open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Huizen

**Huizen** er ein kommune i Nederland i provinsen Noord-Holland.  Kommunen har eit areal på 23,28 km² og eit folketal på 41 974 (2004).

Namnet «Huizen» er nederlandsk fleirtal for 'hus' er blitt knytt til ei oppfatting om at dei fyrste steinhusa i området, i staden for dei vanlegare torvhusa, blei bygde her. Huizen er del av storbyområdet Amsterdam.

## Historie

Huizen var opphavleg ein landbrukslandsby i nærleiken av Zuiderzee til 1932, då bukta blei demma opp. Om vinteren dreiv bøndene fiske, og dette førte til ein overgang til ein blømande fiskeindustri som blei stimulert av hamn bygd rundt 1850. Etter oppdemminga av Zuiderzee gjennom bygginga av Afsluitdijk i 1932 blei havbukta omdanna til ein innsjø.

På 1960-talet blei området utpeika til å husa store byggjefelt for å takla mangelen på husvære i regionen. Etter dette voks folketalet i landsbyen kraftig.

Der blokka Phohi i Huizen no står var det før andre verdskrigen ein stor radiosendar som blei bygd i 1923 og kunne kontakta Nederlandsk Austindia 12 000&nbsp;km unna.

Huizermolen, ei stubbmølle i Huizen frå rundt 1665, blei demontert i 1916. Ho blei reist att i 1919 ved Nederland frilutftsmuseum i Arnhem i Gelderland.

## Galleri

Fil:Huizer Museum Het Schoutenhuis Achterbaan 82 5.JPG|Huizer Museum Het Schoutenhuis Achterbaan
Fil:Huizen haven 17juni2006.jpg|Hamna i Huizen
Fil:Huizen Naarderstraat tolhuis 96.JPG|Huizen Naarderstraat tolhuis
Fil:Huizen-kalkovens.jpg|Huizen-kalkovens


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Huizen|Huizen]]» frå , og «[[:en:Huizen|Huizen]]» frå  den 5. juli 2022.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Verdsmeisterskapen i roing 1997

**Verdsmeisterskapen i roing 1997** vart avvikla på Lac d’Aiguebelette ved Chambéry i  Frankrike i tida 31. august til 7. september. Mennene tevla i 14 i ulike båtklassar og kvinnene i 10.

Noreg vann ein sølvmedalje i dobbeltsculler for menn.

## Menn
### Singlesculler





### Dobbeltsculler





### Toar utan styrmann





### Toar med styrmann





### Dobbeltfirar





### Firar utan styrmann





### Firar med styrmann





### Åttar





### Lettvekt singlesculler





### Lettvekt dobbeltsculler





### Lettvekt, toar utan styrmann





### Lettvekt dobbeltfirar





### Lettvekt, firar utan styrmann





### Lettvektsåttar





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:1997 World Rowing Championships|1997 World Rowing Championships]]» frå ,  den 5. juli 2022.*
Maryam Yusuf Jamal

**Maryam Yusuf Jamal**, opphavleg **Zenebecha Tola**, () er ein etiopisk tidlegare friidrettsutøvar som representerte Bahrain. Ho vart verdsmeister på 1500 meter i 2007 og 2009, i 2012 vann ho bronsemedaljen på distansen i Sommar-OL. 

## Aktiv
Tola/Jamal er ein av fleire, opphavleg afrikanske løparar, som sidan 2002 har hatt suksess under framandt flagg. Ho flykta frå Etiopia i 2004 til Sveits, og fekk året etter statsborgarskap i Bahrain. Same året, den 14. juni 2005 i Rieti, sette ho personleg rekord på 1500 meter med tida 3.56,7. Under i Friidretts-VM i Helsinki kom ho på femteplass.   

I verdsmeisterskapen 2007 i Osaka vann Jamal gullmedaljen på 1500 m etter å ha slått russiske Jelena Soboleva i spurten, ein utøvar som året etter vart stroken frå sølvplassen. Jamal vart sabotert under OL-finalen i Beijing og enda som nummer fem. I 2009 forsvarte ho topplassen på 1500 meter ved Berlin-VM m og tok ein ny gullmedalje. Sidan la ho beslag på bronsemedaljen då dei olympiske leikane fann stad i London sommaren 2012. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2005 i Helsinki: Nr 5 – 4.02,49
*VM 2007 i Osaka: Gullmedalje – 3.58,7, framom Iryna Lisjtsjynska (4.00,6)
*OL 2008 i Beijing: Nr 5 – 4.02,7
*VM 2009 i Berlin: Gullmedalje – 4.03,74, framom Lisa Dobriskey (4.03,75)
*OL 2012 i London: Bronsemedalje – 4.10,74

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maryam Yusuf Jamal|Maryam Yusuf Jamal]]» frå ,  den 5. juli 2022.*  

*
Sally Kipyego

**Sally Jepkosgei Kipyego** () er ein kenyansk langdistanseløpar som sidan 2017 representerer USA. Ho vann sølvmedaljen på 10&nbsp;000 meter både ved Friidretts-VM 2011 og Sommar-OL 2012.

## Aktiv
10&nbsp;000-meteren for kvinner under VM i friidrett 2011 i Daegu handla stort sett om dei kenyanske løparane. Over mål kom alle fire føre etiopiske Meselech Melkamu, den einaste utøvaren som fylgde med på sisterunda. Kipyego var på si side den einaste som truga sigeren til gullvinnar Vivian Cheruiyot. Mindre enn to veker seinare, den 8. september i Zürich, presterte Kipyego 14.30,4 og livsbeste på 5&nbsp;000 meter. I milløpet under London-OL 2012 sprang ho inn til sølv og personbeste på tida 30.26,3 og plassen framom Cheruiyot, begge var dei sjanselause i avslutninga mot Tirunesh Dibaba frå Etiopia. Ei veke etter enda Kipyego sist av dei fire som var med om å spurte om OL-medalje på 5&nbsp;000 m. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2011 i Daegu: Sølvmedalje på 10&nbsp;000 m – 30.50,0, bakom Vivian Cheruiyot (30.48,9) 
*OL 2012 i London: Sølvmedalje på 10&nbsp;000 m – 30.26,3. Nr 4 på 5&nbsp;000 m – 15.05,7
*VM 2015 i Beijing: Nr 5 på 10&nbsp;000 m – 31.44,4
*OL i 2021 i Tokyo: Nr 17 i maratonløpet – 2.32.53

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sally Kipyego|Sally Kipyego]]» frå ,  den 5. juli 2022.*  

*
Skattland

Eit **skattland** er eit sjølvstendig land som betalar skatt til ein annan stat. Eit skattland kan også verta kalla for tributtstat. Under den nordiske mellomalderen var Noreg eit skattlandsrike der andre land betala skatt til Noreg.

**Døme på norske skattland:**

* Man og Hebridane var skattland under Noreg, ca. 900-1266
* Orknøyane med Shetland var skattland under Noreg, ca. 900-1468

* Færøyane var skattland under Noreg, ca. 1035-1523
* Grønland var skattland under Noreg, ca. 1262-1523
* Island var skattland under Noreg, ca. 1262-1523

## Kjelder

## Litteratur

* Norgesveldet under lupen, gemini.no
* Imsen, Steinar. (2011) Taxes, tributes and tributary lands in the making of the Scandinavian kingdoms in the Middle Ages. Tapir Akademisk Forlag. 2011. ISBN 978-82-519-2563-1. Trondheim studies in history.
* Imsen, Steinar. (2014) Rex Insularum. The King of Norway and his "skattlands" as a political system c.1260-c.1450. Fagbokforlaget. 2014. ISBN 978-82-321-0414-7
Rashid Ramzi

**Rashid Ramzi** () er ein marokkansk tidlegare mellomdistanseløpar som frå 2002 representerte Bahrain. Han vart verdsmeister på 800 meter og 1500 meter ved meisterskapen i Helsinki i 2005.

## Aktiv
Ramzi er frå Safi i Marokko. Som representant for Bahrain vann han i 2002 gull i Asia-meisterskapen og asialeikane. Han imponerte stort då han vann eit GL-stemne på Stadio Olimpico i Roma den 2. juli 2004 på tida 3.30,2, men klart ikkje ta seg til finale i OL i Athen. Tidleg i juli 2005 forbetra han rekorden sin til 3.30,0 på nettopp Stadio Olimpico. Under verdsmeisterskapen 2005 i Helsinki i august kneip han gullmedaljen på 1500 m framom sin tidlegare landsmann Adil Kaouch og Rui Silva frå Portugal. Fire dagar seinare overraska han stort ved å vinne 800-meteren klart framom favoritten Jurij Borzakovskij. 14. juli 2006 var Ramzi tilbake på Stadio Olimpico der han sette livsbeste på 1500 m med 3.29,1, tre dagar seinare fekk han tida 1.44,05 ved eit stemne i Madrid, også det personleg rekord på den aktuelle distansen. I verdsmeisterskapen 2007 kneip han sølvmedaljen på 1500 m med ein margin på 0,04 sekund etter eit rivande spurtoppgjer.

I Sommar-OL 2008 kom Ramzi i mål som fyrstemann på 1500 meter pg vart tildelt den aller fyrste OL-medaljen som gjekk til ein representant for Bahrain. Året etter gjekk medaljen tapt.

### Doping
Ramzi vart i 2009 dømt for å ha brukt det blodforsterkande stoffet CERA og fråteken gullmedaljen han fekk i Beijing året før.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 2004 i Aten: Utslått i semifinalane på 1500 m (3.44,6=nr 22)
*VM 2005 i Helsinki: Gull på 800 m – 1.44,24, og 1500 m – 3.37,88
*VM 2007 i Osaka: Sølv på 1500 m – 3.35,00, bakom Bernard Lagat (3.34,7). Utslått i semifinalane på 800 m (1.47,76=nr 21)
*OL 2008 i Beijing: Annullert fyrsteplass [3.32,94]

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rashid Ramzi|Rashid Ramzi]]» frå ,  den 6. juli 2022.*
Tatiana Grigorieva

**Tatiana Grigorieva** () er ein russisk-australsk tidlegare friidrettsutøver som utmerkte seg i stavhopp. Ho vann OL-sølv i 2000 og VM-bronse i 1999.

## Aktiv
Grigorieva vart fødd i Leningrad. I 1997 utvandra ho til Australia og byrja med stavhopp. Sommaren 1999 sette ho landsrekord ved å gå over 4,50 meter i Salamanca i Spania. Nokre veker seinare tok ho bronsemedaljen i øvinga ved VM i Sevilla. Under dei olympiske leikane på heimebane i Sydney hausten 2000 forbetra ho seg til 4,55 m og sikra seg sølvmedaljen i tevlinga. I verdsmeisterskapen 2001 enda Grigorieva på fjerdeplass, jamhøgt med bronsemedaljøren Monika Pyrek. Få veker etter VM flytta ho den australske landsrekord til 4,56 m i Yokohama. Sommaren 2002 sigra Grigorieva i samveldeleikane med eit bestehopp på 4,35 m. Ho forbetra i 2006-sesongen sitt livsbeste i stavhopp til 4,58 m ved eit stemne i Daegu.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1999 i Sevilla: Bronsemedalje – 4,45 m 
*OL 2000 i Sydney: Sølvmedalje – 4,55 m, bakom Stacy Dragila (4,60 m)
*VM 2001 i Edmonton: Nr 4 – 4,55 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tatiana Grigorieva|Tatiana Grigorieva]]» frå ,  den 7. juli 2022.*
Rose Chelimo

**Rose Chelimo** () er ein kenyansk friidrettsutøvar som sidan 2016 representerer Bahrain. Ho vart i 2017 verdsmeister i maratonløping.

### Aktiv
Chelimo er ein av fleire, opphavleg afrikanske, løparar som sidan 2002 har hatt suksess under framandt flagg. Under verdsmeisterskapen 2017 lukkast ho vinne eit jamnt maratonløp, sju sekund føre den tidlegare landskvinna Edna Kiplagat og USAs Amy Cragg. Året etter sigra Chelimo på maraton ved Asia-leikane i Jakarta, halvtanna minutt framom ein japansk utøvar. Hausten 2019 sprang ho inn til sølv i VM i Doha, minuttet bak vinnaren og eit knapt halvminutt føre bronsemedaljøren. Chelimo si bestetid i maraton på 2.24.14 er frå 2016. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 8 – 2.27.36
*VM 2017 i London: Gullmedalje – 2.27.11, framom Edna Kiplagat (2.27.18)
*VM 2019 i Doha: Sølvmedalje – 2.33.46, bakom Ruth Chepngetich (2.32.43)
*VM 2023 i Budapest: Braut maratonløpet

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rose Chelimo|Rose Chelimo]]» frå ,  den 7. juli 2022.*  

*
Saif Saaeed Shaheen

**Saif Saaeed Shaheen**, opphavleg **Stephen Cherono**, () er ein kenyansk tidlegare friidrett]sutøvar som representerte Qatar frå 2003. Han vart verdsmeister på 3&nbsp;000 meter hinder i 2003 og 2005. Frå 2004 er han, med tida 7.53,63, verdsrekordhaldar i 3&nbsp;000 meter hinder.

## Aktiv
Cherono/Shaheen er ein av fleire, opphavleg afrikanske, løparar som sidan 2002 har hatt suksess under framandt flagg. Enno kenyanar sette han i 2001 junior-verdsrekord på 3&nbsp;000 meter hinder med fabelaktige 7.58,6. I juli 2002 vann han øvinga då samveldeleikane vart avvikla i Manchester i England, framom den kenyanske landsmannen Ezekiel Kemboi.

12. juni 2003 sette Shaheen livsbeste på 5&nbsp;000 meter i Ostrava med tida 12.48,8 ei topptid på distansen. Under verdsmeisterskapen 2003 slo han sin tidlegare landsmann Kemboi i spurten på 3&nbsp;000 m hinder og sikra Qatar gull. Shaheen fekk ikkje delta i Sommar-OL 2004. Berre vel ei veke etter sommarleikane, den 3. september i Brussel, sette han ny verdsrekord på 3&nbsp;000 meter hinder då han sprang i mål i einsam majestet på 7.53,63, ei tid som i 2022 framleis er gjeldande verdsrekord. I Friidretts-VM 2005 forsvarte han VM-tittelen i øvinga og viste atter Kemboi til sølvplass. Frå 2006 var Shaheen plaga med skadar og slutta med hinderløping.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2003 i Paris: Gullmedalje i 3&nbsp;000 m hinder – 8.04,3, framom Ezekiel Kemboi (8.05,1)
*VM 2005 i Helsinki: Gullmedalje i 3&nbsp;000 m hinder – 8.13,3, framom Ezekiel Kemboi (8.14,9)
*VM 2009 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa på 5&nbsp;000 m (13.26,3=nr 17)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Saif Saaeed Shaheen|Saif Saaeed Shaheen]]» frå ,  den 8. juli 2022.*
Sonia Bisset

**Sonia Bisset Poll** () er ein kubansk tidlegare spjutkastar frå Santiago de Cuba. Ho var ein verdas beste kvinnelege spjutkastarar i perioden 1997-2007, tok VM-bronse i øvinga i 2001.

## Aktiv
Bisset plasserte seg mellom dei sju beste i spjut-tevlinga i samtlege seks verdsmeisterskap og to olympiske leikar i tida frå 1997 til 2007. Med eitt einaste unntak enda ho på plassane 5, 6 og 7. Unnataket kom under verdsmeisterskapen 2001 i Edmonton. Her kasta ho 64,69 meter og sikra seg bronsen med god margin. Høgdepunktet for Bisset var likevel IAAF-finalen 2000 i Doha, der ho kasta 65,87 meter og vann med høvesvis 1 og 8 centimeters margin til sterke utøvarar som Trine Hattestad og si eiga landskvinnne Osleidys Menéndez. Sommaren 2005 presterte Bisset livsbeste med 67,67 meter ved eit stemne i Salamanca.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1997 i Aten: Nr 6 – 63,80 m
*VM 1999 i Sevilla: Nr 6 – 63,52 m
*OL 2000 i Sydney: Nr 5 – 63,26 m
*VM 2001 i Edmonton: Bronsemedalje – 64,69 m
*VM 2003 i Paris: Nr 6 – 60,17 m
*OL 2004 i Aten: Nr 5 – 63,54 m
*VM 2005 i Helsinki: Nr 7 – 61,75 m
*VM 2007 i Osaka: Nr 6 – 61,74 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sonia Bisset|Sonia Bisset]]» frå ,  den 8. juli 2022.*
Andrine Hegerberg

**Andrine Stolsmo Hegerberg** () er ein norsk fotballspelar frå Sunndalsøra, som spelar for SK Brann.

Ho er systera til fotballspelaren Ada Hegerberg.

## Landslagskarriere
Hegerberg har spelt for fleire av dei norske juniorlandslaga. I 2009 var ho med på det norske laget som vart nummer fire U17 EM i Nyon. To år seinare nådde laget finalen i U19-VM i Italia, der dei tapte 1–8 for Tyskland. Hegerberg var også med på det norske juniorlandslaget i U20-VM i 2012. Ho og systera Ada scora eitt mål kvar då Canada vart slege 2–1, og det norske laget avanserte til kvartfinale. Den 17. januar 2012 debuterte Hegerberg for A-landslaget i ein treningskamp mot Sverige.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Andrine Hegerberg|Andrine Hegerberg]]» frå ,  den 8. juli 2022.*
Guro Reiten

**Guro Reiten** () er ein norsk fotballspelar frå Sunndalsøra, som spelar på det norske landslaget og Chelsea W.F.C..

## Landslagskarriere
Reiten har landskampar for J15, J16, J17, J19, U20, U23 og det norske A-landslaget.

Allereie som 13-åring fekk Reiten vere med J15-landslaget då dei skulle spele kamp i Kristiansund. Dei kommande åra var ho med på alt av dei yngre landslaga. Ho var med å vinne EM-sølv med J19-landslaget i 2011, og vart etter kvart kaptein på J19-landslaget.

Reiten fekk debuten på A-landslaget i januar 2014 på La Manga. Ho vart teken ut i sin fyrste meisterskapstropp til EM i Nederland 2017. Under VM i Frankrike 2019 scora hun Noregs fyrste mål i opningskampen mot Nigeria, og vart kåra til banens beste spelar.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Guro Reiten|Guro Reiten]]» frå ,  den 8. juli 2022.*
Guro Pettersen

**Guro Pettersen** () er ein norsk fotballspelar frå Tromsø, som spelar på det norske landslaget og Vålerenga.

Pettersen vart teken ut på det norske A-landslaget for fyrste gang i 2013, men debuten fekk ho fyrst som 30-åring i 2022.

## Landslagskarriere
Pettersen har kampar for J17, J19, U23 og det norske A-landslaget.

21 år gammel vart Pettersen teken ut på A-landslaget for fyrste gang til kampane mot Kina, Sør-Korea og Canada i januar 2013. 

Etter å ha vore ute av landslagsvarmen i fem år vart Pettersen i 2020 igjen teken ut på A-landslaget. 7. april 2022 fekk ho sin debut på A-landslaget i VM-kvalifiseringskampen heime mot Kosovo. Ho vart teken ut i troppen til EM i England 2022.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Guro Pettersen|Guro Pettersen]]» frå ,  den 8. juli 2022.*
Guro Bergsvand

**Guro Bergsvand** () er ein norsk fotballspelar frå Oslo, som spelar på det norske landslaget og SK Brann.

## Landslagskarriere
Bergsvand har landskampar for J16, J19, U23 og det norske A-landslaget.

Bergsvand vart teken ut på A-landslaget for fyrste gong som 27-åring i september 2021. Ho debuterte mot Armenia, 16. september 2021, og scora også kampens fyrste mål i debuten. Året etter at ho debuterte, vart ho teken ut i den norske troppen til EM i England 2022.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Guro Bergsvand|Guro Bergsvand]]» frå ,  den 8. juli 2022.*
Julie Blakstad

**Julie Blakstad** () er ein norsk fotballspelar frå Ottestad, som spelar på det norske landslaget og Manchester City W.F.C..

## Landslagskarriere
Blakstad har landskampar for J15, J16, J17, J19 og det norske A-landslaget.

I september 2020 vart ho teken ut på A-landslaget for fyrste gang. Debuten kom 27. oktober 2020 borte mot Wales, i kampen der Noreg sikra seg billett til EM i England 2022.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Julie Blakstad|Julie Blakstad]]» frå ,  den 8. juli 2022.*
Frida Maanum

**Frida Leonhardsen Maanum** () er ein norsk fotballspelar, som spelar på det norske landslaget og Arsenal W.F.C.

## Landslagskarriere
Maanum har landskampar for J16, J17, J19, U23 og A-landslaget.

17 år gammal vart Maanum teken ut i troppen til EM i Nederland 2017. På dette tidspunktet hadde ho berre spelt 10 kampar på øvste nivå i Noreg. Ho debuterte på A-landslaget 11. juli 2017, då ho starta generalprøven før EM mot Frankrike. Under ei veke seinare, på sin eigen 18-årsdag 16. juli 2017, starta ho den norske opningskampen under EM mot vertslandet Nederland.

Maanum var også i den norske troppen til VM i Frankrike 2019 og EM i England 2022.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Frida Maanum|Frida Maanum]]» frå ,  den 8. juli 2022.*
Trecia Smith

**Trecia-Kaye Smith** () er ein jamaicansk tidlegare friidrettsutøvar som i 2005 vart verdsmeister i tresteghopp.

### Aktiv
Sesongane 2004 og 2005 høyrde Smith med i den ypparste verdseliteen i tresteghopp for kvinner. Tidleg i august 2004 presterte ho livsbeste 15,16 meter ved eit stemne i Linz. Trass i sterke 15,02 m i dei olympiske leikane i Athen enda ho på fjerdeplassen. Året etter viste ho seg frå si beste side under VM-finalen i Helsinki den 7. august. Ho avslutta tevlinga med dei tre lengste hoppa og vann med ein margin på 29 cm. Sidan heldt ho ikkje same høge nivå, men hoppa langt nok til å vinne øvinga i samveldeleikane 2006 og 2010.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1997 i Aten: Utslått i kvalifiseringa (13,34 m=nr 21)
*VM 2001 i Edmonton: Nr 8 – 13,92 m
*OL 2004 i Aten: Nr 4 – 15,02 m 
*VM 2005 i Helsinki: Gullmedalje – 15,11 m, framom Yargelis Savigne (14,82 m)
*VM 2007 i Osaka: Utslått i kvalifiseringa (13,47 m=nr 24)
*OL 2008 i Beijing: Nr 11 – 14,12 m
*VM 2009 i Berlin: Nr 5 – 14,48 m
*OL 2012 i London: Nr 7 – 14,35 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Trecia-Kaye Smith|Trecia-Kaye Smith]]» frå ,  den 9. juli 2022.*
Godfrey Khotso Mokoena

**Godfrey Khotso Mokoena** () er ein sørafrikansk tidlegare friidrettsutøvar som tevla i lengdehopp og tresteghopp. Han vann sølvmedaljen i lengde-tevlinga både under Sommar-OL 2008 og i Friidretts-VM 2009.

## Aktiv
Åra 2005-15 var Mokoena ein av verdas beste lengdehopparar. Han var på sitt aller sterkaste sesongane 2008 og 09. Våren 2008 vann han øvinga ved innandørs-VM i Valencia med eit hopp på 8,08 meter. Under dei olympisk leikane 2008 i Beijing strekte han seg til 8,24 m, nok til å ta sølvmedaljen. I byrjinga av juli 2009 presterte han 8,50 meter og livsbeste ved eit storstemne i Madrid. Sju veker seinare hoppa han nesten like langt under verdsmeisterskapen i Berlin, med 8,47 m sikra han seg sølvmedaljen med god margin.

Mokoena var elles ein framifrå tresteghoppar som i 2005 sette personleg rekord med eit hopp på 17,35 meter. Sesongen 2014 vann han øvinga både under samveldeleikene i Glasgow og i afrikameisterskapen i Marrakech.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 2004 i Aten: Utslått i kvalifiseringa i tresteghopp (16,32 m=nr 29)  
*VM 2005 i Helsinki: Nr 7 i lengdehopp – 8,11 m
*VM 2007 i Osaka: Nr 5 i lengdehopp – 8,19 m
*OL 2008 i Beijing: Sølvmedalje i lengdehopp – 8,24 m, bakom Irving Saladino (8,34 m)
*VM 2009 i Berlin: Sølvmedalje i lengdehopp – 8,47 m, bakom Dwight Phillips (8,54 m)
*VM 2011 i Daegu: Utslått i kvalifiseringa i lengdehopp (8,00 m=nr 15)
*OL 2012 i London: Nr 8 i lengdehopp – 7,93 m
*VM 2013 i Moskva: Nr 7 i lengdehopp – 8,10 m
*VM 2015 i Beijing: Nr 9 i tresteghopp – 16,81 m. Utslått i kvalifiseringa i lengdehopp (7,98 m)
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Utslått i kvalifiseringa i tresteghopp (16,51 m=nr 21)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Godfrey Khotso Mokoena|Godfrey Khotso Mokoena]]» frå ,  den 9. juli 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Vilde Bøe Risa

**Vilde Bøe Risa** () er ein norsk fotballspelar frå Bergen, som spelar på det norske landslaget og Manchester United.

## Landslagskarriere
Bøe Risa har landskampar for J16, J17, J19, U23 og A-landslaget.

Bøe Risa debuterte for det norske A-landslaget 19. september 2016, der ho scora fem minutter etter ho vart bytta inn i 5-0-sigeren over Israel. 

Bøe Risa var med i den norske troppen til VM i Frankrike 2019. Ho vart også teken ut i den norske troppen til EM i England 2022.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vilde Bøe Risa|Vilde Bøe Risa]]» frå ,  den 9. juli 2022.*
Danny Harris

**Daniel Lee Harris** () er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar som spesialiserte seg på 400 meter hekk. Han vann sølvmedaljen både under Sommar-OL 1984 og Friidretts-VM 1987.

## Aktiv
Harris slo gjennom i 1984. Den 17. juni i Los Angeles fekk han notert sterke 48,02 sekund på langhekken. Same staden sju veker seinare kom han i mål på 48,13 i OL-finalen og kneip sølvmedaljen framom Harald Schmid, Edwin Moses kunne ingen av dei gjere noko med. Eitt år seinare forbetra Harris sitt personbeste til 47,63 i Zürich. Sommaren 1987 slo han suverene Edwin Moses i eit stemne i Madrid. I Roma-VM i august same året fekk publikum sjå ein sjeldan stor finale, der Edwin Moses lukkast vinne med to hundredels margin til Danny Harris og bronsevinnar Harald Schmid, begge desse persa med tida 47,48. 10. juli 1991 kom Harris i mål til livsbeste i øvinga, tida 47,39 gav han sigeren ved eit stemne i Lausanne. Han kom tilbake i 1995 og sprang 400 m hekk på sterke 47,56 i Brussel, men fekk ikkje delta i [8VM i friidrett 1995|Göteborg-VM]].

### Doping
I 1992 vedgjekk Harris bruk av kokain og stengt ute frå idrett i 3 år.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1984 i Los Angeles: Sølvmedalje – 48,13, bakom Edwin Moses (47,75)
*VM 1987 i Roma:  Sølvmedalje – 47,48, bakom Edwin Moses (47,46)
*VM 1991 i Tokyo: Nr 5 – 48,46

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Danny Harris|Danny Harris]]» frå ,  den 10. juli 2022.*
Ingrid Syrstad Engen

**Ingrid Syrstad Engen** (fødd 29. april 1998) er ein norsk fotballspelar frå Melhus, som spelar for FC Barcelona og det norske landslaget.

## Landslagskarriere
Syrstad Engen har landslagskampar for J16, J17, J19, U23 og det norske A-landslaget.

Hennar fyrste A-landskamp kom i februar 2018, då Norge tapte 3-4 for Australia i Algarve Cup 2018. To dager seinare scora ho sitt fyrste mål for A-landslaget, då hun scora mot Kina i same turnering. Ho utmerka seg fort på A-landslaget og landslagssjef Martin Sjögren uttala at ho allereie var ein spelar av internasjonal klasse etter sine fyrste samlingar.

Syrstad Engen scora i kvalifiseringa til VM 2019, i kampen mot Nederland, og bidrog dimed til at Noreg vann kvalifiseringsgruppe 3 og var direkte kvalifisert til VM. Ho var i den norske troppen til VM i Frankrike 2019, og scora eit av måla i straffesparkkonkurransen mot Australia i 16-delsfinalen der Norge gjekk vidare. Noreg tapte derimot kvartfinalen mot England. Ho var med å vinne Algarve Cup 2019, etter å ha vunne 3-0 over Polen i finalen.

Syrstad Engen vart teken ut i den norske troppen til EM i England 2022.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ingrid Syrstad Engen|Ingrid Syrstad Engen]]» frå ,  den 10. juli 2022.*
Maria Thorisdottir

**Maria Thorisdottir** (fødd 5. juni 1993) er ein norsk fotballspelar frå Klepp, som spelar for Manchester United og det norske landslaget.

Før ho bestemde seg for å satse for fullt på fotballen spela Thorisdottir også handball i Eliteserien for Sola og Stabæk.

## Karriere
Thorisdottir var eit talent i både fotball og handball i ung alder. Ho starta fotballkarrieren i Klepp, og debuterte i Toppserien i 2010. Etter å ha slite med jumper's knee-skade, valde ho etter U20-VM 2012 i Japan å leggje opp i ein alder av 19 år. 

Etter å ha gitt seg med fotball valde Thorisdottir å satse på handballen igjen og i 2013 signerte ho for Stabæk i Eliteserien i Handball. Vedvarande skadar og manglande motivasjon gjorde at ho ville tilbake til fotballbanen igjen. Thorisdottir uttalte at ho gledde seg meir til fotballoppvarminga enn handballtreninga.

I 2014 bestemde Thorisdottir seg for å returnere til fotballen, og begynte å trene med Klepp igjen. I august 2014 gjorde ho comeback i ein cupkamp mot Arna-Bjørnar, to år etter ho sist spelte ein fotballkamp. Etter å ha kome i gang med fotballen igjen gjekk det fort før ho i mars 2015 fekk debuten på det norske A-landslaget. Under eitt år etter at ho gjorde comeback på fotballbanen vart ho teken ut i den norske troppen til VM i Canada 2015.

I august 2015 vart Thorisdottir skada igjen då ho vart stempla i venstrefoten i kamp. Det viste seg etter kvart at skaden var meir alvorleg enn ein fyrst hadde trudd, og kunne vere karrieretrugande. Thorisdottir mista heile 2016-sesongen på grunn av skaden. 

Thorisdottir kom sterkt tilbake på fotballbanen i 2017 og vart teken ut i den norske troppen til EM i Nederland 2017. I september 2017 signerte ho for den engelske storklubben Chelsea. Der var ho ein del av det beste laget i England over fleire år. I oktober 2018 fekk Thorisdottir ei hjerneristing som heldt ho ute av spel over så lang tid at det var fare for at VM i Frankrike sommaren 2019 ville ryke. Men Thorisdottir slo tilbake og vart kåra til den beste på banen fleire gongar.

Etter å ha slite med speletid i Chelsea vart det i januar 2021 kjent at Thorisdottir melde overgang til Manchester United. I 2022 vart ho igjen teken ut i landslagstroppen til EM i England.

## Familie
Thorisdottir er dotter av trenaren for det norske kvinnelandslaget i handball, Thorir Hergeirsson.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Maria Thorisdottir|Maria Thorisdottir]]» frå ,  den 10. juli 2022.*
Verdsmeisterskapen i roing 1999

**Verdsmeisterskapen i roing 1999** vart avvikla i St. Catharines i delstaten Ontario i Canada dagane frå 22. til 29. august. Mennene tevla i 14 i ulike båtklassar og kvinnene i 10.

Noreg vann ein bronsemedalje i dobbeltsculler for menn.

## Menn
### Singlesculler





### Dobbeltsculler





### Toar utan styrmann





### Toar med styrmann





### Dobbeltfirar





### Firar utan styrmann





### Firar med styrmann





### Åttar





### Lettvekt singlesculler





### Lettvekt dobbeltsculler





### Lettvekt, toar utan styrmann





### Lettvekt dobbeltfirar





### Lettvekt, firar utan styrmann





### Lettvektsåttar





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:1999 World Rowing Championships|1999 World Rowing Championships]]» frå ,  den 10. juli 2022.*  

**Sportsboken 1999*. Chr. Schibsteds Forlag. 1999.
Karina Sævik

**Karina Sævik** () er ein norsk fotballspelar frå Kopervik, som spelar på det norske landslaget og Avaldsnes.

## Landslagskarriere
Sævik har landskampar for J15, J16, J17, J19, U23 og det norske A-landslaget.

Debuten på A-landslaget kom mot Danmark 27. februar 2019, under Algarve Cup. Ho var dimed med å vinne Algarve Cup 2019 med Noreg. Sævik vart seinare same år teken ut i den norske troppen til VM i Frankrike 2019 og var også i troppen under EM i England 2022.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Karina Sævik|Karina Sævik]]» frå ,  den 9. juli 2022.*
The Bonnie Banks O’ Loch Lomond

**«The Bonnie Banks O' Loch Lomond»** er ein tradisjonell skotsk song (Roud-nummer 9598). Han blei gjeven ut for fyrste gong i 1841 i *Vocal Melodies of Scotland*.

Loch Lomond er ein stor skotsk innsjø som ligg mellom dei tradisjonelle fylka Dunbartonshire og Stirlingshire.

«The Bonnie Banks O' Loch Lomond» er ofte det siste musikkstykket som blir spelt på ein kveld med festing (diskotek, middag, konsert o.l) i Skottland, eit fenomen som ikkje finst i andre delar av Storbritannia.

## Tolking
Historikaren Murray G. H. Pittock har skrive at songen er ei jakobittisk tilpassing av ein erotisk song frå 1700-talet, der elskaren døyr for kongen sin, og berre kan ta den låge vegen knytt til døden tilbake til Skottland. Han er ein av fleire dikt og songar som stammar frå den jakobittiske politiske kulturen i Skottland.

Songen fangar noko av den romantiske ånda til den tapte saka til prins Karl Edvard Stuart (Charles Edward Stuart), kjend som «Bonnie Prince Charlie». 

## Norsk versjon
Egil Hagen har skrive ein norsk tekst med tittelen «Bakom fjellet». Songen blei gjeven ut av Anita Thallaug på singelen Nor-Disc NOR-63. Arrangementet var skrive av svenskane Claes Rosendahl og Anders Burman.

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:The Bonnie Banks O’ Loch Lomond|The Bonnie Banks O’ Loch Lomond]]» frå ,  den 10. juli 2022.*
Anja Sønstevold

**Anja Sønstevold** (fødd 21. juni 1992) er ein norsk fotballspelar frå Ammerud i Oslo, som spelar for Inter og det norske landslaget.

## Landslagskarriere
Sønstevold har landskampar for J15, J16, J17, J19, U20, U23 og A-landslaget.

Sønstevold debuterte for A-landslaget mot Spania på La Manga, 14. januar 2014.

Sønstevold var med i den norske troppen til VM i Canada 2015 og til EM i Nederland 2017. Ho vart teken ut i landlagstroppen til EM i England 2022.

## Annet
Sønstevold er utdanna journalist frå Høgskolen i Oslo og Akershus.

Då moderklubben til Sønstevold, SF Grei, opna sin nye fotballhall i 2022, fekk ho ein garderobe kalla opp etter seg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anja Sønstevold|Anja Sønstevold]]» frå ,  den 10. juli 2022.*
Vortebitar

**Vortebitar** (*Decticus verrucivorus*) er eit insekt i familien lauvgrashopper. Han er 25-45 mm lang (ikkje medrekna eggleggingsrøyret til hoa); hoa blir større enn hannen. Arten kan skiljast frå grøn lauvgashoppe ved at han aldri er reint grøn. Desse insekta er blant dei største og tyngste i norsk fauna. Vortebitaren er oftast grøn med små, mørke flekker, men det finst også mørke eller gråbrune individ. Hjå hoa vender dessutan leggbrodden oppover. Antennene og vengene er noko kortare enn hjå grøn lauvgrashoppe. Som hjå denne gjev fargen framifrå kamuflasje, og trass i storleiken er han difor vanskeleg å få auge på. Meir enn grøn lauvgrashoppe føretrekk vortebitaren som regel å bruka dei kraftige bakbeina til å hoppa heller enn å fly.

## Utbreiing
Vortebitaren finst i tempererte delar av Eurasia, frå England (der han rett nok er sjeldan) og austover gjennom Asia til stillehavskysten. I sørlege strøk finst han mest i fjellet og går opp til over 2500 moh. i Alpane. 

### Førekomst i Noreg
I Noreg er vortebitaren kjend berre frå låglandet på Austlandet, Agder og i Rogaland. Han er nyleg funnen i Rollag. Dei nordlegaste eller høgastliggende funnstadene i resten av Noreg er Kviteseid (1941), Elverum (1874) og Nord-Fron (1853) – sistnemnde er det nordlegaste funnet av nokon lauvgrashoppe i Noreg. Arten er i tilbakegang både i Noreg og i resten av utbreiingsområdet.

## Levevis
Vortebitaren er mest aktiv om dagen. Som dei fleste lauvgrashopper er vortebitaren lettare å høyra enn å sjå. Han syng praktisk talt berre i solskin. Han føretrekk kort, solrik vegetasjon, gjerne med blanding av blomar, grastuer og nærast bert underlag – helst på eller nær dyrka mark. Om han føler seg truga, sluttar han å synga og slepp seg eller hoppar ned på bakken. Songen er annleis enn hjå grøn lauvgrashoppe, og ikkje fullt så sterk, men kan høyrast på minst 50 meters hald. Han består av korte, skarpe støyt – først eitt og eitt, men etter kvart flyt dei meir og meir saman, sjølv om ein framleis kan høyra enkeltstøyta. Vortebitaren er ukresen i matvegen og lever både av plantekost og ulike smådyr, ikkje minst markgrashopper. Det førekjem kannibalisme. Storleiken og dei sterke kjevane gjer at vaksne vortebitarar sjeldan blir tatt av rovinsekt eller edderkoppar. Dei kan bita kraftig, samtidig som dei gulpar opp ei mørkebrun væske. Dette er kanskje opphav til overtrua om at dei kan brukast til å fjerna vorter, noko som også gjenspeglar seg i m.a. det latinske artsnamnet.

Livsløpet til vortebitaren er typisk for lauvgrashopper i tempererte strøk. Hoene legg egg seint i sesongen, og desse overvintrar – oftast to gongar. I Noreg blir egga vanlegvis klekka i mai. Nymfene kan ikkje synga, og kamuflasjefargane gjer at ein sjeldan ser dei. Etter 6-7 nymfestadium byrjar dei vaksne vortebitarane å visa seg – vanlegvis i juli, men i sørlege låglandsstrøk sist i juni i varme forsomrar. I Noreg er vortebitarane som regel dei fyrste lauvgrashoppene ein høyrer om sommaren. Dei døyr som regel i løpet av august eller byrjinga av september.

## Kjelder

*
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vortebitar|Vortebitar]]» frå ,  den 10. juli 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
Thierry Vigneron

**Thierry Vigneron** () er ein fransk tidlegare stavhoppar. Han var verdsrekordhaldar i øvinga 1980, 1981 og 1983-84 og vann OL-bronse i 1984 og VM-sølv i 1987. 

## Aktiv
Vigneron sette europarekord då han 1. mai 1980 hoppa 5,67 meter, ein rekord som polske Władysław Kozakiewicz forbetra seinare i månaden då han sette verdsrekord med 5,72 m. Den 1. juni flytta Vigneron verdsrekorden til 5,75 meter ved den franske meisterskapen i Colombes. I løpet av sommaren 1980 tok fyrst franske Phillipe Houvion seg over 5.77 m, og deretter Kozakiewicz seg over 5,78 m. Under Sommar-OL i Moskva enda Vigneron på ein skuffande sjuandeplass. 

Den 20. juni 1981 vart Vigneron verdsrekordhaldar på ny då han svinga seg over 5,80 m. Korkje ved EM 1982 eller Friidretts-VM 1983 makta han å melde seg på i medaljestriden. Kort etter den sistnemnde meisterskapen, den 28. august 1983 i Roma, forbetra han verdsrekorden sin til 5,83 meter. Den rekorden stod til 26. mai 1984, då Serhij Bubka byrja si lange tid som verdsrekordhaldar.

Vigneron kom på delt tredjeplass og fekk bronse under Sommar-OL 1984 i Los Angeles. Tre år seinare tok han sølvmedaljen då verdsmeisterskapen vart avvikla på Stadio Olimpico i Roma. Elles sigra han i stavhopp-tevlingane i hall-EM 1981, 1984 og 1987. Han var aktiv til 1996.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1980 i Moskva: Nr 7 – 5,45 m
*EM 1982 i Aten: Nr 5 – 5,50 m
*VM 1983 i Helsinki: Nr 8 – 5,40 m
*OL 1984 i Los Angeles: Bronsemedalje – 5,60 m
*EM 1986 i Stuttgart: Nr 13 (5,50 m i kvalifiseringa) 
*VM 1987 i Roma: Sølvmedalje – 5,80 m, bakom Serhij Bubka (5,85 m)
*OL 1988 i Seoul: Nr 5 – 5,70 m
*EM 1990 i Split: Nr 11 (5,30 m i kvalifiseringa) 
*VM 1991 i Tokyo: Nr 8 – 5,60 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thierry Vigneron|Thierry Vigneron]]» frå ,  den 12. juli 2022.*
Mabel Gay

**Mabel Gay** () er ein kubansk tidlegare tresteghoppar frå Santiago de Cuba som vann VM-sølv i 2009 og fyrsteplassen i IAAF-finalen same året.

## Aktiv
Gay sette personleg rekord med eit på 14,52 meter og vart nummer 5 i VM-finalen 2003. Seks år seinare forbetra ho seg til 14,61 m i Berlin-VM 2009 og sikra kubansk dobbeltsiger bak landskvinna Yargelis Savigne. Same sesongen sigra Gay ved IAAF-finalen i Thessaloniki med eit bestehopp på 14,62 m. Under verdsmeisterskapen 2011 i Daegu sette ho livsbeste med 14,67 meter, noko som gav henne fjerdeplassen i tevlinga.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2003 i Paris: Nr 5 – 14,52 m
*VM 2005 i Helsinki:  Utslått i kvalifiseringa (13,83 m=nr 18)
*OL 2008 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (14,09 m=nr 15)
*VM 2009 i Berlin: Sølvmedalje – 14,61 m, bakom Yargelis Savigne (14,95 m)
*VM 2011 i Daegu: Nr 4 – 14,67 m
*VM 2013 i Moskva: Nr 5 – 14,45 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Mabel Gay|Mabel Gay]]» frå ,  den 12. juli 2022.*
Mercy Cherono

**Mercy Cherono** () er ein kenyansk langdistanseløpar som vann VM-sølv på 5&nbsp;000 meter i 2013.

## Aktiv
Cherono utmerkte seg særleg i terrengløping i unge år. Perioden 2011-16 representerte ho jamt Kenya i dei store meisterskapane på 5&nbsp;000 meter. Under verdsmeisterskapen 2013 kneip ho sølvmedaljen på distansen, like framom Almaz Ayana, vinnaren Meseret Defar makta dei ikkje gjere noko med. Året etter vart Cherono samveldemeister 2014 i Glasgow på tida 15.07,2. Sommaren 2016 sette ho personbeste med 14.33,9 i eit stemne i Roma. I sommarleikane 2016 enda ho på fjedeplass, langt unna medalje.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2011 i Daegu: Nr 5 på 5&nbsp;000 m – 15.00,2
*VM 2013 i Moskva: Sølvmedalje på 5&nbsp;000 m – 14.51,2, bakom Meseret Defar (14.50,1)
*VM 2015 i Beijing: Nr 5 på 5&nbsp;000 m – 15.01,3
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 4 på 5&nbsp;000 m – 14.42,9

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Mercy Cherono|Mercy Cherono]]» frå ,  den 12. juli 2022.*
Krokstadøra

**Krokstadøra** er ein stad på nordsida av Snillfjorden i Orkland kommune i Trøndelag. 
Krokstadøra var administrasjonssenter i Snillfjord kommune til og med 2019, då kommunen blei nedlagd. Staden har postadresse Snillfjord.

Personar som kjem frå Krokstadøra blir kalla for krokstadøring. 

Fylkesveg 714 gikk tidlegare gjennom Krokstadøra, før vegen blei lagt om den 22. februar 2019.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Krokstadøra|Krokstadøra]]» frå ,  den 12. juli 2022.*
Fort

**Fort** (av fransk for 'sterk' eller 'kraftig') er ein sjølvstendig festning.

I Noreg er fort særleg knytte til kystforsvaret.

## Sjå òg
* Festning
* Borg
* Austrått fort
* Odderøya fort
* Urskog fort
* Møvik fort

## Kjelder
Manuel I av Portugal

**Manuel I av Portugal** () var konge av Portugal og Algarve.

## Liv og virke
### Bakgrunn
Manueln var son av *[[infante]]* Ferdinand, hertug av Viseu (1433–70) og kona hans, *[[infante|infanta]]* Beatrice, hertuginne av Viseu.

### Konge
Manuel blei konge etter at fetteren og svogeren hans Johan II døydde i 1495 uten mannlege arvinaer, men allereie hadde utnemnd Manuel som etterfylgjar. Namnet hans er knytt til ein periode i portugisisk historie prega av store prestasjonar både innen politiske affærar og i kunstartane, hovudsakleg grunna kva kong Johan II hadde byrja. Til trass for den relative litle storleiken og folketalet til landet samanlikna med andre, større europeiske nasjonar, var Portugal i stand til å bygge eit oversjøisk verdsrike av enorme proporsjonar og med ein global dimensjon under styret til Manuel.

Regjeringstida til Manuel I var også viktig gjennom utgjevinga av ei ny lovbok og nyordning av rettsvesenet og undervisningsvesenet.

På grunn av Manuel sitt samband med nabolandet, Castilla, var regjeringstida hans også prega av forfølging både av den mauriske (muslimske) og den jødiske folkesetnaden. Dei katolske monarkane, Isabella I av Castilla og medregenten hennar Ferdinand II av Aragón, hadde forvist alle jødar i dei to rika sine i 1492. Då Manuel I ønskte å gifta seg med dotter deira, gjekk han med på ein ekteskapskontrakt som kravde at han måtte forfølgja jødane i Portugal. I desember 1496 blei det bestemt at alle jødar i Portugal anten måtte konvertera til kristendommen eller forlate landet utan å ta med seg ungane sine.

I 1506 blei Manuel I tiødelt utmerkinga av Gylne rose av pave Julius II. I 1514 fekk han som den fyrste mottakaren si andre Gylne rose av pave Leo X. Han blei kalla for Manuel *o Afortunado*, «den lukkelege».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Manuel I av Portugal|Manuel I av Portugal]]» frå ,  den 11. juli 2022.*  

## Litteratur
* Góis, Damião de (1749): «Chronica do serenissimo senhor rei d. Manoel», *Na officina de M. Manescal da Costa*. 
* Lowenstein, Steven (2001): *The Jewish Cultural Tapestry: International Jewish Folk Traditions*. Oxford University Press. s. 36.
* Benveniste, Arthur (1997): «500th Anniversary of the Forced Conversion of the Jews of Portugal» i: *Address at Sephardic Temple Tifereth Israel*, Los Angeles.

* «Monarch Profile: King Manuel I of Portugal», *The Mad Monarchist*
* «The Persecution of the Jews and Muslims of Portugal. King Manuel I and the End of Religious Tolerance (1496–7)», *Reviews in History*
* Lewis, Jone Johnson: «Marriages of Manuel I. Spanish and Portuguese Intermarriages», *About.com*
Dorothy Shirley

**Dorothy Ada Shirley** () er ein britisk tidlegare høgdehoppar frå Manchester som vann EM-bronse i 1958 og OL-sølv i 1960.

## Aktiv
Shirley hoppa over 1,67 meter då europameisterskapen 1958 vart avvikla i Stockholm, einast Romanias Iolanda Balaș og sovjetiske Taisija Tsjentsjik kom over henne. Under Sommar-OL 1960 i Roma tok tre utøvarar seg over 1,71 meter i fyrste forsøk. Av desse fekk Dorothy Shirley og polske Jarosława Jóźwiakowska kvar si sølvmedalje for prestasjonen, medan Iolanda Balaș ikkje stoppa før etter ho hadde gått over 1,85 meter.

I september 1962 vart Shirley nummer 4 ved EM i Beograd, med 1,67 meter enda ho seks centimeter under bronseplassen. Sju år seinare, i hennar fjerde og siste europameisterskap, hoppa ho livsbeste 1,74 meter, vart likevel ikkje betre enn nummer 11.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1958 i Stockholm: Bronsemedalje – 1,67 m
*OL 1960 i Roma: Sølvmedalje – 1,71 m
*EM 1962 i Beograd: Nr 4 – 1,67 m
*EM 1966 i Budapest: Nr 8 – 1,65 m
*OL 1968 i Mexico-byen: Utslått i kvalifiseringa (1,68=nr 20)
*EM 1969 i Aten: Nr 11 – 1,74 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dorothy Shirley|Dorothy Shirley]]» frå ,  den 13. juli 2022.*
Werknesh Kidane

**Werknesh Kidane** () er ein etiopisk tidlegare langdistanseløpar som vann sølvmedaljen på 10&nbsp;000 meter under verdsmeisterskapen 2003.

## Aktiv
Kidane utmerkte seg fyrst og fremst i terrengløp. Åra 2002-05 sanka ho ein gull-, tre sølv- og to bronsemedaljar i verdsmeisterskapane i terrengløping. Gullmedaljen kom då ho i 2003 tok ein klar siger i lang løype ved meisterskapen i sveitsiske Avenches.

Året 2003 var Kidane i sitt livs form, noko som også viste att i baneløpinga. I Bislett Games i Oslo sette ho i juni personleg rekord på 5&nbsp;000 meter med tida 14.33,0, klart slått i spurten av landskvinna Berhane Adere. Det same hende i milløpet under Friidrett-VM 2003 i Paris. Adere var suveren i innspurten, Kidane sette personbeste med sterke 30.07,1 og kneip sølvmedaljen, hårfint framom kinesiske Sun.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvalifiseringa på 5&nbsp;000 m (15.38,1=nr 19)
*OL 2000 i Sydney: Nr 7 på 5&nbsp;000 m – 14.47,4
*VM 2001 i Edmonton: Utslått i kvalifiseringa på 5&nbsp;000 m (15.29,9=nr 25)
*VM 2003 i Paris: Sølvmedalje på 10&nbsp;000 m – 30.07,1, bakom Berhane Adere (30.04,1)
*OL 2004 i Aten: Nr 4 på 10&nbsp;000 m – 30.28,3
*VM 2005 i Helsinki: Nr 6 på 10&nbsp;000 m – 30.32,4
*OL 2012 i London: Nr 4 på 10&nbsp;000 m – 30.39,3

Kidane og ektemannen har utvandra frå Etiopia til USA.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Werknesh Kidane|Werknesh Kidane]]» frå ,  den 13. juli 2022.*
Fury- og Heclasundet

**Fury- og Heclasundet** eller **Fury and Hecla Strait** er eit smalt sund i Qikiqtaaluk-regionen i Nunavut nord i Canada. 
Det er frå 2 til 20 km breitt. Det skil Baffinøya i nord frå Melvillehalvøya i sør. Sundet knyter saman Foxesjøen i aust med Boothiavika i vest. Sundet har tidvasstraumar begge vegar, og dannar utløpet for Hudsonbukta mot Atlanterhavet.

Sundet blei oppdaga for europearane i 1822 av William Parry, og fekk namn etter dei to fartøya i ekspedisjonen hans, HMS «Fury» og HMS «Hecla». Begge skipa sat fast i isen i oktober 1821, og kunne ikkje koma ut før etter åtte månader. I ventetida lærte ekspedisjonen frå dei lokale inuittane at det faktisk var eit sund dei var kome til.

Sundet er nesten alltid dekka av is, noko som har gjort maritim ferdsel vanskeleg. Den fyrste gjennomseglinga var med ein isbrytar i 1948. Den fyrste gjennomsegling frå vest til aust var i 1956.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fury og Heclastredet|Fury og Heclastredet]]» frå ,  den 13. juli 2022.*
Senbere Teferi

**Senbere Teferi** () er ein etiopisk mellom- og langdistanseløpar som vann sølvmedaljen på 5&nbsp;000 meter under verdsmeisterskapen 2015 i Beijing.

## Aktiv
Teferi kneip sølvmedaljen på 5&nbsp;000 meter ved Friidretts-VM 2015, hårfint framom landskvinna Genzebe Dibaba. Sommaren 2016 sette Teferi personbeste på så vel 5&nbsp;000 som 10&nbsp;000 meter. På mila fekk ho notert 30.40,5 i juni, medan ho på 5&nbsp;000 m kom i mål på tida 14.29,8 ved eit stemne i september. Både i det mellomliggjande Sommar-OL 2016 og i Friidretts-VM 2017 enda ho på femteplass på 5&nbsp;000 meter. Ho forbetra den personlege rekorden til 14.23,3 i Rabat i juli 2018. 8. juni 2021 gjorde Teferi sitt livs beste løp då ho i Hengelo sprang 5&nbsp;000-meteren på sterke 14.15,2. Til Sommar-OL i Tokyo i juli månad kom ho som ein av favorittane, men enda på tiandeplass.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2013 i Moskva: Utslått i kvalifiseringa på 1500 m (4.11,4=nr 30)
*VM 2015 i Beijing: Sølvmedalje på 5&nbsp;000 m – 14.44,0, bakom Almaz Ayana (14.26,8) 
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 5 på 5&nbsp;000 m – 14.43,7
*VM 2017 i London: Nr 5 på 5&nbsp;000 m – 14.47,4
*VM 2019 i Doha: Nr 6 på 10&nbsp;000 m – 30.44,2
*OL i 2021 i Tokyo: Nr 6 på 5&nbsp;000 m – 14.54,3

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Senbere Teferi|Senbere Teferi]]» frå ,  den 13. juli 2022.*
Ittoqqortoormiit

**Ittoqqortoormiit** (vestgrønlandsk for ‘Store hus’, tidlegare dansk namn *Scoresbysund*) er ein by på Grønland.

Byen ligg i Sermersooq kommune og har 345 ibuarar (per 2020). Han ligg ved utlaupet av Kangertittivaq (Scoresby Sund), som er verdas største fjordkompleks og verdas lengste fjord. Ittoqqortoormiit er ein av dei mest isolerte byane på Grønland, og ein kan berrw nå han med helikopter eller båt i ein kort periode om sommaren.

Ittoqqortoormiit ligg på Liverpool Land, aust for Kangerterajiva (Hurry Fjord) nær utløpet av norddelen av Kangertittivaq (Scoresby Sund), som går ut i Grønlandshavet.

Byen var tidlegare del av Ittoqqortoormiit kommune i Østgrønland (Tunu) amt. 

## Galleri

Little boxes on the hillside (44676550064).jpg|Hus i Ittoqqortoormiit.
Minor variations - Ittoqqortoormiit.jpg|Hus i Ittoqqortoormiit.
Ittoqqortoormiit 2.jpg|Kyrkja i Ittoqqortoormiit.


## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ittoqqortoormiit|Ittoqqortoormiit]]» frå ,  den 13. juli 2022.*
Nuvukøyane

**Nuvukøyane** (engelsk **Nuvuk Islands**) er ei øygruppe i Det kanadiske polararkipelet som ligg i Hudsonbukta, ved vestre utløp av Digges Sound, like vest for Ungavahalvøya. Øygruppa høyrer til Qikiqtaaluk-regionen i det kanadiske territoriet of Nunavut.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nuvuk Islands|Nuvuk Islands]]» frå ,  den 14. juli 2022.*
York Factory

**York Factory** var ei busetjing og ein handelsstasjon som låg på sørvestsida av Hudsonbukta i det nordvestre Manitoba i Canada, ved munningen av Hayeselva om lag 200 km sør søraust for Churchill. Busetjinga var hovudkvarteret til Hudson's Bay Company si nordlege avdeling frå 1821 til 1873. Ho fortsette å operera som handelsstasjon i over 270 år fram til 1957, då Hudsons stengde henne.

## Historie

Gjennom 1600-talet og seint på 1800-talet var York Factory og forgjengaren hans ein sentral base for Hudson's Bay Company sin kontroll med pelshandelen og anna verksemd i Rupert's Land og det enorme territoriet som omfatta heile nedbørsområdet til Hudsonbukta, det som no dannar mykje av Canada.

Denne historiske staden er no bemanna av det canadiske parkvesenet Parks Canada frå juni til september. Det er gjort arkeologiske utgravingar på staden sidan 1991

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:York Factory|York Factory]]» frå ,  den 14. juli 2022.*