open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Landtoning

**Landtoning** er eit omgrep som vert brukt innan navigasjon. Ein landtoning er eit bilete av korleis silhuetten av landet ser ut, sett frå eit punkt på sjøen. Eldre sjøkart og bøker for navigasjon har ofte illustrasjonar som viser landtoning, til dømes kartet til Lucas Janszoon Waghenaer som viser norskekysten. Busetnad og særleg større bygningar er ofte ein del av landtoningen.

Ein landtoning vil endra seg med lystilhøva og etter årstidene. 

Eit lett gjenkjennelig parti i ein landtoning vert gjerne kalla ei *landkjenning*. Når eit skip har landkjenning, då har navigatøren ombord sett land og han har identifisert landet ved hjelp av ei landkjenning.

I Henrik Ibsen-dikt *[[Terje Vigen]]* vert ein slik situasjon skildra. Terje ror frå Jylland og heim til Grimstad. Ein morgon ser han fjell med tindar og skar i horisonten - og så ser han «Imenæssadlen brei og blaa. Da kjendte han, hvor han var». Imenessadelen er ein stor og karakteristisk ås ved garden Imenes innanfor Grimstad. 

Jomåsknutene er ein anna mykje brukt landkjenning på Skagerrakkysten. Dette er tre lett kjennelige åsar i Froland. Dei er synlege 12 mil frå land, og er avmerka på hollandske sjøkart frå 1500-talet. 

Fjære kyrkje og Tromøy kyrkje vart òg brukt som sjømerke. 

Risørflekken er ein kvitkalka fjellknaus i Urheia over Risør hamn. Ein skal kunna sjå denne 12 mil frå land. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Landtoning|Landtoning]]» frå ,  den 8. mai 2020.*  

 

## Litteratur

* [Norges sjøkartverk]: Kystens historie i kart og beskrivelser. Norges sjøkartverk 1932 - 1982.
Navigasjonssatellitt

Ein **navigasjonssatellitt** er ein kunstig satellitt som sender signal til primærplaneten til bruk i navigasjon.

Alle dagens navigasjonssatellittsystem består av konstellasjonar av mange satellittar. NAVSTAR Global Positioning System (dette systemet vert omtalt i daglegtalen som «GPS») består av kring 27 operative satellittar. Desse sender signal samstundes slik at ein får krysspeila posisjonen sin på jorda. Systemet har opphavet sitt i det amerikanske militæret, men har no flest sivile brukarar. Det russiske systemet Glonass nyttar eit system som er svært likt GPS. Den siste av dei 24 satellittane i GLONASS vart skoten opp frå Plesetsk kosmodrom 3. oktober 2011. GPS og Glonass krinsar i 20 000 km høge banar. 

Galileo-satellittane er eit sivilt europeisk program. Dei 30 satellittane krinsar i 23 222 km høge banar. Dei to første operasjonelle satellittane vart skotne opp i oktober 2011.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Navigasjonssatellitt|Navigasjonssatellitt]]» frå ,  den 8. mai 2020.*
Peiling

**Peiling** er i navigasjonsamanheng, «det å ta sikte på noko» – eller med andre ord det å finna retninga til noko ved hjelp av eit kompass eller anna dertil eigna peileinstrument. Radar kan til dømes brukast til å finna både peiling og avstand, eller ein kan peila via ein azimutspegel, som er montert på ein gyrorepeater eller kompassrepeater. Omgrepet vert helst nytta i navigasjon, der ein ofte peilar fastpunkt, som landtoningar (fjelltoppar, dalar, jarnbaneknutepunkt etc.), fyrtårn eller mot andre fartøy – det vera seg fly eller båtar. 

Ein peiling kan vera relativ eller sann. Sistnemnde tyder at ein nyttar nord som referanse, og dermed har eit fast punkt å navigera etter. Ei peiling kan dessutan vera krysspeiling, eller ei enkeltpeiling. Ei krysspeiling er ein peiling som har minst to avlesingar, slik at ein kan avgjera posisjonen sin i tilhøve til to fastpunkt. Fastpunkt er objekt med kjend posisjon. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Peiling (navigasjon)|Peiling (navigasjon)]]» frå ,  den 8. mai 2020.*  
 

* Hans L. Dragsnes og Norvald Kjerstad: *Navigasjon og navigasjonsmiddel – fordypning i nautiske fag og fiskerifag* – Gyldendal yrkesopplæring 2000. ISBN 978-82-00-45040-5
Satref

**Satref** (Satellittbasert referansesystem) er det nasjonale systemet til Statens kartverk for nøyaktig posisjonsavgjerd basert på GPS (Global Positioning System). SATREF består av eit nettverk av basestasjonar over heile landet, og eit kontrollsenter. SATREF leverer ulike tenester for nøyaktig navigasjons- og posisjonsavgjerd.

Geodesidivisjonen ved Statens kartverk driftar systemet og tenestene.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Satref|Satref]]» frå ,  den 8. mai 2020.*
Sekstant

**Sekstant** er eit vinkelmålingsinstrument til å mæla vinkelen mellom ein himmellekam, vanlegvis sola, og horisonten. Saman med astronomiske tabellar og ei nøyaktig klokke kan ein no avgjera breiddegraden. Utan nøyaktig klokke, må ein avgjera middagshøgda, den høgaste stillinga til sola på himmelen ved gjentekne målingar og samanlikna med tabellane. 

Med tabellar i kombinasjon med ei nøyaktig klokke kan ein òg avgjera lengdgraden sin. 

Instrumentet vert nytta av navigatørar innan sjø- og luftfart til stadavgjerd. Med dagens satellittnavigasjonssystem, som GPS og andre, vert sekstanten stadig mindre brukt. Dei fleste langturseglarar vil likevel ha det ombord som ei reserveløysing.
Minisekstant har òg vorte brukt for navigasjon over Grønlandsisen. For å skaffa ein «horisont» vart det brukt eit beger med kvikksølv som dannar ein vassrett spegel. Ein siktar mot spegelen og må etterpå halvera den mælte høgda. I realiten har ein ikkje lenger nokon horisont, men to bilete av sola, eitt direkte mot sola og eitt mot spegelbiletet til sola som ligg i same vinkel under horisonten som den verkelege sola ligg over. 

Sekstanten, som vert meint teke i bruk i 1767, er ei vidareutvikling av oktanten, som ein meiner vart oppfunnen av engelskmannen John Hadley i 1731.

Omtrent samstundes kom amerikanaren Thomas Godfrey med ei tilsvarande oppfinning. 

Instrumentet er innretta slik at det kan haldast i handa utan stativ, noko som er naudsynt både ombord i skip og i luftfartøy.

Sekstanten består av ei ramme på 60 gradar (ein sjettedel av ei sirkelskive), og er forsynt med ein gradinndelt skala) med nonius, og dessutan ein bevegeleg radial arm, (alhidaden)  med ein spegel og ved limbus ei rute med avlesningsmerke. Nyare sekstantar har finavlesninga ved hjelp av mikrometerskrue i staden for nonius. Denne er gradert direkte i vinkelminutt og ein brukar då ofte nemninga «trommelsekstant». Dessutan er det på rama montert ein fast spegel, optisk tilbehøyr og farga glas til å verna mot sollyset. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sekstant|Sekstant]]» frå ,  den 8. mai 2020.*  
 


## Bakgrunnsstoff

* Utførleg historikk over sekstanten
Navigatør

Ein **navigatør** er personen ombord på eit skip eller fly som er ansvarleg for navigasjonen. Hovudoppgåva til navigatøren er å følgja med på posisjonane til skip og fly til kvar og ei tid. Andre ansvarsområde inkluderer å planleggja turen, gje råd til skipsføraren eller flykommandøren om estimert tid til destinasjon når ein er i rute, og å unngå farlege situasjonar.

## Sjå òg

* Mannskap

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Navigatør|Navigatør]]» frå ,  den 8. mai 2020.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Navigatør (Utdanning i Forsvaret) (arkivert nettstad)
Horten Verft

**Horten Verft A/S** (på folkemunne kjend som *Verven*) var eit verft i Horten kommune i Vestfold. Skipsverftet vart opphavleg anlagt i 1820, først som orlogsstasjon, frå 1850 som hovudverftet til marinen. I 1854 fekk det namnet Karljohansvern verft.

I 1968 overtok staten og gjorde om Karljhansvern til eit statseigd aksjeselskap under namnet Horten verft.  Selskapet gjekk konkurs i 1987 og aktiviteten opphøyrde då. Verftområdet har sidan vorte omgjort til næringspark, og heiter i dag Horten Industripark as (HIP).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Horten Verft|Horten Verft]]» frå ,  den 8. mai 2020.*  
 




## Bakgrunnsstoff
«Aaron Manby»

**«Aaron Manby»** er det første dampdrivne stålskipet i verda. Det vart bygd i England i 1821 ved Rotherhithe på Themsen. Offiseren Charles Napier hadde ein visjon om ei rekkje dampdrivne skip på elva Seinen, og sette i verk bygginga av skipet.

Dei ulike skipsdelane vart laga ved Horseley Ironworks i Tipton i Staffordshire etter eit design utforma av kaptein Napier, ingeniøren Aaron Manby og sonen hans Charles. Delane vart deretter sende til Rotherhithe og sette saman der. Skipet fekk namn etter Aaron Manby, som var leiaren forHorseley Ironworks.

«Aaron Manby» var det første av i alt seks slike skip som trafikkerte Seinen på 1800-talet. Føremålet ved turane på Seinen var i all hovudsak av kommersiell art, anten det var frakt av passasjerar eller reine fornøyelsesturer. Det har vorte hevda at skipa var det første dampdrivne skipet til å kryssa Den engelske kanalen. Dette er feilaktig, sidan fleire dampdrivne trebåter hadde gjort den same bragden før «Aaron Manby». Skipet var derimot det første stålskipet til å segla ut i open sjø. 

Skipet var ei kjempe på den tida, med ei vekt på 116 tonn og ei lengd på 120 fot. Motoren og padlehjula var designa av Henry Bell, ein oppfinnar og ingeniør som hadde skaffa seg ry etter designen av den dampdrivne trebåten «Comet». Padlehjula var 12 fot i diameter.

Etter at Charles Napier gjekk konkurs i 1827, fekk skipet franske eigarar og frakta til elva Loire, der det segla fram til 1855.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:«Aaron Manby»|«Aaron Manby»]]» frå ,  den 8. mai 2020.*
Akterspegel

**Akterspegel** er den plane eller svakt konvekse flata på tvers av lengderetninga heilt akter på mange båt- eller skipsskrog.

Akterspegelen er vanlegvis nesten like breitt som tverrsnittet til båten på det breiaste. Nokre speglar er i tillegg nesten like djupe som båten på det breiaste, medan andre båtar har eit lot akter, eller ein nederdel av ein akterstemn.  Spegelen byrjar difor ganske høgt oppe, og undervassskroget går heilt ut i ein spiss som på spiss-stemna båtar.

På ein del tradisjonelle båtar langs norskekysten vert  båtar med spegel gjerne kalla gavlbåtar, fordi akterspegelen på ein båt òg vert kalla gavl (sml. gavl på hus). Dette er nesten utan unntak båtar der spegelen (gavlen) byrjar ganske høgt oppe.  

Enkelte båttyper har spegel både føre og bak:  Ein del flatbåtar er ganske kasseforma, med flat botn, rette sider og dei to speglane tilnærma) like store. Prammane har rund botn både på langs og på tvers, og har ein liten spegel føre, medan spegelen i akterenden er større og går heilt ned til båtbotnen. Nokre stadar vert båtar med pramfasong kalla ferje.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Akterspeil|Akterspeil]]» frå ,  den 8. mai 2020.*
Albertkanalen

**Albertkanalen** er ein kanal i det nordlege Belgia oppkalla etter Albert I av Belgia. Kanalen knyter saman byane Antwerpen og Liège og elvene Maas og Schelde. Kanalen har ei seglingsdjupne på 3,40 meter, fri seglingshøgd på 6,70 meter og ei total lengd på 129,5 kilometer. Den maksimale kapasiteten til kanalen er ein lekter på 10 000 tonn. Kanalen vart konstruert i åra 1930-39 og vart første gong brukt i 1940.

Ved utbrotet av andre verdskrigen danna kanalen eit viktig forsvarsverk for Belgia mot eit tysk åtak mot landet. I 2005 vart kanalen nytta av i alt 34 117 fartøy med total last på 22,5 millionar tonn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Albertkanalen|Albertkanalen]]» frå ,  den 8. mai 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Arkivert nettstad for Albertkanalen (nederlandsk)
MT «Amoco Cadiz»

**«Amoco Cadiz»** var ein supertankar som grunnstøytte ved Portsall Rocks den 16. mars 1978 tre sjømil utanfor Frankrike og vart klove i to delar. Ulukka resulterte i det femte største oljeutslippet gjennom tidene. Kysten av Bretagne vart sterkt forureina av olje.

Skipsvraket ligg på 25 meters djupn og er vorte eit ynda dykkeobjekt.

## Sjå òg

* Forureining

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:MT «Amoco Cadiz»|MT «Amoco Cadiz»]]» frå ,  den 8. mai 2020.*
Ananias Dekke

**Ananias Christopher Hansen Dekke** () var ein norsk skipskonstruktør, i si tid den viktigaste byggjaren av treskip i landet. 

Som ung lærte han å måla og som far sin, å baka. Han gjekk ved Bergen katedralskole 1844, men i 1848 byrja han ved Brunchorst & Bredal, eit skipsverft ått av familien Brunchorst  sidan skipinga i 1784 (sjå Verftet i Bergen. Dekke gjekk i 1852 eitt år i lære hos McKay i Boston. Han gifta seg i 1864 med Rebekka Arloug Stoltz som han fekk åtte barn med. Dei budde i Kalfarveien 53. 

Attende i Bergen kjøpte han halve verftet og dreiv det under namnet Brunchorst & Dekke fram til han døydde i 1892. Dei bygde 41 seglskip og 14 dampskip og dokken heitte Dekkedokken eller *Dikkedokken*. Enkja og sønene overtok.

Dekke sat i bystyret 1859-72, 1877-92 og formannskapet 1865-69, og var suppleant til Stortinget 1880-82.  
Ananias Dekke var morfar til skipsreiar Erling Dekke Næss og filosofen Arne Næss.
Den store kunstsamlinga til Dekke vart seld til Rasmus Meyer i 1905.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ananias Dekke|Ananias Dekke]]» frå ,  den 8. mai 2020.*
Anda fyr

**Anda fyr** er eit fyr i Øksnes kommune i Nordland. Fyret ligg på den vesle øya Anda, ca. 5 km nord for nordspissen av Langøya og vest for Andøya. Fyret vart bygt i åra 1931–1933, og tent første gong hausten 1932. Det vart automatisert og avfolka i 1987. Den bemanna fyrstasjonen på fyret var den siste som vart oppretta i Noreg.

Anda er eit viktig hekkeområde for lundefugl. I tillegg hekkar òg krykkje, alke, toppskarv, gråmåke, svartbak og teist på Anda. Det er òg ein stor selkoloni ved øya. 

Anda naturreservat vart oppretta i 2002, og vart Ramsarområde i 2013.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anda fyr|Anda fyr]]» frå ,  den 8. mai 2020.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Norsk Fyrhistorisk Forening si side om Anda fyr
* 
*
Anders Wilhelmsen

**Anders Arnt Wilhelmsen** () var ein norsk skipsreiar.

Wilhelmsen byrja yrkeskarrieren hos  Wilh. Wilhelmsen, før han etter kort tid gjekk til over Ivarans Rederi. Han var hos Ivarans frå 1916 til like etter andre verdskrigen, dei siste åra som disponent og einebestyrar. Ved sida av dette hadde han starta sitt eige reiarlag i 1939, Skips A/S Awilco. Det første skipet til dette reiarlaget, MS «Segundo», forliste under krigen, men Wilhelmsen klarte å byggja selskapet opp att som tankreiarlag etter krigen var over. Sønene Gjert og Arne Wilhelmsen vart tidleg tekne inn som medeigarar i konsernet til faren, som seinare vart drive under Awilhelmsen-namnet.

Han var styremedlem i Norges Rederforbund og i Skipsfartens Arbeidsgiverforenings råd. Han sat òg i styret i Norsk Sjøfartsmuseum.

I sine yngre dagar var Wilhelmsen aktiv som konkurranseroar, skiløpar og pistolskyttar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anders Wilhelmsen|Anders Wilhelmsen]]» frå ,  den 8. mai 2020.*
Ankerspel

Eit **ankerspel** er ei vinsjinnretning som held igjen og handterer ankerkjettingen eller tau på ein båt, som gjer at ankeret kan hevast eller senkast via eit tannhjul. Ein brems er òg montert for å auka kontrollen over ankeret/tauet, og ankerspelet vert normalt drive av ein elektrisk eller hydraulisk motor som køyrer via eit girsp.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ankerspill|Ankerspill]]» frå ,  den 8. mai 2020.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Bardun

Ein **bardun** er eit tau eller ein vaier som har til føremål å skapa støtte og stabilitet til høge lekamar ved hjelp av strekkrefter. Døme er ei mast i telt eller telefonstolpar. På større seglfartøy støttar *bardunane* den øvste delen av masta i sideretning. Lågare tverrskipsstøtte vert kalla vant og alle langskip sine vert kalla stag.

Ein bardun kan lagast av ein metallisk vaier. For å kunna stramma opp og justera strekkreftene i bardunen vert det ofte sett på strekkfiskar i den eine enden av bardunen, for med denne kunne kompensera for forandringa i «lengda til bardunen». 

Dømet til høgre viser ein bardun som held ein telefonstolpe. Denne bardunen vert fest i bakken med eit jordanker eller direkte i fjell.

## Sjå òg

* Stag
* Vant

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bardun|Bardun]]» frå ,  den 8. mai 2020.*
Andreas Ugland

**Andreas Kjell Lund Ugland** () var ein norsk sivilingeniør, investor og skipsreiar.

## Liv og virke

### Bakgrunn
Ugland var son av skipsreiaren Johan Milmar Ugland (1881–1960) og Sara «Sarita» Lund (1892–1981). Han gifta seg med Aud Oda Thompson (1925–2014) i 1952, og fekk tre søner, Johan Benad, Andreas Ove og Knut Axel.

### Karriere
Ugland vart sivilingeniør i 1949 på King's College i Newcastle. I 1951 byrja han å arbeida i Uglands Rederi, som faren åtte. Då faren døydde i 1960, overtok han Uglands Rederi som hovudaksjonær saman med broren Johan Jørgen Ugland med 26 prosent av aksjane kvar. I 1966 oppretta han reiarlaget Ugland Management Co. Han gjekk ut av reiarverksemda i 1996, og han og kona delte formuen med dei tre sønene sine.

Han sat i styret i Det Norske Veritas, Lloyd's of London og American Bureau of Shipping. Han var òg visepresident i Norges Rederiforbund, og president i organisasjonen Intertanko.

## Heidersteikn

* Riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden (1984)
* Sjøfartsdirektoratets plakett (1991)
* Kommandør av Republikken Italias fortenstorden
* Æresborgar av byen Numakuma i Japan
* Æresdoktor ved John B. Lacson Foundation Maritime University, Filippinane (2008)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Andreas Ugland|Andreas Ugland]]» frå ,  den 8. mai 2020.*  
 


## Litteratur

* Birger Dannevig: *Ugland.* *Skipsbyggere – skipsførere – skipsredere gjennom 200 år*, Grimstad 1973
* Gunnar Nerheim; Kristin Øye Gjerde: *Uglandrederiene, verdensvirksomhet med lokale røtter*, Grimstad 1996

## Bakgrunnsstoff

* Om Andreas Kjell Lund Ugland frå *Norsk biografisk leksikon*
Rumensk i Junior Eurovision Song Contest

**Rumensk i Junior Eurovision Song Contest** gjev oversyn over bruken av det rumenske språket i Junior Eurovision Song Contest. Fyrste gongen ein song på rumensk vart framført i Junior Eurovision Song Contest var i 2003 då Romania debuterte med «Tobele sunt viața mea» av Bubu. Sidan den gong har to land delteke med til saman elleve ulike bidrag som har vorte framført på rumensk; sju frå Romania og fire frå Moldova. Av landa som kan delta er rumensk offisielt språk i Romania, Moldova og Vojvodina i Serbia.

## Bidrag

## Sjå òg
* Rumensk i Eurovision Song Contest

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of languages in the Junior Eurovision Song Contest|List of languages in the Junior Eurovision Song Contest]]» frå ,  den 5. mai 2020.*  
* Informasjon om dei ulike bidraga er henta frå Engelsk Wikipedia.
Ukrainsk i Junior Eurovision Song Contest

**Ukrainsk i Junior Eurovision Song Contest** gjev oversyn over bruken av det ukrainske språket i Junior Eurovision Song Contest. Fyrste gongen ein song på ukrainsk vart framført i Junior Eurovision Song Contest var i 2006 då Ukraina debuterte med «Khloptsjyk rock 'n' roll» av Nazar Sljusartsjuk. Sidan den gong har Ukraina delteke med til saman sytten ulike bidrag som har vorte framført på ukrainsk. Av landa som kan delta er ukrainsk offisielt språk i Ukraina, Krimhalvøya og Transnistria i Moldova.

## Bidrag

## Sjå òg
* Ukrainsk i Eurovision Song Contest

## Kjelder
* Informasjon om dei ulike bidraga er henta frå Engelsk Wikipedia.

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of languages in the Junior Eurovision Song Contest|List of languages in the Junior Eurovision Song Contest]]» frå ,  den 5. mai 2020.*
Fred Lipsius

**Fred Lipsius** () er ein USA-amerikansk saksofonist og arrangør, kjend som originalt medlem av jazzrockbandet Blood, Sweat & Tears, der han spelte altsaksofon og piano. Han var medlem av bandet frå 1967 til 1971. 

Før Blood, Sweat & Tears spelte Lipsius med Ronn Metcalfe Orchestra.

Lipsius har òg spelt med Simon & Garfunkel, Janis Joplin, og jazzartistane Cannonball Adderley, Thelonious Monk, Zoot Sims, Eddie Gómez, Al Foster, George Mraz, Larry Willis, Randy Brecker og Rodney Jones. Han har òg vore både leiar og sidemann i grupper, og har skrive seks bøker om jazzimprovisasjon. 

Lipsius er i dag lærar ved Berklee College of Music i Boston i Massachusetts i USA.

## Bakgrunnsstoff
*Nettstad

## Kjelder
Jerry Weiss

**Jerry Weiss** () er ein amerikansk trompetist og flygelhornspelar, mest kjend som originalt medlem av jazzfusionbandet Blood, Sweat & Tears. Han var med på det kritikarroste debutalbumet deira *[[Child Is Father to the Man]]* frå 1968.

Weiss slutta kort tid etter og var med i det kortvarige bandet, Ambergris, der han spelte bassgitar og piano og var hovudarrangøren. Weiss spelte ofte med andre artistar, som Al Kooper, som òg var medlem i Blood, Sweat & Tears.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jerry Weiss|Jerry Weiss]]» frå ,  den 9. mai 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*[ Jerry Weiss på AllMusicGuide.com]
Bobby Colomby

**Robert Wayne Colomby** () er ein USA-amerikansk jazzrock-trommeslagar, plateprodusent og TV-programleiar. Han er mest kjend som orgiginalt medlem i gruppa Blood, Sweat & Tears, som han var med å skipe i 1967. Han har òg spelt med ei rekkje andre artistar. 

I 1976 var han blitt det einaste opphavlege medlemmet att i Blood, Sweat & Tears, og vart i røynda eigaren av namnet. Han produserte debutalbumet til Jaco Pastorius i 1976, og comeback-albumet til The Jackson 5, *[[Destiny av The Jacksons|Destiny]]* i 1978.

Eit par år seint i 1980-åra var han reporter på TV-programma *[[Entertainment Tonight]]* og *[[CBS This Morning]]*. Han var òg programleiar for *In Person from the Palace*.

I 2000 skipa Colomby og Richard Marx plateselskapet Signal 21 Records. Dei gav berre ut eitt album, Richard Marx sitt *[[Days in Avalon]]*, før det vart lagt ned att. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bobby Colomby|Bobby Colomby]]» frå ,  den 9. mai 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Dick Halligan

**Richard Bernard «Dick» Halligan** () er ein amerikansk musikar og komponist, mest kjend som originalt medlem i jazzrockbandet Blood, Sweat & Tears.

Halligan spelte trombone på debutalbumet til BS&T, *[[Child Is Father to the Man]]*, men då Al Kooper slutta i bandet etter det første albumet, byta Halligan til klaverinstrument og spelte òg noko fløyte. Han fekk Grammyprisen for beste instrumentalframføring for «Variations On A Theme By Erik Satie» frå albumet *[[Blood, Sweat & Tears av Blood, Sweat & Tears|Blood, Sweat & Tears]]*. Halligan arrangerte òg mange av hittane til bandet på denne tida, og skreiv fleire av songane deira, som «Redemption» og «Lisa Listen To Me.» Halligan slutta i BS&T i 1971 etter det fjerde albumet deira. 

I 1970- og 1980-åra komponerte og arrangerte Halligan mykje filmmusikk, som *[[Go Tell the Spartans]]* (1978), *[[filmen Cheaper to Keep Her|Cheaper to Keep Her]]* (1981), *[[Fear City]]* (1984) og Chuck Norris-filmane *[[A Force of One]]* (1979) og *[[filmen The Octagon|The Octagon]]* (1980).

Dottera hans, Shana Halligan, var vokalist i triphop-duoen .

## Diskografi
* *[[Child Is Father to the Man]]* (1968)
* *[[Blood, Sweat & Tears av Blood, Sweat & Tears|Blood, Sweat & Tears]]* (1968)
* *[[Blood, Sweat & Tears 3]]* (1970)
* *[[Blood, Sweat & Tears 4|B, S & T 4]]* (1971)
* *Cat's Dream* (2007)
* *Slow Food Forum* (2007)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dick Halligan|Dick Halligan]]» frå ,  den 9. mai 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*
*[ Dick Halligan på AllMusicGuide.com]
And When I Die

«**And When I Die**» er ein song skriven av den amerikanske songaren og låtskrivaren Laura Nyro. Han vart først spelt inn av visegruppa Peter, Paul and Mary i 1966. Nyro gav ut sin eigen versjon på debutalbumet hennar, *[[More Than a New Discovery]]*, i februar 1967.

Den mest kjende versjonen av songen vart spelt inn av jazz-rock-gruppa Blood, Sweat & Tears seint i 1968. Denne innspelinga nådde andreplassen på den amerikanske ''Billboard'' Hot 100 og selde til gullplate. I USA låg han berre bak den doble A-sida «Come Together»/«Something» av The Beatles. «And When I Die» gjekk heilt til topps på singellista i Canada i desember 1969. 

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:And When I Die|And When I Die]]» frå ,  den 9. mai 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Mastiks

**Mastiks** er ein lysegul harpiks som kjem frå mastikstreet (*Pistacia lentiscus*). Treet veks i heile middelhavsområdet, men heilt siden antikken har det meste av produksjonen gått føre seg på den greske øya Khíos. Mastiks kan brukast som ein slags tyggegummi, som medisin, i ferniss og i ulike typar mat og drikke.  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mastiks|Mastiks]]» frå ,  den 9. mai 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
*** 
*** 
***
Suppleant

**Suppleant** (frå fransk, samband med supplere) er ein person som verker som stadfortredar, vararepresentant eller varamedlem for ein annan person som er vald til eit visst verv ved forfall eller fravær. På 1800-talet blei vararepresentantar til Stortinget kalla suppleantar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Suppleant|Suppleant]]» frå ,  den 9. mai 2020.*
Du Shenyan

**Du Shenyan**  () var ein kinesisk diktar og embetsmann i Tang-tida. Han hadde fleire viktige stillinger i styringstida til keisarinne Wu Zetian, men var betre kjend i samtida som poet og kalligraf, og vert rekna som ein av grunnleggjarane av den poetiske stilen i Tang-tida. Då keisarinna døydde vart han forvist til området som idag er Nord-Vietnam, men fekk snart koma attende til ein sinekyre i Luoyang. Røynslene frå tida i eksil kom likevel til å setja djupe spor i dikta han skreiv i seinare år.  Han var bestefar til den vidgjetne diktaren Du Fu. 
## Kjelder
Georgisk i Junior Eurovision Song Contest

**Georgisk i Junior Eurovision Song Contest** gjev oversyn over bruken av det georgiske språket i Junior Eurovision Song Contest. Fyrste gongen ein song på georgisk vart framført i Junior Eurovision Song Contest var i 2007 då Georgia debuterte med «Odelia ranuni» av Mariam Romelashvili. Sidan den gong har Georgia delteke med til saman fjorten ulike bidrag som har vorte framført på georgisk. Av landa som kan delta er georgisk offisielt språk i Georgia.

## Bidrag

## Sjå òg
* Georgisk i Eurovision Song Contest

## Kjelder
* Informasjon om dei ulike bidraga er henta frå Engelsk Wikipedia.

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of languages in the Junior Eurovision Song Contest|List of languages in the Junior Eurovision Song Contest]]» frå ,  den 5. mai 2020.*
Kunstige språk i Junior Eurovision Song Contest

**Kunstige språk i Junior Eurovision Song Contest** gjev oversyn over bruken av ulike kunstige språk i Junior Eurovision Song Contest. Den fyrste gongen ein song vart framført på eit kunstig språk i Junior Eurovision Song Contest var i 2008 då Georgia deltok med «Bzz..» av gruppa Bzikebi. Sidan den gong har to land delteke med til saman tre ulike bidrag som har vorte framført på eit kunstig språk; to frå Georgia og eitt frå Albania. 

## Bidrag

## Sjå òg
* Kunstige språk i Eurovision Song Contest

## Kjelder
* Informasjon om dei ulike bidraga er henta frå Engelsk Wikipedia.

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of languages in the Junior Eurovision Song Contest|List of languages in the Junior Eurovision Song Contest]]» frå ,  den 5. mai 2020.*
Michael Möllenbeck

**Michael Möllenbeck** () var ein tysk tidlegare diskoskastar frå Wesel i Nordrhein-Westfalen. Han vann bronsemedaljen i øvinga ved VM 2001, EM 2002 og VM 2005. Möllenbeck sin personlege rekord på 67,64 meter er frå 2002. 

## Karriere
Möllenbeck sitt fyrste diskoskast over 65 meter kom i 1995-sesongen, lengst nådde han i Bremen med 65,78 meter. Året etter i Jena forbetra han sitt personbeste til 67,44 m. I VM-finalen 2001 i Edmonton kasta han heile 67,61 m og tok bronsen i øvinga. Den 8. juni 2002 i Dortmund presterte Möllenbcek sitt livs lengste kast då diskosen landa på 67,64 meter. Seinare i sesongen fekk han bronsen ved EM i München og han vart tysk meister for fyrste gong. Sidan vann han den tyske meisterskapen i øvinga både i 2004 og 2005. Under verdsmeisterskapen i 2005 sikra han seg bronsen, året etter vart han femtemann i europameisterskapen.

Möllenbeck la opp i 2009.
 
### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1995 i Göteborg: Utslått i kvalifiseringa (59,76 m =nr 16)
*OL 1996 i Atlanta: Utslått i kvalifiseringa (55,18 m =nr 35)
*VM 1999 i Sevilla: Nr 6 – 64,90 m
*OL 2000 i Sydney: Nr 10 – 63,14 m
*VM 2001 i Edmonton: Bronsemedalje – 67,61 m
*EM 2002 i München: Bronsemedalje – 66,37 m
*VM 2003 i Paris: Nr 5 – 66,23 m
*OL 2004 i Aten: Utslått i kvalifiseringa (59,79 m =nr 20)
*VM 2005 i Helsinki: Bronsemedalje – 65,95 m
*EM 2006 i Göteborg: Nr 5 – 64,82 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Michael Möllenbeck|Michael Möllenbeck]]» frå ,  den 9. mai 2020.*
Stilnamn

**Stilnamn** eller **tiltalenamn** (kinesisk skrift 字, pinyin *zì*) er eit namn ein får som vaksen i tillegg til namnet ein har brukt gjennom oppveksten. Denne typen namn har vore vanleg i sinosfæren, det vil seia Kina, Japan, Korea og Vietnam. Det blei nytta som tiltalenamn mellom jamnaldrande eller av yngre til eldre. 

I Kina fram til tidleg på 1900-talet fekk kinesiske menn av ein viss sosial status eit slikt stilnamn når dei blei rekna som vaksne, typisk ved fylte 20 etter kinesisk aldersrekning. Også kvinner av høgare sosial status kunne ha stilnamn, som dei  ofte fekk i samband med giftarmål. Bruken av stilnamn blei omtalt anerkjennande i ein passasje i det kinesiske klassiske verket *[[Liji]]*, som skildrar sosiale rituale frå Zhou-dynastiet. Der blir det sagt at det var uhøfleg å tiltala kvarandre med personnamn («fornamn») blant vaksne menn, for dette var namn som berre eldre menneske kunne nytta om yngre.

Stilnamn blei også nytta i Vietnam (*tự*) og Korea. Skikken med stilnamn forsvann i samband med den kinesiske nye kulturelle rørsla som særleg rundt år 1919/1920 gjorde opprør mot mange gamle, framfor alt konfutsianske, tradisjonar. 

Mange personar frå kinesisk historie er kjende under fleire namn. Dette kjem dels av bruken av slike stilnamn (*zi*), dels bruken av ein annan type pseudonym kalla kunstnarnamn (kinesisk *hao*, koreansk *ko*.

## Døme

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stilnavn|Stilnavn]]» frå  og «[[:en:Courtesy name|Courtesy name]]» frå , den 10. mai 2020.*
Zi

**ZI** eller **Zi** kan visa til:

* Zi (子), eit slektsnamn brukt av Sang-kongar
* Zi (子), ein kinesisk ærestittel  
* ''Zi'' (字), eit austasiatisk stilnamn eller tiltalenamn
* Skriftteikn i kinesisk skrift (*zi*, 字), som i *[[hanzi]]*
* Zi i kileskrift, eit kileskriftteikn
* Zi Corporation, eit programvareselskap
* Aigle Azur (IATA-kode ZI)
David Clayton-Thomas

**David Clayton-Thomas** () er ein kanadisk musikar, songar og låtskrivar, mest kjend som solovokalist i det amerikanske bandet Blood, Sweat & Tears. Clayton-Thomas har blitt innlemma i Canadian Music Hall of Fame og i 2007 vart songen hans «Spinning Wheel» innlemma i Canadian Songwriter's Hall of Fame. I 2010 fekk Clayton-Thomas ei stjerne på Canada's Walk of Fame.

Clayton-Thomas byrja musikkarrieren sin tidleg i 1960-åra og arbeidde på klubbar i Yonge Street i Toronto. Før han flytta til New York City i 1967, var Clayton-Thomas frontmann i dei lokale banda The Shays og The Bossmen, eit av dei første rockebanda med eit element av jazz. Men den verkelege suksessen fekk han først nokre år seinare då han vart med i Blood, Sweat & Tears.

Det første albumet til Clayton-Thomas med bandet, *[[Blood, Sweat & Tears av Blood, Sweat & Tears|Blood, Sweat & Tears]]* kom ut i desember 1968 og selde ti millionar eskemplar verda over. Albumet låg sju veker på toppen av den amerikanske Billboard-lista og låg inne på lista i 109 veker. Det vann òg prisen for årets album i USA, og Grammyprisen for beste mannlege vokalist. Det inneheldt tre hitsinglar, «You've Made Me So Very Happy», «Spinning Wheel» og «And When I Die», som kvar nådde andreplassen på singellista i USA.

Med Clayton-Thomas som frontmann i bandet, fortsette BS&T med ei rekkje hitalbum, som *[[Blood, Sweat & Tears 3]]* med Carole King sin «Hi-De-Ho» og Clayton-Thomas sin «Lucretia MacEvil», og *[[Blood, Sweat & Tears 4]]*, som inneheld nok ein Clayton-Thomas-skriven hitsingel, «Go Down Gamblin'» og «Lisa Listen to Me».

I 1972 gav Clayton-Thomas ut det første soloalbumet sitt etter BS&T, berre kalla «David Clayton Thomas». I 1973 kom det andre soloalbumet hans, *Tequila Sunrise* og i 1974 *Harmony Junction*. I 1975 kom Thomas attende som frontmann i Blood Sweat & Tears for albuma *[[New City]]* og *[[More Than Ever av Blood, Sweat & Tears|More Than Ever]]* i 1976. I 1977 gav dei ut *[[Brand New Day av Blood, Sweat & Tears|Brand New Day]]*, før Thomas i 1978 gav ut eit nytt soloalbum, berre kalla *Clayton*. I 1980 gav BS&T ut albumet *[[Nuclear Blues]]* med Thomas. I 2004 drog Clayton-Thomas frå New York til Toronto og skipa sitt eige ti mann store band. Sidan då har han turnert og spelt inn fleire album under sitt eige namn. 

## Diskografi

### Album

### Singlar
*«Walk That Walk», 3. plassen i Canada. 
*«Brainwashed», 11. plassen i Canada. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:David Clayton-Thomas|David Clayton-Thomas]]» frå ,  den 10. mai 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
*Clayton-Thomas, David (June 2010). Blood, Sweat and Tears. Penguin Canada. 
* Davis, Clive (Desember 1975). Clive: Inside the Record Business. Ballantine Books. 
* LeBlanc, Larry: David Clayton-Thomas (artist biography) 
*  (with CD of uniussed music)
*
*
*
*

 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:David Clayton-Thomas|David Clayton-Thomas]]» frå ,  den 10. mai 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Blood, Sweat & Tears 4

***Blood, Sweat & Tears 4*** er det fjerde studioalbumet til det amerikanske bandet Blood, Sweat & Tears, gjeve ut i 1971. Det nådde tiandeplassen på den amerikanske Billboard Popalbum-lista.

Bandet inviterte med seg det tidlegare medlemmet, Al Kooper, til å bidra på songen «John the Baptist (Holy John).»  Trombonisten Dave Bargeron erstatta Jerry Hyman på albumet.

David Clayton-Thomas slutta som solovokalist for å satse på ein solokarriere etter dette albumet kom ut, og det same gjorde Dick Halligan og Fred Lipsius. Clayton-Thomas kom sidan attende til bandet for albumet *[[New City av Blood Sweat & Tears|New City]]*.

## Mottaking

William Ruhlman skreiv for Allmusic at «samhaldet i bandet såg ut til å vere i oppløysing. Sjølv om albumet så vidt nådde topp 10 og selt til gullplate, markerte det slutte på den kommersielle suksessen til BS&T som plateartist.» 

## Innhald

## Medverkande
*Dave Bargeron - trombone, tuba, basstrombone, barytonhorn, akustisk bass
*David Clayton-Thomas - solovokal utanom på «Valentine's Day»; gitar på «Go Down Gamblin'»
*Bobby Colomby - trommer, perkusjon
*Jim Fielder - bass; gitar på «Redemption»
*Dick Halligan - orgel, trombone, piano, fløyte
*Steve Katz - elektrisk gitar, akustisk gitar, munnspel, mandolin; solovokal på «Valentine's Day»
*Fred Lipsius - altsaksofon, piano, orgel, klarinett
*Lew Soloff - trompet, flygelhorn, pikkolofløyte trompet
*Chuck Winfield - trompet, flygelhorn

**Andre medverkande**
*Don Heckman - klarinett, bassklarinett («Valentine's Day» og «For My Lady»)
*Michael Smith - conga («Redemption»)

## Produksjon
*Produsentar: Don Heckman, Bobby Colomby, Roy Halee
*Lydteknikarar: Roy Halee, Lou Waxman
*Arrangørar: Dave Bargeron, David Clayton-Thomas, Jim Fielder, Dick Halligan, Al Kooper, Fred Lipsius
*Design og fotografi: Norman Seeff

## Salslister
**Album** - Billboard (USA)

**Singles** - Billboard (USA)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Blood, Sweat &#38; Tears 4|Blood, Sweat &#38; Tears 4]]» frå ,  den 10. mai 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Blood, Sweat & Tears 3

***Blood, Sweat & Tears 3*** er det tredje studioalbumet til Blood, Sweat & Tears, gjeve ut i 1970.

## Historie
Etter den store suksessen med det førre albumet sitt, var *Blood, Sweat & Tears 3* særs etterlengta og det steig raskt oppover albumlista i USA. Det inneheldt to hitsinglar, ein coverversjon av Carole King sin «Hi-De-Ho», og «Lucretia MacEvil.» ALbumet inneheldt mange andre coversongar og fekk heller lunken mottaking i musikkpressa. 

## Mottaking

*[[Village Voice]]*-kritikaren Robert Christgau avviste synginga til David Clayton-Thomas som «oppstøyt», og kalla «Symphony for the Devil» ein «ganske bra rock and roll-song som vert avslørt som midtbryn-søle når han vert tilført sukker.» William Ruhlman i Allmusic kalla albumet «eit overtydande, men ikkje like imponerande følgjesvein til den førre hitten deira. David Clayton-Thomas er framleis ein entusiastisk, ropande bluessongar, og bandet klarar framleis å skape livlege arrangement... men pretensjonen deira, som på den lange «Symphony/Sympathy for the Devil», og tendensen til å låne andre artistar sine meir kjende songar i staden for å skape sine eigne, er ei åtvaring om det som kom i åra framover.»

## Innhald

## Medverkande
*David Clayton-Thomas - solovokal (alle utanom 2)
*Fred Lipsius - altsaksofon, piano, korvokal, elektrisk piano, speledåse
*Lew Soloff - trompet, flygelhorn, pikkolofløyte trompet
*Chuck Winfield - trompet, flygelhorn
*Jerry Hyman - trombone, bass trombone, blokkfløyte
*Steve Katz - gitar, solovokal (2), munnspel
*Dick Halligan - orgel, korvokal, piano, elektrisk piano, cembalo, celesta, trombone, fløyte, altfløyte, barytonhorn
*Jim Fielder - bass
*Bobby Colomby - trommer, korvokal, perkusjon

## Produksjon
*Produsentar: Bobby Colomby, Roy Halee
*Lydteknikarar: Roy Halee, Lou Waxman
*Arrangørar: David Clayton-Thomas, Bobby Colomby, Jim Fielder, Dick Halligan, Fred Lipsius
*Design: John Berg
*Fotografi: Lee Friedlander, Melissa Katz, Fred Lombardi

## Salslister
**Album** - Billboard (USA)

**Singles** - Billboard (USA)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Blood, Sweat &#38; Tears 3|Blood, Sweat &#38; Tears 3]]» frå ,  den 10. mai 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
New Blood av Blood, Sweat & Tears

***New Blood*** er det femte studioalbumet til det amerikanske bandet Blood, Sweat & Tears, gjeve ut i 1972.

Etter at David Clayton-Thomas slutta som solovokalist for å satse på ein solokarriere etter utgjevinga av *[[Blood, Sweat & Tears 4|BS&T 4]]*, vart neste heile besetninga i bandet byta ut for *New Blood*. Det var oppstått vanskar mellom poprock-fraksjonen og jazz-fraksjonen i gruppa, og då Clayton-Thomas slutta tidleg i 1972 forsvann òg det originale medlemmet Fred Lipsius. Clayton-Thomas vart ei kort stund erstatta av Bobby Doyle, og det finst eit bilete av bandet som spelar på Down Beat med den nye besetninga, inkludert jazzsakfonisten Joe Henderson.  Då albumet skulle spelast inn hadde Jerry Fisher teke over som ny songar, medan Doyle var gjesteartist på piano på «Touch Me» og «Velvet»). Det originale medlemmmet Dick Halligan hadde òg slutta, i tillegg til Henderson.

Albumet vart det siste Blood, Sweat and Tears-albumet som nådde topp 40 på den amerikanske albumlista. Det inneheldt ein singel, «So Long Dixie», som nådde 44. plassen. Plateomslaget, måla av Bob Schulenberg og Dean Torrence frå Jan & Dean, syner to mannlege påfuglar som sit på ein hagemur. 

Ein ekstra song, «Time Remembered», vart spelt inn for albumet utan å kome med. Denne kom sidan ut på samleplata *The Very Best of Blood, Sweat and Tears: What Goes Up!*.

*New Blood* kom ut att på CD i 2005 på selskapet Wounded Bird.

## Mottaking

Ross Boissoneau skreiv på Allmusic at «bandvokalen på 'Touch Me' og arrangementet av Herbie Hancock sin 'Maiden Voyage' er blant høgdepunkta, men så finn ein Bob Dylan sin 'Down in the Flood' og Steve Katz sin 'Velvet'. Gerry Goffin og Carole King sin 'Snow Queen' utjamnar nesten desse, med sensasjonelle soloar frå Dave Bargeron på trombone og Lou Marini på saksofon.»

## Innhald

## Medverkande
*Jerry Fisher – vokal
*Dave Bargeron - trombone, tuba, bass trombone, baryton horn, korvokal
*Bobby Colomby - trommer, perkusjon, korvokal
*Jim Fielder - bass, korvokal
*Steve Katz - elektrisk gitar, akustisk gitar, munnspel, solovokal på «Velvet»
*Lou Marini - blåseinstrument
*Lew Soloff - trompet, flygelhorn, pikkolofløyte trompet
*Chuck Winfield - trompet, flygelhorn, valthorn, korvokal
*Georg Wadenius – gitar, korvokal
*Larry Willis – klaverinstrument
*Bobby Doyle – piano (på «Touch Me» og «Velvet»)

## Salslister
**Album** - Billboard (USA)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:New Blood (Blood, Sweat and Tears album)|New Blood (Blood, Sweat and Tears album)]]» frå ,  den 10. mai 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Jerry Fisher

**Jerry Donald Fisher** () er ein USA-amerikansk R&B-songar, mest kjend internasjonalt som solovokalist i Blood, Sweat & Tears frå 1971 til 1975. 

I tida før BS&T var han kjend i musikkmiljøet i Dallas i Texas frå 1964 til 1927, og på kysten av Mississippi i Bay Saint Louis som eine eigaren av Dock of the Bay, ein restaurant og nattklubb han og kona dreiv frå 1976 til våren 2005. 

## Utvald diskografi
**Som leiar av The Jerry Fisher Group**
* The Jerry Fisher Group, *Annual Spring combo concert of the North Texas Lab Bands,* 21. april 1970, University of North Texas, 21. april 1970, 

**Som vokalist med [[Blood, Sweat & Tears]]**
* *[[New Blood av Blood, Sweat & Tears|New Blood]]* (1972)
* *[[No Sweat av Blood, Sweat & Tears|No sweat]]* (1973)
* *[[Mirror Image av Blood, Sweat & Tears|Mirror Image]]* (1974)

**Som leiar av Jerry Fisher and The Music Company**
* *In an' Outta Da Blues* Jerry Fisher and The Music Company, Ramblin' Records (1992)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jerry Fisher|Jerry Fisher]]» frå ,  den 10. mai 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Georg Wadenius

**Georg «Jojje» Wadenius** () er ein svensk multi-instrumentalist, songar og komponist, som vart kjend i 1970- og 1980-åra som studiomusikar, hovudsakleg på gitar og bass. Han gav òg ut ei rekkje populære album med barnesongar i Sverige. 

I Sverige var han medlem av to svenske supergrupper, Made in Sweden (1966–1972 og 1976) og Solar Plexus (1971–1972). Han flytta til USA og vart sologitarist i den amerikanske gruppa Blood, Sweat & Tears frå 1972 til 1975. I 1979 vart han med i The Saturday Night Live Band på fjernsyn, der han var fram til 1985. 

Som studio- og turnémusikarar har han mellom andre spelt med Steely Dan, Aretha Franklin, Diana Ross, Dr. John, David Sanborn, James Brown, Marianne Faithfull, Kent, Paul Simon, Joe Thomas, Dionne Warwick, Roberta Flack, Donald Fagen, Doug Katsaros, Michael Franks og Luther Vandross, i tillegg til mange artistar i Sverige. 

## Diskografi
### Som leiar
*1987 - *Cleo*
*1999 - *Left Turn from the Right Lane*
*2005 - *Interloop*
*2009 - *Jul på Svenska*
*2010 - *Reconnection*
*2013 - *Jul på Norska*
*2014 - *Psalmer*
*2014 - *Cleo, Vol. 2*

**Med [[Made in Sweden]]**
*1968 - *Made in Sweden (with Love)*
*1969 - *Snakes in a Hole*
*1970 - *Live! At the Golden Circle*
*1970 - *Made in England*
*1970 - *Regnbågslandet*
*1971 - *Best of*
*1976 - *Where Do We Begin*

**Med [[Blood, Sweat & Tears]]**
*1972 - *[[New Blood av Blood, Sweat & Tears|New Blood]]*
*1973 - *[[No Sweat av Blood, Sweat & Tears|No Sweat]]*
*1974 - *[[Mirror Image av Blood, Sweat & Tears|Mirror Image]]*
*1975 - *[[New City]]*

### Som gjesteartist
* *[[The Mathematician's Air Display]]* (1977) - Pekka Pohjola
* *Live & More* (1980) - Roberta Flack og Peabo Bryson
* *[[Never Too Much]]* (1981) - Luther Vandross
* *[[Forever, for Always, for Love]]* (1982) - Luther Vandross
* *[[Busy Body]]* (1983) - Luther Vandross
* *[[Jump to It]]* - Aretha Franklin
* *[[How Many Times Can We Say Goodbye]]* (1983) - Dionne Warwick og Luther Vandross
* *[[Swept Away av Diana Ross|Swept Away]]* (1984) - Diana Ross
* *Passion Fruit* (1985) - Ronnie Cuber
* *Camera Never Lies* (1987) - Michael Franks
* *[[Kamakiriad]]* (1993) - Donald Fagen
* *Scene Is Clean* (1993) Ronnie Cuber
* *Television* (1994) - Dr. John
* *[[Alive in America]]* (1995) - Steely Dan
* *[[Vapen & ammunition]]* (2002) - Kent
* *Irreplaceable* (2003) - George Benson
* *[[Hjerteknuser]]* (2007) - Jan Eggum

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Georg Wadenius|Georg Wadenius]]» frå ,  den 10. mai 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Op art

**Op art** (av , optisk kunst) eller **op-kunst** er abstrakt kunst som gjer bruk av optiske illusjonar.

Ved å bruka vekslande sorte og kvite felt eller andre kontrastfarge kan til dømes kunstnara få verk til å sjå ut som om dei vibrerer eller flimrar. 

Omgrepet blei føst brukt i *[[Time Magazine]]* i 1964, i samband med Julian Stanczak si utstilling *Optical Paintings at the Martha Jackson Gallery*. Då hadde kunstnarar allereie laga kunst av denne typen i fleire år. Det første op art-verket skal vera *Zebras* (1938) av Victor Vasarely. Dette består av horisontale svarte og kvite striper som bøyer seg slik at det oppstår eit tredimensjonalt inntrykk av ein sitjande sebra.
Retninga kan førast tilbake til nyimpresjonisme, kubisme, futurisme, konstruktivisme og dadaisme. 

## Op art-kunstnarar
* Victor Vasarely 
* Bridget Riley
* Jesús-Rafael Soto
* Richard Anuszkiewicz
* George Rickey
* Larry Poons
* K.G. Nilsson
* Youri Messen-Jaschin
* Yåcov Agam
* Daniel Burren
* Carlos Cruz-Diez
* Nicolas Schöffer
* Julio Le Parc
* Zanis Waldheims
* Josef Albers

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Op art|Op art]]» frå ,  den 10. mai 2020.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Opkonst|Opkonst]]» frå ,  den 10. mai 2020.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Awarua Plains

**Awarua Plains** er eit større våtmarksområde aust for Bluff på New Zealand. Det dekkjer eit areal på kring 600&nbsp;km², og slettene strekkjer seg i 35 kilometer langs kysten av Foveaux-sundet. Denne kyststrekninga omfattar også halvøya Tiwai Point, Awarua Bay,  Waituna Lagoon og Toetoes Bay.  Elva Mataura River utgjer hovuddelen av vassføringa inn til Awarua Plains, saman med Oreti River, dei er leivningar etter elvene som i istida forma Southland Plains (Murihiku). I tillegg renn fleire mindre elver ut i Foveaux-sundet langs denne kyststrekkja, hovudsakleg via Awarua Bay og Waituna Lagoon. 

Kulturministeriet på New Zealand (Ministry for Culture and Heritage) omset *Awarua* med «to elver».

## Radioverksemd

Awarua Plains er høvelege for radioverksemd, på grunn av låg og fjern horisont, høg bakkekonduktivitet og fråstand frå kjelder til radiointerferens. 

Staden vart utpeika etter ein ekspedisjon i 1911, leia av sjefen for Post- og Telegrafverket på New Zealand, leiarar i Forsvaret og representantar frå australske radiooperatørar som såg seg om etter «eit utstrekt og flatt landområde som kunne gi dei beste resultata for radiosendingar».

Radio-relaterte installasjonar her er:
* Unwin Radar til La Trobe University i Melbourne i Australia. 
* Awarua Tracking Station til Den Europeiske Romfartsorganisasjonen.

### Awarua Radio
Awarua Radio (kallesignal VLB eller ZLB) var hovudstasjonen på New Zealand for kystradio.Ved opninga kunne stasjonen kommunisera med austkysten av Australia, men sørgde etter kvart for verdsvid kommunikasjon av radiotelegrafi og tale til skip på havet. Nokre av installasjonane vart bygde av det tyske selskapet Telefunken. Stasjonen opna 18. desember 1913 driven av New Zealand Post Office (til 31 mars 1986), seinare av etterfølgjaren, Telecom New Zealand, til stasjonen vart stengd 30. august 1991.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Awarua Plains|Awarua Plains]]» frå ,  den 10. mai 2020.*
Markise

Ei **markise** er ein utfellbar tøyskjerm ein kan ha over vindauge, dører eller altanar, ført og fremst som solsegl. Ein kan rulla ut markiser med mekaniske system eller ved hjelp av  automatiske system som til dømes kan rulla dei ut i samband med solskin.

Ordet «markise» er avleidd frå fransk *marquise*. Det har same opphav som markise i tydinga kvinneleg marki/kona til ein marki. Opphavleg viste det til segl over eit offiserstelt, til forskjel frå andre telt.

## Sjå òg
* Parasoll
* Persienne

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:sv:Markis (gardin)|Markis (gardin)]]» frå ,  den 10. mai 2020.*