UN-nummer

**UN-nummer** (forkorta frå engelsk: United Nations number) er eit fire siffera nummer som identifiserer farlege materiale og gjenstandar (som sprengstoff, brennbar væske, oksidiserande, giftig væske, osfr.) i samband med internasjonal handel og transport. Somme farlege stoff har sine eige UN-nummer (til dømes akrylamid har UN 2074), medan nokre kjemikalar eller produkt med liknande eigenskapar har eit felles UN-nummer. Ein kjemikalie i fast tilstand kan ha eit anna UN-nummer enn kjemikalien i flytande form dersom eigenskapane er ymse; same stoff med ulik konsentrasjon kan òg ha ulike UN-nummer.

## Regulering
Det finst ulike internasjonale regelverk og internasjonale institusjonar som tek føre seg ulike typar transportmiddel:

* RID for jarnbanetrafikk
* ADR-S for landtransport
* ICAO-TI for luftfart
* IMDG for sjøfart

## Tildeling av UN-nummer
UN-nummer varierer frå UN 0004 til omtrent UN 3550 (UN 0001–UN 0003 er ikkje lenger i bruk) og er tildelt av FNs ekspertkomité for transport av farleg gods. Dei vert publisert som ein del av sine tilrådingar om transport av farleg gods, òg kjent som *Orange Book*. Det finst ikkje UN-nummer for ikkje-farlege stoff.

### Døme på UN-nummer
* Ammoniakk: 1005
* Bensin: 1203
* Diesel: 1202
* Etanol: 1170
* Klor: 1017
* Metanol: 1230

## Merking av transportmiddel

### Landtransport
Varebilar, lastebilar og jarnbanevogner som fraktar farleg gods vert merka med oransje rektangulære skilt, ADR-skilt. Farenummer er skrive i øvre del, medan UN-nummeret i nedre del av skiltet. Dei ulike farenummera tyder:

* 0 – Inga betyding / Ingen sekundærfare
* 2 – Gass
* 3 – Brannfarleg væske eller gass
* 4 – Brannfarleg fast stoff
* 5 – Oksiderande
* 6 – Giftig
* 7 – Radioaktiv
* 8 – Etsande
* 9 – Risiko for ofseleg reaksjon
* x – Farleg reaksjon med vatn

Døme på kombinerte farenummer:

* 20 – Kvelande gass eller gass utan tilleggsrisiko
* 22 – Nedkjølt flytande gass, kvelande
* 23 – Brennbar gass
* 268 – Giftig gass, etsande
* 30 – Brannfarleg væske
* 336 – særleg brannfarleg væske, giftig
* 80 – Etsande eller veikt etsande stoff

Når to like farenummer er skrive etter kvarandre viser det til ein forsterka fare. Til dømes tyder **33** at noko er ekstra brannfarleg, og **88** for særleg etsande stoff.

## Andre identifiseringsnummer
Eit **NA-nummer** (North America number) vert tildelt av det amerikanske transportdepartementet og er identisk med UN-nummer med somme unntak. Til dømes, NA 3334, er sjølvforsvarspray, medan UN 3334 er væske som er regulert til luftfart. Visse stoff som ikkje har eit UN-nummer kan likevel ha eit NA-nummer. Desse unntaka der det ikkje finst eit UN-nummer nyttar området NA 9000–NA 9279.

Eit **ID-nummer** er ein tredje type identifikasjonsnummer som vert nytta for farlege stoff som vert vigt til lufttransport. Stoff med ID-nummer er knytt til egna fraktnamn som er godkjend av ICAO Technical Instructions. ID 8000, Forbrukarvare har ikkje eit UN- eller NA-nummer og er klassifisert som eit farleg materiale i klasse 9.

## Sjå òg
* Globalt Harmonisert System for klassifisering og merking av kjemikaliar
* Farleg gods
* CAS-nummer

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:UN number|UN number]]» frå ,  den 31. juli 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

;Regelverk
* «Dangerous Goods» i United Nations Economic Commission for Europe (UNECE).
* «UN Recommendations on the Transport of Dangerous Goods». Del 2 definerer fareklasser og del 3 inneheld ein fullstendig liste over alle UN-nummer og fareidentifikatorar.

;Merking av køyretøy
* «Hazard Identification Number Placard i International Labour Organization.
* «Farlig gods» i brannteori.no
* «Informasjon om farlig gods: Merking» ved direktoratet for samfunnssikkerhet og beredskap.
* Liste over alle NA-nummer saman med tryggingsprosedyrar. The Emergency Response Guidebook frå U.S. Department of Transportation.

;NA- og UN-nummer databasesøk
* Farlig gods-permen UN-nummersøk og andre verktøy i dsb.no
* Cameo Chemicals både NA- og UN-nummersøk.