open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Terre Adélie

**Adélie Land** (fransk *Terre Adélie*) er eit område i Antarktis som Frankrike gjer krav på. Det strekkjer seg frå kysten av Sørishavet og heilt til Sørpolen. Området er eit av fem distrikt i Dei franske sørterritoria, sjølv om dei fleste land i verda ikkje har anerkjent dette kravet. 

## Geografi
Adelie Land ligg mellom 136° E (nær Pourquoi Pas Point ved ) og 142° E (nær Point Alden ved ), med ei kystlengd på 350 km og ein sirkelsektor som strekkjer seg kring 2600 km innover på kontinentet mot Sørpolen. Adelie Land grensar til Australsk Antarktis både i aust og i vest, nemleg Clarie Land (ein del av  Wilkes Land) i vest og George V Land i aust. Totalt dekkjer området 432&nbsp;000 kvadratkilometer og det meste er dekt av isbrear. 
 
Innlandet er særs vêrhardt med middeltemperaturar om sommaren (desember-februar) mellom –25 °C og –35 °C og mellom –60°C og –70°C om vinteren. Tilhøva er mildare ved kysten.

## Historie
Kysten av Adelie Land vart oppdaga i 1840 av den franske polfararen Jules Dumont d'Urville (1790–1842) som kalla det opp etter kona si, Adelie. Dette er grunnlaget for det franske kravet på denne delen av Antarktis. Utanom dette hadde staden særs lite menneskeleg aktivitet.

## Natur
I havet rundt Terre Adélie lever store mengder antarktisk kril som er livsgrunnlag for ei rekkje andre artar. Det finst fleire pingvinar, stomfuglar,  stormsvaler og joar her, mellom anna koloniar av adeliepingvin (*Pygoscelis adeliae*),  keisarpingvin (*Aptenodytes forsteri*) og sørkjempepetrell (*Macronectes giganteus*). Sjøpattedyr som krabbeetarsel (*Lobodon carcinophaga*), leopardsel (*Hydrurga leptonyx*) og weddellsel (*Leptonychotes weddellii*) held til i havområda.

## Forskingsstasjonar
Sidan 12. januar 1956 har det vore ein fransk forskingsstasjon, som er bemanna året rundt, ved . Stasjonen heiter Dumont d'Urville-stasjonen og har kring 33 innbyggjarar om vinteren og opp mot 78 om sommaren. Den første franske stasjonen, Port Martin, vart bygt 9. april 1950 ved , men vart øydelagd av ein brann natt til 23. januar 1952. Port Martin hadde vinteren 1950-1951 ei bemanning på 11 personar og 17 vinteren 1951-1952. 
 
Frankrike hadde òg ein innlandsstasjon inne på isen, kring 320 km frå kysten og Dumont d'Urville-stasjonen i ei høgd på 2400 meter over havet (). Denne heitte Charcot-stasjonen (kalla opp etter Jean-Baptiste Charcot) og vart bygt for Det internasjonale geofysiske året 1957–1958. Tre menn budde her frå januar 1957 til 1960. 

Mykje vitskapleg arbeid er gjort på Adélie Land av franske forskarar, og ved fransk samarbeid med andre land, særleg med Russland og USA.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Adélie Land|Adélie Land]]» frå ,  den 12. oktober 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
Irma Adelman

**Irma Glicman Adelman** () er ein rumensk-amerikansk økonom, og professor ved Berkeley-universitetet. Ho er kjend for analysar av forholdet mellom økonomisk vekst og sosiale tilhøve, særleg i u-land.

## Kjelder
*
Caledonia

**Caledonia** er det latinske namnet som Romarriket gav, til den nordlegaste delen av Storbritannia. Bruken av namnet vert nokre gonger nytta spesielt om området nord for Den antoninske muren, men vert oftast brukt som synonym for det området som i dag utgjer Skottland.

Namnet er avleidd frå ein piktisk stamme som romarane hadde kalla *Caledonii*, som var ein av fleire i området, og kanskje den dominerande. Namnet deira finn ein også i «Dùn Chailleann», eit skotsk-gælisk ord for byen Dunkeld, og «Sidh Chailleann» for fjellet Schiehallion, «Alve(bakke)n til kaledoniarane».

Den moderne bruken av omgrepet Caledonia på engelsk og skotsk er som regel ei romantisk eller poetisk nemning for Skottland. Skottland er i seg sjølv avleidd frå Scotia, det latinske namnet på Irland. Nordlege irske stammar, «skotarar», innvandra eller invaderte vestkysten av Skottland på 500-talet e.Kr., og danna etter kvart kongedømmet Dalriada i konkurranse med den piktiske folkesetnaden i det som vert kalla for Piktland. Med tida var skotarane og piktarane sameinte til eitt folk, skottarar, kanskje på grunn av presset frå ei tredje folkegruppe nordfrå, dei norrøne, hovudsakleg frå Noreg.

Den kaledonske orogenesen er ei fjellkjedefalding som er oppkalla Caledonia, og som grovt sett går frå Skottland, gjennom Noreg og endar på Svalbard.

Ny-Caledonia er eit fransk territorium i Stillehavet som fekk namn av James Cook i 1774.

## Sjå òg
* Hadrians mur
* Slaget ved Mons Graupius

## Kjelder
*«Caledonia» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 4. juli 2010.
*«Caledonia» i 1911-utgåva av Encyclopædia Britannica hjå Wikikjelda på engelsk.
Kalesje

Ei **kalesje** (av tysk *Kalesche* frå tsjekkisk *kolesa*) er eit tak som kan slåast opp og klappast saman på eit ope køyretøy. Kalesja er ofte laga av stoff, lêr eller vinyl, og festa på spilar i eit skjenesystem. Ho kan vere driven av elektriske eller elektrohydrauliske mekanismar, eller manuell.

Kalesjer vert til dømes brukt på bilar av kabriolettypen, hestevogner, barnevogner og båtar.

## Kjelder
*Avsnittet «Folding textile roof» i artikkelen «Convertible» på Wikipedia på engelsk, innhenta 4. juli 2010.
*Artikkelen «Sufflett» på Wikipedia på svensk, innhenta 4. juli 2010.
*«Kalesje» i Nynorsk- og bokmålsordboka, innhenta 4. juli 2010.
Kaleidoskop

:*[[Kaleidoskop (fleirtyding)|Kaleidoskop]] er også namn på fleire [[tidsskrift]] og andre fenomen i inn- og utland.*
Eit **kaleidoskop** (av gresk *kalos*, *eidos*, *scopeο*, «flott, form, syn») er eit optisk instrument og eit leiketøy. Det er samansett av ein spesielt konstruert spegldel og eit større tal farga bitar av glas, stein, plast eller liknande. Dei farga bitane kan ristast på, slik at dei spreier seg i stadig nye mønster.

Spegla er spesielt tilskorne og tilpassa, slik at det vert danna symmetriske mønster når ein kikar gjennom kikehòlet. Dei står anten i ein spiss eller rett vinkel i høve til kvarandre. Ved 45 grader får ein åtte speglingar, ved 60 grader får ein seks, og ved 90 grader får ein fire. Når fleire spegl står mot kvarandre, vert speglingane gjentekne i det uendelege.

Kaleidoskopet vart oppfunne av Sir David Brewster i 1816. Han fekk patent på oppfinninga si i 1817.

Ordet *kaleidoskopisk* vert brukt om noko som er skiftande eller uoversiktleg.

## Kjelder
*«Kalejdoskop» på Wikipedia på dansk, innhenta 5. juli.
*«Kaleidoskop» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 5. juli.
*«Kalejdoskop» på Wikipedia på svensk, innhenta 5. juli.
*«Kaleidoskop» av Torger Holtsmark hjå Store norske leksikon, innhenta 5. juli.

## Bakgrunnsstoff
*Video frå eit kaleidoskop (YouTube).
Kalemie

**Kalemie** (fram til 1966 kalla *Albertville*/*Albertstad*) er ein by i Kongo som ligg på vestbreidda av Tanganyikasjøen. Han hadde 147&nbsp;065 innbyggjarar i 2005, og er hovudstaden i Tanganyikaprovinsen.

Byen er eit endepunkt for jernbana Kamina–Kabalo–Kalemie, og ein hamneby med ein god del av utanrikshandelen i landet. Kalemie har også ei lufthamn. Ein viktig næringsveg er tekstilindustrien, men det vert også drive noko fiske.

Byen vart grunnlagd i 1891.

## Kjelder

*«Kalemie» hjå Store norske leksikon, innhenta 5. juli 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).
*«Kalemie» på Wikipedia på tysk, innhenta 5. juli 2010.
Hidetoshi Nakata

**Hidetoshi Nakata** () er ein tidlegare japansk fotballspelar.

## Bakgrunnsstoff
*
* nakata.net  – offisiell heimeside
Klasse

Ein **klasse** er ei gruppa av individ eller ting som har visse eigenskapar felles som skil dei frå andre grupper.

Omgrepet vert brukt i mange ulike samanhengar:
*ein samfunnsklasse er ei sosial gruppa av menneske som har nokolunde dei same materielle forholda og /eller same ståstad i eit sosialt hierarki.
**overklasse
**middelklasse
**underklasse
**arbeidarklasse
**klassekamp
*biologisk klasse er ein kategori som vert brukt for å dela inn individ i den biologiske systematikken.
*ein skuleklasse er ei gruppa av elevar eller studentar som har undervisning saman.
*eit klassetrinn er eitt av stega ein går gjennom i eit utdanningsløp, ein seier vanlegvis at ein startar i første klasse, går vidare til andre klasse etter eit år osb.
Murgab

**Murgab** (tadsjikisk **Мурғоб**, russisk **Мургаб**, frå det persiske مرغاب som tyder 'fugleelva') er hovudstaden i Murgab-distriktet i Pamir-fjella i den autonome Gorno-Badaksjan-regionen i Tadsjikistan. 

Landsbyen vart grunnlagt av russarane som *Pamirskij Post* i 1893. Den moderne byen voks opp under Sovjetunionen. Befolkninga er no om lag halvt om halvt pamirsk og kirgisisk. Med sine 4000 innbyggjarar er Murgab omtrent den einaste større landsbyen i den austlege halvdelen av Gorno-Badaksjan. Byen ligg der Pamir Highway kryssar Murgab-elva. På 3650 meter over havet er Murgab er den høgstliggande større busetnaden i Tadsjikistan (og det tidlegare Sovjetsamveldet).

Pamir Highway går nordover til Sary-Tasj og vidare til Osj i Kirgisistan, og sørvest til regionhovudstaden Khorog (300 kilometer). Ein nyare veg går austover til Kulma-passet og Karakoram Highway i Kina, som går vidare til Tasjkurgan i sør og Kasjgar i nord. Når den nye vegen opna i mai 2004 var det berre reisande med kinesiske  eller tadsjikiske pass som kunne krysse grensa her. Per 2010 er denne grenseposten open for dei fleste nasjonalitetar. På grunn av denne geografiske plasseringa er Murgab ein naturleg møteplass for både reisande og handlande av både lovlege og ulovlege produkt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Murghob|Murghob]]» frå ,  den 5. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* "Gorno-Badakhshan, Tajikistan: Trekking Routes" (map). www.pamirs.org. Henta 25. august 2005.  www.pamirs.org. 
* Jennings, David. (18 – 25 July 2004) "Sixty One Degrees: An Occasional Journal of an Asia-overland adventure".

## Bakgrunnsstoff
Jens Holmboe

**Jens Holmboe** () var ein embetsmann, statsråd og stortingsrepresentant frå Tromsø. Han var soneson til Jens Holmboe den eldre, som organiserte nyryddinga av Målselv og Bardu, og han var farfar til botanikaren Jens Holmboe den yngre.

Holmboe tok juridisk embetseksamen i 1845. Han var fut og sorenskrivar i Hammerfest frå 1856. Då Finmarkens amt vart delt i to (Finmarkens amt og Tromsø amt) i 1866, vart han amtmann i den nordlege delen, eit embete han styrte fram til 1874.

Holmboe representerte Finnmarken på Stortinget i 1859-60, 1862-63, 1864 og 1868-69. I 1859-60 var han sekretær i kyrkjekomiteen, i 1862-63 i kyrkjekomite nr 1. I 1868-69 var han formann i kyrkjekomite nr 1 og medlem av valkomiteen. Han var medlem av ulike deputasjonar; til kryninga i Stockholm 1860, til Eidsvoll 17. mai 1864, og til Stockholm 4. november 1864.

I tida 1874 til 1884 var Holmboe medlem av statsrådet, han var vekselvis sjef for fleire departement; Justisdepartementet, Finansdepartementet, Kyrkje- og undervisningsdepartementet og Marinedepartementet). I periodar var han medlem av statsrådsavdelinga i Stockholm. Ved riksrettsaka i 1884 vart han frådømt statsrådsembetet.

I 1885 vart Holmboe på ny vald inn på Stortinget frå Finmarken, men valet var forkasta med 81 røyster mot 23. Derimot vart han innvald på Stortinget 1889-91, då frå Smaalenenes amt. Han representerte då partiet Høgre og vart vald til formann i konstitusjonskomiteen og medlem av valkomiten.

Holmboe var seinare byfut i Arendal og sorenskrivar i Moss. Han døydde i Kristiania under stortingsopphaldet i 1891.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
* Jens Holmboes slektstre
Bernt Holtsmark

**Bernt Holtsmark** () var ein norsk gardbrukar, skulemann, forfattar og stortingsrepresentant frå Asker. Faren var gardbrukar på storgarden Tveter.

Holtsmark gjekk 1876-78 på ein privatdriven landbruksskule i Østre Aker som var styrt av Haakon Tveter. Frå 1879 til 1882 var han forpaktar av ein gard i Asker og assistent på kontoret til Norges Vel. 1883-84 gjekk han den høgare avdeling på Ås høgare landbruksskule, dei tre neste åra var han knytt til Tveter sin gard Østensjø. Året 1885-86 gjekk han på *Landwirtschaftliche Hochschule* i Berlin. I 1887 oppretta han Sem landbruksskule på storgarden Sem i Asker, saman med broren Wilhelm. Holtsmark var styrar av skulen fram til 1914. Han eigde og dreiv farsgarden Tveter i Asker til 1893.

Holtsmark var aktiv som forfattar av landbruksstoff. Mellom anna redigerte han landbrukstidendene i *Budstikka* 1884-86, Dagbladet 1888-90, seinare i Verdens Gang og frå 1898 i Allers Familiejournal. Boka *Husdyrlære for landbruksskolerne* kom i 1897, og var lenge i bruk mellom gardbrukarar.
 
Holtsmark var stortingsrepresentant frå Akershus amt 1903-06 og frå Bærum og Follo krins 1906-09, vald på Samlingspartiet sitt program. Han sat i landbrukskomiteen: som sekretær 1903-07 og som nestformann 1908-09. Frå 1910 til -12 var han landbruksminister i Konow-regjeringa. 1916-21 var han atter på Stortinget, då for Frisinna Venstre og valkrinsen Mellom-Romerike i Akershus amt.

Holtsmark vart i 1930 tildelt St. Olavs Orden og fekk også tildelt 7. juni-medaljen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*
Bleikmyrklegg

**Bleikmyrklegg** (*Pedicularis lapponica*) er ei plante i snylterotfamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing.

Planta vert kring 15 cm høg og har stiv stengel med snaue blad. Øvre delen av stengelen er dunhåra. Ho har kort aks med bleike lysgule blomstrar som står rett ut. Bleikmyrklegg blømer kring juli på turre og litt fuktige stader i fjelltrakter over heile Noreg, i Jotunheimen opp til 1750 m.

## Kjelder




**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Lappspira|Lappspira]]» frå , den 5. juli 2010.*
Hans Johnsen

**Hans Johnsen** () var ein dansk-norsk kjøpmann og stortingsmann. Han var far til Jørgen Johnsen, medan Johan Christian Johnsen var ein brorson.

Johnsen var fødd i Nykøbing i Danmark. Han innvandra til Kristiansand og Noreg i 1820, og vart kjøpmann i byen i 1825. År 1840 var han borgarkaptein, 1852 stadshauptmann. Frå 1857 var han direktør (styreleiar) for gassverket i Kristiansand.

Johnsen var mangeårig medlem av Kristiansand bystyre. I 1845 vart han vald å representere byen på Stortinget. Han var då medlem av protokollkomiteen.

Han døydde i Kristiansand i 1872.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Jan Christian Johanssen

**Jan Christian Johanssen** () var ein klassisk filolog og skulemann frå Trondheim. Han var stortingsrepresentant 1880-82.

Far til Johanssen var skulestyrar og klokkar ved domkyrkja i Trondheim. Sjølv vart han student frå katedralskulen i heimbyen i 1857 og cand. philol. i 1864. Han var deretter lærar ved faren sin privatskule i Trondheim 1864-65 og i 1866 lærar ved privatskular i hovudstaden. Frå 1867 til 1875 var han universitetsstipendiat i latinsk filologi ved universitetet i Kristiania, og konkurrerte i 1875 med J. P. Weiss om det ledige professoratet i filologi.

Frå 1876 var Johanssen styrar av den kommunale høgare allmennskulen i Fredrikstad.

Johanssen representerte Fredrikstad på Stortinget 1880-82 og på omframstortinget 1882. Han var medlem av gasje- og pensjonskomiteen.

I 1894 vart Johanssen utnemnd til ekspedisjonssjef i kyrkjedepartementet, der han blant anna var med på å gjennomføre nyordninga av den høgare skulen etter lova av 27. juli 1896. I 1900 vart han rektor ved Skiens skole. Han tok avskjed frå denne stillinga i 1909.

Han døydde i Kristiania i 1911.

## Kjelder

*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Finn Coren

**Finn Coren** () er ein norsk musikar som er mest kjend for sine kritikarroste tonesetjingar av diktarar som W.B. Yeats, William Blake, Jens Bjørneboe og Olav H. Hauge. Coren har også skrive eigne songtekstar, som på albumet *Lovecloud* (1999).

## Diskografi

;Album

* *The Echoing Green* (Luna Music, 1989)
* *Love’s Loneliness* (Kirkelig kulturverksted, 1990)
* *Spring* (Bard Records, 1997)
* *Spring: The Appendix* (Bard, 1998)
* *Lovecloud* (Bard, 1999)
* *I draumar fær du* (Bard, 2008)
* *Mitt hjerte: Dikt av Jens Bjørneboe* (Bard, 2011)
* *På jorden et sted - Utvalgte nordiske dikt* (Bard, 2015)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Biografi
*Diskografi
Eva Nansen

**Eva Sars Nansen** () var ei norsk songarinne. Ho var dotter av Michael Sars. Då Eva vart fødd hadde han vorte professor ved Universitetet i Chritiania, og familien budde der. I 1889 vart ho gift med Fridtjof Nansen.

Eva Sars var ei kjend romansesongarinne. Ho var elev av svogeren Thorvald Lammers. Ho studerte og song to vintrar i Berlin, og debuterte i mai 1887. Sars song for det meste i Christiania, men gav og konsertar i Stockholm, København og Helsingfors. Ho slutta å gi eigne konsertar i slutten av 1890-åra, men song likevel ved særlege høve. Då mannen, Fridtjof Nansen, var norsk sendemann i London (1906–1908) song ho mellom anna på Windsor Castle for dei engelske og norske kongepara.

Eva Nansen var søster til marinbiologen Georg Ossian Sars, historikaren Ernst Sars og songaren Mally Lammers. 

## Kjelder

* Ingeborg Motzfeldt Løchen: *Minner fra et vennskap. Eva og Fridtjof Nansen* (Oslo: Aschehoug, 1962).
* Tim Greve: *Fridtjof Nansen. 1905–1930* (Oslo: Gyldendal, 1974).
Jan Prahl

**Jan Henrik Fasmer Prahl** () var ein norsk målmann, forfattar og lege. 

## Liv
Jan Prahl var fødd i Bergen og tok studenteksamen i 1855. Han vart med i målrørsla i Bergen, der mange medlemmer ønskte eit landsmål som låg nært gammalnorsk. 

I 1860 hadde Prahl reist til Nederland for å få behandling for ein augesjukdom. Der vart han immatrikulert ved Universitetet i Utrecht i 1861 og studerte medisin. I 1865 vart han medisinsk kandidat, og tok doktorgraden i 1868. Kring 1872 vanta han å reise opp det gamle handelshuset til familien saman med broren og vende attende til Noreg. Då dette mislukkast, slo han seg ned i Amsterdam som bylege, og budde der resten av livet. Då Prahl døydde i 1921 vart urna hans ført tilbake til Bergen og sett i slektsgrava på St. Jakobs kyrkjegard. Grava har seinare vorte sletta.

## Verk

I 1858 gav Prahl ut boka *Ny Hungrvekja*, ein anonym pamflett der han tok til orde for ei radikal målreising med norrønt som førebilete. Prahl ville fornye det norrøne målet og gjere det til ei overbygnad for alt framtidig mål. Bondemålet var ifylgje Prahl ikkje brukande for å konstruere eit skriftspråk, medan norrønt mål var eit skikkeleg føredøme andsynes både ordtilfang, bøying og setningsbygnad. Sjølve boka var skrive på eit slikt språk, med tyske ordforklaringar. Namnet *Hungrvekja* kom frå  bispesoga *[[Hungrvaka]]* frå 1200-talet. Boka møtte kritikk frå personlegdomar innan målrørsla, som Aasmund Olavsson Vinje og Ivar Aasen. Prahl tok Aasen si melding av *Ny Hungrvekja* i *[[Dølen]]* ille opp, jamvel om Aasen meinte at Prahl viste vidfemnande kunnskapar om emnet. Seinare vart han negativ til det allmugemålet som målrørsla gjekk inn for.

*Sjoslaget paa Vaagen i Bjørgvin*, som Prahl gav ut i 1907, var ei omsetjing (eller attforteljing) frå nederlandsk om eit slag mellom nederlandske handelsskip og engelske krigsskip i Bergen under den andre engelsk-nederlandske krigen (1665–1667). Wouter Schouten, som hadde vore lege på den nederlandske flåten og var augevitne til slaget, hadde skrive forteljinga. Den norske utgåva ved Prahl følgde hovudsakleg det tidlege målet til Ivar Aasen.

## Bibliografi
**Ny hungrvekja* (1858)
**De invloed der zwervende zenuw op de hartsbeweging* (1868)
**Sjoslaget paa Vaagen i Bjørgvin i August Maanad 1665 millom ein hollendsk og engelsk Flote* (1907)

## Kjelder
*«Jan Prahl» av Jon Grepstad i Allkunne, innhenta 5. juli 2010.
*Olaf Almenningen et al.: *Målreising i 75 år: Noregs mållag 1906-1981* (Oslo: Fonna forlag, 1981), s. 318–319.

## Bakgrunnsstoff
Toluca

**Toluca** (offisielt *Toluca de Lerdo*) er hovudstaden i delstaten México i Mexico. Namnet kjem frå nahuatl, og betyr *staden til guden Tōlloh*. Byen hadde eit folketal på om lag 747&nbsp;512 innbyggjarar i 2005, og arealet er 420,14 km². Pachuca ligg 63 km frå Mexico by. Byen vart grunnlagd i 1522.

## Kjelder

* «Toluca» på Wikipedia på engelsk, innhenta 6. juli 2010.

## Bakgrunnsstoff
*  www.toluca.gob.mx (spansk)
Johannes Harbitz

**Johannes Winding Harbitz** () var ein norsk sjømann, skipsreiar, stortingsmann og statsråd for partiet Høgre. Georg Harbitz var far hans.

Harbitz var fødd i Askvoll. Han vart student i 1850 og tok styrmannseksamen i 1852. Deretter var han sjømann frå 1853, sigla som skipper 1859-69. Sidan var han skipsreiar, busett i Tønsberg. I Tønsberg hadde han ein heil del tillitsverv. Mellom anna var han medlem av bystyret 1867-93 og ordførar i til saman 12 år. Vidare var han styreformann i assuranseforeininga *Vestfold* 1879-93. Han var medlem av dei kongelege kommisjonane om loslova 1874, om tolltariffane 1887 og av den skandinaviske sjølovskommisjonen 1883.

Harbitz var innvald på Stortinget for Tønsberg frå 1880 og vart gjenvald fire gongar. 1880-85 var han medlem av konstitusjonskomiteen, 1886-93 av nærinsgkomite nr 1. Dessutan var han medlem av valkomiteen 1889-93 og av Lagtinget 1892-93.

I perioden 1893-95 var Harbitz medlem av Emil Stangs andre regjering, først i statsrådsavdelinga i Stockholm til juli 1894, deretter sjef for forsvarsdepartementet fram til april 1895 og til sist sjef for revisjonsdepartementet til regjeringa gjekk av i oktober 1895.

I 1887 vart Harbitz utnemnd til riddar av St. Olavs Orden, forfremja til kommandør av 1. klasse i 1895. Han mottok også den danske Dannebrogordenen og den svenske Nordstjerneordenen.

Harbitz budde i Tønsberg til 1897, då han flytta til Ris i Vestre Aker. Han døydde der i 1917.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* 
* Lorens Berg: *[http://www.vestfold-slekt.net/notteroy/bygdebok/prester.html Nøtterø – en bygdebok]*, 1922
Lars Berentsen

**Lars Berentsen** () var ein norsk kjøpmann, reiar, ordførar og stortingsmann frå Stavanger.

Han var son av ein kjøpmann i Stavanger. Då faren døydde tok Lars Berentsen over firmaet saman med mor si og svogeren Charles Racine. Verksemda vart konsentrert om sei og sild, og han gjorde skipshandelen til byens største i bransjen. Frå 1892 eigde han åleine firmaet «E. Berentsen».

Berentsen vart ein av dei mektigaste i Stavanger. Han kom med i bystyret i 1875 og var ordførar 1884 og 1886-88. Vidare var han ein av stiftarane av Stavanger Privatbank, Stavanger Preserving Co. og av arbeidsskulen for gutar m.m. Han var direktør i Stavanger Søassuranceforening, ordførar i Det Stavangerske Dampskibsselskabs fyrste representantskap, styrar av Noregs Banks stavangeravdeling og i mange år medlem av børskomiteen.

1886-88 var Berentsen 2. representant frå Stavanger på Stortinget, der han var medlem av tollkomiteen. For perioden 1892-94 var han opphavleg suppleant, men rykte opp då Lars Oftedal trekte seg. Han melde då sjukdomsforfall, og møtte ikkje på Stortinget.

Lars Berentsen fekk i 1880 skøyte på eigedommen løkke nr. 8 på Eiganes i Stavanger. Gjennom rolla si ved oppføringa av Sjømannshjemmet i Stavanger og børsbygninga i Kirkegaten hadde Berentsen nær kontakt med arkitekt Henrik Nissen. Denne fekk då i oppdrag å teikne herskapsvillaen Breidablikk, som stod ferdig 1881.

Berentsen vart i 1890 slått til riddar av St. Olav. Han døydde i 1896 på Breidablikk.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Port-de-Paix

**Port-de-Paix** (haitisk: Pòdepè eller Pòdpè) er ein by i Haiti og hovudstad i departementet Nord-Ouest. Han hadde i 2009 eit innbyggjartal på 250&nbsp;000.

Tidlegare var byen ein stor eksportør av bananar og kaffi, men har dei seinare åra fått rykte på seg som sentrum for smuglarvarer frå Miami i USA. Kristoffer Columbus gav området rundt byen namnet «Valparaíso» etter at han gjekk i land der 6. desember 1492. Det er mange attraktive strender i området, og frå byen går det ei ferje over til øya Tortuga.

Byen vart grunnlagd i 1665 av franske filibusterar som hadde vorte fordrivne frå Tortuga av dei britiske okkupantane. I 1679 opplevde byen det fyrste slaveopprøret. Det gjekk framover med området på 1800-talet, men i 1902 vart byen nesten heilt øydelagd av ein brann, og har aldri seinare kome opp att på det nivået han var på.

Port-de-Paix er også hovudstad i arrondissementet med same namn. Det omfattar fire kommunar: Port-de-Paix, Bassin Bleu, Chansolme og Tortuga.

## Kjelder
*«Port-de-Paix» på Wikipedia på engelsk, innhenta 3. juli 2010.

### Referansar
Hovudplagg

**Hovudplagg** viser til ulike typar klede ein kan ha på hovudet, til dømes hattar, luer, parykk, tøystykke, fjørpryd og anna. Ein kan bruka hovudplagg av ulike grunnar; som nytteplagg, som pynt eller for å markera yrkesmessig, sosial, militær eller religiøs posisjon.

## Ulike typar hovudplagg
* Hatt
* Hette
* Hidsjab
* Hjelm 
* Hårnett
* Krone
* Lue
* Parykk
* Skaut 
* Slør
* Tiara
* Turban

## Sjå og
* Klesmote

## Bakgrunnsstoff
*
* Oppslagsordet «Hovedbeklædning» i ''Salmonsens konversationsleksikon'' fra 1915-1930 (på dansk)
RS «Christiania»

**RS 10 «Christiania»** er ei tidlegare redningsskøyte om vart bygd for Redningsselskapet av Carl Arnold ved Christiania Baatbyggeri i 1896. Ho vart bygd etter Colin Archer sin teikningar til Colin Archer-typen. Ho var bygd i furu og eik og er 14,10 meter lang. Skøyta vart finansiert vart finansiert gjennom pengar innsamla på tivolimarknad på Akershus festning i Christiania. Ho kosta kroner 9314,37.

Medan ho var i drift for Redningsselskapet var skøyta stort sett stasjonert i Finnmark. Ho redda 257 menneske frå ein sikker daude. 2901 fartøy vart berga eller fekk assistanse. Mannskapet på RS «Christiania» vart heidra med Emile Robins belønning for kryssingssesongen 1903–1904.

I 1932 vart «Christiania» seld til los Wollan i Kristiansund. Under krigen vart ho rekvirert av tyske styresmakter. Ho vart ombygd til fraktefartøy og fekk nytt namn. Frå 1977 har ho vore eigd av familien Petersen i Asker.

9. september 1997 sokk «Christiania» utanfor Mandal. Dei som var ombord vart redda. Skøyta vart attfunnen ved hjelp av fjernstyrt miniubåt (ROV). Ho låg då på 497 meters djupn i Norskerenna. I mai 1998 vart ho heva og transportert til Brevik for reparasjon. Årsaka til havariet var at botnstokken under masta hadde vorte skøytt under bygging, og ikkje laga av heilvaksen stokk slik Colin Archer sine byggespesifikasjonar gjekk ut på. «Christiania» vart sjøsett etter reparasjonen i mai 2000.

## Kjelder
* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene* Norsk Maritimt Forlag 2002
Hatt

**Hatt** er eit hovudplagg med ein viss stivleik eller eiga form. Hattar kan lagast av ulike materiale, som tekstil, skinn og strå, og kan ha ulike utformingar, som regel med ein pull som sit på hovudet, gjerne også ein brem som stikk ut frå nedre delen. Dei kan berast av både kvinner og menn, og har hatt ei viktig rolle innan mote- og drakthistoria gjennom tidene. Hattar har vore praktiske plagg til vern mot sol, regn og kulde, men er også blitt brukte som pynt eller for å markera yrkesmessig, sosial, militær eller religiøs posisjon.

## Ordet hatt
«Hatt» kjem av norrønt *hǫttr, hattr* og er i slekt med ordet «hette». Huer skil seg frå hattar ved at dei typisk er mindre, mjukar eller manglar brem. Grensa mellom «hatt» og «lue» er glidande, til dømes kan hovudplagg som beret og sikspens reknast som begge delar. Ordet «hatt» kan også brukast om noko hatteliknande, som «pipehatt», deksel på skorsteinar, eller den øvste, flate delen av fruktlekamen på visse soppar.

## Hattemaking
Hattar kan lagast av privatpersonar eller fagfolk, kjende som hattemakarar eller modistar. Ein kan nytta mange slag lette materiale til å laga hattar. Strå er lett tilgjengeleg og lett å forma. Filt er svært vanleg, men lerretsstoff blir også brukt. Finare flosshattar kan lagast av silke som er trekt stramt rundt ein pappkjerne. 

## Sjå òg
* Hattepynt – plumage – hatteband – kokarde
* Modist – hattemakar – skabilken

## Kjelder
*
*
*

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hatt|Hatt]]» frå ,  den 6. juli 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Hattebutikken.no (sal og oversyn over ulike hattar)
* Oppslagsordet «Hatt» i det svenske ''Nordisk Familjebok'' frå slutten av 1800-talet (på svensk)
* Oppslagsordet «Hat» i ''Salmonsens konversationsleksikon'' frå 1915-1930 (på dansk)
RS «Stadt»

**RS 9 «Stadt»** var ei tidlegare redningsskøyte som vart bygd for Redningsselskapet i 1895. Til liks med RS «Bergen» vart ho bygd av Rasmus Rolfsen ved Nyhavns Verft i Bergen. Skipsbyggarmeister Oluf Joachim Hilmar gjorde ein del endringar på Colin Archer sine teikningar.

«Stadt» kosta kroner 1020,86, og vart finansiert av Bergen Kreds av NSSR.

Mannskapet på RS «Stadt» vart heidra med Emile Robins belønning for krysningssesongen 1906 - 1907 og 1912 - 1913. Medan ho segla for Redningsselskapet redda ho 159 menneske frå ein sikker daude. Ho berga eller assisterte 1231 fartøy.

I 1931 vart ho skøyta seld tildistriktslækjar Bjarne Gaarder på Hamarøy.

## Kjelder
* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene* (Norsk Maritimt Forlag 2002)
Kalfatre

Å **kalfatre** (gjennom nederlandsk *kal(e)fat(er)en* frå arabisk *qálfata*, «tjørebre eit skip», kanskje er opphavet latin) vil seie å tette med stry mellomromma, natane, mellom plankane i skroget på skip, båtar og på båtdekk av tre, for deretter å forsegle med smelta bek, kitt eller høveleg kunststoff for å gjere det vasstett. Til å banke ned stryet i natane vert nytta ein tung hammar av tre og eit kalfatjarn.

Å *omkalfatre*, som er å erstatte gamal nating med ny, altså å kalfatre omatt, er brukt i overført tyding om å snu opp-ned på noko.

## Kjelder

*«Kalfatre» hjå Store norske leksikon, innhenta 6. juli 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).
*«Kalfatre» i Nynorsk- og bokmålsordboka, innhenta 6. juli 2010.

## Bakgrunnsstoff
Kalli-

**Kalli-** (av gresk *kalos*) er ei førestaving i framandord med tydinga «skjønn, vakker, god».

## Sjå òg
* Kalligrafi
Gudinna Kali

**Kali** (devanagari काली, bengali কালী) eller **Kalika** (bengali কালিকা) er ei hinduisk gudinne som vert assosiert med evig energi. Som andre gudinner er ho den livgjevande Mora, men ho er også opphav til død og øydelegging. *Kali* tyder då også «den svarte». Ho vert dessutan rekna som gudinne for tid og endring, og nokre tilbed henne også som den endelege røynda.

Ho er kjend så langt tilbake som om lag 600-talet, og er framleis svært populær, spesielt i Bengal. Kali er representert som hustrua til Sjiva, og på bilete står ho ofte oppå han. Ho vert elles ofte framstilt naken, smykka med avhogde hovud, i vill dans på slagmarka eller likbrenningsplassen. Sjølv med den fryktelege forma ho har, er Kali gjenstand for ekstatisk kjærleik (*[[bhakti]]*) frå tilbedarane, og ei rik hymnediktning, særleg på bengali, lovprisar henne. I kulten vert ho tilbedd i eigne tempel der ho får blodige offer, spesielt geiter. Kali vert gjerne identifisert med Durga, og er den fremste av dei ti mahavidjaene i den hinduiske tantrismen.

## Kjelder
*«Kali» hjå Store norske leksikon, innhenta 7. juli 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).
*«Kali» på Wikipedia på engelsk, innhenta 7. juli 2010.
Kali

**Kali** kan vise til fleire ting:
* *kali-*, forstaving for kalium i kaliumsambindingar og produkt som inneheld kalium
* Kali i Kroatia, ein kommune i Kroatia
* Kali i Gujarat, ein kommune i India
* Kalielva, fleire elver i India
* kaliyuga, den siste tidsalderen i hinduismen
* gudinna Kali i hinduismen
* demonen Kali i hinduismen
* kampsporten kali eller eksrima, ein filippinsk kampsport
* fiskeslekta ''Kali'' i familien Chiasmodontidae
* planteslekta ''Kali'' i amarantfamilien
Moisund.com

Nettstaden **moisund.com** var eit bygdeblad for dalstroka innanfor. I byrjinga (2002) var sida laga for folk innan Moi røystekrins. Med tida vart ho òg ein nettstad for dei indre bygdene i Agder. Nettsida vart driven av Øystein Moi og Odd Helge Liestøl, som saman også har starta opp med papiravisa Moisund Avis.

Nettstaden vart lagd ned etter 13 års drift den 31. desember 2014.

## Kjelder
*www.moisund.com
Jakob Wille

**Jakob Andreas Wille** () var ein norsk prest og politikar. Hans Jacob Wille var ein eldre halvbror.

Wille var fødd i Seljord, der far hans var sokneprest. Han vart student i 1794 og teologisk kandidat i 1798 frå Københavns Universitet. 1802-11 var han residerande kapellan i Våle. I 1811 tok han avskjed frå prestestillinga. Dei neste tre åra dreiv han vidare ein skule for vidarekomne born. Skulen, som han hadde drive frå 1803-04, hadde fått stor søkning. I 1814 vart han utnemnd til sokneprest til Nøtterøy, eit kall han hadde fram til han døydde.

Wille representerte Jarlsberg og Larviks amt på Stortinget 1836 og omframstortinget 1836-37. Han var medlem av Lagtinget og i 1836 av kyrkjekomiteen. I riksretten mot statsminister Severin Løvenskiold fekk han ikkje sete, då den tiltala skaut han ut.

Wille overtok vervet som ordførar på Nøtterøy i desember 1839. Mellom dei største sakene i Wille si tid som ordførar, var ombygginga av Nøtterøy kyrkje. Steinkyrkja frå 1100-talet vart i 1839 utvida til det doble i løpet av 8-9 månader. Kjøpet av kyrkjeorgel i 1844 var også ei av dei større sakene heradsstyret hadde til handsaming. Wille var ordførar fram til 1847.

Han gav ut eit par lærebøker, begge forklaringar. Dei var nærast reine omarbeidingar av *[[Sandhed til gudfrygtighed|Pontoppidans forklaring til Luthers katekisme]]*.

Wille døydde på Nøtterøy i 1850.

## Verk
* *Spørgsmaal til Dr. Morten Luthers Catechismus med tilføyede Anmærkninger*, 181 s., Christiania 1826
* *En Kort Forklaring over Dr. Morten Luthers Catechismus i Spørgsmaal og Gjensvar*, 125 s., Tønsberg 1846

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Bokmålswikipedia

## Litteratur
*Berg, Lorens: ''Nøtterø - en bygdebok'', 1922
* Paulsen, Helge: «Jacob Andreas Hansen Wille, 1777-1850», *Njotarøy* (årsskrift for Nøtterøy Historielag), 2000
Ole Welde

**Ole Sivert Mortensson Welde** () var ein norsk lærar, gardbrukar, lensmann og politikar frå Beitstad i Nord-Trøndelag.

Welde hadde inga formell utdanning etter åra på fastskulen, men var likevel lærar nokre år i ungdomen. Han overtok farsgarden Øvre Velle i 1844 og dreiv denne sidan.

Welde var ordførar i Beitstad 1856-59 og 1868-73, og lensmann 1872-80. Han gjekk av som lensmann i protest mot at styresmaktene, gjennom statsrådet og amtmannen, nekta han permisjon i samband med eit tillyst ekstramøte i militærkomiteen på Stortinget. Elles var han med i forlikskommisjonen frå 1848.

Welde representerte Nordre Trondhjems amt på Stortinget i åra 1859-82. På tinget var han ein frontkjempar for «bondesaker» som avgrensing av embetsmannsveldet, offentleg sparepolitikk og utvida lokalt sjølvstyre. Welde tala for utviding av røysteretten og innføring av gammalnorsk i lærarutdanninga. Maktpolitisk markerte han seg som brubyggjar mellom Søren Jaabæk og Johan Sverdrup. Han var medlem av kyrkjekomiteen 1859-60 og 1865-66, samt av kyrkjekomite nr 1 i 1862-63 og 1868-69. Vidare var han medlem av militærkomiteen 1864 og 1871-82, medlem av røysterettskomiteen 1868-69 og sekretær i denne 1875-79. Welde var elles medlem av jarnbanekomiteen 1871-73 og sekretær i 1874, samt sekretær i valkomiteen og fullmaktskomiteen 1871-73 og på ny 1877-82.

Welde vart permittert frå Stortinget 13. mai 1882, grunna sjukdom. Den 17. mai, dagen før han reiste heim, fekk han overrekt ei sølvkanne med ei innskrift forfatta av Bjørnstjerne Bjørnson. Vinteren etter døydde han på garden sin i Beitstad.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*Ole Sivert Welde hos Steinkjerleksikonet
*Ole Sivert Welde hos Steinkjer Kunnskapsportal
*
Haitisk gourde

**Haitisk gourde** (haitisk: goud; ISO 4217: HTG) er mynteininga i Haiti. Gourden er delt inn i 100 centimes, og vart innførd i 1813, då han erstatta den haitiske livren. I 1870 vart gourden revaluert, med eit forhold på 10:1, og det vart berre trykt setlar for denne andre gourden. I 1872 vart gourden nok ein gong revaluert, denne gongen med eit forhold på 300:1. Dei fyrste åra etter revalueringa vart det berre trykt setlar.

## Sjå òg
*Valuta i ulike land

## Kjelde
*«Haitisk gourde» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 7. juli 2010.
La Dessalinienne

***La Dessalinienne*** (haitisk: *Desalinyèn*) er nasjonalsongen til Haiti, til minne om Jean-Jacques Dessalines. Han vart skriven av Justin Lhérisson, komponert av Nicolas Geffrard og teken opp som nasjonalsong i 1904.

## Kjelder
* «La Dessalinienne» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 8. juli 2010.

## Bakgrunnsstoff
* La Dessalinienne (MP3-fil).
* La Dessalinienne hjå The Louverture Project.

__INGAINNHALDSLISTE__
Det haitiske flagget

**Det [[haiti]]ske flagget** er vassrett delt i blått over raudt. Flagget er i storleiksforholdet 3:5. Den noverande forma av flagget vart offisielt teke i bruk 17. februar 1986, men flagget stammar frå byrjinga av 1800-talet.

Nasjonalflagget er eit horisontalt delt flagg med blått øvst og raudt nedst, medan statsflagget i tillegg har riksvåpenet på eit kvitt felt midt i flagget. Det haitiske riksvåpenet viser eit palmetre med ei fridomshue på toppen. Palmen er flankert av ei flaggborg og har to kanonar, kanonkuler, trommer og trompetar i front. Riksvåpenet ber mottoet *L’Union Fait La Force* («Einskap gjev styrke»). Nasjonalflagget utan riksvåpen fungerer også som handelsflagg, medan flagget med riksvåpen også er orlogsflagg.

## Flagghistorie
Det haitiske flagget stammar frå revolusjonstida, då konventet i Paris utnemnde Toussaint L’Ouverture til guvernør over øya. I 1798 tok han i bruk den franske trikoloren. Dette skulle vere eit symbol på at fridomsideala frå revolusjonen også gjaldt slavane på Haiti. Trikoloren var i bruk fram til L’Ouverture sitt fall i 1802.

I mai 1803 avgjorde Jean-Jacques Dessalines at flagget skulle endrast. Det kvite feltet vart teke vekk, ettersom ein meinte det representerte undertrykkjarane. Fargane raud og blå vart oppfatta som symbol på den haitiske folkesetnaden med svarte og folk med blanda opphav. Fargane blått og raudt vart nytta både i horisontale og vertikale striper. Æra for å ha sydd det fyrste flagget vert tilskriven Dessaline si guddotter Catherine Flon, som under Arcahaiekongressen 18. mai 1803 sydde saman den raude og blå delen av eit flagg der det kvite hadde vorte rive vekk. Då Haiti 1. januar 1804 vedtok sjølvstende og ei grunnlov, vart blått og raudt nytta som det sjølvstendige Haiti sitt flagg. Den blå fargen vart endra til svart 20. mai 1805, etter at Dessalines i oktober 1804 vart utropt til keisar under namnet Jacques I. Den svarte fargen skulle då representere fridommen dei svarte kjempa for. Svart og raudt var i bruk fram til Dessalines vart myrda i 1806, men fargane vart også brukte i åra 1811–1820 av kongedømmet som vart etablert nord på Haiti. Då landet i 1822 vart samla under republikken, ser flagget med horisontale striper, blått over raudt, ut til å ha vorte einerådande. Med riksvåpenet som tillegg vart det stadfesta i seinare grunnlover.

Under sommar-OL i Berlin i 1936 vart det oppdaga at Haiti og Liechtenstein hadde same flagg, noko som førte til at Liechtenstein la til ei krone i sitt flagg. Det vart ikkje gjort endringar i det haitiske flagget før 21. juni 1964, då presidenten i landet, Duvalier, avgjorde at ein skulle gå tilbake til flagget i svart og raudt i grunnlova som då vart innført. Bakgrunnen var Duvalier sitt politiske program for ein «svart revolusjon». Flagget i svart og raudt, også dette med riksvåpenet på kvitt felt i midten av statsflagget, vart nytta under Duvalier-familien sitt regime, fram til dette vart styrta i 1986.

## Bakgrunnsstoff
* «Flag of Haiti» hjå The Louverture Project.
* «Haiti – Historical Flags» hjå FOTW.

## Kjelder
* «Haitis flagg» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 7. juli 2010.
Det haitiske riksvåpenet

**Det [[haiti]]ske riksvåpenet** vart fyrste gong teke i bruk i 1807, og har vore slik det er i dag, sidan 1986.

Det viser seks draperte haitiske flagg, tre på kvar side, med ein palme og to kanonar på ein grøn plen framom. Det er også plassert fleire gjenstandar på plenen, som ei tromme, to signalhorn, to gevær og to anker. Ovanfor palmetreet er det plassert ei frygisk hue, som eit symbol på fridom. På plenen mellom tromma og bandet er det to lenkjebitar, som eit symbol på at slavetida er over. Bandet ber nasjonalmottoet, *L’Union Fait La Force* («Einskap gjev styrke»).

Det eldste våpenet for Haiti ein kjenner til, er frå 1807. Det viser fleire nasjonalflagg, med to kanonar og palmetre. Det symboliserer kampen for sjølvstendet. Det var i bruk fram til 1849, då general og president Faustin Soulouque krona seg sjølv som keisar Faustin I. På same tid tok han i bruk eit nytt riksvåpen, som viste to kanonar og ei (fransk) imperiell ørn. To løver vart brukte som støtte, og det heile var plassert på ei lilla kappe. Keisaren vart tvinga til å forlate landet i 1859, då det gamle nasjonalvåpenet vart teke i bruk att. Sidan har komposisjonen vore den same, men fargane og elementa har vorte endra på.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Coat of arms of Haiti|Coat of arms of Haiti]]» frå ,  den 7. juli 2010. (versjon [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Coat_of_arms_of_Haiti&oldid=369168502 369168502])*
RS «Havskaaren II»

** RS 11 «Havskaaren II»** var den siste redningsskøyta av Colin Archer-typen som vart bygd for Redningsselskapet. Ho vart bygd av Carl Arnold ved Christiania Baatbyggeri, og kom i drift 1897. Ho kosta kroner 10682,60, og vart finansiert av midlar innsamla av Bodø Kreds av NSSR. «Havskaare» er eit lokalnamn på måsefuglen svartbak. Ved Fulehuk fyrstasjon i Oslofjorden er det og eit skjer som heiter Havskaaren. Første åra var skøyta stasjonert i Ytre Oslofjorden. Seinare vart ho flytta nordover, og i 1901 fekk ho endra namn til **«Tromsø»**.

I 1909 vart «Tromsø» skadd då ho vart påsegla av eit anna fartøy. Ho vart ute av drift i 4 veker for reparasjon. I aktiv teneste redda ho 103 menneske frå ein sikker daud. Ho assisterte 1627 fartøy. 

I 1938 vart «Tromsø» seld til Heinrich Meyer i Oslo. Etter krigen skal ho ha vorte brukt av nazistar til flukt til Sør-Amerika, men dette er ikkje sikkert.

## Kjelder
* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene* (Norsk Maritimt Forlag 2002)
Kroatisk kuna

**Kroatisk kuna** (kroatisk: hrvatska kuna; ISO 4217: HRK) er mynteininga i Kroatia. Kunaen er delt inn i 100 lipa, og vart innførd i juni 1994, etter ei valutareform som erstatta den tidlegare kroatiske dinaren. Denne vart innførd berre tre år tidlegare, og hadde i sin tur erstatta den tidlegare jugoslaviske dinaren. Ved det siste bytet var 1 kuna verd 1000 gamle dinarar (HRD).

*Kuna* tyder mår på kroatisk og fleire andre slaviske språk. Namnet på valutaen kjem av at mårpelsar vart brukte som betalingsmiddel i Kroatia i mellomalderen. *Lipa* tyder lind på kroatisk. 

## Valørar
* Setlar: 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 og 1&nbsp;000 kuna
* Kuna-myntar: 1, 2 og 5 kuna
* Lipa-myntar: 1, 2, 5, 10, 20 og 50 lipa

## Kjelder
* «Kroatisk kuna» på Wikipedia på svensk, innhenta 7. juli 2010.

## Bakgrunnsstoff
* Den kroatiske nasjonalbanken
Kuna

**Kuna** kan visa til:

*Kroatisk kuna, ei mynteining
* Kuna i Idaho
* Kunafolk
*Språket kuna 
*Kuwait News Agency (KUNA).
Jean-Rabel

**Jean-Rabel** (haitisk: Jan Rabèl) er ein by i Haiti som ligg vest for byen Port-de-Paix og aust for Môle Saint-Nicolas.

I 2003 hadde Jean-Rabel 125&nbsp;745 innbyggjarar. Byen Jean-Rabel er den viktigaste i den vestlege delen av departementet Nord-Ouest. Han har eit areal på 471,77 km², og grensar til Atlanterhavet i nord. I området i og kring Jean-Rabel er det to fjellkjeder: Saint-Nicolas-fjellkjeda, der den høgste toppen er 840 moh., og Jean-Rabel-fjellkjeda, der den høgste toppen er 850 moh.

Det er også ein stad i departementet Nord-Est og ein i Sud-Est som heiter-Jean Rabel.

## Kjelder
*«Jean-Rabel» på Wikipedia på engelsk, innhenta 6. juli 2010.

### Referansar
Departement i Haiti

**Departementa i [[Haiti]]** er dei ti administrative einingane på fyrste nivå i landet. Vidare er departementa delte inn i 41 arrondissement og 133 kommunar, som er administrative inndelingar på høvesvis andre og tredje nivå.

Innbyggjartala i tabellen er frå folketeljinga 7. august 2003. 4. september 2003 vart departementet Nippes utskilt frå Grand’Anse.

## Referansar
Henrik Bull

**Henrik Bull** kan vere:

* Henrik Johan Bull (1844-1930), norsk forretningsmann og skipsreiar
* Arkitekten Henrik Bull  (1864-1953), norsk arkitekt
* Høgsterettsdommaren Henrik Bull (fødd 1957), norsk jurist
Apostelen Tomas

**Tomas** (òg skrive Thomas) var ein av dei tolv disiplane eller læresveinane til Jesus. Han er også kalla «tvilaren» ettersom han tvilte på at Jesus hadde stått opp frå dei daude. Tomas blei seinare ein av dei kristne apostlane, og er ofte omtala som Apostelen Tomas. Tomas tyder 'tvilling' på arameisk, og namnet har òg vorte omsett med det greske *Didymos*. 

Tomas har fleire festdagar. I ortodoks kristendom feirar ein han 6. oktober og første søndag etter første påskedag. I den katolske kyrkja har han festdag 3. juli. Tidlegare var den katolske feiringa den 21. desember. Denne siste datoen er tradisjonelt kjend som Tomasmesse i Noreg.

Tomasevangeliet og Barneevangeliet etter Tomas er tillagt apostelen. 

## Forteljingar om Tomas

Tomas er omtalt i Nytestamentet og i dei apokryfe Tomasaktene. I Bibelen blir det fortalt at Thomas tvilte første gongen han trefte Jesus etter at Jesus stod opp frå dei daude. Då Jesus viste han såra på hendene og føtene, vart han overtydd. Tomasaktene, nedskrivne på 300-talet, fortel om underverk Tomas gjorde som apostel i India.

Tradisjonen fortel deretter at han virka som forkynnar og apostel i Persia og India. Den gamle ortodokse Malankarakyrkja i Kerala sør i India reknar såleis Tomas som sin apostel, og dei kristne der blir gjerne kalla «tomaskristne». Relikviane etter han skal vere i St. Thomas-katedralen i Mylapore utanfor Chennai i India, ein stad som i lang tid har vore pilegrimsmål for kristne. Òg i Den syriske ortodokse kyrkja spelar apostelen Tomas ei viktig rolle.

Ifølgje gammal munnleg tradisjon, vart Tomas drepen 3. juli år 72, ved å bli stukken ned med ei lanse eller eit spyd frå bakhald av ein heidning. I kyrkjekunsten blir apostlane tradisjonelt framstilte med kvart sitt attributt, ein gjenstand som vanlegvis viser til måten dei døydde på. Apostelen Thomas sitt attributt er ein vinkelhake eller lanse.

## Vernehelgen
I katolsk tradisjon er Thomas vernehelgen for India, Pakistan, Portugal, Saint Thomas, Goa, Vatikanstaten, Urbino, Parma og Riga, arkitektar, bygningsarbeidarar, landmålarar, tømmermenn, murarar, steinhoggarar og teologar. Han skal kunna påkallast mot blindheit, ved ryggsmerter og for eit godt ekteskap.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Apostelen Thomas|Apostelen Thomas]]» frå ,  den 8. juli 2010.*  
* 
* 
* 
*
 

## Bakgrunnsstoff
*Den hellige Apostelen Thomas ( -72) ved katolsk.no