open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
John Singer Sargent

**John Singer Sargent** () var ein amerikansk-britisk kunstmålar, av mange halde som den fremste portrettmålaren i sin generasjon. Han vert først og fremst rekna som ein US-amerikansk kunstnar, trass i at han levde størstedelen av livet i Europa.

## Liv og gjerning

Sargent var fødd i Firenze i Italia, der foreldra hans var på reise. Gjennom det meste av barndomen var familien på reisefot, han studerte i Italia, Tyskland og seinare i Paris under Emile Carolus-Duran. Heilt frå han var ung merka han seg med framifrå måleteknikk, spesielt for evna til å teikne med pensel.

Han måla ei lang rekke portrett av den nordamerikanske og europeiske overklassa, omhylla av livfull eleganse. Mellom andre måla han dei US-amerikanske presidentane Theodore Roosevelt og Woodrow Wilson. 

I seinare år uttrykte Sargent ambivalens over restriksjonane i arbeidet med portrett. Omkring 1910 skifta han stil og vigde seg til landskaps- og akvarellmåling. Han måla både veggmåleri og arbeidde som friluftsmålar («en plein air»). I landskapsmålinga hans kan ein ane impulsar frå impresjonismen. 

Gjennom sitt liv som kunstnar skapte Sargent omtrent 900 oljemåleri og over 2&nbsp;000 akvarellar, samt tallause skisser og kolteikningar. Motiva i kunsten hans dokumenterer verdsomspennande reiser; frå Montana, Maine, Florida, Venezia og Tyrol, Korfu, Palestina og Egypt, Alger og Tanger, Portugal og Spania, Skottland og Noreg.

Sargent budde i mange år i Paris. Han flytta til London i 1886, der han døydde i 1925.

## Kjelder
**Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon*

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:John Singer Sargent|John Singer Sargent]]» frå , den 5. april 2012.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Hanö

**Hanö** er ei øy i Hanöbukten 4 km søraust for tuppen av halvøya Listerlandet. Hanö har eit areal på kring 248 hektar, og det høgaste punkta på øya er kring 60 moh. Hanö er ei granittøy, med vekstar som gras og buskas. Det bur 33 menneske på øya, som er utan bilar.

Hanö fyrtårn vart oppført 1904-06, og står på ei klippe 60 meter over havet, og lyset frå fyret er mogeleg å sjå kring 40 km unna. 

Under napoleonskrigane var Hanö base for den engelske flåten, som låg her i 1810-12. På bakkane på den nordlege delen av øya ligg ein engelsk kyrkjegard, der 15 sjømenn er gravlagd.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hanö|Hanö]]» frå ,  den 6. april 2012.*
Hasslö

**Hasslö** er ein tettstad og ei øy i Karlskrona kommun i Blekinge län i Sverige. I 2020 hadde tettstaden 1 689 innbyggjarar.

Hasslö er ein gammal fiskarkommune med fiskehamnene Hallarna og Garpen. Det er òg eit lite, tidlegare marineverft i Garpen, no reparasjonsverkstad for mindre fartøy.

Hasslö har om lag 1 600 fastbuande, og ytterlegare 1 000 vitjande i sommarmånadane. Øya vert ofte kalla «Vesle Hawaii» på grunn av klimaet og den store badeturismen frå Sverige, Tyskland og Danmark. Hasslö har bru til fastlandet og har utvikla seg til ein pendlerforstad til Karlskrona. Likevel opplever øya fråflytting, og mange av husa er i dag sommarhus for hovudsakleg svenske hytteeigarar.

Den svenske sosialdemokratiske diktaren og agitatoren Fabian Månsson (1872-1938) var fødd og oppvaksen på Hasslö, og ein statue av han er reist i sentrum. Hasslö har eiga kyrkje og ein årleg festival, *Hasslödoppet*, med sirkus og konsertar av tidvis kjende svenske band.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hasslö|Hasslö]]» frå ,  den 6. april 2012.*
Helgeandsholmen

**Helgeandsholmen** er ei øy i Norrström i Stockholm. Helgeandsholmen tilhøyrer bydelen Gamla stan.

Helgeandsholmen med den avlange forma si har oppstått dels gjennom landheving, dels gjennom langvarige utfyllingsarbeid. I dag kan ein ikkje sjå nokre spor av den opphavlege forma, som i mellomalderen utgjorde tre holmar i Norrström. På slutten av 1200-talet vart Helgeandshuset – *Huset til den heilage anden* – på holmane. Det var den første heimen i byen for fattige og sjuke. Huset inneheldt sjukehus, kapell og kyrkjegard.

På dronning Kristina si tid fekk Helgeandsholmen ein meir standsmessig utsjånad. I 1647 vart det bygd ein stor hoffstall til Karl XI. Her stod det 200 hestar i ein bygning som òg inneheldt ri- og vognhus. Hoffstallen vart ståande til slutten av 1800-talet, då ein byrja å heve holmen. I perioden 1897–1905 vart Riksdagshuset bygd, og før dette Riksbanken. Riksgatan skil bygningane frå kvarandre. Etter ei ombygging i 1978–1983 held Sveriges riksdag til i begge husa.

Ved om- og påbyggingsarbeidane gjorde ein rike arkeologiske funn, og desse, og dessutan mange andre funn frå mellomalderen er i dag utstilt på Stockholms medeltidsmuseum, som òg ligg på Helgeandsholmen, med inngang frå den vesle Strömparterren, aust for Norrbro.

## Sjå òg
* Riksgropen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Helgeandsholmen|Helgeandsholmen]]» frå ,  den 6. april 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Stockholms Medeltidsmuseum
*Sveriges riksdag
Hemsön

**Hemsön** er ei øy i Bottenhavet, nordaust for Härnösand, ved munningen til Ångermanälven. Arealet er 54&nbsp;km² og 140 innbyggjarar (2006).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hemsön|Hemsön]]» frå ,  den 6. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Hertsön

**Hertsön** er ei svensk øy i Bottenviken og utgjer dei austlege bydelane av byen Luleå.

På grunn av landheving har øyane Svartön, Mulön, Granön og Björkön vokse saman med øya. Øya er i dag kring 73&nbsp;km² og er den 12. største øya i Sverige.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hertsön|Hertsön]]» frå ,  den 6. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Hisingen

**Hisingen** i Göteborg kommun i Västra Götalands län er den fjerde største øya i Sverige (etter Gotland, Öland og Orust). 3/4 tilhøyrer landskapet Bohuslän, 1/4 tilhøyrer landskapet Västergötland. I sør og aust renn Göta älv og på nordsida renn Nordre älv. I vest ligg Kattegat.

Øya har eit areal på 199 kvadratkilometer, og utgjer vel halvparten av arealet i Göteborg kommune, og hadde i 2008 ein fjerdedel av innbyggjarane til kommunen. Med eit innbyggertal på kring 125 000 er Hisingen den mest folkerike øya i Sverige.

Göteborg City Airport ligg sentralt på øya.

## Historie
I følgje Heimskringla spelte Olav Haraldsson og svenskekongen Olof Skötkonung terning om kven som skulle ha Hisingen i samband med fredsforhandlingar mellom dei to kongane i 1020. Trass i at svenskekongen trilla seks på begge terningane, vann Olav Hisingen for Noreg då den eine terningen delte seg då han kasta dobbelt seks, og han vart tilkjent 13 poeng. På 1200-talet mista Noreg to sokn på austsida av øya til Sverige, og riksgrensa mellom Noreg og Sverige gjekk i 400 år tvers over øya til Danmark-Noreg måtte avstå Hisingen og resten av Bohuslän til Sverige ved freden i Roskilde i 1658.

## Litteratur
* Sven Bernhardsson: *Hisingsbygd i förändring under 1800-1900 talet*, Göteborg 2005
* *Björlanda socken genom tiderna. En bygdeskildring från Hisingen*, Uppsala 1955
* Ulla Wellin (red): *En bok om Tuve*, Göteborg 1966
* Folke Eriksson: *Lundby på Hisingen. Från istid till nutid*, Göteborg 1994, ISBN 91-7029-161-6
* Folke Eriksson: *Tuve. En promenad i dess historia*, Kungälv 1983
* Göte Kildén: *Hisingens historiska marker*, Göteborg 2002, ISBN 91-971440-0-2
* Stina Andersson m.fl: *Lundby. Från bondby till industristadsdel*, Göteborg 1982, ISBN 91-85488-38-0
* Kerstin Lychou: *Backa socken. Återblickar*, Göteborg 1998, ISBN 91-7029-368-6
* Peter Magnus Rydholm: *Anteckningar ur Lundby historia*, Göteborg 1926
* Ralph Scander: *Karl IX:s Göteborg på Hisingen. En holländsk koloni med svenskt medborgarskap*, i Göteborg förr och nu, Göteborgs hembygdsförbunds skriftserie nr 10, Göteborg 1975
* *Torslanda. En sockenskildring*, Torslanda 1956
* *Natur och folk i Backa på Hisingen*, Backa hembygdsförening, Hisings-Backa 1998
* Werner Wessberg *Västra Hisingen. En bygd i förvandling*, Torslanda 1995

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hisingen|Hisingen]]» frå ,  den 6. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Gräsö

**Gräsö** er ei øy i Östhammar kommun, utanfor kysten av landskapet Uppland i Sverige. Ho har eit areal på 93&nbsp;km² og 800 innbyggjarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gräsö|Gräsö]]» frå ,  den 6. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

 

## Bakgrunnsstoff
*Gräsö.nu
Grinda

**Grinda** er ei øy i Stockholms skjergard i Sverige. Ho ligg sør for Ljusterö, aust for Vaxholm og vest for Svartsö og Möja. 

Grinda er ei populær øy for campingturistar, andre turistar og båtfolk, særleg om sommaren. Det meste av øya er eigd av den ideelle organisasjonen Skärgårdsstiftelsen, som vedlikeheld naturen og fasilitetane på øya for vitjande. Øya har eit vertshus, ein bar og ein butikk. 

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside 
* Grinda på sida til Skärgårdstiftelsen
Holmöarna

**Holmöarna** er ei øygruppe i Kvarken i Bottenviken mellom Sverige og Finland. Øyane er ein del av Umeå kommun i Västerbottens län. Øyane har 75 fastbuande og dei største øyane er Holmön, Ängesön, Grossgrunden, Holmögadd og Lilla og Stora Fjäderägg. Store område av øyane er i dag naturreservat.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Holmöarna|Holmöarna]]» frå ,  den 6. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Holmön
* Naturguide til Kvarken: Holmöarna
* Umeå kommune om Holmöarna
Husarö

**Husarö** er ei øy i Stockholms skjergard, nordaust for Stockholm og sør for Norrtälje.

## Historie
Husarö husa losane frå 1400-talet til 1912, då losstasjonen vart nedlagd. Det er eit lite losmuseum i dag på øya. 

I 1719 under den store nordiske krigen brende russarane busetnadane og mykje av skogen på øya. Butikken på øya brann ned i mai 2006.

## Transport
Det er går båtsamband til øya og reisa tek kring 2,5 time frå sentrum av Stockholm.

Waxholmsbolaget går til Husarö frå Strömkajen og Cinderellabåtarna går frå Strandvägen i Stockholm.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Husarö|Husarö]]» frå ,  den 6. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Husarö
Ingarö

**Ingarö** er ei øy i Värmdö kommun i Stockholms län i Sverige

Øya utgjorde fram til 1952 hovuddelen av Ingarö landskommun då kommunen vart innlema i Gustavsberg kommunen, som i 1974 vart ein del av Värmdö. Den største tettstaden er Brunn.

På Ingarö kyrkjegard ligg den første flygaren i Sverige, Carl Cederström, òg kalla «Kalle Flygare» av dei lokale, gravlagd. Ein annan kjend Ingaröbuar er trompetisten Niklas «Semlan» Josefsson.

## Bakgrunnsstoff
* Fakta om Ingarö (svensk)
* Ingaröportal (engelsk)
* Värmdö kommunes si heimeside (svensk)
Isön

**Isön** er ei lita øy i innsjøen Storsjön i Jämtland i Sverige. Øya er tynt folkesett og er ein del av Andersön sitt naturreservat. Om vinteren går det ein isveg frå den større naboøya Norderön. Det går òg ei ferje langs denne ruta året rundt. På den andre sida (søraust) av øy agår det ei kort bru til ei anna lita bru, Skansholmen, som har brusamband til fastlandet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Isön|Isön]]» frå ,  den 6. april 2012.*
Bjarne Aagaard

**Bjarne Aagaard** () var ein norsk skipsmeklar, forretningsmann og forfattar frå Sandefjord. Han grunnla Farristapperiet, skreiv om kvalfangsthistorie og omsette lyrikk.

### Liv og gjerning
Aagard reiste til sjøs som femtenåring. Han besøkte både Nord- og Sør-Amerika, før han vart tilsett ved eit shippingkontor i Glasgow. I 1892 vart han leiar for firmaet si avdeling i Greenock. Året etter flytta han til Hamburg, der han i 1898 starta eige meklarfirma. Etter ynskje frå norske reiarlag opna han i 1904 kontor i Hongkong, med avdelingar i Kobe og Yokohama. Han busette seg i Larvik i 1914 for å etablere Farristapperiet i byen. Han leia verksemda til 1920.

Frå 1925 vigde den pensjonerte forretningsmannen seg til ein omfattande forfattarskap om kvalfangst og historia om Antarktis. Han agiterte også internasjonalt for Noregs interesser i Sørishavet. Bibliografien hans over antarktis-litteratur frå 1950 omfattar 8000 innførsler. Aagaards boksamling, bygt opp for fangsthistoria, vart kjernen i Hvalfangstmuseet sitt bibliotek.

Aagard gav også ut to samlingar med gjendiktingar av persisk poesi.

Han var statsstipendiat frå 1941.

Aagaardbreen i Antarktis er kalla opp etter han.

## Litteratur
* *[[Omar Khayyam]] av Nishapur*. 1926
* *[[Hafiz]] av Shiraz*. 1927
* *The "Norvegia"-expedition and Bouvet Island*. 1928
* «Antarctic whaling and exploration» I: *The Scottish geographical magazine*, vol. XLV, Jan., March, 1929
* *Den gamle hvalfangst: Kapitler av dens historie*. 1933
* *Antarktis 1502-1944: Oppdagelser, naturforhold og suverenitetsforhold*. 1944
* *Den gamle hvalfangst: Kapitler av dens historie 1767-1886*. 1944 
* *Oppdagelser i Sydishavet fra middelalderen til Sydpolens erobring*. 1946
* *Iran: Irans historie, religion, kultur- og litteraturhistorie fra oldtiden til Timur Lengs død*. 1958. Manuskript  
* *Fangst og forskning i Sydishavet*. Gyldendal , 1930-1950 - 4 bind i 5 
**1: *Svunne dager*. 1930. 
**2: *Nye tider*. 1930. 
**3, del 1: *Antarktikas historie : (1502-1840).* 1934. 
**3, del 2: *Antarktikas historie : (1840-1933).* 1934.
**4: *Antarktisk- og hvalfangstlitteratur*. 1950

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bjarne Aagaard|Bjarne Aagaard]]» frå ,  den 6. april 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* hvalfangstmuseet.no Aagaards boksamling
*Australian Antarctic Data Centre  om Aagaard Islands
Grenader

**Grenader** (frå fransk *grenadier*, granatkastar) var opphavleg nemninga på ein spesialisert stormsoldat for kringsetjingar, først oppretta som ei særskilt rolle tidleg på 1600-talet. Nemninga grenader var ei innarbeid nemning på ein elite-infanterist allereie før 1700.

### Historisk bruk
Grenaderar var soldatar som storma strender og kasta granatar; dei tidlegaste former for handgranatar som var ei jarnkule fylt med krut og ei lunte. Ein måtte svært nær inn på fienden for å kaste granaten, grenaderane måtte vere særleg modige eller vågale. Mange grenaderar vart drepne ved at granaten eksploderte i ansiktet på kastaren.

Nemninga grenader var brukt i den dansk-norske hæren gjennom heile 1700-talet. Ved folketeljinga 1801 er 818 personar i Noreg oppført med grenader i rubrikken for yrke. Grenaderar tok i åra 1807-14 del i kampane mot Sverige og i forsvaret mot England. Nemninga grenader gjekk ut av bruk då det norske militærstellet vart omorganisert frå kringom 1820.

### Samtidsbruk
Nemninga grenader vart teken i bruk att på 1990-talet, i samband med at det norske forsvaret byrja verva meinige til internasjonal krigføring. Ein grenader er i norsk samanheng ein elitesoldat i hæren eller i luftforsvaret, i sjøforsvaret vert nemninga matros nytta i staden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Grenader|Grenader]]» frå ,  den 6. april 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Kastellholmen

**Kastellholmen** er ei lita øy sentralt i Stockholm i Sverige. Brua Kastellholmsbron går mellom Kastellholmen og Skeppsholmen. Øya har eit areal på 31&nbsp;000 m².

På øya står Kastellet, som vart bygd av Fredrik Blom.  Kastellholmen har tidlegare vorte kalla *Notholmen*, *Lilla Beckholmen* og *Skansholmen*.  Kastellholmen er ein del av den nasjonale byparken Ekoparken.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kastellholmen|Kastellholmen]]» frå ,  den 6. april 2012.*
Kataja

**Kataja** er ei lita øy sør for Haparanda i Norrbotten og det austlegaste punktet i Sverige. Øya har eit areal på 0,71&nbsp;km², er om lag 2 km lang og 200-500 meter brei. Namnet «Kataja» er finsk for einer.

Øya er delt mellom Sverige og Finland. Grensa vart fastlagd i 1809 mellom det som tidlegare var to øyar, den større svenske øya kalla Kataja og den mindre finske kalla **Inakari**. I tiåra etter 1809 har landheving etter den siste istida ført til at eit område mellom dei to øyane steig opp av sjøen, og gjorde dei til ei enkel øy. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kataja|Kataja]]» frå ,  den 6. april 2012.*
Kållandsö

**Kållandsö** er ei øy i innsjøen Vänern i Sverige. Med eit areal på 56.78 km² er ho den nest største øya i innsjøen etter Torsö. Ho er den nordlegaste delen av kommunen Lidköping. Kållandsö og den omliggande halvøya har kring 1100 innbyggjarar. 

På grunn av plasseringa og attraksjonar som Läckö slott, er øya ein populær turistdestinasjon. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kållandsö|Kållandsö]]» frå ,  den 6. april 2012.*
Koster

**Koster** er ei svensk øygruppe like utanfor Strömstad. Koster består av to øyar: Nordkoster og Sydkoster. Øyane har om lag 300 fastbuande, kring 240 på Sydkoster og kring 60 på Nordkoster. Øyane er populære feriestader, og mengda innbyggjarar aukar til det tidoble om sommaren. Ein stor del av turistane kjem frå Noreg. 

Sydkoster har eit areal på 8 km², medan Nordkoster er 4 km². Ein kjem til øyane via turbåt frå Strömstad. 

Koster er dei vestlegaste øyane med fast folkesetnad i Sverige. 

Øyane har òg gjort seg kjende for ein spesiell båttype, kosterbåten, som er ein spissgatter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Koster|Koster]]» frå ,  den 6. april 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*www.kosteroarna.com
Kungshatt

**Kungshatt** er ei lita øy i innsjøen Mälaren i Stockholm i Sverige. Ho måler om lag 1,9 km² og har berre få fastbuande. Det er derimot mange sommarhus på øya. Øya har eigen vassforsyning, men får elektrisitet frå fastlandet. Øya er kalla opp etter koparhatten som er passert på toppen av ei klippe som vender mot Vårberg. I følgje ei segn hoppa ein svensk konge ut frå klippa då han flykta frå fiendane sine, og mista hatten sin i prosessen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kungshatt|Kungshatt]]» frå ,  den 6. april 2012.*
Lidingö

**Lidingö** er ei øy i den indre Stockholms skjergard, nordaust for Stockholm i Sverige. I 2010 hadde øya 31 561 innbyggjarar.. Tettstaden er kommunesenter i Lidingö kommun i Stockholms län.

Av innbyggjarar på Lidingö finn ein Bjorn Ulvaeus og Agnetha Faltskog frå ABBA. Eksklusive område på øya er kysten mellom Mölna og austenden av øya, Gåshaga, (kjend som «Gullkysten»), og austenden av den nordlege delen av hesteskoen, kalla Elfvik. Kommunen er i dag den tredje rikaste i Sverige etter Danderyd og Täby.

## Folketalsutvikling

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lidingö|Lidingö]]» frå ,  den 6. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Lilla Essingen

**Lilla Essingen** er ei øy i Mälaren, og ligg i Stockholm. Lilla Essingen ligg mellom øyane Kungsholmen og Stora Essingen. Øya er 0,23 kvadratkilometer stor, og det høgaste punktet er 26 moh. (ved Essinge Brogata 22). Strandlinja er 2300 meter og er nesten heilt tilgjengeleg på turstiar.

Lilla Essingen er òg namnet på bydelen som øya ligg i, sjå Lilla Essingen bydel 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lilla Essingen|Lilla Essingen]]» frå ,  den 6. april 2012.*
Lilla Karlsö

**Lilla Karlsö** er ei lita svensk øy i Austersjøen, om lag 3&nbsp;km vest for Gotland og 4,5&nbsp;km frå Stora Karlsö. Ho har eit areal på om lag 1,6&nbsp;km² og er 66 meter høg. Det meste av øya består av eit kalksteinsplatå. delar av strandlinja består av bratte klipper. Øya er hovudsakleg dekt av alvar. Det er òg ein særs gammal lauvskog på øya, som er unik for Gotland. Det er fleire grotter på øya og opp til 16 meter høge kalksteinssøyler. 

Øya er mest kjend for det rike fugle- og plantelivet. Det er koloniar med fleire tusen par lomvi og alke. Her er òg planter som er sjeldne i Sverige. 

Sidan 1954 er øya eigd av Naturskyddsföreningen og er i dag eit naturreservat. Om sommaren går det turbåtar frå Djupvik 15 km sør for Klintehamn.

## Sjå òg
*Stora Karlsö
*Gotland

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lilla Karlsö|Lilla Karlsö]]» frå ,  den 6. april 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*http://www.lillakarlso.org/
Ljusterö

**Ljusterö** er ei øy i Sverige. Ho ligg nord i Stockholms skjergard i Österåker kommun i Stockholms län. Øya ligg om lag 65 km nord for sentrum av Stockholm.

Med eit areal på 62&nbsp;km², er den 17. største øya i Sverige.

Det går ferjesamband til fastlandet frå Östanå og båt til sentrum av Stockholm. 

Ho har kring 1500 fastbuande, medan 25&nbsp;000-30&nbsp;000 vitjar øya og dei mange sommarhusa her om sommaren.

## Historie

Ljusterö var ein eigen kommune fram til 1967, då han vart ein del av Österåker kommun. I 1974 vart heile Österåker kommun ein del av Vaxholm kommun, men sidan 1983, har Ljusterö vore ein del av den nye Österåker kommun.

## Ljusterö vindmøllepark
Det er planlagt ein vindmøllepark på Ljusterö med 23 vindturbinar, som kvar kan produsere to megawatt. Prosjektet er kraftig kritistert av dei mange sommarturistane. 

## Galleri

Fil:Ljusterö_Bössarviken_01.jpg|Gammal eik ved Bössarviken, nord på Ljusterö. 
Fil:Swan Ljusterö 2008.jpg|Knoppsvane med ungsvaner, sør på Ljusterö. 
Fil:Klintsundet_2008_02.jpg|Klintsundet, «døra til den ytre skjergarden» og brua som går mellom vestlege og austlege Lagnö. 
Fil:Marums_gård_2008.jpg|Marum gard
Fil:Ljusterö_huvud_utsikt.jpg|Utsyn frå Ljusterö huvud, Furusundsleden mot nord. 


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ljusterö|Ljusterö]]» frå ,  den 6. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Österåker kommune
Lovön

**Lovön** er ei øy i Mälaren i Ekerö kommune i Sverige. Den offisielle bustaden til den svenske kongefamilien, Drottningholm slott, ligg på øya. Slottet, bygt i 1580, og dei mange offentlege hagane kring slottet, trekkjer til seg mange vitjande. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lovön|Lovön]]» frå ,  den 6. april 2012.*
Märket

**Märket** med **Märkets fyr** (*[[finsk]]:* **Märketin majakka**) er eit skjer i Södra kvarken som sidan freden i Fredrikshamn i 1809 definerer grensa mellom Sverige og Finland. Fyret vart avfolka mot slutten av 1976.

Finlands fyrsällskap har leigd fyret 2007-09 og har byrja å restaurere fyret. Vitjande kan få omvising i fyret.

## Geografi

Märket ligg nord for Ålands hav og vest for Åland. Skjeret, som er kring tre hektar stort, er delt mellom Finland og Sverige i to omtrent like store halvdelar. Märket er i følgje ei rekkje kjelder den minste delte øya i verda.

Det finske territoriet på Märket høyrer til Hammarlands kommun. Den svenske delen ligg på grensa mellom Norrtälje kommun og Östhammars kommun, i høvesvis Stockholm og Uppsala län.

I Södra Kvarken går innløpet til Bottenhavet mellom Märkets fyr og fyret Understen 6,5 nautiske mil vest-sør-vest derfrå. Avstanden mellom Märket og det ålandske Signilskär i sør-aust er 7,5 nautiske mil.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Märket|Märket]]» frå ,  den 6. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Märket frå Pauli Kruhse Urkunder till Finlands historia

## Bakgrunnsstoff
*Märket – et märkligt gränsfall .
*Svenska Fyrsällskapets tidskrift ''Blänket'' 2005:3  med artikkelen *Märket – startplat_s før svensk-finsk gränsøversyn*
Kymmendö

**Kymmendö** er ei øy sør i Stockholms skjergard. Kymmendö er utgangspunkt for den fiktive øya Hemsö i August Strindberg-romanen *[[Hemsöborna]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kymmendö|Kymmendö]]» frå ,  den 6. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
Långholmen

**Långholmen** er ei øy og ein bydel i det sentrale Stockholm.

Det er ein lang og smal holme (1380 x 405 meter) som ligg mellom Kungsholmen og Södermalm. Västerbron strekkjer seg over Långholmen, og mellom Södermalm og Långholmen går det smale Pålsundet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Långholmen|Långholmen]]» frå ,  den 6. april 2012.*
Ingrisk

**Ingrisk** (òg kalla **isjorisk**) er eit finsk-ugrisk språk snakka av ingrarane i Ingermanlandsregionen i i St. Petersburg-området i Russland, særleg blant russisk-ortodokse kristne. 

Ved folketeljinga i Russland i 2010 oppgav 123 personar at dei snakka ingrisk, medan 266 personar oppgav at dei var ingrarar. Ved folketeljinga i Sovjetunionen i 1989 var dei tilsvarande tala 302 ingrisktalande, av 820 ingrarar. Ifølgje Ethnologue var det 360 talarar av ingrisk i Russland i 2002. og ifølgje estisk folketeljing var det  19 talarar av ingrisk i Estland i år 2000.

Ingrisk var berre eit talespråk fram til 1930-talet, då det som andre minoritetsspråk i Sovjetunionen fekk skriftspråk som del av den sovjetiske språkpolitikken. Det vart omsett skjønnlitteratur og lærebøker. 

## Det ingriske alfabetet frå 1930-talet

## Skilnad mellom ingrisk, finsk og kvensk
Dei viktigaste trekka ved ingrisk er, sett i lys av finsk:

**1.** Store delar av konsonantane er forlenga (geminert)

Døme: *mattaala*, finsk *matala* "låg"; *heppoin*, suomeksi *hepo*/*hepo*(*i*)*nen*, "hest"

**2.** Kompenserande forlenging av stammevokal foran kasusending på ein konsonant

Døme: Bøying av *kylä* "landsby": adessiv *kylääl* (finsk *kylällä*), ablativ *kyläält* (finsk *kylältä*), essiv *kylään* (finsk *kylänä*), translativ *kylääks* (finsk *kyläksi*) 

**3.** Vokalen *i* er senka til *e* framfor *r*

Døme: *pertti*, finsk *pirtti* "stove"; *kerves*, finsk *kirves* "kniv"

**4.** Bortfall av n mellom vokalar

Døme: *miä*, finsk *minä* "eg"; *paan*, finsk *panen* "eg sett, legg", bøyingsformer av verbet *sanoa* "å seie", t.d. *saoin*, finsk *sanoin* "eg sa"

**5.** Final  *-k* , som har falle bort i finsk, er bevart i ingrisk

Døme: *saeg/saek*, finsk *sade* "regn"; *en annag/en annak*, finsk *en anna* "eg gjev ikkje"

**6.** Verbbøying

Det er ein del systematiske skilnader med finsk, der ingrisk gjerne er meir lik kvensk

Døme:

Indikativ, presens, 1. pl.

**-mmA**, *istumma*, finsk *istumme*, kvensk *istuma*  "vi sit"

Indikativ, presens, 2. pl.

**-ttA***, istutta*, finsk *istutte*, kvensk *istutta* "de sit"

Indikativ, presens, 3. pl.

**-VVt** *istuut*, finsk *istuvat*, kvensk *istuthaan* "dei sit"

Indikativ, preteritum 3. pl.

*oltii*, finsk *olivat*, kvensk *olthiin* "dei var"

## Referansar


* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta fredag  6. april 2012, klokka 12:04.

## Bakgrunnsstoff

* Ariste, Paul 1981: *Keelekontaktid*, Tallinn:Valgus
* Laanest, Arvo 1986: *Isuri keele ajalooline foneetika ja morfoloogia*, Tallinn
Möja

**Möja** er ei øy i Stockholms skjergard i Sverige. Möja er ei av dei mest populær øyane i skjergarden.

Ferjer frå Waxholmsbolaget og andre selskap går jamleg til øya, og ho er lett å nå frå Stockholm. På øya er det butikkar, kafear, restaurantar, ungdomsherberge og andre turistfasilitetar.

## Möja skjergard
Möja er ein del av Storö-Bockö-Lökaön naturreservat, *Möjareservatet*.  Historisk vart øyane rekna som ein del av busetnadane på Möja. Kvar busetnad eigde ei eiga øy. Sidan 1800-talet har desse øyane vorte delt inn i mindre eigedomar. Det er ingen permanente busetnader på desse øyane som er eldre enn 1800-talet.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Möja|Möja]]» frå ,  den 6. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 


## Bakgrunnsstoff
* 
*
Audrey Horne

**Audrey Horne** er ei norsk hard-rock-gruppe skipa i 2002 i Bergen. Medlemmene har bakgrunnar frå banda Enslaved, Sahg, Gorgoroth, Deride og Sylvia Wane. Namnet Audrey Horne er henta frå ein karakter i David Lynch-serien Twin Peaks. 

Gruppa gav ut EP-en *Confessions & Alcohol* før dei gav ut si fyrste plate: *No Hay Banda*, begge i 2005. Under Spellemannprisen 2005 vart Audrey Horne tildelt prisen for kategorien metall for debutalbumet. Sidan har Audrey Horne gjeve ut to album til; *Le Fol* (2007) og *Audrey Horne* (2010). Gruppa vart òg nominert til Spellemannprisen 2007 for *Le Fol* i kategorien metall, men nådde ikkje opp.

## Galleri

File:W0781-Hellfest2013 AudreyHorne EspenLien TorkjellRød 68866.JPG|Espen Lien & Torkjell Rød (Hellfest 2013).
File:W0783-Hellfest2013 AudreyHorne IceDale ArveIsdal 68876.JPG|Ice Dale/Arve Isdal & Thomas Tofthagen (Hellfest 2013).
File:W0784-Hellfest2013 AudreyHorne KjetilGreve 68859.JPG|Kjetil Greve (Hellfest 2013).


## Diskografi
* 2005: *Confessions & Alcohol EP*
* 2005: *No Hay Banda*
* 2007: *Le Fol*
* 2010: *Audrey Horne*
* 2013: *[[Youngblood av Audrey Horn|Youngblood]]*

## Kjelder
* Bandet si offisielle heimeside

## Bakgrunnsstoff

*
Munsö

**Munsö** er ein tettstad og ei tidlegare øy i Ekerö kommun i Sverige. På grunn av landheving etter den siste istida e denne øya i Mälaren i dag landfast med øya Ekerö.

Tettstaden har ei rundkyrkje frå 1100-talet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Munsö|Munsö]]» frå ,  den 6. april 2012.*
Melpa

**Melpa** (også *medlpa, hagen, tembagla*) er eit transnyguineaspråk i den vestlege delen av høglandet på Papua Ny Guinea.

Språket er eitt av dei fire største på Ny Guinea, det blir snakka av 130&nbsp;000 menneske. Det nye testamentet er omsett til melpa. Omtrent alle talarane av melpa snakkar også tok pisin. Mange snakkar også engelsk. Lånord frå begge desse språket er derfor vanlege i melpa.

Melpa er kjend for det binære talsystemet sitt, det vil seie talorda byggjer på eit totalsystem:

Melpa-folket er bønder, sentrale produkt er søtpotet, taro og yams. Til ein viss grad dyrkar dei også kaffi for eksport.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Melpa – German – English Dictionary ved Melpa Language Project
* Stucky, Al,  Dellene Stucky og John Ruby 1990: ''Melpa Phonology''. SIL
* Organised Phonology Data ved SIL. Fonologi og tekstdøme.
* Stucky, Alfred og Stucky, Dellen: 1995: ''Melpa verbs and morphophonemics: an interim report''. SIL.

### Døme
*OLAC resources in and about the Melpa language
*Melpaopptak (opptak av bibelforteljingar)
Norrbyskär

**Norrbyskär** er ei lita øygruppe utanfor Umeå i Sverige. Frå 1895 til 1952 låg det eit dampdriven sagverk her, som ein gong var det største av sitt slag i Europa, eigd av Mo och Domsjö. Det var Frans Kempe som bygde verket. 

## Historie

Då Kempe kjøpte dei 72 øyane og holmane i 1890, var dei folketomme. Dei tidlegare eigarane, bønder frå Norrbyn, rekna øyane som unyttige. Kempe planla ikkje berre sagverket, men eit heilt samfunn med skule, kyrkje, vegar og hus. 

Då sagverket opna i 1895 handplukka han dei beste arbeidarane frå andre sagverk. Kempe gav dei og familiane deira høg levestandard og høg løn, slik at dei vart avhengige av arbeidsgjevaren sin, heldt seg unna fagforeiningar og ikkje flytta frå øyane, ein strategi som berre fungerte fram til 1919. 

I 10 år etter at sagverket vart lagt ned i 1952, hadde selskapet framleis tilsett folk for å rive sagverket og ta vare på verdifulle delar av verket. I 1960-åra flytta dei siste innbyggjarane frå øyane, og dei gamle arbeidarhusa vart selde som sommarhus. 

## Norrbyskär i dag

Fleire hus på ei av øyane har sidan 1953 vorte nytta av KFUM, som driv ein sommarleir for born her. 

Den tidlegare heimen til direktøren vert i dag drive som hotell og restaurant.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* Hotell Norrbyskär
Livvisk

**Livvisk** (òg kalla **olonetsisk** eller onega-karelsk) er eit finsk-ugrisk språk snakka av karelarar i den nordaustlege delen av russisk Karelen og i austre delar av Finland.

Ethnologue oppgjev 14 000 talarar av livvisk i Russland i år 2000. I tillegg er det ca. 5000 talarar i Finland/

Livvisk vart snakka i dei gamle finske kommunane Salmi og Suojärvi. Innbyggjarane vart evakuerte til Finland etter den sovjetiske okkupasjonen etter Vinterkrigen og Fortsetjingskrigen, det er desse som i dag utgjer den livviskspråklege minoriteten i Finland.

## Grammatikk

### Morfologi

#### Personlege pronomen

Dei personlege pronomena i livvisk er følgjande:

## Tekst på livvisk
Den vesle Bibelen på livvisk, finsk og norsk:
* *Jumal suvaičči muailmua muga äijäl, ga andoi aino Poijan, ku ni üksi häneh uskojis ei kaduos, a suas ilmanigäzen eloksen*.
* *Jumala on rakastanut maailmaa niin paljon, että antoi ainoan Poikansa, jottei yksikään, joka häneen uskoo, joutuisi kadotukseen, vaan saisi iankaikkisen elämän.*
* *For så elska Gud verda at han gav Son sin, den einborne, så kvar den som trur på han, ikkje skal gå fortapt, men ha evig liv.*

## Referansar


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:fi:Aunuksenkarjalan kieli|Aunuksenkarjalan kieli]]» frå ,  den 6. april 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Livvisk e-ordbok
Ethnologue

***Ethnologue: Languages of the World*** er ein katalog over språk som vert gjeven ut i papirform og på Internett av SIL International.

Ethnologue inneheld i den 15. utgåva si (2005) statistikk for 6912 språk, ein auke frå 6809 i 14. utgåve (2000). Blant informasjonen ein finn er kor mange menneske som snakkar språket, kor det blir snakk, dialektar, tilhøve til andre språk, om *[[Bibelen]]* finst på språket og anna. Ethnologue blir rekna som det meste omfattande oversynet over språk som finst.

I 1984 tok Ethnologue i bruk SIL-kodar, trebokstavskodar for alle språk. Kodesettet omfatta langt fleire språk enn andre standardar, som ISO 639-1 og RFC 3066. I den 14. utgåva var det heile 7148 SIL-kodar som ikkje stemte overeins med ISO 639-2-kodene. Dette avviket vart sett som negativt, og i 2002 vart Ethnologue invitert til å arbeide saman med ISO for å lage ein ny, felles standard. Denne standarden, ISO 639-3, vart tekne i bruk frå 15. utgåve, og omfattar 7299 kodar. Prinsippet for samanslåinga var at der språket hadde ein ISO-639-2-kode vart den overført til 639-3, mens språka utan 639-2-kode heldt på SIL-koden sin. Resultatet er at ISO-639-3 no omfattar alle språka i verda.

Ehtnologue vert både rost og kritisert. Utover kor omfattande verket er, har det særleg vorte rost for å ta med ei rekkje alternative namn på språk, som namnet talarane sjølv bruker, det offisielle namnet på språket og kva andre kallar det. Kritikken går mellom anna på klassifiseringa av semittiske språk, der einskilde hevdar at SIL Internationals kristne grunnhaldning har ført til galne klassifiseringar av religiøse eller ideologiske årsaker.

Det er òg funne mange feil i Ethnologue; blant anna vart fleire språk som var med i 14. utgåve fjerna i den 15., sidan dei ikkje eksisterte. Det skjer eit kontinuerleg arbeid med korrigering og oppdatering med tanke på neste utgåve. Ein del av informasjonen, spesielt i tilhøve til små språk, er òg utdatert; dette er i mange tilfelle (som i Noreg) fordi det er umogleg å få informasjon fordi landa språket blir snakka i ikkje har folketeljingar eller ikkje spør om språk i folketeljingane sine.

## Kjelder
* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta fredag  6. april 2012, klokka 17:02.

## Bakgrunnsstoff
*Nettversjonen av ''Ethnologue''
Arpent

**Arpent** er ei eldre måleining for areal og skulle svara til det ein kunne pløye på éin dag. Ordet er fransk og kjem av det seinlatinske *arivpendium*, som tyder «jordmål». Måleininga har vore nytta i Frankrike, Sveits, Quebec, Louisiana og på Mauritius og Seychellane.

I Frankrike var 1 arpent lik 0,342 hektar og i Sveits 0,36 hektar. 
Nordamerikansk arpent var definert som 180 franske fot, (, ca. ), medan arpent i Paris var definert som 220 fot.

## Kjelder

*
Istra (fleirtyding)

**Istra** kan vise til 

## Stader
* Byen Istra i Russland
* Istraelva i Russland
* Istra i Romsdal, ei sideelv til Rauma i Møre og Romsdal fylke
* Istra-reservoaret i Russland.
* Halvøya Istria, som heiter Istra på kroatisk og slovensk
* Fylket Istria i Kroatia

## Idrett
* Fotballklubben FC Istra i Russland.
* Fotballklubben NK Istra 1961 i Kroatia.
* Fotballklubben NK Istra i Kroatia.
Ma'anshan

**Ma'anshan** (kinesisk skrift 马鞍山; pinyin *Mǎ'ānshān*) er eit byprefektur aust i provinsen Anhui i Kina, på grensa mot Nanjing i provinsen Jiangsu. Prefekturet har eit areal på 4&nbsp;042 km² og 2,28 millionar innbyggjarar. Etter august 2011 omfattar byprefekturet Ma'anshan tre distrikt og tre fylke.

## Næring
Stålindustri er hovudnæring, konsernet Magang («Mastål») har over 100&nbsp;000 tilsette. Byen Ma'anshan ligg på begge sider av Chang Jiang og har ein heil del skipsindustri.

## Samferdsle
Riksveg 205 i Kina passerer gjennom området. Han tek til i Shanhaiguan i Hebei og endar opp sør i Shenzhen i provinsen Guangdong. Vegen går gjennom byar som Tangshan, Tianjin, Zibo, Huai'an, Nanjing, Wuhu, Sanming, Heyuan og Huizhou.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ma&#39;anshan|Ma&#39;anshan]]» frå ,  den 6. april 2012.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ma'anshan|Ma'anshan]]» frå ,  den 6. april 2012.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Tongling

**Tongling** (kinesisk: 铜陵, pinyin: *Tónglíng*) er eit byprefektur i den midtre delen av provinsen Anhui i Kina. Prefekturet har eit areal på 1&nbsp;113 km² og 766&nbsp;300 innbyggjarar (2004). Byprefekturet Tongling består av tre distrikt og eitt fylke.

### Næring
Tongling har vore ein gruveby sidan 600-talet. I området er store kopargruver, og førekomstar av tinn. Byen Tongling har vore viktig for bronseproduksjonen i mange hundreår. I låglandsområde vert dyrka ris, kveite, bomull, bønner, kvitlauk og medisinurter. Her er også store fiskedammar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tongling|Tongling]]» frå ,  den 6. april 2012.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tongling|Tongling]]» frå ,  den 6. april 2012.*
Anne Lilia Berge Strand

**Anne Lilia Berge Strand** (), betre kjend som **Annie**, er ein norsk popmusikar og DJ.

## Biografi

Anne Lilia Berge Strand voks opp i Bergen. Ho begynte å få merksemd som artist i 1999. Under artistnamnet Annie gav ho då ut singellåten «The Greatest Hit» i samarbeid med Tore Andreas Kroknes, kjend som *DJ Erot*. Dei to artistane vart også kjærastar ein periode. Kroknes, som hadde ein medfødd hjartefeil, gjekk bort i 2001, berre 23 år gamal. Annie sin singel «I Will Get On», som også var produsert saman med Kroknes, kom ut i 2002.

Annie heldt fram som artist også etter dødsfallet, og starta nye samarbeid med andre artistar. I 2004 gav ho ut sitt fyrste album, elektropop-plata *Anniemal*. På plata bidreg m.a. Richard X, Torbjørn Brundtland, Svein Berge og finske Timo Kaukolampi, og Annie vart samanlikna med Bertine Zetlitz. «The Greatest Hit» var òg med på plata. Under utdelinga av Spellemannprisen 2004 vart Annie kåra til *Årets nykomar*. Året etter vann ho Alarmprisen i klassen for pop.

I 2005 gav ho ut samleplata *DJ Kicks* med gamle hitlåtar.  Etter dette busette ho seg i Tyskland og heldt ein låg profil fram til ho gav ut eit nytt studioalbum, *Don't Stop* i 2009, framleis i samarbeid med produsentane Richard X og Timo Kaukolampi.

## Diskografi

* *Anniemal* (2004)
* *DJ Kicks* (samleplate, 2005)
* *Don't Stop* (2009)
* *Dark Hearts* (2020)

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

* Annie på Myspace
Bozhou

**Bozhou** (kinesisk: 亳州市; pinyin: *Bòzhōu Shì*) er eit byprefektur nord i provinsen Anhui i Kina, på grensa mot provinsen Henan. Prefekturet har eit areal på 8&nbsp;394 km² og ca 5,19 millionar innbyggjarar (2003). Byprefekturet Buzhou består av eitt distrikt og fire fylke.

### Samferdsle
Kinas riksveg 105 går gjennom byen Buzhou. Denne viktige trafikkåra tek til i Beijing, og går sørover og endar ved kysten i Zhuhai i provinsen Guangdong. Vegen er innom storbyar som Tianjin, Dezhou, Jining, Shangqiu, Jiujiang, Nanchang og Guangzhou.

Også Kinas riksveg 311 går gjennom Buzhou. Han tek til i Xuzhou og går gjennom provinsen Anhui og vidare inn i Henan, der han endar opp i fylket Xixia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bozhou|Bozhou]]» frå ,  den 6. april 2012.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bozhou|Bozhou]]» frå ,  den 6. april 2012.*
Liste over mayaspråk

**Liste over mayaspråk** er eit oversyn over inndelinga av mayaspråkfamilien og kva for språk og språkvariantar som er ein del av denne familien. Tala på talarar er basert på *[[Ethnologue]]* sine estimat, og stammar frå rundt 2000. Dei brukar ein relativt vid definisjon på ein talar, så tala er høgare enn andre estimat. Mayabefolkninga aukar likevel stadig, så tala kan òg vere høgare i dag enn dei var då estimata vart gjorde.

## Inndeling





## Sjå òg
*Mesoamerikanske språk
*Mayaer

## Kjelder
* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta fredag  6. april 2012, klokka 17:15.

## Bakgrunnsstoff
*Mayiske språk hos Ethnologue
Arnold Sommerfeld

**Arnold Johannes Wilhelm Sommerfeld** () var ein tysk teoretisk fysikar og pioner i utviklinga av atom- og kvantefysikken.

Sommerfeld studerte matematikk og naturvitskap ved Albertina Universitetet i heimbyen hans Königsberg i Aust-Preussen. Avhandlinga hans vart skriven med hjelp av rådgjevar og matematikar som Ferdinand von Lindemann. Han gjennomførte den nasjonale eksamenen i 1892 og då byrja han på eit år med militærteneste, som vart gjort med eit reserve-regiment i Königsberg. Han fullførte den obligatoriske militærtenesta si i september 1893, og for dei neste åtte åra stod han oppført som frivillig med åtte veker militærteneste.

Sommerfeld var ein anerkjent stor teoretikar og han hadde fleire uvurderlige bidrag til kvanteteorien. Han vart tildelt mykje heider i levetida si, som t.d. Lorentzmedaljen og Max-Planck-medaljen. Dessutan vart at han vald til medlem av Royal Society i London, United States National Academy of Sciences, Det sovjetiske vitskapsakademiet og Det indiske vitskapsakademiet. Sommerfeld står bak utdanninga av mange studentar for ein ny æra med teoretisk fysikk. Han vart 81 gonger nominert til Nobelprisen i fysikk, og han fungerte som professor og rettleiar for fleire seinare nobelprisvinnarar i fysikk enn nokon annan rettleier. Sommerfeld døydde, i ein alder av 83 år, i München av skadar etter ei trafikkulukke medan han gjekk tur med barneborna hans.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arnold Sommerfeld|Arnold Sommerfeld]]» frå ,  den 6. april 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Annotated bibliography for Arnold Sommerfeld from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues
Midtbø i Flora

**Midtbø ** er namnet på eit område i dalføret Norddalsfjord i Kinn kommune i Vestland. Området består av 4 gardsbruk mellom Solheimsvatnet og Midtbøvatnet, i tillegg til alle gardsbruka langs nordsida av Midtbøvatnet. I fjellet ovanfor Midtbø ligg Midtbøstølen og Midtbønipa (970 m).

## Bakgrunnsstoff
*Bilete frå Midtbøstølen.
*Bilete av Midtbø, med Midtbøvatnet (nærast) og Solheimsvatnet.
Huaibei

**Huaibei** (kinesisk: 淮北; pinyin: *Huáiběi*) er eit byprefektur nord i provinsen Anhui i Kina, på grensa mot provinsen Henan. Prefekturet har eit areal på 2&nbsp;725 km² og ca. 2,16 millionar innbyggjarar. Byprefekturet Huaibei består av tre distrikt og eitt fylke. 

### Næring
Store produsentar og selskap innanfor kjemisk industri, bygg og anlegg, maskinindustri, kraft og elektronikk held til i Huaibei. Utvinninga av kol i prefekturet er den største i det austlege Kina, med årleg over 2&nbsp;000 millionar tonn. Tekstilindustrien i Huaibei er den neste største i Anhui.

Landbruket produserer korn, bomull og avlar husdyr for eksport. Hovudavlingane er kveite, mais, bomull, bønner, ris og potet. Storfe, hest, gris, geit og kanin er vanlegaste husdyra.

### Samferdsle
Huabei ligg langs Longhaibana, Kinas viktigaste jarnbanelinje i aust-vest-retning. Denne jarnvegen strekker seg frå Lianyungang til Lanzhou via mellom anna Xuzhou, Kaifeng, Zhengzhou, Luoyang og Xi'an.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Huaibei|Huaibei]]» frå ,  den 6. april 2012.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Huaibei|Huaibei]]» frå ,  den 6. april 2012.*
Suzhou i Anhui

**Suzhou** (kinesisk skrift 宿州, pinyin *Sùzhōu*) er eit byprefektur nordaust i provinsen Anhui i Kina, og grensar mot provinsane Jiangsu i nord og aust og Henan i vest. Prefekturet har eit areal på 1&nbsp;686&nbsp;km² og 5&nbsp;161&nbsp;423 innbyggjarar (2001). Byprefekturet Suzhou består av eitt distrikt og fire fylke.

## Samferdsle
Snøggtoget Beijing-Shanghai har stoppestad i byen Suzhou. Byen Suzhou er også stoppestad på jarnbanelina Jinghubana. Denne jarnvegen strekker seg frå Beijing til Shanghai via mellom anna Tianjin, Jinan, Nanjing og Suzhou i Jiangsu.

Riksveg 206 i Kina går frå kystbyen Yantai til kystbyen Shantou i provinsen Guangdong. Han går gjennom provinsane Shandong, Jiangsu, Anhui, Jiangxi og endar i Guangdong.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Suzhou i Anhui|Suzhou i Anhui]]» frå ,  den 6. april 2012.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Suzhou, Anhui|Suzhou, Anhui]]» frå ,  den 6. april 2012.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Bengbu

**Bengbu** (kinesisk: 蚌埠; pinyin: *Bèngbù*) er eit byprefektur i den nordaustlege delen av provinsen Anhui i Kina. Prefekturet har eit areal på 5&nbsp;945 km² og 3&nbsp;164&nbsp;467 innbyggjarar (2010). Byprefekturet Bengbu består av fire distrikt og tre fylke.

### Geografi og historie
Byen Bengbu har i mange hundreår vore det sentrale transport- og handelsmidtpunktet for norddelen av provinsen Anhui og for tilgrensande område. Byen ligg på begge side av den store elva Huai He.

Namnet Bengbu tyder *skjellkaien* og kjem av at staden tidlegare var eit senter for fisket etter ferskvassperler. 

Under den kinesiske borgarkrigen vann den kommunistiske Folkets frigjeringshær i 1948, nær Bengbu, ein avgjerande siger over Chiang Kai-shek sine nasjonalistiske hærstyrkar nær Bengbu, under den såkalla Huaihaikampanjen.

### Samferdsle
Snøggtoget Beijing-Shanghai har stoppestad i byen Bengbu. Byen Bengbu er også stoppestad på Jinghubana som strekker seg frå Beijing til Shanghai via storbyane Tianjin, Jinan, Nanjing og Suzhou i Jiangsu.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bengbu|Bengbu]]» frå ,  den 6. april 2012.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bengbu|Bengbu]]» frå ,  den 6. april 2012.*
Oaxen

**Oaxen** er ei øy og ein tettstad i Södertälje kommun i Stockholms län i Sverige.

Oaxen har rike førekomstar av kalkstein, som er henta ut herfrå sidan 1800-talet. 

Øya har samband til fastlande med bilkabelferje. Oaxens Skärgårdskrog er ein luksuriøs restaurant på Oaxen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oaxen|Oaxen]]» frå ,  den 7. april 2012.*
Zirós

**Zirós** (gresk Ζηρός) er ein kommune i periferieininga Préveza i periferien Ípiros i Hellas. Zirós ligg nordaust for Préveza og grensar i nord mot periferieininga Ioánnina, i aust mot Árta.

## Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Anójo
* Filippiáda
* Kranéa 
* Thesprotikó
Dei fire tidlegare kommunane er no kommunaleiningar..

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Ornö

**Ornö** er den største øya sør i Stockholms skjergard, like nord for øya Utö. Ho høyrer til kommunen Haninge. Øya er kring 15&nbsp;km lang og 3–4&nbsp;km brei. 

Hovudsambandet til fastlandet er ei bilferje operert av *Ornö Sjötrafik*. Ferja går mellom Dalarö på fastlandet og *Hässelmara* nordvest på Ornö. Det bur om lag 300 menneske på øya året rundt, men om sommaren vert dette talet mangedobla. 

Kvart år i slutten av mai, vert den største seglasen i Stockholms skjergard finn stad kring øya. Denne vert kalla *Ornö runt* og er open for alle. 

Ornö har fram til nyleg vore eit militært verna område og utlendingar har ikkje hatt lov å opphalde seg på eller ved øya. På grunn av dette er øya ukjend utanlands og har få turistar. I 1997 vart det opna for utanlandske turistar på nesten heile øya. Det er derimot framleis stader ein ikkje kan gå i land, ankre opp, dykke eller ta bilete. 

Den svenske sjøredningstenesta sin båt «Dronning Silvia» er stasjonert i Kyrkviken. Mannskapet består av frivillige frå øya. 

Den vakre Ornö kyrkje, vart teikna av arkitekt Pehr Ulrik Stenhammar. Ho ligg på ei høgd ovanom Kyrkviken.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ornö|Ornö]]» frå ,  den 7. april 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Ornö runt
*Turisme
*Ornö Sjötrafik  
*Ornö Båtvarv
Örsö

**Örsö** er ei øy i Stockholms skjergard i Sverige.

Øya ligg sør for Ljusterö og nord for Värmdö. Naboøya er den populære Grinda.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Örsö|Örsö]]» frå ,  den 7. april 2012.*
Oskarshamns skjergard

**Oskarshamns skjergard** er ein skjergard i Austersjøen, søraust i Sverige i Oskarshamn kommun.

Øygruppa strekkjer seg om lag 55 km frå nord til sør, med ei øyrekkje langs kysten av Småland. Ho har om lag 5500 øyar og holmar. Dei fleste av øyane består av granitt. grunnfjellet har vorte forma av isbrear under den siste istida, om lag 11 000 år sidan. Den største øya er Runnö og ligg sør i skjergarden. Andre store øyar er Blå Jungfrun (nasjonalpark), Furö, Storö, Ekö og Vinö.

## Båtreiser
Det går turistbåtar i skjergarden og her finst fem gjestehamner for fritidsbåtar, til dømes i Oskarshamn og i Figeholm, i tillegg til naturlege hamner på mange av øyane. 

## Galleri

Fil:Oskarshamns skärgård.jpg|Oskarshamns skjergard
Fil:Blå Jungfrun.jpg|Blå Jungfrun nasjonalpark
Fil:Furon.JPG|Furön


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oskarshamn archipelago|Oskarshamn archipelago]]» frå ,  den 7. april 2012.*