open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Otto Bauer

**Otto Bauer** () var ein austerriksk politikar og sosialistisk teoretikar. Han er ein av dei viktigaste sosialistiske tenkjarane og politikarane etter Karl Marx. Han var ein framtredende personlegdom i det sosialdemokratiske arbeiderpartiet (SDAP, no SPÖ) i fleire ti-år.

Otto Bauer var av jødisk ætt, og kom som intellektuell til å slutte seg til den sosialistiske rørsla. Saman med andre intellektuelle sosialistar, som Max Adler, Rudolf Hilferding og Karl Renner, utvikla han den såkalla «austromarxismen», eit teoretisk begrunna venstresosialistisk standpunkt. Eit «tredje standpunkt», annleis enn både høgresosialdemokrati og leninisme/bolsjevisme. Bauer kom også til å bli ein leiande praktisk politikar i det sterke og radikale austerrikske sosialdemokratiet i mellomkrigstida. Han døydde i eksil i Paris i 1938, på flukt frå den fascistiske terroren i heimlandet.

Samanhengen mellom den gamle «austromarxismen» på den eine sida og den reformerte «eurokommunismen» og den moderne demokratiske venstresosialismen på den andre, er heilt klar. Otto Bauers teori og praksis er ein viktig del av den demokratisk-sosialistiske tradisjonen i Europa.

Bauer er forbausande aktuell på mange politikkområde. Han kom før den berømte britiske økonomen Keynes med forslag om å bekjempe massearbeidsløyse med offentlege investeringar i stor stil, samt allmenn arbeidstidsforkorting. Han kritiserte dei negative miljøverknadene av kapitalistisk jordbruk. Han foreslo etiske klausular i utanrikshandelen. Hans betydelege teoretiske arbeid om nasjonalitetsspørsmålet i det fleirkulturelle samfunnet og hans forslag til demokratiske løysingar på dette er svært aktuelle.

## Viktige verk av Otto Bauer

* *Sosialdemokratiet og nasjonalitetsspørsmålet* (*Die Nationalitätenfrage und die Sozialdemokratie*, 1907)
* Linz-programmet til det sosialdemokratiske arbeidarpartiet (1926)
* *Fascismen* (*Der Faschismus*, 1936)
* *Integral sosialisme* (*Integraler Sozialismus*, 1936)

## Bakgrunnsstoff
*http://www.otto-bauer.net
Bauer

**Bauer** er eit etternamn av tysk opphav og tyder bonde.

### Kjende namneberarar

*Bruno Bauer, tysk teolog, historikar og filosof
*Conny Bauer, tysk jazz-trombonist
*Gustav Bauer, tysk kanslar
*Ola Bauer (1943-1999), norsk forfattar.
*Otto Bauer, austerriksk sosialistisk tenkjar
Carl Friedrich Abel

**Carl Friedrich Abel** () var ein tysk bassgambist og komponist. Han er særleg kjend for sine komposisjonar for gambe (viola da gamba).

## Biografi
### Barndom
Abel var fødd i Köthen som son av ein fiolinist og hoffmusikar der. Det vert sagt at han studerte under Johann Sebastian Bach i St. Thomasschule i Leizig, men dette finst det ikkje noko prov for.

### Dresden
I perioden 1748 til 1758 var Abel hoffmusikar i Dresden under leiing av A. Hasse.

### London
Abel reiste så til England, der han i 1759 vart utnemnd til kammermusikar for dronning Charlotte. Han heldt ein konsert i London der han spela sine eigne komposisjonar på ulike instrument, inkludert det nyoppfunne instrumentet pentakord. I 1762 kom Johann Christian Bach, den ellevte sonen åt Johann Sebastian Bach, til London, og vennskapen mellom han og Abel førte kring 1764 eller 1765 til iverksetjinga av den vidkjende konsertserien som seinare vart kjend som Bach- og Abel-konsertane. I ti år vart desse konsertane organiserte av den pensjonerte venezianske operasongarinna Mrs. Teresa Cornelys. Mrs. Cornelys sine &laquo;routs&raquo; og maskeradar i Carlysle House på Soho Square var rekna som høgaste mote. Frå 1775 stod ho ikkje lenger ansvarleg for denne konsertserien som da fortsette utan henne. Da J. C. Bach døydde i 1782 fortsette Abel konsertserien utan suksess i eit års tid. Franz Joseph Haydn sin musikk vart først framført i England på desse konsertane.

### Dei siste åra
Etter at konsertserien gjekk under, reiste Abel attende til Tyskland, men greidde ikkje å etablere seg att der og reiste difor til London att. Der var han framleis mykje etterspurd som musikar på ulike nye og gamle instrument, men han tok å drikke og framskunda truleg med det enden sin. Carl Friedrich Abel døydde under arme kår i London den 20. juni 1787.

Abel var den siste viktige gambespelaren på 1700-talet, og med han forsvann gamben frå orkestermusikken, og snart òg som soloinstrument.

## Verk
Abel skreiv mykje instrumentalmusikk &#8212; mellom anna symfoniar, ouvertyrar, konsertar, sonatar og soloverk &#8212; og er særleg kjend for gambekomposisjonane sine. Stilistisk sett er Abels musikk tidleg klassisistisk, med tydeleg symmetrisk oppbygging og mykje bruka av satsforma menuett.

Blant verka hans kan nemnast:

* Kleine Sinfonie, F-dur
* Sonate nr. 1 for obo og klaver, C-dur
* Sonate nr. 2 for obo og klaver, F-dur
* Sonate nr. 3 for obo og klaver, D-dur
* Sonate nr. 4 for obo og klaver, H-dur
* Sonate for gambe solo, C-dur
* Sonate for gambe solo, D-moll
Matematikktevling

**Matematikktevlinger** er stort sett individuelle tevlinger eller lagtevlinger i matematikk for elevar og yngre studentar. 

Tevlingane er spesielt populære i Aust-Europa og USA, med hendingar som mellom anna Putnam-konkurransen, Tournament of the Towns og USAMO. Deltakarar frå desse landa gjer det òg ofte bra i internasjonale tevlingar, fordi desse landa ofte har større og meir motiverande moglegheiter innan utdeling av stipend til elevar og studentar som har gjort det særskilt bra.

IMO, den internasjonale matematikktevlinga, er ei årleg tevling der oppmot nitti nasjonar deltek. Kvar nasjon kan stilla med opptil seks deltakarar, og difor vert det heldt uttaksprøvar på førehand. I Noreg er uttaksprøven kjent som Abelkonkurransen.

Ei anna norsk matematikktevling er Kapp Abel, ei lagtevling for elevar i 9. klasse.
Abelkonkurransen

**Abelkonkurransen** er ein årleg matematikkonkurranse for elevar i den vidaregåande skulen, oppretta til minne om Niels Henrik Abel. 

Konkurransen består av tre rundar: I første runde får ein tjue fleirvalsoppgåver som skal svarast på i løpet av 100 minutt, i andre runde får ein ti oppgåver med heiltalssvar som skal løyast i løpet av 100 minutt, og i finalen får ein 4 timer på seg til å gje fullstendige løysningar på fire vanskelegare oppgåver. Medan første runde vert heldt i november, vert finalen heldt i midten av mars kvart skuleår.

Dei tre beste i Abelfinalen kvalifiserer seg direkte til den internasjonale matematikkolympiaden (IMO), medan dei tre siste deltakarane vert tekne ut etter ein nordisk matematikkonkurranase i starten av april. I tillegg vert eit lag på fem personar tekne ut til Baltic Way, ein lagkonkurranse seinare på året.

## Vinnarar
* 1980: Kaare Danielsen, Holte Gymnasium, Danmark og Gunnar Fløystad, Åsane Gymnas, Noreg 
* 1981: John Rognes, Tåsen skole
* 1982: Øystein Setekleiv, Christian August vgs
* 1983: John Rognes, Berg vgs
* 1984: John Rognes, Berg vgs
* 1985: Hallvard Furuseth, Valler vgs
* 1986: Stig Hemmer, Strinda vgs 
* 1987: Anders Høyer Berg, Nadderud vgs
* 1988: Arne H. Juul, Tranberg vgs 
* 1989: Arne Aas, Trondheim katedralskole
* 1990: Oddvar Kloster, Fana gymnas
* 1991: Morten Kloster, Fana gymnas 
* 1992: Jan Kristian Haugland, Vennesla vgs 
* 1993: Ron Dror, Frydenberg vgs 
* 1994: Håvard Larsen, Firda vgs
* 1995: Håvard Larsen, Firda vgs
* 1996: Vigleik Angeltveit, Porsgrunn vgs 
* 1997: Magnus Dehli Vigeland, Berg vgs 
* 1998: David Kunszenti-Kovacs, Lycee Francais
* 1999: Øyvind Grotmol, Berg vgs
* 2000: David Kunszenti-Kovacs, Lycee Francais
* 2001: David Kunszenti-Kovacs, Lycee Francais
* 2002: David Kunszenti-Kovacs, Lycee Francais
* 2003: David Kunszenti-Kovacs, Lycee Francais
* 2004: Paul Kjetel Soldal Lillemoen, Øystese Gymnas
* 2005: Jørgen Vold Rennemo, Hammartun skole og Nina Holden, Bergs vgs
* 2006: Jørgen Vold Rennemo, Lillehammer vgs
* 2007: Jørgen Vold Rennemo, Lillehammer vgs
* 2008: Jørgen Vold Rennemo, Lillehammer vgs
* 2009: Andrés Goméz Emilsson, Red Cross United World College
* 2010: Tony Valle, Hammerfest vgs
* 2011: Karl Erik Holter, Stabekk vgs
* 2012: Sofia M. Lindqvist, Trondheim katedralskole
* 2013: Einar Bogsnes Hegge, Kvinnherad vgs
* 2014: Johan Sokrates Wind, Kongsbakken vgs
* 2015: Johan Sokrates Wind, Kongsbakken vgs og Muxuan Yan, Red Cross Nordic UWC
* 2016: Weronika Wrzos-Kaminska, Nadderud vgs
* 2017: Marius Stensrud, Ski vgs
* 2018: Andreas Alberg, Fagerborg skole

## Bakgrunnsstoff
* Vevsida til Abelkonkurransen
Jamska

**Jamsk** (stundom kalla *Jämtska*) eller **Jamtsk** (på norsk) er ein dialekt som vert tala i Jamtland, Sverige. I motsetnad til svensk vert han rekna til dei vestnordiske språka. Eit særtrekk med jamsk grammatikk er den følgjerette bøygninga av dativ, som på dalmål, mange norske målføre, islandsk og tysk.

## Språklege særtrekk
Jamska er eit jamvektsmål med apokope av overvektsord og samsvarar på slik med dei fleste formene av trøndske målføre. Jamska har tjukk l av historisk *l* og *rð*. Diftongane ei, øy og au er bevarte i dei fleste dialektane. Det er mykje bruk av dativ. Av pronomen er det verdt å merke seg *je* (‘eg’), *dæ* (‘de’) og *mæ* (‘vi’, ‘me’).

## Bakgrunnsstoff
* Jamska 
* ethnologue.com
Abel

**Abel** er eit namn som kan vera både førenamn og etternamn og brukast av både menn og kvinner. Det har stor utbreiing på grunn av sitt hovudsakleg bibelske opphav.

Mannsnamnet Abel (gjennom gresk frå hebr. הֶֽבֶל [heḇel]) tyder *andedrag* eller *vindpust*, og kjem frå den bibelske personen Abel. Abel var andre sonen til Adam og Eva og vart drepen av bror sin, Kain. I kristen tradisjon såg ein han som eit bilete på uskuldig liding, noko som kunne minna om Jesus, og namnet vart derfor svært mykje brukt av kristne. Førenamnet *Abel* har ikkje norsk namnedag, men vert feira den 30. desember i Sverige. 

Kvinnenamnet Abel er truleg ei forkorting av det greske namnet Abelone, som igjen kan tyda *[[dotter]] av Abel*. Det er noko brukt i Danmark, men svært uvanleg i Noreg.

Etternamnet *Abel* er mest utbreidd som tysk og askenasisk-jødisk etternamn. Det har fleire opphav &mdash; vanlegast er opphavet i mannsnamnet Abel, men i ein del fall heng namnet saman med lokale stadnamn; slik har det t.d. vorte føreslege at den norske slekta Abel kan ha namnet sitt frå byen Abild i Tønder kommune i Sønderjyllands len i Danmark.

Abel eller Abild har vidare gått inn som etternamn, anten åleine eller i gardsnamn, som Abelseth og Abildgaard.

## Namneberarar

### Kjende berarar av førenamnet «Abel»
* Kong Abel av Danmark, konge 1250&ndash;1252. Om kong Abel er det sagt: «Abel af navn, Kain af gavn.»
*Abel Tasman, nederlandsk oppdagar

### Kjende namneberarar av etternamnet «Abel»
* Adolf Abel (1882&ndash;1968), tysk arkitekt
* Carl Friedrich Abel (1723&ndash;1787), tysk gambespelar og komponist
* Frederick Augustus Abel, kemikar
* John Jacob Abel (1857&ndash;1938), amerikanisk biokemikar
*Morten Abel, norsk songar (kunstnarnamn for Morten Abel Knutsen)
* Niels Henrik Abel (1802&ndash;1829), norsk matematikar
* Othenio Abel (1875&ndash;1946), austerriksk paleontolog
* Rudolf Ivanovitsj Abel (1903&ndash;1971), sovjetisk agent
* Thomas Abel (ca 1497&ndash;1540), engelsk prest og martyr
* Tom Abel (1970&ndash;&nbsp;), tysk astrofysikar og kosmolog

### Kjende namneberarar av etternamnet «von Abel»
* Jakob Friedrich von Abel (1751&ndash;1829), tysk filosof
* Karl von Abel (1788&ndash;1859), tysk politikar

## Bakgrunnsstoff
Søndmørsk Grammatik

Boka ***Søndmørsk Grammatik eller kortfattet Underretning om Bygdemaalet paa Søndmør*** er Ivar Aasen sin grammatikk over sunnmørsmålet som han skreiv og gav ut i løpet av nokre få månader våren 1851. 

Ivar Aasen hadde da solid erfaring med målføregransking etter å ha gjeve ut *[[Det norske Folkesprogs Grammatik]]* i 1848. Mauritz Aarflot sette idéen i Ivar Aasen da han vitja Åsen-garden den 19. november 1850; den 10. februar 1851 byrja Ivar Aasen å skrive på dømesamlinga, og 24. mai same året gjorde han unna sistekorrekturen.

Boka kom ut i ny utgåve med nokre få rettingar av Sigurd Kolsrud i 1924 som åttande bandet i skriftserien Norske Maalføre.

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Sukkót

**Sukkót** (hebr. סֻכּוֹת el. סוּכּוֹת *sukkōt*) eller *lauvhyttefesten* er ei jødisk høgtid som varar i sju dagar frå den 15. tisjré. Høgtida er dels ein innhaustingsfest og dels til minne om israelittane sitt opphald i øydemarka under utgangen av Egypt og om gleda over Toráen.

### Sukkáen, eller lauvhytta
Sentralt under sukkót står *sukkáen*, eller *hytta*: Dette er ei lita, ikkje-permanent hytte oppført spesielt for sukkót og nedteken att når sukkót er over. I rabbanittisk jødedom er det eit krav at taket skal vera glisse nok til at ein kan sjå stjernene gjennom taket når ein sit i hytta. Samaritanarane byggjer derimot hytta med solid tak.

Det blir rekna som ein misvá (påbod) å eta måltida sine i sukkáen under sukkót.

### Luláben, eller palmegreina

Ein *luláb* er strengt teke ei palmegrein, men ordet blir òg bruka om bunten som inneheld ei palmegrein, to pil- eller seljekvistar og tre greiner av myrt. Desse, saman med sitrusfrukta *[[etróg]]* (sukatsitron), utgjer «dei fire slaga».
Det er ein misvá å halde desse fire slaga i hendene og å riste dei mot alle dei fire himmelretningane og i tillegg opp og ned under sukkot.

## Bakgrunnsstoff
Eit barn er født i Betlehem

**«Eit barn er født i Betlehem»** (nynorsk) eller **«Et barn er født i Betlehem»** (bokmål) er mellom dei best kjende julesongane i Noreg. Songen, som opphavleg er skriven på latin på 1300-talet, gjenfortel juleevangeliet om barnet Jesus, som i følgje dette vart fødd i Betlehem. 

Tredjeverset har opphav i ei tolking av Jesaia 1,3.

Nikolai Frederik Severin Grundtvig omsette den latinske originalteksten «Puer natus in Betlehem» til dansk i 1820 (seinare brigda til bokmål), medan nynorskomsetjinga vart gjort i 1905 av Bernt Støylen.

Tidlegare vart «Eit barn er født i Betlehem» sungen til ein tysk folketone frå 1400-talet, men i dag vert Ludvig Mathias Lindeman sin tone frå 1871 oftast nytta. Den tyske melodien er òg omarbeidd i norske folketonar.

Både bokmåls- og nynorskteksten står i *[[Norsk Salmebok]]*, på nummera *29* og *30*.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Dansk tekst med akkordar på guitarmasta.net
* Bokmålstekst på stille-julenatt.org
* Nynorsktekst på aasentunet.no
* Latinsk tekst til «Puer natus in Betlehem»
Inger Hagerup

**Inger Hagerup** () var ein norsk forfattar. Hagerup er mest kjend for dikta sine, som ho skreiv for barn og vaksne, alvorsamt om krig og kjærleik, og humoristisk om til dømes kakkerlakkar eller persille.

Ho gav ut si første diktsamling, *[[Jeg gikk meg vill i skogene]]*, i 1939. Sidan ungdommen hadde ho vore medlem i Norges Kommunistiske Parti, og under andre verdskrigen skreiv ho aktivt i den illegale pressa til motstandsfolket. Ho er òg kjend for skodespel og høyrespel.

Klaus Hagerup og Helge Hagerup er sønene til Inger Hagerup.

## Utmerkingar

* Gyldendals legat 1944
* Doblougprisen 1962

## Verkliste
* *Jeg gikk meg vill i skogene*, 1939
* *Flukten til Amerika*, 1942
* *Videre*, Stockholm 1944, Oslo 1945
* *Den syvende natt*, 1947
* *Sånn vil du ha meg. 30 utvalgte dikt om kjærlighet*, 1949
* *Så rart* (barnevers), 1950
* *Mitt skip seiler*, 1951
* *Hilsen fra Katarina* (høyrespel), 1953
* *Drømmeboken*, 1955
* *Den tredje utvei* (drama), 1956
* *Strofe med vinden*, 1958
* *Lille Persille* (barnvers), 1961
* *Fra hjertets krater*, 1964
* *Dikt i utvalg*, 1965
* *Det kommer en pike gående* (livsminne), 1965
* *Hva skal du her nede?* (livsminne), 1966
* *Trekkfuglene og skjæra*, 1967
* *Ut og søke tjeneste* (livsminne), 1968
* *Mauren* 1971
* *Østenfor kjærlighet, vestenfor drøm* (noveller), med Karin Beate Vold, 1977
* *Samlede dikt*, 2000

## Referansar
Det hev ei rosa sprunge

**«Det hev ei rosa sprunge»** er det nynorske namnet på den folkelege tyske julesongen «Es ist ein Ros entsprungen» frå kring 1587. Teksten tek utgangspunkt i Jesaja 11,1: *Ein kvist skal skyta opp frå Isais stubbe, og eit skot skal spira fram frå hans røter.* 

Den mest utbreidde tonen er opphavleg ei tysk vise frå 1400-talet som vart arrangert som firstemmig korsats av Michael Praetorius i 1609. Denne korsatsen dannar grunnlaget for harmoniseringa som er brukt i Norsk Koralbok

Den omsetjinga som er oftast nytta i Noreg vart gjort av Peter Hognestad i 1919 og 1921. Hognestad omsette dei to fyrste versa av teksten frå 1587, og eitt vers av ein annan tekst, skriven av Friedrich Layriz frå 1844. I *[[Norsk Salmebok]]* står «Det hev ei rose sprunge» på nummer 38.

Nynorskversjonen av songen er mest brukt i Noreg. På bokmål heiter han «En rose er utsprungen». Det engelske namnet er «Lo, how a rose e’er blooming».

## Første verset av songen

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Salmebloggen til Leif Haugen 
*
Fjerde Internasjonalen

**Den Fjerde Internasjonalen** blei danna på intitiativ frå og under leiing av Lev Trotskij i 1938. Trotskij levde i eksil etter å ha blitt landsforvist frå Sovjetunionen i 1929 av Josef Stalin. Trotskij og tilhengarane hans, som blei kalla "trotskistar", meinte dei var dei ekte kommunistane, mens stalinismen betydde ein byråkratisk kontrarevolusjon som tok frå arbeidarklassen makta i sovjetstaten. Etter at "trotskistane" blei sterkt forfølgde i Sovjetunionen og det blei uråd å hevde slike synspunkt i dei stalinistiske kommunistpartia, meinte Trotskij i 1938 tida var inne til å danne ein ny internasjonale i opposisjon til den staliniserte Tredje Internasjonalen. 

Slik oppstod den Fjerde Internasjonalen, som framleis, etter fleire kløyvingar, finst under namnet United Secretariat of the Fourth International (USFI), men også blir kalla berre FI. Den Fjerde Internasjonalen blei aldri noka stor rørsle internasjonalt, men ulike «trotskistiske» grupper innanfor eller utanfor FI har spelt ei viss politisk rolle i somme land, ofte som delar av breie sosialistiske alliansar eller innanfor sosialistiske masseparti.

## Kjelder
Bolsjevik

**Bolsjevik** er ei nemning brukt om tilhengarane av bolsjevismen, den retninga innanfor det russiske sosialdemokratiske arbeidarpartiet RSDRP/RSDAP som under leiing av Vladimir Lenin blei til det sovjetiske kommunistpartiet og skapte internasjonal kommunisme. Nemninga tyder *fleirtalsmann* på russisk.

Den internasjonale kommunismen blei i 1919 organisert i den Kommunistiske Internasjonalen, også kalla Tredje Internasjonalen, som Josef Stalin oppløyste i 1943. Etter den tid finst det eigentleg ikkje lenger nokon internasjonal kommunisme, men ei rekkje ulike «kommunismar» knytte til dei ulike eittpartiregima der det statsberande partiet har brukt denne nemninga om seg sjølv.

Ein tilhengar av den andre hovudretninga i RSDRP/RSDAP blei kalla mensjevik, noko som i russisk kontekst i praksis kom til å bety demokratisk sosialist. Den fremste personlegdomen i mensjevismen var Julius Martov.

## Kjelder
Mitt hjerte alltid vanker

**«Mitt hjerte alltid vanker»** er ein julesong skriven av den danske diktaren Hans Adolph Brorson i 1732. Songen er skriven over Lukas 2,12.

Salmen vart første gong trykt i 1732 i heftet *Nogle Jule-Psalmer*. Brorson tok han sidan med i *Troens rare Klenodie*. Eit utval av versa er tatt inn i *[[Landstads kirkesalmebog|Landstads salmebok]]*, i *[[Hauges Salmebok|Psalmebog for Kirke og Hus]]*, i bokmålstillegget til *[[Nynorsk salmebok]]*, i *[[Landstads reviderte salmebok]]* og i *[[Norsk Salmebok]]* (nr. 45).

I Noreg vert han oftast sungen til ein norsk variant av ein folketone frå Västergötland i Sverige.

### Tekstredigering
Originalteksten har 11 vers. I *Hauges salmebok* er 11 vers med, men det siste verset er skrive om lag som i teksten til høgre nedanfor. Landstad følgjer Hauge, men har ikkje med det fjerde verset. Dei norske salmebøkene frå 1900-talet har med 8 vers, omtrent som i teksten til høgre nedanfor. Her er teksten teken frå *Nynorsk salmebok* (1925). I *Norsk Salmebok* (1985) er silkedyna i vers 6 (jf. 5) komen med att, elles er teksten om lag den same. 

## Kjelder
* Johannes N. Skaar 1879: *Norsk salmehistorie* 
* *Nynorsk Salmebok* (nr. 736 i tilleggskapitlet)
* *Norsk Salmebok* (Verbum, 1985)

## Bakgrunnsstoff
* Tekst på Prosjekt Runeberg
* Fleire variantar av salmen
Norsk Salmebok (1985)

***Norsk Salmebok*** var frå 1985 til 2013 den ålmenne salmeboka i Den norske kyrkja. Ho vart utgjeven fyrste gong i 1985, og erstatta Landstads reviderte salmebok (frå 1924) og Nynorsk salmebok (frå 1925). I 1997 kom tillegget Salmer 1997. Frå 2013 vart ho avløyst av Norsk salmebok 2013 som hovudsalmebok, men boka blir enno brukt i mange norske kyrkjelydar.

## Forarbeidet
Alt i 1954 vart det oppnemnt ei salmeboknemnd med biskop Johannes Smemo som formann. Ho gav ut si første innstilling i 1957, og publiserte i stensil eit «Utkast til felles salmebok for Den Norske Kirke» i 1968. Utkastet resulterte i prøvesalmeboka *[[Salmer 1973]]*. Etter dette vart komiteen reorganisert, og den nye komiteen fekk Rune Birkeland som formann. Dei la i NOU 1981: 40 fram eit framlegg til Norsk Salmebok.

Den ferdige boka vart godkjend ved kongeleg resolusjon av 29.6.1984 til bruk i dei kyrkjelydane som gjer vedtak om det. 

## Innhaldet i boka
Salmeboka har 953 nr, med tekster på nynorsk eller bokmål.  Nokre få av dei mest brukte salmane er trykte i begge målformene.  Boka finst likevel i ei nynorskutgåve og i ei bokmålsutgåve, slik at nr 867 - 953 er trykt anten på bokmål eller på nynorsk.

Salmeboka er ordna tematisk, slik at første kapittel følgjer kyrkjeåret, dei tre neste Gud,
Kristus og Kyrkja, femte kapittel handlar om *livet* og sjette kapittel handlar om *håpet*.  Tilslutt har boka tre kapittel med prosesjonssongar, bibelske salmar og liturgiske salmar. 

Norsk salmebok er meint å vere ei bruksbok.  Difor er mange salmar korta inn, og språket er modernisert.  Forkynninga og det kulturelle uttrykket er òg tilpassa moderne ideal.  Skiljet mellom *salmar* og *songar* er ikkje lenger tydeleg.  Vidare er gjerne ord som *sysken* brukt der det før stod *brør*.  Samstundes har boka for nokre eldre salmar valt å gå bort frå moderniseringar som var gjort i Landstads salmebok, og heller leggje seg nærare originalen. 

Melodiane er i mange tilfelle lagt nærare den originale melodiføringa og rytmen, der Landstads salmebok hadde jamne fjeredelsnotar.  Redaksjonen har også valt å bruke fleire ulike melodiar på salmane.

## Kjelder
Frå høge himmel kjem eg ned

**«Frå høge himmel kjem eg ned»** (nynorsk) eller **«Fra himlen høyt jeg kommer her»** (bokmål) er det norske namnet på den tyske julesongen «Vom Himmel hoch da komm’ ich her», som vart skriven av Martin Luther i 1535 til tonen åt dansevisa «Ich kum aus fremden Landen her». Tonen vart seinare noko endra og fekk si noverande form på 1600-talet.

Magnus Brostrup Landstad omsette teksten til dansk i 1855, og bokmålsteksten ein finn i *[[Norsk salmebok]]* på nummer *36* er brigda frå denne. Elias Blix gjendikta Luthersalmen for *[[Nokre Salmar]]*, seinare vart han brigda noko, slik han står i *[[Nynorsk salmebok]]* på nr 88 (Frå høge himmel kjem eg her). Nynorskteksten på nummer *37* i *Norsk salmebok* er omsett av Christian Rynning og Per Lønning.

## Bakgrunnsstoff
* Bliix sine omsetjingar
Evenes kommune

**Evenes kommune** (nordsamisk: *Ránda suohkan* eller *Evenášši suohkan*) er ein kommune i Ofoten i Nordland fylke. Kommunen grensar mot Tjeldsund kommune i Troms i nord og i vest, og mot Narvik kommune i aust. Kommunesenteret heiter Bogen.

Kommunevåpenet, som blei godkjend i 1990, viser eit hjul i sølv mot raud bakgrunn. Dette viser til Evenes som kommunikasjonssenter.

## Næringsliv og transport

Industrien i kommunen er «beskjeden», ifølgje Store Norske Leksikon.
Han ligg først og fremst i Bogen, med metallvareindustri som den viktigste bransjen. Servicenæringane har fått eit oppsving etter at lufthamna i byen opna i 1973, og då Forsvaret etablerte ein militær flystasjon her. I 2014 omfatta transportsektoren 24 prosent av arbeidsplassane i kommunen, og Evenes hadde den klart største delen i denne næringen blant kommunane i Nordland.

Flyplassen Harstad/Narvik lufthamn, Evenes ligg i kommunen.
Evenes flystasjon er ein militærbase.

## Tettstader i kommunen
* Bogen
* Liland

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Fauske kommune

**Fauske** er ein kommune i Nordland fylke.

## Tettstader i kommunen
* Fauske 
* Strømsnes
* Sulitjelma

## Geografi og geologi

Fauske kommune er svært berglendt, berre ein tiandedel av arealet ligg under 60 moh, medan så mykje som ein fjerdel ligg over 1000 moh. Det kuperte landskapet er danna under den kaledonske orogenesen, og det finst fire skyvedekke i Fauske-området.

Berggrunnen tilhøyrer Nordlandsprovinsen og består av glimmerskifer og kalkstein, som i aust er gjennomtrengt av vulkanske bergartar. Nordlandsprovinsen består av fire skyvedekke. Kopar finst omkring Sulitjelma. Nord og austom Skjerstadfjorden finst store parti med dolomitt og marmor, kalla fauskemarmor.

Den austlege delen av kommunen er eit fjellområde med fleire isbrear. Suliskongen nær svenskegrensa ragar høgast på 1908 moh. Mesteparten av dette austlege området av kommunen ligg over 1000 moh. Av fjelltoppar her finn ein Blåmannen, Dama, Knekten, Linaisen og Stortoppen.

Fjellområdet i aust er for ein stor del dekte av brear. Den største isbreen er Blåmannsisen på 87&nbsp;km², som er den femte største breen i Noreg. Blåmannsisen ligg på grensa mot Sørfold kommune og demmer opp den store bresjøen Blåmannsvatnet. Den nest største breen er Sulitjelmabreen som ligg på begge sider av riksgrensa (22&nbsp;km² i Fauske).

Innimellom fjellpartia strekkjer markerte dalsøkk seg: Jordbrudalen går nordover frå Valnesfjorden i den vestlege delen av kommunen, parallelt går Fauskeeidet nordover frå Fauske tettstad lenger inne i fjorden, og frå inste delen av Skjerstadfjorden strekkjer Sulitjelma-dalføret seg austover.

I nedste delen av Sulitjelmadalføret liggar Øvrevatnet og Nedrevatnet, som er forbunde med eit smalt sund. Dei ligg like over havoverflata og er skilt frå fjorden av ein ca. 200 m lang straum, slik at tidvatnet gjer seg gjeldande i Nedrevatnet. Mellom dette vatnet og Fauskevika ligg ei imponerande endemorene, Straumnakken.

## Kjelder

* Askheim, Svein. (18. juli 2012). Fauskes geologi og landformer. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014.

## Bakgrunnsstoff
* Fauske kommune sine heimesider
Flakstad kommune

**Flakstad** er ein kommune i Lofoten i Nordland fylke.

## Bakgrunnsstoff
* Flakstad kommune sine heimesider


Fil:Skagsanden.JPG|Skagsanden på vestsida av Flakstadøya. 
Fil:Skagsanden2.JPG|Skagsanden og Norskehavet
Fil:Ramberg, Lofoten.JPG|Ramberg på vestsida av Flakstadøya
Gildeskål kommune

**Gildeskål** er ein kommune i Salten i Nordland. Han grensar mot Bodø kommune i nord, mot Beiarn i aust og mot Meløy i sør. Kommuneadministrasjonen ligg på Inndyr.

Gildeskål er eit gamalt gardsnamn som kan stamme frå norrønt *Gildiskáli*, ein stad med ei skål eller hov for gilde, eit hus der ein har gilde.
Kommunen brukar teksten «Å eg veit meg eit land ..» som slagord og uttrykk for visjonen om å vere ein attraktiv kommune med tydeleg identitet.

## Geografi
Gildeskål er ein kystkommune og består av både fastland med fjordar og ei rekke øyar og vær. Dei største øyane er Sandhornøya, Sørarnøy, Nordarnøya, Fugløy samt Fleina og Fleinvær. Kystriksvegen passerer gjennom kommunen. Vegen på Sandhornøya knytt til Kystriksvegen med ei bru. Både fastlandet, Sandhornøy og Fugløy har bratte fjell, i søraust ligg ei fjellvidde som inkluderer Sundsfjordfjellet og delar av Glomfjellet. 

## Næringsliv
Tradisjonelt var kommunen ein jordbruks- og fiskerikommune kor mange dreiv som fiskarbønder. I dag er turisme, private og offentlege servicetenester viktige næringsvegar. Forsvaret har ein lyttestasjon for marinefartøy i Novika. Det er eit kvartsittbrott på Mårnes på Sandhornøya og eit vasskraftverk i Sundsfjord.

## Kultur
Teologen og diktaren Elias Blix var frå Våg på Sandhornøya.  Kommunen er med i Skulpturlandskap Nordland med kunstverket «Den glömda staden». 

På kyrkjestaden rett ved Inndyr ligg ei steinkyrkje frå 1100-talet, Gildeskål gamle kyrkje og like ved ei trekyrkje i gotisk stil frå 1881. Den nye kyrkja ligg på ei høgd med utsyn mot fjorden og Fugløy og har 750 sitteplassar. På kyrkjeplassen finn ein òg Gildeskål bygdesamling med prestegarden. Hovudbygningen på garden er eit langhus på 33 meter. 

## Venskapsbyar
*  Lodejnoje Pole

## Kjelder

* Salten Museum om Gildeskål bygdesamling 
* Grepstad, O. og K. M. Thorheim *Fotefar mot nord* Forlaget Press, 2003

## Bakgrunnsstoff
* Gildeskål kommune sine heimesider
Grane kommune

**Grane** (sørsamisk *Gaala*) er ein kommune i Nordland med Trofors som administrasjonsstad. Andre grender i kommunen er Majavatn, Austervefsna og Svenningdal. Kommunen grensar i nord mot Vefsn kommune, i aust mot Hattfjelldal, i sør mot Røyrvik og Namsskogan kommune, og i vest mot Bindal og Brønnøy kommune.

Viktige næringsvegar er jordbruk og skogbruk. Europaveg 6 og Nordlandsbanen passerer gjennom kommunen. Det går vegsamband til Hattfjelldal og Sverige, og Tosenvegen, som startar i Vasselv, fører ut til kysten av Helgeland.

Landemerket «Porten til Nord-Norge» ligg sør for Majavatn ved fylkesgrensa.

## Geografi

Store delar av kommunen består av skog - og fjellområde. Bjortjønnlimyrene naturreservat og delar av Børgefjell nasjonalpark ligg i kommunen. Ved Trofors møtest elvane Austervefsna og Svenningdalselva og dannar vassdraget Vefsna. Saman med Hattfjelldal er Grane den eine av to kommunar i Nordland utan kyststripe.

Den største turistattraksjonen i Grane er Laksforsen i Vefsna. Fossen ligg om lag 20 km nord for Trofors.

### Elvar, fjell og vatn i Grane

* Fiplingvatn
* Gåsvatnet
* Store Svenningsvatnet
* Vefsna
* Store Majavatnet
* Majaklumpen

## Historie

Grane var opphavleg ein del av Vefsn, men blei skilt ut som eigen kommune i 1927. Under 2. verdskrig blei fleire personar skote i samband med Majavatn-affæren.

## Tusenårsstad

Tusenårsstaden til kommunen er Grane bygdetun ligg på Gammelsagmaro like aust for Trofors sentrum. Bygdetunet er bygt opp av ei rekke verneverdige bygningar som er henta frå ulike delar av kommunen og gjenreist på bygdetunet. Bygdetunet blei offisielt opna i 1998 og har ein sentral plass i gjennomføringa av Granedagene, som blir arrangert i midten av juni kvart år.

Frå Grane bygdetun er det opparbeidd tursti til fangstanlegget på Tromoan, der det er ei rekke fangstgroper frå yngre jarnalder.

## Kjende graneværingar

* Per Joar Hansen (f. 1965), fotballtrenar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Grane kommune sine heimesider
* Kultur i Grane på kart frå Kulturnett.no.
Hadsel kommune

**Hadsel** er ein kommune i landskapet Vesterålen i Nordland fylke.

## Tettstader i kommunen
* Melbu 
* Stokmarknes 
* Sandnes i Hadsel 

## Folk frå Hadsel
*Sofus Anton Birger Arctander (1845–1924), politikar, stortingsmann
*Richard With (1846–1930), grunnleggjaren av Hurtigruta
*Lars Andreas Larsen (1935–2014), skodespelar (Melbu)
*Jens Breivik (f. 1935), diplomat og forfattar
*Trude Drevland, politikar
*Guro Fjellanger, politikar

## Bakgrunnsstoff

*
Hamarøy kommune

**Hamarøy** kommune (lulesamisk *Hábmera suohkan*) er ein kommune i Salten i Nordland fylke. Kommunen grensar i nordaust mot Narvik, i sør mot Sørfold, i sørvest mot Steigen og i søraust mot Jokkmokk kommunar. I nord er det kystlinje mot Vestfjorden og i vest ligg innhavet Sagfjorden.  

Hamarøy kommune, tidlegare Tysfjord kommune og Steigen kommune vert samla ofte omtalte som Nord-Salten og i enkelte interkommunale samanhengar som HTS-kommunane.

Hamarøy har eit areal på 1&nbsp;031 kvadratkilometer og eit folketal på litt over 2&nbsp;700. Administrasjonssenteret er Oppeid. Andre befolkningssenter er Presteid, Skutvik, Ulvsvåg, Innhavet, Tranøy, Drag og Storjorda.

Det nye kommunevåpenet vart teke i bruk 1. januar 2020 og viser eit svanepar som er inspirert av helleristingar på Korsnes. Det gamle kommunevåpenet vart godkjent den 19. februar 1982 og viser ein sølvfarga gaupe på blå bunn. 
Hamarøy er kjend som heimstaden til forfattaren Knut Hamsun.

## Geografi
Bjørntoppen (lulesamisk *Biernatjåhkkå*) 1520 moh, på grensa mot Narvik kommune, er det høgste fjellet i nye Hamarøy kommune. 

## Historie
### Kommunereforma 2014-2017
1. januar 2020 vart den gamle Hamarøy kommune og den sørvestre delen av gamle Tysfjord kommune slått saman til éin kommune under namnet Hamarøy kommune.

Ved samanslåinga vart nye Hamarøy kommune innlemma i samisk språkforvaltingsområde, og er den einaste frå lulesamisk område på norsk side. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Hamarøy kommune sine heimesider
Hattfjelldal kommune

**Hattfjelldal** (sørsamisk **Aarborten tjïelte**) er ein kommune på Helgeland i Nordland fylke.

Han grensar mot Hemnes i nord, Grane og Vefsn i vest, og mot Røyrvik i Nord-Trøndelag i sør. I aust ligg Sverige (kommunane Storuman og Vilhelmina i Västerbotten).

Administrasjonssentrum i kommunen er Hattfjelldal, som har  613 innbyggjarar (2012). Her ligg også Sameskolen, som gjev opplæring i sørsamisk. Skogbruk og landbruk er dei viktigaste næringsvegane i kommunen. Den største industribedrifta er sponplatefabrikken Arbor. 
Kommunen har riksvegssamband til Sverige og til Trofors.

Frå 1. juli 2017 er Hattfjelldal kommune innlemma i Samisk språkforvaltingsområde, som den tredje frå sørsamisk område, og er dermed offisielt tospråkleg norsk og samisk.

## Geografi

Store delar av kommunen består av skog- og fjellområde. Kommunen har fått namn etter fjellet «Hatten». Størsteparten av det nest største vatnet i Noreg, Røssvatnet, ligg i kommunen. Andre innsjøar er Krutvatnet, Elsvatnet og Daningen.

## Historie
Hattfjelldal var frå gammalt ein del av Vefsn sokn og tinglag. Omkring 1728 fekk Finnemisjonen reist eit kapell i Hattfjelldalen. Det var samemisjonæren Lorenz Dass som tok inititativet til bygginga, truleg med økonomisk bistand frå far sin, prosten og godseigaren Anders Dass, son til diktarpresten. Den første dokumenterte preikehelga i kapellet var i månadsskiftet juli/august 1730, men det manglar blad frå sommarmånadene både i 1727, 1728 og 1729, så vi kan ikkje sikkert slå fast når kapellet vart tatt i bruk. Kappellsoknet i Hattfjelldal vart eige prestegjeld ved kongeleg resolusjon 3.8.1859, og skulle omfatte «Susendalens og Rysvandsbygdens Districter til og med Gaarden Gryteselv». Det same området vart eigen kommune frå 1862. I 1802/03 etablerte Finnemisjonen ein sameskule i Hattfjelldal. Skulen var i drift som særskule til han vart overtatt av kommunen og tatt i bruk som folkeskule i 1869. I 1951 vart det på nytt etablert ein sameskule for midt-Noreg i Hattfjelldal.

Under andre verdskrigen vart det bygd ein flyplass på den store sletta ved garden Hattfjelldalen.

I 1957 starta sponplatefabrikken Arbor opp i hangaren på den gamle flyplassen. Med det starta ei ny framtod for kommunen, og i første delen av 1960-åra var folketalet i kommunen over 2000 innbyggarar.  

## Kjelder
; Fotnotar 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hattfjeldal|Hattfjeldal]]» frå ,  den 11. november 2013.*  

## Bakgrunnsstoff
* Hattfjelldal kommune sine heimesider
Hemnes kommune

:*For tettstaden Hemnes i Akershus, sjå [[Hemnes i Aurskog-Høland]].*
**Hemnes** (umesamisk: *Heäjmmanássja*)  er ein kommune i Nordland fylke. Administrasjonssenteret er Korgen. Andre tettstader og grender i Hemnes er Bjerka, Hemnesberget, Bleikvasslia og Finneidfjord. Nord for Hemnes ligg Rana kommune, i sør Hattfjelldal kommune og i vest Vefsn kommune. 

## Tettstader i kommunen
* Bjerka
* Finneidfjord 
* Hemnesberget  
* Korgen
* Bleikvassli

## Bakgrunnsstoff
* Hemnes kommune sine heimesider
Herøy kommune i Nordland

**Herøy kommune** er ein kommune på Helgeland i Nordland fylke. Dei største øyane i kommunen er Nord-Herøy, Sør-Herøy, Tenna, Indre og Ytre Øksningan, Staulen og Seløya. Kommunen ligg mot havet i alle retningar og har ingen landegrenser, men ligg i nordaust mot Dønna, i søraust mot Alstahaug og i sørvest mot Vega. Kommunen har ferjesamband til Sandnessjøen og bru til Dønna.

Ein person frå Herøy vert kalla ein herøyfjerding.

## Næringsliv
Hovudnæringa i kommunen er fiskeoppdrett og foredlingsverksemd tknytt til denne. Andre viktige næringar er landbruk, fiske, transport, verkstadindustri og tjenesteytande næringar som reiseliv, handel og samferdsel. 

## Herøy i gammal tid
Herøy kyrkje vart bygd i stein på slutten av 1100-talet.  Mot slutten av mellomalderen var Helgeland futedømme delt i to sokn eller halvfylke; Herøy i sør og Rødøy i nord.  Grensa mellom halvfylka kan ha gått over Dønna og austover slik at Dønnes og Nesna høyrde til Rødøy og Dønnmannen og Leirfjorden høyrde til Herøy halvfylke.

På 1800-talet omfatta Herøy kommune også sørdelen av Dønna, slik at Nordvik sokn høyrde til Herøy.

## Kjende herøyfjerdinger
*Petter Dass (~1646-1707), prest og diktar. Nøyaktig fødestad usikkert, han kan elles vere fødd på Tjøtta eller i Åkvik på Dønna.
*Hans Inge Fagervik (1952- ), musikar
*Alf Knutsen , skaparen av fjernsynsserien om redningsskøyta "Elias"

## Bakgrunnsstoff
* Herøyfjerdingen
* Uoffisiell Herøy-portal 
* Kultur i Herøy på kart frå Kulturnett.no
* Offisielle sider for Herøy kommune
* turliv.no - informasjon og bilete frå «kongekaia» ved Herøy bygdesamling
Leirfjord kommune

:*For fjorden kommunen har fått namn etter, sjå [[Leirfjorden på Helgeland]]*.

**Leirfjord** er ein kommune i Nordland fylke.

## Bakgrunnsstoff
* Leirfjord kommune sine heimesider
Lurøy kommune

:*For øya med same namn sjå [[Lurøya]].*

**Lurøy** er ein kommune i Nordland fylke med knapt 2000 innbyggjarar. Lurøy grensar til Rødøy kommune i nord, Træna kommune i vest, Rana kommune i aust og Nesna kommune og Dønna kommune i sør. Kommunesenteret ligg på Onøya. Kommunevåpenet viser ein svart sjøvarde eller *steinkjerring*, mot gul bakgrunn.

## Geografi
Vel halvparten av Lurøy ligg på fastlandet, resten er fordelt på i alt 1375 større og mindre øyar. Øyane med busetnad, er:

*Aldra (23,5 km2) 
*Lurøya (14,2 km2) 
*Stigen (13,5 km2) 
*Onøya (7,7 km2)
*Lovund (4,9 km2)
*Sleneset
*Nord-Solvær
*Indre Kvarøy 
*Hestmona (3,7 km2) (delt med Rødøy kommune.)
*Nesøya (9,9 km2) (delt med Rødøy kommune.)

Stadene med eige postnummer på fastlandet i kommunen, er:

*Bratland
*Konsvikosen
*Stokkvågen
*Tonnes

Det høgste punktet i Lurøy er Strandtindan (1173 m.o.h.) på grensa til Rana og Rødøy heilt aust i kommunen.

## Næringsliv

Folketalet i Lurøy har vore i attendegang sidan 1950. Næringslivet består stort sett av fiske, fiskeoppdrett og jordbruk. Kommunen har 6 grunnskular. Dei næraste vidaregåande skulane ligg i Nesna, Mo i Rana og Meløy. 

## Kjelder
* Bokmålswikipedia om Lurøy.

## Bakgrunnsstoff
* Lurøy kommune sine heimesider
* Store Norske Leksikon om Lurøy.
Lødingen kommune

**Lødingen** er ein kommune i Nordland fylke.

Den kommersielle sjøfarten er tilknytt Lødingen Havn.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Meløy kommune

:*For øya kommunen har fått namn etter, sjå [[Meløya i Meløy]]*.
:*For andre øyar med det same namnet, sjå [[Meløya]].*
**Meløy** er ein kystkommune midt i Nordland fylke. Ein har tradisjonelt rekna Kunna som den geografiske grensa på kysten mellom Helgeland og Salten. Etter den definisjonen er Meløy ein helgelandskommune, men i dag er kommunen administrativt og kommunikasjonsmessig ein del av Salten.

## Tettstader i kommunen
Dei offisielle tettstadene i statistikk hos Statistisk sentralbyrå med folketal i parentes er per : Ørnes (), Glomfjord (), Eidbukta () og Reipå (). Neverdal inngår som del av tettstaden Eidbukta. Alle desse ligg i nordbygda, nord for Svartistunellen. 

I sørbygda finst desse bygdene på fastlandet: Halsa, Engavågen og Ågskardet.

## Geografi
Svartisen med bretunga Engabreen gjer ut for ein monaleg del av kommunearealet. Meløy kommune er kommunen i landet med det største arealet av  isbre og snø i høve til det totale  arealet av fastland og øyar i kommunen, 19 %.  Til samanlikning har nummer 2 og 3 på lista Stryn kommune 17 %, og Luster kommune 14 %.

### Øyer i kommunen

Meløy kommune inneheld ei rekkje øyer, dei største folkesette øyene er Åmøya, Meløya, Mesøya, Teksmona, Bolga, Støtt og Grønøya. Skjerpa og Risøya er fråflytta øyer.

## Målføre
Målet i Meløy har vore klassifisert i gruppa av helgelandsmål.

Dei siste tiåra har meløyfjerdingar hatt sterkare knytingar til Salten og Bodø enn til Helgeland, ikkje minst på grunn av kommunikasjonsmessig utvikling, og då særleg etter ca. 1970&ndash;1980. Innanfor offentlege tenester og offentleg administrasjon går òg knytingar nordover. Talemålet er derfor i endring i retning av meir saltenmål og meir bymål. (Treng kjeldetilvising.) Gjennom 1900-talet har industristaden Glomfjord hatt påverknad frå innflyttardialektar som igjen kan ha påverka dialekten i andre delar av kommunen.

## Festivalar
Sommerdagan i Meløy var tidlegare eit årleg arrangement i kommunen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Meløy kommune sine heimesider
* Heimesida til Sommerdagan i Meløy 
* Nettsida til Reipå River Festival
Moskenes kommune

**Moskenes** er ein kommune i øygruppa og landskapet Lofoten i Nordland fylke. Han omfattar fiskeværa Reine, Sørvågen, Hamnøy, Moskenes, Å og Tind i tillegg til fråflytte bygder som Refsvika og Hell, som saman med kvasse tindar langs Vestfjorden gjer kommunen til ein av dei meir biletvakre i landet.

Moskenesstraumen ligg mellom Lofotodden, heilt sør i øygruppa, og den isolerte øya Mosken. Sjømenn har frykta denne malstraumen i århundre, men Mosken er mindre skremmande. På øya finn ein holemåleri frå steinalderen.

## Tettstader i kommunen
* Reine 
* Sørvågen 

## Kjende folk frå Moskenes
* Birger Eriksen, soldaten som senka «Blücher» under den andre verdskrigen
* Hans-Erik Dyvik Husby, songar i Turboneger

## Biletgalleri

Fil:Olve 1994 stuvdalsvatnet moskenes.jpg|Stuvdalsvatnet nordvest for Sørvågen
Fil:The town Å in Norway April 2004.jpg|Å i april 2004.
Fil:Trandamp.jpg|Trandamperi på Å.
Fil:Reine Lofoten.jpg|Reine i Lofoten


## Bakgrunnsstoff
* Moskenes kommune sine heimesider
Narvik kommune

**Narvik** er ein bykommune i Nordland fylke. Administrasjonssenteret er Narvik.

Han grensar til kommunane Evenes og Tjeldsund i nordvest, Gratangen, Lavangen og Bardu i nord, og Hamarøy i sørvest. I aust og sør ligg Sverige.

Narvik har isfri hamn heile året, og sidan byrjinga av 1900-talet og fram til i dag har byen vore den viktigaste hamna for utskiping av jarnmalm frå LKAB-gruvene i Kiruna. Målt i tonnasje er Narvik framleis ein stor sjøfartsby. På grunn av sjø, veg og jernbane er byen eit distribusjonsknutepunkt for ei rekkje handelsvarer. 

Den 1. januar 2020 vart Ballangen kommune og delar av Tysfjord kommune slegne saman med Narvik. Dei endra då kommunevåpenet til eit relieff av Stetinden. Tidlegare hadde Narvik eit anker i gull på raud bakgrunn som våpen. 

Fotballklubben Mjølner held til her.


__NOTOC__
## Venskapsbyar
*  Kingisepp
*  Kikinda

## Tettstader i kommunen
* Beisfjord 
* Bjerkvik
* Håkvik 

## Byar i kommunen
* Narvik

## Kjende narvikingar
* Ivar Morten Normark, fotballspelar
* Morten Harry Olsen, forfattar
* Eivor Bergum, forfattar
* Thorgeir Stubø, jazzgitarist
* Knut Smistad, journalist, humorist, forfattar
* Karl-Gustav Gjertsen, bildekunstnar, humorist

## Bakgrunnsstoff

* Nettstaden til Narvik kommune
* Nordland Røde Kors Krigsminnemuseum

## Kjelder
Nesna kommune

**Nesna** er ein kystkommune på Helgeland i Nordland fylke. Forutan tettstaden med same namn har kommunen òg tre øyar, Hugløy/Hugla, Handnesøya og Tomma. Nesna kommune grensar til Rana kommune i aust, og over dei kringliggjande fjordane til Lurøy kommune i nord, Leirfjord kommune i sør og Dønna kommune i vest.

Kystriksvegen går gjennom kommunen, og Hurtigruta har stoppestad her. Høgskolen i Nesna (Tidlegare *Nesna Lærerskole*) er ein av tre høgskular i fylket, og eit viktig utdanningssenter i Helgelandregionen. Ein annan regional skule på Nesna er Kristen Videregående Skole Nordland (KVN).

I kommunereforma i 1.1.1964 vart dei delane av Nesna som låg rundt indre delen av Sjona overført til den nye storkommunen Rana, mens  den delen av Nesna kommune som låg sør for Ranfjorden vart overført til Leirfjord kommune.

## Bakgrunnsstoff
* Nesna kommune sine heimesider
Rana kommune

**Rana** er ein kommune i Nordland fylke. Administrasjonssenteret er Mo. Det norrøne namnet var Radund som truleg har samanheng med adjektivet «radr» som tyder 'rask, snøgg'.

## Geografi
Rana kommune er Noregs fjerde største kommune i utstrekning og den tredje største i Nord-Noreg i høve innbyggartal. I sør grensar Rana til Hemnes og Leirfjord kommune, i aust til Storuman og Sorsele kommuner i Sverige, i vest til Rødøy, Meløy og Nesna kommune, og i nord til Saltdal og Beiarn kommune. Rana er prega av store fjellområde og mange dalføre. Store delar av Saltfjellet-Svartisen nasjonalpark ligg i Rana kommune. Ranelva som munnar ut ved Selfors følgjer Dunderlandsdalen nordaustover gjennom ein stor del av kommunen. I sidedalen Røvassdalen ligg fleire kjende kalksteinsgrotter. Grønligrotta og Sætergrotta er opne for publikum.

## Andre vassdrag, innsjøer og fjorder
:
* Plura
* Tespa
* Tverråga
* Bjøllåga
* Stormdalsåga
* Røvassåga
* Virvassåga
* Langvatnet
* Kallvatnet
* Akersvatnet
* Ranfjorden

## Tettstader i Rana
* Mo
* Storforshei
* Hauknes

## Forstader til Mo
* Selfors
* Gruben
* Ytteren
* Båsmoen
* Mjølan
* Åga/Hauknes

## Bygder og grender
* Skonseng
* Røssvoll
* Storvoll
* Dalsgrenda
* Alteren
* Villen
* Langvassgrenda
* Utskarpen
* Straumen
* Sjona
* Plurdalen
* Grønnfjelldalen
* Røvassdalen

## Næringsliv

Ranasamfunnet har i lang tid vore prega av bergverksdrift og industri. Nord i kommunen, ved svenskegrensa ligg Nasa sølvgruver (nedl.). Ved Storforsheia har Dunderland Iron Ore Company (mellom 1902 og 1947) og Rana Gruber (frå 1937) drive ut malm. Denne malmen vart ein periode nytta i produksjonen til Norsk Jernverk på Mo, men blir no skipa ut. I dag har Mo industripark (MIP)tilhald i dei gamle lokala til Norsk Jernverk. Det finske firmaet Ruukki driv i dag med stålproduksjon her. Mo var frå gamalt av marknadsplass, og på 1800-talet etablerte L. A. Meyer seg som kjøpmann på Mo. I dag er Mo det største handelssentrum på Helgeland. Rana har store skogressursar og ein del landbruk.

## Dialekt
Dialekten i Rana, ranværing, har både vestnorske og austnorske språktrekk. Tradisjonell ranværing har til dømes *[[kløyvd infinitiv]]* (austnorsk trekk). Gamle jamnvektsord har i hovudsak a-ending (å vara, å søva, å løva), medan overvektsord er apokoperte: *å hiv*, *å skriv*, *å bit*. Unntak er verbstammer som endar på -j: *å herje*, *å belje*, *å hesje*, *å delje*. I bymålet (dialekta på Mo og omegn) og hos ungdom finst desse dialektmerka mest ikkje lenger. Ranværing har tjukk l av norrøn rd og l. Personleg pronomen 1. person eintal er *eg*, nektingsadverb er *ikkje* eller *ittje* (unge menneske seier ofte *ikke*).

## Kjende ranværingar
* Tom Sandberg
* Inger Blikra
* Ole Tobias Olsen
* Simon Slåttvik
* Inge Myrvoll
* Hans Berntsen
* Laila Stien

## Bakgrunnsstoff
* Rana kommune sine heimesider
* Ranaposten sine heimesider
*moirana.com - Lokal portal for Mo i Rana