open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yoshi

**Yoshi** er ein oppdikta dinosaur som er kjend frå fleire Nintendo-spel. Han debuterte som bifigur i spelet Super Mario World på Super Nintendo Entertainment System i 1991, med ei beskjeden rolle som Mario sitt ridedyr, men har seinare fått sine eigne spelseriar, som Yoshi's Story på Nintendo 64. Yoshi har sidan vore med i spel som Mario Kart, Mario Tennis og Mario Party.

## Kjenneteikn
Det særeigne med Yoshi er salen, tunga, evna til å lage egg og hoppeevna. Yoshi var fyrst eit ridedyr for Mario og Luigi, men han har òg på seg salen i spel kor han spelar andre roller. Det er lett å tru at salen er eit skjelpaddeskal og difor ta Yoshi for å vere ein skjelpadde i slekt med Koopa Troopa-ar og liknande Nintendo-figurar, men dette er ikkje meir enn ei vanleg mistolking.

Den lange, klissete tunga til Yoshi har ei nykelrolle i fleire spel. Tunga si nyttar Yoshi til å få tak i frukt, fiendar, myntar osv. på avstand. Kva han gjer med det han får tak i varierer frå spel til spel, men i hovudsak kan svelgde fiendar nyttast til å lage egg, som Yoshi seinare kan kaste. Yoshi kan sjeldan ha med seg meir enn seks egg med seg på ein gong.

I dei fleste spel kor Yoshi spring om kring og kan hoppe, kan han halde seg flygande ei lita stund ved å spinne med beina. I nokre spel kan Yoshi gjere dette igjen og igjen, men søkke litt lågare for kvar gong, i andre spel er det avgrensa til eitt slikt sprang mellom kvar gong han røyrer bakken.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Artikkel på nintendo.wikia.com
Seaforth Island

**Seaforth Island** (skotsk-gælisk *Eilean Shìphoirt/Shìophoirt* eller *Mulag*) er ei folketom øy i Ytre Hebridane i Skottland.  I motsetnad til andre øyar i Ytre Hebridane, som hovudsakleg ligg mot ope hav, ligg Seaforth Island i fjorden Loch Seaforth, 8 km frå ope farvatn ved the Minch. Av dei to gæliske namna på øya, kjem det eine frå norrønt, som skildrar den geografiske plasseringa til øya, og det andre frå Francis MacKenzie, Lord Seaforth, som arva øya i 1783.

Øya har skrinn jord som berre kan nyttast som beitemark. 

## Historie
Ein trur ikkje øya har vore busett i tidlegare tider, men fjordområdet har likevel vore ein del av ein grensestrid på 1800-talet. I 1851 vart dette løyst på uvanleg vis ved å la heile øya høyre til både Ross and Cromarty og Inverness-shire. Slik var grensa fram til grevskapa vart omorganiserte i 1975. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Seaforth Island|Seaforth Island]]» frå ,  den 2. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



Fil:mulag1.jpg|Øya frå Lewis og Harris
Fil:mulag2.jpg|Kysten av Seaforth Island
Sgarabhaigh

**Sgarabhaigh** (tidlegare anglisert som *Scaravay*) er ei lita folketom øya aust i Sound of Harris i Ytre Hebridane i Skottland.

Ho er om lag 16 hektar stor og her finst mykje sjøfugl, oter og gråsel.  Sgarabhaigh og naboøyane Grodhaigh og Bhatam, Lingeigh og Gilsaigh vert i lag kalla Pabach Islands, sidan innbyggjarane på Pabbay henta ut torv på desse øyane på 1800-talet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sgarabhaigh|Sgarabhaigh]]» frå ,  den 2. mars 2010.*


## Bakgrunnsstoff
*Vener av Sgarabhaigh
Sgeotasaigh

**Scotasay** (skotsk-gælisk *Sgeotasaigh*) er ei folketom øy i Ytre Hebridane i Skottland. Ho ligg 1 km aust for Harris og ligg slik at ferjekaien i Tarbert ligg i le.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sgeotasaigh|Sgeotasaigh]]» frå ,  den 2. mars 2010.*
Shiant Isles

**Shiant Isles** (skotsk-gælisk *Na h-Eileanan Mòra* eller *Na h-Eileanan Seunta*) er ei privateigd øygruppe i The Minch, aust for Harris i Ytre Hebridane i Skottland. Dei ligg 8&nbsp;km søraust for Lewis.

## Geografi og geologi

Shiant Isles ligg aust for Sound of Shiant. Dei største øyane er Garbh Eilean og Eilean an T(a)ighe, som er knytte saman via eit smalt eid, og Eilean Mhuire.

Øyane er kjende for dolerittsøylene som finst her. Dei liknar på dei ein finn på Staffa,m en er mykje større og omgjeve av høge klipper på over 100 meter.

Geologisk sett er øyane eit framhald av Trotternishhalvøya på Skye. Berggrunnen er vulkansk og 60 millionar år gamle, som er særs ungt for Hebridane. Dolerittsøylene på nordsida av Garbh Eilean er over 100 meter høge og om lag 2 meter på tvers.

## Historie

Rundt år 1900 hadde Shiant Isles 8 innbyggjarar. Forfattaren og politikaren Compton MacKenzie eigde øyane frå 1925 til 1937.
Seinare tok forfattaren og politikaren Nigel Nicolson over øyane.

## Bakgrunnsstoff
* Side om Shiant Isles

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shiant Isles|Shiant Isles]]» frå ,  den 2. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Shillay

**Shillay** (skotsk-gælisk *Siolaigh*) er ei folketom øy som ligg 2&nbsp;km nord for Pabbay i Ytre Hebridane i Skottland.

Namnet kjem frå det norrøne *selr-øy* som tyder «seløya», og er eit Scottish Wildlife Trust-reservat. Reservatet vernar om øya som er ein viktig ynglestad for gråsel.

Ein kjenner ikkje til at det har budd menneske på øya.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shillay|Shillay]]» frå ,  den 2. mars 2010.*
Annemarie Lorentzen

**Annemarie Lorentzen** () var ein norsk politikar for  Arbeiderpartiet, fødd i Sør-Varanger i Finnmark.

## Utdanning og andre stillingar
Annemarie Lorentzen var lærarutdanna og blei tilsett ved Hammerfest realskole i 1947, der ho mellom anna underviste i norsk. I tillegg var ho aktiv ved Hammerfest studiescene, der ho både hadde rolla som Nora i Et dukkehjem.

## Stortinget
Annemarie Lorentzen vart vald inn på Stortinget for Finnmark i 1969 og vart attvald i 1973.
Ho var vararepresentant i periodane 1954-1957 og 1961-1965.

## Stortingskomitear
*1969&ndash;1973: Medlem i Forsvarskomitéen
*1969&ndash;1973: Varamedlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomitéen
*1969&ndash;1973: Varamedlem i Valkomitéen

## Regjering
* 16. oktober&nbsp;1973&ndash;15. januar&nbsp;1976 Statsråd og sjef for  Samferdsledepartementet (samferdsleministrar) i Regjeringa Bratteli I
* 15. januar&nbsp;1976&ndash;11. januar&nbsp;1978 Statsråd og sjef for Forbrukar- og administrasjonsdepartementet (forbrukar- og administrasjonsminister) i Regjeringa Nordli

## Anna
Annemarie Lorentzen var ambassadør på Island i perioden 1978&ndash;1985.

Ho var mor til friidrettsutøvarane Harald og Reidar Lorentzen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Annemarie Lorentzen|Annemarie Lorentzen]]» frå ,  den 2. mars 2010.*
** oppgav desse kjeldene:*
*Elin og Kåre Bondesen: *Nekrolog* i Aftenposten 17. juli 2008

## Bakgrunnsstoff
*Stortinget.no - Biografi
Scarp

**Scarp** er ei folketom øy i Ytre Hebridane i Skottland, vest for Hushinish på Harris. Øya var tidlegare busett og det vart utført fleire mislukka forsøk med postrakettar, som sidan har medverka til to filmar. 

## Geografi
Scarp har eit areal på 10,45 km². Det meste av øya er steinete og ikkje mogeleg å dyrke, og ho er dominert av to åsar. Den høgaste er 308 meter over havet. Det ligg eit lite lågtliggande område med dyrkbar mark i det søraustlege hjørnet av øya, og det var her innbyggjarane ein gong budde. I 1881 hadde Scarp 213 innbyggjarar, og så seint som i 1940-åra budde det over 100 menneske her. Scarp var ei av fleire skotske øyar, i lag med mellom anna St Kilda og Handa, der alle mennene på øya samla seg kvar morgon for avgjere kva arbeid som skulle gjerast denne dagen. Slike møte varte ofte fleire timar og medførte at det ikkje vart gjort noko arbeid den dagen, bortsett frå av kvinnene på øya. 

I 1950- og 1960-åra fall folketalet på øya. Skulen vart stengd i 1967 og i 1971 var det berre 12 innbyggjarar att. Mot slutten av 1971 måtte dei siste innbyggjarane flytte til Harris. Eit par av husa på øya vert i dag nytta som feriebustader. 

## Kommunikasjon
Den tyske oppfinnaren Gerhard Zucker gjorde eit forsøk der han prøvde å levere posten på øya som rakettpost. I juli 1934 gjorde Zucker to mislukka forsøk på å skyte opp postraketten mellom Scarp og Harris. Ein kan framleis sjå signerte konvoluttar frå den eksploderte raketten på museum på øya.

Rakettposteksperimentet har vore opphav til to filmar, *The Rocket Post*, frå 2002, filma på Taransay, og ein annan film med same namn frå 2006, som var laust basert på denne hendinga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Scarp, Scotland|Scarp, Scotland]]» frå ,  den 2. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kajana

**Kajana** (finsk **Kajaani**) er ein by i landskapet Kajanaland i Finland. Han ligg geografisk midt i landet, på sørsida av innsjøen Ule träsk, og har eit areal på 1&nbsp;369 km², der 212 km² er vatn. Kajana hadde 35&nbsp;964 innbyggjarar i 2004.

Ruinane av Kajana festning ligg ved Kajanaelva, midt i byen. Han vart bygd i åra 1604–1619 som base for eit allereie etablert militærvesen. Byen i seg sjølv vart etablert i 1651 av Per Brahe d.y., i ei tid då trelast og tjøre var dei viktigaste næringsvegane, med skiping via Ule älv til Bottenvika. Russiske styrkar sprengde festninga i mars 1716. 

I dag er Kajana ein universitetsby (Kajaani Polytechnic), med trelast og papirindustri som dei viktigaste næringsvegane. Om lag 5 km utanfor byen finn ein Paltaniemi kyrkje, ei trekyrkje frå 1726 med rokokkomåleri av Emanuel Granberg.

## Galleri

Fil:Kajaani kirkko 20090116b.JPG|Kajana kyrkje
Fil:Kajaani Raatihuone 20090116.JPG|Kajana rådhus
Fil:Kajaani railway station.jpg|Kajana jernbanestasjon


## Kjelder

* «Kajana» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 2. mars 2010.
* «Kajaani» hjå Store norske leksikon, innhenta 2. mars 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).

## Bakgrunnsstoff

*
William Engseth

**William Halvor Engseth** () er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet frå Målselv i Troms .

## Regjering
* 20. februar&nbsp;1987–13. juni&nbsp;1988: Statsråd og sjef for Kommunal- og arbeidsdepartementet (kommunal- og administrasjonsminister) i Regjeringa Brundtland II
* 13. juni&nbsp;1988–16. oktober&nbsp;1989: Statsråd og sjef for Samferdsledepartementet (samferdsleminister) i Regjeringa Brundtland II

## Stortinget
William Engseth sat på Stortinget for Troms i valperiodane 1989-1993 og 1993-1997.

## Stortingskomitéar
*1989&ndash;1993: Medlem i Sosialkomitéen
*1993&ndash;1997: Sekretær i Næringskomitéen
*1993&ndash;1997: Varamedlem i Den utvida utanrikskomitéen
*1993&ndash;1997: Leiar i Fullmaktskomitéen

## Andre verv
William Engseth var fylkesordførar i Troms i 1983&ndash;1987.

Frå 1990 til 1994 var han president i Norges olympiske og paralympiske komite og Norges Idrettsforbund.

## Bakgrunnsstoff
*
Asbjørn Jordahl

**Asbjørn Reidar Jordahl** () var ein norsk journalist og politikar frå Kristiansund. Han var ordførar 1968-1977 i heimbyen, stortingsrepresentant 1977-81 frå Møre og Romsdal og samferdsleminister 1978-79. Jordahl var medlem i Arbeidarpartiet.

## Regjering
* 11. januar&nbsp;1978&ndash;8. oktober&nbsp;1979: Statsråd og sjef for Samferdsledepartementet (samferdsleminister) i Odvar Nordli si regjering

## Stortingskomitéar
*1977&ndash;1981: Medlem i Justiskomitéen
*1977&ndash;1981: Varamedlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomitéen
*1977&ndash;1981: Medlem i Kyrkje- og undervisingskomitéen

## Bakgrunnsstoff
*
Ragnar Christiansen

**Ragnar Karl Viktor Christiansen** () var ein norsk politikar for Arbeiderpartiet, fødd i Drammen i Buskerud. Han var finansminister i den fyrste Bratteli-regjeringa og samferdsleminister 1976-78 i Nordli-regjeringa.

Christiansen vart vald inn på Stortinget frå Buskerud ved stortingsvalet 1957. Frå 1958 var han fast stortingsreprsentant til hausten 1977. Han var vararepresentant i periodane 1950&ndash;1953 og 1954&ndash;1957.

Christiansen var ordførar i Nedre Eiker i perioden 1955&ndash;1957. Han var fylkesmann i Buskerud frå 1980 til 1988. 

## Regjering
* 17. mars&nbsp;1971&ndash;18. oktober&nbsp;1972 Statsråd og sjef for  Finansdepartementet (finansminister) i Regjeringa Bratteli I
* 15. januar&nbsp;1976&ndash;11. januar&nbsp;1978 Statsråd og sjef for  Samferdsledepartementet (samferdsleminister) i Odvar Nordli si regjering

## Stortingskomitéar
*1958&ndash;1961 medlem i Stortingets forsvarskomité
*1961&ndash;1965 medlem i Finans- og tollkomitéen
*1965&ndash;1969 nestformann i Finanskomitéen
*1965&ndash;1969 medlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomitéen
*1969&ndash;1973 medlem i Industrikomitéen
*1969&ndash;1973 nestformann i Finanskomitéen
*1969&ndash;1973 medlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomitéen
*1973&ndash;1977 formann i Finanskomitéen
*1973&ndash;1977 medlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomitéen
*1973&ndash;1977 medlem i Valkomitéen

## Bakgrunnsstoff
*Stortinget.no - Biografi
Kalaslekta

**Kalaslekta** (*Zantedeschia*) er ei planteslekt i myrkonglefamilien som høyrer heime i det sørlege Afrika, frå Sør-Afrika og nord til Malawi. Det er åtte godkjende artar i slekta, og dei vert 1–2,5 m høge. Blada på kalaene er pilforma, og kan verte mellom 15 og 45 cm lange. Blomstrane er grøngule og omgjevne av eit stort trompetforma hylsterblad. Stovekalaen (*Z. aethiopica*) vert dyrka som potteplante.

Kala-artane er giftige fordi dei inneheld kaliumoksalat. «Alle delar av planta er giftige, og gjev irritasjon eller opphovning av munn og svelg, og plutseleg kvalme og diaré.» Likevel vert blada nokre gonger kokte og etne, ettersom varmebehandling skal øydeleggja giftstoffa.

Planter av denne slekta har vorte brukt i mange måleri, mellom anna i mange av kunstverka til Diego Rivera. 

## Artar
**[[Stovekala|Zantedeschia aethiopica]]* (stovekala)
**[[Zantedeschia albomaculata]]* 
**[[Zantedeschia elliottiana]]*
**[[Zantedeschia jucunda]]*
**[[Zantedeschia odorata]]*
**[[Zantedeschia pentlandii]]*
**[[Zantedeschia rehmannii]]*
**[[Zantedeschia valida]]*

## Kjelder

*«Kala» hjå Store norske leksikon, innhenta 2. mars 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).
*«Kajana» på Wikipedia på engelsk, innhenta 2. mars 2010.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Eponymous

:*Sjå òg EP-en *Eponymous* av [[The Alarm]].*

***Eponymous*** er det fyrste samlealbumet til R.E.M., og det vart utgjeve i 1988. Det var den siste autoriserte utgjevinga deira hjå I.R.S. Records, som dei hadde hatt kontrakt med sidan 1982, etter at dei akkurat hadde signert med Warner Bros. Records. Tittelen er eit ordspel over vanen ein i platebransjen har med å vise til eit sjølvtitulert album (t.d. *[[Albumet Pretenders|Pretenders]]*) som eit «eponymt album».

*Eponymous* er kjent for å ha med fleire sjeldne og alternative versjonar av kjende spor.  Det strekkjer seg frå EP-en *[[Chronic Town]]* til gjennombrotsalbumet frå året før, *[[Document]]*, og gjev såleis eit greitt overblikk over det tidlege arbeidet til R.E.M.

Albumet har den alternative tittelen «File Under Grain», som viser til omslagsbiletet. Eit tidlegare album, *[[Document]]*, hadde påskrifta «File Under Fire», og *[[Reckoning av R.E.M.|Reckoning]]* hadde med orda «File Under Water». På innsida av albumet er det eit bilete av vokalist Michael Stipe med teksten «They Airbrushed My Face» (‘Dei retusjerte ansiktet mitt’) framfor auga.

Det vart sleppt i oktober 1988, berre ein månad før debuten hjå Warner Bros., *[[Green av R.E.M.|Green]]*, og nådde 44. i USA og 69. plass i Storbritannia.

## Innhald
Alle songane er skrivne av Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe. På LP- og kassettutgjevingane gav R.E.M. side éin (spor 1–6) namnet «Early side» og side to (spor 7–12) «Late side».

;Side éin – «Early»
#«Radio Free Europe» (den opphavlege Hib-Tone-singelen) – 3:47
#«Gardening at Night» (anna vokalmiks)1 – 3:30
#«Talk About the Passion» (frå *[[Murmur]]*, 1983) – 3:20
#«So. Central Rain (I’m Sorry)» (frå *[[Reckoning av R.E.M.|Reckoning]]*, 1984) – 3:15
#«(Don’t Go Back To) Rockville» (frå *[[Reckoning av R.E.M.|Reckoning]]*, 1984) – 4:32
#«Cant Get There from Here» (frå *[[Fables of the Reconstruction]]*, 1985) – 3:39

;Side to – «Late»
#«Driver 8» (frå *[[Fables of the Reconstruction]]*, 1985) – 3:23
#«Romance»2 – 3:25
#«Fall on Me» (from *[[Lifes Rich Pageant]]*, 1986) – 2:50
#«The One I Love» (frå *[[Document]]*, 1987) – 3:16
#«Finest Worksong» (miks med trommer og horn)3 – 3:50
#«It’s the End of the World as We Know It (And I Feel Fine)» (frå *[[Document]]*, 1987) – 4:05

;Notar
1 Alternativ miks i høve til versjonen på *[[Chronic Town]]*.
2 Frå filmmusikkplata til *[[Made in Heaven (film)|Made in Heaven]]* frå 1987.
3 Nymiksa i høve til versjonen på *Document*.

## Kjelder
*«[Eponymous (album)](http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eponymous_(album)&oldid=323501137)» på Wikipedia på engelsk, innhenta 28. februar 2010.
**[http://musicbrainz.org/release/7225a26b-5c4f-49f7-8fb9-3eb14efaebf3.html Eponymous]* i databasen MusicBrainz.
Soay Beag

**Soay Beag** (skotsk-gælisk *Sòdhaigh Beag*) er ei lita tidvassøy i West Loch Tarbert, mellom nordlege og sørlege delar av Harris. Mellom Soay Beag og sørvestsida av Nord-Harris, ligg Soay Sound. Øya ligg like nordvest for den større Soay Mòr, som ein kan nå til fots ved lågvatn. Det høgaste punktet på Soay Beag ligg 37 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Soay Beag|Soay Beag]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** Gazeteer for Scottland
Soay Mòr

**Soay Mòr** (skotsk-gælisk *Sòdhaigh Mòr*) er ei øy i West Loch Tarbert mellom nordlege og sørlege delar av Harris. Mellom denne folketomme øya og Nord-Harris, ligg Soay Sound. Det er mogeleg å nå naboøya Soay Beag til fots ved lågvatn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Soay Mòr|Soay Mòr]]» frå ,  den 3. mars 2010.*
Stockinish Island

**Stockinish Island** (skotsk-gælisk *Eilean Stocainis*) er ei folketom øy i Ytre Hebridane i Skottland. Ho ligg i utkanten av the Minch i Loch Stockinish, søraust for Harris. Ho er 0,49 km² stor og det høgaste punktet på øya er 44 meter over havet.

Øya er ikkje busett og vert nytta som beite. 

## Geografi og geologi
Berggrunnen på Stockinish består av lewis-gneis.

I sørvest ligg den vesle Eilean Leasait og  i sør ligg Stac nam Faoileag. Det ligg fleire grunner i sør, som stikk opp av sjøen ved lågvatn. 

Vatnet Loch an t-Sàile dominerer mykje av øya. Vatnet er ei tidlegare vik som vart demd opp, truleg ei tidlegare fiskefelle som i dag vert nytta som hummarfangstplass.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Stockinish Island|Stockinish Island]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Stromay

**Stromay** (skotsk-gælisk *Sròmaigh*) er ei tidvassøy utanfor North Uist i Sound of Harris i Skottland.

Den låge øya ligg mellom to breie fjordar, Loch Mhic Phàil og Loch Aulasary. Stromay er landfast med North Uist det meste av døgnet, og berre ved høgvatn er ho i røynda ei øy.

Det ligg ei mindre øy med same namn mellom Harris og Ensay, og ei anna (Stròmaigh) mellom North Uist og Kirkibost.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Stromay|Stromay]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Stuley

**Stuley** er ei øy aust for South Uist i Ytre Hebridane langs kysten mellom Loch Eynort og Loch Boisdale. Øya er 0,45 km² stor og det høgaste punktet ligg 40 meter over havet. 

## Geografi og geologi
Berggrunnen på øya er intermediær og grunnleggande lewis-gneis med grønaktig farge.

Mellom Stuley og South Uist ligg Stuley Sound. Utanfor austsida ligg tre små holmar - Dubh-Sgeir Mhòr & Dubh-Sgeir Bheag og Glas-Eilean Mòr. Glas-Eilean Beag ligg i vest. 

## Historie
Frå lokale stadnamn som Creag na h-Oraide («preikeklippa» på Stuley) og  Creag an t-Sagairt («presteklippa» på South Uist), tyder dette på at øya har ei kyrkjeleg tilknyting, truleg til culdee.

Namnet på øya er av norrønt opphav og tyder «Stulaøya». Stula-namnet finn ein òg att som namnet på eit fjell på South Uist, Stulaval.

Det er aldri registrert busetnad på øya og ho vert i dag nytta som beitemark. Haswell-Smith skriv derimot at spor etter jordbruk og ruinar av sommarfjøs tyder på at øya var eit offer for Highland clearances.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Stuley|Stuley]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sula Sgeir

**Sula Sgeir** (skotsk-gælisk frå norrønt *súlasker*, som tyder 'suleskjeret') er ei lita øy i Ytre Hebridane i Skottland, 18 km vest for North Rona.  Ho er ei av dei mest fjerntliggjande av Dei britiske øyane og ligg meir enn 60 km nord for Lewis. Ho er mest kjend for havsulene som held til her, og som ho er kalla opp etter.

Sjølv om det ikkje ser ut til å vera råd å bu på øya, finst det ruinar av ei lita steinhytte, kalla *Taigh Beannaichte* ('Det velsigna huset'), på austsida. Havet har grave seg rett gjennom sørsida av øya og danna fleire samanhengande grotter, som ein kan utforska i roleg sjø. Det vesle fyret på sørsida av øya vert ofte øydelagt av kraftige bylgjer som bryt over øya. 

Det finst om lag 5000 hekkande havsulepar på Sula Sgeir, i tillegg til andre fuglar som krykkje, teist, lundefugl, havhest og ein meiner òg at her finst albatross.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sula Sgeir|Sula Sgeir]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

* Reise til øya i 1912 (via Archive.org)
* Bilete av Charles Tait frå Sula Sgeir
Tahay

**Tahay** (skotsk-gælisk *Taghaigh*) er ei øy i Ytre Hebridane i Skottland. Namnet kjem frå norrønt, *tagg-øy*. Øya har eit areal på 53 hektar og det høgaste punktet ligg 65 meter over havet. Ho er den største øya i ei gruppe nordaust for North Uist.

Øya vert nytta til beite for sau og for torvhausting. 

## Historie
I 1846 levde seks familiar på øya. Dei vart drivne bort frå Pabbay under Highland clearances for å gje rom til sauehald der. Sjølv om det ikkje var dyrkbar mark på øya, håpte dei å livnære seg av fiske. Dette viste seg å verte for hardt for dei, og i 1850-åra gav dei opp og flytte til Australia.

Tahay er i dag eigd av dei skotske styresmaktene. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tahay|Tahay]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Tourfilm

***Tourfilm*** (1990) er ein konsertfilm i dokumentarform som vart utgjeven av det amerikanske rockebandet R.E.M. Filmen fortel historia kring turnéen for *[[Green av R.E.M.|Green]]* i Nord-Amerika i 1989. Han er produsert av frontfigur Michael Stipe og regissør Jim McKay, er i svart-kvitt, inneheld element av avantgardistisk og eksperimentell art, mellom anna med handhaldne kamera.

Til skilnad frå andre filmar i same sjanger, er *Tourfilm* heilt fri for standardelement som filming bak scena og intervju med bandmedlemmer. DVD-utgåva av filmen vart utgjeven i august 2000.

## Innhald
#«Stand»
#«The One I Love»
#«These Days»
#«Turn You Inside-Out»
#«World Leader Pretend»
#«Feeling Gravitys Pull»
#«I Believe»
#«I Remember California»
#«Get Up»
#«It’s the End of the World as We Know It (And I Feel Fine)»
#«Pop Song 89»
#«Fall on Me»
#«You Are The Everything»
#«Begin the Begin»
#«King Of Birds»
#«Finest Worksong»
#«Perfect Circle»
#«After Hours»

## Kjelder
*«Tourfilm» på Wikipedia på engelsk, innhenta 3. mars 2010.
Taransay

**Taransay** (skotsk-gælisk *Tarasaigh*) er ei øy i Ytre Hebridane i Skottland. Ho er kjend for å ha vore vertsøy for den britiske fjernsynsserien *Castaway 2000*. Øya var busett fram til 1974, og sidan den gong berre av ferierande. Taransay er den største øya i Skottland utan permanent busetnad. Ho er ein hektar større enn Scarba, som heller ikkje er busett. 

## Geografi
Taransay har tidlegare høyrt til Inverness-shire og ligg 3 km frå Isle of Harris. Mellom dei ligg Sound of Taransay. Ho høyrer til soknet Harris. Taransay er 6 km lang og på det breiaste 4,5 km. Ho er om lag 14,75 km² stor. 

Taransay består av to 230 meter høge lyngkledde åsar med eit kvitt sandeid mellom. Buktene rundt øya består av sandstrender og machair. 

Grunnfjellet består hovudsakleg av gneis med enkelte årer av granitt. Det høgaste punktet på øya er Ben Raah på 267 meter over havet. 

## Historie
Taransay var busett sidan år 300 e.Kr, og kanskje før. Kristendomen kom til øya rundt 650. I 900 vart øya erobra av vikingar, då dei invaderte Skottland. I 1554 fann *[[Taransay-massakren]]* stad utført av Morrison-familien frå Lewis. Innbyggjarane på øya Berneray tok hemn mot dette, tvinga Morrison-familien attende til ei klippe der dei vart avretta. 

Taransay bestod ein gong av tre landsbyar, Raa, Uidh og Paible (*Paibeil*). Leiga auka i 1835 og dette førte til at folk flytte frå øya. I 1883 vart tilhøva verre då bøndene på øya ikkje lenger fekk lov å halde dyr eller dyrke verken havre eller bygg. Øya vart fråreist i 1942 og så busett på ny. I 1961 budde det berre ein familie på fem på øya, men dei flytte i 1974.

## Castaway
Taransay vart godt kjend etter BBC-programmet *Castaway*. Programmet bestod av 36 personar som vart stranda på øya i eitt år frå 1. januar 2000. Programmet vart populært i mange land og hadde på det meste ni millionar sjåarar. Programmet vart rekna som eit sosialt eksperiment som fokuserte på korleis denne gruppa fungerte som eit samfunn. 29 av dei 36 vart verande på øya heile året. 

## Bakgrunnsstoff
* Informasjon for reisande 
* Bilete av Taransay

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Taransay|Taransay]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Vacsay

**Vacsay** (skotsk-gælisk *Bhacsaidh* eller *Bhacsaigh*, frå norrønt «bakkiey») er ei av øyane i Ytre Hebridane. Ho ligg vest for Lewis i West Loch Roag. Øya har ein storleik på 0,41 kvadratkilometer og det høgaste punktet er 34 meter over havet. 

## Historie
Som mange av øyane i nærleiken, var Vacsay busett fram til Highland clearances, som her skjedde i 1827.

Øya vart kjøpt av forretningsmannen Sirdar Baron Iqbal Singh frå London. Han har kjøpt tittelen Lord of Butley Manor og ønskjer å gje Vacsay namnet «Robert Burns' island» eller Eilean Burns,.

## Geografi og geologi
Øya består av lewis-gneis.

Vacsay har ei særs forreven kystlinje og er knytt til fleire omliggande småøyar ved lågvatn, som Trathasam og  Liacam. Vacsay ligg mellom øyane Vuia Mòr og Pabay Mòr utanfor Great Bernera.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vacsay|Vacsay]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Vallay

**Vallay** (skotsk-gælisk *Bhàlaigh*) er ei folketom tidvassøy i Ytre Hebridane i Skottland. Ho er landfast med North Uist langs ei lang strand ved lågvatn.

Ein gong hadde øya nesten seksti innbyggjarar, men den mest kjende innbyggjaren var arkeologen Erskine Beveridge.  Øya er òg kjend for sjøfugl og førhistoriske monument.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vallay|Vallay]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Vatersay

**Vatersay** (skotsk-gælisk *Bhatarsaigh*) er ei øy i Ytre Hebridane i Skottland. Vatersay er òg namnet på den einaste landsbyen på øya.

## Plassering
Ho er den vestlegaste permanent busette øya og staden i Skottland, og har hatt vegsamband til Barra over ei vegfylling sidan 1991. Ved lågvatn er ho landfast med øya Uineasan i aust. 

Av dyr på øya finn ein oter, sel og gråhegre.

Det finst restar etter ei festning frå jernalderen på øya.

Under ein storm i 1853 mista 350 menneske livet i eit skipsforlis.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vatersay|Vatersay]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Panoramabilete av Vatersay  (krev QuickTime)
Wiay i Ytre Hebridane

**Wiay** (skotsk-gælisk *Bhuia* eller *Fuidheigh*) er ei folketom øy i Ytre Hebridane i Skottland. 

Ho ligg søraust for Benbecula og har eit areal på 3,75 km². Øya hadde seks innbyggjarar i 1861, men har vore utan busetnad sidan 1901. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wiay, Uist|Wiay, Uist]]» frå ,  den 3. mars 2010.*
Arnamul

**Arnamul** (skotsk-gælisk *Arnamuil*) er ein staur utanfor vestsida av Mingulay i Ytre Hebridane i Skottland. Sjølv om ho er bratt, har sauer beita på den relativt flate toppen då det budde menneske på Mingulay.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arnamul|Arnamul]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Mingulay

**Mingulay** (skotsk-gælisk *Miughalaigh*) er ei øy i Atlanterhavet, i Ytre Hebridane på vestkysten av Skottland. Mingulay er den nest største av Barra Isles, øyane sør for Barra. Mingulay er òg den nest sørlegaste av alle øyane i dei ytre Hebridane, berre Barra Head ligg lenger sør. Det høgaste punktet på Mingulay er Càrnan som er 279 meter over havet.

Mingulay har vore busett sidan jernalderen, men vart fråflytta i 1912. I dag vert øya nytta som utmarksbeite for sau.

Øya er kjent for sine hekkande sjøfuglar, særleg lundefugl, krykkje og alke. 

Mingulay er i dag eigd av National Trust for Scotland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mingulay|Mingulay]]» frå ,  den 3. mars 2010.*
Barra Head

**Barra Head** eller **Berneray** (skotsk-gælisk *Ceann Bharraigh* eller *Beàrnaraigh*) er ei øy i Atlanterhavet i øygruppa Ytre Hebridane på vestkysten av Skottland. Barra Head er den sørlegaste av øyane i øygruppa. 

## Etymologi
Namnet *Barra Head* vart i utgangspunktet berre nytta om det sørlege neset på øya. *Berneray* kjem frå norrønt, *Bjørnøya*. For å skilje denne øya frå Berneray nord for North Uist vert øya gjerne på gælisk anten kalla *Beàrnaraigh Cheann Bharraigh* (Berneray med Barra Head) eller *Beàrnaraigh an Easbaig* (Biskopens Berneray, jamfør *Bishop's Isles* som eit anna namn på Barra Isles).

## Geografi

Barra Head ligg lengst sør av øyane i dei ytre Hebridane. Like nord for Barra Head ligg Mingulay. Aust for øya ligg skjeret *Sgeir Mhòr* og i vest skjeret *Sgeir Chriosnain*.

Øya har eit areal på 2,04 km² og det høgaste punktet på øya er *Sotan* 193 meter over havet. Sørsida av øya er særs bratt, med høge klipper som stupar rett ned i havet. På nordsida er det noko slakare og der ligg òg den einaste landingsplassen for båtar på øya. Det finst machair på øya, men ingen tre.

Øya her ikkje vore busett sidan 1931, men unntak av fyrtårnet som var bemanna fram til 1980.

## Fugleliv
Øya er kjent for det rike fuglelivet og vart i 1993 verna som ein *[[Site of Special Scientific Interest]]* (Stad av særleg vitskapleg interesse). Sidan 2000 har øya vore eigd av National Trust for Scotland.

Blant fuglane som hekkar på Barra Head er alke og andre alkefuglar, måse, lundefugl, lomvi, krykkje, skarv og havhest. I 1985 vart det berekna at 2&nbsp;% av alkebestanden i verda hekka her. 

## Fyr

Fyret på Barra Head vart vedteke oppretta i 1830. Staden vart vald av fleire årsaker, Barra Head er omtrent halvvegs mellom Eilean Glas og fyret *Rinns of Islay* på øya Orsay.  Øya ligg òg ved den sørlege innseglinga til the Minch. Fyret vart kontstruert av ingeniøren Robert Stevenson og vart første gong tent 15. oktober 1833.

Fyrtårnet ligg vest på Barra Head, på toppen av ei bratt klippe 190 meter over havet. Sjølve fyrbygningen er oppført i kvit stein og er 18 meter høg. Det har ei rekkevidde på 15 nautiske mil. Fyret vart automatisert i 1980 og  den siste fyrvaktaren forlet fyret 23. oktober 1980.

Lyset blenkjer med kvitt lys, med intervall på 15. sekund.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Barra Head|Barra Head]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
Ceallasaigh Mòr

**Ceallasaigh Mòr** (eller **Keallasay More**, av norrønt *Keldasey Mikla*) er ei lågtliggande øy i Loch Maddy utanfor North Uist i Ytre Hebridane i Skottland. Øya har fått namnet sitt etter tre vatn som var brukt som vasskjelder.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ceallasaigh Mòr|Ceallasaigh Mòr]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ceann Ear

**Ceann Ear** er den største øya i Monach Islands eller Heisgeir utanfor North Uist nordvest i Skottland. Ho er 2,31 km² stor og er landfast via sandbanker med Ceann Iar og Sibhinis ved lågvatn. Det vart sagt at det ein gong var mogeleg å gå heile vegen til Baleshare og North Uist, 8 km unna, ved lågvatn. På 1500-talet skal ei stor tidvassbølgje ha vaska denne vegen bort.

I dag er øyane eit nasjonalt naturreservat.

Ceann Ear var busett i minst tusen år før ho vart fråreist. Som andre øyar i Monach Islands vart ho først fråreist på grunn av overbeiting og så busett på ny under Highland clearances.

På 1200-talet vart det bygd eit kapell på øya, som hadde band til Iona. Det er framleis restar av landsbyen sør på øya og det gamle skulehuset vert nytta som ly for fiskarar. Her var òg tidlegare eit postkontor og ein skule, men ingen butikkar. 

## Geography

Den lågtliggande øya er utsett for kraftig kysterosjon. Det høgaste punktet er Coilleag Mhòr nan Dàmh ved Gortinish nordaust på øya.

Det bles kuling på Monach Isles om lag 160 dagar i året, og berre visse planter, som vanleg marehalm, klarar å stå imot den konstante straumen av sand og salttåke. Lenger inne på øya finn ein nokre våte grassletter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ceann Ear|Ceann Ear]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ceann Iar

**Ceann Iar** (gælisk for «Vestneset») er ei øy i Monach Isles/Heisgeir, vest for North Uist i Ytre Hebridane i Skottland. Øya er langstrekt, om lag to kilometer lang. 

## Geografi

Ceann Iar er den nest største øya i Monach Islands og er landfast til Ceann Ear via Sibhinis. Det vert sagt at det var mogeleg å gå heile vegen til Baleshare og til North Uist, 8 km, ved lågvatn. På 1500-talet skal ei stor tidvassbølgje ha vaska denne vegen bort. Trass i namnet Ceann Iar er Shillay den vestlegaste øya i gruppa. 

Som dei andre øyane i gruppa er ho lågtliggande, sandete, forblåst og utsett for kraftig kysterosjon. Det er mogeleg at Ceann Iar, Sibhinis og Ceann Ear ein gong var ei enkelt øy og at dei har erodert så mykje at dei har delt seg. På austsida ligg Baile Beag, som var busetnaden på øya. Her ligg òg Cnoc Bhàrr på 19 meter over havet.  

## Historie

Øya har hatt sporadisk busetnad gjennom dei siste tusen åra, men hovudbusetnaden var på Ceann Ear. Ho vart busett på ny etter Highland clearances, men endeleg fråreist i 1942.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ceann Iar|Ceann Iar]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kirkibost

**Kirkibost** er ei flat øy vest for North Uist i Ytre Hebridane i Skottland. 

## Geografi
Kirkibost, er i lag med naboøya Baleshare, dekt av machair med kystsletter dekte med skjelsand og delvis gras oppå, samt nokre sanddyne, myrer og torvmyrer. I lag med Baleshare dannar ho ein *[[Site of Special Scientific Interest]]* (stad av særskild vitskapleg interesse).  Dei vesle øyane Eilean Mòr, Bior-eilean og Sròmaigh ligg mellom Kirkibost og North Uist.

## Dyreliv
Øyane er viktige for åkerrikse, forskjellige vadefuglar og overvintrande fuglevilt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kirkibost|Kirkibost]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Lingeigh

**Lingeigh** eller **Lingay** er ei folketom øy i Ytre Hebridane i Skottland.

Ho ligg sør i øygruppa Barra Isles, like nord for Rosinish og 5 km sør for Vatersay. Søraust på øya ligg ei grotte.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lingeigh|Lingeigh]]» frå ,  den 3. mars 2010.*
Flodday ved Vatersay

**Flodday** (skotsk-gælisk *Flodaigh*) er ei folketom øy sørvest for Barra i Ytre Hebridane i Skottland.

## Geografi
Flodday er ei av Barra Isles, om lag 1,5 km vest for Sandray. Ho består av tre delar, med ein naturleg boge mellom dei to største delane. Mot vest står nokre svarte klipper.

## Dyreliv
Øya har ein liten gråselkoloni og mange underartar av mørkegrøn perlemorsommarfugl  (*[[Argynnis aglaja]] scotica*).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Flodday near Vatersay|Flodday near Vatersay]]» frå ,  den 3. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Otto Gregussen

**Otto Gregussen** () i Bodø er ein norsk næringslivsleiar og politikar frå Arbeidarpartiet. 

I 1992 blei han utnemnd til politisk rådgjevar i Fiskeridepartementet, eit verv han hadde fram til 1994. Deretter var han statssekretær i det same departementet, fram til 1996.

I 2000 blei Otto Gregussen statsråd og sjef for Fiskeridepartementet  (fiskeriminister) i Jens Stoltenberg si første regjering. Han blei sitjande til regjeringa gjekk av etter stortingsvalet 2001.

Gregussen har også hatt fleire leiande stillingar innan fiskeriorganisasjonane og innan næringslivet. Han har blant anna vore administrerande direktør i Norske Fiskeoppdretteres Forening og administrerende direktør i Norshell. Han har også vore regiondirektør i Trøndelag NHO.

## Bakgrunnsstoff
*
Kalamitet

Ein **kalamitet** (av latin *calamitas*, ‘skade’, ‘uhell’, via fransk *calamité*) er eit fatalt eller pinleg  uhell. På norsk og dansk har ordet konnotasjon av ei hending som vekker forarging eller skamkjensle. Det tilsvarande ordet på engelsk, *calamity*, har ei meir alvorleg tyding, og blir ofte brukt om ein katastrofe eller følgjene av han. Den store hungersnauda i Irland er til dømes også kjend som «The Great Calamity».

## Sjå òg
*Calamity Jane

## Kjelder


*«Calamity» i *[[Oxford English Dictionary]]* (krev abonnement)
*«Kalamitet» i *[[Den Store Danske]]*
*«Kalamitet» i *[[Store norske leksikon]]*, innhenta 3. mars 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).
*«Kalamitet» i *[[Caplex]]*, innhenta 3. mars 2010.
Kjøpekraftsparitet

**Kjøpekraftsparitet** (kkp, eng. *purchasing power parity*, PPP) eller **kjøpekraftjustering** er ein måte å samanlikna verdien av ulike valutaer med innan økonomi. For å finna paritet samanlikner ein kjøpekrafta, det vil seia kva ein kan få for pengane med ulike valutaer innanlands i ulike land. Dette reflekterer at prisnivå er forskjellige i ulike land, til dømes at ein får meir for 100 kroner (veksla til baht) i Thailand enn i Noreg. 

To valutaer er i paritet om ein kan kjøpa same mengde varer og tenester for same sum i dei to landa dei høyrer til i. Om ein til dømes kan få det same for 100 NOK i Noreg som ein får for 100 SEK i Sverige, vil dei to valutaene vera i paritet.

Ofte bruker ein kjøpekraftsjustering til å finna ut kva vekslingskurs to valutaer skulle hatt for å gje lik kjøpekraft. Ein omtalar gjerne høvet mellom faktisk valutakurs og kjøpekraftspariteten som «den reelle valutakursen».

Kjøpekraftsparitet kan mellom anna brukast for å samanlikna levestandard, og kan bidra til å gje eit rettare bilde enn berre BNP. Metoden er blitt kritisert, til dømes fordi varene og tenestene ein samanlikner ikkje er like vanlege i ulike land, eller fordi han ikkje fanger opp store prisskilnader på ulike ting, til dømes matvarer og bustader. Prisar kan også variera innanfor eit land.

## Utrekning
Når ein samanaliknar BNP mellom land bruker ein ofte US-dollar som valuta. Med PPP kan ein då overføra prisar frå ein lokal valuta til dollar for å samanlikna landa. Ein samanlikner prisen på ei varekorg med same type varer i begge land. Ut frå prisane kan ein rekna ut ein ny, fiktiv vekslingskurs.

 \mathrm{PPP} = \left( \frac {\mathrm{Pris\ av\ varekorg\ i\ innanlandsk\ valuta}} {\mathrm{Amerikansk\ varekorgpris\ i\ dollar}} \right) 

## Kjøpekraftsparitetsteorien

Kjøpekraftsparitetsteorien seier at valutakursar etterkvart vil følgja kjøpekraftsparitetane. Teorien har særleg fått støtte i tider der valutakursar har vore flytande, til dømes i 1920-åra og i 1980-åra etter at Bretton Woods-systemet, med fastsette kursar, braut saman.

## Kjelder
* 

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Purchasing power parity|Purchasing power parity]]» frå , og «[[:sv:Köpkraftsparitet|Köpkraftsparitet]]» frå  den 4. mars 2010.*
Høgskulen for grøn utvikling

**Høgskulen for grøn utvikling (HGUt)**, tidlegare **Høgskulen for landbruk og bygdenæringar (HLB)**, er ein offentleg godkjend privat høgskule driven som ei sjølveigande stifiting. Han held til på Bryne i Rogaland.

Skulen har fokus på landbruk, nærings- og bygdeutvikling, og tilbyr mellom anna bachelorutdanning i nyskaping og regenerativ samfunnsutvikling.

Høgskulen opna i 2005. Han bytta namn frå HLB til HGUt 31.12.2019. Rektor ved HLB er dr. philos Dag Jørund Lønning.

Skulen er organisert som eit andelslag, og er eigd av bedrifter og organisasjonar i landbruket, lokalt og regionalt. HLB sin visjon er å vera ein sentral kunnskapsleverandør for levande og livskraftige bygdesamfunn.

Frå 2010 har høgskulen hatt tilbod om den einaste *Bachelorutdanning i bygdeutvikling* i Noreg. I tillegg har ein tilbod om årsstudiar innan Handlingskompetanse, Landbruksøkonomi og leiing, Husdyrproduksjon, Nyskaping og Hest i næring. Skolen driv og forskingsarbeid og internasjonal utveksling/samarbeid.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Höfði

**Höfði** er eit hus på Félagstúni i Reykjavik, hovudstaden på Island.  Huset vart bygd i 1909 for den franske konsulen på Island, Jean-Paul Brillouin og er eit verk av den norske arkitekten Olav Olson. Huset er mest kjent for toppmøtet mellom Ronald Reagan og Mikhail Gorbatsjov i 1986. Dette møte vart eit steg mot slutten på den kalde krigen. Inne i huset er flagga til USA og Sovjetunionen hengt opp i kryss til minne om møte. 

Reykjavik by kjøpte huset i 1958 og restaurerte det til tidlegare pryd. Frå da er huset brukt til formelle mottak og festlege hendingar.

Den 25. september 2009 på 100 årsdagen til Höfði vart huset skadd i ein brann. Alle verdfulle kulturminne vart redda.

## Historisk radiosamband
Huset vart og nytta til det første radiosambandet som vart oppnådd mellom Island og omverda 26. juni 1905. Sambandet vart oppnådd med Poldhu i Cornwall i Storbritannia.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Artikkelen er omsett frå Engelsk Wikipedia.
Ludvig Karsten

**Ludvig Peter Karsten** () var ein norsk kunstmålar. Målarkunsten hans merkar seg ut gjennom bruken av intense fargekontrastar.

## Liv og gjerning
Karsten var fødd i Oslo (Kristiania) og oppvaksen der. Faren var ein innvandra murmeister frå Tyskland, ein mann som sanka seg stor formue. Sonen Ludvig gjekk i lære ved Tegneskolen si kveldsundervisning frå han var femten år gammal (1891-95). Deretter studerte han i Roma 1895-96, i München 1896 og 1900, og i Paris 1901 og 1910. Han reiste mykje, besøkte både Italia, Tyskland, Spania, Frankrike, Nord-Afrika og Tyrkia. Frå 1907 hadde han fleire opphald i Son. Om lag frå same tid budde han for det meste i København.

Karsten mottok avgjerande inntrykk frå Edvard Munch, som han trefte fyrste gongen i 1901 i Åsgårdstrand. Han lærte også av dei franske målarane Eugen Carrière (i 1901) og Henri Matisse (i 1910) i Paris. Debuten fann stad på Haustutstillinga i 1901, si fyrste separatutstilling heldt han i 1904 i Oslo.

I samtida vart Karsten sett som den viktigaste norske målaren inspirert av Edvard Munch, og den einaste som hadde eit sjølvstendig uttrykk. Christian Krohg karakteriserer i ein artikkel frå 1910 Karsten som ein av Noregs seks førande impresjonistar. Fram om alt var Karsten ein leiande kolorist i norsk målarkunst. Han var mindre interessert i form, line og motiv.

Til dei mest kjende bileta hans høyrer *Sysken* (1901), *Tæringssyk* (1907), *Blått kjøkken* (1913) og *Ved speilet* (1914). Karsten laga elles personlege parafrasar etter gamle meistrar, *Nedtagelsen* etter den spanske målaren José de Ribera fekk mykje åtgaum.

Etter unionsoppløysinga (mellom Noreg og Sverige) fekk Karsten i oppdrag å måle stortingspresident Carl Berner. Han fekk då tildelt atelier med divan i stortingsbygninga. Etter kvart vart det vanleg at Krohg og andre vener vart med Karsten på nachspiel på Stortinget, etter at serveringsstaden Grand stengde for kvelden. Då dette vart oppdaga mista Karsten atelieret.

Karsten omkom ved eit fall i eit hotell i Paris. Han er gravlagd på Vår Frelsers gravlund i Oslo.

## Kjelder
**Norsk Allkunnebok. VIII. bandet*

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ludvig Karsten|Ludvig Karsten]]» frå ,  den 4. mars 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Gauguin, Pola. *Ludvig Karsten*. 1949
*Krohg, Christian. "De seks". I: *Kunst og kultur*, 1911. *Om: Bernhard Folkestad, Ludvig Karsten, Theodor Laureng, Henrik Lund, Søren Onsager, Anders Castus Svarstad
*Messel, Nils. *Ludvig Karsten*. Messel forlag, 1995. ISBN 82-7631-027-3
*Stenersen, Rolf E. «Nogen ord om Edv. Munch, Ludvig Karsten og Henrik Sørensen». I: *Vor Verden*, nr 9, 1928
**Det søte liv: kolorister i nord 1910-1920* Blaafarveværket, 1996. (*Utstillingskatalog''). ISBN 82-90734-15-8
Inkasso

**Inkasso** er eit omgrep for inndriving av gjeld og krav som ikkje er betalt innan forfall, og vanlegvis etter purringar frå opphavleg kravshavar.

Opphavleg kravshavar kan anten be inkassofirmaet krevje inn beløpet frå skuldnaren, med tillegg av inkassogebyr og så få nettobeløpet. Inkassofirmaet får inkassogebyret. Eller kravshaveren kan selje kravet til inkassofirmaet, altså få eit mindre beløp enn opphavleg krav, men få det med ein gong. I slike høve krev deretter inkassofirmaet inn kravet og tek heile beløpet pluss inkassogebyr sjølv.

For å drive inkasso må ein antan ha løyve, inkassoløyve etter inkassolova, eller vere advokat. 

Større norske inkassobyrå med løyve frå Finanstilsynet er mellom anna Intrum Justitia AS, Lindorff, Kredinor og Aktiv Kapital.

Inkassoverksemd blir regulert av inkassolova med tilhøyrande forskrifter, og er under tilsyn av Finanstilsynet.

## Bakgrunnsstoff
* Inkassolova hos Lovdata
* Unge tidobler inkassogjelden
Muldoanich

**Muldoanich** er ei av øyane i Barra Isles heilt sør i Ytre Hebridane i Skottland. 

Øya er 78 hektar stor og det høgaste punktet på øya er Cruachan na h-àin («middagsåsen») på har ei 153 meter over havet.

Muldoanich ligg om lag 4 km sørvest for Castlebay, den største byen på Barra. Øya er ikkje busett, og det er ikkje faste spor etter busetnad her.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Muldoanich|Muldoanich]]» frå ,  den 4. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Pabbay ved Barra

**Pabbay** (skotsk-gælisk *Pabaigh*) er ei øy i Barra Isles heilt sør i Ytre Hebridane i Skottland. Namnet kjem frå *Papey*, som er norrønt for «øya til *[[papar]]*» (culdee), irske og skotske munkar. Øya har eit areal på 2,50 km² og har aldri hatt mange innbyggjarar. Under eit kraftig uvêr den 1. mai 1897 mista dei fleste mennene på øya livet då dei var på fiske. Øya vart fråreist tidleg på 1900-talet. 

National Trust for Scotland har eigd øya sidan 2000. Fuglane på øya hekkar direkte på bakken, sidan det er få pattedyr på øya. 

Det finst ein keltisk eremitasje og ein piktisk runestein frå denne perioden på øya. Ein kan òg sjå restar etter ein busetnad frå jernalderen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pabbay, Barra, Scotland|Pabbay, Barra, Scotland]]» frå ,  den 4. mars 2010.*
Sandray

**Sandray** (skotsk-gælisk *Sanndraigh*) er ei av øyane i Barra Isles i Ytre Hebridane i Skottland. Ho har aldri hatt mange innbyggjarar og vart fråflytta i 1934. Ho er i dag kjend for den store kolonien med sjøfugl.

## Geografi

Sandray ligg 1 km sør for Vatersay og aust for Flodaigh, nordaust for Lingeigh og Pabaigh. Maol Domhnaigh/Muldoanich ligg nordaust for øya. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sandray|Sandray]]» frå ,  den 4. mars 2010.*
Sibhinis

**Sibhinis**, **Siobhanais**  eller **Shivinish**. er ei øy i Monach Islands, mellom Ceann Iar og Ceann Ear. Ho er ei tidvassøy og er ved lågvatn landfast med Ceann Iar ved Fadhail Shibhinis og til Ceann Ear ved Faodhail Chinn Ear. Det høgaste punktet på øya ligg 16 meter over havet. Det vert sagt at det ein gong var mogeleg å gå heile vegen til Baleshare og til North Uist, 8 km unna, ved lågvatn. På 1500-talet skal ei kraftig tidvassbølgje ha vaska bort denne vegen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sibhinis|Sibhinis]]» frå ,  den 4. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Barra Isles

**Barra Isles**, òg kjent som **Bishop's Isles** sidan dei historisk var eigd av kyrkja, er ei øygruppe i Atlanterhavet på vestkysten av Skottland. Barra Isles består av ti mindre øyar sør for øya Barra i dei ytre Hebridane. 

Dei fem største øyane er (frå nord til sør) Vatersay, Sandray, Pabbay, Mingulay og Barra Head (òg kjent som *Berneray*). Vatersay er den største øya. Mingulay er nest størst, og her ligg det høgaste punktet i øygruppa, toppen *Càrnan* som er 273 meter over havet. Vatersay har vegsamband med Barra, og er den einaste øya som framleis er busett (94 innbyggjarar i 2001).

Det er òg fem mindre øyar: Flodday, Heishival Mòr, Lingay, Muldoanich og Uineasan.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Barra Isles|Barra Isles]]» frå ,  den 4. mars 2010.*