open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cray i England

**Cray** er ei elv i det sørlege England. Ho har utspringet sitt i Priory Gardens i bydelen Bromley i London.

Elva renn så nordover gjennom industri- og bustadområdet St. Mary Cray, St. Pauls Cray, Foots Cray og så ut i det landlege området Foots Cray Meadows. Ho renn deretter under Fice Arch-brua frå kring 1781 og forbi Loring Hall, der Lord Castlereigh budde og gjorde sjølvmord i 1822.

Ho fortset nordover forbi North Cray og Bexley. I Bexley har ein restaurert eit badehus frå ca 1766 i gotisk stil. Elva renn så gjennom parken til Hall Place, før ho vender austover gjennom Crayford og Barnes Cray før ho renn ut i Darent ved Crayford Ness. Landsbyane ho renn gjennom og forbi er kollektivt kjent som «The Crays».

Det er oppretta ein ca 16 km lang skilta gangveg langs elva, med start ved Foots Cray Meadows.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cray (England)|Cray (England)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Fleet

**Fleet** er ei av sideelvane til Themsen, i dag skjult under dei sentrale delane av London. Fleets kjelder finst på Hampstead Heath, der ho blir ført inn i to reservoar, Highgate Ponds og Hampstead Ponds. Herfrå går ho i kulvert, først i to løp, deretter i éitt under Kentish Town, Kings Cross og Farringdon Street, før ho renn ut i Themsen ved Blackfriars Bridge.

Angelsaksiske krøniker omtalar Fleet som ei viktig elv, der utløpet i Themsen var eit tidvassbasseng med ei breidd på over 100 m som vart brukt til fortøying av båtar. Mange brønnar var lagt langs elva, og vatnet vart sagt å vere helsebringande. Namnet kjem frå det gammalengelske *flēot* («munning»). Elva vart òg kalla *Holburna* («Hulelva») etter den djupe dalforma; eit namn som finst i bydelen Holborn.

Etter som London voks, vart Fleet i aukande grad ein kloakk, og på 1300-talet var ho rekna som urein. Områda langs elva vart etter kvart busett av fattigfolk, med innslag av ulike former for industri. Tre store fengsel vart bygd langs Fleet - Newgate, Fleet og Ludgate.

Etter bybrannen i 1666 foreslo byfornyaren Christopher Wren å utvide løpet, men forslaget vann ikkje fram. I staden vart Fleet omgjort til New Canal, som stod ferdig i 1680. Old Seacoal Lane ved Farringdon Street er eit minne om brygga langs kanalen, som vart fylla igjen i 1737. Strekninga frå Holborn til Fleet Street vart overbygd i 1765, og i samband med anlegget av Regent's Canal vart Fleet i 1812 òg lagt i kulvert gjennom Kings Cross og Camden Town. Ved bygginga av Metropolitan Railway i 1860-åra måtte Fleet under jorda òg langs Farringdon Road, medan den øvste delen av løpet vart lagt igjen i 1870-åra i samband med utbygginga i Hampstead.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fleet|Fleet]]» frå ,  den 7. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*John Ashton: *The Fleet*, 1938 
*Nicholas Barton: *The Lost Rivers of London*, 1962.


## Bakgrunnsstoff
* Kart
*Bath University "The River of Wells"
Quaggy

**Quaggy** er ei elv i London. Ho er 17 km lang, og renn gjennom bydelane Bromley, Greenwich og Lewisham. Den øvre delen er kjent som Kyd Brook (òg stava Kidbrooke). 

Elva har utspringet sitt ved Locksbottom vest for Orpington, med ei sekundær kjelde ved Bromley Common. Ho renn nordover gjennom Chinbrook Meadows i Grove Parken, og så gjennom Lee til Lewisham der ho renn inn i Ravensbourne ved sida av Lewisham stasjon. 

Mykje av strekninga er lagt gjennom ein kanal. Strekninga gjennom Chinbrook Meadows var fram til 2002 i kanal, men har fått tilbake den naturlege utsjånaden sin. 

Namnet er truleg opphavleg ei skildring av området langs elva, *quaggy* tyder «myrlendt» eller «gjørmete».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Quaggy|Quaggy]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Ravensbourne

**Ravensbourne** er ei sideelv til Themsen i det sørlege London, der ho renn gjennom bydelane Bromley, Greenwich og Lewisham. Ho er omkring 17,5 km lang, og tek opp vatn frå eit område frå 180 km².

Elva har utspringet sitt ved Caesar's Well i Keston, omkring tre kilometer sør for Bromley. Ho renn først nordover, og det første stykket går gjennom allmenningar, inkludert Hayes Common og Bromley Common. Ho når så utkanten av Bromley. Etter dette går ho tildels i underjordiske kanalar.

Ved Catford renn Pool inn i Ravensbourne, og litt seinare møter ho òg Quaggy og fleire mindre bekker. Det siste stykket blir påverka elva av tidvatn; denne delen blir òg kalla Deptford Creek. Ravensbourne renn inn i Themsen ved Greenwich Reach nordaust for Deptford.

I *[[Domesday Book]]* (1086) vart det notert elleve kornmøller langs elva. Dagbokforfattaren John Evelyn kjøpte i 1668 ei av møllene for å måle fargepigment.

17. juni 1479 stod slaget ved Deptford Bridge mellom korniske opprørarar og kongelege styrkar. Slaga enda i fullstendig nederlag for opprørarane, og dermed slutten på det korniske opprøret.

Frå 1500-talet heldt mange mindre skipsbyggeri til langs elva på grunn av nærleiken til marineverftet Henrik VIII oppretta i Deptford. Elizabeth I adla Francis Drake ombord på «Golden Hind» på Deptford Creek då han i 1580 kom tilbake frå jordomseglinga si. Skipa låg på elva inntil det braut saman. Marineverftet vart nedlagt i 1869.

Det låg tidlegare ein stor kraftstasjon ved elva; denne er no riven og i 2000-åra byrja ei nyutvikling av området utanfor Deptford.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ravensbourne|Ravensbourne]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Tyburn-elva

**Tyburn** er ei sideelv til Themsen som i dag går i kulvert gjennom dei vestlege delane av sentrale London. Ho kjem frå høgdedraga ved Hampstead, renn gjennom Regents Park og St. James's Park og ut i Themsen i Pimlico nær Vauxhall Bridge. Marylebone Lane følgjer det gamle elveløpet gjennom den tidlegare landsbyen Marylebone.

Medan områda utanfor City of London enno ikkje var bymessig utbygd, rant Tyburn ut i våtmarkene langs Themsen sør for dagens Green Park. Her delte ho seg i to løp; eit som rann ut nord for dagens Whitehall og eit sør for der parlamentet ligg i dag. Mellom desse to løpa hadde det danna seg ei grusøy – Thorney – som Westminster Abbey vart bygd på. Ei røyrlagt grein av Tyburn renn også unner Buckingham Palace.

Frå 1200-talet vart Tyburn teke i bruk som vasskjelde for folkesetnaden til byen. Vatnet vart leia gjennom holte almestokkar fram til vasspostar. Etter som folkesetnaden til byen voks og dei meir bynære elvane Themsen, Walbrook og Fleet - forutan kjelder som Goswell og Clerkenwell - vart meir og meir forureina, vart vatnet frå den meir avsidesliggande Tyburn stadig viktigare. Vatn frå Tyburn vart leia fram til eit reservoar omtrent der Bond Street undergrunnsstasjon ligg i dag. Herfrå vart det ført i lêrrøyr til Cheapside inne i byen. Ein annan leidning, bygd av William Lamb forsynte Holborn. Denne lever vidare i gatenamnet Lamb's Conduit Street. Vassforsyninga til London gjekk gjennom ei radikal utbetring med bygginga av New River i 1613, og Tyburn kunne oppgjevast som drikkevasskjelde og utan motførestellingar omgjerast til den underjordiske kloakken ho er i dag. 

Tyburn vart òg eit namn på området omkring elva, men dette har gått meir ut av bruk til fordel for Marylebone og Mayfair. Oxford Street heitte tidlegare Tyburn Road og Park Lane Tyburn Lane. Tyburn var elles mest kjend som rettarstad for grevskapet Middlesex mellom det 1100- og 1700-talet, og «Tyburn Tree» var den folkelege nemninga på galgebakken som opphavleg låg ved elvebreidda, men som på 1500-talet vart flytta opp til staden der Marble Arch ligg i dag.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tyburn (elv)|Tyburn (elv)]]» frå , den 7. juli 2011.*
Walbrook

**Walbrook** var namnet på ein av dei små bekkene som tidlegare rann ut i Themsen ved London, og som i dag er forsvunne eller fullt overbygd. Walbrook fekk truleg namnet sitt fordi ho rann under eller gjennom bymuren London Wall. Ho kom oppe frå Finsbury og rann ut i Themsen omtrent der Cannon Street Railway Bridge ligg i dag, og delte dermed romarane sitt Londinium i to. 

For den romerske busetjinga tente Walbrook truleg både som drikkevasskjelde og kloakk. På den austre breidda bygde romarane eit Mithra-tempel, som vart funne og undersøkt under byggearbeid etter andre verdskrigen. På austbreidda låg òg palasset til den romerske guvernøren. 

Det einaste minnet om bekken i dagens London er den vesle gata Walbrook mellom Cannon Street stasjon og undergrunnsstasjonen Bank. Gata følgjer det løpet som Walbrook hadde på denne staden.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Walbrook|Walbrook]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Bow Creek

**Bow Creek** er namnet på dei siste tre kilometrene av elva Lee i London. Dette stykket av elva skil seg ut frå resten ved at det er påverka av tidvatn frå Themsen, som ho munnar ut i. Ho blir difor i praksis ofte rekna som ei eiga elv.

Tidlegare var det skipsverft ved Orchard House Yard, og skipa vart sjøsett på elva slik at dei kunne segle nordover på Lee Navigation via slusene Bow Locks, eller sørover til Themsen. I 1810 vart det bygd ei jernbru over elva. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bow Creek|Bow Creek]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Alt-elva

**Alt** er ei elv i Merseyside i England. Ho er 28 kilometer lang. På delar av lengda si dannar elva grensa mellom Merseyside og Lancashire.

Elva har utspringet sitt ved Hag Plantation i Huyton, på 40 meter over havet, og renn derfrå gjennom Croxteth Park og fortset mot nordvest, meir eller mindre parallelt med motorvegen M57 sør for Kirkby. Ho renn deretter vidare mellom Aintree og Maghull. Sør for Formby snur elva mot sør og munnar ut i Irskesjøen gjennom eit estuar ved Hightown, rundt 15 kilometer nord for Liverpool sentrum. Elvemunningen ligg nær nordenden av elva Mersey-estuaret og markerer òg den nordlege enden av Crosby Beach.

Estuaret er ein del av naturvernområdet *Ribble and Alt Estuaries Special Protection Area*.

## Stader langs elva
*Hightown
*Formby
*Great Altcar
*Ince Blundell
*Maghull
*Aintree
*Melling
*Waddicar
*Kirkby
*Knowsley
*Croxteth
*West Derby
*Huyton

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Alt (elv)|Alt (elv)]]» frå ,  den 7. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Firm fined for sewage pollution 
*River Rehabilitation Scheme at Huyton
*River rehabilitation in an urban environment: examples from the Mersey Basin, North West England
*The River Alt flood management review
Brent-elva

**Brent** er ei elv i det søraustlege England. Ho er ei mindre sideelv til Themsen, og ligg innanfor Stor-London. Elva er omkring 29 km lang, og renn stort sett frå nordaust mot sørvest i grusavsetningar frå den siste istida som kviler på leirhaldig jord. 

Elva har utspringet sitt i dei låge åsane i Barnet i form av fleire mindre elver. Den viktigaste er dei er tre kilometer lange Dollis Brook, som startar ved Barnet Common i Arkley. Ved Henley's Corner møter ho Mutton Brook, og sjølve Brent byrjar. Ved Brent Bridge kjem òg Decoy Brook inn i Brent. Elva følgjer A406 North Circular Road til Brent Cross. 

Ho fortset så langs North Circular Road forbi Stonebridge Park sør for Wembley, og renn under ein akvedukt som fører fram Grand Union-kanalen. Frå Hangar Lane renn ho vestover omkring tre kilomter før ho igjen svingar sørover ved Hanwell. 

Hovudkanalen til Grand Union-kanalen renn inn i Brent etter ei rekkje sluser, og den vidare strekninga forbi Osterley og fram til Themsen ovanfor Kew Bridge er gjort til ein kanal med tre sluser.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Brent (elv)|Brent (elv)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Westbourne

**Westbourne** er ei av dei no overbygde elvane i London og ei sideelv til Themsen frå nord. Det eldste kjende namnet på elva var Kilburn (*Cye Bourne*, «kongsbekken»); på visse strekningar og til ulike tider har ho òg gått under namn som Bayswater, Ranelagh og Serpentine River. Westbourne er avleidd av den eldste busetnaden omkring Westbourne green, som låg *West of Bourne* - «vest for bekken». Westbourne er i dag i sin heilskap lagt i kulvert.

Wetbourne kjem frå Hampstead og renn sørover gjennom bydelen Kilburn, som opphavleg var namnet på elva i dette området. Ho renn langs Kilburn Park Road og Shirland Road, gjennom området Bayswater rett vest for Paddington stasjon og inn i Hyde Park. Bayswater har namn etter Bayards Watering, som skal ha vore ein stad for vatning av hestar der vegen mellom London og Uxbridge kryssa Westbourne.

Gjennom Hyde Park manifesterer Westbourne seg som den langstrekte dammen Long Water/Serpentine, anlagt i 1730 ved oppdemming av Westbourne i sørenden av parken. I røyndomen går ikkje det forureina vatnet til Westbourne lenger inn i dammen; han får tvert imot vatnet sitt frå Themsen.

Westbourne forlèt Hyde Park ved Knightsbridge, som opphavleg var ei bru over elva. Herfrå og ut i Themsen dannar ho grensa mellom bydelane Westminster og Kensington and Chelsea. Ho renn ut i Themsen ca 300 m ovanfor Chelsea Bridge, gjennom eit røyr som enno er synleg ved lågvatn. Bourne Street like ved Sloane Square er eit minne om Westbourne. Ved Sloane Square undergrunnsstasjon kan Westbourne sjåast (og høyrast) i eit kolossalt røyr over skjenegangen.

På 1400-talet vart Westbourne teke i bruk som drikkevasskjelde for London, og det vart lagt roer av holte trestokkar fram til vasspostar i City. Utover på 1700-talet vart Westbourne meir og meir tilgrisa av kloakk, og ikkje lenger brukbar som vasskjelde.

Ved utbygginga av Belgravia, Chelsea og Paddington vart Westbourne litt etter kvart lagt i roer, eit arbeid som var fullført i 1850-åra.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Westbourne|Westbourne]]» frå ,  den 7. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
* Underjordisk vandring i Westbourne-kloakken. Gammalt kart vedlagt.
Bure i Norfolk

**Bure** (uttalt som *burr*) er ei elv i Norfolk i England. Det meste av ho er innanfor nasjonalparken The Broads.

Elva har utspringet sitt nær Aylsham, og var tidlegare farbar heilt dit. Ho er no farbar til brua ved Coltishall, omkring 16&nbsp;km lenger ned. Ho passerer eller renn gjennom Buxton Lamas, Coltishall, Belaugh, Wroxham, Horning, Ludham Bridge, St. Beinet's Abbey, Oby, Acle og Stokesby, og renn så langs nordsida av Halvergate Marshes, gjennom Runham og møter Breydon Water ved Great Yarmouth. Rett nedanfor Breydon Water renn ho inn i Yare, som går ut i havet mellom Great Yarmouth og Gorleston.

Bure har to sideelvar, Thurne og Ant. Det er òg ein mindre vassveg som knyter ho til Trinity Broads.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bure (Norfolk)|Bure (Norfolk)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Thurne-elva

**Thurne** er ei elv i Norfolk i England. Ho ligg i nasjonalparken The Broads.

Elva har utspringet sitt nær Martham Broad, og renn inn i elva Bure rett sør for landsbyen Thurne, nær St. Benet's Abbey. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Thurne (elv)|Thurne (elv)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Swale-elva

----

**Swale** er ei elv i Yorkshire i England. Ho er ein av dei større sideelvane til Ure, som så renn ut i Ouse og deretter Humber.

Elva har utspringet sitt høgt opp i Yorkshire Dales, ved grensa mellom North Yorkshire og Cumbria og ikkje langt frå staden der elva Eden startar. Det første stykket er ho berre ein bekk, og ho blir kalla eigenleg ikkje Swale før staden der Birkdale Beck og Great Sleddale Beck møtest.

I nærleiken av landsbyen Keld kryssar ho Pennine Way, og renn så austover gjennom kalkåsane i Swaledale.

Etter fleire fossefall når ho Richmond, der ho passerer Richmond slott og travbanen i Catterick. Ho vender så mot sør i Vale of Mowbray, der elva Wiske renn inn i ho frå Northallerton og Cod Beck frå Thirsk. Ho renn så inn i Ure rett austom Boroughbridge, på ein stad som blir kalla Swale Nab.

Swale seiast å vere den raskaste rennande elva i England.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Swale (elv)|Swale (elv)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Yare

**Yare** er ei elv i Norfolk i England. Den nedre delen av elva renn gjennom nasjonalparken The Broads, der fleire sideelvar renn inn i Yare.

Elva har utspringet sitt sør for Dereham. Ho renn så i austleg retning mot Norwich, der ho passerer i utkanten av byen og møter Wensum før ho renn inn i nasjonalparken. Deretter passerer ho landsbyane Cantley og Reedham og dessutan det isolerte vesle samfunnet Berney Arms før ho renn inn i innsjøen Breydon Water. Såg renn elvane Bure og Waveney inn i ho, og Yare renn til slutt ut i Nordsjøen ved Gorleston i Great Yarmouth. Sistnemnde byen har namn etter elva, «Yare-munningen».

Yare er farbar for små fartøy mellom Norwich og havet, og tidlegare gjekk mykje av den kommersielle trafikken til byen over elva. Det går òg ein farbar kunstig kanal, Haddiscoe Cut mellom Yare og Waveney ved Reedham. Kanalen gjer det mogleg å segle mellom dei to elvene utan å måtte krysse Breydon Water.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Yare|Yare]]» frå ,  den 7. juli 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Swale

**Swale** kan vise til:

*Swale i Kent, distrikt i Kent, England
**Swalekanalen, som delar distriktet Swale i to
*Swale-elva, elv i North Yorkshire, England
Wensum

**Wensum** er ei elv i Norfolk i England. Ho er ei sideelv til Yare, og har utspringet sitt mellom landsbyane Colkirk og Whissonsett i Breckland.

Elva renn vestover gjennom landsbyen Raynham. Ho vender så nordover og renn gjennom fleire små landsbyar. Ved Sculthorpe er ei mølle frå 1700-talet verna. Elva tek så igjen ei ny retning, og renn austover gjennom Fakenham, der det òg står ei mølle frå 1700-talet, som var i bruk heilt til 1979. Elva tek så ei søraustleg retning gjennom Pensthorpe naturreservat og landsbyen Great Ryburgh.

Ho renn så gjennom Great Wichingham, Lenwade og Taverham før ho når Norwich. Elva var grunnlaget for mykje av rikdomen til denne byen i mellomalderen, sidan ho var ei god transportåre for varer frå området. Sør for byen renn ho inn i Yare, som så går vidare ut til sjøen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Wensum|Wensum]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Wharfe

**Wharfe** er ei elv i Yorkshire i England. Langs store delar av løpet sitt utgjer ho grensa mellom West og North Yorkshire.

Elva renn gjennom Wharfedale. Ho har utspringet sitt ved Langstrothdale Chase i Yorkshire Dales, og renn gjennom Kettlewell, Grassington, Bolton Abbey, Addingham, Ilkley, Otley, Wetherby og Tadcaster. Ho renn så inn i Ouse nær Selby, omkring 97 km frå utspringet. Den øvre delen av elva, ned til området ved Addingham, blir kalla Upper Wharfedale, og elva har der ein markant annan karakter enn lenger ned.

Wharfe er kjent for å vere ei farleg elv for symjarar, og det har vore ei rekkje drukningsulykker der.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Wharfe|Wharfe]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Blythe

**Blythe** er ei elv i West Midlands i England. Ho renn inn i Tame nær naturreservatet til West Midland Bird Club Ladywalk. Cole er ei sideelv til Blythe nesten på same stad.

Elva er ein *[[Site of Special Scientific Interest]]*, med grunngjevinga at ho er eit spesielt godt døme på ei låglandselv på leirgrunn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Blythe|Blythe]]» frå ,  den 7. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Churnet

**Churnet** er ei elv i England. Ho har utspringet sitt i myrlandskapet i Staffordshire ved The Roaches. Ho renn gjennom Tittesworth-reservoaret, gjennom byen Leek og følgjer så same retning som Caldonkanalen inntil ho renn saman med denne kanalen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Churnet|Churnet]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Tame i Stor-Manchester

**Tame** er ei elv i Stor-Manchester i England. Ho byrjar på vestsida av Penninane nordaust for Manchester og renn sørover til Stockport, der ho renn saman med Goyt og dannar elva Mersey. Elva drenerer eit nedbørfelt på 146 km². Delar av elva markerer den historiske grensa mellom Cheshire og Lancashire.

## Elveløpet

Tame byrjar som ei minstevassføring frå Readycon Dean-reservoaret 2 km nordaust for landsbyen Denshaw på vestsida av Penninane, like ved grensa mellom Stor-Manchester og West Yorkshire. Vasskiljet går noko lengre nord på lyngheiene, på West Yorkshire-sida av grensa, like ved Pennine Way. Det høgaste punktet i nedbørfeltet er Black Chew Head (542 moh), som òg er det høgaste punktet i Stor-Manchester.

Frå kjelda renn elva hovudsakleg sørover gjennom Delph, Uppermill, Mossley, Stalybridge, Ashton-under-Lyne, Dukinfield, Haughton Green, Denton og Hyde. I byen Stockport flyt Tame til slutt saman med elva Goyt og dannar elva Mersey, som fortset mot vest til ho munnar ut i Irskesjøen ved Liverpool.

På 1800-talet medførte konsentrasjonen av industri i dei nemnde byane at Tame vart ein særs forureina vassveg. Tiltak mot forureining dei 30 siste åra av 1900-talet har resultert store betringa i vasskvaliteten. Rundt to tredjedelar av vassføringa ved samløpet ved Goyt har passert gjennom eit kloakkreinseanlegg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tame (Stor-Manchester)|Tame (Stor-Manchester)]]» frå ,  den 7. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Mersey Basin Campaign. Nettstad om oppreinskinga av Mersey og sideelvane 1985–2010
Alde

**Alde**, òg kjend som **Ore** på sør- og vestbreidda, er ei brei elv med tidvatn i Suffolk i England. Ho har opphavet sitt i same område som Blyth renn frå, nær Laxfield.

Ved Snape blir ho breiare, men fortset å slynge seg gjennom landskapet. Ho renn så austover eit lite stykke, og der ho vender sørover delar ho seg og renn på begge sider av Havergate Island.

Ho renn så langs kysten; området som er skilt frå resten av Suffolk er Orford Ness, som er eit populært camping- og fiskeområde. Langs elva finn ein dels myrlandskap og dels grus- og sandstrender. Store delar av området rundt det siste stykket av elva er ått av National Trust, og blir kalla *Orford Ness National Nature Reserve*. Før National Trust tok over området vart det brukt til hemmelege militære testar av radar. Den øvre delen av elva blir ått av Alde and Ore Association, og inngår i Suffolk Coast and Heaths AONB, eit *[[Area of Outstanding Natural Beauty]]*.

Aldeburgh har namn etter elva. Rett sør for denne byen vender Alde sørover mot havet. Elva var grunnlag for rikdomen til byen i tudortida, då ho hadde ein innbringande skipsindustri. I 1588 vart fire skip vart sende ut for å møte den spanske armadaen frå fjorden elva dannar der ho møter havet. Etter at elva mudra til møtte skipsindustrien nedgangstider sidan større skip ikkje lenger kunne segle der. Ein yachtklubb har no hamna si i fjorden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Alde|Alde]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Gipping

**Gipping** er ei elv i Suffolk i England. Ho er hovudkjelda til elva Orwell. Mellom Ipswich og Stowmarket vart elva utbetra til Ipswich og Stowmarket-kanalen.

Kanaldelen har femten sluser. Vedtaka om å gjere dette vart fatta av Parlamentet mellom 1790 og 1793. I nyare tid brukar ein sjeldan kanalnamnet, og omtalar i staden heile strekninga som Gipping. Det har vore ei opprusting av slusene i samband med fornyinga som har vorte utført av mange engelske kanalar på 1900-talet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gipping|Gipping]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Orwell i Suffolk

**Orwell** er ei elv i Suffolk i England.

Ho har opphavet sitt i elva Gipping. Ved Ipswich dannar ho ein fjord, og renn ut i Nordsjøen mellom Harwich og Felixstowe.

George Orwell, som opphavleg heitte Eric Blair, sette så stor pris på denne elva at han tok forfatternamnet sitt etter ho. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Orwell (Suffolk)|Orwell (Suffolk)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Mole i Surrey

**Mole** er ei elv i det sørlege England. Ho har utspringet sitt i West Sussex, nær London Gatwick lufthamn. Nokre kilometer før utløpet deler elva seg i to løp. Den nordlege (og minste) løpet fortset som Mole, medan det sørlege løpet blir kalla Ember ved Molesey. Dei to løpa møtest igjen og renn deretter ut i Themsen ved East Molesey.

Namnet «Mole» er assosiert til det engelske ordet for «moldvarp»; elva renn fleire stader mellom Dorking og Leatherhead under bakken. Under tørre somrar tørkar elva såpass inn at ho òg andre stader forsvinn frå overflata, og berre renn som ein bekk i steingrunnen under. Ei anna - og kanskje meir sannsynlleg forklaring på namnet - er at namnet Mole anten er danna av det latinske ordet *mola* («mølle») eller er ei lingvistisk tilbakedanning frå Molesey («Muls øy»). Domesday Book for 1086 listar opp tjue møller ved elva; den eldste, Sidlow Mill, er datert til saksisk tid. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mole (Surrey)|Mole (Surrey)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Wey i Surrey

**Wey** er ei elv i England, for det meste i grevskapet Surrey. Ho er ei sideelv til Themsen, og startar som to separate elvar ved Alton og Liphook i Hampshire. Dei to møter kvarandre ved Tilford. Elva er navigerbar over ei strekning på omkring 32 km, frå Godalming til Themsen ved Weybridge sørvest for London.

Dei 25 kilometrane til Guildford vart gjort navigerbare etter eit parlamentsvedtak i 1651. Arbeidet vart fullført i 1653, og tillét lektertransport til London. Utbetringar vart utført i 1671. I 1760 vart ytterlegare 7 km gjort navigerbare, fram til Godalming. Elva har i delar av denne strekninga karakter av ein kanal, og blir òg kalla *Godalming Navigation*. Basingstokekanalen og Wey og Arun-kanelen vart seinare bygd for å kople Wey til kanalnettverket.

Kanaldelen var i privat eige fram til 1963. Delar av ho vart gjeven til National Trust i 1964, og resten i 1968. Det har ikkje vore kommersiell trafikk sidan 1983. National Trust har eit vitjingssenter i eit tidlegare verft i Guildford.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Wey (Surrey)|Wey (Surrey)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Cole i West Midlands

**Cole** er ei elv i grevskapet West Midlands i England. Ho har utspringet sitt mellom stadene Wythall, Weatheroak, Inkford og Portway, sør for Birmingham. Elva renn så gjennom Birmingham, og forbi Coleshill som ho har gjeve namn til. Nær Ladywalk naturreservat renn ho inn i Blythe, rett før Blythe så renn inn i Tame. Cole er omkring 43 kilometer lang.

Sarehole Mill, ein vassmølle som no er innreidd som museum, ligg ved Cole. Mølla var ei inspirasjonskjelde for J.R.R. Tolkien då ho skreiv *[[Ringenes herre]]*.

Fordi Cole har ein tendens til å fløyme over i periodar med mykje nedbør har Babbs Mill Lake vorte anlagt for å kontrollere vasstanden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cole (West Midlands)|Cole (West Midlands)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Calder (fleirtyding)

**Calder** kan vise til:

## Elvar i England

* Calder i West Yorkshire, den største og mest kjente av elvene ved dette namnet
* Calder i Cumbria
* Calder ved Ribble, sideelv til Ribble i Lancashire
* Calder ved Wyre, sideelv til Wyre i Lancashire

## Elvar i Skottland

* Calder i Highland
* Calder i Renfrewshire
* Rotten Calder nær East Kilbride
* North Calder Water frå Black Loch til Clyde
* South Calder Water nær Wishaw
* Calder Water nær Starthaven

## Anna
* Alexander Calder kunstnar
Farset

**Farset** (irsk **Abhainn an Feirste**) er ei elv i Nord-Irland.

Ho er ei sideelv til Lagan, og renn inn i denne rett ved utløpet i Belfast Lough. Farset har gjeve namnet til Belfast: det irske namnet Béal Feirste tyder «ved munningen til Farset».

Elva er lagt i røyr under gatene til gatene til Belfast.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Farset|Farset]]» frå ,  den 7. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
Foyle

**Foyle** er ei elv i Nord-Irland. Ho renn gjennom County Londonderry, og ut i Lough Foyle, ein fjordarm frå Atlanterhavet, ved Londonderry by.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Foyle|Foyle]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Adurelva

**Adur** er ei elv i Sussex, England. Ho har gjeve namn til distriktet Adur i West Sussex.

Elva har utspringet sitt omkring sju kilometer sør for Horsham. Ho renn forbi Coolham, Shipley, West Grinstead og Ashurst. Rett etter Ashurst renn ei sideelv inn i Adur, som så renn vidare forbi Henfield.

Elva var tidlegare farbar for større fartøy opp til Steyning, der det låg ei større hamn. Etterkvart vart ho så mudra att at hamna vart flytta til Shoreham-by-Sea, nær elvemunningen. Det er tidvatn nesten atten kilometer innover frå sjøen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Adur (elv)|Adur (elv)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Calder

**Calder** er ei elv i West Yorkshire i England. Frå Wakefield har ho kanalsamband til elva Aire, og inngår såleis i Aire og Calder-kanalen.

Elva har gjeve namn til distriktet Calderdale.

## Historie
Elva var ein nøkkel for suksessen til tekstilindustrien i lokalområdet, og flyt gjennom eit området kalla *Yorkshire Heavy Woollen District*. Fleire viktige kverner vart bygd langs breiddene til elva, spesielt ved Halifax, Huddersfield, Dewsbury og Wakefield, men òg i dei mindre områda ved Hebden Bridge, Sowerby Bridge og Todmorden. Mange av desse strukturane eksisterer enno som bygningar, men storproduksjon av garn og tekstilar har forlengst teke slutt.

Elva er viktig som transportveg for råmateriale og produkta frå kvernene, spesielt i tida før utviklinga av annan infrastruktur som veg og jernbanesamband til området. Fleire stader er elva ikkje farbar på grunn av demningar og grunt vann, og passasjar for båtar vart gjort ved å byggje kanalar slik at båtane kunne kome til vassvegen «Calder and Hebble Navigation». Arbeidet for å konstruere vassvegen, som enno eksisterer, byrja overfor Wakefield i 1758.

Ein kjend bygning ved elva er kapellet Chantry Chapel ved Wakefield, som blir datert til midten av 1300-talet.

Ved Wakefield er ei rekkje av tidlegare kvernbygningar som i løpet av midten av 2000-talet vorte oppussa for eit hamneområdeprosjekt som kombinerer bustader, kontor, galleri og offentlege rom.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Calder|Calder]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Clwyd-elva

**Clwyd** er ei elv i Denbighshire nord i Wales. Ho har utspringet sitt i Clocaenog-skogen rundt 8 kilometer nordvest for Corwen.

Elva renn først mot sør til Melin-y-Wig, der ho snur og fortset mot nordaust til Ruthin. Her forlèt elva den relativt tronge dalen og renn ut på slettene i Vale of Clwyd (walisisk: *Dyffryn Clwyd*), der ho renn saman med sideelva Clywedog like sør for Denbigh. Elva fortset nordover i breie meanderar gjennom den fruktbare Clwyd-dalen, og renn nokre kilometer nord for St. Asaph saman med sideelva Elwy, som er omtrent like stor som hovedelva. Vatnet frå dei to elvene kan ofte renne side ved side nedover dalen utan å bli blanda. Clwyd er påverka av tidvatnet nedstraums frå St. Asaph. Elva munnar ut i Liverpoolbukta i Irskesjøen ved Rhyl.

I 1277 bygde kong Edvard I slottet Rhuddlan Castle like ved Clwyd i Rhuddlan. For at forsyningslektarane hans skulle kunne nå fram til slottet, hyrte han inn 968 menn for å arbeide med det som vart kalla «den store grøfta». Ho retta ut den fem kilometer lange elvestrekningen som gjekk frå slottet til havet. Dette var ein enorm ingeniørmessig bragd, sjølv samanlikna med dagens standardar. Ved hjelp av satellittbilete er det framleis mogleg å sjå dei opphavlege svingane og bogane i Clwyd.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Clwyd (elv)|Clwyd (elv)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Elwy

**Elwy** (walisisk *Afon Elwy*) er ei elv i nordlege Wales, og er ei sideelv til elva Clwyd. Elwy blir danna ved byen Llangernyw der tre elver møtest; Cledwen, Collen og Gallen. Ho flyt austover gjennom Llanfair Talhaiarn og nokre kilometer nedstraums frå byen møtst ho av sideelva Aled.

Etter at elva har passert gjennom Bona-newydd vender ho seg nordover igjen og flyt gjennom St. Asaph. Ho renn ved Clwyd omtrent midt mellom St. Asaph og Rhuddlan, og elvene strøymer ved sida av kvarandre i fleire kilometer.

Fleire grotter langs Elwys nedre elvedal er av stor arkeologisk interesse, i ei av dei har ein funne restar av eit neandertalarmenneske, og dette er den mest nordvestlege staden der leivninga av ein slik mennesketype er funnen.

Elwy er òg kjent for lakse- og aurefiske sitt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Elwy|Elwy]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Honddu

**Honddu** er ei elv i Wales. Ho renn ut i Usk ved sentrum i byen Brecon i Powys. Elva har gjeve Brecon det walisiske namnet sitt, Aberhonddu.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Honddu|Honddu]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Mellte

**Mellte** er ei elv i Wales. Ho startar der elvane Llia og Dringarth renn saman, og renn så sørover gjennom Ystradfellte før ho munnar ut i Neath.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mellte|Mellte]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Prysor-elva

**Afon Prysor** er ei elv i nordvestre Wales. Det ligg i fylket Gwynedd og har to tilsig, sideelva Afon Dwyryd som kjem via tettstadene Blaenau Ffestiniog og Ffestiniog, og dessutan sjølve Prysor som kjem sørvestfra via Trawsfynnyd.

Ved Trawsfynnyd i sør ligg det oppdemde reservoaret Llyn Trawsfynydd i Prysor-elva. Reservoaret er regulert med Maentwrog vasskraftverk (1928) og med sine 4,8 km² er det større enn den største *naturlege* innsjøen i Wales. Reservoaret har òg tent som kjølereservoar for Trawsfynydd kjernekraftverk (1965-91), som er nedlagt.

***Afon Dwyryd*** renn frå nord gjennom den glaciale og breie morenedalen Vale of Ffestiniog, som er eit jordbruksområde. Utspringa til elva under fjellet Moelwyn Mawr går via reservoaret Tanygrisiau og får tilsig av Afon Goedol, Afon Bowydd og Afon Cynfal. Ved tettstaden Ffestiniog under fjellet Elidir Fawr er eit pumpekraftverk installert på *Afon Dwyryd* sidan 1963 - Ffestiniog vasskraftverk med to reservoar. Siste, store sideelva er Afon Tafarn-Helyg før Dwyryd renn saman med Prysor.

Dei to elvene renn samla vidare og får tilsig av sideelva Afon y Glyn før dei når ut i bukta Tremadoc Bay i Irskesjøen, ved byen Penrhyndeudraeth like austom der elva Afon Glaslyn renn ut. Her nede er det eit lågt, salthaldig men vent sletteland. Nær utløpet passerer jarnbanen langs vestkysten av Wales, medan jernbana inne i vassdraget sørover frå Ffestiniog vart stengd på 1960-talet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Prysor (elv)|Prysor (elv)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Usk-elva

**Usk** (walisisk **Afon Wysg**) er ei elv som renn frå Black Mountain-fjella i det sentrale Wales, mot søraust gjennom Abergavenny og byen Usk i Monmouthshire, forbi den romerske festninga Caerleon og ut i Bristolkanalen ved Newport.

Ved elvemunningen er Usk den djupaste elva på Dei britiske øyane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Usk (elv)|Usk (elv)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Lagan i Nord-Irland

**Lagan** er ei elv i Nord-Irland. Ho er omkring 64 km lang, og renn frå Slieve Croob i Down til Belfast, der ho renn ut i Belfast Lough, ein fjordarm frå Irskesjøen. Elva dannar grense mellom grevskapa Antrim og Down. 

Sjølv om namnet Belfast kjem frå det irske namnet *Béal Feirste*, munningen av Farset, har Lagan i moderne tid vore ei viktigare og synlegare elv i byen enn Farset. I 1994 vart eit større sluseprosjekt som kunstig stabiliserer vasstanden i Lagan, *The Lagan Weir*, ferdigstilt.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lagan|Lagan]]» frå ,  den 7. juli 2011.*  


## Bakgrunnsstoff
Newry-elva

**Newry-elva** og **Clanrye** er to nemningar som begge blir brukt om ei elv i Nord-Irland. Elva renn gjennom byen Newry og ut i Carlingford Lough nær Warrenpoint. På nokre kart blir delen nedstraums frå byen kalla «Newry River» medan strekninga frå utspringet i Mournefjella til byen blir kalla «Clanrye». Det finst likevel òg andre kjelder som ikkje gjer dette skiljet.

Rådhuset i Newry er bygd på ein brukonstruksjon over elva.

Lokalt kallar ein òg elva «The County River» ('grevskapselva') fordi ho utgjer store delar av grensa mellom grevskapa Down og Armagh.

I følgje tradisjonen skal St. Patrick på ei av reisene sine i Irland ha slått leir ved elva. Her planta han eit barlindtre som skulle symbolisere den veksande kristne trua i Irland. Eit klostersamfunn vart oppretta ved elva, og frå 1144 eit cisterciensar-kloster.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Newry (elv)|Newry (elv)]]» frå , den 7. juli 2011.*
Beauly-elva

**Beauly** eller **River Beauly** (skotsk gælisk *Abhainn nam Manach*) er ei elv i regionen Highland i Skottland. Ho ligg ca. 15 kilometer vest for Inverness.

Beauly er om lag 25 km lang, og renn ut ved landsbyen Beauly i Beauly Firth, ein sidearm av Moray Firth. Den første brua over elva vart konstruert av Thomas Telford i 1814, om lag ein kilometer sør for landsbyen Beauly. Hovudvegen nordover frå Inverness gjekk over denne brua til Kessock Bridge over Beauly Firth vart opna i 1982. Ei jernbanebru over elva vart bygd i 1860-åra.

Det er fleire demningar og vasskraftverk langs elva.

Den vesle øya Eilean Aigas ligg i elva.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Beauly (elv)|Beauly (elv)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Kelvinelva

**Kelvin** er ei elv i Skottland som har utspringet sitt austom Kilsyth og renn ut i Clyde ved Glasgow. Elva har ei lengd på nesten 35 kilometer.

Like før elva renn ut i Clyde renn ho gjennom Kelvingrove Park, like ved University of Glasgow. Den kjende fysikaren William Thomson Kelvin har fått namnet sitt frå elva på grunn av at han var professor ved universitetet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kelvin (elv)|Kelvin (elv)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Nesselva

**Ness** er ei elv i Great Glen i Skottland. Ho renn frå Loch Ness til munningen i Moray Firth ved Inverness. Både Loch Ness og Inverness har namn etter elva. Elva er berre 12&nbsp;km lang, men med eit nedslagsfeltet på 1850&nbsp;km² har elva ei middelvassføring på 300 m³/s, noko av det høgaste i Storbritannia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ness (elv)|Ness (elv)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*  


## Bakgrunnsstoff
Tyne i Skottland

**Tyne** er ei elv i Skottland. Ho spring ut i regionen West Lothian nær Tynehead, sør for Edinburgh. Ho renn gjennom Haddington og East Linton i East Lothian, og deretter ut i Nordsjøen ved Bellhaven og Dunbar. Bukta ho renn ut i er kalla Tyne Mouth. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tyne (Skottland)|Tyne (Skottland)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Aira Force

**Aira Force** er ein foss i engelske Lake District i grevskapet Cumbria. Ordet «force» vert i mange område i Nord-England nytta som eit synonym for «foss» og kjem frå norrøne *fors*.

Elva som utgjer fossefallet er Aira Beck, som spring ut i Stybarrow Dodd 720 meter over havet og renn nordaustover før ho vender sørover. Ein kilometer før ho renn ut i Ullswater dannar ho den 20 meter høge fossen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aira Force|Aira Force]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Cauldron Snout

**Cauldron Snout** er ein foss i dei øvre delane av Tees i Nord-England, like nedanfor dammen i Cow Green-reservoaret. Fossen ligg på grensa mellom County Durham og Cumbria i England. Fossen ligg innanfor North Pennines Area of Outstanding Natural Beauty (AONB) og European Geopark.

Fossen har eit samla fall på 60 meter og er ein av dei største i Storbritannia. Han tiltrekkjer seg derfor mange turistar, trass i ein tur på 3 km frå næraste parkeringsplass. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cauldron Snout|Cauldron Snout]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Cautley Spout

**Cautley Spout** er den høgaste fossen i England. Fossen har fleire fal med ei samla høgd på 198 meter.. Fossen ligg i Howgill Fells, tradisjonelt i West Riding of Yorkshire men no i Cumbria på vestsida av Yorkshire Dales nasjonalpark. Fossen ligg like nord for den vesle byen Sedbergh. Dette er ein av få kaskadefossar i England. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cautley Spout|Cautley Spout]]» frå ,  den 7. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*The Walking Englishman: Waterfalls in the Yorkshire Dales
Cotter Force

**Cotter Force** er ein liten foss i Cotter Beck, ei lita sideelv til Ure-elva i Wensleydale i North Yorkshire i England.

Fosen har totalt seks fall med ei samla høgd på 10 meter. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cotter Force|Cotter Force]]» frå ,  den 7. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* The Walking Englishman
Gordale Scar

**Gordale Scar** er ei kalksteinskløft 2km nordaust for Malham i North Yorkshire i England. Det er to fossar og overhengande klipper med høgder på opp mot 100 meter. Kløfta vart danna av smeltavatn frå isbrear. Elva som renn gjennom kløfta heiter Gordale Beck, som renn over Janet's Foss på veg ut av kløfta, før ho renn saman med Malham Beck og dannar elva Aire. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gordale Scar|Gordale Scar]]» frå ,  den 7. juli 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Hardraw Force

**Hardraw Force** er ein foss i Hardraw Beck i England. Han ligg rett utanfor landsbyen Hardraw i Wensleydale i Yorkshire Dalast. Turvegen Pennine Way går rett ved fossen.

Med eit fall på ca. tretti meter blir Hardraw Force rekna som det høgaste ubrutte fossefallet over bakkenivå i England. Cautley Spout er høgare med heile 175 meter, men det er fordelt på fleire fall, medan eit underjordisk fall i Gaping Hill på Ingleborough er på omkring 100 meter.

Det var tidlegare mogleg å gå bak fossefallet, men dette er ikkje lenger tillate av tryggleiksårsaker. For å sjå fossen må ein gå gjennom puben Green Dragon Inn i Hardraw. Puben krev ei avgift for dette.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hardraw Force|Hardraw Force]]» frå ,  den 7. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
*http://www.hardrawforce.com/
High Force

**High Force** er ein foss i elva Tees i England. Han ligg nær Middleton-in-Teesdale i Durham. Det er ei utbreidd oppfatning at han med eit fall på tjue meter er den høgaste fossen i England, men dette er ikkje korrekt. Cautley Spout i Cumbria har eit fall på ca 175 meter, medan Hardraw Force i North Yorkshire har eit ubrote fall på tretti meter.

Fossen har to fall. Tidlegare var det vanleg at flaumvatn skapte to separate fossar, men etter at Cow Green-reservoaret vart bygd lenger oppe i dalen er det svært sjeldan at det skjer. Det har òg vorte uvanleg at fossen frys om vinteren. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:High Force|High Force]]» frå ,  den 7. juli 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* High Force på nettsida til See Durham
Catrake Force

**Catrake Force** er ein foss i Swale-elva i North Yorkshire i England. Han består av fire fall og har eit samla fall på 10 meter. 

Han ligg ved Pennine Way, 800 meter frå Keld, nedanfor Wain Wath Force. Den neste fossen nedover i elva er Kisdon Force. Fossar nord i England vert ofte kalla *Force* etter det norrøne ordet *foss*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Catrake Force|Catrake Force]]» frå ,  den 7. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Janet's Foss

**Janet's Foss** er ein liten foss i nærleiken av landsbyen Malham i  North Yorkshire i England. Han fører Gordale Beck over ei kalksteinsklippe. 

Namnet *Janet* (stundom *Jennet*) trur ein kjem frå ei folkesegn om ei eventyrdronning som skal ha budd i ei grotte bak fossen.

## Sjå òg
* Gordale Scar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Janet&#39;s Foss|Janet&#39;s Foss]]» frå ,  den 7. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kisdon Force

**Kisdon Force** er ei rekkje fossefall i elva Swale i Swaledale i England. Dei ligg i nasjonalparken Yorkshire Dales, omkring 500 meter nedanfor landsbyen Keld i North Yorkshire.

Falla er omkring ti meter høge. Langs breidda veks ulike lauvtresorter, og det går ein sti langs elva frå Keld. Mange av dei som går fottur langs Pennine Way vitjar falla, sidan den lengste turstien går langs dei.

Andre fossefall i elva Swale er East Gill Force, Catrake Force og Wain Wath Force. Alle desse ligg i eit område der elva skjer gjennom eit kalksteinsområde mellom Kisdon og Rogan's Seat. Namnleddet *force* kjem av norrønt «fors», som på norsk har vorte «foss». 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kisdon Force|Kisdon Force]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Moss Force

**Moss Force** er ein foss i Lake District nasjonalpark i grevskapet Cumbria i England. Han ligg 10 km sørvest for byen Keswick ved Newlands Hause, fjellovergangen mellom dalane Newlands Valley og Buttermere. 

Moss Force er om lag 100 meter høg. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Moss Force|Moss Force]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Scale Force

**Scale Force** vert rekna som den høgaste fossen i Lake District i England. Den faktiske høgda kan reknast ut på fleire måtar, men vert normalt rekna for å vere kring 50 meter med eit største fall på 37 meter og fleire mindre fall. Fossen vert danna av elva Scale Beck.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Scale Force|Scale Force]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
St Nectan's Kieve

**Saint Nectan's Kieve** er ein foss i Saint Nectan's Glen, nær Tintagel i Cornwall i Storbritannia. Fossen er kring 18 meter høg og vert danna av elva Trevillet. 

Ein trur at St. Nectan budde oppfor fossen, og i følgje segna ringde han i ei sølvbjølle når det kom uvêr for å åtvare skipsfarande om farane ved klippene ved inngangen til Rocky Valley. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:St Nectan&#39;s Kieve|St Nectan&#39;s Kieve]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Canonteign Falls

**Canonteign Falls** er ein foss i Teigndalen og Dartmoor nasjonalpark nær Chudleigh, sør i Devon i England.  

Han er 70 meter høg og eit av dei høgaste fossefalla i England. Han vart skapt i 1890 ved at ei elv vart omleidd over klippekanten.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Canonteign Falls|Canonteign Falls]]» frå ,  den 7. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Falls of Clyde

**Falls of Clyde** er namnet på fire fossar i elva Clyde nær New Lanark i South Lanarkshire i Skottland. Falls of Clyde består av dei øvre falla Bonnington Linn, Corra Linn, Dundaff Linn og det nedre fallet Stonebyres Linn. Corra Linn er det høgaste med ei høgd på kring 30 meter. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Falls of Clyde (waterfalls)|Falls of Clyde (waterfalls)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Falls of Clyde Wildlife Reserve
Eas a' Chual Aluinn

**Eas a' Chual Aluinn** er den høgaste fossen i Storbritannia og ligg i Assynt i Sutherland i Highland i Skottland med eit fall på 200 meter. 

## Bakgrunnsstoff
* Zoombart panoramabilete av Eas a' Chual Aluinn ved gigapan.org

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eas a&#39; Chual Aluinn|Eas a&#39; Chual Aluinn]]» frå ,  den 7. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Grey Mare's Tail

**Grey Mare's Tail** er ein 60 meter høg foss nær Moffat sør i Skottland. Fossen vert danna av elva Tail Burn som renn frå Loch Skeen mot Moffat Water i den lågare dalen nedanfor. 

Området kring fossen er ein del av **Grey Mare's Tail naturreservat**, eigd av National Trust for Scotland. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grey Mare&#39;s Tail|Grey Mare&#39;s Tail]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Steallfossen

**Steallfossen** er ein foss i Glen Nevis nær Fort William i Highland i Skottland. Han er ein av dei høgaste fossane i Storbritannia, med eit enkeltfall  på .  Ein kan sjå fossen frå stien som går gjennom Glen Nevis. Området er i dag eigd av John Muir Trust.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Steall Waterfall|Steall Waterfall]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Nant Clogwyn y Geifr

**Nant Clogwyn y Geifr** (engelsk: Devil's Appendix) er ein foss i Wales. Han har det største enkeltfallet i Wales og er ein av dei høgaste fossane i Storbritannia. Fossen er ein stupfoss og ligg i Clogwyn y Geifr ved sidan av Devil's Kitchen i Cwm Idwal i Snowdonia. 

Fossen har eit fall på 93 meter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Devil's Appendix (waterfall)|Devil's Appendix (waterfall)]]» frå ,  den 7. juli 2011.*
Pistyll Rhaeadr

**Pistyll Rhaeadr** er ein foss, som ligg nokre kilometer frå landsbyen Llanrhaeadr-ym-Mochnant i Powys i Wales, 30 km vest for Oswestry.

Pistyll Rhaeadr er danna av elva Afon Disgynfa og har eit totalt fall på 73 meter over tre fall. Det lengste fallet er om lag 40 meter. Fossen har status som *[[Site of Special Scientific Interest]]*. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pistyll Rhaeadr|Pistyll Rhaeadr]]» frå ,  den 7. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* www.pistyllrhaeadr.co.uk