open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Boracitt

**Boracitt** er eit fargelaust eller gråleg mineral, opptrer i saltførekomstar, til dømes i Tyskland. Det er eit klorhaldig magnesiumborat og har tyding som borråstoff. Mineralet finst i vene kubiske krystall som er danna ved temperaturar over 265 °C, men går over i ein rombisk modifikasjon ved lågare temperatur (sjå paramorfose).

Det er kalla opp etter boraks.
## Kjelder
*Boracitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/boracitt.
Bornitt

**Bornitt** er ein broket kopar i form av ein rik koparerts som ofte finst saman med chalkositt (koparglans). I Noreg er det særleg utbreitt på ertsførekomstar i Telemark. På frisk brotflate er mineralet bronsefargea (gjerne kalla tambakbrunt), men det får lett ein blåleg anløpsfarge. Bornitt og chalkositt kan likne særs mykje på kvarandre, men chalkositt er svart på frisk brotflate. Bornitt er eit sulfid av kopar og jarn, Cu5FeIS4, krystalliserer kubisk og er relativt bløytt.

Det er kalla opp etter Ignaz von Born frå Austerrike-Ungarn.
 
## Kjelder
*Bornitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014.

## Bakgrunnsstoff
Blåleire

**Blåleire** er ei vanleg nemning på uforvitra leire, særleg marin leire avsett under og etter istida. Han er blågrå, men ved forvitring blir han gulbrun fordi jernsambindingane blir oksidert. Teglstein av blåleire har raudgul farge. Seig, fin blåleire blir kalla **blålums**.

I område med store blåleireressursar har denne vore grunnlag for teglindustri, som hovudsakleg har produsert murstein og takstein av tegl.

## Sjå òg
*London Clay

## Kjelder
*Blåleire. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bl%C3%A5leire.
Bostonitt

**Bostonitt** er ein lys gangbergart som vesentleg består av feltspat (albitt og kalifeltspat). Det er kalla opp etter Boston i USA.

Det finst mellom anna i Oslofeltet.

## Kjelder
*Bostonitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bostonitt.
Boulangeritt

**Boulangeritt** er eit grått, metallisk ertsmineral med sammensetning Pb5Sb4S11. Det vert nytta som blymalm. 

I Noreg er det funne i Sulitjelma og ved Forvik på Helgeland. Plumositt er ein fibrig varietet.

Det er kalla opp etter Charles L. Boulanger (1810–1849) frå Frankrike.

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
Bournonitt

**Bournonitt** er eit stålgrått mineral med metallglans, eit svovelsalt av bly og kopar, PbCuSbS3, som krystalliserer rombisk. Det finst til dømes i Cornwall i Storbritannia, Böhmen i Tsjekkia, Mexico og i Sør-Amerika. I Noreg er det påvist frå Sulitjelma i Nordland.

Det vart først nemnt av Philip Rashleigh i 1797 som eit malm av antimon og vart fullstendig skildra i 1804 av den franske krystallografen og mineralogen Jacques Louis, Comte de Bournon (1751–1825), som det har fått namn etter. Namnet Bournon gav sjølv var **endellione**, sidan brukt i forma **endellionitt**.

## Kjelder
*Bournonitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/bournonitt.

## Bakgrunnsstoff
Boyleitt

**Boyleitt** er eit kvitt sinkmineral, ZnSO4 ·4H2O, som blir danna ved forvitring av sfaleritt (sinkblende). Det er påvist frå Sauda sinkgruver.

Det er kalla opp etter R. W. Boyle frå Canada.

## Kjelder
*Boyleitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/boyleitt.
Branneritt

**Branneritt** er eit radioaktivt mineral, (U,Ca,Y,Ce)(Di,Fe)2O6. Det finst i mindre mengder i Noreg, mellom anna på Modum i Buskerud og i Finnmark.

Det er kalla opp etter J. C Brannar i USA.

## Kjelder
*Branneritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/branneritt.
Braunitt

**Braunitt** er eit mørkt manganmineral som er temmeleg utbreidd på manganførekomstar, saman med ulike manganoksid. Den kjemiske formelen er Mn2+Mn3+6[O8|SiO4]. Det krystalliserer tetragonalt.

I Noreg er det kjent frå Botnedal i Telemark. Det vart kalla opp etter Wilhelm von Braun (1790–1872) frå Tyskland.

## Kjelder
*Braunitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/braunitt.

## Bakgrunnsstoff
Anna Karina Stang

**Anna Karina Stang** () var ein norsk folkesongar frå Stongfjorden i Askvoll kommune.

## Bakgrunn
Anna Karina Stang voks opp i Stubseid i Stongfjorden i Askvoll i 1899. Ho var yngste dotter til Matias Kornelius Stubseid (1864-1934) og Rakel Amalie Johannesdatter Stubseid (f. Lien). Anna hadde fire eldre systre.

## Folkesongar
Anna Karina Stang var ein viktig representant for songtradisjonen i Ytre Sunnfjord, og ho hadde eit allsidig repertoar som femnde om både slåttestev, religiøse folketonar og gjetarviser. Stang hadde songtradisjon frå bestefar sin, Kristian Bendiksson Stubseid (1831-1908), og ho førte tradisjonen vidare ved å synge for sine born. Saman med ektemannen Anton Sigvald Peterson Stang hadde ho fem born: Jørgen, Per Ove, Ragnhild, Malmfrid og Mathias.

Stang budde i Stubseid i Stongfjorden, der ho var husmor og bondekone. I tillegg til å vere folkesongar, las ho mykje offentleg. Ho skreiv prologar til høgtidar og festar i bygda, songar til bryllaup, og dikt om det nære i gardslivet. På 1970-talet gjorde slektningen og spelemannen Gunnar Stubseid lydopptak av Anna Karina Stang. Innsamlinga vart gjort til Arne Bjørndals Samling i Bergen. Mange av desse songane vart seinare gjeve ut i boka "Tippe, tippe, tue".

## Bibliografi
### Bøker
*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Bakgrunnsstoff
* Artikkel frå Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane 
* Lydopptak av Anna Karina Stang kan du høyre her. Opptaka er gjort av Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane, musikkavdelinga.
* Om Anna Stang i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Bravoitt

**Bravoitt** er ei nemning som var brukt for nikkelhaldig pyritt (Ni,Fe)S2. Det var kalla opp etter peruaneren Jose J. Bravo (1874–1928).
Bravoitt er ikkje lenger rekna som ein mineraltype av International Mineralogical Association.

Det er funne i Noreg ved Lillefjellklumpen i Grong i Nord-Trøndelag. 

## Kjelder

*
Brewsteritt

**Brewsteritt** er eit relativt sjeldan mineral i zeolittgruppa. Den kjemiske formelen er (Sr,Ba)2Al4Si12O32·10H2O.

Mineralet er kalla opp etter sir David Brewster (1781–1868) som skildra det i 1822. Typelokaliteten for serien og for brewsteritt-Sr er Strontian i Argyll i Skottland.  

Det opptrer i sølvførekomstane på Kongsberg saman med harmotom. 

## Kjelder
*Brewsteritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/brewsteritt.
Brianyoungitt

**Brianyoungitt** er eit kvitt sinkmineral som blir danna ved forvitring av sfaleritt (sinkblende). Det vart først skildra som nytt mineral i 1993. Det har vist seg å vere ganske utbreidd i sinkførekomstar i Oslofeltet (t.d. Glomsrudkollen i Modum). Den kjemiske formelen er Zn3(CO3)(OH)4.

Det er kalla opp etter den britiske geologen Brian Young (f. 1947), som fann det første eksemplaret. 

## Kjelder
*Brianyoungitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/brianyoungitt.
Briljant

**Briljant** er ein ein særskild slipetype for edelsteinar, særleg diamantar, for å oppnå eit vent fargespel. Ein fullkommen briljant har forutan toppflata og den mindre botnflata 56 fasettar, derav 32 på oversida og 24 på undersida. Omkrinsen kan vere rund eller firkanta. Ein *halvbriljant*, briljonett, har krona slipt som briljant, men utan
underdel eller med underdel av glas.

## Kjelder
*Briljant. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/briljant.
Lill-Babs

**Lill-Babs** (fødd 31. mars 1938, død 3. april 2018) var ein svensk songar fødd i Tå i Sverige.

## Diskografi
* Splorr (1962)
* Svensson hyllar Alpertsson (1964)
* Lill-Babs (1967)
* Lill-Babs (1968)
* Välkommen till världen (1971)
* Jag ska sjunga för dig (1972)
* Hurra hurra (1973)
* Det våras för Barbro (1975)
* Lev mänska lev (1976)
* På scen (1977)
* Till mina vänner (1979)
* Lill-Babs i en show av Lars Forssell (1982)
* Det är ju min show (1982)
* Barbro (1984)
* Who's Sorry Now (1998)
* Här är jag (2005)

## Fotnotar
Brasilianitt

**Brasilianitt** er eit fosfatmineral som finst i einskilde granittpegmatittar, mellom anna i Brasil, som har gjeve namn til mineralet. Det dannar gule monokline krystall som
av og til kan fasetterast. Den kjemiske formelen er NaAl3(PO4)2(OH)4.

## Kjelder
*Brasilianitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/brasilianitt.

## Bakgrunnsstoff
Teenage Mutant Ninja Turtles III

**Teenage Mutant Ninja Turtles III** er ein USA-amerikansk film fra 1993, basert på Teenage Mutant Ninja Turtles av Kevin Eastman og Peter Laird.

## Bakgrunnsstoff
*
Teenage Mutant Ninja Turtles (1990)

**Teenage Mutant Ninja Turtles** er ein USA-amerikansk film fra 1990, basert på Teenage Mutant Ninja Turtles av Kevin Eastman og Peter Laird.

## Bakgrunnsstoff
*
Britholitt-(Ce)

**Britholitt-(Ce)** er eit mineral som tilhøyrer apatittgruppa (Ce,Ca)5(SiO4,PO4)3(OH,F). Det er relativt utbreidd i nefelinsyenittpegmatittar
ved Langesundsfjorden og Larvik. 

**Britholitt-(Y)** (tidlegare abukumalitt) er eit tilsvarande mineral med områdande yttrium i staden for cerium. Dette mineralet finst i einskilde norske granittpegmatittar.

## Kjelder
*Britholitt (Ce). (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/britholitt-%28Ce%29.
Brochantitt

**Brochantitt** er eit grønt, sekundært koparmineral, Cu4SO4(OH)6 som krystalliserer monoklint. Mineralet finst mellom anna i Chile, USA og Mexico. I Noreg er det kjent frå kontaktførekomstar i Oslofeltet.

## Kjelder
*Brochantitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

## Bakgrunnsstoff
Teenage Mutant Ninja Turtles (2012)

**Teenage Mutant Ninja Turtles** er ein animert USA-amerikansk animert TV-serie frå 2012, basert på Teenage Mutant Ninja Turtles av Kevin Eastman og Peter Laird.

## Bakgrunnsstoff
*
Bromellitt

**Bromellitt** er eit mineral som består av berylliumoksid, BeO. Det er kjent frå skarnførekomsten Långban i Värmland i Sverige og frå nefelinsyenittpegmatitt ved Langesundsfjorden. Det er kalt opp etter den svenske legen og mineralogen Magnus von Bromell (1679–1731).

Mineralet er sjeldan i naturleg tilstand, men er skapt syntetisk i over 40 år. 

Mineralet vert mellom anna nytta som malm for beryllium og som reagensmiddel nytta i produksjonen av kunstige edelsteinar. I tillegg vert det nytta i kjernereaktorar som ein moderator for raske nøytron. Keramikk med bromelitt vert nytta i elektronikk og som smeltedigel for smelting av uran og thorium. Det vert òg nytta som edelstein, men som edelstein er bromelitt ekstremt sjeldan, og til dags dato er det berre funne ein krystall som er stor nok til å slipast.   

## Kjelder
*Bromellitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/bromellitt.
*R.V. Gaines et al., Dana's New Mineralogy, 8th edition, John Wiley & Sons, NY, 1997, p 211.
*SFM and Sam Muhlmeister, Gems & Gemology, Volume 38, No 3, Fall 2002, pp 250–251.
*WebMineral Listing
*MinDat Listing
*Dictionary of Mining, Mineral, and Related Terms 
*Gemmologist Murray Burford
Brunjernstein

**Brunjernstein** eller **limonitt** er ei naturleg blanding av vasshaldige jernoksid, ofte i amorf eller kryptokrystallinsk form, og dannar gjerne jordaktige eller tette massar med brun farge. Det er eit vanleg sekundærprodukt som oppstår ved forvitring og oksidasjon av jernhaldige mineral, eller det kan dannast ved uorganisk eller biogen utfelling i myrar og innsjøar, til dømes som myrmalm, eller i marine avsetningar. Den viktigaste bestanddelen er mineralet goethitt, FeOOH, men ofte inngår òg hematitt og lepidokrokitt (ei polymorf form av FeOOH), og dessutan ulike forureiningar og adsorbert vatn. Som bestanddel av såkalla minettemalm er det ein viktig jernmalm.

## Kjelder
*Brunjernstein. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/brunjernstein.

## Bakgrunnsstoff

*Mineral galleries
*Mindat
*Gold and limonite
Limonitt

**Limonitt** er ei naturleg blanding av jernhydroksidar. Ein hovudbestanddel er mineralet goethitt, FeOOH. Mineralet inngår i brunjernstein.

## Sjå òg
* Myrmalm
* Jernmalm

## Kjelder
*Limonitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/limonitt.

## Bakgrunnsstoff

*Mineralgalleri
*Mindat
Bryozokalkstein

**Bryozokalkstein** er ein laus, kvit kalkstein bygd opp av bryozokoloniar. I Danmark er bryozokalkstein stratigrafisk nemning for ein del av dan (danien).

## Kjelder
*Bryozokalkstein. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/bryozokalkstein.
Brøggeritt

**Brøggeritt** er ein thoriumrik varietet av mineralet uraninitt. Det vart først funne på granittpegmatittar ved Moss og er skildra av den svensken kjemikaren Christian Wilhelm Blomstrand i 1884. Det er kalla opp etter professor Waldemar Christofer Brøgger, ein norsk geolog. 

## Sjå òg
* cleveitt

## Kjelder
*Brøggeritt. (2009, 24. februar). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/br%C3%B8ggeritt.
Brucitt

**Brucitt** er eit kvitt eller svakt farga mineral med perlemorglans. Det er bløytt (hardleik 2,5) og opptrer i bladige eller fibrige massar i serpentin eller i dolomittiske bergartar. Brucitt er eit magnesiumhydroksid Mg(OH)2 med trigonal symmetri. 

Det er kalla opp etter den amerikanske mineralogen A. Bruce (1777–1818).

I dolomitt i Vefsn vart det i 1978 oppdaga ein omfattande brucitt-mineralisering som moglegvis kan få økonomisk tyding. 

## Kjelder
*Brucitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/brucitt.
Bronzitt

**Bronzitt** eller **bronsitt** er eit mineral i pyroksengruppa som krystalliserer rombisk. Den kjemiske samansetnaden svarar til ein jernhaldig enstatitt (Mg,Fe)2Si2O6.

Namnet kjem av at mineralet har ein bronseliknanden utsjånad, spesielt på spalteflater.

## Kjelder
*Bronzitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/bronzitt.
MF «Sveio» (1967)

**MF «Sveio»** er ei bilferje levert frå Ankerløkken Verft i Florø i juni 1967 til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). 

Ho gjekk inn i ruta Leirvik-Ranavik-Sunde, der ho gjekk det meste av karrieren. 12. desember 1995 vart ferja selt til Suomen Saaristolaivat i Finland og skifta namn til **MF «Aspö»**. Ho gjekk her i ruta Pärnäs–Aspö-Nötö-Jurmo-Utö. Ferja er per juli 2014 framleis i fart. 

MF «Sveio» vart bygd som systerskip til MF «Skånevik» og MF «Odda».

### Ferjeruter
* 1967-1994: Leirvik-Ranavik-Sunde
* 1987-1989: Flatråker-Huglo-Jektevik
* 1994-1995: Skjersholmane-Utbjoa 
* 1996 - ?:  Åbo - Pärnäs - Nötö - Aspö - Jurmo - Utö - Kökar 
* ? - ... : Åbo - Pärnäs - Utö (berre som passasjerskip) 

## Kjelder
* Skipet.no
* Sveio på Fjordfähren (tysk) 

## Bakgrunnsstoff
* Aspö på marinetraffic.com
Bertserien

**Bertserien** er ein bokserie av dei svenske forfattarane Anders Jacobsson og Sören Olsson.

## Bøkene
### Gamle versjonar

### Nye versjonar
Anders Jacobsson og Sören Olsson

**Anders Jacobsson og Sören Olsson** er to forfattarar frå Sverige.

## Verk
*Sune
*Bert
*Tuva-Lisa
*Emanuel
Ankerløkken Verft

**Ankerløkken Verft** var eit skipsverft som vart skipa i 1949 i Florø. 

Verfet vart skipa av Ole E. Aaserud som ein liten mekanisk verkstad, og i 1971 vart det utvida med eit skipsverft òg i Førde. Til saman hadde dei to skipsverfta på det meste over tusen tilsette og var hjørnesteinsbedrifter for dei to stadane. Verkstaden byrja med å byggje vegskraper og snøplogar, men på grunn av sildeeventyret, vart produksjonen etter kort tid lagt om til skipsbygging og skipsreparasjonar. 

Det første skipet som vart bygd ved verftet var fiskebåten MS «Hoddevik» i 1952, og dei neste 20 åra var det fiskefartøy som var spesialiteten. I 1968 vart det bygd ny bedding og i 1971 vart Ankerløkken Verft Førde bygd i Førde. I 1970-åra bygde verftet spesielle tankskip som var så store at dei vart bygd i to delar med framparten i Førde og bakparten i Florø. Utover i 1970-åra fekk verftet økonomiske problem og i 1985 gjekk Ankerløkken-konsernet konkurs. 

Verftet fekk fleire eigarar over ein uroleg periode og verftet fekk namnet Florø Industripark, og i 1991 vart det seld til Kværner og i 1999 til Kleven-gruppa i Ulsteinvik. I 2000 hadde dei to verfta 500 tilsette. I juni 2006 tok Akers Yards med hovudaksjonær Kjell Inge Røkke over dei to selskapa Kleven Florø og Kleven Design for 60 millionar kroner. 

Då konsernet STX kjøpte Aker Yards i 2007, vart dette dei nye eigarane av  verftet i Florø.
I 2013 vart Det norske selskapet Westcon Group eigar. 

## Kjelder
* Sogn og Fjordane Fylkesleksikon - Ankerløkken Verft
* Florø-verft får norsk eier
Dylan Thomas

**Dylan Marlais Thomas** () var ein walisisk forfattar som særleg er kjend for dikta sine, som «Do not go gentle into that good night» og «And death shall have no dominion». Han skreiv også essay, noveller,  høyrespel og radioforteljingar som *Under Milk Wood*, *Portrait of the Artist as a Young Dog* og *A Child's Christmas in Wales*.

## Liv
Thomas var fødd i Swansea som son av Florence Hannah (f. Williams; 1882–1958), som var sydame, David John Thomas (1876–1952), som var lærar.
Thomas hadde ei åtte år eldre syster, Nancy Marles (1906–1953). Ungane snakka berre engelsk, medan foreldra var tospråklege i engelsk og walisisk. David Thomas underviste i walisisk heime. Far til Thomas gav han namnet Dylan etter Dylan ail Don, ein person i det walisiske nasjonaleposet *[[Mabinogion]]*. Mellomnamnet hans Marlais fekk han til ære for grandonkelen William Thomas, ein unitarisk prest og diktar med skaldenamnet Gwilym Marles. Den walisiske uttalen av Dylan, er [ˈdəlan], men Thomas føretrekte den anglisert uttalen .
1925 til 1931 var Thomas elev ved Swansea Grammar School for boys, der far hans var engelsklærar. Dette var den einaste formelle utdanninga hans.

## Bibliografi
(utval) 
;Poesi
**18 Poems* (1934)
**Twenty-Five Poems* (1936)
**The World I Breathe* (1939)
**The Map of Love* (1939)
**New Poems* (1943)
**Deaths and Entrances* (1946)
**In Country Sleep, And Other Poems* (1952)
**Collected Poems* (1952)

;Prosa
**Notebooks* (1934)
**The Portrait of the Artist as a Young Dog* (1940)
**A Child’s Christmas in Wales* (1954)
**Adventures in the Skin Trade, and Other Stories* (1955)
**Collected Prose* (1969)

;Drama
**Under Milk Wood* (1954)

## Prisar og utmerkingar
*1953: Foyle Poetry Prize for *Collected Poems 1934–1952*
*1953: Etna-Taormina-prisen (posthumt)
## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dylan Thomas|Dylan Thomas]]» frå , og «[[:en:|Dylan Thomas]]» frå  den 17. juli 2014.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* BBC Wales om Dylan Thomas
*Profile hos *Poetry Foundation*
*Profile with poems (skriftlig og lyd) hos *Poetry Archive*
*Dylan Thomas Official Family Web Site, Swansea
Per Stavem

**Per Johan Stavem** () var ein lege, flygar og friidrettsutøvar frå Nordland. Han var busett i Bærum.

## Liv og gjerning
### Yrke
Stavem var fødd og oppvaksen i Sigerfjord i Sortland. I 1942 flykta han ut av landet til Göteborg og vidare over Færøyane til England. I England utdanna han seg til flygar ved flyskulen til Flyvåpenet. Frå oktober 1944 til 1951 var han jagarflygar i Forsvaret. Han byrja studere  medisin og vart cand.med. i 1952 og dr.med i 1966. Frå 1966 til 1995 var han høvesvis assistentlege, dosent, overlege og professor ved hematologisk seksjon på Rikshospitalet. Han var spesialist i indremedisin frå 1965 og blodsjukdomar frå 1986. 

### Idrett
Stavem var aktiv friidrettsmann. Han deltok i sommar-OL 1948 i London, der han vart nummer elleve i tikampen med 6&nbsp;151 poeng. Både i 1951 og 1952 vart han noregsmeister i kulestøyt, i 1952 også i lengde utan tilløp. I 1952 vart han nummer åtte i kulestøyt med ny norsk rekord på 16,02 meter i finalen under sommarleikane i Helsingfors. Han vart elles nummer 16 i diskoskast med 46,00 meter i dei same leikane. Stavems personlege rekord i diskoskast var 47,49 meter, sett i september 1951 på nettop den same OL-arenaen. Stavem var aktiv i veteranklassar heilt fram til han døydde.

#### Medaljar i norske meisterskap
*1951: Gull i kule – 15,00 m, framom Bjarne Engen (13,98 m)
*1952: Gull i kule – 15,06 m, framom Sverre Øverby (13,87 m), og bronse i diskos (46,11 m)
*1956: Sølv i kule – 15,16 m, bakom Sverre Øverby (15,93 m)

### Ymse
Stavem var oppteken av språk, og som pensjonist ga han ut to diktsamlingar for eigen kostnad. På 1990-talet engasjerte han seg i den såkalla Rødseth-saka, der han hevda at Therese Rødseth leid av ein sjeldan sjukdom og ikkje hadde vorte mishandla av far sin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Per Stavem|Per Stavem]]» frå ,  den 17. juli 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
MF «Skånevik»

**MF «Skånevik»** er ei bilferje levert frå Ulstein mek. Verksted i Ulsteinvik i juni 1967 til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). 

Skroget vart levert frå Molde Verft A/S i Hatlestrand.

Ferja gjekk i rute i Sunnhordland fram til 2001. I 2002-2004 låg ho i opplag og vart nytta som reserveferje. 21. februar 2005 vart ferja selt til Stiftinga Brørvikskuto (Arne Laastad) i Bergen og same året selt vidare til Ferjelaget Skånevik. Ferja vart freda 2. august 2006 av Riksantikvaren då ein ynskte å bevare ei bilferje av stål fra tida etter andre verdskrigen for ettertida. Fredninga omfatter derfor heile fartøyet med fast inventar og utstyr. Ferja er framleis i drift som veteranskip. 

## Ruter

* Kinsarvik-Utne-Kvanndal 1967 (sommer); 1974; 2000 (sommer) 
* Skånevik-Matre-Utåker: ? - ?; mars 1999 - juni 2000 
* Halhjem-Våge-Bruntveit: 1971 - 1974; 1975 (sommer) 
* Fjelbergruta
* Turistruta Hella-Balestrand-Fjærland: Sommaren 2010

## Kjelder
* Skipet.no
* Skånevik på Fjordfähren (tysk) 

## Bakgrunnsstoff
* «Skånevik» på marinetraffic.com
* MF Skånevik i Fjelbergruta i august 1986 - youtube 
* Veteranbåten M/F Skånevik - nrk.no 
*
MF «Samband»

**MF «Samband»** var ei bilferje levert frå Haugesund Slip i Haugesund den 12. juli 1967 til Skips-A/S Samband i Haugesund, men alt i juni 1968 vart ho overteken av Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). 

Ferja gjekk inn i ruta Langevåg-Buavåg-Mosterhamn-Valevåg, der ho gjekk fram til 1997. 

I november 1997 vart ferja seld til Samba AS på Lepsøy i Os kommune og i mars 1998 fekk ho namnet «Samba». Fartøyet er framleis i drift. 

I juni 2005 gjekk ho gjennom ei større ombygging. Overbygget vart fjerna og styrhuset vart sett på styrbord side. Sidan 2006 har ho fungert som transportskip. Vinteren 2010/2011 fekk ho nytt styrhus, ny kran og ny motor, ein Caterpillar dieselmotor. Den gamle Wichmann-motoren vart overteken av Hardanger Fartøyvernsenter for den gamle ferja MF «Folgefonn».

### Ferjeruter
* 1967-1997: Langevåg-Buavåg-Mosterhamn-Valevåg

## Kjelder
* Skipet.no
* Samband på Fjordfähren (tysk) 

## Bakgrunnsstoff
* Samband på marinetraffic.com
Haugesunds Slip

**Haugesunds Slip** eller **Larsa-slippen** var eit skipsverft i Haugesund. Det vart skipa 21. november 1906 og vart nytta til mindre skip og fiskebåtar. 

Verkstaden vart lagt ned etter ein konkurs i 1983. 

## Skip bygde ved verftet

## Kjelder
* Haugesunds Slip på skipet.no
MF «Odda» (1968)

**MF «Odda»**, i dag **MF «Fjærlandsfjord»** er ei bilferje levert frå Ankerløkken Verft i Florø i juni 1968 til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). 

M/F «Odda» vart bygd som systerskip til M/F «Sveio» og M/F «Skånevik». Ferja gjekk det meste av karrieren i ruta Skjersholmane-Ranavik-Sunde. 

Ferja vart selt i november 2000 til Fylkesbaatane i Sogn og Fjordane AS i Florø og omdøypt «Fjørlandsfjord». I mars 2005 skifra reiarlaget namn til Fjord 1 Fylkesbaatane i Florø. Vinterhalvåra 2001-2007 gjekk ho i ruta Kaupanger-Frønningen og sommarhalvåret i same perioden gjekk ho i Fjærlandsfjorden (Vangsnes)-Balestrand-Hella-Fjærland. 

Ferja skifta maskin i 2004 til ein 2 x Scania-Diesel med 336 kW. 

Sidan 2008 har ho gått i turistrute i Nærøyfjorden i ruta Flåm-Aurland-Gudvangen, utan biltransport. 

I mai 2014 var ferja framleis i fart i Sognefjorden. 

## Kjelder
* Skipet.no
* «Odda» på Fjordfähren (tysk) 

## Bakgrunnsstoff
* «Fjærlandsfjord» på marinetraffic.com
Kaupanger-Frønningen

**Kaupanger-Frønningen** er ei ferjerute over indre Sognefjorden mellom Kaupanger i Sogndal og  Frønningen i Lærdal. Overfarten tek 40 minutt.

Ferjesambandet kom i gang i 2000 då det vart slutt på ferjesambandet mellom Gudvangen og Kaupanger, og vart driven av Fjord1 Fylkesbaatane med blant anna ferjene MF «Vetlefjord» (2007-2008) og MF «Fjærlandsfjord» (2009-2015). I seinare tid er det Norled som driv ruta med ferja MF «Hidraferja».

Det går ei ferje mellom Kaupanger og Gudvangen om sumaren i regi av reiselivsnæringa, men dette er eit privat rutetilbod.

## Bakgrunnsstoff
* Kristin Ese: «Dei første ferjesambanda i Sogn» på nettstaden til Fylkesarkivet i Vestland
* Hermund Kleppa: «Fylkesbaatane – Stoppestaden Midtfjords» på nettstaden til Fylkesarkivet i Vestland
HB «Sundfoil I»

**HB «Sundfoil I»**, seinare **HB «Tjelden»**, var ein hydrofoilbåt som vart levert frå Westermoen Hydrofoil i Mandal for AB Sundfart i Malmö i Sverige.

I 1965 vart båten seld til AB Sundtrafik i Hälsingborg, før han i 1966 vart seld til A/S Masl (Leon Bodd) i Oslo. Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap kjøpte inn båten i 1968 og gav han namnet «Tjelden». I 1980 vart namnet endra til «Tranen». 

Båten vart i 1982 seld til Audun Ørgersen, som demonterte foilane og nytta han som husbåt. I september 1986 vart han seld til Erik A. Lien i Ask/Bergen. I juli 1992 vart båten observert hos Brødrene Anda i Stavanger og vart klargjort for hogging. I mai 1995 var båten hogd. 

## Rute
H/B «Tjelden» gjekk i rute mellom Bergen og Ølen i Sunnhordland, med stopp undervegs i Leirvik, Tittelsnes og Skånevik. Ruten vart utført to ganger dagleg tur/retur.

## Kjelder
* Skipet.no
* Sveio på Fjordfähren (tysk)
MF «Fusa» (1969)

**MF «Fusa»**, i dag **MF «Ropeid»** er ei bilferje levert frå Haugesunds Slip i Haugesund 10. juli 1969 til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). Ferja gjekk inn i ruta Hatvik-Venjaneset i Fusafjorden. Ferja er i dag reserverferje for Norled i Levanger. 

## Historie
I mars 1987 vart ho seld til Det Stavangerske Dampskibsselskab og omdøypt «Hjelmeland». Her gjekk ho i ruta Tøtlandsvik-Vindsvik og Ombo-Nesvik-Hjelmeland. Frå 1990 til 1992 gjekk ho i ruta Sande-Nesvik. 

I desember 1991 vart ho overført til Rogaland Trafikkselskap og i desember 1992 fekk ho namnet «Sand». Frå 1993 til 2004 gjekk ho i ruta Sand-Ropeid. I 1994 vart overbygget heva og sertifikatet endra. Ho kunne då ta 237 passasjerar. 

28. oktober 2000 vart ein mann stukken med kniv og drepen om bord. Begge var asylsøkjarar frå mottaket på Sand.

I januar 2003 vart ho overført til Stavangerske. I april 2004 vart kapasiteten endra frå 40 til 30 bilar og i 2005 vart passasjerkapasiteten endra til 141. I juli 2006 fekk ferja namnet «Ropeid». 22. oktober 2007 vart ho overført til Nor-Ferjer AS (Tide ASA) og 1. januar 2008 til Tide Sjø, og sidan desember 2011 for Norled. Ferja er framleis i drift. 

## Ferjeruter
* 1969-1977 Hatvik-Venjaneset
* 09.1977 - I opplag
* 05.1978-05.1979 - Bruravik-Brimnes
* 05.1979-10.1980 - Leirvik-Valevåg-Mosterhamn, Leirvik-Utbjoa-Sydnes-Fjelberg.
* 10.1980-04.1981 - Leirvik-Valevåg-Mosterhamn / Leirvik-Utbjoa-Sydnes-Fjelberg / Leirvik-Ranavik-Sunde
* 1984-Bruravik-Brimnes
* 1987-1990 Tøtlandsvik-Vindsvik og Ombo-Nesvik-Hjelmeland
* 1990-1992 Sande-Nesvik
* 1992-1993 Tøtlandsvik-Vindsvik
* 03.1993-01.2004 Sand-Ropeid
* 05.2004-06-2004 - Utleigd til Troms Fylkes Dampskibsselskab for Breistein-Valestrandsfossen. 
* 2004-2006 reserverferje for Sand-Ropeid
* 06.2005-07.2005 - Stavanger-Lysebotn
* 2006 reserverferje stasjonært i Levanger for Brekstad-Valset og Levanger-Hokstad

## Kjelder
* Skipet.no
* «Odda» på Fjordfähren (tysk) 

## Bakgrunnsstoff
* «Fjærlandsfjord» på marinetraffic.com
Sump

**Sump** er eit område der grunnvatnet når opp til jordoverflata uten at området likevel kan reknast som ein innsjø. Slike område finst på elvesletter langs elver som renn seint, særleg der elveleiet ligg høgare enn landet rundt, langs flate, låge kyststrekningar, på skogsletter utan tilstrekkeleg avløp og som restar etter tidlegare innsjøar. I område med permafrost er alt flatt terreng forsumpa, ettersom telen ikkje slepp vatnet gjennom. 

## Sjå også
*myr
*våtmark

## Kjelder

*«Sump» (27. oktober 2011), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 18. juli 2014.

## Bakgrunnsstoff
Olaf Isaachsen

**Olaf Wilhelm Isaachsen** () var ein norsk målar frå Mandal. Han vart kjend for sine røyndomsnære, livaktige folkelivsbilete og sine landskapsstudiar i klare fargetonar.

## Liv og gjerning

Isaachsen var son til ein sorenskrivar og soneson til kjøpmannen Isaach Isaachsen. Han bestemte seg for å verte målar då han gjekk på Nissens Latin- og Realskole i Kristiania, oppmuntra av kusina Hedvig Erichsen Lund, som sjølv var målar. Frå han var 15 år gammal gjekk han i lære på Teikneskulen i hovudstaden, elev av Joachim Frich og Johannes Flintoe.

I 1854 reiste Isaachsen til Düsseldorf for å studere ved kunstakademiet i byen. Han fekk den utflytta mandalitten Adolph Tidemand til lærar, og vart mykje påverka av han. I 1859 reiste Isaachsen vidare til Paris for å studere under Thomas Couture og sidan eitt år hos realisten Gustave Courbet. Her vart han verande til 1862, stilen hans endra seg mykje under opphaldet i Frankrike.

Etter tida i Paris laga Isaachsen måleri som vart rekna til stilretninga realisme. Han heldt til i Setesdal 1864-66, her måla han i 1866 *Setesdalsstue, Kveste i Valle*. På 1870-talet var han på ny utanlands og tok inntrykk frå den franske impresjonismen. Arbeida vart meir fargerike og fantasifulle.

Isaachsen er representert med over 20 måleri i Nasjonalmuséet i Oslo. Mellom hans mest kjende verk er *Setesdalsloft* frå 1878, *Syrinbusk i Morgensol* og *[[Tore Hund]] ved [[Heilag-Olav|Olav den helliges]] lik*, begge dei siste frå 1881.

## Kjelder
**Store norske leksikon*.
Saltvasskrokodille

**Saltvasskrokodille** (*Crocodylus porosus*) er ein krokodilleart som lever i sump- og brakkvassområde i Asia og Oseania.
Krokodillen er det største nolevande krypdyret og den største landlevande rovdyret i verda. På det største kan hannkrokodillar bli oppimot 6,7 meter lange og vega så mykje som 2 tonn.

## Skildring
Hannar blir typisk 4,3-5,2 meter lange og veg mellom 400&nbsp;kg og 1 tonn. Svært store hannar kan nå 6,7 meter og opptil 2 tonn.

## Utbreiing
Saltvasskrokodillar lever i innlandsvatn, sumpar, marskland og brakkvatn i kystområde og estuar. Dei kviler og legg egg på land.

Ein finn krokodillen i Australia, Brunei, Papua Ny-Guinea, Indonesia, Filippinane, Malaysia, Vietnam, Kambodsja, Myanmar, Bangladesh og India, og på dei mindre øyane Sri Lanka, Solomonøyane, Palau og Vanuatu.

Krokodillane blei rekna som ein truga art på 1980-talet og flytta til den noko tryggare kategorien «sårbar» på 1990-talet, og så «livskraftig» i 1996. I dei fleste land er han regulert under CITES-konvensjonen appendix I, som forbyr handel med verdas mest truga artar. I Australia, Indonesia og Papua Ny-Guinea er dei omfatta av dei litt mindre strenge appendix II-reglane som regulerer handel.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Saltwater crocodile|Saltwater crocodile]]» frå ,  den 18. juli 2014.*  

## Bakgrunnsstoff
Avro Lancaster

**Avro 683 «Lancaster»** var eit britisk firemotors bombefly under andre verdskrigen. Flyet var det mest kjende bombeflyet til Royal Air Force, og vart teke i bruk i mars 1942.

«Lancaster»-flyet vart utvikla og bygd på flyfabrikken *A.V. Roe and Company* (AVRO) ved Manchester i tida 1941-46. I alt vart det bygd 7&nbsp;377 flymaskinar i ulike variantar. Dermed vart Avro Lancaster det firemotors bombeflyet som det vart laga flest av i Storbritannia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Avro Lancaster|Avro Lancaster]]» frå ,  den 18. juli 2014.*
McClintock-kanalen

**McClintock-kanalen** er ein arm av Nordishavet i det kanadiske territoriet Nunavut. Havet ligg mellom øya Kitlineq i vest og Prince of Wales Island i aust. Havstykket er 274 kilometer langt og mellom 105 til 209 km breitt, og bind saman Melvillesundet i nord med Larsensundet i sør.

Havstykket er kalla opp etter den irske polarforskaren Francis McClintock.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:McClintock-Kanal|McClintock-Kanal]]» frå ,  den 18. juli 2014.*
Christer Sjögren

**Christer Sjögren** () i Hagfors i Sverige er ein svensk songar.

## Diskografi
### Album
* *Andliga sånger* (1989)
* *Andliga sånger 2* (1993)
* *När ljusen ska tändas därhemma* (1994)
* *Varför är solen så röd* (1996)
* *Ett julkort från förr* (2000)
* *För kärlekens skull* (2003)
* *Love Me Tender* (2004)
* *King Creole* (2006)
* *Älskade andliga sånger* (2007)
* *Jubileum - 40 år med Christer Sjögren*  (2008)
* *Mitt sköna sextiotal* (2008)
* *Schlagerminnen* (2009)
* *En stjärna lyser i nat]* (2010)
* *Kramgoa låtar 2011* (2011)
* *Lotta & Christer* (Christer Sjögren & Lotta Engberg) (2012)

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Sumpkrokodille

**Sumpkrokodille** (*Crocodylus palustris*) er ein krokodilleart som lever i elvar og sumpområde i Sør-Asia.  Krokodillen er ikkje kjend for å angripa menneske.

Hannar er større enn hoer, og har ei gjennomsnittslengd på rundt 4 meter. Hoer blir kjønnsmogne når dei er 1,8-2 meter lange. Dei legg 25-30 egg i holer under tørketida. Egg klekker typisk etter 55-75 dagar.  Krokodillane grev også holer som kan brukast av éin eller fleire av dei, til dømes for å verna seg mot ekstreme temperaturar.

Sumpkrokodille er rekna som ein sårbar art. I 2013 rekna biologar med at det fanst under  8&nbsp;700 vaksne eller halvvaksne individ.
Han  finst i India, Sri Lanka, Nepal, Pakistan og Iran, med dei fleste i dei to første landa. Han er utrydda i Bangladesh, Bhutan og Myanmar. Større bestandar finst i midtløpet til Ganges (i delstatane Bihar og Jharkhand) og Chambal-elva (i Rajasthan og Madhya Pradesh). På Sri Lanka lever om lag halvparten av krokodillane i verneområde som nasjonalparkane Yala og Wilpatu og på Jaffna-halvøya.

Arten er truga av krypskyting, eggsanking og habitattap. Både kjøtet, skinnet og egga er ettertrakta, medan kroppsdelar blir brukt til medisin. Han blir også sett på som ein konkurrent av fiskarar, og er blitt drepen med vilje eller som ei følgje av å vikla seg inn i fiskeutstyr og drukna.

## Kjelder

*Skei, Jon Kristian. «Sumpkrokodille» (15. februar 2009), *Store norske leksikon*. Henta 18. juli 2014.

## Bakgrunnsstoff
AIK Bandy

**AIK Bandy** er ein bandyklubb i Solna i Sverige. Klubben vart skipa i 1905, og vart svenske mestarar i bandy for herrer i 1905, 1914 og 1931.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*AIK Bandy
Marius Nygaard

**Marius Nygaard** () var ein norsk skulemann og språkgranskar frå Bergen. Han var far til forleggjaren William Nygaard.

### Liv og gjerning
Nygaard vart student i 1855 og cand.philol. i 1861. Frå 1864 var han adjunkt og seinare overlærar i Kristiansand. I 1877 vart han rektor i Frederikshald. Til sist hadde han perioden 1894-1910 tilsvarande stilling i Drammen.

I yngre år var Nyggard med i målmanns-krinsen kring Henrik Krohn og Georg Grieg i fødebyen Bergen. Han gav i 1867 ut ei lita mållære: *Kortfattet Fremstilling af det norske Landsmaals Grammatik*, den fyrste i sitt slag etter Ivar Aasen. Vidare studerte Nygaard språkbruken i norrønt språk og gav i 1875 ut den mykje brukte læreboka *Oldnorsk Læsebog for Begyndere*. I 1905 kom det grunnlegjande verket *Norrøn Syntax*. Nygaard gjorde førearbeidet til 1907-rettskrivinga for riksmålet.

Nygaard døydde i Kristiania.

## Kjelder
* *[[Norsk Allkunnebok]]*, IX. bandet, 1959. https://www.nb.no/items/0be6930798f03794d5bfa719ebe5005d?page=41&searchText=%22Nygaard,%20Marius%22

## Bakgrunnsstoff
* Marius Nygaard på Allkunne
* Digitaliserte bøker av Marius Nygaard hjå Nasjonalbiblioteket
Priamos

**Priamos** var i gresk mytologi kongen av Troja då hellenarane drog dit med hæren sin under trojanarkrigen. Priamos var son til Laomedon, gift med Hekabe og far til Hektor, Paris og Kassandra. Då Troja fall vart Priamos drepen av Neoptolemos, son til Akilles.

## Kjelder

**[[Norsk Allkunnebok]]*, IX. bandet. 1959

## Bakgrunnsstoff
Sjur Hesjevoll

**Sjur Hesjevoll** () var ein norsk kunstnar og spelemann frå Jostedalen i Luster kommune i Sogn og Fjordane.

## Bakgrunn
Sjur Hesjevoll vart fødd  på garden Hesjevoll i Jostedalen i Luster i Sogn. Foreldra var Anna Hesjevoll (f. Krokgjelet, 1875-1954) og Olav H. Hesjevoll (1870-1955). Sjur vaks opp i ein stor syskenflokk, med to søstre og ni brør. Sjur var den tiande av dei tolv borna.

Sjur stifta aldri familie, og budde på garden Hesjevoll heilt fram til han gjekk bort i 1994. Han er gravlagd på Jostedal kyrkjegard.
 
## Folkemusikar
Sjur tok til med hardingfelespel allereie som gutunge, og gjekk i lære hjå fleire spelemenn i Jostedalen. Mellom anna fekk han lære slåttar av Martin Halveg (1885-1966), Olaf Sperle (1890-1971) og Johannes Ormbergstøl (1893-1949). Han hadde og tradisjon frå mora og faren som tralla.

Jostedølen vart rekna som ein viktig tradisjonsberar og formidlar av spelet i Indre Sogn.  Han blir av mange rekna som ein av dei viktigaste spelemennene frå Jostedalen på 1900-talet. 
Hesjevoll spelte mykje til dans, og var mest kjend som dansespelemann. Slåtterepertoaret hans var stort og allsidig, med både runddans og bygdedans.

Lenge var Sjur Hesjevoll aktiv i Sogn spelemannslag, og i periodar fungerte han som musikalsk leiar for laget. I 1954 var Sjur Hesjevoll med på å skipe Jostedal spel- og dansarlag.

Sjur Hesjevoll deltok på sin fyrste kappleik som 16-åring. Seinare deltok han på ei rekkje stemner og kappleikar.

Årdølen Håkon Høgemo held Sjur Hesjevoll som ein av sine største inspirasjonskjelder.

Hesjevoll vart utnemnd til æresmedlem i Jostedal spel- og dansarlag, og i 1988 fekk han Folkemusikkprisen frå Sogn og Fjordane Folkemusikklag.

I tillegg frå å vere ein framifrå spelemann på hardingfele, dreiv jostedølen kunstmåling, treskjæring og tredreiing.

Sjur Hesjevoll gjorde ei rekkje innspelingar, og i dag finst det lydopptak i NRK sitt folkemusikkarkiv, Norsk Folkemusikksamling i Oslo, Arne Bjørndals Samling i Bergen, og Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane. 
I 2009 kom det ei plate med arkivopptak av Sjur Hesjevoll. Utgjevinga var eit samarbeid mellom Jostedalen spel- og dansarlag, plateselskapet ta:lik og NRK.

## Utgjevingar
**Hardingfelespel frå Jostedalen* (ta:lik  2009)

## Bakgrunnsstoff
* Lokalhistoriewiki  https://lokalhistoriewiki.no/index.php/Sjur_Hesjevoll 
* http://www.folkemusikk.no/100-aarsmarkering-for-sjur-hesjevoll.5441991-137125.html  
* http://www.talik.no/hardingfelespel-fraa-jostedalen.5135241-280888.html 
* Lydopptak av Sjur Hesjevoll kan du høyre her. Opptaka er gjort av Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane, musikkavdelinga.
Jönköpings Södra IF

**Jönköpings Södra IF** er ein idrettsklubb i Jönköping i Sverige. Klubben vart skipa i 1922, og enda på andreplassen i Allsvenskan i 1950.

## Bakgrunnsstoff
* IK Sleipner
Mora IK

**Mora IK** er ein ishockeyklubb i Mora i Sverige. Klubben vart skipa i 1935, og enda på andreplassen i den svenske ishockeymeisterskapen for herrar i 1950. Klubben spelte i Svenska Hockeyligan mellom 2004 og 2008, og igjen mellom 2017 og 2019.

## Bakgrunnsstoff
*Mora IK
Tøtlandsvik-Vindsvik

**Tøtlandsvik-Vindsvik** var eit ferjesamband i Rogaland mellom Tøtlandsvik og Vindsvik over Jøsenfjorden. 

Ruta var i drift frå 1965 til 1989, då Hjelmeland-Nesvik-Skipavik tok over for denne ruta. Dei første ti åra var det Jøsenfjord Rutelag som dreiv ruta, før Det Stavangerske Dampskipsselskap (DSD) tok over i 1975 og fram til 1989. 

MF «Jøsenfjord-ferjen» gjekk i ruta frå 1965 til 1981 og igjen frå 1982 til 1986. Frå 1969 til 1986 gjekk òg MF «Rennesøy» i ruta, og dei siste åra gjekk MF «Hjelmeland» i ruta. 

## Kjelder
* Ferjestader i Rogaland

## Bakgrunnsstoff
* Gammalt bilete frå Tøtlandsvik
Villa Lidköping BK

**Villa Lidköping BK** er ein bandyklubb i Lidköping i Sverige. Klubben vart skipa i 1934 som **Villa BK**,  og vart svenske meistrar i bandy for herrer i 2019, 2021 og 2024. Laget enda på andreplassen i den svenske bandymeisterskapen for herrar i 1975, 1983, 2012 og 2016.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Villa Lidköping BK
Nøytralitet

**Nøytralitet** er eit omgrep innan folkeretten som tyder at ein stat ikkje støtter nokre av sidene i ein væpna konflikt, som krig. Ved eit krigsutbrot vil statar som ikkje er involverte automatisk vera nøytrale. Likevel finst det tradisjon for at statar erklærer nøytralitet ved større konfliktar. Etter den tredje Haagkonvensjonen av 1907 skal krigførande straks melda frå om krigsutbrot til nøytrale land. Nøytrale land har plikt til å behandla dei krigførande landa likt (juridisk sett), medan dei krigande partane har plikt til å ikkje utføra handlingar som hindrar dette. Territoriet til nøytrale land må ikkje krenkjast, til dømes ved å senda styrkar over det eller verva stridande der.

Visse land fører ein nøytralitetspolitikk, det vil seia at dei avstår frå å danna allianser og liknande nære samarbeid med andre land. Etter ei beslutning i Wienerkongressen i 1815 har Sveits forplikta seg til å opprettholda nøytralitet i alle framtidige krigar, noko som er omtalt som «permanent nøytralitet».

## Historiske døme
Ved utbrotet av den første verdskrigen erklærte fleire statar seg nøytrale. Då Tyskland krenka nøytraliteten til Belgia for å gå rundt den franske hæren, vekka handlinga avsky og førte til at Storbritannia gjekk inn i krigen på alliert side (med Frankrike og Russland). Tyskland hadde forventa at Storbritannia skulle halda seg nøytralt, medan dei Frankrike og Russland rekna med britisk støtte. 

Under den andre verdskrigen heldt republikken Irland, Portugal, Spania, Sveits og Sverige seg formelt nøytrale. USA gjekk med i begge verdskrigane etter først å ha halde seg nøytralt.

## Sjå òg
*alliansefri
*blokade
*krigskontrabande

## Kjelder

*«Andre verdenskrig» (3. januar 2014), *Store norske leksikon*.
*Helgesen, Jan E., «Nøytralitet», (9. september 2011), *Store norske leksikon*. 
* Kirkhusmo, Anders. «Første verdenskrig» (2. januar 2014), *Store norske leksikon*. 
* Knudsen, Olav Fagelund. «Nøytralitetspolitikk» (25. mars 2014), *Store norske leksikon*.
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nøytralitet|Nøytralitet]]» frå ,  den 18. juli 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Scotts

**Scotts** er eit danseband frå Sverige.

## Medlemmer
*Henrik Strömberg - song, gitar
*Roberto Mårdstam - bas
*Claes Linder - keyboard
*Per-Erik "Lillen" Tagesson - trommer

## Diskografi
### Album
*Om det känns rätt - 1992
*På vårt sätt - 2008
*Upp till dans - 2009
*Längtan - 2009
*Vi gör det igen - 2009

### Singler
*En blick, en dans, en kyss (One Dance, One Rose, One Kiss) - 2001
*Du - 2004
*Big Boys'n Pink Ladies	- 2006
*Om igen - 2008
*Jag tror på oss - 2009

### DVD
*På väg till Malung med Scotts - 2010

## Svensktoppen-hits
*"Cassandra" - 1999
*"Marias kärlek" - 2001
*"En blick, en dans, en kyss" (One Dance, One Rose, One Kiss) - 2001
*"Om igen" - 2009
*"Underbar" - 2009
*"Jag ångrar ingenting" - 2010

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Scotts
Zózimo Alves

**Zózimo Alves Calazães** () var ein brasiliansk fotballspelar som vart verdsmeister for Brasil i 1962.

### Klubbspel
Zózimo, som han vart kalla på bana, vart fødd i Salvador, hovudstaden i delstaten Bahia. Han var aktiv som forsvars- eller midtbanespelar frå 1948 til 1967. Lengste tida, 1951-65, spelte han på Bangu, eit lag frå Rio de Janeiro. Vidare var han innom klubbane São Cristóvão,  Flamengo, Portuguesa og Guarantinguet i heimlandet, samt Sporting Cristal i Lima i Peru, og Águila i El Salvador. I 1965 vart han delstatsmeister i Rio de Janeiro me sin nye klubb; Flamengo.

### Landslagsspel
Zózimo var med på det brasilianske OL-laget under Sommar-OL 1952 i Helsingfors. Han debuterte for Brasil sitt A-lag i november 1955 i ein heimekamp på Maracanã-stadion mot Paraguay. I 1958 var han med i VM-troppen som i Sverige vann Brasil sitt fyrste VM-gull i fotball, men utan å få speletid. Fire år seinare var han sentral i midtforsvaret då Brasil vart verdsmeister i fotball i Chile, etter 3-1 over Tsjekkoslovakia i finalen. Gjennom sine sju år på landslaget, 1955-62, spelte han 35 kampar og skåra eitt mål.

Zózimo Alves omkom i ei trafikkulukke med bil i Rio de Janeiro i 1977, 45 år gammal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Zózimo Alves Calazães|Zózimo Alves Calazães]]» frå ,  den 18. juli 2014.*
SS «West Alpha»

**«West Alpha»** er ein norsk halvt nedsøkkbar plattform eigd av SeaDrill, som seglar under Panama sitt flagg. Han vart bygd i 1986 og oppgradert i 2009. 

Han kan operere på ei vassdjupne ned mot ca. 600 meter. 

## Kjelder
* West Alpha på offshore.no

## Bakgrunnsstoff
*West Alpha på marinetraffic.com
Sultanatet Egypt

**Sultanatet Egypt** var eit britisk protektorat over Egypt som varte frå 1914 til 1922. 

Storbritannia hadde allereie hatt indirekte kontroll ovar Egypt sidan 1882, då dei overvann den egyptiske hæren, og over Sudan i sør.
Etter at det sudanske mahdistopprøret blei slått ned i 1899 hadde Sudan blitt eit anglo-egyptisk kondominium kjend som Anglo-egyptisk Sudan. 

Då Storbritannia kom i krig med Det osmanske riket, som Egypt i namnet var ein del av, ved utbrotet av første verdskrigen i 1914, erklærte britane Egypt som sitt protektorat. Dei avsette khediven og innsette eit familiemedlem, Fuad, som sultan av Egypt.

Under sultanatperioden hadde Egypt ein framvekst av nasjonalisme, og i 1919 braut det ut eit opprør som førte til at Egypt tre år seinare blei sjølvstendig som kongedømet Egypt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Sultanatet Egypt|Sultanatet Egypt]]» frå , og «[[:en:Sultanate of Egypt|Sultanate of Egypt]]» frå  den 18. juli 2014.*  
*** oppgav desse kjeldene:*
*** Mary Ann Fay. «Egypt under the Protectorate and the 1919 Revolution». ''Egypt: A country study'' (Helen Chapin Metz, ed.). Federal Research Division of the Library of Congress of the USA (December 1990).
***Article 149 of the 1923 Constitution
**Bonné, Alfred (2003) [First published 1945]. The Economic Development of the Middle East: An Outline of Planned Reconstruction after the War. The International Library of Sociology. London: Routledge. p. 24. ISBN 978-0-415-17525-8. OCLC 39915162. Retrieved 2010-07-09.
*** Tanada, Hirofumi (March 1998). «Demographic Change in Rural Egypt, 1882–1917: Population of Mudiriya, Markaz and Madina». Discussion Paper No. D97–22. Hitotsubashi University: Institute of Economic Research. Retrieved 2010-07-09.

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:History of modern Egypt|History of modern Egypt]]» frå ,  den 18. juli 2014.*
Linköpings HC

**Linköpings HC** er ein ishockeyklubb i Linköping i Sverige. Klubben vart skipa 4 august 1976, og enda på andreplassen i det svenske mesterskap ishockey for herrer i 2007 og 2008.

## Bakgrunnsstoff
*Linköpings HC
HB «Teisten» (1970)

**H/B «Teisten»** er ein hydrofoilbåt bygd Italia og levert i april 1970 for Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap (HSD). I tida i HSD gjekk båten i rute mellom Bergen og Leirvik på Stord. Båten gjekk den siste turen langs ruta i 1986 og hendinga vart ein reportasje i Norge Rundt. Når han vart seld av HSD i 1988 var han den siste hydrofoilbåten i HSD. 

I januar 1988 vart han først selt til Simon Møkster i Stavanger og omdøypt «Strilprins», før han ein månad seinare vart seld til Øystein E. Førre og omdøypt «Hinnavåg». I desember 1988 vart han selt til Shotley Mercantile Co. Ltd. i Panama, der han fekk namnet «Flecho del Estrecho», men alt året etter vart han seld til Alilauro Aliscafi del Tirreno S.p.A. i Messina i Italia, der han fekk namnet «Freccia di Casamicciola». Båten vart selt vidare til Aliscafi S.N.A.V. S.p.A. i Napoli i 1991, men namnet vart uendra. Båten var framleis i fart i 2011. 

## Sjå òg
*«Teisten» er brukt som namn på fleire skip i HSD. Andre skip med namn «Teisten».
*Andre HSD-eigde skip

## Kjelder
*www.skipet.no  / Per Alsaker
*Classic Fast Ferries
*NRK Fjernsynet - Norge Rundt, reportasje om HB Teisten 12. desember 1986.

## Bakgrunnsstoff
* «Fjærlandsfjord» på marinetraffic.com
Rögle BK

**Rögle BK** er ein ishockeyklubb i Ängelholm i Sverige. Klubben vart skipa i 1921, och har spelet i Elitserien.

## Bakgrunnsstoff
*Rögle BK