open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arne Rygg

**Arne Rygg** () er ein norsk skodespelar, lærar og forfattar. Han er frå Gloppen og busett i Oslo. Etter eksamen ved Statens teaterskole arbeidde Rygg tre år som skodespelar ved Det Norske Teatret før han vart tilsett i høyrespelavdelinga i NRK 1961–1967. Rygg arbeidde deretter i 30 år ved Smestad skole i Oslo, som lærar, inspektør og rektor.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
Rubberneckin'

**«Rubberneckin'»** er ein song framført av Elvis Presley og innspelt i American Sound Studio. Han vart spelt inn for filmen *[[Change of Habit]]* og sidan gjeven ut som B-side til singelen «Don't Cry Daddy» i samband med filmpremieren. Singelen nådde sjetteplassen på ''Billboard'' Hot 100 i USA i 1969.

## Paul Oakenfold-versjonen

I 2003 remiksa Paul Oakenfold «Rubberneckin'», og han vart gjeven ut på singel og på albumet *[[ELV1S: 2nd to None]]*. Den remiksa songen vart nytta i ein reklamefilm for Toyota og Solara-modellen deira. Han nådde tredjeplassen på Australia Singles Top 50 og låg der i ei veke Han nådde òg topp 10 i Danmark, Finland, Irland og Storbritannia, men nådde berre 94. plassen på Billboard Hot 100.

### Innhald
;CD single - 2003
# «Rubberneckin'» (Paul Oakenfold Remix) (Radio Edit) - 3:28
# «Rubberneckin'» (Paul Oakfold Extended Remix) - 5:20
# «Rubberneckin'» (Original Version) - 2:09

### Lister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rubberneckin&#39;|Rubberneckin&#39;]]» frå ,  den 18. januar 2017.*
That's the Way It Is av Elvis Presley

***Elvis: That's the Way It Is*** er det 40. albumet til Elvis Presley, gjeve ut på RCA Records i november 1970. Det består av åtte songar spelte inn i RCA Studio B i Nashville, og fire konsertopptak innspelt på The International Hotel i Las Vegas. Det kom ut samstundes som dokumentarfilmen  (sjølv om det ikkje vert rekna som eit filmmusikkalbum). Albumet nådde 21. plassen på ''Billboard'' 200 og ein åttandeplass på countrylista. Det selde til gullplate 28. juni 1973 hos Recording Industry Association of America.

## Utgjevingar
Den originale vinylplata bestod av åtte spor spelte inn i studioet i Nashville i juni 1970. Denne innspelinga førte òg til fleire singlar og albumet *[[Elvis Country (I'm 10,000 Years Old)|Elvis Country]]*. Fire spor var opptak frå august 1970 ved The International Hotel i Las Vegas. Songen «You Don't Have to Say You Love Me» var blitt gjeven ut på singel på førehand den 6. oktober, og B-sida, «Patch It Up», var eit konsertopptak. «The Next Step is Love» hadde tidlegare vore gjeven ut som B-side i juli 1970, og A-sida «I've Lost You» finst her som eit konsertopptak. Konsertversjonen av «I Just Can't Help Believin'» frå dette albumet vart gjeven ut på singel i Storbritannia i november 1971 og nådde sjetteplassen på singellista der. B-sida til denne singelen, «How the Web Was Woven», var òg henta frå dette albumet. Ein versjon frå ei øving av den sistnemnde songen finst i dokumentarfilmen *Elvis: That's the Way It Is*.

Den 11. juni 2000 vart ei spesialutgåve på tre CD-plater gjeven ut. Det inneheld det originale albumet i nymastra lyd, med bonusspor som vart spelte inn på den same tida. Samlinga inneheld òg heile midnattskonserten frå 12. august 1970 ved The International Hotel og øvingar frå seint i juli og tidleg i august før desse konsertane. Bonusspora inneheld òg konsertopptak som tidlegare var gjevne ut på *[[Walk A Mile In My Shoes: The Essential 70s Masters]]*, fem spor var gjevne ut på studioplater av Presley i 1970-åra og singelen «Rags to Riches» frå februar 1971.

I 2008 kom ei utgåve ut på Follow That Dream med to plater, og eit hefte på 20 sider. Denne utgåva inneheld heile det originale albumet, i tillegg til bonusspor og unytta opptak. I 2009 kom Follow That Dream ut med *The Wonder of You* som inneheld heile konserten frå 13. august 1970. Somme filmopptak frå denne konserten finst i dokumentarfilmen.

Den 6. juli 2012 gav Follow That Dream ut ei dobbel LP-utgåve av albumet.

## Medverkande

## Innhald

### Originalutgåve

### 2000-utgåva

### FTD-utgåve frå 2008
 

### LP-utgåve frå 2012

  
 

## Lister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:That's The Way It Is (Elvis Presley album)|That's The Way It Is (Elvis Presley album)]]» frå ,  den 18. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Zinaida Amosova

**Zinaida Stepanovna Amosova** () er ein russisk tidlegare langrennar som vann to individuelle gullmedaljar under Ski-VM 1978 og OL-gull i stafett i 1976. Ho tevla for Sovjetunionen.

### Aktiv
Amosova, som var fødd på eit kolkhoz i Zjambyl oblast i den dåverande sovjetrepublikken Kasakhstan, markerte seg fyrste gongen då ho vart nummer to på 10 km i Lahti-spelen i 1973. Året etter kom ho på åttandeplassen på 5 km ved Ski-VM 1974 i Falun. Under Vinter-OL 1976 i Innsbruck gjekk ho inn til sjetteplass i begge dei individuelle øvingane, før ho gjekk andreetappen for Sovjetunionen sitt vinnarlag i 4 x 5 km stafett, dei andre på laget var Nina Balditsjova, Raisa Smetanina og Galina Kulakova.

Under Ski-VM 1978 i Lahti vart Amosova verdsmeister både på 10 km og 20 km, ganske få sekundar framom landskvinner, høvesvis Smetanina på 10 km og Kulakova på 20 km. Dei sovjetiske kvinnene var store favorittar i 4 x 5 km stafett, men her måtte Amosova og lagkameratane nøye seg med bronse etter Finland og Aust-Tyskland. På 5-kilometeren vart Amosova nummer seks.

Amosova fekk ikkje delta i noko tevling under Vinter-OL 1980, derimot fekk ho endå ein sjetteplass då 20 km vart arrangert som eiga VM-øving i Falun seinare i 1980-sesongen.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Glen Hardin

**Glen Dee Hardin** () er ein USA-amerikansk pianist og arrangør. Han har spelt med mange kjende artistar som Elvis Presley, Emmylou Harris, John Denver og Ricky Nelson.

## Karriere
Hardin vart fødd i Wellington i Texas. Då han vart ferdig i marinen i 1959, byrja Hardin den musikalske karrieren sin i Long Beach i California, og spelte kort tid etter i husbandet ved Palamino Club i North Hollywood, kalla «Country Music's most important West Coast club» av *[[Los Angeles Times]]*. Dei spelte med artistar som Buck Owens, Johnny Cash, Patsy Cline, Linda Ronstadt, Hoyt Axton og Willie Nelson. 

Kort tid etter vart han medlem av The Shindogs, husbandet på TV-programmet *[[Shindig!]]* frå 1964 til 1966. Her spelte òg ein ung Glen Campbell, James Burton, Billy Preston, Delaney Bramlett, Joey Cooper og Leon Russell. 

Hardin voks opp med trommeslagaren Jerry Allison og bassisten Joe B. Mauldin, so begge spelte i Buddy Holly-bandet The Crickets. Då Holly døydde i 1959 fortsette dei å spele og Hardin var stundom med dei, av og på i mange år. Hardin fekk først suksess som låtskrivar i 1965 med «Count Me In», spelt inn av Gary Lewis & The Playboys. «Where Will the Words Come From» og «My Heart's Symphony» var òg hittar skrivne av Hardin for Lewis. Han vart kort tid etter ein etterspurt studiopianist og spelte med mange artistar innan forskjellige sjangrar, som Bing Crosby, Nancy Sinatra, Dean Martin, Ricky Nelson, Buck Owens, John Denver, Linda Ronstadt, Kenny Rogers, Johnny Rivers, Merle Haggard, Michael Nesmith, Waylon Jennings og Dwight Yoakam.

I 1970 vart Hardin spurt av Elvis Presley om å erstatte Larry Muhoberac i TCB Band, i lag med James Burton, Jerry Scheff og Ronnie Tutt. Hardin spelte med bandet fram til 1976, og turnerte og spelte i studio med Presley, mellom anna på *[[Aloha From Hawaii]]*. Hardin arrangerte mange av hittane til Presley, som «The Wonder of You», «Let It Be Me» og «I Just Can't Help Believin'». I 1972 hyrte Gram Parsons, rekna som opphavet til countryrocken, heile TCB Band for å spele inn det første albumet sitt, *[[GP av Gram Parsons|GP]]*. Hardin spelte piano og var musikalsk leiar på denne innspeilnga og det neste albumet hans, *[[Grievous Angel]]*. Gjennom arbeidet med Parsons, vart Hardin introdusert for Emmylou Harris, som han arbeidde med etter Parsons døydde. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Glen Hardin|Glen Hardin]]» frå ,  den 18. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Intervju med Hardin om tida før og etter Elvis
I Just Can't Help Believing

«**I Just Can't Help Believing**» er ein song skriven av Barry Mann og Cynthia Weil.  

Songen vart mest populær etter han vart spelt inn av B.J. Thomas og gjeven ut på singel i 1970. Han nådde niandeplassen på ''Billboard'' Hot 100-lista og låg ei veke på toppen av Easy Listening (adult contemporary)-lista.

Thomas spelte inn «I Just Can't Help Believing» på ny med Vince Gill i 2013 på albumet *[[The Living Room Sessions av B.J. Thomas|The Living Room Sessions]]*. Nyinnspelinga vart gjeven ut på singel 6. mars 2013.

## Andre versjonar
*Songen vart opphavleg spelt inn av Bobby Vee i 1969 på albumet *Gates, Grills and Railings*.  
*Bobby Doyle gav songen ut på singel i 1969 for Warner Brothers.
*Songen vart spelt inn av Leonard Nimoy i 1969 på albumet *[[The Touch of Leonard Nimoy]]*. 
*Songen vart spelt inn av Elvis Presley i 1970 og gjeven ut på albumet hans **. Songen vart gjeven ut på singel i Storbritannia i november 1971, der han nådde sjetteplassen. 
*David Frizzell sin versjon nådde 36. plassen på den amerikanske ''Billboard'' Country Singles-lista i 1970.
*Songen vart spelt inn av den filippinske songaren Nora Aunor i 1971 på albumet *[[The Song of My Life]]*.
*Barry Mann spelte inn songen i 2000 på soloalbumet *Soul & Inspiration*.
*Songen vart spelt inn av Marco T på spansk i 2004 på albumet *Request Songs Canciones de Amor*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:I Just Can&#39;t Help Believing|I Just Can&#39;t Help Believing]]» frå ,  den 18. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Mary in the Morning

«**Mary in the Morning**» er ein song skriven av Michael Rashkow og Johnny Cymbal. 

Songen er blitt spelt inn av mange artistar, som:
* Ed Ames - 1967
* Elvis Presley
* Glen Campbell
* Al Martino hadde størst suksess med songen og nådde toppen av Easy Listening-lista i to veker i juli 1967 og 27. plassen på *Billboard* Hot 100, og 35. plassen på den kanadiske RPM Magazine-poplista.
* Michael Kiske
* Tommy Hunter gjekk til topps på den kanadiske RPM Magazine country-lista med sin versjon. Denne nådde òg nedre delen av den amerikanske countrylista.
* Erkki Pohjanheimo (som Kaunein Aamuisin)
* Greg Page

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mary in the Morning|Mary in the Morning]]» frå ,  den 18. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*
Tabla

**Tabla** er eit nordindisk musikkinstrument i form av to små trommer som særleg er mykje brukt i hindustanimusikk. Ein speler på trommene med hendene med ein avansert teknikk der ein bruker fingrar og handflater på ulike delar av trommene.

Tabla er i bruk i India, Pakistan, Nepal, Bangladesh og Sri Lanka. Dei er i bruk i ulike musikkstilar som qawali  og bhaktimusikk i hindu- og sikh-tradisjon, som i synginge av *[[bhajan]]* eller *[[kirtan]]*.

Namnet *tabla* kjem truleg frå *tabl*, det persiske og arabiske ordet for 'tromme'. 
Trommene kan førast tilbake til 1700-talet.

Tablatrommene er einfellstrommer (til forskjell frå til dømes mridgangam som blir brukt i sørindisk musikk).
Den eine tromma, kjend som *tabla* eller *daya* ('høgre'), er omlag 25 cm høg med ein diameter på rundt 15 cm.
Den andre blir kalla *baya* ('venstre') er også rundt 25 cm høg, men har ein større diameter på rundt 20 cm.
Trommene kan stemmast ved hjelp av reimer på sidene og trenaglar som ein slår med ein hammar. Den høgre tromma blir typisk stemd til grunntonen i ragaen ein speler medan den andre tromma kan ha ulike stemmingar, gjerne ein kvint eller ein oktav under den første.

Nokre kjende tablaspelarar er Alla Rakha Khan og sonen hans Zakir Hussain, Chatur Lal, Tanmoy Bose, Philip V. Francis og Bharat Kamat. Vestlege musikarar som har studert tablaspel er mellom anna Bobbye Hall,  Milt Holland, Angus MacLise, Vincent McDermott, Airto Moreira og Alex Acuña.

## Sjå òg
*Tabl

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Wasilla

**Wasilla** er ein by i Matanuska-Susitna Borough i den amerikanske delstaten Alaska. 

I 2000 hadde bten 5 470 innbyggjarar og i 2004 hadde talet auka til 7 740. Han er den folkerikaste i fylket.
Byens har eit totalt areal på 32,2km².

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Wasilla|Wasilla]]» frå ,  den 18. januar 2017.*
Marie-Helene Östlund

**Marie-Helene Westin**, gift **Östlund**, () er ein svensk tidlegare langrennsløpar frå Sollefteå som vart verdsmeister på 20 km i 1987.

Westin, med kallenamnet Billan, kom ikkje mellom dei ti beste då ho meisterskapsdebuterte under Ski-VM 1987 i Oberstdorf, og trass i at ho gjekk Sverige inn til bronse i 4 x 5 km stafett, var ho ikkje ein av medaljekandidatane til den avsluttande 20-kilometeren. Her overraska ho derimot stort og vann ein klar siger, noko som gav henne Svenska Dagbladets gullmedalje.

Gjennom OL-sesongen 1988 gjorde Westin fleire gode tevlingar, noko som førte henne opp på andreplass i verdscupen i langrenn 1988, einast finske Marjo Matikainen var betre betre. Den 27. mars avlsutta ho sesongen med å vinne sitt andre og siste verdscuprenn, ein 10 km i fristil i Rovaniemi. Under vinterleikane i Calgary måtte ho nøye seg med ein sjuandeplass på 5 km som besteplassering.

Etter eit par magre sesongar kom Westin tilbake i toppen då Ski-VM 1991 fann stad i Val di Fiemme. På 10 km kneip ho sølvmedaljen, bak suverene Jelena Välbe frå Sovjetunionen, medan ho kom på sjetteplass på 15 km. Året etter gjekk ho jamnt gode løp under Vinter-OL i Albertville, og vart som best nummer sju på 30 km.

Perioden 1993-95 nådde ikkje Marie-Helene Östlund, som ho heitte etter at ho i 1993 gifta seg med stafettverdsmeister Erik Östlund, heilt opp mot verdseliten i individuelle tevlingar. Frå Ski-VM 1995 i Thunder Bay fekk ho med seg ein bronsemedalje i 4 x 5 km stafett med det svenske kvinnelaget.

Hjarteflimmer førte til at ho la opp i 1995.

## Kjelder

**Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Bakpommern

**Bakpommern** (tysk *Hinterpommern*, polsk *Pomorze Tylne*) er i historiske samanhengar den austlege delen av Pommern som ligg mellom Oder og Vestpreussen. Heile området høyrer til Polen sidan grenseforskuvingane i Sentral-Europa i 1945, som fann stad etter den andre verdskrigen som konsekvens av Jaltaavtalen. Saman med Frampommern, som no hovudsakleg ligg i Tyskland, danna landskapet den tyske provinsen Pommern. I dag er landskapet del av tre voivdoskap: det Vestpommerske (størstedelen), det Pommerske (Słupsk-området) og det Storpolske (Okonek kommune mot nord av regionen).

Namnet *Bakpommern* er hovudsakleg brukt i tysk historiografi, fordi i den polske forståinga er Pommern eit meir omfattande landskap og frå polsk synspunkt ligg det faktisk *framme*, ikkje bak, i forhold til polske kjerneområde.
Provinsen Pommern (1815–1945)

**Provinsen Pommern** (tysk *Provinz Pommern*) var ein provins av den prøysiske staten som var oppretta i 1815 som fylgje av ei «forordning angåande det forbetra organisering av provinsielle myndigheiter», gjennom å sameine den gamle provinsen Pommern med det Svenske Pommern, som blei overteken av prøysarar 23. oktober. Hovudstaden i provinsen var hamnebyen Stettin. 

Grensene til provinsen har berre endra i 1938, då det var avslutta at den lille provinsen Grensemark Posen-Vestpreussen skal vere oppløyst og størstedelen av han var føydd til Pommern. Provinsen Pommern var nedlagt i 1945 då området var overteke av sovietisk og polsk administrasjon.

## Historie
### Innom Kongedømet Preussen
Den tidlegare provinsen Pommern var oppløyst og oppretta igjen i ei ny form i 1815 som fylgje av ei «forordning angåande det forbetra organisering av provinsielle myndigheitar» (tysk *Verordnung wegen verbesserter Einrichtung der Provinzialbehörden*). Forordninga, fastslegen av Karl August von Hardenberg, hadde som mål å betre måten provinsane er administrerte på og samstundes å integrere nye land som Proyssen vann som konsekvens av Vienerkongressen — særleg Frampommern, overteke frå Sverige. Hardenbergs forordning reformerte det heile av det prøyssiske territoriet og førte til å skape ti provinsar organiserte på liknande måte. Då reforma hadde vore implementert i full, bestod det nye Pommern av dets prøyssiske førelaupar, av Svensk Pommern og av Schivelbein- og Dramburg-område.
Ketose i kjemi

**Ketosar** er monosakkarid som inneheld ei ketongruppe i kvart molekyl. Dihydroksyaceton er med sine tre karbonatom den enklaste av ketosane, og den einaste fri for optisk aktivitet. Ketosar kan isomeriserast til aldose når karbonylgruppa ligg ytst på molekylet. Slike ketosar blir kalla reduserande sukker.

Av ketosar finst mellom andre:
* Triosar: dihydroksyaceton
* Tetrosar: erytrulose
* Pentosar: ribulose og xylulose
* Heksosar: fruktose, psikose, sorbose og tagatose
* Heptosar: sedoheptulose
* Oktosar: -manno-oktulose
* Nonosar: -glysero--galakto-nonulose

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ketose|Ketose]]» frå ,  den 19. januar 2017.*
Triose

**Triosar** er monosakkarid som inneheld tre karbonatom. Det finst tre ulike former av sukkeret: -glyseraldehyd og -glyseraldehyd, som begge er aldotriosar sidan karbonylgruppa ligg ytst i kjeda, og dihydroksyaceton, som er ein ketotriose sidan karbonylgruppa ligg i midten.

Triosar er viktige for celleanding. Gjennom glykolyse blir fruktose-1,6-difosfat broten ned til glyseraldehyd-3-fosfat og dihydroksyacetonfosfat, som seinare gjev opphav til mjølkesyre og pyrodruesyre.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Triose|Triose]]» frå ,  den 19. januar 2017.*  


## Bakgrunnsstoff
Fredrik Høstaker

**Fredrik Høstaker** () er ein norsk skodespelar frå Førde i Sogn og Fjordane. Han har gått dramalinja på Firda vidaregåande skule og teaterlinja på Romerike Folkehøgskole. Seinare studerte han musikkteater ved Bårdar Akademiet, før han tok master i skodespelarfag ved Teaterhøgskolen, Kunsthøgskolen i Oslo.

Høstaker har gjort roller som Peter i *Peter Pan* (Oslo Nye Teater), Mozart i *Amadeus* (Kilden Teater), Yngve i Villskudd (Kilden Teater), Fyrst Mysjkin i *Idioten* (Kilden Teater) og Tom i *Glassmenasjeriet* (Oslo Nye Teater).

## Bibliografi
### Bøker
* 
### I bøker - eit utval
*
*
## Kjelder

* Bloggen til Sparebanken Sogn og Fjordane
Multippel sklerose

**Multippel sklerose** (**MS**) er ein autoimmun demyeliniserande betennelsessjukdom i sentralnervesystemet. Årsaka til sjukdomen er uviss, men fleire genetiske risikofaktorar er kjende.

Multippel sklerose er den mest vanlege ikkje-traumatiske årsaka til invaliditet hjå unge vaksne.

Multippel sklerose kjem i ulike variantar. Dei aller fleste (85%) som er råka av MS har den attakkvise varianten (RRMS), som har periodar med betring og forverring. Kring halvparten av desse vil utvikla sekundær progressiv MS (SPMS) innan eit par tiår. Kring 10-15% av pasientane har primær progressiv MS, som er varianten med den verste prognosen og med snøgg sjukdomsutvikling. Både primær og sekundær progressiv MS har ei stødig sjukdomsutvikling med gradvis aukande nevrologisk invaliditet. Båe variantane utviklar seg omkring like snøgt.

Klinisk isolert syndrom (CIS) er dei fyrste kliniske teikna på ein sjukdom med demyeliniserande betennelse som kan vera multippel sklerose, men der tidsaspektet til ein MS-diagnose ikkje er møtt. Ulike grupper av undersøkte pasientar med CIS viser ulikt sannsyn for å seinare få diagnosen multippel sklerose.

## Kjelder
Tetrose

**Tetrosar** er monosakkarid som inneheld fire karbonatom. Dei kan delast inn i to grupper etter kva for posisjon den funksjonelle gruppa har. **Aldotetrosar** har ei aldehydgruppe i 1-posisjon og **ketotetrosar** har ei ketongruppe i 2-posisjon. Aldotetrosar har to kirale senter og dimed fire moglege stereoisomerar. To av dei førekjem naturleg som enantiomerar av erytrose og treose i -konfigurasjon. Ketotetrosar har eitt kiralt senter og dimed to moglege stereoisomerar: erytrulose i  og -konfigurasjon, der sistnemnde førekjem naturleg.


Fil:DErythrose_Fischer.svg|-erytrose
Fil:DThreose_Fischer.svg|-treose
Fil:DErythrulose_Fischer.svg|-erytrulose


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tetrose|Tetrose]]» frå ,  den 20. januar 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Mikhail Botvinov

**Mikhail Viktorovitsj Botvinov** () er ein russisk-austerriksk tidlegare langrennar, fødd i landsbyen Lidinka i Tula oblast i dagens Russland. Han vann i 1999 VM-gull i 4 x 10 km stafett med Austerrike, og vart same sesongen nummer to i verdscupen i langrenn. 

Botvinov deltok i skimeisterskap for Sovjetunionen og seinare Russland i tida 1991-95. Desse åra var han avgjort sterkast i OL-sesongen 1994, hans beste individuelle plasseringar var to fjerdeplassar under vinterleikane på Lillehammer, medan han i Ski-VM 1995 i Thunder Bay gjekk Russland inn til bronse i 4 x 10 km stafett. Han tevla for Russland til og med sesongen 1996, då han etter usemje med det russiske skiforbundet utvandra til Austerrike og fekk plass på det austerrikske langrenns-landslaget.

Ved Ski-VM 1999 i Ramsau i Austerrike gjekk Botvinov tredje etappe for arrangørlandet i 4 x 10 km stafett, ei tevling som enda med austerriksk gull etter Christian Hoffmann vann innspurten mot norske Thomas Alsgaard, dei andre på vinnarlaget var Markus Gandler og Alois Stadlober. I same meisterskapen tok Botvinov bronsemedaljen på 50 km. 

Under Vinter-OL 2002 tok Botvinov sølv på 30 km bak lagkamerat Hoffmann og han vart femtemann på femmila. Fire år seinare spurta han i mål til bronse då OL-femmila 2006 enda med massespurt, slått einast av Italias Giorgio Di Centa og russaren Jevgenij Dementjev.

## Kjelder
* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.

## Bakgrunnsstoff
* Mikhail Botvinov, *olympedia.org*
*
Alevtina Oljunina

**Alevtina Sergejevna Oljunina**, fødd **Smirnova**, () var ein russisk langrennar frå Ptsjolkino i Kostroma oblast. Ho vart verdsmeister på 10 km i 1970 og vann stafett-gull med Sovjetunionen i same ski-VM og ved Vinter-OL 1972 to år etter.

Alevtina Smirnova vart nummer elleve på 10 km under Vinter-OL 1968 i Grenoble. To år seinare vann ho, som Alevtina Oljunina, gullmedaljen på same distansen då Ski-VM 1970 fann stad i Strbske Pleso i dåverande Tsjekkoslovakia. Med den prestasjonen fekk ho gå siste etappen for Sovjetunionen sitt vinnarlag i 3 x 5 km stafett, dei andre gullvinnarane var Nina Fjodorova og Galina Kulakova. To år seinare vart Oljunina olympisk meister i 3 x 5 km stafett i lag med nemnde Kulakova og Ljubov Mukhatsjova. Elles i Sapporo-OL 1972 tok ho sølvmedaljen på 10 km og ho vart nummer fire på 5 km, eitt tidels sekund bak bronsevinnaren.

## Kjelder
* *Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Hydroksyl

**Hydroksyl** er den uladde atomgruppa OH når ho er eit fritt radikal eller innbytar for hydrogen. Eit døme er hydroksylamin (), der OH-gruppa kjem i staden for eitt av hydrogenatoma i ammoniakk (). Som fritt radikal er hydroksyl påvist spektroskopisk i interstellart rom.

Den negativt ladde atomgruppa  vert kalla *hydroksidion*, og som ligand i komplekse sambindingar vert ho kalla *hydrokso* (sjå hydroksosalt). Som innbytar i organiske sambindingar vert OH-gruppa kalla *hydroksy*, til dømes hydroksyeddiksyre ().

## Kjelder
Hilkka Riihivuori

**Hilkka Riihivuori**, fødd **Kuntola**, () er ein finsk tidlegare langrennar frå Jurva i Södra Österbotten. Ho vann ni medaljar i ulike internasjonale meisterskap, fem i verdsmeisterskap og fire i olympiske vinterleikar. Riihivuori si einaste gullmedalje kom då Finland vann VM-stafetten på heimebane i Lahti i 1978.

### Aktiv
Hilkka Kuntola viste allereie i unge år stort talent i langrennsløypa. Både i 1968, -70 og -71 vart ho junior-europameister i langrenn. Under Vinter-OL 1972 i Sapporo kom ho på femteplass på 5 km og ho gjekk andreetappen på det finske laget som vann sølv i 3 x 5 km stafett. Fire år seinare vann ho eit nytt stafettsølv då dei olympiske vinterleikane 1976 fann stad i Innsbruck, og ho kleiv til fjerdeplass på 5-kilometeren.

Då Ski-VM 1978 vart arrangert på finsk heimegrunn i Lahti, enda Riihivuori opp med å verte nummer ein, to, tre og fire i dei fire langrennstevlingane for kvinner. Gullmedaljen fekk ho i 4 x 5 km stafett saman med Taina Impiö, Marja-Liisa Hämäläinen og ankerkvinna Helena Takalo. Same Takalo vann 5 km framfor nettopp Riihivuori, som på si side tok bronsemedaljen på 10 km og kom på fjerdeplass på den avsluttande 20-kilometeren.

Frå Vinter-OL 1980 i Lake Placid reiste Riihivuori heim med to sølvmedaljar, etter å vorte slått med få sekundar av høvesvis Raisa Smetanina frå Sovjetunionen på 5 km og austtyske Barbara Petzold på 10 km. Også under Ski-VM 1982 i Oslo vann Riihivuori sølvmedaljane på 5 og 10 km, men då bak norske Berit Aunli i begge tevlingane. I same meisterskapen tok ho også bronsemedaljen på 20 km. Ho la opp ved sesongslutt.

Skiskyttarane Erkki Antila og Keijo Kuntola er syskenbarna hennar.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Endotransglukosylase

**Endotransglukosylase** er eit enzym som kan flytte sakkarideiningar frå eitt sakkarid til eit anna.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Endotransglucosylase|Endotransglucosylase]]» frå ,  den 20. januar 2017.*
Glykosylase

**Glykosylasar** (EC 3.2) er enzym som hydrolyserer glykosylsambindingar. Dei høyrer til ei gruppe enzym kalla hydrolasar, og kan delast inn i to grupper: enzym som hydrolyserer O- og S-glykosylsambindingar (EC 3.2.1), og enzym som hydrolyserer N-glykosylsambindingar (EC 3.2.2).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Glycosylase|Glycosylase]]» frå ,  den 20. januar 2017.*
Nikolaj Bazjukov

**Nikolaj Serafimovitsj Bazjukov** () er ein russisk tidlegare  langrennar som tevla for Sovjetunionen. Han vart olympisk meister på 15 km under OL 1976 i Innsbruck og i 4 x 10 km stafett med det sovjetiske laget under OL 1980 i Lake Placid.

Bazjukov meisterskapsdebuterte i Vinter-OL 1976 i Innsbruck med ein femteplass på tremila. Få dagar seinare vann han gullmedaljen på 15 km, knappe tre sekundar framom landsmannen Jevgenij Beljajev. Deretter gjekk dei dei to fyrste etappane for Sovjetunionen i 4 x 10 km stafett, ei tevling som enda med sovjetisk bronseplass. I Ski-VM 1978 i Lahti deltok Bazjukov einast på 50 km, der han enda som niandemann. To år seinare fekk han gå andre etappen på Sovjetunionen sitt vinnarlag i 4 x 10 km stafett under vinterleikane i Lake Placid, dei andre på laget var Vasilij P. Rotsjev, Jevgenij Beljajev og Nikolaj Zimjatov.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Heptose

**Heptosar** er monosakkarid som inneheld sju karbonatom. Dei kan delast inn etter kva for posisjon den funksjonelle gruppa har. **Aldoheptosar** har ei aldehydgruppe i 1-posisjon og **ketoheptosar** har ei ketongruppe i 2-posisjon. 

Berre eit fåtal heptosar er kjende frå naturen. Blant desse er sedoheptulose, mannoheptulose, som finst i avokadoar, og -*glysero*--*manno*-heptose.

Aldoheptosar har fem kirale senter, medan ketoheptosar har fire.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Heptose|Heptose]]» frå ,  den 21. januar 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Sedoheptulose

**Sedoheptulose**, CHO, er ein ketoheptose – eit monosakkarid med sju karbonatom og keton som funksjonell gruppe. Den blei først oppdaga i plantar og er ein av få kjende heptosar i naturen. Sukkeret er av stor biologisk verdi fordi det opptrer som mellomprodukt i direkte oksidativ nedbryting av glukose (sjå pentosefosfatsyklus) og i reaksjonar som følgjer karbonfikseringa under fotosyntese i plantar.

## Sjå òg
* sedoheptulose-7-fosfat

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sedoheptulose|Sedoheptulose]]» frå ,  den 21. januar 2017.*  

*
Nonose

**Nonosar** er monosakkarid som inneheld ni karbonatom. Døme på nikarbonsukker er neuraminsyre, sialinsyre, legionaminsyre og pseudaminsyre.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nonose|Nonose]]» frå ,  den 21. januar 2017.*
Edderkoppapar

**Edderkoppapar** eller **klamreapar** (*Ateles*) er ei slekt av kapusinarapar som finst i Sør- og Mellom-Amerika.

## Kjelder
Alaskabukta

**Alaskabukta** er ei bukt som strekkjer seg langs sørkysten av den amerikanske delstaten Alaska. Bukta utgjer havområdet innanfor ei tenkt line på  kilometer frå det sørlegaste punktet på øya Kodiak i vest til Dixon Entrance, mellom øyane Dall i Alaska og Graham i canadiske British Columbia i aust.

Frå kysten av Alaskabukta går det ei rekkje fjordar, bukter og sund. Den lengste av desse er 290 kilometer lange Cook Inlet, som ligg vest for Kenaihalvøya. Aust for halvøya ligg Prince William-sundet. Langs austkysten ligg Alexanderarkipelet med over tusen øyar. 

Naturen langs kystlina er ein kombinasjon av skog- og fjellområde med flere isbrear, mellom anna dei to største i Alaska, Malaspina- og Beringbreen. Store delar av området er verna. Mellom anna ligg Kenai Fjords, Warangell-St. Elias og Glacier Bay nasjonalpark her.

## Sjå ògg
* Exxon Valdez-forliset

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Alaskabukta|Alaskabukta]]» frå ,  den 21. januar 2017.*  

## Bakgrunnsstoff
Oktose

**Oktosar** er monosakkarid som inneheld åtte karbonatom. Dei har systematisk namn *2,3,4,5,6,7,8-heptahydroksyoktanal* og molekylformel CHO.


Fil:DThreoLMannooctose.gif|-*treo*--*manno*-oktose
Fil:DThreoLTalooctose.gif|-*treo*--*talo*-oktose


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Octose|Octose]]» frå ,  den 21. januar 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Sorbose

**Sorbose**, CHO, er ein ketose som høyrer til sukkergruppa monosakkarid. Han har om lag same søtleik som sukrose (bordsukker). Kommersielt framstilt C-vitamin er ofte basert på sorbose. Sukkeret opptrer naturleg i -konfigurasjon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sorbose|Sorbose]]» frå ,  den 21. januar 2017.*  


## Bakgrunnsstoff
Ateles hybridus

***Ateles hybridus*** er ein edderkoppape som lever i Colombia og Venezuela. Nokre individ av arten med blå augo (regnbogehinner) er observerte.

## Kjelder
Kari Härkönen

**Kari Härkönen** () er ein finsk tidlegare langrennar frå Ristijärvi i Kajanaland som vart verdsmeister på 15 km under Ski-VM 1985.

Härkönen meisterskapsdebuterte med ein tolvteplass på 30 km under Ski-VM 1982 i Oslo, der han sidan gjekk fyrste etappen for det finske laget som fekk bronse på stafetten, etter dødt løp med Aust-Tyskland. Sesongen 1983 vart han finsk meister på tremil, medan han kom på 13. plass på 15 km ved Vinter-OL 1984 i Sarajevo.

I desember 1984 vart Härkönen andremann på 15-kilometeren i Cogne. Likevel kom det som ei stor overrasking at han gjorde ei rad sterke tevlingar under Ski-VM 1985 i Seefeld in Tirol. Det tok til med ein femteplass på 30 km, nokre få sekundar bak bronsemedaljøren, og heldt fram med ein rimeleg klar siger på 15 km. Han avslutta meisterskapen med ein fjerdeplass på femmila. Den norske landslagstrenaren Magnar Lundemo uttalte ved det høvet at finske løparar måtte vere bloddopa. Härkönen enda på sjuandeplassen i verdscupen i langrenn 1985.

Etter 1985 deltok ikkje Härkönen i fleire verdscuprenn. Han tok sølvmedaljen på 15 km i den finske skimeisterskapen 1987, men kom ikkje med i VM-troppa til Oberstdorf.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Květa Jeriová

**Květoslava Jeriová**, kjend som **Květa Jeriová**, () er ein tidlegare langrennar frå Studenec som tevla for Tsjekkoslovakia. Ho vart nummer tre i verdscupen i langrenn tre sesongar på rad, 1981-83, og vann tre individuelle bronsemedaljar og eitt OL-sølv i 4 x 5 km stafett i to olympiske vinterleikar og Ski-VM 1982 i Oslo.

Jeriová vann åtte renn i verdscupen.

## Verdscupsigrar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Květoslava Jeriová-Pecková|Květoslava Jeriová-Pecková]]» frå ,  den 21. januar 2017.*
Guttorm Sigurdsson jarl

**Guttorm Sigurdsson** (*Guðþormr Sigurðarsonar*) var jarl på Orknøyane, truleg i 880-åra.

## Norrøne kjelder
Guttorm Sigurdsson er nemnt i Orknøyingasoga og i «Soga om Harald Hårfagre».

## Orknøyjarl
Det einaste ein veit om Guttorm, er at han var son åt Sigurd jarl den mektige, og at han rådde over Orknøyane i eitt år etter at faren døydde, truleg på slutten av 880-åra. Det er sagt i soga at han døydde barnlaus.

## Kjelder
### Fotnotar
 

### Bakgrunnsstoff
* Sigurd Eysteinsson Norsk biografisk leksikon, bind 13, s. 306
* The Northern Earldoms, av Barbara E. Crawford (2013) ISBN 978 1 9046079
Digital object identifier

**Digital object identifier** (**doi** eller **DOI**) er ein internasjonal standard for påliteleg identifisering av elektroniske objekt, særleg dokument.
DOI-namn inneheld metadata om objektet det er knytt til og gjerne plasseringa av dokumentet, som ein URL. DOI-namnet er stabilt så lenge dokumentet finst, medan plasseringa og metadataa kan endrast.

DOI-systemet kom i bruk i 2000 og er handsama av International DOI Foundation.
Det blei godkjent som ein internasjonal standard av ISO i 2010.

Ein DOI kan brukast på alle former for elektroniske objekt, som tekstar, bilde, audio, video, programvare og så bortetter. Det kan brukast på eitkvart vilkårleg vald nivå av granularitet, til dømes til å identifisera eit tidsskrift, eit enkelt hefte av eit tidsskrift, ein artikkel i tidsskriftet eller ein enkeltståande tabell i artikkelen.

## DOI-struktur

DOI-nummer betår av ein unik alfanumerisk teiknstreng som har to delar: eit prefiks og eit suffiks.

Ein komplett DOI kan til dømes vera:

**10.1000/182**

der:

**10.1000** er prefikset, sett saman av ein del som identifiserer strengen som ein DOI (10) og ein del som identifiserer registranten (1000);

**182** er suffikset som identifiserer det enkelte objektet.

**Prefikset** blir tildelt av eit DOI-registreringsbyrå til ein spesifikk registrant.
**Suffikset** er tilordna av registranten og må vera unikt innanfor eit prefiks. Det kan integrera eksisterande standard identifikatorar, slik som ISBN eller ISSN. DOI-en skil mellom små og store bokstavar og er rekna for å vera ein *ugjennomsiktig streng*: ingenting kan lesast ut av nummeret med omsyn til bruken av det i DOI-systemet.

## DOI-registreringsbyrå

Eit DOI-registreringsbyrå (*DOI Registration Agency*, RA) er ein autoritet som er godkjend av IDF og som har som sin primære funksjon å tilby tenester til DOI-registrantar: å tildela DOI-prefiks, registrering av DOI-ar og å tilby den nødvendige infrastrukturen som gjer at registrantar kan gje ut og vedlikehalda metadata og tilstandsdata. 

For tida er det sju større byrå som er aktive på verdsbasis: 
* CrossRef (USA) 
* R.R. Bowker (USA) 
* CAL (Australia) 
* mEDRA (Europa) 
* Nielsen BookData (Storbritannia) 
* TIB (Tyskland) 
* OPOCE (EU)

## Sjå òg
* ISEN
* Uniform Resource Name
* Persistent Uniform Resource Locator

## Kjelder

----
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Digital object identifier|Digital object identifier]]» frå ,  den 22. januar 2017.*  

## Bakgrunnsstoff
* 
* Digital Object Identifier-systemet ved International DOI Foundation
* CrossRef, ein ideell, uavhengig organisasjon som inkluderer forleggjarar frå heile verda. CrossRef gjer bruk av DOI-en til å adressekonvertera lenkjer til elektroniske dokument og tidsskriftartiklar.
* ISEN: Internet Search Environment Number
* mEDRA – fleirspråkleg europeisk DOI registreringsbyrå («multilingual European DOI Registration Agency»)
Doi

**Doi** eller **DOI** kan visa til:

*Digital object identifier, eit identifiseringssystem for elektroniske objekt
*Namnet Doi, eit japansk slektsnamn
* 4746 Doi, ein asteroide
* ISO-kode for språket dogri
Unge lovende

***Unge lovende*** er ein norsk dramaserie som vert send på NRK. Dramaserien handlar om liva til tre ambiøse venninner i 20-åra i Oslo som prøver å følgja draumane sine. Siri Seljeseth står bak serien, og fungerer både som skodespelar og manusforfattar. Hovudrollene er spelt av Seljeseth, Gine Cornelia Pedersen og Alexandra Gjerpen. Serien er produsert av Monster Scripted. Den fyrste episoden vart vist 12. november 2015, men heile serien hadde allereie lege publisert på NRK Nett-TV sidan 6. november 2015. Sjølv om serien også vart kringkasta på fjernsyn, såg mange serien på NRK Nett-TV.

Dramaserien gjorde stor suksess: Den fyrste sesongen sat ny rekord som den mest sette NRK-dramaserien på nett. Serien fekk òg mykje bra kritikk frå både anmeldarar og på sosiale medium.
## Bakgrunn
Siri Seljeseth, som speler éi av hovudrollene, står bak ideen til *Unge lovende*. Serien er laust basert på erfaringane hennar som freelance stand-up-komikar i USA. Inspirasjonen til serien dukka opp etter ei spesiell hending då ho skulle reisa tilbake til USA. Ho vart stoppa av grensekontrollørar i Minneapolis som var særs skeptiske, som resulterte i at ho ikkje fekk visum, men fekk besøka landet likevel med beskjed om å reisa heim så fort som mogleg. *Unge lovende* er basert på ideen om kva som ville skjedd dersom ho ikkje fekk koma inn i USA. I fyrste episode skjer nettopp dette: Hovudpersonen Elise får ikkje visum til å dra til USA, og ser seg dimed nøydd til å halda seg heime i Oslo.

## Handling
### Sesong 1
Handlinga er sentrert rundt dei unge kvinnene Elise, Alex og Nenne. Elise får ikkje fornya visumet sitt til USA, og må derfor bli værende i hovedstaden en periode. Hjemme treffer hun på Anders, og flere ting fører til ett komplisert forhold de to i mellom. Alex søker seg inn på Teaterhøgskulen og slit med selvtilitten til siste opptaksprøve. Nenne forsøker å gi ut sin egen bok, men må gjøre flere utradisjonelle trekk for å få til drømmen om bokutgivelse.
## Sesong 2

*Unge Lovende* mottok sju nominasjonar til Gullruten 2016, og vann prisen for «Beste manus TV-drama».

## Rolleliste
* Siri Seljeseth som Elise
* Gine Cornelia Pedersen som Nenne
* Alexandra Gjerpen som Alex
* Jakob Oftebro om Anders
* Ole Christoffer Ertvaag som Kimmo
* Inga Ibsdotter Lilleaas som Sara
* Ingunn Øien som Sissel
* Kristin Jess Rodin som Oda
* Kirsti Eline Torhaug som Tone
* Anders. T. Andersen som Kjetil
* Halvor Hravn Jellum Johansson som Halvor
* Julie Johansen som Linn Jeanette
* Nadia Björk som Anna
* Iver Innset som Henrik
* Patrik Syversen som Marius
* Andreas Stoltenberg som Jens
* Silje Storstein som Thale

## Episodar

## Mottaking

### Sjåartal

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Unge lovende på NRK TV
*
Tråd

**Tråd** (av norrønt *þráðr*) er ei særs tynn snor som kan vera laga av tvinna fibrar eller filament. «Tråd» viste opphavleg til garn laga av fleire enkeltgarn som var tvunne saman. Tråd kan også visa til andre tynne snoraktige ting, som ståltråd, gjerdetråd, tanntråd eller telefontråd.

I mytologien finst ideen om livstrådar, trådar som skjebnegudinner eller norner spinn og som skildrar eit livsløp. Trådar er også kjende som hjelpemiddel som kan leia ein person gjennom ein labyrint eller vanskar, såkalla ariadnetrådar etter den greske soga om Ariadne.

I overført tyding kan ein snakka om ein (raud) tråd der noko går att i ei framstilling, om å miste tråden for det å koma ut av samanhengen eller gå i surr) om å samla trådane i ei hand for det å ha kontroll på alle felt i til dømes ei verksemd, eller å trekkja i trådane for det å styra noko (gjerne i det skjulte) som ein marionett. Om noko heng i ein tynn tråd kan det berre så vidt bergast.
Å slå på tråden kan brukast om det å ringja nokon med telefon, medan «knute på tråden» kan visa til ei misforståing eller eit uvenskap. Å vera utan ein tråd er ein metafor for det å vera naken, medan å vera lett på tråden kan visa til at ein er erotisk lauslynt.

## Kjelder
Falcon Heavy

**Falcon Heavy** er ein bererakett utvikla av SpaceX. Han kan skyta opptil 54 tonn nytelast opp i jordbane.

Den fyrste oppskytinga av raketten fann stad 6. februar 2018 og var ei prøveoppskyting. Ho sende ein Tesla Roadster ått av Elon Musk med ei dokke i førarsetet inn i solbane. Den fyrste kommersielle oppskytinga fann stad litt over eitt år seinare, 12. april 2019 norsk tid.

Fyrstesteget til Falcon Heavy er sett saman av tre Falcon 9-rakettar med ni Merlin-rakettmotorar kvar, slik at heile fyrstesteget i alt har 27 rakettmotorar. Dei tre fyrstestegsrakettane er sette saman slik at ein rakett sit i midten og ber andresteget med nyttelasta, medan dei to andre rakettane er feste til midraketten på kvar si side.

## Kjelder

 og vert etter planen skoten opp for fyrste gongen tidleg i 2018.
Grautrim

**Grautrim** (svensk *grötrim*) er eit enkelt rim som tradisjonelt blir framført ved grautmåltid, særleg på julaftan. Skikken er best kjend frå Sverige.

Grautrim var ei form for bordrim som erstatta eldre leverrim.
Dette var rim ein framførte under levermåltid, og var opphavleg ein overklasseskikk.
Dei breidde seg blant den svenske allmogen på 1700-talet. 
Grautrimskikken blei nytta både til høgtider som jul og påske og ved feiringar av bryllaup, barnedåp og andre festar.
Han blei så teken opp att av høgare svenske samfunnslag då dei ønska ei meir autentisk julefeiring.
På 1800-talet blei det gjeve ut bøker med grautrim retta mot borgarskapet, som *Oumbärligt vademecum för julklappsgifvare, eller tredje samlingen splitter nya verser till julklappar och rim öfver gröt*.

Grautrima er mindre kjende frå Noreg, men er omtalt i bruk på 1800-talet av Eilert Sundt
og av Thrond S. Haukenæs, som skildrar grautrim i eit bryllaup:

:*I anledning bruragrauten paa den 3dje dag blev der af hver enkelt efter kjøgemesterens opfordring frembragt korte smaa rim. Køgemesteren rimede først og saa de øvrige; kun bruden blev fritagen derfor. Som en prøve paa disse rim kan her anføres:*

::*Grauten er fin.*
::*Gid han var i magen min.*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Grötrim|Grötrim]]» frå ,  den 22. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** NE om grötrim
Den Danske Salmebog

**Den Danske Salmebog** er salmeboka som blir nytta i den danske Folkekirken.
Det er kome ut 15 autoriserte danske salmebøker sidan reformasjonen i Danmark-Noreg i 1536. Den noverande boka blei gjeven ut i 2003 og inneheld 791 salmar.

I tillegg til salmane inneheld boksa også ritualboka og alterboka til Folkekirken, ei bønebok og utdrag frå Luthers lille katekismus.

## Oppdeling av salmane
Salmerne i Den Danske Samlebog frå 2003 er opdelt i desse kategoriane:

* 1–14: Lovsange 
* 15–51: Troen på Gud Fader 
* 52–279: Troen på Guds Søn 
* 280–317: Troen på Gud Helligånd 
* 318–374: Den hellige, almindelige kirke 
* 375–486: De helliges samfund 
* 487–523: Syndernes forladelse 
* 524–575: Kødets opstandelse og det evige liv 
* 576–698: Kristenlivet 
* 699–791: Menneskelivet 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Den Danske Salmebog|Den Danske Salmebog]]» frå ,  den 22. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** Salmebogen online
*** Dendanskesalmebog.dk


## Bakgrunnsstoff
* Salmebogen online
* Dendanskesalmebog.dk
Hallad Ragnvaldsson

**Hallad Ragnvaldsson** (*Hallað son Rögnvalds*) var jarl på Orknøyane, truleg omkring år 890.

## Norrøne kjelder
Hallad Ragnvaldsson er nemnt i Orknøyingasoga og i «Soga om Harald Hårfagre».

## Familie
Far til Hallad var Ragnvald Mørejarl og mora var ei frillekone som vi ikkje kjenner namnet på. I Orknøyingasoga er det nemnt at han hadde fire brør, eller halvbrør, dei var: Rollaug, Einar, Rolv (Gange-Rolv) og Tore (Tore Teiande). Berre dei to siste var ektefødde søner av Ragnvald jarl. Ein femte bror var Ivar som fall på ei hærferd saman med Harald Hårfagre.

## Orknøyjarl
Etter at Ragnvald Mørejarl fekk kjennskap til at bror hans Sigurd og brorsonen Guttorm Sigurdsson var avlidne, sette han sonen sin, Hallad, til ny jarl på Orknøyane. Hallad busette seg på Rossøy (Mainland i Orknøyane).

På denne tida var det stor plage av vikingar som rana og drap folk, både på Orknøyane og på Katanes. Bøndene klaga seg til Hallad jarl, men han tykte det var vanskeleg å hjelpe dei, og til sist vart han lei av å vere jarl. Han sa frå seg tittelen og drog heim til Noreg for å bli bonde, og det blir sagt i soga at folk tykte at dette var ei skammeleg framferd (*ferdð hin hæðiligsta*).

Det er ikkje kjent verken når Hallad var fødd, eller når han vart jarl, men truleg må opphaldet hans på Orknøyane ha vore nokså kort og må kunne tidfestast til omkring 890.

## Notar


## Kjelder

### Fotnotar
 

## Bakgrunnsstoff
* The Northern Earldoms, av Barbara E. Crawford (2013) ISBN 978 1 9046079
Marjatta Kajosmaa

**Marjatta Kajosmaa** () er ein finsk tidlegare langrennar frå
Vehkalahti heilt sør og langt aust i Finland. I tida 1970-76 vann ho fire OL-medaljar og to VM-medaljar, fire i sølv og to i bronse.

Kajosmaa meisterskapsdebuterte med to femteplassar i dei individuelle tevlingane under Vinter-OL 1968 i Grenoble. To år seinare vann ho sølvmedaljen på 10 km og ho gjekk Finland inn til bronse i 3 x 5 km stafett då Ski-VM 1970 vart arrangert i Strbske Pleso i dåverande Tsjekkoslovakia. Under vinterleikane 1972 i Sapporo tok ho medaljar i alle tre langrennsøvingane for kvinner. Etter bronsemedalje på 10 km sikra ho seg sølvmedaljen på 5 km, fem sekundar bak vinnaren Galina Kulakova, og ho avslutta med å gå Finland inn til sølv i 3 x 5 km stafett etter at Helena Takalo og Hilkka Kuntola hadde gått gode etappar. Fire år seinare tok dei same tre finske langrennarane, pluss Liisa Suihkonen, eitt nytt stafettsølv ved OL 1976 i Innsbruck, då øvinga heitte 4 x 5 km stafett. Både i 1972 og -76 vart Sovjet-kvinnene for sterke.

Kajosmaa vann sju tevlingar under Holmenkollrenna, med dobbeltsigrar i 1969, -72 og -73, samt siger på 10 km i 1971. Ho vart tildelt Holmenkollmedaljen i 1971.  

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Kalevi Oikarainen

**Kalevi Oikarainen** () er ein finsk tidlegare langrennar frå Kuusamo som vart verdsmeister på 50 km i 1970.

Oikarainen slo gjennom då han i 1959 vann ein klar siger på 15 km i Holmenkollen. Tre år seinare vart han nummer tre på 15 km i Lahti. I 1965 vann han nettopp 15 km i Lahti.

Fyrst under Ski-VM 1966 i Oslo fekk Oikarainen sin meisterskapsdebut, med ein 11. plass på 30 km. Ei veke etter gjekk han den fyrste etappen for det finske laget som sikra seg sølvmedalje i 4 x 10 km stafett, klart slått av Noregs fire utvalde løparar. Laget bestod elles av Hannu Taipale, Kalevi Laurila og Eero Mäntyranta. Dei same fire utøvarane vann bronsemedaljar på stafetten under Vinter-OL 1968 i Grenoble, der Oikarainens beste individuelle plassering var sjuandeplassen på tremila. Seinare i OL-sesongen vart han andremann på 30 km i Svenska skidspelen i Falun og i 1969 kom han på tredjeplass på 15 km i Lahti.

Ved Ski-VM 1970 i Strbske Pleso i dåverande Tsjekkoslovakia vart Oikarainen nummer 12 på opningsdistansen 30 km. Avslutningsdagen i meisterskapen overraska han med å vinne gullmedaljen på femmila, eit halvt minutt framom Vjatsjeslav Vedenin. Med tredjeplass på 15 km og andreplass på 50 km stadfesta Oikarainen den gode forma då Lahti-spelen 1970 gjekk av stabelen få veker etter verdsmeisterskapen. Han fekk gå 50 km under Vinter-OL 1972 i Sapporo, men braut løpet.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Siiri Rantanen

**Siiri Johanna Rantanen**, fødd **Lintunen**, () var ein finsk idrettsutøvar frå Tohmajärvi i Norra Karelen som vart olympisk meister i 3 x 5 km langrenns-stafett i 1956. I alt vann ho åtte medaljar (1-3-4) i OL/VM-tevlingar 1952-62. Rantanen var aktiv  både i langrenn, friidrett og sykling.

### Langrenn
Rantanen deltok og vann ein olympisk bronsemedalje då kvinnelangrenn under Vinter-OL 1952 i Oslo for fyrste gong stod på programmet i ein internasjonalt meisterskap. Framfor seg på resultatlista på 10 km hadde ho landskvinnene Lydia Wideman og Mirja Hietamies. To år seinare vann ho sølv, både på 10 km og i 3 x 5 km stafett, ved Ski-VM 1954 i Falun.

Under Vinter-OL 1956 i Cortina d'Ampezzo vart Rantanen med ein femteplass beste finne i den individuelle tevlinga. Fire dagar seinare gjekk ho Finland inn til olympisk gull i 3 x 5 km stafett, 27 sekundar framom favorittane frå Sovjetunionen. Dei andre på vinnarlaget var Sirkka Polkunen og Mirja Hietamies.

Då Ski-VM 1958 vart avvikla på finsk heimegrunn i Lahti, sikra Rantanen seg bronsemedaljen på 10 km og ho gjekk Finland inn til sølv på stafetten. Både ved vinterleikane 1960 i Squaw Valley og Ski-VM 1962 i Zakopane vann Finland, med Rantanen på startetappen, bronse i 3 x 5 km stafett. I 1962-VM kom ho elles på fjerdeplass i den då nye distansen over 5 kilometer.

### Friidrett og sykling
Rantanen var finsk meister i terrengløp i 1960 og i 3 x 800 m stafett i 1961. I 1961 vart ho også finsk meister i landevegssykling.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Siiri Rantanen|Siiri Rantanen]]» frå ,  den 22. januar 2017.*