open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stormogul

**Stormogulane** var herskarane over Mogulriket, som dekte store delar av Sør-Asia (noverande Afghanistan, Bangladesh, India og Pakistan). Riket blei oppretta i 1526 og annektert av Storbritannia som Britisk India i 1858.

Ordet «mogul» kjem frå persisk og har samanheng med ordet «mongol».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Lista över indiska stormoguler|Lista över indiska stormoguler]]» frå ,  den 16. mars 2009.*
Insolvens

**Insolvens** betyr at skuldnaren har problem med å innfri sine økonomiske plikter etter kvart som dei forfell.

Insolvens består av to faktorar, insuffisiens og illikviditet, som begge må vere oppfylt. Insuffisiens har ein når skuldnaren sine eigedelar ikkje er tilstrekkelege til å dekke pådratt gjeld. Illikviditet har ein når skuldnaren ikkje er i stand til å betale sine plikter ved forfall. Ein føreset vidare at betalingsvanskane ikkje er forbigåande.

Insolvens ligg ikkje føre når ein må rekne med at skuldnaren sine eigedelar og inntekter til saman vil kunne gi full dekning for skuldnaren sine plikter, sjølv om dette vil kunne ta tid fordi dekning må skje ved sal av eigedelane.

Insolvens er ikkje eit synonym for konkurs, men ein føresetnad for å få opna ein konkurs.

Det motsette av å vere insolvent er å vere solvent.

## Fotnotar


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Insolvens|Insolvens]]» frå , den 16. mars 2009.*
Hjelpeverje

**Hjelpeverje** er ein person som er oppnemnd av overformynderiet (eller av tingretten etter forslag frå overformynderiet) til å bistå og forvalte verdiane for ein myndig person som på grunn av senil demens, utviklingshemming, sinnssjukdom eller andre grunnar ikkje kan vareta sine eigne interesser. Oppnemning av hjelpeverje har ikkje som verknad at den som får hjelpeverje er umyndiggjort. Hjelpeverjeordninga er regulert av Verjemålslova og med tilhøyrande forskrift.

Hjelpeverjen skal som hovudregel vere økonomisk forvaltar og rettsleg representant.

Personen kan sjølv søke om hjelpeverje, og skal som hovudregel samtykke i oppnemninga. Elles kan personen sine nærståande, styrar på sjukeheim mv søke om oppnemning av hjelpeverje. Det skal ligge ved lækjarattest til dømes frå tilsynslækjar som bekreftar behovet. 

Når det blir oppnemnt hjelpeverje skal det i oppnemninga bestemmast kva fullmakter hjelpeverjen skal ha - om hjelpeverjen skal bistå i alle saker, eller om her skal vere eit avgrensa oppdrag. Hjelpeverjen må i utgangpunktet levere årleg rekneskap til overformynderiet.

Det vanlege er at ein slektning blir hjelpeverje, men det kan også vere andre som tar på seg slike verv. Viss det er grunnar til det, og vanskeleg å skaffe nokon annan til å ta oppdraget, kan ein advokat bli oppnemnd som hjelpeverje. Hjelpeverje vil ha krav på dekning av utgifter, og vil også kunne krevje betaling for sitt arbeid. Dekning av utgifter og løn er det overformynderiet som godkjenner. Den som har fått oppnemnt hjelpeverje må i utgangspunktet dekke slike kostnader sjølv, men viss vedkomande ikkje har pengar vil kommunen måtte dekke kravet.

## Bakgrunnsstoff
* Orientering til hjelpeverger 

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hjelpeverje|Hjelpeverje]]» frå , den 16. mars 2009.*
Inhabilitet

**Inhabilitet** (av nektande *-in* og *habil*) eller **ugildskap** (det motsette av *uhilda*) er det å ha personlege interesser i ei sak som skal handsamast slik at ein etter vanleg skikk ikkje kan delta i handsaminga men må gå frå vervet, posisjonen eller stillinga mellombels, eller i alle fall gi avkall på å utføre handlingar som kan påverke utfallet av handsaminga. 

*Inhabilitet* som eit juridisk omgrep betyr at ein dommar eller forvaltningsperson ut frå sitt tilhøve til saka eller partane i saka ikkje kan delta i handsaminga av den. For ein dommar blir då saka overført til ein annan dommar ved same domstol, eller til ein annan domstol, eller det kan bli oppnemnt ein settedommar i staden. Tilsvarande gjeld for offentlege tenestepersonar: Saka blir overlatt til ein annan tenesteperson eller blir overført til nokon annan til handsaming. For folkevalde vil varamedlem møte i staden.

Her er også reglar om inhabilitet i selskap. Aksjelova seier at styremedlem eller administrerande direktør ikkje har høve til å delta i handsaminga av noko spørsmål der vedkomande har framtredande personlege eller økonomiske interesser.

Ein generell regel er at ein er inhabil dersom det ligg føre spesielle forhold som er egna til å svekke tillita til vedkommende sin upartiskheit. For testamentsvitna er det likevel ingen skjønnsmessige reglar for habilitet. Dette er grunna i dei krav ein må stille til testamentvitne, at verken dei sjølve eller nokon som står dei nær skal ha noko nytte av testasjonen. For ektepakter er det ingen habilitetskrav til vitna.

## Lovbestemmelsar om inhabilitet
* Aksjelova av 13. juni 1997 nr 44.
* Domstollova (Lov om domstolene av 13. august 1915) &ndash; §§ 106 flg.
* Forvaltningslova av 10. februar 1967 &ndash; kapittel 2

## Sjå også
* Tillit
* Korrupsjon
Merete Agerbak-Jensen

**Merete Agerbak-Jensen** () er ein norsk lokalpolitikar for Høgre. Ho er byråd for byutvikling i Oslo, eit verv ho har hatt sidan oktober 2006.

Agerbak-Jensen sat i bystyret i periodane 1987–91, 1991–95 og 1999–2003. Ho sat då i kultur- og utdanningskomiteen. Frå 1992 til 1995 var Agerbak-Jensen byrådssekretær for teknisk, samferdsle og miljø, og frå 1998 til 2000 var ho byråd for miljø og samferdsle. Ho har òg vore nestleiar i Oslo Høgre (1998–2001). I periodane 1993–1997 og 1997–2001 var ho vararepresentant på Stortinget for Oslo.

Agerbak-Jensen er utdanna journalist frå Norsk journalisthøgskole (1994). Ho har også grunnfag i litteraturvitskap frå Universitetet i Oslo (1992). Agerbak-Jensen har tidlegare arbeidd som journalist i *[[Akers Avis]]* (1987–1990) og VG (1995–1997), kommunikasjonsmedarbeidar i NORAD, kommunikasjonsdirektør i Avinor og informasjonsdirektør i Oslo Sporveier.

## Kjelder
* Knut Olav Åmås [red.]: «Agerbak-Jensen, Merete» i *Hvem er hvem?* (Aschehoug, 2008)

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Biografi på nettsidene til Oslo bystyre
Ektepakt

**Ektepakt** er ei avtale mellom ektefellar om formuestilhøva mellom ektefellane. Det er visse strenge formkrav til oppretting av ei gyldig ektepakt. 

Ei ektepakt omhandlar typisk etablering av heilt eller delvis særeige, og overføring av større gåve, til dømes til den andre ektefellen sin rådveldedel av felleseiget.

Ei ektepakt er er gyldig oppretta når den er underskriven av ektefellane og to vitne. Her er eit eige skjema for ektepakt. For at ein transaksjon i ei ektepakt skal ha verknad overfor kreditorar, må ektepakta tinglysast i Ektepaktregistret i Brønnøysundregistrene.

Ein vanleg og unødvendig feil som blir gjort er at ein ektefelle overfører sine eigedelar til den andre ektefellen sitt særeige for å unngå pågang eller risiko for pågang frå eigne kreditorar. Det er likevel heilt unødvendig å overføre til den andre ektefellen sitt særeige for å oppnå vern mot kreditorane. I staden kan ein opprette ei ektepakt, der eigedelane blir overført til ektefellen sin rådveldedel av felleseigeet, som den andre ektefellen sitt eineeige. Ein har då oppnådd vernet mot kreditorar, men eigedelen vil framleis vere ein del av det ekteskaplege felleseiget. At det er ein del av fellesiget har som verknad at det framleis er ein del av det som skal delast likt ved eit eventuelt skifte ved separasjon og skilsmisse. 

Reglane om ektepakter står i Ekteskapslova.

## Bakgrunnsstoff
* Ekteskapslova av 4. juli 1991 nr 47 på Lovdata
* Ektepakt – en oversikt
Debitor

**Debitor** er det same som skuldnar, og er eit ord som blir brukt i juridisk og økonomisk samanheng om ein som har plikt i høve eit krav. Debitor blir oftast brukt som omgrep om den som skuldar pengar, men det kan også brukast tilsvarande om den som skuldar noko anna, til dømes eit parti med varer. Debitor blir i eit slikt tilfelle gjerne kalla *realdebitor*.

## Sjå også
* Kreditor
Vektstong

**Vektstong** er ei innretning som vert bruka for å overføre kraft, enklast i reiskapen våg. Vektstongprinsippet vert nytta i mange mekaniske innretningar og verktøy. 

## Einarma vektstong

På ei einarma vektstong er den påverkande krafta og resultantkrafta på same sida av fastpunktet. Døme på innretningar som tillempar dette prinsippet kan vere: 
* trillhjul - gammaldags trillebår med hjul i framenden 
* nøtteknekkar
* skiftenøkkel

Ein variant er innretningar med påverkande kraft mellom resultantkraft og fastpunkt: 
* pinsett

## Toarma vektstong

Mange innretningar byggjer på prinsippet frå den toarma vektsonga:
* saks
* kubein
* flaskeopnar
* åre
* knipetang

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Hävstång|Hävstång]]» frå , den 16. mars 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Reiskapen våg

Ei **våg** er ein enkel reiskap som utnyttar vektstongprinsippet. Reiskapen gjer det mogleg å løfte tunge gjenstandar eller bryte laus ting som sit fast. 

Sjølve våga er ei sterk stong, det kan vere ein staur eller eit spett. For at han skal fungere til å løfte med, må ein ha ein vågmat som vert lagt mot eit fast underlag. Kraftoverføringa vert lik forholdet mellom lengdene av armane på kvar side av vågmaten. Eller meir folkeleg sagt: Di nærare vågmaten vert plassert gjenstanden ein vil løfte, di sterkare kraft løftar ein med.
Multirollefly

**Multirollefly** (eller **Fleirbruksfly**) er eit militært fly som er konstruert slik, at det kan utføre to eller fleire av dei oppgåvene som eit konvensjonelt fly som t.d. jagarfly, bombefly, overvakingsfly, angrepsfly gjer.

## Historie
**Multi-Role Combat Aircraft** var eit multinasjonalt europeisk prosjekt 1968 som førte til konstruksjonen av jagerflyet Panavia Tornado. I løpet av utviklingsperioden vart prosjektet til tider og kalla **Multi-Role Aircraft** (MRA).

I samband med kjøp av nye fly til det norske Luftforsvaret som erstatning for aldrande F-16, er omgrepet «multirollefly» blitt aktualisert og vert nytta ofte, både av fagmilitære og andre. Både Joint Strike Fighter og JAS Gripen er begge multirollefly.
Kurt Stille

**Kurt Robert Stille** () er ein tidlegare dansk skøyteløpar. Han vart nr. 9 på 10 000 m under OL i Innsbruck i 1964, noko som er Danmark si beste plassering i individuelle øvingar i eit vinter-OL.

Stille er fødd i København, og faren kom som politisk flyktning frå Tyskland til København i 1933. Han flytta til Noreg i 1958 for å utvikla seg som skøyteløpar. Han bur framleis i Noreg.

Dei beste plasseringane er ein 14. plass i EM 1963 og ein 13. plass i VM 1964. Under OL i 1964 vart han nr. 12 på 5000 m og nr. 9 på 10 000 m.

"Kurt Stilles mindeløp" vert arrangert av Sangkoret Lærken kvart år på UMB. Kurt Stille stiller som dommar.

## Bakgrunnsstoff
*
Gjertrud

**Gjertrud** er ei norsk form av dei opphavleg tyske kvinnenamna **Gertrud** eller **Gertrude**. Gjertrud har namnedag den 17. mars i Noreg medan Gertrud har namnedag på same dato i Danmark og Sverige.

## Variantar
Den norrøne forma av namnet er *Geirþrúðr* som er avleidd av *geirr*, 'spyd' og og *þrúðr* (*trudr*), 'styrke'.

I den norske folketeljinga frå 1801 finn ein namnet med fleire skrivemåtar: *Giertrud*, *Giertrue*, *Giertru*, *Gjertrud*, *Gertrud*, *Jertru* og *Gjertrue*.

Kortformer av namnet er nederlandsk Geertje, tysk Gerti, engelsk Gertie og Gerty, finsk Kerttuli, nordisk Trude, tysk Traudel, Trudel, engelsk Trudi, Trudie og Trudy og nederlandsk Truus.

## Namneberarar
* Heilage Gjertrud av Nivelles (626–659) 
* Heilage Gjertrud av Helfta (1256–1302), benediktinarnonne og katolsk helgen også kjend som Gjertrud den store
* Gertrud Rask (1673-1735), kona til misjonæren Hans Egede
* Gertrude Atherton (1857–1948), amerikansk forfattar
* Gertrude Stein (1874–1946), amerikansk-fransk forfattar
* Gertrude Vanderbilt Whitney (1875–1942), amerikansk kunstnar og kunstsamlar
* Gertrude Malissa Nix Pridgett Rainey, kjend som Ma Rainey (1886/1882–1939), afroamerikansk bluessongar
* Gertrud Scholtz-Klink (1902–1999), tysk nazileiar
* Gertrude Ederle (1905-2003), USA-amerikansk symjar
* Gertrude Mongella, (f. 1945), tanzaniansk politikar
* Gjertrud Schnackenberg (f. 1953), amerikansk diktar
* Gjertrud Økland (f. 1963), norsk fiolinist
* Gjertrud Jynge (f. 1966), norsk skodespelar
* Gjertrud Eia (f. 1979), norsk programleiar

## Annan bruk
* Gjertrudfuglen er eit kristent legendeeventyr
* Gjertrudsmesse er ei messe til minne om Gjertrud av Nivelles feira 17. mars
* Gjertrud Krogstad var rollefigur i den norske TV-serien Hotel Cæsar i perioden 2000–2003 og i 2005, spela av Kari Simonsen
* Gjertrud (Gertrude) er ein rollefigur i *[[Hamlet]]* av William Shakespeare

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gjertrud|Gjertrud]]» frå , den 16. mars 2009.*
Supermarine Spitfire

**Supermarine Spitfire** er eit britiskprodusert einsetars jagarfly, nytta av Royal Air Force og mange andre allierte under den andre verdskrigen og fram til 1950-åra. Flyet fekk legendestatus etter slaget om Storbritannia og vart bygd i mange variantar.

## Spitfire i norsk teneste
To norske jagarskvadronar vart etablert i England under den andre verdskrigen: 331 skvadron den 21. juli 1941 og 332 skvadron den 15. januar 1942. Begge vart etterkvart sett opp med Spitfire. Loggbøker fortell at desse to skvadronane skaut ned 116 fiendtlege fly, 34 sannsynlege nedskotne og 124 skada. I 1943 var 331 den høgaste og 332 den 4. høgaste skårande av alle RAF sine jagerskvadronar.

Etter krigen flytta begge skvadronane til Noreg. 332 skvadronen med Spitfire vart den første norske flyavdeling som fekk fast opphald på Værnes Flystasjon. 

Den siste norske eininga som nytta Spitfire i teneste var Luftforsvarets Fotoving. Vingen hadde delvis tilhald på Kjevik Flystasjon i åra etter krigen. Den disponerte tre blåmalte PR Mk. XI, ein variant av Spitfire som var spesialbygd for fotorekognosering. Fotovingen vart lagd ned den 26. mars 1954. Den siste flyginga med Spitfire i operativ teneste i Noreg, skjedde dagen før.

## Sjå og

* Messerschmitt Bf 109
* North American P-51 Mustang
Trude

**Trude** er eit kvinnenamn danna som kortform av namn som endar på -trude, som Gertrude. Namnedelen kjem frå germanske **þruþi*, 'styrke', *þrúðr* på norrønt og þryð på gammalengelsk. Nærskylde namn er engelsk Trudi, Trudie og Trudy, islandsk Þrúður, nederlandsk Truus og tysk Traudel og Trudel.

Trude har namnedag den 17. mars.

I norrøn mytologi heitte dottera til Tor og Siv Þrúðr, på moderne norsk Trud. Ei valkyrje med dette namnet er òg nemnd i *[[Grimnesmål]]*.

## Bruk
Namnet er kjend i Noreg sidan 1920-talet. Det voks i bruk frå 1950-talet til det nådde ein topp på 1970-talet, då opptil 0,7 % av nyfødde jenter kunne få namnet Trude. Deretter gjekk bruken ned. I 2009 heitte rundt 5000 norske kvinner Trude.

## Namneberarar
* Trude Fleischmann (1895–1990), austerriksk-amerikansk fotograf
* Trude Guermonprez (1910–1976), austerriksk vevkunstner
* Trude Herr (1927–1991), tysk skodespelar og songar
* Trude Teige (f. 1960), norsk forfattar og TV-reportar
* Trude Brænne Larssen (f. 1967), norsk forfattar
* Trude Mostue (f. 1968), norsk dyrlege
* Trude Marstein (f. 1973), norsk forfattar

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Trude|Trude]]» frå , og «[[:en:Þrúðr|Þrúðr]]» frå  den 16. mars 2009.*
Kyrkjebok

Ei **kyrkjebok** er ein protokoll presten brukar for å føre inn embetsgjerningar som dåp, introduksjon, konfirmasjon, vigsel og gravferd. Kyrkjebøker kan òg innehalde annan informasjon, sidan dei i periodar har fungert som eit folkeregister. 

## Kyrkjebøker i Noreg

Den eldste bevarte norske kyrkjeboka er frå 1623. Ved Kyrkjeritualet av 1685 og Kristian den femtes norske lov skulle føringa komme inn i regulære former, og frå 1700-talet er det bevart kyrkjebøker frå de fleste prestegjelda i landet.

Føringa av kyrkjebøkene har endra seg noko opp gjennom åra. Dei tidlegaste bøkene er strukturert kronologisk. frå et stykke inn på 1700-talet begynte mange prestar å føre handlingane kvar for seg, men mange stader er dei førte kronologisk heilt fram til tidleg 1800-tal. Frå 1814 er det bruka protokollar med ferdigtrykte sideoppsett, og frå same tidspunktet er det fastsett nøyaktig kva for opplysningar som skal vere med til dei enkelte handlingane. Tidlegare var det mykje meir opp til den einskilde presten kva for opplysningar som vart tekne med. Til dømes var det lenge uvanleg å ta med namnet til mora i tilknyting til ein barnedåp. 

I Den norske kyrkja er det to hovudtypar kyrkjebøker:
* *Ministerialbok*, som er ført av soknepresten.
* *Klokkarbok*, også kalla *kyrkjebokduplikat*, som er ført av klokkaren eller andre medhjelparar. Denne skal innehalde dei same opplysningane, og vart påboden i 1812. I siste del av 1900-talet vart dette påbodet opphevd.

I kyrkjebøkene er all informasjon yngre enn 60 år klausulert (sperra for innsyn).

Dei fleste norske kyrkjebøkene frå før 1900-talet er mikrofilma og gjort tilgjengeleg gjennom folkebiblioteka, og gjennom Digitalarkivet er dei tilgjengelege over internett.
Alle trudomssamfunn som får offentleg støtte i Noreg, er pålagde å føre kyrkjebok eller tilsvarande register. ’

## Historie

Den første kjende kyrkjeboka vart innført i Toledo erkebispedømme av Francisco Kardinal Ximenes de Cisneros i 1497. Årsaka var at kardinalen ønska betre oversyn over dåp og ekteskap i området sitt. Ordninga spreidde seg raskt i Vest-Europa, og i 1563 vart det innført i katolsk kyrkjerett at alle sokn skulle føre kyrkjebøker. 

Den 5. september 1538 bestemte Thomas Cromwell at alle sokn i Den engelske kyrkja skulle føre kyrkjebøker. Det tok ein del år før ordninga vart gjennomført overalt i landet, ettersom mange prestar frykta at det dreidde seg om førebuingar for ny skattlegging..

## Dateringar

Spesielt på 1700-talet vart det brukt latinske namn på helgedagar i kyrkjebøkene, nemningar som no for ein stor del har gått ut av bruk. 

## Bakgrunnsstoff
* Arkivverkets nettsider om kyrkjebøker og kyrkjebokføring
* Arkivverkets teneste Digitalarkivet &ndash; med søkbare eller avfotograferte kyrkjebøker


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kirkebok|Kirkebok]]» frå , den 16. mars 2009.*
Edvard

**Edvard** eller **Edward** er mannsnamn med opphav i det gammalengelske *Eadweard*. Namnet er sett saman av *ed-*, 'rikdom' og *vard*, 'vaktar'. I Noreg og Sverige har Edvard namnedag den 18. mars, som er festdagen for Edvard Martyren.

Namnet kan òg skrivast Eduard, Edouard, Eduardo og Edoardo. Det har kortformer som Ed, Edo, Eddy, Eddie, Ned/Neddy og Ted/Teddy. Edvarda er eit avleidd kvinnenamn.

## Bruk
På slutten av 1500-talet var Edward eit svært vanleg namn i England. I dag er Edvard eit vanleg namn i Finland, Edward er vanleg i Polen og USA og Eduardo er vanleg i Chile og Spania.

Edvard var eit utbreidd namn i Noreg på slutten av 1800-talet. Bruken gjekk ned i løpet av 1900-talet, men tok til å stiga igjen pÅ 1990-talet. I 2009 var det 2&nbsp;064 menn som heitte Edvard i Noreg, 485 som heitte Edward og 117 som heitte Eduardo.

## Namneberarar

Ei rekkje kongar, særleg i England og seinare Storbritannia, har hatt namnet Edward.

* Edvard den eldre, konge 899–924
* Edvard Martyren, konge 975–978
* Edvard Vedkjennaren, konge 1042–1066
* Edvard I av England, konge 1272–1307
* Edvard II av England, konge 1307–1327
* Edvard III av England, konge 1327–1377
* Edward, den svarte prinsen, prins av Wales 1343–1376
* Edvard IV av England, konge 1461–1483
* Edvard V av England, konge 1483
* Edvard VI av England, konge 1547–1553
* Edvard VII av Storbritannia, konge 1901–1910
* Edvard Liljedahl (1845-1924), norsk stortingsmann
* Edvard Alme (1848-1922), norsk forfattar, redaktør og målmann
* Eduard Bernstein (1850–1932), tysk sosialistisk teoretikar
* Edvard Beneš (1884–1948), tsjekkoslovakisk president
* Edvard Grieg (1843–1907), norsk komponist 
* Edward Elgar (1857-1949), engelsk komponist
* Edward MacDowell (1860-1908), amerikansk komponist
* Edvard Munch (1863–1944), norsk kunstnar
* Edvard Os (1885–1970), norsk offiser og norskdomsmann
* Edvard Bull (1881–1931), norsk historikar og utanriksminister i 1928
* Edvard VIII av Storbritannia, konge 1936
* Edvard Hambro (1911-1977), norsk stortingsmann
* Edward Lorenz (1917–2008), amerikansk matematikar og meteorolog
* Edvard Vogt (f. 1923), norsk professor 
* Eduard Sjevardnadse (f. 1928), tidlegare sovjetisk utanriksminister og georgisk president 
* Edward Said (1935–2003), palestinsk-amerikansk akademikar og aktivist
* Edvard Befring (f. 1936), norsk pedagogikkprofessor
* Edvard Moseid (f. 1945), norsk parkgrunnleggjar
* Eddy Merckx (f. 1945), belgisk syklist
* Edvard Hoem (f. 1949), norsk forfattar 
* Ole Edvard Antonsen (f. 1962), norsk trompetist

## Kjelder

----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Edvard|Edvard]]» frå , den 16. mars 2009.*
Bombefly

**Bombefly** er militære fly som er utvikla med det føremålet å angripe fiendtlege mål på bakken eller til sjøs. Dette ved gjort ved å sleppe bomber over målet som skal øydeleggjast.  Ein skil òg mellom strategiske og taktiske bombefly. Strategiske bombefly bombar gjerne strategiske mål som våpenfabrikkar og viktig økonomisk infrastruktur, medan taktiske bombefly gjerne støttar eigne manøverelement i nærleiken av fronten eller der den væpna striden går føre seg. Bombeflya er til vanleg verna av jagarfly.

 
Mellom kjende bombefly kan nemnast: B-2 Spirit, Boeing B-17 Flying Fortress, Boeing B-52 Stratofortress og Avro Lancaster


Tupolev Tu-160 in 2011.jpg|Tu-160 russisk bombefly
B-2_Spirit_original.jpg|B-2 «Spirit»
Usaf.Boeing_B-52.jpg|B-52 «Stratofortress»
Særeige

**Særeige** er eit juridisk omgrep innan ekteskapsretten sine reglar om ektefellar sine formuestilhøve. 

Den vanlege formuesordninga for ektefellar er felleseige, som er den formuesordninga dei har viss dei ikkje har avtalt nokon anna, og her heller ikkje er arv eller gåver som arvelatar eller gjevar har bestemt skal vere særeige for arving eller mottakar.

Ektefellane kan avtale fullstendig særeige, eller dei kan avtale delvis felleseige og delvis særeige. Dei kan også ha felleseige, men med særeige for gåver eller arv jfr førre avsnitt.

Ved ein avtale om særeige, ektepakt, kan ektefellane avtale at det som dei eig eller seinare ervervar, skal vere heilt eller delvis unntatt frå deling ved eit eventuelt seinare skifte. Partane kan inngå avtale om særeige også før dei gifter seg, med verknad frå ekteskapsinngåinga. 

Avtalen kan avgrensast til å gjelde den eine ektefellen si formue eller delar av den eine eller begge ektefellane si formue.

Ektefellar kan også ved ektepakt avtale at særeiget ikkje skal gjelde ved oppgjer etter at den eine ektefellen er død. 

Det er formkrav for at ein avtale om særeige skal vere gyldig. Den må inngåast som ei ektepakt, dvs ein avtale mellom ektefellane som fyller særlege krav til underskrift av vitne mv. 

At eigedelar er særeige medfører at det ved eit oppgjer etter separasjon er slik at desse delane av ektefellane si formue ikkje skal delast: Eigaren av særeiget overtar desse eigedelane utan vidare.

Ein vanleg og unødvendig feil som blir gjort er at ein ektefelle overfører sine eigedelar til den andre ektefellen sitt særeige for å unngå pågang eller risiko for pågang frå eigne kreditorar. Det er likevel heilt unødvendig å overføre til den andre ektefellen sitt særeige for å oppnå vern mot kreditorane. I staden kan ein opprette ei ektepakt, der eigedelane blir overført til ektefellen sin rådveldedel av felleseiget, som den andre ektefellen sitt eineeige. Ein har då oppnådd vernet mot kreditorar, men eigedelen vil framleis vere ein del av det ekteskaplege felleseiget. At det er ein del av felleseiget har som verknad at det framleis er ein del av det som skal delast likt ved eit eventuelt skifte ved separasjon og skilsmisse. 

Dei nærare reglane om særeige framgår av Ekteskapslova.
Militære fly

**Militærfly** er fly som vert nytta til militære føremål. Dette kan vere fly som har i oppdrag å utføre kamphandlingar, som jagarfly, angrepsfly eller bombefly. Det kan også vere transportfly, rekognoseringsfly eller overvakingsfly.

## Historikk
Dei første luftfartøya som vart nytta i militær samanheng var varmluftsballongar som vart sende opp for å kartleggje og rapportere om fienden sine rørsler. Under første verdskrigen fortsette utviklinga av flyet som rekognoseringsverktøy. Etter kvart vart det også montert maskingevær på flya for vern, og bomber for angrep mot bakkemål.

## Kamuflasje

Som regel er militærfly måla i kamuflasjefargar. Desse kan variere frå tradisjonelle grøne og brune fargar, til gråtonar og svart, avhengig av rolla til flyet. Angrepsfly som flyr lågt over bakken har som regel grøne og brune fargar på oversida, medan undersida er lys grå eller blå. På denne måten vert det vanskeleg å få auge på flyet både over og i frå bakken. Denne typen kamuflasje er og nyttig i tilfelle der flya opererer frå framskotne flystriper der dei kan gøymast bland busker og tre. Under andre verdskrigen vart hangarbaserte torpedofly og jagarfly som regel måla i blåfargar, slik at dei skulle vere vanskelege å oppdage mot havoverflata. 

Jagarfly og høgtflygande bombefly er som regel måla i lyse, grålege eller blåaktige fargar. Det er av di desse fargane er den beste kamuflasjen imot himmelen. Likevel har einskilde fly, blant anna dei amerikanske Stealth-flya F-117 Nighthawk og B-2 Spirit, mørke fargar ettersom dei som regel opererer om natta.
Storseisundet bru

**Storseisundet bru** er den lengste av dei åtte bruene på Atlanterhavsvegen mellom fastlandet og Averøy i Møre og Romsdal.

## Bakgrunnsstoff
J.P. Jacobsen

**Jens Peter Jacobsen** (), best kjend som **J.P. Jacobsen** (uttalt I.P. Jacobsen på dansk), var ein dansk forfattar fødd i Thisted nord på Jylland. Han byrja den naturalistiske rørsla i dansk litteratur og tok del i det moderne gjennombrotet.

Jacobsen studerte biologi ved Københavns universitet og fokuserte på botanikk, med ei avhandling om ferskvatnalger. Han fekk i oppdrag å stidera floraen på Anholt og Læsø.  Han knytte seg til dei nytenkjande brørne Brandes, der særleg Edvard Brandes blei ein nær ven. Jacobsen blei også påverka av tankane til Charles Darwin, og omsette hovudverk hans, *[[On the Origin of Species]]*, til dansk i 1872. 

J.P. Jacobsen utvikla tuberkulose i ung alder, og døydde tidleg av dette.

## Verk
Jacobsen gav ut *Fru Marie Grubbe* i 1876, ein historisk roman som var den første danske skildringa av ei kvinne som eit seksuelt vesen. 

*Niels Lyhne* frå 1880 skildrar lagnaden til ein ateist i ei nådelaus verd der «trua» hans blir prøvd av fleire prøvingar og tragediar.

J.P. Jacobsen skreiv òg noveller og dikt. Lyrikken hans er meir prega av seinromantikken enn prosaen hans.

## Verk
**Fru [[Marie Grubbe]]* (1876)
**To verdener *(1879)
**Niels Lyhne* (1880)
**Mogens og andre Noveller* (1882)
**Digte og Udkast* (posthumt 1886)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:J.P. Jacobsen|J.P. Jacobsen]]» frå , og «[[:en:Jens Peter Jacobsen|Jens Peter Jacobsen]]» frå  den 17. mars 2009.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* J.P. Jacobsen i Arkiv for Dansk Litteratur , med biografi 
* J.P. Jacobsen på Epoke 
* J.P. Jacobsen hos Kalliope - tekstar og bibliografi 
* J. P. Jacobsens liv og digtning 
* Privat hjemmeside om J. P. Jacobsen Selskabet 
* ''Om Arternes Oprindelse'' omsett av J.P. Jacobsen
* Introduktion til J.P. Jacobsens oversættelse af Charles Darwins ''Om Arternes Oprindelse''
Skilsmisse

**Skilsmisse** er ei formell oppløysing av eit ekteskap. Skilsmisse inneber at eigedom og foreldreretten om ekteparet har barn blir fordelt ut frå visse reglar. Synet på skilsmisse varierer i ulike samfunn. Det kan vera ein vanleg utgang for ekteskap eller det kan vera forbode. Alternativ til skilsmisse er annulering av ekteskapskontrakten eller langvarig separasjon.

I Noreg skjer skilsmisse anten ved bevilling frå fylkesmannen eller ved dom.

## Bakgrunnsstoff
* Divorce
Pek

**Pek** (serbisk Пек) er ei elv aust i Serbia. Ho er 129&nbsp;km lang og ei sideelv til Donau frå høgre. Elva renn gjennom regionane Homolje, Zvižd og Braničevo.

Pek spring ut frå to kjelder, Veliki Pek og Mali Pek (*Велики Пек* og *Мали Пек*, som tyder Store og Vesle Pek).

Mali Pek kjem ned nordsida av fjellet Liškovac og renn sørvestover gjennom byen Majdanpek, eit av dei store gruvesentera i Serbia. Den andre elva, Veliki Pek eller Lipa, spring ut frå vestsida av fjellet Veliki Krš. Elva munnar ut i Donau aust for byen Veliko Gradište.

Pek har eit nedslagsfelt på 1230&nbsp;km². Elva er svingete og har ei middelvassføring på 8,5 m³/s. I periodar når vassføringa i Donau er høg, kan vatn frå Donau renne oppover den nedre delen av Pek og snu vasstraumen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pek River|Pek River]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, tredje utgåve (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Rakovički potok

**Rakovički potok** (serbisk Раковички поток) er ei kort elv nord i sentrale delar av Serbia. Ho er om lag 8,5 km lang og ei sideelv til Topčiderka frå høgre. Heile elva renn i dei sørlegaste områda av Beograd, som ei av 40 elvar i og rundt byen, men i motsetnad til dei fleste av desse, renn ikkje Rakovički potok under jorda. 

Elva spring ut på nordsida av åsen Torlak hill. Ho renn først sørover, men snur sidan nordvestover. Dei siste 300 metrane av elva er overbygd, og ho munnar ut i Topčiderka under industrikomplekset *21 Maj*. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rakovički potok|Rakovički potok]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Beograd — plan grada*; M@gic M@p, 2006. ISBN 86-83501-53-1.
Ralja

**Ralja** (serbisk Раља) er ei elv i regionen Šumadija i Serbia. Ho er 51&nbsp;km lang og ei sideelv til Jezava frå venstre, som er den venstre greina av Velika Morava.

Ralja spring ut nord i Kosmaj-fjellet, nord for landsbyen Velika Ivanča i kommunen Sopot i byen Beograd. Elva renn gjennom nokre av forstadane i Beograd, men renn bort frå byen og ut i ein av armar av Jezava ved Radinac.

Ralja drenerer eit område på 310&nbsp;km² og høyrer til nedslagsfeltet til Svartehavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ralja|Ralja]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Rasina

**Rasina** (serbisk Расина) er ei elv sør i sentrale område i Serbia. Elva er 92&nbsp;km lang og munnar ut i Zapadna Morava nær byen Kruševac.

Rasina spring ut frå sørsida av fjellet Goč nær landsbyen Rašovka, sørvest for kurstaden Vrnjačka Banja. Rasina er demd opp ved landsbyen Ćelije og den kunstig innsjø Ćelije med eit areal på 4,16&nbsp;km² er skapt av dammen. Innsjøen er skapt som ein del av reguleringa av Velika Morava. Sju kilometer etter Kruševac munnar Rasina ut i Zapadna Morava ved landsbyen Makrešane.

Rasina drenerer eit område på 994&nbsp;km² og nedslagsfeltet høyrer til Svartehavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rasina River|Rasina River]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, 3. utg. (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Nynorsk Pressekontor

**Nynorsk Pressekontor** er eit pressebyrå som leverer nyhende på nynorsk til aviser og kringkasting. Pressekontoret vart tufta etter at Stortinget løyva pengar til ei slik presseteneste for å gje avisene eit betre tilbod på nynorsk. Nynorsk Pressekontor vert drive av ei sjølveigd stifting. Organisasjonane Noregs Mållag, Noregs Ungdomslag og Kringkastingsringen vel ut representantar til styret i stiftinga.

## Bakgrunnsstoff
* NynorskPressekontor
Consolidated PBY Catalina

**Consolidated PBY Catalina** er eit amerikansk sjøfly for transport, rekognisering og u-båtkrigføring. Flyet kunne utrustast med synkeminer, bomber, torpedoar og M2 Browning maskingevær. Catalina var eit av dei mest brukte multirolleflya under den andre verdskrigen. PBY Catalina tenestegjorde i det amerikanske forsvaret, det britiske luftforsvaret og i ei rekkje andre land. PBY Catalina vart og nytta av det norske luftforsvaret, både under den andre verdskrigen, og fram til 1961.

## Bakgrunnsstoff
* Catalina hjå Norsk Luftfartmuseum 
* Meir om Catalina hjå militaryfactory.com
Resava

**Resava** (serbisk Ресава) er ei elv sentralt i Serbia og ei 65&nbsp;km lang sideelv til Velika Morava frå høgre. Ho har gjeve namn til den omliggande regionen Resava og klosteret Resava monastery.

Resava spring ut frå regionen Homolje aust i Serbia i ei høgd på 1100 moh. Resava har grave ut ei 25&nbsp;km lang og 400 meter djup kløft. I kløfta vert elva ei slukelv og dannar eit 25 meter høgt fossefall, eit av dei høgaste i det sentrale Serbia.

Etter kløfta renn elva ut i regionen med same namn og tar imot den største sideelva si, Resavica nær landsbyen Dvorište. Ho renn forbi klosteret Manasija og regionssenteret Despotovac. og

Resava høyrer til nedslagsfeltet til Svartehavet og drenerer eit område på 685&nbsp;km².

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Resava River|Resava River]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, 3. utg. (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Porečka

**Porečka reka** (serbisk Поречка река) er ei elv aust i Serbia og ei 50&nbsp;km lang sideelv til Donau frå høgre i Đerdap-kløfta. Ho har to kjelder, elvane Šaška og Crnajka som renn saman ved landsbyen Miloševa Kula.

Crnajka spring ut frå vestsida av fjellet Deli Jovan og renn nordover. Šaška er den lengste av dei to (17&nbsp;km) og spring ut frå nordsida av fjellet Liškovac aust for byen Majdanpek. Elva renn sørover og saman med Crnajka i den smale delen mellom Liškovac og Deli Jovan ved landsbyen Miloševa Kula.

Dei neste 23&nbsp;km renn elva som Porečka reka og deler den smale dalen i to. Etter at dammen Đerdap vart skapt, munnar elva no ut i den kunstige innsjøen Đerdap.

Porečka drenerer eit område på 538&nbsp;km², som høyrer til nedslagsfelt til Svartehavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Porečka River|Porečka River]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Pusta

**Pusta reka** (serbisk Пуста река) er ei elv sør i Serbia og ei 71&nbsp;km lang sideelv til Južna Morava frå venstre. Ho har gjeve namn til regionen Pusta Reka i dalen.

Elva spring ut nordaust for Prolom Banja, nær landsbyen Sokolovica, nord i fjellet Radan. Ho renn austover mellom Radan i sør og Pasjača i nord. Ho munnar ut i Južna Morava nær landsbyen Pukovac.

Pusta reka drenerer eit område på 569&nbsp;km² og nedslagsfeltet høyrer til Svartehavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pusta River (South Morava)|Pusta River (South Morava)]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Resavčina

**Resavčina** (serbisk Ресавчина) er ei elv i Serbia og ei 32&nbsp;km lang sideelv til Velika Morava frå høgre. Ho vert stundom kalla *Resavica* eller *Resava* (som ikkje må forvekslast med ei anna sideelv til Velika Morava kalla Resava eller sideelva hennar kalla Resavica).

Resavčina spring ut nær landsbyen Proštinac i kommunen Svilajnac. Elva renn parallelt til Velika Morava over flaumsletta hennar, så det finst ingen busetjingar ved sjølve Resavica. Ho munnar ut i Velika Morava nær Ljubičevo, ein kjend hestefarm i Serbia.

Resavčina er ein del av nedslagsfeltet til Svartehavet og drenerer eit område på 174&nbsp;km².

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Resavčina|Resavčina]]» frå ,  den 17. mars 2009.*
Rzav i Golija

**Rzav** (serbisk Рзав) er ei elv sørvest i Serbia. Ho er 62&nbsp;km lang og ei sideelv til Golijska Moravica frå venstre. Ho spring ut frå to kjeldeelvar, Veliki Rzav og Mali Rzav. Elva vert stundom kalla Golijski Rzav (Голијски Рзав; Rzav i Golija) for å skilje ho frå ei anna Rzav i Serbia, Rzav i Zlatibor.

Mali Rzav er den kortaste kjeldeelva til Rzav og spring ut frå nordsida av fjellet Mučanj nær landsbyen Katići. Ho møger Veliki Rzav ved fjellet Blagaja. Veliki Rzav er den lengste kjeldeelva til Rzav og vert stundom berre kalla Rzav. Ho spring ut frå sørsida av fjellet Murtenica, som høyrer til Zlatibor. Etter dei to elvane renn saman er Rzav mindre enn 10&nbsp;km lang før ho munnar ut i Golijska Moravica.

Rzav drenerer eit område på 575&nbsp;km² og høyrer til Svartehavet sitt nedslagsfelt.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rzav (Golija)|Rzav (Golija)]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, 3. utg. (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Sebeš

**Sebeš** (serbisk Себеш) er ei elv, ei myr og ein stad i Beograd, hovudstaden i Serbia. Alle tre ligg i kommunen Palilula i Beograd.

Sebeš eller **Mokri Sebeš** (serbisk Мокри Себеш) er eit system av kanalar i myrene i den nedre Pančevački Rit. Dei spring ut sør for Borča og renn austover til dei munnar ut i Donau. Sebeš er ein av dei mest populære fiskestadane i Beograd. Ho vart kalla opp etter ein ungarsk landeigar i området.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sebeš|Sebeš]]» frå , den 17. mars 2009.*
Sitnica

**Sitnica** (serbisk skrift Ситница, albansk *Sitnicë*) er ei 90 km lang elv i Kosovo. Ho munnar ut i Ibar ved Kosovska Mitrovica og er den lengste elva som berre renn innanfor grensene til Kosovo. 

## Historie
På 1300-talet, under regjeringstida til kong Milutin, vart det grave ut ein kanal mellom Sazlija og elva Nerodimka. Dette skapte ei kunstig forgreining, og sidan den gong har Nerodimka rend sørover og ut i Lepenac, slik at ho høyrer til nedslagsfeltet til Egearhavet i staden for Svartehavet, som Sitnica og Ibar. Etter den andre verdskrigen vart kanalen dekt med jord igjen. 

## Geografi

Sitnica spring ut frå Sazlija, nord for byen Uroševac. Sitnica er den største elva på Kosovosletta og renn vest for hovudstaden Pristina. Ho munnar ut i Ibar ved Kosovska Mitrovica med ei middelvassføring på 9,5 m³/s.

Elva er relativt slak og drenerer eit område på 3129 km². Det totale fallet hennar er om lag 60 meter. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sitnica|Sitnica]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Sokobanjska Moravica

**Sokobanjska Moravica** eller berre **Moravica** (serbisk Сокобањска Моравица eller Моравица) er ei elv sentralt i det austlege Serbia og ei 58 km lang sideelv til Južna Morava.

Sokobanjska Moravica spring ut frå austsida av Devica nær landsbyen Skrobnica. Ved landsbyen Bovan er det bygd ei demning over elv, som eit ledd i reguleringa av Velika Morava. Den kuntige Bovansjøen har dekt Bovankløfta med vatn og er ein populær regional turistdestinasjon. Elva munnar ut i Južna Morava ved byen Aleksinac. 

Sokobanjska Moravica høyrer til nedslagsfeltet til Svartehavet og drenerer eit område på 606 km².

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sokobanjska Moravica|Sokobanjska Moravica]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, 3. utg. (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije* Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Južna Morava

**Južna Morava** (serbisk og makedonsk Јужна Морава, 'Sør-Morava') er ei elv i Nord-Makedonia, Kosovo og Serbia og ei av kjeldeelvane til Velika Morava (Store Morava). Elva er 295 km lang og renn hovudsakleg nordover, frå Nord-Makedonia, gjennom Kosovo til det sentrale Serbia, der ho møter Zapdana Morava (Vest-Morava) ved Stalać og dannar Velika Morava.

Ho spring ut i fjellet Skopska Crna Gora i Nord-Makedonia, nord for hovudstaden Skopje. Etter ho kryssar grensa til Kosovo vert ho kalla Binačka Morava. Etter 49 km møter ho Preševska Moravica ved Bujanovac og resten av elva (246 km) vert kalla Južna Morava.

Elva sitt nedslagsfelt høyrer til Svartehavet og ho drenerer eit område på 15&nbsp;469 km², av dette 1237 km² i Bulgaria (via sideelva Nišava). Ved munningen har ho ei middelvassføring på 100 m³/s.

Južna Morava renn gjennom ein dal som består av ei rekkje kløfter og søkk. 

Južna Morava brukte å vere 318 km lang, men etter store flaumar har elva danna seg nye elveleie og er i dag nesten 30 km kortare. Ho er i dag kortare enn Zapadna Morava. 

Južna Morava har 157 sideelvar. Dei viktigaste av desse er Jablanica, Veternica, Pusta og Toplica frå venstre og Vrla, Vlasina, Nišava (den lengste) og Sokobanjska Moravica frå høgre.

## Økonomi
Elvar har eit stort potensial for straumproduksjon, men dette er ikkje nytta i dag. Det finst likevel vasskraftverk i nedslagsfeltet hennar. Noko av vatnet vert nytta til vatning. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:South Morava|South Morava]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, 3. utg. (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): "Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije"; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Studenica

**Studenica** (serbisk Студеница) er ei elv sørvest i Serbia og ei 60&nbsp;km lang sideelv til Ibar frå venstre.

Studenica spring ut frå nordsida av Golija som *Crna reka* (Den svarte elva) 1615 meter over havet. Mellom landsbyane Devič og Čečina renn Crna Reka saman med Brusnička reka og held fram nordover som Studenica.

I Studenicadalen ligg Studenica kloster, eit av dei eldste, største og mest kjende serbisk-ortodokse klostera. I 1986 vart det innskrive på verdsarvlista til UNESCO. Studenica munnar ut i Ibar ved den vesle byen Ušće.

Studenica sitt nedslagsfelt høyrer til Svartehavet og ho drenerer eit område på 582&nbsp;km².

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Studenica River|Studenica River]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2 
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Studva

**Studva** (kroatisk; serbisk *Studva* eller Студва) er ei elv aust i Kroatia og nord i Serbia. Elva er 37&nbsp;km lang og ei sideelv til Bosut frå høgre. Ho renn gjennom regionen Syrmia.

Studva spring ut frå myrene vest i Syrmia i Kroatia nær landsbyen Gunja. Ho renn sakte, meanderande og har danna fleire myrer. Studva renn eit stykke som grenseelv mellom dei to landa (18&nbsp;km). Ved landsbyen Morović munnar ho ut i Bosut.

Elva drenerer eit område på 355&nbsp;km² og nedslagsfeltet hennar høyrer til Svartehavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Studva|Studva]]» frå , den 17. mars 2009.*
Tamnava

**Tamnava** (serbisk Тамнава) er ei elv vest i Serbia. Ho er 90&nbsp;km lang og ei sideelv til Kolubara frå venstre.

Tamnava spring ut frå fleire småelvar ved åsen *Konjsko brdo* (Коњско брдо; 'Hesteåsen') på nordsida av fjellet Vlašić, nordvest for byen Valjevo. Ved landsbyen Kamenica gjer elva nesten ein total sirkel og kjem berre ein kilometer frå den fjernaste kjeldeelva si. Tamnava munnar ut i Kolubara sør for Beograd.

Tamnava drenerer eit område på 930&nbsp;km² og har eit nedslagsfelt som høyrer til Svartehavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tamnava|Tamnava]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Temštica

**Temštica** (serbisk Темштица) er ei elv i Serbia og ei sideelv til Nišava frå høgre. Temštica sjølv er ikkje særleg leng, men tar imot ei mykje lenger sideelv, Visočica som kjem frå Bulgaria. Systemet Visočica-Temštica er 86&nbsp;km langt.

Temštica eller Toplodoska reka (Топлодолска река) spring ut frå fem kjelder i Balkanfjella nær grensa mellom Serbia og Bulgaria. Visočica (bulgarsk og serbisk Височица) er 71&nbsp;km lang og spring ut frå fjellet Berkovska planina i Bulgaria, berre få kilometer frå grensa til Serbia.

I 1963 førte eit stort jordras til at Visočica vart demd opp og landsbyen Zavoj vart lagt under vatn. Den naturlege innsjøen vart fjerna for vatn og demninga vart forsterka, slik at den kunstige Zavojsjøen vart skapt. Innsjøen vert nytta av eit vasskraftverk.

Den siste 15&nbsp;km lange biten av elva etter munningen til Visočica vert kalla *Temska* (Темска). Elva munnar ut i Nišava nordvest for byen Pirot.

Temštica drenerer eit område på 820&nbsp;km² og nedslagsfeltet hennar høyrer til Svartehavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Temštica|Temštica]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, 3. utg. (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
** *Politika*, 22. januar 2007, side 6
Topčiderka

**Topčiderska Reka** eller berre **Topčiderka** (serbisk Топчидерска река eller Топчидерка) er ei elv nord i Serbia og ei 30 km lang sideelva til Sava frå høgre. 

Topčiderka spring ut frå Lipovica (Lipovička suma) nord i fjellet Kosmaj. Ho renn nordaustover mot Beograd og munnar ut i Sava i ein av forstadane til byen. 

Elva drenerer eit område på 147 km² og har eit nedslagsfelt med 35 sideelvar som høyrer til Svartehavet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Topčiderka|Topčiderka]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, 3. utg. (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Toplica

**Toplica** (serbisk Топлица) er ei elv sør i Serbia. Elva er 130 km lang og har gjeve namn til heile regionen ho renn gjennom. 

Toplica spring ut på austsida av fjellet Kopaonik, like sør for den høgaste toppen, Pančićev vrh. Regionen Toplica er særs frodig og det vert dyrka mykje korn, frukt og druer her. Elva munnar ut i Južna Morava ved landsbyen Orljane, og er den lengste sideelva hennar frå venstre. 

Toplica høyrer til nedslagsfeltet til Svartehavet og drenerer eit område på 2600 km³. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Toplica River|Toplica River]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, 3. utg. (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Ub

**Ub** (serbisk Уб) er ei elv vest i Serbia med ei lengd på 57&nbsp;km. Ho er den lengste sideelva til Tamnava.

Ub spring ut frå Vlašić i regionen Podgorina vest i Serbia, nær landsbyen Kasapo. Frå kjelda til munningen renn ho houvdsakleg austover, parallelt til Tamnava, som ho munnar ut i nær landsbyen Šarbane. Elva drenerer eit område på 274&nbsp;km² og nedslagsfeltet hennar høyrer til Svartehavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ub River|Ub River]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, 3. utg (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije* Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6