open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Filmen Dr. No

***Dr. No*** er ein spenningsfilm frå 1962. Filmen er den fyrste James Bond-filmen, og er basert på den sjette James Bond-boka, Dr. No. Denne boka er skriven av Ian Fleming, og vart utgjeven i 1958. Sean Connery spelar hovudrolla som James Bond i filmen. Filmen er regissert av Terence Young, og manuset er skrive av Ian Fleming.
Ebba Hultkvist

**Ebba Hultkvist** (fødd 26. september 1983) er ein svensk skodespelar. Ho er mest kjend for å ha spelt Wilma i TV-serien *[[Skjærgårdsdoktoren]]*.
Lever

**Levra** er eit organ i virveldyr som spelar ei hovudrolle i stoffskiftet og som har som nokre av sine funksjonar å lagre glykogen, å syntetisere plasmaprotein og å reinse ut giftstoff frå blodet. Levra produserer òg galle, eit stoff som er viktig for matmeltinga. Medisinske faguttrykk som har med levra å gjera vil gjerne innehalde leddet *hepa(t)-*, frå det greske ordet for lever.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Liver|Liver]]» frå ,  den 2. mai 2006.*  

* Liver Disease

## Bakgrunnsstoff
Hepatologi

**Hepatologi** er den greina av medisin som tek for seg sjukdommar og tilstandar i levra, galleblæra og gallegangane. Sjølv om det finst spesialiserte hepatologar, er det vanlegare å rekne hepatologien som ein integrert del av gastroenterologien.

Dei viktigaste sjukdommane og tilstandane innanfor fagfeltet hepatologi er:

* Hepatitt (gulsott)
** Ikkjeviral hepatitt
** Akutt viral hepatitt
*** HAV-hepatitt
*** HBV-hepatitt
*** HCV-hepatitt
*** HDV-hepatitt
*** HEV-hepatitt
*** «HGV-hepatitt»
*** Menneskeleg cytomegalovirushepatitt
*** Epstein-Barr-virus-hepatitt
*** Herpes simplex-virus-hepatitt
*** Gulfebervirushepatitt
*** Rubellavirushepatitt
** Kronisk viral hepatitt
* Α₁-antitrypsinmangel
* Cirrhose (skrumplever)
* Hepatisk tumor (leversvulstar)
** Hepatokarsinom (primær leverkreft)
** Hepatoblastom
** Mestatisk tumor
** Levercyster
** Kavernøs hemangiom
** Leverechinococcus
** Leveradenom
** Fokal nodulær hyperplasi
* Svulstar i gallesystemet
** Kolangiokarsinom
** Galleblærekreft

## Kjelder
* «Hepatologi» på Engelsk Wikipedia
Magnus Myklebust

**Magnus Myklebust** () er ein norsk fotballspelar som har spelt for Kongsvinger IL, Odd Grenland, Lillestrøm, Hødd og Gursken. 

## Bakgrunnsstoff
* Magnus Myklebust på http://www.lsk.no
Vekstfaktor

**Vekstfaktor** er ein storleik som er nyttig for å rekne ut kor mykje noko aukar eller minkar f.eks per år. 

### Eksempel
Dersom eit hus stig i verdi med 15 prosent på eit år, så er den årlege vekstfaktoren 1,15.

### Formel ved auke


Vekstfaktor = 1+ \frac{p}{100}   


### Formel ved minking


Vekstfaktor = 1- \frac{p}{100}


## Bakgrunnsstoff
* Nynorskordboka
Gutter er gutter

:*Sjå òg [[filmen About a Boy]]*
***Gutter er gutter*** (engelsk originaltittel ***About a Boy***) er ein roman frå 1998, skriven av den britiske forfattaren Nick Hornby. Boka handlar om tolvåringen Marcus, som vert mobba på skulen, og som vert ven med 38-åringen Will Freeman.
Målprisen

**Målprisen** vert delt ut av Noregs Mållag på kvart landsmøte. 

## Prismottakarar
* 2000: Opera Software ASA og Guri Vesaas (delt ut på Norsk kulturhelg)
* 2001: Hellbillies (delt ut på Norsk kulturhelg)
* 2002: Kari og Ivar Medaas
* 2003: Ola Jonsmoen
* 2004: Are Kalvø
* 2005: Kjartan Fløgstad
* 2006: Olaug Nilssen
* 2007: Arne Johannessen
* 2008: Finn Tokvam og Halvor Folgerø
* 2009: Magnhild Meltveit Kleppa
* 2010: Universitetet i Bergen
* 2011: Yngvar Andersen
* 2012: Jon Fosse
* 2013: Linda Eide
* 2014: NRK Super
* 2016: Kristin Sørsdal
* 2017: Gard Steiro
* 2018: Magni Øvrebotten
* 2019: Kjersti Wøien Håland og Hege Hauff Hvattum (for NRK-serien *[[Lovleg]]*)
* 2020: Kari Veiteberg, biskop i Oslo  bispedøme
* 2022: Kari Huus
* 2023:Erik Ulfsby
* 2024: Nana Rise-Lynum
* 2025: Ottar Grepstad 

## Referansar
Vasskoppar

**Vasskoppar** (*varicella simplex*) er ein utbreidd smittsam barnesjukdom som dei fleste ungar får og overlever.

Sjukdommen er forårsaka av varicella-zoster-viruset (VZV), også kjent som humant herpesvirus 3 (HHV-3), som er eitt av åtte herpesvirus som råkar menneske. Smitten blir overført gjennom dropar eller kroppskontakt med ein smitteberar, og har ei inkubasjonstid på 2–3 veker. Ein er smittefarleg frå opptil ei veke før koppane utviklar seg og til den siste er uttørka.

Vasskoppar tek gjerne til med ein mild feber. Etter nokre dagar får ein raudt utslett, koppar, først på overkroppen, deretter i fjeset og til slutt på armar og bein. Koppane er først små raude prikkar som utviklar seg til kløande blemmer. Etter eit par dagar får desse skorper og tørkar ut. 

Sjukdommen gjev livslang immunitet, men hjå nokre personar kan viruset bli aktivt igjen og føra til helveteseld.
Det tsjekkiske riksvåpenet

**Det [[Tsjekkia|tsjekkiske]] riksvåpenet** viser dei tre historiske regionane i Sentral-Europa som utgjer landet.

Våpenet til Bøhmen er med to gonger (i øvre venstre og nedre høgre hjørne) for å symbolisere kor tradisjonelt viktig den regionen har vore. Det viser ei sølvfarga, tohala løve på ein raud bakgrunn. I øvre høgre hjørne, er den mähriske raud- og sølv-sjakkmønstra ørna på blå bakgrunn. I nedre venstre hjørne er våpenet til Schlesien, ei svart ørn på gylden bakgrunn, sjølv om berre ein liten del av den historiske regionen Schlesien høyrer til Tsjekkia.
Vladimir Zjirinovskij

**Vladimir Volfovitsj Zjirinovskij** () var ein kontroversiell høgreorientert russisk politikar. Han var leiar av det høgrepopulistiske «liberaldemokratiske» partiet.

Zjirinovskij var fødd inn i ein russisk-jødisk familie i Kasakhstan. Han studerte språk og jus ved Universitetet i Moskva, og det går rykte om at han jobba for KGB, sjølv om han har avvist desse rykta. I 1989 grunnla han Russlands liberaldemokratiske parti, som han sidan har leidd. Han har sete i den russiske Dumaen sidan 1993 og stilte til presidentvala i 1991, 1996 og 2000, og fekk høvesvis 8&nbsp;%, 6&nbsp;% og 2,7&nbsp;% av røystene. Han var igjen kandidat ved presidentvalet i 2008.
Bokorm

**Bokorm** er eit omgrep som viser til nokon som er opptekne av bøker. Opphavleg viste det til åmer som laga hòl i boksider, seinare i overført tyding om nokon som «sluker» i bøker. Medan omgrepet opphavleg var brukt nedsetjande om nokon som ikkje brydde seg om anna enn å lesa, er det i moderne norsk ofte brukt i meir positive samanhengar, til dømes i samband med å få barn til å lesa.

## Bokormar som skadedyr
«Bokorm» kan visa til larvar frå ulike småkryp som et delar av bøker. Larvar frå over 150 artar kan bora gangar i bøker om egga deira blir lagde i nærleiken, og kan medføra stor skade.

Skadedyr som øydelegg bøker et ofte noko anna enn sjølve boksidene. Til dømes borer larvane til eikeborebille (*Xestobium rufovillosum*) og stripete borebille (*Anobium punctatum*) seg gjennom trevirke, og vil fortsetja gjennom papir om dette er tett innved (som i ei bokhylle). Andre dyr kan eta mugg og anna mikropisk organisk materiale dei finn i utsette bøker.

## Overført tyding
Ordet «bokorm» har lenge vore brukt om nokon som sit og les med nasen i ei bok, som om han vil eta henne. Den eldste kjende bruken av omgrepet på engelsk er frå skodespelet *Cynthia's Revels* av Ben Johnson, frå 1599, der det utan tvil er eit skjellsord. Den fyrste kjende tyske bruken er frå Gotthold Ephraim Lessing sitt lystspel *Der junge Gelehrte* frå 1747. Ordet har kome til norsk frå tysk.

I nyare tid er ordet blitt teke i bruk som eit positivt skjemteord om bokelskarar og storlesarar. Fleire bibliotek har hatt bokormprosjekt der dei oppfordrar barn til å bli «bokormar» og lesa bøker. Fargerike bokormar er blitt framstilte som bokglade, gjerne kunnskapsrike larvar og ormar i bilde og figurar

## Liknande omgrep
Ein som er svært glad i eller samlar på bøker kan kallast bibliofil.

Eit anna ord for ein storlesar er «lesehest». På tysk finst ordet «Leseratte», 'leserotte'.

## Kjelder

*
*
*Bokorm: Klarer du å lese 50 bøker? ved Asker bibliotek
*Bokormer i helt nytt bibliotek (22.10.2009) i varden.no
*Bokormer (06.07.2006) ved grunder.no
*Strikka kjempe-bokorm (21.06.2008) i sognavis.no
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bücherwurm|Bücherwurm]]» frå , og «[[:de:Leseratte|Leseratte]]» frå  den 10. mars 2010.*
Bergensavisen

***Bergensavisen*** (***BA***) er ei avis som kjem ut i Bergen i Hordaland. Avisa kom ut første gong i 1927 som *Bergens Arbeiderblad*. I 1981 endra avisa profil frå ei Vestlandsavis til ei Bergensavis, endra format frå fullformat til tabloidformat, kom ut om morgonen og ikkje om ettermiddagen, og kalla seg «BA» i avishovudet. I 1991 fekk avisa òg nytt namn, «Bergensavisen» framleis forkorta *BA*. Endringane har gjett avisa suksess i lokalmarknaden og opplaget fordobla seg frå midten av 1980-talet til midten av 1990-talet.

## Opplagstal

## Ansvarleg redaktør
* Anders Nyland 1. april 2009–18. mars 2016
* Olav Terje Bergo 1984–2009
* Alf Hildrum 1981–1983
* Odd Ragnar Torvik 1964–1983
* Egil Helle 1962–1964
* Per Bratland 1958–1962
* Jørgen Hustad 1950–1958
* Torstein Selvik 1945–1958 (stortingsrepresentant fra 1950–69)
* Oscar Ihlebæk 1938–1941
* Gunnar Ousland 1927–1938
*Olav Terje Bergo
* Sigvald Sveinbjørnsson 12. april 2016–

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Kim Possible

***Kim Possible*** er ein amerikansk teiknefilmserie produsert av The Walt Disney Company sidan 2002. Hovudpersonane er tenåringsjenta Kim Possible og bestevenen hennar Ron. Saman reddar dei verda frå vonde skurkar, samtidig som dei går på skulen som alle andre. I Noreg har serien vorte send på Disney Channel og NRK1.

## Figurar
* **Kimberly Ann Possible** - Kim er ei ung skolejente og eit heiagjengmedlem med eit heilt vanleg liv. Men når hun får beskjed frå Wade om dei vonde planane til Dr. Drakken og Shego er ho, saman med bestevenen Ron, ein superhelt.
* **Ronald Stoppable** - Ron er medhjelparen til Kim. Han elskar nachos og har ei nakenrotte som heiter Rufus.
* **Wade Load** - Den allvetande koordinatoren. Wade gir bod på Kim når verden ser ut til å verte overteken av Kim sine mange fiendar.
* **Rufus** - Rufus er ei nakenrotte, og kjæledyret til Ron.
* **Doktor Drakken** - Doktor Drakken er ein vond, ekkel skurk, og ein typisk galen vitskapsmann. Saman med Shego lagar han trøbbel for Kim.
* **Shego** - Shego er doktor Drakkens vonde medhjelpar. Ho er truleg Kim sin argaste motstandar. Ho kan skyte energistrålar frå dei grønglødande hendene sine.
* **Lord Monkey Fist** - Ein rik, eksentrisk arkeolog. Han er trenet i Monkey Kung Fu og har genetisk forandra hendene og føtene til å likne lemmane til ein ape.
* **Professor Dementor** - Dementor er ei ravande galen vitskapsmann som konkurrerer med Dr. Drakken om å ta over verdsherredømet fyrst.
* **Señor Senior, Sr.** - Ein eksentrisk, spansk euro trash-millionær som likar å leike skurk.
* **Señor Senior, Jr.** - Son av Senior Sr. Junior er ein einfaldig playboy som er skurk mest for å jatte med faren.
* **Gill Moss** - Eit genetisk mutert sumpvesen. 
* **DNAmy** (Amy Hall) - Ein galen, kvinneleg forskar som genmanipulerer dyr for å skape nye og betre leikedyr.
* **Duff Killagan** - Duff er ein vond golfspelar og skurk som bruker eksploderande golfballar til å bombardere Kim og Ron med.

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
* *[http://www.imdb.com/title/tt0278866/ Kim Possible]* på Internet Movie Database
* *[http://www.bcdb.com/cartoons/Walt_Disney_Studios/Television/Disney_s_Kim_Possible/index.html Disneys Kim Possible]* på Big Cartoon DataBase
* *[http://www.tv.com/show/8258/summary.html Kim Possible] * på TV.com
Malayar

**Malayar** er ei folkegruppe som held til på Malayahalvøya og kringliggjande øyar i Søraust-Asia. Dei utgjer fleirtalet av innbyggjarane i Malaysia, Indonesia, Brunei, Filippinane, Aust-Timor og Pattaniregionen i Thailand. I tillegg utgjer dei eit mindretal i Singapore.
Malayar snakkar som oftast malayisk eller eit nærskyld språk, følgjer malayisk sedvanerett og er (med vesentlege unntak) muslimar.

## Kjelder
The Jackal

***The Jackal***, kalla ***Sjakalen*** på norsk, er ein spenningsfilm frå 1997 med Richard Gere, Bruce Willis, Diane Venora og Sidney Poitier i hovudrollene. Filmen er regissert av Michael Caton-Jones, og skrive av Kenneth Ross og Chuck Pfarrer. Han er ei gjenskaping av filmen *[[The Day of the Jackal]]* frå 1973, sjølv om historia har lite til felles med den originale filmen å gjere.

## Bakgrunnsstoff
*
Det Kristne Samlingsparti

**Det Kristne Samlingsparti** var eit norsk politisk parti som stilte til val ved stortingsvalet 1993. Partiet stilte liste berre i Vest-Agder. Der fekk det 210 røyster, eller 0,3 % av røystene i Vest-Agder, og vart dermed større enn Kristent Konservativt Parti som fekk 158 røyster i Vest-Agder same året. Partiet vart likevel ikkje representert på Stortinget og har ikkje stilt til val igjen. Partiet er ikkje identisk med dagens Kristent Samlingsparti, som ikkje oppstod før 1998.
Nettavisen

**Nettavisen** er ei norsk nettavis som starta opp 1. november 1996 av Odd Harald Hauge, Knut Ivar Skeid og Stig Eide Sivertsen. I 1998 kjøpte svenske Spray Nettavisen for 180 millionar kroner. TV 2 kjøpte Nettavisen i 2003 og døypte avisa om til *TV&nbsp;2 Nettavisen*. I 2006 skifte avisa namn tilbake til Nettavisen.

## Bakgrunnsstoff
*
Fridomspartiet mot EF-Unionen

**Fridomspartiet mot EF-unionen** (*Frihetspartiet mot EF-unionen* eller *Frihetspartiet*) var eit norsk politisk parti som stilte til val ved stortingsvalet 1993, og ein av forløparane for Kystpartiet. På denne tida kravdest det 5000 underskrifter for å registrera eit nytt parti. Derimot kravdest det ingenting for å endra partinamn. Derfor skjedde det ved fleire høve at nye småparti omgjekk underskriftskravet ved formelt å ta over partinamnet til andre småparti som låg brakk, og så endra namnet. Soleis tok nye krefter leia av Harald B. Haram, mangeårig fylkespolitikar i Møre og Romsdal for Sunnmørslista, i 1992 over det gamle småpartiet Frie Folkevalde og endra året etter namnet til *Frihetspartiet mot EF-unionen*. I 1993 stilte partiet til stortingsval i seks fylke: Aust-Agder, Buskerud, Hedmark, Møre og Romsdal, Oppland og Oslo. Til saman fekk det 774 røyster, eller 0,03 % av røystene ved dette valet. Året etter skifta det namn til *Frihetspartiet*.

Før stortingsvalet 1997 var Haram sitt parti ei av grupperingane som fann saman med Steinar Bastesen i Nordland og stilte til val som Tverrpolitisk Folkevalde, som fekk Bastesen vald inn på Stortinget. Men då Bastesen og hans støttespelarar stifta Kystpartiet var den gamle krinsen frå Fridomspartiet stort sett ute av biletet igjen, dei skifta istaden namn endå ein gong, til Tverrpolitisk Kyst- og Distriktsparti, som stilte til val under dette namnet i 2001.https://web.archive.org/web/20050520054035/http://www.kystpartiet.no/docs/kystpartiethistorie.pdf

## Bakgrunnsstoff
*Da Kystpartiet ble til

## Kjelder
Kolbeinsvarden

**Kolbeinsvarden** er det høgaste punktet på Askøy. Toppen med varde er 231 moh.

Fjelltoppen er tilgjengeleg frå mange startstader på Askøy. Ei mogleg turrute går frå sekundærstasjonen bak Kleppe skule på Kleppe, her er det gode høve for parkering på området og med Askøy Senter like ved. Herfrå går ein rundt Kleppevatnet på sti/bruer med god merking før turen byrjar oppover i retning Kolbeinsvarden. På vegen passerer ein gamle torvhus og sildrande bekker. Turen passar for barnefamiliar og større born. Frå toppen er det eit vidt utsyn mot Øygarden, Nordhordland og mot Bergen i søraust.
Øystein Wingaard Wolf

**Øystein Wingaard Wolf** () er ein norsk forfattar og visesongar. Han forfattardebuterte i 1981 med diktsamlinga *Morderleken* og har sidan fått utgjeve over 30 bøker til. Han har også gjeve ut tre musikkalbum, det fyrste heitte *Møt meg på halvveien* og kom i 1998.

## Verk
### Bøker
* 2011 &ndash; *Brighton Blues* &ndash; roman
* 2009 &ndash; *Mosquito* &ndash; poesi
* 2007 &ndash; *Lengselens meridian* &ndash; diktsamling
* 2006 &ndash; *Karusellturen med Gud* &ndash; diktsamling
* 2004 &ndash; *Bønner til en tvilling* &ndash; diktsamling
* 2002 &ndash; *Rav* &ndash; diktsamling
* 2001 &ndash; *De dødes sirkus* &ndash; biletbok
* 2001 &ndash; *Zebra* &ndash; diktsamling
* 2000 &ndash; *De gales kjemi* &ndash; 
* 2000 &ndash; *Sangen til Ludvig* &ndash; 
* 1999 &ndash; *Kaptein Langneses sanger* &ndash; diktsamling
* 1998 &ndash; *Lindring* &ndash; diktsamling
* 1997 &ndash; *Vi kom gjennom ørkenen* &ndash; novellesamling
* 1997 &ndash; *Wolf i utvalg* &ndash; dikt i utval
* 1996 &ndash; *Hun som gjør ørene mine røde* &ndash; diktsamling
* 1994 &ndash; *Tyver på månen* &ndash; diktsamling
* 1993 &ndash; *Gjemsel med en neger* &ndash; diktsamling
* 1992 &ndash; *Folk som lever møtes ofte* &ndash; diktsamling
* 1991 &ndash; *En fremmed våker over min sjel* &ndash; diktsamling
* 1991 &ndash; *Det portugisiske krigsskip* &ndash; roman
* 1990 &ndash; *Oslo-suite* &ndash; diktsamling
* 1989 &ndash; *Evnukkens kjærlighet* &ndash; roman
* 1988 &ndash; *Jeg er* &ndash; diktsamling
* 1988 &ndash; *Kongen er i himmelen* &ndash; roman
* 1987 &ndash; *Ingen kan forklare ordet "fred"* &ndash; kortprosa
* 1987 &ndash; *Høyspenning! Livsfare!* &ndash; diktsamling
* 1986 &ndash; *Slangedans* &ndash; diktsamling
* 1986 &ndash; *Dodi Ashers død* &ndash; roman
* 1985 &ndash; *Bikkjemøkk* &ndash; salmar, songar, viser
* 1984 &ndash; *Glød* &ndash; diktsamling
* 1983 &ndash; *Uroer* &ndash; diktsamling
* 1982 &ndash; *Skrekkøglene* &ndash; diktsamling
* 1981 &ndash; *Morderleken* &ndash; diktsamling

### Plater
* 2003 &ndash; *Rop ikke på katten*
* 2002 &ndash; *I’m The Ploughman*
* 1998 &ndash; *Møt meg på halvveien*
 
## Kjelder
* «Øystein Wingaard Wolf»  frå Cappelen
* «Øystein Wingaard Wolf» frå kulturnett.no
* «Øystein Wingaard Wolf» i Norsk pop og rockleksikon
Pilaff

**Pilaff** (frå persisk *pilaw*, gjennom engelsk) er ein rett med ris og grønsaker som har opphav i Sør-Asia og Persarriket og har spreidd seg til Midtausten, Sør-Europa og vidare til resten av verda. 

## Kjelder

 
## Bakgrunnsstoff
Piezoelektrisitet

**Piezoelektrisitet** er ein eigenskap nokre krystall har til å omdanne det mekaniske arbeidet dei vert utsett for, ved deformering, til elektrisitet. Piezoelektrisiteten vart oppdaga i 1880 av brørne Jacques og Pierre Curie.
Chant de Ralliement

**«Chant de Ralliement»** er nasjonalsongen til Kamerun. Den franske teksten blei skriven av ei gruppe studentar i 1928, og melodien laga av Samuel Minkio Bamba og Moïse Nyatte Nko'o same året. «Chant de Ralliement» blei brukt som uoffisiell nasjonalsong fram til 1957, då han fekk offisiell status. Teksten blei endra i 1978.

## Bakgrunnsstoff
* Songside med lydfil
Felles Framtid

**Felles Framtid** var eit norsk politisk parti som stilte til val ved stortingsvalet 1993. Partiet oppstod som eit utbrytarparti frå Pensjonistpartiet. Det stilte eigne lister i seks fylke i 1993: Buskerud, Finnmark, Hedmark, Hordaland, Oslo og Troms. I tillegg stilte det fellesliste med Pensjonistpartiet i Nord-Trøndelag. Dei reine Felles Framtid-listene fekk 547 røyster, 0,02 % av røystene ved stortingsvalet totalt. Partiet vart dermed ikkje representert på Stortinget.

Seinare har partiet gått gjennom ein serie med namneendringar, til *Folkets Vilje* (1995), Generasjonspartiet (1999) og Sosialdemokratane (2000).http://www.dep.no/krd/norsk/publ/otprp/016001-050016/hov007-bn.html  Under det siste navmet stilte det til val ved stortingsvalet 2001, men i 2005 stilte det ikkje lister.
Kongen av Europa

***Kongen av Europa*** er ein roman av Jan Kjærstad, utgjeven i 2005. Hovudpersonen er Alf Veber. Romanen vart etter måten dårleg motteken av norske litteraturkritikarar. Kritikkane i Sverige og Danmark var betre.

## Bokmeldingar
* Nrk.no
* Aftenposten
* Morgenbladet
Kristofer Hæstad

**Kristofer Kruger Hæstad** () er ein norsk fotballspelar. Han spelar på midtbanen for Vålerenga frå januar 2008. I tillegg har han spela fleire kampar for det norske A-landslaget. 

Hæstad spela i oppveksten for Kristiansand-klubbane Randesund og Vigør. Han melde overgang til Start i 2001. Han debuterte i Tippeligaen i 2002, då Start berre tok 11 poeng og rykte ned. 

Etter to sesongar i 1. divisjon rykte sørlendingane opp att i 2004, med Hæstad som ein av dei viktigaste spelarane på laget. Hæstad har halde fram med storspelet etter opprykket til Tippeligaen, og han vart kåra til månadens spelar av NRK i april 2005. I mai det same året debuterte han på landslaget i ein privatlandskamp mot Costa Rica, og fekk strålande kritikk. 

Kristofer Hæstad vann prisen som årets profil i Tippeligaen, 2005. Han vart òg kåra til årets midtbanespelar i 2005.

## Fotnotar


## Kjelder
* 
*
Framtid for Finnmark

**Framtid for Finnmark** var ei liste som stilte til val i Finnmark ved stortingsvalet i 1989. Frontfiguren var fylkesmannen i Finnmark, Anders Aune og lista vart òg kalla *Aune-lista*. Aune hadde sete på Stortinget før, for Arbeidarpartiet frå 1969 til 1973. Lista oppstod på grunn av stor misnøye i Finnmark med dei etablerte partia sin politikk for fylket. Ved valet vart lista nest størst i Finnmark, med 21,5 % av røystene i fylket, og Aune vart vald inn på Stortinget. Lista stilte ikkje igjen ved neste stortingsval.
Dei Liberale - Europapartiet

**Dei Liberale - Europapartiet** (*De Liberale - Europapartiet*) var eit norsk politisk parti som stilte til val ved stortingsvalet 1989. Partiet oppstod av det mindretalet i Det Liberale Folkepartiet som ikkje ville vera med på samanslåinga med Venstre i 1988. Dei Liberale - Europapartiet hadde norsk EF-medlemskap som si viktigaste sak. Dei stilte lister i ni fylke og fekk til saman 470 røyster, eller 0,02 % av røystene. Partiet vart soleis ikkje representert på Stortinget.

Nokre av dei same kreftene stifta i 1992 på nytt eit parti ved namn Det Liberale Folkepartiet.
Upolitisk liste

:**''Upolitisk liste** er eit vanleg namn på lokale lister ved kommuneval i Noreg. Denne artikkelen handlar om lista som stilte til val ved stortingsvalet i 1985.*

*'Upolitisk liste*' var eit parti som stilte til val i [[Noreg]] ved [[stortingsvalet 1985]]. På denne tida kravdest det 5000 underskrifter for å registrera eit nytt parti. Derimot kravdest det ingenting for å endra partinamn. Derfor skjedde det ved fleire høve at nye småparti omgjekk underskriftskravet ved formelt å ta over partinamnet til andre småparti som låg brakk, og så endra namnet. Upolitisk liste oppstod då minipartiet *For Folkeavstemning/Tverrpolitisk Liste'', som ved stortingsvalet 1981 stilte under namnet Folkeavstemningspartiet, i 1984 skifta namn. Lista var det første partiprosjektet til Jack-Erik Kjuus, som seinare vart kjend frå mellom anna Stopp Innvandringen og Kvit Valallianse. Ifylgje magasinet Monitor stod det fleire kjente høgreekstremistar på lista.

Lista stilte berre til val i Oslo og fekk der 100 røyster, noko som utgjorde 0,03 % av røystene i Oslo. I 1988 skifta partiet namn til Stopp Innvandringen.

## Kjelder

* Magasinet Monitor
* Skyggesiden - Norsk (parti)politisk historie
Segmentering av tekst

**Segmentering av tekst** er prosessen med å dele skriftspråkstekst inn i ord eller andre tilsvarande einingar, som fleirordsuttrykk (som *Ny Ålesund, Rådet for vidaregåande opplæring*, osb) setningar, og avsnitt. Denne prosessen er ein sentral del av preprosesseringa av tekst før det er mogleg å analysere henne med språkteknologiske metodar.

For tekst skrive med t.d. det latinske eller kyrilliske alfabetet er mellomromteiknet (Unicode Ux0020) den viktigaste indikasjonen på at vi har eit nytt ord. I kinesisk er det langt verre, kinesisk blir ikkje skrive med mellomrom på same måten, og det er komplisert å skilje mellom ein- og fleirteiknsord.

For språk skrive med det arabiske alfabetet er bruken av ulike bokstavar i ordinitial og ordfinal posisjon med og gjer ordgrensebestemminga lettare.

For å finne setningsgrensar trengst det andre metodar.

## Sjå og
* Talesegmentering
* Avstaving
Norske aviser

Aviser som for tida kjem ut i Noreg. Grunnkjerna i lista er medlemmane i utgjevarorganisasjonane Mediebedriftenes landsforening (MBL) og Landslaget for lokalaviser (LLA).

### Agder
* Agder Flekkefjords Tidende
* Agderposten
* Aust Agder Blad
* Lister (Farsunds Avis)
* Fædrelandsvennen
* Grimstad Adressetidende
* Lillesands-Posten
* Lindesnes
* 
* Setesdølen

### Akershus
* Akershus Amtstidende
* Budstikka
* Enebakk Avis
* Indre Akershus Blad
* Romerikes Blad
* Røyken og Hurums Avis
* Varingen
* 
* 
* Østlandets Blad

### Buskerud
* Bygdeposten
* Drammens Tidende
* 
* 
* Ringerikes Blad
* Laagendalsposten

### Finnmark
* Altaposten
* Ávvir
* 
* Finnmark Dagblad
*  
* 
* Min Áigi
* Ruijan Kaiku
* Sámi Áigi

### Innlandet
* Glåmdalen
* Hadeland
* 
* Oppland Arbeiderblad
* 
* 
* Valdres
* Østlendingen

### Møre og Romsdal
* Aura Avis
* Bygdebladet
* Møre
* Romsdal Folkeblad
* Romsdals Budstikke
* Sunnmørsposten
* Vikebladet Vestposten
* Åndalsnes Avis

### Nordland
* 
* Brønnøysunds Avis
* 
* Helgelands Blad
* 
* Lofotposten
* Rana Blad
* 
* 

### Oslo
* Aftenposten
* Friheten
* Dagens Næringsliv
* Morgenbladet
* Nationen
* 
* Dagsavisen

### Rogaland
* Bygdebladet Randaberg og Rennesøy
* Dalane Tidende
* Gjesdalbuen
* Haugesunds Avis
* Jærbladet
* Ryfylke
* Sandnesposten
* Solabladet
* Stavanger Aftenblad
* Strandbuen

### Svalbard
* Svalbardposten

### Telemark
* 
* Porsgrunns Dagblad
* Rjukan Arbeiderblad
* 
* Telen
* Varden

### Troms
* 
* 
* Harstad Tidende
* Nordlys
* 
* Folkebladet
* iTromsø

### Trøndelag
* Adresseavisen
* Arbeidets Rett
* Fjell-Ljom
* 
* 
* 
* 
* Nidaros (nettavis)
* OPP
* 
* 
* 

### Utlandet
* America
* Decorah-posten
* Fremad (USA: 1896-1931)
* Fædrelandet og Emigranten
* Minneapolis Tidende
* Norden
* Nordisk Folkeblad
* Nordisk Tidende
* Nordiske Blade
* Norgesposten (Brooklyn: 1923-1933)
* Normanden (USA)
* Norsk Tidend (London)
* Scandia
* Skandinaven
* Washington Posten

### Vestfold
* 
* Jarlsberg Avis
* 
* 
* 
* Østlands-Posten
* Øyene

### Vestland
* Bergens Tidende
* Bergensavisen
* Dagen
* Firda
* Firda Tidend
* Firdaposten
* Fjordabladet
* Fjordenes Tidende
* Fjordingen
* Hardanger Folkeblad
* Horda Tidend
* Hordaland Folkeblad
* Kvinnheringen
* Nordhordland
* Sogn Avis
* Sunnhordland

### Østfold
* 
* 
* 
* Moss Dagblad
* Sarpsborg Arbeiderblad
* Smaalenenes Avis

## Sjå òg
* Tidlegare norske aviser
Den store journalistprisen

**Den store journalistprisen** er ein norsk mediepris for god norsk journalistikk skipa i 1991. Han er rekna som den fremste utmerkinga innan norsk presse.

Prisen vart delt ut for første gong i 1992. Han erstatta i røynda Narvesenprisen, som vart utdelt fram til 1990.

Den store journalistprisen vert delt ut av Norsk Presseforbund, og vert delt ut til éin eller fleire medarbeidarar som i løpet av det siste året har gjort ein særs prisverdig innsats på journalistikken sitt område. Juryen blir oppnemnd av Norsk Presseforbund. Utdelinga finn stad under Nordiske Mediedager i Bergen.

Målet med prisen er å oppmuntre til og gjera ære på kvalitet i journalistikken. Prisen kan delast ut til medarbeidarar både i trykt presse, nettpublikasjonar, radio og fjernsyn.

Prisen består av eit diplom og 100 000 kroner i prispengar. Han vert finansiert av Norsk Presseforbund, Norsk Journalistlag, Norsk Redaktørforening, Mediebedriftenes Landsforening, Den Norske Fagpresses Forening, NRK og TV 2.

## Prismottakarar

* 1992: Arne O. Holm, Dagbladet.
* 1993: Sissel Benneche Osvold, Dagbladet.
* 1994: Fritz Breivik, Nordlands Framtid.
* 1995: Tomm Kristiansen, NRK.
* 1996: Redaksjonen i VG.
* 1997: Finansredaksjonen i Dagens Næringsliv.
* 1998: Anne Grosvold, NRK.
* 1999: Steinar Hansson, Dagsavisen.
* 2000: Inge Sellevåg, Bergens Tidende.
* 2001: Harald Stanghelle, Aftenposten.
* 2002: Ikkje utdelt.
* 2003: Åsne Seierstad, frilans.
* 2004: Harald Henden, VG.
* 2005: Magasinred. i Dagens Næringsliv og Roar Christiansen, Bergens Tidende.
* 2006: Redaksjonen i Typisk norsk (NRK).
* 2007: Debattredaktør Knut Olav Åmås i Aftenposten. 
* 2008: Helle Aarnes, Bergens Tidende, for artikkelserie om tyskarjenter.
* 2009: Per Christian Magnus, Robert Reinlund og Anne Marie Groth, TV 2, for dokumentarfilmen *Sultbløffen*.
* 2010: Bernt Jakob Oksnes, Dagbladet.
* 2011: Odd Isungset for arbeidet med Nygaard-saka.
* 2012: Trude Lorentzen, Eivind Sæther og Adrian Øhrn Johansen, Dagbladet, for 22. juli-dokumentaren «Tomrommene».
* 2013: Kjetil B. Alstadheim, Dagens Næringsliv.
* 2014: Kristin Solberg og Anders Sømme Hammer, frilansjournalistar, for arbeid i konflikt- og krigsområde
* 2015: Maria Mikkelsen og Synnøve Åsebø, VG, for Odin-saka
* 2016: Delt mellom Vegard Venli, Kommunal Rapport, for sin innsats for å få aksjonærregisteret offentleg tilgjengeleg og Anders Fjellberg og Tomm W. Christiansen frå Dagbladet, for «Våtdraktmysteriet»
* 2017: Thomas Ergo, Hans Petter Aass og Rune Vandvik frå Stavanger Aftenblad for reportasjen om «Glassjenta», om norsk barnevern.
* 2018: Teiknaren Finn Graff og Per Egil Hegge

## Fotnotar
Carl von Ossietzky

**Carl von Ossietzky** () var ein radikal tysk pasifist frå Hamburg som fekk Nobels fredspris for 1935. Han vart tiltala for landssvik og spionasje alt i 1931 etter å ha offentleggjort korleis Tyskland braut Versailles-traktaten ved å byggje opp att luftvåpenet. Men det var først etter nazistane tok makta at han vart sitjande innesperra for godt. 

Ossietzky var journalist, og skreiv artiklar om alt frå teaterkritikk til feminisme og motorbruk. Han hevda å ha vore pasifist heilt frå 1913, det same året som han gifta seg med Maud Lichfield Wood frå England. Dei fekk ei dotter i lag. Under Weimar-republikken (1918-1933) fekk han på grunn av aviskommentarane sine ry som ihuga støttespelar for demokrati og pluralisme. Han vart òg sekretær i Det tyske fredsselskapet (*Deutsche Friedensgesellschaft*). I 1927 følgde han etter Kurt Tucholsky som sjefsredaktør i bladet *Die Weltbühne* (Verdsscena). 

Den 28. februar 1933 vart han arrestert, og sperra inne i konsentrasjonsleirar, mellom andre Esterwegen ved Oldenburg. Han vart namngjeten internasjonalt da han i 1936 vart gitt fredsprisen. Da leid han allereie av sjukdom som han ikkje fekk skikkeleg behandling for. Nazistane lét han ikkje fare til Oslo, men Ossietzky sende eit brev frå sjukehuset der han sa frå at han var usamd med styresmaktene som hadde sagt at han ved å ta imot prisen ville stille seg utanfor «det tyske folkefellesskapet». I mai 1936 vart han send til politisjukehuset i Berlin på grunn av alvorleg tuberkulose. Han døydde i Berlin 4. mai 1938, framleis i politiet si varetekt, av tuberkulose og etterverknadene av mishandlinga i konsentrasjonsleirane.

Universitetet i Oldenburg er oppattkalla etter han, og heiter Carl von Ossietzky Universität Oldenburg. 

Det var elles mykje diskusjon om tildelinga av fredsprisen til Ossietzky her i Noreg, der mellom anna dei store borgarlege avisene Aftenposten og Morgenbladet, og forfattaren Knut Hamsun, tok avstand frå tildelinga. Det ville vere feil å gi prisen til ein lovbrytar, og å bruke fredsprisen som ein demonstrasjon mot «det nye Tyskland», heitte det i høgrepressa. Sjå mellom anna følgjande artikkel av Hans Fredrik Dahl: http://www.leksikon.org/art.php?n=1970
## Kjelder
* I hovudsak Engelsk wikipedia: http://en.wikipedia.org/wiki/Carl_von_Ossietzky
Fjernsynsserien 24

***24*** er ein amerikansk tv-serie som vert sendt på TV 2. Serien handlar om agenten Jack Bauer, spela av Kiefer Sutherland, og kollegane hans i den oppdikta organisasjonen Counter Terrorist Unit. Kvar episode fylgjer ein time av eit actionfylt døgn. Serien er inne i si sjuande sesong i Noreg.
Tun Media

**Tun Media** er eit norsk forlag som gjer ut riksavisa *[[Nationen]]* og blada *[[Bondebladet]]*, *[[Tidsskriftet Traktor|Traktor]]* og *[[tidsskriftet Norsk Landbruk|Norsk Landbruk]]*.

Tun Media vart etablert i 2000 som ei samanslåing av Landbruksforlaget, Bondebladet og Nationen. Forlaget held til i Schweigaards gate 34 A på Grønland i Oslo

Dei største eigarane i Tun Media er Amedia (66,9%), Norges Bondelag (24,8%) og AS Nord Trøndelag (8%) etter at Tine, Nortura, Felleskjøpet Agri og Landkreditt selde seg ut i 2021.

Omsetnaden låg på 142,6 millionar kroner i 2020.

Lise Vedde-Fjærestad er administrerande direktør, og Anders Møller Opdahl er styreleiar i selskapet.(2021)

## Bakgrunnsstoff
* '''Tunmedia.no'''
* '''Medieregisteret.no:''' Tun Media &nbsp;(Medietilsynet)

* '''Propaganda-as.no:''' Ny sjef i Tun Media &nbsp;(artikkel>
* '''Propaganda-as.no:''' Tord Langmoen går av &nbsp;(artikkel)
Fyllingsdalen

**Fyllingsdalen** er ein drabantby og bydel vest for Bergen. Den berømde fotballspelaren Kniksen, og krigsveteranen Shetlands-Larsen kom frå Fyllingsdalen.
Drabantby

**Drabantby** eller **satellittby** er eit bustadområde som ligg utanfor kjernen av ein større by. Det fungerer som eit bi-sentrum med tilliggjande bustadstrøk, og skal ha samband med sentrum og komunikasjonsnettet til den nærliggjande storbyen. Drabantbyar skal ha lokale arbeidstilhøve og ha vanlege butikkar for daglegvarer, serviceføretak, skular og andre fellesinstitusjonar. Drabantbyar skil seg frå forstader, som er tettstader som ligg utanfor det eigentlege byområdet.

Nemninga drabantby vart nytta fyrst i dansk og i norsk frå 1960-åra. Ein av dei fyrste typiske drabantbyane vart bygd på Lambertseter i Oslo.

## Kjelder
*
Sulejman Tihić

**Sulejman Tihić** () er ein bosnisk politikar  og var det bosnjakiske medlemet i det kollektive presidentskapet i Bosnia-Hercegovina frå 2002 til 1. oktober 200. Han var formann i presidentrådet, altså president i Bosnia-Hercegovina, frå 28. februar 2006 til 1. oktober 2006, noko han òg var februar til oktober 2004.

Sulejman Tihić vart fødd i Bosanski Šamac i det nordlege Bosnia i det dåverande Jugoslavia, i dag ein del av den bosnisk-serbiske Republika Srpska. Han studerte jus ved universitetet i Sarajevo. I 1990 var han ein av grunnleggjarane av det bosnjakiske *Partiet for demokratisk handling* (Stranka Demokratske Akcije - SDA), som snart vart regjeringspartiet i Bosnia-Hercegovina. Under krigen i Bosnia, frå mai til august 1992 var han internert i serbiske fangeleirar. Han har seinare uttalt til slovensk fjernsyn at han «ikkje ville ha overlevd fangeleiren dersom det ikkje hadde funnest gode serbarar».

Frå 1994 til 1996 tenestegjorde Tihić som diplomat i Tyskland, frå 1996 til 1999 i det bosniske utanriksdepartementet. I 1996 vart han vald som representant til nasjonalforsamlinga i Republika Srpska. 13. oktober 2001 vart han leiar av SDA etter Alija Izetbegović. 5. oktober 2002 vart han vald som den bosnjakiske representanten i presidentskapet, med 37,3 % av røystene. I valet 1. oktober 2006 tapte han for Haris Silajdžić, som overtok som bosnjakisk representant i presidentskapet.

Han er gift, har tre born og eit barnebarn.
View from the Top

***View from the Top***, kalla ***Livet på 1. klasse*** på norsk, er ein komediefilm frå 2003 med Gwyneth Paltrow i hovudrolla. Filmen er regissert av Bruno Barreto, og manuset er skrive av Eric Wald. Han handlar om Donna Jensen som vil ut i verda. Ho les ei bok som er skriven av ei flyvertinne som har vore nesten over alt i verda, og ho bestemmer seg for å verte flyvertinne sjølv.

## Bakgrunnsstoff
*
Richard Herrmann

**Richard Herrmann** () var ein norsk journalist, kåsør og forfattar. Han voks opp på Torstrand i Larvik, men var dei siste åra av livet sitt busett på Skøyen i Oslo.

Herrmann var tilsett i den europeiske avdelinga til Reuters i London frå 1952 til 1964. Frå 1961 fungerte han som redaktør for den britiske avdelinga til Reuters. Frå 1952 var han frilansmedarbeidar i NRK, før han blei fast London-korrespondent for NRK frå 1964 til 1977. Etter det jobba han i programsekretariatet i radioen fram til 1984, då han fekk særskild ansvar for oppbygginga av NRK P2. Han hadde ei rekke radiokåseri opp i gjennom åra. Herrmann har skrive fleire bøker om historia, samfunns- og dagleglivet til britane.

## Bibliografi
* 1967 &ndash; *Over til London*
* 1968 &ndash; *Paradisveien*
* 1970 &ndash; *Bak den svarte døren*
* 1972 &ndash; *Under Big Ben*
* 1976 &ndash; *Da ballen ble rund og andre historier om engelsk fotball*
* 1976 &ndash; *Kvinner for freden*
* 1983 &ndash; *London: Mine gleders by*
* 1985 &ndash; *Seks skudd ved sengetid og andre mord*
* 1986 &ndash; *Livet med Elizabeth og andre kongelige personer*
* 1987 &ndash; *Victoria: en dronning for sin tid*
* 1988 &ndash; *Maria Stuart og hennes verden*
* 1990 &ndash; *Gammel krone for ny tid*
* 1991 &ndash; *En dikter fra Stratford* (berre som lydbok)
* 1992 &ndash; *Med skjebnen i hånden: Churchill-slekten i krig og fred*
* 1993 &ndash; *Fotballen: Den alvorlige leken*

## Prisar og utmerkingar

* Bokhandlarprisen i 1969
* Cappelenprisen i 1983
* Riksmålsforbundets litteraturpris i 1988

## Kjelder
* nrk.no - stemmer fra arkivet

## Bakgrunnsstoff
* «Jeg tok verdenshistorien i hånden» artikkel på Aftenposten.no, 11.11.2000 
* «Kunstnere i ord og bilder» artikkel fra Bodø|Nu
* «Richard Herrmann er død», nrk.no
What Is Love

**«What Is Love»** er ein eurodance-song av Haddaway som kom på hitlistene i 1993. Han er kjend som bakgrunnsmusikk frå sketsjar på *[[Saturday Night Live]]* som seinare blei omarbeidde til filmen *[[A Night at the Roxbury]]*.
Centrino

**Centrino** er ein prosessor frå dataselskapet Intel som ein blant anna brukar i berbare datamaskinar ettersom prosessoren gjev auka battterilevetid samanlikna med meir krevjande prosessorar.

Dei nye Centrino 2 prosessorane er basert på 45 nanometer produksjonsteknikk. Den nye serien i pro støttar Wimax.
Lockheed U-2

**Lockheed U-2** er eit amerikansk spionfly. Flytypen vart utvikla på 1950-talet av selskapet Lockheed Corporation. Flyet er utstyrt med ein jetmotor og eit mannskap på 1.

U-2 flaug første gong over sovjetisk luftrom den 4. juli 1956. Ein trudde at om ein flaug høgare oppe enn 50&nbsp;000 fot, så kunne ikkje sovjetiske jagarfly nå opp til flyet og skyte det ned. I byrjinga var dette riktig, men 1. mai 1960 starta den amerikanske piloten Gary Powers frå flybasen i Peshawar i Pakistan. Han skulle fly over sovjetisk luftrom til Bodø hovedflystasjon ved Bodø.
Det var under dette toktet at flyet for fyrste gong vart sett under åtak av sovjetisk luftvern. Flyet vart skote ned nær byen Sverdlovsk. Regjeringa i USA prøvde i byrjinga å bortforklare hendinga med at det hadde vore eit vérobservasjonsfly som hadde floge feil.
Flygaren Gary Powers valde derimot å fortelje sanninga om oppdraget, noko som førte til ei internasjonal skandale.

## Bakgrunnsstoff
Kristian Valen

**Kristian Valen** () er ein norsk komikar og musikar. 

Valen debuterte som musikar på 1990-talet og gav på den tida ut fire album. Seinare er han kjend frå scene og fjernsyn med show som «Fartøy Valen», «3 PÅ TILTAK», «Et musikalsk kaos. Takk for frammøtet», «Valen TV», «Valen & de» og «Valens frokost-TV», dei tre sistnemnte på TVNorge.

Kristian Valen er son av den tidlegare fotballspelaren Inge Valen i Viking. Kristian var sjølv fotballspeler i yngre dagar, men han gav seg med fotballen i tenåra.

## Bakgrunnsstoff
*
Norske studentaviser

Studentaviser som for tida kjem ut i Noreg.

* Hugin (Stavanger)
* Oslostudenten (Oslo)
* Studvest (Bergen)
* Under Dusken (Trondheim)
* Universitas (Oslo)
* Utropia (Tromsø)
* Tuntreet (Ås)
* Yggdrasil (Molde)
Norske tidsskrift

**[[Tidsskrift]]'' som kom ut i [[Noreg]]*** i 2006/2007. Grunnkjerna i lista er basert på medlemmane i [[Den Norske Fagpresses Forening]]*.
Norske gratisaviser

Gratisaviser som for tida kjem ut i Noreg.

* Bergen Byavis
* Bodø Nu
* Byavisa (Trondheim)
* Byavisa Stjørdal
* Exact (delar av Austlandsområdet)
* Fornebu- og Snarøyaposten
* Fylkesmagasinet (Sogn og Fjordane)
* Hamar Dagblad
* HøydaAvisen (Moss)
* Kristiansand Avis
* Lokalavisen Frogner (Oslo)
* Lokalavisen Groruddalen (Oslo)
* Lokalavisen St. Hanshaugen (Oslo)
* Nordre Aker Budstikke (Oslo)
* Nordstrands Blad (Oslo)
* Nytt i uka (Ålesund)
* Porsgrunnsposten
* Rana No
* Sarpsborg IDAG
* Stimuli (Kristiansand)
* Ullern Avis/Akersposten (Oslo)
* Østkantavisa (Oslo)

## Sjå òg
*Tidlegare norske aviser
*Norske aviser
Norske nettaviser

**Norske nettaviser** er jamleg oppdaterte nettenester med norsk tilknyting som tilbyr avisstoff, typisk nyhende og annonsar. Dei kan vera ein sjølvstendig teneste eller høyra til ei tradisjonell norsk papiravis. Dei fleste nettavisene er gratis tilgjengelege.

Dei første nettavisene i Noreg blei lanserte i mars 1995. Musikkavisa *[[nettavisa Panorama|Panorama]]*, blei opna 1. mars som ei rein nettavis. 6. mars opna nettutgåva av lokalavisa *[[Brønnøysunds Avis]]*, og 8. mars kom *[[Dagbladet]]* si nettutgåve, *[[Dagbladet.no]]*. I dag har ein stor del norske aviser også ein nettutgåve.

Fem av dei ti mest vitja norske nettstadene på topplista til TNS Gallup i 2009 var nyhendetenestene til *[[Dagbladet.no]], [[VG Nett]], [[NRK.no]], [[Aftenposten.no]]* og *[[Nettavisen]]*. Det var eit unikt fenomen på verdsbasis at nettstader med redaksjonelt innhald var så populære. Til samanlikning viste nettstatistikken til Alexa at berre eit av dei tjue mest vitja nettstadene i USA var redaksjonelt. Det var  CNN.com på 18. plass.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nettavis|Nettavis]]» frå ,  den 24. mai 2010.*
The Birdcage

***The Birdcage***, kalla ***Lånte fjær*** på norsk, er ein film frå 1996 med mellom andre Robin Williams, Nathan Lane, Dianne Wiest, Christine Baranski, Calista Flockhart, Gene Hackman, Dan Futterman, og Hank Azaria i rollene. Filmen er regissert av Mike Nichols og manuset er skrive av Elaine May. Han handlar om Val Goldman og Barbara Keely som skal gifte seg. Difor lèt dei familiane deira møtest. Faren til Val, Armand, er ein homofil nattklubbeigar, medan faren til Barbara er ein konservativ republikansk senator. 

## Bakgrunnsstoff
*
Rzeszów

**Rzeszów** er ein by søraust i Polen med om lag 200&nbsp;000 innbyggjarar. Han fekk byrettar i 1354 og er i dag hovudstad og største by i Subkarpatiske voivodskap (sidan 1999), tidlegare Rzeszów voivodskap (1945–1998).

## Historie

Rzeszów vart grunnlagd i 1354 av kong Kasimir III av Polen. I ei lang stund var han eigedomen til familien Lubomirski, ein av dei viktigaste i Polen. I tillegg til å ha ein kjend årleg marknad var Rzeszów berre enno ein by langs handelsvegen til Ungarn. I 1658 oppretta Jerzy Sebastian Lubomirski ein piaristskule, den andre vidaregåande skulen i Polen.

I 1937 vart det lagt militærindustri til byen. Państwowe Zakłady Lotnicze produserte fly, og det var òg ein kanonfabrikk under Hipolit Cegielski.

## Folk frå Rzeszów
*Tomasz Stańko (1942–2018), trompetist

## Merknader

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rzeszów|Rzeszów]]» frå , den 15. juni 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Świętochłowice

**Świętochłowice** , tysk *Schwientochlowitz*, er ein by som ligg sør i Polen. Byen har 50&nbsp;600 innbyggjarar (2016), og han har den største folketettleiken i landet med om lag 4&nbsp;200 innbyggjarar per km². Świętochłowice ligg ved elva Rawa i Schlesiske voivodskap.

## Historie
Świętochłowice er nemnd første gongen i 1313. Byen fekk Magdeburg-rettar i løpet av overgangen mellom 1200- og 1300-talet. Staden var ganske ubetydeleg fram til industrialiseringa i Øvre Schlesien tok til på slutten av 1700-talet. I 1920 avstod Tyskland byen til Polen, sjølv om den lokale folkeavstemminga hadde gjeve eit fleirtal på 51,9 % for å bli verande i Tyskland. I 1939 blei byen reannektert av Tyskland og i 1945 igjen av Polen.

Under andre verdskrigen dreiv tyskarane konsentrasjonsleiren KZ Eintrachthütte i Świętochłowice. I 1945 blei han omgjort til arbeidsleiren Zgoda for tyske sivile og polske antikommunistar. Leiren stengde i 1945.

I 2004 opna Det schlesiske kultursenteret (*Centrum Kultury Śląskiej*) i byen.

## Bydelar
* Centrum
* Zgoda
* Chropaczów
* Lipiny
* Piaśniki

## Galleri

Fil:Bundesarchiv B 145 Bild-P014949, Stahlwerk Falvahütte in Schwientochlowitz.jpg|Frå stålverket i Świętochłowice.
Fil:Familoki Swietochlowice.JPG|Arbeidarhus frå 1800-talet.
Fil:POL Swietochlowice CKS-Zgoda.jpg|Det schlesiske kultursenteret.


## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Świętochłowice|Świętochłowice]]» frå , og «[[:en:|Świętochłowice]]» frå  den 11. september 2010.*
Petter Wavold

**Petter Wavold** (fødd 7. november 1967) er ein trøndersk rockeartist og hovudmannen bak veldedigheitsbandet Swings. Han har au vore vokalist i Charm og Army, og gitarist i Dag Ingebrigtsens The Grønne Glitrende 3 og Dag.
Genforråd

**Genforråd** er eit omgrep som viser til dei samla gena til alle individa i ein art eller populasjon. Denne vil alltid ha meir variasjon enn arvestoffet til eit enkeltindivid. I nokre tilfelle vil det likevel vera liten skilnad mellom arvestoffet til enkeltindivid og summen av desse. Dette skjer når startpopulasjonen har vore svært liten, til dømes på grunn av nær utrydding av ein art eller intensiv avl på ein rase.
Lars i porten

***Lars i porten*** er ein norsk film frå 1984. Rollene vert spelte av mellom andre Magnus E. Haslund, Joachim Calmeyer, Anne Krigsvoll og Anne Marie Ottersen. Filmen er regissert og skriven av Leif Erlsboe. Han handlar om Lars på 12 år som kjem frå eit arbeidarstrøk på austkanten i Oslo på 1950-talet og formidlar gjennom hans auge korleis han opplever menneska rundt seg.

Lars i porten vann Amandaprisen i klassen beste barne- og ungdomsfilm i 1985.

 

## Bakgrunnsstoff
*
Tillitsmannen

***Tillitsmannen*** er ein norsk dokumentarfilm frå 1976. Filmen er regissert av Oddvar Bull Tuhus og handlar om politikaren Einar Gerhardsen. Gerhardsen fortel i filmen om tilhøvet hans til arbeidarrørsla og norsk politikk frå 1907 til 1963.

## Bakgrunnsstoff
*
Intelprosessor

Ein **Intelprossesor** er ein prossesor ifrå prossesorfabrikanten Intel. Største konkurrenten til Intel er AMD.
Om Tilla

***Om Tilla*** er ein norsk dramafilm frå 1963. Han er regissert og skriven av Arne Skouen og er den fyrste filmen i serien hans om ungar med psykiske vanskar. Dei to andre er *[[Vaktpostene]]* frå 1965 og *[[Reisen til havet]]* frå 1966. Filmen handlar om Tilla, ei lita jente som har vorte sjokkskada og fått psykiske problem, og vegen mot å verte frisk att.

## Bakgrunnsstoff
*
Vaktpostene

***Vaktpostene*** er ein norsk dramafilm frå 1965. Han er regissert og skriven av Arne Skouen og Johan Borgen. Vaktpostene er den andre filmen i serien til Arne Skouen om ungar med psykiske vanskar. Dei to andre er *[[Om Tilla]]* frå 1963 og *[[Reisen til havet]]* frå 1966. Filmen handlar om rekrutten Arild, som stikk av frå militærtenesta og kjem til ein heim for autistiske ungar, der han vil vere for å hjelpe til. 

## Bakgrunnsstoff
*
Reisen til havet

***Reisen til havet*** er ein norsk dramafilm frå 1966. Han er regissert og skriven av Arne Skouen, og er den tredje filmen i serien hans om ungar med psykiske vanskar. Dei to andre er *[[Om Tilla]]* frå 1963 og *[[Vaktpostene]]* frå 1965. Filmen handlar om jenta «Pinne», som stikk av frå ein anstalt og møter sjåføren Hilmar. 

## Bakgrunnsstoff
*
Ratifisering

**Ratifisering** (frå lat., av ratus 'fastsett, gyldig' og facere 'gjere') viser til at øvste styringsorganet i ein stat godkjennar eller stadfester ei mellomfolkeleg avtale som endeleg og bindande.
Blakstad i Asker

**Blakstad** er ein tettstad og ein gard i Asker. Han ligg ved Oslofjorden, mellom Bondi, Vettre og Vollen. Blakstad sykehus ligg på Blakstad.

Småkongen Gudolf av Blakstad hadde garden sin på Blakstad.

## Folk frå Blakstad
* Wilhelm Blakstad  (1863–1936), stortingrespresentant
* Ragnvald Blakstad (1866–1929), industrimann
* Gudolf av Blakstad (?–1266), småkongen, syslemann og baglar

## Litteratur
* Sigurd Engelstad: *Blakstad i Asker. Gården og slekten*, Oslo 1958
Bekblende

**Bekblende** (frå tysk *Pechblende*), **uranbekerts** eller **uraninitt** er eit svart og tungt mineral og svært radioaktivt materiale som for det meste inneheld uranoksid, hovudsakleg UO2, men kan òg innehalde UO<sub>3</sub> og oksyd av bly, thorium og sjeldne jordmetall. Stoffet blir nytta som malm for å vinna ut uran, og radium, som er eit nedbrytingsprodukt av uran.

Mineralet har vore kjend sidan minst 1400-talet frå sølvgruver i Malmfjella på grensa mellom Tyskland og Tsjekkia. Typelokaliteten er byen Jáchymov på den tsjekkiske sida av fjella, der F.E. Brückmann skildra mineralet i 1727. Ein finn stoffet i produsentland som Sør-Afrika, USA og Canada. Det finst òg i Tyskland, England og Australia.

Krystallisert bekblende finst i minerala cleveitt og brøggeritt, som mellom anna finst i Noreg.

## Kjelder
* Nynorskordboka og Bokmålsordboka
* Caplex http://www.caplex.no/Web/ArticleView.aspx?id=9339174 http://www.caplex.no/Web/ArticleView.aspx?id=9301693
* Bekblende. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014.
* Engelsk Wikipedia

## Bakgrunnsstoff