open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carl Fredrik Kolderup

**Carl Fredrik Kolderup** () var ein norsk professor i geologi ved Bergen museum. Kolderup grunnla den mineralogisk-geologiske avdelinga på Bergens Museum og var ein pioner innan utforskinga av geologien på Vestlandet

Kolderup tok examen artium ved Tanks skole i 1882 og han studerte geologi i Kristiania eitt år på Krigsskolen under Waldemar Christofer Brøgger. I 1892 avla han cand.real.-eksamen. Frå 1896 var han tilknytt Bergens Museum, først som samlingsbestyrar og stipendiat, seinare som dosent og frå 1914 til 39 som professor og direktør.

I 1914 fekk dei fem faglege leiarane ved Bergen museum professortitlar: dr. August Brinkmann på Zoologisk avdeling, dr. Bjørn Helland-Hansen på Biologisk stasjon, Jens Holmboe på Botanisk avdeling, dr. Carl Fredrik Kolderup på Mineralogisk-geologisk avdeling og dr. Haakon Sheteleg på Historisk-antikvarisk avdeling.

Kolderup forska på anortosittar, omdanna kambro-siluriske bergartar og devonfelta på Vestlandet. 1908 tok han doktorgraden på ei kvartærgeologisk problemstilling, Bergensfeltet og nærliggande område i i seinglacial og postglacial tid. Han leia dei norske jordskjelvundersøkingane frå 1899 og oppretta den første jordskjelvstasjonen i landet i 1905. Han skreiv om resultat frå stasjon i 29 avhandlingar om jordskjelv. I tillegg laga han dei mineralogisk-geologiske samlingane ved Bergens Museum.

Kolderup var òg medlem av Bergen bystyre, formann i Bergens høgreforeining, medlem av Høgres sentralstyre, forlikskommissær, formann i komiteen for Norges Handelshøyskole og varamann i skulerådet, formann i forstanderskapet for dei høgare skulane og mykje anna. Under og etter brannen i Bergen i 1916 var han fungerande ordførar og fekk dermed eit stort arbeidspress sidan han samtidig arbeidde som geologiprofessor og museumsdirektør.

## Utmerkingar
C. F. Kolderup var kommandør av den nederlandske Oranje-Nassau Orden. Han var medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi og fleire utanlandske foreiningar. I lag med sonen Niels-Henrik Kolderup mottok han hausten 1940 ein pris for monografien *Geology of the Bergen Arc System*.

## Verk
Eit utval av verka til Kolderup. 
* *Die Labradorfelse des westlichen Norwegens. I. Das Labradorfelsgebiet bei Egersund und Soggendal*, BMÅ 1896 nr. 5, 1896
* *Die Labradorfelse des westlichen Norwegens. II. Die Labradorfelse und die mit denselben verwandten Gesteine in dem Bergensgebiete*, BMÅ 1903 nr. 12, 1903
* *Bergensfeltet og tilstødende trakter i senglacial og postglacial tid*, dr.avh., BMÅ 1907 nr. 14, 1907
* *Fjeldbygningen i strøket mellom Sørfjorden og Samnangerfjorden i Bergensfeltet*, BMÅ 1914–15 nr. 8, 1915
* *Slekten Kolderup i Bergen*, Bergen 1939
* *Geology of the Bergen Arc System* (i lag med N.-H. Kolderup), Bergens Museums Skrifter 1940 nr. 20, 1940

## Kjelder
*Norsk biografisk leksikon (NBL):
Carl Wilhelm Carstens

**Carl Wilhelm Carstens** () var ein norsk geolog frå Trondheim.

Han var dosent ved NTH frå 1920 til 1936 og verksgeolog ved Orkla Gruber frå 1936.

Han skreiv fleire avhandlingar om geologien i Trondheimsfeltet og den norske kismalmen, inndelinga deira og korleis dei vart danna. Carstens var som konsulent viktig for utviklinga av den norske gruveindustrien.

## Kjelder
Charles Doolittle Walcott

**Charles Doolittle Walcott** () var ein paleontolog frå New York, USA. Han vart kjend for oppdaginga av velbevart fossil i Burgess Shale i British Columbia i Canada i 1909.  

Frå 1894 til 1907 var han direktør for U.S. Geological Survey og frå 1907 leiar for Smithsonian Institution. I 1911 vart Walcott æresdoktor ved Universitetet i Oslo.

## Verk
**Cambrian Brachiopoda with descriptions of new genera and species*, (1905) Proceedings of the United States National Museum; v. 28.
**Cambrian faunas of China*, (1905) From the Proceedings of the United States national museum, vol.xxx. 106 s.
* ''Cambrian Geology and Paleontology'', (1910) på Internet Archive
**Correlation Papers on the Cambrian*,  (1890) Bulletin of the United States Geological Survey; no.81. 447 s. 
**The fauna of the Lower Cambrian or Olenellus zone*, (1890) Extract from the 10th annual report of the director of the U. S. Geological Survey, 1888-89, pt. I. s.&nbsp;516-524. 
**Fossil Medusa*, (1898) Monographs of the United States Geological Survey; no.30, 201 s. 
**Geology of the Eureka district, Nevada, with an atlas*, (1892) Monographs of the United States Geological Survey; no.20, 419 s. 
**The North American continent during Cambrian time*, (1892) Extract from the 12th annual report of the director of the U.S. Geological survey, 1890-91, pt. I. s:523-568 
**The Paleontology of the Eureka District*, (1884) Monographs of the United States Geological Survey; no.8, 298 s.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Charles Doolittle Walcott - Mystery at Pioche, Nevada 
*Walcott Peak 
*Charles Doolittle Walcott Medal
*The Walcott-Rust Quarry (moderne utgraving)
Charles Lyell

Sir **Charles Lyell** () var ein skotsk geolog.

Charles Lyell har namngjeve fleire geologiske pokar, mellom anna pleistocen.

## Virke
Sir Charles Lyell vert i lag med James Hutton rekna som fedre for den moderne geologien, i den forstend at dei utvikla geologien til ei eiga vitskapsgrein. Det viktigaste arbeidet hans var omfattande lagfølgestudiar for å reie ut forskjellige tidsepokar, studiar som han utførte i 1830-åra. Den viktigaste publikasjonen kom i 1830:  *Principles of Geology*, med undertittelen *Being an inquiry how far the former changes of the earth's surface are referable to causes now in operation.* Ei anna avhandling var *Elements of Geology* (1838) og begge var lenge viktige lærebøker. Lyell utforma aktualitetsprinsippet, som seier at alle dei geologiske prosessane som har virka gjennom historia til jorda, òg virkar i vår tid, og ved å studere dei kan ein finne årsaka til dei endringane jorda har gjennomgått. Arbeidet hans stod i sterk konstrast til katastrofeteorien, som då var herskande. 
 
Han var nær ven med og mentor for Charles Darwin, men aksepterte aldri evolusjonsteorien hans fullt ut, trass i at han var ein av dei første som vart konsultert av Darwin om desse teoriane. Han utvikla derimot saman med ein annan geolog det kompromisset som resulterte i at Darwin til slutt publiserte *The Origin of Species* i 1859. Lyell skreiv sjølv boka *Geological Evidence of the Antiquity of Man* (1863) der han skildra tolkinga si av utviklingslæra som viste på ein overbevisande måte at menneskeslekta er mykje eldre enn det ein tidlegare trudde. Dette var eit avgjerande bevis for at utviklingslæra òg omfatta menneska. 

## Utmerkingar
Charles Lyell vart tildelt Royal Medal i 1834. I 1858 mottok han Copley Medal. I 1966 blei han tildelt Wollaston Medal. 

Han vart tildelt Tistelordenen, og i 1864 vart han utnemnd til baronett. Lyell vart gravlagd i Westminster Abbey.

Månekrateret Lyell på månen er kalla opp etter han, og det same er eit krater på Mars. Fjellet Mount Lyell vest på Tasmania i Australia er òg kalla opp etter han.

## Kjelder

*
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Charles Lyell|Charles Lyell]]» frå ,  den 7. mai 2010.*
Chicxulubkrateret

**Chicxulubkrateret** er eit nedslagskrater, der den eine halvdelen ligg under jorda inne på Yucatánhalvøya i Mexico, medan den andre halvdelen ligg under Det karibiske havet utanfor halvøya. Sentrum av krateret ligg omtrent ved byen Chicxulub. Undersøkingar har vist at nedslaget fann stad i den siste delen av krittida for om lag 65 millionar år sidan. 

## Nedslaget og følgjene
 
Meteoritten, ein asteroide eller ein komet, reknar ein med må å ha vore omtrent 10 km i diameter og nedslaget skapte enorme tsunamiar som flytta seg i alle retningar. Støv og andre partikler nådde høgt opp i atmosfæren, der dei blokkerte for sollyset. Det påfølgjande, kraftige temperaturfallet overalt på jorda tilsvarar den atomvinteren som ville vorte følgja av ein atomkrig.

## Utsletting av dinosaurane
Tidspunktet stemmer godt overeins med teorien til fysikaren Luis Alvarez og sonen hans, geologen Walter Alvarez, som kan forklare utslettinga av dinosaurane. Dei påstår at det kraftige fallet i talet på artar (òg for andre artar enn dinosaurane) kan ha kome av nettopp ein meteoritt på denne storleiken. 

Hovudbeviset ligg i eit tynt, iridiumhaldig lag, som skil laget frå krittida frå laget frå paleogen overalt på jorda (K-T-grensa). Iridium er eit sjeldant metall på jorda, men er vanleg i meteorittar. Ein førestiller seg at hendingsforløpet i samband med nedslaget er heilt  eller delvis skuld i at så mange artar gjekk tapt nettopp ved overgangen mellom krittida og tertiærtida. Teorien er i dag akseptert av dei fleste forskarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Chicxulubkrateret|Chicxulubkrateret]]» frå ,  den 7. mai 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Fangstgarn

**Fangstgarn** er eit trådnett med større eller mindre masker som vert nytta til å fange fisk, dyr, fugl og gjenstandar. Fiskegarn er ein viktig type fangstgarn. Fuglegarn til å fanga flygande dyr som fuglar og flaggermus er ofte lette, nær usynlege garn (slørgarn, mistgarn eller japanske garn).

Eit garn kan vikle seg rundt det som skal fangast slik at det ikkje kan kome seg laus. Ofte vil det som blir fangd vera levande, slik at det held seg ferskare om ein skal bruka det som mat, eller kan sleppast fri om ein ikkje skal det.
Birger Hatlebakk

**Birger Hatlebakk**  (), fødd i  Elnesvågen i Fræna kommune,  var ein norsk forretningsmann, skipar av industriverksemdene Glamox og Moxy og politikar. Han var vararepresentant på Stortinget frå Møre og Romsdal for Venstre i perioden 1969 til 1973.

## Utdanning og karriere
Birger Hatlebakk studerte til sivilingeniør ved NTH og underviste deretter ved Trondheim Tekniske Skole ei tid (1941).  Samtidig eksperimenterte han med teknologi for produksjon av mellom anna vindmøller, koplingsbokser for elektriske anlegg, dørvridarar og det som skulle bli det viktigaste bidraget hans, *glamoxering* (1948), som er ei elektrokjemisk overflatebehandling av aluminium som gjorde overflata blank og veleigna som reflektorar i lysrøyrarmaturar. På grunnlag av denne teknologien som han utvikla, starta han bedrifta Glamox i 1950, som blei flytta til Molde i 1957, og som produserte lysarmaturar og elektriske varmeomnar. I 1974 etablerte han ein fabrikk for produksjon av dumparar, Moxy, i heimbygda Elnesvågen.

## Referanse i populærkultur
Birger Hatlebakk er referert til i songen «Arne Armoen og personalsjefen» (1975) av Vømmøl Spellmannslag: *Takket være strukturrasjonalisering, kapitalinvestering, indoktrinering, hatlebakkisering, sentralisering og inflasjon.*

## Heider
*Norske Ingeniørers Forenings gullmedalje for utvikling av det tekniske miljø (1993).

## Litteratur
*John Hollen, *Ved slottets port: historien om Birger Hatlebakk*, 1991

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Birger Hatlebakk|Birger Hatlebakk]]» frå ,  den 8. mai 2010.*  


## Fotnotar
Børselv

**Børselv** (kvensk *Pyssyjoki*, nordsamisk *Bissojohka*) er ei bygd og ein tettbygd stad i Porsanger kommune i Finnmark fylke, ca. 42 km frå Lakselv. Innbyggjartalet er ca. 250. Børselv er mest kjend for å vere ei av dei bygdene der kvensk står sterkast.

Børselv har ein daglevarebutikk som har bensinutsal, tipping og apotekutsal. Børselv oppvekstsenter består av barnehage og barne- og ungdomsskule. Skulen hadde 19 elevar i 2010.

I Børselv ligg Kainun institutti - kvensk institutt. Senteret har vore i full drift sidan januar 2007. Det arbeider for å verne og utvikle kvensk språk og kultur, og driv dessutan både språkleg og kulturelt opplysningsarbeid. 

Når det gjeld reiselivsnæring finst det i Børselv ein overnattingsstad, Bungalåven‚ eit lite familiedrive overnattings- og aktivitetssenter. 

Gjennom bygda renn Børselva, ei elv der laksen går ca 80 km innover i landet. 

## Kjente børselvingar
* Alf Nilsen-Børsskog (forfattar)

## Foreiningsliv

* Norske Kvener - Børselv / Ruijan Kväänit - Pyssyjokilaiset vart stifta i 1984 som den første kvenforeningen i Noreg.  Samskipnaden var òg med som ein stiftarane av Norske Kveners Forbund (Ruijan Kveeniliito].
* U&IL Silfar er eit idrettslag som vart oppretta i 1975. U&IL Silfar satsar spesielt på friidrett  og langrenn. Idrettslaget har lysløype med gode tilhøve heile vinteren, og fotballbane.
* Dartklubben *Missing blink* vart oppretta i 1999, og har lokala sine i Hestnes.
* Kapperi - Pyssjoven Käsityöjuokko vart stifta i 2007 og er ein lokal husflids- og håndverksforening.
* Andre lag og foreininger
** Børselv jeger- og fiskeforening
** Børselv kirkeforening
** Børselv hagelag
** Børselv musikkorps
** Børselv Bygdelag

## Kjelder
* Omsett frå «Børselv» på Wikipedia på bokmål, innhenta laurdag 8. mai 2010, klokka 12:27.

## Bakgrunnsstoff
*Børselv.net 
*Kvener.no
*Porsanger kommune
Gervinho

**Gervais Yao Kouassi**, kjend som **Gervinho**, () er ein ivoriansk fotballspelar som har spela for AS Roma i italiensk Serie A, og for landslaget til Elfenbeinskysten.
Leopold von Buch

**Christian Leopold von Buch** () var ein tysk geolog og rekna som ein av dei største geologane i samtida si.

Buch reiste på byrjinga av 1800-talet gjennom heile Noreg og studerte geologien. Han vitja mellom andre Abraham Pihl i Vang på Hedmarken.

I 1815 vitja han saman med geologen og botanikaren Christen Smith Kanariøyane.

## Bibliografi
* *Reise durch Norwegen und Lappland*. 2 bind. 1810.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Christian Leopold von Buch|Christian Leopold von Buch]]» frå ,  den 8. mai 2010.*
Tørking

**Turking** eller **tørking** vil seia at ein minkar væskeinnhaldet i noko gjennom fordamping. Ein kan mellom anna tørka ulike matvarer, tekstilar, papir og leivningar for å hindra rotning, endra eigenskapane det har eller gjera det brukbart på anna vis.

Det finst ulike tørkemetodar. Den enklaste er å utsetja overflaten til det som skal tørkast for luft. Døme på dette er klesvask på ei line, gras på ei hesje og tørrfisk på hjell. I tørre omgjevnader som er varme eller vindfulle vil dette vera nok til å tørka i løpet av rimeleg tid. I område med mykje sollys kan ein nytta varmen frå dette til rask soltørking, til dømes av tomatar, kaffi og druer til rosiner. Elles kan ein sjølv tilføra varm eller blåsande luft for å påskunda tørkeprosessen. Tørkerom og tørkeskap, tørkeri og tørketrommel er døme på innreiingar laga for å tørka raskare.

Frysetørking er ein prosess der ein tørker gjenstandar gjennom fordamping etter at dei er frosne. Frysinga gjer at det som skal tørkast blir betre bevart under tørkeprosessen.

Superkritisk tørking er ein teknikk der ein fører væska til eit kritisk punkt som gjer at ho kan sublimera til gass, heller enn å fordampa. Prosessen blir brukt til å tørka krydder, gel til aerogel, mikroelekromekaniske system (MEMS) og biologiske spesimen til rasterelektronimkroskop.

## Kjelder
*Ordboksøk (Dokpro)

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Drying|Drying]]» frå , og «[[:en:Supercritical drying|Supercritical drying]]» frå  den 8. mai 2010.*
Christoffer Gedde Oftedahl

**Christoffer Gedde Oftedahl** () var ein norsk geolog. Han var statsgeolog ved Noregs geologiske undersøkingar frå 1952 og 1957, og frå 1957 var han professor ved NTH.

Han arbeida mykje med permiske vulkanske bergartar i Oslofeltet og mineralogien til feltspaten. Som sakprosaforfattar skreiv han oversiktsverket *Norges geologi* og fleire populærvitskaplege bøker.

## Kjelder
*
Djupskjelv

Eit **djupskjelv** eller eit **djupfokusskjelv** er eit jordskjelv som skjer i djupner mellom 300 og 700 km under jordoverflata. 

Ein kjenner ikkje så godt til korleis slike skjelv oppstår, fordi dei ligg på djup der ein kan rekne med at materialet er under så høgt trykk at det heller vil strøyme plastisk enn å bryte i stykke under påverknader av spenningar. Ein tru at dei oppstår i samband med at mineral, som olivin, går over i spinell eller andre tunge mineral i djupner større enn 300 km. Om ei kile med med relativt kald havbotnsmateriale vert pressa ned i slike djup, kan slike faseomvandlingar skje med brå volumreduskjon, slik at sjokkbølgjer brer seg ut i alle retningar. 

Djupskjelv skjer vanlegvis i subduksjonssoner i grensa mellom hav- og kontinentalplater. Eit slikt skjelv fann stad i Bolivia 9. juni 1994 i ei djupne på 640 km. Det målte 8,2 på Richtersskalaen, men gjorde lite skade, sjølv om det var merkbart over heile den vestlege halvkula.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Deep focus earthquake|Deep focus earthquake]]» frå ,  den 8. mai 2010.*  
 
*
Dynamisk geologi

**Dynamisk geologi** er ei grein innan geologi som omhandlar dei geologiske kreftene som virkar på jordoverflata og i jordskorpa. Dette er dels dei indre eller endogene kreftene og dels dei ytre eller eksogene kreftene som virkar på jordoverflata. 

## Sjå òg
*Geodynamikk

## Kjelder
Edward Sabine

General Sir **Edward Sabine** () var ein irsk astronom, geofysikar ornitolog og utforskar. Han vart fødd i Dublin og døydde ved East Sheen i Surrey. 

Sabine er særleg kjend for to ting: han fann ut lengda på sekundpendelen, ein enkel pendel som har ein periode på jordoverflata på nøyaktig to sekund, altså eit sekund i kvar retning, og han gjorde omfattande forsking på jorda sitt magnetfelt. Han fekk oppretta magnetiske observatorium i dei britiske koloniane over heile jorda. 

I tillegg forska han mykje på forskjellige emne som fuglar på Grønland (sabinemåse er kalla opp etter han), havtemperaturar, Golfstraumen, barometriske målingar av høgder, bogane til meridianane, korleis isbrear fraktar steinar, vulkanane på Hawaii og forskjellige emne innan meteorologi.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Edward Sabine|Edward Sabine]]» frå , den 8. mai 2010.*
Egersundsfeltet

**Egersundsfeltet** er eit geologisk område på Sørvestlandet med fleire store anortositt-massiv. Det kan skiljast ut ti mindre felt.

*Åna-Sira anortositten* finst aust for Sokndal. Han inneheld dei kjente ilmenitt-førekomstane *Storgangen* frå 1918 og *Telnes* frå 1960.

A/S Titania vinn ut 10 % av verdsproduksjonen av titandioksid (TiO2)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Egersundfeltet|Egersundfeltet]]» frå ,  den 8. mai 2010.*
Emil Cohen

**Emil Wilhelm Cohen** () var ein tysk mineralog fødd på Jylland. 

Han studerte ved universiteta Berlin og Heidelberg og frå 1867 til 1872 var han assistent i mineralogi ved det sistenemnte universitetet. Han var nesten eitt og eit halvt år i Sør-Amerika, der han studerte diamant- og gullførekomstar. Dei neste åra studerte han mineralogi og førebudde avhandlingar som skildra oppdagingane hans i Afrika. Med verket *Collection of Microphotographs of Minerals and Rocks* vart han grunnleggjaren av den moderne petrografien. I 1878 vart han professor i petrografi i Strasbourg og Direktør for dei geologiske undersøkingane i Alsace og Lorraine. I 1885 vart han professor i mineralogi ved Universitetet i Greifswald. Her starta han å studere meteorittar og var ein av dei første mineralogane som skildra petrigrafien til jernmeteorittar og dei tilhøyrande minerala. Han fann diamantar der og isolerte og analyserte eit jernkarbid-mineral. Mineralet vart seinare kalla cohenitt etter han. 

Han studerte òg utbreiinga og fordelinga av dei skandinaviske flyttblokkene i det nordlege Tyskland.

Han publiserte mellom anna verka: 
* *Geognostisch-petrographische Skizzen aus Südafrika* (1874)  
* *Erläuternde Bemerkungen zu der Routenkarte einer Reise Lydenburg• nach den Goldfeldern und von Lydenburg nach der Delagoabai im östlichen Südafrika* ( 1875)  
* *Sammlung von Mikrophotographien zur Veranschaulichung der mikroskopischen Struktur von Mineralien und Gesteinen* (1881-83; tredje utgåve 1899)  
* *Meteoritenkunde* (andre utgåve, 1903)  
* *Meteoreisenstudien* (1891-1900, elleve nummer)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Emil Cohen|Emil Cohen]]» frå ,  den 8. mai 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Tekst frå New International Encyclopedia som er offentleg eigedom. 
**Emil Cohen på Tysk Wikipedia
Episenter

**Episenter** er punktet på jordoverflata rett over eller under utgangspunktet for eit jordskjelv eller ei anna hending som påverkar jordoverflata. 

Ved jordskjelv er episenteret rett over hyposenteret, som er utgangspunktet til skjelvet. Ved sprenging av atomvåpen i lufta eller på overflaten er episenteret rett under detoneringspunktet, medan ved sprenging under bakken ligg episenteret rett over detoneringspunktet. Det er her på episenteret skadeskalaen er på det høgaste. Episenteret er senteret der jordskjelvet er mest kraftig.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Episenter|Episenter]]» frå ,  den 8. mai 2010.*
Justitiarius

**Justitiarius** (av latin, *rettferd*) er ein gammal tittel som vert brukt på formannen i Noregs høgsterett. Tidlegare vart også formannen i byrettane (Oslo, Bergen, Trondheim, Stavanger, Kristiansand, Tromsø) titulert som justitiarius. Sidan 2002 vert leiaren i desse nemnt for sorenskrivar, til liks med herredsrettane.
Terje Mathiassen

**Terje Mathiassen** () var ein norsk baltolog og slavist. Han var professor ved universitetet i Oslo frå 1987.

## Liv
Terje Mathiassen gjekk på Oslo katedralskole, og byrja studere germanske og nordiske språk ved universitetet i Oslo i 1957. Etter å ha gått forsvarets russiskkurs byrja han på russisk ved UiO og tok *[[Cand.mag.]]*-grada i 1965 under rettleiing av Christian Schweigaard Stang. Seinare studerte han samanliknande baltisk og slavisk språkvitskap under Carl H. Borgstrøm og Georg Morgenstierne, og tok doktorgrad i 1970 med ei avhandling «Studien zum slavischen und indoeuropäischen Langvokalismus». Han vart tilsett som universitetslektor i 1971, som dosent i slaviske og baltiske språk i 1984 og som professor i 1987. Han var ein populær forelesar, og underviste til å byrje med fyrst og fremst i russisk og gammalkyrjeslavisk. Seinare konsentrerte han seg meir om dei baltiske språka, og bidrog til å utvide studietilbodet i latvisk og litauisk ved UiO gjennom 1980- og 1990-åra.

## Forfattarskap
Mathiassen gav ut ei stor *Russisk grammatikk* i 1990 (ny utgåve i 1996). Han skreiv òg *A Short Grammar of Lithuanian* (1996) og *A Short Grammar of Latvian* (1997).

## Kjelder
* Bjørnflaten, Jan Ivar: «Terje Mathiassen in memoriam», i *[[Scando-Slavica]]* 46 (2000), s. 145–147. http://www.hf.uio.no/ilos/studier/studenttjenester/Nettressurser/bulg/scsl/PDFs46/Mathiassen.pdf

## Bakgrunnsstoff
Grind

:*For grind innan pønk, sjå [[grindcore]]*

**Grind** kan visa til ulike byggverk, gjerne gitterforma, brukt som port, gjerde, karm eller reisverk. Ordet kan også brukast om grindliknande delar av menneske og dyr.

## Gjerde og portar
Eit grindgjerde er eit gjerde laga av fleire grinder bundne saman. Det kan dermed lett flyttast.

Ei grind som port kan vera ein enkel konstruksjon av tre eller metall. Ho kan vera einhengsla, fleirhengsla eller utan hengsle.


fil:Ranchsorting02.jpg|Grindgjerde i Oklahoma.
fil:Fence and gate, Windlestraw Law - geograph.org.uk - 176962.jpg|Tregrind i Skottland. 
fil:Grind.JPG|Metallgrind i Sverige. 


## Karmar og rammer
Grindverk kan vera ein byggeteknikk der ein bruker grinder som reisverk i hus. Ordet kan også brukast om espalier til plantar.

Ein grindvev er ei enkel form for vevstol der midtstykket er ei gittergrind.
Grindsag er ei sag der bladet er festa til ei grind.

Ulike konstruksjonar som minner om grinder har fått namn etter dei, til dømes takgrind og leikegrind.

fil:2004-05-28-YtsteSkotet04B.JPG|Grindverk i hus. 
fil:La Roche Jagu pommiers espalier.JPG|Epletre planta i espalier. 
fil:Bundesarchiv Bild 183-26072-0002, LPG Niedergoseln, Blick in die Kinderkrippe.jpg|Barn i leikegrind. 
fil:Fahrradtraeger (fcm).jpg|Takgrind for bil. 


## Bruk i biologien
Grind kan også brukast om som skjelett (beingrind) og gevir, særleg på reinsdyr. Ordet «grindkval» kan også ha samband med ordet grind; ordet kjem frå færøyske *grindahvalur* og skal visa til korleis kvalane sym i gitterformasjon.


fil:III-A-12.jpg|Beingrind
fil:Aishihik.jpg|Reinsdyrgevir. 


## Kjelder

*«grind» i *[http://www.edd.uio.no/perl/search/search.cgi?appid=208&tabid=2320 A.Torps etymologiske ordbok]*
*«grind» i *Bokmåls- *og* Nynorskordboka*
*«grind» i *Ordbog over det danske sprog*
* «Grindsag» ved WikiStrinda

## Bakgrunnsstoff
*«Deler til grindvev i samlingen til Yrjar Heimbygdslag»
Eduard Suess

**Eduard Suess** () var ein austerriksk geolog, paleontolog og politikar på 1800-talet. Han er særleg kjent som ekspert på den tektoniske oppbygginga av Alpane. Frå 1857 til 1901 var han geologisk professor i Wien.

Han gav ut fleire viktige geologiske verk, som *Die Entstehung der Alpen* (1875) og hovudverket *Das Antlitz der Erde* (3 bind, 1885–1909), som gjev ei samanfatting av dei geologiske forskingsresultata på denne tida. 

Dei viktigaste oppdagingane hans var det forhistoriske kontinentet Gondwanaland og Tethyshavet.

Suessbreen i Antarktis og eit krater på Månen og eit på Mars er kalla opp etter han. 

## Prisar (utval)
*1903 – Copleymedaljen

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eduard Suess|Eduard Suess]]» frå ,  den 8. mai 2010.*
Eystein Husebye

**Eystein Husebye** ) er ein norsk seismolog som har doktorgradar frå universiteta i Uppsala og Oslo. Husebye er mellom anna kjend for arbeidet han har gjort med seismisk tomografi og seismologisk overvaking av av kjernefysiske prøvesprengingar.

Frå 1968 til 1993 var han forskingssjef ved NORSAR, og frå 1993 har han vore professor i seismologi ved Universitetet i Bergen. Han var Professor II ved Universitetet i Oslo frå 1979 til 1990. 

## Kjelder
*
Fensfeltet

**Fensfeltet** er eit geologisk område på omkring 5 km i diameter med mineralførekomstar ved Ulefoss i Telemark. Feltet inneheld fleire djup- og gangbergartar, hovudsakleg karbonatittar, silikat-karbonatittar og nefelin-pyroksenar . I dei seinare åra har særleg førekomsten av torium vorte viktig som fisjonsbrensel i eit mogeleg atomkraftverk. Rettane til drift av thorium er leigd av dotterselskapet til Scatec, Thor Mining, for utnytting i Thor Energy sine planar om eit toriumbasert kjernekraftverk ved Rafnes i Telemark. Førekomsten av torium er estimert til 180&nbsp;000 tonn og gjer feltet til ein av dei største førekomstane i verda og avhengig av kjelde har Noreg den tredje til sjuande største førekomsten av torium i verda. Energiinnhaldet er potensielt 100 gonger det totale innhaldet i olje og gassressursane på sokkelen. Men konsentrasjonen av toriumoksid når maksimalt 0,2 % (usikker) og gjev tvil om det er drivverdig i forhold til førekomstar andre stader (til dømes Brasil, India og Australia)

Fensfeltet består av djup- og gangbergartar som størkna for 540 millionar år sidan. Feltet strekkjer seg tilnærma sylindrisk nedover og krystalliseringa fann stad om lag 2-3 kilometer under overflata i sprekker i tilførselssystemet til ein vulkan. Sjølve vulkanen er forlengst erodert bort.

Førekomsten vart første gong skildra av av professor Waldemar Christofer Brøgger i 1921 og fleire nye bergartar vart gjeve namn etter gardane i området. I perioden 1650 til 1929 vart det vunne ut jernhaldig dolomitt til Ulefos Jernværk. I ein periode frå 1953 til 1963 vart det brote søvitt og dolomitt i Søve gruver for produksjon av niob ved Norsk Hydro på Herøya.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fensfeltet|Fensfeltet]]» frå ,  den 8. mai 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Granitt, fensfeltet og andre dypbergarter
* Fensfeltet i forskning.no 
* Thorium – Noregs tredje energieventyr?
* Om brota ved Søve
Forel-Rossi-skalaen

**Forel-Rossi-skalaen** eller **Rossi-Forel-skalaen** er ein skala som indikerer styrken til eit jordskjelv på same vis som Richsterskalaen som er meir vanleg. Skalaen var ein av dei første som indikerte styrken på jordskjelv og vart utvikla av Michele Stefano Conte de Rossi frå Italia og François-Alphonse Forel frå Sveits på 1800-talet. Han vart nytta i om lag to tiår før Mercalli-skalaen vart innført i 1902.

Systemet vert framleis nytta i somme land, mellom anna Filippinane.

1873-utgåva av skalaen hadde ti nivå: 

* **I. Mikroseismisk sjokk.** Registrert av ein enkel seismograf eller fleire seismografar av same modell, men ikkje av fleire forskjellige typar seismografar. Sjokket kan følast av ein erfaren observatør. 
* **II. Ekstremt svakt sjokk.** Registrert av fleire seismografar av forskjellig type. Enkelte personar i ro kan føle skjelvet. 
* **III. Svært svakt sjokk.** Følt av fleire personar i ro. Sterkt nok til at ein merke retninga eller lengda. 
* **IV. Svakt sjokk.** Følt av personar i rørsle. Forstyrringar på flyttbare lekamar, dører, vindauge, sprekkar i taket. 
* **V. Moderat styrke.** Generelt følt av alle. Forstyrringa på møblar, kyrkjeklokker ringer. 
* **VI. Forholdsvis kraftig sjokk.** Folks om søv vert vekte. Kyrkjeklokker ringer. Lysekroner svingar, klokker stoppar, synleg rasling i tre og kratt. Enkelte skremde personar forlet husa sine. 
* **VII. Kraftig sjokk.** Flyttbare lekamar veltar, mørtel fell ned, kyrkjeklokker ringer. Generell panikk. Bygningar vert ikkje øydelagde. 
* **VIII. Særs kraftig sjokk.** Skorsteinar fell ned, sprekker i husveggar.
* **IX. Ekstremt kraftig sjokk.** Somme bygningar vert heilt eller delvis øydelagde.
* **X. Sjokk av ekstremt intensitet.** Stor katastrofe, ruinar, forstyrringar i berglag, sprekker i jordoverflata, steinar fell ned frå fjella. 

## Sjå òg
*Richterskalaen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rossi-Forel scale|Rossi-Forel scale]]» frå ,  den 8. mai 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Fossheim Steinsenter

**Fossheim Steinsenter** er ein butikk, verkstad og museum i Lom kommune. 

Her vert det stilt ut og seld mineral, bergartar og smykke, særleg av norsk opphav. Senteret vart opna i 1978 av Torgeir T. Garmo og er den største private norske utstillinga av norske mineral og smykkesteinar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Alfred Lacroix

**Antoine François Alfred Lacroix** () var ein fransk mineralog og geolog. Han var fødd i Mâcon i Saône-et-Loire.

Alfred Lacroix tok doktorgraden i Paris i 1889, som student under Ferdinand André Fouqué. Fouqué tok berre Lacroix som student om han ville gifte seg med dotter hans. I 1893 fekk han stilling som professor i mineralogi ved Jardin des Plantes i Paris og i 1896 vart han direktør for det mineralogiske laboratoriet i École des Hautes Études.

Han studerte særleg mineral tilknytt vulkanske fenomen og vulkanske bergartar, effektane av memetamorfose i geologi|tamorfose og mineralårer i forskjellige delar av verda, særleg i Pyreneane. I dei mange avhandlingane sine skreiv han om mineralogien og petrologien på Madagaskar og publiserte ei avhandling om utbrota på Martinique, *La Montagne Pele et ses éruptions* (1904).

Han gav òg ut eit viktig verk kalla *Mineralogie de la France et de ses Colonies* (1893-1898) og andre verk i lag med Auguste Michel-Lévy. Han vart medlem av Académie des sciences i 1904. I 1930 fekk han Penrose-medaljen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Antoine Lacroix|Antoine Lacroix]]» frå ,  den 8. mai 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**
Gabriel Auguste Daubrée

**Gabriel Auguste Daubrée** () var ein fransk geolog og mineralog. Dei eksperimentelle undersøkingane hans over danninga av mineral og metamorfosen til bergartar var viktige og grunnleggande. Han studerte òg samansettinga og klassifikasjonen av meteorittar.

Daubrée var fødd i Metz og utdanna ved École Polytechnique i Paris. 20 år gammal var han utdanna gruveingeniør og i 1838 vart han leiar av gruvene i Bas-Rhin (Alsace) og så professor i mineralogi og geologi ved Vitskapsfakultetet i Strasbourg. I 1859 vart han sjefsingenør for gruvene og i 1861 geologiprofessor ved Museum d'Histoire Naturelle i Paris og vald inn i Det franske vitskapsakademiet. Året etter vart han professor i mineralogi ved École des Mines og i 1872 direktør for skulen. I 1880 gav Geological Society i London han Wollaston-medaljen. Han var òg medlem av Det svenske vitskapsakademiet frå 1892. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gabriel Auguste Daubrée|Gabriel Auguste Daubrée]]» frå ,  den 8. mai 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**
Geodynamikk

**Geodynamikk** er ei grein innan geofysikk som omfattar kreftene som virkar i jordskorpa og fører til foldingar, overskyvingar og forkastingar. 

Ekspertar innan geodynamikk nyttar vanlegvis data frå geodetisk GPS, InSAR og seismologi, samt numeriske modellar, for å studere utviklinga i litosfæren, mantelen og kjernen til jorda.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Geodynamics|Geodynamics]]» frå , den 8. mai 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* geodynamics.org
Vallhall Arena

**Vallhall Arena** på Helsfyr i Oslo er ein fotballhall, den største innandørsarenaen i Oslo.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*
Hayley Williams

**Hayley Nichole Williams** () er ein amerikansk vokalist og låtskrivar. Ho er vokalist i rockebandet Paramore.

## Biografi
I 2002, då ho var 14 år, flytta Williams frå heimbyen sin Meridian i Mississippi, til Franklin i Tennessee, der ho møtte bandmedlemmane Josh og Zac Farro på skulen. Ho byrja å ta songtimar hjå Brett Manning. Medan ho framleis gjekk på skulen prøvde ho seg som vokalist i eit lokalt coverband som heitte The Factory, og der møtte ho Jeremy Davis. Etter at The Factory vart oppløyst byrja Hayley og Jeremy å skrive songar saman med Farro-brørne og danna Paramore. I 2005 signerte dei kontrakt med plateselskapet Fueled by Ramen.

Williams har sunge gjestevokal på songane «Then Came to Kill» av The Chariot, «Keep Dreaming Upside Down» av October Fall, «Tangled Up» av New Found Glory, «The Church Channel» av Say Anything og «The Few That Remain» av Set Your Goals og har dukka opp i musikkvideoen for «Kiss Me» av New Found Glory. I 2007 kom ho på andreplass i kategorien «Sexiest Female» av *[[Kerrang!]]* Reader's Poll. Førsteplassen vart gitt til Amy Lee i Evanescence. Eitt år seinare, i 2008, vann ho førsteplassen for «Sexiest Female» i den same avstemminga. Ho er også å sjå i *[[Guitar Hero World Tour]]*, der dei lagde ein figur som såg ut som ho.

## Paramore

Paramore vart danna i Franklin i Tennessee i 2004, med Hayley Williams som hovudvokalist og keyboardist, Josh Farro på gitar, Jeremy Davis på bassgitar og Zac Farro på trommer. Dei andre medlemma av det som snart kom til å verte Paramore var skeptiske til å ha Williams som kvinneleg vokalist, men sidan dei var veldig gode vener byrja ho å skrive songar til dei, og til slutt vart ho medlem. Bandet har gitt ut tre album; *[[All We Know Is Falling]]*, *[[Riot!]]* og *[[Brand New Eyes]]*. Dei har også gitt ut to live-album.

## Privatliv
Hayley Willams var god ven med familien Cyrus då ho voks opp. Dei er framleis gode vener. I eit intervju med MTV, forsvarte ho Cyrus si dotter, Miley. Ho er saman med gitaristen Chad Gilbert frå bandet New Found Glory.

## Kjelde

## Bakgrunnsstoff
* Hayley Williams på Twitter
* Hayley Williams på Tumblr
* Hayley Williams  sin profil opå Paramore.net
Olivier Messiaen

**Olivier Messiaen** () var ein fransk komponist, organist og ornitolog. Musikken han komponerte er rytmisk kompleks, og er harmonisk og melodisk sett basert på *modes of limited transposition*, eit system han abstraherte frå tidlege improvisasjonar og komposisjonar etter kriterium for symmetri og repetisjon av intervallgrupper. Mange av komposisjonane hans er inspirert av trua hans på den katolske kristendommen. Han hadde ei mild form for synestesi, og såg gjerne sine eigne skalaer og akkordar som ulike fargar. Dette brukte han til å skapa ulike og samansette klanguttrykk i komposisjonane. I ei tid eksperimenterte han òg med total serialisme, og blir gjerne nemnd som ein føregangsmann innan feltet.

## Karriere
Messiaen begynte på Conservatoire de Paris allereie som 11-åring, og fekk her undervisning av kjende musikarar som Paul Dukas, Maurice Emmanuel, Charles-Marie Widor and Marcel Dupré. I 1931 fekk han stillinga som organist i Paris-kyrkja Église de la Sainte-Trinité, og han var tilsett der heile resten av livet. Messiaen blei fengsla i 1940, og komponerte i fengselet Quatuor pour la fin du temps, som i ettertid blir rekna som ein av dei viktigaste komposisjonane på 1900-talet. Etter at han blei sett fri frå fengselet i 1941 fekk han tittelen professor i harmonilære, og blei i 1966 professor i komposisjon. I 1975 vart han den andre komponisten som vart tildelt Ernst von Siemens’ musikkpris.

Fuglar opptok Messiaen sterkt, og han rekna fuglane som dei største musikarane av alle. Han reiste verda rundt og noterte ned fuglesong, noko han seinare implementerte i komposisjonane sine. Sjølv skal han ha rekna seg som like mykje ornitolog som komponist. Den innovative bruken av klangfarge, den nemnde bruken av fuglesong og det religiøse uttrykket er alle faktorar som plasserer Messiaens komposisjonar blant dei mest distinkte i den moderne kunstmusikken.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Olivier Messiaen|Olivier Messiaen]]» frå ,  den 8. mai 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Kong Haakon VIIs 100-årsmedalje

**Kong Haakon VIIs 100-årsmedalje** er ei norsk æresutmerking som vart utgjeven 3. august 1972, på hundreårsmarkeringa for fødselsdagen til Kong Haakon VII. Medaljen vart tildelt 250 personar, mellom anna medlemer av Kongehuset og det kongelege norske hoffet.
Gimmeland

**Gimmeland** er ein gard i Fana i Bergen kommune ved Bontveitvegen i den lange dalen nordaust for Kalandsvatnet. 

Det er framleis gardsdrift på garden. 

## Namn
Namnet kjem truleg av *Gymbuland*, og kan ha samanheng med eit elvenamn, *Gymba*, eller *gumba*, som tyder gomme, ein raudkokt ost av ferskmjølk.

## Historie
Garden høyrte i slutten av mellomalderen til domkapitlet i Bergen, og låg frå 1617 til bispestolen. Sidan 1873 har garden vore i bondesjølveige. 

Under den første verdskrigen vart det utnytta jernertsførekomstar her. 

## Geografi
Garden ligg i dalen som strekkjer seg nordaustover frå Kalandsvatnet og oppover mot Bontveit, mellom Solbakkafjellet (458 moh) i aust og Stignevatnet og Hedneåsen i vest. 

Garden grensar til Hedno i vest, Riple i nord, Frotveit og Fjelltveit i nordaust, Haugland i aust og sør, og Almeland i sørvest. 

## Kjelder
* 
* Bergenskart - stednavnskart 

## Bakgrunnsstoff
Landry N'Guémo

**Landry Joel Tsafack N'Guémo** () var ein kamerunsk fotballspelar fødd i Yaoundé. Han spela mellom anna for Girondins de Bordeaux i fransk Ligue 1,  og for det kamerunske landslaget.
Frotveit

**Frotveit** er ein gard i Fana i Bergen kommune ved Bontveitvegen i den tronge dalen om lag 6 km nordaust for Kalandsvatnet, vest for Frotveitvatnet. 

Det er framleis gardsdrift på garden. 

Det ligg ei lysløype på garden frå Bontveitvegen i ei sløyfe 3,7 km tilbake igjen. Løypa har vore i bruk sidan 1985 for treningføremål og vart etablert i lag med Frotveit skiskyttarlag og andre idrettslag. Sidan løypa ligg kring 300 meter over havet, er her ofte snø om vinteren. 

## Namn

Namnet kjem frå det norrønt *Fróðaþveit*, som kjem av mannsnamnet Frode og tveit, som tyder «lite jordstykke». 

## Historie
I mellomalderen høyrte garden til Nonneseter kloster, men vart i 1528 overteke av Vincens Lunge. Frå kring 1650 var garden ein del av godset til Hannibal Sehested, og frå 1680-åra høyrte han til lektoratet ved Latinskolen. I 1741 tok Seminarum Fredricianum over garden, og sidan 1835 var garden i bondesjølveige. 

## Geografi
Garden ligg i dalen som strekkjer seg nordaustover frå Kalandsvatnet og oppover mot Bontveit, mellom Solbakkafjellet (458 moh) i sør, Frotveitsvatnet, Lundåsane (361 moh) og Orruta (358 moh) i aust, Ulvursfjellet (677 moh) i nord og vest. 

Garden grensar til Riple i vest, Bontveit i nord, Lund i nordaust, Håland i aust, Fjelltveit i sør og Gimmeland i sørvest. 

## Kjelder
* 
* Bergenskart - stednavnskart 

## Bakgrunnsstoff
Kvensk språkting

**Kvensk språkting** er eit organ som gjer vedtak i normeringsspørsmål om kvensk språk som er handsama av Kvensk språkråd. Viktige mål er eit standardisert skriftspråk og ein kvensk skolegrammatikk.

Språktinget vart etablert i april 2008, og medlemmene er oppnemnd av Kvensk institutt. Leiaren i kvensk språkting er Dagny Olsen, og medlemene representerer ulike delar av det kvenske språkområdet.

## Bakgrunnsstoff

* Kvensk språkting si side på nettstaden til Kvensk institutt
Kvensk språkråd

**Kvensk språkråd** var eit organ som arbeidde med standardisering av kvensk språk. Det vart danna i april 2007, to år etter at kvensk fekk status som språk, og lagt ned i 2011. Eit prioritert mål var å utarbeide eit standardisert skriftspråk basert på dei ulike dialektane. Språkrådet var oppnemnd av styret i Kvensk institutt.

Språkrådet handsama og sende normeringsforslag til Kvensk språkting, som er det organet som gjer endelege vedtak om normering av kvensk. Leiaren i Kvensk språkråd var Irene Andreassen, statleg namnekonsulent for kvenske stadnamn.

Etter at språkrådet vart lagt ned, held arbeidet fram ved at tidlegare medlemmer i Språkrådet gjev innspel til språktinget.

## Kjelder

* Kvensk institutt, årsmelding 2011
Christopher Omsen

**Christopher Frimann Omsen** () var ein norsk høgsterettsadvokat og medlem av riksforsamlinga på Eidsvoll.

Omsen var fødd i Bergen, og vart i 1783 student frå Bergens katedralskule. I åra etter var han huslærar i Noreg, og deretter juridisk manuduktør i København. Han tok først dansk, og så latinsk-juridisk embetseksamen i 1791. Same året vart han prokurator i Christiania, i 1799 vart han i tillegg tollprokurør i Akershus stift.

Omsen var ein av Christiania sine to utsendingar til riksforsamlinga på Eidsvoll i 1814. Under forhandlingane førte han ei sjølvstendig linje, men låg i dei fleste spørsmål nærast sjølvstendepartiet. Omsen var 13. mai den førande for unionspartiet i diskusjonen om Eidsvollsgarantien. Argumentasjonen hans førte ikkje fram. Garantien vart vedteken, men vart sidan oppheva. Omsen var medlem av konstitusjonskomitéen, reglementskomiteen og han var 17. mai med i deputasjonen til kongen. Som medlem av konstitusjonskomiteen forfatta han kapitlet om den dømmande makt. Saman med Georg Sverdrup og Ludvig Platou gav han ut *Den norske riksforsamlings forhandlinger paa Eidsvold i aaret 1814*.

Omsen vart høgsterettsadvokat i 1814, i 1815 vart han oppnemnd til assessor (dommar) i Noregs Høgsterett. I eigenskap av høgsterettsassessor var han medlem av riksrettane 1821-22 og 1827. Med karakteren haud er han den einaste dommaren i Høgsterett som ikkje har hatt karakteren laud. Perioden 1818-24 var han statsrevisor.

Omsen kjøpte garden Nedre Blindern i Christiania i 1826, og døydde der tre år seinare.

## Kjelder
*Tallak Lindstøl: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
**Gyldendals store konversasjonsleksikon*, 1972
Geremi

**Geremi Sorele Njitap Fotso** () er ein kamerunsk fotballspelar som har spela i forsvar for Lárisa i den greske fotballigaen, og for det kamerunske landslaget.
Bontveit

**Bontveit** er ein gard i Fana i Bergen kommune inst i den tronge dalen som strekkjer seg nordaustover frå Kalandsvatnet. 

Det er framleis gardsdrift på garden. 

## Namn
Namnet kjem truleg av *botn*, som i dalbotn. 

Bontveit har gjeve namn til Bontveitvegen. 

## Historie
Garden høyrte i mellomalderen til Nonneseter kloster, før Vincens Lunge overtok i 1528. Etterkomarane hans sat med garden til 1680, då han vart pantsett til Hans Hjort. Framt il 1775 hadde Bontveit same eigar som Samdal. Sidan 1853 har garden vore i bondesjølveige.

## Geografi
Garden ligg inst i dalen som strekkjer seg nordaustover frå Kalandsvatnet mellom Ulvursfjellet og Livarden (683 moh) i vest, Rambjørga (541 moh) i nord, Dyrdalen i aust og Orrtua (358 moh) i sør. 

Garden grensar til Lund i nord og aust, Frotveit i sør og Riple i vest. 

Garden er i lag med Øvre Totland og Riple den høgastliggande i Bergen (kring 300-350 moh).

## Kjelder
* 
* Bergenskart - stednavnskart 

## Bakgrunnsstoff
Lundagotnene

**Lundagotnene** er ein bratt veg i Fana bydel i Bergen kommune. Vegen går frå Haugsdalsvegen ved garden Samdal til snuplassen ved garden Lund, der han held fram som Bontveitvegen. Han er 2,1 km lang og har ein høgdeskilnad på kring 185 meter. På det brattaste har vegen ei stigning på kring 20 %.

Namnet vart vedteke i 1984. 

## Knutepunkt
* Fv165 Haugsdalsvegen
* Sideveg mot sør (290 m)
* Sideveg mot sørvest (230 m)
* Avkjørsel Øvstebøvegen
* Snuplass og veg vidare til Fv164 Bontveitvegen

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank 

### Referansar
Øvstebøvegen

**Øvstebøvegen** er ein blindveg i Fana bydel i Bergen kommune. Vegen går snuplassen ved Lundagotnene og Bontveitvegen ved garden Lund til garden Øvstebø. Han er litt over 700 meter lang. 

Namnet vart vedteke i 1984. 

## Knutepunkt
* Fv165 Bontveitvegen og Lundagotnene
* Sideveg mot søraust (540 m)
* Endepunkt. 

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Øvstebø

**Øvstebø** er eit norsk gardsnamn og etternamn. Det betyr 'den øvste garden'. Per 2. februar 2009 var det ifølgje Statistisk sentralbyrå 238 personar i Noreg som hadde Øvstebø som etternamn.

Dei fleste norske gardane i Noreg ligg i Vestland fylke (Hordaland):

*Øvstebø i Bergen i Vestland
*Øvstebø i Samnanger i Vestland
*Øvstebø i Kvinnherad i Vestland
*Øvstebø i Etne i Vestland
*Øvstebø i Hjartdal i Telemark fylke
Ludvig Platou

**Ludvig Stoud Platou** () var ein dansk-norsk historikar og stortingsmann. Han var den første professoren i historie ved universitetet i Christiania.

## Liv og gjerning
Platou var fødd i Slagelse i Danmark. Han vart student i 1795, og studerte så estetikk og historie. Lærar i historie og geografi i København frå 1801. Han tok skuleembetseksamen i 1803 og var deretter adjunkt ved katedralskulen i Christiania. Frå 1806 var han overlærar. Etter Enevold Falsen døydde i 1808 overtok han utgjevinga av den offisielle avisa *[[Budstikken]]*, som i 1810 vart talerøyr for Selskabet for Norges Vel. Platou deltok i stiftinga av dette selskapet, og var seinare ei leiande kraft i selskapet, visepresident i 1822.

Etter opprettinga av det norske universitetet i 1813 vart Platou utnemnd til professor i historie og statistikk. I 1815 vart han ekspedisjonssekretær i indredepartementet. Han beheldt halvparten av professorløna, mot å halde førelesingar i statsøkonomi, statistikk og geografi. Konstituert statssekretær i perioden 1817-21, utnemnd til statssekretær i 1825.

Platou representerte Akershus amt på Stortinget i 1824. Han var då formann i kyrkjekomiteen, samt medlem av tre andre komitear. Tidlegare, i 1814, vart han av riksforsamlinga vald til å stå føre utgjevinga av riksforsamlingsforhandlingane, saman med Georg Sverdrup og Christopher Omsen.

Platou gav ut ei rekke lærebøker i geografi og historie.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Bokmålswikipedia
*
Kennedy Mweene

**Kennedy Mweene** () er ein zambisk fotballspelar. Han har spela som keeper for Free State Stars i den sørafrikanske fotballigaen og for landslaget til Zambia.

Mweene har spelt for dei zambiske klubbane Lusaka Celtics og Kitwe United i *Division One*, nest høgste divisjon i landet. I 2005 vart han kjøpt av Free State Stars i den sørafrikanske toppdivisjonen. Etter den første sesongen hans der rykte klubben ned, men Mweene vart verande i klubben og vart fast førstekeeper. I neste sesong rykte klubben opp att med 18 poengs forsprang til neste klubb. Mweene heldt fram å vera førstekeeper for klubben. I 2008/09-sesongen vart han kåra til årets keeper i sørafrikansk Premier League.

Mweene var med på å vinna COSAFA-meisterskapen (for land i det sørlege Afrika) for U20-landslaget. Han  debuterte for A-landslaget i 2004 i ein kamp mot Malawi. Han var lenge reservekeeper på landslaget, men då førstekeeperen, Kalililo Kakonje, vart skada i 2005, fekk han sjansen som førstekeeper igjen, men klarde ikkje å etablera seg fast på laget før i 2006. Sidan då har han stort sett vore førstekeeperen til Zambia.

## Kjelder
:*Denne artikkelen begynte med omsetjing av stoff frå [[:de:Kennedy Mweene|tysk wikipedia]] 9. mai 2010.*