open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Parel

**Parel** (uttalt ) er ein bydel i Mumbai. Parel hadde tidlegare ei rekkje tekstilfabrikkar, men desse er blitt erstatta av kommersielle kontorbygg.

## Historie

Parel var opphavleg ei øy, ei av dei sju øyane i Bombay. Havet mellom dei er gradvis blitt fylt att til ein felles landmasse. Namnet «Parel» kan stamma frå Parali Vaijanath Mahadev-tempelet på staden, som var vigd til hinduguden Sjiva. Dette tempelet blei erstatta av eit jesuittisk kloster på 1600-talet, då portugisarane hadde makta i området.

Parel-relieffet eller Parel Shiva er eit viktig monolittrelieff av Sjiva i dei sju formene hans som er datert tilbake til sein Gupta-tid, frå 400- eller 500-talet, av ASI. Det blei funne i Parel då ein bygde veg der i 1931, og flytta til Baradevi-tempelet i nærleiken, der det framleis blir tilbede. 

I 1771 flytta den britiske guvernøren av Bombay, William Hornby, inn i det tidlegare klosteret, som blei kjent som Government House. Det blei skipa fleire fabrikkar i området. I 1883 døydde kona til guvernøren av kolera i dette huset, og to år seinare blei guvernørbustaden flytta til Malabar Point. Under pestepidemiane på 1890-talet blei gamle Government House leigd ut til det nydanna Haffkine Institute.

## Galleri

Fil:Lower_Parel,_Mumbai,_Maharashtra,_India_-_panoramio.jpg|alt=Motilal Oswal building|Motilal Oswal-bygningen
Fil:Phoenix_mills.jpg|alt=Phoenix Mills chimney|Phoenix Mills-skorstein
Fil:McDonald's_in_Worli,_Mumbai,_India.jpg|High Street Phoenix
Fil:Indiabulls_Sky.jpg|Indiabulls Sky Tower


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Parel|Parel]]» frå ,  den 14. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
Raketthendinga på Andøya

**Raketthendinga på Andøya** (kjend som **Black Brant scare** på engelsk) var ei hending som byrja med ei rakettoppskyting frå Andøya Rakettskytefelt den 25. januar 1995. Raketten, som hadde med seg måleutstyr for å studera nordljos over Svalbard, fekk ein meir nordleg kurs enn det som var planlagt. Ei mistyding hadde også ført til at rakettoppskytinga ikkje vart gjort kjend til radarkontrollørane over det russiske luftrommet. Då raketten vart oppdaga av russiske radarar vart det set i gang førebuingar for å svara med eit atomåtak frå russisk side, sidan det var grunn til å tru at forskingsraketten var ein atomrakett. Den vidgjetne atomkofferten vart sendt til den dåverande russiske presidenten, Boris Jeltsin, som då var klår til å setja i gang eit motåtak mot USA. Det vart hindra då raketten fall i havet, i staden for å halda fram over russiske landområde.

Situasjonen var kritisk i dei minutta mistydinga var verst, og ifylgje russiske styresmakter er dette det næraste dei har vore å føra ut eit atomåtak. Ein samanliknar gjerne hendinga med Cubakrisa i 1962.

## Russisk oppdaging
Raketten vart fyrst oppdaga av varslingsradaren i Olenegorsk, som oppdaga den over Barentshavet. Ein kunne ikkje identifisera raketten, men russarane var kjent med at USA tidlegare hadde patruljert farvatna langs norskekysten med atomubåtar lasta med Trident-missil, som kunne nå Moskva på 10 minutt. På radarsentralen såg ein òg at det fall seksjonar ifrå raketten, noko som òg er tilfelle for stridshovudet i Trident-missil. Med omsyn til kursen til raketten kunne det verka som om han var retta mot Moskva. 

### Reaksjon
Militæret vart sett i omgåande førebuing, og den vidgjetne atomkofferten vart send til president Boris Jeltsin. Sidan ein Trident-rakett kunne nå den russiske hovudstaden på 10 minutt, vart det sett ein frist på nettopp 10 minutt, der ein skulle gjera klår, og taka stilling til om ein skulle gjennomføra eit motåtak

Etter 5 minutt vart russiske ubåtar beordra til å taka inn kampposisjon, og å førebu eit motåtak viss ordre vart gjeve. Russiske strategiplanar tillét eit motåtak sjølv før eit eventuell missil skulle treffa russiske landområde. I 4 minutt venta ubåtmannskap på ordren til motåtak. Men 8 minutt etter at alarmen fyrst gjekk fall raketten ned i Barentshavet. Ordren om å setja i verk eit motåtak vart aldri gjeve.

## Informasjonssvikt
Dei norske og amerikanske forskarane som var ansvarlege for oppskytinga hadde meldt frå om henne veker føre til russiske styresmakter, men denne meldinga vart ikkje gjeve vidare til radaroperatørane, som tolka radarbiletet som eit fiendtleg stridshovud. Det førte til at varslings- og informasjonsprosedyrar vart revaluerte og gjort om.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Raketthendelsen på Andøya|Raketthendelsen på Andøya]]» frå ,  den 15. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

* PBS: A Close Call – The Norwegian Rocket Incident. Artikkel.
* The History Guy:  The Norwegian Rocket Incident of 1995. Vlogg.
Kvit skunkkala

**Kvit skunkkala** (*Lysichiton camtschatcensis*) er ei plante i skunkkalaslekta i myrkonglefamilien. Arten kjem frå kystområda i nordaustlege Asia.

I Noreg er arten funnen i ein park i Grimstad i 2023. Han blir rekna som ein dørstokkart som kan kome til å etablere seg på Vestlandet. I&nbsp;Framandartslista 2023 er arten registrert med høg risiko (HI), oppgradert frå låg risiko (LO) i&nbsp;2018.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
FK Transinvest

**Transinvest Futbolo klubas** eller **Transinvest** er ein litauisk fotballklubb som spelar i TOPLYGA. 

Han spelar heimekampane sine på Širvintų miesto stadionas i Širvintos. 

## Historie
Transinvest futbolo klubas vart stifta i 2022.
* Beste ligaresultat: Nr.  i 1 lyga i 2023, 2025.

## Sesongar

## Spelarstall 2026-sesongen
Pr. 23. januar 2026.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

 
  
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

## Kjende spelarar
*  Linas Pilibaitis

## Managerar
*  Giedrius Barevičius

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* Official Site
* toplyga.lt på TOPLYGA
Arum italicum

***Arum italicum*** er ei plante i munkehetteslekta i myrkonglefamilien. Arten kjem frå Middelhavsområdet og Vest-Europa nord til Storbritannia og finst forvilla i søraustlege Sverige og Danmark.

I Noreg er arten ikkje funnen forvilla, men han blir rekna som ein dørstokkart som kan kome til å etablere seg på kysten nord til Trøndelag. I&nbsp;Framandartslista 2018 var arten ikkje risikovurdert, men i 2023 er arten registrert med ingen kjend risiko (NK).

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Voksne med medfødt hjertefeil (VMH)

**Voksne med medfødd hjartefeil (VMH)** er ein norsk medlems- og interesseorganisasjon for vaksne med medfødd hjartefeil, genetisk hjartefeil eller tidleg erverva hjartesjukdom, og deira pårørande i Noreg. Foreininga vart stifta i april 2010. Initiativet kom frå Foreningen for hjertesjuke barn (FFHB). VMH hadde sitt første ordinære landsmøte i januar 2012. Marit Haugdal blei vald som ny leiar i foreininga.

For ein generasjon sidan var det ikkje vanleg at barn med medfødd hjartefeil levde lenge nok til å nå vaksen alder. I dag blir 85% av alle som blir fødde med medfødd hjartefeil i Noreg vaksne. Det er rundt 9000 hjartebarn og unge under 18 år i Noreg, og truleg rundt dobbelt så mange over 18 år. Talet er aukande, og dette er ei av dei raskast veksande pasientgruppene i verda.

Det å ha ein medfødd hjartefeil følgjer deg heile livet. Også i vaksen alder kan det føre til mange sjukehusopphald med stor uvisse om framtida.

Vaksne med medfødd hjartefeil er ei ny pasientgruppe som ein relativt sett har lite kunnskap om. Det er eit stort behov for informasjon, nettverk og fellesskap for vaksne med medfødd hjartefeil.

**Voksne med medfødd hjartefeil (VMH) skal mellom anna arbeide for:**

* betre livskvalitet for vaksne med medfødd hjartefeil
* å gi vaksne med medfødd hjartefeil eit sosialt fellesskap
* å arrangere fagseminar
* helsepolitiske tema som rettar, forsikringar, utdanning, arbeidsliv etc.
* å gi god informasjon til målgruppa, helsevesenet og samfunnet elles. Eit aktivt samarbeid med sjukehusa
* meir forsking på - og om vaksne med medfødd hjartefeil
* å delta aktivt i det europeiske samarbeidet rundt medfødd hjartefeil

## Bakgrunnsstoff
*
Tarantella

**Tarantella** er ei gruppe italienske folkedansar som opphavleg blei utført av to kvinnelege dansarar, men også som pardans. Han blir akkompganert av tamburin og kastanjettar. Musikken har ein sterk innebygd rytme, med ein intensitet som kan samanliknast med den spanske dansen flamenco.

Dansen er tradisjonelt frå Napoli i Italia, men har truleg namnet frå Taranto. Italiensk folketru tilskriv den hektiske rytmen til at einkvan som var biten av edderkoppen *[[Lycosa tarantula]]* hadde sterk trong til slike rørsler, dels for å døyva smerte, dels for å få gifta ut av kroppen. Denne lidinga blir gjerne omtalt som *tarantisme*.

Det finst eit tital lokale variantar av dansen frå ulike distrikt.

Dansen hadde popularitet som opera- og operetteinnslag kring 1900-talet. Fleire komponistar har skrive musikkstykke som anten har namn eller rytme som passar. Musikkforma blei nytta av Daniel-François-Esprit Auber i opera, av Carl Maria von Weber i sonaten, av Gioacchino Rossini i song og som pianostykke av fleire.

Henrik Ibsen gjorde dansen kjend i Noreg ved å la Nora Helmer frå *[[Et Dukkehjem]]* dansa han.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Tarantella|Tarantella]]» frå , og «[[:sv:|Tarantella]]» frå  den 16. februar 2024.*  

## Litteratur

* Bergsøe, Vilhelm 1865: *Iagtagelser om Den italienske Tarantell og Bidrag til Tarantismens Historie i Middelalderen og den nyere tid*. Kjøbenhavn.
* Chambers's Journal 1883: «Tarantismen» (s. 815-818). I: *[[Skilling-Magazin]] No. 52 Lørdag den 29de December 1883.* *Kristiania.*

## Bakgrunnsstoff
The Indian Express

***The Indian Express*** er ei engelskspråkleg indisk dagsavis som blei grunnlagd i 1932 av Ramnath Goenka med støtte frå Raja Mohan Prasad. Eigarskapen er no hjå ein trust av arvingane til Raja Mohanprasad. Avisa blir gjeven ut i Mumbai av Indian Express Group. I 1999, åtte år etter at grunnleggjaren Ramnath Goenka, døydde i 1991, blei gruppa delt mellom ulike familiemedlemmar. Dei sørlege utgåvene fekk namnet *[[The New Indian Express]]*, medan dei nordlege utgåva, med base i Mumbai, heldt på det opphavlege namnet «Indian Express», med «The» lagt til tittelen.
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Indian Express|The Indian Express]]» frå ,  den 16. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Mazagaon

**Mazagaon**, òg skrive **Mazgaon** og **Mazagon** (i portugisisk tid Mazagão), er ein bydel i Mumbai. Han var tidlegare ei av dei sju øyane i Bombay. 

Portugisiske jesuittar slo seg ned på øya på 1500-talet og grunnla ei kyrkje her. I 1572 gav den portugisiske kongen eigarskap over øya i all æve til familien Souza e Lima. Familien fekk kyrkja Nossa Senhora de Gloria bygd her i 1632. 

Då britane fekk kontroll over Bombay bygde dei ein festning på Bhandarwada-åsen  på øya. Mazagaon Fort stod ferdig i 1680. I 1689 tok siddi-generalen Yadi Sakat festningen, og øydela han året etter. I dag ligg parken Joseph Baptista Gardens, lokalt kjend som Mazagaon Gardens, på staden der festningen stod.

På slutten av 1600-talet blei Mazagon knytt til fastlandet då vika Umarkhadi blei fylt att, og blei ein fasjonabel forstad til Bombay. Etter landvinningsprosjektet Hornby Vellard stod ferdig blei Bellasis Road bygd i I 1793 som band saman Mazagaon og Malabar Hill.

I 1884 bygde dei britiske styresmaktene eit stort vassreservoar på Bhandarwada-åsen. Det ligg under Joseph Baptista Gardens, og gjev drikkevatn til Sør- og Sentral-Mumbai.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Mazagaon|Mazagaon]]» frå ,  den 16. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
Oqil Oqilov

**Oqil Ghajbullojevitsj Oqilov** () er ein tadsjikistansk politikar. Han var statsminister i Tadsjikistan frå 20. desember 1999 til 23. november 2013 og representerte Det folkedemokratiske partiet i Tadsjikistan (HDKT).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Oqil Oqilov|Oqil Oqilov]]» frå , den 17. februar 2024.*
Tidsliner i den andre verdskrigen

**Tidsliner i den andre verdskrigen** gjev eit oversyn over viktige hendingar i ulike delar av verda knytte til andre verdskrigen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Tidslinjer i andre verdenskrig|Tidslinjer i andre verdenskrig]]» frå ,  den 16. februar 2024.*
Sulzbach/Saar

**Sulzbach/Saar** er ein by og ein kommune sør i forbundslandet Saarland i Tyskland, ei 10 kilometer nordaust for Saarbrücken. Kommunen omfattar 16,1 km² og 16&nbsp;000 ibuarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sulzbach/Saar|Sulzbach/Saar]]» frå ,  den 17. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Skeise-VM 1988 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 1988 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla laurdag 6. og sundag 7. februar i West Allis i delstaten Wisconsin i USA. Meisterskapen var den 19. i sprint-firkamp. 63 utøvarar, 29 karar og 24 kvinner, deltok i meisterskapen.

Christa Rothenburger frå Aust-Tyskland vann den fyrste 500-meteren og vart verdsmeister for andre gong. Fjorårsvinnaren, landskvinna Karin Enke sigra i dei tre siste distanseløpa og vart nummer 2. Dan Jansen frå USA vart verdsmeister etter å ha vunne dei tre fyrste løpa. Landsmannen Eric Flaim fekk bestetid på den avsluttande 1000-meteren.

## Verdsmeisterskapen 1988 i skeise-sprint/Menn



Dato: 6./7. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 1988 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 6./7. februar
‘

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1988|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1988]]» frå ,  den 17. februar 2024.*
Vassgro

**Vassgro** (*Alisma plantago-aquatica*) er ei plante i vassgroslekta i vassgrofamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing med fleire underartar. I Noreg er det nominatunderarten ssp. *plantago-aquatica* som veks.

I Noreg er arten heimleg. Han veks i vasskantar og på grunt vatn og er noko næringskrevjande. Arten er vanleg på Austlandet og i Trøndelag, sjeldsynt på Vestlandet. I Raudlista 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Flytegro

**Flytegro** (*Luronium natans*) er ei plante i flytegroslekta i vassgrofamilien. Arten finst i Europa.

I Noreg er arten heimleg og veks på grunt vatn i næringsfattige tjørn. Arten er svært sjeldsynt og er berre kjend frå nokre få stader nær Oslofjorden. I Raudlista 2021 er arten rekna som sterkt truga (EN). Arten er freda gjennom *Forskrift om fredning av truede arter*.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Pilblad

**Pilblad** (*Sagittaria sagittifolia*) er ei plante i pilbladslekta i vassgrofamilien. Arten veks i Europa og vestlege Asia.

I Noreg er arten heimleg. Han veks i vasskantar og på grunt vatn og er næringskrevjande. Arten veks spreidd på den sørlege delen av Austlandet. I Raudlista 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Hankyu

**Hankyu Corporation** (japansk **阪急電鉄株式会社**) er eit japansk jernbaneselskap. Det blei grunnlagt i 1907 og har hovudkvarteret sitt i Osaka.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Hybridpilblad

**Hybridpilblad** (*Sagittaria* ×*lunata*) er ei plante i pilbladslekta i vassgrofamilien. Arten veks i Europa og vestlege Asia. Arten er oppstått som ein hybrid mellom pilblad (*S. sagittifolia*) og buttpilblad (*S. natans*). Buttpilblad er ikkje funnen i Noreg, men veks i nordaustlege Sverige og i Finland.

I Noreg er arten heimleg på grunt vatn. Han er funnen nokre få stader i Pasvikelva og har truleg kome frå Enaresjøen i Finland. I Raudlista 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Buttpilblad

**Buttpilblad** (*Sagittaria natans*) er ei plante i pilbladslekta i vassgrofamilien. Arten er ein austleg art som veks frå Stillehavet og vest til Finland og Sverige.

Arten er ikkje funnen i Noreg, men er kjend frå Finland og nordaustlege Sverige. Derimot er hybriden med pilblad, hybridpilblad, funnen i Noreg. Hybriden har ei større utbreiing enn buttpilblad i Sverige og Finland.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Skjermsoleigro

**Skjermsoleigro** (*Baldellia ranunculoides*) er ei plante i soleigroslekta i vassgrofamilien. Arten finst i Europa nord til Danmark og sørlege Sverige.

I Noreg er det rapportert funn i 2018 i Orrevatnet på Jæren, men funna er førebels ikkje stadfesta.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Brudelys

**Brudelys** (*Butomus umbellatus*) er ei plante i brudelysslekta i brudelysfamilien. Arten finst i Europa og nordlege Asia.

I Noreg er arten både heimleg og framand og veks i elvar og stille tjørner. Den naturlege utbreiinga er no avgrensa til Alta-Kautokeino-vassdraget i Finnmark, medan arten er utgått i Aurskog-Høland. Arten har vore innført som prydplante og finst forvilla somme stader nær kysten frå Østfold til Stavanger. I Raudlista 2021 er arten rekna som kritisk truga (CR).

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Jōren-fossen

er ein foss i Yugashima-distriktet i Izus i Shizuoka-prefekturet i Japan, sentralt på Izu-halvøya i den øvre delen av Kano-elva. Han er 25 meter høg og 7 meter brei. Vitjande kan nå fossen ved å gå ned 200 trappetrinn frå den lokale parkeringsplassen. Før det blei bygd ein sti til fossen i meijitida var han vanskelegare å vitja, og meir sogeomspunnen. 

Rundt fossen veks det ein særskild bregneart, *Woodwardia unigemmata*. Langs elva som fossen er del av blir det dyrka wasabi, som krev mykje reint vatn. Det finst også prisa matfisk i vatnet nedstrøms for fossen, regnbogeaure stillehavslaksen amago (*Oncorhynchus masou macrostomus*), som ein kan kjøpa og eventuelt grilla på staden. Lokal wasabi blir også selt i form av iskrem, pickles og øl.

Fossen har status som prefekturnaturmonument i Shizuoka. Han blei lista som ein av dei fremste 100 fossane i Japan i ei liste frå Miljødepartementet i Japan frå 1990.

Fossen skal ha namn etter tempelet Joren-ji, som tidlegare låg i nærleiken.

I japansk folklore er Jōren-fossen heimen til *[[jorōgumo]]*, ein edderkopp som kan forvandla seg til ei forførande kvinne.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jōren-fossen|Jōren-fossen]]» frå ,  den 18. februar 2024.*
Visayaøyane

**Visayaøyane** er ei av tre øygrupper i Filippinane, som ligg mellom Luzon og Mindanao. 
Dei største øyane frå vest til aust er Panay, Negros, Cebu, Bohol, Leyte og Samar. Siquijor, Guimaras og Biliran er mindre øyar.
## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Naturleg hydrogen

**Naturleg hydrogen**, **kvitt hydrogen** eller **gullhydrogen** er hydrogen frå naturlege kjelder. Det er uvisst kor store mengder naturleg hydrogen som finst på jorda og kor mykje som vert laga kvart år. Ei av dei største kjende straumane av naturleg hydrogen per februar 2024 finst i Bulqizë-gruva i Albania, der det er estimert at 200 tonn hydrogen per år lek ut i atmosfæren.

I landsbyen Bourakébougou i Mali vart ei naturleg hydrogenkjelde knytt til ein vassbrunn nytta i nokre år til å laga elektrisitet til innbyggjarane med ein forbrenningsmotor.

Dei viktigaste kjeldene til naturleg hydrogen er rekna for å vera to reaksjonar som involverer vatn. Den viktigaste skal vera serpentinisering, der jarn i jarnrike mineral som olivin bind seg til oksygenatoma i vassmolekyla og dannar hydrogengass. Den andre er radiolyse av vassmolekyl ved kjernefysisk stråling frå radioaktive grunnstoff i jordskorpa.

## Kjelder
Fairground Attraction

**Fairground Attraction** var eit britisk folk- og softrockband. Det er best kjent for den store hitten sin «Perfect» og den etterfølgjande singlen «Find My Love», og for å ha danna byrjinga på karrieren til forsongaren sin Eddi Reader. I tillegg til Reader bestod gruppa av Mark E. Nevin, Simon Edwards og Roy Dodds.

## Karriere
Fairground Attraction skreiv kontrakt med RCA 1987. Gruppa gav ut den fyrste singelen sin, «Perfect», i april 1988. Han vart ein umiddelbar suksess og nådde toppen av UK Singles Chart. Debutalbumet til gruppa, *The First of a Million Kisses*, var ei blanding av folkemusikk, jazz og country med cajun-element. Alle songane bortsett frå ein var skrivne av Mark E. Nevin. Albumet blei gjeve ut i 1988 etter suksessen med «Perfect», og debuterte på tredjeplassen på UK Albums Chart for heretter å toppa som nummer 2. Det selde seinare til platina. Det blei gjeve ut tre singlar til frå albumet: «Find My Love» (som nådde 7. plassen på UK Singles Chart), «A Smile in a Whisper» og «Clare».

Ved BRIT Awards i 1989 vann «Perfect» prisen for beste single og *The First of a Million Kisses* fekk prisen for beste album.

Sjølv om gruppa var populær i fleire europeiske land og turnerte i USA var den største suksessen hennar utanfor Storbritannia i Japan, der ho turnerte i 1989. Turneen førte fram til livealbumet *Kawasaki Live in Japan 02.07.89*.

Under innspelingane av det andre albumet til gruppa, i september 1989, oppstod det rykte om usemje, og i januar 1990 gjekk gruppa i oppløysing. Albumet *Ay Fond Kiss* kom ut i 1990, og songen «Walkin' After Midnight» blei den siste singelen hennar. Dette var ein coverversjon av Patsy Cline sin hitt frå 1957. Albumet bestod av b-sider og anna materiale som var spelt inn til det fyrste albumet, ein del var det frå samarbeid av berre to medlemmer av gruppa. Materialet til det andre albumet blei seinare spelt inn av Nevin med Brian Kennedy under namnet Sweetmouth.

Eddi Reader starta ein solokarriere, medan Mark E. Nevin samarbeidde med Morrissey, og var med på å skriva det meste av albumet hans *Kill Uncle* log fleire seinare songar i rockabillystil.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Fairground Attraction|Fairground Attraction]]» frå ,  den 18. februar 2024.*
Skeise-VM 1989 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 1989 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla laurdag 25. og sundag 26. februar i Heerenveen i Nederland. Meisterskapen var den 20. i sprint-firkamp. 65 utøvarar, 35 karar og 30 kvinner, deltok i meisterskapen.

Igor Zjelesovskij frå Sovjetunionen vart verdsmeister for tredje gong med verdsrekordsiffera 145,945. Laurdagen vann han begge distansane, sette verdsrekord og presterte livsbeste 1.12,58 på 1000 meter. Sundagen sigra austtyske Uwe-Jens Mey på 500 m og Zjelesovskij på 1000 m. Bonnie Blair frå USA vart verdsmeister i kvinneklassa, etter å ha vunne begge 500-meterane. Fjorårsmeisteren Christa Rothenburger frå Aust-Tyskland sigra på dei to 1000-meterane.

## Verdsmeisterskapen 1989 i skeise-sprint/Menn



Dato: 25./26. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 1989 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 25./26. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1989|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 1989]]» frå ,  den 19. februar 2024.*
Froskebit

**Froskebit** (*Hydrocharis morsus-ranae*) er ei plante i froskebitslekta i froskebitfamilien. Arten veks i Europa og vestlege Asia.

I Noreg er arten heimleg på grunt, helst næringsrikt vatn. Arten finst på båe sider av Oslofjorden til Grimstad, men er sjeldsynt. I Østfold er han òg innført og forvilla. I Raudlista 2021 er arten rekna som nær truga (NT).

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Twentekanaal

**Twentekanaal** er ein kanal som går gjennom dei nederlandske provinsane Gelderland og Overijssel, og bind saman dei tre største byane i regionen Twente, Almelo, Hengelo og Enschede med det nasjonale nettverket av elver og kanalar.  Fordi kanalen deler seg for å nå Almelo, er han offisielt fleire kanalar med namnet **Twentekanalen**.

Twentekanaal byrjar ved IJssel nord for Zutphen ved landsbyen Eefde og går gjennom Almen, Lochem, Goor, Delden og Hengelo til Enschede. Vest for Delden går ei grein av kanalen til Almelo.

Begge kanalane (Zutphen–Enschede og Delden–Almelo) blir forvalta av det nederlandske regjeringsorganet Rijkswaterstaat. Kanalen som går mellom Eefde og Delden er 33 kilometer lang, greina Delden–Almelo er 15 kilometer lang og kanalstrekningane Delden–Hengelo og Hengelo–Enschede er høvesvis 9 og 5 kilometer lange. Den totale lengda til kanalen er 65 kilometer.

## Historie

Den fyrste planen for ein kanal til Twente går tilbake til midten av 1800-talet, men bygginga av han byrja ikkje før i 1930, etter ulike usemjer. Kanalen blei bygd for å sikre betre forsyning av råvarer til tekstilindustrien (som bomull) og til forsyning av kol frå gruver i Limburg. Størstedelen av kanalen blei bygd som eit prosjekt for å få arbeidsledige i arbeid under den økonomiske krisen. Kanalen blei stort sett graven ut for hand. I 1938 stod han ferdig. I 1953 blei kanalen utvida med greina som bind saman hamna i Almelo og Kanaal Almelo-De Haandrik med Twentekanaal.

Fram til 2003 blei vatn frå kanalen pumpa inn i jorda og filtrert med sand og grus; drikkevatnet som blei produsert på denne måten forsynte 80 % av drikkevatnet til Enschede. På grunn av ein stor brann i Vredestein i Enschede blei kanalen her stengt i fleire veker for å unngå å spreia ureining. Forsking av vasselskapet Vitens i februar 2008 fann at vatnet frå Twentekanaal ikkje lenger var eigna til drikkevatn.

Twentekanale er blitt utvida og fordjupa frå CEMT-klasse IV til CEMT-klasse Va-mellom 2004 og 2007. Dette tyder at eit stort rhinskip (maks. 11,50 breidt, 2,70 tonn og 110 meter langt) kan bruka kanalen. 

I dag blir kanalen brukt til å transportera sand, grus, salt og kjøt. I 1996 blei det lasta og lossa 432.277 tonn i Enschede og 2.322.270 tonn i Hengelo. Kanalen blir òg nytta til rekreasjon, både segling og fiske, i tillegg til drenering og til drikkevatn i Enschede.

## Sluser
Den totale høgdeskilnaden mellom Zutphen og Enschede er 21 meter. For å bøta på skilnaden har Twentekanaal tre sluser. Slusa ved Eefde-brua har ein skilnad på ca. 6 meter, avhengig av vassnivået i IJssel. Slusa i Delden har òg ein skilnad på 6 meter, og slusa i Hengelo 9 meter. Det er inga sluse i greina til Almelo.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Twentekanaal|Twentekanaal]]» frå ,  den 19. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
Vassaloe

**Vassaloe** (*Stratiotes aloides*) er ei plante i vassaloeslekta i froskebitfamilien. Arten kjem frå Europa og vestlege Sibir.

I Noreg er arten ein framandart som er innført som prydplante i dammar og som spreier seg. Arten er funnen i Fredrikstad, Nøtterøy og Frogn. I&nbsp;Framandartslista 2023 er arten registrert med høg risiko (HI), oppgradert frå potensielt høg risiko (PH) i&nbsp;2018.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Lignin

**Lignin** er fellesnamnet på ei gruppe kompliserte kjeder av aromatiske alkoholar som er del av celleveggane til plantar. Sambandet er eit av dei mest vanlege organiske sambanda som finst i naturen. Lignin høyrer til gruppa polysykliske biopolymerar.

## Eigenskapar
Lignin bidreg til å gje tre den mekaniske styrken sin. Til forskjell frå cellulose som er ein lang rettkjeda polymer, som dannar krystallstrukturar, er ligninet amorft og kraftig forgreina. Lignin dannar kovalente bindingar til polysakkarida til veden og kan kryssbinda desse. Ein kan samanlikna tre med eit komposittmateriale, der cellulosen fungerer som forsterkande fibrar, og ligninet er eit fleksibelt bindemiddel.

Lignin er bygd opp av tre monomerar: P-kumarylalkohol, koniferylalkohol og sinapylalkohol. Monomerane i lignin er samanbunde av ulike typar eter- og karbon-karbonbindingar, som er tilfeldig fordelte. Lignin dannar også talrike kovalente bindinger (eterar og estarar) med polysakkarid, særleg til hemicellulose.

## Økologi
I dyreriket er det berre insekt som, ved hjelp av bakteriar, kan gjera seg nytte av lignin. Nokre soppar, mellom anna mange kjuker, kan også bryta ned lignin, og dannar «kvitrote».

## Papir- og celluloseindustri
Lignin har ein negativ påverknad på papirkvalitet. Ved kjemisk masseframstilling må ein løysa ut ligninet gjennom koking med sulfid i sulfatprosessen eller sulfitt i sulfittprosessen. Bleiking oksiderer vekk dei siste restane av lignin. Lignin er uløyseleg i vatn og kan vinnast ut av svartlut, høvesvis brunlut.

Ved produksjon av mekanisk masse blir ikkje ligninet løyst ut og ein får eitt høgare utbytte, men papiret blir av lågare kvalitet. Sollys gulnar lignin og er årsaka til at t.d. avispapir, som blir laga av mekanisk masse, gulnar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Lignin|Lignin]]» frå ,  den 19. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
Smal vasspest

**Smal vasspest** (*Elodea nuttallii*) er ei plante i vasspestslekta i froskebitfamilien. Arten kjem opphavleg frå Nord-Amerika.

I Noreg er arten ein framandart som er innført eller har kome med fuglar frå Storbritannia, der han er innført. Arten er bufast og i auke. Han er så langt funnen i Rogaland og truleg i Hordaland. I&nbsp;Framandartslista 2023 er arten registrert med svært høg risiko (SE).

Det er forbod mot import, omsetjing, hald og utsetjing av vasspest i Noreg. Forbodet gjeld òg den nære slektningen vasspest.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Elodea callitrichoides

***Elodea callitrichoides*** er ei plante i vasspestslekta i froskebitfamilien. Arten kjem opphavleg frå Sør-Amerika.

I Noreg er arten så langt ikkje funnen, men vil truleg ha eit potensial i sørlege delar av landet. I&nbsp;Framandartslista 2023 er arten rekna som ein dørstokkart med låg risiko (LO) med uvisse mot høg risiko (HI).

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Mjukt havfrugras

**Mjukt havfrugras** (*Najas flexilis*) er ei plante i havfrugrasslekta i froskebitfamilien. Arten veks i Europa og Nord-Amerika og somme stader i det nordlege Asia.

I Noreg er arten heimleg i næringsrikt ferskvatn. Arten er svært sjeldsynt. Han finst i nokre vatn på Jæren, ved Farsund og i Steinsfjorden i Buskerud. I Raudlista 2021 er arten rekna som sterkt truga (EN). Arten er freda gjennom *Forskrift om fredning av truede arter*.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Stivt havfrugras

**Stivt havfrugras** (*Najas marina*) er ei plante i havfrugrasslekta i froskebitfamilien. Arten veks over store delar av verda.

I Noreg er arten heimleg på havstrand i brakkvatn eller i ferskvatn nær kysten. Arten finst no berre på Sørlandet, og er svært sjeldsynt. I Raudlista 2021 er arten rekna som sterkt truga (EN).

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Bad Dürrheim

**Bad Dürrheim** er ein by og ein kommune sør i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland. Byen ligg 703 meter over havet på ei høgslette mellom Schwarzwald og Schwabisk Alb. Kommunen omfattar 62,1 km² og kringom 13&nbsp;500 ibuarar.

Tilbod innom helse og turisme er viktigaste næringsvegane i kommunen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bad Dürrheim|Bad Dürrheim]]» frå ,  den 20. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Blumberg

**Blumberg** er ein by og ein kommune sør i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, kommunen grensar i sør mot Sveits. Blumberg omfattar 98,7 km² og hyser 10&nbsp;000 ibuarar.

Byen var i tidlegare tider ein gruveby. I dag er staden mest kjend som turistmål. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Blumberg|Blumberg]]» frå ,  den 20. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
St. Georgen im Schwarzwald

**St. Georgen im Schwarzwald** er ein by og ein kommune sør i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland. Kommunen omfattar 59,9 km² og har eit folketal på 13&nbsp;000.

Byen St. Georgen ligg 862 meter over havet og hyser knapt 13&nbsp;000 ibuarar.

Størstedelen av kommunen er dekt av skog og åkerland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:St. Georgen im Schwarzwald|St. Georgen im Schwarzwald]]» frå ,  den 20. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Corroboree

**Corroboree** er eit generisk ord for eit samkome av australske aboriginar. Det kan vera ein heilag seremoni, eit festleg høve eller ha krigersk karakter. Ordet blei danna av dei fyrste britiske busetjarane i Sydney-området av eit ord i det lokale språket dharug. Ein corroboree omfattar vanlegvis dans, musikk, oppkleding og gjerne kroppsdekorasjon.

## Ordsoge
Ordet «corroboree» blei teke i bruk av britiske busetjarar kort tid etter koloniseringa etter det australske ordet *garaabara*, som tyder ‘dans’. Det gjekk dermed inn i det australske engelsk som eit lånord.

I heile Australia kan ordet «corroboree» omfatta songar, dansar, samlingar og møte av ulike slag. Corroboreear har også omfatta sportstilstellingar og andre former for framsyning av dugleik.

Ei anna skildring er «ei samling av aboriginske australiarar som samverkar med Drøyminga gjennom song og dans».

## Sjå også

* Corroboree 2000, ei forsoningstilstelling i Sydney
* «Corroboree», eit dikt av Max Fatchen
* Luau
* Pow wow
* Wangga, tradisjonell musikk og seremoni i nordvestleg Australia

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Corroboree|Corroboree]]» frå ,  den 20. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
Sivblom

**Sivblom** (*Scheuchzeria palustris*) er ei plante i sivblomslekta i sivblomfamilien. Arten har sirkumpolar utbreiing. I Noreg er det nominatunderarten ssp. *palustris* som veks.

I Noreg er arten heimleg i våt, næringsfattig myr. Arten er nokså vanleg på Austlandet, i Trøndelag og nord til nordlege Nordland. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Fjøresaulauk

**Fjøresaulauk** (*Triglochin maritima*) er ei plante i saulaukslekta i saulaukfamilien. Arten har sirkumpolar utbreiing.

I Noreg er arten heimleg på strandeng langs heile kysten, i nord òg på myr nær kysten. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Smalålegras

**Smalålegras** (*Zostera augustifolia*) er ei plante i ålegrasslekta i ålegrasfamilien. Arten har spreidd sirkumpolar utbreiing.

I Noreg er arten heimleg i havet ned til nedste del av fjøra. Arten er nokså vanleg nord til Troms. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Dvergålegras

**Dvergålegras** (*Zostera noltei*, i somme klassifiseringar *Z. noltii*) er ei plante i ålegrasslekta i ålegrasfamilien. Arten finst i Europa, Asia og nordlege Afrika.

I Noreg er arten heimleg på grunt brakkvatn. Arten er i sterk tilbakegang og veks spreidd langs kysten til Hordaland. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som sterkt truga (EN). Arten har ein eigen handlingsplan, og som ein av svært få artar er han òg verna som prioritert art gjennom eiga forskrift.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
WhatsApp

**WhatsApp** er ein proprietær lynmeldingsapplikasjon hovudsakleg  tilgjengeleg for smarttelefonar, men kan au brukast på datamaskinar. I tillegg til å senda tekstmeldingar kan brukarane av applikasjonen senda kvarandre bilete, video, dokument og ljodmeldingar og dela plasseringa si ved hjelp av ein integrert kartfunksjon.

Namnet på verksemda, WhatsApp, er eit ordspel av uttrykket *What's Up?* som på norsk tyder «Kva skjer?»

## Soge
WhatsApp Inc. vart grunnlagd i USA i 2009 av Brian Acton og Jan Koum, som begge var tidlegare tilsette i Yahoo!, og er basert i Mountain View i California. Verksemda vart kjøpt opp av Facebook, Inc. i 2014 for 19 milliardar dollar.

I desember 2013 rapporterte WhatsApp at dei hadde 400 millionar aktive brukarar per månad. Per april 2014 hadde dei over 500 millionar aktive brukarar, med 700 millionar bilete og 100 millionar videoar delte igjennom tenesta kvar dag, og meir enn ti milliardar meldingar kvar dag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:WhatsApp|WhatsApp]]» frå ,  den 20. februar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Angelo Poliziano

**Angelo Poliziano**, også kjend som **Politian**, eigentleg **Angelo Ambrogini** () var ein italiensk humanist og diktar. Poliziano var venn og protegé av Lorenzo de' Medici, og ein at dei fremste klassisk lærde i renessansen. Han beherska gresk og latin like godt som det italienske morsmålet sitt, og var ein leiande diktar, filosof og filolog.  Blant dei tidlege verkane hans er ei latinsk omsetjing av *[[Iliaden]]* (ferdig i 1475). Det diktariske meisterstykket hans er verket *Stanze cominciate per la giostra del Magnifico Giuliano de' Medici* (ferdig i 1478).

## Liv og virke

### Bakgrunn
Angelo Poliziano heitte eigentleg **Ambrogini**, men kalla seg Poliziano etter fødebyen sin Montepulciano (latin *Mons Politianus*). I Firenze fekk han ein introduksjon og undervisning i klassisk lærdom av same lærer som Lorenzo de' Medici, som blei vernaren hans.

Mellom det trettande og nittande året sitt skreiv Poliziano brev på latin og epigram på gresk, omsette fire bøker av *[[Iliaden]]* til latinsk vers og gav ut ei utgåve av Catullus. Då han knapt var femten dikta han *Stanze per la giostra di Giuliano de' Medici* og då han var atten skreiv han dramaet *Orfeo*. Han blei sett til lærar for sønene til Lorenzo. I 1480 blei han utnemnd til professor i antikk litteratur i Firenze, og blei seinare kannik ved katedralen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Angelo Poliziano|Angelo Poliziano]]» frå ,  den 20. februar 2024.*
Huayan

**Huayan-skulen** (kinesisk skrift 華嚴宗, pinyin **huāyán zōng**, Wade-Giles *Hua-yen tsung*; sanskrit *Avatamsaka*) var ei skuleretning innan den kinesiske mahāyāna-buddhismen. Ho oppstod på 600-talet i Kina i den seinare delen av Sui-dynastiet, og hadde blomstringstida si under Tang-dynastiet. Retninga døydde ut i Kina på 900-talet, men hadde då spreidd seg vidare som *hwaeom jong* til Korea og deretter også til Japan, der ho blei kalla *kegon-shū*.

Grunnlaget for retninga var skismet mellom Madhyamika- og Vijnanavada-filosofane. Det hevda at dette skismet var *tilsynelatande* paradoks og sjølvmotseriingar, som opphøyrde i lys av Avatamsakasutraen (også kjend som Buddhavatamsakasutraen, på kinesisk *Huayan jing*, «Blomekranssutraen»).

Denne teksten lærer at alle ting heng saman og er avhengige av kvarandre og gir eit bilete av kvarandre. Alle levande vesen er buddhaer. Det er ikkje noko eigentleg skilje mellom verda og nirvana.

Skuleretninga blei etter tradisjonell forståing utforma av ei rekkje av fem «patriarkar» som var viktige for å utvikla læra. Den tredje og den femte av patriarkane var særleg viktige. Dei fem var (1) Dushun (杜順), (2) Zhiyan (智儼), (3) Fǎzàng (法藏), (4) Chengguan (澄觀) og (5) Zongmi (宗密). Ein annan viktig skikkelse i same samanheng var den lærde Lǐ Tōngxuán (李通玄). 

Kvar enkelt av desse «patriarkane» spelte ei vidt ulik rolle i utviklinga til rørsla. Dùshùn etablerte skulen som ei separat retning gjennom sine to «rot-tekstar», og Zhì Yăn formulerte læresetningane hans. Fǎzàng var den som forklarte læra til skulen såpass jordnær og konkret at ho blei allment forstått og anerkjend av hoffet. Chéng Guān og Zōng Mì utvikla læra vidare gjennom omfattande og ekstremt detaljerte kommentarar til Avataṃsaka-sūtraen.

I motsetning til skulen med dei ti stadiuma var huá-yán zōng synkronistisk, med eit verdsbilete som oppløyste skismet mellom Yogachāra og Madhyamika. Han oppfatta Avataṃsakasūtraen som den høgaste og endelege læra til Buddha.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Huayan zong|Huayan zong]]» frå ,  den 20. februar 2024.*
Emilio de' Cavalieri

**Emilio de' Cavalieri** (ca. 1550–1602) var ein italiensk komponist, organist, diplomat, koreograf og dansar frå overgangen mellom seinrenessansen og tidlegbarokken.

## Liv og virke
Cavalieri var fødd inn i ein aristokratisk og musikalsk familie frå Roma. Det var truleg her han fekk den fyrste musikalske undervisinga si. Frå 1578 til 1584 verka han som organist og musikkdirektør i Roma. I 1588 flytta han til Firenze, der Ferdinando de' Medici tilsette han som inspektør over kunstnarane sine, musikarar og handverkarar. Cavalieri bidrog til utviklinga av intermedio, og samarbeidde i samband med dette med Giovanni de' Bardi. Cavalieri blei truleg påverka av ideane til Bardi, som er blitt kjende som den florentinske musikkreforma. I 1590-åra komponerte Cavalieri, som framleis budde i Firenze, nokre pastoralar (i denne samanhengen ein forløpar til operaen). I tillegg til dei musikalske embeta sine fungerte han òg som diplomat. 

Saman med andre komponistar frå Roma, Venezia og Firenze, markerte Cavalieri byrjinga på tidlegbarokken med verk i den nye monodiske stilen, dvs. ei enkelt songstemme med sparsamt generalbassakkompagnement. Verket hans *Rappresentazione di Anima, et di Corpo*, som blei uroppført 1600, er rekna som det fyrste oratoriet.

## Verk

* Rappresentazione di Anima, e di Corpo, oratorium, uroppført 1600

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Emilio de&#39; Cavalieri|Emilio de&#39; Cavalieri]]» frå ,  den 20. februar 2024.*
Tjønnaks

**Tjønnaks** (*Potamogeton natans*) er ei plante i tjønnaksslekta i tjønnaksfamilien. Arten finst over det meste av verda.

I Noreg er arten heimleg i ferskvatn. Arten er vanleg over det meste av landet, men sjeldan lengst nord. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).

Hybriden med grastjønnaks (*P. gramineus* × *P. natans* eller *P.* ×*sparganiifolius*) er funnen spreidde stader nær kysten frå Østfold til Finnmark.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Kysttjønnaks

**Kysttjønnaks** (*Potamogeton polygonifolius*) er ei plante i tjønnaksslekta i tjønnaksfamilien. Arten finst i nordlege Europa og på Newfoundland.

I Noreg er arten heimleg i dammar og rolege bekkar med surt vatn. Arten er nokså vanleg nær kysten til Trøndelag, sjeldan nord til nordre Nordland. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Glanstjønnaks

**Glanstjønnaks** (*Potamogeton* ×*zizii*, òg kalla *P.* ×*angustifolius*) er ei plante i tjønnaksslekta i tjønnaksfamilien, ein hybrid mellom grastjønnaks og blanktjønnaks (*P. gramineus* × *P. lucens*).

Hybriden er funnen spreidd på Austlandet og i Trøndelag i næringsrike vatn og kan vere fertil. Han er ikkje vurdert i &nbsp;Raudlista 2021.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Nøkketjønnaks

**Nøkketjønnaks** (*Potamogeton praelongus*) er ei plante i tjønnaksslekta i tjønnaksfamilien. Arten er sirkumpolar.

I Noreg er arten heimleg på djupet i stille ferskvatn. Han veks på Austlandet og langs kysten på Sørlandet til Rogaland. Frå Trøndelag til Finnmark veks han mest i indre strøk. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som nær truga (NT).

Det er registrert ein hybrid med hjartetjønnaks (*P. perfoliatus* × *P. praelongus* eller *P.* ×*cognatus*) i Asker og spreidd frå Trøndelag til Troms.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Blanktjønnaks

**Blanktjønnaks** (*Potamogeton lucens*) er ei plante i tjønnaksslekta i tjønnaksfamilien. Arten finst i Europa, Asia og nordvestlege Afrika.

I Noreg er arten heimleg i næringsrikt ferskvatn, men sjeldan. Arten er funnen på Austlandet, i Rogaland og i Trøndelag. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som sterkt truga (EN).

Blanktjønnaks dannar ein hybrid med med grastjønnaks (*P. gramineus* × *P. lucens* eller *P.* ×*zizii*, òg kalla *P.* ×*angustifolius*), som har fått sitt eige normerte norske namn glanstjønnaks. Det er òg gjort funn i Trøndelag av ein hybrid mellom dei tre artane grastjønnaks, blanktjønnaks og hjartetjønnaks (*P. gramineus* × *P. lucens* × *P. perfoliatus* eller *P.* ×*torssanderi*).

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Rusttjønnaks

**Rusttjønnaks** (*Potamogeton alpinus*) er ei plante i tjønnaksslekta i tjønnaksfamilien. Arten er nordleg sirkumpolar. I Noreg er det nominatunderarten ssp. *alpinus* som veks.

I Noreg er arten heimleg på grunne område i ferskvatn over det meste av landet. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).

Ein hybrid med grastjønnaks (*P. alpinus* × *P. gramineus* eller *P.* ×*nericius*) er funnen somme stader på Austlandet nord til Oppdal. Hybriden med hjartetjønnaks (*P. alpinus* × *P. perfoliatus* eller *P.* ×*prussicus*) er funnen på Austlandet og ved Farsund.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Hjartetjønnaks

**Hjartetjønnaks** (*Potamogeton perfoliatus*) er ei plante i tjønnaksslekta i tjønnaksfamilien. Arten er sirkumpolar. I Noreg er det nominatunderarten ssp. *perfoliatus* som veks.

I Noreg er arten heimleg i ferskvatn og brakkvatn på Austlandet og frå Trøndelag til Finnmark. Han veks òg spreidde stader på Sørlandet og i Rogaland, men er elles svært sjeldan på Vestlandet. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).

I innlandet på Austlandet og spreidd langs kysten til Aust-Finnmark er det registrert funn av hybriden med grastjønnaks (*P. gramineus* × *P. perfoliatus* eller *P.* ×*nitens*). Det er òg gjort funn i Trøndelag av ein hybrid mellom dei tre artane grastjønnaks, blanktjønnaks og hjartetjønnaks (*P. gramineus* × *P. lucens* × *P. perfoliatus* eller *P.* ×*torssanderi*). Hybriden med rusttjønnaks (*P. alpinus* × *P. perfoliatus* eller *P.* ×*prussicus*) er funnen på Austlandet og ved Farsund. Dessutan er det registrert ein hybrid med nøkketjønnaks (*P. perfoliatus* × *P. praelongus* eller *P.* ×*cognatus*) i Asker og spreidd frå Trøndelag til Troms. Hybriden med krustjønnaks (*P. crispus* × *P. perfoliatus* eller *P.* ×*cooperi*) er registrert frå Klepp på Jæren.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Krustjønnaks

**Krustjønnaks** (*Potamogeton crispus*) er ei plante i tjønnaksslekta i tjønnaksfamilien. Arten er kjend frå Europa, Asia og Afrika.

I Noreg er arten heimleg i næringsrikt ferskvatn. Han veks sør på Austlandet og meir spreidd nær kysten til Møre. Arten kan vere innvandra i nyare tid og ser ut til å spreie seg noko. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som nær truga (NT).

Hybriden med hjartetjønnaks (*P. crispus* × *P. perfoliatus* eller *P.* ×*cooperi*) er registrert frå Klepp på Jæren.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Bendeltjønnaks

**Bendeltjønnaks** (*Potamogeton compressus*) er ei plante i tjønnaksslekta i tjønnaksfamilien. Arten finst i Europa og Asia.

I Noreg er arten heimleg i næringsrikt ferskvatn, men svært sjeldan. Arten var sist sett i Oslo i 1875 og Porsgrunn i 1904, men er funnen ved Fauske i 1993 og Steinkjer i 1995. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som sterkt truga (EN).

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Broddtjønnaks

**Broddtjønnaks** (*Potamogeton friesii*) er ei plante i tjønnaksslekta i tjønnaksfamilien. Arten er spreidd sirkumpolar.

I Noreg er arten heimleg i grunt, næringsrikt ferskvatn. Han veks i låglandet spreidd over store delar av landet, men manglar på Sørlandet og Vestlandet. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som sårbar (VU).

Hybriden med butt-tjønnaks (*P. friesii* × *P. obtusifolius*) er registrert frå Ullensaker i Akershus.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Småtjønnaks

**Småtjønnaks** (*Potamogeton berchtoldii*) er ei plante i tjønnaksslekta i tjønnaksfamilien. Arten er sirkumpolar.

I Noreg er arten heimleg på grunt, næringsrikt og ofte ureina vatn. Arten veks over heile landet. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).

Det er registrert ein hybrid med butt-tjønnaks (*P. berchtoldii* × *P. obtusifolius*) i Rakkestad i Østfold. Hybriden med granntjønnaks (*P. berchtoldii* × *P. pusillus*) er registrert frå Akershus og Klepp på Jæren.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Butt-tjønnaks

**Butt-tjønnaks** (*Potamogeton obtusifolius*) er ei plante i tjønnaksslekta i tjønnaksfamilien. Arten er sirkumpolar.

I Noreg er arten heimleg på grunt eller litt djupare, helst næringsrikt vatn. Arten veks spreidd over mykje av landet, mest i låglandet austafjells og ved kysten sør på Vestlandet. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som livskraftig (LC).

Hybriden med broddtjønnaks (*P. friesii* × *P. obtusifolius*) er registrert frå Ullensaker i Akershus. Det er òg registrert ein hybrid med småtjønnaks (*P. berchtoldii* × *P. obtusifolius*) i Rakkestad i Østfold. 

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Stivtjønnaks

**Stivtjønnaks** (*Potamogeton rutilus*) er ei plante i tjønnaksslekta i tjønnaksfamilien. Arten veks i Nod- og Mellom-Europa.

I Noreg er arten heimleg i grunt, næringsrikt ferskvatn. Han er sjeldan og er sikkert registrert berre i Oppland, Rogaland, Nordland og Troms. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som nær truga (NT).

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Granntjønnaks

**Granntjønnaks** (*Potamogeton pusillus*) er ei plante i tjønnaksslekta i tjønnaksfamilien. Arten er sirkumpolar.

I Noreg er arten heimleg i grunt, næringsrikt ferskvatn eller brakkvatn, men er sjeldan. Han veks på den sørlege delen av Austlandet og langs kysten til Rogaland. I&nbsp;Raudlista 2021 er arten rekna som sterkt truga (EN).

Hybriden med småtjønnaks (*P. berchtoldii* × *P. pusillus*) er registrert frå Akershus og Klepp på Jæren.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff