Nilosahariske språk

**Nilosahariske språk** er ei gruppe av afrikanske språk som blir snakka hovudsakleg langs dei øvre delane av Chari og Nilen, og også i Nubia. Etter Merritt Ruhlen er det 11 millionar som snakkar nilosahariske språk (1987). Det er stor språkleg variasjon internt i språkfamilien, langt meir enn t.d. i den indoeuropeiske språkfamilien, og større enn for niger-kongo-språka. Eksistensen av denne språkfamilien er kontroversiell, historiske lingvistar har i liten grad arbeidd på familien som heilskap, og fleire har avvist at det er ein slik familie. Særleg kontroversiell er standpunktet at Songhay-språka skulle vere i slekt med (dei andre) nilosahariske språka. Språkfamilien er etablert av Joseph Greenberg, framforalt på grunnlag av ordforrådet i dei moderne språka.

Etter Joseph Greenberg i *[[The Languages of Africa]]*, med modifikasjonar gjort av Lionel Bender, kan dei nilosahariske språka delast inn på denne måten (ei inndeling vi også finn hos Ethnologue):

# Komuzspråk
# Sahariske språk (med kanuri)
# Songhayspråk
# Furspråk
# Mabanspråk
# (Chari-Nilspråk - (seinare forkasta, slik at dei fire undergruppene nedanfor no blir sett på som hovudgreiner på line med dei andre hovudgreinene)
## Sentrale sudanske språk
## Kunama
## Berta
## Austlege sudanske språk (med nubiske språk og nilotiske språk)

Ethnologue er samd med Anbessa Tefera og Peter Unseth og ser shabo som eit nilosaharisk språk, utan å vere i stand til å setje det inn i subklassifiseringa. Christopher Ehret ser shabo som eit isolat.

Nokre, t.d. Roger Blench ser kaduspråka (også kalla *kaduglispråk* eller tumtum) som nilosaharisk, mens andre følgjer Greenberg og klassifiserer dei som kordofanske språk, eller Ehret i å sjå dei som ein isolert familie. Det har også vore framlegg om å sjå mande som nilosaharisk språk (mandespråka blir vanlegvis sett på som niger-kongo-språk), særleg fordi det har fellestrekk med songhay.

Det utdøydde meroitisk i det gamle kongedømmet Kush har vorte sett på som ein mogleg medlem av nilosaharisk; men vi veit for lite om språket til å vere i stand til å klassifisere det. 

Framlegg til slektskap mellom nilosahariske språk prøver gjerne å knyte nilosaharisk til niger-kongo-språka: Gregersen (1972) grupperer dei to i lag til ein familie Kongo-Sahara-språk, mens Blench (1995) gjer framlegg om at niger-kongo kan vere ei undergruppe av nilosaharisk (på line med sentrale sudanesiske språk. Desse teoriane har ikkje fått gjennomslag.

## Underklassifisering

### Bender 1997

Lionel Bender klassifiserer språka slik:

# Songayspråk
# Saharanspråk
# Kuliakspråk
# «Satellite-Core» (Namnet på denne greina er meiningslaust):
## Mabanspråk
## Furspråk
## Berta
## Kunama
## Sentrale nilosahariske språk
### Austlege sudanske språk
### Sentralsudanske språk
### Komuzspråk
### Kaduspråk

### Ehret 2001

I rekonstrueringa si av nilosaharisk klassifiserer Christopher Ehret språka slik:

* Komanspråk
* Sudanske språk
** Sentralsudanske språk
** Nordsudanske språk
*** Kunama
*** Saharo-sahelske språk
**** Sahariske språk
**** Sahelske språk
***** Furspråk
***** Trans-sahelspråk
****** Vestlege sahelske språk
******* Songhayspråk
******* Mabaspråk
****** Austsudanske språk
******* Astaboraspråk
******** Nara (= Barea)
******** Vestlege astaboraspråk
********* Nubiske språk
********* Tamanspråk
******* Kir-abbaske språk
******** Jebelspråk
********* Austlege jebelspråk (= Tabi)
********* Berta
******** Kirspråk
********* Nubafjellspråk (= Temein) (med Nyimang)
********* Dajuspråk
********* Surmanilotske språk
********** Surmiske språk
********** Nilotske språk
******* Rubspråk ( Kuliak, Teuso, Ik osb.)

## Bibliografi
* Lionel Bender, 1997. *The Nilo-Saharan Languages: A Comparative Essay*. München.
* Christopher Ehret, 2001. *A Historical-Comparative Reconstruction of Nilo-Saharan*. Köln.
* Joseph Greenberg, 1963. *The Languages of Africa* (International Journal of American Linguistics 29.1). Bloomington, IN: Indiana University Press.

### Slektskap med andre språkfamiliar
* Roger Blench. «Is Niger-Congo simply a branch of Nilo-Saharan?», in ed. Nicolai & Rottland, *Fifth Nilo-Saharan Linguistics Colloquium. Nice, 24-[[29 August]] [[1992]]. Proceedings.* (Nilo-Saharan 10). Koeln: Koeppe Verlag. 1995. pp.36-49.
* Edgar Gregersen. «Kongo-Saharan». *Journal of African Languages*, 11, 1:69-89. 1972.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nilo-Saharan languages|Nilo-Saharan languages]]» frå ,  den 12. februar 2006.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Ethnologue
* Roger Blench: Nilo-Saharan
** Nilo-Saharan classification (Blench) (.PDF)
* Nilo-Saharan Newsletter 
* Nilo-Saharan language family with estimated branching dates by Elizabeth T. Wood  (pdf file)