open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Partizan Beograd

**Fudbalski klub Partizan Beograd**, til dagleg einast **Partizan**, er ein fotballklubb i Beograd i Serbia. Klubben, som utgjer største avdelinga av *Partizan Sportsforeining*, vart skipa i 1945. Partizan spelar i toppdivisjonen i Serbia, og har all si tid spela i den øvste divisjonen i tidlegare Jugoslavia og seinare i Serbia. Fotballklubben har vunne 24 seriemeisterskap og tolv nasjonale cupmeisterskap, berre byrivalen Raude Stjerne har sikra seg fleire nasjonale trofe.

Partizan har sidan 1949 spela heimekampane på *Stadion Partizana* i Beograd, med plass til 32&nbsp;710 tilskodarar. Partizan var mellom dei klubbane som hausten 1955 deltok i den aller fyrste klubbturneringa for europeiske fotballag; Europacupen for serievinnarar. I 1966 nådde Partizan Beograd finalen i nettopp Europacupen, som den aller fyrste klubben frå Aust-Europa. Real Madrid vann finalekampen i Brussel med 2-1.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:FK Partizan|FK Partizan]]» frå ,  den 22. mai 2013.*
Aspmyra stadion

**Aspmyra stadion** er eit fotballstadion i Bodø med tilskodarkapasitet på 8 270 sitteplassar. Det er heimebane for fotballklubben  og blir også nytta til enkeltkamper for m.a. Grand Bodø og rugbyklubben Bodø Barbarians. Det første stadionet var eit fleirbruksstadion med løpebaner som stod ferdig i 1966. Det hadde ei hovudtribune i nord med om lag 2000 sitteplassar under tak og ståtribuner på trebenkar rundt løpebanene. Stadionet vart ombygd 1999-2001 for å møte UEFA sine krav for Europacupspel og fekk da ei ny hovudtribune i sør med nye garderober, VIP-losjer og klubbkontor. I tillegg vart det bygd ei tribune utan tak på kortsida i aust og eit forretningsbygg i vest, men inga tribune. Under denne ombygginga vart løpebanene på tre av sidene fjerna for slik at tribunene kunne byggast tettare på bana. Glimt bidro samtidig til bygging av eit nytt friidrettsstadion i bydelen Mørkved. Til saman gav ombygginga 4150 nye sitteplassar og stadion hadde etter dette ein kapasitet på 6 200 sitteplassar samt om lag 2 000 ståplassar framfor den gamle hovudtribuna. Talet på sitteplassar vart seinare redusert til 5 600 som følgje av restriksjonar på den gamle tribuna i nord. Glimts suksess og europakampar førte til at det i 2021 og -22 vart bygd nye tribuner med totalt ca. 2 600 plassar på vestre kortside og framfor den gamle tribuna i nord. Dette for å tilfredsstille UEFAs krav om minst 8000 sitteplassar i europeiske gruppespel.

Tilskodarrekorden er på  mot Viking FK i kvartfinalen i cupen i 1975. Etter ombygginga i 2001 er den best besøkte kampen ein landskamp mellom Noreg og Island i 2002 med 8 126 tilskodarar.

Aspmyra har hatt kunstgrasdekke sidan sesongen 2006 og kunstgraset har vore skifta i 2014 og 2022.

Per 2022 vert det arbeida med planar om å bygge eit nytt stadion på ein annan plass i byen, ettersom fasilitetane på Aspmyra er mangelfulle og både omgjevnadane og eigarforholda gjer det vanskeleg å utvide stadion. Det nye stadionet er planlagt å ha tette hjørner og tak over alle tribuner for å skjerme mot vêret. Det er også tenkt å samlokalisere stadionet med fleire andre etterspurde idrettsanlegg i byen, som ishall og innandørs friidrettshall. Lokaliseringa er planlagt til eit jorde i utkanten av sentrum, og dette har skapt debatt om nedbygging av matjord.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aspmyra stadion|Aspmyra stadion]]» frå ,  den 22. mai 2013.*
Sevilla FC

**Sevilla Fútbol Club** er ein fotballklubb i Sevilla i Andalusia i Spania. Klubben spelar i Primera Division, toppdivisjonen i Spania. Sevilla FC vart skipa 14. oktober 1905 og spela 1934/35-sesongen for fyrste gong på spansk toppnivå. 

Sevilla gjekk til topps i UEFA-cupen både i 2006 og 2007. Klubben vann sitt einaste seriemeisterskap i 1946. Fem gongar har Sevilla vunne den spanske cupmeisterskapen, siste gongen i 2010.

Klubben spelar heimekampane på *Estadio Ramón Sánchez Pizjuán* i bydelen Nervión i Sevilla. Stadion har ein tribunekapasitet på 45&nbsp;500. Laget spelar i kvite trøyer og bukser, og har ein sterk byrival i Real Betis.

## Spelarstall
Namna i tabellen var oppdaterte (30. juli 2020), sist endra i august 2020.

 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sevilla FC|Sevilla FC]]» frå ,  den 22. mai 2013.*
Gaute Larsen

**Gaute Larsen** () er ein norsk fotballtrenar frå Sandnes. 11. september 2012 overtok han som trenar i  etter Tommy Bergersen.

Larsen markerte seg først med å leie , som han tidlegare hadde spelt for, opp i 1. divisjon før han vart henta som hjelpetrenar til Stabæk. Etter at Anders Linderoth trekte seg i 2001, overtok han hovudansvaret. Han vart likevel sparka hausten 2004, og uttalte på pressekonferansen at «Eg er skuffa, og eg aksepterer det ikkje, men eg skjønar tankegangen». Før sesongen 2005 vart han henta som hjelpetrenar til Odd Grenland. Sesongen 2007 hadde han saman med Arne Sandstø eit delt hovudtrenaransvar for klubben.

Etter cup-nederlaget mot  vart Sandstø og Larsen 28. september løyst frå kontraktane sine, og erstatta med Ove Flindt-Bjerg som trenar for Odd. 25. oktober signerte han ein 3-årig kontrakt med 2. divisjonslaget . Då det vart klårt at Asker ikkje kunne rykke opp eller ned den sesongen, drog Gaute Larsen til Bryne for å overta som hovudtrenar i jærklubben frå 2013-sesongen. Han har kontrakt med Bryne dei to neste sesongane. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gaute Larsen|Gaute Larsen]]» frå ,  den 22. mai 2013.*
AS Monaco

**Association Sportive de Monaco Football Club**, i Noreg kjend som **Monaco** er ein fransk-registrert fotballklubb i Monaco. Klubben vart skipa i 1924 og vann i 2012/13-sesongen Ligue 2 i Frankrike og rykte opp. Trass i at klubben høyrer heime i fyrstedømmet Monaco, vert laget rekna for å vere eit fransk lag, ettersom klubben spelar i det franske seriesystemet, og fordi fyrstedømmet Monaco ikkje er medlem av det europeiske fotballforbundet UEFA.

Monaco er ein av dei klubbane i Frankrike som har hatt størst suksess. Klubben har vunne sju seriemeisterskap, sist i 2000, og fem gongar sikra seg pokalen som vinnar av den franske cupmeisterskapen. Monaco spela seg i 1992 fram til finalen i Cupvinnarcupen og i 2004 til finalen i Meisterligaen. Ved begge høva vart det tap; i 1992 mot Werder Bremen med 0-2 i Lisboa, og i 2004 mot FC Porto med 0-3 i Gelsenkirchen.

Laget spelar heimekampane på *Stade Louis II*, eit stadion med plass til 18&nbsp;523 tilskodarar. Monacos tradisjonelle draktfargar er raudt og kvitt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:AS Monaco FC|AS Monaco FC]]» frå ,  den 22. mai 2013.*
Elverum Fotball

**Elverum Fotball** er eit norsk fotballag frå Elverum. Det vart stifta på Leirets Cafè 30. juni 1907 under namnet Elverum Footballklub. Laget er ein del av Elverum Idrettslag. A-laget spelar i 3. divisjon avdeling 1 (2020).

Den første kampen vart spelt mot Lærerskolen den 6. oktober 1907, ein kamp Lærerskolen vann 1-0. Elverum vart i 1909 meldt inn i NFF, og klubben byrja å spele i kretsserie, og veksla mellom ulike fotballkrinsar. Elverum var lenge eit av dei beste laga i Hedmark, og i 1992 kom dei på femteplass i  1. divisjon. Laget har rykte opp til og ned frå 2. divisjon ofte. Nedrykk i 2000, 2002 og 2004, og opprykk i 2001 og 2003. I 2005 vann dei 3. divisjon, avdeling 5, og møtte Korsvoll i kvalifiseringa. Etter å ha vunne borte vart Elverum slått på heimebane og spelte òg 2006-sesongen i 3. divisjon. I 2006 vann dei avdelinga igjen, men tapte i kvalifiseringa mot Mjøndalen. I dei påfølgjande tre åra har ein kjempa om seriemeisterskapen, men ikkje nådd opp til kvalifiseringsspel om opprykk. I 2010 sesongen rykte Elverum opp til 2 divisjon, og i 2011 sesongen enda dei på fjerdeplass etter ein sterk sesong. I 2012 rykte laget opp til Adeccoligaen. Sist gong Elverum var i nest øvste nivå var i 1996.

Elverum Fotball arrangerer i juni kvart år Elverumsturneringen, ei av dei største fotballturneringane i Noreg, som vart arrangert for første gong i 1977. I 2007, 30 år etter, var det 264 påmeldte lag.

## Statistikk
* Publikumsrekord: 4 633 mot Ham-Kam i 1991.
* Beste plassering i serien: femteplass i 1. divisjon i 1992.
* Beste resultat i NM: 3. runde- 1991 og 1994
* Største heimesiger: 12-0 Nordre Trysil (1952) og 12-0 Lom (2001)

## Kjende spelarar
* Stig Inge Bjørnebye
* Eirik Dybendal
* Vegar Eggen Hedenstad
* Thomas Øverby
* Svein Skårås
* Gaute Gillebo
* Lasse Grande
* Olav Nylund
* Tore Fossum
* Morten Bjørnebye
* Lars Christer Kleiven
* Kristian Eriksen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Elverum Fotball|Elverum Fotball]]» frå ,  den 22. mai 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*
Elverum stadion

**Elverum stadion** (kalla **Sentralidrettsplassen** fram til 2013) er ein fotballstadion og ein idrettsplass i sentrum av Elverum. Banen har vore heimebanen til Elverum sidan opninga i 1950.

Etter årevis med slitasje og avgrensa bruk vart det starta innsamling til kunstgrasdekke, og arbeidet starta hausten 2006. Etter at kunstgrasdekket vart fullført 3. juni 2007, har banen blitt tilgjengelig òg for lag frå ungdomsavdelinga. På vestsida av banen er det òg ein 5-ar-bane, òg med kunstdekke rekna for oppvarming.

Publikumsrekorden er 4&nbsp;633, og vart sett 1. september 1991 i lokalderbyet mot Hamarkameratene. Elverum tapte 3&ndash;0. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Elverum stadion|Elverum stadion]]» frå ,  den 22. mai 2013.*
Ski stadion

**Ski stadion ** er ein fotballstadion i Nordre kommune i Akershus fylke. Stadionet er heimebanen til  og . 

Ski stadion er ein del av Ski idrettspark og ligg sentralt i Ski. I Idrettsparken finst òg Ski Ishall og Alliansehallen. All trening og konkurransar innan friidrett, fotball, ishockey og handball finn stad i Idrettsparken.

Ski stadion vart bygt i 1956. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ski Stadion|Ski Stadion]]» frå ,  den 22. mai 2013.*
Gavaloú

**Gavaloú** (gresk Γαβαλού) er ein landsby i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Gavaloú var hovudsete i den tidlegare kommunen Makrynía, som no er ei kommunaleining i kommunen Agrínio.

## Referansar
Makrynía

**Makrynía** (gresk Μακρυνεία) er ein tidlegare kommune i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Makrynía inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Agrínio.

## Referansar
Lars Bakkerud

**Lars Henrik Bakkerud** () er ein tidlegare norsk fotballspelar og i dag fotballtrenar. Han spelte for fleire klubbar, bl.a svenske Helsingborg, greske Panionios og Hønefoss BK. Tidlegare i karrieren spelte han for Fram Larvik.

Bakkerud er mest kjend for tida si i Sportsklubben Brann der han spelte frå 1992 til 1998. Han var ein av dei viktigaste spelarane til Brann på 1990-talet.

Lars Bakkerud var på sitt aller beste og i landslagsbiletet då han pådrog seg eit stygt beinbrot. Dei siste åra i Brann var prega av skadar, og han forlét klubben i 1998, til fordel for greske Panionios. Sidan spelte han i svenske Helsingborg, der han òg vart svensk meister. Sportsklubben Brann tapte første kampen med Bakkerud mot Ham-Kam.

Han er for tida hovudtrenar for . Tidlegare har han vore spelarutviklar i Brann og Helsingborgs IF.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lars Bakkerud|Lars Bakkerud]]» frå ,  den 22. mai 2013.*  
* Spelarstatistikk på brann.no
Aasta Hansteen-feltet

**Aasta Hansteen-feltet**  er eit gassfelt som ligg 300 km vest for Kunna i Meløy. Feltet er bygd ut med eit prosessanlegg på ei flytande såkalla spar-plattform, den største i sitt slag i verda.  

Gassfeltet omfattar fire nærliggande funn, det første var opphavleg kjent som funnet Luva, i brønn 6707/10-1 i 1997, dei andre vart kalla Haklang, Snefrid sør og Snefrid nord.
Havdjupna i området er på 1270 m.  Produksjonen skulle etter den opphavlege planen starte i 2016, men oppstarten vart utsett til seint i 2018. Dei totale investeringane i feltet var budsjetterte til meir enn 34 milliardar kroner. Gassen blir ført til Nyhamna på øya Gossa i Aukra kommune i Møre og Romsdal fylke, gjennom røyrledningen Polarled. Byggekostnadene var for sjølve røyret var ca. 6,5 milliardar kroner. I tillegg har anlegget på terminalen blitt oppgradert til å ta imot gassen.

Aasta Hansteen-feltet får forsyningar frå basen i Sandnessjøen og helikoptertransporten skjer frå Brønnøysund.

Målaren, nynorskforfattaren og kvinnesakskvinna Aasta Hansteen. har gjeve namn til feltet.

## Kjelder
*Fakta-side hos Oljedirektoratet
*Kunnskapsparken, Bodø, Delrapport 1: Innledende studie, Ringvirkninger i utbyggingsfasen, *[https://web.archive.org/web/20180630141217/http://www.kpb.no/sites/k/kpb2.no/files/delrapport_1_aastad_hansen_og_polarled.pdf Aasta Hansteen og Polarled]*, 22. mars 2015

**Referansar**
Københavns Lufthavn, Kastrup

**Københavns Lufthavn, Kastrup** (med IATA-lufthamnskode CPH, SN-luftfartsorganisasjonen  ICAOs lufthamnskode EKCH) ligg om lag åtte kilometer frå sentrum av København i Danmark,  på øya Amager,  i Tårnby kommune, med litt av arealet i Dragør kommune, og er den største lufthamna (flyplassen) i Norden. Lufthamna vart skipa i 1925 med namnet Kastrup Lufthavn, og er såleis mellom dei eldste internasjonale lufthamnene i Europa.

Lufthamna har tre terminalar: Terminal 1 for innanriksflygingar og terminal 2 og 3 for utanriksflygingar. Dessutan er det ein terminal for lågprisflyselskap, CPH Go, som ligg som ei forlenging av terminal 3 og eigenleg ikkje er ein eigen terminal, men berre ei fellesnemning for dei ti utgangane (*gates*) F1-F10. Innsjekkinga for alle avgangar frå CPH Go går føre seg i terminal 2. Ingen stader på lufthamna er det lov til å røyke.

Det er to parallelle og ei tversgåande rullebane på lufthamna. Dei parallelle er 22L/04R, med ei lengd på 2994 meter i retninga 220° sørvestleg/40° nordaustleg og 22R/04L med ei lengd på 3295 meter i retninga 220°/40°. Den tversgåande rullebana 12/30 har ei nyttelengd på 2360 meter, men er om lag 400 meter lengre i den nordvestlege enden, og ligg i retninga 122° sørdaustleg/302° nordvestleg. Alle tre banene er utstyrt med instrumentlandingssystem (ILS), eit system av radiosendarar på bakken og mottakarutstyr i flya syter for å gje flygaren hjelp til å halde rett rute under den siste strekninga inn mot rullebanen. Bane 22L har dessutan landingssystemet ILS-CAT III som gjer at fly med tilsvarande utstyr kan lande med 0 meters sikt i stille vêr. Lufthamna ligg nær havnivået og utan hinder av åsar eller høge bygningar i innflygingsområda.

## Bakgrunnsstoff
*
* Københavns Lufthavns internettside med opplysningar om eigartilhøva og driftsansvaret. 
*Københavns Lufthavns internettside med faktaopplysningar om lufthamna på Kastrup. 
* Københavns Lufthavns internettside med soga om lufthamna. 
*Lova om selskapet ''Københavns Lufthavne A/S''.
Leif Roar Falkum

**Leif Roar Falkum** () er ein tidlegare høgdehoppar frå Sunndal. Han vart norsk meister i øvinga fem gongar i tida 1971-76. Dei tre siste gongane han vart noregsmeister, 1973, 1974 og 1976, fekk han også tildelt kongepokalen for beste mannlege prestasjon under meisterskapane. Under EM 1974 i Roma kom han på sjetteplass i høgdehopp-tevlinga. Sin personlege rekord på 2,20 meter oppnådde han i slutten av august 1976 i Molde. Falkum var vekselvis medlem av IK Tjalve i Oslo og av Sunndal Idrettslag.

Falkum utdanna seg til lege med psykiatri som spesialfelt. Han er busett i Strømmen.

## Aktiv
Falkum sette personleg rekord med 2,03 m då han i 1971 vart noregsmeister i høgdehopp, framom Rune Gjengedal og Bjarte Holmeide som begge gjekk over same høgda, men hadde fleire riv. Gjennom OL-sesongen 1972 hadde han stor framgang og forbetra norsk rekord til 2,12 m, og han forsvara NM-tittelen i høgdehopp. Framgangen heldt fram i 1973, då han med eit hopp på 2,15 m vann sin fyrste kongepokal under noregsmeisterskapen friidrett i Trondheim. Noregsrekorden flytta han fleire gongar, sist til 2,17 m den 25. juli i Stockholm. Også året etter vart Falkum tildelt kongepokalen, etter å ha svinga seg over 2,17 m på Hønefoss. Før han kom dit, forbetra han noregsrekorden to gongar i juni månad, siste gongen i Helsingfors til 2,19 m. Seinare i 1974-sesongen kom han på sjetteplass under EM 1974 i Roma.

Sommaren 1976 var Falkum i sitt livs beste form. I slutten av juli månad mislukkast han i finalen og vart han nummer 14 og sist i høgdehopptevlinga under OL 1976 i Montreal. Under NM 1976 i Askim tangerte han noregsrekorden og vann sin tredje kongepokal. etter ei tett tevling med Terje Totland som stoppa på 2,17 m. Den 31. august 1976 vart Falkum, under eit stemne i Molde, fyrste nordmann til å gå over 2,20 m i høgdehopp. Seinare i si tid som aktiv nådde han ikkje dei same høgdene, han la opp etter å ha fått NM-bronsen 1978 med eit hopp på 2,10 meter.

### Plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1974 i Roma: Nr 6 – 2,16 m
*OL 1976 i Montreal: Nr 14 – 2,10 m

### Medaljar i norske meisterskap
*Gull: 1971, 1972, 1973, 1974 og 1976
*Bronse: 1978

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
*friidrett.no
Svartstrupejernsporv

**Svartstrupejernsporv** (*Prunella atrogularis*) er ein sporvefugl i jernsporvfamilien  med eit relativt avgrensa utbreiingsområde i Uralfjella og i fjellområde i vestlege Sentral-Asia med  overvintring i sentrale og i sørvestlege Asia.

## Skildring
Storleiken på denne arten er som jernsporv, 13 til 14,5 centimeter. Det er variantar av fjørdrakta i populasjonane. I sommardrakta har svartstrupejernsporven eit breitt svart parti over strupen og kinna med lyst mustasjeparti i mellom, svart nebb og krone. Dei har ei brei kvit augebrynstripe som hos nokre fuglar er ho ikkje synlege framføre auget. Utanom hekketida er augebrynstripa brunbeige og strupe-kinn kan vere svakare svartfarga. Brystet og buken er beige med raudskjer og kan ha mørke strekar på flankane. Oversida er matt mørkebrun med flekker. Nebbet er lite og rettpeikande.
Kjønna er like. 

Denne arten kan leve i karrig, lågt kratt og anna skog, både lauvskog og barskog inkludert einer. I Sentral-Asia kan dei treffast opp til 3000 moh. I vinterkvarteret kan dei leve lågare og i varierte naturtypar. Hekkeområdet er Uralfjella i Russland og i fjellområde i vestlege Sentral-Asia. Overvintring går føre seg i fragmenterte område i frå Kasakhstan til nordlege Iran, i Afghanistan, nordlege delar av Pakistan og India og i vestlege Nepal. Der er òg eit overlappande vinter og sommarområde i austlege Kasakhstan og i tilgrensande naboland i aust.

Svartstrupejernsporvar vil helst ete insekt og anna leddyr, men om vinteren beitar dei ofte på frø, både frå gras og meir urteaktige plantar. 

Storleiken på populasjonen er estimert til i mellom 10 og 100 tusen individ. Bestanden er stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig, LC.

;Spontant i Noreg
Eit individ av arten er registrert i Hauge i Dalane  i november og desember 2013.

## Kjelder
* Hatchwell, B. & de Juana, E. (2020) *[http://www.hbw.com/node/58218 Black-throated Accentor (Prunella atrogularis)]* I: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 14. januar 2020
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Áktio-Vónitsa

**Áktio-Vónitsa** (gresk Άκτιο-Βόνιτσα) er ein kommune i periferieininga Etoloakarnanía i periferien Vest-Hellas i Hellas. Áktio-Vónitsa ligg nordvest for Agrínio. I nord ligg Ártabukta, og i vest ligg Det joniske havet og øya Levkáda.

## Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Anaktório
* Medeónas
* Páleros
Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Vónitsa

**Vónitsa** (gresk Βόνιτσα) er ein distriktsby i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas og hovudsete i kommunen Áktio-Vónitsa.

## Referansar
Nicolas Froment

**Nicolas Froment** () var ein fransk-provençalsk målar under ungrenessansen. Han var ein av dei fremste representantane for den såkalla andre Avignon-skulen innanfor målarkunsten.

Froment vart fødd i Uzès i Languedoc-Roussillon. Eit av hovudverka hans er altartavle frå 1461 som viser då Lasarus vakna opp frå dei daude. Den 12. februar 1470 fekk han i Aix-en-Provence i oppdrag å måle eit altarskåp, der midtbiletet skulle syne Marias død, og sideskåpa helgenkvinnene Maria Magdalena og Katarina. Dette statelege, fargeglitrande altarskåpet stod ferdig 1475 i domkyrkja i Aix, der madonnaen står i ei brennande tornerosebuske og viser seg for ein gjetar. Sidene i skapet inneheld portrett av kong René I av Napoli og kona Isabella I av Lothringen.

Froment døydde i Avignon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Nicolas Froment|Nicolas Froment]]» frå ,  den 23. mai 2013.*
Roelant Savery

**Roelant Savery**, eller *Roeland(t) Maertensz Saverij*, eller *de Savery* var ein nederlandsk målar fødd i 1576, gravlagd 25. februar 1639. Han var ein flamskfødd målar og gravør under den nederlandske gullalderen. Savery vert mest påakta for sine landskapsbilete med dyremotiv og sine stilleben med blomar og insekt.

### Liv og gjerning
Savery var fødd i Kortrijk. Til liks med mange andre målarar kom han frå ein familie av anabaptistar som hadde flykta nordover frå det spansk-okkuperte katolske, sørlege Nederlanda då Roelant var i kring fire år gammal. Familien hadde slått seg ned i Haarlem i kring 1585. Roelant vart lært opp i målarfaget av den eldre broren Jacob Savery (ca 1565-1603) i Amsterdam, og av Hans Bol.

Rundt 1604 reiste Roelant Savery til Praha, der han vart hoffmålar hos keisarane Rudolf II og Matias. Hoffet i Praha var då eit senter for kunst i den manierstiske stilen. Mellom 1606-08 var han på reisefot i Tyrol, for å studere plantar.

Føre 1616 flytta Savery tilbake til Amsterdam. I 1618 busette han seg i Utrecht, der han året etter kom med i målarlauget. I 1621 kjøpte Savery eit stort hus i Boterstraat i Utrecht. Kring huset låg ein stor hage med blomar og plantar, dit fleire målarar kom på besøk, mellom dei Adam Willaerts. Brorsonen Hans vart den viktigaste assistenten hans.

Saverys vanlegaste motiv var landskap i den flamske tradisjonen etter Gillis van Coninxloo, gjerne pryda med mange sirleg måla dyr og plantar. Til grunn for verka låg oftast eit mytologisk eller bibelsk tema. Mellom 1611 og 1628 laga Savery fleire bilete av den no utdøydde dronten.

Han måla mange blomsterstilleben med bukettar i steinmurar, somme gongar med firfislar, insekt eller falne kronblad. Slike verk vert ofte rekna som hans beste arbeid. Den stilistiske utviklinga hans innanfor sjangeren påverka kraftig det nederlandske blomstermåleriet i dei neste hundreåra. Stilleben-målarar som Balthasar van der Ast og Ambrosius Bosschaert var mellom Saverys nære vener. På 1620-talet var han ein av dei målarane i Utrecht med størst suksess, men seinare i livet fekk han vanskar, kanskje grunna mykje drikking. Trass i at han hadde lærlingar til siste del av 1630-åra, mellom dei Allaert van Everdingen og Roelant Roghman, gjekk han konkurs i 1638 og døydde i Utrecht eit halvår seinare.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Roelant Savery|Roelant Savery]]» frå ,  den 23. mai 2013.*
Katoúna

**Katoúna** (gresk Κατούνα) er ein landsby i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Katoúna var hovudsete i den tidlegare kommunen Medeónas, som no er ei kommunaleining i kommunen Áktio-Vónitsa.

## Referansar
Medeónas

**Medeónas** (gresk Μεδεώνας), eldre namn **Medeón** (Μεδεών), er ein tidlegare kommune i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Medeónas inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Áktio-Vónitsa.

## Referansar
Horsens Statsfængsel

**Horsens Statsfængsel**, tidlegare **Horsens Tugthus** og **Horsens Straffeanstalt**, opna i 1853, var eit fengsel i Horsens i Danmark som vart nedlagt i 2006. Då var det nye Statsfængslet Østjylland teke i bruk, og fangane vart flytta over dit. I dei seinaste åra hadde Horsens Statsfængsel vore brukt til fangar som sona lange fengselsstraffar. Fangane var i cellane berre om natta. Medan dei arbeidde i verkstaden på fengselet, og på kveldstid, fekk dei gå fritt ikring i dei ulike avdelingane.

## Kulturinstitusjon
Etter at fengselet var lagt ned, har det vorte omdanna til ein kulturinstitusjon med namnet FÆNGSLET, som mellom anna hyser *Fængselsmuseet*, ei avdeling under Horsens Museum, der dei autentiske fengeselslokala, supplert med lyd, bilete og gjenstandar, gjev ålmenta ei særeigen museumsoppleving. Den tidlegare luftegarden på fengselet, der dei innsette hadde fått frisk luft og mosjon, er omgjort til konsertarena med utandørskonsertar og andre tilstellingar i sommarhalvåret. Fleire av dei andre lokala, mellom anna nokre av verkstadene, forsamlingshuset og gymnastikksalen, vert leigd ut som møtelokale, konferanselokale, festlokale og så bortetter.

## Eurovision Song Contest 2014
Etter at Danmark vann Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige kunne alle danske byane som ville arrangere Eurovision Song Contest 2014 melde seg på. Horsens Statsfængsel vart den femte som meldte seg på 23. mai 2014, men det er lite truleg at dei får arrangere Eurovision Song Contest av di konsertarenaen ligg utandørs.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Horsens Statsfængsel|Horsens Statsfængsel]]» frå ,  den 23. mai 2013.*  


## Bakgrunnsstoff
*Internettsidene til kulturinstitusjonen FÆNGSLET.
*Horsens Museums internettsider om soga til fengselet.
Margaret Sophia Green Kvikne

**Margaret Sophia Green Kvikne** () var ei prestedotter frå York i England som kom til Noreg for å drive med fjellklatring. Ho gifta seg med hotelleigar og fjellførar Knut Kvikne i Balestrand i 1890.

## Kvinneleg pioner

Det var eit miljø for fjellklatring i området der Margaret Sophia Green voks opp. Fjellklatrar og noregsven William Cecil Slingsby var frå same området. Då Margaret kom til Noreg for fyrste gong i 1886 hadde ho allereie mykje klatreerfaring, blant anna frå fleire turar til Alpane.

I 1886 vart Margaret Sophia Green den andre kvinna som klatra til toppen av Romsdalshorn. Seinare vart ho også den første kvinna på toppen av Store Styggedalstind (1888). Ein planlagt tur til Store Skagastølstind vart avlyst grunna dårleg vêr, og norske Therese Bertheau vart den første kvinna på «Storen» i 1894.

I 1888 skreiv Margaret Sophia Green som første kvinne i Den Norske Turistforenings Årbok. Teksten heitte: «A Visit to the Hurungtinder in 1888».

## Den engelske kyrkja

Margeret Sophia Green Kvikne fekk tuberkulose og levde berre i 4 år etter at ho gifta seg med Knut Kvikne. Før ho døydde gav Knut Kvikne kona si eit løfte om å byggje ei engelsk kyrkje i Balestrand. Kyrkja fekk namnet St. Olafs Church og vart ferdigstilt i 1897. Inne i kyrkja finn ein eit måleri av hotellfrua og fjellpioneren, og ei minneplate med eit sitat frå Davidssalmen: «The Mountains shall bring Peace».

## Kjelder
*Kvinnestemmer frå Sogn og Fjordane 
*Margaret Sophia Green, Den Norske Turistforenings Årbok, "A visit to the Hurrungtinder in 1888". 
*Anne Mette Vibe: Therese Bertheau – Tindestigerske og Lærerinde
*NRK Fylkesleksikon: Margaret Sophia Green Kvikne
*NRK Fylkesleksikon: Knut Kvikne
*NRK Fylkesleksikon: St. Oafs kyrkje
*Margrethe Henden Aarass og Sigurd Vengen, Kulturhistorisk leksikon: St. Olafs kyrkje – Engelskkyrkja (Også på Digitalt Fortalt)
Amfilokhía

**Amfilokhía** (gresk Αμφιλοχία) er ein distriktsby og ein kommune i periferieininga Etoloakarnanía i periferien Vest-Hellas i Hellas. Amfilokhía ligg nord for Agrínio, og grensar i nord mot periferieininga Árta i Ípiros, i nordaust mot Kardítsa i Thessalía og i aust mot Evrytanía i Sentral-Hellas.

## Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Amfilokhía
* Ínakhos
* Menídi
Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 14&nbsp;979&nbsp;innbyggjarar, medan kommunaleininga Amfilokhía hadde 9&nbsp;154 og tettstaden med same namn 3&nbsp;791&nbsp;innbyggjarar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Steventon i Hampshire

**Steventon** er ein liten landsby som ligg nord i Hampshire i England i Storbritannia. Han har rundt 250 innbyggjarar. Steventon ligg sørvest for Basingstoke, nær småbyane Overton, Oakley og North Waltham. Landsbyen er eit verdsleg sokn og høyrer til distriktet Basingstoke and Deane.

Steventon er best kjend som fødestaden til forfattaren Jane Austen. Ho budde dei første 25 åra av livet sitt her, seinare i Chawton i nærleiken. Prestegarden der ho skreiv romanane *[[Stolthet og fordom]]*, *[[Northanger Abbey]]* og *[[Fornuft og følelser]]* blei riven i 1823. Det einaste som står att er ei gammal pumpe ved eit lindetre som ein trur eldstebroren til Austen, James Austen, har planta.

St. Nicholas-kyrkja i Steventon er frå 1100-talet, og er nesten uforandra sidan då. I kyrkja finst minneplakettar over James Austen, som tok over soknet frå far sin, dei to konene hans og nokre av slektingane hans. Deira graver finst også på kyrkjegarden.

## Kjelder

*steventon , ja-steventon.co.uk
*Unlocking secrets from Jane Austen's Steventon home, bbc.co.uk
*Jane Austen at Steventon, seekingjaneausten.com
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Steventon|Steventon]]» frå ,  den 25. mai 2013.*  

## Bakgrunnsstoff

*«Steventon - Jane Austen's home» , hants.gov.uk
Chawton

**Chawton** er ein landsby i East Hampshire-distriktet i Hampshire i England. Landsbyen ligg innanfor nasjonalparken South Downs. Han er kjend som heimen til forfattaren Jane Austen dei siste åtte åra ho levde. 

Chawton hade eit folketal på 380 i 2000. Det er del av folketeljingsområdet Downland, som har 2&nbsp;149 innbygjarar.

Chawton er nemnd i Domesday Book frå 1086. På 1200-talet fanst det  eit herskapshus her som tilhøyrde John St John, ein nær undersått av Edvard I. Henry III vitja huset meir enn førti gonger. På 1500-talet bygde John Knight det noverande herskapshuset, Chawton House, som seinare blei påbygd og landskapet rundt endra av etterfølgjarane hans.  På 1700-talet arva Jane Austen sin bror, Edward Austen Knight, eigedommen etter å ha blitt adoptert av Knight-familien.I 1809 flytta Jane Austen, mora og systera inn i eit lite hus i landsbyen.

Landsbyen har ei kyrkje, St Nicholas-kyrkja, som blei utforma av Arthur Blomfield.


Chawton House -b.jpg|Chawton House
Jane Austen (House in Chawton).jpg|Jane Austen-huset.
St Nicholas, Chawton - geograph.org.uk - 1493249.jpg|St Nicholas-kyrkja i Chawton.

## Bakgrunnsstoff
*Chawton village 
*Hampshire Council — Chawton 
*Chawton House Library 
*The Jane Austen Museum
*QuickTime Virtual Reality image of Chawton
*The Jane Austen Society of the United Kingdom
*Chawton Cricket Club
* The Greyfriar Website
*Cassandra's Cup Website 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chawton|Chawton]]» frå ,  den 25. mai 2013.*
Sandro Mazzola

**Alessandro Mazzola**, kjend som **Sandro Mazzola** (), er ein italiensk, tidlegare fotballspelar frå Torino. Frå sin posisjon son indre høgre var han ein av dei aller beste fotballspelarane i Italia på 1960- og 70-talet, med framifrå evner som pasningsleggar og ballkontrollør. To gongar, 1964 og 1965, var han med på Inters sigrar i Europacupen og vann dessutan fire seriemeisterskap med *Grande Inter*. Mazzola spela 70 landskampar for Italia og skåra 22 mål. Han var ein sentral spelar både då Italia vann EM i fotball 1968 og det vart VM-sølv i 1970. Også faren Valentino Mazzola spela landskampar for Italia. Til liks med faren var han ein offensiv midtbanespelar og ein dyktig målskårar.

## Karriere
### Klubbspel
Mazzola debuterte for Inter i 1961 og skåra i debuten. Han slo gjennom på fyrstelaget i 1962/63-sesongen då Inter sikra seg det fyrste av tre seriemeisterskap på fire år. Både i 1964 og 1965 vann klubben den store Europacupen, med Mazzola som ei drivande offensiv kraft. I 1965 vart han seriemeister i Serie A, og vart også toppskårar i ligaen med 17 nettkjenningar, saman med Fiorentinas Alberto Orlando. Mazzola fekk sitt fjerde ligagull i 1971, same året som han kom på andreplass i kåringa av årets spelar i Europa, bakom Johan Cruijff. Mazzola spela heile si tid i Inter. I løpet av 16 sesongar på San Siro spela han 418 kampar i Serie A, og skåra 116 mål. Han la opp i 1977.

### Landslagsspel
Mazzola debuterte på det italienske landslaget den 12. mai 1963, i ein kamp der verdsmeistrane frå Brasil vart slått 3-0 og Mazzola skåra eitt av måla. Han deltok i tre VM-sluttspel og var tapande finalist i 1970. I ein del landskampar delte han og Gianni Rivera på å vere playmaker for Italia, då trenarane ikkje var nøgd med spelet når begge var på bana. Mazzola var med på det italienske landslaget som vart europameistrar på heimebane i 1968. Han spela sin 70. og siste landskamp då Italia etter dei innleiande rundane rauk ut av VM 1974 med 1-2-tap mot Polen. Han skåra 22 landslagsmål, det siste allereie hausten 1970.

### Merittar
* EM-gull 1968 for Italia
* VM-sølv 1970 for Italia
* Vinnar av Europacupen: 1964 og 1965 med Inter
* Italiensk seriemeister: 1963, 1965, 1966 og 1971 med Inter

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sandro Mazzola|Sandro Mazzola]]» frå ,  den 24. mai 2013.*
SSC Napoli

**Società Sportiva Calcio Napoli**, til dagleg omtala som **Napoli**, er ein fotballklubb i Napoli i Italia. Klubben vart opphavleg skipa i 1926, og etter konkurs nyskipa i 2004. Størstedelen av si tid har klubben delteke i Serie A, der han også tevlar i 2013. Napoli har vunne Serie A fire gongar: I 1987, i 1990, i 2023 og i 2025. Seks gongar har Napoli gått sigerrike gjennom den nasjonale cupmeisterskapen, og to gongar har klubben vunne den italienske supercupen. Største triumfen oppnådde klubben då det vart siger i UEFA-cupen i 1989.

I stordomstida for Napoli spela den argentinske, legendariske fotballspelaren Diego Maradona sju sesongar for klubben.

Napoli spelar heimkampane på Stadio Diego Armando Maradona, eit stadion med plass til 54 726 tilskodarar. Klubbfargane er lyseblå trøyer og kvite bukser.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:S.S.C. Napoli|S.S.C. Napoli]]» frå ,  den 24. mai 2013.*
The Sims 4

**The Sims 4** er eit livssimuleringspel og den fjerde tittelen i *[[The Sims-serien]]*. Electronic Arts annonserte spelet den 6. mai 2013 og det vart gjeve ut i Noreg for Microsoft Windows i september 2014, og for macOS i februar 2015. Konsollutgåver vart lansert for PlayStation 4 og Xbox One i november 2017.

Sidan lanseringa har Electronic Arts gjeve ut åtte utvidingspakkar til spelet, tillegg til fleire «spelpakkar», «stæsjpakkar», og gratis oppdateringar som har lagt til nye funksjonar og spelområde.

## Oppsett
*The Sims 4* lar spelaren lage ein «sim» – ein figur som spelaren styrer gjennom ulike livsfasar. Spelaren sine val påverkar simmen sin personlege utvikling og gjer det muleg å styre historia i ulike retningar.

## Utvikling
Electronic Arts sende ut ein e-post til fleire fansider den 3. mai 2013 der dei sa at det ville bli ei kunngjering om eit nytt spel den 6. mai 2013, som mange spekulerte ville bli *The Sims 4*.

Spelet blir utvikla av The Sims Studio og Maxis, i motsetning til *[[The Sims 3]]*, som blei utvikla berre av The Sims Studio, sjølv om mange Maxis-tilsette jobba på spelet.

Spelmekanikkane i *The Sims 4 *var avduka i ein video på Gamescom 2013 saman med andre EA-titlar. Videoen fokuserte mellom anna på korleis «Lag ein sim»-funksjonen var blitt forbetra.

Simmar vil òg være i stand til å gjere fleire oppgåver samtidig, slik som å snakke og gå på same tid.
## Utgåver og utvidingspakkar

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Werder Bremen

**Sportverein Werder Bremen von 1899 e. V.** er eit idrettslag i Bremen i Tyskland, skipa 4. februar 1899. Laget har i dag vel 39&nbsp;100 medlemer. Fotballklubben **Werder Bremen**, ei avdeling idrettslaget, spelar i Bundesliga, toppdivisjonen i tysk fotball.

Werder har vunne fire seriemeisterskap og seks cupmeisterskap (DFB-pokalen) i fotball. I 2004 sigra laget i begge desse tevlingane og tok ein historisk dobbelsiger. Werder Bremen vann Cupvinnarcupen i 1992 etter 2-0 over Monaco FC, norske Rune Bratseth hadde då ei viktig rolle som midtstoppar for det tyske laget. Werder nådde i 2009 finalen i den aller siste UEFA-cup-turneringa. Her vart det etter ekstraomgangar tap 1-2 for det ukrainske laget Sjakhtar Donetsk.

Werder Bremen spelar heimekampane på *Weserstadion*, eit stadion med plass til 42&nbsp;500 tilskodarar. Laget spelar i grøne og kvite drakter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:SV Werder Bremen|SV Werder Bremen]]» frå ,  den 25. mai 2013.*
Nominasjonane til Nordisk råds litteraturpris frå Island

**Nominasjonane til Nordisk råds litteraturpris frå Island** vart gjort av ein jury av tre personar.

Sidan 1962 har Nordisk råd årleg delt ut Nordisk råds litteraturpris for eit skjønnlitterært verk skrive på språket i eit av dei nordiske landa. 

## Dei nominerte frå Island

Vinnarar utheva med feit skrift.

## Kjelder
Schalke 04

**Fußballclub Gelsenkirchen-Schalke 04 e. V.**, til dagleg omtala som **Schalke 04** eller **Schalke** er eit idrettslag i Gelsenkirchen i Nordrhein-Westfalen i Tyskland. Laget vart, som namnet tyder, stifta i 1904 i Schalke-området av Gelsenkirchen. Idrettslaget Schalke 04 har over 200&nbsp;000 medlemer, og er det laget i Tyskland med tredje flest medlemer.

Fotballklubben Schalke, den mest kjende avdelinga i idrettslaget, spelar i Bundesliga, den øvste divisjonen i tysk fotball. Klubben nådde eit førebels høgdepunkt då det i 1997 vart siger i UEFA-cupen. Etter de to finaleoppgjera stod det 1-1 mellom det tyske laget og Inter, men Schalke sigra i straffeskytinga. FC Schalke hadde si stordomstid i perioden 1934 til 1958, då klubben vann sju tyske/vesttyske seriemeisterskap. Schalke har vunne fem nasjonale cupmeisterskap, det siste i 2011.

Sidan 2001 spelar Schalke heimekampane på *Veltins-Arena*, med pass til over over 61&nbsp;600 tilskodarar. Laget spelar i blå trøyer og kvite bukser. Hovudrivalen til Schalke 04 er Borussia Dortmund; kampar mellom dei to Ruhr-klubbane er dei mest omtala lokaloppgjera i tysk fotball og går under nemninga *Revierderby*.

Medlemer av Schalke 04 er også aktive i idrettsgreiner som basketball, friidrett og handball.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:FC Schalke 04|FC Schalke 04]]» frå ,  den 25. mai 2013.*
Zoohacker

**Zoltán Palásti Kovács**, kjend som **Zoohacker**, er ein ungarsk musikar, musikkhistorikar, musikklærar, DJ og produsent.

## Eurovision
### Eurovision Song Contest 2013
Etter at songaren ByeAlex vann A Dal 2013, den ungarske uttakinga til Eurovision Song Contest 2013, med den ungarskspråklege songen «Kedvesem» laga Zoohacker ein remiks av songen som fekk tittelen «Kedvesem (Zoohacker Remix)». Saman med Mónika Hoffmann hadde dei òg skrive eit refreng på svensk, men fekk ikkje framføre dette i tevlinga av di tidsfristen gjekk ut før den nye teksten var klår. I Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige deltok Ungarn deltok i den andre semifinalen 16. mai 2013 med remiksen og enda på åttandeplass med 66 poeng; tolv frå Sveits, ti frå Tyskland, åtte frå Finland, sju frå Albania, seks frå Belgia og Romania, fire frå San Marino, tre frå Israel, Georgia og Frankrike og to frå Latvia og Noreg. Landet kvalifiserte seg dimed til finalen 18. mai 2013 der dei enda på tiandeplass med 84 poeng; tolv frå Tyskland, ti frå Finland og Sveits, åtte frå Albania, sju frå Nederland, seks frå San Marino og Bulgaria, fem frå Litauen, fire frå Estland og Kroatia, tre frå Sverige og Italia og to frå Hellas, Noreg og Serbia. Dette var den tredje beste plasseringa til eit ungarsk bidrag og «Kedvesem (Zoohacker Remix)» vart dimed eit av dei mest suksessfulle ungarske bidraga fram til 2013.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hungary in the Eurovision Song Contest 2013|Hungary in the Eurovision Song Contest 2013]]» frå ,  den 25. mai 2013.*  
 
*
Horsens Museum

**Horsens Museum** i Sundvej 1A i Horsens i Østjylland i Danmark er eit kulturhistorisk museum med faste og skiftande utstillingar, og dessutan ei arkeologisk avdeling som står for utgravingar og granskingar av forminne i området. Til museet høyrer òg ei fengselshistorisk avdeling på det nedlagde Statsfængslet i Horsens.

Museet har sitt opphav i *Museumsforeningen i Horsens*, som vart skipa i mars 1906 av folk i Horsens med formålet «At vække og vedligeholde Sansen for Kunst og historiske Minder». Difor hysa museet både kunst- og kulturhistoriske samlingar i mange år. I dei fyrste åra var samlingane stilt ut i lokale som foreininga leigde på Teknisk Skole i byen. Men etter  å ha fått ei testamentarisk gåve, kunne det byggjast ein eigen museumsbygning i Sundvej, som vart teke i bruk i oktober 1915. Her held no Horsens Museum til, medan kunstsamlinga, som i 1984 vart skild ut som det sjølvstendige *Horsens Kunstmuseum*, har sine lokale i Pavillon Lunden i Carolinelundsvej 2.

## Bakgrunnsstoff
*
* Horsens Museum  ved horsenskom.dk
Fényeslitke

**Fényeslitke** er ein landsby i distriktet Kisvárda i fylket Szabolcs-Szatmár-Bereg i regionen Den nordlege store sletta i Ungarn. Landsbyen dekkjer eit område på 25,15 km² og har rundt 2400 innbyggjarar.

## Kjende personar frå Fényeslitke
* ByeAlex, journalist og songar

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fényeslitke|Fényeslitke]]» frå ,  den 16. mars 2017.*  

### Referansar
Horsens

**Horsens** er ein by i Østjylland i Danmark, hovudbyen i Horsens kommune i Region Midtjylland. Byen ligg inst i Horsens fjord på den jyske austkysten, og folketalet er 53&nbsp;253 (2013), det vil seie at byen er den åttande største i Danmark. Byen er den tredje største i Østjylland, nest etter Aarhus og Randers.

Horsens er omtalt for fyrste gong i skriftlege kjelder frå 1100-talet, og var i mellomalderen ein viktig by med fleire kloster og festningsverk. Eldste kjende kjøpstadsrettar er frå 1442. På 1700-talet var Horsens ein kjøpmannsby, slik det går fram av mellom anna hus som Jørgensens Hotel og andre patrisiarhus som er tekne vare på. Jørgensens Hotel er frå 1744 og er freda.

Byen har stor elektronikkindustri og nokre grafiske verksemder. I byen ligg det einaste industrimuset i Danmark. I den nordlege luten av byen, på ein bakketopp, ligg det nedlagde fengselet Horsens Statsfængsel, som mellom anna hyser eit fengselsmuseum som høyrer inn under Horsens Museum.

## Kjelder
10. serierunde i Adeccoligaen 2013

**10. serierunde i [[Adeccoligaen 2013]]** vart gjennomført med ein kamp laurdag 25. mai, seks kampar søndag 26. mai og ein kamp måndag 27. mai. 

## Fakta
Nokia

**Nokia Oyj** (Aksjeselskapet Nokia) er ei verksemd med hovudkontor i Esbo i Finland og fabrikkar og kontor i mange land. Verksemda utviklar og produserer telekommunikasjonsutstyrt, framfor alt mobiltelefonar.

## Soge
Opphavleg var Nokia storprodusent av gummistøvlar, bil- og motorsykkeldekk og prosesskontrollutstyr for papirfabrikkar, men har seinare konsentrert seg heilt om mobiltelefonar etter å ha fått innpass på denne marknaden på 1980-talet. I 1991 markerte Nokia seg ved å lansere GSM (**g**roupe **s**pécial **m**obile), eit digitalt mobiltelefonsystem, ved å ringe i Helsingfors den aller fyrste GSM-samtalen i verda.

Verksemda Nokia hadde si spede byrjing med eit tresliperi som vart oppretta i Tammerfors i 1865 av industriherren Fredrik Idestam. I 1869 flytta Idestam denne verksemda til staden Nokia og utvida til ein papirfabrikk, som vart ein av pionerverksemdene i industrialiseringa av Finland. I 1898 vart verksemda Finska Gummi AB skipa, og i 1912 Finska kabel AB, som seinare òg vart flytta til Nokia, og saman med papirfabrikken kom dei til å dominere denne vesle plassen. Finska Gummi produserte dekk for bilar og syklar, og gummifottøy som støvlar og kalosjar. Allereie i 1937 vart spørsmålet om å slå saman desse verksemdene teke opp for fyrste gong, men samanslåinga skjedde ikkje før tretti år seinare.

Ein av Nokia sine største suksessar var lanseringa av mobiltelefonen Nokia 3310 som kom ut i 2000. I 2017 relanserte Nokia ein 2017-modell av Nokia 3310 med ein del oppgraderingar. 

## Kjelder
InSight

**InSight** (stutt for *Interior Exploration using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport*) er ein NASA-romsonde på Mars. Han landa på Mars 26. november 2018. InSight nyttar mykje den same utforminga som Phoenix-sonden, men landa ved ekvator på Mars, og ikkje ved polane slik Phoenix gjorde. InSight vart skoten opp 5. mai 2018 frå Vandenberg Air Force Base i California av ein Atlas V-rakett.

Målet med InSight er å undersøkja det indre av Mars for å finna ut korleis terrestriske planetar utviklar seg, og å undersøkja den tektoniske aktiveteten på Mars i dag. Dessutan skal sonden finna ut kor ofte meteorittar slår ned i Mars.

6. april 2019 målte InSight det fyrste stadfeste marsskjelvet nokosinne.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside hjå NASA
Nokia by

**Nokia** er ein by og ein kommune i landskapet Birkaland sørvest i Finland. Folketalet er 32 361 i 2013. Byen ligg ved elva Nokianvirta, om lag 15 kilometer nordvest for Tammerfors. Før 1938  hadde kommunen namnet *Norra Birkala* på svensk og *Pohjois-Pirkkala* på finsk.
Kommag

**Kommag** (av nordsamisk *gápmagat*, fleirtal av *gáma*, 'sko/fottøy') er tradisjonelt samisk fottøy av lêr. Dei skil seg frå skallar ved at dei er laga av hårlaust skinn. Kommagar blir hovudsakleg brukt som sommarsko. 

Oversida av skoen er vanlegvis laga av reinskinn og solen av skinn frå ku eller kobbe. Lêret er garva med bjørk.
Ein smører kommagar godt inn med tjøreolje. Velsmurte komagar er vasstette.

Som skallar bruker ein skorne vekselvis på høgre og venstre fot.

## Sjå og
*skallar
*lauparsko

## Kjelder

*''Norsk-nordsamisk ordbok/Dáru-davvisámi sátnegirji'', 533.davvi.no
* «kommager» (27.02.2013) i *Store norske leksikon.*
* «skaller» (27.02.2013) i *Store norske leksikon.*
*
Nærkraft

Ei **nærkraft** eller **kontaktkraft** er ei kraft som verkar i kontaktpunktet eller kontaktflata mellom to lekamar, til dømes friksjonskraft og trykk-kreft. 

Kontaktkreftene vert skildra av Newtons rørslelover på lik linje med alle krefter i dynamikken. 

Ein finn kontaktkreftene over alt og står for dei fleste vekselverknadene ein ser mellom lekamar i dagleglivet. Å køyre ein bil opp ein bakke, sparke ein ball eller skubbe ein pult over golvet er alle kvardagslege døme der kontaktkrefter spelar inn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Contact force|Contact force]]» frå ,  den 25. mai 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ínakhos

**Ínakhos** (gresk Ίναχος) er ein tidlegare kommune i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Ínakhos inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Amfilokhía.

## Referansar
Néo Khalkiópoulo

**Néo Khalkiópoulo** (gresk Νέο Χαλκιόπουλο) er ein landsby i periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas i Hellas. Néo Khalkiópoulo var hovudsete i den tidlegare kommunen Ínakhos, som no er ei kommunaleining i kommunen Amfilokhía.

## Referansar
Normal- og tangentialkomponent

**Normalkomponent** og **tangentialkomponent** er komponentar av ein vektor, t.d. av ei kraft eller akselerasjon. 

Normalkomponenten står vinkelrett på ein bane eller kraftkomponenten vinkelrett på ei grenseflate osv. Ein tangentialkomponent er komponenten av langs ei kurve. 

## Kjelder
*normalkomponent. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/normalkomponent
*tangentialkomponent. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/tangentialkomponent