open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tarafjellet

**Tara** er eit fjell vest i Serbia og ein del av dei ytre dinariske Alpane. Fjellet hare i høgd på mellom 1000 og 1500 meter over havet. Fjellsidene er kledd av tett skog med mange enger på toppen, bratte klipper, djupe raviner og mange karst eller kalksteinsgrotter. Fjellet er ein populær turistdestinasjon og Tara nasjonalpark omfattar det meste av fjellet. 

## Nasjonalpark

Tara nasjonalpark vart grunnlagd i 1981 og omfattar fjella Tara og Zvijezda i ein stor sving i elva Drina. Parken dekkjer om lag 220 kvadratkilometer og har ei høgd som varierer frå 250 til 1500 meter over havet. 

Nasjonalparken består av ei gruppe fjelltoppar med naturskjønne, djupe raviner mellom seg. Det flottaste av desse er Drinagjelet, med loddrette veggar frå 1000 til 250 meter og flott utsyn over det vestlege Serbia og Bosnia. 

Tre fjerdedelar av parken er dekt av skog og nokre av desse er av dei best bevarte i Europa. Her finn ein fleire sjeldne endemiske artar, som serbisk gran. Av dyreliv i parken finn ein brunbjørn, gemse, rådyr, gaupe, oter, ulv og andre. Meir enn 100 fugleartar held til i parken på permanent basis, mellom anna kongeørn, gåsegribb, vandrefalk, hornugle og orrfugl. 

Ein kan kome til Tara nasjonalpark frå Bajina Bašta, frå Perućac via Bajina Bašta og frå Kremna. Gjennom Drinagjelet, som er ein viktig del av parken, kan ein ta båt. 

## Sjå òg
* Zlatibor, nærliggande turistsenter

## Bakgrunnsstoff
* Bilete

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tara Mountain|Tara Mountain]]» frå , den 16. februar 2009.*
Tromedja

**Tromedja** (albansk *Tromegja*, serbisk Тромеђа, *Tromeđa*) er eit fjell i Bogićevica-området i Prokletijefjella. Det har ei høgd på 2366 meter over havet og dannar ein  del av grensa mellom Albania, Kosovo og Montenegro. Albania ligg på sørsida av fjellet, Kosovo i nordaust og Montenegro i nordvest. Det går ein dal mellom den albanske og kosovoiske delen av fjellet. Landsbyen Debërdol i Albania ligg nær toppen av fjellet.
Tromegja

**Tromegja** kan vere: 

* Tromegja, albansk namn på fjellet Tromedja på grensa mellom Albania, Kosovo og Montenegro
* Tromegja i Kumanovo, landsby i kommunen Kumanovo i Nord-Makedonia
Veterniku

**Veternik** eller **Veterniku** (serbisk Ветерник) er eit fjell i Kosovo. Det er 2410 meter høgt og dannar ein del av Prokletije. Det ligg nær Kopranik, eit fjell som er høgare enn Veternik og som ligg i den same fjellkjeda. Veternik er noko forskjellig frå resten av Prokletije i Kosovo og liknar meir på den albanske delen av fjella. Dette kjem av at fjellsidene er bratte og at det er frambrot av kalkstein.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Veterniku|Veterniku]]» frå , den 16. februar 2009.*
Klint

**Klint** er i Danmark eit ord for ein større, steil skrent av fjell, stein- eller jordmasse. I Danmark er dei fleste klintar samansett av moreneavleiringar frå istida med større eller mindre innhald av leire, eller av ein sedimentær bergart som vert kalla moler, nokre stadar som veggar av kalk og på Bornholm av granitt. Høgda på klintane er ei fylgje av at materialet i dei heng tilstrekkeleg samanhengande til å kunne stå som ein fast vegg sjølv om bølgjene frå havet heile tida grev dei ut nederst.

Klintar lagar seg såleis til der bølgjeslaga ved høgvatn og under storm går til åtak på det nederste partiet av skrenten og får massane ovanfor til å rase ned. Slike tilhøve er det mange av  i Danmark, mellom anna langs vestkysten av Vendsyssel, på Djursland, på austkysten av Stevns på Sjælland og på austkysten av Møn. Dersom ein klint inneheld meir eller mindre  einsarta materiale (sand, leire, krit), vil han ha tilnærma loddrett eller svakt skrånande fall ned mot havet, alt etter evna materialet har til å henge saman. Men dersom det nedre partiet av klinten er av blaut materiale (krit) og materialet over er hardare (bryozokalk, som er berggrunnen i Danmark i store område), vil den øvre og fastare delen kunne henge mykje ut over det underlaget som har vorte borte før overhenget fell ned til sist, slik det mellom anna kan sjåast på Stevns Klint.

I Sverige nyttar ein ordet klint om både steile skrentar inn i landet, og om frittliggjande bergveggar eller abrasjonskantar, der klinten er nemninga på flata ovanfor skrenten, medan sjølve skrenten vert kalla *klintkant*.

## Sjå òg
*Klippe

## Bakgrunnsstoff
*Vendsyssel Historiske Museums nettutstilling om klinten i Rubjergområdet
Volujak

**Volujak** (albansk *Maja e Vjeljakut*; serbisk Волујак, *Volujak*) er eit fjell i Prokletijefjella i Kosovo, med ei høgd på 2014 meter over havet. Volujak dannar ein del av Rugovakløfta. Ein kan sjå fjellet frå byen Peć, som ligg nokre kilometer aust for fjellet.
Vranovačka Hajla

**Vranovačka Hajla** (serbisk Врановачка Хајла; albansk *Hajla e Vëranocit*) er eit fjell på 2281 meter over havet som er ein del av grensa mellom Kosovo, Serbia og Montenegro. Fjellet er ein del av Hajla og Prokletije. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vranovačka Hajla|Vranovačka Hajla]]» frå , den 16. februar 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Hajla/Hajle (Vrh Hajle)
Zlatibor

**Zlatibor** (serbisk Златибoр) er eit fjellområde i vestlege delar av Serbia og ein del av Dei dinariske Alpane.

Fjella dekkjer eit område på om lag 300&nbsp;km², er 17&nbsp;km lang og 14&nbsp;km breie. Den høgaste toppen er Tornik på 1496 meter over havet.

Zlatibor er administrativt delt inn i tre kommunar i Serbia: Čajetina, Užice og Nova Varoš. Jernbanelinja Beograd-Bar går gjennom Zlatibor.

I sør og aust grensar Zlatibor til elvane Uvac og Veliki Rzav. I vest ligg regionen Bosnia med landsbyane Mokra Gora, Semegnjevo og Jablanica.

Zlatibor ligg nord i den historiske regionen Stari Vlah, mellom Raška (Sandžak), Herzegovina og Bosnia. På åsen *Cigla* nær landsyben Jablanica kan ein framleis sjå ein del av grenselinja mellom Kongedømet Serbia, Austerrike-Ungarn og Det osmanske riket. I mellomalderen vart Zlatibor kalla Rujno. Namnet *Zlatibor* kom i bruk på 1700-talet, men opphavet til namnet er usikkert.

## Turisme

Zlatibor er eit turtistområde i Serbia med eit kjølig fjellklima, rein luft, mykje sol om sommaren og mykje snø om vniteren. Her finst hotell og anlegg for skisport.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zlatibor|Zlatibor]]» frå , den 16. februar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

* zlatibor.com
* zlatibor.org
* Bilete
Škreljska Hajla

**Škreljska Hajla** (serbisk Шкрељска Хајла; albansk *Hajla e Shkrelit*) er eit fjell i Kosovo og Montenegro. Det har ei høgd på 2011 meter over havet og er ein del av fjellet Hajla i fjellkjeda Prokletije. Fjellet ligg heilt vest på Hajla.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Škreljska Hajla|Škreljska Hajla]]» frå ,  den 16. februar 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Žljeb

**Žljeb** (serbisk Жљеб, *Žljeb*; albansk *Mali i Zhlebit*) er eit stort fjell nordvest i Kosovo og aust i Montenegro. Det er ein del av Prokletije, og ligg mellom fjella Hajla og Mokna. Nesten heile fjellet ligg i Kosovo. Kvite Drin spring ut frå fjellet. Žljeb dannar òg ein austleg del av Rugovakløfta. Fjellet når 2382 meter over havet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Žljeb|Žljeb]]» frå , den 16. februar 2009.*
Žuti kamen

**Žuti kamen** (albansk Guri i Kuq; serbisk Жути камен, *Žuti kamen*) er eit fjell i Prokletije i Kosovo. Det har ei høgd på 2522 meter over havet og er eit av dei høgaste fjella i kjeda. Nord for fjellet ligg Rugovakløfta. Kopranikfjella ligg like aust for Žuti kamen. Det ligg eit vatn nær toppen av fjellet Žuti kamen-sjøen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Žuti kamen|Žuti kamen]]» frå , den 16. februar 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kopaonik

**Kopaonik** (serbisk Копаоник) er eit av dei største fjellområda i Serbia. Det ligg sentralt i Serbia og nordaust i Kosovo. Den høgaste toppen, Pančić er 2017 meter over havet. 

Ein nasjonalpark på 118,1&nbsp;km² dekkjer sentrale område av Kopaonik-platået og vart oppretta i 1981. Fjellet er det lengste i Serbia, meir enn 100 km. 

## Historie
Området var eit viktig gruvesenter i mellomalderen og mange saksarar arbeidde i området. I dei dagane var det omfattande handel med Ragusa (Dubrovnik).

Forutan gamle kyrkjer og kloster, finst her festningar frå mellomalderen og før den tid, bygd av det serbiske dynastiet som regjerte her. 

## Turisme
I dag er sport og rekreasjon viktige faktorar for turisme i Kopaonik. På Kopaonik finst eit skisenter, men òg andre ting som luksuriøse hotell og underhaldning trekkjer turistar til området. Skisenteret har 24 skiheisar og 70 km løyper i alle kategoriar. 

## Nasjonalpark

Kopaonik nasjonaplark vart grunnlagd i 1981. Lauvskog og naturleg barskog dominerer det meste av parken. Her finst mykje fugl, som raud rapphøne, dverghornugle, tornskate og trelerke.

## Bakgrunnsstoff
* Uoffisiell nettside
* Kopaonik turistsenter
* Kopaonik skisenter
* 2800 bilete frå Kopaonik
* Kopaonik nasjonalpark
* MK Mountain Resort
* Fugleliv i Kopaonik 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kopaonik|Kopaonik]]» frå , den 16. februar 2009.*
Oštro Koplje

**Oštro Koplje** (serbisk Оштро Копље) er det høgaste fjellet sør i Kopaonikfjella i Kosovo. Med ei høgd på 1789 meter over havet er dette det nest høgaste fjellet i den kosoviske delen av Kopaonik. 

Sør for fjellet ligg dei store landsbyane Kačandol og Bajgora.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oshtro Koplje|Oshtro Koplje]]» frå ,  den 16. februar 2009.*
Pančićev vrh

**Pančićev vrh** (serbisk Панчићев врх, *Pančićev vrh*, albansk *Maja Pançiq*) er den høgaste toppen i Kopaonikfjella. Han ligg sør i Sentral-Serbia, nær grensa til Kosovo. På toppen ligg ein serbisk militærbase.

Fjelltoppen vart tidlegare kalla *Milanov vrh*' (serbisk Миланов врх, *Milanov vrh*) etter den første kongen av det moderne Serbia, Milan Obrenović. I 1951 vart fjelltoppen kalla opp etter den serbiske botanikaren Josif Pančić, som er gravlagd i eit lite mausoleum på toppen- Dette vart øydelagd i 1999 under NATO-bombinga av Jugoslavia.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pančić's Peak|Pančić's Peak]]» frå , den 16. februar 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Pilatovica

**Pilatovica** (albansk *Pilatovicë*; serbisk *Pilatovica*, Пилатовица) er eit fjell sør i Kopaonikfjella, nord i Kosovo. Fjellet er 1703 meter over havet og berre nokre få kilometer nordvest for Šatorica på 1750 meter over havet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pilatovica|Pilatovica]]» frå , den 16. februar 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*
Aleksandra

**Aleksandra** og **Alexandra** er kvinnenamn danna av mannsnamna Aleksander/Alexander. Desse er latinske former av det greske namnet *Alexandros*, som er danna av *aléxein*, 'forsvare', og *andrós*, 'mann'.

Den moderne italienske forma av namnet er Alessandra. Alex, Alexa, Lexie, Sandra, Sandy og Sasha er kortformer.

I 2009 var det 1&nbsp;521 norske kvinner som heitte Alexandra og 708 som heitte Aleksandra. Bruken av Alexandra har vakse sidan 1960-talet, og nådde ein foreløpig topp ved byrjinga av 2000-talet, då over 0,30&nbsp;% av nyfødde jenter fekk namnet.

## Namnedag
Aleksandra har namnedag den 17. februar i Noreg og Alexandra har namnedag på same dato i Sverige.

## Kjende namneberarar
*Alexandra av Storbritannia (1844-1925), danskfødd dronning av Storbritannia
*Einaste barnet til Edvard Grieg (1868-1869), fekk namnet Alexandra.
*Aleksandra Kollontaj (1872–1952), russisk revolusjonær
*Alexandra av Jugoslavia (1921-1993), greskfødd dronning av Jugoslavia
*Alexandra Elene Maclean Denny (1947-1978), britisk musikar kjend som Sandy Denny.
*Alexandra Paul (f. 1963), amerikansk skodespelar
*Alexandra av Danmark (f. 1963), dansk grevinne
*Aleksandra Mir (f. 1967), polskfødd kunstnar
*Alexandra Rotan (f. 1996), norsk MGP Junior-deltakar
*Ingrid Alexandra av Noreg (f. 2004), norsk prinsesse

## I stadnamn

* Alexandra Park i London
* Aleksandra land, ei øy i Frans Josefs land i Russland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aleksandra|Aleksandra]]» frå ,  den 16. februar 2009.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Friðrik Ólafsson

**Friðrik Ólafsson** () i Reykjavík er ein islandsk stormeister i sjakk og tidlegare president i Verdssjakkforbundet FIDE.

Han vann den islandske meisterskapen allereie som 17-åring i 1952, og Nordisk meisterskap i sjakk året etterpå, og stod deretter fram som den klart sterkaste islandske sjakkspelaren på den tida. Friðrik sitt første sterke internasjonale resultat var ein delt førsteplass med Viktor Korchnoi i Hastings 1955-56. Fridrik Olafsson vart Stormeister i 1958.

Friðrik sitt beste resultat i kvalifiseringa til Verdsmeisterskapen i sjakk var i intersoneturneringa i Portorož i 1958, der han klarte ein delt 5-6-plass og kvalifiserte seg til Kandidatturneringa - siste steg før ein eventuell VM-kamp. I kandidatturneringa i 1959 vart han nummer 7 av 8 deltakarar, med 10 poeng av 28 moglege. 

Han spelte også i den påfølgjande Intersoneturneringa i Stockholm i 1962, men utan å kvalifisere seg for kandidatturneringa.

Blant dei beste turneringsresultata hans må reknast delt tredjeplass i den sterke Piatigorsky Cup, Los Angeles 1963 med 7,5/14 og delt førsteplass med Ljubomir Ljubojević i Wijk aan Zee 1976, framom Mikhail Tal.

I 1978 etterfølgde han Max Euwe som president i Verdssjakkforbundet FIDE. I 1982 vart Florencio Campomanes ny president i FIDE. Fridrik Olafsson vart deretter sekretær for det islandske Alltinget. 

Friðrik har halde fram med å spele sjakk frå tid til anna. I 2003 vann han ein tvekamp i hurtigsjakk mot den store danske veteranen Bent Larsen med 5-3.

## Bakgrunnsstoff
* Fridrik Olafsson sine parti hos www.chessgames.com
* Fridrik Olafsson sin rating hos verdssjakkforbundet FIDE

## Kjelder

## Fotnotar
Charleston i Vest-Virginia

**Charleston** er delstatshovudstad og den største byen i Vest-Virginia i USA. I 2000 vart det estimert at Charleston hadde 53 421 innbyggjarar, med 309 632 i storbyområdet. Byen er òg hovudsete for fylket Kanawha. Charleston vart oppkalla etter faren til bygrunnleggjaren George Clendenin, Charles. Byen blei offisielt skipa som Charlestown i 1794 av Virginia General Assembly.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff

*
Bent Larsen

**Bent Larsen** () var ein dansk sjakkspelar og stormeister i sjakk. Han budde frå 1982 i Argentina.

Allereie i 1951 vart Bent Larsen nr 4 i den aller første verdsmeisterskapen i sjakk for juniorar i Birmingham. Han vart Internasjonal Meister i sjakk 19 år gamal i 1954, på grunnlag av bronsemedaljen på første bord for Danmark sitt lag under sjakk-OL i Amsterdam. Same året, 1954, vann han danmarksmeisterskapen for første gong, noko han gjentok i 1955, 1956, 1959, 1963 og 1964. I 1955 vann han den nordiske meisterskapen i sjakk, noko han gjentok i 1973. 

I 1956 vart Bent Larsen Danmark sin første stormeister. Det vart han etter gullmedalje for beste resultat på første bord i sjakkolympiaden (lag-VM i sjakk) i Moskva i 1956, der Bent Larsen mellom anna imponerte ved å spele remis mot verdsmeisteren Mikhail Botvinnik.

Bent Larsen blir rekna for den sterkaste danske sjakkspelaren gjennom tidene, og den som har dei klart beste prestasjonane i internasjonal sjakk. På sitt beste, i åra 1969-1972 var han rangert som nr 3 i verda. 

Bent Larsen vann Intersoneturneringa tre gongar, 1964 i Amsterdam, 1967 i Sousse i Tunisia og 1976 i Biel i Sveits. 

Tre gongar vann han også kvartfinale i kandidatturneringa, for så å tape i semifinalen. I 1965 tapte han i semifinalen mot tidlegare verdsmeister Mikhail Tal. I 1968 tapte han semifinalen mot Boris Spasskij, som deretter vann kandidatfinala seinare i 1968 og verdsmeisterskapen i 1969. Og i 1971 tapte han semifinalen 6-0 mot Bobby Fischer, som deretter også vann kandidatfinala i 1971 og verdsmeisterskapen i 1972.

For resultata i sjakkturneringane i 1967 - i tillegg til Intersoneturneringa vann han også turneringar i Havanna og Palma de Mallorca - vart han tildelt Sjakk-Oscar for 1967 som beste spelar dette året.

I 1970 spelte Bent Larsen første bord for «Resten av verda» i kampen mot Sovjetunionen - framom Bobby Fischer som dermed spelte på 2. bord. Bent Larsen klarte 1,5-1,5 i denne kampen mot den dåverande verdsmeisteren Boris Spasskij, og vann dessutan i fjerde runde mot stormeister Leonid Stein.

Larsen var kjend for nokså ofte å bruke uvanlege sjakkopningar. Han spelte for eksempel Birds opning (1. f4), og opningstrekket 1. b3 blir ofte kalla Nimzo-Larsen-angrepet til ære for han og Aaron Nimzowitsch.

Bent Larsen gav ut mange sjakkbøker, og var ein flittig sjakkjournalist.

## Bakgrunnsstoff
* [ftp://136.142.185.47/group/student-activities/chess/CA/Players/larsenca.zip Ei samling med Bent Larsen sine parti]
* Bent Larsen sine parti hos www.chessgames.com
* Bent Larsen sin rating hos Jeff Sonas Chessmetrics
* Omtale av Bent Larsen på 75-årsdagen hos Chessbase
* Minneord over Bent Larsen hos Chessbase
* Minneord over Bent Larsen hos The New York Times, vitja 11. september 2010
Kuwait Petroleum Corporation

**Kuwait Petroleum Corporation** (arabisk مؤسسة البترول الكويتية} er Kuwait sitt nasjonale oljeselskap, med hovudkontor i Kuwait by. Føretaket vart grunnlagt den 27. januar 1980 som eit paraplyselskap, og tok opp i seg føretaka KOC, KNPC, KOTC og PIC. Slik fekk dei kuwaitiske styremaktene kontroll over desse føretaka. 

Produkta til selskapet vert vanlegvis seld med varemerket *Q8*.
I Sverige er underselskapet KPI-Q8 sine bensinstasjonar kjend som *OKQ8*, etter ei samanslåing av Q8 og svenske OK.

## Underselskap
* Kuwait Oil Company (KOC)
* Kuwait National Petroleum Company (KNPC)
* Petrochemicals Industries Company (PIC)
* Kuwait Oil Tanker Company (KOTC)
* Kuwait Aviation Fueling Company (KAFCO)
* Kuwait Foreign Petroleum Exploration Company (KUFPEC)
* Kuwait Petroleum International Limited (KPI - Q8)
* Santa Fe International Corporation (SFIC)
* Kuwait Gulf Oil Company (KGOC)
* Oil Sector Services Company
* K-Dow Petrochemicals

## Bakgrunnsstoff
*
* http://www.kpc.com.kw/
Slektsnamnet Siri

**Siri** er eit italiensk slektsnamn kjend frå Liguria, nordaust i Italia, og Taranto og Lecce i søraust.

Den nordlege bruken er forklart som eit patronym danna frå mannsnamnet Siro. Dette igjen kjem fråd et romerske familienamnet Syrus, som tyder 'syrar'.

Det sørlege namnet er forklart som ei avleiing frå eit ord for far.

## Kjende namneberarar
* Giuseppe Siri (1906—1989), italiensk kardinal og av nokre påstått pavevald
* Florent Emilio Siri (f. 1965), fransk filmskapar

## Kjelder
Universitetet i Torino

**Universitetet i Torino** (*Università degli Studi di Torino*) er det eldste av tre universitet i Torino.

## Historie
Universitetet er frå 1400-talet, ein periode med uro i Lombardia-regionen, då førelesarar frå universiteta i Pavia og Piacenza føreslo at det skulle opprettast ein lærestad for høgare utdanning i området. Valet fall på Torino, då det låg sentralt til, hadde eit kyrkjesete og prinsen var villig til å etablere eit universitet på sine eigne landområde. Hausten 1404 kom det ein paveleg bulle frå motpaven Johannes XXIII som etablerte universitet. Det vart formelt godkjend både av keisaren og paven i Roma, og fekk ei rekkje pavelege privilegium.

I tidlege år vart universitetet plaga av omveltingane i samband med pest i området. Universitetet var stengt i samband med den franske okkupasjonen frå 1536. Frå 1558 vart det starta undervisning igjen ved Mondovì. Først i 1566 opna universitetet igjen dørene i Torino.

Fram til andre halvdel av 1600-talet hadde universitetet ein glansperiode. Ei rekkje epidemiar, svolt og krigar gjorde at institusjonen først stagnerte, og så krympa. I 1720 eller 1721 flytta dei inn i ein ny bygning på Via Po, i sentrum av Torino. Dette markerte byrjinga på ein ny oppgangsperiode. Under hertug Viktor Amadeus II vart òg utdanningssystemet reformert. Viktor meinte at eit statleg styrt utdanningssystem var viktig for å bygge opp ein trufast herskarklasse som kunne hjelpe han å «bygge nasjonen». Nye studiar, mellom anna i italiensk retorikk, og eit internat komplett med studieassistentar, gav universitetet eit rykte som påverka utdanningsreforma i andre delar av Italia.

Nok ein krig mot Frankrike gjorde at universitetet vart stengd frå 1792 til 1799. Under det franske departementet Pô vart studia reorganisert i 1800. Universitetet vart det nest største i det franske keisarriket, berre overskugga av Paris. Etter Napoleon sitt fall vart universitetet igjen reorganisert, np etter gamle retningslinjer. I samband med opprøra i 1821 vart universitetet igjen stengd ein periode.

Utover på 1800-talet opna ei rekkje nye fakultet. Sjølv om hovudstaden vart flytta til Firenze overlevde universitetet og blømde trass i færre innbyggjarar. I 1893 flytta nokre av dei naturvitskaplege fakulteta ut til Valentino-området. I 1923 vart universitetet statleg, som ein del av ein utdanningsreform som etablerte 21 statlege universitet i Italia.

## Kjende tilsette og studentar
Tenkarar som Umberto Eco, Nicola Abbagnano og Norberto Bobbio har vore tilsette ved universitetet. 

Det har uteksaminert studentar som Salvador Luria, Renato Dulbecco og Rita Levi Montalcini, nobelprisvinnarar i medisin, og innflytingsrike personar som Antonio Gramsci, Piero Gobetti og Palmiro Togliatti. Forfattaren Massimo Bontempelli studerte òg ved universitetet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Halldor

**Halldor**, oftare skrive *Haldor*, er eit mannsnamn, av norrønt *Halldórr,* samansett av *Hall*, 'stein' og ei form av det norrøne gudenamnet Tor.

Halldor har namnedag 20. februar.

## Bruken av namnet i Noreg
* Ved folketeljinga i 1801 var 377 menn registrerte med namnet *Haldor*.
* Ved folketeljinga i 1900 var 1005 menn registrerte med namnet *Haldor* eller *Halldor*, flest i Hordaland.
* I 2008 hadde 358 menn *Haldor* til første fornamn, 105 skriv seg for *Halldor*.

## Kjende namneberarar
* Haldor Røyne, norsk spelemann
* Halldór Kiljan Laxness, islandsk diktar 
* Halldór Ásgrímsson, islandsk politikar

## Kjelder
* Folketeljingar i Digitalarkivet
* Olav Veka 1991: *Namneboka*, Det Norske Samlaget ISBN 82-521-3604-4

## Bakgrunnsstoff
Halldis

**Halldis** , oftare skrive Haldis, er eit kvinnenamn, av norrønt *Halldís,* samansett av *hall,* 'stein' og dís, 'gudinne'.

Halldis har namnedag 20. februar.

## Bruken av namnet i Noreg
Namnet Haldis var populært kring førre hundreårsskifte, og nådde ein topp kring første verdskrigen.
* Ved folketeljinga i 1801 var 68 kvinner registrerte med namnet *Haldis*
* Ved folketeljinga i 1900 var 537 kvinner registrerte med namnet *Haldis* eller* Halldis.*
* I 2008 har 1883 kvinner *Haldis * til første fornamn, 649 skriv seg for *Halldis.*

## Kjende namneberarar
* Halldis Neegaard Østbye (1898-1983), norsk nasjonalsosialist
* Halldis Moren Vesaas (1907-1995), norsk diktar 
* Haldis Havrøy (1925-2000), norsk politikar (Ap)
* Haldis Reigstad (f. 1939), norsk diktar
* Haldis Hjort (f. 1940), norsk psykolog
* Halldis Rønning (f. 1978), norsk dirigent og fiolinist

## Sjå òg:

## Kjelder
* Folketeljingar i Digitalarkivet
* Olav Veka 1991: *Namneboka*, Det Norske Samlaget ISBN 82-521-3604-4
Frøydis

**Frøydis** er eit kvinnenamn, av norrønt *Freydís*, samansett av det norrøne gudenamnet Frøy og dis, 'gudinne'.

Frøydis har namnedag 18. februar.

## Bruken av namnet i Noreg
Namnet Freydis var bruka i norrøn tid, og vart teke i bruk att på slutten av 1800-talet, først registrert i 1875. Det kom i vanleg bruk i Noreg i 1890-åra, då helst i dei store byane som Kristiania, Trondhjem og Skien. Populariteten nådde ein topp kring 1950, og har sidan gått mykje ned.
* Ved folketeljinga i 1801 var ingen kvinner registrerte med dette namnet 
* Ved folketeljinga i 1900 var 34 registrerte med namnet *Frøidis, Frøydis, Freidis* eller *Freydis*.
* I 2008 har 1703 kvinner *Frøydis * til første fornamn, 15 skriv seg for *Freydis*.

## Kjende namneberarar
* Frøydis Eiriksdotter, dotter til Eirik Raude, einaste kjende namneberar frå norrøn mellomalder
* Frøydis Haavardsholm (1896-1984), norsk illustratør
* Frøydis Langmark (f. 1941), norsk lege
* Frøydis Ree Wekre (f. 1941), norsk musikar
* Frøydis Hertzberg (f. 1944), norsk filologiprofessor
* Frøydis Alvær (f. 1945), norsk barnebokforfattar
* Frøydis Armand (f. 1949), norsk skodespelar
* Frøydis Arnesen (f. 1965), norsk forfattar
* Frøydis Grorud (f. 1974), norsk saksofonist, kjend frå Beat for beat

## Sjå òg:

## Kjelder
* Folketeljingar i Digitalarkivet
* Olav Veka 1991: *Namneboka*, Det Norske Samlaget ISBN 82-521-3604-4
Elna

**Elna** er ei kortform av kvinnenamnet Helena, som truleg har opphav i det greske ordet *helene*, 'lys' eller 'stråle'.

Elna har norsk namnedag den 19. februar.

## Bruk
Namnet er utbreidd i Finland, der 5&nbsp;332 kvinner, eller 0,20 %, bar namnet i 2007.

I Noreg blei namnet særleg brukt på første halvdel av 1900-talet. Det hadde ein topp rundt 1920, då over 0,25% av nyfødde jenter fekk namnet. Det er 930 kvinner som heiter Elna i Noreg (2009).

## Kjende namneberarar

* Elna Munch (1871-1945), dansk politikar
* Elna Gistedt (1895–1992), svensk skodespelar
* Elna-Britta Wallman (1914–1985), svensk skodespelar
* Elna Kimmestad (1918–1997), norsk skodespelar
* Elna Matland (f. 1921), norsk lokalpolitikar
* Elna Hallenberg Næss (1922–2004), norsk skodespelar
* Elna Nykänen Andersson (f. 1976), finsk journalist

## Annan bruk
Elna er eit kjent symaskinmerke.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Elna|Elna]]» frå , og «[[:sv:|Elna]]» frå  den 17. februar 2009.*
Volvo XC60

**Volvo XC60** er ein mini-SUV lansert i byrjinga av 2009, då slike bilar var særs populere på bilmarknaden. Bilen har ein «svevande konsoll».

## Sikkerheit
Bilen har eit infraraudt kamera i sidespegelen som kontinuerleg kontrollerer blindsona. Dersom der kjem ein anna bil inn i blindsona vil ei tydeleg lampe ljose opp.

## Motor og drivverk
Volvo XC60 får ein med to diesemotorar, begge med 2,4 liter slagvolum. Den eine (2,4 D) yter 163 hk og 340 Nm, medan den sterkaste (2,4 D5) er på 185 hk og 400 Nm.

## Kjelder
Mumij Troll

**Mumij Troll** (russisk Мумий Тролль, engelsk *Mumiy Troll*) er eit russisk rockeband grunnlagt i 1981 i Vladivostok av lingvisten Ilja Lagutenko. Namnet har inga meining på russisk, men refererer til Mummitrollet av Tove Jansson.

I 2001 representerte bandet Russland i Eurovision Song Contest med songen *Lady Alpine Blue*.

## Medlemmer
* Ilja Lagutenko: vokalist, gitar 
* Jevgenij «Sdvig» Zvidennyj: bass 
* Oleg Pungin: trommer
* Jurij Tsaler: gitar, keyboard, saksofon

## Diskografi

**Новая Луна Апреля* (1985)
**Делай Ю Ю* (1990)
**Морская* (1997)
**Икра* (1997)
**Шамора. Правда о Мумиях и Троллях* (1998)
**Точно Ртуть Алоэ* (2000)
**Меамуры* (2002)
**Похитители книг* (2004)
**Слияние И Поглощение* (2005)
**Амба* (2007)
**8* (2008)
**Comrade Ambassador* (2009)
**Редкие земли* (2010)
**Vladivostok* (2012)
**SOS матросу* (2013)
**Пиратские копии* (2015)
**Malibu Alibi* (2016)
**ВОСТОК Х СЕВЕРОЗАПАД* (2018)
**Призраки Завтра* (2020)
**После зла* (2020)
Kichwa

**Kichwa** er ei gruppe quechuaspråk som blir snakka av rundt 2,5 millionar menneske. Det omfattar alle quechuaspråka tala i Ecuador og Colombia. 

Språka har eit sameint skriftspråk, *Shukyachiska Kichwa* eller *Kichwa Unificado*.

## Dei ulike kichwaspråka (dialektane)

Misjonsorganisasjonen FEDEPI (2006) reknar opp åtte dialektar av quechua i Ecuador. Desse dialektane er her illustrert med setninga *Mannen kjem til å kome om to dagar*. (*Ethnologue* 16 (2009) reknar opp ni språk, og skil mellom Cañar og Loja Highland Quechua.) Tabellen viser dei ulike formene samanlikna med standardkichwa og standdardvarianten av sørleg quechua:

## Særmerke
Orda for 'bror' og 'syster' er ulike etter kven som seier dei. Ei kvinne seier *ñaña* om ei syster og *turi* om ein bror, medan ein mann seier *pani* om ei syster og *wawki* om ein bror. Der ei kvinne vil seie  «Ñuka turi Pedromi kan», vil ein mann seie «Ñuka wawki Pedromi kan».

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kichwa|Kichwa]]» frå , den 18. februar 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Kart over dei ulike kichwadialektane i Ecuador (quichua.net / FEDEPI.org)
* Otavalos Online: Grunnkurs i kichwa på spans (PDF)
* KU Kechwa Resource Center: Learning Salasaka Kechwa (by Nina Kinti-Moss)
* Pieter Muysken: Semantic transparency in Lowland Ecuadorian Quechua morphosyntax (PDF)
Gullfakse

Springaren **Gullfakse** er er rekna som telemarkstradisjon noomstunder, men soga seier at Myllarguten henta slåtten hjå Per Bulko i Hardanger. Rikard Berge reknar med at det var Myllaren som i si tid dikta slåtten. Opphavleg har han vore kalla Persons-vrita (elles nytta om ein variant under krinsen Siklebekken).

Berge skriv:

*Um namnet veit eg ingenting aa segja. Sume kallar han berre "Vrita", for di han er so rang og tung aa spela. Nyare namne paa han er "Gullfaks", anten paasett av fykerudane eller [[Hallvord J. Lid]] eller andre bøherings-spelemennar. Sume meiner at "Vrita" er ein av "Jørns-rengjune" etter [[Jørn Hilme]] i [[Valdres]]. Men ho liknar ikkje Hilme-rengjune; der er styttre og turrare og riv meir paa, og "vrita" er likso ulik "rengjune" som Telemarks-spelet er ulikt [[Valdres-spel]]et.*

Hardingfeleverket kommenterer slik:

*Faks = [[mån]], [[manke]]. Gullfakse gjerne tilnamn på ein særs fager [[hest]], og når slåtten har fått dette namnet er det truleg av di det var ein uvanleg vakker slått. Etter Bjørndal skal det vera same slåtten som "Personsvrita"... Bjørndal meiner at Myllarguten lærte slåtten på [[Sekse]], [[Ullensvang]] i 1840-50-åra av [[Per Bulko]], Ullensvang. I Hardanger har dei lenge kalla slåtten for "Gullfakse".* 

Som ein ser, er Berge og Bjørndal usamde om opphavet til slåtten. I denne samanhengen er det truleg Bjørndal som er nærast sanninga. 

### Variantgruppa

Slåtten har variantnr 432 i Hardingfeleverket, med tre variantar i alt. Alle variantane ber same namnet, noko som tyder på at dei alle kjem frå same kjelda. Slåttane er skrivne ned av Eivind Groven, som og spela inn slåtten for NRK i 1948. At springaren har taktbrot tyder på ei tilknyting til Hardanger, sjølv om alle nedskriftene kjem frå Telemark.

* a: *Gullfakse*, etter Olav R. Berge, Rauland. Nedskriven 1924 etter minne (G 732).
* b:*Gullfakse*, etter Torkjell Haugerud, Bø i Telemark. Nedskriven 1961 etter opptak i NRK (G 1341)
* c: *Gullfakse*, etter Hølje Landsverk, Tuddal. Nedskriven 1921 (G 708). Landsverk hadde slåtten etter Svein Løndal frå Tuddal. Slåtten er nærskyldt ein springar dei kallar Tjuven.
Språket sindi

**Sindi** er eit indo-arisk språk som blir tala av sindhiar, hovudsakleg frå Sind i Pakistan, og eit mindretal i India.

I Pakistan er sindi det tredje mest utbreidde språket (etter panjabi og pasjto) med 41 millionar talarar. 12 millionar indarar snakkar sindi. Det er offisielt språk i Sind-provinsen, og eitt av 22 offisielt «nemnde» språk i India. Standardtalemålet av sindi heiter *vitsjoli*.

I India finn ein flest sinditalande i Rann av Kutch og på Kathiawar-halvøya. Sindi liknar mykje på katsji, som blir tala like sør for dette området i Gujarat, og er nært i slekt med dei vestpanjabiske lahndaspråka snakka nord i Sind og sør i Panjab.

Språket stammer frå vratsjada, eit apabhramsaspråk. Gjennom fleire hundreår med muslimsk påverknad har språket teke opp i seg mange persiske og arabiske lånord.

Sindi kan skrivast med tillempa utgåver både av devanagari og det persiske alfabetet. Ein tok først til å trykka sindilitteratur på 1920-talet.

Sufiar som Sachal Sarmast, Shah Abdul Latif Bhittai og ikkje minst Lal Shahbaz Qalander er kjende sindidiktarar.

## Kjelder

* «Sindhi language», *[[Encyclopædia Britannica]]*. 2009. Encyclopædia Britannica Online. 18 Feb. 2009 
----
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Sindhi language|Sindhi language]]» frå , den 18. februar 2009.*
Haslebuskane

Springaren **Haslebuskane** er ein vidt spreidd vandreslått som ein finn variantar av i Hordaland, Sigdal, Hallingdal og Telemark. Slåtten er einfelt å lett å lære seg, og har om lag same grunnoppbygging som Nordfjordingen eller Moguten. Namnet Haslebuskane skriv seg frå stevet til telemarksforma, som nok er det mest kjende.

: Haslebuskane, dei er småe
: og dei er full utav nætar
: danse lett med den unge drosi
: so frys du inkje på føtan

: Eg har høyrt du er god te danse
: og at du er no ein snåle kar
: Ja, du fær no ein lensmannsdotter
: og eg har høyrt du sko stå deg bra.

Den mest kjende varianten av stevet var nytta av Talleiv Røysland frå Lårdal. Stevet og slåtten er moglegvis av dei mest kjende frå Telemark, og har vore mykje nytta på kvedarseminar. Då det vart halde kvedarkurs på Club 7 i 1969 var denne ein gjengangar. Geir Lystrup har fortald om ein visesongar som ikkje nådde siste bussen til Hasle i Oslo etter eit slikt seminar, og tok til å synge denne varianten: *Haslebussane, dei er raude, og dei gjeng ikkje om nettan...*

Slåtten er spela på nedstilt bass i somme variantar, mellom anna i ei nydikta form som vart laga av Knut Buen. 

Sidan slåtten er så einfelt, har taka lett for å smitte over på andre slåttar. Variant 428b under vantar til dømes dei taka som er karakteristiske for dei andre formene, og Kvernsurren frå Numedal kan ha nytta berre første veket av den opphavlege forma. 

### Variantgruppa

Slåtten har fått nr 428 i hardingfeleverket. Her er det skrive opp tre variantar, medan det er to i tillegget til band sju. Sidan det er skrive opp om lag ein variant frå kvart distrikt, er det uråd å få visse om kvar slåtten høyrer heime på det grunnlaget. Dei fleste vil nok hevde at kjerneområdet er Telemark. 

* a: *Haslebuskane*, etter Johannes Dale, Tinn. Nedskrift Eivind Groven 1961 etter opptak i NRK (G 1294).
* b: *Springar frå [[Sigdal]]*, etter Ole Evju, Sigdal. Nedskrift Truls Ørpen 1947 (Ø 281). Evju hadde slåtten etter far sin.
* c: *Potulurken*, etter Lars Rognved, Haus, Nordhordland. Nedskrift Arne Bjørndal 1910 (B 6). Lars Rognved hadde slåtten etter Magne Kleiveland frå Haus. Ein Potulurk er ein lang stokk med pose på enden som var nytta under ofringa i gudstenesta. Klokkaren hadde posen på stokken for å nå inn til enden av kyrkjeradene. Denne tradisjonen er yngre enn den som er knytt til ein annan slått med same namnet. 

Etterrakst:

* 534a: *Kvernsurren*, etter Olav K. Bratås, Flesberg. Nedskrift Sven Nyhus 1978. Nedstilt bass. Slåtten har ein noko sprikande tonalitet. Bratås hadde slåtten frå Steinar Gladheim.
* 534b: *Springar frå Nes*, etter Jørgen Husemoen, Nes i Hallingdal. Nedskrift Eivind Groven 1972 (G 1887).
Vadmål

**Vadmål** er grovt, tjukt ulltøy, vove med doble trådar i varpet. Det er meir eller mindre valka eller stampa. 

Vadmålsklede kan vera varme og ganske vind- og vasstette. Dei sveller ut når dei blir våte, og kan også impregnerast.

## Soge
Vadmål vart svært mykje nytta i nordiske område i tidlagere tid. Det er funne slikt stoff allereie frå tidleg jernalder. Stoffet blei brukt til klede, sengeklede, til å dekka vegger med og til andre føremål, som segl, sekkar, telt og som tettemateriale i båtar.

Vadmål vart som regel laga av bondekonene sjølve av ull frå sauene på garden. I mellomalderen blei det handla inn vadmål til Noreg frå Island, Færøyane og Shetland.

I mellomalderen blei stoffet brukt som verdimål. I dei tidlegaste standariseringane er 6 alen vadmål lik 1 eyrir (øre).

## Kjelder
* 
* «Hva er bra for deg?»  ved naturtips.no
Marianna Longa

**Marianna Longa** () er ein italiensk langrennsløpar som har konkurrert på høgste nivå sidan 1997. Ho har styrken sin i distanserenn i klassisk stil, og er i dag busett i Livigno. 

Longa er fødd i Tirano i Italia. Ho representerer skiklubben G.S. Fiamme Gialle, og går på ski frå Fischer.

## Meritt

**Verdscupen**
* 1 siger
* 2 andreplassar
* 1 tredjeplass (stafett)

**Ski-VM**
* Sølvmedalje, 10 km klassisk under Ski-VM 2009
* Bronsemedalje, sprintstafett under Ski-VM 2009

## Bakgrunnsstoff
*
Justyna Kowalczyk

**Justyna Kowalczyk-Tekieli** () er ein polsk langrennsløpar. Ho går for skiklubben AZS AWF Katowice. 

Under VM 2005 i Oberstdorf kom ho eigentleg på fjerdeplass på 30 km klassisk, men ho blei teken for doping. Under OL 2006 i Torino tok ho bronsemedaljen på 30 km fristil. Kowalczyk tok sin første verdscupsiger på 10 km klassisk i Otepää den 27. januar 2007.

## Meritt

**Olympiske vinterleikar**
### [[Vinter-OL 2006|OL i Torino 2006]]

* Bronsemedalje, 30 km fristil

### [[Vinter-OL 2010|OL i Vancouver 2010]]

* Gull på 30 km klassisk stil
* Sølv på sprint
* Bronsemedalje på 7,5 km dobbel jaktstart

**Ski-VM**
* Gull, 30 km fellesstart - Ski-VM 2009
* Gull, 15 km jaktstart - Ski-VM 2009
* Bronsemedalje, 10 km klassisk - Ski-VM 2009

**Verdscupen**
* 5 sigrar i enkeltrenn
* 3 andreplassar i enkeltrenn
* 5 tredjeplassar i enkeltrenn

## Bakgrunnsstoff
*
Virpi Kuitunen

**Virpi Kuitunen** () er ein finsk langrennsløpar. Ho går for skiklubben Kangasniemen Kalske. Ho vert rekna som ein av dei mest suksessrike finske langrennsløparar etter tusenårsskiftet. Kuitunen tok gull på dobbelt jaktstart under Ski-VM 2001. Seinare i meisterskapen blei Kuitunen diskvalifisert etter å ha avgjeve positiv dopingprøve på blodplasma. Finland blei fråteken sølvmedaljen på stafetten, og Kuitunen blei grunna doping, utestengt i to år, men ho fekk likevel behalde gullmedaljen sin frå jaktstarten. Etter utestenginga har Kuitunen gjort eit overraskande comeback, og vann mellom anna sølv på tremila under Ski-VM 2005.

## Meritter

**Olympiske vinterleikar**
* Bronsemedalje, lagsprint - Vinter-OL 2006

**Ski-VM**
* Gull, sprintstafett - Ski-VM 2009
* Gull, 30 km - Ski-VM 2007
* Gull, stafett - Ski-VM 2007
* Gull, jaktstart - Ski-VM 2001
* Sølv, 30 km - Ski-VM i 2005
* Bronse, sprint - Ski-VM i 2007

**Tour de Ski**
* Samanlagtsiger, 2008/2009

**Verdscupen**
* 23 sigrar i enkeltrenn

## Bakgrunnsstoff
*
Valentina Sjevtsjenko

**Valentina Sjevtsjenko** () er ein ukrainsk langrennsløpar. Ho representerer idrettsklubben Dinamo Kiev.

Shevchenko debuterte internasjonalt i 2000. Hennar hittil (2009) beste sesong var 2003/2004, då ho enda på tredje plass samanlagt i verdscupen. Ho enda på tredjeplass samanlagt også i den første utgåva av Tour de Ski. 

## Merittliste

**Olympiske Vinterleikar**
* 5. plass på 30 km under Vinter-OL 2006

**Ski-VM**
* Bronsemedalje på 30 km fellesstart under Ski-VM 2009

**Tour de Ski**
* 3. plass samanlagt i 2006/2007

**Verdscupen**
* 3. plass samanlagt i 2003/2004

* 4 sigrar
* 5 andreplassar
* 5 tredjeplassar

## Bakgrunnsstoff
*
Fredrik Kayser

**Fredrik Thorbjørn Kayser** () var ein norsk offiser i Kompani Linge under andre verdskrigen.

Kayser tenestegjorde som friviljug på finsk side i Vinterkrigen 1939-1940. Seinare var han sentral i kampane i Noreg, og reiste til Storbritannia etter Tysklands okkupasjon av Noreg. Der gjekk han inn i Kompani Linge og deltok i Måløy-raidet.

Kayser var ein av seks personar frå Kompani Linge som sprengte tungtvatnsfabrikken på Rjukan i 1943. Mot slutten av krigen var han nestkommanderande i motstandsgruppa Bjørn West, som var involvert i kampar mot tyskarane i Matre-fjella i Hordaland.

Etter krigen vart Kayser dekorert med St. Olavsmedaljen med eikegrein to gongar og Æreslegionen.

I 1948 spelte han seg sjølv i filmen «Kampen om tungtvannet».

## Kjelder
* Fredrik Kayser er død. Bergensavisen 3. februar 2009.
* Fredrik Kayser er død. NRK Hordaland 2. februar 2009.
Kimono

**Kimono** er namnet på den japanske nasjonaldrakta. Nemninga viser i dag til ei ankelsid eller lengre kåpe med vide erme som hovudsakleg blir brukt av kvinner.

Ein kimono er utforma med rette linjer som gjev han ei T-form i utstrekt tilstand. Når ein ber han blir han festa tett til kroppen med eit breitt belte, *obi*, som vanlegvis blir festa på ryggen. Til ein kimono har ein vanlegvis tradisjonelt fottøy, skor som *[[zōri]]* eller *[[geta]]* og tåsokkar, *[[tabi]]*.

## Bruk

I det moderne Japan bruker ein helst kimono til høgtidelege høve, som giftarmål, teseremoniar og liknande. Nokre få eldre kvinner og endå færre menn ber han til dagleg. Sumobrytarar, som er pålagde å bera tradisjonelle klede offentleg, bruker ofte den enkle bomullskimonoen *[[yukata]]*.

Mønster og utforminga av kimonoen fortel tradisjonelt noko om den sosiale statusen til beraren. *Furisode*, ein kimono med erme som når golvet, er til dømes knytt til ugifte kvinner.

## Ordsoge
Ordet kimono (japansk 着物) tyder bokstaveleg 'noko å ha på seg', frå *ki*, 'ha på seg' og *mono*, 'ting', men viser i dag til ein særskild tradisjonell japansk drakttype.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kimono|Kimono]]» frå , den 18. februar 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff

* Kimono-artikkel på hanamiweb.com (engelsk)
Mahasjivaratri

**Mahasjivratri** eller **sjivaratri**, '[store] sjivanatta', er ei årleg høgtid feira av hinduar, særleg Sjiva-dyrkarar. Ho blir feira den 14. dagen i anten *[[phalguna]]* eller *[[magha]]* i hindukalenderen, og fell i februar eller mars i den gregorianske.

Ein kan feira dagen gjennom ofring av belblad til Sjiva, faste og nattevake. Nokre stader er bruk av bhang (ei form av cannabis) knytt til høgtida.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mahasjivaratri|Mahasjivaratri]]» frå , den 19. februar 2009.*
Herschel-teleskopet

**Herschel-teleskopet** (engelsk: **Herschel Space Observatory**) er eit romobservatorium som observerte i det fjerninfraraude og i submillimetererdelen av det elektromagnetiske spektrumet, slik at det om lag dekte bølgjelengdintervallet 55-672 µm. Observatoriumet vart skote opp 14. mai 2009 frå Kourou i Fransk Guyana i lag med Planck-teleskopet, og var verksam i L2-punktet mellom jorda og sola. ESA enda prosjektet 17. juni 2013.

Teleskopet har ein hovudspegel på 3,5 meter, noko som gjer det til det største romobservatoriumet som har vorte skote opp.

Teleskopet er namnsett etter den tyskfødde engelske astronomen William Herschel, og studerte korleis stjerner og galaksar vart forma; og korleis dei held fram med å utvikla seg.

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida hjå ESA
* Herschel Science Centre

## Kjelder
Come On av Chuck Berry

«**Come On**» er ein song skriven av Chuck Berry i 1961. The Rolling Stones gav ut songen som debutsingelen sin i 1963. 

Chuck Berry gav ut songen på singel i oktober 1961. 

## Rolling Stones si utgåve
«Come On» vart vald ut som debutsingelen til the Rolling Stones. Han kom ut sommaren 1963 og gjekk til 21. plass på den britiske singellista. B-sida var ein annan coverversjon, Willie Dixon sin «I Want To Be Loved». Begge songane vart spelt inn i mai 1963 og er tilgjengelege på *Singles Collection: The London Years* (1989) og *Singles 1963-1965* (2004).

### Medverkande
* Mick Jagger - Solovokal
* Keith Richards - Gitar
* Brian Jones - Munnspel, korvokal
* Charlie Watts - Tromme, kubjølle
* Bill Wyman - Bassgitar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Come On (Chuck Berry song)|Come On (Chuck Berry song)]]» frå , den 19. februar 2009.*
Andrew Loog Oldham

**Andrew Loog Oldham** () er ein engelsk plateprodusent, impresario og forfattar. Han var manager for The Rolling Stones i 1960-åra og var kjend for ein prangande stil inspirert av Phil Spector. 

Han vart pressesekretær for britiske og amerikanske rock and roll-songarar, samt produsenten Joe Meek, og gjorde noko PR for Brian Epstein, som prøvde å få fram the Beatles. Han fekk så tips av ein kollega om å undersøke eit ungt R&B band som heitte The Rolling Stones og i lag med kompanjongen Eric Easton tok han over styringa av bandet Giorgio Gomelsky. Bandet fekk platekontrakt med Decca.

Oldham hjelpte bandet å få eigarskap over sine eigne masterlydband, som Oldham så leigde til Decca. Han trefte på John Lennon og Paul McCartney, som gav han «I Wanna Be Your Man», som vart ein hit for the Stones. Han tvinga the Stones til å starte å skrive sine eigne låtar og han ordna den lurvete, slemme stilen for bandet som eit stykke for The Beatles. Mellom anna kom han opp med slagordet «*Would you let your daughter marry a Rolling Stone?*» («Ville du lete dottera di gifte seg med ein Rolling Stone»)".

Oldham oppdagde òg Marianne Faithfull på ein fest og gav ho songen «As Tears Go By» av Jagger og Richards. 

Då han fekk narkotikaproblem selde han the Stones til Allen Klein i 1966.

I tida etter og like før han forlet the Roling Stones arbeidde han òg med artistar som PP Arnold, Chris Farlowe og the Small Faces. Etter at sistnemnde vart oppløyst i 1969, sette han saman Humble Pie, med Steve Marriott frå det tidlegare Small Faces og Peter Frampton. 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside 
* Small Faces - Immediate

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Andrew Loog Oldham|Andrew Loog Oldham]]» frå , den 19. februar 2009.*
Herschel

**Herschel** kan mellom anna syna til:

### Folk

* William Herschel (1738-1822), tyskfødd britisk astronom
* Caroline Lucretia Herschel (1750-1848), astronom og systera åt William Herschel

### Teleskop

* Herschel-teleskopet, eit romobservatorium
* William Herschel Telescope, eit bakkebasert teleskop på La Palma

### Krater

* Marskrateret Herschel
* Mimaskrateret Herschel
* Månekrateret Herschel
Himmel

**Himmel** (norr. *himinn*, tysk *Himmel*) er den synlege atmosfæren ein kan sjå over seg når ein er utandørs. I tillegg kan ordet visa til «himmelen» eller «himmeriket», eit paradis ein kan koma til etter døden.

Om dagen vil himmelen på jorda ha ein farge. Ein klar himmel ser blå ut, med raudlege tonar i samband med demring og skyming, på grunn av rayleighspreiing av sollyset. Ein skydekt himmel kan sjå kvit eller grå ut. Om natta ser himmelen svart ut. Om det er klart vil ein sjå stjerner og andre himmellekamer som lyspunkt, og ofte også månen.

## Himmelen som paradis
Omgrepet 'kongeriket åt himmelen' (gresk Basileia tōn Ouranōn, Βασιλεία τῶν Ουρανῶν) er kjend frå   Matteusevangeliet frå 100-talet. Seinast på 1000-talet tok kristne til å bruka berre «himmelen» for å visa til det moglege evige livet etter døden.

Førestillingar om etterliv i andre kulturar er ikkje nødvendigvis i «himmelen», men kan i staden tenkast som ein hage eller eit anna land. I norrøn åsatru finst likevel ein idé om himmelbrua Bivrost mellom menneske- og gudeverda. I hinduismen tenker ein seg eit Svarga oppå eller over fjellet Meru.

## Sjå òg
* Himling
* Himmelseng

## Bakgrunnsstoff
12 X 5

***12 X 5*** er det andre albumet The Rolling Stones gav ut i USA i 1964 etter det populære debutalbumet *[[The Rolling Stones av The Rolling Stones|The Rolling Stones]]* i Storbritannia og den amerikanske utgåva *England’s Newest Hit Makers*.

*12 X 5* var som debutalbumet spekka med R&B-songar skrivne av andre artistar, men inneheld likevel tre songar av Mick Jagger/Keith Richards, samt eit par songar skrivne av heile bandet under pseudonymet «Nanker Phelge».

Etter ei rekkje innspelingar i Chicago i juni 1964 gav det britiske selskapet til The Rolling Stones, Decca Records, ut EP-en. Sidan EP-ar aldri var eit lukrativt format i USA, spreidde den amerikanske distributøren deira, London Records, songane frå EP-en utover eit heilt album, og la til sju songar ekstra. Det var då tolv songar på albumet, spelt av dei fem medlemmane i bandet, dermed tittelen *12 X 5* («12 by 5» eller «12 av 5»). Decca nytta det same omslaget (bortsett frå skrifta) på det neste britiske albumet deira, *[[The Rolling Stones No. 2]]*, tidleg i 1965. 

*12 X 5* gjorde det betre enn *England’s Newest Hit Makers*, og nådde tredjeplassen på den amerikanske albumlista. 

## Innhald

## Medverkande

### The Rolling Stones
*Mick Jagger&nbsp;– solovokal, munnspel, perkusjon
*Keith Richards&nbsp;– akustisk og elektrisk gitar, korvokal
*Brian Jones&nbsp;– elektrisk og akustisk gitar, munnspel, tamburin, maracas, orgel på «If You Need Me», korvokal
*Charlie Watts&nbsp;– trommer
*Bill Wyman&nbsp;– bassgitar, korvokal, perkusjon

### Andre musikarar
*Ian Stewart&nbsp;– piano, orgel

## Salslister
*12 X 5* selde betre enn *England's Newest Hit Makers*, nådde tredjeplassen i USa og selde raskt til gullplate. 

;Album

;Singlar

## Salstrofé

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:12 X 5|12 X 5]]» frå , den 19. februar 2009.* 

 

## Bakgrunnsstoff
* Rolling Stones 12 X 5