Kondorar

**Kondorar**, *Cathartidae*, er ein biologisk familie med sju artar som har leveområde avgrensa til varme og tempererte område av Amerika.  Denne fuglegruppa er òg kalla **vestgribbar**. Kondorar er ikkje nært i slekt med gribbar i «den gamle verda», likskapen mellom desse to gruppene kjem av  konvergerande evolusjon; liknande eigenskapar hos dei to ikkje-relaterte gruppene har uavhengig tilpassa seg til same type miljø og levesett. Kondorar skil seg frå gribbar med at dei generelt har luktesans medan gribbar berre kan finne åtsel med hjelp av synet. Dei fleste artar i begge grupper har eit karakteristisk hovud utan fjørkleding. 

## Systematikk
Klassifiseringa har vore omstridt, kondorar er plasserte i ordenen Cathartiformes etter Clementslista, men i ordenen Accipitriformes, haukefuglar,  etter IOC-lista. Tidlegare var kondorfamilien ein del av ordenen falkefuglar, Falconiformes, men frå siste del av 1900-talet har mange rekne kondorar som storkefuglar. 

## Skildring
Kondorar er generelt store fuglar, og varierer i lengd frå 56-61 centimeter for den minste arten myrkondor på opp til storleiken for kaliforniakondor og andeskondor som begge kan nå 120 cm i lengd og vege over 12 kilogram. Fjørdrakta er i stor grad svart eller brun, ofte med kvite markeringar. Alle artar har fjørlaust hovud og naken hals. Hos nokon artar er huda her lys i farga, og hos kongekondoren er det utvikla store fargerike hudflikar og utvekstar. 

Alle artar har lange, breie venger og en stiv hale begge egna til glideflukt på oppstigande luft. Av verdas fugleartar er kondorar dei som er best tilpassa slik flyging over land. Føtene har klør, men dei er svake og ikkje tilpassa griping av bytte. Framtærne er lange med ein liten hudlapp mot foten. Ingen kondorar har syrinx, som gjev fuglar evne til lage lyd, derfor har ikkje desse fuglane anna lyd enn sjeldne grynt. 

Samanlikna med haukar har kondorar relativt svakt nebb. Nebbet er tilpassa det å rive kjøtt av delvis rotne åtsel, heller enn å rive fersk kjøtt. Naseopningane er ovale og sit i ein mjuk sere. Nasen er ikkje delt i midten av ein septum, men er hol tvers gjennom nebbet som ein ser tydeleg hos kalkunkondoren. Augo er framtredande, og i motsetnad til hos ørner, haukefuglar og falkar, ligg ikkje augo i skugge av kraftige augebrynbein. Medlemmer av slektene *Coragyps* og *Cathartes* har ein ufullstendig utvikla øvre augelokkfold og to rader på nedre lokk, medan kaliforniakondor, andeskondor og kongekondor manglar foldar totalt.

I likskap med storkefuglar, Ciconiiformes, har kondorar ein vane med å skilje ut væske ned på beina for å avkjøle beina.

Alle artar i familien er åtseletarar. 

## Artsliste
Kondorar i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V11.2, 2021, med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*.

;Slekt *Gymnogyps*
* Kaliforniakondor, *Gymnogyps californianus*, California Condor, (Shaw, 1797), (CR)
:Vengespenn 2,8 m, kroppslengde 117-134 cm, vekt 8,5-8,8 kg, ca. 330 ville individ i snever utbreiing i sørvestlege USA og Baja California

;Slekt *Sarcoramphus*
* Kongekondor, *Sarcoramphus papa*, King Vulture, (Linné, 1758), (LC)
:Vengespenn 1,2-2,0 m, kroppslengde 71-81 cm cm, vekt ca. 3,4 kg, utbreiing i Mellom-Amerika og Sør-Amerika sør til nordlegaste Uruguay

;Slekt *Vultur*
* Andeskondor, *Vultur gryphus*, Andean Condor, Linné, 1758, (VU)
:Vengespenn 2,6-3,2 m, kroppslengde 100-130 cm, vekt 8-15 kg, utbreiing langs Andes frå Kapp Horn og Patagonia i sør til Colombia i nord

;Slekt *Coragyps*
* Svartkondor, *Coragyps atratus*, Black Vulture, (Bechstein, 1793), (LC)
:Vengespenn 1,4-1,5 m, kroppslengde 60-68 cm, vekt 1,6-2,2 kg, utbreiing frå sørlege USA sørover til sentrale Chile og Argentina

;Slekt *[[Cathartes]]*
* Kalkunkondor, *Cathartes aura*, Turkey Vulture, (Linné, 1758), (LC)
:Vengespenn 1,6-1,8 m, kroppslengde 64-81 cm, vekt rundt 2 kg, utbreiing i frå sørlegaste Canada til Kapp Horn og Falklandsøyane

* Myrkondor, *Cathartes burrovianus*, Lesser Yellow-headed Vulture, Cassin, 1845, (LC)
:Kroppslengde 51-61 cm, vekt ca. 0,9-1,2 kg,  utbreiing fragmentert i austlege Mellom-Amerika og austlege Sør-Amerika

* Skogkondor, *Cathartes melambrotus*, Greater Yellow-headed Vulture, Wetmore, 1964, (LC)
:Kroppslengde 74-81 cm, vekt ca. 1,5 kg, utbreiing i Amazonas og nærliggande område inkludert landa i Guyanaregionen og austlege Venezuela

## Galleri
I flukt:

Fil:Condors_on_the_Rise_(15357990491).jpg|Kaliforniakondor
Fil:Urubu rei - Sarcoramphus papa.jpg|Kongekondor
Fil:Vultur gryphus (8389980431).jpg|Andeskondor
Fil:American Black Vulture (49553884401).jpg|Svartkondor
Fil:Cathartes aura-gliding.jpg|Kalkunkondor
Fil:Cathartes burrovianus JJK'1.jpg|Myrkondor
Fil:Greater Yellow-headed Vulture (Cathartes melambrotus) in flight from below.jpg|Skogkondor


Artsskildring:

Fil:California condor -568. (35786702713).jpg|Kaliforniakondor
Fil:Sarcoramphus papa -National Zoo -Washington -USA-8a.jpg|Kongekondor
Fil:Condor Macho adulto.jpg|Andeskondor
Fil:Coragyps_atratus_Miami-Dade_FL.jpg|Svartkondor
Fil:Turkey Vulture (Cathartes aura) with a racoon roadkill (11617745643).jpg|Kalkunkondor
Fil:Lesser Yellow-headed Vulture (Cathartes burrovianus) (28661781100).jpg|Myrkondor
Fil:Great Yellow-headed Vulture.jpg|Skogkondor


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:New World vulture|New World vulture]]» frå , den 31. januar 2009* 

;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av kondorar frå flickr.com