open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mer de Glace

**Mer de Glace** (*Ishav*) er ein isbre på nordsida av Mont Blanc-massivet i Alpane. Han er 5,6 km lang og 200 meter tjukk med eit areal på 40 km², og er den nest lengste breen i Alpane etter Aletsch i Sveits.

Breen byrjar i ei høgd på 3&nbsp;900 meter, og stig ned 1&nbsp;400 m. Han var tidlegare godt synleg frå Chamonix, men har i dag trekt seg så pass tilbake at han no berre så vidt er synleg nedanfrå. 

Mer de Glace, som alle isbrear, vert heile tida fornya gjennom prosessane akkumulering av snø, og smelting. Mer de Glace sig sakte nedover heile tida under si eiga vekt, og dannar bresprekker, isblokker eller lommer der vatn kan dannast. 

Sjølv om ein ikkje kan sjå det med det blotte auge, er farten til isbreen stor. Han varierer frå meir enn 120 meter i året i dei øvre delane til om lag 90 meter kvart år i området nær Montenvers, som er om lag ein centimeter i timen. 

Så snart spenninga aukar, vert isbreen deformert og det oppstår bresprekker. Desse går stort sett på tvers. I periodar med stor bresprekkdanning, dannar oppbrytinga av isbreen isblokker. Blokkene har forskjellig høgd etter kor dei vert danna, men kan verte 50 meter høge. Dei oppstår alltid på same stad på grunn av utforminga av dalen. 

Fire andre isbrear vert stundom, kanskje feilaktig, rekna som ein del av Mer de Glace. Desse er **Glacier de Telèfre**, **Glacier de Leschaux**, **Glacier du Tacul** og **Glacier du Géant**.

## Straumproduksjon
Brevatnet som kjem frå Mer de Glace vert til visse tider av året nytta av Électricité de France til produksjon av vasskraft. Tunnelar under isbreen samlar vatn frå botn av breen og ned til vasskraftverket lenger nede i dalen. Dette vatnet vert slept ut i elva Arveyron lenger nede.

## Sjå òg
* Arveyron
* Électricité de France
Autokefalia

**Autokefalia** (gr. *auto*, 'sjølv' og *kefalos*, 'hovud') er mellom anna i den ortodokse kyrkja fullstendig autonomi for kyrkjesamfunnet. Ei slik stilling har til dømes den greske og den kypriotiske ortodokse kyrkja.

Den finske ortodokse kyrkja er autonom, men ikkje ei autokefal kyrkje, og høyrer inn under det økumensiske patriarkatet.

## Bakgrunnsstoff

* Autokefalia / Ortodoksi.net 
* Autonomia / Ortodoksi.net
Golfe du Lion

**Golfe du Lion** (Løvebukta) er ei bukt i Middelhavet langs kysten av Languedoc-Roussillon og Provence i Frankrike. Ho strekkjer seg frå grensa mot Catalonia og Spania og vestover til Toulon.

Den største hamnebyen i bukta er Marseille. Toulon er ei anna viktig hamn. Fiskeindustrien i bukta er basert på lysing, som vert fiska med botntrål, liner og garn. Fortida har fiskebestanden minka på grunn av overfiske.

Av elvar som munnar ut i bukta finn ein Tech, Têt, Aude, Orb, Hérault, Vidourle og Rhône.

Kontinentalsokkelen er ei vid undervasslette ved kysten, men til havs stupar havbotn ned mot djuphavssletta i Middelhavet. Mykje av kystlinja består av lagunar og marskland. 

Området er kjent for den kalde og sure katabatiske vinden kalla mistralvinden. 

Geologar mistenker at det kan vere store oljeførekomstar i bukta. 

## Bakgrunnsstoff
* Marine topografi i Golfe du Lion
* Geodynamikk i Golfe du Lion
Cap Blanc Nez

**Cap Blanc Nez** var eit nes på Côte d'Opale, i Pas-de-Calais *[[departement i Frankrike|département]]*, nord i Frankrike. Kalkklippene er svært like dei ein finn på den andre sida av Den engelske kanalen i England. På grunn av erosjon er ikkje Cap Blanc Nez lenger eit nes, men ein klippe.

## Sjå òg
* Cap Gris Nez

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av Cap Blanc-Nez i 3D (krev 3D-briller)
Bruland

**Bruland** er ei grend utanfor Førde sentrum, mest kjend for Futegarden og Sunnfjord Betong.

Bruland finn ein og i Utvik i Nordfjord. På Bruland var det opphavleg fire gardar. Kipersbruket, Støyvabruket, Sølvbergsbruket, og Bakkane. Brulandsstranda strekker seg vidare mot Tisthamar.
## Butikkar/forretningar
På Bruland i Førde finn ein m.a. desse forretningane og butikkane:

* ICA Nær
* Biltema
* Spar Kjøp
* Plantasjen
* Coop Extra
* Byggmaker
* Bruland Pallefabrikk
* Førde Sementvarefabrikk

## Busetnad
På Bruland bur det om lag 100-150 personar.
Jacob Jervell

**Jacob Stefan Jervell** () var ein norsk teolog, professor emeritus, forfattar og prest.

Jervell blei dr.theol. på avhandlinga *Imago Dei* i 1959, og var frå 1960 til 1988 professor i bibelvitskap ved Det teologiske fakultet, Universitetet i Oslo. Frå 1997 gjorde han i ein treårsperiode teneste som Professor II ved Universitetet i Tromsø. Han hadde òg gjesteprofessorat blant anna ved universiteta i Yale i USA og i Århus i Danmark.

Jervell takka i 1978 nei til førespurnaden om å bli biskop i Den norske kyrkja. Han var internasjonalt kjend som ekspert på nytestamentlege skrift, og var ein av Noregs mest markante teologar og samfunnsdebattantar. I delar av kyrkja blir han rekna som kontroversiell - og høyrer til den såkalla «liberale fløya».

## Heidersteikn
* Riddarkrossen av St. Olavs Orden, tildelt 25. august 2000

## Bakgrunnsstoff
* Erling Rimehaug : «Jacob Jervell er død»  på vl.no (*Vårt Land*)
Den greske ortodokse kyrkja

:*Merk at omgrepet *'gresk-ortodoks** òg er bruka som ei fellesnemning for alle austlege kyrkjer som brukar liturgien frå [[Bysants]]. Det er òg bruka som namn på det [[Antiokias og heile austens patriarkat|ortodokse patriarkatet i Antiokia]].''

**Den greske ortodokse kyrkja''' er ei av femten sjølvstendige ortodokse kyrkjer. Ho har over 10 000 000 medlemmer. Kyrkja har vore viktig for kulturen i Hellas og har sidan 1864 vore landets statsreligion.

Kyrkja var fram til 1800-talet underlagt patriarkatet i Konstantinopel. Ho hevda seg sjølvstendig i 1833, og vart offisielt godkjend som det i 1850. 

Kyrkja er leia av erkebiskopen av Aten. Kyrkja er delt inn i 81 bispedømme. 20 bispedømme i Nordhellas står formelt under den økumeniske patriarken i Konstantinopel med sete i Istanbul, men er reelt administrert frå Aten. Synoden, som er samansett av alle biskopane som er under leiinga av erkebiskopen av Aten, er øvste styresmakt i kyrkja.
Det økumeniske patriarkatet i Konstantinopel

**Det økumeniske patriarkatet i Konstantinopel** er ei av dei femten sjølvstendige ortodokse kyrkjene. Ho er leidd av den økumeniske patriarken, som har status som «den fremste blant likemenn» av biskopane i den ortodokse kyrkja. Han er talsmann for den ortodokse kommunionen. Kyrkja har hovudsete  i Istanbul. Sidan 1991 har Bartholomeos I vore økumenisk patriark.

Til det økumeniske patriarkatet høyrer dei ortodokse kyrkjelydane  i Tyrkia (unntatt provinsen Hatay) og dessutan dei ortodokse i Vest-Europa, Amerika og Australia. I Hellas høyrer Kreta, Dodekanesa og Berget Atos under patriarkatet i Konstantinopel. Dessutan er delar av Nord-Hellas underlagt det økumeniske patriarkatet, men desse vert etter ei avtale frå 1928 mellombels administrert av Den greske ortodokse kyrkja.

## Sjå og
*Heilage Nikolai ortodokse kyrkjelyd i Noreg

## Bakgrunnsstoff
* Den ortodokse kyrkja i Noreg
Cap Gris-Nez

**Cap Gris-Nez** er eit nes på Côte d'Opale i Pas-de-Calais *[[departement i Frankrike|département]]* Nord-Frankrike. Det ligg mellom Wissant og Audresselles i kommunen Audinghen.

Klippene på Cap Griz Nez er det punktet i Frankrike som er nærast England - 34 km frå Dover i England. Dekte av strandnellik og fjærekoll er klippene eit flott utkikkspunkt for å sjå hundrevis av skip frå store oljetankarar til små trålarar i sjøen nedanfor. 

På toppen av klippene ligg restane av ein engelsk festning bygd av kong Henrik VIII på byrjinga av 1500-talet. Under den andre verdskrigen bygde tyskarane eit blokkhus inn i ruinane, og staden vart frigjeven av kanadiarane i september 1944.
Pointe du Grouin

**Pointe du Grouin** er eit nes som stikk ut og vernar inngangen til bukta Mont Saint Michel.

Grande Randonnée går langs klippeveggen på neset og det finst ein fotsti som går kring neset ut frå Cancale.

På denne gåturen kan ein sjå Île des Landes, eit langt og bert frambrot (no eit fuglereservat), fyret, Îles Chaussey, Granville på kysten av Normandie, og på ein klår dag kan ein sjå konturane av Mont Saint Michel.
Frygisk hue

**Frygisk hue** er ei mjuk, kjegleforma topphue med framoverhengande topp og øyrelappar, som i antikken vart bruka av grekarane i Litleasia og stundom finst i antikke kunstverk. *Fridomshua* under den franske revolusjonen var ei slags frygisk hue, og ho har i moderne tid vore bruka av sjøfolk frå Napoli.

Fridomshua, også kalla *jakobinarhua* (fransk: *bonnet rouge*, 'raud hue') vart under den store franske revolusjonen bruka mykje. Ho var laga av raudfarga ull, og ofte pynta med ein trefarga kokarde i raudt, kvitt og blått. Ifølgje tradisjonen kom hua på moten i Paris i 1792, då mytteridømde men no frisleppte galeislavar kom tilbake til byen. Hua vart eit fridomssymbol for dei mest radikale revolusjonsmennene, som bruka denne hua under politiske folkemøte og i dei politiske klubbane. Ved oppløpet i Paris 20. juni 1792 vart kong Ludvik 16. tvinga til å setje på seg ei slik fridomshue. Elles såg ein hua på stempel, segl og slikt noko. Men Robespierre, Danton og andre revolusjonsleiarar tok aldri hua på seg, og Robespierre fordømde bruken av ho. Etter 1794 vart det meir og meir slutt på å bruke hua.

Då raude topphuer faktisk vart forbydde av den nazistiske okkupasjonsmakta i Noreg under andre verdskrigen, var det truleg både fordi raud topphue er eit slags nasjonalt symbol i Noreg, men òg fordi ho er eit revolusjonært fridomssymbol sidan den store franske revolusjonen si tid.

## Kjelder
* I hovudsak svensk wikipedia, artiklane *Frygisk mössa* og *Frihetsmössa*.
Pointe de Grave

**Pointe de Grave** er den nordlegaste enden av halvøya Médoc og den furukledde og sanddekte kysten av Landes vest i Frankrike. Neset ligg nær feriebyen Royan.

Cordouan fyr ligg utanfor neset, og eit anna fyr, på kysten, inneheld eit fyrmuseum. 

Neset har ei strategisk viktig plassering ved munningen til elva Gironde, og tyskarane bygde ei festning her under den andre verdskrigen, bygd for å forsvare elvemunningen. Det gamle blokkhuset gjev eit flott utsyn over Atlanterhavet, Cordouan fyret, elvemunningen til Gironde, Royan, La Coubre-fyret, og lenger opp kysten frå Royan halvøya Médoc.

Under den første verdskrigen landa amerikanske troppar her, og eit monument som vart oppretta etter krigen vart seinare øydelagd av tyskarane under okkupasjonen av Frankrike under den andre verdskrigen.
Cap Ferrat

**Cap Ferrat** er eit nes utanfor den franske byen Nice og landsbyen Villefranche-sur-Mer. Neset ligg i Alpes-Maritimes *[[departement i Frankrike|département]]* søraust for Frankrike. Det vert stundom kalla **Cap-Saint-Hospice** eller **Cap-Saint-Sospis**. 

Halvøya er prega av skulte millionvillaer eigd av nokre av dei rikaste familiane på jorda. Her har Rothschild-familien, Winston Churchill, Somerset Maugham, Kong Leopold av Belgia, delar av den svenske kongefamilien og mange andre aristokratar budd. St. Hospitius budde her som eremitt på 1500-talet.

Neset ligg i kommunen Saint Jean de Cap Ferrat.
Cap Corse

**Cap Corse** er eit geografisk område på Korsika (*Corse* på fransk), ei 40 km lang halvøy på den nordlege enden av øya. Bastia, den nest største byen på Korsika, ligg i nærleiken av neset. Neset ligg i eit naturskjønt område. 

## Galleri


KorsikaCapCorse1.jpg|Austsida av Cap Corse - Sett mot sør frå Bastia.
KorsikaCapCorse2.jpg|Cap Corse - Sett frå den nordlegaste stranda på Korsika.
KorsikaCapCorse3.jpg|Cap Corse - vestsida - Sett frå sør av Saint-Florent.
Mark St. John

**Mark St. John** () var ein amerikansk gitarist, mest kjend for å ha spelt i hard rockbandet Kiss.

Han vart fødd som **Mark Leslie Norton**i Hollywood i California.

St. John tok over for Vinnie Vincent og spelte på albumet *Animalize* frå 1984. Han gjekk ikkje så bra saman med dei andre medlemane i bandet, og utvikla brått Reiters syndrom (ei form for artritt), som gjorde at hendene og armane svulma opp. Han spelte berre under tre konsertar med Kiss, og berre ein heil, under Animalize-turneen. Bruce Kulick hjelpte til, og tok over då St. John fekk sparken, offisielt 8. desember 1984. 

Mark St. John starta i 1985 bandet White Tiger i lag med David Donato and Barry Brandt (Angel). Dei gav ut eit album i 1986. Delar av dette bandet spelte inn ein demo i lag med den opphavlege trommeslagaren i Kiss, Peter Criss i 1990. 

Han spelte i ein kort periode i eit band (i lag med Phil Naro) som vart kalla «Mark St. John Project» og gav ut ein EP i 1999. Han gav i 2003 også ut ein CD med instrumentalmusikk som heitte *Magic Bullet Theory*.

Mark St. John døydde om morgonen 5. april, 2007 av hjerneblødning.

## Kjelder
Engelsk wikipedia og allmusic.com 

## Bakgrunnsstoff
* Kiss FAQ: Mark St. John biography 
* All Music Guide Mark St. John biography
* Billboard.com artikkel om St. Johns bortgang
Pointe du Raz

**Pointe du Raz** er eit nes som strekkjer seg ut i Atlanterhavet frå vestlege delar av Bretagne. Det er kalla opp etter *[[Raz de Sein]]*, det farlege havområdet mellom neset og øya Sein. Neset har dramatiske natur med brytande bølgjer og kraftig vind.
Albert Pintat

**Albert Pintat Santolària** () er ein andorransk politikar og var statsminister i Andorra frå 30. mai 2005 til 3. juni 2009. Han er medlem av det liberale partiet Partit Liberal d'Andorra (*Andorras liberale parti*).

Pintat gjekk ut frå universitetet i Fribourg i Sveits i 1967 med ein grad i økonomi. Han var utanriksminister i Andorra frå 1997 til 2001 etter å ha vore ambassadør fleire stader, mellom anna i SN. Han vart statsminister etter at partiet hans fekk 41,2 % av røystene og 14 av 28 mandat i nasjonalforsamlinga ved valet 24. april 2005.
Villa Strandheim

**Villa Strandheim** er ein villa i drakestil i Holmen i Sogndal i Sogn. Huset vart oppført som sommarbustad for kunstmålaren Hans Dahl i 1893, og ligg nede i strandkanten. 

Dahl var ven av Keisar Vilhelm II av Tyskland, og keisaren var på vitjing på Strandheim 25. juli 1914 då han fekk meldinga om eit ultimatum i samband med det som kom til å verte fyrste verdskrig. Stolen han sat i då han fekk meldinga er sidan flytt til Kviknes Hotel.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* NRK Sogn og Fjordane fylkesleksikon om Villa Strandheim
Gobby

**Gobby** er eit gratisprogram, ein simultan editor som er tilgjengeleg for Windows Unix-plattformer. (inkl. Mac OS X under Apples X11-program). Det vart først lansert i juni 2005 av 0x539-utviklargruppa.

I den noverande versionen (0.4.2) Gobby har ein arkitektur som gjer det mogleg at fleire brukarar kan redigere fleire samtidig, dokumentsynkronisering, passordvern, og eit chatvindauge for å kommunisere om skrivinga. Gobby stør Unicode og kjenner syntaksen til dei fleste programmeringsspråka og viser han i fargar.

## Bakgrunnsstoff

* Gobby-heimeside, med installasjonsinstruksjonar, feildatabase, og utviklarwiki
Guinea (fleirtyding)

**Guinea** er mellom anna nytta i namnet på fleire land

* Guinea, òg kalla Guinea-Conakry, etter namnet på hovudstaden
* Guinea-Bissau
* Ekvatorial-Guinea
:er alle land i vest-Afrika
* Papua Ny-Guinea er eit land på øya Ny-Guinea i Stillehavet

* Mynten Guinea blei tidlegare nytta i Storbritannia

To område i sør-Amerika, med nokså lik uttale på namnet er:
* Guyana, eit sjølvstendig land
* Fransk Guyana, ein fransk koloni
* Surinam blei tidlegare kalla Nederlandsk Guyana
Parodi

**Parodi** (frå gresk *parodia*, av *para-* 'attåt, motsett' og *ode*, 'song') er ei etterlikning som gjer narr av originalen, til dømes gjennom overdriving, oppattaking og absurde nye vriar på gamle framstillingar. Parodiering kan brukast til å latterleggjera eit verk, ein person eller eit tema, på vennleg eller vondskapsfullt vis. 

## Nokre kjende parodiar
* *[[Batrachomyomachia]]* ('Froske- og musekrigen'), ein gresk antikk parodi på *[[Iliaden]]*.
* 1605-15: *[[Don Quijote]]* av Miguel de Cervantes er ein spansk roman som mellom anna parodierer riddarromanar.
* 1728: *[[The Dunciad]]* av Alexander Pope er ein parodi av klassisk gresk og romersk epikk.
* 1772: *[[Kjærlighet uten strømper]]* av Johan Herman Wessel parodierer franske klassisistiske tragediar.
* 1817: *[[Northanger Abbey]]* av Jane Austen er ein parodi på den samtidige gotiske romanen.
* 1963: «Julekveld i skogen» av av Otto Nielsen og Rolf Just Nilsen er ein parodi på julefeiringssentimentalitet. 

## Sjå òg
* karikatur
* satire

## Kjelder
Guyana (fleirtyding)

**Guyana** kan visa til:
* Landet Guyana, tidlegare *Britisk Guiana*
* Fransk Guyana, eit fransk oversjøisk departement
* Landet Surinam, tidlegare *Nederlandsk Guiana*
Grafikkort

Eit **grafikkort**, eller **skjermkort**, er ein komponent i ei datamaskin som handsamar grafikk som vert vist på ein tilkopla skjerm. Grafikkortet er vanlegvis eit eksternt ekspansjonskort kopla til ein buss på hovudkortet i datamaskina, men mange moderne hovudkort kjem med enkle grafikkløysingar integrert i sjølve hovudkortet. Slike integrerte løysingar høver godt for arbeidsstasjonar som nyttar programvare med ikkje treng å presentere avansert grafikk, som til dømes kontorapplikasjonar. Tyngre oppgåver som til dømes dataspel, videoredigering og avansert 3D-grafikk krev framleis eit dedikert grafikkort. Nokre simuleringsverktøy som MatLab kan òg gjera seg nytte av avanserte grafikkkort. Grafikkprosessoren i slike kort avgjev mykje varme, så korta har eigne kjølevifter.

Grafikkort har fått ei dominerande rolle innanfor kunstige nevrale nettverk av di dei same eigenskapane som gjev snøgg grafikkhandsaming gjev snøgg utrekning for slike algoritmar. Mellom anna er grafikkort spesialiserte for å gjera utrekningar parallelt og har minne med høg bandbreidd.

## Kjelder




## Sjå òg
* Grafikkprosessor
Île-d'Aix

**Île-d'Aix** er ei lita øy i Biscayabukta i Atlanterhavet, utanfor vestkysten av Frankrike. Det er òg namnet på ein fransk kommune som omfattar øya i departementet Charente-Maritime. Ho har 186 innbyggjarar (1999) og eit areal på om lag 1,2 km². Øya ligg ved munningen til elva Charente mellom Oléron og det franske fastlandet. Øya ligg òg nær Fort Boyard og er ein populær turiststad for dagsturar om sommaren. 

## Historie

I romartida var øya sannsynlegvis forbunde til fastlandet ved fjøre sjø. Ho fekk si noverande form rundt år 1500. 

I 1067 gav Isembert de Châtelaillon øya i gåve til ordenen Cluny. Eit lite nonnekloster vart oppretta. Dette var avhengig av St. Martin på Île de Ré.

På slutten av 1100-talet kjempa Frankrike og England om øya, og fram til 1286 låg øya på grensa mellom det franske og engelske «Saintonge», danna av elvemunningen til Charente. Under Hundreårskrigen var Aix engelsk i om lag 15 år. 

Under Hugenottkrigen på 1500-talet vart øya både katolsk og protestantisk. 

I 1665 vart nærliggande Rochefort grunnlagd som ei strategisk hamn for kongedømet, og fleire festningsanlegg vart bygd i området. Vauban bygde fleire festningsverk på øya, som vart ferdiggjort i 1704 av Ferry. 

Under Sjuårskrigen (1756–1763) erobra England øya og øydela festningsvollane. Festningsverket vart så gjenreist av fleire franske offiserar, som Pierre Choderlos de Laclos, forfattaren av Les Liaisons dangereuses. 

Under Den franske revolusjonen, i 1794, vart øya brukt som fengsel for undertrykking av religiøse motstandarar, der hundrevis av prestar vart plassert i fortøyde fengselsbåtar for å døy. 

Napoleon hadde ei vidkjend vitjing på øya i 1808 og gav føringar for styrking av festningsverka. Han gav ordre om å byggje eit hus for øvstkommanderande av festninga (i dag «Musee Napoleon») og Fort Liedot, kalla opp etter ein oberst som omkom under Napoleon sin invasjon av Russland. 

I 1815, frå 12. til 15. juli, hadde Napoleon òg sine siste dagar i Frankrike på Île d'Aix, etter at han tapte slaget ved Waterloo. Då han innsåg at planen om å tvinge den britiske marinen til USA ikkje var mogeleg å gjennomføre skreiv han eit brev til den britiske regenten og overgav seg til HMS «Bellerophon», som tok han til Plymouth før han vart send vidare til St. Helena.

## Attraksjonar
Det store Fort Liédot ligg på øya, og det fungerte som eit militært fengsel frå tidleg på 1800-talet til 1960-åra. Den algeriske sjølvstendekjemparen og den framtidige presidenten Ben Bella sat fengsla her frå 1956 til 1962, i lag med andre militante medlemmar av Fronten for nasjonal fridom (FLN), som Khider og Aït Ahmed.

## Transport

Ein kan kome til øya via ei ferje som går fleire gongar om dagen frå Fouras lika aust for øya, eller frå La Rochelle og Oléron om somaren. Bilar er forbode på øya, så folk flyttar seg til fots eller på sykkel. Hestevogner vert òg nytta til rundturar. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Île-d&#39;Aix|Île-d&#39;Aix]]» frå ,  den 9. april 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Blåbærlyng

**Blåbærlyng**, **blåbærris** eller **blåbær** (*Vaccinium myrtillus*) er ein dvergbusk som høyrer til lyngfamilien. Han dannar frukta blåbær.

## Skildring
Blåbærlyng blir 10–50&nbsp;cm høgt. Det har grøne, kantete greiner som blir brunaktige og vedete etterkvart, med tynne, elliptiske, takkete, lysegrøne blad som blir felte om hausten. Om våren får lynget grønkvite til raudlege, krukkeforma blomstrar. Desse utviklar seg vidare til saftige bær som vanlegvis er mørkeblåe til svarte på farge eller kvitaktig blåe. Dei ulike fargane kjem av eit tynt vokslag. Fruktkjøtet er fiolett.

## Utbreiing
Blåbærlyng er ein vanleg plante i store delar av Europa, med unntak av området kring Middelhavet. Han veks nord på det europeisk fastlandet, på Dei britiske øyane og over Kaukasus inn i nordlege Asia. Planten finst også som introdusert art i vestlege delar av Canada og USA.  I Noreg veks det blåbærlyng i store mengder i låglandet, og særleg i fuktig, sur jord ved skog eller heier. Blåbæra finst opp til 1700 moh.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Blåbær|Blåbær]]» frå ,  den 9. april 2007.*  
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Vaccinium myrtillus|Vaccinium myrtillus]]» frå ,  den 11. oktober 2019.*
Gildeskål kyrkje

**Gildeskål kyrkje** er ei langkyrkje frå 1881 i Gildeskål i Nordland fylke. Ho høyrer til Gildeskål sokn i Bodø domprosti.

Byggverket er bygd i nygotisk stil, er i tre og skal ha 750 plassar. Arkitekt for kyrkja var Carl Julius Bergstrøm.

## Sjå òg
* Gildeskål gamle kyrkje

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi av Gildeskål-kyrkjene på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
* Gildeskål kyrkje Kyrkjesøk
Gimsøy kyrkje i Lofoten

**Gimsøy kyrkje** ligg på Sand på Gimsøya i Vågan kommune i Nordland. Ho høyrer til Gimsøy og Strauman sokn i Lofoten prosti.

Kyrkja er ei langkyrkje i tre. Ho blei bygd i 1876 og skal ha 300 plassar. Arkitekt for kyrkja var Carl Julius Bergstrøm.
Kyrkja er bardunert mot sterke vindkast frå fjellet.

## Bakgrunnsstoff
* Gimsøy kyrkje Kyrkjesøk 
*
Glomfjord kyrkje

**Glomfjord kyrkje** er ei langkyrkje frå 1957 i Meløy kommune i Nordland fylke. Ho høyrer til Glomfjord sokn i Bodø domprosti.

Byggverket er i mur og skal ha 250 plassar. Arkitektar for kyrkja var Gudolf Blakstad og Herman Munthe-Kaas.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
*
Grane kyrkje

**Grane kyrkje** er ei langkyrkje frå 1860 i Grane kommune i Nordland fylke. Ho høyrer til Grane sokn i Indre Helgeland prosti. Ved kongeleg resolusjon 25. februar 1927 vart Vefsn sokn delt i tre sokn, Vefsn, Drevja og Grane, med grenser fastsett i møte 30. desember 1926 i Vefsn herredsstyre. Ved kongeleg resolusjon 5. februar 1965 vart Grane sokn utskilt frå Vefsn prestegjeld som eige prestegjeld.

Grane kyrkje er bygd i tømmer og skal ha 230 plassar.

Kyrkja ligg på Grane, rett aust for E6.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Kyrkjesøk
* 
* Grane kyrkjelege fellesråd om kyrkja
* Eldre fotografi av kyrkja på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Chausey

**Chausey** er ei lita øygruppe, som geografisk er ein del av Kanaløyane, men sidan dei høyrer til Frankrike, vert dei nesten aldri nemnd i denne samanhengen. Det er ingen faste transportruter mellom Chausey og dei andre Kanaløyane. 

Grande Île, den største øya, er 1,5 km lang og 0,4 km brei på det breiaste, men dette er berre toppen av ei omfattande øygruppe, som kjem til syne ved fjøre sjø. Folketalet i øygruppa er om lag 100 personar. 

Chausey er ein del av den franske kommunen Granville i departementet Manche.

Dei no nedlagde steinbrota eksporterte granitt, mellom anna til bygginga av Mont Saint Michel. Sjølv om endinga *-ey* i namnet Chausey kan tyde på at namnet har opphav i norrønt språk (der *-ey* tyder *øy*), som Jersey og Guernsey, kjem namnet frå det latinske ordet *calx*, som sannsynlegvis tyder steinete stad. 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell side
* Bilete frå øygruppa 
* Kart over Chausey i forhold til Jersey og Frankrike
Gruben kyrkje

**Gruben kyrkje** er ei arbeidskyrkje med langplan frå 1965 i Rana kommune i Nordland fylke. Ho ligg til Gruben sokn i Indre Helgeland prosti.

Byggverket er i betong og er teikna av Nils Toft.

Kyrkjeskipet er delt av med ein faldevegg, bakom veggen er det ein forsamlingssal som vert ein del av kyrkjerommet når veggen vert opna. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Grønning kyrkje

**Grønning kyrkje** (òg kalla **Ytre Eidsfjord kyrkje**) ligg på Grønning i Hadsel kommune i Nordland. Kyrkja høyrer til Ytre Eidsfjord sokn i Vesterålen prosti.

Grønning er ein liten stad på Langøya, på søraustsida av Eidsfjorden. Ho er ei langkyrkje i tre med 100 plassar. Kyrkja vart innvigd i 1968.


Fil:Grønning kyrkje inni.jpg|Mot koret
Fil:Grønning kyrkje koret 1.jpg|Altarparti
Fil:Grønning kyrkje preikestol.jpg|Preikestol
Fil:Grønning kyrkje døypefont.jpg|Døypefont


## Andre kyrkjer i Hadsel
* Hadsel kyrkje
* Hanøy kyrkje
* Innlandet kyrkje
* Melbu kyrkje
* Sand kyrkje

## Bakgrunnsstoff
* Kyrkjesøk
* 
* 
* Hadsel kyrkjelege fellesråd om kyrkja
Gåsvær kapell

**Gåsvær kapell** er ei langkyrkje frå 1951 i Herøy kommune i Nordland fylke.

Byggverket er i tre og har om lag100 plassar.

Kapellet vart først bygd som bedehus av eit lokalt ungdomslag tilknytt Norges kristelige ungdomsforbund. Det vart seinare vigsla som kapell. Det er éin forordna  gudstjeneste i kapellet for året, i juli månad.

## Kjelder
* 
*
Republic P-47 Thunderbolt

**Republic P-47 Thunderbolt** var eit amerikansk jagarbombefly, brukt under andre verdskrigen. Det blei brukt hovudsakleg i bakkeangrep, men også i eskorteoppdrag, over tyskokkupert Frankrike, og i Stillehavet. Flyet var kjend for å vere særs solid- det tolte mange treff utan at flyet blei sett ut av spel, samtidig som det var tungt væpna, med åtte maskingevær, og fleire bomber og rakettar under kroppen og vengene.
Motoren var ein 18-sylindra dobbel stjernemotor.
Skrekkveldet

**Skrekkveldet** (fransk *La Terreur*, 'Terroren') er ei nemning som har vorte bruka om perioden 5. september 1793 til 28. juli 1794 i Frankrike. 

Dette var ein fase under den franske revolusjonen då mange rivaliserande revolusjonære fraksjonar kjempa seg imellom, samtidig som landet var i krig, og rojalistiske opprør truga (mellom anna i provinsen Vendée), noko som leidde til sterk radikalisering og masseavrettingar med giljotin.

Skrekkveldet er særleg knytt til revolusjonsleiaren Robespierre.

Skrekkveldet tok livet av mellom 18 500 og 40 000 menneske. Overslaga over talet på drepne variérer mykje, på grunn av skilnaden på talet som kjem fram av historiske kjelder og statistiske estimat.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Reign of Terror|Reign of Terror]]» frå , den 9. april 2007.*
Île aux Cygnes

**Île aux Cygnes** (*Svaneøya*) er ei lita øy i Seinen i Paris i Frankrike. Øya er kunstig, og vart bygd i 1827 for å verne hamna Grenelle. Øya må ikkje forvekslast med den tidlegare *Île aux Cygnes*, som ho har fått namn frå. Den tidlegare øya var forbunde med Champ de Mars på slutten av 1700-talet. 

Den smale øya er 850 meter lang og 11 meter på det breiaste. Ein gangveg, kalla *l'allée des Cygnes* går langs heile øya. 

Metrostasjonen *[[Passy i Paris Métro|Passy]]* ligg under øya. Ho er kryssa av tre bruer: Pont de Grenelle, Pont Rouelle og Pont de Bir-Hakeim.

Den mest kjende attraksjonen på øya er ein mindre kopi av Fridomsgudinna, som står «ansikt til ansikt» med den større utgåva i New York City. Denne staturen vart reist 15. november 1889 (tre år etter New York-utgåva), og vart gjeve av USA i samband med hundreårsmarkeringa av Den franske revolusjonen. Ho stod opphavleg mot aust og Eiffeltårnet, men vart snudd mot vest i 1937 for verdsustillinga i Paris det året.
Rojalisme

**Rojalisme** er det å støtte ein spesiell monark som statsoverhovud for eit særskilt monarki, eller eit spesielt dynastisk krav. Dette skil seg i prinsippet frå *monarkisme*, som er støtte til eit monarkisk styre, men ikkje nødvendigvis ein spesiell monark. Oftast er termen rojalisme bruka om støtte til eit eksisterande monarkisk regime eller eitt som nyss har vorte styrta for å opprette ein republikk. 

Meir spesifikt kan termen historisk bli bruka om for eksempel:
* Dei som støtta kong Charles I og sidan kong Charles II under den engelske borgarkrigen. 
* Dei som støtta kongehuset *Bourbon* under og etter den franske revolusjonen. 
* Lojalistar under den amerikanske revolusjonen, det vil seie dei som ikkje støtta lausrivinga frå Storbritannia og opprettinga av republikken.

## Kjelde
Frioul

**Frioul** er ei gruppe på fire øyar i Middelhavet på kysten av Frankrike, om lag 4 km frå Marseille. Øyane i øygruppa dekkjer eit totalt areal på om lag 200 hektar. 
 

Øyane Pomègues og Ratonneau er forbunde med kvarandre via ein molo bygd i 1822.

Hovudkarakteren i Alexandre Dumas sin *[[Greven av Monte Cristo]]* sat fengsla i Château d'If.

## Bakgrunnsstoff
* www.frioul.net (fransk)
* www.frequence-sud.fr, båtar til Frioul (fransk)
Carnegie Mellon University

**Carnegie Mellon University** (**CMU**), tidl. *Carnegie Institute of Technology* (*CIT*), er eit forskingsuniversitet i Pittsburgh, Pennsylvania, USA, som vart grunnlagt i 1900. CMU er verdsleiande innan teknologiske fag. Særleg er universitet kjend for informasjonsvitenskap (*computer science*), automasjon (*robotics*), ingeniørvitenskap og økonomisk-administrative fag.

## Kjente norske alumni
* Finn E. Kydland, mottakar av Nobelprisen i økonomi for 2004.
* Jan Mossin, utleia kapitalverdimodellen

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Jacques Hébert

**Jacques René Hébert**, kjend under pseudonymet **Père Duchesne** (), var ein fransk avissmann og politikar.

Hébert søkte med sine temmeleg grovkorna artiklar i det folkelege bladet *Le Père Duchesne* å føre ordet for underklassen mot den hata kongemakta i Frankrike under den franske revolusjonen. Hébert, som i cordelierklubben leidde venstrefløya, dei såkalla *hébertistane*, hadde ei tid stor innverknad på den folkelege opinionen, særleg sansculottane. 

Etter å ha kritisert Maximilien Robespierre i skarpe ordelag og freista vende den folkelege opinionen mot han, vart Hébert giljotinert våren 1794.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Jacques Hébert|Jacques Hébert]]» frå ,  den 9. april 2007.*
Thermidor-reaksjonen

**Thermidor-reaksjonen** var ein revolt i det franske Nasjonalkonventet mot Skrekkveldet og førte til avsetjinga og avrettinga av Robespierre og andre i krinsen rundt han. Namnet «Thermidor» viser til «9. thermidor år II», som den 27. juli 1794 vart kalla etter den franske republikanske kalenderen. 

Nemninga kan òg vise til perioden frå denne revolten til Nasjonalkonventet vart erstatta med Direktoriet året etter. 

Medlemene i Velferdskomitéen og Nasjonalkonventet avsette Robespierre og krinsen rundt han 27. juli, og alt dagen etter vart dei avretta, utan rettssak. Skrekkveldet hadde isolert Robespierre også frå dei som tidlegare hadde støtta han. 

Men Thermidor-regimet vende seg imot mange av dei som hadde vore med på revolten mot Robespierre, og det vart sett i gang ein «kvit terror» som resulterte i mange arrestasjonar og hundrevis av giljotineringar, som nesten berre ramma folk på venstresida. 

Termen *Thermidor* har i ettertid komme til å bety den fasen i somme revolusjonar då makta går over til eit meir konservativt regime. Lev Trotskij kalla i boka *The Revolution Betrayed* Stalin-regimet «det sovjetiske thermidor». 

## Kjelder
I hovudsak engelskspråkleg wikipedia.
Tekstil

**Tekstil** er materiale og produkt som blir framstilt ved å bruka tekstilfibrar. Dei kan lagast gjennom ulike teknikkar, som spinning, veving, strikking, hekling, knipling, brodering og toving. Tekstil kan gå gjennom fleire produksjonsnivå og foredlingar, til dømes kan fibrane gjerast om til tråd som kan vevast til stoff som ein kan sy til klede, innbu, utstyr som tau og anna. Tekniske tekstilar brukar tekstilfibrar og -teknikker på fleire ulike område, som landbruk eller kirurgi.

## Historie

Forløparen til dagens tekstilar er blant anna blad, bark, pelsskinn og tova kluter. Menneske har framstilt tekstilar i tusenvis av år. Det er funne leirefragment med avtrykk av stoff i det som no er Tsjekkia. Dei eldste tekstilane kjem frå Sør-Amerika og Anatolia. Dei fyrste kleda, som blei brukt for minst 70 000 år sidan og kanskje òg langt tidlegare, var truleg laga av dyreskinn og bidrog til å verna tidlege menneske mot elementa. På eit tidspunkt lærte folk å veva plantefibrar til tekstilar. Oppdaginga av farga linfibrar i ei hole i Kaukasus i det som no er Georgia datert til 34 000 f.Kr. og tyder at tekstilliknande materiale blei laga så tidleg som i eldre steinalder.

Tekstilar som materiale er i seg sjølv for skjøre til at dei har overlevd gjennom tusenår. Verktøy som blei brukt til å spinna og veva utgjer dei fleste førhistoriske bevisa for tekstilarbeid. Det eldste verktøyet for å spinna var handtein (spindel) som til slutt blei lagt til eit spinnehjul. Vekta av handteinen forbetra tjukkleiken og vridinga av spunnen tråd. Seinare blei spinnerokken utvikla. Historikarar er usikre på kvar dette hende; nokre seier Kina og andre India.

Banton-gravtøy, det eldste eksisterande døme på vevnad med trådar i Søraust-Asia, blir synt fram på det filippinske nasjonalmuseet. Tøyet blei mest truleg framstilt av urfolk på nordvestlege Romblon. 

## Typar
Det finst to hovudgrupper av tekstilfiber: Naturfiber og kunstig fiber.

*naturfiber
**plantefiber
***frø- og fruktfiber
****bomull
****kapok
****kokos
***Bark- og pinnefiber
****ananasfiber
****hamp
****jute
****lin
****manilla
****brennesle, nettelduk
****rami
****sisal
**animalske fiber
***hårfiber
****ull frå ulike dyr
****silke
*Kunstfiber
**Genererte fiber
***cellulose
****kupro
****modal
****viskose
***cellulosaacetat
****acetat
****triacetat
***Andre genererte fiber
****protein
**syntetiske fiber
***akryl
***elastan
***kolfiber
***modakryl
***polyamid (nylon)
***polyester
***polyeten
***polypropen
***vinyl
**uorganiske fiber
***glasfiber
***metallfiber

## Sjå òg
*Tekstilar i folkeminne

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:no:Tekstil|Tekstil]]» frå , den 5. november 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
Herøysongen

**Herøysongen** er ein song for Herøy kommune. Songen er skriven av Martin Emhjellen.

I tillegg til Herøysongen er det andre songar som omhandlar Herøy kommune, t.d «Herøy Havland» frå Herøyspelet Kongens Ring og «Sang til Fosnavåg».
Îles d'Hyères

**Îles d'Hyères** (eller **Îles d'Or**) er ei gruppe på tre øyar utanfor Hyères søraust i Frankrike, i departement Var. Dei tre middelhavsøyane heiter Porquerolles, Port-Cros og Île du Levant. Til saman dekkjer dei eit areal på 26 km².
Sansculottane

**Sans-culottane** ( Frå det franske uttrykket for 'folk utan knebukser') var ein term skapt i 1790–1792 av aristokratane, for å skildre dei fattigare medlemene av Tredjestanden under den franske revolusjonen. Dette fordi dei til vanleg bruka langbukser og ikkje dei knebuksene *(culottes)* som var på moten. Nemninga kom til å bli bruka om dei dårleg kledde og utstyrte frivillige i den revolusjonære hæren i dei tidlege åra av revolusjonskrigane, og om det som vart sett på som ytterleggåande revolusjonære frå arbeidarklassen og lågare mellomlag. *Sansculottisme* tydde då relativt ytterleggåande egalitære republikanske prinsipp. 

Kleda til sansculottane skilde dei frå andre meir borgarlege revolusjonære. Dei hadde som sagt langbukser, ikkje knebukser som overklassen hadde, oftast ei kort jakke, mange gonger ei raud frygisk hue og gjerne tresko på beina. 

Sansculottane fekk stor støtte under kriser som ramma vanlege folk, slik som brødmangel. Ein av leiarane deira var Jacques Hébert, og dei støtta vanlegvis dei mest venstreorienterte delane av regjeringane under revolusjonstida. Under Skrekkveldet vart sansculottane undertrykte, dette skjedde i mars 1794, då mellom andre Hébert vart avretta. 

Etter Thermidor-reaksjonen frå sommaren 1794 vart sjølv nemninga sansculott forbydd.

## Kjelder
* Engelskspråkleg wikipedia.
Vendée

:*For elva med same namn, sjå [[elva Vendée]].*
 

**Vendée** er eit departementet vest i Frankrike ved Biscayabukta. Departementet ligg i regionen Pays de la Loire, og er kalla opp etter elva med same namn. 

## Historie
Vendée er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Poitou.

Historisk er Vendée kjent for opprøret mot den franske revolusjonsregjeringa i 1793, under den franske revolusjonen. Mange bønder i området mislika endringane som hadde vorte innførte i Den katolske kyrkja i 1790, og ope opprør braut ut då regjeringa innførte militær verneplikt. 

Opprøret, som tok form av geriljakrig, var leidd av ei undergrunnsrørsle kalla *Chouans*, og kosta meir enn 100 000 liv før det enda i 1796. Styresmaktene tok i bruk harde tiltak for å slå opprøret ned. Både opprørarane og regjeringa bruka terror som verkemiddel. 

Opprøret er emne for romanen *Quatre-vingt-treize* (1793), den siste romanen til den namngjetne franske forfattaren Victor Hugo. Karl Marx bruka uttrykket "eit Vendée" for "eit sentrum for kontrarevolusjonær aktivitet".

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Pays de la Loire og grensar til departementa Loire-Atlantique, Maine-et-Loire, Deux-Sèvres og Charente-Maritime, i tillegg til Atlanterhavet i vest. 

Det høgaste punktet i Vendée er Mont Mercure (285 m).

Fire elvar kryssar departementet: Sèvre Nantaise (135 km), Vendée (70 km), Lay (110 km) og Sèvre Niortaise (150 km).

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert kalla *vendéens*.

## Økonomi
Hovudnæringane i departementet er turisme, jordbruk, næringsmiddelindustri og små/mellomstor industri. 

Vendée vert rekna for det mest dynamiske departementet økonomisk sett i Frankrike. Departementet har låg arbeidsløyse (rundt 7 % mot 9 % nasjonalt) og svært mange små eller mellomstore selskap (eit selskap for kvar 14. innbyggjar). 

Vendée har meir enn 150 km med sandstrender, og i lag med mildt klima har desse trekt til seg mange turistar. Populære feriestader er mellom anna Les Sables-d'Olonne, La Tranche-sur-Mer og St Jean de Monts. 

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside
* Omfattande informasjon om Vendee og andre departement i Pays-de-la-Loire
Île du Levant

**Île du Levant**, stundom berre kalla **Le Levant**, er ei øy i Middelhavet utanfor kysten av Den franske riveraen, nær Toulon. Ho er ei av tre øyar i øygruppa Îles d'Hyères i Frankrike. Øya er 8 km lang, 2 km brei, og ligg i Golfe du Lion. Om lag 90 % av øya høyrer til det franske militæret, der dei har eit testsenter for missilar (Centre d'Essais de Lancement de Missiles). Frå her har dei sendt opp svært mange forskings- og testrakettar sidan staden vart oppretta i 1948. Det meste av øya er derfor ikkje tilgjengeleg for allmennheita. 

På 1400-talet levde munkar på øya, og ruinane etter klosteret deira ligg her framleis.

I 1931 oppretta legane Gaston og André Durville Héliopolis, den første busetnaden i Europa som var tileigna naturisme. Byen vart bygd i åssida og er dominert av Fort Napoleon. Bain de Diane og Plage des Grottes er to nudiststrender reservert for naturistar. Bortsett frå Héliopolis, ligg naturreservatet Domaine des Arbousiers på øya.

Det går båtruter til øya frå Hyères og Le Lavandou.

Forfattaren Robert A. Heinlein skreiv begeistra om øya i romanen *[[Glory Road]]*.

## Bakgrunnsstoff
* Iles d'Hyères på letsgo.com 
* Pleasure island 
* Kart ovar øya 
* Utdrag frå romanen ''Glory Road'' om øya 
* Historie om rakettvitskap 
* Oppskytingar frå øy
*
Gatas Parlament

**Gatas Parlament** er ei rap-gruppe frå Oslo. Medlemmane er Elling Borgersrud, Jester og DJen Don Martin. Tidlegare var og bror til Elling, Aslak Borgersrud, med i gruppa. Dei lagar samfunnskritisk hip-hop og rap. I 2003 vann dei Alarmprisen i klassen hip-hop/rap. Dei var med i Melodi Grand Prix 2011 men kom ikkje vidare frå den fyrste delfinalen i Ørland. Aslak varsla 13. april 2011 at han skal slutta i gruppa. 

## Diskografi
;Album
* *Holdning Over Underholdning* (2001)
* *Bootlegs, B-Sider & Bestiser* (mixtape) (2004)
* *Fred, Frihet & Alt Gratis* (2004)
* *Kidsa Har Alltid Rett* (2008)
* *Apocalypso* (2008)
* Gateplata (2011)
* Dette Forandrer Alt (2011)

;EPar
* *Autobahn til Union* (1994)
* *Slå Tilbake* (1996)
* *Counter Strike EP* (2008)

;Singlar
* *Naturkraft* (1997)
* *Stem Gatas Parlament* (1999)
* *La Raseriet Strømme* (2001)
* *Nå Om Da'n* (2002)
* *Bombefly* (2004)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Syndsvedkjenning

Ei **syndsvedkjenning** er i religiøs samanheng å sanne syndene sine.

I evangelisk-lutherske, katolske og  ortodokse kyrkjer inngår syndsvedkjenninga som ein del av liturgien, oftast som ein fastlagt tekst.  I karisamtiske forsamlingar vil dei oftare bruke ei friare formulert syndsvedkjenning.

Ei spesiell form for syndsvedkjenning  er den konkrete vedkjenninga i det private skriftemålet.  Ei felles syndsvedkjenning inngår i det allmenne skriftemålet, som i nokre kyrkjelydar vert bruka før nattverden.

## Syndsvedkjenninga i Den norske kyrkja
I Den norske kyrkja var det alminnelege skriftemålet, der syndsvedkjenninga inngjekk, lenge obligatorisk før nattverden.  I 1887 vart syndsvedkjenninga ein fast del i opninga av gudstenesta.  Etter gjeldande liturgi framseier kyrkjelyden denne syndsvedkjenninga:

«*Heilage Gud, himmelske Far. Sjå i nåde til meg, syndige menneske, som har såra deg med tankar, ord og gjerningar og kjenner den vonde hug i hjarta mitt. For Jesu Kristi skuld ha tol med meg. Tilgjev meg alle mine synder, og gjev at eg må ottast og elska einaste deg.*»

Syndsvedkjenninga er ein omdiskutert ledd i gudstenesta, det er hevda at ei slik formulering betre høyrer heime i det individuelle skriftemålet.

I utprøvinga av ny liturgi for Den norske kyrkja, er syndsvedkjenninga flytta til starten av forbønsleddet. Denne liturgien er planlagd å verte teken i bruk frå 2010, men er allereie teken i bruk i fleire forsøkskyrkjelydar.

## Bakgrunnsstoff
* Den norske kyrkja om forandring i syndsvedkjenninga
Thomas Pedersen

**Thomas Pedersen** () er ein norsk fotballspelar som spelar i Aalesunds fotballklubb. Han har tidlegare spela på SPK Herd.
Else Grete Broderstad

**Else Grete Broderstad** () er administrativ leiar ved Senter for samiske studier ved Universitetet i Tromsø. Broderstad er cand.polit frå universitetet i Tromsø med oppgåva *"Samepolitikk — interessemaksimering eller identitetsskaping*.
Sjupartialliansen for demokrati i Nepal

**Sjupartialliansen for demokrati i Nepal** er ein samanslutnad av dei to største og fem mindre parlamentariske parti. Ved det siste parlamentsvalet i Nepal i 1999 fekk desse partia over 80 % av røystene.

Sjupartialliansen vart danna våren 2005, som ein reaksjon mot kong Gyanendra sitt statskupp 1. februar same året. I løpet av 2005 vart alliansen ein hovudpartnar for maoistane i Nepals kommunistiske parti (maoistane) i forhandlingane om å få avslutta borgarkrigen som har pågått i Nepal sidan 1996.

Desse partia deltek i alliansen:
* Nepali Congress
* Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)
* Nepali Congress (Democratic)
* Nepal Workers and Peasants Party
* Nepal Goodwill Party
* United Left Front
* People's Front

Etter eit folkeopprør danna Sjupartialliansen regjering 1. mai 2006. 1. april 2007 vart denne regjeringa erstatta av ei overgangsregjering, der også maoistane deltek.
Nepals kongressparti

**Nepals kongressparti** (engelsk **Nepali Congress**) vart grunnlagt i 1947 og har etter det vore det største partiet i Nepal mesteparten av tida. Partiet kallar seg demokratiske sosialistar. Partiet deltok saman med Sjupartialliansen for demokrati i Nepal og Nepals kommunistiske parti (maoistane) i arbeidet med å få slutt på monarkiet og innføra demokrati i Nepal i 2006, og danna regjering saman med desse partia i 2007. Ved valet i 2008 vart partiet nest størst i Nepal, etter maoistane, og er i dag ikkje med i regjeringa.

Sushil Koiralaa har vore leiar i partiet sidan 2010.

## Kjelder

* www.nepalicongress.org, nettsida til partiet.

## Bakgrunnsstoff
* www.nepalicongress.org, nettsida til partiet.
UML

**UML** er det mest brukte namnet på det største parlamentariske kommunistpartiet i Nepal, og er forkortinga for siste delen av det offisielle engelske partinamnet **Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)**. På nepali heiter partiet **Nepal Kamyunishta Parti (Ekikrit Marksbadi ra Leninbadi)**, forkorta til *NeKaPa(EMaLe)* eller *NKP(EML)*. Partiet er den største konkurrenten til Kongresspartiet.

Sjølv om partiet har bakgrunn frå den kommunistiske tradisjonen, fører dei i dag ein moderat sosialdemokratisk politikk. Partiet deltek i Sjupartialliansen for demokrati i Nepal.

## Kjelder
Gyanendra av Nepal

**Gyanendra Bir Bikram Shah Dev** () var den siste kongen av Nepal, den 12. kongen i Shah-rekkja. Frå eit statskupp 1. februar 2005 fram til 27. april 2006 var han i praksis militærdiktator. 28. mai 2008 vart han avsett då det nepalske parlamentet røysta for å gjera landet om til ein republikk.

Gyanendra er soneson av kong Tribhuvan, son av kong Mahendra (som var prins då Gyanendra vart fødd), yngre bror av kong Birendra, og onkel til Dipendra som formelt vart erklært konge medan han låg i koma rett før han døydde i 2001. Den eldste sonen til Gyanandra er Paras Shah, som fram til faren vart avsett var kronprins.

Gyanendra kom til makta etter at kong Birendra og familien hans vart massakrerte på slottet i Katmandu. På denne tida var Nepal si regjering i krig med maoistgeriljaen til partiet NKP(m). Då Gyanendra tok over kongemakta, eskalerte denne borgarkrigen. Politikarane i parlamentet vart difor meir og meir kritiske til kongen sine handlingar, og det utvikla seg ein konflikt mellom Gyanendra og dei folkevalde, som til slutt resulterte i at kongen i praksis tok over heile statsmakta då han sette inn si eiga regjering i 2006. Dei fleste parlamentariske partia samla seg då i Sjupartialliansen for demokrati i Nepal. Denne alliansen gjekk til slutt så langt som å alliera seg med maoistane. Etter eit opprør i april 2006 gav han frå seg den diktatoriske statsmakta og lèt sjupartialliansen danna ny regjering.
Norrtälje

**Norrtälje** er ein by i Stockholms län i i Uppland i Sverige. Han er administrasjonssentrum i Norrtälje kommun og hadde i 2011 17 725 innbyggjarar.

Byen er eit sentrum for handel og industri. Uthamna Kapellskär har ferjesamband til Åland og Naantali (Nådendal) i Finland. Som hovudby i Roslagen har Norrtälje stor turisttrafikk. I byen ligg Roslagsmuseet. Utanfor byen er det skjergard med fritidshus.

Norrtälje har vore eit handelssentrum frå 1200-talet med stor våpenindustri på 1600- og 1700-talet. Han fekk byrettar av Gustav II Adolf i 1622. Byen blei brend av russarane i 1719. I 1884 blei det oppretta jernbane til Uppsala i vest, via tettstaden Rimbo, som òg fekk stasjonsknutepunkt til Stockholm. Dei to jernbanesambanda blei derimot nedlagt høvesvis på 1960-talet og i 1981.

Byen ligg om lag 68 kilometer nordaust frå Stockholm og 72 kilometer aust frå Uppsala, inst ved Norrtäljeviken, ei to mil lang vik som går i austvestleg retning og munnar ut i Austersjøen. Låge trehus pregar byen enno, endå om det for tida vert bygd mykje nytt. Gatene i midbyen er uregelrette på mellomaldervis; endå er ingen bygg er eldre enn 1719, då russarane brende byen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norrtälje|Norrtälje]]» frå ,  den 5. juli 2012.*