open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Unser Song für Malmö

**Unser Song für Malmö** (**USfM**, tysk for *Vår song for Malmö*) er ei tysk musikktevling som vart arrangert 14. februar 2013. Vinnaren fekk representere Tyskland i Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige.

23. november 2012 annonserte Norddeutscher Rundfunk (NDR) at tevlinga ville finne stad i TUI Arena i Hannover 14. februar 2013. Som tidlegare år ville finalen verte produsert i samarbeid med Brainpool, som òg produserte Eurovision Song Contest i 2011 og 2012, og samarbeidet med ProSieben vart dimed avslutta.

Tolv bidrag varta valde ut for å tevle i finalen. Utveljinga vart gjort av ein ekspertjury sett saman av sju personar frå NDR, Brainpool og store plateselskap. Elleve av dei tolv bidraga vart offentleggjort 12. desember 2012. 

Vinnaren vart vald ut ved ein tredelt røysteprosedyre. I vekene før finalen vart bidraga kringkasta på ni ulike Arbeitsgemeinschaft der öffentlich-rechtlichen Rundfunkanstalten der Bundesrepublik Deutschland-radiokanalar og lyttarane har høve til å røyste på deira favoritt via Internett. Under sjølve tevlinga hadde ein høve til å røysta via telefon og SMS, og ein jury sett saman av fem musikk- og underhaldningsekspertar ville òg røyste. Kvar av dei tre delane av røystinga talde like mykje. Gruppa Cascada vann med songen «Glorious».

## Sjå òg
* Tyskland i Eurovision Song Contest
* Eurovision Song Contest 2013

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Germany in the Eurovision Song Contest 2013|Germany in the Eurovision Song Contest 2013]]» frå ,  den 17. desember 2012.*  
----
* 
* 

## Fotnotar
D/S «Søndhordland»

**D/S «Søndhordland»** er eit dampskip bygt i 1872 for Det Søndhordlandske Dampskibsselskab. Den første kapteinen for skipet var kaptein Simonsen som òg var ein av initiativtakarane til å skipe selskapet. 

Skipet vart seld til Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap (HSD) i 1880 og i 1884 vart skipet forlenga frå 29,30 m til 35,40 m. Skipet var i teneste hos HSD til 1949, då det vart seld til Sigvald Waagen på Askøy og i Bergen og det vart omdøypt til DS «Skarholmen». I 1955 var det seld til opphogging. 

## Kjelder
* Skipet.no
DS «Hordaland»

**D/S «Hordaland»** var eit dampskip bygt i 1879 for Det Søndhordlandske Dampskibsselskab. Skipet kosta den gongen kr. 80&nbsp;000 og den første kapteinen var kaptein Simonsen. 

Skipet vart overteke av Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap (HSD) i 1880. 25. mai 1915 vart skipet rekvirert av Den norske marinen (Bergensavdelinga) og vart nytta under første verdskrigen. 19. desember 1918 vart skipet returnert til HSD og var i teneste fram til 1936, då det vart seld til hogging ved Stavanger Skips-Ophugnings Co.

## Kjelder
* Skipet.no
Interessentskabet Hardangeren

**Interesseselskapet Hardangeren** var eit dampskipsrederi i Hardanger skipa i 1868. Etter ei tid på midten av 1800-talet med ein del spreidde forsøk på dampskipsferdsel på Hardangerfjorden, tok kaptein Helje Aga i 1868 initiativet til å stifte eit nytt selskap ått av lokale krefter. Aksjekapitalen på kr 100 000, fordelt på 500 aksjar, vart fullteikna sommaren 1868. Hausten same år vart det halde stiftingsmøte i Øystese og 19. mars 1869 vart lover for «Interessentskabet Hardangeren» vedteke på Utne, og følgjande styre vart valt: Skipsbyggermeister Jens Gran, lensmann D. O. Opheim, gardsbrukar J. Lillegraven, lærar Lars Haugse og bankkasserar Joh. Jak. Utne.

Det første skipet til selskapet fekk namnet DS «Hardangeren» og vart bygd ved Bergens Mekaniske Verkstad i 1869. Hardangeren var etter krava til tida eit vent og tidsmessig skip. Helje Aga vart tilsett som den første kapteinen på skipet, og den første turen vart gjort 15. juni 1869. Skipa hadde to vekentlege turar mellom Bergen og Hardanger. Til trass for sterk konkurranse frå andre skip som til dømes DS «Vikingen», DS «Vøringen» og DS «Bjørnen» klarte «Hardangeren» seg særs bra og selskapet kunne fleire år gje opp til 20 prosent utbytte til eigarane. Etterkvart fekk dei si fulle hyre med å ta unna trafikken. På same tid sleit naboselskapet Det Søndhordlandske Dampskibsselskab med innteninga og hadde ledig kapasitet, og det var mange som såg potensialet i å slå saman dei to selskapa for å optimalisere nytta av skipa og få til eit endå betre samferdselstilbod i Hardanger og Sunnhordland. På generalforsamlinga til Interessentskabet Hardangeren i Bergen 31. mai 1880 vart det vedteke at selskapet frå 1. juli 1880 skulle slå seg saman med Det Sønhordlandske Dampskipsselskab. Det nye selskapet vart konstituert 23. oktober 1880 og fekk namnet Hardanger Søndhordlandske Dampskipsselskab. Dette var opphavet til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD) som etterkvart skulle utvikle seg til å bli eit av dei største transportselskapa i landet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Interessentskabet Hardangeren|Interessentskabet Hardangeren]]» frå ,  den 17. desember 2012.*
*** oppgav desse kjeldene:*
* Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskaps 50 års Jubileumsbok 1880&ndash;1930
Det Søndhordlandske Dampskibsselskab

**Det Søndhordlandske Dampskibsselskab** var eit damskipsreiarlav i Sunnhordland skipa i 1871. Frå kring 1865 byrja dampskipsfarten i Sunnhordland, mellom anna med DS «Vøringen», DS «Bjørgvin» og DS «Constitutionen». Ingen av desse skipa klarte likevel å få til ei tilfredsstillande teneste for lokalfolket, og behovet for ein eigen båt ått av lokale kreftar melde seg raskt. På initiativ frå mellom anna kaptein Simonsen vart det invitert til teikning av aksjar for å etablere eit eige selskap og finansiere eit eige skip.

## Soge
Det nye selskapet, Det Søndhordlandske Dampskibsselskab, vart stifta i 1871 med ein kapital på kr 48 000. DS «Søndhordland» vart sjøsett året etter og starta ei rute på Sunnhordland 11. juni 1872 med Simonsen som kaptein. Dei første åra gjekk drifta med underskot, men etter å ha fått tilskott frå staten nokre år vart drifta etterkvart lønsam. I 1879 fekk selskapet levert det andre skipet sitt, DS «Hordaland» frå eit verft i Malmö. DS «Hordaland» vart sett inn i rute mellom Bergen–Sunnhordland–Stavanger, men det vart fort klårt at dette ikkje var lønsamt. På same tid hadde Interessentskabet Hardangeren med skipet sitt DS «Hardangeren» si fulle hyre med å ta unna trafikken sin, og det var mange som såg potensialet i å slå saman dei to selskapa for optimalisere nytta av skipa og få til eit endå betre samferdselstilbod i Hardanger og Sunnhordland. Dette resulterte i 1880 i at Interessentskabet Hardangeren og Det Sønhordlandske Dampskipsselskab vart slått saman.

Det nye selskapet vart konstituert 23. oktober 1880 og fekk namnet Hardanger Søndhordlandske Dampskibsselskab. Dette var opphavet til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD) som etterkvart skulle utvikle seg til å bli eit av landet sitt største transportselskap.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Det Søndhordlandske Dampskibsselskab|Det Søndhordlandske Dampskibsselskab]]» frå ,  den 17. desember 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskaps 50 års Jubileumsbok 1880&ndash;1930
Bartolomé Murillo

**Bartolomé Esteban Murillo** () var ein spansk målar under barokken. Han måla både religiøse bilete og andre sjangermåleri. Murillo, som både var fødd og døydde i Sevilla, opplevde stor suksess i si levetid, sjølv om han stilistisk kom noko i skuggen av læremeisteren sin, Diego Velázquez.

## Liv og gjerning

Far hans var barber og kirurg. Foreldra hans døydde då Murillo enno var eit barn, og han vart i hovudsak oppseda av ei tante og ein onkel. Han byrja i målarlære hos Juan del Castillo i heimbyen Sevilla.

Dei fyrste verka til Murillo var påverka av Francisco de Zurbarán, José de Ribera og Alonzo Cano, han delte fullt ut deira syn på realismen. Ettersom han utvikla seg som målar laga han dei viktigaste arbeida sine i ein polert stil som fall i smak hos borgarskapen og aristokratiet, særleg syner det seg i dei religiøse, romerske-katolske verka. Murillo laga også mange måleri av samtidige kvinner og born. Desse levande, realistiske portretta av blomsterjenter, gategutar og tiggarar dokumenterer mange og tiltalande sider ved kvardagslivet i samtida.

I 1642 flytta Murillo til Madrid, der han truleg fekk god kjennskap til arbeid av Diego Velázquez. Han må ha sett verka til venetianske og flamske meistrar i dei kongelege samlingane, fyldigare fargar og mjukt modellerte former i måleria hans frå den tida tyder på det. I 1645 flytta han heim til Sevilla. Same året måla han tretten lerretsmåleri til St. Francisco el Grande-klosteret i Sevilla, bilete han hausta mykje ry for. Etter han hadde fullført arbeidet med eit par bilete til Sevilla-katedralen, byrja han å spesialisere seg på det temaet som gav han dei største suksessane; Maria møy og barnet, samt befruktninga av Maria møy.

Etter ein ny periode i Madrid, 1658-60, returnerte han til Sevilla. Her var han i 1660 mellom skiparane av Academia de Bellas Artes saman med arkitekten Francisco Herrera. Desse åra var han på sitt mest aktive og han fekk ei rad viktige oppdrag. Mellom desse var altartavla til det augustinske klosteret, måleria til Santa María la Blanca (fullført i 1665).

64 år gammal døydde han i Sevilla i 1682.

Murillo hadde mange elevar og etterfylgjarar. Omfattande kopiering og imitering av måleria hans, sikra hans ettermæle i Spania og hans ry i Europa. Før det 19. hundreåret var bileta hans dei mest vidkjende, måla av ein spansk målar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bartolomé Esteban Murillo|Bartolomé Esteban Murillo]]» frå ,  den 17. desember 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
DS «Vikingen» (1865)

**D/S «Vikingen»** var eit dampskip bygt i 1865. Det vart levert for I/S Vikingen i Bergen. I mars 1878 vart det overteke av Det Vestlandske Dampskibsselskab og i mai 1883 av Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskab, som det gjekk i rute for fram til 1898. I 1889 vart skipet ombygd. 

M. Haabeth i Trondheim kjøpte «Vikingen» og i 1905 vart det ombygd til 117 bruttotonn. Skipet vart i 1912 seld til H. Braseth i Fauske og Bodø og omdøypt til DS «Hammerø», men vart alt i 1914 seld til Saltens Dampskibsselskab i Bodø, som det gjekk i rute for fram til 1949. Dette året vart det seld til Hans Kalhus i Bodø og skipet fekk namnet «Tarzan». I 1952 vart skipet hogd opp hos Brødrene Anda i Stavanger.

## Kjelder
* Skipet.no
Plantedelen lauk

**Plantedelen lauk** er ein fortjukka stand av underjordiske blad eller grunnblad nedst på stengelen til laukplantar. Det er plantar i ordenen Asparagales, fordelt på fire familiar, som har laukar. Grunnblada (eller bladstendene) som utgjer lauken er tettsitjande lagdelte og samanvaksne til ein opprett, spiss knoll. Laukblada er kjøtfulle og inneheld både frø og lagra næring, i tillegg til å verna den framveksande spira. Planten har lauk gjennom heile levetida.

Lauk må ikkje forvekslast med stengelknollar eller pålerøter. Nokre artar i orkidéfamilien har ein type overjordiske pseudo-laukar som heller ikkje må forvekslast med lauk.

Laukar føretrekk ofte ei kald overvintring der lauken er i dvale, og dette er grunnen til at ein som regel plantar ut laukar om hausten. Det finst unntak frå denne regelen ved artar som ikkje toler frostfull laukovervintring, til dømes *[[Amaryllis belladonna]]*.


fil:Onion whitebackground.jpg|Vanleg lauk
fil:Treibende Hyazinthen.JPG|Spirande hyasint (*[[Hyacinthus orientalis]]*)
fil:Liliumpumilumbulbs.jpg|Lauk av *[[Lilium pumilum]]*
fil:Shallots-Whole.jpg|Sjalottlaukar.
fil:Amaryllisbulb.jpg|Toppen av lauken til ein *[[Amaryllis]]*.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Løk (botanikk)|Løk (botanikk)]]» frå ,  den 18. desember 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Nylands mekaniske verksted

**Nylands mekaniske verksted** var eit tidlegare skipsverft i Oslo, grunnlagt i 1854 av J.S. Jarmann, J.G. Jarmann og Prosper Nørbech. Nylands mek. verksted starta med å bygge dampmaskinar, og bygde dampskip og damplokomotiv. I 1857 flytta verkstaden til utløpet av Akerselva i Bjørvika, der det vart oppført ein stor fabrikkbygning ytst på vestre elvebreidda. På denne tomta dreiv verkstaden hovudverksemda si fram til 1971. Rundt år 1900 var Nyland det største verftet i landet, med over 1000 tilsette. I 1956 vart Nyland overtatt av Akergruppa og seinare slått saman med Akers mekaniske verksted, som låg i Vika i Oslo.

På tomta etter Nylands Verksted attmed Akerselva vart Operahuset i Oslo opna i 2008. 

## Skip bygde ved Nylands Mekaniske Verksted

*Ukomplett*


Fil:Vikingen 1865.jpg| DS «Vikingen» (1865)
Fil:DS Turisten i Kilesjoen 1925.jpg| DS «Turisten» (1887)Foto: Anders Beer Wilse
Fil:DS Tromoesund i Oslo.jpg| DS «Tromøsund» (1928)Foto: Anders Beer Wilse
Fil:Sandnes.jpg| MS «Sandnes» (1950) Foto:Jarle Vines


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nylands mekaniske verksted|Nylands mekaniske verksted]]» frå ,  den 18. desember 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* lardex.net: Verkstedets historie
Lokalbåt

**Lokalbåt** er ein båt i trafikk på kortare ruter. Lokalbåtane var bindeledd mellom kystruteskipa sine anløpsstader og mindre hamner langs kysten og inne i fjordane som ikkje hadde anløp av kystruteskip. Trafikken med lokalbåtar utvikla seg parallelt med utviklinga av kysttrafikken med dampbåtar frå midten av 1800-talet.

## Typar etter dekksarrangement
* Slettdekkar
* Halvdekkar
* Brønnbåt
* Stormdekkar
Taubåt

**Taubåt** (*slepebåt*) er ein båt som vert nytta til å taue, slepe eller manøvrere andre båtar, lekterar, større skip, farkost og konstruksjonar/installasjonar til og frå hamn eller kai eller ein annan stad. Taubåtar vert òg nytta som sikring under fart i tronge eller andre krevjande farvatn, til å trekke skip som er grunnstøytte, og stundom bistå eller slepe skip med motorhavari eller andre skader til hamn eller til verkstad. Felles for såvel små som store, havgåande taubåtar er at framdriftsmaskineriet er dimensjonert for å gje størst mogeleg trekkraft.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Taubåt|Taubåt]]» frå ,  den 18. desember 2012.*  
 

## Litteratur
Knut W. Engebretsen: *Taubåtfart på Glomma – En bok om slepebåtene i Fredrikstad og Sarpsborg*. 

## Bakgrunnsstoff
Kvalbåt

**Kvalbåt** er ein båt som er brukt til eller bygd for å jakte og skyte kval. Harpunane vart til å byrje med kasta med handkraft. Dei eldste kvalbåtane vart rodd eller seglt og var tilknytt eit moderskip (seglskuter, sjå illustrasjonane) eller landstasjonar.

## Historikk

Kvalbåtane frå 1900-talet var spesialbygd til kvalfangst og dei er særmerkte ved at dei har harpunkanon i baugen, og mast med utkikkstønne. Frå styrehuset går brua fram til kanonen slik at skyttaren kunne kome seg raskt på plass. Kvalbåtane vart heilt til 1950-talet bygd med dampmaskin, fordi desse var stillegåande. Då kvalfangsten tok slutt midt på 1960-talet vart mange norske kvalbåtar ombygd til fiskebåtar.

### Norske kvalbåtar
Den første dampdrivne kvalbåten, «Speast & Fides», vart bygd av Svend Foyn i 1863. Seinare fann Foyn opp harpunkanonen. Desse to nyvinningane la grunnlaget for norsk kvalfangst i Sørishavet som utvikla seg frå 1894. Kvalfangsten før 1910 vart oftast drive med ein landstasjon som base. Slike stasjonar hadde Foyn i Finnmark, og slike vart oppretta på Sør-Georgia og mange andre stader, òg langs norskekysten. Kvalbåtar i pelagisk kvalfangst hadde eit moderskip, eit såkalla flytande kvalkokeri. Ein kvalfangstekspedisjon bestod då av éit kvalkokeri med opptil ti kvalbåtar og eit par såkalla bøyebåtar.

To kvalbåtar frå moderne kvalfangst er tekne vare på gjennom fartøyvernet i Noreg. Den eine er «Southern Actor», den andre er «Forlandet».

Fram til tidleg på 1960-talet var Sandefjord heimehamn for mange kvalbåtar. I sommarhalvåret låg det mange kvalbåtar i hamna. Éit eller to kvalkokeri var òg vanleg syn i hamna. 

## Sjå òg
*Kvalfangst
*Kvalkokeri
*Kategori:Kvalbåtar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hvalbåt|Hvalbåt]]» frå ,  den 18. desember 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Bilete av kvalbåtar på nettstaden til Norsk hvalfangstmuseum
*Om historia til norsk kvalfangst
*Om "D/S Hvalbåten" 
*Norsk kvalfangst i Syd-Georgia
Kystruteskip

**Kystruteskip** er eit fartøy sertifisert for rutetrafikk langs norskekysten innanfor 20 nautiske mil av grunnlinja, og over opne, uverna havstykke lenger enn 25 nautiske mil (liten kystfart). 

Dei første kystruteskipa var dampskip som gjorde det mogeleg å utvikle relativt regelmessige samband langs heile norskekysten. Det første kystruteskipet var hjuldamparen DS «Constitutionen» på ruta frå Oslo til Kristiansand. I 1842 vart det etablert ei kystrute frå Trondheim til Kristiansand via Bergen. 

Det første kystruteskipet til Nord-Noreg var hjuldamparen DS «Prinds Gustav» som gjekk frå Trondheim med kurs nordover 5. mars 1838. Det tok ytterlegare 55 år før Hurtigruta var ein realitet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kystruteskip|Kystruteskip]]» frå ,  den 18. desember 2012.*
Hjulbåt

**Hjulbåt** er eit skip med skovlhjul som sørgjer for framdrifta. 

Hjulbåten representerte første fase i overgangen frå seglbåtar til båtar med motor. Dei første propellane (skruar) for drift av skip vart først utvikla i 1836.

Skovlhjula var høvesvis plassert eitt på kvar side da dette gav best manøvreringseigenskapar. Ulempa var at brygger og gangvegar måtte tilpassast spesielt. Alternativt vart skovlhjulet plassert akterut. Dette var vanleg blant anna på elvebåtar (floddamparar).  

Dei første dampskipa i Noreg DS «Constitutionen» og DS «Prinds Carl» var hjulbåtar. Dei vart sett i trafikk i 1827. 

I 1819 var DS «Savannah», det første dampskipet som kryssa Atlanterhavet, i Arendal. Dette var første gong nokon såg eit dampskip i Noreg. 

DS «Skibladner», som framleis er i sommartrafikk på Mjøsa, vart bygd i 1856 og er det eldste, bevarte hjuldampskipet i verda som framleis er i drift.

## Sjå òg
*Hjuldampar

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hjulbåt|Hjulbåt]]» frå ,  den 18. desember 2012.*
Veteranbåt

**Veteranbåtar** og **veteranskip** er i dag slike som er bygd før andre verdskrigen og enno eksisterer i mest mogleg opphavleg tilstand. Mange veteranbåtar er meir enn hundre år gamle. Einskilde marinefartøy er enno ikkje 70 år. Fleire fartøy, til dømes vikingskip er vorte rekonstruert, men er då uoriginale.

Nokre av dei har vore ombygd fleire gonger, og brukt til andre føremål enn opphavleg tiltenkt. Så godt som alle seglfartøy av noko storleik er til dømes vorte utstyrt med motor, og rigga ned for at masta skal fungere som lastebom. Motoren blir alltid halde ved gjenopprigging til seglfartøy. Mange detaljar blir òg litt forskjellig for å tilfredsstille nyare tryggleiksforskrifter.

I den seinare tida er fleire av båtane vorte registrert som verneverdige representantar for typane dei representerer. Der er òg starta eigne fartøyvernsenter som tek vare på kunnskap om gammal byggekunst ved å restaurere slike båtar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Veteranbåt|Veteranbåt]]» frå ,  den 18. desember 2012.*
Det Vestlandske Dampskibsselskab

**Det Vestlandske Dampskibsselskab** var eit dampskipsreiarlag på Vestlandet, skipa i 1878. Selskapet kom i stand etter at dei tre reiarlaga som dreiv DS «Vikingen», DS «Folgefonden» og DS «Lyderhorn» i fart mellom Bergen–Hardanger–Stavanger, slo seg saman i 1878. DS «Lyderhorn» var bygd ved Bergens mekaniske verksted i 1878 og var eit hurtigskip som skulle trafikkere strekninga Bergen–Stavanger. Dette skipet viste seg å vere særs dyrt i drift og det førte til at selskapet lenge sleit med økonomien. Til slutt vart det overteke av Hardanger Søndhordlandske Dampskibsselskab (HSD) i 1883. Denne samanslutninga vart rekna for å vere det viktigaste som skjedde i historia til dampskipsfarten i Hordaland, og hadde særs stor tyding for den økonomiske utviklinga i Hardanger og Sunnhordland.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Det Vestlandske Dampskibsselskab|Det Vestlandske Dampskibsselskab]]» frå ,  den 18. desember 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskaps 50 års Jubileumsbok 1880&ndash;1930
DS «Folgefonden»

**D/S «Folgefonden»** var eit dampskip bygt i 1875 for I/S Folgefonden som lokalrutebåt. Skipet kosta den gongen kr. 140&nbsp;000. 

I følgje Bergens Tidende ankom skipet Bergen 27. desember 1875 og overtok ruta til Stavanger og Hardanger etter DS «Vikingen». 
17. februar 1876 gjekk skipet på grunn på ein holme ved Sunde i Kvinnherad, men kunne halde fram mot Stavanger og vart først reparert då ho kom til Bergen att. Tidleg i november 1876 fall kapteinen på skipet, Ole Olsen, i mørkret ned i ei luke og vart hardt skadd. Ei veke seinare omkom han av skadane han pådrog seg.

Alt i 1878 vart skipet selt til Det Vestlandske Dampskibsselskab, før det i 1883 vart overteke av HSD i Bergen. Det gjekk i teneste for HSD fram til 1908. Den 22. august dette året grunnstøytte skipet på Trøskenesfluen ved Skånevik og sokk på reisa mellom Bergen og Sunnhordland med post og passasjerar. 23 passasjerar og tre av besetninga omkom i forliset. Vraket vart sidan heva og opphogd. 

## Sjå òg
*«Folgefonden» er brukt som skipsnamn på fleire skip i HSD. Andre skip med namn «Folgefonden»
*Andre HSD-eigde skip
*Fleire bilete og multimedia av  på Commons.

## Kjelder
* Skipet.no
Tomatkniv

Ein **tomatkniv** er ein liten, sagtanna kjøkenkniv til å skjera tomatar og andre grønsaker med. Sagbladet skjer lett gjennom skalet på tomaten utan å øydeleggja fruktkjøtet. Somme tomatknivar har ein splitt i spissen til å flytta dei oppskorne tomatbitane med.
DS «Lyderhorn»

**D/S «Lyderhorn»** var eit dampskip bygt i 1878 og levert til Det Vestlandske Dampskibsselskab som lokalrutebåt i april same år.  
I 1883 tok HSD over drifta av skipet. 

Skipet fekk ny maskin i 1897 frå Bergen mek. verksted. 

1. mars 1916 kolliderte skipet i Lerøyosen med D/S «Leander» av Kristiania og sokk. Det var då på reise frå Bergen til Ålvik i Hardanger med stykkgods. 

Skipet var kalla opp etter fjellet Lyderhorn i Bergen. 

## Kjelder
* Skipet.no
Laxevaags Maskin- & Jernskibsbyggeri

**Laxevaag Maskin- & Jernskibsbyggeri** var eit skipsverft i Sørevågen i dåverande Laksevåg kommune, i dag Bergen. Det vart skipa i 1892 som ei omorganisering av det konkursråka verftet Martens, Olsen & Co. Det overtok i 1907 Flageverftet på Laksevågneset, som vart grunnlagd i 1844. 

I 1929 vart verftet slått i saman med Bergens mekaniske værksted til Bergens mekaniske verksted. 

## Kjelder
*
El Sueño de Morfeo

**El Sueño de Morfeo** (spansk for 'Draumen til Morfevs'), tidlegare **Xemá**, er ei spansk musikkgruppe. I 2012 vart gruppa valt ut av Corporación de Radio y Televisión Española (ERTV) til å representere Spania i Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige, då under akronymet **ESDM**. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:El Sueño de Morfeo|El Sueño de Morfeo]]» frå ,  den 18. desember 2012.*  

## Fotnotar
Martens, Olsen & Co

**Martens, Olsen & Co** var eit skipsverft i Laksevåg kommune, i dag i Bergen, som vart skipa i 1882 av ingeniørane Daniel G. Martens og Olaf. M. Olsen etter at dei kjøpte Laxevaags Værk, som vart grunnlagd i 1855 på Tørrisneset. Dei leigde i tillegg Graneverftet, som vart grunnlagd i 1805 i Sørevågen, i 10 år, og Laxevaags Dok. Med ei stor omlegging vart det skapet eit stort, moderne jerndampskipsbyggeri, som i løpet vart kort tid vart det største industrianlegget i landet med 1500 tilsette. 

I tillegg til anlegga dei hadde tilgang til med Graneverftet og Laxevaags Dok, hadde eigedomen kaiplass og kjelekran for innsetting av maskineri i skip. Graneverftet var derimot gammalt og rekna for bygging av treseglskip, så det var krav til store endringar for å kunne bygge jerndampskip. Føretaket gjekk derfor konkurs i 1886 og vart omorganisert som Laxevaags Maskin- og Jernskibsbyggeri.

## Kjelder
*
* Antikvarisk dokumentasjon av BMV - Laksevåg
Graneverftet

**Graneverftet** eller **Grans træskibsbygger** var eit skipsverft i Sørevågen i Laksevåg ved Bergen som vart grunnlagd i 1805 av Jens Gran. Graneverftet reparerte handelsfartøya i flåten til Gran og var starten på verftsindustrien på Laksevåg, som på ei tid var den største i landet. 

I 1810 bestod Graneverftet av ei trebygge med maste- og kjølhalingskran, eit «Løbende-Spil», eit materialhus og eit bekkokeri. 

Gran hadde mange skip i flåten sin og under krigen 1807-1814 vart den bergenske handelsflåten redusert frå 241 til 88 skip, og Gran mista aleine 50 skip. Sonen til Jens Gran, Hermann Gran, gjekk i lære ved Rewers & Søns Verft i Kristiansand og København og kom attende til Bergen, der han vart skipsbyggmeister. I 1824 tok han over drifta av reparasjonsverkstaden og gjorde det om til skipsbyggeri. 

Verkstaden brann ned i 1830, men vart bygd opp att og kunne etter reparasjonen ta hand om større skip. I 1839 vart verftet utvida på ny då Herman Gran kjøpte eigedomen til Grønlandskompaniet på sørvestsida av Tørrisneset. Sønene til Herman Gran, Jens og Henrik, overtok Graneverftet i 1854. 

## Kjelder
* Antikvarisk dokumentasjon av BMV - Laksevåg
Flageverftet

**Flageverftet** var eit skipsverft på Laksevåg i Bergen som vart skipa i 1844 av Knut Sjursen Flage. 

Flage hadde arbeidd som tømmermann på Graneverftet og bygde Flageverftet på nordsida av Sørevågen, rett overfor Graneverftet. Verftet vart overteke av Laxevaags Maskin- & Jernskibsbyggeri i 1907. 

## Kjelder
* Antikvarisk dokumentasjon av BMV - Laksevåg
DS «Vøringen» (1891)

**D/S «Vøringen»** var eit dampskip bygt i 1891 og levert til Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap som lokalrutebåt 28. mai dette året. Skipet kosta 207&nbsp;000 kroner å bygge og var stort og romsleg, ikkje minst takka vere påtrykk frå bydirektøren i selskapet som på den tida var Christian Michelsen. Den første kapteinen på skipet var Helje Aga.

Skipet var konstruert av Randulf Hansen, og var teikna spesifikt som eit vakkert skip for turistfarten i Hardanger og måla med kvitt skrog. Randulf Hansen var kjend for dei vakre skipa sine og konstruerte og DS «Britannia» og DS «Dronningen». Skipet gjekk i fast rute frå Bergen til Hardanger. I 1894 sokk skipet medan det bunkra kol ved kaien i Vågen i Bergen, men vart heva og reparert etter mindre skadar. Det vart installert elektrisk lys i 1908 og ny dampkjele i 1909. Det gjekk på grunn i Alholmsundet nær Terøy den 10. oktober 1912. Det heldt seg flytande, men lak kraftig og sokk langs kaien ved Ølve. Igjen vart det heva og reparert. Skipet vart ombygd i 1925.

Tyskarane ønskte å beslaglegge skipet i mai 1940, men HSD klarte å overtyde dei om at skipet var i ustand, og tyskarane valde eit anna skip i staden (DS «Hardangerfjord»). For å hindre at tyskarane skulle ta skipet, vart ho lessa med utstyr og lagt i opplag i Ørjehamn som «varehus», men i april 1941 fann tyskarane henne og ho vart rekvirert av tyskarane som transportfartøy etter å ha vorte utstyrt med luftvernskanonar.

Skipet vart funne i Narvik i mai 1945 i dårleg forfatning. Det vart nytta til å nokre turar med mat for dei allierte i Nord-Noreg og kom attende til Bergen den 27. mai 1945. Den 29. november hadde ho den første reisa si til Hardanger, men var no måla svart. Ho vart måla kvit att i 1947. Ho vart lagt ut for sal i november 1950 og seld i 1951 til ukjende belgiske opphoggarar, og forlet Bergen den 25. mai.

## Kjelder
* Skipet.no
* Krigsseglarar - Vøringen
Det abkhasiske alfabetet

**Det abkhasiske alfabetet** er det alfabetet som vert nytta til å skriva abkhasisk, i hovudsak i Abkhasia, og mogelegvis i delar av Tyrkia. Det er ei modifisert utgåve av det kyrilliske alfabetet.

## Kjelder
Laxevaags Værk

**Laxevaags Værk** var eit føretak som vart stifta på Bergen Børs i 1855. Drivkrafta bak føretaket var infanterikapteinen Georg Prahl som i 1843 hadde skipa det første jernstøyperiet i Bergen, som låg i Marken. Opphavleg låg Laxevaag værk ved sidan av Graneverftet på Tørrisneset. Etter kvart som Graneverftet voks skapte dette mogelegheiter for andre føretak som produserte rekvisita og artiklar for skipsfarten. 

Laxevaags Værk hadde i starten berre ein støyperibygning av tre og ein liten kai ut mot Puddefjorden. Drifta var i gang alt i desember 1855. I 1862 brann verket ned og i løpet av dei to neste åra vart reist eit stort og moderne verk på Tørrisneset. Støyperiet vart oppført i mur og på nordisda var det ei smie i to etasjar. I 1867 tok ei ny leiing over verket og fleire utvidingar kom til. På det meste var 140-150 arbeidarar tilsett ved Laxevaag Værk og det vart produsert støypegods til skipsbyggings- og bygningsindustrien, samt at verket spesialiserte seg på omnar. 

## Kjelder
* Antikvarisk dokumentasjon av BMV - Laksevåg
DS «Vikingen» (1900)

**D/S «Vikingen»**, var eit dampskip bygt i 1900 for Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap som lokalrutebåt. Skipet kostet den gongen 211 000 kroner. Første kaptein på skipet var S. Juell. Skipet gjekk i rutefart for HSD til 1959. 

Skipet vart døypt om i 1957 til **«Vøringen»** og i 1959 til **«Tyssedal»**. Same året vart det selt til Arendals Skibsophugning for hogging. 
## Kjelder
* Skipet.no
DS «Ullensvang»

**D/S «Ullensvang»** var eit dampskip levert til Hardanger Søndhordlandske Dampskibsselskab i november 1907 som lokalrutebåt. Skipet kosta den gongen 240&nbsp;000 kr.  Den første kapteinen på skipet var A. J. Øvrevik. 

Skipet gjekk i rutefart for HSD til 1952 mellom Bergen og Hardanger. Det vart hardt skadd under den store eksplosjonen i Bergen 20. april 1944, då skipet låg ved Holbergskaien. Ved same kaien låg DS «Stord» og DS «Aalvik». Alle dei tre fartøya vart hardt skadd. Mellom anna vart styrhuset på «Ullensvang» blåst bort og alt glas ombord var knust. For å få ho bort frå brannfare frå bygningane kring Holbergskaien førte kaptein Lund på «Ullensvang», i lag med kaptein Fleten på «Stord», å få begge skipa ut i fjorden, med «Aalvik» på slep. «Ullensvang» var nyreparert i desember 1944 då ho vart rekvirert av Hirdmarinen i samband med evakueringa av Finnmark på strekninga Tromsø til Trondheim. Ho fekk mannskap frå NS, som ramponerte skipet. Skipet var attende i teneste for HSD i 1945.

I 1950 vart ho lagt i opplag som reservefartøy. I januar 1952 vart skipet omdøypt «Ullensvang II», men alt i februar 1952 vart skipet seld til van Huygens Freres i Gent, for hogging og reiste frå Bergen siste gong 22. februar, og nådde fram til Brugge i den 26. februar. 

## Kjelder
* Skipet.no
* Ullensvang på warsailors.com
Arthur Soltvedt Møbelfabrikk

**Arthur Soltvedt Møbelfabrikk**, også kjend som **Pega Møbler**, var ei familieverksemd som vart etablert i 1942 og var ein av dei første møbelprodusentane i Noreg med eit fokus på serieproduksjon. Verksemda var ein dei store aktørane innan norsk møbeleksport på 50- og 60-talet. Produksjonen vart avvikla i 2011.  

## Historie

Verksemda vart først etablert i Øystese under andre verdskrig, men vart flytta til Florvåg på Askøy, like utanfor Bergen, i 1948. 
 
Opphavleg bestod produksjonen av enkle soveromsmøblar, men etter at eit samarbeid vart starta med den danske designaren Ib Juul Christiansen i 1952 vart den første Pega-hylla utarbeidd. Pega-konseptet utvikla seg til den største suksessen til verksemda; ein serie med møblar som kunne kombinerast med kvarandre på ei stor mengde forskjellege vis.

Pega-systemet vart ei viktig eksportvare allereie etter få år, og i periodar kan så mykje som halvparten av produksjonen ha vore retta mot eksportmarknaden, hovudsakleg til USA og Tyskland. Scandialine og ScandiaCraft var ansvarlege for eksport av Pega Møbler til USA. 
 
Auka etterspurnad i utlandet førte til at verksemda flytta til nye lokale i Bakarvågen, eit lite stykke nord for Florvåg. Dette gav ei auke i golvareal frå 500m2 til 2 600m2 og mogelegheit for å tilsette ein større mengde personell.
  
I 1979 flytta verksemda på nytt; denne gong til nybygde fabrikklokale på Follese, på vestsida av Askøy, to år etter at det eigentleg var planlagd.
 
Frå 80-talet vart bedrifta offer for skiftet i bransjen frå tradisjonelle møbelprodusentar til store kjeder. Delar av eksportmarknaden forsvann, og behovet for tilsette fall kraftig. I 2003 var det berre 12 tilsette. Finanskrisen øydela siste rest av eksportmarknaden, og i 2011 valde leiinga å avvikle verksemda kontrollert før ein eventuell konkurs.

## Arkiv

Arkivmaterialet etter verksemda er overlevert Hordaland fylkesarkiv. Arkivet etter verksemda gjer eit godt innblikk i norsk møbelindustri og eksport til Europa og USA, særleg på 50- og 60-talet. Det omfattande korrespondansearkivet gjev innblikk i eksportsituasjonen generelt for norsk møbel- og trevirkeindustri.
 
Arkivet inneheldt også ei stor mengd reklamebrosjyrar frå Pega Møbler og andre møbelprodusentar; norske og utanlandske. Dette medfører at arkivet har ein nytteverd for studentar og forskarar innanfor fagfelta økonomi og kunsthistorie i tillegg til den historiske verdien av materialet.

## Referansar
Ahmerovskijskogen

**Ahmerovskijskogen** (russisk лес Ахмеровский, basjkirsk Әхмәр урманы) er ein skog i Ishibbayskij rajon i Basjkortostan i Russland. Skogen dekkjer eit område på 1500 hektar. 

Skogen består hovudsakleg av tre av eikeslekta og lindeslekta. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Akhmerovsky Forest|Akhmerovsky Forest]]» frå ,  den 19. desember 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
DS «Rosendal»

**DS «Rosendal»** var eit dampskip som i perioden 1909-1952 tente som lokalruteskip for Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap. Skipet kosta då 190 000 kr. Det meste av perioden gjekk ho i den lengre ruta til reiarlaget, frå Bergen til Ytre Hardanger og Sunnhordland.

Skipet fekk namn etter bygda Rosendal i Hardanger, men òg andre namn vart vurdert, som «Halsnø». Det var det første skipet til reiarlaget med kvitmåla overbygg. Før dette hadde reiarlaget tidstypisk brunmåla overbygg. Dette var praktisk på kolfyrte dampskip, men gav eit noko dystert og mørkt inntrykk. «Rosendal» gav eit langt lysare og meir elegant inntrykk. Etter dette vart alle fartøya til HSD malt om.

Den 30. september 1909 vart skipet sett inn i ruta Bergen-Ytre Hardanger-Sunnhordland der ho avløyste den innleigde DS «Ofoten». I 1929 vart skipet ombygd og modernisert med ominnreidd 2. plass salong og ombygd losseutstyr. Under andre verdskrigen heldt skipet fram å gå i rutefart og gjekk mykje i ruta Bergen – Stavanger – Hardanger – Bergen. I februar 1942 kolliderte «Rosendal» med HSD-lokalrutebåten DS «Aalvik» nær Granvin. «Aalvik» fekk skade i skrog og dekk.
Vinteren 1943 var «Rosendal» på veg over Slettå ved Haugesund i tung sjø då ein brottsjø slo over bakken og fylte brønnen føre brua med vatn. «Rosendal» fekk slagside, og ein måtte kaste dekkslasta over bord før skipet retta seg opp og ein fekk lensa brønnen. Under krigen ein gong kolliderte skipet ­òg med kystruteskipet DS «Bergen» i Stavanger hamn. Då krigen var over, i juli 1945 vart skipet dokka i Dekkedokken i Bergen for å setjast i stand att. 

Skipet vart i september 1952 seld til Van Heugen Freres i Brugge i Belgia for gbp 7000 for opphogging. Skipet segla frå Bergen på sistereisa si den 19. september 1952 og nådde fram til Brugge den 22. september. 

## Kjelder
* Skipet.no
* «Fjordabåten»  Dag Bakka jr.  1994 
* «Over Fjord og Fjell, HSD 1880-1980»  Bård Kolltveit  1980
* «Bergenske Fjordabåter»  Dag Bakka jr. for Bergens Tidende  1974
* Norsk Skipsfartshistorisk Selskaps blad «Skipet».
* Trygve Eriksen jr. arkiv
McAfee

**McAfee** er ei amerikansk verksemd som sel sikkerheitsprogramvare for datamaskiner. McAfee har hovudkontor i Santa Clara i California. Verksemda marknadsfører programvare og tenester både til heimebrukarar, verksemder og for offentleg sektor. 

Verksemda vart stifta i 1987 under nammet McAfee Associates, oppkalla etter grunnleggaren John McAfee, som var seg direktør fram til 1994. Verksemda Network Associates vart grunnlagt i 1997 som ei samanslåing mellom McAfee Associates og Network General.

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Skovlhjul

**Skovlhjul** er ein type hjul som har skovler, det vil seie blad av tre eller metall, festa på utsida, parallelt med hjulakselen. 
Slike hjul vert nytta til framdrift av skip eller båtar, såkalla hjuldamparar eller hjulbåtar, ved at motoren eller dampmaskina driv rundt skovlhjul som stikk ned i vatnet på kvar side av båten eller akterut på båten, og såleis så å seie padlar båten fram ved hjelp av dei skovlene som går gjennom vatnet. I storm og stor sjø fungerer skovlhjula dårleg i høve til å nytte propellar, som etter kvart og ganske kjapt utkonkurrerte skovlhjula. Men skovlhjul kan vere praktiske i grunne elvar.

Skovlhjul av ymse utformingar kan òg nyttast i elvar og vassdrag til å drive ulike maskiner ved hjelp av vasstraumen, og har då spesialnemningar som til dømes vasshjul, kvernkall, vasskall, turbin og anna.

## Bakgrunnsstoff
DS «Kong Carl»

**D/S «Kong Carl»** var eit dampskip levert i mars 1868 for Det Bergenske Dampskibsselskab frå C. Mitchell & Co i Newcastle. Skipet var registrert for 560 passasjerar og nytta som rutefart mellom Hammerfest og Hamburg, og seinare i mange bergenske ruter langs kysten og i Nordsjøen. 

## Historie
I 1879 vart ho nytta av kong Oscar II på ei reise frå Bergen til Odda. Ho vart ombygd og modernisert i 1880, og lastekapasiteten vart auka. Ho vart igjen ombygd og modernisert ved Bergens Mek. Værksted i Solheimsviken i Bergen i 1905 med nytt dekk og dekkhus. Det vart då sett inn ein ny dampmotor som kunne gje ein fart på 11 knop. 

### DS «Hardangerfjord»

Det vart i 1913 ombygd og seld til Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap (HSD) for 250&nbsp;000 kroner og omdøypt DS «Hardangerfjord». Den første kapteinen på skipet for HSD var K. Chr. Johannesen og då ho kom i teneste att våren 1914 var ho den største lokalrutebåten i landet. Ho gjekk i nattrute Bergen-Hardanger-Odda. På grunn av dei harde økonomiske tidene tidleg i 1920-åra var ho for stor for denne ruta og var ofte inaktiv. Ho vart leigd ut til Noregs Ungdomslag i juli 1923 og reiste til Nordkapp. Sommaren 1924 vart ho leigd ut til Bennetts Reisebyrå og vinteren 1924-1925 til Indherreds Aktie-Dampskibsselskab i Steinkjer og nytta i kystruta Bergen-Trondheim. 

I 1925 gjekk ho igjen i nattrute til Hardanger og Odda, då den økonomiske situasjonen var betre. I april 1927 gjekk skipet på grunn ved Lukksund, då ho vart råka av eit kraftig uver med snø på veg til Odda. Ho flaut, men hadde eit stort hol i skroget, og heldt seg flytande til eit bergingsfartøy kom til fordi ein stor stein sat fast i holet. I 1930-åra vart ho berre nytta på sommartid og låg i opplag om vinteren. 

Ho låg framleis i opplag i Bergen då Noreg vart invadert 9. april 1940. Ho vart rekvirert av tyskarane i mai det året og nytta som losjiffartøy, og seinare som transportfartøy (Verkehrsdampfer) av Luftwaffe under byggprosjekta på Herdla (inkludert flyplassen). Det meste av tida gjekk ho i fast rute mellom Bergen og Herdla. Seinare var ho i tysk kystteneste i Nord-Noreg og i 1945 vart ho nytta under evakueringa av Finnmark. 3. februar 1945 kolliderte ho med Fred. Olsen-skipet «Bravo»

«Hardangerfjord» vart funnen i Narvik i lag med DS «Vøringen» i mai 1945 og var i dårleg forfatning. Ho hadde nokre reiser med forsyningar til den allierte distriktskommandoen, før ho vart teken til Bergen i juli 1945, men ho låg ureparert og vart ikkje nytta igjen. Indherreds Aktie-Dampskibsselskab i Steinkjer og Arendals Dampskibsselskab i Arendal (som begge hadde mista kystfartøy under krigen og trong skip) såg på «Hardangerfjord», men kjøpte ho ikkje. Våren 1949 kompenserte Nortraship HSD for skadane på «Hardangerfjord» og «Vøringen» (kr. 900&nbsp;000,-). I desember 1949 vart ho seld til Brødrene Anda i Stavanger for nedrigging. Ho vart omgjort til lekter og vart nytta då den tyske «Wartheland» vart hogd opp «in-situ» i Nordfjordeid. Lekteren vart opphogd av eigarane i 1950-åra.

## Kjelder
* Skipet.no
* Hardangerfjord på warsailors.com
La det swinge

**«La det swinge»** er ein song av Bobbysocks som vart gjeven ut i 1985 på albumet *[[Bobbysocks av Bobbysocks|Bobbysocks]]*. Songen er skriven av Rolf Løvland.

## Eurovision
### ''Melodi Grand Prix 1985''
I *[[Melodi Grand Prix 1985]]* starta songen som nummer sju, etter Anita Skorgan med «Karma» og før Mia Gundersen og Olav Stedje med «Nattergal». Under finalen var det fem distrikt og fire fagdommarar som gav poeng til alle bidraga. Bidraget fekk til saman 80 poeng og vann av totalt ti bidrag. Bobbysocks fekk dimed representere Noreg i Eurovision Song Contest 1985 i Göteborg i Sverige.

### ''Eurovision Song Contest 1985''

I Eurovision Song Contest 1985 starta songen som nummer 13, etter Italia med «Magic Oh Magic» av Al Bano og Romina Power og før Storbritannia med «Love Is» av Vikki. Noreg fekk til saman 123 poeng og vann av totalt 19 bidrag.

### ''Melodi Grand Prix 2015''
30 år etter sigeren i *Melodi Grand Prix 1985* fekk Bobbysocks framføre «La det swinge» i *[[Melodi Grand Prix 2015]]*, den norske uttakinga til *[[Eurovision Song Contest 2015]]* i Wien i Austerrike. Programleiar Silya Nymoen framførte det fyrste verset samt eit refreng, medan Bobbysocks framførte resten av songen.

## Fotnotar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:La det swinge|La det swinge]]» frå ,  den 19. desember 2012.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* 
* 
*
Det Ørkedalske Dampskibsselskab

**Det Ørkedalske Dampskipselskap** er eit reiarlag skipa i desember 1868 med føremålet om ha regelmessig dampskipsamband mellom Orkdal og Trondheim. Dampskipet D/S «Orkla» var ferdigbygd i oktober 1869, og starta straks rutetrafikken. I 1897 vart skipet skifta ut med ein meir tidsriktig båt, DS «Orkdal».

Frå 1907 starta Communikasjonsselskapet ei konkurrerande rute til Trondheim, med ein annan båt som heitte D/S «Orkla». Communikasjonsselskapet pressa etter kvart Det ørkedalske dampskipsselskap ut av marknaden, som vart nedlagd i 1910.

## Kjelder
*Bygdeleksikon for Orkdal
Bislet Teglverk

**Bislet Teglverk** eller **Bislett Teglverk** var eit teglverk som låg på Bislett i Oslo om lag der Bislet bad og Bislett stadion ligg. Området blei selt til kommunen i 1898 og sjølve teglverket blei rive året etter.

## Kjelder
*Bislett: fra teglverk til lekeplass til stadion frå Oslo Byarkiv
* Knut Are Tvedt (red): *OSLO byleksikon*, Kunnskapsforlaget 2010, side 78, ISBN 978-82-573-1760-7
Frosta Dampskibsselskab

**Frosta Dampskibsselskap** var eit tidlegare reiarlag som vart stifta 29. oktober 1898 på Frosta. 

D/S «Frosta» vart bygt ved Trondhjems mek. verksted og byrja å gå i ruta Trondheim-Frosta-Stjørdalen og Åsen i mars 1899. Dei to første kapteinane på skipet var kaptein Grenne og kaptein Ole Wold.

I 1903 utvida selskapet ruta si med Leksvik og Leksvikstranden og kjøpte inn den gamle D/S «Orkla», som vart omdøypt til «Tautra». I 1914 kjøpte selskapet D/S «Lagatun». 

Frosta Dampskibsselskap fusjonerte med fleire andre reiarlag i området og stifta Fosen Trafikklag i 1957. 

## Kjelder
*Strinda Historielag
Teglverk

Eit **teglverk** er ein fabrikk som produserer teglstein ved oppvarming av leire.

## Norske teglverk
Produksjon og bruk av teglstein blei introdusert til Noreg av omreisande munkar mot slutten av 1100-talet. Gjennom tidene har det vore hundrevis av teglverk i Noreg. Det siste, Bratsberg teglverk, blei nedlagt i 2014.


* Alna teglverk
* Altona Teglverk
* Bentse Teglverk
* Bislet Teglverk
* Bjørnegaard Teglverk
* Bratsberg teglverk
* Bø Teglverk
* Graverens Teglverk
* Grini teglverk
* Hovin Teglverk
* Jordal Teglverk
* Løkke Teglverk
* Nabbetorp teglverk
* Narnte teglverk
* Onsaker teglverk
* Rakkestad Teglverk
* Skarpnes teglverk
* Strinden Teglverk
* Teisen Teglverk
* Aaserud teglverk


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Norsk historisk teglverksdatabase
*
DS «Orkla» (1869)

**DS «Orkla»** var eit dampskip levert i oktober 1869 for Det Ørkedalske Dampskibsselskab. Det vart seld til Frosta Dampskibsselskab i Trondheim i 1903 og gjeve namnet **«Tautra»**. I 1916 vart ho seld til Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap (HSD) for kr. 35&nbsp;000 og omdøypt **«Fjæra»**.

## Historie
For Det Ørkedalske Dampskibsselskab gjekk «Orkla» i ruta Orkdal-Trondheim. Det vart ombygd og forlenga ved Trondhjems Mek. Verksted i Trondheim i 1894 og i 1890 vart det sett inn ein ny maskin. Skipet vart i 1903 seld til Frosta Dampskibsselskab i Trondheim og omdøypt «Tautra» i 1908. 

### DS «Fjæra»
I mai 1916 vart det seld til Hardanger Søndhordlandske Dampskibsselskab i Bergen (som erstatning for DS «Lyderhorn» som hadde gått tapt) og omdøypt «Fjæra». Ho gjekk i ruta Bergen-Sunnhordland, og seinare i lokalrute i Sunnhordland. Sommaren 1922 gjekk ho i turistfart i Hardanger (Odda-Tyssedal-Lofthus-Utne-Eide), og gjekk elles i lokalrute i Sunnhordland. 

Skipet låg i opplag i Bergen då Noreg vart invadert den 9. april 1940. Tyskarane prøvde først å få tak i skipet, men dette vart hindra. Ho gjekk attende i lokalruter i Sunnhordland tidleg i krigen. 9. august 1942 kolliderte ho med tyske «Taifun» i Langenuen nær Stord. Sjølv om det var det tyske fartøyet som hadde skulda, vart kaptein Framnes på «Fjæra» dømd til fire månader fengsel. 

Etter krigen låg «Fjæra» i opplag igjen og vart etter kvart i så dårleg stand at ho ikkje kom i teneste att. I desember 1949 vart ho seld til Alf Vågsbø og opphogd i Bergen.

## Kjelder
* Skipet.no
* Fjæra på warsailors.com
Nattergal av Mia Gundersen og Olav Stedje

**«Nattergal»** var eit av bidraga i Melodi Grand Prix 1985, framført på norsk av Mia Gundersen og Olav Stedje. Songen er skriven av Jonas Fjeld og Astor Andersen.

## Melodi Grand Prix 1985
I Melodi Grand Prix 1985 starta songen som nummer åtte, etter Bobbysocks med «La det swinge» og før Hilde Heltberg med «Livet har en sjanse». Under finalen var det fem distrikt og fire fagdommarar som gav poeng til alle bidraga. Bidraget fekk til saman 56 poeng og enda på fjerdeplass av totalt ti bidrag. Mia Gundersen og Olav Stedje fekk ikkje representere Noreg i Eurovision Song Contest 1985 i Göteborg i Sverige.

## Kjelder

* 
*
Trolla Brug

**Trolla Brug** var eit skipsverft som låg ved Trolla i Trondheim. Det vart skipa i 1840 av fleire kjøpmenn og borgarmeister Henrik Lysholm.

Trolla Brug vart opphavleg danna som eit støyperi som mellom anna laga omnar, vindauge, feiardørar og pipehattar. På eigedomen hadde det vore drive fleire kornmøller og plate-, kopar- og spikerverk. Eit nytt anlegg vart bygt frå 1854 til 1856. Bruket fekk sidan det første vassturbindrivne elektriske anlegget i landet i 1884. 

Bruket vart utvida med skipsbyggeri, først trebåtar, før dampskipet «Orkla» i 1869. Trolla Brug konkurrerte med fabrikken ved Nidelva og det kom etter kvart forslag om slå saman selskapa under namnet Trondhjems mekaniske Værksted. Dette vart gjennomfmørt 1. januar 1872. 

Då Trondjems mekaniske verksted i 1961 vart seld til Aker, vart Trolla Brug halde attende som eiga bedrift. I 1973 vart det seld til Ila og Lilleby Smelteverk. Fleire delar av produksjonen vart flytta til Røros. Seinare vart bedrifta selt til hovudkonkurrenten Jøtul Fabrikker, og produksjonen av omnar lagt ned. Trolla Brug vart lagt ned i 1988.

## Kjelder
* Trolla Brug hos Strinda Historielag
MK «Austli»

**MK «Austli»** var ein motorkutter bygt i 1917. Ho vart selt til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD) i 1920 som det første motorfartøyet til selskapet. «Austli» gjekk i lokalrutefart i Sunnhordland fram til 1948 då ho vart seld og teke i brukt som fraktefartøy. Ho vart sletta frå norsk register i 1975.

## Historie

Skipet vart levert i 1917 til Aanen Vikanes i Sagvåg, men same året seld til H. W. Schaatum i Stavanger. I april 1920 vart skipet kjøpt inn av HSD i Bergen for 50 000 kroner og noko ombygd i Sagvåg, mellom anna med passasjerinnreiing. I juni 1920 vart det sett i supplerande lokalrutefart i lag med DS «Fjæra» i ruta (Leirvik-Mosterhamn-Valevåg-Leirvik-Halsnøy-Sunde). Ruta var godt motteken av passasjerane, men dei tykte ikkje om båten som både var for lite og gjekk for sakte. I 1922 fekk båten ny motor. 

Skipet vart i 1948 seld til L. Baardsen på Stord og i 1950 til Lars Hetlelid på Stord.

I 1975 vart skipet sletta frå norsk register og var truleg selt til Tyskland i 1974 for bruk som lystbåt. 

## Kjelder
* Skipet.no

## Bakgrunnsstoff