Glomma

**Glomma** eller **Glåma** er den lengste elva i Noreg med ei lengd på 604 km. Ho er ei meanderelv. Elva har utspringet sitt i Aursunden nordaust for Røros og munnar ut i Oslofjorden ved Fredrikstad. Glomma er hovudelv i vassdraget med same namn, som har eit totalt nedslagsfelt på 42&nbsp;441 km&sup2; (der 422 km&sup2; ligg i Sverige). 

Både Glomma og Glåma er autoriserte og brukt av Statens kartverk. Båe namneformene går attende på *Glauma*, jamfør norrønt *Glaumr*, òg *Raumelf*; både *glaumr* og *raumr* tyder «larm, dunder»).

I mai-juni 1995 vart Glomma råka av den største flaumen på over 100 år. Flaumen fekk namnet Vesleofsen, sidan stort sett berre flaummerka frå Storofsen i 1789 var synlege over vassflata.

## Bruken av elva

Det har vorte fløyta tømmer på Glomma i lange tider. Fløytinga var på topp i 1952, då 14 millionar stokkar gjekk igjennom Glennetangen lense. Fløytinga stoppa ikkje før i 1985. Ved Eidet vart det bygd ein tømmertunnel for å leie tømmerstokkar som hadde drive inn i Vestvatnet vidare ned til Visterflo.

Vassdraget står for 10 TWh i årleg kraftproduksjon, som er 10 % av vasskraftproduksjonen i Noreg.

Glomma har vorte smitta av krepsepest, og bestanden av edelkreps har ikkje teke seg opp att trass i lang tids forbod mot krepsefiske. Fisket elles er godt. Gjedde, aure, sik, åbor, mort, brasme, laue, gjørs, regnbogeaure og lake er fiskeslag som det er mogeleg å fiske etter her.

## Flaumhistorie i Glomma

Flaumstein med merking av maksimal vassføring ved storflaumane er reist på Norsk Skogmuseum. Storofsen i 1789 er den største registrerte flaumen i Glomma. 31. mai 1995 kulminerte Vesleofsen med eit nivå 61 cm under flaumen i 1789. Dette var 9 cm høgare enn storflaumen i 1934.

## Glåma i Trøndelag
I austre enden av Aursunden startar Glåma løpet sitt og passerer tettstaden Glåmos like etter utløpet frå Aursunden. Sideelva Orva som kjem frå Orvsjøen renn inn i Glåma ved Orvos.

Hitterelva (som kjem frå Djupsjøen/Stikkelen) og Håelva (som kjem frå Feragen/Håsjøen) renn inn i Glåma like ved Røros før Glåma passerer fylkesgrensa inn i Os i Østerdalen. I Trøndelag renn Glåma berre i Røros kommune.

Glåma i Trøndelag er verna i samsvar med Verneplan IV for vassdrag.

## Glåma i Innlandet

Elva vert kalla *Glåma* sørover til Elverum og *Glomma* når ho renn inn i Solør like etter Elverum, før ho så renn inn i Odalen. Frå omtrent Alvdal til Solør vert dalføret kalla **Østerdalen** så **Glåmdalen** eller **Glomdalen**. *Døme: [[Glomdalsmuseet]] i Elverum; avisa [[Avisa Glåmdalen|Glåmdalen]] i [[Kongsvinger]]; [[Glommen skogeierforening]].* 

Viktigaste sideelv er Rena, som kjem frå Rendalen og renn saman med Glåma ved Rena i Åmot kommune etter å ha følgd eit parallelt løp i om lag 165 km. 

20 km sør for Alvdal ligg Høyegga dam, ei 175 m brei og 10 m høg betongdemning der vatnet frå Glåma vert ført i ein 28 km lang tunnel til Rendalen kraftverk. Vatnet som vert tilført Glåma via elva Rena, har såleis delvis utspringet sitt i Glåma.

Glåma renn gjennom

* Os i Østerdalen
* Tolga
* Tynset - tilførsel frå sideelva Tunna som kjem frå Kvikne
* Alvdal - tilførsel frå sideelvene Auma frå Tylldalskjølen, og Folla/Grimsa som renn gjennom Folldal/Grimsdal
* Rendalen
* Stor-Elvdal - tilførsel frå sideelvene Atna frå Atnedalen, Imsa frå Imsdalen
* Åmot tilførsel frå sideelvene Rena og Åsta frå Åstadalen
* Elverum
* Våler
* Åsnes - tilførsel frå sideelva Flisavassdraget som omfattar Ulvåa, Flisa, Kynna og Haslåa som renn ut ved tettstaden Flisa 
* Grue
* Kongsvinger
* Sør-Odal - tilførsel frå sideelva Oppstadåa som kjem frå Storsjøen i Odalen 

Med sideelvane (*inkludert Vorma*) dekker Glomma så å sei heile Hedmark, med unntak av Trysil/Engerdal, små område i Tynset (Kvikne) og Eidskog, samt Rotna og Røgden vassdraga aust på Finnskogen. Når det er storflaum kan noko av flaumvatnet renne inn i Eidskog og dermed ende opp i Vänern og til slutt Göteborg, eit løp som er langt lengre.

## Glomma i Akershus

Etter å ha gått inn i Akershus passerer elva Funnefoss kraftanlegg i Nes kommune og Rånåsfoss kraftstasjon i Lillestrøm kommune.

Viktigaste sideelv er Vorma (med avløp frå Gudbrandsdalslågen og Mjøsa), som renn saman med Glomma ved Vormsund i Nes. Ved elvemøtet ligg Nes kyrkjeruiner. 

Ved Sørumsand ligg Bingsfoss der det ligg eit kraftverk. Nedre Romerike Vannverk (NRV) tar vatn frå Bingsfoss og forsyner 100&nbsp;000 abonnentar med drikkevatn.

Ved Fetsund går elva ut i sjøen Øyeren.

I Akershus renn Glomma i følgjande kommunar:

* Nes
* Lillestrøm
* Rælingen
* Enebakk

## Glomma i Østfold

:*Sjå òg [[Mingevannet]], [[Ågårdselva]] og [[Visterflo]].*

Ved Sarpsborg ligg Sarpefossen. 

Glomma deler seg i to løp, der det austre løpet går gjennom Sarpsborg og vidare til Fredrikstad. Det vestre løpet går gjennom Mingevannet i Sarpsborg, Isnesfjorden til Visterflo. Løpet frå Isnesfjorden til Visterflo heiter Ågårdselva. Like før Visterflo deler det vestre løpet seg i to, eit «hovudløp» som går til Rolvsøysund, der det igjen møter Glomma sitt austre løp, og eit mindre sideløp som går via Skinnerflo i Råde og renn ut i Fredrikstad.
Industrien i Sarpsborg var i stor grad basert på vasskraft frå Sarpefossen, den mest vassrike fossen i Nord-Europa, som i dag renn tvers igjennom sentrum av byen.

I Østfold renn Glomma gjennom følgjande kommunar:

* Trøgstad
* Spydeberg
* Askim
* Eidsberg
* Skiptvedt
* Rakkestad
* Sarpsborg
* Råde
* Fredrikstad

## Bakgrunnsstoff

* http://www.glommaguiden.com/
* miljostatus.no

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Glomma|Glomma]]» frå , den 1. mai 2008.*