open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jakke

**Jakke** er eit klesplagg for overkroppen som kan opnast og lukkast over brystet og magen. Jakker har ermer, som regel lange, og går gjerne til rundt livet eller noko nedanfor.

## Jakketypar
* Allvêrssjakke, vind- og vasstett fritidsjakke
* Blazer eller bleser, lett jakke av anna stoff enn buksene, til sommar- eller sportsbruk
* Cardigan, strikkejakke
* Dynejakke, boblejakke eller dunjakke, varme, vatterte vindjakker
* Kofte, strikkejakke, bunadsfrakk eller samekofte
* Pjekkert, dobbeltknappa, opphavleg mørk blå, kort frakk av tjukt stoff
* Vindjakke, lett jakke av tett, vindtett stoff
* Bolero, midjekort damejakke med eller utan erme
* Våpenjakke
* Olajakke, jakke av dongeri
* Parkas, kort, fôra ytterfrakk av vindtett stoff, med lommer, belte og hette, skinnanorakk
* Golfjakke, lett, strikka jakke, særleg for golfspelande kvinner

#### Gamle og utanlandske typar
* Carmagnole, kort jakke brukt av underklassen og jakobinarane under den franske revolusjonen
* Dolman, snorejakke blant anna brukt som del av husaruniform
* Justaucorps, knelang, ettersitjande herrefrakk eller livkjole som var vanleg på 1700-tallet
* Mackinaw, nordamerikansk jakke av tjukt, stripa ullstoff
* Paletot, vid, lausthengande ytterfrakk eller -jakke
* Røykejakke, snorbesett heimejakke for menn
* Schaube, brei, pelsfora kappeliknande mannsjakke som var vanleg i Europa på 1500-talet
* Spencer, kort, tettsitjande jakke
* Vams, tjukk kort uniformsfrakk eller hoftelang jakke, frå mellomalderen og seinare, utvikla seg sidan til vest

## Sjå og
* Anorakk
* Frakk

## Bakgrunnsstoff
Vulkanusasteroide

**Vulkanoidane** er ein hypotetisk asteroidepopulasjon mellom 0,08 og 0,21 astronomiske einingar frå sola, godt innanfor bana til Merkur. Namnet kjem frå den hypotetiske planeten Vulkanus.

Charles Dillon Perrine var den første til å føreslå at det fanst ein vulkanuspopulasjon av asteroidar. Trass i meir enn hundre år med søk har ein enno ikkje funne nokon vulkanusasteroidar. NASA har gjennomført søk ved hjelp av F-18-fly og Black Brant-rakettar. Leitinga etter vulkanoidane vert svært vanskeleg sidan området ligg så nær sola. Dersom vulkanoidar eksisterer, kan dei ikkje vera større enn 60 km i diameter sidan tidlegare søk ville ha funne større objekt.

Det er spekulert i at vulkanoidane kan eksistera fordi området er gravitasjonelt-stabilt, og fordi den tungt kratra overflata til Merkur hintar til at det eksisterte ein vulkanoidepopulasjon i det tidlege solsystemet.

I følgje David Vokrouhlicky, Paolo Farinella og William F. Bottke, Jr. vil ein eventuell vulkanoidepopulasjon etter som tida har gått, enten ha slått ned i Merkur eller blitt dregen inn i sola på grunn av Jarkowski-effekten. Dei spekulerer likevel i at ein mindre populasjon framleis kan eksistera.

Framtidige søk etter vulkanoidar vil sannsynlegvis bli gjort med små romteleskop som kan sjå svært nær sola. Indirekte bevis for vulkanoidar kan koma frå MESSENGER-sonden, som skal passera Merkur tre gonger før den går inn i bane rundt planeten.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vulcanoid asteroid|Vulcanoid asteroid]]» frå ,  den 4. desember 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Vulkanoidesøk når nye høgderhjå SPACE.com
Republikken Alba

**Republikken Alba** (italiensk *Repubblica di Alba*) var ein fransk klientstat oppretta 25. april 1796 i Alba, nord i Italia. Han dekte området Piemonte og tok slutt 19. april 1801 då han vart annektert av Frankrike.

Flagget til Republikken Alba vart teikna av Juan Antonio Ranza, som sa at blå og raud var for Frankrike og oransje for treet på Piemonte sitt våpenskjold. Flagget eksisterte både i ei horisontal og ei vertikal utgåve. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Republic of Alba|Republic of Alba]]» frå ,  den 4. desember 2007.*
Charles Conrad

**Charles «Pete» Conrad, Jr.** () var ein amerikansk testpilot og astronaut.

Conrad var med på tre ulike NASA-prosjekt, Gemini-programmet, Apollo-programmet og Skylab-programmet. Han pensjonerte seg frå NASA i 1973.

## Romferder
*  Gemini 5 – ny rekord for opphald i verdsrommet.
*  Gemini 11 – Rekordhøgde over Jorda med bruk av Agena.
*  Apollo 12 – 2. månelanding, gjennomførte 2 månevandringer på til saman 7 t 45 min 18 s
*  Skylab 2 – Første besetninga om bord den amerikanske romstasjonen Skylab

Conrad var reserve for Gemini 8.

### EVA
*  Apollo 12 - 2 månevandringar
** 19. nov 1972: 3 timar, 56 minutt, 3 sekund
** 20. nov 1972: 3 timar, 49 minutt, 15 sekund
*  Skylab 2 - 2 romvandringar
** 7. juni 1973: 3 timar, 25 minutt
** 19. juni 1972: 1 time, 36 minutt

## Bilete

fil:Cooper and Conrad on Deck - GPN-2000-001494.jpg|Conrad og Cooper etter landing med Gemini 5.
fil:Gemini 11 prime crew (Gordon and Conrad).jpg|Gordon og Conrad, mannskapet på Gemini 11.
fil:Apollo 12 crew.jpg|Mannskapet på Apollo 12.


fil:Apollo12Visor.jpg|Apollo 12 - Conrad på Månen.
fil:Skylab 2 crew.jpg|Mannskapet på Skylab 2.


## Bakgrunnsstoff
* Biografi om Conrad
Babylon

**Babylon** (akkadisk *Babili(m)*, «Guds port») var hovudstad i Babylonia og låg ved elva Eufrat. Byruinane ligg omkring elleve mil sør for Bagdad i Irak.

Babylon fekk sin første stordomstid då kong Hammurabi hærtok dei omliggande landa i Mesopotamia på 1700-talet f.Kr. Byen vart då hovudstad for det gammal-babyloniske riket.

Byen fekk sin andre stordomstid då kaldéen Nabopolassar dreiv ut assyriarane og skapte det ny-babyloniske riket på slutten av 600-talet f.Kr. Hans son Nebukadnessar II gjennomførte ein stor ombygging av Babylon på 500-talet f.Kr. Til denne tida høyrer Babylons legendariske byggverk. Babylons yttermurar omkransa eit område på 8500 daa.

Byen vart hærtatt av Aleksander den store i år 331 f.Kr.. Babylon var ei kort tid sentrum for Alexanders rike, men etter at han døydde forfall byen raskt.

Moderne utgravingar av Babylon tok til i 1899. Tidlegare president Saddam Hussein fekk restaurert eller oppført nye byggverk på plassen. Sidan 2003 har plassen vore bruka som amerikansk militærbase..

## Babylon som metafor
Etter jødane sitt babyloniske fangenskap vart Babylon ein metafor for forfallet i samfunnet.

Den babyloniske skjøkja i Johannes’ openberring, er eit symbol for Roma. I oldkyrkja var Babylon ei vanleg nemning for romarriket. Dei drog ein symbolsk parallell mellom forfølginga romarane stod for, og Babylon si undertrykking av jødane.
Sidan er tilsvarande parallellar trekte til kyrkjemakta si undertrykking av sann kristendom.

Ordet Babylon kan enno symbolisere undertrykking, materialisme og egoisme.

## Kjende byggverk
* Babels tårn
* Babylons hengande hagar
* Ishtarporten
Provinsen Chieti

**Provinsen Chieti** (italiensk *Provincia di Chieti*) er ein provins i regionen Abruzzo i Italia. Hovudstaden er byen Chieti.

Han har eit areal på 2&nbsp;588&nbsp;km² og totalt 381&nbsp;993 innbyggjarar (2001). Det er 104 kommunar i provinsen.

Byen Chieti ligg på ein rygg langs elva Pescara, der mellom anna det høge klokketårnet San Giustino er eit kjent landemerke. Byen ligg eit par kilometer frå Adriahavet med fjella Majella og Gran Sasso i bakgrunnen. Chieti var ein romersk by kalla *Teate* og var ein viktig by i mellomalderen.

### Største kommunane
Stand: 1. januar 2009

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Chieti|Province of Chieti]]» frå ,  den 4. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Chieti

**Chieti** er ein by sentralt i Italia, 200 km nordaust for Roma. Han er hovudstad i provinsen Chieti i regionen Abruzzo.

Chieti ligg på ein åsrygg oppfor elva Pescara, eit par kilometer frå Adriahavet. I nærleiken ligg fjella Maiella og Gran Sasso. 

## Historie
Som *Theate Marrucinorum* var Chieti den viktigaste byen i Marrucini, eit distrikt i Romarriket etter forbundsfellekrigen (91-88 fvt.).

Under den andre verdskrigen vart ikkje Chieti utsett for bombeåtak fordi han vart erklært ein open by, som Roma, der flyktningar frå nærliggande byar og landsbyar kunne kome. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chieti|Chieti]]» frå ,  den 5. desember 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Mose

**Mosar** er ei primitiv gruppe plantar som veks i fuktige miljø over heile verda. Dei skil seg frå andre landplantar ved å ha det haploide gametofyttstadiet som den dominerande delen av livssyklusen, og manglar klorofyll i den parasittiske sporofytten. Dei manglar òg leiingsvev for væske og næringsstoff, og har korkje blomar eller frø.

Det har vekse mose på jorda i over 400 millionar år, og dei er tilpassa ei rekkje ulike miljø. Sjølv om dei i teorien er avhengige av vatn, kan mange av dei overleva særs lenge i uttørka tilstand.

## Livssyklus
Mosar har, som dei andre plantane, generasjonsveksling mellom ein haploid gametofytt og ein diploid sporofytt. Gametofyttstadiet er ofte fleirårig, og består av fotosyntetiserande celler (anten i eit thallus eller differensiert i rot, stengel og blad). Det produserer haploide kjønnsceller (gametar) som formeirar seg og vert til ein diploid sporofytt, som veks parasittisk på morplanta. 

Som regel består sporofytten av ein kapsel med sporangium som er fest til morplanten med ein lang stilk. Dei haploide sporane vert spreidd med vinden. Nokre mosar er særkjønna, medan andre dannar både hann- og ho-sporar i same sporofytt.

## Systematikk
Ein delar mosar inn i tre rekkjer, *[[nålkapselmosar]]* (anthocerotophyta), *[[levermosar]]* (marchantiophyta) og *[[bladmosar]]* (bryophyta).

Mosane vert systematisk sett ofte rekna som ei kunstig eller *[[parafyletisk gruppe]]*. Ein reknar nemleg med at karplantane stammar frå gruppa, og at somme mosar såleis er nærare i slekt med dei enn med resten av mosane. Somme nyare undersøkingar, mellom anna basert på samanlikning av mitokondrielt DNA, tyder derimot på at mosane anten utgjer ei monofyletisk gruppe (det vil seie at dei er nærare i slekt med kvarandre enn med andre landplantar) eller at lever- og bladmosane er nærare i slekt med kvarandre enn med korkje karplantar eller nålkapselmosar.

## Kjelder
* Ennos, Roland & Sheffield, Elizabeth: *Plant Life* Blackwell Science 2000
* Aarnes, Halvor: *[http://biologi.uio.no/plfys/haa/leks/index.htm Botanisk og plantefysiologisk leksikon]* Universitetet i Oslo 2000
* Bryophytes, Universitetet i Bergen 2008
Provinsen L'Aquila

**Provinsen L'Aquila** (italiensk *Provincia dell'Aquila*) er den største provinsen i regionen Abruzzo i Italia. Han er òg den mest fjellprega og minst folketette provinsen i regionen. Hovudstaden er byen L'Aquila. 

 
Provinsn utgjer om lag halvparten av Abruzzo og dekkjer den vestlege delen av regionen. Han grensar til provinsane Teramo i nord, Pescara og Chieti i aust, Isernia (i Molise) i sør og Frosinone, Roma og Rieti (i Lazio) i vest.

L'Aquila inneheld dei høgaste fjella i Appenninane (Gran Sasso, Maiella og Velino-Sirente), og den høgaste toppen Corno Grande, fjellsletta Campo Imperatore og den sørlegaste isbreen i Europa, Calderonebreen. Dei største elvane i regionen er Aterno-Pescara, Sangro, Liri, Salto og Turano og dei største innsjøane er Lago Scanno og Lago Barrea. Ein gong låg den største innsjøen på Den italienske halvøya, Fucinosjøen, her, men denne vart drenert på 1800-talet. I dag er den tidlegare innsjøen eit blømande jordbruksland og eit viktig teknologidistrikt.

## Økonomi og folk
Provinsen er kjend for dei mange borgene, festningane og urørte åsbyane frå mellomalderen. Dei to største byane i provinsen, L'Aquila og Avezzano, har hatt stor økonomisk vekst dei siste to tiåra med vekst i produksjon av køyretøy, telesamband og dataindustri. Gjennom det meste av 1900-talet leid landsbygda under stor fråflytting. Dei siste åra har opprettinga av Gran Sasso e Monti della Laga nasjonalpark, Majella nasjonalpark og Sirente-Velino regionspark førte til auka turisme, som har hjelpt på økonomien i området og folk har byrja å flytte tilbake hit.

Området har eit areal på 5&nbsp;034&nbsp;km² og totalt 297&nbsp;592 (2001).

## Kommunar

Det er 108 kommunar i provinsen. Dei største av desse er:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of L'Aquila|Province of L'Aquila]]» frå ,  den 4. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
L'Aquila

**L'Aquila** er ein by sentralt i Italia. Han ligg mellom mellomaldermurar på ein ås i den vide dalen til elva Aterno og er omgjeve av Appenninane med Gran Sasso i nordaust. Han er både  hovudstad i regionen Abruzzo og i provinsen L'Aquila. Byen har 72913 innbyggjarar.

Byen består av eit virrvar av smale gater mellom bygningar og kyrkjer frå barokken og renessanse og opne piazzaer. Byen har eit eige universitet, Universitetet i L'Aquila, eit teater, eit symfoniorkester, eit kunstakademi, eit statskonservatorium og eit filminsitutt.

## Historie

Byen vart grunnlagd som Aguila av Fredrik II av Det tysk-romerske riket ut frå fleire landsbyar som alt eksisterte (99 i følgje ei lokal segn). Bygginga av byen stod ferdig i 1254 av son til Fredrik Konrad IV av Tyskland. Namnet vart endra til Aquila degli Abruzzi i 1861 og til L'Aquila in 1939. Då Konrad døydde vart byen øydelagd av bror hans Manfred i 1259, men vart bygd opp att av Karl I av Anjou, etterfølgjaren hans som konge av Sicilia. Bymurane rundt byen stod ferdig i 1316. 

Han var raskt den nest største byen i Kongedømet Napoli og var sjølvstyrt. 

Byen vart plyndra to gonger av franske troppar under napoleonskrigane i 1799.

Byen og det omkringliggjande distriktet vart 6. april 2009 ramma eit jordskjelv der minst 294 menneske omkom og 30000 vart huslause.

## Bakgrunnsstoff
* Portal for L'Aquila
* Turisme i L'Aquila

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:L&#39;Aquila|L&#39;Aquila]]» frå ,  den 4. desember 2007.*
Mjølkerobot

**Mjølkerobot** er ei automatisert mjølkemaskin som vert nytta i lausdriftfjøs. Når kyrne ynskjer å bli mjølka, går dei sjølve inn i maskina som deretter mjølkar dei. I snitt er ei ku innom maskina kvar sjette/sjuande time.

I Noreg er det rundt 350 maskiner på landsbasis. Ein av aktørane seier at fjøset bør ha rundt 30 kyr for å få lønsam drift, og at ei maskin kan handtere inntil 60-70 dyr.
 
## Reinhald
Robotane vaskar jura før mjølking, for å hindra at det kjem møkk og bakteriar i mjølka. Danske forsøk tidleg på 2000-talet synte at det ikkje vart nokon vesentleg skilnad på bakterieinnhaldet i mjølka ved å gå over til mjølkerobotar.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
Jur

**Juret** er mjølkeorganet på kyr, geiter, sauer og fleire andre pattedyr. Organet produserer mjølk, og har spener som avkommet til dyra kan drikke frå. Sau, geit og hest har to mjølkekjertlar som kvar munnar ut i ein spene. Kyr har fire spenar. Dei fleste husdyr har éin mjølkekanal i kvar spene, men hest har 2-3 kanalar.

Mennesket nyttar mjølkeproduksjonen til dyr for å mjølke. Det er mest vanleg å mjølke kyr, men ein mjølker også geiter, sauer, hestar og kamelar.

Det hender ofte at dyr får sjukdom i juret. Spesielt for storfe er det svært vanleg med mastitt (også kalla jurbetennelse). Dei aller fleste kyr i fjøs får mastitt minst ein gong i livet.

## Oppbygging av jur hjå storfe
Oppbygginga av juret varierer frå dyreart til dyreart. Denne delen tar for seg juret til storfe.

Juret er delt i fire seksjonar, ein for kvar spene. Seksjonane er totalt skilde frå kvarandre og sjukdom kan ikkje smitte internt mellom delane. Juret er fylt med vev. Mjølka vert produsert og vert lagra i vevet. Det må straume 400 liter blod gjennom juret for å produsere 4 liter mjølk.

Spenene fungerer som ei cisterne. Inni spena er det eit opent rom der mjølka kan kome ned frå hovuddelen av juret, og kan pressast eller sugast ut under. Om ein klemmer på ei spene fylt med mjølk, er det lettare for mjølka å gå opp enn ned, så ho vil forsvinna opp i juret. Derfor er trikset med mjølking å kunna sperra av over mjølka, og klemma på området der det er mjølk for å få ho pressa ut.

For at ein skal få mjølk ut av juret, må kua først «gi ned». Det vil seia at ho byrjar å sleppa mjølk ned frå juret til spenene. Dette skjer naturleg ved at kalven sleikar på juret. Under mjølking i fjøs skjer det ved at juret vert vaska med ein varm våt klut. Nokre gardar brukar berre vanleg papir til å vaska jura, men dette er ikkje like effektivt. Når juret vert stimulert, går det signal til hjernen, og han byrjar å produsera hormon som får kua til å gi ned. Sidan dette skjer via hormon og ikkje nervar, tek det om lag eit halvt minutt frå kua blir stimulert til ho gir ned. 

Nedgivingseffekten varar vanlegvis i om lag to minutt, om ikkje juret vert stimulert vidare (av mjølkeanlegget). 

Hjå nokre kyr kjem nedgivinga lettare enn hos andre, og hos nokre kjem ho berre bonden kjem inn i fjøset og byrjar å mjølka, for då veit kua at det snart er hennar tur. Det er derfor mange kyr renn i båsen når bonden kjem, men likevel aldri elles. 

## Sjå òg
* Bryst
* Pattar

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder
69 année érotique

«**69 année érotique**» er ein duett av den franske artisten Serge Gainsbourg i lag med hans dåverande kjæraste Jane Birkin frå albumet deira *[[Jane Birkin/Serge Gainsbourg]]* frå 1969. Songen er ein av dei mest kjende til Gainsbourg og i lag med «Je t'aime... moi non plus» den einaste duetten mellom Gainsbourg og Birkin på plata. 

Songen er ein av dei mest erotisk lada songane på albumet og i Gainsbourg si karriere, og illustrerar Gainsbourg sin kreativitet både musikalsk og tekstmessig. Songen opnar med eit skarpt bassriff som går gjennom store delar av songen, før gitar og trommer kjem inn. Gainsbourg snakkar seg gjennom versa på den karakteristiske måten sin og på andre verset kjem orgel og vibrafon inn. Refrenga er sunge av Birkin og teksten her består berre av tittelen på songen. Strykarar kjem inn på refrenget og songen endrar tilsynelatande tempo og gjev songen eit easy listening-preg. 

Songen vart spelt inn i november 1968 i Studio Chappell i London. Han er arrangert av Arthur Greenslade og produsert av Jean-Claude Desmarty.
Provinsen Pescara

**Provinsen Pescara** (italiensk *Provincia di Pescara*) er ein provins i regionen Abruzzo i Italia. Hovudstaden er byen Pescara. Han har eit areal på 1&nbsp;225 km² og totalt 295&nbsp;463 innbyggjarar (2001). Det er 46 kommunar i provinsen og dei største av desse er: 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Pordenone|Province of Pordenone]]» frå ,  den 15. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Matera

**Provinsen Matera** (italiensk *Provincia di Matera*) er ein provins i regionen Basilicata ved Tarantobukta i Italia. Hovudstaden er byen Matera. Han har eit areal på 3&nbsp;447 km² og totalt 204&nbsp;328 innbyggjarar (2005). Det er 31 kommunar i provinsen.

Dei største kommunane er 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Matera|Province of Matera]]» frå ,  den 5. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Potenza

**Provinsen Potenza** (italiensk *Provincia di Potenza*) er ein provins i regionen Basilicata i Italia. Hovudstaden er byen Potenza. Han har eit areal på 6&nbsp;545 km² og totalt 392&nbsp;218 innbyggjarar (2005). Det er 100 kommunar i provinsen.

I 272 fvt. vart provinsen erobra av romarane. og dei kalla Basilicata Lucania. På 1000-talet vart området ein del av Hertugdømet Puglia då området var styrt av normannarar, og frå 1200-talet vart det ein del av Kongedømet Napoli. I røynda vart derimot Potenza styrt av ein lokal krigsherre. I 1861 vart provinsen ein del av Italia.

Regionen har gjennom tidene vorte råka av mange jordskjelv og ligg framleis i eit seismisk aktivt område. Byen Potenza er bygd mellom to dalar og vart nesten heilt gjenoppbygd etter eit kraftig jordskelv i 1857. Så etter mange jordskjelv og store øydeleggingar under den andre verdskrigen har området mista mange av dei historiske bygningane sine. Dette gjev inntrykk av ein region med moderne betongbygningar. 

## Største kommunane
Dei største kommunane i provinsen er (innbyggjartal frå 2005): 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Potenza|Province of Potenza]]» frå ,  den 5. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Teramo

**Provinsen Teramo** (italiensk *Provincia di Teramo*) er ein provins i regionen Abruzzo i Italia. Hovudstaden er byen Teramo. Han har eit areal på 1&nbsp;948 km² og totalt 296&nbsp;063 innbyggjarar (2005). Det er 47 kommunar i provinsen. Teramo grensar til provinsen Ascoli Piceno i regionen Marche i nord, provinsen L'Aquila i sør og sørvest og til provinsen Rieti Lazio i vest. I sør ligg provinsen Pescara og i aust Adriahavet. 

## Geografi
Landskapet i provinsen Teramo er dominert av Adriahavet i aust og Appenninane i vest. Provinsen er delt i nord go sør av åsar og dalar som går frå Appenninane og nesten ut til kysten. I tillegg til hovudstaden er dei viktigaste økonomiske sentera Roseto degli Abruzzi og Giulianova med innbyggjartal på litt over 20&nbsp;000 kvar. 

Toppane til Gran Sasso stig opp i vest, medan Monti della Laga dominerer grenseområda i nord. Den høgaste toppen i Gran Sasso er Corno Grande med ei høgd på 2&nbsp;912 moh. Her ligg òg Calderonebreen, den sørlegaste isbreen i Europa. I motsetnad til det kuperte og isolerte Gran Sasso-området, har Monti della Laga tjukke skogar, djupe gjel og rullande sider og dalar med flotte fossefall. 

Aust i provinsen ligg det sju strender, dei såkalla «sju søstrene», ved Adriahavet. Her finn ein feriestader med svært fin, kvit sand med mildt middelhavsklima, palmar, furuar og oleander.

### Største kommunane
Stand: 1. januar 2009

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Teramo|Province of Teramo]]» frå ,  den 5. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Pescara

**Pescara** er ein by sentralt i Italia. Han er administrasjonssete i provinsen Pescara i regionen Abruzzo. Byen er delt i to av elva med same namn. I 1926 vart Pescara, delen av byen på sørsida av elva (i provinsen Chieti), og Castellamare Adriatico, delen av byen på nordsida av elva (i provinsen Teramo), slått saman til ein enkelt by, dagens Pescara. Diktaren Gabriele D'Annunzio, som vart fødd her, var sterkt medverkande til samanslåinga. 

## Historie

Pescara oppstod før romarane kom til området. Namnet på både byen og elva var i antikken *Aternum*. Han var forbunde til Roma via romarvegane Via Claudia Valeria og Via Tiburtina. Den største bygningen var tempelet *Jovis Aternium*. Byen var ei viktig hamn for handel med dei austlege provinsane i Romarriket.

I mellomalderen vart han øydelagd av langobardar (597) og biskopen i byen, Cetteus (Pescara sin noverande vernehelgen), vart skulda for å ha omgått dei kristne grekarane (langobardane var sjølv ariar) og kasta utfor marmorbrua med ein stein festa til nakken. 

I 1095 var Pescara ein rik by med fleire viktig monument og kyrkjer. I 1140 erobra Roger av Sicilia byen og starta med det ein periode der byen fleire gongar vart øydelagd av hærar frå Kongedømet Sicilia. Namnet *Piscaria* («rik på fisk») vart første gong nemnd på denne tida. 

I 1435 og 1439 erobra Jacopo Caldora byen, og dei neste åra vart Pesacara fleire gonger angripe av venetianarar og seinare, som ein del av det spanske Kongedømet Napoli, vart han omgjort til ein massiv festning. 

I 1566 vart han omleira av 105 tyrkiske galleiar. Byen kjempa hardt imot og osmanarane klarte berre å herja i dei omliggande områda. 

På byrjinga av 1700-talet hadde Pescara om lag 3&nbsp;000 innbyggjarar, halvparten av dei i Castellammare. I 1707 gjekk austerrikske troppar under hertugen av Wallis sin kommando til åtak på byen, leia av Giovanni Girolamo II Acquaviva. Byen stod imot i to månadar før dei kapitulerte. 

Pescara var alltid ein del av Kongedømet Napoli, bortsett frå ein kort periode under Republikken Napoli i 1798-1799. Derfor gjekk Giuseppe Pronio for Huset Bourbon til åtak på byen. I 1800 vart Pescara erobra av franske troppar og vart ein viktig militærbase for Joseph Bonaparte. Castellammare, som no hadde 3000 innbyggjarar, vart ein eigen kommune. 

I 1814 gjorde Pescara sin Carboneria opprør mot Joachim Murat. 15. mai 1815 skreiv kongen her under ein av dei første grunnlovene i den italienske Risorgimento. Dei neste åra vart Pescara eit symbol på Bourbon sitt valdelege styre, sidan eit av dei mest frykta fengsela til Bourbon låg her. Etter ein øydeleggjande flaum i 1853 vart Pescara frigjort av Giuseppe Garibaldi sin samarbeidspartnar Clemente De Caesaris i 1860. Sju år seinare vart festninga rive ned. 

Dei neste åra var Pescara den største byen i Abruzzi. Den nye byen vart hardt råka under den andre verdskrigen og store delar av han vart gjenoppbygd i ettertid, og vart dermed ein av dei «nyaste» byane i Italia. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pescara|Pescara]]» frå ,  den 5. desember 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Inside Abruzzo 
* Università D'Annunzio 
* Pescara på abruzzi-online.com
Gerda Ring

**Gerda Ring** () var ein norsk skodespelar og instruktør. Ho debuterte i 1911 i København, og var knytt til Nationaltheatret i Oslo frå 1912 til 1961. Gerda Ring var blant grunnleggarane og medlemmene av Det Norske Akademi.

Ho var gift med skodespelaren og teaterinstruktøren Halfdan Christensen (1873-1950) og mor til Pelle Christensen (1923-1995) og Bab Christensen (1928-2017), gift med Lasse Kolstad (1922-2012). Gerda var dotter av Thorvald Kirsebom (1856-1911) og forfattaren Barbra Ring (1870-1955).

## Prisar og utmerkingar
I 1956 vart Ring utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden. Ho var også riddar av den svenske Nordstjerneorden, innehavar av Kongens fortenestemedalje i gull og den svenske medaljen Litteris et Artibus.

I 1949/50 fekk ho Teaterkritikarprisen for instruksjonen av Jean Paul Sartres *Skitne hender* på Nationaltheatret.

## Kjelder
Bab Christensen

**Bab Christensen** () var ein norsk skodespelar som verka ved Det Norske Teatret i fleire år.

Christensen dreiv stort sett med teater, men hadde også sporadiske filmroller.

Teaterkunsten fekk ho tidleg inn som dotter av Halfdan Christensen (1873-1950) og Gerda Ring (1891-1999). 

Ho var gift med Lasse Kolstad. 

## Kjelder
Bravo

**Bravo** (av italiensk bravo, 'kjekk', opphavleg kanskje 'vill, ustyrleg') er eit tilrop som vert bruka for å rose gode prestasjonar. På italiensk kan ein også bruke superlativet *bravissimo* som tyder *særs bra*.

Ordet *bra* har opphav i det franske *brave* ('tapper, heiderleg') som igjen er lånt frå det italienske ordet *bravo*. Same rota har òg det forelda bokmåls-adjektivet *brav*, som tyder *modig* eller *rettskaffen*.

**Bravo** symboliserer bokstaven **B** i det fonetiske alfabetet til NATO.

## Sjå òg
* Bravo-utblåsinga - på Ekofisk 2/4 B, kalla *Bravoplattformen*

### Kjelder
* Falk og Torp 1903-06: *Etymologisk ordbog over det norske og det danske sprog*. Faksimileutgåve ISBN 82-90520-16-6
* Bokmålsordboka
Ar

:*Ar er òg ei forkorting for [[argon]]*.
**Ar** (frå fransk av latin *area* (open plass, flate) er ei eining for flatemål, lik 100 kvadratmeter.  Symbolet for ar er **a**.

I Noreg vart aret innført som måleeining då meterkonvensjonen vart innført i 1875.

Eit ar er lik 100 kvadratmeter. Ar er ikkje ei SI-eining, men definert ut frå meteren.

Eininga er lite bruka i norsk daglegliv, vi brukar heller einingane kvadratmeter eller dekar, ettersom det høver med arealstorleiken.

1 ar = 100 m²
10 ar = 1 dekar
100 ar = 1 hektar
10 000 ar = 1 kvadratkilometer

## Kjelder
*Lov av 12. mai 1875 om metrisk Maal og Vægt
Dekar

**Dekar**, forkorta **daa** er ti ar (deka-ar), eller 1000 kvadratmeter.

Då meterkonvensjonen vart innført i Noreg i 1875 vart det bestemt at eit mål skulle reknast til ti ar, slik at desse einingane vart samanfallande.  Dekaret brukast mellom anna når ein gjev opp storleiken på tomter og landbrukseigedommar.

**1 dekar** = 1000 m²
**1 dekar** = 10 ar
**10 dekar** = 1 hektar
**1000 dekar** = 1 kvadratkilometer

I motsetnad til hektar, er dekarmålet lite nytta internasjonalt. Unntaka er Noreg og Bulgaria. I tillegg er den gamle ottomanske måleeininga dunum &ndash; som blant anna vert nytta i Tyrkia, Israel og Jordan &ndash; i nyare tid redefinert til å ha same storleik som ein dekar. Dét er også det greske flatemålet stremma.

## Kjelder
*Lov av 12. mai 1875 om metrisk Maal og Vægt
Eininga linje

**Eininga linje** eller **line** er eit gammalt lengdemål for 1/12 tomme, i Noreg (frå 1836) 2,18 millimeter, ei britisk *line* var 2,12 mm og ein fransk *legne* (parisarlinje) var 2,256 mm. I Russland og Estland var ei linje 0,1 tomme. Symbolet for linje var ʹʹʹ når ʹʹ vart brukt som symbol for tomme.

## Kjelder
* Nordiske måleenheter på 17- og 1800-tallet
* Holtebekk, Trygve. (28. juni 2010). Linje: lengdeenhet. I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013.
Stian

**Stian** er eit mannsnamn som kjem frå det norrøne tilnamnet Stígandr, 'vandrar', 'stigar', som og har gjeve namnet Stig. 

## Kjende namneberarar

* Stian Grimseth (f. 1972), norsk vektlyftar
* Stian Kristiansen (f. 1972), norsk filmregissør
* Stian Heimlund Skjæveland (f. 1973), norsk kunstnar
* Stian Eckhoff (f. 1979), norsk skiskyttar
Bravo-utblåsinga

**Bravo-utblåsninga** er ei nemning på ei ukontrollert utblåsing av olje frå eit borehol i Nordsjøen. Boreplatforma heitte Ekofisk 2/4 B, kalla *Bravo-plattforma*, og utblåsinga skjedde på Ekofiskfeltet.

Den 22. april 1977 skjedde den første ukontrollerte utblåsinga på norsk sokkel i Nordsjøen. Dei profesjonelle brønndreparane Red Adair og Boots Hansen vart leigde inn frå USA for å temja oljebrønnen, og arbeidet fekk mykje merksemd. Etter åtte dagar, den 30. april, klarde dei å få utblåsinga under kontroll. 

## Bakgrunnsstoff
* Bravo-utblåsningen  på http://www.kulturminne-ekofisk.no
Tveit i Sveio

**Tveit** er ein stad i Sveio i Vestland. Staden ligg ved Vigdarvatnet. Kan forvekslast med Tveit om lag ei mil aust-søraust, i nærleiken av Erve.
Den liguriske republikken

**Den liguriske republikken** (italiensk *Repubblica Ligure*) var ein kortvarig fransk klientrepublikk oppretta av Napoleon den 14. juni 1797. Han utgjorde den gamle Republikken Genova, som dekte det meste av regionen Liguria, nordvest i Italia. I juni 1805 vart området annektert av Franrkike og vart ein del av départementet Apennins.

Etter Napoleon sitt fall i 1814 vart Republikken Genova kortvarig gjenopptatt mellom 28. april og 28. juli. Etter Wienerkongressen vart derimot avgjort at den tidlegare republikken skulle gå til Kongedømet Kongedømet Sardinia og vart annektert 3. januar 1815. Den liguriske republikken nytta det tradisjonelle genuesiske flagget, ein raud kross på kvit bakgrunn.

## Sjå òg
* Historiske statar i Italia

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ligurian Republic|Ligurian Republic]]» frå ,  den 6. desember 2007.*
STS-2

**STS-52** var den andre romturen i det amerikanske romferjeprogrammet og den andre romturen der romferja Columbia vart nytta. Såleis vart Columbia den første bemanna romfarkosten som vart nytta om att fleire gonger.
STS-3

**STS-3** var den tredje romferda i det amerikanske romferjeprogrammet og den tredje romferda med romferja Columbia.
STS-5

**STS-5** er namnet på ei romferd med den amerikanske romferja Columbia. Det var Columbia si femte ferd og den første operative romferda, etter dei fire testferdene gjort tidlegare. Dei fire astronautane om bord utgjorde det største mannskapet som til då hadde reist med romferja. To kommersielle satellittar vart utplassert. Mannskapet utførte òg nokre eksperiment på denne ferda.

Ei planlagd romvandring måtte avlysast då ein fekk problem med romdraktene som skulle nyttast.

## Bakgrunnsstoff
* STS-5 hjå spaceflight.nasa.gov
* Mannskapet kommenterer ferdsvideo
STS-9

**STS-9** er namnet på ei romferd med den amerikanske romferja Columbia. Det var den niande romferda det amerikanske romferjeprogrammet og den sjette romferda som nytta romferja Columbia.
STS-61-C

**STS-51-C** var den tjuefjerde romturen i det amerikanske romferjeprogrammet og den sjuande romturen med romferja Columbia. Det var første gong ein nytta denne romferja sidan STS-9 og den første gongen att ein afroamerikanar (Charles Bolden) var pilot. Ombord var og den amerikanske politikaren Bill Nelson, den andre sitjande politikaren i verdsrommet. Dette var den siste romferda før Challenger-ulykka som hende 10 dagar etter at Columbia hadde landa.
STS-28

**STS-28** var namnet på den trettiande romturen i det amerikanske romferjeprogrammet og den åttande romturen med romferja Columbia. Romferda var ei klassifisert ferd for det amerikanske forsvarsdepartementet og var den første romferda med Columbia etter Challenger-ulykka.

## Bakgrunnsstoff
* STS-28 hjå science.ksc.nasa.gov
* STS-28 Ferdsvideo - utan lyd
STS-32

**STS-32** er namnet på den trettitredje romferda i det amerikanske romferjeprogrammet og den niande ferda der ein nytta romferja Columbia. Det var første gong at utskytingsplatform 39A vart nytta sidan STS-61-C. 

## Høgdepunkt

Columbia vart skoten opp frå Kennedy Space Center den 9. januar 1990. Oppskytinga vart først planlagd til den 18. desember 1989, men vart utsett for å gjere ferdig modifiseringar av utskytingsplatforma. Det andre forsøket på å skyte opp ferja den 8. januar 1990 vart igjen utsett på grunn av vêrforholda. Først dagen etter, kunne romferja forlate jorda.
 
Måla med romferda var å plassere ut den militære kommunikasjonsatellitten Syncom IV-F5 og hente inn eksperimentsatellitten LDEF (Long Duration Exposure Facility). Denne satellitten inneheldt over 50 ulike eksperiment og skulle eigentleg vore henta inn fire og eit halvt år tidlegare, men på grunn av forseinkingar grunna ulykka med romferja romferja Challenger i 1986 lét ikkje det seg gjerast før no og no hasta det. Auka solaktivitet reduserte bana til satellitten og om han ikkje vart henta inn ville han nå atmosfæren og brenne opp. Innhentinga av LDEF vart filma med eit IMAX kamera, og vart vist i filmen *[[Destiny in Space]]* frå 1994.

Romferja Columbia returnerte til jorda den 20. januar 1990 klokka 01:35:37 PST på rullebane 22 ved Edwards Air Force Base i California. Den 26. januar 1990 vart romferja frakta tilbake til Kennedy Space center.

## Bakgrunnsstoff
* STS-32 hjå science.ksc.nasa.gov 
* Mannskapet kommenterer ferdsvideo
STS-35

**STS-35** var den trettiåttande romturen i det amerikanske romferjeprogrammet og den tiande romturen med romferja Columbia. Målet med romferda var ASTRO-1, eit romobservatorium som skulle bestå av fire teleskop. Columbia letta frå Kennedy Space Center i Florida den 2. desember 1990.
STS-40

**STS-40** var namnet på ei romferd i det amerikanske romferjeprogrammet, den ellevte romferda med romferja Columbia. Det var eit Spacelab-oppdrag kalla SLS-1 (Spacelab Life Sciences) som var fokusert på biologiske eksperiment.
Columbia letta frå Kennedy Space Center i Florida den 5. juni 1990 og landa ni dagar seinare på Edwards Air Force Base i California.
STS-52

**STS-52** var den femtiførste romferda i det amerikanske romferjeprogrammet og den trettande ferda med romferja Columbia.
STS-107

**STS-107** er namnet på ei romferd med den amerikanske romferja Columbia. Heile mannskapet på sju omkom då romferja kom tilbake til jorda.

Romferja vart skoten opp 16. januar 2003 for å utføyre eksperiment innan mikrogravitasjon, botanikk, materialprosessering, medisin, fysiologi, biologi og fysikk. Då romferja vart skoten opp, lausna ein stor bit av skum frå den utvendige drivstofftanken og skada varmeskjoldet på den venstre vingen. Då romferja Columbia vendte tilbake til jorda etter endt oppdrag, mista ein kontakt med romferja 16 minutt før den planlagde landinga. Videoopptak viste at Columbia gjekk i oppløysning over Texas i ca. 63 km. høgde i ein fart på 5,6 km/s. Både ferja og heile mannskapet gjekk tapt.

## Bakgrunnsstoff
* NASA om STS-107
La Tchadienne

**«La Tchadienne»** er nasjonalsongen til Tsjad. Han blei skriven av Louis Gidrol og ei studentgruppe, og tonesett av Paul Villard. Songen har vore i bruk sidan Tsjad fekk sjølvstende i 1960.

## Tekst

```
Refreng :
Peuple Tchadien, debout et à l'ouvrage!
Tu as conquis la terre et ton droit ;
Ta liberté naîtra de ton courage.
Lève les yeux, l'avenir est à Toi.
```


```
ô mon Pays, que Dieu te prenne en garde,
Que tes voisins admirent tes enfants.
Joyeux, pacifique, avance en chantant,
Fidèle à tes anciens qui te regardent.
```


Refreng
1480-åra

**1480-åra** var eit tiår på 1400-talet. I europeisk historie blir dette rekna som mellomalderen.

## Hendingar
Rosekrigane i England tok slutt då Henry Tudor nedkjempa Huset York.

## Kultur
Sandro Botticelli måla fresker i Det sixtinske kapellet.
Almanakk for Noreg

**Almanakk for Noreg** er ein almanakk som har vore utgjeven av Universitetet i Oslo kvart år sidan 1814. Almanakken vert redigert av ein almanakk-komité utnemnd av Det akademiske kollegium ved Universitetet i Oslo. Almanakken kjem ut både på nynorsk og bokmål. På bokmål heiter han **Almanakk for Norge**. Tabellane blir rekna ut ved Institutt for teoretisk astrofysikk.

Almanakken har sidan 1912 komme ut med parallellutgåver på nynorsk og bokmål. Boka har no eit A6-format og 128 sider. Av innhaldet er kalendarium med merkedagar, solrenning og soleglad i ei rekkje byar, kulminasjon og nedgang for sol, måne og planetane frå Venus til Saturn, månefasar, tussmørketabellar og planetkart som syner planetbaner på himmelen gjenom året. Det er òg statistiske oppgåver, meteorologiske data og oversikt over reglar for jakt, fangst og fiske.

Almanakken har kvart år ein temaartikkel. Temaartiklane dei siste åra har vore:
* 2021: Botolv Helleland: «Norsk stadnamnarkiv 100 år» og Espen Sørbye: «Forbodstida»
* 2019: Albert Rønning: «1319 – byrjinga på slutten for norsk sjølvstende»
* 2018: Finn E. Johannesen: «Spanskesykja»
* 2016: Øystein Sørensen: «Oktoberrevolusjonen og Noreg» og Alv Egeland: «Kristian Birkeland»
* 2015: Martin Austnes: «Noregs Bank – Banken som skulle gje det nye Noreg ei framtid»
* 2014: Morten Nordhagen Ottosen: «'Mirakelåret' 1814 i eit europeisk perspektiv»
* 2013: Johan Moan: «Døgnrytmar og årsrytmar hos mennesket»
* 2012: Nils Voje Johansen: «Då venuspassasjar endra verda»
* 2011: Johan Peter Collett: «Det Kongelige Frederiks Universitet blir grunnlagt i 1811» - om Universitetet i Oslo.
* 2010: Henrik G. Bastiansen: «Norsk fjernsyn er 50 år»
* 2009: Trond Bergh: «Bergensbanen 100 år»
* 2008: Odd Arvid Storsveen: «Enhver Religion har et mildt og kjærligt Hjerte» - om Henrik Wergeland religiøse tenking.
* 2007: Finn Erhard Johannessen: «Kong Chulalongkorns noregsreise i 1907»
* 2006: Vigdis Ystad: «Ibsen hundre år etter»
* 2005: Henrik G. Basiansen: «1905: Telegrafen, telefonen og unionen»
* 2004: Marie Skoie: «Da tida vart normal»

## Historie
Den første norske almanakken kom ut i 1643; den vart då utgjeven for året 1644. Universitetet i Oslo har gitt ut almanakk sidan 1814. 
Frå 1912 til 1987 hadde Almanakkforlaget einerett på å produsere almanakkar. Sidan på 1995 har Gyldendal vore forleggar for Universitetet i Oslo. Samstundes byrja Almanakkforlaget å gje ut sin eigen *Norsk almanakk*.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Almanakk for Noreg
Erkebiskop

Ein **erkebiskop** er ein høg biskopsrang i ei kristen kyrkje. Ordet er ei samansetjing av gresk *arkhe* (først) og *episkopos* (biskop, eigentleg 'oversjåar'). Han leier (normalt) eit erkebispedøme, som på grunn av storleiken, den geografiske plasseringa eller den historiske rolla er gjeven ein framtredande posisjon i den kyrkjelege strukturen.

I kyrkjer som har eigen ordinasjon for biskopar blir det ikkje utført ny ordinasjon ved utnemning til erkebiskop.

Ein erkebiskop har ikkje nødvendigvis meir makt enn ein vanleg biskop, men mange erkebispedømer er også metropolitanseter, og har eit overordna ansvar for fleire omkringliggjande bispedøme (som då vert kalla suffraganer). I vest er det fleste erkebispedøme også metropolitansete, mens det i aust finst langt fleire erkebispedøme som ikkje har denne statusen.

Noreg fekk den første erkebiskopen sin i 1154, i Nidaros. Embetet vart lagt nedt ved reformasjonen. Den norske kyrkja valde, då bispeembetet vart gjenoppretta, ikkje å gjeninnføre erkebispeembetet. Nokre andre protestantiske kyrkjer har erkebiskopar, t.d. Den svenske kyrkja (erkebispesete i Uppsala) og Den evangelisk-lutherske kyrkja i Finland (sete i Åbo), men dei fleste valde å fjerne embetet. Den anglikanske kyrkja videreførte embetet ved Reformasjonen, og har erkebispesete i mellom anna Canterbury, Dublin, Toronto og Sydney.

I Den katolske kyrkja finst også titularerkebiskopar. Dei har fått høgare rang i hierarkiet, men leier ikkje eit bispedømme. Denne tittelen vert gjeven til biskopar som har utmerkt seg i virket for kyrkja, gjerne personar som arbeider ved den romerske kurien.
Uføretunnelen

**Uføretunnelen** er ein 610 meter lang tunnel på europaveg 39 i Stord kommune i Hordaland. Tunnelen går gjennom Uføro sør for Jektevik og vart opna 1. oktober 2004.

Tunnelen vart mellombels stengd 22. november 2007 etter at ein inspeksjon påviste sprekker i brannsikringskvelvet i tunnellen.

Namnet «Uføre» tyder «staden der det er vanskeleg å ta seg fram».

## Kjelde
Kongedømet Lombardia-Venetia

**Kongedømet Lombardia-Venetia** (italiensk *Regno Lombardo-Veneto*, tysk *Lombardo-Venezianisches Königreich*) var eit kongedøme i Nord-Italia etter Napoleon sitt fall. Kongedømet vart oppretta som følgje av avgjersler under Wienerkongressen den 9. juni 1815. Kongedømet opphøyrde då den gjenverande delen av det vart annektert av Italia i 1866.

Wienerkongressen slo saman områda til Lombardia (som hadde vore styrt av habsburgarane sidan 1500-talet, og av den austerrikske greina av familien frå 1713 til 1796) og Venetia (som i periodar hadde vore under austerriksk styre sidan 1797) til ei enkel eining under dei austerrikske habsburgarane.

Administrativt bestod kongedømet av to sjølvstendige styre i to delar. Lombardia omfatta provinsane Milano, Como, Bergamo, Brescia, Pavia, Cremona, Mantova, Lodi-Cream og Sondrio. Venetia omfatta provinsane Venezia, Verona, Padova, Vicenza, Treviso, Rovigo, Belluno og Udine.

Kongedømet Lombardia-Venetia vart først styrt av Frans II frå 1815 til han døydde i 1835. Ferdinand regjerte frå 1835 til 1848.

Etter ein folkeleg revolusjon 22. mars 1848 (*Dei fem dagane i Milano*), flykta austerrikarane frå Milano, som vart hovudstaden til *Governo Provvisorio della Lombardia* (Den provisoriske regjeringa i Lombardia). Dagen etter gjorde òg Venezia opprør mot austerrikarane, og danna *Governo Provvisorio di Venezia* (Den provisoriske regjeringa i Venezia). Austerrikarane gjekk inn Milano (6. august) og Venezia (24. august 1849) etter å ha slått sardiske troppar i Custoza (24-25. juli 1848) og gjeninnførte austerriksk styre.

Frans Josef styrte kongedømet resten av tida det eksisterte. Den yngre bror hans, Maximilian, som seinare vart keisar av Mexico, tente som visekongen hans i Milano mellom 1857 og 1859.

Lombardia vart annektert av det nyoppretta Italia i 1859 som følgje av Zürichtraktaten etter den andre italinske sjølvstendekrigen. Venetia vart avstått til Kongedømet Italia i 1866 i kjølvatnet av sjuvekerskrigen og Prahatraktaten.

## Kongar i Lombardia-Venetia

* Frans I 1815-1835
* Ferdinand I 1835-1848 
* Frans Josef I 1848-1866

## Sjå òg
* Historiske statar i Italia

## Kjelder
Provinsen Vibo Valentia

**Provinsen Vibo Valentia** (italiensk *Provincia di Vibo Valentia*) er ein provins i regionen Calabria i Italia. Hovudstaden er byen Vibo Valentia. Han har eit areal på 1&nbsp;139 km² (7,6 % av det totale arealet til Calabria) og totalt 168&nbsp;894 innbyggjarar (2005). Det er 50 kommunar i provinsen.

Provinsen vart først vedtatt 6. mars 1992 og oppretta 1. januar 1996. Han var tidlegare ein del av provinsen Catanzaro. 

### Største kommunane
Stand: 31. mai 2005

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Vibo Valentia|Province of Vibo Valentia]]» frå ,  den 7. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Vibo Valentia

**Vibo Valentia** er ein by sør i Italia, nær Tyrrenhavet. Han er hovudstad i provinsen Vibo Valentia i regionen Calabria og har om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar. 
Byen er eit handels-, jordbruks- og turistsenter (dei mest kjende stadane i nærleiken er Tropea, Ricadi og Pizzo) i provinsen. Svært viktig for lokaløkonomien er hamna Vibo Marina. 

## Historie
Vibo Valentia var opphavleg ein gresk koloni kalla *Hipponion*. Han vart truleg grunnlagd rundt 600-talet fvt. av innbyggjarar frå Locri, ein viktig by i det italienske Magna Graecia, sørvest for Vibo Valentia ved Det joniske havet. Diodorus Siculus skriv at byen vart erobra i 388 fvt. av Dionysius den eldre, tyrann i Siracusa, som deporterte alle innbyggjarane. Innbyggjarane kom tilbake i 378 fvt. med hjelp frå Kartago. Dei nest åra kom Hipponion under bruttiane sitt styre, som kontrollerte det meste av Calabria. Etter at byen kom inn under romarane vart namnet latinisert til *Hipponium*. Byen vart ein romersk koloni i 194 fvt. med namnet Vibo Valentia. Etter ein periode med velstand seint i Republikken og tidleg i Romarriket, vart byen nesten forlaten etter Romarriket sitt fall. I 1070 bygde normannarar ei borg der den gamle akropolisen låg, og i 1235 vart ein ny by grunnlagd her av Fredrik II, den tysk-romerske keisaren og konge av Sicilia. Byen fekk namnet *Monteleone*. Byen fekk først sitt gamle romerske namn Vibo Valentia i 1928.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vibo Valentia|Vibo Valentia]]» frå , den 7. desember 2007.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
*** *The Columbia Encyclopedia*, Sixth Edition. Columbia University Press. 2001. http://www.bartleby.com/65/vi/ViboVale.html
*** *The Princeton encyclopedia of classical sites*; Stillwell, Richard. MacDonald, William L. McAlister, Marian Holland. Princeton, N.J. Princeton University Press. 1976. ISBN 0-691-03542-3 http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0006%3Aid%3Dhipponion
Provinsen Reggio Calabria

**Provinsen Reggio Calabria** (italiensk *Provincia di Reggio Calabria*) er ein tidlegare provins i regionen Calabria i Italia. Han blei erstatta i 2017 av
*[[Città Metropolitana di Reggio Calabria]]* ('Metropolbyen Reggio Calabria').

Byen Reggio di Calabria var provinshovudstad. Provinsen hadde eit areal på 3&nbsp;183 km² og totalt 555&nbsp;836 innbyggjarar (2015). Det var 97 kommunar i provinsen.

Provinsen utgjorde den ytterste delen av halvøya Calabria, som er «tåa» på den italienske «støvelen». På nordsida av provinsen ligg Tyrrenhavet, medan sjølve Middelhavet ligg i sør. På andre sida av Messinasundet i vest ligg Sicilia. 

### Største kommunar
Per 31. mai 2005

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* Offisiell turistside

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Reggio Calabria|Province of Reggio Calabria]]» frå ,  den 7. desember 2007.*
Almanakkforlaget

**Almanakkforlaget** er eit privat forlag, eit marknadsnamn for Emil Moestue AS. 2. april 1912 underteikna Emil Moestua AS ein kontrakt med Det akademiske kollegium ved Universitetet i Oslo om produksjon og utgjeving av Almanakk for Noreg frå og med 1913-årgangen. Denne eineretten hadde Emil Moestue as heilt fram til 1987, då Stortinget oppheva eineretten.

ALmanakkforlaget samarbeider med Ajasto i Finland og og Almanacksförlaget i Sverige om utgjeving av almanakkar og kalendariske produkt. Forlaget har tre registrerte varemerke og produkt; Den 7de Sans, Aplan og Filofax.
STS-109

**STS-109** var ei romferd med romferja Columbia. Romferda var eit vedlikehaldsoppdrag av romteleskopet Hubble. Denne romferda kom til å bli den siste vellukka ferda til romferja Columbia.