open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vårjamdøgn

**Vårjamdøgn** eller **vårjamdøger** er saman med haustjamdøgn dei døgna då natt og dag er like lange overalt på jorda. Etter vårjamdøgn vert dagane lengre og nettene kortare på den nordlege halvkula, der dagen ofte har markert byrjinga på våren. Skjeringspunktet mellom solbanen (ekliptikken) og himmelekvator vert kalla vårjamndøgnspunktet eller vêrpunktet. 

Vårjamdøgn kjem rundt 21. mars. Oftast fell vårjamdøgn på 21. mars som vert kalla det offisielle vårjamdøgn. Første påskedag er den første sundagen etter fullmånen som kjem etter 21. mars.

I fleire kulturar feirar ein nyttår eller vårhøgtider ved vårjamdøgn. Nauroz (persisk nyttår) blir feira på denne dagen. I delar av Aust-Europa feirar ein våren ved å brenna eller drukna dokker av Marzanna, ei gammal slavisk gudinne. Fleire nyheidenske feiringar finn stad, som den germanske høgtida ostara. Maria bodskapsdag, som vanlegvis fell på 25. mars, har òg tradisjonelt vore ein nyttårsdag i Europa. På dei britiske øyane var dette ein av «quarter days», dagar då leige skulle betalast, tenestefolk kunne hyrast og skuleterminar starta.

## Sjå òg
*Sommarsolkverv
*Haustjamdøgn
*Vintersolkverv

## Kjelder

*Nøyaktig tidspunkt for vårjamdøgn. 
*«Spring Equinox», english-heritage.org.uk
*«Vernal Equinox Pictures: First-Day-of-Spring Rituals», nationalgeographic.com
*
Vikane

**Vikane** er eit ord med fleire tydingar:

# **Vikane** er eit norsk etternamn som 223 personar hadde per mars 2005.
# Vikane er ein matrikkelgard i Herøy på Sunnmøre.

## Bakgrunnsstoff
Kristin Halvorsen

**Kristin Halvorsen** () er ein norsk politikar for Sosialistisk Venstreparti. Ho er også partileiar i partiet og kunnskapsminister i regjeringa Stoltenberg II. Då Audun Lysbakken trekte seg frå stillinga som barneminister 5. mars 2012, tok Halvorsen midlertidig over stillinga hans.

## Liv og virke
### Bakgrunn
Kristin Halvorsen vart fødd i Horten (no Borre) i Vestfold. Ho har universitetsfaga sosialpedagogikk og kriminologi (høvesvis 1,5 og 1 år, ikkje fullført nokon grad), og har arbeidd som sekretær i eit advokatfirma. Det er den einaste jobben ho har hatt utanom politikken. Ho har hatt mange tillitsverv i Sosialistisk Ungdom og SV. Halvorsen er gift med NRK-tilsette Charlo Halvorsen.

### Politisk karriere
Halvorsen har vore stortingsrepresentant sidan 1989, og representerer Oslo. Ho var medlem i Utanrikskomiteen frå 1989 til 2005. Ho har også vore med i Den utvida utanrikskomiteen, Valkomiteen og Stortinget sin delegasjon for samband med EU-parlamentet. I tillegg var ho gruppeleiar for SV si stortingsgruppe frå 1997 til 2005.

Ho var finansminister i regjeringa Stoltenberg II frå 17. oktober 2005. Ho blei med dette den første kvinnelege finansministeren i Noreg, og den første finansministeren frå eit parti til venstre for Arbeidarpartiet. Den 20. oktober 2009 gjekk ho av som finansminister, og tok i staden over som statsråd og leiar for Kunnskapsdepartementet. 

## Prisar og utmerkingar
I 2002 fekk Halvorsen *Kommunikasjonsprisen 2002* frå Norsk Kommunikasjonsforening. Ho var den første norske partileiaren som hadde ein blogg. I 2004 gav ho ut boka *Rett fra hjertet* på Gyldendal forlag (Kristin Halvorsen i samtale med Ingolf Håkon Teigene). 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Kristin Halvorsen si vevside 
*
Vikane i Herøy

**Vikane** er eit område og ein matrikkelgard på sørsida av Bergsøya i Herøy kommune på Sunnmøre.

Vikane går frå Igesund i sørvest til Myklebust og Eggesbø i aust. Vegen inn i Vikane kjem frå Myklebust, medan ein berre kjem seg direkte frå Igesund til fots. Bygningsmassen i Vikane er stort sett bustadhus, men i den vesle, naturlege hamna Toftestøda, finn ein fleire naust og båtplassar. Toftestøda er òg ein populær badeplass.

Vikavatnet som grunna oppdemming heng saman med Igesundsvatnet, har namnet sitt etter Vikane.

## Sjå òg
* Vikane som etternamn sjølv om desse mest sannsynleg er frå andre stadar i landet
Handball

**Handball** er eit lagspel med ball og to mål. I handball kan ein halda ballen i hendene, men berre i eit visst tidsrom. Spelet har meir kontakt enn til dømes fotball, det blir spela på ein mindre bane, og er ofte raskare. Sporten set store krav til utøvarane taktisk og teknisk, og ein handballspelar må vere sterk, hurtig og uthaldande.

Handballen er liten, mykje mindre enn ein korgball, slik at det skal vere mogleg å halde han med ei hand (sjølv om det er lovleg å halde han med to hender).

Handball er ein av dei  største idrettarne i Noreg.

## Laga
Kvart lag har 7 spelarar; 2 kantspelarar (høgre og venstre), 2 bakspelarar (høgre og venstre), 1 midtre bakspelar, 1 linjespelar og 1 målvakt.

## Bana
Handball blir spelt på ei rektangulær bane (40 × 20 meter) med ei linje på midten og eit mål i kvar ende.

Framfor målet er det eit felt forma som ein halvsirkel som har ein radius på seks meter. Dette blir kalla 'målfeltet'. Det er også ein stipla halvsirkel ni meter frå målet.
Berre den forsvarande målvakta har lov til å vere inne i målfeltet, sjølv om ein kva som helst spelar kan prøve å ta ballen i lufta innanfor målfeltet. Skulle ein forsvarende spelar prøve å stoppe ein angripar i scoringsposisjon ved å vere innanfor målfeltet, blir det sjumeterskast (straffekast)til det angripande laget.

## Reglar
Det er lov å gå tre skritt med ballen utan å pakke han (pakke er eit anna ord for sprette), når desse skritta er tatt kan spelaren kaste han til ein medspelar. Banen er avgrensa med strekar som fortel kvar målvaktområdet og speleplanet til utespelarane er. Alle spelarane er med i forsvars- og angrepsfasen av spelet.

Nokre få døme:
* Skritt - Når ein tar fleire enn tre skritt med ballen uten å pakke han.
* Tramp - Når ein utespelar trør/er inne i målfeltet eller trør på streken til målfeltet. 
* Frikast - ved brot på reglane får det andre laget frikast.
* Åtvaring (gult kort) og to-minutts utvising - ved medvetne brot på reglane og ved usportsleg framferd.
* Fot - Når ein får ballen på foten
* Dobbelstuss - Når ein pakkar ballen tar han og deretter byrja å pakke han igjen (brot medfører frikast)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Handball|Handball]]» frå , den 15. september 2016.*

## Bakgrunnsstoff
* **[http://www.handball.no handball.no]**
* tv2.no/sport/haandball
Bast

**Bast** eller **Bastet** var ei egyptisk gudinne for sola og grøderikdom. Ho verna over svangre kvinner og hadde makt over solformørkingar. Bast var òg gudinna for kattar, og desse heilage dyra blei mumifiserte til ære for henne. 
 
Bast blei framstild som ei kvinne med hovudet til eit kattedyr. Eit kattehovud symboliserte ei nøgd gudinne, medan Bast med løvehovud kunne vera farleg. Bast-kulten hadde hovudsenter i Bubastis. Gudinna er blitt dyrka sidan det andre egyptiske dynastiet (rundt 2.890-2.686 f. Kr.), og kanskje tidlegare.

Ho var sett på som dottera til Isis og Osiris, med sterke band til Hathor. Bast var kona til Ptah, og saman hadde dei ungane Nefertum og Mihos. 

Bast kan bli sett på som eit aspekt av Sekhmet. Etter lang tids påverking frå gresk kultur gjekk ho over til å bli ei månegudinne som svara til Artemis.

## Namna til Bast

* Bast eller Bastet - T-endinga etter *Bas* viser at ho er ein kvinneleg guddom, medan *-et* er nok ei kvinneleg namneending. Namnet tyder «ho som klorer» eller «riv». 
* Ubasti
* Ba-en-Aset
* Ailuros (gresk for «katt»)
Kvadrat

Eit **kvadrat** er ein rettvinkla firkant der alle sidene er like lange. 

For å finna flatevidda til kvadratet kan ein ganske enkelt ganga lengda til sidene med kvarandre, s2. Omkrinsen er fire gonger lengda til ei side. 

Kvadratet er ei særform av rektangel, rombe og parallellogram.

Adjektivet **kvadratisk** vert nytta om noko som har form som eit kvadrat eller som er av andre grad. Dette kan vere ei kvadratisk likning (eller eit polynom), som er ei andregradslikning. På same vis er ei kvadratisk kurve ei andregradskurve. 

Som forstaving føre ei måleining for lengd, vert resultatet ei måleining for areal lik eit kvadrat med sider lik lengdeeininga. I SI-systemet er måleininga for areal kvadratmeter, m², og svarar til eit kvadrat med sider som er 1 meter lange. Ein kvadratcentimeter, cm², er lik 10–4 m2, ein kvadratkilometer, km2, er lik 106 m2, medan ein kvadratfot, ft2, er lik 9,2903 dm2 (britisk) eller 9,843 dm2 (gammal norsk fot).

## Anna
* Steen & Strøm Kvadrat er namnet på eit kjøpesenter i Sandnes kommune som tidlegare berre heitte *Kvadrat*

## Kjelder
*Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Kvadrat . I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/kvadrat-.
Kilogram

**Kilogram** er den grunnleggande SI-eininga for måling av masse.
Symbolet for kilogram er **kg**. Prefikset *kilo* er det latinske ordet for *tusen*.

Kilogram er den einaste SI-eininga som framleis blir definert av ein bestemt prototyp, og ikkje av ein meir nøyaktig fysisk definisjon.

Eit kilogram er definert som massen til ei bestemt mengde av ei platina-iridiumlegering. Denne mengda held hus hjå Det internasjonale byrået for mål og vekt (*Bureau International des Poids et Mesures*). Opphavleg var eininga definert som massen til éin liter reint vatn. 

Eitt kilogram er om lag vekta av éin kubikkdesimeter (ein liter) vatn.

Kilogram, i daglegtale ofte berre kalla «kilo», er ein av de mest brukte einingane for måling av masse.

1 kilogram er lik:
* 1 000 gram
* 100 dekagram
* 10 hektogram
* 0,001 megagram (tonn)

Og motsett:
* 1 gram = 0,001 kilogram
* 1 dekagram = 0,01 kilogram
* 1 hektogram = 0,1 kilogram
* 1 megagram (tonn) = 1 000 kilogram

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kilogram|Kilogram]]» frå ,  den 22. mars 2005.*  

## Bakgrunnsstoff

* Det internasjonale byrået for mål og vekt (Engelsk side)
Dekagram

**Dekagram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for dekagram er **dag**.
Eitt dekagram er lik ti gram, som er lik éin hundredel av eit kilogram.

Dekagram vert i praksis sjeldan brukt. Meir vanleg er gram og kilogram.

1 dekagram er lik:
* 10 000 milligram
* 1 000 centigram
* 100 desigram
* 10 gram
* 0,1 hektogram
* 0,01 kilogram

Og motsett:
* 1 milligram = 0,000 1 dekagram
* 1 centigram = 0,001 dekagram
* 1 desigram = 0,01 dekagram
* 1 gram = 0,1 dekagram
* 1 hektogram =10 dekagram
* 1 kilogram = 100 dekagram
Gram

**Gram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for gram er **g**.
Eitt gram er definert som éin tusendel av eit kilogram.

Eitt gram er om lag vekta av éin kubikkcentimeter (éin milliliter) vatn.

Gram er av dei mest brukte einingane for måling av masse.

1 gram er lik:
* 1 000 milligram
* 100 centigram
* 10 desigram
* 0,001 kilogram

Og motsett:
* 1 milligram = 0,001 gram
* 1 centigram = 0,01 gram
* 1 desigram = 0,1 gram
* 1 kilogram = 1 000 gram
Desigram

**Desigram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for desigram er **dg**.
Eitt desigram er lik ein tidel av eit gram, som er lik 100 milligram.

Desigram vert i praksis sjeldan brukt. Meir vanleg er einingane gram og milligram.

1 desigram er lik:
* 100 milligram
* 10 centigram
* 0,1 gram

Og motsett:
* 1 milligram = 0,01 desigram
* 1 centigram = 0,1 desigram
* 1 gram = 10 desigram
Centigram

**Centigram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for centigram er **cg**.
Eitt centigram er lik ein hundredel av eit gram, som er lik ti milligram.

Centigram vert sjeldan brukt i praksis. Meir vanleg er einingane gram og milligram.

1 centigram er lik:
* 10 000 mikrogram
* 10 milligram
* 0,1 desigram
* 0,01 gram

Og motsett:
* 1 mikrogram = 0,000 1 centigram
* 1 milligram = 0,1 centigram
* 1 desigram = 10 centigram
* 1 gram = 100 centigram
Milligram

**Milligram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for milligram er **mg**.
Eitt milligram er lik ein tusendel av eitt gram, som er lik ein milliondel av eitt kilogram.

Eitt milligram er om lag vekta av éin kubikkmillimeter (éin mikroliter) vatn.

Milligram er ei vanleg eining for måling av masse. Milligram vert mellom anna brukt for å oppgi mengder av vitamin og andre næringsstoff i matvarer, ofte pr. 100&nbsp;gram vare.

1 milligram er lik:
* 1 000 mikrogram
* 0,1 centigram
* 0,01 desigram
* 0,001 gram

Og motsett:
* 1 mikrogram = 0,001 milligram
* 1 centigram = 10 milligram
* 1 desigram = 100 milligram
* 1 gram = 1 000 milligram
Hektogram

**Hektogram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for hektogram er **hg**.
Eitt hektogram er lik hundre gram, som er lik en tidel av eitt kilogram.

Hektogram vert mellom anna brukt som måling på vekta til matvarer, som til dømes pålegg i lausvekt.

1 hektogram er lik:
* 100 000 milligram
* 10 000 centigram
* 1 000 desigram
* 100 gram
* 10 dekagram
* 0,1 kilogram

Og motsett:
* 1 milligram = 0,000 01 hektogram
* 1 centigram = 0,000 1 hektogram
* 1 desigram = 0,001 hektogram
* 1 gram = 0,01 hektogram
* 1 dekagram = 0,1 hektogram
* 1 kilogram = 10 hektogram
Megagram

**Megagram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for megagram er **Mg**.
Eitt megagram er lik éin million gram, som er lik tusen kilogram, som er lik eitt tonn.

Megagram vert i praksis lite brukt. Grunneininga for masse i SI-systemet er kilogram (kg), og einingane gram, kilogram og tonn er meir vanlege å bruka.

1 megagram er lik:
*106 gram
*1000 kilogram
*1 tonn
*0,001 gigagram

Og motsett:
* 1 kilogram = 0,001 megagram
* 1 tonn = 1 megagram
* 1 gigagram = 1000 megagram

## Kjelder
Mikrogram

**Mikrogram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for mikrogram er **&micro;g**.
Eitt mikrogram er lik éin milliondel av eit gram, 10&minus;6 gram, som er lik 10&minus;9 kilogram.

Symbolet &micro; (Unicode-teikn `U+00B5`; HTML `&amp;micro;`) er mikro-teiknet.
Det er avleia frå den greske bokstaven &mu; (*my*).
Symbolet «um» blir av og til brukt dersom &micro; (SI-prefikset)
og &mu; (den greske bokstaven) ikkje er tilgjengeleg,
til dømes på ei skrivemaskin.

Mikrogram er ei vanleg eining for måling av masse innan kjemi og farmasi. Mikrogram vert brukt for å oppgi mengder av vitamin og mineral i matvarer, ofte pr. 100&nbsp;g vare.

1 mikrogram er lik:
* 10&minus;6 gram
* 1 000 nanogram
* 0,001 milligram

Og motsett:
* 1 nanogram = 0,001 mikrogram
* 1 milligram = 1000 mikrogram
Nanogram

**Nanogram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for nanogram er **ng**.
Eitt nanogram er lik 10&minus;9 gram.

1 nanogram er lik:
*10&minus;9 gram
*1 000 picogram
*0,001 mikrogram

Og motsett:
* 1 picogram = 0,001 nanogram
* 1 mikrogram = 1000 nanogram
Pikogram

**Pikogram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for pikogram er **pg**.
Eitt pikogram er lik 10&minus;12 gram.

1 pikogram er lik:
*10&minus;12 gram
*1 000 femtogram
*0,001 nanogram

Og motsett:
* 1 femtogram = 0,001 pikogram
* 1 nanogram = 1000 pikogram
Femtogram

**Femtogram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for femtogram er **fg**.
Eitt femtogram er lik 10&minus;15 gram.

1 femtogram er lik:
* 10&minus;15 gram
* 1 000 attogram
* 0,001 picogram

Og motsett:
* 1 attogram = 0,001 femtogram
* 1 picogram = 1000 femtogram
Zeptogram

**Zeptogram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for zeptogram er **zg**.
Eitt zeptogram er lik 10&minus;21 gram.

1 zeptogram er lik:
* 10&minus;21 gram
* 1 000 yoctogram
* 0,001 attogram

Og motsett:
* 1 yoctogram = 0,001 zeptogram
* 1 attogram = 1000 zeptogram
Attogram

**Attogram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for attogram er **[[ag]]**.
Eitt attogram er lik 10&minus;18 gram.

1 attogram er lik:
* 10&minus;18 gram
* 1 000 zeptogram
* 0,001 femtogram

Og motsett:
* 1 zeptogram = 0,001 attogram
* 1 femtogram = 1000 attogram
Yoktogram

**Yoktogram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for yoktometer er **yg**.
Eitt yoktogram er lik 10&minus;24 gram.

1 yoktogram er lik:
*10&minus;24 meter
*0,001 zeptogram

Og motsett:
*1 zeptogram = 1000 yoktogram
Democratici di Sinistra

**Democratici di Sinistra**, DS, (på norsk **Venstredemokratane**) var eit politisk parti i Italia, det største av sentrum-venstre-partia, ein del av valalliansen l'Ulivo (Oliventreet). Den 14. oktober 2007 blei partiet ein del av det nye sentrum-venstre-partiet Partito Democratico.

DS blei danna i 1991 med namnet Partito Democratico della Sinistra PDS av eit fleirtal i Det italienske kommunistpartiet PCI (1921-1991). Første leiaren var Achille Ochetto.

DS hadde tre fløyer eller hovudtendensar, og leiaren høyrde til sentrumsfløya i partiet. Venstrefløya utgjorde om lag 20 % av partimedlemmene, viste avrøystingar i partiet. Både høgrefløya og venstrefløya hadde organiserte tendensar (fraksjonar), noko som var fullt tillate i partiet. Sentrumstendensen var sosialdemokratisk, mens høgrefløya var liberal og venstrefløya venstresosialistisk. Den siste har no danna partiet Sinistra Democratica (SD).

Fleire grupper frå det tidlegare italienske sosialistpartiet PSI gjekk også med i DS, sjølv om dei fleste medlemene kom frå det tidlegare kommunistpartiet. Andre frå det tidlegare kommunistpartiet utgjer kjernen i det nye reformkommunistiske partiet Rifondazione Comunista. DS hadde 12 medlemmer av EU-parlamentet, der dei høyrde til den sosialdemokratiske PES-gruppa. DS var medlemsparti i den Sosialistiske Internasjonalen av moderate sosialdemokratiske parti. Den internasjonale tilknytinga til det nye *Partito Democratico* er ikkje ultimo 2007 avklåra enno.

## Kjelder
Zhou Ji

**Zhou Ji** () er ein teknologisk vitskapsmann som var utdanningsminister i Folkerepublikken Kina frå  2003 til 2009.

Hovudfaget til Zhou er design ved hjelp av datamaskinar. Han har over 200 publikasjonar, og blei vald inn til det kinesiske ingeniørakademiet i 1999. Han studerte først presisjonsinstrument ved universitetet i Tsinghua, som han gjekk ut frå i 1970. Zhou tok deretter vidare utdanning ved universitetet for naturvitskap og teknologi i Huazhong, der han tok ein mastergrad i 1981 og tok ei doktorgrad ved universitetet i Buffalo i staten New York i 1984. 

Zhou har vore leiar for fakultetet for mekanikk og seinare president ved Huazhong-universitetet. Han har òg vore borgarmeister for industribyen Wuhan, direktør ved departementet for naturvitskap og teknologi i Hubeiprovinsen, og leiar av komiteen for grunnleggjande utdanning innan mekanikk i Kina.
Gigagram

**Gigagram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for gigagram er **Gg**.
Eitt gigagram er lik 109 gram, éin milliard gram.

Gigagram er eit lite brukt omgrep. Einingane kilogram og tonn er meir vanlege.

1 gigagram er lik:
* 109 gram
* 1000 megagram
* 1000 tonn
* 0,001 teragram

Og motsett:
* 1 megagram = 0,001 gigagram
* 1 tonn = 0,001 gigagram
* 1 teragram = 1000 gigagram
Exagram

**Exagram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for exagram er **Eg**.
Eitt exagram er lik 1018 gram.

1 exagram er lik:
* 1018 gram
* 1000 petagram
* 0,001 zettagram

Og motsett:
* 1 petagram = 0,001 exagram
* 1 zettagram = 1000 exagram
Italiensk

**Italiensk** er eit romansk språk som blir tala av omkring 70 millionar menneske, dei fleste av desse bur i Italia. 

Standard italiensk er bygd på toskansk dialekt (frå regionen Toscana) og ligg på ein måte mellom språket i Sør-Italia og Nord-Italia. Den lenge etablerte toskanske standarden har dei siste tiåra blitt litt utvatna av varianten dei talar i storbyen Milano, som er det økonomiske sentrum i Italia. 

Italiensk er ein etterkommar etter latin, og blei formalisert på 1300-talet gjennom verka til Dante Alighieri, som blanda sørlege dialektar, særleg sisiliansk (frå Sicilia), med sin eigen toskanske dialekt i dei episke dikta Divina Commedia. Dante sine høgt elska verk blei lesne over heile Italia, og hans skrivemåte blei standarden som alle andre kunne skjønne. Dante blir framleis gitt æra for å ha standardisert det italienske språket. Som sagt er den toskanske dialekten det noverande målføret som ligg nærast Dante sitt språk, som enno altså er grunnlaget for standard italiensk. 

Italiensk høyrer til den italo-dalmatiske språkgruppa, som igjen høyrer til den italo-vestlege delen av dei romanske språka, som er ei undergruppe av den italiske greina av indoeuropeisk.

Italiensk er det offisielle språket i Italia og San Marino, og i Sveits, i kantonane Ticino og Grigioni (norsk/tysk Graubünden). Det er også det andre offisielle språket i Vatikanstaten og i Istria fylke i Kroatia og tre kommunar i Slovenia, der det finst ein italiensk minoritet. Språket blir mykje bruka av italienske utvandrargrupper i Luxemburg, USA, Venezuela, Brasil, Argentina, Canada og Australia, og blir dessutan tala av somme i grannelanda Malta og Albania. I mykje mindre grad kan ein også somtid høyre det tala i delar av Afrika som tidlegare var styrte av Italia, landa Somalia, Libya og Eritrea.
Zettagram

**Zettagram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for zettagram er **Zg**.
Eitt zettagram er lik 1021 gram.

1 zettagram er lik:
* 1021 gram
* 1000 exagram
* 0,001 yottagram

Og motsett:
* 1 exagram = 0,001 zettagram
* 1 yottagram = 1000 zettagram
Yottagram

**Yottagram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for yottagram er **Yg**.
Eitt yottagram er lik 1024 gram.

1 yottagram er lik:
* 1024 gram
* 1000 zettagram

Og motsett:
* 1 zettagram = 0,001 yottagram
Fjøsanger

**Fjøsanger**, gnr. 16 i Bergen (Fana), er eit område i Fana bydel i Bergen, i tidlegare Fana kommune. Fjøsanger ligg ved foten av fjellet Løvstakken og den nordlege enden av Nordåsvatnet.

Området er dominert av små hus og innfartsåra til Bergen frå sør (over Fjøsangervegen). På Fjøsanger ligg Gamlehaugen i sør og den gamle Reperbanen i nord. Store delar av Fjøsanger er dominert av ein firefelts motorveg, ein del av Europaveg 39.
Ulrikstunnelen

**Ulrikstunnelen** er ein 7670 meter lang einspora tunnel på jarnbanen Bergensbanen under den nordlege delen av fjellet Ulriken, på strekninga mellom Bergen og Arna stasjonar i Bergen kommune, opna i 1964. Ulrikstunnelen er ein av dei lengste jarnbanetunnelane i Noreg.

Før tunnelen stod ferdig i 1964, gjekk banen på strekninga mellom Bergen og Arna stasjonar ein mykje lengre veg om Nesttun. Denne lina fekk status som sidebane, men er på ei strekning teke vare på med køyrbar skjenegang, men utan køyreleidninga for elektrisk drift. Det vart kjøyrd ein del gods til Nesttun og Helldal via Nesttun fram til arbeidet byrja på nye vegen mellom Fjøsanger og Hop.  Her ligg lina i dag att til Mindemyren (2014) og vert nytta til godstransport.  Lina mellom Tunestveit og Middtun er teke vare på som han låg.  Det gjekk ein del gods til Seimsmark i Indre Arna fram til utpå 1990-talet. Denne delen av lina vert no nytta som museumsjarnbane for damptog i sumarsesongen, og da kjøyrast arbeidstog på lina heile året.

## Utviding av tunnelen til dobbeltspor
Ulrikstunnelen vert utvida til dobbeltspora tunnel ved at eit parallelt einspora tunnelløp vert bygd på sørsida av den opphavlege tunnelen. Av heile tunnellengda på 7&nbsp;688 meter vart 6&nbsp;896 meter bora ut i full profil med tunnelboremaskin i retninga frå Arna stasjon mot Bergen stasjon. Boringa tok til i desember 2015, og tunnelløpet vart gjennombora 29. august 2017.
Teragram

**Teragram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for teragram er **Tg**.
Eitt teragram er lik 1012 gram, éin billion gram.

1 teragram er lik:
*1012 gram
*1000 gigagram
*0,001 petagram

Og motsett:
* 1 gigagram = 0,001 teragram
* 1 petagram = 1000 teragram
Petagram

**Petagram** er ei SI-avleia eining for måling av masse.
Symbolet for petagram er **Pg**.
Eitt petagram er lik 1015 gram.

1 petagram er lik:
* 1015 gram
* 1000 teragram
* 0,001 exagram

Og motsett:
* 1 teragram = 0,001 petagram
* 1 exagram = 1000 petagram
Grodagen

**Grodagen** er ein ekstra feriedag som vart tildelt det norske folket gjennom endring av ferielova den 15. mai 1981. Han er kalla opp etter Gro Harlem Brundtland, statsministeren som stod for innføringa. Grodagen var meint som byrjinga på opptrappinga mot ei femte ferieveke.
Matrikkelgardar i Herøy i Møre og Romsdal

Dette er ei oversikt over noverande og tidlegare **[[matrikkelgard]]ar i [[Herøy kommune i Møre og Romsdal|Herøy kommune]]** på Sunnmøre i Møre og Romsdal. Gardane er gruppert på øyane der dei ligg, samt sortert etter gardsnummer. Unntaket er dei øyane og holmane som berre har ein gard; desse er samla i ein eigen bolk.

## På [[Nerlandsøya]]

## På [[Runde]]

## På [[Remøy]]a

## På [[Leinøy]]a (Bølandet)

## På [[Bergsøya i Herøy på Sunnmøre|Bergsøya]]

## Nord på [[Gurskøy]]a

## Aust på [[Gurskøy]]a

## [[Holme|Holmar]] og mindre [[øy]]ar

## Sør på og ved [[Hareidlandet]]
*Gjekk til [[Ulstein]] i [[1964]]*
Europaveg 39

**Europaveg 39** (**E39**) går frå Trondheim i Sør-Trøndelag til Ålborg i Danmark.

E39 fylgjer Europaveg 6 frå Trondheim til Klett. Europaveg 6 held fram vidare mot Oslo, medan Europaveg 39 går vestover gjennom Møre og Romsdal fylke, Sogn og Fjordane fylke, Hordaland fylke, Stavanger og Rogaland fylke til vegen i Noreg sluttar i Kristiansand. Til Danmark går det ferje. Vegen held fram i Danmark til Ålborg. Den norske delen av E39 vert kalla *Kyststamvegen*.

Traséen går slik: Trondheim - Orkanger - Vinjeøra - Halsa - Straumsnes - Krifast - Batnfjordsøra - Molde  Vestnes - Sjøholt - Spjelkavik (Ålesund) - Sula  Ørsta -Volda - Nordfjordeid  Sandane - Førde - Lavik  Instefjord - Knarvik - Nordhordlandsbrua - Bergen - Os - Halhjem  Sandvikvåg - Øya Stord - Trekantsambandet - Aksdal - Bokn  Rennesøy - Rennfast - Randaberg - Stavanger - Sandnes - Helleland - Flekkefjord - Lyngdal - Mandal - Kristiansand  Hirtshals - Hjørring - Nørresundby - Ålborg

## Knutepunkt

## Sjå også
*Europaveg 39 i Noreg
*Europaveg 39 i Danmark

## Bakgrunnsstoff
 
*Color Line
Alf Saltveit

**Alf Saltveit** () er ein norsk forfattar, lyrikar, omsetjar og kulturskribent. Han debuterte med diktsamlinga *Gneistar* i 1982, og har sidan gjeve ut mange bøker.

Saltveit tok examen artium i heimbyen i 1965, og var lærar på Kopervik realskole i eitt år før han tok lærarskulen i Stavanger og vart adjunkt. Sidan har han arbeidd ved Sola ungdomsskole og i grunnskulen i Karmøy og Sveio, før han sommaren 1987 vart forfattar på heltid. 

Han er kanskje mest kjend i Haugesund, men historiene hans veks også rundt omkring i dei næraste byane. I fleire romanar kritiserer han heimbyen, men han har likevel fått ein fast plass med namneplate og foto på stamkaféen nær Rådhusplassen i byen. Sidan debuten i 1982 har han skrive både diktsamlingar, tekstsamlingar, romanar og lokalhistorie. Mange av dei lokalhistoriske artiklane hans er fyrst utgjevne i *[[Haugesunds Avis]]* og har seinare kome i bokform. Han har også redigert lokalhistoriske bøker.

I 1989 gav Saltveit ut *Tonen som kom*, eit gjendikta utval av dikta til nobelprisvinnaren Seamus Heaney på Solum forlag. Han har også gjendikta Paul Muldoon, Michael Krüger og Carlos Drummond de Andrade.

Saltveit skriv på nynorsk. Han har fått kulturstipenda til både Haugesund kommune og Rogaland fylke. 

## Bibliografi
* 1982 – *Gneistar* (Oslo: Fonna. Diktsamling)
* 1983 – *Vandring* (Oslo: Fonna. Diktsamling)
* 1986 – *Det finst alltid eit startnummer* (Oslo: Samlaget. Diktsamling)
* 1987 – *Kafeen* (Stavanger: Dreyer bok. Tekstar)
* 1990 – *Jordharmoniar* (Oslo: Solum. Diktsamling)
* 1991 – *Ser du havet…* (Haugesund: Worum. Tekstar)
* 1993 – *Til Haugalandet* (Haugesund: Worum. Diktsamling)
* 1996 – *Dikt i utval* (Stavanger: Dreyer bok. Diktsamling)
* 1997 – *Folkeliv og trollskap* (Haugesund, Worum. Folkeminne)
* 1998 – *Heimegrunn: 30 skribentar i Haugesund og Skåre* (Haugesund: Worum)
* 1999 – *3 presentasjonar* (Haugesund: Worum)
* 1999 – *Vestvarsel og Vistemann* (Haugesund: Worum. Folkeminne, historie)
* 2000 – *Byen 2000* (Stavanger: Dreyer bok)
* 2002 – *Lykke til – ei dokumentarisk minnebok med og om Martin Nag* (Stavanger: Kveldsbel-eika)
* 2003 – *Hjelpeprest Henrik Hansens visjon* (Stavanger: Dreyer bok. Eventyr, monologar, pastorale)
* 2004 – *Drops for Haugesund* (Haugesund: Worum. Diktsamling)
* 2005 - *Vårherre gjestar Haugesund : dramaroman*
* 2006 - *Frode møter Laotse : samtaler*
* 2008 - *Og så kom Diogenes : anekdotar*
* 2009 - *Stemmeskifte : songar og dikt*
* 2010 - *Knott : strofer og stikk*
* 2011 *- Temperament: Folkelege songar og dikt*
* 2012 - *Katekisme: Oppbyggjelege tekstar*

### Som gjendiktar
* 1988 – Michael Krüger: *Teikna talar eit anna språk* (Oslo, Solum)
* 1989 – Seamus Heaney: *Tonen som kom – dikt i utval* (Oslo, Solum)
* 1992 – Carlos Drummond de Andrade: *Tankar om ordet menneske* (Oslo, Solum)
* 1994 – Paul Muldoon: *Våpenkvile* (Oslo, Solum)

## Kjelder
* «Saltveit, Alf» av Torill Borge Horneland hjå Haugesund kommune, innhenta 23. april 2010.

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Alf Saltveit hjå Nasjonalbiblioteket
Dvorak

:*For den tsjekkiske komponisten Dvořák, sjå *'Antonín Dvořák**.''
----
**Dvorak''' er eit tastaturoppsett utvikla av August Dvorak og William Dealey på 1920- og 1930-talet. Det mest brukte Qwerty-oppsettet var laga 60 år tidlegare for å unngå at skrivemaskinane hang seg opp. Men Qwerty-oppsettet var ikkje særleg effektivt å skrive med, difor starta Dvorak og Dealey med sitt arbeid. Dei gjorde undersøkinger av det engelske språket slik at dei kunne lage eit meir effektivt tastaturoppsett; «Simplified keyboard», seinare omdøypt til «dvorak».

Ein treng ikkje flytte fingrane så mykje når ein bruker dvorak, naturlege fingerrørsler gjev rolegare og meir behageleg skriving i tillegg til at det går raskare. Ein kan skrive med fleire tastaturoppsett på same måte som ein kan snakke fleire språk.

Det norske dvorakoppsettet  har tatt det engelske og gjort plass til Æ, Ø og Å. Tastaturoppsettet er ikkje like godt tilpassa norsk som engelsk, men òg på norsk vil du oppleve at skrivinga, etter ein omstillingsperiode, går langt lettare enn med vanleg QWERTY.

Dvorak finst òg i variantar for ei hand. Det finst i høgrehandsutlegg og venstrehandsutlegg. Dette er praktisk om ein berre har ei hand tilgjengeleg, eller likar å ha høgre handa på musa eller kaffikoppen.

## Bakgrunnsstoff
* Introducing the Dvorak-layout 
* Norsk Dvorak 
* iDvorak: Italian Dvorak layout
Det russiske alfabetet

**Det russiske alfabetet** er ein variant av det kyrilliske alfabetet som i dag blir brukt til å skriva russisk.

I tabellen nedanfor viser **norsk transkripsjon** Språkrådet sin tilrådde norske transkripsjon. **Uttale** viser den vanlegaste uttalen av bokstaven i Moskva-russisk, med norsk skrivemåte. For vokalar viser kolonnen uttalen i trykksterk posisjon.

(Ein hugseregel for norsk transkripsjon av russisk er at bokstaven 'h' aldri skal brukast, unntatt i kombinasjonen 'kh'.)
Det tsjuvasjiske alfabetet

**Det tsjuvasjiske alfabetet** er ein variant av det kyrilliske alfabetet som blir brukt til å skriva tsjuvasjisk, språket til den autonome republikken Tsjuvasjia i Russland. Det har fire ekstra bokstavar i høve til det russiske alfabetet: Ӑӑ, Ӗӗ, Ҫҫ, Ӳӳ.

## Alfabetet

## Det tsjuvasjiske alfabetet fram til 1938

Det moderne tsjuvasjiske alfabetet har vore i bruk sidan 1938. Tidlegare var eit anna kyrillisk alfabet i bruk, laga i 1873 av skoleinspektøren Ivan Jakovlevitsj Jakovlev.

Her er Jakovlev sitt alfabet:

## Kjelder
Lyriske stykker

***Lyriske stykker*** er ei samling 66 små til mellomstore stykke for solo piano skrivne av Edvard Grieg. Dei vart gjevne ut over ti hefte, frå 1867 til 1901. I samlinga finst fleire av dei best kjende stykka hans, som «Arietta», «Bryllupsdag på Troldhaugen», «Trolltog», «Til vaaren» og «Sommerfugl».

Temaet i det aller første stykket, «Arietta», var ein av komponisten sine favorittmelodiar. Han likte det så godt at han brukte det igjen til å lukke syklusen i det aller siste stykket, «Efterklang» &ndash; no i form av ein vals.

Leif Ove Andsnes spelte i 2002 inn ein CD med 24 lyriske stykke på Grieg sitt eige Steinway-flygel frå 1892, på Troldhaugen, komponisten sin villa i Bergen. Andre kjende pianistar som har gjort opptak av stykkene er Walter Gieseking, Emil Gilels og Håkon Austbø. Det finst òg nokre få opptak og pianolarullar av Grieg sjølv som speler stykkene. Desse er gjevne ut på Simax.
Utskriven leiande meinig

**Utskriven leiande meinig** forkorta **ULM** er den nest lågaste graden i Sjøforsvaret. Det er berre vernepliktige som har denne graden. Det er ein grad som vert gjeven til meinige som har vist seg særs dyktige over tid og/eller har ei ansvarsfull stilling. Dette gjev eit tillegg i løn på ca 14 kroner per dag, populært kalla colatillegg. Graden har ei stor raud krone som distingsjon. Vernepliktige misser denne graden ved dimmisjon frå fyrstegongstenesta. Den tilsvarande grada i Hæren og Luftforsvaret er korporal.

## Bakgrunnsstoff
* Plansje over norske gradar
### Sjå òg
* Korporal
Scandium

**Scandium** er eit grunnstoff med kjemisk symbol **Sc** og atomnummer 21. Det er eit transisjonsmetall i gruppe 3 og periode 4 i periodesystemet.

## Særlege eigenskapar

## Bruk

Metallet kan brukast i legeringar. 

## Historie

Lars Fredrik Nilson oppdaga scandium i 1879.

## Førekomst

## Kjemi

Scandium har stort sett oksidasjonstrinn 3 i sambindingar. 

## Isotopar

## Tryggleik

Scandiumpulver er brennbart. 

## Sjå også
* Periodesystemet
* Grunnstoffliste
* Isotoptabell

## Bakgrunnsstoff
* WebElements.com - scandium
Germanium

**Germanium** er eit grunnstoff med kjemisk symbol **Ge** og atomnummer 32. Det er eit halvmetall og er plassert i gruppe 14 i periodesystemet.

## Bruk

Germanium kan brukast som katalysator, i legeringar og som halvleiar. 

## Sjå også
* Periodesystemet
* Grunnstoffliste
* Isotoptabell

## Bakgrunnsstoff
* Webelements - Germanium
Bøk

**Bøk** eller **bok** (*Fagus sylvatica*) er lauvtre frå slekta *Fagus* i bøkefamilien. Bøk veks naturleg nokre få stader i Sør-Noreg. 

## Skildring
Blada er lêraktige og ovale med mørkegrøn overside. Dei kan ha takka eller glatte kantar. Blad og frø inneheld alkaloidet fagain.

Bøk kan danna vidstrekte skogar med tre på opptil 40 meter. Eit tre kan bli 2–400 år gammalt.

## Bruk
Bøk gjev eit tungt trevyrke som gjerne søkk i vatnet. Treet er verdifullt og blir særleg brukt til å laga parkett og møblar, men òg til ispinnar og kjøkenreiskapar.

Namnet på treslaget er nært i slekt med *[[bok]]*, og har truleg opphavleg vist til ei plate av bøketre der ein rissa inn runeteikn.

## Bøk i Noreg
Bøk er det treslaget som innvandra sist til Noreg, for om lag 2&nbsp;000 år sidan. Bøk er svært skuggetolande, og vil i delar av Vestfold, Telemark og Agder danna klimakssamfunn om skogen får skjøtta seg sjølv. Sjølv om det er i desse områda ein finn dei viktigaste bøkebestandane i Noreg, veks verdas nordlegaste bøkeskog i Lindås i Nordhordland. 

Bøk er fylkesblomster i Vestfold.

## Galleri

Baden-Baden-Fagus sylvatica-06-Rot-Buche-Isa Genzken-Rose-2012-gje.jpg
Baden-Baden-Fagus sylvatica pendula-Haengebuche2-04-Trompetenbaum-Stephanienbruecke-2012-gje.jpg|Fagus sylvatica pendula
Baden-Baden-Fagus sylvatica pendula-Haengebuche2-38-2013-gje.jpg|Fagus sylvatica pendula
Baden-Baden-Fagus sylvatica pendula-Haengebuche1-40-Blattentfaltung-2012-gje.jpg
Baden-Baden-Fagus sylvatica pendula-16-Haengebuche-Blatt-Bluete-2009-gje.jpg
Baden-Baden-Fagus sylvatica pendula-Haengebuche1-34-Blaetter-2014-gje.jpg
Baden-Baden-Fagus sylvatica laciniata-04-Geschlitztblaettrige Rotbuche-2012-gje.jpg|Fagus sylvatica laciniata
Baden-Baden-Fagus sylvatica purpurea-04-Blutbuche-Bellevuepark-2010-gje.jpg|Fagus sylvatica purpurea


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bøk|Bøk]]» frå , og «[[:en:Beech|Beech]]» frå  den 27. desember 2005 k.*  

* **Etymologi**
** Oxford English Dictionary 
** Alf Torp og Hjalmar Falk: *Etymologisk ordbok ovr det norske og det danske sprog* (1903–1906, faksimileutgåve 1991 Bokklubben Kunnskap og Kultur)

## Bakgrunnsstoff

* Den virtuella floran - bøk
* Nettflora - bøk 
* Botanisk museum
Skjermplantefamilien

**Skjermplantefamilien** (*Apiaceae*) er ein blomefamilie med nesten 3000 
artar. Desse har blad med store bladslirer. Blomane er oftast kvite og er samla i skjermar.

I denne familien finn ein både krydderplantar (til dømes karve, koriander, anis og løpstikke) og svært giftige plantar (til dømes selsnepe og giftkjeks). 

## Slekter

* Skvallerkålslekta (*Aegopodium*)
* *[[Angelica]]*
* Kjørvelslekta (*Anthriscus*)
* *[[Apium]]*
* *[[Cicuta]]*
* *[[Conium]]*
* Koriander (*Coriandrum*)
* *[[Daucus]]*
* Fennikel (*Foeniculum*)
* *[[Heracleum]]*
* Pastinakk (*Pastinaca*)
* Persille (*Petroselinum*)
* *[[Sium]]*

(lista er ufullstendig)

## Bakgrunnsstoff
Doblougprisen

**Doblougprisen** er ein litteraturpris som vert delt ut den 17. mai kvart år av Svenska Akademien frå eit fond som vart oppretta i 1938 etter ei testamentarisk gåve frå den norske forretningsmannen Birger Dobloug. Prisen skal fremja norsk og svensk skjønnlitteratur gjennom årlege prisutdelingar til forfattarar eller som tilskot til trykking av skjønnlitterære eller litteraturvitskaplege verk.
Dei norske prisvinnarane vert utpeikte etter innstilling frå Den Norske Forfatterforening. I 2004 var prisen på 70 000 svenske kroner.

## Prisvinnarar

## Kjelder


**Denne artikkelen byggjer på «[[:nb:Doblougprisen|Doblougprisen]]» frå . Artikkelen er oppdatert frå same kjelda den 23. desember 2014.*
Partido Obrero de Unificación Marxista

**Partido Obrero de Unificación Marxista** (**POUM**, katalansk: *Partit Obrer d'Unificació Marxista*) var eit politisk parti i Spania i tida rundt den spanske borgarkrigen. Namnet betyr «Arbeidarpartiet for marxistisk sameining», og partiet blei danna ved ei samanslåing av organisasjonane «Kommunistisk venstre» og «Arbeidar- og bondeblokka». Kommunistisk venstre hadde vore rekna som «trotskistane» i Spania, men Lev Trotskij var imot denne samanslåinga. POUM stod i sterk opposisjon til stalinismen. Leiarane for POUM var Andres Nin og Joaquin Maurin. 

POUM var større enn Det spanske kommunistpartiet PCE i Catalunya, og var svært kritisk til folkefrontstrategien. Denne strategien innebar ein allianse med borgarlege krefter, og det måtte etter POUM si meining nødvendigvis underordne arbeidarklassen sin kamp under borgarskapet og dermed hindre utviklinga av den sosiale revolusjonen. POUM gav likevel kritisk støtte til folkefrontregjeringa som blei skipa etter at folkefronten vann valet i 1936, og deltok sjølv i delstatsregjeringa (la Generalidad) i Catalunya etter at general Franco hadde starta borgarkrigen.

Under borgarkrigen fekk POUM sterkt auka tilslutning, og saman med anarkosyndikalistane i CNT (Confederación Nacional del Trabajo) hadde dei støtte av fleirtalet i arbeidarklassen i delar av landet. Militsane til POUM og anarkosyndikalistane var ryggraden i både den sosiale omdanninga og forsvaret mot Franco-fascistane i desse områda. 

Den britiske forfattaren George Orwell, som var medlem i det venstresosialistiske Independent Labour Party (ILP), kjempa i POUM-militsen under borgarkrigen, noko han har skrive levande om i boka *[[Hyllest til Catalonia]]* (*Homage to Catalonia*), som er gitt ut på norsk.

Spelefilmen *[[Filmen Land og fridom|Land and Freedom]]* («Land og fridom») av Ken Loach handlar også om ein britisk friviljug som tilfeldigvis hamnar i POUM-militsen, og der opplever både krigen mot Franco-fascistane og korleis POUM våren 1937 blei undertrykt av stalinistane, som ilag med dei borgarlege ville stanse utviklinga av den sosiale revolusjonen.

Sovjetunionen si rolle i den spanske borgarkrigen var ikkje berre den at landet som einaste stormakt støtta den lovlege regjeringa i Spania, men også at Josef Stalin gjennom sine agentar blanda seg inn i forholda bak fronten for å *hindre* ei sosialistisk utvikling. Dette hang blant anna ihop med hans strev for ein stormaktsallianse med den konservative regjeringa i Storbritannia mot Hitler-Tyskland. Verknaden i Spania var at håpet i arbeidarklassen om verkeleg sosial endring minka, apatien breidde seg, og den spontane kampviljen som hadde stansa Franco sitt kuppforsøk i 1936 blei undergravd i store delar av folket. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Engelsk utgåve av ''Homage to Catalonia''
Andrés Nin

Den spanske venstresosialisten **Andres Nin**, eller **Andreu Nin**, blei fødd 4. februar 1892 og forsvann 20. juni 1937. 

Han kom frå ein fattig familie i Tarragona, der faren var skomakar og mora småbonde. Nin flytta til Barcelona, arbeidde som lærar og journalist, og slutta seg til Det spanske sosialistiske arbeidarpartiet PSOE i 1917. Han var blant grunnleggjarane av Det spanske kommunistpartiet PCE, og arbeidde sidan i Sovjetunionen, for både den Tredje Internasjonalen (Komintern) og den Raude Faglege Internasjonalen RFI (Profintern). Han blei kjend med Lev Trotskij, og slutta seg til den sovjetiske Venstreopposisjonen mot Josef Stalin og hans støttespelarar. 

Da han kom tilbake til Spania var Nin med og grunnla Kommunistisk Venstre, som var tilknytt den internasjonale Venstreopposisjonen som den no heitte etter at mange av «trotskistane» måtte flykte eller blei utviste frå Sovjetunionen. Nin respekterte Trotskij, men var usamd med han om enkelte ting, mellom anna var Trotskij imot samanslåinga av Kommunistisk Venstre og Arbeidar-og Bondeblokka, som Trotskij såg på som «høgrekommunistar». Nin danna likevel saman med Joaquin Maurin frå Arbeidar- og Bondeblokka partiet POUM i 1935. Partiet markerte seg som eit radikalt, anti-stalinistisk alternativ til Det spanske kommunistpartiet PCE, og kritiserte skarpt Moskvaprosessane da desse tok til i Sovjetunionen. 

Etter Folkefronten vann valet i 1936, og Franco sette i gang den spanske borgarkrigen, organiserte POUM ein sterk milits til forsvaret mot fascismen. Nin blei justisminister i delstatsregjeringa i Catalunya, men blei fjerna etter ei tid på grunn av sovjetisk press. Det same gjaldt andre POUM-medlemmer i offentlege posisjonar. I juni 1937 blei så Nin og mesteparten av leiinga i POUM arresterte av det republikanske politiet. Etter den 20. juni 1937 var Andres Nin sporlaust borte. Ein reknar med at agentar frå det sovjetiske politiske politiet stod bak forsvinninga.
Folkefront

Nemninga **Folkefront** blir vanlegvis bruka om dei alliansane som blei inngått på venstresida i europeisk politikk for å hindre utbreiinga av fascismen i 1930-åra. Desse alliansane i Frankrike og Spania kalla seg sjølve folkefrontar, såleis *Front Populaire* i Frankrike og *Frente Popular* i Spania, som begge vann vala i 1936. I Spania førte danninga av folkefrontregjeringa til at høgresida i landet sette i gang borgarkrigen, under leiing av general Franco.

Det var den kommunistiske Tredje Internasjonalen som på kongressen sin i 1935 slo inn på folkefrontstrategien, etter at dei til da hadde avvist alt samarbeid jamvel med andre sosialistiske parti. Folkefronten skulle ikkje berre omfattte arbeidarrørsla ("arbeidar-einskapsfront"), men også anti-fascistiske borgarlege. Kommunistane meinte derfor politikken til folkefrontane måtte halde seg innanfor borgarlege rammer, dei *bremsa* såleis radikaliseringa av arbeidarklassen i Frankrike i 1936, og stod jamvel i spissen for undertrykkinga av det radikale venstresosialistiske partiet POUM i Spania i 1937.

I etterkrigstida har nemninga folkefront eller liknande også blitt bruka om valalliansar på venstresida, såleis *Den demokratiske folkefronten* om valalliansen mellom Det italienske sosialistpartiet PSI og Det italienske kommunistpartiet PCI i 1948, og *Folke-einskapen* (Unidad Popular) om valalliansen som bringa Salvador Allende til makta som folkevald sosialistisk president i Chile i 1970.
Sosialistpartiet i Nederland

**Sosialistpartiet** (på nederlandsk **Socialistische Partij**, **SP**) er eit sosialistisk parti i Nederland. Det blei danna i 1972 som eit maoistisk parti, men forlet i 1991 formelt «marxismen-leninismen» som grunnlag, etter i praksis å ha gått bort frå desse dogmene lenge før. I 1994 fekk partiet sine første parlamentsmedlemmer, og i 1999 fekk det valt sin første medlem i EU-parlamentet, der det no har to. Der høyrer til dei venstregruppa GUE-NGL, Det sameinte europeiske venstre-Nordiske grøne venstre. Etter parlamentsvalet i 2010 var det det femte største partiet i Nederland, med 15 representantar i det nederlandske parlamentet. Leiar er Jan Marijnissen.

### Oppslutning ved parlamentsval 1994-2010

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Engelskspråklege nettsider
Maurarar

**Maurarane** var i oldtida namnet på dei berbiske stammane i Mauretania, som no er Marokko. Seinare vart det namn på arabarane som styrte i Spania og Portugal, og er tydinga ordet gjerne har i dag.

## Historie

Maurarar invaderte først dei visigotiske landa på Iberiahalvøya i 711. Dei fekk herredøme over det meste av landet, men blei stoppa av Karl Martell i 732 då dei prøvde å ta seg over Pyreneane. I 1212 byrja den europeiske gjenerobringa av området, sjølv om det muslimske kongedømet Granada skulle vara to hundreår til, og skapa meisterverk i byggjekunst som Alhambra. Den 2. januar 1492 måtte den siste muslimske leiaren, Boabdil, gje opp Granada til hæren frå det nyleg sameinte spanske kongedømet. Dei gjenverande muslimane måtte konvertera til kristendommen eller forlata riket.

Dei utviste maurarane drog i hovudregel til Marokko, Algerie eller Tunisia, og sette sitt preg på kulturen der. Dei som blei igjen, såkalla *moriscos*, heldt særleg til i Aragon, Valencia og Andalusia. Desse blei systematisk utviste frå landet på 1610-talet.

## Anna
Den spanske forma av ordet, *moros*, fekk seinare tydinga afrikanar, det vil seia neger.
Ulrik Fredrik Gyldenløve

**Ulrik Frederik Gyldenløve** () var son av kong Fredrik III av Danmark-Noreg og Margrete Pape og dermed halvbror av Kristian V. Han var dansk adelsmann og statthaldar i Noreg i tida 1664&ndash;1699.

Gyldenløve vart naturalisert adelsmann i 1655. Han vart greve av Larvik i 1671. *[[Gyldenløve]]* var eit namn gjeve til dansk-norske kongar sine born fødd utanfor ekteskap. Greven hadde såleis ikkje arverett til trona. 

Han hadde tre ekteskap: 1. Sofie Urne, 2. Marie Grubbe (1660&ndash;1670) og 3. Augusta Antonia av Altenburg.

Gyldenløve gjorde ein stor innsats for Noreg som statthaldar. Han sette i verk ymse reformarbeid, mellom anna innanfor avgifts- og skattelovgjevinga. Han la òg ned eit stort arbeide i styrking av forsvaret, i første rekke ved gjenreising av forsvarsflåta og forsterking av dei norske festningane.

Han synte seg som ein dugeleg feltherre under Gyldenløvefeiden. Etter freden i Lund i 1679 flytta han til København og styrte Noreg derifrå. Etter at kong Kristian V døydde i 1699 fekk han mindre makt og trekte seg ut av statsstyret og flytta til Hamburg. Der han budde han dei siste fem åra av livet sitt og døydde der. Han blei bisatt i Vor Frue kyrkje i København.

## Referansar
Arbeidarklassen

**Arbeidarklassen** er den eine av dei to hovudklassane i det moderne samfunnet, det vil seie industrisamfunnet og eventuelt det somme kallar det post-industrielle samfunnet. Den andre er borgarskapet (la bourgeosie, bursjoasiet). 

## Definisjon
Definisjonen av dei to klassane er ifølgje Karl Marx si klassiske samfunnsanalyse at arbeidarklassen ikkje eig produksjonsmiddel og derfor er heilt avhengig av å selje arbeidskrafta si for å overleve. Borgarskapet er motsett den klassen som eig produksjonsmiddel i eit kapitalistisk samfunn, pluss nokre privelegerte tilsette dei bruker til å drive (leie) ting for seg. Ofte er direktørar i aksjeselskap både tilsette med privilegium i høve til vanlege tilsette, og deleigarar samtidig. Mellom arbeidarklassen og borgarskapet vil det vere ulike mellomlag, både eit tradisjonelt småborgarskap av bønder og småhandlarar, folk i såkalla «frie yrke» som til dømes advokatar og legar, og høgtlønte funksjonærar i leiande stillingar. Tidlegare blei alle med høgare utdanning (akademikarar) rekna til mellomlaga, men det verkar urimeleg i dag.

## Historie
Den moderne arbeidarklassen oppstod med den industrielle revolusjonen på 1800-talet. Med automatiseringa av industriell produksjon i utvikla land, og utflytting av arbeidsintensiv verksemd til andre delar av verda, har det blitt hevda at samfunn som det norske i dag er post-industrielle (etter-industrielle), og at arbeidarklassen ikkje finst lenger, iallfall ikkje som ein hovudklasse i samfunnet. Mot dette kan det for det første hevdast at industrien framleis er eit berande element for norsk velstand, og for det andre at arbeidarklassen i Marx sin forstand framleis er eit fleirtal i folket, faktisk større enn nokon gong. Dei aller fleste, også dei fleste akademikarar, lever i dag berre av å selje arbeidskrafta si, utan særlege privilegium i høve til andre arbeidstakarar. Derimot kan det hevdast at arbeidarklassen i dag er meir kulturelt samansett enn før.