Halhul

**Halhul** (arabisk حلحول, *Ḥalḥūl*) er ein palestinsk by som ligg sør på Vestbreidda, 5&nbsp;km nord for Hebron i Hebron guvernement. Byen grensar til Sa'ir og Ash-Shuyukh i aust, Beit Ummar og Al-Arroub flyktningleir i nord, og Kharas og Nuba i vest. Han ligg 916 meter over havet og er den høgasteliggande busetnaden i Palestina. I følgje Palestinsk statistisk sentralbyrå hadde byen eit folketal på 22&nbsp;108, hovudsakleg muslimar, i 2007.

I følgje jødisk, kristen og muslimsk mellomaldertradisjon, ligg gravene til dei bibelske profetane Gad og Natan i Halhul. Ein annan muslimsk tradisjon plasserer òg grava til Jona i byen. Gravstaden, som tidlegare var erklært ein heilag stad under det israelske styret, er no ein del av Den palestinske sjølvstyresmakta.

Den israelske busetjinga Karmei Tzur ligg i utkanten av Halhul.  Halhul er omgjeve av mange eldgamle gravholer.

## Historie

### Oldtida
Det arabiske namnet har bevart det bibelske namnet på staden (hebraisk חַלְחוּל;
gresk Αἰλουά/Άλοόλ, latin Alula,) som ein trur er eit kanaanittisk ord som tyder «å skjelve (av kulde)». I følgje Bibelen høyrte Halhul til Juda, i eit ulendt lanskap nær Beth-zur. Bibelforskaren Edward Robinson identifiserte den moedne byen med «Halhul» nemnt i Josvas bok. John Kitto skreiv at det moederne namnet er identisk til namnet i den hebraiske Bibelen, og har difor vore uendra i meir enn 3&nbsp;300 år.

Arkeologiske utgravingar i Burgh e-Sur har avdekt ruinar av ein festningsby frå oldtida, datert til midten av bronsealderen, truleg knytt til Hyksos. Byen vart øydelagd under eit egyptisk raid på 1600-talet fvt. og låg i ruinar i over 300 år. I byrjinga av jernalderen på 1000-talet fvt. vart han busett på ny av israelittane. Bibelen nemner at Rehoboam forsterka forsvarsverka i byen. Kring 1000 fvt. vart byen fråflytta og så langsamt busett igjen til kring 650 fvt. då han var ein travel by. Halhul vart øydelagd, i lag med Jerusalem og Tempelet, av Nebudkanesar II under invasjonen hans av Kongedømet Judea i 587 fvt. Byen er igjen nemnt i krønikene i slaga mellom Selevkideriket og Det ptolemaiske kongedømet. Han vart forsterka av Judas Makkabeus etter sigeren hans i slaget ved Beth Zur i nærleiken. Etter at edomittar-trugselen vart fjerna av Johannes Hyrkanos forfall byen. Han vart igjen forsterka berre 150 år seinare, under Bar Kokhba-opprøret.

Det er funne store mengder keramikk med inskripsjonar på gammalhebraisk, dei fleste av dei seier «Til kongen» og nemner namn på stader i nærleiken. Handtak med jødiske namn inskribert på gresk er funne frå den hellenistiske tida. 

Ein har funne tufter av hus frå romersk og islamsk tid grave djupt ned i dei eldre busetjingslaga. Mellom anna har ein funne spor av mosaikk med skrift på gresk der det tidlegare låg ei kyrkje. Ein har òg funne bysantinsk keramikk.

### Mellomalderen
Krønikaren Ali av Herat dokumenterte i 1173 evt., at medan Halhul var ein del av kongedømet Jerusalem under krossfararane, var han ein landby der grava til Yunis ibn Matta (Jona son av Amittai) låg. Under ajjubidane i 1226 vart det bygd ein moské med ein minaret i byen. Same året vitja den arabiske geografen Yaqut al-Hamawi Halhul, og skreiv at han låg mellom Hebron og Jerusalem og at grava til Jona låg her.

### Osmansk tid
Halhul vart, som resten av Palestina, ein del av Det osmanske riket i 1517, og i skattelista frå 1596 stod landsbyen oppført som ein del av i Halil *[[nahiya]]* i Quds *[[liwa]]*. Alle innbyggjarane var muslimar fordelt på 92 hushaldningar og dei betalte skatt for kveite, bygg, vindruer og frukttre, tilfeldige inntekter, geiter og/eller bikubar.

Den franske oppdagaren Victor Guérin vitja landsbyen i 1863 og estimerte at han hadde 700 innbyggjarar. Han nemnte graver datert frå den jødiske tida hogde ut i berget, ei kjelde, *Ain Ayoub* (Jobskjelda) på sørsida av åsen, som gav vatn til innbyggjarane. Moskeen *Djama'a Nebi Yunis* (moskeen til profeten Jona) som var bygd av eldgamle steinar, og det ulovleg for utlendingar å kome inn.

I 1883 skildra Palestine Exploration Fund i *Survey of Western Palestine* Halhul som ein stor steinlandsby på ein åstopp, med to kjelder og ein brunn. Moskeen verka å vere ein «moderne» bygning.

### Det britiske mandatet
  
I folketeljinga i 1922 hadde Halhul eit folketal på 1&nbsp;927, alle muslimar.  Dette auka i folketeljinga i 1931, då Halhul, i lag med Kh. Haska, Kh. en Nuqta, Kh. Beit Khiran, Kh. Baqqar og Kh. ez Zarqa hadde eit folketal på 2&nbsp;523 i 487 hus. Utanom ei kristen kvinne, var alle framleis alle muslimar.

I juli 1939, under arabaropprøra, var landsbyen åstad for brutale handlingar av det britiske Black Watch-regimentet.  I eit forsøk på å få landsbybuarane til å gje frå seg våpena dei var mistenkte for skjule, vart alle mennene i landsbyen sette i bur i sola med lite vatn. Elleve eldre og svake menn døydde under sommarsola og mangel på vatn. Ein annan mann hevda han hadde skjult eit våpen i ein brunn, men vart drepen då det viste seg at han laug.

I 1945 var folketalet i Halhul 3&nbsp;380 arabarar, som eigde 37&nbsp;334 mål land i følgje ei offisiell landmåling. Av dette var 5&nbsp;529 mål for plantasjar og irrigert land, 13&nbsp;656 for korn, medan 165 mål var utbygd (urbant) land.

### Etter 1948
I 1949, etter den arabisk-israelske krigen i 1948, og etter våpenkvileavtalen i 1949, Halhul under Jordan sitt styre.

I juni 1967 under seksdagarskrigen vart Halhul erobra av Israel i lag med resten av Vestbreidda. 

I mars 1979 innførte Det israelske forsvaret (IDF) eit portforbod i Halhul som vart 16 dagar. To ungdomar, mellom anna ei ung jente, vart skotne og drepne av jødiske busetjarar då dei protesterte mot portforbodet.

Halhul ligg i Område A av Den palestinske sjølvstyresmakta, og er heilt underlagt palestinsk styre. Under den andre intifadaen konfiskerte Israel kring 1&nbsp;500 mål med land frå Halhul kommune.

## Geografi

Byen ligg på toppen av Nabi Yunis, det høgaste punktet på Vestbreidda med 1&nbsp;030 meter over havet. Byen har eit landareal som strekkjer seg over 37&nbsp;335 mål.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Halhul|Halhul]]» frå ,  den 27. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*Chomsky, Noam, «Scenes from the Uprising". *[[Z Magazine]]*, July 1988
*  
*  
*  
*
* 
*  
*
* 
*  (p. 186)
* (s.  278)
*
* 


## Bakgrunnsstoff
*www.halhul-city.ps
* Velkomen til Halhul