open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gisle Fenne

**Gisle Fenne** () er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Voss herad. Det beste resultatet hans i internasjonale tevlingar er sølvmedaljen i verdsmeisterskapen på 20 km i 1989. Fenne hadde mange harde oppgjer i sporet og på standplassen mot Eirik Kvalfoss i løpet av karrieren. Han var i noregstoppen frå 1984 til 1994, og vart to gonger noregsmeister på 20 km. Fenne var kjend som ein framifrå skyttar, men klarte ikkje alltid å følgja dei beste i sporet. Ein periode var han skytetrenar for det norske landslaget i skiskyting. Han er far til skiskyttaren Hilde Fenne.

## Aktiv
Fenne markerte seg fyrste gongen då han i 1984, på heimebane, tok bronsemedaljen på 20 km, berre Eirik Kvalfoss og Rolf Storsveen fekk betre sluttid. Frå NM 1987 i Tromsø fekk Fenne med seg ein gullmedalje på 20 km og ein sølvmedalje på sprinten, ei øving som Eirik Kvalfoss vann. Etter å ha vunne to bronsemedaljar under NM i skiskyting 1990, sikra han seg sin andre NM-tittel då han i Steinkjer i 1991 gjekk til topps på 20 km. Fenne fekk si siste NM-medalje i 1994, då både han og Ole Einar Bjørndalen enda på same tid på 20 km og fekk kvar si sølmedalje.

Under VM i skiskyting i Feistritz i 1989 skaut Fenne feilfritt og gjekk i mål på tida 59.20,8. Prestasjonen heldt til VM-sølv, ettersom han vart slått med knapt minuttet av sambygdingen Eirik Kvalfoss som fekk eitt tillegsminutt. Begge to var med på Noregs lag som tok stafett-bronsen i same meisterskapen. Året etter vart Fenne beste nordmann på 20 km i VM med ein sjundeplass. I 1991 gjekk Fenne Noreg inn til bronsemedalje på VM-stafetten i Lahti.

## Kjelder
* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
*
CrossOver Office

**CrossOver Office** er programvare som lèt mange windowsbaserte program bli køyrt på Linux-maskinar og (etter kvart) Apple Mac OS X &ndash; utan å installere Microsoft Windows.

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til CrossOver Office
Nils Ulvund

**Nils Ulvund** () er ein norsk lærar og bonde  frå Ålvundfjord i Sunndal kommune i Møre og Romsdal. Han var frå hausten 2005 til april 2006 konstituert leiar i Noregs Mållag.

Ulvund var nestleiar i Noregs Mållag under Endre Brunstad.
Amund Skiri

**Amund Robertsen Skiri** () er ein tidlegare norsk fotballspelar. 

Han har spela for:

* Aalesund 1997-2004
* Vålerenga 2005-2006
* Aalesund 2006-2012
* SK Herd 2013-2014
## Fotnotar
Prosent

**Prosent**, representert ved teiknet **%**, **tyder hundredel** eller **per hundre**. Éin prosent er altså éin hundredel av ei viss mengd. Til dømes vil éin prosent av 100 vere 1, éin prosent av 1000 vere 10, osb. 

Sjølv om prosent som regel blir skriven i intervallet null til hundre, er det òg mogleg med negative prosent ( −10 % av 42 er −4,2 ) og prosent større enn hundre ( 200 % av 42 er 84 ).

Merk at ein differanse mellom to prosentverdiar har nemning prosentpoeng. Dette medfører blant anna at standardavviket til verdiar målt i prosent skal ha prosentpoeng som nemning.

## Utrekning
Kor mange prosent x er av y, vert utrekna slik: 
:p = \frac{x}{y} \cdot 100

Kor mange p prosent av y er, vert utrekna slik:
:x = \frac{p}{100} \cdot y

## Typografi
I løpande tekst tilrår det norske Språkrådet å skrive ut ordet «prosent» i staden for å bruke prosentteiknet. Skal ein bruke prosentteikn, til dømes i tabellar, er det tilrådd å ha eit mellomrom mellom talet og prosentteiknet. I engelsk typografi er det vanleg å droppe mellomrommet mellom talet og prosentteiknet, eventuelt å ha eit lite mellomrom.

## Fallgruver
Prosentrekning er i utgangspunktet ikkje spesielt komplisert, men det er likevel ei rekkje aspektar ein bør merke seg.

### Prosentvis endring
Det må skiljast mellom *prosent av* ei mengd og *prosentvis endring* av ei mengd.
Døme:
* 20 prosent av 500 er 100
* 20 prosent auke frå 500 er ein auke frå 500 til 600
* 500 redusert med 20 prosent er 400
* Men legg vi 20 prosent på desse 400 igjen, får vi ikkje 500, men 480. No er det 400 som er utgangspunktet, ikkje 500.

### Manglande referanse
Ein prosent krev som regel ein referanse for å vere nyttig. Når det til dømes står «20 % mindre feitt» på eit matprodukt er det ikkje mogleg å vita utor dette utsegna kor mykje feitt det faktisk er i produktet. Når referansen ikkje er oppgjeve gjevast det òg rom for tolking av tydinga av utsegna. Er det 20 prosent mindre enn konkurrenten, 20 prosent mindre enn i fjor, 20 prosent mindre enn tilrådd dagsbehov, osb

### Prosent og prosentpoeng
Ei endring i prosent og i prosentpoeng er som regel svært ulikt. Sjå artikkelen om prosentpoeng.

## Sjå òg
* Promille
* Prosentpoeng

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Prosent|Prosent]]» frå , den 15. september 2011.* 


## Bakgrunnsstoff
* 
* Matematikk.net om prosentrekning.
Read-only memory

**Read-only memory** (**ROM**) er ei form for minne i ei datamaskin som vert nytta for å lagra program og/eller data som ikkje skal endrast under bruk. Nokre typar ROM kan skrivast (programmerast) berre éin gong, medan andre typar kan reprogrammerast (overskrivast).  

## Typar ROM
Tradisjonelle ROM-brikker som er programmerte på førehand får innhaldet sitt i produksjonsprosessen, og kan ikkje endrast seinare. Men det finst andre typar ROM baserte på halvleiarar:

* PROM (Programmable Read-Only Memory)
* EPROM (Erasable Programmable Read-Only Memory)
* EAROM (Electrically Alterable Read-Only Memory)
* EEPROM (Electrically Erasable Read-Only Memory)

## Sjå òg
* RAM
Thomas Holm

**Thomas Holm** () er ein norsk fotballspelar. Han var sentral midtbanespelar for Fredrikstad og har òg spela på landslaget. Han er halvbror til Daniel Fredheim Holm.

## Karriere
Som juniorspelar spelte Holm i Vålerenga.

Seniorspelar:
* 1998-2001 Heerenveen
* 2001-2002 Veendam
* 2002-2007 Vålerenga
* 2008-2013 Molde
Random Access Memory

**RAM**, frå engelsk **r**andom-**a**ccess **m**emory, er ein type minne i ei datamaskin som blir nytta til å lagra data og programinstruksjonar når maskina er i drift og vert ofte kalla arbeids-RAM. Dette direktelageret kan addresserast vilkårleg (lesast/skrivast frå/til ein vilkårleg addresse). Moderne RAM vert laga av halvleiarar og kan vera bygd som separate integrerte krinsar. Når spenninga vert fjerna går informasjonen tapt, både for SRAM og DRAM. Informasjon ein vil ta vare på må difor lagrast på eit permanent minne, som til dømes eit platelager, før spenninga vert fjerna.
 
## To hovudtypar
Ein skil mellom statisk RAM (SRAM) og dynamisk RAM (DRAM). SRAM lagrar kvar einskild bit i tilstanden til ein Flip-flop, medan DRAM lagrar infrmasjonen i form av ei elektrisk ladning på små kondensatorar. Det trengst minst 6 transistorarar per bit i ein SRAM, medan DRAM — i tillegg til kondensatoren — treng berre ein transistor per bit. DRAM har difor mykje større datatettleik (bit per arealeining) enn SRAM. For å få størst muleg datatettleik er kondensatorane som DRAM lagrar informasjonen på svært små, noko som fører til at dei berre kan halda på ladinga ei stutt tid (nokre titals µs). DRAM har difor innebygd elektronikk som regelmessig les ut informasjonen (spenninga) og skriv han innatt. Denne oppfriskinga syter for at informasjonen ikkje går tapt, så lenge krinsane er kopla til rett spenning. Tidsintervallet mellom kvar oppfrisking er typisk 64 µs.

Både på grunn av at informasjonen er lagra i form av små ladningar og på grunn av at det er naudsynt med regelmessig oppfrisking av informasjonen tek det lengre tid å skriva til eller lesa frå DRAM enn for SRAM. Ein nyttar difor ofte eit SRAM-mellomminne for å redusera forsinkinga ved å lesa frå eller skriva til DRAM.

## Bruksområde
Eit viktig bruksområde for RAM er som arbeidsminne i datamaskinar og innbaka system, men RAM vert òg nytta som bufferar i I/O-einingar som lydkort, grafikkort og liknande. ASIC og FPGA kan òg innehalda noko RAM (SRAM), men med mykje mindre datatettleik enn DRAM.

## RAM-modular

RAM-brikker har som oftast ei ordlengd på ein Byte (8 bit). På grunn av at mange datamaskinar les/skriv blokker på 32 eller 64 bit er det vanleg at fire eller 8 RAM-brikker vert sett saman til 32- eller 64-bits modular. Det finst fleire typar modular, men den mest vanlege typen i dag (2019) er DIM-modular.
 
## Sjå òg
* SRAM
* DRAM
* VRAM
* Flash-minne
* PROM

## Referansar
Vakuum

**Vakuum** er i fysikken definert som eit tomt rom, altså fråvær av materie i eit gjeve volum av rommet. I daglegtale vert omgrepet òg ofte nytta om kvart rom der det er undertrykk. Eit **perfekt vakuum** er ein ideell tilstand som ikkje kan eksistere. Den beste tilnærminga på ein slik tilstand er det ytre rom. Fysikarar brukar omgrepet **delvis vakuum** for å skildre ikkje-ideelle vakuum. Ein komplett karakteristikk av den fysiske tilstanden krev fleire parameterar, som temperatur. Antitesa til eit vakuum – som også er ein ideell og ikkje oppnåelege tilstand – vert kalla eit plenum.

I fysikk og teknikk blir trykk under 1 pascal eller 1/100 000 atmosfære rekna som vakuum. Trykk under 0,01 pascal vert kalla høgvakuum. I laboratorium har ein nådd trykk på under 10−9 pascal. Ved så lågt trykk er likevel rommet langt frå tomt; det er framleis ein million molekyl per cm3. I det ytre verdsrommet er trykket langt lågare, kring 10−14 pascal med omkring 10 molekyl per cm3.

**Lufttomt rom** er eit rom fritt for gassmolekyl. I praksis finst ikkje dette, i såkalla vakuum (ved jordoverflata) vil det enno vere ca. ein million gassmolekyle (luftmolekyle) per kubikkcentimeter. I verdsrommet finst det ca. 10 gassmolekyler per kubikkcentimeter. 

## Kjelder

* 
*
Jødisk marathi

**Jødisk marathi** eller **judeomarathi** er ei form av marathi som blir tala av bene Israel, ei jødisk folkegruppe i India. Jødisk marathi skil seg generelt ikkje så mykje ut frå annan marathi at ein reknar det som eit sjølvstendig språk. 
Det finst likevel fleire døme på jødiske tekstar skrivne på marathi med devanagari eller hebraisk skrift. Til dømes finst det ein Haggada frå 1911 på hebraisk skriven med devanagariskrift, og ei bønebok med instruksjonar på marathi skriven med hebraisk skrift.

I sjølve ordforrådet er det mange lånord frå hebraisk og arameisk og &mdash; etter innflytnad frå cochinijødane i Kerala &mdash; jødisk malayalam og portugisisk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Judeo-Marathi|Judeo-Marathi]]» frå ,  den 29. desember 2025.*
Elektrisk ladning

**Elektrisk ladning** òg kalla **elektrisitetsmengd** er ein grunnleggjande fysisk eigenskap for eit stoff som gjer at det verkar ei kraft på stoffet når det er i nærleiken av andre elektrisk ladde stoff. Det finst to typar elektrisk ladning, kalla positiv og negativ. Eit stoff som ikkje har noko netto elektrisk ladning vert kalla *nøytralt*. Positivt ladde stoff støyter frå seg andre positivt ladde stoff, men trekkjer til seg negativt ladde stoff. Negativt ladde stoff støyter frå seg andre negativt ladde stoff, men trekkjer til seg positivt ladde. SI-eininga for elektrisk ladning er coulomb (C), sjølv om ein i elektroteknikk òg ofte nyttar amperetime (Ah), og i kjemi er det vanleg å nytte elementærladninga (*e*) som eining. Symbolet *Q* vert ofte nytta for ei ladning. Studiet om korleis ladde stoff vekselverkar vert kalla klassisk elektrodynamikk, og er nøyaktig så lenge ein kan ignorere kvanteeffektar.

Den elektriske ladninga er ein fundamental bevart eigenskap til somme subatomære partiklar, som avgjer den elektromagnetiske vekselverknaden deira. Elektrisk ladde stoff er påverka av, og produserer, elektromagnetiske felt. Vekselverknaden mellom ei ladning i rørsle og eit elektromagnetisk felt er opphavet til den elektromagnetiske krafta, som er ein av dei fire fundamentale kreftene (sjå òg magnetfelt).

Eksperiment på 1900-talet synte at elektrisk ladning er *[[ladningskvantisering|kvantisert]]*; det vil sei at ladninga er multippel av individuelle små eininga ein kallar elementærladning, *e*, tilnærma lik  (utanom for partiklar kalla kvarkar, som har ladningar som er multippel av ⅓*e*). Protonet har ladninga *e*, og elektronet har ladninga −*e*. Studiet av ladde partiklar, og korleis vekselverknaden dannar ein overgang til foton, vert kalla kvanteelektrodynamikk.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Electric charge|Electric charge]]» frå , den 24. august 2012.*
Anders Beer Wilse

**Anders Beer Wilse** () var ein norsk fotograf. Han er best kjend for arbeidet med fotografisk dokumentasjon av Noreg, men han var òg portrettfotograf.

Anders Beer Wilse var fødd  i Flekkefjord som son av stadsingeniør Lauritz Marius Wilse og Karoline Dorothea Beer. Han voks opp i Kragerø, drog til sjøs 13 år gammal og tok eksamen ved Horten Tekniske Skole på Karljohansvern i Horten i 1882.

I 1884 emigrerte han til USA. Her kjøpte han i 1886 sitt første kamera. Han arbeidde både som jernbaneingeniør og kartteiknar, og  i 1897/98 etablerte han ei fotografiforretning i Seattle. Han klarte seg godt som fotograf, og i 1901 flytta han og familien attende til Noreg.  Her starta han ei fotografisk forretning i Christiania, først i Nedre Slotsgd. 13, flytta seinare til Prindsensgd. 25 og i 1920 til Drammensveien 20, noverande Henrik Ibsens gate. Den siste adressa hadde han deretter så lenge han levde.

I løpet av første halvdelen av 1900-talet reiste Wilse på kryss og tvers over hele Noreg og vart med ein enorm produksjon kjend som landets store landskaps- og turistfotograf. Han fotograferte særleg vakre og talande «postkortmotiv», men òg idyllisk bygdeliv, kjende og ukjende personar. Norsk Folkemuseum og Oslo Bymuseum har store samlingar av Anders B. Wilse sine negativplater. Mange av fotografia er tilgjengelege på internett i Galleri NOR, Nasjonalbibliotekets fotoarkiv. Bileta hans har stor kulturhistorisk verdi. I 1925 vart Wilse tildelt Kongens fortenestmedalje i gull.

Anders B. Wilse gav i 1936 ut boka *En emigrants ungdomserindringer*. 

## Wilsearkivet
I 2014 vart Wilsearkivet frå 1900–1949 ein del av Noregs dokumentarv. Arkivet tilhøyrer Norsk folkemuseum, Nasjonalbiblioteket, Norsk Teknisk Museum, Norsk Maritimt Museum, Oslo Museum, Preus museum og inneheld mellom anna ca. 167 300 negativ, ca. 61 800 originalpositiv av dei rundt 40 000 i album.

## Galleri

9-foot diameter Douglas Fir - 1900.jpg|Tømmerhoggarar og douglasgran i Seattle fotografert av Wilse i 1900.
Norwegian soldiers with Krag-Jørgensen rifle and Madsen LMG.jpg|Norske soldatar i 1928.
Eid kyrkje Nordfjord Wilse.jpeg|Eid kyrkje i Nordfjord fotografert i 1931.
Type 66 from front.jpeg|NSB type 66 fotografert i 1945.
Anders Beer Wilse på Kragerø kirkegård.jpg|Gravmonument på kyrkjegarden i Kragerø


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Anders Beer Wilse i Galleri NOR
__NOTOC__
Axel Lindahl

**Axel Theodor Lindahl** () var ein svensk fotograf som i perioden 1883-89 arbeidde i Noreg. Han er særleg kjend for sine landskapsbilete.

### Liv og gjerning
Lindahl var frå Mariestad i Västra Götalands län. Saman med broren Udo opna han fotoverkstad i Uddevalla i 1865; allereie året etter vart verk av han utstilt på museum. Kring 1867 flytta han verksemda si til Göteborg. Der tok han etter kvart til å interessere seg for landskapsfotografering. Til å byrje med konsentrerte han seg om den svenske vestkysten, før han flytta over grensa til Noreg. I 1883 selde han parten sin i foto-verksemda i Sverige. Frå då av var norske landskapsfotografi hans einaste forretningsfelt, i nært samarbeid med forleggaren Rich. Andvord.

Til skilnad frå mange samtidige naturfotografar, som la vekt på å syne det spektakulære i det norske landskapet, søkte Lindahl å vektlegge det harmoniske og estetiske i naturlandskapet.

Gjennom sine år i Noreg laga han 3&nbsp;500 negativplater. Ein stor del av Lindahl-bilete frå Noreg vart overteke og innlemma i negativarkivet til den norske fotografen Anders Beer Wilse. Desse er del av Wilses fotoarkiv, som den norske staten kjøpte av private eigarar i 1991, og som i dag er å finne på Norsk Folkemuseum. Delar av fotografia hans er gjort tilgjengeleg på Galleri NOR.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Axel Lindahl|Axel Lindahl]]» frå ,  den 18. april 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Artiklar på norske Wikipedia med bilete av Axel Lindahl
* Axel Theodor Lindahl i Galleri NOR
Battlefield 2

**Battlefield 2** er eit førstepersonskytars dataspel (FPS) i moderne drakt. Scenarioet er sett i nær framtid, og slaget står mellom USA, ein Midt-Austen-koalisjon og Kina.

Det var mange viktige oppgraderingar i forhold til forgjengaren Battlefield 1942. Det største er den nye spelmotoren som i tillegg til betre grafikk, blant anna gjer at ein no har moglegheit til å organisera dei forskjellige fraksjonane i opp til ni separate «squads» (lag), som kan styrast av ein «commander» (leiar). Kvart lag igjen har ein lagleiar som kan gi ordrar/eller få ordrar frå leiaren og tilkalle artilleristøtte, be om radarscanning og forsyningsslepp.

I november 2005 kom det også ein tilleggspakke til Battlefield 2, Battlefield 2 Special Forces.
Icelandair

**Icelandair** er det nasjonale flyselskapet til Island. Icelandair er det største flyselskapet på Island med eit omfattande rutenett til byar i Norden, Europa og USA.

Icelandair blei stifta i 1973 ved ei samanslutning av dei to konkurrerande islandske flyselskapa Flugfélag Íslands og Loftleiðir. 

På grunn av den geografiske plasseringa til Island har Icelandair og tidlegare Loftleiðir dratt nytte av dette og gjort Keflavík til ein transittlufthamn for passasjerar frå USA til ulike byar i Europa. Denne verksemda står for omtrent 50 % av det heile. Som ein ekstra bonus blir passasjerane tilbode eit kortare opphald i Reykjavík til fordelaktige prisar.

Icelandair er eit av 13 selskap under «FL Group» (tidlegare kalla Flugleidir Icelandair Group). Konsernet er sentralt i den raskt veksande islandske turistindustrien som omfattar Icelandair, Icelandair Cargo, Icelandair Hotels, Air Iceland, Iceland Travel, Reykjavik Excursions, Icelandair/Hertz, Icelandair Ground Services, Icelandair Technical Services, Loftleidir-Icelandic and Icelandair Shared Services.

Den 23. oktober 2005 kunngjorde FL Group overtakinga av det danske lågprisselskapet Sterling Airways.

I tillegg har Icelandair 16,18 % eigardel i det britiske selskapet easyJet.

## Flypark
Flåten til Icelandair består av følgjande fly (pr. april 2005):

* 11 Boeing 757-200
* 1 Boeing 757-300
* 1 Boeing 767-300

Den 28. februar 2005 teikna Icelandair ein kontrakt for to stk. Boeing 787 til levering i 2010 med opsjon på ytterlegare fem fly. (ref: Air International April 2005) 

## Kjelder

* Icelandair.is – Sagan (Icelandair &ndash;historie)

## Bakgrunnsstoff

*
Jakt

**Jakt** eller **veiding** er det å spora opp vilt for å drepa eller fanga det. Ein kan driva med jakt for å få mat eller råmateriale, for å senka talet på visse dyr, som idrett eller som fritidsaktivitet. Ein som driv med jakt blir kalla jeger, medan ein som driv ulovleg jakt blir kalla krypskyttar.

## Historie

Menneske har drive med jakt i førhistorisk tid og i ei rekkje kulturar. I Noreg finst det spor av gammal veidekultur i helleristingar, dyregraver og fangstanlegg rundt omkring i landet. Jakt kan framleis vera eit viktig næringsgrunnlag, til dømes for inuittar og for jegerfolk i Sibir. Etter kvart som menneske blei bufaste og tok til med å driva jordbruk, blei jakt ei viktig binæring i matproduksjonen. Ein jakta også for å få skinnvarer, huder og pelsverk, som blei viktige handelsvarer. Jakt blei tidleg også rekna som ein forlystande fritidsaktivitet som kongelege og adelege kunne driva med.

Mennesket jakta opphavleg ut frå trongen til mat. På 1900-talet vart tilgangen på mat industrielt organisert, og jakt vart mindre vesentleg. I dag fyller jakta ofte sekundærbehov som ynskje om friluftsliv og sosialt fellesskap med likesinna. Kostnadane ved å delta i jakt vil ofte overstige innsparingane, og berre sjeldan finn ein menneske som i Noreg livnærer seg med det jaktutbyttet. Derimot finn me i aukande grad, næringar med organisering av jakt (for andre) som forretningsidé.

## Regulering
I Noreg er jakt regulert av *Lov om viltet av 1981*. Som hovudregel er alt vilt freda om ikkje anna er spesifisert med lov. Viltlova regulerer alle viltlevende landpattedyr og fuglar, amfibier og krypdyr. Føremål med loven er «at viltet og viltets leveområder skal forvaltes slik at naturens produktivitet og artsrikdom bevares. Innenfor denne rammen kan viltproduksjonen høstes til gode for landbruksnæring og friluftsliv.» Alle som skal jakte på vilt i Noreg må ha bestått jegerprøven.

## Sjå ogso
* Norges Jeger- og Fiskerforbund
* Direktoratet for naturforvaltning

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* LOV 1981-05-29 nr 38: Lov om viltet
Heilo

**Heilo** (*Pluvialis apricaria*) er ein fugleart i lofamilien. Ho er ein vadefugl som hekkar på heier og tundra i nordlege Europa, inkludert Island og Fennoskandia, dessutan austover i Sibir til området sør for Tajmyrhalvøya. Dei er flyttfuglar med overvintringsområde i Storbritannia, Irland, Mellom-Europa og rundt Middelhavet. Trekket sørover startar i slutten av juli og går føre seg til tidleg i oktober. Dei vaksne fuglane reiser først. Fuglane kjem attende til låglandet og kysten i sør frå slutten av mars, og til hekkeplassane er dei komne i byrjinga av mai. Spesielt i seine vårar kan flokkar av heilo halde seg på innmark i låglandet medan dei ventar på snøsmeltinga i høgareliggande strok.

## Kjenneteikn
Heilo har ein slank kroppsfasong, rundvore hovud og lange vadeføter. Samanlikna med andre vadefuglar har ho kort nebb.
Dei er mellom 150 til 200&nbsp;gram tunge og rundt 27&nbsp;cm lange. Vengespennet er frå 53 til 59&nbsp;cm.

Fuglen har ei gulspetta overside og kvite armholer. Undersida er flekka gråbrun. Om våren og under hekketida om sommaren har han eit svart felt frå nebbet og nedover med beina, som særleg gjer hannen lett kjennbar med svart bryst og strupe som er innramma av ei kvit rand. Hoa er også mørk på undersida men ofte med mindre kontrast enn hannen.

Heiloa kan forvekslast med tundralo. Tundraloa har gråkvite flekkar på oversida og svartbrune akselfjør på undersida av vengefestet underside. Tundraloa hekkar ikkje i Noreg, men er å sjå langs kysten under trekket.

## Forplanting
Heiloa hekkar (april-juli) helst i høgtliggande strøk på opne område i vier- og bjørkebeltet, i kyststrøk på lynghei. Reiret er eit søkk i bakken, kledt med gras. Ho legger om lag 3 egg. Båe kjønn tar del i ruginga. Egga klekkjer etter 27-30 dagar, ungane er flygeferdige etter 30-33 dagar.

## Åtferd

Fil:Faroe stamp 422 bird eggs pluvialis apricaria.jpg|Unge og egg frå heilo på eit færøysk frimerke
Fil: Pluvialis apricaria MHNT.jpg|Heiloegg
Fil:Ljungpipare (Pluvialis apricaria) - Ystad-2020.jpg|Ein stor heiloflokk i Ystad i 2020

Utover hausten samlar heiloa seg i flokkar. Dei trekker so sørover for overvintring. I sommarhalvåret har ho ein kjend lokketone (fonetisk: *tlyy*). Ho livnærer seg på mark, insekt og biller, i tillegg til litt bær og frø.

## Utbreiing i Noreg
Heiloa er å finna over heile Noreg og har ein bestand på om lag 130&nbsp;000 par. 
Ho hekkar over det meste av landet, men er mindre utbreidd på Austlandet og Sørlandet. 
Fuglen er delvis jaktbar. Sporadisk finst heilo òg på Svalbard.
I 2021 kom arten inn på den norske raudlista for artar i kategorien *nær truga*, NT.

## Kjelder
*
*Peder Fiske, 1994, *[http://www.birdlife.no/fuglekunnskap/fugleatlas/index.php?taxon_id=4484 Artsomtale: Pluvialis apricaria – heilo]*, S. 176 i: Gjershaug, J. O., Thingstad, P. G., Eldøy, S. & Byrkjeland, S. (red.): Norsk fugleatlas. Norsk Ornitologisk Forening, Klæbu, henta 22. oktober 2011

### Referansar

## Bakgrunnsstoff

* Norsk Fugleatlas, 1994.
Loftleiðir

**Loftleiðir** var eit privat islandsk flyselskap.

## Soge
Loftleiðir, eller **Icelandic Airlines Loftleiðir**, blei grunnlagt 10. mars 1944 av tre unge islandske flygarar som etter heimkomst frå flygarutdanning i Canada stifta selskapet. Dei fyrste åra opererte selskapet utelukkande på innanlandsnettet

Den 17. juni 1947, på nasjonaldagen til Island, starta Loftleiðir sin fyrste internasjonale rute mellom Reykjavík og København. Flyet som blei brukt var ein DC-4 Skymaster, det fyrste verkelege flyet til Island som var egna for utanrikstrafikk. I 1948 fekk Loftleiðir løyve til å fly rute til USA, og 26. august 1948 landa Skymasteren til Loftleiðir på Idlewild Airport (nå kjent som JFK) med 46 passasjerar i den fyrste kommersielle flyginga mellom Island og USA.

I 1952 starta Loftleiðir fast ruteflyging mellom New York og Europa via Island.

På 1950-talet var restriksjonane innan den internasjonale flytrafikken større enn i dag. Dei fleste selskapa hadde stort sett berre løyve til å transportere passasjerar og gods til og frå eiget land.

Loftleiðir utnytta den moglegheita som låg i dette til å transportere passasjerar mellom Europa og USA ved å fly desse *til* Island og *frå* Island, det var ikkje naudsynt, reint fysisk, å dele reisa i to, berre aktuelt å utstyre passasjerane med to billettar.

I løpet av 1960- og 1970-åra innførte Loftleiðir lågprisbillettar over Nordatlanteren med Luxembourg som utgangspunkt, via dei nordiske landa og Island.

Tilbodet om lågprisbillettar blei svært populært og selskapet trekte til seg mange passasjerar, men selskapet blei motarbeida av IIATA på grunn av dette. 
 
Etter kvart fekk selskapet økonomiske problem og konkurransen med det nasjonale selskapet til Island, Flugfelag Islands, blei merkbar. Samtidig var det eit aukande press frå den islandske regjeringa om samanslutning, og dei to selskapa gjekk saman i 1973 og danna Icelandair.

Namnet Flugfélag Íslands blei vekt til live igjen i 1997 gjennom ein samanslutning av Icelandair og Flugfélag Nordurlands og frå 2003 opererer Loftleidir Icelandic igjen som eit charterselskap og med utleige av fly.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Benjamin Disraeli

**Benjamin Disraeli** () var ein britisk konservativ politikar og forfattar. Han er til no den einaste statsminister i Storbritannia med jødisk bakgrunn. Han er rekna å ha vore ein god ven av dronning Victoria. Disraeli er rekna å ha vore den som sette opp tittelen keisarinne av India til dronninga.
Orrfugl

**Orrfugl** (*Tetrao tetrix*) er ein fugleart av skogshøns.

## Kjenneteikn
Det er stor skilnad på høna og hanen. Høna er brunspragla. Hanen er nærmast svart med blåskinnande fjør på brystet. Halen er lyreforma, og det kvite vengjespelet er lett å kjenne igjen under flukt. Hanen veg mellom 1 og 1,5&nbsp;kg og er om lag 53&nbsp;cm lang.

## Forplanting
Orrhanespelet (orrleiken) er innleiinga til forplantinga. Den er tidleg på våren og skjer på islagte vatn og opne myrar. På linje med storfuglen er orrfuglen polygam. Parringa skjer på spelplassen i mai. Høna legg 8-9 egg i eit reir på bakken og ho ruger dei ut på 25-27 dagar.

## Forvekslingsart
Orrfugl kan vanskeleg forvekslast med andre fuglar, men hofuglen kan likne på røya (storfuglhoa).

## Åtferd
Kulla held saman heile sommaren. Utover hausten er dei meir spreidd. Vinterstid går dei ofte saman igjen i små flokkar og då beitande i bjørkeskogen. Ved kraftig snøver går dei ofte i dokk, slik som rypene.

## Utbreiing
Orrfuglen held til i skogsområde i heile landet, men sjeldan i Finnmark. Orrfuglen likar seg helst i litt meir opent lende enn storfuglen. Lyngrabbar og og myrparti trivst dei god i. I barmarksessongen er bær viktigaste føde, om vinteren tar dei opp mot bjørkeskoggrensa for å beite på skota.

## Jakt
Orrfuglen er jaktbar og kjent for godt kjøtt. Årleg vert det felt om lag 30&nbsp;000 orrfugl i Noreg.

## Galleri

Fil:Black Grouse Nationalpark Bayerischer Wald.jpg|Orrhane med sine typiske lyreforma halefjør
Fil:Hamar komm.svg|Hamar har ein stilisert orrhane i sitt kommunevåpen


## Kjelder
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
André Muri

**André Muri** () er ein norsk fotballspelar. Han er midtstoppar på Vålerenga, mein var leigd ut til Odd Grenland siste halvpart av 2007. Muri gjekk på idrettslina ved Dønski videregående skole. Han har spela atten kampar for U21-landslaget.

## Fotnotar


## Bakgrunnsstoff
Freddy dos Santos

**Freddy dos Santos** () er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Oslo. Han har spela for Vålerenga, og har spela på alle plassar på banen untatt i mål. Sjølv trivst han best i angrep. Han laga flest mål i klubben i 2003 og 2004, mykje på grunn av sine gode straffespark. Han var ein av dei viktigaste spelarane på laget i fleire sesongar, og har vore visekaptein (2005).

Han har spela 8 U21-landskampar.
Snoopy

**Snoopy** (i norsk omsetting kalla *Sniff*) er namnet på Charlie Brown sin hund i teikneseriestripa  *[[Knøttene]]* (engelsk *Peanuts*) av Charles M. Schulz. Snoopy er ein beagle. Schulz hadde eigenleg tenkt å kalle han «Sniffy» heilt til han oppdaga at dette namnet vart brukt i ei anna teikneseriestripe. Teikningar og figurar av hunden er utbreidde over heile verda.

## Historie
Snoopy byrja livet sitt som ein vanleg hund, men etterkvart lærte han å «snakke» til lesaren ved hjelp av tankebobler. I tillegg til dette, kan mange av dei menneskelege figurane i *Peanuts* forstå kva han tenkjer. Etterkvart vart han ein av dei mest dynamiske figurane i stripa, og er i dag ein av dei mest populære teikneseriefigurane i verda.

## Roller
Hunden er glad i å spela roller og å sitja på taket av hundehuset sitt og tenka. Han apt både etter fleire figurar i teikneserien, ei rekke ulike dyr, og  kjende figurar, til dømes Mikke Mus og Beethoven. Elles er han kjend for å opptre som eit flygaress frå første verdskrigen og ein forfattar som alltid tek til med setninga «Det var ei mørk og stormfull natt». Den opphavlege byrjinga «It was a dark and stormy night...» er frå romanen *Paul Clifford* frå 1830 av Edward George Bulwer-Lytton.

## Venner
Eigaren til Snoopy er *Charlie Brown*, eller Baltus Brun som han heiter på norsk. Men best venner er hunden med den vesle fuglen Woodstock, på norsk Fredrikke. Berre han kan tyda det fuglen seier ved hjelp av utropsteikn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Snoopy|Snoopy]]» frå ,  den 29. november 2005.*
Sinclair ZX80

Det var **ZX80** som starta heimedatamaskin-eventyret i England. Då Sinclair lanserte denne maskina i 1980, var det den minste og billigaste ein kunne få tak i. Den vart seld i 70 000 eksemplar og fanst både som sjølvbyggjarsett og ferdigbygd.

ZX80 hadde ganske moderate spesifikasjonar: 4 KB ROM og 1KB RAM. Prosessoren var ein Zilog 80-kompatibel NEC 780-C på 3,25 MHz. Operativsystemet var Sinclair BASIC, ein variant av programmeringspråket BASIC.

Den hadde eit noko spesielt BASIC-tilpassa tastatur. Det einaste ein behøvde for å skrive kommandoen PRINT, var å trykkje bokstaven P.

Grafikkelektronikken i ZX80 var ganske enkel og i prinsippet var det prosessoren som genererte videosignala, så lenge den ikkje var opptatt med noko anna. Sjølv det å skrive på tastaturet gjorde at skjermen blinka for kvart teikn. 

ZX80 vart etterkvart erstatta av ZX81.
John Fredriksen

**John Fredriksen** () er ein norsk-kypriotisk skipsreiar og rikmann.

Tidsskriftet *[[Kapital]]* vurderte at John Fredriksen i 2012 var god for 69,7 milliardar kroner, noko som gjorde han til den rikakste nolevande personen fødd i Noreg og den rikaste personen på Kypros.
 
Fredriksen er oppvaksen på austkanten i Oslo. Han har tent mesteparten av si enorme formue som skipsreiar. Fredriksen kontrollerer i dag verdas største VLCC-flåte (Oljetankskip), gjennom tankreiarlaget Frontline Ltd og verdas største flåte av LNG-skip gjennom Golar LNG Ltd. Fredriksen er kjend for å vere veldig risikovilleg, og har vore nær konkurs ved fleire høver. Fredriksen har den siste trappa ned tankreiarverksemda og investert store delar av formua i andre selskap. Han er i dag storeigar i oppdrettsselskapa Pan Fish og Fjord Seafood. Fredriksen har også satsa stort på Riggmarknaden gjennom SeaDrill Ltd. I tillegg er han storaksjonær i tørrbulkreiarlaget Golden Ocean Group. Fredriksen har også investert ein del midlar i fotballklubben Vålerenga.

Fredriksen er i dag busett på Kypros, og driv verksemdene sine frå London, der han eig ein av byens mest verdifulle eigedommar.

## Kjelder
Fantomet

**Fantomet**, opphavleg ***The Phantom***, er ein maskert teikneseriehelt som er kjend i ei rekke land. Figuren er skapt av Lee Falk, og stammar frå seriestriper i dagsavisene i Sambandsstatane, der han heiter *The&nbsp;Phantom*.

*The Phantom* vart skapt av Lee Falk og Ray Moore i 1936. I dag er serien mest populær i Noreg, Sverige, Finland, Australia og India, og han har eige serieblad i alle desse landa. I dei nordiske landa kjem bladet ut på Egmont forlag, i Australia på forlaget *FREW*, og i USA på Moonstone Books. I Noreg har bladet kome ut sidan 1964. I 1987, 88, 89 og 97 har *Fantomet* kome i eige julehefte.

Fantomet er òg blitt filmatisert ei rekke gonger, sist i 1996 med Billy Zane i hovudrollen.
Audun Lysbakken

**Audun Bjørlo Lysbakken** () er ein norsk politikar frå Bergen. Han representerer Sosialistisk Venstreparti, og var partileiar for dette partiet frå 2012 til 2023.

## Biografi

Audun Lysbakken er fødd og oppvaksen i Bergen. Far hans er skodespelaren Sigurd Lysbakken, og mor hans er forfattar Geirdis Bjørlo. Av utdanning har han allmennfag frå Bergens Handelsgymnasium (1993–1996) og grunnfag i fransk og samanliknande politikk frå Universitetet i Bergen (1996–1998). Han sat i bystyret i Bergen frå 1999 til 2000, og var nestleiar i Sosialistisk Ungdom i frå 2000 til 2002. Han har arbeidd som kontorsekretær hjå Norsk Økologisk Landbrukslag (1999–2000) og journalist i *[[Klassekampen]]* (2000–2001).

I 2001 vart han vald som stortingsrepresentant for Hordaland fylke, og han sat fire år i Stortinget sin finanskomité. I denne perioden var han også medlem av Stortinget sin delegasjon til den parlamentariske forsamlinga i OSSE. Han var i perioden 2005–2009 fyrste vara til Stortinget. I 2009 var han 1. kandidat for SV i Hordaland. Som innvald stortingsrepresentant vart han først i oktober same året vald til parlamentarisk leiar for SV si stortingsgruppe, eit verv han hadde berre i eit par veker.

Audun Lysbakken var frå 20. oktober 2009 statsråd i Barne- og likestillingsdepartementet, som frå 1. januar 2010 vart Barne-, likestillings- og inkluderingsdepartementet, i Regjeringa Stoltenberg II. Han trekte seg frå denne stillinga 5. mars 2012. Kristin Halvorsen tok mellombels over stillinga hans.

Frå 2006 til 2012 var Lysbakken nestleiar i SV. Deretter var han frå 10. mars 2012 til 18. mars 2023 partileiar for partiet.

## Kjelder

* 

;Referansar

## Bakgrunnsstoff

* rettvenstre.no Bloggen til Lysbakken
Alexander Mathisen

**Alexander Mathisen** () er ein norsk fotballspelar frå Oslo. Han spelte midtbane/angrep i Vålerenga i sesongane 2003-2007 og igjen i perioden 2014-2015. 
Han har også spelt på Hønefoss Ballklubb, Aalesund Fotballklubb, Nordstrand og frå 2018 for Gamle Oslo Fotballklubb. Han har også spelt på U-21-landslaget.
Sinclair ZX81

**ZX81** var ein heimedatamaskin som Sinclair lanserte i 1981. Han var ei vidareutvikling av ZX80, og vart ein suksess. Sinclair produserte 40&nbsp;000 eksemplar i månaden, derav 15 000 vart eksportert til USA. Likevell klarte ikkje Sinclair å fylle behovet i byrjinga.

**ZX81** var utstyrt med ein 3,5 MHz Z80-kompatibel prosessor frå NEC. Han hadde 1kb RAM minne og 8kb ROM. Vart det for lite med berre 1kb arbeidsminne, kunne ein etterkvart oppgradere til heile 16kb. I motsetnad til forgjengaren ZX80 kunne ZX81 vise enkel grafikk, men berre i svart/kvitt.
Tommy Stenersen

**Tommy Stenersen** () er ein norsk fotballspelar, fødd i Bodø. Han spelar midtbane, og har spelt for Stabæk, Vålerenga, Sandefjord og Manglerud Star.

## Bakgrunnsstoff

* Spelarprofil på Altomfotball.no
Kulturformidlingen norrøne tekster og kvad

**Kulturformidlingen norrøne tekster og kvad** er eit privat føretak som i hovudsak driv internettprosjektet «norrøne tekster og kvad» på heimskringla.no. Prosjektet har til føremål å formidle norrøn litteratur på internett. I tillegg til kjeldetekstar på originalspråket vil ein kunne finne ulike omsetjingar til nyare skandinaviske språk, klassiske vitskaplege tekstar og anna bakgrunnsmateriale, i hovudsak eldre materiale frå før 1900.

Prosjektet vart fyrst starta i 1997, men opna for publikum på adressa www.heimskringla.no i august 2005 etter å ha gjennomgått ei kraftig oppdatering. Prosjektleiar og eigar er islendingen Jon Julius Sandal. I 2002 vart «Kulturformidlingen Norrøne Tekster og Kvad» registrert i Einingsregisteret som eige føretak.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* «Ein som gjer noko av kjærleik» i abcnyheter.no
* «Idealister får Edda på nettet» i forskning.no
Christian Grindheim

**Christian Grindheim** () er ein norsk fotballspelar som spelar på Haugesund i Eliteserien (2020).

Han vart kaptein for Vålerenga i 2013. Han har spela på fleire av dei aldersavgrensa landslaga, og spelar no på A-landslaget. Saman med Starts Kristofer Hæstad blei han rekna som 2005-sesongens nye funn i Tippeligaen.

Han har spela for

* Haugar
* Haugesund 2000-2004
* Vålerenga 2005-2007
* SC Heerenveen 2008-2011
* FC København 2011-2013
* Vålerenga Fotball 2013-
Agent 327

**Agent 327** er ein nederlandsk humoristisk teikneserie av Martin Lodewijk.

Hovudpersonen Hendrik IJzerbroot (i norsk omsetjing *Henrik Eisenbrot*) er, under dekknamnet Agent 327, i tenesta til den nederlandske etterretningstenesta. Saman med sin trufaste assistent, løparguten Barend (norsk *Bertram*), bekjempar han skurkar som albinoen *Boris Kloris*, *Dr Maybe*, *Wu Manchu* og andre trugsmål mot den nederlandske staten og verdsfreden. Serien vart for første gong utgitt i 1966 i serievekebladet *PEP*. Lodewijk vart anbefalt for dei av serieteiknaren *Jan Kruis*, som òg kom på namnet *IJzerbroot*. Føremanet *Hendrik* henta Lodewijk frå politikaren *Hendrik Koekoek*, som skal ha vore inspirasjonskjelde for den hemmelege agenten. Serien starta som ein parodi på James Bond, noko agentnummeret *327* viser til. Handlinga skjer hovudsakleg i Rotterdam.

I 1968 kom det fyrste albumet, *Dossier Stemkwadrater* (norsk *sak:Stemmeknuseren*), ut.

Ein gjennomgåande vits er IJzerbroot sine anstrengelsar for å koma seg inkognito til kontoret. Ein annan gjennomgåande ingrediens er namnet *Habraken* som dukkar opp i butikkvindu, på varebilar og elles overalt. 

Albumet *Dossier Minimium Bug* som kom ut i 1999 er innehavar av verdsrekorden for verdas minste teikneseriealbum (2.6 x 3.7 cm).

Dei fire første albuma av Agent 327 vart gitt ut i Noreg 1985 og 1986 av Hjemmet - Serieforlaget. Deretter vart fleire album gitt ut gjennom Tegneseriebokklubben.

## Liste over album
* 1 Dossier Heksenkring & Dossier Onderwater (*sak:Hekseringen & sak:Under vann*)
* 2 Dossier Zondagskind (*sak:Søndagsbarnet*)
* 3 Dossier Zevenslaper (*sak:Syvsoveren*)
* 4 Dossier Stemkwadrater (*sak:Stemmeknuseren*)
* 5 Dossier Leeuwenkuil (*sak:I løvens hule*)
* 6 Dossier Dozijn Min Eén (*Tolv saker minus en*)
* 7 Dossier Nachtwacht (*sak:Nattevakten*)
* 8 Dossier Dozijn Min Twee (*Tolv saker minus to*)
* Dossier 9 De gesel van Rotterdam (*sak:Gisselet fra Rotterdam*)
* Dossier 10 Drie avonturen
* Dossier 11 De ogen van Wu Manchu (*sak:Wu Manchus øyne*)
* Dossier 12 De vergeten bom
* Dossier 13 Het pad van de schildpad
* Dossier 14 Cacoïne en commando's
* Dossier 15 De golem van Antwerpen
* Dossier 16 De wet van alles
* Dossier 17 Hotel New York
* Dossier 18 Het oor Van Gogh
* Dossier 19 De vlucht van vroeger
Sentral-Afrika

**Sentral-Afrika** er ein del av Afrika sør for Sahara der ein som regel reknar med desse landa:

* Burundi
* Den sentralafrikanske republikken
* Tsjad
* Den demokratiske Kongorepublikken
* Rwanda

I tillegg kan land som Angola, Ekvatorial-Guinea, Gabon, Kamerun, Republikken Kongo (Kongo-Brazzaville) og Zambia også reknast med i regionen.

Området ligg vest for Riftdalen og sør for Sahara, og er prega av det store elvesystemet rundt Kongoelva.
Mbulelo Mabizela

**Mbulelo Mabizela** () er ein sør-afrikansk fotballspelar. Han spelte på midtbanen for Vålerenga, men fekk aldri særleg med speletid på laget.

Då han var 21 år i 2001 blei han kaptein på det sørafrikanske landslaget, den yngste til no.

Han har spela for

* Mamelodi Sundowns 1999 - 2001
* Maritzburg City 2001
* Orlando Pirates 2001 - 2003
* Tottenham Hotspurs 2003 - 2005
* Vålerenga 2005 -2006
* Mamelodi Sundowns 2006 -
Det islandske riksvåpenet

**Skjaldamerkið**, det islandske riksvåpenet, er bygd opp rundt det islandske flagget med dei fire *landvættir* som vernar landet samla rundt.

Oksen *Griðungur* vernar den sørvestre delen av Island, ørna *Gammur* den nordvestre, dragen *Dreki* den nordaustre, og risen *Bergrisi* den søraustre.

Fram til 1903 viste det islandske riksvåpenet ein tørrfisk med krone.

## Bakgrunnsstoff
* Framstilling av riksvåpenet på forsaetisraduneyti.is
* http://www.crwflags.com/fotw/flags/is-coa.html
* http://www.ngw.nl/int/ice/icenat.htm
### Kjelder
* :en:Coat of Arms of Iceland
Pyinmana

**Pyinmana** er ein by i Mandalayprovinsen sentralt i Myanmar (Burma) med om lag 97&nbsp;400 innbyggjarar (2005). Pyinmana ligg 3 km aust for Nay Pyi Taw‎, som blei hovudstad i landet i 2005. Han ligg om lag 32 mil nord for Yangon.

Pyinmana var hovudbase for frigjeringshæren i Burma, seinare den nasjonale hæren i landet. Det var i Pyinmana at hæren trente soldatar og offiserar.

## Kjelder
* Burma begins move to new capital, BBC News 6. november 2005
* Burma's confusing capital move, BBC News 8. november 2005


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pyinmana|Pyinmana]]» frå , den 15. januar 2013.*
Lleyton Hewitt

**Lleyton Glynn Hewitt** () er ein tennisspelar frå Adelaide i Australia.

Hewitt fekk gjennombrotet sitt som 17-åring, då han vann ATP-turneringa Adelaide Invitational i 1998, som den yngste mannlege tennisspelaren som har vunne ei ATP-turnering. Han vann sin fyrste Grand Slam i 2001, då han slo Pete Sampras i finalen i U.S. Open. Han vann også den britiske Wimbledon-turneringa i 2002.

## Grand Slam-titlar
*  **[[US Open]]:**
** Double menn - 2000 (saman med Max Mirnyi)
** Single menn - 2001 (han vann overPete Sampras med 7-6, 6-1,6-1 i finalen)

*  **[[Wimbledon]]:**
** Single menn - 2002 (han beseira David Nalbandián med 6-1, 6-3, 6-2 i finalen)
Harare

**Harare** er hovudstaden i Zimbabwe. Med sine 2,2 milionar innbyggjarar er Harare den største byen i landet. Han vart grunnlagt i 1890 som **Salisbury**, og var hovudstaden i Rhodesia og Nyasaland i perioden 1953-1963. Då Zimbabwe fekk sjølvstende i 1980 bytta byen namn frå Salisbury til Harare.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Stalingrad (fleirtyding)

**Stalingrad** er det førre namnet på byen Volgograd i Russland (frå 1925 til 1961). Det kan òg visa til:

* Slaget om Stalingrad
* 2250 Stalingrad, ein asteroide
Birkebeinerrennet

**Birkebeinerrennet** er eit skiløp som går frå Rena til Lillehammer, og er 54 kilometer langt. Løpet er ein tradisjon i Noreg som blei starta i 1932, til minne om turen som birkebeinane Torstein Skevla og Skjervald Skrukka hadde med Håkon Håkonsson i 1206.

Fram til 1991 var start og mål annankvart år på Lillehammer og Rena. Etter dette har Birkebeinerrennet hatt fast start på Rena og innkomst på Lillehammer. Rennet går i klassisk stil. Alle deltakane må bera ein sekk som veg minst 3,5&nbsp;kg frå start til mål.
Pyongyang

**P'yŏngyang** (**Pyeongyang**) er hovudstaden og den største byen i Nord-Korea. Han ligg ved elva Taedong, nordvest i landet. Pyongyang ligg 200 km nordvest for Seoul i Sør-Korea.

Byen hadde 2,7 millionar innbyggjarar i 1993, om lag 3,2 millionar i 2008, og 2,8 millionar i 2015.

## Namn

## Historie
Soga fortel at byen blei grunnlagd som Wanggŏmsŏng i 2333 f.Kr og blei ein storby i riket Go-Joseon. I 427 blei hovudstaden i Goguryeo flytta hit. Etter at dette riket fall blei byen vesthovudstad igjen under Goryeo-dynastiet.

Byen var okkupert av japanske styrkar frå 1910 til slutten av den andre verdskrigen og deretter av Sovjetunionen. Han blei mellombels hovudstad i Folkerepublikken Korea i 1948 då denne kjempa for å ta tilbake den offisielle hovudstaden sin Seoul. 

Byen blei lagt i ruinar av bombeåtak frå USA under Koreakrigen. Etter krigen blei han raskt bygd opp igjen, delvis støtta av Sovjetunionen. Han er no prega av betongbygg i stalinistisk stil.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Mapuche

**Mapuche** (mapudungun for 'folket på jorda'), òg kalla **araukanfolket** og araukanindianarar, er ei folkegruppe som hadde kontroll over eit territorium i sentrale og sørlege del av Chile og sørlege Argentina. Etterkommarar frå denne gruppa lever framleis i området. Dei er kjent som folket som stod imot ekspansjonen frå inkariket mot sør, og som seinare heldt stand mot spanske og chilenske styrkar fram mot det endelege avgjerande nederlaget for general Julio Roca i 1879–1880. Dei er medlem av Unrepresented Nations and Peoples Organisation, UNPO.
Preparering

**Preparering** vil seia å utføra arbeid for å klargjera ein ting for noko, til dømes ei handling eller langvarig lagring.

Omgrepet blir brukt innan ulike område:

* **[[Løypepreparering]]**, klargjering av skiløyper
* **[[Dyrepreparering]]**, utstopping av døde dyr slik at dei held seg
* **[[Skinnpreparering]]**, tilverking av skinn
Trening

**Trening**  er systematisk oppøving av særskilde evner og eigenskapar med det mål å kunne yte betre innanfor eit felt, eller for å halde yteevna ved like. Med «trening» meiner ein ofte **fysisk trening**, som har som mål å endra (som regel forbetra) dei fysiologiske (fysiske), psykiske og sosiale eigenskapane til  ein organisme (t.d. menneskekroppen).

Innan yrkesopplæring er trening i ulike teknikkar og i handsaming av til dømes maskiner og verktøy ein viktig del av opplæringa ved sida av den boklege lærdommen.  For personar som har fått nedsett yteevne på grunn av sjukdom eller ulukker, som slag eller trafikkulukker, kan fysisk og mental trening gjere at dei på tross av skadane kan kome attende i god vigør.

## Fysisk trening

Ved hjelp av fysisk trening prøver ein å endra eigenskapane som ligg til grunn for kroppen si yteevne. Innan idrett kan trening vere aktivitet som tek sikte på å gjere ein meir uthaldande og ledig og å auke styrken, farten, samordningsevna og sjølvtrua.  Ein kan til dømes ha som mål å bli ein betre skiløpar eller sjakkspelar, ha sterkare musklar eller mindre kroppsfeitt, eller ikkje bli andpusten når ein går i trapper.

Fysisk trening skil seg frå fysisk aktivitet ved at hovudmålet med trening er å oppnå ei kroppsleg endring, medan fysisk aktivitet hovudsakleg er lystbetont, og endringar i kroppen som han fører til ikkje er den viktigaste grunnen til å driva med aktiviteten.

### Treningsformer
*Styrketrening: Maksimal styrketrening (1RM-trening), trening for maksimal muskelvekst (kroppsbygging), uthaldande styrketrening (trening av muskulært uthald).

*Uthaldstrening: Aerob intervalltrening, langkøyring, anaerob tempointervalltrening)

*Spensttrening: Vertikal spensttrening og horisontal spensttrening

## Kjelder
Frankfurt Main lufthamn

**Frankfurt am Main lufthamn** (offisielt *Flughafen Frankfurt Main*) er ein internasjonal lufthamn ved byen Frankfurt am Main i Tyskland. Flyplassen er er ein av dei største i Europa, og den mest trafikkerte i Tyskland. På ein vanleg dag arbeider det opp mot 60 000 personar på flyplassen. I 2004 vart det frakta 51&nbsp;098&nbsp;271 passasjerar, og det vart transportert 1&nbsp;750&nbsp;996 tonn fraktgods med 477&nbsp;475 fly.

## Sjå òg
* Mordattentatet på Frankfurt am Main lufthamn

## Bakgrunnsstoff
 
* Offisiell nettstad
Løypepreparering

**Løypepreparering** vil seia å klargjera ei løype for skigåing. Dette blir gjerne gjort med ein løypemaskin.
Det spanske flagget

**Det [[Spania|spanske]] [[nasjonalflagg|flagget]]** slik det ser ut i dag blei teke i bruk den 19. desember 1981. Dei gule og raude fargane i flagget er tradisjonelle spanske fargar.
Tom Henning Hovi

**Tom Henning Hovi** () er ein tidlegare norsk fotballspelar frå Gjøvik. Han spelte venstreback for Vålerenga frå 1998 til 2006 og fekk oppnamnet «Kong Henning Hovi» av Klanen på grunn av sitt solide stopparspel og sin lojalitet til klubben. Han var kaptein på laget ein stor del av tida. Hovi er den spelaren som har spela flest obligatoriske toppseriekampar for Vålerenga, 178.

Klubbar han har spela for:

* Gjøvik
* Ham-Kam 1992-1995
* Charlton 1995/1996
* Skeid 1996-1997
* Vålerenga 1998-2006