open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hermon

**Hermon** (arabisk  جبل حرمون , جبل الشيخ, *Jabal al-Shaykh* / «Høvdingfjellet» «Jabal Haramun»; hebraisk הר חרמון, *Har Hermon*, «Hermon»)  er eit fjell i Anti-Libanonfjella. Toppen ligg på begge sider av grensa mellom Syria og Libanon og med ei høgd på 2&nbsp;814&nbsp;moh. er fjellet det høgaste i Syria. På toppen ligg «Hermon Hotel» i buffersona mellom Syria og det israelskokkuperte territoriet, den høgaste permanent bemanna SN-stillinga i verda. Sørsida av Hermon strekkjer seg til den israelskokkuperte delen av Golanhøgdene, der Hermon skisenter ligg. Ein topp i området stig til 2&nbsp;236&nbsp;moh. er det høgaste punktet i det israelskkontrollerte området.

## Geografi
Hermon er i røynda ei gruppe fjell med tre fråskilde toppar, som har omtrent same høgd. Anti-Libanonfjella strekkjer seg kring 150&nbsp;km frå nordaust til sørvest, og går parallelt til Libanonfjella i vest. Hermonfjella dekkjr kring 1000 kvadratkilometer, der 70&nbsp;km² er under israelsk kontroll. Det meste av Hermon som ligg i Golanhøgdene dannar Hermon naturreservat.

På grunn av høgda si, fangar fjellet ein god del nedbør i eit særs tørt område av verda. Kalksteinen frå juratida er broten opp av forkastingar og kanalar som dannar ein karsttopografi. Hermon får snø om vinteren og våren som dekkjer alle dei tre toppane det meste av året. Smeltevatn frå dei snødekte fjella på vest- og sørsida siver ned i kanalar og porer, og gjev vatn til kjeldene ved foten av fjellet, som dannar bekkar og elvar. Desse flyt saman og dannar Jordanelva. I tillegg gjev overflatevatn liv til planter nedanfor snøgrensa, der det finst mange vingardar og mykje furu, eik og poppel.

Kjeldene, og sjølve fjellet, er ønskt av nasjonane i området fordi dei er rike på vatn.

## Klima

## Skisenter

Sidan 1981 har den israelskokkuperte delen av Golanhøgdene vore underlagt Golanhøgd-lovene. På Hermon ligg det einaste skisenteret i Israel. Dei som driv skisenteret bur i den nærliggande isrelske busetnaden Neve Ativ og drusarbyen Majdal Shams. Skisenteret har ein skiskule, skipatrulje og fleire restaurantar nedst eller øvst i området. I 2005 hadde dei syriske styresmaktene planar om å utvikle eit anna skisenter på i fjellsida.

## Sjå òg
* Hermon naturreservat
* Golanhøgdene
* Det første slaget ved Hermon
* Det andre slaget ved Hermon
* Det tredje slaget ved Hermon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hermon|Hermon]]» frå ,  den 30. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

* Hermon Mountain virtual tour (Winter 
* Photos of Hermon ski resort (in a snowless season)
Fjell i Golanhøgdene

Dette er ei liste over fjell i Golanhøgdene.

## Bilete

Fil:Paras mount.JPG|Peres/Tall al-Faras
Fil:Golan 1.JPG|Avital/Tall Abu an Nada
Fil:Windmillsgolan3.jpg|Bnei Rasan/Tall al Ghassaniyah
Fil:MtYosifun.jpg|Yosifon/Tall Yusuf
Fil:Juhader.JPG|Givat Orha/Tel Jukhdar
Fil:Hozek.jpg|Hosek


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fjell i Golanhøgdene|Fjell i Golanhøgdene]]» frå ,  den 30. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Fjell i Syria

Dette er ei liste over **fjell i [[Syria]]**

## [[Aleppo guvernement|Aleppo]]
*Barsa
*Ḥaṣṣ
*Kurd-Dagh
*Jabal Simeon

## [[Idlib guvernement|Idlib]]
*Mount Ḥārim
*Mount Zāwiya

## [[Latakia guvernement|Latakia]]
*Alawit
*Aqraa

## [[Rif Dimashq]]
*Anti-Libanonfjella
*Qasioun

## [[Quneitra guvernement|Qunaytira]]
*Hermon
*Fjell i Golanhøgdene

## [[As-Suwayda guvernement|Suwayda]]
*Jabal al-Druze

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of mountains of Syria|List of mountains of Syria]]» frå ,  den 30. mars 2014.*
Tolmatsjova-systrene

**Tolmatsjova-systrene** er ein duo sett saman av tvillingsystrene Anastasija og Marija Tolmatsjova frå Kursk i Russland. Systrene vart fødd 14. januar 1997.

## Eurovision
Under deltakingane i Eurovision har dei brukt det engelske namnet Tolmachevy Sisters.

### Junior Eurovision Song Contest 2006
Tolmatsjova-systrene vart vald til å representere Russland i Junior Eurovision Song Contest 2006 i Bucureşti i Romania. Dei deltok med songen «Vesennij dzjaz», som dei framførte på russisk. Bidraget vann med 154 poeng; tolv frå Kviterussland, Belgia, Kroatia, Romania, Serbia, Sverige og Ukraina, ti frå Kypros, Hellas, Portugal, Spania og Nederland og fire frå Makedonia og Malta. I tillegg fekk kvart land tolv bonuspoeng slik at ingen skulle stå att med null poeng.

### Eurovision Song Contest 2009
I 2009 var systrene var ein del av opningsnummeret i den fyrste semifinalen då Eurovision Song Contest vart arrangert i Moskva i heimlandet Russland.

### Eurovision Song Contest 2014
Tolmatsjova-systrene vart valde internt til å representere Russland i Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark. Dei vil delta med songen «Shine», som vil verte framført på engelsk. Songen er skriven av Philipp Kirkorov, Dimítris Kontópoulos, John Ballard, Ralph Charlie og Gerard James Borg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Tolmachevy Sisters|The Tolmachevy Sisters]]» frå ,  den 30. mars 2014.*
Barsa

**Barṣa** (arabisk جبل برصة, *ǧabal Barṣa* **Barṣa** er ei forkorting for **Barṣāyā**) er eit fjell i Aleppo guvernement nord i Syria. Fjellet ligg i Aʻzāz-distriktet og ʻIfrīn-distriktet mellom Aʻzāzsletta i aust og Afrindalen i vest. I sør ligg Jabal Simeon, og i nord sletta Kilis der Akpınar, ei av kjeldeelvane til Quweiq, spring ut.

Barsa er 855 meter over havet. Fjellet vert drenert av ei periodevis elv kalla Aʻzāz, som flyt ut i Quweiq og dannar nordsida av Jabal Simeon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Barsa|Mount Barsa]]» frå ,  den 30. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Coop Indre Vestland

**Coop Indre Vestland BA** var eit samvirkelag på Vestlandet. Det vart skipa i 2000 då samvirkelaga Sogn, Årdal og Voss fusjonerte til Indre Vestland Samvirkelag. Diverre tapte Coop Indre Vestland store marknadsandeler i Sogndal etter bygginga av Sogningen Storsenter. Dette vart kompensert med å setja ned kjøpeutbytet og leggja ned ei rekkje små Coop Marked-filialar. Etter store økonomiske problem vart laget sett under administrasjon av Coop NKL. I 2004 vart det delt, slik at butikkane i Sogn (unnateke Flåm) vart lagde under Coop Sogn og Fjordane, medan resten gjekk til Coop Hordaland.

## Historie

### Sogn Samvirkelag
Sogn Samvirkelag vart skipa i 1965, ved at samvirkelaga Balestrand, Systrond, Sogndal, Kaupanger, Lærdal, Ljøsne, Indre Hafslo, Gaupne, Jostedal og Skjolden slo seg saman. Året etter kom også samvirkelaga Fjærland, Fresvik, Hafslo og Fortun med. Hovudadministrasjonen låg i Sogndal.

Sogn Samvirkelag bygde Domus Varehus i Gravensteinsgata i Sogndal i 1969. I 1998 gjekk dei saman med K-Sentret om å byggja Sogningen Storsenter.

### Årdal Samvirkelag
Øvre Årdal Samvirkelag vart skipa i 1928, medan Nedre Årdal Samvirkelag kom til i 1932. Laga vart seinare fusjonerte til Årdal Samvirkelag, som i 2000 gjekk inn i Coop Indre Vestland. I 2013 opna Coop Vest det 6300 kvm. store Årdalssenteret, som inneheld Coop Extra og 12 andre butikkar. Butikken på Årdalstangen vart lagd ned hausten 2014.

### Voss Samvirkelag
Voss Samvirkelag vart skipa i 1921. I 2000 gjekk det inn i Coop Indre Vestland.

## Kjelder
* Om Coop Indre Vestland i Fylkesleksikon
Al-Hass

**al-Ḥaṣṣ** eller **Aḥaṣṣ** (arabisk جبل الحص eller جبل الأحص; nordsyrisk arabisk: ǧabal əl-Ḥəṣṣ) er eit 500 meter høgt platå, største høgd på 638 meter over havet, på nordsida av Den syriske ørkenen. Det ligg i Safīrah-distriktet i Aleppo guvernement i Syria.

Platået strekkjr seg over 60&nbsp;km med ei breidd på kring 30&nbsp;km på vestsida av Jabboulsjøen frå Safīrah i nord til Sabkhat Kharāyij og Sabkhat Ḥammām i sør. I aust ligg Qinnasrīnsletta  (den sørlege Alepposletta) og låglandet Maṭkh. Ei mindre høgd kalla **Shabīth** (arabisk جبل شبيث) (høgaste punkt 360 moh) ligg i søraust, og bortom dette ligg **Sabkhat Shabīth**. Sletta Khunāṣir skil mellom Ḥaṣṣ og Shabīth.

Området har meir enn 150 landsbyar busette av beduinar eller folk av beduinsk opphav. Det er eit av dei fattigaste områda i Syria. Eit utviklingsprosjekt har pågått for å betre levestandarden.

Ei gammal festning frå antikken er nyleg oppdaga på Ḥaṣṣ.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount al-Hass|Mount al-Hass]]» frå ,  den 30. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Bental/Tal Al-Gharam

**Bental** (arabisk جبل الغرام, *Jabal al-Gharam*, 'Lystfjellet' eller جبل بنطل, *Jabal Bental*; hebraisk הר בנטל, *Har Bental*) er ein sovande vulkan nordaust i Golanhøgdene. Det har ei høgd på 1&nbsp;171 meter over havet.

## Geologi
Fjellet er ein del av ei rekkje sovande vulkanar langs austsida av Golanhøgdene som Ramfjellet i nord og endar ved Tal Saki i sør. Fjellet ligg nord for Avital og dei deler same vulkanske lavakjelde. Bental vart danna i eit vulkanutbrot som danna ei vulkankjegle av vulkansk oske. 

## Fjellet
Bental er dekt av palestinaeik og på toppen ligg ein skanse for Det israelske forsvaret som vart bygd på ein eldre syrisk skanse. Fjellet har god oversyn over dei syriske landområda Hermon og Golanhøgdene.

Den israelske busetjinga Merom Golan ligg ved foten av fjellet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Bental/Tal Al-Gharam|Mount Bental/Tal Al-Gharam]]» frå ,  den 30. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
2012 VP113

**** er eit objekt i den indre delen av Oortskya i det ytre solsystemet. Det har ein diameter på kring 450 km og er mogelegvis ein dvergplanet.

## Kjelder
* ''Dwarf planet stretches Solar System's edge''  - nature.com
Varuna (fleirtyding)

**Varuna** kan visa til:

* Varuna frå vedisk religion
* 20000 Varuna, eit objekt i det ytre av solystemet
Ixion (fleirtyding)

**Ixion** kan visa til:

* Ixion frå gresk mytologi
* 28978 Ixion, eit objekt i det ytre av solsystemet
Simeonfjellet

**Jabal Simeon** eller **Simonfjellet** (arabisk جبل سمعان,  Jabal Semʻān), òg kalla **Laylūn** (arabisk جبل ليلون), er eit høgland i Aleppo guvernement nord i Syria. Fjellet ligg i Jabal Simeon og Aʻzāz-distrikta i Aleppo guvernement.

## Namn
Namnet på fjellet kjem frå St. Simeon, ein kristen eremitt på 400-talet som levde i eit kloster på fjellet.

Det antikke namnet på fjellet var Nebo, etter den mesopotamske guden Nabu. Ordet Nebo finst framleis i namna på fleire landsbyar på fjellet (Kafr Nebbo, Nebbol, etc.).

Namnet Laylūn er av kurdisk opphav.

## Landskap
Jabal Simeon er ein del av Belusmassivet vest på Aleppoplatået. Det ligg kring 20&nbsp;km nordvest for Aleppo. Fjellet strekker seg 50&nbsp;km frå nord til sør med ei breidd på 20–40&nbsp;km og ei gjennomsnittleg høgd på 500–600 moh. Det høgaste punktet er Sheikh Barakāt (876 moh) i sørlege delen av fjellet.

Dalen ʻIfrīn går mellom Jabal Simeon og Kurd-Dagh i vest. Aʻzāzdalen markerer nordgrensa til fjellet og på andre sida ligg Aʻzāz-sletta og Barsa på Aintabplatået. Dalen til elva Quweiq går langs austsida av fjellet. Sør for fjella ligg Dāna og Ataribsletta. Gamle ruter knyter Qinnasrin til Antiokia og går over desse slettene til ʻIfrīndalen der han snur vestover, og skil Jabal Simeon frå Ḥārimfjella i sør.
Qasioun

**Qasioun** (arabisk **جبل قاسيون**, **Jabal Qāsiyūn**) er eit fjell med utsikt over byen Damaskus i Syria. Her ligg ei rekkje restaurantar som ein kan sjå heile byen frå. Etter kvart som byen har blitt utvida, har somme bydelar vokse fram ved foten av fjellet. Det høgaste punktet er 1151 meter over havet.

Det er bygd mange skansar i fjellet av det syriske regimet etter starten på den syriske borgarkrigen.

## Religiøs tyding
I fjellsida av Jabal Qasiun ligg ei grotte med mange tilknytte segner. Det er sagt at grotta ein gong var busett av den første mannen, Adam, og både Ibrāhīm (Abraham), og 'Īsā (Jesus) skal ha bedt i grotta. I arabiske historiebøker frå mellomalderen vert ho omtalt som staden der Qābīl (Kain) tok livet av Hābīl (Abel). I hundrevis av år vart grotta rekna som ein stad der bøner vart oppfyllte med ein gong, og særleg i tørkeperiodar, ville herskarane av Damaskus vitje grotta og be om regn. På grunn av mordet som det vert hevda fann stader her, det første mordet i verda, vert ho kalla *Maghārat al-Dam* (Blodgrotta). I følgje sunnimuslimar er Qasioun staden der miḥrābane (bøn-nisjer) til dei 40 helgenane, kalla Abdāl, skal ha bede dei nattlege bønene sine. Det vart bygd ein liten moske over Blodgrootta med desse miḥrābane.

Lenger ned fjellet frå Blodgrotta låg ei anna grotte kalla *Maghārat al-Jūˁ* (Sveltegrotta). Soger om denne grotta er noko forvirrande. Somme seier at førti helgenar døydde der av svelt: al-Harawī, som levde der på 1200-talet skriv at førti profetar døydde der av svelt. I dag er grotta forsegla, omgjeve av hus, men staden vert kalla al-Juyūˁīyah (omtrent 'Hungersstaden').

Ei anna grotte ligg i ei anne fjellside, og lokalt har denne blitt kalla Sjusovargrotta, nemnd i tidlege kristne kjelder, i tillegg til Koranen der dei er kjende som *Aṣḥāb al-Kahf* (Følgjegrotta). Det er derimot mange grotter i denne delen av verda som vert hevda å vere denne grotta. I dag er det bygd ein madressah over grotta, men det er framleis tilkomst for pilegrimar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Qasioun|Mount Qasioun]]» frå ,  den 30. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Tal Saki

**Tal Saki** (arabisk  تل الساقي, *Tal Al-Saki*; hebraisk תל סאקי, *Tal Saki*) er ein sovande vulkan søraust i Golanhøgdene. Det har ei høgd på 594 meter over havet.

## Geologi
Fjellet er ein del av ei rekkje sovande vulkanar som strekkjer seg langs austsida av Golanhøgdene frå Ramfjellet i nord og endar ved Tal Saki i sør.
Zawiya

**Zāwiya** (arabisk جبل الزاوية, ǧabal az-Zāwiya) eller **Rīḥā** (arabisk جبل ريحا, ǧabal Rīḥā), mellomalderen òg **Banī-ʻUlaym** (arabisk جبل بني عليم, ǧabal Banī-ʻUlaym) er eit høgland i Idlib guvernement nordvest i Syria. Det ligg kring 36 byar og landsbyar i området kring Zawiya. Dei største byane er Rīḥā (Arīḥā) og Maʻarrat an-Nuʻmān.

Zāwiya danar den sørlege gruppa i Belusmassivet vest i Aleppoplatået. Nord og nordvest for fjellet ligg Roujsletta. Ghābsletta ligg på vestsida. Sør for fjella ligg sletene ved Ḥamā, og på austsida ligg Idlibsletta.

Den gjennomsnittlege høgda til Zāwiya er 750 m. Det høgaste punktet er Ayyūb (939 m). Vestsida av fjellet er bratt, medan austsida heller slakt. Mange kjelder spring ut på vestsida og flyt ned til Rouj- og Ghābsletta.

Fjellet omfattar to massiv skild av av ein dal med mange arkeologiske funn, slik som den antikke byen Bārā. Den nordlege delen av fjellet vert kalla Arbaʻīn (arabisk جبل الأربعين) (877 moh). Den antikke byen Ebla ligg nordaust for fjellet og den antikke byen Apamea ligg i sørvest.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zawiya Mountain|Zawiya Mountain]]» frå ,  den 30. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Homskløfta

**Homskløfta** (arabisk فتحة حمص), òg kalla **Akkarkløfta**, er ein fjellovergang i Orontesdalen sør i Syria. Han vert kalla «porten til Syria», og skil An-Nusayriyahfjella og Jebel Zawiyah frå Libanon- og Anti-Libanonfjella. Den vesle elva Nahr al-Kabir renn gjennom kløfta til den syriske kysten av Middelhavet. 

I hundrevis av år har handelsmenn og inntrengande fiendar funne vegen gjennom Homskløfta ei viktig rute mellom kysten og det indre av landet, og til andre delar av Asia Kløfta er òg den einaste heilårsopne overgangen gjennom fjellkjeda.

I dag går motorvegen og jernbanen frå Homs til den libanesiske byen Tripoli over passet. A pipeline carrying oil also runs through the gap. Borga Krak des Chevaliers ligg i Homskløfta. Borga vart bygd i 1031 for å vakte over denne strategiske gjennomgangen under det første krosstoget, og skifta eigarar fleire gonger under resten av krosstoga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Homs Gap|Homs Gap]]» frå ,  den 30. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Maysalun

**Maysalun** (arabisk skrift ميسلون) er eit fjellområde sørvest i Syria i austsida av Anti-Libanonfjella kring 12 kilometer vest for Damaskus i Rif Dimashq guvernement i ei høgd på 1090 meter over havet. Området ligg langs den gamle vegen mellom Damaskus og Libanon og har lenge vore kjend for sine *[[Caravanserai|khan]]ar* og stoppestader. Den næraste byen i området er al-Dimas.

Maysalun er kjend i syrisk historie som staden der den syriske krigsministeren Yusuf al-Azma nekta å gje etter for dei franske og engelske koloniplanane med å gje dei kamp. Kong Faisal av Syria valde å ikkje kjempe mot franskmennene og trekte seg attende, og fekk seidan eit kongedøme i Irak. Azma valde å kjempe og gjekk i strid mot franskmennene sjølv om han vistte at han var i undertal. Franskmennene gjekk inn i Syria for å danna ein koloni og dei kunstige grensene vart trekte med Sykes-Picot-avtalen i 1917. Slaget vart ein avgjerande fransk siger som gjorde at dei kunne marsjere til Damaskus og starta delinga og koloniseringa av Syria.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maysalun|Maysalun]]» frå ,  den 30. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Pétra på Lésvos

**Pétra** (gresk Πέτρα) er ein landsby og tidlegare kommune på nordsida av øya Lésvos i periferieininga Lésvos i periferien Dei nordlege egeiske øyane i Hellas. Pétra vart innlemma i kommunen Lésvos i 2011, men inngår frå 2019 som ei kommunaleining i kommunen Vest-Lésvos.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Pétra 3&nbsp;029&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1&nbsp;112&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Plomári

**Plomári** (gresk skrift Πλωμάρι) er ein landsby og tidlegare kommune på sørsida av øya Lésvos i periferieininga Lésvos i periferien Dei nordlege egeiske øyane i Hellas. I 2011 vart Plomári innlemma i kommunen Lésvos, men inngår frå 2019 som ei kommunaleining i kommunen Mytilíni.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Plomári 4&nbsp;852&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 2&nbsp;756&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Rákhes

**Rákhes** (gresk Ράχες) er ein tidlegare kommune vest på  øya Ikaría i periferieininga Ikaría i periferien Dei nordlege egeiske øyane i Hellas. Rákhes inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Ikaría.

## Referansar
Nils Furnes

**Nils Furnes** () var ein norsk folkemusikar frå Bygstad i Gaular kommune i Sogn og Fjordane. Saman med Johannes Holsen og Knut Sandal var Nils Furnes ein av dei fremste 1900-talsspelemennene frå Sunnfjord. Furnes spelte hardingfele, og var kjend for sitt lyriske og detaljrike spel. 

Nils Furnes vaks opp i Furnes i Bygstad i Gaular, i ein søskenflokk på fire. Ni år gamal høyrde Nils Furnes farbroren Ola Nos (1849-1923) spele i eit bryllup, og dette gjorde sterkt inntrykk på han. To år seinare tok Furnes til å spele hardingfele. Fyrste læremeistaren var farbroren Ola Nos, som og var frå Gaular. Nils Furnes var den siste spelemannen opp til vår tid som lærte slåttar direkte etter storspelemannen Ola Nos, eller Spelar-Ola, som han blei kalla.  Spelar-Ola hadde sine slåttar att etter faren, Nils Nos (1818-1970), og den gamle meisteren Gunnar Lundekvam (1816-1912). I 1925 flytte Nils Furnes til Bergen for å gå i lære som bøkkar (tønnemakar), og blei buande der. I Bergen kom Nils Furnes i kontakt med eit spanande spelemannsmiljø med spelemenn frå store delar av Vestlandet, og i 1929 var han med på å skipe spelemannslaget Fjellbekken. Der var han fast medlem så lenge han levde, og han blei utnemnd som heidersmedlem i laget. 

Både hjå NRK Folkemusikkarkivet og Arne Bjørndals samling i Bergen finn ein opptak av Nils Furnes. Av det innspelte materialet finn ein eit rikt utval både innan runddans- og bygdedansspel frå Sunnfjord, i tillegg til slåttemateriale som truleg stammar frå Fjellbekken spelemannslag. 

## Diskografi
* *Hardingfelespel frå Sunnfjord* (Nils Furnes, Johannes Holsen og Knut Sandal) (ta:lik, 2005)

## Bakgrunnsstoff
* Artikkel hjå Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
* Artikkel hjå Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
* Info om ta:lik si plateutgjeving ''Hardingfelespel frå Sunnfjord''
* Lydopptak av Nils Furnes kan du høyre her. Opptaka er gjort av Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane, musikkavdelinga.
Gangtok

**Gangtok** er delstatshovudstad i Sikkim, nordaust i India. Han har eit folketal på rundt 50&nbsp;000. Byen ligg om lag 1 780 moh. Det offisielle språket her er nepali, men innbyggjarar talar også engelsk, hindi og fleire lokale språk. 

Den viktigaste næringsvegen i Gangtok er turisme, med naturen rundt Himalayafjella, buddhistiske heilagdommar og dei ulike lokale kulturane som viktige trekkplaster. Byen har mellom anna eit tibetologisk museum. Høgsesong for turistnæringa er april-juni og september-november. Vintertemperaturen ligg rundt nullpunktet, medan han varierer mellom 13 og 21 grader om sommaren.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Gangtok|Gangtok]]» frå ,  den 31. mars 2014.*
Vulkanar i Syria

Dette er ei liste over aktive og inaktive vulkanar i Syria. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of volcanoes in Syria|List of volcanoes in Syria]]» frå ,  den 31. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


*
Sharat Kovakab

**Sharat Kovakab** (arabisk حبل كوكب) er eit vulkanfelt nordaust i Syria. Det består av to vulkankjegler, der det høgaste ligg 1752 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sharat Kovakab|Sharat Kovakab]]» frå ,  den 31. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Khristós på Ikaría

**Khristós** (gresk Χριστός) er ein landsby vest på  øya Ikaría i periferieininga Ikaría i periferien Dei nordlege egeiske øyane i Hellas. Khristós var hovudsete i den tidlegare kommunen Rákhes, som frå 2011 inngår som ei kommunaleining i kommunen Ikaría.

## Referansar
Oslo Konserthus

**Oslo Konserthus** er eit konserthus som ligg meir eller mindre inneklemt mellom kontorblokkene i bydelen Vika i Oslo. Tilkomsten til hovudinngangen på Johan Svendsens plass er frå Ruseløkkveien. Sceneinngangen har tilkomst frå Munkedamsveien.

Oslo kommune er eigar av konserthuset, som er tilhaldsstaden for Oslo Filharmoniske Orkester. Konserthuset vart opna 22. mars 1977.

## Bygningen
Oslo Konserthus vart teikna av den svenske arkitekten Gösta Åbergh. Fasaden er kledd med grå  *Tolgagranitt* frå Tolga i Østerdalen. Hovudsalen, Store Sal, har plass til 1404 tilhøyrarar, med tillegg av 212 i ei podieterrasse. Dessutan finst det ein mindre konsertsal med 266 plassar. I den store salen er det installert eit stort konsertorgel med 90 stemmer, bygd i Tyskland i 1978 av orgelbyggjaren Paul Ott.

Dei akustiske tilhøva i den store konsertsalen vert rekna som mindre tilfredsstillande, og det er gjort freistnader på å bøte på dette.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Harrat Ash Shamah

**Harrat Ash Shamah** (òg kalla Harrat Ash Shaam og Harrat e-Shamah) er eit vulkanfelt som dekkjer eit område på . Dette massive alkaline vulkanfeltet strekkjer seg frå sørlege Syria, over Jordan og inn i det nordvestlege Saudi-Arabia.

Mellom anna dannar vulkanfelta Jabal al-Druze, Es Safa og Dirat at Tulul den nordlege, syriske delen av Harrat Ash Shamah. Al Harrah ligg i sør, i den saudiarabiske tredjedelen av feltet. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Harrat Ash Shamah|Harrat Ash Shamah]]» frå ,  den 31. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Ibrahim, K. (1993) «The geological framework for the Harrat Ash-Shaam Basaltic Super-Group and its volcanotectonic evolution» Bulletin 24, Geological Mapping Division, Natural Resources Authority, Jordan
*Ilani, S., Harlavan, Y., Tarawneh, K., Rabba, I., Weinberger, R., Khalil, I., and Peltz, S., (2001) «New K-Ar ages of basalts from the Harrat Ash Shaam vulkanfelt in Jordan: Implications for the span and duration of the upper-mantle upwelling beneath the western Arabian plate»  *Geology* 29(2):171-174
*Kempe, S. and Al-Malabeh, A., (2005), «Newly discovered lava tunnels of the Al-Shaam plateau basalts» *Geophysical Research Abstracts* 7, European Geosciences Union 
*Salf, S.I., (1988) «Field and petrographic characteristics of Cenozoic basaltic rocks, Northwestern Saudi-Arabia» *Journal of African Earth Sciences* 7(5):805-809
*Weinstein, Y., Navon, O., Altherr, R., and Stein, M., (2006) «The role of lithospheric mantle heterogeneity in the generation of Plio-pleistocen alkali basalt suites from NW Harrat Ash Shaam (Israel)»  *Journal of Petrology* 47(5):1017-1050


## Bakgrunnsstoff
* VolcanoWorld information and aerial biletegraph 
* 
* 
*
Namnlaust syrisk vulkanfelt

Ein **vulkanfelt utan namn** hadde eit vulkanutbrot som fann stad i 1222 nord i Syria, nær Killis i Tyrkia. Vulkanen oppstod truleg på grunn av ein regional graben. Vulkanen består av andesittisk basalt. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Unnamed Syrian Volcanic Field|Unnamed Syrian Volcanic Field]]» frå ,  den 31. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Volcanolive.com
* Volcanodiscovery.com


## Bakgrunnsstoff
* Photo of 1222 evt. Lava Flow on Blogger
Jannu

**Jannu**, også **Kumbhakarna**, er ein fjelltopp vest for Kantjendjunga, eit høgre fjell som ligg 10 kilometer unna på den same lange fjellryggen i Himalaya. Med sine 7&nbsp;711 meter over havet er Jannu den 32. høgste fjelltoppem på jordkloten. Mellom fjellklatrarar er fjellet kjent for den svært krvejande ruta opp nordveggem og for dei ekstreme klimatiske tilhøva med kulde og stormver.

Fyrstebestiginga av Jannu fann stad den 28. april 1962 og vart gjennomført av Robert Paragot, Paul Kellar, René Desmaison og sherpaen Gyalzen Mitchu, dagen etter kleiv Jean Ravier, Lionel Terray og sherpa Wangdi til topps. Dei valde ei rute over Yamatari-breen på sørsida av fjellet til eit stort platå kalla Thron. Turen vidare gjekk over søraustegga til fjelltoppen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jannu|Jannu]]» frå ,  den 31. mars 2014.*
Siniolchu

**Siniolchu** er eit 6&nbsp;888 meter over havet høgt fjell i Himalaya, i delstaten Sikkim i India. Fjelltoppen er den austlegaste hjørnesteinen i Kantjendjunga-massivet og vert halde for å vere ein av dei vakraste fjelltoppane på jordkloten. Den britiske forfattaren og fjellklatraren Douglas Freshfield omtala Siniolchu som «den ypparste triumf i fjellarkitekturen og det vakraste snøfjellet i verda».

Då ein tysk ekspedisjon utforska Sikkim i året 1936, kleiv Karl Wien og Adolf Göttner til topps på Siniolchu som dei fyrste menneska.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Siniolchu|Siniolchu]]» frå ,  den 31. mars 2014.*
Gösta Åbergh

**Gösta Åbergh** () var ein svensk arkitekt, fødd i Härnösand i Sverige, som har gjort seg kjend i Noreg ved å ha teikna Oslo Konserthus i Oslo

Gösta Åhberg vart utdanna ved Kungliga Tekniska Högskolan i Stockholm, og fekk seg sitt eige arkitektkontor i 1949. Han har teikna fleire offentlege bygningar, til dømes skulebygningar, kunsthallar, bornehagar og bibliotek, men er mest kjend for Oslo Konserthus og for bygningen i Valhallavägen 191-199 i Stockholm, som er rekna som ein av dei venaste bygningane i byen i sin stil.

## Bakgrunnsstoff
Al-Ghab-sletta

**Ghabsletta** (arabisk سهل الغاب) er ei frodig slette nordvest i Syria. Dalen vart oversymd i fleire hundreår av vatn frå Orontes, som gjorde sletta til eit sumpområde. Ghabprosjektet vart sett i gang i 1950-åra for å drenere dalen og gjere han habitabel og dyrkbar. Dette gav Syria eit område på  med kunstig vatna jordbruksland.

Dalen skil al-Ansariyahfjella i vest frå Zawiyahfjella og platået aust i regionen. Dalen er 63 km lang og 12,1 km brei.

## Ghabprosjektet
Prosjektet starta i 1953 og vert rekna som eit av dei viktigaste hydrologiske prosjekta nord i Syria. På grunn av ei slak helling (0,10 %) i Orontes i området kring Asharnah, gav ikkje elva nok vatn til dei kringliggande områda. Prosjektet drenerte sletta Orontes strøymde over og vart heilt drenert i 1968 og gav 11&nbsp;000 familiar nytt jordbruksland.

Ghabprosjektet gjorde at store område kunne dyrkast opp og det vart utvikla eit nytt irrigasjonssystem. Systemet omfatta demningar og kanalnettverk for drenering. Store demningar vart bygde i Mhardeh, Zayzun, Qarqur og andre landsbyar.  Dammen ved Mhardeh, bygd i 1961, er 40 meter høg og 200 meter lang og held 65 mill. kubikkmeter vatn. Zeyzoundammen, bygd i 1996, var 32 meter høg og heldt 71 mill. kubikkmeter vatn. Han kollapsa i juni 2002 og 22 menneske mista livet og eit 80 kvadratkilometer stort landområde vart fløymd nedanfor demninga.

Andre fordelar med Ghabprosjektet er utbetringar i kommunikasjonssystema gjennom bygging av vegar og jernbane, som tidlegare ikkje var mogeleg på grunn av myrområda. I tillegg vart det langt mindre malaria sidan det var langt mindre stilleståande vatn.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al-Ghab plain|Al-Ghab plain]]» frå ,  den 31. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*
*
*
Sergej Ćetković

**Sergej Ćetković** () er ein montenegrinsk songar.

Ćetković vart vald internt av Radio televizija Crne Gore til å representere Montenegro i Eurovision Song Contest 2014 med songen «Moj svijet», som han skreiv saman med Emina Jahović.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:31. mars 2014|31. mars 2014]]» frå ,  den 11. desember 2020.*
Paul Ott

**Paul Ott** () var ein tysk orgelbyggjar som hadde ein stor produksjon av orgler på andre halvparten av 1900-talet, mellom anna for norske tingarar. Det største orgelet han bygde, står i Oslo Konserthus og er frå 1977.

## Bakgrunnsstoff
Atsikí

**Atsikí** (gresk Ατσική) er ein landsby og tidlegare kommune nord på øya Límnos i periferieininga Límnos i periferien Dei nordlege egeiske øyane i Hellas. Atsikí inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Límnos.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Atsikí 2&nbsp;246&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 774&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Miltbrann

**Miltbrann**, eller **antrax**, er ein akutt sjukdom forårsaka av bakterien *[[Bacillus anthracis]]*. Sjukdommen har namn etter den store mørkeraude milten ein finn hjå råka individ.

Både dyr og menneske kan verte råka av sjukdommen. Symptoma er feber, byller, sår og opphovning av lymfekjertlane. Det finnest no effektive vaksiner mot miltbrann og behandling med antibiotika har god verknad på ein del former av sjukdommen. Om ein ikkje vert behandla raskt, kan ein døy av sjukdommen.

Miltbrann kan ramme huden, lungene eller meltingssystemet til det smitta individet.

Miltbrannbakterien smittar via sporar som kan verte spreidd gjennom klede eller kroppane til individ som er råka av sjukdommen. Sporane som bakterien dannar er hardføre, og kan overleve i opptil fleire tiår. Koking er ikkje tilstrekkeleg til å ta knekken på sporane.

På grunn av smitteeigenskapane til miltbrannbakterien har han vorte nytta i biologisk krigføring, blant anna under den første verdskrigen.

## Bakgrunnsstoff
* Miltbrann i *Store Norske Leksikon*

## Kjelder

* Velle, Weiert Martin. *«Miltbrann» (4. november 2011) i *Store norske leksikon*. Henta 2. april 2014.
----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Miltbrann|Miltbrann]]» frå ,  den 31. mars 2014.*
Baltoro Kangri

**Baltoro Kangri** er eit 7&nbsp;312 meter over havet høgt fjell i Karakoram i den autonome regionen Gilgit-Baltistan i Pakistan. Fjellet ligg sør for Gasherbrum-toppane og aust for Chogolisa (7&nbsp;668 moh) og høyrer som sistnemnde til Masherbrum-fjella. Øvstedelen av Baltoro-breen spring ut frå vestsida av Baltoro Kangri. Nord og aust for fjellet, mellom Baltoro Kangri og Gasherbrum-toppane, finn ein Abruzzi-breen, som straks etter renn inn i Baltoro-breen. Baltoro Kangri er over ein fjellrygg knytt til Sia Kangri i aust, og er såleis innlemma i hovud-fjellkjeda Karakoram.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Baltoro Kangri|Baltoro Kangri]]» frå ,  den 31. mars 2014.*
Jengish Chokusu

**Jengish Chokusu** (kirgisisk Жеңиш Чокусу), eller i Kina **Tomur Feng** (kinesisk 托木爾峰 /托木尔峰), er med sine 7&nbsp;439 meter over havet det høgste fjellet i Tian Shan og Kirgisistan. Fjellet, som er dekt av isbrear, ligg på grensa mellom Kirgisistan og Folkerepublikken Kina, aust for innsjøen Issyk-Kul og ca. 15&nbsp;km sør for Khan Tengri, den nest høgste fjelltoppen i Tian Shan.

Toppen av Jengish Chokusu vart truleg nådd fyrste gongen i 1956, då medlemer av ein ekspedisjon leia av Vitalij Abalakov kleiv til topps. Likevel kan det vere at Leonid Gutman, Jevgenij Ivanov og Aleksandr Sidorenko nådde toppunktet allereie 19. september 1938.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Dschengisch Tschokusu|Dschengisch Tschokusu]]» frå ,  den 31. mars 2014.*
Kondiás

**Kondiás** (gresk Κοντιάς) er ein landsby sør på øya Límnos i periferieininga Límnos i periferien Dei nordlege egeiske øyane i Hellas. Kondiás var hovudsete i den tidlegare kommunen Néa Koútali som frå 2011 inngår som ei kommunaleining i kommunen Límnos.

## Referansar
Aleppoplatået

**Aleppoplatået** (arabisk هضبة حلب) er eit lågt, åslendt platå nord i Syria. Det ligg i det nordlege grenseområdet mellom den arabiske plata og den afrikanske plata ved Daudehavsrifta. Platået ligg stort sett innanfor Aleppo guvernement og Idlib guvernement. Aleppo ligg nord på det sentrale platået. 

Aleppoplatået ligg like nord for Palmyra-foldinga. I aust grensa det til Eufratdalen, som skil det frå Jazirahplatået. I vest grensar det til den nordlege halvdelen av Daudehavsrifta, nemleg Orontesdalen. Aintabplatået held fram nordover frå platået til Taurusfjella.

## Skildring
Den gjennomsnittlege høgda på platået er 400 meter over havet. Flata heller slakt ned mot sør og aust. Flata er svakt bølgjande med ein høgdeskilnad på 10 til 30 meter. Låglandet er dekt med sediment frå paleozoikum og mesozoikum som har ein gjennomsnittleg tjukkleik 4-5 km over heile flata. 

Frå Eufratdalen stig terrenget og dannar Manbijsletta og fell så igjen til Dhahabdalen aust i Aleppo guvernement. Dhahab drenerer høglandet nord for Bāb og går 50 km frå nord til sør før ho munnar ut i Jabboulsjøen. Vest for Dhahabdalen stig terrenget igjen og dannar fjellet ʻAqīl (Taymar) (534 moh) vest for Bāb og Ḥaṣṣ (550 moh) vest for Jabboulsjøen. Terrenget fell igjen og dannar Quwēqdalen. Quwēq endar i Maṭkh-sumpen (249 moh), det lågaste punktet i Aleppo guvernement. Vest for Quwēq ligg Jabal Simeon. Sør for Jabal Simeon ligg slettene Idlib. Afrinelva renn vest for Jabal Simeon. Vest for Afrin stig landet igjen og dannar Kurd-Dagh. Afrin renn frå nord til sør mellom Jabal Simeon og Kurdarfjella, og så snur vestover til Orontesdalen, og skil Kurdarfjella frå Harimfjella i sør. Ḥārim er skild frå Zawiya i sør av Roujsletta, søm fører til Ghabsletta i Orontesdalen. Høglanda vest på Aleppoplatået vert kalla Belusmassivet.

Den søraustlege delen av platået er ei tørr steppe som dannar nordenden av Den syriske ørkenen. Resten av platået er generelt frodig, særleg i nordvest. Platået er hovudsakleg avskoga, utanom ein spreidd skog på kring 50 km² i austsida av Kurdarfjella ved Aʻzāzsletta. Dei vanlegaste trea i regionen er aleppofuru og eik.

## Sjå òg
*Aleppo guvernement

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aleppo plateau|Aleppo plateau]]» frå ,  den 31. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Houla

**Houla** eller **Houlasletta** (arabisk الحولة, *al-Ḥūlāh*) er eit område som består av tre landsbyar i Homs guvernement sentralt i Syria, nordvest for byen Homs. Landsbyane, Taldou, Kafr Laha og Tell Dahab har kvar 25–30&nbsp;000 innbyggjarar. Busetnaden er i røynda ein sunnimuslimsk by omgjeve av alawittlandsbyar. Mange av innbyggjarane i Houla-landsbyane er av tyrkisk opphav.

Houla vart skildra på 1800-talet av den engelskmannen Eli Smith som eit lågtliggande landområde på austsida av al-Ansariyahfjella. Ein av landsbyane, Taldou, ligg i utkanten av Houla. Den største landsbyen i Hoularegionen hadde over 20&nbsp;000 innbyggjarar i 2004 og heiter Kafr Laha (arabisk كفرلاها).

Den syriske geografen Yaqut al-Hamawi vitja al-Houla i 1226 under Ajjubide-dynastiet og skreiv at staden høyrte til Jund Hims (militærdistriktet Homs).

I mai 2012 vart dei to landsbyane Taldou og al-Shoumarieh utsett for ein stor massakre av sivile og stadige kampar mellom Den frie syriske armeen og Det syriske forsvaret.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Houla|Houla]]» frå ,  den 31. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*
Manbijsletta

**Manbijsletta** (arabisk سهل منبج) er ei stor slette aust på  Aleppoplatået i det nordlege Syria og søraustlege Tyrkia. Sletta ligg langs vestsida av Eufrat og strekkjer seg 140&nbsp;km frå Nizip til Maskanah, med ei breidde på 15–30&nbsp;km. Ho ligg innanfor Manbij og Jarābulus-distrikta i Aleppo guvernement i Syria, og Nizip- og Karkamış-distrikta i provinsen Gaziantep i Tyrkia.

## Grenser og skildring
Middelhøgda på sletta er kring 400 meter over havet. Ho heller slakt frå aust til vest. Sletta kan delast i ein nordlege og ein sørleg del. Den nordlege delen strekkjer seg frå Nizip til Manbij. Denne delen er omgjeven av Aintabplatået i nord og vest. Elvane Nizip, Merzimen (Bozatlı) og Sajur kryssar sletta frå aust til vest. Sletta er busett av ein tyrkisk folkesetnad i tillegg til arabarar og andre etniske minoritetar. Tyrkarane kalla sletta *Barak* etter namnet på eit tyrkisk folk. I Syria vert ho kalla den nordlege Manbijsletta.

Den sørlege sletta strekkjer seg frå Manbij til Maskanah. Ho grensar i vest til Dhahabdalen og Jabboulsjøen. I sør går ho over i den tørre steppa i nordlege delar av Den syriske ørkenen.

Det har vore drive jordbruk med kunstig vatning på sletta sidan antikken. Arkeologiske funn frå yngre steinalder har blitt oppdaga i Sajurdalen. Zeugma ved Eufrat er ein stad frå antikken som vart oppdaga i nordenden av sletta.

## Sjå òg
*Aleppo guvernement

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Manbij plain|Manbij plain]]» frå ,  den 31. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ruqqad

**Ruqqad** er ein wadi som flyt sørvest i Syria. Han munnar ut i Yarmouk og dannar austgrensa til Golanhøgdene. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ruqqad|Ruqqad]]» frå ,  den 31. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Wadi al-Nasara

**Wadi al-Nasara** (arabisk وادي النصارى, *Wādī an-Naṣārá*, som tyder «Dei kristnes dal») er ein populært turiststad vest i Syria, nær grensa til  Libanon i Homs guvernement. Dei fleste innbyggjarane i området er kristne (særleg gresk-ortodokse).

## Landsbyar i dalen
*Marmarita (arabisk مرمريتا)
*Al-Hwash (arabisk الحواش)
*Zweitina (arabisk الزويتينة)
*Muzina (arabisk المزينة)
*Nasra (arabisk الناصرة)
*Mqaabra (arabisk مقعبرة)
*alMishtiaya (arabisk المشتاية)
*Blat (arabisk بلاط)
*Tanurin (arabisk تنورين)
*Anaz (arabisk عناز)
*Joir al-Afes (arabisk جوار العفص)
*Hab Nimra (arabisk حب نمرة)
*`Ash al-Shuha (arabisk عش الشوحة)
*`Amar al-Husn (arabisk عمار الحصن)
*`Ayn al-Barda (arabisk عين الباردة)
*`Ayn al-Ajuzi (arabisk عين العجوز)
*`Ayn al-Ghara (arabisk عين الغارة)
*Kafra (arabisk كفرا)
*Mashta Aazar (arabisk مشتى عازار)
*Al-Qllatia  (arabisk القلاطية)
*Kayma (arabisk كيمة)
*Masraa (arabisk مزرعة)
*Muklous (arabisk مقلس)
*Bahzina (arabisk بحزينا)
*Joineyat (arabisk جوانيات)
*Al-Talla (arabisk التل)
*Daghla (arabisk دغلة)
*Amar
*Mishtayeh
*Rabah i Syria (arabisk رابح)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wadi al-Nasara|Wadi al-Nasara]]» frå ,  den 31. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Jordskjelvet i Antioka i 115

**Jordskjelvet i Antioka i 115** skjedde den 13. desember 115 evt. Det hadde ein estimert styrke på 7,5 overflatebølgjemagnitude og ein estimert maksimum intensitet på XI (*ekstrem*) på Mercalli-skalaen. Antiokia og dei kringliggande områda vart lagt i grus med store tap av liv og verdiar. Det utløyste ein lokal tsunami som øydela hamna i Caesarea Maritima. Den romerske keisaren Trajan vart råka av jordskjelvet, og det same vart etterfølgjaren hans Hadrian. Dei kom unna med små skadar og starta seinare gjenoppbygginga av byen.

## Øydeleggingar
Ei forteljing om jordskjelvet vart skriven av Cassius Dio i hans *Romersk Historie*. Han skildrar Antiokia på den tida som tett folkesett med soldatar og mange sivile som hadde kome frå alle delar av rike, fordi Trajan overvintra der. Jordskjelvet byrja med ein høg, buldrande lyd, etterfølgd av intense ristingar. Store tre vart kasta opp i lufta, og det same vart mange innbyggjarar, noko som skapte store skadar. Store folkemengder omkom av fallande byggverk, og mange vart innesperra. Etterskjelva som følgde i fleire dagar tok livet av mange overlevande, medan andre som var innesperra svelt i hel. Trajan klarte å kome seg unna huset han budde i gjennom eit vindauge og fekk berre mindre skadar. På grunn av faren for etterskjelv, flytta han følgjet sitt til den opne hippodromen.

Byen Apamea vart òg øydelagd av jordskjelvet og Beirut fekk mindre skadar. Tsunamien som vart utløyst av jordskjelvet råka kysten av Libanon, særleg Caeserea og Yavneh. Hamna i Caeserea Maritima vart truleg øydelagd av tsunamien, ei tolking basert på datering av eit halvmeter tjukk tsunamiavleiring funnen utanfor hamna.

Opphavet til dødstalet på 260&nbsp;000 er uvisst, og verkar berre å finnast i katalogar som er kring hundre år gamle.

## Etterverknad
Oppbygginga av Antiokia vart starta av Trajan, men verkar å ha blitt fullført av Hadrian. Trajan fekk reist ein kopi av Tyche av Eutychides ved det nye teateret, til minne om gjenoppbygginga av byen. Nesten all mosaikk som er funnen i Antiokia er datert til etter jordskjelvet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:115 Antioch earthquake|115 Antioch earthquake]]» frå ,  den 31. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Casio Dio, ''Roman History'', Book LXVIII, Section 24-25, skildring av jordskjelvet i Antiokia.
Marj al-Saffar

**Marj al-Saffar** (arabisk مرج الصفر, *Marj Aṣ-Ṣafar*) er ei stor slette sør for Damaskus. Marj al-Saffar grensar i nord til høgrebreidda av elva al-A'waj, som flyt frå Hermon til Bahr al-Hijana. Den sørlege delen av sletta grensar til lavasletta Laja. I søraust ligg vulkanområdet Al-Safa som markerer grensa til sletta. Marj al-Saffar grensar i vest til landsbyen Kanakir og i nordvest til lavastraumen (wa'r) Zakiya. Jernbanelinja frå Damaskus til Daraa grensar til Marj al-Saffar i aust.

## Marj al-Saffar i militærhistoria
På grunn av god vassforsyning og gode beitemarker har det vorte utkjempa mange slag på Marj al-Saffar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:|en:]]» frå ,  den 31. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Elisséeff, N. «Mard̲j̲al-Ṣuffar.» **Encyclopaedia of Islam**, Andre utgåve, bind 6, s.&nbsp;546–548.
Bouqaia

**Bouqaia** er ein dal ved Homskløfta i Syria, ved foten av Marmaritaåsane.

Det er blitt gjort mange arkeologiske og paleomiljøundersøkingar i området. Eit arkeologisk funn frå yngre steinalder eller mogelegeins førkeramikktida er Tell Marj som ligg på toppen av ein ås med utsikt over Bouqaia, vest i området. Tell Ezou er eit anna funn lenger aust.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bouqaia|Bouqaia]]» frå ,  den 31. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* ARCHAEOLOGY TO THE WEST OF HOMS (SYRIA) Research by a Syrian-Lebanese-spansk team - Project Website
Jordskjelvet i Damaskus i 847

**Jordskjelvet i Damaskus i 847** skjedde (truleg den 24. november) i 847. Nyare forsking har indikert at jordskjelvet var ein del av fleire jordskjelv som strekte seg frå Damaskus i sør, til Antiokia i nord og Mosul i aust.
Det er estimert at 20&nbsp;000 menneske mista livet i Antiokia i følgje historikaren Al-Dhahabi på 1200-talet, og 50&nbsp;000 i Mosul. Ein trur at skjelvet var av dei kraftigaste som har sjedd langs Daudehavsforskastinga.

## Andre jordskjelv i 847
Fleire andre byar i Midtausten fekk òg store øydeleggingar i 847, truleg den same dagen (24. november). Jordskjelvet i Antiokia kan ha vore det same som øydela mykje av Damaskus i Syria den 24. november 847. I Damaskus byrja jordskjelvet tidleg om morgenen og skjelva varte til minst midt på dagen. Ein del av Umayyade-moskeen vart øydelagd og minareten fall ned. Bruer og hus kollapsa, og store steinar vart forflytta. Andre byar nær Damaskus vart òg øydelagde, som Darayya.

Det var øydeleggingar i byen Homs (Syria), i Libanon, og i regionen Al-Jazira. Det var òg eit stort jordskjelv i Mosul (no i Irak), der opp til 50&nbsp;000 menneske vart drepne.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:847 Damascus earthquake|847 Damascus earthquake]]» frå ,  den 1. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Edøy kyrkje

**Edøy kirke** er ei langkyrkje frå 1885 i Smøla kommune i Møre og Romsdal fylke. Ho er soknekyrkje i Edøy sokn i Den norske kyrkja og ligg i Ytre Nordmøre prosti i Møre bispedømme.

Byggverket er i tre og har 365 sitjeplassar. Byggmeistrar var Jacob og Johan Peter Digre som dreiv med ferdighusproduksjon i Trondheim.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Axel Ender

**Axel Hjalmar Ender** () var ein norsk målar og bilethoggar frå Asker.

Ender var frå 1867 til 1971 elev under Julius Middelthun på Tegneskolen i Kristiania. Seinare studerte han ved kunstakademia i Stockholm, 1872-74, og i München, 1875-80. 

Målaren Ender hadde sans for nasjonalromantikken og laga ei rad måleri med idealiserte framstillingar av folkelivet i Noreg. Bilete som *Kanefart på Mjøsa*, *Gjeter møter kjentfolk på vei over fjellet*, *Sledekjøring på isen*, *En fin skidag*, *Høyet lastes på*, *Besøk på seteren* og *Mor og barn i Setesdals-drakter* er typiske for måleri-produksjonen hans. Frå kring 1900 fann ein verk av Ender att på mangt eit julekort.

Han laga elles altartavler til Åsnes kyrkje (1876), Haug kyrkje i Ringerike (1878), Kampen kyrkje, Østre Porsgrunn kyrkje (1890), Lunner kyrkje (1904), Molde domkyrkje, Holmen kyrkje i Sigdal og Sundby kyrkje i Morsø i Danmark.

Ender laga statuen av Tordenskjold (1891-1901) som står på Rådhusplassen i Oslo, hans kanskje viktigaste verk. Dette arbeidet fekk han overraskande utføre, etter at Anders Svor hadde vunne den utlyste konkurransen. Ender mottok St. Olavs Orden for arbeidet.

Han døydde i Kristiania.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Axel Ender|Axel Ender]]» frå ,  den 1. april 2014.*  


## Bakgrunnsstoff
* Altertavla «Kvinnene ved graven» i Molde kyrkje i digitaltmuseum.no
Jordskjelvet i Hama i 1157

**Jordskjelvet i Hama i 1157** skjedde den 12. august 1157. Namnet er teke frå byen Hama, midt i Syria, som fekk dei største øydeleggingane og tapa i lag med Shaizar. Fleire titusen menneske mista livet i jordskjelvet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jordskjelvet i Hama i 1157|Jordskjelvet i Hama i 1157]]» frå ,  den 1. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Nina Sundbye

**Nina Emilie Sundbye** () er ein norsk bilethoggar frå Oslo.

Ho er utdanna 1962-65 ved Statens håndverks- og kunstindustriskole, 1966-68 ved Statens kunstakademi der ho var elev av Per Palle Storm og 1968-70 ved Kungeliga Akademi för De Fria Konstnerna i Stockholm.

Sundbye debuterte på Høstutstillingen i 1967. Ho er mellom anna kjend for skulpturane sine av figurar frå teater og ballett, mellom desse karakterar henta frå Henrik Ibsen sine skodespel, og eventyrfigurar som «Tyrihans» og «Månrenen», den siste av Birgit Cullberg. I Oslo står statuar av Aasta Hansteen og Per Aabel som begge er utforma av Sundbye.

## Utvalde arbeid
* «Poseidongruppen» i Sandefjord
* «Henrik Ibsen» framfor Ibsenmuseet i Oslo
* «De fire vindene» i Haugesund
* «Peer Gynt» ved Universitetet i Oslo
* «Puck», i bronse ved Oppsal skole i Oslo), 
* Skulpturen av Leif Juster utanfor Chat Noir i Oslo
* «Per Aabel som Jean de France» ved Nationalteateret i Oslo
* Utsmykking av Stovner kyrkje og Fjellhamar kyrkje

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nina Sundbye|Nina Sundbye]]» frå ,  den 1. april 2014.*  
 

; Referansar