Thomas Tallis

**Thomas Tallis**  () var ein engelsk renessansekomponist frå tida rundt den engelske reformasjonen. 

Tallis skreiv hovudsakleg vokalmusikk og er mest kjend for kormusikken sin. Han blir ofte kalla *Father of English Cathedral Music* («den engelske kyrkjemusikken sin far»).

## Liv
Det eksakte året for Tallis sin fødsel er ikkje kjend, men i eit skriv frå 1577 karakteriserte han seg som *verie aged* («svært gamal»), noko som tyder at han då var over 70 år.

Lite er kjend om Tallis sine unge år, men han kan ha hatt ein post ved Dover Priory i 1532. Fem år seinare sang han i koret ved St. Mary-at-Hill i London.

Det finst òg dokumentasjon på at han virka som organist ved benediktinerklosteret Waltham i Essex i åra 1538 til 1540, dvs. til kong Henrik 8 oppløyste klosteret. Ved St. Mary-at-Hill hadde Tallis fått kontakt med det kongelege hoffet, og etter to eller tre år som *lay-clerk* ved katedralen i Canterbury, blei han utnemnd til *Gentleman of the Chapel Royal* («Gentleman ved det kongelege kapell»), ein post, eller betre ei utmerking, han hadde resten av livet. I desse førti åra virka han som songar, komponist, dirigent og organist for monarkane Henrik VIII, Edvard VI, Mary I og Elizabeth I. Han var særs omtykt ved hoffet: i 1557 gav dronning Mary han 21 års leigerett på *Manor of Minster* i Isle of Thanet, noko som sikra Tallis eit godt utkomme. Dei første åra av dronning Elizabet si styringstid fekk han £40 frå *Royal Household* og i 1575 fekk han og eleven William Byrd einerett til å trykke musikk i England for 21 år.

## Musikk
Instrumentalmusikken til Tallis blir lite påakta, men det finst atten små stykke for klaviaturinstrument i *[[Mulliner Book]]* og nokre få i Fitzwilliam Virginal Book. 

Tallis sitt ry kviler på det faktum at han var ein særs allsidig komponist av *[[a cappella]]* vokalmusikk. Før reformasjonen skreiv han latinske messer og mottettar for den katolske liturgien, men etter måtte han tilpasse seg den anglikanske gudstenesta. Han heldt likevel fram med å skrive motettar med latinsk tekst. Grunnen var at etter nyordningane til dronning Elizabeth blei det mindre plass til kunstnarleg utfalding i kyrkjesamanheng, så for å kunne å skrive teknisk og kunstnarleg lødig musikk heldt han fast på den katolske mottettetradisjonen. Nye latinske messer var det derimot inga bruk for meir og kollegaen John Taverner slutta å komponere musikk på grunn av dette.   

Som hos samtidige komponistar var imitasjon ein sentral kontrapunktisk teknikk hos Tallis. Døme er den tidlege messa *Salve intemerata*, *Lamentations of Jeremiah* og ein motett for fastetida; *In iejunio*.

Tallis var aktiv under ei konfliktfyld tid prega av store vanskar i tilhøvet mellom katolikkar og protestantar, og mykje av musikken hans avspeglar kaoset.

## ''Spem in alium''
Namnet til Tallis er nært knytt til motetten *Spem in alium*, eit av dei få storskalige vokale monumentalverka i musikkhistoria. Teksten er henta frå den apokryfe *[[Judits bok]]*. Med heile førti sjølvstendig noterte vokalstemmer er dette eit komplekst verk som er heilt eineståande i denne forma. I alt åtte kor, kvar med fem stemmer, blei i tråd med samtidas praksis plasserte på ulike stader i kirkeromet. Musikkvitarar reknar med at Tallis skreiv motetten til dronning Elizabeth sin førtiårsdag i 1573. Den førti-stemmige motetten *Ecce beatam lucem* av Alessandro Striggio den eldre kan ha vore eit forbilde.

## Ettermæle
William Byrd skreiv elegien *Ye Sacred Muses* då Tallis døydde. Ralph Vaughan Williams skildrar på ein levande måte Thomas Tallis i *Fantasia on a Theme by Thomas Tallis*.

I den amerikanske episkopale kyrkja sin sin liturgiske kalender, *Calendar of saints*, er 21. november festdag til Tallis (og William Byrd og John Merbecke) sin ære.

## Litteratur
*Suzanne Cole. *Thomas Tallis and his Music in Victorian England*. Woodbridge, UK: Boydell, 2008.
*Gatens. *Tallis: Works, all*. American Record Guide 68.3 (mai-juni 2005): 181.
*Gerald Gifford. «Thomas Tallis», s&nbsp;340-342 i *The Dictionary of Composers*, red. Charles Osborne. London 1986: PAPERMAC, ISBN 0 333 325370.
*Suzanne Lord, David Brinkman. *Music From the Age of Shakespeare: A Cultural History*. Westport, Conn Greenwood Publishing Group, 2003.
*Michael Steinberg. *Choral Masterworks: A Listener’s Guide*. New York Oxford Press, 2005.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* BBC Radio 3 Discovering Music program om ''Spem in Alium'' og relaterte verk
* latinsk og engelsk kyrkjemusikk sunge av Umeå Akademiska Kör
* Musikkdøme: credo frå den firstemmige messa frå 1585
* Notar til ''Spem in alium''
* Alle dei 40 einskildstemmene til ''Spem in alium'' som separate MIDI-filer 

* 
* 
*