open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Symjing under Sommar-OL 1968

**Symjing under Sommar-OL 1968** i Mexico-byen vart avvikla dagane frå 17. til 26. oktober. 15 av dei 29 tevlingane gjaldt for karar, 14 var for kvinner. Dei 468 påmelde deltakarane kom frå 51 land. 

Michael Wenden frå Australia sette verdsrekord i 100 meter fri og Kaye Hall frå USA i 100 meter rygg. Også USA sine mannskap i 4x100 m fri og 4x100 m medley forbetra verdsrekordane i repsektive øvingar.

Ørjan Madsen var åleine norsk deltakar i tevlingane. Han vart slått ut i forsøka på 100 og 200 og 400 meter fri.

## Karar
### 100 meter fri





### 200 m fri





### 400 m fri





### 1500 m fri





### 100 meter rygg





### 200 m rygg





### 100 meter bryst





### 200 m bryst





### 100 meter butterfly





### 200 m butterfly





### 200 meter medley





### 400 m medley





### 4 x 100 meter fri





### 4 x 200 m fri





### 4 x 100 meter medley





## Kvinner
### 100 meter fri





### 200 meter fri





### 400 meter fri





### 800 meter fri





### 100 meter rygg





### 200 meter rygg





### 100 meter bryst





### 200 meter bryst





### 100 meter butterfly





### 200 meter butterfly





### 200 meter medley





### 400 meter medley





### 4 x 100 meter fri





### 4 x 100 meter medley





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Swimming at the 1968 Summer Olympics|Swimming at the 1968 Summer Olympics]]» frå ,  den 13. august 2025.*
Ørjan Madsen

**Ørjan Madsen** () er ein norsk tidlegare symjar frå Bergen som i 1969 vart nordisk meister  på 100 meter fri og elles tildelt to kongepokalar. Han var medlem i Bergens Svømme Club.

Madsen vann i tida 1964-70 sju gullmedaljar i norske meisterskap på langbane, og åtte gull i NM på kortbane. Gullmedaljane var fordelt på frisymjing, medley og ein einsleg i butterfly. Han vart tildelt kongepokal under noregsmeisterskapane 1968 og 1970. I 1968 var han den einaste norske symjaren under Sommar-OL i Mexico-byen, der han som best vart nummer 20 i 400 meter fri. Året etter vart han nordisk meister på 100 meter fri i Östersund. 

Madsen er utdanna i fysioterapi og har vore symjetrenar i Tyskland og for det norske landslaget. Han har elles vore i arbeid for den såkalla Olympiatoppen.

## Kjelder
*Store norske leksikon
Quifangondo

**Quifangondo** er eit angolansk bydistrikt og kommune i Ícolo e Bengo-provinsen som tilhøyrer distriktet Sequele. Det ligg ved breidda av Bengo-elva.

Quifangondo, som då var ein landsby, blei kjend som staden der slaget ved Quifangondo fann stad under den angolanske borgarkrigen. Slaget blei utkjempa mellom Forças Armadas Populares de Libertação de Angola (knytte til MPLA) med støtte frå kubanske væpna styrkar og FNLA med støtte frå hærane i Zaire, Sør-Afrika og leigesoldatar frå Exército de Libertação de Portugal (ELP). Slaget blei avgjerande fordi det endra krigføringa i favør av MPLA.

På stader for slaget, ei høgd med utsikt over Bengo-elva, har ein reist eit minnesmerke over slaget ved Quifangondo som ein hyllest til alle som deltok i den nasjonale frigjeringskampen. Minnesmerket blei laga av bilethoggaren Rui de Matos og avduka i 2004 av presidenten i Angola, José Eduardo dos Santos.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:pt:Quifangondo|Quifangondo]]» frå ,  den 13. august 2025.*
Eittpartistat

Ein **eittpartistat** eller eit **eittpartisystem** er ein styringsstruktur der berre eit enkelt politisk parti kontrollerer styresystemet. I ein slik stat er alle opposisjonsparti anten forbodne eller har avgrensa og kontrollert deltaking ved val. Termen «de facto-eittpartistat» blir til tider brukt for å skildra eit system med eit dominerande parti som, i motsetnad til ein rein eittpartistat, tillet (i det minste nominelt) fleirpartival, men dei eksisterande praksisane eller balansen av politisk makt gjer at opposisjonen ikkje får makt.

Medlemskap i regjeringspartiet pleier vera relativt liten i forhold til folkesetnaden. I staden kan partiet gje private gode til andre medlemmar av eliten for å sikra vedvarande støtte. Samanlikna med diktatur med eit dominerande parti er eittpartistat strukturerte i motsetnad til demokrati. Dei endrar seg òg til fleirparti-demokrati i lågare rater enn diktatur med dominerande parti.

## Noverande eittpartistatar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:One-party state|One-party state]]» frå ,  den 13. august 2025.*
Plateau de Diesse

**Plateau de Diesse** er ein kommune i distriktet Jura bernois i kantonen Bern iSveits. Kommunen har 2 153 innbyggjarar (2023). Han blei danna den 1. januar 2014 gjennom ei samanslåing av kommunane Diesse, Lamboing og Prêles. Administrasjonsstaden er Prêles.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Plateau de Diesse|Plateau de Diesse]]» frå ,  den 10. august 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Nordisk meisterskap i symjing 1967

**Nordisk meisterskap i symjing 1967** vart avvikla i København i Danmark torsdag 10. og fredag 11. august. 

Vinnaren av tårnstup, Roar Løken, vann Noregs einaste gullmedalje.

## Menn
### 100 meter fri





### 400 m fri





### 1500 m fri





### 200 meter rygg





### 200 meter bryst





### 200 meter butterfly





### 400 m medley





### 4×100 meter medley





### Tårnstup





## Kvinner
### 100 meter fri





### 400 m fri





### 100 meter rygg





### 200 meter bryst





### 100 m butterfly





### 400 meter medley





### 4×100 meter medley





### Sviktstup





## Kjelder
*Bergens Arbeiderblad 11. august 1967
*Bergens Arbeiderblad 12. august 1967
Jarl Inge Melberg

**Jarl Inge Melberg** () er ein norsk lege og tidlegare symjar frå Halden som vart tildelt kongepokalen ved noregsmeisterskapane i 1989 og 1990. Han var etter tur medlem i Haldens Svømmeklubb og Idrettslaget Varg. Atle Melberg er farbroren hans.

I tida 1988-95 vann Melberg 16 gullmedaljar i NM på langbane. 13 av triumfane kom i frisymjing, 2 i medley og 1 i butterfly. I norske meisterskap på kortbane sikra han seg 26 gullmedaljar. Både i 1989 og i 1990 vart han tildelt kongepokalen for beste mannlege prestasjon i noregsmeisterskapen. Han deltok i Sommar-OL 1992 i Barcelona der han som best vart nummer 19 i 200 meter fri. Melberg sette 12 norske rekordar på langbane, flest i 100 og 200 meter fri, men òg ein i 50 m fri og ein i 200 m medley.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jarl Inge Melberg|Jarl Inge Melberg]]» frå ,  den 14. august 2025.*
Børge Mørk

**Børge Mørk** () er ein norsk tidlegare symjar frå Narvik som i tida 1991-2000 vart tildelt fem kongepokalar. 

Frå 1991 til 2000 var Mørk den suveren einaren i brystsymjing i Noreg. Han sanka heile 21 gullmedaljar i øvinga; 9 på 200, 8 på 100 og 2 på 50 meter bryst. I tillegg vart han noregsmeister 1997 i 200 meter medley. Åra 1991, 1995, 1997, 1998 og 2000 vart han tildelt kongepokalen som beste mannlege symjar i noregsmeisterskapen. I 1992 deltok Mørk i dei olympiske sommarleikane i Barcelona, med ein 26. plass i 200 m bryst som besteplassering.

Mørk var til 1990 medlem i Narvik Svømmeklubb, deretter 1991 i Fauske SK, 1992-96 i Hansasvømmerne, 1997-98 i Bergens Svømme- og Livredningsklubb og 1999-2000 i Tromsø SK.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Børge Mørk|Børge Mørk]]» frå ,  den 14. august 2025.*
Moçâmedes

**Moçâmedes** er ein by sørvest i Angola, og hovudstad i Namibe-provinsen. Byen har 255.000 innbyggjarar (folketeljing 2014). Byen blei grunnlagd i 1840 av dei portugisiske kolonistyresmaktene, og var kjend som Namibe mellom 1985 og 2016. Moçâmedes har eit kjølig, tørt klima og ørkenvegetasjon, ettersom han ligg nær Namibørkenen.

## Historie

Dei fyrste portugisarane utforska området i 1785. Luís Cândido Cordeiro Pinheiro Furtado gjorde krav på det for Portugal, etter å ha vore sendt dit i fregatten «Loanda» av den dåverande generalguvernøren i Angola, baron Moçâmedes (portugisisk *Barão de Mossâmedes*), som òg sende ein ekspedisjon over land under leiing av Gregório José Mendes for å møta Furtado. Dei endra namnet på bukta til Moçâmedes til ære for baronen.

I 1839 sende den dåverande generalguvernøren i Angola, Admiral Noronha, ein ny ekspedisjon for å undertrykka dei lokale høvdingane og gjera dei til vasallar av Portugal.

Moçâmedes blei offisielt grunnlagd i 1840 av dei portugisiske kolonistyresmaktene i ei bukt som portugisarar opphavleg kalla *Angra do Negro* etter ordre frå den portugisisk statsministeren, Greven av Bonfim, som òg var leiar for kolonidepartementet i Portugal.

I 1840 blei det skipa ein fabrikk og i juli same året blei det reist ein festning ved Ponta Negra. Området blei stort sett kolonisert av portugisiske nygbyggjarar frå Madeira og Brasil; på 1850-talet støtta den portugisiske regjeringa òg overfart og økonomisk hjelp til ei mengd tyske kolonistar.

Byen voks til som fiskehamn. på 1960-talet hadde hamna 143 fiskebåtar og fleire fiskeforedlingsverksemder. Hamna blei snart rekna saman med andre viktige fiskehamner som Luanda, Benguela og Lobito.

Om lag 200&nbsp;km frå Moçâmedes skipa dei portugisiske styresmaktene Iona nasjonalpark, den eldste og største nasjonalparken i Angola. Han blei utropt til  reservat i 1937 og oppgradert til nasjonalpark på 15 150 km² i 1964.&nbsp;

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Moçâmedes|Moçâmedes]]» frå ,  den 14. august 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Det nederlandske vestindiakompaniet

**Det nederlandske vestindiakompaniet** (nederlandsk *West-Indische Compagnie*, forkorta *WIC*) var eit handelskompani av nederlandske kjøpmenn som 3. juni 1621 fekk innvilga monopol på handel i vesten av Dei sameinte Nederlanda. Området der WIC kunne operera bestod av Vest-Afrika (området mellom Krepsen sin vendekrins og Kapp det gode håp) og Amerika, som omfatta Stillehavet og den austlege delen av Ny-Guinea. Det tiltenkte formålet med handelsmonopolet var å fjerna konkurransen mellom dei mange handelspostane som var grunnlagde av nederlandske kjøpmenn. Kompaniet bidrog sterkt til den nederlandske koloniseringa av Amerika.

WIC var organisert på same måte som Det nederlandske austindisakompaniet, som hadde handelsmonopol for Asia frå 1602, bortsett frå at WIC ikkje hadde tillating til å gjera militære operasjonar utan samtykke frå nederlandske styresmakter.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Det nederlandske vestindiske kompani|Det nederlandske vestindiske kompani]]» frå ,  den 14. august 2025.*
Bié-platået

**Bié-platået** eller **Planalto Central de Angola** er eit platå som dekkjer det meste av sentrale Angola. Det har ei høgd frå 1520 m til 1825 m. Det ligg aust for Benguela.

Nokre store elver renn ut frå platået, som Cunene, Kwanza og Kwango. Klimaet er kjølig og det regnar nok til å dyrka kaffi, mais, ris, sisal, sukkerrøyr og peanøtter. Lange langs dei høgare delane, fell meir regn, men det avtar gradvis lenger innad. Om lag halvparten av innbyggjarane i Angola som bur på landsbygda bur på Bié-plateauet. Hovudbyane er Huambo og Cuito. Benguela-jernbanen knyter det til havet.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bié Plateau|Bié Plateau]]» frå ,  den 15. august 2025.*
Ivar Lind

**Ivar Lykke Falch Lind **() var ein norsk politimeister og Høgre-politikar frå Kinn i Sunnfjord. Han var stortingsmann frå Nordre Bergenhus amt perioden 1903-06.

Han var fødd i Førde som det tiande barnet åt lensmann Edvard Falch og kona Julie. Året gammal vart Ivar adoptert av lensmannen i Kinn, Olaus Lind. Han var elev ved Bergen katedralskole før han i 1893 avla juridisk embetseksamen. Han fekk take over lensmannsombodet i Kinn og Vevring. Sidan var han frå 1921 til 1940 politimeister i Fjordane.

Ivar Lind representerte Nordre Bergenhus amt i Stortinget 1903–06, vald for Høgre. Fram til 1905 var han medlem i Jarnbanekomitéen, etter Christian Michelsen vart statsminister hadde han sete i Konstitusjonskomitéen. Han var 1924-26 ordførar i Kinn. 1926-28 konstituert fylkesmann i Sogn og Fjordane, då Ingolf Elster Christensen var statsråd.

Lind vart tildelt 7. juni-medaljen og Haakon VIIs jubileumsmedalje. Ivar Linds gate i Florø har namn etter han.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Wollert Ludvig Hille

**Wollert Ludvig Hille** () var ein norsk bruks- og mylneeigar som representerte Bergen i stortinget 1877-79. Arnoldus og Søren Hille var brørne hans.

Hille var fødd i Fresvik i Sogn. Han tok i 1854 eksamen ved krigsskulen i Christiania. Frå 1856 var han premierløytnant i bergenske brigade, kaptein 1868-71. Han slutta i det militære for å verte direktør for brennevins-samlaget i Bergen, starta i tillegg og dreiv Tøsse mølle.

Hille budde i Askøy fram til 1867, og var ei tid ordførar i kommunen. Etter han flytta til Bergen var han medlem i Bergens bystyre. Valbolken 1877-79 var han Bergen sin 1. representant i stortinget, og var medlem i Militærkomiteen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Edvin Endresen

**Edvin Sevrin Endresen** () var ein norsk fabrikkarbeidar og stortingsmann. Han representerte Arbeidarpartiet i Stortinget 1928-30, 1935-39, heile tida vald frå kjøpstadene i Hedmark og Oppland.

Endresen var frå Vestre Moland, son til ein fabrikkarbeidar. Frå 1908 til 1915 arbeidde han på Kalvild Træsliperi og Kartonfabrik ved Lillesand, deretter var han tilsett i Hunsfoss Fabrikker ved Kristiansand og så på aluminiumsfabrikken ved Eydehavn. Allereie som 16-åring vart han vald formann i fagforeininga på Kalvild. Dei komande åra var han av dei fremste i arbeidar-ungdomsrørsla på Sørlandet.

I 1919 flytta Endresen til Lillehammer for å arbeide på Mesna Træsliperi og Kartonfabrik. Her vart han ut si arbeidstid, etter kvart som skiftformann.

Endresen var i tretti år medlem i Lillehammer bystyre. Mange år hadde han sete i formannskapet, ein treårsbolk var han varaordførar. Valperioden 1928-30 hadde han fast plass i Stortinget, vald frå ein valkrins beståande av Lillehammer, Gjøvik, Hamar og Kongsvinger. Seinare møtte han i Stortinget frå varamannsplass. Då Fredrik Monsen i 1935 vart statsråd i Nygaardsvold-regjeringa, rykka Endresen inn i stortinget. Der vart han sitjande til 1939. Etter tur var Endresen medlem i Sosialkomiteen, Kommunalkomiteen og Militærkomiteen.

Under andre verdskrigen var Endresen kontaktmann for Heimefronten og den illegale fagrørsla, Frå januar 1945 låg han i dekning.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Edvin Endresen|Edvin Endresen]]» frå ,  den 19. november 2025.*
Lydlandskap

**Lydlandskap** () er korleis eit område høyrest ut; den samla opplevinga av alle lydar som ein opplever til ei viss tid og stad. Det svarer til omgjevnadene til lyttaren i lyd, på same måte som eit landskap svarer til omgjevnader visuelt. Lydlandskapet kan påverkast av ei rekkje faktorar, mellom anna talet på og typen av lydkjelder, miljøet lydane finst i, høyrsla til subjektet og i tillegg til subjektive faktorar som kjenslemessig tilstand.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Lydlandskap|Lydlandskap]]» frå ,  den 15. august 2025.*
Victor Guérin

**Victor Honoré Guérin** () var ein fransk oppdagingsreisande, orientalist og amatør-arkeolog som utforska Hellas, Vesleasia, Nord-Afrika, Libanon, Syria og Palestina.

## Liv
Victor Guérin var fødd i Paris. Han fullførte École normale supérieure i Paris i 1840. 

Guérin var professor i retorikk ved ulike franske universitet, mellom dei Institut Catholique de Paris. I denne perioden fekk han høve til å reisa til Algerie for studieføremål, og kom i kontakt med arabar, maurarar og berbarar. I tilhøvet til desse dyrka han gjensidig respekt, utan å gje avkall på den katolske overtydinga si.

I 1852 vart han medlem av den franske arkeologiske skulen i Athen. Herfrå drog han på fleire forskingsreiser, blant anna til øyane Ródos, Pátmos og Sámos, som han skildra i *Description de Patmos et de Samos* (1856) og *Étude sur l'île de Rhodos* (1856).

Hertug Honoré Théodoric d'Albert de Luynes bidrog med finansiering av forskingsreisene hans, særleg i byrjinga. 

Frå 1852 reiste han til Hellas, Egypt, Tunisia, Syria og Palestina. Han mottok fransk statsstøtte i ei årrekkje til systematiske undersøkingar i Det heilage landet. 

Arbeidet hans frå desse stadene omfatter blant anna hovudverket hans i sju band: *Description géographique, historique et archéologique de la Palestine* (1869-80). Tre av band tek for seg Judea, og to andre kvar handlar om Samaria og Galilea. Verka til Guérin kombinerte historisk kunnskap (særleg frå kyrkjefedrar og forfattarar frå krossfarartida) med topografiske skildringar. Fleire av monumenta han skildrar har sidan forsvunne.

I 1860 reiste han til Tunisia, der han oppdaga fleire hundre ukjente latinske og nokre puniske innskrifter. Reisa og oppdagingane munna ut i *Voyage dans la Régence de Tunis* (1862). Dei siste verka hans blei *La Terre sainte, son histoire, ses souvenirs* i to band (1881-83), og *Jerusalem, son histoire, sa description, ses établissements religieux* (1889).

I verka sine tek Guérin for seg identifiseringa og historia til dei arkeologiske funnstadene, ofte med referansar til passasjar i Den hebraiske bibelen, til gresk mytologi og til samtidige forskingsreisande som Edward Robinson og Titus Tobler. Han refererer òg til jødiske kjelder som Misjná og Talmúd, og til jødiske reisande som Benjamin av Tudela og Isaac Chelo. Guérin utferda òg store og detaljerte kart til å følgja bøkene som blei trykte separat.

## Verk

* *Voyage archéologique dans la régence de Tunis.* 2 Bände. Paris 1862.
* *Description géographique, historique et archéologique de la Palestine.* 3 deler i 7 bind. Paris 1868–1880.
* *La Terre sainte.* 2 Bände. Paris 1881–1883.
* *Jérusalem. Son histoire, sa description, ses établissements religieux.* Paris 1889.
* *La France catholique en Égypte.* Nyutgave. Tours 1892.
* *La France catholique en Tunisie.* Nyutgave. Paris 1893.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Victor Guérin|Victor Guérin]]» frå ,  den 15. august 2025.*  

* 
* *Encyclopedia Judaica*, Keter Publishing House Ltd., Jerusalem, 1971
Symjing under Sommar-OL 2004

**Symjing under Sommar-OL 2004** i Athen vart avvikla dagane frå 14. til 21. august. OL-programmet bestod av 32 tevlingar, likt fordelt kar og kvinne. Dei 937 påmelde deltakarane, 544 menn og 393 kvinner, kom frå 152 land. 

Noregs einaste deltakar, Aleksander Dale Oen, kom på 21. plass i 100 meter bryst.

## Karar
### 100 meter fri





### 200 m fri





### 400 m fri





### 1500 m fri





### 100 meter rygg





### 200 m rygg





### 100 meter bryst





### 200 m bryst





### 100 meter butterfly





### 200 m butterfly





### 200 meter medley





### 400 m medley





### 4 x 100 meter fri





### 4 x 200 m fri





### 4 x 100 meter medley





## Kvinner
### 100 meter fri





### 200 meter fri





### 400 meter fri





### 800 meter fri





### 100 meter rygg





### 200 meter rygg





### 100 meter bryst





### 200 meter bryst





### 100 meter butterfly





### 200 meter butterfly





### 200 meter medley





### 400 meter medley





### 4 x 100 meter fri





### 4 x 100 meter medley





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Olympische Sommerspiele 2004/Schwimmen|Olympische Sommerspiele 2004/Schwimmen]]» frå ,  den 16. august 2025.*
Samarbeidsorganisasjonen for sørlege Afrika

**Samarbeidsorganisasjonen for sørlege Afrika** (engelsk Southern African Development Community, forkorta SADC) er ein organisasjon som fremjar samarbeid om økonomisk utvikling i det sørlege Africa. Hovudkontoret ligg i Gaborone, Botswana.

Organisasjonen har 15 medlemsland: Angola, Botswana, Lesotho, Den demokratiske republikken Kongo, Madagaskar, Malawi, Mauritius, Mosambik, Namibia, Seychellane, Sør-Afrika, Swaziland, Tanzania, Zambia og Zimbabwe.

Organisasjonen blei oppretta 17. august 1992 som ei vidareføring av Samarbeidslandene for utviklingsbistand i sørlege Afrika (Southern African Development Coordination Conference, forkorta SADCC).

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Samarbeidsorganisasjonen for det sørlige Afrika|Samarbeidsorganisasjonen for det sørlige Afrika]]» frå ,  den 17. august 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Alf Staver

**Alf Staver** () var ein norsk lærar og politikar frå Bærum i Akershus. Han var ordførar 1926-28 i Bærum og stortingsmann 1931-33, vald for partiet Høgre.
 
Staver var bondeson frå Bærum. Han utdanna seg til vernepliktig offiser i 1895, tok lærareksamen i 1896 og gjekk ut frå det som seinare vart Statens gymnastikkskole i 1899. Frå 1898 til 1915 underviste han ved Kristiania borger- og realskole, der etter var han tilsett ved Fagerborg skole i Oslo til 1944. Militært vart han forfremja til premierløytnant i 1902 og kaptein i 1911.

Staver var medlem av Bærum kommunestyre frå 1913 til 1928; 1923-25 var han varaordførar og 1926-28 ordførar. Hausten 1930 vart han vald inn på Stortinget frå Akershus. På Tinget var han medlem i Protokollkomiteen. 1934-40 var han atter medlem i Bærum kommunestyre. Tidvis var han elles medlem i skulestyret i kommunen, og han plass i Drammenslinjen sitt representantskap.

I ungdomen var Staver aktiv skirennar. Han var formann i Bærums Skiklubb 1900-04, 1906 og 1919-20. 1909-11 var han styremedlem i Norges Skiforbund. Og han var formann i Bærums Sogneselskap frå 1930 til 1938.

## Kjelder
*lokalhistoriewiki
Anne-Mari Gulbrandsen

**Anne-Mari Gulbrandsen** () er ein norsk tidlegare symjar frå Oslo som sikra seg kongepokalen i 2002, 2003, 2005 og 2006. Ho var medlem i Idrettslaget Varg og til sist Bærumsvømmerne.

Åra frå 1999 til 2008 vann Gulbrandsen 20 gullmedaljar i norske meisterskap på langbane, alle saman i brystsymjing. I kortbane-NM sikra ho seg 23 gullmedaljar, då også i frisymjing og medley. Under europameisterskapen 2000 på kortbane i Valencia kom ho på tredjeplass på alle tre brystdistansane. Gulbrandsen forbetra dei norske rekordane i brystsymjing ved fleire høve.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anne-Mari Gulbrandsen|Anne-Mari Gulbrandsen]]» frå ,  den 17. august 2025.*
Kongofolk

**Bakongofolk** eller **kongofolk** (tyder ‘jeger’) er ei folkegruppe frå atlanterhavskysten av Sentral-Afrika, nærare bestemt frå Pointe-Noire (Brazzaville) til Luanda i Angola. Folkegruppa er ei undergruppe av bantufolk som hovudsakleg er kjenneteikna av at dei talar kikongo. På kikongo er folket blitt omtalt som *besikongo*, med *mwisikongo* som eintalsform, eller , eintal  eller *m'kongo.* Seint på 1900-talet var det rundt 10 220 000 menneske som tilhøyrde dette folket. 

Kongofolk var tidlegare tidlegare innbyggjarar i det velorganiserte og sentraliserte Kongoriket, men er no innbyggjarar i tre ulike land. Dei største konsentrasjonane av folkegruppa bur sør for Pointe-Noire i Republikken Kongo, sørvest for Pool Malebo og vest for elva Kwango i Den demokratiske republikken Kongo og nord for Luanda i Angola. Dei er den største folkegruppa i Republikken Kongo og ei av dei største gruppene i dei andre to landa dei bur i.  

Undergrupper av kongofolket er mellom anna beembe, bwende, vili, sundi, yombe, dondo og lari. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kongo (folk)|Kongo (folk)]]» frå ,  den 17. august 2025.*
Nils Kristian Ødegaard

**Nils Kristian Ødegaard** () var ein norsk lærar, lagmann og forfattar.

Nils Kristian Ødegaard var fødd i Hestvik i Bremsnes på Nordmøre i 1873. Han gjekk ut av Elverum lærarskole i 1896 og fekk straks lærarpost i øvre Drevja. Han arbeidde i skolen i Drevja og Vefsn til han gjekk av med invalidepensjon i 1929. Ødegaard gjekk bort i 1947.

Ødegaard var med å stifte Drevja ungdomslag 19. september 1897, og han var den første formannen i laget. Ødegaard var også med og stifta avhaldslaget "Fram".  Han blei mykje nytta som foredragshaldar i desse laga.

Ødegaard var formann i Drevja menighetsråd frå 1928 til 1934, og dette var aktive år for menighetsrådet.

Ødegaard gav ut tre bøker, "Den fyrste kjærleiken", "Aleine. Eit stykke livssoga" og "I livsens strid, nogle dikte".  I tillegg laga han også eit skodespel "Paa fyrepost", som aldri blei trykt, men ofte framført av Drevja ungdomslag.

## Utgjevingar

* *I livsens strid*, diktsamling, 1912, (riksmål og landsmål), eigen utgjevnad
* *Aaleine. Eit stykke livssoga*, forteljing i Nordlands folkeblad frå 7. oktober 1920 (nynorsk)
* *Den fyrste kjærleike*n, ukjent år og utgjevnad
* *På fyrepost*, uprenta skodespel

## Referansar


## Kjelder
* "Lærer Nils Ødegård", Helgeland Arbeiderblad, fredag 7. mars 1947
Bøkesigdveng

**Bøkesigdveng** (*Watsonalla cultraria*) er ein sumarfugl som høyrer til familien halvspinnarar (Drepanidae). Han er funnen nokre få gongar i Noreg dei siste åra.

## Utsjånad
Bøkesigdveng er ein temmeleg liten (vengjespenn 21–33 mm), spinkel, brungul sumarfugl. Forvengen er svakt sigdforma. Kroppen er ganske slank, antennene er fjørforma hjå hannen og trådforma hjå hoa, rundt halvparten så lange som forvengen. Denne er brungul, med eit breitt, mørkare tverrband rundt midten, dette er breiast ved framkanten og har gjerne ein liten, mørk flekk. Bakvengen er ljost brungul med eit, ofte ufullstendig, mørkare tverrband.

## Levevis
Denne arten er knytt til bøk (*Fagus sylvatica*) og finst i bøkeskogar og edellauvskogar med innslag av bøk. Den har to generasjonar kvar sumar, i mai–juni og i juli–august. Dei vaksne sumarfuglane flyg om natta.

## Utbreiing
Bøkesigdvingen finst berre i Europa. I Noreg vart han fyrste gongen registrert i 1989, han er seinare funnen nokre få stadar frå Rygge og Moss vestover til Grimstad. Vidare spreiing av denne arten i Noreg kan verta avgrensa av førekomsten av bøkeskog.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Bøkesigdvinge|Bøkesigdvinge]]» frå ,  den 18. august 2025.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;
* Aarvik, Leif, Berggren, Kai, Hansen, Lars Ove. 2000. *Norges Sommerfugler. Catalogus Lepidopterorum  Norvegiae.* Norsk entomologisk forening. 192 sider. ISBN 82-995095-1-3
* ''Svenska Fjärilar''
* ''Norges sommerfugler''

## Bakgrunnsstoff
*
Rovuma

**Rovuma** eller **Ruvuma** er ei grenseelv mellom Mosambik og Tanzania.

Rovuma har kjelde nær Malawisjøen og renn ut i Den indiske havet like nord for odden Cabo Delgado i Mosambik. Ho er er ei av hovudelvene i Mosambik. Rovuma har følgjande bielver:

* På tanzaniansk side: 
** Lukimva
** Muhuwesi
** Lumesule

* På mosambisk side: 
** Messinge
** Lucheringo
** Lussanhando
** Chiulezi
** Lugenda

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Rovuma|Rovuma]]» frå ,  den 18. august 2025.*
Europameisterskapen i symjing 1993

**Europameisterskapen i symjing 1993** vart avvikla i Sheffield i Storbritannia dagane frå 3. til 8. august. 

Norske Irene Dalby vann sølvmedaljen på 800 meter fri og bronsemedaljen på 400 meter fri. Landskvinna Elin Austevoll vart nummer 5 og 6 i dei to brystøvingane for kvinner, medan landsmannen Børge Mørk kom på sjuandeplassen i 200 meter bryst.

## Menn
### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 1500 m fri




### 100 meter rygg




### 200 m rygg




### 100 meter bryst




### 200 m bryst




### 100 meter butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kvinner
### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 800 m fri




### 100 meter rygg




### 200 meter rygg




### 100 meter bryst




### 200 m bryst




### 100 meter butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:1993 European Aquatics Championships|1993 European Aquatics Championships]]» frå ,  den 18. august 2025.*
Thoralf Fagertun

**Thoralf Fagertun** () er ein norsk forfattar og litteraturvitar frå Meløy i Nordland.

Fagertun er utdanna litteraturvitar, jobbar med forskingsformidling og har gått forfattarutdanninga ved Norsk barnebokinstitutt.

Fagertun debuterte i 2022 med barneromanen *Familien Gnork*, som han mellom anna vart nominert til debutantprisen Trollkrittet for. *Kobbs hus* er den andre barneboka hans. 

## Utgjevingar

* *Familien Gnork*, barnebok, Samlaget, 2022 (nynorsk)
* *Kobbs hus,* barnebok, Samlaget 2024 (nynorsk)

## Kjelder

* Thoralf Fagertun, forfattarside på Det Norske Samlaget
Nordisk meisterskap i symjing 1965

**Nordisk meisterskap i symjing 1965** vart avvikla i Pori i Finland helga 14. og 15. august. 

Noregs einaste gullmedalje kom då Ulf Gustavsen vann 1500 meter fri på ny norsk rekord.

## Menn
### 100 meter fri





### 400 m fri





### 1500 m fri





### 200 meter rygg





### 200 meter bryst





### 200 meter butterfly





### 400 meter medley





### 4×100 meter medley





## Kvinner
### 100 meter fri





### 400 m fri





### 100 meter rygg





### 200 meter bryst





### 100 m butterfly





### 4×100 meter medley





## Kjelder
*Arbeiderbladet 16. august 1965
Elin Austevoll

**Elin Austevoll** () er ein norsk tidlegare symjar frå Fana i Hordaland som vart tildelt kongepokal under NM i symjing 1998. Ho er medlem i Svømmeklubben Delfana og var med i trenings- og tevlings-felleskapet Hansasvømmerne.

Frå 1990 til 1999 vann Austevoll 31 gullmedaljar i noregsmeisterskap på langbane. 21 gullmedaljar kom i brystsymjing, 5 i 100 meter butterfly, 3 i 200 meter medley og 1 i 200 meter fri. Under europameisterskapen 1993 i Sheffield la ho beslag på femteplassen i 100 meter bryst og sjetteplassen på den doble distansen. Året etter vart ho nummer 11 i 100 m bryst ved verdsmeisterskapen i Roma, og i 1996 kom ho på tolvteplass under Sommar-OL i Atlanta på same 100 m bryst. I alle desse tre meisterskapane forbetra ho den nordiske rekorden i øvinga. Austevoll sette fleire norske rekordar og nokre nordiske rekordar i brystsymjing.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Elin Austevoll|Elin Austevoll]]» frå ,  den 19. august 2025.*  

*Elin Austevoll i Worldacquatics.com
Christian Olsen

Christian Olsen () var ein norsk verkseigar og politikar frå Modum i Buskerud. Frå 1864 til 1875 var han tilsett ved jarnbaneanlegg, der han førte tilsyn med ingeniørarbeidet. I 1868 tok han over farsgarden Ton og dreiv denne ved sidan av annan verksemd. 1875-85 forvalta han Eidsfoss jarnverk, deretter eigde han halve verket.

Olsen var medlem av heradsstyret i Hof frå 1890, ordførar 1902-04 og 1908-1916. I tillegg var han 1901-04 forlikskommissær og 1901-12 formann i skulestyret. Frå 1908 var han medlem i tilsynsnemnda for Skiensbanen.

1903-06 representerte han Jarlsberg og Larviks amt i Stortinget, der han sokna til Høgre-partiet. På Tinget var han medlem i Sosialkomiteen. 

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Nils Severin Olsen

**Nils Severin Olsen** () var ein norsk sakførar og politikar, fødd i Kristiania.

Olsen var son til bøkker. Sjølv fekk han høve til studere jus, cand.jur. i 1881. Året etter slo han seg ned i Sarpsborg som overrettssakførar. Han engasjerte seg i politikk, medlem i bystyret frå 1886, ordførar 1891-1901. Elles formann i skulestyret. Olsen var styreleiar 1882-97 i brennevinssamlaget i byen og styreleiar 1884-99 i Sarpsborg og omegns privatbank. Seinare var han juridisk rådgjevar og revisor ved A/S Borregaard.

Olsen møtte i 1893 i Stortinget frå 27. juni som varamann frå Sarpsborg, medlem i Konstitusjonskomiteen. Valperioden 1898-1900 hadde han fast plass i stortinget, då medlem i Justiskomiteen. Han høyrde til Høgre-flokken.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Donnchadh Ó hAmhsaigh

**Donnchadh Ó hAmhsaigh**, kjend på engelsk som **Denis Hampsey**, **Denis Hampson** eller **Denis Hempson** (1695-5. eller 11. november 1807), var ein irsk harpist.

## Bakgrunn
Ó hAmhsaigh blei fødd i Craigmore i County Londonderry i 1695. Begge foreldra hans var frå området rundt Magilligan i County Londonderry. Då han var tre blei han blinda av koppar. Som tolvåring byrja han å læra å spela harpe.

Han blei seinare kjend som «mannen med to hovud» ettersom han hadde ein stor utvekst bak på hovudet.

## Musikalsk karriere
Ó hAmhsaigh byrja å spela for seg sjølv då han var atten (det vil seia i 1713). Den  fyrste mesenen hans var ein Counsellor Canning av Garvagh, som han blei verande med i eit halvår. I lag med andre velståande folk frå staden fann og kjøpte counsellor Canning ei harpe til han, eit instrument som no er kjent som The Downhill Harp. Dei neste ti åra reiste Ó hAmhsaigh rundt og spelte for høgtståande folk i både Irland og Skotland. Den andre reisa hans til Skottland fall saman med Jakobittopprøret i 1745. Her spelte han for tronkrevjaren Karl Edvard Stuart. Han spelte òg ved den kjende Belfast Harp Festival i 1792, då han var 96.

## Musikkstil
I samtalar med presten George Vaughan Sampson, som gav ut memoarane sine i 1805, var favorittane hans mellom anna «Coolin», «The Dawning of the Day», «Ellen a Roon» og «Cean Dubh Dilis».

O'Hampsey spelte noko av musikken til Carolan, men tykte ikkje om han fordi han var for moderne. Han var ein stor beundrar av ein samtidig av Carolan, Cornelius Lyons (ca. 1680–ca. 1750), og spelte ei rekkje fine variasjonar i barokkstil av Lyons.

Harpa hans, som sidan er blitt kjend som The Downhill Harp, tilhøyrde opphavleg ein Cormac O Kelly i Ballinascreen (Draperstown), som laga henne i 1702. Ho er innskriven med «C O Devlin», kanskje etter den fyrste spelaren sin. Etter at Óhh Amhsaigh døydde blei ho overført til huset til den siste mesenen hans, presten Hervey Bruce i Downhill House, som ho fekk namn etter. Harpa var ikkje i Downhill då huset brann, og blei kjøpt på auksjon på 1960-talet av Guinness-bryggeriet. Ho er stilt ut ved Storehouse-museet til verksemda i Dublin.

## Seinare år
Ó hAmhsaigh vende tilbake til Magilligan seinare i livet, og gifta seg med ei kvinne han traff i huset til ein venn då han var 86. Ifølgje han var ho lam medan han var blind. Dei fekk ei dotter som blei gift med ein bøkkar.

Ó hAmhsaigh er gravlagd ved St. Aiden's kyrkjegard i Magilligan, i åssida til høgre for den nye kyrkja.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Donnchadh Ó hAmhsaigh|Donnchadh Ó hAmhsaigh]]» frå ,  den 20. august 2025.*
Torbjörn Söder

**Torbjörn Söder** er universitetslektor i samisk ved Uppsala universitet i Uppsala i Sverige. Söder studerte fennougristikk i Uppsala med Lars-Gunnar Larsson som rettleiar. Han doktorerte i 2001 på avhandlinga *Walk this way: Verbs of motion in three Finno-Ugric languages*, ein studie inspirert av Ray Jackendoff sine teoriar om semantiske roller.

Ut over det har Söder arbeidd med skogsfinsk og sørsamisk. 

Artikkelen *Skriv som du talar – Carl Axel Gottlund och den finska ortografin* (2012) er relevant både for utviklinga av det finske skriftspråkat, men også for skogsfinsk, i og med at Gottlund reiste rundt i Finnskogen både på norsk og svensk side. Publikasjonane *Matti Mörtbergs värmlandsfinska uppteckningar: sammanställda och kommenterade av Torbjörn Söder* (2011) og *HenrikHanssonin vermlanninsuomalainen käännös maaherra Henrik Adolf Widmarkinviisivuotiskertomuksesta vuosilta 1881–1885* har begge utvida det empiriske grunnlaget vi har for utforskinga av skogsfinsk. Publikasjonen *Svensk påverkan på värmlandsfinska* (2009) viser denne påverknaden, eit relevant tema når storparten av verdas språk er i ferd med å forsvinne.

Söder har også forska på samisk. Han skreiv kapitlet om sørsamisk i Abondola (red.) *The Uralic languages* frå 2025, og har også skrive om postposisjonar i sørsamisk (2020, 2023), m.a. som eit framhald av den semantisk-grammatiske tematikken frå doktoravhandlinga. A recent topic is his work on literary old South Sámi (e.g. *The lifespan of Old Literary Southern Saami* (2024)).

## Bibliografi (utval)

* 2007: *Segerstedts samling: skogsfinnarna i Skandinavien: en kommenterad och illustrerad källutgåva*. OKNYTT. Tidskrift för Johan Nordlander-sällskapet, s. 92-95, 2007

* 2008: Värmlandsfinska genom 300 år. * Nordisk Tidskrift för vetenskap, konst och industri*, s. 359-368, 2008

* 2009: Svensk påverkan på värmlandsfinska. *Biblis*, s. 84-91, 2009

* 2010: A letter from Hejkki Hannon båjga: language change mirrored in Forest-Finnish writing. *Folia Uralica Debreceniensia* 17, s. 129-142, 2010

* 2011:  Matti Mörtbergs värmlandsfinska uppteckningar: sammanställda och kommenterade av Torbjörn Söder. Torbjörn, Söder; Mörtberg, Matti. Kungl. Gustav Adolfs akademien för svensk folkkultur, 2011

* 2011: Henrik Hanssonin vermlanninsuomalainen käännös maaherra Henrik Adolf Widmarkinviisivuotiskertomuksesta vuosilta 1881–1885. *Sananjalka*, 2011

* 2012: Skriv som du talar – Carl Axel Gottlund och den finska ortografin. *Lapponicae investigationes et uralicae: Festschrift zum 65. Geburtstag von Lars-Gunnar Larsson*, s. 223-231, Harrassowitz Verlag, 2012

* 2014 Finskan i Rautalampi och Värmland. Keelemees Raag Raimo 60, s. 94-103, Eesti Keele Sihtasutus, 2013

* 2023: South Saami. *The Uralic Languages*, s. 235-301, Routledge, 2023

* 2023: Uttryck för VÄG med ackusativ singular i sydsamiska. *Nordlyd*, 2023

* 2024: The lifespan of Old Literary Southern Saami. *Mediehistorisk Tidsskrift*, s. 78-92, 2024
John Moses Møller

**John Moses Møller** () var ein norsk handelsmann, gardbrukar og politikar, fødd i Trondheim, stortingsmann 1877-79.

Møller var son til ein lærar i Trondheim. Sjølv var han frå 1852 styrar av ein landhandel i Bjørnør. Frå 1857 til 1909 var han landhandlar på Ramsøya i dåverande Bjørnør herad. I tillegg var han gardbrukar og fiskehandlar, kjøpte fisk i Nordland og Finnmarka. Han var medlem i heradsstyret i over 30 år, tidvis som ordførar. Elles var han dampskipsekspeditør og potsopnar. Valperioden 1877-79 representerte han Søndre Trondhjems amt i Stortinget, der han var medlem i Næringskomite nr. 1.

I 1909 flytta Møller til Trondheim. Han døydde i Kristiania.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Morgenbladet 4. november 1919
Ole Lund

**Ole Lund** () var ein norsk jurist og politikar, fødd i Christiania, som var stortingsmann 1871-73.

Ole Lund vart cand.jur. frå universitetet i 1856. 1857-60 var han sorenskrivarfullmektig i Stjørdalen og Værdalen. År 1860 flytta han til Hammerfest og dreiv som overrettssakførar. Frå 1865 var han medlem i bystyret, i mange år var han ordførar i finnmarksbyen. 1871-73 representerte han Tromsø og kjøpstadene i Finnmark på stortinget. Der var han sekretær i så vel Lagtinget som i Militærkomiteen. I 1872 var med i deputasjonen til 1000-årsjubileet i Haugesund og året etter deltok han som utsending ved kongekryninga i Trondheim.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Europameisterskapen i symjing 1997

**Europameisterskapen i symjing 1997** vart avvikla i Sevilla i Spania dagane frå 19. til 24. august. 

Ingen av Noregs to deltakarar, Børge Mørk og Vemund Vetnes, makta kvalifisere seg til korkje A- eller B-finalar.
  
## Menn
### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 1500 m fri




### 100 meter rygg




### 200 m rygg




### 100 meter bryst




### 200 m bryst




### 100 meter butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kvinner
### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 800 m fri




### 100 meter rygg




### 200 meter rygg




### 100 meter bryst




### 200 m bryst




### 100 meter butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:1997 European Aquatics Championships|1997 European Aquatics Championships]]» frå ,  den 22. august 2025.*
Ditlef Wibe Lund

**Ditlef Wibe Lund** () var ein norsk kjøpmann og politikar som var stortingsmann 1871-73.

Lund var fødd i Overhalla i Nord-Trøndelag, faren var offiser i det militære. Sjølv var han frå 1852 handelsmann på Bjarkøy i Troms, eigde handelsstaden Nergårdshavn som «han ryddet og opdyrket». På fleire felt var han «en foregangsmand, bl.a. en av de første som gjorde forsøk med medicinaltrandampiung nordpaa».

Lund var ordførar i Bjarkøy 1854-59, 1867-71 og 1879-1894. 1865-66 representerte han Finmarkens amt i stortinget, medlem i Justiskomite nr. 2. År 1873 var han medlem i Hamnekommisjonen. Han var forlikskommissær i Bjarkøy 1876-97.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914.
Wilhelm Olsen

**Wilhelm Olsen** () var ein norsk sakførar og politikar, fødd i Kristiania.

Far hans var fut, sjølv studerte han til cand.jur. i 1874. 1875-79 var han byfullmektig i Stavanger, deretter eitt år sorenskrivarfullmektig i Eigersund. Frå 1882 overrettssakførar i Stavanger, i 1890 konstituert borgarmeister i byen.

1890 møtte Olsen i Stortinget som varamann frå kjøpstadene i Rogaland, sju dagar i juli. Medlem i Kyrkjekomiteen. Valperioden 1892-94 fyrsterepresentant til Stortinget frå valkrinsen Stavanger og Haugesund. I 1892-93 var han medlem i Protokollkomiteen, 1893 med i den forsterka Jarnbanekomiteen. 1894-sesjonen møtte han ikkje i Stortinget.

Olsen var ugift, busett i Nedre Eiker frå 1897.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Stavangeren 11. juni 1931
Kwango

**Kwango** (i Angola kalla **Cuango**) er ei elv i Angola og Den demokratiske republikken Kongo. Ho er 1100 kilometer lang, og er ei venstre sideelv til Kwilu. Elva har utspring i provinsen Lunda Sul i Angola, og renner derfrå i nordleg retning. Ho dannar grensa mellom dei to landa over ei strekning på rundt 300 kilometer, der ho òg dannar Kabongo-Lundafalla. Elva munnar til slutt ut i Kwilu nær byen Bandundu, like før denne munnar ut i Kasai.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kwango (elv)|Kwango (elv)]]» frå ,  den 22. august 2025.*
João Lourenço

**João Manuel Gonçalves Lourenço** () er ein angolansk general, politikarar og president. Han var generalsekretær for MPLA mellom 1998 og 2003 og blei forsvarsminister i 2014.

Lourenço blei vald til den tredje presidenten i Angola den 23. august 2017. Han blei innsett 26. september 2017 som etterfølgjar av José Eduardo dos Santos.

I perioden frå februar 2025 til februar 2026 er Lourenço leiar for den afrikanske unionen.

## Bakgrunn
João Lourenço er son til legen João Lourenco Sequeira frå Malange og sydama Josefa Gonçalves Lourenço Cipriano frå Namibe. Han blei fødd i Lobito og gjekk på grunnskolen i Bié-provinsen, der far hans var statstenesteman. Faren var nasjonalist, sat tre år i fengsel i São Paulo i Luanda for å ha deltatt i hemmeleg politisk aktivitet. Lourenço studerte vidare ved Industrielt Institutt i Luanda. I 1978 reiste Lourenço til Sovjetunionen der han studerte historie og heldt fram med militærutdanninga. I tillegg til portugisisk snakkar han russisk og spansk. Han er gift med Ana Afonso Dias Lourenço og er far til seks born.

## Militær karriere
Etter Nellikrevolusjonen i Lisboa søkte Lourenço militærteneste i Ponta Negra i Namibe i august 1974. Han deltok i slag i Kabinda, blei utdanna til artilleriofiserar og gjekk inn i MPLA. Etter militærutdanning i Sovjetunionen kom han tilbake i 1982 og deltok i den angolanske borgarkrigen.

## Politisk karriere
Lourenço sitt valprogram, biografi og politiske embete blei presentert i avisa *Journal de Angola* den 4. februar 2017.

### Politiske embete
* 1984–1987: Guvernør i Moxico
* 1987–1990: Guvernør i Benguela
* 1990–1992: Forsvarsmann
* 1992–1997: Sekretær for informasjon i MPLA
* 1993–1998: Gruppeleiar for MPLA i den angolanske nasjonalforsamlinga
* 1998–2003: Generalsekretær for MPLA
* 1998–2003: Formann i Konstitusjonskomiteen
* 2003–2014: Fyrste visepresident i nasjonalforsamlinga

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:João Lourenço|João Lourenço]]» frå ,  den 24. august 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
Finn Meinich-Olsen

**Finn Meinich-Olsen **() var ein norsk jurist, bankmann, stortingsrepresentant 1937-45 for Bergen og partiet Høgre. Politikaren Olaj Johan Olsen var far hans.

Meinich-Olsen var vernepliktig offiser i 1906 og cand.jur. i 1910. Deretter var han sekretær for stiftamtmannen i Bergen og frå 1913 fullmektig hos sorenskrivaren i Voss. 1915-21 sekretær for Bergens magistrat og 1921-25 depotsjef for Andresens Bank og Bergens Kreditbank. I 1925 tok han over som direktør i Bergens Sparebank, eit arbeid han skjøtta til 1959. Samstundes som forlet denne stillinga vart han utnemnd til riddar av St. Olav.

Meinich-Olsen representerte Høgre i Bergen bystyre 1925–37 og i Stortinget 1937-45. I stortinget var han medlem i Lagtinget og i Administrasjonskomiteen.

## Kjelder
*''Hvem er hvem'', 1934
*''Stortinget: 1937-1939''
Iver Anton Rummelhoff

**Iver Anton Rummelhoff** () var ein norsk prest og stortingsmann frå Austre Moland i Aust-Agder.

Rummelhoff var son til ein major. Sjølv vart han student i 1827 og ferdig utdanna cand.theol. i 1833. 1833-42 var han personal-kapellan i Åmli, og sidan sokneprest i same prestegjeldet.

Etter å ha vore varamann til stortinga 1848 og 1851, vart Rummelhoff hausten 1853, med 13 røyster, vald til å representere Nedenes og Raabygdelagets amt i 1854-stortinget. På Tinget var han medlem i Vegkomiteen. Han døydde i hovudstaden i under stortingsopphaldet.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
MPLA

**Movimento Popular de Libertação de Angola – Partido do Trabalho**, kjent som **MPLA**, er eit politisk parti i Angola. Det blei grunnlagt i 1956 som ei samanslutting mellom Det angolanske kommunistpartiet og Partiet for den sameinte kampen til afrikanarar i Angola (Partido da Luta Unida dos Africanos de Angola), forkorta PLUA. Partiet har ein sosialistisk, marxistisk og kommunistisk ideologi. Det er medlem av Den sosialistiske internasjonale.

Ved presidentvalet i 1992 vann kandidaten til partiet, José Eduardo dos Santos, valet med eit stemmetal på  (49,57 %). Ved parlamentsvalet i 1992 fekk partiet  stemmer (53,74 %, 129 mandat). Åtte opposisjonsparti la fram skuldingar om valfusk. Det neste parlamentsvalet fann ikkje stad før i 2008 på grunn av borgarkrigen. Då fekk MPLA 81,64 % av stemmene og 191 av 220 sete i parlamentet. Ved parlamentsvalet i 2012 fekk partiet 71,84 % av stemmene og 175 av 220 parliamentssete.

I september 2018 blei João Lourenço leiar av partiet etter at José Eduardo dos Santos valde å gå av med pensjon.
Ved valet i 2022 fekk MPLA rundt 51&nbsp;% av stemmene og 124 parliamentssete. Det største opposisjonspartiet, UNITA, fekk 44 % av stemmene og 90 sete. Resultatet var det verste til MPLA på 30 år. Nesten alle opposisjonspartia meinte likevel at resultatet involverte fusk.

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:da:MPLA|MPLA]]» frå ,  den 24. august 2025.*  

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:MPLA|MPLA]]» frå ,  den 5. september 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Ed Reavy

**Ed Reavy** () var ein irsk-amerikansk musikar og komponist av mange tradisjonelle irske dansemelodiar. 

## Liv og virke
Ed Reavy var fødd i Barnagrove (aka Barnagrow, Barnagrows eller Barr na gCnó) i Knappagh i County Cavan. I 1912 emigrerte han til Philadelphia i USA, der han slo seg ned i den irsk-amerikanske enklaven Corktown (no ein del av Powelton Village). Bortsett frå to besøk til fødelandet, budde han i Philadelphia resten av livet.

Reavy var ein felespelar, og gjorde innspelingar for plateselskapet Victor i 1927. Desse omfatta ito reelar («The Boys of the Lough» og «Tom Clark's Fancy») og to hornpiper («The Donegal» og «The Cliff»). Meir enn hundre av komposisjonane hans er gjeven ut, og sønene hans har estimert at det kan finnast meir enn fem hundre i alt.

Den mest kjende melodien hans er kanskje «The Hunter's House».

Komposisjonane og spelestilen hans på kom tilbake til Irland og fekk stor innverknad på utviklinga av den moderne irske tradisjonsmusikken.

Reavy var president for Irish Musicians' Association of America. 

I 2000 fekk han den posthume tittelen «Composer of the Century» av ein irsk-amerikansk organisasjon.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ed Reavy|Ed Reavy]]» frå ,  den 25. august 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

* *The Companion to Irish Traditional Music*, Fintan Vallely, NYU Press, 1999,