Jacopo Peri

**Jacopo Peri** () var ein italiensk songar og komponist i overgangen mellom renessansen og barokken. Han skreiv det første verket av det ein i dag kallar opera, *[[Dafne av Jacopop Peri|Dafne]]* (rundt 1597), og den første operaen som er bevart, *[[Euridice]]* (1600).

## Biografi
Peri var truleg fødd i Roma, men studerte i Firenze hos Cristofano Malvezzi. Der arbeidde han i fleire kyrkjer, både som songar og organist. I 1587 vart han tilsett hos fyrstefamilien Medici som tenorsongar og utøvar på klaviaturinstrument. Han vart utnemnd til kapellmeister i 1591.

## Monodi og generalbass
Peri levde i ei tid der *[[monodi]]en* og *[[generalbass]]en* var på mote. Denne nye måten å akkompagnere ved hjelp av eit taste- eller luttinstrument gav songen eit fast støttepunkt som gjorde at orda og meininga deira vart forståelege. Den nye musikken vart særleg pleidd og vidareutvikla i heimen til greve *Giovanni de Bardi* som var spesielt opptatt av tragediar frå antikken. Peri var ein del av denne såkalla *bardiske kretsen*, ein utvald krets adelege, diktarar og musikarar som kalla seg Florentiner Camerata. Som vanleg i lærde selskap på den tida vart det halde kunstfilosofiske samtalar, og i dette tilfellet munna dei ut i forsøk på blåse liv i dei greske tragediane og musikken frå antikken igjen.

## Operaen oppstår
*Camerata Fiorentina* visste at musikken i antikken måtte vere monodisk, så kva låg nærare enn å kombinere antikke tema med monodisk musikk? Ut av eksperimentet - som sikkert ikkje likna musikken i antikken - oppstod operaen som kunstform.

Tidleg på våren 1598 vart det i huset til Jacopo Corsi oppført eit musikkstykke som i dag vert rekna som den første operaen i musikkhistoria, *La Dafne favola drammatica*, dramatiske fablar i ein prolog og seks scener. Teksten var skriven av diktaren Ottavio Rinuccini som òg komponerte musikken til nokre av songane for å klargjere intensjonane sine, men han overlet til Peri å fullføre. Musikken er gått tapt, men to tekstfragment frå eit avskrift er bevart.

Den andre operaen kom til verda i samband med den storslåtte bryllaupsfesten til Henrik IV av Frankrike og prinsesse Maria de' Medici i Palazzo Pitti i Firenze: *L'Euridice favola drammatica*, dramatiske fablar i ein prolog og seks scener. Teksten var òg denne gongen skriven av Rinucci, og musikken av Peri. I forordet skriv Peri at delar av musikken er skriven av  Giulio Caccini. Her vart det nytta resitativer mellom ariar og kor for å drive handlinga framover.

Den tredje operaen av Peri er *La Flora o vero Il Natal de' Fiori*, oppført 11. oktober 1628, òg den i Palazzo Pitti i høve bryllaupsfesten til hertug Odoardo Farnese av Parma og prinsesse Margherita av Toscana.

## Resitativet
Det grunnleggende nye er *[[resitativ]]et*, der harmoniane avgrensar seg til få grunnakkordar og med ein bass som knapt rører seg. Songstemmene syng praktisk talt utan pause, det vil sei utan å verte avbroten av instrumentalmusikk, og dei få akkompagnerande instrumenta avgrensar seg til cembalo og lutt.

Ei samling strofiske dikt er bevart etter Peri, *Le Varie Musiche* (1609), komponert i den nye monodiske stilen på formene resitativ og *solo-madrigalar*.

Claudio Monteverdi overtok, utvida og fullendte det komponistane i *Camerata Fiorentina* hadde starta, og deretter breidde operaforma seg utover Italia frå Firenze og vidare ut i Europa, der han sidan har vore viktig.

## Verk
* *«La Dafne favola drammatica», dramatiske fablar i ein prolog og seks scener*
* *«L'Euridice favola drammatica», dramatiske fablar i ein  prolog og seks scener*
* *La Flora o vero Il Natale de' Fiori*
* *«Le Varie Musiche» a 1,2 e 3 voci con alcuni spirituali (1609)*

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jacopo Peri|Jacopo Peri]]» frå ,  den 17. juli 2010.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Omarbeidd omsetjing frå Tysk Wikipedia av 06.01.2009