open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hamar bispedømme

**Hamar bispedømme** er eit bispedømme i Den norske kyrkja. Bispesetet er på Hamar med Hamar domkyrkje.

### Historie

Hamar bispesete vart oppretta i 1153. 
Ved reformasjonen i 1537 vart biskop Mogens send til Danmark som fange og døydde i 1542. Hamar bispedømme vart då lagt inn under Oslo. Ei svensk hæravdeling la Hamardomen i ruinar i 1567 under den nordiske sjuårskrigen. Ruinane står i dag under glas og fungerer både som kyrkje, kulturminne og turistattraksjon.

Hamar bispedømme vart skilt ut att i 1864. Vang kyrkje var biskopkyrkje i to år, fram til 1866, då Hamar domkyrkje stod ferdig.

### Biskoper i Hamar bispedømme 1864-2006

Halvor Olsen Folkestad 1864-1887
Arnoldus Hille 1887-1906
Christen Brun 1906-1917
Otto Jensen 1917-1918
Gustav Johan Fredrik Dietrichson 1918-1922
Mikkel Bjønness-Jacobsen 1922-1934
Henrik Hille 1934-1947
Kristian Schjelderup 1947-1964
Alexander Johnson 1964-1974
Georg Hille 1974-1993
Rosemarie Köhn 1993-2006
Solveig Fiske 2006-

### Prosti

Hamar bispedømme har følgjande prosti: 

### Fellesråd

Bispedømmet har har følgjande fellesråd:
Toomas Hendrik Ilves

**Toomas Hendrik Ilves** () er ein estisk politikar som var president i Estland frå 9. oktober 2006 til 10. oktober 2016.

Ilves vart fødd i Sverige som son av estiske flyktningar. Han voks opp i USA. Han studerte psykologi ved Columbia University i New York og University of Pennsylvania. Frå 1996 til 1998, og frå 1999 til 2002, var han estisk utanriksminister. Han er med i Det sosialdemokratiske partiet (Sotsiaaldemokraatlik Erakond), som han leia frå 2001 til 2002 då partiet heitte Det moderate folkepartiet (Rahvaerakond Mõõdukad). Han vart vald til president 23. september 2006 av Valmannsforsamlinga (Valimiskogu). Han sat som president i to periodar på 5 år.

Ilves er gift for andre gong og har tre born.

## Bakgrunnsstoff
Møre bispedømme

**Møre bispedømme** er eit bispedømme i Den norske kyrkja. Bispesetet er i Molde, med Molde domkyrkje.

### Historie
Før skipinga av Møre bispedømme var det usemje om grensene for bispedøme, om bispesete og om namnet. Odelstinget vedtok 2. juni 1982, med 45 mot 40 røyster, at bispesete skulle vere i Ålesund kommune, med Borgund kyrkje som domkyrkje. Namnet skulle vere Møre og Romsdal. Den 5. juni vedtok Lagtinget, med 21 mot 12 røyster, å sende saka attende til Odelstinget. 8. juni vedtok så Odelstinget, med 63 mot 52 røyster, at bispesete skulle vere i Molde, og at namnet skulle vere Møre bispedømme. Vedtaket skulle gjelde frå 1. januar 1983.

* 18. september 1983 vart Ole Nordhaug vigsla som den første biskopen i Møre.
* 17. november 1991 vart Odd Bondevik vigsla som den andre biskopen i Møre.
* 15. mai 2008 vart Ingeborg Midttømme utnemnd til ny biskop i Møre. Ho vart vigsla den 21. september.
### Prosti

Møre bispedømme har følgjande prosti: 

Molde domprosti
Indre Nordmøre prosti
Indre Romsdal prosti
Nordre Sunnmøre prosti
Søre Sunnmøre prosti
Ytre Nordmøre prosti

### Fellesråd
Bispedømmet har har følgjande fellesråd: 

## Kjelder
* Johan Krogsæter: Striden om bispesetet i Møre bispedøme i '' Tidsskrift for Sunnmøre Historielag 1999
Espresso

**Espresso** (av italiensk 'esprimere', «presse ut» eller «presse gjennom») er ein spesiell måte å bryggje kaffi på, som gjev ein veldig kraftig, smakfull drikk. Dette skjer ved at kaffien vert bryggja under trykk. Drikken vert servert i små porsjonar på om lag 3 cl, og vert laga ved å presse varmt vatn gjennom finmalen kaffi. Franskmannen Descroisilles fann opp espresso/mokka-kanna i 1802. Denne forma for kaffi hadde likevel størst gjennomslag i Italia, der italienaren Gaggia fann opp espressomaskina i 1946.

I Italia, der drikken kjem frå, er espresso den vanlegaste forma for kaffi, og den typen ein får servert dersom ein bestiller kaffi på ein bar eller resturant. Filter- og kokekaffien slik vi kjenner han er lite kjend i Italia. Espresso vert brukt som fundament for andre drikkar som inneheld kaffi, som t.d. caffè latte, cappuccino og cortado.

## Variasjonar
* Lungo (lang): meir vatn (omtrent dobbelt så mykje) vert pressa gjennom kaffipulveret, noko som gjev ein svakare men bitrare smak, samt meir koffein.
* Ristretto (restriksjon): mindre vatn, meir konsentrert
* Doppio (dobbel): to espressoar i ein kopp.
* Corretto (korrigert): med ein eller anna form for brennevin.
* Americano (Amerikansk): blanda ut med varmt vatn.
* Caffe’ Macchiato (merka, markert): med ei matskei mjølkeskum.
* Cortado: blanda ut med med varm mjølk.

## Sjå òg
* Barista
* Kaffibar
* Kafé

## Bakgrunnsstoff
* How to make espresso : thedomesticbarista.com 
* Coffee Geek
* TooMuchCoffee: The European Coffee and Espresso Resource
* How to make a homemade espresso machine
Nidaros bispedømme

**Nidaros bispedømme** er eit bispedømme i Den norske kyrkja. Biskopen har sete i Trondheim, med Nidarosdomen som domkyrkje.

### Historie
Det første bispesetet i Nidaros vart truleg oppretta på Olav Kyrre si tid. I 1152/53 vart Nidaros erkestift og kyrkjeleg senter for det vest-nordiske riket. 10 bispesete låg under Nidaros: Bjørgvin, Stavanger, Hamar og Oslo i Noreg. Dessutan: Isle of Man, Orknøyane, Færøyane, Grønland, Skåholt på Island og Holar på Island. For informasjon om setet til erkebiskopen, sjå Nidaros erkebispedøme.

Ved reformasjonen i 1537 opphøyrde det store erkestiftet og maktgrunnlaget vart overtatt av kongen i København. Den katolske erkebiskopen flykta frå landet, og først i 1546 var den første lutherske biskopen på plass i Nidaros. 

Seinare har bispedømmet blitt mindre: I 1622 vart Sunnmøre overført til Bjørgvin stift og i 1803 vart Nord-Noreg skilt ut frå Nidaros som eit eige bispedømme. I 1982 vart Møre bispedømme skilt ut. Nidaros avstod da Nord-Møre og Romsdal til det nye bispedømmet. No omfattar Nidaros bispedømme Trøndelag fylke.

### Biskopar i Nidaros etter reformasjonen

### Prosti

Nidaros bispedømme har følgjande prosti: 

### Fellesråd

Bispedømmet har har følgjande fellesråd:
Nord-Hålogaland bispedømme

**Nord-Hålogaland bispedømme** er eit bispedømme i Den norske kyrkja. Biskop Per Oskar Kjølaas har sete i Tromsø med Tromsø domkyrke. Bispedømmet femner Troms, Finnmark og Svalbard og har 63 sokn og åtte prosti. 

Hålogaland bispedømme vart oppretta i 1804 og femnde Nordland, Troms og Finnmark. I 1952 vart bispedømmet delt i to og Nordland har sidan utgjort Sør-Hålogaland bispedømme.

## Biskopar i Nord-Hålogaland

* Alf Kristian Theodor Wiig 1952−1961
* Monrad Oskar Norderval 1962−1972 
* Kristen Kyrre Bremer 1972−1979 
* Arvid Halgeir Nergård 1979−1990 
* Ola Steinholt 1990−2001
* Per Oskar Kjølaas 2002−2014
* Olav Øygard 2014-

## Prosti og sokn

Nord-Hålogaland bispedømme har følgjande prosti og sokn: 

* Tromsø domprosti 
** Elverhøy sokn
** Grønnåsen sokn
** Hillesøy sokn
** Karlsøy sokn
** Kroken sokn
** Kvaløy sokn
** Sandnessund sokn
** Svalbard sokn
** Tromsø Domkyrkje sokn
** Tromsøysund sokn
** Ullsfjord sokn

* Trondenes prosti
** Andørja sokn
** Astafjord sokn
** Bjarkøy og Sandsøy sokn
** Gratangen sokn
** Harstad sokn
** Ibestad sokn
** Kanebogen sokn
** Kvæfjord sokn
** Sandtorg sokn
** Skånland sokn
** Tovik sokn
** Trondenes sokn

* Senja prosti 
** Balsfjord og Malangen sokn
** Bardu sokn
** Berg sokn i Senja
** Dyrøy sokn
** Lavangen sokn
** Lenvik sokn
** Målselv sokn
** Salangen sokn
** Sørreisa sokn
** Torsken sokn
** Tranøy sokn
** Øverbygd sokn

* Nord-Troms prosti 
** Kvænangen sokn
** Kåfjord sokn
** Lyngen sokn
** Nordreisa sokn
** Skjervøy sokn
** Storfjord sokn

* Alta prosti 
** Alta sokn
** Hasvik sokn
** Loppa sokn
** Talvik sokn

* Hammerfest prosti 
** Gamvik sokn
** Hammerfest sokn
** Kjøllefjord sokn
** Kokelv sokn
** Lebesby sokn
** Måsøy sokn
** Nordkapp sokn

* Indre Finnmark prosti
** Karasjok sokn
** Kautokeino sokn
** Nesseby sokn
** Polmak sokn
** Porsanger sokn
** Tana sokn

* Varanger prosti 
** Berlevåg sokn
** Båtsfjord sokn
** Sør-Varanger sokn
** Vadsø sokn
** Vardø sokn

 
## Fellesråd

Bispedømmet har følgjande fellesråd: 

Måsøy
Nordkapp
Porsanger 
Karasjok
Lebesby
Gamvik
Berlevåg
Tana
Nesseby
Båtsfjord
Sør-Varanger
Harstad
Tromsø
Kvæfjord
Tjeldsund
Ibestad
Gratangen 
Lavangen 
Bardu
Salangen
Målselv
Sørreisa
Dyrøy
Senja
Balsfjord og Malangen
Karlsøy
Lyngen
Storfjord
Kåfjord
Skjervøy
Nordreisa
Kvænangen
Svalbard
Vardø
Vadsø
Hammerfest
Kautokeino
Alta
Loppa
Hasvik

## Bakgrunnsstoff
* Om Nord-Hålogaland bispedømme på nettstaden til Den norske kyrkja
* Nettstaden til Nord-Hålogaland bispedømme
Oslo bispedømme

**Oslo bispedømme** er eit bispedømme i Den norske kyrkja. Bispesetet er i Oslo med Oslo Domkyrkje. Biskop er Sunniva Gylver.

Bispedømet femner prostia i Oslo fylke og i Asker og Bærum kommunar i Akershus fylke og det landsomfattande Døveprostiet.

## Historie
Oslo bispedømme er eit av dei fem opphavlege bispedømma i Noreg. Det vart oppretta kring 1070.

### Biskopar etter reformasjonen
*1541-1545 Hans Rev
*1545-1548 Anders Madssøn
*1548-1580 Frants Berg
*1580-1600 Jens Nilssøn
*1601-1607 Anders Bendssøn Dall
*1607-1617 Niels Senning
*1617-1639 Niels Simensen Glostrup
*1639-1646 Oluf Boesen
*1646-1664 Hennings Stockfleth
*1664-1699 Hans Rosing
*1699-1712 Hans Munch
*1713-1730 Bartholomæus Deichman
*1731-1737 Peder Hersleb
*1738-1758 Niels Dorph
*1758-1773 Fredrik Nannestad
*1773-1804 Christian Schmidt
*1805-1822 Fredrik Julius Bech
*1823-1845 Christian Sørensen
*1846-1874 Jens Lauritz Arup
*1875-1893 Carl Peter Essendrop
*1893-1896 Fredrik Wilhelm Klumpp Bugge
*1896-1912 Anton Christian Bang
*1912-1922 Jens Frølich Tandberg
*1922-1937 Johan Lunde
*1937-1951 Eivind Berggrav
*1951-1968 Johannes Smemo
*1968-1973 Fridtjov Birkeli
*1973-1977 Kaare Støylen
*1977-1998 Andreas Aarflot
*1998-2005 Gunnar Stålsett
*2005-2017 Ole Christian Kvarme
*2017-2025 Kari Veiteberg
*2025- Sunniva Gylver

## Prosti

Oslo bispedømme har følgjande prosti: 

Oslo domprosti
Søndre Aker prosti
Østre Aker
Nordre Aker prosti
Vestre Aker prosti
Bærum prosti
Asker prosti
Døveprostiet

## Fellesråd

Bispedømmet har har følgjande fellesråd: 

Bærum 
Asker 
Oslo 
Døvekirkenes fellesråd 

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Oslo bispedømme på nettstaden til Den norske kyrkja
* Nettstaden til Oslo bispedømme
Sør-Hålogaland bispedømme

**Sør-Hålogaland bispedømme** er eit bispedømme i Den norske kyrkja. Biskopen held til i Bodø. Der ligg òg Bodø domkyrkje.

## Historie
Sør-Hålogaland bispedømme omfattar Nordland fylke. Bispedømmet vart oppretta i 1952 då Hålogaland bispedømme vart delt. Hålogaland bispedømme var skilt ut frå Nidaros i 1804.

### Biskopar
* 1952-1959 - Wollert Krohn Hansen
* 1959-1969 - Hans Edvard Wisløff
* 1969-1982 - Bjarne Odd Weider
* 1982-1992 - Fredrik Grønningsæter
* 1992-2006 - Øystein Ingar Larsen
* 2007-2015 - Tor Berger Jørgensen
* 2016-2023 - Ann-Helen Fjeldstad Jusnes
* 2023-         - Svein Valle

## Prosti
Sør-Hålogaland bispedømme har følgjande prosti: 

* Bodø domprosti
* Sør-Helgeland prosti
* Indre Helgeland prosti
* Nord-Helgeland prosti
* Salten prosti
* Ofoten prosti
* Lofoten prosti
* Vesterålen prosti

## Fellesråd
Bispedømmet har følgjande fellesråd: 

* Bodø
* Narvik
* Bindal
* Sømna
* Brønnøy
* Vega
* Vevelstad 
* Herøy
* Alstahaug
* Leirfjord
* Vefsn
* Grane
* Hattfjelldal
* Dønna
* Nesna
* Hemnes
* Rana
* Lurøy
* Træna
* Rødøy
* Meløy
* Gildeskål
* Beiarn
* Saltdal
* Fauske
* Sørfold
* Steigen
* Hamarøy
* Tysfjord
* Lødingen
* Evenes
* Ballangen
* Røst
* Værøy
* Flakstad
* Vestvågøy
* Vågan
* Hadsel
* Bø og Malnes
* Øksnes
* Sortland
* Andøy
* Moskenes
Tunsberg bispedømme

**Tunsberg bispedømme** er eit bispedømme i Den norske kyrkja. Biskopen har sete i Tønsberg med Tønsberg domkyrkje.

## Historie

Tunsberg bispedømme vart skilt ut frå Oslo bispedømme i 1948.

Biskopar:
* 1946-1961 - Bjarne Skard 
* 1961-1978 - Dagfin Hauge 
* 1978-1990 - Håkon E. Andersen 
* 1990-2001 - Sigurd Osberg 
* 2003-2014 - Laila Riksaasen Dahl
* 2014-2018 - Per Arne Dahl
* 2018-     . Jan Otto Myrseth

## Prosti
Tunsberg bispedømme har følgjande prosti: 

* Tønsberg domprosti 
* Drammen prosti
* Eiker prosti
* Hallingdal prosti
* Kongsberg prosti
* Larvik prosti
* Nord-Jarlsberg prosti
* Ringerike prosti
* Sandefjord prosti

## Fellesråd

Bispedømmet har har følgjande fellesråd: 

* Drammen
* Flesberg 
* Flå
* Færder
* Gol
* Hemsedal
* Hol
* Hole
* Holmestrand
* Horten
* Kongsberg
* Krødsherad
* Larvik
* Lier
* Modum
* Nes
* Nore
* Ringerike
* Rollag
* Sandefjord
* Sigdal
* Tønsberg
* Øvre Eiker
* Ål
45 av Kino

**45** er debutalbumet til det russiske rockebandet Kino frå 1982. Albumet vart spelt inn i studioet ANTROP, som høyrde til Andrej Tropillo. 

Tsoj var ein av få russiske musikarar som våga seg ut på politiske tema i musikken sin. I songen Elektritsjka (som er det russiske namnet på metrotoga som køyrer i undergrunnsbanane i Russland) handlar teksten om ein mann som ikkje kjem seg av eit tog, som tek han til ein stad han ikkje ville dra til. Dette var ein klar metafor for livet i Sovjetunionen, og det vart raskt nedlagt forbod for bandet om å spele songen på konsertar. Likevel gjorde den politiske bodskapen songen populær blant ungdomen frå antistatsrørsla, og Viktor Tsoj og Kino vart raskt idola deia. 

Albumet inneheld stort sett akustiske songar og viser, men på enkelte songar, som «Elektritsjka», har dei enkle trommemaskinrytmar. 

Tittelen på albumet skulle gjenspeile at lengda på albumet var 45 minutt, men CD-utgåva er iallefall kortare enn dette. 

## Innhald

Alle songane er skrive av Viktor Tsoj. 

# «Время есть, а Денег нет» (Vremja jest, a Deneg net - Eg har tid, men ingen pengar)
# «Просто Хочешь Ты Знать» (Prosto Khotsjesj ty Znat - Du vil berre vite)
# «Алюминиевые Огурцы» (Aljuminijevyje Ogurtsy - Aluminiumagurkar)
# «Солнечные Дни» (Solnetsjnyje Dni - Dei solrike dagane)
# «Бездельник» (Bezdelnik - Dagdrivar)
# «Бездельник 2» (Bezdelnik 2 - Dagdrivar 2)
# «Электричка» (Elektritsjka - Forstadstog)
# «Восьмиклассница» (Vosmiklassnitsa - Åttandeklassejente)
# «Мои Друзья» (Moi Druzia - Venene mine)
# «Ситар Играл» (Sitar Igral - Ein sitar spelte)
# «Дерево» (Derevo - Tre)
# «Когда-то Ты Был Битником» (Kogda-to Ty Byl Bitnikom - Ein gong var du ein Beatnik)
# «На Кухне» (Na Kukhne - På kjøkenet)

## Medverkande
* Viktor Tsoj - Vokal og gitar
* Aleksej Rybin - Gitar
* Boris Grebensjtsjikov - Gitar, металлофон, korist
* Mikhail Vasiljev - Trommemaskin, korist
* Vsevolod Gakkel - Cello
* Andrej Romanov - Fløyte
* Andrej Tropillo -Fløyte]], korist
Klementin

**Klementin** er ei frukt i småsitrus-gruppa. I 1902 klarte presten Pierre Clément frå Algerie å krysse mandarinen med ei anna sitrusfrukt, pomerans. Klementinar inneheld vanlegvis ikkje steinar, men det kan førekome. Klementinen har ein fin balanse mellom sukker og syre. Han er ei flattrykt frukt, med tynt oransjefarga skal. Det finst mange variantar av klementinen, men det er stort sett berre spesialistar som klarar å sjå skilnaden på desse, og alle sortane vert pakka og eksporterte som klementinar. Dei fyrste variantane ein fann i Spania heiter Marisol og Oroval. Hovudsorten i Marokko har namnet Fina, den var òg den viktigaste i Spania tidlegare, der den har vorte erstatta av Clemenules, som gjev frukt med betre storleik. Når det gjeld forlenging av sesongen for frukta, har spanske Hernandina og marokkanske Nour gjort det mogleg til langt ut i februar. I Noreg vert klementinane kjøpte frå Spania og Marokko i perioden oktober–februar. Ein kan også skaffe dei frå Korsika.
Bindevev

**Bindevev**, også kalla **støttevev**, knyter saman, støttar og vernar dei indre delane av kroppen. Bindevev er rikt på mellomcellesubstans, men inneheld relativt få celler samanlikna med epitel. Typecellene er fibroblastar.

Det finst fleire ulike typar bindevev: 
* Embryonalt bindevev eller mesenchymvev
* Tett bindevev
* Laust bindevev
* Retikulært bindevev
* Kvit feittvev
* Brunt feittvev
* Blodvev
* Beinvev
* Bruskvev

Fibertypar:
* Kollagen
* Retikulære fiber
* Elastiske fiber
Rasjonale tal

**Rasjonale tal** er tal som kan skrivast på brøkform som \frac{m}{n}, der *m* er eit heiltal og *n* eit naturleg tal. Mengda av rasjonale tal vert ofte gjeven som \mathbb{Q} og formar ein kropp, nemleg brøkkroppen til heiltala. Dei rasjonale tala er ei tett, tellbar og ikkje-samanhengande delmengd av dei reelle tala. Reelle tal som ikkje er rasjonale kallast irrasjonale tal.

Desse tala har ei endeleg eller periodisk desimalutvikling, til dømes: 
:\frac{1}{3} = 0{,}3333333\dots = 0{,}\bar{3}

:\frac{1}{4} = 0{,}25

:\frac{9}{22} = 0{,}4090909\dots = 0{,}4\overline{09}
Assosiativitet

**Assosiativitet** eller **den assosiative lova** er eit omgrep i matematikk som seier at addisjon og multiplikasjon er assosiative operasjonar. 

For addisjon seier den assosiative lova at når tre tal, a, b og c vert adderte, så får ein same resultat anten ein adderer summen av dei to første tala til det tredje, eller det første til summen av dei to siste: 

:\ (a + b) + c = a + (b + c)

For multiplikasjon gjeld den assosiative lova på same måte:

:\ (a \cdot b) \cdot c = a \cdot (b \cdot c)

Assosiativitet kan definerast på tilsvarande måte for fleire andre operasjonar, òg der ein ikkje har å gjere med tal, men til dømes vektorar, polynom og funksjonar.

## Kjelder
* assosiative lov. (2011-11-01) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/assosiative_lov
Distributivitet

**Distributivitet** eller **den distributive lova** er ein algebraisk relasjon som knyter saman addisjon og multiplikasjon:

:\ a \cdot (b + c) = a \cdot b + a \cdot c

Vi seier at multiplikasjon er distributiv med omsyn til addisjon. Meir generelt snakkar vi om den distributiv lova kvar gong vi har ein algebraisk relasjon som over, sjølv om operasjonane · og + kan vere andre operasjonar enn vanleg multiplikasjon og addisjon av tal, sjå ring.

Ein seier vidare at den binære operasjonen \cdot **venstredistribuerer** over ein binær operasjon + dersom a \cdot (b+c) = a \cdot b + a \cdot c  og **høgredistribuerer** over ein binær operasjon + dersom (a+b) \cdot c = a \cdot c + b \cdot c  for alle *a*, *b* og *c*. \cdot distribuerer over + dersom han er både venstre- og høgredistributiv. Ein algebraisk struktur er **distributiv** dersom han har ein binær operasjon som distribuerer over ein annan.

## Kjelder
*
Titus av Romarriket

**Titus Flavius Vespasianus** (), eller berre **Titus**, var ein romersk keisar frå år 79 til år 81.

Før han blei keisar, vann Titus seg ry som militær kommandør. Han tente under faren sin i Judea under den første romersk-jødiske krigen. Då Vespasian blei utropt til keisar i år 69, fekk Titus ansvaret for å slå ned det jødiske opprøret. I år 70 omleira og erobra han Jerusalem, og la byen og det andre tempelet i ruinar. Deretter blei Titus æra med ein triumf og minna med ein triumfboge i Roma.

Han etterfølgde far sin, Vespasian, etter at han døydde, og blei dermed den første romerske keisaren som etterfølgde sin eigen biologiske far. Som keisar er Titus best kjend for å fullføra Colosseum og for sjenerøsiteten sin etter to ulukker, vulkanutbrotet til Vesuv i år 79 og ein brann i Roma i år 80. 

Titus var fødd i Roma, truleg den 30. desember år 39, som den eldste sonen til Titus Flavius Vespasianus —vanlegvis kjend som keisar Vespasian — og Domitilla den eldre. Han hadde ei yngre syster, Domitilla den yngre (fødd år 45), og ein yngre bror, Titus Flavius Domitianus (fødd 51), kjend som Domitian.

Titus døydde etter knappe to år i embetet. Han blei erklært som gud av det romerske senatet og etterfølgd av den yngre bror sin, Domitian.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Titus|Titus]]» frå ,  den 3. august 2018.*
Arnulv Sudmann

**Arnulv Sigurd Sudmann** () var ein norsk journalist, leksikonredaktør, lektor, språkbyråkrat, målmann og statsstipendiat. Han vart fødd på Voss. 

Han voks opp i ein lærarheim, tok artium i 1931, og seinare ein magistergrad i psykologi ved Universitetet i Oslo (1942). Emnet for og namnet på avhandlinga var *Kor mykje forstår borna av språket i lærebøkene?*. Han arbeidde som journalist i *[[Norsk Tidend]]* frå 1935 til 1936 og i Nynorsk Vekeblad frå 1941 til 1943, og som redaktør i vekebladet frå 1943 til 1945. 

Sudmann er mest kjend for si rolle som hovudredaktør for Norsk Allkunnebok, det største nynorske leksikonet som er utgjeve. Verket kom i 10 bind i perioden 1948–1964. Utgjevinga gjekk ikkje godt økonomisk, og Sudmann slutta med arbeidet før verket vart fullført. Han arbeidde med allkunneboka frå 1945 til 1960.

Han var lektor ved Gudbrandsdal offentlige landsgymnas frå 1960 til 1961, deretter sekretær for nynorsk i Norsk språknemnd i 1961–1972 og kontorsjef for nynorsk same stad i åra 1972–1980. Sudmann vart utnemnd til statsstipendiat i 1980, og høyrde til såleis den gruppa av stipendiatar som mottok statsstipend idet dei pensjonerte seg frå offentleg teneste.

Han gifta seg i 1946 med den ti år yngre Solveig, fødd Gjellesvik.

## Kjelder
* *Viljen til språk* av Ottar Grepstad (2006), s. 252.
* *Filologen*, 1950.
Familien Krupp

**Familien Krupp** er ein tysk familie som i løpet av 400 år har blitt kjent for våpen- og stålproduksjon.
Natsjalnik Kamtsjatki

***Natsjalnik Kamtsjatki*** (Начальник Камчатки &mdash; Mesteren av Kamtsjatka) er eit album av det russiske bandet Kino frå 1984. Kamtsjatka i tittelen var eit russisk slanguttrykk for fyrrommet i bygningar. Viktor Tsoj, frontfiguren i Kino, arbeida i eit slikt fyrrom, og *Mesteren* er her ein referanse til han sjølv. 

Viktor Tsoj grunnla Kino i 1981, og byrja på tida då albumet kom ut og danne stamma i det som skulle bli Kino resten av tida dei heldt saman. Med seg på dette albumet har Tsoj i tillegg med seg fleire personar frå musikkgruppa Akvarium, som han hadde på det første albumet *[[Musikkalbumet 45|45]]*. I motsetnad til det første albumet var dette albumet langt mindre akustisk, og stilmessig er dette langt inne i postpunk-land, og i stil mykje likt band som Joy Division. «Trollejbus» og «Kazjduju Notsj» har derimot ein meir reggaeliknande takt, meir som The Police og The Clash heldt på med få år tidlegare, medan «Rastopite Sneg» ikkje ligg langt unna Talking Heads.

## Innhald
# «Последний Герой» (Poslednij Geroj &mdash; Den siste helten)
# «Каждую Ночь» (Kazjduju Notsj &mdash; Kvar natt)
# «Транквилизатор» (Trankvilizator &mdash; Berolegande middel)
# «Сюжет для Новой Песни» (Siuzjet dlja Novoj Pesni &mdash; Tema for ein ny song)
# «Гость» (Gost &mdash; Gjest)
# «Камчатка» (Kamtsjatka)
# «Ария Мистера Х» (Arija Mistera X &mdash; Arie for Mr. X)
# «Троллейбус» (Trollejbus &mdash; Trollybuss)
# «Растопите Снег» (Rastopite Sneg &mdash; Smelt snøen)
# «Дождь для Нас» (Dozjd dlja Nas &mdash; Regn for oss)
# «Хочу Быть с Тобой» (Khotsju Byt s Toboj &mdash; Vil vere med deg)
# «Генерал» (General)
# «Прогулка Романтика» (Progulka Romantika &mdash; Romantikaren sin spasertur)

## Medverkande

* Viktor Tsoj - Vokal, gitar
* Jurij Kasparjan - Gitar
* Aleksandr Titov - Bassgitar og perkusjon
* Boris Grebensjtsjikov - Trommemaskin, tangentinstrument
* Sergeij Kurjokhin - Tangentinstrument
* Petr Trosjtsjenkov - Perkusjon
* Vsevolod Gakkel - Cello, trommer
* Georgij Gurjanov - Perkusjon
* Igor Butman - Saksofon
Kommutativitet

**Kommutativitet** eller **den kommutative lova** er eit omgrep innan matematikk, særleg innan abstrakt algebra, som viser til at ein får same resultat sjølv om ein endrar rekkefølgja på operatorane. Ein binær operasjon * er kommutativ dersom a*b = b*a for alle *a* og *b*. For addisjon er rekneregelen *a + b = b + a*. 

Moderne algebra har i stor grad drive med ikkje-kommutative system, til dømes der den kommutative lova ikkje gjeld for multiplikasjon. Slike system vert kalla anti-kommutative. I ei gruppe kalalr ein elementet *c* bestemt ved likninga *a·b = c·b·a* for kommutatoren til a og b.

## Kjelder
* den kommutative lov. (2011-10-29) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/den_kommutative_lov
Delmengd

Ei **delmengd** *A* av ei mengd *B* er ei mengd som er slik at alle elementa i *A* også er element i *B*. Me skriv A \subseteq B. Dersom me samtidig veit at *A* og *B* ikkje er identiske, så er *A* ei **ekte delmengd** av *B* og me skriv A \subset B. Dersom *A* er ei ekte delmengd av *B*, så er ho også ei delmengd av *B*.

## Eigenskapar
La 2^A vera potensmengda til ei mengd A. Då induserer \subseteq ein partiell orden på 2^A:
* B \subseteq B
* Dersom B \subseteq C og C \subseteq B, så er B = C.
* Dersom B \subseteq C og C \subseteq D, så er B \subseteq D.

Vidare er B \cap C \subseteq B \subseteq B \cup C med likskap for B = C. 

## Døme
* Dei rasjonelle tala er ei delmengd av dei reelle tala; \mathbb{Q} \subset \mathbb{R}.
* Ei kvar mengd *A* er ei delmengd av potensmengda 2^A; A \subset 2^A.
* Den tomme mengda \emptyset er ei delmengd av alle mengder; \emptyset \subset A.
* (Ifølgje visse definisjonar:) Det naturlege talet 1 er ei delmengd av 2; 1\subset 2. Dette kan og skrivast som 1 .
Vasco da Gama

**Vasco da Gama** () var ein portugisisk oppdagar. Han er kjend for å vera den første som reiste sjøvegen frå Europa rundt Afrika og til India.

Vasco da Gama blei vald ut som leiar for ein ekspedisjon på fire skip sende ut av kong Manuel I av Portugal. Flåten la ut frå Lisboa 8. juli 1497. Straks over nyttår kom han fram til Malindi på austkysten av Afrika. Her fekk Gama fatt i ein los som førte skipa til Calicut (dagens Kozhikode) i sørvestlege India. Ekspedisjonen blei vennleg teke imot av den indiske fyrsten (zamorinen) der, men da Gama oppnådde ikkje nokon handelsavtale. Ekspedisjonen drog til Anjediva-øya før dei prøvde å kryssa Indiahavet att. Turen tilbake i motvind tok 132 dagar, og skipa kom tilbake til Malindi 7. januar 1449 i særs dårleg forfatning. Da Gama kom endeleg tilbake til Portugal 29. august 1499. Han hadde med nok pepar til å betala for heile reisa, og blei gjeven ei ærerik mottaking. I desember blei da Gama gjeven heimbyen Sines av kongen, noko som var problematisk ettersom han tilhøyrde Santiago av sverdet-ordenen.

Allereie i 1500 blei ein ny flåte send til India under kommando av Pedro Álvares Cabral for å skipa ein handelsstasjon i Calicut. Etter at det oppstod konflikt med dei lokale arabiske kjøpmannslauga, blei opptil 70 portugisarar drepne i opptøyar. I 1502 blei Gama send ut med 10 fartøy for å hemna hendinga. Han kom til Calicut, bombarderte byen og massakrerte mange av innbyggjarane. Så reiste han til Cochin (Kochi), og slutta ein traktat med fyrsten der. Han kom tilbake til Europa i 1503 med ein verdifull last. I 1524 blei da Gama utnemnd til visekonge av (portugisisk) India. Han døydde i Cochin same året.

## Kjelder
Bijeksjon

Ein **bijeksjon** eller ein **bijektiv funksjon** er ein funksjon eller avbilding f frå ei mengd X til ei mengd Y er ein funksjon som er slik at for alle y\in Y finst nøyaktig éin x\in X slik at f(x) = y. Den er med andre ord både injektiv og surjektiv og vil sei at funksjonen kan ta alle verdiar i verdimengda si og alltid gje ulike funksjonsverdiar for ulike argument.

## Sjå også
* Injeksjon

* Surjeksjon

## Kjelder
* bijeksjon. (2011-10-31) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/bijeksjon
Snitt i matematikk

**Snittet** av to mengder *A* og *B* er mengda A \cap B = \{a : a \in A \land a \in B\} av element som er i både A og B.

## Sjå også
* Union
Hålogaland bispedømme

**Hålogaland bispedømme** var frå 1804 til 1952 eit bispedømme i Den norske kyrkja og omfatta Nord-Noreg. Biskopen hadde sete i Tromsø.

## Historie
Bispedømmet vart oppretta ved at Mathias Bonsak Krogh i 1804 vart utnemnd til biskop over «Nordlandene og Finmarken». Biskop Krogh valde Alstahaug i Helgeland som bispesete.

Frå 1844 til 1918 var bispedømmet kalla «Tromsø Stift».

I 1952 vart bispedømmet delt i Nord- og Sør-Hålogaland bispedømme.

## Biskopar
* Mathias Bonsak Krogh 1804−1828 
* Peder Christian Hersleb Kjerschow 1830−1848 
* Daniel Bremer Juell 1849−1855 
* Knud Gislesen 1855−1860 
* Carl Peter Essendrop 1861−1867 
* Fredrik Waldemar Hvoslef 1868−1876 
* Jakob Sverdrup Smitt 1876−1885 
* Johannes Nilsson Skaar 1885−1892 
* Peter Wilhelm Kreydahl Bøckmann 1893−1909 
* Gustav Dietrichson 1910−1918 
* Johan Støren 1918−1928 
* Eivind Berggrav 1928−1937 
* Sigurd Johann Normann 1937−1939 
* Wollert Krohn-Hansen 1940−1952
Mathias Bonsak Krogh

**Mathias Bonsak Krogh** () var ein norsk geistleg og stortingspolitikar.

Krogh var fødd i Vadsø. Han studerte i København, og tok teologisk embetseksamen i 1779. Han var sokneprest i Lenvik (ordinert i 1781), i Vågan (1788) og i Ørland (1798) før han vart utnemnd til den første biskopen for *Nordlandene og Finmarken* (Hålogaland bispedømme). Denne stillinga hadde han frå 1805 til han døydde i 1828. Som biskop budde Krogh på Belsvåg ved Alstahaug i Helgeland. Her døydde han, og er gravlagd ved Alstahaug kyrkje.

## Politisk engasjement
Krogh var også nordnorsk politikar, og sat på Stortinget 1815-1816. Der arbeidde  han blant anna for å bryte bergenskjøpmennene sitt monopol i nordlandshandelen, ved at det vart gjeve kjøpstadsrettar til Hundholmen (1816), som seinare vart Bodø by.

## Gravsteinen
Støtta på Krogh si grav er særeigen. Innskrifta, som han sjølv skal ha forfatta, lyder slik:

:*Her hviler / den forkrænkelige Deel af / Mathias Bonsak Krogh / Biskop / over Nordl. og Finmarken / Fra Aaret 1805 til 1828 / Fød 1754, Gift 1781. / Død 1728 den 2. septb. / Han efterlader 5 Børn / som leve, 6 døde *

:*Efter mange alvorlige / Undersøgelser fandt han / i Jesu Evangelium det Lys / som opklarede hans Tvivl / den Trøst som ene beroligede / hans Hjerte / og i Troen på den Frelser, / der forligte Syndere med Gud / gik han frimodigen ind til / den bedre Verden. *

:*I mangehånde Livs Farer / beskiermede ham / den algode Faders / almægtige Haande / hans Sorger / bleve formildede / ved mange Glæder. / Han efterlader sig / hverken Rigdom / eller Uvenner.*

:*Hans Eftermæle / overlades dem / som nøjere kiendte ham / at bestemme. / Den retfærdige men / Milde Dommer / at veje hans Daad. / med Haanden paa Hjertet / sukker han: / Gud vær mig Synder naadig.*  *ipse fecit*

## Kjelder
* *[[Årbok for Helgeland]] 2004*: Terje Ellingen: «Mathias Bonsak Krogh og hans «testamente».»
* Utdjupande artikkel om Krogh på snl.no, skriven av Terje Ellingsen.

## Bakgrunnsstoff
*
Semigruppe

Ei **semigruppe** er ein algebraisk struktur (G,*) som består av ei mengd *G* og ein binær, assosiativ operasjon * på G.
Fraksjonskropp

**Fraksjonskroppen** eller **brøkkroppen** til ein heiltalsring *R* er den minste kroppen som har *R* som ein underring. Til dømes er kroppen \mathbb{Q} av rasjonelle tal brøkkroppen til heiltalsringen \mathbb{Z} av heiltal; me skriv \mathbb{Q} = \frac{\mathbb{Z}}{\mathbb{Z} - \{0\}} = \{\frac{m}{n} : m \in \mathbb{Z},n \in \mathbb{Z} - \{0\}\} .

## Konstruksjonen av ein fraksjonskropp
La *R* vera ein kommutativ ring med additiv identitet 0. Då er mengda S = R - \{0\} multiplikativt lukka. Me definerer ein ekvivalensrelasjon *~* på R \times S slik at :(a,s) ~ (b,t) dersom og berre dersom at=bs. Vidare let me \frac{a}{s} vera ekvivalensklassa til (a,s). Då er K=\{\frac{a}{s}:a\in R, b\in S\} fraksjonskroppen til *R*, med operasjonane
:\frac{a}{s} + \frac{b}{t} = \frac{at+bs}{st} og
:\frac{a}{s} \cdot \frac{b}{t} = \frac{ab}{st}
og nullelement 0/1 og multiplikativ identitet 1/1.
Union i matematikk

**Unionen** av to mengder *A* og *B* er mengda A \cup B = \{a : a \in A \lor a \in B\} av element som er i anten A eller B eller *både* i A og B (det vil seia at me har eit inklusivt eller). Som for mengder elles vert elementa i unionen av ei mengd berre telt éin gong; anten er det eit element av unionen, elles så er det det ikkje.

## Sjå også
* Snitt
Bartolomeu Dias

**Bartolomeu Dias** () var ein portugisisk sjøfarar, kjend som den moderne oppdagaren av Kapp det gode håp og sjøvegen rundt Afrika.

## Reiser

Dias var riddar ved det portugisiske hoffet og hadde tilsyn med dei kongelege lagera. 10. oktober 1486 fekk han i oppdrag av kong João II av Portugal å leia ein ekspedisjon rundt sørspissen av Afrika for å finna sjøvegen til India (Asia). Han styrte karavellen «São Cristóvão» med Pêro de Alenquer som los. João Infante og losen Alvaro Martins styrte ein annan karavell, «São Pantaleão», og bror til Bartolomeu, Pêro Dias, var kaptein på eit tredje støtteskip.

Turen tok til i 1487 med stopp ved det portugisiske fortet Sao Jorge de Mina på Gullkysten (no Ghana) i Vest-Afrika for å få proviant. Skipa nådde Golfo da Conceicão (no Walvis Bay i Angola) i desember. Ekspedisjonen runda Kapp det gode håp med svært stor margin og nådde ei bukt Dias kalla Aguada de São Brás (no Mossel Bay i Sør-Afrika) den 3. februar 1488. Dei snudde etter påtrykk frå mannskapet etter å ha nådd Kwaaihoek den 12. mars 1488. På tilbakevegen, i mai, såg dei Kapp det gode håp. Dei kom tilbake til Portugal etter 16 månader.

Dias og seglfolka hans var dei første europearane sidan antikken som hadde runda Kapp det gode håp. Sjølv døypte Dias odden for «Stormkapp» (*Cabo Tormentoso*). Kong João II døypte han seinare om til «Kapp det gode håp» (*Cabo da Boa Esperança*) som skulle visa til at ein etter å ha sigla forbi hadde god von om å nå India.

Seinare hjelpte Dias til med å laga skipa «São Gabriel» og «São Rafael» som Vasco da Gama skulle bruka for å sigla heile vegen til India. Bartolomeu Dias blei sjølv med på første delen av turen, men forlét ekspedisjonen på Kapp Verde-øyane.

Bartolomeu og broren Diogo Dias deltok i ein ekspedisjon leia av Pedro Álvares Cabral til Brasil i 1500. På tilbakevegen vart skipet hans teke av ein storm då ekspedisjonen passerte Kapp det gode håp. Skipet til Dias blei teke 29. mai, og han kan ha døydd då eller noko seinare.

## Litteratur
* **Bartolomeu Dias** (Ernst Georg Ravenstein, William Brooks Greenlee, Pero Vaz de Caminha) 2010

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bartolomeu Dias|Bartolomeu Dias]]» frå , den 12. juni 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Eto ne ljubov

***Eto ne ljubov*** (russisk: Это не любовь) er eit musikkalbum av det russiske bandet Kino frå 1985. Alle songane er skrive av frontfigur Viktor Tsoj. Den sovjetiske regjeringa gav berre stønad til musikkgrupper dei tykte om, og rock vart generelt lite likt. Kino måtte derfor klare seg utan stønad, og vart lite nemnd i massemedia, som i hovudsak var styrt av regjeringa. Derfor slo berre albumet an i undergrunnsrørsla i dåverande Leningrad, sjølv om albumet var meir popprega enn det førre albumet, *[[Natsjalnik Kamtsjatki]]*. Kino flytta seg litt bort frå mørk postpunk og Joy Division-aktig rock til lettare poprock songar ala The Smiths. Særleg tittelsporet, «Eto ne Ljubov», og «Ukhodi» er som snytt ut or nasa på Morrissey og Johnny Marr. Andre songar som «Ver Mne» hellar meir i retning mot The Cure, medan «Sasja» er meir 60-talsinspirert med sitt baklengskomp. 

## Innhald
# «Это не любовь» (Eto ne ljubov &mdash; Dette er ikkje kjærleik)
# «Весна» (Vesna &mdash; Vår)
# «Уходи» (Ukhodi &mdash; Gå vekk!)
# «Город» (Gorod &mdash; By)
# «Это — любов» (Eto - ljubov &mdash; Dette er kjærleik)
# «Ты выглядишь так несовременно» (Ty vygljadisj tak nesovremenno &mdash; Du ser så umoderne ut)
# «Я обьявляю свой дом...» (Ja objavljaju svoj dom... &mdash; Eg erklærar heimen min...)
# «Саша» (Sasja)
# «Верь мне» (Ver mne &mdash;Tru meg)
# «Дети проходных дворов» (Deti prokhodnykh dvorov &mdash; Barn av dei opne bakgardane)
# «Музыка волн» (Muzyka voln &mdash; Musikk frå bølgjene)

## Medverkande
* Viktor Tsoj - Vokal og gitar
* Jurij Kasparjan - Gitar
* Aleksandr Titov - Bassgitar
* Georgij Gurjanov - Trommer
Notsj

***Notsj*** er eit album av det russiske rockebandet Kino frå 1986. Etter at rock meir eller mindre var forbode i Sovjetunionen, endra det heile seg då Gorbatsjov kom til makta og introduserte glasnost og perestrojka. Det vart ikkje lenger lagt band på rockegrupper, og dei fekk lov til verte skrivne om i media og vist på fjernsyn. Dette nytte Kino godt av, og *Notsj* vart det første albumet som nådde ut til dei store massane, særleg etter at Viktor Tsoj, frontmann i Kino, framførte songen «Khotsju peremen» (‘Eg vil ha endringar’) på fjernsyn i 1986. Denne songen er derimot ikkje med på dette albumet, men kom med på filmmusikken til filmen *ASSA* i 1987.

Etter det meir popprega *[[Eto Ne Ljubov]]* frå året før tok Kino her eit steg tilbake til meir postpunk-prega musikk, og er innom stilartane til både The Cure (t.d. «Filmy») og Talking Heads (t.d. «Tanets» og «Zvjozdy ostanutsia zdes»)

Seks av songane på albumet kom med på samlealbumet *Red Wave: 4 Underground Bands from the USSR* i USA i 1986.

## Innhald
# «Видели ночь» (Videli Notsj &mdash; Me har sett natta)
# «Фильмы» (Filmy &mdash; Filmar)
# «Твой номер» (Tvoj nomer &mdash; Telefonen din)
# «Танец» (Tanets &mdash; Dans)
# «Ночь» (Notsj &mdash; Natt)
# «Последний герой» (Poslednij geroj &mdash; Den siste helten)
# «Жизнь в стёклах» (Zjizn v stjoklakh &mdash; Livet i eit vindauge)
# «Мама-анархия» (Mama-anarkhija &mdash; Mor Anarki)
# «Звёзды останутся здесь» (Zvjozdy ostanutsia zdes &mdash; Stjernene vert verande her)
# «Игра» (Igra &mdash; Eit spel)
# «Мы хотим танцевать» (My khotim tantsevat &mdash; Me vil danse)

## Medverkande

* Viktor Tsoj - Vokal og gitar. 
* Jurij Kasparjan - Sologitar og korist 
* Aleksandr Titov - Bassgitar
* Georgij Gurjanov - Trommer og korist
* Igor Butman - Saksofon
* «The Young Brothers» - Korist
* Andrej Tropillo - Fløyte og korist
Anker Jørgensen

**Anker Jørgensen** () var ein dansk sosialdemokratisk politikar og fagforeiningsleiar. Han var tidlegare statsminister for partiet Socialdemokraterne. I dette partiet var han òg leiar i perioden 1972 til 1987.

## Prisar
* 1970 PH-prisen
* 1974 Dansk Kvindesamfunds Mathildepris
* 1991 Drassows Legat
* 1993 Jytte-prisen
* 1994 LO’s kulturpris

## Bibliografi
* Fra mine dagbøger. 3 bind. Fremad, 1989-1990. ISBN 87-557-1543-5 og ISBN 87-557-1544-3
*# 1972-1975: *Bølgegang*
*# 1975-1977: *I smult vande*
*# 1978-1982: *Brændingen*
* *Fra Christianshavn til Christiansborg: erindringer* 1922-1972 / Anker Jørgensen, Fremad, 1994. ISBN 87-557-1832-9

## Bakgrunnsstoff
* Plads til os alle 
* Netleksikon
Zvezda po imeni Solntse

***Zvezda po imeni Solntse*** ( eller 'Ei stjerne kalla sola') er eit album av det russiske rockebandet Kino frå 1989. Alle songane er skrive av frontfiguren Viktor Tsoj, som på denne tida var ekstremt populær i Sovjetunionen. Tekstane er stort sett personlege og handlar ofte om kampen for tilværet i lag med ein tankefull, trist, einsam og stundom skummel atmosfære. Plateomslaget kan likne på ei teikning av ei sol formørka av månen eller kulehol. 

Musikalsk sett er plata mykje i same stil som det førre albumet, *[[Gruppa Krovi]]* frå året før. Opningssporet «Pesnja bez slov» sender tankane til The Cure, medan «Patsjka sigaret» ikkje ligg langt unna noko The The kunne ha laga på same tida. 

## Innhald
# «Песня без слов» (Pesnja bez slov &mdash; 'Ein song utan ord')
# «Звезда по имени Солнце» (Zvesda po imeni Solntse &mdash; 'Ei stjerne kalla sola')
# «Невеселая песня» (Neveselaja pesnja &mdash; 'Trist song')
# «Сказка» (Skazka &mdash; 'Ei soge')
# «Место для шага вперëд» (Mesto dlja sjaga vperjod &mdash; 'Stad for eit steg framover')
# «Пачка сигарет» (Patsjka sigaret &mdash; 'Sigarettpakke')
# «Стук» (Stuk &mdash;'Eit dunk')
# «Печаль» (Petsjal &mdash; 'Sorg')
# «Апрель» (Aprel &mdash; 'April')

## Medverkande
* Viktor Tsoj — Gitar og vokal
* Igor Tikhomirov — Bassgitar
* Georgij Gurjanov - Trommer og korist 
* Jurij Kasparjan — Gitar og korist

* Andrej Sigle — Tangentinstrument
Tsjornyj albom

***Tsjornyj albom*** (** eller «Det svarte albumet») er det siste studioalbumet til den russiske rockegruppa Kino. Kino var på toppen av karrieren sin, og sommaren 1990 spela dei for over 60&nbsp;000 menneske i Moskva. Like etter drog den særs populære frontmannen Viktor Tsoj til Riga for å spele inn vokalspora til dette albumet. Tsoj skulle køyre heim til Leningrad med vokalteipen for å spele inn resten av plata med resten av bandet då han kolliderte med ein buss og omkom. Bilen vart svært øydelagt, men likevel var vokalteipen like heil. Resten av bandet kunne dermed spele inn resten av albumet, noko dei gjorde for å hylle Tsoj. Albumet vart gjeve ut seinare på året med eit heilt svart omslag og berre namnet Kino i små kvite bokstavar midt på framsida. Plata fekk ikkje noko namn, men på grunn av det svarte omslaget vert plata stort sett berre kalla *Tsjornyj Albom*, som tyder *Det svarte albumet*. 

## Innhald
# «Кончится лето» (Kontsjitsia leto — Sommaren er snart over) – 5:55
# «Красно-жëлтые дни» (Krasno-zjoltyje dni — Raudgule dagar) – 5:49
# «Нам с тобой» (Nam s toboj — For meg og deg) – 4:49
# «Звезда» (Zvezda — Stjerna) – 4:29
# «Кукушка» (Kukusjka - Koko) – 6:39
# «Когда твоя девушка больна» (Kogda tvoja devusjka bolna — Når jenta di er sjuk) – 4:20
# «Муравейник» (Muravejnik — Maurhaugen) – 5:17
# «Следи за собой» (Sledi za soboj — Ta vare på deg sjølv) – 4:59

### Bonusspor
# «Сосны на морском берегу» (Sosny na morskom beregu — Furu ved sjøen) – 5:16
# «Завтра война» (Zavtra vojna — Krigen er i morgon) – 0:35

## Medverkande
* Viktor Tsoj — Vokal
* Igor Tikhomirov — Bassgitar
* Georgij Gurjanov - Trommer og korist 
* Jurij Kasparjan — Gitar og korist

* Andrej Sigle — Tangentinstrument
Invers

**Invers** er det motsette av noko. Uttrykket vert mykje nytta innan matematikk. 

* Eit inverstelement til *a* er, gjeve ein binær operasjon * med identitetselement *e*, eit element *b* slik at a*b = b*a = e
** additiv invers av *x* er –*x*;
** multiplikativ invers av *x* er *x*–1.
** Ein invers funksjon til ein funksjon f er ein funksjon f^{-1} slik at f(x)=y gjev f^{-1}(y)=x.
* Inversjon i eit punkt — ein geometrisk transformasjon
* Sirkelinversjon — ein geometrisk transformasjon
* Invers grense — notasjon i abstrakt algebra. 
* Invers i logikk — *q* → *p* er den inverse av *p* → *q*.
* Invers matrise — inverst element med omsyn til matrisemultiplikasjon
* Psevdoinvers, ei generalisering av den inverse matrisa.
* Invers proporsjonal, eit forhold mellom to variablar *x* og *y* gjeve på forma y=k/x.
* Inverst problem — metode for å identifisere modellparametrar frå observerte data, t.d.
** invers spreiing,
** invers kinematikk,
** invers dynamikk.
* Invers perspektiv — jo lenger bort ein lekam er, jo større vert dei teikna
* Inversiv ringgeometri — klassisk projektiv geometri i ringteori
* Inverst kvadrat-lova — storleiken til ei kraft er proporsjonal til det inverse kvadratet av avstanden.
* Inverst forhold
Frostblome

**Frostblomar** er ein isformasjon der tynne lag av is vert pressa ut frå langstilka planter om hausten eller tidleg om vinteren. Dei tynne islaga vert ofte forma til spesielle mønster som krøller seg saman til kronbladaktige former som gjer at dei liknar blomar.

Frosblomane blir danna når det kjem kuldegrader før bakken er frosen. Når sevja i stilken til plantane frys vil ho utvida seg (slik vatn gjer når det frys), og laga lange, tynne sprekker langs stilken. Vatn blir så trekt ut gjennom desse sprekkene gjennom kapillarkraft, og frys når det kjem i kontakt med lufta. Etterkvart som meir vatn blir pressa gjennom sprekkene dytter det islaga bort frå stilken, og dannar eit tynt «blad».

## Galleri

霜柱（福智山ろく花公園）.JPG|Frostblomar på bakken
Frost-Flower-2.JPG|Frostblome nedst på ein stilk
IceFlowerOzarks1b.jpg
File:Frost-Flower-4.JPG
File:Frost flower Oct 2017.jpg


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Frost flower|Frost flower]]» frå ,  den 1. desember 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* http://www.watersheds.org/nature/frost.htm
* http://www.its.caltech.edu/~atomic/snowcrystals/frost2/frost2.htm
Gruppa Krovi

***Gruppa Krovi*** ( eller Blodtype) er eit album av det russiske rockebandet Kino frå 1988. Dette var albumet som for alvor sette Kino og frontfiguren Viktor Tsoj på kartet i russisk rock- og musikkhistorie. Med fengande rockemusikk ala The Smiths og The Cure, og politiske tekstar retta mot den unge generasjonen i Sovjetunionen vart Kino ekstremt populære i heimlandet. Tsoj bad ungdommen ta kontroll og gjere endringar i landet. Nokre av songane diskuterte sosiale problem som lamma nasjonen. Den enorme populariteten vart kalla «Kinomania», og Kino vart det mest populære bandet Sovjetunionen og Russland har sett til no. Noko av årsaka var den jordnære haldinga til bandet. Tsoj hadde framleis den gamle jobben sin i fyrrommet i bygget der han budde, og bandet tente aldri pengar på verken dette eller andre plater fordi dei gav vekk platene gratis. 

Dette var òg det første Kino-albumet som vart spelt inn i eit nasjonalt studio, og hadde betre lydkvalitet og produksjon enn dei føregåande albuma. 

## Innhald
# «Группа крови» (Gruppa Krovi &mdash; Blodtype) – 4:45
# «Закрой за мной дверь, я ухожу» (Zakroj za mnoj dver, ja ukhozju &mdash; Lukk døra, eg drar) – 4:15
# «Война» (Vojna &mdash; Krig) – 4:04
# «Спокойная ночь» (Spokojnaja Notsj &mdash; God natt) – 6:07
# «Мама, мы все сошли с ума» (Mama, my vse sosjli s uma &mdash; Mor, me har alle blitt gale) – 4:06
# «Бошетунмай» (Bosjetunmaj) – 4:09
# «В наших глазах» (V nasjikh glasakh &mdash; I augene våre) – 3:34
# «Попробуй спеть вместе со мной» (Poprobuj spet vmeste so mnoj &mdash; Prøv og syng i lag med meg) – 4:35
# «Прохожий» (Prokhozjij &mdash; Forbipasserande) – 3:39
# «Дальше действовать будем мы» (Dalsje dejstvovat budem my &mdash; No er det vår jobb) – 3:55
# «Легенда» (Legenda - Legende) – 4:10

## Medverkande
* Viktor Tsoj — Gitar og vokal
* Igor Tikhomirov — Bassgitar
* Georgij Gurjanov - Trommer og korist 
* Jurij Kasparjan — Gitar og korist

* Andrej Sigle — Tangentinstrument
* I. Veritsev — Støy
Birmingham i Alabama

**Birmingham** er den største byen i den amerikanske delstaten Alabama og hovudsetet for fylket Jefferson County. Delar av byen ligg i fylket Shelby County sør for Jefferson. I følgje folketeljinga i 2010 er det 212&nbsp;237 innbyggjarar i Birmingham, men med forstader er folketalet 1&nbsp;170&nbsp;012. Byen ligg litt nord for sentrum av Alabama.

Birmingham vart grunnlagd som ein industriby i 1871, etter den amerikanske borgarkrigen. Byen blomstra gjennom hundreårsskiftet, noko som gav han klengenamnet «Magic City» (den magiske byen). 

Som ein storby i det sterkt rasesegregerte Alabama, var Birmingham prega av rasekampane gjennom 1960-talet. I 1963 vart tre afro-amerikanske jenter drepne av ei bombe, plassert der av Ku Klux Klan, ved ei baptistkyrkje.

Etter kvart har byen fått ein variert økonomi med både industri og tenestenæring. Sjølv om industrien framleis er viktig, er Birmingham òg eit senter for bankar og trykkeri, og det føregår òg viktig medisinsk forsking der.

## Folk frå Birmingham
*Julia Tutwiler (1841–1916), forkjempar for fengsels- og utdanningsreform
*Betty Lou Gerson (1914–1999), skodespelar, voks opp i Birmingham
* Herman Poole Blount (1914–1993), musikar kjend som Sun Ra
*Mary Anderson (1918–2014), skodespelar
* Odetta Holmes (1930–2008), songar kjend som Odetta
*Sonia Sanchez (f. 1934), forfattar og professor
*Angela Davis (f. 1944), aktivist og forfattar
*Emmylou Harris (f. 1947), songar, musikar
* Condoleezza Rice (f. 1954), utanriksminister, diplomat og professor
* Kerry James Marshall (f. 1955), kunstmålar

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:List of people from Birmingham, Alabama|List of people from Birmingham, Alabama]]» frå ,  den 6. juni 2020.*
Det brasilianske riksvåpenet

**Det brasilianske riksvåpenet** vart laga 19. november 1889, 4 dagar etter at
Brasil vart ein republikk.

Riksvåpenet viser eit midtemblem som er omgjeve av kaffi- (på venstre side) og tobakkgreiner (på høgre side). Begge desse plantene er viktige landbruksprodukt i Brasil.

I den blå sirkelen i midten visest Sørkrossen. Rundt ligg ein ring med 27 stjerner som representerer dei 26 statane og det eine føderale distriktet i Brasil.

På det blå bandet står det offisielle namnet til Brasil på den fyrste linja, «República Federativa do Brasil» (Sambandsrepublikken Brasil). På den andre linja står datoen republikken vart skipa, 15. november 1889.

## Andre nettstader
* http://flagspot.net/flags/br.html#coa

Denne artikkelen byggjer på «Coat of arms of Brazil» henta frå Wikipedia på engelsk 4. januar 2007.
Johan I av Portugal

**Johan I av Portugal**, kalla «Johan den store», () var konge av Portugal frå 1385. Han var utanomekteskapeleg son av Peter I av Portugal, far til Henrik Sjøfararen.