open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Terje Emberland

**Terje Emberland** () er ein norsk religionshistorikar, forfattar og skribent. Han er seniorforskar ved Senter for studier av Holocaust og livssynsminoriteter (HL-senteret). Emberland har skrive ei rekkje artiklar og bøker om moderne religiøsitet, okkultisme, historia til nazismen og antisemittismen og konspirasjonsteoriar. Han har også skrive kriminalromanar og høyrespel saman med Bernt Rougthvedt. 

## Bøker
### Forfattar
* 2003 &ndash; *Religion og rase : nyhedenskap og nazisme i Norge 1933-1945* &ndash; sakprosa
* 2004 &ndash; *Det ariske idol : forfatteren, eventyreren og nazisten Per Imerslund* &ndash; biografi, skriven saman med Bernt Rougthvedt
* 2006 &ndash; *Livet før døden : Human-etisk forbund 1956-2006* &ndash; lagshistorie, skriven saman med Paul Knutsen
* 2010 &ndash; *Edderkoppen* &ndash; kriminalroman, skriven saman med Bernt Rougthvedt
* 2011 &ndash; *Stormlaget* &ndash; kriminalroman, skriven saman med Bernt Rougthvedt
* 2012 &ndash; *Himmlers Norge : nordmenn i det storgermanske prosjekt* &ndash; sakprosa, skriven saman med Matthew Kott
* 2015 &ndash; *Da fascismen kom til Norge*

### Redaktør
* 2001 &ndash; *Fyrster i tåkeland* &ndash; sakprosa, redaktør saman med Arnfinn Pettersen
* 2003 &ndash; *Konspiranoia : konspirasjonsteorier fra 666 til WTC* &ndash; sakprosa, redaktør saman med Arnfinn Pettersen
* 2009 &ndash; *Jakten på Germania : fra nordensvermeri til SS-arkeologi* &ndash; sakprosa, redaktør saman med Jorunn Sem Fure

## Høyrespel
* 2005 &ndash; *Knut Gribb: Sfærenes musikk* &ndash; skrive saman med Bernt Rougthvedt
* 2007 &ndash; *Knut Gribb: Havdypets røst* &ndash; skrive saman med Bernt Rougthvedt

## Prisar og utmerkingar
* 2015 &ndash;  Riksmålsforbundets litteraturpris for *Da fascismen kom til Norge* 

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Utgjevingar av  Terje Emberland i BIBSYS
Bernt Rougthvedt

**Bernt Rougthvedt** () er ein norsk historikar og forfattar busett i Skien. 

Rougthvedt har skrive biografiar om Sven Elvestad, nazi-politimeisteren og kriminalforfattaren Jonas Lie og nazisten Per Imerslund. Saman med Terje Emberland har han også skrive kriminalhøyrespel om Knut Gribb og kriminalromanar om journalisten Erik Erfjord.

## Bøker
* 2004 &ndash; *Det ariske idol : forfatteren, eventyreren og nazisten Per Imerslund* &ndash; Biografi, skriven saman med Terje Emberland
* 2007 &ndash; *Riverton : Sven Elvestad og hans samtid* &ndash; Biografi
* 2010 &ndash; *Edderkoppen* &ndash; Kriminalroman, skriven saman med Terje Emberland
* 2010 &ndash; *Med penn og pistol : om politiminister Jonas Lie* &ndash; Biografi
* 2011 &ndash; *Stormlaget* &ndash; Kriminalroman, skriven saman med Terje Emberland
* 2012 &ndash; *Dødsspillet. En biografi om Gregers Gram* &ndash; Biografi
* 2013 &ndash; *Tårn* &ndash; Spaningsroman

## Høyrespel
* 2005 &ndash; *Knut Gribb: Sfærenes musikk* &ndash; skrive saman med Terje Emberland
* 2007 &ndash; *Knut Gribb: Havdypets røst* &ndash; skrive saman med Terje Emberland

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Bloggen om Erik Erfjord-bøkene
* Utgjevingar av Bernt Rougthvedt i BIBSYS Ask
Muhen

**Muhen** er ein kommune i distriktet Aarau i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 433 meter over havet.

Kommunen ligg i nedre Suhrdalen. Han består av dei tidlegare sjølvstendige landsbyar som har vokse saman; Ober-, Mittel- og Untermuhen, samt Schwabistal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Muhen|Muhen]]» frå ,  den 20. mars 2012.*
Bergdietikon

**Bergdietikon** er ein kommune i distriktet Baden i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 581 meter over havet. Han ligg i Limmattal.

Kommunen ligg i på sørvestsida av Heitersberg. Han består av busetnadane Baltenswil, Schönenberg, Herrenberg, Bernold, Kindhausen og Gwinden.

Egelsee ligg i kommunen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bergdietikon|Bergdietikon]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Ehrendingen

**Ehrendingen** er ein kommune i distriktet Baden i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 450 meter over havet.

Kommunen ligg nord for fjellet Lägern i storbyområdet kring Zürich. Den næraste større byen er Baden, som har kring 18&nbsp;000 innbyggjarar. Dei to delane av landsbyen har vokse saman og følgjer ei elv som spring ut i Lägern.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ehrendingen|Ehrendingen]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Birmenstorf

**Birmenstorf** er ein kommune i distriktet Baden i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 382 meter over havet.

Kommunen ligg i dalen til elva Reuss nær samløpet med Aare og 4 km sørvest for Baden. Han består av landsbyen Birmenstorf og grendene Lindmühle, Muntwil, Müslen og Oberhard. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Birmenstorf|Birmenstorf]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell side (tysk)
Mellingen

**Mellingen** er ein kommune i distriktet Baden i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 352 meter over havet. Byen ligg ved elva Reuss.

Mellomalderbyen er kompakt med bymurar og ligg på begge sider av elva Reuss. Den gamle byen er omgjeven av nyare busetnader. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mellingen|Mellingen]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Killwangen

**Killwangen** er ein kommune i distriktet Baden i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 393 meter over havet.

Byen ligg i Limmattal mellom Baden og Zürich. Killwangen ligg på sørsida av elva Limmat. Det høgaste punktet i Killwangen er Sennenberg-ryggen på 702 moh. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Killwangen|Killwangen]]» frå ,  den 20. mars 2012.*
Künten

**Künten** er ein kommune i distriktet Baden i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 425 meter over havet. Han ligg ved elva elva Reuss og omfattar den tidlegare kommunen Sulz, som vart slått saman med Künten i 1973.

Kommunen består av landsbyen Künten ved vegen mellom Bremgarten og Fislisbach og landsbyen Sulz langs Reuss-elva.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Künten|Künten]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Berikon

**Berikon** er ein kommune i distriktet Bremgarten i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 556 meter over havet.

Landsbyen ligg på ein ås ovanom og aust for Reuss og dekkjer delar av Mutschellenpasset. Kommunen grensar til Rudolfstetten-Friedlisberg, Widen, Zufikon og Oberwil-Lieli, alle i kantonen Aargau, og deler grense med kantonen Zürich (distriktet Dietikon) i aust. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Berikon|Berikon]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Stortare

***Stortare*** er ein vanleg brunalge i strandsona i Noreg.

## Utsjånad
Stor brunalge som ofte dannar tette skogar i havet. Nedst eit velutvika og forgreina hefteorgan, og frå dette ein stiv og ru stilk som smalnar av oppover og som kan verte 4-5 m lang. Øvst på stilken sit ei inntil 0,5 m brei bladskive som er djupt kløyvd i mange sabelliknande flikar, og som ved stilken er hjarteforma eller avrunda. Stortaren sin stilk er fleirårig (10-15 år) og veks årleg både i lengde og breidde. Men bladskiva fornyar seg kvart år, og det gamle bladet vert ei tid sitjande att på toppen av det nye. Stortaren kan variere mykje i form og storleik. 

## Utbreiing
Planta finst langs det nordaustlege Atlanterhavet frå Skandinavia sørover til Spania og Kanariøyane og inn i Nordsjøen og Austersjøen. 

## Førekomst i Noreg
Arten finst berre på sterkt utsette stader, mest på Vestlandet og i Nord-Noreg. Sluttar å vekse når sjøtemperaturen stig over 15-16°C, og går derfor aldri inn i fjordane. Vanlegast i sublitoralsonen frå 2-6 m djupn, men kan finnast heilt ned til 30 m.

## Bruk
Stortaren utgjer 80 % av biomassen av dei større algane I Noreg. Her til lands vert mykje stortare samla av taretrålarar. Stortare som er kasta opp på land vert også brukt, det same er tilfelle i Frankrike, Irland og Skottland. Det viktigaste produktet frå stortareindustrien er alginat. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Laminaria hyperborea|Laminaria hyperborea]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Stortare|Stortare]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
* Floraen i farger 2, Arne Pedersen og Jørgen Vasshaug, H. Aschehoug & Co. ( W. Nygaard ).

## Bakgrunnsstoff
*
Fluberg kyrkje

**Fluberg kyrkje** er ei krosskyrkje frå 1703 i Fluberg sokn i Søndre Land. Kyrkja er bygd i tømmer og står på Fluberg på austsida av Randsfjorden. Ho har 450 sitjeplassar og er teikna av Oluf Mogensen.

## Litteratur
* 
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Fischbach-Göslikon

**Fischbach-Göslikon** er ein kommune i distriktet Bremgarten i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 390 meter over havet.

Kommunen ligg på venstresida av elva Reuss og langs vegen mellom Bremgarten og Mellingen. Han består av landsbyane Fischbach og Göslikon som vart slått saman i 1798 og som sidan fysisk sett har vokse saman. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fischbach-Göslikon|Fischbach-Göslikon]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Fluberg

**Fluberg** er eit tidlegare norsk herad i Oppland. Heradet var frå 1914 skilt ut frå Søndre Land, og vart så frå 1.1.1962 ein del av den nye kommunen Søndre Land. Fluberg herad bestod av bygdelaga Fluberg, Odnes og Landåsbygda. Flatevidda var på 260,38&nbsp;km², med vel 2&nbsp;300 innbyggjarar då neste heile heradet vart del av den nye og større kommunen Søndre Land. Krinsen Tranlia og matrikkelgarden Store Røen, med 196 innbyggjarar, vart innlemma i den nye Nordre Land kommune.

Bygdelaget Fluberg ligg på begge sider av den nordvestlege delen av Randsfjorden. Størstedelen av landet ligg mellom 300 og 600 meter over havet, nær ein tredel ligg 600 moh. og meir. Høgste punktet er Vesle Skjellingshovde på 860 moh., ein ås i sørvest. Produktiv skog dekker 157&nbsp;km², medan myrar utgjer til saman 24&nbsp;km² og 170 vatn har eit flatemål på knapt 20&nbsp;km². Største elva er den fem km lange Åvella, der Vestoppland kommunale kraftselskap bygde ut i 1924.

Fluberg kyrkje er frå 1703. Før 1847 var Fluberg hovudsokn i det dåverande Land herad.

I april 1940 låg norske styrkar i krig mot tyske invasjonstroppar i Fluberg.

Valdresbanen som vart opna i 1902, hadde stasjon både på Fluberg og Odnes. Banen var nedlagt i 1988.
 
## Folketal
*1910: 2&nbsp;027
*1930: 2&nbsp;118
*1946: 2&nbsp;271
*1950: 2&nbsp;254
*1962: 2&nbsp;338

## Kjelder
**Norsk Allkunnebok. IV. bandet*, 1953
Aina Villanger

**Aina Villanger** () er ein norsk forfattar. Ho debuterte i 2012 med diktboka *langsang : et flytans habitat*.

Villanger studerer estetikk ved Universitetet i Oslo og har tidlegare studert ved Skrivekunstakademiet i Hordaland og ved Nordland Kunst- og filmskole. Ho har sete i redaksjonen til tidsskriftet *[[Utflukt]]*. Ho fekk Stig Sæterbakkens minnepris  i 2019.

## Bøker
* 2012 &ndash; *Langsang : et flytans habitat* &ndash; dikt, Oktober
* 2017 &ndash;   *Baugeids bok* &ndash;  Prosa, Oktober
* 2019 &ndash;  *Nattnød* &ndash;  lyrikk, Oktober
* 2021 &ndash;  *Onkel Arne og månen* &ndash;   lyrikk, Oktober

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Espen Grønli si melding av debutboka i Morgenbladet
* Utgjevingar av Aina Villanger i BIBSYS Ask
Hermetschwil-Staffeln

**Hermetschwil-Staffeln** er ein kommune i distriktet Bremgarten i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 406 meter over havet.

Kommunen ligg på ein moreneås på venstresida av elva Reuss. Han består av landsbyane Hermetschwil langs elva og Staffeln i åsane ovanom elva. Landsbyen Hermetschwil-Staffeln ligg utanfor Bremgarten, som ligg om lag fem minuttar unna med bil. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hermetschwil-Staffeln|Hermetschwil-Staffeln]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Jonen

**Jonen** er ein kommune i distriktet Bremgarten i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 401 meter over havet.

Landsbyen ligg på ei flate ved elva Reuss, om lag ein halv kilometer aust for elva. Det høgaste punktet i kommunen er på 559 meter over havet i fjella i aust. Nabokommunane er Oberlunkhofen i nord, Arni i nordaust, Affoltern am Albis i søraust, Ottenbach i sør, Aristau i vest og Rottenschwil i nordvest. 

Kommunen ligg består av landsbyen Jonen og grendene Obschlagen and Litzi.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jonen|Jonen]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
FORBANNA

**FORBANNA** er eit pønkeband frå Flekkefjord og Kvinesdal. Dei er kjende for å spele på mange små scener i Oslo, mellom anna Revolver, Welhavens og Gamla. I 2006 starta bandet å spele, og har dei seinare åra gjort seg til kjenne med hardcore pønklåtar som «Fuck Bush, tegn med tusj» og «Før eg dør». 
I 2009 varma dei opp for Kvelertak, der eitt av bandmedlemmene vart headhunta til å spele med det norske rockebandet Bloodlights. No er to av bandmedlemmene, Vidar Åsly og Geir Egenes, ein del av Bloodlights, men FORBANNA er framleis aktive.

## Kjelder
* FORBANNA på Urørt, vitja 20. mars 2012.
* Avisen Agder, 26.10.11: Rocker Europa
Widen

**Widen** er ein kommune i distriktet Bremgarten i kantonenen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 381 meter over havet.

Landsbyen ligg på eit lite platå mellom Mutschellen i sør og Hasenberg i nord, som er den sørlegaste delen av Heitersberg. I vest går platået ned til elva Reuss.

Widen har vokse saman med nabolandsbyane Berikon, Rudolfstetten-Friedlisberg og Zufikon. Det høgaste punktet i kommunen er på Hasenberg med  740 moh. 

Nabolandsbyar er Bellikon i nord, Bergdietikon i nordaust, Rudolfstetten-Friedlisberg i aust, Berikon i søraust, Zufikon i sør  og Eggenwil i vest.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Widen|Widen]]» frå ,  den 20. mars 2012.*
Birrwil

**Birrwil** er ein kommune i distriktet Kulm i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 560 meter over havet.

Han ligg på vestbreidda av Hallwilsjøen på fire små terrassar i dei bratte austsidene av Eichhalde og Güggeliberg, mellom 70 og 150 meter ovanom innsjøen. Nabokommunar er Leutwil i nordvest, Boniswil i nord, Meisterschwanden i aust, Beinwil am See i sør , Reinach i sørvest, og Zetzwil i vest.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Birrwil|Birrwil]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*  Offisiell nettstad
*
Gontenschwil

**Gontenschwil** er ein kommune i distriktet Kulm i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 531 meter over havet.

Kommunen ligg *hinter der Egg* eller bak venstresida av morenen som låg att etter at Reussbreen trekte seg attende frå øvre Wynendalen mot slutten av den siste istida. Han består av landsbyen Gontenschwil og grendene Geisshof og Hasel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gontenschwil|Gontenschwil]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Teufenthal

**Teufenthal** er ein kommune i distriktet Kulm i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 453 meter over havet.

Elva Wyna renn gjennom kommunen, men berre ein liten del av landsbyen ligg i Wynental. Det høgaste punktet i kommunen er 630 meter over havet ved Bampf. 

Nabokommunar er Gränichen i nord, Seon i nordeast, Dürrenäsch og Unterkulm i aust og sør.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Teufenthal|Teufenthal]]» frå ,  den 20. mars 2012.*
Eiken i Sveits

**Eiken** er ein kommune i distriktet Laufenburg i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 330 meter over havet.

Kommunen ligg i øvre Fricktal ved den gamle Bözberg-vegen frå Basel til Zürich. Han består av gatelandsbyen Eiken.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eiken, Switzerland|Eiken, Switzerland]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Kaisten i Sveits

**Kaisten** er ein kommune i distriktet Laufenburg i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 335 meter over havet.

1. januar 2010 vart kommunen Ittenthal slått saman med Kaisten.

Kommunen ligg i øvre Fricktal. Han består av landsbyen Kaisten og grendene Oberkaisten samt den tidlegare kommunen Ittenthal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kaisten, Switzerland|Kaisten, Switzerland]]» frå ,  den 20. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* 
*
Laufenburg i Sveits

**Laufenburg** er ein kommune i den sveitsiske kantonen Aargau. Han er setet i distriktet med same namn. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 315 meter over havet. 

1. januar 2010 vart kommunen Sulz slått saman med Laufenburg.

Kommunen ligg ved elva Rhinen og på andre sida ligg Laufenburg (Baden) i Tyskland. At dei har same namn er ikkje tilfeldig, sidan dei brukte å vere same by. Tidleg på 1800-talet delte Napoleon Bonaparte byen. To bruer knyt i dag dei to byane saman. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Laufenburg, Switzerland|Laufenburg, Switzerland]]» frå ,  den 20. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* 
* Laufenburg (Baden)
* Laufenburg AG
* Laufenburg: Bilete
Dintikon

**Dintikon** er ein kommune i distriktet Lenzburg i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 449 meter over havet.

Den vesle landsbyen ligg nær Lenzburg og Wohlen. Kommunen ligg frå austkanten av Rietenberg til kanten av Bünztal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dintikon|Dintikon]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Möriken-Wildegg

**Möriken-Wildegg** er ein kommune i distriktet Lenzburg i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 387 meter over havet.

Kommunen består av landsbyen Möriken, Wildegg slott, landsbyen Wildegg (grunnlagd på 1700-talet), busetnaden Hard og ferja over Aare (erstatta i 1870 av ei bru).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Möriken-Wildegg|Möriken-Wildegg]]» frå ,  den 20. mars 2012.*
Jul Haganæs

**Jul Haganæs** () var ein norsk forfattar. Han debuterte i 1965 med diktsamlinga *Aprilnetter*, og skreiv sidan ei rekkje diktsamlingar og dokumentarbøker.

Haganæs fekk Sunnmørsprisen for diktsamlinga *Mørkegangsdalen* frå 1987, og vart også tildelt kulturprisane til Nord-Aurdal kommune og Aurdal og Sørskogen Arbeiderlag.

## Bøker
* 1965 &ndash; *Aprilnetter* &ndash; diktsamling
* 1967 &ndash; *Og dagane draup* &ndash; diktsamling
* 1970 &ndash; *Vindskag* &ndash; diktsamling
* 1972 &ndash; *Signal til vengene* &ndash; diktsamling
* 1973 &ndash; *Nyper i frost* &ndash; diktsamling
* 1975 &ndash; *Berget i spegelen* &ndash; diktsamling
* 1978 &ndash; *Skriuland* &ndash; diktsamling
* 1979 &ndash; *Brennefang til bålet* &ndash; diktsamling
* 1981 &ndash; *Strået ved jarnvegen* &ndash; diktsamling
* 1982 &ndash; *Nu god Nat min Ven. På Hamsuns gjengrodde stier i Aurdal* &ndash; sakprosa
* 1983 &ndash; *Slekt skal følge : Dieserud-folket fra Aurdal* &ndash; sakprosa
* 1985 &ndash; *Om det koster deg livet. Fra krigens dager i Valdres* &ndash; sakprosa
* 1986 &ndash; *Kurèr for frihet. Historien om Bjarne Holth-Larsen* &ndash; sakprosa
* 1987 &ndash; *Mørkegangsdalen* &ndash; diktsamling
* 1988 &ndash; *Flygerne fra Piltingsrud. En beretning om uredde valdriser* &ndash; sakprosa
* 1989 &ndash; *En folkets forteller. Sigurd Lybeck, etnedølen som skapte Bustenskjold* &ndash; sakprosa
* 1992 &ndash; *Dikteren ved dommerbordet. Et portrett av Ola Viker* &ndash; sakprosa
* 1992 &ndash; *Men ljoset finn veg* &ndash; diktsamling
* 1995 &ndash; *På vingene for friheten. Flygeren Conrad Skjoldhammer* &ndash; sakprosa
* 2000 &ndash; *Stein under fuglefot* &ndash; diktsamling
* 2002 &ndash; *Lange Sander og andre noveller* &ndash; novellesamling
* 2004 &ndash; *Nattens bilder* &ndash; diktsamling

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Jul Haganæs i bokhylla.no (Nasjonalbiblioteket)
* Søk på Jul Haganæs i BIBSYS
Hellikon

**Hellikon** er ein kommune i Rheinfelden i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 423 meter over havet. Han ligg i vest for regionen Fricktal, kring fire kiloemter sørvest for grensa til Tyskland og grensa til kantonen Basel-Landschaft.

Aust for landsbyen ligg Wabrig-platået, som er over ein kilometer brei og strekkjer seg meir enn fire kilometer mellom Lohnberg-platået (ovanom Zuzgen) og Hersberg (ovanom Wegenstetten). 

Det høgaste punktet i kommunen ligg på vestsida av Neulig-platået, 633 moh. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hellikon|Hellikon]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*  Offisiell nettstad
*
Kaiseraugst

**Kaiseraugst** er ein kommune i distriktet Rheinfelden i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen er kalla opp etter etter den romerske byen Augusta Raurica. Ruinane av romarbyen ligg like i nærleiken. 

Kommunen ligg ved Rhinen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kaiseraugst|Kaiseraugst]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  


## Bakgrunnsstoff

*
*
Olsberg i Sveits

**Olsberg** er ein kommune i distriktet Rheinfelden i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 377 meter over havet.

Kommunen ligg i nedre Fricktal. I 1882 vart Olsberg slått saman med Arisdorf.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Olsberg i Sveits|Olsberg i Sveits]]» frå ,  den 20. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
Antoine Brumel

**Antoine Brumel** (ca. 1460-1512 eller 1513) var ein fransk renessansekomponist. Brumel var ein av dei mest innflytnadsrike komponistane av den flamske skolen etter Josquin des Prez.

Brumel vart truleg fødd vest for Chartres. Han var tilsett som kyrkjesongar i Notre-Dame de Chartres, seinare ved kyrkjene i Genéve, Laon, Notre-Dame de Paris og i Ferrara. Nokre skrifter knyter namnet hans til kyrkjene i Faenza og Mantua i Italia, der han truleg døydde.

Brumel er best kjend for messene han komponerte. Den mest kjende er den tolvstemte *Missa et ecce terræ motus*. Det var høgst uvanleg å skriva musikk for tolv stemmer på denne tida; alle dei andre messene Brumel skreiv, er firstemte. Brumels *Missa de beata virgine* har store likskapar med Josquin des Prez si *Missa de beata virgine*. Nokre musikkforskarar meiner difor at desse to verka vart skrivne for å tevla med kvarandre.

*Missa pro defunctis* av Brumel er ei av dei tidlegaste rekviem-messene me enno har. Berre Johannes Ockeghem sitt rekviem er eldre. *Missa pro defunctis* er òg den fyrste rekviemmessa som har *Dies Irae*-delen fleirstemt.

Brumel skreiv også motettar, chansons og noko instrumentalmusikk. Ottaviano Petrucci skreiv ei bok om messene til Brumel medan han enno levde. Fleire komponistar skreiv minneverk etter Brumel etter at han døydde.

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Antoine Brumel|Antoine Brumel]]» frå , den 20. mars 2012.*
Halvdan Magnus Hansen

**Halvdan Magnus Hansen** () var ein norsk forfattar. Han debuterte i 1998 med diktsamlinga *Utan å ta metermålet fram*. I 2000 fekk han utgitt diktsamlinga *Eg vandrar som kjentmann på jorda* og ei praktbok om fjellgarden Bakken i Lysefjorden.

Hansen arbeidde som journalist og lærar og var kultursjef og seksjonssjef for miljø- og kulturvern i Forsand kommune.

## Bøker
* 1998 &ndash; *Utan å ta metermålet fram* &ndash; diktsamling
* 2000 &ndash; *Eg vandra som kjentmann på jorda* &ndash; diktsamling
* 2000 &ndash; *Bakken i Lysefjorden* &ndash; sakprosa

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Utgjevingar av Halvdan Magnus Hansen i BIBSYS
* Digitaliserte bøker av Halvdan Magnus Hansen i bokhylla.no (Nasjonalbiblioteket]
Stein i Aargau

**Stein** er ein kommune i distriktet Rheinfelden i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 299 meter over havet.

Byen ligg ved Rhinen med Bad Säckingen i den tyske staten Baden-Württemberg på andre sida. To bruer knyt dei to byane saman. 

Togstasjonen Stein-Säckingen ligg i Stein.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Stein, Aargau|Stein, Aargau]]» frå ,  den 20. mars 2012.*
Mumpf

**Mumpf** er ein kommune i distriktet Rheinfelden i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 287 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mumpf|Mumpf]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Gerhard Trottmann: *Mumpfer Heimatkunde,* 2014, 172 p., A4, ISBN 978-3-033-04831-7
* Gerhard Trottmann: *800 Jahre Mumpf*. Dokumentation zur Jubiläumsausstellung 2018 „Die alten Mumpfer kommen“, 132 p., A4, ISBN 978-3-033-06948-0
Magden

**Magden** er ein kommune i distriktet Rheinfelden i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 325 meter over havet.

Han ligg 3&nbsp;km sør for Rheinfelden. Det romerske namnet var Magdinium, og vatn frå mineralkjelda Magdalener vert i dag nytta av bryggeriet Feldschlösschen i Rheinfelden, som nyleg vart kjøpt opp av Carlsberg.

Kommunen ligg Fricktal. Han består av landsbyen Magden og grendene Igligerhof og Deschlikon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Magden|Magden]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*www.magden.ch  Offisiell nettstad
Zuzgen

**Zuzgen** er ein kommune i distriktet Rheinfelden i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 382 meter over havet. 

Han ligg vest for regionen Fricktal, kring 3 km sørvest for grensa til Tyskland og har ei grense mot kantonen Basel-Landschaft. Landsbyen ligg sentralt i Möhlintal, som Möhlinbach renn gjennom på veg mot Rhinen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zuzgen|Zuzgen]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*  Offisiell nettstad
Baldingen i Sveits

**Baldingen** er ein kommune i distriktet Zurzach in kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 548 meter over havet. Han ligg berre 2&nbsp;km sør for grensa til Tyskland.

Kommunen består av to tidlegare kommunar, Oberbaldingen og Unterbaldingen. Dei to landsbyane har dei siste åra vokse saman. Det høgaste punktet i kommunen er 583 meter over havet. Nabokommunar er Rekingen i nord, Böbikon i aust, Lengnau i søraust, Unterendingen i sør og Tegerfelden i vest. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Baldingen, Switzerland|Baldingen, Switzerland]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
*  Offisiell nettstad
Böbikon

**Böbikon** er ein kommune i distriktet Zurzach i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 444 meter over havet. Han ligg berre 2&nbsp;km sør for grensa til Tyskland.

Kommunen ligg i ein skogkledd dal mellom Surbtal og Rhinen. Chrüzlibach er ei elv som renn gjennom landsbyen og dalen. Utanom byen Böbikon består kommunen av dei to grendene Güggehü og Rütihof. Nabokommunar er Rekingen i nordvest, Mellikon i nord, Wislikofen i aust, Lengnau i sør og Baldingen i vest.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Böbikon|Böbikon]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
*
Böttstein

**Böttstein** er ein kommune i distriktet Zurzach i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 356 meter over havet.

Kommunen ligg i på venstresida av elva Aare nokre kilometer frå munningen. Han består av landsbyane Böttstein og Kleindöttingen og grendene Eien og Burlen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Böttstein|Böttstein]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 
*Sarah Brian Scherer, Dominik Sauerländer, Andreas Steigmeier: *Das Kirchspiel Leuggern – Geschichte von Böttstein, Full-Reuenthal, Leibstadt und Leuggern,* 2001

## Bakgrunnsstoff
*http://www.boettstein.ch  Offisiell nettstad (in tysk)
*
Endingen i Sveits

**Endingen** er ein kommune i distriktet Zurzach i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 383 meter over havet.

På 1700- og 1800-talet var Endingen ein av få landsbyar der jødar fekk lov å slå seg ned i Sveits. Gamle bygningar i Endingen har to dører, ei for jødar og ei for kristne. Synagogen og den jødiske gravplassen er i dag ein del av den nasjonale kulturarva i Sveits. Det er ingen kristen kyrkje i landsbyen, noko som er uvanleg for Sveits.  

Kommunen ligg i Surbdalen og består av landsbyen Endingen og grenda Loohof.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Endingen, Switzerland|Endingen, Switzerland]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Fisibach

**Fisibach** er ein kommune i distriktet Zurzach i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 378 meter over havet.

Kommunen ligg i enden av Fisibachdalen. Han ligg nordaust i Aargau og grensar til kantonen Zürich. Nabokommunar er Bachs og Weiach. Han består av landsbyen Fisibach og grendene Burenmüli, Hägelen og Waldhausen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fisibach|Fisibach]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Full-Reuenthal

**Full-Reuenthal** er ein kommune i distriktet Zurzach i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 315 meter over havet.

Kommunen ligg ved Rhinen-kneet (ein sving i Rhinen) med den tyske byen Waldshut på andre sida av elva. Han består av spreidde landsbyar og delar av Unterdorf, Fahrhäuser og Jüppen og landsbyen Reuenthal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Full-Reuenthal|Full-Reuenthal]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Klingnau

**Klingnau** er ein kommune i distriktet Zurzach i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 328 meter over havet.

Kommunen ligg på høgresida av nedre Aare mellom Klingnauer Stausee og Achenberg. Landsbyen ligg på ei klippe som brukte å vere ei øy i Aare. Den eine sida av elva har mudra til og byen er ikkje lenger ei øy. Forma av øya har derimot forma den gamle landsbyen. Han består av to rekkjer hus omgjeve av ein lenseforma kyrkjeplass. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Klingnau|Klingnau]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Lengnau i Aargau

**Lengnau** er ein kommune i distriktet Zurzach i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 415 meter over havet.

Han er kjend for å ha ein av to landsbyar der sveitsiske jødar fekk lov å bu mellom 1633 og 1874. Synagogen i Lengnau er på lista til den nasjonale kulturarva i Sveits. 

Kommunen ligg i Surbdalen. Han består av landsbyen Lengnau og grendene Degermoos, Husen, Himmelrich og Vogelsang.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lengnau, Aargau|Lengnau, Aargau]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Rietheim i Sveits

**Rietheim** er ein kommune i distriktet Zurzach i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 331 meter over havet.

Kommunen ligg i på nordaustryggen på Achenberg. Kommunegrensa strekkjer seg til Rhinen, som er landegrensa mot Tyskland. Han består av landsbyen Rietheim.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rietheim, Switzerland|Rietheim, Switzerland]]» frå ,  den 20. mars 2012.*
Koblenz i Sveits

**Koblenz** er ein kommune i distriktet Zurzach i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 319 meter over havet.

Kommunen ligg i mellom elvane Aare og Rhinen. Han ligg ovanfor Waldshut i Baden-Württemberg i Tyskland. Han består av landsbyen Koblenz.

Landsbyen Koblenz vert lokalt kalla Vier-Brücken-Dorf eller landsbyen med fire bruer. Det går to vegbruer og to jernbanebruer over Aare og Rhinen her. 

Byen Koblenz ligg mellom samløpet til Rhinen og Mosel i Tyskland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Koblenz, Switzerland|Koblenz, Switzerland]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettside (tysk)
Leibstadt

**Leibstadt** er ein kommune i distriktet Zurzach i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 347 meter over havet.

Kommunen ligg i mellom elvane Wandfluh og Rhinen. Han består av landsbyen Leibstadt og grenda Bernau. Kommunen vart skapt i 1866 då dei tidlegare sjølvstendige landsbyane Oberleibstadt og Unterleibstadt vart slått saman.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Leibstadt|Leibstadt]]» frå ,  den 20. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Guacamole

**Guacamole** er ein kald saus laga av avokado. Retten stammar frå aztekar-indianarane i Mexico, men har vorte populær både i USA og mykje av vesten som dip eller saus, gjerne til sterkt krydra mat. 

## Ei oppskrift

Guacamole er enkel å laga, og oppskrifta kan varierast etter smak. Éin måte å laga guacamole på er fylgjande: Del ein avokado på langs, ta av skalet og fjern steinen. Mos deretter avokadoen godt med ein gaffel i ein bolle og tilset litt finhakka løk, 1 fedd kvitløk, 2 matskeier majones, 2 matskeier sitronsaft, litt chilipulver og salt. Rør ingrediensane saman til ein fin masse - kan også gjerast med matprosessor. Dekk deretter guacamolen til med plast og la han stå kjølig fram til serveringa.

## Kjelder

* *Engelsk Wikipedia om Guacamole, henta inn 21. mars 2012.*
* Oppskrift på Guacamole er henta frå: Amland, Kongsten, Aarum, Blaker, Hushovd, Hårstad og Kåsin (1998) *Frå bollar til burritos.* Universitetsforlaget.
Boble

**Boble** kan referera til:

* Gassboble, lita gassmengd omslutta av ei væske. T.d. luftboble i vatn. 
* Volkswagen Type 1, bilmodell
* Såpebobler, luftbobler med ei hinne av såpe
* Lokal boble, eit tomt område i Mjølkevegen
* Snakkeboble, bobleforma tekstfelt i teikneseriar o.l. 
* Tenkjeboble, bobleformet tekstfelt i teikneseriar o.l. 
* Finansboble, fase der verdiar blir omsette til ein stadig stigande kurs
Laga

**Laga** (skotsk-gælisk **Làga**) er ein liten landsby på nordbreidda av Loch Sunart i Lochaber i den skotske regionen Highland. Laga er ein aktiv landsby som inneheld tre oppegåande verksemder: Ardnamurchan Charters Ltd, Laga Farm og Laga Fishfarm. 

Laga-bukta er truleg forma av breerosjon grunna den store U-dalen som fører ned til bukta. Her finst eit rikt dyreliv, m.a. havoter, kongeørn, mår, svært mykje sjøfugl og småfugl samt ei stor mengd med hjort. Husa i Laga er både heilårsbustader og sommarhus eller feriehus. Her finst ein postboks og eit drikkevasstjørn opp åssida. Tjørnet heiter *Loch Laga* og er rikt på fisk. I sommarmånadene kjem store makrellstimar opp til Laga-bukta på leit etter føde.

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Laga, Lochaber|Laga, Lochaber]]» frå , den 21. mars 2012.*
Nei

**Nei** (frå norrønt *nei*) er ein norsk interjeksjon og substantiv som uttrykkjer avvising, usemje, avslag eller negasjon på ein eller annan måte. Som regel er nei det motsette av ja.

I nokre tilfelle kan nei som svarord også uttrykkja semje. Dette skjer dersom spørsmålet er stilt med ein negasjon. På spørsmålet «Er du ikkje ferdig å studera enno?» vil det stadfestande svaret vera «nei». Dersom ein derimot svarer «jau», vil dette uttrykkja usemje med den underliggjande forventinga i spørsmålet. 

## Historiske nei
I samband med andre verdskrigen er fleire «nei» blitt hugsa. 
Etter invasjonen av Noreg under andre verdskrigen 9. april 1940 sa kongen i statsråd nei til eit tysk ultimatum om fullstendig overgjeving. Hendinga er blitt kjend som Kongens nei.
Kong Haakon sa igjen nei til tyskarane i ein tale frå juli 1940, då han avviste ei krav om å abdisera.

28. oktober 1940 svara også den greske statsministeren Ioannis Metaxas nei til eit ultimatum frå den italienske diktatoren Benito Mussolini om å få senda troppar inn i Hellas og okkupera visse «strategiske område». Statsministeren nekta, og Italia gjekk til krig mot landet. Hendinga er blitt markert som Okhi-dagen (Nei-dagen) sidan.

## Nei i kampajar

Ordet nei er brukt i mange kampanjar og kamporganisasjonar. Her er nokre døme:

* Nei til atomvåpen (skipa i 1979)
* Nei til EU (skipa i 1988)
* Nei til narkotika (skipa i 1994)
* Nei til frontkollisjoner (skipa i 2007)
* Nei til OL (aktiv frå 2007 til 2010)

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen er omsett frå «[[:nb:Nei|Nei]]» på bokmålswikipedia, henta inn 21. mars 2012.*

## Bakgrunnsstoff
Ja

**Ja** (norrønt *já*) er ein norsk interjeksjon og substantiv som uttrykkjer semje og stadfesting. Ja er som oftast det motsette av nei. **Jau** eller **jo** (norrønt *jaur*) er liknande ord som blir brukt til å stadfesta eit positivt innhald i samband med ei mogleg nekting.

## Kjelder
*
*

*Ja frå Wiktionary, henta inn 21. mars 2012
Bad Zurzach

**Bad Zurzach** er ein kommune i distriktet Zurzach i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 341 meter over havet. Han er setet i distriktet. 

Bad Zurzach vart tidlegare berre kalla Zurzach og namnet vart endra i 2006 etter ei folkeavstemming. Kommunen ligg ved Rhinen og har ei mineralkjelde og eit utandørs badeanlegg. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bad Zurzach|Bad Zurzach]]» frå ,  den 20. mars 2012.*
God i ord

***God i ord*** er eit norsk læreverk frå Samlaget som kom ut frå 2006 til 2008.

God i ord er eit komplett verk for norskopplæring for 3.-7. klasse. Bøkene er skildra som «humoristiske, lærerike og rikt illustrerte» som «inspirerer til lese- og skrivelyst.»

## Kjelder
Stephen Crane

**Stephen Crane** () var ein amerikansk forfattar og journalist. 

Crane voks opp i eit strengt metodistmiljø, men etter å studert ved Lafayette College og Syracuse University braut han opp og drog til New York, der den første romanen hans, *Maggie: A Girl of the Streets*, blei vurdert som så sterk i uttrykksforma at ingen forleggjarar ville utgje han. Han måtte derfor låne pengar og gje ut boka for eiga rekning. Ho blir av mange rekna som den første amerikanske naturalistiske romanen. Då Crane skreiv det første utkastet til boka hadde han inga røynsle med prostitusjon eller fattigdom. Likeeins var den realistiske krigsromanen *The Red Badge of Courage* skrive utan at Crane hadde sett ei slagmark. Seinare arbeidde han òg som krigskorrespondent, og dekte den Den gresk-tyrkiske krigen i 1897 og Den spansk-amerikanske krigen i 1898. 

Opphaldet på Cuba svekka helsa hans, og når han kom attende derfrå slo han seg ned i England, der han budde dei siste åra av livet sitt. Her blei han mellom anna kjend med forfattarkollegaen Joseph Conrad. Crane døydde 28 år gammal av tuberkulose.

Dei beste arbeida til Crane inkluderer noveller som *The Blue Hotel*, *The Bride Comes to Yellow Sky*, *The Monster* og *The Open Boat*, som byggjer på Crane si eiga røynsle frå eit skipsforlis. Også som lyrikar bruat Crane med dei litterære konvensjonane i samtida, med dikt som  *Black Riders* (1895) og *War is Kind* (1899), skrive i frie vers utan versemål eller rim. Olav H. Hauge har attdikta nokre av Crane sine dikt til norsk. *Letters* blei utgjeve i 1960, og *The Works of Stephen Crane* i 10 band mellom 1969–75.

## Verk i utval
*** (1893)
**[[The Red Badge of Courage]]* (1895)
**[[The Black Riders and Other Lines]]* (1895)
**[[George's Mother]]* (1896)
**[[The Open Boat|The Open Boat and Other Tales of Adventure]]* (1898)
**War is Kind* (1899)
**Active Service* (1899)
**[[The Monster (novella)|The Monster and Other Stories]]* (1899)
**Wounds in the Rain* (1900)
**The O'Ruddy* (1903)

## Kjelder

*
*«Stephen Crane» i Encyclopædia Britannica si 11. utgåve, som i dag er offentleg eigedom
----
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Stephen Crane|Stephen Crane]]» frå ,  den 21. mars 2012.*
Birgisch

**Birgisch** er ein kommune i distriktet Brig i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1093 meter over havet.

Kommunen ligg ovanom høgrebreidda av elva Rhône. Han består av landsbyen Birgisch og mange grender.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Birgisch|Birgisch]]» frå ,  den 21. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Verdas poesidag

**Verdas poesidag** er ein SN-dag som blir markert den 21. mars kvart år, etter at han blei innført av UNESCO i 1999. Føremålet med dagen er å skape merksemd rundt lesing, skriving, prenting og læring av poesi over heile verda.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Verdens poesidag hjå un.org
Liddes

**Liddes** er ein kommune i distriktet Entremont i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1346 meter over havet.

Han ligg nord for Bourg-Saint-Pierre og nordvest for Grand Combin.

Kommunen ligg ved vegen over Store St. Bernhard-passet. Han består av mange grender som Liddes-Ville, Chandonne, Fontaine, Rive-Haute, Drance, Fornex, Les Moulins, Vichères, Chez-Petit og Palasui.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Liddes|Liddes]]» frå ,  den 21. mars 2012.*
Binn

**Binn** (walsertysk *Bìi*) er ein kommune i distriktet Goms i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1400 meter over havet.

Binndalen er kjend for dei rike mineralavsetningane, og somme typar er unike for området. Det kjende Lengenbach-steinbrotet ligg i Binn.

Kommunen består av landsbyen Schmidigehischere og grendene Ze Binne, Wilere, Giesse og Fäld samt delar av pilegrimsstaden Heiligkreuz i Lengdalen.

Geisspfadsee og Züesee ligg i kommunen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Binn|Binn]]» frå ,  den 21. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*http://www.binn.ch
*Informasjon om steinbrotet
Grafschaft

**Grafschaft** er ein kommune i distriktet Goms i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1312 meter over havet. 

Kommunen vart skapt i 2000 då Biel (VS), Ritzingen og Selkingen vart slått saman.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grafschaft, Switzerland|Grafschaft, Switzerland]]» frå ,  den 21. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
*
Niederwald i Sveits

**Niederwald** er ein kommune i distriktet Goms i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1251 meter over havet.

Kommunen ligg ovanom Fiescherdalen og langs den gamle hovudvegen som gjekk frå Ernen over Rhônebrua til høgresida av dalen. Han består av landsbyen Niederwald og den tidlegare grenda Rottenbrigge.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Niederwald|Niederwald]]» frå ,  den 21. mars 2012.*
Inden i Sveits

**Inden** er ein kommune i distriktet Leuk i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg meter over havet.

Kommunen ligg på eit høgt platå og langs vegen mellom Leukerbad og Gemmipasset.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Inden, Switzerland|Inden, Switzerland]]» frå ,  den 21. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
*
Anthonis van Dyck

**Anthonis van Dyck** () var ein flamsk målar og grafikar under den flamske barokken, elev av Peter Paul Rubens. Han er særleg kjend som portrettmålar. Dyck arbeidde mykje av si tid i England, der han døydde.

### Liv og gjerning
Dyck var son til ein rik tekstilkjøpmann, og vart rekna som særleg talentfull til å teikne. Ti år gammal vart han elev av målaren Hendrick van Balen. Balen jobba med å lage elegante, små mytologiske bilete til samlarar frå middelklassa i Antwerpen. Dei eldste, kjende verka til Dyck viser, om enn berre i detaljane, den klare påverknaden frå læraren. Allereie 19 år gammal jobba Dyck som ein sjølvstendig, godkjend meister, noko få av jamaldringane hans kunne kunne gjere.

Dyck fekk snøgt innpass i miljøet kring Rubens. Medan han arbeidde i atelieret til Rubens vart han kjend med jarlen av Arundel, ein leiande kunstkjennar i England. På oppdrag frå jarlen reiste Dyck til England i 1620. Etter berre eitt år i landet gjekk han inn i teneste hos den skotsk-engelske kongen James I. Samstundes fekk han oppdrag frå mektige menn ved hoffet om å lage portrett av den enkelte av dei. Han nytta då høvet til å studere kunstsamlingane deira, som inneheldt meisterverk frå den italiensk renessansen, kunst som han hadde vore interessert i også i si tid i Antwerpen. Slik vart innverknaden frå Rubens svekka, medan Paolo Veronese og endå meir Tizian vart nye leidestjerner.

Dyck flytta til London i 1632, der han arbeidde som framifrå hoffmålar og portrettør for kong Karl I. Same året heva kongen han til adelsstanden. Måleria Dyck er mest kjend for, er nettopp framstillingar av kongen og av familien til kongen. Den største enkeltståande samlinga av verka til Anthonis van Dyck er framleis i eiga til den engelske krona.

Målarstilen hans har vorte omtala som «Dyck-brunt». Som portrettmålar prega han målarkunsten i England dei neste 150 åra.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Anthonis van Dyck|Anthonis van Dyck]]» frå , den 21. mars 2012.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Guttet-Feschel

**Guttet-Feschel** er ein kommune i distriktet Leuk i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1345 meter over havet. 

Han vart skipa då kommunane Guttet og Feschel vart slått saman i 2000.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Guttet-Feschel|Guttet-Feschel]]» frå ,  den 21. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
* 
* 
*
Bovernier

**Bovernier** er ein kommune i distriktet Martigny i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 613 meter over havet.

Kommunen ligg i ved inngangen til regionen Entremont. Han består av landsbyen Bovernier og grenda Les Valettes.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bovernier|Bovernier]]» frå ,  den 21. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (fransk)
*
Domenico Beccafumi

**Domenico di Giacomo di Pace Beccafumi** () var ein italiensk bilethoggar og målar. Han vert rekna til manieristane. 

### Liv og gjerning
Domenico var fødd i Montaperti ved Siena kring 1486. Som far sin gjekk han i teneste hos adelsmannen Lorenzo Beccafumi, og det var denne adelsmannen som ordna han læreplass hos ein målar i Siena. Etter eit par år i Roma kring 1510 arbeidde Domenico Beccafumi for det meste i Siena, der han måla takhimlingar, altartavler og fresker. Særleg kjend er han for å ha designa golvmosaikken i katedralen i Siena, eit arbeid som han arbeidde med i 30 år og som det tok over hundre år å fullføre. På sine eldre dagar arbeidde Beccafumi mest som skulptør.

Verka hans har ein stil som bygde på samtidige, florentinske verk. Beccafumi var også påverka den eldre målarstilen utvikla i Siena, som Duccio var den fremste representanten for. Sidan etterlikna han Michelangelo, som han studerte i Roma. *Jomfrua føder* frå ca 1543 er kanskje det mest kjende biletet etter han.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder
**Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon*, 1996

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Domenico Beccafumi|Domenico Beccafumi]]» frå ,  den 21. mars 2012.*
Saxon i Sveits

**Saxon** er ein kommune i distriktet Martigny i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 533 meter over havet.

Kommunen ligg langs venstrebreidda av Rhône. Han strekkjer seg frå Pierre-à-Voir (2476 moh) med til Rhône. Han består av landsbyane Saxon og Gottefrey og spreidde grender.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Saxon, Switzerland|Saxon, Switzerland]]» frå ,  den 21. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (fransk)