open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
OGAE

**OGAE** (**Organisation Générale des Amateurs de l'Eurovision**) er eit av dei to store internasjonale fanklubbnettverka til Eurovision Song Contest. Det har underavdelingar i 37 europeiske land.

OGAE starta i 1984 i Finland, lenge etter den fyrste utgåva av Eurovision Song Contest i 1956. Alle land som deltek eller har delteke i Eurovision Song Contest kan ha sin eigen OGAE. Land som ikkje har delteke i Eurovision Song Contest er samla under OGAE Rest of the World, som vart starta i 2004.

Kvart år arrangerer organisasjonen fire tevlingar, OGAE Song Contest, OGAE Second Chance Contest, OGAE Video Contest og OGAE Homecomposed Song Contest.

Formålet er å spreie nasjonal populærmusikk over heile verda og å utøve samarbeid over OGAE-nettverka, samarbeid mellom Eurovision Song Contest fans, promotering av Eurovision Song Contest og skape gode relasjonar med nasjonale kringkastingsselskap. 

## Sjå òg
*OGAE Norway
*OGAE Sverige

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:OGAE|OGAE]]» frå ,  den 28. oktober 2011.*
Atle Sommerfeldt

**Atle Sommerfeldt** () er ein norsk teolog. Han var biskop i Borg bispedømme 2012-2022.

Atle Sommerfeldt voks opp i Asker, avla teologisk embetseksamen i 1980 og tok praktisk-teologisk seminar ved Menighetsfakultetet i 1981. Han arbeidde som prest i Oslo bispedømme i tida 1982–1984, var assisterande generalsekretær i Botswana Christian Council frå 1989 til 1993 og generalsekretær i Mellomkyrkjeleg råd for Den norske kyrkja frå 1993 til 1994. Frå 1994 til 2011 har han vore generalsekretær i Kirkens Nødhjelp. Han vart utnemnd til biskop i Borg i kyrkjeleg statsråd 14. oktober 2011, og var den siste biskopen som vart utnemnd av Kongen i statsråd.

Atle Sommerfeldt er gift med Marianne Uri Øverland. Paret har ei dotter som dei adopterte i Botswana.

## Kjelder
Bad as Me

***Bad as Me*** er det 17. studioalbumet til Tom Waits, gjeven ut 21. oktober 2011 på ANTI- Records. Innspelinga av albumet starta i februar 2011 og vart offisielt annonsert den 23. august på den offisielle nettsida til Tom Waits.. Same dagen vart tittelsporet «Bad as Me» gjeven ut som den første singelen frå albumet på iTunes.

Albumet var det første Waits-albumet med berre nye songar på sju år, sidan *[[Real Gone]]* (2004). *Bad as Me* fekk særs god kritikk då det kom ut.

*Bad as Me* vart godt teken imot av kritikarane. På Metacritic, som gjev ei normalisert rating i ein skala som går til 100 av meldingar frå viktige kritikarar, fekk albumet ein rating på 89 av 100, basert på 28 meldingar. 

## Innhald

;Bonusspor på Deluxe-utgåve og førehandsbestilling

## Medverkande
*Tom Waits – vokal (spor 1–13), gitar (1–4, 6, 7, 9–11, 13) piano (1, 6, 8, 9), perkusjon (1, 4, 5, 12), banjo (1), tablas (2), pumpeorgel (11)
*Marc Ribot – gitar (1–8, 10–12)
*Clint Maedgen – saksofon (1, 3, 4, 8, 10, 12, 13)
*Casey Waits – trommer (1, 2, 4, 5, 7, 8, 10, 12)
* David Hidalgo – gitar (3, 4, 6, 7, 12), fiolin (6), perkusjon (7), trekkspel, bass, korvokal (13)
*Ben Jaffe – trombone (1, 3, 4), bassklarinett (1), tuba (12, 13)
*Charlie Musselwhite – munnspel (1, 2, 8, 10, 12)
*Patrick Warren – klaverinstrument (3–5, 10, 13)
*James Whiton – bass (3, 5–7, 11)
*Keith Richards – gitar (1, 10–12), vokal (11)
*Augie Meyers – vox orgel (2), piano (3), trekkspel (6)
*Gino Robair – perkusjon (3, 5, 10), vibrafon (6)
*Larry Taylor – gitar (1, 2), bass (1, 4)
*Chris Grady – trompet (3, 12, 13)
*Flea – bass (2, 12)
*Will Bernard – gitar (6, 12)
*Dawn Harms – fiolin (5)
*Marcus Shelby – bass (9)
*Les Claypool – bass (10)
*Zack Sumner – bass (13)

;Medverkande
*Kathleen Brennan – produsent
*Tom Waits – produsent

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bad as Me|Bad as Me]]» frå ,  den 28. oktober 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Alonzo Church

**Alonzo Church** () var ein amerikansk matematikar og logikar.

Han var professor i matematikk ved Princeton-universitetet frå 1929 til 1967, og frå 1967 var han professor i matematikk og filosofi ved University of California i Los Angeles. Han var ein av grunnleggjarane og utgjevarane av *[[Journal of Symbolic Logic]]*, det mest framståande tidsskriftet for moderne logikk. Arbeida til Church var viktigast innan matematisk logikk, rekursjonsteori og teoretisk informasjonsvitskap. 

Testen til Church er at alle effektivt funksjonar som kan utreknast er rekursive. Testen er allment akseptert og har vore viktig for forståinga av moderne logikk, men tesen kan ikkje bevisast. Om han er falsk, kan han derimot forkastast. 

Innan språkfilosofien har Church gjennom fleire arbeid utvikla ein innflytnadsrik meiningsteoretisk logikk som følgjer på ansatsar hos Gottlob Frege.

## Kjelder
* Alonzo Church. (2011-10-28) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Alonzo_Church.
Alternerande rekkje

Ei **alternerande rekkje** er ei rekkje der annakvart ledd har har positivt og negativt forteikn. Ei slik rekkje har forma: 

:\sum_{n=0}^\infty (-1)^n\,a_n,

med *a<sub>n</sub>* ≥ 0 (eller *a<sub>n</sub>* ≤ 0) for all&nbsp;*n*. Som for alle rekkjer, vil ei alternerande rekkje konvergere viss og berre viss den tilknytte rekkja av partielle summar konvergerer.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alternating series|Alternating series]]» frå ,  den 28. oktober 2011.*
Analytisk funksjon

Ein **analytisk funksjon** er ein matematisk funksjon, som i eit kvart punkt i domenet sitt kan skildrast lokalt som ei konvergerande potensrekkje. Funksjonen *f(x)* er analytisk i *p* dersom han kan uttrykkjast som ei konvergerande potensrekkje i eit intervall som omgjev *x = p*. Dersom *f(x)* er analytisk i eit kvart punkt i domenet sitt, kallar vi han berre ein **analytisk funksjon** eller ein **C<sup>ω</sup>-glatt funksjon**. Det er omsynssmessig å dele inn i **reelle analytiske funksjonar** og **komplekse analytiske funksjonar**. Innan kompleks analyse er *[[holomorf]]* og *analytisk* ekvivalente eigenskapar. Ein heil funksjon er ein holomorf funksjon som er definert for heile det komplekse planet.

## Eigenskapar til analytiske funksjonar

* Kvar og ein sum, produkt og funksjonssammensetning av analytiske funksjonar er analytiske.
* Den inverse av ein analytisk funksjon som aldri har verdien null er analytisk. Det er òg den inverse av ein speglvend analytisk funksjon viss deriverte aldri har verdien null.
* Ein analytisk funksjon er alltid glatt.
* Eit polynom kan ikkje ha fleire null-løysingar enn polynomgrada. Eit liknande men svakare utsegn gjeld for analytiske funksjonar. Viss settet av null til ein analytisk funksjon *f* har eit akkumuleringspunkt innanfor området sitt, då må *f* òg vere null innanfor det tilknytte området til akkumuleringspunktet. Meir formelt kan dette framstellast i det følgjande: Viss *r**n* er ei rekkje, slik at *f*(*r**n*)&nbsp;=&nbsp;0 for alle *n* og denne rekkja konvergerer til eit punkt *r* i domenet *D*, så er *f* identisk med null i den tilknytte komponenten av *D* som inneheld *r*.

## Definisjonar

Formelt er ein funksjon ƒ *reell analytisk* i eit ope sett *D* på ei reell linje viss ein for alle *x*0 i *D* kan skrive

:
\begin{align}
f(x) & = \sum_{n=0}^\infty a_n \left( x-x_0 \right)^n \\
& = a_0 + a_1 (x-x_0) + a_2 (x-x_0)^2 + a_3 (x-x_0)^3 + \cdots
\end{align}


der koeffisientane *a*0, *a*1, ... er reelle tal og rekkjene konvergerer til ƒ(*x*) for *x* i området kring *x*0.

Alternativt er ein analytisk funksjon ein uendeleg differensierbar funksjon slik at Taylor-rekkja i punktet *x*0 i domenet sitt
:
T(x) = \sum_{n=0}^{\infin} \frac{f^{(n)}(x_0)}{n!} (x-x_0)^{n}

konvergerer til ƒ(*x*) for *x* i området kring *x*0. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Analytisk funksjon|Analytisk funksjon]]» frå , og «[[:en:Analytic function|Analytic function]]» frå  den 28. oktober 2011.*
Analytisk geometri

**Analytisk geometri** er den delen av geometrien der ein undersøker geometriske eigenskapar ved å nytte koordinatar, det vil sei talstorleikar som avgjer plasseringa til punkta i dei geometriske objekta ein undersøker. Slik kan til dømes eit punkt i eit plan gjevast ved to tal, koordinatane til punktet. Eit punkt i rommet kan gjevast med tre tal, osv. Vidare kan til dømes ei linje i eit plan tilordnast ei førstegradslikning ax + by + c = 0, medan ein sirkel kan tilordnast ei andregradslikning. 

Med dette tilbakeførast studiet av geometrisk eigenskapar ikkje berre til spørsmål innanfor aritmetikk og algebra, men òg til infinitesimalrekning og funksjonsteori. Dette synspunktet har etter kvart erobra mange av dei viktigaste bruksområda i matematikken som mekanikk, fysikk, astronomi og statistikk.

Som grunnleggjar av den analytiske geometri reknast René Descartes med *Discours de la méthode* (1637).

## Kjelder
* analytisk geometri. (2011-10-28) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/analytisk_geometri
Anders Nicolai Kiær

**Anders Nicolai Kiær** () var ein norsk statistikar. Han var direktør ved det statistiske Centralbyraa 1876–1913.

Kiær vart *[[cand. jur.]]* i 1860, og vart året etter tilsett ved Indredepartementet sitt statistiske kontor (tabellkontoret). Han vart sjefen til kontoret i 1867. Då det vart utskilt som eit eige institutt, det statistiske centralbyraa, vart han den første direktøren her, og sat i stillinga heilt til 1913.

Kiær var den første sjefen i det statistiske sentralbyrået, og under leiinga hans voks statistikken om Noreg til å omfatte alle sider av det økonomiske og sosiale livet i staten. I dette arbeidet samarbeidde han i mange år med Jacob Mohn.

Kiær var òg interessert i internasjonalt statistisk arbeid, og deltok på ei rekkje internasjonale statistikarmøte. På oppfordring av den internasjonale kongressen i Haag i 1869 skreiv han eit verk om internasjonal skipsfart. I 1885 deltok han i stiftinga av Institut international de Statistique, og tok initiativ til møtet mellom sjefane for dei skandinaviske landa sine statistiske byrå i 1889, som førte til eit omfattande samarbeid mellom desse.

I Noreg deltok han i skipinga av Den statsøkonomiske forening i 1883, og redigerte tidsskrifta til samskipnaden *[[Statsøkonomisk Tidsskrift]]* i ei årrekkje. Han deltok òg i skipinga av Foreningen til søndagens rette brug og av Christiania forening til fremme af sædelighed. Han skreiv ei rekkje verk med statistisk innhald, og bidrog med bindet om Smaalenenes amt i serien *[[Norges land og folk]]*.

## Verk
* *Dødeligheden i de første leveaar* (1872)
* *Statistique internationale. Navigation maritime* (1876–92)
* *Om seddelbanker* (1877)
* *International skibsfartsstatistik* (1887)
* *Smaalenenes amt* Bind 1 i serien: Norges land og folk (1885)
* *Livs- og dødstabeller for det norske folk* (1888)
* *Den representative undersøgelsesmetode* (1897)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anders Nicolai Kiær|Anders Nicolai Kiær]]» frå ,  den 28. oktober 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* *[[Salmonsens konversationsleksikon]]. Anden Udgave*, bind XIV, s. 29–30. København: J. H. Schultz, 1923.
* Fakta og fortolkning av statistikkens historie , SSB


## Bakgrunnsstoff

* Nekrolog  i *[[Nationaløkonomisk Tidsskrift]]* (1919)
André Weil

**André Weil** () var ein fransk matematikar. 

Han var professor ved Institute for Advanced Study i Princeton i USA frå 1958 til 1976 og professor emeritus der frå 1976 til 1998. Weil var ein av dei viktigaste matematikarar på 1900-talet med grunnleggjande bidrag innan fleire område av matematikken, særskild i talteori, algebraisk geometri og analyse. Han var den leiande matematikar bak pseudonymet Bourbaki, som representerer ei gruppe franske matematikarar og som har skrive det største eksisterande samleverket over matematikken.

## Kjelder
*André Weil. (2011-10-28) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/André_Weil
Kyrkjeleg statsråd

**Kyrkjeleg statsråd** var eit møte der Kongen i statsråd handsama saker som gjeld styringa av Den norske kyrkja. Kyrkjeleg statsråd var heimla i §16 og § 2 i grunnlova., før statskyrjeordninga vart avskaffa ved grunnlovsendring 21.05.2012.

Saker til kyrkjeleg statsråd vart som regel presenterte av kyrkjeministeren. Berre personar som er medlem av Den norske kyrkja kunne delta i kyrkjeleg statsråd. Sidan halvparten av regjeringsmedlemmene må vere til stades for at regjeringa skal vere vedtaksdyktig, måtte minst halvparten av regjeringsmedlemmene vere medlemmer av Den norske kyrkja for at regjeringa skulle kunne gjere vedtak i saker som gjeld styringa av kyrkja. 
 

## Kjelder
Andrej Andrejevitsj Markov

**Andrej Andrejevitsj Markov** () var ein russisk matematikar. 

Han var professor i St. Petersburg frå 1890 og medverka særleg til funksjonsteorien og sannsynsrekninga. Ved hjelp av Markov-prosessar kan ein løyse viktige klassar av sannsynsproblem. 

Markov var æresdoktor ved universitetet i Oslo ved Abel-jubileet i 1902.

## Kjelder
*
Andrej Kolmogorov

**Andrej Nikolajevitsj Kolmogorov** () var ein russisk matematikar som leverte viktige arbeid innanfor fleire område av matematikken. Han er særleg kjend for dei grunnleggande arbeida i tilknyting til sannsynsomgrepet. Han grunnla den aksiomatiske oppbygginga av sannsynsteorien basert på målteori.

## Kjelder
*
Angulær

**Angulær** er eit omgrep som tyder noko som dannar eller omfattar vinklar, til dømes angulær forstørring som tyder vinkelforstørring, og angulær avstand som tyder vinkelavstand.

## Kjelder
*
Antilogaritme

**Antilogaritmen** til eit tal er i matematikk det talet som har det gjevne talet til logaritme. Omgrepet vert særleg nytta i samband med rekning med logaritmetabellar, i det antilogaritme elles er det same som eksponentialfunksjonen.

## Kjelder
*
Antinomi i matematikk

**Antinomi** er i matematikk ei logisk sjølvmotseiing som kan oppstå under oppbygginga og formuleringa av den grunnleggande omgrepsdanninga i matematikken. 

## Kjelder
*
Antoine Augustin Cournot

**Antoine Augustin Cournot** () var ein fransk matematikar og sosialøkonom og ein av grunnleggjarane av den matematiske handsaminga av økonomiske problem. Hovudverket hans *Recherches sur les principes de la théorie des richesses* frå 1838 vart ikkje særleg lagt merke til i samtida hans, men vert i dag rekna som eit viktig pionerarbeid på dette området. 

## Kjelder
* Antoine Augustin Cournot. (2011-10-29) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Antoine_Augustin_Cournot
Kikuyu

**Kikuyu** eller **gikuyu** (kikuyu **, utt. ) er eit bantuspråk i nigerkongo-familien som blir tala av over sju millionar menneske i Central-provinsen i Kenya. Kikuyu blir hovudsakleg tala av kikuyufolk, som er den største folkegruppa i Kenya. Som dei fleste andre språk i Afrika sør for Sahara er kikuyu eit tonespråk, 

Kikuyu har fire dialektar, og distrikta i Central er delte inn etter dei tradisjonelle områda der kvar dialekt er blitt brukt: Kirinyaga, Muranga, Nyeri og Kiamba.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Kikuyu (språk)|Kikuyu (språk)]]» frå ,  den 7. oktober 2023.*
Hertug av Normandie

**Hertug av Normandie** var tittelen til herskaren av det de facto sjølvstendige hertugdømet Normandie.

I 911 fekk vikinghøvdingen Rollo (kalla Rollon på fransk) Normandie av den franske kong Karl III. Sjølv om Normandie formelt var underlagt den franske kongen, styrte herskaren praktisk talt som ein uavhengig monark. Før Rikard den gode i 996 formelt tok tittelen hertug, hadde herskarane av Normandie tittelen normannar-jarl eller *princeps nortmannorum*.

Ved den normanniske erobringa av England i 1066 blei hertugen av Normandie også herskar av England. I 1204 blei hertugdømet vunne av den franske kong Filip II, men dei engelske kongane heldt fram med å krevje tittelen fram til Paris-traktaten av 1259, der Henrik III blei tvinga til å seia frå seg kravet på det normanniske området på det franske fastlandet. Normandie blei kroneigedom, og hertugdømet blei gjeve til ulike franske prinsar. Dei franske kongane gav alltid tittelen Pair av Frankrike til hertugane, truleg for å markera at landet på den sida av Den engelske kanalen skulle reknast som fransk. Dei britiske monarkane heldt fram med å hevda kravet på Kanaløyane (Jersey, Guernsey, Alderney og Sark), og bruker framleis tittelen «hertug av Normandie».

31. desember 1660 blei Jakob II av England utnemnd til hertug av Normandie av kong Ludvig XIV av Frankrike, få månader etter at bror hans Karl II var blitt installert på den engelske og irske trona.

## Tidlege hertugar
*Rollo (911-927)
*Vilhelm I Langsverd (927-942)
*Rikard I (942-996)
*Rikard II den gode (996-1027)
*Rikard III (1027-1028)
*Robert I (1028-1035)
*Vilhelm erobraren, Vilhelm II av Normandie og Vilhelm I av England (1035-1087)
*Robert II (1087-1106)
*Henrik I (1106-1135)
**William Adelin under faren Henrik
*Stefan (1135-1144)
**[[Huset Plantagenet]]**
*Geoffrey Plantagenet (1144-1150)
*Henrik II (1150-1189)
**Henrik den unge, juniorhertug
*Rikard Coeur de Lion (*Løvehjarte*) (1189-1199)
*Johan Sans-Terre (*Utan land*) (1199-1204)
*Johan (1204-1216)
*Henrik III (1216-1259), signerte Paris-traktaten av 1259 som anerkjende fransk kontroll på fastlandet. 

Seinare britiske monarkar har alle hatt tittelen hertug av Normandie, men berre i høve til Kanaløyane.

## Bakgrunnsstoff
*La Normandie ducale  (fransk) ved normandie-heritage.com 
*Channel Islands (engelsk). Om hertugtittelen og Kanaløyane ved royal.gov.uk

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hertug av Normandie|Hertug av Normandie]]» frå ,  den 29. oktober 2011.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dukes of Normandy|Dukes of Normandy]]» frå ,  den 29. oktober 2011.*
Skotring

**Skotring** er ein bryllaupsskikk som går ut på at bygdefolk som ikkje er bedne i eit bryllaup kler seg ut og går i bryllaupslaget godt utpå kvelden. Der skal dei bydast drykk og takast vel imot, mot at dei dansar og livar opp i laget ei kort tid før dei forsvinn ut i natta att, helst utan at nokon i selskapet skal ha forstått kven dei eigentleg var. Skikken er best kjend frå Hardanger, der han framleis er levande. 

Ordet skotring har med å skotte å gjere, det vil seie å kikke, gløtte. Ein person som går på skotring vert kalla ein skotrar. Mange stader har det vore vanleg at dei ubedne har gått og kikka på bryllaupslaget frå utsida, gjennom vindauga eller liknande. I Valdres vart dei som gjekk og kikka kalla «glåmfant».

## Referansar
OGAE Second Chance Contest

**OGAE Second Chance Contest** (**OGAE SCC**) er ei videotevling som vert organisert av underavdelingane til Organisation Générale des Amateurs de l'Eurovision, den internasjonale fanklubben til Eurovision Song Contest.

Kvart land kan delta med ein av songane som ikkje vann den nasjonale finalen i Eurovision Song Contest. 

## Deltakarar

## Vinnarar

## Fotnotar







## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:OGAE Second Chance Contest|OGAE Second Chance Contest]]» frå ,  den 29. oktober 2011.*
Medel (Lucmagn)

**Medel** er ein kommune i distriktet Surselva i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1332 meter over havet. Talemålet er retoromansk.

Kommunen ligg i Disentis kreis i Medelserrhein-vassdraget. Han omfattar den 16&nbsp;km lange Medeldalen, som knyter Øvre Graubünden med kantonen Ticino. Han består av fleire busetnader i høgder frå 1332 til 1621 moh. Desse er kommunesenteret Curaglia, Soliva, Mutschnengia, Platta, Drual/Matergia, Pardé, Fuorns og S. Kommunen grensar i sør til kantonen Ticino.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Medel (Lucmagn|Medel (Lucmagn]]» frå ,  den 29. oktober 2011 og «[[:en:Medel (Lucmagn|Medel (Lucmagn]]» frå ,  den 29. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
Safien

**Safien** er ein kommune i distriktet Surselva i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1315 meter over havet. Talemålet er retoromansk.

Kommunen er hovudstad i Safien kreis i midtre og øvre Safiendalen. Elva Rabiusa renn gjennom dalen. Kommunen består av landsbyen Safien-Platz og spreidde grender og gardar i dalen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Safien|Safien]]» frå ,  den 29. oktober 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
Ad triangulum

**Ad triangulum** er eit geometrisk hjelpesystem for proporsjonering av byggverk. Det er basert på den likebeinte trekanten og vinkelen 60°. 

Omgrepet blei mellom anna brukt i samband med bygginga av domkyrkja i Milano i 1398.

## Sjå òg
* ad quadratum

## Kjelder
*
Bruksmatematikk

**Bruksmatematikk** eller **praktisk matematikk** (*anvendt matematikk*) er matematikk som er direkte retta mot bruken utanfor matematikken sjølv, til dømes i fysikk, ingeniørfag og sosialøkonomi. Dette er i motsetnad til rein matematikk. Omgrepet praktisk matematikk er òg vorte nytta i snevrare tyding som først og fremst avgrensar seg til teoretisk mekanikk.

## Kjelder
* anvendt matematikk. (2011-10-29) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/anvendt_matematikk
Apollonios frå Perga

**Apollonios frå Perga** var ein gresk matematikar, fødd i Perga kring 262 f.Kr. og død kring 190 f.Kr. Han høyrte til den aleksandrinske skulen. Han skreiv åtte bøker om kjeglesnitt, der sju av dei er bevarte gjennom greske og arabiske tekstar. Desse representerer høgdepunktet av den greske matematiske skulen på dette området. Han innførte omgrepa ellipse, parabel og hyperbel, og studerte dei systematisk som plane snitt av ei kjegle.

Dei mange ander arbeida Apollonios gjorde er berre kjend indirekte gjennom andre forfattarar, særleg Pappus.

## Kjelder
* Apollonios fra Perga. (2011-10-29) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Apollonios_fra_Perga
Approksimasjon

Ein **approksimasjon** eller **tilnærming** er eit omgrep som særleg vert nytta i matematiske utrekningar som vert utført numerisk, og derfor ikkje har absolutt nøyaktigheit. Ein slik verdi vert kalla approksimativ og når ein utfører ei tilnærming kallar ein det å approksimere. 

## Kjelder
* approksimasjon. (2011-10-29) I *Store norske leksikon*. Henta frå http://snl.no/approksimasjon
Arabisk matematikk

**Arabisk matematikk** viser til den matematiske utviklinga som fann stad i den arabiske verda i mellomalderen, frå kring år 800 til midt på 1400-talet. I denne perioden voks islam fram som ei kulturell og økonomisk makt og som politisk makt omfatta islam store område i Nord-Afrika, mesteparten av Spania, Tyrkia og strekte seg heilt til Kina i aust. Det kulturelle tyngdepunktet i verda flytta seg frå Alexandria til Bagdad i denne tida og Harun al-Rashid, som regjerte frå 786, oppmuntra til lærdom og vitskap og gav støtte til at dei greske klassikarane vart omsett til arabisk. Dyktige arabiske matematikarar omsette verka til Evklid, Arkhimedes og Apollonios til dette språket, og slik har både desse og fleire andre verk frå gresk matematikk som elles hadde gått tapt, bevarte. Seinare vart dei omsett vidare frå arabisk til latin og vart tilgjengelege i Europa under renessansen.

I tillegg til at dei arabiske matematikarane omsette dei greske matematikarane, gjorde dei sjølv nyskapande oppdagingar og var med på å leggje grunnlaget for dei store gjennombrota som skjedde i europeisk matematikk på 1600-talet. 

Al-Kwarizmi (ca.780–850) og etterfølgjarane hans, mellom andre al-Kharaji (953–1029), grunnla algebra som ei sjølvstendig matematisk grein. Dette var eit brot med den greske matematikken, som hovudsakleg dreidde seg om geometri. Omar Khayyam (1048–1131), som òg er kjend som forfattar av diktsamlinga *[[Rubaiyat]]*, gav fullstendige løysingar av tredjegradslikningar med metodar som påverka Fermat 600 år seinare. Sharaf al-Tusi (1135–1213) utvikla ei form for algebra der han studerte kurver ved hjelp av likningar, og la dermed grunnlaget for det ein i dag kallar algebraisk geometri. Det finst ei direkte linje frå metodane til al-Tusi og fram til Newton og Leibniz og oppdaginga av differensialrekninga på 1600-talet. Desse tre arabiske vitskapsmennene var alle frå Persia og skreiv på arabisk. 

## Kjelder
*
Arcus-funksjon

**Arcus-funksjonar** er dei inverse funksjonane til dei trigonometriske funksjonane sinus, cosinus, tangens, cotangens, secans og cosecans.

Dei viktigaste arcusfunksjonaen er oppført i tabellen under:

## Kjelder
*
Argument i matematikk

Eit **argument** er eit omgrep i matematikk. 

I samband med funksjonar. Argumentet til ein matematisk funksjon er storleiken funksjonen virkar på. Det vil seie at for ein 
funksjon  så er argumentet .

I samband med kompleks analyse er argumentet til ein kompleks storleik vinkelen mellom den reelle aksen og radien frå origo til biletpunktet til den komplekse storleiken.

## Kjelder
* argument. (2011-10-30) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/argument/matematikk,_funksjoner og http://snl.no/argument/matematikk,_kompleks_analyse
Aritmetisk middeltal

Eit **aritmetisk middeltal** er eit gjennomsnitt av ei rekkje tal, lik summen av tala dividert med mengda tal. Det vert nytta til å skildre den sentrale verdien eller tyngdepunktet i eit datasett. Eit alternativ er median, når ein ikkje vil gje ekstreme verdiar stor vekt. 

## Definisjon
Tenk at vi har eit mengd verdiar \{a_1,\ldots,a_n\}. Det aritmetiske middeltalet A er definert som likninga
:A:=\frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n} a_i.

## Sjå òg
* Gjennomsnitt

## Kjelder
* aritmetiske middeltall. (2011-10-30) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/aritmetiske_middeltall
Aritmetisk rekkje

Ei **aritmetisk rekkje**, **aritmetisk progresjon** eller **differensrekkje** er ei talrekkje der skilnaden mellom to tal som følgjer etter kvarandre i rekkja alltid er den same. 

I rekkja 3, 6, 9, 12 er til dømes skilnaden mellom to påfølgjande ledd alltid lik 3. 

## Sum
Summen av alle ledda i ei endeleg aritmetisk rekkje er lik mengda ledd gongar den halve summen av første og siste ledd. 

: S_n=a_1+(a_1+d)+(a_1+2d)+\cdots+(a_1+(n-2)d)+(a_1+(n-1)d)

: S_n=(a_n-(n-1)d)+(a_n-(n-2)d)+\cdots+(a_n-2d)+(a_n-d)+a_n.

Ved å addere dei to sidene av likningane, forsvinn alle ledda som inneheld *d*:

:\ 2S_n=n(a_1+a_n).

Deler ein begge sider på 2 får ein den vanlege forma av likninga: 

: S_n=\frac{n}{2}( a_1 + a_n).

Ei alternativ form kjem av å setje tilbake: a_n = a_1 + (n-1)d:

: S_n=\frac{n}{2}[ 2a_1 + (n-1)d].

I 499 e.Kr. gav Aryabhata frå India denne metoden i *[[Aryabhatiya]]* (seksjon 2.18).

Eit døme med *a**n* = 3 + (*n*-1) opp til 50 ledd er: 
:S_{50} = \frac{50}{2}[2(3) + (49)(5)] = 6,275.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arithmetic progression|Arithmetic progression]]» frå ,  den 30. oktober 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Arkimedes-aksiomet

**Arkimedes-aksiomet** er eit aksiom eller grunnsetning som seier at når ein tar ein viss storleik (tal, lengd, volum) så kan denne, sjølv om han er særs liten, gjennom å mangedoblast gjerast større enn kva for ein som helst annan storleik av same slag. Dette aksiomet er viktig i forskjellige matematiske teoriar. Arkimedes innførte det i samband med ekshausjonsmetoden hans for å finne volum og areal.

## Kjelder

*
Arkimedes-spiralen

**Arkimedes-spiralen** eller **Arkimedes-skruen** er ei trykklaus pumpe. Han vart laga for at vatn skulle kunne transporterast oppover. 

Det er forskjellige soger om korleis Arkimedes kom på pumpa. Ei var at han hadde følgt med på kvinnene som henta vatn, og han tenkte at det måtte vere ein enklare måte å gjere det på. Nokre meiner at han var på veg tilbake frå Egypt og på reisa såg at det kom mykje vatn inn i båten, og at han då såg behovet for ei pumpe for å fjerne vatnet att. Apparatet består av ein stor spiral som er skjult inne i eit røyr, og sidan spiralen liknar på ein skrue vert han òg kalla Arkimedes-skruen. Spiralen ligg i ei renne, eller eit røyr, så vatnet ikkje renn ut att. Når spiralen vert sveiva rundt, vert vatnet ført oppover mot toppen av røyret. 

Arkimedes-spiralen er framleis i bruk, for til dømes å pumpe vatn opp frå kanalar, for å transportera korn (kornskrue), for å frakte bort lausmassar i samband med tunnellboring og gruvedrift og så vidare.

## Litteratur
* P.J. Kantert: *Manual for Archimedean Screw Pump*, Hirthammer Verlag 2008, ISBN 978-3-88721-896-6.
* P.J. Kantert: *Praxishandbuch Schneckenpumpe*, Hirthammer Verlag 2008, ISBN 978-3-88721-202-5.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arkimedes' skrue|Arkimedes' skrue]]» frå ,  den 30. oktober 2011.*
Jan Olaf Roaldset

**Jan Olaf Roaldset** () er ein norsk tidlegare skihoppar frå Molde. Han vann hopprennet i Svenska skidspelen i 1968, med stor margin til toaren Topi Mattila. Same året fekk han sølv under noregsmeisterskapen i Skuibakken, berre 0,2 poeng bak gullvinnaren Bjørn Wirkola. Roaldset deltok for Noreg i Vinter-OL 1968 i Grenoble med 13. plass i storbakken og 21. plass i normalbakken.

Roaldset representerte Idrettslaget Hjelset-Fram, saman med lagkameratane Hans Jørgen Næss og Ingolf Mork vart han ofte kalla for Hjelset-trioen.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn
*1968: Nr 1 i Svenska skidspelen i Falun. Nr 13 i storbakken under Vinter-OL 
*1970: Nr 10 i Svenska skidspelen i Falun

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 1965: Nr 7 i storbakken i Bærum
*Ski-NM 1967: Nr 11 i normalbakken i Mo i Rana
*Ski-NM 1968: Sølvmedalje i storbakken i Bærum
*Ski-NM 1969: Nr 5 i storbakken på Odnes
*Ski-NM 1970: Nr 5 i storbakken i Meldal

Roaldset er svigerfar til Håvard Bjerkeli.

## Kjelder
* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
Oddvar Saga

**Oddvar Saga** () var ein norsk skihoppar frå Vegårshei i Aust-Agder. Saga var medlem av Horten Skiklubb. Han var busett i Horten, der han også døydde. 

Saga deltok i den tysk-austerrikske hoppveka 1961/62. Han vart nummer tre i opningsrennet i Oberstdorf, bak vinnaren Eino Kirjonen og jugoslaviske Bozo Jemc. Seinare i hoppveka kom han på åttandeplass i Bischofshofen, samanlagt vart han nummer ni og beste nordmann. I 1963 vart han nummer fire og beste nordmann under hopprennet i Lahti.

## Plasseringar
### Besteplasseringar i internasjonale renn
*1961/62: Nr 3 i Oberstdorf
*1963: Nr 4 i Lahti

### Besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 1962: Nr 12 i Skien
*Ski-NM 1963: Nr 6 i Rælingen
*Ski-NM 1964: Nr 7 på Voss

## Kjelder
*Sporstboken, aktuelle årgangar
Bamsemann

***Bamsemann*** var ein teikneserie skapt av Bjarne Kristoffersen, Jens Hasselberg Nilssen og Øyvind Dybvad. I åra 1956-1955 kom det tre julehefte under namnet *Eventyrserien: I Småland*. Dei var teikna av Jens H. Nilssen. Då julehefta kom på nytt i perioden 1964-1976, var Bjarne Kristoffersen teiknar. Det var og han som opphavleg hadde ideen til teikneserien. Øyvind Dybvad var forfattar heile tida.

Handlinga er lagd til eventyrsamfunnet Småland. Dei sentrale figurane er Bamsemann, syster hans Bjørnhild og reven Mikkel. Elles bur det konge og dronning i Småland, saman med anna folk. Mange av hendingane i *Bamsemann* er henta frå Asbjørnsen og Moe. Juleheftet vart utgitt både på nynorsk og bokmål. I 1975, 1977 og 1978 var juleheftet opptrykk frå tidlegare år. Frå 1957 gjekk teikneserien i barnebladet '' Magne''. I 1959 vart boka *Bamsemann i Småland* utgitt. Det var ikkje teikneserie.

## Kjelder
* Haakon W. Isachen: *Ingen jul uten Juleheftene* Egmont serieforlag 2004
Arne Beurling

**Arne Carl-August Beurling** () var ein svensk matematikar.

Beurling var professor i matematikk ved universitetet i Uppsala (1937-1954) og seinare ved Institute for Advanced Study i Princeton i USA. Han har særleg levert bidrag til harmonisk analyse og funksjonsteori.

Under andre verdskrigen, sommaren 1940, greidde Beurling å knekke tyskarane sin krypteringsmaskin Geheimschreiber. Tyskland brukte svenske teleleidningar for å kunne nå styrkane sine i Noreg med teleprintar. Det svenske forsvaret utnytta høvet og freista å lytte på hemmeleg trafikk. Gjennom prestasjonen til Beurling hadde svenske styresmakter førehandskunnskap om mange viktige hendingar under krigen:

*operasjon Barbarossa, det tyske åtaket på Sovjetunionen.
*«Tirpitz» som saman med kryssaren «Admiral Scheer» med fleire stridsfartøy passerte utanfor Söderarm.
*at tyske SS-troppar reiste frå Noreg med båt for å gå i land ved Vasa.
*at Tyskland ville spørje Sverige om å få sende soldatar med svensk jarnbane.

I juni 1942 mistenkte Tyskland at Sverige las meldingane mellom Noreg og Sverige, og trafikken vart endra eller opphøyrde. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arne Beurling|Arne Beurling]]» frå ,  den 30. oktober 2011.*
Arnfinn Laudal

**Olav Arnfinn Laudal** () er ein norsk matematikkprofessor ved Universitetet i Oslo.

Han studerte mellom anna på den mest prestisjefylte matematikkutdanningsinstitusjonen, École normale supérieure, i Frankrike. Laudal har studert til doktorgrad ved Columbia University og Institut Henri Poincarè i Paris. Han har vore tilsett ved Universitetet i Oslo sidan 1962 og vart utnemnd til professor i 1985. Sidan 2003 har han hatt stillinga professor emeritus. Hovudarbeidsområdet til Laudal er algebraisk geometri, deformasjonsteori og ikkje-kommutativ algebra.

Han er medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi og har vore politisk aktiv i SV.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arnfinn Laudal|Arnfinn Laudal]]» frå ,  den 30. oktober 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Store Norske Leksikon
Arthur Cayley

**Arthur Cayley** () var ein britisk matematikar og ein av dei viktigaste matematikarane på 1800-talet. 

Cayley praktiserte først som advokat til han i 1863 vart utnemnd til professor i rein matematikk ved universitetet i Cambridge. Han arbeidde innan alle område av matematikken, men var særleg viktig innan ikkje-euklidsk geometri, analytisk geometri, elliptiske funksjonar og grunnlegginga hans av matriserekninga. Han var særs produktiv som matematikar og dei samla verka hans, som omfattar over 900 avhandlingar, vart gjeven ut i 14. bind i 1889-1898. 

## Kjelder
*Arthur Cayley. (2011-10-30) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Arthur_Cayley
Asymptote

Ein **asymptote** er eit matematisk omgrep som vert nytta om ei rett eller krum linje ei kurve, eller grein av ei kurve, stadig nærmar seg, men aldri møter. Uttrykket kjem frå latin: *asymptota* (*linea*), (linje) som ikkje møtes. Kurva kan kome vilkårleg nær asymptoten sin, men utan å falle saman med han. 

For flater kan ein òg innføre asymptotiske flater med liknande eigenskapar, vanlegvis asymptotiske plan eller asymptotiske kjegleflater. 

Vidare kan ein sei for funksjonar at ein funksjon  nærmar seg asymptotisk til ein annan funksjon  dersom forholdet deira nærmar seg verdien 1 som grense for veksande verdiar av .

Ein asymptotisk formel uttrykker at ein funksjon er asymptotisk lik ein annan funksjon.

## Kjelder
*asymptote. (2011-10-30) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/asymptote
Atle Selberg

**Atle Selberg** () var ein norsk matematikar, kjent for arbeidet sitt i analytisk talteori. Selberg vert rekna som ein av dei fremste talteoretikarane gjennom tidene.

Selberg vart fødd i Langesund. Både faren hans og hans to eldre brør var matematikarar. Medan han enno gjekk på skulen vart han påverka av arbeidet til Srinivasa Aiyangar Ramanujan. Selberg vart cand.real. i 1939 og tok doktorgraden sin ved Universitetet i Oslo i 1942.

Selberg flytte til USA etter andre verdskrigen og tilsett ved Princeton University frå 1947. Han vart medlem av Institute for Advanced Study, Princeton i USA i 1949.

Under den andre verdskrigen arbeidde han i isolasjon på grunn av okkupasjonen av Noreg. Etter krigen vart utreiingane hans kjent, blant anna eit bevis for at ein positiv del av den imaginære delen av dei ikkje-trivielle røtene til Riemanns zeta-funksjon ligg på aksen Re(s) = 1/2. Etter krigen vende han seg mot sieve teori, eit tidlegare forsømt område innanfor matematikken der Selberg gjorde store framsteg. I ein artikkel i 1947 introduserte han Selbergs sieve, ein metode der blant andre viktige resultat førte til Chen-teoremet. På 1950-talet jobba han med å introdusere spektralteori inn i talteorien, noko som resulterte i Selbergs sporformel, det mest respekterte arbeidet hans.

Selberg vart tildelt Fieldsmedaljen i 1950 og Wolfprisen i matematikk i 1986. I 1987 vart han utnemnd til kommandør med stjerne av St. Olavs Orden. 

## Bibliografi
* * Collected papers* cop. 1989 1991 
* *Contributions to the theory of Dirichlet's L functions* 1947 
* *On an elementary method in the theory of primes* 1947 	
* *Contributions to the theory of the Riemann zeta function* 1946 
* *On the remainder in the formula for N(T), the number of zeros of ζ (s) in the strip O[t[T * - Oslo, 1944	
* *On the normal density of primes in small intervals, and the difference between consecutive primes* - Oslo, 1944 	
* *On the zeros of Riemann's zeta function* 1943 
* *On the zeros of the Zetafunction of Riemann* 1943 	
* *On the zeros of Riemann's zeta function on the critical line* 1942 
* *Über ganzwertige ganze transzendente Funktionen* 1941 	
* *Über einen Satz von A. Gelfond* 1941 	
* *Über ganzwertige ganze transzendente Funktionen* 1941 	
* *Beweis eines Darstellungssatzes aus der Theorie der ganzen Modulformen* 1941 	
* *Über die Fourierkoeffizienten elliptischer Modulformen negativer Dimension* 1939 	
* *Über einige arithmetische Identitäten* 1936 	

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Atle Selberg|Atle Selberg]]» frå ,  den 30. oktober 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* O'Connor, John J., og Edmund F. Robertson. «Atle Selberg». MacTutor History of Mathematics archive
* http://www.dagbladet.no/nyheter/2007/06/14/503500.html I Selbergs spor, av Gudleif Forr
* http://www.math.ntnu.no/~baas/Atle_Selberg_no.pdf  Atle Selberg til minne, av Nils A.Baas
* Atle Selbergs private arkiv finst ved NTNU Universitetsbiblioteket Dorabiblioteket
August Leopold Crelle

**August Leopold Crelle** () var ein tysk ingeniør og matematikar. Han vart fødd i Eichwerder i nærleiken av Wriezen i Tyskland, og han døydde i Berlin. Han starta *Journal für die reine und angewandte Mathematik* (òg kjent som *Crelles Journal*).

Av yrke var Crelle ingeniør, og han var kjent i Tyskland for å ha konstruert jarnbaner og vegar. Han var òg svært interessert i matematikk, og han vart kjent med Niels Henrik Abel då Abel vitja Berlin. Dei to vart etter kvart gode vener, og Abel publiserte ein stor del av artiklane sine i tidsskriftet til Crelle. Crelle jobba lenge for å skaffe Abel ei fast stilling i Berlin, og etter kvart klarte han òg dette. Brevet med den glade meldinga om fast stilling og ei sikker framtid i Berlin nådde fram nokre få dagar etter at Abel døydde. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:August Leopold Crelle|August Leopold Crelle]]» frå ,  den 30. oktober 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* 
*
 

## Bakgrunnsstoff
* O'Connor, John J., og Edmund F. Robertson: «August Leopold Crelle» - MacTutor History of Mathematics archive.
Augustus De Morgan

**Augustus De Morgan** () var ein britisk matematikar. 

Han vart i 1828 den første professoren i matematikk ved Universitetet i London. Han skreiv fleire lærebøker i algebra, infinitesimalrekning og sannsynsrekning. Særleg viktig er arbeidet hans om reglane innan logikk, sjølv om dei til dels vart overskugga av dei seinare undersøkingane til George Boole. Det viktigaste bidraget hans er *Formal Logic* frå 1847. 

## Kjelder

*Augustus De Morgan. (2011-10-30) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Augustus_De_Morgan
Automorf funksjon

**Automorfe funksjonar** er matematiske funksjonar som er uendra når den variable vert underkasta visse lineære transformasjonar. Eit særtilfelle er dei såkalla modulfunksjonane, som opptrer i teorien for elliptiske funksjonar. 

## Kjelder
*automorfe funksjoner. (2011-10-30) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/automorfe_funksjoner
Automorfisme

**Automorfisme** er i matematikk ein isomorfisme frå eit matematisk objekt til seg sjølv. Det er, på sett og vis, ein symmetri av eit objekt, og ein måte å avbilde objektet til seg sjølv medan ein bevarer alle strukturane til objektet. Alle automorfismane til eit objekt dannar ei gruppe kalla ei **automorf gruppe**. Det er omtrentlege symmetrigruppa til objektet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Automorphism|Automorphism]]» frå ,  den 30. oktober 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Rombikosidodekaeder

Eit **rombikosidodekaeder** er ein arkimedisk lekam med 12 pentagonale, 20 trekanta og 30 kvadratiske sideflater, 60 hjørne og 120 kantar.

## Areal og volum
Arealet *A* og volumet *V* til eit rombikosidodekaeder med sidelengde *a* er:

:\begin{align}
A & = \left ( 30 + 5\sqrt{ 3} + 3\sqrt{25+10\sqrt{5}} \right ) a^2  \approx 59.3059828a^2, \\
V & = \frac{1}{3} (60+29\sqrt{5})a^3 \approx 41.6153238a^3. \\
\end{align}

## Sjå òg
*Arkimedisk lekam
*Dodekaeder
*Ikosaeder

## Kjelder
Cool Climate Oenology and Viticulture Institute

**Cool Climate Oenology and Viticulture Institute** (CCOVI) er eit forskingsinstitutt ved Brock University i St. Catharines i Ontario i Canada. Det vart grunnlagt i 1996 og er ein partnarskap mellom Wine Council of Ontario (WCO) og Ontario Grape Growers Marketing Board, no Grape Growers of Ontario (GGO).  I tillegg til forskarprogramma, tilbyr det akademiske program gjennom *Department of Biological Sciences*. Ved CCOVI har fleire studentar fullført undergraduate, graduate og certificate-program, og i 2007 vart den første doktargraden avlagt her.

Folk med utdanning frå CCOVI har gjort karriere i vindyrkingsregionar rundt om i verda, mellom anna i Frankrike, New Zealand, Australia og California. Mange tidlegare studentar har vald å vidareutvikle og betre den kanadiske vinindustrien i område som Niagara Peninsula, British Columbia, Lake Erie North Shore-regionen, Prince Edward County og Nova Scotia. Utdanna ved CCOVI har hatt stor suksess på mange område som vinproduksjon, vinavl, forsking og utvikling og akademia. 

## Sjå òg
*Kanadisk vin

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cool Climate Oenology and Viticulture Institute|Cool Climate Oenology and Viticulture Institute]]» frå ,  den 30. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Hera Björk

**Hera Björk Þórhallsdóttir** () er ein islandsk songar.

## Dansk Melodi Grand Prix
Hera Björk deltok i Dansk Melodi Grand Prix 2009 med songen «Someday» og enda på andreplass. Ho representerte Danmark i OGAE Second Chance Contest 2009 med den same songen som i Dansk Melodi Grand Prix, og denne gongen vann ho.

## Söngvakeppni Sjónvarpsins
Ho vann Söngvakeppni Sjónvarpsins 2009 med songen «Je ne sais quoi» og fekk representere Island i Eurovision Song Contest 2010. Som opningsnummer i Söngvakeppni Sjónvarpsins 2012 song ho vinnarsongane frå Eurovision Song Contest 2007 og 1988, høvesvis «Molitva» og «Ne partez pas sans moi».

## Eurovision Song Contest
Ho var støttevokalist for Eurobandið i Eurovision Song Contest 2008 og for Jóhanna Guðrún Jónsdóttir i Eurovision Song Contest 2009. Båe bidraga representerte Island. Etter å ha vunne Söngvakeppni Sjónvarpsins 2010 representerte ho Island i Eurovision Song Contest 2010 med songen «Je ne sais quoi». I den fyrste semifinalen fekk bidraget 19. poeng og enda på tredjeplass av totalt 17 bidrag og i finalen fekk bidraget 41 poeng og enda på 19. plass av totalt 25 bidrag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hera Björk|Hera Björk]]» frå ,  den 29. oktober 2011.*
Niagarahalvøya

**Niagarahalvøya** (engelsk *Niagara Peninsula*) er den delen av det sørlege Ontario i Canada som ligg mellom den sørlege breidda til Lake Ontario og den nordlege breidda til Eriesjøen. Området strekker seg frå Niagaraelva i aust til Hamilton i Ontario i vest. Det bur om lag ein million menneske på halvøya. Regionen på motsett side av Niagaraelva og Eriesjøen, som ligg i staten New York i USA, er kjent som Niagara Frontier. Området dannar ein del av av den større regionen Buffalo Niagara.

## Offentleg styre
Størstedelen av halvøya er lagt inn under Regional Municipality of Niagara. Av byar i regionen kan nemnast St. Catharines, Niagara Falls, Thorold, Port Colborne og Welland. Av småbyar har ein Niagara-on-the-Lake, Lincoln, Pelham, Grimsby og Fort Erie, i tillegg til landkommunane Wainfleet og West Lincoln.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Niagara Peninsula|Niagara Peninsula]]» frå ,  den 30. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til The Regional Municipality of Niagara
Cellared in Canada

**Cellared in Canada** ('Tappa i Canada') er ei nemning nytta til å merke kanadisk vin som er produsert med varerande mengde kanadisk og utanlandsk bulkvin. Desse vinane er ofte seld i statlege alkoholutsal i hyllene merkte som kanadisk vin. I British Columbia kan vin merkt Cellared in Canada vere produsert av 100 prosent utanlandsk innhald frå druer dyrka i Washington State, California, Sør-Afrika, Argentina og Chile. I Ontario kan ikkje vin merkt med Cellared in Canada bli produsert frå ei blanding med meir enn 70 prosent innhald med utanlandsk opphav og ein mindre del vin frå Ontario. Den einaste indikasjonen på det geografiske opphavet finn ein på baksida av flaska. Anna tillaten merking er «Product of Canada» ('kanadisk produkt') og «Vinted in Canada» ('Vin laga i Canada').

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cellared in Canada|Cellared in Canada]]» frå ,  den 30. oktober 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Canadian Vintners Association
* Nettstaden til VQA Ontario
* Nettstaden til British Columbia Wine Institute
Kanaløyane

**Kanaløyane** er ei øygruppe i Den engelske kanalen som ligg utanfor kysten av Normandie i Frankrike. Øyane er britisk kroneigedom, men er ikkje rekna som del av Storbritannia. Dei er heller ikkje medlemmer av EU. På øyane har ein tradisjonelt snakka normanniske språk, men desse byrja å vika for engelsk på 1800-talet.

Kanaløyane er ein gjenverande del av hertugdømet Normandie og er direkte underlagt den britiske monarken som hertug av Normandie. Dei er delt inn i to *bailiwicks*, eller futedøme. Innbyggjarane har britiske pass med tittelen  «British Islands, Bailiwick of Jersey» eller «British Islands, Bailiwick of Guernsey», til forskjell frå dei andre britane, som har «United Kingdom» på passa sine.

## Øyar
Bailiwick of Guernsey:
* Guernsey
* Alderney
* Sark
* Herm
* Jethou
* Brecqhou
* Burhou
* Lihou
* andre mindre øyar og holmar

Bailiwick of Jersey:
* Jersey
* Minquiers
* Ecréhous

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Kanaløyene|Kanaløyene]]» frå ,  den 30. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*Nettstaden til States of Alderney
*Nettstaden til States of Guernsey
*Nettstaden til States of Jersey
*Nettstaden til Seigneur of Sark 
*Channel Islands  ved Britlink
Regional Municipality of Niagara

**Regional Municipality of Niagara**, òg kjent som **Niagara Region**, eller i daglegtale «Regional Niagara», er ein *[[regional municipality]]* eller region som består av tolv administrative kommunar (*municipalities*) i Southern Ontario i Canada.
Administrasjonsstaden er Thorold.

Regionen dekker det meste av Niagarahalvøya. Den austlege grensa er Niagaraelva som òg er grenseelv til USA. I nord er han avgrensa av Ontariosjøen og i sør av Eriesjøen.

Niagara Region anerkjenner offisielt urfolka (*First Nations*) Neutral Nation, haudenosaunee og anishinaabe, inkludert Mississaugas of the Credit First Nation som opphavlege innbyggjarar. Fleire urfolk (*First Nations* og inuittar) og métisar bur og arbeider i regionen i dag.

## Administrativ inndeling

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Regional Municipality of Niagara|Regional Municipality of Niagara]]» frå ,  den 30. oktober 2011.*  


## Bakgrunnsstoff

*