open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elin Kristiansen

**Elin Synnøve Kristiansen** () er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Åsnes som vann VM-gull i lagtelinga i 1995, individuelt sølv i 1988 og bronse i 1900 og tre stafettsølv og eitt lagsølv i tida 1988-91. Ho var medlem av Vestre Trysil Idrettsforening.

## Aktiv
Kristiansen var med i skiskytings-VM i 1987 utan å utmerke seg, men slo til med ein andreplass på 10 km bakom Anne Elvebakk då kvinnene sitt verdmeisterskap i skiskyting for 1988 vart avvikla i franske Chamonix. I same meisteskapen vart det sølvmedalje også på stafetten, i lag med Mona Bollerud og Elvebakk. Kristiansen vann nye stafettsølv ved VM 1990 i Holmenkollen og VM 1991 i Lahti, heile vegen bakon vinnarlag frå Sovjetunionen. Under VM i Holmenkollen sikra ho seg òg ein bronsemedalje på 7,5 km. 

Under vinterleikane 1992 i Albertville vart Kristiansen nummer ni på 15 km, to år seinare enda ho på tiandeplassen på 7,5 km då Vinter-OL 1994 fann stad på Lillehammer. Saman med Annette Sikveland, Gunn Margit Andreassen og Ann Elen Skjelbreid vart ho verdsmeister i lagtevlinga i Antholz i 1995.

Kristiansen vart nummer to i verdscupen i skiskyting 1988. Ho sigra i seks verdscuprenn i seks ulike land i tida frå januar 1988 til desember 1993, likt fordelt på sprint og normalprogram.

Ho vart norsk meister i normalprogrammet i 1988 og 1990.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
*
Viktor Majgurov

**Viktor Viktorovitsj Majgurov** () er ein russisk skiskyttar, fødd i Sverdlovsk i dåverande Sovjetunionen, som tevla for Kviterussland til 1994, sidan for Russland. Han vann VM-gull på jaktstarten i 1997 og to gullmedaljar i stafett for Russland i 1996 og 2000. Individuelt tok han elles eitt VM-sølv og ein OL-bronse, samt tre VM-sølv, ein OL-bronse og ein VM-bronse i ymse stafettar og lagtevlingar. I 1996 vart han nummer to i verdscupen i skiskyting.

## Aktiv
Majgurov representerte Kviterussland fram til 1994. Frå 1995 var han med på Russland sitt landslag i skiskyting. Gjennom 1996-sesongen gjekk han fleire gode renn i verdscupen i skiskyting, og enda på andreplass ved sesongslutt. I tida 1995-2001 vann Majgurov åtte renn i verdscupen i skiskyting.

Under VM i skiskyting 1996 i tyske Ruhpolding tok Majgurov sølvmedaljen på 10 km, bakom lagkameraten Vladimir Dratsjov. Dei same to karane og Sergej Tarasov og Vladimir Kobelev syrgde så for russisk siger i 4 x 7,5 km stafett. I tillegg vann Majgurov også ein sølvmedalje med Russland i lagtevlinga.

I 1997 vann Majgurov gullmedaljen på jakstarten under VM i slovakiske Osrblie. Under Vinter-OL 1998 i Nagano gjekk Majgurov Russland inn til bronsemedaljar på stafetten, tidlegare i leikane vart han nummer fire på 10 km. Seinare i OL-sesongen fekk han ein VM-medalje i lagtevlinga. Året etter vart Russland med Majgurov på laget nummer to i VM-stafetten.

Majgurov vann sitt andre stafettgull då Russland i VM 2000 vann 4 x 7,5 km i Lahti. Han gjekk startetappen og fekk fylgje av Sergej Rozjkov, Vladimir Dratsjov og Pavel Rostovtsev. Året etter vart han nummer fem på 20 km ved VM i Pokljuka, medan han tok bronsemedaljen i same øvinga under Vinter-OL 2002 i Salt Lake City. I sitt siste verdsmeisterskap, VM 2003 på heimebane i Khanty-Mansijsk, sikra han seg ei sølvmedalje med det russiske staffettlaget. Han la deretter opp som aktiv skiskyttar.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
*
Venera Tsjernysjova

**Venera Mikhailovna Tsjernysjova** () er ein russisk tidlegare skiskyttar frå Perm som representerte Sovjetunionen. Ho vart verdsmeister både på 5 km og 10 km skiskyting i 1984. I same meisterskapen vann ho det fyrste av fem strake VM-gull i stafett.

### Aktiv
Tsjernysjova vann gull i alle øvingane då den fyrste offisielle verdsmeisterskapen i skiskyting fann stad i franske Chamonix. Ho vann både 10 km, 3 x 5 km stafett, samt 5 km. Stafettgullet var det fyrste i ei ubroten rad av fem gullmedaljar for Sovjetunionen. Alle dei fem stafettgulla vann ho i lag med Kaija Parve, medan Jelena Golovina var med på tre av stafettriumfane.

Individuelt sikra Tsjernysova seg bronsen på 5 km ved VM i skiskyting 1985 i Egg i den sveitsiske kantonen Schwyz. I 1987 fekk ho sølvmedaljen på 5 km, bakom landskvinna Golovina i 1987, medan det vart ein bronse på 10 km i Chamonix i VM 1988, den siste verdsmeisterskapen der kvinnene tevla på ein annan stad enn mennene.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Vassmelon

**Vassmelon** (*Citrullus lanatus*) er ein melonplante i graskarfamilien. Han stammar frå sørlege Afrika, men blei dyrka i middelhavslanda og Orienten alt før byrjinga av vår tidsrekning.

Planten har flikete blad og 3–20 kg store frukter med skal som er glinsande, lêraktig, grønt (eventuelt kvitflekka eller stripete) og lyseraudt, gult, oransje eller kvitt, velsmakande fruktkjøt med mange svarte frø. Frøa ligg spreidd i fruktkjøtet, i motsetnad til til dømes sukkermelon som har frøa samla i ei kjerne. Det fint også steinfrie sortar. 

Vassmelon er svært vasshaldig (92&nbsp;% vatn) og leskande. Han inneheld ca. 8 mg vitamin C, 7,1 g karbohydratar, 116 mg kalium og 135 kJ tilført energi per 100 g etande vare. 

## Kjelder

«Vannmelon» (23. januar 2013), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 21. mars 2015.

## Bakgrunnsstoff
Kantalupp

**Kantalupp** eller **kantaluppmelon** er ein type melon.

Frukta er lita og kulerund med lyst grått til gulgrønt skal som er stripete og har eit nettmønster. Fruktkjøtet er mjukt og lyst oransje. 

Namnet «kantalupp» kjem via fransk frå italiensk *cantalupo* etter slottet Cantalupo i Ancona, der dei første blei dyrka. 

## Kjelder

*«Kantalupp» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 21. mars 2015.
*«Melon» (23. januar 2013), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 21. mars 2015.

## Bakgrunnsstoff
Graskarfamilien

**Graskarfamilien** (Cucurbitaceae) er ein plantefamilie av tofrøbladingar. Han omfattar ca. 110 slekter med ca. 640 artar; dei fleste stammar frå tropane.

Dei fleste graskarartane er urtevekstar som kan klatra ved hjelp av slyngtrådar. Dei er som regel stivhåra. Blada er langstilka, handnerva og innskorne. Dei sit som oftast spreidd og manglar akselblad. 

Blomar og bladskot utviklar seg frå bladhjørnene. Blomsane er som regel gule, regelmessige og einkjønna. Hjå nokre slekter er krona samblada, hjå andre friblada. Frukta er eit bær med 6 rekkker oljerike frø utan frøhkite. Dei er omslutta av eit saftrikt vev. 

Viktige plantar i graskarfamilien er mellom anna agurk, graskar, melon, vassmelon og flaskegraskar eller kalebass. Fleire prydvekstar høyrer også til familien, mellom anna espalierplanten *[[Melothria]]* og den hardføre, raudfrukta *[[Thladiantha]]*.

## Kjelder

*«Gresskarfamilien» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 21. mars 2015.

## Bakgrunnsstoff
Graskarordenen

**Graskarordenen** (*Cucurbitales*) er ein orden av tofrøblada plantar i underklassen Rosidae. Ordenen omfattar rundt 2&nbsp;900 artar fordelt på åtte familiar. Den største familien er begoniafamilien (*Begoniaceae*) med 1&nbsp;825 artar, deretter følgjer graskarfamilien (*Cucurbitaceae*) med 965. Mange av artane i graskarordenen er kjente og økonomisk viktige plantar. Dei fleste finst i tropiske område, men enkelte veks også i subtropiske og tempererte regionar.

## Familiar
Dei åtte familiane og nokre av slektene deira er mellom anna:
* Anisophylleaceae – 4 slekter, 71 artar (usikker taksonomi)
** *[[Anisophyllea]]*
** *[[Combretocarpus]]*  
** *[[Poga]]*  
** *[[Polygonanthus]]*  
* Apodanthaceae – 2 slekter, 10 artar
** *[[Apodanthes]]*
** Pilostyles
* Begoniafamilien (Begoniaceae)  – 2 slekter, 1&nbsp;825 artar
** *[[Begonia]]*
** *[[Hillebrandia]]*
* *[[Coriariaceae]]* – 1 slekt, 14 artar
** *[[Coriaria]]*
* *[[Corynocarpaceae]]* – 1 slekt, 5 artar
** *[[Corynocarpus]]*
* Graskarfamilien (Cucurbitaceae) – 95 slekter, 965 artar
** Graskarslekta (*Cucurbita*)
* *[[Datiscaceae]]* – 1 slekt, 3 artar
** *[[Datisca]]*
* Tetramelaceae – 2 slekter, 2 artar
** *[[Tetrameles]]*
** *[[Octomeles]]*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cucurbitales|Cucurbitales]]» frå ,  den 21. mars 2015.*  

## Bakgrunnsstoff
Bedlington terrier

**Bedlington terrier** er ein hunderase som oppstod i Bedlington i Northumberland i England. Han er ein terrier som har vore brukt som jakthund for småviltjakt. 

## Kjelder
Mops

**Mops** er ein liten hunderase med rynka kortsnuteansikt og krølla hale. Han vert brukt som selskapshund.

## Kjelder
Sexercize

«**Sexercize**» er ein song av den australske songaren Kylie Minogue frå det tolvte albummet hennar, *[[Kiss Me Once]]* (2014). Songen vart skriven av Sia Furler, Marcus Lomax, Jordan Johnson, Stefan Johnson, Clarence Coffee og Nella Tahrini, med produkjson av The Monsters & The Strangerz og Kelly Sheehan. 

## Baggrunn
Etter at ho gav ut albumet *[[The Abbey Road Sessions av Kylie Minogue|The Abbey Road Sessions]]* i 2012 skilde Minogue lag frå manageren sinTerry Blamey, og skreiv under ein ny avtale med Roc Nation. Minogue heldt fram å arbeide på det tolvte albumet sitt i heile 2013 med kommentarar som seier i februar 2013 at Minogue hadde arbeidd med songaren og låtskrivaren Sia Furler.

## Komposisjon
Musikalsk er «Sexercize» ein dubstep-song som inneheld element av R&B og elektronisk dansemusikk. Songteksten snakke om seksuell omgang med ein partnar, og ofte refererer den *sexercizing*-teknikken.

## Personell
Kredittar herunder er frå notat på *Kiss Me Once* frå Discogs.
*Ekstra vokal og vokalprodusent – Kelly Sheehan
*Miksing assistent – Daniela Rivera
*Mastering – Geoff Pesche
*Miksing – Phil Tan
*Produsent – The Monsters & Strangerz

## Topplisteplasseringar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sexercize|Sexercize]]» frå , den 21. mars 2015.*  
** oppgav desse kjeldene:*
Anatolij Aljabjev

**Anatolij Nikolajevitsj Aljabjev**  () var ein russisk skiskyttar som representerte Sovjetunionen. Han vann gullmedaljar på 20 km og i 4 x 7,5 km stafett under Vinter-OL 1980.

## Aktiv
Aljabjev var fødd i ein landsby ved Velsk. Han deltok ikkje i internasjonale meisterskap før han kom til Lake Placid og Vinter-OL 1980. Der vart han den fremste skiskyttaren ved å verte olympisk meister på normalprogrammet 20 km etter feilfri skyting, deretter tok han bronsen på 7,5 km. Til sist gjekk han på ankeretappen Sovjetunionen inn til gull på stafetten, dei andre på laget var Vladimir Alikin, Aleksandr Tikhonov og Vladimir Barnasjov.

I 1981-sesongen vart Aljabjev nummer tre i verdscupen i skiskyting, ei turnering som vart vunnen av Frank Ullrich frå DDR framom norske Kjell Søbak. Aljabjev vart nummer seks i begge dei individuelle øvingane då VM i skiskyting 1981 fann stad  i Lahti. Både i Lahti-VM og i skiskytings-VM 1982 i Minsk gjekk Aljabjev Sovjetunionen inn til bronsemedalje på 4 x 7,5 km stafett.

## Kjelder

**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Vladimir Alikin

**Vladimir Aleksandrovitsj Alikin** () er ein sovjetrussisk, tidlegare skiskyttar frå Novo-Iljinsk i Perm oblast som i 1980 vann OL-gull med Sovjetunionen sitt stafettlag.

## Aktiv
Alikin meisterskapsdebuterte under VM i skiskyting 1979 i tyske Ruhpolding. I dei individuelle øvingane vart han høvesvis nummer åtte på 20&nbsp;km og fire på 10&nbsp;km, før han fekk gå startetappen for Sovjetunionen sitt lag som enda opp med bronse.

Under Vinter-OL 1980 i Lake Placid gjekk Alikin inn til sølv på 10&nbsp;km etter prikkfri skyting. Til sist i leikane gjekk han startetappen for Sovjetunionen sitt sigrande stafettlag, dei andre på laget var Aleksandr Tikhonov, Vladimir Barnasjov og Anatolij Aljabjev.

Både i 1981 og 1982 starta Alikin for Sovjetunionens stafettlag under skiskytings-VM. Både i Lahti i 1981 og i Minsk 1982 enda det med bronsemedalje. I Minsk-VM vann han også ein bronsemedalje på 10&nbsp;km, ei tevling der norske Eirik Kvalfoss sikra seg sin fyrste VM-triumf.

## Kjelder
* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
Indian Railways

**Indian Railways** er det statseigde jernbaneverket i India. Det blei grunnlagd i 1951 og blir styrt av det indiske jernbanedepartementet. Selskapet står for det meste av skjenetrafikk i India, og omfattar lokaltog, langdistansetog og ein del internasjonale tenester til Nepal, Bangladesh og Pakistan.

Verksemda er ei av dei største jernbanesystema i verda. Det har rundt 115&nbsp;000 jernbane og ruter på 65&nbsp;436 km. Dei har ulik sporbreidd: Størstedelen er 1676 mm, ein mindre del er 1000 mm og ein liten del er smalspora med 762 eller 610 mm. Jernbanen omfattar 7&nbsp;172 stasjonar. I 2014–15 frakta Indian Railways 8,397 milliardar passasjerar – over 23 millionar kvar dag - og 1050,18 millionar tonn gods. Indian Railways har over 1,3&nbsp;millionar tilsette (2013).

## Historie

Indian Railways har røter frå jernbanen i Britisk India. Den første jernbanelinja i India blei opna i 1853, mellom Bombay og Thane, av Great Indian Peninsula Railway. Ei linje mellom  Allahabad og Jabalpur var blitt opna av East Indian Railway i 1867. Under ingeniør Robert Maitland Brereton blei desse bananae bundne saman til eit nettverk på 6&nbsp;400 km som gjorde at ein kunne reisa direkte mellom dei viktige byane Bombay på vestkysten og Calcutta på austkysten. Ruta blei opna i 1870 og var ein av inspirasjonane til Jules Verne si bok *[[Jorden rundt på 80 dager]]*. Utbygginga fortsette, mellom anna til Madras i sør. I 1895 byrja ein byggja eigne lokomotiv i India.

GIPR blei statseigd i 1900, og i 1907 blei dei fleste jernbaneselskapa tekne over av styresmaktene. Ved slutten av andre verdskrigen var alle jernbanelinjene statsdrivne.

Med delinga av Britisk India enda rundt 40 % av jernbanelinjene i Pakistan, og nye spor måtte leggjast. Selskapet Indian Railways blei formelt skipa i 1951. 

Damplokomotiv blei fullstendig skifta ut med elektriske i 1985, bortsett frå på historiske linjer. I 1995 blei det innført elektronisk billettreservasjon. Ei ny rute, Konkan-jernbanen over dei bratte vestlege Ghatfjella, blei opna i 1998. Fleire historiske fjellruter, som går på smalsporbanar og framleis bruker damplokomotiv, blei tekne med på UNESCO si verdsarvliste som fjelljernbanar i India i 1999.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
*Det indiske jernbanedepartementet
*Jernbanekart ved Maps of India
*Kart over indiske jernbanar frå 1893 ved Indian Railways Fan Club
Jakov Fak

**Jakov Fak** () er ein kroatisk-slovensk skiskyttar fødd i Rijeka som har vunne to VM-gull i skiskyting, fyrst på 20 km i 2012 og så på 15 km fellesstart i 2015. Han tevla for Kroatia til 2010, sidan har han representert Slovenia. 

### Aktiv
Fak overraska stort då han tok bronsemedaljen på 20 km under VM i skiskyting 2009 i koreanske Pyeongchang. Etter framifrå skyting og fin fart i sporet, tok han Kroatias første VM-medalje i skiskyting bak vinnaren Ole Einar Bjørndalen og tyske Christoph Stephan på andreplass. Til dess hadde Fak aldri vore mellom dei ti beste i noko verdscuprenn. Under Vinter-OL 2010 i Vancouver sikra han seg ein ny bronsemedalje, då på 10 km.

I november 2010 fekk Fak slovensk statsborgarskap og har sidan representert Slovenia. Under VM i skiskyting 2012 i Ruhpolding kunne han for fyrste gong klive høgst på sigerspallen, og då som verdsmeister på 20 km. I VM i skiskyting 2013 i tsjekkiske Nové Město tok han bronse på 10 km, VM-gullet tok norske Emil Hegle Svendsen med seg. Med to strafferundar skaut Fak seg ut av gullkampen på 15 km fellesstart under vinterleikane 2014 i Sotsji. Kampen om sigeren vart eit durabeleg oppgjer mellom Svendsen og franske Martin Fourcade med den fyrstnemnde som vinnar, Fak enda på fjerdeplassen.

Avslutningsdagen under VM 2015 i Khanty-Mansijsk gjekk Fak ut frå siste skyting på fellesstarten i tet med tre andre utøvarar. Han lukkast ta heim sigeren i tevlinga med ei sterk avslutning.

Perioden mars 2012 til mars 2015 vann han åtte renn i verdscupen i skiskyting.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jakov Fak|Jakov Fak]]» frå ,  den 22. mars 2015.*
Bucaramanga

**Bucaramanga**  er hovudstaden i Santander-departementet i Colombia. Bucaramanga har den femte største økonomien ved BNP i Colombia, har lågaste arbeidsløysa, og har den åttande største folkesetnaden i landet, med ca. 530&nbsp;000 innbyggjarar. Bucaramanga har over 160 parkar spreidd over heile byen, og har fått kallenamnet 'La Ciudad de Los Parques', parkbyen.

Frå 1960-talet voks byen mykje, for det meste inn i nabokommunane i hovedstadsområdet. Kommunane Floridablanca, Girón and Piedecuesta er uløyseleg knytt saman geografisk og kommersielt med Bucaramanga, saman utgjer dei Bucaramanga hovedstadsområde i Colombia med 1&nbsp;276&nbsp;329 innbyggjarar.

Byen er sete for teknologiske forskingssentre i ulike fagområde som energi, petroleum, korrosjon, asfalt, lær og agroindustri, dette inkluderer forskingsføretaket til det colombianske oljeselskapet Ecopetrol og gasselskapet Ecogas. Fottøyproduksjon er ein viktig del av industrien, i 2005 gjorde industri 16,5 % av alle bedrifter i Bucaramanga, og handel meir enn 50 %.  Bucaramanga har posisjonert seg som kongressarrangør, og har infrastruktur som messe- og utstillingssenter.

## Historie
Bucaramanga vart grunnlagt i 22.desember 1622, men byen Girón var den første og meste viktige byen som vart grunnlagt av spanske kolonistar i regionen. Først på byrjinga av 1800-talet innhenta Bucaramanga Girón i folkesetnad og økonomisk tyding. Tyske kjøpmenn og eventyrarar kom til Bucaramanga på 1860- og 1870-talet og Bucaramanga fekk godkjenning som hovudstad Santander-departementet frå 1886. Regionen vart satt attende av borgarkrigen 1899-1902, det medførte at Bucaramanga berre voks svakt i første halvleiken av 1900-talet.

## Geografi og klima
Bucaramanga ligg på eit platå i Cordillera Oriental colombiansk Andes, ca. 960 moh. Mange menneske bur på ustabile landmassar i bratte skråningar. På austsida reiser Andesfjella seg opp til 3700 moh., på vestsida fell høgda til 600 moh. ned til Rio de Oro Canyon. Alle fire nabokommunane inneheld omfattande landlege område, trass nyleg urbanisering.

I følgje Köppen si klimaklassifisering har Bucaramanga eit vanlegvis tropisk monsunklima, sjølv om det er ein påviseleg kjølig versjon av klimaet. Byen slepp så vidt unna tropisk regnskogklima fordi den  tørraste månaden, januar, i gjennomsnitt opplever i underkant av 60 mm nedbør. Sjølv om høgda over havet ikkje er vurdert som spesielt høg, er klimaet i Bucaramanga korkje varmt eller kaldt med ca. 22 grader Celsius døgnmiddeltemperatur. Samanlikna med byar på same gjennomsnittleg høgd, har Bucaramanga mykje kjøligare dagtemperaturar på grunn av kald vind som kjem ned dei austlege fjelltoppane; og  nattetemperaturen er ikkje så låg grunna varmluft som stig opp frå dalsøkket i vest. Dette faktumet gjer at dagleg termisk svinging blir smalare enn for andre colombianske byar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bucaramanga|Bucaramanga]]» frå ,  den 22. mars 2015.*  
  
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Alphard

**Alphard** (α Hya, α Hydrae, Alfa Hydrae) er den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet Vasslangen. Namnet Alphard kjem frå det arabiske **الفرد** (*al-fard*), «den einsame», fordi det ikkje er nokre andre lyssterke stjerner i nærleiken. Han vart òg kalla «ryggraden til slangen» av arabarane. I det gamle Kina var han ein del av ein asterisme kalla «den raude fuglen». Den europeiske astronomen Tycho Brahe kalla han *Cor Hydræ*, hjartet av slangen.

## Eigenskapar
Alphard har tre gonger massen til sola. Det er estimert at ho er 420 millionar år gammal og har utvikla seg bort frå hovudserien og blitt ei kjempestjerne med ein spektralklasse lik K3 og lysstyrkeklasse mellom II og III. Vinkeldiameteren er  millibogesekund, berre slått av Betelgeuse og R Doradus. Ho har utvida seg til 50 gonger radien til sola.

Spektrumet til Alphard syner at ho har noko overskot av barium, eit grunnstoff som vanlegvis vert produsert i kjernedanninga kalla s-prosess. Ofte høyrer ei bariumstjerne til eit dobbeltsystem og anomaliane i overskotet vert forklart av masseoverføring frå ei følgjande kvit dvergstjerne.

## Flagg
Alphard er avbilda på det brasilianske flagget og symboliserer staten Mato Grosso do Sul.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alphard|Alphard]]» frå ,  den 22. mars 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Pranab Mukherjee

**Pranab Mukherjee** () var ein indisk jurist og politikar for Kongresspartiet. Han var president i India frå 2012 til 2017. Mukherjee hadde også fleire ministerpostar, og sat sist som finansminister frå 2009 til 2012.

## Bakgrunn
Mukherjee blei fødd i landsbyen Mirati i Birbhum-distriktet i den dåverande Bengal-provinsen i Britisk India og no delstaten Vest-Bengal. Faren, Kamada Kinkar Mukherjee, var aktiv i den indiske frigjeringsrørsla og var kongresspartirepresentant i delstatsforsamlinga frå 1952 til 1964. Mor hans var Rajlakshmi Mukherjee.

Mukherjee studerte ved Suri Vidyasagar College i Suri. Han tok mastergrad i statsvitskap og historie i tillegg til ein jussgrad (LL.B.) ved Universitetet i Calcutta.

I 1957 gifta Pranab Mukherjee seg med Suvra Mukherjee, som opphavleg var frå Narail i Bangladesh, men hadde kome til India som tiåring. Paret har to søner og ei dotter.

I 1963 byrja Mukherjee å undervisa i statsvitskap ved Vidyanagar College i South 24 Parganas-distriket sør for Calcutta. Han verka også som journalist for *Desher Dak* ('Landets røyst') før han gjekk inn i politikken.

## Politikk
Mukherjee var aktiv i indisk politikk i fleire tiår. I 1969 blei han vald inn i Rajya Sabha, det indiske overhuset, der han vann gjenval i 1975, 1981, 1993 og 1999. I 2004 blei han vald inn til underhuset, Lok Sabha. Frå 1982 til 1984 var han finansminister, frå 1995 til 1996 utanriksminister, frå 2004 til 2006 forsvarsminister og frå 2006 til 2009 utanriksminister. Han sat så som finansminister i regjeringa til Manmohan Singh frå 2009 til 2012. I 2012 blei Mukherjee nominert til presidentembetet, og forlét finansministerposten. I presidentvalet møtte han opposisjonskandidaten P.A. Sangma. Mukherjee vann valet med 70 % av røystene frå valkollegiet.

## Forfattarskap
Mukherjee har skrive fleire bøker om indisk samfunn og politikk:
* *Midterm Poll* (1969)
* *Beyond Survival: Emerging Dimensions of Indian Economy* (1984)
* *Off The Track* (1987)
* *Saga of Struggle and Sacrifice* (1992)
* *Challenges Before the Nation* (1992)

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pranab Mukherjee|Pranab Mukherjee]]» frå , og «[[:en:Pranab Mukherjee|Pranab Mukherjee]]» frå  den 22. mars 2015.*  

## Bakgrunnsstoff
*Profil ved Lok Sabha-nettstaden
Santa Marta

**Santa Marta** er hovudstaden i Magdalena-departementet i Colombia og tredje største urbane senter i den karibiske regionen av Colombia, etter Barranquilla og Cartagena. Han blei stifta den 29. juli 1525 av den spanske conquistador Rodrigo de Bastidas, som første spanske busetjinga i Colombia, og er den eldste verna byen i landet. Døgnmiddeltemperaturen i området er ca. 28 °C.

## Skildring
;Historie 
På grunn av kombinasjonar av tropisk vêr, monalege nedbørsmengder, og øydelegging og feiltolking av mange nedskrivingar frå spanske conquistadorane, har vi berre ei avgrensa forståinga av samfunna i denne regionen før europearane kom.

Tairona-folket danna middels til store bustadsentra, med steinvegar, terrassar, verna farvatn, og tileigna plass for landbruksprodukt. Landbruket var det som først og fremst sytte for økonomien deira, med produkt som mais, ananas, yucca, og andre lokale matvarer. Tayrona var trudd  å vere ganske avansert for sin tidsperiode. Overlevande arkeologiske stader syner terrassar og småskala steinkanalar under bakken. Dei var òg kjente for aktivt å samle inn og handsame salt, som var ein betydeleg handelsvare. Vi veit at dei handla med andre urfolksgrupper langs kysten og i innlandet. Arkeologiske utgravingar har gjenvunne monalege verk gjort i keramikk, murverk og gull.

;Geografi 
Santa Marta ligg i bukta i Santa Marta ved Det karibiske havet i Magdalena-departementet. Dette er 992 kilometer frå Bogotá og 93 kilometer frå Barranquilla. Byen er avgrensa mot nord og vest av Karibia og i sør av kommunane Aracataca og Ciénaga.

;Infrastruktur
Santa Marta er ein viktig hamneby. Simón Bolívar International Airport ligg 16 kilometer frå bysenteret. Ein kan merke seg at den vidgjetne latinamerikanske helten, Simon Bolivar døydde her. Bustaden hans er kjent som 'La Quinta de San Pedro Alejandrino' og ligg like utanfor bysenteret. Sjølv om senteret for byen ligg ut mot havet, har byen hatt problem med å kontrollere byekspansjonen. 


File:AnfiteatroQuinta.JPG|Villaen til Simon Bolivar i Santa Marta
File:Monumento a Rodrigo de Bastidas. Sector Antiguo de la ciudad de Santa Marta. Colombia.JPG|Rodrigo Bastidas-monumentet
File:Arrecifes.jpg|Frå Tayrona nasjonalpark
File:Faro de Santa Marta.JPG|Fyret i Santa Marta-bukta
File:2018 El Rodadero (Santa Marta) - Playa principal desde el Canal de Las Iguanas - Colombia.jpg|Rodadero, Santa Marta.
File:090 Irotama Santa Marta Colombia Sunset.JPG|Solnedgang frå Irotama friluftsstad
File:Puerto de Santa Marta.JPG|Hamna i Santa Marta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Santa Marta|Santa Marta]]» frå ,  den 22. mars 2015.*  
  
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
The Hindu

***The Hindu*** er ei engelskspråkleg dagsavis i India. Ho har hovudkvarter i Chennai. Ho har eit gjennomsnittleg sal av 1,39 millionar eksemplar (desember 2013), og har eit utrekna lesartal på 2,2 millionar. Ho er med dette den andre største engelske dagsavisa i India etter opplag, og den tredje største etter lesartal (etter  *[[Times of India]]* i begge høva og *[[Hindustan Times]]* i sistnemnde). Ho er den mest lesne engelske dagsavisa i Tamil Nadu og Kerala.

*The Hindu* starta som ei vekeavis då ho først blei gjeven ut i 1878, og fekk daglege utgåver frå 1889. Ho blei opphavleg danna som eit motsvar til den anglo-indiske pressa sin svertekampanje mot T. Muthuswamy Iyer, den første innfødde dommaren ved Madras High Court. Avisa fortsette ei nasjonalistisk linje i protest mot det britiske kolonistyret. 

Etter administrative og økonomiske vanskar blei avisa kjøpt opp av S. Kasturi Ranga Iyengar i 1900, og familiemedlemmer har seinare  hatt leiande roller i drifta. Avisa tilhøyrer The Hindu Group, som også gjev ut avisa The Hindu på tamil, nyheitsmagasinet *Frontline* og idrettsmagasinet *Sportstar*.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Hindu|The Hindu]]» frå ,  den 22. mars 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*The Hindu. Offisiell nettstad.
Altair

**Altair** (Alfa&nbsp;Aquilae, Alfa&nbsp;Aql, α&nbsp;Aquilae, α&nbsp;Aql, Atair) er den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet Ørna og den tolvte mest lyssterke stjerna på nattehimmelen. Ho ligg fortida i G-skya. Altair er ei hovudseriestjerne klasse A med ein tilsynelatande storleiksklasse på 0,77 og er ein av toppunkta i Sommartreknanten (dei to andre toppunkat er markert av Deneb og Vega).

Altair roterer raskt, med ein snøggleik kring ekvator på kring 286&nbsp;km/s. Rotasjonsperioden er berre kring 9 timar. Til samanlikning bruker sola 25 dagar på ein full rotasjon. Ei undersøking med Palomar Testbed Interferometer avdekte at Altair ikkje er kulerund, men flattrykt på polane på grunn av den store rotasjonssnøggleiken. Andre interferometriske undersøkingar med fleire teleskop innan infraraudt spektrum, har stadfesta dette fenomenet.

Altair ligg 16,7 lysår (5,13 parsec) frå jorda og er ein av dei næraste stjernene som er synlege med det nakne auga. I lag med Beta Aquilae og Gamma Aquilae, dannar ho ei kjend linje av stjerner som stundom vert kalla *Aquilafamilien* eller *Aquilaskaftet*.

Satellittmålingar i 1999 med Wide Field Infrared Explorer synte at lysstyrken til Altair varierer svakt, mindre enn ein tusendel. Som følgje av dette vart ho i 2005 identifisert som ei Delta Scuti-variabelstjerne.

## Namn og kultur
Namnet *Altair* har vore nytta sidan mellomalderen. Det er ei forkorting av det arabisk omgrept النسر الطائر, *an-nasr aṭ-ṭā’ir* (Den flyande ørna). Namnet **Al Nesr Al Tair** finst i katalogen til Al Achsasi Al Mouakket, som vart omset til latinsk som **Vultur Volans**. Dette namnet vart av arabarane nytta om ein asterisme av α, β og γ Aquilae og går truleg attende til den gamle babylonarane og sumerarane, som kalla α Aquilae ørnestjerna. Skrivemåten *Atair* er òg blitt nytta. Astrolabium frå England og Vest-Europa avbilda Altair og Vega som fuglar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Altair|Altair]]» frå ,  den 22. mars 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*PIA04204: Altair, NASA.  Bilete av Altair frå Palomar Testbed Interferometer.
*Altair på SolStation.
Siliguri

**Siliguri** er ein by i delstaten Vest-Bengal i India. Han ligg i Siligurikorridoren, ei tynn landstripe mellom Bangladesh og Nepal. Byen er eit større knutepunkt for fly, veg og jarnbanetrafikk. 500 000 innanriks- og 15 000 utenrikspassasjerer passerer kvart år gjenom Siliguri. Den indiske silkevegen (den tradisjonelle transportruta til og frå Kina) går gjenom Siliguri. 

## Geografi
Siliguri ligg ved foten av Himalayafjella, og er omkransa av hill station-byar frå kolonitida. Mahanadaelva renn igjenom byen. 

Sommartemperaturen i Siliguri går sjeldan over 35 grader, og byen er generelt kaldare enn resten av Vest-Bengal. Vintrane varierer frå 15 grader til så lite som 3 grader. Monsunsesongen varer frå juni til september. Klimaet rundt Siliguri er godt eigna for tedyrking.

## Næringsliv og institusjonar

Siliguri er den største byen i Darjeelingdistriktet, men ikkje administrasjonssenter, som er Darjeeling. Byen har fleire militæravdelingar: Bordar Security Force (BSF), Central Reserve Police Force (CRPF), Shashatra Seema Bal (SSB) og Assam Rifles. Den sivile lufthamna Bagdogra lufthamn ligg inne på baseområdet til det indiske luftforsvaret.

Darjeeling Himalayan Railway, ein smalspora jarnbane som står på UNESCO si verdsarvliste, har utgangspunkt i Siliguri.

University of North Bengal ligg i Siliguri. 

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Siliguri|Siliguri]]» frå ,  den 22. mars 2015.*
Altasimut

**Altasimut** er eit astronomisk apparat til måling av høgd og asimut, òg kalla **universalinstrument**, fordi det erstattar fleire instrument, som kvadrant, teodolitt og passasjeinstrument. Altasimut består av ein kikkert som kan dreiast vertikalt om ein vassrett og horisontalt om ein loddrett akse. Storleiken til dreiinga vert lese av på kvar sin inndelte sirkel, forsynt med mikroskop-noniar.

Namnet kjem av latinsk *altus*, som tyder «høg», og arabiske *as-sunûth* som tyder «veg».

## Kjelder
*Altasimut. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/altasimut.
Amatørastronomi

**Amatørastronomi** er amatøraktivitet innan astronomi. I mange land finst samskipnader som gjennom føredragsverksemd, observasjonskurs, ekskursjonar til observatorium, utgjeving av bøker og tidsskrift osv., arbeider for utbreiing av, interesse for og kjennskap til astronomi. To av dei største samskipnadane er Société astronomique de France (stifta 1887 og gjev ut *L'Astronomie*) og British Astronomical Association (stifta 1890, gjev mellom anna ut *Journal of the B. A.*). Norsk Astronomisk Selskap i Oslo (stifta 1938 med kring 2000 medlemmar i 2003), gjev ut tidsskriftet *Astronomi*.

Amatørastronomar utfører ofte verdifullt vitskapleg arbeid, særleg i samband med variable stjerner. Av norske amatørar kan ein nemne Sigurd Einbu og Olaf Hassel.

## Kjelder
*Amatørastronomi. (20. juli 2014). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/amat%C3%B8rastronomi.

## Bakgrunnsstoff
* Magasinet Amateur Astronomy
Am lich

**Am lich** er ein kinesisk og vietnamesisk kalender som følgjer rørslene til månen. Det er anten 29 eller 30 dagar i kvar månad, og kvart fjerde år vert det lagt inn ei «skotmånad» slik at utrekninga vart rett. Dette svarar til skotåret i den vestlege kalenderen, som Am Lich-kalenderen ligg kring éin eller to månader etter.

## Kjelder
*Duong, Le Hang. (14. februar 2009). Am Lich. I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/Am_lich.
Analemnia

**Analemnia** er ein teiknvisar i form av ein dyrekrins på eit solur. Instrumentet er ei form for astrolabium.

## Kjelder
*Analemnia. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/analemnia.
Andrew Ellicott Douglass

**Andrew Ellicott Douglass** () var amerikansk astronom, særleg kjent for sine analytiske studiar av årringar i tre. Han skapte ein ny teknikk for tidsdatering, dendrokronologi, som no er i vanleg bruk i klimatologi og arkeologi.

Krater på månen og Mars er kalla opp etter han. 

## Kjelder
*Andrew Ellicott Douglass. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/Andrew_Ellicott_Douglass.
Anders Reiz

**Anders Reiz** () var ein svensk-dansk astronom. Han var professor og sjef for Københavns observatorium frå 1958 til 1985. Han har utført omfattande avgjersler av stjerneposisjonar, utført teoretiske undersøkingar over den indre strukturen til stjerner og arbeidd med utvikling av astronomiske instrument. Han var ein av initiativtakarane til Nordisk Optisk Teleskop.

## Kjelder
* Anders Reiz. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014.
André Louis Danjon

**André-Louis Danjon** () var ein fransk astronom. 

Han var direktør for observatoriet i Strasbourg frå 1930 til 1945, og for observatoriet i Paris frå 1945 til 1963 og professor ved Sorbonne frå 1946 til 1963. Danjon var president i International Astronomical Union 1955–1958. Dei viktigaste arbeidsområda hans var spektralklassifikasjon og astronomiske instrument.

Han fekk Prix Jules Janssen frå det franske astronomiske intituttet i 1950 og Royal Astronomical Society sin gullmedalje i 1958.

## Kjelder
*André Louis Danjon. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014.
Andromedidane

**Andromedidane** er ein meteorsverm som er rester etter Biela-kometen. Meteorsvermen når maksimumet sitt omkring 9. november og ser ut til å stråle ut frå stjernebiletet Andromeda. 

Bielakometen vart observert å ha brote sund i 1846, og dette skjedde truleg i 1842 eller tidleg i 1843, då kometen kom nær Jupiter. Dette førte til særleg spektakulære meteorsvermar dei neset åra, og særleg i 1872 og 1885.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Andromedids|Andromedids]]» frå ,  den 22. mars 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Historia til Andromedidane og Bielakometen  (Gary W. Kronk)
Annie Jump Cannon

**Annie Jump Cannon** () var ein USA-amerikansk astronom. Cannon utarbeidde den såkalla harvardklassifikasjonen av stjernespektra (fotografisk). Dette var det første forsøket på å organisere og klassifisere stjerner basert på temperaturen deira. I løpet av dei 45 åra ho arbeidde med det fotografiske materialet, klassifiserte ho spekter for over 395&nbsp;000 stjerner.  Ho oppdaga òg fleire tusen variable stjerner ved å studere det enorme biletmaterialet. 

Cannon blei ein del av dei såkalla *[[Harvard Computers]]*, ei gruppe kvinner tilsette av direktøren for Harvard-observatoriet, Edward C. Pickering, for å fullføra Henry Draper-katalogen. Målet var å kartleggja og definera kver stjerne på himmelen frå fotografi, med ein fotografisk magnitude på rundt 9. 
Pickering meinte ho var den raskaste personen i verda til å klassifisera stjerner.
Etter usemje om kor komplekst klassifiseringssystemet for spektralklassar skulle vera, fekk Cannon gjennomslag for eit forslag som bygde på absorpson av Balmer-linjer.Systemet
brukte klassane O, B, A, F, G, K og M, og danna grunnlaget for noverande klassifisering.

Cannon var leiar for biletarkivet frå 1911. 

Cannon var nesten heilt døv gjennom heile karrieren sin. Ho arbeidde for røysterett for kvinner og var medlem av National Woman's Party.

## Kjelder

*Annie Jump Cannon. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014.
----
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Annie Jump Cannon|Annie Jump Cannon]]» frå ,  den 22. mars 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
* 
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Annie Jump Cannon snakkar med kollegar frå 365DaysOfAstronomy.Org
Anomali i astronomi

**Anomali** i astronomi er eit omgrep som vert nytta i samband med banen til ein lekam som krinsar rundt sola.  

**Sann anomali** er vinkelen mellom sola og ein planet, eller ein komet og perihelpunktet til banen. **Middelanomali** er vinkelen mellom sola og perihelpunktet og middelstaden, det vil sei den staden himmellekamen ville ha vore om han flytta seg i ein sirkulær bane med jamn rørsle.

## Kjelder
*Anomali: astronomi. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/anomali%2Fastronomi.

## Formlar
### Frå tilstandsvektorar
For elliptiske banar ka ein rekne ut sann anomali \nu\,\! frå banetilstandsvektoren som:

: \nu = \arccos { {\mathbf{e} \cdot \mathbf{r}} \over { \mathbf{\left |e \right |} \mathbf{\left |r \right |} }} &emsp;&emsp;(om \mathbf{r} \cdot \mathbf{v}  erstattar så \nu\  med 2\pi-\nu\ )

der: 
*  \mathbf{v}\, er snøggleiksvektoren til banen til lekamen i bane,
*  \mathbf{e}\, er eksentrisitetsvektor,
*  \mathbf{r}\, er baneposisjonsvektoren (segmentet *fp*) til lekamen i bane.

#### Sirkelforma bane
For sirkelforma bane er den sanne anomalien udefinert fordi sirkelbanar ikkje har ein unik periapsis. I staden nyttar ein breiddegradsargumentet u\,\!:

: u = \arccos { {\mathbf{n} \cdot \mathbf{r}} \over { \mathbf{\left |n \right |} \mathbf{\left |r \right |} }} &emsp;&emsp;(om \mathbf{n} \cdot \mathbf{v} >0 erstattar så u\  med 2\pi-u\ )

der:
*  \mathbf{n}  er vektoren som peikar mot den fallande noden (t.d. z-komponenten av  \mathbf{n}  er null).
:

#### Sirkelforma bane med null inklinasjon
For sirkelforma bane med null inklinasjon er òg breiddegradsargumentet udefinert, fordi ein ikkje kan definere unike linjer. Ein nyttar i staden sann lengdegrad:

: l = \arccos { r_x  \over { \mathbf{\left |r \right |}}} &emsp;&emsp;(om  v_x > 0\  erstattar så l\  med 2\pi-l\ )

der:
* r_x \, er x-komponenten til baneposisjonsvektoren \mathbf{r},
* v_x \, is x-komponenten til banesnøggleiksvektoren \mathbf{v}.

### Frå eksentrisk anomali
Forholdet mellom den sanne anomalien \,\nu  og eksentrisitetanomalien *E* er: 

:\cos{\nu} = }

eller ekvivalent

:\tan{\nu \over 2} = \sqrt} \tan{E \over 2}.

Derfor

:  \nu   = 2 \, \mathop{\mathrm{arg}}\left(\sqrt{1-e} \, \cos\frac{E}{2} , \sqrt{1+e}\sin\frac{E}{2}\right)

der \operatorname{arg}(x, y) er polarargumentet til vektoren  \left(x, y\right).

### Radius frå sann anomali
Radien (avstanden frå brennpunktet og lekamen) er relatert til den sanne anomalien ved formelen

:r = a\cdot{1 - e^2 \over 1 + e \cdot \cos\nu}\,\!

der *a* er den store halvaksen til banen (segment *cz*).

## Sjå òg
* Kepler-lovene
* Eksentristetanomali
* Middelanomali
* Ellipse
* Hyperbol

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:True anomaly|True anomaly]]» frå ,  den 22. mars 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Murray, C. D. & Dermott, S. F. 1999, *Solar System Dynamics*, Cambridge University Press, Cambridge.
* Plummer, H.C., 1960, *An Introductory treatise on Dynamical Astronomy*, Dover Publications, New York. (Reprint of the 1918 Cambridge University Press edition.)
Henri Albert Hartmann

**Henri Albert Charles Antoine Hartmann** () var ein fransk kirurg. Han skreiv fleire medisinske artiklar, mellom anna om krigsskadar, skulderluksasjon og tarmkreft. Han er mest kjend for Hartmanns operasjon, ein todelt kolektomi som han utvikla for behandling av kolorektal kreft og divertikulitt. Han er også kjend for å ha skildra Hartmanns lomme, ei utposing i galleblæreveggen som er kjend for å råkast av gallestein.

## Verk
(utval)
**Traitement chirurgical du cancer de l'estomac*. G. Steinheil, 1908
**Travaux de chirurgie anatomo-clinique*. 3. série, Chirurgie de l'intestin, G. Steinheil, 1907
**Travail et plaisir, nouvelles études expérimentales de psycho-mécanique*. F. Alcan, 1904
**Organes génito-urinaires de l'homme*. Steinheil, 1904
**Travaux de chirurgie anatomo-clinique*. G. Steinheil, 1903–13
**Chirurgie gastro-intestinale*. Georges Steinheil, 1901
**Sensation et mouvement. Études expérimentales de psycho-mécanique*. F. Alcan, 1900
**Sur trois cas de sarcomes à cellules géantes du sein*. Masson, 1933
**Chirurgie du rectum*. Masson, 1931
**Diagnostic des principaux cancers*. Masson, 1927

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Henri Albert Hartmann|Henri Albert Hartmann]]» frå ,  den 23. mars 2015.*  
***Engelsk Wikipedia oppgav desse kjeldene:*
***
Hartmanns operasjon

**Hartmanns operasjon** eller **Hartmanns prosedyre** er ein kirurgisk reseksjon av rektosigmoideum med lukking av rektumstumpen og danninga av ein terminal kolostomi (endekolostomi). Inngrepet blei historisk bruka for å behandle kolorektal kreft og divertikulitt. I dag er inngrepet avgrensa til akuttkirurgi i tilhøve der det er vanskeleg å danne kirurgiske anastomosar. Ein sjeldan gong blir det bruka palliativt hjå pasientar med kolorektale svulstar. Prosedyren blei fyrste gong skildra i 1921 av den franske kirurgen Henri Albert Hartmann. Prosedyren er skildra i detalj i boka *Chirurgie du Rectum*, utgjeve i 1931, som utgjorde det åttande volumet av verket *Travaux de Chirurgie*. Prosedyren blei opphavleg skildra over to paragrafar på fransk, men har vorte omsett til engelsk av Thomas Pézier.

Hartmanns prosedyre med proksimal endekolostomi eller ileostomi er den vanlegaste prosedyren ved behandlinga av vondarta obstruksjon i distal kolon. Prosedyren går ut på å fjerne lesjonen, etterfølgd av intraperitoneal lukking av den distale tarmen, avslutta med ei vidarekopling av den proksimale tarmen ved å skape ein stoma.

Indikasjonane for prosedyren er:
:a) Lokalisert eller generalisert bukhinnebetennelse valda av tarmperforasjon som følgje av kreft
:b) Forsvarleg, men skadd proksimal tarm, som utelukkar sikker anastomose.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hartmann's operation|Hartmann's operation]]» frå ,  den 23. mars 2015.*
Antares

**Antares**, òg kjend med Bayer-nemninga **Alfa Scorpii** (forkorta til **α Scorpii** eller **α Sco**), er den syttande mest lyssterke stjerna på nattehimmelen og den mest lyssterke stjerna i stjerneteiknet Skorpionen, og er ofte omtalt som «hjartet i skorpionen». I lag med Aldebaran, Regulus og Fomalhaut, dannar Antares ei gruppe som vert kalla 'Kongelege stjernene i Persia'. Ho er ei av dei fire mest lyssterke stjernene nær ekliptikken.

Ein kan sjå med det blotte auget at Antares er raud, og stjerna er ei raud superkjempe med spektralklasse M2Iab og er ein av dei største og mest lysande observerbare stjernene. Ho er ei langsam irregulær variabel stjerne med ein gjennomsnittleg storleiksorden på +1,09. Antares er den mest lyssterke, mest massive og mest utvikla stjerna i den næraste OB-stjernehopen (Skorpionen-Kentauren-hopen). Antares er ein del av  the Øvre Skorpionen subgroup of the Skorpionen-Kentauren-hopen, som består av tusenvis av stjerner med ein gjennomsnittleg alder på 11 millionar år i ein avstand på kring 470 lysår.

## Eigenskapar

Antares er ei superkjempe med stjerneklassifiseringa M1.5Iab-b. Ho har ein radius som er kring 883 gonger sola sin; og om ho vart plassert i midten av solsystemet, ville den ytre flata liggje mellom banen til Mars og Jupuiter. Antares ligg kring 550 lysår frå jorda. Den synlege luminositeten er kring 10&nbsp;000 gonger større enn for sola, men fordi stjerna stråler ut mykje av energien sin i den infraraude delen av spektrumet, er den bolometriske luminositeten lik 65&nbsp;000 gonger sola sin. Massen til stjerna er kalkulert å vere kring 15 til 18 solmassar. Nyare analysar indikerer at massen er kring 17 solmassar og at alderen 12 millionar år. 

Antares har ei følgjestjerne, Antares B. Avstanden mellom dei to stjernene er kring 574&nbsp;astronomiske einingar (AU). Stjerneklassifiseringa til denne stjerna er B2.5, og med ein storleiksorden på 5,5, er ho berre 1/370-del så lys som  Antares A, men skin med ein luminositet som er 170 gonger så stor som sola sin.

Antares kan eksplodere som ein supernova dei neste få hundretusen åra. Antares kan då vere like lys som fullmånen og vere synleg på dagtid. 

## Fotnotar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Antares|Antares]]» frå ,  den 23. mars 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
* Antares at Constellation Guide
Øyvind Mobakken

**Øyvind Mobakken** () er ein tidlegare langrennsløpar frå Oslo som vann to individuelle bronsemedaljar under to ulike NM på ski, samt fire NM-gull i stafett.

## Karriere
Mobakken tevla frå junioralderen for Grorud Idrettslag, til dess han i 1991 melde seg inn i Nannestad Skiklubb. Frå 1993 til 1996 gjekk han fyrsteetappen på Nannestad sitt sigerrike lag som fire år på rad vann NM-stafetten over 3 x 10 km. Bjørn Dæhlie var også med på alle dei fire sigrane, Terje Smevold på dei tre siste.

Den beste plasseringa i verdscupen i langrenn oppnådde Mobakken med ein 13. plass på 30-kilometeren i Svenska skidspelen 1994. Etter stafettriumfane i NM vann Mobakken bronsemedaljen på tremila under NM på ski 1996 i Stryn, og på  femmila under NM året etter. I 1997 var han 25 sekundar bakom noregsmeister, femmilsslukar Kristen Skjeldal i mål.

Mobakken la meir eller mindre opp i 1999.

### Besteplasseringar i verdscuprenn
*1992: Nr 52 på 50 km i Holmenkollen
*1993: Nr 37 på 50 km i Holmenkollen
*1994: Nr 13 på 30 km i Falun
*1995: Nr 33 på 50 km i Holmenkollen
*1996: Nr 21 på 15 km i Kavgolovo
*1997: Nr 23 på 15 km i Falun
*1997/98: Nr 19 på 10 km på Beitostølen

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 1991: Nr 6 på 50 km i Bodø
*Ski-NM 1994: Nr 6 på 10 km i Vegårshei
*Ski-NM 1995: Nr 9 på 30 km i Oslo
*Ski-NM 1996: Bronsemedalje på 30 km i Stryn
*Ski-NM 1997: Bronsemedalje på 50 km i Mo i Rana

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
*Øyvind Mobakken i fis-ski.com
Terje Smevold

**Terje Smevold** () er ein tidlegare langrennsløpar frå Elverum.

## Karriere
Han slo seg gjennom som nasjonal toppløpar i 1990-sesongen, det vart også hans beste sesong. Under NM på Gjøvik vann han bronsen bakom gullvinnaren Kristen Skjeldal og Bjørn Dæhlie på sølvplassen. Seinare i sesongen kom han på 13. plass på 30 km jaktstart i Lahti, hans sterkaste prestasjon i verdscupen i langrenn. I sesongane som kom makta han ikkje å fylgje opp.

Smevold tevla i yngre år for Hernes Idrettslag, seinare for Bjerke Idrettslag og Nannestad Skiklubb. Saman med Øyvind Mobakken og Bjørn Dæhlie sikra han Nannestad gullmedaljen på NM-stafetten over 3 x 10 km i åra 1994, 1995 og 1996.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 1990: Bronsemedalje på 30 km på Gjøvik
*Ski-NM 1993: Nr 8 på 10 km på Lillehammer
*Ski-NM 1994: Nr 7 på 30 km i Vegårshei, gull i stafett
*Ski-NM 1995: Nr 10 på 10 km i Oslo, gull i stafett
*Ski-NM 1996: Nr 10 på 30 km i Stryn, gull i stafett
*Ski-NM 1997:
*Ski-NM 1998: Nr 6 på 10 km i Alta

Han la opp i 2000.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Apeks

**Apeks** eller **apex** (latinsk for *topp, spiss*) kan syne til: 

## Arkeologi
* Apekskompleks, ein førhistorisk kulturell tradisjon

## Astronomi
* Atacama Pathfinder Experiment, eit radioteleskop driven av European Southern Observatory
* Apeks i astronomi, retninga som solsystemet flyttar seg gjennom Mjølkevegen

## Biologi
* Apeks, apikalt meristem eller restane av denne på ein blom
* Apeks hos sommarfugl, tidlegare hjørne på ei sommarfuglvengje
* Apeks på hjartet, den lågaste overflatiske delen av eit hjarte
* Apeks på tunga, tungetippen
* Apeks på ei tannrot, tuppen av rota på ei tann
* Apeks i lunga, den øvste delen av ei lunge
* Apeks hos snigel, tuppen av skalet til ein snigel
* Apeksrovdyr, eit rovdyr som er øvst i næringskjeda. 

## Geografi
* Apex i California, landsby i USA
* Apex Mountain Resort, ein vintersportstad i Penticton i British Columbia i Canada
* Apex i Nord-Carolina, byar i USA
* Apex i Nunavut, landsby i Canada
* Apex Park and Recreation District, i Colorado i USA

## Språk
* Apex som teikn, eit teikn nytta av romarane til å markere lange vokalar

## Matematikk
* Apeks i geometri, det høgaste toppunktet i eit polyeder eller geometrisk figur

## Skip
* SS «Apex», eit Panama-registrert lasteskip i teneste 1958-1968.