open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Émile Bernard

**Émile Henri Bernard** () var ein fransk målar og forfattar frå Lille. Han er særleg kjend for sine verk frå perioden 1886 til 1897, då han var aktiv mellom dei mest nyskapande målarane i samtida, noko han seinare skreiv inngåande om i bøkene han gav ut. Bernard vert rekna mellom dei postimpresjonistiske målarane, ganske særleg symbolismen.

 
## Liv og gjerning
Bernard var son til ein tekstilfabrikant. Familien flytta til Paris då Émile var 10 år gammal. 16 år gammal byrja han i lære hos målaren Fernand Cormon, der han vart kjend med Louis Anquetin og Henri de Toulouse-Lautrec. To år seinare braut Bernard av studiane hos Cormon, då han og læremeisteren hadde uforlikelege kunstsyn.

Vinteren 1886-87 møtte Bernard i Paris den nederlandske målaren Vincent van Gogh, begge to oppglødde over det visuelle møtet med japansk fargetresnitt. Bernard byrja elles snart å måle i ein pointillistisk stil. Våren 1887 reiste han til Normandie og Bretagne, saman med Anquetin. Bernard budde to månader i Saint-Briac-sur-Mer, før han reiste tilbake til Pont-Aven.

I Pont-Aven møtte så Bernard i august månad 1888 Paul Gauguin. Dei to målarane utvikla då syntetismen, ei kunstform der biletet framom alt utmerkar seg med skarpe og tydelege former og eit avgrensa fargespekter. Tre år seinare braut Bernard kontakten med Gauguin, då Gauguin fekk æra for stilretninga symbolismen.

Bernard la i 1893 ut på ei reise til Italia, og med finansiell stønad frå mesenen Antoine de La Rochefoucauld, til Egypt. Dei neste ti åra budde Bernard i Egypt, den gongen eit britisk protektorat. Han flytta i februar 1904 tilbake til Frankrike, der han var innom Paul Cézanne i Aix-en-Provence før han slo seg ned i Paris.

Resten av livet budde han for det meste i Paris.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Émile Bernard|Émile Bernard]]» frå ,  den 23. juli 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Korsbekkfjellet

**Korsbekkfjellet** er med sine 694 moh det høgste fjellet på Ertvågsøya. Det ligg sør og litt aust for Hållåfjellet.
Storhatten på Ertvågsøya

**Storhatten** er eit fjell på Ertvågsøya, med ei høgd på 492 moh. Det ligg omtrent på rette linjer mellom Øversetra og Bugasetra og mellom Vardfjellet og Hållåfjellet.
Hostegga

**Hostegga** er eit fjell på Ertvågsøya i Aure kommune på Nordmøre. Det ligg litt nord for Lomvatnet.
Bårsetfjellet

**Bårdsetfjellet** er eit fjell på Ertvågsøya. Det ligg på vestsida av Foldfjorden, litt nord for Bårdset og sør for Husby. På austsida, ned mot fjorden, er det svært bratt. På austsida ligg Vinsternesvatnet.
Arasvikfjellet

**Arasvikfjellet** er eit 477 m høgt fjell på Ertvågsøya. Det ligg litt nord for Arasvika og søraust for Krokvatnet.
Moss kyrkje

**Moss kyrkje**  er ei nygotisk langkyrkje frå 1861 i Moss kommune, Østfold fylke. Byggverket er i upussa teglstein og har 700 plassar.

Kyrkja hadde tidlegare ei altertavla som var måla av Christen Brun, men i dag er det glasmåleria i korveggene som fungerer som altarbilete. Dei vart utført av firmaet G. A. Larsen etter kartongar av Oluf Wold-Torne og Hans Ødegaard Også i andre delar av kyrkja enn i koret er det glasmåleri.

Moss kyrkjegard ligg om lag ein kilometer lengre sør i byen.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* Artemisia.no – Moss kirke
* Østfoldmuseene – Moss kirke 150 år
* Vikingtid.net  – Den gamle kirkegård (om kyrkjegarden som i si tid var ved kyrkja)
*
Greåker kyrkje

**Greåker kyrkje** er ei arbeidskyrkje frå 1974 i Sarpsborg kommune i Østfold fylke.

Kyrkja vart teikna av arkitekt Aksel Fronth og har 271 plassar.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Sarpsborg kyrkjelege fellesråd
* Kyrkjesøk – Greåker kirke
* Sarpsborg kommune 
*
Foldan

**Foldan** (også skrive Follan) er ei grend på austsida av Foldfjorden, rett innom den indre straumen. Det er to gardar der. Fylkesveg 682 går forbi. 

## Kjelder
Grendafjellet på Ertvågsøya

**Grendafjellet** er eit 472 m høgt fjell på austsida av Foldfjorden på Ertvågsøya. Det ligg sør for Hållåråa og vest-sørvest for Hållåfjellet, med god utsikt over Ålmo og Foldfjorden. Ålmosetra ligg på nordsida av Grendafjellet.
Adelsteen Normann

**Eilert Adelsteen Normann** () var ein norsk målar, kjend som **Adelsteen Normann**. Han utdanna seg i Düsseldorf i Tyskland og busette seg der. Sommarstid reiste han rundt i Nord-Noreg og laga skisser. Han spesialiserte seg på romantiske fjordlandskap, gjerne med ein liten dampbåt eller seglbåt på spegelblankt hav. Normann var den fyrste frå Nord-Noreg som etablerte seg som kunstmålar.

## Liv og gjerning
Normann var son til ein gardbrukar og handelsmann på Vågøya i Bodin. Etter å ha arbeidd som krambusvein hos kjøpmann Koch i Bodø by, reiste han til Bergen og seinare København for å lære seg handelsyrket. Under studiane i København tok kunstinteressa overhand. Åra 1869-73 studerte han ved kunstakademiet i Düsseldorf, der han vart mykje påverka av tradisjonen til landsmannen Hans Gude. Han vart såleis ein typisk sein-düsseldorfar. Normann fann seg også ektemake og fast adresse i Rhin-byen, i ei tid då andre norske målarar søkte mot Paris.

Med sin bakgrunn frå Nordland spesialiserte Normann seg på norske fjordlandskap. Motiva fann han især i Lofoten og Nord-Norge elles og rundt Sognefjorden. På studiereisene i Noreg tok han skisser som han brukte til å komponere landskapsbilete i storformat. Fjordmotiva hans er gjerne prega av stupbratte fjell over solblank fjord og sjø. Lyset spela ei stor rolle i Normann sine bilete, han var av dei fyrste norske målarane som nytta midnattssola som motiv. Han skal vere opphavsmann til termen «midnattssolas land». Måleria hans vart svært populære hos det tyske kunstpublikum. 

Kring om 1887 slo Normann seg ned i Berlin, der han mellom anna fekk tillitsverv i kunstnarforeininga i byen. I 1890-91 fekk han bygd seg eit hus i Balestrand i Sogn, der han seinare oppheldt seg somrane. Huset i drakestil kom frå ferdighusfabrikken til Jakob Digre i Trondheim.

Normann vart utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1897. Under fyrste verdskrigen flytta han til Noreg. Han døydde i Kristiania 26. desember 1918 av spanskesykja og vart sidan gravlagt på Südwestkirchhof Stahnsdorf i den tyske delstaten Brandenburg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Adelsteen Normann|Adelsteen Normann]]» frå ,  den 24. juli 2013.*
Bruno Liljefors

**Bruno Andreas Liljefors** () var ein svensk målar. Han er mest kjend for sine natur- og dyremotiv, særleg dei med dramatiske situasjonar. Fleire av måleria hans skildrar fuglar. Måten han skildra fuglane på, med innslag av impresjonistiske penselstrøk, vart med tida stildannande for  fuglemåleriet.

## Liv og gjerning

Liljefors var fødd i Uppsala. Etter å ha gått på kunstakademiet i heimlandet frå 1879, reiste han i 1882 til Düsseldorf for å studere dyremåleri. Gjennom 1880-talet høyrde han til mellom dei såkalla *Opponenterna*, ei gruppe som var kritiske til utdanninga ved kunstkademiet, og til direktøren, Georg von Rosen. Også venene hans, Carl Larsson og Anders Zorn, var mellom desse opponentane; to målarar som elles påverka Liljefors mykje. 

Liljefors skildra, i motsetning til det samtidige «idylliske» dyremåleriet, kvardagen til villdyra, med deira liv, anatomi og tilpassing til landskapet. Mellom kjende verk er måleri som *Rävfamilj* frå 1886 og *Havsörnar* frå 1897, og skulpturen *Lek*, som i 1930 vart reist ved Stockholms stadion. Han måla også veggmåleria til det kunstige landskapet på Biologiska Museet i Stockholm, innvigd i 1893.

Liljefors budde og arbeidde i Österbybruk frå 1917 til 1932. På Bullerön i Stockholms skjergard fekk han bygt seg ei jakthytte, der han observerte mange av fuglane og dyra i sitt naturlege miljø. Han laga også ein ferksvassdam på øya for å kunne studere rørslemønsteret til sjøfuglane.

Han døydde i Stockholm, der han budde frå 1932, men er gravlagd i fødebyen Uppsala.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Bruno Liljefors|Bruno Liljefors]]» frå ,  den 24. juli 2013.*  
 
;Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Hafslund kyrkje

**Hafslund kyrkje** (tidlegare *Hafslund kapell*) er ei langkyrkje på Hafslund i Sarpsborg kommune i Østfold fylke. Kyrkja er av tre og vart vigsla den 18. desember 1891. Ho har 250 plassar.

Det som no er ei kyrkje, vart opphavleg bygd som forsamlingshus for arbeidarane ved Hafslund i 1870-åra. Arbeidarforeininga vart oppløyst, og huset vart brukt som bedehus i ei årrekke før det vart bygd om og vigsla som kapell i 1891. Kyrkja vart restaurert i 1962.

Eigarane av Hafslund har for ein stor del finansiert kapellet (kyrkja), inventaret, kyrkjegarden og bårehuset.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* Sarpsborg kyrkjelege fellesråd
* Kyrkjesøk – Hafslund kirke 
* Sarpsborg kommune 
*
KWin

**KWin** er ein vindaugehandsamar for X Window og er under utvikling for Wayland. KWin er ein del av skrivebordmiljøet KDE, men kan òg nyttast saman med andre skrivebordmiljø. 

## Kjelder
Træe

**Træe** er ei kårstove og ein husmannsplass som ligg like ved fylkesveg 44 sør for Bryne i Time kommune.

Byggverket er frå kring 1780 og vart i bruk fram til 1900. Det vart rerstaurert i 1997. Området er ein populær fotoplass.

## Kjelder
*
Statsarkivet i Kongsberg

**Statsarkivet i Kongsberg**, Frogs vei 44, er ein del av Arkivverket og har fylka Buskerud, Vestfold og Telemark som embetsdistrikt. Statsarkivet i Kongsberg er eit av åtte statsarkiv og blei oppretta i 1994 og er dermed det yngste statsarkivet i landet.

## Arbeidsoppgåver i Statsarkivet
Statsarkivet i Kongsberg tek imot og gjer tilgjengeleg arkivmateriale frå den lokale og regionale statlege forvaltinga i distriktet sitt. Statsarkivet har ansvar med å føre tilsyn med arkivtilhøva i offentleg forvalting og i den kommunale sektoren. Dei hjelper òg til med rettleiing og gir råd. Ei viktig oppgåve er å spreia informasjon og kunnskap om arkivet og arkivmaterialet dei oppbevarer. Statsarkivet arbeider også for å ta vare på verneverdige private arkiv. Alt i alt utgjer arkiva ved Statsarkivet i Kongsberg i overkant av 14 000 hyllemeter.

## Statsarkivarar i Kongsberg
* 1994–dd : Nils Johan Stoa (1951–)

## Arkiv
Statsarkivet i Kongsberg har fire bidrag på lista over Noregs dokumentarv:
* Andebu kyrkjebok (1623–1738), den eldste kyrkjeboka i landet
* Arkivet etter Telemarkskanalene (1854–1980)
* Arkivet etter Kongsberg Våpenfabrikk (1824–1987)
* Arkivet etter Larvik grevskap (1671–1821)

## Publikasjonar
**Statsarkivet i Kongsberg. Dokumentene forteller* (Riksarkivaren, skriftserie 26, 2006)

## Bakgrunnsstoff
*Statsarkivet i Kongsberg 
*Statsarkivet i Kongsberg på Lokalhistoriewiki
*Digitalarkivet
*Norges dokumentarv
Økoturisme

**Økoturisme** er turisme som legg vekt på det økologiske, sosiale og kulturelle avsvaret den reisande har, og som ønskjer å stå fram som eit alternativ til kommersiell masseturisme eller såkalla charterturisme. Den internasjonale økoturismesameininga (TIES) og dei sameinte nasjonane definerer økoturisme som «Sustainable tourism to natural areas that conserves the environment and improves the well being of the local people». I tillegg har dei sameinte nasjonane definert følgjande rammer for økoturismen: naturbaserte opplevingar, bidrar aktivt til natur- og kulturvern, tek hensyn til lokal kultur, gjev noko attende til lokalsamfunnet, formidlar miljømedvit og følgjer miljøprinsipp i drifta av verksemda.

Føretaka som driv økoturisme i Noreg er samla i nettverket Norsk Økoturisme som er administrert av Innovasjon Norge.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Norsk Økoturisme
* The International Ecotourism Society
Bygdeturisme

**Bygdeturisme** er ferie- og fritidstilbod i bygdene basert på at lokale resursar som menneske, kultur og natur gjev grunnlag for turistopplevingar. Det blir normalt drive i liten skala og i kombinasjon med anna verksemd, ofte jordbruk. 

Tilbod som bondegardsferie, servering av lokale matretter, jakt og fiske kombinert med andre former for naturoppleving, guida turar og liknande er døme på bygdeturisme.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Bygdeturisme - regjeringa.no
Hafslundsøy kyrkje

**Hafslundsøy kyrkje** er ei arbeidskyrkje i Sarpsborg kommune i Østfold fylke.

Kyrkja vart vigsla 5. desember 1995 og tilhøyrer same sokn / kyrkjelyd som Varteig kyrkje.

Det er ei arbeidskyrkje med om lag 190 sitjeplassar. Kyrkja er hovudsakleg forblenda med teglstein.

Kyrkja har eit pipeorgel som tidlegare vart brukt i Nenset kyrkje i Skien.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Sarpsborg kyrkjelege fellesråd
* Varteig og Hafslundsøy kyrkjelyd på Facebook
* Sarpsborg kommune 

## Fotnotar
Geoturisme

**Geoturisme** er turisme som ifølgje National Geographic Society «tek vare på, forsterkar og framhevar den lokale eigenarten til ein stad – miljø, kultur, estetikk, kulturarv – og som kjem lokalsamfunnet til gode». 

Innovasjon Norge har forplikta seg til å basere norsk reiselivsverksemd på geoturisme.

## Kjelder
Mount Aspiring nasjonalpark

**Mount Aspiring National Park** ligg i Søralpane på Sørøya på New Zealand, nord for Fiordland National Park, og mellom Otago og den sørlege delen av Westland. Parken er ein del av verdsarvstaden Te Wahipounamu. Han er administrert av Department of Conservation på New Zealand.

## Geografi
Parken vart oppretta i 1964 som den tiande nasjonalparken på New Zealand. Han dekkjer eit område på 3 555&nbsp;km² i den sørlege delen av Søralpane, like vest for Lake Wanaka, og er ein populær stad for fotturisme og fjellklatring. Fjellet Mount Aspiring/Tititea (3033 moh.) har gjeve namn til parken. Andre høge fjelltoppar i parken er Mount Pollux (2542 moh.) og Mount Brewster (2519 moh.).

Haast Pass, ein av dei tre viktigaste fjellovergangane over Søralpane, ligg i det nordaustlege hjørnet til parken.

## Historie

### Tillegg av Landsborough Station
I april 2005 kjøpte Nature Heritage Fund privat land i dalen til Landsborough River som eit tillegg til parken.

### Framlegg om Milford Sound tunnel
I 2006 søkte Milford Dart Company Miljøverndepartementet, Department of Conservation, om å endra administrasjonsplanen for Mount Aspiring National Park Management Plan, og få løyve til å byggja ein ny tilkomstveg til parken, i form av ein busstunell frå Routeburn Road til Hollyford Valley for å frakta turistar til Milford Sound.

I desember 2007 avslo miljøstyresmaktene på New Zealand å endra administrasjonsplanen. Styresmaktene meinte at den føreslegne vegen ikkje ville bidra til bruk av eller vera til nytte for Mount Aspiring National Park, og at ulempene ved å byggja og bruka ein slik veg i nasjonalparken ville overgå alle føremunar. Spørsmålet har kome fram att i 2012 og 2013, med nytt avslag frå miljøvernministeren.

## Turisme

### Fotturisme
Populære ruter for fotturar i parken er:
*Gillespie Pass-rundturen
*Matukituki Valley
*Routeburn Track
*Rees-Dart-rundturen

## Gruvedrift
I 2009 føreslo den National-leia regjeringa på New Zealand at Mount Aspiring National Park kunne opnast for gruvedrift. Kring 20% av det totale arealet i parken, hovudsakleg i dei vestlege delane kring Red Hill Range, og dei nordaustlege delane kunne skiljast ut frå parken og opnast for gruvedrift. Utbyggjarar her er spesielt interesserte i karbonatittførekomstar, særleg sjeldne jordartar og wolfram. Det grøne partiet har åtvara mot dette, og held fram at parken er eit av dei fremste turistmåla på New Zealand, og at gruvedrift her ville vera til stor skade for landet sitt omdøme.

## Sjå òg
*Nasjonalparkar på New Zealand
*Turisme på New Zealand

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Aspiring National Park|Mount Aspiring National Park]]» frå ,  den 26. juli 2013.*  

## Bakgrunnsstoff

* Mount Aspiring National Park  frå Department of Conservation
Te Wahipounamu

**Te Wāhipounamu** (maori for 'staden med pounamu' [greenstone eller grønstein]) er ein verdsarvstad i i det sørvestlege hjørnet av Sørøya på New Zealand.

Staden vart ført opp på UNESCO si verdsarvliste i 1990. Han dekkjer eit areal på 26 000&nbsp;km², og omfattar fleire nasjonalparkar: 

* Aoraki/Mount Cook
* Fiordland
* Mount Aspiring
* Westland

Ein meiner at området inneheld nokre av dei beste moderne døma på den originale floraen og faunaen som fanst i Gondwana. Dette er ei av årsakene til at det står på lista over verdsarvstadar.

## Kjelder

----

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Te Wahipounamu|Te Wahipounamu]]» frå ,  den 27. juli 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*Te Wāhipounamu - South West New Zealand World Heritage Area - Department of Conservation
*Verdsarvprofil ved UNESCO.org
Søre Osen kyrkje

**Søre Osen kyrkje** er ei langkyrkje frå 1882 i Trysil kommune i Innlandet. Byggverket er i tømmer og har 220 sitjeplassar.

Kyrkjegarden vart vigsla i 1878. Kyrkja vart oppført av byggmeister Hans Øverby i 1880–82 og vigsla 22. november 1882. Ho stod umalt utvendig til 1907, og det noverande sakristiet er frå 1959. Same år blei det innreidd bårerom i kjellaren under sakristiet.

Bjarne Rundfloen laga ei ny altartavle til kyrkja i 1964. Motivet vert gjerne kalla «Jesus i Trysilskogen». Orgelet er frå 1981.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* Trysil kommune: Søre Osen kirke
*
Holleby kyrkje

**Holleby kyrke** (tidlegare *Holleby kapell*) er ei langkyrkje i Sarpsborg kommune i Østfold fylke.

Kyrkja vart oppført i tre i 1919–20 og har 107 sitjeplassar.

Fem vindauge i koret har glasmåleri av Veslemøy Nystedt Stoltenberg.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* Kyrkjesøk – Holleby kirke 
* Sarpsborg kyrkjelege fellesråd 
* Sarpsborg kommune 
*
Sarpsborg kyrkje

**Sarpsborg kyrke** er ei nygotisk langkyrkje i upussa tegl frå 1863 i Sarpsborg kommune i Østfold fylke. Ei kyrkje frå 1859 (arkitekt: Wilhelm von Hanno) brann allereie i 1861, og Chr.H. Grosch fekk i oppdrag å byggje opp att kyrkja. Han inkorporerte delar av murane frå von Hanno si kyrkje i den nye kyrkja, som har 550 sitjeplassar i dag.

Kyrkja fekk si noverande framtoning då ho vart sett i stand til hundreårsjubileet i 1959 etter ein plan av arkitekt Esben Poulsson. Då laga Victor Sparre glasmåleri til korvindauga, og det altarbiletet som hadde vore i bruk til då, vart flytta til eit sideskip. Biletet vart måla av Christen Brun i kopi etter altarbiletet i Tyristrand kyrkje (måla av Adolph Tidemand).

Området rundt kyrkja vert ikkje lengre nytta til kyrkjegard, men er gjort om til park. Det finst to andre kyrkjegardar (eller gravlundar) i byen, ved krematoriet (St. Olavs gravlund) og ved Tune kyrkje (Sarpsborg vestre gravlund).

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Kyrkjesøk – Sarpsborg kirke 
* Sarpsborg kyrkjelege fellesråd
* 
* Sarpsborg kommune 
*
Alley Spur

**Alley Spur** er ein utstikkar på nordsida av Dufek Massif, like sør for Sapp Rocks i Pensacolafjella i Antarktis. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956–66, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter kaptein Dalton E. Alley i United States Air Force, ein navigatør som var med til Pensacolafjella, 1957–58.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alley Spur|Alley Spur]]» frå ,  den 29. juli 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* *
Aremark kyrkje

**Aremark kyrkje** er ei langkyrkje i tegl frå 1861 i Aremark kommune, Østfold fylke med 400 sitjeplassar.
Arkitekt var P.H. Holtermann. Kyrkja vart vigsla av prost Carl Wulff 6. november 1861.

Kyrkja avløyste ei steinkyrkje frå mellomalderen via til Sankt Laurentius. Ho vart etter kvart i dårleg stand og blei reven i 1860.

Den gamle kyrkja fungerte som valkyrkje i samband med vala til Riksforsamlinga på Eidsvoll i 1814.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* Marker prestegjeld – Historikk om Aremark kirke
*
Askim kyrkje

**Askim kyrkje** er ei krosskyrkje frå 1878 i Indre Østfold kommune, Viken fylke. Tidlegare stod det ei steinkyrkje, Askim gamle kyrkje, frå mellomalderen på staden.

Kyrkja vart oppført etter teikningar av byggmeister og ordførar A.C. Furuholmen, som tok utgangspunkt i Båstad kyrkje i nabokommunen Trøgstad. Teikningane vart korrigert av Jacob Wilhelm Nordan, som var kyrkjedepartementets konsulent. Sakristia i aust vart utvida i 1962 etter teikningar av arkitektane Hanssen og Baltsersen.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* 
* Kyrkjesøk – Askim kirke
*
Nenset kyrkje

**Nenset kyrkje** er ei arbeidskyrkje i Skien kommune, Telemark.

Kyrkja vart oppført i to byggjetrinn, det første etter teikningar av Gudolf Blakstad og Herman Munthe-Kaas. Det omfatta det som no er forsamlingssal for kyrkjelyden, og vart vigsla i 1961. Trinn 2 vart oppført i 1996 etter teikningar av Tor Arild Danielsen og vigsla 19. januar 1997. Det omfattar den eigentlege kyrkjesalen. Kyrkja har 400 sitjeplassar.

Altartavla er eit tekstilarbeid av Siri Gjesdal, og kyrkja har eit digitalt Johannus-orgel frå 2007 med 21 stemmer.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Gimsøy og Nenset sokn
* 
* 

## Fotnotar
Kikki, Bettan & Lotta

***Kikki, Bettan & Lotta*** var ein songartrio som verka fra 2001 til 2004.

## Medlemmer
*Kikki Danielsson
*Elisabeth «Bettan» Andreassen
*Lotta Engberg

## Diskografi
### Album
*20 år med oss - 2002
*Live från Rondo - 2003

### Singlar
*Vem é dé du vill ha - 2002

## Svensktoppen-songer
*Vem é dé du vill ha - 2002
Bjølsen Valsemølle

**Bjølsen Valsemølle** var ei av kornmølleverksemdene i Oslo skipa i 1884 av Gustav Martinsen i samarbeid med Ole Amundsen, eigar av  Bjølsen Mølle.

## Referansar

## Litteratur
*Arne Sveen, Terje Mølmen Moen og Per D. Martinsen (red.kom.): *Motstrøms ved Akerselva : Bjølsen Valsemølle - Lantmännen Cerelia, 1884-2009*, Tun Forlag Oslo 2009, ISBN 978-82-529-3265-2

## Sjå òg
*Korntrikken

## Bakgrunnsstoff
*Omtale på industrimuseum.no
*
*Over Akerselva etter mel
Oset kapell

**Oset kapell** er eit kapell i Løten kommune, Innlandet fylke. Byggverket er i tre og har 70 plassar.

Bygget vart flytta dit det no står, i 1875. I 1885 vart det utvida med kor etter teikningar av ingeniør Søborg og vigsla som kapell. Det vart også brukt som skole fram til 1918.

Altartavla vart måla av Selma Andersen og teken i bruk i 1934. Biletet syner krossfestinga.

Rokosjøen camping er tett attmed kapellet, som ikkje har nokon kyrkjegard.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
*
Jeløy kyrkje

**Jeløy kyrkje**  i Moss kommune vart vigsla den 27. april 1975. Det er ei arbeidskyrkje der sjølve kyrkja er naustforma. Kyrkjesalen kan koplast saman med forsamlingsrommet for kyrkjelyden. Til saman har kyrkja 615 sitjeplassar.

Altartavla er eit glasmåleri av Victor Sparre som dekker heile fondveggen og illustrerer livsens tre og Jesu lidingsveg. Eit sidealtar er laga av Tor Lindrupsen. Orgelet vart bygd av Brødrene Torkildsen (1977, utvida 1982).

Det har vore akustikkproblem og lekkasjeproblem ved kyrkja, og ho har vorte påtent tre gonger.

Kyrkjegarden for Jeløy er ved Jeløy kapell, om lag halvannan kilometer lenger nord.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
*
Holmgill kyrkje

**Holmgill kyrkje** er ei langkyrkje frå 1902 i Aremark kommune i Østfold fylke.
Namnet vert ofte skrive «Holmegil», men offisiell skrivemåte er «Holmgill».

Arkitekt er Halfdan Berle. Kyrkja vart oppført i tre og vigsla 27. februar 1902. Ho har 240 sitjeplassar og vart titulert som kapell i byrjinga. Tomt, materialar og midlar til oppføring av kyrkja (kapellet) vart gjeve av familien Anker.

På kyrkjegarden står eit bårehus frå 1985.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* 
* Kyrkjesøk – Holmegil kirke 
*
Oppegård kapell

**Oppegård kapell** er eit kapell i Løten kommune, Innlandet fylke. Byggverket er i tre og har 70 plassar. Det vart òg brukt til skole fram til 1919, då eit nytt skolebygg stod klart til bruk. Kapellet vart pussa opp i 1986.

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Ottestad kyrkje

**Ottestad kyrkje** er ei krosskyrkje i Stange kommune i Innlandet. Kyrkja vart lafta i 1730 og vigsla 17. januar 1731. Ho har 350 sitjeplassar.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Stange kommune – Ottestad kirke 
* 
*
Ingedal kyrkje

**Ingedal kyrkje** er ei langkyrkje frå før 1250 i Sarpsborg kommune i Østfold fylke.

Kyrkja er av stein og har 85 sitjeplasser.

Tilkomst til staden er via fylkesveg 118 og E6.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* Sarpsborg kyrkjelege fellesråd (PDF om kyrkja)
* Skjeberg prestegjeld
* Kyrkjesøk – Ingedal kirke 
* Sarpsborg kommune 
*
Elburz

**Elburz** (persisk ‏,البرز‎ Alborz) er ei fjellkjede i det nordlege Iran, mellom Kaspihavet og Iran-platået. Høgste fjelltoppen i Elburz er den 5&nbsp;671 meter over havet høge vulkanen Damavand i den sentrale delen av fjellkjeda, nær hovudstaden Teheran, byen ligg rett ned for sørskråninga av Elburz.

Elburz strekker seg i retninga vest/aust, frå grensa til Armenia i vest mot grensa til Turkmenistan og Afghanistan i aust. Til saman er fjellkjeda om lag 600 kilometer lang og mellom 60 og 130 kilometer brei.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Elburs-Gebirge|Elburs-Gebirge]]» frå ,  den 29. juli 2013.*
Kunlun

**Kunlun** (forenkla kinesisk: 昆仑山; pinyin: *Kūnlún Shān*, mongolsk: Хөндлөн Уулс) er ei meir enn 3000 kilometer lang fjellkjede i Asia. Ho strekker seg langs Kinas vestgrense sørover ved sida av fjellkjeda Pamir, og bøyer så av mot aust og dannar  fjellryggen som avgrensar det tibetanske høglandet i sør frå Tarimbekkenet med Taklamakan- og Gobiørkenen. Høgste fjelltoppen er den 7&nbsp;167 meter over havet høge Liushi Shan.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Kunlun|Kunlun]]» frå ,  den 29. juli 2013.*
Continuum

**Continuum** er ein kanadisk science fiction-serie for fjernsyn produsert av Reunion Pictures Inc., Boy Meets Girl Film Company og GK-TV. Serien handlar i all hovudsak om ei konflikt mellom ei opprørsgruppe ifrå år 2077, som reiser tilbake i tid til Vancouver i år 2012, og ein politibetjent som tilfeldigvis blir med dei.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Nettsida til serien http://www.showcase.ca/continuum/ 
* Continuum hos IMDb http://www.imdb.com/title/tt1954347/
Mount Logan

**Mount Logan** er ein 5&nbsp;959 meter over havet høgt fjell i Yukon-territoriet i Canada. Fjelltoppen er den høgste i Canada og den nest høgste i Nord-Amerika. 

Fjellet vart «oppdaga» i 1890 og året etter kalla opp etter den kanadiske geologen William Edmond Logan. Mount Logan vart klive fyrste gongen den 23. juni 1925, av ei gruppe på seks mann frå USA, leia av Albert MacCarthy. Minst 13 ulike klatreruter leier til topps, ein topptur vert rekna som av dei aller mest krevjande i Nord-Amerika. Ved sidan av hovudtoppen er det tre andre toppar som når minst 5&nbsp;890 meter over havet.

Mount Logan er kjend for ekstremt låge temperaturar, 26. mai 1991 vart det målt -77,5 °C, det kaldaste utanfor Antarktis.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Mount Logan|Mount Logan]]» frå ,  den 29. juli 2013.*
Mount Whitney

**Mount Whitney** er eit fjell på 4&nbsp;421 meter over havet i delstaten California i USA. Fjelltoppen er den høgste i USA utanom delstaten Alaska. Mount Whitney ligg i den austlege ytterkanten av fjellkjeda Sierra Nevada. Sjølve fjelltoppen reiser seg langs grensa mellom Sequoia nasjonalpark og Inyo nasjonalskog.

Tre mann som budde i landsbyen Lone Pine steig i 1873 til topps på Mount Whitney som dei fyrste menneska.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Whitney|Mount Whitney]]» frå ,  den 29. juli 2013.*
Skjebergdalen kyrkje

**Skjebergdalen kyrkje** (tidlegare *Skjebergdal kapell*) er ei langkyrkje i tre i Sarpsborg kommune i Østfold fylke.

Kapellet, som det opphavleg vart kalla, vart oppført i 1910 og vigsla den 8. februar 1911. Kyrkja er prega av nygotikk/sveitserstil.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Skjebergdalen kirke 100 år 1911–2011 (PDF)
* 
* 
* 
* 
* Kunsthistorie.com – Skjebergdalen kapell
* Kyrkjene i Skjeberg prestegjeld
* Kyrkjene i Sarpsborg kommune 
*
Ullerøy kyrkje

**Ullerøy kyrkje** er ei langkyrkje i tre frå 1725 i Sarpsborg kommune i Østfold fylke.

Det har vore kyrkje på staden sidan mellomalderen, og dagens kyrkje har ei rekkje gamle inventargjenstandar.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* Kyrkjesøk – Ullerøy kirke 
* Kyrkjene i Skjeberg prestegjeld
* Kyrkjene i Sarpsborg kommune 
*
Varteig kyrkje

**Varteig kyrkje** er ei krosskyrkje av tre i Sarpsborg kommune i Østfold fylke. Kyrkja vart vigsla i 1859 som tredje kyrkja på staden.

I byrjinga hadde kyrkja takryttar over krysset, men han vart riven i 1911, då kyrkja fekk eit vesttårn. Eit sakristi vart oppført i aust i 1894, men vart erstatta med eit nytt tilbygg i 1975.

Gamalt inventar er teke i bruk igjen etter å ha vore erstatta med nyare. Kyrkja har glasmåleri av Borgard Hauglid frå 1929.

## Bakgrunnsstoff
* Jubileumsskrift 2009
* 
* 
* Kyrkjesøk – Varteig kirke 
* 
* Kirkekonsulenten
*
Skjeberg kyrkje

**Skjeberg kyrkje** er ei langkyrkje av stein frå omkring år 1100 i Sarpsborg kommune i Østfold fylke. Kyrkja vart utvida av ein «Bottolf Steinmester» ca. 1300 og vart òg utvida midt på 1700-talet. Då fekk ho dessuten to såkalla gravkapell, der det eine eigentleg er eit overbygg til eit monument. Etter fleire rundar med oppussing vart kyrkja i 1968 ført attende mot slik ho var på 1700-talet.

Kyrkja vart opphavleg oppført i romansk stil, men har gotisk inngangsportal. To runesteinar er innfelt i sørveggen. Kyrkja har 360 sitjeplassar og mykje gamalt inventar, ikkje minst døypefonten frå 1100-talet, som har relieff av Kristus, apostlar og heilagmenne.

Prestegarden ligg like attmed kyrkja.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* 
* Skjeberg prestegjeld
* Kyrkjesøk – Skjeberg kirke 
* Sarpsborg kommune 
*
Denali

**Denali** eller **Mount McKinley** er den høgste fjelltoppen i Nord-Amerika, 6&nbsp;194 meter over havet. Fjellet ligg sentralt i Denali nasjonalpark i fylket Denali Borough i delstaten Alaska i USA. Denali er del av fjellkjeda Alaska Range, ei fjellkjede som strekker seg aust/vest i det sørlege Alaska og inn i Canada. 

Toppen av Denali vart nådd fyrste gongen 7. juni 1913 av ei klatregruppe leia av Hudson Stuck. Den fyrste kvinna på toppen av fjellet var Barbara Washburn i 1947.

Delstaten Alaska nyttar namnet Denali på fjellet, medan dei statlege styresmaktene sidan 1897 har nytta Mount McKinley, etter namnet USAs 25. president, William McKinley.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount McKinley|Mount McKinley]]» frå ,  den 29. juli 2013.*
Davissundet

**Davissundet** (dansk *Davisstrædet*, engelsk *Davis Strait*) er sundet mellom det sørvestlege Grønland og Baffinøya i Canada. Det er mellom 290 og 650&nbsp;km breitt, og knyter Labradorhavet i sør med Baffinbukta i nord. Grenselinja mot Labradorhavet er sett ved 60°&nbsp;N og mot Baffinbukta ved 70°&nbsp;N.

Langs den vestlege delen av Davissundet går ein arktisk havstraum som fører isfjell mot sør. Danninga av havisen i Davissundet, vestisen, tek til sist i oktober månad i den nordvestlege delen av Baffinbukta. I løpet av november dekker havisen, frå 50 til 150 cm tjukk, det meste av Baffinbukta og den vestlege delen av Davissundet. I den austlege delen av Davissundet går ein nordgåande varmare havstraum frå Atlanterhavet opp langs den grønlandske vestkysten, som hjelper til å halde denne delen av isfri til utpå vinteren. Dette fører til at vestkysten av Grønland er lengre isfri og meir eigna for busetjing enn den grønlandske austkysten.

I dei austlege og grunnare delane av Davissundet har rike fiskeri føregått i fleire hundreår. Også norske fiskarar har sidan 1920-åra delteke i fisket etter særleg torsk og, i mindre målestokk, etter reker.

Davissundet har namn etter den engelske sjøfararen John Davis, som kom til Davissundet med skipet sitt for fyrste gongen i 1585.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Davisstrædet|Davisstrædet]]» frå ,  den 30. juli 2013.*
Baffinbukta

**Baffinbukta** er havområdet mellom den nordvestlege delen av Grønland og dei arktiske øyane i det austlege Canada. Den 70. breiddgraden er sett som grense mot Davissundet i sør. Mot nord vert Baffinbukta innsnevra til det smale Naressundet mellom Nordvest-Grønland og Ellesmereøya. Baffinbukta er opptil 2&nbsp;905 meter djup, om lag midt mellom Diskoøya og Kapp Raper på Baffinøya. I norddelen, ved innløpet til Smithsundet, er eit 50&nbsp;000 km² stort polynja, eit havstykke der det heile året er ope hav.

Labradorstraumen er ein arktisk havstraum som går mot sør frå Baffinbukta og langs kystane av Newfoundland og Labrador, og som lengre sør dreiar mot aust og går i hop med Golfstraumen. Vestis er den lokale nemninga for havis danna i Baffinbukta og Davissundet, vest for Grønland.

På 1800-talet var Baffinbukta eit viktig område for kvalfangst, særleg av grønlandskval og narkval. Åra 1903-06 lukkast polarforskaren Roald Amundsen å sigle den lange vegen frå Baffinbukta til Alaska med «Gjøa»; han og mannskapet hans vart dermed dei fyrste som sigla gjennom heile Nordvestpassasjen.

Baffinbukta har namn etter den engelske sjøfararen William Baffin, som i 1616 sigla opp langs vestkysten av Grønland. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Baffinbugten|Baffinbugten]]» frå ,  den 30. juli 2013.*
Solli kyrkje

**Solli kyrkje** (tidlegare *Solli kapell*) er ei langkyrkje frå 1904 i Sarpsborg kommune i Østfold fylke.

Kyrkja vart teikna av arkitekt Peter Hofstad og oppført i 1902–04 som kapell under Tune kyrkje for arbeidarane ved *Soli Brug*. I dag vert bygget titulert som kyrkje.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* Sigrid og Håkon Christie: Solli kapell i «Norges kirker»
* 
* 
* Kyrkjene i Greåker og Tune
* Kyrkjene i Sarpsborg kommune 
*
Aulstad kyrkje

**Aulstad kyrkje** er ei langkyrkje frå 1864 i Gausdal kommune, Innlandet. Ho er dels oppført med materialar frå gamle Svatsum kyrkje, som vart riven i 1860. Aulstad tok òg over inventaret frå Svatsum gamle kyrkje.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Gausdal kyrkjelege fellesråd
*
Saftkokaradn

**Saftkokaradn** er supportarklubben til Sogndal Fotball. Klubben vart stifta i 2001 når laget tok steget tilbake i Eliteserien. Klubben hadde noko over 100 medlemmar i 2012.

## Kjelder
Hudsonsundet

**Hudsonsundet** (engelsk: *Hudson Strait*) er eit sund som knyter Atlanterhavet saman med innhavet Hudsonbukta i Canada. Det om lag 720 kilometer lange sundet ligg mellom Baffinøya og nordkysten av Quebec. Hudsonsundet, som er i kring 60 km breidt på det smalaste og 240 km på det vidaste, endar i aust langs ei linje frå Cape Chidley i Quebec til Resolution Island ved Baffinøya.

Hudsonsundet har namn etter den engelske oppdagaren Henry Hudson, som i 1609 vitja staden med skipet «Discovery».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hudson Strait|Hudson Strait]]» frå ,  den 30. juli 2013.*
Vestre Gausdal kyrkje

**Vestre Gausdal kyrkje** er ei lafta krosskyrkje i Gausdal kommune, Innlandet. Kyrkja vart oppført av Per Korpberget i 1781, men innreiing tok noko lengre tid pga. pengemangel. Først i 1784 vart kyrkja vigsla.

Kyrkja har eit preikestolalter med akantus skore av Peter Kastrud, og det finst òg ein nyare preikestol med akantusskurd.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* 
* Gausdal kyrkjelege fellesråd
*
Østre Gausdal kyrkje

**Østre Gausdal kyrkje** er ei langkyrkje i stein i Gausdal kommune, Innlandet. 
Kyrkja, som er frå siste halvdel av 1200-talet, brann under Den nordiske sjuårskrigen og vart vøla og utvida til om lag dobbel lengde i 1715. Ho fekk eit tømra sakristi nord for koret same år, medan det noverande våpenhuset i vest er frå 1930.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* Gausdal kirkelige fellesråd
*
Follebu kyrkje

**Follebu kyrkje** er ei langkyrkje i Gausdal kommune, Innlandet fylke. Byggverket er ei murkyrkje av stein og har 140 sitjeplassar.

Kyrkja vart bygd på siste halvdel av 1200-talet oppe i lia over Follebu sentrum. Ho er i prinsippet rektangulær, men med eit lite avvik frå denne forma. Sakristiet er frå 1868 og våpenhuset frå 1872.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* Gausdal kirkelige fellesråd
*
Rømskog kyrkje

**Rømskog kyrkje** er ei langkyrkje i Aurskog-Høland kommune, Akershus fylke.

Ei stavkyrkje på staden er nemnt første gong i 1369, men vart truleg bygd om lag hundre år tidlegare. I 1723 fekk kyrkja eit lafta kor, og i 1799 vart skipet erstatta med eit skip i lafteverk. Også sidan har kyrkja vore gjenom fleire ombyggingar og vølingar. I 1952–1957 vart ho restaurert utvendig og innvendig. Tårnet er frå 1892.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
*
Rødenes kyrkje

**Rødenes kyrkje** er ei langkyrkje i Marker kommune i Østfold. Kyrkja er frå 1200-talet — somme seier 1230 — og er av stein med puss, medan gavlane er av tre og kledde med spon. I 1703–09 vart kyrkja utvida og fekk den takryttaren ho framleis har. Våpenhuset er frå 1949–52, men kyrkja hadde òg tidlegare våpenhus. Sakristiet på nordsida av koret er opphavleg frå 1700-talet, men har vorte gjort om på fleire gonger.

Kyrkja var i si tid garnisonskyrkje for Basmo festning, og altartavla seiast å vere ei gåve frå kommandanten der, Christian Hansen Sarpsborg.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* 
* 
*
Svatsum kyrkje

**Svatsum kyrkje** er ei åttekantkyrkje frå 1860 i Gausdal kommune i Innlandet fylke.

Det har vore kyrkje på Svatsum sidan mellomalderen, og sidan 1725 har kyrkja stått nede i dalbotnen. I 1768 fekk denne kyrkja ei altartavle som var måla av Eistein Guttormsson Kjørrn. I 1860 vart det bygd ny kyrkje, og materialane frå gamlekyrkja vart nytta til å byggje Aulstad kyrkje, som dessutan fekk med seg det gamle inventaret.

Kyrkja som står på staden no, vart lafta av byggmeister Johann Eriksen frå Lillehammer. Ho vart pussa opp til jubileet i 2010, då det også vart sett inn glasmåleri i korveggane, laga av Sigrid Blekastad.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Tormod Ludvigsen: Svatsum kirke 
* 
* Gausdal kyrkjelege fellesråd
*
Klund kyrkje

**Klund kyrkje** (tidlegare *Klund kapell*) er ei langkyrkje i Marker kommune i Østfold fylke. Arkitekt er Jacob Wilhelm Nordan, og kyrkja er oppført i bindingsverk.

Like ved kyrkja er eit kombinert bårehus og servicebygg. Ikkje langt unna er kyrkjegarden.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* Lokalhistoriewiki – Klund kirke
* «Historikk om Klund kirke» (Marker kyrkjelege fellesråd)
* 
* Kyrkjesøk – Klund kirke 
*
Ørje kyrkje

**Ørje kyrkje** (tidlegare *Ørje kapell*) er ei arbeidskyrkje i Marker kommune i Østfold fylke. Kyrkja vart utvida i 1980–81, og kyrkjesalen vart pussa opp også i 1996. Det er foldedører mellom kyrkjesalen og salen ved sida av, slik at det er mogleg å utvide kapasiteten når det trengst.

Det er ikkje kyrkjegard ved Ørje kyrkje. Øymark kyrkjegard vert nytta ved gravleggingar.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* «Ørje kirke gjennom 75 år 1931–2007» (PDF hos Marker kyrkjelege fellesråd)
* «Historikk for Ørje kirke» (Marker kyrkjelege fellesråd)
* 
* 
* Kyrkjesøk – Ørje kirke 
*
Øymark kyrkje

**Øymark kyrkje** er ei langkyrkje i Marker kommune, Viken fylke. Arkitekt var stadsingeniør i Fredrikshald Gustav Blom Kielland, og kyrkja vart oppført av gardbrukar Sven Eng og klokkar Berg. Ho er den tredje kyrkja på staden.

## Bakgrunnsstoff
* Sigrid og Håkon Christie: Øymark kirke i «Norges kirker»
* 
* Kyrkjesøk – Øymark kirke
* «Historikk Øymark kirke» (hos Marker prestegjeld)
* 

## Fotnotar
Båstad kyrkje

**Båstad kyrkje** er ei krosskyrkje i Indre Østfold kommune, Østfold fylke.

Dette er den tredje kyrkja på staden, der det har stått kyrkje sidan mellomalderen.

Kyrkja vart teikna av Christian H. Grosch og oppført av byggmeister H. Møller i 1859–60. Ho har seinare stått som førebilete ved oppføringa av Søndre Høland kyrkje og Askim kyrkje.

Kyrkjegarden er på den andre sida av riksveg 22.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Sigrid og Håkon Christie: Båstad kirke i «Norges kirker»
* 
* 
*
Storhamar kyrkje

**Storhamar kyrkje** er ei arbeidskyrkje i leca og tre på Storhamar, vest for sentrum i Hamar by. Arkitekt er Willy Svenn, og kyrkja vart vigsla i 1975. Ho er totalutsmykka av Tove Tandberg Krafft.

## Bakgrunnsstoff
* Hamar kyrkjelege fellesråd 
* 
*
Strandlykkja kyrkje

**Strandlykkja kapell** er ei langkyrkje frå 1915 i Stange kommune, Innlandet.

Byggverket er i tømmer og har 90 sitjeplassar.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Stange kommune 
*
Medan

**Medan** er ein storby nordaust på øya Sumatra i Indonesia. Byen, som har om lag 2,1 millionar ibuarar og er den fjerde mest folkerike i landet, er administrasjonssete for provinsen Sumatera Utara. Bysenteret i Medan ligg 15 kilometer frå Malakkasundet og hamna Belawan, men hamnebyen Belawan ligg likevel innanfor bygrensene.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Medan|Medan]]» frå ,  den 31. juli 2013.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Makassar

**Makassar** er ein hamneby sørvest på øya Sulawesi i Indonesia. Byen, som ligg ved Makassarsundet, har i kring 1,34 millionar ibuarar. Han er administrativ hovudstad for provinsen Sulawesi Selatan (Sør-Sulawesi).

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Makassar|Makassar]]» frå ,  den 31. juli 2013.*
Yos Sudarso

**Yos Sudarso** (indonesisk: *Pulau Yos Sudarso*) er ei om lag 180 kilometer lang og 100 km brei øy aust i Indonesia. Øya ligg på sørvestkysten av Ny-Guinea og er skild frå denne og den mindre øya Komoran av det trange Buayasundet. Sundet er mindre enn to kilometer breitt i sør, før det heilt i nord vert opp mot 10 km breitt.

Øya Yos Sudarso er i hovudsak dekt av tropisk vegetasjon og gjennomtrengt av vasskanalar. Ved kystane finst nokre av dei største mangroveskogane i verda. Høgste punktet er ti meter over havnivå.

Yos Sudarso har eit flatemål på 11&nbsp;460 km² og i kring 11&nbsp;000 ibuarar. Størstedelen av folket på øya bur i landsbyane Tor, Kladar og Kimaam ved kysten, samt Sabon i det indre av øya. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Yos-Sudarso-Insel|Yos-Sudarso-Insel]]» frå ,  den 31. juli 2013.*
Padang

**Padang** er ein storby vest på øya Sumatra i Indonesia. Byen, som er administrativt hovudsete for provinsen Sumatera Barat, hadde 833&nbsp;584 ibuarar ved folketeljinga 2010.

Dei fleste ibuarane er av minangkabau-folket,som talar sitt eige språk, minangkabau. Ein kinesisk minoritet held til sør i byen. Minangkabauane er jamnast muslimar, medan kinesarane jamnast kristne.

### Soge
Padang er den største hamnebyen på vestkysten av Sumatra. Byen har vore ein viktig handelsstad sidan 1500-talet. Frå den tid og på 1600-talet vart dyrkinga og handelen med svart pepar utvikla, denne vart utskipa til India, Portugal, Storbritannia og Nederland. 

Byen var ein nederlandsk handelspost frå 1680, med unnatak for periodane 1781-84 og 1795-1819 då det britiske kolonistyret rådde over staden. 

Frå omkring 1780 var gull Padangs viktigaste handelsvare, basert på utvinning av gull i omlandet. Då gruvene var tømt, vart kaffi og tekstilar økonomisk viktige. I vår tid er det særleg sement, kanel, steinkol, kaffi, muskatnøtt, gummi, kopra og te som dannar grunnlaget for levemåten.

Padang har utvikla ei turistnæring, mykje ettersom byen er utgangspunkt for surfarar som ferierar ved Mentawaiøyane. Andalas-universitetet i byen vart grunnlagt i 1956.

Den 30. september 2009 vart byen skaka av eit jordskjelv målt til 6,8 på richterskalaen. Fleire bygningar rasa saman og tusenvis av menneske hamna under rasmassane. Ein reknar med at i kring 1&nbsp;200 personar omkom i jordskjelvet.

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Padang|Padang]]» frå ,  den 31. juli 2013.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Padang|Padang]]» frå ,  den 31. juli 2013.*
Palembang

**Palembang** er ein storby søraust på øya Sumatra i Indonesia. Byen, som har i kring 1,7 millionar ibuarar, er hovudsete for provinsstyresmaktene i Sumatera Selatan (Sør-Sumatra). Han ligg ved elva Musi, vel 60 kilometer frå kysten og Bangkasundet. 

Palembang er ein av dei eldste byane i Indonesia, kjend frå 600-talet. Han var på den tid og i fleire hundreår hovudstad i det vidstrekte buddhistiske kongedømmet Srivijaya.

## Geografi
### Klima



## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Palembang|Palembang]]» frå ,  den 31. juli 2013.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Stordalstunnelen i Fjord

**Stordalstunnelen** er ein tunnel på fylkesveg 650 i Stordal kommune i Møre og Romsdal. Tunnelen går under Stamneshornet mellom Dyrkorn og Seljeneset. Den er 3530 meter lang, og vart opna 27. juni 1998. Stordalstunnelen kom i staden for eit rasfarleg vegparti.

## Kjelder
Øvre Vang kyrkje

**Øvre Vang kyrkje** er ei krosskyrkje i Vangsåsen i Hamar kommune, Innlandet. Ved vigslinga i 1907 vart ho kalle Vangsåsen kapell. Det utvendige panelet er frå 1948, og det er òg gjort om noe på interiør og inventar.

Kyrkjegarden vart vigsla i 1921. Bak kyrkja står eit bårehus frå 1974.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Hamar kyrkjelege fellesråd 
* 
* 
*
Sulawesihavet

**Sulawesihavet** er eit 280&nbsp;000 km² stort randhav til Stillehavet. Havet er omkransa av øyane Sulawesi i sør, Borneo i vest og den filippinske öya Mindanao i nord. Sulawesihavet er gjennomsnittleg 5&nbsp;000 meter djupt. Største djupet i norddelen av havet når ned til 6&nbsp;220 meter under vassyta.

I Sulawesihavet lever mange artar av dyr og vekstar. 26 kvalartar er observert i havet, medan artstalet av koralldyr ligg kring 580. Tunfisk, havskjelpadde, djevelskate og barracudafisk finst i store populasjonar. I september 1997 vart ein ny slektning til blåfisken påvist i Sulawesihavet, han fekk namnet *Latimeria menadoensis*.

Sjørøvarar utrusta med motortorpedobåtar, radar og GPS opererer i Sulawesihavet. Dei går til angrep både på fiskebåtar og større containerfartøy.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Sulawesisjön|Sulawesisjön]]» frå ,  den 31. juli 2013.*
Hålandsdal kyrkje

**Hålandsdal kyrkje** er ei langkyrkje frå 1890 i Bjørnafjorden kommune i Vestland fylke.

Byggverket er i tre og har 250 sitjeplassar.

## Bakgrunnsstoff
*Alf Henry Rasmussen (red.): *Våre kirker - norsk kirkeleksikon* side 373, Vanebo forlag 1993, ISBN 82-75-27022-7
* 
*
*Anne Marta Hoff: Hålandsdalen kyrkje i *Norges Kirker* utgitt av NIKU og KA
Bekkjarvik kyrkje

**Bekkjarvik kyrkje** er ei langkyrkje i tømmer frå 1898 i Bekkjarvik i Austevoll kommune i Vestland fylke. Kyrkja har galleri og 180 sitjeplassar.

## Bakgrunnsstoff
* Anne Marta Hoff og Ola Storsletten: Bekkjarvik kapell (Norges kirker)
* Alf Henry Rasmussen (red.): *Våre kirker - norsk kirkeleksikon* side 377, Vanebo forlag 1993, ISBN 82-75-27022-7
* Arne Eide: *Bekkjarvik kyrkje gjennom tidende*, Austevoll sokneråd 1998, digital utgåve
* 
*
Sarah Ferguson

**Sarah Margaret Ferguson** (), kjend som **Fergie**, er ein britisk forfattar og den tidlegare kona til hertug Andrew av York.

Ho vart fødd som dotter av Ronald Ferguson og den fyrste kona hans, Susan Mary Wright. Ho har aristokratisk bakgrunn, og er gjennom farmora si slektning av hertuginne Alice av Gloucester, ei tante av dronning Elizabeth II av Storbritannia. 

23. juli 1986 gifta ho seg med prins Andrew. Han fekk tittelen «hertug av York» og Sarah vart «hertuginna av York». Paret vart skilt i 1996, og Sarah mista tiltaleforma «den høgvørde» og vart degradert til «hertuginne Sarah av York».

Hertugparet av York fekk to born:

* Prinsesse Beatrice av York (fødd 8. august 1988)
* Prinsesse Eugenie av York (fødd 23. mars 1990)

Etter skilsmissa var Sarah Ferguson mellom anna programleiar for sitt eige talkshow. Ho har òg skrive ein sjølvbiografi, *[[My story]]*, fleire  barnebøker og livsstilsbøker.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sarah av York|Sarah av York]]» frå ,  den 31. juli 2013.*