open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kristian Langlo

**Kristian Langlo** () var ein norsk skulemann og politikar frå Stranda på Sunnmøre. Han representerte partiet Venstre på Stortinget i periodane 1950-53 og 1961-65.

Langlo var son til brukaren av Pålgarden på Langlo. Sjølv gjekk han skulevegen, etter ha vorte student i 1915 studerte han filologi ved Universitetet i Oslo. Han gjekk også lærarskule. I 1918-19 arbeidde han som journalist. Frå 1919 til 1953 underviste han ved Ålesund offentlige høyere almenskole, fyrst som adjunkt og sidan som lektor. Periodane 1934-40 og 1945-46 var han i tillegg programsekretær ved Vigra kringkastar. Til sist skuledirektør i Møre og Romsdal i tida 1953-64. 

Langlo var med i bystyret i Ålesund i periodane 1932-34 og 1945-55, ordførar 1948-49. Ved stortingsvalet 1949 vart han vald til stortingsrepresentant for kjøpstadene i Møre og Romsdal for valbolken 1950-53. Etter å ha vore ute av Stortinget i åtte år, vart han i 1961 atter vald til tingmann, då frå Møre og Romsdal fylke. Bolken 1950-53 var han medlem i Kyrkje- og undervisningskomiteen, medan han 1961-65 sat i Utanriks- og konstitusjonskomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Tregmaur

**Tregmaur** (*Myrmecina graminicola*) er ein maur i tregmaurslekta. Arten rører seg på ein roleg måte og spelar daud om han vert uroa.

Tregmaur lever i opne skoglysningar eller lune skogkantar, gjerne med buskar og kratt.

Tregmaur vart fyrst funnen i Noreg i 1983 på Ostøya. Seinare er han vorten vanleg over store område på Austlandet, mogelegvis grunna eit mildare klima.

Tregmaur liknar på skuggemaur i åtferd og noko på mørk sandmaur i utsjånad, men skil seg frå sistnemnde ved at tregmauren har kanta framhyrne på mellomkroppen.

## Kjelder
* ''Tregmaur - Myrmecina graminicola''  av Frode Ødegaard, Arnstein Staverløkk og Jan Ove Gjershaug. Utgjeve av Norsk institutt for naturforskning.
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Bernt Hovdan

**Bernt Evinius Beruldsen Hovdan** () var ein norsk byråkrat og politikar frå Dypvåg i Aust-Agder. Han representerte Venstre på Stortinget 1916-18.

Hovdan var son til ein skipper. Han vart student frå Gundersens skole i Kristiania i 1893 og cand.jur. i 1897. 1897/98 var han sakførarfullmektig på Voss, 1899/1900 tilsett i Riksforsikringsanstalten og 1900/01 advokatfullmektig i Skien. Frå 1901 var han politifullmektig i Senja og Steigen futedømme, med bustad i Narvik. I 1910 vart han politimeister i Narvik, og i 1913 byfut same staden. Åra 1918-25 var han sorenskrivar i Steigen, deretter jobba han i same posisjonen i Ringerike frå 1926 til han døydde i 1933.

Valperioden 1906-09 var Hovdan varamann til Stortinget frå einmannskrinsen Bodø og Narvik. I perioden 1916-18 representerte han same krinsen og partiet Venstre på Stortinget. Han var då nestformann i Justiskomite nr 2 i 1916, i 1917-18 var han medlem i Jarnbanekomiteen. 

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Stortingsbiografi
Schøtstue

**Schøtstue** er ein bygningstype som vart nytta på Bryggen i Bergen. Omgrepet *schøtstue* er truleg ein hanseatisk tysk-begensk versjon av det som på norrønt vart kalla *skytningsstofa* –  ein stad der det vart halde samanskotsgilde, altså spleisegilde. Schøtstuene var forsamlingshus eller forsamlingsrom som var i bruk frå mellomalderen, kan hende frå byrjinga av 1200-talet, og i heile tida for det hanseatiske kontoret på Bryggen i Bergen, som strekte seg frå om lag 1350 til byrjinga av 1700-talet.

Kvar av dei såkalla gardane på Bryggen, lager- og bustadshusa som låg som fleire einskildeigedomar, «handelsstuer», i rekkjer etter kvarandre som hus i ei gate frå kaia og innover langsetter ein passasje, hadde sine eigne namn, til dømes Jacobsfjorden, Bellgården, Bugården, Enhjørningsgården og andre. Sjefene for handelsstuene (i hansatida dei tyske handelsforvaltarane) har halde ei felles schøtstue for kvar gard, der folket som høyrde til i garden åt sine varme måltid og elles samla seg på fritida. På grunn av brannfaren var det ikkje eldstader i gardane, og all mat vart laga i eigne eldhus i branntrygge steinhus som vert kalla steinkjellarar, som låg attom sjølve Bryggen, opp mot dagens Øvregate, og i nært samband med schøtstuen. Schøtstuene var vanlegvis lafta hus i to høgder, der det var bod i underhøgda. Då schøtstuene kunne varmast opp om vinteren, var dei høvelege både som fest-, møte- og rettslokale.

Dramshusens schøtstue frå 1703–04 vart lagra på Bergens Museum frå 1880-åra, og i 1917 ble Bredsgårdens schøtstue frå 1702 gjeve til Bergen kommune. I 1937-38 vart desse schøtstuene, og dessutan ein kopi av Svensgårdens schøtstue frå 1708 og rekonstruksjonar av Jakobsfjorden og Bellgårdens felles schøtstue etter korleis ho var bygd før bybrannen 1702, reist i åra 1935–38 på dei noverande plassane attom Bryggen, i nærleiken av Mariakyrkja og Øvregaten. Her vart schøtstuene bygd på mellom anna murane av ein mellomalderruin som vart utgrave og granska av Christian Koren-Wiberg i 1937-38, og som synte seg å vere eit rektangulært rom med om lag 1,5 meter høge murar. Bygningen har i si tid lege innanfor kyrkjegardsmuren for Peterskyrkja som låg i området, og kan ha vore ein del av ein prestebustad eller liknande.

Schøtstuene inngår no i Det Hanseatiske Museum og Schøtstuene. Drifta av Det Hanseatiske Museum og Schøtstuene låg hjå Bergen kommune fram til 2005, då museumsdrifta vart lagt under stiftinga Museum Vest. Bygningane og samlingane er framleis eigd av Bergen kommune.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*snl.no: Schøtstuene
*snl.no: Schøtstue
*Museum Vest

## Litteratur
* Helle, K. m.fl.; *Bryggen: hanseatenes kontor i Bergen*  i *Det Hanseatiske museums skrifter; 23*  Bergen 1981
Hans Ludvig Meyer

**Hans Ludvig Meyer** () var ein norsk grosserar frå Østre Halsen i Tjølling. Han representerte partiet Høgre på Stortinget i til saman ni år i tida 1910-21.

Meyer var son til ein skipper. Han gjekk Larvik middel- og realskule og vart student i 1872. Dei neste åra reiste han til sjøs. Frå 1880 til 1897 var han skipper, for det meste i langfart. Han budde i strandstaden Østre Halsen fram til 1896, flytta då til Larvik, der han i 1898 etablerte seg som skipsreiar. Han var frå 1899 medeigar i reiarlaget Gran & Meyer, eineeigar frå 1908. Omframt utreiinga av skip, dreiv han eksporthandel og handel med fiskeriprodukt.

Meyer var bystyremedlem i Larvik i seks år. Han var styreformann for Larvik sjømannsskule, Larvik sparebank, Larvik kassefabrikk, og i kvalfangarselskap. I tida 1910-15 var han stortingsmann frå einmannskrinsen Larvik og Sandefjord, medlem i Protokollkomiteen 1910-12 og i Konstitusjonskomiteen 1913-15. Etter å ha vore ute av Tinget ein valbolk, kom han innatt og representerte same krinsen og framleis Høgre på Stortinget 1919-21.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Kystjordmaur

**Kystjordmaur** eller **gul sandengmaur** (*Lasius meridionalis*) er ein maur i jord- og tremaurslekta. Arten lever i hovudsak av honningdugg frå rotbladlus. Han lever i jorda under tørre sandmarker, oftast i dei indre delane av stabiliserte sandstrender med store populasjonar av sandjordmaur, ein art han snyltar på.

I Noreg er kystjordmaur funnen ulike stader i det ytre av Oslofjorden og dessutan på Jomfruland. Han er raudlista og rekna som sårbar.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Mira

**Mira** (òg kalla **Omikron Ceti**, ο Ceti, ο Cet) er ei raud kjempestjerne estimert til å liggje 200–400 lysår unna i stjernebiletet Kvalfisken. Mira er ei dobbeltstjerne, som består av den raud kjempa Mira A i lag med Mira B. Mira A er ei oscillerande variabel stjerne og var den første variable stjerna som vart oppdaga som ikkje var ein supernova, med Algol som eit mogeleg unntak. Mira er den mest lyssterke periodisk variable stjerna på himmelen som ikkje er synleg for det nakne auga i delar av syklusen sin. Avstanden er uviss. Estimat før Hipparcos var estimert til kring 220 lysår; medan data frå Hipparcos frå 2007 indikerte ein avstand på 299 lysår, med ein feilmargin på 11&nbsp;%.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mira|Mira]]» frå ,  den 1. juli 2016.*  

## Bakgrunnsstoff
Mountain Standard Time

**Mountain Standard Time** er ei tidssone i Nord-Amerika som er minus sju timar frå universaltida (eller minus åtte timar norsk tid). Tida i denne sona er basert på ei middelsoltid ved 105. vestlege lengdegrad. 

I USA og Canada vert tidssona vanlegvis kalla **Mountain Time** (**MT**). Namnet syner til at Rocky Mountains, som er ei fjellkjede frå nordvestlege Canada til den amerikanske staten New Mexico, ligg heilt innafor tidssona. I Mexico vert tidssona kalla **Stillehavssona**.  

I USA og Canada er Mountain Time ein time føre Pacific Standard Time og ein time bak Central Time Zone.

Den største byen med Mountain Standard Time er Ciudad Juárez i Chihuahua. Phoenix storbyområde er det største storbyområdet i sonen. 

## Canada
Dei følgjande provinsane og områda har Mountain Standard Time:

:*Alberta
:*Northwest Territories (utanom Tungsten)
:*det meste av Kitikmeot Region i Nunavut
:*delar av det søraustlege og nordaustlege British Columbia
:*området Saskatchewan like kring Lloydminster

## Mexico
Dei følgjande statane ligg har Mountain Standard Time:

:*Baja California Sur
:*Chihuahua
:*Nayarit: Utanom frå Bahía de Banderas kommune som nytta Central Time Zone.
:*Sonora – har ikkje sommartid, alltid MST.
:*Sinaloa
:*Revillagigedoøyane (Colima): tre av dei fire øyane har same tid som Mountain Standard Time, Isla Socorro, San Benedicto-øya og Roca Partida.

## USA
Dei følgjande statane eller områda har Mountain Standard Time: 

:*Arizona – har ikkje sommartid.
:*Colorado
:*Idaho – sørlege halvdelen, sør for Salmon River
:*Kansas – berre fylka Sherman, Wallace, Greeley og Hamilton, all ved grensa til Colorado. Dei tre andre fylka som grenser til Colorado, Cheyenne, Morton og Stanton, har Central standardtid, i lag med resten av Kansas.
:*Montana
:*Nebraska – den vestlege tredjedelen
:*Nevada – West Wendover, ved grensa til Utah, er den einaste staden i staden som offisielt nyttar Mountain Time.  Byane Jackpot, Jarbidge, Mountain City og Owyhee, som offisielt har Pacific Standard Time, nyttar lokalt Mountain Time sidan dei ligg nærmare og har sterkare band til byane i Idaho..
:*New Mexico
:*Nord-Dakota – sørvesthjørnet, sørvest for Missourielva
:*Oregon – det meste av Malheur County, ved grensa til Idaho
:*Sør-Dakota – den vestlege halvdelen
:*Texas – dei to vestlegaste fylka (Hudspeth, El Paso)
:*Utah
:*Wyoming

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mountain Standard Time|Mountain Standard Time]]» frå ,  den 1. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Mullard Radio Astronomy Observatory

**Mullard Radio Astronomi Observatory** (**MRAO**) er eit observatorium i Storbritannia under Cavendish Laboratory ved Cambridge University, grunnlagt i 1956. Det har spelt ei særs stor rolle i utviklinga av radioastronomien. Dei viktigaste forskingsfelta er kartlegging av radiokjelder, undersøkingar av koronaen til sola, pulsarar, galaksar og kvasarar.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
*The Mullard Radio Astronomi Observatory
Multippel stjerne

Ei **multippel stjerne** eller eit **stjernesystem** er ei stjerne som består av tre eller fleire komponentar. Det mest kjende dømet er systemet Mizar–Alkor i Store bjørn, med sju komponentar, og Castor i Tvillingane med seks. 

## Sjå òg
* Dobbeltstjerne

## Kjelder

*
Nøytrinoastronomi

**Nøytrinoastronomi** er ei grein av astronomien som gjer bruk av observasjonar og teori for nøytrinoar. Truleg eksisterte nøytrinoar i store mengder under big bang og kan ha spelt ei viktig rolle under utviklinga av universet i denne tidlegaste epoken. Dei speler òg ein viktig rolle i teorien for supernovaeksplosjonar der dei vert danna i enorme mengder. Ved kjernereaksjonane i det indre av sola vert det produsert enorme mengder nøytrinoar som passerer nesten uhindra gjennom jorda. Ved sinnrike eksperiment greier ein å fanga nokre få av dei. 

## Sjå òg
* nøytrino

## Kjelder

*
Kromgul bregnehette

**Kromgul bregnehette** (*Mycena oregonensis*) er ein liten oransjegul sopp i slekta hettesoppar med ein spiss hatt. Arten kan vanskeleg forvekslast med andre artar, men liknar noko på raud gulfothette.

Kromgul bregnehette finst om sumaren og hausten på fuktig jord i gran- og blandingsskog i strø av blad, nåler og bregnerestar.

Kromgul bregnehette er særs sjeldan i Noreg og er rekna som nær truga i landet.

## Raudlistevurdering
Kromgul bregnehette Mycena oregonensis er nedbrytar (saprotrof) på marka. Ho veks på fuktig jord i gran- og blandingsskog, i strø av blad, nåler og bregnerestar og ut frå dei fleste funn med angitt vegetasjonstype synest ho å ha ei viss tilknyting til dei rødlistede naturtypane kalkgranskog og høgstaudegranskog og/eller kombinert med gammal naturskog. Det er 40 kjente lokalitetar spreidd frå Nordland, langs kysten av Møre til midt- og søraustlandet. Triolig har arten eit visst nordleg tyngdepunkt. Arten er vurdert som sårbar på svensk rødliste.

**Konklusjon:** Arten raudlistes som nær trua NT på grunnlag av ein liten populasjonsstorleik i pågåande nedgang.

## Fotnotar

*
Nansen på månen

**Nansen** er eit gammalt månekrater nord på månen, på austsida av nordpolen eller sida som vender vekk frå jorda. Ein kan sjå krateret langs kanten av månen frå jorda, og ein må sjå krateret frå bane rundt månen for å få nokre detaljar. I gunstig librasjonsforhold, kan ein sjå krateret med å finne krateret Baillaud, så følgje flata opp mot kanten.

Krateret er kraftig nedsliten og erodert av mindre nedslag og den ytre veggen er ujamn med fleire småkrater og hakk. Eit lite krater ligg langs nordkanten av Nansen, og ein liknande formasjon ligg langs den indre sørveggen. Ei rekkje småkrater ligg langs austsida.

Den indre botnen av Nansen har fleire haugar og er meir ujamn i nord, medan den sørlege delen er relativt flat.

Krateret er kalla opp etter Fridtjof Nansen.

## Satellittkrater
Til vanleg er desse identifisert på månekart med ein bokstav ved sidan av kratermidtpunktet som er nærast Nansen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nansen (lunar crater)|Nansen (lunar crater)]]» frå ,  den 2. juli 2016.*  
----
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Gutorm M. Lid

**Gutorm Mikkelsson Lid** () var norsk ein gardbrukar og politikar frå Kvam i Hordaland. Han var stortingsmann for Venstre frå 1913 til -18.

Lid var son til ein gardbrukar. Han gjekk 1872-74 på Stend landbruksskule, og var dei neste fire år gardstyrar hos Hartvig Sverdrup på Leka i Nord-Trøndelag. I 1878 var han tilbake på Stend, der han i tre år var fjøsmeister. Han fekk stipend til å studere fjøsdrift og meieri i Danmark. Åra 1881-89 var Lid forpaktar av prestegarden i Fana. I 1889 slo han seg ned og vart gardbrukar på Øvsttun i Birkeland sokn, også det i Fana herad.

Lid var styrar i Bergens meieribolag 1883-87. Han var kasserar i Fana Sparebank frå 1883 til 1919, og deretter administrerande direktør i banken til han døydde. Åra 1908-13 var han varaordførar i Fana.

Lid var varamann i Midthordland krins då han møtte på Stortinget frå 10. februar 1913. Han kom inn på tinget i staden for Lars Abrahamsen, som då var utnemnd til justisminister. I den neste tingperioden, 1916-18, var Lid fast representant frå Midthordland, framleis som Venstre-mann. Han var med i Sosialkomiteen i begge periodane.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Auckland Grammar School

**Auckland Grammar School** er ein statleg skule på Auckland på New Zealand berre for gutar. Skulen underviser elevar på klassetrinn 9 til 13 . Skulen har òg nokre få elevar som bur på skuleområdet i ein bygning ved sida av sjølve skulen. 

Auckland Grammar School er ein av New Zealands største skular. Han vart oppretta ved Auckland Grammar Appropriation Act i 1868, men fekk allereie i charteret til 1850 skulen oppretta av guvernør George Greys Trust Deed.

## Kjende elevar
*Edmund Hillary
*Russell Crowe

## Referansar
Nasir ud-Din at-Tusi

**Khawaja Muhammed ibn Muhammed ibn Hasan Tūsī** (farsi محمد بن محمد بن الحسن طوسی,  betre kjend som **Nasīr al-Dīn Tūsī** (farsi نصیر الدین طوسی eller berre **Tusi** i Vesten) () var ein persisk astronom. Han føretok mange reiser i ungdomen sin og levde seinare i Bagdad, der han av makthavaren, ilkhanen Hulagu, fekk midlar til å grunnleggje eit stort observatorium i Maragha i det nordvestlege Iran. Under Nasir ud-Din vart «dei ilkanske tabellane» utarbeidd. Desse inneheld planettabellar og ein stjernekatalog, som hovudsakleg byggjer på sjølvstendige observasjonar. Han skreiv over 20 verk om astronomi, matematikk og geografi.

## Kjelder

*
National Radio Astronomy Observatory

**National Radio Astronomy Observatory** er det nasjonale radioastronomiske observatoriet i USA ved Green Bank i Vest-Virginia. Det vart grunnlagt i 1959. Observatoriet er utstyrt med fleire store radioteleskop.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff

*
Jakob Mork

**Jakob Larsson Mork** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Kvernes herad på Nordmøre. Han var Venstre-representant på Stortinget åra 1916-21.

Mork var son til ein gardbrukar, og var sjølv gardbrukar på farsgarden frå 1883. I mange år dreiv han vinterfiske, frå 1887 til 1918 var han oppsynsbetjent under skreifisket på Nordmøre. Medlem i Kvernes heradsstyre frå 1884, ordførar i tida 1897-1913. Frå 1897 var han åstadskommissær, seinare også forlikskommissær i Kvernes.

Åra 1910-15 var Mork varamann til Stortinget frå einmannskrinsen Søndre Nordmør, møtte 8.-22.7.1911 i staden for Peder Kristvik. Ved stortingsvalet 1918 vart Mork vald til å representere einmannskrinsen Ytre Nordmør, attvald til Stortinget tre år seinare, men då frå Møre fylke. Han var 1919-21 medlem i Kyrkje- og skulekomiteen, 1922-24 nestformann i same komiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Nautical Almanac

**Nautical Almanac** er ei britisk astronomisk årbok som først kom ut i 1767. I 1960 vart namnet endra til *The Astronomical Ephemeris*. I 1981 vart *The Astronomical Ephemeris* og *The American Ephemeris and Nautical Almanac*, som først kom ut i 1855, slått saman til éin publikasjon, *The Astronomical Almanac*, som blir utrekna og gjeve ut i fellesskap av H. M. Nautical Almanac Office, Royal Greenwich Observatory og Nautical Almanac Office ved USA Naval Observatory.

## Kjelder

*
Nebularhypotesen

**Nebularhypotesen** er ein teori utvikla av Pierre-Simon Laplace i 1796 om at sola og planetane er danna av ei gasståke ved samantrekking og ringdanningar. Ringane skulle vere oppstått på grunn av den stadig aukande rotasjonen til tåkemassane ved samantrekking til ein sentral solklode og ha gjeve opphav til planetane. Nebularhypotesen er no oppgitt.

## Kjelder

*
Nebulium

**Nebulium** er eit hypotetisk grunnstoff innført for å forklare dei sterkaste linjene i spekteret frå lysande gasståker. Det vart først funne i ei stjernetåke av William Huggins i 1864. Ira Sprague Bowen viste i 1927 at desse linjene kan skapast av oksygen og nitrogen under spesielle fysiske forhold som er vanskelege å gjenskape i laboratoriet.

## Kjelder

*
Raud gulfothette

**Raud gulfothette** (*Mycena acicula*) er ein liten sopp i hettesoppslekta med raudoransje hatt og gul stilk.

Arten veks på nedfalne pinnar, bork, nålestrø og visne plantestilkar i fuktig miljø frå tidleg sumar til sein haust. Han vert ofte funne i lag med kvisthette.

Raud gulfothette liknar ein del på kromgul bregnehette, men denne har ein meir gul hatt. Han kan òg likna på fagerhette, men denne har glatte hyfar i stilken.

Raud gulfothette er nokso vanleg i Noreg. 

## Kjelder
* 
;Referansar
Iver A.R. Ræstad

**Iver Andreas Rasmusson Ræstad** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Midsund. Han representerte Venstre på Stortinget i åra kring fyrste verdskrigen.

Ræstad var son til ein gardbrukar Otterøya i dåverande Aukra herad. Frå 1877 dreiv han kvar vinter fiskje i 35 år framover, styresmann i over 20 år. Åra 1919-34 var han oppsynsbetjent i fiskeria på Romsdalskysten. Han gjekk på amtsskulen i 1882 og -84. I 1886 kjøpte han farsgarden, til dess eit leiglendingsbruk, og dreiv sidan garden i lang tid.

Han var medlem av heradsstyret 1902-07, og hadde mange kommunale og private verv i Aukra. Etter Sør-Aukra herad var skilt ut, var han 1925-27 varaordførar i heradet.

Ræstad var varamann frå Romsdal krins ved stortinga 1910-12 og 1913-15. I 1912 møtte han på tinget i tida 2. mai-29. juni i staden for Ole Høstmark, medlem av Konstitusjonskomiteen. To år seinare var han med i Jarnbanekomiteen då han erstatta Birger Stuevold-Hansen. Valperioden 1916-18 var Ræstad Romsdal krins sin faste tingrepresentant. Han var då medlem i Konstitusjonskomiteen. I si tredje periode som varamann til Stortinget, 1919-21, møtte han i tre veker etter 1921-sesjonen var opna.

## Kjelder
Ludvig Næss

**Ludvig Næss** () var ein norsk pressemann og politikar frå Larvik. Han var stortingsmann for Venstre åra 1916-18.

Næss var son til ein politimann. Sjølv tok han underoffiserseksamen i 1884 og arbeidde på sakførarkontor frå 1888. Frå 1891 styrte han avisa *[[Østlandsposten]]* i Larvik som medeigar i avisa, frå 1896 eineeigar. Sidan var han også redaktør i *Østlandsposten*.

Næss var medlem i Larvik bystyre 1889-1904 og 1910-19. Han var varaordførar 1911 og ordførar 1912-16. Perioden 1900-03 var han varamann til Stortinget frå bykrinsen Larvik og Sandefjord. Over ti år seinare vart han vald til å representere krinsen på Stortinget 1916-18. Han var då medlem i Tollkomiteen. Nesten heile 1918-sesjonen var han permittert.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Nicholas Mayall

**Nicholas Ulrich Mayall** () var ein USA-amerikansk astronom. 

Mayall var tilsett ved Lick-observatoriet frå 1945 til 1960, og var direktør for Kitt Peak National Observatory frå 1960 til 1971. Mayall publiserte ein fleire avhandlingar om raudforskyvinga til galaksane, dei indre rørslene i galaksane, snøggleiken til stjernehopar og galaktiske tåker.

Mayall-teleskopet som er hovudinstrumentet ved Kitt Peak-observatoriet, er eit 4 meter stort spegelteleskop som vart teken i bruk i 1973.

## Oppkallingar
*Kulehopar:
**Mayall II, Mayall III, Mayall IV, Mayall V og Mayall VI
*Galaksar: Mayall-objektet
*Asteroide: 2131 Mayall
*Kitt Peak National Observatory Nicholas U. Mayall Telescope

## Kjelder

*
Nicolas Louis de Lacaille

**Nicolas Louis de La Caille**, stundom skrive **Lacaille**, () var ein fransk astronom. Han var professor i matematikk ved Collège Mazarin i Paris frå 1739. Han leia vitskapelege ekspedisjonar til Sør-Afrika frå 1750 til 1754. Han fann posisjonen for nesten 10 000 stjerner, og gav namn til 14 nye stjernebilete. Han gav ut ei rekke bøker i matematikk, fysikk og astronomi.

## Kjelder

*
Nordlysplanetariet

**Nordlysplanetariet** er eit planetarium i Tromsø som vart, grunnlagt i 1988. Det er det største planetariet i Noreg og tilhøyrer Universitetet i Tromsø. Her kan ein sjå stjernehimmelen, sola og rørsla til planetane. Kuppelen har ein diameter på 12 meter. Her finst òg avansert utstyr for vise naturfilmar.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
* Nordlysplanetariet
Sørheim

**Sørheim** er ei bygd som ligg på sørsida av Lustrafjorden i kommunen Luster i Vestland fylke. Bygda har om lag 15-20 innbyggjarar. Sørheim ligg om lag 10 kilometer frå bygda Skjolden, og cirka 194 kilometer frå havet. «Den romantiske vegen» som startar på Skjolden, og endar på Ornes, går forbi Sørheim. Bygda har eit eige grendelag og grendehus, der befolkninga kan møtast.

## Næringsliv
Dei fleste sørheimingar livnærte seg tidlegare av jordbruk. No er det to store bærhagar. To bønder har sau, og ein har kyr. To personar  er kommunalt tilsette. Ein er båtbyggar. To av innbyggarane går i grunnskule/vidaregåande. Resten er pensjonistar/trygda. For ca.130 år sidan budde det over 200 personar her, så det er god plass til fleire.

## Saftfabrikken på Sørheim
På Sørheim ligg den første saftfabrikken til Lerum AS. I 1905 starta Kari og Nils H. Lerum saftfabrikken. Dei opna ein landhandel i kjellaretasjen, og mottok bær for vidaresending med båt frå Bergen. Ein sommardag i 1907, sto det att nokre kassar med bær på kaien. Det var då Kari og Nils fekk ideen om å lage saft og syltetøy av bæra. I 1909 bygde dei safthuset, og dei byrja verkelg og lage saft. Men isen på Lustrafjorden om vinteren var problemet. I 1919 såg dei seg derfor nøydde til å flytte produksjonen til Sogndal.

## Segnet om Lausaberget
Høgt over Sørheim, på eit av fjella er det eit berg som heiter Lausaberget. Det seiest at ein dag kjem Lausaberget til å rase, å ta med seg halve Sørheim, og heile Leri.

## Kjelder
Fagerhette

**Fagerhette** (*Mycena adonis*) er ein hettesopp med raud hatt og rosa til kvite skiver og stilk.

Fagerhette veks om hausten mellom gras og mose på små pinnar eller annan ved i barskog og lauvskog. Han finst òg i alpine vierkratt.

Fagerhette finst over heile Noreg, men er ikkje vanleg.

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
*
Sivsokkelhette

**Sivsokkelhette** eller **sivhette** (*Mycena bulbosa*) er ein liten hettesopp med ei gelatinøs hatthud som kan trekkjast av. Han veks på einfrøblada plantar i våtmark om sumaren og hausten.

Sivsokkelhette kan likna på stjernesokkelhette.

I Noreg er arten relativt vanleg.

## Kjelder
* 
;Referansar
Sylinderhette

**Sylinderhette** (*Mycena picta*) er ein liten hettesopp med ein sylinderforma hatt. Han veks i mange slags habitat om sumaren og hausten.

I Noreg er arten særs sjeldan og rekna som nær truga.

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
*
Flekkskivehette

**Flekkskivehette** (*Mycena maculata*) er ein mellomstor til stor hettesopp som veks i knippe på rotnande stubbar av lauv og bartre. Han har ein høvesvis mørk hatt som med alderen får raudbrune flekkar, og som til sist kan verta heilt raudbrun. Skivene og stilken får òg denne fargen.

Flekkskivehette dukkar opp om hausten. Han kan likna på rynkehette og sylvhette.

I Noreg er flekkskivehette funnen over store delar av landet, men er ikkje so vanleg.

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
*
Blåfothette

**Blåfothette** (*Mycena cyanorhiza*) er ein liten hettesopp med ein himmelblå stilkfot. Hatten er bleikt brun til bleikgrå eller nesten kvit. Irishette er ein annan art som kan ha blåvoren stilkfot, men denne arten er større enn blåfothette.

Blåfothette veks sumar og haust på bork og kvist av bartre.

I Noreg er blåfothette ein sjeldan art.

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
*
Borkhette

**Borkhette** (*Mycena meliigena*) er ein liten vinraud hettesopp som veks på meir eller mindre mosedekte stammer av edellauvtre, gjerne i større mengder. Arten liknar noko på blå borkhette, ein art han kan veksa saman med.

Borkhette veks fram om hausten og i milde periodar om vetteren og er vanlegast etter kraftig nedbør.

I Noreg er arten nokso vanleg på Søraustlandet og meir sjeldan andre stader.

## Kjelder
*
Nova

Ein **nova** er ei stjerne som på kort tid, ofte berre nokre timar, uventa veks enormt i lysstyrke og sidan minkar igjen. På det meste kan novaen skine med ein absolutt lysstyrke som er 50-100&nbsp;000 gonger så kraftig som sola skin. Medan utbrotet pågår vert dei ytre laga av stjerna kasta av som eit ekspanederande skal med ein snøggleik på kring tusen meter i sekundet. 

Mange novaer er ein del av tette dobbeltstjerner, der den eine komponententen dreg til seg materie frå den andre, før denne materien så kollapsar og ein nova vert danna. 

Dette er ikkje same som ein supernova som er ei stjerne som eksploderer. 

## Kjelder
*Ringnes, Truls. (14. februar 2009). Nova. I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/nova.

## Bakgrunnsstoff
Nukleosyntese i astronomi

**Nukleosyntese** er danning av atomkjerner som følgje av kjernereaksjonar i det indre av ei stjerne.

Dei første nukleona vart danna kring tre minuttar etter Big Bang. Det vart då at hydrogenet og heliumet  som danna dei første stjernene oppstod og som er ansvarleg for forholdet mellom hydroge og helium i universet i dag. 

Då stjernene vart danna, oppstod det tyngre nukleon frå hydrogen og helium i stjernene, ein prosess som framleis pågår. 

## Kjelder

*
Ny (fleirtyding)

Ny, ny,  NY eller nY kan syne til:

## ny
*Ein månefase,
* bokstaven «ν» i det greske alfabetet, sjå ny
* ν, ofte nytta som symbol for frekvens
* ν, symbol for kinematisk viskositet

## NY
* forkorting for delstaten New York og byen New York i USA 
* IATA-kode for Flugfélag Íslands (Air Iceland)
Romobservatorium

Eit **romobservatorium** er eit romfartøy eller ein kunstig satellitt som er sendt ut i verdsrommet, til dømes i bane kring jorda, med instrument for astronomiske og geofysiske undersøkingar. 

## Kjelder
*Ringnes, Truls. (14. februar 2009). Observatorium: romobservatorium. I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014.

## Bakgrunnsstoff
Observator

Ein **observator** er ein vitskapleg tenestemann ved ein astronomisk institusjon, særleg eit observatorium, i Skandinavia og Tyskland. Ein observatorstilling vart oppretta i Noreg ved Christiania observatorium i 1840. Dette vart omgjort til professorat i 1987.

## Kjelder

*
Oddbjørn Engvold

**Oddbjørn Engvold** () er ein norsk astronom. 

Engvold har hovudsakleg forska innafor fagfelta sol- og stjernefysikk og han var i ein periode aktivt engasjert innan astronomisk teleskopteknologi. Han har publisert fleire vitskapelege arbeid, dei fleste innan solfysikk, og (saman med Eberhart Jensen) og skrive ei lærebok: *Solen* (1977).

Engvold vart professor ved Universitetet i Oslo frå 1989 og var vitskapleg prosjektleiar (direktør) for LEST Foundation frå 1986, president i IAU Division for Sun and Heliosphere frå 1994, styremedlem i Det Norske Videnskaps-Akademi 1993–1998og , generalsekretær i Den internasjonale astronomiske unionen 2003–2006 og leiar for Det Norske Videnskaps-Akademis internasjonale komité for Kavliprisen i astrofysikk frå 2008 til 2012. 

## Kjelder

*
Olaf Hassel

**Olaf Hassel** () var ein norsk amatørastronom. 

Etter å ha gjennomgått Kristiania offentlege skole for døve, utdanna Hassel seg på eiga hand, delvis ved hjelp av korrespondansekurs. Han føretok, med stipendium frå Nansenfondet, djupne- og temperaturmålingar i fleire norske innsjøar, og utførte i mange år nordlysobservasjonar for Carl Størmer. Han var fullmektig ved Meteorologisk institutt i Oslo frå 1941 til 1968. I 1939 oppdaga han ein ny komet (Jurlof-Achmarof-Hassel), og i 1960 ein nova (Nova Herculis). Han la òg ned eit stort arbeid for døvesaka.

## Kjelder

*
Apollonius Rosenlund

**Apollonius Liljedahl Johannesson Rosenlund** () var ein norsk lærar og politikar frå Vik i Sogn. Han representerte Venstre på Stortinget i åra 1913-18.

Far hans var lærar og kyrkjesongar i Vik. Sjølv vart Rosenlund seminarist frå Stord i 1883. Dei to komande åra var han dels lærarvikar og huslærar. Frå 1886 var han lærar i Davik prestegjeld i Nordfjord, frå 1891 også kyrkjesongar. I 1896 fekk han også jobben som kasserar i den lokale sparebanken. Same året vart han medlem i formannskapet i Davik kommune, varaordførar 1897-98, og ordførar frå 1899 til 1916. Attåt var han forlikskommissær frå 1898.

Valperiodane 1913-15 og 1916-18 representerte Rosenlund Nordfjord krins på Stortinget, der han var medlem av Protokollkomiteen.

## Kjelder
*
Johan Jæger Caroliussen

**Johan Jæger Caroliussen** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Bjørnskinn i Nordland. Han var stortingsrepresentant for Venstre i åtte periodar; 1916-1945.

Caroliussen var son til ein husmann og fiskar i bygda Bjørnskinn på Andøya i Nordland. Han reiste i si fyrste fiskje vinteren 1884, 15 år gammal. 19 år gammal skaffa han seg eigen båt, og låg på Langenes om vinteren og på Andenes om sommaren. Frå 1900 dreiv han fiske med dampskip. Han var gardbrukar i Bjørnskinn frå 1895, fyrst som forpaktar.

Caroliussen var medlem i Dverberg heradsstyre 1898-1907 og 1910-28, varaordførar i ni år. Valperioden 1913-15 var han varamann til Stortinget frå Vesterålen krins. Ved stortingsvalet 1915 vart han vald til stortingsmann frå einmannskrinsen Vesterålen for perioden 1916-18. Sidan vart han attvald i alle stortingsvala føre andre verdskrigen, frå 1922 representerte han landdistrikta i Nordland fylke. Han var medlem 1916-21 i Landbrukskomiteen og 1922-30 i Vegkomiteen. Frå 1931 til -40 var han nestformann i Post-, telegraf- og kystfartkomiteen. Caroliussen var landsstyremedlem i Venstre 15 år, 1924-39.

I 1909 var Caroliussen medlem i ein departemental komite som skulle sjå Lofotlova, og i 1921 av den såkalla Feitsildlovkomiteen.  Han var medlem i Riksskattestyret frå 1926 til 1945.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Olbers-paradokset

**Olbers-paradokset** er det at stjerner som er jamt fordelt i eit statisk univers som i tid og rom er uendeleg, medfører at ein skulle forvente at natthimmelen var sterkt lysande. Men det er han tydelegvis ikkje. Dette vart påpeikt av Heinrich Olbers i 1826, og av fleire andre før han. Paradokset vert lett løyst ved å ta omsyn til at stjernene berre har eksistert ei endeleg tid. 

## Kjelder

*
Wilhelm Ernst Ramm

**Wilhelm Ernst Ramm** () var ein norsk jurist og politikar frå Fredrikstad. Han representerte heimbyen og partiet Høgre på Stortinget i 1903 og 1913-18. Sakføraren Ove Ramm var far hans.

Ramm vart student i 1875 og cand.jur. i 1880. Dei neste tre åra var han fullmektig hos byfuten i Fredrikstad, frå 1883 var han overrettssakførar i byen. Perioden 1890-1903 var han offentleg oppnemnd forsvarar i saker for lagmannsretten og krigsretten. Frå 1903 var han borgarmeister i Fredrikstad i 25 år.

Ramm var medlem i bystyret frå 1891, varaordførar 1897-1902. Han var varamann til Stortinget frå 1898 til 1903, møtte i 1903 frå 5. juni til stortingssesjonen var over. Periodane 1913-15 og 1916-18 var han einmannskrinsen Fredrikstad sin representant på Stortinget. I den fyrste treårsbolken var han medlem i Gasje- og pensjonskomiteen, i den andre i Protokollkomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Oppgang og nedgang i astronomi

**Oppgang** i astronomien er når ein himmellekam kjem til syne over den austlege horisonten på grunn av jordomdreiinga. Det vert skilt mellom sann oppgang når høgda til stjernene er lik null, og tilsynelatande oppgang når ein kan sjå stjernene i den astronomiske horisonten. Høgda er då kring –35 bogeminutt på grunn av refraksjonen i atmosfæren. Soloppgang forstår ein vanlegvis som den tilsynelatande oppgangen for den øvre randa av solskiva. Rørsla ned under den vestlege horisonten vert kalla **nedgang**. 

## Kjelder

*
Aslak Kateraas

**Aslak Toresson Kateraas** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Åmli. Han representerte Venstre på Stortinget i åra 1916-18.

Kateraas var son til ein gardbrukar. Sjølv gjekk han eit kurs på amtsskulen og sidan hagebruksskulen i Fjære. Eit par år arbeidde han som gartnar i heimbygda, før han overtok farsgarden i 1890. I 1902 kjøpte han Nergarden i Åmli, og busette seg der.

Han var medlem i heradsstyret i Åmli frå 1901, ordførar 1902-10 og 1920-25, samt skulestyreformann. Dessutan var han styremedlem 1903-08 i Arendals fællesfløtningslag, og medlem av tilsynsnemnda for Arendal-Åmli-bana. Lokalt var han med i styret for den lokale sparebanken, og i tida 1926-42 styrar av Noregs Bank si avdeling i Arendal.

Valperioden 1906-12 var Kateraas varamann til Stortinget frå Nedenes krins. Åra 1916-18 var han same einmannskrinsen sin stortingsmann, med plass i Kyrkjekomiteen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Stortingsbiografi
Opposisjon i astronomi

**Opposisjon** i astronomi (motstilling) er når to himmellekamar har ein geosentrisk lengdeskilnad på 180°. Ved fullmåne står månen i opposisjon til sola og kulminerer ved midnatt. Står ein planet i opposisjon til sola, er han nærast jorda og kulminerer ved midnatt. 

## Sjå òg
*konjunksjon i astronomi

## Kjelder

*
Orionarmen

**Orionarmen** er den lokale armen i ein av spiralarmane i vår eigen galakse, Mjølkevegen. Han måler kring 3500 lysår på tvers og er kring 10&nbsp;000 lysår lang, mellom Saggitariusarmen og Perseusarmen. Orionsporen er ein liten del av Orionarmen der sola ligg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Orion Arm|Orion Arm]]» frå ,  den 3. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Messier-objekt i Mjølkevegen (SEDS)
*Eit 3D-kart over Mjølkevegen
Orionidane

**Orionidane** er ein meteorsverm med maksimum omkring 21. oktober, då det oppstår kring 20 meteorar i timen. Svermen varer kring 10 dagar og er knytt til Halleys komet. 

## Kjelder
*
Arne Juland

**Arne Johansson Juland** () var ein norsk lærar og politikar frå Lom. Han var stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet åra 1919-21.

Juland var son til ein gardbrukar. Han tok lærareksamen frå Elverum i 1900, og var deretter folkeskule- og framhaldskulelærar i heimbygda, før han skifta beite til Vågå i 1902, Elverum i 1904 og i Stange 1905-23, med unnatak for året 1907/08 då han atter var i Lom. I Stange kjøpte han eit gardsbruk og vart i tillegg gardbrukar. Han flytta i 1923 til Vang og var lærar der i 13 år, jamsides som han i same perioden var øvingslærar ved Hamar lærarskule. I 1936 vart han tilsett som skuledirektør i Hamar bispedøme, ei stilling han hadde fram til 1944.

Juland var medlem av heradsstyret i Stange frå 1910, ordførar 1922-23. Perioden 1909-18 var han kommunerevisor i Stange. Også i Vang vart han vald til ordførar, då for perioden 1928-31.

Juland var varamann til Stortinget 1913-15 frå Søndre Hedemarken krins. Valbolken 1919-21 var han same krinsen sin stortingsrepresentant, på tinget var han medlem i Landbrukskomiteen.

Under andre verdskrigen melde skuledirektør Juland seg inn i Nasjonal Samling. Ved landssvikoppgjeret i 1947 vart han dømd til seks månaders betinga fengsel og tap av borgarrettar.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Stortingsbiografi
Otto Heckmann

**Otto Hermann Leopold Heckmann** () var ein tysk astronom. 

Det viktigaste forskingsområdet hans var astrometri, dynamikken i stjernesystem og kosmologi.

Heckmann var professor ved universitetet i Göttingen frå 1935 til 1941, og ved universitetet i Hamburg frå 1941 til 1969. Han var direktør for Hamburg observatorium frå 1941 til 1952 og direktør (1961–1967) og generaldirektør (1968–1969) for ESO. Frå 1967 til 1970 var han president i Den internasjonale astronomiske unionen. 

Asteroiden 1650 Heckmann er namnsett etter han. 

## Kjelder

*
Kristen Chr. Kopseng

**Kristen Christoffersen Kopseng** () var ein norsk lærar, gardbrukar og politikar frå Eggedal i Buskerud. Han var stortingsrepresentant i til saman tolv år, fyrst ein periode for Frisinna Venstre, og seinare i tre periodar for partiet Høgre.

Kopseng var son til ein gardbrukar. Han gjekk ut frå seminaret i Asker i 1885 og var lærar i Krødsherad 1886-88. Han flytta då til Sigdal og var lærar der, og tillegg gardbrukar då han vart inngift på garden Hunstad. Mange år seinare, i 1918, kjøpte han garden Haug i Sigdal og busette seg der. Kopseng var i mange år formann i skulestyret og i 21 år formann i det lokale ungdomslaget. Han var medlem av heradsstyret i tida 1911-19, og vararordførar.

Vinteren 1910 møtte Kopseng på Stortinget i to veker som varamann for Bernhard Tandberg, og i 1912 møtte han på tinget frå 14. juni og resten av 1912-sesjonen, medlem av Landbrukskomiteen. Valperioden 1913-15 representerte han Hallingdal krins og Frisinna Venstre på Stortinget, medlem i Gasje- og pensjonskomiteen. Frå 1919 til -27 møtte han på tinget for Høgre, perioden 1919-21 frå Hallingdal i Justiskomiteen og deretter frå Buskerud fylke og Protokollkomiteen, sekretær 1922-24.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Stortingsbiografi
Ormehòl

**Ormehòl**, òg kalla ei **Einstein–Rosen-bru**, er eit hypotetisk topologisk objekt i romtida som i røynda ville ha vore ein «snarveg» gjennom romtida. Eit ormehòl er som ein tunnell mellom to forskjellige punkt i romtida. 

For å forenkle forklaringa av ormehòl kan ein sjå for seg ei todimensjonal flate, der ormehòlet er eit røyr som knyter saman to forskjellige deler flata. Eit ormehòl ville ha vore analogt til dette, men i tre dimensjonar, som er vanskeleg å visualisere. 

Ein har ikkje funne noko bevis for ormehòl, men likningane i den generelle relativitetsteorien har gyldige løysingar som inneheld ormehòl. Den første ormehòl-løysinga ein fann var *Schwarzschild-ormehòlet*, som skildra eit evig svart hòl, men ein fann at denne typen ormehòl ville kollapse for raskt til at noko kunne krysse frå den eine til den andre sida. Ormehòl som kan kryssast i begge retningar er berre mogeleg om det finst eksotisk materie med negativ energitettleik som kan nyttast til å stabilisere dei. 

## I litteraturen
Ormehòl er eit vanleg element i science fiction sidan dei tillegg interstellar og intergalaktiske reiser innafor ein menneskeleg tidsskala. Dei har òg tent som metodar for tidsreiser. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wormhole|Wormhole]]» frå ,  den 3. juli 2016.* 
 

## Bakgrunnsstoff

* What exactly is a 'wormhole'? answered by Richard F. Holman, William A. Hiscock and Matt Visser.
Oskulerande bane

Ein **oskulerende bane** er det kjeglesnittet ein komet eller planet for ein bestemt epoke (tidspunkt) vil flytte seg vidare i, om gravitasjonen til sola var den einaste krafta som verka på han, det vil sei om alle perturbasjonar (forstyrringar) får andre himmellekamar vart fjerna. Den oskulerande banen og den verkelege banen tangerer kvarandre i epoken.

## Kjelder

*
Alpehumle

**Alpehumle** eller **stor fjellhumle** (*Bombus alpinus*) er ei humle som lever opp til mellomalpin sone i fjellet. Ho har svart pels på mellomkroppen og oransje pels på heile bakkroppen utanom på det fyrste leddet.

Alpehumle er ei av dei største humlene i fjellet og kan ofte finnast på blømande vier om våren. Arten kan finnast ned i bjørkebeltet; men er lite vanleg i låglandet, der han stundom kan finnast langs kysten, særskilt i Nord-Noreg og om våren.

Alpehumle kan forvekslast med polarhumle, ein mindre art. Arbeidarar av alpehumle kan forvekslast med dronningar av sørleg form av lapphumle og dronningar av berghumle.

Alpehumle finst i Fennoskandia, på Kolahalvøya og i Alpane. I Noreg er ho vanleg i fjellet frå nord i Rogaland til Finnmark.

## Kjelder
* 
;Referansar
Einar Wang

**Einar Wang** () var ein norsk kjøpmann og politikar frå Våle i Vestfold. Han var stortingsmann for Høgre i åra 1919-21.

Wang var son til ein lærar. Sjølv byrja han å arbeide i ei handelsforretning i Tønsberg i 1871. Etter sju år i forretninga, fekk han i 1878 handelsborgarbrev i Holmestrand og etablerte si eiga forretning. Frå 1884 dreiv han agenturforretning, og frå 1895 også manufakturforretning.

Wang var medlem av Holmestrand bystyre i tida 1896-98 og 1904-16. I åra 1911 til 1916 var han ordførar i byen. Jamsides aktiviteten i bystyret hadde han ei rad offentlege og private verv. Mellom anna var han formann i overskattetakstnemnda og i skulestyret i Holmestrand. Han var formann 1905-10 i Holmestrands Handelsforening og 1916-21 i Holmestrands Sparebank. 

Wang møtte fyrste gongen på Stortinget i 1909 frå 12. august, i staden for den valde representanten frå Holmestrand, Rikard Olsen. Ved stortingsvalet 1918 vart Wang vald inn på Stortinget frå einmannskrinsen Brevik og Holmestrand ved stortingsvalet 1918. På tinget var han med i Protokollkomiteen, sekretær til 21. juni 1920, sidan nestformann.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Otto Struve

**Otto Struve** () var ein russisk-amerikansk astrofysikar, frå 1921 i USA. 

Struve utførte fleire banebrytande arbeid innafor stjernespektroskopi, med undersøkingar over abnorme stjernespektrum, dobbeltstjerner, roterande stjerner og interstellar materie. Han publiserte mange populærastronomiske artiklar, og bøkene *Stellar Evolution* (1950) (saman med V. Zeberg), *Elementary Astronomy* (1959), *The Universe* (1961) og *Astronomy of the 20th Century* (1962).

Struve var professor i Chicago frå 1932 til 1950. Han var direktør for Yerkes-observatoriet 1932 til 1947, og frå 1939 til 1947 òg direktør for McDonald-observatoriet i Texas, som han grunnla, og frå 1950 til 1959 professor ved University of California, Berkley. Frå 1959 til 1963 var han direktør for det nye National Radio Astronomy Observatory i Vest-Virginia. 

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
Ozma-prosjektet

**Ozma-prosjektet** er eit pionerprosjekt i søking etter intelligent liv i verdsrommet (ekstraterrestrisk intelligens). Det 26 meter store radioteleskopet ved Green Bank i Vest-Virginia i USA, vart i 1960 brukt av astronomen Frank Drake til 100 timar søking i eit mislykka forsøk på å oppdage 21-cm stråling frå andre sivilisasjonar. Målet var dei to nærmaste solliknande stjernene Tau Ceti og Epsilon Eridani. I tidsrommet 1973–1976 vart 600 av dei nærmaste stjernene avsøkt, framleis med negativt resultat. 

## Sjå òg
* SETI

## Kjelder

*
Tjuvhumle

**Tjuvhumle** (*Bombus wurflenii*) er ei humle med svart rufsete pels på mellomkroppen og fyrste delen av bakkroppen og med ein raudoransje bakstuss.

Arten har namnet sitt frå det at individa kan bita hòl i kronrøyret på blomar og soleis nå i nektaren samstundes som at pollineringa vert mindre verksam. Arten er unik ved dei spisse kjevane som verkar som tenner i denne prosessen.

Tjuvhumla finst over det meste av Europa og dessutan i spreidde område i den vestlege delen av Asia. I Noreg finst arten i det meste av landet nord til Tromsø og mogelegvis endå lenger nord.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Christian Koren Wiberg

**Christian Koren Wiberg**, fullt namn **Johan Christian Koren Wiberg** (), var ein biletkunstnar, forfattar, arkeolog, kulturhistorikar og museumsmann i Bergen. Han har vore leiar av to av dei viktigaste kulturinstitusjonane i byen,  Det Hanseatiske Museum (skipa av far hans, J. W. Olsen) og Bergens Kunsthåndverkskole (som seinare vart Kunsthøgskolen i Bergen), som han sjølv hadde skipa. I 1953 fekk han ein offentleg plass i Bergen oppkalla etter seg, Koren Wibergs plass, som tidlegare heitte Øvregatens allmenning. 

Christian Koren Wiberg stod for arkeologiske utgravingar og dreiv kulturhistorisk forsking.  I åra 1900–1921 gjennomførte han arkeologiske utgravingar på Bryggen i Bergen, der han avdekka leivningane av Peterskyrkja, og han fann òg vinkjellaren under det eldste rådhuset i byen. Kunnskapane sine om lokalhistoria gjorde han levande i sitt skjønnlitterære forfattarskap. I romanane *Janicke Woltmann*, *Jomfru Pegelau* og *Thomas Ferdinand Sohlreder* er dagleglivet i Bergen på 1700–talet skildra. Dessutan skreiv han skodespelet *Clamer Eberhard*, som vart synt på Den Nationale Scene i 1913.

## Kjelder
*Bergen byleksikon

## Litteratur
* Koren Wiberg, C.; ''Det tyske Kontor i Bergen: Tegninger med Beskrivelse'', Bergen 1899
* Koren Wiberg, C.; ''Bidrag til Bergens kulturhistorie'',  Bergen 1908
* Koren Wiberg, C.; ''Bergensk kulturhistorie'', Bergen 1921
Groshette

**Groshette** (*Mycena guldeniana*) er ein særs liten gråbrun hettesopp som veks på nedfalne og rotnande blad i alpine vierkratt. Hatten har ein diameter på 1–2 millimeter.

Groshette veks ofte saman med og liknar på vierbladhette men skil seg ved at hatten er brun på let. Groshette liknar òg på seljebladhette som veks i låglandet, men denne har ein nesten kvit hatt.

Soppen veks gjerne fram seint om hausten og har ein kort sesong. Han veks eismalt eller i grupper på falne Salix-lauv: til dømes på lauv av *[[Salix lapponum]]*.

Arten er berre kjend i Noreg, der han er kjend frå fleire fylke. Mogelegvis er arten vanleg i områda der han veks og at liten storleik og utilgjengeleg habitat har ført til få observasjonar.

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
*
Seljebladhette

**Seljebladhette** (*Mycena terena*) er ein liten hettesopp som veks i småe grupper på nedfalne, fuktige og rotnande seljeblad. Han har ein hatt som fyrst er bleikt grå eller beige men som snøgt vert kvit. Hatten er 1-3 millimeter på tvers.

Stilken til særs unge seljebladhetter er svart, og denne svarte leten vert ofte verande i den øvre delen av stilken etter kvart som soppen veks og utviklar seg. Til sist vert heile stilken vassklår med ein kvit let.

Grohette kan likna ein del på seljebladhette, men har ein hatt som er noko brun på let.

Seljebladhette veks om hausten og er særs sjeldan. Han er kjend frå to stader i søraust-Noreg.

## Kjelder
*
Grårosa bladhette

**Grårosa bladhette** (*Mycena smithiana*) er ein liten og rosa hettesopp som veks på nedfalle og rotnande eikelauv. Hatten har ein diameter på 1–5 millimeter.

Vierbladhette liknar mykje på grårosa bladhette, men veks på nedfalne vierblad i alpine vierkratt og av og til på bjørkelauv.

Grårosa bladhette veks om hausten. I Noreg er arten funnen nord til Troms, men er ikkje vanleg.

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
*