open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jotunheimen nasjonalpark

**Jotunheimen nasjonalpark** er ein norsk nasjonalpark oppretta i 1980. Nasjonalparken omfattar eit 1151 km² stort fjellområde i kommunane Lom, Vang og Vågå i Innlandet fylke og Luster og Årdal i Vestland fylke. Store delar av nasjonalparken har utprega tindelandskap som rommar dei høgste fjelltoppane i Noreg, mellom anna Galdhøpiggen (2469 moh.) og Glittertind (2466 moh. medrekna breen på toppen). 

Landskapet i Jotunheimen nasjonalpark er prega av ei mengd større og mindre brear. Det er òg ein del vatn og mindre innsjøar, særleg i dei sentrale partia, og elvar med stor vassføring om sommaren på grunn av smeltevatn frå breane. Den største innsjøen i nasjonalparken er Gjende i aust. Fleire område har eit rikt planteliv, særleg i dei austlegaste traktene. Jotunheimen har rike tradisjonar innan fotturisme og klatring, og er eit populært friluftsområde med eit omfattande nett av merkte ruter og turisthytter. I sørvest grensar Jotunheimen nasjonalpark til Utladalen landskapsvernområde. Landskapsvernområdet har mellom anna Vettisfossen (275 m fall) og sjeldan furuskog på Vettismorki.

## Historikk
Arbeidet med å verna Jotunheimen er ein av dei eldste og mest sentrale sakene knytt til naturvern i Norge. Allereie 1904 gjorde Den Norske Turistforening framlegg om nasjonalpark i Jotunheimen, og i 1935 føreslo Naturvernforbundet konkret ein nasjonalpark i området. Sentralt i planane stod vern av Gjende, noko som skapte konflikt med utbyggingsinteressene for vasskraft. Desse konfliktane førte til at Jotunheimen nasjonalpark, som var lansert i landsplanen frå 1964, vart utsett til planane om kraftutbygging var avgjort. Det skjedde i 1973; i den fyrste verneplanen for vassdrag vart heile Sjoa med Gjende varig verna. Nasjonalparken vart deretter oppretta i 1980, etter omtrent dei same grensene som Naturvernforbundet hadde gjort framlegg om i 1935.

## Verneformål
Formålet med nasjonalparken er å verne eit vilt, eigenarta, vakkert og i stor grad urørt fjellandskap med dyre- og planteliv på overgangen mellom austlandsk og vestlandsk fjellnatur. I nasjonalparken skal det innanfor visse rammer vere høve til landbruk, friluftsliv, jakt og fiske, undervisning og forsking. 

## Bruk av parken
Forvaltningsstyresmakta kan m.a. gi løyve til utviding eller ombygging av eksisterande turisthytter og til bygging av innretningar som er nødvendige for drifta av turisthytter i nasjonalparken. Dei kan òg gi løyve til merking av ei rimeleg mengd turistruter og -løyper og oppsetjing av vegvisarar når det skjer på ein måte som ikkje verkar skjemmande eller dominerande i terrenget. 

Eksisterande setrar kan oppretthaldast og drivast, herunder kultivering av setervollar.  Jakt på rein og hare og jakt og fangst på rype, kråke, ramn, fiskemåse, raudrev og mink kan drivast etter gjeldande reglar i viltstellovgivinga. Bjørn, ulv, jerv, gaupe og kongeørn kan fellast når fellinga er påkravd for å fjerne ein aktuell og monaleg fare for skade på person eller under åtak på bufe eller tamrein.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Nettsidene til Nasjonalparkstyret for Jotunheimen og Utladalen
* Miljødirektoratet om Jotunheimen nasjonalpark
Filioque

**Filioque** er eit tillegg i den den nikenske truvedkjenninga. Truvedkjenninga var opphavleg skriven på gresk, men fekk eit tillegg då ho blei omsett til latin:

No ser ikkje dette så dramatisk ut med først augekast, men eit slikt tillegg får store konsekvensar for kristologien. Dersom Anden går ut av Faderen aleine, så betyr det at Anden kan «gjere levande» utan Sonen. Det betyr at menneske kan bli «kristne» sjølv om dei ikkje har høyrt om Jesus Kristus.

Filioque passa betre inn i vestkyrkja sin teologi (spesielt kyrkjefedrane Augustin og Tertullian) , medan austkyrkja berre godkjente den greske teksten som autoritativ. Dette var med å danne ein strid mellom aust og vest og i 1054, då kyrkja delte seg, blei Filioque halden fram som ein av hovudgrunnane.

Trylleformelen «hokus pokus **filiokus**» har opphav i formuleringa.
Hokus pokus

**Hokus pokus** (ofte følgd av filiokus) er ein magisk formel som ein magikar eller tryllekunstnar kan uttale når han trollar. Det kan vere ein teknikk som magikaren nyttar for å få tilskodaren til å verte merksam på det som magikaren ønskjer, medan han skjuler visse andre handlingar i framføringa for tilskodaren. Langt tilbake i tid trudde ein at trylleformlar verkeleg hadde magiske krefter.

## Etymologi
Opphavet er interessant ettersom hokus pokus ikkje er eit oppdikta ord. Det kjem nemleg frå den katolske kyrkja sin nattverdsliturgi. I forvandlingsaugeblinken når brødet går frå å vere brød til å bli Jesu kropp, ringer ein med ei bjølle og presten seier; «Hoc est corpus Christi!», som på norsk tyder «dette er Kristi kropp!».

## Sjå òg
* Magi
* Abrakadabra
* Sim sala bim
* Trolldom
Junkerdal nasjonalpark

**Junkerdal nasjonalpark** eller *Juηηkaravuome nasjonalpárkka* er ein nasjonalpark oppretta i 2004 og omfattar areal i Fauske og Saltdal kommunar i Nordland fylke. 

Landskapet gir livsgrunnlag til ein svært artsrik flora med mange sjeldne planter. Området har mange spor etter samisk kultur og tradisjon.

## Vern og bruk av parken
Formålet med nasjonalparken er å verne 
* eit i stor grad urørt fjellområde, 
* geologiske førekomstar og kulturminne,
* eit unikt planteliv, 

Det er eit mål i seg sjølv å sikre areal for eit tradisjonelt og enkelt friluftsliv. 

Området er viktig for samisk kultur og næring. Området skal kunne brukast til reindrift. 
 
Jakt og fiske er tillate.

## Bakgrunnsstoff
* Direktoratet for naturforvalting, informasjon om Junkerdal nasjonalpark. 
* DNT Turplanleggar
Titoisme

‎

**Titoisme** er ei nemning bruka om den varianten av kommunisme som vart utvikla i Jugoslavia etter andre verdskrigen, under leiing av Josip Broz Tito. Nemninga vart først bruka som skjellsord av stalinistar, men har sidan vorte meir nøytral. 

Frigjeringa i 1945 var i Jugoslavia folket sitt eige verk, då mesteparten av landet vart frigjort av partisanane. Den jugoslaviske partisanhæren stod under kommunistisk leiing og var den einaste større aktøren i landet som organiserte menneske frå alle etniske grupper og fremja likestilling mellom dei. 

Det at landet i hovudsak vart frigjort med eigne krefter, gjorde det lettare for Tito å stå imot sovjetisk dominans i etterkrigstida.

I 1948 vart Tito og den sjølvstendige jugoslaviske kommunismen fordømt av Josef Stalin, og *titoisme* vart eit skjellsord på linje med trotskisme i dei stalinistiske kommunistpartia. Men Jugoslavia stod imot presset.

Etter Stalin var død i 1953, vart tilhøvet mellom Sovjetunionen og Jugoslavia betre, men Tito heldt fram som ei sjølvstendig stemme i internasjonal politikk, som ein av leiarane i den alliansefrie rørsla.

Det jugoslaviske systemet under Tito var ein kombinasjon av ein kommunistisk eittpartistat og eit desentralisert bedriftsdemokrati (arbeidarsjølvstyre). Nasjonal diskriminering og oppmoding til hat mellom folkegruppene var strengt forbode. Systemet var til tider relativt vellykka, men under overflata lurte framleis den etniske nasjonalismen. Etter Tito var død, greip korrupte maktpolitikarar tak i den og vekte den til liv igjen med tragiske konsekvensar for Jugoslavia og folkeslaga der.
Det sentrale dogmet

**Det sentrale dogmet** i genetikken gjev ein «hovudveg» frå genotypen til fenotypen til organismane: DNA → mRNA → Protein. Den første trinnet kallast transkripsjon og det andre trinnet kallast translasjon. I tillegg til desse trinna kjem RNA-prosessering hjå eukaroyte organismar, slik at ein meir korrekt sti er
:DNA → umoden mRNA → moden mRNA → Protein
Hellisøy fyrstasjon

**Hellisøy fyrstasjon** ligg på den vesle øya Hellesøyna på sørvestsida av Fedje i Vestland. Fyret blei tent første gong 15. oktober 1855 og var det andre støypejarnstårnet i Noreg. Det er eit 32,3 meter høgt raudmåla tårn med to kvite belte. Fyret er bygt med 1-toms jernlater og fora med 35&nbsp;000 murstein, dei to nedste etasjane er på det næraste fylt med gråstein. Fyret er støypt i akkurat dei same formene som Eigerøy fyr, det første støypejarnstårnet i landet. Den nedste delen var levert av Bærums Verk og den øvre delen frå Horten Mekaniske Verksted. 

Fyret blei automatisert i 1992 og fyrstasjonen freda i 2000. I dag vert det drive utleige av fyrvaktarbustaden. 

Sjølve øya Hellisøy ligg sør for Rongesundet lengst nord i Øygarden. 

## Lyset
Fyret hadde lenge ei 2. ordens Frensel roterande linse. Lyskarakteren var først eit fast lys med blink som varte 12 sekund. Seinaret vart blinken 5 sekund. Den første tida vart det nytta oljebrennar. Seinare vart fyret elektrifisert med eige aggregat. I dag er lampa er eit 3. ordens apparat, med ein styrke på 960 000 candela. Lyset er 46,5 meter over havet og har ei rekkevidd på 18,8 nautiske mil. Det lyser fast kvitt med ein blink kvart 30. sekund.

## Historie

Fyrkommisjonen av 1828 gjorde opphavleg framlegg om å byggje fyr i innseglinga til Bergen på Holmengrå nord for Fedje. Etter ei synfaring i 1851 vart derimot Hellisøy vurdert som ei betre plassering, både som kystfyr og innseglingsfyr. Fyrdirektøren var likevel skeptisk til plasseringa og sa «...viss ikke man skulle træffe på en ualmindelig god sommer, byr den på så mange vanskligheter, at jeg ennu ikke har sett den make i de år jeg har vært i fyrvæsenets tjeneste». Bygginga var eit stort prosjekt og opptil 95 mann arbeidde på anlegget i byggeperioden.. 

Det vart òg bygt bustadhus for fyrvaktaren, familien hans og fyrvaktarassistenten. Denne bustaden brann ned under eit torevêr i 1902. Huset vart bygt opp att året etter, og det vart då samstundes bygt hus til assistenten. I mange år heldt fyrvaktaren nokre kyr og sauer på holmen. 

Fyret vart elektrifisert i 1954 med straum frå land. Samstundes vart drifta lagt om slik at fyrvaktaren ikkje lenger budde på fyrstasjonen. I 1968 vart husa ombygd, restaurert og innreidd med hyblar. Fyret vart automatisert i januar 1989, men på grunn av vêrstasjonen vart det ikkje nedbemanna før i 1992.

12. januar 2007 gjekk frakteskipet «Server» på grunn på holmen fyrstasjonen står på og forårsaka eit stort oljeutslepp.

## Klima
Meteorologisk institutt hadde ein vêrstasjon på Hellisøy fyr frå august 1867 til juli 2005. I dag har trafikksentralen på Fedje overteke stasjonen. Stasjonen låg 20 meter over havet. 

## Kjelder
* Birger Bjørkhaug og Sven Poulsson: Norges fyr, bind 1. Oslo 1986
* Nordhordland reiselivslag

### Kjelder i teksten

## Bakgrunnsstoff
*
Tijan Jaiteh

**Tijan Jaiteh** () er ein gambisk fotballspelar som spela for SK Brann i den norske Tippeligaen i 2007-sesongen.

Brann vart først merksame på Jaiteh i mai 2005 og han gjesta Bergen to gonger for å trena med klubben. Klubben måtte venta til Jaiteh vart 18 år gamal før dei kunne tilby han proffkontrakt. Han har representert Gambia for U-17-, U-20- og U-23-landslaget. Brann beskriv Jaiteh som ein spanande, defensiv midtbanespelar.

I januar 2011 vart Jaiteh lånt ut til den danske toppserieklubben Randers ut 2011. Han hadde kontrakt med Brann ut 2012.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* Spelarprofil  på brann.no
Arnaud Monkam

**Arnaud Monkam**, () er ein kamerunsk fotballspelar som spelar for SK Brann. Monkam kom frå den kamerunske klubben Kadji Sports Academy, og spelar på det kamerunske U21-landslaget. Han vart kåra til årets unge spelar i den kamerunske toppserien i 2005.

Under prøvespel hausten 2005, imponerte han Brann-leiinga så mykje, at Brann valde å kjøpa ungguten. I 2006-sesongen fekk han lite speletid på A-laget til Brann. Framfor 2007-sesongen blei Monkam lånt ut til Løv-Ham.

## Bakgrunnsstoff
* Spelarprofil  på skbrann.org.
Major League Soccer

**Major League Soccer** (MLS) er namnet på den profesjonelle fotballserien for herrar i USA og Canada. Ligaen blei tufta i 1993.

## Eastern Conference
* Chicago Fire
* Columbus Crew
* D.C. United
* Houston Dynamo
* New England Revolution
* Red Bull New York
* Philadelphia Union
* Sporting Kansas City
* Toronto FC

## Western Conference
* C.D. Chivas USA
* Colorado Rapids
* FC Dallas
* Houston Dynamo
* Los Angeles Galaxy
* Portland Timbers
* Real Salt Lake
* Seattle Sounders FC
* Vancouver Whitecaps FC

## Kjende spelarar
*  David Beckham, Los Angeles Galaxy
*  Freddy Adu, Real Salt Lake
*         Shaka Hislop, FC Dallas
*  Aitor Karanka, Colorado Rapids
*  Claudio Suárez, Chivas USA
*  Adin Brown, New England Revolution
* Landon Donovan, Los Angeles Galaxy
* Jason Kreis, Real Salt Lake
* Carlos Tévez, Red Bull New York

## Toppskårar
Her fylgjer ei oversikt over dei 3 spelarane som har skåra flest mål i MLS:

*  Jason Kreis, 108 mål 
*         Jaime Moreno, 105 mål 
*  Ante Razov, 98 mål
Premier League

**FA Premier League** er den engelske toppserien i fotball for menn. Han består av dei 20 beste fotballklubbane i det engelske ligasystemet. Serien vart oppretta i 1992 av dei dåverande laga i den tidlegare førstedivisjonen i The Football League. Premier League er den mest sette sportsligaen i verda, og også den mest lukrative. Det er berre sju klubbar som har makta å vinne ligaen i løpet av dei 19 sesongane han har eksistert; Liverpool, Manchester United, Blackburn, Chelsea, Arsenal, Leicester City FC og Manchester City. Manchester United har vunne den suverent flest gangar med sine 13 meisterskap.

## Laga i 2021/2022-sesongen
* Arsenal
* Aston Villa
* Brentford
* Brighton & Hove Albion
* Burnley
* Chelsea
* Crystal Palace
* Everton
* Leeds United 
* Leicester City
* Liverpool
* Manchester City
* Manchester United
* Newcastle United
* Norwich City
* Southampton
* Tottenham Hotspur
* Watford
* West Ham United
* Wolverhampton Wanderers

## Tidlegare vinnarar

## Kjelder
Lettklinker

**Lettklinker** er eit byggemateriale laga av brent leire forma til små, porøse kuler med ei hard overflate. Lettklinker er også kjend under namnet **Leca** som er eit produktnamn og varemerke, og som etterkvart har vorte degenerert og brukt som fellesnemning på lettklinker. Leca er eit akronym, henta frå det engelske **L**ight **E**xpanded **C**lay **A**ggregate. Materialet er lett og har god isolasjonsevne.

Ein laga fyrst lettklinker eller Leca i USA i 1917. I Skandinavia har materialet vorte laga sidan 1930-talet.

I Noreg har lettklinker vore seld av Norsk Leca, som vart skipa i 1954. Selskapet har vorte selt fleire gonger. I dag er Leca Norge ein del av det fleirnasjonale føretaket Saint-Gobain. Det vert laga lecakuler ved Lecafabrikken i Rælingen og lecablokker i fabrikkar i Borge ved Fredrikstad og Vestnes ved Molde.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Osmotisk trykk

**Osmotisk trykk** er eit hydrostatisk trykk laga av ei løysing i eit område omslutta av ein semipermeabel membran på grunn av ulik konsentrasjon på dei ulike sidene av membranen.
Kjemisk anlegg

**Kjemisk anlegg** er industrianlegg som framstiller eller omdannar kjemikaliar, vanlegvis i stor skala. 
Føremålet med slike anlegg kan vera å danna nye kjemikaliar gjennom kjemiske eller biologiske prosessar, eller skiljing av ulike materiale. 

## Oppbygging

Kjemiske anlegg er typisk bygd opp av ei rekke grunnelement:

* Røyrleidningar
* Armaturar
* Reaktorar
* Apparat
* Motorar
* Transportinnretningar
* Lagerinnretningar
* Måle-, styre- og reguleringsinnretningar

Røyrleidningar er, logisk nok, dei røyra som bind saman dei ulike apparata i anlegget, og transporterer stoffa mellom desse. Røyrleidningane består av røyrstykkje som er kopla til kvarandre med diverse røyrforbindingar.

Armaturar er monterte inn i leidningane, for å regulere mengda stoff som kan passere for å regulere forløpet i prosessen, eller hindre at han løper løpsk. Døme på armaturar er ulike ventilar.

Reaktorar er spesialbygde tankar der dei kjemiske reaksjonane føregår. Dei er innretta slik at trykk og temperatur kan regulerast slik at reaksjonane kan styrast slik ein vil, ofte er det også montert inn blandarar for å blande stoffa skikkeleg. Dei kan vere alt frå små tankar på storleik med kjøleskap, til enorme installasjonar på fleire etasjar, alt etter kapasitetsbehov eller ønska driftsforhold.

Apparat er kopla inn framfor eller etter reaktorane, og brukast til å varme opp, kjøle ned, blande eller separere stoffa før eller etter at dei har vore i reaktorane. Døme er varmevekslarar, knusemøller eller ulike separasjonsapparat.

Motorane driv dei bevegelege delane, som røreverk, transportband, pumper og anna. Dei er som regel elekriske, i alt frå bittesmå til svært kraftige kapasitetar.

Transportinnretningar er utstyr som skal flytte stoffa til, frå og rundt i anlegget på den verksemda dei skal omarbeidast i. Slike innretningar kan vera transportband, pumper, kompressorar og pneumatiske transportsystem (trykkluft).

Lagerinnretningar blir brukte til å oppbevare dei ulike stoffa over lengre eller kortare tidsrom, som bufferar i prosessen slik at det alltid er tilstrekkeleg med råstoff eller ferdige produkt tilstades. Til dømes må ein ha ein tank til å lagre flytande nitrogen som skal brukast som kjølemiddel, eit lager med pulver for å oppretthalda gangen i ein kontinuerleg prossess, og ein stad å oppbevare produkt som skal skipast avgarde, medan ein ventar på neste transportskip. Lagerinnretningane blir med andre ord brukte for å halde ein jamn flyt i prosessen.

Måle,- styre- og reguleringsinnretningar er kritiske for å kunne halde ein prosess i gang, og for at han skal flyte best mogleg. Måleinstrumenta viser variablar som trykk, temperatur og srøymingshastigheit, nivå i tankar etc. Styre-og reguleringsapparata sørgjer for at prosessen går under optimale forhold. Dette føregår i dag i stor grad automatisk.

## Sjå og
* Kjemisk industri

## Kjelder
Snøball

Ein **snøball** er ein ball av snø, vanlegvis laga ved å presse saman kram snø med hendene til ein om lag knyttenevestor ball. Ein kan bruka snøballar til å laga snømann, snølykt og liknande, og til å halda snøballkrig.

Ein snøball kan også vere ein større ball av snø som har vorte laga ved å rulle ein liten snøball bortover ei snødekt strekkje. Den vesle snøballen veks ved at han klabbar på seg meir snø etterkvart som han vert rulla bortover. Omgrepet «snøballeffekt» kjem frå dette.

Kor hard snøballen vert avheng av tilstanden til snøen han er laga av og kor hardt snøen er pakka saman. 

## Snøballen i historia
 
Snøballkrig er kjend som tidtrøyte frå mellomalderen. Ambrogio Lorenzetti (ca. 1290&ndash;1348) lét si måla personifisering av vinteren halde ein snøball.

5. mars i 1770 leidde snøballpepringa mot okkuperande britiske soldatar og følgjande hendingar til Bostonmassakeren, som igjen vart ein av gneistane som sette i gang den amerikanske revolusjonen.

## Kjelder

* Denne artikkelen byggjer på «Snowball» henta frå Wikipedia på engelsk 3. februar 2007. Den engelske artikkelen oppgjev desse kjeldene:
** Om snøballkrigar i mellomalderen (på engelsk).
Nick Nolte

**Nick Nolte** () er ein amerikansk skodespelar, modell og filmprodusent frå Omaha i Nebraska i USA.

## Filmografi i utval
* *The Deep* (1977)
* *48 Hrs.* (1982)
* *Another 48 Hrs.* (1990)
* *Cape Fear* (1991)
* *Prince of Tides* (1991)
* *I Love Trouble* (1994)
* *Nightwatch* (1997)
* *U Turn* (1997)
* *The Thin Red Line* (1998)
* *[[Hulk]]* (2003)
* *Hotel Rwanda* (2004)
* *Over the Hedge* (røyst, 2006)
Erling Kagge

**Erling Kagge** () er ein norsk jurist, forlagsdirektør, polfarar og eventyrar frå Oslo. Saman med Børge Ousland vart dei i 1990 dei fyrste som nådde Nordpolen utan assistanse utanfrå. I 1992&ndash;93 gjekk Kagge, som den fyrste, åleine til Sørpolen. Turen skildrar han i boka *[[Alene til Sydpolen]]* (1993).

I 1994 han gjekk han til topps på Mount Everest og vart med det den første til å nå «dei tre polane» på jorda.

Erling Kagge er i dag forlagsdirektør i Kagge Forlag.

## Bakgrunnsstoff
* Intervju med Kagge 
* Utdjupande artikkel om Kagge frå NBL, skriven av Eirik W. Alver

## Kjelder
Tom Hanks

**Thomas Jeffrey Hanks** () er ein amerikansk skodespelar. Han har hatt fleire store hovudroller, mellom anna i filmar som *[[Forrest Gump]]*, *[[Saving Private Ryan]]*, *[[Cast Away]]* og *[[Den grønne mil]]*. Han har fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame.

## Filmar i utval
* 1984 - *[[Splash]]*
* 1988 - *[[Big]]*
* 1993 - *[[Sleepless In Seattle]]*
* 1993 - *[[Filmen Philadelphia|Philadelphia]]*
* 1994 - *[[Forrest Gump]]*
* 1998 - *[[Saving Private Ryan]]*
* 1999 - *[[The Green Mile]]*
* 2000 - *[[Cast Away]]*
* 2002 - *[[Catch Me If You Can]]*
* 2002 - *[[Road to Perdition]]*
* 2004 - *[[The Ladykillers]]*
* 2004 - *[[The Terminal]]*
* 2005 - *[[The Polar Express]]*
* 2006 - *[[Filmen Da Vinci Koden|Da Vinci Koden]]*
Welcome to the Machine

«**Welcome to the Machine**» er ein song av det britiske bandet Pink Floyd på albumet deira *[[Wish You Were Here]]* frå 1975. Songen er skrive av Roger Waters, og inneheld ein god del synthesizerar og gitar, i tillegg til mange effektar. Songen omhandlar det negative synet bandet hadde på musikkindustrien. Dei syns at måten dei vart behandla på av industrien var sjellaus og hardhjarta, som ein maskin. Songen glir over frå første del av songen «Shine on You Crazy Diamond». 

## Musikkvideo
Gerald Scarfe laga ein sterk og dyster musikkvideo til songen, som vart brukt av bandet då dei spelte han på konsertar i 1977. Den animerte videoen syner eit gigantisk mekanisk beist, som ser ut som ein mellomting mellom ein triceratops og eit beltedyr som heng over eit apokalyptisk bylandskap. Avmagra rotter hoppar rundt lik som ligg på stålbjelkar og industrielle skorsteinar, medan dei sprutar blod. Eit tårn veks opp av ørkenen, og vert forvandla til eit skrikande monster og halshogg ein intetanande mann. Hovudet hans går i oppløysing og syner ein øydelagt skalle. Til slutt ser ein eit hav av blod som vaskar over dette øydelandet, og bølgjene glir over til tusenvis av hender som vinkar i lag med rytmen til musikken (som folk på ein rockekonsert). Ein bygning står igjen etter at alle dei andre er vaska bort av blodhavet, og i takt med musikken mot slutten av songen lettar han og fyk bort, høgt over skyene før han fyk inn i eit hol på sida av ein gigantisk eggforma struktur. 

## Medverkande
*David Gilmour – 6- og 12-strengs akustisk gitar, dobbelspora vokal
*Nick Mason – pauker, cymbal
*Roger Waters – bassgitar, EMS VCS 3
*Richard Wright – EMS VCS 3, Hammondorgel, ARP String-synthesizer, Minimoog

## Fakta
* Måten bandet brukar gitar og synthesizar på denne songen hadde påverknad på korleis ABBA lagde sin hit «Knowing Me, Knowing You».

## Bakgrunnsstoff
* Teksten til «Welcome to the Machine»
Have a Cigar

«**Have a Cigar**» er ein song av det britiske bandet Pink Floyd frå albumet deira *[[Wish You Were Here]]* frå 1975.

## Komposisjon
Som «Welcome to the Machine», er både melodi og tekst skrive av Roger Waters, og er ein skarp kritikk av det Waters ser på som ein hyklersk og grådig musikkindustri. Musikken er i seg sjølv meir streit rock enn resten av albumet, og byrjar med eit gitarriff av David Gilmour i lag med ein bassgitar. Etter kvart kjem ein ekstra gitar inn i lag med elektrisk piano og synthesizer.

Klimakset i songen er ein skarp gitarsolo, før songen brått forsvinn inn i eit tinnaktig og radioliknande lydbilete. Enkelte meiner at dette representerer at musikken vert omforma til eit verdilaust massemarknadprodukt. Det siste som skjer i songen er ein lydeffekt der det høyrest ut som om nokon skiftar radiokanal, og songen hoppar rett over i neste spor, «Wish You Were Here».

Vokalen vert sunge av Roy Harper. Waters hadde slite på stemma si under innspelinga av «Shine on You Crazy Diamond», og kom ikkje opp på dei høge tonane. Gilmour var motvillig til å synge den ubehagelege teksten, og sidan Harper var i nabostudioet og spelte inn plata *HQ*, tilbaud han seg å hjelpe dei. Waters har seinare sagt at han håpte resten av bandet ikkje ville gå med på å la Harper synge songen i staden for han sjølv, men vart overraska over at alle syns det var ein glimrande ide.

Tekstlinja «Oh by the way, which one's Pink?» var faktisk eit spørsmål bandet fekk i starten av karrieren då dei møtte leiaren i eit plateselskap på midten av 1960-talet.

## Konsertutgåver
Songen vart først spelt på den nordamerikanske turnéen i 1975, mellom dei to halvdelane av «Shine on You Crazy Diamond» med Waters og Gilmour på vokal. Songen vart òg spelt på 1977-turnéen, og då var det Roger Waters på vokal, medan Snowy White spela gitarsoloen.

## Medverkande
* David Gilmour – elektrisk gitar
* Richard Wright – Wurlitzer elektrisk piano, ARP String Synthesizer, Minimoog, Hohner clavinet D6
* Roger Waters – bass 
* Nick Mason – trommer

med:

* Roy Harper – solovokal

## Salslister

## Andre versjonar
Både Primus og Foo Fighters har spela denne songen.

## Kjelder

* http://www.brain-damage.co.uk/interviews/pfcap5.html
Songen Wish You Were Here

**«Wish You Were Here»** er ein song av det britiske bandet Pink Floyd, og er tittelsporet på albumet med same namn frå 1975. Musikken er skrive av David Gilmour og Roger Waters, medan Waters skreiv teksten, som referer til Pink Floyd sin tidlegare frontfigur Syd Barrett. 

## Komposisjon
Songen opnar med lyden av nokon som skiftar kanalar på ein radio, og songen glir over frå «Have a Cigar», som sluttar på same vis. Gilmour spelar gitarriffet i introduksjonen på ein akustisk gitar med tolv strengar, og lyden høyrest ut som den kjem ut frå ein gamal transistorradio, før meir fyldigare lyd legg seg oppå. Denne delen av songen vart miksa slik at det høyrdest ut som gitaristen sit i eit rom og spelar i lag med radioen, og ein kan i tillegg høyre eit svakt kvin, som om ein har med radiostøy. Introriffet vert repetert fleire gonger i songen, mellom anna når Gilmour spelar gitarsolo i lag med scatsynginga hans. Mot slutten av songen forsvinn musikken gradvis inn i lyden av vind, før han glir rett over i siste del av «Shine on You Crazy Diamond».

## Andre utgåver

«Wish You Were Here» vart gjeve ut på samleplatene *[[A Collection of Great Dance Songs]]* og **.

Konsertutgåver av songen vart gjeve ut på både *[[Delicate Sound of Thunder]]* og *[[P*U*L*S*E]]*, og den siste versjonen vart i tillegg gjeve ut på singel i 1994. 

«Wish You Were Here» vart først spelt på konsertar under turnéen i 1977, i lag med resten av albumet. På enkelte av desse konsertane brukte Mason ein verkeleg transistorradio i starten av songen. Deretter vart songen spelt på så godt som alle konsertane av Pink Floyd frå 1987 til 1994. I tillegg vart songen spelt på soloturnéane til Waters og Gilmour, og ein versjon vart gjeve ut på Waters sitt konsertalbum *In the Flesh* i 1999. 

## Medverkande
*David Gilmour – solo- og harmonivokal, scat-synging, 6- og 12-strengs akustisk gitar, pedalsteelgitar, lydbandeffektar
*Nick Mason – trommer, lydbandeffektar
*Roger Waters – bass, lydbandeffektar
*Richard Wright – Steinway piano, Minimoog

## Salslister

## Coverversjonar
Mange artistar har spelt denne songen i etterkant, mellom anna Sparklehorse (i lag med Thom Yorke frå Radiohead), The Flaming Lips, Wyclef Jean, Catherine Wheel and Rasputina.

Songen vart framført under avslutningsseremonien til sommar-OL 2012 i London av Ed Sheeran i lag med Nick Mason på trommer og Mike Rutherford på gitar.

## Fakta
* Heilt på slutten av songen kan ein så vidt høyre ein fiolin spelt av Stephane Grappelli. Han var i eit anna studio på denne tida, og Gilmour føreslo at dei trengde litt «countryfele» på slutten. Motvillig spelte Grappelli inn ein liten snutt, men til slutt vart svært lite av dette tatt med. Bandet valde derfor å ikkje kredittere han i omslaget. 
* Stemmene og orkestermusikken mellom «Have a Cigar» og «Wish You Were Here» vart tatt tilfeldig frå ein lokal radiostasjon. Musikken inkluderer eit klipp av Tsjajkovskij sin fjerde symfoni, eit radiohøyrespel, og så gitarriffet. 

## Bakgrunnsstoff
* Teksten til «Wish You Were Here»
Shaka Hislop

**Neil Shaka Hislop** () er ein britiskfødd fotballspelar som var målvakt på landslaget til Trinidad og Tobago i 26 kampar i tida 1999-2006. Han var kvalifisert til å spele for Trinidad og Tobago grunna nasjonaliteten til foreldra.

### Klubbkampar

### Merittar
*Finalist i den engelske ligacupen: 1996 med Leeds United

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shaka Hislop|Shaka Hislop]]» frå ,  den 30. juni 2024.*
Hugo Pratt

**Hugo Pratt** (), fødd **Ugo Eugenio Prat**, var ein italiensk teikneserieskapar. Han var mest kjend for seriane om Corto Maltese, som i 1970-åra braut veg for teikneseriar for vaksne. Pratt kombinerte spennande historier med rot i røyndomen, med sterke teikningar i svart/kvitt.

## Biografi
Hugo Pratt var fødd i Rimini, men voks opp i Venezia. Familien var fleirkulturell, med både engelsk, jødisk og tyrkisk bakgrunn. I 1937 flytta han med mora til Etiopia som då var hærsett av det fascistiske Italia. Far hans var offiser i den italienske hæren, men vart teken til fange av engelskmennene og døydde i fangenskap. Etter ei tid i engelsk interneringsleir vart Hugo og mora sende attende til eit Italia no okkupert av tyskarane. Desse dramatiske tidene viser att i fleire av Pratt sine seriar.

Etter krigen vart han tilknytt seriemagasinet *Asso di Piche*, utgjeve i Venezia av nokre unge teiknarar inspirerte av amerikansk teikneserietradisjon. I 1949-62 budde Pratt i Argentina der han heldt fram med å teikna. Her gav han ut sin første eigne serie, *Anna della Jungla*. I denne tida tok han også fleire turar kring i Sør-Amerika, mellom anna i Mato Grosso og på Amazonaselva. 

I 1962 flytta Pratt attende til Italia der han starta bladet *Sgt. Kirk*. Her vart den første serien om Corto Maltese publisert. Seriane om den fargerike eventyraren er mellom dei mest kjende i verda, og var med på å skaffa Hugo Pratt fleire internasjonale prisar, og i 2005 ein plass i *Will Eisners Comic Book Hall of Fame*.
Øivind H. Solheim

**Øivind H. Solheim** () er ein norsk forfattar frå Odda. Han studerte i Bergen frå 1966 til 1973, og er utdanna lektor. Han bur i dag i Bergen. I tillegg til ein del bøker, har han òg skrive kronikkar, artiklar, dikt og innlegg i pressa, hovudsakleg i Bergens Tidende. Hausten 2008 gav Solheim ut romanen Fabrikken, med handling frå Odda mellom 1909 og 1946.

## Bibliografi
* *Stupet*, roman (Det norske Samlaget, 1978)
* «Mariken Mustang», novelle i *Noveller i Samtiden* (Aschehoug, 1981)
* *Tellus ’89*, roman (Det norske Samlaget, 1982)
* *Fabrikken*, roman (Fiksjonsforlaget, 2008), ISBN 978-82-997841-0-8
* *Den dyrebare freden*, antologi, medforfattar (Universitetsforlaget, 1985)
* *Lectures*, lærebok i fransk, medforfattar (Universitetsforlaget, 1988)
Folgefonna nasjonalpark

**Folgefonna nasjonalpark** er ein nasjonalpark prega av den tredje største isbreen i Noreg. Baroniet i Rosendal ligg like utanfor nasjonalparken. Slottet er frå 1600-talet og har vore freda sidan 1920-åra. Dette er det einaste baroniet Noreg har hatt, og bygningane med den vakre, kringliggjande rosehagen er i dag ein av Noregs aller største turistattraksjonar. 

Nasjonalparken vart oppretta i 2005 og omfattar areal i Etne, Kvinnherad og Ullensvang i Vestland.

## Vern og bruk av parken
Formålet med nasjonalparken er å: 

* ta vare på eit stort og tilnærma urørt naturområde, som sikrar heilskapen og variasjonen i naturen frå låglandet til høgareliggjande område med fjell og bre 
* ta vare på verdfull vassdragsnatur 
* sikre det biologiske mangfaldet med økosystem, artar og bestandar 
* sikre viktige geologiske førekomstar 
* sikre verdfulle kulturminne. 

Ålmenta skal ha høve til naturoppleving gjennom utøving av tradisjonelt og enkelt friluftsliv utan særleg teknisk tilrettelegging. 

## Bakgrunnsstoff
* Direktoratet for naturforvalting, informasjon om Folgefonna nasjonalpark. 
* PDF-kart
* DNT-turplanleggar
Skarvan og Roltdalen nasjonalpark

**Skarvan og Roltdalen nasjonalpark** er ein nasjonalpark 
med nær urørte fjell- og skogområde typiske for Trøndelag. Området har mange interessante kulturminne, spesielt knytt til kvernsteindrifta.

Nasjonalparken vart oppretta ved forskrift i 2005, og omfattar areal i Selbu, Tydal, Meråker og Stjørdal kommunar i Trøndelag fylke. 

## Vern og bruk av parken
Formålet med nasjonalparken er å ta vare på eit i det vesentlegaste urørt fjell- og skogområde typisk for regionen.

Ålmenta skal ha høve til naturoppleving gjennom utøving av tradisjonelt og enkelt friluftsliv utan særleg teknisk tilrettelegging. 

Naturgrunnlaget innanfor nasjonalparken er viktig for samisk kultur og næringsutnytting. Området skal kunne brukast til reindrift. 

## Bakgrunnsstoff
* Direktoratet for naturforvalting, informasjon om Skarvan og Roltdalen nasjonalpark. 
* PDF-kart 
* DNT-turplanleggar
Beltereim

**Belte**, **beltereim** eller **livreim** er eit tilleggsplagg som sit rundt livet og blir brukt til å halda klede på plass, eller til å halda styr på reiskapar og liknande. Eit belte kan også bli bruka som pynt—som blikkfang eller for å framheve kroppen.

Eit belte blir ofte laga av lêr eller kunststoff og noko sjeldnare i mindre hardføre naturstoff. Dei kan bli stramma ved hjelp av ei spenne som blir festa i hòl laga med regelmessige intervall, eller trinnløs stramming. 

Eit belte kan òg brukast til å halde våpen eller reiskapar på plass, eller å feste sikkerheittau i ved byggjearbeid eller fjellklatring.

## Sjå òg
* Bukseselar

## Bakgrunnsstoff
Fammestad

**Fammestad** er ei lita bygd i Alver kommune i Nordhordland. Bygda har eige ungdomslag med lagshuset Nyheim. Dei har også bygdekino i lagshuset Nyheim. I bygda er det mange gardsbruk, men alle er lagt ned dei siste åra. Gardane vert no drifta av bønder i nabobygdene. Det ligg også ein nedlagd fabrikk, Fossafe som lagde brannsikre safar og arkivskap der. Fammestad og Tveito har privat vassverk.

I Fammestadtjørna er det aure. Fiske er tillate etter avtale med grunneigarane. Kløvheim skule ligg cirka ein kilometer frå bygda. Næraste tettstad er Knarvik.

Bedrifta Fammestad Agro vart starta på Fammestad i ei av dei nedlagde løene. Eigaren av denne bedrifta fann opp produktet AgrOsan som hjelper mot eksem. Bedrifta er i dag ute av drift. Bedrifta heldt til i Knarvik Senter inntil eigaren gjekk av med pensjon. 

Sjølv om berre rundt 50 elevar går på Kløvheim Skule, er det 30 medlemer i Kløvheim Skulekorps, som i 2009 fekk 6.plass i skulekorps-NM for Brass.

## Kjelder
Plekter

Eit **plekter** er ei lita skive, vanlegvis i plast, som blir brukt til å slå an ein streng på eit strengeinstrument for å bringe fram ein tone. Det blir mykje brukt når ein spelar på til dømes el-gitar, mandolin, sitar og balalaika.

Plekteret er ofte trekantforma, slik at den eine spissen kan brukast til toneslaget. Der finst òg *fingerplekter* til å feste på fingrane, for å slå an tonen med dei.
Litle julaftan

**Litle** eller **vesle julaftan** – eller **litlejulaftan** eller **veslejulaftan** (òg **(-)jol-** og/eller **-eftan**) – er dagen før julaftan, den 23. desember. 

## Norske tradisjonar
I Noreg vart dagen tradisjonelt kalla torlaksmesse eller *tollesmesse*.  Tollesmessdagen gjorde ein reint i husa, bytte sengehalm og la reint på sengene. 

For mange er det tradisjon å pynte juletre denne dagen og gjere dei siste førebuingane før sjølve julaftan. Dei siste åra har litlejulaftan vore den dagen i året då butikkane har hatt størst omsetting, som følgje av julehandel. 

Eit nytt element i feiringa av dagen før julaften er *[[Grevinnen og hovmesteren]]*, eit kort, humoristisk fjernsynsprogram som har vore sendt kvar 23. desember på NRK dei siste 25-30 åra og sett av mange. I 2003 vart til dømes programmet sett av 1,4 millionar nordmenn.

## Feiringar elles i verda
I Oaxaca i Mexico er dagen kjend som *Noche de Rabanos*, reddikkvelden, etter ei mengd raude og kvite reddikar som blir skorne ut i jule- eller andre motiv til denne kvelden.
Zetlitz

**Zetlitz** er eit etternamn og slektsnamn.

## Personar med Zetlitz til etternamn
* Jens Zetlitz, forfattar
* Bertine Zetlitz, musikar
Ropert

Ein **ropert** eller ein **megafon** er eit portabelt, ofte handhalde, traktforma apparat til å forsterke eller rette ein person si talerøyst mot eit særskilt mål. Menneskerøysta plar elles spreiast jamnt ut til alle sider, men gjennom ein ropert vert lyden konsentrert mot eit mindre område. På den andre sida vil dei som er noko til sides for der roperten er retta, høyre det som vert sagt dårlegare. Ropertar vert til dømes ofte brukt på idrettstilstellingar, filminnspelingar, demonstrasjonar eller for å styre større folkemengder.

Fordelen med roperten er at brukaren ikkje treng mikrofon og høgtalar for å forsterke lyden, attåt at roperten er lett å bere med seg.

I dag finst det òg batteridrivne ropertar med mikrofon, forsterkar og høgtalar innebygd, men dei opphavlege ropertane hadde ikkje dette. 

## Kjelder
*Denne artikkelen byggjer på «Megafon», henta frå Wikipedia på svensk 15. januar 2007.
Ove Borøchstein

**Ove Borøchstein** () var ein norsk forfattar, musikar og lærar frå Kristiansund på Nordmøre.

## Utgjevingar

**Barne- og ungdomsbøker**

* 1990 &ndash; *Snakk sammen – en samtalebok for ungdom* (KOM forlag)
* 1990 &ndash; *Du er jo bare tretten* 
* 1994 &ndash; *Svart natt* (Damm)
* 1996 &ndash; *Fotballengelen* (Damm)
* 1998 &ndash; *Blodsbrødre – historien om Mattis og Are* (Damm)

**Lokalhistorie**
* 1998 &ndash; *Kæm, ka, kor og ka ti': spørreboka om Kristiansund*
* 2000 &ndash; *J: historien om kristiansundsjødene* (IBS forlag)
* 2003 &ndash; *En bauta ble reist: en håndbok om skulpturer, minnesmerker, utsmykninger, og kirker i Kristiansund, Frei og Averøy*
* 2009 &ndash; *Sangboka fra Nordmøre*
Borøchstein var og sterkt delaktig i dei tre hefta om gjenreisingsbyen http://www.gjenreisningsbyen.no/ Kristiansund

## Bakgrunnsstoff
* Søk på «Borøchstein, Ove» i Sambok
* Kulturnett
En flyktning krysser sitt spor

***En flyktning krysser sitt spor*** er ein roman av Aksel Sandemose utgjeven i 1933. Den såkalla Janteloven er formulert i boka.

## Bakgrunnsstoff
* ''En flyktning krysser sitt spor'' som ebok i bokhylla.no (berre tilgjengeleg i Noreg)
Nyrealisme

**Nyrealisme** er eit omgrep som vert brukt innan fleire felt:

* Nyrealisme i litteraturen &ndash; strøyming i norsk litteratur i perioden mellom 1905 og andre verdskrigen.
* Nyrealisme i biletkunsten &ndash; 
* Nyrealisme i filosofi
Naturvern

**Naturvern** er ei nemning på det å verna om natur, til dømes ved freding. Etter 1970-talet har omgrepet miljøvern vorte vanlegare, som tek opp i seg vern av naturmiljøet. Klassisk naturvern er ei nemning på arbeidet med å oppretta freda område, og å verna ulike objekt i naturen. Til dømes eit tre, skog, ein foss eller eit vassdrag. 

## Sjå òg
* Nasjonalpark
* Naturvernlova
* Verdas naturvernunion
* Vassdragsvern
* Kulturvern
Statens reindriftsforvaltning

**Statens reindriftsforvaltning** (**SRF**) var ein norsk statleg etat som hadde ansvar for spørsmål om reindrift, arealforvalting, ressursovervaking, vedlikehald av grensegjerde og drift av Statens Fjellstuer i Finnmark.

Reindriftsforvaltinga var sekretariat og saksutredar for Reindriftsstyret. Etaten var underlagt Landbruks- og matdepartementet. Opphavleg blei han skipa som «Lappevesenet».

1. juli 2014 blei Statens reindriftsforvaltning slått saman med Statens landbruksforvaltning til Landbruksdirektoratet.

Reindriftsforvaltinga i Noreg var underlagt landbruksdepartementet. Reindriftsstyret var fagleg rådgjevar for den sentrale reindriftsadministrasjonen, reinforskinga og rettleiingstenesta i reindrifta. Reindriftsstyret hadde medlemmer oppnemnde av Kongen og av Sametinget.

I Noreg skal det vere om omkring 200.000 tamrein. Samisk tamreindrift vert drive i dei samiske områda i Noreg. Frå 1.1.2014 forvalta Landbruksdepartementet  reindrifta i Noreg gjennom fylkesmannen.

## Reinbeitedistrikt og driftseiningar

Landet er delt i fem reinbeiteopmråde:

* Øst-Finnmark reinbeiteområde
* Vest-Finnmark reinbeiteområde
* Troms reinbeiteområde
* Nordland reinbeiteområde
* Nord-Trøndelag reinbeiteområde
* Sør-Trøndelag og Hedmark reinbeiteområde.

Kvart reinbeiteområde er delt inn i reinbeitedistrikt. Ordninga med inndeling i distrikt vart etablert på slutten av 1800-talet. Ved utgangen av driftsåret 2005/06 var det totalt 82 reinbeitedistrikt i Noreg, fordelt på 72 sommar- og heilårsbeitedistrikt og 10 distrikt for vår-/haust- og vinterbeite for norsk reindrift eller som område for svensk reindrift. 

Kvart reinbeitedistrikt er delt inn i fleire driftseiningar. Driftseiningane har løyve til å beite med eit visst antal rein innanfor distriktet sitt beiteland. 

Driftseiningane som omgrep har ikkje rot i tradisjonell samisk reindrift. Her har siidaene vore den tradisjonelle eininga. Innanfor kvart distrikt driv samane reindrift i ein eller fleire siidaer eller driftsgrupper. Siidastrukturen kan variere noko mellom åra. Dei siste åra har det totalt vore rundt 110 sommersiidaer og rundt 150 vintersiidaer i Noreg.

Siidaene omfattar éin eller fleire driftseiningar. Innanfor kvar driftseining er det som oftast fleire reineigarar med kvart sitt reinmerke. Det var totalt 578 driftseiningar og 2 850 reineigarar i den norske reindriftsnæringa per 31. mars 2005. Finnmark har med 417 driftsenheter og vel 2.100 reineigarar hovudtyngda av reindrifta i Noreg.

## Samisk reindrift, reindrift med grunneigarrett og villrein
Samane kan drive reindrift på om lag 40 % av landarealet i Noreg, på eit område frå Finnmark i nord til Engerdal i Hedmark i sør. Det er òg samisk reindrift i Trollheimen. I fjellområda i Sør-Noreg, sør for dei samiske områda, er det tamreinlag som driv reindrift basert på leigeavtalar.

## Kjelder

* Ot.prp. nr. 25 (2006-2007) Om lov om reindrift

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Statens reindriftsforvaltning|Statens reindriftsforvaltning]]» frå ,  den 27. februar 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Reindriftsforvaltningen i Noreg
* Lov om reindrift
Øst-Finnmark reinbeiteområde

**Øst-Finnmark reinbeiteområde** er ein del av reindriftsforvaltinga i Noreg. Reinbeiteområdet har eit totalt areal på 30 700 km² i området frå Karasjok i vest til grensa mot Russland i aust. Reinbeiteområdet er inndelt i 15 reinbeitedistrikt. Reinbeiteområde er leia av eit områdestyre med medlemmer oppnemnde av Fylkestinget og Sametinget.

I Varanger/Polmak har kvart av desse distrikta både vinter- og sommarbeite. Vinterbeitinga skjer hovudsakleg i innlandet og sommerbeitinga ved kysten eller på øyene. Distrikta i Karasjok flyttar reinen mellom sommarbeite langs kysten til felles vinterbeite i innlandet. Reinbeitedistrikta har sitt eige sommarbeite, medan haust-, vinter- og vårbeiting skjer på fellesbeita i Karasjok.

Øst-Finnmark reinbeiteområde grensar til Vest-Finnmark reinbeiteområde. 

## Bakgrunnsstoff
Reindriftsforvaltningen i Noreg - om reinbeiteområda
Vest-Finnmark reinbeiteområde

**Vest-Finnmark reinbeiteområde** er ein del av reindriftsforvaltningen i Noreg. Reinbeiteområdet har eit totalareal på 24 400 km², og omfattar den vestre delen av Finnmark og den nordlegaste delen av Troms fylke. Kommunegrensa mellom Karasjok og Kautokeino deler mellom Øst- og Vest-Finnmark reinbeiteområde.

Reinbeiteområdet er delt inn i 29 reinbeitedistrikt. Reinbeiteområde er leia av eit områdestyre med medlemmer oppnemnde av Fylkestinget og Sametinget.

Om lag halvparten av distrikta innanfor Vest-Finnmark reinbeiteområde har sommarbeite i Troms fylke. Dei brukar fellesbeita i Kautokeino om våren, sommaren og hausten.

Vest-Finnmark reinbeiteområde grensar til Øst-Finnmark reinbeiteområde og Troms reinbeiteområde. 

## Bakgrunnsstoff
Reindriftsforvaltningen i Noreg - om reinbeiteområda
Nordland reinbeiteområde

**Nordland reinbeiteområde** er ein del av reindriftsforvaltningen i Noreg.  Reinbeiteområdet følgjer litt andre grenser enn Nordland fylke. Kommunane nord for Ballangen og Narvik ligg i Troms reinbeiteområde, til gjengjeld går området litt inn i Nord-Trøndelag. Reinbeiteområde er leia av eit områdestyre med medlemmer oppnemnde av Fylkestinget og Sametinget.

Bortsett frå Lofoten og Andøya og nokre øyar på Helgelandskysten er heile Nordland fylke reinbeiteområde.

Totalt dekker Nordland reinbeiteområde 34 kommunar fordelt på 12 reinbeitedistrikt. Fire av reinbeitedistrikta i Nordland har tilgang på vinterbeite (konvensjonsbeite) i Sverige. Til gjengjeld blir ni område i Nordland brukt til sommarbeite for svensk rein.

Dei fleste reinbeitedistrikta flyttar reinen vestover til kysten, ofte ved hjelp av bil og ferje. Distrikta som ikkje har tilgang på kystbeite flyttar reinen innover i landet mot svenskegrensa. De to nordlegaste reinbeitedistrikta har ein meir stasjonær driftsform med korte flyttingar mellom årstidsbeita.

Nordland reinbeiteområde grensar til Troms reinbeiteområde og Nord-Trøndelag reinbeiteområde.

## Bakgrunnsstoff
*   Reindriftsforvaltningen i Noreg - om reinbeiteområda
Troms reinbeiteområde

**Troms reinbeiteområde** er ein del av reindriftsforvaltningen i Noreg. Reinbeiteområdet er delt inn i 15 reinbeitedistrikt i som ligg i delar av Troms og nord i Nordland. Reinbeiteområde er leia av eit områdestyre med medlemmer oppnemnde av Fylkestinget og Sametinget.

Fire av reinbeitedistrikta har beite i Nordland fylke. I tillegg er det tre distrikt som har tilgang på vinterbeite i Sverige. Svenske samebyar har til gjengjeld rett til sommarbeite i Troms.

Troms reinbeiteområde grensar til Vest-Finnmark reinbeiteområde og Nordland reinbeiteområde.

## Bakgrunnsstoff
Reindriftsforvaltningen i Noreg - om reinbeiteområda
Nord-Trøndelag reinbeiteområde

**Nord-Trøndelag reinbeiteområde** er ein del av reindriftsforvaltningen i Noreg. Reinbeiteområdet omfattar delar av Sør-Fosen og Nord-Trøndelag fylke. Reinbeiteområde er leia av eit områdestyre med medlemmer oppnemnde av Fylkestinget og Sametinget.

I alt har Nord-Trøndelag reinbeiteområde eit beiteareal på 22 300 km², fordelt på 6 reinbeitdistrikt. Eitt av distrikta i Nord-Trøndelag har tilgang på sommarbeite i Sverige. 
To av distrikta har kystreindrift (Fovsen-Njaarke og Åarjel-Njaarke) og fire har fjellreindrift (Gaasken-Laante, Skæhkere, Låarte og Østre Namdal). Kystreindrifta har vinterbeita mot kysten, mens fjellreindrifta har alle sine årstidsbeite i innlandet. 

Nord-Trøndelag reinbeiteområde grensar til Sør-Trøndelag og Hedmark reinbeiteområde og Nordland reinbeiteområde.

## Bakgrunnsstoff
Reindriftsforvaltningen i Noreg - om reinbeiteområda
Sør-Trøndelag og Hedmark reinbeiteområde

**Sør-Trøndelag og Hedmark reinbeiteområde** er ein del av reindriftsforvaltningen i Noreg. Reinbeiteområdet har fem reinbeitedistrikt og er det sørlegaste reinbeiteområdet i landet. Reinbeiteområde er leia av eit områdestyre med medlemmer oppnemnde av Fylkestinget og Sametinget.

I Sør-Trøndelag/Hedmark er det fem reinbeitedistrikt. Dei sørlegaste har stort sett innlandsbeite heile året. I dei nordlegaste foregår flyttinga mellom barmarksbeite i kyststrøka i nord og vinterbeite omkring Femunden. Trollheimen reinbeitedistrikt ligg for seg sjølv på grensa mellom innlands- og kystklima. Her forgår flyttinga mellom sommarbeite i Trollheimen i vest til vinterbeite i Iglefjell i aust.

Sør-Trøndelag og Hedmark reinbeiteområde grensar til Nord-Trøndelag reinbeiteområde.

## Bakgrunnsstoff
* Reindriftsforvaltningen i Noreg - om reinbeiteområda
Reinbeitedistrikt

**Reinbeitedistrikt** er i norsk reindriftsforvalting eit geografisk område der reindriftsutøvarar kan drive reindrift.

Kvart av dei seks reinbeiteområde reinbeiteområda i landet er delt inn i fleire reinbeitedistrikt. 
I kvart reinbeitedistrikt oppretta etter § 2 i reindriftslova, skal det vere eit distriktsstyre valt av og blant dei aktive reindriftsutøvarane i distriktet.  Samtidig med valet av medlemmer til distriktsstyret skal det avgjerast kven som skal vere leiar og nestleiar. 

Distriktsstyret fører liste over reineigarane i distriktet og talet på rein. Styret skal sjå til at reindrifta i distriktet skjer i samsvar med gjeldande lover og forskrifter og kan påby eller setje i verk samling, merking, skilling og teljing av rein dersom reineigarane ikkje blir samde og sjølv gjennomfører slike tiltak.

Leiaren i distriktsstyret representerer reinbeitedistriktet sine interesser og kan bl.a. inngå forlik, saksøke og verte saksøkt på vegner av reineigarane i saker som gjeld dei alle.

Kvart reinbeitedistrikt kan vere delt inn i fleire driftseiningar.  Driftseiningane har løyve til å beite med eit visst tal rein innanfor distriktet sitt beiteland.