open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ordførarar i Hjørundfjord

**Ordførarar i Hjørundfjord** er eit oversyn over ordførarar i den tidlegare norske kommunen Hjørundfjord som sidan 1964 har vore ein del av Ørsta kommune.

## Liste
*1838-1851	Hans Olsson Stokke
*1852-1853	Ola Olsson Saure
*1854-1857	Ola Torstensson Standal
*1858-1859	Edvard Storm Munch
*1860-1861	Jørgen Grøner
*1862-1865	Ola Torstensson Standal
*1866-1869	Karl Andersson Tryggeset
*1870-1898	Paul Jetmundsen Aklestad
*1899	Arne E. Grønningsæter
*1901-1907	Ole Christian Tvergrov
*1908-1916	Jon O. Standal
*1917-1919	Jetmund J. Skjåstad
*1920-1922	Ole K. Tryggeseth
*1923-1931	Bernt I. Håndlykken
*1932-1934	Knut J. Standal
*1935-1941	Elias Chr. Fanneløb
*1941-1942	Trygve Nilsen (utnemnd)
*1942-1945	Ola O. Skylstad (utnemnd)
*1945	Karl A. Tryggeseth
*1946-1959	Johs. Bjøringsøy
*1960-1963	Jakob E. Øye
Ordførarar i Vartdal

**Ordførarar i Vartdal** er ei liste over ordførarar i Vartdal frå kommunen vart utskild frå Ulstein i 1895 og fram til han vart slegen saman med Hjørundfjord kommune og Ørsta kommune i 1964. Vartdal er no ein del av Ørsta kommune.

* 1895-1910	Hans O. Vartdal
* 1910-1912	Olav O. Myklebust

* 1912-1914	Laurits K. Grønnevet
	
* 1914	Steinar Buset (midlertidig)

* 1914-1922	Laurits K. Grønnevet
	
* 1923-1925	Ola Erdal

* 1926-1928	Laurits K. Grønnevet

* 1929-1937	Steinar Buset
	
* 1938-1941	Knut Vartdal
	
* 1941-1945	Bernt Festøy (utnemnd)
	
* 1945	Knut Vartdal

* 1946-1951	Bergsvein Aarset
	
* 1952-1955	Olav Myklebust
	
* 1956-1957	Bergsvein Aarset

* 1958-1961	Paal Myklebust
	
* 1962-1963	Olav Myklebust
Ordførarar i Dalsfjord kommune

Dette er eit oversyn over **ordførarar i Dalsfjord** kommune. Dalsfjord på Sunnmøre var sjølvstendig kommune mellom 1924 og 1963. 

## Ordførarar i Dalsfjord kommune
* 1924-1937 &ndash; Knut Steinsvik
* 1938-1943 &ndash; Samund P. Løvik
* 1943-1945 &ndash; Ingv. Søvik (utnemnd)
* 1945-1951 &ndash; Samund P. Løvik
* 1952-1958 &ndash; Jakob K. Velsvik
* 1958-1959 &ndash; Lars A. Velsvik
* 1960-1963 &ndash; Samund P. Løvik
Ordførarar i Sande og Rovde

**Sande kommune** vart oppretta 1. januar 1867 ved utskiljing frå Herøy kommune. Frå denne vart Rovde kommune skild ut 1. januar 1905. Noverande Sande kommune vart oppretta 1. januar 1964 ved at Gurskøy-delen av Rovde kommune og tre gardar i Leikanger sokn i Herøy kommune vart slegne saman att med Sande kommune.

## Ordførarar i Sande 1867-1904

## Ordførarar i Rovde 1905-1963
Rovde kommune vart oppretta 1. januar 1905 ved utskiljing frå Sande kommune.

## Ordførarar i Sande 1905-1963
Etter kommunedelinga 1. januar 1905 omfatta Sande kommune soknene Gursken, Sande og Åram.

## Ordførarar i Sande 1964-
Rovde kommune vart delt 1. januar 1964, slik at Rovdestranda på fastlandet vart lagd til Vanylven kommune medan Dalebygda og Skredestranda på Gurskøya vart lagde til Sande kommune. 1. januar 2002 vart fastlandsdelen av Sande, med Åram, Brandalstranda og Hakallestranda, overført til Vanylven, og Sande har sidan vore ein rein øykommune.

## Sjå også
*Ordførarar i Herøy i Møre og Romsdal
Peder Rindarøy

**Peder Rindarøy** var ein fiskar frå Rindarøya i Aukra kommune. Han er kjend for den avgjerande rolla han hadde som kjentmann på RS «Christian Bugge» under redningsaksjonen av mannskapet på DS «Rokta» på Hustadvika 4. april 1938.

Han fekk Kongens fortenestmedalje i gull for denne innsatsen.

## Kjelder
*Bjørn Fossen: *Hundre år med redningsskøyta* Grøndahl og Dreyers Forlag 1994
Filmfestivalen i Cannes

**Filmfestivalen i Cannes** er ein velkjend internasjonal filmfestival. Han har blitt halden årleg i den sørfranske byen Cannes sidan 1946, med nokre få unntak. Festivalen er eit samlingspunkt for filmskaparar, distributørar, skodespelarar og andre personlegdommar.

Kvart år blir det delt ut fleire prisar under festivalen. Den mest prestisjefylte er *Palme d'Or* (Gullpalmen) for beste film. Festivaljuryen er sett saman av ei lita gruppe internasjonale filmpersonlegdommar. Han står også bak fleire andre prisar, som *[[Grand Prix ved filmfestivalen i Cannes|Grand Prix]]*. I tillegg blir det delt ut nokre uavhengige prisar.

## Bakgrunnsstoff
*
Little Cumbrae

**Little Cumbrae** (skotsk-gælisk *Cumaradh Beag*) er ei øy i Firth of Clyde i North Ayrshire i Skottland. Øya vert lokalt kalla *Wee Cumbrae*.

Little Cumbrae ligg berre ein kilometer sør for den større naboøya, Great Cumbrae.  Øyane vert i lag kalla The Cumbraes. I sterk kontrast til naboøya, som er grøn og frodig, er Little Cumbrae naken og berglendt. Med mange klipper og frambrot liknar Little Cumbrae meir på øyane i Hebridane enn dei andre øyane i Firth of Clyde. 

Det ligg fleire busetnadslause øyar langs austsida av Littl Cumbrae, Castle Isle, the Broad Islands og Trail Isle.

## Historie
Robert II skal ha bygd borga, Little Cumbrae Castle, på øya, som vart øydelagd av soldatane til Cromwell i 1653.

## Fyr
**Cumbrae fyr** vart bygd i 1793 av Thomas Smith for Commissioners of the Northern Lights. Fyret ligg på ein brei strandvoll på vestsida av øya ut mot fjorden. 

Før fyret vart bygd var det ein eldstad på toppen av Lighthouse Hill på øya. Restane etter denne strukturen er framleis synleg. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Little Cumbrae|Little Cumbrae]]» frå ,  den 8. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Little Cumbrae Castle

**Little Cumbrae Castle** er ei borg på Allinturrail eller Castle Island, ei lita tidvassøy like aust for Little Cumbrae i Firth of Clyde.

Den vesle firkanta borga vart bygd av Lord Eglinton på 1500-talet, kanskje for å hindre snikskyting av hjort og kanin. Walter Stewart (1293–1326), som gifta seg med Marjorie Bruce, dotter til kong  Robert the Bruce, kan ha bygd ei borg eller ei jakthytte her og sonen hans, Robert II var her og jakta hjort. 

På Oliver Cromwell si tid let jarlen av Eglinton kona si med ein garnison på førti mann halde til i borga for å halde ho trygg. Jarlen vart teken til fange etter å ha kjempa mot Cromwell i slaget ved Worcester (3. september 1651) og Lady Montgomerie vart rådd til av markien av Argyll om å anten gje borga til styesmaktene eller øydeleggje ho så snart ammunisjon og kanonar hadde vorte fjerna. 

Archibald Hamilton var ein ven av Oliver Cromwell, og vart seten i fangekjellaren i borga av jarlen av Eglinton (d. 1661) før han vart ført til Stirling og hengt. Styrkane til Cromwell øydela borga, kanskje på grunn av rolla ho spelte i lagnaden til Archibald Hamilton.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Little Cumbrae Castle|Little Cumbrae Castle]]» frå ,  den 8. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Campbell, Thorbjørn (2003). Ayrshire. A Historical Guide. Edinburgh : Birlinn. ISBN 1-84158-267-0.
* Dobie, James D. (ed Dobie, J.S.) (1876). *Cunninghame, Topographized by Timothy Pont* 1604–1608,  with continuations and illustrative notices. Pub. Glasgow: John Tweed.
* Fullarton, John (1864). Historical Memoir of the family of Eglinton og Winton. Ardrossan : Arthur Guthrie.
* Haswell-Smith, Hamish (2004).* The Scottish Islands*. Edinburgh: Canongate. ISBN 1841954543.
* Johnston, J. B. (1903). *Place-names of Scotland*. Edinburgh : David Douglas.
* Love, Dane (2009). *Legendary Ayrshire. Custom:Folklore:Tradition*. Auchinleck : Carn Publishing. ISBN 978-0-9518128-6-0
* Lytteil, W (1886). *Guide book to the Cumbraes.*
* MacGibbon, T. og Ross, D. (1887 - 92). *The castellated and domestic architecture of Scotland from the twelfth to the eighteenth centuries*, V III, Edinburgh.
* McNaught, Duncan (1912). *Kilmaurs Parish and Burgh*. Pub. A. Gardner.
* Tranter, N (1962-70). *The fortified house in Scotland*, Edinburgh. V 5
Pladda

**Pladda** (skotsk-gælisk *Pladaigh*) er ei øy utanfor vestkysten av Skottland.  Det står eit fyr på øya med same namn. 

Pladda ligg sør for Arran i Firth of Clyde. Ho er lita og flat og forma som ei tåre. Ho er mindre enn ein kilometer lang og det høgaste punktet på øya er 27 meter over havet. Sjølv om ho er lita ligg det ei ferskvasskjelde på øya. 

## Fyret
**Pladda fyr** vart bygd i 1790 og teikna av Thomas Smith. Det var det første fyret i Firth of Clyde for Commissioners of the Northern Lights. Fyret vart automatisert i 1990.

## Bakgrunnsstoff
*Northern Lighthouse Board om Pladda fyr 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pladda|Pladda]]» frå ,  den 8. februar 2010.*
Ordførarar i Ørsta

Dette er ei liste over **ordførarar i Ørsta kommune** frå ho vart eigen kommune i 1883:
* 1883&ndash;1884 Hans A. Velle
* 1886&ndash;1893 Sivert J. Nossen 
* 1894&ndash;1901 John I. Skare
* 1902&ndash;1910 Lars A. Rebbestad 
* 1911&ndash;1916 Peder A. Moe 
* 1917&ndash;1934 Laurits N. Myklebust 
* 1935&ndash;1942 Otto N. Øye 
* 1942&ndash;1945 Hans Brungot – oppnemnd, ikkje folkevald
* 1945&ndash;1945 Otto N. Øye
* 1946&ndash;1951 Peter Kjeldseth Moe 
* 1952&ndash;1955 Martin B. Moe 
* 1956&ndash;1959 Ragnar Unhjem
* 1960&ndash;1967 Pål Sandvik 
* 1968&ndash;1973 Jakob E. Øye 
* 1974&ndash;1979 Karstein Standal
* 1980&ndash;1983 Oddmund Breiteig 
* 1984&ndash;1991 Sigbjørn Kvistad
* 1992&ndash;2003 Nils Taklo
* 2003&ndash;2007 Hans Olav Myklebust
* 2007&ndash;2011 Gudny Fagerhol
* 2011&ndash;2015 Rune Hovde
* 2015&ndash;2023 Stein Aam
* 2023&ndash; Per Arne Sørheim

## Sjå og
For ordførarar i Vartdal kommune og Hjørundfjord kommune før kommunesamanslåinga i 1964:
* Ordførarar i Vartdal
* Ordførarar i Hjørundfjord
Sanda Island

**Sanda** (skotsk-gælisk *Sandaigh*) er ei lita privateigd øy i Argyll and Bute i Skottland utanfor sørenden av Kintyrehalvøya, nær Southend og Dunaverty Castle.  

Ein kan sjå Sanda frå sørenden av Kintyrehalvøya og frå Isle of Arran på klåre dagar. Lokalt på Arran vert ho kalla *Spoon Island* fordi ho liknar på ei skei (*spoon*) når ein ser ho frå sør. 

I 2001 var Sanda ei av fire skotske øyar med berre ein fastbuande. Etter kvart har øya fått tre innbyggjarar. 

Øya har status som Site of Special Scientific Interest (stad av særskild vitskapleg interesse) og er ein viktig stad for hekkande fuglar og trekkfuglar. 
Sanda fugleobservatorium var det første fugleobservatoriet på vestkysten av Skottland.

Øya er kjend for ruinane av eit kapell bygt av St. Ninian, for dei keltiske krossane og ei heilag kjelde. Det vert sagt at Ninian vart gravlagd her og øya var faktisk underlagt Whithorn priorinnekloster i Galloway fram til reformasjonen. Det vart sagt at grava til Ninian var merkt av ei or og at den som tråkka på ho skulle døy.

Vikingane kalla øya *Sandey*. Øya har hatt mange forskjellige eigarar opp gjennom åra, mellom anna Jack Bruce frå rockegruppa Cream i 1969. 

Sør på øya står eit fyr frå 1850. Når ein ser øya og fyret frå sør, ser den naturlege bogen og fyret på klippa ut som eit skip, og det vert derfor kalla «The Ship».

## Bakgrunnsstoff
*Bilete frå Sanda
* Sanda Island - eigarane si nettside
*Sanda fyr 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sanda Island|Sanda Island]]» frå ,  den 8. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sandaigh

**Sandaigh** er eit skotsk-gælisk namn på fleire øyar i Skottland. 

* Sanda Island
* Sanday i Indre Hebridane
Hustadvika

**Hustadvika** er eit drygt 10 nautiske mil langt ope havstykke i skipsleia mellom Molde og Kristiansund i Møre og Romsdal fylke. Farvatnet er grunt og oppfylt av mindre øyar og skjer og med Norskehavet ståande like på. Havstykket er difor rekna som eit av dei farlegaste langs norskekysten og fleire skip har forlist her. Eit av dei mest dramatiske forlisa var Roktaforliset i 1938.

Ved det nordre innløpet til Hustadvika ligg Kvitholmen fyr; her fører Lauvøyfjorden inn på vestsida av Averøya. Ved det sørlege innløpet til Hustadvika ligg Bjørnsund fyr utanfor munningen av Harøyfjorden.

## Kjelder
*
Sukkertoppen

**Sukkertoppen** (portugisisk *Pão de Açúcar*) er ein 396 meter høg fjelltopp i Rio de Janeiro i Brasil. Fjellet har fått namn etter ein sukkertopp, kjegleforma ein tidlegare selde sukker i, fordi han har ei liknande utforming. Det er eitt av kjennemerka for Rio, og gjev også godt utsyn over byen.

Sukkertoppen ligg i utkanten av Guanabarabukta, på ei halvøy som stikk ut i Atlanterhavet. Som dei fleste oppstikkande toppane i området består han av granitt og kvarts. 

Det går ein taubane til toppen frå Praia Vermelha, med ein stopp på Morro da Urca. Banen blei først bygd i 1912 med erstatningar rundt 1972/1973 og i 2008. Det finst også fleire klatreruter opp.

## Galleri

Pan de Azúcar.jpg|Sukkertoppen.
Sugar loaf from Cristo Redentor 2010.JPG|Sukkertoppen sett frå Kristusstatuen i Rio de Janeiro.


## Kjelder
*Sugarloaf at Rio de Janeiro – Brazil

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Sockertoppen|Sockertoppen]]» frå , og «[[:en:Sugarloaf Mountain|Sugarloaf Mountain]]» frå  den 2. juni 2010.*  

## Bakgrunnsstoff

*
The Cumbraes

**The Cumbraes** er ei lita øygruppe i Firth of Clyde i Skottland.  Øyane høyrte tidlegare til grevskapet Bute, men ligg i dag i North Ayrshire.

Dei største øyane i øygruppa er 
* Great Cumbrae
* Little Cumbrae

Mellom desse øyane ligg det breie sundet The Tan og området mellom øyane og det skotske fastlandet er ei travel skipsåre kalla Fairllie Roads. 

Det er fleire busetnadslause øyar i gruppa: 
* The Eileans
* Castle Island
* The Broad Islands
* Trail Isle
Great Cumbrae

**Great Cumbrae** (skotsk-gælisk *Cumaradh Mòr*), òg berre kalla **Cumbrae** eller **Isle of Cumbrae**) er den største øya i øygruppa The Cumbraes i den ytre delen av Firth of Clyde vest i Skottland. Her ligg Det nasjonale vassportsenteret, Cathedral of the Isles og University Marine Biological Station i Millport. Ferieøya har ein 18-hols golfbane, som nesten går til toppen av øya, og ein populær veg for sykliast som går rundt heile øya.

Øya er 3,9&nbsp;km lang og 2&nbsp;km brei og det høgaste punktet er The Glaidstone på 127 meter over havet. I klårvêr kan ein sjå nordover til Ben Lomond og Arrochar-Alpane. I vest kan ein sjå dei større øyane Bute og Arran,m edan ein på andre sida av Knapdale kan sjå Paps of Jura. Sørover ligg Ailsa Craig, rundt 40&nbsp;km bortanfor Little Cumbrae. Ailsa Craig markerer om lag halvvegen til Nord-Irland, som stundom er mogeleg å sjå i særs gode sikttilhøve.

Millport er den einaste byen på øya, og ligg i bukta på sørsida. Øya hadde i 2001 1434 innbyggjarar, men talet aukar kraftig om sommaren på grunn av dei mange turistane som ferierer her. Det er hovudsakleg bønder som eig landjorda på øya.

## Sjå òg
* Little Cumbrae
* Little Cumbrae Castle

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Great Cumbrae|Great Cumbrae]]» frå ,  den 8. februar 2010.*
Sheep Island i Argyll

**Sheep Island** («Saueøya») er ei lita øy utanfor sørenden av Kintyrehalvøya i Skottland.

Sheep Island dannar i lag med Sanda Island og Glunimore Island ei lita øygruppe om lag 3 km sør for Kintyre.

Øya går stort sett frå nord til sør og er 600 meter lang og bratt langs vestsida. På det høgaste er ho 41 meter over havet. Det ligg ei grotte på vestsida og ein naturleg boge nordvest på øya. 

Som namnet tyder har det beita sauer her, men øya er i dag mest kjend som den viktigaste hekkestaden for lundefugl i Firth of Clyde. Frå her kjem fuglar frå nærliggande Ailsa Craig. Andre fuglar som hekkar på Sheep Island er teiste og alke.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sheep Island, Argyll|Sheep Island, Argyll]]» frå ,  den 8. februar 2010.*
Kringkastingssjef

**Kringkastingssjefen** er administrerande direktør og ansvarleg redaktør i Norsk rikskringkasting (NRK). Han eller ho blir tilsett av styret i NRK, som på si side blir utnemnd av regjeringa. Kringkastingssjefen deltar i drøftingar i Kringkastingsrådet og kan også delta i drøftingar i distriktsprogramråda.

Stillinga som kringkastingssjef er heimla i Lov om kringkasting §&nbsp;6-3.

## Kringkastingssjefar

## Merknadar

## Bakgrunnsstoff
*Kringkastingssjefene
Ole Hannibal Sommerfelt

**Ole Hannibal  Sommerfelt** () var ein norsk embetsmann, stortingsrepresentant og topografisk forfattar. 

Ole Hannibal Sommerfeldt vart fødd på Sukkestad  i Toten med foreldra Benedicte Kirstine Hoff og  kanselliråd og  sorenskrivar David Sommerfelt.

Etter juridisk embetseksamen fra Universitetet i København hadde 
O. H. Sommerfelt desse stillingane:
* Lensmann i Gudbrandsdalen
* 1781 Fut i Finnmark
*1787 Amtmann i Finnmark
*26. mars 1800 Amtmann i Romsdals amt
*28. juli 1811 Amtmann i Kristians Amt

Sommerfelt arbeidde mykje for å fremje  økonomisk utvikling, spesielt innan jordbruk og handel.  Som amtmann i Finnmark stødde han oppunder koloniseringa av Målselv. Som amtmann viste han respekt for samekulturen og samiske særdrag. Publikasjonen *Et Par Ord* (1790) byggjer på ein tale han heldt til fjellsamen Peder Jansen, som hadde selt seks rein  og gitt 30 vederlagsfritt til kongen i samband med eit forsøk på å etablere reindrift på Island.

Sommerfelt møtte som stortingsmann for Kristians amt (Oppland) på det overordentlige stortinget hausten 1814.  Her vart han visepresident for Lagtinget.

Frå Finnmark gav han ut *Kort Beskrivelse over Finmarken* (1799).

Sommerfeldt vart utnemnd til riddar av Dannebrogsordenen, Vasaordenen og Nordstjerneordenen. 

## Kjelder
*Biographiske Efterretninger om Eidsvolds-Repræsentanter og Storthingsmænd i Tidsrummet 1814-1845
*Norsk biografisk leksikon
*
Øyar i Firth of Forth

**Øyane i Firth of Forth** er ei lita øygruppe aust i Skottland. Firth of Forth ligg mellom Fife og Lothian. Det er få øyar på austsida av Skottland, og dei fleste av dei ligg i denne gruppa.
 

Av øyane i gruppa finn ein: 

* Bass Rock 
* Craigleith 
* Eyebroughy 
* Fidra 
* Inchcolm 
* Inchkeith 
* Inchmickery 
* The Lamb
** med North og South Dog Islands på kvar side. 
* Isle of May

I tillegg finn ein 
* Cramond Island (tidvassøy som er ein del av Almond-estuaret)
* Inchgarvie (ein del av Forth jernbanebru)
* Rosyth Castle, på ei tidlegare tidvassøy

Ingen av øyane har mange innbyggjarar og berre få av dei har permanent busetnad i det heile. Det var tidlegare ein landsby på Isle of May og det har vore kloster, eremitasjar og festningsverk på dei andre øyane. Sidan mange av øyane har forstavinga «Inch-», vert dei stundom omtalte i eit ordspel, «How many inches is the Forth?», som spelar på at 'Inch' (*Innis*), er det gæliske ordet for «øy» og inch, som er eit lengdemål.

Øyane er delt inn i to grupper, dei i den indre delen av fjorden, nær Edinburgh, Leith og South Queensferry på sørsida og Burntislandog Aberdour på nordsida (i Fife), samt dei utanfor East Lothian, særleg nær North Berwick og Gullane

Fjorden er eit viktig naturområde. Øyane i Firth of Forth har status som Special Protection Area, særskildverneområde, og her hekkar over 90&nbsp;000 sjøfugl kvart år. Det er eit fugleobservatorium på Isle of May.

## Øyane like utanfor fjorden
Eit par øyar ligg òg like utanfor Firth of Forth, mellom anna Inchcape, som er eit farleg skjer.

## Sjå òg
* Hebridane
* Dei nordlege øyane
* Øyar i Firth of Clyde
* Øyar i Skottland
* Orknøyane
* Shetlandøyane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Islands of the Forth|Islands of the Forth]]» frå ,  den 8. februar 2010.*
Sgat Mòr og Sgat Beag

**Sgat Mòr** og **Sgat Beag** er to små øyar utanfor Cowalhalvøya på vestkysten av Skottland.

Sgat Mòr ligg ved innløpet til Loch Fyne.  Ho er berre 11 meter over havet på det høgaste og det står eit fyr på øya. Like sør for denne ligg den djupaste staden i Clyde-området. Sgat Mòr vert stundom på engelsk skrive **Skate Island**.

Sgat Beag er ei litt mindre øy som ligg ein kilometer mot aust. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sgat Mòr and Sgat Beag|Sgat Mòr and Sgat Beag]]» frå ,  den 8. februar 2010.*
Alloa Inch

**Inch** eller **Alloa Inch** (skotsk-gælisk *Innis*) er ei øy i tidvassområdet til River Forth nær Alloa, like før elva munnar ut i Firth of Forth.

Det ligg eit forlate gardshus på øya og øya vart tidlegare dyrka. På grunn av subsidens frå kolgruvedrift i nærleiken vart det flaum på øya. Øya består i dag av siv og marskland.

Scottish Wildlife Trust har styrt øya som eit reservat sidan 1996.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alloa Inch|Alloa Inch]]» frå ,  den 8. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Waimakaririelva

**Waimakaririelva** er den største av elvene nord i Canterbury-regionen, på Sørøya på New Zealand. Ho renn i 151 km i stort sett søraustleg retning frå Søralpane, gjennom slettene Canterbury Plains til Stillehavet.

Elva har utspringet sitt i dei austlege flankane av Søralpane, åtte km sørvest for Arthur's Pass. Gjennom ein stor del av det øvre løpet er elva forgreina med vide, sanddekte elvebreidder. Etter som ho nærmar seg Canterbury Plains, går ho gjennom eit fjellområde og vert pressa inn i eit trongt elvegjel (Waimakariri Gorge), før ho går attende til den forgreina forma der ho renn over slettene. Elva munnar til sist ut i Stillehavet nord for Christchurch, nær byen Kaiapoi.

Chinooklaks (*Oncorhynchus tshawytscha*) vart innført frå California på 1900-talet og finst enno i elva.

På maori har *Waimakariri* fleire tydingar, ei av dei er 'elva med kaldt, fossande vatn'.
På 1850-talet gav europeiske nybyggjarar elva namnet *Courtenay River*, men dette gjekk ut av bruk.

Geologiske granskingar tyder på at elvemunningen har flytta svært mykje på seg. Til tider har elva runne i det løpet ho har no gjennom Christchurch, og til og med runne ut i Lake Ellesmere/Te Waihora sør for Bankshalvøya i ein periode.

I staden for å vera ubygd statleg land, slik dei fleste av elvebreiddene på New Zealand er, er breiddene til Waimakariri River underlagt administrasjonen til Canterbury Regional Council.

I Canterbury vert elva stort sett omtala som *«The Waimak»*.

## Utbygging
I 1923 vart elva undersøkt med tanke på å byggja ein dam for å gje hydroelektrisk kraft til Christchurch. Dette fekk støtte frå lokalsamfunna, men dammen vart aldri bygd etter som staten tilbaud rimeleg straum frå anlegget ved Coleridgesjøen.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Waimakariri River|Waimakariri River]]» frå ,  den 8. februar 2010.*
Bass Rock

**Bass Rock** eller berre **The Bass**, er ei øy i den ytre delen av Firth of Forth aust i Skottland. Ho ligg om lag 2 km frå land og 5 km nordvest for North Berwick. Ho består av vulkanske bergartar og har bratte sider med ei høgd på opp mot 107 meter over havet. Det finst store koloniar med havsule. Klippa er ikkje busett lenger, men tidlegare har tidlege kristne eremittar vore busette her. Seinare stod det òg eit kongeleg slott på øya, som ofte vart nytta som fengsel. Øya var lenge i familien Lauder si eige og høyrer i dag til David Fleetwood Hamilton-Dalrymple. 

Det vart bygd eit fyr på øya i 1902 og ruinane av eit kapell er framleis synlege. 

## Geografi
Øyar ein vulkanplugg frå karbontida.

Bass Rock har status som Site of Special Scientific Interest (stad av særskild vitskapleg interesse). Ho vert stundom kalla «Ailsa Craig i aust». Det meste av øya består av bratte klipper. 

The Bass er ei av fleire øyar utanfor kysten av East Lothian og vert rekna som ei av øyane i Firth of Forth. I vest ligg Craigleith og the Lamb, Fidra og lengst vest Eyebroughy. Desse er òg hovudsakleg skapt av vulkansk aktivitet. I nordaust ligg Isle of May. 

## Bakgrunnsstoff
* Historia til øya

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bass Rock|Bass Rock]]» frå ,  den 8. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** *North Berwick, Gullane, Aberlady and East Linton District*, av R.P.Phillimore, North Berwick, 1913, p.&nbsp;40.
** *The Berwick and Lothian Coasts* av Ian C. Hannah, London & Leipzig, 1913.
Cramond Island

**Cramond Island** (skotsk-gælisk *Eilean Chathair Amain*) er ei av fleire øyar i Firth of Forth aust i Skottland, nær Edinburgh. Øya ligg utanfor Cramond og er 500 meter lang og 7,7 hektar stor.. Cramond Island er i røynda ei tidvassøy og er landfast ved lågvatn. Det går ein brulagt sti over til øya, som går an å nytte ved fjøre. Ved høgvatn er det derimot ikkje mogeleg å nytte stien. 

Gjennom det meste av historia vart Cramond Island nytta til jordbruk, særleg sauehald. Øya var ein gong kjend for østers, men desse vart utrydda i området etter overfiske. Då den andre verdskrigen braut ut, vart det bygd festningsverk på øya. Fleire av desse bygningane står framleis. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cramond Island|Cramond Island]]» frå ,  den 8. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Eyebroughy

**Eyebroughy** (tidlegare *Ibris*) er ei lita øy i Firth of Forth, 200 meter utanfor East Lothian i Skottland. Ho ligg ikkje langt frå Gullane og 5 km frå North Berwick. Øya ligg i soknet Dirleton.

Området er eit fuglereservat kjend for storskarven som held til her. Det meste av øya er basaltisk med bergartar som vart lagt ned i karbontida.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eyebroughy|Eyebroughy]]» frå ,  den 8. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*Eyebroughy
*Eyebroughy på electricscotland.com
Craigleith

**Craigleith** er ei lita øy i Firth of Forth utanfor North Berwick i East Lothian i Skottland. Namnet kjem frå det skotsk-gæliske *Creag liath*, som tyder ‘grå stein’. Ho er 24 meter over havet på det høgaste. 

Craigleith er ei rekkje øyar nær North Berwick i lag med Bass Rock, Fidra og The Lamb. Av dei fire øyane er ligg Craigleith nærast hamna i byen. Som dei andre øyane har Craigleith ein fuglekoloni. Craigleith er ein lakkolitt, ein lavadom. Det finst mykje spor etter gammal vulkansk aktivitet i Lothian, som Bass Rock og Arthur's Seat. Craigleith består av essexitt, som er populær å lage curlingsteinar av.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Craigleith|Craigleith]]» frå ,  den 8. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Haswell-Smith, Hamish (2004). *The Scottish Islands*. Edinburgh: Canongate. ISBN 1841954543.
Fidra

**Fidra** (tidlegare *Fidrey*) er ei busetnadslaus øy i Firth of Forth, 4 km nordvest for North Berwick på austkysten av Skottland. 

## Geografi
Som mange av øyane nær North Berwick har Fidra vulkansk opphav og vart danna for kring 335 millionar år sida. Fidra består av tre delar, ein ås i eine enden med eit fyr på, ein lågare del i midten og ein staur i den andre enden.

Som den nærliggande Bass Rock har øya store fuglekoloniar og er eit reservat. Landsbyen Gullane ligg i sørvest. Restane av eit gammalt kappel ligg på øya. Det er frå 1100-talet då øya høyrte til baroniet Dirleton. 

## Fyret
Fyret vart bygd i 1885 og automatisert i 1970. Eit kainanlegg knytt til fyret ligg på austsida av øya. Lyset blinkar fire gonger kvart 30. sekund.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fidra|Fidra]]» frå ,  den 8. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Bilete frå Fidra
*Fidra fyr
Inchcolm

**Inchcolm** er ei øy i Firth of Forth i Skottland. Ho vart ofte angripe under dei skotske sjølvstendkrigane og under begge verdskrigane vart det bygd festningsverk her for å verne om Edinburgh, som ligg i nærleiken. Inchcolm er i dag ein attraksjon med eit tidlegare kloster. 

## Geografi

Inchcolm ligg i Firth of Forth utanfor sørkysten av Fife utanfor Braefoot Bay. Ho ligg aust for Forth Bridge, sør for Aberdour i Fife og nord for Edinburgh. Mellom øya og fastlandet ligg området Mortimer's Deep. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Inchcolm|Inchcolm]]» frå ,  den 8. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*RCAHMS - The Royal Commission on the Ancient og Historical Monuments and Constructions of Scotland
*Cyberscotia om øya  - med kart og bilete
Inchgarvie

**Inchgarvie** (stundom kalla «Inch Garvie») er ei lita øy i Firth of Forth. Øya har hatt busetnader sidan seint på 1400-talet, men er ikkje lenger busett.

Namnet kjem frå *Innis Garbhach* som på skotsk-gælisk tyder «Ru øy».

Det vart bygd eit slott på Inchgarvie av King James IV kring 1490, truleg som ei festning. Mellom 1519 og 1671 vart borga nytta som fengsel. Seinare vart det bygd fleire festningsverk på øya. I 1878 starta bygginga av Forth Rail Bridge på Inchgarvie, men planane vart skrinlagde. Seinare vart brua bygd og ein av utkragane var ein del av kaianlegget på øya.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Inchgarvie|Inchgarvie]]» frå ,  den 8. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**
Tonologien i norsk

**Tonologien i norsk** viser til bruken av tonelag på norsk.

## Tonelag 1
*Tonelag 1* eller *tonem 1*  er nemningar for tonelaget som vert nytta i ord som «kastet» (av «eit kast»), «bønder», «bøter» (av «ei bot»).  

Tonelaget vert i oppslagsverk o.l. ofte markert med ein akutt aksent etter vokalen: ka´stet, bø´nder, bø´ter. Ved bruk av Det internasjonale fonetiske alfabetet IPA er det ved notasjon av norske og svenske ord vanleg å skrive ' framom ordet for å markere  tonlag 1 og " for å markere tonelag 2:  data > ['dɑ:tɑ]; mata > ["mɑ:ta].

Tidlegare var tonelaget òg kalla eintoppa, eit uttrykk som viser til uttalen i norsk.

## Tonelag 2
*Tonelag 2* eller *tonem 2*  er nemningar for tonelaget som vert nytta i ord som «(å) kaste», «bønner», «bøter» (presens av «å bøte»).  

Historisk er det ord som i norrønt hadde to stavingar som har tonelag 2, mens ord som hadde ei staving men i dag har to framleis held på det gamle tonelaget for einstava ord (derfor namnet tonelag **1**). Døme på det siste er *(det fine) kastet* (av *kast it*, suffikset *-it*) var eit sjølvstendig ord i norrønt.

Det er ein tendens til at ord sett saman av to einstava ord har tonelag 2 (*vill-lokk*), mens nye lånord har tonelag 1 (*Willoch*).

Tonelaget vert i oppslagsverk o.l. ofte markert med ein grav aksent etter vokalen: ka`ste, bø`nner, bø`ter. Ved bruk av Det internasjonale fonetiske alfabetet IPA er det ved notasjon av norske og svenske ord vanleg å skrive ' framom ordet for å markere  tonlag 1 og " for å markere tonelag 2:  data > ['dɑ:tɑ]; mata > ["mɑ:ta].

Tidlegare var tonelaget òg kalla totoppa, eit uttrykk som viser til uttalen i norsk språk.
Inchkeith

**Inchkeith** (skotsk-gælisk *Innis Cheith*) er ei øy i Firth of Forth i Skottland i regionen Fife.

Inchkeith har hatt ei fargerik historie på grunn av plasseringa nær Edinburgh. Det står eit fyr på øya og det vart bygd festningsverk for å forsvare Edinburgh og seinare Forth Road Bridge og Rosyth Dockyard. 

## Historie
På slutten av 1400-talet vart øya (i lag med naboøya Inchgarvie) nytta som isolat for folk med syfilis i Edinburgh. Seinare vart øya òg nytta som isolat for folk som hadde pest. I 1799 døydde mellom anna russiske sjømenn her og vart gravlagde på øya.

Under regjeringstida til kong James IV i renessansen var Inchkeith åstad for eit usedvanleg eksperiment. Jems IV sette i land ei kvinne og to spedbarn for å sjå kva språk spedborna ville lære seg når dei var isolerte frå resten av verda. Ein trudde at dette kom til å vere «originalspråket» eller språket til Gud. I følgje nedskrivingar kunne ikkje borna snakke. 

Engelskmennene bygde eit stort firkanta fort på øya på 1500-talet, men dei vart drivne bort av ein kombinert fransk-skotsk styrke i 1549.  Dei engelske festningsverka vart ytterlegare forsterka av skottane. Seinare vart fortet eit fengsel. 

I 1803 vart Inchkeith fyr bygd av Thomas Smith og Robert Stevenson. Lyset står 67 meter over havet. Dei påfølgjande åra vart festninga på øya forsterka i frykt frå ein invasjon frå Napoleon. Det same skjedde under begge verdskrigane. I 1899 fekk fyret tåkelur.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Inchkeith|Inchkeith]]» frå ,  den 8. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** *Collins Encyclopedia of Scotland*
**
***


## Bakgrunnsstoff
* The Journal of a Tour to the Hebrides med Samuel Johnson på Project Gutenberg
* Northern Lighthouse Board - Inchkeith
Jorge Juan y Santacilia

**Jorge Juan y Santacilia** () var ein spansk vitskapsmann og sjøfarar. 

Jorge Juan voks opp i ein velutdanna familie og vart som ung tatt opp som riddar av Maltesarordenen. Han studerte matematikk før han byrja på marineskulen *Academia de Guardias Marinas de Cádiz* i 1730, og synte seg som ein usedvanleg skarp læresvein. Han segla så i fleire år i Middelhavet for den spanske flåten før han i 1734 vart spurd om å delta i ein fransk-spansk ekspedisjon til koloniområda i vest. Spania var særleg opptatt av å få betre kartografisk og geodesisk kunnskap for såleis å lettare gjere sikrare reiser. På denne tida var ein framleis ikkje sikker på den nøyaktige jordformasjonen, noko som gjorde det vanskeleg å rekne ut avstanden mellom breidde- og lengdegradene.

Ekspedisjonen varte mellom 1735-1744, og ei rekkje målingar vart gjennomførte i Karibia og i Andesfjella, i tillegg til jungelområde innanfor. Særmerkte franske vitskapsmenn frå Académie française som Pierre Bouguer og Charles de La Condamine deltok også på denne ekspedisjonen.

Vel heimattkomen brukte han fleire år på å skrive ned og publisere den nye kunnskapen. Mellom 1748-49 var han utsending til Storbritannia og fungerte i praksis som spion med særskild interesse for den britiske flåten. I 1753 fekk han bygd stjerneobservatoriet i Cádiz (som seinare vart flytta til Isla de León, der det framleis er).

Jorge Juan er ein svært viktig person i spansk vitskapshistorie som kombinerte teoretisk og matematisk kunnskap med praktiske ferdigheiter innan kartografi, navigasjon og skipsbygging.

## Kjelder
* Pimentel, Juan. 2008. *Jorge Juan, Mutis y Malaspina. Viajeros científicos*. NIVOLA libros: Madrid
Hareid

**Hareid** er den største tettstaden i Hareid kommune på Sunnmøre i Møre og Romsdal fylke med . Brandal er den andre tettstaden i Hareid kommune.

Tettstaden Hareid omfattar heile den tettbygde delen av det tradisjonelle Hareid sentrum og den tettbygde delen av Hjørungavåg.

Hareid er administrasjonssenteret i Hareid kommune, og inneheld dei fleste vesentlege funksjonar i ein bygdeby.

Hareid er såleis eit handlesenter, og her er også industri, hotell, Hareid kyrkje mv.

Fylkesveg 61 går frå Hareid sentrum mot Ulsteinvik. Frå Hareid sentrum går også fylkesveg 61 som ferjesamband til Sulesund. Det går vidare hurtigbåt frå Hareid sentrum til Ålesund.

## Sjå òg
* Tettstader i Møre og Romsdal
Presens

**Presens**, «notid», er eit grammatisk trekk i den grammatiske kategorien tempus. Grunnfunksjonen til presens er å markere eit referansepunkt samtidig med talehandlinga, som i setningane

# Per søv
# Per har sove

I den første setninga skjer sovinga samtidig med at setninga blir ytra. I den andre setninga (som står i presens perfektum) skjer tilstanden av at Per si soving er over samtidig med at setninga blir ytra.

I språk som ikkje har futurum kan presens også markere framtid, som i setninga *Eg kjem snart*. I tillegg brukast presens (som umarkert trekk i kategorien tempus) også for utsegner utan referansepunkt (allmengyldige utsegner) som *Elefanten er eit pattedyr*, *To pluss to er fire*.

## Litteratur

* Faarlund, Jan-Terje, Svein Lie og Kjell-Ivar Vannebo 1997: *Norsk referansegramamtikk*.
Preteritum

**Preteritum**, eller *fortid*, er eit grammatisk trekk i den grammatiske kategorien tempus. Grunnfunksjonen til preteritum er å markere eit referansepunkt før talehandlinga, som i setningane

# Per sov
# Per hadde sove

I den første setninga skjer sovinga før setninga vart ytra. I den andre setninga (som står i preteritum perfektum) skjer tilstanden av at Per si soving er over på eit tidspunkt før setninga vart ytra.

Preteritum kan også uttrykke kjensle (som i setninga *Det var god kaffi!* ytra medan ein drikk), og i lag med partisipp ein tilstand som ikkje er verkeleg (*Det hadde vore fint å vere der no.*).

I norsk skolegrammatikk var det tidlegare ein tradisjon med å kalle preteritum «imperfektum». Det var ein uheldig tradisjon, i og med at imperfektum (som term) kontrasterer med perfektum (bokstavleg: ikkje-perfektum). I norsk er det ikkje slik. Forma som no vert kalla preteritum står i opposisjon til presens, og ikkje til perfektum. 

## Litteratur

* Faarlund, Jan-Terje, Svein Lie og Kjell-Ivar Vannebo 1997: *Norsk referansegramamtikk*.
Norsk Ordbog (1873)

: *For ordbøker med liknande namn, sjå [[Norsk ordbok (fleirtydingsside)]]*

***Norsk Ordbog : med dansk Forklaring*** er ei ordbok over norsk folkespråk, utarbeidd av Ivar Aasen og utgjeven i hefter i åra 1871-1873. Ho har om lag 40 000 oppslagsord. Siktemålet med boka var å framstille det norske språket slik at det kunne bli oppvurdert av nordmenn og utlendingar.

Aasen hadde i 1850 gitt ut *Ordbog over det norske Folkesprog*, og *Norsk Ordbog* hadde nesten dobbelt så mange oppslagsord, og var elles mykje omarbeidd.  Aasen hadde arbeidd for å gjere ordforklaringane gode, og oppslagsorda var normerte strengt etter landsmålsnormalen han hadde sett opp i *[[Norsk Grammatik]]* (1864).
Aasen tok med den sentrale delen av det norske ordtilfanget, men korkje framandord, støytande ord eller rare ord. Boka er rekna som ein grunnstein i målreisingsarbeidet til Aasen.

*Norsk Ordbog* er framleis mykje brukt av språkforskarar og språkinteresserte, og saman med *Symra* er ho den av bøkene til Aasen som har selt i størst opplag. Det kom nye opptrykk (med gotisk skrift) både i 1900, 1918, 1977 og 1983 (Fonna Forlag). 

I 1997 kom ei elektronisk utgåve som byggjer på 1873-utgåva. 

Kristoffer Kruken og Terje Aarset gav ut ei ny vitskapleg bokutgåve med latinsk skrift på Det Norske Samlaget i 2003.

## Kjelder
*Aasentunet 

## Bakgrunnsstoff
*Norsk Ordbog på nettet
*Norsk Ordbog hjå Nasjonalbiblioteket
Austnorsk

**Austnorsk** er ei av de to store dialektgruppene i Noreg. Ho omfattar dialektane på Austlandet, i Trøndelag og på Nordmøre. Den andre store dialektgruppa er vestnorsk. Denne oppdelinga er basert på at austnorske dialektar har såkalla kløyvd infinitiv (nokre infinitivar endar på *-e*, andre på *-a*, medan andre dialektar har same endinga i alle infinitivar: *-e*, *-a*, eller ingenting). Skiljet fell saman med det geografiske skiljet danna av Langfjella, og hovudkriteriet for forskjellen gjev jamvektsloven.

## Kjelder
Søraustlandsk

**Søraustlandsk** er ei av de tre undergruppene av dialektane på Austlandet. De to andre undergruppene er midtaustlandsk og nordaustlandsk.
Partisipp

**Partisipp** er ei samnemning for infinitte verbformer med adjektiviske eigenskapar. På norsk har verbet to ulike partisipp, som desse formene av verbet *syngje*:

* presens partisipp: *syngjande*
* perfektum partisipp: *sunge*

Ordet *partisipp* kjem av latin *participium*, av *particeps* 'som tek del i', det vil seie i funksjonane både til nomenet og til verbet. Eit særkjenne ved partisippa er nettopp at dei blir bøygde i både nominale og verbale grammatiske kategoriar. På moderne norsk blir perfektum partisipp bøygt i mange av dei same kategoriane som adjektivet:

* ein *sungen* / *liten* song
* ei *sungen~sunga~sungi* / *lita~liti* vise
* eit *sunge* / *lite* vers
* *sungne* / *små* songar
* den *sungne* / *vesle* songen
Retrofleks

Ein **retrofleks** språklyd blir uttala med innsnevring mellom apex (tungespissen) eller sublamina (undersida av tungebladet) og munntaket, i området frå postalveoli til prepalatum. Retroflekse lydar kan òg kallast apikal-postalveolare eller sublaminal-prepalatale. I IPA-lydskrifta finst desse symbola for retroflekse konsonantar:

* [ʈ] – ustemd retrofleks plosiv, som i austlandsk uttale av *rt* i *ert*
* [ɖ] - stemd retrofleks plosiv, som i austlandsk uttale av *rd* i *gardin*
* [ɳ] - stemd retrofleks nasal, som i austlandsk uttale av *rn* i *korn*
* [ʂ] - ustemd retrofleks frikativ, som i austlandsk uttale av *rs* i *vers*
* [ʐ] - stemd retrofleks frikativ
* [ɽ] - stemd retrofleks flapp (tjukk l), som i austlandsk uttale av *l* i *Ola*
* [ɻ] - stemd retrofleks median approksimant, som i  kinesisk (mandarin) uttale av *r* i *rén* 人  'menneske'
* [ɭ] - stemd retrofleks lateral approksimant, som i austlandsk uttale av *rl* i *ærleg*

Retroflekse vokalar blir merkte i IPA-transkripsjonen med det diakritiske teiknet [ ˞ ]:

* [ɚ] – midtre, sental, urunda retrofleks vokal, som i amerikansk engelsk uttale av *ir* i *bird* 'fugl'

## Utbreiing
Utan presise data rekner ein med at rundt 20 % av språka i verda inneheld ei eller annan form for retroflekse språklydar. 
Rundt halvparten av desse inneheld berre retrofelkse kontinuantar, medan resten har både lukkelydar og kontinuantar.

Ein finn særleg retroflekse lydar i sørasiatiske språk, særleg innan indo-ariske og dravidiske språk, men også i andre språkfamiliar som mundaspråk og burushaski. Dei finst også i ein del andre asiatiske språk som mandarin-kinesisk, javanesisk og vietnamesisk.

Retroflekse språklydar er også konsentrerte i australske språk og språk frå Vest-Stillehavet (særleg Ny-Caledonia). Her har dei fleste språk retroflekse plosiv, nasalar og approksimantar.

I europeiske språk er retroflekse lydar nokså uvanlege, men dei finst i norsk og svensk og, berre med sibilantar, i færøysk. Dei opptrer også i fleire slaviske språk (polsk, russisk, serbokroatisk, slovakisk og sorbisk og i visse søreuropeiske språk, som sardisk, siciliansk, kalabresisk og visse asturianske dialektar.

Den retroflekse approksimanten  er ein allofon for den alveolare approksimanten  i mange dialektar av amerikansk engelsk, særleg i dialektar frå Midtvesten.

På norsk og svensk kan *r* følgd av ein koronal konsonant bli erstatta av den retroflekse språklyden som svarar til den koronale lyden, til dømes kan ein uttala namnet *Martin* som  (svensk) eller  (norsk), og *nord* som . Dette kan førekoma for fleire konsonantar som følgjer ein *r*, som i Hornstull, uttalt ).

På eit indisk språk som tamil kan retroflekse og ikkje-retroflekse lydar danna minimale par, som i orda கடை (), 'butikk' og கதை (), 'soge'.

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Retroflex consonant|Retroflex consonant]]» frå ,  den 22. juni 2018.*
Polystyren

**Polystyren** (*styrenplast*) er ein amorf termoplast, ofte assosiert med ekspandert polystyren, som i Noreg vert seld under produktnamnet Isopor.
Gjerpen

**Gjerpen** er eit tidlegare herad i søraustlege Telemark, i dag ein del av Skien kommune. Dei viktigaste næringsvegane er jord- og skogbruk. Gjerpendalen med naturreservatet Børsesjø er kjent som eit av dei mest fruktbare dyrkingsområda i Noreg. 

I 1964 blei Gjerpen kommune slått saman med Solum og Skien til Skien kommune, og bydelen Gjerpen utgjer i dag berre ein liten del av tidlegare Gjerpen kommune. Andre bydelar i Skien som tidlegare låg i Gjerpen kommune er Borgestad, Bøle, Gulset og Luksefjell. Den sørlegaste delen av kommunen, som består av Breidablikk, Borge og Hovenga blei, etter ein innbyggaraksjon, flytta til Porsgrunn kommune i 1968.

Gjerpen har fleire vakre helleristningsfelt. Fossum Jernverk frå 1539 er frå 1739 eigd av familien Løvenskiold. Løvenskiold-Fossum dreiv verket til 1867 og eig og driv framleis den store skogeigedomen som høyrde til jernverket på Fossum i Gjerpen. Løvenskiold-Fossum er ein av dei største skogeigarane i fylket.

Gjerpen kyrkje er ei av dei eldste kyrkjene i landet. Den er nemnd første gong rundt år 1150. Vidkun Quisling er gravlagd på Gjerpen kyrkjegard.
RS «Christian Bugge»

**RS 41 «Christian Bugge»** er ei tidlegare norsk redningsskøyte. Ho var operativ frå 1937 til 1967. Skøyta vart konstruert av Bjarne Aas og bygd av Knut Christensen & Co i Risør i 1935. RS «Christian Bugge» fekk namn etter skipsmeklaren Christian Bugge. Han døydde i 1931 i Buenos Aires. Gjennom testamentet hans fekk redningsselskapet midlar til å bygge skøyta som fekk namn etter han.

«Christian Bugge» var den første redningsskøyta som vart bygd med styrhus. Det vart senka noko ned i dekk slik at det ikkje kom i vegen for storbommen, og ein slapp å redusere seglarealet. Skøyta var og den første med radiosendar. RS «Christian Bugge» vart landskjend etter berginga av mannskapet på DS «Rokta» på Hustadvika 4. april 1938.

Under denne aksjonen hadde «Christian Bugge» eit mannskap på åtte. Tre mann frå andre redningsskøyter vart med frå Kristiansund. Kjentmann Peder Rindarøy vart teken om bord på Rindarøya. Alle åtte på «Christian Bugge» vart heidra med Kongens Fortenestemedalje i gull.

Mannskapet på «Christian Bugge» fekk tildelt Emile Robins belønning for 1936, 1938 og 1941. I 1938 for berginga av mannskap på Rokta. I 1941 for berging av 45 menneske frå hurtigruteskipet «Ryfylke» som hadde vorte torpedert ved Stad.

Etter at skøyta vart seld frå Redningsselskapet har ho hatt mange eigarar. I 2002 vart skøyta mykje skadd av brann. Frå 2008 har ho vore under restaurering i Eivindvik i Gulen kommune.

## Kjelder
* Bjørn Fossen: *Hundre år med redningsskøyta*. Grøndahl og Dreyers Forlag 1994
Vestnorsk

**Vestnorsk** er ei av dei to store dialektgruppene i Noreg. Ho har to undergrupper, vestlandsk og nordnorsk. Den andre store dialektgruppa, austnorsk, deler vi i austlandsk og trøndsk. Vestnorsk finn vi i fylka Telemark, Aust-Agder, Vest-Agder, Rogaland, Hordaland, Sogn og Fjordane, Møre og Romsdal, Nordland, Troms og Finnmark. Til saman talar kring 1,9 millionar menneske ulike variantar av vestnorsk.

Korleis ein skal dele inn dialektane i dialektgrupper, er likevel språkforskarane usamde om. Til dømes deler nokre dei norske dialektane i to hovudgrupper:
* Vestnorsk: Dialektane på Sørlandet, Vestlandet opp til Romsdal og Nord-Noreg.
* Austnorsk: Dialektane på Austlandet, i Trøndelag og på Nordmøre.
Denne inndelinga er basert på at austnorske dialektar har såkalla kløyvd infinitiv (nokre infinitivar endar på *-e*, andre på *-a*), medan dei andre dialektane derimot har infinitivar som alltid har den same endinga, *-e*, *-a*, eller inga ending. 

* **Nordnorske dialektar** har stort sett *-a* som bunden artikkel i eintal av sterke og svake hokjønnsord, men *-o/å* førekjem også i svake hokjønnsord på Helgeland og i Salten. Ulike variantar av 'e(g)' er brukt i begge desse områda. Dialektane strekkjer blir tala over heile Nord-Noreg (utan Bindal). Av desse kan ein nemne:
**Nordlandsdialekt
**Tromsdialekt
** Finnmarkdialekt

* **Nordvestlandske dialektar** har e-infinitiv, og strekkjer seg frå det midtre Sogn og Fjordane til Romsdal. Av desse kan ein nemne:
** Jølstramål
** Sunnmørsdialekt
**Romsdalsdialekt
 
* **Sørvestlandske dialektar** har a-infinitiv, og strekkjer seg frå indre Sogn og Fjordane, gjennom Hordaland og Rogaland og til delar av Vest-Agder. Av desse kan ein nemne:
** Bergensk, haugesundsk, stavangersk: dette er bymål og dei har sterke *forenklingar*, noko som er typisk for alle bydialektar, men dei stammar opphavleg frå dialektane i nærområdet, og har mykje til felles med dei.
** Jærsk
** Strilamål

***Sørlandske dialektar** har blaute konsonantar, skarre-r og a-endingar, og blir snakka i Agder og delar av Telemark.
Norsk Ordbog (1895)

***Norsk Ordbog*** av Hans Ross vart gitt ut i 1895 som eit «Tillæg til "Norsk Ordbog" af Ivar Aasen.»  

Boka er meint å brukast som eit tillegg til Aasen si ordbok, slik at ord omtalte i den eine ordboka ikkje finst i den andre.  Ordboka har i følgje forfattaren om lag 35-40 000 nye oppslagsord.  Supleringshefte kom ut i 1902 og 1910.  Ordboka og suppleringshefta kom ut på Alb. Cammermeyers Forlag i Kristiania. 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* 
* 
*''Norsk Ordbog. Tillæg til «Norsk Ordbog» af Ivar Aasen'' som nettordbok
*Språkrådet: Hans Ross: Norsk Ordbog, 1895 (delvis faksimileutgåve)
Masdal

**Masdal** er ein matrikkelgard i Ørsta kommune, gardsnummer 95 i Ørsta. Han ligg ved Vartdalsfjorden, næraste garden er Rot (i nordaust) medan det er 4 km til Nøre-Vartdal (i sørvest).

Garden ligg på ein terrasse opp for Vartdalsfjorden, og er nemnd i eit diplom frå 1338. Garden hadde fire brukarar frå 1623, eit brukartal som heldt seg heilt fram til 1916. Fram til utskiftinga (1880-83) låg garden i eit klyngjetun. Tre av gardane flytta då husa sine til nye tufter. På det meste hadde garden sju brukarar (1930-talet).

Over garden stig bergsida opp mot Klovetinden med Masdalskloven. 27. juli 1940 gjekk det, etter eit styrtregn, ei mengd jordskred frå fjellsida ned over bøane på Masdal og grannegarden Rot. Ei «fælande gyrme la seg alle stader, så det var mest uråd å koma gjennom på nokon stad», skriv bygdebokforfattaren Johannes Buset. Fleire menneske på Masdal var tidvis i den største livsfare.

I åra 1873 og -74 fekk Masdal vegsamband med grannegarden Nøre-Vartdal i sørvest, og til Rot og grannebygda Barstadvik (i nordaust). 1956-58 vart vegen forbi garden del av hovudvegen mellom Bergen og Ålesund, no .

Fram til 1945 utgjorde Masdal saman med Rotnes og Rot eigen skulekrins kalla Bukta. Bukta er fellesnamnet for dei tre matrikkelgardane, som sidan 1945 har høyrt til Barstadvik skulekrins.

Folketal:
* 1801: 30 personar – (5 heimar)
* 1865: 29 personar – (4 heimar)
* 1900: 30 personar – (4 heimar)

## Kjelder
* Buset, Johannes: Vartdalssoga. Første bandet. 1964
* Grøvik, Ivar: Vartdalssoga. II og III. 1983 og 1984
* Folketeljingar for 1801, 1865 og 1900