open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
John Key

**John Phillip Key** () er ein newzealandsk politikar og statsminister i New Zealand frå 2008 til 2016, som den 38. i rekkja. Han var også leiar av National Party i New Zealand frå 2006 til 2016.

John Key vart med i Representanthuset i New Zealand i 2002, der han representerer valkrinsen Helensville nordvest i Auckland. Han har sete der sidan. I 2004 vart han talsmann for finans i partiet sitt. Han etterfølgde Don Brash som partileiar i 2006. Key leidde partiet sitt til siger i valet i New Zealand i november 2008.

## Bakgrunnsstoff
* Nettsida til John Key 
* Nettsida til statsministeren i New Zealand
Eikefjord kyrkje

**Eikefjord kyrkje** står i bygda Eikefjord i Kinn kommune i Vestland, og er ei trekyrkje bygd i 1813. 

Frå starten var ho ei langkyrkje med plass til 150&ndash;200 personar, men i 1874 vart ho ombygd til krosskyrkje, og no har ho sitjeplass til 350. 
Kyrkja er soknekyrkje i Eikefjord sokn i Sunnfjord prosti. Fram til avviklinga av prestegjelda frå 2004 låg ho i Kinn prestegjeld.

Dette er den fyrste kyrkja på staden.
Frå byrjinga var kyrkja eit kapell under Svanøy-kyrkja (noverande Bru sokn), men i 1890 vart Eikefjord skild ut som eige sokn.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Eikefjord sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» op nettstaden til Arkivverket
* Kart som viser soknegrenser og kyrkjestader i 1979 på nettstaden til Univeristetet i Bergen
* Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
* Oversikt over gravminne i Flora kommune på nettstaden disnorge.no
* 
*
Normalnull 1954

**Normalnull 1954** *(NN1954)* er det vertikale datumet for det nasjonale høgdesystemet av 1954 i Noreg. Nullpunktet er 
gjennomsnittshøgda av sjøoverflata over ein periode på 19 år.

På N50-kartserien (nye kart i målestokk 1:50 000) er kystkonturen trekt langs middelvasstanden, som fell saman med nullhøgdekurva, som er definert ut frå normalnull 1954.

Utgangspunktet for NN1954 er eit messingfastmerke som står inne i ei søyle av labradoritt på halvøya Bjørholmen om lag 6&nbsp;km aust-søraust for Mandal, om lag 500 m sør for Tregde sentrum. Labradorittsøylen står på fast fjell ved høgste punkt på halvøya, og om lag 80 m nord for ein vass-standsmålar. Fastmerket står 11,205 meter over middelvasstanden i Tregde, som null-nivå ved utrekning av høgder på nasjonale landkartseriar i Noreg.

Tregde er vald ut som stad for nullpunktet, mellom anna fordi landhevinga er ubetydeleg her.

## Sjå òg:
* Sjøkartnull

## Kjelder:
* Norges offisielle HØYDESYSTEMER og REFERANSENIVÅER
Øyvind Brække

**Øyvind Brække** () er ein norsk jazztrombonist, komponist og orkesterleiar, kjend frå ei rekkje innspelingar, ofte med storband.

Han voks opp i Bærum, der han spelte med Sandvika Storband, han studerte ved Jazzlinja i Trondheim (1991-93) og spelte i fleire orkester i Trondheim, som Bodega Band og S. Møller Storband som han var leiar av. Han etablerte det populære bandet The Source som har gjeve ut fleire plater. Han har òg gjeve ut plater med Didrik Ingvaldsen, Trondheim Jazzorkester, Ratataboo, Jazzmob, Knut Kristiansen, Håvard Lund, Jacob Young, Trygve Seim, Dingobats, Sverre Gjørvad, Erlend Skomsvoll,
Come Shine, Crimetime Orchestra, Sharp 9, Norske Store Orkester, Trude Eick og Torbjörn Zetterberg.

## Referansar
Askrova bedehuskapell

**Askrova bedehuskapell** står på Espeset på øya Askrova i Kinn kommune i Vestland og er ei mura arbeidskyrkje frå 1957. 

Kapellet har vorte påbygd fleire gonger, takryttaren kom til i 1964.

Kapellet ligg i Kinn sokn i Sunnfjord prosti. Fram til avviklinga av prestegjelda frå 2004 låg ho i Kinn prestegjeld.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Red: Alf Henry Rasmussen &ndash; *Våre kirker : norsk kirkeleksikon*. Vanebo Forlag, Kirkenær 1993. «Askrova bedehuskapell» s. 333. ISBN 82-7527-022-7 

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Kinn sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Nettstaden til Kinn kyrkjelege fellesråd
Tysnes-meteoritten

**Tysnes-meteoritten** (offisielt namn: ***Tysnes Island*** ) er ein steinmeteoritt som fall ned over Midtvåge på Tysnesøy i Tysnes kommune den 20. mai 1884.
Mange skal ha sett meteoritten komma som ei stor eldkule og skal ha høyrt ein eksplosjon.
Det skal ha falle fleire steinar ned etter eksplosjonen, men av dei som fall ned over Midtvåge, var det berre småstein med unnatak av ein bit på nesten 19 kg.
Denne steinen skal ha bora seg 30 cm gjennom jordlaget, til den trefte stein og spratt opp att og landa 13 meter lengre vekk.
 
Steinen skal vera samansett av mineral som olivin, broncit og metalliske korn av jern og magnetkis og er den nest største meteoritten som har blitt funnen i Noreg etter ein meteoritt i Finnmark som vog vel 77 kg.

## Kjelder
SuWt 2

**SuWt 2** er ei planetarisk tåka som ligg rundt 6500 lysår unna jorda i stjernebiletet Kentauren. Den kvite dvergen som gjev energi i form av ultrafiolett stråling til tåka er enno ikkje funnen. I staden er det i midten av tåka funne eit binærstjernesystem samansett av to spektralklasse A-stjerner, som ikkje sender ut energirik nok stråling til å ionisera tåka.

Astronomar tenkjer seg at dei tre stjernene i tåka blei fødde samstundes, der den eine var meir massiv enn dei to andre som krinsa rundt ein annan. Den tyngre stjerna utvikla seg raskast og blei etter kvart til ei raud kjempa som kasta av seg dei ytra laga av materie, materie som seinare kunne bli til ei planetarisk tåka.

## Kjelder

* *Denne artikkelen baserer seg på pressemelding *'STScI-2008-21*': «White Dwarf Lost in Planetary Nebula» frå [[Space Telescope Science Institute]].*
Sørlege ringtåka

**Sørlege ringtåka** eller **NGC 3132** er ei planetarisk tåka som ligg rundt 2000 lysår unna jorda i stjernebiletet Seglet. Ho er ei av dei nærare planetariske tåkene.

## Kjelder

* *Denne artikkelen baserer seg på pressemelding *'STScI-1998-39*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
Ludvig Harboe

**Ludvig Harboe** () var ein dansk historikar og geistleg, biskop i Trondheim stift 1746–48, frå 1757–83 i Sjælland stift.

Foreldra hans var prost Johannes Harboe og Marie, fødd Petersen.

## Utdanning og arbeid
18 år gammal var han send til gymnaset i Hamburg. Sidan studerte han ved universiteta i Rostock, Wittenberg og Jena før han vende heim til Broager for å fullføre dei teologiske studia, før han i 1735 reiste til København.

Frå 1738 gav han i lag med Jacob Langebek ut *Dänische Bibliotek oder Sammlung von alten und neuen gelehrten Sachen aus Dännemark*. I 1738 vart han prest, først som tysk kapellan ved Garnisonskirken i København. 

Frå 1741 til 1745 var han visitator på Island. Formålet var å skaffe pålitelege opplysningar om dei kyrkjelege tilhøva på Island, å innføre konfirmasjonen og å ta i bruk *[[Pontoppidans forklaring til Luthers katekisme]]*.

## Biskop
I 1743, medan Harboe var på Island, vart han utnemnd til biskop i Trondheim. Etter å ha blitt vigsla til biskop kom han til Trondheim i 1746. I breva til 
Kyrkjekollegiet påtalte han mange usømmelege folkeskikkar, og som han aktivt stridde mot. I løpet av dei to åra som biskop, visiterte han det meste av stiftet, heilt opp til Vardøhus.

I 1748 reiste han attende til København og gifta seg der med bispedottera Frederikke Louise Hersleb (1720–1780). Han vart biskopens assistent, og då denne døydde i 1757, vart han utnemnd til ny biskop. 

I 1777 fekk Harboe og Ove Høegh-Guldberg i oppdrag å leie arbeidet med å utforme ei ny salmebok. Denne *[[Guldbergs salmebok]]* vart særprega ved at ein tredel av salmane var skrivne av Birgitte Cathrine Boye. 

## Kjelder
* Biografi *[[Dansk biografisk leksikon]], tillige omfattende Norge for tidsrummet 1537-1814*, Udgivet af C. F. Bricka, 19 bd, Gyldendal, 1887–1905
Holmedal kyrkje

Fleire kyrkjer i Noreg heiter **Holmedal kyrkje**:

* Holmedal kyrkje i Sunnfjord &ndash; i Holmeldal i Askvoll i Sogn og Fjordane fylke
* Holmedal kyrkje i Kvinnherad &ndash; på Utåker i Kvinnherad i Hordaland fylke
* Holmedal kyrkje i Värmland (Holmedals kyrka) &ndash; i Årjäng kommune i Sverige
Batalden bedehuskapell

**Batalden bedehuskapell** står på Fanøya i øygruppa Batalden i Kinn kommune i Vestland, og er eit ombygd bedehus frå 1907. 

Bedehuset vart bygd for fiskarane som var ute på øyane om vintrane i samband med dei store sildefiskeria. 
Då Kinn kyrkje skulle restaurerast vart det søkt om å bruke bedehuset som kyrkje i mellomtida, dette vart innvilga og bedehuset vart vigsla som kapell 26. februar 1911. 
Kapellet har vorte påbygd og oppussa mange gonger, tårnet kom til i 1951.

Batalden bedehuskapell ligg i Kinn sokn i Sunnfjord prosti. Fram til avviklinga av prestegjelda frå 2004 låg ho i Kinn prestegjeld.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Kinn sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Nettstaden til Kinn kyrkjelege fellesråd
Gentofte kommune

**Gentofte kommune** er ein dansk kommune som ligg i Region Hovedstaden på Sjælland, og er ein forstadskommune til København. Før kommunereforma i 2007 høyrde kommunen til det no oppløyste Københavns amt. 

Gentofte kommune ligg ved Øresund og har grense til Københavns kommune i sør, Gladsaxe kommune i vest og Lyngby-Taarbæk kommune i nord.

Kommunen har 75&nbsp;033 innbyggjarar (2024) og administrasjonssenteret ligg i Charlottenlund.

## Kjelder
Ove Høegh-Guldberg

**Ove Høegh-Guldberg** () var ein dansk statsmann, teolog og historikar.

Høegh-Guldberg voks opp i enkle kår i Horsens, der faren var bedemann. Han fekk hjelp av ein morbror som var prest slik at han kunne studere. I 1754 tok han teologisk embetseksamen. Sidan vart han professor ved Sorø Akademi, i 1764 vart han lærar for arveprins Frederik, son til Frederik 5. og Juliane Marie. Guldberg skreiv m.a. *Den naturlige religion som en indledning til den åbenbarede* (1765) som lærebok til bruk i denne undervisninga.

I 1771 gav han ut forteljinga *Azan, eller den fra Gield udfriede Fyrste*. Denne kan lesast som ei skildring av ein idealstat. I så fall viser boka at dei politiske tankane hans alt då var strengt autoritære og konservative.

Han var ein arg motstandar av Johann Friedrich Struensee og reformene hans. Ved kuppet mod Struensee i januar 1772 spelte Høegh-Guldberg ei sentral rolle ved å formidle kontakten mellom enkjedronninga og kuppleiarane. Han var med å dømme Struensee og Enevold Brandt til ein blodig dødsdom med partering og halshogging.

Etter kuppet mot Struensee vart Ove Høegh-Guldberg *stats-og geheimekabinetssekretær*. Kongen var sinnsjuk, og dronninga, som hadde hatt Struense til elskar, vart send ut av landet. Guldberg stødde seg til enkjedronninga Juliane Marie. Han fekk stadig meir makt, ettersom han sjølv avgjorde sakene utanom statsrådet. Ved eit reskript av 20. oktober 1773 fekk han gjeninnført ein strengare sensur av trykte skrift. Ove Høegh-Guldberg arbeidde for å innføre «indfødsretten», som fastslo at personar fødde i fedrelandet skulle ha førsterett til statsembete. Dessutan innførte han dansk som offisielt administrasjonspråk i Danmark-Noreg. 
I 1780 fekk han fjerna utanriksminister A.P. Bernstorff, som hadde vore ein motstandar av dei politiske prinsippa til Guldberg. Etter dette var Guldberg nærast einerådande.

14. april 1784 vart Ove Høegh-Guldberg avsett i samband med eit statskupp, sett i scene av ein krins progressive i krinsen rundt kronprins Fredrik. Maktskiftet var udramatisk, og vart akseptert av taparane. Guldberg vart utnemnd til stiftamtmann i Århus.

## Utvald bibliografi
* *Verdens Historie*, to delar i tre bind, 1768–1772
* *[[Psalme-Bog eller En Samling af gamle og nye Psalmer]]*, Kiøbenhavn 1781. Saman med Ludvig Harboe skreiv Guldberg eit forord datert *d. 20de Junii 1778* til denne salmeboka

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:da:Ove Høegh-Guldberg|Ove Høegh-Guldberg]]» frå , den 20. desember 2008.* 
 

Dansk Wikipedia oppgjev kjeldene:
* Ole Feldbæk, *Gyldendal og Politikens Danmarkshistorie*, bind 9, 2003.
* Edvard Holm, *Danmark-Norges Historie* bind V, G.E.C. Gad, 1906.
* Ståle Dyrvik: *Norsk historie 1625—1814* Det Norske Samlaget 1999 ISBN 82-521-5546-4
Askvoll kyrkje

**Askvoll kyrkje** står i Askvoll sentrum i Askvoll kommune i Vestland, og er ei tømra langkyrkje frå 1863. 

Arkitekt for kyrkja var kunstnaren Anders Askevold, han har òg måla altartavla som syner Jesus i bøn i Getsemane. 
Altartavla vart måla til den førre kyrkja, og vart berga ut då denne brann ned i 1862.

Kyrkja høyrer til Askvoll sokn i Sunnfjord prosti. Fram til utfasinga av prestegjeld frå 2004 låg soknet i Askvoll prestegjeld.

## Historie
Den noverande kyrkja er den fjerde kjende i bygda. Den fyrste var ei stavkyrkje som truleg stod på staden som no vert kalla Kyrkjebakken og som fyrst er nemnd i kjeldene i 1306. Den andre kyrkja vart bygd i 1604, og var ei tømra kyrkje som stod til 1859, då vart ho erstatta av ei krosskyrkje som berre fekk stå tre år før ho brann ned etter at lynet slo ned i henne.

### 1814
I 1814 var Askvoll sokn hovudsokn i Askvoll prestegjeld, og Askvoll kyrkje var hovudkyrkja. Soknepresten i 1814 var Peter Johan Arnet (1740-1826) frå Skogn i Levanger. Han tok til i stillinga i 1789 og gjekk av med pensjon 14. desember 1815.

Prins Christian Frederik sendte i 1814 ut ei kunngjering om at det i heile landet skulle haldast særskild bededag i hovudkyrkja i prestegjeldet. Den tømra kyrkja frå 1604 husa både eidsavlegging og val av to representative valmenn til eit amtsvalmøte. I Askvoll kyrkje vart bededagen halden 18. mars.

Askvoll kyrkje var vallokale tre gonger i 1814: På den særskilde bededagen 18. mars, ved valet av valmenn til omframt storting 9. september og ved valet av valmenn til det første ordinære stortinget 30. desember.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Om Askvoll sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Kart frå 1979 som viser soknegrenser og kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* 
*
1264 Letaba

**1264 Letaba** er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 21. april 1933 av Cyril V. Jackson ifrå Union Observatory i Johannesburg.

## Kjelder
* *[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=1264 1264 Letaba - baneparametrar hjå] [http://ssd.jpl.nasa.gov/ JPL Solar System Dynamics]*
* *Oppdagarar og oppdagingsplassar i [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_asteroids/1001–2000 Engelsk Wikipedia sine asteroidelister]. Listene baserer seg på [http://www.cfa.harvard.edu/iau/lists/NumberedMPs.html Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»]*
Falangistpartiet

**Falange Española de las J.O.N.S.** var namnet på den opphavlege fascistrørsla i Spania. Ho vart skipa i 1933 av José Antonio Primo de Rivera, son av General Miguel Primo de Rivera, som styrte Spania på diktatorisk vis under kong Alfons XIII i 1920-åra. Falangistane ville organisere samfunnet etter det dei kalla «nasjonal-syndikalistiske» retningsliner. 

I stil og ideologi var falangismen opphavleg heilt lik tidleg italiensk fascisme, mellom anna med forakt for bolsjevisme og andre former for sosialisme, og motstand mot alt demokrati, men òg ein viss forakt for den tradisjonelle overklassen. Etter partiet vart overtatt av Franco og samanslått med monarkistane («carlistane»), fekk det mindre av ein revolusjonær karakter, som fascismen delvis hadde opphavleg, og det vart meir konservativt, sjølv om det heldt fast på mange eksterne trekk ved fascismen og hatet mot sosialisme og demokrati. 

Under den spanske borgarkrigen vart Falangen bruka av General Franco, som tok over ideologien deira, mens grunnleggjaren av partiet vart avretta av den lovlege republikanske regjeringa som deltakar i statskuppet. Partiet vart samanslått ved dekret med carlistpartiet, og under Franco si suverene leiing vart det kjernen i den einaste lovlege politiske organisasjonen i Spania under Franco-diktaturet, med det lange namnet *Falange Española Tradicionalista y de las Juntas de Ofensiva Nacional-Sindicalista*. Denne organisasjonen vart òg kalla *Movimiento Nacional*, og fungerte som statsberande parti til Franco døydde i 1975. Sidan da har dei vorte splitta opp i ulike grupper. 

Medlemmer av partiet vart kalla *Falangistas*, falangistar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Falange|Falange]]» frå ,  den 20. desember 2008.*
Vilnes kyrkje

**Vilnes kyrkje** står på Atløy i Askvoll kommune i Vestland, og er ei tømra langkyrkje frå 1674.

 
Kyrkja vart restaurert i 1950-åra, då vart tak og vegger isolerte og når det òg vart installert ljos og varme gjorde det ein stor skilnad frå tidlegare. 
Kyrkja fekk òg sakresti og nytt altar og altarring.

## Historie
Den noverande kyrkja erstatta ei kyrkje frå før 1320 som hadde brunne ned i 1673. Altartavla er ein kopi etter eit altarfrontal frå kring 1250 som stod i gamlekyrkja. 
Originalen er no i Universitetet i Oslo si Oldsakssamling på Historisk museum.

Kyrkja var fram til 1. januar 2006 soknekyrkje i Vilnes sokn, då vart dei tre sokna i Askvoll prestegjeld ihopslegne til eitt sams sokn som vart heitande Askvoll sokn. 
I eldre tid sokna folk frå delar av Solund til kyrkja i periodar, i tillegg til folk frå dei vestre delane av Askvoll. 
Den gamle soknegrensa mellom Askvoll og Vilnes sokn delde Atløy i to.

## Kjelder
* Sigurd Muri: *Norske kyrkjer*. Det Norske Samlaget. Oslo 1971

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Askvoll sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
* Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
* Oversyn over gravminne i Askvoll kommune på nettstaden disnorge.no
* 
*
Stongfjorden bedehuskapell

**Stongfjorden bedehuskapell** står i den tidlegare industristaden Stongfjorden i Askvoll kommune i Vestland, og er eit ombygd bedehus frå 1908.

Bedehuset vart vigsla til kyrkjeleg bruk 6. desember 1914, men fekk ikkje kor før i 1970. 
Klokketårnet kom til i 1971, etter at kapellet hadde hatt ein stopul sidan 1949. 
Gravstaden ved kapellet vart teken i bruk i 1950.

Kapellet høyrer til Askvoll sokn i Sunnfjord prosti og fram til utfasinga av prestegjelda frå 2004 låg det i Askvoll prestegjeld. Før det vart vigsla til kyrkjeleg bruk sokna folk i området til Askvoll kyrkje.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Askvoll sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Oversyn over gravminne i Askvoll kommune på nettstaden disnorge.no
* Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
* 
*
Søndagsskule

**Søndagsskule** er ei samling av barn om søndagen til med formål om å forkynne kristendom og utvikle den kristne trua til barna.

Den første søndagsskulen i Noreg vart arrangert i Ås i 1730-åra. Ved inngangen til 1800-talet vart det halde søndagsskule i regi av haugianarane. I 1844 vart det starta søndagsskule etter dei prinsippa skulen følgjer i dag. Det skjedde i Stavanger. Frå 1899 har arbeidet med søndagsskular i tilknyting til Den norske kyrkja vore organisert gjennom Norsk Søndagsskoleforbund.

Den første organiserte søndagsskuleundervisninga er rekna å ha komme i gang i Storbritannia i 1769.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Bulandet bedehuskapell

**Bulandet bedehuskapell** står på Kjempeneset i Bulandet i Askvoll kommune i Vestland, og er eit ombygd bedehus frå 1905. 

Bedehuset vart vigsla som kapell 27. juli 1909, etter å ha vorte påbygd kor og klokketårn. På 1960-talet vart bygget restaurert og det vart bygd på sakresti. Fram til 1938 vart folk på Bulandet og Værlandet gravlagde ved Vilnes kyrkje på Atløy, men då vart det opna kyrkjegard på Værlandet. Bulandet fekk eigen gravplass i 1976. Han ligg på Kjempeneset, ikkje så langt unna bedehuskapellet.

Også tidlegare har det vore kapell i Bulandet, men dei er det berre nokre stadnamn att etter. 
Det første kapellet skal ha stått på Kyrkjeøyna ved Sandøya. 
Sidan skal det ha stått eit kapell på ein stad dei framleis kallar Kyrkjebakken på øya Gjelsa. 
Dette vart rive i 1813.

Bulandet bedehuskapell høyrer til Askvoll sokn i Sunnfjord prosti. Fram til 1. januar 2006 høyrde det til Vilnes sokn, men då vart sokna i prestegjeldet slegne saman tii eitt, Askvoll prestegjeld. Prestegjelda er seinare utfasa. 

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Red: Alf Henry Rasmussen &ndash; «Bulandet bedehuskapell» på s. 336 i *Våre kirker : norsk kirkeleksikon*. Vanebo Forlag, Kirkenær 1993. ISBN 82-7527-022-7 

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Askvoll kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
* Oversikt over gravminne i Askvoll kommune på nettstaden disnorge.no
* Kart frå 1979 som viser soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen/Digitalarkivet
* 
*
Tommy Dorsey

**Thomas «Tommy» Dorsey** () var ein amerikansk jazztrombonist og storbandleiar. Han har fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame.

Han var bror til Jimmy Dorsey.

## Bakgrunnsstoff
*
Damptraktorprodusentar

**Damptraktorprodusentar** er liste over føretak som produserte damptraktorar. Lista femnar om produsentar både av dampplogar og trekkmaskinar for jordbruk og vegtransport. 

### [[Storbritannia]]
* Burrell
* Clayton & Shuttleworth
* Foden
* Foster
* Fowler
* Garrett
* Mann
* Marshall
* McLaren 
* Ransome Sims & Jefferies
* Ruston & Hornsby 
* Sentinel
* William Tuxford & Sons
* Wallis & Steevens

### [[Tyskland]]
* Bosig
* Heucke
* Kemna
* Lanz
* Ottomeyer
* Rheinmetall

### [[USA]]
* Advance-Rumely
* Aveling & Porter
* Avery
* Case
* Gaar-Scott
* Reeves & Co. 

## Sjå òg
* Damptraktor

* 
*
Værlandet bedehuskapell

**Værlandet bedehuskapell** står på Leiteneset i Værlandet i Askvoll kommune i Vestland, og er eit kapell frå 1960. 

Kapellet er teikna av arkitekt Torgeir Alvsaker og vart til stor del sett opp ved dugnadsinnsats frå bygdefolket. 
Det er bygd i gul teglstein.

Altartavla frå 1959 viser Peter i stormen på Genesaretsjøen og er måla av Wilhelm Bjørknes. 
Værlandet fekk eigen gravplass i 1938. 
Gravplassen ligg sør på Værøyna, eit stykke unna kapellet.

Kapellet høyrde fram til 2006 til Vilnes sokn, men då vart sokna i Askvoll ihopslegne til eitt, og no høyrer Værlandet til Askvoll sokn. Fram til utfasinga av prestegjeld frå 2004 låg ho i Askvoll prestegjeld.

I 2014 vedtok soknet å klegge ned kapellet.

## Kjelder
* Red: Alf Henry Rasmussen &ndash; «Værlandet bedehuskapell» på s. 334 i *Våre kirker : norsk kirkeleksikon*. Vanebo Forlag, Kirkenær 1993. ISBN 82-7527-022-7 

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Askvoll sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Kart som viser soknegrenser og kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
* Oversyn over gravminne i Askvoll kommune på nettstaden disnorge.no
*  
*
Berislav Grgić

**Berislav Grgić** () er katolsk biskop i Tromsø stift. 

Utnemninga vart offentleggjort den 18. desember 2008 og vigslinga fann stad 28. mars 2009. 

Berislav Grgić studerte ved den teologiske høgskolen i Vrhbosna, og vart vigsla til prest i 1986 i Banja Luka. Sidan studerte han til lisensiatsgrad i spiritualitet ved det pavelege universitet Gregoriana i Roma 1988-1991. 

Han underviste ved guteseminaret i Zadar i Kroatia 1991-1992, og arbeidde for dei katolske hjelpeorganisasjonane *Caritas Banja Luka* og *Caritas Zabreb* frå 1992 til april 1995. Sidan var han sokneprest i Budžak til han flykta frå krigshandlingane den 20. august 1995. 

Han kom til Oslo 1996 og vart sjelesørjar i Oslo katolske bispedømme, og frå 2000 var han skoleprest ved St. Sunniva skole og kapellan tilknytt St. Olav domkirke. Frå 2007 til 2008 arbeidde han i erkebispedømmet München og Freising.

## Kjelder
* Biografi på katolsk.no
C. G. Conn

**C.G. Conn Ltd.**, òg kalla **Conn Instruments** eller berre **Conn**, var ein USA-amerikansk produsent av musikkinstrument, særleg messingblåseinstrument. Selskapet blei skipa av **Charles Gerard Conn**.

Selskapet vart kjøpt opp av Steinway Musical Instruments i 2000 og vart i 2003 skilt ut i selskapet Conn-Selmer.

## Galleri

Conn6M2.JPG|Conn 6M «Lady Face» alt-saksofon
ConnPanAmAltoSax.JPG|A Conn 'Pan American' altsaksofon frå kring 1948.
Johnny Hodges and Al Sears, Aquarium, New York, ca. Nov. 1946 (William P. Gottlieb 04191).jpg|Johnny Hodges som speler ein Conn 6M altsax i 1946.
Portrait_of_Charlie_Parker_in_1947.jpg|Charlie Parker som speler ein Conn 6M alto altsaksofon i 1947.



File:CGConn-1.jpg|1911 Brochure Cover Illustration
File:CGConn-2.jpg|Tool department
File:CGConn-3.jpg|Automatic and turret lathe department
File:CGConn-4.jpg|Power Press
File:CGConn-5.jpg|Mouthpiece making department
File:CGConn-6.jpg|Valve making department
File:CGConn-7.jpg|Bell and branch department
File:CGConn-9.jpg|Draw bench department
File:CGConn-10.jpg|Cornet and trumpet mounting department
File:CGConn-11.jpg|Crook making department
File:CGConn-12.jpg|Helicon bending department
File:CGConn-13.jpg|Bending department
File:CGConn-14.jpg|Trombone department
File:CGConn-15.jpg|Brass instrument repair department
File:CGConn-16.jpg|Lead filling and forge department
File:CGConn-17.jpg|Saxophone department
File:CGConn-18.jpg|Buffing department
File:CGConn-19.jpg|Strapping department
File:CGConn-20.jpg|Plating department
File:CGConn-21.jpg|Engraving and burnishing department
File:CGConn-22.jpg|Brass instrument assembling department
File:CGConn-23.jpg|Brass foundry
File:CGConn-24.jpg|Electric power room
File:CGConn-27.jpg|Wood working machine department
File:CGConn-28.jpg|Wood bending department
File:CGConn-29.jpg|Case making department
File:CGConn-30.jpg|String instrument department
File:CGConn-31.jpg|Flute and Piccolo makers and clarinet assembling department
File:CGConn-32.jpg|Clarinet makers department
File:CGConn-33.jpg|Reed instrument body making department
File:CGConn-34.jpg|Drum making department
File:CGConn-35.jpg|Reed instrument testing department
File:CGConn-36.jpg|Cornet and trumpet testing department
File:CGConn-44.jpg|C.G.Conn's Private Office


## Kjelder


## Bakgrunnsstoff

* C.G. Conn
Vegtransport

**Vegtransport** er transport av personar og gods etter veg. Ein skil ofte mellom persontransport, som kan føregå til fots, med dyr, sykkel, drosje, bil, buss og liknande, og godstransport som kan femna om lokaltransport, til dømes med varebilar, og langtransport, som gjerne føregår med lastebil.

## Soge
Transport på land føregjekk opphavleg til fots eller med ride- eller kløvdyr langs stiar og tråkk. Ein kunne etterkvart gjera vad, myrer, pass og liknande meir farbare ved å fjerna tre og steinar, byggja opp grunnen, laga kavlevegar og liknande. Nokre stader blei stiane bygde ut til lange og omfattande nettverk, som Natchez Trace i Nord-Amerika. Utvikling av køyretøy med hjul, som vogner og kjerrer, gjorde det fleire stader ønskeleg med betre underlag i og ved mange oldtidsbyar. Dei første steinlagde vegane blei truleg bygde i Ur rundt 4000 f.Kr., medan Indusdalkulturen bygde vegar med mursteindekke på om lag same tid. Frå 2000-talet f.Kr. var steinlagte vegar vanleg i Midtausten og Hellas.

På 400-talet f.Kr. bygde Persarriket kongevegen, ein veg på over 300 mil som dramatisk korta ned reisetid or sendebod mellom aust og vest. Vegen hadde karavanserai, eller trygge herberge der reisande kunne kvila. Frå same tidsrommet bygde romarane eit omfattande nettverk av vegar som letta transport av troppar, embetsmenn, sivile, meldingar og gods gjennom riket. Vegane hadde ulik storleik, men var gjerne utgravne og drenerte med knust stein som underlag og ofte steinlagte på toppen. Hestekøyretøya kunne koma raskt fram, men måtte ha fjøring for å redusera støt frå steinskøytane.

Under kalifatet på 700-talet blei vegar i Bagdad dekte med tjøre, ein tidleg forløpar for asfaltering. I mellomalderen kunne lokalsamfunn stå for vegbygging, slik det til dømes er bestemt i Magnus Lagabøtes landslov. I renessansen blei det bygd mange nye vegar og bruar i Europa, ofte etter romersk mal. I Noreg blei den første landevegen for vogntransport bygd frå 1625 til 1630 mellom Kongsberg sølvverk og Hokksund. Viktige vegar til bruk for kongens forlk blei kalla kongevegar. Vegarbeid blei leia av offentlege offiserar.

På 1700-talet blei det bygd mange bomvegar med forbetra teknikkar utvikla av folk som John Metcalf, som forbetra drenering, Pierre-Marie-Jérôme Trésaguet, som brukte fleire gruslag som fundament,  Thomas Telford, som bygde opp vegar med grøfter på sidene, og John Loudon McAdam, som utvikla makadamisering til stabilt vegdekke. Først på 1900, med innføringa av bilar, utvikla ein moderne asfaltdekke. Frå 1920-talet blei det fleire stader laga motorvegar spesielt for rask forflytting med bilar.

I takt med utviklinga av vegbygging og køyretøy blei det også laga fleire trafikkreglar for vegbruk.

## Sjå òg
* Jarnbane
* Skipsfart
* Luftfart

## Kjelder

*Nordahl, Rasmus S: «vei» (15. februar 2009), *Store norske leksikon*. Henta 6. november 2014.


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:History of road transport|History of road transport]]» frå ,  den 6. november 2014.*
Freddy de Ruiter

**Freddy de Ruiter** () er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet. Han vart vald inn på Stortinget frå Aust-Agder i 2005. Før det var han vararepresentant i periodane 1993–1997 og 1997–2001.

Freddy de Ruiter er utdanna cand.mag. frå Universitetet i Oslo og i Bergen med mellomfag i historie og statsvitskap. Han arbeidde som lærar/adjunkt 1998–2005. Han har òg tidlegare arbeidd som fylkessekretær i Aust-Agder AUF (1993–96 og 1997–98). Han var medlem av Arendal bystyre frå 1991 til 1995 og Aust-Agder fylkesting i alle periodar frå 1995 til 2007. De Ruiter var medlem av sentralstyret i AUF frå 1996 til 1998 og var leiar av Arendal Ap frå 2004 til 2005. På Stortinget er han medlem av Kyrkje-, utdannings- og forskingskomiteen.

## Bakgrunnsstoff
* Biografi på Stortinget.no
Torbjørn Andersen

:*Sjå òg [[Torbjørn Anderssen]].*

**Torbjørn Andersen** () er ein norsk FrP-politikar. Han vart innvald på Stortinget frå Aust-Agder i 1997 og sat i tre periodar.

Andersen er utdanna tømrar og har i tillegg ein eksamen i økonomi, leiing og marknadsføring frå Folkeuniversitetet. Han var medlem av Froland kommunestyre frå 1991 til 1999. I siste perioden på Stortinget var han medlem av Energi- og miljøkomiteen, og frå 1997 til 2005 var han medlem av Kommunalkomiteen.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Biografi hjå Framstegspartiet
Inger Løite

**Inger Haldis Løite** () er ein norsk arbeidarpartipolitikar. Ho vart innvald på Stortinget frå Aust-Agder i 2005. Ho kjem frå kommunen Gjerstad, lengst aust i Aust-Agder. Løite var medlem av Gjerstad kommunestyre i 1999-2003 og 2003-2007. Ho er ordførar frå 2015, sist attvald i 2019.

Løite har jobba størsteparten av det yrkesaktive livet sitt som kundehandsamar i Telenor, og har mellom anna vore hovudtillitsvald ved Opplysningen 180. På Stortinget var ho medlem av Kommunal- og forvaltingskomiteen og Valkomiteen.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
Tenn lys

**«Tenn lys»** er ein adventsong skriven av presten Eyvind Skeie i 1988. Songen vert sungen til ein melodi av Sigvald Tveit. Songen vart opphavleg skriven til NRK sitt barne-TV-program «Portveien 2», som gjekk i adventa 1988. 

Bokmålsversjonen står som nr 2 i *[[Salmer 1997]]*. Eyvind Skeie omsette sjølv songen til nynorsk i 2008.

Songen er bygd opp slik at det første verset vert sunge første søndag i advent, når det første lyset i adventskransen vert tent, det første og andre verset andre søndag i advent, når to lys vert tende o.s.v. Det første lyset vert tent for jorda, det andre for kjærleik og tru, det tredje «for alle som må slåst for rettferd og for fridom», det fjerde «for himmelkongen».

## Kjelder
* Bloggen til Eyvind Skeie
* Nynorsk tekst
Linseforma galakse

**Linseforma galaksar** er galaksar som liknar på linser når dei blir sedde frå sida. Linseforma galaksar er ei slags mellomform mellom dei meir vanlege elliptiske galaksane og spiralgalaksane. Dei er klassifiserte som S0, noko som indikerer at dei har ei flatare form for spiralar, men ingen spiralarmar. Linseforma galaksar har både sentralbolning og omgjev seg med skiver av stjerner. Skivene inneheld monalege mengder med støv i visse tilfelle.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* *Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «lenticular galaxy» s.225 i *Phillip's Astronomy Encyclopedia* utgjeven i [[2002]].*
Høyr kor englar syng frå sky

**«Høyr kor englar syng i kor»** er ei omsetjing av den engelske julesongen «Hark! The Herald Angels Sing», opphavleg skriven av Charles Wesley og trykt i *[[Hymns and Sacred Poems]]* i 1739. Salmen vart omsett til nynorsk av Kjetil Frøysa i 1978. Salmen er teken med i *[[Norsk Salmebok]]* på nr 50. Ei eldre omsetjing til bokmål heiter «Hør den englesang så skjønn».

Førstelina lydde opphavleg «Hark! how all the welkin rings / Glory to the King of Kings». Dagens versjon er resultatet av fleire endringar, hovudsakleg ved George Whitefield, som Wesley samarbeidde med. 

Den mest kjende melodien byggjer på ein korsats komponert av Felix Mendelssohn i 1840, ein del av kantaten  *[[Festgesang zur Säcularfeier der Buchdruckerkunst]]*, som vart komponert til feiringa av Johann Gutenberg og oppfinninga av boktrykkarkunsten. Tonen er omarbeidd av den engelske songaren William H. Cummings i 1856.

Det finst også eit arrangement av «See, the Conqu'ring hero comes» frå *[[Judas Maccabaeus]]* av Händel. Dette blir tradisjonelt blitt framført ved *[[Nine Lessons and Carols]]* i St Patrick's Cathedral i Dublin, som blir overført på RTÉ Radio 1 julaftan. Organisten W.H. Jude komponerte under viktoriatida også ein melodi til songen.

## Kjelder

*«Hark! The Herald Angels Sing» på Engelsk Wikipedia 21.12.2008
**Norsk Salmebok* 

## Bakgrunnsstoff
Den lokale gruppa

**Den lokale gruppa** er ein liten galaksehop med meir enn 54 galaksar, som Mjølkevegen høyrer til. Dei fleste av galaksane er dverggalaksar. Tyngdepunktet i hopen ligg ein stad mellom Mjølkevegen og Andromedagalaksen. Den lokale gruppa dekkjer ein diameter på 10 millionar lysår og er fordelt binært (som ein manual). Galaksane i hopen er bundne saman av gravitasjon, slik at dei i motsetning til andre, meir fjerne galaksar, ikkje er på veg vekk ifrå kvarandre.  
Sjølve gruppa er ein del av den større Jomfru-superhopen.

Dei to mest massive medlemmane i gruppa er Mjølkevegen og Andromedagalaksen. Desse to spiralgalaksane har kvar sine system av satellittgalaksar. Triangelgalaksen, er den tredje største og einaste ustripete spiralgalaksen i den lokale gruppa. Det er usikkert om denne følgjer Andromedagalaksen eller ikkje. Dei magellanske skyene ligg òg i gruppa.

### Kart

Fil:Local_Group.svg|frame|center|Den lokale gruppa (klikkbart kart)

circle 167 27 20 Sextans B
circle 120 36 23 Sextans A
circle 318 239 20 Mjølkevegen
circle 289 197 16 Leo I dverggalakse
circle 334 201 15 Canes dverggalakse
rect 303 185 318 215 Leo II dverggalakse
circle 357 289 28 NGC 6822
circle 288 323 24 Phoenix dverggalakse
circle 248 391 35 Tucana dverggalakse
circle 363 416 20 Wolf-Lundmark-Melotte
circle 363 383 17 Cetus dverggalakse
circle 369 346 11 IC 1613
rect 381 335 393 357 SagDIG
rect 393 335 406 356 Aquarius dverggalakse
circle 417 304 17 Triangulum-galaksen
circle 417 254 15 NGC 185
rect 432 237 447 260 NGC 147
circle 461 229 17 IC 10
poly 440 282 455 260 511 259 493 285 Andromedagalaksen
poly 450 264 434 265 431 280 442 280 M110
circle 295 110 20 Leo A
circle 84 128 20 NGC 3109
circle 109 149 14 Antlia dverggalakse
circle 412 332 12 LGS 3
circle 460 361 21 Pegasus dverggalakse
circle 394 272 14 Andromeda II
rect 427 279 438 294 Andromeda III
rect 438 282 450 294 Andromeda I

desc bottom-left


## Sjå òg
* Galaksehop

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Local Group|Local Group]]» frå ,  den 23. mai 2016.*  
* *Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «Local Group» s.232 i *Phillip's Astronomy Encyclopedia* utgjeven i [[2002]].*
 

## Bakgrunnsstoff

* The Local Group of Galaxies, SEDS Messier
Gorm Kjernli

**Gorm Lybeck Kjernli** () er ein norsk arbeidarpartipolitikar frå Kråkstad i Akershus. Han var vararepresentant til Stortinget frå Akershus i perioden 2005–2009. Frå februar 2008 var han fast møtande representant etter at Anniken Huitfeldt vart statsråd. Han har vore medlem av Kyrkje-, utdannings- og forskingskomiteen. Ved stortingsvalet 2009 vart han vald inn som fast representant for perioden 2009-2013. 

Kjernli sat i Ski kommunestyre 2003–08, og hadde permisjon da han møtte fast på Stortinget. Han studerer statsvitskap ved Universitetet i Oslo.

## Bakgrunnsstoff
* Biografi på Stortinget.no
Tor-Arne Strøm

**Tor-Arne Strøm** () er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet.  Tor Arne Strøm vart fødd i Rana, der han no er busett. Han var innvald på Stortinget for Nordland i 2001.

Strøm sat i formannskapet i Rana kommunestyre 1996&ndash;2000, og var varaordførar i Rana 2000&ndash;2001.
 
## Stortingets presidentskap

* 2005&ndash;2009 - varasekretær i Lagtinget.

## Stortingskomiteer

* 2001&ndash;2005 - medlem av Samferdselskomitéen.
* 2001&ndash;2005 varamedlem av Valkomitéen.
* 2005&ndash;2009 - medlem av Transport- og kommunikasjonskomiteen
## Bakgrunnsstoff

* Stortinget.no - Biografi
Juletrefot

Ein **juletrefot** er ei innretning som held eit juletre ståande. Ein slik haldar kan vera laga av tre, metall eller plast. Juletrefoten skal halda treet stødig, samstundes som han skal vera liten nok til at ein kan gå rundt treet. Han kan også innehalda vatn som treet kan suga opp.

Juletrefoten er blitt tillagd kristen symbolikk ved det at han opphavleg gjerne var laga av to krosslagde plankebitar.

Juletreføter for kunstige tre treng ikkje innehalda vatn, men kan ha andre roller. Føter for aluminiumsjuletre kan til dømes vera farga, gjennomskinnelege hjul som ved gjennomlysing kasta fargar på metallgreinene til treet. Nokre gonger kunne denne også rotera og slik endra fargane.

## Utformingar

Dornbirn-Christmas tree stands-02ASD.jpg|Smidd juletrefot med tre føter.
Christmas tree stand from Vienna.jpg|Juletrefot av metall med tre føter.
ChristmasTreeStand1919.PNG|Amerikansk juletrefot frå 1919 med reservoar for vatn.
Christibaumstaender.jpg|Krukkeforma juletrefot
Weihnachtsbaumständer.jpg|Rund juletrefot av plast
Christkind.jpg|Dekorativ juletrefot som framstiller Jesusbarnet, Christkind.


## Kjelder
Alexandre Dumas

**Alexandre Dumas** kan vera:
* Thomas Alexandre Dumas (1762&ndash;1806, fransk general)
* Alexandre Dumas den eldre (1802&ndash;1870, fransk forfattar, kjent for mellom anna Dei tre musketerane)
* Alexandre Dumas den yngre (1824&ndash;1895, fransk forfattar, kjent for mellom anna Kameliadamen)
* metrostasjonen Alexandre Dumas i Paris
Metrostasjonen Victor Hugo

**Victor Hugo** er ein stasjon på linje 2 på metroen i Paris. Han er kalla opp etter forfattaren Victor Hugo. Når stasjonen blei bygd i 1900 blei han plassert i ein skarp sving mellom Avenue Victor Hugo og Avenue Bugeaud. Når det kom nye vogner i 1931 gjorde denne svingen at det ikkje blei trygt for passasjerane å gå av og på. Dermed måtte ein flytte stasjonen litt nærmare metrostasjonen Charles de Gaulle - Étoile der skinnegangen retta seg ut.
Metrostasjonen Charles de Gaulle - Étoile

**Charles de Gaulle - Étoile** er ein stasjon på både metroen i Paris og på forstadsbanen RER, linje A, gjennom Paris. 

Stasjonen ligg på grensa mellom arrondissementa VIIIe og XVIIe. I byrjinga var han kalla Étoile etter Place de l’Étoile. No er stasjonen namnsett etter både Place de l’Étoile og tidlegare president Charles de Gaulle, ettersom Place de l’Étoile fekk namnet Place Charles-de-Gaulle stutt tid etter at de Gaulle døydde. 

Plattformene er bygd under Place Charles-de-Gaulle (Place de l'Étoile), som ligg der Avenue des Champs-Élysées og fleire andre avenyar møtast og Triumfbogen står. Metrostasjonen opna i 1900, RER-stasjonen, som ligg 30 meter under metroen, opna i 1970.

Metrostasjonen har trafikk frå linje 1, linje 2 og linje 6.
Metrostasjonen Alexandre Dumas

**Alexandre Dumas** er ein stasjon på metroen i Paris. Han blei omdøpt frå Rue de Bagnolet til det nåverande namnet som er etter forfattaren Alexandre Dumas den eldre i 1970.

Metrolinje 2 i Paris stoppar på denne stasjonen.
Metrostasjonen Porte Dauphine

**Porte Dauphine** er ein stasjon på metroen i Paris, og er endestasjon på linje 2.

Stasjonen opna 13. desember 1900. På det tidspunktet hadde linjenetet for linje 2 ikkje kome lenger enn til Charles de Gaulle - Étoile.

Inngangspartiet er formgitt av Hector Guimard (1867&ndash;1942), som hadde fått i oppdrag av 
*Compagnie de Métropolitain de Paris* (CMP) i 1899 å formgi inngangspartia for alle stasjonane på metronettet. Av desse er Porte Dauphine éin av berre to som framleis eksisterer (den andre er ved Abbesses).
1277 Dolores

**1277 Dolores** er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 18. april 1933 av Grigorij Neujmin ifrå Krim-observatoriet i Simejiz.

## Kjelder
* *[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=1277 1277 Dolores - baneparametrar hjå] [http://ssd.jpl.nasa.gov/ JPL Solar System Dynamics]*
* *Oppdagarar og oppdagingsplassar i [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_asteroids/1001–2000 Engelsk Wikipedia sine asteroidelister]. Listene baserer seg på [http://www.cfa.harvard.edu/iau/lists/NumberedMPs.html Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»]*
Iron & Wine

**Iron & Wine** er artistnamnet til musikaren og låtskrivaren **Sam Beam** (). Han har gjeve ut to studioalbum og fleire EP-ar, blant anna saman med gruppa Calexico. Coveret hans av The Postal Service si låt «Such Great Heights» vart utgjeve på soundtracket til filmen *[[Filmen Garden State|Garden State]]*. Det første albumet hans, *[[The Creek Drank the Cradle]]*, kom ut i 2002. Musikken på albumet har blitt samanlikna med musikken til artistar som Nick Drake, Simon and Garfunkel, Elliott Smith og John Fahey.

## Diskografi

### Album
* *The Creek Drank the Cradle* (Sub Pop, 2002)
* *Our Endless Numbered Days* (Sub Pop, 2004)
* *Iron & Wine Live Bonnaroo* (2005)
* *The Shepherd's Dog* (Sub Pop, 2007)

### EP-ar og singlar
* *Sub Pop Singles Club* (Single, 2002)
* *Iron & Wine Tour EP* (EP, 2002)
* *The Sea & The Rhythm* (EP på Sub Pop, 2003)
* *Iron & Wine iTunes Exclusive EP* (EP, 2004)
* *Passing Afternoon* (Single, 2004)
* *Woman King* (EP på Sub Pop, 2005)
* *In the Reins* (EP på Overcoat Recordings, 2005)
* *Call Your Boys b/w Dearest Forsaken* (EP)

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Iron & Wine|Iron & Wine]]» frå , den 22. desember 2008.* 
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Iron & Wine|Iron & Wine]]» frå , den 22. desember 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* Fanside
* Iron & Wine på MySpace
* Iron & Wine på last.fm.
Metrostasjonen Châtelet

**Châtelet-Les Halles** er ein stasjon på metroen i Paris og på forstadsbanen RER. Stasjonen er den største underjordiske stasjonen i Europa, med korrespondanse mellom tre av dei fem RER-linjene samt fem av dei seksten metrolinjene.

Metrolinje 1, 4, 7, 11 og 14 stoppar på stasjonen. RER-linje A, B og D stoppar også her.
Slaget ved Velletri i 1744

**Slaget ved Velletri** fann stad 12. august 1744 under den austerrikske arvefølgjekrigen mellom Austerrike og ein allianse mellom Spania og Kongedømet Napoli. Etter å ha erobra Velletri eit åtak om natta og teke til fange det meste av følgjet til Karl III av Spania, møtte den austerrikske armeen den spanske armeen til Karl utanfor byen. 

Austerrikarane vart raskt støytt tilbake av spanjolane og trekte seg nordover til Roma med Karl i hælane. 

Akt 3 av operaen *[[La forza del destino]]* av Giuseppe Verdi er sett til slaget ved Velletri.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battle of Velletri (1744)|Battle of Velletri (1744)]]» frå ,  den 22. desember 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***
Magne Myrmo

**Magne Gunnbjørn Myrmo** () var ein norsk langrennar frå Rennebu i Sør-Trøndelag. Frå slutten av 1960-talet og i over eit tiår var han mellom dei beste norske langrennarane.

## Fremste prestasjonane
Myrmo er kjend som «den siste verdsmeister på treski». Under VM på ski 1974 i Falun tok han gull på 15 km, eit knapt sekund framom Gerhard Grimmer, som gjekk på nye glasfiberski. Under OL i 1972 vann han sølvmedaljen på 50-kilometeren etter Pål Tyldum. Bronsemedalje frå VM-stafetten 1974.

Han vart norgesmeister to gongar (1971 og 1972), vann fem NM-sølv og åtte NM-bronser.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn
* 1967: Nr 13 på femmila i Holmenkollen.
* 1968: Nr 6 på tremila i Svenska skidspelen i Falun.
* 1969: Vinnar av tremila i Svenska skidspelen i Falun. Tredjeplass på femmila i Holmenkollen.
* 1970: Vinnar av 15-kilometeren i Holmenkollen. Nr sju på tremila under VM i Štrbské pleso.
* 1971: Nr 5 på femmila i Holmenkollen.
* 1972: Sølvmedalje på femmila under OL i Sapporo. Vinnar av 15-kilometeren i Holmenkollen.
* 1973: Nr tre i begge renna (15 km og 50 km) i Lahti.
* 1974: Verdsmeister på 15 km i Falun, og vinnar av femmila i Holmenkollen.
* 1975: Tredjeplass på femmila i Holmenkollen.
* 1976: Tredjeplass på 15 km i Holmenkollen.
* 1977: Nr 6 på femmila i Holmenkollen.
* 1978: Vinnar av tremila i Svenska skidspelen i Falun. Andreplass på femmila i Holmenkollen.
* 1979: Nr 11 på femmila i Holmenkollen.

I verdsmeisterskapen i 1974 gjekk han startetappen på det norske stafettlaget, som vann bronsemedaljane.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 1966: Nr 8 på femmila på Rena
*Ski-NM 1967: Nr 5 på tremila på Skorovatn
*Ski-NM 1968: Nr 6 på femmila på Hønefoss
*Ski-NM 1969: Nr 6 på femmila i Alvdal
*Ski-NM 1970: Nr 6 på femmila i Meldal
*Ski-NM 1971: Gullmedalje på femmila på Fåberg
*Ski-NM 1972: Gull på 15 km og sølv på femmila i Tydal
*Ski-NM 1973: Sølv på 30 km, Fåberg og bronse både på 15 km og 50 km, Lillehammer
*Ski-NM 1974: Bronsemedalje både på tremila i Selbu og på femmila i Sørreisa
*Ski-NM 1975: Sølv på femmila i Flatebygd og bronse på tremila i Heddal
*Ski-NM 1976: Sølvmedalje på 15 km i Surnadal
*Ski-NM 1977: Bronsemedalje på 15 km på Vang
*Ski-NM 1978: Sølv på 50 km, bronse både på 15 km og 30 km, alle renna på Konnerud 

Magne Myrmo vart tildelt Holmenkollmedaljen i 1972.

Myrmo vart i 1974 kåra til «Årets idrettsnamn» og fekk Sportsjournalistenes statuett.

## Kjelder

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
Karl Emmanuel III av Sardinia

**Karl Emmanuel III** (italiensk Carlo Emanuele III) () var hertug av Savoie og konge av Sardinia frå 1730 til han døydde.

Han vart fødd i Torino som son av Viktor Amadeus II av Sardinia og den første kona hans Anne Marie av Orléans. Foreldra hennar var Filip I av Orléans og den første kona hans Henrietta Anne, yngste dottera til Karl I av England og Henrietta Maria av Frankrike.

Han steig opp på trona i 1730 då far hans la ned regjeringa. Far hans gjorde i 1731 eit forsøk på å ta trona tilbake, men då fengsla Karl Emmanuel han og heldt han fanga til han døydde i i 1732. Under den polske arvefølgjekrigen kommanderte Karl Emmanuel ein samla fransk-sardinsk tropp i Italia. I 1734 slo han austerrikarane ved Parma og Guastalla, samt erobra Milano. I freden i Wien 1735 fekk han Novara og Tortona. I den austerrikske arvefølgjekrigen (1740-1748) deltok han først på Frankrike si side ,men frå 1743 på Austerrike si side. Med Aix-la-Chapelle-traktaten etter krigen, fekk han tilbake eit område av Lombardia. For landet sitt medverka han til ei indre utvikling og bygde mellom anna kanalar og gav ut ei revidert lovsamlinga kalla *Corpus carolinum*.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Karl Emanuel III|Karl Emanuel III]]» frå , den 22. desember 2008.*
Fenylalanin

**Fenylalanin** (forkorta **Phe** og **F**) er ei essensiell aminosyre.

Fenylalanin finn ein naturleg i mjølka til pattedyr, men vert òg produsert kunstig for å verte nytta i mat og drikke.

Fenylalanin kjem i to utgåver; L-fenylalanin som vert nytta av kroppen som byggjekloss til mange protein, og kan omdannast til tyrosin og vidare til L-dopa, norepinefrin og epinefrin (adrenalin). D-fenylalanin er stereoisomeren til L-fenylalanin og er den kunstige. D-fenylalanin inngår ikkje i proteinsyntesen og nøyaktig kva for biologisk rolle ho eventuelt har er uvisst. Kodona for L-fenylalanin er UUU og UUC. 

Manglande evne til å bryte ned fenylalanin i kroppen blir kalla fenylketonuri.