open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lully i Vaud

**Lully** er ein kommune i den sveitsiske kanton Vaud, i distriktet Morges. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 422 meter over havet. 

Kommunen ligg vest for elva Morges. Han består av landsbyen Lully og grenda Sécheron.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lully, Vaud|Lully, Vaud]]» frå ,  den 16. mars 2012.*
Orny i Sveits

**Orny** er ein kommune i distriktet Morges i kantonen Vaud i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 467 meter over havet. 

Kommunen ligg nedst i Nozondalen ved sletta til elva Orbe. Han består av landsbyen Orny og busetnaden Entreroches.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Orny, Switzerland|Orny, Switzerland]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad (fransk)
Préverenges

**Préverenges** er ein kommune i den sveitsiske kanton Vaud, i distriktet Morges. Han er ein forstad til byen Lausanne.

Kommunen ligg ved Genfersjøen langs vegen mellom Lausanne og Genève.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Préverenges|Préverenges]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Reverolle

**Reverolle** er ein kommune i distriktet Morges i den sveitsiske kanton Vaud. Kommunen ligg på ein terrasse mellom Genfersjøen og Jurafjella.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Reverolle|Reverolle]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Saint-Oyens

**Saint-Oyens** er ein kommune i den sveitsiske kanton Vaud høgt i Jurafjella. Han ligg i distrikt Morges. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 731 meter over havet. 

Kommunen ligg mellom vingardane i La Côte og Jurafjella.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Saint-Oyens|Saint-Oyens]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Saint-Oyens
La Sarraz

**La Sarraz** er ein kommune i distriktet Morges i kantonen Vaud i Sveits.Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kommunen ligg ved elva Venoge, ved foten av Mormont.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:La Sarraz|La Sarraz]]» frå ,  den 16. mars 2012.*
Saubraz

**Saubraz** er ein kommune i Sveits. Han ligg i distriktet Morges, i kantonen Vaud. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 687 meter over havet.

Kommunen ligg ved foten av Jurafjella nær vegen til Col du Marchairuz.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Saubraz|Saubraz]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad (fransk)
*Flagg
*Flyfoto
Vufflens-le-Château

**Vufflens-le-Château** er ein kommune i den sveitsiske kanton Vaud, i distriktet Morges. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 473 meter over havet. Den sveitsiske lingvisten Ferdinand de Saussure (fødd 1857 i Genève) døydde her 22. februar 1913. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vufflens-le-Château|Vufflens-le-Château]]» frå ,  den 16. mars 2012.*
Alfred Brendel

**Alfred Brendel** () var ein austerriksk konsertpianist, poet og forfattar. Brendel er fødd i Tsjekkoslovakia og er i dag britisk statsborgar.

## Biografi

Alfred Brendel vart fødd i landsbyen Wiesenberg i Tsjekkoslovakia. Landsbyen heiter i dag Loučná nad Desnou og ligg i regionen Olomouc i Tsjekkia. Som seksåring flytte familien Brendel til Zagreb i det noverande Kroatia. Under andre verdskrigen budde dei i Graz i Austerrike. Fjortenårige Alfred Brendel vart då send til Jugoslavia for å grava skyttargraver, men då han vart frostskadd vart han send på sjukehus. Brendel hadde fått pianoundervisning frå han var seks år gamal, og frå han var 14 studerte han piano og komposisjon ved konservatoriet i Graz i to år. Som pianist var han likevel stort sett sjølvlært.

Etter andre verdskrigen tok Brendel til å spela piano, komponera og måla. 17 år gamal heldt han sin fyrste pianokonsert i Graz, der han framførte verk av J.S. Bach, Brahms og Liszt i tillegg til nokre av sine eigne komposisjonar. I 1949 vann han ei prestisjetung pianotevling i Italia, og året etter flytte han til Wien. Han laga si fyrste innspeling 21 år gamal; Sergej Prokofjev sin femte pianokonsert. I resten av karrieren har han gjort innspelingar av Beethoven, Schumann og Schubert. Ei av dei største innspelingsbragdene hans Brendel er at han spelte inn samtlege pianokonsertar av Mozart saman med kammerorkesteret Academy of St Martin in the Fields og dirigent Neville Marriner. 

I byrjinga av 1970-åra flytte han til London, der han har vore busett sidan. Alfred Brendel har eitt barn frå fyrste ekteskapet sitt, og tre frå sitt andre. Ein av sønene frå hans andre ekteskap, Adrian Brendel er cellist og har gjort innspelingar saman med faren. 

Som forfattar har Alfred Brendel gjeve ut fire diktsamlingar, og ei rekkje essay om ulike musikalske tema. I 2009 deltok han i den prisløna dokumentarfilmen *Pianomania* som handlar om ein pianostemmar for Steinway & Sons.

## Prisar og utmerkingar (utval)

* Æresdoktor ved University of Oxford og Yale University.
* Deutscher Schallplattenpreis fleire år.
* 1972: Medlem av Royal Academy of Music.
* 1984: Frankfurter Musikpreis
* 1989: Utnemnd til *Honorary Knight* av Den britiske imperieordenen.
* 1991: Pour le Mérite for vitskap og kunst
* 1998: Æresmedlem av Wiener Philharmoniker
* 2002: Léonie Sonnings musikpris
* 2004: Ernst von Siemens' musikkpris
* 2005: Æresborgar av heimbygda Loučná nad Desnou i Tsjekkia
* 2008: Herbert von Karajans musikkpris
* 2009: Praemium Imperiale
* 2009: Æresdoktor ved Hochschule für Musik Franz Liszt Weimar
* 2009: Medlem av Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung

## Kjelder


**Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Alfred Brendel|Alfred Brendel]]» frå , den 16. mars 2012.* 
**Denne artikkelen byggjer på «[[:de:Alfred Brendel|Alfred Brendel]]» frå , den 16. mars 2012.*
Ingebjørg Winjum

**Ingebjørg Winjum** () er ordførar i Granvin herad i Hardanger frå 2011 og attvald for perioden 2015–2019.

Winjum representerer Venstre og overtok ordførarvervet etter Jan Ivar Rødland (Ap). På grunn av protestane mot bygginga av «monstermastene» i Hardanger - kraftlinjeutbygginga frå Hardanger til Bergen - stilte ikkje Arbeidarpartiet liste i kommunevalet 2011. Mange veljarar i Granvin måtte difor finna seg eit nytt parti.

Ingebjørg Winjum er utdanna sosionom og er busett i Såkvitne i Øvre Granvin. Ho har uttalt at hennar viktigaste sak er å auka folketalet i heradet.

## Fotnotar
Hans Petter Thorbjørnsen

**Hans Petter Thorbjørnsen** () er ein norsk lokalpolitikar som representerer Arbeidarpartiet. Han var ordførar i Ulvik herad i perioden 2011-2015. Han blei gjenvald som ordførar i 2015.

På grunn av den omstridte kraftutbygginga i Hardanger, «monstermastene», stilte ikkje arbeidarpartiet liste i naboheradet Granvin i kommunevalet 2011. I Ulvik gjorde Arbeidarpartiet derimot eit godt val.

## Kjelder
Asbjørn Tolo

**Asbjørn Tolo** () var ordførar i Kvam herad i perioden 2011-2015. Tolo representerer Høgre.

## Kjelder
* Asbjørn Tolo hjå TV 2 Velgerguiden
Jon Larsgard

**Jon Larsgard** () er ordførar i Jondal kommune i Hardanger. Han representerer Senterpartiet.

Larsgard overtok vervet som ordførar etter at Sigrid Brattabø Handegard (også Sp) fekk stillinga som politisk rådgjevar i Samferdselsdepartementet. Larsgard vart gjenvald i kommunevalet 2011 og kommunevalet 2015.

Larsgard er busett på Torsnes.

## Fotnotar
Chapelle i Glâne

**Chapelle (Glâne)** er ein kommune i distriktet Glâne i kantonen Fribourg i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 739 meter over havet. 

Sidan 2005 har Chapelle (Broye) i same kanton vore ein del av kommunen Cheiry.

Kommunen ligg i Broyedalen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chapelle i Glâne|Chapelle i Glâne]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Le Châtelard i Fribourg

**Le Châtelard** er ein kommune i distriktet Glâne i kantonen Fribourg i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 903 meter over havet. 

Kommunen ligg på sørvestsida av Gibloux. Han består av landsbyen Le Châtelard og grendene Le Planet og Planafaye.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Le Châtelard, Fribourg|Le Châtelard, Fribourg]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Ecublens i Fribourg

**Ecublens** er ein kommune i distriktet Glâne i kantonen Fribourg i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 594 meter over havet. 

Kommunen grensar til kantonen Vaud og ligg på venstresida av elva Broye. Han består av gatelandsbyen Ecublens og grendene Eschiens og Villangeaux.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ecublens, Fribourg|Ecublens, Fribourg]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
La Folliaz

**La Folliaz** er ein kommune i distriktet Glâne i kantonen Fribourg i Sveits.Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 756 meter over havet.

Han vart skipa 1. januar 2005 då dei tidlegare kommunane Lussy og Villarimboud vart slått saman.

Han består av gatelandsbyen La Folliaz, landsbyen Villarimboud og spreidde gardshus. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:La Folliaz|La Folliaz]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (fransk)
Billens-Hennens

**Billens-Hennens** er ein kommune i distriktet Glâne i kantonen Fribourg i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 738 meter over havet.  

Kommunen vart skipa 1. januar 1998 då kommunane Billens og Hennens vart slått saman.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Billens-Hennens|Billens-Hennens]]» frå ,  den 16. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (fransk)
* 
*
Romont i Fribourg

**Romont** er ein kommune og administrasjonsstad i distriktet Glâne i kantonen Fribourg i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 780 meter over havet. 

Kommunen ligg i krysset til vegane mellom Fribourg, Lausanne og Bulle ved grensa til kantonen Vaud. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Romont i Fribourg|Romont i Fribourg]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (fransk)
Rue i Sveits

**Rue** er ein kommune og ein by i distriktet Glâne i kantonen Fribourg i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 675 meter over havet. 

1. januar 1993 vart den tidlegare kommunen Blessens slått saman med Rue, etterfølgd av Promasens og Gillarens i 2001.

Kommunen ligg langs den øvre delen av elva Broye. Han består av landsbyane Rue, Blessens, Promasens og Gillarens. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rue, Switzerland|Rue, Switzerland]]» frå ,  den 16. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (fransk)
Auenstein i Sveits

**Auenstein** er ein kommune i distriktet Brugg i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 376 meter over havet. 

Han ligg om lag 3 km nordvest for Lenzburg.

Landsbyen ligg på nordsida av elva Aare og på sørsida av fjellet Gislifluh (772 moh), sør i Jurafjella. Den delvis særs bratte fjellsida er stort sett skogkledd. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Auenstein, Switzerland|Auenstein, Switzerland]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad of Auenstein
Birr i Sveits

**Birr** er ein kommune i den sveitsiske kanton Aargau i distriktet Brugg. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 352 meter over havet. 

Landsbyen ligg halvvegs mellom Lenzburg og Brugg. Birr har vokse i saman med nabokommunen Lupfig.

Birr er kjend som ein av stadane der den sveitsiske pedagogen Johann Heinrich Pestalozzi oppretta nye standarar i utdanning. Gravstaden hans i Birr er rekna som ein del av den sveitsiske nasjonalarven. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Birr, Switzerland|Birr, Switzerland]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Rune Velta

**Rune Velta** () er ein norsk skihoppar som er medlem av Lommedalen Idrettslag. Han vann sølvmedaljen i VM i skiflyging 2012 i Vikersund.

### Aktiv
Velta debuterte  i verdscupen i mars 2010 i Holmenkollbakken, utan å kvalifisere seg til andreomgangen. Same sesongen var han på Akershus sitt lag som vann NM-gull i lagkonkurransen i Vikersund i 2010. 

Den 17. desember 2010 hoppa Velta til ein niandeplass i eit verdscuprenn i Engelberg. Dette var hans beste plassering i verdscupen fram til 15. januar 2012, då han vart nummer 8 i eit skiflygingsrenn i Bad Mitterndorf i Tyskland.

I treningshoppa i Vikersundbakken før skiflygings-VM 2012 viste han sterk og stabil hoppform. Den 25. februar 2012 vann Velta sølvmedaljen i verdsmeisterskapen i skiflyging i Vikersund. I andre og siste omgang hoppa han 234,5 meter og enda med 405,7 poeng, nøyaktig tre poeng bak verdsmeisteren Robert Kranjec frå Slovenia. Dagen etter sette Velta personleg rekord med 243 meter i lagtevlinga i VM.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn
*2010/11: Nr 9 i Engelberg
*2012: Sølvmedalje i VM i skiflyging i Vikersund
*2013: Nr 3 i Wisla
*2015: Gullmedalje i Ski-VM i Falun - normalbakke
*2015: Sølvmedalje i Ski-VM i Falun - normalbakke mix lag
*2015: Bronsemedalje i Ski-VM i Falun - stor bakke individuelt

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*2010: Nr 6 i normalbakken i Vikersund
*2011: Sølvmedalje i normalbakken i Sprova
*2012: Nr 16 i normalbakken på Voss
*2013: Sølvmedalje i storbakken på Rena

## Bakgrunnsstoff
*
Jacques Lüthy

**Jacques Lüthy** () frå Charmey er ein sveitsisk, tidlegare skirennar. Han vann bronsemedaljen i slalåmrennet under OL 1980 i Lake Placid. Lüthy var spesialist i dei tekniske øvingane; slalåm og storslalåm. 

### Aktiv
9. desember 1978 debuterte Lüthy i verdscupen i storslalåmrennet i Schladming, der han enda på 10. plass. Vel ein månad seinare, 16 januar 1979, oppnådde han sin første pallplass, då han tok tredjeplassen i storslalåmrennet i Adelboden. 11 januar 1983 tok han sin siste pallplass på same staden, i same øving og på same trinnet.

Høgdepunktet for Lüthy kom under vinter-OL 1980. Han rann då inn til bronsemedalje i slalåm, bakom vinnaren Ingemar Stenmark frå Sverige og Phil Mahre frå vertslandet USA. Han vart elles nummer fem i den alpine kombinasjonen.

Lüthy gjekk aldri heilt til topps i noko verdscuprenn, men oppnådde åtte pallplasseringar i løpet av si tid som aktiv; seks i storslalåm og to i slalåm. I sin beste sesong, 1980, kom han på tredjeplass i storslalåmcupen av verdscupen. Same året oppnådde han også si beste samanlagtplassering i verdscupen, ein sjetteplass.

Han la opp i 1986.
 
## Bakgrunnsstoff
* 
*
Effingen

**Effingen** er ein kommune i distriktet Brugg i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 432 meter over havet. 

Kommunen ligg i på vestsida av Bözberg. Han består av gatelandsbyen Effingen og grendene Chästel, samt spreidde gardshus. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Effingen|Effingen]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Birrhard

**Birrhard** er ein kommune i distriktet Brugg i kanton Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 390 meter over havet. 

Han ligg om lag 5 km søraust for byen Brugg.

Nabokommunane er Mülligen i nord, Birmenstorf i aust, Wohlenschwil og Mägenwil i sør, Brunegg i søraust og Birr og Lupfig i vest. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Birrhard|Birrhard]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad of Birrhard
*
Gunzgen

**Gunzgen** er ein kommune i distriktet Olten i kantonen Solothurn i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 429 meter over havet.

Kommunen ligg i Mittelgäu langs elva Dünnern. Han består av gatelandsbyen Gunzgen og busetnaden Allmend.

Bernhard Studer var frå Gunzgen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Gunzgen|Gunzgen]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
*
Habsburg i Sveits

**Habsburg** er ein kommune i distriktet Brugg i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 470 meter over havet. Han ligg om lag 3 km sørvest for byen Brugg, hovudstaden i distriktet. Habsburg er kalla opp etter Habsburg slott, bygd kring 1020-1030 for grev Radbot frå det nærliggande grevskapet Klettgau i hertugdømet Schwaben, som Habsburg var ein del av på denne tida. 

Kommunen består av landsbyen Habsburg nedanfor Habsburg slott.  Han ligg ovanom Aaredalen, like aust for Wüpelsberg, som slottet står på. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Habsburg, Switzerland|Habsburg, Switzerland]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Kommunen Habsburg (tysk)
*
Linn i Sveits

**Linn** er ein kommune i distriktet Brugg i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 570 meter over havet. 

Kommunen ligg på eit platå i Bözberg og sørvest for overgangen over fjellet. Han består av gatelandsbyen Linn. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Linn, Switzerland|Linn, Switzerland]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Augst

**Augst** er ein kommune i distriktet Liestal i kantonen Basel-Landschaft i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 275 meter over havet. 

Han vart kalla Augusta Raurica i romartida. 

Kommunen ligg nær munningen til elva Ergolz. Han består av gatelandsbyen Augst.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Augst|Augst]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
*
Antimaterie

**Antimaterie** kan skildrast som materie der innhaldet er antipartiklar i staden for partiklar.

Ifølgje grunnleggjande skildringar av universet finst tolv ulike typar av materiepartiklar (sjå standardmodellen) og fire typar kraftberande partiklar. Til desse materiepartiklane og kraftberande partiklane vert speglbileta deira kopla med omsyn til visse symmetriar. Til dømes har ein antipartikkel lik elektrisk ladning som den tilsvarande partikkelen sin, men motsett forteikn. Bortsedd frå ladningen trur ein at ein partikkel og tilsvarande antipartikkel er identiske. Ulikskapar mellom partiklar og antipartiklar blir kalla symmetribrot, til dømes av CPT-symmetri, ladningskonjugasjon (Charge conjugation), paritet (Parity) og tidsreversering (time reversal). Dette ville i så fall òg vere eit brot med gjengse fysiske teoriar (som den spesielle relativitetsteorien).

Antipartiklar vart først postulert av Paul Dirac då han definerte ein Lorentz-invariant schrödingerlikning for elektronet. Dirac fann ved dette at når ein sameinte den spesielle relativitetsteorien med kvantemekanikk oppstod to ekvivalente løysingar med motsett forteikn. Partikkelen med positivt forteikn vart tolka som antipartikkelen til elektronet, positronet. Positronet vart påvist nokre år seinare av amerikanaren Carl D. Anderson.

Ifølgje kvantefeltteori skapast partiklar og antipartiklane deira heile tida og dette påverkar direkte oppfatninga vår av vakuum. Noko vakuum i klassisk forstand finst ikkje då partikkel/antipartikkel-par dannast heile tida ved slike kvantefluktuasjonar. Livslengda til kvantefluktuasjonane er avgjort av Heisenbergs uskarpleiksrelasjon i forma
:\delta E\cdot\delta t\sim\hslash
som seier at energi kan lånast frå inkjestads i korte tidsintervall.

Ein trur at det eksisterte like eller neste like mykje antimaterie som materie i universet ein mikroskopisk brøkdel av eit sekund etter big bang. Antimaterien annihilerte derimot så med tilsvarande materie, slik at antimaterien i stor grad forsvann. At vi i dag berre observerer materie kan skuldast at det var eit lite overskot av materie ved big bang, men det kan òg skuldast ein liten partikkel-antipartikkel asymmetri i vekselverknadane mellom elementærpartiklane, samt ein termodynamisk ustabilitet i det tidlege universet. 

## Sjå òg
* Standardmodellen
* Elementærpartikkelfysikk 
* CERN
* Big Bang

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Antimaterie|Antimaterie]]» frå ,  den 26. mars 2012.*
Bürchen

**Bürchen** (walliser-tysk: Birchu) er ein kommune i distriktet Vest-Raron i den tysktalande delen av kantonen Valais i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1360 meter over havet.

Kommunen består av fleire grender på ein høg terrasse ovanom sørsida av Rhônedalen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bürchen|Bürchen]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
*
Raron

**Raron** (fransk *Rarogne*) er ein kommune i distriktet Vest-Raron i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 638 meter over havet.

Kommunen består av landsbyen Raron og Sankt German og grendene Turtig og Rarnerchumma. Han ligg på høgresida av Rhônedalen ved inngangen av Bietschdalen og vest for Visp.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Raron|Raron]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
Steg-Hohtenn

**Steg-Hohtenn** er ein kommune i distriktet Vest-Raron i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 660 meter over havet.

Landsbyen Steg ligg i sørenden av Lötschental. Vestenden av landsbyen ligg ved elva Lonza, som òg er distriktsgrensa og grensa til nabolandsbyen Gampel.

Steg-Hohtenn vart skipa 1. januar 2009 då dei tidlegare kommunane Steg og Hohtenn vart slått saman.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Steg-Hohtenn|Steg-Hohtenn]]» frå ,  den 16. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad of the former municipality of Steg VS
* 
* 
*
Stig Sæterbakken

**Stig Sæterbakken** () var ein norsk skjønnlitterær forfattar og omsetjar, og sakprosaforfattar. Han var fødd på Lillehammer og budde storparten av livet her. Frå 2006 og fram til oktober 2008 var han kunstnerisk leiar av den årlege Norsk Litteraturfestival – Sigrid Undset-dagene, som vert arrangert i byen. 

Stig Sæterbakken debuterte med diktsamlinga *Flytende paraplyer* allereie i 1984, berre 18 år gamal, medan han var elev ved Lillehammer gymnas. Som romanforfattar debuterte han i 1991 med romanen *Incubus*. Han  er rekna som ein av dei mest sentrale norske og nordiske skjønnlitterære forfattarane i det fyrste tiåret av 2000-talet.

Stig Sæterbakken hadde òg ein karriere som musikar i ulike band.

## Romanar, diktsamlingar og essays
**Flytende paraplyer*. Dikt, 1984 
**Sverdet ble til et barn*. Dikt, 1986 
**Vandrebok*. Fortellingar, 1988 
**Incubus*. Roman, 1991 
**Det nye testamentet*. Roman, 1993 
**Estetisk salighet *. Essays, 1994
** Siamesisk*. Roman, 1997
**Selvbeherskelse*. Roman, 1998
**Sauermugg*. Roman, 1999
**Det onde øye*. Essays, 2001
**Kapital*. Roman, 2003
**Besøket*. Roman, 2006
**Usynlige hender*. Roman, 2007
**Ja. Nei. Ja*. Essay, 2009
**Ikke forlat meg*. Roman, 2009
**Dirty Things*. Essays, 2010
**Umuligheten av å leve*. Essay, 2010
**Gjennom natten*. Roman, 2011
**Det fryktinngydende*, 2011
**De Press: Block to Block*. Sakprosa, 2011
** Essays i utvalg*, 2012 (Utval av tekster frå essaysamlingane *Estetisk salighet* (1994), *Det onde øye* (2001) og *Dirty Things* (2010), og dessutan *Sacred Tears*, som her vert publisert i bokform for fyrste gongen.)

## Omsetjingar og attdiktingar
*Ján Buzássy: *Midlertidig evighet*. 1989. (Saman med Ivan Cicmanec)
*Ján Ondrus: *Ansiktet mitt signerer jeg ikke*. 1995. (Saman med Ivan Cicmanec)
*Ivan Kupec: *Samtaler med skygger*. 2000. (Saman med Ivan Cicmanec)
*Edgar Allan Poe: *Mannen fra mengden og andre noveller*. 2000
*Nikanor Teratologen: *Eldreomsorgen i Øvre Kågedalen*. 2007

## Prisar og utmerkingar
* 1991: Oppland fylkeskommunes kunstnerstipend
* 2006: Osloprisen  for *Besøket*
* 2007: Kritikerprisen for beste omsetting, for omsettinga av *Eldreomsorgen i Øvre Kågedalen* av Nikanor Teratologen
* 2007: Bokklubbenes oversetterpris, for omsettinga av *Eldreomsorgen i Øvre Kågedalen* av Nikanor Teratologen
* 2011: P2-lytternes romanpris for *Gjennom natten*
* 2011: Ungdommens kritikerpris for *Gjennom natten*

## Sjå òg
* Stig Sæterbakkens minnepris

## Bakgrunnsstoff
* Om Stig Sæterbakkken på forlaget Cappelen Damm
Autigny

**Autigny** er ein kommune i distriktet Sarine i kantonen Fribourg i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 684 meter over havet. 

Kommunen ligg langs Glane og Neirigue.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Autigny, Switzerland|Autigny, Switzerland]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (fransk)
*
Hard Candy

**Hard Candy** er det ellevte studioalbumet til den amerikanske musikaren Madonna. Det vart gjeve ut 19. april 2008 av Warner Bros.

## Spor

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside - Madonna
Eugène Boudin

**Eugène Boudin** () var ein fransk landskapsmålar frå Honfleur i Normandie. Motiv med hav og himmel går att i arbeida hans. Han vert rekna som ein banebrytar for impresjonismen, og ein av dei fyrste friluftsmålarane.

### Liv og gjerning
Boudin var son til ein hamnnelos og arbeidde frå han var ti år gammal som matros på ei dampdriva ferje som gjekk mellom Le Havre og Honfleur. I 1835 flytta familien til Le Havre, der far hans dreiv ein butikk med papirvarer og biletrammer. Sonen arbeidde i butikken, som han seinare overtok.

Boudin vart kjend med fleire målarar frå regionen, og stilte ut av bileta deira i butikken sin. Målarar som Constant Troyon, Jean-François Millet og Eugène Isabey oppmuntra Boudin til sjølv å byrje måle. Sine fyrste eigne bilete stilte han ut i rammeforretninga si i Le Havre. 22 år gammal satsa han som kunstmålar på heiltid.

Med stipend frå byen Le Havre reiste han i 1851 til Paris for å studere. Han var på studieturar både til Flandern, Sør-Frankrike, Venezia, og framfor alt Bretagne. Likevel var det heimtraktene i Normandie som stod han nærast.

Noko etter 1850 danna det seg ein liten kunstnakoloni i Ferme Saint-Simeon nær Honfleur. Boudin vart her venn med andre kunstnarar som Gustave Courbet, Johan Jongkind, Claude Monet og førnemnde Isabey og Troyon, målarar som han inspirerte til å måle i friluft. I lag med Jongkind måla han på 1860-talet ei rekke miniatyrbilete frå kysten i Normandie.

Frå 1859 stilte Boudin jamnt ut bilete på salongen i Paris. I 1874 deltok han med verk på den alle første impresjonistiske utstillinga i Paris, som fotografen Nadar stod bak.

Boudin sine måleri er prega av eit inntrengande og rikt studium av lysspelet over landskapet; verka hans vart lovprisa i samtida og er framleis mykje påakta. Favorittmotivet hans var badebyar med si stemning av friluftsliv og av eit borgarleg liv som tillet slike forlystingar.

Boudin døydde i Deauville i 1898 og vart gravlagt i bydelen Montmartre i Paris.

## Kjelder
*Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon*


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Eugène Boudin|Eugène Boudin]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Val-d'Isère

**Val-d’Isère** er ein kommune i departementet Savoie i regionen Rhône-Alpes søraust i Frankrike. Kommunen har i kring 1&nbsp;700 innbyggjarar og eit areal på vel 94 km². Val-d’Isère ligg 5 km frå grensa til Italia.

Val-d’Isère er ein kjend vintersportsstad. Sidan 1969 har det så å seie årleg vore arrangert renn i verdscupen i alpine greiner på staden. Fleire av alpinøvingane under vinter-OL 1992 vart arrangert i Val-d’Isère. Verdsmeisterskapen i alpint 2009 vart avvikla i Val-d’Isère.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Val-d’Isère|Val-d’Isère]]» frå , den 17. mars 2012.* 
 
## Bakgrunnsstoff
Sestriere

**Sestriere** er ein kommune i provinsen Torino i regionen Piemonte i det vestlege Italia. Kommunen har eit areal på 25 km² og 889 innbyggjarar (2010). Sestriere ligg øvst i dalen Val Chisone, 17 km frå grensa til Frankrike. Landsbyen er 2&nbsp;035 meter over havet. Kring om reiser fjelltoppen Fraitève (2&nbsp;701 moh) seg i nordvest, i søraust ragar fjella Sises (2&nbsp;658 moh) og Punta Rognosa (3&nbsp;280 moh).

### Soge
Den mektige indstrileiaren Giovanni Agnelli fekk i 1930-åra bygt to hotell og to taubanar i Sestriere. Seinare fylgde eit hotell til, ein hoppbakke og dei første stolheisane. Anlegga vart ein del skadd under andre verdskrigen, men vart sett i stand att. Ei 18-hols golfbane, den høgstliggjande i Europa, er også opparbeidd.

Verdscupen i alpint har i fleire tiår så å seie årleg arrangert renn i Sestriere. VM i alpine greiner 1997 vart avvikla på staden, der nordmennene Tom Stiansen vann gullmedaljen i slalåm og Atle Skårdal gjorde det same i super-G. Også under Vinter-OL 2006 vart fleire av dei alpine øvingane arrangert i Sestriere. 

Saman med nabokommunane Claviere, Sauze d'Oulx og Cesana Torinese har Sestriere gått saman om skisportsområdet *Via Lattea*. Sestriere har i alt 146 skiløyper og 92 heisar av ymse slag. Samanlagt har utforløypene ei lengde på 400 kilometer.

## Bakgrunnsstoff


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sestriere|Sestriere]]» frå ,  den 17. mars 2012.*
Bormio

**Bormio** (retoromansk *Buorm*) er ein kommune i provinsen Sondrio i regionen Lombardia i Nord-Italia. Kommunen har eit areal på 41&nbsp;km² og i overkant av 4&nbsp;000 innbyggjarar (2010). Bormio er hovudbyen i øvre Valtellina. Småbyen ligg 1&nbsp;225 meter over havet, ved foten av Stelviopasset.

Bormio er internasjonalt kjend for sine varme kjelder og som vintersportsstad. Sidan midt på 1990-talet har det ofte vorte arrangert verdscuprenn på staden. Verdsmeisterskapane i alpine greiner for 1985 og 2005 vart avvikla i Bormio.

Skirennaren Deborah Compagnoni er frå Bormio.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bormio|Bormio]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Matran

**Matran** er ein kommune i distriktet Sarine i kantonen Fribourg i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 614 meter over havet. 

Kommunen ligg på venstresida av elva Glane, om lag 5,5 km frå Fribourg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Matran|Matran]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Vail

**Vail** er ein by i Eagle County i delstaten Colorado i USA. Byen har vel 4&nbsp;500 innbyggjarar og ligg 2&nbsp;445 meter over havet.

Vail er ein av dei største vintersportsstadene i verda. Det finst om lag 25 kvadratkilometer med skiterreng og fallhøgda er sirka tusen meter. Skiskulen har i kring 1&nbsp;100 skilærarar.

Vail har i mange år arrangert tevlingar i verdscupen i alpint. Verdsmeisterskapane i alpint for 1989 og 1999 vart avvikla i Vail og i grannestaden Beaver Creek. Under VM 1999 vann nordmannen Lasse Kjus tre gullmedaljar og to sølvmedaljar.

## Bakgrunnsstoff


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Vail, Colorado|Vail, Colorado]]» frå ,  den 17. mars 2012.*
Rochefort i Sveits

**Rochefort** er ein kommune i distriktet Boudry i kantonen Neuchâtel i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 759 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rochefort, Switzerland|Rochefort, Switzerland]]» frå ,  den 17. mars 2012.*
Beinwil i Aargau

**Beinwil (Freiamt)** er ein kommune i distriktet Muri i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 580 meter over havet.

Kommunen ligg på austsida av Lindenberg. Han består av landsbyen Beinwil og grendene Wiggwil, Brunnwil, Winterschwil og Wallenschwil, samt Schloss Horben og kapellet Horben.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Beinwil (Freiamt)|Beinwil (Freiamt)]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Schladming

**Schladming** er ein by og ein kommune i distriktet Liezen, vest i forbundslandet Steiermark i Austerrike. Kommunen har sidan 2015, då byen Schladming vart slått saman med Pichl-Preunegg og Rohrmoos-Untertal, eit areal på vel 211,1 km² og i kring 6&nbsp;600 innbyggjarar (2018). Schladming ligg i den midtre delen av Austerrike, nær grensa til forbundslanda Salzburg og Oberösterreich. Byen er omkransa av Dachsteinfjellet i nord og Niedere Tauern i sør.

Schladming er ein internasjonalt kjend vintersportsstad. Både VM i alpine greiner 1982 og i 2013 vart avvikla i byen. Mange gongar har Schladming vore vertskap for verdscuprenn i alpint. Verdscupen i alpine greiner 2012 vart avslutta i Schladming med renn i alle øvingane. Norske Aksel Lund Svindal vann då utfortevlinga for menn.

Byen er nasjonalt kjend for ølet sitt; *Schladminger Bier*.

## Bakgrunnsstoff


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Schladming|Schladming]]» frå ,  den 17. mars 2012.*
Boswil

**Boswil** er ein kommune i distriktet Muri i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 456 meter over havet.

Landsbyen ligg i Bünztal ved foten av Lindenberg. Grendene Wissenbach og Sentenhof ligg i kommunen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Boswil|Boswil]]» frå ,  den 17. mars 2012.*
Bad Gastein

**Bad Gastein** er ein by øvst i Gasteindalen i forbundslandet Salzburg i Austerrike, nær ved nasjonalparken Hohe Tauern. Kommunen har eit areal på vel 190 km² og i kring 5&nbsp;800 innbyggjarar. Bysenteret ligg 1&nbsp;002 meter over havet, og er prega av hotell som kneisar over bratte skråningar og steile stup.

### Soge
Bad Gastein har ei lengre soge som ferielandsby, noko stavinga *Bad* avslører. I dag er staden best kjend som vintersportsstad. I vinterhalvåret kjem mange skituristar, i sommerhalvåret er fjellvandring den største aktiviteten. I og omkring Bad Gastein er det fleire anlegg for både langrenn og alpint.

Bad Gastein arrangerte VM i alpine greiner 1958, der norske Inger Bjørnbakken vann gullmedaljen i kvinnene sitt slalåmrenn. Frå sist i 1960-åra og fram til 1988 var byen jamnt åstad for renn i verdscupen i alpine greiner. Det såkalla "Silberkrugrennen"
VM og "Silberkrugrennen" blei arrangert i Graukogel som no er ei litt gøymt perle i Bad Gastein. Graukogel blei bygt ut for amerikanarane som var stasjonert i Bad Gastein.

Etter andre slesvigske krig, var Bad Gastein vertskap for ein konferanse der Preussen og Austerrike i august 1865 inngjekk ein avtale om delinga av Slesvig og Holstein. Austerrike skulle administrere Holstein, mens Preussen fekk Slesvig.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bad Gastein|Bad Gastein]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Courmayeur

**Courmayeur** er ein by og ein kommune i regionen Valle d'Aosta heilt nordvest i Italia. Kommunen har eit areal på 210 km² og har i kring 2&nbsp;900 innnbyggjarar. Byen ligg ved foten av Mont Blanc, den høgste fjelltoppen i Alpene og i det vestlege Europa. Elva Dora Baltea renn igjennom Courmayeur, som ligg 1&nbsp;224 meter over havet.

Courmayeur er eit attraktivt turistmål året rundt. Det er ein kjend vintersportstad, og om sommaren er byen eit mykje nytta utgangspunkt for turvandrarar og klatrarar.

## Bakgrunnsstoff


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Courmayeur|Courmayeur]]» frå , den 17. mars 2012.*
Avenches

**Avenches** er ein sveitsisk kommune i kantonen Vaud, som ligg i distriktet Broye-Vully. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 480 meter over havet. 

Avenches ligg på ein ås, isolert i Broyedalen, 12 km nordvest for Fribourg. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Avenches|Avenches]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Municipality of Avenches, Offisiell nettstad
*Photo gallery from the roman theatre
*
Chavannes-sur-Moudon

**Chavannes-sur-Moudon ** er ein kommune i distriktet Broye-Vully i kantonen Vaud i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 680 meter over havet.

Kommunen ligg på høgresida av elva Broye og nær grensa til kantonen Fribourg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chavannes-sur-Moudon|Chavannes-sur-Moudon]]» frå ,  den 17. mars 2012.*
Avegno Gordevio

**Avegno Gordevio** er ein kommune i distriktet Vallemaggia i kantonen Ticino i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 293 meter over havet. 

Kommunen vart skipa 20. april 2008 då Avegno og Gordevio vart slått saman.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Avegno Gordevio|Avegno Gordevio]]» frå ,  den 17. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (italiensk)
Campo i Vallemaggia

**Campo** er ein kommune i distriktet Vallemaggia i kantonen of Ticino i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1321 meter over havet.

Kommunen ligg i den øvre Valle di Campo. Han består av landsbyane Campo (Mezzo), Cimalmotto (1405 moh), Piano og Niva (955 moh). Lansbyane er alle geografisk isolerte frå kvarandre. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Campo, Vallemaggia|Campo, Vallemaggia]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (italiensk)
*
Oleyres

**Oleyres** er ein tidlegare kommune kommune i den sveitsiske kanton Vaud i distriktet Broye-Vully.

1. juli 2011 vart han slått saman med kommunen Avenches.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oleyres|Oleyres]]» frå ,  den 17. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Avers

**Avers** (Retoromansk *Avras)* er ein kommune i distriktet Hinterrhein i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1960 meter over havet og her ligg Juf, den høgastliggande staden som er busett året rundt i Europa med ei høgd på 2126 meter over havet. 

Kommunen er den einaste kommunen i underdistriktet Avers. Han omfattar Juferdalen, Averser Rhinen, samt sidedalane Madris og Bergalga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Avers|Avers]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Cazis

**Cazis** (retoromansk *Tgazas)* er ein kommune i distriktet Hinterrhein i den sveitsiske kantonen Graubünden.

Den 1. januar 2010 vart kommunane Cazis, Portein, Präz, Sarn og Tartar slått saman til kommunen Cazis.

Kommunen ligg på vestsida av Hinterrheindalen. Han består av gatelandsbyen Cazis og grendene Ober- og Unterrealta, Luvreu, Ratitsch, Summaprada, Schauenberg og Valleina. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cazis|Cazis]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  

 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Donat

**Donat** er ein kommune i distriktet Hinterrhein i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1043 meter over havet. 

Donat er ein gatelandsby og består av delar av Curscheglias, Tarvisch og Tscharviof.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Donat, Switzerland|Donat, Switzerland]]» frå  og «[[:de:Donat|Donat]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Ferrera

**Ferrera** er ein kommune i distriktet Hinterrhein i Graubünden i Sveits. 

Kommunen vart skipa 1. januar 2008 då Innerferrera og Ausserferrera vart slått saman. Geografisk dekkjer kommunen heile Val Ferrera-dalen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ferrera|Ferrera]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* 
*
Fürstenau i Sveits

**Fürstenau** (retoromansk * Farschno)* er ein kommune i distriktet Hinterrhein i den sveitsiske kantonen Graubünden og den vesle byen fekk byrettar og marknadsrettar frå Karl IV av Det tysk-romerske riket i 1354.

Kommunen består av landsbyen Fürstenau og Fürstenaubruck, på høgresida av dalen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fürstenau, Switzerland|Fürstenau, Switzerland]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*www.fuerstenau.ws
*
Hinterrhein i Sveits

**Hinterrhein** (retorormansk *Valragn*) er hovudstaden i distriktet Hinterrhein i den sveitsiske kantonen Graubünden. Byen ligg nær kjelda til elva Hinterrhein, eina v dei to kjeldeelvane til Rhinen.

Kommunen er ein landsby i nordenden av San Bernardino-tunnelen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hinterrhein, Switzerland|Hinterrhein, Switzerland]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Lohn i Graubünden

**Lohn** (retoromansk *Lon)* er ein kommune i distriktet Hinterrhein i den sveitsiske kantonen Graubünden.

Kommunen ligg i underdistriktet Schams og er ein landsby på ei høgd (1582 moh) i øvre Schamserberg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lohn i Graubünden|Lohn i Graubünden]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Masein

**Masein** (retoromansk * Masagn)* er ein kommune i distriktet Hinterrhein i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 865 meter over havet. 

Kommunen ligg i nedre Heinzenberg og består av dei to busetnadane Ober- og Unter-Masein og grendene Dalaus, Cresta og Lochmüli.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Masein|Masein]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Pratval

**Pratval** er ein kommune i distriktet Hinterrhein i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 687 meter over havet. 

Kommunen ligg i krinsen Domleschg. Han består av busetnadane Gross- og Kleinrietberg, Rietbach, Mühle og Hof. Alle fem busetnadane ligg på eit platå aust for elva Hinterrhein.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pratval|Pratval]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
Rodels

**Rodels** (retoromansk *Roten)* er ein kommune i distriktet Hinterrhein i kantonen Graubünden i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kommunen ligg i krinsen Domleschg. Han består av ein gatelandsby og grenda Nueins. Kommunen ligg på ein låg terrasse på høgresida av elva Hinterrhein.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rodels|Rodels]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Thusis

**Thusis** (italiensk *Tosana*, retoromansk *Tusàn*) er ein kommune i distriktet Hinterrhein i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 720 meter over havet. 

Kommunen er hovudstad i krinsen Thusis og ligg sentralt i Hinterrheindalen ved samløpet mellom Hinterrhein og Nolla. Thusis ligg òg i enden av Viamaladalen. Han består av landsbyane Thusis og Übernolla.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thusis|Thusis]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
Tomils

**Tomils** er ein kommune i distriktet Hinterrhein i den sveitsiske kantonen Graubünden. 

Han vart skipa 1. januar 2009 då kommunane Feldis/Veulden, Scheid, Trans og Tumegl/Tomils vart slått saman. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tomils|Tomils]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
Avusy

**Avusy** er ein kommune i kantonen Genève i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 410 meter over havet.

Kommunen ligg på landsbygda utanfor Genève. Han består av landsbyane Avusy-Village, Athenaz, Sézegnin og grenda Champlong. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Avusy|Avusy]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (fransk)
*
Bellevue i Sveits

**Bellevue** er ein kommune kantonen Genève i Sveits.

Kommunen ligg langs nordsida av Genfersjøen og har vokse kraftig dei siste tjue åra på grunn av nærleiken til Genève. Han består av landsbyen Bellevue og grendene Vengeron, Les Tuileries, Valavran og Colovrex.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bellevue, Switzerland|Bellevue, Switzerland]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (fransk)
Bernex i Sveits

**Bernex** er ein kommune kantonen Genève i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 380 meter over havet.

Kommunen ligg på venstresida av Rhône. Han består av landsbyen Bernex og grendene Chèvres, Loëx, Lully, Sézenove og den fråflytta landsbyen Vuillonnex.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bernex, Switzerland|Bernex, Switzerland]]» frå ,  den 17. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
*
Cartigny i Sveits

**Cartigny** er ein kommune kantonen Genève i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 430 meter over havet.

Kommunen ligg sentralt i den sveitsiske Champagne-dalen. Han består av landsbyane Cartigny og La Petite Grave.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cartigny, Switzerland|Cartigny, Switzerland]]» frå ,  den 18. mars 2012.*  


## Bakgrunnsstoff
*
Céligny

**Céligny** er ein kommune i kantonen Genève i Sveits. Han består av to små eksklavar av kantonen Genève i kantonen Vaud, nær 
Crans-près-Céligny. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 434 meter over havet. 

Den største eksklaven består av landsbyen Céligny på ein ås ovanom Genfersjøen langs den vesle Le Brassus-dalen. Den mindre eksklaven består av grendene La Grande og La Petite Coudre.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Céligny|Céligny]]» frå ,  den 18. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (fransk)
Choulex

**Choulex** er ein kommune kantonen Genève i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 470 meter over havet.

Kommunen ligg sør for Genfersjøen.  Han består av gatelandsbyen Choulex og grendene Bonvard, Briffod, Chevrier, La Capite og Miolan.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Choulex|Choulex]]» frå ,  den 18. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad (fransk)
Cologny

**Cologny** er ein kommune i kantonen Genève iSveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 460 meter over havet. 

Kommunen ligg på vestsida av Genfersjøen og har ein golfbane, Genève Golf Club. Han består av landsbyen Cologny og mange grender, som La Belotte og Ruth. Området består hovudsakleg av villaer. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cologny|Cologny]]» frå ,  den 18. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (fransk)
Grand-Saconnex

**Grand-Saconnex** er ein kommune kantonen Genève i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 452 meter over havet.

Fleire internasjonale organisasjonar under Dei sameinte nasjonane ligg i Grand Saconnex. Grand Saconnex er derfor ein kosmopolitisk kommune og ein av dei mest mangfaldige i Sveits med nesten 40 % av innbyggjarane fødd utanfor Sveits. 

Genève internasjonale lufthamn ligg delvis innanfor grensene til Le Grand-Saconnex.

Kommunen ligg på vestsida av Genfersjøen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grand-Saconnex|Grand-Saconnex]]» frå ,  den 18. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Grand-Saconnex (fransk)
Gy i Sveits

**Gy** er ein kommune i kantonen Genève i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 405 meter over havet. 

Kommunen ligg på austsida av Genfersjøen og på høgresida av Seymaz. Kommunen grensar til Frankrike.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gy i Sveits|Gy i Sveits]]» frå ,  den 18. mars 2012.*
Pregny-Chambésy

**Pregny-Chambésy** er ein kommune i kantonen Genève i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 449 meter over havet. Han ligg like nord for byen Genève, ved Genfersjøen.

Fleire diplomatiske delegasjonar held til i Pregny-Chambésy på grunn av nærleiken til Dei sameinte nasjonane i Genève og det same gjer Genève internasjonal lufthamn.

Kommunen ligg 3 km frå Genève på vestsida av Genfersjøen. Han består av landsbyen Pregny og grendene Chambésy-Dessus og Chembésy-Dessous, samt busetnaden Roilbot.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pregny-Chambésy|Pregny-Chambésy]]» frå ,  den 18. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (fransk)