open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stikkelsbær

**Stikkelsbær** (*Ribes uva-crispa*) er ein busk i ripsfamilien i slekt med rips og solbær. Det viskaplege namnet kjem av latin *uva* (drue) og *crispus* (krusa) som speglar at busken har bær og krusete blad. Det svenske namnet er *krusbär*. Synonymnamnet *Ribes grossularia* er opphav for ordet «stikkelsbær».

Buskane blir opptil ein meter høge og har torna greiner, grøne blomar og store, håra eller glatte bær. Stikkelsbær finst både som grøne, gule, raude og purpurfarga, og i ulike storleikar. Stikkelsbær kan kjøpast på nokre norske grønsaksmarknader i sesongen. 

Stikkelsbærsbusken kan ein støyte på langt unna busetjing, men det er uvisst om det nokon gong har vore viltveksande stikkelsbær i Norden eller om desse er forvilla frå hagar. 

## Utbreiing
Busken kjem opphavleg frå Kaukasus og det vestlege Asia. Dyrkinga av stikkelsbær ser ut til å ha kome i gang fyrst på 1500-talet. I Norden tok dyrkinga til fyrst på slutten av 1600-talet. På 1800-talet, som var stikkelsbærdyrkingas glanstid, vart det dyrka rundt 1000 ulike sortar.

Ved starten av 1900-talet kom den amerikanska mjøldoggsoppen *[[Sphaerotheca mors-uvae]]* til Europa og øydela mykje av foredlingsarbeidet. Soppen er kjend under namnet «stikkelsbærdrepar». Han dannar eit tett, brunt lag på blad, skot og bær. I dag er det utvikla sortar som er resistente mot mjøldogg.

I dag finst det mange viltveksande artar i Nord-Amerika og nokre i Asia og Europa.

## Frukt og blomstrar
Stikkelsbær har sortar med store bær og sortar med små bær. Blomane er ikkje i ein klase, men 1-3 blomar som er feste til stamma, der det finst mange tornar eller taggar. Bæra har sterk farge og er særs saftige.

Frukta er større enn hjå dei andre artane i slekta, og er eit eitromma bær med mange frø. Bæra inneheld sukkerartar og sitron-, vin- og eplesyre. Hjå dei dyrka sortane varierer både storlek, form og farge på bæra. Det finst raude, gule og grønkvite, lodne og glatte, runde, ovale og pæreforma.

## Bruk
Stikkelsbær kan nyttast til syltetøy, gelé eller som dessert. Opphavleg var bæra mest kjende som medisinplante, og vart mellom  anna tilrådd mot pest og malaria. Safta skulle kurere all betenning. Tidlegare fanst det stikkelsbærbrus på den norske marknaden. 

## Stikkelsbær i Noreg

### Grøne

* Lepaan Valio
* Whitesmith
* Invikta

### Gule

* Gul Hinnomäki - H6
* Hænning Früheste

### Raude

* Scania
* Whinham's industry
* Raud Hinnomäki - H6

Eldre stikkelsbærsortar er ofte utsette for mjøldogg og er derfor ikkje tilgjengelege i dag. Mellom desse finn ein 'Hønings Fruheste', 'Catarina Ohldenburg', 'Winhams Industry' og 'Achilles'.

## Sjukdomar og skadedyr

* Stikkelsbærdrepar (mjøldogg)
* Stikkelsbladkvefs

## Bakgrunnsstoff

* Jon Ramstad, *Hagebrukslære for landbruksskolen*. Landbruksforlaget, 1972.
*
Hans Henrik Reusch

:*Sjå òg målaren [[Hans Leganger Reusch]].*

**Hans Henrik Reusch** () var ein norsk geolog.  

Reusch var gift med målarinna Helga Marie Ring Reusch. 
Han var utdanna i geologi i Heidelberg, Leipzig og Kristiania, med oppnådd kandidatgrad (1875) og doktorgrad (1883), før han vart tilsett som amanuensis ved mineralkabinettet ved universitet (1882–1885).

Spesialfeltet hans var geologien på Vestlandet og han samarbeida mykje med Waldemar Christopher Brøgger. Han fann dei første fossila frå silurtida i sterkt metamorfe skifer sør for Bergen.

I 1888 vart Reusch direktør for Noregs geologiske undersøkingar. Han doserte òg ved universitetet i periodar (1902–1905 og 1909-), samt under opphaldet ved Harvard University i USA (1895–1896). Mellom 1887 og 1880 var han direktør i bladet Naturen som han sjølv hadde vore med på å skipe.

## Bibliografi
**Norges Geologi*. I nyare utgjevingar (m.a. 1927) med tillegg av Anton Mohr og Werner Werenskiold
**Silurfossiler og pressede konglomorater i Bergensskifrene* (1882). Første skildring av fossil frå silur.
**Bömmelöen og Karmöen med omgivelser geologisk beskrevne* (1888)
**Det nordlege Norges geologi* (1891). Første gong paleozoikum vart skildra, konglomerat frå Varanger.
**Volk og natur i Finmarken* (1895)
*En eiendommelighet ved Skandinaviens hovedvanndskille. Artikkel i det første nummeret av *Norsk Geologisk Tidsskrift*, der han for første gong omtaler dei såkalla agnordalane.  1896.
**Geografi for Middelskolen* (1905)

Han vart utnemnd til æresdoktor ved Oxford University (1907). Livet og virket hans er omtalt i fleire samanhengar, mellom anna 
*Larsen, A. O. 2000: Brøgger og Reusch: Den første turen til Langesundsfjorden. I: *Norsk Bergverksmuseums Skriftserie,* 17, 35-38

I samband med unionsoppløysinga arbeidde han (saman med Brøgger) sterkt for å fremme ei norsk  informasjonsteneste, for å synleggjere Noreg som nasjon; dette leia etterkvart til Utanriksdepartementet.

Han døydde då han vart klemt mellom to togvogner då han prøvde å hoppe på toget. 

## Prisar (utval)
* 1905 – Lyellmedaljen

## Legat og medalje
Ettermælet til Reusch er mellom anna sikra gjennom Hans og Helga Rausch' legat til fremme av geografi og geologi (grunnkapital 800 000 n.kr.) vart stifta i 1893.  
Reuschmedaljen vart oppretta i 1926 av Norges Geologisk Forening, til minne om Reusch, som var ein av dei som tok initiativet til foreininga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hans Henrik Reusch|Hans Henrik Reusch]]» frå ,  den 15. august 2010.*
Hagerips

**Hagerips**, i daglegtale kalla **rips** er ein bærberande busk. Planten var opphavleg viltvoksande, men det er den dyrka ripsen som er best kjent. Rips finst som raude, gule eller kvite bær og blir kalla etter det **raudrips** og **kvitrips**. Det er raudrips som er mest vanleg i Noreg. 

Som hagebær er ripsen ein av dei mest hardføre bærbuskane i Noreg. Sylting av rips har vore kjent heilt sidan 1600-talet, og på 1700-talet var buskene svært utbreidde.

Rips inneheld ein god del C-vitamin og mineral, i tillegg til stoffet pektin som gjer bæra veleigna seg til gelé og sylting.

Den norske sesongen er frå juli-september.

## Rips i Noreg

### Raude sortar

* Jonkheer van Tets
* Raud hollandsk druerips
* Nortun
* Jotun
* Atlas

### Kvite sortar

* Kvit hollandsk
* Weise von Joteberg

## Sjukdommar og skadedyr

* Bladrandsjuke
* Ripsbladlus
* Bladfallsopp

## Bakgrunnsstoff

* Agropub 
* Jon Ramstad, Hagebrukslære for landbruksskolen. Landbruksforlaget, 1972.
*
Peder Rinde

**Peder Eilertsson Rinde** () var ein norsk kjøpmann, skipsreiar, bankmann, stortingsrepresentant, ordførar og godseigar frå Sannidal i Telemark.

Far hans var gardbrukar på Rinde og skipsreiar. Sjølv gjekk Peder Rinde fylkeslandbruksskulen og deretter på «tegneskole» i Skien. Frå 1873 var han styrar av «Sannikedal handelssamlag», skipsreiar og trelasthandlar. 1886 kjøpte han garden Kalstad i Skåtøy. Han budde på garden til han selde han i 1912.

Rinde var ordførar i heimkommunen Sannidal 1871-74 og 1879-82; seinare var han ordførar i den utskilde nabokommunen Skåtøy 1886-1902. Forlikskommissær.

Medlem av den kongelege kommisjonen av 1891 om utskriving til sjøvæpninga og omordning av jarnbaneadministrasjonen. Han var formann i sparebankane sitt landsforbund og direktør i Norges Hypotekbank 1899-1911.

Rinde var stortingsmann 1877-1900 for Bratsberg amt og 1906-1918 for Bamble valkrins. 1877-82 var han medlem av næringskomite nr 2, 1883-88 av budsjettkomiteen, 1888 av valkomiteen. Perioden 1889-91 var han sekretær i budsjettkomiteen og medlem av valkomiteen, samt 1889 av komiteen om forretningsordenen. Frå 1892 til -97 var han sekretær i Stortinget og formann i vegkomiteen, sistnemnde verv hadde han til 1900. Medlem av Lagtinget 1906-15 og av sosialkomiteen 1906-09, dei to siste sesjonane som nestformann. 1910-18 formann i gasje- og pensjonskomiteen, medlem av valkomiteen.

Rinde si politiske innstilling samsvara mykje med Søren Jaabæk si. Liksom Jaabæk tala han for bondedemokrati mot byrakråti, samt for offentleg sparsemd. Han arbeidde trottig for folkeopplysning, særleg gjennom sitt arbeid som redaktør av *Nordmanden* frå 1892 og i tolv år framover. Han skreiv og gav ut skrifter om både politiske og økonomiske spørsmål, til dømes om skattelova og skulelova av 1889. På Stortinget tok han ofte ordet, etter å ha sett seg grundig inn i sakene. For bøndene på tinget var han ein dei lytta til, som mange andre venstrerepresentantar. Rinde var aktiv i skyttarlagsrørsla, og ein dei fremste pådrivarane i gruppa bak Johan Sverdrup føre 1884. Sidan skulle han verte ein av dei sterkaste i opposisjonen mot statsministeren Sverdrup. Rinde høyrde til den radikale venstretradisjonen, gjekk inn for alminneleg røysterett for både menn og kvinner.

Rinde eigde Austrått frå 1908 til 1912, og har i den samanheng vorte kalla  ein «spekulant». Han budde aldri på Austrått.

Han døydde på Skåtøy i 1937.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

### Notar

## Bakgrunnsstoff
*
Harald Bjørlykke

**Harald Bjørlykke** () var ein norsk geolog og son av Knut Olai Bjørlykke.

Bjørlykke tok doktorgrad i 1935 og i 1952 vart han sjef for A/S Norsk Bergverk og i 1958 vart han direktør for Noregs geologiske undersøkingar. I 1966 vart han professor i geologi ved NTH. Han arbeidde hovudsakleg innan mineralogi og malmgeologi.

## Kjelder
*
Knut Olai Bjørlykke

**Knut Olai Knutsson Bjørlykke** () var ein norsk geolog frå Brandalsstranda i Sande kommune. Han vart dr. philos. i 1907, var tilsett ved Noregs geologiske undersøkingar og var overlærar (professor) i geologi ved Noregs landbrukshøgskule 1905-31.

Han gav ut fleire lærebøker i geologi og mineralogi. Han studerte det sentrale høgfjellet i Noreg og seinare jordbotnstypar.

Han var far til geologen Harald Bjørlykke.

## Verk
* *Om stenene og jordbunden* (1920)

## Kjelder
**Sandesoga band II*, Volda 1996

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Knut Olai Bjørlykke|Knut Olai Bjørlykke]]» frå ,  den 15. august 2010.*
Hedmarkgruppa

**Hedmarkgruppa**, tidlegare kalla *sparagmittgruppa*, er ei svær lagrekke av sedimentbergartar avsett i eit stort basseng kring Mjøsa, Gudbrandsdalen og Østerdalen. Dei vert delt inn i ein eldre, seinkambrisk del, som truleg er 750 – 650 millionar år gamle, og ein yngre del, som truleg kjem frå tidleg kambrium (mindre enn 542 mill. år tilbake).

Lillehammer-undergruppa består av Brøttumformasjonen (arkosar eller «sparagmittar», gråvakkar og svart skifer, den eldste av formasjonane), Biskopåsformasjonen (elvekonglomerat) og Biriformasjonen (kalk og skifer, den yngste av formasjonane). Det vart funne eit seinprekambrisk fossil, *Papillomembrana*, i ein fosfathaldig stein i elvekonglomeratet i Biskopåsformasjonen i 1967. 

Rena-undergruppa består av Ringformasjonen (sparagmitt), Moelvformasjonen (morenekonglomerat), Ekreformasjonen (skifer) og Vangsåsformasjonen (sparagmitt og sandstein). Den yngste delen av Vangsåsformasjonen er truleg frå kambrium.

## Kjelder
Skott

**Skott**, i nokre høve også stava *skut* eller *skot*, har ulike tydingar:

* Ordet *skott* eller *skut* som stammar frå norrønt *skutr*, av 'skyte', kan visa til den fremre eller bakre delen av ein mindre båt, som spissar mot stamnen. Ein kan til dømes snakka om å sitja i skotten.

* *Skott* eller *skot* som stammar frå norrøn *skot* kan visa til noko som er lagd til, til dømes garnskot, tilskot eller bygningen skott, også kalla *skytje* eller *sval*.

* *Skott* som kjem frå det lågtyske ordet for 'skyvedør, skiljevegg' blir brukt om skott i fartøy og i overført tyding om tette skilje mellom ulike felt, samfunnsdelar eller organisasjonar.

## Kjelder
*
Aga Khan

**Aga Khan** er tittelen på den andelege leiaren (imamen) for sjiasekta ismaili. Leiaren stammar frå den eldste sonen til Jafar as-Sadiq, Ismail ibn Jafar, medan mindretalet blant sjiaer følgjer imamlinja etter Musa al-Kazim. Jafar as-Sadiq skal igjen vera ein etterkomar av Muhammed gjennom dottera Fatima. 

Sjølve tittelen er sett saman av den tyrkiske militærtittelen *agha* ('adeleg' eller 'herskar') og herskartittelen *[[khan]]*. Han blei først gjeven til den 46. ismaili-imamen, Aga Hasan Ali Shah, av sjahen av Persia på 1800-talet. Dei britiske styresmaktene i India gav Aga Khan fyrsterang og ein statleg pensjon etter å ha hjelpt Charles Napier i erobringa av Sind i 1843-44.

## Innehavarar av Aga Khan-tittelen
# Første Aga Khan: Hasan Ali Shah Mehalatee Aga Khan I (1800–1881), 46. imamen (1817–1881)
# Andre Aga Khan: Ali Shah Aga Khan II (about 1830–1885), 47. imamen (12. april 1881–1885)
# Tredje Aga Khan: Sir Sultan Mohamed Shah (1877-1957), 48. imamen (17. august 1885–1957)
# Fjerde Aga Khan: Sjah Karim Al Husseini (f. 1936), 49. imamen (11. juli 1957-2025)

Den tredje aga khanen, ofte berre kjend som Aga Khan, var Sultan Mohamed Shah (1877–1957). Han var aktiv i indisk og pakistansk sjølvstendekamp og var med på skipa Muslim League i 1906. I 1918 gav han ut *India in transition*, eit viktig arbeid for den politiske prosessen som førte fram til indisk sjølvstende. I 1937-38 var han president for Folkeforbundet.

Sonesonen Sjah Karim al Husseini blei utpeikt til ny Aga Khan og den 49. imamen etter at farfaren døydde i 1957.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aga Khan|Aga Khan]]» frå , og «[[:sv:|Aga Khan]]» frå  den 16. august 2010.*
Gjøvik Glassverk

**Gjøvik Glassverk** er namnet på fleire verksemder som har laga glas på Gjøvik sidan 1807. Verksemda danna grunnlaget for bydanninga på Gjøvik.

Gjøvigs Glasværk vart skipa i 1807 av den tyske glasblåsaren Caspar Kauffeldt på garden Hunn i det som vart Vardal kommune. Han hadde vakse opp på Biri Glassverk der faren var hyttemeister. Rundt verket utvikla det seg eit lite lokalsamfunn som la grunnlaget for byen på starten av 1800-talet. Verksområdet er i dag ein del av Gjøvik sentrum. 

Over ein hundreårsperiode laga Nøstetangen glassverk etterfølgd av Hurdal glassverk og deretter Gjøvigs Glasværk glas i Noreg. Etter kvart som produksjonen vart flytta følgde mange av glasblåsarane med. Dei heldt ofte fram med å produsere dei same modellane på den nye plassen. Det kan derfor vere vanskeleg å fastslå sikkert om eit produkt er laga ved eine eller andre verket og når det vart laga.

Aktiviteten ved glasverket kan delast inn i tre periodar frå 1807 til produksjonen endeleg vart lagd ned i 1843.

## 1807-1809
Produksjonen starta opp i 1807 med 7 mann. Det einaste produktet verket kunne produsere var taffelglas.

## 1809-1819
I 1809 vart produksjonen av kvitt glas overført frå Hurdal Glassverk. Denne perioden representerer glansperioden for verket. I 1817, arbeidde det 24 mann ved glasverket.
Produksjonen ved verket omfatta i denne perioden taffelglas, kvitt glas og butelje- og og apotekarglas. Verket hadde òg eige glassliperi. Gjøvikglaset representerte empirestilen. Produksjonen vart innstilt i 1819, men drifta vart sett i gang i 1823 i mindre omfang.

## 1823-1843

Frå 1825 blei det produsert farga glas ved Gjøvik Glassverk. Den spesielle fargen gjøvikblå har sidan blitt kjent over heile landet som spesielt og eksklusivt for produkta frå Gjøvik. Til å framstille denne vart det nytta kobolt frå Blaafarveværket på Modum. Blåfargen finn ein òg i byvåpenet til Gjøvik. Glasverket vart lagt ned i 1843 av sonen til grunnleggaren Wexel Hansen Kauffeldt.

## 1994-2017
Nye Gjøvik Glassverk vart etablert i 1994 i Brennerigata 1-3, ved breidda av Hunnselva i Gjøvik sentrum. Det vart lagd ned i 2017. Mellom anna laga dei kopiar etter koboltblå modellar frå gamle Gjøvik glassverk.

## Referansar

## Kjelder
* 
* Gjøvik gaard (PDF)
* Om Gjøvikblå i Byvåpet 
* Glass frå Gjøvik 

## Litteratur
* Christiansen, Gunnar E. 1939. De gamle priviligerte norske glassverker og Christiania glassmagasin. Oslo.
* Korshavn, Jan Håvard 1994. Norske Empireglass. Gjøvigs Glasværk 1807-1843. Gjøvik.
* Mæhlum, Einar 1938. Glassverk og glasspustere. I: Norsk kulturhistorie, bind 3. Oslo.
* Norland, Lissie 1998. Nedre Gjøvik Gård i glassverkstida 1804–1860. Institutt for kulturstudier, Universitetet i Oslo.
* Polak, Ada Buch 1953. Gammelt norsk glass. Oslo.
* Polak, Ada 1974 (rev. utgave). Glassboken. Oslo.

## Bakgrunnsstoff
* Gjøvik Glassverk
* Gjøvik Glassverk AS  ved runesimensen.com
* Gjøvik Glassverk A/S  (historie) ved runesimensen.com
Nøstetangen Glassverk

**Nøstetangen glassverk** (1741-1777) var Noregs første glashytte for framstilling av kvittglas og låg på Nøstetangen i Hokksund, på odden der Vestfosselva renn ut i Drammenselva. 

Glasverket blei grunnlagt av Det Kongelig Allernaadigst Octrojerede Nordske Compagnie i Kristian VI si tid som konge av Danmark-Noreg for å forsyne begge rika med finare bordglas. Det gjekk konkurs i 1757, men kom i gang att like etter. I 1777 var det slutt for godt. Då hadde verket hatt ein produksjon på over hundre forskjellige modellar. Nøstetangen er anerkjent over hele verda for mellom anna for dei vakre pokalane med detaljrike gravyrar. Glasverket knytte til seg dei beste blåsarane og gravørane frå England og Böhmen. James Keith var ein av dei. Han kom frå England og utvikla mange av modellane, mellom anna den første lysekrona som vart laga i Newcastle-stil. Glasa som vart laga på Nøstetangen var inspirert av både tysk og engelsk stil, og gravyrane bar preg av rokokko. Kunstnaren og gravøren Heinrich Gottlieb Köhler blir rekna som den dyktigaste av gravørane, etterfølgd av Villas Hansen Vinter, som opphavleg var Köhlers svein. Köhler sjølv teikna mellom anna dei gedigne lysekronene som heng i Kongsberg kyrkje. Den største er heile tre meter høg, og lysarmane er av glas med vridde rifler og påhengt spir og pendelokkar i klart, manganraudt og koboltblått glas. 

I åra 1770 til 1777 vart produksjonen av kvitt glas og krystall overført til Hurdal Glassverk.

Nøstetangen Glass AS blei stifta i 1990 med formål å etablere ei glashytte der det skulle blåsast glas etter modellane frå gamle Nøstetangen på Hokksund. Det held til i ein mindre bygning på den andre sida av tunet for Nøstetangen museum, i den tidlegare stallen på sorenskrivargarden. Staden er ope for besøkande, og glashytta har ei utstilling av Nøstetangenglas. Det blir òg laga andre typar glas der. Mange av desse er særs fargerike.

## Galleri

Punsjebolle Bogstad gård, Norsk Folkemuseum NFBO.00150AB.jpg|Punsjbolle, truleg frå Nøstetangen, no ved Norsk folkemuseum. 
Hoffets munddessert (Nøstetangen).JPG|Karaffel, vin- og vassglas frå Nøstetangen. Monogrammet LA viser til prinsesse Louise Augusta (1771 – 1843). Rosenborg slott, København.


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nøstetangen Glassverk|Nøstetangen Glassverk]]» frå , den 12. november 2011.*
Namsos Glassverk

**Namsos glassverk** var eit foretak som blei oppretta i 1855. Det blei etablert av Ole Gunnerius Olsen og låg på Tiendeholmen ved Namsos i Nord-Trøndelag.
På det meste arbeidde det 80 personar ved glasverket. Verket var i drift til 1867 då eigaren gjekk personleg konkurs.

Ole Gunerius Olsen, Anders Havig, Mathias Sellæg og Johannes Sommerschield stod for drifta. Sjølve verket låg i Saltbustøa ned mot fjorden og hadde på 1860-talet seks omnar. I 1858 blåste glashytta ned, men drifta heldt likevel fram. Det var om lag 30 personar i arbeid på 1860-talet. Ved konkursen til Ole Gunnerius Olsen i 1867 var det berre drift i seks månader i løpet av eit år. Det vart gjort forsøk på å reise ny kapital for vidare drift, men det let seg ikkje gjere.

Verket produserte vindaugsglas, glaskavl, flasker og medisinglas.

Ein kjenner lønsvilkåra for dei tilsette gjennom ein artikkel i avisa *Namdalen* i 1922 av ingeniør Schmidt-Nielsen:

*Glassverkets bygninger kostet i 1865 60.848 kroner. Verkets bygninger var assurert for 35.320 kroner. Gjælden var på 57.000 kroner. Ved næste års utgang viste opgjøret en status med overskudd av 12.000 kr. Driften var nu indskrænket til bare 6 måneder av året, men der arbeidedes trangt med for liten ledig kapital. man forsøkte i 1867 at danne et nyt selskap, eller at få sælge verket for 20.000 kroner, således at det nye selskap skulde overta aktiva og passiva. Men det lyktes ikke at skape en ny bedrift med større kapital.*

*Omkring 1867-68 måtte glassverkets affærer avvikles, og alt ble da solgt til realisasjon. Av den indbydelse som forelå til rekonstrueringen av selskapet, skal noteres fra det opstillede driftsbudsjet: løn for en diglemaker 48 kr. pr. md. Smeltere samme løn. Fyrbøtere med 32 kr, smed med 40 kr og alm. dagarbeidere med 32 kr. pr. md. Om hvorfor glassverket har hentet sine råmaterialer er intet meddelt. Sandsynligvis er det således der ved dette verk bl.a. var benyttet tangaske.*

## Litteratur
*Nord-Trøndelags historielags årbøker
**Namsos Glasværk. Sjå By 1947:43

## Referansar
Larvik Glassverk

**Larvik Glassverk** òg kjent som **Laurvig Glasværk** var eit glassverk på Torstrand i Larvik etablert i 1872 av Christian Christiansen. Det blei lagt ned i 1926. Frå 1913 samarbeidde det med Moss Glassverk.

Mellom produkta var kavl som var merkte LAURVIG. Ein trur òg at prikkar som formar ein L er frå verket.

## Arbeidarar
* Nils Nicolay Hetty (1820-1905), 1872-56, hyttemeister.
Hetty henta arbeidarar frå Bergen glassverk når dette vart lagt ned.
* Petter Hetty, 1874-, hyttemeister

## Kjelder
Jøssund Glassverk

**Jøssund Glassverk** var eit foretak som blei oppretta i 1854 på Jøssund i Nord-Trøndelag. Det blei lagt ned i 1857.

## Litteratur
*Nord-Trøndelags historielags årbøker
**Jøssund Glasværk. Sjå By 1947:43

## Referansar
Hafslund Glassverk

**Hafslund Glassverk** var eit foretak etablert i 1862 i Sarpsborg. Det vart i 1876 tatt over av Larvik Glassverk. I 1873 påtok overingeniør i Vegvesenet, Albert Fenger-Krog seg å leie drifta, men etter eit år gjekk han attende til ei stilling i Vegvesenet.

## Arbeidarar
* Nils Nicolay Hetty (1820-1905), 1874- hyttemeister.

## Litteratur
* Østfoldarv III 1954 – 55
** Einar Mæhlum: De gamle glassverk i Østfold.

## Referansar
Skott i fartøy

**Skott** er vegger som delar eit fartøyskrog i ulike rom. Skotta står oftast tverrskips. I større fartøy er det og langsgåande skott. Tverrskott er godt festa i båtsidene, helst i spant, dekksbjelkar og dørkbjelkar. I tillegg til å dele skroget inn i rom, er skott med på å gi styrke til fartøyet. 

For å gjere fartøyet sikrare, kan skotta vere vasstette og brannsikre. 


fil:Tango B-396 Bulkhead Door.JPG|Skott med dør i ein russisk ubåt.
fil:Shuttle Carrier Aircraft interior bulkhead.jpg|Skott inni Shuttle Carrier Aircraft N905NA.


## Bakgrunnsstoff
Randsfjord Glassverk

**Randsfjord Glassverk** var eit norsk glasverk. Det vart kjøpt opp av Hadeland Glassverk i 1997.

Prøvedrifta ved Randsfjord Glassverk starta i januar 1950. Glasverket hadde eit moderne sliperi som utførte mønstersliping og gravyr. 1. oktober 1950 brann glasverket ned, truleg på grunn av lekkasje i eit oljerøyr. 21. januar 1952 var arbeidet i gang att.

Glasverket hadde ein høg produksjon, men sleit økonomisk fram til Benny Motzfeldt vart tilsett i 1967. Randsfjord Glassverk var dermed i stand til å gjere ei omfattande modernisering. Jonny Hansen tok over drifta 1. oktober 1980 og dreiv det fram til det vart seld. I 1982 hadde glasverket 35 tilsette, og hovudmarknaden var premiar til idrettskonkurransar. Fleire snøfattige vintrar på slutten av 1980-talet førte til svikt i premiesalet, og i mai 1990 gjekk styret til skifteretten og bad om å bli slått konkurs. Det lykkast likevel å føre drifta vidare under namnet **Randsfjord Glass**.

I 1997 blei Randsfjord Glass kjøpt opp av Hadeland Glassverk og fire år seinare blei produksjonen overført dit.

## Bakgrunnsstoff
*Randsfjordmuseene: Randsfjord Glassverk

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Randsfjord Glassverk|Randsfjord Glassverk]]» frå ,  den 5. november 2013.*
Aas grønne glasshytte

**Aas grønne glasshytte** var eit føretak som produserte grønt og brunt bruksglas som buteljer (flasker). Verksemda låg i Sandsvær i det som i dag er Kongsberg kommune. Hytta blei etablert av Det Kongelig Allernaadigst Octrojerede Nordske Compagnie. Verksemda eksisterte frå ca. 1747 til 1765. 

Glasshytta låg på sørsida av Kjørstadelva ved garden Vollen i Efteløt sokn, eit par hundre meter nedanfor Kjørstad bru om lag der Kjørstadelva renn ut i Numedalslågen.

Veden, såkalla lakterved, til glassverket kom frå områda inn mot Lauar og ein fløytte denne ned Kjørstadelva.
Sølvverket på Kongberg hadde privilegiar, noko som innebar at dei hadde førsterett på ved. Det førte etterkvart til at det oppstod ein konflikt med sølvverket om tilgang på ved og verksemda måtte til slutt leggast ned.

Då hytta blei lagt ned i 1765 var det Hadeland Glassverk på Jevnaker som overtok produksjonen av den typen glas som hadde vore laga på Aas grønne glasshytte. Mange av arbeidarane følgde med til Jevnaker.

## Tilsette
EIn kjenner namnet på fleire av glassblåsarane og somme av kontraktane (Henrich Irrich, Hans Wentzel og Johan Jørgen Wentzel datert 1751) eksisterer i dag.
* Hyttemeister Hans Wentzel
* Fagarbeidarar: Henrich Irrich (Erich), Franz Irrich, Hans Wentzel, Johan Jørgen Wentzel, J. Gunderlach, M. Mejer. Chr. Braun (Bruun), og apotekerglassarbeider Johs. Gøbel.

## Bakgrunnsstoff
* Aas grønne glasshytte  ved kongsberg.kommune.no
* Glassblåsarslekta Wentzel 
* Glassblåsarar
Nils Bjørums Glassverk

**Nils Bjørums Glassverk** òg kjent som **Bjørums Glassverk** var eit foretak som vart oppretta i 1873. Verket har i nyare tid blitt kjend som Bjørums for å skilja det frå det første glasverket i Namsos, men i gamle kjelder er båe omtala som «Namsos Glasværk». Det vart etablert av Hans Bjørum og låg i Overhallsvegen på den tid like utanfor Namsos. Det gjekk inn i 1886.

Glassverket produserte mellom anna kavl. 

## Referansar

## Litteratur
*Nord-Trøndelags historielags årbøker
**Nils Bjørums Glasværk. Sjå By 1947:43

## Bakgrunnsstoff
* Namsos sett frå Bjørum
Åsnes Glassverk

**Åsnes glassverk** eller **Aasnæs glasværk** vart grunnlagd av J. C. Vogelsang og W. Schilliås i 1813 på Sjøåsen i det som var Beitstad kommune og i dag Namdalseid kommune. Glasverket var i drift i 70 år, fram til 1883. Da Aasnæs glasværk hadde stordomstida si arbeidde det mange glasblåsarar der. Desse kom mellom anna frå glasverk på Austlandet, i Sverige og Tyskland. Det låg ikkje langt frå Holmen Glassverk.

Hovudhuset på glasverket vart bygd i 1840 og står framleis der.

## Anlegg og produksjon
Da Aasnæs starta produksjon av glas var det med tradisjonelle metodar – med fleire små bygningar og ei stor smeltehytte på heile 47 meter. Smelthytta hadde eit tverrsnitt som ein trekant og på innsida var det fleire smeltomnar. 

I dei fyrste åra etter at produksjonen starta opp var det vindusproduksjon som var betydeleg. Sortimentet vart med kvart utvida og prislista frå 1830-talet inneheld 84 forskjellig produkt. Produksjonen omfatta mellom anna vindusglas, flaskar og kavl, glaskular av grønt glas som vart nytta i fiskegarn. Ein stor del av produkta var merka AASNÆS. 

Glasverket hadde fleire salsstadar, mellom anna i Trondheim og Bergen og produkta vart frakta sjøvegen med båt. Glassverket selde óg det meste av glasskavl som vart nytta på kysten av Trøndelag og Nord-Norge på 1840-talet. 

I stordomstida på midten av 1800-talet var det over 50 arbeidarar på glassverket.  Folk i bygda vart óg indirekte sysselsette i form av vedsanking til dei store smelteomnane på verket. Seinare vart det nytta torv til fyring.  

## Aasnes har husa fleire føretak
På 2000-talet var det óg eit føretak med namnet *Aasnæs værk* lokalisert på området. Hovudhuset blei nytta til gjestebod og arrangement av ulike slag. Det vert produsert smykke, lampar og pyntegjenstandar i form av fusing, ein samansmeltingsteknik for hele glasplatar. 

## Aasnes Gaard i dag
Investor Kristoffer Stensrud og selskapet Namdalen Træsliberi AS kjøpte Aasnes Glasværk i 2018, med mål om eit historisk hotell med høg kvalitet. Diverre vart dei fyrste konsesjonssøknadane avslått . I 2021 fekk Namdalen Træsliberi konsesjon, men Kristoffer Stensrud døydde dagen etterpå. Sonen, Nikolai Stensrud, overtok garden og arbeide med å realisere farens draum om eit hotell i verdsklasse

Aasnes Gaard gjennomgår i dag eit omfattande restaureringsarbeid og skriv på nettsida si at det ærverdige herskapshuset frå 1840 skal skal få sjela tilbake og bli ein gjestegard i verdsklasse – med sju rom og høg standard. Restaureringsarbeida gjennomførast av handverkarar med spesialisering i bygningsvern.

## Kjelder

## Litteratur
* Hanssen, Inger Marie. 2010. Glasblåsere og andre folk på Aasnæs Glasværk, inn- og utflyttinger i Gamle Beitstaden.
* Nord-Trøndelags historielags årbøker
* Aasnæs Glasværk. Sjå Holien 1986:33. Sjå By 1946:51
* Vogelsang, J.C.. Sjå Holien 1985:95
* Idsø, Øystein Lydik Viken. 2023. Namdalens historie - Band 3,Verdsvand utkant. 

## Bakgrunnsstoff
* Aasnæs glassverk i dag 
* Kvinnene på Sjøåsen 
* Glassblåsarar på Åsnæsset 
* Ancestors til Johannes Severin Simonsen
* Kavl
Lauvfuglar

Fire artar **lauvfuglar** utgjer den biologiske slekta *Aegithina*, einaste slekta i familien **Aegithinidae** i ordenen sporvefuglar. Dette er små fugleartar funne i India og Søraust-Asia. Lauvfuglfamilien er ein av berre tre fuglefamiliar som er endemisk for det indomalayiske økosystemet. Dei var tidlegare gruppert saman med bladfuglar og alvefuglar. 

## Skildring
Lauvfuglar er relativt små sporvefuglar, frå 11,5 til 15,5&nbsp;cm i lengd. Generelt er hannane større enn hoene. Dei kan minne om bylbylar, men medan bylbylar har tendens til å vere avdempa i fargetonar, han lauvfuglar meir sterke farger. Gruppa viser kjønnsdimorfisme i fjørdrakt, der hannane syner sterkare gult og grønt i drakta. I motsetnad til bladfuglar, har lauvfuglar tynne bein, og beina deira er forholdsmessig lengre. Kalleropa er grelle fløytetonar, songane er meir musikalske i menneskelege øyre.

Habitata deira inkluderer akasiekratt, randskog, og tett skog, i tillegg til jordbruksland. Dessutan finn ein parklauvfugl i hagar. Dei er generelt låglandsfuglar og går sjeldan i alpine område i utbreiingsområdet sitt. Dei er generelt særs tett knytt til tre, lever i trekroner, det er berre få rapportar om at av fuglar frå denne familien kjem ned på bakken. Familien er alt i alt standfuglar, men i Vest-India er det somme prov for at rajalauvfugl og parklauvfugl i tørre område er delvis sesongmessige trekkfuglar.

Lauvfuglar et insekt og edderkoppar, som dei søkjer på ytre delar av greiner.

Hos to av artane der åtferda er kjent er spel og paringsleik forseggjort, kulminerer med at hannfuglar hoppar og stig ned som grøne lodottar. Reira er kompakte, opne og tova til greiner med edderkoppspinn. Hoer legg to eller tre egg med rosa flekker og raude og lilla strek. Paret rugar på skift, hofuglane om natta og hannfuglane på dagtid. Rugetida varar i ca. 14 dagar. Begge foreldra syter for mat til ungane.

## Tilhøvet til menneske
Lauvfuglar vil vanlegvis leve nær menneske, til dømes i forstadar til storbyar som Singapore. Dei er stort sett ikkje truga av menneskeleg aktivitet, sjølv om brillelauvfugl er oppført som nær truga av IUCN, og der er tap av habitat grunnen for nedgangen. I motsetnad til mange andre sporvefuglar er ikkje lauvfuglar vanlege som burfuglar. 

## Artsoversyn
Slekt *Aegithina*  i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V14.1, 2024, med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*:

*Sporvefuglar
**Lauvfuglfamilien
***Slekt *[[Aegithina]]*
****Parklauvfugl, *Aegithina tiphia*, Common Iora, (Linnaeus, 1758), (LC)
****Rajalauvfugl, *Aegithina nigrolutea*, Marshall's Iora, (Marshall, GFL, 1876), (LC)
****Brillelauvfugl, *Aegithina viridissima*, Green Iora, (Bonaparte, 1850), (NT)
****Storlauvfugl, *Aegithina lafresnayei*, Great Iora, (Hartlaub, 1844), (LC)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Iora|Iora]]» frå , den 16. august 2010*

## Bakgrunnsstoff
* Videoar av lauvfuglar hos Internet Bird Collection
Hestvik Glassverk

**Hestvik glassverk** eller **Hesteviken glassverk**, òg kjent som **Gravdal glassverk**, var eit foretak som blei oppretta i 1850. Det blei etablert av August Konow og sonen Fredrik Ludvig Konow d.e. Dei fleste glasblåsarane kom til verket 1852-1853 og forlet det i 1857, slik at dette blir rekna som driftstida til verket.

Verket låg litt nordvest for Gravdal mølle i Laksevåg ved Bergen. Det produserte flasker og kavlar, og frå 1853 òg kvitt glas. Glasmeister Pedersen leia produksjonen. Det var ein eigen verksskole knytt til aktiviteten i Hestvika og Gravdal.

## Arbeidarar
* Nils Nicolay Hetty (1820-1905), 1855-1856.

## Referansar
Eid Glassverk

**Eid glassverk** eller **Eidsverket glassverk** var eit foretak som blei oppretta i 1810 på Bjørkelangen. Det gjekk inn i 1818.

## Bakgrunnsstoff
*Fru Kammerherre von Storms Jernværk ved Zitten eller Sitten Jernværk

## Referansar
Holmen Glassverk

**Holmen Glassverk**, òg kjent som **Purkholmens Glasværk**, var eit føretak på Purkholmen på garden Overgård i Beitstad i dagens Namdalseid kommune. Det blei oppretta i 1827 av mellom anna Hans Barlien. Produksjonen blei avslutta i 1833, og verket gjekk inn i 1840. Verket låg ikkje langt frå Åsnes Glassverk.

Verket produserte vindusglas, småglass og buteljer.

## Kjelder

## Litteratur
*Nord-Trøndelags historielags årbøker
**Holmens Glasværk. Sjå Heyeraas 1939:53. Sjå By 1947:43

## Bakgrunnsstoff
*Ancestors til Johannes Severin Simonsen
*Overhalla historielag: Foto av flaske
*Overhalla historielag: Foto av flaske
Survik Glassverk

**Survik Glassverk** eller **Sørviken Glassverk** var eit foretak som blei oppretta i 1808. Det blei etablert av mellom anna Hans Barlien. Det gjekk inn i 1821.

## Litteratur
*Nord-Trøndelags historielags årbøker
**Sørvigens Glasværk. Sjå By 1947:43

## Referansar
Berger Glassverk

**Berger Glassverk** var eit foretak som blei oppretta i 1857 ved sørenden av Hurdalsjøen i Eidsvoll kommune. Det gjekk inn i 1875.

## Bakgrunnsstoff
* Folketelling 1865
Ise Glassverk

**Ise Glassverk** var eit foretak som blei oppretta i 1810. Det låg ved Isesjøen i Skjeberg i Østfold. Det gjekk inn i 1816.

## Arbeidarar
* Franz Ferdinand Landgraf, meister

## Litteratur
*Østfoldarv III 1954 – 55
**Einar Mæhlum: De gamle glassverk i Østfold.

## Referansar
Ør Glassverk

**Ør Glassverk** eller **Øhrs Glasværk** var eit foretak som blei oppretta i 1874. Det låg ved Ørsjøen i Idd i Østfold. Det gjekk inn i 1894.

For å vurdere torvforekomstane på garden Ør vart forstmeister Asbjørnsen engasjet. Konklusjonen hadde visst vore at Gjeddelundmosen hadde nok torv til drift i 100 år om ein bygde eit glasverk basert på torv som brendsle. Glasverket vart etablert, men hadde mange problem. Eit av dei var rå torv noko som vistnok skuldast våte somrar.

Bernt Grubbe Schlytter hadde investert store summer i verket, men verket gjekk konkurs i 1886, slik at han tapte alt. 

## Glasblåsarar
* Johan Albert Brauer f. 2-8-1865 i Ekeberga.  Frå oktober 1885

## Litteratur
*Østfoldarv III 1954 – 55
**Einar Mæhlum: De gamle glassverk i Østfold.

## Referansar
Hydrogeologi

**Hydrogeologi** (*hydro-* tyder vatn og *-geologi* tyder studiet av jorda) er eit fagfelt innan geologi som omhandlar fordelinga, eigenskapane og rørsla til grunnvatn i jordsmonnet og grunnfjellet i jordskorpa. Hydrogeologi nyttar kunnskap frå fleire fagområde: hydrologi, meteorologi, geologi, jordbotnslære, geokjemi og fleire. Grunnvatnet er eit ledd i vasskrinslaupet og hydrogeologien har ofte hatt lange tradisjonar i land med tørt klima, der grunnvatnet er ein naudsynt ressurs for å overleve. I Noreg er hydrogeologi som fag ein ung vitskap og kom i gang ved Noreg geologiske undersøkingar kring 1950. 

## Drikkevatn
Hydrogeologien vert mellom anna nytta for å skaffe drikkevatn til busette område. I mange område aukar behovet sterkt frå år til år, mellom anna på grunn av aukande forureining av overflatevatn. 

Kring 13 % av folkesetnaden i Noreg vert i dag forsynt med drikkevatn frå grunnvatnet. 

## Kraftutbygging
Grunnvatnet er viktig for vasskraftutbygging. Kring 1960 starta Noregs vassdrags- og energidirektorat utforskninga av grunnvasstilførsla til vassdraga for å rekne ut tilskotet i tørre periodar. 

## Forureining
Hydrogeologi er eit viktig fagfelt i samband med forureining frå avfallsdeponi, slamlagunar og liknande, sidan grunnvatnet fraktar med seg forureiningane. Det er derfor viktig å kjenne godt til dei lokale grunnvasstraumane. 

## Kjelder
Hypidiomorf

**Hypidiomorf** er eit form mikrostrukturen i ein magmatisk bergart kan ha. I ein slik bergart er dei fleste hypidiomorfe bergartar *subhedrale*, det vil seie at dei delvis viser eiga krystallform, medan nokre er *anhedrale*, som vil seie at dei har heilt uregelmessig form.

Magmatiske bergartar kan elles vera allotriomorfe og idiomorfe.

## Galleri


Trachyte-micro ausschnitt Hypidiomorph.jpg| Hypidiomorf krystall
Trachyte-micro ausschnitt.jpg|Idiomorf krystall i magmatitt
Quarz xenomorph.JPG|Xenomorf kvarts (grå) i feltspat (kvit) og mafiske mineral (svarte).


## Kjelder
Idiokromatisk

**Idiokromatisk** er eit omgrep nytta om fargen hos eit mineral, der fargen er knytt til ein kjemisk hovudbestanddel. Det motsette er *allokromatisk*, der fargen skuldast eit tilfeldig innhald av eit stoff med ein viss farge. 

## Kjelder
*
Inge Lehmann

**Inge Lehmann** () var ein dansk seismolog, som i 1936 hevda at kjernen i jorda ikkje berre er ein enkel smelta sfære, men har ei indre kjerne med fysiske eigenskapar som skil seg frå den ytre kjernen. Ho var utanlandsk medlem av Royal Society i London.

Inge Lehmann vart fødd og voks opp i Østerbro i København som dotter av den eksperimentelle psykologen Alfred Georg Ludvik Lehmann (1858-1921). Ho studerte matematikk ved universiteta i København og Cambridge. Etter eit par år i forsikringsbransjen vart ho assistenten til geodesisten Niels Erik Nörlund, som gav ho oppgåva med å setje opp seismologiske observatorium i Denmark og Grønland. Ho fekk då ei interesse for seismologi og i 1928 tok ho eksamen i geodesi og tok imot ei stilling som statsgeodesist og leiaren for seismologidepartementet ved Geodetisk institutt i Danmark, som var leia av Nørlund.

I ein artikkel med den lite merkverdige tittelen *P*', var ho den første til å tolke P-bølgjer. Gjennom tolkingane av desse bølgjene synte ho at den indre kjernen i jorda eksisterer. Artikkelen gjorde ho verdskjend og fleire forskarar har seinare stadfesta oppdaginga hennar. Fram til ho pensjonerte seg i 1953 vart forholdet mellom ho og andre medlemmer ved instituttet dårleg, delvis fordi ho hadde lite tolmod med mindre kompetente kollegaer. Etter 1953 flytta ho til USA, der ho budde i mange år og samarbeidde med Maurice Ewing og Frank Press på undersøkingar av jordskorpa og den øvre mantelen. Under denne forskinga fann ho ein annan seismisk diskontinuitet, som ligg i djupner mellom 190 og 250 km og som vanlegvis vert kalla Lehmanndiskontinuiteten til ære for henne. 

Ho vann sjølv mange prisar og medaljar, og i 1997 oppretta American Geophysical Union Inge Lehmann-medaljen for å ære framifrå bidrag til «å forstå strukturen, samansetninga og dynamikken i mantelen og kjernen til jorda».
Fernando Llorente

**Fernando Llorente Torres** () er ein spansk baskisk fotballspelar som har spela for Napoli. Han har òg landskampar for Spania. 

Llorente debuterte for A-landslaget som innbyttar i ein privatlandskamp mot Chile 14. november 2008. Han skåra det første landslagsmålet sitt 11. februar 2009 i ein privatlandskamp mot England. I 2010 vart han teken ut i Spania sin tropp til fotball-VM i Sør-Afrika. I turneringa, der Spania, vart verdsmeistrar, fekk han spela som innbytar i éin kamp, åttedelsfinalen mot Portugal.
Javi Martínez

**Javier Martínez Aginaga** () er ein spansk, baskisk fotballspelar, som speler for Bayern München i den tyske Bundesliga. Han har òg landskampar for Spania. Han vart seriemeister i Tyskland med Bayern München i 2012/13- og 2013/14-sesongen og vann den europeiske meisterligaen med den same klubben i 2012/13-sesongen.

Martínez var med på å vinna U19-EM med Spania i 2007. Han debuterte for A-landslaget 29. mai 2010, etter å ha vorte teken ut til Spania sin tropp til fotball-VM i Sør-Afrika ni dagar før. Landslagsdebuten kom i ein treningskamp mot Saudi-Arabia. I turneringa, der Spania vart verdsmeistrar, fekk han spela éin kamp, som innbytar i gruppekampen mot Chile. I 2012 var han med på det spanske landslaget som vann fotball-EM, men kom ikkje på banen i nokon av kampane i turneringa.
The Fame Monster

**The Fame Monster** er det tredje EP album til den USA-amerikanske musikaren Lady Gaga, utgjeve 18. november 2009. Albumet utgjer åtte songar, og det er utgjeve både som sjølvstendig album og som ein pakke som inneheld både *The Fame Monster* og debutalbumet *[[The Fame]]* den 15. desember 2009.

Singlar frå *The Fame Monster* femner «Bad Romance», «Telephone», «Alejandro» og «Dance in the Dark».

## Spor

## Medverkande

*Lady Gaga – Piano, arrangement, komponist, programmering, vokal, støttevokal, produsent, instrumentering
*Takayuki Matsushima – assistent
*Hisashi Mizoguchi – vokalteknikar
*Musicians Regiment Horns – horn
*Tal Oz – assisterande teknikar
*Jennifer Paola – A&R
*Dan Parry – teknikar, sporing
*Julian Peploe – kunstretning
*Jack Joseph Puig – miksing
*RedOne – komponist, programmering, støttevokal, produsent, teknikar, instrumentering, vokalredigering
*Taja Riley – komponist
*Teddy Riley – produsent, miksing
*Andrea Ruffalo – produksjons-koordinering
*Dave Russell – teknikar, miksing, sporing
*Peter Savic – hår-styling
*Johnny Severin – teknikar, vokalredigering
*Hedi Slimane – fotografi
*Space Cowboy – komponist, programmering, støttevokal, produsent, teknikar, instrumentering
*Mark Stent – miksing
*Teyonie – støttevokal
*Jonas Wetling – teknikar, sporing
*Frank Wolff – teknikar
*Ianthe Zevos – kust
*Gretchen Anderson – produsent

*Eelco Bakker – teknikar
*Beyoncé – komponist
*Bobby Campbell – kunst
*Joe Cory – assisterande teknikar
*Mike Daly – assistent
*LaShawn Daniels – komponist
*Christian Delano – teknikar, sporing
*Mike "Handz" Donaldson – spesialeffektar, vokalteknikar
*Stacy Dulan – støttevokal
*Ron Fair – arrangør, konduktør, produsent
*Paul Foley – teknikar
*Nicola Formichetti – stylist
*Lazonate Franklin – komponist
*Fernando Garibay – arrangør, komponist, programmering, produsent, instrumentering
*Lisa Einhorn Gilder – produksjons-koordinering
*John Goux – gitar
*Matty Green – assistent
*Vincent Herbert – eksekutiv produsent, A&R
*Tal Herzberg – bass, produsent, teknikar
*Eric Jackson – gitar
*Rodney Jerkins – komponist, produsent, miksing, musikant
*Dyana Kass – kunst, marknadsføring
*Ryan Kennedy – assisterande teknikar
*Martin Kierszenbaum – A&R
*Abe Laboriel jr. – trommer
Vevring

**Vevring** er ei bygd i Sunnfjord kommune i Vestland. Bygda ligg på nordsida av Førdefjorden. Bygda var sentrum for den tidlegare sjølvstendige kommunen *Vevring kommune* fram til 1964. 

## Vevring kommune 1837-1964
Kommunen vart opprett som Vevring formannskapsdistrikt i 1837.

1. januar 1964 blei kommunen delt og slått saman med andre kommunar. Området nord for Førdefjorden med 439 innbyggjarar (unnateke Steindal krins) blei slått saman med delar av Naustdal til den nye Naustdal kommune.

Området sør for Førdefjorden med 407 innbyggjarar blei slått saman med Askvoll kommune, og området sør for Førdefjorden i Bru kommune til den nye Askvoll kommune.

Steindal krins i Vevring, med 25 innbyggjarar, blei slått saman med Florø, Eikefjord og Kinn kommunar saman med delar av Bremanger og Bru til ein ny kommune, som fekk namnet Flora kommune.

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for tidlegare Vevring kommune frå 1920 til 1964:**

## Arkiv frå Vevring kommune
* Formannskapet . Frå Arkivportalen.no
* Fattigstyret. Frå Arkivportalen.no
* Skorva skule. Frå Arkivportalen.no
* Skulestyret . Frå Arkivportalen.no
* Steindalen skule. Frå Arkivportalen.no
## Fotnotar
Loch Faskally

**Loch Faskally** (skotsk-gælisk **Loch Faschoille**) er eit kunstig reservoar i Perth and Kinross i Skottland, 2,5 kilometer nordvest for Pitlochry.

Innsjøen ligg mellom bratte skogkledde åsar og er om lag 3&nbsp;km lang og 700 meter brei. Innsjøen er skapt av Pitlochry Dam som vart bygd av Wimpey Construction mellom 1947 og 1950 som ein del av vasskraftforsyninga i Nord-Skottland. Dammen inneheld ei laksetrapp slik at kring 5400 laks kvart år kan passere demninga.

Innsjøen er ein populær stad for fiske etter bekkeaure, gjedde og laks.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Faskally|Loch Faskally]]» frå ,  den 18. august 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Loch Faskally på  Gazeteer for Scotland
*Loch Faskally av Pitlochry
Fairy Lochs

**Fairy Lochs** er ei lita gruppe innsjøar om lag 3 km søraust for landsbyen Badachro nær Gairloch i Wester Ross i Skottland.

Innsjøane ligg nær Loch Bràigh Horrisdale, som munnar ut i Badachro River (skotsk-gælisk *Abhainn Bad a' Chrodha*). Det er fleire større fossar i området og åsen Sìdhean Mor ligg oppfor Fairy Lochs og bukta Loch Gairloch. 

Innsjøane ligg aude til og har tilkomst over jordbruksland og langs stiar i myrlendt terreng. 

Innsjøane er kjend for at eit amerikansk bombefly styrta her under den andre verdskrigen den 13. juni 1945. 15 personar ombord omkom. Det meste av vraket ligg der det hamna etter styrten og vert i dag rekna som ei krigsgrav.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fairy Lochs|Fairy Lochs]]» frå ,  den 18. august 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*The B-24H Liberator 42-95095 op Air Crash Sites Scotland
*The Fairy Lochs War Grave - Gairloch - video av krigsgrava.
Loch Insh

**Loch Insh** er ein innsjø i Dei skotske høglanda i Skottland.

Han ligg i hjarte av Badenoch and Strathspey, 11 km sør for Aviemore og 11 km nord for Kingussie. Innsjøen vert nytta til segling og kajakk- og kanopadling. Det ligg eit vassportsenter på søraustsida av innsjøen. Ved senteret ligg det fleire hytter og eit lite hotell kalla Insh Hall.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Insh|Loch Insh]]» frå ,  den 18. august 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Vassport i Loch Insh
Loch Garry

**Loch Garry** (skotsk-gælisk **Loch Garraidh**) er ein innsjø 25&nbsp;km nord for Fort William i Lochaber i Skottland og er 11&nbsp;km lang og 50 meter djup. Han får vatn frå Loch Quoich 10&nbsp;km lenger opp River Garry og vert drenert ut i Loch Oich i Great Glen berre 5&nbsp;km lenger nede. Loch Garry er eit populært fotomotiv frå A87, mellom anna fordi perspektivet frå denne staden gjer at innsjøen liknar eit kart over Skottland.

Begge innsjøane er demd opp for vasskraftutnytting og dammen ved Loch Quoich er den største steinfyllingsdammmen i Skottland med ei lengd på 320 m og ei høgd på 38 m. Vatnet renn via ein tunnel til to kraftverk som kvar produserer 20MW. Anlegget stod ferdig i 1962.

The Glen var tidlegare heimstaden til Clan MacDonnell of Glengarry, men etter Highland Clearances er det berre få innbyggjarar att. Hovudaktiviteten her er hjortejakt og skogbruk, og her er lite turisme.

Det finst òg ein liten Loch Garry nær Pass of Drumochter i øvre delar av Tay-vassdraget.

## Bakgrunnsstoff
*Bilete av Loch Garry
Loch Katrine

**Loch Katrine** (skotsk-gælisk *Loch Ceiterein*) er ein innsjøe i distriktet Stirling i Skottland.  Han er om lag 13 km lang og 1 km brei, og går langs Strath Gartney (Gaelic: *Srath Ghartain*). Det er ein populær turistdestinasjon, mellom anna dagsturar frå Glasgow og andre nærliggande byar. 

## Busetnader

Dei største busetnadene ved Loch Katrine er Trossachs Pier i austenden eller Stronachlachar (gælisk *Sròn a' Chlachair*) mot vestenden. I tillegg finst fleire hytter og gardar langs innsjøen. 

## Øyar
Det er fleire små øyar i Loch Katrine som Ellen's Isle (gælisk *An t-Eilean Molach*), the Black Isle og Factor's Island (gælisk *Eilean a' Bhàillidh*).

## Vassforsyning
Loch Katrine er eigd av Scottish Water og er hovud vasskjelda for det meste av byen Glasgow og det omliggande området. Vassnivået er vorte kunstig heva rundt to meter. Bygginga av anlegget starta i 1855 og vart opna av dronning Victoria i 1859. Vatnet vert ført i akvedukter bort frå innsjøen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Katrine|Loch Katrine]]» frå ,  den 18. august 2010.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Newton, M. *Bho Chluaidh gu Calasraid* Acair 1999 ISBN 0-86152-265-6
2008 
** *Loch Katrine* tourist brochure produced by the Scottish Tourist Board