open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Uzana

**Uzana** () er ein feriestad i Bulgaria. Han ligg ved foten av Ispolin, 1420 moh., nær Bulgarka naturpark i Balkanfjella. Staden omfattar store enger omgjevne av skog. Høgda varierer frå 1220 til 1350 m. Den næraste større byen er Gabrovo, kring 22&nbsp;km unna. Uzana har kring 15 hotell, og har høve for turistar heile året.

Området rundt Uzana er eigna for å utforska grotter, gå på ski og klatra i fjell. Ein kan også driva kulturturisme i regionen. I det etnografiske museet Etara i nærleiken kan folk læra meir om bulgarsk handverk. Sokolski-klosteret ligg nokre få kilometer unna Uzana.

Turismen i Uzana-regionen tok til i 1937, då den fyrste hytta, som òg heiter Uzana, blei bygd på sørsida av enga.

Uzana huser sjeldne blomsterartar som er inkludert i raudlista av truga artar.

Det er utgangspunktet til mange fjellruter og toppane Sjipka og Buzludzja.

## Geografisk sentrum
Uzana er òg rekna som det geografiske sentrumet til Bulgaria. Punktet som markerer det geografiske sentrumet blei opna i desember 1991 av den dåverande bulgarske presidenten dr. Zjelio Zjelev.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Uzana (Bulgaria)|Uzana (Bulgaria)]]» frå ,  den 22. september 2023.*
Brennøyane

**Brennøyane**, eller **Brendøyane**, *Stora* og *Litla Brennøy*, er to øyar i Bømlo kommune i Vestland fylke, mellom Ålforo og øya Bømlo. Brendøysundet skil dei to øyane frå kvarandre. Dei er veglause.

Tidleg på 1800-talet, vart det oppretta ein husmannsplass her, under Aga. Ved folketeljinga i 1900 var folketalet 6 personar.

## Kjelder

*
Farholmen

**Farholmen** er ein holme i Bømlo kommune i Vestland fylke, mellom Ålforo og øya Bømlo. Eit smalt og grunt sund skil holmen frå Orrøya. Holmen er veglaus.

Seint på 1700-talet vart det oppretta ein husmannsplass her, under Aga.

**Folketalsutvikling**

## Kjelder

*
Klakksøyane

**Klakksøyane**, *Litla* og *Stora Klakksøy*, er to øyar i Bømlo kommune i Vestland fylke, søraust for Aga. Øyane er veglause.

Tidleg på 1800-talet vart det oppretta ein husmannsplass på øyane. Ved folketeljinga i 1900 budde det to personar her.

## Kjelder

*
Misterio de Elche

**Misterio de Elche** (katalansk **Misteri d'Elx** []) er eit spansk mysteriespel om Marias himmelferd. Verket er frå mellomalderen; og vert framleis framført årleg i Elche.

Sidan 2001 har verket vore oppført på UNESCO si liste over meisterverk i munnleg og immateriell kulturarv.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Misterio de Elche|Misterio de Elche]]» frå ,  den 23. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Friederike Mayröcker

**Friederike Mayröcker** () var ein austerriksk forfattar.

Frå 1946 til 1969 var ho lærar i engelsk på ulike folkeskolar i Wien. Heretter heldt ho permisjon fram til 1977, då ho lét seg førtidspensjonera.

Det litterære virket til Mayröckers byrja då ho var 15 år, og i 1946 gav ho ut den fyrste teksten sin i tidsskriftet *Plan*. Som lyrikar var ho ein anerkjend samtidig kunstnar. ho hadde òg suksess med høyrespel, som ho skreiv fire av saman med Ernst Jandl. Dei to var sambuarar frå 1954 til han døydde i 2000.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Friederike Mayröcker|Friederike Mayröcker]]» frå ,  den 22. september 2023.*
Willie Banks

**William Augustus Banks** () er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar som var verdsrekordhaldar i tresteghopp frå 1985 til 1995. Han vert hugsa for at han som utøvar oppmoda publikum om å klappe når han var i ferd med å gjennomføre eit hopp.

## Karriere
I 1978 passerte Banks 17-metersgrensa med eit hopp på 17,05 meter. Året etter vann han tresteg-tevlinga ved universiaden i Mexico-byen med 17,23 meter og USA-amerikansk rekord. Sommaren 1981 forbetra han landsrekorden til 17,56 meter i eit stemne i Sacramento. Ved VM i friidrett 1983 i Helsinki kneip han sølvmedaljen med eit bestehopp på 17,18 meter. Under dei olympiske sommarleikane i Los Angeles i 1984 vart han sjettemann. 16. juni 1985 i Sacramento smelte han til med heile 17,97 meter og verdsrekord då han sigra i den USA-amerikanske meisterskapen. Same året steig han til topps i verdscupen i tresteghopp. Og han vart kåra til årets idrettsutøvar i USA. Verdsrekorden gjaldt heilt fram til juli 1995, då briten Jonathan Edwards landa på 17,98 m. Banks deltok i Roma-VM 1987, men var langt unna å kvalifisere seg til finalen. Eitt år seinare vart han på ny sjettemann i ein OL-finale, hoppa i Seoul 17,03 meter.

## Kjelder

*Willie Banks i World Athletics.
* 
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Willie Banks|Willie Banks]]» frå ,  den 23. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
Risøya i Bømlo

**Risøya** er ei øy i Bømlo kommune i Vestland fylke, nord for øya Bømlo. Øya er veglaus.

Det er funne fire gravrøyser på Risøya. Ei segn fortel at dei som vart drepne i slaget på Fitjar vart gravlagde på øya.

## Folketalsutvikling

## Kjelder

*
Tverdarøy

**Tverdarøy** er ei øy vest i Fitjar kommune i Vestland fylke, nord for øya Bømlo. Øya er veglaus og utan fast busetjing.

## Folketalsutvikling

## Kjelder

*
Ernesto Canto

**Ernesto Canto Gudiño** () var ein meksikansk kappgjengar som vart verdsmeister på 20 kilometer i 1983 og olympisk meister i 1984.

## Karriere
Canto vann i 1981 20 km kappgang i IAAF-verdscupen. Ved verdsmeisterskapen i Helsinki i 1983 rykte han frå tetgruppa etter 15 km og sikra seg gullmedaljen med ein margin på 10 sekund til andremann. Kort tid etter sigra han også i panamerikaleikane i Caracas. Under dei olympiske leikane 1984 i Los Angeles tok han gullmedaljen på 20 km etter ein iherdig kamp mot landsmannen Raúl González (sølv) og italienske Maurizio Damilano (bronse). Sidan vart han diskvalifisert i VM i friidrett 1987 og i Sommar-OL 1988. Han steig av idretten etter å ha vort nummer 29 i Barcelona-OL 1992.

Canto døydde av kreft i bukspyttkjertelen og levra.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ernesto Canto|Ernesto Canto]]» frå ,  den 23. september 2023.* 
*
Ștefan cel Mare

**Ștefan cel Mare** er namnet på fleire stader i Romania:

*Ștefan cel Mare i Argeș, landkommune (*comună*) i Argeș fylke
*Ștefan cel Mare i Bacău, landkommune (comună) i Bacău fylke
*Ștefan cel Mare i București, bydel i Sektor 2 i București
*Ștefan cel Mare i Călărași, landkommune (*comună*) i Călărași fylke
*Ștefan cel Mare i Neamț, landkommune (*comună*) i Neamț fylke
*Ștefan cel Mare i Vaslui, landkommune (*comună*) i Vaslui fylke
Ringholmen i Fitjar

**Ringholmen** er ein holme i Fitjar kommune i Vestland fylke, mellom Ålforo og Tranøy. Holmen er veglaus og utan fast busetjing.

I 1861 vart det oppretta ein husmannsplass på holmen, under garden Tranøy. I 1875 vart holmen seld til Fyrvesenet og Ringholmen fyrstasjon vart oppretta. Fyret var bemanna fram til 1918, då det vart nedlagt og erstatta av ei fyrlykt.

## Kjelder

* 
* Norsk fyrforening - Ringholmen fyrstasjon
Koløy

**Koløy** er ei øy i Fitjar kommune i Vestland fylke. Eit smalt sund skil ho frå øya Stord i aust. Øya er veglaus.

Koløy vart truleg først busett som husmannsplass under garden Helland. Ved folketeljinga i 1900 budde det 12 personar her.

## Kjelder

*
Nassuttooq

**Nassuttooq** eller **Nordre Strømfjord** er ein fjord sørvest på Grønland. Han ligg mellom Qeqertalik og Qeqqata kommune, 400 km nord for Nuuk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:ceb:Nordre Strømfjord|Nordre Strømfjord]]» frå ,  den 23. september 2023.*
Bonțida

**Bonțida** (ungarsk *Bonchida*, tysk *Bruck* eller *Bonisbruck*) er ein kommune i Cluj fylke i Romania. Kommunen inngår i storbyområdet til fylkeshovudstaden Cluj-Napoca.

## Busetnader

Bonțida er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Bonțida, Cluj|Comuna Bonțida, Cluj]]» frå , den 23. september 2023.*  

### Referansar
Vågøyna

**Vågøyna** er ei øy i Askvoll kommune i Vestland fylke. Eit smalt sund skil ho frå fastlandet i sør. Øya er veglaus.

Ved folketeljinga i 1900 budde det fem personar her.

## Kjelder
Vågøy

**Vågøy** kan visa til:

* Vågøyna i Askvoll kommune i Vestland
* Vågøya i Hustadvika kommune i Møre og Romsdal
Marøya i Kinn

**Marøya**, eller **Store Marøya** (til skilnad frå *Litle Marøya* som ligg rett sør for øya) er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke. Eit svært smalt sund, som det går vegbru over, skil ho frå Svanøya i sør.

Ved folketeljinga i 1900 budde det 20 personar her.

## Kjelder
Sauholmen

**Sauholmen**, eller **Sauøy** er ein holme vest i Fitjar kommune i Vestland fylke. Sauholmsundet skil holmen frå Tverdarøy. Han er veglaus og utan fast busetjing.

Rundt midten av 1800-talet vart det oppretta ein husmannsplass her, under garden Tverdarvik på Tverdarøy. Ved folketeljinga i 1900 budde det tre personar her.

## Kjelder

*
Natterøy

**Natterøy** er ei øy vest i Fitjar kommune i Vestland fylke. Eit smalt sund skil ho frå Tranøy i aust. Øya er veglaus og utan fast busetjing.

## Folketalsutvikling

## Kjelder

*
Galleriskog

Ein **galleriskog** er ein unik type skog som blir danna som ein smal korridor langs elvar eller våtmarker. Han strekkjer seg inn i landskap som vanlegvis er tynt dekt med trevekstar, slik som savannar, grassletter eller ørkenar. Desse skogane speler ei avgjerande rolle for å halde oppe eit temperert mikroklima over elva og viser strukturelt og floristisk mangfald.

Galleriskogar skil seg frå omgjevnadene fordi dei har ein tendens til å vere meir næringsrike, fuktigare og mindre utsett for brann. Dei ser annleis ut og skil seg i farge og høgd frå den omkringliggjande vegetasjonen. Galleriskogar kan vere ganske smale, avhengig av vasskjelda dei er knytt til.

Nemninga *galleriskog* har vore i bruk sidan 1900-talet, til dømes i Aftenposten magasinutgåve 1. april 1933. *Galleri* kjem frå italiensk og kan ha tydinga langt og smalt rom eller korridor.

## Økologiske eigenskapar
Desse skogane trivst i randsona mot vatn, og gir vern mot brannar som kan skade frøplantar. Alluviale jordsmonn som finst i gallerihabitat er fruktbare, godt drenerte og har ei påliteleg vassforsyning utan avhenge av nedbør, noko som bidreg til dei distinkte grensene deira med omkringliggjande skogområde eller graslettar.

Dessverre krympar galleriskogane globalt på grunn av menneskelege påverknader. Beitande husdyr hindrar etablering av trevekstar frå frø, og bygging av demningar og overløp forstyrrar naturleg vassføring. Desse skogane står overfor trugsmål som liknar trugsmåla for savannar.

## Område
Galleriskogar er utbreidde i dei fleste tropiske savannelandskap og skaper ein mosaikk av grasdominerte system med trekomponentar og skogflekker. Dei finst i område der skog elles ikkje ville vekse naturleg, til dømes i tørre område langs med avgrensa vasstilgjengelegheit, men med ei elv som strøymer gjennom landskapet. Spesielle lokale forhold gjer desse azonale skogane moglege. Gunstige jordforhold langs elvebreidder bidreg også til danninga deira, som ein ser på slettene i Llanos i Venezuela.

Galleriskogar finst også i Namibias dalføre, der grunnvatn strøymer gjennom sandete elveleie sjølv i fråvær av regn. Dei kan eksistere ved dyrka mark med vassførekomstar, som alluviale skogar i Europa.

I Nord-Amerika finn ein galleriskogar i præriedominerte område langs elvar og bekker, der tilgjenge på vatn  ikkje er den einaste avgjerande faktoren for overleving av artar. Det selektive trykket frå grasbrannar har spelt ei stor rolle i utforminga av desse skogane, sjølv i regionar der brannar er sjeldne. Nokre galleriskogar, som dei langs elva Tajo i Aranjuez i Spania, har fått spesielt vern og er utpeika som verdsarvstader på grunn av den eksepsjonelle naturen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen inneheld omsett tekst frå «[[:en:Gallery forest|Gallery forest]]» frå , den 24. september 2023*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Castelu

**Castelu** (tyrkisk *Köstel*) er ein kommune i Constanța fylke i Romania.

## Busetnader

Castelu har desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Castelu, Constanța|Comuna Castelu, Constanța]]» frå , den 24. september 2023.*  

### Referansar
Daniel Komen

**Daniel Kipngetich Komen** () er ein tidlegare langdistanseløpar frå Kenya som vart verdsmeister på 5&nbsp;000 meter i 1997 og sette verdsrekordar på 3&nbsp;000 meter og 5&nbsp;000 meter. 

1. september 1996 i Rieti sletta Komen verdsrekorden på 3&nbsp;000 meter med eit løp på 7.20,67. Rekorden gjeld også i 2023. I august 1997 spurta han i mål til klar siger på 5&nbsp;000 meter under verdsmeisterskapen i Aten. 12 dagar seinare forbetra han den ferske verdsrekorden på distansen til 12.39,7, ein rekord som Haile Gebrselassie slo 10 månader etterpå. I 1998-sesongen vann Komen 5&nbsp;000-meterløpet i så vel afrikameisterskapen som i samveledeleikane i Kuala Lumpur. I VM i friidrett 1999 vart han femtemann på 5&nbsp;000 meter. Året etter forsvann han frå internasjonal friidrett. 

## Kjelder

*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Daniel Komen|Daniel Komen]]» frå ,  den 24. september 2023.*
István Rózsavölgyi

**István Rózsavölgyi** () var ein ungarsk friidrettsutøvar frå Budapest som i 1956-57 var verdsrekordhaldar på 1500 meter. Han vann i 1960 den olympiske bronsemedaljen på distansen.

3. august 1956 i Tata forbetra Rózsavölgyi verdsrekorden på 1500 meter til 3.40,6. Vel tre månader seinare rauk han ut allereie i forsøket under dei olympiske sommarleikane i Melbourne. Etter ein svak 1957-sesong, der han mista verdsrekorden på 1500 meter, kom Rózsavölgyi sterkare tilbake i 1958. Under europameisterskapen i Stockholm enda han på fjerdeplassen på 1500 meter. I 1959 noterte han seg for årsbeste i verda då han vart klokka inn 3.38,9. Ein dryg månad før Sommar-OL 1960 presterte Rózsavölgyi livsbeste 3.38,8 då han vart ungarsk meister heime i Budapest.

Til sommarleikane i Roma kom Herb Elliott frå Australia som klar favoritt. I finalen tok australiaren føringa og sprang i mål til suveren verdsrekord 3.35,6. Han var om lag 20 meter framom Michel Jazy, fem meter bak franskmannen vann Rózsavölgyi bronsen på 3.39,2. Ungararen la opp i 1962.

## Kjelder

*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:István Rózsavölgyi|István Rózsavölgyi]]» frå ,  den 24. september 2023.*
Tansøya

**Tansøya** er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke. Eit smalt sund, som det går vegbru over, skil ho frå øya Askrova i nord.

I ein heller på Tansøya finst det spor etter busetjing frå bronsealder eller jernalder og ei nausttuft frå jernalder eller mellomalder. På 1800-talet vart det oppretta sildesalteri på øya. Ho fekk telegraflinje på 1860-talet.

**Folketalsutvikling**

## Kjelder

*Albert Abramson Joleik, *Soga om Flora - soga fram til 1801* (Flora sogenemnd, 1980)
*Harald J. Stavang, *Flora - Kulturhistorisk vegvisar* (Selja forlag, 1999)
Fieni

**Fieni** er ein by i Dâmbovița fylke i Romania. 

## Busetnader

Fieni er ein *[[oraș]]* (mindre bykommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Fieni|Fieni]]» frå , den 24. september 2023.*  

### Referansar
Vâlcele i Covasna

**Vâlcele** (ungarsk *Előpatak*) er ein kommune i Covasna fylke i Romania.

## Busetnader

Vâlcele er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Vâlcele, Covasna|Comuna Vâlcele, Covasna]]» frå , den 24. september 2023.*  

### Referansar
Salting

**Salting** er ein gammal metode for konservering av matvarer gjennom å tilsetja salt. Det finst tradisjonelt to metodar for å salta maten, tørrsalting og lakesalting. Salt verkar konserverande ved at det senkar vassaktiviteten i maten. Auken av salt i vatnet i maten vil auka det osmotiske trykket, noko som hemmar veksten av mikroorganismar og hemmar aktiviteten til visse enzym. I tillegg til den konserverande effekten sin vil salt òg påverka fargen i kjøt, forandra vassbindingsevna til matvara og påverka smaken.  

Salting blir brukt til å konservera mellom anna kjøtprodukt som spekepølse, og fiskeprodukt som klippfisk.  

## Tørrsalting

Tørrsalting går ut på å dekka overflata av matvara med salt og legga ho lagvis i ein behaldar med rikeleg med salt imellom.

## Lakesalting
Ved lakesalting blir matvara enten lagt i ei blanding av salt og vatn til saltinnhaldet i maten blir korrekt eller saltlake blir injisert inn i matvara. Ei slik blanding av salt og vatn blir kalla saltlake. 

Det finnast ulike typar sala ein kan bruka til salting av matvarer: Havsalt, steinsalt, vakuumsalt og lakesalt som har ulikt innhald av mineral.

## Sjå òg

* Speking

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Salting|Salting]]» frå ,  den 24. september 2023.*  

## Litteratur
*Hemmer m.fl. 2001. Næringsmiddellære. Råstoff-, produksjon- og ferdigvarekunnskap. Yrkeslitteratur as. ISBN 9788258404450
No Doubt

**No Doubt** er eit amerikansk band frå Anaheim i California, som speler ska og alternativ rock-musikk. Bandet har vunne to grammyprisar og har selt 27 mill. album på verdsbasis.

## Karriere
No Doubt blei danna i 1987 av syskenparet Gwen og Eric Stefani og av John Spence, der alle var sterkt inspirerte av Madness. Gruppa gjekk gjennom nokre utskiftingar, m.a. etter John Spence tok livet av seg. I 1992 gav ho ut debutalbumet sitt *No Doubt*. Plata, som blanda pop og ska, drukna i den pågåande grunge-bølga, og gruppa blei droppa av plateselskapet sitt.

Etter å ha sendt ut den kanta og punk-inspirerte *The Beacon Street Collection* sjølv fekk gruppa ein ny platekontrakt. Dette resulterte i *Tragic Kingdom*, som fekk mykje speletid på MTV med songane «Just A Girl» og «Spiderweb». Det var likevel først med den tredje singelen frå albumet, «Don't Speak», at det endelege gjennombrotet kom. Singelen blei ein kjempehit, og sendte albumet opp til fyrsteplassen på den engelske albumlista.

Suksessen auka forventingarne til det følgjande album *The Return of Saturn*, som kom ut til blanda mottaking. Den poppa stilen førte til hitsinglar som «Simple Kind of Life» og «Ex-Girlfriend», men salsmessig var albumet ei skuffing.

## Diskografi

### Album

* 1992: *No Doubt*
* 1995: *Beacon Street Collection*
* 1995: *Tragic Kingdom*
* 2000: *Return of Saturn*
* 2001: *Rock Steady*
* 2003: *The Singles 1992-2003*
* 2004: *Everything In Time*
* 2012: *Push and Shove*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:No Doubt|No Doubt]]» frå ,  den 24. september 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
*** No Doubt på DRS musikkleksikon

## Bakgrunnsstoff

*
Băleni

**Băleni** er namnet på fleire stader i Romania:
* Băleni i Dâmbovița, landkommune (*comună*) i Dâmbovița fylke
* Băleni i Galați, landkommune (*comună*) i Galați fylke
Mânăstirea

**Mânăstirea** er namnet på fleire stader i Romania:
* Mânăstirea i Călărași, landkommune (*comună*) i Călărași fylke
* Mânăstirea i Crevedia, busetnad i landkommunen (*comună*) Crevedia i Dâmbovița fylke
Săcueni

**Săcueni** er namnet på fleire stader i Romania:
* Săcueni i Bihor, mindre bykommune (*oraș*) i Bihor fylke
* Săcueni i Gura Ocniței, busetnad i landkommunen (*comună*) Gura Ocniței i Dâmbovița fylke
I.L. Caragiale i Dâmbovița

**I.L. Caragiale** er ein kommune i Dâmbovița fylke i Romania, oppkalla etter forfattaren Ion Luca Caragiale.

## Busetnader

I.L. Caragiale er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna I.L. Caragiale, Dâmbovița|Comuna I.L. Caragiale, Dâmbovița]]» frå , den 24. september 2023.*  

### Referansar
Cornești

**Cornești** kan vise til:
* Cornești i Adămuș, busetnad i landkommunen (*comună*) Adămuș i Mureș fylke i Romania
* Cornești i Bălești, busetnad i landkommunen (*comună*) Bălești i Gorj fylke i Romania
* Cornești i Cluj, landkommune (*comună*) i Cluj fylke i Romania
* Cornești i Dâmbovița, landkommune (*comună*) i Dâmbovița fylke i Romania
* Cornești i Mihai Viteazu, busetnad i landkommunen (*comună*) Mihai Viteazu i Cluj fylke i Romania
* Cornești i Miroslava, busetnad i landkommunen (*comună*) Miroslava i Iași fylke i Romania
* Cornești i Ungheni, bykommune i distriktet Ungheni i Moldova
* Landsbyen Cornești i Ungheni, landkommune i distriktet Ungheni i Moldova
Día de Muertos

**Día de Muertos**, eller **Día de los Muertos**, er ei meksikansk feiring som finn stad den 1. og 2. november. Dagens feiring er ei blanding av førkolumbiske kulturar og dei katolske høgtidsdagane allesjelersdag og allehelgensdag.

Día de Muertos er ein festdag både i Mexico, Spania og Mellom-Amerika i tillegg til store delar av USA der det er mange meksikanarar og folk frå Mellom-Amerika.

Opphavet for feiringa av Día de Muertos i Mexico kjem frå før dei spanske conquistadorane kom til kontinentet. Det er registrert feiringar frå aztekarar, mayaer, purépechaer, nahuaer og totonakarar. Teikn tydar på at feiringane har føregått i fleire tusen år. Tidlegare var det vanleg å behalde hovudskallar som trofe og syne dei fram under ritual som symboliserte døden og atterfødinga.

Før den spanske erobringa blei feiringa utført i juni og juli. Etter at katolisismen fekk innpass, blei feiringa flytta til oktober/november slik at ho passa saman med allesjelersdag.

## Galleri

Day of the Dead at Tecomitl Cemetery.jpg|Dekorerte graver på Día de Muertos på gravplassen i San Antonio Tecómit.
Altar de la Secundaria Gral. No.1 Miguel Hidalgo en Actopan, Hidalgo, México (2017). 04.jpg|Eit altar.
MX TV TRADICIONAL PAN DE MUERTO.jpg|Pan de Muerto, ein bakst som blir servert på Día de Muertos.
Parejas D Muertos (9).jpg|Folk utkledde på Día de Muertos.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:De dødes dag|De dødes dag]]» frå ,  den 24. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
Værholmen

**Værholmen** er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke, i øygruppa Batalden. Øya er veglaus og utan fast busetjing.

Værholmen vart busett rundt 1870. Ved folketeljinga i 1900 budde det fem personar her. Værholmen vart fråflytta rundt 1920. I 1922 vart det sett opp ei fyrlykt nord på holmen.

## Kjelder
* Torbjørn Henrik Hillersøy, *Batalden, bind 5* (2022)
Øya Batalden

**Batalden** er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke. Ho er del av ei øygruppe som òg ofte vert kalla Batalden.

I Store-Batalden driv Gunnhild Bjelland Noregs vestlegaste kunstgalleri og Batalden Havbu.

På Batalden er det funne spor etter busetjingar frå steinalderen, helleristningar frå bronsealderen og ei gravrøys frå bronsealder eller jernalder. 
Ved folketeljinga i 1900 budde det 29 personar på øya Batalden.

## Kjelder
Petrești

**Petrești** kan vise til:
* Petrești i Corbeanca, ein busetnad i landkommunen (*comună*) Corbeanca i Ilfov fylke i Romania
* Petrești i Corbii Mari, ein busetnad i landkommunen (*comună*) Corbii Mari i Dâmbovița fylke i Romania
* Petrești i Coșești, ein busetnad i landkommunen (*comună*) Coșești i Argeș fylke i Romania
* Petrești i Dâmbovița, ein landkommune (*comună*) i Dâmbovița fylke i Romania
* Petrești i Satu Mare, ein landkommune (*comună*) i Satu Mare fylke i Romania
* Petrești i Sebeș, ein busetnad i landkommunen (*comună*) Sebeș i Alba fylke i Romania
* Petrești i Ungheni, ein landkommune i distriktet Ungheni i Moldova
* Petrești i Vânători, ein busetnad i landkommunen (*comună*) Vânători i Vrancea fylke i Romania
Vâlcele

**Vâlcele** er namnet på fleire stader i Romania:
* Vâlcele i Covasna, landkommune (*comună*) i Covasna fylke
* Vâlcele i Feleacu, busetnad i landkommunen (*comună*) Feleacu i Cluj fylke
* Vâlcele i Olt, landkommune (*comună*) i Olt fylke
* Vâlcele i Târgu Ocna, busetnad i landkommunen (*comună*) Târgu Ocna i Bacău fylke
* Vâlcele i Tismana, busetnad i den mindre bykommunen (*oraș*) Tismana i Gorj fylke
Săveni

**Săveni** er namnet på fleire stader i Romania:
* Săveni i Botoșani, mindre bykommune (*oraș*) i Botoșani fylke
* Săveni i Ialomița, landkommune (*comună*) i Ialomița fylke
Comănești

**Comănești** er namnet på fleire stader i Romania:
* Comănești i Bacău, mindre bykommune (*oraș*) i Bacău fylke
* Comănești i Suceava, landkommune (*comună*) i Suceava fylke
Livezi

**Livezi** er namnet på fleire stader i Romania:
* Livezi i Bacău, landkommune (*comună*) i Bacău fylke
* Livezi i Podari, busetnad i landkommunen (*comună*) Podari i Dolj fylke
* Livezi i Vâlcea, landkommune (*comună*) i Vâlcea fylke
Călinești

**Călinești** er namnet på fleire stader i Romania og Moldova:
* Călinești i Argeș, landkommune (*comună*) i Argeș fylke i Romania
* Călinești i Brezoi, busetnad i den mindre bykommunen (*oraș*) Brezoi i Vâlcea fylke i Romania
* Călinești i Dărmănești, busetnad i landkommunen (*comună*) Dărmănești i Suceava fylke i Romania
* Călinești i Fălești, landkommune i distriktet Fălești i Moldova
* Călinești i Florești, busetnad i landkommunen (*comună*) Florești i Prahova fylke i Romania
* Călinești i Maramureș, landkommune (*comună*) i Maramureș fylke i Romania
* Călinești i Teleorman, landkommune (*comună*) i Teleorman fylke i Romania
* Călinești-Oaș, landkommune (*comună*) i Satu Mare fylke i Romania
* Călinești-Vasilache, busetnad i landkommunen (*comună*) Dărmănești i Suceava fylke i Romania
Pietroșani

**Pietroșani** er namnet på fleire stader i Romania:
* Pietroșani i Argeș, landkommune (*comună*) i Argeș fylke
* Pietroșani i Puchenii Mari, busetnad i landkommunen (*comună*) Puchenii Mari i Prahova fylke
* Pietroșani i Teleorman, landkommune (*comună*) i Teleorman fylke
Jan Hess

**Jan Hess** () var ein norsk fiskar, reiar, fiskehandlar og industrieigar frå Buskøyna i Solund. I tre tiår frå 1902 dreiv han omfattande næringsverksemd på fødestaden og i Florvåg.

Far til Hess dreiv landhandel, bakeri og dampskipsekspedisjon på Buskøya. Sjølv byrja Jan Hess som fiskar i open båt. År 1894 skaffa han seg ei Lister-skøyte. I 1902 stod han i spissen for kjøpet av det 86 fot lange fiskedampskipet «Solundir», nybygt frå verft i Kristiansand. Båten dreiv «sildefiske og bankfiske». I 1905 vart båten seld og aksjeselskapet oppløyst. Dei komande åra «kosta han fleire store havgåande farty for eiga rekning». «Under første verdenskrig eide Hess ikke mindre enn 10 dampskip engasjert i sildefiske, hvalfangst og selfangst», samt eit trankokeri i Ålesund. Mot slutten av verdskrigen kom Hess i store økonomiske vanskar og sat til sist att med tre dampskip: «Storeggen», «Bell» og «Ramoen», den siste innkjøpt frå Vartdal i 1918.

Same året 1918 flytta Hess til Florvågøya i Askøy i nåværende vestland, der svigersonen Sølfest Andersen budde. Saman danna dei firma Hess & Andersen som mellom anna dreiv eit salteri og ein tønnefabrikk på blant annet follese. I tillegg til dei båtane dei hadde hand om, skaffa dei nye: «Ask», «Buskø», «Havfruen» og «Snorre». I 1930 vakla firmaet. Kreditorar tok då mellom anna over fangstskuta «Buskø», som selfangstreiaren Elling Aarseth vart ny disponent for. . 

Jan Hess Hadde bedriften Jan Hess A/S etter dette og drev i samme næring inntil konkurs før andre verdemskrig og flytta da tilbake til Buskøyna og senere 74år gammel .

## Kjelder
Norges Husflidslag

**Norges Husflidslag** er ein kultur- og interesseorganisasjon som arbeider for å styrkje den levande husflidstradisjonen i Noreg ved å organisere aktivitetar og tiltak som utviklar husflidsfagleg interesse og kunnskap, produksjon og omsetjing. Norges Husflidslag blei skipa i 1910. I 2017 hadde organisasjonen  medlemmar, 360 lokallag, 36 tilknytte husflidbutikkar som er heil- eller deleigde av fylkes- og/eller lokallag i Norges Husflidslag, og 150 husflidshandverkarar.

Norges Husflidslag er medlem av Norges kulturvernforbund og Studieforbundet kultur og tradisjon. I 2014 blei organisasjonen akkreditert av UNESCO som ikkje-statleg organisasjon (NGO) med ekspertise innanfor immateriell kulturarv, som den tredje organisasjonen i Noreg.

## ''Norsk Husflid''
Norges Husflidslag har sidan 1964 gjeve ut medlems- og fagbladet *Norsk Husflid*, som har husflid og handverk som tema. Det redaksjonelle fokuset er på bunad, strikk, vev, tre, broderi, skinn, glas, tekstil, tradisjonar og design. Bladet har eit opplag på meir enn  eksemplar.

## Arbeid på lokalplan
Det friviljuge arbeidet i lokal- og fylkeslaga består blant anna i arrangement som for eksempel utstillingar og kursverksemd. Organisasjonen tilbaud i samarbeid med Studieforbundet kultur og tradisjon i 2013 om lag  kurs- og studietimer innanfor blant anna vev, bunadssaum, tre og metall.

## Husflidskonsulentane
Per 2023 har Norges Husflidslag 17 husflidskonsulentar, ein produktkonsulent og ein barne- og ungdomskoordinator. Husflidskonsulentane representerer Norges Husflidslag i fylka, og er fagfolk som yter service til organisasjonen, husflidhandverkarane, fylkeskommunen, skuler og andre som ønskjer råd eller rettleiing. Mange husflidskonsulentar er også drivkrefter i nasjonale og lokale/regionale prosjekt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norges Husflidslag|Norges Husflidslag]]» frå ,  den 25. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* Ung Husflid
Aldeholmen

**Aldeholmen** er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke, i øygruppa Batalden. Eit smalt sund skil ho frå øya Vevlingen. Øya er veglaus og utan fast busetjing.

Værholmen vart busett rundt midten av 1830-talet. Ved folketeljinga i 1900 budde det 11 personar her. Øya vart fråflytta rundt 1935.

## Kjelder
* Torbjørn Henrik Hillersøy, *Batalden, bind 5* (2022)
Vevlingen

**Vevlingen** er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke, i øygruppa Batalden. Øya er utan vegsamband, men rutebåten frå Florø til øyane vest i kommunen går innom ved førehandstinging.

Sør på øya ligg ei gravrøys frå bronsealder eller jernalder.
Den første dokumenterte busetjinga på Vevlingen i moderne tid kom på 1820-talet. Ved folketeljinga i 1900 budde det 32 personar her. Frå 1970-talet har det vore bygd hytter sør og vest på øya.

## Kjelder
* Torbjørn Henrik Hillersøy, *Batalden, bind 5* (2022)
Russøya

**Russøya** er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke, i øygruppa Batalden. Øya er utan fast busetjing, men rutebåten frå Florø til øyane vest i kommunen går innom ved førehandstinging. Det smale sundet mellom Russøya og øya Vevlingen i aust er fylt igjen og det går gangveg over.

Russøya vart busett på 1820-talet. Ved folketeljinga i 1900 budde det 12 personar her.

## Kjelder
* Torbjørn Henrik Hillersøy, *Batalden, bind 5* (2022)
Vassøya

**Vassøya** er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke, i øygruppa Batalden. Øya er veglaus og utan fast busetjing.

Den første dokumenterte busetjinga på Vassøya kom rundt 1802. Ved folketeljinga i 1900 budde det 15 personar her. Øya vart fråflytta i 1969.

I 1940 vart det sett opp ei fyrlykt på øya.

## Kjelder

* Torbjørn Henrik Hillersøy, *Batalden, bind 5* (2022)
Vassøy (fleirtyding)

**Vassøy** kan vere fleire stader:

* Vassøyna i Gulen
* Vassøya i Kinn
* Vassøyna i Solund
* Vassøy i Stavanger
Ciocănești

**Ciocănești** er namnet på fleire stader i Romania:
* Ciocănești i Călărași, landkommune (*comună*) i Călărași fylke
* Ciocănești i Dâmbovița, landkommune (*comună*) i Dâmbovița fylke
* Ciocănești i Suceava, landkommune (*comună*) i Suceava fylke
* Ciocănești i Călinești, busetnad i landkommunen (*comună*) Călinești i Argeș fylke
Fugløya i Kinn

**Fugløya** er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke, i øygruppa Batalden. Øya er veglaus og utan fast busetjing. Ei gangbru fører over til den ubygde Stongarøya i aust.

Fugløya vart busett i første tiåret av 1800-talet. Ved folketeljinga i 1900 budde det 8 personar her. Fram til rundt 1980 var det ein landhandel her. Øya vart fråflytta i 1983.

## Kjelder
* Torbjørn Henrik Hillersøy, *Batalden, bind 5* (2022)
Gura Șuții

**Gura Șuții** er ein kommune i Dâmbovița fylke i Romania.

## Busetnader

Gura Șuții er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Gura Șuții, Dâmbovița|Comuna Gura Șuții, Dâmbovița]]» frå , den 24. september 2023.*  

### Referansar
Stein i Bayern

**Stein** er ein by og ein kommune i forbundslandet Bayern i Tyskland. Byen, som i praksis er ein forstad til Nürnberg, høyrer til Landkreis Fürth. Kommunen omfattar 19,5 km² og har eit folketal på kringom 14&nbsp;500.

Skrivesaker-produsenten Faber-Castell har hovudkontoret sitt i Stein.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Stein (Mittelfranken)|Stein (Mittelfranken)]]» frå ,  den 26. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Faber-Castell

**Faber-Castell** er ein tysk produsent av skrivesaker med hovudkontor i Stein i Bayern. Med ein produksjon på rundt to milliardar trehylstra blyantar per år, er Faber-Castell verdas største produsent av fargeblyantar og blyantar. Ifylgje eigne opplysningar sysselset selskapet rundt 8&nbsp;000 personar i produksjonsanlegg i ti ulike land og i salsselskap i 22 land, og salsrepresentantar i over 120 land. Faber-Castell i São Carlos i Brasil, den største fargeblyantfabrikken i verda, lagar 1,5 milliardar blyantar årleg.

Faber-Castell vart grunnlagt i 1761 og har i alle dagar tlhøyrd same familien/adelsætta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Faber-Castell|Faber-Castell]]» frå ,  den 26. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Langenzenn

**Langenzenn** er ein by og ein kommune i forbundslandet Bayern i Tyskland. Byen ligg 15 kilometer vest for Fürth. Kommunen omfattar 46,3 km² og hyser om lag 11&nbsp;000 ibuarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Langenzenn|Langenzenn]]» frå ,  den 26. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Bunraku

**Bunraku** (japansk 文楽) er ei form for tradisjonelt japansk dokketeater som oppstod i Osaka på slutten av 1600-talet. Ordet «bunraku» er avleia av namnet til ein teatertropp skipa av dokkemeisteren Uemura Bunraken tidleg på 1800-talet.

## Omgrepshierarki
Det japanske samleomgrepet for bunraku og tilsvarande typar dokketeater er *[[ningyō jōruri]]* (人形浄瑠璃). *Ningyō* tyder «dokke» på japansk, mens *jōruri* er ei forteljande musikkform der ein forteljar (太夫, *tayū*) blir akkompagnert av ein tre-strenga lutt, ein såkalla samisen eller shamisen. Den korrekte nemninga på «dokketeater» på japansk er *[[ayatsuri jōruri]]*.

Britiske Jeremy Bidgood dokumenterte i si doktoravhandling *The Problem of Bunraku: A Practice-led Investigation into Contemporary Uses and Misuses of Ningyo Joruri* (London University, 2015) at dei fleste i Vesten har ei feilaktig oppfatning om at bunraku er den einaste forma for *ningyō jōruri* som fortsatt er ein levande tradisjon i Japan. Det korrekte er at det fins fleire parallelle tradisjonar, blant anna på Awaji-øyane, Iida og Tonda.

## Særdrag ved bunraku
Til skilnad frå mange andre former for dokketeater, brukar ein ikkje trådar eller andre triks for å bevege dokkene og skjule dei som styrer dokka. Dokkeførarane er fullt synlege på scena, sjølv om dei som oftast er diskré kledde i svart og ber maske. Slike heilt svartkledde scenearbeidarar blir kalla kuroko på japansk. Dokkene kan vere i nesten naturleg storleik, og kvar dokke blir operert av heile tre profesjonelle dokkeførarar, som må koordinere bevegelsane sine perfekt med kvarandre for at framsyninga skal verke naturleg.

## Bunraku i dagens Japan
Det japanske kulturrådet driv (per 2017) fleire teaterkompani som tek vare på og vidareførar tradisjonelle japanske teaterformer. Eit av desse er det som på engelsk blir kalla *National Bunraku Theatre* – Det nasjonale bunrakuteateret.


Fil:National Bunraku Theatre , 国立文楽劇場 - Panoramio 94131155.jpg|alt=Bygning for bunraku-teater i Osaka|Det nasjonale japanske bunrakuteateret i Osaka (japansk 国立文楽劇場)
Fil:黒子 くろこ (30570352730).jpg|Biletet synar ei bunraku-dokke som blir ført av to dokkeførarar. Personen til høgre på bilete er ein såkalla kuroko (japansk 黒子 くろこ), ein scenearbeidar som er kledd heilt i svart.
Fil:Osonowiki.jpg|Bunrakudokke ført av kuroko.


## Sjå også
*Figurteater
*Kamishibai, japansk papirfigur-teater
*Kuroko

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bunraku|Bunraku]]» frå ,  den 26. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

* Jeremy Bidgood: *[https://pure.royalholloway.ac.uk/portal/files/24482267/Bidgood_Jeremy_2015_The_Problem_of_Bunraku.pdf The Problem of Bunraku : a practice-led investigation into contemporary uses and misuses of ningyo joruri]*; doktorgradsavhandling (2015), University of London
* Samuel L. Leiter: *[https://books.google.no/books/about/Historical_Dictionary_of_Japanese_Tradit.html?id=oP9kAAAAMAAJ&redir_esc=y Historical Dictionary of Japanese Traditional Theatre]*, Rowman & Littlefield Publishers (2014), ASIN B00Z8F9ERM
* Begin Japanology: Bunraku – dokumentarprogram (29 minutter) tilgjengeleg på YouTube
Siri Staalesen

**Siri Gåsemyr Staalesen** () er ein norsk politikar. Ho har vore stortingsrepresentant frå Oslo for Arbeidarpartiet sidan 2017.

Staalesen er utdanna historikar. Ho har arbeidd i Plan- og bygningsetaten i Oslo kommune og i Miljøverndepartementet. Fram til 2017 var ho partisekretær i Oslo Arbeidarparti. I 2017 var ho Oslo Arbeidarparti sin fjerdekandidat ved stortingsvalet 2017. Perioden mellom 2017 og 2021 var ho på Stortinget medlem i Kommunal- og forvaltningskomiteen. Ved stortingsvalet i 2021 var Staalesen partilaget sin sjettekandidat. Dermed vart ho andre vararepresentant til Stortinget 2021–2025. Men ettersom Arbeidarpartiet kom til regjeringsmakt i oktober 2021, har ho kunna møtt fast på Stortinget i staden for statsråd Espen Barth Eide. Ho heldt fram i den same Kommunalkomiteen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Siri Staalesen|Siri Staalesen]]» frå ,  den 27. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Marius Nilsen

**Marius Arion Nilsen** () er ein norsk politikar som sidan 2021 representerer Aust-Agder og Framstegspartiet på Stortinget.
 
Nilsen er utdanna i energi og elkraftteknikk, og dessutan i industriell økonomi og teknologileiarskap. Han var medlem i kommunestyret i Grimstad frå 2019. Han var Framstegspartiet sin fyrstekandidat frå Agder ved stortingsvalet 2021. På Stortinget er han medlem i Energi- og miljøkomitéen.

## Kjelder

*
Æsøya ved Skorpa i Kinn

**Æsøya** er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke. Eit smalt sund som det går vegbru over, skil ho frå øya Skorpa i nordaust.

Ved folketeljinga i 1900 budde det 10 personar her.

## Kjelder
Æsøya ved Askrova i Kinn

**Æsøya** er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke, sørvest for øya Askrova. Øya er veglaus.

På Æsøya er det spor etter eit klebersteinsbrot frå jernalder eller mellomalder.
Ved folketeljinga i 1900 budde det 9 personar på øya.

## Kjelder
Sulzbach-Rosenberg

**Sulzbach-Rosenberg** er ein by og ein kommune aust i forbundslandet Bayern i Tyskland, om lag 50 km aust for Nürnberg. Kommunen hyser 19&nbsp;401 ibuarar (2022) og omfattar 53,2 km².

Byen ligg 427 meter over havet i eit dels skogkledd åslandskap.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sulzbach-Rosenberg|Sulzbach-Rosenberg]]» frå ,  den 27. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Straubing

**Straubing** er ein by og ein kommune aust i forbundslandet Bayern i Tyskland, ei 50 km søraust for Regensburg. Kommunen omfattar 67,6 km² og har eit folketal på 49&nbsp;000.

Byen ligg 322 meter over havet på sørbreidda av Donau.

Optikaren Joseph von Fraunhofer og musikaren Michael Karoli var begge frå Straubing.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Straubing|Straubing]]» frå ,  den 27. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Starnberg

**Starnberg** er ein by og ein kommune sør i forbundslandet Bayern i Tyskland, om lag 25 km sørvest for München. Kommunen omfattar 61,9 km² og har eit folketal på kringom 24&nbsp;000.

Starnberg ligg ved nordenden av Starnberger See, 588 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Starnberg|Starnberg]]» frå ,  den 27. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Conrad Ferdinand Meyer

**Conrad Ferdinand Meyer** () var ein sveitsisk forfattar. 

## Biografi
Meyer var fødd i Zürich. Han studerte i Lausanne og Zürich. I perioden 1852-1856 gjekk han gjennom ein vanskeleg nervøs krise, og budde deretter utanlands. Han skreiv hovudsakleg historiske romanar, noveller og lyrikk innanfor den poetiske realismen. Han tilhøyrer, saman med Gottfried Keller og Jeremias Gotthelf, dei viktigaste tyskspråklege diktarane i Sveits på 1800-talet.

Asteroiden 13024 Conradferdinand er kalla opp etter han.

## Verk
### Prosa
* *Das Amulett*, novellesamling, 1873
* *Jürg Jenatsch*, roman, 1876
* *Der Schuß von der Kanzel*, novellesamling, 1878
* *Der Heilige*, novellesamling, 1880
* *Plautus im Nonnenkloster*, novellesamling, 1882
* *Gustav Adolfs Page*, novellesamling, 1882
* *Das Leiden eines Knaben*, novellesamling, 1883
* *Die Hochzeit des Mönchs*, novellesamling, 1884
* *Die Richterin*, novellesamling, 1885
* *Die Versuchung des Pescara*, novellesamling, 1887
* *Angela Borgia*, novellesamling, 1891

### Vers
* *Huttens letzte Tage*, 1872 (om humanisten Ulrich von Hutten)
* *Engelberg*, 1872

### Lyrikk (utval)
* *Zwanzig Balladen von einem Schweizer*, 1864
* *Romanzen und Bilder*, 1869
* *Gedichte*, Leipzig 1882
** *Der römische Brunnen*
** *Die Füße im Feuer*
** *Zwei Segel*
** *Der Ritt in den Tod*
** *Die Rose von Newport*
** *Eingelegte Ruder (Meine eingelegten Ruder triefen)*
** *In der Sistina (In der Sistina dämmerhohem Raum)*
** *Chor der Toten (Wir Toten, wir Toten sind größere Heere)*
** *Schwüle (Trüb verglomm der schwüle Sommertag)*
** *Fingerhütchen (Liebe Kinder, wißt ihr, wo Fingerhut zu Hause?)*
** *Stapfen (In jungen Jahren wars)*
** *Schwarzschattende Kastanie*
** *Möwenflug (Möwen sah um einen Felsen kreisen)*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Conrad Ferdinand Meyer|Conrad Ferdinand Meyer]]» frå ,  den 27. september 2023.*
Mătăsaru

**Mătăsaru** er ein kommune i Dâmbovița fylke i Romania.

## Busetnader

Mătăsaru er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Mătăsaru, Dâmbovița|Comuna Mătăsaru, Dâmbovița]]» frå , den 27. september 2023.*  

### Referansar
Klukken

**Klukken** eller **Kuggen** er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke, i øygruppa Batalden. Øya er veglaus og utan fast busetjing.

Klukken vart busett på 1890-talet. Ved folketeljinga i 1900 budde det 8 personar her. Øya vart fråflytta på slutten av 1990-talet.

## Kjelder
* Torbjørn Henrik Hillersøy, *Batalden, bind 5* (2022)
Karagöz og Hacivat

**Karagöz** (som tyder 'svartøygd' eller 'sigøynar' på tyrkisk) og **Hacivat** (forkorting av «Haci Cevat», som tyder 'pilegrimen Cevat', også skrive som «Hacivad») er eit tyrkisk skuggespel som stammar frå 1400-talet.

Skuggespelet blei inkludert på UNESCO si liste over meisterverk i munnleg og immateriell kulturarv, som tyrkisk kulturarv, i 2009. I den tyrkiske byen Bursa, der Karagöz og Hacivat stammar fra, fins det eit eige museum for skuggespelet. Den internasjonale figurteaterorganisasjonen UNIMA si avdeling i Bursa arrangerer, saman med dei lokale myndigheitene i Bursa, ein årlig festival der det blir synt både Karagöz-framsyningar og anna skuggespel. 

Det kom på slutten av 1800-talet også ein gresk oppfylgjar, Karagiozis, som var basert på tyrkiske Karagöz, men etter kvart fekk eit meir gresk preg.

I dag er Karagöz og Hacivat, ofte også berre referert som Karagöz-skuggespelet, fortsatt populært i samband med ulike kulturelle arrangement og i den islamske månaden ramadan, men ikkje særleg synleg i det daglege liv.

## Figurer og handling
Skuggespelet er sentrert rundt morosame dialogar og diskusjonar mellom Karagöz og Hacivat. Karagöz er den folkelege, rappkjefta karakteren som ikkje er redd for å seie det han vil. Han er også analfabet, men kjem til gjengjeld alltid med raske og morosame replikkar. Hacivat representerer den velutdanna, men noko blærete og overlegne overklassa. Han er alltid høfleg og snakkar poetisk, i motsetning til Karagöz. Han prøver å lære opp og forklare Karagöz forskjellige ting, men blir møtt med skarpe kommentarar og innimellom med et hovudslag eller to. Likevel er det Karagöz som er den mest populære skikkelsen.

I tillegg til desse hovudkarakterane fins det også andre figurar og settingar, som den høge mannen *Uzun Efe*, stoffavhengige *Kanbur Tiryaki*, den flørtande dama *Nigâr*, med fleire. Det tradisjonelle, tyrkiske skuggespel-universet omfattar også ei rekkje ikkje-tyrkiske karakterar.

## Film
I 2005 blei det laga ein film om Karagöz og Hacivat med tittelen *Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü* (*Kvifor blei Hacivat og Karagöz drepne?*). Fleire kjende skodespelarar spela i den litt over to timar lange filmen, som rask blei veldig populær i Tyrkia. Filmen hadde i 2023 ein IMDB-score på 7,5/10. Filmen vann tre prisar på Antalya Internasjonale Filmfestival i 2006.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Karagöz-Hacivat|Karagöz-Hacivat]]» frå ,  den 27. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*Traditional Turkish Shadow Theatre Karagoz
*Brazilian Turkish Shadow Theatre Karagoz
*Greek Karagoz - Karagiozis
Store Buarøya

**Store Buarøya** er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke, i øygruppa Batalden, rett aust for sørenden av Vevlingen. Øya er veglaus og utan fast busetjing. Den ubygde *Litle Buarøya* ligg rett aust for Store Buarøya.

Øya vart busett på midten av 1800-talet. Ved folketeljinga i 1900 budde det 12 personar her. Ho vart fråflytta rundt 1980.

## Kjelder
* Torbjørn Henrik Hillersøy, *Batalden, bind 5* (2022)
Văcărești

**Văcărești** er namnet på fleire stader i Romania:
* Văcărești i București, bydel i Sektor 4 i București
* Văcărești i Dâmbovița, landkommune (*comună*) i Dâmbovița fylke
Odobești

**Odobești** kan vere:
* Odobești i Bacău, ein landkommune (*comună*) i Bacău fylke i Romania
* Odobești i Dâmbovița, ein landkommune (*comună*) i Dâmbovița fylke i Romania
* Odobești i Valea-Trestieni, ein busetnad i landkommunen Valea-Trestieni i distriktet Nisporeni i Moldova
* Odobești i Vrancea, ein mindre bykommune (*oraș*) i Vrancea fylke i Romania
Store Langøya

**Store Langøya** er ei øy i Kinn kommune i Vestland fylke, i øygruppa Batalden, rett nord for Skorpa og aust for Litle Langøya. Øya er veglaus og utan fast busetjing.

Litle Langøya vart busett rundt 1800. Ved folketeljinga i 1900 budde det 13 personar her. Øya vart fråflytta på 1960-talet.

## Kjelder
* Torbjørn Henrik Hillersøy, *Batalden, bind 5* (2022)
Nærøyane

**Nærøyane** er ei øygruppe i Kinn kommune i Vestland fylke. Folketalet i 2023 er ni personar. Dei største øyane er Apalholmen, Brendholmen, Nordre Nærøya, Søre Nærøya og Tollaksøya.  Øyane har ikkje vegsamband, men rutebåten frå Florø går innom Tollaksøya ved førehandstinging. Med unntak av Tollaksøya utgjer øygruppa Nærøyane naturreservat og fuglefredingsområde.

På Nordre Nærøya ligg tre gravrøyser frå jernalderen og éi frå bronsealder eller jernalder. Ved folketeljinga i 1900 var fire av øyane busette. 

**Folketalsutvikling**

## Kjelder
Uraholmen

**Uraholmen** er ein holme i Kinn kommune i Vestland fylke, rett vest for fastlandet nord for Florø. Holmen er veglaus.

Ved folketeljinga i 1900 budde det 13 personar her.

## Kjelder
Klyngjeutval

**Klyngjeutval**, eller **klyngeutval**, er ein utvalsmetode basert på utval klyngjer av element heller enn utval av enkeltelement. Klyngjene er grupper som har førekjem naturleg. Til dømes kan ein skule eller ei klasse utgjera ei klyngje. Klyngeutval er ofte ein kostnadseffektiv metode og kan gjennomførast utan at ein på førehand har ei fullkomen liste av populasjonen. Innanfor fiskeriforskinga kan fiskevær eller fiskemottak vera ei klyngje dersom ein er interessert i å undersøkja fangsten til fiskebåtane. I marknadsundersøkingar kan geografiske område (t.d. bydelar, kommunar, fylke osfr.) danna klyngjer. Data frå klyngjeutval er statistisk meir komplisert å handtera enn data frå reine tilfeldige utval. Klyngjeutval skil seg frå utveljing basert på stratum: Kvar klyngje er internt heterogen (og homogen utover), medan stratum er internt relativt homogene og samstundes klart ulike andre stratum.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Klyngeutvalg|Klyngeutvalg]]» frå ,  den 27. september 2023.*