open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bømlo musikk-og kulturskule

**Bømlo musikk-og kulturskule** ligg i Bømlo kommune. I dag har skulen tilbod innan musikk, teater, dans og kunst. Om lag 500 elevar frå heile kommunen spelar instrument, dansar, syng eller driv med andre kulturelle aktivitetar der. Administrasjonen held til i Bømlo kulturhus på Svortland.
Motorskip

**Motorskip** (båtnemning **MS**) er eit samleomgrep som vert nytta om sjøgåande skip som får framdrifta si frå ein motor ombord, vanlegvis ein dieselmotor. Motorskipa ymsar mykje i storleik og bruk. 

## Bakgrunnsstoff
*
Ice on Fire

***Ice on Fire*** er det nittande studioalbumet av den britiske songaren Elton John, utgjeve i 1985. Det var det første albumet sidan *[[Blue Moves]]* frå 1976 som vart produsert av Gus Dudgeon. 

Albumet nådde berre 48. plass i USA, men gjekk heilt til tredjeplass i Storbritannia. George Michael medverkar på to spor på albumet, «Nikita» og «Wrap Her Up».

Trass i middelmåtige sal i USA, gjekk desse to songane inn på Topp 20 i både USA og Storbritannia. «Nikita» nådde sjuandeplass i USA og tredjeplass i Storbritannia. Roger Taylor og John Deacon frå Queen spelar høvesvis trommer og bass på «Too Young». I USA selde albumet til gullplate i juni 1986. 

## Innhald

Nokre CD-versjonar inneheld bonussporet «Act of War», ein duett med Millie Jackson. Denne songen er ikkje inkludert på LP-versjonen.

## Medverkande

*David Bitelli – blåsearrangement (1, 3, 6, 9), barytonsaksofon (1, 6, 9), tenorsaksofon (3, 6)
*Alan Carvell – korvokal (3, 5, 7-9)
*Kiki Dee – korvokal (3, 5, 6, 8, 9)
*Raul D'Oliveira – trompet (1, 3, 6, 9)
*Gus Dudgeon – Simmons-trommer på «Too Young» og «Act of War», blåsearrangement (3, 6), arrangement (10)
*Deon Estus – bassgitar (3, 7, 11)
*John Deacon – bassgitar på «Too Young»
*Mel Gaynor – trommer (3, 7, 11)
*Millie Jackson – vokal på «Act of War»
*Elton John – solovokal, akustisk piano (1-3, 5, 8, 10, 11), Yamaha GS1 piano (4, 5), synthesizer (4, 7, 9, 11), korvokal (4)
*Davey Johnstone – elektrisk gitar (1, 3, 5, 6, 8, 9, 11), spansk gitar (2), synthgitar (2, 7), korvokal (3, 5, 6-9)
*Nik Kershaw – elektrisk gitar på «Nikita», «Satellite» og «Act of War»; korvokal på «Nikita»
*Katie Kissoon – korvokal (3, 5, 6, 8, 9)
*Fred Mandel – synthesizer (1, 4, 5, 10, 11), klaverinstrument (2, 3, 6-9), sequencer (6), elektrisk gitar (7, 11), knipsing (7), arrangement (10)
*Dave Mattacks – trommer (4, 8, 9), militær skarptromme på «Too Young»
*George Michael – korvokal på «Nikita», vokal på «Wrap Her Up»
*Charlie Morgan – trommer (1, 2, 6)
*James Newton Howard – strykearrangement på «Soul Glove» og «Wrap Her Up»
*Pino Palladino – bassgitar (10)
*David Paton – bassgitar (4, 8, 9)
*Nick Pentelow – tenorsaksofon (9)
*Chris Pyne – trombone (9)
*Frank Ricotti – perkusjon (3, 5), vibrafon (9)
*Sister Sledge – korvokal på «This Town»
*Paul Spong – trompet (1, 3, 6, 9)
*Bob Sydor – tenorsaksofon (3)
*Rick Taylor – trombone (1, 3, 6, 9), blåsearrangement (9)
*Roger Taylor – trommer på «Too Young»
*Pete Thomas – tenorsaksofon (9)
*Phil Todd – altsaksofon (6)
*Paul Westwood – bassgitar (1, 2, 6)
*Pete Wingfield – korvokal (3, 5, 6-9)

## Teknisk
*Produsert av Gus Dudgeon
*All tekst av Bernie Taupin
*Innspelt av Stuart Epps
*Miksa og redigert av Graham Dickson og Gus Dudgeon
*Ytterlegare miksing og redigering av Tom Pearce
*Mastera av Gordon Vicary
*Design: David Larkham
*Fotografi: Terry O'Neill

## Salstrofé

}
}  
}
}
} 
} 
} 
} 

## Salslister

### Vekeslister

### Årslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ice on Fire|Ice on Fire]]» frå ,  den 21. november 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*''Ice on Fire'' på Allmusic
Sentraltendens

**Sentraltendens** er den "typiske" verdien for ein variabel. Sentraltendensen kan målast ved ulike *sentralmål*, som gjennomsnitt, median eller typetal.
Homologiteori

**Homologiteori** er ei grein av algebraisk topologi der ein realiserer ein samanheng mellom omgrep i topologi og algebra. I homologiteori nyttar ein eigenskapane til grupper og homomorfiane deira til å gjere reie for eigenskapane til ulike rom og avbildingar mellom dei. 

Teorien vart innført mot slutten av 1800-talet av Henri Poincaré, men det var først rundt 1950 at teorien fekk den endelege utforminga og aksiomatiseringa gjennom eit verk av Samuel Eilenberg og Norman Steenrod.

## Kjelder
*homologiteori. (2011-11-21) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/homologiteori
Homologisk algebra

**Homologisk algebra** er ei grein av algebra som har vokse fram sidan 1940-åra i samband med algebraisk topologi, særleg driven fram av Henri Poincaré og David Hilbert. Seinare har homologisk algebra vist eg å vere nyttig òg innan andre område av matematikken.

## Kjelder
*
Homomorfisme

**Homomorfisme** eller **homomorfi** er ei avbilding eller ein funksjon *f* frå eit algebraisk system, som kan vere ei gruppe, ein ring, osv., inn i eit anna algebraisk system av same type, slik at *f* svarar til strukturen i systemet, i den forstand at vi har 

:f(a * b) = f(a) * f(b)\,\!

når ein gjeven algebraisk operasjon i systemet vert skriven multiplikativt.

## Kjelder
*homomorfisme. (2011-11-21) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/homomorfisme
Dmitrij Sjostakovitsj

**Dmitrij Dmitrijevitsj Sjostakovitsj** () var ein sovjetrussisk komponist og pianist. Ved sida av 15 symfoniar, instrumentalkonsertar, sceneverk og filmmusikk skreiv han 15 strykekvartettar som høyrer til hovudverka innan kammermusikken.

Ved sida av Igor Stravinskij og Sergej Prokofjev blir Sjostakovitsj rekna som den viktigaste russiske komponisten på 1900-talet. Han var svært produktiv og allsidig. Samstundes som han skreiv hyllingshymne for regimet til Josef Stalin heldt han distanse til det stalinistiske systemet. Vekeavisa *Moskowskije Nowosti* skreiv at *«for å oppleve historia til landet vårt mellom 1930 og 1970 er det tilstrekkeleg å lytte til Sjostakovitsj sine symfoniar.»* Cellisten Mstislav Rostropovitsj såg på symfoniane hans som «Russland si hemmelege historie» og Gottfried Blumenstein beteikna verka hans som «eit apokalyptisk soundtrack til 1900-talet.»

## Bakgrunnsstoff

*
Homotetisk

**Homotetisk** (av homo- og gresk 'plassere, sette') er ei avbilding som forstørrar eller forminskar i eit visst forhold. Meir presist kan ein sei at to geometriske figurar ligg homotetisk i forhold til eit punkt P når punkta til figurane motsvarar kvarandre på ein slik måte at forhold mellom avstanden mellom dei motsvarande punkta frå P er den same. To homotetiske figurar er alltid einsforma.

## Kjelder
*
Homotopi

**Homotopi** er eit omgrep innan geometri. To kurver eller flater er homotope om den eine kan førast over i den andre ved ein kontinuerleg deformasjon. Innanfor topologien vert omgrepet nytta om avbildingar mellom topologiske rom, og denne intuitive formuleringa vert her gjeve eit presist innhald. Homotopi er ein ekvivalensrelasjon og er eit grunnleggande omgrep i topologien. 

## Kjelder
*homotopi. (2011-11-21) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/homotopi
Mstislav Rostropovitsj

**Mstislav Leopoldovitsj Rostropovitsj**  () var ein russisk cellist, dirigent, pianist og humanist. Han blir rekna som ein av dei største cellistane til alle tider.

Rostropovitsj vart den tredje som vart tildelt den årlege Ernst von Siemens’ musikkpris i 1976.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Liste over alle verk uroppførte 
* „Spiel mit der Nase, wenn's nicht anders geht! Dem Jahrhundert-Cellisten Mstislaw Rostropowitsch zum 80. Geburtstag“, Berliner Zeitung, 27. mars 2007
* „Shostakovich, Prokofiev, Britten and Me“, New York Times, 16. april 2006
Anton Arenskij

**Anton Stepanovitsj Arenskij** () var ein russisk komponist under romantikken.

## Liv
Arenskij voks opp i ein velhavande og musikkelskande familie og fekk høve til å drive med musikk allereie i ung alder. Etter å ha gått på musikkskolen *Russo* i St. Petersburg tok han i 1879 til å studere komposisjon og kontrapunkt ved konservatoriet i byen under Nikolaj Rimskij-Korsakov. I 1882 avslutta han studiet med glans og året etter fekk han ein lærarpost i komposisjon ved konservatoriet i Moskva, og i 1889 professortittel. Arenskij hadde ei mengd studentar som seinare blei namngjetne komponistar, gode døme er Sergej Rakhmaninov og Aleksandr Skrjabin. På midten av 1880-åra leid Arenskij av store psykiske problem, ikkje minst på grunn av eit ulukkeleg ekteskap. I 1895 sa han frå seg alle postane sine og blei leiar av tsarens hoffsongarkapell i St. Petersburg. Denne posten hadde han til 1901, og detter det valde han å leve som fri kunstnar; rett nok med ein god pensjon. Dei siste åra hans blei formørka av alkoholisme, spelegalskap og ein tuberkulose som til slutt tok livet hans.
  
## Stil
Arenskij utvikla ingen utprega eigen stil; dei første verka hans var prega av læraren Rimskij-Korsakov, seinare av Pjotr Tsjajkovskij. Ein kan òg finne påverknad av Frédéric Chopin og Robert Schumann, dels av franske element. Resultatet er at musikken til Arenskij ikkje kling typisk «russisk», dette i motsetnad til musikken til samtidige landsmenn, som Aleksandr Glazunov og Vassilij Kalinnikov. Generelt sett kan ein seie at Arenskij unngjekk dramatikk og sterke verkemiddel og heller gav dei lyriske elementa ein framståande plass. Mange av verka hans ligg tett opp til salongmusikk; og han blei ofte konfrontert med skuldingar om eklektisisme. Alt dette fekk Rinskij-Korsakov til å spå at Arenskij snart ville vere gløymd. Mange av verka til Arenskij held likevel så høg kvalitet at dei er verde ein nærare bekjentskap. 

## Kjelde
*Denne artikkelen er basert på «Anton Stepanowitsch Arenski» frå , den 21. november 2011.

## Bakgrunnsstoff
*
Hyperbel

**Hyperbel** er ei kurve, ei glatt kurve som ligg i planet. Ein hyperbel har to delar, som ein kallar samanhengande komponentar, dei er speglbilete av kvarandre og liknar to uendelege bogar. Hyperbelen er ein av dei fire kjeglesnitta ein har, som dannar seg i skjeringspunkta mellom ei kjegle og ei flate. Dei andre kjeglesnitta er parabel, ellipse og sirkelen (som i røynda er eit spesialtilfelle av ein ellipse). Det er vinkelen mellom kjegla og flata som avgjer kva type kjeglesnitt ein får. Om vinkelen mellom planet og aksen til kjegla er mindre enn vinkelen mellom linja til kjegla og aksen, eller planet er parallell til aksen, så er kjeglesnittet ein parabel. 

Ein hyperbel er ein funksjon med forma 

:\ f(x) = \frac{a}{x}, når **a** er ein konstant og **x**, som er ein variabel, er forskjellig frå null. Ein hyperbel har eit brotpunkt når nemnaren er lik null, det vil seia at grafen gjer eit slags hopp og ikkje er kontinuerleg. Ved brotpunktet kan ein teikne inn ein vertikal asympote som grafen ikkje er i kontakt med. Han har likninga **x = brotpunktet**. 

Når  \lim_{x \to \infty}f(x) = L  er L eit bestemt punkt på y-aksen. Dette punktet finn ein ved å la stigningstala stå att medan ein tar bort konstantledda. Likninga for den horisontale asymptoten vil bli f(x) = \frac{ax}{bx}.

Om tverraksen til ein hyperbel ligg langs *x*-aksen i eit kartesisk koordinatsystem og senteret er i origo, så kan likninga til ein hyperbel skrivast

:
\frac{x^{2}}{a^{2}} - \frac{y^{2}}{b^{2}} = 1.


Ein hyperbel der tverraksen ligg langs *y*-aksen har likninga 

:
- \frac{x^{2}}{a^{2}} + \frac{y^{2}}{b^{2}} = 1.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hyperbola|Hyperbola]]» frå ,  den 21. november 2011.*
F.D. Roosevelt lufthamn

**F.D. Roosevelt lufthamn** (IATA: **EUX**, ICAO: **TNCE**), tidlegare **Golden Rock lufthamn**, er ein flyplass på den nederlandske øya Sint Eustatius i Karibia. Han vart opna som Golden Rock lufthamn i 1946.

Flyplassen er kalla opp etter Franklin D. Roosevelt, ein amerikansk president med nederlandsk opphav. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:F.D. Roosevelt Airport|F.D. Roosevelt Airport]]» frå ,  den 21. november 2011.*
Eklektisisme

**Eklektisisme** (av gresk ἐκλεκτός, *eklektos* «vald ut»), *stilblanding*, eit nedsettande omgrep om bruk av stilen til andre kunstnarar som følgd av mangel på originalitet.

Innanfor filosofien står omgrepet for eit system som er bygd opp ved å arbeide saman andre filosofar sine synspunkt.

## Sjå òg
*Eklektisisme i arkitektur
*Eklektisisme i musikk

## Kjelder


## Literatur
* „Eklektizismus“. I: *Lexikon Gedächtnis und Erinnerung*, red. v. Nicolas Pethes og Jens Ruchatz, Rowohlt, Reinbek bei Hamburg, 2001, ISBN 3-499-55636-7.
* Petra Michel: *Christian Wilhelm Ernst Dietrich (1712–74) und die Problematik des Eklektizismus.* Mäander, München 1984, ISBN 3-88219-295-X.

## Bakgrunnsstoff
* Artnet
Lower Prince's Quarter

**Lower Prince's Quarter** (nederlandsk *Beneden Prinsen Kwartier*) er ein liten by i Sint Maarten, den nederlandske delen av øya St. Martin i Karibia. 
Folketalet i 2006 var 8&nbsp;123, noko som gjer staden til den største busetjinga på øya.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Lower Prince's Quarter|Lower Prince's Quarter]]» frå ,  den 21. november 2011.*
Little Bay

**Little Bay** (nederlandsk *Kleine Baai*) er ein landsby i Sint Maarten. Han ligg i den sørlege delen av landet, vest for hovudstaden Philipsburg. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Little Bay|Little Bay]]» frå ,  den 21. november 2011.*
Anne Marie Ottersen

**Anne Marie Ottersen Lindtner** () er ein norsk skodespelar frå Kongsberg.

## Karriere

Ottersen voks opp på Kongsberg. Etter examen artium og eitt år som lærar, starta ho å studera ved Statens teaterhøgskole i 1966. Frå 1968 - 69 var ho elev ved Oslo Nye Teater, der ho debuterte som skodespelar. I 1970 vart ho tilsett ved Nationaltheatret. Ho har i tillegg vore innom både Fjernsynsteatret, Det Norske Teatret og Den Nationale Scene, men har hatt Nationaltheatret som sin faste arbeidsplass. Ho har også hatt fleire roller i Radioteatret, m.a. som *Fru Alving* i Gengangere av Ibsen.

Ho filmdebuterte i 1969 i *Psychedelica Blues* av Nils-Reinhardt Christensen. Seinare spelte ho leiande roller i *Voldtekt* (1971) og som *Mie* i dei tre *Hustruer*-filmane av Anja Breien. I dei seinare åra hugsar mange Anne Marie Ottersen i rolla som *Pia* i Fredrikssons fabrikk, Eva Holm i Holms, *Amalie* i *Amalies jul* og *Wenche* i Bot og bedring.

Anne Marie Ottersen var styremedlem i Norsk Skuespillerforbund 1984–85 og hatt ei rekkje verv på Nationaltheatret. I 1997 var ho programleiar for underhaldningsprogrammet *Colosseum* på TV Norge saman med Stein Johnsen. Ottesen deltok også i Skal vi danse i 2010. 

Ottersen har vore gift med skodespelaren Lasse Lindtner sidan 1990.

## Heider

* 1985: Blå Fugl-prisen til Radioteatret
* 1986: Amandaprisen for *Beste kvinnelege hovudrolle* i Hustruer - ti år etter 

## Rolleliste (utval)

### Film og fjernsyn

* 1969: *Psychedelica Blues* (Film)
* 1971: *Voldtekt* (Film)
* 1972: *Fleksnes fataliteter* (Film)
* 1975: Hustruer (film)
* 1979: *Ingen roser...takk* (Film)
* 1984: Lars i porten (Film)
* 1985: Hustruer - ti år etter (Film)
* 1990: Fredrikssons fabrikk (Fjernsynsserie)
* 1995: Hustruer 3 (Film)
* 1995: *Amalies jul* (Fjernsynsserie)
* 1996: *Bot og bedring* (Fjernsynsserie)
* 2002: *Sejer - djevelen holder lyset* (Fjernsynsserie)
* 2002: Holms (Fjernsynsserie)
* 2005: Import eksport (Film)
* 2011: Arme riddere (Film)

### Teater

* *Polly Peachum* i Tolvskillingsoperaen (Bertolt Brecht)
* *Stella Kowalski* i *En sporvogn til begjær* (Tennessee Williams)
* *Maggie* i *Katt på hett blikktak* Tennessee Williams
* *Fru Quickly* i De lystige koner i Windsor (Shakespeare)
* *Martha* i *Hvem er redd for Virginia Woolf?* (Edward Albees)
* *Magdelone* i Erasmus Montanus (Ludvig Holberg)
* *Bestemor Skogmus* i Dyrene i Hakkebakkeskogen (Thorbjørn Egner)
* *Tante Sofie* i Folk og røvere i Kardemomme By (Thorbjørn Egner)
* *Antigone* (Sofokles)
* *Gwendolen Fairfax* i  *Hvem er Ernest?* (Oscar Wilde)
* *Bianca* i Troll kan temmes (Shakespeare)

## Kjelder

* NBL-artikkel om Anne Marie Ottersen, skriven av Lillian Fjæren Johnsen.
* 
* Filmrollene er henta frå profilen på filmfront.no
* Profil hjå Nationaltheatret. 
* *Bokmålswikipedia om Anne Marie Ottersen, henta inn 21. november 2011.*
Andersmesse

**Andersmesse**   30. november  er minnedag for apostelen Andreas. Han vart etter tradisjonen nagla til ein liggjande kross  i Patras (Pátra) i Sør-Hellas rundt år 60.

På primstaven er dagen avmerkt med ein andreaskross eller med ein ongul – det siste truleg fordi apostelen etter evangeliet arbeidde som fiskar, og fordi Jesus bad han arbeide som «menneskefiskar».

I Beiaren skal dagen ha blitt kalla «Jul-Anders-dagen». «Å gå Jul-Anders» var å kle seg ut for i følgje med andre å gå på vitjing til folk som sat ved kveldsbordet. Primstavmerket med ein ongul har blitt tolka som eit teikn på at ein no kan begunne julefisket. X-en er blitt tolka som eit teikn på at det no er tid for å setje ut revesakser.

## Kjelder
*
Vasilij Safonov

**Vasilij Iljitsj Safonov**, i si tid kjent som *Safonoff* i Vesten, () var ein russisk dirigent og pianist.

Safonov, som var son av ein kosakk-offiser, tok eksamen i rettsvitskap ved det militærjuridiske akademiet i St. Petersburg og studerte klaver hos Teodor Leszetycki ved konservatoriet i byen og avslutta sistnemnde stuide med gullmedalje. Han studerte òg klaver med Louis Brassin. Frå 1881 underviste han i klaverspel ved konservatoriet i St. Petersburg og bytta i 1885 over til same post ved konservatoriet i Moskva og var rektor ved skolen frå 1889 til 1905. Han hadde ei mengd klavérelevar, blant anna Aleksandr Skrjabin, Nikolaj Medtner, og Rosina og Josef Lhévinne.
 
Frå 1889 til 1905 og frå 1909 til 1911 dirigerte han symfonikonsertar i det keisarlege russiske musikkselskapet i Moskva. Eit særmerke ved Safonov var at han, ulikt andre dirigentar på denne tida, dirigerte utan taktstokk. Frå 1906 til 1909 var han musikkdirektør ved New York Philharmonic Orchestra og leiar av National Conservatory of Music New York. Fram til han døydde var han gjestedirigent ved dei fleste store europeiske orkestra, slik som Berlin og Wiener Philharmoniker, Orchestre Lamoureux og London Symphony Orchestra.

Safonov var kjend for å skape rytmisk presise og livfulle framføringar. 

## Kjelder
*Denne artikkelen er basert på «Wassili Iljitsch Safonow» frå , den 21. november 2011.

## Bakgrunnsstoff
* Safonov på russianmusicians.org 
*
Nikolaj Rubinstein

**Nikolaj Grigorjevitsj Rubinstein** () var ein russisk-jødisk komponist, dirigent, pianist og musikkpedagog. Han var bror av Anton Rubinstein og stod Pjotr Tsjajkovskij svært nær.

Som broren Anton blei Nikolaj Rubinstein rekna til dei største pianistane i si tid, men da han stort sett berre var aktiv i og rundt Moskva, vekte han liten internasjonal merksemd. Læraren Siegfried Dehn heldt han for meir begava enn broren – noko Anton sa seg einig i.

I 1886 grunnla Nikolaj Rubinstein Konservatoriet i Moskva saman med fyrst Nikolaj Petrovitsj Trubetskoj. Nikolaj var ein ambisiøs lærar og til elevane hans reknast blant andre  Sergej Tanejev, Aleksandr Siloti og Emil von Sauer.

Nikolaj sette relativt få spor etter seg som komponist, men fekk stor betydning som musikkpedagog. 

## Verk i utval
* 3 romansar
* Scenemusikk til *Katt og mus* (tekst: Vladimir Begisjev)

;Klavermusikk
* *Étude caractéristique* (1849)
* *Deux Mazurkas* op. 11
* *Tarantella* op. 14
* *Valse* op. 16
* *Deux Feuillets d'albom*

## Litteratur
* A. Solovcov: *Nikolai Rubinstein*, Moskva 1946
* V. Kiseljov (red.): *Briefwechsel mit N. Rubinstein und M. Beljaev*, Moskva 1956

## Bakgrunnsstoff
* 
* Kortbiografi på *klassika.info*
* Biografi på *krugosvet.ru*
Aleksandr Goedicke

**Aleksandr Fjodorovitsj Goedicke** () var ein russisk organist, pianist, komponist og musikkpedagog.

Forfedrene til Goedicke stamma frå Tyskland, men fleire generasjonar av dei hadde allereie arbeidd som musikarar i Moskva.

I 1909 blei Goedicke utnemnd til professor i klaverspel ved konservatoriet i Moskva. Seinare underviste han òg i orgel og kammermusikk og skapte seg framfor alt eit ry som fortolkar av Johann Sebastian Bach sin musikk. 

Han skreiv òg eit stort tal eigne verk, blant anna fleire operaer og symfoniar, men det meste var orgel- og klavermusikk.

Goedicke og den russiske komponisten og pianisten Nikolaj Medtner var fetrar.

## Kjente verk
*Konsertstykke i h-moll for klaver og orkester op.11 (1900)
*Konsert for orgel og strykeorkester op.35 (1927)
*Trompetkonsert i b-moll op. 41 (1930)
*Consertetyde op. 49 for trompet

## Kjelder
*Denne artikkelen er basert på «Alexander Fjodorowitsch Goedicke» frå , den 21. november 2011.

## Bakgrunnsstoff
*  Goedicke internasjonale orgeltevling 
*
Hyperboloide

I matematikk er ein **hyperboloide** ei krum andregradsflate (kjeglesnittflate) som oppstår når ein hyperbel vert dreidd 180° om ein av aksane sine. Når han blir skoren av ulike plan, gjev dei ulike kjeglesnitta (ellipsar, parablar eller hyperblar), avhengig av kor skjeringa skjer. Ein hyperboloide har tre symmetriplan; skjeringspunkta deira blir kalla *sentrum* av hyperboloiden, og dei tre skjeringslinjene *aksane* til hyperboloiden.

Det finst to typar hyperboloidar: ein samanhengande *einkappa* hyperboloide og ein som består av to åtskilte delar, *tokappa* hyperboloide. I eit koordinatsystem der aksane fell saman med aksane til hyperboloiden, har den einkappa hyperboloiden likninga 
:{x^2 \over a^2} + {y^2 \over b^2} - {z^2 \over c^2}=1 

og den tokappa hyperboloiden har likninga 

: {x^2 \over a^2} - {y^2 \over b^2} - {z^2 \over c^2}=1

Desse blir òg kalla *elliptiske hyperboloidar*. Det er ein *omdreiingshyperboloide* viss og berre viss *a* = *b*. Den einkappa hyperboloiden er ei *linjeflate*, sidan han kan tenkjast framkomen ved rørsla av ei rett linje på to ulike måtar.

Når ein hyperbel vert dreidd om ein av aksane sine, oppstår ein *omdreiingshyperboloide* (òg kalla ein *sirkulær hyperboloide*). Viss dreiinga føregår om den aksen som skjer hyperbelen, får ein ein tokappa hyperboloide, medan dreiinga om den andre aksen gjev ein einkappa hyperboloide. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hyperboloide|Hyperboloide]]» frå ,  den 21. november 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Artikkel på SNL
Andrej Sakharov

**Andrej Dmitrijevitsj Sakharov**, russisk Андрей Дмитриевич Сахаров (), var ein sovjetrussisk vitskapsmann (kjernefysikar) som fekk Nobels fredspris i 1975.

Sakharov var på 1950-talet leiar av det forskingsprogrammet som gjorde det mogleg for Sovjetsamveldet å lage si fyrste hydrogenbombe, ei kjernefysisk bombe som utviklar energien ved at hydrogenkjernar reagerer med kvarandre og går saman til tyngre kjernar. Han vart i 1953 teke opp som medlem av Det sovjetiske vitskapsakademiet.

Sakharov har òg gjort framifrå nybrottsarbeid om tilhøva i universet og utviklinga av det i dei fyrste brøkdelane av eit sekund etter det såkalla *[[Big Bang|Store Smellet]]*, som ifylgje den herskande vitskapleg teorien var den hendinga som skapte universet.

I 1968 sendte Sakharov ut eit stort samfunnskritisk skrift, *Tankar om framsteg, fredeleg sameksistens og intellektuell fridom*, som ikkje vart godt motteke av styresmaktene i Sovjetsamveldet og førte til at han vart avsett frå forskerstillinga si. Saman med to andre vitskapsmenn skipa han i 1970 ein upolitisk menneskerettskomité, og det var for arbeidet sitt på dette området han vart gjeve Nobels fredspris i 1975. Av di dei sovjetiske styresmaktene nekta han å reise ut av landet, var det hans hustru, Jelena Bonner, som tok turen til Oslo og mottok prisen på vegner av han.

Sakharov vart i 1980 arrestert av dei sovjetiske styresmaktene og forvist til såkalla *indre eksil* i  byen Gorkij (som frå 1991 heiter Nizjnij Novgorod); denne byen var lukka for utlendingar på grunn av den militære forskinga og anna militær aktivitet som gjekk føre seg der. Ved eit dekret frå *[[Det øvste sovjet]]*, som var den øvste lovgjevande makta i Sovjetsamveldet, vart han samstundes fråteke alle dei utmerkingane han hadde motteke.

Ikkje før i desember 1986 vart Sakharov sett fri frå det  «indre eksilet» i byen Gorkij. Han tok då opp att både det vitskapelege arbeidet sitt og det politiske arbeidet for fremje av menneskerettane. Han tok òg del i fredsarrangement i samarbeid med det sovjetiske styresmaktene, og vart i 1989 medlem av folkekongressen.

Sakharov vart utnemnd til æresdoktor ved Universitetet i Oslo i 1981. Han hadde i 1980 fått Fritt Ords Pris, ein pris som vert delt ut av den private Institusjonen Fritt Ord i Oslo, «for med nesten ufatteleg åndeleg kraft, uthald og fryktløyse å ha kjempa for og praktisert den frie tanken og det frie ordet under trykket av eit totalitært regime.»

## Bakgrunnsstoff
* Nobelstiftingas offisielle nettsider om Andrej Dmitrijevitsj Sakharov
Nikolaj Medtner

**Nikolai Karlovitsj Medtner** () var ein russisk komponist og pianist under romantikken. 

Han skreiv blant anna fjorten pianosonatar og tre konsertar for piano og orkester.

Likt Aleksandr Glazunov, Paul Juon (1872-1940) og Sergej Tanejev fekk Medtner etiketten «den russiske Brahms» fordi dei alle knytte saman element frå den nasjonale russiske skolen med vesteuropeiske impulsar.

Medtner og den russiske komponisten Aleksandr Goedicke var fetrar, begge hadde tyske anar.

## Bakgrunnsstoff
* www.medtner.org.uk
* 
* International Medtner Foundation
* Medtner spelar ''Danza Festiva'', op. 38, nr. 3 på ''Piano Roll'' ca. 1925
Personennamendatei

**Personennamendatei** (**PND**) er ein elektronisk katalog over personar som framfor alt er laga for å nyttast i biblioteka til å slå opp i litteratur.

Oppføringane skal sikre at det er lett å finne personopplysningar i Deutsche Nationalbibliografie, bibliotek, arkiv og museum i heile det tyske språkområdet. Registeret blir halde vedlike av Deutsche Nationalbibliothek i Tyskland og Österreichischer Bibliothekenverbund i Austerrike i samarbeid.

For kvar av personane i registeret finst det eit datasett med namn og eventuelt pseudonym, dato då vedkomande er fødd, eventuelt har døydd, og yrke, og dette er knytt til ein unik identifikator, PND-nummeret. Utan PND-nummeret ville namnelikskap og skrivevariantar gjere navnesøka problematiske. Per juli 2011 var det 3,6 millionar datasett i katalogen.

PND blei i april 2012 slått saman med dei andre tyske normdatakatalogane, Gemeinsame Körperschaftsdatei (GKD) og Schlagwortnormdatei (SWD).

Samanliknbare personkatalogar:
* Gemeinsame Normdatei (GND)
* Library of Congress Name Authority Files (LCNAF) http://authorities.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?DB=local&PAGE=First
* Union List of Artist Names (ULAN)

## Bakgrunnsstoff
* Informasjon om PND  (DNB)
Library of Congress Control Number

**Library of Congress Control Number** (LCCN) er ein identifikator, nøkkel, for oppføring av bøker og liknande i nasjonalbibliografien for USA (Dei amerikanske Sambandsstatane). Denne nøkkelen er ein talkombinasjon som eintydig identifiserer kvar einskild bokutgjeving i samsvar med fastsette reglar, og blir tildelt av Library of Congress, som i praksis fungerer som USAs nasjonalbibliotek.

Internasjonalt standard boknummer, ISBN, er no etablert som det internasjonale systemet for eintydig identifisering av bøker og anna som skal registrerast på liknande vis.

## Sjå òg
* ISBN (International Standard Book Number)

## Bakgrunnsstoff
*Strukturen til LC Control Number
*Søkekatalog til The Library of Congress
Hyperbolsk geometri

**Hyperbolsk geometri** er ikkje-euklidsk geometri basert på at det gjennom kvart punkt utanfor ei rett linje kan trekkast uendeleg mange parallellar med linja. Det vil sei at parallellpostulatet til Euklid er erstatta. Dette postulatet seier at det for ei linje *R* og eit punkt *P* som ikkje ligg på *R*, berre finst nøyaktig ei linje gjennom *P* som ikkje nokon gong skjer *R*. Ho er altså parallell til *R*. I hyperbolsk geometri er det minst to linjer gjennom *P* som ikkje skjer *R*, slik at parallellpostulatet ikkje gjeld lenger. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hyperbolic geometry|Hyperbolic geometry]]» frå ,  den 21. november 2011.*
Virtual International Authority File

**Virtual International Authority File** (VIAF) er eit internasjonalt register over personnamn. Det er eit fellesprosjekt mellom fleire nasjonalbibliotek og blir drifta av Online Computer Library Center (OCLC). Prosjektet blei initert av Deutsche Nationalbibliothek og Library of Congress.

## Deltakande bibliotek
* Bibliotheca Alexandrina, Egypt
* National Library of Australia, Australia
* Flemish Public Libraries, Belgia (på testbasis) 
* Deutsche Nationalbibliothek, Tyskland
* Bibliothèque nationale de France, Frankrike
* SUDOC (Gesamtkatalog), Frankrike (på testbasis) 
* The National Library of Israel, Israel
* Istituto Centrale per il Catalogo Unico, Italia
* Library and Archives Canada, Canada (på testbasis)
* BIBSYS, Noreg (på testbasis)
* Narodowy Uniwersalny Katalog, Polen (på testbasis)
* Biblioteca Nacional de Portugal, Portugal
* Russische Staatsbibliothek, Russland (på testbasis)
* Kungliga biblioteket, Sverige
* Schweizerische Nationalbibliothek, Sveits
* RERO, Sveits
* Biblioteca Nacional de España, Spania
* Nationalbibliothek der Tschechischen Republik, Tsjekkia
* Széchényi-Nationalbibliothek, Ungarn
* Getty Research Institute, USA
* Library of Congress, USA
* Biblioteca Apostolica Vaticana, Vatikanstaten

## Sjå òg
* Gemeinsame Normdatei (GND)

## Bakgrunnsstoff
* viaf.org
* Expanding the concept of universal bibliographic control (oclc.org)
Hyperbolsk spiral

Ein **hyperbolsk spiral** er ei spiralforma kurve som i polarkoordinatar har likninga 

: r=\frac{a}{\theta}

Avstanden til sentrum er omvendt proporsjonal med vinkelen θ og a er ein konstant. 

Han byrjar i ein uendeleg avstand frå polen i sentrum (for θ start frå null r&nbsp;=&nbsp;a/θ startar frå uendeleg) og snor seg raskare og raskare rundt når ho nærmar seg polen. Avstanden frå eit vilkårleg punkt til polen, langs kurva, er uendeleg. Om ein transformerer frå polarkoordinatar:
:x = r \cos \theta, \qquad y = r \sin \theta,
får ein følgjande likning i kartesiske koordinatar: 
:x = a {\cos t \over t}, \qquad y = a {\sin t \over t},
der parameteren *t* er ein ekvivalent til polarkoordinaten θ.

Spiralen har ein asymptote ved *y* = *a*: for *t* som nærmar seg null ved origo, medan abscissen veks mot uendeleg:

:\lim_{t\to 0}x = a\lim_{t\to 0}{\cos t \over t}=\infty,

:\lim_{t\to 0}y = a\lim_{t\to 0}{\sin t \over t}=a\cdot 1=a.

Det var Pierre Varignon som først studerte kurva i 1704. Seinare arbeidde òg Johann Bernoulli og Roger Cotes med kurva. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hyperbolic spiral|Hyperbolic spiral]]» frå ,  den 21. november 2011.*
Konstantin Igumnov

**Konstantin Nikolajevitsj Igumnov** () var ein russisk komponist og klavervirtuos.

Igumnov studerte ved konservatoriet i Moskva og var elev av Anton Rubinstein og Paul Pabst. I 1899 blei han utnemnd til professor ved Moskva-konservatoriet og var rektor der frå 1924 til 1929.

## Bakgrunnsstoff
* Biografi i den store sovjetiske encycklopedi.
Hypergeometrisk fordeling

Ei **hypergeometrisk fordeling** er den statistiske sannsynsfordelinga til mengda individ med ein særskild eigenskap i eit tilfeldig utval frå ein populasjon. Alle individa i populasjonen har same sannsyn for å kome med i utvalet. 

## Kjelder
*hypergeometrisk fordeling. (2011-11-21) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/hypergeometrisk_fordeling
Hyperelliptisk integral

Eit **hyperelliptisk integral** er eit integral på forma 

:  \int F(x,y) \, dx 

der F(x,y) er ein rasjonal funksjon og

:  y = \sqrt{f(x)} 

der f(x) er eit polynom. Dei inverse funksjonane av hyperelliptiske integral vert kalla hyperelliptiske funksjonar. Når f(x) er eit polynom av tredje eller fjerde grad, får ein eit elliptisk integral. Hyperelliptiske integraler er eit spesialtilfelle av abelske integral og vart først studert av Niels Henrik Abel.

## Kjelder
*hyperelliptisk integral. (2011-11-21) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/hyperelliptisk_integral
Fritz Kreisler

**Fritz Kreisler** (), opphavleg namn var **Friedrich Kreisler**, var ein fiolinist og komponist av austerriksk avstamming. Han vart fødd i Wien av  romersk-katolsk mor og jødisk far og døydde i New York i USA som statsborgar av dette landet. Dei mest kjende verka hans er «Liebesleid» og «Liebesfreud» for fiolin og piano.

Fritz Kreisler var ein gåverik gut som vart elev ved Konservatoriet i Wien (*Konservatorium der Gesellschaft der Musikfreunde*) allereie i 1882 som sjuåring, og vart uteksaminert med gullmedalje som tiåring. Han reiste deretter til Paris for vidare studiar og musikalsk arbeid. I 1887 vann han den høgste utmerkinga, fyrsteprisen, ved Konservatoriet i Paris i ein alder av berre 12 år. Som 14-åring reiste han på sin fyrste turné til USA saman med den amerikansk-austeriksungarske pianisten Moriz Rosenthal. Etter å ha kome attende til Europa, studerte han kunst og medisin (faren hans var lege), og var eitt år i den austerrikske hæren. Men musikken var likevel hans hovudinteresse og yrke, og han tok opp den musikalske karrièren att med ein turné til Russland i 1896.

I 1898 vart han godt motteke i Berlin i Tyskland og var der til han returnerte til USA i 1900. I 1902 gjesta han Storbritannia for fyrste gong. Dette var òg året då han gifta seg med  Harriet Lies.

Etter å ha vore ei tid i USA, slo han seg i 1924 ned i Berlin. Men frå 1933 ville han ikkje arbeide i Tyskland. Han vart fransk statsborgar frå 1938 før han reiste for godt til USA, og der fekk han amerikansk statsborgarskap i 1943.
 
Kreisler var den siste komponerande «fiolinhelt»-virtuosen som reiste på store konsertturnear og spelte sine eigne komposisjonar. Andre kjente fiolinistar i same tradisjonen er italienske Niccolò Paganini (1782–1840) og norske Ole Bull (1810–1880).

## Bakgrunnsstoff
* 
*Kreisler: Praeludium und Allegro – Violin Guido Rimonda, Orchestra Camerata Ducale
*Den internasjonale Fritz Kreislertevlinga for fiolinistar
Bergen Filharmoniske Orkester

**Bergen Filharmoniske Orkester** **(BFO)** er eit symfoniorkester i Bergen som kan føra historia si heilt tilbake til 1765. Orkesteret held til i Grieghallen, og noverande sjefdirigent er Edward Gardner.

## Historie

I 1765 vart *Musikselskabet Harmonien* skipa av rektor Jens Boalth og forfattaren Claus Fasting; orkesteret gjekk under namnet **Musikselskabet Harmoniens Orkester**. *Harmonien* er det eldste musikkselskapet i Noreg. Opphavleg dreiv det frivillige selskapet med vokal- og instrumentalmusikk ved å framføra kantatar på kongelege festdagar, kyrkjemusikk ved høve, og ein sjeldan gong musikkdramatikk. I 1793 vart *Det dramatiske selskap* skipa, og *Harmonien* samarbeidde med dette heretter.

På attenhundretalet var musikalske storleikar som Ole Bull, Edvard Grieg og Johan Halvorsen alle i leiarposisjonar i orkesteret. Sidan *Harmonien* vart reorganisert i 1856, har orkesteret hatt ei særstilling i musikkmiljøet i Bergen.

I 1919 oppretta *Harmonien* eit fast orkester på 40 musikarar, og ein kraftig auke i konsertar, m.a. på Den Nationale Scene. I 1978 fekk orkesteret Grieghallen som fast base, og i 1987 skifte det namn til det noverande **Bergen Filharmoniske Orkester**. Orkesteret er i dag statsfinansiert, og Bergen Filharmoniske Kor er fast tilknytt orkesteret. Det består i dag av 101 musikarar, har om lag 80 konsertar i året, og har gjort ei rekkje plateinnspelingar.

## Faste dirigentar

* Samuel Lind - til 1769
* Benjamin Ohle - 1769–70
* Niels Haslund - 1770–85
* Ole Pedersen Rødder - 1785–1805
* J. Hindrich Paulsen - 1805–06, 1809–20
* C. Mathias Lundholm - 1820–27
* Ferdinand Giovanni Schediwy - 1827–44
* Ferdinand August Rojahn - 1856–59
* August Christian Johannes Fries - 1859–62, 1864–73
* Amadeus Wolfgang Maczewsky - 1862–64
* Richard C. V. A. Henneberg - 1873–75
* Adolf Blomberg - 1875–78
* Herman Levy - 1879–80
* Edvard Grieg - 1880–82
* Iver Holter - 1882–84, 1885–86
* Per Winge - 1886–88
* Georg Washington Magnus - 1892–93
* Johan Halvorsen - 1893–99
* Christian Danning - 1899–01, 1902–05
* Harald Heide - 1907–48
* Olav Kielland - 1948–50
* Carl Garaguly - 1952–58
* Arvid Fladmoe - 1958–61
* Karsten Andersen - 1964–85
* Aldo Ceccato - 1985–90
* Dmitrij Kitajenko - 1990–98
* Simone Young - 1999–2002
* Andrew Litton - 2003–2015
* Edward Gardner - 2015-

## Prisar og utmerkingar

* Spellemannprisen 1991 i klassen *Orkester-og kormusikk* saman med Leif Ove Andsnes for plata *Grieg: Piano Konsert/Liszt: Piano Konsert Nr.2*.
* Spellemannprisen 2007 i klassen *Klassisk musikk* for plata *	Prokofiev: Romeo & Juliet*.

## Kjelder

* , henta inn 21. november 2011.
* *Bokmålswikipedia om Bergen Filharmoniske Orkester, henta inn 21. november 2011.*

## Bakgrunnsstoff

*
Caravaggio i Lombardia

**Caravaggio** er ein småby og kommune i den norditalienske provinsen Bergamo i Lombardia. 
Byen har berre rundt 16&nbsp;000 innbyggjarar, og fekk ærestittelen by i 1954.

Barokkmålaren Caravaggio er knytt til staden, og ein meinte lenge at han var fødd her. Den tidlegare målaren Polidoro da Caravaggio var både fødd her og hadde namn etter byen.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Caravaggio (stad)|Caravaggio (stad)]]» frå ,  den 21. november 2011.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Caravaggio, Lombardy|Caravaggio, Lombardy]]» frå ,  den 21. november 2011.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Absolut Apeach

**Absolut Apeach** er ein svenskprodusert vodka med smak av fersken. Den har 40% alkoholinnhald. Han blei introdusert i 2005.

Ulikt dei fleste andre smaksette vodkaer er Absolut Apeach ikkje tilsett sukker.

## Kjelder
Vanleg kartlav

**Vanleg kartlav** (*Rhizocarpon geographicum*) er ein lavart av typen skorpelav som veks på stein, gjerne på sure bergartar og gjerne i fjellstrøk og høgareliggande område med lite luftureining. Det enkelte lavindivid er opp mot ein millimeter brei, grøn eller gulgrøn, og omgjeve av ein svart kant av sporar. Lavet har skiveforma svarte fruktlekamar opptil 1,5 mm i diameter. Kartlavet er godt festa til underlaget. Han kan danne store flater som gjerne står fram som kartliknande, derav namnet. Kartlavet er  hardfør og kan vekse og trivast i svært ugjestmilde strøk høgt til fjells. I Noreg er han ofte dominerande  i store fjellområde høgare oppe enn anna vegetasjon.

Kartlav har vore brukt til å utvikle ein dateringsmetode for stein og steinplassering. Metoden vert kalla lichenometri og baserer seg på at kartlavet har ein forholdsvis jamn ekspanderande vekst og at dei største førekomstane dermed er dei eldste. Metoden kan datere for eksempel stein i gamle gravstader og moreneførekomstar.
Kartlav har mange nærskylde artar og er utbreidd over heile landet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kartlav|Kartlav]]» frå ,  den 21. november 2011.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Kartlav|Kartlav]]» frå ,  den 21. november 2011.*
Religionshistorie

**Religionshistorie** er ein akademisk disiplin som inngår i fagfelta religionsvitskap og teologi, og som blir undervist ved alle norske universitet og fleire høgskolar. Disiplinen religionshistorie hentar teorigrunnlaget sitt primært frå allmenn historieforsking og sekundært frå antropologi, filosofi og andre disiplinar innan samfunnsvitskap og humaniora.

Akademisk historieskriving handlar om å samle og å ordne eit historisk kjeldemateriale i kategoriane tid, rom og kausalitet (årsak-verknad-samanhengar.) Disiplinen religionshistorie samlar kjelder som er relevante for spørsmål om utvikling av religiøse tradisjonar, og framstiller dei på måtar som også kan bli akseptert utover miljøet og tradisjonen til forfattaren.

## Referansar
Mytografi

**Mytografi** (frå gresk μυθογραφία *mythografia*, 'skriving av fablar') er samling og gjengjeving av mytar i kunst og litteratur.

Samlingar av mytar krev ein del feltarbeid, og målet kan vera å skape noko av verdi for kulturantropologi, religiøse studium, eller ein myteteori framfor berre å samle råmateriale som blir omforma i ein kunstnarisk samanheng. Ein *mytologist* er i ein streng definisjon ein som samlar mytar.

## Referansar




## Sjå òg
* Myte
* Mytologi
* Eventyrsamlar
Statsuniversitetet i Moskva

**Statsuniversitetet i Moskva** (**MGU**, **МГУ**: Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова) er det største universitetet i Russland og eit av dei eldste, grunnlagt .

Universitetsbygningane ligg i hovudsak innanfor Moskva sin bygrenser og inneheld 30 fakultet, 13 vitskapelege institutt, over 40&nbsp;000 studentar, 7&nbsp;000 doktorgradsstudentar, 4&nbsp;000 lærarar og 5&nbsp;000 forskarar. Elleve tilsette ved universitetet har motteke Nobelprisen.

Hovudbygningen ligg på Sporvehøgda sørvest i byen. Den blei oppført i 1949–1953 av Lev Rudnev, og er eit eksempel på sosialistisk klassisisme. Bygningen er ein av Stalin-skyskraparane som ofte blir kalla Dei sju søstrene.

## Kjente studentar

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Statsuniversitetet i Moskva|Statsuniversitetet i Moskva]]» frå ,  den 5. januar 2012.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Hypergeometrisk rekkje

Ei **hypergeometrisk rekke**  er ei rekkje på forma

 1 + \frac{ab}{1 \cdot c} \cdot x + \frac{a (a+1) b (b+1)}{1 \cdot 2 \cdot c(c+1)} \cdot x^2 + \frac{a (a+1)(a+2) b (b+1)(b+2)}{1 \cdot 2 \cdot 3 \cdot c(c+1)(c+2)} \cdot x^3 +  ... 

der *c* må vere større enn eller lik 0. Ei hypergeometrisk rekkje er konvergent dersom \left\vert x \right\vert . Slike rekkjer vart først innført av Leonard Euler, medan meir generelle resultat vatr gjeven av Gauss og seinare matematikarar. Ei generalisert eller høgare hypergeometrisk rekkje er ei rekkje

\ a_0 + a_1 x + ... + a_n x^n 

der forholdet

 \frac{a_n}{a_{n-1}} 

er ein rasjonal funksjon av *n*.

Blant dei mange resultata kring slike rekkjer finn ein at Richard Birkeland påviste at røtene i ei vilkårleg algebraisk likning kan skrivast som ein sum av høgare hypergeometriske rekkjer.

## Kjelder
*hypergeometrisk rekke. (2011-11-22) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/hypergeometrisk_rekke
Hyperkomplekst tal

Eit **hyperkomplekst tal** er eit omgrep for eit element i eit **hyperkomplekst system**, som òg vert kalla ein algebra. Det er eit algebraisk system med basiselement  u1, u2, ..., un slik at kvart element i dette systemet kan skrivast (eintydig) på forma x = α1u1 + α2u2 + ... + αnun. Koeffisientane α2, α2, ..., αn kan vere reelle eller komplekse tal, eller meir generelt høyre til ein vilkårleg kropp.

Prosjektet med å katalogisere tala byrja i 1872 då Benjamin Peirce først publiserte *Linear Associative Algebra*, og vart fortsett av sonen hans Charles Sanders Peirce. Av viktige oppdagingar dei gjorde var å identifisere nullpotensen og idempotenten som nyttige hyperkomplekse tal for klassifiseringar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hypercomplex number|Hypercomplex number]]» frå ,  den 22. november 2011.*
Hyperplan

Eit **hyperplan** er ei generalisering av eit vanleg (todimensjonalt) plan til *n* dimensjonar. I  \mathbb{R}^n  er eit hyperplan definert som eit underrom av grad *n-1*, alternativt som mengda av røter (nullpunkt) til eit førstegradspolynom. I  \mathbb{R}^2 hyperplan er dette ei linje (eit underrom av grad 1) og i  \mathbb{R}^3  er det eit vanleg plan.

Omgrepa hyperkube og hypersfære (eller hyperkule) vert nytta om n-dimensjonale generaliseringar av dei vanlege tredimensjonale objekta. Såleis består til dømes ein hypersfære av alle dei (n-dimensjonale) punkta som ligg i same avstand frå eit visst punkt, sentrum av sfæren. I to dimensjoner blir dette ein sirkel, og i tre dimensjoner ein vanleg sfære.

Alle desse omgrepa kan generaliserast til eit vilkårleg rom av grad *n* over ein vilkårleg kropp. 

## Kjelder
*hyperplan. (2011-11-22) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/hyperplan
Anne Krigsvoll

**Anne Katharine Krigsvoll** () er ein norsk skodespelar frå Trondheim.

## Karriere

Anne Krigsvoll debuterte i musikalen *Camino Real* ved Nationaltheatret i 1982, der ho var tilsett fram til 1985. På resten av åttitalet arbeidde ho også ved Fjernsynsteatret og Trøndelag Teater. I 1984 debuterte ho som filmskodespelar i Lars i porten, og året etter spelte ho både i Anja Breiens *Papirfuglen*, og filmen Øye for øye. I 1987 hadde ho hovudrolla i Arild Brinchmann sin miniserie *Av måneskinn gror det ingenting*, basert på romanen av Torborg Nedreaas. I 1988 vann Krigsvoll Amandaprisen i klassen *Beste kvinnelege hovudrolle* for denne. Seinare har ho spelt i ei lang rekkje oppføringar, både på teater, på fjernsyn og i spelefilm. Dei siste åra har ho vore å sjå i fjernsynsserien Offshore, filmen Uro (2006) og miniseriane *Størst av alt* og *Berlinerpoplene* (2007).

Krigsvoll var også programleiar for NRK-programmet *Danseglede* i 2005.

## Heider

* 1988: Amandaprisen i klassen *Beste kvinnelege hovudrolle* for rolla som *Clara* i *Av måneskinn gror det ingenting*.
* 1999: Heddaprisen for framragende sceneprestasjon for sesongen 1998-1999, særleg i rolla som *Idun* i Bergljot Hobæk Haffs *Skammen* på Nationaltheatret.
* 2003: Gammleng-prisen i klassen skodespelar.

## Oppføringar

### Teaterstykke (utval)
**Idun Hov* i *Skammen* av Bergljot Hobæk Haff
**Martha* i *Hvem er redd for Virginia Woolf?* av Edward Albees
**Kassandra* i *Trojanerinner* av Evripides
**Petra von Kant* i *Petra von Kants bitre tårer* av Rainer Werner Fassbinder
**Dorine* i Tartuffe av Molière
**Mylady* i *De tre musketerer* av Alexandre Dumas den eldre
**Fru Bruscon* i *Teatermakeren* av Thomas Bernhard
**Ella Rentheim* i John Gabriel Borkman av Henrik Ibsen
**Alice* i *Dødsdansen* av August Strindberg
**Kvinna* i *Skuggar* av Jon Fosse
**Inger* i Markens grøde av Knut Hamsun
**Bonnie Bøtta* i En midtsommernattsdrøm av Shakespeare
**Tone* i *Ekteskap på vidt gap* av Dario Fo og Franca Rame

### Film og fjernsyn

* 1984: Lars i porten (Film)
* 1985: *Strindberg, ett liv* (Miniserie)
* 1985: *Papirfuglen* (Film)
* 1985: *Øye for øye* (Film)
* 1987: *Av måneskinn gror det ingenting* (Miniserie)
* 1988: *Brun bitter* (Film)
* 1989: *Karachi* (Film)
* 1991: For dagene er onde (Film)
* 1992: *Mysteriet med det levende lik* (Fjernsynsserie),
* 1993: Stella polaris (Film)
* 1994: Vestavind (Fjernsynsserie)
* 1994: *Brødrene Dal og legenden om Atlant-is* (Film)
* 1995: *Amalies jul* (Fjernsynsserie)
* 1996: *Syndig sommer* (Film)
* 1996: Offshore (Fjernsynsserie)
* 1996: *Aldri mer 13!* (Film)
* 1998: *Nini* (Fjernsynsserie)
* 1999: *Misery Harbour* (Film)
* 2000: *Ballen i øyet* (Film)
* 2006: *Willy Nilsen* (Fjernsynsserie)
* 2006: Uro (Film)
* 2006: *Lullaby* (Film)
* 2007: *Størst av alt* (Fjernsynsserie)
* 2007: *Berlinerpoplene* (Fjernsynserie)
* 2009: *En god nummer to* (Fjernsynsserie)
* 2012: *Lillyhammer* (Fjernsynsserie)

## Kjelder

* , henta inn 21. november 2011.
* *Bokmålswikipedia om Anne Krigsvoll, henta inn 21. november 2011.*

### Referansar
Hyperreelt tal

Eit **hyperreelt tal** er eit omgrep som høyrer til eit område av matematikken kalla ikkje-standard analyse, og som vart grunnlagt av logikaren Abraham Robinson med boka *Non-standard Analysis* i 1960. Omgrepet hyperreelle tal representerer ei vidare utviding av talomgrepet ut over dei reelle tala, og kan mellom anna sjåast på som ei presisering av den opphavlege og heuristiske bruken til Leibniz av infinitesimal i differensial- og integralrekninga.

## Kjelder
*hyperreelle tall. (2011-11-22) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/hyperreelle_tall