open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Islas del Atlántico Sur

**Islas del Atlántico Sur** er eit av dei fire departementa som utgjer den argentinske provinsen Tierra del Fuego, Antártida e Islas del Atlántico Sur. Departementet består av øygruppene Falklandsøyane, Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane og har eit samla areal på 16 955 km².

Falklandsøyane og Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane er under britisk administrasjon og vert sett på av Argentina som ulovleg okkupert. Argentina okkuperte øyane i 1982, men Storbritannia erobra dei attende i løpet av den 74 dagar lange Falklandskrigen.

Sør-Orknøyane ligg sør på 60 gradar sørleg breidde, og vert dermed omfatta av Antarktistraktaten. Statar som har tiltredd traktaten skal ikkje gjera noko for å hevda, støtte eller nekta for territorielle krav i Antarktika, men traktaten slår òg fast at statane ikkje har gjeve opp dei territoriale krava sine då dei inngjekk han. Både Argentina og Storbritannia, som begge har tiltredd traktaten, gjer krav på øygruppa. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Islas del Atlántico Sur|Islas del Atlántico Sur]]» frå ,  den 18. september 2018.*
Norges land og folk

***Norges land og folk***, fullstendig tittel ***Norges land og folk topografisk-statistisk beskrevet***, er eit bokverk som skildrar geografiske, statistiske, historiske og andre forhold i kvart amt i Noreg. Verket blei skrive frå 1890-talet av fleire ulike forfattarar. Det kom ut i 44 band frå 1885 til 1921.

## Delane av verket
* 1. *[[Smaalenenes amt]]* av A. N. Kiær (1885) nb.no
* 2. *[[Akershus amt]]* av Johan Vibe (1897) 
* 3. *[[Kristiania]]* av Amund Helland (3 bd., 1917)
* 4. *[[Hedemarkens amt]]* av Amund Helland (2 bd., 1902)
* 5. *[[Kristians amt]]* av Amund Helland (4 bd., 1913)
* 6. *[[Buskerud amt]]* av Johan Vibe (1895)
* 7. *[[Jarlsberg og Larvik amt]]* av Amund Helland](3 bd., 1914&ndash;1915)
* 8. *[[Bratsberg amt]]* av Amund Helland (2 bd., 1900)
* 9. *[[Nedenes amt]]* av Amund Helland (2 bd., 1904)
* 10. *[[Lister og Mandals amt]]* av Amund Helland (2 bd., 1903)
* 11. *[[Stavanger amt]]* av Boye Strøm (1888)
* 12. *[[Søndre Bergenhus amt]]* av Johan Vibe (1896) 
* 12. *[[Søndre Bergenhus amt]]* av Amund Helland (2 bd., 1921)
* 13. *[[Bergen]]* av Amund Helland (2 bd., 1916)
* 14. *[[Nordre Bergenhus amt]]* av Amund Helland (2 bd., 1901)
* 15. *[[Romsdals amt]]* av Amund Helland (2 bd., 1911)
* 16. *[[Søndre Trondhjems amt]]* av Amund Helland (2 bd., 1898)
* 17. *[[Nordre Trondhjems amt]]* av Amund Helland (2 bd., 1909)
* 18. *[[Nordlands amt]]* av Amund Helland (4 bd., 1907)
* 19. *[[Tromsø amt]]* av Amund Helland (2 bd., 1899)
* 20. *[[Finmarken amt|Finmarkens amt]]* av Amund Helland (3 bd., 1905)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norges land og folk|Norges land og folk]]» frå ,  den 18. september 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Jørgen Løvland: «Norges land og folk», i *Festskrift til professor Amund Helland paa hans 70 aars fødselsdag 11. oktober 1916*, s. 60–64. Kristiania: Aschehoug, 1916. 


## Bakgrunnsstoff
Jørpeland kyrkje

**Jørpeland kyrkje**  er ei arbeidskyrkje frå 1969 i Strand kommune i Rogaland fylke. Byggverket er i betong og har 450 sitjeplassar. Kyrkja vart restaurert i 2006.

Kyrkjegarden aust for kyrkja vert kalla Langeland kyrkjegard.

## Kjelder

* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Jørpeland kyrkje|Jørpeland kyrkje]]» frå ,  den 18. september 2018.*  


## Bakgrunnsstoff
* 
* Jørpeland kirke på Kyrkjesøk
*
Bjørnsjøen

**Bjørnsjøen** (337 moh.) er eit vatn i Nordmarka og ligg sør for Kikutstua og nordvest for Bjørnholt. Med sine 2,53&nbsp;km² overflate er Bjørnsjøen eit av dei store vatna i Nordmarka. Største djupn er 38,8&nbsp;meter.

Skiløypene mellom Kikutstua og Bjørnholt og Kikutstua og Ullevålseter går over vatnet. 

Vest for Bjørnsjøen ligg Østre Fyllingen, i aust Fortjern. Hakkloelva sørgjer for det meste av vasstilførselen, medan Bjørnsjøelva fører vatnet vidare til Skjærsjøen.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bjørnsjøen|Bjørnsjøen]]» frå ,  den 18. september 2018.*  

## Bakgrunnsstoff

* Skiforeningen om Bjørnsjøen 
* Djupnkart, Oslo vass- og kloakkvesen, publisert av NVE
*
Hakkloa

**Hakkloa** er eit av dei større vatna i Nordmarka ved Oslo. Det er òg det nest djupaste, med største djupn på 56 meter. Vatnet inngår i Nordmarkvassdraget, og får tilførsel gjennom ei kort elv frå Sandungen midt på vestsida av vatnet. Avløpet er i sørenden gjennom Hakkloelva til Bjørnsjøen.
Vatnet er noko næringsfattig, og det er då òg mindre fisk, men det er aure, røye, sik og åbor i vatnet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hakkloa|Hakkloa]]» frå ,  den 18. september 2018.*  
 




## Bakgrunnsstoff

* Djupnkart, Noregs til vassdrags- og energidirektorat
Dypvåg prestegard

**Dypvåg prestegard** ligg like aust-nordaust for Dypvåg kyrkje, i nordkant av kyrkjegarden.

Hovudbygningen er eit sveitserhus frå 1879 i to etasjar. Dette og stabburet frå 1800-talet er freda.


DypvågPrestegård2018 (3).jpg|Dypvåg prestegard ligg like ved Dypvåg kyrkje.
StabburDypvågPrestegård2020.jpg|Også stabburet på prestegarden er freda.


## Kjelder
* Dypvåg prestebolig hos Opplysningsvesenets fond
*
Volda prestegard

**Volda prestegard** er nokre hundre meter søraust for Volda kyrkje, på sørsida av Øyraelva. Før 1758 lå prestegarden på nordsida.

Hovudbygningen er eit laftebygg (ca. 1818) i to etasjar, og det finst òg eit stabbur (ca. 1900) og eit eldhus frå 1800-tallet. Sistnemnde er ombygd til garasje med hønsehus i eine enden. Dei tre bygga er freda.

## Kjelder
* Volda prestebustad  hos Opplysningsvesenets fond
*
Stangvik prestegard

**Stangvik prestegard** ligg like aust for Stangvik kyrkje i Surnadal. Både kyrkjestaden og prestegarden har røter attende til mellomalderen.

Hovudbygningen er eit laftebygg i to etasjar oppført i 1786. Tidlegare fanst òg ei borgstove samanbygd med eit eldhus sør for hovudbygningen og parallelt med denne. Hovudbygningen og eit naust er freda.

## Kjelder
* Stangvik prestebolig hos Opplysningsvesenets fond
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Thomas Heftye (1822–1886)

**Thomas Johannessen Heftye** () var ein norsk forretnings- og bankmann, far til Thomas Heftye (1860–1921).

Heftye var fødd i Kristiania. Som ung gjekk han inn i familien sitt bank- og reiarlag, og leia det frå 1864. Han var ein omtykt kommunalman som var leiar i fleire komitear skipa av regjeringa. Heftye var med på å etablera Den norske turistforening. Han fekk også ei namn  i litteratur- og kunsthistoria. Han gav ut *Kursværdien av sterling, mark banco, gylden og francs i norske species- og dele av species* (1871) og *De svenske seddelbanker* (1878).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Thomas Heftye (1822–1886)|Thomas Heftye (1822–1886)]]» frå ,  den 19. september 2018.*
 
*
Nærbø gamle kyrkje

**Nærbø gamle kyrkje** er ei lafta langkyrkje frå 1834 i Hå kommune i Rogaland fylke. Kyrkja har 330 sitjeplassar.

Altartavla vart måla av Peter Reimers i 1620. Korvindauga har glasmåleri av Benneche og Larsen frå 1934.

## Kjelder
* Nærbø gamle kyrkje på Kyrkjesøk
* 

## Bakgrunnsstoff
* Hå kyrkjelege fellesråd
* 
*
Veavågen kyrkje

**Veavågen kyrkje** er ei arbeidskyrkje bygd i rektangelplan frå 2009 i Veavågen  i Karmøy kommune i Rogaland.

Byggverket er i mur og har 280 sitjeplassar. Arkitekt var Brandsberg-Dahls Arkitekter.

## Kjelder
* Veavågen kirke på Kyrkjesøk

## Bakgrunnsstoff
* Veavågen kyrkjelyd
Nysæter kyrkje

**Nysæter kyrkje** er ei arbeidskyrkje i Stord kommune i Vestland fylke. Ho vart oppført i 1991 og innvigd i januar 1992.

Byggverket er i tegl og har 350 sitjeplassar. Det er inspirert av stavkyrkjearkitektur.

## Kjelder
* Hans-Emil Lidén: Nysæter kirke i «Norges kirker»
* 
*
Den britiske ambassaden i Oslo

**Den britiske ambassaden i Oslo** er Storbritannia sin diplomatiske representasjonen i Noreg. Ambassaden held til i Thomas Heftyes gate 8 i Oslo. Ambassaden var tidlegare ein legasjon.

Ambassadørresidensen er i Drammensveien 79 (Frognæs).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Storbritannias ambassade i Oslo|Storbritannias ambassade i Oslo]]» frå ,  den 18. september 2018.*  


## Bakgrunnsstoff
* 
* *[https://www.regjeringen.no/no/dep/ud/dep/forbindelser/odl/id2484876/ The Oslo Diplomatic List]* på Utenriksdepartementet.
Lisleherad stavkyrkje

**Lisleherad stavkyrkje** var ei stavkyrkje i Lisleherad i Notodden kommune i Telemark. Eldste kjende omtale er frå 1427, og stavkyrkja vart bygd om fleire gonger før ho vart riven for å gje plass til dagens Lisleherad kyrkje. Ved ei synfaring i 1668 vert det sagt at kyrkja har tre gavlar og ein omgang, idet gavlane av Lorentz Dietrichson vert tolka som inngangar. Desse er altså markerte med gavlar på svalgangen. I 1730 er kyrkja skildra som lita og med tårn, og ho har framleis svalgangen intakt. I 1811 vart kyrkja utvida og bygd om. Dietrichson trur at det stavbygde skipet vart behalde, medan nye delar vart opførte i lafteverk. Kyrkja skal etter dette ha vore kald og trekkfull. Siste gudstenesta vart halde 2. juledag 1873. Så vart kyrkja riven, og den nye kyrkja vart innvigd i 1876.

## Inventargjenstander fra stavkirken
To portalplankar frå kyrkja er i Oldsaksamlinga, der ein òg finn ein madonnafigur og ei vasskanne med løveform.

Preikestolen i dagens Lisleherad kyrkje er overført frå stavkyrkja. Han er frå 1794 og vart teken i bruk ved ei restaurering i 1953–54, etter at den nye kyrkja hadde fått ny preikestol i 1876.

## Kjelder
* 
* 
* Brendalsmo, Jan: Kildegjennomgang: Middelalderske kirkesteder i Telemark (Riksantikvaren, 2015), s. 30–31
* 

## Bakgrunnsstoff
* 

## Fotnotar
Skeiselandskampen Noreg-Sovjetunionen 1961

**Skeiselandskampen Noreg-Sovjetunionen 1961** fann stad på Bislett stadion i Oslo laurdag 7. og sundag 8. januar 1961. Sovjetunionen vann landskampen med 236,5 poeng mot Noregs 183,5 poeng. Landa stilte med åtte utøvarar kvar som gjekk alle distansane, unnateke 10&nbsp;000 meter der sju mann frå landa var med. Noregs mannskap bestod av Alv Gjestvang, Magne Hval, Knut Johannesen, Fred Anton Maier, Torstein Seiersten, Steinar Solberg, Nils Aaness, Roald Aas.

### 500 m



**Dato:** 7. januar 1961

### 5000 m



**Dato:** 7. januar 1961

### 1500 m



**Dato:** 8. januar 1961

### 10&nbsp;000 m



**Dato:** 8. januar 1961

## Kjelder
*Arbeiderbladet 9. januar 1961
Holla prestegard

**Holla prestegard** er ein prestegard i Nome kommune i Telemark. Garden ligg nordvest for Holla kyrkjeruin, altså nær mellomalderkyrkjestaden.

Ein trur at den noverande hovudbygningen er frå rundt 1870. Det er ein lafta bygning i halvannan etasje som er oppført på grunnmuren til ein eldre bygning og kan inkorporere delar av denne. Stilen er seinempire med innslag av sveitser. Stabburet er frå rundt 1800. Det er i motsetning til hovudbygningen ikkje lengre eigd av Opplysningsvesenets fond. Både hovudbygningen og stabburet er freda. Grdsdrifta er forpakta bort.

## Kjelder


* Holla prestebolig  hos Opplysningsvesenets fond
**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Holla prestegård|Holla prestegård]]» frå ,  den 19. september 2018.*  


## Bakgrunnsstoff
* 
* Kulturhistorisk registrering. Nome kommune, Holla prestegård  (PDF)
Hedrum prestegard

**Hedrum prestegard** ligg like sørvest for Hedrum kyrkje. På tunet er tre freda bygningar: hovedbygningen (frå 1897–98, teikna av Ulrik Sverdrup), eit stabbur (frå 1860) og eit bryggerhus/garasje.

## Kjelder
* Hedrum prestebolig hos Opplysningsvesenets fond
*
Tjølling prestegard

**Tjølling prestegard** ligg like søraust for Tjølling kyrkje. Prestegarden som kyrkja røter attende til mellomalderen, men dagens bygningar er litt nyare. Hovydbygningen, eit laftebygg i ein etasje, er frå 1805. Ei borgstove vart oppført på Grønneberg i 1816 og flytta til prestegarden i 1836. For øvrig finst driftsbygning og vognskjul frå 1914–15. Anlegget utgjer eit firkanttun og er freda.

## Kjelder
* Tjølling prestebolig hos Opplysningsvesenets fond
*
Militær pioner

**Pioner** i militær forstand er ein infanterist med ein viss grad av ingeniøropplæring. Pionerar vert brukte til å byggja feltstillingar og skyttergraver, rydde hindringer for stridsvogner og til å lette ingeniøroppgåver som grøftegraving, teltreising, latrinebygging og snekring. Tidlegare hadde pioneren òg ansvar for å handtera flammekastarar. I den britiske hæren gjer mange av pionerane teneste som trommeslagarar.

Ordet «pioner» stammar frå eldre fransk *pionnier*, som tyder 'fotsoldat', med same rot som ordet *peon.* Peon er igjen avleidd av *pedn-*, som på seinlatin viser til 'ein som har breie føter'. Som militær term finn ein «pioner» heilt attende til 1600-talet.

## Sjå òg

* Ingeniørsoldat
* Sappør (stormingeniør)

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pioner (militær)|Pioner (militær)]]» frå ,  den 19. september 2018.*
Sappør

Ein **sappør** (frå fransk **sapeur**) var opphavleg ein soldat med oppgåver i kringsetjingsstrid. Sappørane grov skyttergraver og løpegraver framover mot motstandaren sin befestninger. Dermed kunne eigne troppar rykka nær opp mot fienden under dekke i løpegravene. Til eige vern kunne sappørane ha eige kroppspanser og tung hjelm. Når ein kom så nær at løpegravene ikkje gav tilstrekkeleg dekning, overtok minørane. 

Nemninga er i nyare tid brukt om ingeniørsoldatar, særleg som mineryddarar. Det norske forsvaret nyttar nemninga *stormingeniør* (STING).

## Sjå òg
*Militær pioner

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sappør|Sappør]]» frå ,  den 19. september 2018.*
BMP

**BMP** er ei forkorting som kan tyda fleire ting:

* Windows Bitmap, eit filformat for bilete
* Bojevaja Masjina Pekhoty, sovjetiskproduserte stormpanservogner, sjå BMP-1, BMP-2 og BMP-3
Carl Otto Lund

**Carl Otto Lund** () var ein norsk jurist og politikar frå Larvik som representerte einmannskrinsen Strømsø og Tangen på Stortinget frå 1916 til -21, vald for partiet Høgre.

Til liks med den samnemnde faren utdanna Lund seg til sakføraryrket. Han vart cand. jur. i 1887 og arbeidde dei neste fire år som eidsvoren fullmektig hos byfogden i Drammen. Frå 1892 var han overrettssakførar i Drammen. Jamsides hadde 1891-1900 jobben som formannskapssekretær i Drammen. I tida 1907-1033 var han også aktor ved Drammens meddomsrett.

Lund var medlem i bystyret i Drammen i 21 år frå 1901 til -22, ordførar i seks år av åra, 1907-13. I tillegg var han formann i likningskommisjonen i Drammen. Frå 1916 til 1928 var medlem i hovudstyret i Den Norske Sakførerforening, viseformann dei siste 8 åra. Lund var i 25 år styreformann Drammens og Oplands Kreditbank og styremedlem i ein rekke industribedrifter og reiarlag.

Periodane 1916-18 og 1919-21 var Lund valkrinsen Strømsø og Tangen sin mann på Stortinget. Den fyrste treårsbolken hadde han plass i Budsjettkomiteen, i den siste i Finans- og tollkomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Nes stavkyrkje i Hallingdal

**Nes stavkyrkje** var ei stavkyrkje på Nesbyen i Hallingdal.

Stavkyrkja vart riven i 1864, to år etter at dagens Nes kyrkje vart innvigd. Stavkyrkja låg om lag 500 meter nordvest for dagens kyrkje, og ein kan framleis sjå tufta. Eit skilt på staden daterer kyrkja til 1200-talet.

Det har vore minst ei tidlegare kyrkje på staden, for i eit brannlag som dekkjer store delar av tufta, er det funne brannskadde grunnmurar. Det er òg funne graver som ut frå orienteringa må vere eldre enn dette, men det er ikkje funne sikre spor etter ei enda eldre kyrkje. Den nedbrente trekyrkja skal ha vore om lag 8,8 meter lang. Desse funna er frå ei utgraving i 1965 då stavkyrkjetufta vart avdekka og konservert.

Stavkyrkja, som vart riven i 1864, vart målt opp av Hans Gude i 1850 og av Georg Bull i 1855, og er såleis betre kjend enn mange andre stavkyrkjer som leid same skjebne. Stavkyrkja var opphaveleg ei langkyrkje og fekk etter kvart apsis i koret. På andre halvdel av 1700-talet vart ho utvida med lafta krossarmar og dessutan våpenhus i vest og sakristi i aust.

Frå stavkyrkja er bevart bygningsdelar og dekorerte detaljar ei rekkje stader, mellom anna i Kulturhistorisk museum og på Hallingdal Museum. Altartavla og døypefonten frå stavkyrkja vart overført til den nye kyrkja. Altartavla er sidan avløyst av ei ny tavle, men biletet, som syner krossfestinga, er framleis i kyrkja. Kummen frå døypefonten (av kleberstein) er i bruk den dag i dag og har fått ein ny sokkel.

På den gamle kyrkjegarden står eit kyrkjelydshus som let til å vere i relativt dårleg stand, og det finst framleis enkelte gravminne på staden.

På kyrkjegarden ved dagens Nes kyrkje vart det i 1953–54 oppført eit gravkapell inspirert av den gamle stavkyrkja.

## Merknadar

## Kjelder
* 
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Nes stavkirke (Hallingdal)|Nes stavkirke (Hallingdal)]]» frå ,  den 19. september 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Gamle Nes: Stavkirketomta
*
2B9 Vasiljok

**2B9 Vasiljok** ('Kornblome') er ein automatisk 82 millimeters bombekastar som vart utvikla i Sovjetunionen i 1967 og utplassert på 1970-talet. 2B9 kan skyte enkeltskot eller automatlading med 4 granatar om gongen. Han kan ladast frå munningen eller ved sluttstykket og er basert på ei vogn med hjul. Det er rekna som bataljonssjefens lommeartilleri.

## Variantar

* **2B9 Vasilek** – Basimodellen
** **2B9M Vasilek** – Modernisert i 1984.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2B9 Vasilek|2B9 Vasilek]]» frå ,  den 29. september 2018.*  

## Bakgrunnsstoff

* www.janes.com
Scottish Aviation

**Scottish Aviation Limited** var ein britisk flyprodusent som heldt til på den internasjonale flyplassen i Prestwick i Skottland.

## Historie

Selskapt vart skipa i 1935. 
Opphavleg starta det som ein flyskole og i 1938 byrja selskapet med vedlikehaldsarbeid på fly- og under andre verdskrigen fekk dei oppdrag med å halda ved like fly for RAF, mellom anna Liberator bombefly.

I etterkrigstida byggde dei robuste STOL sambandsfly, som Pioneer og den større Twin Pioneer. Seinare bygde dei turboprop som Jetstream.

I november 1958 sa selskapet opp nesten 800 av dei 2&nbsp;500 tilsette. 
Scottish Aviation vart slått saman med British Aircraft Corporation, Hawker Siddeley Aviation, og Hawker Siddeley Dynamics og danna British Aerospace i 1977.

## Bygde fly

* Scottish Aviation Pioneer
* Scottish Aviation Twin Pioneer
* Scottish Aviation Bulldog
* Scottish Aviation Jetstream

Fil:scottish.twin.750pix.jpg|Scottish Aviation Twin Pioneer.
Fil:JetstreamXX500.JPG|Scottish Aviation Jetstream T1.
Fil:bulldog g-bhzr arp.jpg|Scottish Aviation Bulldog.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Scottish Aviation|Scottish Aviation]]» frå ,  den 19. september 2018 og «[[:en:Scottish Aviation|Scottish Aviation]]» frå  den 11. oktober 2018*  
 

;Bibliografi
* Jackson, A.J. *British Civil Aircraft since 1919 (Volume 3)*. London, Putnam, 1974. 

## Bakgrunnsstoff
* Berry, P (2005) *Prestwick Airport and Scottish Aviation*
* Robertson, A (1986) *Lion Rampant and Winged*
BAe Jetstream 31

**BAE Jetstream 31**, opphavleg **Handley Page Jetstream 31**, er eit mindre to-turboprop motors passasjerfly, med trykkabin, konstruert for å møta krava i USA til eit fly for den regionale marknaden.

## Utvikling
Handley Page var i ein kinkig situasjon på 1960-talet. Dei ynskte å vera uavhengige av dei «to store» (Hawker Siddeley og  British Aircraft Corporation), men mangla økonomiske musklar til å utvikla eit stort passasjerfly som kunne halda dei i marknaden. Etter å ha studert problemet bestemde dei seg for at det neste produktet deira skulle vera eit særs konkurransedyktig mindre fly som kunne fylla ein nisje i marknaden. Dei identifiserte dette som ein 2-motors rask maskin med 12-18 sete. Konstruksjonen møtte stor interesse i USA då han først vart introdusert, og ein ordre på 20 fly kom allereie før teikningane var ferdige.

Samansetjinga av flyet vart gjort i Handley Page-anlegget på Radlett flyplass, men store delar vart sett ut på underentreprise, mellom anna vengene, som vart bygde av Scottish Aviation på Prestwick, og haleseksjonen som vart bygd hos Northwest Industries i Edmonton i Canada. I prototypen vart det sett inn ein Turboméca Astazou XIV motor på 840 hk. Prototypen hadde sin første tur 18. august 1967 namngjeve som **Jetstream 1**. Gjennom testprogrammet viste det seg at motorane var for veike. Valet på ny motor fall på eit amerikanskbygd Garrett AiResearch TPE-331, noko som leidde til at US Air Force vurderte flyet som fraktfly. I 1969 plasserte dei ei bestilling på 11 fly med større lastedør og plass til 12 passasjerar, eventuelt seks bårer, men bestillinga frå USAF vart kansellert på grunn av forseinka levering.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:BAe Jetstream 31|BAe Jetstream 31]]» frå ,  den 19. september 2018.*  
 

## Litteratur

*   
*   
*   
*
Fjellfly

**Fjellfly** var eit flyslskap som eksisterte frå 1954 til 1972. Det var etablert av Snorre Kjetilson, med base på Skien lufthamn, Geiteryggen. Kjetilson kjøpte tidleg på 1960-talet to Scottish Aviation Twin Pioneer. Begge flya vart sett inn i rute mellom Skien og Fornebu. Ei tid mellom 1956 og 1960 vart ruta utvida til Hamar. Etter ein treig start vart Fjellfly slege konkurs i 1972. 

Fjellfly hadde òg avdelingar ved Bergen lufthamn, Flesland.
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fjellfly|Fjellfly]]» frå ,  den 19. september 2018.*
Haukeliekspressen

**Haukeliekspressen** er ei ekspressbussrute mellom Haugesund og Oslo via Haukelifjell. Ho vert driven av Telemark Bilruter og Tide Buss. Ruta er ein del av nettverket til NOR-WAY Bussekspress, der ho har rutenummer NW180. Ho er hovudnerven i busstilbodet i Vest-Telemark.

Ruta byrja 21. november 1986 med ein dagleg avgang i kvar retning, men har i løpet av åra vorte utvida til tre avgangar i døgnet. Det går i dag avgangar på formiddagen alle dagar, på ettermiddagen alle dagar unntatt laurdag, og kvar natt unntatt natt til sundag. I tillegg går det ein avgang frå Vest-Telemark til Oslo på morgonen med retur på ettermiddagen alle dagar i veka. Heile reisa mellom Haugesund og Oslo er på drygt 45 mil og tek mellom åtte og ni timar, avhengig av kva tid på døgnet ein reiser.

Historisk sett er ruta ei vidareføring av sommarruta over Haukelifjell som busselskap på begge sider av fjellet har samarbeidd om sidan 1911. Sommarruta byrja å gå gjennomgåande mellom Odda og Bø frå 1951, og frå 1967 vart ho heilårsrute. Gjennom tidene har Haukeliekspressen strekt seg til Bergen og Voss i nordvest, Kristiansand i sør og Skien i søraust.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Haukeliekspressen|Haukeliekspressen]]» frå ,  den 19. september 2018.*
Opiumsvalmue

**Opiumsvalmue** (*Papaver somniferum*) er ein art i valmueslekta. Han er ein eittårig plante som kan bli opptil 1,5 m høg. Planten har blågrøne blad og ein stor blome som kan vera raud, blåfiolett eller andre fargar.  

Ein kan vinna ut opium frå mjølkesafta til den umogne kapselfrukta. Frøa frå den mogne kapselen blir nytta i matlaging som valmuefrø, eller til å laga valmueolje. 

Valmuen høyrer heime i middelhavslanda, men blir også dyrka ei rekkje andre stader. Han er blitt observert veksande fleire stader i Noreg, men blir ikkje rekna for å ha ein reproduserande bestand i landet.

## Kjelder
Knut Ekwall

**Knut Alfred Ekwall** () var ein svensk målar frå Småland .

## Bakgrunn
Ekwall var son av kronofogden Nils Fredrik Robåtvald og Emelie Bernhardina Carolina Dyrstraum. Han var bror av Emma, Gustaf og Hugo Ekwall.

Ekwallstuderte kunst hos Marcus Larson 1858 og ved Kunstakademiet i Stockholm (1860-1866)), med vekt på tresnitt. Han vart elev til målaren Ludwig Knaus i Berlin.

## Karriere
I 1870 arbeidde Knut Ekwall som artist i München og seinare i Leipzig. På denne tida var arbeidet hans hovudsakleg illustrasjonar for tyske og svenske aviser, reprodusert som koparstikk. Han laga mellom anna illustrasjonar til *Frithiofs saga* av Esaias Tegnér.

I 1871 gifta han seg med den tyske konsertsongaren Johanna Maria Theresia Burkowitz-Pönitz. Dotter deira var bilethoggaren Runa Bülow-Hübe. Ekwall vende tilbake til Sverige i 1885. 

I produksjonen hans finst portrett, landskap og sjangermotiv, ofte med barn. Ekwall finst representert mellom anna ved Nationalmuseum og Nordiska museet i Stockholm og Kalmar konstmuseum i Kalmar.

## Død
Den 13. mars 1912 brann villaen hans på Romanö, og ei stor mengd kunst gjekk tapt. Knut Ekwall, som hadde vore sjukeleg ei lengre tid, låg sjuk i etasjen øvst. Han vart redda og vart teken til det nærliggande Romanäs sanatorium.  Nokre veker seinare døydde han der.

## Biletgalleri

File:Knut Ekwall - Frieri.jpg|Frieri
File:Knut Ekwall Fisherman and The Siren.jpg|
File:Knut Ekwall-Frieriet.jpg|Frieriet
File:Ekvall Knut The Reading Lesson.jpg|
File:Knut Ekwall-Flickan med brevet.jpg|Jenta med brevet
File:Die_Gartenlaube_(1873)_b_151.jpg|
File:Die Gartenlaube (1873) b 483.jpg|
File:Die Gartenlaube (1877) b 471.jpg|
File:Knut.Ekwall.Emigrants.PNG|


## Kjelder


*    (første opplaget, 1881)
* Lexikonett amanda og Kultur1
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Knut Ekwall|Knut Ekwall]]» frå ,  den 19. september 2018.*
Punch (fleirtyding)

**Punch** kan visa til:

* Punch, eit klassisk, engelsk vittigheitsblad som kom ut 1841-1992 og 1996-2002
*Punch i Danmark, eit dansk vittigheitsblad som kom ut frå 1873 til 1894
* Punsj, ein alkoholhaldig blandingsdrikk (skrive *punch* på engelsk)
* Punsch eller punch, ein svensk søt alkoholhaldig drikk med arrak 
* Punch and Judy, komiske figurar i engelsk dokketeater og pantomime, der Punch tilsvarer den italienske Pulcinello i commedia dell'arte
Nationalmuseum i Stockholm

**Nationalmuseum** er eit svensk statleg sentralmuseum i Stockholm, og det største kunstmuseet i Sverige. Det har samlingar av måleri, skulptur og kunst på papir frå kring 1500-talet til 1900-talet, og dessutan kunsthandverk- og designgjenstandar frå 1500-talet til notida. Totalt omfattar samlinga rundt 700 000 gjenstandar. Museet ligg på Blasieholmen i Stockholm, i ein bygning som vart teikna for føremålet av den tyske arkitekten Friedrich August Stüler. Bygningen stod ferdig i 1866, men historia til museet går heilt attende til 28. juni 1792 då *Konglig Museum* vart oppretta. Museet er dermed eit av dei eldste kunstmusea i Europa.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Nationalmuseum, Stockholm|Nationalmuseum, Stockholm]]» frå ,  den 19. september 2018.*  
 
** oppgav desse kjeldene:*  
* 

## Bakgrunnsstoff

*
Kjelvik

**Kjelvik** (nordsamisk *Goaskinvággi*) er ei fråflytta bygd på Magerøya i Nordkapp kommune i Finnmark fylke.

Ho var etter Honningsvåg den nest største tettstaden på Magerøya  inntil staden vart brent av okkupasjonsmakta i 1944. Kjelvik hadde tidleg på 1900-talet om lag 80 innbyggarar, dei fleste av finsk avstamming. I 1930 var det 236 innbyggarar i Kjelvik. Etter krigen vart staden berre delvis attreist. På 1960-talet flytta dei fleste som var att frå staden, og frå midten av 1970-talet var det ingen fastbuande igjen.

Kjelvik var fram til 1950 namnet på dagens Nordkapp kommune. Kommunen var utskild frå Kistrand i 1861. Staden er avmerka som «Kelwyck» på Mercator sitt kart *Atlas Minor* frå 1613.  
 
## Kjelder
Wilhelm Henie

**Wilhelm Henie** () var ein norsk forretningsmann (pelshandlar og sykkelforhandler) og idrettsutøvar. Han representerte Oslo Velocipedklub og Oslo Skøiteklub.
Han er mest kjend som manager og far til Sonja Henie.

Wilhelm Henie vann VM i banesykling (1894)), 100 km som gjekk i Antwerpen. Han vart rett nok påmeld via det danske forbundet sidan Noreg ikkje var medlem av det internasjonale sykkelforbundet på den tida. Tidlegare same året hadde han gjort det veldig bra under nokre baneritt i England. 

I 1896 vart han nummer to i EM 1896 på skøyter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Wilhelm Henie|Wilhelm Henie]]» frå ,  den 19. september 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 
* 500 som preget Norge : norske kvinner og menn i det 20. århundre, side 46-47  Forfatter/redaktør: Andersen, Alf G. og Hansen, Hans-Erik.
Scottish Aviation Twin Pioneer

**Scottish Aviation Twin Pioneer** var eit britisk STOL (Short Take Off and Landing) militært transport- og sivilt passasjerfly frå 1950-åra, konstruert med tanke å nytte korte landingsbanar. Det var utstyrt med to  Alvis Leonides-motorar og var eit høgvinga fly som var lett gjenkjenneleg på grunn av tre store haleror. Flyet var eit av dei siste etterkrigsflya av denne storleiken som var høgvinga og med halehjul. Det vart bygd i alt 91 fly i tre versjonar. Største avtakeren var Royal Air Force med 39 fly. Det siste flyet vart bygd i 1964.

To eksemplar av flyet vart registrerte i Noreg som LN-BFO og LN-BFX, begge med Fjellfly som eigar. Fjellfly brukte det frå sin base på Geitryggen på ei dagleg rute til Fornebu.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Scottish Aviation Twin Pioneer|Scottish Aviation Twin Pioneer]]» frå ,  den 26. september 2018.*
Valmueolje

**Valmueolje** er ei planteolje laga av valmuefrø frå opiumsvalmuen ved kald- eller varmpressing. 

Olja er feit og tørrande. Ho blir noko brukt som matolje, men er elles mest brukt i oljemåling og noko innan medisin. 

## Kjelder
Berlin-Schönefeld lufthamn

**Flughafen Berlin-Schönefeld** er ei internasjonal lufthamn som ligg like søraust for bygrensa til Berlin, i kommunen Dahme-Spreewald i Brandenburg.

Schönefeld var tidlegare hovudflyplassen i DDR og den einaste flyplassen som tente Aust-Berlin.

Fordi Schönefeld ligg utanfor byen er han ei mindre kjelde til forureining i Berlin enn den andre flyplassen i byen, Tegel lufthamn, som ligg innanfor bygrensa.

Schönefeld vart under ombygging til den nye hovudlufthamna for Berlin, Berlin Brandenburg lufthamn som skulle vore opna i juni 2012, men opninga er utsett fleire gonger. I 2006 hadde flyplassen 6&nbsp;331&nbsp;191 passasjerar.

## Ulukker

* 22. desember 1986: Eit Aeroflot Tu-134 styrta ved innflyging til flyplassen. 72 av 82 passasjerar og personell ombord døydde.
* 16. juli 1989: Ein Ilyushin IL-62M frå Interflug-Airlines styrta rett etter avgang i ein åker i Berlin. 21 personar døydde.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Berlin-Schönefeld lufthavn|Berlin-Schönefeld lufthavn]]» frå ,  den 19. september 2018.*
Khunjerab-passet

**Kunjerab-passet** er eit fjellpass som ligg 4 693 meter over havet i fjellkjeda Karakoram i Asia.   
Paset ligg på grensa mwllom den kinesiske regionen Xinjiang og Gilgit-Baltistan (administrert av Pakistan, kravd av India).

Gjennom passet går Karakoramvegen som forbind Kina og Pakistan. Passet er dermed den høgaste asfalterte grenseovergangen i verda.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Kunjerabpasset|Kunjerabpasset]]» frå ,  den 19. september 2018.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Khunjerab Pass|Khunjerab Pass]]» frå ,  den 24. september 2018.*
Nordisk Tidende

***Nordisk Tidende*** var ei norskspråkleg avis i USA som var grunnlagd i 1891 og lagt ned i 1983.

## Historie
Avisa vart grunnlagd av Emil Nilsen, ein innvandrar som kom til USA i 1887 for å søkja lukka. Som var tidlegare boktrykker med sans for avisdrift var det naturleg at han starta ei avis for nordmenn i det nye heimlandet sitt. Han såg at det var eit behov for nordmenn i New York-området med nyhende frå «Gamlelandet» skrive på norsk, og slik vart Nordisk Tidende starta. Første utgåve kom ut 3. januar 1891.

For å fanga interessa til lesarane fylte han avisa med stoff som rykte, skandalar og mordhistorier, som var populært stoff på den tida. Etterfølgjarane hans innførte ein høgare standard og meir profesjonell jounalistikk, og avisa utvikla seg til ein respektert publikasjon som kunne tilby lesarane sine kulturelt stoff og nyhende frå to kontinent.

I 1930 var det 63 000 innbyggjarar i Brooklyn som kunne skilta med norsk avstamming. Avisa vart hovudkjelda til desse for nyhende frå Noreg, men det var først under andre verdskrigen at lesarane oppdaga kor viktig denne nyhendekjelda hadde vorte.

*Nordisk Tidende* var den einaste frie norske avisa som vart utgjeve under krigen og den einaste usensurerte med dei siste nyhenda frå det okkuperte Noreg. Blant skribentane til avisa var nobelprisvinnaren Sigrid Undset.

*Nordisk Tidende* hadde fleire redaktørar gjennom åra, men den mest markante må seiast å ha vore Carl Søyland som kom til avisa i 1930 og var redaktør frå 1940 til 1963.

Etter som tida gjekk og den første og andre generasjonen av innvandra nordmenn forsvann vart det mindre behov for ei norskspråkleg avis. I 1991 skifta avisa namn til *Norway Timest* og vart ei engelskspråkleg vekeavis.

I 2007 vart *Norway Times* slått saman med avisa *Western Viking*. Den nye avisa fekk namnet *[[Norwegian American Weekly]]*. Ho har over 20 000 lesarar i Nord-Amerika og Noreg, med abonnentar i alle amerikanske delstatar, Canada, Noreg, Mexico, Sverige og Nederland. Avisa kjem med 26 nummer i året, annankvar fredag, og inneheld aktuelt stoff om det norsk-amerikanske samfunnet og om Noreg på engelsk til norsk-amerikanarar, eller amerikanarar med norske anar. Sjefredaktør sidan januar 2014 er Emily C. Skaftun.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nordisk Tidende|Nordisk Tidende]]» frå ,  den 20. september 2018.*  
 
## Litteratur
* Roedder, Karsten: *Av en utvandreravis' saga : Nordisk Tidende i New York gjennom 75 år*. 2 bind. New York, 1966, 1968. Digitalutgave av bind 1 og digitalutgave av bind 2, tilgjengelige på Nasjonalbibliotekets nettsider (besøkt 5. desember 2017)
* Søyland, Carl: Skrift i sand : bruddstykker av utvandrer-sagaen Gyldendal, 1954
* Thor Gotaas & Roger Kvarsvik: "Ørkenen Sur : den norske uteliggerkolonien i Brooklyn". Oslo 2010
Kvernes prestegard

**Kvernes prestegard** (gnr. 22) ligg nordaust for Kvernes kyrkje og Kvernes stavkyrkje. Kyrkjene står på grunnen til prestegarden, og prestegarden har gjeve namn til bygda og soknet.

Hovudbygningen vart oppført i 1908–10. Det er ein bygning i to etasjar med valmtak og liggjande panel. Borgstova vart oppført rundt 1840. Det er eit laftebygg i to etasjar med skifertekka saltak og ståande panel. Eit naust med torvtak vart oppført i 1790. Borgstova og naustet er freda.

Litt lengre sør er ein forpaktarbustad, ein driftsbygning og eit uthus frå byrjinga av 1960-åra.

## Fotnotar


## Bakgrunnsstoff
* Kvernes prestebolig hos Opplysningsvesenets fond
*
Ørskog prestegard

**Ørskog prestegard** ligg eit par hundre meter aust for Ørskog kyrkje, på nordsida av Prestegardsvegen.

Tre bygningar på tunet er freda: hovudbygningen (opphaveleg frå byrjinga eller midten av 1800-talet, restaurert 1926 etter planar av Ole Landmark), forpaktarbustaden (frå seint 1800-tal) og stabburet (frå seint 1800-tal).

## Kjelder
* Ørskog prestebustad, Sjøholt hos Opplysningsvesenets fond
*
Marineinfanteri i Russland

**Det russiske marineinfanteri** (russisk Морская пехота) er amfibiske styrkar i den russiske marinen.
 
## Historie
Tsar Peter den store skipa det russiske marineinfanteriet i november 1705 efter å ha sett tilsvarande styrker i Vesten. Marineinfanteriet vart første gong brukt mot svensker i Austersjøen i 1708, under slaget ved Lesnaja.

## Oppdrag
Hovuduppåva for marineinfanteriet er å etablere eit bruhovud på ei strand eller eit kystområde med hjelp frå landstigningfartøy, fly og helikopter.

## Samansetjing
* 155. marineinfanteribrigade i Den russiske stillehavsflåten
* 40. marineinfanteribrigade i Den russiske stillehavsflåten
* 336. marineinfanteribrigade i Austersjøflåten
* 61. marineinfanteribrigade i Nordflåten
* 810. marineinfanteribrigade i Svartehavsflåten
* 727. sjølvstendige marineinfanteribataljon i Den kaspiske flotiljen
* 414. sjølvstendige marineinfanteribataljon i Den kaspiske flotiljen

## Referansar
Korrespondent

Ein **korrespondent** (av fransk *correspondre*) er ein journalist som jamleg sender artiklar eller reportasjar til arbeidsgjevaren sin.

Ein korrespondent kan arbeida for ei avis, radio, fjernsyn eller eit nyhendebyrå, og dekka eit visst område permanent eller i eit avgrensa tidsrom. Ein korrespondent kan vera fast tilsett eller ha ei lausare tilknyting til medieføretaket. «Stringer» er ei alminneleg nemning på ein frilanskorrespondent.

I Noreg har større medieforetak som NRK og Aftenposten fleire korrespondentar i utlandet.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Korrespondent|Korrespondent]]» frå ,  den 22. september 2018.*
Sandy Jardine

**William Pullar Jardine**, kjend som **Sandy Jardine**, () var ein skotsk fotballspelar som vann Cupvinnarcupen 1972 og mange nasjonale pokalar med Rangers FC. Jardine spelte 38 landskampar for Skottland i tida 1970-79.

### Klubbspel
Jardine ligadebuterte i januar 1967 på midtbana til Rangers FC. Same våren var han på plass då Rangers møtte Bayern München i finalen i Cupvinnarcupen 1967, ein kamp det vesttyske mannskapet vann etter eit einsleg mål i ekstraomgangane. Fem år seinare var Jardine høgreback då Glasgow-klubben på ny spelte finale i cupvinnarcupen. Den 24. mai 1972 kunne han og lagkameratane heve pokalen etter å ha vunne med 3-2 mot Dynamo Moskva på Camp Nou i Barcelona. Frå våren 1973 til 1981 var Jardine delaktig i fem sigrar i den skotske cupen og tre liagmeisterskap.

Etter 451 ligakampar og 42 ligamål for Rangers FC, fekk Jardine i 1982 kontrakt med Hearts. Dei neste seks sesongane var han aktiv på laget frå Edinburgh. Vinteren 1988 avslutta han tida som fotballspelar, 21 år etter han fekk sin ligadebut. Han spelte i alt 972 obligatoriske klubbkampar og fann nettmauskane i 80 tilfelle.

### Landslagsspel
Jardine deltok i 38 landskampar frå debuten i november 1970 til han fekk sitt siste landslagsoppdrag i desember 1979. Han skåra sitt einaste landslagsmål då han 14. mai 1974 fastsette sluttresultatet til 2-0 mellom Skottland og Wales i den britiske fotballmeisterskapen. Jardine spelte alle tre VM-kampane til Skottland i 1974, men berre ein kamp i Argentina-VM 1978. Han var lagkaptein for Skottland i ni kampar, flestalle i 1975 og 1979.

### Merittar
*Vinnar av cupvinnarcupen: 1972 med Rangers FC
*Skotsk seriemeister: 1975, 1976, 1978 med Rangers FC
*Skotsk cupmeister: 1973, 1976, 1978, 1979 og 1981 med Rangers FC

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sandy Jardine|Sandy Jardine]]» frå ,  den 19. september 2018.*  
 
*eu-football
Kjernebitar

**Kjernebitar** (*Coccothraustes coccothraustes*) er ein sporvefugl i finkefamilien Fringillidae. 
Han hekkar over mykje av Europa og temperert Asia. Han er hovudsakleg ein standfugl i Europa, men mange asiatiske fuglar rører lenger seg sør om vinteren.
Dei næraste nolevande slektningane er gulbrynkjernebitar i Nord-Amerika og tåkekjernebitar i Mellom-Amerika, spesielt Mexico.

## Skildring
Den 16,5-18 cm lange kjernebitaren er ein kraftig bygd fink med stort hovud, tjukk hals  og massivt nebb. Halen synast kort i flukt. Hovudet er oransjebrunt med svart augestripe og svart smekk, nebbet er mørkt om sommaren, men bleikare om vinteren. Øvre delar er mørkebrune og undersida oransje.

Dei kvite vengbanda og halsespissen er slåande i flukt. Kjønna er nokså like like. Kontaktropet er eit hardt, skarpt 'pix'. Songen til denne diskret fuglen er lågmælt mumlande 'zrri'.

Kjernebitaren er utbreidd i Europa frå Sør-Sverige, sørlegaste Noreg og Finland, Aust-Asia, inkludert Nord-Japan, Nord-Afrika (Marokko, Tunisia og Algerie). Han har fråvære frå Island, deler av Dei britiske øyane, det meste av Skandinavia og visse middelhavsøyer. I Asia lever han i Kaukasus, nordlege Iran, Afghanistan, Turkistan, Sibir, Mandsjuria og Koreahalvøya. Hekkeområdet dekker mykje av Europa og temperert Asia. Han er hovudsakleg ein standfugl i Europa, men mange asiatiske fuglar trekker sør om vinteren. Han er ein sjeldan streiffugl til dei vestlege øyane i Alaska og har dessutan vore observert som streiffugl på Island, Færøyane og Kanariøyane.

Lauvskog eller blanda skog, inkludert parkområde, med store tre - spesielt agnbøk - er favorisert til hekkinga. Kjernebitar byggjer reiret i ein busk eller eit tre og legg 3-5 egg. Maten er hovudsakleg frø og fruktkjernar, spesielt av kirsebær, som han knekker med det kraftige nebbet. Han er istand til å utføre ei kraft på opptil 50 kilogram mot ei nøtt. Denne store finkearten er vanlegvis sett i eit par eller ei lita gruppe.

Populasjonen er estimert til mellom ca 10 og 20 millionar modne individ og er trudd å vere aukande. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hawfinch|Hawfinch]]» frå ,  den 19. september 2018.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Stainz

**Stainz** er ein kommune i distriktet Deutschlandsberg i forbundslandet Steiermark i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 92,8 km² og 8&nbsp;600 ibuarar. Landsbyen Stainz ligg 349 meter over havet og hyser knapt 1700 ibuarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Stainz|Stainz]]» frå ,  den 19. september 2018.*
Lardal prestegard

**Lardal prestegard** ligg om lag 300 meter søraust for Svarstad kyrkje. Prestegarden og og kyrkja har røter attende til mellomalderen. Dagens hovudbygning skal vere frå rundt 1800. Det er eit laftebygg i to etasjar, og han fekk den noverande fasaden i 1829. I tillegg finst eit hagehus som skal vere oppført ein gong i perioden 1815–1827. Begge bygga vart freda i 1991.

## Kjelder
* Lardal prestebolig  hos Allstad
*
Joar Hoel Larsen

**Joar Hoel Larsen** () er ein norsk journalist og forfattar. 

Larsen er tilsett i utanriksredaksjonen i NRK. Han har tidlegare vore korrespondent i Latin-Amerika (1992-1996, 2002-2004), USA (2004–2007) og stringer i New Delhi i India (2010-2011). Han har jobba i NRK sidan 1977.

Han er gift med journalisten Eva Bratholm.

## Bibliografi
* Med Inger Lise Rypdal: *Swingin' London med Inger Lise Rypdal* (1987)
* *Latin-amerikanske bilder* (1997)
* Med Gunnar Myklebust: *Route 66* (1998)
* *Don Pedro : Norges mest vellykkede emigrant* (2001)
* *Høyt oppe og langt nede i Bolivia* (2002) Artikkel/bidrag i boken *Ingenting å skrive hjem om: Ulykke på reisen og andre bomturer* (En antologi / redigert av Lars Lenth).
* *Dead or Alive – Cowboyer i amerikansk politikk fra Davy Crocket til George W. Bush* (2008)
* *India* (2015)
*Med Eva Bratholm
***1968 - Året da kjærligheten blomstret og verden sto i brann* (2018)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Joar Hoel Larsen|Joar Hoel Larsen]]» frå ,  den 22. september 2018.*
Fiskeriprosjektet i Kerala

**Fiskeriprosjektet i Kerala** var det første u-hjelpsprosjektet til Noreg, og vart starta i 1952 i den indiske delstaten Kerala. Det var eit forsøk på å styrkja den lokale fiskeriindustrien, blant anna med motorisering av båtar. Prosjektet vart avslutta i 1972 og då var bistanden berekna til 122,3 millionar kroner.

Prosjektet byrja i Quilon (no Kollam) med middel frå Indiafondet og omfatta i tillegg til fiske også helse, vassforsyning (med bygging av røyrfabrikk) og landsbyutvikling. Etter kvart, i 1961, vart verksemda i Quilon avvikla og prosjektet flytta til Cochin/Ernakulam, no med berre satsing på fiskeri, der det vart bygd isfabrikk og verkstad med slipp for båtane, og dessutan eige bustadsområde for dei norske bistandsarbeidarane.

Arne Martin Klausen og Johan Galtung kritiserte prosjektet.

Prosjektet hadde tre mindre sattelittprosjekt i Mandapam, Kannur og Karwar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fiskeriprosjektet i Kerala|Fiskeriprosjektet i Kerala]]» frå ,  den 20. september 2018.*  
 
; Referansar 


## Litteratur
*Arne Martin Klausen:*Fiskere i Kerala, en norsk etnograf skildrer to fiskerlandsbyers møte med motoralderen*
*Johan E. Hareide:*Sidelengs i sanden: Førti månader med det norske prosjektet i Kerala*
*Gerhard Meidel Gerhardsen: *Det norske eksperiment i Kerala*
*Helge Øystein Pharo: *Help til selvhjelp; det indisk norske fiskeriprosjekt*
* Kerala-hjelpen til India, artikkel ved Norgeshistorie.no

## Bakgrunnsstoff

* Omtale i *[[The Hindu]]* 13. januar 2013 i samband med skipinga av prosjeket, 60 år tidlegare
Neendakara

**Neendakara** er ein landsby i Kollam distrikt, ni kilometer nord for Kollam i den indiske delstaten Kerala. Han er fiskerihamna til Kollamdistriktet. Neendakara ligg 30 km nord for Paravur. På malayalam tyder Neendakara 'lang banke'.

## Historie
Då handelsmenn frå Portugal slo seg ned i Kollam (den gongen Quilon) tidleg på 1500-talet, segla dei båtane sine gjennom Neenadakara-sundet. På denne staden finn ein i dag Neendakara-brua (Neendakara Bridge), som er ein del av motorvegen National Highway 47. Brua bind saman landsbyen Neendakara med Sakthikulangara på den andre sida av Ashtamudi-sjøen (Ashtamudi Lake).

Hovudkvarteret til det norsk-indiske fiskeriprosjektet i Kerala låg i Neendakara frå prosjektet vart etablert i 1953 fram til 1961, då staden vart overlevert til styresmaktene i Kerala. Prosjektet flytta ti mil lenger nord, til Ernakulam.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Neendakara|Neendakara]]» frå ,  den 20. september 2018.*
Ernakulam

**Ernakulam** er bysentrumet i Kochi i Kerala i India, og har gjeve namn til Ernakulam distrikt. Viktige institusjonar og verksemder, som høgsteretten i Kerala, administrasjonen til Kochi Municipal Corporation og det største skipsverftet i India, Cochin Shipyard, ligg her.

Ernakulam var tidlegare administrasjonssenter i Ernakulam distrikt, men dette vart seinare flytt til Kakkanad. I tidlegare tider var byen hovudstad i fyrstedømet Cochin. Byen ligg 220 km nordvest for hovudstaden Thiruvananthapuram.

## Historie

### Tidleg historie
Det har budd menneske i Ernakulam-området sidan steinalderen, noko ein kan sjå spor av gjennom steinstøtter og hòler ein kan sjå fleire stadar i Ernakulam.

### Før kolonitida
I oldtida og mellomalderen var det betydeleg handel mellom dei Kerala og verda utanfor Kerala. Den tidlege politiske historia til Ernakulam var knytt til Tsjera-dynastiet under sangamtida, som styrte over store delar av Kerala og Tamil Nadu. Etter tsjeratida låg området under kongeriket Cochin.

### Koloniperioden
Ernakulam var hovudstad i Cochin State. I den første folketeljinga i 1911 hadde Enakulam 21 901 innbyggjarar, kor 11 197 hinduar, 9 357 kristne, 935 muslimar og 412 jødar.

## Geografi
Ernakulam ligg i Ernakulam-distriktet i det sentrale Kerala i India. Høgda over havet er snaue 5 meter.

### Klima
Etter Köppen si klimaklassifisering har Ernakulam tropisk monsunklima. Sidan regionen ligg sørvest i Kerala har det tropiske klimaet, med minimale temperatursvingingar i løpet av døgnet, året igjennom. Sommaren varer til mai og vert etterfølgt av aust-vest-monsunen frå juni til september. I oktober og november kjem ettermonsunen («retreating monsoon»). Vinteren varer frå desember til februar, og er noko kjøligare på grunn av vinden frå Dei vestlege Ghatfjella.

Gjennomsnittleg årleg nedbør er 3 000 mm. Sørvest-monsunen kjem vanlegvis i midten av mai. Etter juli minkar regnet. I gjennomsnitt har Ernakulam 124 regnversdagar i året. Gjennomsnittleg temperatur om sommaren er 33° C, medan lågaste minimumstemperatur er notert til 22,5° C. Maksimumstemperaturen om vinteren er 29° C, minimumstemperaturen er 20° C.

## Økonomi
Ernakulam er eit økonomisk senter i Kerala. Cochin hamn og Cochin skipsverft har akselerert veksten i byen. I utkanten av Ernakulam ligg teknologi-distriktet Infopark, Kochi og IT-distriktet SmartCity, Kochi. Turisme har òg bidrege sterkt til vekst på staden.

### Det indisk-norske fiskerisamarbeidet
I åra 1953 til 1972 var Noreg, gjennom Norsk utviklingshjelp, no Norad, involvert i utvikling av fiskeria og modernisering av den lokale fiskeriflåten. Det vart etablert eit utviklingsprosjekt som sidan har vorte namngjeve som fiskeriprosjektet i Kerala. Hovudkvarteret til prosjektet låg først i Neendakara, men vart flytta til Erakualam i 1961. I Ernakulam vart det då bygd is-fabrikk, vedlikehaldsverkstad, kaianlegg og opphalingsslipp på Foreshore Road. I løpet av dei elleve åra prosjektet var i verksemd i Ernakulam vart det investert om lag 120 millionar kroner.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ernakulam|Ernakulam]]» frå ,  den 20. september 2018.*