open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fjelltistel

**Fjelltistel** er ei urt i korgplantefamilien. Arten si utbreiing er avgrensa til Europa.
Planta vert kring 20 cm høg og har blad med ujamn eller småtagga kant. Desse er filtlodne på undersida. Fjelltistel har gråfiolette korgdekkblad, fiolette kroner og blå mjølknappar. Planta luktar vanilje. Ho blømer kring juli månad i enger til fjells, helst på kalkrik grunn. 

Fjelltistel veks i alle fjelltrakter i Noreg, også ned i låglandet. Planta er funnen opp til 2130 m i Jotunheimen.

## Kjelder
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Fjällskära|Fjällskära]]» frå ,  den 24. august 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Elias Sunde

**Elias Sunde** () var ein norsk stortingsrepresentant, statsråd og embetsmann. Arne Sunde var sonen hans.

Sunde var fødd i Flekkefjord, far hans var skinnhandlar. Til 1873 arbeidde han på kontoret til sorenskrivaren i Flekkefjord. Dei neste fire åra var han kontorist i hovudstaden. År 1877 grunnla han ei røyrleggjarforretning i Christiania. Denne dreiv han til 1898.

Sunde var medlem av bystyret i Kristiania 1888-98 og 1904-10. Han var ordførar frå 1895 til 1898. Han var styremedlem i fleire tiltak, så som Kristiania sporvognselskap, Kristiania handelsstands forening, samt telefonselskapet i byen. Vidare var han styreformann i Folkebanken, styremedlem i Arbeiderbanken og folkepensjonskassa Glitne.

1895-1900 var Sunde stortingsmann for Venstre, fyrste perioden som 4. representant frå Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger, andre perioden som 1. representant for same krinsen. Han var sekretær i tollkomiteen fram til han vart statsråd.

Sunde var finansminister frå 1898 til 1900, i ei regjering leia av Johannes Steen. Deretter var han i 1900 ein månad ved statsrådsavdelinga i Stockholm. Han var atter finansminister frå 1901 til 1903.

Etter han gjekk ut av regjeringa var Sunde generaldirektør for Statsbanene.

Han døydde 1910 på Bad Nauheim.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Fjelberg stavkyrkje

**Fjelberg stavkyrkje** var ei stavkyrkje på Fjelbergøy i Kvinnherad i Sunnhordland, som vart riven rundt 1730. Det er ikkje bevart nokon kjende bygningsrestar frå kyrkja.

## Historie
Det finst ikkje noko grunnlag for ei detaljert datering av kyrkja. Ei kyrkje på Fjelberg er første gong nemnt i kjeldene i 1360. Kyrkja er nemnt siste gong i 1722. I 1733 fekk soknet ei ny kyrkje, og stavkyrkja har då truleg vorte riven kort tid før.

## Utsjånad
Ei kjelde frå 1462 nemner ei gåve til «høgaltaret i Fjelberg kyrkje». Dette tyder på at kyrkja hadde fleire altar. I 1665 skulle det setjast inn vindauge i sørveggen på kyrkja, sidan det skal ha vore svært mørkt i kyrkja. I 1722 hadde kyrkja svalgang berre på nordsida. Same året vert kyrkja kalla ei «ældgammel og i Grund forraadnet Stavkirke». Etter storleiken på kyrkja å dømma, må ho vore treskipa med heva midtrom. Skipet var om lag 50 fot gonger 28 fot (16 m x 9 m) og koret var 16 fot gonger 20 fot (5 m x 6 m).

## Fotnotar

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* Brendalsmo, Jan: Kildegjennomgang: Middelalderske kirkesteder i Hordaland (Riksantikvaren, 2016), s. 66–67
*
Holmedal stavkyrkje

**Holmedal stavkyrkje** var ei stavkyrkje i Holmedal i Kvinnherad i Hardanger, som vart riven ein gong mellom 1722 og 1830. Det er ikkje bevart nokon kjende bygningsrestar frå kyrkja.

## Historie
Det finst ikkje noko grunnlag for ei detaljert datering av kyrkja. Ho er nemnt første gong i kjeldene i 1360. Siste gongen ho er nemnt er i 1722. I 1820 fekk soknet ny kyrkje, men kjeldene seier ikkje noko om det var stavkyrkja som stod heilt fram til då. Ho må iallfall vera riven ein gong mellom 1722 og 1830.

## Utsjånad
I 1665 vart det nemnt at kyrkja hadde svalgang på sørsida. I 1722 vart det notert at ho ikkje hadde tårn, men svalgang på sørsida og framfor inngangen. Innendørs var ho utstyrt med "gammel Dags Maling". Storleiken på skipet var 44 fot gonger 24 fot (14 m x 8 m) og koret 16 fot gonger 14 fot (5 m x 4 m).

## Fotnotar


## Kjelder
* Lorentz Dietrichson, *De norske stavkirker* (Kristiania og Kjøbenhavn, 1892)

## Bakgrunnsstoff
*
Luring av Odd Nordstoga

***Luring*** er debutalbumet til den norske musikaren Odd Nordstoga. Det vart gjeve ut 21. april 2004 av Sonet/ Universal.

Albumet har seld over 160 000 eksemplar i Noreg og har vore på toppen av VG-lista i over 13 veker.

## Spor
Alle songane er skrivne og sette melodi til av Odd Nordstoga minder anna er nemnt.

## Medverkande
*Kåre Chr. Vestrheim – produsent
*Mike Hartung – miksar
*Björn Engelmann – mastring
*Troy Carter – forretningsførar
*Cox Millimeter/ Dimitri Kayiambakis – omslagsdesign
*Fin Serck-Hansen – omslagsfoto
*Continental AS – management

## Kjelder
Heim te mor

***Heim te mor*** er det andre studioalbumet frå den norske musikaren Odd Nordstoga, utgjeve 16. oktober 2006 av Sonet/ Universal.

Albumet har vore på VG-lista i over 19 veker, men andreplass som beste plassering.

## Spor
Alle songane er skrivne og sette melodi til av Odd Nordstoga minder anna er nemnt.

## Medverkande
*Odd Nordstoga - arrangør
*Kåre Chr. Vestrheim – produsent, arrangør
*Mike Hartung – miksar
*Hasse Rosbach - assistent
*Björn Engelmann – mastring
*Martin Kvamme – omslagsdesign
*Stian Andersen – portrettfoto
*LP Lorentzen – midtside og svart/kvittfoto

## Kjelder
Pilegrim av Odd Nordstoga

***Pilegrim*** er det tredje studioalbumet til den norske musikaren Odd Nordstoga. Det vart gjeve ut 15. september 2008 av Universal Music AS, Norway.

Albumet har vore på VG-lista i over 17 veker, men andreplass som beste plassering.

## Spor
Alle songane er skrivne av Stein Versto og Ragnar Hovland. All musikk er komponert av Odd Nordstoga.

## Medverkande
* Odd Nordstoga - song, trekkspel, gitar
* Arve Henriksen – trompet
* Ståle Storløkken – piano, synthar, orgel
* Georg Buljo - elgitar
* Sondre Meisfjord – kontrabass
* Erland Dahlen – trommer
* Bjørn Nessjø - miksar
* Rune Nordal - teknikar
* Björn Engelmann - mastring
* Terese Moe Leiner, Stian Hole - omslagsdesign
* Fin Serck-Hansen - foto

## Kjelder
Skei (fleirtyding)

**Skei** er eit stadnamn fleire stader:

* Skei i Bodø er ein tidlegare gard, no bydel i Bodø.
* Skei i Jølster er kommunesenteret i Jølster kommune og ligg i den austlege enden av Jølstravatnet. 
* Skei/Surnadalsøra er kommunesentret i Surnadal kommune og ligg i nedre enden av Surnadalen.
Magnus H. Oppen

**Magnus Hesselberg Oppen** () var ein norsk jurist, bankmann og Høgre-politikar. Magnus G. Oppen var far hans. 1903-06 opplevde ein at både far og son Oppen samstundes hadde fast plass i Stortinget.

Oppen var fødd i Tjølling. Han vart student 1881 og cand. jur. i 1886. Dei to neste åra oppheldt han seg i Paris og London for å lære seg språk. I 1888 byrja han som sakførar, og gjekk same året inn i faren sitt skipsreiarlag. År 1897 vart han tilsett banksjef for Larviks Privatbank.

1890-94 var Oppen heradsstyremedlem i Tjølling. Då han vart banksjef, busette han seg i Larvik og var bystyremedlem 1901-03 og frå 1907. Han var ordførar i byen 1901-03 og 1910-11.

Oppen vart i 1903 vald inn på Stortinget for Høgre, der han representerte bykrinsen Sandefjord og Larvik fram til 1906. Han var 1903-05 medlem av næringskomite nr 2, 1905-06 var han sekretær i justiskomiteen.

Oppen var frå 1901 styreformann i Larviks verkstad, frå 1906 ordførar i Centralbanken for Norge og frå 1910 styreformann for Hølens verkstad.

## Kjelder

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Wasberg, G.C. og Langeland, A. St. (1963): *Larviks historie*, 3. bind, s. 78
Varaldsøy stavkyrkje

**Varaldsøy stavkyrkje** var ei stavkyrkje på Varaldsøy i Kvinnherad i Hardanger, som vart riven på 1720-talet. 

## Historie
Det finst ikkje noko grunnlag for ei detaljert datering av kyrkja. Ei kyrkje på Varaldsøy er første gong nemnt i 1337, då ein "Jon prest i Varaldsøy" er nemnt i eit brev. Kyrkja er nemnt for siste gong i 1722. Varaldsøy fekk ny kyrkje i 1729, og stavkyrkja må då truleg ha vore riven.

## Utsjånad
Ein rapport frå 1665 nemnte at kyrkja hadde svalgang både på nordsida og bak koret. Svalgangen må då truleg ha gått rundt heile kyrkja. I 1722 vart kyrkja skildra som ei stavkyrkje utan tårn, bordkledd og måla innvendig.

## Fotnotar


## Kjelder
* Lorentz Dietrichson, *De norske stavkirker* (Kristiania og Kjøbenhavn, 1892)

## Bakgrunnsstoff
*
Aasulv Bryggesaa

**Aasulv Olsson Bryggesaa** () var ein norsk gardbrukar, Venstre-politikar og statsråd frå Hægebostad. Han var 1913-15 kyrkje- og undervisningsminister i Gunnar Knudsen si andre regjering.

Bryggesaa var fødd på garden Bryggeså i Eiken sokn i Hægebostad, der faren var gardbrukar. Sjølv gjekk han ut av Holt seminar i 1877, og var deretter lærar i heimbygda i seks år. I 1878 overtok han farsgarden.

Bryggesaa var medlem av heradsstyret i Hægebostad frå 1884, ordførar frå 1889. Frå 1890 var formann i skulestyret, frå 1882 styreformann i Hægebostad sparebank og åstadskommissær. Han hadde også verv på fylkesnivå og vidare, så som styremedlem for både amtssjukehuset og formann i komiteen som skaffa amtet ein eigen landbruksskule. Medlem av felleskomiteen for vestlandsbanen og samferdslekomiteen for strekninga Kristiansand-Flekkefjord. Han var medlem av riksskattekommisjonen frå 1912 og fossefallskommisjonen av 1913.

1900–06 var Bryggesaa stortingsrepresentant for Lister og Mandals amt og 1906–15 for valkrinsen Lyngdal. Han var 1900-06 medlem av, 1906-07 sekretær og 1908-12 formann i  konstitusjonskomiteen. I 1905 var han sekretær i spesialkomiteen, 1906-09 sekretær i Odelstinget og 1906-07 medlem av særkomiteen om fossefalla. Perioden 1910-12 var han visepresident i Stortinget, i 1912 formann i både reguleringskomiteen og den kombinerte konstitusjons- og protokollkomiteen.

Sist i januar 1913 vart Bryggesaa utnemnd til statsråd og sjef for Kyrkje- og undervisningsdepartementet i den andre Knudsen-regjeringa. Han gjekk ut regjeringa av i oktober 1915 og vart etterfylgd av Jørgen Løvland.

Bryggesaa var mellom dei fremste støttespelarane i Venstre for fråhaldsfolket. Han arbeidde jamt og trutt for å fremje landsmålet. Saman med Jørgen Løvland og Nils Trædal fremja han ei meir aktiv line i arbeidet for landsmålet, då dei på landsmøtet i Venstre 1918 gjorde framlegg om å krevje obligatorisk landsmålsprøve ved eksamen frå offentlege skular med morsmålsprøver og ved embetseksamen. Framlegget vart kraftig motarbeidd av partiformannen Gunnar Knudsen og vart vraka. Det heile enda med at landsmøtet vedtok ein programpost som i realiteten gjekk vidare enn den Bryggesaa, Løvland og Trædal hadde fremja. Bryggesaa tala også for røysterett for kvinner og for demokratiserande reformer i kyrkja.

Bryggesaa døydde i 1922 på garden sin i Hægebostad.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Tangled Up in Blue

«**Tangled Up in Blue**» er ein song av Bob Dylan. Songe er opningssporet på *[[Blood on the Tracks]]* frå 1975. *[[Rolling Stone]]* rangerte songen på 68. plass på lista deira over dei 500 største songane gjennom tidene.

## Tekst

«Tangled Up in Blue»  er eit av dei tydlegaste døma på at Dylan prøver å skrive ein «fleirdimensjonal» song som trassar eit fast punkt i tid og rom. Dylan hadde nyleg studert måling og kubismen, som prøvde å nytte fleire perspektiv i eit enkelt synsplan, og var påverka av dette. Som Neil McCormick sa i 2003: «Ein verkeleg usedvanleg episk tekst om ei personleg og upåliteleg soge, teken ut av flakkande minner som ein fem-og-eit-halvt minuttar lang musikalsk Proust.» I eit intervju frå 1978 forklarte Dylan denne skrivemåten: «Det som er forskjellig med denne stilen er at det finst ein kode i teksten og det finst inga tidskjensle. Det er ikkje teke omsyn til tida. Du har i går, i dag og i morgon i det same rommet og det er ikkje mykje du ikkje kan førestille deg som ikkje kan skje.»

Teksten er stundom ugjennomsiktig, men songen verkar (som dei fleste songane på albumet) å vere ei soge om ein kjærleik som har enda, men ikkje frivillig. Det siste verset byrjar: 
:*So now I'm goin' back again,* (Så no går dreg eg attende dit)
:*I got to get to her somehow...* (Eg må no ho på eit vis)
og sluttar 
:*We always did feel the same,* (Me følte det alltid på same vis)
:*We just saw it from a different point of view,* (Me hadde berre forskjellig syn på det)
:*Tangled up in blue.* (Vikla inn i blått)

Dylan skreiv stadig om teksten sjølv etter albumet kom ut. Utgåva som finst på konsertalbumet *[[Real Live]]* (og gjennom Europa-turneen i 1984) har ein heilt annan tekst. I den første studioutgåva (frå innspeling i New York City i desember 1974) og ofte i konsertframføringar, har han sunge somme av versa i tredje person, i staden for i første person.

## Andre utgåver

Songen har vorte spelt av mange andre artistar, mellom anna Great White, Jerry Garcia, Half Japanese, Robyn Hitchcock, the Indigo Girls, Ani Difranco, the String Cheese Incident, Twin Valleys og The Whitlams.

Songen er med i spelet *[[Rock Band 2]]*, som den vanskelegaste songen i song-seksjonen.

### Norske utgåver
Det er skrive minst tre norske versjonar av songen. Stein Erik Larsen skreiv den første, kalla «Vikla inn i blått» og vart framført Ødeland Kvartal på singelen «4 sanger av Bob Dylan» i 1996. Tom Roger Aadland skreiv ein nynorsk tekst med same tittel, «Vikla inn i blått» for albumet *Blod på spora* i 2009. 
Ein annan nynorsk tekst vart skriven av Oddvar Torsheim kalla «Afrika tur-retur blues» på albumet *Tur-retur blues* i 2000.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tangled Up in Blue|Tangled Up in Blue]]» frå ,  den 25. august 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Teksten
Idiot Wind

«**Idiot Wind**» er ein song av Bob Dylan frå albumet *[[Blood on the Tracks]]* frå 1975.

Songen vart truleg skriven sommaren 1974 etter comeback-turneen hans med The Band. Etter forslag frå broren, spelte Dylan inn halvparten av songane frå *Blood on the Tracks* på nytt, inkludert «Idiot Wind». Den nyinnspelte utgåva vart radikalt forskjellig frå den originale utgåva med fullt band som akkompagnement. Originalutgåva hadde stort sett vore ei akustisk soloinnspeling. Innspelinga av desse songane fann stad etter den første trykkinga av *Blood on the Tracks*, og studiomusikarane som Dylan nytta vart derfor ikkje tilskriven på albumomslaget. 

Sjølv om Dylan hevdar at songteksten ikkje har noko samband med den dårlege situasjonen i ekteskapet med Sara Dylan, har sonen Jakob Dylan fortalt i intervju at «songane på albumet er foreldra mine som diskuterer».

Ein rusten konsertutgåve er avslutningsspor på *[[Hard Rain]]*, over 10 minuttar lang. 

Songen vart rangert på 16. plass i magasinet American Songwriter si liste over dei 30 største Bob Dylan-songane.

## Andre utgåver
*Mary Lee's Corvette
*Phil Pritchett

### Norsk versjon
Tom Roger Aadland skreiv ein nynorsk tekst til songen kalla «Vind utan vit» for albumet *Blod på spora* i 2009. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Idiot Wind|Idiot Wind]]» frå ,  den 25. august 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*Tekst
Andreas Galtvik

**Andreas Petersson Galtvik** () var ein norsk gardbrukar og politikar for Venstre, frå Frosta i Nord-Trøndelag. Han var ordførar og stortingsmann.

I yngre år gjekk Galtvik på Lars M. Bentsen og Hans Konrad Foosnæs sin folkehøgskule i Stjørdal. Han tok i 1882 over farsgarden i Frosta og dreiv han til 1927. Galtvik var direktør i Frosta sparebank frå 1879 til 1934. I 1898 var han med og stifta Frosta dampskipsselskap, der han var styreformann til 1910. Åstadskommissær frå 1884.

Galtvik var medlem i Frosta heradsstyre i samanhengande førti år, frå 1886 til 1925. Han var ordførar 1898-1913, 1917-19 og 1923-25, til saman 22 år. Åra 1896-99 var han formann i Indtrøndelagens og Namdalens folkevæbningssamlag, ei rørsle som var arbeidde for ei aktivistisk linje i unionspørsmålet. Formann i Stjør- og Verdalens fiskeristyre frå 1894.

Galtvik var stortingsmann for Nordre Trondhjems amt 1900-06. I den fyrste perioden 1900-03 var han medlem i landbrukskomiteen, i den andre perioden medlem av justiskomiteen. 1906-09 var han vararepresentant for stjørdalingen Bernhard Øverland, møtte då i 1907 frå 17. juli og i 1908 frå 12. august. 1909-18 representerte Galtvik valkrinsen Stjørdalen, i alle år medlem av tollkomiteen, sekretær 1913-15 og nestformann 1916-18. Siste valperioden på Stortinget, 1919-21, var han atter representant for Nord-Trøndelag, nestformann i finans- og tollkomiteen.

Galtvik vart tildelt 7. juni-medaljen.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
* Andreas Galtvik  hos Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste
Bernhard Hanssen

**Cornelius Bernhard Hanssen** () var ein skipsreiar, lærar, redaktør og politikar frå Feda i Kvinesdal.

Far til Hanssen var gardbrukar. Sjølv var han fyrst handelsbetjent, tok deretter lærarskuleeksamen 1881 i Flekkefjord og vart seminarist i Kristiansand. Han var lærar i åtte år. I 1891 kjøpte han avisa *Agder*, som han redigerte til 1898. Sidan var han skipsreiar og dampskipsdisponent.

I 1894 var Hanssen med og stifta Norges fredsforening, seinare formann i foreininga. Han var medlem av det nordiske interparlamentariske råd, av delegasjonen til fredsmøtet i Paris 1904 og av Londonkonferansen i 1906. Utsending til ein konferanse i St. Louis i 1904. Hanssen var medlem av Nobelkomiteen frå 1913 til han døydde. Han var nestleiar frå oktober 1922.

Hanssen var stortingsrepresentant for Flekkefjord i periodane 1900-15 og 1919-21. Han var medlem av protokollkomiteen 1900-03, sekretær i budsjettkomiteen 1903-06, medlem av Lagtinget 1906-15. Han var medlem 1906-07, sekretær 1908-09 og formann 1910-15 i  næringskomite nr 2.
 
Hanssen var ordførar i Flekkefjord i 1933 og 1936-37.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Hurricane

«**Hurricane**» er ein protestsong av Bob Dylan skriven i lag med Jacques Levy, om fengslinga av Rubin «Hurricane» Carter. Songen hevda at Carter vart uskuldig dømd fordi han var mørkhuda. 

## Bakgrunn
Rubin Carter var tidlegare ein boksar i verdsklasse. Dylan vart inspirert til å skrive songen etter å ha lese sjølvbiografien til Carter, *The Sixteenth Round*, som Carter sende han fordi han Dylan tidlegare hadde vore aktiv i borgarrettskampen. 

Carter og John Artis hadde vorte tiltalt for eit trippelmord i Lafayette Grill i Paterson i New Jersey i 1966. Carter og Artis vart dømd for morda, som vart omtalt som rasistisk motiverte, og begge vart dømde til fengsel på livstid. I åra som følgde dukka det opp mange kontroversielle faktorar om saka, frå påstandar om falske bevis og tvilsame augevitne som gav ein urettferdig rettssak. I sjølvbiografien hevda Carter at han var uskuldig og historia hans gjorde at Dylan vitja han i Rahway State Prison i Woodbridge Township i New Jersey. 

Dylan hadde tidlegare skrive balladar som «The Lonesome Death of Hattie Carroll» og «The Death of Emmett Till», men i følgje Jacques Levy var han usikker på om han kunne skrive ein slik song. Etter møtet starta Dylan å skrive «Hurricane» i ein «cinematisk» stil. Songen var ein av Dylan sine få protestsongar på 70-talet go var den fjerde mest suksessrike singelen hans dette tiåret. Songen nådde 33. plass på Billboard-lista i USA og 43. plass i Storbritannia. 

## Kontrovers og nyinnspeling
Dylan måtte spele inn songen på nytt med noko endra tekst etter at advokatane i Columbia meinte at referansane til at Alfred Bello og Arthur Dexter Bradley stal frå lika kunne føre til søksmål. Verken Bello eller Bradley vart nokon gong skulda for å ha gjort dette. Sidan det var for mykje lydlekkasje til at berre denne tekstlinja kunne endrast, måtte Dylan spele inn heile songen på ny. På dette tidspunktet var Dylan alt i gang med øvingane til den komande turneen og tok med seg musikarane frå Rolling Thunder Revue i studio og spelte inn ein ny, raskare utgåve av «Hurricane». Sjølv om dei mest støytande tekstlinjene var borte, førte songen likevel til søksmål. Augevitnet Patricia Graham Valentine saksøkte Dylan, men søksmålet vart avvist i retten.

Teksten var framleis kontroversiell, og mange kritiserte songen for å ikkje nemne den kriminelle historia til Carter og det valdelege temperamentet hans. Hausten etter spelte Dylan og the Rolling Thunder Revue ein støttekonsert for Carter i Madison Square Garden i New York City. Året etter heldt dei ein ny støttekonsert i Houston Astrodome. Carter og Artis fekk ei ny rettssak men vart dømd på ny i 1976. I 1985 avgjorde ein dommar at Carter ikkje hadde fått ei rettferdig rettssak og hadde tiltalen hadde vore basert på rasisme i staden for skjellige grunnar og hemmeleghald i staden for framlegge bevis. Carter vart dermed sleppt fri.

## Andre utgåver
Songen er spelt av Ani DiFranco og Milltown Brothers. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hurricane (song)|Hurricane (song)]]» frå ,  den 25. august 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Lars M. Bentsen

**Lars Martinius Bentsen** () var ein skulemann, gardbrukar og Venstre-politikar.

Bentsen var frå garden Birkeland i Birkenes, der far hans var gardbrukar. Sjølv gjekk han Holt seminar, der han fekk eksamen i 1860. Det komande året var han huslærar i Hurum, frå 1861 lærar i Aker. 1863-66 var han lærar ved latin- og realskulen i Fredrikstad, år 1864 tok han elles eksamen som reserveoffiser. I 1867 var han lærar i Fjære. Same året var han på studietur i Danmark, der han vart oppglødd av grundtvigianske tankar om liv og læring. I Danmark vart han elles kjend med Hans Konrad Foosnæs. Saman starta dei to ein folkehøgskule i Stjørdal, og frå 1868 til 1876 var Bentsen styrar og lærar ved folkehøgskulen på Husby og Re i Stjørdal, saman med Hans Foosnæs.

Bentsen kjøpte i 1869 garden Kvithammar i Stjørdal, dreiv denne til han selde garden i 1899. Perioden 1887-93 var han eigar og drivar av Fosbæk mølle i Vestre Moland. Åra 1898 til 1902 var han styrar ved Kristiania offentlege blindeskule. Flytta deretter til garden Sulerud i Eidsberg, som han dreiv til han i 1912 skøytte garden over til sonen.

Bentsen var medlem av heradsstyret i Stjørdal frå 1872 til 1884?, og sidan i Vestre Moland. I 1870 skipa han folkevenforeining i Stjørdal, ei foreining som same året knytte seg til Søren Jaabæk si bondevensrørsle. Foreininga var i drift i fire år.

Bentsen var innvald på Stortinget frå Nordre Trondhjems amt 1877-88, heile tida var han medlem av kyrkjekomiteen, elles medlem av Lagtinget frå 1883. Også 1895-1900 var han stortingsmann, siste valbolken som 1. vararepresentant for Peter Holst. Han var sekretær i Lagtinget, noko han elles hadde vore allereie 1886-88. Bentsen var frå 1888 medlem i Venstre sitt landsstyre. I februar 1899 leverte Bentsen framlegg i Stortinget med krav om to stilar til lærarprøva ved seminara/lærarskulane, ei prøve i kvar målform. Framlegget kom ikkje til handsaming i Stortinget, eit utvatna vedtak i 1901 opna for at ein stil kunne leverast på landsmålet, bokmål måtte alle lære.

1884 var Bentsen medlem av den kongelege kommisjonen om malt- og brennevinstilverkinga og av kommisjonen om skulelova.

Han døydde 1919 i Eidsberg.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Mjeldheim, Leiv:*Folkerørsla om vart parti*. 1984

## Bakgrunnsstoff
*
Stankstorkenebb

**Stankstorkenebb** eller **urakatt** er ei urt i storkenebbfamilien. Utbreiinga er sirkumpolar.

Planta er kring 20 cm høg, har greina raudfarga stengel og trekopla findelte raudfarga blad. Begerblada har lang brodd. Kronblada er raude og kvitstripa. Planten har ei katteaktig lukt. Han blømer kring juli på berg og i ur. 

Stankstorkenebb finst i Noreg nord til Troms. Han er funnen opp til 850 m i Voss.

## Galleri

(MHNT) Geranium robertianum - Leafs and buds.jpg|Blad og knoppar
(MHNT) Geranium robertianum - blossom.jpg|Blome
(MHNT) Geranium robertianum - buds.jpg|Knopp
(MHNT) Geranium robertianum - fruit.jpg|Frukt
 

## Kjelder

*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Stinknäva|Stinknäva]]» frå ,  den 25. august 2010.*
Daniel Cornelius Danielssen

**Daniel Cornelius Danielssen** () var ein lege og stortingsmann frå Bergen, der far hans var urmakar.

Danielssen var 1828-32 elev ved Svaneapoteket i heimbyen. Han avla preliminæreksamen i 1835 og vart cand. med. i 1838. 1840-46 var Danielssen mellom anna korpslege ved nordfjordske musketerkorps som vart stasjonert i Bergen. Vinteren 1839-40 arbeidde han på lepra-hospitalet St. Jørgens i Bergen. Oppgåva hans var å kome med vitskaplege hypotesar om sjukdomen, noko som vart vidareført då Danielssen i 1843 vart tilsett som lege ved hospitalet og regjeringa løyvde midlar til studiar av leprasykja. Både i 1843, 1847 og 1853 reiste han på studietur i utanlandet.

År 1846 vart Danielssen overlege ved den nyskipa anstalten for å lækje spedalske, Lungegaardshospitalet. Hospitalet, som vart opna i 1849, var eit leiande forskingssenter i Europa på leprasykja i siste halvdelen av 1800-talet. Danielssen si styrande tese var at sjukdomen var ein slags blodsjukdom. Forskingsarbeidet hadde sitt store gjennombrot då Gerhard Henrik Armauer Hansen i 1873 oppdaga lepra-bakterien.

Danielssen var medlem av ei rekke organ som sysla med ulike former for helsearbeid. Elles var han medlem av bystyret i Bergen frå 1856 og av styret for Bergens Museum frå 1862. Han var preses for museet frå 1864 til han døydde.

Danielssen var 1. varamann for Bergen til Stortinget 1859-60, og møtte då ein vald representant, Jens Schydtz, døydde straks etter valet. Han var 1. representant på det neste Stortinget 1862-63, samt omframstortinget 1864. Både i 1859-60 og 1862-63 var han medlem av budsjettkomiteen og komiteen om stortingsbygninga. 1859-60 var han elles medlem av komiteen om statthaldarsaka, medan han 1862-63 og 1864 var medlem av valkomiteen. Danielssen var åra 1871-76 stortingsmann på ny. Han var då medlem av næringskomite nr 1 og valkomiteen i begge valperiodane, 1871-73 var han i tillegg medlem av komiteen om jarnbaneanlegg og 1875-76 av komiteen om røystrettsendring. 

29. april 1876 vart Danielssen permittert frå Stortinget, for å vere med på den norske nordpolsekspedisjonen 1876-78. Danielssen, som og studerte zoologi, var leiar for ekspedisjonen sitt vitskaplege arbeid.

Danielssen døydde i Bergen i 1893.

## Kjelder

*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*Norsk biografisk leksikon om Danielssen
*Daniel Cornelius Danielssen biografi på engelsk
*
Oscar Mørch

**Oscar Mørch** () var ein norsk embetsmann og stortingsmann for Høgre. Ole Mørch var farfaren hans.

Mørch var frå Kristiansand, der far hans var prokurator. Sjølv vart han student i 1862 og cand. jur. i 1867. Han var så byråsjef i Kyrkjedepartementet, ekspedisjonssjef frå 1886 i same. År 1890 vart han utnemnd til amtmann i Hedemarkens amt, eit embete han hadde til han døydde.

Perioden 1895-97 var Mørch stortingsrepresentant for valkrinsen Lillehammer, Hamar og Gjøvik. Han var medlem av Lagtinget og jarnbanekomiteen. Grunna sjukdom møtte han ikkje i 1897-sesjonen.

Han døydde hausten 1897 i Kristiania.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Hestesko

**Hestesko** er eit U-forma stykkje av anten jarn, stål, aluminium, gummi, plast (eller samansettingar av desse materiala) som vert spikra eller limt til hovane på hest for å redusere slitasjen på hovane og gje føtene betre feste. Tidlegare var hestesko hovudsakleg laga av jarn, og vart festa til hoven med ein særleg type jarnspikar som vart kalla *hesteskosaum*, og det er nok mest vanleg framleis.

Vekta og forma på hesteskoa kan ha noko å seie for gangarten, og dette vert utnytta for konkurransehestar. Det har vorte utvikla ulike utformingar av hesteskoa og materiala i dei for ulike hestar og den verksemda dei vert nytta til. Somme spesialsko er til dømes laga av magnesium, kopar eller titan.

Hestesko har vanlegvis utståande hakar, piggar eller spikrar i kantane for gje hesteføtene best mogleg feste, til dømes på is og hard snø. På moderne hestesko er ofte slik piggar gjenga og festa til skoen i skruehol.

Dei som har fagkunnskap i å sko hest vert kalla hovslagarar.

Hestesko har fått ein plass i folketrua som ein lukkebringande og vernande gjenstand til å feste over gangdøra til huset. Best resultat får ein visstnok dersom skoen har vore nytta på ein hest på rettleg vis.

## Hesteskokasting
Det vert halde konkurransar i hesteskokasting. Det vert då kasta mot jarnstikker på gruslagd bane. Ei freistar å få skoen til å legge seg nær, eller helst kring jarnstikka. To deltakarar konkurerar mot kvarandre. Det vert og konkurrert i hesteskogolf.

## Kjelder
;Fotnotar
Lars Abrahamsen

**Lars Kristian Abrahamsen** () var ein norsk jurist og politikar for partiet Venstre. Han var statsråd 1908-10 i den fyrste regjeringa Gunnar Knudsen, og 1913-19 i den andre Knudsen-regjeringa.

Abrahamsen var frå Hedrum, far hans var roar. Sjølv sigla han i yngre år til sjøs, mellom anna som bottlenosefangar. Han tok styrmannseksamen i 1873, og var sjømann fram til 1878, siste åra som styrmann. I 1882 vart han student og fullførte i 1886 juridisk embetseksamen. Frå 1887 arbeidde han som sakførar, seinare overrettssakførar i Larvik. Perioden 1902 til 1913 var han sorenskrivar i Hardanger og Voss, med unntak for tida som statsråd. Frå 1919 var han sorenskrivar i Follo.

Han hadde ei rekke lokalpolitiske verv i både Larvik og Voss. Formann i Larvik Venstre i ti år og medlem av bystyret i Larvik 1888-1902, ein bolk som varaordførar. Medlem av heradsstyret på Voss 1907-10.

Abrahamsen var stortingsmann i til saman fire valperiodar. Han vart fyrst vald frå Larvik og Sandefjord valkrins for åra 1898-1903. Perioden 1906-09 representerte han Voss og 1913-15 Midhordland. 1898-1900 var han medlem av justiskomiteen og 1900-03 formann i protokollkomiteen, samt medlem av valkomiteen og komiteen om sjødugleiken til skip. På ny formann i protokollkomiteen 1906-08 og medlem av valkomiteen, i 1906-07 medlem av særkomiteen om fossefalla.

Abrahamsen var statsråd og sjef i Handelsdepartementet i Gunnar Knudsens fyrste regjering som sat frå 18. mars 1908 til 1. februar 1910. I Knudsens andre regjering, som tiltredde 31. januar 1913, var han sjef for Justisdepartementet fram til 26. juli 1916. Han vart deretter utnemnd til sjef for Sosialdepartementet. Han gjekk ut av regjeringa den 20. februar 1919.

Han var styremedlem i Det Norske Totalavholdsselskap frå 1919 til han døydde. Abrahamsen hadde ei leiande rolle i fråhaldsarbeidet i mange år, særleg mellom politikarane på Stortinget. Han hadde ein avgjerande posisjon i kampen for å forby brennevinet.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Jens Brandt

**Jens Carl Peter Brandt** () var ein norsk jurist, godseigar og politikar frå Frogn.

Brandt var son til ein offiser som i si tid deltok i krigen 1807-14. Sjølv vart han student i 1865 og cand. jur. i 1869. Åra 1869-75 var han overrettssakførar i Frogn. I 1875 overtok han storgarden Fron etter far sin, der han atttåt landbruk også dreiv sagbruk, høvleri, mylnebruk og teglverk.

Brandt var frå 1884 til 1912 medlem av heradsstyret i Frogn, ordførar 1884-95. Han var med og stifta Frogn sparebank i 1884, var styreformann til 1911. Også åstadskommissær.

Åra 1900-06 var Brandt stortingsrepresentant for Akershus amt. Han var medlem av Lagtinget og næringskomite nr 1, og i 1904 av komiteen som drøfta endringar i Stortinget sin forretningsorden. Brandt var interessert i fredsarbeid og deltok på fleire fredskongressar i Haag.

Han døydde på garden sin i Frogn i 1912.

## Kjelde
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Joey av Bob Dylan

**«Joey»** er ein song av Bob Dylan frå 1976 på albumet hans *[[Desire av Bob Dylan|Desire]]*. Songen vart skriven av Dylan og Jacques Levy, som samarbeidde med Dylan på dei fleste av songane på albumet. I eit intervju frå 2009 hevda Dylan at Levy hadde skrive heile teksten til denne songen. Som ein annan long song på albumet, «Hurricane»,  er «Joey» biografisk. Songen omhandlar livet og dødsfallet til gangsteren Joey Gallo, som vart drepen ved Umberto's Clam House i Little Italy, den 7. april 1972.

## Bakgrunn

Songen omhandlar Gallo på sympatisk vis, trass den valdelege livsførselen hans. Gallo hadde vorte skulda for minst to mord og var dømd for fleire alvorlege lovbrot. Men i songen vert han hylla for å vere imot våpen, vere motvillig til å ta livet av gislar og for å verne drap på familien sin. Han framstår som ein ufrivillig deltakar i lovbrota til gangstergjengen sin, og at han derfor ikkje fortente lagnaden sin.  På grunn av det sympatiske synet vart Dylan og songen kraftig kritisert. 

Allmusic skildrar musikken i songen som «vakker», og at det ikkje vert monotont, trass den lange lengda. Songen har ein trekkspel-liknande lyd.  Dylan syng mange av versa med hjerteskjerande dugleik og timing.  Emmylou Harris syng korvokal og er særleg medverkande til å skape ein sorgfull atmosfære. 

## Anna
I ein lesarundersøking i Mojo vart «Joey» kåra til den 74. mest populære Dylan-songen gjennom tidene. Dylan spelar sjeldan songen på konsertar og han har også sjeldan vorte spelt av andre artistar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Joey (Bob Dylan song)|Joey (Bob Dylan song)]]» frå ,  den 25. august 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Teksten
Johannes Heftye

**Johannes Thomassen Heftye** () var ein norsk bankier, forretningsmann og stortingsmann.

Heftye var fødd i Schwanden i Glarus i Sveits. Han var son til Cathrine Tschudi (1773–1807) og handelsmannen Thomas Johannessen Heftye (1767–1821/7), som innvandra til Noreg i 1794. Han var eldre bror til teolog, grosserar og filantrop Henrik Heftye (1804–1864).

Saman med faren grunnla Heftye i 1818 verksemda Th. Joh. Heftye & Søn. Dette var eit bankierselskap, det vil seia at ein driv bankverksemd i eige namn. Som faren (Ths. Joh.) sat han (Joh. Tho.) som medlem av Børs- og Handelskomitéen i 1824, 1830, 1835, 1836, 1841 og 1842. Han var òg komitéformann i 1831.

Heftye var 4. representant for Christiania på Stortinget 1827 og omframstortinget 1828. I 1827 var han permittert frå 26. juni då han skulle reise til Sveits. Han var i 1827 medlem av bankkomiteen, tollkomiteen og komiteen om kjøpstad på Oplandene, i 1828 medlem av komiteen om auke i setelmengda. Perioden 1837-48 var han medlem av bystyret i hovudstaden.

Heftye døydde i Christiania 1856. Han var far til bankmannen Thomas Johannessen Heftye og farfar til statsråd Thomas Heftye. 

## Kjelder
Aasmund H. Vinje

**Aasmund Halvorsson Vinje** () var ein norsk lærar, lensmann, tollkasserar, stortingsmann og statsråd frå Etne. Han var far til Torkell Vinje.

Vinje var son av ein gardbrukar i Etne. Han vart uteksaminert frå Stord seminar i 1871 og var deretter lærar 1871 i Skånevik, 1872 i Sauda og 1873 i Etne. 1874-75 var han lærar og kyrkjesongar i Røldal, lærar 1876-82 på amtsskulen på Utne i Hardanger. I 1883-84 var han lærar og kyrkjesongar i Kopervik, frå 1884 til -92 styrar ved Kopervik folkeskule. Perioden 1892 til 1905 var han lensmann i Skudenes og magistrat i Skudeneshavn. Vinje var ordførar i Kopervik 1884-92.

Vinje var innvald på Stortinget frå Stavanger amt i seks periodar frå 1886 til 1906, fyrst for Venstre, sidan 1889 for Moderate Venstre. Han sat alle år i næringskomitéar, 1886-88 i næringskomite nr 2, medlem av næringskomite nr 1 frå 1889 til 1905, som sekretær 1892-1903 og formann 1904-05. Elles var han medlem av valkomiteen 1897 og 1903-05, fullmaktskomiteen 1900-05, komiteen om den tekniske høgskulen 1900, samt spesialkomiteen av 1905. Han var lagtingspresident 1903-05.

Vinje var frå 11. mars 1905 landbruksminister i Christian Michelsens regjering som leia Noreg under unionsoppløysinga 1905. Hans viktigaste politiske handverk vart til under handsaminga av konsulatsaka. Han kom då  med framlegg om straks å vedta ei eiga lov om norske konsular. Framlegget fekk stort fleirtal i Stortinget og danna grunnlag for ein fredeleg overgang til oppløysing av unionen. Han gjekk ut av regjeringa 6. november 1906.

Etter han gjekk ut av Michelsen-regjeringa, var Vinje tollkasserar i Drammen 1907-11, deretter i Stavanger.

Han vart i 1896 utnemnd til riddar av St. Olavs Orden, forfremja til kommandør av 2. klasse i 1904 og til kommandør av 1. klasse i 1906 «for statsborgerlig og embedsfortjeneste».

Vinje døydde 1917 i Stavanger.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

### Notar

## Bakgrunnsstoff
*
St. Lawrence-elva

**Saint Lawrence-elva** (engelsk *Saint Lawrence River*, fransk *fleuve Saint-Laurent*) er ei stor elv i Nord-Amerika som renn austover frå Dei store sjøane ut i Atlanterhavet. Mohawkane kalla elva for *Kaniatarowanenneh* (stor vassveg). Grensa mellom Canada og USA går langs ein del av den øvre delen av elveløpet, med staten Ontario på kanadisk side og New York på USA-amerikansk side.

Saint Lawrence-elva renn ut frå Ontariosjøen, 75 meter over havet, ved Kingston i Ontario. På vegen mot Atlanterhavet passerer elva byane Brockville, Cornwall, Montreal, Trois-Rivières og Québec før ho renn ut i Saint Lawrence-bukta. Elva er 3&nbsp;058&nbsp;km lang og dannar saman med Dei store sjøane-systemet, som ho drenerer, verdas største ferskvassystem. Ho har eitt vassflø på over 10&nbsp;000&nbsp;m³/s.

Den fyrste européaren som sigla på Saint Lawrence-elva var franskmannen Jacques Cartier, som såg ho fyrste gongen den 9. juni 1534. Han gjorde kravde på området, Ny-Frankrike, i namnet åt kong Frans I av Frankrike.

Opphavleg var elva seglbar einast fram til Montreal, grunna fossen ved Lachine. Fyrst då Lachinekanalen vart bygt kunne fartøy sigla vidare oppover elva. I dag vert gods frakta til og frå Atlanterhavet på det moderne kanalsystemet Saint Lawrence Seaway.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:St. Lawrencefloden|St. Lawrencefloden]]» frå , den 26. august 2010.* 

## Bakgrunnsstoff
Beauforthavet

**Beauforthavet** (, iñupiaq *Taġiuq*) er eit randhav til Nordishavet. Det ligg nord for Alaska og det nordvestlege Canada og vest for Banksøya og Patrickøya. Ein set grensa for havet med ei linje frå Point Barrow i Alaska til Prince Patrick Island i Canada. 

Havet er i kring 450&nbsp;000&nbsp;km² vidt og er på det djupaste 4&nbsp;683 meter. Gjennomsnittleg djupne er på vel 1&nbsp;000 meter. Store delar av året er havet dekt med is og dei nordlegaste delane har hittil aldri vore isfrie. 

Mackenzie-elva, den lengste elva i Canada, munnar ut i Beauforthavet vest for Tuktoyaktuk, ein av få  permanente busetnader ved kysten av havet. Fleire mindre elvar munnar også ut i Beauforthavet, som har eit rikt dyreliv med kvalar og fleire ulike sjøfuglar. Gjennom ei rekkje av  sund er havet forbunde med Baffinbukta i aust.

Under Beauforthavet finst større førekomstar av petroleum og naturgass. Desse reservoara vart oppdaga på 1960-talet og den fyrste prøveboringa vart gjort i 1986.

Grenselinja mellom Canada og USA som ligg i havet er framleis omstridd.

Havet er kalla opp etter den engelske havforskaren Francis Beaufort.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Beauforthavet|Beauforthavet]]» frå , den 26. august 2010.* 


## Bakgrunnsstoff
Lancastersundet

**Lancastersundet** (engelsk *Lancaster Sound*) er eit sund som ligg i mellom Devonøya og Baffinøya i Nunavut i Canada. Sundet utgjer den austlegaste delen av Nordvestpassasjen. Aust for sundet ligg Baffinbukta, mot vest ligg Melvillesundet. Lenger mot vest strekker McCluresundet seg, før ein kjemr ut i Nordishavet.

Sundet er vanlegvis islagt ni månader i året. I Lancastersundet er det eit variert dyreliv store mengder istorsk, som er føde til dyr som isbjørn, sel, kvalross og fleire fugleartar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lancastersundet|Lancastersundet]]» frå , den 26. august 2010.*
Naressundet

**Naressundet** (dansk *Nares Strædet*, engelsk *Nares Strait*) er eit sund mellom Grønland og Ellesmereøya i den nordlegaste delen av Nunavut i Canada. Sundet knyter Baffinbukta med Lincolnsjøen i Nordishavet. Frå sør til nord består sundet/passasjen av Smithsundet, Kane Basin, Kennedykanalen, Hall Basin og Robesonkanalen.

Danmark og Canada vart i 1964 samde om å kalle sundet opp etter den britiske sjøfararen og polarforskaren George Nares. Nares hadde gjennom ein ekspedisjon i 1875 og 1876 motbevist teorien om det isfrie Nordpolarhavet.

Einast i august er det mogleg for dertil eigna skip å sigle i sundet. Før 1948 vart det berre fem fartøy som hadde lukkast sigle gjennom sundet.

Den forblåste øya Hans Ø ligg i sundet. Både Canada og Danmark gjer krav på øya, som kan verte viktig om det vert opna ein sjøveg nord om Canada til Stillehavet. Ein held det for rimeleg at det finst naturrikdomar i form av olje, gass og mineral i området.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Nares Strædet|Nares Strædet]]» frå ,  den 26. august 2010.*
Melvillesundet

**Melvillesundet** (engelsk *Viscount Melville Sound*) er eit sund i Kitikmeot i Nunavut i Canada. Sundet er ein del av Parrykanalen og skil Kitlineq og Prince of Wales Island frå Elisabetøyane. Aust for sundet ligg Lancastersundet, som munnar ut i Baffinbukta; mot vest ligg McCluresundet og Nordishavet. Sundet er ein del av  Nordvestpassasjen.

I 1853 forlét Edward Belcher skipet sitt, HMS «Resolute», i Melvillesundet. Ekspedisjonen han leia, var på leiting etter John Franklin.

## Kjelder
Strålande Jul

**Strålande Jul** er eit musikkalbum av Sissel Kyrkjebø og Odd Nordstoga, utgjeve 9. november 2009 av Universal Music AS, Norway.

Albumet har vore på VG-lista i 7 veker, med fyrste plass som beste plassering.

## Spor

## Medverkande
*Bjørn Nessjø – produsent, miksar
*Hans Fredrik Asbjørnsen – foto
*Martin Kvamme – omslag

## Kjelder
McCluresundet

**McCluresundet** (engelsk *McClure Strait*) er eit sund i Nordishavet, inne i det canadiske Nordvestterritoria. Sundet utgjer den vestlegaste delen av Parrykanalen og knyter Melvillesundet i aust saman med Beauforthavet i vest. Det skil Banksøya i sør frå Elisabetøyane Melvilleøya, Patrickøya og Eglintonøya i nord. På det smalaste punktet er McCluresundet omkring 75 kilometer breitt.

McCluresundet er som regel dekt med pakkis, også om sommaren. Sommaren 2007 viste satellittbilete for fyrste gong at sundet var fullstendig fritt for is.

Sundet er kalla opp etter briten Robert McClure, den fyrste som sigla gjennom heile Nordvestpassasjen.

## Kjelder
### Referansar
Kitikmeot

**Kitikmeot** (inuktitut *Qitirmiut*, ᕿᑎᕐᒥᐅᑦ) er ein av dei tre administrative regionane i Nunavut. Han består av dei sørlege og austlege delane av Kitlineq, det nærliggande fastlandet i aust til Boothiahalvøya, Qikiqtaq og den sørlege delen av Prince of Wales Island. Hovudbygda er Cambridge Bay. Regionen hadde 5&nbsp;361 innbyggarar ved folketeljinga i 2006.

Buplassane i Kitikmeot er Cambridge Bay (Iqaluktuuttiaq), Gjoa Haven, Kugaaruk, Kugluktuk, Taloyoak, Bathurst Inlet og Umingmaktuuq.

Før Nunavut vart oppretta i 1999 var Kitikmeot ein administrativ region i Nordvestterritoria, og omfatta då eit noko større område.
Es

**Es** kan vise til 

*Es, den kjemiske formelen for Einsteinium
*Es eller æs, ei gammal måleeining for masse.
Etnologi

**Etnologi** (frå gresk *ethnos*, folk og *logia*, lære), som tidlegare vart kalla folkelivsgransking, er eit akademisk fag innanfor humaniora som granskar den materielle og sosiale kulturen i dei vestlege samfunna. Etnologi må ikkje forvekslast med etnografi, som er den tidlegare nemninga på det faget som no heiter sosialantropologi.

## Soga om etnologien
På siste halvdelen av 1800-talet oppstod det i Skandinavia ein reaksjon på at faget historie konsentrerte seg stort sett berre om statar, politikk og framståande personar. Nemninga kulturhistorie vart teke i bruk for det som hadde med kvardagslivet og vanlege folk å gjere, for på det viset å gje denne sida av historia tyngd. Etter kvart skjedde det ei spesialisering ved mange universitet: Dei kulturhistorikarane som hadde som sitt studieobjekt den materielle kulturen («gjenstandskulturen») og sosiale aspekt ved arbeid og næringsutøving, fekk nemninga etnologar. Dei tok seg av slike tema som byggeskikk, jordbruk, reiskapsbruk, handverk, kosthald og folkedrakter, og frå 1990-talet dessutan tema som individ - kollektiv, natur - kultur. Dei kulturhistorikarane som studerte folkloren eller den åndelege kulturen fekk nemninga folkloristar, og deira spesialfelt ble den immaterielle og munnleg kulturen i form av folkedikting, folkemusikk, folketru og folkelege ritual.

Faga etnologi og folkloristikk vart i 2002 slege saman til eitt fag i Noreg, kulturhistorie.

## Sjå òg
*Kategorien etnologar

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
*Om kulturhistoriker på nettstaden utdanning.no
Kennedykanalen

**Kennedykanalen** (engelsk *Kennedy Channel*) er eit sund nord for 80. breiddegrad (80°55′N, 66°30′V) mellom den canadiske Ellesmereøya og den nordvestlege grønlandske halvøya Washington Land. Sundet er mellom 26–29&nbsp;km breitt og utvidar seg mot nord til 177&nbsp;km. I Kennedykanalen ligg øyane Crozierøya, Franklinøya og Hans Ø. Sundet er ein del av Naressundet, som knyter Baffinbukta i hop med Lincolnsjøen. Einast nokre veker på seinsommaren kan sundet vere ope for siglas. Elles om året er sundet tilfrose.

Sundet er kalla opp etter den britiske polarforskaren William Kennedy. Han var i 1854 med på Franklinekspedisjonen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:da:Kennedykanalen|Kennedykanalen]]» frå , den 26. august 2010.*
Smithsundet

**Smithsundet** (engelsk *Smith Sound* er eit sund mellom Grønland og Canadas nordlegaste øy, Ellesmereøya. Sundet er ein del av Naressundet og ligg nord for Qaanaaq og knyter Baffinbukta med Kane Basin. Det har namn etter ein av dei som reia ut Discovery-ekspedisjonen, skuta «Discovery» og William Baffin nådde Smithsundet i 1616.

Arkeologiske undersøkingar viser at dei fyrste busettarane rimelegvis kom til Grønland for ei 5000 år sidan, etter dei hadde kryssa Smithsundet frå Canada. Omkring 1200 innvandra thulefolket til området ikring Smithsundet. Dei kom direkte frå Alaska og er forfedrar til dagens grønlendarar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:da:Smith Sund|Smith Sund]]» frå , den 26. august 2010.*
Åkersvineblom

**Åkersvineblom** (*Senecio vulgaris*) er ei urt i korgplantefamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing. Han blømer kring juni månad. 

Planta vert kring 20 cm høg, og har ein saftfull stengel med lite eller ikkje hår. Korga er ihopknipen mot toppen og mest alltid utan kantkroner. Indre korgdekkblad er 6 mm lange. Han har mange ytre korgdekkblad som svarte i toppen. 

Åkersvineblom er eit ugras som veks i åker og hage, og på avfallsplassar og havstrender. Planta finst over heile Noreg.

## Kjelder

*Svensk Wikipedia.
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
Eilif Rye Pisani

**Eilif Rye Pisani** () var ein bergensar dømd under det norske landssvikoppgjeret. Han var den siste som blei avretta i Bergen.

## Andre verdskrigen
Pisani var smedlærling og 17 år gammal då verdskrigen kom til Noreg. Faren løytnant Erling Rye Pisani (1900-1944) var SS-mann og blei seinare drepen av danske motstandsfolk i København i 1944.

Som 19-åring melde Pisani seg til Den norske SS-vaktbataljon, og tenestegjorde på kjøkkenet i ein fangeleir for serbarar ved Osen i Elsfjord i Nordland. Han stakk av frå denne stillinga og kom til Oslo, der han dreiv rundt ei tid før han byrja arbeida for Gestapo. Han infiltrerte motstandgruppa rundt  og førte Gestapo til  og  som våren 1943 blei arresterte og seinare skotne.

I november 1944 kom kom Eilif Rye Pisani til Bergen for å ta del i opprullinga av motstandsgruppa Saborg. Han oppretta kontakt med motstandsmannen , men denne merka dobbeltspelet og blei einig med  om at han måtte takast livet av. Planen om å møta han og ta livet av han slo feil, og Valentinsen blei skoten på open gate 5. desember 1944. 15. desember skaut to motstandsfolk Pisani i Lille Markevei, men han overlevde.

## Landssvikoppgjeret
I juni 1946 blei Pisani dømd til livsvarig fengsel i Gulating lagmannsrett for snikmeldingane sine. Både han sjølv og riksadvokaten anka dommen til Høgsterett, som omgjorde han til dødsstraff den 11. mars 1947. Pisani søkte om nåde, men dette blei avslått i statsråd 28. mars. Den 2. april blei han teken til rettarstaden på Sverresborg og skoten kl. 04.25 om morgonen.

## Kjelder
*
*
*
*
*
*
*Pisani, Eilev Rye  i NorgesLexi