open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nordaust-Svalbard naturreservat

**Nordaust-Svalbard naturreservat** er eit naturreservat oppretta ved forskrift av 1. juni 1973 i medhald av Svalbardlova. Nordaust-Svalbard naturreservat omfattar Kvitøya, Kong Karls Land og Nordaustlandet med omliggande øyar og territorialfarvatn, samt landet på vestsida av Hinlopenstredet nordaust på Svalbard.

Formålet med fredningen er å ta vare på eit stort og nær urørt naturområde på land og i sjøen som mellom anna er leveområde for fugl, sjøpattedyr og isbjørn, som har eit storslege landskap og som har kulturminne frå kvalfanbgsttida. 

Sysselmannen kan regulere all ferdsel på land og i sjøen i naturreservatet. Alle naturinngrep er forbode ved forskrift. 

## Bakgrunnsstoff
*Verneområde på Svalbard  (PDF)
Any Colour You Like

**«Any Colour You Like»** er ein instrumental av det britiske bandet Pink Floyd på albumet deira *[[The Dark Side of the Moon]]* frå 1973. Songen er laga av David Gilmour, Richard Wright og Nick Mason

## Komposisjon
Songen er bygd opp av ein synthesizermelodi, som etter kvart glir inn i ein gitarsolo. Til å vere 1973 vart det brukte avanserte effektar både på synthesizeren og gitaren. VCS3-synthesizeren vart køyrt gjennom ein lang lydbandsløyfe for å skape den fallande og stigande lyden i soloen. David Gilmour brukte to gitarar med ein såkalla UniVibe-effekt. 

Songen vert òg kalla «Breathe (2nd reprise)» (og i gitartabulatorboka for *Dark Side* står den til og med oppført som dette). Songen er bygd opp rundt om lag den same akkordprogresjonen som «Breathe», men er transponert ned eit hakk få E til D, i tillegg til å ha eit mykje meir funky komp enn «Breathe».

Tittelen kom frå ein av studioteknikarane som ofte svarte på spørsmål med «You can have it any colour you like», som var ein referanse til Henry Ford si skildring av bilen Model T: «You can have it any color you like, as long as it's black.»

## Konsertversjonar
På tidlege konsertversjonar vart det ikkje synthesizersolo, og songen var ein lang instrumentalimprovisasjon kalla «Scat Section» eller «Scat». Gilmour song ofte i lag med gitarsoloen sin gjennom ein mikrofon som var kopla til ein Lesliehøgtalar. Av og til vart òg kordamene med på songen. 

I 1975 var songen ofte mykje lengre, av og til opp mot ti minutt, og både Gilmour og kordamene song med på songen. I 1994 var songen litt annleis, med ein del meir synthesizer. Han vart derimot ikkje lengre, som i tidlegare utgåver. 

I 2006 spelte Roger Waters songen på turnéen sin The Dark Side Of The Moon Live Tour, med Dave Kilminster på gitar og scatvokal. 

## Medverkande
*David Gilmour – elektrisk gitar, scat-synging
*Richard Wright – Hammondorgel, EMS VCS 3, EMS Synthi AKS
*Roger Waters – bassgitar
*Nick Mason – trommer, perkusjon

## Kjelder
Brain Damage

**«Brain Damage»** er ein song av det britiske bandet Pink Floyd på albumet deira *[[The Dark Side of the Moon]]* frå 1973. Songen er skriven og sungen av Roger Waters, og er den einaste songen Waters faktisk syng på albumet, sjølv om han skreiv alle tekstane. Etter Waters gjekk frå bandet tok David Gilmour vokalistrolla på songen. 

## Komposisjon
Songen går forholdsvis langsam, og er bygd opp av vers og refreng. Sjølv om songen heiter «Brain Damage» er det mange som kallar han «Dark Side of the Moon» fordi denne tekstlinja vert nemnd i refrenget. Songen glir rett over i «Eclipse», og desse vert ofte spelte i lag på radio.

## Tema
 
Roger Waters har sagt at det galskapsbaserte temaet i teksten er basert på Syd Barrett, tidlegare frontfigur i Pink Floyd. Linja «I’ll see you on the dark side of the moon» indikerer at Waters kjende noko av det same som Barrett i form av mentale særeigenskapar. Linja «And if the band you're in starts playing different tunes...» referer til episodar på slutten av Barrett si tid med bandet, då han fleire gongar spelte noko heilt anna enn resten av bandet under konsertar. Songen opnar med ei ganske vidkjent tekstlinje: «The lunatic is on the grass...» Teksten mot slutten av songen referer til lobotomi.

## Andre versjonar
* Ei konsertutgåve av songen vart gjeven ut på *[[P*U*L*S*E]]*, og er her sungen av David Gilmour. 
* *[[In the Flesh: Live]]*, eit konsertalbum av Waters, innneheld ein versjon av songen i lag med «Eclipse»
* Ein alternativ versjon av songen med ein annan lydmiks vart gjeve ut på samlealbumet *[[Pink Floyd-albumet|Works]]*.

## Medverkande
*Roger Waters&nbsp;– bassgitar, solovokal, lydbandeffektar
*David Gilmour&nbsp;– elektrisk gitar, harmonivokal
*Richard Wright&nbsp;– Hammondorgel, VCS3 synthesizer
*Nick Mason&nbsp;– trommer, røyrbjøller, lydbandeffektar

med:

*Lesley Duncan&nbsp;– korvokal
*Doris Troy&nbsp;– korvokal
*Barry St. John&nbsp;– korvokal
*Liza Strike&nbsp;– korvokal

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brain Damage (song)|Brain Damage (song)]]» frå ,  den 5. januar 2007.*
Eclipse av Pink Floyd

**«Eclipse»** er ein song av det britiske bandet Pink Floyd på albumet deira *[[The Dark Side of the Moon]]* frå 1973. Songen er laga og sungen av Roger Waters med David Gilmour på harmonivokal. 

## Komposisjon
Songen eksploderer rett frå slutten av «Brain Damage». Sjølve songen varer om lag eitt og eit halvt minutt, før hjarteslaga frå byrjinga av albumet avsluttar songen dei siste 40 sekunda. 
 

På enkelte utgåver av albumet kan ein etter 1:35, under Gerry Driscoll sitt taleparti, høyre ein orkesterversjon av The Beatles sin song «Ticket to Ride». Det har lenge vore diskutert om det er ei meining bak dette, men truleg er det berre musikk frå eit nabokontor under innspelinga av intervjuet med Driscoll.

Det fulle svaret som blei gjeve av dørmannen Gerry Driscoll (på spørsmålet «Er det ei mørk side av månen?») var:
:*«There is no dark side of the moon, really. As a matter of fact, it's all dark. The only thing that makes it look light is the sun.»*
Den siste setninga vart derimot tatt bort, truleg for å gje eit større inntrykk på slutten av albumet. 

## Fakta
10. mars 2004 vart songen brukt for å vekke Marssonden «Opportunity». Dette er ikkje første gong Pink Floyd har vorte spelt i verdsrommet. Russisk kosmonautar tok med seg ein kassett av *[[Delicate Sound of Thunder]]* med seg i rommet, og Pink Floyd vart då (uoffisielt) det første bandet som vart spelt i verdsrommet.

Songen vart spelt under fyrverkeriseansen under opningsseremonien til sommar-OL 2012 i London, like etter OL-elden var tent.

## Andre versjonar
* Ein konsertversjon av songen er med på *[[P*U*L*S*E]]*, sungen av Gilmour i staden for Waters. 
* Waters har òg gjeve ut ein konsertversjon av songen på *[[In the Flesh: Live]]* i lag med «Brain Damage».
* Ei utgåve av songen med ein annan lydmiks vart gjeve ut på samlealbumet *[[Pink Floyd-albumet Works|Works]]*.

## Medverkande
*Roger Waters – bassgitar, solovokal
*David Gilmour – elektrisk gitar, korvokal
*Richard Wright – Hammondorgel, korvokal
*Nick Mason – trommer, bass trommer, lydbandeffektar

med:

*Lesley Duncan – korvokal
*Doris Troy – korvokal
*Barry St. John – korvokal
*Liza Strike – korvokal

## Merknadar
Eclipse

**Eclipse** er eit ord for formørking (til dømes solformørking) på engelsk. Ordet er nytta som namn på ulike fenomen, til dømes:

* Eclipse, ein song av Pink Floyd
* Eclipse, ei utviklarplattform for programvareutvikling (http://www.eclipse.org/)
Kube

:*Kubus viser til denne sida, for fjellet i Antarktis, sjå [[Kubus i Dronning Maud Land]]*

Ein **kube**, **kubus**, **regulært heksaeder** eller **[[terning]]** er ein romfigur med 8 hjørne, 6 jamstore flater og 12 jamlange kantar og er ein av dei såkalla platonske lekamane. Einingskuba har sidelengde 1 og er kongruent med kuba [0,1]^3 i det reelle rommet.

Måltalet for volumet av ein kubus er s3 når lengdetalet til sidene er *s*. Derfor vert kubus ofte nytta som namn på ein 3. potens, og eit tredjegrads matematisk uttrykk vert kalla kubisk. 

## Bakgrunnsstoff
Utviklarplattformen «Eclipse»

**Utviklarplattformen «Eclipse»** er ein utviklarplattform for programvareutvikling 

## Heimeside

* http://www.eclipse.org/
Halvard C. Hanssen

**Halvard Conrad Hanssen** () i Vegårshei) er ein norsk journalist, kjend som petitskribent i Dagbladet og kåsør i NRK Radio. Hanssen har arbeidd i fleire mediebedrifter, blant anna i Agderposten, NTB, Arbeidernes pressekontor, Aftenposten og NRK Dagsnytt. 

## Utgjevingar
* *Gift med Lullen*. Ex Libris forlag, 1998. Illustrert av Eldar Vågan
* *En hel(t) kommunal identitet*, artikkel i *Hvitt stakitt og fiberoptikk : regionale myter, regional makt*. Høyskoleforlaget, 2002.
* *Plankeneger* Bokbyen forlag 2009.
* *HC på Heia og katten.* Illustrert av Eldar Vågan. Bokbyen forlag 2009.

## Bakgrunnsstoff
* nrk.no HCs hangover
* dagbladet.no En god latter
* dagbladet.no Agent 096
* dagbladet.no Høyrevind
Gammalnorsk

**Gammalnorsk** eller **gamalnorsk** er språket som vart tala i Noreg frå vikingtida til andre halvdelen av 1300-talet. 

Gamalnorsk utgjer den nest største greina av det språket som vi gjerne kallar klassisk norrønt. Den største greina for dette språket er gamalislandsk, som takk vere sogelitteraturen har ei større overlevert tekstsamling enn den norske. Det finst også ei meir avgrensa tekstsamling for t.d. gamalfærøysk, Grønland-norrønt og Orknøy-norrønt. 

Allereie i gamalnorsk språkperiode har det funnest fleire dialektar i Noreg. Det merker ein når ein studerer tekstene og ortografien på detaljnivå. I lærebøker set ein gjerne opp desse: søraustlandsk, nordaustlandsk, sørvestlandsk, nordvestlandsk, og trøndsk. Det må også ha funnest ei gamalnordnorsk dialekt, som ein veit veldig lite om.
Katekisme

Ei **katekisme** (av mellomalderlatin *catechismus* til gresk *katekhismos*) er ei kort framstilling av den kristelege truslæra og sedelæra. 

## Luthers litle katekisme
Luther var den første som brukte ordet *katekisme* som boktittel. I 1529 gav han ut både den litle, og den store katekisma. Dei er ikkje utdrag av kvarandre, men to ulike teologiske framstillingar av den kristne trua. Den litle katekisma er skrive til «vanlege prestar og predikantar», men er nok først og fremst tenkt til «husfaren» og hans undervisning av husfolket og borna sine. Katekisma har hatt stor påverknad, både som lærebok i skulen, men også som vedkjenningsskrift.

Den litle katekisma har fem partar:
* den fyrste parten er dei ti bodorda,
* den andre parten er trua,
* den tredje parten er fadervår,
* den fjerde parten er dåpssakramentet,
* den femte parten er nattverdssakramentet.
I tillegg kjem morgon- og kveldbøner, bordbøner og hustavla.

## Forklaringa

Petter Dass skreiv i sine katekismesongar (1698, trykt 1715) ei forklåring til kvart ledd i Luthers katekisme, *Forfattet i beqvemme sange*. Under pietismen vart Erik Pontoppidan si bok *[[Sandhed til gudfrygtighed]]* (1737), ei katekismeforklåring med spørsmål og svar, mykje brukt i konfirmasjonsundervisninga og kristendomsundevisninga. I 1891 vart Elias Blix si omsetjing av katekisma til landsmål tillaten brukt ved den offentlege religionsundervinsinga i Noreg. Sidan har forklaringa komme i fleire utgåver på norsk.

## Katekisma i andre kyrkjer

Den katolske kyrkja si offisielle katekisme *Catechismus Romanus* vart skriven for prestar i 1566. Peter den store fekk i 1723 utarbeidd ei russisk-ortodoks katekisme til bruk for ungdommen.

## Sjå au
* Katekismetavle
Isotopisk sporstoff

**Isotopiske sporstoff** vert i kjemi og biokjemi brukt for å forstå reaksjonar og gjensidige påverknadar. I denne teknikken vert eit eller fleire atom av molekylet ein er interessert i bytta ut med eit atom av same kjemiske stoff, men med forskjellig isotop (ofte radioaktivt, slik som i radioaktive sporstoff). Fordi atomet har like mange proton, vil det kjemisk sett oppføre seg nesten heilt likt som andre atom i samansettinga, og med få unntak vil det ikkje forstyrre reaksjonen. Sidan atomet har forskjellig tal av nøytron, kan ein derimot finne tilbake til det eksakte atomet etter reaksjonen er ferdig. 

Kjernemagnetisk resonans (KMR) brukar vanlegvis denne teknikken for å undersøke mekanismane i kjemiske reaksjonar (i hovudsak prøver ein å finne ut kor atomet hamnar etter reaksjonen). 

I massespektrometri kan ein òg nytte denne teknikken, sidan massespekter med høg nok oppløysing kan skilje mellom dei forskjellige isotopane, basert på skilnaden i masse. 

Autoradiografi av gelé i gelé elektroforese kan òg bruke denne framgongsmåten. Då vert radioaktive isotopar brukt. Strålinga som vert sendt ut frå samansettinga gjev mørkare farge på fotofilm, og ein kan samanlikne denne samansetinga med ein annan prøve frå geléen. 

## Sjå òg
* Radionuklide
Richardsontalet

**Richardsontalet** (Ri) er eit dimensjonslaust tal kalla opp etter Lewis Fry Richardson. Talte uttrykker forholdet mellom potensiell og kinetisk energi.

: Ri = {gh\over u^2} 

der *g* er tyngdeaksellerasjon, *h* ein representativ vertikal lengdeskala, og *u* ein representativ fart. 

I straumar der tettleiksskilnadane er små (Boussinesq approksimasjon), er det vanleg å bruke den reduserte tyngda *g’ * og ein får då det densimetriske richardsontalet

: Ri={g' h\over u^2} 


som ofte vert brukt i atmosfæren eller i havstraumar.

Viss richardsontalet er mykje mindre enn 1, er ikkje oppdrifta viktig for straumen. Viss det er mykje større enn 1 er oppdrifta dominerande (på den måten at der er nok kinetisk energi til å homogenisere væskene). 
Når richardsontalet har storleiksorden lik 1 er straumen sannsynlegvis driven av oppdrift, og energien i straumen kjem frå den potensielle energien som opphavleg er i systemet. 

## Luftfart
Innan luftfart er richardsontalet eit grovt mål på luftturbulens. Verdiane er vanlegvis mellom 10 og 0,1 og verdiane under 1 indikerer kraftig turbulens.

## Oseanografi
I oseanografi får richardsontalet ei meir generell form som tar med effekten av lagdeling. Det er eit viktig mål for mekaniske effektar og tettleikseffektar i ei vassøyle. 

:Ri  = N^2/(du/dz)^2 

der N er Brunt-Väisälä frekvensen.

Richardsontalet definert over er alltid positivt. Ein imaginær verdi av *N* indikerer ustabile tettleiksgradientar med aktiv konvektiv omvelting. I slike tilfelle gjev ikkje *N* kvantitativ meining, og storleiken av negative Ri har vanlegvis ikkje interesse. Når Ri er lite (vanlegvis mindre enn 1/4) er fartsskjeret stort nok til at ei væske kan slutte og vere stabil og lagdelt, og ein kan få noko blanding. Når Ri er stort vert turbulens vanlegvis motverka av lagdelinga. 

## Merknadar
Den apostoliske truvedkjenninga

**Den apostoliske truvedkjenninga** er ei av vedkjenning av den kristne trua.  Truvedkjenninga skal vere eit konsentrat av undervisninga til apostlane.  Den apostoliske truvedkjenninga fekk si form i det sjette hundreåret, men kan, i ei noko kortare form, følgjast attende til det andre hundreåret etter Kristus.  Truvedkjenninga har tre artiklar: Om Faderen, Sonen og Den heilage ande.

Dei fleste kyrkjer står samla om tre økumeniske truvedkjenningar. Forutan den apostoliske brukast Den nikenske truvedkjenninga og Den athanasianske truvedkjenninga.  I Den norske kyrkja er det den apostoliske som vert mest brukt. Innhaldet i den apostoliske truvedkjeninga er forklåra i Luthers litle katekisme.

Ordlyden i truvedkjenninga finn vi i Gudstenesteboka og i Norsk Salmebok som ein del liturgien i Den norske kyrkja.  I liturgien kallast truvedkjenning gjerne for *Credo* etter dei latinske innleiingsorda. (*Credo* er latin for *Eg trur*.)  Kyrkjelyden syng eller seier fram truvedkjenninga som ein del av gudstenesta.
Maria Arredondo

**Maria Sødal Arredondo** () er ein norsk songarinne. Ho har gjeve ut tre album.

Arredondo har også samarbeidd musikalsk med Christian Ingebrigtsen. I Melodi Grand Prix 2010 deltok ho med låten «The touch», skriven av Rolf Løvland.

## Diskografi

;Album
* 2003: *Maria Arredondo*
* 2004: *Not Going Under*
* 2005: *Min Jul*
* 2007: *For a Moment*
* 2009: *Familien min*

;Singlar
* 2003: *Can let Go*
* 2003: *Just a Little Heartache*
* 2003: *In Love With an Angel*
* 2003: *Hardly Hurts at All*
* 2003: *A Thousand Nights*
* 2004: *Mad Summer*
* 2004: *Burning*
* 2005: *Cross Every River*
* 2006: *On Christmas Day*
* 2007: *Brief And Beautiful*
Komplettleiksprinsippet

**Komplettleiksprinsippet** er den grunnleggjande eigenskapen som skil reelle tal frå rasjonelle tal: Ei kvar ikkje-tom, avgrensa delmengd av dei reelle tala har ei minste, øvre skranke blant dei reelle tala.
Váhcanjohka naturreservat

**Váhcanjohka naturreservat** ligg i Beiarn kommune i Nordland. Naturreservatet ligg ved Kyskmoen på vestsida av Gråtådalen og har et areal på 525 dekar. Reservatet er oppretta for å ta vare eit område med rike skogtypar og stor mangfald i artar.

## Bakgrunnsstoff
* Miljøstatus: Váhcanjohka naturreservat
Bryne ungdomsskule

**Bryne ungdomsskule** er ein middels stor ungdomsskule i Time kommune i Rogaland.

Skulen ligg i Bryne sentrum, og har om lag 400 elevar frå 8. til 10. klassetrinn.

## Kjelder
* Litt om Bryne ungdomsskule
Olav Skinnes

**Olav Skinnes** () var ordførar i Krødsherad kommune i 12 år, frå 2003 til 2015. Han representerte Tverrpolitisk Bygdeliste.

Skinnes er skogbrukar og busett på Nedre Skinnes gard.

## Kjelder
Erik Lundesgaard

**Erik Lundesgaard** () er ein norsk forfattar og statsvitar frå Høvik i Bærum. Han gav i 2005 ut boka *Skikk og bruk* på Cappelen forlag. Erik Lundesgaard skipa i 2006 Lundesgaard forlag som gav ut 5 bøker før det gjekk konkurs i 2008.
Den nikenske truvedkjenninga

**Den nikenske truvedkjenninga** er ei truvedkjenning frå oldkyrkja som vert brukt ved dåp i Den ortodokse kyrkja og som vert sungen eller lesen i messa i Den katolske kyrkja og ved nattverdgudstenesta i Den anglikanske kyrkja, og i Den guddomlege liturgien i Den ortodokse kyrkja. 
  
I Den norske kyrkja høyrer den nikenske truvedkjenninga saman med den apostoliske truvedkjenninga og Den athanasianske truvedkjenninga til dei sentrale vedkjenningsskriftene.  Etter den gamle liturgien song dei den nikenske truvedkjenninga på versemål i Luther sin salme *Vi troe allesammen  paa een Gud*, nr 9 i Kingos salmebok, i Norsk Salmebok nr 230: *Vi trur på Gud, vår Fader god*, omsett av Bernt Støylen.  I 1889 vart vedkjenningssalmen avløyst av den apostoliske truvedkjenninga.  Høgmesseliturgien tillèt likevel at den nikenske truvedkjenninga vert brukt ved særlege høve, og den vert normalt brukt på høgtidsgudstenester i Dnk, men vert også brukt på enkelte andre gudstenester.

## Bakgrunn

Den nikenske truvedkjenninga, *Symbolum Nicaenum* eller *Symbolum Nicaeno-Constantinopolitanum* skal ha blitt vedteken på kyrkjemøtet i Nikea i 325 som eit svar på striden med presten Arius i Alexandria.  Møtet var samankalla av keisar Konstantin for å få ro i den nyleg etablerte kyrkja.   Til møtet kom det prestar og biskopar frå heile Romarriket, mest frå den austlege delen, og den dåverande paven var ikkje tilstades. Møtet sat samla frå mai til september 325, og vedkjenninga vart der vedteken, mest sansynleg grunna i ei dåpsvedkjenning frå austkyrkja.    Med somme endringar vart *Nicenum* vedteken på nytt på kyrkjemøtet i Konstantinopel i 381.  I vestkyrkja la dei etter kvart til leddet Filióque i det tredje avsnittet, noko som førte til strid med austkyrkja.

Denne truvedkjenninga gjekk òg under namnet *Patrem*, av di kyrkjelyden svara med leddet *Patrem* 
*omnipoténtum* etter at liturgen hadde innleia med orda *Credo in unum Deum*.

## Tekstgrunnlag
Den norske teksten er henta frå Norsk Salmebok, den latinske er henta frå Den katolske kyrkja si salmebok Lov Herren.  I Den ortodokse kyrkja har dei ikkje med det ordet *[[Filióque]]* i det tredje avsnittet.

## Kjelder
Saken Ruth Wang

***Saken Ruth Wang*** var ein krimserie som gjekk på NRK i 1976. Dette var den tredje krimserien med etterforskarane Helmer & Sigurdson. *Saken Ruth Wang* blei skriven av Jon Bing og Tor Åge Bringsværd, og hovudrollene blei spelte av Alf Nordvang og Anders Hatlo.

## Bakgrunnsstoff
*
Tadsjikisk

**Tadsjikisk** er det offisielle språket i Tadsjikistan, og vert òg tala i andre delar av Sentral-Asia. Det er eit iransk språk, i den indoeuropeiske språkfamilien, og er nært i slekt med farsi. Dei største skilnadane frå farsi er at tadsjikisk vert skrive med det kyrilliske alfabetet og inneheld mange russiske lånord, som fylgje av lang russisk kulturell dominans i Tadsjikistan. Dei fleste tadsjikisktalande bur i Tadsjikistan, Usbekistan, Afghanistan og Vest-Pakistan.
Eulerlikningane

**Eulerlikningane** styrer rørsla til ei kompressibel og ikkje-viskøs væske i væskedynamikken. Likningane er ei enklare form av Navier-Stokeslikningane med null viskositet og varmekonduksjon, men vert vanlegvis skrive slik som her, fordi dei direkte representerer bevaring av masse, rørslemengd og energi. Likningane har fått namn etter Leonhard Euler. I denne artikkelen tenkjer vi oss at den klassiske mekanikken gjeld, sjå relativistiske Eulerlikningar for ein diskusjon av kompressible væsker når farten nærmar seg lysfarten.

På differensial form er likningane: 

:
{\partial\rho\over\partial t}+
\nabla\cdot(\rho\mathbf u)=0

:
{\partial\rho{\mathbf u}\over\partial t}+
\nabla\cdot(\rho \mathbf u)\mathbf u+\nabla p=0

:
{\partial E\over\partial t}+
\nabla\cdot(\mathbf u(E+p))=0

der E=\rho e+\rho(u^2+v^2+w^2)/2 er den totale energien per volum (e er den indre energien per masse for væska), p er trykket, u er farten til væska og \rho tettleiken. Den andre likninga inkluderer divergens av ein binær tensor, og er kanskje klårare i indeksnotasjon: 

:
{\partial\rho u_j\over\partial t}+
{\partial\rho u_i u_j\over\partial x_i}+
{\partial p\over\partial x_j}
=0

Merk at likningane over er uttrykt på bevaringsform, sidan denne forma legg vekt på det fysiske opphavet deira (og er den enklaste forma for datasimuleringar av væskedynamikk). Rørslemengdkomponenten i Eulerlikningane vert vanlegvis uttrykt som:

:
\rho\left(
\frac{\partial}{\partial t}+{\mathbf u}\cdot\nabla
\right){\mathbf u}+\nabla p=0


men denne forma skjuler den direkte samanhengen mellom Eulerlikningane og Newton si andre rørslelikning (særleg er det ikkje intuitivt kvifor denne likninga er korrekt og \left(\partial/{\partial t}+{\mathbf u}\cdot\nabla\right)(\rho{\mathbf u})+\nabla p=0 ikkje er korrekt).

I bevaringsvektorform vert Eulerlikningane

: 
\frac{\partial U}{\partial t}+
\frac{\partial F}{\partial x}+
\frac{\partial G}{\partial y}+
\frac{\partial H}{\partial z}=0

der

:
U=\begin{pmatrix}\rho  \\  \rho u  \\  \rho v  \\ \rho w  \\E\end{pmatrix}\qquad
F=\begin{pmatrix}\rho u\\p+\rho u^2\\  \rho uv \\ \rho uw\\u(E+p)\end{pmatrix}\qquad
G=\begin{pmatrix}\rho v\\  \rho uv \\p+\rho v^2\\ \rho vw \\v(E+p)\end{pmatrix}\qquad
H=\begin{pmatrix}\rho w\\  \rho uw \\  \rho vw \\p+\rho w^2\\w(E+p)\end{pmatrix}.\qquad


Denne forma syner at F,G,H er fluksar.

Likninga over representerer altså bevaring av masse, tre komponentar av rørslemengd, og energi. Det er derimot fem likningar og seks ukjende. For å få ei lukka problemstilling må ein bruke tilstandslikninga, og den mest vanlege forma av denne er den ideelle gasslova (t.d. p=\rho(\gamma-1)e, der ρ er tettleiken, γ er ein adiabatisk indeks, og e den indre energien).

Det ekstra leddet som har med *p* kan tolkast som det mekaniske arbeidet som eit væskeelement gjer på væskeelementa rundt. Desse ledda vert summert opp til null i ei inkompressibel væske. 

Den meir kjende Bernoullilikninga kan utleiast ved å integrere Eulerlikningane langs ei straumlinje, viss ein set tettleiken til å vere konstant.
Dei ti bodorda

**Dei ti bodorda**, eller *dekalogen* av gresk *dekalogos*, er namn på den lova Moses ifølgje 2. Mosebok, 20. kapittel og 5. Mosebok, 5. kapittel, fekk av Herren på Sinaifjellet. 

Bodorda, som Herren ifølgje 5. Mos. 5,22 tala med høg røyst og skreiv ned på to steintavler, skulle vere vilkår for pakta mellom Herren og folket hans. Steintavlene låg i paktkista i det høgheilage rommet i eit telt dei kalla tabernakelet.

## Ulike tolkingar
Ingen veit korleis bodorda skal ha sett ut på steintavlene, bibelteksten referer orda Moses høyrde på Sinai. I Kyrkja vert formulering og inndeling av bodorda gjort forskjellig. Medan katolske og evangelisk-lutherske kyrkjer bruker inndelinga som er gjeven att ovanfor, følgjer m.a. Den reformerte kyrkja og Adventkyrkja bibelteksten tettare og har eit slikt 2. bod:

*Du skal ikkje laga deg noko gudebilete eller noko slag bilete av det som er oppi himmelen eller nedpå jorda eller i vatnet under jorda.*

Nummereringa av dei følgjande boda vert då forskyve, og det 9. og 10. bodet vert slegne i saman til eitt.

Mange kyrkjesamfunn vil gje att bodorda meir utfyllande. I det fjerde bodordet vil mange ha med lovnaden - *så det må gå deg godt, og du får leve lengje i landet.* 

I si litle katekisme har Martin Luther gjeve ei forklåring til bodorda. Denne forklåringa vert brukt i kristendomsundervisninga mange i lutherske kyrkjer.

## Tekstgrunnlag

## Kjelder
Bibelteksten er henta frå bibelomsetjinga frå 1978, Det norske bibelselskap.
Ordenstal

**Ordenstal** skildrar nummer i ei rekkje, og kan derfor òg nemnast som **rekkjetal**. 

*Fyrste* eller *første* er ordenstalet som viser til nummer éin i ei rekkje. I nynorsk blir *første* følgt av *andre*, medan bokmål har alternativet *annen* i tillegg til *andre*.
Deretter følgjer *tredje, fjerde, femte *osb. 

Ordenstal skrive med tal må ha eit punktum etter seg på norsk.
 
Døme: *4. juli*, *18. mai*, *51. bataljon*

Ordenstala er adjektiv, til skilnad frå grunntala, som er determinativ. Jf:

* *Den fine / første / andre boka* (adjektiv)
* *Nokre / to / fjorten / ingen bøker* (determinativ)

## Kjelder

* Språkrådet 
* Faarlund, Jan Terje, Svein Lie og Kjell Ivar Vannebo 1995: *Norsk referansegrammatikk*
Storglomvatnet

**Storglomvatnet** er ein regulert innsjø i Meløy kommune i Nordland fylke. Magasinet er regulert for kraftproduksjon i Svartisen kraftverk i Holandsfjorden og er Noregs største vassmagasin (målt i nyttbart volum) med ein kapasitet på 3506 millionar kubikkmeter Som ein del av utbygging av Stor-Glomfjordvassdragene i Svartisen - Saltfjellet-utbygginga vedtatt i 1987, vart det bygd to større fyllingsdammar for å utvide kapasiteten, Holmvassdammen og Storglomvassdammen. To mindre vatn like ved, Holmvatnet og Litle Storglomvatn vart frå då av inkludert i Storglomvatn-magasinet. I anleggstida vart den nye Storglomvassdammen omtala som verdas høgste av denne typen med asfaltkjerne Han har ei høgd på 126 meter og har ei damkrone på 820 meter. Storglomvatnet var hovudmagasinet for Glomfjord kraftstasjon frå 1920 til det nye Svartisen kraftverk kom i drift frå 1993.

## Fotnotar
Tyngdestraum

Ein **tyngdestraum** er i væskedynamikk hovudsakleg ein horisontal straum i eit tyngdefelt som er driven av tettleiksvariasjonar. Vanlegvis er tettleiksvariasjonane små nok til at Boussinesq approksimasjon gjeld.

Tyngdestraumar har vanlegvis svært låg høgde/breiddeforhold. Trykkfordelinga er derimot tilnærma hydrostatisk, bortsett frå nær framkanten av straumen. Dermed kan tyngdestraumar simulerast ved hjelp av grunnvasslikningar, med spesielle vilkår for framkanten som oppfører seg diskontinuerleg. 

Framkanten av ein tyngdestraum er eit område der relativt store volum av omliggande væske vert flytta på. Blandinga er stor, og ein har ikkje klåre grenser mellom dei to væskevoluma av forskjellig tettleik. I følgje eit paradigme «kontrollerer» framkanten av tyngdestraumen resten av straumen bak seg, og er eit grensevilkår for straumen. 

Framkanten flyttar seg med eit Froudetal rundt 1, og estimat av nøyaktige verdiar varierer mellom 0,7 og 1,4. 

Tyngdestraumar kan transportere stoff på tvers av store horisontale avstandar. Til dømes kan uklårt vatn på havbotn transportere stoff i vatnet tusenvis av kilometer. 

Tyngdestraumar oppstår på mange forskjellige skala i naturen. Døme på tyngdestraumar er havfrontar, snøras, slamstraumar på havbotn, laharar, pyroklastiske straumar og lavastraumar.
Friksjonsvinkel

**Friksjonsvinkel** er ein eigenskap til granulært material. Når store mengder med granulært material vert tømd utover ei horisontal flate, vert det danna ein kjegleforma haug. Vinkelen mellom den horisontale flata og overflata på haugen vert kalla friksjonsvinkelen og er relaterte til tettleiken, overflatearealet og friksjonskoeffisienten til stoffet. Stoff med låg friksjonsvinkel dannar flatare haugar enn stoff med høg friksjonsvinkel. 

## Bruk
Denne eigenskapen vert av og til brukt for å designe utstyr i foredling av forskjellige partiklar. Til dømes kan han brukast til å designe ein passande silo til å lagre materialet. Han kan òg brukast til å avgjere storleiken på eit transportband for å transportere stoffet, for å avgjere kor vidt ein skråning vil kollapse eller ikkje, eller for å rekne ut stabiliten til fartøy. 

## Målingar
Det er fleire måtar å måle friksjonsvinkelen på, og kvar av dei gjev litt forskjellig resultat. Resultatet er òg sensitivt til den nøyaktige metoden som vert brukt. På grunn av dette kan ikkje resultat frå forskjellige laboratorium alltid samanliknast.
Dønnmannen

**Dønnmannen** er ein 858 meter høg fjelltopp på Dønna på Helgeland. Det går sti opp til toppen både frå innersida og yttersida. Den norske turistforening har merkt sti opp til toppen frå Breivika og Hagen på yttersida. Stien på innersida er bratt, særleg mot slutten.

Dønnmannen har fått namnet sitt fordi toppen av fjellet har ein profil som kan minne om profilen til ein mann som ligg på rygg. Tidlegare vart fjellet òg kalla Teigstadnavaren, toppen er spiss og kan minne om ein navar.

## Bakgrunnsstoff
* Turskildring (engelsk)
Sakrament

Eit **sakrament** (latin *sacramentum*) er ei heilag handling som formidlar guddommeleg nåde gjennom eit ytre middel, i kyrkja eit synleg tegn på Guds usynlege nåde.

Sakramenta er rituelle handlingar. I den evangelisk-lutherske kyrkja er det berre dåp og nattverd som vert rekna som sakrament. Den ortodokse og Den katolske kyrkja har sju sakrament:
* dåp
* nattverd
* konfirmasjon
* skriftemål
* salving av sjuke
* ordinasjon
* ekteskap. 

Jesu Kristi kyrkje av siste dagars heilage har enda fleire, inklusive segling av barn til foreldra m.m.

Dei forskjellige kyrkjesamfunna ser ulikt på korleis sakramenta virkar og kva dei tyder for menneska.
Algebraiske tal

Eit **algebraisk tal** er eit reelt tal som er ei rot til eit eller anna polynom med heiltalskoeffisientar. Det vil seia at r er eit algebraisk tal dersom og berre dersom det finst eit polynom

:P(x) = a_n x^n + a_{n-1}x^{n-1}+\ldots + a_1 x + a_0

slik at P(r) = 0. Dei algebraiske tala utgjer ein tellbar kropp som har dei rasjonale tala som ein underkropp. Eit tal som ikkje er algebraisk er transcendent. \sqrt{2} er algebraisk, medan \pi er transcendent.
Sundsfjord kraftverk

**Sundsfjord kraftverk** er eit vasskraftverk i Sundsfjorden i Gildeskål kommune i Nordland. Delar av nedslagsfeltet ligg i Beiarn kommune.

Kraftverket nyttar fallet på 317 meter frå reguleringsmagasina Sokumvatnet og Langvatn. Sokumvatnet vert regulert mellom 331 og 299 moh. Langvatn vert regulert mellom 331 og 299 moh. Vatn frå Arstaddalsdammen vert overført og regulert mellom 333 og 299 moh. Eit anna bekkeinntak gjev òg vatn frå Beiarn.

Forsa kraftverk leverer vatn til Sokumvatnet og Langvatn kraftverk leverer vatn til Langvatnet.

Det er installert 3 francisturbinar kvar på 32 MW og gjennomsnittleg årsproduksjon er på 535 GWh. Samla nedslagsfelt er på 168 km2
 
Kraftverket vert eigd av Norsk Hydro og Salten kraftsamband og starta produksjonen i 1963. Hovudårsaka utbygginga var å sikre energi til Hydro sitt fabrikkanlegg i Glomfjord. Det ligg føre planer om utviding av verket med 170 GWh pr år.

## Kjelder
* NVE
* Salten Kraftsamband 
* Norsk Hydro
Hopen naturreservat

**Hopen naturreservat** er eit naturreservat oppretta ved forskrift av 26. september 2003 i medhald av Lov om miljøvern på Svalbard. Hopen naturreservat omfattar 
heile øya Hopen, med unntak av eit lite landareal omkring stasjona på austsiden av øya. Reservat omfattar òg territorialfarvatnet rundt Hopen. 

Naturreservatet har eit landareal på om lag 46 km² landareal og eit marint areal på om lag 3 208 km² og gjeld gårdsnummer 1 på Svalbard.

Formålet med fredningen er å ta vare på ein nær urørt arktisk øy med tilgrensande sjøområde, inkludert havbotnen, og blant anna sikre øya som eit hi-, trekk- og næringsområde for isbjørn. 

### Lenkje til kart
* Hopen naturreservat 
* Verneområde på Svalbard
Ossian Sars naturreservat

**Ossian Sars naturreservat** er eit naturreservat oppretta ved forskrift av 26. september 2003 i medhald av Lov om miljøvern på Svalbard. Ossian Sars naturreservat omfattar heile Ossian Sarsfjellet, avgrensa av strandlinja mot Kongsfjorden i vest og armar av Kongsbreen i nord, aust og sør. Området ligg nordvest på Spitsbergen aust for Ny-Ålesund.

Naturreservatet utgjer ca. 11,4 km² landareal av gardsnummer 1 på Svalbard. 

Formålet med fredningen er å ta vare på eit nær uberørt naturområde, Ossian Sarsfjellet, med frodig vegetasjon og med fleire sjeldne og kravfulle planteartar, og sikre området som eit område med vitskapeleg verdi. 
Naturreservatet er oppkalla etter Georg Ossian Sars. 

## Bakgrunnsstoff
;Kart 
* Ossian Sars naturreservat 
* Verneområde på Svalbard
Moffen naturreservat

**Moffen naturreservat** er eit naturreservat oppretta ved forskrift av 3. juni 1983 i medhald av Svalbardlova, med seinare endringar gjort med heimel i Lov om miljøvern på Svalbard. 

Moffen naturreservat omfattar øya Moffen og ei sjøsone ut til 300 m frå land eller frå skjer ved lågaste vasstand. Moffen ligg ved utløpet av Wijdefjorden på nordsida av Spitsbergen på Svalbard.

Formålet med fredinga er å verne om ein av dei viktigaste kvileplassane for kvalross på Svalbard og tilhøyrande plantesamfunn, fuglar og pattedyr. Fredinga inneber forbod mot ferdsel i tida 15. mai til 15. september.

## Bakgrunnsstoff
* Moffen naturreservat 
* Verneområde på Svalbard
Forlandet nasjonalpark

**Forlandet nasjonalpark** ligg på Svalbard. Parken vart oppretta ved forskrift av 1. juni 1973 med endringar i 2002 og dekker heile øya Prins Karls Forland og sjøområda omkring. Nasjonalparken har et landareal på 616&nbsp;km&sup2; og et marint areal på 4031&nbsp;km&sup2;.

Formålet med fredningen er å ta vare på ei øy med eit stort, samanhengande og i det vesentlegste urørt naturområde, mellom anna med ein karakteristisk fjellrekke med spisse (alpine) fjell og ei stor strandslette. Forlandet har òg sjøfugl, fuglefjell og eit kjerneområde for den nordlegaste steinkobbebestanden i verda. 

## Bakgrunnsstoff
* Verneområde på Svalbard 

* Direktoratet for naturforvaltning, informasjon om Forlandet nasjonalpark
Nordre Isfjorden nasjonalpark

**Nordre Isfjorden nasjonalpark** ligg på Svalbard. Parken vart oppretta ved forskrift 26. september 2003 i medhald om Lov om miljøvern på Svalbard. 

Nsjonalparken omfattar nordsida av Isfjorden frå Skansbukta på Dickson Land til Eidembukta på Oscar II Land, inkl. Nordfjorden med sidefjordane Dicksonfjorden og Ekmanfjorden. Dei marine areala nord for ei rett linje mellom Kapp Thordsen og sørspissen av Erdmannflya, i Ymerbukta og Trygghamna og ut til ei nautisk mil frå land (lågannslinja) på strekninga mellom Alkepynten og midten av Eidembukta inngår i nasjonalparken. 

Nasjonalparken utgjer ca. 2.050 &nbsp;km&sup2; landareal (inkludert ferskvatn) og ca. 904 km&sup2; marint areal og på gardsnummer 1, 31, 32 og 33 på Svalbard. 

## Lenkjer til kart og informasjon
* Verneområde på Svalbard 
* Direktoratet for naturforvaltning, informasjon om Nordre Isfjorden nasjonalpark
Sassen-Bünsow Land nasjonalpark

**Sassen-Bünsow Land nasjonalpark** er ein nasjonalpark på Svalbard. Parken vart oppretta ved forskrift 26. september 2003 i medhald om Lov om miljøvern på Svalbard.

Nasjonalparken omfattar Sassendalen med fjell- og viddeområda på nordsida av dalen, fjell- og breområda aust for Tempelfjorden, Bünsow Land, samt sjøareala i Tempelfjorden (innanfor ei rett linje mellom Sveltihel og Bjonapynten) og i Gipsvika. 

Nasjonalparken utgjer ca. 1157&nbsp;km&sup2; landareal (inkludert brear og ferskvatn) og ca. 73&nbsp;km&sup2; marint areal på gardsnummer 1, 25, 26 og 27 på Svalbard. 

Formålet med fredinga er mellom anna å ta vare på store areal med samanhengande vegetasjon med innslag av sårbare planteartar, store våtmarksområde; viktige hekke-, nærings- og myteområde for fugl og den karakteristiske og kjente fjellformasjonen Templet. 

## Lenkje til kart og informasjon
* Sassen-Bünsow Land nasjonalpark 
* Verneområde på Svalbard 
* Direktoratet for naturforvaltning, informasjon om Sassen-Bünsow Land nasjonalpark
Internasjonal eining

**Internasjonal eining**, **IE** (engelsk IU, fransk UI) er ei eining for mengd innanfor medisinen. Han er grunna på effekt, ikkje mengd, og blir nytta for vitaminar, hormonar, nokre medikament og vaksinar. Kor mykje ei ening er varierer frå substans til substans.

Den internasjonale eininga er ikkje ei SI-eining.
IE

Bokstavane **[[I]]** og **[[E]]** kan stå for fleire ting:
* Internasjonal eining, ei måleeining innan medisin
* Internet Explorer, nettlesaren til Microsoft
* .ie, toppnivådomenet til republikken Irland
Motor

Ein **motor** omset potensiell energi i form av til dømes mekanisk, elektrisk eller kjemisk bunden energi, til kinetisk (rørsle-) energi.

**Den finst mange typar motorar:**
# Forbrenningsmotor - Ein varmekraftmaskin som omdannar kjemisk energi i drivstoff til mekanisk arbeid ved hjelp av kontrollert forbrenning.
# Elektromotor - Ein maskin som omdannar elektrisk energi til mekanisk arbeid.
# Pneumatisk motor – Ein maskin som omdannar statisk energi i komprimeret luft til mekanisk arbeid.
# Hydraulisk motor – Ein maskin som omdannar statisk energi i ei væske under trykk til mekanisk arbeid.

Motorar spelar ei dominerande rolle i alt frå elektriske hushaldningsapparat og industri, til transportmiddel som båtar, bussar, bilar, tog og fly nyttar motorar av ulikt slag.
Skogbruk

**Skogbruk** er utnytting av skog til produksjon av tømmer, massevirke, brensel og anna.

Til skogbruksfaget høyrer også arbeidet med skogøkologi, tilrettelegging for fleirsidig skogbruk, og skogplanting, skogkultur og anna arbeid for å auke framtidig avkastning.

I 2005 vart det hogd for sal til industrien 8,3 millionar m³ tømmer i Noreg og 0,8 millionar m³ til ved. 54 prosent av virket gjekk til sagbruk og trevareindustrien, 34 prosent gjekk til tremasse og cellulose, og seks prosent vart eksportert. Dei største skogbruksfylka er Hedmark der det vart hogd 2,5 millionar m³, Oppland med 1,2 millionar m³ og Buskerud med 0,9 millionar m³ tømmer. Bruttoverdien av skogbruket i Noreg var i 2005 på 2,6 milliardar for det som vart selt til industrien.

Skogen i Noreg har eit ståande volum på 735 millionar m³, 625 millionar m³ blir rekna som produktivt. Gran og furu utgjer 570 millionar av dette. Den årlege tilveksten er på 25 millionar m³.

## Sjå òg
* Berekraftig skogbruk
* Skogsreiskap
* Skogsmaskin
* Tømmerhogst

## Kjelder

* ''10.04.20 Skogbruk'', Statistisk sentralbyrå.
Norsk Organisasjon for Asylsøkere

**Norsk Organisasjon for Asylsøkere** (**NOAS**) er ein norsk organisasjon som vart grunnlagt i 1984. Organisasjonen jobbar for rettane til flyktningar og asylsøkjarar. Organisasjonen vart grunnlagt av Anette Thommessen, som også var dagleg leiar fram til 1994. Generalsekretær frå 2010 er Ann-Magrit Austenå.

NOAS er medlem i den europeiske paraplyorganisasjonen European Council on Refugees and Exiles (ECRE).

## Prisar og utmerkingar
* 1993: Human-Etisk Forbund: Humanistprisen

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
*
Granateple

**Granateple** eller **paradiseple** (*Punica granatum*) er ei frukt som veks på eit tre som fullvakse er 5-8 meter høgt. Planten kjem opphavleg frå området rundt det noverande Iran, men er kultivert rundt Middelhavet, India og tørre område i Søraust-Asia. 

Frukta er i mellom ei grapefrukt og ei appelsin i storleik med eit tjukt raudleg skal. Inni er det mange saftfylte frø som er det ein vanlegvis et.


Punica granatum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-116.jpg|Botanisk illustrasjon av granateple
Punica granatum01-800.jpg|Granatepletre
Pomegranate02 edit.jpg|Granateplefrukt


## Bakgrunnsstoff
Kim Ki-young

**Kim Ki-young** () var ein sørkoreansk filmskapar. Han verka frå 1955 og fram til han døydde i ein brann i 1998. Vidt rekna som ein av Sør-Koreas fremste filmskaparar, nokon reknar han som Asia sitt svar på Luis Buñuel av di han er særs uforutseibar og inspirert av det surrealistiske. Den mest kjende filmen hans er frå 1960 og heiter *Hanyeo* (하녀) som mange meiner er ein av dei aller beste koreanske filmane.
Eolomea

***Eolomea*** er ein aust-tysk utopisk science fiction-film frå 1972. Det tyske filmselskapet DEFA var eit av få utanom dei sovjetiske og dei amerikanske selskapa som produserte filmar i 70mm-formatet. Denne filmen er ein slags mellomting av Douglas Trumbulls *[[Silent Running]]* frå same året og Andrei Tarkovskijs *[[Solyaris]]*, også frå same året. Det vil seie ein meditativ framtidsutopi med kommunistiske ideal og eit psykedelisk lydspor. Regissør var Herrmann Zschoche som i seinare år har regissert episodar av *[[Tatort]]* og *[[Kommissar Rex]]*. 

Handlinga går ut på at nokre romferjer er sporlaust forsvunne og ingen kjem opp med noko god forklåring på kvifor.
Andrej Tarkovskij

**Andrej Tarkovskij** () var ein russisk filmregissør. Han er kanskje Russlands mest kjende regissør etter Sergej M. Eisenstein, og kanskje den mest premierte. Dei best kjende filmane hans er *[[Andrej Rubljov]]* (*Андрей Рублёв*, 1969), *[[Soljaris]]* (*Соля́рис*, 1972), *[[Zerkalo]]* (*Зеркало*, 1975), *[[Stalker]]* (*Сталкер*, 1979) og *[[Offret]]* (1986). Sistnemnde var ein svensk produksjon.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Utopisk science fiction

**Utopisk science fiction** er ein austblokk-undersjanger innanfor science fiction som skildrar ei utopisk framtid. Talet på filmar er avgrensa av di dei kravde ein stor filmindustri. Derfor reknar ein med at det berre eksisterer fire filmar frå Aust-tyske DEFA, og fem filmar frå Tsjekkoslovakia og Polen i tillegg til dei russiske. 

Eksempel på denne sjangeren er *[[Eolomea]]* (1972), *[[Solyaris]]* (1972), *[[Im Staub der Sterne]]* (1976) og *[[Der schweigende Stern]]* (1959).
Ge Hong

**Ge Hong** (284&ndash;364), kinesisk **葛洪** (pinyin *Gě Hóng*), også kjend som **Zhichuan**, var ein lågare embetsmann under Jin-dynastiet (266-420). Sjølv om han tidvis jobba i militæret som rådgjevar og liknande tok han alltid ein viss distanse til det verdslege og han var i periodar einebuar. Han skreiv innanfor fleire felt, men er mest kjend for sine taoistiske verk og diverse skrifter om alkymi.
DEFA

**Deutsche Film-Aktiengesellschaft** (**DEFA**) var det statlege filmselskapet i det tidlegare DDR. Etter den andre verdskrigen overtok selskapet det UFA eigde i det sovjetkontrollerte området.

Etter den tyske gjenforeininga vart selskapet oppløyst og det selskapet eigde vart privatisert. Filmane produsert hjå DEFA famnar omkring 950 spelefilmar, 820 animasjonsfilmar, meir enn 5&nbsp;800 dokumentarar og nyhendesendingar og 4&nbsp;000 tyske synkronisasjonar (dubbingar) av framandspråklege filmar. Opphavsretten til desse vert no halden av Progress Film-Verleih GmbH. Einedistributør for video og DVD er Icestorm Entertainment.

DEFA-filmene har dei siste åra oppleved ein renessanse både i Tyskland og i USA. Museum of Modern Art i New York hadde i oktober 2005 ein to vekers DEFA-festival.

## Filmstudioa til DEFA

* DEFA-Studio für Spielfilme i Potsdam-Babelsberg
* DEFA-Studio für Trickfilme i Dresden
* DEFA-Studio für populärwissenschaftliche Filme i Potsdam, Alt-Nowawes
* DEFA-Studio für Wochenschau und Dokumentarfilme i Berlin
* DEFA-Studio für Synchronisation i Berlin-Johannisthal
* DEFA-Kopierwerke i Berlin-Köpenick og Berlin-Johannisthal
* DEFA-Außenhandel i Berlin

## Andre nettstader

* DEFA Film Library
* DEFA-Stiftung
* DEFA Fan Net 
* Filmmuseum Potsdam  
* Studio Babelsberg

Denne artikkelen byggjer på «Deutsche Film-Aktiengesellschaft» henta frå Wikipedia på bokmål 6. februar 2007.
Termoklin

Ein **termoklin**, **metalimnion** eller **temperaturspringlag** er eit lag i vatn eller luft, der temperaturen endrar seg raskt med djupet (eller høgda i luft).

Fordi vatn ikkje er heilt gjennomsiktig vert nesten all sollys absorbert i overflatelaget, som då vert oppvarma. Vind og bølgjer rører om vatnet i overflatelaget, og fordelar varmen meir eller mindre jamt i dette laget. Under dette blandingslaget, har ein derimot temperaturar som fell raskt &mdash; kanskje så mykje som 20&nbsp;°C på 150 m. Dette området med store temperatuendringar over korte avstandar vert kalla termoklin. 

Under termoklinen held temperaturen fram med å falle, men det skjer meir gradvis og seinare. I hava på Jorda er 90 % av all vatn under termoklinen. Dette djuphavet består av lag med lik tettleik, og er dårleg blanda med temperaturar som kan bli så låge som 0 til 3&nbsp;°C. [1]

I det opne havet har teromoklinen vore viktig i ubåtkrig, fordi han kan reflektere sonarbølgjer.

Når ein dykker kan ein av og til sjå ein teromklin på eit par grader mellom to vassmassar, t.d. ei kaldare oppvelling eller straum som kjem inn i overflatelaget med varmare vatn. Det får vatnet til å sjå ut ujamt ut, liknande vindauge som ofte vert brukt for å gjere baderomsvindauge uklåre, og dette kjem av forskjellig brytingsindeks mellom dei to vassmassane. Dette er den same effekten som skapar luftspeglingar over varme jordoverflater. 

Termoklinar har ein òg i forholdsvis grunne innsjøar. I kaldare klima fører dette til eit fenomen som vert kalla omvelting. Om sommaren vil det varme vatnet, som har lågare tettleik, ligge over det kaldare og tyngre vatnet som søkk mot botn. Mellom desse vassmassane ligg termoklinen. Fordi det varme vatnet vert varma opp av sola om dagen, er dette eit stabilt system, og det oppstår lite blanding av det varme og kalde vatnet. Dette fører blant anna til at det seint på sommare er lite oksygen under termoklinen, sidan dette vatnet aldri kjem opp til overflata. Når vinteren nærmar seg vil etter kvart temperaturen i overflatevatnet falle til han nærmar seg 4&nbsp;°C, som er temperaturen då vatnet er tyngst. 4&nbsp;°C er hovudsakleg temperaturen i vatnet under termoklinen, og når heile vassmengda i innsjøen er lik eller nær 4&nbsp;°C får ein ei omvelting, der termoklinen forsvinn. All vatnet i innsjøen kan då blande seg med vatnet i overflatelaget. Denne prosessen vert tydelegare om ein har vind og andre prosessar som får vatnet til å røre på seg. 

Når temperaturen held fram med å falle, på dei stadane der dette skjer, vert vatnet i overflata kaldt nok til å fryse, og det legg seg is oppå overflata. Det vert då danna ein ny termoklin, der det tyngste vatnet (4&nbsp;°C) søkk mot botn, og det lettare (og kaldare) vatnet stig mot toppen. Denne lagdelinga har ein heilt til våren, då vatnet igjen vert varmt nok til at ein kan få ei ny omvelting. 

Ein kan få bølgjer på termoklinen, blant anna på grunn av havstraumar som strøymer over undervassfjell. 

## Sjå òg
* Batytermograf
* Haloklin
* Lagdeling i innsjø
* Pyknoklin

## Bakgrunnsstoff
* "Temperature of Ocean Water", University Corporation for Atmospheric Research, University of Michigan.
Kim Ki-duk

**Kim Ki-duk** (hangul: 김기덕) () er ein sørkoreansk filmskapar fødd i Bonghwa. Frå debuten Ag-o i 1996 har han vore ein særs produktiv regissør med god kvalitetskontroll. I tillegg til å regissere og skrive manus til alle filmane har han redigert og produsert nokre. I Bom yeoreum gaeul gyeoul geurigo bom hadde han sjølv ei rolle også. Som ein kritikaryndling har han vunne mange prisar for filmane sine på prestisjetunge festivalar som filmfestivalen i Berlin og filmfestivalen i Venezia og mindre alternative festivalar som filmfestivalen i Locarno og filmfestivalen i Busan.

## Utvald filmografi
* Shigan (2006)
* Hwal (2005)
* Bin jip (2004)
* Samaria (2004)
* Bom yeoreum gaeul gyeoul geurigo bom (2003)
* Suchwiin bulmyeong (2001)
* Seom (2000)
* Ag-o (1996)