Theme from Shaft

«**Theme from ''Shaft***» er ein song skriven og spelt inn av [[Isaac Hayes]] i 1971. Det er ein [[soul]]- og [[funk]]song som var kjenningsmelodien til filmen *Shaft*. Temaet vart gjeve ut på singel (i ei forkorta utgåve) to månadet etter filmmusikkalbum vart gjeven ut på [[Stax Records]]-etiketten Enterprise. «Theme from *Shaft*» gjekk til andreplassen på Billboard Soul Singles-lista og til topps på [[Billboard Hot 100|*Billboard* Hot 100]] i USA i november 1971. Songen vart òg godt teken i mot av det meir vaksne publikummet og nådde sjetteplassen på Billboard's [[Hot Adult Contemporary|Easy Listening]]-liste.

Året etter vann «Theme from *Shaft*» [[Oscarprisen]] for beste song, og Hayes vart den førte afroamerikanaren som vann ein Oscarpris i ein klasse utanom skodespelarklassane. Sidan den gongen har songen blitt brukt i mange fjernsynsshow, reklamar og andre filmar, som [[filmen Shaft (2000)|oppfølgjaren *Shaft*]] i 2000, der Hayes spelte inn songen på ny.  I 2004 vart originalen sett på 38. plassen på lista til amerikansk filmindustri over dei 100 beste filmsongane dei siste 100 åra.

==Komposisjon og historie==
I 2000 fortalte Hayes til [[National Public Radio]] at han først hadde gått med på å skrive og spele inn *Shaft*-musikken etter at *Shaft*-produsent, Joel Freeman, lovde han ei prøvespeling for hovudrolla i filmen. Han fekk aldri høvet til dette, men heldt likevel sin del av avtalen. Regissøren [[Gordon Parks]] hadde òg ei hand i komponeringa av temaet, og skildra karakteren [[John Shaft]] («black [[private detective|private dick]]/who's a sex machine/to all the chicks») for Hayes og forklarte at songen måtte la publikum få bli kjend med karakteren. Hayes spelte inn rytmepartiet for temaet først, og laga så musikken til resten av filmen, før han kom attende til temasongen.

Songen byrjar med [[Willie Hall]] som spelar [[hi-hat]] med [[16-delsnote|16-delsnotar]]. Dette kom frå ein [[break]] i [[Otis Redding]]-songen «[[Try A Little Tenderness]]», ei innspeling for [[Stax Records|Stax]] som Hayes hadde spelt på. Introen er òg kraftig basert på gitaren til [[Charles Pitts]], som nyttar ein [[wah-wah]]-effekt, som var vanleg i 70-tals funk. Riffet hadde opphavleg blitt skriven for ein uferdig Stax-song. Synthesizeren vert spelt av Hayes. Sjølv om den nedkorta singelversjonen varer introen meir enn eitt og halvt minutt før vokalen kjem inn. [[Arrangement]]et vart laga av Hayes og [[arrangøren Johnny Allen|Johnny Allen]].

Teksten skildrar den kule John Shaft og motet og tiltrekkingskrafta hans, og vokalen til Hayes vert ledsaga av ein trio av kvinnelege koristar. På eit punkt i songen kallar Hayes Shaft «a bad mother—;» før korsongarane (ei av dei er [[Telma Hopkins]] frå [[Tony Orlando & Dawn]]) avbryt han med linja «Shut yo' mouth!» Hayes forsvarar seg sjølv raskt og svarar «I'm talking about Shaft», og koristane svarar «We can dig it.» Andre kjende passasjar er «You're damn right!» av Hayes og «He's a complicated man/but no one understands him/but his woman/John Shaft.» Ordet «damn» gjorde songen til den første med eit bannord som nådd toppen av [[Billboard Hot 100|*Billboard* Hot 100]].

Songen vart rekna som særs pikant for si tid og så seint som i 1990 meinte sensurfolket i [[Fox Broadcasting Company|Fox Network]] at songen var for risikabel til å spelast på  *The Simpsons* (før det vart poengtert at songen alt var blitt spelt på fjernsyn før).

Songen var ikkje meint som singel, men suksessen til filmen og populariteten til songen på nattklubbane førte til at han vart gjeven ut på [[Enterprise Records]] to månader etter albumet kom ut. I løpet av to månader låg songen på toppen av [[Billboard Hot 100|*Billboard* Hot 100]], der han låg i to veker. Singelen nådde fjerdeplassen på [[UK Singles Chart]].
 Songen hadde enorm innverknad på [[disco]]- og [[soul]] det tiåret.

I 1972 framførte Isaac Hayes «Theme from *Shaft*» som ein del av Oscarutdelinga. Han hadde på seg den kjende ringbrynja han var kjend for, men tok seinare i mot prisen for songen ikledd smoking. Han dediserte sigeren til bestemora si, Rushia Wade, som var med han på scenen for å ta i mot prisen. Etter Oscarutdelinga dediserte Hayes, [[Jesse Jackson]] og dei tilsette på Stax sigeren til det svarte samfunnet under eit møte for [[Operation PUSH]].

Seinare det året framførte Hayes «Theme from *Shaft*» under konserten [[Wattstax]] i [[Los Angeles]]  Filmklipp frå denne framføringa vart filman i dokumentarfilmen til [[Mel Stuart]] om konserten, men vart kutta på grunn av opphavsrettsproblem med MGM, som ikkje tillet Hayes å bruke songane frå *Shaft* i andre filmar før 1976. I 2003 vart ein nymastra versjon av *Wattstax* gjeven ut med framføringa til Hayes av «Theme from *Shaft*».

Då [[John Singleton]] regisserte ein oppdatert versjon av *Shaft*, med [[Samuel L. Jackson]], i 2000, spelte Hayes inn temaet på ny for filmen.

==I populærkulturen==
Songen har blitt spelt og parodiert i fleire fjernsynsshow som *The Fresh Prince of Bel-Air*, *The Simpsons*, *Sesame Street*, *Scrubs*, *The X-Files*, *Mystery Science Theater 3000*, *Father Ted*, *The Adventures Of Jimmy Neutron: Boy Genius*, *Histeria!*, *The Wire* og *Ashes to Ashes*. Komedien *UHF* (skriven av og med [[«Weird Al» Yankovic]]) inneheld ein falsk trailer som parodierer filmen *Gandhi* kalla *Gandhi II*, sett til musikk som liknar på *Shaft*-temaet. Songen er òg nytta i mange reklamefilmar, mellom anna for [[Burger King]]. Hayes parodierte sjølv «Theme from *Shaft*» med «Two Cool Guys», opningstemaet til filmen *Beavis and Butt-head Do America*. I serien *Two and a Half Men* er det fleire referansar til songen.

Sidan tidleg i 1970-åra SVT i Sverige sine sportssendingar på søndagar, *Sportspegeln*, nytta forskjellige variasjonar av slutten på «Theme from *Shaft*» som kjenningsmelodi. Omtrent dei same klippa har blitt nytta for dei daglege sportssendingane *Sportnytt*

==Medverkande==
*Vokal, klaverinstrument, tekst og arrangement av [[Isaac Hayes]]
*[[Elektrisk piano]] av [[Lester Snell]]
*[[Bassgitar]] av [[James Alexander]]
*[[Gitarsolo]] av Marc «Dr. Love» Davis
*[[Gitar]] av [[Charles Pitts]],
*[[Gitar]] av [[Michael Toles]],
*[[Trommer]] av [[Willie Hall]]
*[[Conga]]trommer av [[Gary Jones]]
*Korvokal av [[Pat Lewis]], [[Rose Williams]], Mitchell Butler og [[Telma Hopkins]]
*[[Trompet]] av [[Richard «Johnny» Davis]]
*[[Fløyte]] av [[John Fonville]]
*[[Bratsj]] av David Becker

==Andre versjonar og samplingar==
*[[Sammy Davis jr.]] spelte inn ein versjon av songen med meir tekst. 
*[[Maynard Ferguson]] spelte ein brass-aktig storbandversjon av songen med eit noko annleis arrangement, gjeve ut i 1972 på *M.F. Horn Two*.
*[[Joe Bataan]] spelte ein latinamerikansk versjon i 1972.
*Tony Orlando and Dawn framførte «Shaft» i TV-serien sin i 1970-åra. Telma Hopkins var ein av korsongarane på originalen. 
*Den britiske elektronikagruppa [[musikkgruppa Cabaret Voltaire|Cabaret Voltaire]] spelte ein versjon av songen i 1981. 
*Ein versjon av Eddy & The Soul Band nådde 13. plassen på UK Singles Chart i 1985.
*Det britiske bandet [[The Wedding Present]] spelte songen i 1992 på plata *Hit Parade 2*.
*Hip hop-produsenten [[Jake One]] sampla songen for «Hurt U», ein song frå 2008 på albumet *White Van Music*
*[[Young MC]] sampla songen på «Know How» frå 1989 på albumet *Stone Cold Rhymin'*.
*[[Jay-Z]] sampla songen på «Reservoir Dogs» med [[The LOX]], [[Beanie Sigel]] og [[Sauce Money]] frå albumet *Vol. 2... Hard Knock Life* i 1998.
*Den franske musikaren Malik Adouane spelte ein arabisk versjon av songen for Volume 1, CD2 [[Buddha Bar]]-albumet (1999) av DJ [[Claude Challe]].
*[[Ukulele Orchestra of Great Britain|The Ukulele Orchestra of Great Britain]] - *Precious Little* - album (2007)

==Kjelder==

**Denne artikkelen bygger på «Theme from Shaft» frå ,  den 16. august 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:''

## Bakgrunnsstoff
* 
*