open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Solikamsk

**Solikamsk** (russisk Солика́мск) er ein by i Perm kraj i Russland med om lag 90&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 190&nbsp;km nord for Perm og 25&nbsp;km nord for nabobyen Berezniki. Solikamsk er den tredje største byen i Perm kraj.

Han vart grunnlagt i 1430. Bynamnet kjem av dei russiske orda *sol* (соль) – *[[salt]]* og *[[elva Kama|Kama]]* (Кама) – elva som renn gjennom byen.

Byen er kjent for saltproduksjon, særskild natriumklorid, som vert nytta som gjødsel. Over 11&nbsp;000 menneske arbeider innan utvinning av salt, 3&nbsp;000 i underjordiske gruver og 7&nbsp;000 over bakken. Byen har eit eige museum som er tileigna til å forklare og vise alle stadium i saltutvinninga, raffinering og næringa si historie i byen.

I Sovjettida låg det ein gulag-arbeidsleir ved byen. Han er no stengd, men vert nytta som museum. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Solikamsk|Solikamsk]]» frå , den 7. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Mezjduretsjensk i Kemerovo oblast

**Mezjduretsjensk** (russisk Междуре́ченск) er ein by i Kemerovo oblast i Russland med om lag 100&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 230&nbsp;km søraust for Kemerovo. Byen vart grunnlagd i 1948 og fekk bystatus i 1955. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Zjukovskij

**Zjukovskij** (russisk Жуко́вский) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 100&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Moskva, rundt 35&nbsp;km søraust for Moskva sentrum. 

## Historie

Ut av datsja-busetnaden *Otdykh* (russisk: Отдых) oppstod i 1930 *Stakhanovo* (russisk: Стаханово), med status som urbanliknande busetnad. 1947 fekk Stakhanovo bystatus og sitt noverande namn. Byen er kalla opp etter den russiske vitskapsmannen Nikolaj Jegorovitsj Zjukovskij, som vert rekna som far til den russiske luftfarten.

## Næringsliv
Zjukovskij er det viktigaste senteret for russisk luft- og romfart. Under sovjettida var byen, som militært støttepunkt, ikkje tilgjengeleg. I dag er han midtpunktet for den russiske flyforskinga – med fleire kontrollstasjonar og rullebaner, mellom anna den største i Europa med ei lengd på 5,4&nbsp;km og ei breidde på 120&nbsp;m.

Dessutan finn ein mellom anna forskningsinstitutta og høgskulane:
* Det sentrale aerohydrodynamiske instituttet (TsAGI)
* M. M. Gromov flyforskningsinstitutt (LII)
* Det vitenskapelige forskningsinstitutt for luftfartsinstrumentering og -utstyr (NIIAO)
* Skule for MiG-testpilotar

Her finn òg den internasjonale luft- og romfartsutstillinga MAKS stad anna kvart år.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Novosjakhtinsk

**Novosjakhtinsk** (russisk Новоша́хтинск) er ein by i Rostov oblast i Russland med om lag 100&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved grensa til Ukraina, rundt 60&nbsp;km nord for Rostov-na-Donu. 

Novosjakhtinsk vart grunnlagt i 1939 i samband med utbygging av kolgruver i området. Kolgruvene er òg i dag hovudnæringa i byen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Novosjakhtinsk|Novosjakhtinsk]]» frå , den 7. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Derbent

**Derbent** er ein by i Republikken Dagestan i Russland med om lag 130&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved kysten av Kaspihavet, rundt 120&nbsp;km søraust for Makhatsjkala.
 

Derbent er den sørlegaste byen i Russland og den nest største byen i Dagestan. Den største etniske gruppa er azeriar, følgt av lezginar og tabasaranare. Bynamnet er avleidd av det persiske *Darband* («lukka port»). 

I år 728 invaderte arabarane byen og dei gjorde byen til eit sentrum for kunst og handel. Mongolane erobra byen i 1220. Byen har etter dette høyrt til både persarar og tyrkarar. I 1806 vart byen ein del av Russland.

Dei gamle festningsverka ved byen vart i 2003 innskrive på verdsarvlista til UNESCO.

## Merknader

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Derbent|Derbent]]» frå , den 7. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Glazov

**Glazov** (russisk Гла́зов, udmurtisk Глазкар &ndash; *Glazkar*) er ein by i Republikken Udmurtia i Russland med om lag 85&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Tsjeptsa, 150&nbsp;km nord for Izjevsk. 

Byen vart grunnlagt som ein landsby på 1500-talet og fekk bystatus i 1780. 

Under den russiske borgarkrigen var byen militært viktig. Han vart erobra av Koltsjak sin general Anatolij Pepeljajev 2. juni 1919.

Glazov ligg ved den transsibirske jernbanen. 

Byen er kjent for *Tsjepetsk Mekaniske Fabrikk*, som er hovudprodusenten av uran, zirkonium og kalsium-metall til atomkraftverk, militære og romfartsteknologi i Russland. Byen har òg verksemder innan treforedling-, tekstil- og næringsmiddelindustri.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Ust-Ilimsk

**Ust-Ilimsk** (russisk Усть-Или́мск) er ein by i Irkutsk oblast i Russland med om lag 80&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Angara, rundt 650&nbsp;km nord for Irkutsk. 

Han vart grunnlagt i 1966 i samband med bygginga av Ust-Ilimsk vasskraftverk i Angara og fekk bystatus i 1973.

Ust-Ilimsk lufthamn ligg 15 km nordvest for byen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ust-Ilimsk|Ust-Ilimsk]]» frå , den 7. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Heilagdag

: *Sjå òg [[Heilagdagar i Noreg]]*
Ein **heilagdag** eller **helgedag** er i ein høgtidsdag avsett til gudstenestelege handlingar. Offentlege heilagdagar er dagar med lovfesta heilagdagsfred. 

Heilagdagsfreden har i Noreg til formål å 
* verne om det gudstenesta
* verne om den allmenne freden på heilagdagane og gje høgtida ro og vørdnad

Heilagdagslovgivinga vernar òg arbeidstakarane sine rettar til å få fri frå arbeid på heilagdagane. Heilagdagsfredning kan òg gjelde innan fiskeri, slik at det er forbode å setje eller trekke fiskereiskap på visse heilagdagar.

Bakgrunnen for dei kristne heilagdagane er det tredje bodordet om å holde kviledagen heilag. Dei første kristne heldt som jødane den sjuande dagen (laurdagen) som kviledag, i samsvar med tradisjonen frå Det gamle testamentet. Etterkvart byrja dei kristne å feire Jesu oppstode på søndagen, og søndagen tok plassen frå sabbaten som heilagdag. Likevel er det nokre kristne samfunn, mellom dei adventistane, som held på laurdagen som kviledag.

Talet på heilagdagar varierer frå land til land, og det har variert gjennom tidene. 

## Sjå òg
* Lov om helligdager og helligdagsfred
* Lov om 1 og 17 mai som høgtidsdager 
* Fiske og fangst i sjøen på søn- og helligdager

## Kjelder
* *[[Almanakk for Noreg]]* 2008, Universitetet i Oslo ISBN 978-82-05-36607-7
Zelenodolsk i Russland

**Zelenodolsk** (russisk Зеленодо́льск, tatarisk Яшел Үзән, *Yäşel Üzän*) er ein by i Republikken Tatarstan i Russland med om lag 100&nbsp;000 innbyggjarar Han ligg på venstre (nordre) sida av elva Volga, rundt 40&nbsp;km vest for Kazan. 

Zelenodolsk vart grunnlagt i 1865 som ein landsby med namn *Kabatsjisjtsje*. Seinare heitte han *Zeljonyj Dol* (russisk: Зелёный Дол), som dagens namn utvikla seg frå. Han fekk bystatus i 1932 som Zelenodolsk.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Zelenodolsk (Russland)|Zelenodolsk (Russland)]]» frå , den 7. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Tommelpiano

**Mbira, sansa, likembe, kalimba** eller **marimba** er eit afrikansk musikkinstrument, som av europearane vart kalla **tommelpiano** eller **knipse-lamellofon**. Det består av ei lita plate eller resonator som det i vifteform er festa fjører (eller lamellar) til av metall, bambus eller liknande til. Desse vert knipsa med tommelfingrane. Lengda av den frittsvingande delen av kvar lamell avgjer tonehøgda. 

Instrumentet har mange namn, avhengig av kor i Afrika ein er. Døme på namn: Mbira, nbila, mbira huru, mbira njari, mbira nyunga nyunga, marimba, karimba, kalimba, likembe og okeme. Det finst i mange forskjellige variantar både i utforming og stemming. Tradisjonelt er det berre kjend i Afrika og blant enkelte afroamerikanske folkegrupper. 

Dette instrumentet er svært populært nytta innan musikkpedagogikk sidan det er rimeleg enkelt instrument å utøve, så lenge det består av 2-15 tangentar. I seinare tid har det vorte produsert tommelpiano med eit spekter på heile 4-5 oktavar.

## Kjelder
* mbira i *Store norske leksikon*.
Bispemøtet

**Bispemøtet** er eit lovfesta organ i Den norske kyrkja. Det er samansett av alle dei tenestegjerande biskopane i Den norske kyrkja. 

Bispemøtet er samla to gongar for året. Møtet vel preses for fire år i gongen. Bispemøtet uttaler seg til saker det får oversendt frå kyrkjedepartementet eller kyrkjemøtet. 

## Bakgrunnsstoff
* www.kyrkja.no Info om Bispemøtet
Irgun

**Irgun** «Den nationale militære organisasjonen» var ei valdeleg sionistisk rørsle som opererte i Palestina i åra 1931 til 1948. Organisasjonen utførte valdelege åtak, spesielt mot britane som okkuperte Palestina på denne tida, og vert av mange sett på som ein terrororistgruppe. Det mest kjendte åtaket til Irgun var bombinga av King David Hotel i 1946, der 91 menneske vart drepne og 46 vart såra. Menachem Begin, som var statsminister i Israel frå 1977 til 1983 var leiar av Irgun då åtaket vart utført.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Votkinsk

**Votkinsk** (russisk Воткинск, udmurtisk Вотка &ndash; *Votka*) er ein industriby i Republikken Udmurtia i Russland med om lag 100&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg rundt 50&nbsp;km nordaust for Izjevsk. 

Votkinsk vart grunnlagt i 1759 i samband med bygginga av eit hammarverk. I 1935 fekk han innvilga bystatus.

Votkinsk har ein variert industri og av dei største verksemdene er maskinbyggingsselskapet *Votkinskij Zavod*, som har opphavet sitt i det opphavlege hammarverket i byen og som i dag mellom anna produserer rakettar av typen Topol-M.

## Kjende personar frå Votkinsk
* Pjotr Tsjajkovskij, komponist
* Rudolf Povarnitsyn, høgdehoppar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Votkinsk|Votkinsk]]» frå , den 7. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Frode Elsness

**Frode Elsness** () er ein norsk sjakkspelar. Han blei Noregsmeister i sjakk i 2008. Frode Elsness blei utnemnd til Internasjonal Meister i sjakk (IM) i 2001. 

I Noregsmeisterskapen i sjakk i Tønsberg 5-13. juli 2008 delte Frode Elsness førsteplassen med Jon Ludvig Hammer, begge med 6,5 poeng på 9 rundar. . Det var dermed nødvendig med omkamp om NM-tittelen. I omkampen i Moss 26-27. september 2008 vann Frode Elsness det første partiet, og stod best i det andre då Hammer baud remis, noko Elsness naturlegvis tok i mot. Dermed kunne Frode Elsness motta kongepokalen.

Frode Elsness har delteke på det norske landslaget i sjakk-OL (VM for landslag) 6 gongar, i 1996, 2000, 2004, 2010, 2012 og 2014. 

I 1990 vart Elsness junior-noregsmeister i sjakk. I 2007 vann Elsness det opne NM i hurtigsjakk.

Frode Elsness har to innteikningar i stormeister-tittelen. Den første kom i seriesjakken sesongen 2009-2010, med 7 poeng på 9 parti. Det andre kom i Oslo Chess International i oktober 2011, med 6 av 9 mot sterk motstand. Han har allereie klart kravet om eigen rating på over 2500, med 2506 pr. 1. november 2011, og manglar "berre" det tredje avgjerande stormeister-resultatet for å bli stormeister. 

Frode Elsness er no medlem av Schakklubben av 1911. Frode Elsness er lege av utdanning, og arbeider som allmennlege.

## Bakgrunnsstoff
* Frode Elsness sine parti hos www.chessgames.com
* Frode Elsness sine parti hos NorBase
* Frode Elsness sin rating hos verdssjakkforbundet FIDE

## Kjelder
* Norsk Sjakkblad nr. 4, 2008, s. 10-13
* Norsk Sjakkblad nr. 5, 2008, s. 10-11
* Olimpbase, database over sjakk-olympiadar mv
* Øystein Brekke: Norske sjakktrekk. Norges Sjakkforbund 100 år 1914-2014. Norges Sjakkforbund 2014, ISBN 978-82-991916-2-3

## Fotnotar
Mitsjurinsk

**Mitsjurinsk** (russisk Мичу́ринск) er den nest største byen i Tambov oblast i Russland med om lag 90&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg 65&nbsp;km vest for Tambov. 

Han vart grunnlagt i 1635 som ein utpost ved den sørlege grensa til Russland og fekk bystatus i 1779. Byen heitte *Kozlov* (russisk: Козло́в) fram til 1932. Byen er kalla opp etter den russiske vitskapsmannen Ivan Mitsjurin.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mitsjurinsk|Mitsjurinsk]]» frå , den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Balasjov

**Balasjov** (russisk Балашо́в) er ein by i Saratov oblast i Russland med om lag 75&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Khopjor, rundt 200&nbsp;km vest for Saratov. 

Balasjov flybase ligg 10&nbsp;km aust for byen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Nojabrsk

**Nojabrsk** (russisk Ноя́брьск) er den største byen i det autonome området Jamalo-Nenetsk i Russland med om lag 100&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg rundt 560&nbsp;km søraust for Salekhard og 870&nbsp;km nordaust for Tjumen.

## Historie

Nojabrsk er ein ung by og vart grunnlagd i 1976. I 1982 fekk han bystatus. Byen oppstod som følgje av utbygginga av oljefeltet «Kholmogorskoje». Det vart bygt jernbane fram til staden og oppført bustader for arbeidarane. Busetnaden voks opp rundt jernbanestasjonen *Nojabrskaja* og i oktober 1976 vart busetnaden Nojabrsk offisielt grunnlagt. Namnet kjem frå det russiske ordet for november: Ноя́брь &ndash; *nojabr*. Ved utgangen av same år hadde han 1&nbsp;523 innbyggjarar. Busetnaden voks stadig vidare, og skular og gater vart bygt.

## Økonomi og næringsliv
Byen ligg midt i dei vestsibirske oljefelta og hovudnæringa er naturleg nok oljeutvinning. Selskapet Gazprom Neft er sterkt representert i området.

## Transport
Nojabrsk lufthamn ligg seks kilometer vest for byen, med ruter til Moskva, Salekhard og fleire andre destinasjonar.

Byen ligg ved jernbanen Tjumen&ndash;Novyj Urengoj. Byen er delt i ein mindre sørleg del, Nojabrsk-I og ein større nordleg del, Nojabrsk-II. Kvar bydel har sin eigen jernbanestasjon, noko som gjennom åra har forvirra mange nye tilreisande. Jernbanelinja skil bustaddelen i byen frå industriområdA som tener oljefelta.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nojabrsk|Nojabrsk]]» frå , den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Zjeleznogorsk i Kursk oblast

**Zjeleznogorsk** (russisk Железного́рск) er ein by i Kursk oblast i Russland med om lag 95&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 90&nbsp;km nordvest for Kursk.

Zjeleznogorsk vart grunnlagd i 1957 i samband med utbygging av jernmalmførekomstar i Kursk magnetiske anomali. Han fekk bystatus i 1962.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Zjeleznogorsk

**Zjeleznogorsk** er namnet på tre byar i Russland:
* Zjeleznogorsk i Krasnojarsk kraj &ndash; ein by i Krasnojarsk kraj.
* Zjeleznogorsk i Kursk oblast &ndash; ein by i Kursk oblast
* Zjeleznogorsk-Ilimskij &ndash; ein by i Irkutsk oblast.
Novouralsk

**Novouralsk** (russisk Новоура́льск) er ein lukka by i Sverdlovsk oblast i Russland med om lag 80&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen Novouralsk, tidlegare kjend som *Sverdlovsk-44*, ligg på austsida av Uralfjella, rundt 60 km nordvest for Jekaterinburg. Sjølv om byen vart grunnlagt under den andre verdskrigen og fekk namnet Novouralsk i 1954, så vart han heldt hemmeleg heilt til 1994 og han har framleis status som «lukka by». Økonomien i byen er dominert av atomindustri, i tillegg til bil- og bygningsindustri.

## Økonomi og industri
Byen er heimstad for *Ural elektro-kjemiske fabrikk*, som har anrikning av uran og utvikling av sentrifugeteknologi til dette føremålet som viktigaste oppgåve, i tillegg til framstilling av instrument og industrisystem for atomindustrien. Fabrikken hadde det første gassdiffusjons-anrikningsanlegget i Sovjetunionen og vart sett i drift i 1949. I 1950 vart visse tekniske vanskar løyst og fabrikken kunne framstille fleire titals kilo 90% anrika uran. Den opphavlege fabrikken, kalla D-1, vart utvida med fabrikken D-3 i 1951 og D-4 og D-5 i 1953. Tenestemenn frå *Ministeriet for atomindustri* (Minatom) uttalte ein gong at Sverdlovsk-44 var den einaste fabrikken dei nokon gong nytta til å framstille høganrika uran til våpenbruk. 
 
Fabrikken er førande i utviklinga av russisk sentrifugeteknologi og har nytta sjuandegenerasjons gassentrifuger sidan 1996 og har òg utvikla åttandegenerasjons sentrifuger. Fabrikken produserer no òg låganrikt uran ved hjelp av sentrifugeteknologi. Han er ein av fire russiske anrikningsanlegg.

Ein annan større industribedrift var *Urals bilmotorfabrikk*, som vart grunnlagt i 1967. Bedrifta var eit dotterselskap av Likhatsjov Moskva bilmotorfabrikk. *Ural bilmotorfabrikk* gjekk konkurs i 2000 og vart seinare kjøpt opp av *Ural bilar og motorar*, ein russisk-kinesisk joint venture for bilproduksjon.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Novouralsk|Novouralsk]]» frå , den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Angrerettloven

**Angrerettloven** eller **angrerettlova** er ein lov som har som funksjon å verne forbrukarar som handlar under spesielle forhold. Lova er laga for å verne kundar mot aggressive eller spesielle typar næringsverksemd, som messer, dør-til-dør-sal og liknande. Angrerett gjeld sal utanfor fast utsalsstad, når avtalt samla varepris medrekna frakt er over 300 norske kroner. Den gjeld også ved fjernsal som internetthandel, telefonsal eller postordre, uavhengig av vareprisen.

## Vilkår

For at ein skal kunne nytte angrerettloven, må nokre vilkår vere oppfylte:
* Kjøpet må vere eit forbrukarkjøp. (Vara skal ikkje nyttast i arbeidssamanheng og kjøpar må vere ein person; ikkje ei gruppe personar.)
* Kjøpet må enten vere eit fjernsal jf. angrerettsloven § 6a, eller eit kjøp utanfor fast utsalsstad, jf. § 6d Det er altså **ikkje** lovfesta angrerett på varer kjøpt i vanleg butikk.

## Unntak
Sjølv om alle vilkåra er oppfylte, kan det hende angreretten ikkje kan nyttast, dersom:
* Kjøpet er blitt gjort gjennom ein salsautomat eller anna automatisert forretningslokale.
* Avtalt samla varepris for handelen, medrekna frakt, er under 300 norske kroner.
* Kjøpet er gjort ved auksjon, bortsett i frå dei som blir arrangerte *utelukkande* ved hjelp av fjernkommunikasjon. (eksempelvis nettauksjonar).
* Avtala gjeld sal eller oppføring av fast eigedom eller rettar i fast eigedom, bortsett frå utleige.

## Kjelder
* 
* 

## Fotnotar
Novyj Urengoj

**Novyj Urengoj** (russisk Но́вый Уренго́й) er ein by i det autonome området Jamalo-Nenetsk i Russland med om lag 105&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg rundt 450&nbsp;km aust for Salekhard. I folketeljinga i 2002 hadde han 94&nbsp;456 og den store auken fram til 2007 skuldast at to nærliggande busetjingar vart slått saman med Novyj Urengoj i 2004.

Den største verksemda i byen er utvinning av olje og gass, med eit av dei største gassfelta i verda i området og gode utsikter til framtidige funn. Gassproduksjonen i området vert drive i regi av det statlege russiske gasselskapet Gazprom.

Byen er endepunkt for jernbanen Tjumen-Novyj Urengoj. Novyj Urengoj lufthamn ligg 4&nbsp;km sørvest for byen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Kinesjma

**Kinesjma** (russisk Кинешма) er den nest største byen i Ivanovo oblast i Russland med om lag 80&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 90&nbsp;km nordaust for Ivanovo og strekkjer seg over 15&nbsp;kilometer langs Volga. 

## Historie
Kinesjma vart første gong nemnt som ein *[[posad]]* i 1429. I 1504 gav Ivan III han til fyrst Fjodor Belskij, som flykta til Moskva frå Litauen og gifta seg med niesa til Ivan. Seinare gav Ivan den grufulle Kinesjma til Ivan Sjuiskij, men etter sistnemnte døydde vart han returnert til tsaren i 1587. På 15- og 1600-talet var Kinesjma eit viktig fiskerisenter, som leverte stør til tsaren. I 1608 vart byen plyndra to gonger av polakkane. Frå 1700-talet har hovudindustrien i byen vore framstilling av tekstilar. 

## Attraksjonar
Det viktigaste landemerket i Kinesjma er Treeiningskatedralen, bygt i 1838&ndash;1845 i ein typisk nyklassisistisk arkitektur. Det er òg fleire 1700-talskyrkjer i byen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kinesjma|Kinesjma]]» frå , den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Zjeleznogorsk i Krasnojarsk kraj

**Zjeleznogorsk** (russisk Железного́рск) er ein lukka by i Krasnojarsk kraj i Russland med om lag 95&nbsp;000 innbyggjarar. Han har ein velutvikla kjernefysisk industri. Han var tidlegare kjent som *Krasnojarsk-26*.

## Historie
I 1950 oppretta styresmaktene i Sovjetunionen den lukka byen Krasnojarsk -26 for produksjon av plutonium til våpenbruk. Historia til byen og det tilhøyrande forsvarskomplekset er samanvevd. Forsvarsindustrien omfatta kjernefysiske anlegg bygt inne i holer som vart grave ut av granittfjellet på nordsida av byen, så vel som romforskningsføretak.

Byen var ein hemmeleg by i Sovjetunionen heilt til president Boris Jeltsin i 1992 erklærte at slike byar kunne bruke sine historiske namn. Fram til då fanst ikkje byen på offisielle kart. Som tradisjonen var med sovjetiske byar som inneheldt hemmelege anlegg (til dømes Oziorsk kjent som Tsjeljabinsk-40, Seversk kjent som Tomsk-7, Sarov kjent som Arzamas-16), så var Krasnojarsk-26 faktisk berre eit postboksnummer og impliserte at staden låg i ein viss avstand frå byen Krasnojarsk. Byen var òg kjent som *Socbyen*, *Jernbyen*, *Ni* og *Atombyen*.

## Økonomi
I Zjeleznogorsk ligg Krasnojarsk gruve- og kjemikombinat, eit kombinat som spelte ei viktig rolle i dei tidlegaste russiske prosjekta for framstilling av kjernefysiske våpen.

I Zjeleznogorsk føregår òg produksjon av plutonium, elektrisitet og varme for distriktet ved bruk av grafitt-modererte vasskjølte reaktorar (for tida er berre ein i drift). Det finst òg eit militært gjenvinningsanlegg og eit kommersielt russisk lagringsanlegg for radioaktivt avfall i byen.

## Merknader

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Zjeleznogorsk (Krasnojarsk kraj)|Zjeleznogorsk (Krasnojarsk kraj)]]» frå , den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Rugsund kyrkje

**Rugsund kyrkje** står i Rugsund på fastlandet innom Rugsundøya i Bremanger kommune i Vestland, og er ei tømra langkyrkje frå 1838.

Bygget har sitjeplassar til kring 400 personar og vart sett opp etter typeteikningar laga av arkitekt Hans Ditlev Franciscus Linstow. 
Kyrkja vart pussa opp, ombygd og utvida i 1911&ndash;1912.
Då vart mellom anna tårnet endra og Lars Kinsarvik skar og måla atlartavle, preikestol, døypefont og veggdekor. 
Det vart då òg bygd til kor med orgelgalleri over.

Tidlegare låg kyrkja for soknet ute på Rugsundøya.
Der låg kyrkja svært fint plassert, men det var eit stendig problem at det var for grunt jorddekkje på gravplassen. 
Difor vart kyrkjestaden flytt frå øya til fastlandet då det måtte byggjast ny kyrkje etter at 1600-tals kyrkja brann ned.

Kyrkja er soknekyrkje for Rugsund sokn i Nordfjord prosti. 
Fram til 1740 høyrde Davik til Eid prestegjeld.
Rugsund har hatt kyrkje sidan mellomalderen, truleg sidan 1200-talet. 
Fyrste gongen Rugsund-kyrkja er nemnd i kjeldene er 1328. 
Dette var truleg ei stavkyrkje. 
Mellomalderkyrkja vart erstatta av ei tømra kyrkje i 1650.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Rugsund sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Kart frå 1979 som viser soknegrenser og kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
* Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
* Oversyn over gravminne i Bremanger kommune på nettstaden disnorge.no

*
Tobolsk

**Tobolsk** (russisk Тобо́льск; sibirsk tatarsk: *Seber* ) er ein historisk hovudstad for Sibir og i dag ein vanleg by i Tjumen oblast i Russland med om lag 100&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg der elvane Tobol og Irtysj renn saman.

## Historie
Tobolsk vart grunnlagt av Jermak sine kosakkar i 1585–1586 under den første russiske framstøyten inn i Sibir nær ruinane etter hovudstaden til Sibir-khanatet, Qashliq. Han vart sete for viseregenten av Sibir og blømde opp på grunn av handel med Kina og Bukhara. Det var der den første skulen, teateret og avisa i Sibir vart oppretta. I *The Further Adventures of Robinson Crusoe* let forfattaren Daniel Defoe helten sin *Robinson Crusoe* opphalde seg i Tobolsk frå september 1703 til juni 1704.

Etter at territoriet vart administrativt oppdelt vart Tobolsk sete for generalguvernøren i Vest-Sibir heilt til det vart flytta til Omsk i 1820–1830. Mange sibirske byar hadde Tobolsk sitt våpen som ein del av sine opphavlege byvåpen, mellom andre Omsk, Tjumen og Tomsk og Omsk har framleis dette byvåpenet i dag. 

Fram til Oktoberrevolusjonen (1917) var byen hovudstad for Tobolsk Gubernija. Byen vart òg brukt som eksilstad. Mellom anna vart nokre av dekabristane frå 1825 sende i eksil til Tobolsk. Byen vart mindre viktig etter at den transsibirske jernbanen ikkje vart lagt innom byen i 1890-åra.

I august 1917, etter Februarrevolusjonen, vart Tsar Nikolai II av Russland og familien hans ført hit for å leve i relativ luksus i det tidlegare huset til generalguvernøren. Men i april 1918, etter at den kvite armeen nærma seg byen, vart hele tsarfamilien skoten av den raude armeen i Jekaterinburg.

## Økonomi og næringsliv
Økonomien i dagens Tobolsk er sentrert rundt eit stort oljeraffineri. Enkelte tradisjonelle handverk, slik som utskjering i bein, er bevart.

## Attraksjonar
Tobolsk er den einaste byen i Sibir som har ein godt bevart stein-*[[kreml]]*, eller byfestning, bygt ved overgangen frå 1600- til 1700-talet. Dei kvite murane og tårna med ei samling av kyrkjer og palassliknande bygningar ligg flott til på ei høg elvebredd og vart erklært som ein nasjonal historisk og arkitektonisk skatt alt i 1870.

Dei viktigaste monumenta i kreml er St.&nbsp;Sofiakatedralen (1683–1686), ein overbygd marknadsplass (1703–1705), eit bispepalass (1773–1775) (no eit museum for lokalkunnskap) og det såkalla *Svenskekammeret*, med seks barokkhallar (1713–1716). Byen har nokre merkverdige barokke og nyklassisistiske kyrkjer frå 1700- og 1800-talet. Merkverdige er òg eit granittmonument til Jermak, bygt etter eit utkast av Aleksander Brullov i 1839.

Området rundt byen er rikt på forhistoriske kurganar og heidenske heilagdomar. Enkelte av desse daterer seg tilbake til rundt 1000&nbsp;f.kr.

## Kjende personar frå Tobolsk
* Dmitrij Mendelejev – russisk kjemikar og oppfinnar. 
* Vasilij Perov – russisk kunstmålar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tobolsk|Tobolsk]]» frå , den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Krasnogorsk i Moskva oblast

**Krasnogorsk** (russisk Красного́рск) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 200&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved nordvestgrensa til Moskva, ved elva Moskva. 

Ein byliknande busetnad vart grunnlagd her i 1932 og han fekk bystatus i 1940.

Byen er kjent for Krasnogorsk filmkameraer som vart produsert her til tidleg på 1990-talet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Krasnogorsk|Krasnogorsk]]» frå , den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Byliknande busetnad

**Byliknande busetnad** (russisk посёлок городско́го ти́па, *posiolok gorodskogo tipa*; ukrainsk селище міського типу, *selysjtsje mis'kogo typu*, 'busetnad av by(adj)type') er ei offisiell eining for visse typar urbane busetnader i enkelte land i det tidlegare Sovjetunionen.

Ein byliknande busetnad var eit resultat av sovjetisk byplanlegging, ein stad med status og utsjånad mellom byar og landsbyar. 

Enkelte urbanliknande busetnader kan vere like store som landsbyar, men infrastrukturen på staden er bymessig. Vanlegvis er dei bygd opp rundt ein enkel industri. Noko som definerte ein stad som urbanliknande busetnad i det tidlegare Sovjetunionen var at han var økonomisk sjølvstendig frå jordbruk. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Urban-type settlement|Urban-type settlement]]» frå ,  den 8. januar 2009.*
Kuznetsk

**Kuznetsk** (russisk Кузне́цк) er ein by i Penza oblast i Russland med om lag 80&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 110&nbsp;km aust for Penza. 

## Historie
Kuznetsk er etter Penza den nest eldste byen i Penza oblast. Alt på 1600-talet eksisterte det ein busetnaden på denne staden kalla *Narysjkino* (russisk: Нарышкино). I 1780 fekk staden byrettar og det noverande namnet Kuznetsk. På denne tida var byen senter for distriktet Kusnetsk i Saratov gubernija.

## Næringsliv
Viktige område i næringslivet i byen er elektroteknikk, lysindustri og skoproduksjon. Det finst òg kjemiske føretak og næringsmiddelkombinat i byen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kuznetsk|Kuznetsk]]» frå , den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Oziorsk i Tsjeljabinsk oblast

**Oziorsk** (russisk Озёрск) er ein lukka by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 75&nbsp;000 innbyggjarar. Han vart grunnlagt ved breidda av innsjøen Irtjasj i 1945. I starten var han kjend som *Tsjeljabinsk-40*, og fram til 1994 som *Tsjeljabinsk-65* (tala er dei siste sifra i postnummeret og namnet er den næraste større byen. Det var ein vanleg praksis for å namngje lukka byar). I 1994 fekk busetnaden bystatus og vart omdøypt til Oziorsk. 

## Økonomi
Oziorsk var og er framleis ein lukka by på grunn av nærleiken til *[[Majak]]*-fabrikken, ei av kjeldene til sovjetisk plutonium under den kalde krigen og no ein russisk installasjon for prosessering av radioaktivt avfall og resirkulering av kjernefysisk materiale frå destruerte atomvåpen.

Sjølve fabrikken dekker eit område på rundt 90&nbsp;km² og har om lag 30&nbsp;200 tilsette. *Majak* driv primært med reprosessering av brukt kjernefysisk drivstoff frå atomdrivne ubåtar og isbrytarar og frå atomkraftverk. Kommersielt produserer fabrikken kobolt-60, iridium-192, karbon-14 og etablerer konverteringsproduksjon ved bruk av strålingsteknologi og avfallsfrie teknologiar.

Våpenskjoldet til byen viser ein eldfarga salamander som representerer den økologiske situasjonen etter ei ulukke i 1957.

Ei anna større bedrift er Sør-Ural Konstruksjonavdeling (russisk: ЗАО "Южноуральское управление строительства"). Dei driv med byggeverksemd for atomindustrien, produksjon av betongkonstruksjonar og byggematerial.

Hovudprodukta til Fabrikk nr.2 for kabelprodukt (russisk: ЗАО "Завод электромонтажных изделий №2") er svaksstraumsprodukt for militært-industrielle formål.

## Ulukka i 1957
*Majak* var åstad for ei større atomulukke i 1957, som medførte alvorleg radioaktiv forureining i Oziorsk og området rundt byen. Hovudvegen frå Tsjeljabinsk til Jekaterinburg går gjennom den radioaktive sonen etter ulukka. Når du reiser med buss, er vegskiltet som viser vegen ned ein sideveg til landsbyen Kysjtym det einaste teiknet på at du er der. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Oziorsk i Tsjeljabinsk oblast|Oziorsk i Tsjeljabinsk oblast]]» frå , den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Ervingen

***Ervingen*** er eit syngespel av Ivar Aasen. Stykket har vorte rekna som opningsstykke til den nynorske teatersoga. Dette fordi det er første gongen alle personane i eit stykke, unnateke ein, snakkar landsmål. Aasen skreiv størstedelen av stykket vinteren 1855. Det vart framført første gongen på Kristiania Norske Theater 29. april det året. Ivar Aasen var med på prøvene til stykket og song songane for kapellmeister Paoli Sperati, som så skreiv ned tonane.

*Ervingen* var òg det første teaterstykket Det Norske Teatret sette opp. Det skjedde i Kristiansand 2. januar 1913.

I *Ervingen* finn vi fleire kjende Aasen-songar, som: «Her er det Land, som hugar meg best» og «Dei vil alltid klaga og kyta».

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Bugulma

**Bugulma** (russisk Бугульма, tatarisk Бөгелмә, *Bögelmä*) er ein by i Republikken Tatarstan i Russland med om lag 80&nbsp;000 innbyggjarar. 

Bugulma vart første gong nemnt i 1736 og fekk bystatus i 1781. Byen utvikla seg til eit sentrum for oljeproduksjon og maskinbygging. 

## Kjende personar frå Bugulma
* Alsou Abramova – songar
* Olga Danilova – langrennsløpar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Kirovo-Tsjepetsk

**Kirovo-Tsjepetsk** (russisk Ки́рово-Чепе́цк) er ein by i Kirov oblast i Russland med om lag 65&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved der elvane Tsjeptsa og Vjatka renn saman, rundt 20&nbsp;km aust for Kirov. 

Ein forløpar til Kirovo-Tsjepetsk oppstod på midten av 1400-talet som landsbyen *Ust-Tsjeptsa* (russisk: Усть-Чепца). Den moderne byen vart grunnlagd i 1935 og han fekk bystatus i 1955.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Kirowo-Tschepezk|Kirowo-Tschepezk]]» frå , den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Gattsjina

**Gattsjina** (russisk Га́тчина, finsk *Hatsina*, polsk *Gatczyna*) er ein by i Leningrad oblast i Russland, om lag 45&nbsp;km sør for St. Petersburg ved vegen som fører til Pskov. Byen har om lag 90&nbsp;000 innbyggjarar. Staden er skriven inn på verdsarvlista som ein del av «St. Petersburg og relaterte grupper av monument».

## Tidleg historie
*Khottsjino* (eit eldre namn for Gattsjina) vart første gong nemnt i skriftlege kjelder i 1499 som ein landsby underlagd Velikij Novgorod eller Stornovgorod i Russland. I løpet av ei rekkje krigar på 1600-talet vart byen først gjeve til Livland (eit historisk område som i dag er delt mellom Estland og Latvia), så til Sverige før det igjen vart ein del av Russland i løpet av den store nordiske krigen. På denne tida var Gattsjina eit sørleg grannelag til den nye hovudstaden i Russland, St. Petersburg. 

I 1708 gav tsar Peter den store Gattsjina til syster si Natalia Aleksejevna og då ho døydde grunnla han eit keisarleg hospital og apotek her. I 1765 kjøpte Katarina den store Gattsjina med tjue landsbyar i omegn som ho så skjenka til favoritten sin, general og grev Orlov. Mellom 1766 og 1788 bygde greven eit slott med 600&nbsp;rom her og anla ein omfattande engelsk landskapspark på over 700&nbsp;hektar med ein tilstøytande dyrehage og ein gard for hestar. Ein triumfboge teikna av Antonio Rinaldi vart reist for å danne ein monumental inngang.

Gattsjinapalasset vart utvida fleire gonger av ulike keisarlege eigarar. Rokokkointeriøret vart teikna av Rinaldi og Vincenzo Brenna og utført av italienske stukkaturarbeidarar og russiske handverkarar. Interiøret vart framheva med parkettgolv, måla veggar og karakteristiske italienske møblar.

## Systerbyar
*  Eskilstuna i Sverige
*  Esbo i Finland
*  Ettlingen i Tyskland

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gattsjina|Gattsjina]]» frå , den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Sinne

**Sinne** er ei kjensle som kan oppstå som svar på oppfatta trugsmål eller plager, og kan føra til aggressiv framferd. Sinnet er ein naturleg reaksjon utvikla for å hanskast med trugsmål, og kan vera til hjelp gjennom å gje den som er sint auka styrke til å handla mot trugsmålet. Medan sinne kan vera eit forsøk på å få makt, kan det også vera eit uttrykk for maktesløyse. 

I kroppen kan sinne føra til høgare hjartefrekvens og blodtrykk, utvida pupillar og auka nivå av hormona adrenalin og noradrenalin. Individ kan visa sinne gjennom kroppsspråk, som ved å stirra, visa tenner, laga høge lydar eller prøva å sjå større og meir trugande ut. Menneske kan banna og krangla eller langa ut fysisk for å aktivt visa sinne, men kan også uttrykka sinnet på ein meir passiv måte, med stille hulking, spenning eller passiv-aggressiv åtferd. 

Sint oppførsel kan brukast for å få tak i og verna om ressursar, sosial innverknad og status. På den andre sida kan sinne føra til uønskt vald og stress, og mange samfunn har derfor reglar for kva grad av sinne som er godteke. I katolsk tradisjon er vreide rekna som ei av dei sju dødssyndene.

## Kjelder
* «anger», The Oxford Dictionary of Sports Science & Medicine. Oxford University Press, 2007. Oxford Reference Online. 8 January 2009 

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sinne|Sinne]]» frå , og «[[:en:Anger|Anger]]» frå  den 9. januar 2009.*
Gunn

**Gunn** er eit kvinnenamn,  av  norrønt  *Gunnr*, 'strid'. Det kan også vera eit engelsk etternamn. Gunn har i Noreg namnedag den 9. januar. Skrivemåten **Gun** har namnedag i Sverige den 1. juni.

I norrøn tid var Gunnr namnet på ei valkyrje.

Ein finn Gunn som del av mange andre namn, som Gunvor, Gunnveig, Gunhilde, Hildegunn og Solgunn.

### Bruken av namnet i Noreg
Namnet Gunn var lite bruka før andre verdskrigen, men populariteten fekk eit veldig oppsving på 1940- og -50-talet og nådde eit høgdepunkt litt før  1960. 

* I  folketeljinga  frå 1801 var det 7 som hadde namnet, i forma  *Gun* , *Gund* eller   *Gunn*.  Dei fleste budde i Hedmark og Buskerud.
* I 1900 var 29 listeførte med namnet *Gun, Gund, Gundd, Gundh, Gunh*  eller * Gunn*.
* I 2008 har  9 321 meninnern *Gunn*   til første fornamn

## Kjende namneberarar

*Gunn Wållgren (1913-1983), svensk skodespelar
*Gun Hellsvik (f. 1942), svensk politikar
*Gunn Imsen (f. 1946), norsk lærebokforfattar og pedagogikkprofessor
*Gunn Olsen (f. 1952), norsk politikar (Ap)
*Gunn Berit Lunde Aarvik (f. 1954), ordførar på Voss (Ap)
*Gunn Berit Gjerde (f. 1954), norsk politikar (V)
*Gunn Wærsted (f. 1955), norsk bankdirektør
*Gunn-Elin Aa. Bjørneboe (f. 1956), norsk medisinprofessor
*Gunn Harbitz (f. 1958), norsk kunstnar
*Gunn Marit Helgesen (f. 1958), fylkesordførar i Telemark
*Gunn Marit Nilsen (f. 1964), ordførar i Båtsfjord (H)
*Gunn-Vivian Eide (f. 1964), norsk politikar (V)
*Gunn Karin Gjul (f. 1967), norsk politikar (Ap)
*Gunn-Britt Retter (f. 1971), norsk sametingspolitikar
*Gunn-Rita Dahle Flesjå (f. 1973), norsk terrengsyklist
*Gunn Margit Aas Andreassen (f. 1973), norsk skiskyttar
*Gunn Mogseth (f. 1976), norsk skodespelar

## Kjelder
* Olav Veka: *Namneboka*, Det Norske Samlaget 1991

## Bakgrunnsstoff

*  Folketeljingar i Digitalarkivet
Buzuluk

**Buzuluk** (russisk Бузулу́к) er ein by i Orenburg oblast i Russland med om lag 90&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Samara, ei sideelv til Volga, rundt 220&nbsp;km nordvest for Orenburg. 

Han vart grunnlagt i 1736 som festninga *Buzulukskaja* (russisk: Бузулу́кская) ved elva Samara. Han fekk bystatus i 1781.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Tsjajkovskij i Perm kraj

**Tsjajkovskij** (russisk Чайковский) er ein by i Perm kraj i Russland med om lag 75&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Kama, rundt 190&nbsp;km sørvest for Perm. 

Byen vart grunnlagt i 1955 i samband med bygginga av Votkinsk-reservoaret i Kama. Han er kalla opp etter komponisten Pjotr Tsjaikovskij, som vart fødd i den nærliggande byen Votkinsk.

Byen har ei elvehamn, tekstilindustri og maskinbygging.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tsjajkovskij (by)|Tsjajkovskij (by)]]» frå , den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Usolje-Sibirskoje

**Usolje-Sibirskoje** (russisk Усо́лье-Сиби́рское) er ein by i Irkutsk oblast i Russland med om lag 70&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på venstre bredda av elva Angara, rundt 70&nbsp;km nordvest for Irkutsk. 

Han vart grunnlagt i 1669 som landsbyen *Usolje*. Bystatus fekk han i 1925. I 1940 vart namnet endra til det noverande Usolje-Sibirskoje. 

Byen ligg ved den transsibirske jernbanen. Heilt sidan grunnlegginga har den viktigaste næringa i byen vore saltgruvene.

## Kjente personar frå Usolje-Sibirskoje
* Nadesjda Tsjisjova &ndash; kulestøytar, olympisk meister og verdsrekordhaldar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Berdsk

**Berdsk** (russisk Бердск) er ein by i Novosibirsk oblast i Russland med om lag 100&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 30&nbsp;km sør for Novosibirsk. Berdsk vart opphavleg grunnlagt i området som i dag ligg under vatn i Novosibirsk-reservoaret (òg kjent som *Obhavet*) sidan 1957. Byen vart då flytta. 

## Historie

Den første busetnaden vart nemnt i åra 1713&ndash;1718, då russarane bygde ei festning ved samløpet mellom elvene Ob og Berd. Berdsk er dermed langt eldre enn den langt meir kjente nabobyen Novosibirsk. Berdsk fekk bystatus i 1944.

På 1950-talet vart bygginga av eit stort vasskraftverk sett i gang ved Novosibirsk. Dette medførte at Berdsk, som låg under vassnivået på det nye reservoaret, måtte flyttast. Mellom 1954 og 1957 vart bygningane i byen flytta til ein ny stad og det er no berre ein liten del av den opphavlege byen igjen på den opphavlege plasseringa. 

Under sovjettida prega tre verksemder byen, radiofabrikken, den elektromekaniske fabrikken og den kjemiske fabrikken. Dei siste to har overlevd tida etter Sovjetunionen fall. I tillegg har det kome til føretak innan næringsmiddelindustrien.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Anzjero-Sudzjensk

**Anzjero-Sudzjensk** (russisk Анже́ро-Су́дженск) er ein by i Kemerovo oblast i Russland med om lag 65&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 80&nbsp;km nord for Kemerovo. 

Byen vart grunnlagd i 1928 ved ei samanslåing av busetnadane *Anzjerka* og *Sudzjenka*. Han ligg ved den transsibirske jernbanen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anzjero-Sudzjensk|Anzjero-Sudzjensk]]» frå , den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Jejsk

**Jejsk** (russisk Ейск) er ein by i Krasnodar kraj i Russland. Han ligg ved Taganrogbukta i Azovhavet, rundt 200&nbsp;km nordvest for Krasnodar. 

Byen vart grunnlagt i 1848. Jejsk er ein ferie- og rekreasjonsstad, kjend for sine mineralvasskjelder og mudder med påståtte medisinske eigenskapar. Det er tre parkar, eit kurbad, rekreasjonssenter og fleire hotell og sandstrender i Jejsk. Badesesongen varer frå mai til september. Byen har mange restaurantar, utekafear, klubbar, barar og diskotek.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jejsk|Jejsk]]» frå , den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Gubkin

**Gubkin** (russisk Гу́бкин) er ein by i Belgorod oblast i Russland med om lag 85&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Oskolets, ei sideelv til Oskol, rundt 100&nbsp;km nordaust for Belgorod. 

Busetnaden vart grunnlagd i 1931 og er kalla opp etter geologen Ivan Gubkin. Han fekk status som urbanliknande busetnad i 1939 og frå 1955 bystatus. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Jurga

**Jurga** (russisk Юрга́) er ein by i Kemerovo oblast i Russland med om lag 80&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på venstre bredda av elva Tom, rundt 80&nbsp;km nordvest for Kemerovo. 

Jurga vart grunnlagd i 1886. Han fekk status som urbanliknande busetnad i 1942 og fekk bystatus i 1949.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Svelgen kapell

**Svelgen kapell** står i Svelgen i Bremanger kommune i Vestland, og er ei kvitkalka arbeidskyrkje frå 1960.

Arkitektar for bygget, som har sitjeplassar til 290 personar, var Claus og Johan Lindstrøm.

Kapellet er sparsamleg og enkelt innreida. 
Pengane som var innsamla over mange år vart mindre verd under inflasjonen på 1950-talet og byggenemda sleit med å få pengane til å rekkje. 
Det måtte skjerast ned på kostnadane, og planane om kjellar under bygget måtte sleppast. 
I staden skulle det byggjast eit bygg ved sidan av kapellet som skulle romme møtesal, men også det måtte dei gje opp. 
Til slutt vart det eit enkelt kapell med møterom, sakresti til presten, toalett og eit lite kjøken. 
Klokketårnet er reist på sida av kapellet og har bårehus nedst.

Kapellet høyrer til Midtgulen sokn i Nordfjord prosti. 
Fram til 1966 høyrde soknet til Bremanger prestegjeld, men vart då overført til Davik prestegjeld.
Før kapellet kom sokna folk i området til Bremanger kyrkje då ho låg på Grotle, så til Frøya kyrkje, og sist til Midtgulen kyrkje.

Svelgen fekk eigen gravstad i 1995.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Midtgulen sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
* Oversyn over gravminne i Bremanger kommune på nettstaden disnorge.no

*
Troitsk i Tsjeljabinsk oblast

**Troitsk** (russisk Тро́ицк) er ein by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 70&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Uj, ei sideelv til Tobol, rundt 110&nbsp;kilometer sør for Tsjeljabinsk. 

Troitsk er eit jernbaneknutepunkt og fungerer som eit forsynings- og handelssenter for gruvedistrikta i Sør-Ural. Grensa mellom Russland og Kasakhstan går like sør for Troitsk.

Byen vart grunnlagt av Ivan Nepljujev. Troitsk spelte ei viktig rolle i opprøret til Jemeljan Pugatsjov, som omleira og erobra byen i 1774.

## Geografi
### Klima



## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Troitsk i Tsjeljabinsk oblast|Troitsk i Tsjeljabinsk oblast]]» frå , den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Belovo i Russland

**Belovo** (russisk Белово) er ein by i Kemerovo oblast i Russland med om lag 65&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved bredda av Batsjat, ei sideelv til Inja, 120&nbsp;km sør for Kemerovo. 

Han vart grunnlagt i 1726 som landsbyen Belovo. Landsbyen fekk bystatus i 1938.

Byen er eit av dei største industrisentra i Kuznetskbekkenet, med ein sinkfabrikk, eit varmekraftverk og fleire kolgruver. Han er òg eit viktig senter for det sibirske jernbanenettverket, med eit enormt depot og elektronisk signalsystem. 

Skiskyttaren Viktor Mamatov er frå Belovo.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Azov

**Azov** (russisk Азо́в) er ein by i Rostov oblast i Russland med om lag 80&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Don, rundt 25&nbsp;km sørvest for Rostov-na-Donu og 10&nbsp;km frå Azovhavet, som har namn etter byen.

## Tidlege busetnader i området
Munningen av elva Don har alltid vore eit viktig handelssenter. På byrjinga av 200-talet f.Kr. grunnla grekarar frå Det bosporanske riket ein koloni her dei kalla «Tanais» (etter det greske namnet på elva). Fleire hundreår seinare vart busetnaden brent ned av kong Poleumon av Bosporus. Greske kolonistar vann velstanden til byen tilbake, men gotarane praktisk talt utsletta han på 300-talet. Staden der der det gamle Tanais låg, og der landsbyen Nedvigovka no ligg, har vore utgraven sidan 1800-talet.

På 900-talet kom området under kontroll under det slaviske fyrstedømet Tmutarakan. Kiptsjakane, som tok området i 1067, kalla det * Azaq* (tyder 'lågland'), som dagens namn kjem frå. Den gylne horden la krav på mesteparten av kysten på 1200- og 1300-talet, men handelsmenn frå Venezia og Genova fekk løyve til å busette seg på området der dagens Azov ligg og grunnla ein koloni der som dei kalla *Tana*. Seinare tok Det osmanske riket kontroll over området og bygde den sterke festninga Azak (Azov).

## Festninga Azov

Sommaren 1637 tok donkosakkane festninga med den tyrkiske garnison på 4000 soldatar og 200 kanoner og heldt ho i fem år. I juni 1641 motstod dei ei lang omleiring av ein osmansk arme. I 1642, då tyrkarane trekte seg tilbake, kalla tsaren inn til ei folkeforsamling, eller Zemskij Sobor, som vedtok å overgjeve festninga for å unngå full krig med Tyrkia. Før de forlet borga øydela kosakkane alle festningsverka.

Byen skulle derimot gå gjennom mange fleire omskifte. Under det såkalla Azov-felttoget (1696) klarte Peter den store å vinne attende festninga, men det katastrofale Prut-felttoget tvinga han til å gje ho tilbake til tyrkarane i 1711. Under den russisk-tyrkiske krigen  1768-1774 vart festninga teken av armeen under hertug Rumjantsev og vart endeleg overdratt til Russland med Küçük Kaynarca-traktaten (1774). I sju år var Azov hovudstad for ein eigen region, men etter kvart som den nærliggande Rostov-na-Donu voks fram, vart Azov gradvis mindre viktig.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Azov|Azov]]» frå ,  den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Ramenskoje

**Ramenskoje** (russisk Ра́менское) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 110&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg 46 km søraust for Moskva. 

Ramenskoje lufthamn ligg ved byen. 

Namnet på byen kjem av det gammalslaviske ordet раменье (*ramenje*), som tyder «kanten av skogen».

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ramenskoye|Ramenskoye]]» frå , den 8. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Jessentuki

**Jessentuki** (russisk Ессентуки́) er ein by i Stavropol kraj i Russland med om lag 125&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Podkumok, rundt 130&nbsp;km søraust for Stavropol. 

Busetnaden vart grunnlagd i 1825 som ein kosakk-stanitsa. Staden fekk bystatus i 1917.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*