open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Plasencia

**Plasencia** er ein by i Cáceres-provinsen i Extremadura vest i Spania. 
Han er ein gammal marknadsby med bymur. Folketalet i  2013 var 41&nbsp;047.

Plascencia ligg ved Jerte-elva. Gamlekvarteret i byen stammar frå då byen låg på den gamle sølvvegen, Vía de la Plata, mellom nord og sør. Byen blei grunnlagd i 1186. Han blei gjeven offisiell status av Alfonso VIII av Castilla same år, og bispedømet Plasencia blei oppretta. Ti år etter grunnlegginga blei byen hærteken av dei marokkansk-berberske almohadane, men teken attende av styrkane til Alfonso VIII allereie same dagen.

Mot slutten av 1200-talet fekk byen eit fridomsbrev som lét kristne, muslimar og jødar bu saman i byen. Han fekk eit talrikt jødisk samfunn, det største i Extremadura på den tida, som hadde mykje økonomisk makt.

I 1442 skjenka kong Johan II av Castilla byen til adelshuset Zúñiga, og han tapte retten til å røysta i nasjonalforsamlinga. I 1446 blei det første universitetet i Extremadura skipa i Plasencia etter ønske frå biskopen.

I 1488 gjorde adelsmennene i byen opprør mot den nye hertugen, Ávaro de Zuñiga y Perez de Guzmán, for å få tilbake makta dei hadde hatt før huset Zúñiga tok over byen. Dei spanske herskarane Ferdinand og  Isabella støtta dei, og opprøret lukkast. Ferdinand svor å forsvara og verna fridommen til byen til sin død. Kongen flytta hit i 1515 etter råd frå legane sine, som meinte det ville vera den mest helsebringande staden for han å bu. Han døydde året etter, i Madrigalejo, undervegs til Guadalupe.

Biskopen av Pedro Ponce de León, kjend som «den første læraren for døve», donerte ein stor del av boksamlinga si til El Escorial i 1573. Eit tiår seinare skipa ein annan biskop eit bibliotek med over  3&nbsp;880 titlar i over 10/nbspø000 band.

I 1502 blei dei opphavlege 18 provinsane i Castilla skipa etter om dei hadde røysterett i nasjonalforsamlinga. Ingen byar i Extremadura hadde nokon slik rett, sidan dei fleste av dei tilhøyrde Salamanca. Innbyggjarane i Plasencia bestemte seg for å kjøpa retten dei tidlegare hadde hatt, og bad andre viktige byar om hjelp. Slik blei provinsen Extremadura grunnlagd.

## Kjende folk frå Plasencia
* Inés de Suárez (ca. 1507–1580), conquistador
* Roberto Iniesta (f. 1962), rockemusikar
* Raquel Sánchez-Silva (f. 1973), journalist 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Plasencia|Plasencia]]» frå ,  den 20. mai 2017.*
Hunnestadmonumentet

**Hunnestadsmonumentet** var ei samling av åtte reiste steinar, av dei to runesteiner og tre biletsteiner, som stod på Hunnestad i Skårby i Ystads kommun i Skåne i Sør-Sverige. I si tid var dette det mektigaste vikingtidsmonumentet i Skåne. Men på eit tidspunkt vart steinane fjerna, og seks av dei vart attfunne meir eller mindre øydelagde i 1814 i eit steingjerde ved Marsvinsholms slott i Balkåkra i Ystads kommune. Berre den minste runesteinen og ein biletstein var uskada. Den andre og større runesteinen, som har eit bilete av ein mann med ei øks, har i tidas løp kunna kompletterast av fragmenta som etter kvart vart funne. I dag er det som er att av monumentet plassert på museet til Kulturhistoriska föreningen för södra Sverige, *Kulturen*, i Lund i Skåne.

Fil:Hunnestad rune monument runestone dr282 2008.JPG|Runestein DR 282
Fil:Hunnestad rune monument dr283 lund sweden 2008.JPG|Runestein DR 283
Fil:Rune stone dr 284 of the hunnestad monument in lund sweden 2008.JPG|Biletsteinen DR 284 er utan runeinnskrift.

Den einaste biletsteinen som er att frå Hunnestadsmonumentet, DR 284, synar ein person som rir på ein ulv. Dette har mange rekna med må vere ei framstilling av jotunkvinna Hyrrokkin på veg til gravferda til guden Balder, slik Snorre Sturlason fortel om i Gylfaginning i si Edda.

## Runeinnskriftene
Runesteinen DR 282 er utstyrt med ein kross. Runeinnskrifta er tolka slik:
*«Esbern och Tomme dei sette stein denne etter Roi og Lekfröjd, søner [til] Gunne Hand.»
Runesteinen DR 283 synar ein mann som ber ei stridsøks på aksla. Runeinnskrifta på denne steinen er tolka slik:
*«Esbern sette stein denne etter Tomme, son [til] Gunne Hand.»

## Litteratur
* Enoksen, Lars Magnar. 1999. *Skånska runstenar*, Lund. ISBN 9188930793
## Bakgrunnsstoff
*Om monumentet og staden det stod.
Torarin Skeggjason

**Torarin Skeggjason** (Norrønt:* Þórarinn Skeggjason*) var ein islandsk skald som levde på midten av 1000-talet.

I *[[Skaldatal]]* er han ført opp som skald hos kong Harald Hardråde (1015-1066), men elles kjenner vi ikkje til noko om livet hans. 
Det er blitt drøfta om han kunne vere identisk med Torarin, bror til lovseiemannen og skalden Markus Skeggjason, slik det er nemnt i historieverket «Islendingaboka». 

Det einaste diktet som er bevart av Torarin Skeggjason, er eitt vers av ei dråpa om Harald Hardråde.

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
*
Våler kyrkje i Solør

**Våler kyrkje** er ei kyrkje i Våler kommune i Innlandet fylke. Den førre kyrkja vart totalskadd i brann natt til fredag 29. mai 2009. Ny Våler kyrkje vart oppført like aust for der gamlekyrkja stod, og innvigd i pinsen 2015 av biskop Solveig Fiske.

## Bygningen
Bygget har to tårn der det høgste inneheld sjølve kyrkjesalen. Bygget er kledd i treverk, furu utvendig og lys bjørk innvendig. Vindauge i vegger og tak slepp inn mykje ljos. Taket på tårnet består av eit glasfelt på 14 m2. Bygget har ein berande konstruksjon av stål. Grunnflata er på om lag 800 m2. Totalkostnaden var på om lag 61 millionar kroner.

### Kritikk
Utforminga av den nye kyrkja har vore gjenstand for debatt og usemje. Kyrkja har mellom anna vore omtala som «skrekkdomen». Gaute Brochmann meiner at kyrkjesalen har vorte for ljos. Han meiner òg at det indre av kyrkja har fått eit for hardt og sterilt preg. Ronny Spaans meiner kyrkja er eit bilete på dei nye kyrkjene som vert bygd i Noreg.

:*Dette huset finnes det ikke maken til noe sted i verden. Og det er bygget med en flid, vilje og presisjon som leder tankene mot smykkekunst og urmakeri like mye som sammenføyning av bygningselementer. En kompromissløs gjennomføring av arkitektens vilje og visjoner.* — Gaute Brochmann

Frå andre kantar har kyrkja fått rosande omtale. Ho vart nominert til Arkitekturprisen for 2015 og vart tildelt Statens byggeskikkpris for 2016. Kyrkja vann dessutan klassa for religiøse byggverk ved Archmarathon i 2016.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Våler kirke (Hedmark)|Våler kirke (Hedmark)]]» frå ,  den 28. september 2017.*  
 

### Fotnotar


## Bakgrunnsstoff
* Våler kyrkjelege fellesråd
* 
* Arkivverket – Prestegjeld og sogn i Hedmark
Europacupen i fotball 1968

**Europacupen i fotball 1968** var ei fotballturnering der vinnarane av 31 nasjonale toppseriar i fotball deltok, attåt tittelsforsvarar Celtic FC. Turneringa var den 13. i rekka og vart vunnen av Manchester United. I finalen på Wembley stadion i London 29. mai 1968 vann laget med 4-1 over Benfica frå Lisboa etter ekstraomgangar. Manchester United vart dermed det fyrste engelske laget sigra i Europacupen i fotball.

Europacupen 1968 var ei rein utslagsturnering. Ved lik målskilnad etter dobbelkampar måtte laga spele omkamp. Turneringa tok tok til 13. september 1967 og vart avvikla over fire rundar med utslagskampar, før finalen fann stad i London. Manchester United tok seg til finalen ved å slå ut Hiberninas FC frå Malta med 4-0 og 0-0, FK Sarajevo etter 0-0 og 2-1, polske Górnik Zabrze etter 2-0 og 0-1, samt Real Madrid etter 1-0 og 3-3. Benfica slo ut Glentoran FC, AS Saint-Étienne, Vasas Budapest og italienske Juventus.

 
### Finalen
Framfor 92&nbsp;200 tilskodar på Wembley stadion gav Bobby Charlton United leiinga i det 53.minutt, og Jaime Graça utlikna i det 75. minutt. Ni minuttar ut i fyrste ekstraomgang var kampen så godt som avgjort, då både George Best, Brian Kidd og Bobby Charlton hadde sendt Manchester United opp i leiing 4-1.

Vinnarlaget **Manchester United** stilte med Alex Stepney, Shay Brennan, Bill Foulkes, David Sadler, Tony Dunne, Pat Crerand, Bobby Charlton (kaptein), Nobby Stiles, George Best, Brian Kidd og John Aston.

For **Benfica** spelte José Henrique, Adolfo Calisto, Humberto Fernandes, Jacinto Santos, Fernando Cruz, Jaime Graça, Mário Coluna (kaptein), José Augusto, José Augusto Torres, Eusébio og António Simões.

Concetto Lo Bello frå Italia dømde kampen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Europapokal der Landesmeister 1967/68|Europapokal der Landesmeister 1967/68]]» frå ,  den 21. mai 2017.*
John Russell

**John Russell** () var ein britisk adelsmann og politikar som var statsminister i Storbritannia i to periodar kring midten av 1800-talet.

Russell, som høyrde til ei av dei mektigaste adelsættene i England, var ein leiande politikar for whig-partiet gjennom fleire tiår. I 1832 var han hovudarkitekten for den skiljesetjande *Reform Act 1832*, ei lov som endra valsystemet i England og Wales og utvida røysteretten. Åra 1846-52 var han statsminister i ei whig-regjering som ikkje evna å kome med avgjerande boteråder mot hungersnauda i Irland, der fjerdeparten av ibuarane på øya strauk med. Det vart då også den siste whig-regjeringa. Russell var på ny statsminister 1865-66, då for det som kan seiast å vere den fyrste regjeringa til det som skulle verte det liberale partiet i Storbritannia.

Når Russell heldt seg så lenge i fremste rekke i britisk politikk, kom det mykje av at han heile tida vedvarande stridde for ideane og sakene han fremja. Som politikar var han såleis mykje oppteken av abstrakte prinsipp, og evna mindre å utvikle fornuftige og praktiske tiltak for samfunnet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:John Russell, 1st Earl Russell|John Russell, 1st Earl Russell]]» frå ,  den 21. mai 2017.*
Halle Stirde

**Halle Stirde** (norrønt: *Halli stirði*) var ein islandsk skald som levde på midten av 1000-talet.

I *[[Skaldatal]]* er han ført opp som skald hos kong Harald Hardråde (1015-1066), men elles kjenner vi ikkje til noko om livet hans. Tilnamnet *stirði* kan ha tydinga «den stivsinna» eller «den strenge», men kan òg tyde på at han gjorde dikt som var stivt og tungt å seie fram (*stirðkveðinn*).

I soga om Harald Hardråde (kapittel 71) siterer Snorre vers frå ein flokk, som handlar om fredssemja mellom kong Harald Hardråde og kong Svein Estridsson (truleg i 1064). Snorre nemner ikkje namnet til diktaren, men skriv berre at «ein skald fortel». Det er blitt drøfta om versa kan ha blitt gjort av skalden Tjodolv  Arnorsson, men blir i dag tillagt Halle Stirde.

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* 
*
Rustning

**Rustning** er fellesnemninga på utstyr krigarar tradisjonelt har brukt for å verna seg og eventuelle ridedyr mot stikk, hogg, slag og støytar frå våpen. Ei rustning kan til dømes omfatta brynje, harnisk, hjelm, skjold og anna.
Ein har laga rustningar av horn, bein, tre, lêr, tøy og metall. I dag bruker ein gjerne skotsikre drakter laga av ulike kunststoff for å verna seg mot mot splintar og kuler.

## Historie

Allereie i steinalderen kunne krigarar verna seg med huder med hårlaget ut og skjold laga av vidjer og trekte med dyrehud. Då ein fekk tilgang til bronse blei det etter kvart innført ein enkel hjelm. Hudene blei erstatta av lêr, lerretsplater stoppa med hamp, som etter kvart blei forsynt med ringar eller skjel av bronse og jern, ringflettverk og uthamra bronse- og jernplater. Seinare blei det også laga fullstendige rustningar av stålplater. Ein leivning av desse heldt seg fram til første verdskrigen som kyrass.

Rustningar blei brukt i alle kulturstatar i oldtida. 2000 år f.Kr. bar assyriske krigarar rustningar av lêr eller metall, og også hestane var pansra. Greske og romerske krigarar hadde hjelm, rygg- og brystplate og beinskinner av bronse. Seinare blei det innført lêrrustningar.

I det tunge persiske kavaleriet var både ryttar og hest fullstendig pansra med ringpanser frå hovud til fot, hjelm med visir, skjold og lanse som seinare riddarar i Mellomalder-Europa. Rustningar blei først vanlege i Europa på 500- og 600-talet, og gjekk etter kvart over til å vera eit kjennemerke for adelen. I den tidlegaste mellomalderen var sirkelrunde, kvelva skjold det einaste vanleg brukte dekkvåpenet for germanske folk. Etter kvart fekk ein brynjer og hjelmar, eller jernluer, pryda med ein oppståande kam. Under krosstoga blei brynja forsynt med ei hette til å trekkast opp over halsen og hovudet; over hetta bar ein hjelmen. Ermene til brynja blei forlenga med hanskar i form av vantar, og beina blei dekte av brynjehoser med føter. Under brynja blei det brukt ei polstra underkleding.

Frå slutten av 1100-talet brukte ein lukka hjelmar med sprekker for augo og luftehol for munnen. Det blei også innført eit langskjold som ein bar over høgre skulder. Brynja verna godt mot pileskot og hogg, men kunne ikkje stå imot lansestøytar, som ein avverja med skjoldet. Det kom derfor til ei  brystplate som ein hadde utanpå brynja. I byrjinga var denne av lêr, seinare blei ho laga av jern. Etter kvart blei det også innført ei ryggplate. Skjenerustninga utvikla seg også - først beina og sidan armane blei dekte av jernskjener. Midt på 1400-talet var rustninga blitt eit plateharnisk som nesten heilt omslutta kroppen og lemmane. I lag med utviklingina av eldvåpen blei platene tjukkar og tjukkare, og av omsyn til vekta blei det eine stykket etter det andre av harnisket sløyfa. Opne huer utan visir, stormhuer, fortrengde den lukka hjelmen, og ved slutten av Trettiårskrigen var berre bryst- og ryggplatean att som rustning for det tunge kavaleriet.

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rustning|Rustning]]» frå ,  den 21. mai 2017.*
Stein Herdisson

**Stein Herdisson** (norrønt: *Steinn Herdísarson*) var ein islandsk skald som levde omkring midten av 1000-talet.

## Liv og skaldskap
Stein Herdisson var oldebarn av skalden Einar Skålaglam og dermed ein slektning av skalden Stuv Blinde og hovdingen Ulf Ospaksson (Stallare). Truleg kom han til Noreg då Magnus den gode var konge. Seinare var han hos kong Harald Hardråde og han var med i slaget ved Niså (Nissan) i 1062, der han var om bord på skipet til frenden sin, Ulf Stallare. Etter at kong Harald fall i England i 1066, var Stein i Noreg på den tida då Olav Kyrre var konge.
 
Desse dikta av Stein Herdisson er kjende:
:*Nisåviser* – - om førebuingane til slaget ved Niså i 1062, og om sjølve slaget med relativt detaljerte opplysninger.
:*Ulfsflokk* – rest av eit dikt, truleg ei arvedråpa, om Ulf Ospaksson.
:*Olavsdråpa* – om kong Olav Kyrre, om hærferda til England (1066), og om styret til kong Olav i tida etter.
:*Fragment* - eitt vers.

I *[[Skaldatal]]* er Stein Herdisson ført opp som skald hos kong Harald Hardråde, hos kong Magnus den gode og hos Ulf Ospaksson (Stallare). 
Snorre har nytta dikt av han i Skaldskaparmål i Den yngre Edda.

Det har vore drøfta om skaldekvadet «Rekstefja», ei dråpa til ære for Olav Tryggvason, kan ha blitt dikta av Stein Herdisson, men ein reknar med som mest truleg at dette kvadet er dikta av skalden Hallar-Stein.

## Kjelder og utfyllande opplysningar
### Notar


### Referansar


### Bakgrunnsstoff
* 
*
Rial

**Rial** er eit valutanamn som kan brukast om:

*Jemenittisk rial, valutaen i Jemen.
*Iransk rial, valutaen i Iran.
*Omansk rial, valutaen i Oman.

Ord som liknar:
*Kambodsjansk riel, valutaen i Kambodsja.
*Spansk real, ein tidlegare valuta i Spania.
*Qatarsk riyal, valutaen i Qatar.
*Saudiarabisk riyal, valutaen i Saudia-Arabia.
Ragnvald Indrebø

**Ragnvald Indrebø** () var ein norsk geistleg,  lærar og forfattar som var biskop i Bjørgvin bispedømme frå 1948 til 1961. Indrebø var morfar til Ragnar Hovland.

## Liv
Ragnvald Indrebø var fødd i Os i Hordaland. Etter teologisk embetseksamen hadde han ei variert teneste i skule, kyrkje og organisasjonsliv:
* 1919 til 1922: Lærar i den høgare skulen
* 1922 til 1927: Sokneprest i Jølster
* 1927 til 1929: Styrar av Sunnfjord ungdomsskule 
* 1929 til 1930: Generalsekretær i Norges Kristelige Ungdomsforbund. 
* 1930 til 1948: Meinigheitsprest
* 1948 til 1961: Biskop i Bjørgvin

Parallelt med tenesta var Indrebø lærar på Menighetsfakultetet. Frå 1938 til han blei biskop var han redaktør av *[[Luthersk Kirketidende]]*. Under andre verdskrigen var han frå 1942 medlem av Den midlertidige kirkeledelse etter at prestane hadde lagt ned tenesta i protest mot nazistyret under Nasjonal Samling. I 1947 kom han på andreplass i meinigheitsråda si avstemming om kven som skulle bli biskop i Hamar bispedømme. Det var Kristian Schjelderup som blei utnemnd.

## Forfattar
Indrebø er kjend som bibelomsetjar. Saman med broren Gustav Indrebø omsette han Bibelen til nynorsk i den utgåva som kom i 1938. Utgåva har fått kallenamnet Indrebøbibelen. Han skreiv også andre bøker:
* *Evangeliet i forkynning og sjelesorg: homiletikk (preikelære)* (saman med Berg Rollnes og Joakim Kvistad) 1933 Lunde forlag
* *Forelesninger i pedagogikk* 1946
* *Lidinga i ljoset frå Guds ord : Hudson Taylor : liv og virke* NMS-forlaget 
* *Kulturkrisa i dag* 1950 Credo forlag
* *Mot sentrum* 1951 Sambåndet forlag
* *Dei fyrste biskopane i Bjørgvin bispedømme* 1971

Dessutan omsette han ein del konfirmasjonsbøker til nynorsk.

### Salmediktar
Norsk Salmebok* og *Norsk salmebok 2013* inneheld ein [[salme]] omsett av Indrebø: «[[Ditt verk er stort]], men veik er eg».

== Kyrkjevigslar ==
Som biskop stod Ragnvald Indrebø for vigslinga av ei rekkje kyrkjer:
* 1. april 1951: [[Herdla kyrkje]] i [[Askøy]]
* 12. august 1951: [[Nonneseter kapell]] til [[døv]]ekyrkje for [[Bergen]]
* 4. desember 1951: [[Den norske sjømannskyrkja i Le Havre]]
* 14. april 1957: [[Askrova bedehuskapell]] i [[Flora]]
* juni 1957: [[Stavang kyrkje]] i Flora
* 26. april 1959: [[Den norske sjømannskyrkja i Hamburg]]
* 9. oktober 1960: [[Svelgen kapell]] i [[Bremanger]]
* 24. oktober 1960: [[Nord-Vågsøy kyrkje]] på [[Raudeberg]] i [[Vågsøy]]

==Kjelder==

**Denne artikkelen bygger på «Ragnvald Indrebø» frå ,  den 22. mai 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene: Anne Kristin Aasmundtveit, *Biografisk leksikon til Norsk Salmebok og Norsk Koralbok*, Verbum Forlag, Oslo, 1995. ISBN 82-543-0573-0, s. 124''
 

## Bakgrunnsstoff
* Medlemmer i «Velferden» presteforening
* Brev til Quisling vedr. jødeforfølgelse
Europacupen i fotball 1969

**Europacupen i fotball 1969** var ei fotballturnering der vinnarane av 31 nasjonale toppseriar i fotball var påmelde, attåt tittelsforsvarar Manchester United. Turneringa var den 14. i rekka og vart vunnen av AC Milan. I finalen på Santiago Bernabéu i Madrid 28. mai 1969 vann laget med 4-1 over Ajax Amsterdam. Milan sikra seg dermed sin andre triumf i Europacupen i fotball, den fyrste kom i 1963.

I august 1968 invaderte dei fleste medlemsstatane i Warszawa-pakta Tsjekkoslovakia, og sette ein stoppar for den politiske utviklinga i landet. Fotballklubbane i Vest-Europa nekta då å møtte oppsette motstandarlag frå invasjonsstatane. Mot statuttane valde UEFA då å annullere delar av kampoppsettet i fyrste runde, og i staden sette laga frå invasjonsstatane opp mot einannan. Både Carl Zeiss Jena, Ruch Chorzów, Ferencváros frå Budapest, Levski frå Sofia og Dynamo Kiev trekte då laget i protest mot avgjerda.

Europacupen 1969 var ei rein utslagsturnering. Ved lik målskilnad etter dobbelkamp talde bortemål dobbelt. Turneringa tok til 18. september 1968 og vart altså avslutta med finale i mai 1969. På veg mot triumf slo AC Milan ut Malmö FF, Celtic FC og Manchester United, i den andren runde fekk Milan walkover. Ajax vann over FC Nürnberg, Fenerbahçe frå Istanbul, Benfica frå Lisboa og Spartak Trnava. I kvartfinalane mot Benfica måtte laga ut i omspel, då begge klubbne vann heimekampen med 3-1.
 
 
### Finalen
31 &nbsp;782 tilskodarar såg finalen i Madrid, der Pierino Prati sende Milan i 2-0-leiing til pause, etter mål i det 8. og 40. minutt. Eit kvarter ut i andre omgang reduserte Velibor Vasović for Ajax på eit straffespark, før Angelo Sormani og Prati auka til 4-1 med nettkjenningar i det 67. og 75. minutt. 

**[[AC Milan|Vinnarlaget]]** frå Milano bestod av; Fabio Cudicini, Angelo Anquilletti, Roberto Rosato, Saul Malatrasi, Karl-Heinz Schnellinger, Giovanni Trapattoni, Giovanni Lodetti, Kurt Hamrin, Angelo Sormani, Gianni Rivera (kaptein) og Pierino Prati.

**Ajax** stilte med kapteinen Gert Bals i mål, Wim Suurbier, Barry Hulshoff, Velibor Vasović, Theo van Duivenbode, Anton Pronk, Henk Groot, Sjaak Swart, Inge Danielsson, Johan Cruijff og Piet Keizer.
Suurbier og Groot spelte berre fyrste omgang, inn kom i staden Bennie Muller og Klaas Nuninga.

Spanske José María Ortiz dømde kampen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Europapokal der Landesmeister 1968/69|Europapokal der Landesmeister 1968/69]]» frå ,  den 23. mai 2017.*
Snegle-Halle

**Snegle-Halle** (norrønt: *Sneglu-Halli*) var ein islandsk skald som levde omkring midten av 1000-talet.

## Liv og skaldskap
Snegle-Halle kom frå ei fattig familie frå Fljotar (*Fljót*) i nærleikan av Svarfadardalen (*Svarfaðardalur*) på Island. (Begge skaldane Tjodolv Arnorsson og Bolverk Arnorsson kom frå den same staden.)
Tilnamnet hans, «*sneglu*» hadde truleg samanheng med at han var høg av vekst, med lang hals og smal over skuldrene. Han vart òg kalla **Graut-Halle** (*Grautar-Halli*) fordi han skal ha vore særs glad i graut.

Omkring 1053 kom han til kong Harald Hardråde i Noreg og vart hirdmannen hans. Han reiste på handelsferd til Danmark og deretter reiste han til England, der skal han gjort ei dråpa til kong Harald Godwinson. Seinare kom han attende til kong Harald i Noreg, og stutt tid etter reiste han heim til Island, der han døydde noko før 1066.

I samtida vart han rekna som ein god skald og han skal ha hatt lett for å dikte. Han skal ha vore særs frittalande, slagferdig og djerv i si framferd og hadde ei sjeldan evne til å more andre, noko som kong Harald oftast (ikkje alltid) tykte om. Han kunne òg vere nokså grovkorna, slik som i dette diktet (vers nr 10 i lausaviser), som han gjorde om dronning Tora - etter oppfordring frå kong Harald:

I *[[Skaldatal]]* er Snegle-Halle ført opp som skald hos kong Harald Hardråde. Han skal ha gjort Kollevisa (*Kolluvísur*) som var eit kvad om kyrne han gjætte på Island, ei dråpa om kong Harald, og diktet om den engelske kongen, men ingen av dei er bevart. Desse dikta av han, er kjende:
:**Lausaviser**
:**Fragment** – truleg eit dikt om Harald Hardråde.

Opplysningar om livet til Snegle-Halle, finn ein i islendingesoga «Tåtten om Snegle-Halle» som finst i to versjonar, ein i Morkinskinna og ein utvida i Flatøybok.

## Kjelder og utfyllande opplysningar
### Notar


### Referansar


### Bakgrunnsstoff
* Halli Store norske leksikon
* 
* 
*
Otto H. Svenkerud

**Otto Halvorsen Svenkerud** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Våler i Solør som representerte Hedmark fylke og partiet Høgre på Stortinget 1925-27. Kristian Halvorssen Svenkerud var farfaren hans.

## Liv og gjerning
Svenkerud tok middelskoleeksamen i 1889 og eksamen ved Jønsberg landbruksskole i 1893. Dei to neste åra var han fullmektig for den rike skogeigaren Arne Omsted i Grue, før han i 1895 byrja som tømmermerkar i Østerdalen og Solør, eit syssel han hadde til 1918. Frå 1900 var han gardbrukar på Korsbakken i Elverum, til han i 1904 tok over garden Storhov i Elverum, ein gard som morsslekta hans åtte. I 1918 kjøpte han grannegarden Skjefstad og dreiv begge bruka samla.

Til Jubileumsutstillinga 1914 var Svenkerud komiteformann for Hedmark. Seinare var han med i den departementale komiteen om utstillingsplassen på Smedstadmoen av 1920. I tida 1919-28 og seinare 1931-34 var Svenkerud medlem i heradsstyret i Elverum. Han var til ulik tid også formann i likningskommisjonen, skogutvalet og skogrådet i Elverum. Dessutan formann i overstyret for Jønsberg landbruksskole i tolv år frå 1925, og styremedlem i Landstelefonforeningen.

Frå 1922 til -25 var Svenkerud medlem i Høgre sitt sentralstyre. Perioden 1922-24 var han andre varamann til Stortinget frå Hedmark, og møtte ti dagar i april 1924. I den neste stortingsperioden, 1925-27, var han stortingsmann med fast plass, medlem i Landbrukskomiteen. Han var i 1926-27 med i riksretten som frikjende Berge-regjeringa.

Svenkerud hadde stor interesse for hest, og var formann i Sør Østerdalens Hesteavlsforening 1902-11 og på ny frå 1927. I mellomtida, 1917-26, leia han  Hedemarkens Hesteavlsforening. Elles var han styremedlem 1923-29 i Norsk Jæger- og Fiskerforening og formann 1931-33 i Sør Østerdalens Skogeierforening.

Svenkerud var medarbeidar i Norsk Landmannsblad, og skreiv elles mykje i pressa om landbruk og om politiske spørsmål. Han forfatta *Elverum-Våler Telefonforenings 50-års beretning 1886-1935*.

## Kjelder
*
Sigurd Moe

**Sigurd Henrik Olaf Moe** () var ein norsk målar frå Stavanger.

Moe, som var son til ein boktrykkar, utdanna seg til målar i København, München og Karlsruhe før han busette seg i heimbyen. Han «var ein av dei finaste og mest sermerkte tolkarane av jærnaturen», og laga landskapsmåleri som *Når sol er nede* og *Utsyn over [[Hafrsfjord]]*.

## Kjelder
* Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1958
Ola Sande

**Ola Sande** () var ein norsk lærar og organisasjonsmann frå Sandane i Gloppen kommune.  Han var mellom anna i 25 år, frå 1908 til 1933, formann i Firda ungdomslag. Under Ola Sande si leiing var ungdomslaget ei viktig drivkraft ved oppstarten av Nordfjord Folkemuseum. og spelte òg ei viktig rolle under skipinga av Firda Gymnas i 1922. I 1954 fekk Sande Kongens fortenestemedalje i gull.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*

## Kjelder

* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Om Ola Sande i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane.

* I tidsskrift - eit utval ved Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane.
Anne-Pia Nygård

**Anne-Pia Nygård** () er ein norsk forfattar frå Gloppen i Sogn og Fjordane.  Ho har ein bachelorgrad i nordisk språk og litteratur og grunnfag i engelsk.
Nygård vart fødd med ein ryggskade som vart forverra etter kvart som ho vaks. Ti år gammel vart ho lam. Forfattarskapen byggjer på erfaringene hennar i møte med livet som funksjonshemma. Boka «Det som ingen ser» er retta mot helsepersonell og andre som jobbar med barn og ungdom, og ho gir eit perspektiv på livet til ein rullestolbrukar, der Nygård tek lesaren med inn i tankane og erfaringane til personen i rullestolen.

## Bibliografi
### Bøker
* 

## Kjelder
* 
## Bakgrunnsstoff
* Forfattarbesøk på Gloppen opplæringssenter
* NRK Sogn og Fjordane
* bokkilden.no: Om forfattaren og boka «Det som ingen ser».
* Om boka på engelsk fra loaghtanbooks.com
Redaktørplakaten

**Redaktørplakaten** er ei fråsegn som Norske Avisers Landsforbund (no Mediebedriftenes Landsforening) og Norsk Redaktørforening vedtok 22. oktober 1953, revidert i 1973 og i 2004. 

Fråsegna gjer greie for dei pliktane og rettane som redaktørane har, og skal trygge den redaksjonelle fridomen. Frå 1. januar 2009 er hovudpunktet i plakaten vorte lovfesta i *Lov om redaksjonell fridom i media*, som fastlegg at utgjevar eller eigar ikkje kan blande seg inn i redaktørens daglege leiing av redaksjonen.

## Bakgrunnsstoff
*Redaktørplakaten
*Lov om redaksjonell fridom i media (Mediefridomslova)
*Norsk Redaktørforening om Radaktørplakaten
Fri tanke

***Fri tanke*** er ei uavhengig nettavis for livssyn og livssynspolitikk som Human-Etisk Forbund gjev ut. Avisa vert redigert  i samsvar med redaktørplakaten og det verdigrunnlaget som forbundet står for. Det redaksjonelle stoffet står ikkje naudsynleg for Human-Etisk Forbunds rekning.

Ansvarleg redaktør er Kirsti Bergh

## Avisas nettside
*Fri tanke.no
Skredsøkar

**Skredsøkar** eller **sendar/mottakar** (transiver) er ein type aktiv radioar som opererer på 457 kHz og er spesialiserte for å søka etter personar gravlagt under snø – normalt nytta for å finna snøskredoffer. 

Funksjonsmessig er dei stort sett like uavhengig av produsent. Når ein beveger seg i skredutsett området set ein apparatet i sendemodus, då vert det kontinuerleg send ein låg-straums puls som kan plukkast opp av eit tilsvarande apparat som er sett i søkemodus. Ved at båe einingar sender signal aukar det moglegheitene for at signala skal møtast samanlikna med passive sendarar (reflektor) som til dømes RECCO, som ein finn i ein del klesplagg. 

Tidlegare opererte ein del skredsøkarar på 2,275 kHz, men i 1986 vart det innført ein internasjonal frekvensstandard på 457 kHz, som framleis er gjeldande. Det gjer at sendar/mottakarar frå ulike merke fungerer på tvers. 

Det er verdt å merke seg at skredsøkarar ikkje verkar preventivt for å unngå skred eller for å unngå å verte gravlagd, men dei vert nytta for å redusere tida skredofferet ligg gravlagd. 

## Type skredsøkarar
Det er i all hovudsak to typar skredsøkarar, digitale og analoge. Dei nyttar begge to den internasjonale standarden for skredsøkarar, og varierer berre i korleis dei identifiserer ein gravlagt skredsøkar. Dei fleste skredsøkarane som ein no finn i butikken er digitale, fordi dei er enklare å nytte og har høgare attfinningsgrad. Fleire digitale skredsøkarar på marknaden har òg støtte for analogt signal.
Europacupen i fotball 1970

**Europacupen i fotball 1970** var ei fotballturnering der vinnarane av 32 europeiske toppseriar i fotball var påmelde, attåt tittelsforsvarar AC Milan. Turneringa var den 15. i rekka og vart vunnen av Feijenoord frå Rotterdam. I finalen på San Siro i Milano 6. mai 1970 vann laget med 2-1 over Celtic FC etter ekstraomgangar. Feijenoord vart dermed det fyrste laget frå Nederland som sigra i Europacupen i fotball.

Europacupen 1970 var ei rein utslagsturnering. Ved lik målskilnad etter dobbelkamp talde bortemål dobbelt. Turneringa tok til med ei forrunde 21. og 28. august 1969, der serievinnarane i Finland og Danmark spelte om retten til å vere med i 1. runde. Vinnarlaget Feijenoord slo ut Knattspyrnufélag Reykjavíkur, tittelforsvarar AC Milan, Vorwärts Berlin og Legia Warszawa. Medan Celtic eliminerte FC Basel, Benfica, Fiorentina og Leeds United.

### Finalen
Finaledagen 6. mai 1970 i Milano såg 53&nbsp;000 tilskodarar sidebacken Tommy Gemmell gje Celtic leiinga i det 29. minutt og Rinus Israël utlikna to minuttar seinare. Så vart det ikkje fleire mål i ordinær tid, og fyrst etter 117 minuttars spel sette svenske Ove Kindvall inn sigersmålet for Feijenoord.

Vinnarlaget **Feijenoord** bestod av: Eddy Pieters Graafland, Piet Romeijn, Theo Laseroms, Rinus Israël (kaptein), Theo van Duivenbode, Franz Hasil, Wim Jansen, Willem van Hanegem, Henk Wery, Ove Kindvall, Coen Moulijn. Guus Haaak spelte 2.ekstraomgang i staden for Romeijn.

På **Celtic FC** spelte Evan Williams, David Hay, Jim Brogan, Billy McNeill (kaptein), Tommy Gemmell, Bobby Murdoch, Bertie Auld, Jimmy Johnstone, Bobby Lennox, William Wallace, John Hughes. George Connelly tok plassen til Auld i det 77. minutt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Europapokal der Landesmeister 1969/70|Europapokal der Landesmeister 1969/70]]» frå ,  den 24. mai 2017.*
Bernt Moe

**Bernt Moe** () var ein norsk arkivar og historikar frå Christiania.

Moe arbeidde som assistent ved Riksarkivet. Han gav i 1838-40 ut *Actstykker til den norsk krigshistorie under Frederik IV*, og stod gjennom tiåret 1840-50 for utgjevinga av *Tidsskrift for den norske Personalhistorie*. I 1845 gav han ut *Biographiske Efterretninger om Eidsvolds-Repræsentanter og Storthingsmænd i Tidsrummet 1814-1845*.

## Kjelder
* Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1958
Gråhovudsultanhøne

**Gråhovudsultanhøne** (*Porphyrio poliocephalus*) er ein vassfugl i riksefamilien, Rallidae.
Arten har utbreiingsområde i sørlege Asia, rundt Kaspihavet og frå Irak austover til Pakistan. Det finst to registreringar i Noreg av denne arten i 1923. Han er introdusert til Florida i USA. Tidlegare var dette taksoneit rekna som nominatunderarten av sultanhønekomplekset. 

## Skildring
Gråhovudsultanhøner har utsjånad mykje som blåsultanhøne i Sørvest-Europa, men skil seg med varierande grad av lysare hovud.
Storleiken på rundt 45 - 50 centimeter varierer med lengdgraden, og avtar austover i utbreiingsområdet.

Det er skildra tre underartar utan overlappande utbreiing:
:**P. p. poliocephalus* finst frå India og Sri Lanka til Sør-Kina og Nord-Thailand, har djupblå skuldrer, andlet, hals og bryst.  Denne underarten er introdusert til Florida.

:**P. p. caspius* (Hartart, 1917) området rundt Kaspihavet og ein avgrensa bestand i sørlege Tyrkia, liknar *poliocephalus* med lysare gråtona hovud, men er større.

:**P. p. seistanicus* (Zarudny & Harms, 1911) lever frå Irak austover til Pakistan, som *poliocephalus*, men større, og mindre enn *caspius*.

## Kjelder
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Blåsultanhøne

**Blåsultanhøne** (*Porphyrio porphyrio*) er ein vassfugl i riksefamilien, Rallidae. Denne sothønsstore fuglen, med store, raude føter og tær, iriserande fjørdrakt og raudt nebb og pannebles, er lett gjenkjennelig i utbreiingsområdet sitt. Blåsultanhøns lever på Iberia, i Frankrike, på Sardinia og i Nord-Afrika austover til Tunisia. Tidlegare var dette taksonet rekna som nominatunderarten av sultanhøne.

## Skildring
Blåsultanhøner i Europa har kroppsstorleik på 45 til 50 centimeter, veg rundt 860 gram. Dei har mørk lillablå farge, med stort, raudt glansfullt pannebles og kraftig nebb. Pannebleset er sterkt raudfarga året rundt, nebbet kan bli bleikare om vinteren. Undergumpem er kvit.

Lætet er høglydt og variert og kan inkludere seriar av langtrekt, nasal, klagande tuting i varierande styrke. Det er spesielt støyande i hekkesesongen. Til trass for at dei er  klumpete i flukt, kan dei flyge lange avstandar, men er ikkje regulære trekkfuglar. I flukta heng beina ned. Dei er dessutan gode symjarar, spesielt for ein fugl utan symjeføter. 

Blåsultanhøns er vanlegvis sesongbaserte hekkefuglar. Hekketida korrelerer med maksimum nedbørsmengd på mange stader, eller med sommar i meir tempererte klima. Det naturlege habitatet er frodig våtland ved opent vatn med takrøyr eller liknande låge vekstar. Mønsteret av sosial åtferd har ein tendens til å vere monogamisk.

Para har reirplass på store samanvovne oppsamlingar av takrøyrstrå og liknande, litt over vasstanden i sumpane. Kvar fugl kan legge 3-5 flekka egg. Rugeperioden går over 23-27 dagar, og ruginga vert utført av begge kjønn. Nyklekte ungar er utvikla med svarte dunfjører og er i stand til å forlate reirplassen kort tid etter klekking, men vil ofte bli verande i reiret i nokre dagar. Ungane blir mata av foreldra sine og av gruppemedlemmar i mellom 10-14 dagar, etter det tar dei til å finne føda si sjølv.

Blåsultanhøns føretrekker å beite i våte område med rikeleg nedbør, sumpar og ved innsjøkantar. Fuglane lever i par og i grupper. Dei sym om naudsynt og brøytar seg gjennom siv, et blaute skot og anna vegetabilske fragment. Dei har vore kjente for å ete fugleegg, fugleungar, småfisk og virvellause dyr som sniglar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Western swamphen|Western swamphen]]» frå ,  den 25. mai 2017.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Georg P. Rasch

**Georg Peter Rasch** () var ein norsk embets- og stortingsmann frå Christiania.

Rasch var son til ein kjøpmann. Etter han vart cand.jur. i 1815 arbeidde han i Justisdepartementet, fyrst som kopist, deretter fullmektig frå 1819, byråsjef frå 1822 og ekspedisjonssekretær frå 1825. I 1831 fekk han stillinga som justitiarius i Kristiansand stiftsoverrett. Til sist sorenskrivar i Eiker 1840-53. 

Rasch møtte på Stortinget 1839, 1848 og 1851. I 1839 representerte han valkrinsen Kristiansand, på dei seinare stortinga representerte han Buskeruds amt. På alle desse tre tingsamlingane var han medlem av Lagtinget, elles var han i 1839 med i Konstitusjonskomiteen og komiteen om lovkommisjonen. Både i 1848 og 1851 var han formann i Justiskomite nr 2 og medlem i Fullmaktskomiteen, i 1851 også i Valkomiteen. Ogsi 1845 vart Rasch vald til stortingsmann frå Buskerud, men melde sjukdomsforfall. År 1839 var han medlem i ein kongeleg kommisjon om utvidinga av kyrkjer og kyrkjegardar, og 1843 i ein kommisjon om fattiglova.

Rasch døydde på eigedomen sin i Eiker.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Dagfinn Hjertenes

**Dagfinn Hjertenes** () var ein norsk næringslivsmann og politikar frå Florø. Han representerte Høgre i Sogn og Fjordane på Stortinget 1989-93.

Hjertenes gjekk handelsskule i 1961, og ut av Befalsskulen for Infanteriet i Nord-Noreg i 1963 og sidan Bankakademiet  I 1964 var han sersjant/fenrik i Brigaden i Nord-Noreg, og arbeidde deretter 1965-66 på kontor i Florø, 1967-68 som organisasjonssekretær i Hordaland Høgre og på trygdekontoret i Arna og 1968-69 i Den Vestenfjeldske Creditreformforening i Bergen. Sidan var han tilsett 1969-72 i Bergens Kreditbank, før han åra 1972-79 var driftskonsulent i Sogn og Fjordane Sparebanklag. 

Hjertenes var politisk aktiv i Høgre. Han var ordførar i Flora 1980–85 og 1988–89,  og stortingsrepresentant frå Sogn og Fjordane 1989–93. På Stortinget var han medlem i Energi- og industrikomiteen 1989–90 og Forsvarskomiteen 1990–93. Han var då ein pådrivar for å få lagt oljeverksemd til heimbyen. 1990-92 var han sentralstyremedlem i Høgre.

Han lukkast ikkje verte attvald til Tinget, og var såkalla sjølvstendig næringsdrivande til 1996, deretter næringssjef i Flora kommune til 2001. Hjertenes hadde elles mange styreverv i næringslivet, mellom anna var han styreformann i Botnaneset Industriselskap 1981–2000, formann i Norsk Petroleumsforening si avdeling i Sogn og Fjordane 1986–1998 og styreformann i Vestnes Innredning 1998–2006. Elles var han styremedlem i Firda Billag 1989–2006  og i Fylkesbaatane i Sogn og Fjordane 2000–04.

Frå 1970 til -72 var Hjertenes formann i Sportsklubben Djerv i Bergen, 1983-89 formann i Sogn og Fjordanes regionale høgskulestyre og 1994-2003 i Sogn og Fjordane idrettskrins, samt ombodsmann for Forsvaret og for sivile vernepliktige 2002–06.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Knud Olsen

**Knud Olsen** () var ein norsk overstiger og proviantskrivar frå Røros som møtte på seks storting i tida 1842 til 1858. Ole Detlevsen var far hans, og Svend Aschenberg svigerfaren.

Knud Olsen byrja arbeide for Røros koparverk i 1818. Den fyrste tida var han rekneskapsførar for bygningsavdelinga, og tok elles del i undervisninga ved den såkalla kadettskulen til verket. I tida 1822-25 hadde han stipend for å gå bergskulen i Falun. År 1825 rydda han opp i 20 års ugjort marskscheiderarbeid og laga kart over alle gruvene til Røros verk. Frå 1827 arbeidde han som overstiger, styrar av verket sine gruver i Folldal i 1829. Åra 1833-51 overstiger ved Røros verk. År 1839 reiste han og besøkte mange gruver i Sverige og Tyskland, og stod seinare føre fleire forbetringar i i gruvedrifta til verket. Mellom anna bygde verket, som det fyrste i Noreg, hestejarnbane i Kongens gruve og Muggruva, nye stollanlegg i Kongens og Storvarts-gruvene og bygde om vaskeanlegga. I 1851 vart Olsen proviantskrivar for verket, i tillegg var han perioden 1858-73 skoginspektør ved Røros og Fredriksgaves koparverk.

Frå 1838 til -45 var Olsen den fyrste ordføraren i Røros herad, og seinare medlem av heradsstyret i lang tid. Åra 1839-42 var han også forlikskommissær. I 1842 fekk han stifta Røros Sparebank og var leiar av banken til 1876. Han var formann i matrikkelkommisjonen for Røros og medlem i matrikkelkommisjonen for Strinda og Selbu. I 1851 var han medlem i ein kommisjon om Kongsberg sølvverk, også med i Skoglovskommisjonen av 1858.

Olsen representerte Søndre Trondhjems amt på Stortinget i 1842, 1845, 1848, 1854, 1857 og på omframtstortinget 1858. På alle desse tinga var han med i Næringskomite nr 1, som medlem i 1842 og sidan sekretær. Elles var han i 1857 medlem i komiteen om stortingsbygninga og 1857-58 i Lagtinget.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Christian Frederik Fasting

**Christian Frederik Fasting** () var ein norsk offiser og stortingsmann frå Vik i Sogn. Sorenskrivar Thomas Fasting var ein brorson.

Fasting var son til ein oberstløytnant. Han var sjølv offiser i militæret frå 1820, premierløytnant 1829 og kaptein 1842 i bergenske brigade, budde då garden sin i Vik. Sidan var han oberstløytnant og sjef for trondhjemske brigade frå 1847 og til sist krigskommissær 1860-85 i Tønsberg distrikt, busett i Kristiania. Både i 1854, 1866 og 1876 var han medlem av kongelege kommisjonar om høvesvis utskifting og «utskrivingsvæsen».

Fasting var frå 1837 den fyrste ordføraren i Vik herad. Både i 1845, 1848 og 1851 møtte han på Stortinget som ein av representantane frå Nordre Bergenhus amt. I 1845 var han medlem og 1848 sekretær i Militærkomiteen, medan han i 1851 var medlem i Militærkomite nr 2.

Fasting døydde ugift i Kristiania, 87 år gammal.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Ole Detlevsen

**Ole Detlevsen** eller **Ole Ditlevsen Dybdahl** () var ein norsk byggmeister frå Røros. Han var far til Knud Olsen.

Ole Detlevsen var byggmeister på Røros, og i si tid overjeger og kommandersersjant i Røros bergkorps. I den posisjonen vart han vald til å vere bergkorpset sin andre representant i Riksforsamlinga på Eidsvoll i 1814, jamsides kaptein Richard Floer. Av ukjende grunnar møtte han ikkje.

I boka *De kom fra alle kanter - Eidsvollsmennene og deres hus* går det fram at både Richard Floer og Detlevsen møtte på Eidsvoll. Dei skal ha vore blant dei siste som vart ropt opp på oppmøtedagen 10. april. Fullmaktskomitéen hadde ikkje rekna med at to menn skulle møte frå ei så lita militæravdeling som Røros bergkorps og Detlevsen måtte reise heim att til Røros.

## Kjelder

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Hans Wenneberg

**Hans Biørn Wenneberg** () var ein norsk kjøpmann og stortingsmann, fødd og død i Kragerø.

Wenneberg var son til ein kjøpmann i Kragerø. Sjølv lærde han seg til snikkar i København, og tok borgarskap i heimbyen som snikkarmeister. Sidan tok han opp både kjøpmannsverksemd og var skipsreiar.

Wenneberg var medlem i Kragerø bystyre frå 1837 til 1868, ordførar 1855 og -56, varaordførar 1857. Han var elles brannmajor i Kragerø og hadde mange andre tillitsverv. Både i 1848, 1851 og 1854 vart han vald til å representere Kragerø på Stortinget, der han i 1848 var medlem i Kyrkjekomite nr 2, 1851 i Kyrkjekomiteen og 1854 i Bankkomiteen.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Oddmund Løkensgard Hoel

**Oddmund Løkensgard Hoel** () er ein norsk språkforskar og forfattar, og dessutan politikar for Senterpartiet. Han var forskings- og høgare utdanningsminister i regjeringa Støre frå 23. januar 2024 til 4. februar 2025.

Hoel var leiar i Noregs Mållag i perioden mellom 1999 og 2002.

## Liv og virke
### Utdanning
Hoel er utdanna cand.philol. med nordisk hovudfag og skreiv hovudoppgåva *Nasjonalisme i norsk målstrid 1848–1865* (1996). Hoel har vore forlagsredaktør i Det Norske Samlaget 1996–2000, og hadde ansvar for lærebøker for høgare utdanning (humaniora), ordbøker og språkteknologi.

Hoel var doktorgradsstipendiat i historie ved Høgskulen i Volda 2003–2007, og tok doktorgraden (ph.d) i historie i 2009, med doktoravhandlinga *Målreising og modernisering i Noreg 1885–1940*. Han har sidan 2007 vore tilsett som høgskulelektor/førsteamanuensis ved Avdeling for samfunnsfag, Høgskulen i Sogn og Fjordane, frå 2017 Høgskulen på Vestlandet.

### Politisk karriere
Hoel var kommunestyrerepresentant i Luster kommune 2019–2023. I oktober 2021 vart han tilsett i Kunnskapsdepartementet som statssekretær for Ola Borten Moe, og seinare Sandra Borch. Den 23. januar 2024 vart han sjølv utnemnd til forskings- og høgare utdanningsminister i regjeringa Støre, etter at Borch gjekk av som statsråd.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
*

### I bøker - eit utval
*
*
*
* 

## Kjelder
* Fylkesleksikon Sogn og Fjordane 
* Nettstaden til Oddmund Løkensgard Hoel
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Oddmund Løkensgard Hoel i Høgskulen på Vestlandet.
* Oddmund Løkensgard Hoel sin eigen nettstad.
* Hoel i tidsskrift - eit utval ved Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane.
Torodd Kinn

**Torodd Kinn** ()  er ein norsk språkforskar. 

Kinn er utdanna ved Universitetet i Bergen i faga tysk, allmenn lingvistikk og nordisk. Han vart cand.philol. i 1993 og disputerte for dr.art.-graden i 2001 med avhandlinga *Pseudopartitives in Norwegian*. I 2006 gav han ut *Academic Voices – Across Languages and Disciplines* saman med Kjersti Fløttum og Trine Dahl. 

Han vart tilsett som førsteamanuensis i nordisk språkvitskap ved Universitetet i Bergen i 2006 og har vore professor sidan 2011.

Kinn forskar og underviser hovudsakleg innanfor norsk grammatikk, semantikk og språkhistorie, men har òg forska innanfor tekstlingvistikk og personnamn. Saman med Lars Anders Kulbrandstad gav han ut den fjerde utgåva av *Språkets mønstre* i 2016. Denne læreboka i det norske språksystemet kom i femte utgåve under namnet *Språkmønster* i 2023.

## Bakgrunnsstoff
* Torodd Kinn si nettside ved UiB
* Torodd Kinn si publikasjonsliste
Europacupen i fotball 1971

**Europacupen i fotball 1971** var ei fotballturnering der vinnarane av 32 europeiske toppseriar i fotball var påmelde, attåt tittelforsvarar Feyenoord. Turneringa var den 16. i rekka og vart vunnen av Ajax frå Amsterdam. I finalen 2. juni 1971 i London vann laget med 2-0 over greske Panathinaikos frå Aten. Sigeren var den fyrste av tre rake triumfar i Europacupen i fotball til det nederlandske meisterlaget.

Europacupen 1971 var ei rein utslagsturnering. Ved lik målskilnad etter dobbelkamp talde bortemål dobbelt. Turneringa tok til med ei forrunde 18. august og 2. september 1970, der serievinnarane i Bulgaria og Austerrike spelte om retten til å vere med i 1. runde. Vinnarlaget Ajax slo på sin veg mot finalen ut Nëntori Tirana, FC Basel, Celtic FC og Atlético Madrid, medan Panathinaikos på si side slo ut Jeunesse Esch frå Luxembourg i fyrste runde, og sidan Slovan Bratislava, Everton FC og Raude Stjerne frå Beograd, begge dei sistnemnde på bortemålsregelen.

### Finalen
83 179 tilskodarar såg finalen på Wembley stadion i London. Midtspissen Dick van Dijk gav Ajax leiinga allereie i det femte minutt, medan innbytaren Arie Haan bestemte sluttresultatet med ei skåring i det 87. minutt.
 
Vinnarlaget **Ajax** stilte med fylgjande mannskap: Heinz Stuy, Johan Neeskens, Barry Hulshoff, Velibor Vasović (kaptein), Wim Suurbier, Johan Cruijff, Nico Rijnders, Gerrie Mühren, Sjaak Swart, Dick van Dijk og Piet Keizer. Rijnders og Swart vart i pausen bytta ut med Horst Blankenburg og Arie Haan.

For **Panathinaikos** spelte Panagiotis Ikonomopoulos, Yianis Tomaras, Anthimos Kapsis, Frangiskos Sourpos, Giorgios Vlahos,  Aristidis Kamaras, Mimis Domazos (kaptein), Kostas Eleftherakis, Haris Grammos, Antonis Antoniadis og Totis Filakouras.

Jack Taylor frå England dømde kampen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Europapokal der Landesmeister 1970/71|Europapokal der Landesmeister 1970/71]]» frå ,  den 25. mai 2017.*