open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dactylorhiza ruthei

***Dactylorhiza ruthei*** er ei plante med omdiskutert gyldigheit i marihandslekta *Dactylorhiza* i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae. Ho veks ikkje i Noreg.

## Systematikk
*Dactylorhiza ruthei* høyrer til kongsmarihand-gruppa *D. majalis*. Heile gruppa er tetraploid og har truleg kome til ved hybridisering mellom dei to diploide plantene engmarihand (*D. incarnata*) og skogmarihand (*D. maculata* ssp. *fuchsii*), kopla med dobling av kromosomtalet. 

*D. ruthei* liknar på ''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''elatior'', men har ei leppe med djup tredeling og ofte særs svake teikningar. Det er naudsynt med meir omfattande genetiske analysar for å kartgjere den systematiske posisjonen.

To underartar har vore omtalte:
*Nominatunderarten *Dactylorhiza ruthei* ssp. *ruthei*, kjend frå nokre ganske få område ved Austersjøen.
**Dactylorhiza ruthei* ssp. *osiliensis*, tidlegare òg rekna som ein eigen art *D. osiliensis*, no rekna til ''Dactylorhiza majalis'' ssp. ''elatior''

## Utbreiing
Arten vart først skildra frå kysten ved Świnoujście i Polen på 1800-talet. Han var lenge rekna for å være utdøydd der, men er no kjend frå tre små populasjonar.

Arten vart funnen i Estland i 1974 (estisk namn *Ruthe sõrmkäpp*) og er registrert med nokre få funn på Saaremaa. Han har status som kritisk truga (CR).

## Referansar





## Bakgrunnsstoff
*
Dactylorhiza russowii

***Dactylorhiza russowii*** er ei plante med omdiskutert gyldigheit i marihandslekta *Dactylorhiza* i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae. Ho veks ikkje i Noreg.

## Systematikk
*Dactylorhiza russowii* høyrer truleg til kongsmarihand-gruppa *D. majalis*. Heile gruppa er tetraploid og har truleg kome til ved hybridisering mellom dei to diploide plantene engmarihand (*D. incarnata*) og skogmarihand (*D. maculata* ssp. *fuchsii*), kopla med dobling av kromosomtalet. 

*D. russowii* har vore registrert i alle landa i Baltikum. I Litauen er han no rekna til *D. traunsteineri*, som er eit synonym for lappmarihand. Ei kartlegging i Estland i 2005 konkluderte òg med at registrerte funn av *D. russowii* skulle reknast til *D. traunsteineri*. I&nbsp;Latvia, Estland og i *Plants of the World Online* er han likevel framleis rekna som ein eigen art.

## Utbreiing
I Estland (estisk namn *Russowi sõrmkäpp*) veks *D. russowii* spreidd over det meste av landet og har status som sårbar (VU). I Latvia (latvisk namn *rusova dzegužpirkstīte*) veks han spreidd og er temmeleg sjeldan, men står ikkje som truga på den latviske raudlista. I Litauen veks *D. traunsteineri* (litauisk namn *siauralapė gegūnė*) spreidd søraust og vest i landet og er rekna som sterkt truga (EN).

## Hybridar
I Estland er det registrert hybridar mellom *Dactylorhiza russowii* og grasmarihand (*Dactylorhiza incarnata* ssp. *incarnata* × *russowii*). Dette er då truleg den same som er registrert mellom lappmarihand og grasmarihand (*Dactylorhiza incarnata* ssp. *incarnata* × *majalis* ssp. *lapponica* eller *Dactylorhiza* ×*claudiopolitana*, alternativt *Dactylorhiza* ×*weissenbachiana*) og som finst fleire stader i Noreg og Sverige, og er registrert i Finland.

## Referansar





## Bakgrunnsstoff
*
Ski-NM 2021

**Noregsmeisterskapen på ski 2021** i nordiske greiner vart arrangert over ein periode på fire månader, frå hausten 2020 til januar 2021. Kombinert tok til med hopping tidleg i oktober 2020 og vart fullført med langrenn sju veker seinare. Åtte langrennstevlingar, likt fordelt menn og kvinner, og hopprenna i stor bakke vart avvikla i Trondheim midt i januar. Resterande langrennsøvingar, terminfesta til seint i mars, vart avlyst. Også hopptevlingane i normalbakken vart avlyst.
 
## Menn
### 10 km klassisk stil



Dato: 18. januar
Stad: Trondheim

### 15 km fristil



Dato: 19. januar
Stad: Trondheim

### 30 km fellesstart



Dato: 17. januar
Stad: Trondheim

### 50 km
Avlyst

### Sprint klassisk



Dato: 16. januar
Stad: Trondheim

### 3 x 10 km stafett
Avlyst

## Kvinner
### 5 km klassisk



Dato: 18. januar
Stad: Trondheim

### 10 km fristil



Dato: 17. januar
Stad: Trondheim

### 15 km fellesstart



Dato: 19. januar
Stad: Trondheim

### 30 km
Avlyst

### Sprint klassisk



Dato: 16. januar
Stad: Trondheim

### 3 x 5 km stafett
Avlyst

## Kombinert
### Normalbakke/5 km




### Normalbakke/10 km




## Skihopping menn
### Storbakke



Dato: 16. januar
Stad: Trondheim

12 hopparar som nyss hadde delteke i renn utanlands var i karantene.

## Kjelder
*Dagsavisen 18. januar 2021
*Dagsavisen 19. januar 2021
*Dagsavisen 21. januar 2021
Queen Maud Gulf

**Queen Maud Gulf** (fransk **Golfe de la Reine-Maud**) er ei bukt i Canada. Ho ligg i provinsen Nunavut, i den nordaustlege delen av landet, 3 000 km nordvest for hovudstaden Ottawa.

I vestenden ligg Cambridge Bay, som fører til Dease Strait; i aust ligg Simpson Strait og i nord ligg Victoria Strait. Verneområdet Queen Maud Gulf Migratory Bird Sanctuary ligg i bukta.

## Historie
I 1839 blei bukta kryssa av Peter Warren Dease og Thomas Simpson. Ho blei namngjeven av den norske utforskaren Roald Amundsen i 1905 etter dronning Maud av Noreg.

Vraket etter  frå Franklin sin tapte ekspedisjon frå 1845 på jakt etter Nortdvestpassasjen blei funne her i 2014. Vraket ligg på botnen av austdelen av Queen Maud Gulf, vest for O'Reilly Island.

## Øyar
I bukta ligg følgjande øyar:
* Qikiqtaryuaq/Jenny Lind Island
* Qikiqtaq/King William Island
* Royal Geographical Society Island

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Queen Maud Gulf|Queen Maud Gulf]]» frå  og «[[:en:Queen Maud Gulf|Queen Maud Gulf]]» frå ,  den 8. februar 2023.*
Prosecco

**Prosecco** er ein italiensk musserande vin som vanlegvis vert laga på drua glera, som tidlegare var kjend under namnet *prosecco*.

## Verna tittel
Til og med 2008 hadde årgangsprosecco einerett på DOC-merkinga i Italia, men frå 2009 vart dette endra til DOCG. Frå 1. januar 2010 var ikkje nemninga lenger knytt til druetypen, men til ein geografisk indikasjon for produkt frå regionen Veneto stadfesta av EU-regulativ 1166/2009 av 30. november 2009.

I dag er det mogeleg å selja vinen sin som Prosecco i fleire nærliggande regionar i nordaust Italia.

Spumante er ein annan musserande italiensk vin frå Piemonte-området.

## Sjå òg
* Champagne
* Cava

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Prosecco|Prosecco]]» frå ,  den 9. februar 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
Verdscupen i skiskyting 2003

**Verdscupen i skiskyting 2003** tok til 5. desember 2002 og vart avslutta 23. mars 2003. Turneringa omfatta 23 individuelle tevlingar for begge kjønn. Renna fann stad i  Östersund i Sverige (i to vender),  Pokljuka i Slovenia, Osrblie i Slovakia, Oberhof og Ruhpolding i Tyskland, Antholz i Italia, Lahti i Finland, Oslo i Noreg og vart avslutta med verdsmeisterskapen i Khanty-Mansijsk i Russland.

Dei mannlege utøvarane tevla i tre 20&nbsp;km normalprogram, ni stk 10-kilometer sprint, sju jaktstartar à 12,5&nbsp;km og fire 15&nbsp;km-lange fellesstartar. I tillegg vart det arrangert åtte stafettar over 4 x 7,5&nbsp;km. Norske Ole Einar Bjørndalen gjekk til topps i turneringa for andre gong, fem år etter den forrige triumfen. Vladimir Dratsjov, som no representerte Belarus, kom på andreplass, medan tyske Ricco Gross la beslag på tredjeplassen.

Dei kvinnelege utøvarane tevla i tre 15&nbsp;km normalprogram, ni stk 7,5&nbsp;km sprint, sju jaktstartar à 10&nbsp;km og fire fellesstartar à 12,5 kilometer. I tillegg vart det arrangert åtte stafettar over 4 x 6&nbsp;km. Tyske Martina Glagow sikra seg fyrsteplassen i verdscupen, i hard kamp med nummer 2 og 3, høvesvis russiske Albina Akhatova og franske Sylvie Becaert.

## Menn
### Individuelt

## Kvinner
### Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Biathlon-Weltcup 2002/03|Biathlon-Weltcup 2002/03]]» frå ,  den 9. februar 2023.*
Vassveg

**Vassveg** er ei seglbar elv, innsjø, havstrekning eller kanal som kan brukast til samferdsel. For at ein vassveg skal reknast som seglbar må han tilfredsstilla fleire kriterium:

* Vassvegen må vera djup nok for djupgangen til fartøya som bruker han.
* Vassvegen må vera brei nok til at fartøya som bruker han kan passera.
* Vassvegen må vera fri for hindringar som fossar og stryk, eller ha ein veg rundt dei (som slusar og båtheisar).
* Strømmen i vassvegen må vera svak nok til at fartøya kan røra seg mot han.

Fartøy som bruker vassvegar varierer frå små prammar til enorme havgåande tankskip og cruiseskip.

## Kanalar
Kanalar er vassvegar som er bygde for å gje ei ny transportrute for fartøy (i motsetnad til å forbetra ein naturleg vassveg langs den eksisterande traseen). Til å byrja med bygde ein kanalar hovudsakleg for små fartøy trekte av hestar eller andre trekkdyr. I nyare tid er det blitt laga større kanalar for å gjera mogleg passering av store havgåande fartøy (sjå skipskanal).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Vannvei|Vannvei]]» frå ,  den 10. februar 2023.*
Verdscupen i skiskyting 2004

**Verdscupen i skiskyting 2004** tok til 4. desember 2003 og vart avslutta 4. mars 2004. Turneringa omfatta 26 individuelle tevlingar for begge kjønn. Renna fann stad i Kontiolahti i Finland, Hochfilzen i Austerrike, Osrblie i Slovakia, Pokljuka i Slovenia, Ruhpolding og Oberhof i Tyskland, Antholz i Italia, Lake Placid og Fort Kent i USA, Oslo i Noreg.

Dei mannlege utøvarane tevla i tre 20&nbsp;km normalprogram, ni stk 10-kilometer sprint, sju jaktstartar à 12,5&nbsp;km og fire 15&nbsp;km-lange fellesstartar. I tillegg vart det arrangert fire stafettar over 4 x 7,5&nbsp;km. Kvinnene tevla i tre 15&nbsp;km normalprogram, ni stk 7,5&nbsp;km sprint, sju jaktstartar à 10&nbsp;km og fire fellesstartar à 12,5 kilometer. Dessutan vart det arrangert fire stafettar over 4 x 6&nbsp;km.

Ekteparet Raphaël Poirée frå Frankrike og Liv Grete Skjelbreid frå Noreg sigra i kvar si verdscup-turnering. Det var Poirées fjerde og siste sesong-triumf i verdscupen. Av karane kom Ole Einar Bjørndalen på andreplass i verdscupen, som året før la tyske Ricco Gross beslag på tredjeplassen. Av kvinnene var russiske Olga Pyljova den nestbeste, medan franske Sandrine Bailly vart nummer tre samanlagt.

## Menn
### Individuelt

## Kvinner
### Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Biathlon-Weltcup 2003/04|Biathlon-Weltcup 2003/04]]» frå ,  den 10. februar 2023.*
Cava vin

**Cava** er ein spansk musserande vin som vert laga i Catalonia. Cava vert laga på same måte som champagne.

## Soge
Fransk champagne vart introdusert i Catalonia etter okkupasjonen av den franske hæren i 1823 til 1827. Luis Justo y Villanueva, frå Instituto Agrícola Catalão de Santo Isidro var drivkraften bak arbeidet med ein musserande vin laga etter champagne-metoden (méthode champenoise), men av dei lokale druene i Penedès. Frå eit jordbruksmøte i år 1862 vart utfordringa definert med å utarbeida ein lokal musserande vin av kvalitet som kunne presenterast i dei internasjonale utstillingane. På verdsutstillinga i Paris i 1867 vart dei fyrste katalanske musserande vinane stilt fram. Selskapet til Réus Soberano & Cia de Domènec Soberano i Maestras og Francesc Gil i Borràs var dei fyrste som kommersialiserte det. Josep Raventós i Fatjó, frå Adega de Codorníu, tok del i møtet i Instituto Santo Isidro i 1872, som ville enda opp med å verta avgjerande for interessa for cava.

I 1887 kom Vinlus-pesten til Penedès, som øydela avlingane til  mange vingardar. Dette førte til at ein gjekk over til andre druesortar. På grunn av den skiftande marknaden, med sterk internasjonal konkurranse, brukte store selskapar mogleiken til å utvikla nye produkt som cava.

I 1972, etter konflikten med Frankrike om det franske verna omgrepet Champagne (spansk *champaña*), vart Regulatory Council for Sparkling Wines oppretta, som lanserte Cava-merket, med det vanlege namnet som allereie hadde vorte brukt sidan 1959.

## Metode
Den tradisjonelle metoden for å laga cava er den same som Champagne-metoden (méthode champenoise) med nokre tilpassingar med dei lokale høva i Penedès-regionen.

For at vinen skal kunne verta kalla cava, må han liggja i minst ni månader på bunnfall. Ofte ligg han lenger enn dette.

### Druesortar
Dei mest brukte druene for å laga cava er: macabeo, parellada og xarel-lo. Desse druene har ulike eigenskapar som utfyller kvarandre og gjev cavaen den ikoniske smaken:

* Macabeo bidreg med sødme og lukt,
* Parellada bidreg med friskleik og aroma,
* Xarel-lo bidreg med struktur.

Andre druesortar som Chardonnay og Subraat kan òg brukast i tillegg. Dersom ein skal laga rosé-cavaer brukar ein òg dei sorte variantane Grenache, Monestrell, Pinot Noire og Trepat.

### Sukkerinnhald
Cava vert delt inn i ymse kategoriar etter sukkerinnhald:

* **brut nature**: mindre enn 3g/l sukker (denne er ikkje rekna som ein offisiell kategori, men omgrepet vert framleis brukt.)
* **extra brut**: 0–6 g/l sukker
* **brut**: 0–12 g/l sukker
* **extra seco**: 12–17 g/l sukker
* **seco**: 17–32 g/l sukker
* **semi-seco**: 32–50 g/l sukker
* **dulce**: meir enn 50 g/l sukker

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:pt:Cava (bebida)|Cava (bebida)]]» frå ,  den 10. februar 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
Krithovudbrillefugl

**Krithovudbrillefugl** (*Zosterops leucophoeus*) er ein fugl i brillefuglfamilien av ordenen sporvefuglar. 

## Skildring
### Utsjånad og læte
Krithovudbrillefuglen er ein ganske stor og kraftig brillefugl. Han er for det meste lys med kvitaktig hovud og gråbrunt på vengene og halen. Han sest ofte saman med principebrillefugl, men denne er litt mindre og mykje mørkare. Blant lydane er lys skravling, framført i flokkar, og ein gjenteken  "tsit-tit-cher-it-it" som song.

### Utbreiing og systematikk
Fuglen finst berre på øya Príncipe i Guineabukta. Han blir handsama som monotypisk, det vil seie at han ikkje er delt inn i nokon underartar.

Tidlegare vart han plassert i slekta  *[[Speirops]]* saman med artane kvitpannebrillefugl, brunbrillefugl og svartkronebrillefugl. Genetiske studiar viser likevel at dei dels er innebygde i den store slekta *[[Zosterops]]*, og dels at dei ikkje er kvarandres næraste slektningar. I dag er dei vanlegvis inkludert i  *Zosterops*.

### Levesett
Krithovudbrillefuglen sest i skog og plantasjar i små til store grupper. Han følgjer ofte med i flokkar av blanda artar.

## Status
Krithovudbrillefuglen har eit svært lite utbreiingsområde og bestandsutviklinga er uklår. Han blir likevel ikkje rekna som trua. IUCN kategoriserer arten som livskraftig. Bestanden er berekna til mellom  4300 og 8200 vaksne individ.

## Kjelder

**Denne artikkelen er ei omsetting av «[[:sv:Silverglasögonfågel|Silverglasögonfågel]]» frå , den 11. februar 2023*

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Abraham Aakre

**Abraham Aakre** () var ein norsk skulemann og politikar fødd i Drangedal i Telemark. I perioden 1926–27 og 1934–36 representerte han Østfold og Arbeidarpartiet på Stortinget.

## Karriere
Aakre utdanna seg til lærar og underviste i skulen, mellom anna i Gjerstad, fram til 1902. Sidan arbeidde han ved skular i Halden. Etter eit tiår i guteskulen gjekk han over i jenteskulen. Frå 1927 var han styrar av guteskulen, til sist skuleinspektør 1931–42 og samstundes styrar av jenteskulen. Jamsides stillingane i den offentlege skulen underviste han 1906–31 i rekning og presisjonsteikning ved den tekniske kveldsskulen og frå 1915 i song ved den høgare skulen i Halden.

Aakre engasjerte seg i politikk, såleis var han bystyremedlem samanhengande frå 1908 til og med 1931. Fram til 1919 vald for fråhaldspartiet, sidan for Arbeidarpartiet. Han var varaordførar 1913, ordførar 1920, varaordførar 1921 og ordførar 1925–31. Gjennom åra hadde han ei mengd verv, både i det offentlege og det sivile liv.

Stortingsbolken 1925–27 var han fyrste varamann frå Østfold-byane, møtte i den eigenskap i 1926 og 1927. Etter den valde representanten Karl Olafsen døydde, hadde han siste månadene fast tingplass. Gjennom stortingsvalet hausten 1933 kom han inn att på Stortinget, der han hadde sete i Justiskomiteen. I denne tida var han leiande då bynamnet Fredrikshald vart bytta ut med Halden.

## Kjelder

*Karl Georg Jacobsen: Haldenbiografier II. 1975.
Old Tjikko

**Old Tjikko** er ei 9&nbsp;550 år gammal gran som veks på Fulufjället i Dalarna I Sverige. Ved målingar og testar har ein kome fram til at det er det eldste kjende treet i verda. Daude restar av rotsystemet har ein aldersbestemt ved C-14-datering. DNA prøver syner at det er same treet som veks i dag.

## Skildring

Old Tjikko har hatt mange stammer opp gjennom år, men dei har døydd av alder, og er i stor grad nedbrotne. Delar av rotsystemet har heile tida overlevd, og nye stammer har vakse fram. Treet som no står har hatt ei høgd på omlag fem meter. Denne har vorte redusert vinteren 2023 av tunge snømengder.

Treet har namn etter Tjikko, hunden til finnarane av treet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Old Tjikko|Old Tjikko]]» frå ,  den 11. februar 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*Fulufjällets nationalpark Old Tjikko
Verdscupen i skiskyting 2005

**Verdscupen i skiskyting 2005** tok til 2. desember 2004 og vart avslutta 19. mars 2005. Turneringa omfatta 27 individuelle tevlingar for begge kjønn. Renna fann stad på Beitostølen og i Oslo i Noreg, Östersund i Sverige, Oberhof og Ruhpolding i Tyskland, Antholz og Cesana Torinese i Italia, [Pokljuka]] i Slovenia, Hochfilzen i Austerrike og vart avslutta i Khanty-Mansijsk i Russland.

Dei mannlege utøvarane tevla i fire 20 km normalprogram, ti stk 10-kilometer sprint, ni jaktstartar à 12,5 km og fire 15 km-lange fellesstartar. I tillegg vart det arrangert fem stafettar over 4 x 7,5 km. Norske Ole Einar Bjørndalen gjekk til topps i turneringa for tredje gong, like framom tyske Sven Fischer. Fjorårsvinnar Raphaël Poirée vart tredjemann, langt framom nummer 4.

Dei kvinnelege utøvarane tevla i fire 15 km normalprogram, ti stk 7,5 km sprint, ni jaktstartar à 10 km og fire fellesstartar à 12,5 kilometer. I tillegg vart det arrangert fem stafettar over 4 x 6 km. Sigerene i verdscuoen gjekk til franske Sandrine Bailly, etter eit tett oppgjer med nummer 2, tyske Kati Wilhelm, og nummer 3, russiske Olga Pyljova.

## Menn
### Individuelt

## Kvinner
### Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Biathlon-Weltcup 2004/05|Biathlon-Weltcup 2004/05]]» frå ,  den 12. februar 2023.*
Panguipulli

**Panguipulli** (/ˌpæŋɡiˈpuːji/ mapudungun for «pumaen sitt fjell») er ein by og kommune i Valdivia-provinsen, Los Ríos-regionen i sørlege Chile, administrert av Panguipulli kommune. Byen ligg ved vestsida av Panguipulli-sjøen, på ein morene i den chilenske sentraldalen. Det meste av kommunen ligg mot vestsida av Andesfjella. Folketalet var 34&nbsp;539 ifølgje folketeljinga i 2017.

## Geografi

Kommunen Panguipulli er prega av eit alpint landskap forma av kvartære isbrear og nyleg vulkanisme. To morfologiske soner finst her, Precordillera og Andesfjella. Precodillera-sona dekkjer det meste av vestlege Panguipulli og har skogkledde åsar dissekert av sjøane Calafquén, Panguipulli og Riñihue. Dei to første er morenedemde og drenerer vestover til Riñihue-sjøen.

## Historie

Folk få mapuche budde langs breidda av dei viktigaste innsjøane og elvene i regionen. I 1885 kom den første spanjolen og slo seg ned ved den vestlege breidda av Panguipulli-sjøen. Det var først i 1946 at byen vart offisielt grunnlagt. I 1903 etablerte kapusinarordenen ein misjonsstasjon i Panguipulli. Kapusinermunkane bygde dei første skulane i området, i 1947 bygde dei ei tvillingtårna trekyrkje, som no er eit lokalt landemerke. 

## Kommunikasjon
Panguipulli er knytt til San Martín de los Andes i Argentina over Hua-Hum internasjonale fjellpass. Hua-Hum er eit av få pass mellom Chile og Argentina som er opent heile året. Vegen mellom Panguipulli og grensa følgjer ei geologisk forkasting, som har skapt ei fordjuping dels fylt av Pirihueico-sjøen. Det er ferjesamband frå den eine enden av Pirihueico-sjøen til den andre. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Panguipulli|Panguipulli]]» frå , den 12. februar 2023.*

;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Zărnești

**Zărnești** er namnet på fleire stader i Romania:
* Zărnești i Brașov, mindre bykommune (*oraș*) i Brașov fylke
* Zărnești i Buzău, landkommune (*comună*) i Buzău fylke
Târnova

**Târnova** er namnet på fleire stader i Romania:
* Târnova i Arad, landkommune (*comună*) i Arad fylke
* Târnova i Caraș-Severin, landkommune (*comună*) i Caraș-Severin fylke
ChatGPT

**ChatGPT** er ein kunstig intelligent samtalerobot. 'GPT' i namnet er akronym for det engelske *generative pre-trained transformer* og er ei nemning for ei gruppe av språkmodellar. Dette er ein trent språkmodell utvikla av OpenAI. Han er ein samtalerobot som bruker overvakt læring og forsterkande læring, med menneskelege trenarar som speler begge sider av samtalen. Modellen vart trent på Microsoft Azure infrastruktur i samarbeid med Microsoft. 

ChatGPT kan etterlikne menneskeleg samtale, skrive dataprogram, svare på testspørsmål, skrive poesi, spele spel og meir. Han kan brukast til kreativ skriving og omsetting av språk, mellom anna kan ChatGPT gjenkjenne nynorsk. Han hugsar også tidlegare meldingar i ein samtale og har høvet til å tilpasse svara sine. OpenAI erkjenner likevel at ChatGPT nokre gonger kan gje feilaktige eller useriøse svar. Modellen har også avgrensa kunnskap om hendingar etter 2021 og har ikkje lov til å gje uttrykk for politiske meiningar. Modellen har òg avgrensingar i treningsdata, inkludert skeivskap i algoritmar og har preferanse for lengre svar. 

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:ChatGPT|ChatGPT]]» frå , den 12. februar 2023.*

## Bakgrunnsstoff

*
*
Det akkadiske riket

**Det akkadiske riket** var eit imperium og mellom dei første større rika i Midtausten. Det vart grunnlagt av Sargon av Akkad kring 2334 f.Kr og varte fram til midten av 2100-talet f.Kr. Akkad var hovudstad, men det er ukjent nøyaktig kvar denne byen låg.

## Kjelder
Râmnicu Sărat

**Râmnicu Sărat** (tysk *Rümnick* eller *Rebnick*, tyrkisk *Remnik*) er ein by i Buzău fylke i Romania.

## Busetnader

Râmnicu Sărat er ein *[[municipiu]]* (større bykommune) med den eine busetnaden:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Râmnicu Sărat|Râmnicu Sărat]]» frå , den 12. februar 2023.*  

### Referansar
Corni

**Corni** er namnet på fleire stader i Romania:
* Corni i Botoșani, landkommune (*comună*) i Botoșani fylke
* Corni i Galați, landkommune (*comună*) i Galați fylke
* Corni i Liteni, busetnad i den mindre bykommunen (*oraș*) Liteni i Suceava fylke
Făurei

**Făurei** er namnet på fleire stader i Romania:
* Făurei i Băneasa, busetnad i landkommunen (*comună*) Băneasa i Constanța fylke
* Făurei i Brăila, mindre bykommune (*oraș*) i Brăila fylke
* Făurei i Neamț, landkommune (*comună*) i Neamț fylke
Ianca

**Ianca** er namnet på fleire stader i Romania:
* Ianca i Brăila, mindre bykommune (*oraș*) i Brăila fylke
* Ianca i Diosig, busetnad i kommunen Diosig i Bihor fylke
* Ianca i Olt, landkommune (*comună*) i Olt fylke
Săcele

**Săcele** er namnet på fleire stader i Romania:
* Săcele i Brașov, større bykommune (*Municipiu*) i Brașov fylke
* Săcele i Constanța, landkommune (*cmună*) i Constanța fylke
Albești

**Albești** er namnet på fleire stader i Romania:
* Albești i Botoșani, landkommune (comună) i Botoșani fylke
* Albești i Constanța, landkommune (comună) i Constanța fylke
* Albești i Ialomița, landkommune (comună) i Ialomița fylke
* Albești i Mureș, landkommune (comună) i Mureș fylke
* Albești i Șimnicu de Sus, busetnad i landkommunen (comună) Șimnicu de Sus i Dolj fylke
* Albești i Smeeni, busetnad i landkommunen (comună) Smeeni i Buzău fylke
* Albești i Vaslui, landkommune (comună) i Vaslui fylke
Dobrești

**Dobrești** er namnet på fleire stader i Romania:
* Dobrești i Argeș, landkommune (*comună*) i Argeș fylke
* Dobrești i Bihor, landkommune (*comună*) i Bihor fylke
* Dobrești i Dolj, landkommune (*comună*) i Dolj fylke
Vadu Pașii

**Vadu Pașii**, tidlegare **Scurtești**, er ein kommune i Buzău fylke i Romania.

## Busetnader

Vadu Pașii er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Vadu Pașii, Buzău|Comuna Vadu Pașii, Buzău]]» frå , den 12. februar 2023.*  

### Referansar
San Francisco Bay Area

**San Francisco Bay Area** eller **The Bay Area** er eit område som ligg rundt San Francisco-bukta i nordre California i USA. Området har over sju millionar innbyggar og består av storbyar, mindre byar, forstadsområde og nasjonalparkar utbreidd over ni distrikt (*counties*). Desse er forbunde av eit stort nettverk av vegar, motorvegar, jernbaner og pendlartog.

Dei største byane i Bay Area er San Francisco, San José og Oakland. San Francisco er det tradisjonelle kulturelle og finansielle sentrumet i området, men er ikkje lengre like dominant (San José har større innbyggartal) og er ikkje heller geografisk sett eit klart urbant sentrum. Den økonomiske tyngda ligg snarare i Silicon Valley i sørdelen av området. To av dei fremste universiteta i USA, Stanford University og University of California i Berkeley, ligg òg i San Francisco Bay Area.

Bay Area er altså nokså ulike typiske storbyområde som har ein enkel bykjerne som er omgjeven av forstader. Befolkninga er i staden spreidd ut i fleire byar og forstader. På grunn av den spreidde karakteren blir området lokalt oftast berre kalla Bay Area (uten referanse til nokon spesiell by), og det fullstendige namnet blir hovudsakleg nytta i offisielle samanhengar.

Storbyområdet, som omfattar San Francisco, Oakland og San José, er det andre største i California (etter Greater Los Angeles) og det femte største i USA, etter New York-, Los Angeles-, Chicago- og Washington, D.C./Baltimore-områda.

## Byar
### Byar med over 500 000 innbyggjarar
* San Francisco
* San José

### Byar med  100 000 til 500 000 innbyggjarar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:San Francisco Bay Area|San Francisco Bay Area]]» frå ,  den 13. februar 2023.*  

*
Geitskjeggslekta

**Geitskjeggslekta** (***Tragopogon***) er ei planteslekt som er utbreidd i Europa, Midtausten, Iran og Sibir. Nokre av artane er naturaliserte i Nord-Amerika. Dei er fleirårige plantar med opprette, fågreina stenglar. Blada er linjeforma og heilranda. Blomane sit samla i endestilte korger med jamn overgang mellom randkroner og skivekroner. Fruktene er små nøtter  som ber fnokk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Gedeskæg|Gedeskæg]]» frå ,  den 13. februar 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Snøskohare

**Snøskohare** (*Lepus americanus*) er ein hareart som lever i Nord-Amerika. Namnet kjem av dei store føtene, som gjer at han kan ta seg fram over snø utan å søkka ned i han.

Det finst seks underartar av snøskohare:

* *Lepus americanus americanus*
* *Lepus americanus bairdii*
* *Lepus americanus cascadensis*
* *Lepus americanus dalli*
* *Lepus americanus struthopus*
* *Lepus americanus virginianus*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Snøskohare|Snøskohare]]» frå ,  den 13. februar 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
OpenAI

**OpenAI** er eit selskap og eit forskingslaboratorium for kunstig intelligens (KI) grunnlagd i 2015 i San Fransisco i USA. Det blei etablert som eit partnarskap mellom ikkje-profitt morselskapet OpenAI og eit dotterselskap OpenAI LP med føremål å skape profitt. 
OpenAI utfører KI-forsking med den erklærte intensjonen om å fremje og utvikle ein vennleg KI. OpenAI-systemet køyrer på den femte kraftigaste superdatamaskina i verda.
Organisasjonen fekk ein startkapital på 1 milliard dollar. I 2019 investerte Microsoft 1 milliard dollar i OpenAI LP. Annonsering av ei andre investering frå Microsoft kom i januar 2023, rapportert å vere på til saman 10 milliardar dollar.

## Kjelder

**Artikkelen bygger innleiinga på «[[:en:OpenAI|OpenAI]]» frå , den 13. februar 2023.*

## Bakgrunnsstoff

*
Verdscupen i skiskyting 2006

**Verdscupen i skiskyting 2006** tok til 26. november 2005 og vart avslutta 26. mars 2006. Turneringa omfatta 25 individuelle tevlingar for begge kjønn. Renna fann stad i Östersund i Sverige, Hochfilzen i Austerrike, Osrblie i Slovakia, Oberhof og Ruhpolding i Tyskland, Antholz og Cesana Torinese i Italia, Pokljuka i Slovenia, Kontiolahti i Finland og vart avslutta i Oslo i Noreg.

Dei mannlege utøvarane tevla i tre 20&nbsp;km normalprogram, ti stk 10-kilometer sprint, åtte jaktstartar à 12,5&nbsp;km og fem 15&nbsp;km-lange fellesstartar. I tillegg vart det arrangert fem stafettar over 4 x 7,5&nbsp;km. Norske Ole Einar Bjørndalen gjekk til topps i turneringa for fjerde gong, langt framom franske Raphaël Poirée
og tyske Sven Fischer, nummer 2 og 3 samanlagt .

Dei kvinnelege utøvarane tevla i tre 15&nbsp;km normalprogram, ti stk 7,5&nbsp;km sprint, åtte jaktstartar à 10&nbsp;km og fem fellesstartar à 12,5 kilometer. I tillegg vart det arrangert fem stafettar over 4 x 6&nbsp;km. Kati Wilhelm frå Tyskland var suverent best i verdscupen, like suveren toar vart Anna Carin Olofsson frå Sverige, medan Martina Glagow frå Tyskland sikra seg tredjeplassen.

## Menn
### Individuelt

## Kvinner
### Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Biathlon-Weltcup 2005/06|Biathlon-Weltcup 2005/06]]» frå ,  den 14. februar 2023.*
Linjeforeininga Delta

**Linjeforeininga Delta** er ei studentforeining for realfagsstudentar ved NTNU som studerer bachelor i matematikk eller statistikk, årsstudium i matematikk eller studerer bachelor i fysikk, og deira tilsvarande masterstudiar. Foreininga blei starta i 1974 av matematikkstudentar då realfagsstudiet heldt til på Lade i Trondheim. Foreininga har kontor ved inngangen til Realfagsbygget i den såkalla NV-gangen.

Linjeforeininga Delta arrangerer faglege og sosiale arrangement og er open for alle som studerer fysikk eller matematikk ved NTNU, og er difor knytt til både NV- og IE-fakultetet ved universitetet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Linjeforeningen Delta|Linjeforeningen Delta]]» frå ,  den 14. februar 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Budești i Călărași

**Budești** er ein by i Călărași fylke i Romania.

## Busetnader

Budești er ein *[[oraș]]* (mindre bykommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Budești|Budești]]» frå , den 14. februar 2023.*  

### Referansar
Oltenița

**Oltenița** er ein by i Călărași fylke i Romania.

## Busetnader

Oltenița er ein *[[municipiu]]* (større bykommune) med den eine busetnaden:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Oltenița|Oltenița]]» frå , den 14. februar 2023.*  

### Referansar
Budești

**Budești** er namnet på fleire stader i Romania:
* Budești i Bistrița-Năsăud, landkommune (*comună*) i Bistrița-Năsăud fylke
* Budești i Călărași, by (*oraș*) i Călărași fylke
* Budești i Chișinău,  landkommune (comuna) innanfor hovudstaden Chișinău i Moldova
* Budești i Maramureș, landkommune (*comună*) i Maramureș fylke
* Budești i Mogoșești, busetnad i landkommunen (*comună*) Mogoșești i Iași fylke
* Budești i Vâlcea, landkommune (*comună*) i Vâlcea fylke
Gro-Anita Mykjåland

**Gro-Anita Mykjåland** ()  er ein norsk politikar som representerer Senterpartiet. 
Ho vart vald inn på Stortinget frå Aust-Agder fylke i 2021.

Mykjåland var ordførar i Iveland kommune frå 2011 til 2021.

## Kjelder

 
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gro-Anita Mykjåland|Gro-Anita Mykjåland]]» frå ,  den 14. februar 2023.*

## Bakgrunnsstoff
*
Borcea i Călărași

**Borcea** er ein kommune i Călărași fylke i Romania.

## Busetnader

Borcea er ein *[[comună]]* (landkommune) med den eine busetnaden:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Borcea, Călărași|Comuna Borcea, Călărași]]» frå , den 14. februar 2023.*  

### Referansar
Fundeni

**Fundeni** er namnet på fleire stader i Romania:
* Fundeni i București, bydel i Sektor 2 i București
* Fundeni i Dobroești, busetnad i landkommunen (*comună*) Dobroești i Ilfov fylke
* Fundeni i Călărași, landkommune (*comună*) i Călărași fylke
* Fundeni i Galați, landkommune (*comună*) i Galați fylke
* Fundeni i Gura Vitioarei, busetnad i landkommunen (*comună*) Gura Vitioarei i Prahova fylke
* Fundeni i Zărnești, busetnad i landkommunen (*comună*) Zărnești i Buzău fylke
Bocșa i Caraș-Severin

**Bocșa** (ungarsk *Boksánbánya*, tysk *Bokschan*) er ein by i Caraș-Severin fylke i Romania. Kommunen er meint å inngå i storbyområdet til fylkeshovudstaden Reșița.

## Busetnader

Bocșa er ein *[[oraș]]* (mindre bykommune) med den eine busetnaden:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Bocșa|Bocșa]]» frå , den 14. februar 2023.*  

### Referansar
Bocșa

**Bocșa** kan vise til:
* Bocșa i Caraș-Severin, mindre bykommune (*oraș*) i Caraș-Severin fylke i Romania
* Bocșa i Risipeni, busetnad i landkommunen Risipeni i distriktet Fălești i Moldova
* Bocșa i Sălaj, landkommune (*comună*) i Sălaj fylke i Romania
Mehadia

**Mehadia** (ungarsk *Mehádia*, tysk *Mehadia*, tyrkisk *Mehadiye*) er ein kommune i Caraș-Severin fylke i Romania.

## Busetnader

Mehadia er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Mehadia, Caraș-Severin|Comuna Mehadia, Caraș-Severin]]» frå , den 14. februar 2023.*  

### Referansar
Huedin

**Huedin** (ungarsk *Bánffyhunyad*, tysk *Heynod*) er ein by i Cluj fylke i Romania. 

## Busetnader

Huedin er ein *[[oraș]]* (mindre bykommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Huedin|Huedin]]» frå , den 15. februar 2023.*  

### Referansar
Florești i Cluj

**Florești** (ungarsk *Szászfenes *, tysk *Deutsch-Branndorf*) er ein kommune i Cluj fylke i Romania. Kommunen inngår i storbyområdet til fylkeshovudstaden Cluj-Napoca.

## Busetnader

Florești er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Florești, Cluj|Comuna Florești, Cluj]]» frå , den 15. februar 2023.*  

### Referansar
Ski-NM 2022

**Noregsmeisterskapen på ski 2022** i nordiske greiner vart avvikla med mellom anna hopprenn i stor bakke i Holmenkollbakken den 18. januar, kombinertrenn i Mo i Rana og Harstad i mars, medan langenns-tevlingane fann stad i Harstad 26. til 29. mars og i Gran kommune 6. til 8. april. Kombinertutøvaren Jarl Magnus Riiber og langrennarane Martin Nyenget, Therese Johaug og Julie Myhre vann kvar sin to individuelle gullmedaljar.
 
## Menn
### 10 km fristil



Dato: 8. april
Stad: Gran

### 15 km fristil



Dato: 26. mars
Stad: Harstad

### 30 km fellesstart



Dato: 7. april
Stad: Gran

### 50 km



Dato: 29. mars
Stad: Harstad

### Sprint klassisk



Dato: 28. mars
Stad: Harstad

### 3 x 10 km stafett



Dato: 27. mars
Stad: Harstad

## Kvinner
### 5 km fristil



Dato: 8. april
Stad: Gran

### 10 km klassisk stil



Dato: 26. mars
Stad: Harstad

### 15 km fellesstart



Dato: 7. april
Stad: Gran

### 30 km



Dato: 29. mars
Stad: Harstad

### Sprint klassisk



Dato: 28. mars
Stad: Harstad

### 3 x 5 km stafett



Dato: 27. mars
Stad: Harstad

## Kombinert
### Normalbakke/7,5 km




### Normalbakke/10 km




## Skihopping menn
### Storbakke



Dato: 18. januar
Stad: Oslo

### Normalbakke, plast



Dato: 30. oktober
Stad: Oslo

## Skihopping kvinner
### Storbakke



Dato: 18. januar
Stad: Oslo

## Kjelder
*fis-ski.com
*fis-ski.com
*fis-ski.com
*fis-ski.com
*fis-ski.com
*fis-ski.com
*fis-ski.com
*fis-ski.com
*fis-ski.com
*fis-ski.com
Florești

**Florești** er namnet på fleire stader i Romania:
* Florești i Căiuți, busetnad i landkommunen (*comună*) Căiuți i Bacău fylke
* Florești i Câmpeni, busetnad i bykommunen (*oraș*) Câmpeni i Alba fylke
* Florești i Cluj, landkommune (*comună*) i Cluj fylke
* Florești i Mehedinți, landkommune (*comună*) i Mehedinți fylke
* Florești i Nimigea, busetnad i landkommunen (*comună*) Nimigea i Bistrița-Năsăud fylke
* Florești i Prahova, landkommune (*comună*) i Prahova fylke
* Florești i Șimnicu de Sus, busetnad i landkommunen (*comună*) Șimnicu de Sus i Dolj fylke
* Florești i Țânțăreni, busetnad i landkommunen (*comună*) Țânțăreni i Gorj fylke
* Florești-Stoenești, landkommune (*comună*) i Giurgiu fylke
**Florești** kan òg vere:
* Distriktet Florești, distrikt i Moldova
* Florești i Cobusca Veche, busetnad i kommunen Cobusca Veche i distriktet Anenii Noi i Moldova
* Florești i Moldova, by i distriktet Florești i Moldova
Viișoara

**Viișoara** er namnet på fleire stader i Romania og Moldova:
* Viișoara i Alexandru cel Bun, ein busetnad i landkommunen (*comună*) Alexandru cel Bun i Neamț fylke i Romania
* Viișoara i Bistrița, ein busetnad i bykommunen (*municipiu*) Bistrița i Bistrița-Năsăud fylke i Romania
* Viișoara i Botoșani, ein landkommune (*comună*) i Botoșani fylke i Romania
* Viișoara i Cluj, ein landkommune (*comună*) i Cluj fylke i Romania
* Viișoara i Cobadin, ein busetnad i landkommunen (*comună*) Cobadin i Constanța fylke i Romania
* Viișoara i Edineț, ein landkommune i distriktet Edineț i Moldova
* Viișoara i Glodeni, ein landkommune i distriktet Glodeni i Moldova
* Viișoara i Mureș, ein landkommune (*comună*) i Mureș fylke i Romania
* Viișoara i Păunești, ein busetnad i landkommunen (*comună*) Păunești i Vrancea fylke i Romania
* Viișoara i Purcari, ein busetnad i landkommunen Purcari i distriktet Ștefan Vodă i Moldova
* Viișoara i Ștefan cel Mare, ein busetnad i landkommunen (*comună*) Ștefan cel Mare i Bacău fylke i Romania
* Viișoara i Ștefănești, ein busetnad i bykommunen (*oraș*) Ștefănești i Argeș fylke i Romania
* Viișoara i Târgu Trotuș, ein busetnad i landkommunen (*comună*) Târgu Trotuș i Bacău fylke i Romania
* Viișoara i Teleorman, ein landkommune (*comună*) i Teleorman fylke i Romania
* Viișoara i Ulmi, ein busetnad i landkommunen (*comună*) Ulmi i Dâmbovița fylke i Romania
* Viișoara i Vaslui by, ein busetnad i den større bykommunen (*municipio*) Vaslui, fylkeshovudstaden i Vaslui fylke i Romania
* Viișoara i Vaslui fylke, ein landkommune (*comună*) i Vaslui fylke i Romania
* Viișoara i Vidra, ein busetnad i landkommunen (*comună*) Vidra i Vrancea fylke i Romania
Oblatfedrane

**Oblatfedrane** er det vanlege namnet på ein katolsk religiøs orden. Det fullstendige namnet er  Congregatio Missionariorum Oblatorum Beatae Mariae Virginis Immaculatae – OMI, **Oblatane av den usmitta Jomfru Maria**. Ordenen har òg lekmenn.

Ordenen blei grunnlagd i Aix-en-Provence i januar 1816 av Eugène de Mazenod (1782-1861), som var prest i Marseille erkebispedøme og blei den fyrste generalsuperioren for ordenen. Ordenen blei stadfesta 17. februar 1826 av pave Leo XII. Formålet med ordenen var opphavleg å bidra til ei religiøs vekking i Aix-området etter religionsforfølgingane under den franske revolusjonen og uroa kring Napoleonskrigane. Ordenen voks likevel ut av den lokale ramma og blei ein misjonsorden med 4 000 oblatfedrar i 66 land.

Eugène de Mazenod blei ordinert til biskop i 1837. Han blei heilagkåra 3. desember 1995 av pave Johannes Paul II.

Ordenen er òg verksam i Noreg med oblatfedrar som verkar i høvesvis Maria-forsamlinga i Askim og i St. Paul forsamling i Bergen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Oblatfedrene|Oblatfedrene]]» frå ,  den 15. februar 2023.*
San Francisco-bukta

**San Francisco-bukta** (engelsk ****) er eit estuar som trekker vatn frå rundt førti prosent av California. Vatn frå elvane Sacramento og San Joaquin, og dessutan frå Sierra Nevada-fjella, går gjennom bukta på veg mot Stillehavet.

Rundt San Francisco-bukta ligg regionen kalla San Francisco Bay Area (ofte forkorta til «Bay Area»), som er dominert av storbyane San Francisco, Oakland og San Jose. Inngangen til San Francisco-bukta frå Stillehavet blir kalla Golden Gate, og er kryssa av den kjende Golden Gate-brua. Bukta blei utnemnd til ramsarområde den 2. februar 2013.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:San Francisco-bukta|San Francisco-bukta]]» frå ,  den 16. februar 2023.*
Navigatøren Christopher Middleton

**Christopher Middleton** (fødd ca. 1690, ) var ein britisk marineoffiser og navigatør. Han blei vald til Fellow of the Royal Society 7. april 1737.

## Karriere

Middleton fortel av han gjorde teneste på eit kaperskip i Dronning Anne-krigen. Krigen gjekk føre seg i Nord-Amerika mellom 1701 og 1713.

### Hudson's Bay Company
I 1721 blei Middleton utnemnd til andrestyrmann på skipet «Hannah», og i 1725 blei han forfremja til kaptein. Han utførte til saman 16&nbsp;årlege reiser på skip som forsynte utpostane til Hudson Bay Company.

Middleton var ein vitskapleg sjømann, og førte systematiske observasjonar av kompassavvik på reisene sine. Hudsonbukta låg nær den magnetiske nordpolen, og Middleton gav ut ein artikkel om observasjonane sine i Royal Society sitt *[[Philosophical Transactions]]*. For dei vitskaplege bidraga sine blei han vald til Fellow of the Royal Society.

### Marineoffiser
Middleton blei gjeven kommando ombord på HMS «Furnace» i britiske Royal Navy 5. mars 1741. I mai 1741 drog han frå England i  HMS «Furnace», i lag med ein mindre båt, under kommando av kommandør William Moor, mot Hudsonbukta i Nord-Amerika på jakt etter Nordvestpassasjen til India.

Middleton vende tilbake til England i 1742, der han blei presentert med Copleymedaljen frå britiske Royal Society. Han presenterte ei avhandling for det vitskapleg selskapet med tittelen *The effects of cold; together with observations of the longitude, latitude, and declination of the magnetic needle, at Prince of Wales's fort, upon Churchill-River in Hudson's Bay, North America*.

Middleton blei gjeven kommando over HMS «Shark» i mai&nbsp;1745. Han hadde denne stillinga til 1748, då britane og spanjolane forhandla fram ein fredsavtale. Offiserar i den britiske marinen hadde rett på halv lønn når dei ikkje var på oppdrag, og Middleton levde resten av livet med hav lønn. Han vende tilbake til Hudson's Bay Company og bad om  ei kommandostilling, utan suksess.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Christopher Middleton (navigator)|Christopher Middleton (navigator)]]» frå ,  den 16. februar 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

* 
* 
* 
* 
* 
*
Verdscupen i skiskyting 2007

**Verdscupen i skiskyting 2007** tok til 29. november 2006 og vart avslutta 18. mars 2007. Turneringa omfatta 27 individuelle tevlingar for begge kjønn. Renna fann stad i Östersund i Sverige, Hochfilzen i Austerrike, Oberhof og Ruhpolding i Tyskland, [Pokljuka]] i Slovenia,  Antholz i Italia, Lahti i Finland, Oslo i Noreg og vart avslutta i Khanty-Mansijsk i Russland.

Dei mannlege utøvarane tevla i fire 20 km normalprogram, ti stk 10-kilometer sprint, åtte jaktstartar à 12,5 km og fem 15 km-lange fellesstartar. I tillegg vart det arrangert fem stafettar over 4 x 7,5 km. Michael Greis frå Tyskland sikra seg den største IBU-premien, framom fjorsårvinnar Ole Einar Bjørndalen, franske Raphaël Poirée vart tredjemann.

Dei kvinnelege utøvarane tevla i tre 15 km normalprogram, ti stk 7,5 km sprint, åtte jaktstartar à 10 km og fem fellesstartar à 12,5 kilometer. I tillegg vart det arrangert fem stafettar over 4 x 6 km. Andrea Henkel vann turneringa føre fjorårsvinnar Kati Wilhelm, begge frå Tyskland. Anna Carin Olofsson frå Sverige tok tredjeplassen.

## Menn
### Individuelt

## Kvinner
### Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Biathlon-Weltcup 2006/07|Biathlon-Weltcup 2006/07]]» frå ,  den 17. februar 2023.*
Blăgești

**Blăgești** er namnet på fleire stader i Romania:
* Blăgești i Bacău, landkommune (*comună*) i Bacău fylke
* Blăgești i Pașcani, busetnad i den større bykommunen (*municipiu*) Pașcani i Iași fylke
* Blăgești i Vaslui, landkommune (*comună*) i Vaslui fylke
Tretten dessertar

**Tretten dessertar** (oksitansk *lei tretze dessèrts*) er tradisjonelle dessertar knytte til julefeiring i den franske regionen Provence. Den «store middagen» (*le gros souper*) endar med dei rituelle 13 dessertane, som representerer Jesus og dei 12 læresveinane hans. Tradisjonelt set ein ut maten på julaftan, og han blir ståande på bordet i tre dagar, til 27. desember.

Talet på dessertar er alltid tretten, men kva matslag ein har kan variera etter stad eller familietradisjon. Det er dokumentert over femtifem ulike mattypar som del av dei tretten rettane.

## Tørka frukt og nøtter
Dei fyrste fire av desse blir kalla «dei fire tiggarane» (*les quatre mendiants*) og representerer dei fire tiggarmunkordenane: Dominikanarane, fransiskanarane, augustinarane og karmelittane.

* Rosinar (dominikanarane)
* Valnøtt eller hasselnøtt (augustinarane)
* Tørka fiken (fransiskanarane)
* Mandlar (karmelittane)
* Dadlar, står for mat frå regionen Kristus levde og døydde i.
* Svisker frå Brignoles

## Frisk frukt

* Eple
* Pære
* Appelsin
* Vintermelon
* Drue
* Tangerin

## Søtmat

* Biscotins (kjeksar) frå Aix
* Calissons d'Aix, marsipan-aktig søtsak laga av mandelmasse og kandisert melon.
* Kandisert sukatsitron
* Casse-dents d'Allauch (kjeks)
* Spisskum- og fennikelfrø-kjeks
* Bugnes (tynne, frityrsteikte småkaker)
* Frukt-tourtes
* *[[Oreillettes]]*, tynne vaflar
* Pain d'epices
* *Pompes à l'huile* eller *fougasse à l'huile d'olive*, ei søt kake eller brioche laga med appelsinblomevatn og olivenolje
* Kvede-postei (*Pâte de coing*)
* Julekubbe
* To typar nougat som står for godt og vondt
** Svart nougat med honning (*Nougat noir au miel*), ein hard  nougat laga av honning og mandlar
** Kvit nougat (*Nougat blanc*), ein mjuk nougat laga av sukker, egg, pistasj, honning og mandlar.

## Sjå òg
* Sju slag kaker
* Feast of the Seven Fishes

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thirteen desserts|Thirteen desserts]]» frå ,  den 17. februar 2023.*
Verdscupen i skiskyting 2008

**Verdscupen i skiskyting 2008** tok til 29. november 2007 og vart avslutta 16. mars 2008. Turneringa omfatta 26 individuelle tevlingar for begge kjønn. Renna fann stad i Kontiolahti i Finland, Hochfilzen i Austerrike, Pokljuka i Slovenia, Oberhof og Ruhpolding i Tyskland,  Antholz i Italia, Östersund i Sverige, Pyeongchang i Sør-Korea, Khanty-Mansijsk i Russland og vart avslutta i Oslo i Noreg.

Dei mannlege utøvarane tevla i tre 20 km normalprogram, ti stk 10-kilometer sprint, åtte jaktstartar à 12,5 km og fem 15 km-lange fellesstartar. I tillegg vart det arrangert fem stafettar over 4 x 7,5 km. Ole Einar Bjørndalen var suverent beste poengplukkar og gjekk til topps for femte gong. Dmitrij Jarosjenko frå Russland vart nummer 2 og Emil Hegle Svendsen nummer 3.

Dei kvinnelege utøvarane tevla i tre 15 km normalprogram, ti stk 7,5 km sprint, åtte jaktstartar à 10 km og fem fellesstartar à 12,5 kilometer. I tillegg vart det arrangert fem stafettar over 4 x 6 km. Tyske Magdalena Neuner vann turneringa, like framom franske Sandrine Bailly. Fjorårsvinnar Andrea Henkel kom på tredjeplass.

## Menn
### Individuelt

## Kvinner
### Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Biathlon-Weltcup 2007/08|Biathlon-Weltcup 2007/08]]» frå ,  den 18. februar 2023.*
Sviskegraut

**Sviskegraut** eller **sviskekompott** er ein dessertrett laga av svisker (tørka plommer). Han er ein norsk tradisjonsrett som er blitt nytta til selskap og nokre stader som julemat.

I tillegg til svisker kan ein nytta vatn, saft, sukker og potetmjøl, og retten kan serverast med fløytemjølk, det vil seia mjølk blanda med fløyte.

## Kjelder