open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stiklestad prosti

**Stiklestad prosti** er eit tenestedistrikt i Nidaros bispedømme  i Den norske kyrkja frå 1. januar 2019, ved samanslåinga av Nord-Innherad og Sør-Innherad prosti. Prostesetet skal ligge på Stiklestad når det er eigna lokale på plass der. Inntil det skal prosten vere i Steinkjer.

Prostiet er delt i kyrkjelege fellesråd. Fellesråda i Stiklestad prosti er desse, med sokn. Der soknet har fleire kyrkjer står soknet etter kyrkjenamnet. Dei fleste sokna har bokmål, men nokre har nynorsk liturgi. Dette blir vist gjennom det offisielle namnet på kyrkja.

**Sør-Innherad kyrkjelege fellesråd** (Frosta, Levanger og Verdal kommunar)

* Levanger kyrkje

* Ekne kyrkje

* Markabygda kyrkje

* Frosta kyrkje

* Ytterøy kyrkje

* Alstadhaug kyrkje

* Stiklestad kyrkje

* Verdalsøra kapell (Stiklestad)

* Vera kyrkje (Vera og Vuku)

* Åsen kyrkje

* Vuku kyrkje (Vera og Vuku)

* Okkenhaug kyrkje

* Vinne kyrkje

**Inderøy kyrkjelege fellesråd**

* Salberg kyrkje (Røra)

* Hustad kyrkje (Sandvollan)

* Heggstad kyrkje (Sandvollan)

* Sakshaug kyrkje (Inderøy)

* Sakshaug gamle kyrkje (Inderøy)

* Mosvik kyrkje

* Vestvik kyrkje (Mosvik)

**Steinkjer kyrkjelege fellesråd**

* Egge kyrkje

* Beitstad kyrkje

* Skei kyrkje (Ogndal)

* Malm kyrkje (Verran)

* Mære kyrkje

* Fines kyrkje (Verran)

* Henning kyrkje

* Bodom kapell (Ogndal)

* For kyrkje (Stod)

* Føling kyrkje

* Follafoss kyrkje (Verran)

* Kvam kyrkje

* Steinkjer kyrkje

**Snåsa kyrkjelege fellesråd**

* Snåsa kyrkje

## Kjelder
* Nye «Stiklestad prosti» vedtatt i bispedømmerådet  kirken.no
Sibirjernsporv

**Sibirjernsporv** (*Prunella montanella*) er ein sporvefugl i jernsporvfamilien med hekkeutbreiing i Sibir frå like vest for Ural-fjella og austover, med overvintring i austlege Kina og på Koreahalvøya. 

## Skildring
Kroppslengde på fuglar av denne arten er som jernsporv, 13 til 14,5 centimeter. 
Oversida er varmt raudbrun med mørke striper, undersida gulbeige med rike kastanjestrek på sidene av brystet og flankane.
Hovudet har ei mørkebrun krone, ei lang, brei, bleik gul augebrynstripe, *supercilium*. Kinnet er mørkt og dei har grå sider til nakken. Krona /issen er  brunsvart, iris er varm raudbrun, og det tynne spisse nebbet er mørkt og beina er raudlege. Hoa har bleikare underparti med svakare striper.

Det typiske hekkehabitatet er subarktisk lauvskog og open barskog, ofte nær vatn, sjølv om han òg finst i fjellområde og grantaiga.  Han lever i låg vegetasjon og buskar om vinteren, ofte i nærleiken av elvebankar, men kan òg finnast i tørr grasmark og skog. 

Sibirjernsporv hekkar i eit belte over Nord-Russland frå like vest for Ural-fjella til stillehavskysten, og med eit andre, meir fragmentert band over det sørlege Sibir.  Han er ein trekkfugl, overvintrar i Aust-Kina og Korea, dessutan overvintrar ei lita mengde i Mongolia, streiffuglar når til Japan. 

Storleiken på den globale populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

;Spontant i Noreg
I oktober og byrjinga av november 2016 kom ein sjeldan straum av sibirjernsporvar til Europa. I Noreg vart det ringmerkt fuglar på sju ulike stader frå Stad i nord til Lindesnes i sør. Arten har dessutan ein sikker observasjon på Løten i 2017 og vart ringmerkt på Utsira i 2011.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Siberian accentor|Siberian accentor]]» frå ,  den 19. januar 2020.*  
* Hatchwell, B. (2020). Siberian Accentor (Prunella montanella)  *[http://www.hbw.com/node/58216 Siberian Accentor (Prunella montanella)]* I: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 18. januar 2020
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Biletbok

**Biletbok**, også kalla **bildebok**, er ei bok der illustrasjonar i form av teikningar eller fotografi følgjer med og skildrar det som hender i teksten. Barnebøker er ofte biletbøker.

## Historie

Frå mellomalderen kjenner ein illuminerte manuskript, tekstar som kan ha tilhøyrande miniatyrmåleri som illustrasjonar. Desse hadde ofte religiøst innhald, som *[[Bamberger Apokalypse]]* frå byrjinga av 1000-talet, ei illustrert framstilling av den bibelske apokalypsen og evangelia. Det blei også laga illustrerte verk om historie og myter, som Den iranske kongeboka, som det finst ein mongolsk versjon av frå om lag 1330-talet med bilde i persisk miniatyrmåleri, og *[[Tutinama]]*, ei samling soger frå 1550-talet med bilete i mogulstil. Desse einskildverka hadde stor prestisje, og blei gjerne laga av fyrstar eller religiøse institusjonar. Det blei også laga billigare verk, ofte kalla Biblia Pauperum eller 'dei fattige sin bibel', som var bøker med illustrerte bibelsoger.

*[[Orbis Pictus]]* frå 1658 av den tsjekkiske pedagogen Jan Ámos Komenský er rekna for å vera den fyrste biletboka for barn. Ho kombinerer bilete, latinsk tekst og naturhistorie, og var i hundre år den mest populære skuleboka i Vest-Europa. *A Little Pretty Pocket-Book* av John Newbery, som kom ut i London i 1744, var den fyrste illustrerte barneboka som berre var meint å underhalda. På 1800-talet blei illustrerte eventyrsamlingar vanlege, og eventyr av til dømes Grimm-brørne og H.C. Andersen blei illustrerte av kunstnarar som Gustave Doré, Fedor Flinzer, George Cruikshank, Vilhelm Pedersen, Ivan Bilibin og John Bauer. *[[Alice's Adventures in Wonderland]]* (1866) av Lewis Carroll, med illustrasjonar av John Tenniel, blei ein av dei fyrste store suksessane av underhaldande bøker for barn.

## Sjå òg
*Bildebokprisen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Picture book|Picture book]]» frå ,  den 3. juni 2021.*
 oppgav desse kjeldene:
*Kiefer, Barbara Z. (2010). *Charlotte Huck's Children's Literature*. New York, McGraw-Hill. 
* 
* 
* Zielinski, Linda & Stan; "Children's Picture book Price Guide", Chap. 1: Today's Golden Era Of Picture books; Flying Moose Books; 2006. 

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Great Mongol Shahnameh|Great Mongol Shahnameh]]» frå , og «[[:en:Tutinama|Tutinama]]» frå  den 3. juni 2021.*
Svenska skidspelen 1992

**Svenska skidspelen 1992** vart avvikla i Funäsdalen helga 7. og 8. mars 1992. Grunna snømangel i Falun vart langrenna flytta vestover til Funäsdalen i Härjedalen. Tevlingane i skihopp og kombinert vart avlyst då Gällivare kommun i Norrbottens län takka nei til å overta renna.

## Menn
### 30 km



Dato: 7. mars

### 4 x 10 km stafett



Dato: 8. mars

## Kvinner
### 5 km klassisk stil



Dato: 7. mars

### 4 x 5 km stafett



Dato: 8. mars

## Kjelder
**Sportsboken 92-93*. Sportsboken As/VG. 1992.
Olav Kringen

**Olav Kringen** () var ein norsk journalist og redaktør og ein pioner innan arbeidarrørsla. 

Kringen var fødd i Vågå. I 1887 reiste han til USA, der han tok lærarutdanning. Seinare vigde han seg til journalistikken. 

Frå 1901 til 1904 redigerte han bladet til Arbeidarpartiet, *Det tyvende Århundrede*. Frå 1903 til 1906 var han redaktør i Arbeidarparti-avisa *[[Dagsavisen|Social-Demokraten]]*, og frå 1909 til 1913 var han redaktør i ei anna Arbeidarparti-avis, den Hamar-baserte *Demokraten*. 

Utover redaktørverva sine er Kringen i ettertida mest kjend for den norske omsetjinga av «Internasjonalen».

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Olav Kringen|Olav Kringen]]» frå ,  den 20. januar 2020.*
Ola Vangen

**Ola Vangen** () var ein norsk bonde og lyrikar. Han var fødd på Østvangen i Vingelen i Tolga i Hedmark , og køyrde  som dei fleste andre bønder i distriktet kol for koparverket på Røros. 

Vangen skreiv ei vise frå denne sysselsetjinga som blei svært kjend: «En bondemand på isen gaar, den sorte kuld at kjøre». Ho blei omdikta til ei slags folkevise, sungen på bygdemål med refrenget «Ei kjørd i fjor, ei kjør i år, ei ska te åres fill kjøre». 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ola Vangen|Ola Vangen]]» frå ,  den 20. januar 2020.*  
 
## Litteratur
*Eystein Eggen: *Vingelen. Sogeminner frå heimbygda*, 1943.
Dove Cameron

**Chloe Celeste Hosterman** (), kjend som **Dove Cameron**, er ein amerikansk skodspelar og songar. Ho har spelt hovudrolla i Disney Channel-serien *[[Liv og Maddie]]* og Mal i *[[Descendants]]*.
Toyota Prius

**Toyota Prius** er ein familiebil frå japanske Toyota. Han blei introdusert i 1997 som ein av dei første serieproduserte hybridbilane.
Dronning Dagmars død

**«Dronning Dagmars Død»** (eller «Droning Dagmars dødelige Affgang») er ei gammal dansk folkevise som handlar om dronning Dagmar av Danmark, som var gift med Valdemar Sejr og døydde i barsel. 

## Utgåver
Ei utgåve av visa kom ut i Anders Sørensen Vedel si songbok *[[Hundredvisebogen]]*. Denne er blitt spreidd til nabolanda.
Det finst også ein versjon i 3. del av Svend Grundtvig sitt verk *[[Danmarks gamle Folkeviser]]* som DgF 135.

Frå Noreg har Ludvig Mathias Lindeman skrive opp to melodiar til visa, ein frå Vestfold og ein frå Solør.

I TSB katalogen er visa typologisert som *C 6*. I tillegg til Danmark (*[[DgF]] 135*) er visa også kjend i Sverige og på Færøyane.

## Innspelingar
Birgitte Grimstad song visa på debutplata si *Brigitte Grimstad* i 1966 med ein dansk melodi. Teksten og den danske melodien står i Birgitte Grimstad si bok *Menneskeviser* frå 1972.

I 1996 sang Sinikka Langeland inn songen med ein melodi frå Solør på ein CD som var bilag til Norsk folkeminnelag sitt skrift nr. 142. Han blei også gjeven ut separat som «Stengen var af røde guld» i 1987. Langeland syng også songen på «Lille Rosa: Kjærlighetsballader» frå 2000.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Dronning Dagmars død|Dronning Dagmars død]]» frå  og «[[:nb:Dronning Dagmars død|Dronning Dagmars død]]» frå ,  den 21. januar 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Svenska skidspelen 1994

**Svenska skidspelen 1994** vart avvikla i Falun helga 12. og 13. mars 1994.  Hopprennet vart avlyst grunna sterk vind.

## Menn
### 30 km



Dato: 12. mars

### 4 x 10 km stafett



Dato: 13. mars

## Kvinner
### 5 km klassisk stil



Dato: 12. mars

### 4 x 5 km stafett



Dato: 13. mars

## Kjelder
**Sportsboken 94-95*. Chr. Schibsteds Forlag. 1994.
Havgeit

**Havgeit**, **sjøgeit** eller **fiskegeit** er eit fabeldyr som har framkroppen til ei geit og bakkroppen til ein fisk.

Stjernebildet Steinbukken blir ofte framstilt som ei havgeit. Dette har vore gjort sidan bronsealderen i Mesopotamia. Då brukte babylonarane nemninga , 'Geitefisken', til å symbolisera guden Ea.

## Jødisk tradisjon
Det finst også havgeiter i jødisk folkeminne. Som andre vesen i havet må dei ofra seg til monsteret Leviatan når tida kjem. Ein sjømann skal ha funne ei havgeit langt ute til havs. På horna hennar stod det innskrive: «Eg er eit lite sjødyr, men eg har reist tre hundre parasang for å ofra meg sjølv som mat til leviatanen.»

## Sjå òg
*Havfrue
*Hippocampus
*Ichthyokentaur

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sea goat|Sea goat]]» frå ,  den 21. januar 2020.*
Våren av Sigrid Undset

***Våren*** (opphavleg skrive *Vaaren*) er ein roman frå 1914 av den norske forfattaren Sigrid Undset.

Hovudpersonane i romanen er det unge paret Rose Wegener og Torkild Christensen. Dei giftar seg og stiftar ein heim, men kjem frå kvarandre ette at dei mister sitt første barn. Dei skil seg på ein fredeleg og danna måte. Då dei møter kvarandre att etter fleire år, tek dei oppat forholdet.

Litteraturhistorikaren Liv Bliksrud har skrive at romanen «er blant Undsets mest belærende og moraliserende»,  med den sterke vektlegginga si av tydinga til ekteskapet.

Romanen blei tatt med i 1967-utgåva  av *[[Norges nasjonallitteratur]]* som det einaste verket frå forfattarskapen til Undset. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Våren|Våren]]» frå ,  den 22. januar 2020.*  

## Bakgrunnsstoff
* Utgåva frå 1999 ved Nasjonalbiblioteket (tilgang for norske IP-adressar)
Lister og Mandal prosti

**Lister og Mandal prosti** er eit tenestedistrikt i Agder og Telemark bispedømme i Den norske kyrkja. Prosten har sete i Lyngdal, der Lyngdal kyrkje er prostikyrkje.

Ved kommunereforma vart fleire kommunesamanslåingar gjennomførte i Agder 1. januar 2020. Enkelte sokn vart overførte mellom prosti, og Lister prosti og Mandal prosti vart slegne saman til Lister og Mandal prosti.
								
Prostiet er inndelt i sokn. 

## Sokn og [[kyrkje]]r i Lister og Mandal prosti

*[[Farsund kommune]]:*
* Farsund sokn
** Frelserens kyrkje
** Herad kyrkje
** Spind kyrkje
* Lista sokn
** Vanse kyrkje
** Vestbygda kapell

*[[Flekkefjord kommune]]:*
* Bakke sokn
** Bakke kyrkje
* Flekkefjord sokn
** Flekkefjord kyrkje
** Gyland sokn
** Gyland kyrkje
* Hidra sokn
** Hidra kyrkje

*[[Hægebostad kommune]]:*
* Eiken sokn
** Eiken kyrkje
* Hægebostad sokn
** Hægebostad kyrkje

*[[Kvinesdal kommune]]:*
* Feda sokn
** Feda kyrkje
* Fjotland sokn
** Fjotland kyrkje
** Knaben kapell
** Netlandsnes kapell
* Kvinesdal sokn
** Kvinesdal kyrkje

*[[Lindesnes kommune]]:*
* Bjelland sokn
** Bjelland kyrkje
* Holum sokn
** Holum kyrkje
* Laudal sokn
** Laudal kyrkje
* Lindesnes sokn
** Spangereid kyrkje
** Valle kyrkje
** Vigmostad kyrkje
* Mandal sokn
** Harkmark kyrkje
** Mandal kyrkje
* Marnardal sokn
** Bjelland kyrkje
** Laudal kyrkje
** Øyslebø kyrkje

*[[Lyngdal kommune]]:*
* Grindheim sokn
** Grindheim kyrkje
* Konsmo sokn
** Konsmo kyrkje
* Kvås sokn
** Kvås kyrkje
* Lyngdal prostisokn
** Lyngdal kyrkje (prostikyrkje)
** Austad kyrkje
** Korshamn kapell

*[[Sirdal kommune]]:*
* Sirdal sokn
** Haughom kapell
** Kvævemoen kapell
** Lunde kyrkje
** Tonstad kyrkje

## Fotnotar


## Bakgrunnsstoff
* Agder bispedømme: Prostiene i Agder og Telemark
Verdscupen i alpine greiner 1990/Kvinner

**Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 1990**-sesongen  tok til 8. august 1989 i Las Leñas i Argentina og vart avslutta 18. mars 1990 i Åre i Sverige. Turneringa omfatta 31 renn og 33 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 9 slalåmrenn, 8 storslalåmrenn, 6 super-g-renn, 8 utforrenn og to kombinasjonstevlingar, dei siste baserte på allereie avvikla enkeltrenn i slalåm og utfor.

Petra Kronberger frå Austerrike vann striden om den store FIS-premien, framom landskvinna
Anita Wachter. Tredjeplassen i turneringa tok Michaela Gerg frå Vest-Tyskland.

## Samanlagt

### Slalåm

### Storslalåm

### Super-g

### Utfor

### Kombinasjon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alpiner Skiweltcup 1989/90|Alpiner Skiweltcup 1989/90]]» frå ,  den 22. januar 2020.*
Planetkjerne

**Planetkjerne** er dei inste laga til ein planet. 

Kjernane til steinplanetane i solsystemet er hovudsakleg bygde opp av jern som kan vera fast og/eller flytande. Jordkjernen er sett saman av faste og flytande lag. 

Gasskjemper har også kjernar, men samansetjinga deira er omdiskutert. Moglege materiale er den tradisjonelle blandinga av stein og jarn, is eller flytande metallisk hydrogen. 

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Planetkärna|Planetkärna]]» frå , og «[[:en:Planetary core|Planetary core]]» frå  den 23. januar 2020.*
Bibcode

**Bibcode** er ein identifikator brukt av ei rekkje astronomiske datasystem for å spesifiera litteraturreferansar. Bibcode blei utviklet for bruk i SIMBAD og NASA/IPAC Extragalactic Database (NED), men er no meir utbreidd i bruk – for eksempel i NASA sitt Astrophysics Data System. Koden har ei fastlagd lengd på 19 teikn og har denne forma:
`YYYYJJJJJVVVVMPPPPA`
der YYYY er årstalet for referansen og JJJJJ er ein kode som indikerer kvar referansen blei publisert. I tilfellet med ein artikkelreferanse er VVVV bandnummeret, M indikerer seksjonen i artikkelen der referansen blei bublisert (for eksempel B for ein bokstavseksjon), PPPP viser startsiden og A er den første bokstaven i etternamnet til den første forfattaren. Punktum (.) blir brukt for å fylla ubrukte felt og for å få felta til å bli den fastlagde lengda om koden er for kort. Dette gjer ein til høgre for publikasjonskoden og til venstre for band- og sidenummera. 

Nokre kodedøme:

## Sjå òg
* Digital object identifier

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bibcode|Bibcode]]» frå ,  den 23. januar 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
John Barbour

**John Barbour** () var ein skotsk diktar, kjend som den føste større diktaren til å nytta låglandsskotsk (skotsk).
Barbour skreiv eit stort epos, *[[The Brus]]* (*The Bruce*) om den skotske fridomskampen under Robert Bruce.

## Liv

John Barbour kan ha blitt fødd rundt 1320 om nedteikninga av alderen hans som 55 i 1375 er rett. Fødestaden hans er ikkje kjend, men både Aberdeenshire og Galloway gjer krav på han.

Barbour opptredde først i historiske kjelder i 1356, då han blei forfremja til erkdiakon i Aberdeen frå ein post han hadde hatt i under eit år ved domkyrkja i Dunkeld. Frå dette har ein slutta at han også var til stade i pavestaden Avignon i 1355. I 1357, då David II kom tilbake til Skottland frå eksil og igjen verka som aktiv konge, fekk Barbour eit brev som gav han trygg ferdsle gjev England til Universitetet i Oxford. Han studerte ved Oxford og i Paris.

Etter av David II døydde i 1371 tente Barbour ved hoffet til Robert II i fleire ulike stillingar. Det var på denne tida han dikta *The Brus*. I 1377 fekk han ti pounds Scots i gåve for dette, og frå 1378 ein livspensjon på twenty shilling. 

Den einaste biografiske kunnskapen om dei seinær åra hans kjem frå signaturen hans som vitne i *Register of Aberdeen* i 1392. Ifølgje nedteikningar i St Machar-kyrkja i Aberdeen døydde han 13. mars 1395. Barbour sytte for å få sagt messer for seg sjølv og foreldrene sine i kyrkja, og dette blei gjort i St Machar-kyrkja fram til reformasjonen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:John Barbour|John Barbour]]» frå  og «[[:en:John Barbour (poet)|John Barbour (poet)]]» frå , den 23. januar 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Svensk uppslagsbok. Malmö 1939
Visdomstann

**Visdomstann** er den tredje og bakerste jekselen i kvar kjevehalvdel. Ei visdomstann er tann nummer åtte frå midten av kjeven, heilt bakerst i munnhólet. Ein finn desse både oppe og nede på begge sider av kjeven. Mennesket kan altså til saman ha fire visdomstenner, og desse veks ut mellom 18 og 26 års alder.  

Det hender òg at nokre menneske manglar ei eller fleire visdomstenner, eller at eit menneske har ekstra visdomstenner i tillegg til dei fire som er vanlege å ha. 

## Anatomi
Til tross for at ei visdomstann ikkje har dårlegare eigenskapar enn dei andre tennene, så vert ho oftare vond og plagsam, og må trekkast ut av tannlege eller spesialisttannlege i kjevekirurgi. Ei mogleg årsak er at det er vanskelegare å nå fram til ho med tannkost, så tanna vert angripen av karies. Det hender òg at tanna vert dekt heilt eller delvis av tannkjøtet i eit lag som vert kalla *operculum*. Laget gjer at tanna vert vanskeleg å halda rein samstundes som det å gjera reint risikerer å skada operculum. 

Ein annan grunn til at ei visdomstann ofte vert vond og plagsam og må fjernast er at dei ofte ikkje veks fram riktig, til dømes at dei legg press på andre tenner. I desse tilfella kan det vera betre å fjerna den aktuelle visdomstanna.

## Problem

Det hender at ei årsak til tannverk i samband med visdomstenner er ein bakterieinfeksjon i tannkjøtet, kalla *pericoronit*. 

Når visdomstanna er trekt ut eller har vorte operert kan blødning oppstå under det etterfølgande døgnet. Illeluktande og illesmakande væske i munnhólet er ikkje uvanleg. For å redusera desse problema og infeksjonsrisikoen bør ein pasient skylja munnen etter instruksjon frå tannlege.  

Eldre pasientar opplever ofte fleire problem med visdomstennene sine enn yngre pasientar.  

## Førekomst
Alle får ikkje fire visdomstenner. Urbefolkninga i Tasmania har i stort sett alle fire visdomstenner - medan urbefolkninga i Mesoamerika i prinsipp manglar alle visdomstenner.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Visdomstand|Visdomstand]]» frå ,  den 23. januar 2020.*
Hearts of Iron IV

**Hearts of Iron IV** (forkorta **HoI4**) er eit dataspel laga av Paradox Interactive som vart utgjeve juni 2016 og er oppfølgjaren til Hearts of Iron III.

Spelet går ut på å styre ein nasjon gjennom andre verdskrigen. Spelet startar i 1936 og det er mogleg å spele som alle nasjonar tilgjengeleg på kartet. Som andre Paradox-spel, skjer spelet i samtid og nyttar pausar.

## Innhald

* Avansert diplomati 
* Ha din eigen fraksjon
* Moglegheita å bruke stridsvogn, fly, skip og masseøydeleggingsvåpen 
* Eit kart med vêr, årstider og ulike typar terreng
* Forsking

## Sjølve spelet
Spelet har to startdatoar - ein i 1936 og ein i 1939. Handlinga i spelet skjer på eit kart som er oppdelt i forskjellige statar. Desse statane har eit gjeve folketal, og ein kan innlemme ein del av desse i armeen, flyvåpenet og marinen deira. Økonomien i HoI4 består av to forskjellige typar fabrikkar, «civilian factories» og «military factories». Dei forskjellige fabrikkane har forskjellige funksjonar: Sivile fabrikkar bruker ein til å bygge andre bygningar som luftvern og festningar eller til å kjøpe ressursar frå andre land. Militære fabrikkar blir brukte til å lage ulike reiskap som skytevåpen eller artilleri.

Kvart land har eit idétre (såkalla «focus tree»), men berre nokre har eit unikt tre, dei fleste har eit generisk tre. Kvar idé tar, med nokre unntak, vanlegvis 70 dagar å fullføre og har eit x distinkt utfall.

## Mottaking
Hearts of iron 4 fekk gode kritikkar, med ein poengsum på 88 frå PC Gamer og 10/10 frå Gamer.no. IGN ga spelet 9/10 poeng.

## Utvidingar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Offisielt nettstad
*Hearts of Iron IV Wiki
*Det offisielle forumet for brukarar
Ferdinand de Lesseps

Vicomte **Ferdinand de Lesseps** () var ein fransk diplomat som stod bak bygginga av Suezkanalen og gjorde eit mislukka forsøk på å bygga Panamakanalen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Ferdinand de Lesseps|Ferdinand de Lesseps]]» frå ,  den 29. januar 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
 
## Bakgrunnsstoff
Anne Geneviève de Bourbon

**Anne Geneviève de Bourbon** (), hertuginne av Longueville, var ei fransk adelskvinne som var politisk aktiv under Fronden. 

De Bourbon var dotter av Henrik II av Bourbon og Charlotte de Montmorency og syster til Louis II Condé. Ho blei gift i 1642 med Henri II av Orléans, hertug av Longueville. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anne Geneviève de Bourbon|Anne Geneviève de Bourbon]]» frå ,  den 25. januar 2020.*
Karl Edvard Stuart

**Karl Edvard Stuart** (), på engelsk *Charles Edward Stuart*, fullstendig namn *Charles Edward Louis John Casimir Sylvester Severino Maria Stuart*, òg kalla *The Young Pretender* men mest kjend som **Bonnie Prince Charlie**, var ein skotsk og engelsk tronpretendent.

Han var son av Jakob Edvard Stuart (*The Old Pretender*) og soneson av kong Jakob II av England og VII av Skottland. Han var også sonedotterson til den siste krigarkongen av Polen, Jan III Sobieski. Kravet hans på den skotske trona blei støtta av dei såkalla jakobittane.

## Liv

Karl Edvard Stuart var fødd 31. desember 1720 i Roma, i Palazzo Muti, som far hans var blitt gjeven til å bu i av pave Klemens XI. 

Foreldra hans var den britiske tronpretendenten Jakob Edvard Stuart (James Francis Edward Stuart James), son av den avsette kong Jakob II og VII, og Maria Clementina Sobieska, barnebarn av John III Sobieski. Han voks opp i Roma og Bologna. 

I desember 1743 utnemnde far hans Karl Edvard til regent. I 1744 drog Karl Edvard til Paris for å vinna kongemakta tilbake med fransk hjelp. Då ein engelsk flåte dukka opp i den engelske kanalen, gav franskmennene opp forsøket. I 1745 drog Karl Edvard åleine over til Skottland og starta jakobittopprøret. Ein del skottar frå høglanda stilte seg på hans side, og 18. september kunne han i Edinburgh proklamera far sin som konge.

Han fekk no løfte om fransk hjelp og marsjerte med kring 5 000 menn inn i England, men måtte snart venda tilbake mot nord. 16. april 1746 leid Karl Edvard eit avgjerande nederlag i slaget ved Culloden og drog deretter runt i Skottland i under fem månader som ein flyktning, med ein pris på 30 000 pund sterling på hovudet. Til slutt forkledde Flora MacDonald han som tenestejenta si Betty Burke og smugla han i ein liten båt til øya Skye. Derfrå reiste han med den franske fregatten L'Heureux, og steig i land i Frankrike i september. 

Ved freden i Aachen gjekk Frankrike med på å utvisa Karl Edvard frå landet.

Karl Edvard forsvann frå soga i fleire år, men oppheldt seg i 1750 og sannsynlegvis i 1754 i London, der han var verksam med kupplanar. Seinare forfall han til drikk og utsvevingar. I 1772 gifta han seg med Lovisa av Stolberg-Geldern var ulukkeleg og barnlaust og blei oppløyst i 1784. Han fekk ei dotter med elskarinna si Clementina Walkinshaw, Charlotte Stuart (1753-1789), som han erklærte som ektefødd i 1783.

Dei siste åra av livet levde Karl Edvard sjuk og aldra i Roma. Han døydde same stad som han var fødd, i Palazzo Muti i Roma. 

## Karl Edvard Stuart i kulturen
Karl Edvard Stuart fekk ei viktig stilling i jakobittisk og britisk kultur. Flukta hans til Skye er mellom anna omtalt i «The Skye Boat Song» frå 1884, og i den irske songen «Mo Ghile Mear» frå 1700-talet. Den irske folkesongen «Óró sé do bheatha abhaile» er også knytt til tronpretendenten. 

Soga om opprøret hans inspirerte dei seinare romanane *[[Waverley av Walter Scott|Waverley]]* av Walter Scott og *[[The Master of Ballantrae]]* av Robert Louis Stevenson.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Karl Edvard Stuart|Karl Edvard Stuart]]» frå ,  den 25. januar 2020.*
The Marvelous Misadventures of Flapjack

***The Marvelous Misadventures of Flapjack*** (norsk tittel: *Flapjacks fantastiske eventyr*), også kjend som *The Misadventures of Flapjack* eller berre *Flapjack*, er ein amerikansk animert fjernsynsserie skapt av Thurop Van Orman for Cartoon Network. Serien hadde premiere i USA den 5. juni 2008 og handlar om ungguten Flapjack (spelt av Orman) som er oppseda av kvalen Bubbie (Roz Ryan) og som blir opplært av piraten Captain K'nuckles (Brian Doyle-Murray). Trioen opphaldar seg i Stormalong Harbor, der det meste av serien går føre seg, medan dei leiter etter den segnomspunne øya Candied Island.

Van Orman, som la fram ideen til Cartoon Network allereie i 2001, innlemma sine eigne barndomsdraumar om eventyr på havet i serien. Etter tre sesongar og 46 episodar, avslutta serien 30. august 2010. Medan serien gjekk, vart *Flapjack* nominert til to Primetime Emmy Awards, to Annie Awards og ein Golden Reel Award.

Reprisar av serien har vorte sende på kanalen Boomerang, frå 11. juni til 29. juli 2018.

## Bakgrunnsstoff
*
Bergen Billedgalleri

**Bergen Billedgalleri** er ei stor samling biletkunst i Bergen Kunstmuseum. Samlinga omfattar fleire hovudverk innan norsk målarkunst, eldre europeiske kunstskattar og ny internasjonal kunst.

## Historie
Bergen Billedgalleri blei oppretta i 1878 som en kommunal institusjon. Samlingane var då ein del av Bergen Museum, og blei vist i en bygning på Engen. I 1896 blei samlinga flytta til Den permanente Utstillingsbygning, også kalla «Permanenten». Denne bygningen blei overtatt av kommunen i 1908. I 1935 flytta galleriet endeleg inn i det nye bygget ved Lille Lungegårdsvann. I 1989 blei Bergen Billedgalleri ein del av Bergen Kunstmuseum. Etter nokre organisatoriske omleggingar blei store delar av bygningsmassen til Bergen Lysverker ledig. Det meste av dette blei ominnreia og er no blitt hovudbygg for museet. Bygningen er no ein del av KODE Kunstmuseene i Bergen som KODE 4.

Etter denne omlegginga blei Permanenten frigjort til berre å vera kunstindustrimuseum.

Bergen Kunstmuseum består av Stenersen-samlingen, Rasmus Meyers samling og Bergen billedgalleri.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bergen Billedgalleri|Bergen Billedgalleri]]» frå ,  den 26. januar 2020.*  
 
## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* Kort om Bergen Billedgalleri ved bergenartmuseum.no
Hendrik Krock

**Hendrik Krock** () var ein dansk målar fødd i Flensborg i hertugdømet Slesvig. Han var hoffmålar under Fredrik IV og Kristian VI. Saman med Benoît Le Coffre var han med på å prega historiemåleriet i samtida si. Han hadde også tyding for opprettinga av Kunstakademiet i Danmark.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hendrik Krock|Hendrik Krock]]» frå ,  den 26. januar 2020.*
Taare-Offer

***Taare-Offer*** er ei salmesamling skriven av Dorothe Engelbretsdotter. Verket kom ut i 1685, og var det andre og siste store verket hennar, etter Siælens Sang-Offer.
Verket blei skrive i sørgeåret hennar etter at mannen, Ambrosius Hardenbeck, døydde i 1683.

Dikta har motiv frå Lukas-evangeliet, kapittel 7,36-50 («Kvinna som fekk syndene sine tilgjevne»), Det byggjer på prosaverket *Thränen- und Trostquelle* av den tyske teologen Heinrich Müller, og er ein parafrase eller ei fri og sjølvstendig attdikting av denne boka gjennom Peder Møller si
danske omsetjing *Taare – og Trøste-Kilde* (1677). Boka «er prega av ein inderleg botsvilje og Jesus-kjærleik.»

Bortsett frå ei utgåve frå 1686 og nokre mykje seinare utgåver er *Taare-Offer* som regel blitt trykt saman med *Siælens Sang-Offer*.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Taare-Offer ved bokselskap.no
*
Geir Inge Sivertsen

**Geir Inge Sivertsen** () er ein norsk politikar (H) og forretningsmann. Han var fiskeriminister i regjeringa Solberg frå 24. januar til 2. mars 2020.

Frå 2011 til 2019 var han ordførar i Lenvik kommune, der han hadde sete i kommunestyret sidan 1999. Frå 2020 er han varaordførar i den samanslåtte Senja kommune. I november 2019 var Sivertsen statssekretær for tidlegare næringsminister Torbjørn Røe Isaksen i Nærings- og fiskeridepartementet.

Før han blei ordførar, var Sivertsen administrerande direktør i Nor-Team Entreprenørforretning på Finnsnes. Han er utdanna bygningsingeniør frå Narvik ingeniørhøgskole frå 1989 og sivilingeniør i bygningsteknikk frå NTH frå 1992. Han har også gått befalskurset ved Befalsskolen for Infanteriet i Nord-Norge.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
Barne- og familiedepartementet

**Barne- og familiedepartementet** (**BFD**) er eit norsk departement som arbeider med spørsmål som gjeld oppveksten til barn og unge og levekår, familiar, kyrkjesaker, religion og livssyn, og forbrukarpolitikk.

Barne- og familiedepartementet blei oppretta i 1956 som Familie- og forbrukardepartementet, og har hatt ei rekkje namn gjennom tidene. Dagens namn blei teke i bruk i 1991 og på nytt i 2019 då Kjell Ingolf Ropstad blei barne- og familieminister, medan likestillingssaker blei flytte til Kulturdepartementet. Samstundes blei ansvaret for kyrkjesaker og andre religions- og livssynsspørsmål flytte fra Kulturdepartementet til Barne- og familiedepartementet.

## Historie
Barne- og familiedepartementet blei etablert 21. desember 1956 under namnet Familie- og forbrukardepartementet. I 1972 blei departementet slått saman med Lønns- og prisdepartementet til Forbrukar- og administrasjonsdepartementet, og overtok saksfelt frå enkelte andre departement.

Den 1. januar 1990 blei Familie- og forbrukardepartementet oppretta att som eige departement og fekk overført saksområde frå Forbrukar- og administrasjonsdepartementet, Sosialdepartementet, Kommunal- og arbeidsdepartementet, Justisdepartementet, Miljøverndepartementet (SFT) og Kulturdepartementet.

Departementet har fleire gongar skifta namn og delvis oppgåver gjennom tidene:

* Familie- og forbrukardepartementet (1956–1972 og 1990)
* Barne- og familiedepartementet (1991–2005)
* Barne- og likestillingsdepartementet (2006–2009)
* Barne-, likestillings- og inkluderingsdepartementet (2010–2016)
* Barne- og likestillingsdepartementet (2016–2019)
* Barne- og familiedepartementet (2019–)

I 2019 fekk departementet overført ansvaret for kyrkjesaker og andre religions- og livssynspørsmål, medan likestillingssaker blei flytte til Kulturdepartementet. Gjennom å ha fått ansvaret for kyrkjesaker er departementet frå 2019 ein av to etterfølgjarar (saman med Kunnskapsdepartementet) etter Kyrkje- og undervisningsdepartementet, oppretta i 1814 som Noregs eldste department.

## Organisasjon
### Avdelingar
Departementet har fire avdelingar:

* Barne- og ungdomsavdeling
* Samlivs- og likestillingsavdeling
* Forbrukaravdeling
* Plan- og administrasjonsavdeling

### Underliggande etatar
* Barneombodet
* Barne-, ungdoms- og familieetaten
* Fordelingsutvalet
* Fylkesnemndene for barnevern og sosiale saker
* Likestillingsombodet
* Likestillingsenteret
* Forbrukarombodet
* Forbrukarrådet
* Forbrukartvistutvalet
* Statens institutt for forbruksforsking
* Marknadsrådet
* Edelmetallkontrollen
* Stiftelsen miljømerking

## Politisk leiing
Lene Vågslid frå Arbeidarpartiet er barne- og familieminister sidan 4. februar 2025.  

Før dette var hadde den same regjeringa Linda Hofstad Helleland frå Høgre som barne-, familie-, likestillings- og inkluderingsminister i perioden 2018–2019, og Solveig Horne frå Framstegspartiet som barne-, likestillings- og inkluderingsminister i perioden 2013–2018.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Shulamith Firestone

**Shulamith Firestone** () var ein kanadisk-amerikansk feministisk teoretikar og forfattar. 

Ho var kjend som ei av opphavskvinnene til den såkalla andre bølgja av amerikansk feminisme (kalla radikalfeminisme) og ein av dei mest framtredande figurane i henne på 1970-talet. Livet hennar blei filmatisert i kortfilmen *Shulie* frå 1997 av regissøren Elisabeth Subrin.

Shulamith Firestone freista å sameina marxistiske teoriar om klassekamp med oppfattinga om at den mest grunnleggjande oppdelinga av menneske var skiljet mellom kjønn, i staden for dei økonomiske relasjonane som Karl Marx hadde peikt på. Ho rekonstruerte Marx sine teoriar om historia til menneske ut frå dette synet. Til skilnad frå dei fleste andre feministar såg ikkje Firestone på kultur og politikk som skapt av patriarkatet, men at utforming deira var eit resultat av patriarkatet. Ho rekna årsaka til at den russiske revolusjonen og andre sosialistiske revolusjonar enda i fiasko var at ein ikkje har lukkast i å sameina dei tre plana sosialistisk revolusjon, feministisk revolusjon og kulturrevolusjon til ei einaste revolusjonær kraft – og dermed ikkje kunna oppnå eit tilstrekkeleg stort revolusjonært potensial til å kunna realisera sosialismen uten at rørsla gjekk tilbake og blei byråkratisert. 

Shulamith Firestone meinte at kvinner og menn tilhøyrer ulike klassar. Ho meinte at barndommen var eit uttrykk for det klasseskiljet som gutar gjekk gjennom frå dei som barn hadde tilhøyrt klassen til kvinna til dei som vaksne tilhøyrde klassen til mannen. Ho meinte likevel ikkje at kjønnsklassane måtte forvekslast med dei økonomiske klassene, ei forveksling som lett kan oppstå om ein nyttar lausrivne sitat av henne.  

1969 danna Firestone og Ellen Willis rørsla Redstockings of the Women's Liberation Movement, dei såkalla raudstrømpane.

## Bibliografi
* 1970: *The Dialectic of Sex*
* 1998: *Airless Spaces*

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Shulamith Firestone|Shulamith Firestone]]» frå ,  den 27. januar 2020.*
Sengetøy

**Sengetøy** eller **sengeklede** er ulike tekstila ein nyttar til å reia opp senger, som laken, dynetrekk, putevar og sengeteppe. Utstyr som sengeforheng og myggnetting kan også vera del av sengetøyet. Ulike delar sengetøy som passar saman i farge og mønster blir kalla **sengesett**.

## Historie

Historiske former for sengetøy er å ligga på skinnfell eller sengehalm med puter av semska skinn fylte med dun og reinsdyrhår, med dyner av skinnfellar eller ryer med flossida vend ned mot senga. Omgrep som «sengehalm» finst framleis som uttrykk for ei seng.

Kvite lintøylaken med blonder og broderi er kjende frå slutten av 1500-talet. Sengetøy spelte ei viktig rolle for sosial status på den tida då den kvinna si medgift i tekstilar var av viktig økonomisk verdi. Når sengehalmen og fellar til å ligga på blei erstatta rundt 1700-talet med stoppa madrassar og puter blei det òg utvikla lintøy for senger. 

Oppå senga kunne ein ha pryddekke av finare fellar eller ryer, og frå slutten av 1800-talet kvite sengeteppe. I finare heimar fanst himmelsenger og sengeforheng.

I 1949 blei det innført ein sengestandard, og i siste halvdelen av hundreåret fekk sengetøy dagens utforming. Skumplast erstatta materiale som vatt og sjoddi som fyll, og sengeteppe blei bytta ut med dynetrekk i standardiserte storleikar med fargar og mønster.

## Galleri

Stube Betten Volkskundemuseum Erfurt.jpg|Seng og vogge med sengetøy i Museum für Thüringer Volkskunde i Erfurt i Tyskland.
Alsacien (47).jpg|Tradisjonelle alsassiske senger med forheng
Looking SSE at parents bedroom from hall - second floor - Tinsley Living Farm - Museum of the Rockies - 2013-07-08.jpg|Seng med forheng og quilt som sengeteppe ved Tinsley Living Farm ved Museum of the Rockies i USA.
Bedcover (AM 1962.53-4).jpg|Brodert sengeteppe av lin frå 1700-talet ved Auckland Museum
Bedcover (AM 1995.90.11-1).jpg|Applikert sengeteppe frå mellom ca. 1795 og ca. 1830 ved Auckland Museum


## Sjå òg

* Dyne
* Madrass
* Søvn
* Sengeteppe

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Sängkläder|Sängkläder]]» frå ,  den 27. januar 2020.*  
 
## Litteratur

* G Hedlund, *Dräkt och kvinnlig slöjd i Ovansjö socken 1750-1850* (1951).
* Gertrud Grenander Nyberg, *Lanthemmens prydnadssöm* (1983)
* E von Walterstorff, "Bondens bädd" i *Svenska kulturbilder 4* (1931)
Når verden med sin glede sviker

**«Når verden med sin glede sviker»** er ein salme skriven av Dorothe Engelbretsdotter i 1681.

Salmen er nummer 848 i i *[[Norsk Salmebok (1985)]]* og nummer 482 i Landstads reviderte salmebok. Han er ikkje med i *[[Norsk salmebok 2013]]*.

## Kjelder
England og Wales

**England og Wales** er eit administrativt område i Storbritannia, danna av dei to landa England og Wales. Området ligg under same jurisdiksjon. Dei følgjer eit felles rettssystem kjend som engelsk rett.

Wales blei teke opp i det engelske monarkiet gjennom Rhuddlan-loven (*Statute of Rhuddlan*) frå 1284, og vidare gjennom *Laws in Wales Acts 1535 and 1542*.

Sidan 1999 har Wales hatt auka sjølvstyre med Nasjonalforsamlinga i Wales (engelsk , walisisk ), som blei danna gjennom Government of Wales Act 1998. Forsamlinga fekk auka makt gjennom Government of Wales Act 2006, slik at det kan vedta eigne lovar for Wales. England har ikkje ei tilsvarande eiga forsamling, men blir styrt gjennom Det britiske parlamentet og regjeringa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:England og Wales|England og Wales]]» frå , og «[[:en:England and Wales|England and Wales]]» frå  den 27. januar 2020.*
Nasjonalforsamlinga i Wales

**Nasjonalforsamlinga i Wales** (walisisk *Cynulliad Cenedlaethol Cymru*, engelsk *National Assembly for Wales*) er ei folkevald forsamling med lovgjevande makt i Wales. 
Ho held til i Senedd-bygningen i Cardiff.

Forsamlinga har seksti medlemmer, kjende som *Assembly Members* (AM) eller *Aelod y Cynulliad*. Dei blir valde for fireårsperiodar, med førti valde ut frå geografiske krinsarr med fleirtalsval og tjue frå fem regionea der ein nyttar høvestalsval for å få proporsjonal representasjon. 

Opprettinga fann stad som følgje av devolusjon, ein prosess der landa som utgjer Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland har fått aukande grad av sjølvstyre. Forsamlinga blei vedtatt oppretta gjennom ei folkerøysting i 1997, og formelt oppretta gjennom *[[Government of Wales Act 1998]]*. Den første sesjonen opna i 1999. Då hadde forsamlinga ikkje rett til å laga eigne lovar, berre reglar. Gjennom loven Government of Wales Act 2006 fekk nasjonalforsamlinga lovgjevande myndigheit på dei områda der lovgjevingskompetansen ligg hjå walisiske styesmakter. Desse områda er helse, utdanning, økonomisk utvikling, transport, miljø, jordbruk, lokale styresmakter og nokre skattar. Etter ei ny folkerøysting i 2011 blei makta utvida til å laga lovar utan å konsultera det britiske parlamentet eller den britiske ministeren for Wales. 

Lovverk frå januar 2020 utvida røysteretten til forsamlinga til å gjelda personar over 16 år, medan namnet på forsamlinga blir **Welsh Parliament** på engelsk og **Senedd Cymru** på walisisk frå 6. mai 2020. 

Lovar som vedkjem heile kongeriket blir framleis vedtekne i Det britiske parlamentet, og både ministeren for Wales i den britiske regjeringa og Det britiske parlamentet har vetorett i høve til forsamlinga.

## Presidentar i forsamlinga

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nasjonalforsamlingen for Wales|Nasjonalforsamlingen for Wales]]» frå  og «[[:en:National Assembly for Wales|National Assembly for Wales]]» frå , den 27. januar 2020.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Fairbanks

**Fairbanks** er ein by i den amerikanske delstaten Alaska med 31 535 innbyggarar (2010). Dette gjer han til den nest mest folkerike byen i Alaska etter Anchorage. Han er den største byen i den indre delen av delstaten og ligg på begge sider av elva Chena River. 

I Fairbanks finst armébasen *Fort Wainwright* og flybasen *Eielson Air Force Base,* som vart bygde under den andre verdskrigen.

## Klima
Byen ligg på på 64,5° nordlege breiddegrad (omtrent same breiddegrad som Namsos i Trøndelag). Mørketida om vinteren i Fairbanks er altså omtrent like lang som i Namsos. 

Fairbanks har eit subarktisk innlandklima med store temperaturvariasjonar. Høgsommarane er korte og temperaturmessig særs like høgsommarane i Oslo. Vintrane er likevel mykje kaldare enn i Oslo, med temperaturar som ofte går under -25 grader celsius, som gjer Fairbanks til USAs kaldaste by.

## Transport

* Fairbanks International Airport
* Alaska Railroad
* George Park sin Highway

## Utdanning

* University of Alaska Fairbanks

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Fairbanks|Fairbanks]]» frå ,  den 27. januar 2020.*
The Jungle Book 2

***The Jungle Book 2*** (norsk tittel: *Jungelboken 2*) er ein amerikansk animert film frå 2003, produsert av DisneyToon Studios. Han er oppfølgjaren til *[[1967-filmen The Jungle Book|The Jungle Book]]* frå 1967.

## Kjelder
Ellen MacArthur

Dame **Ellen Patricia MacArthur** () er ein britisk seglar frå Derbyshire. 7. februar 2005 sette ho verdsrekord i å segla jorda rundt åleine.
 Ho segla 27 354 nautiske mil (50 660 km) med ein gjennomsnittsfart på 15,9 knop. Ho brukte 71 dagar, 14 timar, 18 minutt og 33 sekund og slo dermed den tidlegare verdsrekorden med ein dag, åtte timar, 25 minutt og 49 sekund.

Franske Francis Joyon, som hadde hatt verdsrekorden før MacArthur, sette ny verdsrekord i 20. januar 2008 med 57 dagar, 13 timar, 34 minutt og 6 sekund.

8. februar 2005 blei MacArthur utnemnn til *Dame Commander* (forkorta *DBE*) av Order of the British Empire for ferdigheitene sine i segling. 

MacArthur trekte seg tilbake frå profesjonell segling 2. september 2010, og skipa Ellen MacArthur Foundation, ein veldedig organisasjon som støtter ein overgang til sirkulær økonomi.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ellen MacArthur|Ellen MacArthur]]» frå ,  den 28. januar 2020.*
Syl

**Syl** er ein reiskap med stålspiss og handtak av tre eller plast. Han kan brukast til å lage hòl i materiale som lêr, tre, papp eller liknande. Sylar er brukte i fleire ulike handverksfag og har då ulike former.

Ordet «syl» er nærskyldt med sy.

## Kjelder
* 
*
Grethe G. Fossum

**Grethe Gulbrandsen Fossum** () var ein norsk lærar, politikar og byråkrat frå Oslo, busett i Grue. Ho representerte Hedmark fylke og Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1990-2001.

Fossum var dotter til ein lastebileigar i hovudstaden. Sjølv gjekk ho Statens gymnastikkskule i heimbyen og tok i 1968 eksamen ved lærarskulen på Elverum. Etter å ha stifta familie arbeidde Fossum åra 1976-85 som lærar i ungdomsskulen på Grue, deretter var ho rektor på Roverud skole fram til 1990, bortsett frå året 1988, då ho var personleg sekretær i Sosialdepartementet.

Valperioden 1987-91 var Fossum varaordførar i Grue. Då Gro Harlem Brundtland danna si andre regjering i november 1990, fekk Fossum fast sete i Stortinget, etter som ein annan Hedmark-representant, Kjell Borgen, vart statsråd. Også stortingsperioden 1993-97 møtte vararepresentant Fossum fast på Stortinget, då i staden for statsrådane Sigbjørn Johnsen og Sylvia Brustad. I den fireårsbolken lukkast Fossum å sikre seg fast plass gjennom 1997-valet. Stortingsvalet 2001 gjekk Arbeidarpartiet sterkt tilbake og Jens Stoltenberg måtte gå frå regjeringsleiinga den 19. oktober. Dermed fekk ikkje vararepresentant Fossum høve til å kome tilbake på Tinget og hennar tid i rikspolitikken var over. Gjennom dei 11 sesjonane på Stortinget var ho medlem 1990-93 i Kyrkje- og undervisningskomiteen, leiar 1993-97 og sekretær 1997-2000 i Familie-, kultur- og administrasjonskomiteen. Til sist var ho, under den fyrste Stoltenberg-regjeringa, medlem i Finanskomiteen. Fossum var medlem av sentralstyret i Arbeidarpartiet frå 1992 til 2002.

I 2002 vart Fossum tilsett som oppvekstsjef og deretter assisterande rådmann i Kongsvinger kommune. Frå 2005 var ho rådmann i Grue kommune i to år, før ho 2007-10 var divisjonsdirektør ved Sykehuset Innlandet på Kongsvinger.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Kirsebærplomme

**Kirsebærplomme** *(Prunus cerasifera)* er eit tre i kirsebærslekta, i slekt med hegg, kirsebær og morell. Treet blir 2-6 meter høgt og dannar ei steinfrukt.

Det har ofte tornar. Nye årsskot er snaue og glatte med grøn farge. Blada på 4-8 cm er omvendt eggrunde, spisse og svakt tanna og med unnselege hår langs nervene på undersida. Dei 1-3 blomane på snaue skaft luktar godt og spring normalt ut før blada er vaksne ut. Frukta er 2-3 cm, rund  og i variantar av gul-raud-brun. Frukta kan etast av menneske og er søt på smak.

Kirsebærplomme stammar frå Søraust-Europa og Vest-Asia.  

Kirsebærplomme blomstrar gjerne i mars-april. Han er ein populær prydplante som blir planta i hagar og parkar, og har mange kultivarformer.

Treet finst innført ei rekkje stader i verda. I Noreg kan ein finna det gjenståande frå park- og hageanlegg. På Dei britiske øyane og nokre stader i Nord-Amerika finst det spreidd i naturen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kirsebærplomme|Kirsebærplomme]]» frå ,  den 29. januar 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;
 
* Lid, Johannes og Dagny Tande, *Norsk flora*, versjon 2007, 7.utgaven. ISBN 978-82-521-6029-1. 
* Stenberg, Lennart & Bo Mossberg, Steinar Moen (norsk red.), *Gyldendals store nordiske flora*, Gyldendal, Oslo 2007. ISBN 978-82-05-32563-0.
Livmorhals

**Livmorhals** (latin *cervix uteri* eller *collum uteri*) er sambandet mellom vagina og livmora i kvinneleg anatomi. Han utgjer den nedste delen av livmora. Den nedste delen av livmorhalsen stikk ned i vagina.

I medisinsk terminologi blir innsida av livmorhalsen kalla *endocervix*. Holrommet i livmora snevrar i livmorhalsen inn til ein kanal kalla *canalis cervicalis*. Den nedste delen av halsen blir kalla *portio* i ein opning kalla ytre mormunn (*ostium uteri*). Denne opningen er vanlegvis liten og rund om han ikkje har gått gjennom ein fødsel, og permanent tverrspalta etter ein fødsel. 

Livmorhalsen er lett tilgjengeleg for medisinske undersøkingar. Han blir brukt til å ta celleprøvar for å finna teikn på mogleg livmorhalskreft.

## Kjelder
Cervix

**Cervix** eller **collum** er eit latinsk ord for hals, og viser ofte til innsnevra område i anatomien. Dette kan vera:

* Halsen mellom kroppen og hovudet
* Livmorhalsen mellom livmora og skjeden
* *Cervix vesicae urinariae*, urinblærehalsen
* *Cervix cornus dorsalis medullae spinalis* eller *cervix cornus posterioris medullae spinalis*, halsen til posterior cornu av ryggmergen
* *Cervix dentis*, tannhals (eit noko innsnevra området der krona møter rota)
* Cervix hjå insekt, ein membran som skil hovud frå thorax
Eggleiar

**Eggleiar** (medisinsk latin *tuba uterina*, gresk *salpinx uterina*) er eit smal røyr som bind saman eggstokk og livmor hjå hopattedru. Hjå kvinner er eggleiarar ca. 0,5 cm i diameter og ca. 7-15 cm lange. Eggleiarar har 3 lag,  mucosa (slimhinne), *Muscularis externa* (musklar) og serosa (ei tynn hinne danna av epitelceller som er del av bukhinna).

Eggleiarar blei først skildra medisinsk av den italienske legen Gabriele Falloppio (1523–1562). Dette har gjeve dei det tidlegare medisinske namnet *tuba Falloppii* og det engelske namnet *Fallopian tubes*.

Det er vanlegvis i eggleiaren at befruktinga føregår. Under eggløysinga går eitt eller stundom fleire mogne egg frå eggstokken, gjennom eggleiaren til livmora. Om eit egg blir befrukta, vil det bli verande i eggleiaren i rundt 3 dagar før det går vidare til livmoren der svangerskapet kan fortsetja. Om egget blir sitjande fast i eggleiaren og ikkje kjem seg ned i livmora blir det kalla eit ektopisk svangerskap (eller *svangerskap utanfor livmora*. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eggleder|Eggleder]]» frå ,  den 29. januar 2020.*