open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stykkgodsskip

**Stykkgodsskip** er skip spesielt tilpassa transport av stykkgods.  Dei har gjerne heisekraner eller lasteramper for lastebil eller gaffeltruck for å føre lasta i rommen på skipet.

Ved utgangen av 2003 hadde flåten i verda av stykkgodsskip ein total lastekapasitet på 94,8 millionar dødvekttonn, noko som utgjer 11,1 % av den totale verdsflåten.  Delen av verdsflåten har gått sterkt tilbake dei siste tiåra (30,2 % i 1970).  På éi side er det no større avstand mellom råvareleverandørane og produsentane, difor fraktast meir råvarer med tørrlasteskip til produserande land.  På ein anna side har spesialiserte containerskip teke over store delar av transporten av ferdige varer frå produksjonsstadane til konsumentane.

## Attkjenning
Stykkgodsskipa finst i mange ulike variantar avhengig av kva for ei spesiell last dei er berekna på.  Dei som har lasteluker på dekk, vil ha kranar for å lasta og lossa.  Desse skipa vil typisk lasta sekker eller rullar.  

Andre igjen vil ha sideportar eller akter- eller baugportar for tilgjenge til lasteromma.  Dette er typisk for kjøleskipa som køyrer last på pallar inn i lukka lasterom med kjøleanlegg.  

## Norske reiarar
Dei største norske reiarane i dette segmentet er Bergensbaserte reiarar som Kristian Gerhard Jebsen, Westfal-Larsen og Grieg Billabong.  Dei har stykkgodsskip som vert lasta gjennom lasteluker på dekk.

Nor-Cargo er ein annan aktør som opererer skip for norske reiarar i Noreg, medan Green Reefers har kjøleskip for transport av fisk frå Noreg til kontinentaleuropa.

## Bakgrunnsstoff
UNCTAD/RMT/2004 Om stykkgodsskip frå UNCTAD (engelsk)
Skeise-VM 1971 for menn

**Verdsmeisterskapen på skeiser 1971 for menn** vart avvikla på Nya Ullevi i Göteborg helga 13. og 14. februar 1971. 34 utøvarar frå 14 land deltok i meisterskapen, av dei fem frå Noreg. 

Ard Schenk frå Nederland vart verdsmeister, etter å ha fått bestetid på dei tre lengste distansane. Dermed forsvarte han meistertittelen på suverent vis, framfor svenske Göran Claeson på andre- og sin eigen landsmann, Kees Verkerk, på tredjeplass. Dag Fornæss frå Noreg vann 500-meteren og vart fjerdemann samanlagt.

## Skeise-VM 1971



Dato: 13./14. februar 1971


### 500 meter





### 5&nbsp;000 meter





### 1500 meter





### 10&nbsp;000 meter





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschap schaatsen allround mannen 1971|Wereldkampioenschap schaatsen allround mannen 1971]]» frå ,  den 30. april 2020.*  
 

*Arbeiderbladet 15. februar 1971
NM i sykling 1977 på landeveg

**Noregsmeisterskapen i landevegssykling 1977** for menn vart avvikla i Skien 23. juli 1977.

## Menn, 180 km





## Kvinner, 60 km
Noregsmeisterskapen i landevegssykling 1977 for kvinner vart avvikla i Sandnes 26. juli 1977.






## Kjelder
**Sportsboken 77-78*. Dreyerbok Stavanger. 1977.
NM i sykling 1977 i tempo

**Noregsmeisterskapen i sykling 1977 i temporitt** for menn vart avvikla med individuell tevling i Larvik den 12. august og med lagtempo den 10. august i Biri.

## Menn
### 50 km temporitt





### 100 km lagtempo





## Kvinner
Temporitt for kvinner arrangert i Sandnes 25. juli.





## Kjelder
**Sportsboken 77-78*. Dreyerbok Stavanger. 1977.
Aleksej Gusarov

**Aleksej Vasiljevitsj Gusarov** () er ein sovjet-russisk tidlegare ishockeyspelar, fødd i Leningrad. Han er ein av eit mindretal utøvarar som har vorte både olympisk meister, verdsmeister og vinnar av Stanley Cup.

Forsvarsspelar Gusarov spelte frå 1981 till1984 på SKA Leningrad. I 1984 gjekk han over til CSKA Moskva, den dominerande klubben i sovjetisk ishockey. Vinteren 1991 flytta han til Canada der han gjorde teneste for Quebec Nordiques i National Hockey League til 1995, då klubben skifta namn til Colorado Avalanche og vart heimehøyrande i Denver i USA. Gusarov bidrog mykje til at Colorado vann Stanley Cup våren 1996. Han la opp i 2001, etter nokre månaders spel for New York Rangers og St. Louis Blues.

Gusarov hadde fast plass på Sovjetunionen sitt landslag frå 1985 til 1991. Gjennom perioden var han med å vinne gull i VM 1986, OL 1988, VM 1989 og VM 1990. Han fekk dessutan med seg eitt VM-sølv og to VM-bronser. I 1998 deltok Gusarov for Russland under dei olympiske vinterleikane i Nagano der han og lagkameratane enda opp med sølvmedalje, etter eittmålstap mot Tsjekkia i finalen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alexei Wassiljewitsch Gussarow|Alexei Wassiljewitsch Gussarow]]» frå ,  den 30. april 2020.*
Maria Anna Mozart

**Maria Anna Mozart** (), seinare baronesse Berchtold von Sonnenburg, kjend som «Nannerl» blant vener, var den eldre systera til Wolfgang Amadeus Mozart. Ho var dotter av komponisten Leopold Mozart og Anna Maria Pertl, og var sjølv pianist og skal også ha komponert.

«Nannerl» var ein gåverik pianist, og drog som ung på konsertturnear i mange land i Europa saman med Wolfgang. Allereie som elleveåring spelte ho vanskelege sonatar og konsertar for klaver — betre enn bror sin — og fekk heider og gåver frå høgtståande personar. Det er ikkje att komposisjonar etter henne, men det finst brev der Wolfgang lovprisar arbeida hennar og oppfordrar henne til vidare innsats. Ho kom likevel i skuggen av bror sin, og levde seinare i livet som kone og mor, og gav undervising i piano.

Etter at far hennar nekta henne  å gifta seg med kammerherre Franz Armand d'Ippold, gjekk ho i 1784 inn i eit fornuftsekteskap med den 15 år eldre Johann Baptist Reichsfreiherr Berchtold von Sonnenburg (1736–1801). Dei levde i St. Gilgen i same huset som mor hennar var blitt fødd i. Ektemannen hadde fem barn frå to tidlegare ekteskap, og sjølv fekk ho tre barn med han. Etter at ektemannen døydde i 1801 drog Nannerl tilbake til Salzburg, der ho var ein høgt respektert pianolærar.

Ho blei blind i ein alder av 74 år. Etter at ho døydde i 1829 blei ho etter eige ønske gravlagd på den kommunale gravplassen St. Peter i Salzburg.

Dagbøker, brev og erindringar etter Nannerl var og er verdifulle kjelder for Mozart-forskarar. 
## Kjelder




----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Maria Anna Mozart|Maria Anna Mozart]]» frå ,  den 30. april 2020.*  

## Litteratur
* 
* 
* Eva Rieger: *Nannerl Mozart. Leben einer Künstlerin im 18. Jahrhundert*. Frankfurt/M. 1990. Omarbeidet utgave 2005. Svensk omsetjing 1992.

## Bakgrunnsstoff

* 
* Eva Rieger: 
* «Mozart, Maria Anna», sophie-drinker-institut.de
Svenska skidspelen 1956

**Svenska Skidspelen 1956** vart avvikla i Falun frå 10. til 12. februar 1956.

## Menn
### 15 km



Dato: 10. februar

### 30 km



Dato: 12. februar

### Kombinert



Dato: 10./11. februar

### Hopprenn



Dato: 12. februar

## Kjelder
*Arbeiderbladet 11.2.1956
*Arbeiderbladet 13.2.1956
J. P. Nyströms orgel- & pianofabrik

**J. P. Nyströms orgel- & pianofabrik** var eit svensk føretak som bygde orgel og piano i Karlstad. Føretaket vart skipa i 1865 og lagt ned i 1962. I 1909 vart det kunglig hovleverantör. 

Johan Petter Nyström grunnla føretaket i 1865. Han hadde tidlegare avlagt svenneprøve som møbelsnekkar. Nyström hadde tidlegare arbeidd hos læremeistrar i Stockholm og Norrland. I 20-årsalderen busette han seg i Väse og tok til å lage handklaver og trekkspel.

*I 1925 vart det produsert om lag 600 orgel og 200 piano.
*I 1949 vart det produsert om lag 2000 piano.

J. P. Nyström leverte i 1889 orgelet i dåverande Revholt kapell på Grue Finnskog.

## Eigarar
*1865-1900 - Johan Petter Nyström (1839-1900) piano- og orgelfabrikant i Karlstad.
*1900-1901 - Oscar Fredrik Nyström (1866-1901), eldste sonen til J.P. Nyström.
*1901-1937 - Carl Wilhelm Nyström (1871-1937), sivilingeniør, piano- og orgelfabrikant i Karlstad.
*1937-1962 - Boo Nyström (1900-1982), konsul, piano- og orgelfabrikant i Karlstad.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:J. P. Nyströms orgel- &#38; pianofabrik|J. P. Nyströms orgel- &#38; pianofabrik]]» frå ,  den 30. april 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;
 
*Archives Portal Europe - Värmlandsarkivet 
*Klaverens hus
Svenska skidspelen 1955

**Svenska skidspelen 1955** vart avvikla frå 6. til 9. januar 1955. Grunna snømangel vart langrenna flytta til Nässjö, hopprenna fann stad i Hammarbybakken i Stockholm framom ikring 15&nbsp;000 tilskodarar.
 
## Menn
### 15 km



Dato: 6. januar

### Kombinert




### Hopprenn



Dato: 9. januar

## Kvinner
### 10 km



Dato: 6. januar

## Kjelder
Arbeiderbladet 7.1.1955
Arbeiderbladet 10.1.1955
Jan Heintze

**Jan Heintze**, til 1981 **Jan Larsen**, () er ein dansk tidlegare fotballspelar. Han er kjend for sine mange år i PSV Eindhoven, der han spelte i to periodar; 1982-94 og 1999-2003. Heintze deltok i tida 1987-2002 i 86 landskampar for Danmark og skåra 4 mål. Triumfen med PSV i Europacupfinalen 1988 var høgdepunktet i hans fotballiv.

Heintze var veng på Kastraup BK i 1981-82. Deretter hadde han kontrakt med nederlandske PSV Eindhoven i 12 år fram til 1994, der han var sideback for den suksessrike klubben. Etter mellomspel med to sesongar i Bayer Ürdingen og tre i Bayer Leverkusen, kom han tilbake til PSV i 1999 og tente klubben i fire år. Heintze vart nederlanadsk seriemeister seks gongar med PSV. 

Heintze var dansk landslagsspelar frå 1987 til 1991. Då han i protest reiste heim før ein landskamp i 1991, vart han sett i karantene i eitt år og lite brukt dei neste åra. Dermed mista han den danske EM-triumfen i 1992. Fyrst frå 1996 fekk han fast plass i den danske fyrsteellevaren, deltok såleis i EM 1988, VM 1998, EM 2000 og VM 2002.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Jan Heintze|Jan Heintze]]» frå ,  den 1. mai 2020.*
Salihorsk

**Salihorsk** er ein belarusisk by i Minsk voblast. I 2010 hadde byen 102&nbsp;335 innbyggjarar.

## Folk frå Salihorsk
*Evgeny Morozov, forfattar og forskar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Salihorsk|Salihorsk]]» frå ,  den 2. mai 2020.*
Yumaørkenen

**Yumaørkenen** er eit lågareliggjande område i Sonoraørkenen sørvest i USA og nordvest i Mexico. Han ligg i det endorheiske bekkenet Salton Sink. 
Med ei gjennomsnittleg nedbørsmengd på under 200 mm i året er han ein av dei tørraste ørkenane i Nord-Amerika. 

Ørkenen omfattar område med skrinn vegetasjon og har merkbare sanddyner. Det finst også lite folk her. Den største busetnaden er Yuma i Arizona, som ligg ved Colorado-elva og grensa til California. Han har rundt 95&nbsp;000 innbyggjarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yuma Desert|Yuma Desert]]» frå ,  den 1. mai 2020.*
NM i friidrett 1953

**Noregsmeisterskapen i friidrett 1953**, hovudmeisterskapen, vart avvikla på Trondheim stadion i Trondheim dagane 14.-16. august 1953. Sportsklubben Freidig og Trondheim & Omegn Friidrettskrets arrangerte ein meisterskap som omfatta 19 tevlingar for menn og 11 for kvinner.

Sverre Strandli vart tildelt den store kongepokalen for sitt lengste sleggjekast. Anne Marie Woldset fekk den vesle kongepokalen for sigeren på 60 meter.

## Menn
### 100 meter





### 200 m





### 400 m





### 800 m





### 1500 m





### 5&nbsp;000 m





### 10&nbsp;000 m





### 110 meter hekk





### 400 m hekk





### 3&nbsp;000 m hinder





### 1000 meter stafett





### Høgdehopp





### Stavhopp





### Lengdehopp





### Tresteghopp





### Kulestøyt





### Diskoskast





### Sleggjekast





### Spjutkast





## Kvinner
### 60 m





### 100 m





### 200 m





### 80 meter hekk





### Høgdehopp





### Lengdehopp





### Kulestøyt





### Diskoskast





### Spjutkast





## Kjelder
*Arbeiderbladet 15. august 1953
*Arbeiderbladet 17. august 1953
Henning Jensen

**Henning Jensen** () var ein dansk fotballspelar frå Nørresundby som vann UEFA-cupen 1975 for Borussia Mönchengladbach. Perioden 1975-80 vart han seriemeister i såvel Vest-Tyskland, som i Spania og Nederland.

### Klubbspel
Angrepsspelaren Jensen spelte på nivå fire i heimlege Nørresundby til sommaren 1972. Etter å ha imponert i ein kvalifiseringskamp til Sommar-OL 1972 fekk han kontrakt med den vesttyske toppklubben Borussia Mönchengladbach. Med Borussia vann han DFB-pokalen i 1973, UEFA-cupen 1975 og bundesligaen 1975 og 1976. Deretter vart han overført til Real Madrid i Spania og var med på å vinne La Liga i 1978 og 1979. Frå 1979 til -81 var Jensen i to sesongar Ajax-spelar, i sin fyrste sesong vart han nederlandsk seriemeister. Han avslutta si tid som aktiv spelar med Aarhus GF, der han frå 1981 til -83 for fyrste gong spelte i dansk toppserie.

### Landslagsspel
Frå 1972 til 1980 deltok Jensen i 21 av Danmarks landskampar. Han skåra 9 mål.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Henning Jensen (fodboldspiller, født 1949)|Henning Jensen (fodboldspiller, født 1949)]]» frå ,  den 1. mai 2020.*  
 
*eu-football
Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab

**Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab** (NFDS) var eit norsk reiarlag som vart stifta 28. januar 1857 i Trondheim. Bak skipinga stod ei rekkje av handelshusa i byen. Føremålet var i første omgang å driva rutetrafikk til Hamburg i Tyskland. Det første fartøyet til reiarlaget var  hjuldamparen DS «Nidelven».

I 1893 var reiarlaget ein av medstiftarane til Hurtigruten. NFDS hadde eit nært samarbeid med Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS), sjølv om dei òg var rivalar. NFDS dreiv enno andre kystruter og utanlandsruter.

Etter hundreårsskiftet utvikla reiarlaget seg frå å vera eit reiarlaget for lokale handelsinteresser til å satsa breitt på både Hurtigruten, den gryande turisttrafikken og trampfarten. I 1925 kjøpte reiarlaget den britiske kongeyachten Aleksandra og sette den inn i hurtigrutetrafikken under namnet DS «Prins Olav».

Dei to verdskrigane råka NFDS hardt, og reiarlaget mista om lag halvparten av tonnasjen sin, i tillegg til mange medarbeidarar. Frå midten av 1950-åra var flåten intakt igjen og NFDS utvikla seg til ein større shipping-aktør i norsk samanheng. Reiarlaget hadde no interesser i både bulkfart, cruisefart og oljeverksemd.

I 1984 sikra Norcem seg majoriteten i reiarlaget, og slakta det. Reiarlagdelenvart omdøypt Nordenfjeldske Shipping, og vart i 1985 selt til Kosmos AS og formelt underlagt BDS. Det som var igjen av Nordenfjeldske Shipping følgde med på lasset då BDS vart selt til RoNoTro i desember 1988. Hurtigruteskipa vart formelt overført til Troms Fylkes Dampskibsselskap (TFDS) i august 1989.

NFDS hadde skip i hurtigrutetrafikk frå 1895 til 1989.

## Kjelder

* Liv Marit Haakenstad: *Slektsgranskerens guide til utvandringen 1825 – 1930*. Orion forlag 2008. ISBN 978-82-458-0848-3
* Myhre, Gaute: Det Nordenfjeldske dampskibsselskab : 150-årsjubileum : et nasjonalt stykke sjøfartshistorie, 2007

## Bakgrunnsstoff

* Hurtigrutemuseet – Rederiene
* Skipshistorie 1915 DS Ulf Jarl
* NRK Norske Skipsforlis - Ulf Jarl, Even Martin Evensen
Troms Fylkes Dampskibsselskap

**Troms Fylkes Dampskibsselskap ASA** (TFDS ASA) er eit norsk reiarlag som vart stifta i 1866 under namnet Tromsø Amts Dampskibsselskap. Med utgangspunkt i Nord-Noreg utvikla reiarlaget seg til å verta ein nasjonal og internasjonal aktør innanfor transport og reiseliv, med Hurtigruten som den største verksemda. Etter at selskapet ved utgangen av 2004 vart majoritetseigar i AS TIRB, hadde TFDS-gruppa over 2 000 tilsette. Gruppa disponerte ein flåte på 38 skip, 123 bussar samt 86 gods- og varebilar. Hovudkontoret låg i Tromsø. Administrerande direktør var Henrik Andenæs, og styreleiar var Ole Lund.

TFDS kom inn i Hurtigruten i 1979 ved at Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS) selde sine fire hurtigruteskip til TFDS.

Dei to hurtigruterederiene Ofotens og Vesteraalens Dampskibsselskab (OVDS) og TFDS vedtok i desember 2005 å slå seg saman. Fusjonen vart gjennomført 1. mars 2006. Det nye selskapet fekk namnet Hurtigruten Group, men namnet vart i 2007 endra til Hurtigruten ASNE. Selskapet hade då ein omsetnad på rundt fire milliardar kroner årleg, og kring 3 400 tilsette. Administrerande direktør vart Jan Kildal (OVDS) og ny styreleiar vart Ole Lund (TFDS). Hovudkontoret for hurtigruten vart lagt til Narvik, medan kontoret for ferjar og hurtigbåtar vart lokalisert i Tromsø.

Dei to sistnemnde verksemdene vart etter kvar overteke av Torghatten trafikkselskap i Brønnøysund, og utskilt som eit dotterselskap av dette, under namnet Torghatten nord og enno tilhald i Tromsø.

## Hurtigruteskip
Liste over hurtigruteskip som TFDS har ått inntil 2006.

*  (1949) («Midnatsol II»)(1979-1983)
*  (1979-1983)
*  (1979-1993)
* MS «Nordstjerna» (1979-2006)
*  («Midnatsol II» og «Lyngen»)(1982-2006)
* MS «Ragnvald Jarl» (1989-1995)
* MS «Harald Jarl» (1989-2001)
* MS «Kong Harald» (1993-2006)
* MS «Nordlys» (1994-2006)
* MS «Polarlys» (1996-2006)
* MS «Trollfjord» (2002-2006)
* MS «Midnatsol» (2003-2006)

## Hurtigbåt

* MS «Fjorddronninga II»
* MS «Fjorddronninga»
* MS «Fjordkongen»
* MS «Fjordprinsessa»
* MS «Reinfjord»
* MS «Tromprinsen»
* MS «Vågsfjord»

## Ferjer

* MF «Andfjordferja»
* MF «Dyrøy»
* MF «Fløytind»
* MF «Godfjord»
* MF «Gullesfjord»
* MF «Helgøy»
* MF «Hålogaland»
* MF «Karlsøy»
* MF «Kvaløy»
* MF «Kveøy»
* MF «Malangen»
* MF «Mjølhorn»
* MF «Ol Bull»
* MF «Reinøy»
* MF «Salangen»
* MF «Vaggasvarre»
* MF «Vardehorn»
* MF «Vengsøy»

## Offshorefartøy

* MS «Troms Tjeld»
* MS «Troms Skarven»
* MV «Aldoma»
* MV «Kovambo»

## Andre skip

* KV «Tromsø»
* MS «Grytøy»
* MS «Lance»
* Testfartøy LMN
* Testfartøy RJO

## Bakgrunnsstoff
* Hurtigruten OS
* Omfattande privat side om hurtigruteskipene
Ofotens og Vesteraalens Dampskibsselskab

**Ofotens og Vesteraalens Dampskibsselskab** (**OVDS**) var eit norsk reiarlag som blant anna opererte hurtigruter. Selskapet vart skipa ved fusjon av Vesteraalens Dampskibsselskab (VDS) skipa i Stokmarknes i 1881 og Ofotens Dampskibsselskab (ODS) skipa i Narvik i 1912.

OVDS hadde kring 1 500 tilsette, og hovudkontoret låg i Narvik, medan ferje- og hurtigbåtavdelinga var lokalisert til Stokmarknes. Selskapet var i 2003 i søkelyset gjennom ei større bedragerisak, der fem dåverande og tidlegare direktørar saman med selskapet stod tiltalt for å ha manipulert ferjerekneskapar for riksvegferjer i det føremålet å få tilført større tilskott frå staten. Selskapet vart i tingretten dømt til å tilbakebetala eit større pengebeløp, og alle direktørane vart dømde til fengselsstraffer av varierande lengd. Saka vart anka til lagmannsretten, og ankesaka kom opp i januar 2005. Administrerande direktør var frå medio september 2004 Jan Kildal, og Ole Fr. Hienn var styreleiar.

Dei to hurtigrutereiarlaga OVDS og Troms Fylkes Dampskibsselskap (TFDS) vedtok i desember 2005 å slå seg saman. Fusjonen vart gjennomført 1. mars 2006. Det nye selskapet fekk namnetHurtigruten ASE. Selskapet venta ein omsetnad på rundt fire milliardar og hadde kring 3 400 tilsette. Ny administrerande direktør vart Jan Kildal (OVDS) og ny styreleiar vert Ole Lund (TFDS). Hovudkontor for hurtigruten vart lagt til Narvik, kontoret for ferjar og hurtigbåtar i Troms låg til Tromsø og kontoret for ferjar og hurtigbåtar i Nordland hamna i Stokmarknes.

## Skip
Liste over hurtigruteskip som OVDS åtte inntil 2006.

* MS «Finnmarken» (1956) (1988-1993)
* MS «Lofoten» (1988, 1996-2006)
* MS «Kong Olav» (1988-1997)
* MS «Nordnorge» (1964) (1988-1996)
* MS «Narvik» (1988-2006)
* MS «Vesterålen» (1988-2006)
* MS «Richard With» (1993-2006)
* MS «Nordkapp» (1996-2006)
* MS «Nordnorge» (1997-2006)
* MS «Finnmarken» (2002-2006)

### Ferjer

* MF «Bodø»
* MF «Bognes»
* MF «Bogøy»
* MF «Fykan»
* MF «Gildeskål»
* MF «Hamarøy»
* MF «Kjerringøy»
* MF «Landego»
* MF «Lødingen»
* MF «Rødøy»
* MF «Røst»
* MF «Røsund»
* MF «Røtinn»
* MF «Stetind»
* MF «Tysfjord»
* MF «Virak»
* MF «Vågan»
* MF «Ørnes»

### Hurtigbåtar

* MS «Alden»
* MS «Brottøy»
* MS «Lurøyprinsessen»
* MS «Meløytind»
* MS «Nordfolda»
* MS «Ofoten»
* MS «Rødøyløven»
* MS «Salten»
* MS «Sjøsprint»
* MS «Skogøy»
* MS «Steigtind»
* MS «Tjeldøy»
* MS «Visten»
* MS «Øykongen»

## Sjå òg

* Hurtigruten AS

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff

* Hurtigruten OS
* Omfattande privat side om hurtigruteskipene
Ofotens Dampskibsselskab

**Ofotens Dampskibsselskab** (ODS) var eit reiarlag som vart grunnlagt 24. juli 1912 i Narvik. Føremålet var å driva lokaltrafikk på Ofotfjorden, og i 1914 fekk reiarlaget overlevert sitt første skip, DS «Barøy». I 1936 kom ODS inn i hurtigruten med skipet DS «Nordnorge». Administrerande direktør i fleire tiår var Waldemar Høy. I 1985 kjøpte ODS 68 % av aksjane i Vesteraalens Dampskibsselskab (VDS), og tok dermed over kontrollen av reiarlaget. 

I 1987 vart ODS og VDS formelt slått saman, og det nye selskapet fekk namnet Ofotens og Vesteraalens Dampskibsselskab (OVDS). Reiarlagslogoen og skorsteinmerket til ODS vart vidareført i det nye reiarlaget. OVDS vart i 2006 slått saman med Troms Fylkes Dampskibsselskap (TFDS) og danna Hurtigruten Group, seinare omdøypt Hurtigruten ASE.

## Flåte

## Bakgrunnsstoff

* Hurtigrutemuseet – Rederier
Haugesund Dampskibsselskab

**Haugesund Dampskibsselskab** (**HDS**) var eit reiarlag som vart stifta 18. september 1877 i Haugesund i Rogaland fylke. Selskapet dreiv med lokalrutefart i området mellom Bergen og Stavanger og vart særleg velkjent i ytre lei av ruta Haugesund-Bergen. Konsesjonen på ruta på Bergen vart overført til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap 1. mai 1980, medan den gjenverande hurtigbåtruta til selskapet Haugesund-Stavanger vart overteke av Det Stavangerske Dampskibsselskab i august 1984 og samstundes kjøpte den siste båten til HDS, westamaranen «Haugesund» og reiarlaget vart avvikla.

## Flåteliste
Nordmør Dampskibsselskab

**Nordmør Dampskibsselskab** var eit reiarlag med hovudkontor i Kristiansund. Reiarlaget vart konstituert 29. desember 1902, og frå 1. januar 1903 vart rutene og dei seks skipa til Christiansunds Dampskibsselskab overteke. Reiarlaget kjøpte same år DS «Tourist» som kunne ta 120 passasjerar. I 1906 vart nybygget DS «Øren» levert, og i 1909 «Driva». I februar 1915 fekk reiarlaget overlevert nybygget DS «Surendalsfjord» som var meint å setjast inn i rute mellom Kristiansund og Sunndalsøra i samband med utbygginga av Aura-kraftverket. DS «Surendalsfjord» var med sina 440 bruttoregistertonn det største skipet til reiarlaget, men første verdskrigen førte til stopp i Aura-utbygginga, og skipet vart allereie juli 1916 selt til Russland. Under første verdskrig vart òg skipa DS «Mørejarlen» og DS «Christiansund» selt for å gjera reiarlaget gjeldfritt. Selskapet dreiv rutetrafikk i Nordmøre og Romsdal og dessutan ei rute til Trondheim. I 1920 vart dei sju gjenverande skipa til reiarlaget overteke av det nyoppretta fylkesreiarlaget Møre Fylkes Ruteselskapet (MFR) for 1 050 000 kroner. I 1947 endra MFR namn til Møre og Romsdal Fylkesbåtar (MRF).

Skorsteinmerket til reiarlaget var svart skorstein med eit gult belte omgjeve av smale kvite linjer over og under.

## Flåteliste

## Kjelder

* Ragnar Ulstein: Om samferdsel i Møre og Romsdal – Del I: Som skyttel i vev. Utgjeve av Møre og Romsdal Fylkesbåtar 1995. ISBN 82-90393-76-8
* Åre Inge Torvik: Om samferdsel i Møre og Romsdal – Del II: Samfunn og ferdsel. Utgjeve av Møre og Romsdal Fylkesbåtar 2000. ISBN 82-7955-020-8
DY «Meteor»

**DY «Meteor»** (kallesignal LCTO / LCQF) var eit turistskip bygd for det tyske reiarlaget *Hamburger-Amerikanische Paketvart AG* (ofte forkorta til HAPAG) i 1904. Skipet var byggnummer 170 ved det tyske verftet *Blohm & Voss AG* i Hamburg. I 1914 vart skipet rekvirert av den keisarlege marinen i samband med første verdenskrigen. I 1919 vart DY «Meteor» tatt som krigsbytte av Storbritannia. I 1921 kjøpte Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS) skipet, og sette henne inn i cruisetrafikk. I 1940 vart skipet rekvirert av den tyske okkupasjonsmakta og ominnreidd til hospitalskip. I mars 1945 vart ho søkkt av sovjetiske fly.

## Historie

DY «Meteor» vart bygd for å gå i cruisetrafikk langs norskekysten, og etter overleveringa i mai 1904 vart skipet sett inn i turisttrafikk. Etter utbrotet av første verdskrigen i 1914, vart skipet rekvirert av den keisarlege tyske marinen, og nytta som losji-skip. I 1919 vart ho teke som krigsbytte av Storbritannia og underlagt *[[The Shipping Controller]]* og brukt av Royal Mail Packet Co.Ltd i London. I mars 1921 vart DY «Meteor» kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab, men vart registrert under H.J. Jewell i London. I juni 1922 vart skipet registrert i Noreg med Bergen som heimehamn. Kjøpesummen var 1,3 millionar kroner. I sommarmånadene gjekk DY «Meteor» på cruise langs norskekysten, og sommaren 1930 segla ho saman med den andre turistyachten til BDS, MY «Stella Polaris» til Island i høve tusenårsjubileet i landet. I 1935 vart skipet oppgradert med betre lugarar, ny damesalong og forbetring av maskineriet. I 1939 fekk ho ny radio.

Under det tyske åtaket på Noreg i april 1940, låg DY «Meteor» i Bergen. 27. april 1940 vart skipet beslaglagt av den tyske okkupasjonsmakta og ominreidd til hospitalsskip. Ombygginga førte til at mykje av innreiinga vart øydelagt då det vart gjort plass til sjukesalar. DY «Meteor» tenestegjorde i Austersjøen, men hadde norsk mannskap. I mars 1942 vart ho omdøypt «Rostock». To månader seinare vart ho igjen omdøypt, denne gongen til «Meteor II». 9. mars 1945 vart ho søkkt av sovjetiske fly ved Pillau (noverande Baltijsk i Russland), på trass av at ho var merkt som hospitalsskip. 24 menneske omkom, fire av dei var nordmenn.

## Skipet
Tonnasjen på DY «Meteor» var ved levering 3 718 bruttoregistertonn, 1 883 nettoregistertonn, og lasteevna var 1 500 dødvekttonn. Framdrifta bestod av to trippel ekspansjon dampmaskiner som dreiv kvar sin propell, og som hadde kvar sin kolfyrte kjele. Oppgjeven yting var 1 550 ihk (indikerte hestekrefter) og 235 nhk (nominelle hestekrefter) for kvar av dampmaskinene, noko som gav ein toppfart på 12 knop. Ved levering var passasjerkapasiteten 250. Etter ombygginga i 1935 var passasjerkapasiteten redusert til 205, men til gjengjeld hadde alle lugarane no fått innlagt kaldt og varmt vatn.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* Warsailors.com – Norwegian Homefleet – WW II (engelsk)
Tocantins

**Tocantins** er ein delstat i Brasil. Delstaten blei skild ut frå Goiás som ein eigen delstat i 1988. I 2015 hadde han eit berekna folketal på 1 515 126. Bygginga av hovudstaden Palmas byrja i 1989 og står i kontrast til dei andre byane i delstaten, som blei bygd i den portugisiske koloniperioden.

## Geografi
Tocantins dannar eit skilje mellom Amazonasregnskogen og savannane. Det finst mange elver her, blant anna elva Tocantins, som har gjeve namn til delstaten. Det finst om lag 20 arkeologiske utgravigsstader i området.

## Økonomi
Økonomien i Tocantins er hovudsakleg basert på kvegdrift. I tillegg blir dyrka mykje ananas, som ein sel både i Brasil og til andre land i Mercosul-samarbeidet. Nord i delstaten blir det produsert trekol og palmeolje frå babaçu-palmen.

## Historie
Det som i dag er Tocantins blei første gong utforska av europearar rundt 1625, då jesuittmisjonærar prøvde å kristna den opphavlege folkesetnaden.

Opphavleg utgjorde Tocantins norddelen av Goiás. Historisk sett har dette området vore skilt frå resten av denne delstaten. Dette førte til at dei sørlege delane av Goías fekk mesteparten av investeringane og som eit følgje av dette blei betre utvikla. Som eit følgje av dette har det vore ei sterk separatistrørsle i Tocantins i mange år.

Dei første separatistbølgjene oppstod i 1809, då det blei innført kraftige skattar på gruvedrift. Dette førte til eit mindre opprør som raskt blei slått ned av dei militære. Mindre forsøk på opprør følgde gjennom 1800-talet.

Gjennom 1970-talet blei det lagt press på dei føderale styresmaktene i Brasil for å skilja ut dei nordre delane av Goías som ein eigen delstat. I den nye grunnlova av 1988 blei Tocantins, saman med mellom anna Roraima og Rondônia, oppretta som eigne delstatar.

## Byar
*Tocantinópolis
*Colinas do Tocantins
*Araguaína
*Gurupi

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tocantins|Tocantins]]» frå ,  den 2. mai 2020.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Kürekân

**Kürekân** er ein liten landsby i provinsen Tunceli i Tyrkia.

Forfattaren Mustafa Can, som emigrerte til Sverige saman med foreldre og sysken, er frå Kürekân.

## Referansar
Jurij Khmyljov

**Jurij Aleksejevitsj Khmyljov** () er ein sovjet-russisk tidlegare ishockeyspelar frå Moskva. Venstrevengen vart verdsmeister for Sovjetunionen i 1986, 1989 og olympisk meister i 1992.

Khmyljov spelte frå 1981 til 1992 på Krylja Sovetov. På 456 kampar skåra han 163 seriemål. Sommaren 1992 fekk han kontrakt med Buffalo Sabres og tente den klubben i National Hockey League fram til 1996. Han la ishockeyutstyret på hylla i 1999.

Khmyljov vann gullmedalje i VM 1986, sølv i VM 1987 og atter gull i VM 1989. Under dei olympiske vinterleikane 1992 toppa han karrieren med olympisk gullmedalje. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yuri Khmylev|Yuri Khmylev]]» frå ,  den 2. mai 2020.*
Peder Lofnes Hauge

**Peder Lofnes Hauge** () er ein norsk politikar og målmann frå Gloppen i Nordfjord som sidan 2020 er leiar i Noregs Mållag. Han er busett i Bergen og arbeidde som politisk rådgjevar for finansbyråd Erlend Horn i byrådet i Bergen før han byrja som mållagsleiar. Hauge er utdanna barneskulelærar, men har ikkje arbeidd som lærar.

## Kjelder
NM i sykling 1978 på landeveg

**Noregsmeisterskapen i landevegssykling 1978** for menn vart avvikla i Horten sundag 25. juni 1978.

## Menn, 180 km





**Noregsmeisterskapen i landevegssykling 1978** for kvinner vart avvikla på Jessheim i Akershus sundag 11. juni 1978.

## Kvinner, 60 km





## Kjelder
**Sportsboken 78-79*. Dreyer Bok Stavanger. 1978.
Mark Einar Johnson

**Mark Einar Johnson** () er ein USA-amerikansk tidlegare ishockeyspelar og seinare -trenar frå Minneapolis i Minnesota. Han vart senterløpar i USA sitt mannskap som vann gull under Vinter-OL 1980.

Johnson var aktiv spelar frå 1975 til 1992. Han oppnådde stort ry som spelar på USA sitt landslag som vann olympisk gull på heimebane under vinterleikane 1980 i Lake Placid. Perioden 1980-90 var han profesjonell i ei rad klubbar i National Hockey League. Flest kampar fekk han i Pittsburgh Penguins,  Hartford Whalers og New Jersey Devils. Han la opp i 1992, etter seriespel i Italia og i Austerrike.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mark Johnson (ice hockey)|Mark Johnson (ice hockey)]]» frå ,  den 3. mai 2020.*
Einar Boyesen

**Einar Theiste Boyesen** () var ein norsk skulemann. Han var formann i samordningsnemnda for skuleverket, som vart oppretta i 1947.

## Utdanning og yrkeskarriere
Boyesen hadde eksamen frå krigsskolen 1907, og vart Cand. philol. i 1913. Han var lektor ved Halling og Aars & Voss skolar til 1924, deretter inspektør og lektor ved Vahl skole til 1930, og rektor ved Hamar offentlige lærarskole til 1938. I perioden 1938 – 1958 var Boyesen ekspedisjonssjef i skuleavdelinga i Kyrkje- og undervisningsdepartementet.

Som formann i samordningsnemnda for skuleverket tok Boyesen initiativ til eit møte om ein felles norsk-svensk politikk for samiskopplæring i Tromsø 29.8. 1947, som spelte ei viktig rolle i utarbeidinga av den såkalla Bergsland-Ruong-rettskrivinga.

## Vitskaplege arbeid
Boyesen skreiv biografien til ein tobandsbiografi om Hartvig Nissen, reviderte Fredrik Ordings Pedagogikkens historie og skreiv ei historisk framstilling av Norsk korrespondanseskole. Han utgav òg ein stor biografi om bokhandlar J.W. Cappelen.

## Publikasjonar (utval)

* 1947: *Hartvig Nissen 1815–1874 og det norske skolevesens reform* (1947)
* 1953: *J. W. Cappelen 1805–1878. Noen blad av norsk bokhandels og norsk kulturkamps historie* (1953)
* 1961: Norsk skolepolitikk og samene. Sámi ællin : Sámi Særvi Jakkigir'ji ... = Sameliv : Samisk Selskaps årbok ..., Nr. 4 (1959/1960), 5-33.
* 1964: *Norsk korrespondanseskole gjennom 50 år: 1914–1964* (1964)

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Einar Boyesen|Einar Boyesen]]» frå ,  den 3. mai 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* VG 1. oktober 1952 s. 3 "Ekspedisjonssjef dr. Einar Boyesen fratrer" av Haakon Holmboe.
Marie-Josée Ta Lou

**Gonezie Marie Josée Dominique Ta Lou** () er ein ivoriansk friidrettsutøvar frå Bouaflé som vann sølvmedaljen både på 100 meter og 200 m under VM i friidrett 2017. To år seinare tok ho bronsen på 100 meter ved Friidretts-VM i Doha.

Ta Lou enda på fjerdeplass på 100 meter då Sommar-OL 2016 vart avvikla i Rio de Janeiro, berre tusendelar av eit sekund bakom bronsevinnar Shelly-Ann Fraser. Også på 200-meteren vart Ta Lou fjerde best, tida 22,21 var landsrekord. Under verdsmeisterskapen 2017 i London tangerte ho i finalen den personlege rekorden på 100 meter, men vart slått med eitt tidels sekund av Tori Bowie i striden om gullmedaljen. Også på 200 meter kom Ta Lou i mål til sølv, med tida 22,08 sekundar sette ho landsrekord, gullvinnar Dafne Schippers fekk notert 22,05.

Den 4. mai 2018 i Doha forbetra Ta Lou 100-meterspersen til 10,85 sekundar, ein rekord ho tangerte i 2019-sesongen. Ved verdsmeisterskapen 2019 sprang ho inn til bronse på 100 meter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Marie-Josée Ta Lou|Marie-Josée Ta Lou]]» frå ,  den 3. mai 2020.*
Carl Bloch

**Carl Heinrich Bloch** (fødd 23. mai 1834, død 22. februar 1890) var ein dansk kunstmålar som er særleg kjend for sine historiske og religiøse bilde, som f.eks. «Christian II i fængslet på Sønderborg Slot» frå 1871.

 

Bloch studerte hos Wilhelm Marstrand ved Kunstakademiet. 

Hans tidlege verk synte landlege motiv frå kvardagslivet. Frå 1859 til 1866 budde han i Italia og denne perioden vart viktig for utviklinga av det historiske arbeidet hans.

Hans første store suksess var utstillinga av hans «Prometheus ubundet» i København i 1865. Etter Marstrands død avslutta han utsmykkinga av solennitetssalen på Københavns Universitet. Deretter fekk han ei tinging på 23 målerie til «bedestolen» i Frederiksborg slottskyrkje. Dette var scener frå Kristi liv og har seinere blitt populære som illustrasjonar. Originalane vart måla i tidsrommet 1865 til 1879 og dei er framleis på Frederiksborg.

Bloch mottok Thorvaldsenmedaljen i 1864. Han vart titulær professor i 1871, etatsråd og professor ved Akademiet i 1883. Han blei ridder av Dannebrog i 1867.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Carl Bloch|Carl Bloch]]» frå ,  den 4. mai 2020.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Carl Bloch – Det moderne gennembrud 
*
NM i sykling 1978 i tempo

**Noregsmeisterskapen i sykling 1978 i temporitt** for menn vart avvikla med individuell tevling i Stavanger den 9. september og med lagtempo den 16. juli i Larvik.

## Menn
### 50 km temporitt





### 100 km lagtempo





## Kvinner
Temporitt for kvinner arrangert i Gauldal 2. september.





## Kjelder
**Sportsboken 78-79*. Dreyer Bok Stavanger. 1978.
Emlyn Hughes

**Emlyn Walter Hughes** () var ein engelsk fotballspelar frå Barrow-in-Furness. Han var midtstoppar på Liverpool FC sitt suksessrike lag i ei ti års tid fram til 1979.

## Karriere
### Klubbspel
Hughes spelte frå 1964 på midtbana til Blackpool FC, eit av botnlaga i den engelske toppserien. I februar 1967 vart han mot 65&nbsp;000 pund overført til Liverpool FC. På 1970-talet var han kaptein for eit mannskap som frå 1973 sanka pokal etter pokal. Hughes lukkast då vinne fire ligameisterskap, to UEFA-cupfinalar, FA-cupen 1974 og europacupen for serievinnarar i såvel 1977 som i 1978. Sommaren 1979 vart han overført til Wolverhampton Wanderers. Den 15. mars 1980 var han kaptein for laget som vann ligacupfinalen 1-0 over Nottingham Forest. Frå 1981 til -84 var Hughes aktiv på lågare nivå med Rotherham, Hull og Swansea.

### Landslagsspel
Hughes deltok i 62 landskampar for England i tida frå november 1969 til mai 1980. Han var lagkaptein i 23 kampar, sitt einaste landslagsmål skåra han då England slo Wales 3-0 i den britiske meisterskapen 20. mai 1972. Hughes var med i troppa til Fotball-VM 1970, utan å få speletid.

### Merittar
*Vinnar av Europacupen: 1977 og 1978 med Liverpool FC
*Vinnar av UEFA-cupen: 1973 og 1976 med Liverpool FC
*Engelsk ligameister; 1973, 1976, 1977 og 1979 med Liverpool FC
*Vinnar av FA-cupen: 1974 med Liverpool FC
*Vinnar av den engelske ligacupen: 1980 med Liverpool FC
*Finalist i FA-cupen: 1971 og 1977 med Liverpool FC 
*Finalist i den engelske ligacupen: 1978 med Liverpool FC

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Emlyn HUghes|Emlyn HUghes]]» frå ,  den 3. mai 2020.*  
*eu-football
Thomas Piketty

**Thomas Piketty** () er ein fransk samfunnsøkonom. Han er særleg kjend for forskinga si på korleis fordelinga av inntekt og formue har utvikla seg over tid. Piketty er tilsett ved École des hautes études en sciences sociales (EHESS) og er professor ved École d'économie de Paris. Han har vore økonomisk rådgjevar for Ségolène Royal, presidentkandidat for det franske sosialistpartiet.

Piketty tok doktorgraden i samfunnsøkonomi som 22-åring og blei i 1993 stipendiat ved eit universitet i Boston, men vende tilbake til Paris etter eit forskingsopphald på tre år. 

Thomas Piketty reagerte negativt på matematiseringen og det teoretiske preget over amerikansk samfunnsøkonomisk vitskap. Han fatta tidleg interesse for å tilnærma økonomifaget til dei andre samfunnsvitskapane, og bidrog til å oppretta ei business-utdanning – Paris School of Economics – i eit blanda samfunnsvitskapleg universitetsmiljø. I Paris har Piketty særleg forska på historisk nasjonalrekneskap, fordelingsøkonomi og problemstillingar kring økonomisk vekst. Han var med i ei forskningsgruppe som gjennom ti år studerte økonomisk ulikskap, leua av Samuel Bowles og Pranab Bardhan, der også den norske samfunnsøkonomen Karl Ove Moene var med.. Piketty har samarbeid mykje med Emanuel Saez ved University of California, Berkeley, medan britisk forsking har kvilt på samarbeidet med Tony Atkinson ved Universitetet i Oxford.

## Bibliografi
(utval)
*Le Capital au XXIe siècle (Seuil, 2013)
*Kapitalen i det 21. århundre (Oslo : Cappelen Damm, 2014) 

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Thomas Piketty|Thomas Piketty]]» frå ,  den 15. mai 2020.*
Nordsamisk i utdanningssystemet

**Nordsamisk i utdanningssystemet** er oversynet over statusen nordsamisk har hatt i ulike skoleslag, som studieobjekt og undervisningsspråk.

## Situasjonen i dag
### Nordsamisk som undervisningsspråk
Nordsamisk er (i større eller mindre grad) opplæringsspråk i grunnskolen i den nordsamiske delen av det offisielle samiske språkområdet. I tillegg er det mogleg å gå vidaregåande skole på nordsamisk i alle fall i Kautokeino, Karasjok og Utsjok. Den samiske høgskolen i Kautokeino er den einaste høgskolen som blir administrert på samisk, og der undervisningsspråket på heile høgskolen er nordsamisk. I tillegg er nordsamisk undervisningsspråk i alle fall på universiteta i Tromsø og Uleåborg.

### Nordsamisk i høgare utdanning

Det er mogleg å studere samisk på universitetsnivå, på universiteta i Tromsø, Umeå, Uppsala, Uleåborg og Helsingfors, og ved ein del universitet utanfor Norden, spesielt i Tyskland og Ungarn.

## Historisk framstilling

## Referansar
Bjørn Lyder Aarseth

**Bjørn Lyder Aarseth** () var ein norsk lærar, skulerektor og museumskonservator, son av Karen Marie Olsen Aarseth og Lyder Aarseth.

Aarseth vaks opp i Kautokeino. I arbeidet sitt var han særleg oppteken av samisk kultur og samfunnsliv. Han var lærer og rektor ved skular i samiske område, 1949-1972 i Karasjok. 1972 vart han tilsett ved samisk-etnografisk avdeling ved Tromsø Museum og 1982 vart han førstekonservator for den samiske avdelinga ved Norsk Folkemuseum, der han var fram til han vart seniorstipendiat i 1993. Han var òg aktiv i Norsk kulturråd. Aarseth er forfattar av ei rekkje publikasjonar om samiske tilhøve. 

## Utmerkingar
I 2006 utnemnde Kongen Aarseth til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden «for hans innsats for samisk kultur».

Aarseth var æresmedlem av Oslo Sámiid Searvi. 

## Bibliografi

* *Norsk samepolitikk 1945-1990: Målsetninger, virkemidler og resultater*, Forlaget Vett og Viten, Norsk Folkemuseum, 2006.
* *The Sami: Past and present*, Oslo: Norsk folkemuseum, 1993.
* «Kautokeino-kofta – tradisjon og fornying», i Stephan Tschudi-Madsen (red.): *På nordmanns vis.* *Norsk folkemuseum gjennom 100 år*, Oslo, 1993, s. 168-169.
* «Náhppi – arbeidslivets brukskunst», i Stephan Tschudi-Madsen (red.): *På nordmanns vis.* *Norsk folkemuseum gjennom 100 år*, Oslo, 1993, s. 58-59.
* *Samene igår og i dag*, Tromsø: Tromsø museum, Universitetet i Tromsø, 1990, 1991.
* Redaktør: *Grenser i Sameland*, Oslo: Norsk folkemuseum , 1989.
* Med Ivar Bjørklund: *The Sámi people (Lapps)*, Tromsø: Tromsø museum, Universitetet i Tromsø, 1987.
* *Noen hovedtrekk i samfunnsutviklingen i samiske bosettingsområder de siste årtier*, Tromsø: Tromsø museum, 1980.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bjørn Lyder Aarseth|Bjørn Lyder Aarseth]]» frå ,  den 4. mai 2020.*
Lydolf Lind Meløy

**Lydolf Lind Meløy** () var ein norsk lærar, fødd og oppvaksen i Vesterålen.  Han var lærar i Kautokeino frå og med 1937, skoleinspektør i Karasjok og 1960-78 skoledirektør i Finnmark.

Lind Meløy var medlem av *Komitéen til å utrede samespørsmål* frå 1956. Han var også som Venstremann ordførar i Karasjok i to periodar, 1956-59 og 1960-63. Spesielt ordførarvalet til den andre perioden, der motkandidaten var arbeiderpartimannen Hans Rønbeck var samtidig eit val over kva slags språkpolitikk Karasjok skulle gå inn for.

## Referansar


## Litteratur
*  Bjørklund, Ivar 2011: Påskeresolusjonen i 1960 - Karasjoks etnopolitiske oppgjør. Heimen 3:195-206.
Lyder Aarseth

**Lyder Aarseth** () var ein norsk lærar og seinare skoledirektør frå Vevring i Sunnfjord.

Aarseth var lærar først i Vevring, deretter i Skjervøy, før han i 1913 vart lærar i Kautokeino. Der var han til 1933, då han vart skoledirektør i Finnmark, noko han med unntak av åra 1942-45 var til han døydde i 1951.

Lyder Aarseth var far til lærar og museumskonservator Bjørn Lyder Aarseth.

## Kjelder

* Danielsen, Lars 1951: En samenes venn. Fjell-Ljom 28.5. 1951.
* Lunde, Harald 1951: Til minne om skoledirektør Aarseth. Finnmarken 11.5.1951.
Billy McNeill

**William McNeill** (), kjend som **Billy McNeill**, var ein skotsk fotballspelar og -trenar frå Bellshill. Han vert særleg hugsa som lagkaptein i Celtic-mannskapet som vann finalen i europacupen 1967.

## Karriere
### Klubbspel
McNeill var forsvarsspelar på Celtic FC frå 1958 til 1975. I denne perioden deltok han i 822 klubbkampar. Frå 1966 til -74 vann laget samtlege ni ligameisterskap i Skottland. McNeill var kaptein for ein klubb som 1965-75 også sigra sju gongar i den skotske cupmeisterskapen og seks gongar i ligacupen. Det store høgdepunktet kom då Celtic vann europacupfinalen 1967 med 2-1 mot FC Inter i Lisboa. Også i 1970 tok Celtic seg til finalen i europacupen, då vart det tap mot Feijenoord etter ekstraomgangar.

### Landslagsspel
McNeill spelte 29 landskampar for Skottland og skåra 3 mål. 

### Trenar
McNeill var Celtic-trenar i til saman ni sesongar, fyrst 1978-83 og sidan 1987-91. I fire av sesongane henta laget hans heim seriepokalen og tre gongar vart Celtic skotsk cupmeister. 

Ein statue av McNeill vart i 2015 reist utanfor Celtic Park.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Billy McNeill|Billy McNeill]]» frå ,  den 4. mai 2020.*  
*eu-football
NM i friidrett 1952

**Noregsmeisterskapen i friidrett 1952**, hovudmeisterskapen, vart avvikla på Bislett stadion i Oslo dagane 22.-24. august 1952. Norges Friidrettsforbund stod som arrangør av ein meisterskap som omfatta 19 tevlingar for menn og 11 for kvinner. Arbeiderbladet melde om «om lag 6000 tilskuere de to siste dagene» og «nesten flau stemning på tribunene». 

Sverre Strandli vart tildelt den store kongepokalen for sitt lengste sleggjekast. Berit Tomter fekk den vesle kongepokalen for sin norske rekord i høgdehopp.

## Menn
### 100 meter





### 200 m





### 400 m





### 800 m





### 1500 m





### 5&nbsp;000 m





### 10&nbsp;000 m





### 110 meter hekk





### 400 m hekk





### 3&nbsp;000 m hinder





### 1000 meter stafett





### Høgdehopp





### Stavhopp





### Lengdehopp





### Tresteghopp





### Kulestøyt





### Diskoskast





### Sleggjekast





### Spjutkast





## Kvinner
### 60 m





### 100 m





### 200 m





### 80 m hekk





### Høgdehopp





### Lengdehopp





### Kulestøyt





### Diskoskast





### Spjutkast





## Kjelder
*Arbeiderbladet 25.8.1952
Mujinga Kambundji

**Mujinga Kambundji** () er ein sveitsisk friidrettsutøvar frå Bern som tevlar i sprintløp. Ho vann bronsemedaljen på 200 meter under VM i friidrett 2019 og vart europameister på distansen i 2022 og 2024.

Kambundji er sveitsisk rekordhaldar både på 100 meter og 200 m. Sommaren 2022 var ho i sitt livs form og vart i juni månad i Zürich på 100 m klokka i mål på 10,89 sekund. Ein månad seinare, under VM i friidrett 2022 i Eugene i Oregon, forbetra ho sin eigne landsrekord på 200-meter til 22,05 sekund.

## Kjelder


*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Mujinga Kambundji|Mujinga Kambundji]]» frå ,  den 4. mai 2020.*
Seglem

**Seglem** er eit norsk stadnamn og slektsnamn. Det er kjent frå Kvinnherad, Rennesøy og Eigersund.
Førsteleddet viser truleg til segl. Namnet finst også med skrivemåtane Segleim, Seglimb, Seglemb, Seglim, Segelem og Seglem.

## Kjende namneberarar
* Peder Johannes Seglem (1886-1946), norsk veterinær og lokalpolitikar
* Trygve Seglem (f. 1951), norsk reiar
* Karl Seglem (f. 1961), norsk musikar, komponist og plateprodusent
* Siri Seglem (f. 1983), norsk handballspelar

## Kjelder
Marcel Hansenne

**Marcel Fernand Hansenne** () var ein fransk mellomdistanseløpar og journalist frå Turcoing som i åra etter andre verdskrigen var ein av beste på 800 meter-løp.

## Friidrett
Hansenne vart tredjemann på 800 m då EM i friidrett 1946 fann stad i Oslo, bak europameister  Rune Gustafsson frå Sverige og dansken Niels Holst-Sørensen. I 1948 forbetra Hansenne den franske rekorden til 1.48,3, einast tyske Rudolf Harbigs verdsrekordløp frå 1939 hadde gått fortare unna. Dermed var Hansenne favoritt til å ta OL-gull i London-leikane. Ettersom Hansenne ikkje var nokon spurtkanon, satsa han på å sprenge finalefeltet. Men to mann, Mal Whitfield frå USA og Arthur Wint frå Jamaica lukkast passere franskmannen som med 1.49,8 fekk bronsemedaljen. På 1500 meter kom Hansenne på ellevteplass.

Under EM 1950 i Brussel vann norske Audun Boysen, Hansenne og briten Roger Bannister kvart sitt forsøksløp. I finalen sette Boysen høg fart frå start og leia på den fyrste runda med fleire meter til dei andre løparane. Etter sekshundre meter byrja Boysen gå tom for krefter og britane Bannister og John Parlett smatt forbi han i siste sving. På oppløpet storma Hansenne fram og passerte alle, utanom Parlett. Briten vann på ny meisterskapsrekord 1.50,5, to tidels sekund føre Hansenne og Bannister. Boysen enda til sist på femteplass.

Hansenne vart ni gongar fransk meister på 800 meter; 1939, 1941–45, 1947, 1948 og 1950. På 1500 meter sigra han i 1943, 1945, 1946.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1946 i Oslo: Bronsemedalje på 800 m - 1.51,2
*OL 1948 i London: Bronsemedalje på 800 m - 1.49,8
*EM 1950 i Brussel: Sølvmedalje på 800 m - 1.50,7, bak John Parlett 1.50,5

## Journalist
Hansenne arbeidde i fleire tiår i den franske sportsavisa L’Équipe, og frå 1970 til 1982 var han sjefredaktør i avisa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Marcel Hansenne|Marcel Hansenne]]» frå ,  den 5. mai 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*