open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Manifest senter for samfunnsanalyse

**Manifest Tankesmie**, òg kalla **Manifest senter for samfunnsanalyse**, er ei norsk venstreorientert tankesmie som vart starta i 2009. Senteret vart initiert av Stiftelsen Manifest og rapporterer til eit styre leia av Roar Eilertsen.

## Føremål, finansiering og organisering
Ifølgje føremålsparagrafen skal senteret setja dagsorden i norsk politikk gjennom eit kunnskapsbasert, folkeleg opplysningsarbeid. Manifest Tankesmie skal dokumentera samfunnsproblem, analysera årsaker og lansera løysingar som fremjar deltaking, demokrati og rettferd.

Senteret er finansiert gjennom ei abonnementsordning. Klubbar, fagforeiningar, sentrale forbund og sammenslutningene LO og UNIO er abonnentar. I tillegg gav Fagforbundet 500 000 kroner i oppstartsstøtte i 2009.

Tankesmia støttar seg til eit fagligpolitisk råd som er valt av abonnentane.

## Verksemd
Tankesmia publiserer rapportar, notat, pamflettar, driv omfattande foredragsverksemd og deltek i samfunnsdebatten gjennom massemedia. Manifest Tankesmie arrangerer opne møte, debattar og Manifest Årskonferanse, som årleg samlar rundt 900 deltakarar på Sentrum Scene i Oslo.

Nettidsskriftet *Manifest Tidsskrift* er ein frittståande del av verksemda til tankesmia. Redaktør er Ellen Engelstad, som driv etter redaktørplakaten.

## Leiing
I oktober 2014 vart Cathrine Sandnes leiar av tankesmia og Forlaget Manifest. Ho overtok sidan tidlegare leiar Ali Esbati vart vald inn i Riksdagen for Vänsterpartiet. Frå august 2017 er Magnus Marsdal tilsett som dagleg leiar.

Daglege leiarar:

* 2009–2010: Ingrid Wergeland
* 2010–2012: Julie Lødrup
* 2012–2013: Magnus Marsdal
* 2013–2014: Ali Esbati
* 2014–2017: Cathrine Sandnes
* 2017– : Magnus Marsdal

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Manifest senter for samfunnsanalyse|Manifest senter for samfunnsanalyse]]» frå ,  den 22. august 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
* 
* Manifest Tidsskrift
Herbert Wimmer

**Herbert Wimmer** () er ein tysk tidlegare fotballspelar som var fødd i Eupen i dåverande Tyskland, i dag i Belgia. Han vart europameister med Vest-Tyskland i 1972 og verdsmeister 1974. Wimmer, som var offensiv midtbanespelar, vann elles fem bundesligatitlar og UEFA-cupen 1975 med Borussia Mönchengladbach i tida 1970-77.

### Klubbspel
21 år gammal gjekk Wimmer i 1966 frå amatørlaget Borussia Brand til Borussia Mönchengladbach, ein klubb som i 1965 hadde rykt opp i bundesligaen. Trenaren Hennes Weisweiler var då i ferd med å byggje opp eit mannskap som skulle stå i fremste rekke i vesttysk klubbfotball i 1970-åra. Våren 1970 sikra Mönchengladbach seg sin fyrste ligatittel, ein prestasjon laget gjentok året etter. I mai 1973 tapte Wimmer og Borussia UEFA-cupfinalen mot Liverpool FC. Ein månad seinare gav Wimmer Borussia leiinga i den vesttyske cupfinalen som enda med med Borussia-siger 2-1 over FC Köln. I 1975 tok Borussia seg til finalen i UEFA-cupfinalen på ny. Etter ein mållaus kamp på heimebane mot Twente, rundspelte Borussia det nederlandske laget på borterbane og vann 5-1. Åra 1975-77 tok Mönchengladbach tre rake ligapokalar. Våren 1977 tapte Borussia finalen i europacupen mot Liverpool FC, ein kamp der Wimmer gjekk ut med skade midtvegs i fyrste omgang.

### Landslagsspel
Wimmer deltok i 36 landskampar for Vest-Tyskland i tida frå hausten 1968 til EM-finalen 1976. I EM-finalen 1972 i Brussel skåra han det andre målet då Vest-Tyskland slo Sovjetunionen 3-0, hans fyrste av i alt fire landslagsmål. Under verdsmeisterskapen 1974 på heimebane deltok Wimmer i to kampar, sist i mellomrunda mot Jugoslavia. I sin siste landskamp, EM-finalen 1976 mot Tsjekkoslovakia som Vest-Tyskland tapte etter straffeskyting, vart han bytta ut allereie i pausen.

### Merittar
*Verdsmeister: 1974 for Vest-Tyskland
*Europameister: 1972 for Vest-Tyskland
*EM-sølv: 1976 for Vest-Tyskland
*Vinnar av UEFA-cupen: 1975 med Borussia Mönchengladbach
*Vesttysk seriemeister: 1970, 1971, 1975, 1976, 1977 med Borussia Mönchengladbach
*DFB-pokalen: 1973 med Borussia Mönchengladbach
*Finaletap i Europacupen: 1977 med Borussia Mönchengladbach 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Herbert Wimmer|Herbert Wimmer]]» frå ,  den 22. august 2018.*  
 
*eu-football
Mandiraja

**Mandiraja** er eit distrikt i Sentral-Java på øya Java i Indonesia. Det har eit flatemål på 52,61 km², og hadde 78&nbsp;090 innbyggarar ved folketeljinga i 2020. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Inger Miller

**Inger Miller** () er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Los Angeles som vart verdsmeister på 200-meter i 1999 og vann både OL-gull 1996 og VM-gull 1997 i 4 x 100 meter stafett. Ho er dotter til avdøde Lennox Miller, ein jamaicanar som vann OL-medalje på 100-meter i 1968 og 1972.

## Aktiv
Inger Miller kvalifiserte seg til USA sitt OL-lag på heimebane i Atlanta sommaren 1996. Individuelt sprang ho inn til fjerdeplass på 200 meter, i mål var ho tre hundredels sekund bakom bronsevinnaren. Få dagar seinare var ho med om å vinne OL-gull i 4 x 100 meter i lag med Gail Devers, Chryste Gaines og Gwen Torrence. Året etter deltok Miller både på 100 og 200 meter ved Friidretts-VM i Aten, der ho  vart nummer fem på begge distansane. Til sist i Aten-VM tok ho seg av den tredje stafettetappen då USA vann ein suveren siger og sette meisterskapsrekord med tida 41,47, dei andre på laget var Gaines, Marion Jones og Devers.

Høgdepunktet for Miller kom i Sevilla under VM i friidrett 1999. Ho var i sitt livs beste form og sette personlege rekordar både 100 meter med 10,79 sekundar og på 200 m med 21,77 sekundar, noko som sikra henne sølvmedaljen på 100 meter bak Marion Jones og gullmedaljen på 200-meteren. I 2001 var ho med på USA sitt lag som opphavleg vann 4 × 100 meter under verdsmeisterskapen i Edmonton, men som mista sigeren etter at Kelli White og Marion Jones seinare vart avslørt for å ha vore dopa. To år seinare deltok Miller på laget som vann sølv på den korte stafetten i Paris-VM 2003, slått med 0,05 sekund av arrangørlandet sitt mannskap.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1996 i Atlanta: Gull i 4 x 100 m stafett. Nr 4 på 200 m – 22,41
*VM 1997 i Aten: Gull i 4 x 100 m stafett. Nr 5 både på 100 m – 11,18 og 200 m – 22,52
*VM 1999 i Sevilla: Gull på 200 m – 21,77 og sølv på 100 m – 10,79
*VM 2001 i Edmonton: Utslått i semifinalane på 200 m (22,80=nr 10)
*VM 2003 i Paris: Sølvmedalje i 4 x 100 m stafett

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Inger Miller|Inger Miller]]» frå ,  den 23. august 2018.*
Lengau

**Lengau** er ein kommune i distriktet Braunau am Inn i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen, som har ei flatevidd på 58,2 km² og i kring 4&nbsp;700 ibuarar, omfattar dei tre landsbyane Schneegattern, Lengau, Friedburg og 27 små grender (*Ortschaften*). Landsbyen Lengau ligg 532 meter over havet og hyser kommunekontoret.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Lengau|Lengau]]» frå ,  den 23. august 2018.*
Burevestnikmissilet

**9M730 Burevestnik** (, NATO-kallenamn **SSC-X-9 Skyfall**) er ein eksperimentell atomdriven krysserakett med atomvåpen utvikla av det russiske forsvaret. Raketten skal ha nær uavkorta rekkjevidd.

Burevestnik var ein av seks nye russiske strategiske våpen gjort kjend av president Vladimir Putin 1. mars 2018. Raketten blei kalla opp etter stormfuglane petrellar etter ei avstemming på nettstaden til det russiske forsvarsdepartementet.

I 2017 fall ein av desse rakettane ned i Barentshavet og leiting etter han byrja frå russisk side, og truleg òg frå USA. Norske fiskarar var svært uroa over rapportar om at eit russisk atomdrive missil hadde forsvunne i Barentshavet. Barentshavet er rekna som sjølve berebjelken for norsk fiskerinæring.

## Sjå òg

* Project Pluto

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:9M730 Burevestnik|9M730 Burevestnik]]» frå ,  den 14. november 2021.*
Sometimes I Just Feel Like Smilin'

***Sometimes I Just Feel Like Smilin***' er det sjette og siste studioalbumet til The Butterfield Blues Band, gjeve ut i august 1971. Som dei føregåande albuma bestod albumet hovudsakleg av bluesrock og rhythm & blues, men inneheld lengre soloar og instrumentale spor. 

Gitaristen Buzzy Feiten var gått ut og vart erstatta av Ralph Walsh. 

## Innhald

## Medverkande
* Paul Butterfield - munnspel, piano, vokal, korvokal
* Gene Dinwiddie - tenorsaksofon, sopransaksofon, fløyte, tamburin, vokal, korvokal
* Rod Hicks - bass, vokal, korvokal
* Ralph Wash - gitar, vokal, korvokal
* Dennis Whitted - tromer
* Bobby Hall - congas, bongos
* Trevor Lawrence - barytonsaksofon
* David Sanborn - altsaksofon
* Steve Madaio - trompet
* Big Black - congas
* Clydie King - korvokal
* Merry Clayton - korvokal
* Venetta Fields - korvokal
* Oma Heard - korvokal

; Teknisk
* Paul A. Rothchild - produsent
* Fritz Richmond - lydteknikar, miksing
* Bruce Botnick - lydteknikar
* Marc Harmon - lydteknikar
* Todd Rundgren - miksing
* Barry Feinstein - fotografi

## Kjelder


*
*Rate Your Music
NM i turn 1960 for menn

**Noregsmeisterskapen i turn 1960** for menn vart avvikla i Sarpsborg helga 26.–27. november 1960, med Sarpsborg Turnforening som arrangør. Dei 15 deltakarane tevla i sekskamp.

### Sekskamp





Åge Storhaug vart bestemann i alle seks øvingane.

## Kjelder
*Arbeiderbladet 28. november 1960
Altheim

**Altheim** er ein by og ein kommune i distriktet Braunau am Inn i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 22,7 km² og i kring 4&nbsp;800 ibuarar. Byen Altheim med sine 4&nbsp;200 ibuarar ligg 363 meter over havet.

74% av arealet i kommunen vert nytta til landbruk, 11% er dekt med skog. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Altheim (Oberösterreich)|Altheim (Oberösterreich)]]» frå ,  den 23. august 2018.*
Schalchen

**Schalchen** er ein kommune i distriktet Braunau am Inn i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 41,1 km² og i kring 3&nbsp;900 ibuarar. Landsbyen Schalchen har over 1600 ibuarar og ligg 438 meter over havet.

54% av arealet er skogdekt, 39% vert nytta til landbruk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Schalchen (Oberösterreich)|Schalchen (Oberösterreich)]]» frå ,  den 23. august 2018.*
Canned Heat av Canned Heat

***Canned Heat*** er debutalbumet til Canned Heat. Det kom ut kort tid etter bandet hadde spelt på Monterey Pop Festival og består av coverversjonar av bluessongar. 

Besetninga som spelte på debutalbumet var Alan «Blind Owl» Wilson (gitar og vokal), Larry «The Mole» Taylor (bass), Henry «Sunflower» Vestine (gitar), Bob «The Bear» Hite (vokal) og Frank Cook (trommer). Cook var berre med bandet ei kort stund, og vart eit par månader seinare erstatta av Aldolfo «Fido» Dela Parra på trommer.

*Canned Heat* kom ut på CD i 1999 på det franske selskapet MAM Productions under tittelen *Rollin' and Tumblin*'.

## Innhald

## Medverkande
;Canned Heat
*Bob Hite – vokal
*Alan Wilson – rytme- og slidegitar, vokal, munnspel
*Henry Vestine – sologitar
*Larry Taylor – bass
*Frank Cook – trommer

;Andree musikarar
*Ray Johnson (bror til Plas Johnson) – piano

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Canned Heat (album)|Canned Heat (album)]]» frå ,  den 23. august 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Vince Matthews

**Vincent Edward Matthews** () er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar som i 1972 vart olympisk meister på 400-meter, fire år etter han også vann OL-gull med USA i 4 x 400 meter stafett.

### Aktiv
Matthews høyrde til toppen i verdseliten på 400 meter allereie i 1967-sesongen. Både i AAU-meisterskapen og panamerika-leikane vart han nummer to på spesialdistansen, like bak verdseinaren Lee Evans.

Ved OL-uttaka sommaren 1968 vart Matthews fjerdemann på 400 meter, noko som gav han plass på stafettlaget til USA. I Mexico-byen gjorde landsmennene Lee Evans, Larry James og Ron Freeman storeslem og vann samtlege medaljar i den individuelle tevlinga over 400 meter under sommarleikane i oktober 1968. Saman med desse tre vann Matthews OL-gull i 4 x 400 m stafett, vinnartida 2.56,1 var verdsrekord i heile 24 år.

Dei neste åra var ikkje Matthews aktiv i friidrett før han i 1972 kom tilbake og kvalifiserte seg til sommarleikane som tredjemann på 400 m i det nasjonale uttaket. I leikane i München på 400 m pådrog storfavoritten John Smith seg ein skade 80 meter før mål, noko som førte til at Matthews tok over leiinga i løpet og vann gullmedaljen på distansen framom landsmannen Wayne Collett og kenyanaren Julius Sang. Under sigersseremonien etter løpet stod Matthews og Collett saman på sigerspallen og snakka med kvarandre då nasjonalsongen til USA vart spelt. Den internasjonale olympiske komiteen svarte med å stenge dei ute frå Sommar-OL. Matthews la opp.

Matthews sette personleg rekord med 44,66 sekundar då han vann OL-gull i München, med stoppeklokke fekk han 44,4 i sluttid under OL-uttaka fire år tidlegare.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vince Matthews|Vince Matthews]]» frå ,  den 24. august 2018.*
Martin Lauer

**Karl Martin Lauer** () var ein tysk friidrettsutøvar og popsongar frå Köln. Han vart europameister i 110 meter hekk i 1958 og vann olympisk gullmedalje i 4 x 100 meter stafett i 1960. Åra 1962-68 song han inn fleire musikk-plater som vart omsett i store opplag i heimlandet.

## Idrett
Lauer vart nummer fire på korthekken og nummer fem i tikampen under dei olympiske leikane i Melbourne. I 1958 vann han ein suveren siger i 100 m hekk ved friidretts-EM i Stockholm, slo nestemann med fire tidels sekund. Den 7. juli 1959 forbetra han verdrekorden i øvinga til utrulege 13,2 sekundar under eit stemne i Zürich, ein rekord som ikkje vart sletta før enn i 1972. I sommarleikane 1960 i Roma vart Lauer atter nummer fire i 110 m hekk, med same tid som bronsevinnaren. Tre dagar seinare sprang han ankeretappen for eit tysk mannskap som tangerte verdsrekorden i 4 x 100 meter stafett og vann den olympiske gullmedaljen i øvinga, etter at USA, som hadde same tid, vart diskvalifisert for vekslingsfeil. Dei andre på det tyske laget var Bernd Cullmann, Armin Hary og Walter Mahlendorf.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1956 i Melbourne: Nr 4 på korthekken – 14,5 og nr 5 i tikamp - 6&nbsp;853 poeng 
*EM 1958 i Stockholm: Gullmedalje på korthekken – 13,7, framom Stanko Lorger (14,1)
*OL 1960 i Roma: Nr 4 på korthekken – 14,0. Gull i 4 x 100 m stafett (39,5)

## Musikk
Like etter Sommar-OL 1960 var over, vart Lauer blodforgifta og låg på sjukehus i mange månader. Ein kronisk beinskade hindra han sidan å drive idrett. I staden fekk han kontrakt med plateselskapet Polydor som gav ut nokre plater der Lauer framførte nordamerikanske country-songar i tysk språkdrakt. Perioden 1962-66 var songane ofte på dei vesttyske hit-listene, skal ha seldt minst 6 millionar stykk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Martin Lauer|Martin Lauer]]» frå ,  den 24. august 2018.*
Charles Moore

**Charles Hewes Moore**  () var ein USA-amerikansk friidrettsutøvar og næringslivsleiar frå Coatsville i delstaten Pennsylvania. Under Sommar-OL 1952 vann han 400 meter hekk på tida 50,8 sekundar og ein sølvmedalje med USA i 4 x 400 m stafett.

Moore vart nordamerikansk studentmeister (NCAA) på 440-yard i 1949 og 220-yard hekk i 1952. Frå 1949 til 1952 vann han samtlege fire tevlingar på 400 meter hekk under AAU-meisterskapen.

Den 21. juli 1952 vann Charles H. Moore gullmedaljen på 400 meter hekk og sette samstundes olympisk og personleg rekord med tida 50,8 sekundar. Han sprang også tredjeetappen for USA sitt lag i 4 x 400 m stafett der USA måtte nøye seg med sølvmedaljane, slått med eitt tidels sekund av Jamaica som sette verdsrekord med tida 3.03,9.

Moore og sovjet-russaren Jurij Litujev skal ha vore dei fyrste som nytta seg av 13 steg mellom hekkane på 400 meter hekk i tevlingar, før 1950-åra brukte ein alltid 15-steg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Charles Moore (athlete)|Charles Moore (athlete)]]» frå ,  den 24. august 2018.*
Helpfau-Uttendorf

**Helpfau-Uttendorf** er ein kommune i distriktet Braunau am Inn i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 26,3 km² og i kring 3&nbsp;500 ibuarar. Landsbyen Uttendorf har 13-1400 ibuarar, folkesetnaden elles fordeler seg på 20 små og mindre grender. Kommunesenteret ligg 419 meter over havet.

63% av arealet vert nytta til landbruk, 26% er dekt av skog.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Helpfau-Uttendorf|Helpfau-Uttendorf]]» frå ,  den 24. august 2018.*
Walter Davis

**Walter L. Davis** () er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Lafayette i delstaten Louisiana som i 2005 vart verdsmeister i tresteghopp. Han var også ein framifrå lengdehoppar, nummer sju i øvinga i VM 2003.

## Aktiv
Davis vart nummer elleve i tresteghopp ved Sommar-OL 2000 i Sydney, året etter vart han femtemann i same øvinga ved verdsmeisterskapen i Edmonton med eit bestehopp på 17,20 m. I 2002 vart han US-amerikansk tresteg-meister med 17,59 m, og i 2003 landsmeister i lengdehopp med 8,24 m. Under Friidretts-VM 2003 i Paris deltok han i både lengdehopp og tresteg, men lukkast berre å nå finalen i lengde der han kom på sjuandeplassen med sine 8,02 m.

I 2004 vart Davis andremann i det US-amerikanske OL-uttaket i tresteg med 17,63 m, ein prestasjon han ikkje var i nærleiken av under sommarleikane i Aten der han vart nummer elleve i trestegfinalen. Han deltok også i lengde, men var langt unna å ta seg til finalen.

Sommaren 2005 vart Davis USA-meister i tresteg for andre gong. Under VM i Helsinki august månad lukkast han vinne gullmedaljen med 17,57 meter som best. Grunna skade deltok ikkje olympiameisteren Christian Olsson, medan utøvaren med 17,81 m og årsbeste i verda, Marian Oprea frå Romania, ikkje hadde fullklaff og måtte nøye seg med bronsemedaljen.

I 2006-sesongen gjorde Davis sitt livs lengste hopp både i lengde og tresteg. Mot slutten av april landa han på 8,36 meter på Martinique og åtte veker seinare nådde han 17,71 meter i Indianapolis. Året etter kneip Davis, med eit hopp på 17,33 meter, bronsemedaljen i tresteghopp under VM i Osaka, ein centimeter framom fjerdemann og to cm framom nummer fem i tevlinga.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 2000 i Sydney: Nr 11 i tresteghopp – 16,61 m
*VM 2001 i Edmonton: Nr 5 i tresteghopp – 17,20 m
*VM 2003 i Paris: Nr 7 i lengdehopp – 8,02 m. Utslått i kvalifiseringa i tresteghopp (16,60 m=nr 15)
*OL 2004 i Aten: Nr 11 i tresteg – 16,78 m. Utslått i kvalifiseringa i lengde (7,80 m=nr 23)
*VM 2005 i Helsinki: Gullmedalje i tresteg – 17,57 m. Utslått i kvalifiseringa i lengde (7,42 m=nr 19)
*VM 2007 i Osaka: Bronsemedalje i tresteghopp – 17,33 m 
*VM 2009 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa i tresteghopp (16,33 m=nr 15)
*VM 2011 i Daegu: Utslått i kvalifiseringa i tresteghopp (16,12 m=nr 23)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Walter Davis (triple jumper)|Walter Davis (triple jumper)]]» frå ,  den 25. august 2018.*
Tom Courtney

**Tom Courtney**, fullt namn **Thomas William Courtney**, () var ein USA-amerikansk friidrettsutøvar frå Newark i delstaten New Jersey som i 1956 vart olympisk meister både på 800 meter og i 4 x 400 meter stafett.

### Aktiv
Courtney vart i 1955 nordamerikansk studentmeister (NCAA) på 880 yards. Same sommaren sette han USA-rekord på 800 meter med tida 1.46,8 i finske Koivula. Sommaren 1956 vann han 440 yards ved USA-meisterskapen (AAU) og forbetra i Los Angeles landsrekorden på 800 m til 1.46,4.

På ein vindfull, kjølig dag under sommarleikane 1956 i Melbourne spurta Courtney inn til gullmedalje på 800 meter, sterkt pressa av Derek Johnson frå Storbritannia. Vinnartida 1.47,7 var olympisk rekord, Johnson fekk 1.47,8 og norske Audun Boysen, som ikkje var i si beste form, kom på bronseplassen med 1.48,1. Fem dagar seinare, den 1. desember 1956, sprang Courtney som ankermann USA inn til suverent gull i 4 × 400 m stafett, etter at Lou Jones, Jesse Mashburn og Charlie Jenkins hadde gitt laget hans ei solid leiing på dei tre fyrste etappane.

Den 24. mai 1957 sette Courtney verdsbestetid på 880 yards med eit løp på 1.46,8. Både i 1957 og 1958 sigra han på den same distansen under AAU-meisterskapen. I slutten av juli 1957 flytta han den nasjonale 800-meterrekorden til 1.46,0 ved eit stemne i Gävle i Sverige. Fem dagar seinare vart han på Bislett stadion i Oslo klokka i mål på 1.46,2, men måtte sjå seg slått av verdsrekordhaldaren, Roger Moens frå Belgia, med 0,2 sekund. Ni dagar etter gjorde Courtney sitt livs raskaste 800-meterløp på det same stadion i Oslo, vinnartida 1.45,8 var einast eitt tidels sekund bakom verdsrekorden til Moens.

Courtney la opp etter 1958-sesongen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tom Courtney|Tom Courtney]]» frå ,  den 25. august 2018.*  
*Track&Field
Väinö Muinonen

**Väinö Viktor Muinonen** () var ein finsk langdistanseløpar frå Lauritsala i Södra Karelen som i 1938 vart europameister i maratonløping.

Muinonen vart femtemann i maratonløpet under dei olympske sommarleikane 1936 i Berlin. To år seinare vann han gullmedaljen på distansen ved europameisterskapen i Paris. I den fyrste internasjonale meisterskapen etter andre verdskrigen, friidretts-EM i Oslo, sikra han seg sølvmedaljen i maraton, 13 sekundar føre Jakov Punko frå Sovjetunionen, hans eigen landsmann Mikko Hietanen vann løpet og syrgde for at den finske dominansen i maraton heldt fram, til dess sprang finske løparar inn til siger i maraton under europameisterskapane.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*Sommar-OL 1936 i Berlin: Nr 5 – 2.33.46
*EM 1938 i Paris: Gullmedalje – 2.37.28, framom Squire Yarrow (2.39.03)
*EM 1946 i Oslo: Sølvmedalje – 2.26.08, bakom Mikko Hietanen (2.24.55)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Väinö Muinonen|Väinö Muinonen]]» frå ,  den 25. august 2018.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:fi:Väinö Muinonen|Väinö Muinonen]]» frå ,  den 25. august 2018.*
Mehmet Scholl

**Mehmet Tobias Scholl**, fødd **Yüksel**, () er ein tysk tidlegare fotballspelar og seinare fotballtrenar frå Karlsruhe. Han vart europameister  med Tyskland i 1996. Med Bayern München vann Scholl, som var midtbanespelar, både UEFA-cupen 1996, Meisterligaen 2001, åtte ligameisterskap og fem nasjonale cuppokalar.

### Klubbspel
Scholl spelte på Karlsruhe SC fram til 1992. Sidan var han Bayern München-spelar til han la opp i 2007. Frå 1994 til 2006 var han som midtbanespelar med å vinne bundesligaen åtte gongar. I mai 1996 skåra han i begge UEFA-cupfinalane mot Girondins Bordeaux, eit oppgjer som Bayern vann med 2-0 borte og 3-1 heime. Tre år seinare var han innbytar då Bayern tapte meisterligafinalen 1999 med 1-2 mot Manchester United. Høgdepunktet som Bayern-spelar kom 23. mai 2001 då laget vann Meisterligaen 2001 gjennom ei straffesparktevling.

### Landslagsspel
I tida 1995-2002 deltok Scholl i 36 landskampar og skåra 8 mål. Han var med i Fotball-EM 1996, ei turnering der han i finalen vart bytta ut mot Oliver Bierhoff, midtspissen som med sine to mål snudde kampen til tysk siger 2-1. Ein skade gjorde Scholl uaktuell til verdsmeisterskapen 1998 i Frankrike. I europameisterskapen 2000 skåra han Tysklands einaste mål i turneringa, det tyske laget rauk elles rett ut etter å ha sanka eitt einaste poeng i gruppespelet.

### Merittar
*Europameister: 1996 for Tyskland
*Vinnar av meisterligaen: 2001 med Bayern München
*Vinnar av UEFA-cupen: 1996  med Bayern München
*Tysk seriemeister: 1994, 1997, 1999, 2000, 2001, 2003, 2005 og 2006 med Bayern München
*Tysk cupmeister: 1998, 2000, 2003, 2005 og 2006 med Bayern München

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Mehmet Scholl|Mehmet Scholl]]» frå ,  den 25. august 2018.*  
 
*eu-football
Hochburg-Ach

**Hochburg-Ach** er ein kommune i distriktet Braunau am Inn i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. I vest ligg kommunen ved elva Salzach, grenseelva mot Tyskland og forbundsstaten Bayern. Hochburg-Ach har ei flatevidd på 40,1 km² og i kring 3&nbsp;200 ibuarar.

Folkesetnaden er fordelt på vel 20 landsbyar og grender, landsbyen Uttendorf med knappe 800 ibuarar er den største tettstaden. Kommunesenteret i Hochburg-Ach ligg 462 meter over havet.

52% av arealet i kommunen vert nytta til landbruk, 42% er skogdekt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hochburg-Ach|Hochburg-Ach]]» frå ,  den 25. august 2018.*
Marja Helander

**Marja Helander** () er ein finsk-samisk fotograf, kunstnar og filmregissør. 

## Prisar og utmerkingar
*1994 &ndash; Fotofinlandia finalist
*2018 &ndash; Risto Jarva -prisen

## Kjelder
Tutta Larsen

**Tutta Larsen** () er ein russisk programleiar. Ho har arbeidd på *[[MTV Russia]]* (1998 og 2008), *Stolitsa FM* og er grunnleggjar og leiar for TUTTA.TV.

Ho studerte journalistikk ved Statsuniversitetet i Moskva. Samstundes som ho studerte fekk ho opplæring i reklameavdelinga til selskapet BIZ-Enterprises, der ho byrja karrieren som programleiar. På denne tida tok ho i bruka pseudonymet Tutta Larsen, avleidd frå namna til kyllingen Tutta Carlson og reveungen Ludwig Larsen i barnebøkene til Jan-Olof Ekholm.

Tutta Larsen song i gruppene Jazzlobster og Thaivox. I 1998 gav ho ut albumet *Newbodyforms*. Ho har også spelt i fleire musikkvideoar og vitja ulike fjernsynsseriar.

## Kjelder
Futsal

**Futsal**, òg kalla **microfutbol**, er ein variant av lagidretten fotball. Spelet går føre seg på ei bane med hard overflate, vanlegvis innandørs. Bana er på storleik med ei handballbane, altså mykje mindre enn ei vanleg fotballbane, og måla er vanlege handballmål. Ballen svarar til ein vanleg 4-ball, men er laga spesielt for denne sporten for mellom anna å sprette mindre enn ein vanleg fotball. Kvart av dei to laga har fem spelarar, inklusive målvakta. Spelereglane skil seg òg frå dei som gjeld i vanleg fotball.

Nemninga futsal er danna av spansk *fútbol de salón*, og vert nytta internasjonalt. Spelet oppstod i Uruguay som eit turneringsspel, og vart utvikla vidare i Brasil, særleg i São Paulo.

## Bakgrunnsstoff
*Utstyr og reglement, Futsalforbundet
Handball-EM 2008 for kvinner

**Europameisterskapen i handball 2008** for kvinner, den 8. i rekka, vart avvikla i tida 2. til 14. desember 2008 i Makedonia. Til saman 16 land deltok i turneringa. Kampane fann stad i byane Ohrid og Skopje. Noreg sikra seg europameisterpokalen for tredje gong i rad då laget vann finalen mot Spania med 34 mål mot 21. 

Kristine Lunde var kåra til meisterskapens beste spelar og fekk plass på all-star-laget saman med systera, målvakta Katrine Lunde, Tonje Larsen på venstre rykkrom og Linn-Kristin Riegelhuth på høgrekanten. Riegelhuth vart med sine 51 mål toppskårar i meisterskapen.

## Innleiande runde
### Gruppe A



-----------

----------

---------

### Gruppe B



----------

--------

------------

### Gruppe C



----------

---------

---------

### Gruppe D



----------

--------

-------

## Mellomrunden
### Gruppe I



-----------

-------------

------------

### Gruppe II



----------

------------

-------------

## Sluttspelet
### Kamp om 5.-plass

### Semifinalar

-------------

### Bronsefinale

### EM-finalen
Noreg og Spania møttest til finalekamp i Skopje framfor 5&nbsp;000 tilskodarar. I «en nervøs og stresset første omgang» snudde Noreg 7-8 til leiing 11-9, før Noreg ved pause leia 13-12. Utover i den andre omgangen drog Noreg i frå, så dei siste ti minuttane i kampen var all spenning borte. Sluttsiffera vart heile 34-21. Dermed kunne Noreg bokføre landets fjerde EM-tittel i handball.

Flest mål for Noreg skåra Tonje Nøstvold med 7 nettkjenningar. Tonje Larsen og Linn-Kristin Riegelhuth stod begge for 6 mål, Kristine Lunde 4, Kari Mette Johansen 3, Isabel Blanco, Marit Frafjord og Heidi Løke, alle 2 mål, Camilla Herrem og Tine Kristiansen 1 kvar. Også Linn Sulland og Karoline Breivang var med på vinnarlaget, attåt Katrine Lunde Haraldsen som vakta det norske målet, assistert av Terese Pedersen.

Begona Fernandez og Marta Mangue skåra 4 mål kvar for Spania.

Dommarane straffa Noreg med to 2-minuttsutvisingar og Spania med fire.

## Kjelder
*Handball-EM 2008 Eurohandball
Hovudseriefinalen i fotball 1959

**Hovudseriefinalen i fotball 1959** fann stad på Ullevål stadion i Oslo og vart avvikla med to kampar mellom Lillestrøm Sportsklubb og Fredrikstad Fotballklubb, etter som den fyrste kampen enda uavgjort.

Den fyrste finalekampen vart avvikla onsdag 21. juni 1959, like etter sesongslutt. Per Kristoffersen gav Fredrikstad FK leiinga alt i det 3. minutt og etter 14 minuttar stod det 2-0 etter eit sjølmål. Fem minuttar seinare reduserte Per Sæther til 1-2 på eit straffespark. Etter pausen utlikna Oddvar Richardsen til 2-2, noko som vart sluttresultatet.

Den andre og avgjerande seriefinalen fann stad fyrst etter sommarferien. Den 5. august 1959 møttest laga til ny dyst på Ullevål. Lillestrøm SK viste seg her som det beste laget og tok leiinga ved Hans Nylund, før Gunnar Arnesen auka til både 2- og 3-0. Oddvar Richardsen skåra Lillestrøms fjerde mål på straffe, før Henry Johannessen reduserte til 1-4 fire minuttar før dommaren bles av kampen.

**Lillestrøm Sportsklubb** sitt meisterlag bestod av Jann Samstad, Kjell Aspelin, Trond Willadsen, Rolf Wahl, Ivar Christiansen, Svein Bergersen, Ivar Hansen, Hans Nylund, Oddvar Richardsen, Gunnar Arnesen og Sverre Dag Hegtveit. Triumfen i Hovudserien var den einaste for Lillestrøm SK.

**Fredrikstad FK** mønstra målvakta Per Mosgård, backane Kjell Andreassen, Åge Spydevold, halfane Tore Nilsen, Reidar Kristiansen og Arne Pedersen, løparane Rolf Borgersen, NN, Henry Johannessen, Per Kristoffersen og Willy Olsen.

## Kjelder
*Arbeiderbladet 22. juni 1959
*Arbeiderbladet 6. august 1959
Gulirisk

**Gulirisk** (*Serinus serinus*) er den minste og den europeiske arten i slekta *[[Serinus]]* i finkefamilien. Han er nært nærskyldt kanariirisk. 

## Skildring
Gulirisken er liten fink med relativt stort hovud og butt nebb, 11-12 centimeter i kroppslengd, og veg 8,5 til 14 gram. Fjørdrakta har mørke striper på grågrøn overside, og einsfarga lysgul overgump. Det gule brystet og kvite buken er òg sterkt streka. Hannar har eit lysare gult andlet og bryst, gule vengeband og gult på sidene av halsene. Hoer har svakare gulfarge. Kontaktlætet er ei summande lys og klår trille, songen ein intens straum av kvasse tonar.

Leveområdet er i Europa sør for Skandinavia og sør for Storbritannia, men inkludert Baltikum i nordaust, Nordvest-Afrika i sørvest, Anatolia og kystområda frå Egypt til Tyrkia i søraust. Sørlege og vestlege populasjonar er i stor grad standfuglar, nord og nordaust vil dei trekke sør om vinteren. Gulirisk er ein sjeldan streiffugl i Noreg, med typisk færre enn fem godkjente observasjonar per år, dei fleste i Akershus og Vest-Agder. Føretrekte hekkehabitat er ei blanding av opne område og skog av nåletre. Føda er  hovudsakleg frø, med tillegg av planteskot, blomar og noko insekt. 

Denne vesle fuglen verkar aktiv og rastlaus, er iaugefallande, men òg ein noko sky fugl. Utanom hekketida kan dei danne flokkar, deltar også i fleirartsflokkar saman med til dømes steinsporv og middelhavssporv.

Populasjonen er estimert til mellom 45 og 75 millionar individ og er trudd å vere minkande. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:European serin|European serin]]» frå ,  den 26. august 2018.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Munderfing

**Munderfing** er ein kommune i distriktet Braunau am Inn i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 31 km² og vel 3&nbsp;000 ibuarar. Landsbyen Munderfing ligg 468 meter over havet og hyser knapt halvparten av folkesetnaden i kommunen, resten fordeler seg på vel 20 små grender.

57 % av arealet i Munderfing er dekt med skog, 38 % vert nytta til landbruk.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Munderfing|Munderfing]]» frå ,  den 26. august 2018.*  


## Bakgrunnsstoff

*
St. Pantaleon

**St. Pantaleon** er ein kommune i distriktet Braunau am Inn i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 18,3 km² og vel 3&nbsp;000 ibuarar. Kommunesenteret ligg i landsbyen St. Pantaleon, 436 meter over havet. Både St. Pantaleon og ein annan landsby, Riedersbach, har nærare 850 ibuarar. 

64% av arealet i kommunen vert nytta til landbruk, 24% er skogdekt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:St. Pantaleon (Oberösterreich)|St. Pantaleon (Oberösterreich)]]» frå ,  den 26. august 2018.*
Lauren Southern

**Lauren Cherie Southern** () er ein kanadisk konservativ aktivist, forfattar, politisk kommentator og journalist. Ho har vorte skildra som «alt-right», men har sjølv hevda at ho ikkje er det i ein video ho laga som respons til ein annan YouTube-person.

Lauren Southern stilte som kandidat for Libertarian Party of Canada under det føderale valet i 2015 i Canada. Ho arbeidde for den politiske kommentatorplattforma The Rebel Media fram til mars 2017, og har skrive for Spiked, International Business Times og The Libertarian Republic. Southern har halde fram med å arbeide uavhengig og har lagt ut fleire videoar på YouTube. I mars 2018 vart ho nekta å reise inn i Storbritannia på grunn av sine politiske intensjonar.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
Sääʹmođđâz

***Sääʹmođđâz*** var eit skoltesamisk tidsskrift som kom ut fire gonger i året i perioden 1978-1986. Målet med tidsskriftet var å presentere og fremje den nye skoltesamiske ortografien og den fornya lova om skoltesamiske tilhøve. 

Tidsskriftet var i byrjinga tospråkleg (skoltesamisk/finsk), men etter kvart utvikla det seg til eit reint skoltesamisk blad. Bladet vart redigert på dugnad, og måtte gå inn då det ikkje lenger var mogleg å finansiere trykning og porto.

## Bakgrunnsstoff
* Sääʹmođđâz frå hausten 1983
Anarâš-lostâ

***Anarâš-lostâ***, eller rettare ***Anarâš***, er eit enaresamisk blad som vart stifta i 1988. Bladet kjem ut 4 gonger i året i Enare, og redaktør er Fabrizio Brecciaroli. Alle artiklane i bladet er på enaresamisk, og det er den viktigaste arenaen for enaresamisk skriftkultur. Fram til 2017 var redaktør og sentral skribent i bladet Ilmari Mattus, som gjorde eit viktig arbeid for enaresamisk språk.

## Historikk

Bladet blir gjeve ut av Anarâškielâ servi, det var eit av dei første tiltaka denne foreininga tok initiativ til. Oppstarten var eit resultat av det første kurset i enaresamisk, som vart halde juni 1988 med Matti Morottaja og Pekka Sammallahti som lærarar. Kurset hadde 14 deltakarar, og tekstane dei skreiv dominerte det første nummeret. Bladet kom frå starten ut 2 gonger i året, men frå  1992 kom det ut 4 gonger. Etter at det nordsamiske tidsskriftet Sápmelaš gjekk inn i 2001 er Anarâš-lostâ det einaste samiskspråklege tidsskriftet som kjem ut i Finland.

I løpet av dei 35 første åra skreiv Ilmari Mattus rundt 1/4 av dei ca. 850 artiklane i bladet. Andre sentrale forfattarar (med meir enn 10 forfattarar) var Matti Morottaja, Marja-Liisa Olthuis, Petter Morottaja, Iisak Mattus, Anssi Mattus, Sáárá Seipiharju, Anne Seipiharju og Eljas Niskanen.

## Redaktørar

* 1988–2017 – Ilmari Mattus
* 2017–2018 – Eljas Niskanen
* 2019–2020 – Petter Morottaja
* 2021– Fabrizio Brecciaroli

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Oversyn over tidlegare nummer
* Lenkje til tidlegare nummer
Bob Hite

**Robert Ernest Hite** () var ein amerikansk musikar som var frontmann og songar i  bluesrockbandet Canned Heat frå 1965 til han døydde i 1981. Kallenamnet hans var «The Bear».

## Biografi
Hite vart introdusert for Alan Wilson av Henry Vestine og dei to fekk overtydd bluespianisten Sunnyland Slim  (1906-1995) om å kome i studio med dei for å spele inn ei plate. I 1965, då han var 22, skipa Hite eit band med Wilson. Vestine følge med kort tid etter, og denne trioen danna kjernen av Canned Heat. Trioen fekk etter kvart med seg Larry Taylor på bass og Frank Cook på trommer.

Hite spelte med Canned Heat på Woodstockfestivalen i august 1969. Framføringane var ikkje med i den originale filmen *[[filmen Woodstock|Woodstock]]* frå 1970, men er med i «Director's Cut»-utgåva frå 1994.

Canned Heat var i november 1969 med i ein episode av *[[Playboy After Dark]]*. Hite vart invitert til ein samtale med Hugh Hefner etter framføringa, i lag med andre gjester som Sonny and Cher, Vic Damone, Dick Shawn og Larry Storch. Ei 20 år gammal Lindsay Wagner, som var ein av festdeltakarane til Hefner, sat på fanget til Hite og spelte ein festleik. I samtalen fortalte Hite at han hadde over 15&nbsp;000 singelplater i samlinga si.

Han produserte John Lee Hooker- og Canned Heat-albumet *[[Hooker 'N Heat]]* (1971).

### Død
Den 5. april 1981 under ein pause på ein konsert på The Palomino Club i North Hollywood, fekk Hite noko dop av ein fan. Han trudde det var kokain og sniffa det, men det viste seg å vere heroin. Hite vart blå og kollapsa. Han vart køyrt til ein heim i nærleiken der han døydde.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bob Hite|Bob Hite]]» frå ,  den 26. august 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* 
*
Båteng

**Båteng** (nordsamisk *Fanasgieddi*) er ei grend i Tana kommune i Finnmark fylke. Ho ligg ved Tanaelva, om lag 26 km sørvest for Tana bru. E6 går forbi Båteng, på finsk side av elva ligg den nordlegaste bygda i Finland og EU, Nuorgam.

ForfatternesForlag har avdelingskontor i Båteng. I forlagsbygget er det ei utstilling om laksefiske og elvesamisk kultur. Utstillinga er open innanfor ordinær arbeidstid. På ei høgd om lag 700 meter sørvest for forlagsbygget er det ein gammal samisk offerstad, Fanasgiedbákti, og om ein forlengar turen med ytterlegare 700 meter mot nordvest, kjem ein til offerstaden Erkkeoaivi.

## Kjende personar frå Båteng
*Divisjonsdirektør Mona Solbakk i NRK Sápmi vaks opp på Båteng. 

## Kjelder
*Artikkel om Båteng hos snl.no
*Om Båteng hos yr.no 
*Om to offerstader på Båteng
Alan Wilson

**Alan Christie Wilson** () var ein USA-amerikansk musikar som var med å skipe, leie og skrive songar for bluesrockbandet Canned Heat. Han spelte munnspel,  gitar og song med gruppa både på scenen og innspelingane deira. Wilson var songaren på dei største hittane til Canned Heat, «On the Road Again» og «Going Up The Country». 

Han fekk kallenamnet «Blind Owl» av den amerikanske gitaristen John Fahey fordi han var ekstremt nærsynt. Ein gong skal han til dømes ha lagt gitaren sin på bryllaupskaka då han spelte i eit bryllaup fordi han ikkje såg ho. 

Med Canned Heat spelte Wilson på to kjende konsertar i 1960-åra, Monterey Pop Festival i 1967 og Woodstockfestivalen i 1969. 

Den 3. september 1970 vart Wilson funnen død i ei åssie bak huset til bandkollegaen Bob Hite i Topanga Canyon. Han vart 27 år gammal. Ein obuksjon synte at dødsvarlet var ein overdose av sovemiddel. Wilson leid av depresjon, men det er ikkje klart om dødsfallet var eit sjølvmord eller ikkje. Wilson døydde berre to veker før Jimi Hendrix og fire veker før Janis Joplin, som òg begge var 27 år gamle. 

Stephen Stills-songen «Blues Man» frå albumet *[[Manassas av Stephen Stills|Manassas]]* er dedisert til Wilson, Jimi Hendrix og Duane Allman.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alan Wilson (musician)|Alan Wilson (musician)]]» frå ,  den 26. august 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Nettside for Alan Wilson
*
*
ČálliidLágádus

**ČálliidLágádus** (også det norske namnet **ForfatternesForlag**, det  sørsamiske **TjaelljiBerteme** og det lulesamiske **TjállijAimmudahka** blir brukt), er ei stifting skipa i 2002. Føremålet er å gje ut bøker som formidlar opplysningar og kunnskap om samar og samiske tilhøve til det samiske samfunnet.  Stiftinga har hovudkontor i Karasjok og eit avdelingskontor i Båteng i Tana, og driv forlagsverksemd med utgjevingar på nord-, sør- og lulesamisk. Forlaget Jårgalæđđji var forgjengaren til ForfatternesForlag.

## Forlagsprofil

Forlaget gjev framfor alt ut lærebøker på samiske språk, men også skjønnlitteratur, sakprosa og akademisk litteratur. Ein viktig forfattar for forlaget er Maren Uthaug, som gjev ut ei serie satiriske teikneseriar om *Ei nesten heilt sann forteljing om den samiske historia*. Den første boka i serien var *Ságer somá leat sápmelažžan* (norsk *Det er gøy å være same*) kom ut i 2010, seinare har det kome ut tre bøker til, alle på norsk og tre samiske språk.

## Utvalde utgjevingar
Eit tilfeldig utval av utgjevingane til forlaget:

* 2009: *Eallit Sámis* av Heikkiarmas Lukkari - ei faktabok om samisk natur og miljø.
* 2010: *Ságer somá leat sápmelažžan* og *Det er gøy å vera same* av Maren Uthaug - Satirisk tegneseriebok utgjeven på norsk og nordsamisk.
* 2012: *Samisk reindrift på Grønland* av Odd Mattis Hætta - ei historisk framstilling.
* 2013: Davvisámegiela-ruoŧagiela, ruoŧagiela-davvisámegiela sátnegirji av Mikael Svonni - den første ordboka som er utgjeve på nordsamisk-svensk / svensk-nordsamisk.
* Diverse julehefte av Pondus, Kapteinens jul og Nemi.
* Vulle Vuojaš - innbunde hefte av dei første utgåvene av Donald Duck & Co på nordsamisk.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til ČálliidLágádus (no)
* Nettstaden til ČálliidLágádus (sámegiella)
27-årsklubben

**27-årsklubben** (engelsk *27 club*) er ei liste over populære musikarar, kunstnarar eller skodespelarar som døydde då dei var 27 år gamle, ofte som følgje av dop- og alkoholmisbruk, eller som følgje av drap, sjølvmord eller transportulukker. Då fleire 27 år gamle, populære musikarar, som Brian Jones, Jimi Hendrix, Janis Joplin og Jim Morrison, døydde mellom 1969 og 1971 førte dette til ei tru om at dødsfalla var meir vanlege ved denne alderen, men det finst ikkje statistikk som understøttar dette. Sjølv om det vart kommentert at desse musikarane som døydde kring 1970 alle var 27 år gamle, var det først då Kurt Cobain døydde 27 år gammal i 1994 at ideen om «27-årsklubben» skaut fart.

I 2011, 17 år etter Cobain døydde, omkom Amy Winehouse 27 år gammal, og dette førte til ny omtale av «27-årsklubben» i media. Tre år tidlegare, hadde ho uttrykt frykt for å døy ved den alderen.

«Klubben» er ofte blitt omtalt i musikkmagasin, journalar og pressa. Fleire utstillingar har dreidd seg om ideen, og det same har romanar, filmar og skodespelar. Temaet er òg omtalt i fleire songar som «27 Forever» av Eric Burdon frå 2013 på albumet hans *[['Til Your River Runs Dry]]*.

## Identifiserte medlemmar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:27 club|27 club]]» frå ,  den 26. august 2018.*
Henry Vestine

**Henry Charles Vestine** () med kallenamnet «The Sunflower», var ein USA-amerikansk gitarist, som hovudsakleg var kjend som medlem av bandet Canned Heat. Han var med gruppa frå starten i 1966 til juli 1969. I seinare år spelte han i lokale band, men kom stundom attende til Canned Heat for eit par turnear og innspelingar. 

I 2003 vart Vestine av musikkmagasinet Rolling Stone kåra til den 77. beste gitaristen gjennom tidene.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Henry Vestine|Henry Vestine]]» frå ,  den 26. august 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*
Frank Cook

**Frank Cook** var ein USA-amerikanske trommeslagar og tidlegare medlem i Pacific Gas & Electric, Canned Heat og Bluesberry Jam. Ein periode var han òg manager for Pacific Gas & Electric.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Frank Cook|Frank Cook]]» frå ,  den 26. august 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Evil av Howlin' Wolf

«**Evil**», stundom kalla «**Evil (Is Going On)**», er ein Chicago blues-standard skriven av Willie Dixon. Howlin' Wolf spelte inn songen for Chess Records i 1954. Han var med på samlealbumet *[[Moanin' in the Moonlight]]* i 1959. Då songen vart spelt inn på ny i 1969 for *[[The Howlin' Wolf Album]]*, vart «Evil» den siste singelen til Wolf som gjekk inn på den amerikanske singellista (43. plassen på Billboard R&B-lista).

På versjonen frå 1954 spelte Hubert Sumlin og Jody Williams (gitar), Otis Spann (piano), Willie Dixon (kontrabass og Earl Phillips (trommer). 

Songen er blitt spelt av mange andre artistar, som Luther Allison, Canned Heat, Captain Beefheart, Derek and the Dominos, Gary Moore, Cactus, The Faces, Dee Snider (med Widowmaker), Jake E. Lee, Monster Magnet, The Dead Daisies og Steve Miller. Koko Taylor-versjonen av songen var med i filmen *[[Adventures in Babysitting]]* i 1987. Tom Jones spelte inn ein versjon av songen i 2011, produsert av Jack White. Jace Everett og C.C. Adcock spelte inn ein versjon som vart nytta i den tredje sesongfinalen i *[[True Blood]]*.  
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Evil Is Going On|Evil Is Going On]]» frå ,  den 26. august 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
49. luftvernbrigade

**49. luftvernbrigade** (russisk: 49-я зенитная ракетная бригада) er ein luftvernbrigade i det russiske forsvaret som er underlagt 1. garde-stridsvognarmé frå Russland. Han er forlagt til Krasnyj Bor.

## Referansar
Adolfo de la Parra

**Adolfo «Fito» de la Parra** () er ein mexicansk trommeslagar, mest kjend som langvarig medlem av Canned Heat.

## Biografi
Fito de la Parra byrja å spele trommer då han var 14 år gammal. I 1958 var han medlem av det mexicanske bandet Los Sparks. Seinare spelte han i somme av dei mest kjende rockebanda i Mexico, Los Sinners, Los Hooligans og med Javier Batiz. I 1966 flytta han til Los Angeles og vart medlem av Sotweed Factor før han slutta der for å bli med i Bluesberry Jam. Han spelte òg med The Platters, Etta James, The Rivingtons, Mary Wells og The Shirelles. Han erstatta den opphavlege trommeslagaren i Canned Heat, Frank Cook, og spelte den første konserten sin med bandet den 1. desember 1967. Han kom inn i tide for det andre albumet deira, *[[Boogie with Canned Heat]]*, og har spelt på alle albuma deira sidan den gongen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Adolfo de la Parra|Adolfo de la Parra]]» frå ,  den 26. august 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad for Canned Heat
71. luftvernbrigade

**71. luftvernbrigade** er ein luftvernbrigade i det russiske forsvaret som er underlagt 35. armé frå Russland. 
Han er forlagt til  Srednebeloe i Amur oblast.

## Referansar
On the Road Again av Canned Heat

«**On the Road Again**» er ein song spelt inn av det amerikanske bluesrockbandet Canned Heat i 1967. Det er ein drivande, bluesrock-boogie, som vart omarbeidd frå tidlegare bluessongar med element av psykedelisk rock. I motsetnad til dei fleste Canned Heat-songane på denne tida, er det andregitarist og munnspelspelaren Alan Wilson som syng den særeigne falsettvokalen.  «On the Road Again» kom først ut på det andre albumet deira, *[[Boogie with Canned Heat]]* i januar 1968. Ein redigert versjon av songen kom ut på singel i april 1968 og «On the Road Again» vart den første hitten deira og ein av dei mest kjende songane til Canned Heat.

## Tidlegare songar
Chicago blues-musikaren Floyd Jones spelte inn ein song kalla «On the Road Again» i 1953. Denne var ei omarbeiding av den suksessrike songen hans «Dark Road» frå 1951. Begge songane er baserte på delta blues-artisten Tommy Johnson sin «Big Road Blues» frå 1928 (Canned Heat tok namnet sitt frå Johnson-songen «Canned Heat Blues»). Teksten til Johnson innheldt mellom anna linja: «Well I ain't goin' down that big road by myself&nbsp;... If I don't carry you gonna carry somebody else».  

Begge songane har det same «hypnotiske, ein-akkords bordun»-arrangementet.

## Medverkande
* Alan Wilson &ndash; vokal, munnspel, elektrisk gitar, tambura
* Henry Vestine &ndash; elektrisk gitar
* Larry Taylor &ndash; bassgitar
* Adolfo de la Parra &ndash; trommer

## Lister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:On the Road Again (Canned Heat song)|On the Road Again (Canned Heat song)]]» frå ,  den 26. august 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*
*
*
*
*
*



## Bakgrunnsstoff
*
35. luftvernbrigade

**35. luftvernbrigade** er ein luftvernbrigade i det russiske forsvaret som er underlagt 36. armé. 
Han er forlagt til Dzjidna i Burjatia.

## Referansar
140. luftvernbrigade

**140. luftvernbrigade** forlagt til Lomonosov  er ein luftvernbrigade i det russiske forsvaret som er underlagt 29. armé. 
Han er forlagt til Domna.

## Referansar