Den norske løva

**Den norske løva** viser til løvesymbolet brukt i det norske riksvåpenet og i andre norske nasjonalsymbol. Dette er ei løve som står på ein eller to baklabbar (i heraldisk blasonering uttrykt som ei *[[opprett]] løve*). Løva held ei øks eller hellebard i framlabbane og har ei open bladkrone på hovudet. 

## Bruk
Den norske løva var godt kjend blant folk i unionstidene med både Danmark og Sverige. Løva var avbilda på trykksaker frå styresmaktene, i kyrkjedekorasjonar, på mynt, segl, stempel, militære faner og seinare på frimerker og liknande merke. Riksvåpenet eller den norske løva var eit svært utbreidd motiv i norsk folkekunst, måla eller utskoren. I dette skil norsk folkekunst seg frå den til nabolanda, der riksvåpen berre sjeldan finst som motiv. I mange avbildingar kan løva og krona, øksa eller hellebarden hennar vera meir eller mindre naturalistisk eller heraldisk stilisert. 

I den dansk-norske unionstida var «Den norske løve» eit namn på mellom anna skip i den sjømilitære flåten.
Fortet Norske Løve blei oppført på Vealøs i Horten i 1850-åra.

I fleire periodar, mellom anna ved unionsoppløysinga i 1905, har orda «Den norske løve» vore brukt populært som uttrykk for norsk sjølvstende, nasjonalisme, patriotisme og liknande haldningar. I dikt og litteratur har ein også brukt løva på liknande måte, eventuelt for å ironisera over slike haldningar eller for å ta avstand frå dei. 

*[[Den Norske Løve]]* var namnet på ein norsk orden som blei innstifta av kong Oscar II i 1904 for å markera norsk likestilling med Sverige i unionen. Ordenen skulle rangera like høgt som den ærverdige svenske Serafimerordenen. Som tiltak for å sikra kongehuset og unionen sin popularitet kom initiativet for seint. Ordenen blei berre tildelt medlemmer av kongehuset og utanlandske statsoverhovud Det nye kongehuset etter 1905 valde å la Den Norske Løve kvila og brukte berre St. Olavs Orden som heidersteikn.

«Den Norske Løve» er også namnet på ein populær marsjmelodi av komponisten Oscar Borg. Denne blei opphavleg lansert under namnet «Leve Unionen», men måtte skifta namn etter unionsoppløysninga.

Den norske løva er avbilda i fana til bogekorpset Nordnæs Bataillon i Bergen og i fana til Jemtland.

## Historiske variantar
### 1200-, 1300- og 1400-talet

Kong Eirik Magnusson PI VIII 2.jpg|Seglet til kong Eirik II Magnusson
Erik af Pommerns majestætssegl.png|Den norske løva i hjarteskjold i Erik av Pommern sitt kongesegl
Christian den Førstes sekret 1457-1460.png|Den norske løva i det tredje feltet i skjoldet på Christian I sitt segl


### 1600- og 1700-talet

Fil:Coat of arms of Norway on iron stove.jpg|Den norske løve på ei omnsplate frå 1668 i Herregården i Larvik
Fil:Ovnsplater.JPG|Gamle tremodellar dekorert med relieff av den norske løva og greveleg rangkrona monogram (initialane CCDL) til omnsplater av støypejern laga ved Fritzøe jernverk i Larvik. Frå Fritzøe museum
Fil:Skap_med_løver.jpg|Norske løver i folkekunsten - skap frå ca. 1760.
Fil:Våbenskjold - Adresseavisen 1767.png|Dansk-norsk unionsvåpen frå første utgåve av *[[Adresseavisa]]*, *Kongelig allene privilegerede Tronhiems Adresse-Contoirs Efterretninger*, 1767.
Fil:Norske_løve_på_skap.jpg|Norsk løve i folkekunsten på skapdør frå ca. 1780.
Fil:Løve på primstav.jpg|Norsk løve i folkekunsten: Primstav frå Hallingdal, slutten av 1700-åra.
Fil:Wooden beer tankard NF,1923-0194.png|Norsk løve i folkekunsten: Lok til ølkrus frå Sør-Trøndelag, 1700-åra.
Fil:Norsk løve på ølkrus.jpg|Norsk løve i folkekunsten: Lok til ølkrus av bjørk, 1700-åra.
Fil:Riksvåpen Pontoppidan 1785.jpg|Noregs riksvåpen av mellomaldertype frå Pontoppidans kart over Sør-Norge, 1785.


### 1800-talet

Fil:Høyesteretts segl.svg|Høgsteretts segl 1815
Fil:Krumkake iron with lion.jpg|Krumkakejern med Den norske løva
Fil:Frimerke1855.jpg|Riksvåpenet på det første norske frimerket, 1855



### 1900-talet

Fil:Den Norske Løve.png|Ordensteiknet for Den Norske Løve 1904.
Fil:NS riksvåpen.jpg|Nasjonal Samling sin versjon av riksvåpenet på frimerke frå 1944. Her er det ei open krone på skjoldet og ikkje kongekrona med bøylar.
Fil:Arnebergs_riksvåpen.png|Riksvåpenet på norske pengesetlar 1945–1976, teikna av arkitekt Arnstein Arneberg.
Fil:Telegramvåpen.jpg|Telegrafverket sitt riksvåpen på festtelegramblankett frå 1950-åra.
Fil:Nordnaesfanen.jpg|Den norske løva pryder fana til bogekorpset Nordnæs Bataillon i Bergen.
Fil:Dkn crester.jpg|Bruk av Den norske løva og anna på militære avdelingsmerke under Distriktskommando Nord-Norge.
|Eilif Peterssens teikning frå 1905, vedteke ved Kgl.res. 14.12 1905.
Fil:NF logo red.tif|Norsk Folkemuseums logo frå 1990, med dalermynt frå 1600-åra som førebilete.
Fil:Emblem of the Norwegian Directorate for Cultural Heritage.svg|Riksantikvarens logo frå 1998. Motivet er Den norske løva frå 1600-talet.



### 2000-talet

Coat of arms of the Storting.svg|Riksvåpenet i versjon brukt av Stortinget frå 2016
Coat of arms of the Storting (monochromatic).svg|Stortinget sin versjon av riksvåpenet i raudfarge 
Coat of arms of the Storting (parliamentary documents).svg|Stortinget sin versjon av riksvåpenet utan fargar
Fil:Høstutstilling 2017.tif|alt=Høstutstillingen|Den norske løva som klistremerke, inngangsbillett til Statens Kunstutstilling i 2017. Uten krone, men med øks


## Sjå òg
* Det norske riksvåpenet

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Den norske løve|Den norske løve]]» frå ,  den 8. juli 2017.*  
 
## Litteratur

* Hans Cappelen: «Den norske løve i avistegning», Heraldisk Tidsskrift, nr 49-50, København 1984, side 315-321.