open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Perlemor

**Perlemor** (tysk *Perlmutter*, mellomalderlatin *mater perlarum*, 'mor til perla') er det indre laget av skalet til muslingar. Det består av ganske tynne, planparallelle lag skiftevis av conchiolin og kalkkrystallar. Ved lysbryting får det ein iriserande glans, som er sterkare jo tynnare og tettare laga er. Perlemor er blitt brukt til ei rekkje pyntegjenstandar og knappar. Materialet til dette får ein særleg frå perlemuslingar.

## Bilete

A Nautilus macromphalus shell inside.jpg|Tverrsnitt av eit *[[Nautilus macromphalus]]*-skjel.
Paua.jpg|Perlemor frå *Haliotis iris*.
Mother of pearl.jpg|Perlemorstykke.
Västknappar av pärlemor med mässing, 1900-tal - Hallwylska museet - 110567.tif|Perlemorknappar.


## Sjå òg
*Perlemorsky

## Kjelder

*
NTA

**NTA** kan visa til:
* Norwegian Theatre Academy, avdeling ved Høgskolen i Østfold
* Nei til atomvåpen, ein norsk organisasjon
* Norsk tidsskrift for atferdsanalyse, vitskapleg tidsskrift
Penselmuggsoppar

**Penselmuggsoppar** (*Penicillium*) er ei slekt av soppar. Dei finst mange ulike stader på jorda og er mellom anna funne i prøver frå alpine område, tundra og Antarktis. Dei har òg vorte skildra frå is under isbre, og er ei av dei meir vanlege isolerte slektene frå tang.

Fleire artar i slekta vert nytta industrielt til fermentering; mellom anna ved produksjon av ost, der til dømes artane roquefortmugg (*Penicillium roqueforti*) og camembertmugg (*Penicillium camemberti*) vert nytta. Vidare vert arten *[[Penicillium purpurogenum]]* nytta til framstilling av glukonsyre og arten penicillinmugg (*Penicillium chrysogenum*) til framstilling av penicillin. Ymse penselmuggsoppartar produserer antimykotikumet griseofulvin.

I 2014 vart det rekna 354 artar til penselmuggsoppane.

## Kjelder
Griseofulvin

**Griseofulvin** er eit antimykotikum som vert produsert av ymse artar i slekta penselmuggsoppar. Arten *[[Penicillium griseofulvum]]* vert rekna som den penselmuggsopparten som er best for framstilling av griseofulvin, og er òg arten griseofulvin fyrst vart funne i.

Griseofulvin vert nytta i handsaming av ei rad ulike soppinfeksjonar, som ringorm. Griseofulvin er verksam mot dermatofyttar som har kitin i selleveggen, og har ikkje nokon effekt på andre soppar og heller ikkje på bakteriar.

## Kjelder
*
Penicillium griseofulvum

***Penicillium griseofulvum*** er ein penselmuggsopp som mellom anna er knytt til mugg på eple under lagring. Han finst over heile verda.

Ei sekvensering av genomet til *P. griseofulvum* vart publisert i 2016 og var på 29,3 megabasar. Samanlikning med andre penselmuggsoppgenom fann at *P. griseofulvum* vart ein eigen art etter *[[Penicillium oxalicum]]*, men før penicillinmugg.

*P. griseofulvum* produserer molekyla patulin, griseofulvin, roquefortin C, penicillin, syklopiasonsyre og kanoklavin I. 

## Kjelder
*
Martin Øysteinson Ommedal

**Martin Øysteinson Ommedal** () er ein norsk bonde og klokkar. Han er frå i Hyen i Gloppen kommune. Ommedal har skrive mange prologar som har vorte framførte på ulike tilstellingar. Han har også skrive mange dikt og fleire har vorte publiserte både i lokalavisa Firda Tidend og i Kyrkjeblad for Gloppen.

## Bibliografi
### Bøker
*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
*

## Kjelder
* Kyrkjeblad for Gloppen, nr 5, 2014
Harald Thingnes

**Harald Endre Thingnes** () er ein norsk programleiar og stuntreportar for NRK Sport. 

Thingnes har sidan Vinter-OL 2010 hatt som oppdrag å laga innslag til NRK sine sendingar frå byen og nærområdet til større arrangement. Han har også intervju med familie og fans av deltakarane på tribunane medan renn pågår. 

Thingnes kjem frå Naustdal, og er busett på Risløkka i Oslo. Han er fadder og onkel (morbror) til skiskytarane Tarjei Bø og Johannes Thingnes Bø.

I 2011 vart han tildelt Alf Helleviks Mediemålspris.

## Bibliografi
*

## Kjelder
* Wikipedia på bokmål
After Loving You

«**After Loving You**» er ein song av Elvis Presley, skriven og komponert av Eddie Miller og Johnny Lantz. Han vart gjeven ut på albumet hans *[[From Elvis in Memphis]]* og spelt inn i American Sound Studio i Memphis den 18. februar 1969.

Songen vart først framført av Joe Henderson på singelen hans «Big Love» (1962). Han vart òg tidlegare gjeven ut av Eddy Arnold (mai 1962) og av Jim Reeves (mars 1963). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:After Loving You|After Loving You]]» frå ,  den 2. januar 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
True Love Travels on a Gravel Road

*** True Love Travels on a Gravel Road*** er ein song skriven av Frazier-Owens og gjort populær av Elvis Presley. Han vart først spelt inn av Duane Dee i 1968, og vart ein liten hit for han med ein 58. plass på countrylista i USA. Presley spelte inn songen 17. februar 1969 i American Sound Studios i Memphis. Han framførte òg songen på International Hotel i Las Vegas den 26. januar 1970. Songen finst på *[[From Elvis in Memphis]]*, i tillegg til fleire samlealbum som *[[The Memphis Record]]*, *The Memphis 1969 Anthology: Suspicious Minds* og *[[From Nashville to Memphis: The Essential '60s Masters]].*

Ei innspeling frå 1969 av Percy Sledge vart òg ein suksess. 

I 1995 vart songen gjeven ut på singel av Nick Lowe for Unichappell Music/Acuff Rose Music (BMI). 

The Highwaymen spelte inn songen og The Afghan Whigs gav ut sin versjon på EP-en *Uptown Avondale*. Det australske blues- og rootsbandet The Revelators spelte inn songen i 2000 på albumet *[[The Adventures of The Amazing Revelators]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:True Love Travels on a Gravel Road|True Love Travels on a Gravel Road]]» frå ,  den 2. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sloe

**Sloe** er eit slep av greiner eller småtre (gjerne bjørk), som vert nytta for å frakte høy på vinterføre. Ei sloe vert laga ved at ein legg greinene, eller trea, tett saman på marka, for så å velta høy over dei. Så vert sidene og toppen av høydongen dekt på same måten, før det vert sett reip rundt, som så vert stramma til. Slike sloer kan så trekkast i snøen, eller leggast på ein kjelke. Når sloene ligg rett på snøen bremsa dei godt når dei vart trekte ned bratte lier. Dette var ein vanleg måte å frakta heim høy frå høyløer i marka, der det var for bratt eller ulent til å nytta hest. For husmannsfolk, som ikkje hadde råd til hest, var sloer ein rimeleg måte å få heim markahøyet på.
Strålemuggsoppar

**Strålemuggsoppar** (*Aspergillus*) er ei slekt av soppar. Artane i slekta finst over heile verda. Nokre av dei øydelegg mat, dannar mykotoksin og vert ofte rapporterte som patogen i menneske og dyr. Dei er òg vanlege på tekstil og alt slags daudt organisk materiale, der soppen ofte kan sjåast som eit grønt til svart lag. I sum har strålemuggsoppar ein stor påverknad på økonomi og menneskehelse.

Strålemuggsoppar vert nytta i bioteknologi til produksjon av ulike molekyl, som antibiotikum, organiske syrer, medisin og enzym. Dei vert òg nytta til fermentering av mat. Til dømes vert *[[Aspergillus oryzae]]* nytta ved produksjon av den japanske nasjonaldrikken sake og svartstrålemugg (*Aspergillus niger*) til gjæring av sitron- og glukonsyre.

Namnet strålemuggsoppar kjem frå sporane som strålar ut frå toppen av sporeberarane, før dei etter kvart vert avsnørte ein om gongen.

Slekta har over 300 artar og er nærskyld penselmuggsoppane. Alle artane i slekta har ein kjønna sporedannande struktur kalla ein aspergil. Kring ein tredjedel av artane har i tillegg eit kjønna stadium.

Slekta har fleire skadelege saprofyttar og dessutan nokre parasittar. Arten lumsk strålemugg (*Aspergillus flavus*) infiserer dårleg lagra peanøtter og øydelegg avlingar ved å produsera sterkt kreftframkallande aflatoksin. Grøn strålemugg (*Aspergillus fumigatus*) kan valda aspergillose hjå menneske og særskilt hjå fjørfe.

## Kjelder
Kari Leine Balog

**Kari Leine Balog** () er ein norsk prest og forfattar. Ho vaks opp i Ytre Arna og er busett i Selje, der ho er sokneprest. Balog er engasjert i utvikling av Sunnivaleia frå Florø/Kinn til Selje.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
## Kjelder
* Kolon forlag
Lumsk strålemugg

**Lumsk strålemugg** (*Aspergillus flavus*) er ein saprofytt strålemuggsopp som finst i jord over heile verda. Han kan infisera frøavlingar før og etter innhausting og ureina dei med aflatoksin, ei gruppe giftige og kreftframkallande stoff. Han er nærskyld *[[Aspergillus  oryzae]]* og *[[Aspergillus parasiticus]]*. Genetisk sett er lumsk strålemugg nesten identisk med *A. oryzae*, ein art som ikkje er i stand til å laga aflatoksin. Han er mogelegvis ei tamd utgåve av lumsk strålemugg.

Lumsk strålemugg kan òg valda aspergillose i menneske og dyr; særskilt i individ med minska immunforsvar. Hjå menneske ligg han berre bak grøn strålemugg (*Aspergillus fumigatus*) som opphav til aspergillose. Han er òg den strålemuggsoppen som mest infiserer insekt.

Til liks med alle strålemuggsoppar studerte so langt, har lumsk strålemugg åtte kromosom. Han har ein genomstorleik på kring 37 megabasar og over  verksame gen.

Lumsk strålemugg lagar mellom anna, som sekundære metabolittar, aflatoksin B<sub>1</sub> og B<sub>2</sub>, aspergillsyre, aspergillomarasmin A og B, syklopiasonsyre, kojisyre, gliotoksin, sterigmatocystin og 3-nitropropionsyre.

## Kjelder
Aflatoksin

**Aflatoksin** (frå *afla-* (samantrekking av *Aspergillus flavus*) og *toksin*) er ei gruppe nærskylde gifter kjende frå slekta strålemuggsoppar. Dei vert i hovudsak produserte av artane lumsk strålemugg (*Aspergillus flavus*) og *[[Aspergillus parasiticus]]*, som kan leva saman og veksa på nesten kva som helst mat og avling.

Aflatoksina vart oppdaga i 1960 og isolerte i 1961 etter at nokre kalkunkyllingar vart forgifta av peanøttmjølet dei var fôra med. Aflatoksina er kjemisk avleidde av kumarin. Dei er stabile og særs giftige av di dei mellom anna framkallar mutasjonar og kreftutvikling, særleg i levra.

Dei fleste artane av strålemuggsoppar som produserer aflatoksin er frå seksjonen *Flavi*. Døme på artar som produserer aflatoksin (frå heile slekta):

* *[[Aspergillus arachidicola]]*
* *[[Aspergillus bombycis]]*
* *[[Aspergillus minisclerotigenes]]*
* *[[Aspergillus nomius]]*
* *[[Aspergillus ochraceoroseus]]*
* *[[Aspergillus parvisclerotigenus]]*
* *[[Aspergillus pseudocaelatus]]*
* *[[Aspergillus pseudonomius]]*
* *[[Aspergillus pseudotamarii]]*
* *[[Aspergillus togoensis]]*

## Kjelder
Aud Hjelle

**Aud Hjelle** () er ein norsk designar, journalist, reiseleiar og sekretær. Ho er frå Eid. Aud Hjelle har sitt eige designfirma, Aud Hjelle Design.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
*
Eau de vie

**Eau de vie**, **eau-de-vie**, er ei fransk nemning for brennevin og tyder livets vatn. I Noreg har nemninga *eau de vie* framfor alt vore nytta om brennevin som er framstilt ved destillasjon av vin laga av druer, men som etter gjeldande lover og føresegner ikkje kan verte merka og marknadsførd som cognac. Men i Frankrike er eau-de-vie ei vid nemning som femner om alle typar brennevin, utan omsyn til kva slags råvare som er nytta. Såleis vert til dømes akevitt laga av potet, calvados laga av eple, rom laga av reststoffar frå sukkerproduksjonen, omtalt  i Frankrike som eau-de-vie.

Nemninga «eau de vie» er av latinsk opphav, *[[aqua vitæ]]*, som likeeins tyder *livets vatn*. Ordbruken skriv seg frå mellomalderen, då brennevin vart utvikla av alkymistar som ynskte å finne fram til ein eliksir som skulle hindre aldring og gje eit langt liv. Brennevin teke regelmessig i små dosar vart rekna som livslengjande, og  i lange tider frametter vart brennevin nytta som medisin og botemiddel for sjukdomar og lyte av mange slag. På norsk har det latinske *aqua vitæ* vorte til ordet akevitt og festa seg som nemninga på ein type brennevin krydra med urter, særleg karve.
Olav J. Befring

**Olav J. Befring** () var ein norsk bonde, sjølvlærd botanikar og amatørastronom. Han var frå  Jølster. Som botanikar gav Befring i 1981 ut *Jølstrafloraen*. Der skreiv han mellom anna utførleg om ballastplantar, t.d. fjøreknappen.

Befring vart tildelt Fylkeskulturprisen i 1985.

## Bibliografi
### Bøker
*
*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Fylkesleksikon Sogn og Fjordane 
*Gravminner i Norge

## Bakgrunnsstoff
* Om Olav J. Befring i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Sverre J. Befring

**Sverre J. Befring** () var ein norsk bonde. Han var frå  Jølster. Befring var leiar i mange år i Stardalen mannskor, og har tonesett fleire songar for koret. Han omkom 21. juli 2003 saman med syskena Johanna Tomina og Bjarne i ei silogassulukke på heimegarden.

## Bibliografi
### Bøker
*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder

* Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
* Gravminner i Norge

## Bakgrunnsstoff
* Om Sverre J. Befring i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Paul Ragnar Frøyen

**Paul Ragnar Frøyen** () var ein norsk professor i kjemi. Han var frå Kalvåg i Bremanger kommune. Frøyen arbeidde ved Universitetet i Bergen og Universitetet i Oslo og på Landbrukshøgskulen på Ås.

## Bibliografi
### Bøker
*

## Kjelder
* Selja forlag
Methicillin-resistente gule stafylokokkar

**Methicillin-resistente gule stafylokokkar** (avstytt **MRSA** etter vitskapleg artsnamn *S. aureus*) er gule stafylokokkar (*Staphylococcus aureus*) som toler methicillin og mange andre antibiotikum. Methicillin er ikkje lenger nytta klinisk og er heller ikkje lenger produsert kommersielt, men MRSA-bakteriar er òg resistente mot alle antiobiotikum basert på β-lactam, utanom den siste generasjonen av kefalosporin.

Methicillin vart introdusert i 1959, og året etter, i 1960, vart dei fyrste tilfella av methicillin-resistens rapporterte frå eit sjukehus i Guildford nær London. Før 1990 var dei fleste MRSA-bakteriane knytte til sjukehus (på engelsk avstytt HA-MRSA), men etter kvart vart menneske òg smitta av MRSA utanfor helseinstitusjonar (på engelsk avstytt CA-MRSA). I tillegg finst det MRSA-bakteriar knytte til storfe (på engelsk avstytt LA-MRSA).

## Kjelder
Penicillium oxalicum

***Penicillium oxalicum*** er ein penselmuggsopp. Han lagar oksalin og roquefortin som eit mellomprodukt i syntesen av oksalin. Ei fylogenetisk undersøking fann at han vart ein eigen art før både *[[Penicillium griseofulvum]]* og penicillinmugg.

## Kjelder
* 
*
Hjalmar Hjorth Boyesen

**Hjalmar Hjorth Boyesen** () var ein norsk professor og forfattar. Han vaks opp på Fredriksvern, Kongsberg og på Systrond i Leikanger kommune. Boyesen hadde utdanninga si i tysk og skandinavisk litteratur frå universitet i Leipzig og universitetet i Oslo. 
Han reiste til Amerika i 1869. 

Boyesen vart professor i germansk litteratur 1873, og vert rekna som ein av dei viktigaste norske kulturberarane i det norske miljøet i Amerika. Han skreiv mange bøker om litteratur og samfunnskritikk.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Kjelder
* Om Hjalmar Hjorth Boyesen i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane

## Bakgrunnsstoff
* Om Hjalmar Hjorth Boyesen i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Destillasjon

**Destillasjon** eller **destillering** er ein prosess som vert nytta for å skilje frå kvarandre komponentar med ulike kokepunkt i ei væske ved å varme opp væska til damp som deretter vert kondensert (det vil seie å avkjøle dampen, så han går over til væske att). Den eller dei komponentane i væska som skal takast vare på, vert kalla destillat.

Metoden vert nytta i mange samanhengar. I dei såkalla oljeraffineria vert til dømes bensin og andre produkt skilde ut frå råolja ved hjelp av destillasjon. Metoden vert òg nytta for å framstille alkohol av alkoholhaldig væske, som til dømes for å laga brennevin ved å destillere vin. Både drikkevatn og salt kan lagast av sjøvatn ved å reinska vatnet for saltet ved å late vatnet fordampe og deretter kondenserast. Destillert vatn til medisinsk eller teknisk bruk er vatn som er reinska for mikroorganismar, metallsaltar og anna som er løyst opp i vanleg drikkevatn frå vassverk eller i sjøvatn, og på dette viset òg vorte sterilisert.

Dersom ei blanding av to væsker med kokepunkt som ligg nær kvarandre skal skiljast frå kvarandre, er det vanskeleg å få destillatet reint i ein operasjon, og destillasjonen må gjerast i to eller fleire omgangar. Slik gjentaking av destillasjonen vert kalla rektifikasjon, og er vanleg ved til dømes framstilling av sprit for å få reinast mogleg destillat. Når det skal skiljast ut fleire ulike destillat med ulike kokepunkt i eit blandingsvæske, vert det fyrste destillatet utgangspunktet for ein ny destillasjon ved ein annan og lågare temperatur, som deretter vert utgangspunkt for ein nye destillasjon ved ein annan temperatur, og slik bortetter. På dette viset får ein til dømes fram av råolja både propan, bensin og andre produkt, som tungolje og bitumen (asfalt), der propan og bensin har låge kokepunkt, og bitumen høgt kokepunkt.
Aspergillus nidulans

***Aspergillus nidulans*** er ein strålemuggsopp som har vore nytta som ein modellorganisme for eukaryotar. Ei sekvensering av genomet med ein storleik på over 30 megabasar vart publisert i 2005.

*A. nidulans* produserer penicillin, men i mykje mindre mengder enn penicillinmugg.

## Kjelder
Horisontal genoverføring

**Horisontal genoverføring** er prosessen der organismar, i hovudsak bakteriar og arkar, kan ta opp gen og andre DNA-sekvensar  frå organismar, og skil seg soleis frå øksling, der DNA går frå forelder til avkom.

I bakteriar hender horisontal genoverføring gjennom tre ulike mekanismar:

# sella tek opp i seg nake DNA frå omgjevnadene (kalla transformasjon)
# bakterisella er i fysisk kontakt med sella ho får DNA frå (kalla konjugasjon)
# det nye DNA-et kjem gjennom ein bakteriofag (kalla transduksjon)

Horisontal genoverføring kan henda mellom organismar frå vidt ulike taksonomiske einingar, til dømes frå prokaryotar til eukaryotar. Fleire kopiar av *[[Wolbachia]]*-genom, ei slekt av bakteriar som mellom anna koloniserer ulike leddyr, vart funne i genomet til fruktfluga *[[Drosophila ananassae]]*.

## Kjelder
Cappelen-saka

**Cappelen-saka** er ei norsk straffesak mot nordmannen Gjermund Cappelen og eit kriminelt nettverk kalla «Cappelen-ligaen». Cappelen omtalar seg som hasjbaron og har tilstått å stå bak ein av dei største innføringane av narkotika til Noreg nokosinne. I 2015 vart fleire medlemmar av Cappelen-ligaen dømde til fengsel etter mafiaparagrafen, medan rettssakene mot Gjermund Cappelen og ein korrupsjonstiltalt politimann, Eirik Jensen, enno pågår. Eirik Jensen vart dømd i Tingretten i 2017, og han anka.

Jensen kom i 2015 med ei bok med si side av saka.

## Kjelder
Tyrkarar

**Tyrkarar** i snever forstand er eit tyrkisktalande folkeslag som hovudsakleg lever i Tyrkia. I vidare forstand kan det visa til tyrkiske folk, ei rekkje folkegrupper som snakkar tyrkiske språk og har røter til eit nomadefolk som på herska over området frå Mongolia til Svartehavet på 500-talet. Det finst minoritetar av etniske tyrkarar i område som tidlegare høyrde til Det osmanske riket. I nyare tid er det også blitt danna ein diaspora av utvandra tyrkarar, særleg i Vest-Europa.

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Turkish people|Turkish people]]» frå ,  den 5. januar 2017.*
Asbjørn Tyssen

**Asbjørn Tyssen** () er ein norsk konservator og forfattar. Han er oppvaksen på Voss, utdanna i Bergen og busett i Førde. Tyssen er utdanna etnolog frå Universitetet i Bergen. Han var tilsett på Sunnfjord Museum frå 1992 til 2017.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
*
*
*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Kulturnett Sogn og Fjordane

## Bakgrunnsstoff
* Om Asbjørn Tyssen i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
*Og dette skal vere journalistikk
Orknøyjarlane

**Orknøyjarlane** var hovdingar og stormenn som i norrøn tid rådde over øyriket vest i havet. Kjerneområdet deira var Orknøyane og Shetland, men til ulike tider rådde dei òg over deler av «Katanes» (Caithness i Skottland) og «Sudrland» (Sutherland i Skottland), dei skotske øyane, deler av Irland og heilt sør til øya Man.

## Mørejarlsætta
Dei første, kjende orknøyjarlane høyrde til i Mørejarlsætta. Det er ei hypotese at Ragnvald Mørejarl, som ættling i ei «sjøkongeætt» i røynda var arvingen til eit etablert, sjølvstendig sjørike på Orknøyane. Kanskje var ikkje Sigurd jarl den mektige den første orknøyjarlen, men rett og slett berre den første som sogeskrivarane på 1200-talet hadde kunnskap om. Den første som er nemnt i sogene som hadde hadde herredømet over Orknøyane, var Ragnvald Mørejarl (han levde på 800-talet og døydde omkring 892), og dei fleste av jarlane fram til om lag 1231 kunne rekne ætta si attende til han. Det norrøne sogeverket orknøyingasoga vart nedskrive omkring år 1200 og handlar om livet til jarlane i denne perioden:

Jarlane var i tida fram til 1468 ofte underordna kongane i Noreg, men til tider òg kongane i Skottland for områda på det skotske fastlandet. Det er likevel noko uvisst i kor stor grad dei første orknøyjarlane var underlagt norsk herredøme. Den eldste kjelda som gir oss konkret opplysning om dette, er *Beretningen om Hamburg stift* av Adam av Bremen, der det i tredje bok, kapittel 17, blir sagt at kong Harald Hardråde la under seg øyane i 1066, då han hadde lagt ut på hærferd for å erobre England. 

I 1266 selde kong Magnus Lagabøte Sudrøyane (Hebridane) og Man til den skotske kongen (Perthtraktaten). I 1468 vart Orknøyane pantsett til den skotske kongen av Kristian I av Danmark/Noreg og i 1469 Hjaltland (Shetland). Øyane vart seinare ikkje løyst ut.

## Jarletittelen
Når hovdingane i Mørejarlsætta hadde tittelen «jarl», blir dette ofte sett synonymt med «kongens jarl» - noko som er ei historisk mistolking. «Jarl» er ein eldgamal, sjølvstendig hovdingtittel som truleg er eldre enn konge-tittelen. Den eldste nemninga blir oftast gitt tydinga «fri mann av god ætt og høg byrd», men ordet skriv seg òg frå stammenamnet *heruler*. Orknøyjarlane kalla seg opphavleg for «jarl» fordi det var ein nedarva tittel i deira ætt, til liks med jarlane i Håløygeætta.  I styringstida til kong Olav Haraldsson vart det sagt at Orm Eilivsson var jarl og at det skulle vere berre  éin jarl om gongen i Noreg. Orknøyjarlane kom ikkje inn under denne «regelen» og vart like fullt kalla jarlar sjølv etter at dei  reelt sett vart underordna norske kongar.

## Merknadar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Orknøyingasoga omsett av Gustav Indrebø (Oslo 1929)
* Orknøyingenes saga omsett av Anne Holtsmark (Oslo 1970)
* Fragmentary Annals of Ireland CELT University  College Cork
* A Timeline of Early Orkney History orkneyjar.com
* Viking Orkney
Laktam

**Laktam** er sykliske sambindingar der ringen har ei syreamidbinding. 

Ordet «laktam» er eit teleskopord som er sett saman av «lakton» og «amid». Dei greske bokstavane β, γ og δ blir nyttta som prefiks for å gje storleiken på ringen – β viser til fire atom, γ til fem og δ til seks atom i ringen. Laktamet β-laktam er med i β-laktam-antibiotika.

## Kjelder
Amid

**Amid** (av *ammoniakk* og *-id*) eller **syreamid** er sambindingar mellom ammoniakk  eller eit amin og acylgrupper (syreradikal). Kjende amid er acetamid (), acetanilid () og urea (). Om to acylgrupper er knytte til ammoniakk eller eit primært amin vert sambindingane kalla imid. Amida er til skilnad frå amina ikkje basar, og reagerer nøytralt.

## Kjelder
*
Nettroll

**Nettroll** viser til ulike former for uønskt oppførsel på Internett. Den opphavlege tydinga av ordet viste til folk som skriv feil eller provoserande ting for å få respons.

*Trolling* i moderne engelsk viser til ein fiskemetode der ein sleper ein krok med påsett agn gjennom vatnet og venter på at noko skal bita på; ein variant av fisketeknikken dorging. Før internettbruken blei trolling brukt som militærslang for det å lura fiendar til å bruka skyts på lokkemiddel i staden for verkelege mål. Eit nettroll kan tilsvarande seiast å slenga ut eit åte, typisk eit upopulært synspunkt, og venta på at nokon tek det. 

Etterkvart har nettroll-omgrepet fått ei vidare tyding, gjerne inspirert av troll frå skandinavisk folketru, eller av bruken av ordet troll om ein stygg eller ubehageleg person. Det kan visa til folk som er kranglevorne eller plagsame, tilmed til personar som plager eller sjikanerer andre på Internett.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Internet troll|Internet troll]]» frå ,  den 29. januar 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Ta knekken på nettrollene, online.no
Bombe

**Bomber** er gjenstandar laga som ein hol lekam av metall eller anna, fylt med stoff som er meint for å drepe menneske, øydelegge bygningar, transportmiddel og anna ved å eksplodere på utpeikte stader. Bomber kan vere fylt med til dømes høgeksplosivt sprengstoff, kjernefysisk sprengladning, giftig gass, brennbart materiale som er vanskeleg å slokke, stoff som gjev mykje røyk. For å få bombene til å eksplodere i rett tid, vert det nytta ulike utløysingsmekanismar som til dømes lunte, fjernstyrte innretningar, tidsur og anna. For bomber som vert sleppte frå fly, kan det nyttast mekanismar som får bomba til å gå av når ho råkar målet.

Ordet bombe vert nytta om både militære våpen, og om ulike former for sprenglekamar nytta av ikkje-militære under konfliktar eller for å terrorisere samfunnet. Bomber kan såleis vere både primitive, heimelaga konstruksjonar eller teknisk avanserte industriprodukt, framstilt og utforma på ulike vis og i ulike storleikar. Sprengbomber er slike bomber som drep og øydelegg ved at høgeksplosivt sprengstoff eksploderer. Gassbomber er bomber som sprengast for å forgifte menneske, dyr, land og vatn ved hjelp av giftig gass og anna stoff. Brannbomber er bomber fylte med napalm eller bensin i form av ein gelé, meint å brenne i hel menneske, setje fyr på bygningar og anna. Atombomber eller hydrogenbomber er bomber som nytter kjernefysiske sprengladningar, og som kan gjere særs store øydeleggingar både ved detonasjonen, og som fylgje av den radioaktive strålinga som oppstår etter detonasjonen. Bomber av militære typar vert frakta mot målet i fly, missil (rakettar) eller dronar; massebombing av byar, slagmarker og installasjonar vert ofte gjort av særskilde bombefly. Bilbomber er primitive bomber laga ved at bilar vert fylt med sprengstoff, særleg nytta av terroristar for å drepe, øydeleggje og skape frykt ved å verte detonert der det er samla mykje folk, eller for å råke bygningar og installasjonar.
Β-laktam-antibiotikum

**β-laktam-antibiotikum** er antibiotikum med ein β-laktam-ring. β-laktam-ringen er smelta saman med ein annan ring med anten fem (penam og penem) eller seks (kefam eller kefem) atom. Utviklinga av β-laktam-antibiotikum byrja med oppdaginga av penicillin i 1929.

## Bruk som medisin
Målt i omsetning var antibiotikum med β-laktam i 2003 den viktigaste klassen av antibiotikum, og kefalosporin og penicillin var vidare dei viktigaste β-laktam-antibiotikuma.

β-laktam-antibiotikuma karbapenem er verksame mot mange viktige bakteriar som valdar sjukdom, både gram-positive og gram-negative.

β-laktam-antibiotikum produserte av organismar i naturen er i hovudsak spesifikke for bakterieprotein og ikkje giftige for menneske og pattedyr, men nokre meir breispektra utgåver utvikla i laboratorium kan verka som nyregifter. Dette gjeld ymse kefalosporin og penem. β-laktam-antibiotikum nytta klinisk har òg vore rapporterte å kunna verka som nervegift for visse pasientar.

## Genetisk opphav

I naturen kan både bakteriar og muggsoppar laga β-laktam-antibiotikum. Truleg vart gena for syntese av β-laktam-antibiotikum overført horisontalt frå bakteriar til den sams eukaryote opphavsarten til ei rad artar i soppriket, for kring 370 millionar år sidan. Nokre soppar ser ut til å ha mist evna til å laga β-laktam-antibiotikum etter kvart, medan andre, som gjærsoppane, kan ha skilt seg frå som eigne grupper før genoverføringa hende. Nokre penselmuggsoppar og strålemuggsoppar er mellom muggsoppane som kan laga β-laktam-antibiotikum.

Mellom bakteriane produserer artar i *[[Streptomyces]]* (som *[[Streptomyces lipmanii]]* og *[[Streptomyces clavuligerus]]*) β-laktam-antibiotikum.

## Kjelder
Øyleikane 2017

**Øyleikane 2017** vil haldast på Gotland i Sverige i perioden 24. juni til 30. juni. Arrangør av øyleikane er International Island Games Association.

## Påmelde
Alle dei 24 medlemsøyane er påmelde til konkurransane på Gotland.

* 
* Alderney 
* 
* 
* 
*  
* Frøya
*
* Gotland **(Vert)**
* 
* 
* Hitra
*
* Wight
*
* Menorca
* Orknøyane
* Rhodos 
* Saaremaa
* Sark 
* Shetland
*
* Hebridane 
* Ynys Môn

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Offisielle nettsider
Dermatofytt

**Dermatofyttar** er soppar som femnar om tre slekter: *[[Microsporum]]*, *[[Trichophyton]]* og *[[Epidermophyton]]*. For artar med kjønna øksling er det vist at dei høyrer til sekksporesoppfamilien Gymnoascaceae, resten er sette til gruppa imperfekte soppar. Dermatofyttar går til åtak på vev med keratin og valdar ringorm, favus (skurv), skjeggsopp, fotsopp og naglesopp.

## Kjelder
Issvullsopp

**Issvullsopp** (*Pseudohydnum gelatinosum*) er ein gelésopp som veks på bartrestubbar. Soppen har ein geléaktig konsistens, ein isblågrå farge og ei underside med piggar. Han er ikkje rekna for å ha nokon verdi som matsopp.

I Noreg er issvullsopp vanleg på Austlandet.

## Kjelder
Streptomyces

***Streptomyces*** er ei slekt av myceldannande bakteriar der dei fleste lever i jorda. Nokre artar skil seg ut ved å produsera særs verdfulle antibiotikum, som streptomycin, kloramfenikol, tetrasyklin, erytromycin, klindamycin, vankomycin og andre. Arten *[[Streptomyces griseovirides]]* vert nytta mot sopp.

Arten *[[Streptomyces scabies]]* valdar sjukdomen flatskurv på potet.

## Kjelder
Øyleikane 2015

**Øyleikane 2015**  vart arrangert på Jersey i perioden 27. juni til 3. juli. Dette var andre gongen Øyleikane vart arrangert på Jersey. Arrangør av øyleikane var International Island Games Association.

## Deltakarøyar
Alle dei 24 medlemsøyane var påmelde til konkurransane på Jersey.

*
* Alderney
* 
* 
* 
* 
* Frøya
* 
* Gotland 
*  
* 
* Hitra
*
* Wight
* **(Vert)**
* Menorca
* Orknøyane
* Rhodos 
* Saaremaa
* Sark
* Shetland
*
* Hebridane 
* Ynys Môn

## Idrettsgreiner

Dei offisielle øvingane (antall øvingar i parentes) er lista under. Dei 28 sportsgreinene det vart konkurrert i var:

## Medaljestatistikk

## Fotnotar
Ronnie Milsap

**Ronnie Lee Milsap** () er ein USA-amerikansk countrysongar og pianist. Han var ein av dei mest populære og innverknadsrike countryartistane i 1970- og 1980-åra. Han vart ein av dei første suksessrike blinde songarane i country, og ein av dei mest suksessrike og allsidige «crossover»-artistane i si tid, med hittar både i country- og popmarknaden. Dei største hittane hans er «It Was Almost Like a Song», «Smoky Mountain Rain», «(There's) No Gettin' Over Me», «I Wouldn't Have Missed It for the World», «Any Day Now» og «Stranger in My House». Han har vunne seks Grammyprisar og har hatt førti hittar på toppen av countrylista, tredje mest etter George Strait og Conway Twitty. Han vart innlemma i Country Music Hall of Fame i 2014.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ronnie Milsap|Ronnie Milsap]]» frå ,  den 7. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
*
*
*
Sandy Posey

**Sandy Posey** () er ein amerikansk popsongar, med suksess i 1960-åra med singlar som «Born A Woman» og «Single Girl» i 1966. Ho vert ofte skildra som ein countrysongar, men som Skeeter Davis (som ho ofte vert samanlikna med) har ho gjeve ut musikk i forskjellige sjangrar. Posey hadde fire hitsinglar i USA, tre av dei nådde 12. plassen på singellista.

Ho starta karrieren som studiomusikar og song mellom anna for Elvis Presley og på Percy Sledge sin «When a Man Loves a Woman». Andre songarar ho har sunge for er Joe Tex, Bobby Goldsboro og Tommy Roe.

## Diskografi

### Album

### Singlar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sandy Posey|Sandy Posey]]» frå ,  den 7. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*[ Allmusic]
*Countrypolitan
Streptomyces clavuligerus

***Streptomyces clavuligerus*** er ein bakterie i slekta *[[Streptomyces]]* som fyrst vart oppdaga i ein jordprøve frå Sør-Amerika. Han lagar mellom anna kefamycin C, eit β-laktam-antibiotikum.
I tillegg produserer han klavulansyre, som sterkt hemjar fleire β-laktamasar. β-laktamasane er ei enzymgruppe som er viktig for antibiotikaresistens hjå ein del bakteriar.

## Kjelder
Tommy Cogbill

**Thomas Clark Cogbill** () var ein amerikansk R&B-, soul- og countrybassist, gitarist og plateprodusent.

## Karriere
Tommy Cogbill var fødd i Johnson Grove i Tennessee. Han var ein særs etterspurt studiomusikar og spelte på mange klassiske innspelingar i 1960- og 1970-åra, særleg frå Nashville, Memphis og Muscle Shoals. Han er omtalt som inspirasjon for mange bassistar, som Jaco Pastorius. Seint i 1960- og tidleg i 1970-åra arbeidde Cogbill mykje i American Sound Studio i Memphis som produsent og so ein del av den faste rytmeseksjonen til studioet, kjend som The Memphis Boys.

Ein av dei mest kjende innspelingane hans er basslinja på Dusty Springfield-hitten «Son of a Preacher Man» frå 1969, produsert av Jerry Wexler og Tom Dowd. Andre store artistar han spelte inn med er King Curtis, Joe Tex, Elvis Presley, Aretha Franklin, Dobie Gray, Kris Kristofferson, J.J. Cale, Wilson Pickett (inkludert basslinja på «Funky Broadway»), Chuck Berry, Dolly Parton, Bob Seger og Neil Diamond. Han spelte òg bass på King Curtis-singelen «Menphis Soul Stew» i 1967.

## Diskografi

** [[The Exciting Wilson Pickett]]*, Wilson Pickett, 1966
**The Sound of Wilson Pickett*, Wilson Pickett, 1967
**Wicked Pickett*, Wilson Pickett, 1967
**Aretha Arrives*, Aretha Franklin, 1967
**I Never Loved a Man The Way I Love You*, Aretha Franklin, 1967
**For Your Precious Love*, Oscar Toney Jr., 1967
** [[Lady Soul]]*, Aretha Franklin, 1968
**Aretha Now*, Aretha Franklin, 1968
**Aretha '69*, Aretha Franklin, 1969
* *[[Dusty in Memphis]]*, Dusty Springfield, 1969
* *Menphis Underground*, Herbie Mann, 1971
* *Spills the Beans*, Joe Tex, 1972
* *Seven*,  Bob Seger, 1974
* *Okie*,  J.J.Cale, 1974
* *Hey Dixie, Dobie Gray*, 1974
* *You and Me Together*, James and Bobby Purify, 1975
* *Easy As Pie*, Bily «Crash» Craddock, 1976
* *So Lonesome Tonight*, Charlie Rich, 1977
* *Crash*, Bily «Crash» Craddock, 1977
* *Starting All Over Again*, Don Gibson, 1978
* *Where to Now*, Charlie Dore, 1979
* *At This Moment*, Billy Bera & The Beaters, 1981
* *Hollywood i Tennessee, Crystal Gayle*, 1981

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tommy Cogbill|Tommy Cogbill]]» frå ,  den 7. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Bass Player – Online edition
TCB Band

**TCB Band** var ei gruppe profesjonelle musikarar som danna kjernen i rytmeseksjonen til bandet til Elvis Presley frå august 1969 til han døydde i 1977. TCB står for **Taking Care of Business**, eit personleg motto Presley nytta tidleg i 1970-åra. Det var endringar i besetninga til bandet gjennom åra, men dei originale medlemmane var James Burton (sologitar), Jerry Scheff (bass), John Wilkinson (rytmegitar), Larry Muhoberac (klaverinstrument) og Ron Tutt (trommer). Dei spelte den første konserten med Presley i Las Vegas på International Hotel den 31. juli 1969.

## Historie
Då Presley planla å halde konsertar att etter suksessen med comebacket på fjernsyn i 1968, ønskte Presley å erstatta musikarane han hadde splet med gjennom 1960-åra.  Elvis ringde først til Ricky Nelson sin gitarist, James Burton, som han hadde spurt om hjelp til å danne gruppa etter å ha kjend til han i mange år. Etter at klaverspelaren Glen D. Hardin avslo tilbodet til Burton om å bli med i gruppa, takka Larry Muhoberac, som hadde spelt på fleire av filmmusikkinnselingane til Presley, ja til tilbodet. Burton henta sidan inn Jerry Scheff på bass og John Wilkinson på rytmegitar. Muhoberac føreslo Ron Tutt på trommer. I februar 1970 kom Glen D. Hardin likevel med på klaverinstrument, og erstatta etter kvart Muhoberac som gjekk attende til studioarbeid i Los Angeles. 

I 1975 akkompagnerte Burton, Tutt og Muhoberac Johnny Cash på albumet hans *[[John R. Cash]]*.

## Etter Elvis Presley døydde
Då Presley døydde i 1977 danna fleire av dei tidlegare medlemmane i TCB Band Emmylou Harris's Hot Band og The John Denver Band. Desse musikarane var mellom andre James Burton, Glen D. Hardin, Emory Gordy jr. og Jerry Scheff. Burton slutta i Hot Band i 1976 og vart erstatta av den engelske gitaristen Albert Lee. Scheff var aldri medlem av Hot Band. Gordy slutta i John Denver sitt band i 1980 (han spelte ei kort stund med Denver i 1989) og vart erstatta av Scheff. Burton, Hardin og Scheff spelte med Denver fram til tidleg i 1994, og vart så erstatta av Pete Huttlinger, Chris Nole og Alan Deremo.

Etter å ha spelt trommer nokre år med Jerry Garcia Band då Presley døydde, vart Ron Tutt invitert av Neil Diamond til å bli den faste trommeslagaren hans. Tutt har òg spelt på fleire innspelingar med  Nancy Sinatra.

Fleire av medlemmane i TCB band (Glen D. Hardin på piano, James Burton på sologitar, Jerry Scheff på kontrabass og Ron Tutt på trommer) spelte òg med Roy Orbison i 1987 på konserten *[[Roy Orbison and Friends, A Black and White Night]]*. Burton, Hardin, Scheff og Tutt kom saman att i 1997 for å spele på **, med John Wilkinson i høve 25-årsjubileumskonserten i Memphis. Sidan den gong har Burton, Hardin, Tutt og Scheff ofte spelt i lag. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:TCB Band|TCB Band]]» frå ,  den 7. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*/ John Wilkinson Obit


## Bakgrunnsstoff

*TCB Band Fan Club
The Sweet Inspirations

**The Sweet Inspirations** var ei USA-amerikansk R&B-jentegruppe skipa av Emily «Cissy» Houston (fødd Drinkard), mor til Whitney Houston, og systera til Lee Warrick (som igjen var mor til systrene Dee Dee og Dionne Warwick). Houston og Warwick var medlemmar av The Drinkard Singers, ei familiegruppe som er kjend for å spele inn det første gospelalbumet for eit større selskap - eit konsertopptak frå The Newport Jazz Festival i 1959. Besetninga bestod av Judy Guions (som seinare vart Judy Clay), Marie Epps, Larry Drinkard, Nicholas Drinkard, Ann Moss, Lee og Emily.

## Diskografi

### Album
*1967: *[[The Sweet Inspirations av The Sweet Inspirations|The Sweet Inspirations]]* (Atlantic)
*1968: *[[Songs of Faith & Inspiration]]* (Atlantic)
*1968: *[[What the World Needs Now Is Love av The Sweet Inspirations|What the World Needs Now is Love]]* (Atlantic)
*1969: *[[Sweets for My Sweet av The Sweet Inspirations|Sweets for My Sweet]]* (Atlantic)
*1970: *Sweet Sweet Soul* (Atlantic)
*1973: *Estelle, Myrna and Sylvia* (Stax)
*1974; *Wanted Dead or Alive*(Columbia)
*1979: *Hot Butterfly* (RSO)
*2005: *In the Right Place* (Frixion)

**Med [[Yusef Lateef]]**
*1968: *[[The Blue Yusef Lateef]]* (Atlantic)
*1970: *[[Suite 16 (album)|Suite 16]]* (Atlantic)
*1970: *[[The Diverse Yusef Lateef]]* (Atlantic)
*1971: *[[The Gentle Giant]]* (Atlantic)

### Korvokal
*1967: *[[Blowin' Your Mind!]]*; Van Morrison
*1967: *[[Aretha Arrives]]*; Aretha Franklin
*1968: *[[Lady Soul]]*; Aretha Franklin
*1968: *[[Aretha Now]]*; Aretha Franklin
*1968: *[[Electric Ladyland]]*; The Jimi Hendrix Experience
*1968: *[[Goodies av George Benson|Goodies]]*; George Benson
*1969: *Hey Jude*; Wilson Pickett
*1969: *[[Dusty in Memphis]]*; Dusty Springfield
*1969: *Do Your Own Thing*; Brook Benton
*1970: *Turning Around*; Dee Dee Warwick
*1970: *[[This Girl's in Love with You]]*; Aretha Franklin
*1970: *[[That's the Way It Is av Elvis Presley|That's the Way It Is]]*; Elvis Presley
*1970: *[[Spirit in the Dark]]*; Aretha Franklin
*1970: *Just a Little Lovin*'; Carmen McRae
*1971: *Warm and Tender*; Petula Clark
*1971: *[[Search and Nearness]]*; The Rascals
*1971: *[[Thirds av James Gang|Thirds]]*; James Gang
*1972: *[[Young, Gifted and Black]]* Aretha Franklin
*1973: *[[Aloha From Hawaii: Via Satellite]]*; Elvis Presley
*1973: *[[The Weapon av David Newman|The Weapon]]*; David Newman
*1974: *[[T.B. Sheets av Van Morrison|T.B. Sheets]]*; Van Morrison
*1974: *[[Elvis Innspelt Live on Stage in Memphis]]*
*1979: *Reddy*; Helen Reddy
*1998: *[[Undiscovered Soul]]*; Richie Sambora
*2006: *Elvis Lives: The 25th Anniversary Concert* (DVD)

## Lister

### Album

### Singlar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Sweet Inspirations|The Sweet Inspirations]]» frå ,  den 7. januar 2017.* 
 

## Bakgrunnsstoff
*Sweet Inspirations biografi
*Intervju med Myrna Smith
*Intervju med Myrna Smith
My Babe

«**My Babe**» er ein bluessong og ein bluesstandard skriven av Willie Dixon for Little Walter. Songen vart gjeven ut i 1955 på Checker Records, ein etikett for Chess Records. Han var den einaste Dixon-songen som gjekk til topps på R&B-lista i USA og ein av dei største hittane i karrieren til Walter.

## Bakgrunn
Songen var basert på ein tradisjonell gospelsong «This Train (Is Bound For Glory)», spelt inn av Sister Rosetta Tharpe som «This Train» i 1939. Dixon omarbeidde arrangementet og teksten frå religiøs til verdsleg: «My baby, she don't stand no cheating, my babe, she don't stand none of that midnight creeping.»

## Innspeling
Sjølv om det ikkje finst dokumentasjon, vart songen truleg spelt inn i Universal Recorders i Chicago, staden der dei fleste innspelingane for Chess og Checker fann stad før Chess opna sitt eige studio i 1956 eller 1957. Little Walter song og spelte munnspel og hadde med seg Robert Lockwood jr. og Leonard Caston på gitar, Willie Dixon på kontrabass og Fred Below på trommer. Gitaristen Luther Tucker, som då var medlem i bandet til Walter, var ikkje med på denne innspelinga. «My Babe» vart gjeven ut på ny i 1961, med kvinneleg korsong lagt oppå, og han gjekk så vidt inn på poplista i USA.

## Utgjeving og lister
Berre dagar etter at Ray Charles hadde gått inn på listene med den omarbeidde gospelsalmen «It Must Be Jesus» til «I Got a Woman» den 22. januar 1955, gjekk Little Walter inn i studio og spelte inn «My Babe» den 25. januar 1955.  «My Babe» vart gjeven ut samstundes som «I've Got A Woman» framleis låg på listene og låg 19 veker på Billboard R&B-lista frå og med 12. mars 1955, og låg fem veker på toppen av lista. Han vart slik ein av dei største R&B-hittane i 1955.  B-sida til «My Babe» var ein munnspelinstrumental kalla «Thunderbird». 

I 2008 vart «My Babe» innlemma i Blues Foundation Hall of Fame i kategorien «Classic of Blues Recording — Singles or Album Tracks».

## Andre versjonar
Suksessen til songen har blitt gjeven ut av mange andre artistar: 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:My Babe|My Babe]]» frå ,  den 7. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
James Burton

**James Edward Burton** () er ein USA-amerikansk gitarist. Han vart innlemma i Rock and Roll Hall of Fame i 2001 (av Keith Richards) og er òg i Rockabilly Hall of Fame og Musicians Hall of Fame and Museum. Musikkjournalisten Mark Demming skreiv at «Burton har eit velfortent rykte som ein av dei flinkaste gitaristane i både country og rock. Burton er ein av dei meste gitaristane som nokon gong har rørt ein gitar.»

Sidan 1950-åra har Burton sppelt med mange kjende songarar, som Bob Luman, Dale Hawkins, Ricky Nelson, Elvis Presley (og var leiar i Presley sitt TCB Band), The Everly Brothers, Johnny Cash, Merle Haggard, Glen Campbell, John Denver, Gram Parsons, Emmylou Harris, Judy Collins, Jerry Lee Lewis, Claude King, Elvis Costello, Joe Osborn, Roy Orbison, Joni Mitchell, Townes Van Zandt, Steve Young, Vince Gill, Suzi Quatro og Allen «Puddler» Harris.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:James Burton|James Burton]]» frå ,  den 7. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* Intervju med James Burton
* [ Allmusic]
* Fender Artist James Burton 
* The James Burton Foundation
* James Burton International Guitar Festival
*
Nålemuggsoppar

**Nålemuggsoppar** (*Acremonium*) er ei polyfyletisk slekt av soppar. Typeart er *[[Acremonium alternatum]]*.

## Kjelder
*
Acremonium chrysogenum

***Acremonium chrysogenum*** er ein nålemuggsopp som produserer β-laktam-antibiotikumet kefalosporin C. Når bokheimen nyttar namnet *Cephalosporium acremonium* er det ofte *A. chrysogenum* som eigentleg vert skildra.

## Kjelder
Øyleikane 2013

**Øyleikane 2013** vart arrangert på Bermuda i perioden 13. til 19. juli. Arrangør av Øyleikane er International Island Games Association.

Dette var fyrste gongen Øyleikane vart arrangert utenfor Europa.

## Deltakarøyar
22 av medlemsøyane deltok under konkurransane på Bermuda. Rhodos og Sark deltok ikkje under Øyleikane på Bermuda. 

* Alderney
*  **(Vert)**
* 
* 
* 
* Frøya
* 
* Gotland 
*  
* 
* Hitra
*
* Isle of Wight
*
* Menorca
* Orknøyane
* Saaremaa
* Shetland
*
* Hebridane 
* Ynys Môn
*

## Sportsgreiner
Dei offisielle øvingane (antall øvingar i parentes) er lista under. Dei 15 sportsgreinene det vart konkurrert i var:

## Medaljestatistikk

## Fotnotar
Vats kyrkje

**Vats kyrkje** er ei langkyrkje i Vindafjord kommune i Rogaland. Byggverket er i kvitmåla tre og har 534 plassar.
Ho blei bygd i 1855 etter teikningar av Hans von Linstow.
Kyrkja blei innvigd 24. oktober 1855 av biskop Jacob von der Lippe.

Kyrkja i Vats ligg ved Vatsvatnet, i midten av bygda. På staden kjenner ein til at det har vore minst to kyrkjer før. Kyrkja som vart riven kort tid etter at den noverande stod klar vart bygd rundt 1640. Kyrkja som stod her før dette var truleg ei stavkyrkje.

Kyrkjeklokkene, altarsølvet, ei lysekrone og anna inventar blei flytta frå den gamle til den nye kyrkja. Også døypefonten i kleberstein, den restaurerte altartavla og biletet "Stokkatavla" frå 1600-talet er sette inn i den noverande kyrkja. Kyrkja har to kyrkjeklokker som vert ringde manuelt.   Ei av klokkene er frå middelaldaren, men ikkje den andre fordi den er utbytt.http://www.vl.no/kultur/sjekk-om-din-kirke-har-klokke-fra-middelalderen-1.897811 Den gamle står til utstilling i andre etasje i våpenhuset.

I 1940 blei det lagt til eit tilbygg i austenden av kyrkja som rommar prestesakristi og dåpssakristi.

I 1955 blei hundreårsjubileet til kyrkja markert med nytt golv, nye benker og kyrkja vart måla innvendig. Noko av det gamle inventaret blei også restaurert og tilbakeført til kyrkja.

Til 150-årsjubilèet i 2005 blei kyrkja måla både på inn- og utsida, ein sette og opp ny trapp i naturstein. Bygdefolket utførte hundrevis av dugnadstimar. I 2007 blei så innsida av sakristiet fornya.

## Kjelder
4. Vårt land http://www.vl.no/kultur/sjekk-om-din-kirke-har-klokke-fra-middelalderen-1.897811
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:no:Vats kirke|Vats kirke]]» frå ,  den 8. januar 2017.*  

## Bakgrunnsstoff
* 
*Vats kyrkje ved vatsnett.com
*
Futunaisk

**Futunaisk** er eit polynesisk språk som blir snakka på øya Futuna i den franske øygruppa Wallis og Futuna i Stillehavet. Futunaisk blir talt av 3&nbsp;600&nbsp;menneske på Futuna, og av rundt 3&nbsp;000&nbsp;migrantarbeidarar på Ny-Caledonia.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Futunaisk|Futunaisk]]» frå ,  den 8. januar 2017.*
From a Jack to a King

**From a Jack to a King** er ein countrysong skriven og spelt inn av Ned Miller. Songen vart sidan spelt inn av mange andre countryartistar. 

## Ned Miller-versjonen
Den originale versjonen til Ned Miller vart først gjeven ut i 1957, men gjorde det då dårleg. Han overtydde plateselskapet sitt om å gje ut songen på ny fem år seinare. Den nye utgåva vart ein hit og nådde andreplassen på country-lista til *[[magasinet Billboard|Billboard]]* i USA og sjetteplassen på poplista, i tillegg til ein tredjeplass på easy listening-lista. I tillegg nådde versjonen til Miller toppen av Irish Singles Chart, og andreplassen på UK Singles Chart. Songen vart den sjette mest spelte singelen i Storbritannia i 1963. 

### Plassering

## Ricky Van Shelton-versjonen

I desember 1988 gav countryartisten Ricky Van Shelton ut sin eigen versjon av «From a Jack to a King». Versjonen til Shelton vart den femte songen hans på rad som gjekk inn på *Billboard* Hot Country Singles-lista.

### Plassering

### Årslister

## Innspelingar

Ein tysk versjon kalla «Wenn die Sonne versinkt» vart skriven av Lilibert og framført av Will Brandes i 1963. 

Ein dansk versjon kalla «Jeg har uheld i spil» vart skriven av Sejr Volmer-Sørensen og framført av Bjørn Tidmand i 1970.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:From a Jack to a King|From a Jack to a King]]» frå ,  den 8. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*