open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stortingsvalet 1949

**Stortingsvalet 1949** var det andre stortingsvalet i Noreg etter andre verdskrigen, 10. oktober 1949. Valet var ein stor siger for Arbeidarpartiet, og Einar Gerhardsen si andre regjering heldt fram. Arbeidarpartiet fekk fleirtal åleine i Stortinget. 

Dette var det siste valet med gamal valordning, der valkrinsane var delt opp i landkrinsar og bykrinsar. Det var òg det siste valet med gamal utrekningsmetode for mandat. Denne metoden favoriserte store parti sterkt. Ved dette valet fekk til dømes Arbeidarpartiet 56,7 % av stortingsmandata med 45,6 % av røystene, medan Norges Kommunistiske Parti sat att utan stortingsmandat sjølv om dei fekk 5,9 % av røystene. Endå ei endring ved dette valet var at det ikkje lenger var høve til å inngå listesamband. Istadenfor vart det difor i mange valkrinsar sett opp felleslister mellom to eller fleire borgarlege parti.

Samfunnspartiet, som hadde vore representert på Stortinget før krigen men ikkje stilte til val i 1945, stilte igjen til val denne gongen. Dei fekk ikkje stor oppslutning og stilte aldri til val igjen.

## Resultat

¹ Mandata på borgarlege felleslister fordelt på dei einskilde partia.

Dei borgarlege felleslistene var:
* Bondepartiet og Høgre i Vest-Agder, Rogaland og Telemark
* Bondepartiet og Venstre i Buskerud og Vestfold
* Bondepartiet, Høgre og Venstre i Hedmark og Østfold
* Kristeleg Folkeparti og Venstre i byane i Nord-Trøndelag og Sør-Trøndelag

Dersom ein fordeler røystene til felleslister på dei einskilde partia, basert på valet i 1945, får ein desse resultata (frå Hvem Hva Hvor 1950):

## Kjelder
* Statistisk Sentralbyrå
* Stortingsforhandlinger 1950 (Oslo, 1951)
* Hvem Hva Hvor 1950 (Oslo, 1949)
Val

*Denne artikkelen er om politiske val. For den kognitive prosessen val; sjå [[Val som kognitiv prosess|her]]*

**Val** er beslutningsprosessar der folk røystar for sine favorittar blant fleire alternativ, og fordelinga av røystene avgjer kva som vert utfallet av prosessen (kven som vinn). Val er den vanlege måten å utpeika kven som skal sitja i viktige politiske posisjonar i eit demokrati (eller eit indirekte demokrati) på.

Noreg har eit styresett som er basert på stortingsval kvart fjerde år. Dette valet fastset samansetnaden av Stortinget og (indirekte) regjeringa, som styrer nasjonen. To år etter kvart stortingsval blir det halde kommune- og fylkestingsval som peiker ut dei politikarane som skal styra lokalt, det vil seia på kommune- og fylkesnivå.

Ulike samfunn har ulike valsystem, og ingen av dei vil kjennast heilt rettvist for alle. Difor er alle røystemetodane utsette for kritikk. Den vanlegaste måten å røysta på, er at kvar røysteføre innbyggjar har *ei* røyst, som ho gjev til den kandidaten ho vil skal vinna.

## Sjå òg
* Kyrkjeval
* Prøveval
* Røysterett
* Røysterettsalder

## Bakgrunnsstoff
Modus

**Modus** er ein grammatisk kategori ved verbet som viser kva talaren vil bruke ein proposisjon til i ein kommunikasjonssamanheng, eller kva innstilling talaren har til handlinga verbet uttrykkjer. I norsk har kategorien modus tre trekk, indikativ, imperativ og konjunktiv. Indikativ er den umarkerte forma, verbformer i presens og preteritum står i indikativ. Imperativ uttrykkjer oppfordring eller befaling. Konjunktiv er svært marginal i norsk; denne forma blir brukt mest i ein del ståande uttrykk, i bannskap og liknande (jf. uttrykk som *leve kongen*).
Democracy

***Democracy***, på norsk ***Demokrati***, er eit teaterstykke skrive av briten Michael Frayn i 2003. Det vart sett opp på Nationaltheatret i Oslo hausten 2005. 

Stykket handlar om den tyske kanslaren Willy Brandts fall gjennom avsløringa av den kommunistiske spionen Günter Guillaume. Han arbeidde som sekretær for Brandt og høyrde til kanslarens innerste krets. Noko av stykket finn stad på Hamar i Noreg.
Konjunksjon

**Konjunksjon** eller **bindeord** er ei ordklasse som består av ord som bind saman grammatisk like ledd.

Konjunksjonar på norsk er *og*, *både – og*, *eller*, *enten – eller*, *verken*/*korkje* – *eller*, *men*, *for* og *så*.
Subjunksjon

**Subjunksjon** er ei ordklasse som består av ord som føyer ei setning (eller ein infinitiv) inn under ei anna setning, som *at* i *Vi veit at Per søv*, eller *å* i *Vi prøver å skrive ei bok*.
Interjeksjon

**Interjeksjon** (frå latin *inter*, 'mellom' og *iacere*, *kasta*), **utropsord** eller **ropeord** er ei ordklasse som består av ord som står heilt utanfor syntaksen, det vil seie utanfor setningsbygninga. Vi kan seie at interjeksjonane ikkje står **i** ei setning, men **i staden for** ei setning. Interjeksjonar blir heller ikkje bøygde.  Fordi dei fyller same plassen som ei setning blir dei i skrift gjerne skilde ut med utropsteikn, punktum eller komma. Dei kan innehalda lydsamband som ein ikkje finn elles i språket (t.d. «ptroh!»).

Interjeksjonar kan brukast for å påkalla merksemd, helsa eller uttrykka sterke kjensler, som ved banning. 

## Døme på interjeksjonar

I og med at interjeksjonar er utropsord er den lydhermande karakteren deira ofte vel så viktig som eit fastsett meiningsinnhald. Ei liste over interjeksjonar kan dermed aldri bli uttømmande.

## Sjå og
* Fyllord (pragmatisk partikkel, diskursmarkør, samtalepartikel)

## Kjelder

* Ann Helen Lea, «Lånord i norsk talespråk», *Språknytt* 2/2010
* Engelske importord i norsk
*«Interjeksjon: grammatikk» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*.
*Gundersen, Dag. «banning» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*.
* Søk i Nynorskordboka 
----
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Interjeksjon|Interjeksjon]]» frå , den 10. august 2010.*
Stortingsvalet 1953

**Stortingsvalet 1953** var det tredje stortingsvalet i Noreg etter andre verdskrigen, og vart halde 12. oktober 1953. Før dette valet vart ordninga for fordeling av mandat endra. Den gamle endringa hadde sterkt favorisert store parti. Den nye ordninga gav ei mandatfordeling som kom nærare fordelinga av røyster. Difor mista Arbeidarpartiet 8 mandat sjølv om dei fekk fleire røyster enn sist, medan Norges Kommunistiske Parti kom tilbake på Stortinget med tre nye mandat endå dei fekk færre røyster enn sist. Det er berekna at med den gamle valordninga ville Arbeidarpartiet ha fått 92 mandat ved dette valet.

Valet vart likevel ein stor siger for Arbeidarpartiet, og Oscar Torp si regjering heldt fram. Arbeidarpartiet beheldt fleirtal åleine i Stortinget. 

## Resultat

¹Mandat frå borgarleg fellesliste fordelt på dei einskilde partia (i dette tilfellet gav felleslista eit mandat til Høgre).
Den borgarlege felleslista var eit samarbeid mellom Bondepartiet og Høgre i Aust-Agder.
Eit anslag over valresultatet med felleslista oppløyst gjev desse partia dette resultatet:

## Kjelder
* Statistisk Sentralbyrå
* Stortingsforhandlinger 1954 (Oslo, 1955)
* Hvem Hva Hvor 1962 (Oslo, 1961)
Aspekt i grammatikken

**Aspekt** er ein grammatisk kategori ved verbet, som viser kva synsvinkel talaren ser handlinga frå. I dei fleste språka med aspekt har aspekt to kategoriar, perfektiv og imperfektiv. Perfektiv uttrykkjer at handlinga er avslutta, mens imperfektiv uttrykkjer at ho ikkje er det. Fransk uttrykkjer aspekt med bøying og skil mellom imperfektiv og perfektiv preteritum, eller imperfect og passé simple, som dei heiter i den franske grammatiske tradisjonen.

I dei slaviske språka er aspekt ein sentral del av verbsystemet, men der er det avleiing heller enn bøying.

I den europeiske lingvistiske tradisjonen skil ein mellom aspekt og aksjonsart.
Haren

**Haren** (frå latin *Lepus*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula, like sør for himmelekvatoren og Orion. Sjølv om haren ikkje representerer noko figur i gresk mytologi, var Haren ein av dei 48 stjernebileta som var oppførte av Klaudios Ptolemaios på 100-talet, og i dag eit av dei 88 moderne stjernebielta. 

## Kjende objekt

### Stjerner
Haren har fleire lyssterke stjerner, både single og doble. Alfa Leporis er den mest lyssterke stjerna i Haren og er ei kvit superkjempe med storleiksklasse 2,6, 1300 lysår frå jorda. Det tradisjonelle namnet, Arneb, som tyder «hare». Beta Leporis, kalla Nihal, er ei gul kjempe med storleiksklasse 2,8, 159 lysår frå jorda. Gamma Leporis er ei dobbeltstjerne ein kan sjå i ein kikkert. Hovudstjerna er ei gul stjerne med storleiksklasse 3,6, 29 lysår frå jorda. Sekundærstjerna er ei oransje stjerne med storleiksklasse 6,2. Delta Leporis er ei gul kjempe med storleiksklasse 3,8, 112 lysår frå jorda. Epsilon Leporis er ei oransje kjempe med storleiksklasse 3,2, 227 lysår frå jorda. Kappa Leporis er ei dobbeltstjerne ein kan sjå i mellomstore amatørteleskop, 560 lysår frå jorda. Hovudstjerna er ei blåkvit stjerne med storleiksklasse 4,4 og den sekundære er ei stjerne med storleiksklasse 7,4.

Det finst fleire variable stjerner i Haren. R Leporis er ein Mira-variabel, òg kalla «Hind-stjerna». Ho varierer i storleiksklasse frå 9,8 til 7,3med ein periode på 420 dagar. R Leporis ligg 1500 lysår unna. Ho har ein kraftig raudfarge som vert sterkare når stjerna vert lysare. T Leporis er òg ein Mira-variabel som vart observert i detalj av ESO sitt Very Large Telescope-interferometer. RX Leporis er ei halvregulær raud kjempe som har ein periode på to månader. Ho har ein minste storleiksklasse på 7,4 og ein største storleiksklasse på 5,0.

### Djupromsobjekt
Det finst eitt Messier-objekt i haren, M79. Det er ein kulehop med storleiksklasse 8,0, 42&nbsp;000 lysår frå jorda. Han er ein av få kulehopar som er synlege på den nordlege hemisfæren om vinteren og er ein Shapley klasse V-hop, som tyder at han har middels tett konsentrasjon mot midten. M79 vart oppdaga i 1780 av Pierre Méchain.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lepus (constellation)|Lepus (constellation)]]» frå ,  den 14. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


* 
* 
* 
* 
* Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.

## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Lepus
* Star Tales – Lepus
* Haren på Constellation Guide
Ulven

**Ulven** (frå latin *Lupus*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Ulven var eit av dei 48 stjernebileta som astronomen Klaudios Ptolemaios skreiv ned på 100-talet og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta. Det ligg mellom Kentauren og Skorpionen.

## Kjende objekt

### Stjerner
Ulven har kring 30 stjerner av 2. og 3. storleiksklasse og 70 som er større enn sjette, mellom anna fleire dobbeltstjerne eller multippelstjerner. 

Dei fleste av dei mest lyssterke stjernene i Ulven er massive medlem r av den nærmaste OB-assosiasjonen, Skorpionen-Kentauren.

### Djupromsobjekt
Mot nord i stjernebiletet ligg  kulehopane NGC 5824 og NGC 5986, og i nærleiken den mørke stjernetåka B 228. I sør ligg to opne hopar, NGC 5822 og NGC 5749, i tillegg til kulehopen NGC 5927 ved austgrensa til Vinkelhaken. På vestresida er to spiralgalaksar og Wolf-Rayet-tåka IC 4406, med somme av dei varmaste stjernene ein kjenner til. IC 4406, òg kalla Netthinnetåka, er ei synliderforma stjernetåke kring 5&nbsp;000 lysår unna. Ho har støvgater som går gjennom sentrum. Ei anna planetarisk tåke, NGC 5882, ligg mot midten av stjernebiletet. Eksoplaneten Lupus-TR-3b ligg i dette stjernebilete. Den historiske supernovaen SN 1006 skal i følgje forskjellige kjelder ha skjedd 30. april til 1. mai 1006 i stjernebilete. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lupus (constellation)|Lupus (constellation)]]» frå ,  den 13. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
* Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.


## Bakgrunnsstoff

* Star Tales – Lupus
* Lupus på Constellation Guide
Gaupa

**Gaupa** (frå latin *Lynx*) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Det vart introdusert på 1600-talet av Johannes Hevelius. Det er eit lyssvakt stjernebielte og dei mest lyssterke stjernene dannar ei sikksakk-linje.

## Kjende objekt
Den einaste namnsette stjerna i dette stjernebiletet er Alsciaukat (frå arabisk for torn), òg kjend som 31 Lyncis, eller κ Lyncis.

Det mest kjende djupromsobjektet i Gaupa er NGC 2419, òg kalla «Den intergalaktiske vandraren», ein kulehop som er den mest fjerntliggande av sitt slag, 300&nbsp;000 lysår frå jorda. Det er truleg at NGC 2419 går i ein særs elliptisk bane kring Mjølkevegen. Han har storleiksklasse 10,3 og er ein hop av Shapley-klasse II. Denne klassen er ekstremt konsentrert i sentrum. NGC 2419 vart oppdaga som ein kulehop av Carl Lampland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lynx (constellation)|Lynx (constellation)]]» frå ,  den 12. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**[[Universe (book)|Universe: The Definitive Visual Dictionary]]*, Robert Dinwiddie et al., DK Adult Publishing, (2005), pg. 346.
* 
* Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.
* Ferris, Timothy. *Seeing in the Dark*. 2002. s.&nbsp;244

## Bakgrunnsstoff

*Fotografisk guide til Gaupa
*Star Tales – Gaupa
*Gaupa på Constellation Guide
Vinkelhaken

**Vinkelhaken** (frå latin *Norma* som tyder *normalen* eller *den rette vinkelen*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Det er lite og lyssvakt og ligg mellom Skorpionen og Kentauren. 

Vinkelhaken har ingen Alfa- eller Beta-stjerner. Desse er no offisielt ein del av Skorpionen - N Sco og H Sco. Den mest lyssterke stjerna i Vinkelhaken er γ² Normae og har berre storleiksorden 4,0. 

Sidan stjernebiletet ligg i retninga til Mjølkevegen, har det mange djupromsobjekt, mellom anna NGC 6087, som er ein open stjernehop. Ein annan hop er NGC 6087, den mest lyssterke i biletet. Sp 1 er ei planetarisk tåke, som òg vert kalla *Fin-ringtåka*. Abell 3627 eller Normahopen, er ein galaksehop kring 200 millionar lysår frå jorda. Det er ein av dei mest massive galaksehopane ein kjenner til, meir enn ti gonger så massiv som ein normal galaksehop, og er derfor trudd å vere Den store tiltrekkjaren, eit massivt objekt som dreg Den lokale gruppa, Virgo superhop og Vasslangen-Kentauren superhop mot seg i ein snøggleik på 600-1000 kilometer i sekundet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Norma (constellation)|Norma (constellation)]]» frå ,  den 14. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff

*Star Tales – Vinkelhaken
*The Deep Photographic Guide to the Constellation: Vinkelhaken
*Vinkelhaken på Constellation Guide
Oktanten

**Oktanten** (frå latin *Octans*) er eit stjernebilde rundt sørpolen på himmelkvelvinga. Stjernebildet er oppkalla etter måleinstrumentet oktant. Stjernebiletet vart konstruert av Nicolas Louis de Lacaille på 1700-talet.

Oktanten er kjend for at den sørlege himmelpolen ligg her. I motsetnad til nordpolen, har ikkje det sørlege polpunktet ei lyssterk stjerne. Sigma Octantis (σ Oct) er den stjerna ein kan sjå med det nakne auga som ligg nærast polen, og ho ligg særs nær, men er så lyssvak (5,45) at ho ikkje kan nyttast innan navigasjon. I staden har navigatørar nytta stjernebiletet Sørkrossen, som peikar mot polen. 

Stjernebiletet er berre synleg på den sørlege halvkula. 

## Stjerner
Oktanten er eit særs lyssvakt stjernebilete og den mest lyssterke stjerna, Ny Octantis, har storleiksklasse 3,8. Sigma Octantis, den særlege polarstjerna, har storleiksklasse 5,4 og ligg kring ein grad under sørpolen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Octans|Octans]]» frå ,  den 2. juli 2016.*  
 

* 
* 

## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Octans
* Starry Night Photography : Octans
* Star Tales – Octans
* Oktanten på Constellation Guide
Slangeberaren

**Slangeberaren** (frå latin *Ophiuchus*) er eit stjernebilde rundt ekvator på himmelkvelvinga. Slangeberaren var eit av dei 48 stjernebileta astronomen Klaudios Ptolemaios oppførte på 100-talet, og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta. 

Slangeberaren ligg mellom Ørna, Slangen og Herkules, nordvest for sentrum av Mjølkevegen. Den sørlege delen ligg mellom Skorpionen i vest og Skyttaren i aust. På den nordlege halvkula er det best synleg om sommaren. 

Barnardstjerna er ein av dei nærmaste stjernene til solsystemet (dei einaste som ligg nærmare er Alfa Centauri og Proxima Centauri) og ligg i Slangeberaren. Ho ligg til venstre for β og like nord for ei V-forma gruppe av stjerner.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ophiuchus|Ophiuchus]]» frå ,  den 10. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Slangeberaren
* Star Tales – Slangeberaren
* Slangeberaren på Constellation Guide
Bordet

**Bordet** eller **Taffelberget** (frå latin *Mensa*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Utanom stjernebiletet Oktanten, der sørpolen ligg, er dette det mest sørlege stjernebiletet. Det er derfor så godt som ikkje mogeleg å sjå frå den nordlege halvkula. Utanom Oktanten grensar det til Kamelonen, Gullfisken, Den sørlege vasslangen og Flygefisken.

## Kjende objekt

### Stjerner
Bordet har ingen lyssterke stjerner, og Alfa Mensae er den mest lyssterke, berre så vidt synleg med ein storleiksklasse på 5,09. Bordet er derfor det mest lyssvake av alle stjernebileta på himmelen. Alfa Mensae er ei sol-liknande stjerne (klasse G5 V) og ligg 33 lysår frå jorda. Ho vert rekna som ein god kandidat til å ha ei jordliknande planet. Pi Mensae er òg ei sol-liknande stjerne (G1) og ligg 59 lysår unna. Ho har ei stor gasskjempe i bane. Denne kryssar den habitable sonen, noko som utelet at stjerna kan ha ein habitabel planet i omlaup.

### Djupromsobjekt
Bordet inneheld delar av Den store magellanske skya (resten ligg i Gullfisken).

dei første bileta teken av Chandra røntgenobservatorium var av PKS 0637-752, ein kvasar i Bordet med store gassjettar som er synleg i både synleg lys og røntgenlys.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mensa (constellation)|Mensa (constellation)]]» frå ,  den 10. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Bordet
* Star Tales – Bordet
* Bordet på Constellation Guide
Mikroskopet

**Mikroskopet** (frå latin *Microscopium*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula, definert på 1700-talet av Nicolas Louis de Lacaille. Den mest lyssterke stjerna er Gamma Microscopii med tilsynelatande storleik 4,68. Ho er ei gul kjempe 381 lysår unna. Ein har funne to stjernesystem, WASP-7 og HD 205739, med planetar, medan ei anna, AU Microscopii, har ei fragmentskive.

## Karakteristikk

Mikroskopet er eit lite stjernebilete som grensar til Steinbukken i nord, Den sørlege fisken og Trana i vest, Skytten i aust, Indianaren i sør, og rører så vidt Teleskopet i søraust. Dei offisielle grensene til stjernebiletet vart teikna av Eugène Delporte i 1930, og er definert som ein polygon med fire segment. Sidan dei mest lyssterke stjernene berre er av femte storleiksklasse er stjernebiletet usynleg for det nakne auga i område med lysforureina himmel.

## Kjende objekt
Lacaille kartla og gav ti stjerner nemning med Bayernemningane Alfa til Iota i 1756. Ei stjerne i nabobiletet Indianaren som Lacaille hadde kalla Nu Indi viste seg å liggje i Mikroskopet, så Gould kalla ho Nu Microscopii.

Den mest lyssterke stjerna er Gamma Microscopii, som har  tilsynelatande storleik på 4,68. Ho er ei gul kjempe med spektralklasse G6III. Stjerna ligg 229±4 lysår unna. Alfa Microscopii er òg ei gul kjempe, men ho er òg ei variabel stjerne, som varierer mellom tilsynelatande storleikar 4,88 og 4,94. Denne stjerna har spektralklasse G7III. Alfa har ei følgjestjerne av 9. storleiksklasse som er mogeleg å sjå i små teleskop. Epsilon Microscopii ligg 182±2 lysår unna, og er ei blåkvit hovudseriestjerne med tilsynelatande storleiksklasse 4,7, og spektralklasse A1V. Theta<sup>1</sup> og Theta<sup>2</sup> Microscopii dannar ei vid dobbelstjerne og det er mogeleg å skjelne komponentane for det nakne auga. Begge er kvite, variable stjerner klasse A med sterke metalliske linjer, liknande Cor Caroli.

Mange objekt i stjernebiletet er for lyssvake til at ein kan sjå dei med det nakne auga. AX Microscopii, betre kjend som [Lacaille 8760]], er ein raud dverg som ligg berre12,9 lysår frå solsystemet. HD 205739 har ein planet med same storleik som Jupiter. WASP-7 er ei stjerne med storleiksklasse 9,54 med eksoplaneten WASP-7b, medan AU Microscopii er ei ung stjerne som verkar å vere i eit tidleg stadium av eit planetsystem med ei fragmentskive. BO Microscopii er ei raskt roterande stjerne, og PSR J2144-3933 er ein uvanleg pulsar med uvanleg lang rotasjonsperiode. 

NGC 6925 er ein stavspiralgalakse med tilsynelatande storleiksklasse 11,3 og med ei linseform, sidan kanten ligg nesten mot oss. Han ligg 3,7 grader vest-nordvest for Alfa Microscopii. NGC 6923 ligg i nærleiken og har mindre storleiksklasse.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Microscopium|Microscopium]]» frå ,  den 1. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

* Star Tales – Mikroskopet
* Mikroskopet på Constellation Guide
Stjernebiletet Pegasus

**Pegasus** (frå latin *Pegasus*) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Det var eit av dei 48 stjernebileta oppførte av astronomen Klaudios Ptolemaios på 100-talet og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta.

Med ein tilsynelatande storleik som varierer mellom 2,37 og 2,45, er den mest lyssterke stjerna in Pegasus den oransje superkjempa Epsilon Pegasi, eller Enif, som markerer mulen til hesten. Alfa (Markab), Beta (Scheat) og Gamma (Algenib), dannar i lag med Alfa Andromedae (Alpheratz eller Sirrah) den store asterismen *Pegasusfirkanten*. Ein har funne tolv stjernesystem i biletet med eksoplanetar. 

## Karakteristikk

Pegasus grensar til Andromeda i nord og east, Øgla i nord, Svana i nordvest, Reven, Delfinen og Folen i vest, Vassmannen i sør og Fiskane i sør og aust. Dei offisielle grensene til stjernebiletet vart teikna av Eugène Delporte i 1930, og er definert som ein polygon på 35 segment. Biletet dekkjer 1&nbsp;121 kvadratgrader, og er det 7. største av dei 88 stjernebileta.

## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Pegasus
*Star Tales&nbsp;– Pegasus
*Pegasus på Constellation Guide
Den sørlege fisken

**Den sørlege fisken** (frå latin *Piscis austrinus*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Den einaste stjerna som er lysare enn 4. storleiksklasse er Fomalhaut, som har 1. storleiksklasse og er den 18. mest lyssterke stjerna på nattehimmelen.

Den sørlege fisken var eit av dei 48 stjernebileta oppførte av astronomen Klaudios Ptolemaios på 100-talet og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta. Stjernaene i det moderne stjernebiletet Trana sanna ein gong «halen» til Den sørlege fisken.

Den sørlege fisken grensar til Steinbukken i nordvest, Mikroskopet i sørvest, Trana i sør, Bilethoggaren i aust, Vassmannen i nord.

## Kjende objekt

Fomalhaut har tradisjonelt representert munnen til fisken. Ein trudde tidlegare at Fomalhaut b var den første eksoplaneten som var oppdaga via synleg lys, takka vere Hubbleteleskopet, men infraraude observasjonar har sidan vist at dette er ei sfærisk støvsky. TW Piscis Austrini ligg i nærleiken og kanskje knytt til Fomalhaut sidan dei ligg mindre enn eitt lysår frå kvarandre. Ho har storleiksklasse 6,5 og er ein BY Draconis-variabel.

Beta, Delta og Zeta utgjer *Tien Kang* («det himmelske tauet») i Kina. Beta er ei kvit stjerne med tilsynelatande storleik 4,29 og spektralklasse A0, og ligg 130 lysår unna. Delta Piscis Austrini er ei dobbeltstjerne med komponentar med storleiksklasse 4,2 og 9,2.

S Piscis Austrini er ein langperiodisk Mira-variabel, ei raud kjempe som varierer i storleiksklasse 8,0 og 14,5 over ein periode på 271,7 dagar, og V Piscis Austrini er ein halvregulær variabel som varierer i storleiksklasse 8,0 og 9,0 over 148 dagar.

Lacaille 9352 er ein lyssvak raud dverg som ligg berre 10,74 lysår unna. Med storleiksklasse 7,34, er stjerna for lyssvak til at ein kan sjå ho med det nakne auga.

NGC 7172, NGC 7174 og NGC 7314 er tre galaksar med storleiksklassar på høvesvis 11,9, 12,5 og 10,9.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Piscis Austrinus|Piscis Austrinus]]» frå ,  den 9. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.

## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Den sørlege fisken
* Star Tales – Den sørlege fisken
* Den sørlege fisken på Constellation Guide
Fiskane

**Fiskane** (frå latin *Pisces*) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Det ligg mellom Vassmannen i vest og Vêren i aust. Ekliptikken og himmelekvator kryssar dette stjernebiletet og Jomfrua.

## Kjende Objekt

Vårjamdøgn ligg fortida i Fiskane, like sør for ω Psc, og på grunn av presesjon, driv det under dei vestlege Fiskane mot Vassmannen.

### Stjerner

* Van Maanen-stjerna, har storleiksklasse 12.36.
* Al Rischa, eller Alfa Piscium (α Psc), ligg 139 lysår unna og har klasse A2 med tilsynelatande storleiksklasse 3.62
* Fum al Samakah, eller Beta Piscium (β Psc), ligg 492 lysår unna og har klasse B6Ve med tilsynelatande storleiksklasse 4.48
* Linteum, eller Delta Piscium (δ Psc), ligg 305 lysår unna og har klasse K5III med tilsynelatande storleiksklasse 4.44
* Kaht, eller Epsilon Piscium (ε Psc), ligg 190 lysår unna og har klasse K0III med tilsynelatande storleiksklasse 4.27
* Revati, eller Zeta Piscium (ζ Psc), ligg 148 lysår unna og har klasse A7IV med tilsynelatande storleiksklasse 5.21
* Kullat Nunu eller Al Pherg, eller Eta Piscium (η Psc), ligg 294 lysår unna og har klasse G8III med tilsynelatande storleiksklasse 3.62
* Torcular, eller Omicron Piscium (ο Psc), ligg 258 lysår unna og har klasse K0III med tilsynelatande storleiksklasse 4.2
* Vernalis (referer til vårjamndøgn), eller Omega Piscium (ω Psc), ligg 106 lysår unna og har klasse F4IV, med tilsynelatande storleiksklasse 4.03

### Djupromsobjekt

M74 er ein spiralgalakse i Fiskane, kring 30 millionar lysår unne. Ho har mange grupper unge stjerner og tilknytte stjernetåker, som syner omfattande område av stjernedanning. Ho vart oppdaga av Pierre Méchain, ein fransk astronom, i 1780. Ein type II-P supernova vart oppdaga i dei ytre områda av M74 av Robert Evans i juni 2003. Stjerna som vart ein supernova vart seinare identifisert som ei raud superkjempe med ein masse på 8 solmassar.

CL 0024+1654 er ein massiv galaksehop som fungerer som ei linse for galaksane bak han, og skapar bogeforma bileta av bakgrunnsgalaksen. Gruppa består hovudsakleg av gule elliptiske og spiralgalaksar, i ein avstand på 3,6 milliardar lysår frå jorda (raudforskyving 0,4), halvparten så langt borte som bakgrunnsgalaksen, som ligg 5,7 mrd. lysår unna (raudforskyving 1,67).

3C 31 er ein aktiv galakse og radiokjelde i Perseus som ligg 2,7 millionar lysår frå jorda. Jettane, som vert skapt av eit supermassivt svart hòl i sentrum, strekkjer seg fleire millionar lysår i begge retningar, og gjer dei til eit av dei største objekta i universet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pisces (constellation)|Pisces (constellation)]]» frå ,  den 8. juni 2016.*  
 

* 
* Richard Hinckley Allen, *Star Names, Their Lore and Legenc*, New York, Dover: various dates.
* 
* Thomas Wm. Hamilton, *Useful Star Names*, Strategic Books, 2008.

## Bakgrunnsstoff

* Fotografisk guide til stjerneteikna: Pisces
* Star Tales – Pisces
* Pisces Constellation at Constellation Guide
Nettet

**Nettet** (frå latin *Reticulum*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Stjernebiletet er mest synleg mellom oktober og desember, men er ikkje synleg på midlare og høgare breiddegrader på den nordlege halvkula.

## Kjende objekt

Berre to stjerner i dette stjernebiletet er meir lyssterke enn tilsynelatande storleiksklasse 5: Alfa (α) og Beta (β) Reticuli. Den raudaktige stjerna R Reticuli er ein Mira-variabel. Denne variable vart oppdaga av C. Ragoonatha Chary ved Madras-observatoriet i India.

Dobbeltstjerna Epsilon Reticuli består av ei stjerne med spektralklasse K2IV som har ein kvit dverg i bane. Basert på parallaksemålingar ligg desse kring 50 lysår frå sola. I 2000 vart det oppdaga ein planet rundt stjerna ε Reticuli A.

Zeta Reticuli er ei vid dobbeltstjerne, der begge medlemmane liknar på sola. Dei ligg kring 39 lysår unna. 

I 2005 vart det oppdaga ein type 1a supernova i spiralgalaksen NGC 1559, som ligg i Nettet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Reticulum|Reticulum]]» frå ,  den 2. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff

* Fotografisk guide til stjernebiletet Nettet
* Starry Night Photography: Nettet
* Star Tales – Nettet
* Nettet på Constellation Guide
Skyttaren

**Skyttaren** (frå latin *Sagittarius*) er eit stjernebilete på den sørlege himmelhalvkula. Det er eit av dei 48 stjernebileta astronomen Klaudios Ptolemaios oppførte på 100-talet og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta. Det ligg mellom Skorpionen og Slangeberaren i vest og Steinbukken i aust.

## Kjende objekt

### Stjerner

α Sgr (Rukbat) er  ikkje den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet, trass i Alfa-nemninga, og har ein storleiksklasse på berre 3,96. I staden for er den mest lyssterke stjerna Epsilon Sagittarii (ε Sgr) (Kaus Australis), med storleiksklasse 1,85.

Sigma Sagittarii (σ Sgr) (Nunki) er den nest mest lyssterke stjerna i stjernebiletet  med storleiksklasse 2,08. Nunki er ei B2V-stjerne som ligg kring 260 lysår unna.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sagittarius|Sagittarius]]» frå ,  den 10. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Skyttaren
* Star Tales&nbsp;– Skyttaren
* Skyttaren på Constellation Guide
Pila

**Pila** (frå latin *Sagitta*) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Sjølv om Pila er eit stjernebilete som vart namnsett alt i oldtida, har det ingen stjerner som er lysare enn 3. storleiksklasse og har det tredje minste arealet av alle stjernebilete (berre Folen og Sørkrossen er mindre). Det var av dei 48 stjernebileta som vart oppført av astronomen Klaudios Ptolemaios på 100-talet, og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta. Det ligg nord for ekvator og er synleg alle stader på jorda utanom sør for den sørlege polarsirkelen.

Pila ligg innafor Mjølkevegen og grensar til Reven, Herkules, Ørna og Delfinen.

### Stjerner
Dei følgjande er lyssterke stjerner i Pila:
 
* α Sge: òg kalla Sham, og er ei gul, lys kjempestjerne med spektralklasse G1&nbsp;II 430 lysår frå jorda. 
* γ Sge: er ein kjølig kjempe (M0&nbsp;III) som ligg 258 lysår frå jorda.
* δ Sge: M2&nbsp;II+A0&nbsp;V 
* ε Sge: G8&nbsp;III, eit stjernesystem med fire komponentar. Den eine komponenten er optisk. 
* η Sge: har spektralklasse K2&nbsp;III.

### Djupromsobjekt
* M71 er ein særs laus kulehop og tidlegare trudd å vere ein tett open hop. Han ligg kring 13&nbsp;000 lysår frå jorda og vart først oppdaga av den franske astronomen Philippe Loys de Chéseaux i 1745 eller 1746.

## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Pila
* Star Tales – Pila
* Pila på Constellation Guide
Skorpionen

**Skorpionen** (frå latin *Scorpius*) er eit stjernebilete på den sørlege himmelhalvkula. Det ligg mellom Vekta i vest og Skyttaren i aust. Det er eit stort stjernebilete nær sentrum av Mjølkevegen.

]

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Scorpius|Scorpius]]» frå ,  den 10. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Scorpius
* Star Tales – Scorpius
Bilethoggaren

**Bilethoggaren** eller **[Bildehoggaren]** (frå latin *Sculptor*), er eit lite og lyssvakt stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Det vart innført av Nicolas Louis de Lacaille på 1700-talet. Opphavleg heitte det **Apparatus Sculptoris** (bilethoggarstudioet), men namnet vart seinare forkorta. 

Bilethoggaren er eit lite stjernebilete som grensar til Vassmannen og Kvalfisken i nord, Smelteomnen i aust, Føniks i sør, Trana i sørvest og Den sørlege fisken i vest. Den lyssterke stjerna Fomalhaut ligg i nærleiken. 

## Kjende objekt

Det er ingen stjerner lysare enn 3. storleiksorden i Bilethoggaren. Dette kjem av at den galaktiske sørpolen, der stjernetettleiken er særs låg, ligg i stjernebiletet.

Den mest lyssterke stjerna er Alfa Sculptoris, ei SX Arietis-type variabel stjerne med ein spektralklasse B7IIIp og ein tilsynelatande storleiksklasse på 4,3. R Sculptoris er ei raud kjempe omringa av ein spiral med stoff som truleg vart kasta ut for kring 1800 år sidan. 

Stjernebiletet inneheld òg Bilethoggaren dverggalakse, ein dverggalakse som høyrer til Den lokale gruppa, i tillegg til Bilethoggargruppa, den gruppa av galaksar som ligg nærast Den lokale gruppa. Bilethoggargalaksen (NGC 253), ein stavspiralgalakse og den største i gruppa, ligg nær grensa mellom Bilethoggaren og Kvalfisken. Eit anna medlem i gruppa er den irregulære galaksen NGC 55.

Ein unik galakse i Bilethoggaren er Kjerrehjulgalaksen, som ligg 500 millionar lysår unna. Galaksen er eit resultat av ei samanslåing for kring 300 millionar år sidan. Kjerrehjulgalaksen har ein kjerne av eldre, gule stjerner og ein ytre ring av yngre, blå stjerner, med ein diameter på 100&nbsp;000 lysår. Den mindre galaksen i kollisjonen er no ein del av kjernen, etter å ha flytta seg frå ein distanse på 250&nbsp;000 lysår. Sjokkbølgja frå kollisjonen førte til omfattande stjernedanning i den ytre ringen.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sculptor (constellation)|Sculptor (constellation)]]» frå ,  den 20. august 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.


## Bakgrunnsstoff

*Star Tales – Sculptor
*Bilethoggaren på Constellation Guide
Skjoldet

**Skjoldet** (frå latin *Scutum*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula.

## Kjende objekt

### Stjerner
Skjoldet er ikkje det mest lyssterke stjernebiletet, med den mest lyssterke stjerna, Alfa Scuti, med storleiksklasse 3,85. Beta Scuti er den nest mest lyssterke med storleiksklasse 4,22, etterfølgd av Delta Scuti med storleiksklasse 4,72. Beta Scuti er ei dobbeltstjerne, der den primære har ei spektralklasse som liknar sola, sjølv om ho er 1270 gonger meir lyssterk. Delta Scuti er ei blåkvit kjempestjerne som har retning mot solsystemet. I løpet av 1,3 million år vil ho kome så nær som 10 lysår frå jorda, og mykje meir lyssterk enn Sirius på den tida.

Skjoldet er kjend for UY Scuti, ei raud superkjempe som pulserer. Med ein storleik på 1&nbsp;708 ± 192 solradiar, er ho den største stjerna ein kjenner til.

### Djupromsobjekt

Sjølv om det ikkje er eit stort stjernebilete, har Skjoldet fleire opne hopar, i tillegg til ein kulehop og ei planetarisk tåke. Dei to best kjende djupromsobjekta i Skjoldet er M11 (Villandhopen) og den opne hopen M26 (NGC 6694). Kulehopen NGC 6712 og den planetarisk tåka IC 1295 ligg aust i stjernebiletet, berre 24 bogeminutt frå kvarandre.

Den mest markante opne hopen i Skjoldet er Villandhopen, M11. Han fekk namn av William H. Smyth i 1844 fordi han likna ein andeflokk på flukt. Hopen ligg 6200 lysår frå jorda og er 20 lysår i diameter, med kring 3000 stjerner, og er ein særleg rik hop. Han er 220 millionar år gammal.

## Romforsking
Romsonden Pioneer 11 flyttar seg i retning av dette stjernebiletet, men vil truleg ikkje nærme seg seg nokre av stjernene i biletet på mange tusen år, då batterial truleg for lengst er døde. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Scutum|Scutum]]» frå ,  den 10. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

*The Deep Photographic Guide to the Constellation: Skjoldet
*Star Tales – Skjoldet
*Skjoldet på Constellation Guide
Stjernebiletet Persevs

**Persevs** (frå latin *Perseus*) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Det var eit av dei 48 stjernebileta oppførte av astronomen Klaudios Ptolemaios på 100-talet og av dei 88 moderne stjernebileta, definert av Den internasjonale astronomiske unionen (IAU). Det ligg nær fleire andre stjernebileta som er oppkalla etter greske legender, inkludert Andromeda i vest og Kassiopeia i nord. Persevs grensar òg til Vêren og Tyren i sør, Kusken i aust, Sjiraffen i nord og Triangelet i vest.

Det galaktiske planet i Mjølkevegen passerer gjennom Persevs, men er i stor grad dekt av ei molekylsky. Den mest lyssterke stjerna i biletet er den gulkvite superkjempa Alfa Persei (òg kalla Mirfak), som skin med ein storleiksklasse 1,79. Denne og mange av stjernene rundt er medlemar av ein open hop kalla Alfa Persei-hopen. Den mest kjende stjerna i biletet er Algol (Beta Persei), som er knytt til illevarslande segner på grunn av variabiliteten, som ein kan sjå med det nakne auga. Stjerna er ikkje i seg sjølv variabel, men ein del av ei formørkande dobbeltstjerne. Andre kjende stjernesystem i Persevs er mellom andre X Persei, ei dobbeltstjerne med ei nøytronstjerne, og GK Persei, ein nova som nådde storleiksklasse 0,2 i 1901. Dobbelhopen, som består av to opne hopar ganske nær kvarandre på himmelene, var kjende av kinesarane i oldtida. Stjernebiletet har gjeve namn til Persevshopen (Abell 426), ein massive galaksehop som ligg 200 millionar lysår frå jorda. 

Ein meteorsverm, Perseidane, stråler ut frå biletet kvar sommar. 

## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Persevs
* Klikkbart kart over Persevs
Slangen

**Slangen** (frå latin *Serpens*) er eit todelt stjernebilde rundt ekvator på himmelkvelvinga. Det er eit av dei 48 stjernebileta oppførte av astronomen Klaudios Ptolemaios på 100-talet, og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta. Det er unikt blant dei moderne stjernebileta fordi det er delt inn i to usamanhengande område, **Serpens Caput** (Slangehovudet) i vest og **Serpens Cauda** (Slangehalen) i aust. Mellom desse to halvdelane ligg stjernebiletet Slangeberaren.

Den mest lyssterke stjerna i Slangen er Unukalhai med ein tilsynelatande storleik på 2,63. Ein del av Mjølkevegen passerer gjennom Slangehalen og er derfor rik på djupromsobjekt, slik som Ørnetåka (IC 4703) og den tilknytte stjernehopen Messier 16. Denne stjernetåka måler 70 gonger 50 lysår og inneheld Skapingspillarane, tre støvskyer som er kjende for eit bilete teken av Hubbleteleskopet. I Slangehalen ligg òg Seyfertsekstetten, ein av dei tettaste kjende galaksehopane, og Arp 220, ein prototype på ein ultrstrålande infraraud galakse.

Slangehovudet grensar til Vekta i sør, Jomfrua og Bjørnepassaren i aust, Den nordlege krona i nord og Slangeberaren og Herkules i vest. Slangehalen grensar til Skytten i sør, Skjoldet og Ørna i aust og Slangeberaren i nord og vest. Det dekkjer i alt 636,9 kvadratgrader i alt, og er rangert som det 23. største stjernebiletet etter areal. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Serpens|Serpens]]» frå ,  den 10. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Slangen
* Star Tales – Slangen
* Slangen på Constellation Guide
Sekstanten

**Sekstanten** (frå latin *Sextans*) er eit stjernebilde rundt ekvator på himmelkvelvinga. Stjernebiletet vart innført i 1687 av Johannes Hevelius.

## Kjende objekt

Sekstanten dekkjer eit heller lyssvakt område av himmelen. Det har berre ei stjerne over femte storleiksklasse, nemleg α Sextantis på 4,49m.  Stjernebiletet inneheld eit par dobbeltstjerner, inkludert γ, 35, og 40 Sextantis. Det er nokre få variable stjerner, inkludert β, 25, 23 Sextantis og LHS 292. NGC 3115 er ein galakse som er eit av djupromsobjekta i stjernebiletet. Biletet ligg nær ekliptikken, som gjer at månen, og somme av planetane stundom passerer gjennom biletet.

Sextans B er ein forholdsvis lys irregulær galakse med storleik 6,6, 4,3 million lysår frå jorda. Ho høyrer til Den lokale gruppa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sextans|Sextans]]» frå ,  den 9. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
* Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.

## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Sextans
* Star Tales – Sextans
* Sextans på Constellation Guide
Det sørlege triangelet

**Det sørlege triangelet** (frå latin *Triangulum Australe*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Det vart første gongen avbilda på himmelkula som *Triangulus Antarcticus* av Petrus Plancius i 1589, og seinare meir nøyaktig og med det noverande namnet av Johann Bayer i hans *[[Uranometria]]* frå 1603. Den franske oppdagaren og astronomen Nicolas Louis de Lacaille kartla og gav dei lysare stjernene Bayernemning i 1756.

Alfa Trianguli Australis, kalla Atria, har 2. storleiksklasse og ei oransje kjempe og den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet, i tillegg til den 42. mest lyssterke på nattehimmelen. Dei andre to stjernene i trekanten er to kvite hovudseriestjerne Beta og Gamma Trianguli Australis. Sjølv om stjernebiletet liigg i Mjølkevegen og har mange stjerner, er det ikkje mange kjende djupromsobjekt. Kjende objekt er mellom andre den opne hopen NGC 6025 og den planetariske tåka NGC 5979.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Triangulum Australe|Triangulum Australe]]» frå ,  den 9. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Det sørlege triangelet
* Starry Night Photography: Det sørlege triangelet
* Det sørlege triangelet på Constellation Guide
Triangelet

**Triangelet** (frå latin *Triangulum*) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Triangelet var eit av dei 48 stjernebileta som astronomen Klaudios Ptolemaios skreiv ned på 100-talet. Kartografane Johann Bayer og John Flamsteed katalogiserte stjernene i stjernebiletet og gav seks av dei Bayernemning.

Dei kvite stjernene Beta og Gamma Trianguli med tilsynelatande storleik på høvesvis 3,00 og 4,00, dannar grunnlinja i trekanten og den gulkvite Alfa Trianguli, med storleiksklasse 3,41, ligg i toppen. Iota Trianguli er ei kjend dobbeltstjerne, og ein kjenner til tre stjernesystem med planetar. Stjernebiletet har fleire galaksar, og den mest lyssterke og nærmaste av desse er Triangelgalaksen eller Messier 33  — eit medlem av Den lokale gruppa. Den første kvasaren som vart observart, 3C 48, ligg òg i Triangelet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Triangulum|Triangulum]]» frå ,  den 12. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Triangelet
* Triangelet på Constellation Guide
Tukanen

**Tukanen** (frå latin *Tucana*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Det er eit av tolv stjernebilete som vart danna av Petrus Plancius seint på 1500-talet etter observasjonane til Pieter Dirkszoon Keyser og Frederick de Houtman. Tukanen var først nedteikna på ein 35 cm stor himmelglobus, laga i 1598 i Amsterdam av Plancius og Jodocus Hondius og var avbilda i stjerneatlaset *[[Uranometria]]* av Johann Bayer i 1603. Den franske oppdagaren og astronomen Nicolas Louis de Lacaille gav stjernene Bayernemning i 1756. Stjernebileteta Tukanen, Trana, Føniks og Påfuglen vart i lag kalla «Dei sørlege fuglane».

Tukanen er ganske lyssvakt og ingen av stjernene er meir lyssterke enn tredje storleikskorden. Den mest lyssterke er Alfa Tucanae med ein tilsynelatande storleiksklasse på 2,87. Beta Tucanae er eit stjernesystem med seks stjerner, medan Kappa er eit kvadruppeltsystem. Ein kjenner til fem stjerner i stjernebiletet som har eksoplanetar. 47 Tucanae er ein av dei mest lyssterke kulehopane på himmelen. Det meste av Den vesle magellanske skya ligg i stjernebiletet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tucana|Tucana]]» frå ,  den 12. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Tukanen
Tyren

**Tyren** (frå latin *Taurus*) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Han ligg mellom Vêren i vest og Tvillingane i aust, medan Persevs og Kusken ligg nord, Floda og Kvalfisken sørvest, og Orion søraust for biletet.

Tyren er eit stort og markant stjernebilete på den nordlege himmelhalvkula om vinteren og er eit av dei eldste stjernebileta, datert attende til minst tidleg bronsealder, då det var plasseringa til sola under vårjamdøgn. 

Tyren har fleire interessante objekt for astronomar. Tyren har dei to nærmaste opne hopane, Pleiadane og Hyadane, som begge er synlege for det nakne auga. Med første storleiksklasse er den raude kjempa Aldebaran den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet. Nordvest i Tyren ligg supernovaresten Messier 1, eller Krabbetåka. Eit av dei næraste områda for aktiv stjernedanning, Tyren-Kusken-komplekset, kryssar den nordlege delen av stjernebiletet. Den variable stjerna T Tauri er prototypen for ein klasse før-hovudseriestjerner.

## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Tyren
* Star Tales&nbsp;– Tyren
* Tyren på Constellation Guide
Teleskopet

**Teleskopet** (frå latin *Telescopium*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula, eit av tolv skapt på 1700-talet av den franske astronomen Nicolas Louis de Lacaille. 

Den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet er Alfa Telescopii, ei blåkvit subkjempe med ein tilsynelatande storleik på 3,5, etterfølgd av ei oransje kjempestjerne Zeta Telescopii med storleiksklasse 4,1. Eta og PZ Telescopii er to unge stjernesystem med fragmentskiver og brun dverg i bane rundt seg. Teleskopet har to uvanlege stjerner med særs lite hydrogen, som truleg er eit resultat av to kvite dvergar som har smelta saman: HD 168476, òg kalla PV Telescopii, ei varm blå ekstrem heliumstjerne, medan RS Telescopii er ein R Coronae Borealis-variabel. RR Telescopii er ein kataklysmisk variabel som lyste opp til ein nova med storleiksklasse 6 i 1948.

Teleskopet grensar til Skytten og Den sørlege krona i nord, Alteret i vest, Påfuglen i sør og Indianaren i aust, og eine hjørnet grensa til Mikroskopet i nordaust. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Telescopium|Telescopium]]» frå ,  den 10. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

* Teleskopet på Constellation Guide
Flygefisken

**Flygefisken** (frå latin *Volans*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Stjernebildet var eit av dei tolv skapt av Pieter Dirkszoon Keyser og Frederick de Houtman mellom 1595 og 1597, og det blei for fyrste gongen publisert i *[[Uranometria]]* frå 1603, av Johann Bayer.

## Stjerner

Kjelder: The Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed. og The Hipparcos Catalogue, ESA SP-1200

## Djupromsobjekt

Lindsay-Shapley-ringen, eller AM0644-741, er ein ringgalakse som ligg 300 millionar lysår frå jorda. Han er kalla opp etter oppdagarane. Lindsay-Shapley-ringen vart funnen nær Den store magellanske skya i 1960. Som Kjerrehjulgalaksen i Bilethoggaren, kjem den unvanlege forma på galaksen som følgje av ein kollisjon mange millionar år sidan. Den blå ringen, 150&nbsp;000 lysår i diameter, vart forma då ei sjokkbølgje frå kollisjonen skapte ein ring av varme, blå stjerner. Den gule kjernen er ei samansmelting av kjernene til etterkomarane. NGC 2442, er ein spiralgalakse, 50 millionar lysår frå jorda.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Volans|Volans]]» frå ,  den 8. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff

*http://www.astro.wisc.edu/~dolan/constellations/stjernebileta/Volans.html
*http://www.maa.mhn.de/Maps/Stars_en/Fig/volans.html 
*Starry Night Photography : Volans Constellation
*Star Tales – Volans
*http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/image/1003/NGC2442HST-GendlerL.jpg
*Volans Constellation at Constellation Guide