open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sjakkolympiade

**Sjakkolympiade**, også kalla sjakk-OL, er lag-VM i sjakk for nasjonslag. Verdssjakkforbundet FIDE har arrangert denne sjakkturneringa sidan 1927, stort sett anna kvart år. Før andre verdskrigen vart turneringa til dels halde årleg. 

I åra 1957, 1963, 1966, 1969 og 1974 vart det arrangert eigne sjakk-OL for kvinner. Sjakk-OL i 1972, og alle sjakk-OL sidan 1976 har hatt ei eiga kvinneklasse. Sjakk-OL har ikkje ei klasse for menn og ei for kvinner, men ei open klasse, der kvinner kan delta på laga saman med dei mannlege spelarane, og ei kvinneklasse. Til dømes Judit Polgar har såleis deltatt på Ungarn sitt landslag saman med dei beste mannlege ungarske spelarane i open klasse.

I open klasse har det blitt spela over 4 bord, med to reservar. I kvinneklassa har det blitt spela over 3 bord, med ein reserve. Frå sjakk-OL i 2008 har det blitt spelt over 4 bord i begge klasser, med ein reserve.

Her har også blitt arrangert to uoffisielle sjakk-olympiadar, i 1936 og 1976. Desse var ikkje godkjende av verdssjakkforbundet FIDE. Den første av desse var nazi-Tyskland sitt "sjakk-OL" i München i 1936. I 1976 vart det offisielle sjakk-OL arrangert i Haifa i Israel. At Israel fekk denne turneringa var politisk omstridd, og ein del land boikotta sjakk-OL i Haifa, og andre land deltok i eit mot-OL arrangert i Tripolis.

Verdssjakkforbundet FIDE har no ein del år vore medlem av Den internasjonale olympiske komiteen (IOC), men sjakk er ikkje med som olympisk sport. Det er såleis noko misvisande at lag-VM i sjakk, som sjakk-olympiaden i realiteten er, har fått dette namnet.

Sjakk-OL i 2014 vart arrangert i Tromsø.

Det vinnande laget i kvinneklassa får Vera Menchik-pokalen.

Fischer Score Card.jpg|Bobby Fischer sitt noteringsskjema frå partiet hans mot Miguel Najdorf i 3. runde i sjakk-OL i Siegen i 1970.
OdznakaOS.jpg|Symbolet til det 6. sjakk-OL i Warszawa 1935 ved J. Steifer


## Open klasse

 I 1976 deltok ikkje Sovjetunionen og andre kommunist-land av politiske grunnar.

## Kvinneklassa

## Bakgrunnsstoff
* Verdssjakkforbundet FIDE sine reglar for sjakk-OL
** Verdssjakkforbundet FIDE sine reglar for sjakk-OL for barne- og ungdomslag
* OlimpBase: Ein omfattande nettside om lagsjakk, med resultat frå alle sjakk-OL
** OlimpBase: Resultata i Open klasse
** OlimpBase: Resultata i Kvinneklassa
** OlimpBase: Resultata i sjakk-OL for barn og ungdom
* Det 37. sjakk-OL i Torino 2006 si offisielle heimeside 
* Heimesida til Sjakk-OL i Tromsø
Provinsen Arezzo

**Provinsen Arezzo** (italiensk *Provincia di Arezzo*) er ein provins i regionen Toscana i Italia. Hovudstaden er byen Arezzo. Han har eit areal på 3&nbsp;235 km² og totalt 333&nbsp;890 innbyggjarar i 2023. Det er 39 kommunar i provinsen og dei største av desse er:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Arezzo|Province of Arezzo]]» frå ,  den 16. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Trento-provinsen

**Provinsen Trento** er ein av to autonome provinsar i regionen Trentino-Alto Adige i Italia. Byen Trento hyser provins-administrasjonen. Provinsen har eit areal på 6&nbsp;207 km² og totalt 541&nbsp;098 innbyggjarar i 2018. I 2013 er det 217 kommunar i provinsen.

Regionen er kjend for fjella sine, som t.d. Dolomittane, som utgjer ein stor del av dei sørlege Alpane.

## Geografi
Nesten heile provinsen Trento er dekt av fjell, med ein stor dal som kryssar dei sentrale områda. Dalen heiter *Valle dell'Adige* (Adigedalen), kalla opp etter elva Adige som renn gjennom han. Dei største byane i Trentino ligg i Adigedalen, som i alle tider har vore ein av dei store gjennomfartsårane mellom Italia og Nord-Europa. Andre dalar i provinsen er  Val di Non, Val di Sole, Val Giudicarie, Val di Fiemme og mange andre. 

Dei største kommunane i provinsen: 

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Trento|Province of Trento]]» frå ,  den 15. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Grosseto

**Provinsen Grosseto** (italiensk *Provincia di Grosseto*) er ein provins i regionen Toscana i Italia. Hovudstaden er byen Grosseto. Han har eit areal på 4&nbsp;504 km² og totalt 216&nbsp;380 innbyggjarar i 2023. Det er 28 kommunar i provinsen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Grosseto|Province of Grosseto]]» frå ,  den 16. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Firenze

**Provinsen Firenze** (italiensk *Provincia di Firenze*) er ein tidlegare provins i Toscana i Italia. Han blei erstatta i 2015 av *[[Città metropolitana di Firenze]]* ('Metropolbyeb Firenze').

Provinsen hadde eit areal på 3&nbsp;514 km² og totalt 933&nbsp;860 innbyggjarar (2004). Det var 44 kommunar i provinsen.
Provinshovudstaden var byen Firenze. 

Mykje av provinsen låg på sletta til elva Arno og store delar av han høyrde til storbyområdet til Firenze. Den nordaustlege delen av provinsen, som låg i Appenninane, var derimot langt meir urørt. 

Bortsett frå Firenze var andre byar og viktige stader i provinsen Barberino Val d'Elsa, Fiesole, Greve in Chianti og Tavarnelle Val di Pesa.

### Største kommunar
(Per 30. juni 2005)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Florence|Province of Florence]]» frå ,  den 15. desember 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Provinsen Livorno

**Provinsen Livorno** (italiensk *Provincia di Livorno*) er ein provins i regionen Toscana i Italia. Provinshovudstaden er byen Livorno. Provinsen har eit areal på 1&nbsp;218 km² og totalt 326&nbsp;150 innbyggjarar i 2023. Han omfattar 19 kommunar. 

### Største kommunane
Stand: 30. juni 2005

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Livorno|Province of Livorno]]» frå ,  den 15. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Lucca-provinsen

**Provinsen Lucca** (italiensk *Provincia di Lucca*) er ein provins i regionen Toscana i Italia. Hovudstaden er byen Lucca. Han har eit areal på 1&nbsp;772 km² og totalt 381&nbsp;739 innbyggjarar i 2023. Det er 35 kommunar i provinsen.

### Største kommunane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Lucca|Province of Lucca]]» frå ,  den 16. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Massa-Carrara

**Provinsen Massa-Carrara** er ein provins i regionen Toscana i Italia. Hovudstaden er byen Massa. Han har eit areal på 1&nbsp;157 km² og totalt 200&nbsp;695 innbyggjarar (2005). Det er 17 kommunar i provinsen. Desse er: 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Massa-Carrara|Province of Massa-Carrara]]» frå ,  den 15. desember 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Provinsen Prato

**Provinsen Prato** (italiensk *Provincia di Prato*) er ein provins i regionen Toscana i Italia. Han vart oppretta frå delar av provinsen Firenze i 1992. Hovudstaden er byen Prato. Han har eit areal på 365 km² og totalt 260&nbsp;971 innbyggjarar i 2023. Det er 7 kommunar i provinsen og desse er:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Prato|Province of Prato]]» frå ,  den 16. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Terni

**Provinsen Terni** (italiensk *Provincia di Terni*) er ein provins i regionen Umbria i Italia. Hovudstaden er byen Terni. Fram til 1927 utgjorde Umbria ein heil provins, då han vart delt i to. Provinsen Terni er den minste av desse, medan provinsen Perugia er den andre. Han har eit areal på 2&nbsp;122&nbsp;km² og totalt 216&nbsp;397 innbyggjarar i 2023. Det er 33 kommunar i provinsen.

### Største kommunane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Terni|Province of Terni]]» frå ,  den 15. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Padova

**Provinsen Padova** (italiensk *Provincia di Padova*) er ein provins i regionen Veneto i Italia. Hovudstaden er byen Padova. Han har eit areal på 2&nbsp;142 km² og totalt 849&nbsp;857 innbyggjarar i 2001. Det er 104 kommunar i provinsen og dei største av desse er: 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Padova|Province of Padova]]» frå ,  den 16. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Rovigo

**Provinsen Rovigo** (italiensk *Provincia di Rovigo*) er ein provins i regionen Veneto i Italia. Hovudstaden er byen Rovigo. Han har eit areal på 1&nbsp;789&nbsp;km² og totalt 244&nbsp;625 innbyggjarar i 2005. Det er 50 kommunar i provinsen.

Provinsen grensar i nord mot provinsane Verona, Padova og Venezia, i sør mot provinsen Ferrara og i vest mot provinsen Mantova. I aust ligg Adriahavet. Den nordlege grensa går langs elva Adige frå Badia Polesine til sjøen, bortsett frå langs området Cavarzere i provinsen Venezia, og den sørlegt grensa går langs Po frå Melara til sjøen. Provinsen inneheld heile deltaet til Po.

Av dei største kommunane i provinsen finn ein: 

## Galleri

Adigecastagnarobadia.jpg|Adige renn inn i provinsen Rovigo nær Badia Polesine.
Aerial view of Melara Italy.jpg|Po renn inn i provinsen Rovigo nær Melara.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Rovigo|Province of Rovigo]]» frå ,  den 15. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Treviso

**Provinsen Treviso** (italiensk *Provincia di Treviso*) er ein provins i regionen Veneto i Italia. Han har eit areal på 2&nbsp;477&nbsp;km² og totalt 796&nbsp;171 innbyggjarar i 2001. Byen Treviso er hovudstad. Det er 95 kommunar i provinsen, dei mest folkerike er:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Treviso|Province of Treviso]]» frå ,  den 15. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Perugia

**Provinsen Perugia** (italiensk *Provincia di Perugia*) er den største av to provinsar i regionen Umbria i Italia. Hovudstaden er byen Perugia. Provinsen dekte heile Umbria fram til 1927 då provinsen Terni vart tatt ut av den sørlege tredjedelen. Han har eit areal på 6&nbsp;334 km² og totalt 638&nbsp;359 innbyggjarar i 2023. Det er 59 kommunar i provinsen.

Bortsett frå hovudstaden finn ein av andre byar i provinsen  Assisi, Bevagna, Città di Castello, Foligno, Gubbio, Montefalco, Norcia, Spoleto, Spello, Todi, Trevi og Umbertide.

### Største kommunane
Stand: 30. juni 2005

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Perugia|Province of Perugia]]» frå ,  den 16. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Belluno

**Provinsen Belluno** (italiensk *Provincia di Belluno*) er ein provins i regionen Veneto i Italia. Hovudstaden er byen Belluno. Han har eit areal på 3&nbsp;678 km² og totalt 209&nbsp;550 innbyggjarar i 2004. Det er 69 kommunar i provinsen.

## Geografi
Provinsen Belluno er heller vid og er nesten heilt dekt av fjellområde. I dei austlege områda ligg Dolomittane, inkludert dei kjende massiva Tofane, Marmolada og Tre Cime di Lavaredo. Provinsen er vassrik og av elvar finn ein Piave og sideelvane hennar Boite og Cordevole. 

I sør ligg Valbelluna, den breiaste og mest folkesette dalen i provinsen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Belluno|Province of Belluno]]» frå ,  den 15. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Venezia

**Provinsen Venezia** (italiensk *Provincia di Venezia*) er ein provins i regionen Veneto i Italia. Hovudstaden er byen Venezia. Han har eit areal på 2&nbsp;467 km² og totalt 857&nbsp;841 innbyggjarar i 2013. Det er 44 kommunar i provinsen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Venice|Province of Venice]]» frå ,  den 15. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Verona

**Provinsen Verona** (italiensk *Provincia di Verona*) er ein provins i regionen Veneto i Italia. Hovudstaden er byen Verona. Han har eit areal på 3&nbsp;109 km² og totalt 860&nbsp;796 innbyggjarar (2004). 

Provinsen grensar mot provinsen Trento  i nord, Vicenza og Padova i aust, Rovigo i sør og Mantova og Brescia i sør og vest.

Det er 98 kommunar i provinsen.Dei viktigaste kommunane er mellom anna Bovolone, Bonavigo, Bussolengo, Cerea, Legnago, Negrar, Peschiera del Garda, San Bonifacio, San Giovanni Lupatoto, San Martino Buon Albergo, Soave, Sona og Villafranca di Verona.

Byen Verona er ein verdsarvstad.  Byen er mellom anna kjend frå *[[Romeo and Juliet]]* av Shakespeare, med Casa di Giulietta (huset til Juliet med ein balkong som er viktig i stykket) er eit viktig turistmål.  Gardasjøen er også eit kjent turistmål i provinsen. Provinsen har elles fleire slott, tårn, kloster og andre gamle bygningar. Valpolicella er kjend for vinane sine. Den største naturlege brua i Europa, Ponte di Veja, ligg også i Verona. Norddelen av provinsen er åslendt med fleire elvar, mellom anna Tartaro, Caslagnaro og Adige.

### Største kommunar
Per 31. desember 2008)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Verona|Province of Verona]]» frå ,  den 16. desember 2007 og 18. november 2021.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Provinsen Vicenza

**Provinsen Vicenza** (italiensk *Provincia di Vicenza*) er ein provins i regionen Veneto i Italia. Hovudstaden er byen Vicenza. Han har eit areal på 2&nbsp;722 km² og totalt 870&nbsp;000 innbyggjarar i 2013. Det er 121 kommunar i provinsen.

I tillegg til hovudstaden er dei viktigaste byane i provinsen Bassano del Grappa, Schio, Thiene, Marostica, Lonigo, Arzignano og Valdagno.

### Største kommunane
(Stand: 31. desember 2008)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Vicenza|Province of Vicenza]]» frå ,  den 16. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Kommunar i Italia

**Comune** (fleirtal **comuni**) eller kommune i Italia er ein grunnleggande administrativ inndeling av både provinsar og regionar, tilsvarande norske kommunar (men vanlegvis med mindre utstrekking). 

Kommunane vert styrt av ein borgarmeister (*sindaco*) som vert assistert av eit kommunestyre kalla *Consiglio Comunale*. Rådhuset ligg vanlegvis i ein bygning kalla *Municipio* eller *Palazzo Comunale*.

I 2001 var det 8&nbsp;101 kommunar i Italia. Kommunen Roma er den største både i areal (1&nbsp;285,30 km²) og folketal (2,5 mill.). Fiera di Primiero i provinsen Trento er den minste med ei flatevidd på berre 0,10&nbsp;km² og Morterone (provinsen Lecco) har færrast innbyggjarar med 33. 

Ein *comune* består vanlegvis av ein hovudby eller landsby som nesten i alle tilfelle har same namn som kommunen, i tillegg til andre omliggande område kalla *frazioni* (eintal *frazione*). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Municipalities of Italy|Municipalities of Italy]]» frå ,  den 16. desember 2007.*
Samveldet

**Samveldet av nasjonar** (engelsk *The Commonwealth of Nations*), normalt kalla **Samveldet** (eng. *The Commonwealth*), er ei frivillig samanslutning av 56 sjølvstendige statar, hovudsakleg tidlegare britiske koloniar og Storbritannia. Mosambik og Rwanda har aldri vore britiske koloniar, men har likevel vald å vera med i Samveldet.

## Medlemsstatar

* Antigua og Barbuda
* Australia
* Bahamas
* Bangladesh
* Barbados
* Belize
* Botswana
* Brunei
* Canada
* Dominica
* Eswatini
* Fiji
* Gabon
* Gambia
* Ghana
* Grenada
* Guyana
* India
* Jamaica
* Kamerun
* Kenya
* Kiribati
* Kypros
* Lesotho
* Malawi
* Malaysia
* Maldivane
* Malta
* Mauritius
* Mosambik
* Namibia
* Nauru
* New Zealand
* Nigeria
* Pakistan
* Papua Ny-Guinea
* Rwanda
* Saint Kitts og Nevis
* Saint Lucia
* Saint Vincent og Grenadinane
* Samoa
* Seychellane
* Sierra Leone
* Singapore
* Salomonøyane
* Sri Lanka
* Storbritannia
* Sør-Afrika
* Tanzania
* Togo
* Tonga
* Trinidad og Tobago
* Tuvalu
* Uganda
* Vanuatu
* Zambia

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Samveldet av nasjonar
Lamezia Terme

**Lamezia Terme** er ein by i provinsen Catanzaro i regionen Calabria Italia.

## Geografi
Lamezia ligg ved den austlege enden til ei kystslette som vanlegvis vert kalla Piana di Sant'Eufemia, midt på den calabriske kysten ved Tyrrenhavet. Sletta var tidlegare eit myrområde, men har vorte drenert.

## Historie
Kommunen Lamezia Terme vart formelt oppretta 4. januar 1968. Området inneheld dei tidlegare kommunane **Nicastro**, **Sambiase** og **Sant'Eufemia Lamezia**. Den kontroversielle samanslåinga var meint å skape ei sterkare eining med ei betre økonomisk utvikling.

* **Nicastro**
Nicastro har spor tilbake til 800-talet då Calabria var ein del av Austromarriket. Då vart ei borg kalla *Neo Castrum* («Ny Borg») bygd. Eit stort benediktinarkloster, St. Eufemia, vart grunnlagd her i 1062 av den normanniske greven Robert Guiscard. Han var lenge eit len for Caracciolo-familien og seinare høyrte det itl D'Aquino-familien. Byen vart nesten heilt lagt i grus av eit jordskjelv i 1638 der meir enn 100 innbyggjarar omkom, og seinare vart klosteret lagt i grus. Borga, som var bygd av normannararane og utvida av keisar Fredrik II og angevinkongane fall saman. Flaum og fleire jordskjelv fylgde på 1700-talet. 

Nicastro opplevde stor emigrasjon seint på 1800-talet og tidleg på 1900-talet (om lag 8&nbsp;000 innbyggjarar), i tillegg til etter den andre verdskrigen.

* **Sambiase**
Sambiase vart grunnlagd rundt 900-talet rundt eit kloster tileigna St. Biase, som byen har fått namn etter. Han hadde mange kyrkjer, men i dag står berre fem av dei att. 

* **Sant'Eufemia Lamezia**
Dagens Sant'Eufemia Lamezia ligg ikkje der han låg i antikken. Den eldste busetnaden var den greske Terina, som i dag har vorte graven ut. Sant'Eufemia Lamezia (i dag Sant'Eufemia Vetere) vart grunnlagd på ein ås kort tid etter jordskjelvet i 1638. Den noverande bydelen vart bygd under facistperioden etter at eit myrområde vart drenert. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lamezia Terme|Lamezia Terme]]» frå ,  den 16. desember 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Lameziastorica: Historia til Lamezia Terme
Avellino

**Avellino** er ein by sør i Italia. Han er hovudstad i provinsen Avellino i regionen Campania og har om lag 55&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg på ei slette omgjeve av fjell om lag 42&nbsp;km nordaust for Napoli og er ein viktig stoppestad på vegen mellom Salerno til Benevento.

## Historie
Før romarane erobra området var den antikke byen *Abellinum* var eit senter for den samnittiske stamma Hirpini.

Byen vart kristna rundt år 500 e.Kr. og vart eit bispesete. Både gotarar og vandalar invaderte området i tida etter før Avellino vart eit senter for langobardane med ei borg på åsen Terra. Tidleg i mellomalderen var byen ein del av hertugdømet Benevento, som seinare vart fyrstedøme, og etter Benevento fall, fyrstedømet Salerno.

I 1100, under normannarane sitt styre i Sør-Italia, kom byen inn under Riccardo dell'Aquila. Seinare gav kong Karl I av Anjou byen til Montfort-familien, som vart etterfylgt av Del Balzo- og Filangieri-familiane frå Huset Candia.

Dei føydale rettane til Avellino vart i 1581 kjøpt av Don Marino I Caracciolo, hertug av Atripalda, av ein aristokratfamilie i Napoli, som vart fyrstar av Avellino i 1589. Avellino vart hovudsetet for Caracciolo-familien. Don Marino sin son og soneson vart begge Storkanslar av Kongedømet Napolig og Grand Chancellor of the Kingdom of Naples and riddarar i Ordenen av Det gylne skinnet. Don Marino II (1587-1630) verna Giambattista Basile, forfattar av *[[Pentamerone]]*.

I 1820 sprang det ut fleire revolusjonsopprør frå Avellino, men samlinga av Italia om lag 50 år seinare førte ikkje til fordelar for byen, som ikkje vart tatt med på hovudjernbanelinja mellom Napoli, Benevento og Foggia.

I 1943 vart byen bomba av allierte fly i eit forsøk på å avskjere dei tilbaketrekkande tyske panserstyrkane over den viktige Ferriera-brua.

Avellino har fleire gonger vorte råka av jordskjelv gjennom historia og vart mellom anna hardt råka 23. november 1980 og 14. februar 1981.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Avellino|Avellino]]» frå ,  den 16. desember 2007.*  


## Bakgrunnsstoff
Nix

**Nix** (òg referert til som **S/2005 P 2**, **Pluto II** og** 134340 II** ) er ein av fem kjende plutomånar. Han vart oppdaga i lag med Hydra i juni 2005 av *Pluto Companion Search Team* ved hjelp av bilete tekne av romteleskopet Hubble.

Nix vart vitja i lag med resten av Pluto-systemet av romsonden New Horizons 14. juli 2015.

## Namn
Namnet Nix kjem frå den greske gudinna for mørke og natt, mora til Karon. Namnet vart gjort kjent 21. juni 2006 i *IAU Circular 8723*, der designasjonen Pluto II også er gjeven. I lag med Hydra, Plutos tredje måne, utgjer dei initialane til New Horizons; NH. Det opphavlege namneforslaget gjekk ut på å bruka den gammalgreske stavinga Nyx, men for å unngå misforståingar med asteroiden 3908 Nyx vart den egyptiske stavinga brukt.

## Oppdaging
Oppdagingsbileta vart tekne 15. mai 2005 og 18. mai 2005, medan Max J. Mutchler den 15. juni 2005 og Andrew J. Steffl den 15. august 2005 oppdaga månane uavhengig. Oppdagingane vart offentleggjort 31. oktober 2005 etter at studiar av bilete frå 2002 kunne stadfesta at månane fanst. Månane fekk mellombelsnamna, Hydra og Nix respektivt, S/2005 P 1 og S/2005 P 2.

På oppdagingsbiletet er Nix 6300 gongar svakare enn Pluto.

## Eigenskapar
Tidlege undersøkingar såg ut til å visa at Nix var raudleg lik Pluto og ulikt dei andre månane; men seinare observasjonar viste at månen er grå lik resten av satellittane.

Nix og Hydra følgjer ein sirkulær bane lik Kharon. Omløpstida på 24,9 dagar er nær ein 1:4 baneresonans med Kharon; men avviket er på 2,7% slik at det sannsynlegvis ikkje finst nokon aktiv resonans.

Spektrum tekne av New Horizons syner at yta til Nix er sett saman av reinare eller meir grovkorna is enn ytene til Hydra og Kharon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nix (moon)|Nix (moon)]]» frå ,  den 16. desember 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Nixs profil  hjå NASA's Solar System Exploration
* ''Background Information Regarding Our Two Newly Discovered Satellites of Pluto'' – Nettstaden til oppdagarane
* ''NASA's Hubble Reveals Possible New Moons Around Pluto'' – Hubble-pressemelding
* ''Two More Moons Discovered Orbiting Pluto'' (SPACE.com)
* ''Pluto's Newest Moons Named Hydra and Nix'' (SPACE.com)
Anneksjon

**Anneksjon** (av lat.*annectere* av *ad* 'til' og *nectere* 'knyte') er ei, ofte einsidig, erklæring frå eit land om at det legg under seg eit anna land eller delar av eit landområde. 

Ein anneksjon - eller ei annektering - kan vere ei følgje av ei forutgåande okkupasjon, men anneksjon av område der det ikkje bur på folk, kan framstå som ei fredelg handling.

## Annekteringar det siste hundreåret
* 1928: Noreg annekterte Bouvetøya
* 1938:Tyskland annekterte Sudetenland i Tsjekkoslovakia og Austerrike (Anschluss).
* 1940: Sovjetunionen annekterte dei baltiske statane.
* 
* 1950: Kina annekterte Tibet.
Wilhelm Rasmussen

**Wilhelm Rasmussen** () var ein norsk bilethoggar, fødd i Skien.

Under andre verdskrigen arbeidde Rasmussen for Nasjonal Samling, mellom anna gjennom utforminga av NS-monumentet på Stiklestad. Dette monumentet vart rive etter freden, og bautaen vart graven ned. Før krigen hadde Rasmussen byrja på arbeidet med Eidsvollmonumentet. Dette monumentet var tiltenkt ein plass på Eidsvoll eller framfor Stortinget, men vart liggande ureist til det på privat initiativ vart sett opp som *Sagasøyla* i Bøverdalen i Lom kommune i 1992.

Blant hovudverka til Rasmussen er elles statuen av Olav Tryggvason på torget i Trondheim og monumentet over kong Fredrik II i Fredrikstad. Frå 1907 til 1917 arbeidde han på vestfronten til Nidarosdomen.

## Kjelder
* «NS-bauta kan gjenoppstå», *[[Aftenposten]]* 15.12.2007
* Utdjupande artikkel om Rasmussen frå NBL, skriven av Ellen J. Lerberg.
Kornkråke

**Kornkråke** (*Corvus frugilegus*) er ein fugl i kråkefamilien.

Kornkråka lever i store delar av Europa og Asia. Fuglen hekkar i heile Danmark og Skåne. I Noreg er fuglen observert i dei fleste fylke, men hekkar berre i Mjøstraktene, Rogaland og ved Trondheim.

Kornkråka hekkar i koloniar i treklynger. Ho byggjer reir frå midten av mars. Fuglen legg frå 1 til 6 egg. Rugetida er 17-18 dagar. 

## Kjelder
* Eyvin Røskaft, 1994, *[https://www.birdlife.no/fuglekunnskap/fugleatlas/index.php?taxon_id=97Artsomtale: Corvus frugilegus – kornkråke]*, S. 448 i: Gjershaug, J. O., Thingstad, P. G., Eldøy, S. & Byrkjeland, S. (red.): Norsk fugleatlas. Norsk Ornitologisk Forening, Klæbu. Henta 4. desember 2021

## Bakgrunnsstoff
Nøttekråke

**Nøttekråke** (*Nucifraga caryocatactes*) er ein fugl i kråkefamilien.

Nøttekråka lever i barskogbeltet frå Skandinavia til Stillehavet og i fjellskogar i Mellom- og Sør-Europa. I tillegg finst det Nøttekråker i Himalaya og Taiwan.

Nøttekråka lever av nåletrefrø og hasselnøtter. Fuglen hekkar derfor berre i barskog med hasselkratt. I mars-april bygger fuglen kvistreir høgt i bartre. Hoa legg 3-5 egg. 

Nøttekråka er ein standfugl.

## Bakgrunnsstoff

* Norsk ornitologisk forening
Hertugdømet Benevento

**Hertudømet Benevento**, og seinare **Fyrstedømet Benevento** var det sørlegaste hertugdømet til langobardane i Italia. Det låg rundt byen Benevento, sentralt i Sør-Italia. Hertugdømet var i praksis sjølvstyrt og berre under regjeringstida til Grimoald I av Benevento og kongane frå Liutprand vart hertugdømet nært forbunde til kongedømet. Etter kongedømet sitt fall vart området verande ein «*rumpstat*» og var *[[de facto]]* sjølvstendig dei neste tre hundre åra, sjølv om det vart delt etter 849. 

Ein er ikkje sikker på korleis og når hertugdømet oppstod, men enkelte historikarar meiner det skjedde i 571. Uansett var Zotto den første hertugen, som styret ein langobardisk styrke som gjekk nedover langs kysten av Campania. Etterfølgjarane til Zotto, som Arechis, tok fleire område frå Austromarriket, mellom anna Capua og Crotone, medan dei plyndra Amalfi. Napoli klarte dei derimot ikkje å ta. Etter regjeringstida hans hadde berre Austromarriket Napoli, Amalfi, Gaeta, Sorrento og enden av Calabria, i tillegg til kystbyane i Puglia att.
I 680 vart det fred mellom hertugdømet og Austromarriket.

Dei neste tiåra erobra Benevento fleire område frå austromarane, men hovudfienden vart no sjølve Lombardia i nord. Kong Liutprand blanda seg inn fleire gonger og la fram eit eige forslag om kven som skulle ta over hertugdømet. Etterfølgjaren hans, Ratchis, erklærte hertugdøma Spoleto og Benevento for framand land der det ikkje var lov å reise utan løyve frå kongen. 

Då Karl den store tok det lombardiske kongedømet i 773 vart hertug Arechi II opphøgd til fyrste under det nye Frankarriket som kompensasjon for at nokre av områda hans vart gjeve tilbake til Kyrkjestaten. 

Det såkalla Langobardia vart samla ein siste gong under hertug Pandolfo Testa di Ferro, som utvida makta si i Mezzogiorno frå basen sin i Benevento og Capua. Før han døydde (mars 981) fekk han òg tittelen Hertug av Spoleto av keisar Otto I. Både Benevento og Salerno gjorde derimot opprør mot sonen hans og arvingen Pandulf II.

I 1022 erobra Henrik II både Capua og Benevento, men reiste tilbake etter at han ikkje klarte å ta Trioa. Normannarane kom til Sør-Italia i løpet av denne perioden og Robert Guiscard erobra Benevento i 1053 etter keisar Henrik III hadde gjeve løyve til det, og gav fyrstedømet til paven og Kyrkjestaten.

## Kjelde
Erlenmeyerkolbe

Ein **erlenmeyerkolbe** eller **e-kolbe** er ein kolbe av glas eller plast som ofte vert nytta på laboratoriet. Kolben har flat botn, konisk buk og smal eller brei sylinderhals. Det finst modellar både med og utan skrukork, med hette, og med hylse for propp, kork og anna sliputstyr. På sida er det ofte merkt av ein grov skala for volum. Erlenmeyerkolben er oppkalla etter den tyske kjemikaren Emil Erlenmeyer.

Den smale halsen gjer at fordampinga vert mindre enn frå til dømes eit begerglas.

## Bruk

Erlenmeyerkolbar vert gjerne nytta under titrering, derav namnet *titrerkolbe*. Forma gjer det mogleg å røra eller rista innhaldet ganske kraftig utan søl, derav namna *rørekolbe* og *ristekolbe*.

Kolbar med kork kan nyttast til å oppbevara løysningar. 

## Sjå òg
* Jodkolbe
* Sugekolbe

## Bakgrunnsstoff
Urglas

Eit **urglas** er eit sirkulært, litt konkavt stykke glas. I kjemi vert slike nytta som ei overflate til å fordampa ei væske frå, til å vega faste stoff på eller til å dekka eit begerglas. Sistnemnde bruk egnar seg til å hindra støv og andre partiklar i å koma ned i begerglaset, men gass vil sleppa ut og inn. 

Urglas vert kalla dette fordi dei er identiske med glasa brukt på gammaldagse lommeur. Dei finst i ulike storleikar.
Caserta

** Caserta ** er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Caserta i regionen Campania og har om lag 80&nbsp;000 innbyggjarar. Byen er eit viktig senter for jordbruk, handel og industri og ligg i utkanten av den campanianske sletta ved foten av åsane som strekkjer seg opp mot Appenninane. Byen er mest kjend for palasset sitt. 

## Historie

Den moderne Caserta vart grunnlagd rundt eit forsvarstårn bygd av langobardisk tid av Pando, fyrste av Capua. Pando øydela den opphavlege byen rundt 863. Tårnet er i dag ein del av Palazzo della Prefettura som ein gong var sete for grevane av Caserta, i tillegg å vere ein kongeleg residens. Dei første innbyggjarane flytta frå Casertavecchia (tidlegare bispesete) til den noverande staden på 1500-talet. 

Byen og omegn høyrte til familien Acquaviva, som selde landområda til kongefamilien då dei kom ut for pengemangel. Kongefamilien ønskte å bygge eit nytt palass og valde Caserta, som dei såg på som ein by som var lettare å forsvare enn det tidlegare palasset ved Napolibukta. Palasset er i dag på UNESCO si verdsarvliste. 

Caserta var fødestaden til den italienske forfattaren Maria Valtorta.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Caserta|Caserta]]» frå , den 16. desember 2007.* 


## Bakgrunnsstoff

*
Den sicilianske aftansongen

**Den sicilianske aftansongen** eller **Den sicilianske vesperen** er namnet på eit opprør på Sicilia i 1282 mot styret til Angevin-kongen Karl I av Napoli, som hadde tatt kontroll over øya med støtte frå paven i 1266. Dette markerte byrjinga på den sicilianske aftansong-krigen.

Opphavet til opprøret var ein strid mellom det Hohenstaufen-styrte tysk-romerske riket og Kyrkjestaten om kontroll over Italia. Då Manfred av Sicilia frå Hohenstaufen vart slått i 1266 vart Kongedømet Sicilia overlate til Karl av Anjou av pave Urban IV.

Karl såg på områda sine på Sicilia som eit springbrett til å ta fleire område i Middelhavet, mellom anna å styrte Mikael VIII Palaeologus av Austromarriket. Dei franske funksjonærane hans (som styrte Sicilia ille) mishandla innbyggjarane med valdtekt, plyndring og drap.

To hendingar har vorte nemnd som den direkte årsaka til opprøret, og kanskje var begge medverkande. Den eine er weltpolitiken til Mikael Palaeologus og den aragonesiske kongen Peter III, Manfred sin svigerson, som gav næring til opprøret og det andre var det upopulære styret til Karl. Den siste teorien var mest populær under Risorgimento då han vart lagt fram av patrioten Michele Amari. 

Opprøret fekk dette namnet fordi det starta under aftansongen andre påskedag (30. mars 1282) ved Den heilage ande-kyrkja like utanfor Palermo. Tusenvis av franskmenn på Sicilia vart massakrert dei neste seks vekene. Kva som starta sjølve opprøret er ein ikkje sikker på, men ein del element i dei forskjellige sogene har nokre fellestrekk.

I følgje sogene skal sicilianarane ha feira påsken ved kyrkja då ei gruppe franske leiarar kom for å delta på festen. Ein sersjant kalla Drouet drog ei ung, gift kvinne frå folkemengda og plag ho med framstøta sine. Mannen hennar gjekk så til åtak på Drouet med ein kniv og tok livet av han. Då dei andre franskmennene prøvde å ta ektemannen kasta sicilianarane seg over dei og tok livet av alle saman. I same augneblink skal kyrkjene i Palermo ha byrja å ringe inn til aftensongen. I følgje Leonardo Bruni (1416) skal franskmennene ha kome til festen for å sjekke våpna til sicilianarane og med dette påskotet befølte dei kvinnene på brysta. Dette førte så til eit opprør der alle franskmennene vart myrda. Nyhenda spreidde seg til dei andre byane og førte til eit opprør rundt heile Sicilia.

Kong Peter III av Aragon utnytta situasjonen og invaderte øya og vart Peter I av Sicilia. Karl heldt på kontrollen over områda sine på fastlandet, som vart Kongedømet Napoli. Arvingane hans heldt på kongedømet fram til Peter sine arvingar tok områda i 1442.

I 1855 skreiv Giuseppe Verdi ein opera som tok for seg emnet, *[[I Vespri Siciliani]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sicilian Vespers|Sicilian Vespers]]» frå ,  den 16. desember 2007.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Steven Runciman (1958),*The Sicilian Vespers*, ISBN 0-521-43774-1. 
* Leonardo Bruni (1416), *History of the Florentine People*, Harvard, 2001, ISBN 0-674-00506-6. 
* "Sicilean Vespers" i *Encyclopedia Britannica*
Folkeregisteret

**Folkeregisteret**, offisielt **Det sentrale folkeregister**, er eit offentleg register over alle personar som har tilknyting til Noreg. Registeret vert halde ved like av Skattedirektoratet.

Hovudnøkkelen til informasjonen i folkeregisteret er fødselsdato og personnummer som til saman er fødselsnummer. Fødselsnummeret er bygd opp slik: ***ddmmåå iiicc*** der *dd* = fødselsdag, *mm* = fødselsmånad, *åå* = to siste siffer av fødselsår, *iii* er individnummer og *cc* er ein kontrollsum. Med denne måten å byggje opp personnummer på kan ein ikkje ha fleire enn 999 innbyggjarar som er fødde same dagen. 

Registeret gir grunnlag for mellom anna skatte- og vallister. Det gir også grunnlag for statistikk som er viktig for planlegging av offentlege tenester.

Både offentlege og private verksemder bruker opplysningar frå folkeregisteret og er difor avhengige av at desse er rette. Der ein person er registrert som busett, avgjer som regel i kva for kommune ein har rett til ytingar.

Mange offentlege register knyt personnummeret til ein eigedom, ein bil, eit sertifikat, eit firma, ei fastlegeliste osb. Ved namneendring eller adresseendring vil endring i folkeregisteret vere nok, då namn og adresse vert henta i folkeregisteret ved bruk av personnummeret.

I utgangspunktet kan ikkje andre enn verksemder og organisasjonar som har rapporteringsplikt til Skattedirektoratet etter søknad få tilgang til informasjon frå folkeregisteret. Datatilsynet har gjeve mellom anna sjukehus og kredittopplysningsføretak rett til å bruke fødselsnummer. Teieplikt omfattar ikkje fødselsnummer.  Heller ikkje etter personopplysningslova er fødselsnummer sett på som ei sensitiv opplysning.

## Fotnotar
Giugliano in Campania

** Giugliano in Campania ** er ein by i provinsen Napoli i regionen Campania i Italia og har om lag 105&nbsp;000 innbyggjarar.

## Historie
På 400- og 300-talet fvt. vart området rundt Giugliano busett av oskarar. I følgje segna vart byen grunnlagd av ei gruppe kolonistar frå Cuma i 421 fvt. som kalla han *Lilianum* («Liljelandet»). Byen vart verande ein liten by fram til 1207 då Cuma vart øydelagd av napolitanarar. Innbyggjarar i den byen, inkludert prestestanden, søkte tilflukt i Giugliano. Dei første dokumenta som nemner eit len i Giugliano er frå 1270.

Av herrar i byen finn ein (i rekkefølge) Vulcano, Filomarino, Pignatelli, D'Aquino, Pinelli og Colonna.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Giugliano in Campania|Giugliano in Campania]]» frå ,  den 16. desember 2007.*
NK 910-911

**NK 910-911 ** er to frimerke utgjevne i 1. april 1982 . Frimerka har kampen mot tuberkulosen som tema.

Frimerka har verdiar høvelege for frankering av brev innan Norden (det raudlege) eller brevpost innan Europa (det blålege) . Frimerka viser ein sjukepleiar og eit mikroskop.

Frimerka har den nynorske namneforma Noreg. 
Dei er utforma av Arne Johnson og trykt i offset.

* NK910 2,00 kr fleirfarga på rosa botn, motiv sjukepleiar (nettoopplag: 8 670 750)
* NK911 3,00 kr fleirfarga på lys blå botn, motiv mikroskop (nettoopplag: 2 595 750)

## Kjelde
* *[[Norgeskatalogen]] 2004 * Oslo Filatelistklubb 2003 ISBN 82-7319-191-5
NK 912

**NK 912 ** er eit frimerke utgjeve i 3. mai 1982 . Frimerka er eit bruksmerke med munnharpe som motiv.

Det er utforma av Fredrik Matheson og gravert av Knut Løkke-Sørensen og trykt i ståltrykk hos Noregs Bank sitt seddeltrykkeri. Utforminga er ei oppfølgjing av frimerkeserien NK 831-834.

Frimerket har den nynorske namneforma Noreg. Dette var fyrste gongen eit frimerke meint for pakkepost hadde nynorsk tekst.

* NK912 15 kr olivenbrun (nettoopplag: 22 500 000)

## Kjelde
* *[[Norgeskatalogen]] 2004 * Oslo Filatelistklubb 2003 ISBN 82-7319-191-5
NK 924-925

**NK 924-925 ** er to frimerke utgjevne i 16. februar 1983 . Frimerka er ordinære bruksfrimerke og har til motiv Breilandsloftet på Breiland i Høydalsmo i Telemark, og Lindesnes fyr. 

Frimerka har verdiar høvelege for frankering av brev innan Norden (det raude) eller brevpost innan Europa (det blå) . 

Dei er utforma og gravert av Sverre Morken og trykt i offseståltrykk i Noregs Bank sitt seddeltrykkeri.

Frimerka har både den nynorske namneforma Noreg og bokmålsnamnet Norge. Dette var første gongen frimerke var trykt med begge namneformane. 

* NK924 2,50 kr raud, motiv breilandsloftet (nettoopplag: 255 626 466)
* NK925 3,50 kr mørk blå, motiv Lindesnes fyr (nettoopplag: 39 483 788)

## Kjelde
* *[[Norgeskatalogen]] 2004 * Oslo Filatelistklubb 2003 ISBN 82-7319-191-5
Torre del Greco

**Torre del Greco** (it. 'det greske tårnet') er ein by i provinsen Napoli i regionen Campania i Italia og har om lag 90&nbsp;000 innbyggjarar. Folket i byen snakkar ein spesiell dialekt kalla *torrese*, og stundom *corallini*. 

Greske og spanske tradisjonar har påverka kulturen i byen.

## Torrese
Torrese er ein dialekt som er mykje påverka av greske og spanske ord og som vert rekna som uforståeleg for folk i Nord-Italia. Ordet for 'jente' i torrese er til dømes *guagliona* og for 'gut' *guaglione*. Dei tilsvarande italienske orda for gut og jente er *ragazzo* og *ragazza*. Begge torrese-orda kjem frå det gamle greske ordet for gut og jente som ein finn på den greske øya Rhodos, som dei napolitanske grekarane kom frå.

## Folk frå Torre del Greco
*Gino D'Acampo (f. 1976), kokk, programleiar på fjernsyn

## Bakgrunnsstoff
* torreweb.it
* torremania.it
* http://www.torredelgreco.jimdo.com.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Torre del Greco|Torre del Greco]]» frå , den 16. desember 2007.*
Digitalt bakkenett

Eit **digitalt bakkenett** for fjernsyn kringkastar digitale signal frå fjernsynssendarar som kan takast imot med i vanleg UHF-antenne. Hovudformålet med et slikt nett er å overføre fjernsynskanalar, men nettet kan også overføre anna innhald, for eksempel radiokanalar, elektronisk programguide og «super tekst-TV».

I Noreg er det Norges Televisjon AS som byggjer ut og driftar bakkenettet, medan NRK og RiksTV leier sendekapasitet.
Campi Flegrei

**Campi Flegrei**, òg kalla **Den flegreiske sletta**, er ein stor og vid kaldera vest for Napoli i Italia. I dag ligg det meste av området under vatn, men inkluderer byen Pozzuoli og vulkanen Solfatara, som er den mytologiske heimstaden til den romerske eldguden Vulcanus. Ein meiner at kalderaen oppstod som følgje av to store hendingar. Den første skjedde for om lag 40&nbsp;000 år sidan og spydde ut 200 km³ med magma som produserte campaniansk ignimbritt. For om lag 12&nbsp;000 år sidan oppstod eit anna stort utbrot som danna ein mindre kaldera inni den store, sentrert rundt byen Pozzuoli. Denne hendingar produserte den gule napolitanske tuffbergarten.

Området var kjend for dei gamle grekarane som hadde ein koloni i nærleiken ved Cumae.

Kalderaen som i dag om lag ligg ved havnivå kan ein nå til fots. Det inneheld mange fumaroler, der det kjem ut damp, og mange pyttar med kokande gjørme. Ein finn fleire kjegler og tuffkrater inne i kalderan. Eit av desse kratera er fylt med vatn og har danna Avernosjøen. I 1538 førte eit åtte dagar langt utbrot til at det vart danna ein ny ås, Monte Nuovo ('nytt fjell').

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Campi Flegrei|Campi Flegrei]]» frå ,  den 16. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Campi Flegrei 
* Historisk og geologisk informasjon om Napoli-området 
* Historie og myter 
* CampiFlegreipark.it
NK 915-916

**NK 915-916 ** er to frimerke utgjevne i 23. juni 1982 . Frimerka viser motiv måla av kunstnarene Erik Werenskiold og Henrik Sørensen.

Frimerka har verdiar høvelege for frankering av postkort eller brevpost innan Norden.

Frimerka har den nynorske namneforma Noreg. 
Dei er utforma av Chrix Dahl og trykt i offset.

* NK915 1,75 kr fleirfarga, motiv *Telemarksjenter* (E. Werenskiold) (nettoopplag: 6 295 750)
* NK916 2,00 kr fleirfarga, motiv *Tone Veli ved gjerdet* (H. Sørensen) (nettoopplag: 9 795 750)

## Kjelde
* *[[Norgeskatalogen]] 2004 * Oslo Filatelistklubb 2003 ISBN 82-7319-191-5
NK 922

**NK 922 ** er eit frimerke utgjeve i 15. november 1982 . Frimerket er gjeve ut for å markere utdelinga av Nobels fredspris, og viser eit brystbilete av Fridtjof Nansen.
Frimerka har verdi høvelege for frankering av brev innan Norden .

Frimerket har den nynorske namneforma Noreg. 
Deter utforma av Knut Løkke Sørensen , gravert av Sverre Morken og trykt i ståltrykk i Noregs Bank sitt seddeltrykeri.

* NK 922 3,00 kr mørk blå (nettoopplag: 5 345 750)

## Kjelde
* *[[Norgeskatalogen]] 2004 * Oslo Filatelistklubb 2003 ISBN 82-7319-191-5
Pozzuoli

** Pozzuoli ** er ein by i provinsen Napoli i regionen Campania i Italia og har om lag 80&nbsp;000 innbyggjarar. Han er den største byen Campi Flegrei.

## Historie
Pozzuoli vart grunnlagd som ein gresk koloni kalla *Dicaearchia*. Den romerske kolonien vart grunnlagd i 194 fvt., og tok det latinske namnet *Puteoli*, «små brønnar», som referer til dei mange varmekjeldene i området, mest kjend i Solfatara. Dette kjem av at Pozzouli ligg midt i Campi Flegrei, ein stor kaldera.

Puteoli var ein stor markedsplass for kornskip frå Alexandria og andre skip frå heile den romerske verda. Han var òg ein midtpunkt for varer som vart eksporter frå Campania, inkludert glas, mosaikk, forma jarn og marmor. Den romerske marinebasen Misenum låg i nærleiken og husa på den tida den største marineflåten i den antikke verda. 

Den lokale vulkansanden danna grunnlaget for den første effektive betongen, sidan han reagerte kjemisk med vatn. I staden for å fordampe danna vatnet sanden/kalken til ein sterk mørtel. Dette gjorde det mogeleg å bygge kuppelen i Pantheon, den første verkelege kuppelen. 

Apostelen Paulus gjekk i land her på veg til Roma, som ligg 270 km mot nord. Her var han i sju dagar (*Apg* 28:13, 14) før han reiste vidare langs Via Appia til Roma. 
Puteoli var åstad for ei merkverdig hending i år 37 av den eksentriske Caligula. Då han vart keisar gav han ordre om å lage ei flytebru der skip skulle nyttast som pongtongar over eit stykke på tre kilometer frå byen til den kjende feriestaden Baiae, på andre sida av bukta. Han skulle ri over brua til hest, for å motvise ein astrolog som hadde føresett at sjansen for at Caligula vart keisar «var like stor som at han kunne ri over Baiaebukta til hest».

Proculus av Pozzuoli vart martyrdrepen her i lag med følgjesveinane sine på 300-talet og vart byen sin vernehelgen. Dei sju ørnehovuda på byvåpenet er sagt å representere desse martyrane. 

Frå august 1982 til desember 1984 opplevde byen fleire hundre skjelv og brady-seismisk aktivitet, som nådde eit høgdepunkt 4. oktober 1983 då 8&nbsp;000 bygningar vart øydelagd og 36&nbsp;000 menneske heimlause, mange permanent. Hendinga førte til at havbotn steig med nesten to meter, slik at Pozzuolibukta vart for grunn for store fartøy. 

## Nabokommunar
*Bacoli
*Giugliano in Campania
*Monte di Procida
*Napoli
*Quarto

## Litteratur
* Paolo Amalfitano m.fl., *I Campi Flegrei*, Venice 1990
* Piero Alfredo Gianfrotta, Fabio Maniscalco (eds.), *Forma Maris. Forum Internazionale di Archeologia Subacquea*, Puteoli 1998
* *Puteoli. Studi di Storia Romana*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pozzuoli|Pozzuoli]]» frå ,  den 16. desember 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*www.flegrei.com 
*Mapquest - Pozzuoli
*Bilete av Pozzuoli
Moderne ortodoks jødedom

**Moderne ortodoks jødedom** er den retninga av ortodoks jødedom som held på at ein må taka omsyn til det moderne samfunnet og til vitskap. Moderne ortodoks jødedom inkluderer retningane sentristisk ortodoks jødedom og feministisk ortodoks jødedom.

## Sjå òg
* Torá Umaddá‘
* Orthodox Union
* Yeshiva University
* Yeshivat Chovevei Torah
* Partnarskapsminján
* Shira Hadasha

## Kjelder
* «Modern Orthodox Judaism» på Engelsk Wikipedia

## Lenkjer og referansar

### Ideologi
* History and philosophy of Modern Orthodoxy, Prof. Alan Brill, Yeshiva University
* The Ideology of Modern Orthodoxy  Rabbi Saul J. Berman
* Some Comments on Centrist Orthodoxy (JPG) Rabbi Dr Norman Lamm
* Modern Orthodoxy , Sh'ma Journal, February 2001
* American "Centrist" Orthodoxy, Prof. Eliezer Segal
* Religion Allied to Progress, Rabbi Samson Raphael Hirsch
* Torah Im Derech Eretz , Rabbi Aryeh Carmell
* "Torah u'Maddah" and "Torah and Derech Eretz" , Rabbi Shlomo Riskin
* "Open Orthodoxy: A Modern Orthodox Rabbi's Creed"  Rabbi Avraham (Avi) Weiss (pdf)

### Saker
* Religious Zionism And Modern Orthodoxy , Rav Yosef Blau
* Modern orthodoxy in Israel, Charles S. Liebman
* Dilemmas of modern orthodoxy: sociological and philosophical, Prof. Chaim I. Waxman
* Modern Orthodoxy in America: Possibilities for a Movement under Siege , William B. Helmreich and Reuel Shinnar
* Revisionism and the Rav: The Struggle for the Soul of Modern Orthodoxy , Prof. Lawrence Kaplan
* American Modern Orthodoxy: Confronting Cultural Challenges Prof. Chaim I. Waxman
* Caught In The Middle, David Van Biema, cnn.com
* Orthodox Judaism and The Liberal Arts , Rabbi Shalom Carmy
* The State of Orthodox Judaism Today, Michael Kress
* The "Torah Only" Attitude to Torah Im Derech Eretz , Mordechai Plaut
* Women's Prayer Services - Theory and Practice , Rabbis A Frimer & D. Frimer
* Torah Study for Women, Rabbi Aharon Lichtenstein

### Historie
* Samson Raphael Hirsch: The Father of Neo-Orthodoxy, Louis Jacobs 
* Rabbi Esriel Hildesheimer's Program of Torah u-Madda, Marc B. Shapiro
* American Orthodoxy: Part I; Part II, Moshe D. Sherman

### Utvalde moderne ortodokse meinigheiter

* Beth Sholom Congregation in Potomac, MD, USA
* Kehilat Orach Eliezer  in New York, NY, USA
* Kesher Israel Congregation in Washington, DC, USA
* Ohab Zedek Congregation in New York, NY, USA
* Lincoln Square Synagogue in New York, NY, USA
* Pacific Jewish Center  Synagogue in Venice Beach, California, USA
* Beth Jehudah Synagogue in Milwaukee, WI, USA
* Synogogue of the Suburban Torah Center in Livingston, NJ, USA
* Ahavas Achim B'nei Jacob and David of West Orange, NJ, USA
* beth Tfiloh Baltimore MD USA
* Lower Merion Synagogue Bala Cynwyd, PA, USA

### Ressursar

* Introduction to the Philosophy of Rabbi Soloveitchik, vbm-torah.org 
* torahweb.org, Roshei Yeshiva at Yeshiva University
Casoria

** Casoria ** er ein by i provinsen Napoli i regionen Campania i Italia og har om lag 80&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg om lag 9 km aust for Napoli. 

Casoria grensar til kommunane Afragola, Arzano, Cardito, Casalnuovo di Napoli, Casavatore, Frattamaggiore, Napoli og Volla.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Casoria|Casoria]]» frå ,  den 17. desember 2007.*
Setebelte

Eit **setebelte** (ofte kalla **bilbelte**, men òg **tryggingssele** og **sikringssele**) er ei innretning for å halda fast førar og passasjerar og hindra at dei vert kast framover og skadd under ein kollisjon. Beltet er rulla opp på små tromlar, som under normal køyring tillet at beltet vert drege ut. Tromlane har ei fjør som sular inn beltet, slik at det alltid ligg inntil koppen på førar og passasjerar, som slik under normal køyring kan røra seg fritt utan å verta ikkje hindra av beltet. Ved ein kollisjon vil ein sensor (eit akselerometer) utløysa ein låsemekaniske som hindrar beltet i å verta drege ut.

Setebelte vert klassifisert etter kor mange punkt dei er festa til køyretøyet med. Eit *topunktsbelte* er eit enkelt magebelte og er mest nytta i rutefly og buss. Eit *trepunktsbelte* er den vanlegaste typen i moderne bilar. *Firepunktsbelte* og betre vert nytta i barnestolar, til motorsport, i militære fly og anna.

Dei første masseproduserte bilen som var utstyrt med trepunktsbelte Volvo Amazon, som kom på marknaden i 1959.
## Påbod om bruk av setebelte

Påbod om bruk av setebelte i Noreg med «Forskrift om bruk av personleg verneutstyr under køyring med motorvogn» var fastsett av Samferdselsdepartementet 21. september 1979. Gebyret for ikkje å bruke setebelte var dei første åra 30 kroner. I 2005 var gebyret stige til 750 kroner og om lag 20 000 gebyr vart skrive ut. 
Halvparten av dei som vart drepne i trafikken i 2003 ville ha overlevd dersom dei hadde nytta setebelte.