open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Skeisdalen

**Skeisdalen** er ein dal i Gjemnes kommune på om lag fire kilometer. Landbruk er hovudnæring i bygda.

Dalen går omtrent rett sørover frå Øre, som ligg ved Batnfjorden. Heilt nede ved fjorden ligg Øre kyrkje og Ørestua.

På Teigen finst eit bygdemuseum.

Lengst inne i dalen, i sør, ligg Larssetra. Herfrå går ein gammal veg over fjellet til Heggem på Osmarka. Dalen endar i fjellet Dua (798 meter).

Dalen har ein førekomst av serpentinitt. Tidlegare var det gruvdrift og uttak av blokkstein, men verksemda er no nedlagt.
Schübler-koralane

**Schübler-koralane** er namnet på ei samling av seks koralpreludium av Johann Sebastian Bach (BWV 645–650). Dei vart gravert og publisert seint i 1740-åra av Johann Georg Schübler, som dei har fått namn etter. Samlinga hadde opphavleg tittelen *Sechs Choräle von verschiedener Art*. Stykka er komponert for to manualar med obligatorisk pedal.

Unikt for Bach sine orgelverk var at fem av desse seks koralane er transkribert frå hans eigne kantatar. 



**BWV**
**Koralnamn**
**Transkribert frå**


645
Wachet auf, ruft uns die Stimme
Wachet auf, ruft uns die Stimme, BWV 140 sats 4 (tenorkoral)


646
Wo soll ich fliehen hin
Ingen (sjå under)


647
Wer nur den lieben Gott lässt walten
Wer nur den lieben Gott läßt walten, BWV 93, sats 4 (duett for sopran og alt)


648
Meine Seele erhebt den Herren
Meine Seel erhebt den Herren, BWV 10, sats 5 (duett for alt og tenor)


649
Ach bleib bei uns, Herr Jesu Christ
Bleib bei uns, denn es will Abend werden, BWV 6, sats 3 (soprankoral)


650
Kommst du nun, Jesu, vom Himmel herunter
Lobe den Herren, den mächtigen König der Ehren, BWV 137, sats 2 (altsolo)



Koralen BWV 646 kan ha vore originalt skriven for orgel. Han er ikkje transkribert frå nokre av dei kjende kantatane til Bach, så han kan òg ha kome frå ein tapt kantate. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Schübler Chorales|Schübler Chorales]]» frå ,  den 25. april 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Partita

**Partita** var opphavleg namnet på eit enkelt instrumentalt musikkstykke på 1500- og 1600-talet, men Johann Kuhnau (Tomaskantor i 1722, etterfølgd av Bach) og seinare tyske komponist (mellom andre Johann Sebastian Bach) nytta det om musikksamlingar, som eit synonym for suite.

Johann Sebastian Bach skreiv partitaer for fleire instrument. Dei for soloklaver publiserte han som Opus 1 (kjend som Klavierübung I). Ein annan suite i H-moll, *[[Ouverture i fransk stil]]* (ofte berre kalla *Fransk overture*) vert stundom rekna som ein partita.  Bachs partitaer er særs sjeldan kalla «Tyske suitar». 

Bach skreiv òg tre partitaer for solofiolin i 1720, som han slo saman med sonatar.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Partita|Partita]]» frå ,  den 25. april 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**http://www.jsbach.org/bwvs800.html contains the BWV listing including the Partitas (with their tonalities).
Dei store atten koralpreludia

**Dei store atten koralpreludia**, BWV 651–668, er ei samling koralpreludium for orgel av Johann Sebastian Bach i Leipzig det siste tiåret han levde, 1740-1750, frå tidlegare verk han komponerte i Weimar, der han var hofforganist. Verka dannar ei omfattande samling av storskala koralpreludium i forskjellige stilar som går tilbake til det førre hundreåret, som Bach gradvis utvikla gjennom karrieren sin. I lag med Orgelbüchlein, Schübler-koralane og den tredje boka i Clavier-Übung, representerer dei høgdepunktet i Bachs kyrkjemusikk for soloorgel.
## Historie
Tidlege utgåver av nesten alle koralpreludia meiner ein går tilbake til 1710–1714, då Bach var hofforganist og konsertmeister i Weimar, i hoffet til Wilhelm Ernst av Sachsen-Weimar.
Hertugen var ein musikkelskar og inderleg luthersk, og Bach komponerte både verdslege og liturgiske orgelverk i det som var den mest produktive perioden hans for orgelverk. 

Då Bach seinare starta i andre stillingar i Köthen i 1717 og som kantor i Tomaskyrkja i Leipzig i 1723, var han ikkje nøydd til å komponere for orgel lenger. Det signerte manuskriptet av Dei store atten, som i dag vert bevart i Nasjonalbiblioteket i Berlin, dokumenterer at Bach starta å førebu denne samlinga rundt 1740, etter å ha gjort ferdig del 3 i Clavier-Übung i 1739. Manuskriptet består av tre delar: seks triosonater for orgel BWV 525–530 (1727-1732); kanoniske variasjonar av «Vom Himmel hoch da komm' ich her» BWV 769, lagt til samstundes med koralpreludia (1739-1750); og ei tidleg utgåve av *Nun komm' der heiden Heiland* (1714-1717), lag til etter Bach døydde.

Dei første tretten koralpreludia BWV 651–663 vart lagt til av Bach sjølv mellom 1739 og 1742, og seinare supplert med BWV 664 og 665 i 1746–7. I 1750, då Bach hadde byrja å verte blind før han døydde i juli, vart BWV 666 og 667 diktert til ein av studentane sine og svigersonen Johann Christoph Altnikol, og så lagt til i manuskriptet etter han døydde. Berre den første sida av det siste koralpreludiet, BWV 668, den såkalla «dødsleiekoralen», har overlevd, nedskrive av ein ukjend noteskrivar. Stykket vart gjeve ut posthumt i 1751 som eit vedlegg til Der Kunst der Fuge, med tittelen *Wenn wir in höchsten Nöthen sein* (BWV 668a), i staden for originaltittelen *Vor deinen Thron tret ich hiermit*.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Great Eighteen Chorale Preludes|Great Eighteen Chorale Preludes]]» frå ,  den 25. april 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**. Facsimile of original manuscript P 271 in the Berlin State Library
**
**
**
**
** 
**
**


## Bakgrunnsstoff
* [The Great Eighteen](http://imslp.org/wiki/Koral_Preludes_III%2C_BWV_651-668_(Bach%2C_Johann_Sebastian)): Gratis notar på International Music Score Library Project
Kanoniske variasjonar av «Vom Himmel hoch da komm' ich her»

**Kanoniske variasjonar av «Vom Himmel hoch da komm' ich her»**, BWV 769, er fem variasjonar i kanon for orgel med to manualar og pedalar av Johann Sebastian Bach av julesalmen til Martin Luther med same namn. Variasjonane vart førebudd som ei prøvespeling då Bach skulle inn som det 14. medlemmet av Mizler musikkforbund i Leipzig i 1747. Den originale trykte utgåva frå 1747, vart publisert av Balthasar Schmid i Nürnberg. Ei anna utgåve, BWV 769a, kom ut i seinare signerte manuskript, som òg inneheld seks triosonater for orgel BWV 525-530 og Dei store atten koralpreludia BWV 651–668. I denne seinare utgåva endra Bach rekkefølgja på variasjonane, og flytta den femte variasjonen i midten. 

Den enkle melodien «Vom Himmel hoch» er ein adventssong frå den lutherske kyrkja. Han representer Gud som trår ned til jorda, og melodien fell i enkle steg ned skalaen. Bach syner først melodien i den opphavlege forma og lagar ein elegant kanon. Så set han i gang med fleire minuttar med variasjonar kring temaet, kvar gong i kanon-form, derfor tittelen «kanoniske variasjonar». Den enkle melodien gjer at dei kompliserte kontrapunkta til Bach skin uvanleg godt gjennom. Verket vert rekna som genialt, sjølv for Bach å vere, og er datert til dei siste leveåra hans.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Canonic Variations on "Vom Himmel hoch da komm' ich her"|Canonic Variations on "Vom Himmel hoch da komm' ich her"]]» frå ,  den 25. april 2010.*  
 

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
*[Gratis notar](http://imslp.org/wiki/Choral_Partitas_and_Variations_(BWV_766–771)_(Bach,_Johann_Sebastian)) på IMSLP
Jon Jørgensen Reitan

**Jon Jørgensen Reitan** () var ein norsk lærar, gardbrukar og politikar frå Ålen i Sør-Trøndelag. Aktiv opplysningsmann. Anders Jørgensen Reitan var bror hans.

Reitan var fødd på Nesvollgrubben i Ålen, far hans vart så gardbrukar på Reitan og attåt stiger ved Ålens koparverk. Reitan vart seminarist frå Klæbu seminar i 1859. Han dreiv farsgarden Reitan og var lærar i Ålen frå 1862 til 1888. Ordførar i heradstyret i Ålen i perioden 1863-97. I tillegg til desse omboda var han forlikskommissær i over 40 år. Han stifta 'Aalens sogneselskap' og var formann i selskapet til han døydde, etter over 40 år i leiinga.

Reitan representerte Søndre Trondhjems amt på Stortinget 1883-88. I perioden 1883-85 var han medlem av Lagtinget og næringskomite nr 2. I den andre perioden 1886-88, var han medlem i vegkomiten og i Lagtinget.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Henrik Jonsson Remmen

**Henrik Jonsson Remmen** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Romsdals amt.

Remmen var fødd i Veøy prestegjeld. I fylgje folketeljinga 1801 var han «national soldat» og budde då på Øvstedal i Tresfjord sokn av Vestnes. Noko etter kjøpte han seg gard på Remmen i Vestnes og dreiv denne.

Remmen var 3. representant frå Romsdals amt på Stortinget i 1824. Han var medlem av komiteen om handel og næringsfridom. Ved stortingsvalet 1833 var han 1. varamann og i 1836 3. varamann til Stortinget. I 1838 vart han vald til den fyrste ordføraren i Vestnes herad.

## Kjelder

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Kyrkjebok for Vestnes, i Digitalarkivet
Andreas Sanne

**Andreas Mathias Sanne** () var ein norsk jurist, embetsmann og politikar.

Sanne var fødd i Molde. Han var kontorist hos sorenskrivaren i Romsdal i ei ti års tid. I 1834 vart han eksaminert jurist, og året etter sorenskrivarfullmektig i Bamble i Telemark. 1836-39 hadde tilsvarande stilling i Romsdal. Frå 1844 var han undrerretsprokurator i Ålesund. Han var medlem av bystyret i Ålesund 1845-51, ordførar eit par år. Frå 1846 var han med i leiinga av 'Aalesunds Sparebank', direksjonsformann frå 1868.

Sanne representerte Ålesund og Molde på Stortinget 1851 og på nytt i 1854. Sekretær i desisjonskomiteen (nemnda som kontrollerte riksrevisjonen) 1851, formann i same 1854.

Han døydde i Ålesund.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Inventionen und Sinfonien

***Inventionen und Sinfonien***, BWV 772–801, òg kalla *2- og 3-stemte invensjonar*, er ei samling på tretti korte klaverkomposisjonar av Johann Sebastian Bach (1685-1750), som består av femten *[[invensjon i musikk|invensjon]]ar* (tostemte kontrapunktiske stykke) og femten *[[sinfonia]]er* (trestemte kontrapunktiske stykke). Dei vart opphavleg skrivne av Bach som øvingar for studentane sine. 

Dei to gruppene er begge arrangerte etter stigande toneart, og kvar gruppe dekkjer femten dur- og mollskalaer.

Invensjonane vart komponerte i Köthen, medan sinfoniane truleg ikkje vart gjort ferdig før byrjinga av Leipzig-perioden.

## Media

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Inventions and Sinfonias|Inventions and Sinfonias]]» frå ,  den 25. april 2010.* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* Historie og analyse av Bachs invensjonar
Englische Suiten

***Englische Suiten***, BWV 806–811 («Engelske suitar») er ei samling av seks suitar komponert av Johann Sebastian Bach for cembalo. Dei vert generelt rekna for å vere dei tidlegare av dei 19 suitane Bach skreiv for klaver. Dei andre er seks Französische Suiten (franske suitar), BWV 812-817, seks partitaer, BWV 825-830 og Ouverture i fransk stil, BWV 831.

## Historie
Desse seks suitane for klaver meiner ein er dei første Bach komponerte. Opphavleg trudde ein dette var mellom 1718 og 1720, men nyare forsking har vist at dei truleg vart komponert tidlegare, rundt 1715, då komponisten budde i Weimar.

Bach sine engelske suitar syner mindre likskap med den engelske barokke klaverstilen enn dei franske suitane gjer til den franske barokke klaverstilen. Namnet «engelsk» trur ein kjem frå påstanden til Bach-biografen Johann Nikolaus Forkel på 1800-talet om at desse verka kan ha vorte komponert for ein engelsk adelsmann. Det finst ingenting som tyder på dette. Det har òg vorte foreslått at namnet er ei hyllest til Charles Dieupart, som var mest kjend i England. Han skreiv *Six Suittes de clavessin* som dei Bach sine engelske suitar delvis var baserte på.

## Dei seks engelske suitane

**Første suite i A-dur, BWV 806*
:Preludium, Allemande, Courante I, Courante II, Sarabande, Bourrée I, Bourrée II, Gige
**Andre suite i a-moll, BWV 807*
:Preludium, Allemande, Courante, Sarabande, Bourrée I, Bourrée II, Gige
**Tredje suite i g-moll, BWV 808*
:Preludium, Allemande, Courante, Sarabande, Gavotte I, Gavotte II, Gige
**Fjerde suite i F-dur, BWV 809*
:Preludium, Allemande, Courante, Sarabande, Menuett I, Menuett II, Gige
**Femte suite i e-moll, BWV 810*
:Preludium, Allemande, Courante, Sarabande, Passepied I, Passepied II, Gige
**Sjette suite i d-moll, BWV 811*
:Preludium, Allemande, Courante, Sarabande, Gavotte I, Gavotte II, Gige

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:English Suites, BWV 806-811|English Suites, BWV 806-811]]» frå ,  den 25. april 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Französische Suiten

***Französische Suiten*** (*Franske suitar*), BWV 812-817, er ei samling av seks suitar som Johann Sebastian Bach skreiv for klaver (cembalo eller klavikord) mellom 1722 og 1725.. Suitane vart seinare gjeven namnet «Fransk» (først nytta av Friedrich Wilhelm Marpurg i 1762) for å skilje dei frå *[[Englische Suiten]]*. Namnet vart popularisert av Bach-biografen Johann Nikolaus Forkel, som skreiv i biografien sin om Bach frå 1802, «Ein kallar dei vanlegvis Franske Suitar fordi dei vart skriven på ein fransk måte.» Dette er derimot ein upresis påstand. Som dei andre suitane til Bach, følgjer dei i stor grad den italienske forma..

Det finst ikkje noko original manuskript av desse suitane og ornamenteringa varierer frå kopi til kopi.

To tilleggssuitar, ein i a-moll (BWV 818), og ein annan i Ess-dur (BWV 819), er knytt til dei kjende seks suitane i nokre manuskript. *[[Ouverture i fransk stil]]*, BWV 831, som Bach publiserte som den andre delen av Clavier-Übung, er ein suite i fransk stil, men som ikkje er knytt til *Franske suitar*.

## Dei franske suitane
 
### Suite No. 1 i d-moll, BWV 812

#Allemande
#Courante
#Sarabande
#Menuett I/II
#Gige

Sjølv om suitane 1-4 er typisk datert til 1722, er det mogeleg at denne suiten vart skriven noko tidlegare.

### Suite No. 2 i c-moll, BWV 813

#Allemande
#Courante
#Sarabande
#Air
#Menuett 
#Menuett - Trio (i BWV 813a)
#Gige

### Suite No. 3 i h-moll, BWV 814

#Allemande
#Courante
#Sarabande
#Menuett
#Trio
#Anglaise—Bach kalla opphavleg denne satsen Gavotte (ein dans  som liknar mykje på Angloise). Han kan ha endra namnet fordi satsen manglar den karakteristiske oppslaget til gavotten.
#Gige

### Suite No. 4 i Ess-dur, BWV 815

#Allemande
#Courante
#Sarabande
#Gavotte 
#Air 
#Gige

### Suite No. 5 i G-dur, BWV 816

#Allemande
#Courante
#Sarabande
#Gavotte
#Bourrée
#Loure
#Gige

Dei første taktane I denne suiten vart skriven I 1722, men ikkje gjort ferdig før i 1723.

### Suite No. 6 i E-dur, BWV 817

#Allemande
#Courante
#Sarabande
#Gavotte
#Polonese
#Bourrée
#Menuett
#Gige

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:French Suites, BWV 812-817|French Suites, BWV 812-817]]» frå ,  den 25. april 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* 
*Franske suitar på Mutopia Project (gratis notar)
Verdsmeisterskapen i sjakk 1954

Verdsmeisterskapen i sjakk 1954 vart spela mellom regjerande verdsmeister Mikhail Botvinnik og utfordraren Vassilij Smyslov, begge frå Sovjetunionen, i Moskva frå 16. mars til 13. mai 1954. 

Tvikampen vart spela som best over 24 parti. Viss kampen enda uavgjort 12-12, ville Botvinnik  behalde verdsmeister-tittelen. 

Botvinnik tok ei tidleg leiing, men Smyslov kjempa seg tilbake til ei leiing 6-5 etter 11 parti. Dette var det næraste Smyslov kom verdsmeistertittelen i denne tvikampen. Smyslov vann rett nok det 23. partiet slik at det stod likt før siste runde, men han klarte ikkje å vinne det 24. partiet også. Dermed likt 12-12 etter 24 parti, og Botvinnik beheldt såleis verdsmeister-tittelen.

## Resultat

## Bakgrunnsstoff

*VM i sjakk 1954 hos Chessgames.com, med dei 24 sjakkpartia - vitja 25. april 2010
*1954 Verdsmeisterskapa i sjakk hos Graeme Cree sine sjakksider, vitja 25. april 2010

.
Sarabande

**Sarabande** (italiensk *sarabanda*) er ein dans i tredelt takt. Han er først nemnd truleg i  Sentral-Amerika, og var på 1600- og 1700-talet ein selskapsdans i Spania.

Eldste skriftlege omtalen av dansen me kjenner er frå 1539, då ein dans kalla *zarabanda* er nemnt i eit dikt skrive i Panama av Fernando Guzmán Mexía. Det ser ut til at dansen vart populær i dei spanske koloniane før han flytta tilbake over Atlanterhavet og til Spania. Medan han vart forboden i Spania i 1583 for å vere uanstendig vart han ofte nemnt i litteraturen for denne perioden, mellom anna av Cervantes og Lope de Vega. 

Sarabanden vart stort sett dansa i eit sakte tempo i 3/2 eller 3/4 takt. Det andre taktslaget vert særleg vektlagt. I barokkmusikken vart dansen ein tradisjonell sats i ein suite, som regel mellom couranten og gigen.

Musikkforma blei gjenoppliva sist på 1800-talet og byrjinga av 1900-talet av komponistar som Debussy og Satie og, i ulik stil, av Vaughan Williams i *Job* og Benjamin Britten i *Simple Symphony*.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sarabande|Sarabande]]» frå ,  den 25. april 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sarabande|Sarabande]]» frå ,  den 10. juni 2010.*
Hans Synnestvedt

**Hans Jørgen Reutz Synnestvedt** () var ein offiser, vegmeister og stortingsmann.

Synnestvedt var fødd i Norddal, der faren som var offiser dreiv gard. Han var ei tid pasje ved hoffet i København. Sidan steig han i gradene til kaptein og vart utnemnd til vegmeister for både Romsdals amt og Søndre Trondhjems amt. Han kjøpte garden Årø i Bolsøy i 1809, og budde der sidan. År 1827 vart Synnestvedt land- og sjøkrigskommissær for Trondheim.

Synnestvedt var 1. representant frå Romsdals amt på Stortinget 1815-16. Han var medlem av ti komitear, mellom anna av komiteen for geografisk oppmåling og komiteen som forhandla om matrikkellova.

Han døydde på Hopsøya i Hitra medan han var på embetsreise.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Menuett

**Menuett** er ein gammal fransk pardans frå 1600-talet og musikk som passar til denne dansen. Ein menuett går i 3/4-takt og vert dansa med langsame, små steg (*pas menus* på fransk, som har gjeve opphav til namnet).

Menuetten skal skrive seg frå ein fransk folkedans, branle, som vart dansa i mange former over heile landet frå mellomalderen av. Nokre av desse formene var i 3/4-takt. Den mest kjente varianten var *branle de [[Poitou]]*, som med tida vart kjent under namnet «menuett». Dansen vart lansert i Paris omkring 1660 da Ludvig XIV bygde opp den kongelege balletten sin, delvis etter mønster frå courante.

Menuett er ein grasiøs dans der fire steg blir fordelt på to 3/4-taktar. Frå slutten av 1600-talet vart menuetten fast innslag i dansesuiten, gjerne som siste eller nest siste nummer. At han vert plassert så seint i danserekka seier noko om alderen på dansen i forhold til dei andre. 

## Menuett som musikkstykke

Menuetten var særs populær og heldt fram frå dansesuiten over i sonate og symfoni. Han danna sistesatsen i sinfoniaen i italiensk opera og tredjesatsen (menuett med trio) i symfonien med fire satsar frå mannheimskulen.

Menuetten har i utgangspunktet ikkje opptakt og vert spelt i eit roleg tempo. I wienerklassisismen høyrer ein derimot ofte at Haydn og Mozart lèt sine symfoni-menuettar starte med opptakt og at dei går raskare enn menuettane frå 1600-talet. Danserytmen og føringa i desse menuettane minner dermed meir om vals eller folkedansen ländler som var særs populære i Austerrike opp mot 1800. Menuetten var dermed vorte ein anakronisme, og Haydn kunne ofte gå over til å kalle tredjesatsen sin ein scherzo. 

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Menuett|Menuett]]» frå ,  den 25. april 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
Dansen giga

**Giga** eller **gigue** er ein livleg barokkdans som har opphav frå den britiske giggen. Han vart importert til Frankrike på midten av 1600-talet og finst vanlegvis som den siste satsen i ein suite. Han er vanlegvis i 3/8-takt, eller liknande taktar som 6/8, 6/4, 9/8 eller 12/16, men det finst òg nokre gigaer som er skrivne i andre taktartar (som til døømes gigaen i den første av Bach ein Franske suitar (BWV 812), som er skriven i 4/4). Dei har ofte ein kontrapunktisk tekstur. Det tredje taktslaget vert ofte lagt vekt på, og gigaen er derfor ein livleg folkedans. Komponistar som har komponert gigaer er mellom andre Johann Sebastian Bach og Georg Friedrich Händel.

## Namn

På 1100-talet fanst ein liten fiolin kalla gigje. Ein av dansane som vart spelt med denne fiolinen fekk snart same namnet.

## Sjå òg
* Gigg (folkedans)
* Loure (langsam giga)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gigue|Gigue]]» frå ,  den 25. april 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Allemande

Ein **allemande** (av fransk for 'tysk') er ein av dei mest populære instrumentale danseformene i barokkmusikk og eit standardelement i ein suite.  Opphavleg danna allemanden den første satsen i ein suite, før couranten, men seinare vart det ofte plassert ein annan sats i starten, som eit preludium. 

Allemanden oppstod på 1500-talet (renessansen) som ein todelt taktartdans i moderat tempo, frå dansar som visstnok var populære i Tyskland på denne tida. 

## Kjelder
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Allemande|Allemande]]» frå ,  den 25. april 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Courante

**Courante** [kurˈãt] (fransk for *løpande*) eller **corrente** (italiensk) er ein livleg kontrapunktisk dans i todelt takt frå 1600-talet. Han vart som regel nytta som andre satsen i ein suite. 

Den eldre italienske correnten har 3/8- eller 3/4-takt og eit livleg tempo, medan den franske couranten har 3/2- eller 6/4-takt i eit saktare tempo. Den franske couranten er heller ikkje fullt så enkel i utforming og rytmikk. Ofte vart det veksla mellom dei to taktartane i den franske couranten, og han hadde punktert rytmikk og polyfon satshandsaming. 

Courante vart mykje nytta i suitar frå barokken, ofte plassert mellom allemande og sarabande. 

## Kjelder

*
*
Ole Rasmusson Sollid

**Ole Torstein Rasmusson Sollid** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Ørskog.

Sollid var frå garden Nedre Sollid i Ørskog. Han var 1811-18 skulehaldar i heimbygda. Då han slutta som lærar vart han gardbrukar på farsgarden, garden dreiv han til 1861. I 1822 vart han forlikskommissær, eit verv han hadde til han døydde 51 år seinare.

Sollid var valmann ved alle stortingsval i perioden 1833-59, med unnatak av valet til 1856-forsamlinga. På fyrste valmannssamlinga han deltok i, vart han vald til å representere Romsdals amt på Stortinget, sameleis i 1836 og på det overordentlege stortinget 1836-37 og i 1839. Han var medlem av bankkomiteen. Sollid var 1838-39 fyrste ordføraren i Ørskog, og på ny i 1844-45. Han møtte elles mange år i heradstyret.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Elling Olsson Valbø

**Elling Olsson Valbø** (Walbøe), seinare **Elling Olsson Lande**, (), var ein norsk gardbrukar, byggmeister, eidsvollsmann og stortingsmann frå Ørskog.

Valbø var frå 1780 gardbrukar på farsgarden Valbø i Ørskog. Seinare kjøpte han garden Nedre-Lande i same bygda og flytta dit. Ved sidan av gardsdrifta var han verksam som byggmeister, og bygde mellom anna Innvik kyrkje og åttekantkyrkja på Sjøholt frå 1807 (flytta til Herøy i 1872). Valbø var også byggmeister for den åttekanta Hareid kyrkje som vart riven i 1877.

Han var forlikskommissær i Ørskog frå 1799 til 1827. I 1814 vart han vald til 3. utsending frå Romsdals amt til riksforsamlinga på Eidsvoll. På riksforsamlinga engasjerte han seg først og fremst i hjartesakene til bøndene. Saman med fem andre bønder gjorde han framlegg om å selje kyrkjegodset og bruke pengane som grunnkapital til ein norsk sentralbank. Den same gruppa av bønder stod også bak eit framlegg om å gjeninnføre og grunnlovsfeste odelsretten. I spørsmålet om sjølvstende kontra union følgde Valbø ein annan utsending frå Romsdals amt, Jens Stub, og stemte med unionspartiet.

Ved valet til det overordentlege Stortinget 1814 vart Valbø vald som 2. representant. Stortingsvalet for 1815-16 enda med at han vart 2. varamann (suppleant).

## Kjelder

*Tallak Lindstøl: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*http://www.eidsvoll1814.no/?aid=9061021&selected=9063301
*
Anglaise

**Anglaise** er ein engelsk kontradans i 2/4-takt og raskt tempo. Han var populær på 1700-talet og fram til midten av 1800-talet og stundom nytta som sats i ein suite. 

Namnet kjem frå fransk for *contredanse anglaise*, som tyder «engelsk kontradans». I Noreg vart dansen ein folkedans kring 1800 som vart kalla «englis».
Sæmund Vik

**Sæmund Halvorsen Vik** () var ein norsk lærar, prest og stortingsmann.

Vik var fødd i Kristiansund, oppvaksen i Frei der far hans var gardbrukar. Han vart uteksaminert frå Klæbu seminar i 1853 og vart student i 1857. I 1861 vart han cand. theol. Styrar av den høgare allmennskulen på Røros frå 1863, seks år seinare vart han styrar av ein folkehøgskule på Nordmøre. 1872-76 stiftskapellan i Trondheim, deretter fem år residerande kapellan i Inderøy. Sokneprest i Aure på Nordmøre 1881-84.

Vik vart vald til 5. representant frå Romsdals amt på Stortinget 1883-85. Han var permittert frå 3. mars 1883 og ut sesjonen. I 1884 møtte han på stortinget, i 1885 hadde han sjukdomsforfall.

Etter 1884 budde Vik dels på ein gard han eigde i Orkdal, dels i Trondheim. Han døydde ugift i Kristiania.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Georg Wasmuth

**Georg Ulrik Wasmuth** () var ein norsk offiser og eidsvollsmann.

Wasmuth var fødd i Kristiansund, der faren var kjøpmann. Han vart offiser i 1805, steig til kaptein i Første Trondhjemske Infanteri-Regiment i 1811. Etter å ha kjempa mot svenskane i felttoget i Jemtland i 1808 fekk han Dannebrogordenens hæderstegn.

I  1814 vart han vald til å representere regimentet under riksforsamlinga på Eidsvoll, som 1. utsending. Han slutta seg til Sjølvstendepartiet.

I 1814 budde han på lensmannsgarden Øvre på Ytterøya i Levanger.Han døydde her allereie hausten 1814, 26 år gamal. På seinsommaren hadde han vore med i kampane både i Trøndelag og ved Glomma, og han kan ha døydd av skadar.

17. mai 1914 vart ein minnestein over Wasmuth avduka på kyrkjegarden på Ytterøya.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*  Minnestein over Georg Ulrik Wasmuth frå DigitaltMuseum
Passepied

**Passepied** (fransk , 'forbigåande føter') er ein dans frå 1600- og 1700-talet med opphav i Bretagne. Uttrykket kan òg nyttast om musikken som dansen vart dansa til. Musikken er ein av dansesatsane i barokkmusikk og er nesten alltid todelt med eit raskt tempo og 3/8 eller 6/8 takt. Ein finn enkelte passepiedar i suitane til Händel (*[[Water Music]]* - Suite No. 1 i F) eller J.S. Bachs *[[Ouverture i fransk stil]]* for cembalo, der det finst to passepiedar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Passepied|Passepied]]» frå ,  den 25. april 2010.*
Bourrée

Ein **bourrée** er ein dans av fransk opphav som var vanleg i Auvergne og Bizkaia i Spania på 1600-talet. Han vert dansa i eit raskt tempo, liknande, men raskare enn ein gavotte. Hovudskildnaden ligg i opptakten, ein bourrée startar på siste slaget i ein takt. Han har ofte ein daktylisk rytme. Ein finn mellom anna dansen i suitane frå barokken. 

Komponistar som Johann Sebastian Bach, George Frideric Handel og Frédéric Chopin nytta musikkforma bourrée. Johann Sebastian Bach nytta ofte ein bourrée i suitane sine som ein av dei valfrie dansesatsane som kom etetr sarabanden, men før gigen. Ein av dei mest kjende bourréeane hans er Bourée i e-moll. Denne har vorte spelt av mange rockeband i moderne tid, mellom anna Jethro Tull og Led Zeppelin. Handel komponerte fleire bourréear i sine solokammersonatar, til dømes den fjerde satsen i *[[Obosonate i c-moll]]*. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bourrée|Bourrée]]» frå , den 25. april 2010.*
Loure

Ein **loure**, òg kalla **[[dansen giga|giga]] lente** eller **langsam giga**, er ein fransk barokkdans, truleg frå Normandie og kalla opp etter lyden frå instrumentet med same namn (ein slags *[[musette de cour|musette]]*).

Louren er ein dans med langsamt eller moderat tempo i 6/8, 3/4 eller 6/4 takt. Vekta kjem på første slaget. 

Døme på lourer finn ein verka til Lully (t.d. *[[Alceste av Lully|Alceste]]*) og Bach (t.d. Fransk Suite No. 5 og Partita No. 3 for solofiolin).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loure|Loure]]» frå ,  den 25. april 2010.*
Polonese

**Polonese** (av fransk for «polsk», *polonaise*) er ein sakte dans i ¾-takt av polsk opphav.

Før Frédéric Chopin hadde polonesen ein rytme nær den svenske sekstandedelspolkaen, som begge har felles opphav. Frå Chopin vart polonesen utvikla i ein høgtidleg stil og vart ei populær form for klassisk musikk i fleire land.

Polonesen er den første dansen ved *studniówka*, den polske feiringa av artium, hundre dagar før eksamen. Eit kjent døme på ein polonese er Chopins *[[Heltepolonese i Ass-dur]], op. 53*, som skulle førestille draumen hans om eit sigerrikt, mektig Polen – den gongen ikkje ein gong eit eige land. Då tyske styrkar invaderte Polen i byrjinga av den andre verdskrigen, spelte den polske radioen ustanseleg denne polonesen.

## Sjå òg
*Masurka

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Polonese|Polonese]]» frå ,  den 25. april 2010.*
RS «Havskaaren»

**RS 6 «Havskaaren»** var ei redningsskøyte som var konstruert og bygd av Colin Archer, Larvik. Ho var av same type som RS «Colin Archer» (RS 1). «Havskaaren» vart bygd i 1894 og kosta kr 8 000. Ho vart finansiert gjennom innsamling ved redningsmarknad i Bodø, og av Boød Kreds av NSSR. "Havskaare" er eit lokalnamn på måsefuglen svartbak. Ved Fulehuk fyrstasjon i Oslofjorden er det og eit skjer som heiter Havskaaren. Då skøyta i 1897 vart stasjonert i Nord-Noreg, vart namnet endra til **RS «Nordland»**. «Nordland» var den første av Redningsselskapet sine skøyter som forliste. Det gjorde ho ved Kjelvik i noverande Nordkapp kommune i Finnmark 10. desember 1900. I svær sjø og vind av orkan styrke fekk ho problem under vending i det tronge hamneinnløpet. Skøyta vart slengd mot land og fekk store skadar. Mannskapet vart redda. «Nordland» vart slept til Sandefjord for reparasjon. Der vart ho øydelagd av brann i mai 1901.

Redningsselskapet reknar at RS «Havskaaren»/RS «Nordland» redda 144 menneske frå ein sikker daude, og assisterte 411 fartøy.

## Kjelder
* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene* Norsk Maritimt Forlag 2002
Ouverture i fransk stil

***Ouverture i fransk stil***, BWV 831, originaltittel ***Overture nach Französicher Art ***, òg kjend som ***Fransk Ouverture*** og publisert i andre halvdel av Clavier-Übung II i 1735 (i lag med *[[Italiensk konsert]]*), er ein suite i H-moll for cembalo med to manualar av Johann Sebastian Bach.

Uttrykket «Ouverture» viser til at suiten startar med ein ouverture-sats og var eit vanleg fellesnamn for franske suitar. 

Satsar:

#Ouverture
#Courante
#Gavotte I/II 
#Passepied I/II 
#Sarabande
#Bourrée I/II 
#Giga 
#Ekko

Lengda på stykket er om lag 30 minuttar. 

Stilen på dette verker referer til komponistar som François Couperin som hadde publisert musikkverk i denne suite-forma. Slike suitar hadde vorte komponert for både soloinstrument og orkester. Bach sine verk, hovudsakleg for cembalo, nyttar ein rikare lyd enn det som var vanleg for dei franske komponistane han refererte til.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:|en:]]» frå ,  den 25. april 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*
Härjedalens kommun

**Härjedalens kommun** er ein kommune i Jämtlands län i Sverige. Kommunen grensar innanfor lenet til Bergs kommun i nord. Vidare grensar han til Ånge kommun i Västernorrlands län i nordaust, Ljusdals kommun i Gävleborgs län i aust, dei tre kommunane Orsa, Mora og Älvdalen i Dalarnas län i sør, og kommunane Røros og Engerdal i Noreg i vest. Administrasjonssenteret i kommunen er Sveg.

Kommunen er i hovudsak samanfallande med landskapet Härjedalen, men strekkjer seg ikkje så langt nord som landskapet, men derimot lenger mot aust. Storparten av folkesetnaden driv jord- og skogbruk. Gardane er små og vesentleg baserte på husdyrhald, og seterdrift har vore vanleg. Turismen er også viktig, med turiststader som Funäsdalen, Ljungdalen, Tänndalen, Lofsdalen og Vemdalen. Det er også noko industri, mellom anna maskinindustri.

Högvålen på 830 moh., som er den høgastliggjande grenda i Sverige, ligg i kommunen.

## Administrativ historikk
Härjedalens kommun er ein av to svenske kommunar som har namn etter eit landskap. Til skilnad frå Gotland/Gotlands kommun er dei altså ikkje heilt samanfallande. Kommunen vart oppretta i 1974 gjennom samanslåing av Hede landskommun, Hogdals landskommun, Lillhärdals landskommun, Tännäs landskommun og Svegs kommun (köping fram til 1971).

## Kommunevåpenet
Blasonering: *På sølvfarga bakgrunn ei svart sleggje med raudt skaft sett ovanfrå, til høgre ei svart smedtong, og til venstre to loddrett oppstilte svarte smedhamrar med raude skaft, den øvste opp-ned*.

Härjedalens kommun har eigentleg ikkje eige våpen, men brukar landskapsvåpenet til Härjedalen. Ettersom det våpenet som vert brukt av kommunen er identisk med landskapsvåpenet har ein ikkje kunne registrere det for kommunen hjå Patent- och registreringsverket.

Både Svegs köping og Tännäs landskommun hadde våpen som vart ugyldige i 1974 då dei vart ein del av den nye Härjedalens kommun. Også Linsells landskommun, som vart slegen saman med Svegs landskommun i 1952, hadde eit våpen.

## Tettstader
Det er åtte tettstader i Härjedalens kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

## Kjelder
* «Härjedalens kommun»  på Wikipedia på svensk, innhenta 19. april 2010.
* «Härjedalen. – kommune i Sverige» hjå Store norske leksikon, innhenta 19. april 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).
* «Härjedalen – landskap i Sverige» hjå Store norske leksikon, innhenta 19. april 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).

### Referansar
Invensjon i musikk

Ein **invensjon** er i musikk ein kort komposisjon (vanlegvis for tangentinstrument) med tostemmig kontrapunkt. Komposisjonar i same stil som invensjonar med trestemmige kontrapunkt vert kalla *[[sinfonia]].*  Dei mest kjende invnesjonane er dei femten invensjonane som utgjer den første halvdelen av Johann Sebastian Bachs *[[Inventionen und Sinfonien]]*. Invensjonar vert vanlegvis ikkje framført offentleg, men er øvingar for klaverstudentar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Invention (musical composition)|Invention (musical composition)]]» frå ,  den 25. april 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Historie og analyse av Bachs invensjonar
Partitaer, BWV 825-830

***Partitaer***, BWV 825–830, er ei samling av seks suitar for klaver av Johann Sebastian Bach, publisert frå 1726 til 1730 som *Clavier-Übung I*. Dette var dei første av verka hans som vart publiserte. Dei var av dei siste klaversuitane han komponerte i lag med *[[Englische Suiten]]* og *[[Französische Suiten]]*.

## Historie
Desse seks suitane for klaver er dei siste Bach komponerte og dei mest teknisk krevjande. Dei vart komponert mellom 1725 og 1730 eller 1731. Som med dei franske og engelske suitane finst ikkje lenger det originale manuskriptet for partitaene.

På 1800-talet vart desse partitaene gjerne kalla *Tyske suitar*, i tråde med dei engelske og franske suitane. Det er derimot ingenting ved partitaene som er særskild tysk. Partitaene har ei langt meir varierande form enn dei andre suitane. I motsetnad til dei engelske suitane til Bach, som alltid opnar med eit preludium, har partitaene forskjellige opningsstilar, som mellom anna ouverture og toccata.

Kvar av partitaene vart publiserte separat, men vart samla til eit enkelt bind i 1731 kalla ***Clavier-Übung I*** (Klaverøving), som Bach sjølv valde å kalle hans Opus 1. I motsetnad til tidlegare suite-samlingar, ønskte Bach opphavleg å publisere sju partitaer, og fortalte våren 1730 då den femte partitaen kom ut, at han skulle gje ut to partitaer til. Strukturen til partitaen følgjer H - c, a - D, G - e, slik at F er den logiske fortsetjinga. Italiensk konsert, som er i tonearten F og som vart publisert i ***Clavier-Übung II***, er truleg frå ein av desse partitaene som Bach ikkje gav ut.

## Innhald

* *Første partita i B, BWV 825*
:Preludium, Allemande, Courante, Sarabande, Menuett I, Menuett II, Gigue

* *Andre partita i c-moll, BWV 826*
:Sinfonia, Allemande, Courante, Sarabande, Rondeau, Capriccio

* *Tredje suite i a-moll, BWV 827*
:Fantasi, Allemande, Corrente, Sarabande, Burlesca, Scherzo, Gigue

* *Fjerde suite i D-dur, BWV 828*
:Ouverture, Allemande, Courante, Arie, Sarabande, Menuett, Gigue

* *Femte suite i G-dur, BWV 829*
:Preambulum, Allemande, Corrente, Sarabande, Tempo di Minuetto, Passepied, Gigue

* *Sjette partita i e-moll, BWV 830*
:Toccata, Allemande, Corrente, Air, Sarabande, Tempo di Gavotta, Gigue

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Partitas, BWV 825-830|Partitas, BWV 825-830]]» frå ,  den 25. april 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
* Partitaer spelt av Gianluca Luisi: Part 1/2 , Part 2/2  som MP3-filer (OnClassical)
Partitas, BWV 825-830
Betongtavlen

**Betongtavlen** er ein ærespris som blir gitt til byggverk i Noreg, «hvor betong er anvendt på en miljømessig, estetisk og teknisk fremragende måte.» Prisen blir utdelt av Norske Arkitekters Landsforbund (NAL) og Norsk Betongforening (NBF). Han blir tildelt etter innstilling av ein komité som har to medlem oppnemd av NAL og tre oppnemd av NBF.
Prisen vart første gong delt ut i 1961.

## Liste over prisvinnarar

## Kjelder
*Norske Arkitekters Landsforbund
*Norsk Betongforening

; Fotnotar
Rondo

**Rondo** og det franske tilsvarande **rondeau**, er eit ord nytta i musikk på fleire måtar, som oftast om ei musikkform, men òg om ein karaktertype som ein finn i denne forma. Forma starta i barokken som ritornello, frå det italienske ordet *ritornare* som tyder «å vende attende» - som indikerer at ein vender attende til det originale temaet («A»). Eit typisk barokk ritornellomønster er ABACABA. 

I ein rondo vekslar hovudtemaet (stundom kalla «refrenget») med ein eller fleire kontrasterande tema, generelt kalla «episodar» eller «mellomparti». Mogelege mønster i den klassiske perioden var ABA, ABACA eller ABACADA. Kor mange tema ein har kan variere frå stykke til stykke. 

Forma vart vanleg i løpet av klassisismen, men finst òg i tidlegare verk. I klassisismen og romantikken vart han ofte nytta som den siste satsen i ein sonate, symfoni, solokonsert eller eit stykke i kammermusikk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rondo|Rondo]]» frå ,  den 25. april 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Rondo og ritornello i tonal musikk 
* Rondoforma i tradisjonelle marsjar frå Limoux' carnival
Scherzo

Ein **scherzo** er eit musikkstykke med livleg karakter. Ordet *scherzo* er italiensk og tyder spøk. Den typiske scherzo går i tredelt takt, men unntak finst, mellom anna i Ludwig van Beethovens 18. sonate for piano.

Scherzoen opptrer alt hos Joseph Haydn som tredje sats i symfoniar og kvartettar i staden for den rolege menuetten, men det var Beethoven og Franz Schubert som først brukte scherzoer i stor grad.

Av og til finn ein òg scherzoer som enkeltståande stykke, mellom anna hos Felix Mendelssohn og Frédéric Chopin.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Scherzo|Scherzo]]» frå , den 25. april 2010.*
Seks små preludium

**Seks små preludium** (BWV 933-938) er ei preludiumsamling komponert av Johann Sebastian Bach. Dei er komponerte i perioden 1717-1720 som undervisning for studentane til Bach, men vart ikkje publiserte før 1802. Stykka er alle korte, men er teknisk vanskelegare enn *12 små stykke* (BWV 924-30, 939-42 og 999) som òg vart komponerte som ein del av undervisninga. Preludiuma vart komponerte for cembalo. Dei er ein del av ei 18 preludium som Bach produserte sporadisk kring 1717-1720

Dei seks preludia er: 
# BWV 933 – Lite preludium i C-dur
# BWV 934 – Lite preludium i c-moll
# BWV 935 – Lite preludium i d-moll
# BWV 936 – Lite preludium i D-dur
# BWV 937 – Lite preludium i E-dur
# BWV 938 – Lite preludium i e-moll

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Six Little Preludes (BWV 933-938)|Six Little Preludes (BWV 933-938)]]» frå ,  den 26. april 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene: <references/>*
 

## Bakgrunnsstoff
*
Italiensk konsert, BWV 971

***Italiensk konsert***, BWV 971, opphavleg tittel: ***Concerto nach Italienischem Gusto*** (***Konsert etter italiensk smak***), er ein tre satsar lang cembalokonsert av Johann Sebastian Bach. Han vart publisert i 1735 som den første halvdelen av *Clavier-Übung II*, i lag med *[[Ouverture i fransk stil]]*. *Italiensk konsert* har vorte eit av dei mest populære klaververka til Bach og er spelt mykje på både cembalo og piano. 

Satsar:

# Utan tempo-merking
# Andante
# Presto

Sjølv om ein solokonsert er avhengig av dei kontrasterande rollene til dei forskjellige instrumentgruppene i eit ensemble, imiterer Bach denne effekten ved å skape kontrastar ved hjelp av manualar i *forte* og *piano* på eit tomanuals cembalo. I lag med *[[Ouverture i fransk stil]]* og somme av *[[Goldbergvariasjonane]]*, er dette eit av få verk av Bach, som krev cembalo med to manualar. 

Bach transkriberte òg Italiensk konsert av Vivaldi og andre for cembalo (BWV 972-987) og for orgel eller pedalcembalo (BWV 592-596).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Italian Concerto, BWV 971|Italian Concerto, BWV 971]]» frå ,  den 26. april 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Goldbergvariasjonane

**Goldbergvariasjonane** BWV 988, opphavleg kalla *Aria mit 30 Veränderungen*, er ein klaviatursuite, opphavleg for cembalo, komponert av Johann Sebastian Bach for ein av elevane hans. Suiten er bygd over eit sarabandetema frå *[[Anna Magdalena Bachs notebok]]* (med klaverøvingar), i spedd to folkemelodiar mot slutten. Etter arien i innleinga følgjer 30 variasjonar.

Eleven var *Johann Gottlieb Goldberg*, og var cembalist hos den russiske ambassadøren i Dresden (Grev Keyserlingk). Greven hadde vondt for å få sove, og hadde derfor musikarar til å spele godnattmusikk. Greven likte komposisjonen så godt, at han betalte eit honorar på hundre Louis d'or i reint gull. Dette var den beste betalinga Bach fekk for noko verk elles.

Arien som Bach nytta er av ukjent opphav, og det var truleg ikkje han som komponerte denne sjølv, men heller ein no ukjend fransk klaverdans. Dei enkle harmoniane og strukturen i variasjonane er alle dei same som temaet. Verket er eit døme på korleis Bach alltid søkte størst mogleg mangfald i ein ubøyeleg heilskap. Goldbergvariasjonane er av dei mest sofistikerte verka som nokon gong er skriven for klaver, men verket høyrest likevel ikkje ut som den komplekse samlinga det er. 

Allmusic har skildra verket som «stort og medlidande, grasiøst, varmt og særs intrikat, ein demonstrasjon av makelaus dugleik i musikkhistoria og ekte, poetisk fantasi. Goldbergvariasjonane er eit verk som framleis opptar musikkforskarar fleire hundreår etter det kom ut.» 

Variasjonane vart gjevne som bind 4 i hans *Clavier Übungen* i 1741.

Variasjonane er vortne mykje spelt av konsertpianistar gjennom åra. I vår tid er det truleg Glenn Gould si innspeling som er mest kjend.

Verket er òg transkribert, til to klaver av Joseph Gabriel Rheinberger, ein organist og komponist frå Liechtenstein.

Av andre arrangement finn ein: 

:1938 – Józef Koffler, for strykeorkester 
:1973 – Joel Spiegelman, for synthesizer [Kurzweil 250 Digital Synthesizer] [16] 
:1984 – Dmitri Sitkovetsky, for strykertrio 
:1987 – Jean Guillou, for orgel
:1997 – József Eötvös, for gitar 
:2000 – Jacques Loussier, arrangement for jazztrio 
:2003 – Karlheinz Essl („Gold.Berg.Werk“) for stryketrio og live-electronika 
:2007 – Simone Dinnerstein 
:2009 – Catrin Finch, komplett transkripsjon for harpe 

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Goldbergvariasjonene|Goldbergvariasjonene]]» frå ,  den 26. april 2010.*  
 

### Referansar
Luttsuite i g-moll, BWV 995

**Suite i g-moll** BWV 995, er eit stykke for lutt skriven av komponisten Johann Sebastian Bach. Det er ein transkripsjon av Cello Suite No. 5, BWV 1011, som vart skriven av same komponist. Stykket er skriven mellom våren 1727 og vinteren 1731, og denne usedvanlege suiten finst i ein annan versjonen, som Cellosuite No. 5, i c-moll. 

Det ser ut til at celloversjonen kom først, men ekspertane er samde om at Bach var djupt tiltrekt av lutten, og innførte heile tida religiøs symbolisme i komposisjonane sine for instrumentet.Til dømes siterer sarabanden et incarnatus est frå Credo i *[[Messe i h-moll]]*. Bach nytta utsmykkingane frå den franske lutt-tradisjonen, og det enkle og direkte i den tyske stilen, og syner korleis han klarte å blande to forskjellige nasjonale stilar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lute Suite in G minor, BWV 995|Lute Suite in G minor, BWV 995]]» frå ,  den 26. april 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene: <references/>*
Luttsuite i e-moll, BWV 996

**Suite i e-moll**, BWV 996, er ein suite komponert av Johann Sebastian Bach. Suiten var truleg opphavleg meint for lutt-cembalo. Dette stykket vert ofte spelt på gitar, sidan lutt-cembalo er eit sjeldant instrument. Truleg er suiten det tidlegaste verket Bach skreiv for lutt, truleg komponert i Weimar ein gong mellom 1707 og 1717. 

Satsane i stykke er: 

#Preludiu: Presto
#Allemande
#Courante
#(Sarabande)
#Bourrée
#(Gigue)

Bourrée-satsen, Bourrée i e-moll, er eit populært luttstykke som har vorte spelt av fleire rockeartistar i moderne tid. 

## Kjelder
Nupedia

**Nupedia** var eit nettbasert oppslagsverk med artiklar lisensiert som offentleg eigedom. Nupedia var tilgjengeleg frå mars 2000 til september 2003. Nupedia er mest kjent fordi det var ein forløpar til Wikipedia.

Nupedia vart skrive av nokre få ekspertar og var dermed ikkje ein wiki. Artiklane som vart publisert måtte først gjennom ein omfattande kvalitetskontroll. Berre 25 artiklar vart godkjende i heile Nupedias levetid.

## Sjå òg
*Citizendium

## Kjelder
*Nupedia 
* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta måndag  26. april 2010, klokka 09:13.

### Referanser