open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Muziekgebouw aan 't IJ

**Muziekgebouw aan 't IJ.** er eit konserthus i Amsterdam for samtidsmusikk og klassisk musikk.

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
St. Louis to Liverpool

***St. Louis to Liverpool*** er det sjuande studioalbumet og det tiande totalt av rock and roll-artisten Chuck Berry, utgjeve i 1964 på Chess Records. Det nådde 124. plassen på ''Billboard''-albumlista, og var det første av Berry sine studioalbum som gjekk inn på denne lista. Musikkritikaren Dave Marsh kalla det «ei av dei beste rock and roll-platene som nokon gong er laga».

## Innhald
Den 18. oktober 1963 slapp Berry ut av fengsel etter å ha sete inne i 20 månader for å ha transportert ein mindreårig over ei delstatsgrense for «umoralske føremål». Medan han sat i fengsel hadde fleire unge rockgrupper funne inspirasjon i musikken hans. Beach Boys hadde basert den store hitsingelen sin «Surfin' U.S.A.» på hans «Sweet Little Sixteen»; Beatles hadde spelt inn «Roll Over Beethoven» på det andre amerikanske albumet deira; debutsingelen i Storbritannia av Rolling Stones var ein versjon av «Come On» og dei hadde inkludert «Carol» på det første amerikanske albumet deira, *[[England's Newest Hitmakers]]*.

Berry og Chess Records ønskte å utnytte denne populariteten hans under den britiske bølgja, og gav ut dette albumet for å appellere til unge kjøparar. *St. Louis to Liverpool* inneheld fire av fem singlar han gav ut i 1964, det siste året han fekk fleire singlar inn på ''Billboard'' Hot 100: «No Particular Place to Go», «You Never Can Tell,» «Promised Land» og «Little Marie,» ein oppfølgjar til «Memphis, Tennessee». Dei fire b-sidene til desse singlane kom òg ut på albumet i tillegg til «Our Little Rendezvous», ei B-side frå 1960, «Merry Christmas Baby» som var eit alternativt opptak av julesingelen hans frå 1958 som ikkje var gjeven ut før, ein instrumental frå 1950-åra og «Liverpool Drive», som var ein nyare instrumental.

I 2004 gav Chronicles-avdelinga til Universal Music Group ut albumet på ny på CD med tre bonusspor. 

## Innhald

## Medverkande
* Chuck Berry — vokal, gitarar
* Matt «Guitar» Murphy — elektrisk gitar på «Our Little Rendezvous»
* Johnnie Johnson — piano på «Our Little Rendezvous», «You Never Can Tell», «Things I Used to Do», «Merry Christmas Baby», «Fraulein», «O Rangutang», og «The Little Girl from Central»
* Lafayette Leake — piano på «Promised Land», «Night Beat» og «Brenda Lee»
* Paul Williams — piano på «No Particular Place to Go», «You Two» og «Liverpool Drive»
* Willie Dixon — bass på «Our Little Rendezvous», «Promised Land», «Night Beat», «Merry Christmas Baby» og «Brenda Lee»
* Odie Payne — trommer
* Fred Below — trommer på «Night Beat» og «Merry Christmas Baby»
* Ebby Hardy or Jaspar Thomas — trommer på «Our Little Rendezvous»
* Leroy C. Davis — tenorsaksofon på «Our Little Rendezvous», «You Never Can Tell», «Fraulein' og «O Rangutang»
* James Robinson — tenorsaksofon on på «You Never Can Tell», «Fraulein» og «O Rangutang»

;Teknisk personell
* Andy McKaie — produsent for nyutgjeving
* Vartan — kunstnarisk leiar
* Mike Fink — design

## Salslister
**Album**

**Singel**

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:St. Louis to Liverpool|St. Louis to Liverpool]]» frå ,  den 5. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Odie Payne

**Odie Payne** () var ein USA-amerikansk Chicago blues-trommeslagar. I løpet av den lange karrieren sin arbeidde han med mange musikarar, som Sonny Boy Williamson II, Muddy Waters, Jimmy Rogers, Eddie Taylor, Little Johnny Jones, Tampa Red, Otis Rush, Yank Rachell, Sleepy John Estes, Little Brother Montgomery, Memphis Minnie, Magic Sam, Chuck Berry og Buddy Guy.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Odie Payne|Odie Payne]]» frå ,  den 5. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Hagebønne

**Hagebønne** (*Phaseolus vulgaris*) er ein art i planteslekta bønner. Ho er den viktigaste bønnearten i matlaging, og finst i ei rekkje ulike variantar.

Bønna stammar frå Sør-Amerika, men blir no dyrka over heile verda.
I Noreg kan ei berre dyrka henne i varmare område.

Det finst mange ulike varietetar av hagebønna. Dei kan vera frå 20 cm til 3 meter høge. Alle varietetane har grøne eller lillafarga blad delt i tre ovale småblad som er 6-15 cm lange og 3-11 cm brede. Dei har blomar som er ca. 1 cm lange og kvite, rosa eller lilla. Belgane er 8-20 cm lange, 1-1,5 cm breie og grøne, gule, svarte eller lilla på farge. Kvar av dei inneheld 4-6 bønner. Bønnene er glatte, nyreforma og opptil 1,5 cm lange. Dei varierer mykje i farge og er ofte spetta i to eller flere fargar.

Høge variantar kan kallast stangbønner (*P. vulgaris var. vulgaris*) og låge dvergbønner, krypbønner eller buskbønner (*P. vulgaris var. nanus*).
Sortar ein hauster før skolmane er fullt utvikla blir kalla skolmebønner og omfattar sortar som aspargesbønne (små, runde), brekkbønne eller brytbønne (lange, runde), snittebønne (flattrykte) og voksbønne (gule). Sortar ein dyrker for frøa blir kalla frøbønner (t.d. prinsessebønne, brune og kvite bønner).

Hagebønner kan brukast hermetisert eller friske som grønsak. 
Hagebønner må kokast i minst 10 minutt før dei kan etast. Dei inneheld eit lektinstoff, fytohemagglutinin, som elles kan skapa uro i fordøyingssystemet. Dette lektinet finst i dei fleste av varietetane.

## Galleri

File:Phaseolus_vulgaris_MHNT.BOT.2016.24.73.jpg|
File:Tuinboon_zaden_in_peul.jpg|
File:Phaseolus vulgaris white beans, witte boon.jpg|
File:Black Turtle Bean.jpg|
File:Kidney beans.jpg|


## Kjelder
 

## Bakgrunnsstoff
Brekkbønne

**Brekkbønne** eller **brytbønne** er ei kulturform av hagebønne med lengre eller kortare belgar som er runde eller ovale i tverrsnitt. Belgane blir skorne opp i 3–5 delar eller snitta som snittebønner, og kan oppbevarast djupfrosne.

I Noreg skil ein vanlegvis mellom brekkbønner og aspargesbønner gjennom storleiken på skolmane. Brekkbønner er typisk større medan aspargesbønner er små og runde.
Tidlege sortar av brekkbønne kan dyrkast i innlandsstrok og nordover i Noreg.

Ein annan variant av brekkbønner med lange, tynne og mørkegrøne belgar som ein kan koka heile blir kalla delikatessebønner, haricots verts eller kenyabønner.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Brekkbønner ved frukt.no
Aspargesbønne

**Aspargesbønne** er ei hagebønne der ein bruker heile skolmen medan han er grøn. Ho skil seg frå brekkbønne ved å ha ein liten, rund og kjøtfull skolm.

Bønnene blir som regel varmebehandla før ein et dei. Dei kan forvellast, smørdampast, kokast litt lengre eller tilsetjast i varme rettar. 

## Kjelder

*Erter og bønner ved frukt.no
*Aspargesbønner ved frukt.no
Aspargesert

**Aspargesert** eller **venjgeert** (*Tetragonolobus purpureus* eller *Lotus tetragonolobus*) er ein eittårig urteplante i erteblomfamilien. Han har trekobpla blad og raude blomar. Dei firvengja belgane blir etne unge, som asparges.

Aspargesert blir mellom anna dyrka i Sør-Europa. 

## Kjelder
Asparges

**Asparges** (*Asparagus officinalis*) er ein planteart i aspargesfamilien. Han er ein urteaktig fleirårig plante i aspargesslekta. Dei nye skota om våren blir brukt som grønsak.

Aspargesplanten veks naturleg i det meste av Europa, nordlege Afrika og vestlege Asia. I Noreg er asparges ein framandart som vart innført som matplante i alle fall frå 1600-talet. Han vart først funnen i norsk natur midt på 1800-talet. Asparges er no nokså vanleg langs kysten frå Østfold til Kristiansand og er der fullt naturalisert. Han finst ellers vidare langs kysten spreidd til Nord-Trøndelag og svært spreidde stader i innlandet austafjells. Arten var ikkje risikovurdert i Framandartslista 2018, men i 2023 er han vurdert med potensielt høg risiko (PH).

## Sjå òg
*Aspargesert
*Aspargesbønne

## Kjelder




----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Asparagus|Asparagus]]» frå ,  den 5. juli 2017.*
Linser

**Linser** (*Lens culinaris*) er ein eittårig planteart i erteblomfamilien som er ein utbreidd matplante. 

Linseplanten blir 20–40 cm høg. Han har bleikblå blomsar og lysebrune belgar med eitt eller to flate frø, linser. Det fins mange sortar med ulik farge: svarte, gule, grøne og raude. Linser har høgt proteininnhald og er ei viktig næringskjelde i områder med tørt klima. Dei er også ei viktig proteinkjelde i eit vegatabilsk kosthald. 

Linser er kjend frå steinalderen, og er nemnd i gamle egyptiske og romerske skrifter og i Bibelen.
India er det største produsentlandet for linser. Ein har også vært prøvd å dyrka planten i Noreg, og han finst av og til forvilla ved møller.

## Kjelder
*
P=NP-problemet

**P=NP-problemet** er eit stort uløyst problem innan informatikken og matematikken og går ut på om dei to kompleksitetsklassene P og NP er like eller ikkje. Problemet er kjent som eit av dei sju millenniumsproblema innan matematikken med ein utlova dusør på 1 million dollar for ei løysing på problemet. Det finst fleire måtar å sjå problemstillinga på. Ei uformell skildring av problemet er følgjande; om det finst ein effektiv måte å sjekka om ei løysing er korrekt, finst det da òg ei effektiv måte å finna ei løysing på problemet. Problemet vart fyrst formulert av Stephen Cook i 1971. Trass mykje forsking på problemet finst det per dags dato inkje bevis for korkje at dei er like eller forskjellige.
Chuck Berry in London

***Chuck Berry in London*** er eit studioalbum av Chuck Berry, utgjeve i 1965 av Chess Records.

På denne tida hadde musikken til Berry aldri blitt meir kopiert og framført, hovudsakleg av banda i den britiske bølgja som kom til USA, men Berry sjølv fekk ikkje ein einaste singel eller lukurative konsertar i USA. Dette albumet består av ein del av hardare bluessongar, som «Why Should We End This Way» og «I Got a Booking», begge inspirert av Big Bill Broonzy, i tillegg til rockelåtar som «St. Louis Blues» og «I Want to Be Your Driver». 

## Innhald

## Medverkande
* Chuck Berry –  gitar, vokal
* Bill Armstrong –  korvokal
* Jules Blattner –  gitar
* Mike Boocock –  korvokal
* Howard Jones –  trommer
* Neil Carter –  korvokal
* Louis Cennamo –  bass
* Jeff Crivet –  gitar
* Roger Eagle –  korvokal
* Roger Fairhurst –  korvokal
* Rick Green –  korvokal
* Peter John Hogman –  munnspel
* Chick Kattenhorn – trommer
* Bob Scrivens –  piano
* Brian Hamilton –  tenorsaksofon
* Brian Smith –  korvokal
* Bill Bixler –  bass

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chuck Berry in London|Chuck Berry in London]]» frå ,  den 5. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
St. Louis Blues

«**Saint Louis Blues**» er ein populær amerikansk song, komponert av W.C. Handy i bluesstil og publisert i september 1914. Han har vore ein grunnleggande del av repertoaret til jazzmusikarar i årevis. Det var ein av dei første bluessongane som vart til ein popsong. Han har blitt framført av mange artistar i forskjellige sjangrar, frå Louis Armstrong og Bessie Smith til Count Basie, Glenn Miller, Guy Lombardo og Boston Pops Orchestra.  «St. Louis Blues» er blitt kalla «jazzmannen sitt svar på *[[Hamlet]]*».

Ein versjon frå 1925 vart sungen av Bessie Smith, med Louis Armstrong på kornett, og vart innlemma i Grammy Hall of Fame i 1993. Versjonen frå 1929 av Louis Armstrong & His Orchestra (med Henry «Red» Allen) vart innlemma i 2008.

## Historie
Handy sa han var inspirert av eit tilfeldig møte med ei kvinne i gatene i St. Louis som var forvirra over at ektemannen var borte og sa «Ma man's got a heart like a rock cast in de sea», som er ei viktig linje i songen.

Songen var ein massiv suksess. Då Handy døydde i 1958 tente han opp mot 25&nbsp;000 amerikanske dollar i året i honorar for songen, som tilsvarar kring 200&nbsp;000 dollar i 2016.

## Framføringar

Det har lenge vore sagt at Ethel Waters var den første til å syngje «Saint Louis Blues» offentleg. Men historikarane Lynn Abbott og Doug Seroff skriv at den første songaren som framførte «St. Louis Blues» var Charles Anderson, ein populær kvinnelig imitator som inkluderte songen i showet sitt så tidleg som oktober 1914.

Forskaren Guy Marco skreiv i *Encyclopedia of Recorded Sound in the USA* at den første lydinnspelinga av «Saint Louis Blues» vart gjort av Al Bernard i juli 1918 for Vocalion. Men husbandet til Columbia Records, dirigert av Charles A. Prince, hadde alt spelt inn og gjeve ut ein instrumental versjon i desember 1915. Bernard sin versjon kan ha vore den første amerkanske utgåva med vokal og test, men Ciro's Club Coon Orchestra, ei gruppe svarte amerikanske artistar i Storbritannia, hadde alt spelt inn ein versjon med tekst i september 1917.

Sidan 1910-åra har «Saint Louis Blues» blitt spelt mykje som både song og instrumntal.

Mange av dei mest kjende jazzartistane har spelt «Saint Louis Blues». Lista under ei ufullstendig liste over somme av dei.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:St. Louis Blues (song)|St. Louis Blues (song)]]» frå ,  den 6. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* .

## Bakgrunnsstoff

* The 20th Century's Greatest Hit 
* Notar frå samlinga til Duke University
*
Fresh Berry's

***Fresh Berry's*** er eit studioalbum av Chuck Berry, utgjeve av Chess Records i Storbritannia i november 1965 og i USA i april 1966 både i mono og stereo. Den amerikanske og britiske utgåva av albumet har litt forskjellig innhald, der «Welcome Back Pretty Baby» er erstatta av «Sad Day – Long Night».

Det var det siste albumet til Berry med nye songar for Chess Records før *[[Back Home av Chuck Berry|Back Home]]* i 1970. Etter dette albumet spelte han inn fleire album for Mercury Records.

## Innhald

## Medverkande
*Chuck Berry –  gitar, vokal
*Chuck Bernhard –  bass
*Mike Bloomfield –  gitar
*Paul Butterfield –  munnspel
*Johnnie Johnson – piano
*Jaspar Thomas –  trommer
;Teknisk
*Ron Malo - lydteknikar
*Don S. Bronstein - plateomslag

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fresh Berry&#39;s|Fresh Berry&#39;s]]» frå ,  den 6. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Jamaica Farewell

«**Jamaica Farewell**» er ei jamaicansk folkevise (mento) om det gode livet på Jamaica som tek slutt. 
Songen kom først ut på Harry Belafonte-albumet *[[Calypso av Harry Belafonte|Calypso]]*. Songen nådde 14. plassen på *[[magasinet Billboard|Billboard]]* Pop-lista. Teksten til songen vart skriven av Lord Burgess (Irving Burgie), ein amerikanskfødd, halvt barbadisk låtskrivar.

Tittelen på songne finst ikkje i songteksten, men han nemner Jamaica, Kingston og at forteljaren i songen er på veg vekk.
Linja «ackee, rice, saltfish is nice» refererer til ein jamaikansk nasjonalrett, «ackee and saltfish» laga av frukta ackee og salta torsk, som ein kan eta med ein annan nasjonalrett, «rice and peas».

Sjølv om mange, inkludert Belafonte sjølv, har sagt at songen var populær i Karibia lenge før Burgess, trur ein at Burgess henta inn og laga om songen frå mange brokkar av folkeviser. Burgess har sjølv sagt at melodien er frå ein annan mentosong, «Iron Bar».

The Kingston Trio, som leia folkevisebølgja seint i 1950-åra, tok namnet sitt frå at Kingston på Jamaica er nemnt i songen, men dei spelte sjølv først inn denne songen mange år seinare, i 2006. 

## Versjonar
Mange artistar har spelt «Jamaica Farewell», mellom anna:
* Brian Wilson
* Chuck Berry (med The Five Dimensions)
* Sir Lancelot
* Jimmy Buffett
* Sam Cooke
* Nina & Frederik
* Pat Rolle
* Carly Simon
* Caetano Veloso og Sting, medan han spelte melodien frå «Can't Stand Losing You / Reggatta de Blanc» då han framleis var i The Police i 1983
* Ray Conniff Orchestra, på albumet *Happiness Is* (1966)
* James Last Orchestra på albumet *Music From Across The Way* (1971)
* The Jukebox Band, på TV-showet *[[Shining Time Station]]* i episoden «Bully for Mr. Conductor»
* Desmond Dekker på Putamayo-albumet *Caribbean Playground*.

### På andre språk
Songen er blitt omsett til mange andre språk. Til dømes finst det fleire versjonar på bengali. Songen vart spelt inn med svensk tekst av Schytts som «Jamaica farväl» og denne vart ein hit på Svensktoppen i 1979. Streaplers spelte inn ein annan svensk versjon av songen i 1967 kalla «Långt långt bort». Denne vart ein hit på Svensktoppen i 1968.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jamaica Farewell|Jamaica Farewell]]» frå ,  den 6. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Songtekst
Vaya con Dios av Anita O'Day

«**Vaya con Dios**» er ein poplær song skriven av Larry Russell, Inez James og Buddy Pepper og først spelt inn av Anita O'Day i desember 1952. Les Paul og Mary Ford gjekk til topps på den amerikanske singellista med songen i 1953. Medlemmar av Western Writers of America valde songen som ein av dei 100 beste Western-songane gjennom tidene.

## Bakgrunn

Den mest populære versjonen av songen vart spelt inn av Les Paul og Mary Ford. Denne innspelinga kom ut på Capitol Records med «Johnny (Is the Boy For Me)» på B-sida 19. mai 1953. Songen nådde toppen av Billboard Best Seller-lista den 13. juni 1953 og låg inne på lista i 31 veker, 11 av dei på toppen av lista. Songen gjekk òg til topps på Cash Box-lista, der han låg på toppen i fem veker.

Les Paul and Mary Ford-singelen nådde sjuandeplassen i Storbritannia, der B-sida var Les Paul-instrumentalen «Deep in the Blues».

I 2005 vart innspelinga til Les Paul and Mary Ford innlemma i Grammy Hall of Fame.

## Andre innspelingar
Songen er òg blitt spelt inn av:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vaya con Dios (song)|Vaya con Dios (song)]]» frå ,  den 6. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Jacobson, Bob. *Les Paul: Guitar Wizard.* Madison, Wisconsin: Wisconsin Historical Society Press, 2012.
*Shaughnessy, Mary. *Les Paul: An American Original.* New York: Morrow, 1993.
*Wyckoff, Edwin Brit. *Electric Guitar Man: The Genius of Les Paul. Genius at Work!* Berkeley Heights, N.J.: Enslow Publishers, 2008.
Ron Malo

**Ronald «Ron» Clements Malo** () var ein amerikansk lydteknikar som arbeidde ved Chess Studios i Chicago frå 1959 til 1970. Han var lydteknikar på dei første innspelingane til The Rolling Stones i Chicago i USA i juni 1964 på songar («It's All Over Now», «I Can't Be Satisfied», «Look What You've Done», «Around and Around», «Down the Road a Piece» etc.) som kom ut på albuma *[[12 X 5]]*, *[[The Rolling Stones, Now!]]* and *[[December's Children (And Everybody's)]]*. 

Malo arbeidde med mange blues- og R&B-artistar som Bo Diddley, Etta James, Sonny Boy Williamson og Chuck Berry, i tilleggg til jazzartistar som Cannonball Adderley. Han arbeidde sidan med Muddy Waters, Howlin' Wolf, Buddy Guy og John Lee Hooker. I 1970-åra arbeidde ha med Billy Joel og Bobby Goldsboro.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ron Malo|Ron Malo]]» frå ,  den 6. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Chuck Berry's Golden Hits

***Chuck Berry's Golden Hits*** er eit musikkalbum av Chuck Berry, gjeve ut i 1967 av Mercury Records, det første for dette selskapet. Det består av nye innspelingar av songar han hadde spelt for Chess Records og ein ny song. Nyinnspelingane går stort sett i eit kjappare tempo og er spelt inn i stereo. Medan resten av Berry-albuma på Merury i dag er sjeldne, er *Golden Hits* framleis tilgjengeleg.

## Innhald

## Medverkande
* Chuck Berry –  gitar, vokal
* Ebby Hardy –  trommer
* Johnnie Johnson –  piano, elektrisk piano
* Quincy Macon –  rytmegitar
* Eugene Washington –  trommer

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chuck Berry&#39;s Golden Hits|Chuck Berry&#39;s Golden Hits]]» frå ,  den 6. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*
Chuck Berry in Memphis

***Chuck Berry in Memphis*** er eit studioalbum av Chuck Berry, utgjeve i 1967 av Mercury Records.

Albumet vart spelt inn i løpet av tre dagar i mars 1967 i Memphis i Tennessee og er ei blanding av blues og rock and roll. Berry hadde med seg The Memphis Horns og fleire av dei beste studiomusikarane i byen. 

## Innhald

## Medverkande
* Chuck Berry –  gitar, vokal
* Satch Arnold – trommer
* Tommy Cogbill –  bassgitar
* Bobby Emmons –  piano
* Andrew Love – tenorsaksofon
* Gene Miller –  trompet
* James Mitchell –  barytonsaksofon
* Reggie Young –  piano

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chuck Berry in Memphis|Chuck Berry in Memphis]]» frå ,  den 6. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*
Ramblin' Rose

«**Ramblin' Rose**» er ein song frå 1962, skriven av brørne Noel Sherman og Joe Sherman og spelt inn av Nat King Cole.

## Originalen

Innspelinga til Cole vart gjeven ut på Capitol Records. Ho nådde andreplassen på både *[[Billboard-lista|Billboard]]*- og *[[Cash Box]]*-lista, og selde over ein million eksemplar. I 1962 låg songen fem veker på toppen av *Billboard* Easy Listening-lista og den australske singellista, medan han på R&B-lista nådde sjuandeplassen. Han vart gjeven ut som singel frå albumet med same namn, som òg selde over ein milion. Songen vart nominert til Grammyprisen for årets singel.

## Andre versjonar

Songen er blitt spelt av mange andre artistar, særleg countryartistar. Sonny James spelte inn songen i juli 1968 og gav han ut fem år seinare på albumet *The Gentleman from the South* i 1973.  Johnny Lee sin versjon nådde 37. plassen på *Billboard* country-lista i 1977. Året etter fekk Hank Snow sin versjon ein 93. plass på lista. I 1978 gav Johnny Rodriguez ut ein versjon av songen på albumet *Love Me with All Your Heart*.

Petula Clark gav ut ein fransk versjon i 1962, kalla «Les Beaux Jours». Versjonen hennar nådde tiandeplassen på den franske singellista i 1963.

Andre innspelingar av songen vart gjort av Charley Pride 1962, Roy Rogers 1962, Billy Vaughn, Louis Armstrong, Bobby Vinton, Engelbert Humperdinck, Paul Anka, Floyd Cramer, Chuck Berry 1967, George Benson, The Mills Brothers, Dean Martin 1973, Marvin Gaye 1976 og Slim Whitman.
 
Det finst ein annan song kalla «Ramblin' Rose». Denne vart spelt inn av Jerry Lee Lewis og MC5 i 1960-åra.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ramblin&#39; Rose|Ramblin&#39; Rose]]» frå ,  den 6. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Hyatt, Wesley - 1999. *The Billboard Book of #1 Adult Contemporary Hits* - Billboard Publications

## Bakgrunnsstoff
*
Nadine av Chuck Berry

«**Nadine**» - òg kjend som «**Nadine - Is It You?**» er ein song skriven og framført av Chuck Berry. Han vart gjeven ut på singel i februar 1964 og var den første musikken Berry gav ut etter han hadde sete i fengsel ei stund. 

## Komposisjon

Etter at han i desember 1959 vart arrestert for brot mot Mann Act, vart Berry etter kvart dømd til eit og eit halvt år i fengsel, frå februar 1962 til oktober 1963. Han hadde ikkje gjeve ut ein singel sidan «Come On» i oktober 1961.

«Nadine» vart spelt inn i november 1963 i Chess studio i Chicago, som den første innspelinga etter han kom ut av fengsel. Ein annan song frå innspelinga, «You Never Can Tell», kom òg ut på singel.

Songen liknar den første hitten til Berry, «Maybellene», med ein liknande tekst om å følgje etter ei jente. «Nadine» blir forfølgd til fots og i ein taxi og ikkje i bil som i «Maybellene».

## Lister
Songen kom ut i februar 1964 med B-sida «O Rangutang». Singelen nådde 23. plassen på ''Billboard'' Hot 100, sjuandeplassen på R&B-lista og 27. plassen på UK Singles Chart.

## Andre versjonar
Songen er òg blitt spelt inn av mange andre artistar, som John Hammond jr., Waylon Jennings, Billy Boy Arnold, Dion, George Thorogood, New Riders of the Purple Sage, Juicy Lucy, Dire Straits, Michael Nesmith, Motörhead, Dicky Lee, Stan Ridgway og The Seldom Scene.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nadine (song)|Nadine (song)]]» frå ,  den 6. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Sellemembran

**Sellemembranar** eller **plasmamembranar** er biologiske membranar som omgjev ei selle. Dei er sette saman av eit dobbelt lipidlag med eit hydrofobt indre, og slepp ikkje inn ion og polare molekyl. Gram-negative-bakteriar har to sellemembranar, ein indre og ein ytre.

Sellemembranar kan ha mange protein knytte til seg, og det har vore estimert at 30&nbsp;% av dei proteinkodande gena i menneskegenomet er integrale membranprotein. Mellom desse proteina er protein som kan sleppa inn og ut ion (ionekanalar), vatn (akvaporin) og andre molekyl (til dømes glukosetransportørar).

## Kjelder
Iransk Aserbajdsjan

**Iransk Aserbajdsjan** (persisk *Āzarbāyjān-e Irān*) er ein region norvest i Iran som omfattar det historiske Aserbajdsjan-området (i motsetnad til staten Aserbajdsjan). 

Regionen har ein flatevidd på 106&nbsp;000&nbsp;km² og rundt 35 millionar innbyggjarar (2004). Innbyggjarane er hovudsakleg aserbajdsjansktalande 
aserbajdsjanarar, men det finst også ein kurdisk minoritet her. 

Regionen omfattar provinsane Ardabil, Austaserbajdsjan og Vestaserbajdsjan, av og til også provinsen Zanjan. Større byar er Tabriz, Urmia, Miandoab, Ardabil, Maragheh, Khoy, Maku, Marand og Zanjan.

Iransk Aserbajdsjan er også kjend som «Søraserbajdsjan», særleg i Aserbajdsjan. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Iranska Azerbajdzjan|Iranska Azerbajdzjan]]» frå ,  den 6. juli 2017.*
Live at the Fillmore Auditorium av Chuck Berry

***Live at Fillmore Auditorium*** er eit konsertalbum av Chuck Berry, akkompagnert av Steve Miller Blues Band, som seinare vart kjend som Steve Miller Band. Albumet var gjeve ut i september 1967 av Mercury Records.

Albumet kom ut seinare på CD på Rebound Records, med tre bonusspor: «Good Morning Little Schoolgirl», «Reelin' and Rockin» og «My Ding-a-Ling». To spor som var med på originalalbumet, «Feelin' It» og «It Hurts Me Too», var begge feilaktig oppført som bonusspor. Rebound-utgåva har heller ikkje med «Wee Baby Blues» frå originalalbumet. Ei tidlgare CD-utgåve av Mercury har med «Bring Another Drink» og «Worried Life Blues».

## Innhald

## Medverkande
*Chuck Berry – gitar, vokal
*Tim Davis – trommer
*Steve Miller – gitar, munnspel, vokal
*Jim Peterman – klaverinstrument
*Lonnie Turner – bassgitar

;Teknisk
*Bill Halverson – lydteknikar
*Wally Heider – opptakar
*Erik Weber – fotografi

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Live at the Fillmore Auditorium (Chuck Berry album)|Live at the Fillmore Auditorium (Chuck Berry album)]]» frå ,  den 6. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Svartkutling

**Svartkutling** (*Gobius niger*) er ein art i kutlingfamilien. Han vert opptil 18 centimeter lang og har tettsitjande ryggfinnar og kraftig halefinne. Den fjerde strålen i den fremste ryggfinnen er lengst. Svartkutling finst frå Vest-Afrika til Vest-Noreg og Austersjøen, og dessutan i Middelhavet og Svartehavet. Langs norskekysten er han vanleg på grunt vatn opp til Trondheimsfjorden.

## Kjelder
Abelmoskus

**Abelmoskus** (*Abelmoschus moschatus*) er ein plante i abelmoskusslekta i kattostfamilien (Malvaceae). 
Han stammar frå Asia og Oseania, der han mellom anna veks i fjell og åsar i Sør-Asia, Søraust-Asia, Australia og i sørlege og vestlege Kina.

Han blir dyrka i tropiske og subtropiske strøk over store delar av verda, som prydplante og for bruk til mat og medisin. Planten kan også tola noko kulde, og er oppført i hardførheitssone 8-10 etter USDA sin standard (dvs. ned til -9°C).

Blomane kan bli opptil 10 cm i diameter. Dei er oftast gule med rosa midtparti.

Frøa har ei muskaktig lukt. Dei blir kalla bisam- eller moskuskorn, og er blitt brukt til medisin. Frø, røter og blad blir framleis brukt innan ayurveda.
 
Frøa kan tilsetjast kaffi. Umogne frukter, blad og nye skot brukast etast som grønsaker. 

Frøa kan også brukast som tilsetjing til tobakk og parfyme. Også blomane er blitt tilsette tobakk.

Slimstoffet frå røtene er blitt brukt i papirmaking.
 
Tidlegare latinske namn på planten er mellom anna *Hibiscus abelmoschus* og *Hibiscus moschatus*.
Engelske namn er *abelmosk, ambrette seeds, annual hibiscus, Bamia Moschata, Galu Gasturi, muskdana, musk mallow, musk okra, musk seeds, ornamental okra, rose mallow seeds, tropical jewel hibiscus* og *Yorka okra*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Abelmoschus moschatus|Abelmoschus moschatus]]» frå ,  den 7. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***
Aks

**Aks** er ein blomestand der blomane sit utan skaft på ein forlenga midtakse. Dette er den enklaste blomestandetypen. Artar som kveite, rug og andre kornartar og gras er døme på aksberande plantar.

Blomane opnar seg vanlegvis nedanfrå og oppover i akset, slik at det blir meir tid til pollinering. Om akset er svært kort, blir det kalla «hovud». Ein klase er i prinsippet også eit aks, men der har blomen ein stilk inn til hovudaksen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aks|Aks]]» frå ,  den 7. juli 2017.*
Bobby Emmons

**Bobby Gene Emmons** () var ein USA-amerikansk klaverspelar og låtskrivar. Han ar aktiv som studiomusikar i Memphis i Tennessee for artistar som Elvis Presley, Willie Nelson og mange andre frå 1950-åra. Av songar han skreiv finn ein «Luckenbach, Texas (Back to the Basics of Love)», skriven med Chips Moman og innspelt av Waylon Jennings, og «Love Me Like You Used To», skriven i lag med Paul Davis og innspelt av både Johnny Cash og Tanya Tucker.
 
Blant innspelingane han deltok på i 1960- og 1970-åra finn ein Elvis Presley sin «Suspicious Minds» og «In the Ghetto», Dusty Springfield sin «Son of a Preacher Man» og Neil Diamond sin «Sweet Caroline». Han spelte òg på mange av albuma og turneane til Willie NElson og turnerte internasjonalt med The Highwaymen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bobby Emmons|Bobby Emmons]]» frå ,  den 6. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
My Ding-a-Ling

«**My Ding-a-Ling**» er ein humoristisk song skriven og spelt inn av Dave Bartholomew. Han vart covra av Chuck Berry i 1972 og vart den einaste singelen hans som gjekk til topps i USA. Seinare det året vart ein lengre, uredigert versjon gjeven ut på albumet *[[The London Chuck Berry Sessions]]*. Gitarist Onnie McIntyre og trommeslagar Robbie McIntosh, som seinare på året starta Average White Band spelte på singelen i lag med Nic Potter frå Van der Graaf Generator på bass.

«My Ding-a-Ling» vart opphavleg spelt inn av Dave Bartholomew i 1952 for King Records. Då Bartholomew flytta over til Imperial Records spelte han inn songen på nytt med tittelen «Little Girl Sing Ting-a-Ling». I 1954 gav The Bees på Imperial ut ein versjon kalla «Toy Bell». Berry spelte inn ein versjon kalla «My Tambourine» i 1968, men versjonen som toppa listene vart spelt inn på ein konsert under The Lanchester Arts Festival i Locarno ballroom i Coventry i England den 3. februar 1972, der Berry – i lag med The Roy Young Band – toppa plakaten i lag med artistar som Slade, George Carlin og Billy Preston. Programleiaren Jim Connors ved WMEX i Boston fekk ei gullplate for å ha oppdaga songen og bidra til at songen nådde toppen av lista. *Billboard* rangerte songen på 15. plassen for lista for heile 1972.

Songen er basert på melodien til ei folkevise frå 1800-talet kalla «Little Brown Jug».

## Mottaking
Sidan teksten har indikasjonar om onanering sungen med stor entusiasme av Berry og publikum, førte dette til at mange radiostasjonar nekta å spele songen, og Mary Whitehouse prøvde utan hell å få songen bannlyst.

I *Icons of Rock* kalla Scott Schinder songen «ein umoden, tvitydig ode til onani». 
Robert Christgau skreiv at songen «let mange 12-åringar få ein ny innsikt i det utdøyande konseptet 'skitten'».

## Lister

### Vekeslister

### Årslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:My Ding-a-Ling|My Ding-a-Ling]]» frå ,  den 7. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* *The Billboard Book of Number One Hits* - 5th edition, Billboard Books, 2003, 
* Guterman, Jimmy and O'Donnell, Owen. *The Worst Rock-and-Roll Records of All Time*, New York: Citadel, 1991, 

## Bakgrunnsstoff
*Tekst
Tim Davis

**Timothy L. «Tim» Davis** () var ein amerikansk trommeslagar, songar og låtskrivar, mest kjend for å ha vore med å skipe Steve Miller Band.

## Biografi

Davis vart fødd i Milwaukee og voks opp i Janesville i Wisconsin. Han spelte på dei første fem albuma til Steve Miller Band, og bidrog med både solo- og korvokal, i tillegg til at han skreiv songar. Davis slutta i bandet for å arbeide med andre artistar, som Ben Sidran, og for å satse på ein solokarriere. Kort tid etter han slutta i bandet, gjekk Davis inn i eit band med David Lindley for Terry Reid, og spelte på Isle of Wight-festivalen i 1970.

Davis hadde ein liten hit i 1972, «Buzzy Brown», skriven i lag med James «Curley» Cooke, som òg spelte i Steve Miller Band. Davis fortsette å arbeide med Steve Miller i periodar, og skreiv to songar i lag med MIller i 1984 for Steve Miller Band-albumet *[[Italian X Rays]]*.

Davis døydde i 1988 etter komplikasjonar med diabetes.

## Diskografi

### Steve Miller Band

*1968 *[[Children of the Future av Steve Miller Band|Children of the Future]]*
*1968 *[[Sailor av Steve Miller Band|Sailor]]*
*1969 *[[Brave New World av Steve Miller Band|Brave New World]]*
*1969 *[[Your Saving Grace]]*
*1970 *[[Number 5 av Steve Miller Band|Number 5]]*
*1972 *[[Anthology av Steve Miller Band|Anthology]]*
*1990 *The Best of 1968-1973*
*1994 *Box Set*
*2003 *[[Young Hearts]]*

### Solo

*1972 *Pipe Dream*
*1974 *Take Me As I Am*

### I lag med andre

*1967 Chuck Berry, *[[Live at the Fillmore Auditorium av Chuck Berry|Live at the Fillmore Auditorium]]*
*1968 Jefferson Airplane, *[[Crown of Creation]]* 
*1971 Ben Sidran, *I Lead A Life*
*1973 Ben Sidran, *Puttin' In Time On Planet Earth*

### Samlingar

*1994 *Texas Music, Vol. 3: Garage Bands & Psychedelia* - Rhino
*1997 *The [[Monterey International Pop Festival]], June 16-17-18, 1967* - Rhino; 4-CD set.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tim Davis (musician)|Tim Davis (musician)]]» frå ,  den 7. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Steve Miller

**Steven Haworth «Steve» Miller** () er ein USA-amerikansk gitarist og songar-låtskrivar, kjend som frontmannen i Steve Miller Band. Han byrja karrieren i blues og bluesrock og utvikla etter kvart ein meir popaktig stil frå midten av 1970-åra til tidleg i 1980-åra, med ei rekkje populære singlar og album. Miller vart innlemma Rock and Roll Hall of Fame i 2016.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Steve Miller (musician)|Steve Miller (musician)]]» frå ,  den 7. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

* Offisiell side
* 
*
Nerveselle

**Nerveseller** eller **nevron** er seller som finst i nervesystemet, både i sentralnervesystemet og det perifere nervesystemet. Dei kan ha roller som sansing, informasjonshandsaming og signaloverføring. Dei har ein sellelekam med eit ymsande tal utvekster kalla dendrittar og akson.

Nerveseller har berre eitt akson, men mange dendrittar. Dendrittane er manggreina og leier informasjon til nervesella. Aksonet kan ha få eller mange greiner og leier informasjon bort frå nervesella.

Akson kan verta særs lange; hjå menneske opp til 1 meter. Akson møter andre seller ved punkt kallar synapsar, der den neste sella vert gjort merksam på impulsen i den førre sella og vil handsama denne informasjonen.

Aksona hjå mange organismar er dekte av feittrike lag kalla myelin. Desse laga isolerer aksonet slik at det elektriske signalet, kalla aksjonspotensial, kan fara snøggare langs aksonet. Hjå nokre artar er diameteren til aksona auka for å oppnå den same verknaden. I sentralnervesystemet er det oligodendrocyttar som dannar myelinet, og i det perifere nervesystemet er det Schwann-seller. Myelin finst hjå mange ulike grupper organismar (til dømes hjå ledmakkar og krepsdyr), men er mest utvikla hjå ryggradsdyra. Myelin finst hjå alle ryggradsdyra utanom kjevelause fiskar.

I det perifere nervesystemet dannar nerveseller nervar. Ei nerveselle og myelinet hennar vert saman kalla ein nervefiber, og buntar av nervefibrar vert haldne saman av bindevev.

## Kjelder
Wally Heider

**Wally Heider** () var ein amerikansk lydteknikar og studioeigar - Wally Heider Studios. Etter ein karriere som lydteknikar i 1940- og 1950-åra, var han viktig i å fange lyden av San Francisco Sound seint i 1960- og tidleg i 1970-åra. Mange album på lista til magasinet Rolling Stone over dei 500 beste albuma gjennom tidene vart spelte inn i studioet hans, som *[[Volunteers av Jefferson Airplane album|Volunteers]]* av Jefferson Airplane, *[[Everybody Knows This Is Nowhere]]* av Neil Young med Crazy Horse, *[[Déjà Vu av Crosby, Stills, Nash & Young album|Déjà Vu]]* av Crosby, Stills, Nash & Young, *[[Electric Warrior]]* av T. Rex, *[[Tupelo Honey]]* av Van Morrison,  *[[American Beauty av Grateful Dead|American Beauty]]* av Grateful Dead, *[[Green River av Creedence Clearwater Revival|Green River]]* av Creedence Clearwater Revival og *[[Abraxas]]* av Santana.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wally Heider|Wally Heider]]» frå ,  den 7. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
 

## Bakgrunnsstoff
*
* Offisiell nettstad
From St. Louie to Frisco

***From St. Louie to Frisco*** er eit studioalbum av Chuck Berry, utgjeve i 1968 som det fjerde albumet hans på Mercury Records. Eit spor på albumet, «My Tambourine», er den same melodien som seinare vart ein hit for Berry på Chess Records, «My Ding-a-Ling», men med mindre vågal tekst. Songen hadde vore ein del av konsertrepertoaret hans i minst 12 år på denne tida og var den første offisielle utgjevinga hans av denne songen. 

## Innhald

## Medverkande
* Chuck Berry –  gitar,  vokal
* Ingrid Berry –  korvokal
* Carey Enlow –  tenorsaksofon
* Martin Fierto –  trompet
* Forrest Frierson –  bassgitar
* Ebbie Hardy –  trommer
* Johnnie Johnson, piano
* Harvey Kagan –  bassgitar
* Quincy Macon –  gitar
* Augie Meyers –  klaverinstrument
* Frank Morin –  saksofon
* George Rains –  trommer
* Doug Sahm –  gitar
* Eugene Washington –  trommer

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:From St. Louie to Frisco|From St. Louie to Frisco]]» frå ,  den 7. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Augie Meyers

**August «Augie» Meyers** () er ein amerikansk musikar, songar, låtskrivar, artist, studiomusikar, produsent og plateselskapeigar. Han er kanskje mest kjend for å ha vore med å skipe Sir Douglas Quintet og Texas Tornados.

## Historie
Tidleg i 1960-åra, grunnla Meyers og Doug Sahm Sir Douglas Quintet. Vox-orgelet hans var ein viktig del av lyden til gruppa, som ein kan høyre på spor på «She’s About a Mover» (1964), «Mendocino» (1969) og «Nuevo Laredo» (1970).

I 1990-åra var Meyers med å starte den suksessrike supergruppa kalla Texas Tornados med Doug Sahm, Flaco Jiménez og Freddy Fender.

Sidan 1970-åra har Meyers drive fleire av sine eigne plateselskap, inkludert Texas Re-Cord Company (starta i lag med Lucky Tomblin), Superbeet Records og White Boy Records.

Som studiomusikar har Meyers spelt med mange andre artistar, som Bob Dylan, John P. Hammond, John & Mary, Kevin Kosub, Tom Waits og Doug Sahm.

## Utvald diskografi
*1971: *The Western Head Music Co.* - Polydor
*1972: *You Ain’t Rollin’ Your Roll Rite* - Paramount
*1975: *Live At The Longneck* - Texas Re-Cord Company
*1977: *Finally In Lights* - Texas Re-Cord Company
*1982: *Still Growin* - Sonet
*1984: *August in New York* - Sonet
*1986: *Augie’s Back* - Sonet
*1986: *My Main Squeeze* - Superbeet
*1988: *Sausalito Sunshine* - Superbeet
*1992: *White Boy* - White Boy
*1996: *Alive & Well At Lake Taco* - White Boy
*2002: *Blame It On Love* - Texas World
*2006: *My Freeholies Ain’t Free Anymore* - El Sendero
*2013: *Loves Lost and Found* - El Sendero

## Uvalde samarbeid
*1991: John and Mary, *Victory Gardens* - Rykodisc
*1997: Bob Dylan, *[[Time Out of Mind]]* - Columbia
*2001: Bob Dylan, *[[Love and Theft av Bob Dylan|Love And Theft]]* - Columbia
*2005: John P. Hammond, *In Your Arms Again* - Back Porch
*2014: Ben Vaughn, *Texas Roadtrip* - Many Moods

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Augie Meyers|Augie Meyers]]» frå ,  den 7. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
BMP-2

**BMP-2** (russisk **Б**оевая **М**ашина **П**ехоты-**2**, Боевая Машина Пехоты-2) er ei sovjetisk stormpanservogn, bestykka med ei 30 mm 2A42 maskinkanon.  Ho er etterfølgjaren til BMP-1, og vart først sett av vestlege observatørar under ein militærparade i Moskva i 1982.  Produsent er Kurganmasjzavod.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:BMP-2|BMP-2]]» frå ,  den 7. juli 2017.*
Concerto in «B Goode»

***Concerto in B Goode*** er eit studioalbum av Chuck Berry, utgjeve i 1969 av Mercury Records. Tittelsporet er ein lang instrumental som interpolerer mange tema som Chuck Berry spelte i den klassiske perioden frå 1957 til 1962 og tar opp heile B-sida av albumet med ei lengd på kring 18 minuttar. Tittelen referer til den delvis sjølvbiografiske songen «Johnny B. Goode».

Albumet fekk særs god kritikk i Rolling Stone då albumet kom ut i 1969, og det vart skrive at Berry var tilbake i storform: «Meisteren er attende igjen og denne gongen har han kome opp med eit album som verdt ryktet hans.»

Dette var det siste albumet Berry gav ut på Mercury. Året etter var han attende hos Chess Records, der han hadde vore mykje av karrieren sin.

## Innhald

## Medverkande
* Chuck Berry –  gitar,  vokal
* Kermit Eugene Cooley –  bassgitar
* Dale Gischer –  trommer
* Billy Peek –  gitar,  munnspel, klaverinstrument, tamburin

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Concerto in "B Goode"|Concerto in "B Goode"]]» frå ,  den 7. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*
Billy Peek

**Billy Peek** er ein amerikansk rock and roll- og bluesgitarist, songar, låtskrivar, komponist og produsent frå St. Louis i Missouri.  Billy Peek har spelt og turnert som sologitarist for Rod Stewart og Chuck Berry.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Billy Peek|Billy Peek]]» frå ,  den 7. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Aba Andam

**Aba A. Bentil Andam** () er ein ghanesisk partikkelfysikar og president av Ghana Academy of Arts and Sciences sidan 2017.

## Liv
Aba A. Bentil Andam blei fødd i Ajumako Kokoben i Ghana i 1948. Ho byrja å studera ved University of Cape Coast i Ghana, og fortsette deretter studiane i Storbritannia. Ho tok ein mastergrad ved University of Birmingham og doktorgrad ved Durham University.
Andam blei professor ved Kwame Nkrumah University of Science and Technology i 1981. 

I 1986 og 1987 studerte ho meson med charm-flavour ved det tyske forskingssenteret DESY (Deutsches Elektronen-Synchrotron). Ho forska på radon og gjorde undersøkingar av radon-mengder og menneske si utsetjing for den radioaktive gassen fleire stader i Ghana. 

Aba Andam blei leiar for fysikk-fakultetet ved Kwame Nkrumah University of Science and Technology ved midten av 2000-åra. Ho har forska på anvendt kjernefysikk ved Nuclear Research Laboratory i Kumasi. I januar 2017 blei ho vald til president for Ghana Academy of Arts and Sciences for ein toårsperiode.

Frå 1987 tok ho del i utdanningsprogram retta mot å auka kvinner si deltaking i naturvitskap.
Andam har også vore leiar for UNESCO sitt Women in Science and Technology-program i Vest-Afrika.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aba Andam|Aba Andam]]» frå ,  den 8. juli 2017.*
Nicolay Nicolaysen

**Nicolay Nicolaysen** () var ein norsk antikvar og arkeolog frå Bergen. Han var den leiande antikvaren i Noreg i eit halvt hundreår og er særleg kjend for for granskingane av norsk byggjekunst i mellomalderen. I 1880 leia han dei arkeologiske utgravingane som avdekte Gokstadskipet.

Nicolay Nicolaysen var son til kjøpmann Lyder Nicolaysen og tok juridisk embetseksamen i 1841. I 1844 vart han medlem i den nystarta Foreningen til norske Fortidsminnesmerkers bevaring. Sju år seinare vart han formann i foreininga, og frå 1860 var han tilsett som antikvar og rådgjevar ved Kyrkjedepartementet med spesielt ansvar for fortidsleivningar i Noreg.

Nicolaysen var mykje aktiv og leia gjennom tiåra hundrevis av utgravingar, fyrst og fremst av gravhaugar og -felt. Særleg kjend var han for sine granskingar av Munkeliv kloster ved Bergen, Mariakyrkja i Oslo, Borrehaugane og Gokstadhaugen i Vestfold. Elles deltok han mellom anna i restaureringa av Nidarosdomen i Trondheim og Håkonshallen på Bergenhus. Nicolaysen stod også bak opprettinga av Kunstindustrimuseet i Oslo. Han var ein viktig pådrivar då den gamle Tegneskolen vart omorganisert til ein tidsmessig kunsthandverkskule.

## Utvalde verk
*«Mindesmerker af Middelalderens Kunst i Norge».
*«Norske Stiftelser» (1-5).
*«Norske Magazin» (1-3).
*«Norske Bygninger fra Forntiden» 1-3, 1860-80.
*«Norske Fornlevninger», 1861-66.
*«Langskipet fra Gokstad».
*«Kunst og Haandværk fra Norges Fortid», 1881-95.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1958

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nicolay Nicolaysen|Nicolay Nicolaysen]]» frå ,  den 8. juli 2017.*
Gymnarchus niloticus

***Gymnarchus niloticus*** er ein elektrisk fiskeart i gruppea beintungefiskar (Osteoglossiformes). 
Han er den einaste nolevande arten i slekta ***Gymnarchus*** og familien **Gymnarchidae**.
Fisken lever i myrer, sjøar og elvar rundt Turkanasjøen, Tsjadsjøen og elvane  Nilen, Niger, Volta, Senegal og Gambia.
Populærnamn på fisken er *aba, aba aba, frankfish, freshwater rat-tail, poisson-cheval* og *African knifefish*.

*G. niloticus* blir over 150 cm lang og 19 kg tung. Han har ein lang, tynn kropp og få finnar. Ryggfinnen er det viktigaste framdriftsmiddelet. Han er avlang og går langs ryggen av fisken mot den butte, finnelause halen. 

Fisken er nattaktiv og ser dårlig. Han orienterer seg og jakter i mørket ved hjelp av eit svakt elektrisk felt, på liknande vis som elektrisk ål eller elefantfiskar. Som elefantfiskar har også *G. niloticus*  ein uvanleg stor hjerne, som ein trur hjelper han til å tolka dei elektriske signala. 

Hofiskar legg egg i flytande reir som kan ha ein diameter på opptil 1 meter. Vaksne fiskar vaktar dei unge etter klekking.

## Kjelder
Anders Lorange

**Anders Lund Lorange** () var ein norsk jurist og arkeolog frå Halden.

Lorange vart student i 1865 og cand.jur. i 1872. Frå 1874 til han døydde i 1888 var han tilsett som den fyrste arkeologen ved Bergens Museum.

Allereie i 1866 hadde Lorange gjort utgravingar i Østfold og 1869-70 granska Raknehaugen i Ullensaker. Han undersøkte Åkerfunnet på Vang i Hedmark i 1873 og Myklebustskipet på Nordfjordeid i 1874. Gravhaugen til Kong Bele ved Balestrand fekk han restaurert i 1884 og i 1886 gjorde han omfattande utgravingar av Storhaug ved Karmsundet. I 1887 var han innom Rønstadhelleren på Lepsøya.

Lorange var formann i Bergens-avdelinga av Fortidsminneforeningen i den tida ein nærma seg ei ferdig restaurering av Håkonshallen, og han var sentral i atterreisinga av Fantoft stavkyrkje i 1883.

Lorange fekk med åra bygt opp ei stor og viktig privat samling av oldsaker, ei samling Universitetets Oldsaksamling i Oslo overtok.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anders Lorange|Anders Lorange]]» frå ,  den 8. juli 2017.*  
 
*Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1957
Louis Moe

**Louis Maria Niels Peder Halling Moe** () var ein norsk-dansk teiknar, målar og forfattar.

## Liv og virke

Moe var frå Tromøya i Arendal, der hans danskfødde far var tannlege. Sjølv byrja han i 1873 på teikneskulen i Kristiania, samstundes med Theodor Kittelsen. År 1875 reiste Moe vidare til København, der han året etter tok til på Kunstakademiet og i 1882-83 gjekk i lære hos Lauritz Tuxen. Han var frå 1881 fastbuande i Danmark, men fekk i 1896 bygt Juvlandsæter i Vrådal i Kviteseid kommune, der det i dag er eit galleri.

Moe bidrog med fantasifulle illustrasjonar til klassiske verk som Eddadikta i 1890 og til Saxo Grammaticus i 1898. Dessutan lag han illustrasjonar til ei mengd eventyrsamlingar og barnebøker. Han skreiv og illustrerte bøkene *Langt, langt borte i skoven!* i 1904 og *Den blaa fugl* i 1912, og illustrerte verk av mellom andre Vilhelm Krag, Jacob Breda Bull og Knut og Marie Hamsun. Han arbeidde også med raderingar frå 1900 og litografi frå 1905. Bilethistoriene hans utan tekst kan sjåast som forløparar for teikneseriane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Louis Moe|Louis Moe]]» frå ,  den 8. juli 2017.*