Orgelbüchlein

***Orgelbüchlein*** («Den vesle orgelboka») vart skriven av Johann Sebastian Bach i perioden 1708–1714, medan han var hofforganist i hertughoffet i Weimar. Ho vart planlagt som eit sett av 164 koralpreludium (mindre komposisjonar basert på koralmelodiar) for heile kyrkjeåret, men Bach gjorde berre ferdig 46 koralpreludium. Koralpreludia i denne samlinga utgjer BWV 599–644 i katalogen til Bach. *Orgelbüchlein* var meint som eit pedagogisk reiskap, noko ein ser på framsida: 

:*dem höchsten Gott allein zu Ehren,*
:*dem Nächsten, draus sich zu belehren.*

:*til æra for den Høgaste Gud aleine,*
:*til min neste, så han kan lære frå han.*

## Komposisjonsstil
Koralpreludia i *Orgelbüchlein* deler fleire stilmessige likskapstrekk, som kan kan kallast «Orgelbüchlein-stil koral:"
* Koralmelodien, utsmykka til forskjellige grad, eller utan utsmykking, er i ei stemme (bortsett frå BWV 615, *In dir ist Freude,* der melodien er broten opp i tema og sprett mellom fleire stemmer).
* Melodien er i sopranstemma (bortsett frå BWV 611, *Christum, wir sollen loben schon,* der han er i altstemma og dei kanoniske preludia BWV 600, 608, 618, 619, 620, 624, 629 og 633/634).
* Stykka er skriven for firestemmers kontrapunkt, bortsett frå BWV 599, *Nun komm, der Heiden Heiland,* og BWV 619, *Christe du Lamm Gottes*,  som er skriven for fem stemmer, samt BWV 639, *Ich ruf' zu dir, Herr Jesu Christ*, som er skriven for tre. 
* Stykka er nøyaktig like lange som koralmelodien, det er ingen introduksjonar eller avsluttingar. 

## Innhald
Koralpreludia i Orgelbüchlein passar inn i dei forskjellige årstidene i kyrkjeåret: 

Advent:
* BWV 599 — Nun komm, der Heiden Heiland 
* BWV 600 — Gott, durch deine Güte (*eller * Gottes Sohn ist kommen)
* BWV 601 — Herr Christ, der einge Gottes-Sohn (*eller* Herr Gott, nun sei gepreiset)
* BWV 602 — Lob sei dem allmächtigen Gott 

Jul:
* BWV 603 — Puer natus in Bethlehem 
* BWV 604 — Gelobet seist du, Jesu Christ 
* BWV 605 — Der Tag, der ist so freudenreich
* BWV 606 — Vom Himmel hoch, da komm ich her
* BWV 607 — Vom Himmel kam der Engel Schar
* BWV 608 — In dulci jubilo
* BWV 609 — Lobt Gott, ihr Christen, allzugleich
* BWV 610 — Jesu, meine Freude
* BWV 611 — Christum wir sollen loben schon
* BWV 612 — Wir Christenleut

Nyttår:
* BWV 613 — Helft mir Gotts Güte preisen
* BWV 614 — Das alte Jahre vergangen ist
* BWV 615 — In dir ist Freude

Kyndelsmesse:
* BWV 616 — Mit Fried und Freud ich fahr dahin
* BWV 617 — Herr Gott, nun schleuß den Himmel auf

Faste:
* BWV 618 — O Lamm Gottes, unschuldig
* BWV 619 — Christe, du Lamm Gottes
* BWV 620 — Christus, der uns selig macht
* BWV 621 — Da Jesus an dem Kreuze stund
* BWV 622 — O Mensch, bewein dein Sünde groß
* BWV 623 — Wir danken dir, Herr Jesu Christ
* BWV 624 — Hilf, Gott, daß mir's gelinge
* O Traurigkeit, o Herzeleid (fragment)

Påske:
* BWV 625 — Christ lag in Todesbanden
* BWV 626 — Jesus Christus, unser Heiland, der den Tod überwand
* BWV 627 — Christ ist erstanden
* BWV 628 — Erstanden ist der heil'ge Christ
* BWV 629 — Erschienen ist der herrliche Tag
* BWV 630 — Heut triumphieret Gottes Sohn

Pinse:
* BWV 631 — Komm, Gott Schöpfer, Heiliger Geist
* BWV 632 — Herr Jesu Christ, dich zu uns wend
* BWV 634 — Liebster Jesu, wir sind hier
* BWV 633 — Liebster Jesu, wir sind hier (*distinctius*)

Preludium basert på katekismesalmar:
* BWV 635 — Dies sind die heil'gen zehn Gebot
* BWV 636 — Vater unser im Himmelreich
* BWV 637 — Durch Adams Fall ist ganz verderbt
* BWV 638 — Es ist das Heil uns kommen her

Forskjellige:
* BWV 639 — Ich ruf zu dir, Herr Jesu Christ
* BWV 640 — In dich hab ich gehoffet, Herr
* BWV 641 — Wenn wir in höchsten Nöten sein
* BWV 642 — Wer nur den lieben Gott läßt walten
* BWV 643 — Alle Menschen müssen sterben
* BWV 644 — Ach wie nichtig, ach wie flüchtig

## Utgåver
Orgelbüchlein vart opphavleg gjeven frå lærar til student og ikkje publisert i sin heilskap før Felix Mendelssohn redigerte ei utgåve. Kjende utgåver er laga av Robert Clark og John David Peterson, Quentin Faulkner, Albert Riemenschneider og Albert Schweitzer.

## Litteratur

* *Bach: The Orgelbüchlein*, av Russell Stinson, Schirmer Books, 1996.  ISBN 0-02-8725050

## Sjå òg
*Schübler-koralane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Orgelbüchlein|Orgelbüchlein]]» frå ,  den 25. april 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* 
* WIMA Notar til 45 orgelkoralar i Orgelbüchlein.