open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fjellskjeringa

***Fjellskjeringa*** (1924) er det niande bindet i den episke kronologien til romanserien *[[Dansen gjenom skuggeheimen]]* av Kristofer Uppdal. Boka har undertittelen *Basola Storbas og laget hans*, og kom ut i mars 1924, eit halvt år før sistebindet. Dei fyrste kapittelutkasta til boka vart publiserte i 1910 og 1912. Den fyrste halvparten av boka vart også publisert som føljetong i avisene *[[Demokraten i Hedmark|Demokraten]]* på Hamar og *[[Ny Tid i Trondheim|Ny Tid]]* i Trondheim våren 1913.. Før den endelege utgjevinga i 1924, hadde nokre avsnitt vorte trykte i *[[Arbeiderbladet]]* og *[[Bladet Norig|Norig]]* i november og desember 1923.

Handlinga i boka er lagd til eit jernbaneanlegg nokre haustmånader. Anlegget er ikkje stadfesta, men det er rimeleg å tenkje seg at handlinga går føre seg på Hell-Sunnanbanen, som i dei tidlegare bøkene. «Stiftsstaden» som vert nemnd i teksten er av forfattaren stadfesta å vere Trondheim. Hovudpersonane i boka har i liten grad vore synlege i dei andre bøkene, med eitt unntak: Øl-Kalle frå *[[Vandringa]]* er med her, no som eldre og erfaren slusk. Sjugur Rambern og livet og arbeidet hans, slik det vert skildra i *[[Røysingfolke]]*, vart nemnd og omtala i denne boka, utan at han medverkar i handlinga. Boka kan med ein viss rett kallast ein kollektivroman, der typen, miljøet og mentaliteten er hovudperson. Dei figurane som står tydelegast fram er Øl-Kalle, den gamle slitaren *Gamal-Ola*, og arbeidsformannen *Basola*, som svingar mellom barsk autoritet og redsla for å ikkje makte oppgåvene sine.

Forfattaren sitt stikkord til romanen var «det primitive kjenslelivet», og han går då også inn på dei ulike personane i den mest usminka åtferda og den mest karakteristiske manns- og arbeidarrolla deira. Det er lite episk framdrift i historia som best kan oppfattast som ein serie typeportrett og miljøskildringar. I dette vekslar Uppdal mellom barske skildringar av slit, nokre sentimentale scener, og grotesk uvøren humor.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* ''Fjellskjeringa'' i fyrsteutgåva, digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
* ''Fjellskjeringa'' i utgåve frå 1991, digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
Saint of Me

«**Saint of Me**» er ein song av Rolling Stones på albumet *[[Bridges to Babylon]]* frå 1997. Songen vart gjeven ut på singel i 1998. Mick Jagger syng om forskjellige folk gjennom historia som har konvertert til kristendomen, mellom andre Paulus og St. Augustin. Jagger fortel så at dei aldri vil gjere han til ein helgen.

## Innspeling
Songen har Jagger på vokal, akustisk gitar og keyboard, Waddy Wachtel og Ron Wood på elektrisk gitar (Keith Richards er ikkje med), Me'Shell Ndegéocello og Pierre de Beauport på bass og seksstrengs bass og Billy Preston på orgel. 

## Utgjeving
«Saint of Me» vart gjeven ut på singel og nådde 26. plassen i Storbritannia og 94. plass i USA. Eit opptak frå Bridges to Babylon-turneen finst på konsertalbumet *[[No Security]]*.

B-sida «Anyway You Look at It» er ein ballade. 

## Innhald
# «Saint Of Me» (Radio Edit) - 4:11
# «Anyway You Look at It» - 4:30
# «Gimme Shelter» (live) - 6:54
# «Saint Of Me» (Deep Dish Grunge Garage Dub) 7:25

## Salslister

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Saint of Me|Saint of Me]]» frå , den 29. mars 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Songteksten
Out of Control av The Rolling Stones

«**Out of Control**» er ein song av the Rolling Stones på albumet *[[Bridges to Babylon]]* frå 1997. Songen er skriven av Mick Jagger og Keith Richards og var den tredje singelen deira frå albumet, og den andre og siste singelen i 1998. 

Songen vart spelt på Bridges to Babylon-turneen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Out of Control (Rolling Stones song)|Out of Control (Rolling Stones song)]]» frå ,  den 29. mars 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*
Herdsla

***Herdsla*** (1924) er det tiande og siste bindet i den episke kronologien til romanserien *[[Dansen gjenom skuggeheimen]]* av Kristofer Uppdal. Det har undertittelen *Tørber Landsem og Audun Rambern*. Tørber Landsem er ein av hovudpersonane i romanverket, og har vore sentral i tre av dei tidlegare bøkene. Audun Rambern er ein ny hovudperson – han er diktar og bror av *Sjugur Rambern* frå tidlegare bøker. Boktittelen tyder *herdinga*, og saman med Uppdal si eiga tolking av temaet for romanen («geniet») er det rimeleg å tolke dette som at boka vil skildre den sluttførande og avgjerande politiske og psykologiske utviklinga av personane og den klassen dei representerer. Uppdal skildra romanverket som ei domkyrkje, med tverrskip og sideskip; i føreordet til Herdsla skriv han at «sjølve bygningen er med alle skip ferdig med *Fjellskjeringa*. *Herdsla* er tårnet over *bygningen*.»

Handlinga i denne romanen går føre seg i perioden 1914–18, og det er mange innslag frå tilhøve i samtida, både i det store samfunnsbiletet, og frå vegvalsdiskusjonen i fagrørsla. Tørbern Landsem har gjennom serien gått frå barndom, via lære- og vandreår i anleggsbransjen til læreår i leiinga av fagrørsla. I dette siste bindet vert han vald til LO-leiar, etter at den sitjande leiaren *Lars Lunnan* døyr i vervet. Tørber kjem heil og styrkt gjennom alle intrigane i samband med valet, på same måte som han også må gjennomleve fleire andre kriser i privatlivet: alkohol, tilhøvet til kona Mildrianna og ansvaret for alle vala han sjølv må stå inne for.

Forfattaren Audun Rambern er eit utilslørt sjølvportrett frå forfattaren si side. Forfattaren gjengjev systematisk detaljar frå sitt eige liv og frå arbeidet med verket, og legg det i Audun sine hender: «fyrste året sende han ut eit bind kvart år. No køyrer han på med to bind for året, av romanserien sin 'Ut av myrkret'». I sluttkapittelet i romanen vert alle hovudpersonane samla, saman med Audun/forfattaren, som i ørska vekslar mellom å forhalde seg til dei andre personane som faktiske personar og som romanpersonar han har dikta. Verket tonar ut med at Audun framseier kvadet «Avreise mot glitretind», som er ei poetisk oppsummering av den idémessige handlinga i verket.. Her er eit utdrag: «Til endeleg ho renn den stunda, / med han, i ætta, / som er av alle / og som alt må bli med, mot glitretind».

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* ''Herdsla'' i 1991-utgåve, digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
Røysingfolke

***Røysingfolke***, også kalla ***Røysingfolket***, (1914 og 1923) er det åttande bindet i den episke kronologien til romanserien *[[Dansen gjenom skuggeheimen]]* av Kristofer Uppdal. Det var den tredje romanen i den fyrste runden med utgjevinga av verket. Det var då han seinare vart gjenutgjeven i revidert utgåve at han var plassert som nummer åtte. Romanen følgjer handlinga og personane frå *[[Romanen Dansen gjenom skuggeheimen|Dansen gjenom skuggeheimen]]*, rallaren *Sjugur Rambern* og bondedottera *Innbranna Røysing*, og går føre seg 10–12 år seinare enn denne. Paret er gift, og driv Røysing, garden til far hennar. Etter stadnamnet som vert brukt i boka å dømme, ligg garden i Steinkjer-området.

Handlinga i romanen følgjer både gardsdrifta, parforholdet og ein politisk karriere for Sjugur. Rallaren må fyrst slite for å få respekt frå svigerfaren *Gamle-Stål*. Sjugur sin son frå eit tidlegare kjærleikstilhøve, *Litl-Sjugur*, vert introdusert, og arbeider som gjetar på garden. Sjugur vert vald til ordførar i bygda, og legg mykje energi i arbeidet med å byggje ned klassemotsetnader, mellom anna ved å hjelpe arbeidarane til å eige jord. («Ein skulle hjelpe arbeidarane til å få jord, noko fast å stå på i samfundet. Då turvte ikkje bøndene ottast dei. Frå jorda si vil dei då koma til å sjå både utetter og innetter».). Mot slutten av romanen vert han også vald til stortingsrepresentant. Tilhøvet mellom Sjugur og Innbranna er sterkt, og eldfullt i meir enn éin forstand.

Romanen har ei heroiserande skildring av Sjugur, og ei skildring av velstand og framgang i gardsdrifta som i enkelte avsnitt kan verke idylliserande. Uppdal sitt eige stikkord til romanen, «sambandet med upphavet», kan oppfattast som eit ynske om ein avspenningsallianse mellom bønder og arbeidarar, slik hovudpersonen Sjugur også arbeidde for i det politiske livet sitt.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* ''Røysingfolke'' i fyrsteutgåve (1914), digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
* ''Føysingfolket'' i utgåve frå 1923, digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
No Security

***No Security*** er eit konsertalbum av The Rolling Stones frå 1998. Albumet er spelt inn under Bridges to Babylon-turneen deira i 1997 og 1998, og er det sjette offisielle konsertalbumet deira. 

På grunn av faren ved å velje dei same songane som hadde komeut på *[["Still Life" (American Concert 1981)]]* og *[[Flashpoint]]* valde The Stones nøye ut songa som anten ikkje hadde vorte gjeven ut live før, eller som ikkje hadde vore på eit konsertalbum på lang tid. Av store hittar finst «The Last Time», «Respectable» og «Waiting On a Friend», samt albumspor som «Gimme Shelter», «Sister Morphine» og «Memory Motel». I tillegg finst fire spor frå det nye albumet *Bridges to Babylon*, med gjestartistar som Taj Mahal og Dave Matthews.

Albumet kom ut i november 1998 og for å reklamere for albumet, la bandet ut på ein ny turne. 

*No Security* nådde 67. plass på den britiske albumlista, og 34. plass i USA. I Noreg nådde albumet 19. plass.
## Innhald

#### Japansk bonusspor
Opptak frå Amsterdam Arena 1. juli 1998

## Medverkande
* Mick Jagger - vokal, munnspel, gitar
* Keith Richards - gitar, vokal
* Charlie Watts - trommer
* Ronnie Wood - gitar, lap-slide

* Darryl Jones - bass
* Chuck Leavell - keyboards
* Bernard Fowler - korvokal
* Lisa Fischer - korvokal
* Bobby Keys - saksofon
* Andy Snitzer - saksofon
* Michael Davis - trombone
* Kent Smith - trompet

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:No Security|No Security]]» frå , den 29. mars 2009.*
Sæbø kyrkje

**Sæbø kyrkje** står i grenda Sæbø i Alver kommune i Vestland fylke, og er ei langkyrkje bygd i tre i 1884. 
Ho er teikna av byggmeister Karl Askeland. 

Den noverande kyrkja er den tredje ein kjenner til på Sæbø. 
Den fyrste er nemnd i kjeldene i 1329. Ein trur at dette var ei stavkyrkje. 
Mellomalderkyrkja vart avløyst av ei tømra kyrkje i 1634. 
Ho fekk stå til like før den noverande kyrkja vart innvigd i 1884.

Sæbø kyrkje høyrer til Radøy sokn i Nordhordland prosti.

## Kjelder
* Norges Kirker: «Sæbø kirke» på nettstaden til Norsk institutt for kulturminneforsking
* Jubileumsskrift om Sæbø kyrkje på nettstaden til Radøy sokn 

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Radøy sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Kart frå 1979 som viser soknegrenser og kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* «Kirkebøker, Hordaland» på nettstaden til Arkivverket 
* Skanna kyrkjebøker frå Hordaland på nettstaden til Arkivverket
* Oversyn over gravminne i Radøy kommune på nettstaden disnorge.no
* 
*
Live Licks

***Live Licks*** er eit dobbelt konsertalbum av The Rolling Stones frå 2004. Det kom ut seks år etter det førre konsertalbumet, *[[No Security]]*, og var det sjuande offisielle konsertalbumet til Rolling Stones. Opptaka er frå Licks-turneen i 2002-2003 som kom etter samleplata *[[Forty Licks]]*.

## Historie
Som eit dobbelt album valde bandet å dele dei to diskane inn i to kategoriar, dei velkjende klassikarane, og dei mindre kjende songane. Av spesielle gjesteartistar finn ein Sheryl Crow på «Honky Tonk Women», medan Solomon Burke syng på sin eigen «Everybody Needs Somebody to Love», som The Rolling Stones opphavleg spelte på *[[The Rolling Stones No. 2]]* i 1965.

*Live Licks* kom ut i november 2004 og fekk særs god kritikk. Enkelte meldarar kalla albumet det beste konsertalbumet deira sidan *[[Get Yer Ya-Ya's Out! The Rolling Stones in Concert|'Get Yer Ya-Ya's Out!']]* frå 1970. Albumet selde òg betre enn *No Security* frå 1998, med ein 38. plass i Storbritannia og 50. plass i USA. I Noreg enda albumet på 38. plass. 
## Innhald

## Bakgrunnsstoff
* Rolling Stones LIVE LICKS 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Live Licks|Live Licks]]» frå , den 29. mars 2009.*
Meland kyrkje

**Meland kyrkje** står på Holsnøy i Alver kommune i Vestland, og er ei tømra langkyrkje frå 1866. Ho er teikna av Johannes Arnesson Øvsthus og vart reist under leiinga til byggmeister Askild Aase.

## Historie

Kyrkja er soknekyrkje i Meland sokn i Meland i Nordhordland prosti. I mellomalderen var Meland eige sokn. Etter reformasjonen vart området lagt under Hamre prestegjeld. I 1885 vart Alversund prestegjeld oppretta av Meland, Alversund og Seim sokn. Meland vart skild ut som eige prestegjeld i 1992. Prestegjelda vart fasa ut frå Den norske kyrkja frå 2004. Meland kyrkje er den einaste kyrkja i kommunen. 

## Interiør


Alterparti Meland.JPG
Klokke Meland.JPG
Døpefont Meland.JPG
Meland kirke sett fra koret.JPG
Prekestol Meland.JPG


## Kjelder
* Norges Kirker: «Meland kirke» på nettstaden til Norsk institutt for kulturminneforsking

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Om Meland sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Kart frå 1979 som viser soknegrenser og kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* «Kirkebøker, Hordaland» på nettstaden til Arkivverket 
* Om Meland kyrkje på nettstaden disnorge.no
*
*
Krossfestinga av Jesus

**Krossfestinga av Jesus** er ei særs viktig hending i kristendommen. Innan kristen teologi er Jesu Kristi liding og død sett på som naudsynte for at menneskja skal få syndforlating og frelse. Hendinga er skildra i alle dei fire evangelia i Nytestamentet. Krossen brukt i krossfestinga er blitt eit symbol på kristendommen, og ein finn avbildingar eller skulpturar av Jesus på krossen i og ved mange kyrkjer.

## Sjå og
* Jesu sju ord på krossen
* Krusifiks
* Kalvariegruppe
Braut-Ånund

**Braut-Ånund** eller **Onund**, var i følgje norrøne soger ein konge av Ynglingeætta i Sverige som herska på midten av 600-talet. Han var far til Ingjald Illråde. Han fekk namnet sitt av di han brøytte skog og rydde vegar til nye stader i landet. 

Ånund var son hans Yngvar Øysteinsson, og tok riket etter han. Snorre Sturlason fortel at det var fred og gode år på hans tid. Han reiste til Estland for å hemne faren som var fallen der, men elles var han ikkje mykje på hærferd. Snorre fortel at han var «utifrå vensæl». 

Ynglingatal seier det slik:

: Som Jonakers søner,
: stein-slegne,
: vart Ånund heft
: under Himilfjelli.
: då steinskrido
: sturtande

: Estlands 
: uven drap.
: Han, som verjo hans Hogne
: veit å bruka,
: av urd og aur
: vart yvi-breidd.

Etter Snorre miste Ånund livet i ei stor leirskrie, som drukna både han og hæren hans. Dette hende under Himinheid. Den eldste Noregshistoria har ei noko anna framstilling. Her vert han drepen av ein styvbror som heiter Sigurd. Halvdan Koht kommenterer:

:*Snorre segjer han miste livet uner ei snøskride (steinskride) på Himinheid. Men dei myrke orda i [[Ynglingatal]] tykkjest helst meina at han vart yverfallen og drepen «under Himinfjølla» av ein «risung», d. e. løyboren son, som var hatig på han, kanskje då nærast ein uekte bror - det svarar til den [[spådom]]en som Snorre fortel var fest til Yngling-ætta alt i frå [[Visbur-sønene]], at det jamt skulle vera ættedråp i ho (Visbur vart drepen av sønene sine, brørne Alrek og Eirik drap einannan, like eins [[Alrekssønene]] Yngve og Alv).* 

Koht legg altså ei anna meining inn i strofene over enn det Snorre gjer.
Kjøkemeister

**Kjøkemeister** (*kjøgemeister*), **kjellarmann**, **skjenkjarsvein** eller **kjellarsvein**, er tradisjonelle norske nemningar på den som hadde oppsyn med gjestebod og gilde i eldre tid. Ordet er framleis nytta, gjerne som ein heimleg erstatning for toastmaster, som tyder mest det same.

Kjøkemeisteren hadde ei lang rekkje plikter. Han stod for skjenken, sytte for at dei rituelle delane av festen kom i rett skipnad, og laut halde tale ved bordet. Dette var stundom så mykje halde styr på at nokre vart meir eller mindre profesjonelle kjøkemeistrar kringom på bygdene. Det finst ein rad namngjevne menn som var kjende for godt meisterskap i dette yrket. Attmed spelemannen var han den viktigaste pådrivaren i festlyden. 

Det finst ei rad kjøkemeisterviser i folketradisjonen, samla frå heile Noreg.
Addington Hills

**Addington Hills** er ein park i Shirley i London, som blir forvalta av London Borough of Croydon. Han ligg ikkje i Addington i London slik ein kanskje skulle tru utifrå namnet; han har namnet frå før drabantbyen Shirley blei bygd. For det meste er han dekt av skog.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Addington Hills|Addington Hills]]» frå , den 30. mars 2009.*
Ingjald Illråde

**Ingjald Illråde** var ein konge av Ynglingeætta, og den siste kongen av den ætta som rådde for Sveaveldet. Soga om han finst i Ynglingesoga.

Ingjald var son av Braut-Ånund, og tok riket etter far sin.Han fekk namnet sitt av di han var hardhjarta og førte ille råd. Styret hans var så hjartelaust at ætta hans vart driven frå Sveaveldet.

Då Ingjald var liten, tapte han i ei tevling mot ein ven, og fosterfar hans, Svipdag Blinde, gav han hjartet av ein ulv å eta. Etter dette vart han hardare og meir hjartelaus enn andre menn, fortel Snorre Sturlason. Han vart gift med Gauthild, dotter av kong Algaute (i Gautland). Ho vart mor til Olav Tretelgja og Åsa Illråde. Åsa var vel så hardhuga som faren, og mot slutten av livet slog dei seg saman og fekk born, er det sagt.

Snorre fortel at Sveariket på denne tida var delt opp i mange herad med ulike heradskongar. Ingjald svor på å samle riket att, og brann seks andre kongar inne i ei gildehall. Berre ein konge kom frå det med livet, og svor hemn på Ingjald. Kong Granmar, og mågen hans, Hjørvard, gjekk til fleire slag mot Ingjald, og med tida laut Ingjald gje seg. Granmar fekk hjelp av Ivar Vidfadme, som sidan rådde for sveaveldet. Ingjald og Åsa, dotter hans, brann seg sjølve inne i ei gildehall då dei såg at all von var ute.

Sonen Olav Tretelgja laut sidan rømme frå Svealand.

### I Den eldste Noregshistoria

Den eldste Noregshistoria fortel berre om Ingjald at han var så redd Ivar Vidfadme at han valde å brenne seg sjølv inne med hirda si. Namnet Illråde finst berre hjå Snorre og Are Frode.
Vladislav II Jagello av Polen

**Vladislav II Jagello** (ca. 1351-1434) var storhertug av Litauen og konge av Polen. Han var den siste heidenske herskaren av mellomalderske Litauen, og konverterte til kristendommen før han blei polsk konge.

Jagello, seinare Vladislav, var son av storhertug Algirdas av Litauen og Uliana Aleksandrovna av Tver.

Han regjerte i Litauen frå 1377, først saman med onkelen Kęstutis. I 1386 konverterte han til kristendommen, gifta seg med den polske dronninga Jadwiga på elleve år, og blei krona til polsk konge under namnet Władysław Jagiełło (Vladislav Jagello). Han styrte Polen i 48 år og la grunnlaget for den polsk-litauiske unionen, som skulle vara i fleire hundreår. 

Som konge av Polen gjekk Vladislav inn for ein nær allianse med Litauen mot Den tyske ordenen. Sigeren til desse allierte i slaget ved Tannenberg i 1410, og deretter den første freden i Toruń, sikra dei polske og litauiske grensene og markerte den polsk-litauiske alliansen som ei større europeisk makt. Styret til Vladislav II Jagello utvida dei polske grensene og er blitt sett på som byrjinga på den polske gullalderen. Han var også stamfar for Huset Jagello som regjerte i begge statane fram til 1572, og blei eitt av dei mest innflytelsesrike dynastia i Europa under mellomalderen. 

## Merknadar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vladislav II Jagello av Polen|Vladislav II Jagello av Polen]]» frå , den 29. mars 2009.*
Rån

**Rån**, norrønt *Rán*, er i ei gudinne eller gyger i norrøn mytologi som har makt over havet. Ho er gift med havguden Æge og har saman med han ni døtrer, havbølgjene.

Rån tek imot dei som druknar på sjøen. Ho har eit fiskenett som ho kan fanga sjøfarande i. Nettet blir brukt i *[[Volsungesoga]]*, der Loke låner det for å fanga Andvare, som har skapt seg om til ei gjedde.

Fleire kenningar for havet er knytte til Rån. Snorre nemner mellom anna «Mannen til Rån» (*verr Ránar*), «landet til Rån» (*land Ránar*) og «Rån-vegen» (*Ránar vegr*).

I soga om Fridtjof den frøkne kjem Fridtjof og mennene hans ut for eit uvêr på sjøen. Han frykter då at han skal måtte kvila i Rån si seng:

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rán|Rán]]» frå , den 30. mars 2009.* 
 

## Fotnotar
Mario Roberto Martínez

**Mario Roberto Martínez** () er ein fotballspelar frå Honduras. Han har spela på midtbanen for Vålerenga, på ein låneavtale frå 30. mars til 30. november 2009.

Martínez har spela landskampar på aldersavgrensa lag.

## Kjelder
* 
*
Addington Park

**Addington Park** er ein park i Addington i London som blir administrert av London Borough of Croydon. Parken er godt forbunde med kollektivtransport, i hovudsak med buss og sporvogn. I parken er det eit historisk landskap, ein idrettspaviljong, leikeplass, toalett og iskremkioskar. Utanfor finst det òg ein parkeringsplass.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Addington Park|Addington Park]]» frå , den 30. mars 2009.*
Surdeig

**Surdeig** er ein kultur der gjærsopp og mjølkesyrebakteriar vert dyrka i ein mjøldeig. Denne kulturen vert nytta til å heve brød. Gjærsporar og mjølkseyrebakteriar finst naturleg i mjøl, og ein kan dyrke fram ein kultur ved å blande mjøl og vatn og la blandinga gjennomgå ein naturleg fermentering.

For å få ein god surdeig gjeld det å dyrke fram ein god kultur. Det får ein lettast frå ein annan surdeig. Alternativt kan ein finne han i naturen; i mjølk eller i frukter. Ein kan halde liv i kulturen så lenge ein vil, ved å gøyme han kjølig og mate han med jamne mellomrom, minst ein gong i månaden.

Brøddeig med surdeig vil få andre bakeeigenskapar enn vanleg gjærdeig. Surdeigbrød vil derfor få ein annan struktur og smak.

## Bakgrunnsstoff
* NRK: Surdeig og kaldheving
* Arne Skaug Olsen: Surdeig - en innføring og en case-study
Artillery Ground

**Artillery Ground** er ein cricketbane i Finsbury. Han er ein av dei mest sentrale cricketbanane i London, rett nord for City of London. Banen har vore i bruk lenge, og det var London Cricket Club som nytta han som heimebane. I dag er ikkje banen lenger i profesjonell bruk når det gjeld cricket; det blir spelt cricket om sommaren, medan grassletta blir brukt til fotball og rugby om vinteren.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Artillery Ground|Artillery Ground]]» frå , den 30. mars 2009.*
Nattverdsoblat

**Nattverdsoblat**, eller **hostie** (av latin *hostia*, 'offer') i Den katolske kyrkja, er ein brødbit som vert bruka under nattverden. Tradisjonelt vert oblatane baka av kveitemjøl og vatn. I reformerte kyrkjer spelar ingrediensane oftast mindre rolle. 

Nattverdsbrødet er i den vestlege kyrkja normalt usyra brød, slik at det ikkje har skjedd nokon hevingsprosess. Av praktiske årsaker brukar ein normalt utstansa skiver, eit par millimeter tjukke og med ein diameter på 2-3 centimeter. I enkelte kyrkjer er det vanleg at presten under konsekrasjonen brukar ein større oblat. 

I de austlege kyrkjene er det normalt å bruke syra brød; dette var eit sentralt spørsmål under det store skismaet 1054. Også i vestlege kyrkjer er det i nyare tid blitt meir vanleg å bruke brød av konvensjonell form, og bryte opp brødet som ein del av førebuinga til måltidet.

I Den katolske kyrkja lærer ein at brødet i nattverden gjennomgår ein total og permanent forvandling til Kristi lekam, og derfor har ein den største respekten overfor konsekrerte hostiar. Dei vert gøymde i eit tabernakel, og dei kan bli utstilte og tilbedne. Innan luthersk teologi reknar ein også at brødet under nattverdsutdelinga vert Kristi kropp, men ikkje på ein slik måte at det ikkje enno er brød. 

Sidan 1888 er alle norske nattverdsoblater i Den norske kyrkja blitt laga ved Diakonissehusets oblatbakeri - det vert produsert om lag 1,5 millionar oblater kvart år.

## Referansar


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nattverdsoblat|Nattverdsoblat]]» frå , den 30. mars 2009.*
Usyra brød

**Usyra brød** er brød baka utan surdeig eller gjær. Usyra brød er eigentleg ei form for flatbrød, men i religiøs samanheng meiner ein brød som minner om brødet jødane i all hast måtte baka før utferda frå Egypt. 

* Ein massá (hebr. מַצָּה *maṣṣā*) er usyra brød bruka ved jødisk feiring av Pesah.
* Ein nattverdsoblat er usyra brød framstilt for utdeling ved nattverd i kyrkja. 

I Bibelen vert påska kalla høgtida med usyra brød; i eldre omsetjingar søtebrødhelgi.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
Fred Vargas

**Fred Vargas** () er ein fransk historikar og forfattar.

Vargas blei fødd i Paris med namnet Frédérique Audoin-Rouzeau. Ho utdanna seg som arkeolog og spesialist på mellomalderen, og har mellom anna skrive eit verk om Svartedauden. 

Det er likevel som krimforfattar ho har hausta størst merksemd. Ho har fått fleire prisar for kriminalromanane sine og vert omtala som den fransk krimdronninga. I Noreg er bøkene om politifullmektig Jean-Baptiste Adamsberg kjende, ettersom dei til no (2009) er dei einaste som har vorte omsett til norsk.

## Bibliografi
* *Les jeux de l'amour et de la mort* (1986)
* *L'homme aux cercles bleus* (1991), norsk *Mannen med de blå sirklene* (2003)
* *Ceux qui vont mourir te saluent* (1994)
* *Debout les morts* (1995)
* *Un peu plus loin sur la droite* (1996)
* *Sans feu ni lieu* (1997)
* *L'homme à l'envers* (1999), norsk *Varulven* ((2004)
* *Les quatre fleuves*, teikneserieroman (2000) (Edmond Baudoin)
* *Petit Traité de toutes vérités sur l’existence*, essay (2001)
* *Pars vite et reviens tard* (2001), norsk *Stikk av og bli borte lenge* (2005)
* *Coule la Seine* (2002)
* *Critique de l'anxiété pure* (2003)
* *La vérité sur Cesare Battisti* – sakprosa (2004)
* *Sous les vents de Neptune* (2004), norsk *Neptuns tenner* (2007)
* *Dans les bois éternels* (2006), norsk *Den tredje jomfru* (2008)
* *Un lieu incertain* (2008)
Don't Stop av The Rolling Stones

«**Don't Stop**» er ein song av the Rolling Stones frå det doble samlealbumet deira *[[Forty Licks]]* frå 2002. Songen vart gjeven ut på singel dette året.

Songen er tilskriven songar Mick Jagger og gitarist Keith Richards, men vart hovudsakleg skriven av Jagger. Songen vart skriven då Jagger førebudde seg til albumet sitt *[[Goddess in the Doorway]]* frå 2001.

Songen er ein likefram rockelåt med eit tradisjonellt opningsriff av Richards. «Don't Stop» omhandlar eit røft kjærleiksforhold mellom songaren og kjærasten hans: 

Innspelinga av songen starta tidleg sommaren 2002 i Guillaume Tell Studios i Suresnes i Frankrike. Med Jagger på solovokal speler både Richards og Ron Wood gitar. Charlie Watts speler trommer, Darryl Jones bass og Chuck Leavell spelar keyboard.

Songen kom ut 16. desember 2002 og nådde 36. plass i Storbritannia. Songen vart spelt under Licks-turneen i 2002 og 2003. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Don't Stop (The Rolling Stones song)|Don't Stop (The Rolling Stones song)]]» frå , den 30. mars 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Streets of Love

«**Streets of Love**» er ein song av The Rolling Stones på albumet *[[A Bigger Bang]]* frå 2005. Han vart gjeven ut som singel i lag med songen «Rough Justice» den 22. august 2005. 

«Streets of Love» er ein prangandane powerballade med sparsamt, gitarbasert arrangement og eit refreng sunge i falsett. Songen vart ikkje ein stor hit i USA, men gjekk til topps i SPania og nådde Topp 10 i Argentina, Nederland, Danmark, Sverige, Belgia, Finland, Canada og Topp 20 i Noreg, Tyskland, Storbritannia, Hellas og Italia. 

«Streets of Love» er ein av få songar Rolling Stones gav løyve til å nytte i reklame. Han vart nytta i ein fjernsynsreklame for mobilselskapet Vodafone Italy. Musikkvideoen til songen vart spelt inn i nattklubben Zaphod Beeblebrox i Ottawa i Canada. 

## Innhald
*7" VS1905, CD VSCDT1905
#«Streets of Love» - 5:10
#«Rough Justice» - 3:11

## Medverkande
*Vocals og elektrisk rytmegitar: Mick Jagger
*Acoustic gitar: Keith Richards
*Elektrissk sologitar: Ron Wood
*Trommer: Charlie Watts

;Andre medverkande
*Bass: Darryl Jones
*Piano og orgel: Chuck Leavell & Matt Clifford
*Strykarar og programmering: Matt Clifford

## Salslister

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Streets of Love|Streets of Love]]» frå , den 30. mars 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Songtekst
Rough Justice

«**Rough Justice**» er opningssporet på albumet *[[A Bigger Bang]]* av det engelske rockebandet The Rolling Stones frå 2005. 

Han er skriven av Mick Jagger og Keith Richards. I følgje Richards drøymde han riffet i songen.

Songen er ein streit rockesong og fortel ei soge om eit røft kjærleiksforhold mellom songaren og kjærasten hans: 

Innspelinga starta i La Fourchette, Posé sur Cisse i Frankrike i juni 2005. Jagger song vokal og spelte elektrisk rytmegitar, Richards spelte rytmegitar, inkludert riffet. Ronnie Wood spelar glidegitar, Darryl Jones bass, Charlie Watts trommer og Chuck Leavell piano.

«Rough Justice» vart gjeven ut på singel i lag med «Streets of Love» den 22. august 2005. Han nådde 15. plass på den britiske singellista. 

Songen vart mykje spelt på A Bigger Bang-turneen og er med på den siste DVD-utgjevinga deira, *[[The Biggest Bang]]*. Han var òg ein av tre songar the Stones spelte u pausen på Super Bowl XL, men ordet «cocks» vart sensurert av ABC under sendinga.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rough Justice (The Rolling Stones song)|Rough Justice (The Rolling Stones song)]]» frå , den 30. mars 2009.*
Rain Fall Down

«**Rain Fall Down**» er ein song av The Rolling Stones frå albumet deira *[[A Bigger Bang]]* frå 2005. 5. desember 2005 vart han gjeven ut som den andre singelen frå albumet. Singelen nådde 33. plass i Storbritannia. 

Musikalsk er songen ein enkel funk/disco-song med ein «Miss You»-liknande rytme og skrapande gitarriff. 

## Innhald
*7" VS1907, CD VSCDX1907
#«Rain Fall Down» – 4:54
#«Rain Fall Down» (will.i.am Remix)
#«Rain Fall Down» (Ashley Beedle's 'Heavy Disco' Vocal Re-Edit)
CD VSCDX1907 0094634858021 (Nederland)
#«Rain Fall Down» (will.i.am Remix) – 4:04
#«Rain Fall Down» (Radio Edit) – 4:00
#«Rain Fall Down» (Ashley Beedle's 'Heavy Disco' Radio Edit) – 4:04
*12" VST1907
#«Rain Fall Down» (will.i.am Remix)
#«Rain Fall Down» (Ashley Beedle's 'Heavy Disco' Vocal Re-Edit)

## Salslister

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rain Fall Down|Rain Fall Down]]» frå , den 30. mars 2009.*
Biggest Mistake

«**Biggest Mistake**» er ein song av The Rolling Stones frå albumet *[[A Bigger Bang]]* frå 2005. Han vart gjeven ut som den tredje singelen frå albumet den 21. august 2006. Singelen nådde 51. plass i Storbritannia. 

Songen er tilskriven Mick Jagger og Keith Richards og er ein popsong med eit akustisk gitar-basert arrangement og tekst som fortel ei soge om ein eldre mann som forelskar seg, men som så forlet partnaren sin. 

## Innhald
;CD
#«Biggest Mistake» – 4:07
#«Dance (Pt.1)» (live) – 6:01 (Olympia, Paris, 11. juli 2003)
#«Before They Make Me Run» (live) – 3:54 (Olympia, Paris, 11. juli 2003)

;7"
#«Biggest Mistake» – 4:07
#«Hand of Fate» (live) (Olympia, Paris, 11. juli 2003)

## Salslister

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Biggest Mistake|Biggest Mistake]]» frå , den 30. mars 2009.*
Sweet Neo Con

«**Sweet Neo Con**» er in song av The Rolling Stones frå albumet *[[A Bigger Bang]]* frå 2005. 

Songen kom i fokus i media på grunn av tekstlinjer som:

Vokalist Mick Jagger nekta først for at songteksten var retta mot George W. Bush, president i USA på den tida. I september 2005 vart Jagger intervjua av musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]*, der han forklarte at han ikkje likte å snakke om andre land sine presidentval, men at det no etter valet var mogeleg for han å stadfeste kven songen var retta mot. 

Songen er hovudsakleg skriven av Jagger med Jagger på vokal, munnspel, bass og gitar i lag med Richards på gitar og Charlie Watts på trommer.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sweet Neo Con (song)|Sweet Neo Con (song)]]» frå ,  den 30. mars 2009.*
Den store hungersnauda i Irland

**Hungersnauda i Irland** (engelsk *The great Famine*, irsk *An Gorta Mór* eller *An Drochshaol*) var ei stor hungersnaud på Irland frå 1845 til 1849. Hungersnauda kom som følgje av at kraftige tørråteåtak på poteten hadde øydelagt store delar av potetavlingane til irane. 

På den tida var poteten den viktigaste næringskjelda til folket på Irland. Den hardhendte innkrevinga av landskyld som jordeigarane gjennomførte også i desse naudsåra, var med å forsterke følgjene av hungeren, og har heilt opp til vår tid vore med å byggje opp ein grunnleggjande mistillit mot engelskmenn blant irane. Ein reknar med at mellom  og  irar døydde som direkte eller indirekte følgje av hungeren. Endå fleire såg seg nøydde til å forlate Irland når livsgrunnlaget var borte. I store flokkar emigrerte dei til England, USA, Canada, og Australia. Folketalet har aldri sidan nådd opp mot nivået det hadde før hungersnauda braut ut.
Anders T. Andersen

**Anders Torgeir Andersen** () er ein norsk skodespelar og regissør, og har vore ein del av den kunstariske leiinga ved Torshovteatret sidan 2007. Han har tidlegare fått merksemd som regissør av fjernsynsserien *[[Fjernsynsserien Berlinerpoplene|Berlinerpoplene]]* etter romanen til Anne B. Ragde med same namn. 

Andersen har teaterutdanninga si frå Storbritannia, og byrja som skodespelar ved Nationaltheatret i 2000. Då spela han i *[[Fruen fra havet]]*. To år seinare var han med i *[[Hva dere vil]]*. Deretter følgde *[[Kirsebærhaven]]* i 2003, *[[Vildanden]]* i 2004 og *[[Til Damaskus]]* i 2006. Før dette hadde han vore med i ei oppsetjing av *[[Hedda Gabler]]* ved Hålogaland Teater i 1997. Og før han nokre år seinare vart teaterinstruktør, spela han også i *Faust* ved Torshovteatret i 2007.

Han debuterte som teaterregissør i 2008 med stykket *[[Jokkes verdiløse menn]]*, som er skrive av Christopher Nielsen. Andersen medverkar også i Nielsen sin animasjonsserie *[[To trøtte typer]]* og animasjonsfilmen *[[Slipp Jimmy fri]]*.

Anders T. Andersen var òg med i filmen *[[Gåten Knut Hamsun]]* (1996), der han spela Arild Hamsun. Han har også hatt ei rekkje biroller i norske filmar.

## Kjelder
* Knut Olav Åmås [red.]: «Andersen, Anders T.» i *Hvem er hvem?* (Aschehoug, 2008)
Albumet Shine a Light

***Shine a Light*** er filmmusikken til Rolling Stones-filmen konsertfilmen med same namn, regissert av Martin Scorsese. Albumet kom ut i april 2008 i to forskjellige utgåve, ei dobbel og ei enkel. 

## Historie
*Shine a Light* er det niande konsertalbumet av The Rolling Stones. Samlina, og dei to konsertane frå 2006 musikken er henta frå, inneheld ingen songar frå albumet *[[A Bigger Bang]]* frå 2005, det siste studioalbumet deira. Dobbelplateutgåva inneheld alt bortsett frå to songar som vart spelt dei to kveldane, «Undercover of the Night» (bonusspor på den japanske utgåva) og «Honky Tonk Women».

Rolling Stones hadde med seg gjesteartistane Jack White frå The White Stripes, som spelar på «Loving Cup»; Christina Aguilera som er med på «Live with Me»; og bluesartisten Buddy Guy some spelar på Muddy Waters sin «Champagne and Reefer».

Albumet vart godt teke imot, særleg i Storbritannia, der det gjekk heilt til andreplass, den høgaste plasseringa til eit konsertalbum av Rolling Stones sidan *[[Get Yer Ya-Ya's Out! The Rolling Stones in Concert|`Get Yer Ya-Ya's Out!´]]* i 1970. I USA nådde albumet 11. plass og i Noreg 10. plass. 

## Innhald

### Enkel utgåve
		

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shine a Light (album)|Shine a Light (album)]]» frå , den 30. mars 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Offiselt presseskriv på RollingStones.com
Rock Island Line

«**Rock Island Line**» er ein amerikansk blues/folkesong som først vart spelt og spelt inn av Lead Belly i 1930-åra. Songen har sidan vorte spelt av mange andre artistar. Songen omhandlar hovudsakleg Chicago, Rock Island og Pacific-jernbanen.

Refrenget er som følgjer:



The Rock Island Line is a mighty good road 
The Rock Island Line is the road to ride 
The Rock Island Line is a mighty good road 
If you want to ride you gotta ride it like you find it 
Get your ticket at the station for the Rock Island Line



## Historie
Lead Belly og John og Alan Lomax høyrde visstnok songen første gong frå ein straffangar i eit fengsel då dei var på ei reise i 1934-1935. Han vart sungen a cappella. Lead Belly omarrangerte songen.}} 

* Lonnie Donegan si innspeling vart gjeven ut i 1955 og markerte starten på den britiske skiffle-perioden. Donegan tilskreiv ikkje Lead Belly som låtskrivar, sjølv om arrangementet var det same. 
* Pete Seeger spelte ein -versjon av songen, medan han hogde ved, for å syne opphavet til songen som arbeidssong.

## Versjonar
«Rock Island Line» har vorte spelt av:

### 1930-åra
* Lead Belly spelte inn songen i Washington, D.C. den 22. juni 1937, den første av mange innspelingar han gjorde gjennom karrieren.  

### 1950-åra
* Odetta som ein del av duoen Odetta and Larry på *[[The Tin Angel]]* 1954

* Lonnie Donegan - singel (1955)
::I juli 1954 spelte Donegan inn denne raske versjonen av «Rock Island Line» med Chris Barber's Jazz Band. Han vart den første debutsingelen som selde til gull i Storbritannia og nådde Topp 10 i USA. 

* Bobby Darin - singel (1956)
::*Bobby Darin sin debutsingel var ei innspeling av «Rock Island Line» i 1956 med rytmeakkompagnement av [[Jack Pleis]].*

* The Weavers - *The Weavers' Greatest Hits* (1957)

* Johnny Cash - *[[Johnny Cash with His Hot and Blue Guitar]]* (1957)

* Milt Okun - *America's Best Loved Folk Songs* - Baton BL1203 (1957)

* Johnny Horton - *1956-1960* (1957) 

### 1960-åra
* The Brothers Four - *The Brothers Four Song Book* CS8497 (1961) 

* Stan Freberg - *The Best of Stan Freberg* (1963) 

* Ramblin Jack Elliot - «Young Brigham» (1968)

### 1970-åra
* Harry Belafonte 
* Johnny Cash - singel på albumet *[[Rock Island Line av Johnny Cash|Rock Island Line]]* (1970) 
::*Denne singelen nådde 93. plass i USA og 35. plass på [[Hot Country Songs|Country-lista]]).*
* John Lennon - akustisk på *The Lost Lennon Tapes*.

### 1980-åra
* The Knitters - *Poor Little Critter on the Road* (1985)
* Mano Negra - *Patchanka* (1988)
* Little Richard & Fishbone - *Folkways: A Vision Shared -- A Tribute To Woody Guthrie og Leadbelly* (1988)

## Bakgrunnsstoff
* «Rock Island Line» on Allmusic
* Oldielyrics.com, Lonnie Donegan si utgåve av «Rock Island Line»
* A Mighty Good Road: Minnesota Public Radio

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rock Island Line (song)|Rock Island Line (song)]]» frå , den 30. mars 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Merr

Ei **merr** (norrønt *merr*) eller **hoppe** (knytt til verbet ‘å hoppa’) er eit hodyr i hestefamilien. Ordet blir brukt for hest, esel, muldyr og mulesel. Blir merra brukt i avl, blir ho kalla avlsmerr, og ei yngre merr blir kalla ei «fylje».

## Lynne
Merrar blir rekna for å vere lettare å handtere enn hingstar, men merrane har også ein tendens til å kunne vere strie og uviljuge, spesielt når dei nærmar seg brunst.

## Bruk
Merrar blir brukt i all hestesport, sjølv om det er somme som føretrekkjer hingstar framfor merrar. Beduinane føretrekte merrar under sine tokt, fordi hingstane ville vrinske til hestane i motstandarane sin leir, medan merrane heldt stilt.

Merrar er også brukt til mjølkeproduksjon, spesielt blant nomadar og tidlegare nomadefolk i Sentral-Asia. Gjæra merramjølk, kjent som kumis, er nasjonaldrikken i Kirgisistan. Merramjølk blir også produsert i Noreg.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hoppe|Hoppe]]» frå , den 30. mars 2009.* 


## Bakgrunnsstoff
Slaget om Vinjesvingen

**Slaget om Vinjesvingen** fann stad i mai 1940 i Vinje kommune i Telemark. Det var ein av dei to siste stadene i Sør-Noreg at norske styrkar gjorde motstand under invasjonen i Noreg under andre verdskrigen, ved sida av Hegra festning i Trøndelag. 

## Strategien
Under kommando av løytnant Thor O. Hannevig heldt dei norske stillinga mot overlegne tyske styrkar fram til 5. mai 1940. Hannevig hadde sikra seg forsyningar av våpen, utstyr og drivstoff frå militære lager på Heistadmoen kort tid føre dei tyske styrkane nådde Kongsberg. Utstyret vart frakta til Vinje og Vågsli i Telemark, der Hannevig etablerte ein militærstyrke som vart kjend under namnet Telemark infanteriregiment. Plana gjekk ut på å hindre tysk frammarsj vestover gjennom Telemark og Setesdal, og å støtte alliert innmarsj frå vest. 

## Norske våpen
Det norske forsvaret var basert på Krag-Jørgensen-gevær ( bolt action rifles) og Madsen maskingevær Madsen light machine guns, Colt M/29 heavy machine guns, 81 mm mortars i tillegg til landminer og dynamitt for å sprengje bruer og vegar. 

## Slaget
Full mobilisering vart gjennomført i området, og på det meste talde styrken kring 300 mann, men talet varierte. Det var fleire trefningar mellom norske og tyske styrkar. Dei norske forsvararane sprengde bruer og øydela vegar for å forseinke den tyske framrykkinga. 

Hovudslaget fann stad frå 3. til 5. mai. Store tyske styrkar tok del i åtaket, og dei tyske tapa var vesentlege. Da dei norske styrkane fekk nyheita om at heile Sør-Noreg hadde kapitulert og dei allierte hadde gjeve opp etter slaget i Åndalsnes, tok Hannevig initiativ til forhandlingar om overgjeving. 

Slaget om Vinjesvingen hadde stor symbolsk tyding under okkupasjonen og gav styrke under ein deprimerande okkupasjon. 

## Referansar
*
Hingst

Ein **hingst** er eit hanndyr i hestefamilien. Ordet blir brukt for hest, esel, muldyr og mulesel. Ein hannhest kan òg kallast berre **hest**. Hodyret er ei hoppe. Ein hingst som har blitt kastrert blir kalla vallak. 

Hingstar har ein meir muskuløs fysikk og er meir temperamentsfulle enn hopper og vallakar.
Vallak

Ein **vallak** er ein hingst (hannhest) som har blitt kastrert. Hingstane blir kastrert for å få ein rolegare hest, ein som er enklare å handtere. Ofte kan dette også bidra til at hesten kan stå saman med andre, vere rolegare på bana, konsentrere seg meir på treninga o.l. Ein vallak blir også kalla **jelk**.
Muldyr

**Muldyr** er ei krysning mellom ein eselhingst og ei hoppe av hest. Ei krysning av ei eselhoppe og ein hingst av hest blir kalla mulesel. Muldyr blir brukte som trekk-, laste- og ridedyr. 

Eit muldyr er for det meste noko større enn eit mulesel, men finst, som mulesel, i alle storleikar - for ein stor del avhengig av størrelsen på foreldra.

Eit muldyr er vanlegvis ikkje i stand til å få avkom: Det er berre få kjende tilfelle der ei muldyr-hoppe har fått avkom, og det er ingen kjende tilfelle av at muldyr-hingstar har fått avkom. Dette fordi eit esel har 62 kromosom, ein hest har 64. Muldyret får dermed 63 kromosom, noko som skapar store vanskar når det skal lagast kjønnsceller med halvparten av dei 63 kromosoma.
Mulesel

Eit **mulesel** er avkommet etter ein hingst av hest og ei eselhoppe. Den liknar på det meir vanlege muldyret, som er avkommet etter ei hoppe av hest og ein eselhingst.

Eit mulesel er for det meste noko mindre enn muldyr, men finst, som muldyr, i alle storleikar - for ein stor del avhengig av størrelsen på foreldra. 

Eit mulesel er ikkje i stand til å få avkom: Det er berre eitt kjent tilfelle der ei mulesel-hoppe har fått avkom, og det er ingen kjende tilfelle av at mulesel-hingstar har fått avkom. Dette fordi eit esel har 62 kromosom, ein hest har 64. Muleselet får dermed 63 kromosom, noko som skapar store vanskar når det skal lagast kjønnsceller med halvparten av dei 63 kromosoma.

## Bakgrunnsstoff
* The American Donkey and Mule Society
* Why Not Hinnies?

## Fotnotar


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mulesel|Mulesel]]» frå , den 30. mars 2009.*
Kastrering

**Kastrering**, **kastrasjon** eller **gjelding** er eit inngrep der delar av eller alt av kjønnsorgana på eit dyr eller eit menneske blir fjerna. Det blir gjort på dyr for at dei skal bli ufruktbare eller for å roe dei ned. Vanlegvis er det snakk om å fjerne testiklane til hanndyr. I hodyr fjernar ein eggstokkane, som er eit noko større inngrep. Det har vore mest vanleg å kastrere produksjonsgris for slakt, men også hestar, oksar, kattar og hundar blir kastrerte. 

## Kastrering av dyr

Visse dyr er det tradisjon for å kastrere, og dei kastrerte dyra har fått eigne namn. Vallak viser til ein kastrert hest, galt kan visa til ein kastrert gris, og kapun og hanrei er namn på kastrerte hanar.

Ein har kastrert større dyr, som hestar og oksar, for at dei skal kunne brukast som rolege trekk- og ridedyr.

Mindre husdyr blir gjerne kastrert for å hindra avsmak på kjøtet. Kastrering av gris skjer for å unngå den såkalla «rånelukta», ei lukt og ein smak som oppstår når hanngrisen blir kjønnsmoden, og som gjer at kjøtet frå råner ikkje er etande. Kastrasjonen skjer difor når grisungane er små (før fylte fire veker). Frå 2009 blir det forbode å kastrere grisungar i Noreg, viss det ikkje finst medisinske grunnar til å gjere det.

Kjæledyr som hund og katt kan kastrerast for å få ned talet på dyreungar og hindra uønskt åtferd som slåsting, revirmarkering og at dyra stikk av. Kastrering av hund er vanleg i nokre land, men er i Noreg forbode om det ikkje finst ein god grunn til å kastrere. Det er derimot lovleg og vanleg å kastrere kattar.

## Kastrering av menneske
Kastrasjon har også blitt utført på menneske iblant. Ein kastrert mann blir kalla ein evnukk. I dag blir slik kastrasjon sett på som å vere i strid med allmenn etikk.

## Sjå også
* Kastratsongar
* Sterilisering

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kastrasjon|Kastrasjon]]» frå , den 30. mars 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Rovde

**Rovde** er ein kyrkjestad og tidlegare sjølvstendig kommune i Møre og Romsdal fylke. I 1837 var Rovde del av Herøy formannskapsdistrikt.

1. januar 1905 vart Rovde skild ut frå Sande som eigen kommune med 610 innbyggarar. Sande var allereie 1. januar 1867 skild ut frå Herøy som eigen kommune.

1. januar 1964 vart Rovde kommune delt, og den delen av kommunen som låg på Gurskøya, saman med gardane Brekke, Seljeset og Skoge i Gurskedalen i Herøy kommune, og dåverande Sande kommune, vart slått saman til den nye Sande kommune. Den delen av Rovde som gjekk inn i Sande, hadde 562 innbyggarar.

Frå same dato vart Rovdestranda med 436 innbyggarar slått saman med Syvde og Vanylven kommunar til den nye Vanylven kommune.

Riksveg 652 går gjennom Rovdestranda.

Rovde kyrkje er frå 1872.

## Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for gamle Rovde kommune frå 1905 til 1964:**

## Sjå også
Ordførarar i Rovde

## Næringsliv
* Rovde møbelfabrikk  produserer møblar og inventar til skip.
* Rovde Shipping starta med frakt av sand, er no ein del av Siem Offshore (supplyskip).

## Fotnotar
Ashburton Playing Fields

**Ashburton Playing Fields** er ein leikeplass og ein idrettsplass på Woodside i London. Han blir administrert av London Borough of Croydon. Ein kan koma til plassen ved hjelp av sporvogn i Tramslink-systemet. På området finst det fotballbanar med garderobar i tillegg til ein tradisjonell leikeplass for born.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ashburton Playing Fields|Ashburton Playing Fields]]» frå , den 31. mars 2009.*