open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Skuggeforfattar

**Skuggeforfattar** eller **ghost writer** er ei nemning for ein forfattar som ikkje er namngjeven som opphavsperson, men skriv tekstar på oppdrag for ein annan person som er den namngjevne forfattaren.

Slike forfattarar blir gjerne nytta av kjendisar og politikarar. Dei kan også nyttast for populære forfattarar der ein vil dra nytte av forfattarnamnet, eller i nokre høve oppdikta pseudonym som ein eller fleire skuggeforfattarar står bak.

## Kjelder
Josep Marín

**Josep Marín i Sospedra** () ein spansk tidlegare friidrettsutøvar frå El Prat de Llobregat som vart europameister 1982 i 20 km kappgang under EM i Aten, der han også tok sølv på 50 km, den same medaljevaløren fekk han på 50 km under Friidretts-VM 1983 i Helsinki. I 1987 vann han bronsemedaljen på 20 km ved VM i Roma. 

## Aktiv
Marín høyrde til verdseliten i kappgang over ein periode på 12-15 år. Under europameisterskapen 1982 i Aten gjekk han inn til ein suveren siger på 20 km, over to minuttar framom Jozef Pribilinec frå Tsjekkoslovakia. Allereie tre dagar seinare tok han sølvmedaljen på 50-kilometeren, slått med nær fire minuttar av Reima Salonen frå Finland. Også i verdsmeisterskapen året etter i Helsinki kjempa Marín om medaljane i begge kappgangøvingane. På 20 km enda Marín på fjerdeplassen. Fem dagar etter skilde han og austtyske Ronald Weigel tidleg ut frå resten av feltet på 50 km og begge kom mål over fem minuttar føre bronsemedlajøren. Tevlinga enda med sølv til Marín, 34 sekundar bak Weigel. 

I 1987 vann Marín bronsen på 20 km ved verdsmeisterskapen i Roma. Under dei olympiske sommarleikane i Seoul året etter gjekk han inn til fjerdeplass på 20 km og femteplass på 50 km, utan eigenleg å vere nær medalje i korgje øvingane.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1978 i Praha:  Nr 5 på 20 km – 1.24.38. Braut 50 km
*OL 1980 i Moskva: Nr 5 på 20 – 1.26.45 og nr 6 på 50 km – 4.03.08
*EM 1982 i Aten: Gull på 20 km – 1.23.43 og sølv på 50 km – 3.59.18
*VM 1983 i Helsinki: Sølv på 50 km – 3.43.42. Nr 4 på 20 km – 1.21.21
*OL 1984 i Los Angeles: Nr 6 på 20 km – 1.25.32
*EM 1986 i Stuttgart: Diskvalifisert på 20 km
*VM 1987 i Roma: Bronsemedalje på 20 km – 1.21.24
*OL 1988 i Seoul: Nr 4 på 20 km – 1.20.34 og nr 5 på 50 km – 3.43.03
*EM 1990 i Split: Nr 5 på 50 km – 4.02.53
*VM 1991 i Tokyo: Nr 12 på 50 km – 4.13.19
*OL 1992 i Barcelona:  Nr 9 på 50 km – 3.58.41

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:José Marín (racewalker)|José Marín (racewalker)]]» frå ,  den 7. august 2018.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:José Marín (Leichtathlet)|José Marín (Leichtathlet)]]» frå ,  den 7. august 2018.*  
*
Garsten

**Garsten** er ein kommune i distriktet Steyer-Land i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 17,4 km² og i kring 6&nbsp;700 ibuarar. 51% av arealet vert nytt til landbruk og 39% er dekt av skog.

Landsbyen Garsten, som hyser 2&nbsp;300 ibuarar, ligg 298 meter over havet. Resten av folkesetnaden i kommunen fordeler seg på 19 mindre landsbyar og grender.

Sentralt i Garsten ligg eit kloster som vart grunnlagt i 1082, tileigna benediktinarordenen frå 1107.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Garsten|Garsten]]» frå ,  den 6. august 2018.*
Hypping

**Hypping** er det å leggja jord i haugar ved røtene og dei nedste stengeldelane til dyrka plantar. Dette kan ein til dømes gjera for å verna dei mot vêr og vind eller skjerma dei for lys. Ein kan hyppa for hand med hakke eller grev, eller med traktorreiskapar.

Ein hyppar ofte poteter. Dette verner knollane mot lys, som elles kan føra til at dei dannar dei uønskte stoffa solanin, som er giftig, og klorofyll, som gjev dei grønfarge. Hyppinga gjev betre luftveksling i rotsona, grev ned ugras og verner dei mot smitte frå tørråte, ettersom sporene frå denne soppen kan vaskast ned frå blada. Ein rekner også med at hyppinga fører til større avling. 

Ein kan også hyppa purre. Det gjer at ein får ein større plantedel som er kvit, mørare og mildare på smak.

## Ordsoge
Ordet *hyppe* har kome inn i norsk frå mellomnedertysk eller plattysk, der 'hupen' tyder ‘hauge opp’, jf. ‘hope opp’.

## Kjelder
Francisco Javier Fernández

**Francisco Javier Fernández Peláez** () er ein spansk friidrettsutøvar frå Guadix i Granda-provinsen som vart europameister 2002 og 2006 i 20 kilometer kappgang. Han vann elles to VM-sølv, OL-sølv og EM-bronse i same øvinga.

## Aktiv
Fernández vann i 1996 10 km kappgang ved juniorverdsmeisterskapen i Sydney. To år seinare sikra han seg europapokalen 1998 på 20 km i Dudince i Slovakia, før han vart tredjemann på distansen under europameisterskapen i Budapest. I Sommar-OL 2000 var Fernández tilbake i Sydney, der han kom kom på sjuandeplassen på 20 km.

I august 2002 vann Fernández gullmedaljen på 20 km i EM i München. Tidlegare på sommaren på sette han i Åbo verdsrekord på 20 km med tida 1.17.22. Under verdsmeisterskapen 2003 i Paris tok han sølv bak meksikanaren Jefferson Pérez, som samstundes forbetra verdsrekorden til Fernández med eitt sekund. Også under Sommar-OL 2004 i Aten kom Fernández inn sølvmedalje, slått med fem sekund av Ivano Brugnetti frå Italia. Fernández tok så ved VM 2005 i Helsinki si tredje strake sølvmedalje, ettersom Jefferson Pérez forsvarte VM-tittelen på 20 km. Året etter forsvarte også Fernández sin meistertittel då han i Göteborg vann sitt andre EM-gull.

Under VM 2007 i Osaka sigra Perez på 20 km for tredje gong i rad, medan Fernández vart andremann for tredje gong. Ved sommarleikane 2008 i Beijing enda Fernández derimot på sjuandeplassen, for fyrste gong på sju år reiste han tomhendt heim frå ein stor internasjonal meisterskap.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1998 i Budapest: Bronsemedalje – 1.21.39
*VM 1999 i Sevilla: Nr 15 – 1.27.23
*OL 2000 i Sydney: Nr 7 – 1.21.01
*VM 2001 i Edmonton: Braut
*EM 2002 i München: Gullmedalje – 1.18.37, framom Vladimir Andrejev (1.19.56)
*VM 2003 i Paris: Sølvmedalje – 1.18.00, bakom Jefferson Pérez (1.17.21)
*OL 2004 i Aten: Sølvmedalje – 1.19.45, bakom Ivano Brugnetti (1.19.40)
*VM 2005 i Helsinki: Sølvmedalje – 1.19.36, bakom Jefferson Pérez (1.18.35)
*EM 2006 i Göteborg: Gullmedalje – 1.19.09, framom Valerij Bortsjin (1.20.00)
*VM 2007 i Osaka: Sølvmedalje – 1.22.40, bakom Jefferson Pérez (1.22.20)
*OL 2008 i Beijing: Nr 7 – 1.20.32
*VM 2009 i Berlin: Braut 
*VM 2011 i Daegu: Braut

## Bakgrunnsstoff
*
Mikhail Sjtsjennikov

**Mikhail Anatoljevitsj Sjtsjennikov** () er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Sverdlovsk som i 1994 vart europameister i 20 km kappgang. Han vann elles VM-sølv 1991 og 1997 på same distansen og OL-sølv 1996 på 50 km. Innandørs tok han fire VM-gull og tre EM-gull i 5 km kappgang. Han tevla for Sovjetunionen til 1991, sidan for Russland.

## Aktiv
Sjtsjennikov utmerkte seg som kappgjengar særleg på 5 km innandørs. Han vann øvinga i alle dei fire fyrste verdsmeisterskapane innandørs, frå Indianapolis i 1987 til Toronto i 1993. I dei store internasjonale meisterskapane utandørs lukkast han vinne si fyrste medalje då han vart andremann på 20 km under Friidrett-VM 1991 i Tokyo. Tre år seinare vann Sjtsjennikov gullmedaljen på same distansen ved EM 1994 i Helsinki. Under dei olympiske leikane i Atlanta i 1996 deltok han både på 20 km og 50 km. Her overraska han stort på 50 km ved å fylgje vinnaren i tevlinga, polske Robert Korzeniowski, så å seie til målstreken, i mål skilde det seks sekundar mellom den olympiske meisteren og Sjtsjennikov på sølvplass. Året etter tok Sjtsjennikov ein ny sølvmedalje, ved VM 1997 i Aten kom han i mål ti sekundar etter verdsmeisteren frå Mexico.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1988 i Seoul: Nr 6 på 20 km – 1.20.47
*EM 1990 i Split: Braut 20 km
*VM 1991 i Tokyo: Sølvmedalje på 20 km – 1.19.46, bakom Maurizio Damilano (1.19.37)
*OL 1992 i Barcelona: Nr 12 på 20 km – 1.27.17
*VM 1993 i Stuttgart: Diskvalifisert på 20 km
*EM 1994 i Helsinki: Gullmedalje på 20 km – 1.18.45, framom Jauhen Misjulja (1.19.22)
*VM 1995 i Göteborg: Nr 6 på 20 km – 1.22.16
*OL 1996 i Atlanta: Sølvmedalje på 50 km – 3.43.46. Nr 7 på 20 km – 1.21.09
*VM 1997 i Aten: Sølvmedalje på 20 km – 1.21.53, bakom Daniel García (1.21.43)
*EM 1998 i Budapest: Braut 20 km

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Michail Anatoljewitsch Schtschennikow|Michail Anatoljewitsch Schtschennikow]]» frå ,  den 8. august 2018.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mikhail Shchennikov|Mikhail Shchennikov]]» frå ,  den 8. august 2018.*
Gangspel

**Gangspel** eller **forhalingsvinsj** er ein roterande vertikal trommel - noko smalare over midten enn ved endane - som blir bruka til å heva eller flytta tunge gjenstandar, særleg i samband med sjøfart. Det fungerer ved at ein legg løkker av tau, kablar, kjetting eller trosser over trommelen som blir låst av i seg sjølv. Gangspel blir nytta til overføring av sterke horisontale drag i trosser ved forhaling. Ved nokre høve kan ein også løfta anker med gangspel.

På handdrivne gangspel stikk ein lange, lause spakar inn i hol i toppen av speltrommelen, og ein eller fleire personar er på kvar spak. 

## Sjå også
*Ankerspel

## Kjelder

*
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gangspill|Gangspill]]» frå ,  den 8. august 2018.*
NM i orientering 1960

**Noregsmeisterskapen i orientering 1960** vart arrangert sundag 25. september 1960 «i terrenget i Godal, et par mil fra Sandefjord», med Store Bergan Idrettslag som arrangør. .

## Menn





## Kvinner





## Kjelder
*Arbeiderbladet 26. september 1960
Pedro Sánchez

**Pedro Sánchez** () er ein spansk sosialdemokratisk politikar og statsminister i Spania sidan 2. juni 2018. Han er generalsekretær for det sosialdemokratiske partiet PSOE. Sanchez har hatt fleire verv som lokalpolitikar i Madrid og overtok partileiinga i 2014, etter Alfredo Pérez Rubalcaba.

## Referansar
NM i symjing 1960

**Noregsmeisterskapen i symjing 1960** vart avvikla i Frognerbadet i Oslo i dagane frå onsdag 17. til fredag 19. august 1960. Meisterskapen omfatta 19 individuelle tevlingar, av dei 10 for menn og 9 for kvinner. Dessutan stod to stafettar for menn på programmet.

Christer Bjarne og Liv Staib Mangseth vart tildelt kvar sin kongepokal. 

## Menn
### 100 m fri



18. august 


### 400 m fri



17. august 


### 1500 m fri



19. august


### 100 meter rygg



17. august 


### 100 m bryst



19. august


### 200 m bryst



18. august 


### 100 m butterfly



19. august


### Sviktstup



18. august 


### Kunststup



19. august


## Kvinner
### 100 m fri



19. august


### 400 m fri



18. august 


### 100 m rygg



17. august 


### 100 m bryst



19. august 


### 200 m bryst



17. august 


### 100 m butterfly



18. august 


### Sviktstup



19. august


### Kunststup



18. august 


## Kjelder
*Arbeiderbladet 18. august 1960
*Arbeiderbladet 19. august 1960
*Arbeiderbladet 20. august 1960
Claves

**Claves**, **clave** eller **pinnar** er eit perkusjonsinstrument danna av to sylinderforma trestykke som vanlegvis er hole. Desse slår ein mot kvarandre, og oppnår ein skarp og klikkande lyd. Claves er særleg vanlege i kubansk musikk. Namnet *claves*, eintal *clave*, kjem av latin for 'nøkkel'. 

I fleire typar kubansk populærmusikk, som son, cha-cha-cha og rumba, bruker ein claves til å spela ein rytmefigur (som også blir kalla claves) over to taktar som dannar grunnlaget for musikken. Instrumentet blir også brukt i vestleg populær- og kunstmusikk.

## Kjelder
*
Nikolaj Smaga

**Nikolaj Javkovlevitsj Smaga**, ukrainsk **Mykola Smaha**, () var ein friidrettsutøvar frå Bobrovo i Sumy oblast som i 1971 vart europameister i 20 km kappgang og elles vann to EM-bronsar og i 1968 OL-bronse på same distansen. Han tevla for Sovjetunionen.

Smaga vart tredjemann i 20 kilometer kappgang i tre store meisterskap på rad. Ved EM 1966 måtte han sjå seg frågått av austtyskaren Dieter Lindner og sin eigen landsmann Volodimir Holubnitsjij. To år seinare rykte Holubnitsjij til topps då same distansen fann stad under sommarleikane i Mexico, knapt to sekundar framom arrangørlandets José Pedraza, medan Smaga tok bronsen, berre fem sekundar bak Holubnitsjij. Også i EM 1969 gjekk Smaga inn til bronsemedalje, britiske Paul Nihill vann tevlinga og Leonida Caraiosifoglu frå Romania vart nummer to, 14 sekund føre Smaga.

Den 10. august 1971 gjekk Smaga inn til gull på spesialdistansen under europameisterskapen i Helsinki, 9 sekund framom Gerhard Sperling frå  Aust-Tyskland og 14 framom førnemnde Paul Nihill. Året etter vart Smaga femtemann på 20 km ved Sommar-OL i München, nøyaktig minuttet bak bronsevinnaren i mål.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1966 i Budapest: Bronsemedalje – 1.30.18
*OL 1968 i Mexico by: Bronsemedalje – 1.34.03
*EM 1969 i Aten: Bronsemedalje – 1.31.20
*EM 1971 i Helsinki: Gullmedalje – 1.27.20, framom Gerhard Sperling (1.27.29)
*OL 1972 i München: Nr 5 – 1.28.16

Smaga døydde i Kiev, 42 år gammal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Mykola Smaha|Mykola Smaha]]» frå ,  den 9. august 2018.*
Emalje

**Emalje** (fransk *émail*, frå italiensk *smalto*, samanheng  med 'å smelta') er eit hardt, tynt, glasaktig materiale nytta som overtrekk på metalloverflater. Nemninga kan også brukast om tannemalje, som er det harde, kvite overflatebelegget på tenner.

Ordet *emalje* kan også brukast om metallarbeid som er utsmykka med emaljedekor og -belegg. Ein person som arbeider med emalje kan kallast ein emaljør.

### Historie
Emaljering er eit gammalt handverk som er kjend innan gullsmedkunst sidan antikken. Lenge brukte ein emalje til dekor av smykke og kunstgjenstandar, men på 1800-talet tok ein i bruj teknisk emaljering for å verna kjøkken- og sanitærutstyr laga av stål og støypejern. Emaljerte flater ruster ikkje, er slitesterke og lette å halda reine, og emaljering blei derfor særleg brukt til badekar, kokekar og etter kvart også komfyrar og kjøleskap. Det blei også vanleg med emaljerte metallskilt som tolte å stå ute i vêr og vind.

## Teknikkar
Emalje er hard, glatt og tynn glasmasse (glasfluss) eller glasur med eller utan farge. Det kan brukas til å pynta, forsterke eller verna overflaten på gjenstandar av metall,  porselen og glas. Emaljering, det vil seia teknikken med å dekorere eller overtrekka ting med emalje, omfattar fleire metodar for å påføra eit underlag emaljepulver og så smelta det fast. Emaljepulver blir laga av glasstøv, smeltestoff, særlig blyoksid, og metalloksid som gjev ulike fargar, eventuelt dei blå fargestoffa zaffer eller smalte.

### Emaljetypar
* **Opak emalje** &ndash; ugjennomskinneleg, gjennomfarga emalje i ulike fargar
* **Transparent emalje** &ndash; gjennomskinneleg emalje i ulike fargar
* **Fondant emalje** &ndash; fargelaus, transparent emalje
* **Opal emalje** &ndash; halvgjennomsiktleg, ofte iriserande emalje

### Emaljeteknikkar
* **Celle-emalje**  eller cloisonné (på fransk *émail cloisonné*) &ndash; emaljeteknikk der ein legg emalje i ulike fargar i rommane mellom tynne, oppståande metallband som er lodda fast som «skiljeveggar» på eit metallunderlag
* **Gropemalje** (*émail champlevé*) &ndash; teknikk der ein fyller emaljen i groper og spor i metallet
* **Vindusemalje** (*émail plique à jour*) &ndash; teknikk der ein fyller transparent emalje mellom metalltrådar utan bunn, slik at emaljen slepp gjennom lys
* **Relieffemalje** (*émail de basse taille*) &ndash; teknikk der farga, gjennomsiktig emalje dekker eit nedsenka metallrelieff slik at emaljen får ulike fargenyansar etter kor djupt detaljane i relieffet står
* **Emaljeplastikk** (*émail en ronde bosse*) &ndash; teknikk der emaljen dekker høge relieff eller småfigurar
* **Maleremalje** (*émail peint*) &ndash; teknikk der ein måler emalje i ulike farger på gjenstanden med pensel før brenning

Ein kan også ta på emalje ved hjelp av dypping, spraying og sikting, med eller utan sjablongar. Ein kan også påføres keramiske dekalar og forgylla.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Emalje|Emalje]]» frå ,  den 9. august 2018.*
Frognerbadet

**Frognerbadet** er eit offentleg friluftsbad og symjestadion ved Frogner stadion i Oslo, teke i bruk i 1955 og opna i 1956. Symjestadion er av internasjonal klasse med 50 meter langt symjebasseng og stupebasseng, og eit mindre symjebasseng og plaskedam.

## Kjelder
NM i sykling 1960 på landeveg

**Noregsmeisterskapen i landevegssykling 1960** fann stad ved Trondheim sundag 21. august 1960 i «regn og sterk vind».

### 170 km fellesstart





## Kjelder
*Arbeiderbladet 22. august 1960
Venjamin Soldatenko

**Venjamin Vasiljevitsj Soldatenko** () er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Sjkurovka i Kasakhstan som vart europameister 1971 og verdsmeister 1976 i 50 km kappgang. Han vann elles OL-sølv 1972, EM-sølv 1978 og EM-bronse 1969 på same distansen. Soldatenko tevla for Sovjetunionen.

## Aktiv
Soldatenko vart tredjemann då han fekk sin internasjonale meisterskapsdebut ved EM 1969 i Aten, åtte og eit halvt minutt bak vinnaren, Christoph Höhne frå Aust-Tyskland. To år seinare vann Soldatenko den same distansen då EM 1971 fann stad i Helsinki, over to minuttar framom Höhne på sølvplassen. Under dei olympiske sommarleikane 1972 i München kom Soldatenko i mål til sølvmedalje, vel to minuttar bak vinnaren.

I 1976 fjerna Den internasjonale olympiske komiteen 50-kilometeren frå OL-programmet. Det internasjonale friidrettsforbundet valde då å arrangere eit eige verdsmeisterskap for øvinga, avvikla i Malmö i Sverige 18. september 1976. Soldatenko vann ein klar siger i tevlinga, 37 år gammal. Under europameisterskapen 1978 kompletterte han samlinga med EM-medaljar ved å vinne sølv, dermed hadde han EM-medaljar i alle valørar.  

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1969 i Aten: Bronsemedalje – 4.23.04
*EM 1971 i Helsinki: Gullmedalje – 4.02.22, framom Christoph Höhne (4.04.45)
*OL 1972 i München: Sølvmedalje – 3.58.24, bakom Bernd Kannenberg (3.56.11)
*EM 1974 i Roma: Nr 5 – 4.09.31
*VM 1976 i Malmö:  Gullmedalje – 3.54.40, framom Enrique Vera (3.58.14)
*EM 1978 i Praha:  Sølvmedalje – 3.55.12, bakom Jorge Llopart (3.53.29)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Weniamin Wassiljewitsch Soldatenko|Weniamin Wassiljewitsch Soldatenko]]» frå ,  den 9. august 2018.*
Valerij Bortsjin

**Valerij Viktorovitsj Bortsjin** () er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Mordovia som i 2008 vart olympisk meister i 20 km kappgang. Han vart også kåra til verdsmeister i same øvinga både i 2009 og 2011, begge triumfane vart annullerte i 2015.

Bortsjin vart andremann i 20 km kappgang ved EM 2006 i Göteborg, eit lite minutt bakom Francisco Javier Fernández frå Spania. To år seinare vann Bortsjin den olympiske gullmedaljen under sommarleikane i Beijing, 14 sekundar før den trefaldige verdsmeisteren i øvinga, Jefferson Pérez frå Mexico.

Både i 2009 og 2011 gjekk Bortsjin inn til siger på 20 km under verdsmeisterskapane i høvesvis Berlin og Daegu. Då desse prestasjonane vart underkjende i 2015, vedtok Det internasjonale friidrettsforbundet at tredjemann i Daegu, Luis Fernando López frå Colombia, skulle tildelast gullmedaljen i 20 km kappgang for 2011.

Under Sommar-OL 2012 kollapsa Bortsjin etter 18 km og braut tevlinga.

### Doping
Bortsjin var i tida juni 2005- mai 2006 stengd ute frå friidretten grunna doping. I 2015 vart alle hans prestasjonar frå juli 2009 til og Sommar-OL 2012 annullerte, ettersom hans biologiske pass viste store, uforklarlege utslag i den gjeldande perioden, funn som ikkje var kjende med han deltok internasjonalt.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 2006 i Göteborg: Sølvmedalje – 1.20.00, bakom Francisco Javier Fernández (1.19.09)
*VM 2007 i Osaka: Braut 20 km
*OL 2008 i Beijing: Gullmedalje – 1.19.01, framom Jefferson Pérez (1.19.15)
*VM 2009 i Berlin: Annullert gullmedalje – 1.18.41
*VM 2011 i Daegu: Annullert gullmedalje – 1.19.56
*OL 2012 i London: Braut 20 km

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Valeriy Borchin|Valeriy Borchin]]» frå ,  den 9. august 2018.*
Norovirus

**Noro-virus** er ei slekt av RNA-virus i familien *Caliciviridae.* Viruset står bak omtrent 50 % av alle epidemiske gastroenteritlidingar (mage-tarmkatarr, magesmerter og oppkasting) i verda. Det er den viktigaste gruppa med virus som er assosiert med denne tilstanden. Det tek 12-48 timar frå ein vert smitta til ein vert sjuk.

Viruset er smittsamt, og sjukdomen kjem difor ofte i små utbrot, særleg på institusjonar og oftast om vinteren. Ein vert smitta ved at ein kjem i kontakt med mat eller vatn som inneheld viruset. Denne maten/vatnet har då vorte handsama av ein person som har hatt smitten, eller vore skylt med kontaminert vatn. Viruset er òg luftbore, og kan overførast ved til dømes hoste. Ein sjuk person er smittefarlig så lenge han eller ho har symptom på sjukdomen. Størst er smittefaren etter 2-3 dagar med symptom.

## Symptom
Viruset gjev klassiske omgangssjuke-symptom: kvalme, oppkast, vondt i magen, smerter i musklane, diaré og feber. Dersom du vil ha ein heilt sikker diagnose må legen din senda inn ei avføringsprøve seinast tre døgn etter at at du har vorte sjuk. Dei fleste tilfella i Noreg vert likevel diagnostisert etter kva pasienten fortel, og ikkje etter ein avføringsprøve.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norovirus|Norovirus]]» frå ,  den 9. august 2018.*
Distriktet Braunau

**Distriktet Braunau** er eit administrativt distrikt (Bezirk) lengst vest i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Distriktet dekker ei flatevidd på 1040 km² og har 103&nbsp;000 ibuarar (2018). Byen Braunau am Inn er administrasjonssenter for distriktet.

## Kommuneskipnaden
Distriktet omfattar 46 kommunar, av dei tre bykommunar og fem såkalla *Marktgemeinde*.
* Altheim  
* Aspach, 2596  
* Auerbach, 583  
* Braunau am Inn
* Burgkirchen, 2661  
* Eggelsberg, 2365  
* Feldkirchen bei Mattighofen, 1978  
* Franking, 953  
* Geretsberg, 1187  
* Gilgenberg am Weilhart 1327  
* Haigermoos, 610  
* Handenberg, 1290  
* Helpfau-Uttendorf  
* Hochburg-Ach  
* Höhnhart, 1379  
* Jeging, 691  
* Kirchberg bei Mattighofen, 1175  
* Lengau  
* Lochen am See, 2754  
* Maria Schmolln, 1414  
* Mattighofen  
* Mauerkirchen, 2566  
* Mining, 1195  
* Moosbach, 1042  
* Moosdorf, 1638  
* Munderfing  
* Neukirchen an der Enknach, 2212  
* Ostermiething  
* Palting, 938  
* Perwang am Grabensee, 997  
* Pfaffstätt, 1101  
* Pischelsdorf am Engelbach, 1672  
* Polling im Innkreis, 997  
* Roßbach, 935  
* St. Georgen am Fillmannsbach, 404  
* St. Johann am Walde, 2051  
* St. Pantaleon  
* St. Peter am Hart, 2447  
* St. Radegund, 589  
* St. Veit im Innkreis, 408  
* Schalchen  
* Schwand im Innkreis, 972  
* Tarsdorf, 2068  
* Treubach, 725  
* Überackern, 685  
* Weng im Innkreis, 1394

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bezirk Braunau am Inn|Bezirk Braunau]]» frå ,  den 9. august 2018.*
Trần Lệ Xuân

**Trần Lệ Xuân** () var ein vietnamesisk politikar, også kjend som **Madame Nhu**. Ho var gift med Ngô Đình Nhu, som var bror og hovudrådgjevar til president Ngô Đình Diệm. 

Sidan Diệm var ugift, og fordi ho og familien hennnar budde i Sjølvstendepalasset i Saigon i lag med han, blei ho rekna som fyrstedame i Vietnam frå 1955 til 1963. Etter at mannen og svogeren hennar blei drepne, drog ho i eksil i Frankrike.

Tidleg på 1960-talet gjorde Madame Nhu ein ny versjon av den tradisjonelle drakta *[[áo dài]]* populær. Denne drakta var meir tettsitjande og hadde lågare halssnitt enn det som var vanleg, og var derfor kontroversiell i landet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Trần Lệ Xuân|Trần Lệ Xuân]]» frå ,  den 2. november 2023.*
Rosa Mota

**Rosa Maria Correia dos Santos Mota** () er ein portugisisk tidlegare langdistanseløpar frå Porto som i 1987 vart verdsmeister og 1988 olympisk meister i maratonløping. Ho vann elles dei tre fyrste maratonløpa for kvinner i europameisterskap; 1982. 1986 og 1990. 

## Aktiv
Under EM 1982 i Aten sprang kvinner maraton i ein internasjonalt meisterskap for aller fyrste gong. På dei siste kilometerane av løpet stod medaljekampen mellom italienske Laura Fogli, norske Ingrid Kristiansen og Rosa Mota. Mota drog til sist ifrå og vann med ein margin på 25 og 35 sekundar til Fogli og til Kristiansen. Året etter måtte Mota nøye seg med fjerdeplassen på maraton ved VM i Helsinki, litt over halvminuttet bakom sølv- og bronsemedaljørane. Under sommarleikane 1984 i Los Angeles sprang ho inn til bronse, 39 sekundar bak sølvvinnar Grete Waitz og 37 sekundar framom Ingrid Kristiansen på fjerdeplass. I 1985 sprang Mota sitt livs kjappaste maraton då ho i Chicago Marathon kom i mål på tida 2.23.29, ho vart likevel slått av Joan Benoit frå USA og Ingrid Kristiansen.

Både i EM 1986 i Stuttgart og i VM 1987 i Roma var Mota i ei eiga klasse i kvinnene sitt maratonløp, i Stuttgart kom ho i mål fire minuttar før nummer to og i Roma passerte ho målstreken meir ein sju minuttar føre sølvmedaljøren. Derimot vart det tette oppgjer då ho vann den olympisk gullmedaljen i Seoul hausten 1988 og då ho i 1990 for andre gong forsvarte EM-tittelen i maraton. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1982 i Aten: Gullmedalje – 2.36.03, framom Laura Fogli (2.36.28)
*VM 1983 i Helsinki: Nr 4 – 2.31.50
*OL 1984 i Los Angeles: Bronsemedalje – 2.26.57
*EM 1986 i Stuttgart: Gullmedalje – 2.28.38, framom Laura Fogli (2.32.52)
*VM 1987 i Roma: Gullmedalje – 2.25.17, framom Zoja Ivnova (2.32.38)
*OL 1988 i Seoul: Gullmedalje – 2.25.40, framom Lisa Martin (2.25.53)
*EM 1990 i Split: Gullmedalje – 2.31.27, framom Valentin Jegorova (2.31.32)
*VM 1991 i Tokyo: Braut maratonløpet

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rosa Mota|Rosa Mota]]» frå ,  den 10. august 2018.*
Lidia Şimon

**Lidia Elena Șimon** () er ein rumensk tidlegare langdistanseløpar som  i 1998 vart europameister 1998 og verdsmeister 2001 i maratonløping. Ho vann elles OL-sølv 2000 og to VM-bronsar på same distansen, samt ein EM-bronse på 10&nbsp;000 meter.

## Aktiv
Șimon vann si fyrste internasjonale medalje då ho i 1997 vart nummer tre i maratonløpet under verdsmeisterskapen i Aten, vel to minuttar bak vinnaren Hiromi Suzuki frå Japan. Året etter vann Șimon ein ny bronsemedalje, då på 10&nbsp;000 m i europameisterskapen i Budapest. Sonia O’Sullivan frå Irland vann milløpet etter ein sterk sisterunde, medan portugisiske Fernanda Ribeiro kneip sølvmedaljen framom Șimon. Under VM 1999 tok Șimon endå ein bronsemedalje då ho atter satsa på maratonløpet, der ho enda 42 og 39 sekundar bak medaljevinnarane i mål.

Under Sommar-OL 2000 i Sydney tok Șimon eitt steg opp på sigerspallen til sølvmedalje, slått med åtte sekundar japanske Naoko Takahashi. Året etter kjempa Șimon om sigeren ved VM i Edmonton mot ein annan japansk maratonløpar, Reiko Tosa, og vann gullmedaljen med ein margin på seks sekundar. Sidan deltok Șimon i internasjonale meisterskapløp til 2012, utan ho makte sanke fleire medaljar.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1994 i Helsinki: Nr 10 i maraton – 2.36.14
*VM 1995 i Göteborg: Nr 10 i maraton – 2.33.18
*OL 1996 i Atlanta: Nr 6 i maraton – 2.31.04
*VM 1997 i Aten: Bronsemedalje i maraton – 2.31.55
*EM 1998 i Budapest: Bronsemedalje på 10&nbsp;000 m – 31.32.6
*VM 1999 i Sevilla: Bronsemedalje i maraton – 2.27.41
*OL 2000 i Sydney: Sølvmedalje i maraton – 2.23.22, bakom Naoko Takahashi (2.23.14)
*VM 2001 i Edmonton: Gullmedalje i maraton – 2.26.01, framom Reiko Tosa (2.26.06)
*OL 2004 i Aten: Braut maraton
*VM 2007 i Osaka: Nr 5 i maraton – 2.31.26
*OL 2008 i Beijing: Nr 8 i maraton – 2.27.51
*VM 2009 i Berlin: Nr 21 i maraton – 2.32.03
*EM 2010 i Barcelona: Nr 10 i maraton – 2.36.52
*OL 2012 i London: Nr 45 i maraton – 2.32.46

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lidia Şimon|Lidia Şimon]]» frå ,  den 10. august 2018.*  
 
*
Yasmani Copello

**Yasmani Copello Escobar** () er ein cubansk-fødd hekkeløper som representerer  Tyrkia.

Copello representerte Cuba mellom anna i CAC-meisterskapen i friidrett i 2008 og 2009. Han flytta til Tyrkia i 2012, fekk tyrkisk statsborgarskap i 2013, og vart klarert av IAAF til å representera Tyrkia den 30. april 2014. Han representerte Tyrkia under VM i friidrett 2015 i Beijing, der han vart nummer 6 på 400 meter hekk.  I Sommar-OL 2016 i Rio de Janeiro vann han ein bronsemedalje i 400 meter hekk. Under Friidrett-VM 2017 i London tok Copello sølvmedalje bak Karsten Warholm.
Det same hende under EM i friidrett 2018 i Berlin. 
## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Yasmani Copello|Yasmani Copello]]» frå ,  den 11. august 2018.*
Carlos Ruiz Zafón

**Carlos Ruiz Zafón** () var ein spansk forfattar frå Barcelona.

## Verk
* *El príncipe de la niebla* &ndash; ungdomsroman (1993), norsk omsetting *[[Tåkens hersker]]* (2017)
* *El palacio de medianoche* &ndash; ungdomsroman (1994)
* *Las luces de septiembre* &ndash; ungdomsroman (1995)
* *Marina* &ndash; ungdomsroman (1999)
* *La sombra del viento* &ndash; roman (2001) / norsk *[[Vindens skygge]]* (2004)
* *El juego del ángel* &ndash; roman (2008) / norsk *[[Engelens spill]]* (2008)
* *El prisionero del cielo* &ndash; roman (2011) / norsk  *[[Himmelens fange]]* (2012)
* *El laberinto de los espíritus* &ndash; roman (2016)

## Bakgrunnsstoff
* Om forfatteren på Gyldendal.no (arkivert side)
Jabal Zambar

**Jabal Zambar** (arabisk جبل زمبر) er ein stor ås i Tel Afar-distriktet i Ninive guvernement nord i Irak.
Namnet vert òg skrive Jabal eller Jebel Sinbar, Zinbar eller Zinbār. 

## Geografi
Sanjar-Zambar-fjella omfattar Teymurlenkåsane (Temur Lenk-åsane) der den turkmenske byen Tal Afar ligg. Jabal Zambar er det høgaste punktet i eit åslendt område aust for Tal Afar. Han er kring 543 meter over havet.
Ein grunn sael nordvest for Jebel Zambar skil han frå åstoppen Jebel Sasan.

## Historie

Seint i 1930-åra bora tyskarane brunnar i Zambar og Quasir-strukturane vest for Mosul mot Sinjar.

Den 7. januar 2006 omkom 12 amerikanske militære då eit UH-60 Blackhawk-helikopter styrta i åsen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jabal Zambar|Jabal Zambar]]» frå ,  den 10. august 2018.*  
;Fotnotar

;Kjelder

*
*
*
*
*
*
*
*
*
Al-Faw

**Al-Faw** (arabisk الفاو; stundom skrive *Fao*) er ein liten hamneby på Al-Faw-halvøya i Irak nær Shatt al-Arab og Persiabukta. Al-Faw-halvøya er i seg sjølv ein del av Basrah guvernement.

Byen vart kraftig skadd under den irakisk-iranske krigen, men vart bygd opp att i 1989 i løpet av berre fire månader.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al Faw|Al Faw]]» frå ,  den 14. april 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
Nahladalen

**Nahladalen** (gammalsyrisk ܢܗܠܐ) er eit geografisk område i provinsane Ninive og Dohuk i Irak. Sapnadalen ligg i nord på andre sida av ei fjellkjede, og byen Aqra ligg i sør, på andre sida av eit ana fjell. Dalen grensar til Store Zab-elva i aust og Khazir-elva i vest. Regionen er hovudsakleg busett av assyrarar og kurdarar.

## Historie
Dei fleste assyrarane bur i Nahla, kring 20&nbsp;000 totalt, som flytta der frå Hakkari etter det assyriske folkemordet under fyrste verdskrigen. Somme landsbyar vart fråflytta i 1960-åra då kampane mellom dei irakiske styresmaktene og kurdiske separatistar tvang dei fleste innbyggjarane på flukt til Bagdad og Mosul. Somme små landsbyar vart fullstendig øydelagde under Anfal-felttoget i 1980-åra. Folketalet i dalen voks kraftig etter Irak-krigen i 2003, og mange assyrarar i Dora og Mosul byrja å flytte attende til regionen. 

Det er stadig friksjon mellom kurdarane og assyrarane i område. Den 17. juli 1999 gjekk ei væpna gruppe frå Den patriotiske revolusjonsorganisjonen Bet Nahrain til åtak på Peshmerga-stillingar i regionen som hemn for drapet på ei assyrisk jente. Åtaket førte til 39 døde og 20 skadde på kurdisk side.

## Landsbyar
*Hezany
*Kasre
*Merokeh
*Belmat
*Khalilaneh
*Jouleh
*Chameh Chale
*Rabatkeh
*Kash Kawa

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nahla Valley|Nahla Valley]]» frå ,  den 10. august 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Dahuk Governorage , Iraqi American Chamber of Commerce
*KDP Blockades, Attacks Assyrian Village, AINA.org
Bekhalfossen

**Bekhalfossen** (kurdisk تاڤگەی بێخاڵ) er ein foss i Irakisk Kurdistan i fjellområda nord i Arbil guvernement. Han ligg 10&nbsp;km vest for byen Rawanduz og 135&nbsp;km frå Erbil.
Fossen er eit populært turistmål i området.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bekhal Waterfall|Bekhal Waterfall]]» frå ,  den 10. august 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Niniveslettene

**Niniveslettene** (assyrisk ܦܩܥܬܐ ܕܢܝܢܘܐ, *Pqatā d'Ninwe* og gammalsyrisk ܕܫܬܐ ܕܢܝܢܘܐ *Daštā d'Ninwe*; arabisk سهل نينوى, *Sahl Naynawā*; kurdisk *Deşta Neynewa*) er ein region i Ninive guvernement i Irak, nord og aust for byen Mosul. Tidlegare vart området kalla Sanjarsletta. 

Området omfattar ruinane av dei antikke assyriske byane Ninive, Nimrud og Dur-Sharrukin, i tillegg til fleire eldgamle, heilage stader som Mar Mattai-klosteret, Rabban Hormizd-klosteret, grava til Nahum og Lalish.

## Geografi
Niniveslettene ligg i aust, nordaust for byen Mosul i det irakiske Ninive guvernement. Oldtidsbyen Ninive låg i den austlege utkanten av dagens Mosul, ved breidda av Tigris. Landsbyane på den austlege delen av sletta er hovudsakleg busett av ikkje-muslimske minoritetsgrupper. Dei fleste av desse innbyggjarane er assyrisk kristne. 

Niniveslettene er ikkje berre det historiske heimlandet til assyrarane og ein smeltedigel av før-arabiske og kurdiske før-islamske, mesopotamiske sivilisasjonar, men er ein provins der størstedelen av folkesetnaden består av minoritetar, der kring halvparten av desse er assyrarar.

## Historie

Peutinger-kartet over den busette verda slik romerske geografar kjende ho, syner Singara som ein stad vest for Trogoditi Persi, persiske troglodyttar, som busette området kring Sinjarfjella. For arabarane i mellomalderen vart det meste av sletta rekna som ein del av provinsen Diyār Rabīʿa, «bustaden til Rabīʿa-stamma». Arabiske astronomar gjorde delar av arbeidet sitt her under regjeringstida til kalifen al-Mamun. Ein kjend, assyrisk katedral stod her på 700-talet.

## Største byar på Niniveslettene
*Ba'adra
*Tel Kepe
*Bakhdida
*Ba'ashiqah/Bahzani
*Bartella
*Khatarah
*Alqosh
*Karemlesh
*Ain Sifni
*Tesqopa
*Batnaya
*Baqofah 
*Sharafiya
*Merki

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nineveh plains|Nineveh plains]]» frå ,  den 10. august 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Ninevehslettene Geographical Information 
*Ninevehslettene Needs
Shahrizor

**Shahrizor** er ei slette mellom Suleimania og Darbandikhan, søraust i Irakisk Kurdistan.

## Historie
Sharazor og kongen her *Yazdan Kard* er nemnde i Karnamag, ei bok om persisk mytologi av Ardashir I og i inskripsjonar i Narseh. Under sassanidane var Sharazor ein av fem provinsar i satrapien Medes, eit iransk oldtidsfolk.

På 300-talet hadde somme av innbyggjarane på Sharazor konvertert til kristendom og vart forfølgde av sassanidane. Døme på dette var drapet på biskopen Shahdost Shahrazori og 128 av følgjarane hans. 

Keisar Heraklios var i Shahrazur ein månad i februar 628. 

I 642 evt. var Sharazor åstad for eit stort slag mellom kurdarar og invaderande arabiske muslimar som ønskte å erobre Sassanideriket. Etter å ha lidd massive tap, fekk arabarane kontroll over området i 643. 

Sharazur vart innlemma i Ardalan fyrstedøme frå 1000- til 1500-talet og var den første hovudstaden her. Sidan var det ein del av Baban fyrstedøme.

Yaqoot Hamawi skildra regionen Sharazor som området mellom Erbil i vest og Hamadan i aust inkludert mange byar og landsbyar. Han skriv at innbyggjarane i regionen bestod utelukkande av kurdarar.

## Sjå òg
*Kirkuk guvernement
*As Sulaymaniyah guvernement

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shahrizor|Shahrizor]]» frå ,  den 10. august 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Haditha-distriktet

**Haditha** er eit distrikt i Al Anbar guvernement i Irak. Distriktet ligg kring byen Haditha.

## Byar
*Haditha
*Barwanah
*Haqlaniyah
*Aloos
*Alzawiha

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Haditha District|Haditha District]]» frå ,  den 10. august 2018.*
Hīt-distriktet

**Hīt** er eit distrikt i Al Anbar guvernement i Irak. Det ligg kring byen Hīt og har mellom 75&nbsp;000 og 90&nbsp;000 innbyggjarar

## Byar
*Hīt (35&nbsp;000) 
*Kabisa (10&nbsp;000)
*Al Bagdadi (15&nbsp;000) 
*Al Furat (4&nbsp;000)
*Al Mhamdy (1&nbsp;000)
*Al Khuthah (3&nbsp;000)
*Aqabah (7&nbsp;000)
*Azwaiha (5&nbsp;000)
*Jebbeh (4&nbsp;000)
*Hawija Heat (1&nbsp;000)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hīt District|Hīt District]]» frå ,  den 10. august 2018.*
Al-Qa'im-distriktet

**Al-Qa'im-distriktet** (arabisk قضاء القائم) er eit distrikt i Al Anbar guvernement i Irak ved grensa til Syria. Han ligg kring byen Al-Qa'im. Eufrat renn gjennom distriktet. I vestenden, i byen Husaybah, ligg ein grenseovergang til Abu Kamal i Deir ez-Zor guvernement i Syria.

## Byar
* Al Qaim 
* Al-Karābilah 
* Al Ubaidi 
* Al Ramanah

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al-Qa'im District|Al-Qa'im District]]» frå ,  den 10. august 2018.*
Ramadi-distriktet

**Ramadi** er eit distrikt i Al Anbar guvernement i Irak. Det ligg kring byen Ramadi.

## Byar
*Ramadi (400&nbsp;000) 
*Sajariyah  (20&nbsp;000) 
*Hamariyah (15&nbsp;000)
*Husaibah Al Sharqiah (35&nbsp;000)
*Albu Faraj (30&nbsp;000)
*Aljbah (25&nbsp;000)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ramadi District|Ramadi District]]» frå ,  den 10. august 2018.*
Rawah-distriktet

**Rawah** er eit distrikt i Al Anbar guvernement i Irak. Det administrative senteret er byen Rawah.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rawah District|Rawah District]]» frå ,  den 10. august 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ar-Rutba-distriktet

**Ar Rutba** (arabisk قضاء_الرطبة) er det største distriktet etter areal i Al Anbar guvernement i Irak. Det dekkjer 93&nbsp;445&nbsp;km², men har lågast innbyggjartal med 24&nbsp;813 (estimat januar 2003). Det er det sørlegaste og i Al Anbar guvernement, og det vestlegaste i heile landet, og det einaste distriktet i landet som grensar til Jordan. Det ligg kring byen Ar Rutba.

## Byar
* Al Waleed (Al Walid)
* Ar-Rutbah
* Nukhayb 
* Tarbil 
* Akashat 
* Al Habbariyah
* Al Kasrah

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ar Rutba District|Ar Rutba District]]» frå ,  den 10. august 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Gali Ali Beg-fossen

**Gali Ali Beg-fossen** er ein foss i Irakisk Kurdistan i fjellområda nord i Irak og nord i Arbil guvernement. Fossen ligg 130 km frå byen Erbil. 

Fossen er eit populært turistmål

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gali Ali Beg Waterfall|Gali Ali Beg Waterfall]]» frå ,  den 10. august 2018.*
DuckDuckGo

**DuckDuckGo** er ei nettbasert søkjeteneste som fokuserer på å gje dei som brukar henne anonymitet og integritet. Tenesta lagrar ikkje potensiell personleg identifiserande informasjon, sender ikkje informasjon til tredjepartar og lagar ikkje personleg tilpassa søkjeresultat.

Søkjetenesta er basert i Paoli i Pennsylvania, Delawaredalen, USA. Føretaket vart etablert i 2008 og har 53 tilsette. Namnet DuckDuckGo er inspirert av namnet på leiken «duck duck goose».

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Al Hillah-distriktet

**Al-Hillah ** (arabisk الحلة) er eit distrikt i Babil guvernement i Irak. Det ligg kring byen Al Hillah.

## Byar
* Al Hillah
Al-Mahawil-distriktet

**Al-Mahawil ** (arabisk المحاويل) er eit distrikt i Babil guvernement i Irak. Distriktet ligg kring byen Al-Mahawil.

## Byar
* Al-Mahawil

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Al-Mahawil District|Al-Mahawil District]]» frå ,  den 10. august 2018.*
Manuela Machado

**Maria Manuela Castro Machado** () er ein portugisisk tidlegare langdistanseløpar frå Viana do Castelo som i 1995 vart verdsmeister 1995 i maratonløping og attpå tofaldig europameister, 1994 og 1998, i same øvinga.

Machado var gjennom 1990-åra i mange sesongar den beste maratonløparen i Europa på kvinnesida. Ho sikra seg sølvmedaljen i maraton under Friidretts-VM 1993, sju sekundar framom japanske Tomoe Abe, ein annan japansk løpar, Junko Asari, vart verdsmeister. I 1994 vann Machado gullmedaljen i maraton ved EM 1994, medan ho året etter også sprang inn til gullmedalje då VM 1995 fann stad i Göteborg. To år etter var ho sjanselaus mot japanske Hiromi Suzuki i maratonløpet under verdsmeisterskapen 1997 i Aten, men tok elles ein klar sølvmedalje. Ved EM 1998 i Budapest forsvarte Machado meistertittelen i maraton frå 1994.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1990 i Split: Nr 10 – 2.39.49
*VM 1991 i Tokyo: Nr 7 – 2.32.33
*OL 1992 i Barcelona: Nr 7 – 2.38.32
*VM 1993 i Stuttgart: Sølvmedalje – 2.30.54, bakom Junko Asari (2.30.03)
*EM 1994 i Helsinki: Gullmedalje – 2.29.54, framom Maria Curatolo (2.30.33)
*VM 1995 i Göteborg: Gullmedalje – 2.25.39, framom Anuța Cătună (2.26.25)
*OL 1996 i Atlanta: Nr 7 – 2.31.11
*VM 1997 i Aten:  Sølvmedalje – 2.31.12, bakom Hiromi Suzuki (2.29.48)
*EM 1998 i Budapest: Gullmedalje – 2.27.10, framom Madina Biktagirova (2.28.01) 
*VM 1999 i Sevilla: Nr 7 – 2.29.11
*OL 2000 i Sydney: Nr 21 – 2.32.29

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Manuela Machado|Manuela Machado]]» frå ,  den 10. august 2018.*
Metroid Prime 2: Echoes

***Metroid Prime 2: Echoes*** er eit action-eventyrspel i førsteperson, utvikla av Retro Studios og utgjeve av Nintendo til Nintendo GameCube hausten 2004. Det er ein direkte oppfølgjar til *[[Metroid Prime]]* frå 2002. 

Spelet handlar om dusørjegeren Samus Aran som er send for å redde ein tropp av soldatar som er forsvunne på Aether, heimplaneten til ein rase kjend som Luminoth. Ho oppdagar at troppen er blitt drepen av Ing, ein rase som stammar frå ein alternativ dimensjon av Aether. Samus må dermed reise til tre tempel for å nedkjempe trugselen frå Ing-rasen, medan ho samstundes kjempar mot rompiratar og ein mystisk dobbeltgjengar kjend som Dark Samus.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Jakob Ingebrigtsen

**Jakob Ingebrigtsen** () er ein norsk friidrettsutøvar frå Sandnes som sidan 2018 har vunne to olympiske gullmedaljar, to gullmedaljar i verdsmeisterskap og seks gullmedaljar i europameisterskap. I tillegg til to VM-sølv på 1500 meter har han fleire gongar forbetra europarekorden på 1500 meter, sist til 3.26,73 i 2024. 

Jakob Ingebrigtsen sigra både på 1500 meter og 5&nbsp;000 meter under EM i friidrett 2018.

Han er ein yngre bror av Henrik og Filip Ingebrigtsen, og som dei medlem i Sandnes Idrettslag.

### Merittar
*EM 2018 i Berlin: Gullmedalje på 1500 m og 5&nbsp;000 m
*VM 2019 i Doha: Nr 4 på 1500 m og nr 5 på 5000 m
*OL i 2021 i Tokyo: Gullmedalje på 1500 m
*VM 2022 i Eugene: Gullmedalje på 5&nbsp;000 m og sølvmedalje på 1500 m
*EM 2022 i München: Gullmedalje på 1500 m og 5&nbsp;000 m
*VM 2023 i Budapest: Gullmedalje på 5&nbsp;000 m og sølvmedalje på 1500 m
*EM 2024 i Roma: Gullmedalje på 1500 m og 5&nbsp;000 m
*OL 2024 i Paris: Gullmedalje på 5&nbsp;000 m, nr 4 på 1500 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jakob Ingebrigtsen|Jakob Ingebrigtsen]]» frå ,  den 10. august 2018.*

## Bakgrunnsstoff

*
Polarsisik

**Polarsisik** (*Acanthis flammea hornemanni*) er ein underart av gråsisik som hekkar i Nord-Amerika inkludert Grønland. Han er mykje lik nomitatunderarten. Nokre polarsisikar er standfuglar eller flyttar korte avstandar sørover om vinteren, andre gjer nokon gonger fugletrekk.

Taksonomisk status: Tilhøva innanfor taksonet  av *[[Acanthis]]*-sisikane har vore usikre. Ein analyse av mtDNA frå museumsprøvar i 2008, har ikkje funne stønad for oppdeling av artar eller underartar basert på genetiske skilnadar i slekta *Acanthis*. I 2018 hadde *[[HBW Alive]]* allereie gjennomført samanslåing av alle artar til ein einaste art i slekta. Samanslåinga vart stødd av ein studie i 2021.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Plystring

**Plystring** (frå norrønt *blístra*) er det å laga ein fløytande lyd med munnen. Ein plystrar ved å blåsa ein luftstraum som kan tilpassast av leppene, tunga, tennene og fingrane. Munnhola fungerer som resonanskammer til å forsterka lyden. 

Ein kan også laga liknande lydar ved hjelp av hendene (handfløyte), grasstrå eller instrument, som dommarfløyte eller båtmannspipe. Fleire dyr lagar også plystreaktige lydar.

## Bruk
Folk kan plystra for å få merksemd, kommunisera eller laga musikk. Fleire stader i verda finst det plystrespråk, der ulike plystra lydar har tyding. 

Jazzmusikaren Toots Thielemans kunne til dømes plystra eit overlegg på ein gitarsolo, medan Roger Whittaker plystra solomelodiar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Plystring|Plystring]]» frå , og «[[:en:Whistling|Whistling]]» frå  den 11. august 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Annarita Sidoti

**Annarita Sidoti** () var ein italiensk friidrettsutøvar frå Gioiosa Marea på Sicilia som i 1990 og 1998 vart europameister og 1997 verdsmeister i 10 km kappgang.

Sidoti vann gullmedaljen i kappgang under europameisterskapen 1990 i Split. Fire år seinare kneip ho sølvmedaljen i den neste europameisterskapen, ho fekk same tid som bronsevinnar Jelena Nikolajeva, begge kom i mål seks sekundar bakom den finske gullmedaljøren, Sari Essayah. I 1997 nådde Sidoti toppen i si tid som aktiv då ho vann kappganggullet ved VM i Aten, heile 36 sekundar framom nummer to i tevlinga. Året etter vart ho i Budapest europameister for andre gong, der landskvinna Erica Alfridi syrgde for italiensk dobbeltsiger.

Frå 1999 tevla kvinnelege kappgjengarar på 20 kilometer i staden for 10 km i dei store internasjonale meisterskapane. Sidoti deltok internasjonalt til 2002, utan å kunne blande seg i medaljekampen i korkje VM, OL eller EM.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1990 i Split:  Gullmedalje på 10 km – 44.00, framom Olga Kardopoltseva (44.06)
*VM 1991 i Tokyo: Nr 9 på 10 km – 44.18
*OL 1992 i Barcelona: Nr 7 på 10 km – 45.23
*VM 1993 i Stuttgart: Nr 9 på 10 km – 44.13
*EM 1994 i Helsinki: Sølvmedalje på 10 km – 42.43, bakom Sari Essayah (42.37)
*VM 1995 i Göteborg: Nr 13 på 10 km – 44.06
*OL 1996 i Atlanta: Nr 11 på 10 km – 43.57
*VM 1997 i Aten: Gullmedalje på 10 km – 42.55, framom Olga Kardopoltseva (43.30)
*EM 1998 i Budapest: Gullmedalje på 10 km – 42.49, framom Erica Alfridi (42.54)
*VM 1999 i Sevilla: Braut 20 km
*OL 2000 i Sydney: Braut 20 km
*VM 2001 i Edmonton: Nr 8 på 20 km – 1.31.40
*EM 2002 i München: Nr 8 på 20 km – 1.31.19

Sidoti døydde i 2015 i heimbyen, nærare 46 år gammal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Annarita Sidoti|Annarita Sidoti]]» frå ,  den 11. august 2018.*
BitChute

**BitChute** er ei nettbasert teneste for deling av videoar som bruker like-til-like-teknologi. Selskapet vart grunnlagt av Ray Vahey, som har skildra BitChute som ein måte å unngå sensur og fjerning av videoar av etablerte tenester som YouTube.

Den første videoen på BitChute vart lagt ut 3. januar 2017. I mars 2018 fekk nettstaden ny design og ein ny logo.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Slåstarspel

**Slåstarspel** er ein sjanger innan dataspel med slagsmål som tema. Spela i denne sjangeren er ofte basert på strid mellom eit avgrensa tal på figurar, der dei slåst mot kvarandre heilt til dei nedkjempar motstandarane eller til tida har gått ut. Slåstkampane har ofte fleire rundar og går gjerne føre seg på ein arena.

Ofte bruker ein overdrivne variantar av kampsport i slåstarspel. Sjangeren har hovudsakleg vorte popularisert gjennom spel som *[[Street Fighter]]*, *[[Mortal Kombat]]* og *[[Tekken]]*.

## Referansar
Becca di Luseney

**Becca di Luseney** er eit 3&nbsp;504 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Aostadalen i Italia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Becca di Luseney|Becca di Luseney]]» frå ,  den 11. august 2018.*
Store St. Bernhard-tunnelen

**Store St. Bernhard-tunnelen** er ein 5&nbsp;798 m lang vegtunnel mellom Martigny i kantonen Valais i Sveits og Aostadalen bygt i åra 1958-64. Tunnelen går under Store St. Bernhard-passet i ei høgde på vel 1900 meter over havet.

Tunnelen vart opna for trafikk 19. mai 1964.