open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lyse Energi

**Lyse AS** er eit norsk energiselskap med hovudverksemd i Rogaland fylke. Selskapet er eit aksjeselskap som har 14 kommunar som eigarar. Namnet Lyse kjem truleg av Lyseelva i Lysebotn. 

Den 17. juni 1998 fusjonerte energiselskapa i Sør- Rogaland til Lyse Energi AS. Energiselskapa som fusjonerte var Stavanger Energi, Lyse Kraft, Ryfylke Energi, Sola Energi, Sandnes Energi, Time Energi og Maudal Kraftlag DA. I tillegg kom sal av kraft for Klepp Energi og kraftproduksjon og sal for Jæren Everk (Hå kommune).
Etter kvart har Lyse Energi utvikla verksemd innan mellom anna vasskraft, naturgass, telefoni og breiband.

## Nokre kraftverk
I tillegg til vasskraftverka under har Lyse eigardelar i Sira-Kvina kraftselskap og Ulla-Førreverka.
* Oltedal kraftverk, i drift frå 1909
* Oltesvik kraftverk, i drift frå 1917
* Sviland kraftverk
* Hauskje kraftverk i Hjelmeland
* Hjelmeland kraftverk i Hjelmeland
* Maudal kraftverk i Maudal, i drift frå 1930
* Lysebotn kraftverk, i drift frå 1953
* Flørli kraftverk i Flørli, moderne kraftstasjon i drift frå 1999. Gamal kraftstasjon frå 1918.
* Tjodan kraftverk

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Historikk om Lyse Energi  www.lysekonsern.no

; Litteratur 
* Gjerde, Kristin Øye, Nerheim, Gunnar: Energiske linjer : Stavanger Energi gjennom 100 år : 1898-1998, Stavanger 1998.
* Gjerde, Kristin Øye, Nerheim, Gunnar og Ramskjær, Liv: «Ingen skal fryse med kraft ifra Lyse» : historien om Lyse Kraft 1947 - 1997. Sandnes 1997.
* Lorentzen, R. A. (red): Lysekraft i 25 år, Sandnes 1978.
Addys Mercedes

**Addys Mercedes** (), tidlegare kjend som **Addys D'Mercedes**, er ein kubansk songar som kjem frå Moa/Holguin på Cuba.

## Verkliste
### Album
* *Mundo Nuevo* (2001 Media Luna)
* *Nomad* (2003 Media Luna)
* *Addys* (2012 Media Luna)

### Singlar
* *Mundo Nuevo (2001 Media Luna)*
* *Gitana Loca (2005 Media Luna)*
* *Esa Voz (2005 Media Luna)*
* *Sabado Roto (2011 Media Luna)*
* *Hollywood (2012 Media Luna)*
* *Gigolo (2012 Media Luna)*

## Bakgrunnsstoff
* Addys Mercedes offisiell nettstad 
* Myspace.com - Addys
Usjas

**Usjas** (sanskrit उषः, úṣas-, 'morgongry') er ei hovudgudinne innan vedisk gudetru, og har talrike lovprisingar tileigna seg i Rigvedaen. Ho er gudinna for morgonen og soloppgangen, og er forbunden med rikdom og lukke. Usjas blir framstilt som ei vakker ung kvinne, men har òg samband med alderdom og det forgjengelege.

Usjas er dotter av Dyaus, søster til nattgudinna Nirrti, og gift med solguden Surya. I hymnene hennar set ein henne òg i samband med andre solgudar. som Varuna, Indra, Agni og asjvinane.

Ein kan finna tilsvarande guddommar med liknande namn i andre indoeuropeiske mytologiar, som greske Eos, romerske Aurora og litauiske Auszrà.
Morgon

**Morgon** er den første delen av dagen og tek til ved soloppgang, eller frå rundt klokka 4-6, og går over til føremiddag eller middagstider.

## Morgon i kulturen
Morgonen står gjerne for noko positivt, ved at han gjev ei ny byrjing etter den mørke natta. Det finst fleire gudar for morgonen, som Eos og Usjas. Symbol for morgonen er hanen.

Samstundes er tida forbunden med slutten på svevnen og byrjinga på slitet med å arbeida eller leva. Særleg måndagsmorgonen blir rakka ned på, til dømes i songar som «Monday morning blues».

I nyare tid er morgonen blitt ei stund der kommunikasjon og straumnett blir særleg belasta, ettersom mange flytter på seg og mykje verksemd tek til akkurat då. Mange transportårer, både kollektivtransport og vegnett, opplever *[[rush|morgonrush]]*.

## Ordtoke om morgonen
* Morgonstund har gull i mund (den som fann på dette viste truleg ikkje at gull har tettleik 19.3 g/cm3)
* Ein tåpe om morgonen er òg ein tåpe om ettermiddagen
* Morgonen syner korleis dagen vil verta.
* Ettermiddagen veit det som morgone ikkje drøymde om
* Viktige avgjerder bør takast om morgonen 
* Morgonfuglen får marken
* Ei høne som kaklar om natta legg ikkje egg om morgonen
* Morgen røde gir dage bløde, kveldsrøde gir morgen søde

## Sjå òg
* morgonstjerna
* frukost
Det vietnamesiske riksvåpenet

**Det [[vietnam]]esiske [[riksvåpen]]et** inneheld fleire kommunistiske symbol: Eit tannhjul som symbol på arbeidarar, kornaks som symbol på bønder, og ei femtakka stjerne som går igjen i det vietnamesiske flagget. Våpenet er halde i fargane raud og gul.
Tredjestanden

**Tredjestanden** fransk *tiers état*, var ei av dei tre stendene i Frankrike før franske revolusjonen i 1789. Presteskapen og adelen var dei to andre. Inndelinga av samfunnet i tre stender skriv seg attende til mellomalderen. Dei tre stendene møttest i stenderforsamlinga, *[[états généraux]]*, ei rådgjevande forsamling for kongen.
Den genetiske koden

**Den genetiske koden** er i hovudsak felles for alt liv på jorda. Berre bakteriar og arkebakteriar har mindre avvik. Denne koden bestemmer korleis protein skal byggjast opp på grunnlag av RNA-molekyl som igjen er avskrivingar av DNA-molekyla. Basane vert lesne tre og tre, og kvar triplettkombinasjon kodar for ei bestemt aminosyre. Ein slik triplett av basar vert kalla eit kodon. Tre av kombinasjonane kodar ikkje for noka aminosyre, og gjev eit brot i aminosyrekjeda. Aminosyrekjeda vert kalla eit peptid. Det er fire typar basar i RNA-molekylet som vert forkorta U, C, A og G. Dette gjev 64 moglege triplettkombinasjonar. Kombinasjonen AUG vert lesen som startpunkt i byrjinga av ein sekvens, men som aminosyra metionin (Met) inne i ein sekvens.

### Tabell over den genetiske koden

: Kodonet AUG kodar for metionin samstundes som det er eit startkodon: omsetjinga av eit mRNA-molekyl til ei peptidkjede byrjar ved det fyrste AUG-kodonet i mRNA-molekylet
Pedro Pires

**Pedro Verona Rodrigues Pires** () er ein kappverdisk sosialistisk politikar som var president på Kapp Verde frå mars 2001 til september 2011. Han etterfylgde då António Mascarenhas Monteiro.

Før han vart president, var han statsminister frå Kapp Verde fekk  sjølvstende i 1975 og fram til 1991, då han vart slått i det fyrste fleirpartivalet i landet.

Pires stilte til val for ein andre periode i presidentvalet som vart halde 12. februar 2006. I dette valet slo han tidlegare statsminister Carlos Veiga og oppnådde 50,98 % av stemmene.
Azali Assoumani

**Azali Assoumani** () er ein komorisk militær offiser og politikar som har vore president på Komorane sidan januar 2024. Han kuppa makta i 1999, og vart seinare valt til president i 2002, 2016, 2024. Frå 18. februar 2023 til 17. februar 2024 var han leiar for Den afrikanske unionen.

Assoumani har vorte klandra for å fengsla politiske motstandarar. Ved presidentvalet i 2024 meinte opposisjonen at valet ikkje var gjort rett for seg.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Mozilla Firefox

**Mozilla Firefox** er ein nettlesar som er utvikla og vert vedlikehalde på dugnad av fleire hundre friviljuge, medan Mozilla Corporation, eigd av stiftinga Mozilla Foundation, sytar for å koordinera arbeidet. Firefox er difor ein gratis programvare med fri og open kjelde, og vert nytta av 11,02 % av internettbrukarar i juli 2018.. Firefox er å få både på nynorsk og bokmål.

Firefox er liten, rask og har svært mange utvidingar. I november 2008 passerte utvidingane éin milliard nedlastingar.

Firefox var tidlegare kjent under namnet *Phoenix*.

## Historie
**Historia om nettlesaren Firefox:**

Mozilla Foundation ønskte at Firefox skulle bli ein liten, rask, og enkel nettlesar med moglegheit for utvidingar, separat frå den større Mozilla- applikasjons-samlinga. Firefox er den offisielle nettlesaren frå Mozilla- prosjektet, og inngår i ei applikasjons-samling saman med e-postlesaren Mozilla Thunderbird og kalender-applikasjonen Mozilla Sunbird.

Prosjektet som seinare vart Firefox starta som ei eksperimentell grein av Mozilla- samlinga kalla «mozilla/ browser» av Dave Hyatt og Blake Ross. Prosjektet sin grunnleggjarar hadde i førstninga som mål å skape den best mulige nettlesaren for Microsoft Windows. Etter tilstrekkelig utvikling ble ein førsteutgåve lagt ut for offentlig testing i september 2002 under namnet «Phoenix».

Namnet «Phoenix» blei brukt til 14. april 2003, då det vart endra på grunn av ein varemerkekonflikt med BIOS-produsenten Phoenix Technologies. Det nye namnet, «Firebird» fekk blanda mottaking. Seint i april same år bestemte Mozilla Foundation at nettlesaren skulle refererast til som «Mozilla Firebird» for å unngå forveksling med database tenaren Firebird. Langvarig press frå open kjeldekode-miljøa tvang førebels fram enda eit namneskifte, og den 9. februar 2004 ble Mozilla Firebird omdøypt til «Mozilla Firefox».

Dette namnet vart valt fordi det er likt «Firebird», men også for å vera unikt  i dataindustrien. For å forsikre seg mot at enda et namneskifte ikkje skulle bli nødvendig registrerte Mozilla Foundation i desember 2003 «Firefox» som et varemerke i USA.[3]

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mozilla Firefox|Mozilla Firefox]]» frå ,  den 2. juli 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
* Mozilla Norge Norske versjonar av Firefox og brukarstøtte
Marc Ravalomanana

**Marc Ravalomanana** () er ein madagassisk politikar. Han var president på Madagaskar frå 2002 til 2009.

Ravalomanana vart fødd i Imerikasina på Madagaskar.
Han vart borgarmeister i hovudstaden, Antananarivo i 1999 og stilte til val som president i desember 2001. Både han og motstandaren og føregangaren Didier Ratsiraka meinte dei hadde vunne valet. Ravalomanana erklærte seg sjølv som president i februar 2002, og vart godkjend i april same år, og vart innsett i mai. Ravalomanana er kjend for si sterke kristne tru.

## Bakgrunnsstoff
* Profil på BBC News
Nils Lykke

**Nils Lykke** eller **Niels Lykke** (fødd ca. 1492 i Danmark, døydde på Steinviksholmen i Trondheimsfjorden 24. desember 1535) var ein dansk-norsk adelsmann.

## Bakgrunn og virke
Noreg var på denne tida inne i ei brytningstid både politisk og religiøst. Mange ynskte Noreg frigjord frå unionen med Danmark og Noreg var i ferd med å gå frå ei katolsk tru til læra til Martin Luther.

Nils Lykke kom hit for å få opplysningar om Grev Sture som leia eit åtak mot Danmark frå Sverige. Lykke kom til Austrått og vart der gift med Eline Nilsdatter Gyldenløve i 1528, dotter til Ingerd Ottesdotter Rømer (Fru Inger frå Austrått) og Niels Henriksson Gyldenløve. Eline var den tredje i rekka av fem søstrer. Eline og Nils hadde fleire born saman.

Lykke fekk med kvart god kontakt med erkebiskop Olav Engelbrektsson og det kom godt med da det var ufred mellom erkebiskopen og Fru Inger. Nils Lykke fekk skipa til semje mellom dei to i 1530.

Eline døydde i 1532 og Nils inngjekk eit nytt forhold til Lucie Nilsdotter Gyldenløve, ei yngre søster til Eline og dei fekk eit barn saman. Kjærleik med søstera til si døde hustru vart rekna for blodskam og forbode i katolsk lære. Nils Lykke bad erkebiskopen fleire gonger om dispensasjon til å gifte seg, noko som han sa seg einig i i byrjinga. Saka vart utnytta som ei brikke i maktspelet mellom Fru Inger og svigersonen, adelsmann og riksråd Vincens Lunge, på eine sida og erkebiskopen på hi.

Nils Lykke fekk Storfosen Gods av Fru Inger og budde der i tre år. Her laga han vollar og graver rundt hovudgarden til vern mot åtak. Folk vart pålagd strengt pliktarbeid for å få laga dette. Han tok også med seg sonen han hadde med Lucie hit, men sonen døydde stutt tid etter. Nils Lykke fekk og tak i Tautra kloster på den tida.

## Fange på Steinvikholmen slott

Vincens Lunge var uven med Nils Lykke og Olav Engelbrektsson såg han som sin fremste rival. Han og andre riksrådar utnytta det tragiske forholdet Nils Lykke hadde til Lucie i kampen om makta.

Vincens Lunge påstod at Nils Lykke vart verna av erkebiskopen og la ansvaret over på han. Erkebiskopen let seg pressa og i juni i 1535 gjekk mennene hans til åtak på Storfosen gods og arresterte Nils Lykke. Fangen vert ført til Steinvikholmen slott og ein rett på 24 menn dømde han til døden. Men fangen kunne ikkje avrettast før Noregs riksråd hadde dømd i saka. I fylje rykta vart Nils Lykke røykt ihel julekvelden i 1535 og vart eit offer i eit kynisk maktspel.

Nils Lykke har roller i skodespelet *[[Fru Inger til Østråt]]* av Henrik Ibsen og operaen *[[Lucie]]* av Edvard Hoem.

## Bakgrunnsstoff
                                                                                                
* Lykke, Nils Dansk biografisk leksikon
* Fru Inger til Austråt
Petting

**Petting** er eit engelsk ord som betyr 'kjæling'. På norsk har det fått ei meir seksuelt lada tyding, og viser til ulike former for kjærteikn som ikkje inneber samleie.

Ein skil ofte mellom «lett petting» (kyssing og beføling av kroppen, særleg kjønnsorgan) og «avansert petting» (munnsex og gjensidig masturbasjon).
Øyvind Bolthof

**Øyvind Bolthof** () er ein norsk tidlegare fotballspelar. Han er målvakt og kom til Vålerenga frå Årvoll i 1995. 
Han har tidlegare spela i Bøler IF, Lyn, Bækkelaget og Årvoll.

Bolthof er kjent som Vålerengas kanskje mest trofaste og profesjonelle spelar. Han er reserve-målvakt, trass dette rekna som ein god målvakt.

Han hadde kontrakt med Vålerenga ut 2010-sesongen. Etter 2009-sesongen blei Bolthof og klubben einige om å avslutta samarbeidet.

## Kjelder

*
Tore André Flo

**Tore André Flo** () er ein norsk fotballspelar. Han er mest kjend for prestasjonane sine då han spela på Brann, Chelsea og det norske landslaget.

### Klubbspel
Då han gjekk frå Chelsea til Rangers blei han den dyraste norske fotballspelaren til då med ein overgangssum på 161 millionar kroner. Han er bror til Jostein Flo og fetter av Håvard Flo.

### Landslagsspel
Frå debuten 11. oktober 1995, i ein mållaus kamp mot England, til august 2004 spelte Flo 76 av Noregs landskampar i perioden. Han skåra 23 mål. Flo deltok i VM i fotball 1998 og EM i fotball 2000.

### Merittar
*Vinnar av Cupvinnarcupen: 1998 med Chelsea FC
*Vinnar av den engelske ligacupen: 1998 med Chelsea C
*Vinnar av FA-cupen: 2000 med Chelsea FC
*Skotsk cupmeister: 2002 med Rangers FC
*Skotsk ligacupvinnar: 2002 med Rangers FC
*Norsk serietoar: 1997 med SK Brann

## Fotnotar

*eu-football
Jalal El-Gharbi

**Jalal El-Gharbi** () er ein norsk fotballspelar av marokkansk opphav. Han spelte på Vålerenga frå han var fem år gamal og tok steget til A-laget i 2006-sesongen. Kontrakten med Vålerenga blei avslutta hausten 2007, etter at han hadde vore leigd ut til Moss Fotballklubb heile sesongen.
Kjetil Wæhler

**Kjetil Wæhler** () er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Oslo som vart seriemeister 2005 og noregsmeister 2008 med Vålerenga, og vinnar av svenska cupen 2013 med IFK Göteborg.

Wæhler spelte på FC Lyn Oslo frå 1992 til 1999. Deretter var han knytt til engelske Wimbledon FC fram til 2002, då han ei kort tid var Mosse-spelar. Sidan hadde han kontrakt med Vålerenga i vel seks år til hausten 2008, der han var ein sentral spelar frå sin midtstopparplass. Oslolaget vann den norske toppserien i 2005 og sigra med 4-1 over Stabæk IF i NM-finalen 2008. Vinteren 2009 flytta Wahler over til danske Aalborg BK, før ferda gjekk vidare i 2012 til den svensk toppklubben IFK Göteborg. Med Göteborg vart han svensk cupvinnar 26. mai 2013, etter at laget hans tok heim sigeren på straffeskyting mot Djurgårdens IF. Wæhler avslutta sitt lange fotballiv med to sesongar i Vålerenga i 2015 og 2016.

Frå debuten i 2005 til sin siste kamp for Noreg i 2013, aksla Wæhler landslagstrøya 32 gongar. Han var fast stopparkollega med Brede Hangeland i åra 2010 og 2011, elles gjekk han ut og inn av landslagsellevaren. Han skåra sitt einaste landslagsmål då han vart kampvinnar mot Sør-Afrika på Ullevaal stadion i Oslo 10. oktober 2009.

## Kjelder

* Spelarprofil på Altomfotball.no
*«Siste stopp for Kjetil», s. 38-43 i *Josimar*1/2017.
Egyptisk demotisk skrift

**Demotisk** (gresk *demo-tiko's*, av *démos*, 'folk') var eit skriftspråk i det gamle Egypt som blei brukt til «folkelege» føremål, som litteratur og økonomi, i motsetnad til dei meir seremonielle hieroglyfane og hieratisk skrift.
SEAS

**SEAS Fabrikker AS** i Moss er ein norsk produsent av høgtalardrivarar. 
SEAS produserer eit stort utval av forskjellige typar drivarar, som vert nytta av mange forskjellige høgttalarprodusentar, både i Europa og Nord-Amerika. 

## Histori
Føretaket har røter attende til 1948, då Radionette tok til å produsera høgtalardrivarar for radiomottakarane sine. Dei tilsette dansken C.C. Nørgaard Madsen som konstruktør. Han var son til grunnleggaren av Videbæk Højttalerfabrik (i dag Vifa). I 1950 vart drivarproduksjonen skild ut som eit eige føretak, kalla Skandinavisk Elektronikk A/S (SEAS), for å gjera det lettare å selgja til andre radioprodusentar. I 1951 flytta SEAS til Jeløya i Moss kommune. I 1956 vart føretaket eit lutlag med namnet «Skandinavisk Elektro-Akustisk Selskap», så akronymet SEAS kunne framleis brukast. Nørgaard Madsen og eigaren av Radionettet, Jan Wessel, eigde kvar 50 % av lutlaget. I 1956 vart namnet endra til «SEAS Fabrikker A/S», som framleis er i bruk. Alt på 1950-talet hadde dei eit primitivt ekkofritt rom, der dei utførte målingar. I tida før transistorane tok over produserte SEAS opp til 5000 småsignal- og utgangstransformatorar per dag, til røyrforsterkarane som Radionettet produserte. 

I 1961 tok Wessel og Nørgaard Madsen over eigarskapet av Videbæk Højttalerfabrik i Danmark og selde aksjeane til SEAS. Magnus Nesdam-Madsen vart tilsett som produksjonssjef for den danske avdelinga. I 1974 hadde SEAS ca. 100 tilsette i Danmark. I 1963 vart Ragnar Lian tilsett ved SEAS. Han var frå Hof, men  hadde studert ved Århus Teknikum (ein del av Aarhus Universitet), der Nørgaard Madsen òg hadde studert. I 1966 hadde SEAS ei omsetning på 6,6 milionar kroner, i 1969 11,7 millionar, i 1973 42.3 millionar, i 1982 52 millionar. I 1974 flytta føretaket inn i nye lokalar på Moss. På 1970-talet hadde SEAS rundt 250 tilsette, og på 1980-talet var dei oppe i 400.

I 1977 vart Magnus Nesdam-Madsen tilsett som dagleg leiar for SEAS. Han hadde ein autoritær leiarstil, som førte til fleire streikar. Under ei streik freista han å flytta noko av produksjonen til Danmark, men vart stogga av tollarane på grensa, av di det ikkje er lov å flytta produksjonen under ein streik. Mykje tydar på at han ville flytta all produksjonen til Danmark, men ved hjelp av norske politikarar lukkast det å berga den norske delen av føretaket, men den danske avdelinga hamna i ein utsett posisjon. I 1981 reiv den danske avdelinga seg laus frå SEAS og tok namnet Vifa. I 1982 vart SEAS i Moss refinansiert, men 1980-talet var ein vanskeleg periode, og i 1990 hadde førtaket berre 90 tilsette. I 2014 vart SEAS kjøpt av Sonavox Canada. SEAS har i  i 1982 52 millionar. I fylgje  hadde dei i 2024 berre 28 tilsette. Men SEAS er framleis kjend for kvalitetsprodukt. 

## Referansar
Eufemia av Arnstein

**Eufemia av Arnstein** (fødd rundt 1270) var gift med Håkon V Magnusson og var dermed dronning av Noreg. 

Eufemia var dotter av grev Günther av Arnstein, men voks opp hjå morfaren, fyrst Vitzlav II av Rygen. Våren 1299 blei ho vigd til Håkon Magnusson i Mariakirken i Oslo, som blei krona til konge av Noreg nokre månader seinare. Som morgongåve fekk ho jordegodset og øya Bygdøy. Kongeparet fekk ei dotter, Ingeborg.

Dronninga er kjend for ei kulturell interesse som mellom anna blir vist i at ho fekk omsett ein del riddeaforteljingar til svensk, dei såkalla *[[Eufemiavisene]]*.

## Kjelder
* Nils Petter Thuesen: *Norges dronninger gjennom 1000 år* (Tiden, 1991)
Rune Timberlid

**Rune Timberlid** () er ein norsk forfattar, tidlegare informasjonssjef, journalist og avisredaktør. Han er no busett i Sogndal.

Han er utdanna journalist frå Norsk Journalisthøgskole i 1975, og arbeidde i ei rekkje redaksjonar – *Sogn Dagblad*, *Bergens Tidende*, Norsk Telegrambyrå, *Fredriksstad Blad*, *Dagbladet* og *Aftenposten* – før han var redaktør i avisa *[[Firda]]* frå 1990 til 1995. Frå 2001 har han jobba som kommunikasjonsmedarbeidar i Lotteri- og stiftelsestilsynet, med eit avbrot som redaktør i Sogn Avis frå 2004 til 2005.

Rune Timberlid har skrive ni kriminalromanar. Han debuterte med *Spritdrapet* i 1991 under pseudonymet *Roger Fjorden* på eige forlag. Tolv år etter debuten kom *Red Mercury*, som er den første boka med politibetjenten Rolf Randen i hovudrolla, ut. Alle kriminalromanane hans har handlinga lagd til Sogn og Fjordane,

## Bibliografi
### Bøker
*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

* 

* 
* 

* 

### I bøker - eit utval
*

*

*
* 

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
* «Rune Timberlid» i Allkunne, innhenta 21. mars 2010.
Skjerpiplerke

**Skjerpiplerke** (*Anthus petrosus*) er ein fugl i erlefamilien som er 15,5–17 centimeter lang.

Ho er lett å forveksle med  myrpiplerka og vasspiplerka som saman med skjerpiplerka  inntil nyleg vart rekna som variantar av same arten.

Skjerpiplerka er ein kystfugl som hekkar i Europa nær hav frå Bretagne og Dei britiske øyane i sør, nordover kysten og rundt Fennoskandia. Ho er standfugl lengst sør, men migrerer sørover frå Fennoskandia i september-oktober og kjem attende i mars-april.

Som dei fleste andre piplerker er ikkje skjerpiplerka mykje synleg på bakken, ho er mest mørkebrun på oversida og er kraftig spraglete mattgull på undersida. Ho har mørke bein, grå ytre stjertfjør og ganske langt mørkt nebb. Den mørke fjørdrakta er ei tilpassing til berg og fjære kor ho hekkar og overvintrar. 

Lengst nord får skjerpiplerka ofte rosafarga undersida og bleikare hovud i sommardrakt enn lengre sør, noko som gjev desse fuglane større likskap til vasspiplerka.  Skjerpiplerka  er langt meir tilgjengeleg enn vasspiplerka. 

Ho livbergar seg på  insekt. Songen liknar heipiplerka si song, ei lang rekke av korte kvasse, tonar som skiftar motiv, vert utført først i stigande så i fallande flukt på stive vengjer. 

Reiret er enkelt og ligg på marka, gøymt blant steinar og grastuver. Hoa legg oftast fem egg, rugetida er ca 14 døger. Etter klekking matar begge foreldre ungane i to veker til.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Skärpiplärka|Skärpiplärka]]» frå ,  den 29. mars 2006.*  

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Abrakadabra

**Abrakadabra** er ein magisk formel som ein magikar kan uttale når han trollar eller gjer magi for å få ting til å skje. Det kan vere ein teknikk som magikaren nyttar for å få åskodaren til å verte merksam på det som magikaren ønskjer, medan han skjuler visse andre handlingar i framføringa for tilskodaren. Langt tilbake i tid trudde ein at trylleformelen verkeleg hadde magiske krefter.

## Etymologi

Opphavet er interessant ettersom abrakadabra ikkje er eit oppdikta ord. Ein teori er at det kjem frå hebraisk  *habberakhá*, som tydar ‘velsigninga’, medan andre meiner at det kjem frå arameisk  *abra kedabra*, på norsk omtrent ‘eg skapar når eg talar’.

Eingong fanst amulettar med dette ordet innskrive i triangelform (sjå figuren); desse bar ein som vern mot sjukdom.

## Avada kedavra i Harry Potter-bøkene
The killing curse i Harry Potter-bøkene er det arameiske *avada kedavra*, som tyder «eg øydelegg når eg talar», altså det motsette av *abra kedabra*.

## Sjå òg
* Magi
* Hokus pokus
* Sim sala bim
* Trollmann
* Trolldom
Romanen Fred

***Fred*** er ein roman av Arne Garborg. Boka kom ut i 1892, og handlar om dei religiøse grubleria til Enok Hove.

Historia har for Garborg sterke sjølvbiografiske trekk, og romanen kan lesast som eit oppgjer med kvalene Garborg sjølv hadde i samband med farens sjølvmord. Det gjekk sterkt innpå faren då Arne Garborg ville reise til Kristiania og bli student, i staden for å overta garden heime på Garborg. Teikninga av Enok Hove er i hovudsak sympatisk, og Garborg gjer bruk av skiftande synsvinkel for å få fram ei svakare og meir engsteleg side av Hove, enn den strenge, kompromisslause overflate familien ser og lid under.

*Fred* vert rekna til Noregs litterære kanon, og opningssida vert ofte trekt fram som eit døme på litterær meisterskap.

Romanen er også kjent for dei vakre naturskildringane frå Jæren, særleg den storslegne opninga med bølgjene frå Nordhavet som slår inn over jærstrendene. Både dette og det at mykje av handlinga går føre seg på det indre plan, gjer at romanen skil seg ut frå Garborgs naturalistiske romanar. Romanen gjev også ei skildring av forandringane i jordbrukssamfunnet på 1800-talet.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Teksten til Romanen Fred
* 
* Manuskriptet til Fred i Nasjonalbiblioteket
Vaju

**Vaju** (sanskr. वायु, 'vind') er ein vedisk gud for lufta, vinden og pusten, og har dermed makt over livet. Vaju er også kjend under namna **Vāta** (वात, som òg tyder 'vind'), **[[prana|Prāna]]** (प्राण, 'pust', 'liv'), og under tilnamnet **Pavana** (पवन, 'den reinsande').

I seinare hinduisme har han nesten heilt gått inn i skikkelsen til Indra. Berre nokre få hymner i Rigvedaen lovprisar Vaju, og i seinare mytologi er rolla hans blitt endå mindre. Han har likevel ei viktig stilling som faren til Hanuman og Bhisjma frå dei episke hovudverka i hinduismen, *[[Ramayana]]* og *[[Mahabharata]]*.

## Skildring
Vaju opptrer i Rigvedaen med Indra som vognføraren sin, eller saman med regnguden Pardjanja. Han dreg fram i ei forgylla vogn dregen av tusen raude hestar, og kviler aldri. Vaju kan òg ri på ein hjort. Han er verje for himmelretningen nordvest.

Guden er temperamentsfull, og gjev ofte etter for driftene sine. Han har mange barn med ulike kvinner, og er kjend for brutale handlingar. 

## Mytologi

Hymna *[[Purusjasuktavaju]]* fortel at Vaju blei til frå pusten til Purusja. I ei anna hymne er han nemnd som svigersonen til Tvasjtr.

I følgje *[[Vishnupurana]]* er Vaju konge av gandharvaene. 

*[[Bhagavatapurana]]* fortel at vismannen Narada påkalla vinden for å øydeleggja fjellet Meru, og Vaju gjekk då til åtak med veldig kraft, slo fjelltoppen i havet, og skapte Sri Lanka.

## Kjelder

* mypurohith.com 
* www.firmament-chaos.com
* Svensk Wikipedia

## Bakgrunnsstoff
Flyktning

Ein **flyktning** er ein person som er på flukt.

I Flyktningkonvensjonen av 1951 frå dei sameinte nasjonane er flyktningar definerte som nokon som har velgrunna frykt for forfølging med årsak i rase, religion, nasjonalitet, politisk oppfatting eller høyre til til ei bestemt sosial gruppe. Ein person som ikkje har kryssa ei internasjonal grense blir kalla ein internflyktning, og blir ikkje alltid teken med i flyktningeomgrepet.

Andre dokument gjev andre og tydelegare definisjonar, som OAU-konvensjonen av 1969 og Cartagena-erklæringa av 1984. Særleg er det tatt med at frykt for valdsbruk i krigssituasjonar gjev flyktningestatus. Det er òg venta at den nye norske utlendingsloven vil gje ein noko anna definisjon.

## Sjå òg
*Flyktningleir

## Bakgrunnsstoff
* Lov om utlendingers adgang til riket og deres opphold her (utlendingsloven frå 1991)
* UNHCR - Dei sameinte nasjonanes høgkommisjonær for flyktningar
* African Commission on Human & Peoples' Rights - Om flyktningar
Lee Harvey Oswald

**Lee Harvey Oswald** (), fødd i New Orleans i USA, er mest kjend for å ha vorte arrestert, mistenkt for å ha drepe presidenten i Sambandsstatane John F. Kennedy. To dagar etter at han vart arrestert i Dallas i Texas, vart Oswald sjølv skoten og drepen av Jack Ruby.
Fingeravtrykk frå Oswald vart funne på det geværet som skaut mot Kennedy den 22. november. Oswald nekta sjølv for å ha vore drapsmannen. 
I ettertid vart Oswald av Warrenkommisjonen utpeikar til å vera mordar. 
Oswald si rolle i mordet er framleis ikkje fullt klarlagd. Det er laga ymse konspirasjonsteoriar om Oswald si rolle. Det går mange teoriar om at Oswald ikkje handla på eiga hand.

## Bakgrunnsstoff

* ''Frontline'': Who Was Lee Harvey Oswald?
* Lee Harvey Oswald: Lone Assassin or Patsy
* Lee Harvey Oswald Chronology
* Articles and links critical of the 1981 exhumation
* Crime Library: Lee Harvey Oswald 
* http://www.spartacus.schoolnet.co.uk
* JFK Lancer Forum
* The New Orleans roots of Lee Harvey Oswald
* The President has been shot Website 
* Lee Harvey Oswald In Russia 
* Lee Harvey Oswald's Gravesite
Eufemiavisene

**Eufemiavisene** er tre svenske riddarromanar frå byrjinga av 1300-talet. Dei er kalla opp etter dronning Eufemia av Noreg, som skal ha stått bak omsetjinga, og har titlane *Herr Ivan lejonriddaren* (1303), *Hertig Fredrik av Normandie* (1308) og *Flores och Blanzeflor* (1312).
Filmen V for Vendetta

***V for Vendetta*** er ein film frå 2006. Den er ei filmatisering av den grafiske romanen *[[Romanen V for Vendetta|V for Vendetta]]* av Alan Moore og David Lloyd. Filmen vart regissert av James McTeigue og produsert av Joel Silver og Wachowski-brørne, som òg skreiv manuset til filmen. Natalie Portman, Hugo Weaving, Stephen Rea og John Hurt har hovudrollene. *V for Vendetta* er den siste filmen der Adrian Biddle, som døydde av eit hjarteattakk 7. desember 2005, var sjeffotograf.

Filmen fylgjer hovudpersonen *V*, ein fridomsforkjempar som søkjer politiske endringar i den futuristiske facistregjeringa.

## Kjelder
V for Vendetta

***V for Vendetta*** er ein grafisk roman frå 1980-talet, skriven av Alan Moore og hovudsakleg illustrert av David Lloyd. Historia er sett til ei dystopisk framtid, der
det fascistiske partiet Nosefire styrer Storbritannia. Den maskerte anarkisten V kjempar mot det totalitære regimet. Teikneserien blei til som ein protest mot Margaret Thatcher si regjering og utforskar eit mogeleg utfall truslar som atombomber kan ha på eit, i utgangspunktet, demokratisk samfunn.

## Utgivingar
Teikneserien hadde si spede byrjing i det engelske tegneseriebladet Warriors som vart utgitt av Quality Comics, der han blei utgitt sammanhengande frå 1982 til 1985. To bøker blei gitt ut i Warriors i denne perioden; "Vertigo" og "Vincent". Etter bok nummer to vart Warriors lagt ned, men 3 år seinare vart det som seinare skulle bli den siste boka, utgitt gjennom DC Comics i ein serie på ti månadlege publikasjonar. Serien vart i 1989 samla i eit hefte, som ein grafisk roman og utgjeven av DC Vertigo Imprint (ISBN 0-930289-52-8).

## Bakgrunnsstoff

* ''V for Vendetta'': Offisiell side
* ''V for Vendetta'': Comic vs. Film
Filmen The Da Vinci Code

***The Da Vinci Code*** (norsk tittel ***Da Vinci-koden***) er ein film av Ron Howard basert på romanen *[[The Da Vinci Code]]* (Da Vinci-koden) av Dan Brown. Filmen hadde premiere 19. mai 2006. Tom Hanks spelar hovudrolla som Robert Langdon. 

Filmrettane til Brown sin roman vart kjøpte for 6 millionar dollar. Produksjonsselskapet fekk tillating til å filme i Musée du Louvre, men ikkje i Westminster Abbey. Lincoln Cathedral godtok eit tilbod om å fungere som erstatning for Westminster Abbey.

Hans Zimmer er ansvarleg for filmmusikken.

## Kjelder
Eydehavn

**Eydehavn** er ein industristad i Arendal kommune i Agder, 10&nbsp;km nordaust for Arendal by. Eydehavn er oppkalla etter industri- grunnleggjaren Sam Eyde. Han grunnla eit aluminiumsmelteverk og eit silisumkarbidverk på Eydehavn. Aluminiumsverket er no lagt ned. Det er òg silisiumkarbidverket, men det driv framleis med foredling av silisiumkarbid frå bedrifta i Lillesand, og utskiping til utlandet.

Eydehavnmuseet er eit industriarbeidarmuseum som blei oppretta på Eydehavn i 1982. Der kan ein mellom anna sjå ein innreidd arbeidarbustad frå rundt 1920.

## Bakgrunnsstoff
* Eydehavn-portalen: industrihistorie gjennom 100 år  på Aust-Agder kulturhistoriske senter
Emisjon i økonomi

Ein **emisjon** er i økonomi utferding og sal av verdipapir til investorar. Dette kan vera aksjar eller obligasjonar. Emisjonar der berre utvalde investorar får tilbod om å delta, bli kalla *retta emisjonar*.

Emisjonskursen blir bestemt av styret i selskapet. Ved hjelp av emisjonar kan selskap auke eigenkapitalen. Aksjar utferda ved emisjon blir gjerne kalla førstehandsaksjar, sidan dei er utferda direkte frå selskapet, i motsetning til aksjar kjøpt på børs eller frå andre eigarar, som blir kalla andrehandsaksjar.
Garborgheimen

**Garborgheimen** er fødestaden og barndomsheimen til forfattaren Arne Garborg. Huset blei bygd av foreldra hans, Ane Oline og Eivind Aadneson Garborg, i 1848. Huset er eit typisk jærhus og står på garden Garborg i Time kommune på Jæren, om lag 5 km vest for Undheim. Huset vart eigd og bruk av familien fram til 1869. Innreiinga og møblar frå 1850-talet gir eit godt bilete av den kulturelle og sosiale bakgrunnen til diktaren. Nokre få gjenstandar er autentiske for staden, blant anna den blå kista, ei hylle og ein lysestake, medan det meste er tidsautentisk. Huset er eit godt bevart jærhus og har vore freda som kulturminne frå 1939, og har vore drive som museum frå 1951. Huset vert skildra blant anna i romanen Fred. 

I 2012 overtok Garborgsenteret på Bryne formidlingsansvaret, og i 2016 opna dei Noregs største digitale formidlingsløype, Garborgløypa, i Garborgheimen, Knudaheio og Time kyrkje. 

## Sjå og
* Knudaheio
* Labråten

## Bakgrunnsstoff

* Garborgheimen  på http://www.time.kommune.no
* Garborgheimen  på http://www.olavsrosa.no
*
Tyrann

Ein **tyrann** (frå gresk τύραννος *týrannos*) rår eineveldig i ein stat. Ei slik styreform blir kalla **tyranni**. 

I den opphavlege tydinga låg det inga moralsk haldning i ordet.

## Kjelder
Arnold Rüütel

**Arnold Rüütel** () er ein estisk politikar som var president i Estland frå 2001 til 2006. Han var den andre presidenten sidan sjølvstendet frå Sovjetunionen i 1991. 
Rüütel fekk tildelt storkrossen av St. Olavs Orden i 2002.

## Bakgrunnsstoff
* Dei offisielle vevsidene til presidenten i Estland 
* Biografi
Ureining

**Ureining** er utslepp gjort av menneske av stoff som har skadeleg effekt i det miljøet det blir sleppt ut i. Ureining vert karakterisert etter *luftureining*, *vassureining* og *ureining i grunnen*.
Andrus Ansip

**Andrus Ansip** () er ein estisk politikar og statsministeren i Estland frå 2005 til 2014. Han er medlem av det estlandske reformpartiet, Eesti Reformierakond.
Han blei formann for European Commissioner for Digital Economy and Society og visepresident i Europakommisjonen i 2014.

## Kjelder
*Offisiell biografi
Levan Melkadze

**Levan Melkadze** () er ein georgisk fotballspelar som frå mars 2006 spelte i Vålerenga. Han blei bede om å finne seg ny arbeidsgjevar etter 2006-sesongen. Han er angripar.

Melkadze har spela fire landskampar for Georgia (mars 2006).

## Klubbar
* TSU Tblisi
* FC Tblisi
* WIT Georgia Tblisi
* AC Siena
* Dinamo Tblisi - 2006
* Vålerenga 2006

## Kjelde
www.vif.no
Giske

**Giske** er den minste øya i Giske kommune, og har 842 innbyggjarar (2024). Tettstaden Giske ligg på øya. Jordbruk, fiske og trevareindustri er dei viktigaste næringsvegane.

## Kultur

Namnet Giske er truleg avleia av norrønt *gizki*, 'duk' eller 'klut', som viser til den flate forma på øya. Ho var sete for fleire mektige slekter; slekta til Ragnvald Mørejarl, Arnungeætta frå 900-talet av, og Giskeætta vidare oppover i mellomalderen.

Øya har fornminne frå mange epokar, som Mjelthaugen frå bronsealderen, Giske kyrkje frå mellomalderen og det tidlegare Giskegodset. Det historiske Giskespelet, som blir vist fram anna kvar sommar, fortel soga om Arnungane.

## Geografi

Øya har ei flatevidd på 2,67&nbsp;km². Ørnebakken på 26 moh. er det høgaste punktet.

Ho blei forbunden med fastlandet i 1987, då bru til Valderøy stod ferdig. Vegnettet blei seinare utvida med ein undersjøisk tunnel til Godøy.

Våtmarksområdet Makkevika er eit freda fuglemområde. Strandlina har mange fine sandstrender som blir brukte av både fastbuande og tilreisande. Dei mest besøkte strendene er sanden ved brua og Øygardsjøen. 
På Kvalneset, vest på øya, tørka ein tidlegare fisk.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder

* «Øyriket Giske» på giske.kommune.no
* http://www.godoy.no/weber/lokalhistorie/Giske/giske.htm
* Kart og oversyn på visitgiske.no
Oslofeltet

**Oslofeltet** (òg kalla Oslo Graben) er eit særprega geologisk område (paleorift eller graben), 45&ndash;75 km i breidd, som strekkjer seg frå Langesund i sør til Brumunddal i nord. 

Feltet vart forma i oldtida til jorda, då superkontinentet Pangea tok til å sprekka opp. Ein del av jordskorpa sokk ned, og det vart mykje vulkansk aktivitet i området. Oppsprekkinga kunne ført til danninga av eit nytt havområde, men av ein eller annan grunn stogga prosessane opp. Nokre av dei same prosessane finst ved Riftdalen i Afrika i dag. 

I Oslofeltet finn ein i dag dagbergartar som basalt og rombeporfyr i tillegg til djupbergartar som har fått lokale namn på grunn av skilnader i kjemisk samansetting og utsjånad. Drammensgranitt, nordmarkitt og larvikitt er kjende djupbergartar frå Oslofeltet. Ein kan òg finna avsetnadsbergartar (sedimentære bergartar) frå karbontida og permtida. Bergartane har i lang tid vore dekte av lågbergartar. Bergartane er rike på fossil og er verdskjende blant geologar.

## Bakgrunnsstoff
* Geologisk leksikon UIO 
* Mantle Plume Beneath The Oslo Graben?
* Evolution of the Arctic-North Atlantic And The Western Tethys
Harald Haugen

**Harald Jostein Haugen** () var ein norsk bokhandlar frå Volda som gjennom butikken Haugen Bok i heimbygda var primus motor for boksal per postordre og på Internett.

Av utdanning hadde Haugen handelsskole og bokhandlarskolen. I 1965 overtok han faren sin bokhandel, som hadde vore i Volda sidan 1929. Da Haugen følte behov for å utvide marknaden utover det reint lokale, begynte han med sal av bøker – hovudsakleg verk – per postordre, og frå 1978 vart dette ein vesentleg del av verksemda. Firmaet annonserte i aviser og tidsskrift og etter kvart og i fjernsyn. I 1998 tok Haugen Bok som ein av de første i Norden i bruk Internett som salskanal, også det med stor suksess. I 2009 blei den regulære bokhandlardrifta avvikla.

Haugen trekte seg tilbake frå leiinga av firmaet frå 2007

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Volda skisenter

**Volda Skisenter** er eit skisenter som ligg på Reset i Volda på om lag 350 m.o.h. i Sunnmørsalpane.
Toppen av heisen ligg 657 m.o.h. Dette er eit fleirbruksanlegg med tilbod til heile familien. Anlegget har varmestove, flaumopplyst skibakke, preparert lysløype, turløyper og eige barnetrekk. Volda Skisenter A/S vart skipa i 1967. 

### Anlegget
Anlegget har eit stort trekk, eit familietrekk og eit barnetrekk. Hovudtraseane og har flaumlys. Frå sesongen 2010-2011 er det installert nytt elektronisk billetteringssystem som og kan nyttast til alpepass. Dette dekker alle trekka, med unntak av barnetrekket som er gratis.
Elles er det ei 3,6 km lang lysløype og fleire preparerte turløyper i tilknyting til anlegget.

Det er godt lagt til rette for parkering ved anlegget og ein ny tilkomstveg frå hovudvegen ved Helgatun og opp til skisenteret vart ferdigstillt til sesongen 2004/2005.

### Toppturar
Dei umiddelbare toppane ein kan nå frå Volda Skisenter er Grauthornet og Melshornet. Dette er populære skiturar som stort sett er fonntrygge. Løype heilt til topps til Melshornet vert trakka når forholda tillet det. Frå Helgatun kan ein nå det populære Koppefjellet med moglegheiter for fantastisk nedkøyring til Aldalen. Vær obs på skavl i toppområdet. Dei mindre kjende men likevel artige fjella Hestehornet og Skarphornet når du også herifrå.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Amaldus Nielsen

**Amaldus Clarin Nielsen** () var ein norsk kunstmålar.

Nielsen var fødd og voks opp i Mandal i Vest-Agder, og måla allereie som ung fleire motiv frå Sørlandet. Han studerte ved kunstakademiet i København frå 1854 til 1856, og studerte to gonger under Hans Gude, først ved kunstakademiet i Düsseldorf frå 1857&ndash;1858, og ti år seinare i Karlsruhe. Nielsen er rekna som ein sørlandsmålar, men han hadde òg motiv frå mellom anna Hardanger, Sogn og Hvaler, og i tillegg ein del frå Majorstua, der han lenge budde.

Måleri og teikningsamlinga hans frå 1856 til 1932 blei i 1933 donert til Oslo by av familien til Nielsen. Samlinga inneheldt nesten 300 måleri og 100 teikningar.

## Bakgrunnsstoff
Ellingsøya

**Ellingsøya** er den nordlegaste øya i Ålesund kommune. Ho har vegsamband med Valderøya i Giske kommune og Nørvøya i Ålesund gjennom undersjøiske tunnelar i vest. I aust har ho òg brusamband med fastlandet over Taftasundet. 

Det ligg mange industriverksemder innan skipsutstyr og sjømat på øya.

Ellingsøya er den minst folkerike av dei sju bydelane i Ålesund, med eit innbyggjartal på om lag 3000 menneske. Folketalet har auka etter at det i 2009 skulle bli gratis ferdsel til resten av Ålesund gjennom dei undersjøiske tunnelane.

På sørsida ligg Ellingsøyfjorden med mange holmar og på nordsida ligg Grytafjorden.

Ellingsøya har tre barneskular; Grimstad, Vik og Stokke, og ein ungdomsskule; Hoffland. Der er to daglegvarebutikkar.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Godøya i Giske

**Godøya** er den vestlegaste av øyane i Giske kommune. Ho er 10,87&nbsp;km² stor og har 1223 innbyggjarar (2024). Fiske og fiskeforedling er dei viktigaste næringsvegane, og banklineflåten i Geilevika er av ein dei største i Noreg.

## Geografi
Godøya har vegsamband gjennom tunnel til Giske. Landskapet er berglendt og Storehornet (497 moh.) er det høgaste punktet. I søraust finn ein god dyrkbar mark i kystsona. I fjella finst fiskevatn.

Øya var del av Borgund kommune fram til 1908.

## Kultur
Eilivrøysa i Godøytun sør på Godøya er ein gravhaug frå bronsealderen. I nærleiken ligg òg eit lite museum.

Ytst på Alnes, nordvest på øya, står Alnes fyr som er freda. Også lyngheia rundt er verna.

## Folketal
**Folketalsutvikling:**

## Bilete
Sørsida av Godøya fotografert frå Hurtigruta på veg inn til Ålesund. 

fil:Godoya1.jpg
fil:Godoya2.jpg
fil:Godoya3.jpg
fil:Godoya4.jpg


## Kjelder

* «Øyriket Giske» på giske.kommune.no
Bendiks H. Arnesen

**Bendiks Harald Arnesen** () var ein norsk politikar  frå Kvæfjord. Han representerte Troms fylke og Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1997 til 2013.

Arnesen var ordførar i Kvæfjord kommune 1986&ndash;1995, etter å ha vore varaordførar 1983&ndash;1985. I 1997 vart han vald til stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet, attvald 2001, 2005 og 2009.

## Stortingskomitear
* 1997-2001 varamedlem av Valkomitéen.
* 1997-2001 medlem av Sosialkomitéen.
* 2001-2005 medlem av Næringskomitéen.
* 2001-2005 medlem av Fullmaktskomitéen.
* 2001-2005 varamedlem av Valkomitéen.

## Bakgrunnsstoff
* Stortinget.no - Biografi
Øyvind Korsberg

**Øyvind Korsberg** () er ein norsk politikar for Framstegspartiet). I perioden 2001-2005 var han innpiskar for stortingsgruppa. Han vart vald inn på Stortinget frå Troms fylke i 1997, og sat frå 1997 til 2005 i Stortingets energi- og miljøkomité, I same periode var han også medlem av Stortingets delegasjon til Nordisk Råd.

8. oktober 2009 vart Korsberg vald til 1. visepresident i Stortinget.

Korsberg har markert seg sterkt som skeptikar i klimadebatten, Han avviser i eit intervju med Nettavisen funnet til SNs klimapanel om at oppvarminga av klimaet er menneskeskapt som "fullstendig hysteri", skremselspropaganda og konsprasjonsteoriar. Målet til SN er berre meint for å skade industrien. Han markerer seg også som motstandar av føre-var-prinsippet.

Lokalpolitisk har han markert seg som markant motstandar av OL i Tromsø 2018. Han har særleg markert seg som ein motstandar av Bjørge Stensbøl og leiinga i OL 2018 som han både gjev skulda for å vere amatørmessig og samtidig profesjonelle lobbyistar.

## Stortingskomitéar
* 2009–: medlem av familie- og kulturkomitéen
* 2009–: medlem av valkomitéen
* 2005-09: medlem av næringskomitéen, andre nestleiar
* 2005-09: medlem av valkomitéen
* 2001-05: medlem av energi- og miljøkomitéen
* 1997-2001: medlem av energi- og miljøkomitéen

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Stortinget.no - Biografi
* Om politikk, tryllepulver og sånn…  Kronikk av Øyvind Korsberg i tidsskriftet Cicerone, nr. 4-2005.
* Jeg føler meg ikke velkommen i Frp-byen Nordreisa lesarbrev av kapellan *Stefan Kemper-Kohlhase* i *Framtid i Nord*.
Anne Marit Bjørnflaten

**Anne Marit Bjørnflaten** () er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet. Ho var stortingsrepresentant frå Troms fylke frå 2005 til 2013.

Bjørnflaten gav i 2004 ut boka *Et nytt nei*, saman med partifellane Tore O. Sandvik, Jo Stein Moen og Wegard Harsvik. Boka handlar om utviklinga til EU sidan folkeavstemminga i 1994.

Ho vart vald inn på Stortinget frå Troms fylke i 2005, og vart då vald til leiar for Stortingets justiskomité. I perioden 2009-13 var Bjørnflaten nestleiar i transport- og kommunikasjonskomitéen, og leiar for den raudgrøne storfraksjonen i denne komitéen.

I 2022 vart ho utnemnd til statssekretær for næringsminister Jan Christian Vestre i Støre-regjeringa.

## Regjering
* 29. mars&nbsp;2000&ndash;19. oktober&nbsp;2001: Politisk rådgjevar i Utanriksdepartementet
* 30. september 2022: Statssekretær i Nærings- og fiskeridepartementet

## Stortingskomitéar
*2005&ndash;2009: Leiar i Justiskomiteen
*2009&ndash;2013: Første nestleiar i Transport- og kommunikasjonskomitéen

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* Stortinget.no - Biografi
*  Et nytt nei
Elisabeth Aspaker

**Elisabeth Aspaker** () er ein norsk politikar for Høgre. Frå 2019 er ho fylkesmann i Troms og Finnmark, med tittelen statsforvaltar frå 2021.

Ho var fiskeriminister i regjeringa Solberg frå 16. oktober 2013 til 16. desember 2015 og EØS- og EU-minister i same regjering frå 16. desember 2015 til 20. desember 2016.

Ho vart vald inn på Stortinget frå Troms i 2005, og ho var vararepresentant i perioden 1993 til 2001.

Aspaker var personleg sekretær for Else Bugge Fougner i Justis- og politidepartementet frå 20. oktober 1989 til 
3. november 1990.
Ho var politisk rådgjevar for Kristin Clemet i Utdannings- og forskningsdepartementet frå 30. oktober 2001
til 18. juni 2004. Ho var statssekretær i Helse- og omsorgsdepartementet frå 18. juni 2004 til 30. september 2005.

Aspaker var fylkesvaraordførar i Troms frå 1995 til 1999.
Ho har vore visepresident i Norges Idrettsforbund og Olympiske Komité.

## Kjelder


 

## Bakgrunnsstoff
* Stortinget.no - Biografi
* Troms Høyre - Biografi
Sidensvans

**Sidensvans** (*Bombycilla garrulus*) er ein sporvefugl som finst i det nordlege Europa, Asia og Nord-Amerika. Sidensvansen er ein trekkfugl som overvintrar i Nord-Europa. Fuglane trekk lenger mot sør etterkvart som det vert lite bær og frukt. Derfor varierer det kor langt sør dei dreg. 

## Skildring

Sidensvansen er om lag 20 cm lang. Hoa og hannen er omtrent like. Fuglen er raudgrå med svart strupe, eit svart band gjennom augene og gul stjertspiss. Han er lett å kjenne på den høge, raudbrune fjørtoppen på hovudet, gilde raude og gule terningar på vengene og stjerten og fin trillande låt. Han er ein selskapeleg fugl. Flukta er rask, og liknar på staren si. 

Lokketonen er kortare eller lengre trille, som ei elektrisk ringeklokke — «ssrrriiii».

## Levesett

Fuglen har reir i tre; av kvistar, mose, skjegglav og strå. Egga er kvitaktige med mørkare punkt og flekkar. Rugetida er på ca.14 dagar. Ungane blir i reiret 15-17 dagar. Hoa og hannen matar med oppgulp. Sidensvansen rugar uregelmessig i furuskogen i Finnmark og sjeldan sørover til Trøndelag, Nordmøre og Hedmark. 

I hekketida lever sidensvansen for det meste av insekt. Om vinteren et han bær og frukt.

## Galleri

Sidensvans (Bombycilla garrulus) - Ystad 2015.jpg|Sidensvansflokk i eit tre.


## Bakgrunnsstoff

* Norsk ornitologisk forening
* Sveriges ornitologiske forening
* Dansk ornitologisk forening
* Miljølære
Steinar Strømnes

**Steinar Strømnes** () er ein tidlegare norsk fotballspelar. Han var kaptein på Hamarkameratene då han la opp etter sesongen 2021.

Han har spelt på Kongsvinger, i forsvar og på midtbanen. Han blei tatt opp frå juniorgruppa i Vålerenga til A-laget til sesongen 2006. Etter lite speletid i 2006, og utleige til Hamarkameratene på våren og Kongsvinger IL Toppfotball hausten 2007, forlenga ikkje Strømnes kontrakten då denne gjekk ut 1.12.2007.

## Kjelder
Vinjeøra

**Vinjeøra** er ei bygd i Heim kommune i Trøndelag. Staden ligg inst i Vinjefjorden. Fram til 1964 var Vinjeøra ein del av Vinje kommune i Sør-Trøndelag, men etter ei kommunesamanslåing har Vinjeøra vore ein del av Hemne kommune.

Vinjeøra ligg om lag 95&nbsp;km frå Trondheim og 105&nbsp;km frå Kristiansund. Europaveg 39 går gjennom staden. Vinjeøra har mest 300 innbyggjarar . Vinjeøra har Bygdemuseet «Bua», Kaféen «E39», og ein matbutikk.

Vinjeøra er utgangspunktet for mange turar langs «Fjordruta» som er Kristiandsund og Omegn Turistforening si rute på Nordmøre.