open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sigleif Johansen

**Arnt Sigleif Johansen** () er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Tana. Han vann sølvmedaljen på 20 km under VM i skiskyting 1977 i Vingrom og bronsemedaljen i same øvinga under VM 1979 i Ruhpolding, samt VM-sølv i stafett i 1978. Individuelt vann han fire noregsmeisterskap i tida 1976-81.

### Aktiv
Johansen deltok i sitt fyrste verdsmeisterskap i skiskyting i 1975, og hamna langt nede på resultatlistene. Han fekk ikkje plass i OL-troppen 1976. Seinare i sesongen vann han likevel begge dei indivielle tevlingane under noregsmeisterskapen i Melhus. I 1977 vann han sølvmedaljen på 20 km under verdsmeisterskapen i Vingrom, berre slått av Heikki Ikola frå Finland. Året etter gjekk han på norske stafettlaget som tok sølv under VM 1978 i Hochfilzen, dei andre på laget var Odd Lirhus, Roar Nilsen og Tor Svendsberget. På 10 km i same meisterskapen kom han på femteplassen. Under VM i skiskyting 1979 i tyske Ruhpolding vann Johansen bronsemedaljen på 20 km, bakom verdsmeisteren Klaus Siebert frå DDR og Aleksandr Tikhonov frå Sovjetunionen. Johansen deltok i dei olympiske vinterleikane 1980 i Lake Placid, men utan å vinne nokon medalje.  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sigleif Johansen|Sigleif Johansen]]» frå ,  den 16. november 2013.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*
Poundforce

**Poundforce** er ei britisk måleining for kraft. Han er lik tyngda av ein masse på eit pound (lb), som vil sei 9,80665 lb m/s² eller 4,44822 newton. Eininga har symbolet lbf. 

## Kjelder
*Poundforce. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/poundforce.
Jon Åge Tyldum

**Jon Åge Tyldum** () er ein tidlegare skiskyttar frå Snåsa. Han vann verdscupen i skiskyting i 1992 og 1995. Under VM 1993 tok han sølvmedaljen på 10 km, og sidan ein medalje av same valør på 20 km under VM 1995 i Antholz. I den sistnemnde meisterskapen vann han VM-gull med Noreg i lagtevlinga, elles fekk han to VM-sølv i lagtevlingar og ein i stafett, samt ein bronse i stafett. Pål Tyldum er farbror hans.

### Aktiv
Tyldum fekk sine fyrste VM-medaljar under VM i skiskyting 1991 i Lahti. I lagtevlinga gjekk han saman med Sverre Istad, Frode Løberg og Ivar Ulekleiv Noreg inn til sølv, før han seinare i meisterskapen gjekk tredjeetappen for Noregs bronsevinnande lag, som elles bestod av Geir Einang, Eirik Kvalfoss og Gisle Fenne. Tyldum var den jamnaste skiskyttaren i verda i OL-sesongen 1992 og vann verdscupen i skiskyting. Han lukkast derimot ikkje i vinter-OL i Albertville, men fekk på tampen av sesongen VM-sølv i lagtevlinga i Novosibirsk, dei andre på laget var Gisle Fenne, Sylfest Glimsdal og Frode Løberg.

Tyldum tok i 1993 VM-sølv på 10 km, bakom Mark Kirchner som representerte Tyskland. To år seinare sikra Tyldum seg i Antholz eit nytt individuelt VM-sølv, men då på 20 km. I same meisterskapen vart han verdsmeister med Noregs firemannslag i lagtevlinga; Frode Andresen, Dag Bjørndalen og Halvard Hanevold var dei andre på meisterlaget. Tyldum gjekk også til topps i verdscupen i skiskyting 1995, framom italienarane Patrick Favre og Wilfried Pallhuber.

Under VM i skiskyting 1997 fekk Tyldum sin sjuande og siste VM-medalje, då han gjekk andre etappen for Noreg på stafetten. Egil Gjelland gjekk den fyrste etappen, medan brørne Dag og Ole Einar Bjørndalen avslutta etter Tyldum, og yngstemann Bjørndalen syrgde for at det vart norske sølvgutar.

Tyldum la opp som skiskyttar i 1998.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jon Åge Tyldum|Jon Åge Tyldum]]» frå ,  den 16. november 2013.*
Det är dit vi ska

**«Det är dit vi ska»** (svensk for *Det er dit me skal*) var det svenske bidraget i Junior Eurovision Song Contest 2013 i Kiev i Ukraina, framført på svensk av Eliias. Songen er skriven av Elias Elffors Elfström. 

«Det är dit vi ska» vart vald ut som eitt av åtte bidrag i Lilla Melodifestivalen 2013, den svenske uttakinga til Junior Eurovision Song Contest 2013. Bidraget vart framført på svensk av Eliias. Ein jury røysta bidraget fram som vinnar av tevlinga.

Etter sigeren i Lilla Melodifestivalen 2013, vart «Det är dit vi ska» det svenske bidraget i Junior Eurovision Song Contest 2013. 

## Kjelder
*
Peiling som mengdemåling

**Peiling** er ein metode å måle ei mengd på. Ved hjelp av ein oppmerka peilestokk kan ein måle mengda (eller høgda) av vatn eller olje i ein tank eller eit rom. 

## Kjelder
*Peiling: mengdemåling. (2012, 27. september). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/peiling%2Fmengdem%C3%A5ling.
Prototyp

Ein **prototyp** eller **prototype** er ein opphavleg modell eller urtype, altså det første eksemplaret av ein maskin eller instrument som blir brukt som modell for seinare eksemplar. Det vert òg nytta om ein målenormal som andre normalar blir justert etter. Nemningane meter- og kilogramprototyp stammar frå fransk, og blir no kalla på norsk meter- og kilogramnormal.

## Kjelder
*Prototyp. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/prototyp.
Puncheon

**Puncheon** er ei engelsk nemning på ei stor øl- eller vintønne, vanlegvis med volum 70 gallon (84 wine gallons) eller 318,2 liter. Han vert òg nytta som måleining for volum med denne storleiken.

## Kjelder
*Puncheon. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/puncheon.
Phon

**Phon** eller **fon** er ei måleining for hørenivå, det vil sei vurderinga til ein normalhøyrande person av kor sterk ein lyd er. Ved frekvensen 1000 Hz er fonskalaen identisk med desibelskalaen. Ein tone med ein annan frekvens har intensiteten *n* fonar når eit normalt øyre oppfattar tonen akkurat like sterkt som ein 1000 Hz tone med n desibel styrke. Høreterskelen er frekvensavhengig i samsvar med fon-kurvane, som òg blir kalla likelydskurvar.

## Kjelder
* Phon. (2012, 15. august). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/phon.
Eininga rute

**Rute** er ei eldre tysk måleining for lengd. Lengda varierte frå 10 til 20 fus (fot) i dei ulike statane. I Preussen var han lik 12 Fus eller 3,766 m. 

## Kjelder
*Rute. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/Rute.
Rad

**Rad** kan vise til: 

* rad, symbol for vinkeleininga radian. 
* eininga rad, måleining for absorbert dose. 
* linje eller rekkje.
Probervekt

**Probervekt** er ei eldre måleining for masse nytta til å gje lødigheita til edle metall, til dømes karat.

## Kjelder
*Probervekt. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/probervekt.
Ola Wærhaug

**Ola Wærhaug** () var ein skiskyttar frå Skedsmo. Han vart verdsmeister i skiskyting 1967 i Altenberg med Noregs lag på 4 x 7,5 km stafett.

## Aktiv
Under VM i skiskyting 1965, avvikla i Elverum, vart Wærhaug nummer fire på 20 km. Saman med Olav Jordet, Ragnar Tveiten og Ivar Nordkil utgjorde han i same meisterskapen det norske laget som vann den uoffiselle VM-tevlinga over 4x7,5 km stafett. Året etter kom tevlingsforma stafett med på det offisielle VM-prgrammet.

Høgdepunktet for skiskyttaren Wærhaug kom under verdsmeisterskapen i skiskyting 1967 i Altenberg. Han gjekk då startetappen for det norske stafettlaget som sikra seg gullmedaljane, dei andre på vinnarlaget var Olav Jordet, Jon Istad og Ragnar Tveiten.

Wærhaug deltok i dei olympiske vinterleikane 1960 i Squaw Valley, 1964 i Innsbruck og 1968 i Grenoble. Under leikane i 1968 vann han ein olympisk sølvmedalje i stafett, saman med Olav Jordet, Magnar Solberg og Jon Istad. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ola Wærhaug|Ola Wærhaug]]» frå ,  den 16. november 2013.*
Eininga rad

**Rad** er ei eining for absorbert dose av ioniserande stråling. Eininga vart fastlagt av Den internasjonale kommisjonen for radiologiske einingar (ICRU) i 1953. Han skal etter vedtak av CPGM (1975) erstattast med SI-eininga gray, som er lik 1 J/kg = 100 rad.

## Kjelder
*Rad. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/rad.
Benk

**Benk** er eit langt møbel eller anna innretning med plass for fleire til å sitta på, og som i nokre høve også kan brukast til liggeplass. Benkar kan ha ryggstø og armlene eller ikkje. Dei er hovudsakleg av hardt materiale, men kan vera delvis polstra der ein sit og eventuelt støtter seg.

Omgrepet «benk» vert også nytta om ulike høge arbeidsbord eller maskinar som i utgangspunktet har likna på benkar, som kjøkenbenk, høvelbenk eller dreiebenk.

## Historie

I mellomalderen var ein smal, veggfast benk det vanlegaste sittemøbelet i Noreg. 
Langbenk eller langpall stod langs langveggane i stovene med høgsetet i midten. 
Ein lang, flyttbar benk som kunne plasserast framfor bordet, *[[møbelet forsete|forsete]]* eller *[[langkrakk]]*, er også nemnd i norrøne sagaer, og er kjend fram til nyare tider.
På loft kunne ein ha faste sitjeplassar festa framfor sengene. *Moldbenken* eller *pallen* i opphaldsrom kunne også hindra trekk frå sprekka mellom golv og vegg ved at ein fylte han med mold. Brugdebenken som er kjend frå Setesdal var ein benk med ryggstø som hadde sin faste plass ved årestaden.

Vendebenk er ein type benk med ryggstø som kan vippast opp på kvar side, slik at ryggstøet, og dermed dei sitjande, kan venda begge vegar. Briks er ein sovebenk av tre.
Slagbenk er eit kombinasjonsmøbel der ein sitjebenk kan slåast opp og brukast til seng. Denne er kjend frå 1500-talet i Skandinavia.

## Bruk

Benkerader har vore vanlege i kyrkjer og ein del underhaldning-, serverings-, undervisningsrom og auditorium over heile verda. Mange stader har ein bytta ut desse med stolrader eller flyttbare stolar. 
Ein kan likevel nytta uttrykk som å «sitte på første benk» eller på «bakarste benk» i samband med slike stader. Ein benk som framleis har ei viktig tyding er reservebenken, der reservespelarar for eit lag kan sitja under ein kamp. Ein kan også ofte finna benkar i galleri og museum. 

Mange benkar er plasserte utomhus, som i parkar, på plassar og langs gater. Dette gjer at brukarar av benkar til dømes kan nyta omgjevnadane, snakka, eta eller kvila.

Ein benk som vitne til «så mange ting» er sentral i songen «En grønnmalt benk» av Otto Nielsen.


Lofoten Cathedral 05.jpg|Kyrkjebenkar i Vågan kyrkje i Noreg.
Generationen.jpg|Eldre kvinne og yngre kvinne med baby på ein kvitmalt benk i England.
Trying out the bench on hammersmith bridge.jpg|Benk på Hammersmith Bridge i London.
Bydgoszcz Leśna train station - 009.JPG|Sovande mann på ein benk i Polen.
Fil:GaLinkSlojdbank.jpg|Høvelbenk


## Sjå og
*Bank
*Benking i geologi
*Benkpress

## Kjelder

*Benk: sittemøbel (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Henta 16. november 2013.
*Langbenk (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Henta 16. november 2013.
*Slagbenk (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Henta 16. november 2013.
*
Referansemateriale

**Referansemateriale** er eit material eller ein stoff med ein eller fleire eigenskapar som er så godt etablert at materialen kan brukast til kalibrering av instrument eller evaluering av målemetodar.

## Kjelder
*Halbo, Leif. (2009, 14. februar). Referansemateriale. I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/referansemateriale.
Eininga rem

**Rem**, ei forkorting frå engelske *roentgen equivalent man*, og er ei måleining for ekvivalent dose. Eininga, som har vore i bruk sidan 1950, tilsvarar rad multiplisert med modifikasjonsfaktorar for strålingstype og vev. Etter vedtak av Generalkonferansen for mål og vekt i 1979 og tilrådingar frå Den internasjonale kommisjonen for strålingsenheter og -målingar (ICRU) i 1985 vart rem erstatta av SI-eininga sievert, lik 100 rem.

## Kjelder
*Rem: måleenhet. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/rem%2Fm%C3%A5leenhet.
Repeterbarheit

**Repeterbarheit** syner til i kor stor grad gjentekne målingar på same materiale og med same metode stemmer over eins, når dei vert utført under mest mogleg same vilkår. Målingane blir utført i same laboratorium, med same utstyr og av same person. 

Ein nyttar denne metoden som eit ledd i validering av ein analyse- eller målemetode får finne ut kor stor måleutryggleiken ved metoden er. 

## Kjelder
*Halbo, Leif. (2011, 20. oktober). Repeterbarhet. I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/repeterbarhet.
Rod

**Rod** er eit britisk og amerikansk måleining for lengd, òg kalla pole eller perch og er lik 5,5 yards eller 5,029 meter. 

## Kjelder
*Rod. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/rod.
Rode

**Rode** er ei gammal måleining for lengd, mellom 10 og 18 fot. I Noreg og Danmark var ein rode som regel 10 fot (3,14 m), men lokalt 12 fot. Ein gammal engelsk rode var det same som ein furlong.

I Noreg og Danmark vart rode òg brukt om arealeininga kvadratrode, dvs 9,84 m² eller 14,17 m².

Ein rode var òg namn på eit målereiskap sett saman av tre lekter i A-form, med ein avstand på ein halv eller ein rode mellom beina. Målingane var lette å utføre ved å la roden vandre, medan ein målestav måtte leggjast ned på bakken.

## Kjelder
*Rode. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/rode.
Roede

**Roede** er ei gammal nederlandsk måleining for lengd. Fram til 1870 var måleininga lik 10 meter. Ein eldre amsterdamsk roede var 3,681 meter. 

## Kjelder
*Roede. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/roede.
Referanse i måling

Innan måleteknikk er ein **referanse** ein lekam, instrument, material eller naturkonstant som representerer ein nøyaktig verdi for ein storleik, og som kan nyttast til kalibrering av måleutstyr. 

Den nasjonale normalen for kilogram er til dømes den mest nøyaktige referansen for kalibrering av vekt og lodd i Noreg. 

## Kjelder
*Halbo, Leif. (2009, 14. februar). Referanse: måling. I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/referanse%2Fm%C3%A5ling.
Rayleigh

**Rayleigh** er ei måleining for fotonradians, og vert nytta til å skildre lyset frå natthimmelen. Eininga har namn etter Robert John Strutt Rayleigh. Eininga har symbolet R og er lik 106/4π foton/cm²·s·steradian, som tilsvarar ein effekt på 5,272·10–25·*f* watt/m²·s·steradian, der *f* er frekvensen til lyset. 

Synleg nordlys har ein radian på mellom ca 103 R og 106 R. Eininga er ikkje er godkjent i SI-systemet.

## Kjelder
*Holtebekk, Trygve. (14. februar 2009). Rayleigh. I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013.
Runlet

**Runlet** er ei gammal engelsk måleining for volum nytta for flytande varer. Han er lik 18 Winchester gallons (US gallons) eller 68,1 liter, som er det same som kilderkin.

## Kjelder
*Runlet. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/runlet.
Rood

**Rood** er ei gammal engelsk måleining for lengd og areal. Som lengdeeining er eininga mellom 5½ yards (òg kalla ein rod) og 8 yards. Som arealeining lik ein furlong (220 yards) gonger ein rod (5½ yards), som er 1/4 acre eller 1012 m².

## Kjelder
*Rood. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/rood.
Réaumurskalaen

**Réaumurskalaen** er ein temperaturskala der smeltepunktet til is er sett lik 0° og kokepunktet til vatnet lik 80°, slik at ei grad réaumur (1 °r) = 5/4 °C. Skalaen vart foreslått av René Antoine Ferchault de Réaumur og var lenge i bruk i Frankrike, i ein periode òg i Tyskland og Russland. Skalaen er ikkje lenger i bruk. 

## Kjelder
*Réaumurskalaen. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/r%C3%A9aumurskalaen.
Den einskaplege relativitetsteorien

**Den einskaplege relativitetsteorien** er ei utviding av relativitetsteorien, som Albert Einstein ønskte å oppnå, der elektriske og andre krefter kan handsamast på lik linje med gravitasjon i form av ein einskapleg eller universell teori. 

I 1970- og 1980-åra vart det gjort oppdagingar innan elementærpartikkelfysikk som har gjort at ein meiner å funne ein samanheng mellom kraftfelta som verkar i desse partiklane og gravitasjonskreftene. Ein har ikkje enno kome fram til ein einskapleg skildring, slik Einstein søkte. Den mest aktuelle kandidaten til ein slik einskapleg teori vert kalla supersymmetrisk strengeteori.

## Kjelder
*Holtebekk, Trygve &amp; Grøn, Øyvind. (2009, 5. august). Relativitetsteorien: enhetlig teori. I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/relativitetsteorien%2Fenhetlig_teori.
Eininga røntgen

**Røntgen** er ein måleining for eksposisjon ved røntgen- og gammastråling med symbol R. 1 R er lik 2,58 coulomb/kg. Opphavleg var 1 R definert som den mengda røntgen- eller gammastråling som frigjer ion med ladning lik ein elektrostatisk CGS-eining per kg tørr luft. Eininga inngår ikkje i SI-systemet. Den internasjonale kommisjonen for strålingseiningar og -målingar (ICRU) tilrådde i 1985 å nytte SI-eininga gray. Ein eksposisjon på 1 R tilsvarar ein absorbert dose på ca. 9 milligray.

## Kjelder
*Røntgen. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/r%C3%B8ntgen.
Schoppen

**Schoppen** er ei gammal tysk og sveitsisk måleining for volum med storleik mellom 1/4 og ½ liter, mest brukt for øl og vin. Frå 1872 var eininga ei nemning på ½ liter og brukt både for væsker og tørre varer.

## Kjelder
*Schoppen. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/schoppen.
Seer

**Seer** er ei asiatisk måleining for masse. I dei fleste landa er han lik 1/40 maund, som vil sei mellom 0,3 og 1 kg. I India var eininga frå gammal tid ca. 300 g, i nyare tid standardisert til 933 g. I Iran var ein gammal seer lik 16 mishal, som var 73 g, men er no sett lik 100 g, kalla *metrisk seer*.

## Kjelder
*Seer. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/seer.
Scruple

**Scruple** er ei britisk måleining for masse med symbol ℈. Eininga vert nytta for apotekarvarer og er lik 20 grains eller 1,296 gram.

## Kjelder
*Scruple. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/scruple.
Sb

**SB**, **Sb** eller **sb** har fleire tydinar: 

## SB
* Sandefjords Blad
* Salomonøyane, ISO 3166-landskode SB
* Służba Bezpieczeństwa (eller SB), det stalinistiske hemmelege politiet i Folkerepublikken Polen
* Special Branch i Storbritannia, Irland og i mange samveldenasjonar ei grein av politiet som handterer saker som rører den nasjonale tryggleiken 
* Stavspiralgalakse (Spiral, Barred)

## Sb
* Antimon, grunnstoff med kjemisk symbol Sb
* Squeezebox, en serie nettverksmusikkspelarar
* symbol for stilb, tidlegare nytta eining for luminans.

## sb
* .sb, toppnivådomene for Salomonøyene
Seidel

**Seidel** er eit drikkekar for øl og eit målekar for væsker, korn og mjøl. Det er òg ei tysk måleining for volum som er mellom ca. 0,3 og 0,5 liter. For øl var ein Seidel i Bayern lik ½ Kanne, som er 0,53 liter og i Austerrike var han lik 1/4 Massom var 0,36 liter.

## Kjelder
*Seidel. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/seidel.
Shaku

**Shaku** er to japanske måleiningar som var i bruk til innføringa av SI-systemet i 1966.

Shaku var ei grunneining i det japanske einingsysstemet og som lengdeeining var han lik 0,303 meter og ei tilsvarande arealeining på 9,18 dm². 

## Kjelder
*Shaku: japansk grunnenhet. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/shaku%2Fjapansk_grunnenhet.
Skipslast

**Skipslast** var ei tidlegare måleining for masse. I Noreg var ei skipslast 161/4 skippund eller 2590 kg.

På engelsk nytta ein **shipload** for veging av kol. 1 shipload var 424 tons eller 431 tonn.

## Kjelder
*Skipslast. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/skipslast.
*Shipload. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/shipload.
Sho

**Sho** er ei gammal japansk måleining for volum. 1 sho var lik 100 shaku = 1,804 liter.

## Kjelder
*Sho. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/sho.
Skjeppe land

**Skjeppe land** er ei gammal tysk og dansk måleining for areal. Ei skjeppe land var det landområdet ein kunne så med ei skjeppe såkorn. 1 dansk skjeppe land var 1/8 tynne = 7000 danske kvadratfot = 690 m². I dei tyske statane varierte storleiken mykje. 

## Kjelder
*Skjeppe land. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/skjeppe_land.
Eininga sone

**Sone** er ei måleining for hørestyrke som er korleis ein person med normal hørsel vurderer styrkeforholdet mellom ein lyd og ein referanselyd med høyrenivå på 40 phon.

## Kjelder
*Holtebekk, Trygve. (2009, 15. februar). Sone: sono-. I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/sone%2Fsono-.
Spesifikk

**Spesifikk** tyder «særeigen» eller «typisk for». 

Det vert mykje nytta innan fysikken i der adjektivet syner til ein storleiksorden for å angje ein karakteristisk storleik for ein lekam, dividert med massen til lekamen, som spesifikk varmekapasitet eller spesifikk masse. 

## Kjelder
* Holtebekk, Trygve. (2009, 15. februar). Spesifikk: fysikk. I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/spesifikk%2Ffysikk.
Eininga matskei

**Matskei** er ei måleining for volum, nytta innan matlaging. Eininga er ikkje ei SI-eining og har symbolet **ss**.
Ei matskei er definert som 15 milliliter (15 ml).

Når ein skal måle opp ei matskei er det stundom viktig å bruke eit mål som nøyaktig angjev femten milliliter framfor å bruke ei tilfeldig matskei.

1 matskei er lik:
*15 kryddermål
*3 teskeier
*11⁄2 (1,5) barneskeier
*1⁄10 kaffikopp
*15⁄250 (0,06) tekopp

Og motsett:
*1 kryddermål = 1⁄15 matskei
*1 teskje = 1⁄3 matskei
*1 barneskje = 2⁄3 (0,67) matskei
*1 kaffikopp = 10 matskei
*1 tekopp = 162⁄3 matskei

1 matskei er, i SI-eininga liter, lik:
* 15 milliliter
* 1,5 centiliter
* 0,15 desiliter
* 0,015 liter

Og motsett:
* 1 milliliter = 0,0666… matskei
* 1 centiliter = 0,666… matskei
* 1 desiliter = 6,66… matskei
* 1 lit = 66,6… matskei
Sporbarheit

**Sporbarheit** er det å kunne finne tilbake til opphavet og detaljar i prosessen som har funne stad seinare. Sporbarheit oppnår ein ved at alle ledd i forløpet utfører registreringar/målingar og oppbevarer dokumentasjon av kva som har skjedd. Sporbarheit er ein viktig del av kvalitetsstyring.

Innan måleteknikk er det å etablere ein ubroten kjede av kalibreringar av måleinstrument frå bruksinstrument som ei måling er utført med. 

## Kjelder
*Sporbarhet. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/sporbarhet.
Ragnar Tveiten

**Ragnar Tveiten** () er ein tidlegare skiskyttar som vart verdsmeister med Noregs stafettlag både i 1966 og 1967.

## Aktiv
Tveiten deltok i skiskyting i dei olympiske vinterleikane både i 1964 i Innsbruck, i 1968 i Grenoble og i 1972 i Sapporo. Han kom på fjerdeplass på 20 km under leikane i Innsbruck i 1964, bak Vladimir Melanjin og Aleksandr Privalov frå Sovjetunionen og landsmannen Olav Jordet.

Tveiten gjekk Noreg inn til gull i 4 x 7,5 km stafett under VM i skiskyting 1966 i Garmisch-Partenkirchen, på dei tidlegare etappane gjekk Ivar Nordkil, Jon Istad og Olav Jordet. Året etter gjekk han Noreg inn til ny VM-tittel i same øvinga under VM i skiskyting 1967 i Altenberg, då saman med Ola Wærhaug og førnemnde Istad og Jordet. Sidan var Tveiten med på å vinne fire VM-sølv i stafettøvinga; høvesvis 1969, 1970, 1971 og 1973.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ragnar Tveiten|Ragnar Tveiten]]» frå ,  den 17. november 2013.*
Eininga stadion

**Stadion** er ei måleining for lengd frå den greske antikken. Det var lengda av løpebanen på eit stadion, ca. 190  meter. Lengda varierte noko og banen på det olympiske stadionet var 192 meter, medan eit romersk stadion til dømes var 185 meter. Eit stadion var delt inn i seks pletrum, 60 arkana eller 600 greske fot, eller i 10 amma, 100 100 orgyia eller 10 000 digiti. 

På moderne gresk blir stadion brukt om kilometer.

## Kjelder
*Stadion: lengdeenhet. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/stadion%2Flengdeenhet.
Steen

**Steen** er ei nederlandsk måleining for masse. 

Han var opphavleg lik 2,96 kg, men var frå 1821 sett lik 3 kg. 

## Kjelder
*Steen. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/steen.
Stilb

**Stilb** (av gresk for «glitre» eller «lyse») er ei eldre måleining for luminans, som er lik 1 candela/cm². Eininga har symbolet sb. Måleininga inngår i CGS-systemet.

## Kjelder
*Stilb. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/stilb.
Eininga stolpe

**Stolpe** er ei tidlegare måleining for lengd nytta i samband med måling av husdyr i samband med dyrehandel. 1 stople var 1/32 alen. Frå 1824 var 1 stolpe ca. 1,96 cm. 

Stolpemål vart òg kalla kreaturmål, krøttermål eller hestemål.

## Kjelder
*Bryhn, Rolf. «Stolpe: mål og vekt» (9. januar 2012). I *Store norske leksikon*. Henta 16. november 2013.
Stone

**Stone** er ei gammal britisk måleining for masse. Han er lik 14 pounds eller 6,35 kg. Han vert ofte nytta til å oppgje vekta av ein person. 

## Kjelder
*Stone. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/stone.
Straumtettleik

**Straumtettleik** er ein elektrisk straum gjennom eit flateelement loddrett på straumretninga dividert med arealet av flateelementet. Straumtettleiken vert som regel målt i ampere/mm².

## Kjelder
*Strømtetthet. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/str%C3%B8mtetthet.
Svein Engen

**Svein Engen** () er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Tyristrand i Ringerike kommune, som vann fire individuelle NM-gull og eitt stafett-NM.

## Aktiv
Engen deltok for Noreg i vinter-OL 1976 i Innsbruck og vart nummer 20 på 20 kilometer og kom på femteplass i stafetten. Året etter vart han nummer ni på 20 km under VM i Vingrom og vann begge dei individuelle tevlingane under NM, samt stafetten for Buskerud saman med Odd Pedersen, Ivar Olsen og Nils Sørensen. I 1978 vart han på ny norsk meister på 20 km og i 1979-sesongen kom han på tiandeplassen på 10 km under verdsmeisterskapen i Ruhpolding.
 
Under vinter-OL 1980 i Lake Placid fekk han med seg to fjerdeplassar på høvesvis 20 kilometer og i stafett. I 1983 vart han noregsmeister for siste gong då han gjekk til topps, og samstundes vann si 13. og siste NM-medalje (5-3-5).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Svein Engen|Svein Engen]]» frå ,  den 17. november 2013.*
Stère

**Stère** er ei fransk nemning for kubikkmeter. Eininga vart godkjend ved Meterkonvensjonen, men ikkje i SI-systemet.

## Kjelder
*Stère. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/st%C3%A8reie.
Størmer

**Størmer** eller **stoermer** er ei måleining for evna ladde partiklar har til å motsetje seg at den banen dei følgjer krummar seg på grunn av magnetfeltet til jorda. Han er kalla opp etter Carl Størmer. 

1 størmer = √EM/mvc, der *e* er den elektriske elementærladningen, *M* er jorda sitt magnetiske dipolmoment, 8,1 · 1015 Wb·m, *m* er massen av den innkommande partikkelen, *v* er farten til partikkelen og *c* er lysfarten. Storleiken har dimensjon m1/2 · s1/2 og er altså ingen lengdeeining, men ein høvsmessig parameter for utrekning av partikkelbaner.

## Kjelder
*Størmer. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/st%C3%B8rmer.
Supersymmetri

**Supersymmetri**, ofte forkorta **SUSY** er ein teori i teoretisk fysikk som for tida blir rekna som ein av dei mest lovande utvidingane av standardmodellen for elementærpartiklar.

I supersymmetri har kvar elementærpartikkel ein superpartnar. Partnaren for eit boson er eit fermion, og for eit fermion er det eit boson.

LSP (Lightest Supersymmetric Partner) er den lettaste supersymmetriske partikkelen som kan tilførast systemet. Denne LSP-partikkelen blir rekna som den viktigaste kandidaten for identiteten til mørk materie. I motsetnad til andre supersymmetriske partiklar kan han ikkje spontant nedbrytast (og dermed bli kjelde for nye, endå lettare supersymmetriske partiklar), og det har bortsedd frå massen sin liten eller ingen interaksjon med kjend materie.

Dersom ein SUSY blir nytta på ein lokal symmetri (det same som utviding frå ein global til ein lokal gaugeteori), vil dette på ein elegant måte følgje relativitetsteorien. Denne teorien omfattar både supersymmetri og tyngdekraft og kallast difor supergravitasjon. Denne teorien stammar òg frå strengeteorien, som er den mest lovande teorien ved låge energiar. 

## Sjå òg
* Teorien om alt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Supersymmetri|Supersymmetri]]» frå ,  den 17. november 2013.*
Temperaturkoeffisient

**Temperaturkoeffisient** er forholdet mellom den relative endringa av ein temperaturavhengig fysisk storleik og den tilsvarande endringa av temperaturen. Dette gjev opphav til lengdeutvidingskoeffisient, volumutvidingskoeffisient, trykk-koeffisient og resistanskoeffisient.

## Kjelder
*Temperaturkoeffisient. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/temperaturkoeffisient.
Stange kyrkje

**Stange kyrkje** er ei steinkyrkje frå midten av 1200-talet i Stange kommune kommune i Innlandet fylke. Ho avløyste i si tid ei enda eldre steinkyrkje. I 1620 slog lynet ned, og mellomalderinventaret brann opp. Kyrkja vart utvida med ein ny fløy mot nord i 1703, den såkalla «Nykyrkja», oppført dels med stein frå domkyrkjeruinane på Hamar. Våpenhuset i vest er frå tidleg på 1800-talet, og i 1928 fekk kyrkja glasmåleri laga av Gabriel Kielland. Mange kjenner Stange kyrkje frå eit bilete måla av Harriet Backer.

Hulda Bergersen, seinare Garborg, blei døypt her i 1862.

På prestegarden står mellom anna eit par hus frå 1700-talet som er freda.

## Galleri

Stange kirke altertavle.jpg|Altartavla frå 1652.
Stange kirke epitafium.jpg|Epitafium med tekst, portrett og våpenskjold.


## Litteratur
* 
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Stange kyrkjelyd
* 
* 
* Stange kommune – Stange kirke
Temperaturskala

Ein **temperaturskala** er ein måte å dele eit termometer inn i grader på.  Grunneininga for temperaturmåling er kelvin og er definert ut frå termodynamisk temperatur, og andre temperaturskalaer er fastlagt i tilhøve til kelvinskalaen.

## Forskjellige temperaturskalaer

## Formalar for temperaturomrekning

## [[Kelvin]]

Matematisk oppstilte formlar:


## [[Celsius]]

Matematisk oppstilte formlar:


## [[Fahrenheit]]

Matematisk oppstilte formlar:


## [[Rankine]]

Matematisk oppstilte formlar:


## [[Delisletabellen|Delisle]]

Matematisk oppstilte formlar:


## [[Newtontabellen|Newton]]

Matematisk oppstilte formlar:


## [[Réaumur]]

Matematisk oppstilte formlar:


## [[Rømerskalaen|Rømer]]

Matematisk oppstilte formlar:


## Bakgrunnsstoff

* Temperaturomrekning på nettet 

## Kjelder
* Holtebekk, Trygve. (2009, 15. februar). Temperaturskala. I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/temperaturskala.
Tidseining

**Tidseeining** syner til kor lenge to hendingar varer eller tidslengda mellom dei, og blir nytta til å måle tid. SI-eininga for tid er sekund. 

## Tidseiningar
### Sekund
Eitt sekund er definert som 9&nbsp;192&nbsp;631&nbsp;770 svingingar av eit foton frå isotopen cesium 133.

### Døgn
Eit døgn var tidlegare knytt til to påfølgjande nedre kulminasjonar for sola, men er no definert som 24 timar, 1440 minutt eller 86 400 sekund, og er dermed knytt til SI-systemet sjølv om døgnet i seg sjølv ikkje er ei SI-eining.

Sidan døgnet ikkje lengre er knytt til sola, blir det med ujamne mellomrom lagt inn skotsekund for å halde døgnet i takt med gongen til sola over himmelen.

### Månad
Ein månad er mellom 28 og 31 døgn.

### Kvartal
Eit kvartal er tre månader.

### Tertial
Eit tertial er fire månader.

### År
*Eit år er den tida jorda nyttar på eitt omløp rundt sola.
*Anomalistisk år = Jorda si omløpstid om Sola i tilhøve til perihel, 365 døgn 6 timar 13 minutt og 53,01 sekund = 365,2596 døgn.
*Tropisk år = Sola si omløpstid i tilhøve til vårjamdøgnspunkt = 365 døgn 5 timar 48 minutt og 45 sekund = 365,2421875 middelsol-døgn (epoke J2000'''.'''0).
*Siderisk år (stjerneår) = Sola si omløpstid i tilhøve til stjernene = 365 døgn 6 timar 9 minutt og 9,54 sekund = 365,2564 døgn.

### Desennium
Eit desennium er 10 år.

### Sekel
Eit sekel er 100 år.

### Millennium
Eit millennium er 1000 år. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tidsenheter|Tidsenheter]]» frå ,  den 17. november 2013.*
Tierce

**Tierce** er ei gammal britisk måleining for volum. Han er lik 1/3 pipe eller 42 wine gallons (US gallons), som vil sei 159 liter.

## Kjelder
*Tierce. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/tierce.
Toise

**Toise** er ei gammal fransk måleining for lengd lik 1,949 meter. Han var delt i 6 pieds (fot) og 12 pouces (tommar) eller 12 lignes (strekar). Den franske standarden for lengd på 1600- og 1700-talet, Toise du Chatelet, var målt inn i trappa på festningstårnet Grand Chatelet i Paris, men var ved slutten av 1700-talet så nedslite og rusta at han vart erstatta av den nye normalen Toise de Perou. Denne vart brukt ved gradmålinga som vart lagt til grunn for avgjersla av arkivmeteren i 1799. I ein overgangsperiode (1812–39), der dei gamle einingane vart tilordna dei metriske, var ein toise sett lik 2 meter.

## Kjelder
*Toise. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/toise.
Troy

**Troy** er eit britisk masseeiningssystem for mynt og edelmetall. Det har symbolet tr. Det vart innført i 1527 med *[[pound]] troy* (lb tr) som normaleining for masse, og vart i 1878 erstatta av *pound averdupois* (lb, tidl. lb av) som normaleining, men vart enno brukt fram til 1991. 

Frå 1963 var ounce troy (oz tr) (480 gr eller 31,1035 gram) og pennyweight (dwt) (24 gr = 1,55517 g)  dei einaste einingane i troy-systemet som var tillate brukt.

## Kjelder
*Troy. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/troy.
Eininga tun

**Tun** er eit gammal engelsk vinfat og måleining for volum. Han var opphavleg lik 2 pipes, 8 barrel eller 252 wine (US) gallons, som er 954 liter. Seinare vart han sett til 252 UK gallons som er 1144 liter.

## Kjelder
*Tun: volumenhet. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/tun%2Fvolumenhet.
Geir Einang

**Geir Einang** () er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Vestre Slidre, fødd i Øvre Årdal. Han vann to bronsemedaljar for Noreg i stafett, høvesvis i 1989 og 1991, og vart norsk meister på 10 km i 1988.

### Aktiv
Einang deltok for Noreg i vinter-OL 1988 i Calgary, der han som best vart nummer 11 på 10 km. Seinare OL-sesongen vart han noregsmeister på 10 km, med god margin til toaren Eirik Kvalfoss. Under VM i skiskyting 1989 i Feistritz an der Drau gjekk Einang saman med Sylfest Glimsdal, Gisle Fenne og Eirik Kvalfoss på det norske stafettlaget som tok bronse. To år seinare, under VM i skiskyting 1991 i Lahti fekk han ein ny bronsmedalje i same øvinga, då saman med Kvalfoss, Jon Åge Tyldum og Fenne. I same meisterskapen gjekk han inn til femteplass på 10 km og sjetteplass på 20 km. Han deltok utan suksess i vinter-OL 1992 i Albertville.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Geir Einang|Geir Einang]]» frå ,  den 17. november 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Tical

**Tical, ticul** eller **tikal** er ei britisk eller europeisk nemning på den thailandske masseeininga *bath* og den myanmarske (burmesiske) *kyat* som begge er ca. 16 gram. Han vert òg nytta på mynteiningane baht og kyat i dei to landa.

## Kjelder
*Tical. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/tical.
Thomas Andrews

**Thomas Andrews** () var ein irsk kjemikar og fysikar som utførte viktige arbeid om faseovergangar mellom gassar og væsker. Han oppdaga mellom anna gassane sin kritiske temperatur Han var lenge professor i kjemi ved Queen's University of Belfast.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thomas Andrews (scientist)|Thomas Andrews (scientist)]]» frå ,  den 17. november 2013.*
Triplett-tilstand

**Triplett-tilstand** er for eit atom eller molekyl karakterisert ved at to elektron har parallelle spinn. Til saman gjev dette dei to elektrona eit totalt kvantemekanisk spinn som er lik 1. Elektrona har tre mogelege innstillingshøve (+1,0 eller -1). 

## Kjelder
* Eeg, Jan Olav. (2009, 15. februar). Triplett Tilstand. I Store norske leksikon. Henta 17. november 2013 frå http://snl.no/triplett-tilstand.
Torbjørn Sikkeland

**Torbjørn Sikkeland** () var ein norsk fysikar. 

Han tok dr.philos. i 1966 og var forskar ved Institutt for Atomenergi (Institutt for energiteknikk) frå 1952 til 1956, og ved University of California, Berkeley frå 1957 til 1969. Han vart professor i eksperimentalfysikk ved NTH i 1969 og hadde stillinga fram til 1993. Han arbeidde mykje med kjernefysikk, strålingsbiofysikk og nærskylde fagområde. Sikkeland var medoppdagar av dei transurane grunnstoffa nobelium og lawrencium.

## Kjelder
*
Tormod Hallstein Høgåsen

**Tormod Hallstein Høgåsen** () er ein norsk fysikar. Høgåsen har arbeidd mykje med teorien for strukturen til elementærpartiklane og kreftene som verkar mellom dei. Han har òg drive eksperimentelle undersøkingar med mössbauereffekt og sonoluminescens.

Han tok dr.techn. i 1964. Han var forskar ved mellom anna Universitetet i Paris, ved CERN og ved State University of New York. Han vart dosent ved Universitetet i Oslo i 1969, og professor der i 1984. 

## Kjelder
*
Sylfest Glimsdal

**Sylfest Glimsdal** () er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Fagernes. Han fekk VM-gull med Noreg i lagøvinga i 1999 og VM-sølv i same øvinga i 1992, samt VM-bronse i stafett i 1989. I 1992-sesongen vart han nummer tre i verdscupen i skiskyting.

### Aktiv
Under VM i skiskyting 1989 gjekk Glimsdal andreetappen det norske stafettlaget som tok bronsemedaljar, dei andre på laget var Geir Einang, Eirik Kvalfoss og Gisle Fenne.

I 1992-sesongen kom Glimsdal på tredjeplass samanlagt i verdscupen i skiskyting, etter landsmannen Jon Åge Tyldum og svenske Mikael Löfgren. Under VM same året, arrangert i Novosibirsk, fekk han sølv i lagøvinga saman med Gisle Fenne, Frode Løberg og Jon Åge Tyldum.

I sin siste sesong som aktiv på toppnivå, 1998, gjekk han saman med Ole Einar Bjørndalen, Egil Gjelland og Halvard Hanevold Noregs lag inn til VM-tittel i lagøvinga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sylfest Glimsdal|Sylfest Glimsdal]]» frå ,  den 17. november 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Fysisk konstant

I naturvitskapen er ein **fysisk konstant** ein storleik der den numeriske verdien ikkje vert endra. Ein fysisk konstant kan vere avleidd frå ei fysisk lov, eller han kan vere ein fundamental naturkonstant (universalkonstant) som må avgjerast ved måling.

## Tabell med universalkonstantar

## Tabell med elektromagnetiske konstantar

## Tabell med atomiske og nukleære konstantar

## Tabell med fysisk-kjemiske konstantar

## Fotnotar
1Verdiane er gjevne i såkalla konsis form. Talet i parentes er standardavviket, som er verdien multiplisert med relativt standardavvik. 
2Dette er dette er den internasjonalt brukte verdien for volt funnen ved Josephsoneffekten.
3Dette er den internasjonalt brukte verdien for ohm funnen ved kvantehalleffekten.

## Litteratur
*John D. Barrow, 2002. *The Constants of Nature*. Pantheon Books.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fysisk konstant|Fysisk konstant]]» frå ,  den 17. november 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* CODATA Recommendations – 2002 CODATA Internationally recommended values of the Fundamental Physical Constants
Volt-ampere reaktiv

**Volt-ampère reaktiv**, **«var»** (skriven i minusklar) er eininga som vert nytta for reaktiv effekt. Dimensjonen svarar til watt, men det er ofte ynskjeleg å skilje han frå den aktive effekten som vert gjeven i watt. Tilsvarande vert voltampere eller VA nytta om tilsynelatande effekt.

Omgrepet kjem frå fransk **V**olt-**A**mpère-**r**éactif, og vart føreslått av den rumenske elektroingeniøren Constantin Budeanu på byrjinga av 1930-talet, og deretter fastlagt av International Electrotechnical Commission (IEC).

## Kjelder
Løten kyrkje

**Løten kyrkje** er ei langkyrkje i Løten kommune i Innlandet fylke. Kyrkja vart oppført i stein omkring år 1200 og vart utvida til om lag dobbel lengde på 1800-talet etter planar av Otto Schønheyder og med Herman Frang som byggmeister. Sakristiet fekk si noverande form i 1950-åra.

På kyrkjegarden aust for kyrkja står eit gravkapell (innvigd 1916) som truleg vart teikna av Henry Bucher. Prestegarden ligg nord for kyrkja og klokkargarden på sørsida.

## Litteratur
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* O. Westgaard: Løiten kirke: optegnelser (Bokhylla.no)
* Løten kommune 
*
Samfundet De Nio

**Samfundet De Nio** er eit svensk litterært akademi med ni medlemmer.
Det blei stifta 14. februar 1913 i Stockholm etter Lotten von Kræmer sitt testamente, med føremål om å fremja litteratur, fred og kvinnesaken. 

Dei ni medlemmene i samfunnet blir valde på livstid, men kan til motsat frå medlemmer i Svenska Akademien trekka seg. Fire stolar er reserverte for kvinner og fire for menn. Stol 1, ordstyrarposten, tilhøyrer annankvar gong ein mann og ei kvinne. Ordstyraren sidan 1988 har vore Inge Jonsson. 

## Utgjevingar og prisar
I åra 1916–1925 og i 1930 gav samfunnet ut årboka *Vår Tid*. Frå 1938 til 1983 gav det ut *[[Svensk litteraturtidsskrift]]*. Sidan 2003 har dei gjeve ut Samfundet De Nios litterära kalender. 

Samfundet De Nio delar ut desse litteraturprisane: 
* De Nios Stora Pris 
* Lotten von Kræmers pris 
* De Nios översättarpris 
* Stina Aronsons pris 
* John Landquists pris 
* Karl Vennbergs pris 
* De Nios Vinterpris 
* Samfundet De Nios Astrid Lindgren-pris 
* Anders och Veronica Öhmans pris 
* De Nios lyrikpris
* Samfundet De Nios Särskilda pris

## Medlemmer
Noverande:
* Stol nummer 1 – Anna Williams
* Stol nummer 2 – Nina Burton
* Stol nummer 3 – Jonas Ellerström
* Stol nummer 4 – Marie Lundquist
* Stol nummer 5 – Gunnar Harding 
* Stol nummer 6 – Sara Stridsberg
* Stol nummer 7 – Niklas Rådström 
* Stol nummer 8 – Madeleine Gustafsson 
* Stol nummer 9 – Johan Svedjedal

Opphavlege medlemmer:
* Stol nummer 1 – Viktor Almquist 
* Stol nummer 2 – Selma Lagerlöf 
* Stol nummer 3 – Karl Wåhlin 
* Stol nummer 4 – Ellen Key 
* Stol nummer 5 – Erik Hedén 
* Stol nummer 6 – Kerstin Hård af Segerstad 
* Stol nummer 7 – Göran Björkman, sekretær
* Stol nummer 8 – Anna Maria Roos 
* Stol nummer 9 – John Landquist ¹

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Samfundet De Nio|Samfundet De Nio]]» frå ,  den 29 februar 2024.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** Erik Lindorm, *Gustaf V och hans tid 1907–1918* (1979) ISBN 91-46-13376-3
*** Samfundet De Nios webbplats
*** Inge Jonsson, *Samfundet De Nio 1913–2013. Hundra år av stöd till svensk litteratur* (2013) ISBN 978-91-1-305468-1


## Bakgrunnsstoff
* Offisiell netttstad for ''Samfundet De Nio''
Vekt

Ei **vekt** er eit instrument som skal kunne måle massen til ein lekam. Måleprosessen vert kalla *veging* frå verbet *å vege*. Måleresultatet vert kalla massen. Feilaktig vert instrument som måler krefter (i newton) òg ofte kalla vekter.

Instrumentet vekt blir hovudsakleg bygd opp på to forskjellige måtar, fjørvekt og skålvekt. Dei to målemetodane er grunnleggande forskjellige:
*Fjørvekta finn krafta lekamen vert trekt mot jorda med eller tyngda til lekamen på staden der veginga føregår. 
*Skålvekta samanliknar massen til lekamen med ein referansemasse, som vert kalla lodd.

Sidan ein med veging oftast vil finne massen til lekamen, er det berre skålvekta som er prinsipielt korrekt. Fjørvekta ville vise heilt andre resultat på månen og har nokre små avvik på jorda; ca. 0,5 % skilnad mellom polane og ekvator. 

## Måling av masse med likearma skålvekt
 
;Definisjon
:\mathrm{Masse}\cdot\mathrm{gravitasjon} = \mathrm{referansmasse}\cdot\mathrm{gravitasjon}
dvs.
:\mathrm{Masse} = \mathrm{referansmasse}

Med skålvekter veg ein ein lekam ved at ein likearma vektbjelke vert utbalansert av fleire lodd med kjende massar. Storleiken til gravitasjon er likegyldig og eim måler tilhøvet mellom kreftene (eining Newton) som dei to *[[masse]]n* (den ukjende massen og ein kjend referansemasse) vert trekt til jorda med. Ved å samanlikna desse kreftene finn ein så den ukjende massen, med eining kg. Noko gravitasjon må det derimot vere til stades for at skålvekta skal fungere.

Masse kan òg målast uten gravitasjon, ut frå Newton si andre lov:
:f=ma,
der *f* er krafta som verkar på lekamen, *m* er massen til lekamen og *a* er akselerasjonen til lekamen.

## Måling av masse med ulikearma skålvekt
 
;Definisjon
:\mathrm{Masse}\cdot\mathrm{gravitasjon}\cdot\mathrm{armlengd_1}=\mathrm{referansmasse}\cdot\mathrm{gravitasjon}\cdot\mathrm{armlengd_2}
dvs.
:\mathrm{Masse}=\mathrm{referansmasse}\cdot\frac{\mathrm{armlengd_2}}{\mathrm{armlengd_1}}

Slike skålvekter vert ofte kalla for bismer og var ofte å sjå i tidlegare handel. På eit bismer kan opphengingspunktet eller referansemassen flyttast inntil ein oppnår balanse. Massen til lekamen blir så utrekna. 

## Måling av masse med fjørvekt

;Definisjon
:\mathrm{Kraft}=\mathrm{masse}\cdot\mathrm{gravitasjon}

Med ei fjørvekt måler ein tyngda til ein lekam ved at ei elastisk fjør vert deforma av krafta som lekamen får i gravitasjonsfeltet til jorda. Deformasjonen er lineært avhengig av krafta som verkar på fjøra. Det som målast er difor ei kraft og ikkje eigentleg ein masse. Krafta er proporsjonal til produktet av gravitasjonskrafta til jorda og massen til lekamen. Krafta blir likevel ikkje gjeve i N, men i kg sidan skalaen er forfalska og har som vilkåar at tyngdekrafta til jorda er ein fast storleik på 9,81 m/s².

Moderne digitale kjøkken- og personvekter er fjørvekter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vekt|Vekt]]» frå ,  den 17. november 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Terje Krokstad

**Terje Krokstad** () er ein tidlegare skiskyttar frå Krokstadøra i Snillfjord. Han vann ein bronsemedalje under VM i skiskyting 1982 i Minsk, og vart norsk meister på 10 km same sesongen.

### Aktiv
Krokstad fekk sin VM-debut i 1978, då han vart nummer 13 på 10 km. Han deltok for Noreg i Vinter-OL 1980 Lake Placid og vart nummer 17 på 10 kilometer. To år seinare tok han bronsemedaljen på 20 km under verdsmeisterskapen i Minsk, bakom verdsmeisteren Frank Ullrich som representerte DDR og landsmannen Eirik Kvalfoss. Krokstad var på plass under  Vinter-OL 1984 Sarajevo, der han enda opp med verte nummer 18 på 20 km.

Krokstad vart norsk meister på 10 km på Steinkjer i 1982, og tok elles tre individuelle sølvmedaljar og like mange bronsemedljar under noregsmeisterskapane i tida 1978-85.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Terje Krokstad|Terje Krokstad]]» frå ,  den 17. november 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Virtuell

**Virtuell** syner til noko som tilsynelatande er røynleg. 

*virtuelt bilete er ei særskild optisk biletattgjeving
*Virtuell røyndom eller kunstig røyndom
*Virtuell funksjon
* Virtuelt minne
* Virtuell partikkel
* Virtualisering
Ullern kyrkje i Sør-Odal

**Ullern kyrkje** er ei langkyrkje på Ullern i Sør-Odal. Det har vore kyrkje på staden sidan mellomalderen, då ho var vigd til Heilag-Olav. Dagens kyrkje vart teikna av Jacob Wilhelm Nordan og innvigd i 1868.

Under Vesleofsen i 1995 såg det ei stund ut til at kyrkja kunne tippe over. Det vart jobba intenst for å redde kyrkja, og ho står der enno.

## Litteratur
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*  
*
Oppstad kyrkje

**Oppstad kyrkje** er ei krosskyrkje på Oppstad i Sør-Odal kommune i Innlandet. Det har vore kyrkje på staden sidan mellomalderen, og dagens kyrkje er om lag den fjerde i rekkja. Ho vart oppført i 1725 — berre eit par år etter den store kyrkjeauksjonen — og avløyste ei kyrkje på 1600-talet som var i dårleg stand. Tårnet er frå den tidlegare kyrkja.

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* Kirkenorge.no 
* Artemisia.no
*