open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1809

**1809** (romartal MDCCCIX) var eit normalår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen. 
## Hendingar

### Utlandet
* 13. mars: Gustav IV Adolf blei avsett som konge i Sverige
* 6. juni: Karl XIII blei ny svensk konge
* 17. september: Sverige og Russland slutta fred (Freden i Fredrikshamn)
* Finland vart okkupert av Russland.
* Usuman dan Fodio, med sitt fylgje, tok Kanoriket (i dagens Nigeria).

### Noreg
* 29. desember: Norges Vel vart skipa.

## Fødde

* 15. januar: Pierre-Joseph Proudhon, fransk sosialistisk-anarkistisk tenkar
* 19. januar: Edgar Allan Poe, USA-aamerikansk forfattar
* 3. februar: Felix Mendelssohn, tysk-jødisk romantisk komponist
* 12. februar: Charles Darwin, britisk zoolog og geolog
** Abraham Lincoln, president i USA
* 2. mars: Håvard Gibøen, norsk spelemann
* 24. mars: Joseph Liouville, fransk matematikar
* 9. juni: Svend Foyn, norsk kvalfangar
* 6. august: Alfred Tennyson, britisk diktar
* 19. august: Ludvig Kristensen Daa, norsk historikar
* 29. desember: William Gladstone, britisk statsminister

## Døde

* 7. mars: Johann Georg Albrechtsberger, austerriksk komponist
* 31. mai: Joseph Haydn, austerriksk komponist
* 4. juni: Nicolai Abildgaard, dansk målar
* 8. juli: Thomas Paine, britisk-amerikansk forfattar og politikar
1810

**1810** (romartal MDCCCX) var eit normalår som byrja på ein mandag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske, som låg 12 dagar etter.

## Hendingar

### Utlandet
* 6. januar: Frankrike og Sverige slutta fred i Paris. Sverige gjekk inn i kontinentalsystemet og fekk tilbake Svensk Pommern.
* 11. februar: Napoleon gifta seg med erkehertuginne Maria Luisa av Austerrike etter å ha fått ekteskapet med Joséphine de Beauharnais annullert.

* 20. mars: Venezuela fekk sjølvstende då guvernør og kaptein-general Vicente Emparán blei avsett av folket i Caracas og ein junta overtok makta.
* 18. mai: Mairevolusjonen. Eit opprør mot den spanske kolonimakta tok til i Buenos Aires i Argentina. Argentinarane utviste viseregenten i landet og danna ei provinsregjering.
* 27. april: Beethoven skreiv pianobagatellen «Til Elise».
* 16. september: Miguel Hidalgo sitt «rop i Dolores» innleidde Den meksikanske sjølvstendekrigen mot Det spanske imperiet.
* 23. september: Republikken Vest-Florida erklærte sjølvstende frå Spania.
* 26. september: Den svenske stenderriksdagen vedtok ein ny tronfølgjelov som gjorde Jean Baptiste Bernadotte til tronarving.
* 12. oktober: Den fyrste Oktoberfesten fann stad då kongehuse i Bayern inviterte til feiring av ekteskapet mellom kronprins Ludwig og prinsesse Therese av Saxe-Hildburghausen.
* 27. oktober: USA annekterte Vest-Florida.

### Noreg
* Bybrann i Kongsberg der mellom anna bygningar tilknytt Kongsberg Sølvverk brann ned.

## Fødde

* 5. februar: Ole Bull, norsk fiolinist og komponist 
* 1. mars: Frédéric Chopin, fransk-polsk komponist og pianist
* 12. mars: Ole Mustad, norsk industripioner 
* 8. juni: Robert Schumann, tysk komponist
* 5. juli: Phineas Taylor Barnum, USA-amerikansk sirkuseigar
* 15. juli: Aristide Boucicaut, fransk forretningsmann som fann opp stormagasinet
* 10. august: Camillo Cavour, italiensk politikar 
* 15. desember: Peter Andreas Munch, norsk historikar
* 24. desember: Wilhelm Marstrand, dansk målar

## Døde

* 23. januar: Johann Wilhelm Ritter, tysk vitskapsmann og filosof
* 20. februar: Andreas Hofer, tyrolsk opprørar mot Napoleon (avretta)
* 24. februar: Henry Cavendish, britisk vitskapsmann
* 21. mai: Chevalier d'Eon, fransk diplomat, spion og transvestitt
* 28. mai: Kristian August, svensk kronprins og statthaldar i Noreg
* 19. juli: Dronning Louise av Mecklenburg-Strelitz av Prøyssen 
* 11. november: Johann Zoffany, tysk målar
* 15. desember: Sarah Trimmer, engelsk barnebokforfattar
1811

**1811** (romartal MDCCCXI) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
* 8. januar: Det største slaveopprøret i USA-amerikansk historie blei starta av Charles Deslondes på ein sukkerplantasje i Louisiana. Opprøret blei slått ned og 95 slavar avretta.
* 15. juni: Svenske bønder og landarbeidarar som protesterte mot auka svenske soldatutskrivingar blei massakrerte under *Blodbadet i [[Klågerup]]*.
* 5. juli: Venezuela erklærte sjølvstende frå Spania.
* November: Luddittopprør tok til i nord- og midt-England.

### Noreg
* Noreg fekk eige universitet.

## Fødde

* 20. mars: Napoleon II av Frankrike
* 30. mars: Robert Bunsen, tysk kjemikar og oppfinnar
* 14. juni: Harriet Beecher Stowe, amerikansk forfattar 
* 18. juli: William Makepeace Thackeray, britisk forfattar
* 31. august: Theophile Gautier, fransk forfattar
* 22. oktober: Franz Liszt, ungarsk komponist og pianovirtuos

## Døde

* 30. juli: Miguel Hidalgo, meksikansk revolusjonsleiar
* 8. september: Peter Simon Pallas, tysk zoolog og botanikar
* 21. november: Heinrich von Kleist, prøyssisk forfattar
1815

**1815** (romartal MDCCCXV) var eit normalår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 3. januar: Austerrike, Storbritannia og Frankrike danna ein hemmeleg forsvarsallianse mot Preussen og Russland.
* 1. mars: Napoleon vende tilbake til Frankrike etter forvisinga hans på øya Elba.
* 22. mai: Kristian Fredrik gifta seg med si andre kone, Caroline Amalie av Augustenborg. Han vart samstundes utnemnd til guvernør over Fyn og Langeland av Fredrik VI.
* 8. juni: Wienerkongressen under leiing av Klemens von Metternich vart avslutta.
* 18. juni: Frankrike blei endeleg slått i slaget ved Waterloo, og Napoleonskrigane (1799-1815) tok slutt.
* 92 000 menneske omkom under eit vulkanutbrudd i Tambora-vulkanen i Indonesia.
* 31. juli: Fredrik VI vart salva og krona i Frederiksborg slottskyrkje.

### Noreg
* Høgsterett starta verksemda si.
* 12. januar: Lova om det norske handelsflagget blei sanksjonert.
* 30. april: Folketeljing. Noreg hadde 885&nbsp;431 innbyggjarar.
* 12. oktober: Bomullspinneriet i Tistedalen, den eldste mekaniske industribedrifta i Noreg, starta produksjonen.

## Fødde

* 11. januar: John A. Macdonald, kanadisk statsminister 
* 16. februar: W.C.E. Sponneck, dansk greve, finansminister og nasjonalbankdirektør
* 1. april: Otto von Bismarck, tysk statsminister 
* 11. juni: Julia Margaret Cameron, britisk fotograf 
* 4. juli: Daniel Cornelius Danielssen, norsk lege og politikar
* 18. juli: Ludvig Holstein-Holsteinborg, dansk godseigar og statsminister
* 17. september: Halfdan Kjerulf, norsk komponist
* 29. september: Andreas Achenbach, tysk målar
* 17. november: Oscar Wergeland, norsk offiser
* 10. desember: Ada Byron Lovelace, engelsk datapioner
* 21. desember: Thomas Couture, fransk målar

## Døde

* 24. februar: Robert Fulton, USA-amerikansk oppfinnar
* 5. mars: Franz Anton Mesmer, sveitsisk lege 
* 21. mars: Andreas Michael Heiberg, norsk embetsmann og eidsvollsmann
* 26. april: Carsten Niebuhr, tysk-dansk reisande
* 17. juli: Peter Hount, norsk prest
* 1. august: James Gillray, britisk karikaturteiknar
* 9. september: John Singleton Copley, amerikansk-britisk målar
* 13. oktober: Joachim Murat, konge av Napoli 1808-1815 og fransk hærførar (avretta) 
* 7. desember: Michel Ney, fransk hærførar (avretta)

## Referansar
1816

**1816** (romartal MDCCCXVI) var eit skotår som byrja på ein mandag i den gregorianske kalenderen.

1816 er kjend som «året utan sommar» på grunn av eit uvanleg stort klimaavik som førte til svikt i avlingane.

## Hendingar

### Utlandet
* Ein britisk ekspedisjon leia av James K. Tuckey, la ut for å finna kjelda til Kongoelva.
* Shaka vart leiar for zuluane.
* Robert Stirling fann opp ein varmluftsmotor (Stirlingmotoren).
* State University of New York vart grunnlagd.
* British Museum kjøpte Parthenonskulpturane - The Elgin Marbles - for  pund.

### Noreg
* Bodø vart grunnlagt.
* Statsbygg vart grunnlagt.
* 26. mai: Det Norske Bibelselskap vart skipa
* 14. juni: Noregs Bank vart skipa

## Fødde

* 17. januar: Nils Nilsen Enge, norsk bonde og politikar
* 19. januar: Marcus Jacob Monrad, norsk filosof
* 21. april: Charlotte Brontë, britisk forfattar 
* 12. mai: Knut Fosslia, norsk-amerikansk spelemann
* 24. mai: Emanuel Leutze, US-amerikansk målar 
* 30. juli: Johan Sverdrup, norsk statsminister 
* 11. september: Carl Zeiss, tysk fysikar og næringsdrivar
* 16. november: Christian Selmer, norsk statsminister 
* 13. desember: Ernst Werner von Siemens, tysk vitskapsmann og industrialist

## Døde

* januar, ukjend dato: Svend Aspås, norsk byggmeister
* 22. februar: Adam Ferguson, skotsk historikar og filosof
* 20. mars: Maria I av Portugal, dronning 
* 5. juni: Giovanni Paisiello, italiensk komponist 
* 26. juli: Johan Nordahl Brun, norsk prest og diktar 
* 19. oktober: Nicolai Edinger Balle, dansk biskop
1817

**1817** (romartal MDCCCXVII) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 4. mars: James Monroe vart sett inn som president i USA
* Oktober: Grava KV16 til Ramses I i austre del av Kongedalen vart oppdaga og graven ut av Giovanni Belzoni

### Noreg
* Den første doktorgraden vart avlagd ved Universitetet i Oslo.

## Fødde

* 19. februar: Vilhelm III av Nederland, konge
* 22. februar: Niels W. Gade, dansk komponist
* 15. april: Nils Vogt, norsk embetsmann og politikar
* 7. juli: Christen Andreas Fonnesbech, dansk jurist og statsminister
* 12. juli: Henry David Thoreau, USA-amerikansk forfattar
* 20. juli: Johan Henrik Nebelong, dansk arkitekt
* 8. august: Eilert Sundt, første sosiolog i Noreg
* 14. september: Theodor Storm, tysk forfattar
* 14. oktober: Marcus Thrane, norsk fagforeiningsleiar
* 12. november: Bahá'í-truas grunnleggjar, *Mirza Husayn-Ali*, meir kjend under namnet **[[Bahá'u'lláh]]**, i Teheran i Persia (noverande Iran).
* 30. november: Theodor Mommsen, tysk historikar
* 8. desember: Christian Emil Krag-Juel-Vind-Frijs, dansk godseigar og statsminister

## Døde

* 28. januar: F.L.Æ. Kunzen, dansk komponist 
* 11. februar: Maria Walewska, polsk-fransk grevinne
* 12. april: Charles Messier, fransk astronom
* 14. april: Sivert Aarflot, norsk lærar, gardbrukar, lensmann, boktrykkar og bladutgjevar 
* 14. juli: Germaine de Staël, fransk forfattar
* 28. juli: Jane Austen, britisk forfattar
* 7. desember: William Bligh, britisk sjøoffiser
1818

**1818** (romartal MDCCCXVIII) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 12. februar: Chile blei sjølvstendig republikk etter 7 års opprør mot den spanske kolonimakta.
* 1. august: Danmarks Nationalbank vart oppretta.

### Noreg
* 5. februar: Karl III Johan, i Sverige Karl XIV Johan blei konge av Noreg og Sverige.
* 7. september: Kroninga av Karl Johan i Trondheim
* August-oktober: Bondeopprøret 1818. 150 bønder reiste frå Hallingdal mot Christiania for å protestere mot Stortinget, inspirert av bondeføraren Halvor Hoel. Planen var å avsetja Stortinget. Flokken blei stansa på Heslafoss av soknepresten i Nes. Seinare på året reiste 180 hallingar nedetter dalen og samla folk frå Ringerike med planar om å gå mot hovudstaden. Desse blei forsøkt stansa av fogden på Ringerike, men heldt fram mot Christiania. Flokken blei stansa av militærtroppar i Bærum, og mange reiste heim. 300 mann blei sette på Akershus festning.
* 17. november: Justisdepartementet og Marinedepartementet vart skipa.
* Langestrand kyrkje i Larvik vart innvigd.

## Fødde

* 1. januar: Jørgen Olafsen, norsk politikar
* 14. januar: Ole Jacob Broch, norsk matematikar og politikar
* 6. april: Aasmund Olavsson Vinje, norsk forfattar
* 8. april: Kong Kristian IX av Danmark
* 29. april: Tsar Aleksander II av Russland
* 5. mai: Karl Marx, tysk samfunnsforskar og filosof
* 30. juli: Emily Brontë, engelsk forfattar
* 3. august: Johannes Arnesson Øvsthus, norsk kyrkjebyggar
* 9. november: Ivan Turgenjev, russisk forfattar
* 18. desember: Carsten Tank Nielsen, norsk telegrafdirektør
* 24. desember: James Prescott Joule, britisk fysikar

## Døde

* 5. februar: Kong Karl XIII av Sverige, Karl II av Noreg
* 28. mars: Andreas Samuel Krebs, norsk militær
* 20. juni: Hedvig Elisabet Charlotta av Oldenburg, svensk og norsk dronning, enka etter Karl XIII

## Kjelder
1812

**1812** (romartal MDCCCXII) var eit skotår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* 26. mars: Eit jordskjelv øydela Caracas i Venezuela.
* 4. april: Den amerikanske presidenten James Madison vedtok ein 90 dagar lang handelsboikott mot Storbritannia.
* 14. april: Louisiana vart den 18. delstaten i USA 
* 19. juni: USA erklærte krig mot Storbritannia
* 24. juni: Napoleonskrigane - Napoléon innleidde felttoget i Russland
* 29. oktober – General Claude-Francois de Maler vart avretta for å ha konspirert mot Napoléon

;Kunst og kultur
* Egyptian Hall i London, teikna av P. F. Robinson, vart fullført.
* Theatre Royal Drury Lane i London, teikna av Benjamin Dean Wyatt, vart fullført.

### Noreg
* 6. juli: Slaget ved Lyngør mellom den dansk-norske og britiske flåten. Skipet «Najaden» vart senka.

## Fødde

* 6. januar: Knud Knudsen, norsk språkforskar
* 7. januar: Sigismond Thalberg, sveitsisk pianist
* 15. januar: Peter Christen Asbjørnsen, norsk forfattar, naturvitar og zoolog
* 7. februar: Charles Dickens, engelsk forfattar
* 25. februar: Carl Christian Hall, dansk statsminister
* 9. juni: Johann Gottfried Galle, tysk astronom
* 14. oktober: Carl Christopher Georg Andræ, dansk statsminister
* 28. november: Ludvig Mathias Lindeman, norsk komponist og folkemusikksamlar

## Døde

* 7. januar: Jan Ladislav Dussek, tsjekkisk komponist og pianist
* 16. juni: Franz Pforr, tysk målar 
* 24. september: Pjotr Ivanovitsj Bagration, georgisk fyrste og general
* 18. oktober: Karl Gustav Baggovut, russisk general
* 20. desember: Johann Christoph Bayer, tysk-dansk porselensmålar
1813

**1813** (romartal MDCCCXIII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* 17. mars: Fredrik Vilhelm III av Preussen erklærte krig mot Frankrike.
* 23. mai: Den sør-amerikanske frigjeringsleiaren Simón Bolívar gjekk inn i delstaten Mérida i spissen for invasjonen av Venezuela.
* 29. mai: Svenska Ostindiska Companiet vart lagt ned etter 82 år
* 7. juli: Simón Bolívar erobra Caracas og gjenoppretta Venezuela som sjølstendig stat
* 12. august: Austerrike erklærte Frankrike krig
* 10. september: Britane tapte slaget om Eriesjøen mot amerikanske styrkar
* 5. oktober: Amerikanske styrkar vann slaget ved Thames River (i noverande Ontario i Canada) mot britane.
* 6. november: Mexico erklærte sjølvstende frå Spania

### Noreg
* 11. mai: Kristian Frederik vart utnemnd statthaldar over Noreg
* 21. mai: Kristian Fredrik steig i land på Hvaler, dagen etter kom han til Christiania 
* 16. oktober: Det Norske Studentersamfund vart skipa

## Fødde
 

* 23. januar: Camilla Collett, norsk forfattar og kvinnesakskvinne
* 14. februar: Aleksandr Dargomyzjskij, russisk komponist
* 18. februar: Harald U. Sverdrup, norsk prest og politikar
* 22. april: Jørgen Moe, norsk biskop, forfattar og eventyrsamlar
* 5. mai: Søren Kierkegaard, dansk filosof
* 22. mai: Richard Wagner, tysk komponist
* 13. juli: Theophilus Hansen, dansk arkitekt 
* 5. august: Ivar Aasen, norsk språkforskar og forfattar
* 10. oktober: Giuseppe Verdi, italiensk komponist

## Døde

* 20. januar: Christoph Martin Wieland, tysk diktar, forfattar og omsetjar
* 10. april: Joseph Louis Lagrange, italiensk matematikar
* 2. mai: Ferdinand av Preussen, prøyssisk prins og general
* 22. juni: Anton Graff, sveitsisk portrettmålar
* 21. august: Sofia Magdalena, dansk prinsesse og svensk dronning
* 24. september: André Grétry, belgisk-fransk komponist
1819

**1819** (romartal MDCCCXIX) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 6. februar: Singapore blei grunnlagd av Thomas Stamford Raffles.
* 17. desember: Colombia erklærte sjølvstende.

### Noreg
* Morgenbladet, den første norske dagsavisa, blei utgjeven for første gong.
* Den norske langdistansteløparen Mensen Ernst gjorde sitt første store løp, frå London til Portsmouth.

## Fødde

* 25. mars: Venceslaus Ulricus Hammershaimb, færøysk prest/filolog og opphavsmann til det moderne færøyske skriftspråket
* 24. mai: Dronning Victoria av Storbritannia
* 3. juni: Magdalene Thoresen, dansk-norsk forfattar
* 5. juni: John Couch Adams, engelsk astronom
* 18. september: Jean Foucault, fransk fysikar
* 20. oktober: Báben Ali Muhammad Shirazi, profet i bahaireligionen
* 22. november: Mary Ann Evans, engelsk forfattar kjend under namnet George Eliot.

## Døde

* 8. mai: Kamehameha, konge over Hawaii
* 19. august: James Watt, britisk oppfinnar
1820

**1820** (romartal MDCCCXX) var eit skotår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* Januar - Ein russisk ekspedisjonen leia av Mikhail Lazarev og Fabian Gottlieb von Bellingshausen oppdaga Antarktis.
* 8. januar – Det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland inngjekk ein traktat kalla General Maritime Treaty med arabiske stammar ved Persiabukta. 
* 29. januar – Georg III av Storbritannia døydde og sonen Georg IV tok over trona.
* 15. mars – Maine blei teken opp som den 23. staten i USA.
* 8. april – Skulpturen Venus frå Milo vart funnen av bonden Yorgos Kentrotas på øya Milos i Egearhavet.
* 21. april - Hans Christian Ørsted oppdaga at det er samband mellom elektrisitet og magnetisme, den såkalla Ørsteds lov
* April – Grava til dronning Thyra i Jelling vart oppdaga.
* Storbritannia sende  nybyggjarar til Kappkolonien.

### Noreg
* 26. april - Verbum Forlag vart skipa.

## Fødde

* 11. januar: Ole Welde, norsk bonde og politikar
* 23. januar: Aleksandr Serov, russisk komponist og musikkritikar
* 14. mars: Viktor Emmanuel II av Italia
* 27. april: Herbert Spencer, britisk filosof
* 12. mai: Florence Nightingale, engelsk pioner innan moderne sjukepleie
* 26. juni: Ole Torjeson Lindstøl, lærar, gardbrukar, ordførar og stortingsmann
* 18. august: Niels Alstrup, prest og ordførar i Gulen
* 6. oktober: Jenny Lind, svensk operasangar kjend som «den svenske nattergal»
* 28. november: Friedrich Engels, tysk filosof

## Døde

* 29. januar: Georg III av Storbritannia
* 11. mars: Benjamin West, amerikansk-britisk målar
* 7. april: Carl Olof Cronstedt, finlandssvensk viseadmiral 
* 5. mai: Søren Georg Abel, norsk prest og stortingsrepresentant
* 26. september: Daniel Boone, amerikansk pioner 
* 29. september: Guttorm Olsson Grimelid, norsk spelemann
* Ukjend dato: Pompée Valentin Vastey, haitisk forfattar, lærar og politikar
* Ukjend dato: Martin Richard Flor, norsk skolemann, økonom og naturhistorikar

## Referansar
1821

**1821** (romartal MDCCCXXI) var eit normalår som byrja på ein måndag i den gregorianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* 15. september: Fem latinamerikanske land fekk sjølvstende frå spansk kolonistyre: Costa Rica, El Salvador, Honduras, Guatemala og Nicaragua.
* 28. november: Panama erklærte seg uavhengig frå Spania og slutta seg til republikken Colombia.

* Muhammad Ali Pasha invaderte Sudan.

### Noreg
* Den noverande utgåva av det norske flagget blei utforma av stortingsmannen Fredrik Meltzer.
* Adelskap blei oppheva av Stortinget.

## Fødde

* 2. februar: Fel-Jakup, norsk spelemann
* 2. mars: Axel Adlercreutz, svensk statsminister
* 9. april: Charles Baudelaire, fransk forfattar og kritikar
* 13. april: Mauritz Aarflot, norsk bonde og politikar
* 2. mai: Jens Andreas Friis, norsk forfattar og språkvitar
* 14. juli: Jens Holmboe, norsk embetsmann og politikar
* 4. august: Louis Vuitton, fransk veskemakar
* 11. november: Fjodor Dostojevskij, russisk forfattar
* 4. desember: Ernst Wilhelm Leberecht Tempel, tysk-italiensk astronom
* 12. desember: Gustave Flaubert, fransk forfattar

## Døde

* 5. januar: Carlo Porta, italiensk diktar
* 14. januar: Jens Zetlitz, norsk prest og diktar
* 9. februar: Joseph de Maistre, fransk forfattar
* 23. februar: John Keats, britisk diktar
* 5. mai: Napoleon Bonaparte, avsett fransk keisar
* 24. juni: Carl Mörner, greve, militær og riksstatthaldar i Noreg
* 6. oktober: Anders Jahan Retzius, svensk naturforskar
* 21. november: Jonas Rein, norsk prest og politikar
1822

**1822** (romartal MDCCCXXII) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen. 
## Hendingar
### Utlandet
* Liberia blei grunnlagd av frisette slavar som ein amerikansk koloni.

### Noreg
* 11. mars: Den galne måndagen. Eit kraftig uvêr råka brått Vestlandet og om lag 300 mann mistar livet til sjøs. 
* 26. mai: Brannen i Grue kyrkje kravde 113 menneskeliv.

## Fødde

* 12. januar: Jean-Joseph Étienne Lenoir, fransk ingeniør
* 23. januar: Heinrich Brunn, tysk arkeolog og kunsthistorikar
* 11. mars: Joseph Bertrand, fransk matematikar
* 31. mars: Dmitrij Grigorovitsj, russisk forfattar
* 27. april: Ulysses S. Grant, amerikansk president 
* 28. april: Ole Petter Petersen, norsk-amerikansk prest og metodist
* 16. juni: Johan Fredrik Eckersberg, norsk målar
* 27. juni: Torkel H. Aschehoug, norsk rettsfilosof, sosialøkonom og politikar 
* 10. september: Gisle Johnson, norsk teolog
* 20. september: Olav Paulson, norsk forfattar
* 4. oktober: Rutherford B. Hayes, USA-amerikansk president
* 10. desember: César Franck, belgisk komponist
* 27. desember: Louis Pasteur, fransk mikrobiolog

## Døde

* 8. juli: Percy Bysshe Shelley, britisk forfattar
* 25. august: William Herschel, tysk-britisk astronom og komponist, oppdaga planeten Uranus
* 19. september: Werner H. Christie, norsk lagmann og industrigrunnleggjar
* 20. desember: Frederik Bech, dansk-norsk biskop og politikar
1823

**1823** (romartal MDCCCXXIII) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 19. juni: Den svensk-norske kronprinsen Oscar gifta seg med Josefina av Leuchtenberg.
* 10. september: Simón Bolívar utropt til president av Peru.

* Krigsutbrot mellom britane og ashantiane i Gullkysten
* Slutten på Den spanske borgarkrigen frå 1820 til 1823. Ferdinand VII av Spania tilsidesette den spanske grunnloven av 1812 og gjeninnførte absolutt einevelde.

### Noreg

* Kong Karl Johan tok avgjerda om å bygga det kongelege Slottet i Kristiania 

* Wilhelm Christian Benecke og berlinske Benjamin Wegner kjøpte Blaafarveværket, som i løpet av dei neste åra skulle bli største industriverksemda i landet.

## Fødde

* 1. januar: Sándor Petőfi, ungarsk diktar og revolusjonær
* 6. januar: Aimar Sørenssen, norsk politikar
* 14. april: Christian Jensen, norsk embetsmann og politikar
* 8. oktober: Sivert Nielsen, norsk politikar
* 6. desember: Friedrich Max Müller, tysk orientalist
* 21. desember: Asbjørn Kloster, norsk fråhaldsleiar
* ukjend dato: Sophie Gengembre Anderson, fransk-engelsk målar

## Døde

* 26. januar: Edward Jenner, engelsk lækjar som fann opp vaksinasjon
* 20. juli: Pave Pius VII
* 11. september: David Ricardo, britisk økonom
* 7. november: Rafael del Riego, spansk militær og opprørar, avretta
1824

**1824** (romartal MDCCCXXIV) var eit skotår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet

* 24. mai: Den første anglo-burmesiske krigen. Britiske styrkar tok Rangoon.
* 16. juni: Society for the Prevention of Cruelty to Animals blei grunnlagd i Storbritannia som den første dyrevelferdsforeininga i verda.
* 25. mars: Brasil fekk sin første grunnlov.
* 16. september: Karl X blei ny konge av Frankrike etter bror sin Ludvig XVIII.

* Moderne sement vart oppfunne då den britiske muraren Joseph Aspdin tok patent produktet portlandsement.

### Noreg
* 17. mai: Tiårsjubileet for den norske grunnlova blei feira i Christiania. Trønderske Matthias Conrad Peterson føreslo ei årleg nasjonal feiring av den norske grunnlovsdagen i *[[Adresseavisen]]*.
* Grunnarbeidet på Slottet i Kristiania tok til
* Hadsel kyrkje innvigd

## Fødde

* 6. februar: Ole Vig, norsk skule- og opplysningsmann (d. 1857)
* 23. februar: Jacob Wilhelm Nordan, dansk-norsk arkitekt (d. 1892)
* 28. februar: Emil Victor Langlet, svensk arkitekt (d. 1898)
* 2. mars: Bedřich Smetana, tsjekkisk komponist og musikklærar (d. 1884)
* 6. mai: Peter Jebsen, norsk industripioner, skipsreiar og politikar (d. 1892)
* 11. mai: Jean-Léon Gérôme, fransk målar og skulptør (d. 1904)
* 26. juni: William Thomson Kelvin, britisk matematisk fysikar (d. 1907)
* 24. august: Niels Rye, norsk embetsmann og politikar (d. 1905)
* 4. september: Anton Bruckner, austerriksk komponist (d. 1896)
* 4. oktober: Morten Diderik Emil Lambrechts, norsk høgsterettsjustitiarius (d. 1900)
* 10. desember: Aasta Hansteen, norsk kvinnesakspioner (d. 1908)
* 14. desember: Pierre Puvis de Chavannes, fransk målar (d. 1898)

## Døde

* 26. januar: Théodore Géricault, fransk målar (f. 1791)
* 13. mars: Carsten Anker, norsk embetsmann (f. 1747)
* 29. mars: Hans Nielsen Hauge, norsk predikant og sosialreformator (f. 1771)
* 19. april: Lord Byron, britisk diktar (f. 1788)
* 16. september: Ludvig XVIII, fransk konge (f. 1755)
* 17. oktober: Birgitte Cathrine Boye, dansk salmediktar
* 10. desember: Peder Anker, norsk godseigar og embetsmann

## Kjelder
1825

**1825** (romartal MDCCCXXV) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 26. oktober: Den 544 km lange Eriekanalen, som forbind Niagaraelva med Hudsonelva i USA, opna for trafikk.
* 14. desember: I St. Petersburg, hovudstaden i Russland, innleidde unge offiserar ein oppstand mot tsarstyret. Det vart slått ned same dag, og leiarane blei hengde eller sende til Sibir.

* Ohio-kanalen vart groven ut i USA.
* Som den fyrste isolerte H.C. Ørsted grunnstoffet aluminium.

### Noreg
* 4. juli: Sluppen «Restauration» la ut frå Stavanger med den fyrste gruppa emigrantar til USA, leia av Cleng Peerson.
* 9. november: Falskmyntaren Jens Amundsson Fenstad vart halshogd i Bergen.
* 27. november: Folketeljing, 1&nbsp;051&nbsp;318 innbyggjarar i Noreg

## Fødde

* 13. mars: Hans Gude, norsk målar
* 4. april: Christian Havig, norsk lensmann og politikar
* 4. mai: Thomas Huxley, britisk biolog
* 30. mai: Theodor Kjerulf, norsk geolog
* 10. juni: Sondre Norheim, norsk skipioner
* 28. juni: Emil Erlenmeyer, tysk kjemikar
* 24. oktober: Carl Anton Bjerknes, norsk fysikar og matematikar
* 30. november: William Bouguereau, fransk målar
* 2. desember: Peter II av Brasil, keisar av Brasil

## Døde

* 3. februar: Henric Schartau, svensk prest, grunnleggar av schartauanismen
* 7. mai: Antonio Salieri, italiensk komponist
* 9. mai: Karl Pontus Gahn, svensk soldat
* 15. juli:r David Ochterlony, angloindisk soldat
* 14. november: Jean Paul, tysk forfattar
* 1. desember: Alexander I av Russland, russisk tsar
* 29. desember: Jacques-Louis David, fransk målar
1826

**1826** (romartal MDCCCXXVI) var eit normalår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet

* 15. januar: Den franske avisa *[[Le Figaro]]* kom ut for første gong i Paris, som ei vekeavis.
* 11. februar: University College London blei grunnlagd som *London University*.
* 1. april: Samuel Morey tok patent på ein forbrenningsmotor.
* 14. mai: Grensekonvensjonen mellom Noreg-Sverige og Russland blei underteikna i St. Petersburg. Grensenstrekninga over land mellom Noreg og Russland var dermed avklart utan konfrontasjonar.
*28. mai: Pedro I av Brasil abdiserte som konge av Portugal.
*15. juni: Janitsjarane i Istanbul gjorde opprør. Sultan Mahmud II slo ned opprøret og tvangsoppløyste janitsjarkorpset.
* Juli: Fotohistorie. Nicéphore Niépce laga det første stabile fotografiet.

### Noreg
* 
* Det første norske dampskipet, «Constitutionen», kom til landet.
*Brann i Fredrikshald.
*Skipinga av Rikshospitalet i Christiania (Oslo).

## Fødde

* 27. januar: Mikhail Saltykov-Sjtsjedrin, russisk forfattar
* 19. februar: Claus Pavels Riis, norsk forfattar 
* 3. mai: Karl IV av Noreg/XV av Sverige
* 10. mai: Henrik Krohn, norsk forfattar
* 16. juni: Karl Johan Pettersen, norsk geolog
* 29. september: Theodor Abildgaard, norsk arbeidarleiar

## Døde

* 21. mars: Ingelbrecht Knudssøn, norsk embetsmann og politikar
* 13. april: Franz Danzi, tysk musikkleiar
* 3. juni: Nikolaj Karamzin, russisk forfattar
* 5. juni: Carl Maria von Weber, tysk toneskapar
* 4. juli: John Adams, USA-amerikansk president
** Thomas Jefferson, USA-amerikansk president
1827

**1827** (romartal MDCCCXXVII) var eit normalår som byrja på ein måndag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 6. juli: Den greske sjølvstendekrigen. Londontraktaten mellom Frankrike, Russland og Storbritannia gjorde krav på at Det osmanske riket skulle gå med på våpenkvile i Hellas.
* 4. september: Den store bybrannen i Åbo (Turku) i Finland øydela 3/4 av byen og drap titals menneske.
* 1. oktober: Den russisk-persiske krigen (1826–1828): Russiske styrkar leia av Ivan Paskevisj storma Jerevan og enda eit tusenår under muslimsk herredøme i austlege Armenia.
* 20. oktober: Slaget ved Navarino i Den greske sjølvstendekrigen. Britiske, franske og russiske marinestyrkar øydela den tyrkisk-egyptiske flåten i Hellas. Dette var det siste sjøslaget utkjempa berre med bruk av segl.

### Noreg
*

## Fødde

* 24. februar: Lydia Becker, britisk kvinnerettsforkjempar og naturforskar
* 2. april: William Holman Hunt, britisk målar
* 1. mai: Jules Breton, fransk målar
* 11. juni: Natalie Zahle, dansk kvinnerettsforkjempar
* 20. august: Josef Strauss, austerriksk komponist
* 16. oktober: Arnold Böcklin, sveitsisk målar
* 26. oktober: Nils Hertzberg, norsk politikar
* 22. juli: Johannes Steen, norsk statsminister

## Døde

* 5. mars: Alessandro Volta, italiensk fysikar
* 26. mars: Ludwig van Beethoven, tysk komponist
* 12. august: William Blake, britisk diktar
1828

**1828** (romartal MDCCCXXVIII) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit skottår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet

* 26. november: Det amerikanske fengselet Sing Sing vart opna
* Det greske postvesenet Elliniká Takhydromeía blei grunnlagd.
* Zulukongen Sjaka blei drepen av Dingane, som blei etterfylgjaren hans.

### Noreg
*

## Fødde

* 8. februar: Jules Verne, fransk forfattar 
* 20. mars: Henrik Ibsen, norsk forfattar
* 13. april: Josephine Butler, britisk feminist
* 12. mai: Dante Gabriel Rossetti, britisk målar 
* 14. juli: Ola Mosafinn, norsk spelemann
* 9. september: Leo Tolstoj, russisk forfattar
* 15. november: Johannes Nilsson Skaar, norsk biskop

## Døde

* 15. april: Francisco de Goya, spansk kunstnar
* 2. september: Mathias Bonsak Krogh, norsk embetsmann 
* 5. november: Maria Fjodorovna (Sofia Dorotea av Württemberg), russisk tsarina
* 10. november: Christian Krohg, norsk embetsmann og politikar
* 19. november: Franz Schubert, austerriksk komponist
1829

**1829** (romartal MDCCCXXIX) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen. 
## Hendingar

### Utlandet
* 4. mars: Andrew Jackson blei president av USA etter John Quincy.
* 22. mars: Hellas fekk sjølvstyre av Det osmanske riket, noko som avslutta den greske sjølvstendekrigen. Landet fortsette å arbeida for fullt sjølvstende.
* 29. september: Scotland Yard, den nye britiske politistyrken grunnlagd av Robert Peel, tok til å verka.
* 4. desember: Sati, skikken med at enkjer brende seg sjølve på likbålet til ektemannen, blei forboden i Bengal.

### Noreg
* 17. mai: «Torvslaget». Samanstøyt mellom militæret og sivile som feira den norske nasjonaldagen på Stortorvet i Christiania.

## Fødde

* 17. januar: Catherine Booth, grunnleggjar av Frelsesarmeen
* 21. januar: Oscar II av Sverige og Noreg
* 3. mars: Carl von Siemens, tysk industrialist
* 10. april: William Booth, grunnleggjar av Frelsesarmeen
* 24. april: Ludvig Daae, norsk politikar
* 23. mai: Ole Richter, norsk politikar
* 8. juni: John Everett Millais, britisk målar og grunnleggjar av den prerafaelittiske brorskapen
* 16. juni: Geronimo, nordamerikansk indianarhovding

## Døde

* 11. februar: François-Joseph Gossec, fransk toneskapar
* 6. april: Niels Henrik Abel, norsk matematikar
* 11. oktober: Claus Frimann, norsk prest og diktar
1830

**1830** (romartal MDCCCXXX) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 6. april: Joseph Smith og fem andre grunnla *[[Jesu Kristi kyrkje av siste dagars heilage]]* (Mormonarkyrkja).
* 13. mai: Ecuador og Venezuela fekk sjølvstende frå Stor-Colombia.
* 26. mai: Indian Removal Act blei underskriven av presidenten i USA, Andrew Jackson.
* 27-29 juli: Julirevolusjonen i Paris. Opprøret tvinga Karl X av Frankrike til å abdisera. 
* 25. august: Den belgiske revolusjonen tok til. 10 000 nederlandske soldatar blei drivne ut av Brussel.
* 9. august: Ludvig Filip I blei konge av Frankrike.
* 29. november: Novemberopprøret i Polen tok til.
* Valdelege protestar i Storbritannia mot innføringa av treskeverk.

### Noreg
* 
## Fødde

* 3. februar: Robert Gascoyne-Cecil, britisk statsminister
* 9. februar: Abd al-Aziz av Det osmanske riket
* 16. februar: Lars Hertervig, norsk målar
* 15. mars: Paul Heyse, tysk forfattar og nobelprisvinnar
* 24. mai: Aleksej Savrasov, russisk målar
* 10. juli: Camille Pissarro, fransk målar
* 18. august: Keisar Frans Josef I av Austerrike
** Ole Tobias Olsen, norsk prest
* 8. september: Frédéric Mistral, fransk forfattar og nobelprisvinnar
* 15. september: Porfirio Díaz, president i Mexico
* 17. november: Jacob Stang, norsk embetsmann og politikar
* 10. desember: Emily Dickinson, USA-amerikansk diktar
* 17. desember: Jules de Goncourt, fransk forfattar

## Døde

* 7. januar: Thomas Lawrence, engelsk målar
* 13. januar: Christian Magnus Falsen, norsk embetsmann og politikar
* 3. februar: Dorothy Quincy, amerikansk vertinne
* 20. januar: Red Jacket, senecathovding og talar
* 16. mai: Jean Baptiste Joseph Fourier, fransk matematikar og fysikar
* 19. mai: Wilhelm Maximilian Carpelan, svensk kartograf 
* 26. juni: Kong Georg IV av Storbritannia
* 5. oktober: Luigia Polzelli, italiensk songar
* 30. november: Pave Pius VIII
* 17. desember: Simón Bolívar, venezuelansk opprørsleiar og statsmann

## Bakgrunnsstoff
1831

**1831** (romartal MDCCCXXXI) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen og på ein torsdag i den julianske.

## Hendingar

### Utlandet
* 25. januar: Novemberopprøret. Riksdagen i Warszawa erklærte Polen som ei sjølvstendig land. Det førte til krig mot Rusland som hadde overherredømme i lande. I oktober det året blei frigjeringsrørsla slått ned, og Polen fortsette å vera underlagd Russland.
* 3. mars: Tiandekrigen, eit opprør mot betaling av tiande til det anglikanske presteskapet, braut ut i Irland.
* 10. mars: Den franske framandlegionen blei oppretta av kong Ludvig Filip av Frankrike
* 7. april: Keisar Pedro I av Brasil abdiserte til fordel for sonen sin, fem år gamle Pedro II.
* 21. juli: Kroninga av den første belgiske kongen, Leopold av Belgia.
* 7. november: Slavehandel blei forbode i Brasil.
* 19. november: Gran Colombia blei oppløyst og erstatta med Nye Granada, Ecuador og Venezuela.

## Fødde
 
* 17. april: Hans Rasmus Astrup (1831–1898), norsk næringsdrivar og politikar
* 28. mai: Ferdinand Roll, norsk embetsmann og politikar
* 13 juni: James Clerk Maxwell, britisk matematikar og fysikar
* 18. juni: Peter Nicolai Arbo, norsk målar
* 17. juli: Xianfeng, den sjuande Qing-keisaren av Kina
* 22. juli: Keisar Komei av Japan
* 15. august: Mária Lebstück, ungarsk husaroffiser
* 26. desember: Johannes Harbitz, norsk skipsreiar og politikar

## Døde

* 25. juli: Maria Szymanowska, polsk pianist og komponist
* 14. november: Friedrich Hegel, tysk filosof
** Ignaz Pleyel, austerriksk-fransk toneskapar
* 16. november: Carl von Clausewitz, preussisk general og krigsfilosof 
* 23. desember: Emilia Plater, polsk-litauisk opprørar
1832

**1832** (romartal MDCCCXXXII)

## Hendingar

### Utlandet
* 26. september: Göta kanal mellom Vättern og Austersjøen blei opna for trafikk.
* 14. november: Den første trikken blei teken i bruk.
* Pennsylvania- og Ohio-kanalen vart graven ut i USA.
* Theofron Munktell stifta Eskilstunas Mekaniska Werkstad.

### Noreg
* Sogningen Mons Monsen Øyri, betre kjend som Mensen Ernst, sprang frå Paris til Moskva på 14 dagar.

## Fødde

* 3. januar: Knud Knudsen, norsk fotograf
* 23. januar: Édouard Manet, fransk kunstnar
* 27. januar: Lewis Carroll, britisk forfattar og matematikar
* 29. september: Joachim Oppenheim, forfattar og rabbinar
* 6. juli: Ferdinand Maximilian, keisar av Mexico
* 22. juli: Colin Archer, norsk båtbyggjar 
* 20. september: Marie Wexelsen, norsk forfattar
* 8. desember: Bjørnstjerne Bjørnson, norsk forfattar og nobelprisvinnar
* 12. desember: Peter Ludvig Meidell Sylow, norsk matematikar
* 15. desember: Gustave Eiffel, fransk ingeniør, mannen bak Eiffeltårnet
* 24. desember: Christian Christie, norsk arkitekt

## Døde

* 28. januar: Carsten Tank, norsk forretningsmann og politikar
* 4. mars: Jean-François Champollion, fransk kulturforskar
* 22. mars: Johann Wolfgang von Goethe, tysk diktar
* 21. september: Walter Scott, skotsk forfattar
1833

**1833** (romartal MDCCCXXXIII) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
* Slavery Abolition Act 1833 forbaud slaveri i Det britiske imperiet (med nokre unntak, som blei avskaffa i 1834).

### Noreg
*

## Fødde

* 5. januar: Sophus Bugge, norsk kulturgranskar
* 20. februar: Jan Prahl, norsk målmann
* 14. april: Hans Ross, norsk målmann 
* 7. mai: Johannes Brahms, tysk komponist og pianist
* 5. september: Oluf Rygh, norsk arkeolog og historikar
* 20. september: Ernesto Teodoro Moneta, italiensk pasifist, tildelt nobels fredspris
* 21. oktober: Alfred Nobel, svensk oppfinnar, grunnleggjar av nobelprisane
* 6. november: Jonas Lie norsk forfattar
* 12. november: Aleksandr Borodin, russisk komponist

## Døde

* 10. januar: Adrien-Marie Legendre, fransk matematikar
* 10. juni: Andreas Rogert, norsk jurist
* 29. juli: William Wilberforce, britisk politikar
* 7. september: Hannah More, engelsk forfattar
* 29. september: Kong Ferdinand VII av Spania
* 16. desember: Johan F.L. Dreier, norsk teiknar
1834

**1834** (romartal MDCCCXXXIV) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
* 1. januar: Dei tyske statane oppheva tollgrensene seg imellom.
* 1. april: John Heathcoat bygde og testa ein dampdriven damptraktor med beltedrift, i Lancashire, for pløyng med to vinsjdregne plogar.
* 18. mars : Seks landbruksarbeidarar frå Dorset i England, «*The Tolpuddle Martyrs*», blei dømde til ein straffekoloni for å ha danna ei fagforening.
* 14. juni: Isaac Fischer Jr. tok patent på sandpapir.
* 16. juli: Viscount William Lamb avløyste jarl Charles Grey som britisk statsminister.
* 24. juli: «Dei liberale krigane» i Portugal tok slutt.
* 1. august: Slavehald blei forbode i det britiske imperiet.
* 14. august: Poor Law Amendment Act, eit tillegg til den engelske fattigloven, sa at ingen arbeidsføre menn kunne få hjelp dersom dei ikkje gjekk inn i ein arbeidsanstalt.
* 15. august: Ein ny britisk lov opna for kolonisering av det sørlege Australia.

* Louis Braille ferdiggjorde sitt skriftsystem for blinde.
* Den spanske inkvisisjonen, som hadde verka sidan 1200-talet, blei nedlagt.
* Det britiske austindiakompaniet mista monopolet på handel med Kina.
* Den sjette kaffir-krigen: Alvorlege samanstøyt mellom kvite nybyggjarar og bantufolk i Kappkolonien.

### Noreg
* Aass Bryggeri vart grunnlagd i Drammen

## Fødde
 

* 1. januar: Lorentz Dietrichson, norsk kunsthistorikar 
* 7. februar: Dmitrij Mendelejev, russisk kjemikar og opphavsmann til periodetabellen 
* 16. februar: Ernst Haeckel, tysk biolog og filosof
* 17. mars: Gottlieb Daimler, tysk ingeniør og industrimann
* 24. mars: William Morris, britisk formgjevar og forfattar
* 2. april: Frédéric Bartholdi, skulptør
* 14. juli: Emil Stang, norsk høgsterettsadvokat, politikar og statsminister 
** James McNeill Whistler, britisk-amerikansk målar og grafikar
* 19. juli: Edgar Degas, fransk målar
* 31. august: Amilcare Ponchielli, italiensk komponist
* 10. oktober: Aleksis Kivi, finsk forfattar
* 14. oktober: Knut Dale, norsk spelemann
* 25. desember: Anders Askevold, norsk målar

## Døde

* 12. februar: Friedrich Schleiermacher, tysk teolog 
* 20. mai: Joseph Lafayette, fransk hærførar
* 25. juli: Samuel Taylor Coleridge, britisk filosof og forfattar
* 2. september: Thomas Telford, skotsk ingeniør
* 9. september: James Weddell, britisk sjøfarar
* 24. september: Pedro I av Brasil, abdisert keisar
* 23. desember: Thomas Malthus, britisk økonom og filosof

## Referansar
1835

**1835** (romartal MDCCCXXXV) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
* 5. mai: Opninga av den første jarnbanen i Fastlands-Europa, mellom Brussel og Mechelen i Belgia.
* Ferdinand blei keisar av Austerrike/

### Noreg
* 1. januar: Ole Høiland braut seg inn i Noregs Bank i Christiania og stal 64.000 spesidaler.
* 29. november: Folketeljinga viste at Noreg hadde 1.194.827 innbyggjarar.

## Fødde

* 12. januar: Baard Haugland, norsk handelsmann og politikar
* 9. april: Leopold II av Belgia
* 2. mai: Hans Mo, norsk lærar og forfattar
* 16. mai: Henrik Mohn, norsk vitskapsmann
* 2. juni: Giuseppe Melchiorre Sarto, seinare pave Pius X
* 11. september: Halvor Klasson Eika, norsk bonde og politikar
* 9. oktober: Camille Saint-Saëns, fransk komponist
* 11. oktober: Ernst Sars, norsk historikar
* 18. november: Cesare Lombroso, italiensk lege som la grunnen for kriminologien
* 30. november: Samuel Langhorne Clemens, kjend som den USA-amerikanske forfattaren Mark Twain

## Døde

* 7. februar: Diderich Hegermann, norsk offiser og politikar
* 2. mars: Frans II av Det tysk-romerske riket
* 25. juni: Antoine-Jean Gros, fransk målar
* 23. september: Vincenzo Bellini, italiensk komponist
1838

**1838** (romartal MDCCCXXXVIII) var eit normalår som byrja på ein måndag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* Slaget ved Blood River vart utkjempa mellom trekkboarane og zuluane i dagens KwaZulu-Natal provins i Sør-Afrika.
* 6. januar: Samuel Morse synte fram den elektriske telegrafen.
* 8. januar: Alfred Vail synte fram ein telegraf som nytta seg av punkt og strekar. Dette var forlauparen til morsekoden.

### Noreg
* 1. januar: Formannskapslovene byrja å gjelda.

## Fødde

* 6. januar: Max Bruch, tysk komponist
* 21. februar: Lars M. Bentsen, norsk bonde og politikar
* 23. mars: Johan Christian Heuch, norsk biskop
* 20. mai: Wilhelm Bugge, norsk biskop
* 31. mai: Jacob Mohn, norsk statistikar
* 8. juli: Ferdinand von Zeppelin, tysk oppfinnar
* 14. oktober: Christian Schweigaard, norsk embtesmann og politikar
* 25. oktober: Georges Bizet, fransk komponist
* 27. desember: Lars M. Bentsen, norsk prest og journalist
* 31. desember: Jacob Aall Bonnevie, norsk embetsmann og politikar

## Døde

* 11. mai]: Marcus Gjøe Rosenkrantz, norsk politikar og embetsmann
* 21. august: Adelbert von Chamisso, fransk-tysk naturforskar og diktar
* 26. oktober: Thorkild Aschehoug, norsk prest og eidsvollmann 
* 24. desember: Johannes Pedersen Aga, norsk gardbrukar og stortingsmann
1839

**1839** (romartal MDCCCXXXIX) var eit normalår som byrja på ein tirsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* 2. januar: Fotografipioneren Louis Daguerre tok verdas første fotografi av månen.
* 20. februar: Nord- og Sør-Peru gjekk saman til Peru att etter tre år som ulike land.
* 19. april: Londontraktaten av 1839 grunnla kongeriket Belgia.
* 22. juni: Louis Daguerre fekk patent for sitt daguerreotypiapparat.

* Dei fyrste kreolane av jorubaætt i Sierra Leone reiste attende til heimlandet Nord-Nigeria.
* Trekkboarar okkuperte eit zuluområde i det sørlege Afrika og oppretta den kortvarige Nataliarepublikken.
* Edgar Allan Poe gav ut den klassiske novella «Huset Ushers fall» (*«The Fall of the House of Usher»*)

### Noreg
*

## Fødde

* 19. januar: Paul Cézanne, fransk målar
* 21. februar: Walter Scott Dahl, norsk jurist og politikar
* 21. mars: Modest Musorgskij, russisk komponist 
* 12. september: Hagbard Emanuel Berner, norsk journalist og politikar
* 13. september: Lars Knutson Liestøl, norsk bonde, politikar og målmann
* 23. september: Christopher Bruun, norsk prest
* 23. desember: Carl Otto Løvenskiold, norsk embetsmann og politikar

## Døde

* 26. januar: Jens Esmark, norsk mineralog
* 1. februar: Giuseppe Valadier, italiensk arkitekt og arkeolog
* 3. mai: Ferdinando Paër, italiensk komponist
* 1. juli: Mahmud II av Det osmanske riket
* 3. desember: Kong Fredrik VI av Danmark
* Zulukongen Dingane, drepen.

## Kjelder
1840

**1840** (romartal MDCCCXL) var eit skotår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
 
* Mpande blei krona som konge over zuluane.
* 28. juni: Den danske kongen Christian VIII blei krona.
### Noreg
*

## Fødde

* 4. februar: Lars Olsen Skrefsrud, norsk misjonær og språkforskar
* 4. mars: Thrond Sjursen Haukenæs, norsk folkeminnesamlar og forfattar 
* 9. mars: Olaus Henrici, tysk matematikar 
* 2. april: Émile Zola, fransk forfattar 
* 27. april: Edward Whymper, britisk fjellklatrar
* 7. mai: Peter Tsjajkovskij, russisk komponist 
* 18. september: Anton Christian Bang, norsk biskop og politikar
* 30. september: Johan Svendsen, norsk komponist 
* 7. oktober: Amund Ringnes, norsk næringsdrivar
* 12. november: Auguste Rodin, fransk målar
* 14. november: Claude Monet, fransk målar

## Døde

* 7. mai: Caspar David Friedrich, tysk målar
* 27. mai: Nicolò Paganini, italiensk komponist 
* 7. juni: Fredrik Vilhelm III av Preussen, konge 
* 27. august: Herman Wedel-Jarlsberg, norsk adelsmann og politikar

## Bakgrunnsstoff
1837

**1837** (romartal MDCCCXXXVII) var eit normalår som byrja på ein søndag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* 26. januar: Michigan vart den 26. delstaten i USA.
* 4. mars: Martin Van Buren vart sett inn som den 8. presidenten av USA.
* 20. juni: Kong Vilhelm IV av Storbritannia døydde og vart etterfølgd av niesa Victoria av Storbritannia.
* H.C. Andersens eventyr *[[Keiserens nye klær]]* og *[[Den lille havfrue]]* kom ut.

### Noreg
* 14. januar: Formannskapslovene vart vedtekne. 

## Fødde

* 2. januar: Milij Balakirev, russisk komponist 
* 12. mars: Alexandre Guilmant, fransk organist og komponist
* 18. mars: Grover Cleveland, USA-amerikansk president
* 20. april: Georg Ossian Sars, norsk naturvitskapsmann
* 21. april: Fredrik Bajer, dansk forfattar og Nobelprismottakar 
* 9. mai: Adam Opel, tysk industrimann
* 8. juni: Ivan Kramskoj, russisk målar
* 11. august: Sadi Carnot, fransk president
* 18. november: Johannes Skar, norsk folkeminnesamlar
* 23. november: Johannes Diderik van der Waals, nederlandsk fysikar

## Døde

* 29. januar: Aleksandr Pusjkin, russisk forfattar
* 7. februar: Gustav IV Adolf av Sverige, avsett svensk konge
* 31. mars: John Constable, britisk målar
* 20. juni: Kong Vilhelm IV av Storbritannia
* 14. desember: Andreas Arntzen, norsk forretningsmann og embetsmann
* 16. desember: Christian Adolph Diriks, dansk-norsk embetsmann

## Bakgrunnsstoff