open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Montesporv

**Montesporv** (*Sicalis mendozae*) er ein sporvefugl i tanagarfamilien Thraupidae og slekta *[[Sicalis]]*. Arten er endemisk for Argentina.  

Arten vart først skildra i 1888 av den engelske zoologen Richard Bowdler Sharpe som *Pseudochloris mendozae*, med Mendoza, Argentina, som typeområde. Namnet *Sicalis* stammar frå det greske ordet for ein liten fugl, medan artsnamnet *mendozae* viser til opphavsstaden.

## Taksonomi
Montesporv vart tidlegare rekna som ein underart av gusjesporv (*Sicalis olivascens*), som lever i Andesfjella. Ein studie frå 2012 fastslo at det er to separate artar baserte på morfologi, song, økologi og utbreiing. Sør-Amerikas klassifikasjonskomité (SACC) anerkjende montesporven som eigen art i 2012.  
Fugleslekta *Sicalis* har per 2024 13 artar totalt, av desse har hannfuglar i 12 artar i stor grad gul fjørdrakt. Alle medlemmene av slekta er klassifiserte som livskraftige av Verdas naturvernunion.

## Skildring
Montesporven er 13,5 til 14 cm lang og veg ca. 17-20 gram. Hannen har ei gjennomgåande gul fjørdrakt, undersida er intenst gul. I hekkedrakta er lysare utan olivenfarga tonar på strupe og bryst, hovudet gyllent gult. Hoa er gråbrun, gulfarga på strupeområdet, buk og undergump. Hoa liknar den nært nærståande patagoniasporv (*Sicalis lebruni*), men skil seg ut med olivenfarga overgump.
  
Den komplekse songen og lætet er viktige for å skilje montesporv frå andre artar. Han kan imitere andre fuglar, men songen held fram med å vere karakteristisk over heile utbreiingsområdet.  

### Økologi og utbreiing
Montesporven er endemisk for den nordlege delen av den tørre økoregionen argentinsk monte, Monte de Sierras y Bolsones, i det vestlege Argentina. Utbreiingsområdet femnar om delar av provinsane Tucumán, Catamarca, La Rioja, San Juan, San Luis og sør til Mendoza. Han er ikkje ein trekkfugl, men gjennomfører høgdemigrasjonar, der han flyttar ned til lågare høgder om vinteren.

Arten lever i bratte skråningar og tørre låglandsområde. Han er alopatrisk med gusjesporv, som føretrekkjer høgareliggjande stepper, grassletter og krattområde.

Montesporven et frø, skot frå urter, små frukter og insekt. Arten er mellom anna verna i nasjonalparken Sierra de las Quijadas.  

### Fylogenetiske relasjonar
Basert på fjørdrakt og songmønster blir montesporven trudd å vere nært i slekt med punasporv (*Sicalis lutea*) og patagoniasporv. Han er foreslått som systerart til sistnemnde.

## Kjelder

**Første versjon av denne artikkelen var baset på «[[:es:Sicalis mendozae|Sicalis mendozae]]» frå , den 29. november 2024*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Patagoniasporv

**Patagoniasporv** (*Sicalis lebruni*) er ein sporvefugl i den biologiske slekta *[[Sicalis]]* i tanagarfamilien Thraupidae. Arten lever på patagoniasteppa.  

## Skildring
Patagoniasporven er kjenneteikna av stort hovud, kort nebb og lange venger. Kroppslengda er 14 cm og fuglane veg rundt 25 gram. Hannfuglane har grønaktig til gul panne og augebryn, grått bakhovud og øyredekkfjører, ein lys augering, mest tydeleg bak og under auga, gult på kinn og strupe, og grå nakke og overside. Buken er gul med grå kantar på brystfjørene, grå sider og kvitaktig undergump.  

Vengene er grå med lysande gult på skuldrene og eit gult felt på ytste overarmdekkfjørene. Stjerten er grå med gule kantar ved basen av ytste fjører. Auga er mørkebrune, nebbet mørkegrått og beina er matt rosa.  

Hofuglane har meir gråbrun, mattare fjørdrakt. Det gule innslaget på vengene og undersida er mindre tydeleg. Ungfuglar liknar hofuglane, men har litt stripa bryst og sider, varmbrun rygg, lysebrune kantar på dekkfjørene, og gult på skuldrene.

Utbreiingsområdet er over økoregionen patagoniasteppa avgrensa til låglandet opp til 1200 moh., ikkje i Andesfjella. Området strekker seg mot nord over Valdes-halvøya og inn i Río Negro-provinsen, i sør inn på Storøya i Eldlandet, både på chilesk og argentinsk del. Habitatet i utbreiingsområdet er generelt tørt og vindfullt. Her lever dei av frø og små insekt.

Patagoniasporven grev hòler i laus jord med eit større kammer til reiret i botnen av hòla. Dei lever spreitt, blir oftast sett i par eller små grupper på færre enn ti. Dei er standfuglar.

## Kjelder

* Jaramillo, A. (2020). *Patagonian Yellow-Finch (Sicalis lebruni)*, version 1.0. I Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, og E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.payfin1.01

## Bakgrunnsstoff
Skeise-NM 2000 i sprint-firkamp

**Noregsmeisterskapen på skeiser 2000 i sprint-firkamp** vart avvikla på Geithus i Buskerud helga 8. og 9. januar. Meisterskapen med to 500-meterar og to 1000-meterar var den 31. i sitt slag. 25 karar og 12 kvinner deltok.

Pål Gravem frå Eidsvold Turn vart norsk sprintmeister for fyrste gong. Gravem vann begge løpa om laurdagen, tittelforsvarar Grunde Njøs frå Leinstrand IL gjorde det same om søndagen. Njøs fall på laurdagens 1000-meter.
 
## NM på skeiser 2000/Sprint-firkamp




### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sprint-NM 2000 i sprint-firkamp|Sprint-NM 2000 i sprint-firkamp]]» frå ,  den 30. november 2024.*
Barcellona Pozzo di Gotto

**Barcellona Pozzo di Gotto** er ein kommune i Messina-provinsen på Sicilia i Italia. Kommunen ligg på nordaustkysten av Sicilia, 46 kilometer vest for byen Messina Byen Barcellona Pozzo ligg 60 meter over havet, ei to kilometer frå havet. Kommunen har om lag 40&nbsp;000 ibuarar og omfattar 58,9 km² land.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Barcellona Pozzo di Gotto|Barcellona Pozzo di Gotto]]» frå ,  den 30. november 2024.*

## Bakgrunnsstoff

*
Terje Andersen

**Terje Andersen** () er ein norsk tidlegare skeiseløpar og idrettsleiar frå Tønsberg i Vestfold. Han vann bronsemedaljen på 1500 meter under Vinter-OL 1980. Andersen var president i Norges Skøyteforbund mellom 1997 og 1999 og perioden 2003-07.

## Aktiv
Andersen representerte Noreg i to internasjonale allround-meisterskap. I europameisterskapen 1973 vann han 500-meteren, men klarte ikkje å kvalifisere seg til 10&nbsp;000 meter. To år seinare deltok han i verdsmeisterskapen i Oslo, der han enda på tolvteplassen.

Sidan konsentrerte han seg om dei kortare distansane. Ved Vinter-OL 1976 i Innsbruck vart han nummer 16 på 1000 meter og nummer 15 på 1500 m. Åra 1978 til 1981 deltok han i samtlege verdsmeisterskap i sprint-firkamp, kom på sjetteplass i 1978 og fjerdeplass i 1981.

Høgdepunktet for Andersen kom då han sikra seg bronsemedaljen på 1500 m ved Vinter-OL 1980 i Lake Placid. På 1000-meteren vart han nummer 12.

Han var medlem i Tønsberg Turnforening og til sist Holmestrand og Botne Skøyteklubb.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Terje Andersen|Terje Andersen]]» frå ,  den 30. november 2024.*
Skeise-NM 2001 i sprint-firkamp

**Noregsmeisterskapen på skeiser 2001 i sprint-firkamp** vart avvikla på Savalen i Tynset helga 10. og 11. februar. Meisterskapen med to 500-meterar og to 1000-meterar var den 32. i sitt slag. 21 karar og 13 kvinner deltok. 

Tittelforsvarar Pål Gravem frå Eidsvold Turn vart noregsmeister, framom Rune Stordal frå Fana Idrettslag.
Gravem vann alle fire løpa.
 
## NM på skeiser 2001/Sprint-firkamp





### 500 meter





### 1000 meter





### 500 meter





### 1000 meter





## Kjelder
*Sprint-NM på skøyter 2001
Gălești i Strășeni

**Gălești** er ein landsby og ein landkommune (*comuna*) innanfor distriktet Strășeni i Moldova.

## Folketal
Kommunen har desse busetnadene. For 2014 er det ikkje offentleggjort detaljerte resultat for busetnadene. 

## Kjelder
### Referansar
Gălești

**Gălești** kan vise til:
* Gălești i Mureș, ein landkommune i Mureș fylke i Romania
* Gălești i Strășeni, ein landkommune i distriktet Strășeniă i Moldova
Skeise-NM 2002 i sprint-firkamp

**Noregsmeisterskapen på skeiser 2002 i sprint-firkamp** vart avvikla i Tønsberg i Vestfold helga 5. og 6. januar. Meisterskapen med to 500-meterar og to 1000-meterar var den 33. i sitt slag. 25 karar og 10 kvinner deltok.

Tittelforsvarar Pål Gravem frå Eidsvold Turn vart noregsmeister for tredje gong i rad, framom Grunde Njøs frå Leinstrand Idrettslag. Njøs sigra på dei to 500-meterane, Gravem på dei to 1000-meterane.
 
## NM på skeiser 2002/Sprint-firkamp




### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder
*Sprint-NM på skøyter 2002
Versmold

**Versmold** er ein by og ein kommune nord i forbundslandet Nordrhein-Westfalen i Tyskland, ved grensa mot Niedersachsen. Kommunen, som høyrer til Kreis Gütersloh, har 22&nbsp;000 ibuarar og omfattar 85,6 km². Frå Versmold til Bielefeld i aust er det 25-30 kilometer.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Versmold|Versmold]]» frå ,  den 1. desember 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Gamla stan tunnelbanestasjon

**Gamla stan tunnelbanestasjon** er ein stasjon på Stockholms tunnelbane, i bydelen Gamla stan i Innerstaden i Stockholm.

Stasjonen blir trafikkert av både T-bane 1 (grøn linje) og T-bane 2 (raud linje), og ligg mellom stasjonane T-Centralen og Slussen. Stasjonen er utandørs og har to plattformer, den vestre for tog nordover og den austre for tog i sørleg retning. Ein når plattformene frå ein billetthall som ligg under spora og plattformene. Billetthallen kjem ein til frå Mälartorget, Munkbroleden eller frå Munkbrohamnen.

Stasjonen blei teikna av arkitekten Magnus Ahlgren, og blei teken i bruk 24. november 1957 ved innviinga av banen mellom Slussen og Hötorget. Avstanden frå Slussen er 480 meter. Stasjonen har kunstnarisk utsmykking av mellomalderske vevmønster, *Vädersolsmotiv* og sementmosaikkmønstra golv av Göran Dahl frå 1998, og sperringar med vevmønster mellom spora av Britta Carlström frå 1998.

## Bilete

Fil:Centralbron_södra_del_2011.jpg|Stasjonsbygningen ovanfrå i 2011
Fil:Gamla_stan_C20_070330.JPG|C20 ved Gamla stan i 2007
Fil:Gamla_stan_Metro_station_IM2526_C.JPG|Perrongen i 2008
Fil:Gamla_stan_tunnelbana_terrazzo_070330.JPG|Kunstnarisk utsmykking med vevmotiv 2007
Fil:Gamla_stan,_tunnelbanenedgång.jpg|Nedgangen frå Munkbrohamnen i 2015


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Gamla stan tunnelbanestasjon|Gamla stan tunnelbanestasjon]]» frå ,  den 1. desember 2024.*
Cologno Monzese

**Cologno Monzese** er ein kommune i provinsen Milano i Lombardia-regionen i Italia. Kommunen har i kring 47&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 8,4&nbsp;km². Cologno Monzese ligg inntil provinshovudstaden Milano, på nordaust av storbyen. Til sentrum av Milano er det drygt fem kilometer.

## Kjeder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Cologno Monzese|Cologno Monzese]]» frå ,  den 1. desember 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Nocera Inferiore

**Nocera Inferiore** er ein kommune i provinsen Salerno i regionen Campania i Italia. Kommunen har 43&nbsp;000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 21 km². Byen ligg ei 20 kilometer nordaust for Salerno, 43 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Nocera Inferiore|Nocera Inferiore]]» frå ,  den 1. desember 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Rădeni

**Rădeni** kan vise til:
* Rădeni i Călărași, ein landkommune i distriktet Călărași i Moldova
* Rădeni i Frumușica, ein usetnad i landkommunen Frumușica i Botoșani fylke i Romania
* Rădeni i Strășeni, ein landkommune i distriktet Strășeni i Moldova
Rakitt

**Rakitt** (av gresk *rhakis*, «ryggrad») eller **engelsk sjuke** er ein barnesjukdom som fører til at skjelettet manglar nødvendig styrke, slik at visse knoklar blir deformerte.

## Etiologi

Vanlegaste årsak er D-vitaminmangel, som gjer at kroppen ikkje tek opp nok kalsium til oppbygging av skjelettet. Kalsiummangel kan også føra til rakitt. Det finst også ei arveleg form for rakitt. Sjukdommen kan vidare utvikla seg som ei følgje av visse leversjukdommar.

Barn som ikkje får nok D-vitamin som følgje av mangel på sollys, eller for lite D-vitamin i kosten (feit fisk, berika mjølk og margarin), kan utvikla rakitt.

Rakitt var utbreidd i Noreg og andre vestlege land i tidlegare tider. I norske målføre blei sjukdommen kalla **svekk**. Ordet har samanheng med «svik», sidan ein trudde at sjukdommen kom av at vonde makter fekk makt over barnet før dåpen. Sjukdommen har også vore kjend som «engelsk sjuke». I industribyar i England var himmelen så formørka av kolstøv på 1800-talet at dette blokkerte for sollys, samtidig som folk var innesperra på arbeidsplassen sin det meste av dagen. Sjølv dyra i London zoo utvikla rakitt som ei følgje av kolfyringa. I dag finst sjukdommen framleis i ein del u-land, særleg i område der eit kosthald med lite grønsaker, nøtter og frø fører til kalsiummangel. 

Ein variant av sjukdommen, osteomalasi, finst hos vaksne, og kjem ei manglande evne av hos beincellene til å oppta kalsium. I sjeldne tilfelle kan kalsium- eller fosformangel føra til rakitt hos vaksne.

## Symptom
Rakitt fører til skjelettsmerter, forseinka vekst, tannproblem, muskelsvinn, spasmar og auka risiko for beinbrot. Manglande styrke i skjelettet gjer at særleg lårbeina blir deformerte av kroppsvekta, slik at den sjuke blir unormalt hjulbeint. Ein kan også få deformasjon av brystkasse og kranium.

## Sjå òg

* Osteomalasi, skjelettsjukdom hjå vaksne på grunn av for lite kalsiumsaltar i knoklane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Rakitt|Rakitt]]» frå ,  den 1. desember 2024.*
Beriberi

**Beriberi** er ein mangelsjukdom som kjem av mangel på vitaminet tiamin (vitamin B1). Det finst ulike former av  sjukdommen som kan ramma både spedbarn og vaksne. Ordet kjem frå singalesisk, der *beri* betyr ‘svakheit’.

## Risikoindivid

* Barn som blir amma om mora har dårleg tiaminstatus
* Individ med kolhydratrik føde, særleg ris
* Alkoholikarar
* Underernærte individ, der påkjenningar på kroppen som feber, graviditet eller amming kan gi mangelsymptom
* Pasientar under dialyse med parietal nutrition og med høg metabolomsetning

## Symptom
Tidlege symptom:

* svekka appetitt
* nedsett konsentrasjonsevne
* trøyttleik
* irritabilitet

Seinare symptom:

* vektnedgang
* forstopping
* forstyrringar på nervesystemet

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Beriberi|Beriberi]]» frå ,  den 1. desember 2024.*
Manuel de Falla

**Manuel de Falla y Matheu** () var ein spansk komponist og pianist. I lag med Isaac Albéniz, Francisco Tárrega og Enrique Granados var han ein av dei viktigaste spanske musikarane frå fyrste halvdel av 1900-talet. Trass i at han skreiv relativt få verk blir han også rekna blant dei fremste kompinistane frå denne perioden.

## Liv og virke

### Bakgrunn
Falla var fødd i Cádiz. Mora var den fyrste musikklæraren hans, men i ein alder av ni år blei han introdusert for den fyrste klaverlæraren sin. Frå slutten av 1890-talet studerte han klaver i Madrid under José Tragó og komposisjon under Felipe Pedrell. I 1899 blei han tildelt fyrstepremien ved ein klaverkonkurranse på musikkskulen sin. Frå den tida byrja han å bli kalla ved etternamnet sitt, de Falla, som han blei kjend under. Han verka også som pianolærar.

Gjennom Felipe Pedrell blei Falla interessert i opphavleg spansk musikk, særleg i andalusisk flamenco. Ein kan sjå innverknad frå den opphavlege spanske musikken i mange av verka hans. Blant dei tidlege komposisjonane hans er det nokre zarzuelaer, men det fyrste viktige verket hans er einaktsoperaen *La Vida Breve*, som han skreiv i 1905 og som fyrst hadde premiere i 1913.

De Falla budde i Paris frå 1907 til 1914, der han møtte komponistar som impresjonistane Maurice Ravel, Claude Debussy og Paul Dukas. Han skreiv likevel ikkje mykje meir før han vende tilbake til Madrid ved byrjinga av første verdskrigen.

Frå 1921 til 1939 budde de Falla i Granada, der han skreiv dokkeoperaen *El retablo de Maese Pedro* (1923) og ein konsert for cembalo og kammerorkester (1926). I desse verka er det spanske opphavet hans mindre tydeleg og ber i staden eit preg av Stravinskij og nyklassisk musikk.

På 1920- og 1930-talet vitja de Falla ofte Barcelona og Catalonia, og knytte samband til ulike katalanske kunstnarar, kritikarar og intellektuelle, som Joan Lamote de Grignon, Oleguer Junyent, Frank Marshall, Rafael Moragas, Jaume Pahissa og Santiago Rusiñol. Han fatta sterk interesse for cobla-ensemblet frå regionen, og gjekk på fleire konsertar med Cobla Barcelona. 

De Falla prøvde å stoppa drapet på venen sin, poeten Federico García Lorca i 1936, men lukkast ikkje. Etter at Francisco Franco sigra i den spanske borgarkrigen og tok makta i landet forlét Falla Spania og flytta til Argentina. Etter dette gav han ikkje ut meir musikk, men heldt fram med å arbeida med verket sitt *Atlántida* og også verka som pedagog.
. Han døydde i Alta Gracia i Córdoba-provinsen i Argentina. I 1947 blei leivningane hans sende til Spania og lagde i domkyrkja i Cádiz.

## Verk
Blant dei mest kjende verka hans er:

* Nocturne for piano og orkester *Noches en los jardines de España* (*Netter i spanske hagar*, 1916)
* Balletten *El amor brujo*
* Balletten *El corregidor y la molinera*, som seinare blei til *El sombrero de tres picos* (1917)

## Kjelder

;Bibliografi
* 
* 
* 
* 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Manuel de Falla|Manuel de Falla]]» frå ,  den 1. desember 2024.*
Distriktet Taraclia

**Distriktet Taraclia** (rumensk *Raionul Taraclia*) er eit distrikt i Moldova. I tillegg til byen Taraclia, som er ein mindre bykommune og hovudsete i distriktet, omfattar distriktet byen Tvardița og 13 landkommunar.

## Folketal

For 2014 er det ikkje offentleggjort detaljerte resultat for busetnader. Dette var dei største busetnadene i distriktet Basarabeasca i 2004:

## Kjelder
### Referansar
Albota de Sus

**Albota de Sus** er ein landsby og ein landkommune (*comuna*) innanfor distriktet Taraclia i Moldova.

## Folketal
Kommunen har desse busetnadene. For 2014 er det ikkje offentleggjort detaljerte resultat for busetnadene. 

## Kjelder
### Referansar
Văsieni

**Văsieni** kan vise til:
* Văsieni i Ialoveni, ein landkommune i distriktet Ialoveni i Moldova
* Văsieni i Telenești, ein landkommune i distriktet Telenești i Moldova
Taraclia i Moldova

**Taraclia** (bulgarsk Тараклия, *Taraklija*) er ein by og ein mindre bykommune (*oraș*) innanfor distriktet Taraclia i Moldova og hovudsete i distriktet. Dei fleste innbyggjarane er bulgararar.

## Folketal
Kommunen har den eine busetnaden. For 2014 er det ikkje offentleggjort detaljerte resultat for busetnadene. 

## Kjelder
### Referansar
The Tower av Luna

«**The Tower**» (norsk omsetjing 'tårnet') er ein song frå 2024 av den polske artisten . Songen blei gjeven ut 23. januar 2024 og var det polske bidraget i Eurovision Song Contest 2024 i Malmö. 

## Om songen
«The Tower» blei skriven og komponert av , Paul Dixon og Max Cooke. I intervju har Luna uttalt at songen handlar om ei reise til sjølvrealisering og sjølvaktualisering frå negativiteten menneskje står overfor. Songen brukar metaforen om eit tårn av negativitet og avgrensa potensial, og oppfordrar lyttaren til å velte tårnet med styrke. Luna uttalte seinare i eit intervju med  at ho ønskte at andre skulle «skape dine eigne reglar i verda, dine eigne vilkår og bygge ditt eige tårn - det som førar til din lagnad, noko som er bra for livet ditt og for di lykke».

«The Tower» hadde offisielt premiere 23. januar 2024 på nattklubben Spatif i Warszawa. Rundt ein månad seinare blei «The Tower» kunngjord av den polske kringkasteren  som bidraget til Polen i Eurovision Song Contest 2024.

## Musikkvideo
Same dag som «The Tower» hadde premiere blei det gjeve ut ein tilhøyrande musikkvideo. Ifølgje Luna brukar musikkvideoen sjakk som metafor til å skildre forholda ho har heldt ut. Ho har uttalt i intervju at utsjånaden til motstandaren hennar representerer kampar i livet hennar, inkludert «kryssing av grenser». Sjølve duellen representerer ho som står overfor forskjellige kjære og deira forhold, og mot slutten av videoen kjempar ho mot seg sjølv, vel vitande om at ho må sigra over fortida for å skape sin eigen lagnad.

## Listeplasseringar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:The Tower (Luna-sang)|The Tower (Luna-sang)]]» frå , den 1. desember 2024.*
Scared of Heights

«**Scared of Heights**» (norsk omsetjing 'redd for høgder'), islandsk tittel «**Við förum hærra**», er ein song frå 2024 av den islandske artisten Hera Björk. Songen blei gjeven ut 28. januar 2024 og vant den islandske songtevlinga **'. Gjennom sigeren blei han [[Island i Eurovision Song Contest|det islandske bidraget]] i [[Eurovision Song Contest 2024]] i [[Malmö]].

== Om songen ==
«Scared of Heights» er skriven av Ferras Alqaisi, Ásdís María Viðarsdóttir, Jaro Omar og Michael Burek.

Hausten 2023 sende dei inn songen til den islandske songtevlinga **' i regi av den islandske ålmennkringkastaren RÚV. Vinnaren fekk representere Island i Eurovision Song Contest 2024.

Låten blei plukka ut til å delta i *Söngvakeppnin 2024*, og i tråd med tevlingsreglane måtte låten bli framført på islandsk i semifinalen og sidan på valfritt språk i ein eventuell finale. Den islandske versjonen heiter «Við förum hærra» ('vi går høgare') og blei offentleggjord 27. januar saman med dei andre deltakarbidraga. Låten kvalifiserte seg frå semifinalen og blei framført på engelsk i finalen laurdag 2. mars 2024. I finalen vann «Scared of Heights» telefonavrøystinga og vann *Söngvakeppnin 2024*. Sjølv om 2024-utgaven av *Söngvakeppnin* ikkje direkte var ei nasjonal utveljing til Eurovision Song Contest, takka Björk ja til å representere Island i Eurovision Song Contest 2024 i Malmö med «Scared of Heights».

Björk framførte «Scared of Heights» i den fyrste semifinalen i Eurovision Song Contest 2024. Bidraget enda på sisteplass i semifinalen, og tok seg dimed ikkje vidare til finalen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Scared of Heights|Scared of Heights]]» frå , den 1. desember 2024.*
Vilsbiburg

**Vilsbiburg** er ein by og ein kommune aust i fristaten Bayern i Tyskland, ei 50 kilometer nordaust for München. Kommunen, som høyrer til Landkreis Landshut, omfattar 68,8 km² og hyser 12&nbsp;621 ibuarar.

Byen Vilsbiburg ligg 449 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Visbiburg|Visbiburg]]» frå ,  den 2. desember 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Sesto Fiorentino

**Sesto Fiorentino** er ein kommune i provinsen Firenze i Toscana-regionen i Italia. Kommunen har ikring 49&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 48,8 km². Kommunesentrum ligg seks kilometer nordvest for provinshovudstaden Firenze, 55 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sesto Fiorentino|Sesto Fiorentino]]» frå ,  den 2. desember 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Skeise-NM 2003 i sprint-firkamp

**Noregsmeisterskapen på skeiser 2003 i sprint-firkamp** vart avvikla på Tromsdalen kunstisbane i Troms helga 22. og 23. februar. Meisterskapen med to 500-meterar og to 1000-meterar var den 34. i sitt slag. 21 karar og 7 kvinner deltok.

Rune Stordal frå Geithus Idrettslag vart noregsmeister, med Even Wætten frå Hamar Idrettslag på andreplass. Stordal stod for bestetidene på dei to 1000-meterane, medan Pål Gravem sigra på den fyrste 500-meteren og Grunde Njøs på andre.  
 
## NM på skeiser 2003/Sprint-firkamp




### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder
*Nordlys 24. februar 2003
Pîrlița

**Pîrlița** kan vise til:
* Pîrlița i Fălești, ein landkommune i distriktet Fălești i Moldova
* Pîrlița i Ungheni, ein landkommune i distriktet Ungheni i Moldova
Henry Wahl

**Henry Wahl** () var ein norsk skøyteløpar som vart noregsmeister 1947.

Wahl var i 1930-åra medlem av Arbeideridrettslaget i Trondheim. Vinteren 1936 deltok han i den europeiske arbeidaridretts-meisterskapen på skøyter i Oslo, enda som fjerdemann. Etter andre verdskrigen var han medlem i Sportsklubben Falken, som hans samtidige konkurrentar, Sverre Farstad og Hjalmar Andersen. 1947-sesongen vart Wahl noregsmeister på skøyter på heimebane i Trondheim, takk vere tre distanse-sigrar. Tre veker seinare kom han på sjetteplass under verdsmeisterskapen på Bislett stadion i Oslo. Eitt år etter, under Skeise-VM 1948 i Helsinki, kneip han tredjeplassen. Wahl vart også tredjemann i Europameisterskapen på skeiser 1951 i Oslo.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Henry Wahl|Henry Wahl]]» frå ,  den 2. desember 2024.*
Distriktet Ungheni

**Distriktet Ungheni** (rumensk *Raionul Ungheni*) er eit distrikt i Moldova. I tillegg til byen Ungheni, som er ein mindre bykommune og hovudsete i distriktet, omfattar distriktet byen Cornești og 31 landkommunar.

## Folketal

For 2014 er det ikkje offentleggjort detaljerte resultat for busetnader. Dette var dei største busetnadene i distriktet Ungheni i 2004:

## Kjelder
### Referansar
Cornești i Ungheni

**Cornești** er ein by og ein mindre bykommune (*oraș*) innanfor distriktet Ungheni i Moldova.

I det same distriktet ligg det òg ein landsby med same namn.

## Folketal
Kommunen har desse busetnadene. For 2014 er det ikkje offentleggjort detaljerte resultat for busetnadene. 

## Kjelder
### Referansar
Bumbăta

**Bumbăta** er ein landsby og ein landkommune (*comuna*) innanfor distriktet Ungheni i Moldova.

## Folketal
Kommunen har den eine busetnaden. For 2014 er det ikkje offentleggjort detaljerte resultat for busetnadene. 

## Kjelder
### Referansar
Copceac

**Copceac** kan vise til:
* Copceac i Gagauzia, ein landkommune i det autonome området Gagauzia i Moldova
* Copceac i Ștefan Vodă, ein landkommune i distriktet Ștefan Vodă i Moldova
Comrat

**Comrat** (gagausisk *Komrat*, russisk Комрат, *Komrat*) er ein by og ein bykommune (*municipiu*) innanfor den autonome regionen Gagauzia i Moldova og hovudsete i regionen.

## Folketal
Kommunen har den eine busetnaden. For 2014 er det ikkje offentleggjort detaljerte resultat for busetnadene. 

## Kjelder
### Referansar
Vesle-Polen

**Vesle-Polen** (polsk *Małopolska*, latin *Polonia Minor*) er eit historisk område som utgjer den søraustlege luten av Polen. Det ligg i det øvre og i noko av det midtre nedslagsfeltet til Wisłaelva. Namnet Vesle-Polen (til skilnad frå Stor-Polen) vart fyrst teke i bruk på 1300- og 1400-talet.

Det historiske høglandsområdet strekkjer seg frå Karpatane i sør til elvane Pilica og Wieprz i nord. Vesle-Polen grensar i vest med Schlesien, i nord med Masovia og Podlasie, og i aust med Ukraina. Fram til den andre verdskrigen femna området om ein stor lut av Ukraina (då Raudrussland) med Lviv.

Vesle-Polen ligg i dag i voivodskapa Małopolska, Podkarpacie, Lublin og Święty Krzyż, i tillegg til den austre luten av det Schlesiske voivodskapet og dei søre lutene av voivodskapa Mazowsze og Łódź.

Den historiske hovudstaden i Vesle-Polen, Kraków, vert rekna av mange som kulturhovudstaden i Polen, og står ført opp på verdsarvlista til UNESCO. Saltgruva i Wieliczka like ved Kraków og trekyrkjene i Vesle-Polen er òg skrivne inn på lista.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lille-Polen|Lille-Polen]]» frå ,  den 2. desember 2024.*
Vulcănești

**Vulcănești** (gagausisk *Valkaneş*) er ein by og ein mindre bykommune (*oraș*) innanfor den autonome regionen Gagauzia i Moldova.

Vulcănești dannar, saman med landkommunane Cișmichioi og Etulia, den sørlegaste og største eksklaven i Gagauzia.

## Folketal
Kommunen har desse busetnadene. For 2014 er det ikkje offentleggjort detaljerte resultat for busetnadene. 

## Kjelder
### Referansar
Hindenburglina

**Hindenburglina** (tysk: Siegfriedstellung) var eit vidfemnande forsvarsverk i det nordaustlege Frankrike under den fyrste verdskrigen. Ho vart bygd opp av tyskarane i laupet av vinteren 1916-1917. Lina strekte seg om lag 480 km (300 miles).

Avgjerda om å byggja lina vart teken av generalane Paul von Hindenburg og Erich Ludendorff under det siste belet av slaget ved Somme. Lina vart bygd gjennom ei tysk lomme i frontlina, slik at tilbakedraginga til Hindenburglina stytte den tyske frontlina med rundt 48 km (30 miles). Det førte til at tyskarane kunne frigjera 10 divisjonar. Tilbakedraginga til lina byrja i februar 1917 og under tilbakedraginga nytta dei tyske styrkane seg av den brende jords taktikk.

Dei allierte meinte at lina var ugjennomtrengjeleg, men ho vart broten av britiske styrkar under slaget ved Cambrai i 1917.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Hindenburglinjen|Hindenburglinjen]]» frå ,  den 2. desember 2024.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Stevenson, David (2012), *1914-1918 The History of the First World War*, Penguin, ISBN 9780718197957
In the Middle av Natalia Barbu

«**In the Middle**» (norsk omsetjing 'i midten') er ein song frå 2024 med den moldovske songaren . Songen er skriven av Barbu sjølv, saman med Khris Richards. Songen blei gjeven ut 19. januar 2024 og var det moldovske bidraget til Eurovision Song Contest 2024 i Malmö.

## Om songen
«In the Middle» er skriven av Khris Richards og . Barbu hadde tidlegare deltatt i Eurovision Song Contest; i 2007 kom ho på 10. plass med songen «». 

I intervju fortalde Barbu at «In the Middle» var inspirert av barna hennar og kjensla av kjærleik. Songen blei skriven utan forventningar, og ho hevda at songen i staden berre kom «frå hjartet mitt». Sjølv om songen ikkje var skriven for Eurovision Song Contest, blei Barbu til slutt overtydd om å delta av produsentane sine. Ho uttalte at hjartet til ein person, «ljoset» i den menneskelege sjela, er «i midten» av kroppen. Songen tek til orde for å finne sitt sanne eg og kople seg til «vårt guddomlege sjølv».

## Eurovision Song Contest
Den 26. desember 2023 blei «In the Middle» offisielt kunngjord som eit av dei 32 bidraga som skulle delta i live audition-runden av den moldovske uttakinga *Etapa națională 2024*. Songen kvalifiserte seg til finalen etter å ha komme på fyrsteplass i auditionrunden. I finalen fekk låten 12 poeng frå juryane og 10 poeng frå sjåarane og enda på delt fyrsteplass med songen «Anti-Princess» av . Uavgjortresultatet blei avgjord ved resultatet i juryavrøystinga, og gav dimed sigeren til Barbu og «In the Middle». Som følgje av sigeren blei «In the Middle» det moldovske bidraget i Eurovision Song Contest 2024.

Etter finalen av *Etapa națională 2024* la Pasha inn ein protest og bestridde røysteresultata. Pasha påstod at reglane for konkurransen ikkje var klare nok; ifølgje ho avklarte ikkje reglane korleis resultatet ville bli avgjort ved eventuell uavgjort, med offisielle reglar som sa at sigeren skulle gå til «låten som fekk flest poeng».  (TRM) valde å la sigeren til Barbu bli ståande, og skulda Pasha for å ha 950 ugyldige røyster.

«In the Middle» deltok i den fyrste semifinalen tysdag 7. mai 2024. Der blei han nummer 13 av 15 bidrag med 20 poeng. Songen kvalifiserte seg dimed ikkje til finalen laurdag 11. mai 2024. Dette var fyrste gongen sidan 2019 at Moldova blei slått ut i semifinalen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:In the Middle (Natalia Barbu-sang)|In the Middle (Natalia Barbu-sang)]]» frå , den 3. desember 2024.*
Özünlə apar

«**Özünlə apar**» (norsk omsetjing ‘ta meg med deg’) er ein song frå 2024 med Fahree med İlkin Dövlətov. Songen blei gjeven ut 15. mars 2024 og var det aserbajdsjanske bidraget i Eurovision Song Contest 2024 i Malmö.

## Om songen
«Özünlə apar» er skriven Fahree saman med Edgar Ravinov, Hasan Heydar, Mado Salikh og Mila Miles, og inneheld tradisjonell aserbajdsjansk muğam-vokal frå İlkin Dövlətov. Songen er på engelsk og aserbajdsjansk, noko som gjer han til det fyrste aserbajdsjanske Eurovision-bidraget som hovudsakleg inneheld aserbajdsjansk tekst. «Özünlə apar» var eit av bidraga som kom inn til den opne konkurransen til  (İTV) for å finne det aserbajdsjanske bidraget til Eurovision Song Contest 2024.

Den 6. november 2023 kunngjorde İTV at Fahree var ein av seks attverande finalistar i uttakinga. Blant dei seks attverande finalistane var også İlkin Dövlətov og Mila Miles, som var ein av låtskrivarane til «Özünlə apar», som deltok som ein eigen trio saman med Etibar Əsədli.  Trass i rapportar om at trioen og Aisel, som representerte Aserbajdsjan i Eurovision Song Contest i 2018, var dei to attverande finalistane i konkurransen, blei det til slutt kunngjort at Fahree skulle representere landet i Eurovision Song Contest 2024 i Malmö.  

«Özünlə apar» deltok i den fyrste semifinalen tysdag 7. mai 2024. Der blei han nummer 14 av 15 bidrag med 11 poeng. Songen kvalifiserte seg dimed ikkje til finalen laurdag 11. mai 2024. Dette var andre året på rad at Aserbajdsjan ikkje kvalifiserte seg til finalen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Özünlə apar|Özünlə apar]]» frå , den 3. desember 2024.*
One Milkali (One Blood)

«**One Milkali (One Blood)**» er ein song med den australske synthpopduoen . Låten blei gjeven ut 5. mars 2024 og var det australske bidraget i Eurovision Song Contest 2024 i Malmö.

Songen blei nominert til «årets song» under National Indigenous Music Awards 2024.

## Om songen
«One Milkali (One Blood)» er skriven av medlemmane i den australske synthpopduoen Electric Fields, Michael Ross og . Songen er skriven på engelsk, men har liner på yankunytjatjara-språket. I følgje Fielding blei yankunytjatjara lagt til som en måte å heidre samfunnet hans i  i , også kjend som APY.

I ei pressemelding gjeven av  (SBS) uttalte duoen at tittelen på songen refererte til bodskapen i songen om å gå inn for samhald. Dei berømma den australske aboriginarkulturen og sa: «Den aboriginske kulturen har ein måte å handtere situasjonar på... Du treng ikkje hoppe på nokon for å få det du vil. Du kan faktisk diskutere det.»  

## Eurovision Song Contest
Den 5. desember 2023 kunngjorde den australske kringkastaren  (SBS) at den internt ville velje bidraget til Australia i Eurovision Song Contest 2024. Eit utdrag av songen blei publisert to dagar før den offisielle utgjevinga av songen for å promotere det australske bidraget.

SBS kunngjorde 5. mars 2024 at Electric Fields og «One Milkali (One Blood)» skulle representere Australia i Eurovision Song Contest 2024 i Malmö.

«One Milkali (One Blood)» deltok i den fyrste semifinalen tysdag 7. mai 2024. Der blie han nummer 11 av 15 bidrag med 41 poeng. Songen kvalifiserte seg dimed ikkje til finalen laurdag 11. mai 2024.

## Fotnotar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:One Milkali|One Milkali]]» frå , den 3. desember 2024.*
Skeise-NM 2004 i sprint-firkamp

**Noregsmeisterskapen på skeiser 2004 i sprint-firkamp** vart avvikla i Asker i Akershus helga 3. og 4. januar. Meisterskapen med to 500-meterar og to 1000-meterar var den 35. i sitt slag. 27 karar og 14 kvinner deltok.

Tittelforsvarar Rune Stordal frå Geithus Idrettslag vart noregsmeister for andre gong. Petter Andersen var best av alle i dei to laurdagsløpa, sundagen sigra Even Wætten på 500 meter og Rune Stordal på 1000 meter. 
 
## NM på skeiser 2004/Sprint-firkamp




### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder
*Østlendingen 5. januar 2024
Waldkraiburg

**Waldkraiburg** er ein by og ein kommune søraust i fristaten Bayern i Tyskland, 60 kilometer aust for München. Kommunen, som høyrer til Landkreis Mühldorf am Inn, har 24&nbsp;000 ibuarar og omfattar 21,6 km².

Byen ligg 436 meter over havet. Elva Inn renn gjennom Waldkraiburg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Waldkraiburg|Waldkraiburg]]» frå ,  den 3. desember 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Waldkirchen

**Waldkirchen** er ein by og ein kommune aust i fristaten Bayern i Tyskland, ei 15 kilometer vest for tre-rikspunktet Tyskland-Tsjekkia-Austerrike. Kommunen, som høyrer til Landkreis Freyung-Grafenau, har 11&nbsp;000 ibuarar og omfattar 806 km².

Byen ligg 573 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Waldkirchen|Waldkirchen]]» frå ,  den 3. desember 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
San Giorgio a Cremano

**San Giorgio a Cremano** er ein by og ein kommune i Provinsen Napoli i regionen Campania i Italia. Kommunen har 42&nbsp;000 ibuarar og dekker 4,11 km². San Giorgio ligg fem kilometer søraust for provinshovudstaden Napoli, ved foten av Vesuv. San Giorgio er ein forstad til storbyen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:San Giorgio a Cremano|San Giorgio a Cremano]]» frå ,  den 3. desember 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Skeise-NM 2005 i sprint-firkamp

**Noregsmeisterskapen på skeiser 2005 i sprint-firkamp** vart avvikla i Trondheim i Sør-Trøndelag helga 5. og 6. februar. Meisterskapen med to 500-meterar og to 1000-meterar var den 36. i sitt slag. 22 karar og 6 kvinner deltok. 

Mikael Flygind Larsen frå  Holmestrand og Botne Skøyteklubb vart noregsmeister, framom Morten Stordal. Larsen gjekk fortast av alle på dei to 1000-meterane, medan Stordal sigra på dei to 500-meterane.
 
## NM på skeiser 2005/Sprint-firkamp





### 500 meter





### 1000 meter





### 500 meter





### 1000 meter





## Kjelder
*Tønsbergs Blad 7. februar 2005
Order of the Companions of Honour

**The Order of the Companions of Honour** er ein britisk orden som blei skipa av kong Georg V av Storbritannia i 1917 som ei løn for framifrå prestasjonar.

Ordenen blei skipa 4. juni 1917, same datoen som Order of the British Empire (Den britiske imperieordenen). Til liks med Den britiske imperieordenen blir han tildelt for særlege fortenester innan kunst, litteratur, musikk, vitskap, politikk, industri og religion. Dei fyrste mottakarane av ordenen fekk han alle for tenester knytte til fyrste verdskrigen.

## Motto
*In action faithful and in honour clear*

## Dagens (nolevande) medlemmer

* **Ordensherre**:
** Kong Charles III

* **Kongeleg medlem:**
** Catherine av Wales (2024)

* **Medlemmer:**
** Norman Tebbit (1987)
** Kenneth Baker (1992)
** Peter Brooke (1992)
** Tom King (1992)
** Janet Baker (1993)
** David Owen (1994)
** Douglas Hurd (1995)
** David Attenborough (1996)
** Michael Heseltine  (1997)
** David Hockney (1997)
** Peter Brook (1998)
** John Major (1998)
** Chris Patten (1998)
** Bridget Riley (1998)
** John de Chastelain (1999)
** Harrison Birtwistle (2001)
** David Hannay (2003)
** James Lovelock (2003)
** Dan McKenzie (2003)
** Judi Dench (2005)
** Ian McKellen (2007)
** Richard Rogers (2008)
** Michael Howard (2011)
** George Young (2012)
** Sebastian Coe (2012)
** Peter Higgs (2012)
** Thomas Galbraith (2013)
** Menzies Campbell (2013)
** Nicholas Serota (2013)
** Onora O'Neill (2013)
** Kenneth Clarke (2014)
** Mary Peters (2014)
** David Young (2014)
** Harry Woolf (2015)
** Roy Strong (2016)
** Robert Haldane Smith (2016)
** Valerie Amos (2016)
** George Osborne (2016)
** Richard Eyre (2016)
** Evelyn Glennie (2016)
** Alec Jeffreys (2016)
** Mary Warnock (2016)
** Shirley Williams (2016)
** Mark Philip Elder (2017)
** Beryl Grey (2017)
** Paul McCartney (2017)
** J.K. Rowling (2017)
** Steve Shirley (2017)
** Delia Smith (2017)
** Nicholas Stern (2017)
** Melvyn Bragg (2018)
** Antonia Fraser (2018)
** Margaret MacMillan (2018)
** Richard Henderson (2018)
** Kiri Te Kanawa (2018)
** Margaret Atwood (2018)
** Patrick McLoughlin (2019)
** Elton John (2019)
** Keith Thomas (2019)
** Paul Smith (2020)
** David Chipperfield (2020)
** Paul Nurse (2021)
** Quentin Blake (2022)
** Salman Rushdie (2022)
** Marina Warner (2022)
** Michael Marmot (2022)
** Bill Cash (2023)
** John Bell (2023)
** Ian McEwan (2023)
** Anna Wintour (2023)
** Shirley Bassey (2023)
** Gordon Brown (2024)

* **Æresmedlem**:
** Amartya Sen (2000)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Order of the Companions of Honour|Order of the Companions of Honour]]» frå ,  den 3. desember 2024.*
Margareta Nockert

**Gunnel Margareta Nockert** () er fil. dr. i arkeologi og professor emerita i tekstilvitskap, med fokus på historia av tekstilar og klede, ved Uppsala universitet. Nockert har arbeidd ved tekstilavdelinga til Riksantikvarieämbetet og Statens historiska museum. Ho har skrive fleire bøker og artiklar om nordiske tekstilar og klede frå forhistorisk tid og mellomalder. 

Nockert diskuterte 1991 ved Umeå universitet på avhandlinga *The Högom find and other Migration Period textiles and costumes in Scandinavia*.

## Utstillingar

* *Medeltida vävnader och broderier*
* *Skatter från den islamiska världen* på Statens historiska museum

## Bibliografi

* Nockert, Margareta (1984). ”Medeltida dräkt i bild och verklighet.”. Den ljusa medeltiden / [ed. group: Lennart Karlsson ...] (Stockholm : Statens historiska mus., 1984):  sid. [191]-196 : ill..  Libris 2668850
* 
* 
* 
* Nockert, Margareta (1991). ”Senmedeltida praktrockar.”. Ale (Lund : De skånska landskapens historiska och arkeologiska förening, 1961-) 1991:2,:  sid. 11-16 : ill.. ISSN 0345-0708. ISSN 0345-0708 ISSN 0345-0708.  Libris 3109313
* Nockert, Margareta (1994). ”Sensationella dateringar av länsmuseets textilier.”. Jämten (Östersund : Jamtli/Jämtlands läns museum, 1906-) 1995 (88),:  sid. 112-125 : ill.. ISSN 0348-9825. ISSN 0348-9825 ISSN 0348-9825.  Libris 1996244
* Nockert, Margareta (1995). ”Eldsbergakvinnan och hennes dräkt.”. Halland (Halmstad : Museet i Halmstad, 1961-) 1995 (78),:  sid. 81-86 : ill.. ISSN 0347-4364. ISSN 0347-4364 ISSN 0347-4364.  Libris 2120602
* Nockert, Margareta (1996). ”Textilier och dräkt 1350-1450.”. Unionsdrottningen / [redaktör: Poul Grinder-Hansen] (Stockholm : Fören. Norden, 1996):  sid. 200-211 : ill. (vissa i färg).  Libris 2281314
* Nockert, Margareta (1996). OpenPage ”Gotländska brickband från vikingatiden”. Gotländskt arkiv (Visby : Gotlands fornsal, 1929-) 1996 (68),:  sid. [41]-46 : ill.. ISSN 0434-2429. ISSN 0434-2429 ISSN 0434-2429. ? OpenPage.  Libris 2268439 Arkiverad 6 januari 2003 hämtat från the Wayback Machine.
* 
* 
* 
* Nockert, Margareta (2002). ”Kaftaner, brokader och broderier.”. Sverige och den islamiska världen (2002):  sid. 178-185 : ill..  Libris 8741030
* Nockert, Margareta (2002). ”En medeltida hattparad.”. Forskning och framsteg 2002:3 (37),:  sid. 20-21 : ill.. 0015-7937. ISSN 0015-7937.  Libris 8506678
* Nockert, Margareta (2005). ”Textilhistoriska perspektiv: italienskt siden i östgötska kyrkor”. Diocesis Lincopensis (2005):  sid. 78-83.  Libris 10092184

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Margareta Nockert|Margareta Nockert]]» frå ,  den 3. desember 2024.*
Lauvålibåt

**Lauvålibåt** er ein robåt i tre som er bygd etter gamal handverkstradisjon frå Gausdal i Gudbrandsdalen i Innlandet fylke.

## Bakgrunn
Lauvålibåten har namn etter Amund Lauvålien (1866 – 1952). Han dreiv som båtbyggar, smed, og altmulegmann. Frå kring 1900 utvikla han denne båttypen. Etter kvart vart nokre av sønene hans med på å bygge båt. Dei reiste mykje rundt i bygda og bygde båt av material som tingaren rådde over, Denne varierte mykje i kvalitet, noko som og gjorde at Ikkje alle båtane vart like gode.  I Espedalen vart gran brukt til båtbord.

## Båten
Lauvålibåten er ein spissbåt, noko meir butt framme enn bak. Båtane har vorte bygde  etter malar. 

Båten vert bygd på eit stativ. Han snur opp-ned medan første  omfara vert sette på.
Botnen, eit bord på kvar side, vert spikra til kjølen. Spikarane må gjerne krøkjast litt, så dei skal gå rett.
Dei første bordgangane er skøytte. Vindbordet, det første etter botnen, og som er tilhogge eller dampa og benda, er skøytt på to stadar. Borda er ofte skøytte ved banda. 
Vidare i bygginga vert båten snudd med kjølen ned. Dei øvste borda er heile, frå stamn til stamn. 
Båttradisjonen i Gausdal ser ut til å vere påverka av områda rundt. Bord av heile lengder er vanleg nørst i Gudbrandsdalen, medan dei har vorte skøytte i Valdres.

Tidlegare vart mange båtar bygde med spikar som vart nødd (benda) på innsida. Etter kvart har bruk av båtsaum vorte vanleg.

## I dag
Handverksteknikken med å bygge Lauvålibåt er raudlista av Norges Husflidslag. Det betyr at denne båtbyggartradisjonen kunne stå i fare for å bli gløymt. For å ta vare på kunnskapen gjekk Gausdal Husflidslag og Gausdal Historielag i gong med bygging av to trebåtar, med støtte frå Forbundet Kysten. 

Lauvålibåtane «Ragnfrid» og «Eilifr» stod ferdige i 2019 og 2020. Det var då 50 år sidan siste båt av denne sorten blei bygd. Dei som deltok i arbeidet har no kunnskap om den lokale båtbyggartradisjonen.

## Kjelder
Skeise-NM 2006 i sprint-firkamp

**Noregsmeisterskapen på skeiser 2006 i sprint-firkamp** vart avvikla i Asker i Akershus helga 7. og 8. januar. Meisterskapen med to 500-meterar og to 1000-meterar var den 37. i sitt slag. 23 karar og 10 kvinner deltok.

Even Wetten9 frå Hamar Idrettslag vart noregsmeister, framom tittelforsvarar Mikael Flygind Larsen frå Holmestrand og Botne Skøyteklubb. Larsen vann 1000-meteren om laurdagen, Wætten sigra i dei tre andre løpa. 
 
## NM på skeiser 2006/Sprint-firkamp




### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder
*Østlendingen 9. januar 2006
San Benedetto del Tronto

**San Benedetto del Tronto** er ein by og ein kommune i provinsen Ascoli Piceno i Italia. Byen ligg på kysten av Adriahavet, i eit av dei tettast folkesette områda på denne kysten. Hamna er av dei største ved Adriahavet. Kommunen har ikring 47&nbsp;000 ibuarar og dekker 25,3 km².

Turisme er ei hovudnæring i San Benedetto del Tronto.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:San Benedetto del Tronto|San Benedetto del Tronto]]» frå ,  den 4. desember 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Traunreut

**Traunreut** er ein by og ein kommune søraust i fristaten Bayern i Tyskland, 35 kilometer nordaust for Salzburg i Austerrike. Kommunen, som høyrer til Landkreis Traunstein, har ikring 21&nbsp;000 ibuarar og omfattar 45,1 km². Byen ligg 550 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Traunreut|Traunreut]]» frå ,  den 4. desember 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Nissebanden i Grønland

***Nissebanden i Grønland*** er ein dansk tv-julekalender som fyrst blei sendt på DR1 i 1989. Julekalenderen handlar om Nissebanden, som blir sendt til Grønland for å hjelpa julenissen. Han er ein oppfølgar til julekalenderen *[[Nissebanden]]*, som blei sendt i 1984. I 2003 blei han følgd opp av *[[Nissernes Ø]]*.

Julekalenderen blei sendt opp att i 1993, 2002, 2011 og 2016 og på DR Ramasjang i 2021.

## Handling
Nissebanden blir sendt til Grønland av agent A-38 for å hjelpa Julemanden (nissen) med å laga julepresangar til barna. Julemanden har reist vekk for å leita etter to stjernesteinar som har ei magisk kraft.
Fiffig Jørgensen, som bor i Holme-Olstrup, vil ha Julemanden til å flytta til byen og tek i fyrste omgang alle breva som blir sende til Julemanden. Då A-38 får sendt dei avstad til Nissebanden, dreg Fiffig- Jørgensen av garde til Grønland. Der klarer han å få tak i ønskesteinane og tryller seg sjølv om til julenisse.

## Produksjon

Manuskriptet blei skrive av Flemming Jensen i samarbeide med Dalen Hans i 1987 i bygda Ikerasak i Grønland. Dalen Hans skreiv òg musikken, og serien blei regissert av Per Pallesen.

Til Nissebanden si mølle i Holme-Olstrup brukte ein høvesvis Kaleko Mølle på Fyn og Tadre Mølle på Midtsjælland. Opptaka frå landsbyen blei laga rundt den gamle kjøpmannsgarden i Slagslunde, medan herregarden Ravnstrup blei brukt til å filma bustaden til A-38.

Til opptaka på Grønland nytta ein området kring Uummannaq i Vestgrønland. og Opptaka blei gjort våren 1989 i løpet av 40 dagar. I 2011 rapporterte fleire medium at isen ein hadde nytta i mange av scenane der det blei køyrt hundeslede på var smelta som følgje av klimaendringar.

Dei innandørs scenane med m.a. julenisseverkstaden og klippegrotta der Luffe bur, blei filma i TV-Byen i København.

## Mottaking
*Nissebanden i Grønland* fekk gode meldingar, og blei òg ein sjåarsuksess. Han er den hyppigast gjenutsende julekalenderen på DR, ettersom han er blitt send fem gongar i alt. Scenar i avsnitt 10 og 11 fekk ein del kritikk frå sjåarane då ein sel blei skoten og partert av ein grønlandsk fangstmann.

Fiffig Jørgensen blei hausten 2016 røysta inn som den fjerde beste skurken nokonsinne i dei danske julekalendrane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Nissebanden i Grønland|Nissebanden i Grønland]]» frå ,  den 4. desember 2024.*
Aud den djuptenkte

**Aud den djuptenkte** eller **Aud Ketilsdotter**, var ein nordisk nybyggjar under den norrøne koloniseringa av Island på 800-talet. Ho blir skildra i Landnámabók av Sturla Þórðarson, i Laxdæla saga, der ho blir kalla Unn, og figurerer òg i Njáls saga, Eyrbygg saga, Eiríks saga rauða og i Grettis saga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Aud Ketilsdatter|Aud Ketilsdatter]]» frå ,  den 4. desember 2024.*