Det dekkjer eit område på over 100&nbsp;000&nbsp;km² og har ei høgd som varierer mellom 750 og 2000 meter over havet. Ein liten del av senkinga heilt nord ligg i Russland.

Senkinga har fått namn etter dei seks store mongolske innsjøane Uvs Nuur (saltsjø), Khar-Us Nuur (ferskvatn), Khyargas Nuur (salt), Khar Nuur (fersk), Airag Nuur (fersk) og Dörgön Nuur (salt), samt mange mindre innsjøar. Han inkluderer òg *[[solontsjak]]ar* og store sandområde som dekkjer eit område på 14&nbsp;000&nbsp;km². Dei nordlege områda er dominert av tørre stepper og dei sørlege områda av halvørkenar og ørkenar. Store elvar som renn gjennom området er Khovd Gol, Zavkhan Gol og Tesiin Gol.

Senkinga grensar til Altajfjella i vest, Khangaifjella i aust og Tannu-Ola-fjella i nord.

Senkinga er eit stort ferskvassbasseng i Mongolia og inneheld viktige våtmarksområde i Sentral-Asia. Våtmarksområdene består av samanhengande, grunne innsjøar med store sivområde i ørkenane og på steppene. Våtmarksområda har mange utryddingstrua trekkfuglartar som skeistork (*[[Platalea leucorodia]]*), svartstork (*[[Ciconia nigra]]*),
fiskeørn (*[[Pandion haliaetus]]*), havørn (*[[Haliaeetus albicilla]]*), svanegås (*[[Cygnopsis cygnoides]]*) og stripegås (*[[Anser indicus]]*). Berre nokre få individ av kvitpelikan (*[[Pelecanus onocrotalus]]*) er att ved dei store sjøane i Mongolia. Dei hekkar i nedslagsfelta til elvane og innsjøane som har mykje fisk og ein rik vegetasjon.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Great Lakes Depression|Great Lakes Depression]]» frå , den 14. juli 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Fugleperspektiv på Store sjøar-senkinga
Kuma-Manytsj-senkinga

**Kuma-Manytsj-senkinga** (russisk Кумо-Манычская впадина eller Kumo-Manytsjskaja vpadina) er ei senking sørvest i Russland som skil Den russiske sletta i nord frå Nord-Kaukasus i sør. Ho har namn etter elvane Kuma og Manytsj. 

Ho vert ofte rekna som ei naturleg grense mellom Europa og Asia, og var erklært den offisielle grensa til Det russiske riket i 1730 etter det geografiske arbeidet til Philip Johan von Strahlenberg.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kuma-Manych Depression|Kuma-Manych Depression]]» frå , den 14. juli 2008.*
Kuznetsksenkinga

**Kuznetsksenkinga** (russisk Кузнецкая котловина eller *Kuznetskaja kotlovina*) ligg mellom fjella sør i Sibir i Russland. Kuznetsk Alatau ligg i nordaust, Salairryggen i sørvest og Sjoria i sør. Senkinga har ei høgd på opp til 500 meter over havet og dekkejr eit område på 70&nbsp;000 km². Området har ei lengd på 400 km og er 120 km breitt. 

Fleire elvedalar kryssar senkinga og dei største elvane er Tomelva, Inja og andre sideelvar til Ob. 

Den sentrale delen av senkinga har fleire basaltiske fjellryggar frå mesozoikum med ei høgd på 600 til 740 meter over havet (Taradanovryggen, Saltymakovryggen og Karakanfjella).

Senkinga er kjend for kolgruveområdet Kunznetskbekkenet. Dei største byane i området er Kemerovo, Novokuznetsk og Prokopjevsk.

## Sjå òg
* Tuvasenkinga

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kuznetsk Depression|Kuznetsk Depression]]» frå , den 14. juli 2008.*
Minusinskgropa

**Minusinskgropa** eller **Khakas-Minusinsk-gropa** (russisk Минусинская (Хакасско-Минусинская) котловина eller *Minusinskaja (Khakassko-Minusinskaja) kotlovina*) er den sørlege delen av den store Minusinsksenkinga i Khakasia i Krasnojarsk kraj i Russland. Det ligg langs fjella i det sørlege Sibir. Området grensar til Kuznetsk Alatau i sør, til Aust-Sajan i aust, til Abakhanfjella i vest og til Vest-Sajan i nord. Høgda varierer mellom 200 og 700 meter over havet og består av ei slette med spreidde småhaugar og enkelte dalar. 

Elva Jenisej og dei store sideelvane hennar, Abakan, Oja og Tuba renn gjennom dalane. Dei største byane i området er Minusinsk og Abakan. Gropa inneheld mange innsjøar, inkludert fleire saltsjøar. Senkinga er eit viktig jordbruksområde og har òg kolførekomstar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Minusinsk Hollow|Minusinsk Hollow]]» frå , den 14. juli 2008.*
Tuvasenkinga

**Tuvasenkinga** (russisk Тувинская котловина eller *Tuvinskaja kotlovina*) ligg mellom fjella i det sørlege, sentrale Sibir. Desse fjella er Tannu-Ola-fjella, Aust-Sajan og Vest-Sajan og Altajfjella. Ho har oppstått i ein kombinasjon av landheving og senkingar.
 
Området er ein del av republikken Tyva og har ei høgd som varierer mellom 500 og 1000 meter.

## Sjå òg
* Kuznetsksenkinga
* Minusinsksenkinga

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tuva Depression|Tuva Depression]]» frå , den 14. juli 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Sentral-Sibir
Uleåborgs län

**Uleåborgs län**, finsk *Oulun lääni*, var eit len i Finland som saman med dei andre lena blei avskaffa i 2010. Det grensa til Västra Finlands län, Östra Finlands län og Lapplands län, og i aust til Russland. Uleåbrogs län høyrde til landskapet Österbotten.

Det hadde eit areal på 57 000 km² og eit folketal på 456 000 (2002).

## Landskap

Landskapet Uleåborg vart oppretta i 1775. Etter Fredrikshamn-traktaten vart delar av Lappland annektert til landskapet, og i 1922 vart Petsamo ein del av landlskapet. I 1936 vart Lappland utskilt i eit eige landskap.

## Regionar

Uleåborgs län var delt inn i 2 regionar:

* Norra Österbotten
* Kajanaland

## Kommunar

Uleåborgs län omfatta i 47 kommunar.
Ubsunurgropa

**Ubsunurgropa** (òg skrive **Ubsu-Nur** eller **Uvs Nuur-bekkenet**) er eit sårbart fjellbekken eller senking i grenseområdet mellom Mongolia og republikken Tyva i Russland. Ho er ein kombinasjon av landhevingar og senkingar mellom Tannu-Ola- og Altajfjella. Her møter dei nordlegaste ørkenområda i verda dei sørlegaste tundraområda på den nordlege halvkula. Det er kalla opp etter den store, grunne saltsjøen Uvs Nuur, som ligg midt i bekkenet. Fleire mindre innsjøar ligg spreidd rundt i bekkenet.

Området dekkjer 70&nbsp;000&nbsp;km² og mesteparten ligg i Mongolia (provinsane Khövsgöl, Zavkhan og Uvs) og den nordlege delen i Russland (Tyva).

## Arkeologi
Ubsunurgropa ligg i eit område med ei rik kulturarv og det er gjort mange arkeologiske funn her, særleg i gravhaugane. Det er restar av busetnader frå mellomalderen og buddhisttempel. Det er så mange som 20&nbsp;000 gravhaugar her, mange eldre enn dei pyramidane i Egypt.

Ubsunurgropa vart nominert til verdsarvstad i 1995 som «ein av dei største intakte nedslagsfelta i Sentral-Asia med 40&nbsp;000 arkeologiske stader frå historiske kjende nomadefolk som skytharar, tyrkarar og hunarar.»

## Dyreliv

Gropa ligg i grenseområdet mellom Mongolia og Russland og dekkjer eit areal på 10&nbsp;000&nbsp;km². Terrenget har store klimavariasjonar, som isbrear, alpin tundra, alpine enger og vidstrekte fjelltaigaområde. Ein finn òg skogkledde sletter, trelause stepper, halvtørre ørkenar og flyktige sanddyner. Det er eit vakkert og særs variert naturleg habitat.

På grunn av plasseringa mellom dei sibirske og sentralasiatisk-mongolske terrenga, er dyre- og plantelivet mangfaldig for desse breiddegradene. Ein finn dyreartar som held til både i fjella og på tundraen, som sibirsk rådyr og kurdistanhøne. Den utryddingstrua snøleoparden held òg til her, i tillegg til taigadyr som kaspisk kronhjort, gaupe og jerv. Av steppedyr finn ein mongolsk lerke, jomfrutrane og langhala sibirsk ekorn. Av ørkendyr finn ein trappgås og ørkenrotte. Det er funne 359 forskjellige fugleartar i området. Sidan gropa er eit verna område finn mange utryddingstrua dyreartar fred her.

## Innbyggjarar

Folketettleiken i Ubsunurgropa er låg. Mangel på industri og det tradisjonelle levesettet til innbyggjarane som heldt til her har gjort at landskapet og økosystemet har fått vere i fred. Både i den russiske og den mongolske delen av gropa finn ein nomadiske gjetarfolk.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ubsunur Hollow|Ubsunur Hollow]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Biosfærereservatet Ubsu-Nur 
* Satellittbilete av Ubsu Nur