open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Around the Sun

***Around the Sun*** er eit musikkalbum av den amerikanske musikkgruppa R.E.M. som vart utgjeve i 2004. Albumet fekk blanda mottaking av kritikarane, og nådde berre 13. plass på *Billboard*-listene, men vart nr. 1 på dei britiske albumlistene. I 2005 drog bandet ut på den fyrste verdsturnéen med full lengde sidan turnéen i høve plata *[[Monster av R.E.M.|Monster]]* ti år tidlegare. Under turnéen deltok dei også på London-konserten til Live 8.

## Innhald
Alle tekstane og melodiane er ved Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe.

# «Leaving New York» – 4:49
# «Electron Blue» – 4:12
# «The Outsiders» (med Q-Tip) – 4:14
# «Make It All Okay» – 3:43
# «Final Straw» – 4:06
# «I Wanted to Be Wrong» – 4:34
# «Wanderlust» – 3:04
# «Boy in the Well» – 5:22
# «Aftermath» – 3:52
# «High Speed Train» – 5:03
# «The Worst Joke Ever» – 3:37
# «The Ascent of Man» – 4:07
# «Around the Sun» – 4:29

## Kjelder
* Artikkelen var opphavleg basert på «Around the Sun» på Engelsk Wikipedia
* Buckley, David: *R.E.M.: Fiction: An Alternative Biography* (Virgin, 2002)
Accelerate

***Accelerate*** er eit musikkalbum av den amerikanske musikkgruppa R.E.M. som vart utgjeve i 2008. Arbeidet med albumet byrja tidleg i 2007. Bandet starta innspelinga saman med produsent Jacknife Lee i Vancouver og Dublin, der dei spela fem kveldar mellom 30. juni og 5. juli i Olympia Theatre, som ein del av ei «øving til arbeidet».

Albumet debuterte som nummer to på *Billboard*-listene, og vart det åttande albumet til bandet som toppa dei britiske albumlistene. Musikkmeldaren i *Rolling Stone*, David Fricke, rekna *Accelerate* for å vere ei betring etter dei andre albuma som hadde kome etter at Berry hadde slutta. Han kalla det «ei av dei beste platene R.E.M. nokon gong har laga.»

## Innhald
Alle tekstane og melodiane er ved Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe.

# «Living Well Is the Best Revenge» – 3:11
# «Man-Sized Wreath» – 2:32
# «Supernatural Superserious» – 3:23
# «Hollow Man» – 2:39
# «Houston» – 2:05
# «Accelerate» – 3:33
# «Until the Day Is Done» – 4:08
# «Mr. Richards» – 3:46
# «Sing for the Submarine» – 4:50
# «Horse to Water» – 2:18
# «I’m Gonna DJ» – 2:07

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Accelerate (R.E.M. album)|Accelerate (R.E.M. album)]]» frå , den 7. desember 2008.*  
 
* Buckley, David: *R.E.M.: Fiction: An Alternative Biography* (Virgin, 2002)

### Fotnotar
Bort, Verdens Jule-Glæde

**«Bort, Verdens Jule-Glæde»** er opningssalmen i den fyrste salmesamlinga Hans Adolph Brorson gav ut; *Nogle Jule-Psalmer (Gud til Ære og Christne-Siæle, i sær sin elskelige Meenighed til Opmuntring Til den forestaaende Glædelige Jule-Fest Eenfoldig og i Hast sammenskrevne av H.A.B.)* (1732). 

Salmen er eit åtak på den verdslege julefeiringa, og ei oppmoding om å feie vekk gamle juleskikkar, og heller samle seg om stallen i Betlehem. Salmen tonar ut med ei bøn om at «Psalmerne kand klinge / I hvermands Huuß og Boe!» I overskrifta er det vist til Kol. 3,16-17 og Luk. 2,15.

A.G. Rudelbach skreiv om salmen at han er eit døme på at det individuelt etiske skugger for det hymniske. Salmen vart då heller ikkje teken med i seinare salmesamlingar før Andreas Hauge tok han med i si *[[Psalmebog for Kirke og Hus]]* (1874). 

Salmen har 9 vers, dei to siste var med i Landstads Kirkesalmebok. Desse er omsett til nynorsk av Matias Skard (1904) og tekne inn i *[[Nynorsk Salmebok]]* og *[[Norsk Salmebok]]* som nr. 10, «Til høgtid no seg samle». Denne salmen vert sungen til ein tone av H.O.C. Zinck frå 1801. Opphavleg var meloditilvisinga «Hjertelig mig nu længes».

## Bakgrunnsstoff
* Songteksten i opphavleg versjon (Kaliope)

## Kjelder
* *Kristen sang og musikk* Runa forlag 1962
* J.N. Skaar: *[[Norsk Salmehistorie]]* b. I og II, F. Beyers forlag, Bergen 1879-80

### Notar
Reven rasker over isen

**«Reven rasker over isen»** er ein gammal skandinavisk songleik. Han er ofte brukt som julesong, men i Sverige blir han òg dansa til rundt midsommarstonga.

Songen har vore i bruk som juleleik i fleire hundreår. Den eldste omtalen av han finn ein i Olof Rudbeck d.e. si *Atlantica* frå 1677. Då juletreet blei ein del av julefeiringa på 1800-talet blei songen teken i bruk til juletregang.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Reven rasker over isen|Reven rasker over isen]]» frå , den 7. desember 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
På låven sitter nissen

«**På låven sitter nissen**» er ein julesong med tekst av Margrethe Munthe, opphavleg med tittelen «Nissen og rotterne».

Songen blei først trykt 1911 i *Saa leker vi litt! Sang- og Gymnastikleker* av Munthe. Ho dikta både denne og «Den gamle nissen satt så trist» som ikkje-religiøse julesongar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:På låven sitter nissen|På låven sitter nissen]]» frå , den 7. desember 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Dauphiné

**Dauphiné** eller **Dauphiné Viennois** er ein tidlegare provins søraust i Frankrike, som i dag om lag vert dekt av departementa Isère, Drôme og Hautes-Alpes. Den historiske hovudstaden var Grenoble og dei største byane Vienne, Valence, Die, Gap og Briançon.

*[[Dauphiné Libéré|Le Dauphiné Libéré]]* er ei kjend fransk avis som organiserer sykkelrittet Critérium du Dauphiné Libéré.

## Historie

I antikken var området busett av allobrogar og andre galliske folk.

Etter Vestromarriket tok slutt fekk området gradvis sjølvstyre og vart eit fyrstedøme i Det tysk-romerske riket.

På 1100-talet hadde den lokale herskaren grev Guy IV av Albon (om lag 1095-1142) ein delfin på våpenskjoldet sitt og fekk kallenamnet *le Dauphin* (fransk for *delfin*). Etterkomarane hans endra tittelen deira frå greve av Albon til Dauphin av Viennois, etter familiesetet i Vienne. Herskaren vart kjend under denne tittelen til 1349, då den barnlause Humbert II av Viennois selde herskapet til kong Filip VI. Eit av vilkåra var at arvingen av den franske trona skulle kallast *[[Dauphin av Frankrike|le Dauphin]]*, noko som vart tilfelle fram til den franske revolusjonen. Den første *Dauphin de France* var barnebarnet til Filip, den framtidige Karl V av Frankrike. Tittelen kreerte òg ein apanasje på regionen. Ludvig XI var den einaste franske kongen som budde i lengre tider i Dauphiné. Avtalen til Humbert medførte òg at Dauphiné vart friteken frå fleire skattar og pålegg. Dette vedtekta førte til mykje parlamentarisk debatt på regionsnivå, sidan lokale leiarar ønskte å forsvare det regionale sjølvstende og privilegia dei hadde frå staten. 

Under den andre verdskrigen var området senter for ei sterk motstandsrørsle.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dauphiné|Dauphiné]]» frå , den 8. desember 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Pfeiffer, Thomas, *Le Brûleur de loups*, Lyon, Bellier, 2004.


## Sjå òg

* Dauphiné-Alpane
Jean Bonaventure du Mont-Gages

**Jean Bonaventure du Mont, comte de Gages** () var ein aristokrat frå huset Bourbon og ein soldat i teneste for Spania. Som generalkaptein leia han spanske og napolitanske armear i Italia mot austerrikarane under den austerrikske arvefølgjekrigen. Den 8. februar 1743 møtte han austerrikarane og sardinarane i slaget ved Campo Santo, som vart rekna som ein siger i Madrid. 

Då Moritz av Sachsen slo den britiske armeen ved Fontenoy i 1745 og erobra Nederlanda, gav den spanke krona du Mont grevskapet Gages nær Brugelette i Hainaut (tidlegare ein del av Dei spanske Nederlanda, men under austerriksk kontroll sidan Utrecht-traktaten).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jean Thierry du Mont, comte de Gages|Jean Thierry du Mont, comte de Gages]]» frå , den 8. desember 2008.*
Karl III av Spania

**Karl III av Spania** () var konge av Spania 1759–1788 (som *Carlos III de Borbon*), konge av Dei to Sicilia 1735–1759, og Hertug av Parma 1732–1735 (som *Carlo I*). Han var første son frå Filip V sitt andre ekteskap med Elizabeth Farnese av Parma. Han var ein av dei såkalla opplyste despotane.

Han arva Spania etter halvbror sin Ferdinand VI. Han motarbeidde all innskrenking av kongemakta, men var ein utrøytteleg reformator og velferdspolitikar. Mellom anna vart sivil rettspleie fjerna frå påverknaden til kyrkjene. Jesuittane vart forvist frå landet i 1767, og Karl var med i arbeide for å få ordenen oppheva i 1769. I utanrikspolitikken heldt Karl seg til Frankrike, og han slutta i 1761 den bourbounske familiepakta. I 1762 vart han med i sjuårskrigen mot Storbritannia. Dette førte til nederlag både til sjøs og i Portugal, og Spania tapte Florida. Etter å ha støtta koloniane i Nord-Amerika i fridomskampen, fekk Spania Florida att i 1783.

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
Hoppbakke

Ein **hoppbakke** er eit anlegg for skihopping. Hoppbakker finst i alle storleikar frå små bakkar med hopp bygd opp av snø, til store skiflygingsbakkar. Den største hoppbakken i verda er skiflygingsbakken Letalnica i Planica i Slovenia, der det lengste skihoppet i verda på 239 meter er gjort av Bjørn Einar Romøren. I Noreg er skyflygingsbakken Vikersundbakken, samt Holmenkollbakken, Lysgårdsbakkane og Granåsen dei mest kjende bakkane.

Den største skiflygningsbakken i verda er Vikersundbakken, her har Johan Remen Evensen sett verdsrekord på 246,5 m.  

----


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hoppbakke|Hoppbakke]]» frå ,  den 8. desember 2008.*
Kulm

**Kulm** er ein skiflygingsbakke i Tauplitz i Austerrike, K-185 (HS 200). I 2006 blei skiflygnings-VM arrangert der. Roar Ljøkelsøy vann individuelt og lagkonkurransen saman med Bjørn Einar Romøren, Sigurd Pettersen og Lars Bystøl.

Det har vore VM der to gonger, i 1986 og 2003. I 2003 vann Roar Ljøkelsøy individuelt, og var òg med på det norske laget som vann lagkonkurransen.

Under verdsmeisterskapen i 1986 gjekk det tydeleg hardare for seg: Fleire hopparar (blant andre Rolf Åge Berg) blei hardt skadd. Berg er i dag 12 prosent lam i ryggen som følgje av fallet i Kulm. Ein japansk hoppar blei frakta vekk med hjartestans, medan Ulf Findeisen øydela kneet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kulm|Kulm]]» frå , den 8. desember 2008.*
Bad Mitterndorf

**Bad-Mitterndorf** er ein kommune ('Marktgemeinde') i distriktet Liezen i forbundslandet Steiermark i Austerrike. Den populære vintersportsstaden ligg i Salzkammergut mellom Salzburg og Graz.

Bad Mitterndorf husar eit internasjonalt kjent spasenter og termalbad, eit utandørs symjebasseng, samt andre helsefasiliteter og kaféar. Byen er òg kjent for sin skiflygingsbakke.
Oberstdorf

**Oberstdorf** er ein by og kommune (tysk *Markt*) i Oberallgäu i Bayern i Tyskland. Kommunen 
ligg i dei bayerske Alpane og grensar i sør til Austerrike. Obertsdorf kommune omfattar omfattar 229,9 km² og hyser 9&nbsp;649 ibuarar (2021). Småbyen Oberstdorf ligg 813 meter over havet.

Oberstdorf er kjent som kurstad og vintersportsstad, og er eit populært utgangspunkt for fjellklatrarar. Med 17&nbsp;000 gjestesenger og 2,5 millionar overnattingar i året, er Oberstdorf ein av Tysklands turistmagnetar.

I Oberstdorf ligg to internasjonalt kjente hoppbakkar: Schattenberg-bakken, som blir brukt under hoppveka, og ein skiflygingsbakke (Heini Klopfer-bakken) som er den tredje største i verda. Her finn ein blant anna 85 km skiløyper, 20 skiheiser og 44&nbsp;km med alpinbakker.

Oberstdorf har arrangert verdsmeisterskap på ski i nordiske greiner i såvel 1987, som 2005 og 2021. Noregs troppar vart best i både 2005 og 2021.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Oberstdorf|Oberstdorf]]» frå , den 8. desember 2008.* 


## Bakgrunnsstoff

*
* Informasjon om Oberstdorf
* Oberstdorf - ei virtuell vandring
Harrachov

**Harrachov** (tysk: *Harrachsdorf*) er ein liten by i det nordlege Tsjekkia. Byen ligg ved elva Mumlava, berre fire km frå grensa mot Polen. Harrachov ligg i fjellkjeda Krkonoše, ca. 665 meter over havet. Byen har 1696 innbyggjarar.

Harrachov er blant anna kjent for skiflygingsbakken Čerťák.
Spacelab

**Spacelab** er eit romlaboratorium, utvikla av den europeiske romfartsorganisasjonen (ESA). Det bestod av modular som vart installert i lasterommet på ei romferje. Spacelab gjorde det mogleg å gjennomføre forsking i eit vektlaust miljø som likna på den i eit romstasjon, medan ein slapp å bruke tid og utgifter til drift og vedlikehald av ein romstasjon i bane rundt jorda, slik som med Skylab. 

Første settet (LM1) vart gjeve til NASA gratis, mot at ESA fekk europeiske astronautar med på oppdrag med dei amerikanske romferjene. Det andre settet (LM2) kjøpte NASA sjølv, til eige bruk.

Første Spacelab vart sendt opp i 1983 om bord Columbia under ferda STS-9. 

## Spacelab sitt modulsystem

Spacelab er eit modulsystem. Trykkmodulane finst som einskilde (4,3 m lange) og doble (7,0 m). I trykkmodulane kan to til fire astronautar arbeide utan romdrakter. Trykkmodulen er forbunde med romferjekabinen via ein tunnel. Forutan trykkmodulane består Spacelab av opp til fem 3 meter lange U-forma pallar med utstyr som skal utsettast for vakuum, stråling mm. eller som ikkje treng menneskeleg manipulasjon under romferda. Pallane er plassert mellom trykkmodulen og halesesjonen til romferja. 

* Ein dobbelt trykkmodul gjev plass til opp mot to pallar.
* Ein einskild trykkmodul gjev plass til opp mot tre pallar.
* Ingen trykkmodul gjev plass til opp til fem pallar. 
* Trykkmodulen inneheld kjøleanlegget, straumfordeling og dataoppsamling. Om Spacelab er utan trykkmodul vert det tilkopla ein *Igloo*, som utfører den funksjonen.

## Romferder der Spacelab vart nytta

* STS-9, Spacelab 1, november 1983, LM1, dobbelt trykkmodul og to pallar (''Columbia'')
* STS-51-B, Spacelab 3, april 1985, Module LM1 (''Challenger'')
* STS-51-F, Spacelab 2, juli 1985, tre paller (''Challenger'')
* STS-61-A, Spacelab D1, oktober 1985, Module LM2 (''Challenger'')

* STS-35, ASTRO-1, December 1990, Pallet (''Columbia'')
* STS-40, SLS-1, Juni 1991, Module LM1 (''Columbia'')
* STS-42, IML-1, Januar 1992, Module LM2 (''Discovery'')
* STS-45, ATLAS-1, Marts 1992, double Pallet configuration (''Atlantis'')
* STS-50, USML-1, Juni 1992, Module LM1 (''Columbia'')
* STS-47, Spacelab-J, September 1992, Module LM2 (''Endeavour'')
* STS-56, ATLAS-2, April 1993, Pallet (''Discovery'')
* STS-55, Spacelab D2, April 1993, Module LM1 (''Columbia'')
* STS-58, SLS-2, Oktober 1993, Module LM2 (''Columbia'')
* STS-59, SRL-1, April 1994, Pallet (''Endeavour'')
* STS-65, IML-2, Juli 1994, Module LM1 (''Columbia'')
* STS-68, SRL-2, Oktober 1994, Pallet (''Endeavour'')
* STS-66, ATLAS-3, November 1994, Pallet (''Atlantis'')
* STS-67, ASTRO-2, Marts 1995, Pallet (''Endeavour'')
* STS-71, Spacelab-Mir, Juni 1995, Module LM2 (''Atlantis'')
* STS-73, USML-2, Oktober 1995, Module LM1 (''Columbia'')
* STS-78, LMS, Juni 1996, Module LM2 (''Columbia'')
* STS-83, MSL-1, April 1997, Module LM1 (''Columbia'')
* STS-94, MSL-1R, Juli 1997, Module LM1 (''Columbia'')
* STS-90, Neurolab, April 1998, Module LM2 (''Columbia'')
* STS-99, SRTM, Februar 2000, Pallet (''Endeavour'')

## Bakgrunnsstoff
* Spacelab www.astronautix.com
* Spacelab Payloads on Shuttle Flights NASA
K-punkt

**Konstruksjonspunktet**, eller **K-punktet** (òg kalla **kalkulasjonspunktet** eller **det kritiske punktet**) er starten av overgangen på unnarennet i ein hoppbakke. Det er det brattaste punktet i bakken. Dersom bakken har eit brattaste parti over ei lengre lengd, er konstruksjonspunktet den nedste, brattaste staden. Lengste lovlege hopplengd, utan at omgangen blir kansellert og farten blir sett ned, blir normalt sett i forhold til konstruksjonspunktet, for eksempel 10 % over. Dette blir kalla *jurylengda*.

## Kjelder
Hubble 5

**Hubble 5** er ei planetarisk tåka som ligg rundt 2200 lysår unna jorda i stjernebiletet Skytten. Tåka er bipolar og blei observert av Hubble-teleskopet 9. september 1997.

## Kjelder

* *Denne artikkelen baserer seg på pressemelding *'STScI-1997-38*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
IC 3568

**IC 3568** er ei planetarisk tåka som ligg rundt 9000 lysår unna jorda i stjernebiletet Sjiraffen. Tåka har ein diameter på rundt 0,4 lysår og er rund i forma.

## Kjelder

* *Denne artikkelen baserer seg på pressemelding *'STScI-1997-38*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
NGC 5307

**NGC 5307** er ei planetarisk tåka som ligg rundt 7900 lysår unna jorda i stjernebiletet Kentauren. Ho har eit spiralmønster som kan komma av at den døyande stjerna slingra medan ho skaut ut gass i jetstrålar i ulike retningar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen baserer seg på pressemelding *'STScI-2007-33*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
NGC 3918

**NGC 3918** er ei planetarisk tåka som ligg rundt 3000 lysår unna jorda i stjernebiletet Kentauren. Den ytre delen av tåka er noko sfærisk i forma, medan lenger inn trengjer hurtig stjernevind seg gjennom tåka og har punktert ho i to endar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen baserer seg på pressemelding *'STScI-1997-38*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
Mike Mills

**Michael Edward Mills** () er ein amerikansk musikar og bassgitarist i bandet R.E.M. Sjølv om han er best kjend som bassist, pianospelar og bakgrunnssongar, kan han også spele mange andre instrument, som keyboard, gitar, blåseinstrument og slagverksinstrument. Han bidreg også mykje til låtskrivinga i bandet.

## Bakgrunnsstoff
* Mike Mills på Internet Movie Database

## Kjelde
* Artikkelen var opphavleg basert på «Mike Mills» på Engelsk Wikipedia.
Seth MacFarlane

**Seth MacFarlane** () er ein amerikansk teiknefilmskapar som mellom anna har laga *[[Family Guy]]* og *[[American Dad]]*. MacFarlane har arbeidd med animasjon, manus, vore produsent, regissør og stemmeskodespelar for ulike fjernsynsseriar. Han har vunne fleire emmyprisar.

MacFarlane er fødd i Kent i Connecticut. Han studerte animasjon ved Rhode Island School of Design, der han blei *[[Bachelor]] of Fine Arts*. Bacheloroppgåva hans, ein film kalla *The Life of Larry*, blei send til Hanna-Barbera, der han seinare blei tilsett.

Ved Hanna-Barbera arbeidde MacFarlane som animatør og forfattar for *[[Cartoon Cartoons]]*-serien til Cartoon Network. Han arbeidde også med seriane *[[Johnny Bravo]]*, *[[Cow and Chicken]]* og *[[Dexter's Laboratory]]*. I tillegg skapte han «Zoomates», eit program for *[[Oh Yeah! Cartoons]]* på Nickelodeon.

## Verkliste
(ufullstendig)
* Frå 1999: *[[Family Guy]]* (stemme, manus og produksjon)
* Frå 2005: *[[American Dad!]]* (stemme, manus og produksjon)
* Frå 2009: *[[The Cleveland Show]]* (stemme, manus og produksjon)
* Frå 2008: *Hellboy II: The Golden Army* (stemme)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Seth MacFarlane|Seth MacFarlane]]» frå , og «[[:en:|Seth MacFarlane]]» frå  den 1. juni 2010.*
Marion

**Marion** er ei fransk kjæleform for Maria frå mellomalderen. Namnet er mykje brukt som kvinnenamn, men finst òg som avleidd slektsnamn. Marion er og brukt som mannsnamn i nokre høve, anten avleidd frå slektsnamnet eller som ei form av Marian, frå det latinske *Marianus*. Ein kjend namneberar i kulturen er Lady eller Maid Marion (også skrive Marian) som sogefiguren Robin Hood er kjær i.

## Kjende namneberarar

### Kvinner
* Marion Martin (1909–1985), amerikansk skodespelar
* Marion Ross (f. 1928), amerikansk skodespelar
* Marion Rung (f. 1945), finsk songar
* Marion Cotillard (f. 1975), fransk skodespelar
* Marion Jones (f. 1975), amerikansk friidrettsutøvar
* Marion Ravn (f. 1984), norsk artist

### Menn

* Marion Robert Morrison (1907–1979), kjend som John Wayne, amerikansk filmskodespelar
* Marion Gordon Robertson (f. 1930), kjend som Pat Robertson, amerikansk fjernsynsforkynnar
* Marion Michael Rounds (f. 1954), kjend som Mike Rounds, guvernør av Sør-Dakota

### Marion som slektsnamn
* Francis Marion (1732-1795), general under den amerikanske sjølvstendekrigen
* Jean-Luc Marion (f. 1946) fransk filosof

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Marion|Marion]]» frå , den 8. desember 2008.* 
 

### Fotnotar
Hindu Love Gods

**Hindu Love Gods** var eit kortliva amerikansk bluesband som bestod av tre fjerdedelar av R.E.M. (alle utanom voklaist Michael Stipe), i tillegg til Warren Zevon. Det vart starta i Athens i Georgia i USA i 1984, og dei opphavlege bandmedlemmene var Peter Buck (gitar), Mike Mills (bass), Bill Berry (trommer), i tillegg til Warren Zevon på vokal og piano. Desse bandmedlemmene gav ut éin singel, «Narrator», utan særleg suksess.

Buck, Mills og Berry vart med Zevon på albumet hans, *[[Sentimental Hygiene]]* (1987). Under ei natteslang økt der dei brukte attverande studiotid etter at albumet til Zevon var ferdig, spela dei fire inn ti coverlåtar, for det meste blues. Sjølv om desse eigentleg ikkje var tenkt utgjevne, vart dei seinare utgjevne av Giant Records på albumet *[[Albumet Hindu Love Gods|Hindu Love Gods]]* (1990). Songen som fekk mest merksemd av desse, var ein rockversjon av «Raspberry Beret», ein populær song av Prince frå 1985, som nådde 23. plass på Modern Rock-listene.

## Diskografi
* «Gonna Have a Good Time Tonight»/«Narrator» (singel)
* *[[Albumet Hindu Love Gods|Hindu Love Gods]]* (1990), Giant/Reprise/Warner Bros.
* «Raspberry Beret» (singel)

## Kjelde
* Artikkelen var opphavleg basert på «Hindu Love Gods (band)» på Engelsk Wikipedia
Bill Berry

**William «Bill» Thomas Berry** () er ein amerikansk musikar som er best kjend for at han var trommeslagar i alternativ rock-bandet R.E.M. i 17 år (frå 1980 til 1997), før han trekte seg tilbake og vart bonde. Utanom at han var fast trommeslagar, spela han også mange andre instrument, som gitar, bassgitar, mandolin, piano og keyboard, både ved låtskriving og på R.E.M.-platene. Etter at han gjekk ut av bandet, har han heldt ein låg profil og berre hatt sporadiske gjenforeiningar med R.E.M. og vore med på platene til andre artistar.

Berry bidrog også til låtskrivinga, spesielt på «Everybody Hurts» og «Man on the Moon», begge frå plata *[[Automatic for the People]]*. Andre Berry-songar var «Perfect Circle», «Driver 8», «Can’t Get There from Here» og «I Took Your Name».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bill Berry|Bill Berry]]» frå ,  den 8. desember 2008.*
Fiskeoppdrett

**Fiskeoppdrett** er ei primærnæring og ein akvakultur, kor ein drettar opp fisk i industriell skala. I oppdrett av laks er det vanleg at fisken står i merdar som flyt i sjøen. Yngelen vert klekt ut i klekkeri og set ut i merdane når han har nådd høveleg storleik. Noko yngel vert òg sett ut i bekkar og innsjø, med tanke på sportsfiske. Dei siste tiåra har fiskeoppdrett, særleg av laks, utvikla seg til ei viktig næringsveg på norskekysten. Kina er verdas største opprettsnasjon. Der er det i hovudsak ulike karpetypar som blir dretta opp i dammar.
Athens Andover

***Athens Andover*** eit musikkalbum som er laga som eit samarbeid mellom The Troggs og tre fjerdedelar av R.E.M. Det vart utgjeve i mars 1992, og namnet kjem frå dei to heimbyane til banda, Andover i Hampshire i England og Athens i Georgia i USA.

Samarbeidet kom i gang etter at R.E.M. laga ein coverversjon av «Love Is All Around» av frontfiguren i The Troggs, Reg Presley. Denne spela dei på konsertar under promoteringa av albumet *[[Out of Time]]*. 

Opptaket fann stad i ein periode på éi veke i september 1991 i John Keane sitt studio i Athens. Bill Berry, Mike Mills og Peter Buck var med frå R.E.M. Vokalist Michael Stipe var ikkje med på dette prosjektet. Songen «Nowhere Road» er laga av R.E.M.-trioen saman med Peter Holsapple frå The dB’s, som også var støttemusikar under turnéen deira i 1991.

Albumet vart utgjeve på nytt av The Troggs i 1996 som *[[Athens, Georgia & Beyond]]*, då med sju nye spor som ikkje var opptekne under R.E.M.-samarbeidet.

## Innhald
# «Crazy Annie» (Taylor) – 4:43
# «Together» (Presley) – 4:01
# «Tuned into Love» (Boone, Page) – 3:39
# «Déjà Vu» (Shevlin) – 3:33
# «Nowhere Road» (Berry, Buck, Holsapple, Mills) – 4:44
# «Dustbowl» (Presley) – 3:26
# «I'm in Control» (Holsapple) – 3:51
# «Don't You Know» (Presley) – 4:06
# «What's Your Game» (Presley) – 4:56
# «Suspicious» (Presley) – 4:22
# «Hot Stuff» (Boone, Page) – 4:02
Sjøbruk

**Sjøbruk**, eller **havbruk**, er eit omgrep som femnar om primærnæringane fiske, sanking og oppdrett av fisk og skaldyr. 

## Fiske
Fiske er den viktigaste aktiviten innan sjøbruk. Det har vore drive fiske i uminnelege tider både i havet og i elver og innsjøar og fisk har til alle tider vore ei viktig proteinkjelder.

## Fiskeoppdrett
I mange land har det vorte drive fiskeoppdrett i små vatn og oppdemde dammar i lang tid. Fiskeoppdrett i sjøvatn, derimot, er ei etter måten ny næring, som har fått mykje å seia som økonomisk grunnlag i land som Noreg og Skottland. For mange kystnasjonar er fiske ei viktig næringsgrein.

## Oppdrett av skaldyr
I fleire land er oppdrett av skaldyr ein viktig næringsveg. På den franske atlanterhavskysten, til dømes, vert det drive storstilt oppdrett av østers og andre skaldyr.

## Hausting av tang og tare
I tidlegare tider vart tang og tare nytta som gjødsel på gardsbruk som låg ved kysten.
Fjellbruk

**Fjellbruk** er næringar som reindrift, jakt og sanking. På Nordkalotten har det vore drive reinsdrift, i uminnelege tider, men fuglejakt og sanking av molte har òg vore viktig matauke. 

Graset nede i fjellsidene vart i tidlegare tider nytta til beite.
Sanking

**Sanking** er ein måte å skaffa seg noko ein treng frå naturen. I tidlegare tider var det ei viktig matkjelde.

## I skogen
I skogen vert det sanka bær og sopp. I Noreg er blåbær og tyttebær dei viktigaste sortane. Tradisjonelt har det vore kvinnfolkarbeid å plukka bær. Sopp har ikkje vor så viktig i dei nordiske landa som lenger sør i Europa. I nokre land, som Italia, sankar ein òg trøflar.

## På fjellet
På fjellet har det vore sanka molter, som i tidlegare tider var eit kjærkome tilskot ut på seinsumaren. Spesielt i Finnmark har molteplukking vore viktig.

## I fjæra
I fjæra har det vore sanka tang og tare, men òg skaldyr som østers og knivskjel. Sanking av skaldyr er framleis viktig i mange land, men i Europa har ein for det meste gått over til oppdrett av østers og andre typar skaldyr. 

## Sjå òg
*Jakt og sanking, ein levemåte blant mange ulike folkegrupper

## Kjelder
Ragnvald II Gudrødsson

**Ragnvald II Gudrødsson** () var konge av Man og øyane 1187-1229. Han var son av Gudrød II Olofsson.

Den yngre halvbroren til Ragnvald, Olav, var faren sitt førsteval som sin etterfølgjar. Ragnvald var ikkje nøgd med dette og reiv til seg trona. Han var stadig i hard strid med broren, som ønskte trona tilbake. Etter fleire år med strid tok Olav til slutt livet av Ragnvald den 14. februar 1229 og tok over trona same året.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ragnall II Godredsson|Ragnall II Godredsson]]» frå , den 8. desember 2008.*
Montpelier

**Montpelier** er hovudstaden og største byen i delstaden Vermont. Han er òg den minste hovudstaden i USA når det gjeld innbyggjarar og areal. I 2000 vart det estimert at Montpelier hadde 8 035 innbyggjarar. Byen er òg hovudsete for fylket Washington. 

## Historie

Montpelier vart grunnlagd i 1787 og oppkalla etter ein by i Frankrike.

## Bakgrunnsstoff

*
Arnafjord

:*For fjorden med liknande namn, sjå [[Arnafjorden]]*

**Arnafjord** er eit kyrkjesokn i Indre Sogn prosti. Soknet femner det vestre området i Vik kommune i Sogn og Fjordane. Det er ei kyrkje i soknet, ho heiter Arnafjord kyrkje og ligg i grenda Nese på vestsida av Arnafjorden. Den noverande kyrkja vart sett opp i 1880 og erstatta ei kyrkje frå 1645 som var vorten for lita. Før det var kyrkjestaden for området på Flete ved Framfjorden, der stod det ei stavkyrkje frå 1300-talet til 1645. 

Arnafjord er òg namnet på ein grunnkrins i Vik kommune. Grunkrinsen femner landet på vestsida av Arnafjorden og grensar til Finden grunnkrins i vest, Framfjord grunnkrins i aust og Hordaland fylke i sør.  Ved folketeljinga i 2001 budde det 84 personar i Arnafjord grunnkrins. 

## Kjelder
### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Arnafjord bygdeutval 
* Om Arnafjord sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
Nå vandrer fra hver en verdens krok

**«Nå vandrer fra hver en verdens krok»** er ein norsk julesalme skriven av Jonas Anton Dahl. I *[[Norsk Salmebok]]* står det at han er laga i 1904. Dette truleg fordi han var med i boka *Relgiøse Digte* som Dahl då gav ut. Ein del av diktet var skrive tidlegare. I julenummeret av *Den unges Ven* frå 1895 står tre strofer. I *[[Norsk Salmeverk]]* frå 1910 har Dahl med fem strofer, men den nest siste av dei er vekkteken seinare. 

Alf Fasmer Dahl, son til Jonas Anton Dahl, har laga melodien som vert brukt til salmen. «Nå vandrer fra hver en verdens krok» kom med i *Norsk Salmebok* i 1985.

## Kjelder
* Oddgeir Bruaset: *Det var midt i julenatt*. Genesis forlag 2000
Verdscupen i skihopping 2009

**Verdscupen i skihopping 2009** omfatta 27 individuelle tevlingar og 6 lagtevlingar. Turneringa tok til med eit storbakkerenn i Kuusamo i Finland den 29. november 2008 og vart avslutta i skiflygingsbakken i Planica i Slovenia 22. mars 2009. Dei 27 individuelle tevlingane fordelte seg på 21 i storbakkar og 6 i skiflygingbakkar.

Austerrikaren Gregor Schlierenzauer vann den store FIS-premien, framom sveitsaren Simon Ammann. Schlierenzauer sigra i 13 i enkeltrenn og Ammann i 5 renn.

Austerrikes hopplandslag var suverent best, Finlands lag kneip andreplassen framom Noreg.

## Individuelt

## Verdscuprenn, individuelt
* Skihopparen som er markert med gult var leiaren av verdscupen på tida då konkurransen fann stad, og hadde den gule trøya.
* Skihopparen som er markert med himmelblått var leiaren av Den nordiske turneringa på tida då konkurransen fann stad, og hadde den himmelblå trøya.
* Skihopparen som er markert med gull var leiaren av hoppveka på tida då konkurransen var, og hadde den gullfarga trøya.

### Kuusamo
 Bakkestorleik 142 i **[[Rukatunturi-bakken|Rukatunturi]]**, Finland
29. november 2008
**Merknader:**
* Thomas Morgenstern hadde den gule trøya, då han var fjordårets vinnar.

### Trondheim
 Bakkestorleik 131 i **[[Granåsen]]**, Noreg
6. desember 2008

 Bakkestorleik 131 i **[[Granåsen]]**, Noreg
7. desember 2008

### Pragelato
 Bakkestorleik 140 i **[[Stadio del Trampolino]]**, Italia
13. desember 2008

 Bakkestorleik 140 i **[[Stadio del Trampolino]]**, Italia
14. desember 2008

## Verdscuprenn for landslag

### Kuusamo
 Bakkestorleik 142 i Rukatunturi, Finland
29. november 2008

:**Merknader:**
:* Konkurransen vart flytta frå den 28. til dagen etterpå. Lagkonkurransen blei arrangert etter den individuelle konkurransen; grunna lite tid vart det derfor berre arrangert éin omgang.

:

## Topp ti samanlagt (individuelt)

**Renn**

* 1: Kuusamo (29 November 2008)
* 2: Trondheim (6 December 2008)
* 3: Trondheim (7 December 2008)
* 4: Pragelato (13 December 2008)
* 5: Pragelato (14 December 2008)
* 6: Engelberg (20 December 2008)
* 7: Engelberg (21 December 2008)
* 8: Oberstdorf (29 December 2008)
* 9: Garmisch-Partenkirchen (1 January 2009)
* 10: Innsbruck (4 January 2009)

* 11: Bischofshofen (6 January 2009)
* 12: Tauplitz (10 January 2009)
* 13: Tauplitz (11 January 2009)
* 14: Zakopane (16 January 2009)
* 15: Zakopane (17 January 2009)
* 16: Vancouver (24 January 2009)
* 17: Vancouver (25 January 2009)
* 18: Sapporo (31 January 2009)
* 19: Sapporo (1 February 2009)

* 20: Willingen (8 February 2009)
* 21: Klingenthal (11 February 2009)
* 22: Oberstdorf (14 February 2009)
* 23: Lahti (8 March 2009)
* 24: Kuopio (10 March 2009)
* 25: Lillehammer (13 March 2009)
* 26: Vikersund (15 March 2009)
* 27: Planica (20 March 2009)
* 28: Planica (22 March 2009)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skisprung-Weltcup 2008/09|Skisprung-Weltcup 2008/09]]» frå ,  den 14. april 2024.*  


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Verdscupen i skihopping 2008/2009|Verdscupen i skihopping 2008/2009]]» frå , den 9. desember 2008.*
Annette

**Annette** og **Anette** er kvinnenamn av fransk opphav. På fransk er siste e-en stum, og på norsk finst namna òg med stavemåten **Annett** og **Anett**. 

Annette er ei kjæleform av Anne med tydinga 'vesle Anne'. Namnet kan òg vera ein variant av Antoinette.

Annette har svensk namnedag den 9. september og norsk namnedag den 9. desember.

## Bruk

Anette var eitt av dei mest populære døypenamna i Noreg på 1980-talet.

## Kjende namneberarar
* Anette Thommessen (1932-1994), norsk fagforeiningskvinne
* Annette Groth (f. 1952), norsk journalist og programleiar
* Anette Bøe (f. 1957), norsk langrennsløpar
* Annette Bening (f. 1958), amerikansk skodespelar
* Anette Hoff (f. 1961), norsk skodespelar
* Anette Sagen (f. 1985), norsk skihoppar
* Anette Trettebergstuen (f. 1981), norsk politikar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anette|Anette]]» frå , den 9. desember 2008.*
Den store stjerna

**«Den store stjerna»** er ein julesong med tekst av Trygve Hoff. Melodien er laga av Svein Gundersen. Songen vart laga i 1987 for at Sissel Kyrkjebø skulle ha ein ny julesong til juleplata ho skulle utgi det året. Sidan det var tenkt at det skulle verte ein song for alle, skulle han skrivast på ein av dei to offisielle norske målformene. Og sidan Hoff fann det uråd å skrive om *stjernen*, vart songen på nynorsk. 

Plata og songen vart ein suksess. 2. desember 1987 kunne avisene melde at Sissel Kyrkjebø hadde slått alle salsrekordar med juleplata si. Same dagen døydde Trygve Hoff.

«Den store stjerna» er med i Norsk salmebok som vart gitt ut i 2013.

## Kjelder
* Oddgeir Bruaset: *Det var midt i julenatt*. Genesis forlag 2000
Bakkestorleik

**Bakkestorleik** (Hill Size, forkorta HS) er ei linje på tvers av bakken på det punktet i unnarennet der tangenten til landeradiusen er 32°. 

Etter innføringa av V-stil og endra profil på hoppbakkane, blei K-punktet i mindre grad enn før ein påliteleg målestokk på storleiken på av hoppbakken. Dei siste åra har FIS derfor òg brukt denne nemninga som eit mål på storleiken. Bakkestorleiken kan samanliknast med jurylengda, men er ofte litt mindre.
Anniken

**Anniken** er ein opphavleg lågtysk variant av det tyske kvinnenamnet **Anneken**, som er eit diminutiv av Anne. Namnet har dermed tydinga 'vesle Anne', der Anne er avleidd frå det hebraiske (C)hannah som tyder 'gunst' 'nåde'. Namnet kan òg skrivast **Anicken**, **Annikken** og **Anikken**, og finst også i varianten Annika.

Anniken har norsk namnedag den 9. desember, saman med Annette, som òg tyder 'vesle Anne'.

## Bruk
Anniken er ein god del brukt i Noreg, med 2&nbsp;531 brukarar (SSB 2008), men er lite utbreidd utanfor landet. Det kom i bruk på 1940-talet og var mest brukt i åra rundt 1990, då over 0,3 % av jenter fekk dette namnet.

## Kjende namneberarar
* Anniken Huitfeldt (1969&ndash;), norsk politikar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anniken|Anniken]]» frå , den 9. desember 2008.*
Eit lite barn, med frydeskrik

**«Eit lite barn, med frydeskrik»** (*Ein kindelein so löbligkleich, Et lidet Barn saa lystelig*) er ein opphavleg tyskspråkleg julesong, kjend frå 1422. 

Det fyrste verset stammar frå ein kristeleg tysk folkesong. Dette verset var i eit skrift frå 1422 teke inn som andre verset i ei tysk omsetjing av ein latinsk song, «Dies est lætitiæ». Luther har nemnd songen i fleire av julepreikene sine. Rundt 1525 vart songen utvida med tre vers. Med desse fire versa vart songen teken inn i den dansk-norske kyrkja. Han vart omsett til dansk av A. Pedersen i 1529, av N.F.S. Grundtvig i 1837 og av W.A. Wexels i 1840. Det fyrste verset vart omsett til nynorsk av Jan Ove Ulstein i 1995.

Salmen vart i 1569 teken med i *[[Den danske Psalmebog]]* i to redaksjonar, med fyrstelinene «EEt lidet barn saa ærefult» og «EEt lidet barn saa løsteligt», den siste under overskifta «Een anden lofsang aff Christi fødsel.» Den sistnemnde vart med i *[[Kingos salmebok]]*. Det fyrste verset av salmen står i *[[Landstads Kirkesalmebok]]*, men frå 1925 var han ute av dei autoriserte salmebøkene i Noreg. Eit vers av salmen vart teke med i * [[Salmer 1997]] *, her både i dansk og nynorsk omsetjing. I den katolske salmeboka *[[Lov Herren]]* er to vers av salmen tekne med, her i bokmålsomsetjing.

## I norsk juletradisjon
Martin Luther meinte at den som hadde skrive songen, måtte ha fått han frå heilaganden. Songen lærer oss, sa Luther, at frelsa ikkje ligg i kyrkja eller i gode gjerningar, men at berre Kristusbarnet er vår trøyst. Han kalla songen for ei englepreike.

Hans Thomissøn seier i si salmebok frå 1569 at ved Kristi fødsels høgtid skal kyrkjelyden syngje det første verset av denne salmen *tre* gongar, frå epifania til kyndelsmesse *ein* gong. I *Kingos salmebok* står det over salmen at dei første versa skal syngjast «Førend Evangelium læses af Prædikestolen fra Juul og til Kyndelmisse en Gang, men i Julehelligdage tre Gange». Skikken med å bruke songen som preikestolvers heldt seg mange stader langt ut på 1800-talet.

Då det var vanleg å innleie julehøgtida med ein husandakt i heimen, var det i mange heimar skikken å opne samlinga med å syngje denne salmen.

## Teksten
Songen handlar om at Gud har frelst verda frå undergangen ved å la seg føde som eit menneske.

 
## Tonen
Tonen er frå mellomaldersalmen «Dies est lætitiæ». Variantar av den same tonen er m.a. bruka til «I denne søte juletid» og «Den sigende dag er oss nu ted» . Tonen finst i mange variantar i norske folketonar. I *Salmer 1997* som i *Lov Herren* er det nytta ein folketone frå Nordmøre.

## Kjelder
* J.N. Skaar: *[[Norsk Salmehistorie]]* b. I og II, F. Beyers forlag, Bergen 1879-80
* Ole Tobias Olsen: *Folketonar frå Nordland* noregs Boklag 1982 ISBN 82-522-0491-0
* *Salmer 1997 - Tillegg til Norsk Salmebok* ISBN 82-543-0743-1
### Referansar
Jytte

**Jytte** er eit dansk kvinnenamn som anten kan vera ei kortform av Judit, som tyder 'kvinne frå Judea', eller tyda 'kvinne frå Jylland'.

Namnet er utbreidd i Danmark, der 20&nbsp;675 eller 0,8 % av kvinner hadde namnet. I Noreg var det 124 som heitte Jytte i 2008 (SSB).

Jytte har norsk namnedag den 10. desember.

## Kjende namneberarar
* Jytte Abildstrøm (f. 1934), dansk teaterdirektør
* Jytte Hilden (f. 1942), dansk politikar
* Jytte Kvitle, norsk forfattar
* Jytte Sonne Juliussen, norsk politikar
* Jytte Klausen, dansk-amerikansk sammfunnsvitar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jytte|Jytte]]» frå , den 10. desember 2008.*
Bjordal og Ortnevik

**Bjordal og Ortnevik** er eit kyrkjesokn i Sunnfjord prosti. 
Soknet femner den austre delen av det av Høyanger kommune som ligg på sørsida av Sognefjorden, og har to kyrkjer, Bjordal kyrkje og Ortnevik kyrkje. 
Soknet vart skipa 1. januar 1997 ved ei omorganisering av sokna i Lavik prestegjeld. 
Bjordal kyrkje vart bygd i 1906 og Ortnevik kyrkje i 1925, før den tid sokna folk i området til Kyrkjebø kyrkje på nordsida av Sognefjorden. 

## Kjelder
* Om Bjordal og Ortnevik sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket

## Fotnotar
Varmekraftmaskin

Ei **varmekraftmaskin** er ei maskin som omformar termisk energi til mekanisk energi i ein termodynamisk syklus. Arbeidsprinsippet bygger på at termisk energi straumar frå område med høg temperatur til område med låg temperatur. Maskinar som nyttar mekanisk energi til å flytta varmeenergi frå eit område med låg temperatur til eit område med høgare temperatur vert kalla kraftvarmemaskinar, varmepumper eller kuldemaskinar. 

## Sjå òg
* Kraftvarmemaskin 
* Termodynamisk syklus
Mekanisk fjør

**Fjør** er ein maskindel som kan pressast saman eller strekkast ut når ho vert utsett for ei kraft. Når krafta vert fjerna går fjøra tilbake til si opphavlege form. 

## Fjørtypar

#### Bladfjør

Bladfjører er ofte sett saman av fleire fjørblad med forskjellig lengd, slik at fjørstivheita aukar når fjøra vert bøygd. Denne ulineæriteten er nyttig for bruksområde som til dømes fjøring på lastebilar, der det er viktig at fjøra skal fungera både med tom bil og med lass.

#### Spiralfjør

Spiralfjører er fjørblad som er rulla saman til ein spiral, ofte med fleire omdreiingar. Denne typen vert ofte nytta for å lagra energi, til dømes i mekaniske ur. Eit anna bruksområde er for saman med ein masse å danna ein resonator med ein bestemt periode, som ofte vert nytta som tidsreferanse, for eksempel i mekaniske ur.

### Gassfjører
:*Hovudartikkel: [[Gassfjør]]er*

## Sjå òg
* Fjørstål
* Elastom
* Fjøring
Rukatunturi-bakken

**Rukatunturi-bakken** er ein hoppbakke som ligg i Kuusamo, Finland. Han er vanlegvis opningsbakken i verdscupen i skihopping. Den uoffisielle bakkerekorden er sett av Veli-Matti Lindström i 2000, den offisielle er sett av Gregor Schlierenzauer, og er ein meter kortare.
Kontor

**Kontor** eller **skrivestove** er eit lokale innreidd for papirarbeid, administrasjon og liknande, eller ei administrativ eining i eit føretak, organisasjon. 

## Kontorlokale
Kontor kan variera i storleik, frå små heimekontor til store kontorlandskap i statleg administrasjon eller private føretak. 

## Administrativ eining
I større føretak og organisasjonar vert ulike administrative einingar kall kontor:
* Hovudkontor
* Avdelingskontor
* Regionalt kontor

## Arbeidsplass
Tilsette innan forsking, administrasjon, osv. har ofte eit kontor som arbeidsplass. 

## Sjå òg
* Kontormaskin
* Kontorutstyr
* Kontorarbeid
Malin

**Malin** er ei opphavleg svensk form av det greske kvinnenamnet Magdalena, som betyr «frå Magdala». Magdala var i følgje Bibelen ein liten by i Galilea, og namnet er kjend gjennom den bibelske skikkelsen Maria Magdalena.

Malin har norsk namnedag den 22. juli og svensk namnedag den 10. desember. Nærskylde namn er Mali, Malena og Marlene.

## Bruk
Namnet Malin blei danna i Sverige på 1500-talet. Det var særs utbreidd som døypenamn på 1970- og 1980-talet. I 2005 var det over 40&nbsp;000 svenske kvinner som heitte Malin.

Malin var svært lite brukt i Noreg før ca 1960, men har vore blant dei mest populære døypenamna i Noreg frå ca 1990, og var på ti på topp-lista i perioden 1996&ndash;2000. I 2008 var det 8&nbsp;142 kvinner i Noreg som heitte Malin.

## Kjende namneberarar
* Malin Akerman (f. 1978), svensk skodespelar, modell og songar
* Malin Schavenius (f. 1979), norsk songar
* Malin Reitan (f. 1995), norsk songar

### Oppdikta personar
* Malin Melkerson i *[[Vi på Saltkråkan]]*

## Stadnamn
Malin er òg det russiske namnet på byen Malyn i Ukraina.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Malin|Malin]]» frå , den 10. desember 2008.*
Ride the Lightning

***Ride the Lightning*** er det andre studioalbumet av thrash-metall-gruppa Metallica og blei utgjeve i 1984.

## Sporlista
# «Fight Fire With Fire» (Hetfield, Ulrich, Burton) - 4:45
# «Ride the Lightning» (Hetfield, Ulrich, Burton, Mustaine) - 6:37
# «For Whom the Bell Tolls» (Hetfield, Ulrich, Burton) - 5:10
# «Fade to Black» (Hetfield, Ulrich, Burton, Hammett) - 6:57
# «Trapped Under Ice» (Hetfield, Ulrich, Hammett) - 4:04
# «Escape» (Hetfield, Ulrich, Hammett) - 4:24
# «Creeping Death» (Hetfield, Ulrich, Burton, Hammett) - 6:36
# «The Call of Ktulu» (Hetfield, Ulrich, Burton, Mustaine) - 8:54
Termodynamisk prosess

Ein **termodynamisk prosess** er ein tilstandsendring i eit termodynamisk system, frå ein initial stabil tilstand til ein endeleg stabil tilstand. Termodynamiske prosessar skil seg frå kvarandre ved kva parametrar, som til dømes temperatur, trykk, volum, som vert halde konstant. Ein finn det nyttig å gruppera desse parametrane i par, der parameteren som vert helt konstant er ein av parametrane i eit konjugert par. Dei vanlegaste termodynamiske prosessane er: 

* Trykk-volum-konjugat par: overføring av mekanisk eller dynamisk energi på grunn av arbeid:
** Isobar prosess: konstant trykk 
** Isokor prosess, eller *isovolumetrisk prosess*: konstant volum

* Temperatur-entropi-konjugat par: overføring av termisk energi på grunn av oppvarming:
** Adiabatisk prosess: utan varmeutveksling med omgjevnadane
** Isoterm prosess: konstant temperatur
** Isentrop prosess: (identisk med ein adiabatisk prosess om prosessen er reversibel): konstant entropi 
** Isentalp prosess: konstant entalpi

Ein serie termodynamiske prosessar i eit system som fører tilbake til den opphavlege tilstanden til systemet, vert kalla ein termodynamisk syklus. 

## Sjå òg
* Faseovergang
* Kvasistatisk prosess
* Polytrop prosess
* Termodynamisk syklus
Ulla-Maija Forsberg

**Ulla-Maija Forsberg**, tidl. **Ulla-Maija Kulonen** () i Helsingfors) er professor ved finsk-ugrisk institutt ved Helsingfors universitet. Forsberg er også formann i Suomalais-Ugrilainen Seura. Ho har vore den finske etymologiske ordboka Suomen sanojen alkuperä sin hovudredaktør.

Ulla-Maija Forsberg er ein av dei sentrale ekspertane på obugriske språk . Ho har forska på etymologien til finsk og andre finsk-ugriske, og m.a. publisert ei bok om historia til det ungarske språket. Frå og med 2007 har ho vore dekan ved Humanistisk fakultet ved Helsingfors universitet.

Forberg var i lag med Irja Seurujärvi-Karin og Risto Pulkkisen redaktör for leksikonet *The Saami – A Cultural Encyclopedia* (2005), som var den første breie framstillinga av samisk språk og kultur på engelsk. Forfattarane fekk i 2006 den finske statens pris for formidling av vitskapleg forsking for dette.

## Bibliografi (utval)
* Ulla-Maija Kulonen (toim.): *Suomen sanojen alkuperä*. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 1992–2000.
* Ulla-Maija Kulonen: *Sanojen alkuperä ja sen selittäminen. Etymologista leksikografiaa*. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 1996. ISBN 951-717-923-5.
* Ulla-Maija Kulonen & Irja Seurujärvi-Kari (toim.): *Essays on Indigenous Identity and Rights*. Helsinki: Yliopistopaino, 1996.
* Ulla-Maija Kulonen, Juha Pentikäinen & Irja Seurujärvi-Kari (toim.): *Johdatus saamentutkimukseen*. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 1994. ISBN 951-717-792-5.
* Ulla-Maija Kulonen (toim.) & Mikko Korhonen: *Kielen synty*. Porvoo: WSOY, 1993. ISBN 951-0-18519-1.
* Ulla-Maija Kulonen: *Johdatus unkarin kielen historiaan*. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 1993. ISBN 951-717-759-3.
* Ulla-Maija Kulonen: *The Passive in Ob-Ugrian*. Helsinki: Suomalais-Ugrilainen Seura, 1989. ISBN 951-9403-28-0.

## Bakgrunnsstoff
* Ulla-Maija Kulonen kotisivut
Lysgårdsbakkane

**Lysgårdsbakkane Hoppanlegg** er eit skihoppanlegg på Lillehammer i Oppland. Bakkane ligg ved Kanthaugen ovanfor Stampesletta på Lillehammer, og blei bygd til OL på Lillehammer i 1994. Anlegget består av ein storbakke og ein normalbakke, pluss stolheis. Arenaen har ein tilskodarkapasitet på ca. 40 000.

Den store bakken (HS138) har bakkerekord 146 meter, sett av Simon Ammann under verdscupen i skihopping 6. desember 2009(kvalifiseringsrennet). Normalbakken (HS100) har bakkerekord 107,5 meter, sett av Karl Geiger under verdenscupen i skihopping, 6. desember 2013.

Etter at den store bakken blei ferdig utbygd og modernisert i 2007, har begge bakkene nå plastunderlag, slik at dei òg kan bli brukt til hopping i sommarhalvåret.

Dei to bakkane deler slette. Sletta i Lysgårdsbakkane blei brukt under opnings- og avslutningsseremoniane under OL i 1994. Under opningsseremonien blei OL-elden teke inn på arenaen med eit skihopp. Ole Gunnar Fidjestøl blei vald ut til å hoppa med OL-elden, men han fall i landinga og skada seg under trening med elden to dagar før seremonien. Dermed blei det reserven Stein Gruben som hoppa med elden under opningsseremonien.

Saman med Holmenkollen i Oslo og Granåsen i Trondheim er Lysgårdsbakkane nasjonalanlegg for skihopping i Noreg. Det blir arrangert verdscuprenn i den store bakken kvart år.

Lysgårdsbakkane fekk i 1993 utmerkinga Betongtavla, som blir delt ut av Norsk Betongforening i samarbeid med Norske Arkitekters Landsforbund. Lysgårdsbakkane erstatta Balbergbakken, som blei nedlagt då Lysgårdsbakkane blei opna.


Fil:Lillehammer Lysgardsbakken 2004 1.jpg
Fil:Lillehammer Lysgardsbakken 2004 2.jpg
Fil:Lillehammer Lysgardsbakken 2004 3.jpg


## Sjå òg
* Lillehammer Olympiapark

## Bakgrunnsstoff
* Lillehammer Olympiapark: Fakta om Lysgårdsbakkane Hoppanlegg 
* Skisprungschanzen-Archiv om Lysgårdsbakkane