open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alakol

**Alakol** (russisk Озеро Алаколь) er ein innsjø i provinsane Almaty og Aust-Kasakhstan, aust i sentrale område av Kasakhstan. Han ligg ei i høgd 347 meter over havet. Denne smale dalen strekkjer seg mellom dei sørlege høglanda i Kasakhstan til det tørre, nordvestlege Kina. Den dzjungariske inngangen, som området vart kalla, er ein dal avgrensa av ei forkasting (sjå den vertikale linja på bilete langs sørvestsida av innsjøen) der høgda på dalbotn ligg mellom 350 og 450 meter over havet og toppane i Dzjungarskij Alatau (nedst til venstre på bilete) når heilt opp til 4&nbsp;463 meter over havet. To veldefinerte avleiringskjegler er synlege der fjellelvane skjer seg gjennom landskapet sørvest for innsjøen. 

Alakol er ein saltsjø og har eit nedslagsfelt på 65&nbsp;200 km² og får periodevis vatn frå den elva Urdzjar i nordenden av innsjøen. Overflatearealet til innsjøen er 2&nbsp;650 km² og er 54 meter på det djupaste med eit volum på 58,6 km³. I nordvest ligg eit myrlendt lågland mellom Alakol og ein annan innsjø som heiter Sasykkol. 

Alakol nasjonale fuglereservat er oppretta for å verne innsjøen som er ein viktig hekkeplass for forskjellige våtmarksfuglar, som den særs sjeldne mongolhettemåsen. 

Jordbruksaktivitet i dette tørre området er avgrensa til stader med nok fukt, hovudsakleg langs elvar med varierande vassføring og i deltaområde og avleiringskjegler.

Alakulkulturen frå bronsealder heldt mellom anna til i denne regionen. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Alakol|Lake Alakol]]» frå , den 12. januar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Statistikk om Alakol 
* NASA
* Fuglar i Alakol
Roman Candle

***Roman Candle*** var debutalbumet til Elliott Smith som soloartist, sjølv om han enno var medlem av gruppa Heatmiser. Ifølgje biografien *Elliott Smith and the Big Nothing* spela Smith inn albumet i kjellaren til den daverande kjærasten og manageren sin, J.J. Gonson. Det var aldri meininga å gje ut albumet, men etter at Gonson spelte albumet for Cavity Search Records, spurde dei med ein gong om å få gje ut albumet. Smith nølte først, men gav dei til slutt tillating til å gje ut albumet.

## Innhald
Alle songane er skrivne av Elliott Smith bortsett frå der anna er notert.

# «Roman Candle» – 3:37 
# «Condor Ave» – 3:34 
# «No Name #1» (Elliott Smith, J.J. Gonson) – 3:03
# «No Name #2» – 3:34
# «No Name #3» – 3:13
# «Drive All Over Town» – 2:36
# «No Name #4» – 2:30
# «Last Call» – 4:38 
# «Kiwi Maddog 20/20» – 3:40

## Kjelde
Albumet Elliott Smith

***Elliott Smith*** er den amerikanske musikaren Elliott Smith sitt andre soloalbum. Plata vart utgjeve på Kill Rock Stars 21. juli 1995, både på CD og grammofonplate.

## Innhald
Alle songane er skrivne av Elliott Smith.

# «Needle in the Hay» – 4:16
# «Christian Brothers» – 4:30
# «Clementine» – 2:46
# «Southern Belle» – 3:06
# «Single File» – 2:26
# «Coming Up Roses» – 3:10
# «Satellite» – 2:25
# «Alphabet Town» – 4:11
# «St. Ides Heaven» – 3:00
# «Good to Go» – 2:24
# «The White Lady Loves You More» – 2:24
# «The Biggest Lie» – 2:39

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Elliott Smith (album)|Elliott Smith (album)]]» frå ,  den 12. januar 2008.*
Legde

**Legde** er eit omgrep som vert nytta om ein liggande kornåker. Legde kan koma av regn og vind og at åkeren vert ståande for lende. Korn med lange aks er meir utsett for legde enn korn med korte aks. Legde fører til at det vert vanskelegare å berga kornet og til at det vert større kjernetap.
Either/Or

**Either/Or** er namnet på det tredje albumet frå den amerikanske musikaren Elliott Smith. Albumet vart utgjeve på Kill Rock Stars 25. februar 1997, både på CD og grammofonplate.

Tittelen på albumet er avleia frå boka med det same namnet, skrive av den danske filosofen Søren Kierkegaard, noko som viser Smith si interesse for filosofi, som var eitt av faga han studerte på Hampshire College i Massachusetts.

## Innhald
Alle songane er skrivne av Elliott Smith.

# «Speed Trials» – 3:01
# «Alameda» – 3:43
# «Ballad of Big Nothing» – 2:48
# «Between the Bars» – 2:21
# «Pictures of Me» – 3:46
# «No Name #5» – 3:43
# «Rose Parade» – 3:28
# «Punch and Judy» – 2:25
# «Angeles» – 2:56
# «Cupid's Trick» – 3:04
# «2:45 AM» – 3:18
# «Say Yes» – 2:19

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Either/Or (album)|Either/Or (album)]]» frå ,  den 12. januar 2008.*
Orkar

**Orkar** er monsterfigurar kjende frå ulike fantasyverk og -spel. 

## Orkar i gammalengelsk og mellomaldersegner
I gammalengelske (angelsaksiske) soger kjempa Beowulf mot den vonde Grendel som skal ha nedstamma frå *Orc-néas*, som betyr «døde orcus». Grendel budde i ei hole som låg under vatn, nett som eit anna vesen kjent som orc i  mellomalderen, spekkhoggaren. På engelsk blir spekkhoggar kalla for *orca*. I ei mellomalderkjelde blir desse dyra omtalte som skjela, stivbørsta og med grisetryne og støyttenner.

## Orkar i Ringdrotten
Orkar i fantasyunivers stammar frå *[[Ringdrotten]]* av J.R.R. Tolkien. Tolkien  tok mykje av sin inspirasjon frå soga om Beowulf. Hans orkar bur i holer i klipper, der dei tjener ein meir vondskapsfull skapning enn seg sjølv. I motsetnad til seinare orkar, til dømes i spela Warhammer og Warcraft, har ikkje orkane til Tolkien grøn hud.
## Russiske soldatar

Under den russiske invasjonen av Ukraina i 2022 blei russiske styrkar ofte omtalte som «orkar» (орки).

## Sjå òg
*Goblin
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ork|Ork]]» frå ,  den 9. desember 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
* Om orkar i Encyclopedia of Arda
Saltsjø

Ein **saltsjø** er ein innsjø som inneheld høgare nivå av salt (som regel natriumklorid) og andre mineral enn ein vanlegvis finn i andre innsjøar. Som regel er grensa sett til minst 3 gram salt per liter. I mange tilfelle har saltsjøar høgare saltkonsentrasjon enn vanleg sjøvatn. Saltsjøar med særs høgt saltinnhald blir kalla hypersalte innsjøar.

## Eigenskapar
Saltsjøar vert danna når vatnet som renn ut i ein innsjø inneheld salt eller mineral og så ikkje kan renne vidare ut frå innsjøen fordi han er endorheisk. Vatnet forsvinn då berre frå innsjøen via fordamping og på den måte aukar saltinnhaldet i innsjøen fordi saltet vert liggande att. Saltsjøar har derfor ofte vore nytta til saltproduksjon. Høg salinitet fører som oftast òg til eit unikt dyre- og planteliv i og nær innsjøen. 

Om det renn mindre vatn ut i innsjøen enn det som fordampar vil til slutt innsjøen forsvinne og etterlate ei saltslette eller playa.

## Kjende saltsjøar
Dei fire største saltsjøane i verda er Kaspihavet, Aralsjøen, Balkhasjsjøen og Store Saltsjø, som er den største på den vestlege halvkula.

Den høgastliggande saltsjøen er Namtso, og den lågasteliggande er Daudehavet, som òg er det lågaste punktet på jordoverflata.

Sidan 700-talet har det vorte vunne ut salt frå Baskuntsjak i Russland, som vart transportert ut via Silkevegen. I dag utgjer det reine saltet (99,8 % NaCl) 80 % av den totale saltproduksjonen i landet. Etter behov vert det vunne ut mellom 1,5 og 5 millionar tonn salt per år. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Saltsjø|Saltsjø]]» frå , den 12. januar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Saltsjøar på www.esf.edu
Balkhasjsjøen

**Balkhasjsjøen** (kasakhisk Балқаш Көлі, *Balkasj Keli*, russiski Озеро Балхаш, *Ozero Balkhasj*) er ein innsjø søraust i Kasakhstan og den nest største i Sentral-Asia etter Aralsjøen. Innsjøen er ein del av det endorheiske nedslagsfeltet som inkluderer Kaspihavet og Aralsjøen.

## Historie
Frå så tidleg som 103 f.Kr. og opp 700-talet vart samfunnet ved Balkasj kjend som Pu-Ku/Bu-Ku av kinesarane. Frå 700-talet vart området sør for innsjøen, sør til fjella Tian Shan, kjend som «Dei sju elvane» (*Jetisu* på tyrkisk, *[[Semiretsjije]]* på russisk). Det var eit steppeområde der nomadiske tyrkarar og mongolar blanda kulturar med menneska frå Sentral-Asia som alt var her. Under Kina sitt Qing-dynasti (1644 - 1911), danna innsjøen den nordvestlegaste grensa til Riket. I 1864 vart innsjøen og naboområda avstått til Det russiske keisardømet gjennom det kinesiske historikarar kallar ein ujamn avtale, den kinesisk-russiske avtalen. Då Sovjetunionen vart oppløyst i 1991, vart innsjøen ein del av Kasakhstan.

## Kjenneteikn

Innsjøen har i dag eit areal på 16&nbsp;996&nbsp;km², men som med Aralsjøen krympar han på grunn av at vatn vert leia bort frå elvane som renn ut i han. Innsjøen har eit gjennomsnittleg djup på 5,8 m og er 25,6 m på det djupaste. Den vestlege halvdelen av innsjøen er ferskvatn, medan den austlege er salt. Middeldjupet i den austlege delen er 1,7 gonger djupare enn den vestlege. Om lag 1&nbsp;600&nbsp;km mot nordaust ligg Bajkalsjøen, den vassrikaste innsjøen i verda.

Balkhasjsjøen sitt nedslagsfelt vert drenert av sju elvar. Den største av desse er Ili, medan andre elvar som Karatal fører vatn både på og under jordoverflata. Ili får stort sett vatn frå nedbør (stort sett snøsmelting om våren) som fell i fjella i Xinjiang-regionen i Kina. Balkhasj sitt nedslagsfelt er i seg sjølv endorheisk – vatnet renn altså ikkje vidare frå innsjøen – og Balkasjsjøen har mange av dei same problema som andre endorheiske innsjøar.

## Økonomisk utvikling
Vatnet til elva Ili og vatnet i Balkasjsjøen er særs økonomisk viktig for Kasakhstan. Ili er demma opp for å nyttast til vasskraft ved Kaptsjagajskoje og mykje av vatnet i elva vert nytta til vatning i jordbruket eller i industrien. Balkhasjsjøen vert nytta til fiske.

## Miljømessige og politiske problem
Sidan folketalet og industrialiseringa i Vest-Kina aukar, og med tradisjonelt dårlege politiske forhold mellom Kasakhstan og Folkerepublikken, er det sannsynleg at det avgrensa vatnet i Ili kan føre til auka konfliktar mellom dei to landa. Liknande internasjonale konfliktar over vassressursar i tørre område førte til inntørkinga av Aralsjøen og Balkasjsjøen ser ut til å følgje i same fotspor.

Vassforureininga i Balkasjsjøen har auka i takt med urbaniseringa og industrialiseringa i området. Fleire dyreartar i innsjøen har forsvunne på grunn av lågare vassnivå og overfiske.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Balkhash|Lake Balkhash]]» frå ,  den 12. januar 2008.*  

## Bakgrunnsstoff
* Informasjon om Balkasjsjøen sin geografi og biologi 
* Den kaskhstanske «nasjonalskatten» er truga
* SN sin miljøplan om Balkhasjsjøen
Tsjagansjøen

**Tsjagansjøen** (eller *Balapan*) er ein innsjø i Kasakhstan som vart danna etter atomprøvesprenginga som vart utført her av Sovjetunionen den 15. januar 1965. Han inneheld om lag 0,01 km² vatn. 

Elva Tsjagan rann forbi eine enden av Semiplatinsk teststad og prøvesprenginga vart vald slik at krateret ville demme opp elva. Resultatet var ein krater med diameter på 408 meter og eit djup på rundt 100 meter. 

## Prøvespreninga
Tsjagan var ei sovjetisk atomprøvesprenging under det sovjetiske atomprogrammet og var den kraftigaste testen i atomeksplosjonar for nasjonal økonomi-serien. Han var ein undergrunnstest som vart utført 15. januar 1965 med ei kraft som tilsvara 140&nbsp;000 tonn TNT. Sidan testen vart utført under jordoverflata braut ikkje russarane den delvise prøvestansavtalen, men SN klaga likevel til russarane. 

I 2006 var området framleis radioaktivt og innsjøen vert stundom kalla «Atomsjøen». Stein og berg rundt krateret vart smelta til ein glasaktig substans. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chagan (nuclear test)|Chagan (nuclear test)]]» frå , den 12. januar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Om det sovjetiske atmovåpenprogrammet.
* nuclearweaponarchive.org
Kaindy

**Kaindy** er ein 400 meter lang innsjø i Kasakhstan. Han ligg 320 km frå byen Almaty i ei høgd på 2&nbsp;000 meter over havet og er opp mot 30 meter på det djupaste. Han oppstod etter eit enormt jordras av kalkstein. Vegen mot Kaindy har mange vakre attraksjonar som Satyravinen, Tsjilikdalen og Kaindyravinen. Uttørka trestammer stikk opp av vassoverflata. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kaindy Lake|Kaindy Lake]]» frå , den 12. januar 2008.*
Kamyslybas

**Kamyslybas** er ein stor saltsjø i provinsen Kyzylorda i Kasakhstan. Han har eit areal på 176 km², sjølv om vassnivået i innsjøen ofte varierer. Han ligg i den nordlege delen av Syr-Darja sitt elvedelta, som han er knytt til via ein kanal. Kamyslybas vert mellom anna nytta til fiske.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Kamyslybas|Lake Kamyslybas]]» frå , den 12. januar 2008.*
Sasykkol

**Sasykkol** er ein innsjø aust i Kasakhstan. Han har eit areal på rundt 600 km², men når vassnivået er høgt kan han verte så stor som 736 km². Middeldjupet i innsjøen er berre 3,3 m og på det djupaste er han 4,7 m. Fiske er vanleg i innsjøen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Sasykkol|Lake Sasykkol]]» frå , den 12. januar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* wordlakes.org
Tengiz

**Tengiz** (russisk *Тенгиз*) er ein saltsjø nord i sentrale område av Kasakhstan. Han har eit areal på 1&nbsp;382 km², middeldjupet er 2,5 m og på det djupaste er han berre 6,7 m. Tengiz er eit viktig våtmarksområde for fuglar og er ein Ramsarstad. Det har vore registrert 295 forskjellige fugleartar, der 22 av dei er utryddingstrua.

16. oktober 1976 fall Sojuz 23 ned i innsjøen ved eit uhell. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Tengiz|Lake Tengiz]]» frå , den 12. januar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* LakeNet Profile


### Fotnotar
Zajsan

**Zajsan** (russisk озеро Зайсан, *ozero Zajsan*) er ein ferskvassinnsjø aust i Kasakhstan med eit areal på 1&nbsp;810&nbsp;km². Han ligg mellom fjella Altaj og Tarbagataj

Innsjøen ligg i ei høgd på 420 meter, er 105&nbsp;km lang og 22–48&nbsp;km brei med eit maksimalt djup på 15 meter. Dei største elvane som renn ut i innsjøen er Kara-Irtysj (Svarte Irtysj) og Kendyrlyk frå aust. Det einaste utsiget er Irtysj (eller Kvite Irtysj).

Innsjøen er rik på fisk. Innsjøen er som regel tilfryst frå byrjinga av november til slutten av april. Etter at Bukhtarmademningen vart bygd steig vassnivået i innsjøen med 6 meter.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Zaysan|Lake Zaysan]]» frå , den 12. januar 2008.*
Utne kyrkje

**Utne kyrkje** står på Utne i Ullensvang kommune i Vestland fylke, og er ei langkyrkje bygd i tre i 1895. 
Arkitekt for bygget var Peter Andreas Blix. Kyrkja har eitt skip, utan mellomstolpar, med eit smalare kor med dei vanlege sideromma, sakristi på sørsida og opphaldsrom for dåpsfolk på nordsida. På vestsida av skipet er det tårn med våpenhus i tårnfoten og trapperom på sidene. På sørsida av skipet er det ein inngang med eit lite våpenhus. 

På staden der kyrkja ligg var det fram til utskiftinga eit klyngjetun. 
Før dei fekk kyrkja på Utne sokna folk i området til Kinsarvik kyrkje.

Ved avviklinga av prestegjelda frå 2004 låg kyrkja i Ullensvang prestegjeld.

## Kjelder
* Norges kirker: «Utne kyrkje» på nettstaden til Norsk institutt for kulturminneforskning
* Om kyrkja på nettstaden til Ullensvang herad
* 

## Bakgrunnsstoff
* Om Utne sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Om Utne kyrkje på nettstaden til DIS-Hordaland 
* Eldre fotografi av Utne kyrkje på nettstaden Galleri NOR (Nasjonalbiblioteket)
* Skanna kyrkjebøker frå Hordaland på nettstaden til Arkivverket
* Oversyn over gravminne i Ullensvang herad på nettstaden disnorge.no
*
*
73 Klytia

**73 Klytia** er ein hovudbelteasteroide. Han vart oppdaga den 7. april 1862. Han var den andre og siste asteroiden kometoppdagaren Horace Tuttle oppdaga.
Asteroiden er namnsett etter Klytia, ei kvinne som var elska av Apollon i gresk mytologi.

## Kjelder
74 Galatea

:*Må ikkje forvekslast med neptunmånen [[neptunmånen Galatea|Galatea]].*

**74 Galatea** er ein stor hovudbelteasteroide. Overflata er veldig mørk i farge og asteroiden er av C-typen. Galatea vart oppdaga av kometoppdagaren Ernst Tempel den 29. august 1862 frå Marseille i Frankrike. Asteroiden vart hans tredje asteroideoppdaging. Asteroiden er namnsett etter ein av dei to Galatea i gresk mytologi. Ei stjerneokkultasjon av Galatea vart observert 8. september 1987. 

## Kjelder
75 Eurydike

**75 Eurydike** er ein hovudbelteasteroide. Han har eit M-type-spektrum og ein relativt høg albedo, og kan vera rik på nikkel-jern. Eurydike vart oppdaga av C. H. F. Peters den 22. september 1862 og var hans andre av eit titals asteroideoppdaigingar. Asteroiden er namnsett etter Eurydike, kona til Orfeus i gresk mytologi.

## Kjelder
Christian Heinrich Friedrich Peters

**Christian Heinrich Friedrich Peters** () var ein tysk-amerikansk astronom og ein tidleg asteroideoppdagar.

Christian vart fødd i Schleswig-Holstein, då del av Danmark, men seinare del av Tyskland, og studerte seinare under Carl Friedrich Gauss.

Han arbeidde ved Hamilton College i Clinton i New York og var ein driven asteroideoppdagar som i alt oppdaga 48. Den første asteroideoppdaginga hans var av 72 Feronia i 1861 medan den siste var av 287 Nephthys i 1889.

Bortsett frå asteroidar, oppdaga han òg den periodiske kometen 80P/Peters-Hartley og diverse stjernetåker og galaksar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Christian Heinrich Friedrich Peters|Christian Heinrich Friedrich Peters]]» frå , den 13. januar 2008.*
76 Freia

**76 Freia** er ein veldig stor hovudbelteasteroide, med ein diameter på kring 184 km. Han går i bane i den ytre delen av asteroidebeltet og er klassifisert som ein Cybele-asteroide, samt ein P-type-asteroide. Den kjemiske samansetnaden til asteroiden er primitiv, det vil seia at samansetnaden har forandra seg lite sidan asteroiden vart danna. Overflata er ekstremt mørk. Freia vart oppdaga av astronomen Heinrich d'Arrest den 21. oktober 1862 frå København i Danmark og var hans einaste asteroideoppdaging. Asteroiden er namnsett etter gudinna Frøya frå norrøn mytologi.

## Kjelder
XO av Elliott Smith

***XO*** er namnet på det fjerde albumet til den amerikanske musikaren Elliott Smith. Det var den første utgjevinga hans på eit større plateselskap, DreamWorks. Albumet kom ut 25. august 1998.

## Innhald
Alle songane er skrivne av Elliott Smith.

# «Sweet Adeline» – 3:15
# «Tomorrow Tomorrow» – 3:07
# «Waltz #2 (XO)» – 4:40
# «Baby Britain» – 3:13
# «Pitseleh» – 3:22
# «Independence Day» – 3:04
# «Bled White» – 3:22
# «Waltz #1» – 3:22
# «Amity» – 2:20
# «Oh Well, Okay» – 2:33
# «Bottle Up and Explode!» – 2:58
# «A Question Mark» – 2:41
# «Everybody Cares, Everybody Understands» – 4:25
# «I Didn't Understand» – 2:17

## Kjelde
Figure 8 av Elliott Smith

**Figure 8** er det fjerde albumet frå den amerikanske musikaren Elliott Smith. Albumet vart utgjeve på DreamWorks Records 18. april 2000. Albumet var Smith si andre utgjeving på eit større plateselskap, og det siste han gav ut før han døydde. Delar av albumet vart spela inn i Abbey Road Studios i London.

## Innhald
(Alle songar skrivne av Elliott Smith)

# «Son of Sam» – 3:04 
# «Somebody That I Used to Know» – 2:09
# «Junk Bond Trader» – 3:49
# «Everything Reminds Me of Her» – 2:37
# «Everything Means Nothing to Me» – 2:24
# «L.A.» – 3:14
# «In the Lost and Found (Honky Bach)/The Roost» – 4:32
# «Stupidity Tries» – 4:23
# «Easy Way Out» – 2:44
# «Wouldn't Mama Be Proud?» – 3:25
# «Color Bars» – 2:19
# «Happiness/The Gondola Man» – 5:04
# «Pretty Mary K» – 2:36
# «I Better Be Quiet Now» – 3:35
# «Can't Make a Sound» – 4:18
# «Bye» – 1:53
## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Figure 8 (album)|Figure 8 (album)]]» frå , den 13. januar 2008.* 
 

.
Losje Magnus den Gode

**Losje Magnus den Gode** er namnet til fråhaldsorganisasjonen IOGT sitt lokallag i Trondheim. 

Losje-namnet stammar frå tida då IOGT var ein orden med ulike gradar og ritual. IOGT er no ein organisasjon. Fleire lokallag i IOGT har slutta med alle ritual, men i Trondheim nyttar dei framleis tradisjonelle titlar og prosedyrar ved til dømes møte og sakshandsamingar.
From a Basement on the Hill

**From a Basement on The Hill** er det sjette albumet til den amerikanske musikaren Elliott Smith. Albumet vart utgjeve 19. oktober 2004, etter Smith sin død.

From a Basement on the Hill var uferdig når Smith døydde, og familien henta derfor inn Rob Schnapf og Smith sin eks-kjærast, Joanna Bolme, for å rydde opp og fullføre albumet. Sjølv om Smith hadde sagt fleire gongar at han ville at albumet skulle vere eit dobbel-album, vart albumet gjeve ut som eit vanleg album med 15 songar. Mange av songane Smith hadde tenkt å ha med på albumet var uferdige, og mangla i mange tilfelle vokalar.

## Innhald
# «Coast to Coast» – 5:33
# «Let's Get Lost» – 2:27
# «Pretty (Ugly Before)» – 4:45
# «Don't Go Down» – 4:34
# «Strung Out Again» – 3:12
# «A Fond Farewell» – 3:58
# «King's Crossing» – 4:57
# «Ostrich & Chirping» – 0:33
# «Twilight» – 4:29
# «A Passing Feeling» – 3:22
# «The Last Hour» – 3:27
# «Shooting Star» – 6:01
# «Memory Lane» – 2:30
# «Little One» – 3:14
# «A Distorted Reality Is Now a Necessity to Be Free» – 4:32
## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:From a Basement on the Hill|From a Basement on the Hill]]» frå , den 13. januar 2008.* 


.
Snøballkrig

**Snøballkrig** er ei form for leikeslåsting ved hjelp av snøballar. Snøballkrig er ein tradisjonell leik blant ungar og ungdom, men blir ofte forbode fordi grus, is og stein i snøballane kan føra til alvorlege skader.

## Historie

Snøballkrig er kjent frå fleire mellomalderskildringar. Bilete av slik leik kunne brukast til å illustrera vintertid i kalenderar og liknande. Folk av høg byrd kunne godt mora seg med snøballkasting. Det finst mellom anna ei forteljing om kong Frans I av Frankrike som saman med hoffolk prøvde å innta eit hus ved hjelp av snøballar.

## Store snøballkrigar
Vilniusbuar i hundretal samlar seg årleg til snøballkrig under feiringa av *[[užgavėnės]]*, ei litauisk karnevalshøgtid med heidenske røter.

Under den amerikanske borgarkrigen fann ein ovstor snøballkrig stad blant soldatar i hæren for Nord-Virginia. Den 29. januar 1863, etter eit kraftig snøfall ved Rappahannock-elva, byrja texanske soldatar å kriga mot kvarandre, før krigarane slo seg saman om åtak på andre grupper for moro skuld. Kampen utarta seg til eit snøkaos der 9&nbsp;000 menn skal ha vore med. Bråket frå slostinga førte til at nordstatsstyrkene på andre sida av Rappahannock-elva frykta eit åtak, og førte til mange små og to alvorlege skader. Kort tid etter hendinga forbaud generalløytnant James Longstreet soldatane i hæren å kasta snøball.

Verdas største dokumenterte snøballkrig blei halden 10. februar 2006 av 3&nbsp;745 deltakarar ved Michigan Technological University.

## Meisterskap
«Yukigassen» (japansk for 'snøballkrig') er ein meisterskap i snøballkrig som blei starta i Japan. Det er blitt halde turneringar i Japan, Finland, Noreg og Australia.

## Snøballkrig i kulturen
Teikneseriefigurane Tommy og Tigern er i mange historier innblanda i snøballkrigar, til dømes mot kvarandre eller mot Tommy sin erkefiende Marianne.

Dokumentarserien Snøballkrigen, send januar 2011 på NRK, portretterte ein årleg Snøballkrig-festival i Vardø i Finnmark, menneska rundt og byen.

## Sjå òg
* Matkrig
* Putekrig
* Snøvasking

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Snöbollskrig|Snöbollskrig]]» frå , «[[:en:Snowball fight|Snowball fight]]» og «[[:en:Yukigassen|Yukigassen]]» frå  den 13. januar 2008.* 
 

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

* Yukigassen Noreg
New Moon

**New Moon** er eit samlealbum av Elliott Smith, utgjeven 8. mai 2007, etter Smith sin død, på plateselskapet Kill Rock Stars. Albumet inneheld 24 tidlegare uutgjevne songar innspela mellom 1994 og 1997, når Smith spela inn albuma Elliott Smith og Either/Or. Albumet selde 24 000 kopiar den første veka. Ein stor del av inntektene til albumet skal gå til ein organisasjon som jobbar for å hjelpe vaksne med låg inntekt og heimlause barn i Portland.

## Innhald
Alle songar er skrivne av Elliott Smith, bortsett frå der anna er notert.

### CD 1
# «Angel in the Snow» – 2:39
# «Talking to Mary» – 3:44
# «High Times» – 3:13
# «New Monkey» – 3:14
# «Looking Over My Shoulder» – 3:41
# «Going Nowhere» – 3:53
# «Riot Coming» – 3:45
# «All Cleaned Out» – 2:59
# «First Timer» – 2:44
# «Go By» – 3:48
# «Chris Bell/Alex Chilton) – 2:43

### CD 2
# «Georgia, Georgia» – 1:48
# «Whatever (Folk Song in C)» – 2:19
# «Big Decision» – 2:02
# «Placeholder» – 2:32
# «New Disaster» – 4:12
# «Seen How Things are Hard» – 3:23
# «Fear City» – 3:31
# «Either/Or» – 2:29
# «Pretty Mary K» (other version) – 3:26
# «Almost Over» – 2:13
# «See You Later» (Elliott Smith/Neil Gust) – 2:56
# «Half Right» (Elliott Smith/Neil Gust) – 3:50
## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:New Moon (Elliott Smith album)|New Moon (Elliott Smith album)]]» frå , den 13. januar 2008.* 
 

.
Sajljugem

**Sajljugem** er ei fjellkjede søraust i Altajfjella i Russland og Kasakhstan. Fjellkjeda strekkjer seg 130 km noraustover mot dei vestlegaste områda av Sajanfjella. Middelhøgda til fjellkjeda er 1&nbsp;500 til 1&nbsp;750 m med fjell toppar opp til 3&nbsp;500 meter. Snøgrensa går i ei høgd på 2&nbsp;000 meter på nordsida og 2&nbsp;400 på sørsida. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Saylyugem Mountains|Saylyugem Mountains]]» frå , den 13. januar 2008.*
Belukha

**Belukha** (russisk Белуха; altaisk *Muztau*) ligg i Katunfjella og er den høgaste fjelltoppen i Altajfjella i Russland og Kasakhstan. Han er ein del av verdsarvstaden kalla Dei gylne fjella i Altaj. 

Belukha har to toppar som stig opp langs grensa mellom Russland og Kasakhstan, like nord for staden der desse to møter grensa til Kina og Mongolia. Det er fleire mindre isbrear på fjellet. Av dei to toppane er den austlege toppen den høgaste med 4&nbsp;506 meter over havet, medan den vestlege er 4&nbsp;440 meter over havet.

Belukha vart først klatra i 1914 av Tronov-brørne. Dei fleste som klatrar fjellet går opp den same sørleg ruta som dei tok første gong. Sjølv om Altajfjella er lågare enn mange andre fjellkjeder i Asia er han særs fjerntliggjande og det tar mykje tid og planlegging å komme hit. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Belukha Mountain|Belukha Mountain]]» frå , den 13. januar 2008.* 
 


### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Altajreservatet
Dei gylne fjella i Altaj

**Dei gylne fjella i Altaj** er namnet på ein verdsarvstad på lista til UNESCO. Han ligg i Altajfjella i Russland og består av «Naturreservatet Altaj og Katun», Teletskojesjøen, fjellet Belukha og Ukokplatået. UNESCO skildrar regionen som ein stad med alle vegetasjonssonene ein finn i Sibir, frå steppe til skogssteppe, blandingsskog, subalpin vegetasjon og alpin vegetasjon. UNESCO la òg vekt på at Altaj var ein viktig stad for å bevare fleire globalt utryddingstrua pattedyr som snøleopard og sauearten Altaj-Argali. Staden dekkjer eit område på 16&nbsp;175 km².

## Galleri

Fil:Berg Belucha.jpg|Toppen av Belukha i Altaj
Fil:2006-07 altaj teleckoe.jpg|Teletskojesjøen
Fil:Ukok Plateau.jpg|Ukokplatået


## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Golden Mountains of Altai|Golden Mountains of Altai]]» frå , den 13. januar 2008.* 


## Bakgrunnsstoff
* Kart som viser plasseringa 
* Rekreasjonsområde i Altaj 
* Dei gylne fjella i Altaj i Russland 
* Dei gylne fjella på nhpfund.ru
Snømann

Ein **snømann** er ein menneskeaktig figur laga av snø, ofte av store snøballar. Figuren kan lagast av berre snø, men blir ofte pynta med anna materiale, til dømes småstein og gulrot til ansiktstrekk, kvistar til hår eller armar, og anna utstyr som lue eller skjerf.


Schneemann - Snowman in Straubing, Bavaria 14-12-31.jpg|Snømann i Tyskland kledd med hatt, hanskar, skjerf og med auge og knappar av trekol.
Huanglong China Children-with-almond-eye-snowman-01.jpg|Barn i Huanglong i Sichuan i Kina med snømann med utklipte andletstrekk og tradisjonelt lokalt hovudplagg utforma i snø.
Making snowman in Kõrvemaa, Estonia (January 2022).webm|Video av snømannmaking.


## Bakgrunnsstoff
Khujtnij orgil

**Khujtnij orgil** (mongolsk Хүйтний оргил, *Den kalde toppen*) eller **Khüitenfjellet** (mongolsk Найрамдал оргил, *Nairamdal orgil*, Хүйтний оргил, *Khuijtij orgil*, òg *Venskapstoppen*) er det høgaste punktet i Mongolia og ligg heilt vest i landet. Toppen har ei høgd på 4&nbsp;374 meter over havet og ligg under eit permanent snødekke. Han er ein av dei fem toppane i Tavan Bogd-massivet («dei fem helgenane») i lag med Venskapstoppen (*Nairamdal*), Bürged Uul (*Ørnefjellet*), Naran Uul og Ölgij Uul. Området som massivet ligg i har dei siste åra vorte eit populært turistmål. 

Desse toppane dannar grensetriangelet mellom Mongolia, Russland og provinsen Xinjiang i Kina. Dette er òg staden i Mongolia som ligg nærast Kasakhstan, som berre er 40 km unna.
Salairryggen

**Salairryggen** (russisk Салаирский кряж) er eit erodert, platåliknande høgland sørvest i Sibir i Russland og Altaj kraj, Kemerovo og Novosibirsk oblast. Det er ei naturleg fortsetjing av Altajfjella og ligg mellom Kuznetsksenkinga og Obsletta, flodområdet til elva Ob. Hovudryggen er nesten parallell til Kuznetsk Alatau. Ryggen er om lag 300 km lang og 15-40 km brei. 

Fjella er rikt på kompleksmalm. Den høgaste toppen er Kivda (russisk Кивда) på 621 meter over havet.

Av store elvar som spring ut frå fjell finn ein Berd (russisk Бердь), Suenga (russisk Суенга) og Tsjumysj.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Salair Ridge|Salair Ridge]]» frå , den 13. januar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
Pulver

**Pudder** eller **pulver** (frå latin *pulvis*) er fint, laust støv, eit granulært materiale som i regelen har lik farge og utsjånad. 

«Pudder» (frå fransk *poudre*) blir særleg brukt om ei form for sminke som ein kan børsta på huda for å motverka sveitte og gje huda ein ønskt let, men kan også brukast om særs fin snø, «puddersnø». «Pulver» blir mellom anna brukt om medisinar i pulverform, og om andre produkt i pulverform, som bakepulver.

## Kjelder
* *[[Nynorskordboka]]*, «Pudder» og «Pulver»

## Sjå òg
* Pulverheks
Ukokplatået

**Ukokplatået** (russisk Укок) er ei fjerntliggjande og urørt slettelandskap i hjarte av det sørvestlege Sibir, i Altajfjella i Russland, nær grensa til Kina, Kasakhstan og Mongolia. Pazyryk er namnet på det gamle folket som levde i Altajfjella på dette platået og som ein har funne fleire flotte gjenstandar etter, inkludert mumiar som er bevarte i permafrosten. Mange gamle gravrøyser frå bronsealderen er funne i området og er knytt opp til pazyrykkulturen, som kan minne om den segnomsuste Skythia i vest. Uttrykket *[[kurgan]]* vert som regel nytta om slike gravstader. Utgraving i dette området har ført til mange fascinerande funn. Eit av dei mest kjende funna vert kalla «Isprinsessa» og vart grave ut av den russiske arkeologen Natalia Polosmak. Tre tattoverte mumiar (om lag 300 f.Kr.) vart grave ut frå permafrosten på Ukokplatået på andre halvdel av 1900-talet.

Ukokplatået er ein del av UNESCO sin verdsarvstad kalla Dei gylne fjella i Altaj, som vert rekna som ein viktig miljømessig skatt. Her finn ein fleire globalt utryddingstruga dyreartar, som snøleopard. Andre utryddngstrua dyr i området som krev ekstra vern er argalisauen, steppeøgle og svartstork. 
I dag er Ukokplatået truga av planar om å byggje ein gassrøyrleidning mellom Kina og Russland. Området er òg trugar med planar om ein veg over platået, i tillegg til at dei lokale bøndene driv området for hardt.

Isprinsessa og andre arkeologiske funn vart funne like innanfor eit landområde som Russland og Kina stridast om. Innbyggjarane i Den altaiske republikken krev tilbake lekamane som er tatt frå gravhaugane deira og som for tida ligg i Novosibirsk.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ukok Plateau|Ukok Plateau]]» frå , den 13. januar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* S.I. Rudenko, *Kul'tura naseleniia Gornogo Altaia v skifskoe vremia* («The Population of the High Altai in Scythian Times»)(Moscow and Leningrad, 1953) translated as *Frozen Tombs of Siberia: The Pazyryk Burials of Iron Age Horsemen*, M.W. Thompson, tr. (University of California Press, Berkeley) 1970. ISBN 0-520-01395-6

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Store Altaj - Altaj kraj, Den altaiske republikken, Tyva og Novosibirsk 
* Gassrøyrleidninger i Sibir
* Ei samling ved Statsuniversitetet i Novosibirsk
Alatau

**Alatau** (russisk Алатау) eller **Ala Too** (frå tyrkiske språk «spraglete fjell») er eit fellesnamn på fleire fjellkjeder i Sentral-Asia med område med vegetasjon, spreidde berg og snø om ein annan. 

* Dzjungarisk Alatau i Dzjungaria
* Kuznetsk Alatau
* Talas-Alatau 
* Terskej-Alatau 
* Kungej-Alatau
* Transili-Alatau

Alatau er òg namnet på ein kvegrase frå Kasakhstan og Kirgisistan. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alatau|Alatau]]» frå , den 13. januar 2008.*
Tsjuja-Alpane

**Tsjuja-Alpane** er ein del av Altajfjella på grensa mellom Russland og Kasakhstan nær grensa til Kina og Mongolia. Dei har ei gjennomsnitleg høgd på om lag 3000 meter over havet og dei høgaste toppane strekkjer seg opp mot 4000 meter. Det er ti isbrear på nordsida av fjella. Fjellkjeda er kalla opp etter elva Tsjuja.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chuya Alps|Chuya Alps]]» frå , den 13. januar 2008.*
Dzjungarisk Alatau

**Dzjungarisk Alatau** er ei fjellkjede på grensa mellom Xinjiang-regionen i Kina og Kasakhstan. Fjellkjeda er kalla opp etter Dzjungaria og har ei lengd på om lag 450 km, med ei høgd opp til 4&nbsp;464 moh. 

I austenden av fjellkjeda, på grensa mellom Kasakhstan og Kina, ligg Den dzjungariske porten, ein fjellovergang som i fleire hundreår vart nytta av invarsjonsstyrkar frå Sentral-Asia.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dzungarian Alatau|Dzungarian Alatau]]» frå , den 13. januar 2008.*
Mugodzjarfjella

**Mugodzjarfjella** (russisk Мугоджары, *Mugodzjary* eller Мугоджарский хребет, *Mugodzjarskij khrebet*, kasakhisk *Mughalzjar*, *Mugalzjar*) er fleire fjellkjeder nordvest i Kasakhstan. Heile kjeda er 440&nbsp;km lang og vert rekna som ei fortsetjing av Uralfjella. Dei er knytt saman med Sør-Uralfjella ved Guberlinskijhøgdene (Губерлинские горы, Guberlinskije Gory). Dei dannar vasskiljet mellom Kaspihavet og Aralsjøen.

Sjølve Mugdozjary har ei lengd på 200&nbsp;km og er opp til 30&nbsp;km brei. Dei startar ved elva Or som ei small kjede som etter kvart deler seg i to, Den austlege Mugodzjary og Den vestlege Mugodzjary. Det høgaste punktet er Boktybaj på 657 meter over havet og ligg i den austlege delen. Store elvar som renn frå Mugodzjary er Or, Emba og Irgiz.

Mugodzjary inkluderer òg fleire høgland og høgder, som Ural-Tobolsk-platået og Dei nordlege Mugodzjary, som er knytt saman til Guberlinskijhøgdene.


File:Актюбинская_область._Горы_Мугоджары._Берёзовая_роща.jpg
File:Актюбинская_область._Горы_Мугоджары._Гора_Бактыбай.jpg
File:Aict0031.JPG
File:Mugalzhar.JPG


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mugodzhar Hills|Mugodzhar Hills]]» frå , den 13. januar 2008.*
Ole Bråvoll

**Ole Kristian Olsen Bråvoll** () var ein norsk lærar og folkeminnesamlar.

Bråvoll var fødd i Andebu. Han verka der og fleire andre stader på Austlandet. Han hadde ei stor interesse for lokal kultur og samla på alt som kunne vera av interesse om livet før i tida: om livet i bygda før i tida, om seder og skikkar, om gamle ord og vendingar i andebumålet. Ole Bråvoll er begravd ved Ottestad kyrkje i Stange.

## Bibliografi
* Bråvoll, Ole; *Vestfoldmål: Ord og vendinger fra Andebu*, tilrettelagt for trykking av Odd Gallis, redaktør Asbjørn Bakken. Vestfold historielag 1964.
77 Frigga

**77 Frigga** er ein stor M-type, kanskje metallisk hovudbelteasteroide. Han vart oppdaga av C. H. F. Peters den 12. november 1862. Han er namnsett etter den norrøne gudinna Frigg.

## Kjelder
78 Diana

**78 Diana** er ein stor og mørk hovudbelteasteroide. Samansetninga er karbonrik og primitiv. Asteroiden vart oppdaga av Robert Luther den 15. mars 1863 og namnsett etter Diana, gudinna for jakt i romersk mytologi. 78 Diana okkulterte ei stjerne den 4. september 1980. Ein diameter på 116 km vart målt, noko som passa bra med diameterverdien frå IRAS-satellitten.

## Kjelder
79 Eurynome

**79 Eurynome** er ein ganske stor og lys hovudbelteasteroide samansett av silikat. Eurynome vart oppdaga av J. C. Watson den 14. september 1863. Asteroideoppdaginga var hans første.  Asteroiden er namnsett etter ei av dei mange kvinnene i gresk mytologi med namnet Eurynome.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Banesimulasjon frå JPL (Java) / Ephemeris
80 Sappho

**80 Sappho** er ein ganske stor hovudbelteasteroide. Han vart oppdaga av Norman Pogson den 2. mai 1864 og er namnsett etter den greske poeten Sapfo.

## Kjelder
Transili-Alatau

**Transili-Alatau** (russisk Заилийский Алатау, *Zailijskij Alatau*) er ein del av dei nordlege Tian Shan-fjella i Kasakhstan i Sentral-Asia. Ho er den nordlegaste fjellkjeda i Tian Shan med ei lengd på 350 km og ei høgd på opp til 4&nbsp;973 meter over havet med Pik Talgar. Namnet Alatau refererer til ei rekkje fjell i området. Fjellkjeda grenser i nord til Ili-senkinga ved elva Ili, som har gjeve namn til fjellkjeda. 

Den tidlegare hovudstaden i Kasakhstan, Almaty, ligg ved foten av fjella. 

## Bakgrunnsstoff
* Transili- og Kungej-Alatau

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Trans-Ili Alatau|Trans-Ili Alatau]]» frå , den 13. januar 2008.*
Kristi Samfunn

**Den Reorganiserte Jesu Kristi Kyrkje av Siste Dagars Heilage** eller **Kristi Samfunn** er den nest største kyrkja av Siste Dagars Heilage (mormonarane). Ein oppgjev at ho har omkring 250&nbsp;000 medlemmer i omkring 40 land. Hovudkvarteret ligg i Independence i Missouri.

## Bakgrunn
Etter Joseph Smith sin død var det usemje om kven som skulle overta leiinga. Fleirtalet av mormonarane følgde Brigham Young, som leidde dei til det som no er Utah. Men nokre vart verande att i Illinois, inkludert nokre av dei nære slektningane til Smith. 

I 1850-åra stod det fram ei gruppe som meinte at sonen Joseph Smith, med same namn som han, var den rette til å overta etter faren. Han var berre 11 år da faren vart myrda. Da han voks opp, vart han leiaren for den gruppa som danna den reorganiserte kyrkja i april 1860. Mora hans støtta danninga av kyrkja, men det er usikkert om ho verkeleg var rekna som eit formelt medlem.

Smith døydde i 1914. Året etter vart sonen hans, Frederick Madison Smith, godteken som den neste leiaren. Han vart etterfølgd av broren, Israel A. Smith, som igjen vart etterfølgd av ein tredje bror, W. Wallace Smith. Han vart etterfølgd av sonen sin, Wallace B. Smith. Etter han kom den første som ikkje høyrde til familien, W. Grant McMurray.

I 2001 skifta kyrkja formelt namn til Kristi Samfunn (*Community of Christ*).

## Kjenneteikn
Dei som danna kyrkja, godtok ikkje polygami. Dei nekta for at Joseph Smith forkynte og praktiserte polygami. Dei forkasta mange av dei læresetningane som Utah-kyrkja representerte og hevda at det ikkje var i tråd med den opphavlege læra. Dei eig også tempelet i Kirtland i Ohio. Det vart gjeve til dei i 1880, etter ei rettssak.

Kyrkja har eit syn på Gud som liknar meir på det som er vanleg for kristne. Kyrkja forkastar dåp til fordel for avdøde, i tillegg til mange av dei andre seremoniane som Utah-kyrkja praktiserer.

Kyrkja har i den seinare tida byrja å følgje ein meir liberal teologi. Kyrkja har for eksempel godteke kvinnelege prestar sidan 1984. Dette har ført til at nokre har brote ut av kyrkja og danna The Restoration Church of the Latter Day Saints og The Remnant Church of the Latter Day Saints.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kristi Samfunn|Kristi Samfunn]]» frå , den 13. januar 2008.* 


## Bakgrunnsstoff
* Norsk heimeside
Céline Dion

**Céline Marie Claudette Dion** () er ein kanadisk songar frå Charlemagne i den fransktalande provinsen Quebec i Canada. Ho er spesielt kjend for songen «My Heart Will Go On» frå filmen *[[Filmen Titanic|Titanic]]* frå 1997.

Celine Dion byrja karrieren sin som lokal artist i Quebec, men vart etterkvart godt kjend i heile den fransktalande verda. Det første albumet hennar, *La Voix du Bon Dieu*, kom ut i 1981. Ho har også tatt spranget over i den engelskspråklege platemarknaden. Dette skjedde ved lanseringa av det første engelskspråklege albumet hennar, *Unison* i 1990. Ho har fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame.

I Noreg vart Dion første gong lagt merke til av eit større publikum i 1988 da ho stilte opp for Sveits i Eurovision Song Contest i Dublin og vann med songen «Ne partez pas sans moi».

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Céline Dion|Céline Dion]]» frå , den 13. januar 2008.*
Kyrkjerådet

**Kyrkjerådet** er eit utøvande organ for Kyrkjemøtet i Den norske kyrkja, og har til oppgåve å førebu saker for Kyrkjemøtet, setje i verk vedtaka frå Kyrkjemøtet og leie arbeidet mellom samlingane i Kyrkjemøtet. 

Kyrkjerådet har 17 medlemmer:
* 1 folkevald leiar
* 12 ordinære leke medlemmer valde av Kyrkjemøtet
* 1 lek kyrkjeleg tilsett valt av Kyrkjemøtet
* 2 prestar valde av Kyrkjemøtet
* 1 preses blant biskopane i Den norske kyrkja

Kyrkjemøtet deler sekretariat med Mellomkyrkjeleg råd og Samisk kyrkjeråd.

## Historie
Kyrkjerådet vart oppretta i 1970. Første leiar var Per Voksø (1970–1978). Deretter følgde Ludvig Johan Bakkevig (1978–1986), Finn Olav Myhre (1986–1990), Oddbjørn Evenshaug (1990–1998), Gunvor Kongsvik (1998–2002), Thor-Bjarne Bore (2002–2006), Nils-Tore Andersen (2006-2010), Svein Arne Lindø (2010-2016) og Kristin Gunleiksrud Raaum (2016-2024). For tida er Harald Hegstad leiar og Ole-Edvard Wold-Reitan direktør i Kyrkjerådet.

## Bakgrunnsstoff
* Kyrkjelova § 25

## Kjelder
* *Handbok for sokneråd og kyrkjelege fellesråd* 1997 utg. av Kyrkjerådet i samarbeid med Kirkens arbeidsgiverorganisasjon
Khan Tengri

**Khan Tengri** (uigurisk omsett som «Herren over andane» eller «Herren over himmelen», på tyrkisk omsett som «herskar av himmelen» eller «herskaren Tengri») er eit fjell i Tian Shan-fjella. Det ligg på grensa mellom Kirgisistan og Kasakhstan, aust for innsjøen Issyk Kul. Den geologiske høgda er 6&nbsp;995 meter over havet, men med breen som dekkjer toppen vert høgda 7&nbsp;010 meter over havet. På grunn av dette vart han i fjellklatrarkrinsar inkludert i den sovjetiske snøleopardprisen der fjelltoppane må vere over 7&nbsp;000 moh. Det vert òg kalla Khan Tangiri Sjyngy, Kan-Too Chokusu, Pik Khan-Tengry og Hantengri Feng.

Khan Tengri er det nest høgaste fjellet i Tian Shan etter Jengish Chokusu (7&nbsp;439&nbsp;moh) som ligg nokre kilometer lenger sør. Khan Tengri er det høgaste fjellet i Kasakhstan og det tredje høgaste i Kirgisistan etter Jengish Chokusu og Pik Lenin (7&nbsp;134&nbsp;m) i Pamirfjella.

## Kjenneteikn
Khan Tengri er ein massiv marmorpyramide dekt av snø og is. Ved solnedgang lyser marmoren raudt, noko som har gjeve fjellet det kasakhiske namnet *Kan Tau* («Blodfjellet»). Det ligg tvers overfor Sør-Ingeltsjek-breen (eller Inyltsjek), 16 km nord for Jengish Chokusu. Lenge trudde ein av Khan Tengri var den høgaste toppen i Tien Shen på grunn av den dramatiske forma, samanlikna med den massive klumpen som Jengish Chokusu består av. Khan Tengri er den høgaste toppen i fjellkjeda Tengri Tag eller Mustag, som òg inneheld toppar som Tsjapajeva og Gorkova. Anatolij Boukrejev reknar Khan Tengri som kanskje den vakraste fjelltoppen i verda på grunna av dei geometriske formene og symmetrien. 

## Historie

Sjølv om han er 400 meter lågare enn den høgare naboen i sør, trudde ein lenge at Khan tengri var den høgaste toppen i fjellkjeda fram til Jengish Chokusu vart oppdaga i 1946.

Petr Semenov var visstnok den første europearen som fekk sjå den kolossale Khan Tengri i 1847.

Den første klatringa av toppen vart utført i 1931 av Mikhajl Pogrebetskij sitt lag frå Ukraina. Dei gjekk opp frå sør og langs vestryggen. Kuzmin leia den første klatreekspedisjonen frå nord i 1964. Khan Tengri er ein av fem toppar som ein sovjetisk fjellklatrar måtte klatre for å få den prestisjetunge snøleopardprisen.

I 2004 omkom 10-20 fjellklatrarar då dei vart tatt av eit snøras i den mest populære klatreruta i fjellet. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Khan Tengri|Khan Tengri]]» frå , den 13. januar 2008.* 
 


### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Khan Tengri på SummitPost
* Khan Tengri på Peakware
* Klatreinformasjon på alpinefund.org
* Polsk ekspedisjon i 2007 
* Alex Gavan sin ekspedisjon til Khan Tengri i 2004
Pik Talgar

**Pik Talgar** er eit fjell nord i Tian Shan-fjella i Kasakhstan og den høgaste toppen i Transili-Alatau. Sidan han ligg nær den tidlegare kasakhstanske hovudstaden Almaty, er det ein populær destinasjon for fjellklatrarar.

## Sjå òg
* Talgar

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pik Talgar|Pik Talgar]]» frå , den 13. januar 2008.* 
 


### Fotnotar
Amazonasdelfin

**Amazonasdelfinen** eller **boto/boutu ** (*Inia geoffrensis*) er ein tannkval som høyrer til gruppa søramerikanske elvedelfinar. Han er typisk om lag 2,5 meter lang, veg 150 kilogram og er den største elvedelfinen. Arten er endemisk for elvesystemet Amazonaselva-Orinoco. Han førekjem i Brasil, Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru og Venezuela.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
*
Mellomkyrkjeleg råd

**Mellomkyrkjeleg råd for Den norske kyrkja**, kort **Mellomkyrkjeleg råd**, er eit råd innan Den norske kyrkja, oppretta i 1970. Rådet har som oppgåve å samordne og fremje kontakten mellom Den norske kyrkja og kyrkjer utanfor landets grenser, og å ivareta sambandet med dei internasjonale kyrkjelege organa som Den norske kyrkja er medlem i.

Mellomkyrkjeleg råd består av 17 personar:
* ein representant for kvart bispedømme i Den norske kyrkja
* ein biskop
* ein representant for Kyrkjerådet
* ein medlem vald av Kyrkjemøtet
* Den norske kyrkja sin representant i Det lutherske verdensforbunds råd
* Den norske kyrkja sin representant i Kyrkjenes verdsråd
* ein representant for styret i Kirkens nødhjelp

Valt leiar i Mellomkyrkjeleg råd er Kristine Sandmæl og generalsekretær er Berit Hagen Agøy (2016).
Mellomkyrkeleg råd har felles sekretariat med Kyrkjerådet og Samisk kyrkjeråd.

## Kjelder
* *Handbok for sokneråd og kyrkjelege fellesråd* 1997 utg. av Kyrkjerådet i samarbeid med Kirkens arbeidsgiverorganisasjon
Samisk kyrkjeråd

**Samisk kirkeråd** vart oppretta av Kyrkjemøtet i Den norske kyrkja i 1992 for å fremje samisk kyrkjeliv på lokalt og nasjonalt plan.

Rådet har 8 medlemmer:
*fem valde av Kyrkjemøtet
*ein representant for Sametinget
*ein biskop
*ein representant for Kyrkjerådet

Språkgruppene sør-, lule- og nordsamiskskal vere representert i rådet, likeleies dei tre nordelgaste bispedømma i Den norske kyrkja.

Leiar er  Tore Johnsen (2007). Sekretariatet ligg i Oslo.

## Kjelder
**Handbok for sokneråd og kyrkjelge fellesråd* 1997 utg. av Kyrkjerådet i samarbeid med Kirkens arbeidsgiverorganisasjon
Tsju

**Tsju** (russisk Чу, *Tsju*; kirgisisk Чүй, *Tsjuj*; kasakhisk Шу, *Sju*) er ei elv nord i Kirgisistan og sør i Kasakhstan. Ho er litt over 1&nbsp;000 kilometer lang og er ei av dei lengste elvane i Kirgisistan.

Tsju spring ut frå dei nordlege kirgisiske fjellkjedene vest i Tian Shan. Ho renn berre eit par kilometer frå Issyk-Kul (nær Balyktsji) utan at ho faktisk renn ut i innsjøen og snur i staden nordvestover. Etter ho har passert den smale Boomravinen (russisk *Boomskoje usjtsjlje*) renn ho ut i den relativt flate Tsjudalen, der den kirgisiske hovudstaden Bisjkek og den kasakhstanske byen Sju ligg. Mykje av vatnet til Tsju vert nytta til vatning i Tsjudalen, både på den kirgisiske og den kasakhstanske sida.

I Tsjudalen dannar Tsju grensa mellom Kirgisistan og Kasakhstan i meir enn 100&nbsp;km, men renn så lenger inn i Kasakhstan, der ho som mange andre elvar som renn frå Nord-Kirgisistan til slutt berre forsvinn på steppa.

I mellomalderen var området strategisk viktig. Her låg Suajub, hovudstaden til Det vestlege tyrkiske khaganatet, og Balasagun, hovudstaden i Kara-Khitan.

Tsuj oblast, det nordlegaste og folkerikaste olbastet i Kirgisistan, er kalla opp etter elva. Det same er Tsju-gata, hovudgata i Bisjkek, og byen Sju i provinsen Zjambyl i Kasakhstan.


Fil:E8145-Chu-River.jpg|I Boomravinen
Fil:E8115-Chu-Valley.jpg|Tsjudalen nedanfor Tokmok
Fil:E8046-Chuy-Valley-Milyanfan-east.jpg|Tsjudalen nær Miljanfan


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chu River|Chu River]]» frå , den 13. januar 2008.*