open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Soroca

**Soroca** er ein by og ein mindre bykommune (*oraș*) innanfor distriktet Soroca i Moldova og hovudsete i distriktet. Han ligg ved elva Dnister, om lag 160 km nord for Chișinău og har om lag 22&nbsp;000 innbyggjarar. I 2016 fekk Soroca status som *municipiu*, men utan å bli rekna på distriktsnivå.

Soroca har ein forholdsvis stor minoritet av sigøynarar, noko som har gjort at byen stundom vert kalla «sigøynarane sin hovudstad».

Byen har opphavet sitt som ein mellomaldersk handelsstasjon for Republikken Genova. Seinare bygde fyrst Stefan III av Moldavia ei festning her i 1499 som byen er kjend for i dag. 

Under den store tyrkiske krigen klarte John Sobieski og styrkane hans å forsvare festninga mot osmanarane. Byen var militært viktig under Prut-felttoget til Peter den store i 1711. Festninga vart plyndra av russarane under den russisk-tyrkiske krigen 1735-1739.

## Folketal
Kommunen har den eine busetnaden. For 2014 er det ikkje offentleggjort detaljerte resultat for busetnadene. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Soroca|Soroca]]» frå , den 5. februar 2008.*

 
### Referansar
Orhei

**Orhei** (russisk Оргеев, *Orgejev*) er ein by og ein mindre bykommune (*oraș*) innanfor distriktet Orhei i Moldova og hovudsete i distriktet. Byen med vel 20&nbsp;000 innbyggjarar ligg om lag midt i landet, om lag 50 km nord for hovudstaden Chișinău. I 2016 fekk Orhei status som *municipiu*, men utan å bli rekna på distriktsnivå.

Orhei har fått namnet sitt frå Orhei Vechi, eit aktivt kloster nær landsbyen Ivancea. Orhei var heimstad for mange jødar før den andre verdskrigen og har i dag ein stor jødisk gravplass. I dag er det berre ei aktiv synagoge att. Dei fleste andre kyrkjene er russisk-ortodokse. 

## Folketal
Kommunen har den eine busetnaden. For 2014 er det ikkje offentleggjort detaljerte resultat for busetnadene. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Orhei|Orhei]]» frå , den 5. februar 2008.* 

### Referansar
Dubăsari

**Dubăsari** (moldovisk kyrillisk og russisk Дубоссары, *Dubossary*, ukrainsk Дубоссари, *Dubossary*) er ein by i Moldova og formelt ein bykommune (*oraș*) innanfor den autonome regionen Venstre breidd av Dnister i Moldova. Han er utanfor kontroll av moldovske styresmakter og blir styrt av den *[[de facto]]* sjølvstendige regionen Transnistria som ein del av distriktet Dubăsari og er hovudsete i distriktet.

Dubăsari er ein av dei eldste busetnadane i Moldova og det er funne spor frå steinalderen her. Den moderne Dubăsari vart først nemnd på byrjinga av 1500-talet som ein marknad for moldovske bønder. Busetnaden vart ein del av Det russiske keisardømet i 1792 og fekk byrettar i 1795. Byen vart kraftig industrialisert i mellomkrigstida og vart i 1940 ein del av Moldovsk SSR. Dubăsari og forstadane vart ein del av Transnistriakrigen i 1990-1992 og har sidan den gong vorte styrte av Transnistria.

## Folketal
Ved folketeljinga i 2004 var folketalet i den einaste busetnaden:

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dubăsari|Dubăsari]]» frå , den 5. februar 2008.* 

### Referansar
Abracassus

**Abracassus** er ein demon i asiatisk mytologi. Abracassus hadde ormar til tær og ein knute på halen. 

Namnet Abracassus kan ha samanheng med talet 365, slik som Abraxas i gresk mytologi.

## Kjelder
* caplex.no
* Den svenske nettstaden Shadowgate
Rîbnița

**Rîbnița** (moldovisk kyrillisk og russisk Рыбница, *Rybnitsa*, ukrainsk Рибниця, *Rybnitsja*, polsk *Rybnica*) er ein by i Moldova og formelt ein bykommune (*oraș*) innanfor den autonome regionen Venstre breidd av Dnister i Moldova. Han er utanfor kontroll av moldovske styresmakter og blir styrt av den *[[de facto]]* sjølvstendige regionen Transnistria som ein del av distriktet Rîbnița og er hovudsete i distriktet.

Rîbnița vart grunnlagd i 1628. Byen voks raskt og alt i 1657 vart han nemnd i skriftlege kjelder som ein viktig by i Polen. Ein kan sjå spor etter vestleg kultur fleire stader i denne tidlegare polske byen. Som mange andre byar på denne sida av Dnistar var aldri Rîbnița ein historisk del av Moldova. I 1793 vart Rîbnița ein del av Det russiske keisardømet.

Det er bygd ei svær demning og eit reservoar nær byen.

## Folketal
Ved folketeljinga i 2004 var folketalet i den einaste busetnaden:

## Kjelde

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rîbnița|Rîbnița]]» frå , den 5. februar 2008.* 

### Referansar
Bender

**Bender** eller **Tighina** (rumensk *Tighina*, russisk Бендéры, *Bendery*, ukrainsk Бендéри, *Bendery*) er ein by i Moldova, styrt av den de facto sjølvstendige regionen Transnistria, sjølv om han ligg på høgre sida av Dnestr (resten av Transistria ligg på venstresida av elva). I lag med landsbyen Proteagailovca dannar byen ein bykommune som Moldova ikkje reknar som ein del av Transnistria. Bender ligg i ei buffersone oppretta etter Transnistriakrigen i 1992.

## Historie
Dei første busetnadane i området, der elvane Dnestr og Bîc renn saman, oppstod på 100-talet. Gjennom tidene har området vore styrt av Kiev-riket, fyrstedømet Moldavia, Genova, Det osmanske riket, Russland og Romania.

Stefan cel Mare grunnla ei festning på staden på byrjinga av 1500-talet. I 1538 tok Suleiman I festninga, og gav ho det tyrkiske namnet *Bender*.

Karl XII av Sverige søkte tilflukt rett utanfor byen etter nederlaget ved Poltava, saman med kosakkane sin leiar Ivan Stepanovitsj Mazepa. Sidan ein under einveldstida i Sverige definerte hovudstaden som det staden der kongen hadde hoffet og arkivet sitt, låg Sverige sin hovudstad i fleire år på sletta utanfor Bender. Tyrkarane nekta han å reise vidare, for å utnytte han i det politiske spelet i Sentral-Europa. I 1713 vart det utkjempa eit mindre slag mellom Karl sine menn og tyrkarane, kjend som kalabaliken ved Bender.

Under den russisk-tyrkiske krigen 1806-1812 fall byen til russarane og vart verande på russiske hender fram til Sovjetunionen kollapsa. Mesteparten av kampane i Transnistriakrigen stod i og ved Tighina.

## Administrativ inndeling
Formelt sett er Bender ein større bykommune (*municipiu*) i Moldova som, tilliks med Chișinău og Bălți, blir rekna å vere på samme nivå som dei 32 distrikta som landet er delt inn i. Han blir ikkje rekna å vere ein del av Transnistria. I tillegg til sjølve byen omfattar Bender òg landkommunen (*comuna*) Proteagailovca.

Innanfor Transnistria blir byen rekna som ein integrert del av utbrytarstaten og har, på same måte som Tiraspol, status som bykommune på nivå med dei fem distrikta. Landsbyen Gîsca, som formelt høyrer til distriktet Căușeni i Moldova, blir òg rekna inn i kommunen Bender. Transnistria gjer òg krav på Varnița, som er ein forstad til Bender, men som er under kontroll av Moldova og blir administrert som ein landkommune i distriktet Anenii Noi.

## Folketal
Resultat frå dei to siste folketeljingane. For 2015 er det ikkje offentleggjort detaljerte resultat.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tighina|Tighina]]» frå , den 5. februar 2008.* 

### Referansar





## Bakgrunnsstoff
* Kart over byen
* Reiseinformasjon
Patriarken Abraham

**Abraham** er rekna som grunnleggjar og patriark for dei abrahamittiske religionane. Han er òg rekna som forfar til dei som historisk høyrer til desse religionane. Soga om Abraham er omtalt i Fyrste mosebok i Bibelen.

## Abraham i kanoniske skrifter
### Abraham i 1. mosebok
Soga om Abraham byrjar i den sumeriske byen Ur i Mesopotamia. Tarah, far til Abram, tar med familien og vandrar ut av Ur. Dei slår seg ned i Karan. Her får Abram eit kall om for å fare til Kanaan, eit land Gud vil gje han i eige. Denne soga er knytt til ei folkevandring det nomadiske amorittiske folket gjorde som følgje av uroa som rådde i landet deira. Abram reiste sidan vidare til faraos Egypt, og han vart svært rik.

Abram var gift med Sarai. Med trellkona Hagar fekk han sonen Ismael. Då Abram var 99 år, skipa Gud ei pakt med han. Han skulle ikkje lenger heite Abram, men Abraham, og kona skulle heite Sara, og med ho skulle han bli stamfar til ei tallaus ætt. Som teikn på pakta skulle alle gutebarn av slekta hans omskjerast åtte dagar gamle.

Sara fekk sonen Isak, og Isak fekk sonen Jakob, som sidan fekk namnet Israel, stamfar til jødane.

### I Koranen
Abraham er nemnd i 25 av dei 113 kapitla (suraene) i Koranen. Koranen lyfter fram Abraham sin religion, som var fri for avgudsdyrking. Dei som står Abraham nærast, er dei som følgjer han, står det i 3,61. Verken jødar eller kristne følgjer Abrahams religion, fortel Koranen. Abraham var ein reint Gud-søkjande, han hadde den opphavlege, uforvanska religionen.

Abraham og Ismael reiste Kaaba, *huset*, og gjorde det til eit pilegrimsmål og ein fredlyst stad.

## Andre forteljingar om Abraham

I Midrasj Rabba, ei samling rabbinske forklaringar, blir det fortald at Abraham som ung gjorde narr av avgudsdyrking. Han hadde fått i oppgåve å passa faren sin verkstad og utsal av avgudsbilete, og viste kor absurd det var å dyrka dei. Til dømes knuste han mange av statuane med ein stokk og plasserte stokken i hendene til den største. Då faren kom attende, fortalde han at avgudsbileta hadde krangla.

I fleire forteljingar frå mellomalderen er Abraham i konflikt med ein konge, typisk Nimrod. Kongen representerer det vonde eller avgudsdyrking, mens Abraham presenterer det gode eller monoteistisk gudsdyrking. I Midrasj Rabba 38:13 finst til dømes ein tekst der Nimrod gjev ordre om at Abraham skal tilbe elden. Abraham svarer med å spørja om han skal tilbe vatnet, som sløkkjer elden, skya, som ber vatnet, vinden, som spreier skyene, eller mennesket, som står mot vinden. Då tok Nimrod og kasta han på elden. Ved eit under kom Abraham uskadd frå det.

## Kjelder

* caplex.no
* J.R, Posrter (1996): *Illustrert nøkkel til Bibelen* ISBN 82-504-2321-6
* *Koranen* Norsk-arabisk utgåve ved Einar Berg, Universitetsforlaget 1989 ISBN 82-00-02874-7
* *Bibelen*
Rocher de Monaco

**Rocher de Monaco** («Monacoklippa») er ein 141 meter høg monolitt i Middelhavet i Monaco. 

Klippa har alltid vore ein ettertrakta stad heilt sidan førhistorisk tid. Massalia koloniserte området og kalla det Monoïkos (gammalgresk Μόνοικος). Rocher de Monaco var òg den første erobringa til Grimaldi-familien, som herska over landet i meir enn 700 år etter at guelfaren François Grimaldi kledde seg ut som ein fransiskanarmunk for kome inn i byen og opne portane for soldatane sine. 

I dag er klippa den eldste av Monaco sine fire bydelar, Monaco-Ville, der gamlebyen ligg. Det er ikkje langt frå fyrstepalasset (fransk *Le Palais Princier*), residensen til den noverande fyrsten Albert II av Monaco og fyrstefamilien. Rocher de Monaco er ein populær turistattraksjon. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rock of Monaco|Rock of Monaco]]» frå , den 5. februar 2008.*
Larvotto

**Larvotto** eller **Larvotto Terano** er namnet på den største offentlege stranda i Monaco og namnet på området som stranda ligg i. Lavrotto er ein del av den tradisjonelle bydelen Monte Carlo.

## Bakgrunnsstoff
* Reiseguide for Lavrotto

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Larvotto|Larvotto]]» frå , den 5. februar 2008.*
Monte Carlo

**Monte Carlo** (oksitansk *Montcarles*, monegassisk *Monte-Carlu*) er den mest velståande bydelen i Monaco og vert stundom feilaktig rekna som hovudstaden i fyrstedømet, sjølv om det formelt ikkje finst ein hovudstad her. Monte Carlo er kjend for kasinoa, gambling, glamour og glimt av kjende personar. Det bur om lag 3000 innbyggjarar her permanent. Bydelen Monte Carlo inneheld sjølve Monte Carlo, der kasinoet ligg, men òg områda Saint Michel, Saint Roman/Tenao og strandområdet Larvotto. Det grensar til den franske kommunen Beausoleil (tidlegare kalla Haut-Monte-Carlo).

Monte Carlo vart grunnlagd i 1866 og er kalla opp etter den dåverande regjerande fyrsten, Karl III av Monaco. Sjølve fjellet er ein del av foten av Dei maritime Alpane, som Monaco ligg nedanfor.

Circuit de Monaco ligg i Monte Carlo, der Formel 1-løpet Monaco Grand Prix finn stad. Det er òg vertskap for verdsmeisterskapen i boksing, moteshow og andre hendingar. Mange kjendisar og kongelege har vitja Monte Carlo i mange tiår.

Monte Carlo er ein av dei største turiststadane i Europa, men dei største turistattraksjonane som St. Nicholas-katedralen, Napleonsmusemuet, Det oseanografiske museumet og akvariumet og fyrstepalasset ligg alle i bydelen Monaco-Ville.

## Kasinoet

Den mest kjende turistattraksjonen i Monte Carlo er kasinoet og Grand Théâtre de Monte Carlo, eit opera- og baletthus. Innbyggjarane i Monaco har ikkje løyve til å kome inn i kasinoet.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

* Reiseguide til Monte Carlo og Monaco
* Panoramabilete av Monte Carlo
* Monaco Portal

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monte Carlo|Monte Carlo]]» frå , den 5. februar 2008.*
Chemin des Révoires

**Chemin des Révoires** er ein gangsti i bydelen Les Révoires i fyrstedømet Monaco.

Det høgaste punktet i Monaco ligg langs denne gangvegen med ei høgd på 161 meter over havet. Ein del av terrenget i fyrstedømet er særs bratt og er høyrer geografisk til Dei maritime Alpane som strekkjer seg ut i Middelhavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chemin des Révoires|Chemin des Révoires]]» frå , den 5. februar 2008.*
Peter Abrahams

**Peter Henry Abrahams** () var ein forfattar frå Sør-Afrika.

Abrahams var fødd og oppvaksen i Vrededorp, ein fattig forstad til Johannesburg. Han reiste frå Sør-Afrika i 1939, og jobba først som sjømann, seinare fekk han jobb som journalist i London. I 1956 flytta han til Jamaica.

Gjennombrotet sitt fekk Abrahams med romanen *Mine Boy* i 1946. Dette var ein av dei første romanane som tok for seg situasjonen til dei svarte i Sør-Afrika. I romanane sine skildrar han mellom anna livet i slummen og i kolgruvene der han voks opp. Fleire av bøkene hans er omsette til norsk.

## Bibliografi
* *A black man speaks of freedom* (1940), diktsamling
* *Dark testament* (1942), novellesamling
* *Song of the city* (1945)
* *Mine boy* (1946)
* *The path of thunder* (1948)
* *Wild conquest* (1950)
* *Return to Goli* (1953)
* *Tell freedom* (1954) sjølvbiografi
* *A wreath for Udomo* (1956)
* *A night of their own* (1965)
* *This island now* (1966)
* *A new creation* (1982)
* *A view from Coyaba* (1985)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:af:Peter Henry Abrahams|Peter Henry Abrahams]]» frå , og «[[:sv:|Peter Abrahams]]» frå  den 5. februar 2008.*  
 
*caplex.no
Leonardstatuetten

**Leonardstatuetten** er ein norsk revypris som ofte vert kalla den høgste heideren i norsk revy. Prisen vert utdelt av Norsk revyforfatterforening, og og vert gjeven til personar som gjennom lengre tid har betydd mykje for for underhaldningslivet i Noreg. Prisen har vore tildelt alt frå scenografar til skodespelarar og forfattarar. Den første prisen vart delt ut i 1968 og den første som fekk heideren var Arvid Nilssen. 

Prisen er oppkalla etter Einar Leonard Schanke, ein av dei viktige revypersonlegdomane i Noreg frå 1950-talet til han gjekk bort i 1992, både som instruktør, komponist og revydirektør.

## Prisvinnarar
* 1968 – Arvid Nilssen – skodespelar 
* 1969 – Leif Juster – skodespelar
* 1970 – (ikkje utdelt)
* 1971 – Kari Diesen – skodespelar		
* 1972 – Arve Opsahl – skodespelar 
* 1973 – Bias Bernhoft – revyforfattar	 
* 1974 – Jens Book-Jenssen – skodespelar 
* 1975 – Carsten Byhring – skodespelar	
* 1976 – Rolf Just Nilsen – skodespelar	 
* 1977 – Einar Schanke – intruktør og komponist 
* 1978 – Rolv Wesenlund – skodespelar	 
* 1979 – Otto Nielsen – revyforfattar		
* 1980 – Arild Feldborg – revyforfattar	 
* 1981 – Alfred Næss – revyforfattar	 
* 1982 – Knut Solberg – scenograf 
* 1983 – Elsa Lystad – skodespelar
* 1984 – Harald Heide-Steen – skodespelar 
* 1985 – Arild Haga – revyforfattar
* 1986 – Elisabeth Granneman – skdespelar 
* 1987 – Sølvi Wang – skodespelar
* 1988 – (ikkje utdelt)
* 1989 – (ikkje utdelt)
* 1990 – Yngvar Numme – skodespelar
* 1991 – Grethe Kausland – skodespelar 
* 1992 – (ikkje utdelt)
* 1993 – Dizzie Tunes: Tor Erik Gunstrøm, Svein-Helge Høgberg, Einar Idland, Øyvind Klingberg, Yngvar Numme – skodespelarar 
* 1994 – Bjørn Sand – revyforfattar 
* 1995 – Erik Diesen – revyforfattar 
* 1996 – (ikkje utdelt)
* 1997 – Øystein Sunde - artist, komponist og tekstforfattar
* 1998 – Hege Schøyen – skodespelar 
* 1998 – Øivind Blunck – skodespelar
* 1999 – Arthur Arntzen - humorist og satirikar 
* 2000 – Dag Frøland – skodespelar 
* 2001 – KLM: Trond Kirkvaag, Knut Lystad, Lars Mjøen – skodespelarar 
* 2002 – Odd Børretzen – humorist og satirikar 
* 2003 – Brit Elisabeth Haagensli - skodespelar 
* 2004 – (ikkje utdelt)
* 2005 – Andreas Diesen – revyhistorikar 
* 2006 – (ikkje utdelt)
* 2007 - Jon Skolmen - skodespelar
* 2008 - Jakob Margido Esp - skodespelar
* 2010 - Rune Gokstad og Øystein Bache
* 2012 - Linn Skåber
* 2013 – Ingrid Bjørnov
* 2014 – Ole Paus
* 2015 – Knut Nærum (utdelt 2023)
* 2016 – Anne Marit Jacobsen
* 2017 – Tore Ryen
* 2018 – Nils Vogt
* 2019 – Eldar Vågan 
* 2020 – Tom Sterri
* 2021 – Atle Antonsen (utdelt 9. des. 2024)
* 2022 – Trond Hanssen 
* 2023 – Anne-Kat. Hærland
* 2024 – Tom Mathisen & Herodes Falsk

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Leonardstatuetten|Leonardstatuetten]]» frå , den 15. desember 2008.*
Monegaskisk geografi

**Fyrstedømet [[Monaco]]** er det nest minste landet i verda etter Vatikanstaten med eit totalt areal på 1,95&nbsp;km² og 4,4&nbsp;km lange landegrenser. Kysten av Monaco ved Middelhavet er 4,1&nbsp;km lang. Bystaten ligg 18&nbsp;km aust for Nice i Frankrike og er omgjeve av Frankrike på tre sider, medan Middelhavet utgjer den fjerde sida. Dei maritime krava til Monaco strekkjer seg 22,2&nbsp;km ut frå kysten. Det høgaste punktet i Monaco er 161 meter over havet på sørsida av Mont Agel som stig til 1&nbsp;109 meter over havet i Frankrike og som er ein del av Dei maritime Alpane. Landet har ingen naturressursar.

Monaco er delt inn i fire bydelar: Monaco-Ville, som er gamlebyen og som ligg på ei klippe i Middelhavet, La Condamine som er hamneområdet, Monte Carlo som er det viktigaste bustadområdet og Fontvieille, som er eit nybygd område ved sjøen.

Fyrstedømet er kjend for det vakre, åslendte og kuperte landskapet og det solrike middelhavsklimaet med milde, våte vintrar og varme, tørre somrar. Middeltemperaturen i januar og februar er 8&nbsp;°C, og i juli og august 26&nbsp;°C.

**[[Geografiske koordinatar]]**:
Monolitt

Ein **monolitt** er ein geologisk formasjon som eit fjell, som består av ein enkel massiv stein eller klippe, eller eit monument eller ein stein plassert som eit monument. Erosjon er den vanlegaste årsaka til den geologiske formasjonen, som ofte består av særs hard eller solid metamorf eller sedimentær bergart.

Ordet kjem frå det gresk ordet μονόλιϑος (*monolithos*), som igjen kjem av μόνος («ein» eller «enkel») og λίϑος («stein»).

## Geologiske monolittar

Dei tre største på jorda er: 

# Mount Augustus, i Vest-Australia - 860 m
# La Peña de Bernal, i Mexico
# Stone Mountain, i Stone Mountain Park, Stone Mountain, ein forstad til Atlanta i Georgia i USA

Av andre finn ein:

### Europa

* Frau Holle-steinen, nær Fulda i Tyskland
* Humber Stone, Humberstone, nær Leicester i England.
* King Arthur's Stone (Cornwall)
* Logan Stone (Trereen, Cornwall)
* Odin Stone (Stenhouse, Orknøyane; øydelagd i 1814)
* Peñon de Ifach i Calpe i Spania
* Rock of Gibraltar i Gibraltar

### Nord-Amerika

* Beacon Rock i Columbia-ravinen i Washington i USA
* Bottleneck Peak and Moon, Sids Mountain, Utah
* Devils Tower nasjonalmonument, Wyoming
* El Capitan, Yosemite nasjonalpark, California
* Enchanted Rock, Llano County i Texas
* Haystack Rock, Clatsop County i Oregon
* Looking Glass Rock, Transylvania County, Nord-Carolina
* Peña de Bernal, Querétaro i Mexico
* Petroforms, Manitoba i Canada og Wisconsin i USA
* Stawamus Chief, Squamish i British Columbia
* Stone Mountain, Stone Mountain i Georgia

### Afrika
* Ben Amera i Mauritania
* Brandberg i Namibia
* Aso Rock i Nigeria - 400 m
* Zuma Rock i Nigeria

### Asia

* Savandurga
* Gilbert Hill

### Australia
* Bald Rock, nær Tenterfield i New South Wales
* Mount Coolum, Queensland
* Mount Wudinna, nær Wudinna, Sør-Australia
* Kokerbin Rock, Vest-Australia
* Uluru, òg kjend som Ayers Rock

### Sør-Amerika

* Cordillera del Paine i Chile

### Antarktis

* Scullin-monolitten

Mange av desse har segner knytt til seg. 

## Monumentmonolittar
Ein struktur som er hogd ut av stein. 
* Toppsteinen på Teoderikmausoleumet i Ravenna
* Stonehenge
* Elloragrottene - Verdsarvstad
* Runesteinar
* Steinsirkel
* Bautastein
* Stele
* Obeliskar 
* Ogham Stone, Dinglehalvøya på Irland
* Adam and Eve Stones, Avebury, Wiltshire, England

## Sjå òg

* Megalitt
* Monolitten i Vigelandsparken
* Monolittisk arkitektur
* Inselberg

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monolith|Monolith]]» frå , den 6. februar 2008.*
Øyar i Montenegro

**Øyane i [[Montenegro]]** er relativt små og er ikkje så mange som i nabolandet Kroatia. Ein del av øyane ligg langs kysten av Adriahavet og i Kotorbukta, men ein finn òg ein del av dei i Shkodërsjøen. Dei største øyane er Ada Bojana og Vranjina som begge er 4,8 km² og ligg i Shkodërsjøen. Den høgaste øya er Vranjina som stig 296 meter opp av Shkodërsjøen. I sjøen er den største øya Sveti Nikola på 0,36 km². Ho er òg den høgaste øya til sjøs med ei høgd på 36 meter over havet. 

## Adrihavet
* Sveti Nikola
* Sveta Neđelja
* Katič
* Ada Bojana
* Sveti Stefan (no ei halvøy)

### [[Kotorbukta]]

* Mamula
* Prevlaka
* Sveti Marko
* Gospa od Škrpjela
* Sveti Đorđe

## Øyar i Shkodërsjøen
* Vranjina
* Grmožur (tidlegare fengselsøy)
* Lesendro
* Starčevo
* Kom
* Beška
* Omerova gorica
* Krajinskiøyane (50 holmar)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of islands of Montenegro|List of islands of Montenegro]]» frå ,  den 6. februar 2008.*
Ada Bojana

**Ada Bojana** (tyder «Øya Bojana») er ei øy i kommunen Ulcinj i Montenegro. 

Øya ligg i elvedeltaet til elva Bojana (eller Buna). Ho er ei kunstig øy som oppstod då eit skip sokk ved munningen til Bojana og avleiringar frå elva samla seg kring skipet. Ho ligg heilt sør i Montenegro og berre Bojana sjølv skil ho frå Albania. 

Øya har ei trekanta form og grensar til Bojana på to sider og til Adriahavet i sørvest. Ho har eit areal på 4,9 km². 

Øya er ein populær turistdestinasjon med ei 3 km lang sandstrand og mange fiskerestaurantar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ada Bojana|Ada Bojana]]» frå , den 6. februar 2008.*
Katič

**Katič** er ei lita øy i Adriahavet i kommunen Budva i Montenegro. 

Han ligg like utanfor byen Petrovac. I lag med den andre litle øya Sveta Nedelja er ho ein attraktiv stad for dykking.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Katič|Katič]]» frå , den 6. februar 2008.*
Mamula

**Mamula** eller **Lastavica** er ei lita øy i Adriahavet sørvest i Montenegro i kommunen Herceg Novi.

Mamula ligg ved inngangen til Kotorbukta og ligg strategisk til mellom halvøyane Prevlakahalvøya og Luštica.

Den litle øya er sirkelforma og har ein diameter på om lag 200 m. Ho ligg 6,3 km frå Herceg Novi.

Det er bygd eit fort på øya av den austerriksk-ungarske generalen Lazar Mamula på midten av 1800-talet. Under den andre verdskrigen vart øya nytta som fengsel av italienarane frå 30. mai 1942 og utover. 

Fortet har i dag forfalle, men mange turistar kjem hit med båt, hovudsakleg frå Herceg Novi, for å nytte dei vakre strendene her. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mamula|Mamula]]» frå , den 6. februar 2008.*
Gospa od Škrpjela

**Gospa od Škrpjela** (serbisk skrift Госпа од шкрпјела; kroatisk Gospa od Škrpjela, 'Vår Frue på Klippene') er ei av to småøyar utanfor kysten av Perast i Kotorbukta i Montenegro. Den andre er Sveti Đorđe. Ho er ei kunstig øy danna av store steinar og gamle skip fylt med stein.

I dag er det ein skikk å kaste stein i sjøen. Kvar år 22. juli ved solnedgang, under ei hending kalla *fašinada*, går dei lokale kroatiske katolikkane ut i båtane sine og kastar stein på sjøen, og på den måten gjer øya større. 

Kyrkja Vår frue på Klippene (serbisk Црква Госпа од шкрпјела; kroatisk Crkva Gospa od Škrpjela; italiensk *Chiesa della Madonna dello Scarpello*) er ei kyrkje som står på øya. Den første kjende kyrkja her vart bygd i 1452, medan kyrkja i dag vart bygd i 1632 og utvida i 1722.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Our Lady of the Rocks|Our Lady of the Rocks]]» frå , den 6. februar 2008.*
Prevlaka

:*For halvøya i [[Kroatia]], sjå [[Prevlakahalvøya]]*
**Prevlaka** er ei øy i Adriahavet i kommunen Tivat i Montenegro.

Ho ligg nær byen Tivar i Kotorbukta. Øya er 300 meter lang og 200 meter brei og er forbunde til fastlandet via ei smal landfylling. 

Øya var bustaden til metropolitten i Zeta bispedøme frå 1200-talet til 1400-talet. Ho var ein feriestad for militært personell og stengd for vanlege borgarar under sosialisttida i Jugoslavia. I dag er øya busett av om lag hundre menneske, som hovudsakleg bur i bungalower.

Prevlaka må ikkje forvekslast med Prevlakahalvøya som òg ligg i Kotorbukta, men som høyrer til Kroatia.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Prevlaka Island|Prevlaka Island]]» frå , den 6. februar 2008.*
Sveta Neđelja

**Sveta Neđelja** er ei lita øy i Adriahavet utanfor landsbyen Petrovac i kommunen Budva i Montenegro. 

Øya har ei lita kyrkja med same namn og i lag med den litle øya Katič like ved er ho ein ynda stad for dykkarar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sveta Neđelja|Sveta Neđelja]]» frå , den 6. februar 2008.*
Io (fleirtyding)

**Io** kan ha fleire tydingar:

* Io, ei av elskarinnene til Zevs i gresk mytologi.
* jupitermånen Io, ein av dei naturlege satellittane til Jupiter
* 85 Io, ein hovudbelteasteroide av C-typen
* Io er ei halvøy på Holsnøy i Meland kommune.
Sveti Marko

**Sveti Marko**, tidlegare kalla *Stradioti*, er ei øy i Adriahavet i kommunen Tivat i Montenegro.

Sveti Marko ligg nær byen Tivat i Kotorbukta ved sida av øya Prevlaka.

Heile øya er dekt av grøne planter. I 1962 vart det bygd ein turiststad her med 500 hus bygd i Tahiti-stil utan innlagd vatn og elektrisitet. Fram til jugoslaviakrigane var øya ein særs populær turistdestinasjon. I dag er ho stort sett forlaten. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sveti Marko Island|Sveti Marko Island]]» frå , den 6. februar 2008.*
Sveti Nikola

**Sveti Nikola** (serbisk Острво Свети Никола, *Ostrvo Sveti Nikola*) er ei øy i Adriahavet i kommunen Budva i Montenegro.

Sveti Nikola ligg like utanfor byen Budva, 1 km frå gamlebyen i Budva. Øya er 2 km lang og har eit areal på 0,36 km². Det høgaste punktet på øya er ei klippe som stig 121 meter over havet. 

Øya er ein populær utfartsstad i Budva-området. Øya har tre større sandstrender med ei total lengd på 840 meter og fleire småstrender. Hovudattraksjonen på øya er hjort. Øya vert òg kalla *Školj* av dei lokale innbyggjarane. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sveti Nikola|Sveti Nikola]]» frå , den 6. februar 2008.*
Vranjina

**Vranjina** (serbisk Врањина) er ei øy i Shkodërsjøen i kommunen Podgorica i Montenegro.

Øya er danna i elvedeltaet til elva Morača i nordenden av Shkodërsjøen. Ho har eit areal på 4,8&nbsp;km² og det høgaste punktet er 296 meter, som gjer ho til både den høgaste og den største øya i landet. 

Øya er forbunde til fastlandet via ei bru mot Podgorica og ei vegfylling mot Bar.

Klosteret St. Nikolas ligg på øya og er ein kjend attraksjon. Byen Vranjina, som ligg ved kysten av innsjøen, vert kalla «Den montenegrinske Venezia». Det er ein populær fiskestad i Shkodërsjøen og det ligg mellom anna eit par fiskerestaurantar på øya. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vranjina|Vranjina]]» frå , den 6. februar 2008.*
Biogradsjøen

**Biogradsjøen** (serbisk *Biogradsko jezero*) er ein innsjø i Kolašin kommune nord i Montenegro. Han er ein bresjø i fjella Bjelasitsa i Biogradska Gora nasjonalpark.

Biogradsjøen ligg i hjarte av *Biogradska Gora* nasjonalpark i ei høgd på 1&nbsp;094 moh. Han er den største og mest attraktive av sju bresjøar i nasjonalparken med eit areal på 0,23 km² og eit middeldjup på 4,5 m. 

Det største djupet er 12,1 m. Innsjøen 870 m long og 261 m brei. Elva Biograd munnar ut i innsjøen i tillegg til eit par periodiske småelvar. Elva *Jezerstitsa* renn vidare frå innsjøen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Biograd|Lake Biograd]]» frå , den 6. februar 2008.*
Crno

**Crno** (serbisk *Crno jezero*) er ein innsjø i Žabljak kommune nord i Montenegro. Han er ein bresjø ved fjellet Durmitor i ei høgd på 1&nbsp;416 meter over havet og ligg 3&nbsp;km frå byen Žabljak.

Crno ligg ved foten av fjelltoppen *Međed* og dekkjer eit areal på 0,515&nbsp;km². Innsjøen består eigentleg av to mindre vatn, *Veliko jezero* og *Malo jezero*, «Storevatnet» og «Litlevatnet» Innsjøane er forbunde til kvarandre via eit smalt sund, men dette tørkar opp om sommaren slik at dei faktisk dannar to separate innsjøar.

Den største av dei to dekkjer eit areal på 0,338&nbsp;km² og har eit maksimalt djup 24,5 meter, ei lengd på 855 meter og ei breidde på 615 meter. Den minste av dei to dekkjer eit areal på 0,177&nbsp;km², eit største djup på 49,1 meter, ei lengd på 605 meter og ei breidde på om lag 400 meter.

Lengda til heile Crno er 1&nbsp;155 meter. Sidan den mindre sjøen er djupare har han faktisk større volum. Fleire små fjellelvar renn ut i Crno, og den største av desse er Mlinski. Dei andre elvane er berre periodiske, i samband med snøsmelting frå Durmitor og har ikkje noko namn.

## Turisme

Crno er den største turistattraksjonen i Durmitor-området. Av 18 bresjøar rundt fjellet er dette den mest kjende og den som er lettast å nå, sidan han ligg i gåavstand frå sentrum av byen Žabljak.

Det går ein 3,5&nbsp;km lang gangsti rundt heile innsjøen, som er ein populær rekreasjonsstad. Fleire fjellstiar går vidare til dei mindre sjøane rundt Žabljak.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Crno|Crno]]» frå , den 6. februar 2008.*
Innsjøar i Montenegro

Dette er ei liste over **innsjøar i [[Montenegro]]**. 

* Gornje Malo Blato
* Biogradsjøen (Biogradsko jezero)
* Crno (Crno jezero)
* Hridsjøen (Hridsko jezero)
* Krupacsjøen (Krupačko jezero)
* Liverićisjøen (Liverićko jezero)
* Pešićisjøen (Pešića jezero)
* Pivasjøen (Pivsko jezero)
* Plavsjøen (Plavsko jezero)
* Rikavacsjøen (Rikavačko jezero)
* Shkodërsjøen (Skadarsko jezero)
* Slanosjøen (Slano jezero)
* Šassjøen (Šasko jezero)
* Šišsjøen (Šiško jezero)
* Visitorsjøen (Visitorsko jezero)
* Zminicasjøen (Zminičko jezero)
Plavsjøen

**Plavsjøen** (serbisk *Plavsko jezero*) er ein innsjø i Plav kommune nordaust i Montenegro. Han er den største innsjøen i Plav og den best kjende turistattraksjonen i området. 

Plavsjøen er ein bresjø mellom fjella Prokletije og Visitor i ei høgd på 906 meter over havet. Han er 2,16 km lang frå nord til sør og 920 meter brei. På det djupaste er han 9 meter. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Plav|Lake Plav]]» frå , den 6. februar 2008.*
Sveti Đorđe

**Sveti Đorđe** er ein av to småøyar utanfor kysten av Perast i Kotorbukta i Montenegro. Den andre er Gospa od Škrpjela, men i motsett til denne er ho ei naturleg øy. 

På øya ligg benediktinarklosteret St. Georg frå 1100-talet og den gamle gravstaden for den gamle adelen frå Perast og området rundt Kotorbukta. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sveti Đorđe Island|Sveti Đorđe Island]]» frå , den 6. februar 2008.*
Visitorsjøen

**Visitorsjøen** (serbisk *Visitorsko jezero*) er ein innsjø i Plav kommune aust i Montenegro. Han er eit fjellvatn som er kjend for den flytande øya som ligg her.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Visitor|Lake Visitor]]» frå , den 6. februar 2008.*
Bjelasitsa

**Bjelasitsa** eller **Bjelasitca** (Бјеласица) er ei fjellkjede nord i Montenegro. Det høgaste punktet i Bjelasitsa er Crna Glava («Svart Hovud») med ei høgd på 2&nbsp;139 meter over havet. 

Fjellkjeda dekkjer eit område på 630 km² som inneheld 5 av 21 kommunar i landet, Kolašin (størstedelen), Mojkovac, Bijelo Polje, Berane og Andrijevica.

## Bakgrunnsstoff
* Bjelasica biletgalleri 
* Bjelasica-komovi.cg.yu
* Biletgalleri av Bjelasica og Prokletije
* Biletgalleri Bjelasica og Durmitor

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bjelasica|Bjelasica]]» frå , den 6. februar 2008.*
Bobotov Kuk

**Bobotov Kuk** er det høgaste fjellet i fjellkjeda Durmitor og ein trudde lenge at dette var det høgaste punktet i Montenegro. Fjelltoppen har ei høgd på 2&nbsp;522 meter over havet, men nye målingar har vist at det finst høgare fjell på grensa til Albania.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bobotov Kuk|Bobotov Kuk]]» frå , den 6. februar 2008.*
Durmitor

**Durmitor** ei fjellkjede i Montenegro med ei høgd på 2&nbsp;522 meter over havet på det høgaste. 

## Namn

Namnet *Durmitor* kjem truleg frå austromanske og tyder «sovande». Slektande namn er namnet på fjellet Visitor, som tyder «drøymande». 

## Nasjonalpark

**Durmitor nasjonapark** vart oppretta i 1952 og inkluderer Durmitor-massivet, ravinane Tara, Sušica og Draga og dei høgare delane av platået Komarnica, og dekkjer eit areal på 390 km². 

I 1980 vart parken skrive inn på UNESCO si verdsarvliste. 

Ein del av nasjonalparken omfattar Tararavinen, ei 80 km lang og 1&nbsp;300 meter djup kløft, som er den nest største i verda etter Grand Canyon i Arizona.

## Turisme

Durmitor er senteret for montenegrinsk fjellturisme. Dei fleste turistfasilitetane ligg rundt byen Žabljak.

Om vinteren er hovudaktiviteten på Durmitor skisport og snøbrett. Om sommaren er det fjellklatring og fotturisme. Ein av dei største attraksjonane i Durmitor er dei 18 bresjøane, der Crno er den mest kjende. 

## Bakgrunnsstoff
* WCMC-UNEP 
* Durmitor nasjonalpark 
* Durmitor på UNESCO
* Bilete av rafting i Tararavinen 
* Offisiell side for Durmitor nasjonalpark 
* Biletgalleri av Durmitor og Bjelasica

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Durmitor|Durmitor]]» frå , den 6. februar 2008.* 
 


### Fotnotar
Ljubišnja

**Ljubišnja** (serbisk Љубишња) er eit fjell i regionen Sandžak nord i Montenegro. Den høgaste toppen er 2&nbsp;238 meter over havet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ljubišnja|Ljubišnja]]» frå , den 6. februar 2008.*
Mokra

**Mokra** (serbisk *Mokra Gora*) er eit fjell aust i Kosovo, vest i Montenegro og sørvest i Serbia. Det er ein del av fjellkjeda Prokletije. Fjellet har to toppar over 2000 meter over havet. Den høgaste er Pogled på 2155 moh. og den andre er Beleg på 2102 moh. Beleg ligg på grensa mellom Kosovo og Montenegro, medan Pogled ligg på grensa mellom alle dei tre landa. I Kosovo ligg byen Istok like sør for fjellet på Metohija-sletta. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mokna|Mokna]]» frå , den 16. februar 2009.*
Lovćen

**Lovćen** (serbisk Ловћен) er eit fjell og ein nasjonalpark sørvest i Montenegro. 

Lovćen stig opp frå kysten av Adriahavet og Kotorbukta og ligg innanfor byen Kotor. Fjellet har to imponerande toppar, *Štirovnik* (1&nbsp;749 m) og *Jezerski vrh* (1&nbsp;657 m).

Fjellsidenen er steinete med mange sprekkar, groper og djupe søkk som gjev landskapet ein spesiell utsjånad. På grensa mellom havet i vest og kontinentet i aust er fjellet påverka av begge klima og dette har ført til utvikling av forskjellige biologiske system. Det er 1158 planteartar på Lovćen, der fire er endemiske.

## Nasjonalpark

Nasjonalparken utgjer dei sentrale og høgaste områda av Lovćen-massivet og dekkjer eit areal på 62,20 km². Området har vore ein nasjonalpark sidan 1952. Bortsett frå den vakre naturen vernar nasjonalparken om ein rik historisk, kulturell og arkitektonisk arv i området. 

Lovćen har mange døme på element frå nasjonal byggjeskikk. Dei gamle husa og *guvna* er autentiske og det same er dei små hyttene, eller *katuns*, på setra i fjella. 

Det går ein smal, svingete veg opp fjellet frå Kotor til landsbyen Njeguši, der fødehuset til den montenegrinske kongefamilien Petrović ligg. 

## Mausoleumet

Det største og viktigaste monumentet i Lovćen nasjonalpark er Petar Petrović Njegoš sitt mausoleum. Gravstaden og mausoleumet hans ligg på toppen av *Jezerski vrh* etter hans eige ynskje. 

Njegoš ønskte å verte gravlagd i eit lite kapell som han hadde fått bygd under regjeringstida si. Dette vart gjort, men det opphavlege kapellet vart øydelagd då Austerrike-Ungarn sin hær invaderte Montenegro. Njegoš sine leivningar vart flytta til Cetinje kloster og gravlagd i kapellet som vart bygd opp att av kong Aleksander i 1920-åra. I motsetnad til Njegoš sitt eige ønske om å gravleggjast i dette kapellet, øydela så kommunistane i Montenegro kapellet og bygde i staden eit monumentalt mausoleum teikna av Ivan Meštrović. 

Protestane dukka opp i 1970 då mange kjende jugoslaviske offentlege personar, både frå Montenegro og andre stader, klaga på det dei skildra som eit kraftig brot på Njegoš sitt siste ønske. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Lovćen|Mount Lovćen]]» frå , den 6. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

* 
* Informasjon om og bilete frå Lovćen nasjonalpark
Njegoš

**Njegoš** er eit fjell i Montenegro med ei høgd på 1&nbsp;725 meter over havet. Det ligg 26 km aust for Bileća, ein by som igjen ligg 26 km nordvest for Nikšić. Det meste av fjellet er dekt av vegetasjon, medan nordsida er berr. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Njegoš Mountain|Njegoš Mountain]]» frå , den 6. februar 2008.*
Haldor Røyne

**Haldor Røyne** () var ein kjend spelemann frå Øystre Slidre i Valdres.

Haldor var av den store Røyne-Rudi-slekta i Øystre Slidre, og ervde stor musikalsk givnad frå foreldra, Torstein Torsteinsson Røyne og Rangdi Haldorsdotter Rudi. Haldor ætta frå spelemannen Torstein Knutsson Røyne (1765-1830). 

Haldor Røyne tok ved fela då han var ti år gamal, og spelemannen Ola Okshovd var første læremeistaren hans. I seinare år kalla Røyne Okshovd «ein spelemann av Guds nåde». Elles var nær familie og slekt den viktigaste kjelda hans. Det fanst spelemenn på både mors- og farssida.

Haldor Røyne tok utdanning innanfor landbruk, og var i lang tid knytt til Landbrukshøgskolen på Ås, der han hadde tatt eksamen. Han arbeidde og på Valdres Landbruksskole på Leira. Her råka han på spelemannen Olav O. Hegge, og desse to var samde i å ta vare på spelet etter Ola Okshovd.

Haldor Røyne var sterkt engasjert i vernet og røkta av folkemusikken i Valdres, og tok tidleg til orde for opprettinga av ein distriktsmusikarstilling på dette feltet. Han var mykje med i folkemusikkhalvtimen i NRK, og var rekna som ein påliteleg kjelde. 

Elles var Haldor oppteken av å laga feler, og laga sjølv fleire langeleikar. Han døydde heller tidleg, i 1979.

Haldor Røynes minnepris vert utdelt annakvart år på Jørn Hilme-stemnet på Fagernes.

I hardingfeleverket finst det ei slåttenedskrift etter Haldor Røyne, gjort av Sven Nyhus.
Velika Jastrebitsa

**Velika Jastrebitsa** er den høgaste toppen på Bijela Gora-platået nord i fjellkjeda Orjen i Montenegro med ei høgd på 1&nbsp;862 meter over havet. Fjelltoppen ligg like ved grensa til Bosnia-Hercegovina

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Velika Jastrebica|Velika Jastrebica]]» frå , den 6. februar 2008.*
Vrmac

**Vrmac** (serbisk Врмац) er eit fjell sør i Montenegro. Det er bunde saman til fjellet Lovćen og er 710 meter høgt. Det ligg nord for byen Tivat rundt byen Kotor frå sør. Vrmac-tunnelen, som bind Kotor saman med resten av Montenegro, går gjennom fjellet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vrmac|Vrmac]]» frå , den 6. februar 2008.*
Vučji zub

**Vučji zub** er eit fjell sør i Montenegro og ein av dei høgare toppane i fjellkjeda Orjen med ei høgd på 1&nbsp;802 meter over havet. 

Grensa mellom Det osmanske riket, Austerrike-Ungarn og fyrstedømet Montenegro gjekk over fjellet fram til 1879. Grensa mellom Montenegro og Hercegovina går framleis over fjellet. 

Vučji zub har form som eit horn og er ein populær destinasjon for fjellklatrarar i Orjenfjella. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vučji zub|Vučji zub]]» frå ,  den 6. februar 2008.*
Zubački kabao

**Zubački kabao** (kyrillisk skrift Зубачки кабао) er det høgaste fjellet i fjellkjeda Orjen i Dei dinariske Alpane i Montenegro, ei fjellkjede nord i landet.

Frå Zubački kabao har ein flott utsyn over Dei dinariske Alpane, Kotorbukta, kysten av Adriahavet og innover i landet heilt til Durmitor. I søraust kan ein sjå Shkodërsjøen og fjella i Albania.

Området er eit av dei aller våtaste i Europa og i 1936 fall det over 8&nbsp;000 mm nedbør på eit heilt år. På fjellet ligg det spreidde område med furu. 

## Galleri

Fil:Glacial_cirques_Dobrido.jpg|Dobri do-dalen
Fil:Pavlovicado_Orjen.jpg|Utsyn frå dalgryta Pavlovica do mot sjøen


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zubački kabao|Zubački kabao]]» frå , den 6. februar 2008.*
Bukovitsa

**Bukovitsa** er den lengste elva i kommunen Šavnik i Montenegro. Ho har kjelda si nedanfor fjellet Ranisava og munnar ut i Komarnitsa. Ho er 42 km lang og dei største sideelvane hennar er Šavnik og Bijela.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bukovica River|Bukovica River]]» frå , den 6. februar 2008.*
Cijevna

**Cijevna** (serbisk Цијевна; albansk *Cemi*) er ei elv i Albania og Montenegro. 

Ho spring ut frå Malësi e Madhe distrikt i Albania og renn 64,7 km før ho munnar ut i 
Morača like sør for Podgorica i Montenegro. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cijevna River|Cijevna River]]» frå , den 6. februar 2008.*
Ibar

**Ibar** (serbisk skrift Ибар, albansk *Ibër*) er ei elv i Serbia, Kosovo og Montenegro med ei lengd på 276&nbsp;km. Ho spring ut aust i Montenegro og renn inn i Zapadna Morava, sentralt i Serbia nær Kraljevo.

Ho høyrer til Svartehavet sitt nedslagsfelt og har eit eige nedslagsfelt på 8&nbsp;059&nbsp;km² og ei gjennomsnittleg vassføring ved munningen på 60 m³/s. Elva er ikkje framkommeleg for elvefart.

## Leia
Ibar har kjelda si frå seks småelvar i fjellet Hajla aust i Montenegro. Ho renn generelt nordaustover og gjennom eit par landsbyar før ho renn inn i Serbia. Ho renn gjennom det meste av dei sørlege områda av Sandžak. Ein av to hovudvegar mellom Serbia og Montenegro følgjer elvar i denne delen. Nær landsbyen Vitkovići snur elva sørover og går inn i Kosovo. Ho held fram sørover til byen Kosovska Mitrovica og her tar ho ein krapp u-sving og snur nordover igjen og tilbake til sjølve Serbia. Her mottar Ibar den største sideelvar, Sitnica, frå høgre. Andre store sideelvar er Raška, Studenica og Lopatnica frå venstre og Jošanica.

Ved Gazivode er elva demt opp og reservoaret Gazivodesjøen (areal 11,9&nbsp;km², høgd 693 m, djup 105 m) er danna. Vatnet i innsjøen vert nytta av industri- og gruveområda i Kosovska Mitrovica/Trepča-området. Nedanfor Gazivode ligg eit anna reservoar, Pridvoricesjøen. Desse innsjøane vatnar eit område på 300&nbsp;km³.

Etter å ha passert landsbyane Žiča og Kraljevo munnar ho til slutt ut i Zapadna Morava.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ibar River|Ibar River]]» frå , den 6. februar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Tredje utgåve (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
* Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije* Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Mareza

**Mareza** (serbisk-kyrillisk Мареза) er ei elv i Montenegro og ein forstad i Podgorica der elva spring ut frå.

Mareza er ei lita elv som har kjelda si 3&nbsp;km nordvest for Tološi i Podgorica. Kjelda til elva er òg drikkevasskjelda til Podgorica, som er kjend for den høge og gode kvaliteten på vatnet. Det meste av Mareza er kanalisert og ho munnar ut i Morača like sør for Podgorica.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mareza|Mareza]]» frå , den 6. februar 2008.*
Piva

**Piva** (serbisk-kyrillisk Пива) er ei elv i Montenegro og ei av kjeldeelvane til Drina som ho dannar i lag med Tara på grensa til Bosnia-Hercegovina.

Piva spring ut frå Sinjac (kyrillisk *Сињац*) i fjellet Golija nær Piva kloster. Før den kunstige innsjøen Pivasjøen vart danna rann vatnet frå kjelda ut i elva Komarnica (kyrillisk *Комарница*) og dannar elva Piva dei neste 34&nbsp;km. Komarnica er ein del av eit 86&nbsp;km langt elvesystem (Tušina-Bukovica-Bijela-Komarnica), så målt frå kjelda er Tušina (kyrillisk *Тушина*), elva med fem namn', 120&nbsp;km lang.

Piva møter Tara ved Šćepan Polje på grensa til Bosnia-Hercegovina og dannar Drina.

Piva høyrer til nedslagsfeltet til Svartehavet og har eit eige nedslagsfelt på 1&nbsp;270&nbsp;km². Ho er ikkje framkommeleg for elvefart.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Piva River|Piva River]]» frå , den 6. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
Ribnica

**Ribnica** er ei lita elv som renn gjennom Podgorica i Montenegro. Ho er ei av sideelvane til Morača og dei renn saman i sentrum av byen. Elva er stort sett tørrlagt om sommaren. Podgorica vart kalla Ribnica etter elva i mellomalderen. I dag heiter ein bydel i Podgorica *Vrela Ribnička* etter elva.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ribnica River|Ribnica River]]» frå , den 6. februar 2008.*
Tara i Montenegro

**Tara ** (serbisk Ријека Тара, Rijeka Tara) er ei elv i Montenegro. Elva vert danna der elvane Ospanica og Veruša renn saman i Dei dinariske Alpane og renn 144 km nordover og renn i saman med Piva ved grensa til Bosnia-Hercegovina. Desse elvane dannar igjen Drina.
 

Tara har grave ut Tarakløfta, den djupaste kløfta i Montenegro og Europa med ei lengd på 78 km og eit djup på 1&nbsp;300 meter på det meste. Kløfta er verna som ein verdsarvstad av UNESCO og er ein del av Durmitor nasjonalpark.

Dei bosniske og montenegrinske styresmaktene hadde planar om å byggje ei demning i Tarakløfta i samband med eit vasskraftverk i Drina, men planane vart skrinlagd i april 2005 etter sterke protestar. I september 2006 vart det derimot signert ein avtale mellom det slovenske selskapet Petrol og det montenegrinske selskapet Montenegro-bonus om å byggje eit anna vasskraftverk, trass i alle forsøka på å verne kløfta. 

Tara må ikkje forvekslast med fjellet Tara og Tara nasjonalpark sør i Serbia.

Tara er ei populær elv for rafting, særleg i området gjennom Tarakløfta. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tara River (Montenegro)|Tara River (Montenegro)]]» frå , den 6. februar 2008.*
Đurđevića Tara-brua

**Đurđevića Tara-brua** er ei bogebru over elva Tara nord i Montenegro. Ho ligg ved vegkrysset mellom Mojkovac, Žabljak og Pljevlja, og mellom landsbyane Budečevica og Trešnjica.

Brua vart bygd mellom 1937 og 1940, teikna av Mijat Trojanović. Då ho var ferdig var ho den største bogebrua i betong for bilar i Europa.

Brua er 365 meter lang og har fem bogar, den største bogen har eit spenn på 116 m. Distansen frå vegen og ned til elva er 172 meter. 

I 1942, kort tid etter brua stod ferdig, kom italienske styrkar og ei gruppe tsjetnikarar (serbiske rojalistrørsle som samarbeidde med nazistane under den andre verdskrigen) til området. For å hindre framgangen deira måtte partisanarane som hadde bygd brua sprenge ho. Ein av bruingeniørane, Lazar Jaukovic, sprenge den sentrale bogen i lufta og blokkerte vidare framrykking for italienarane og tsjetnikarane. Dette var ei heroisk handling som kosta Jaukovic livet. Han vart fanga av italienarane og avretta på brua han hadde bygd. 

I 1946 vart brua reparert og er sjølv i dag det viktigaste kryssingspunktet over Tarakløfta. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Đurđevića Tara Bridge|Đurđevića Tara Bridge]]» frå , den 6. februar 2008.*
Egil Abrahamsen

**Egil Abrahamsen** () var ein skipsingeniør og næringslivstopp frå Hvaler i Østfold. Han har vore administrerande direktør i Det norske Veritas. Abrahamsen var styreformann i Norsk Hydro frå 1985 til 1991, og styreformann i Televerket og Telenor frå 1980 til 1995.

Abrahamsen har, i tillegg til fleire andre utmerkingar vorte utnemnd til kommandør av Finlands løves orden og kommandør av St. Olavs Orden «for fortjeneste av norsk næringsliv» i 1988.

## Kjelder
* caplex.no
Tušina

**Tušina** er ei av fem elvar i kommunen Šavnik i Montenegro. Ho oppstår ut frå mange småelvar som møter kvarandre nedanfor fjella Somina og Krnja Jela. Elva er 10 km lang. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tušina|Tušina]]» frå , den 6. februar 2008.*