open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alpine greiner under Vinter-OL 1952

**Alpine greiner under Vinter-OL 1952** i Oslo vart avvikla i tida 14. - 20. februar 1952, der både menn og kvinner tevla i tre øvingar kvar. Utfor- og storslalåmrenna gjekk føre seg på Norefjell i Krødsherad, ei 120 kilometer nordvest for Oslo, medan slalåmøvingane vart avvikla i skibakken Rødkleiva i Oslo.

Dei seks olympiske øvingane gjaldt òg som den 12. verdsmeisterskapen i alpine greiner.

## Menn
### Slalåm



Dato: 19. februar
Stad: Rødkleiva
Start: 488 moh., mål: 308 moh
Løypelengd: 427 m, høgdeskilnad: 180 m

### Storslalåm



Dato: 15. februar
Stad: Norefjell
Start: 671 moh., mål: 192 moh
Løypelengd: 1740 m, høgdeskilnad: 479 m

### Utfor



Dato: 16. februar
Stad: Norefjell
Start: 954 moh., mål: 192 moh
Løypelengd: 3120 m, høgdeskilnad: 762 m

## Kvinner
### Slalåm



Dato: 20. februar
Stad: Rødkleiva
Start: 488 moh., mål: 308 moh
Løypelengd: 427 m, høgdeskilnad: 180 m

### Storslalåm



Dato: 14. februar
Stad: Norefjell
Start: 710 moh., mål: 375 moh
Løypelengd: 1740 m, høgdeskilnad: 335 m

### Utfor



Dato: 17. februar
Stad: Norefjell
Start: 710 moh., mål: 324 moh
Løypelengd: 1350 m, høgdeskilnad: 386 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Olympische Winterspiele 1952/Ski Alpin|Olympische Winterspiele 1952/Ski Alpin]]» frå ,  den 28. desember 2014.*
Othmar Schneider

**Othmar Schneider** () var ein austerriksk alpin skirennar og seinare pistolskyttar frå Lech i Vorarlberg som vann ein gullmedalje og ein sølvmedalje i dei apine greinene under vinterleikane i Oslo i 1952.

## Aktiv
### Alpinidrett
Schneider tok sølvmedaljen i utforrennet på Norefjell under Vinter-OL 1952, slått av italienaren Zeno Colò med 1,2 sekund. Tre dagar seinare vart han olympisk meister då han vann slalåmrennet i Rødkleiva, 1,2 sekund framom Stein Eriksen og 1,7 sekund føre Guttorm Berge.

I VM i alpine greiner 1954 i Åre kom Schneider på delt fjerdeplass i storslalåm. Han deltok i slalåm under Vinter-OL 1956 i Cortina d'Ampezzo, der han enda som tolvtemann.

### Skyting
Etter nokre år som profesjonell skirennar byrja Schneider med konkurranseskyting med pistol. Perioden 1965-75 deltok han i fleire internasjonale meisterskap, høgdepunktet kom då han med Austerrike sitt lag i fripistol tok bronsemedalje under verdsmeisterskapen i Thun i Sveits.

## Kjelder
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Othmar Schneider|Othmar Schneider]]» frå ,  den 28. desember 2014.*  
 

__NOTOC__
Liste over medisinske symptom

**Medisinske [[symptom]]** er klager som kan tyde på sjukdom. Dei vert merka av pasienten, og kan føre til at personen oppsøker medisinsk hjelp. Det er sjeldan at personar kjem til legen og seier: «Eg har amaurosis fugax». Det er meir sannsynleg at dei klagar over synssvinn. Denne lista er ikkje uttaumande, men kan virke som ei nyttig vegleiing.

## Symptom etter presentasjon
**Eg har påført skade i:**
* magen
* ryggen
* brystet
* hovudet
* lemmene - arm, hand, fot eller bein
* nakken

**Eg har vorte/vore:**
* angripen
* truffe av ei bombe
* i ei bilulukke
* skoten
* stukken

**Eg trur eg har:**
* eit brote bein
* ei nasebløding
* ei forstuing
* ei rift i menisken (i kneet)

### Sjukdom
**Eg har smerte i:**
* magen / abdomen
* ryggen
* brystet
* øyret (otalgi)
* hovudet (cefalalgi)
* bekkenet
* tanna / tennene
* vagina
* rektum / rumpa / baken

**Eg følar meg:**
* kald (rigor)
* varm
* omtåka
* svimmel
** svimmel og held på å svime av
** svimmel, og rommet roterar rundt meg
* tørr i munnen
* kvalmen
* sjuk
** som om eg har influensa
** som om eg må kaste opp
* kortpusta
* søvnig
* svett
* tyrst
* trøytt
* svak

**Eg kan ikkje:**
* puste
* høyre
* røre den eine sida - arm og/eller bein
* passere avføring
* passere urin
* hugse
* sjå skikkeleg
** blindskap
** omtåka synsfelt
** dobbeltsyn
* sove
* lukte noko
* snakke
* stoppe avføringa
* stoppe kløinga
* stoppe svettinga
* svelge
* smake skikkeleg (dysgeusi)
* gå
* skrive

## Sjå òg
* symptom
* sjukdom
* sjukdomsteikn

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of medical symptoms|List of medical symptoms]]» frå ,  den 28. desember 2014.*
Fritz Strobl

**Fritz Strobl** () er ein austerriksk tidlegare alpin skirennar frå Steinfeld i Kärnten. Utforspesialisten Strobl vann OL-gull i utfor i 2002 og VM-sølv i super-G i 2007. I 2007 vann han også lag-gull med Austerrike.

## Karriere
Frå desember 1996 til november 2005 vann Strobl ni renn i verdscupen i alpine greiner; sju i utfor og to i super-G. Han var i 1997 eitt hundredels sekund for seint ute til å vinne ein bronsemedalje under utforrennet i alpin-VM i Sestriere. Året etter enda han på ellevteplassen i spesialgreina under Vinter-OL i Nagano, medan han i 2001 vart nummer seks i same øvinga i VM 2001.

Under OL 2002 i Salt Lake City vart Strobl olympisk meister i yndlingsgreina utfor, med norske Lasse Kjus på sølvplassen. Deretter vart Strobl nummer fire i super-G. I verdsmeisterskapen 2003 i St. Anton kom han i mål til tiandeplassen, før han to år seinare i verdsmeisterskapen i alpint i Bormio atter blanda seg i medaljekampen. Han vart då nummer fire. Alle desse plasseringane kom i utforrenn.

Etter å ha vorte nummer åtte i utfor under vinterleikane 2006, overraska Strobl med å vinne sølvmedaljen i super-G då VM i alpine greiner 2007 fann stad i Åre i Sverige. I same meisterskapen vart han verdsmeister med Austerrike sitt seksmannslag, som elles bestod av Renate Götschl, Michaela Kirchgasser, Benjamin Raich, Marlies Schild og Mario Matt.

Ved sesongslutt 2007 la han opp som aktiv alpinist.

## Kjelder

**Sportsboken*, aktuelle årgangar
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Fritz Strobl|Fritz Strobl]]» frå ,  den 28. desember 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*Fritz Strobl i olympedia.org
Michael Walchhofer

**Michael Walchhofer** () er ein austerriksk tidlegare alpin skirennar frå Radstadt i forbundslandet Salzburg. Han vann VM-gull i utfor i 2003 og tok tre VM-medaljar i 2005 og eitt OL-sølv i 2006. Walchhofer vann FIS-pokalen til beste utforrennar i 2005, 2006 og 2009.

### Aktiv
Walchhofer sikra seg sin fyrste siger i verdscupen i alpine greiner då han vann kombinasjonen i Kitzbühel i januar 2003. Få veker seinare overraska han med å verte verdsmeister i utfor under VM i alpine greiner i St. Moritz, eit halvt sekund føre sølvvinnaren, norske Kjetil Andre Aamodt. Fram til mars 2011, då han vann eit utforrenn i norske Kvitfjell, sikra Walchhofer seg 19 sigrar i enkeltrenn i verdscupen, 14 av topplasseringane kom i utforrenn. Alle desse ni sesongane, 2003-11, vann han minst eitt renn i verdscupen. Både i 2005, 2006 og 2009 sanka han flest verdscuppoeng av utforrennarane.

Walchhofer var ein av dei mest suksessrike utøvarane under VM i alpine greiner 2005 i Bormio. Rett nok vann han inga gullmedalje, men tok sølv i super-G bakom Bode Miller frå USA og bronsemedalje i utfor bakom USA-amerikanarane Miller og Daron Rahlves. I kombinasjonen vart han nummer fire, før han så deltok i super-G-delen for Austerrike sitt sølvmannskap i lagtevlinga.

I 2006 tok Walchhofer sølvmedaljen i det olympiske utforrennet i Torino, bakom den franske overraskingsmannen Antoine Deneriaz. I åra framover til og med 2011 representerte han Austerrike i alle dei store meisterskapane, VM og OL, utan å sette sitt preg på tevlingane. Sjuandeplassen i utfor under VM i alpine greiner 2011 i Garmisch-Partenkirchen var han beste plassering.

Han la bort konkurranseskia etter 2011-sesongen.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Michael Walchhofer|Michael Walchhofer]]» frå ,  den 28. desember 2014.*
Alterklede

**Alterklede** eller **altarklede** er ulike klede som dekkjer alter i kristne kyrkjer. Slike klede kan ha ulik utforming og funksjon etter kva type klede det er og kva type kyrkje dei blir brukt i, kva tid ein er på i kyrkjeåret og om ein held gudsteneste eller ikkje. Ein kan bruka eitt eller fleire klede oppå kvarandre til å dekkja alteret. 

## Alterduk
Kledet som ligg øvst når ein held gudsteneste blir gjerne kalla ein **alterduk**. Denne er gjerne kvit og ofte av lin. Kanten kan vera pynta med broderi eller kniplingar, og heng ofte eit stykke ned langs ei eller fleire sider. I Noreg har desse dukane til dømes ofte vore pynta med hardangersaum.

## Øvrige alterklede
Kledet eller kleda som ligg under og heilt eller delvis dekkjer sidene av alteret er det ein gjerne reknar som «alterklede». Desse er ofte farga, gjerne i liturgiske fargar, og kan vera rikt dekorerte. Eit alterklede som heng framfor alteret kan også kallast antependium. 

## Skikkar i ulike kyrkjer

Den katolske kyrkja har påbod om å dekkja alter med minst eitt kvitt klede som dekkjer heile bordplata. Denne duken skal helst henga ned på begge kortsidene av alteret, og kan ha ein kant som heng nedfor bordplata på fram- og eventuelt baksida. Under duken kan ein ha eitt eller to tyngre alterklede. Som regel skal alteret ha tre klede over seg før ein kan halda messe. Eitt av kleda kan brettast og leggjast dobbelt slik at ein berre treng bruka to ulike klede. Eit tilleggklede som også kan brukast er *chrismale*, ein voksduk av lin som ligg mellom alter og linduk som vern mot flekkar. Ein enkel duk kan dekkja alteret når det ikkje er i bruk. Alterkleda blir normalt berre tekne av til skjærtorsdag og langfredag.

I den ortodokse og den austleg-katolske kyrkja dekkjer ein alter først med eit kvitt linklede (gresk *katasarkion*, slavonsk *strachítsa*) som ikkje blir teke av etter at alteret er innvigd. Deretter blir alteret dekt med eit dekorert klede (*indítia*) som kan byttast ut. Dette klede er ofte i brokade og har den liturgiske fargen ein er komen til i kyrkjeåret. Dette ytre kledet rekk vanlegvis ned til golvet. I mange kyrkjer dekkjer ein til alteret når det ikkje er i bruk, ofte med eit enkelt raudt klede. Alter som allereie er rikt ornamenterte kan ha mindre brokadeklede over bordplata.

## Symbolikk
Symbolsk kan alterklede stå for likkleda Kristus blei svøypt i etter krossfestinga, dei truande eller reinleiken og trua deira.
I den ortodokse kyrkja står det dekorerte alterkledet for Guds trone.

## Kjelder
David Zwilling

**David Zwilling** () er ein austerriksk tidlegare alpin skirennar frå Abtenau i forbundslandet Salzburg som vann gull og sølv i alpin-VM 1974 og kom på andreplass i verdscupen i alpine greiner 1973.

## Aktiv
Zwilling VM-debuterte i 1970 og vart nummer 13 i storslalåm under VM i alpine greiner 1970 i Gherdëina. To år seinare vart han nummer sju både i storslalåm og i utfor under Vinter-OL 1972 i Sapporo.

Under verdsmeisterskapen i alpine greiner 1974 i St. Moritz var Zwilling i sitt livs form. Han var heilt suveren i utforrennet og vann med over eitt sekunds margin til favoritten, landsmannen Franz Klammer. Seinare i meisterskapen tok Zwilling sølvmedaljen i slalåm, einast Gustav Thöni frå Italia rann fortare.

Zwilling vann to renn i verdscupen, begge i storslalåm. Fyrste sigeren kom på tampen av 1971-sesongen, den andre i desember 1972. Han vart nummer to i verdscupen i alpine greiner 1973, førnemnde Gustav Thöni var hans overmann.

Tidleg i OL-sesongen 1976 pådrog Zwilling seg ein alvorleg skade og la opp.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:David Zwilling|David Zwilling]]» frå ,  den 28. desember 2014.*
Malaysia Airlines Flight 370

**Malaysia Airlines Flight 370** (**MH370/MAS370**) var ei internasjonal passasjerflyging frå Kuala Lumpur i Malaysia til Beijing i Kina som forsvann den 8. mars 2014 over Sørkinahavet. Skjebnen til flyet er blitt verande ukjend.

Flyet var ein Boeing 777-200ER som tilhøyrte Malaysia Airlines. Det hadde til saman 239 menneske ombord; 227 passasjerar og 12 tilsette. Flyet hadde sin siste kontakt med flygekontrollen i Malaysia under ein time etter at det letta, og forsvann frå radaren deira 01:20 MYT (17:21 UTC). Det forsvann ut av radarområdet til den malaysiske marinen klokka 02:15 MYT, då det hadde bytta kurs og flaug over Andamanhavet.  Verken mannskapet eller kommunikasjonssystemet til flyet sende ut noko naudsignal, rapportar om uvêr eller tekniske problem før flyet forsvann.

Leiting etter flyet byrja i Thailand-bukta og Sørkinahavet, men blei snart utvida til Malakkasundet og Andamanhavet. Analysar av satellittkommunikasjon slo fast at flyet truleg ende ein stad sør i Indiahavet. Australia tok over leiinga av søket, og ei undersøking av havbotnen byrja i oktober 2014.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Malaysia Airlines Flight 370|Malaysia Airlines Flight 370]]» frå ,  den 28. desember 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Joint Agency Coordination Centre (JACC). Det koordinerte søket leia av Australia.
* ATSB investigation of Flight 370  - Nettstaden til Australian Transport Safety Bureau om MH370.
* https://www.nrk.no/urix/norsk-skip-skal-lete-etter-mh370-1.13841363
Vertsfaktor

**Vertsfaktor** er eit medisinsk omgrep som visar til trekk i eit individ eller dyr som har innverknad på den biologiske sårbarheiten for sjukdom, særleg i samanlikning med andre individ. Omgrepet oppstod i samband med forsking på infeksjonssjukdommar, i kontrast til «organismefaktorar», som til dømes virulensen og infektiviteten til mikrobar. Vertsfaktorar som kan variere i ei folkemengd og verka inn på den biologiske sårbarheiten for ein sjukdom kan vere anten medfødd eller erverva.

Nokre dømer er:
* generell helse
* psykologiske karakteristikkar og haldning
* ernæringsmessige forhold
* sosiale knytingar
* tidlegare eksponering for organismen eller relaterte antigen
* haplotype eller andre spesifikke genetiske ulikskapar i immunfunksjon
* rusmisbruk
* rase

Omgrepet er no brukt i onkologi og ei rekkje andre medisinske kontekstar som har relasjon til individuelle ulikskapar av sjukdomsvulnerabilitet.

## Sjå òg
* sårbarheitsindeks
* epidemiologi
* immunologi

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Host factor|Host factor]]» frå ,  den 29. desember 2014.*
Hydrotoraks

**Hydrotoraks** eller **hydrothorax** er ein pleuraeffusjon der særøs væske hopar seg opp i pleurahòla. Tilstanden kan vere relatert til cirrhose med ascites, der ascitisk væske lekk inn i pleurahòla. *[[Lever|Hepatisk]]* hydrotoraks er ofte vanskeleg å behandle i sluttstadiet av leversvikt, og tilstanden svarar sjeldan på terapi.

I liknande pleuraeffusjonar finn ein blod i hemotoraks (som ved store brystskadar), puss i pyotoraks (som følgje av brystinfeksjon) og vevsvæske i kylotoraks (som følgje av ruptur i den store lymfegongen).

## Handsaming
Handsaminga av hydrotoraks er vanskeleg av fleire grunnar. Den underliggjande tilstanden må korrigerast, men hydrotoraks er ofte etiologisk for sluttstadiet av leversvikt og kan berre rettast med full organtransplantasjon. Pleuradrenasje bør ikkje førekome. Andre tiltak, som til dømes «transjugulær intrahepatisk portosystemisk shunt» (TIPS), er meir effektive sidan dei handsamar etiologien bak hydrotoraksen, men kan føre til komplikasjonar som til dømes forverring av hepatisk encefalopati.

## Sjå òg
* pleuraeffusjon
* pneumotoraks

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hydrothorax|Hydrothorax]]» frå ,  den 29. desember 2014.*
Alpine greiner under Vinter-OL 1948

**Alpine greiner under Vinter-OL 1948** i St. Moritz vart avvikla 2. og 5. februar 1948. 
Både menn og kvinner tevla i tre øvingar; utfor, slalåm og kombinasjon. Kombinasjonsøvingane var ei poengøving, basert på tidene i dei to renna utfor og slalåm. Alle renna fann stad i skisenteret Corviglia. 

Dei seks øvingane gjaldt òg som den 10. verdsmeisterskapen i alpine greiner.

## Menn
### Slalåm

Dato: 5. februar
Start: 2090 moh, mål: 1870 moh
Høgdeskilnad: 220 m

### Utfor

Dato 2. februar
Start: 2&nbsp;700 moh, mål: 1870 moh
Løypelengd: 3&nbsp;371 m, høgdeskilnad: 830 m

### Kombinasjon

## Kvinner
### Slalåm

Dato: 5. februar
Start: 2&nbsp;050 moh, mål: 1870 moh
Høgdeskilnad: 180 m

### Utfor

Dato 2. februar
Start: 2&nbsp;394 moh, mål: 1870 moh
Løypelengd: 2&nbsp;135 m, høgdeskilnad: 524 m

### Kombinasjon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Olympische Winterspiele 1948/Ski Alpin|Olympische Winterspiele 1948/Ski Alpin]]» frå ,  den 29. desember 2014.*
Stig Sollander

**Stig Oskar Sollander** () er ein svensk tidlegare alpin skirennar frå Frösön i Jämtland. Han vann OL-bronse i slalåm i 1956, og sikra seg bronsemedaljar i VM-kombinasjon både i 1954 og 1956.

## Aktiv
Sollander deltok i Vinter-OL 1948, og kom langt ned på resultatlista. Langt betre gjekk det i dei neste vinterleikane, i Oslo i 1952, der han vart nummer fem i slalåm og kom på delt sjetteplass i storslalåm.

Under VM i alpine greiner 1954 i heimlandet, vart Sollander nummer sju både i slalåm og storslalåm, og nummer ni i utfor. Samla gav desse prestasjonane han bronsemedaljen i kombinasjonen. To år seinare fekk han ein ny VM-bronse i kombinasjonen, ei øving som var basert på tidene i dei ordinære øvingane under Vinter-OL 1956 i Cortina d'Ampezzo. Til grunn for kombinasjonsresultatet låg mellom andre Sollander si sterke tid i OL-slalåmen, ei tid som gav han bronsemedaljen i slalåm, den fyrste olympiske alpin-medaljen til ein svensk utøvar.

Han la bort konkurranseskia i 1958.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Stig Sollander|Stig Sollander]]» frå ,  den 29. desember 2014.*
Tony Cetinski

**Tony Cetinski** () er ein kroatisk songar.

## Diskografi
### Studioalbum
**Samo srce ne laže* (1990)
**Ljubomora I* (1992)
**Ljubomora II* (1993)
**Ljubav i bol* (1995)
**Prah i pepeo* (1996)
**A1* (1998)
**Triptonyc* (2000)
**A sada...* (2003)
**Budi uz mene* (2005)
**Ako to se zove ljubav* (2008)
**Da Capo* (2010)
**Best of Tony Cetinski* (2011)
**Opet si pobijedila* (2012)
Christian Mayer

**Christian Mayer** () er ein austerriksk tidlegare alpin skirennar frå Finkenstein i Kärnten som vann ein OL-bronse både i 1994 og 1998, samt VM-bronse i 1997. I 1994 vann han FIS-pokalen, verdscupen, i storslalåm.

### Aktiv
Mayer meisterskaps-debuterte med ein tiandeplass i storslalåm under Vinter-OL 1992 i Albertville. To år seinare, under OL 1994 på Lillehammer, tok han bronsemedaljen i storslalåm, i 1996 vart han nummer seks i same greina under VM i alpine greiner 1996 i Sierra Nevada.

Ved verdsmeisterskapen 1997 i Sestriere måtte Mayer nøye seg med ein tiandeplass i super-G. Han lukkast klart betre under vinterleikane 1998 i Nagano, der han tok bronsen i kombinasjonen og vart nummer fem i slalåmrennet. Også frå VM i alpine greiner 1999 i Vail i Colorado kom han heim med ein bronsemedalje, den gongen i slalåm. I seinare internasjonale meisterskap fekk han ikkje delta stort, ein 14. plass i storslalåm i VM 2003 i St. Anton var det han oppnådde.

Frå desember 1993 til mars 2000 vann Mayer sju renn i verdscupen i alpine greiner, seks i spesialgreina storslalåm og eitt i super-G. I 1994, hans beste sesong, vann han storslalåm-greina av verdscupen i alpine greiner.

Mayer la opp som aktiv alpinist i 2006.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Christian Mayer|Christian Mayer]]» frå ,  den 29. desember 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Antemensale

**Antemensale** eller **altarfrontale** er ei plate av tre eller metall med måla bilete eller relieffbilete som dekkjer framsida av eit altar i ei kristen kyrkje.

Nemninga vert særleg nytta om slike altarframstykke som skriv seg frå mellomalderen. Skikken var då at presten skulle stå vend mot kyrkjelyden då han stod framfor altaret, og difor var det eit mellomrom mellom altaret og altartavla. Altaret var soleis plassert med fronten mot kyrkjelyden, og framsida av det var ein høveleg stad for å plassere eit oppbyggjeleg og lærerikt motiv. Ofte er biletet delt inn eit stort midtfelt med eit hovudmotiv, og mindre felt på kvar side av midtfeltet. Motiva i sidefelta supplerar hovudmotivet.

Dei fleste av dei antemensalane frå mellomalderen som er tekne vare på, finst i Noreg og Spania.

## Sjå òg
* Antependium
* Alterduk
* Alterklede
* Altertavle

## Bakgrunnsstoff

;Litteratur
* Hohler, E. B., Morgan, N. J. og Wickstrøm, A. 2004, *Painted altar frontals of Norway  1250-1350. Volume I: Artists, Styles and Iconography*. ISBN 1-873132-44-1
* Wickstrøm, Anne. 1981. Maleriet i høymiddelalderen, i *Norges kunsthistorie*, bind 2, Oslo. ISBN 82-05-12266-0
* Grinder-Hansen, Poul. 1999. *Nordens gyldne billeder fra ældre middelalder*. [Fotografi ved Gérard Franceschi, biletredigering ved Asger Jorn; 10000 års nordisk folkekunst.] København: Borgens Forlag. ISBN 87-21-00389-0
Embargo

**Embargo** (av spansk *embargar*, 'hindre, sperre') er ein internasjonal boikott eller hindring av handel med eitt eller fleire land. Slike embargoar kan innførast ved krig eller andre konfliktar, og kan omfatta alle eller berre nokre varer. For å handheva ein embargo kan ein innføra ein blokade.

I folkeretten viser embargo til beslaglegging av eigedelane til ein fremmed stat eller borgarar frå han, særleg når det gjeld handelsskip. Embargo har vore brukt  dels som eit folkerettsleg tvangsmiddel (sanksjon), dels som innleiing til fiendtlege handlingar mellom to makter. 

I den 6. Haagkonvensjonen av 1907 blir det slått fast at eit handelsskip som høyrer til ei av dei krigførande maktene og er i eit fiendtleg hamn når fiendskapen bryt ut, bør gjevast lov til å forlata hamna.

## Kjelder

*«Embargo» (17. september 2013), *Store norske leksikon.* Fri artikkel henta 29. desember 2014.
*

## Bakgrunnsstoff
*Issue Guide: Trade Embargoes, Seals, and More , darwin.bio.uci.edu
VM i alpine greiner 1950

Den **11. verdsmeisterskapen i alpine greiner** vart avvikla i tida 13. til 18. februar 1950 i Aspen i delstaten Colorado. Dei seks renna fann stad i skianlegget Ajax Mountain, straks utanfor arrangørbyen Aspen. Det var fyrste gongen ein alpin verdsmeistersap vart arrangert utanfor Europa.

Både menn og kvinner tevla i tre øvingar; slalåm, utfor og den nye øvinga storslalåm. Storslalåm stod på det alpine meisterskapsprogrammet for fyrste gong, og kom i staden for kombinasjonen, som rettnok var tilbake i verdsmeisterskapen 1954. 108 deltakar frå 14 land var påmeld meisterskapen i Aspen.

Medaljane vart fordelt på utøvarar frå fem land. Austerrike vann flest medaljar, sju i talet, tre av dei i gull. Zeno Colò frå Italia var den største forgrunnsfiguren med to gullmedaljar og ein sølv, austerrikske Dagmar Rom sanka tok gullmedaljar. Noreg fekk ein bronsemedalje ved Stein Eriksen i slalåm.

## Menn
### Slalåm



Dato: 16. februar
Løypelengd: 600 m, høgdeskilnad: 275 m

### Storslalåm



Dato: 14. februar
Løypelengd: 2000 m, høgdeskilnad: 480 m

### Utfor



Dato: 18. februar
Løypelengd: 3&nbsp;400 m, høgdeskilnad: 800 m

## Kvinner
### Slalåm



Dato: 15. februar
Løypelengd: 400 m, høgdeskilnad: 175 m

### Storslalåm



Dato: 13. februar
Løypelengd: 1200 m, høgdeskilnad: 300 m

### Utfor



Dato: 17. februar
Løypelengd: 2100 m, høgdeskilnad: 600 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:FIS Alpine World Ski Championships 1950|FIS Alpine World Ski Championships 1950]]» frå ,  den 30. desember 2014.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alpine Skiweltmeisterschaft 1950|Alpine Skiweltmeisterschaft 1950]]» frå ,  den 30. desember 2014.*
Aspen

**Aspen** er ein småby i delstaten Colorado i USA. Byen har ikring 6&nbsp;600 ibuarar og er fylkessete i Pitkin County. Aspen ligg 2405 meter over havet i Rocky Mountains.

Aspen vart grunnlagd i 1879 som gruveby under sølvrushet på slutten av 1800-talet. I 1946 vart staden utbygd for skiturisme. VM i alpine greiner 1950 vart avvikla i skianlegget Ajax Mountain, rett utanfor byen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aspen, Colorado|Aspen, Colorado]]» frå ,  den 30. desember 2014.*
Toventunnelen

**Toventunnelen** er ein 10,7 km lang vegtunnel på fylkesveg 78 i Nordland mellom Leirfjord og Vefsn kommunar. Tunnelen vart opna 22. november 2014. Tunellen går gjennom fjellet Toven, mellom Leirosen i Leirfjord og Brattlia i Drevja. Det er den lengste tunnelen i Nord-Noreg, og avløyste ei lite framkommeleg strekning av fv 78, med særs dårleg standard.

## Historie
Hæhre Entreprenør AS var hovudentreprenør for arbeidet med denne strekninga av fv 78. Arbeidet tok til i januar 2010, første salve vart skoten mars 2010, og tunnelen opna 22. november 2014. Arbeidet var kostnadsrekna til 1460 millionar 2009-kroner. Av dette skulle 405 millionar finansoerast med bompengar, 852 med fylkeskommunale midlar, 150 med innsparte fylkeskommunale tilskott til ferjesambandet Hemnesberget-Leirvika, 40 millionar med kompensasjonsmidlar for auka arbeidsgivaravgift og 13 millionar med statlege midlar. 

Totalkostnaden på anlegget vart 1,90 milliardar 2014-kroner.
## Referansar
Malaysia Airlines Flight 17

**Malaysia Airlines Flight 17** (**MH17**/**MAS17**) var ei internasjonal passasjerflyging frå Amsterdam til Kuala Lumpur. Flyet krasja 17. juli 2014 etter å ha blitt skote ned over Aust-Ukraina. Alle dei 
298 om bord - 283 passasjerane og 15 tilsette - døydde.

Ulukka var den dødelegaste Malaysia Airlines hadde hatt nokon gong, og den andre store ulukka flyselskapet hadde hatt i 2014. Tidlegare det same året hadde Malaysia Airlines Flight 370 forsvunne over Indiahavet.

## Hendingsforløp
Flyet mista kontakt med omverda om lag 50&nbsp;km over grensa mellom Russland og Ukraina, og krasja nær Torez i Donetsk oblast, om lag 40&nbsp;km frå grensa.
Hendinga fann stad under eit slag om Sjakhtarsk rajon, ein del av krigen i Donbass, i eit område under kontroll av den russiskorienterte folkemilitsen i Donbass. I følgje amerikanske og tyske etterretningskjelder blei flyet skote ned av russisk-vennlege separatistar med eit Buk-missil frå territorium kontrollert av dei. Dei russiske styresmaktene la skulda på Ukraina.

## Gransking
Det nederlandske Undersøkingsrådet for tryggleik (*Onderzoeksraad Voor Veiligheid*) byrja ei gransking av hendinga som kom med ein midlertidig 9. september 2014. Den endelege rapporten vart presentert den 13. oktober 2015. Denne rapporten konkluderte med at flyet vart skote ned av eit 9K37 Buk-missil frå ein posisjon i det austlege Ukraina. Nesten eitt år seinare, den 28. september 2016, vart ein ny rapport presentert som presiserte at eit missil av typen 9M38M1 med stridshovud 9N314-M frå luftvernsystemet 9K37 Buk hadde øydelagt flyet i lufta frå ein posisjon nær byen Pervomajskij, som då var kontrollert av pro-russiske separatistar. Russland hadde i september 2016 frigjeve nokre radarbilete for det interessante tidsromet, medan Ukraina hevdar dei ikkje har slike radarbilete frå den aktuelle tida.

## Kriminell straffeforfylging i Nederland

Utanriksministeren i Nederland sa 5. juli 2017 at dei landa som hadde passasjerar ombord i flyet under nedskytinga ville stemne alle identifiserte mistenkte for ugjerninga for retten i Nederland - skulda for kriminell verksemd under nederlandsk lov. Ein bilateral avtale om dette mellom Ukraina og Nederland vart underskriven den 7. juli 2017 av justisministerane Pavlo Petrenko og Stef Blok.
Mot slutten av 2017, meir enn tre år etter hendinga, var framleis ingen enkeltperson eller identifisert gruppe skulda for ugjerninga i rettsleg forstand.

## Kjelder
*http://www.austlii.edu.au/au/journals/MelbJIL/2016/9.html

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Malaysia Airlines Flight 17|Malaysia Airlines Flight 17]]» frå ,  den 30. desember 2014.*
Malaysia Airlines

**Malaysia Airlines** ( ) er det nasjonale flyselskapet i Malaysia. Det har hovudkontor i Kuala Lumpur og bruker Kuala Lumpur-Sepang internasjonale lufthamn, Kota Kinabalu internasjonale lufthamn, Kuching internasjonale lufthamn og Penang lufthamn som hovudflyplassar.

## Historie
Selskapet blei skipa i 1947 som Malayan Airways Limited (MAL) av Ocean Steamship Company frå Liverpool, Straits Steamship frå Singapore og det britiske flyselskapet Imperial Airways. Det byrja kommersielle flygingar 2. april 1947.

### Namn
Selskapet bytta namn til Malaysian Airlines Limited då Malaysia blei grunnlagd i 1963. Då Singapore blei skild ut frå Malaysia i 1965 blei selskapet ei tid heitande Malaysia-Singapore Airlines (MSA), før det blei delt i to nasjonale selskap i 1972. Den malaysiske delen heitte først Malaysian Airline Limited og deretter Malaysian Airline System (malaysisk *Sistem Penerbangan Malaysia*), kjend som Malaysia Airlines. Logoen deira byggjer på *[[wau bulan]]*, ein tradisjonell malaysisk drake.

### Omdømme
Selskapet har fått fleire luftfartprisar og utmerka seg lenge som eit særs trygt flyselskap, med berre to dødsulukker i løpet av 68 år, ei av desse ei gisseltaking i 1977. I 2014 var selskapet utsett for to dramatiske ulukker i ulike omstende. Flight 370 forsvann over Indiahavet i mars 2014. Berre fire månader seinare blei Flight 17 skote ned over Aust-Ukraina. Passasjerar og investorar mista trua på selskapet, og bilettsal og aksjeprisar sokk. I august 2014 melde det malaysiske statsfondet Khazanah Nasional at det planla å kjøpa resten av aksjane i selskapet i tillegg til dei 69,37&nbsp;% det åtte.

## Kjelder

* «About us», malaysiaairlines.com
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Malaysia Airlines|Malaysia Airlines]]» frå ,  den 30. desember 2014.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Tussentunnelen

**Tussentunnelen** er ein 2 840 meter lang vegtunnel på fylkesveg 64 i nærleiken av Molde i Møre og Romsdal. Han vart opna den 13. oktober 1990. Tunnelen vart bygt av Tusten Tunnelselskap AS, eigd av lokale kommunar, og er difor ikkje en del av fylkesvegen. Tunnelen vart finansiert med lån, som no er nedbetalt.
Kabul Serena Hotel

**Kabul Serena Hotel** er eit femstjernes hotell som ligg sentralt i Kabul i Afghanistan. Det blei bygd i 1945 og seinare oppgradert og gjenopna i 2005. 

Hotellet er rekna som ein trygg stad å bu i Kabul å bu for utlendingar, og er mykje brukt av diplomatar og andre internasjonale tilreisande. Den australske ambassaden i Afghanistan held til i hotellet. Serena Hotel har likevel vore gjenstand for to døydelege terroråtak, eit i 2008 og eit i 2014.

Hotellet er omkransa av ein hage og har utsyn over Zarnegar-parken. Det har 177 rom; av desse er 17 suitar. Det har også fleire etestader, som Café Zarnegar, som serverer afghansk mat, Silk Route, som serverer søraustasiatisk mat, bakeriet Serena Pastry Shop og snøggmatstaden Char Chata Lounge.

Serena Hotel har også symjebasseng, spa, treningsrom og konferanserom.

## Terroråtak
I 2008 trengde fire menn frå Taliban seg inn på hotellet. Dei sprengde ei bilbombe utanfor; ein av dei hadde med seg ein bombevest inn. Seks menneske blei drepne, mellom dei den norske journalisten Carsten Thomassen, to hotellvaktar, ein filipinsk tilsett, ein amerikansk politisk aktivist, Thor Hesla. Seks andre blei skadd, mellom dei den norske informasjonsrådgjevaren Bjørn Svenungsen frå Utanriksdepartementet og ein diplomat frå Dei sameinte arabiske emirata. To av åtakarane sprengde seg sjølv i lufta, ein blei skoten og ein blei fanga.

Ein norsk delegasjon som omfatta utanriksminister Jonas Gahr Støre budde på hotellet under åtaket. Delegasjonen var verna av norske styrkar, og blei sende til eit sikkert rom under åtaket.

Åtaket i 2014 fann stad under den persiske nyttårsfeiringa navroz, og blei utført av fire ungdommar tilknytte Taliban. Hotellet hadde også mange utanlandske valobservatørar i samband med det komande presidentvalet.

## Kjelder

*Bernt Tandstad og Camilla Wernersen. «- Alle angriparane på Serena Hotell er drepne», NRK.no (20.03.2014)
*Bernt Tandstad, «Eitt år sidan angrepet på Serena», NRK.no (14.01.2009)
*The Kabul Serena Hotel , serenahotels.com

## Bakgrunnsstoff
*
Dimósia Tileórasi

**Dimósia Tileórasi** (**DT**, gresk **Δημόσια Τηλεόραση**, **ΔΤ**) var ein gresk rikskringkastar frå 10. juli 2013 til 4. mai 2014. Den førre rikskringkastaren Ellinikí Radiofonía Tileórasi vart nedlagd 10. juni 2013, og Dimósia Tileórasi vart sett i drift fram til den nye rikskringkastaren Néa Ellinikí Radiofonía, Ínternet kai Tileórasi vart starta opp 4. mai 2014.

## Merknader

## Kjelder
N1 Hellas

**N1** er hovudkanalen til den greske rikskringkastaren Néa Ellinikí Radiofonía, Ínternet kai Tileórasi, og starta sendingane 4. mai 2014. 

## Kjelder
*
Ashraf Ghani

**Ashraf Ghani Ahmadzai **  () var presidenten av Afghanistan frå september 2014 til august 2021. Ashraf Ghani er utdanna antropolog og var tidlegare rektor ved Universitetet i Kabul. Han var finansminister i Afghanistan frå 2002 til 2004. Før dette arbeidde han for Verdsbanken.

Ashraf Ghani har lenge lagt fram idear om korleis ein slik øydelagd stat som Afghanistan kan byggjast opp att økonomisk. Han var med på å skipa Institute for State Effectiveness i 2005 og er med i Commission on Legal Empowerment of the Poor, ein sjølvstendig organisasjon tilknytt Utviklingsprogrammet til SN.

Ashraf Ghani tilhøyrer ahmadzai-stammen, ein av dei største pasjtunarstammane. Bror hans Hashmat Ghani Ahmadzai er leiar for rådet til Kochi-folket.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ashraf Ghani|Ashraf Ghani]]» frå ,  den 31. desember 2014.*  
 
*«Democracy, Afghan-style», *The Economist* (Sep 27th 2014)
*«Ashraf Ghani against the chaos», *The Economist* (Nov 22nd 2014)

## Bakgrunnsstoff
*Ashraf Ghani ved Economist.com
Den thailandske hæren

**Den thailandske hæren** (thai กองทัพบกไทย, *Kongthap Bok Thai*) er hæren i Thailand og den eldste og største greina av det thailandske forsvaret. Hærsjefen er Apirat Kongsompong.

## Historie
Hæren blei skipa i 1874, dels som svar på nye trugsmål som følgje av Bowring-traktaten med Storbritannia. Traktaten frå 1855 opna opp landet for internasjonal handel.

Hæren har tradisjonelt hatt stor politisk makt i Thailand. 
Offiserar frå hæren har utført statskupp i 1957, 1959, 1976 og 2006. 
22. mai 2014 avsette hæren styresmaktene i Thailand og innsette offiserar i nasjonalforsamlinga. 21. august valde denne forsamlinga hærleiaren Prayuth Chan-ocha til ny statsminister. Generalen hadde sagt at det skulle haldast nasjonale val etter politiske reformer som kom til å ta minst eitt år å fullføra.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Royal Thai Army|Royal Thai Army]]» frå ,  den 31. desember 2014.*
Statens historiska museum

**Statens historiska museum** i Stockholm i Sverige, ofte berre omtalt som  **Historiska museet**, er eit arkeologisk, kulturhistorisk og kunsthistorisk museum skipa i 1934. Museet har nasjonalt ansvar for arkeologiske funn og kyrkjelege kunstobjekt. Det såkalla Guldrummet (Gullrommet) i museet er vidgjete for si utstilling av mange fine gullgjenstandar frå bronsealderen, jarnalderen, mellomalderen og trettiårskrigen. I museets samlingar finst det meir enn ti millionar ulike gjenstandar, og mange av dei er registret elektronisk og kan søkjast på av ålmenta over internett.

Museet ligg i Narvavägen 13–17, ved krysset mellom Narvavägen og Linnégatan i bydelen Östermalm i Stockholm, i ein bygning frå 1934–1939 som er teikna av arkitektane Bengt Romare og Georg Scherman.

## Objekt ved museet
*Bäckaskogskvinna, gravfunn frå eldre steinalder
*Alundaelgen, steinalderøks/skulptur ved museet
*Tjängvidesteinen, biletstein med runeinnskrifter 
*Ardresteinane, ti biletsteinar

## Andre ''Historiska museum'' i Sverige
Lunds universitets historiska museum i byen Lund i Skåne vert òg ofte omtalt som *Historiska museet* eller *Historiska museet i Lund*.

## Bakgrunnsstoff

*
*Søk i museumssamlingane.
Patagioenas

__NOTOC__
***Patagioenas*** er ei slekt av 17 artar middels til store duer i «den nye verda». 

Den eintydige skildnaden frå slekta *[[Columba]]* var lenge omstridt, men til slutt stadfesta. *Patagioenas* er basal til *Columba*-*[[Streptopelia]]*-strålinga. Forfedrane til *Patagioenas* splitta ut frå den utviklingslinja truleg for over 8 millionar år sidan. Medan det biogeografiske mønsteret av denne gruppa tyder på at forfedrane til dei typiske duene (*Columba*) og turtelduene (*Streptopelia*) koloniserte «den gamle verda» ut frå Amerika, kan *Patagioenas* like godt vere avkom av duer i «den gamle verda» som berre strålte ut i ulike slekter seinare, om ein veit at gaukduer (*Macropygia*) i Søraust-Asia òg synest å vere nære slektningar.

## Artslista
***Patagioenas*** i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.9 frå august 2014 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*.     

* Kajennedue, *Patagioenas cayennensis*, Pale-vented Pigeon, LC, Bonnaterre, 1792
* Skjeldue, *Patagioenas speciosa*, Scaled Pigeon, LC, Gmelin, 1789
* Antilldue, *Patagioenas squamosa*, Scaly-naped Pigeon, LC, Bonnaterre, 1792
* Picazurodue, *Patagioenas picazuro*, Picazuro Pigeon, LC, Temminck, 1813
* Blåbrilledue, *Patagioenas corensis*, Bare-eyed Pigeon, LC, Jacquin, 1784
* Flekkvengdue, *Patagioenas maculosa*, Spot-winged Pigeon, LC, Temminck, 1813
* Kvitkronedue, *Patagioenas leucocephala*, White-crowned Pigeon, NT, Linné, 1758
* Mayadue, *Patagioenas flavirostris*, Red-billed Pigeon, LC, Wagler, 1831
* Hispanioladue, *Patagioenas inornata*, Plain Pigeon, NT, Vigors, 1827
* Banddue, *Patagioenas fasciata*, Band-tailed Pigeon, LC, Say, 1823
* Skjelgrandue, *Patagioenas araucana*, Chilean Pigeon, LC, Lesson, 1827
* Jamaicadue, *Patagioenas caribaea*, Ring-tailed Pigeon, VU, Jacquin, 1784
* Maranondue, *Patagioenas oenops*, Peruvian Pigeon, VU, Salvin, 1895
* Blydue, *Patagioenas plumbea*, Plumbeous Pigeon, LC, Vieillot, 1818
* Agatdue, *Patagioenas subvinacea*, Ruddy Pigeon, VU, Lawrence, 1868
* Kortnebbdue, *Patagioenas nigrirostris*, Short-billed Pigeon, LC, Sclater, 1860
* Skuggedue, *Patagioenas goodsoni*, Dusky Pigeon, LC, Hartert, 1902

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Patagioenas|Patagioenas]]» frå ,  den 1. januar 2015.*  
*Johnson, Kevin P.; de Kort, Selvino; Dinwoodey, Karen, Mateman, A. C.; ten Cate, Carel; Lessells, C. M. & Clayton, Dale H. (2001): *[http://www.inhs.uiuc.edu/~kjohnson/kpj_pdfs/Auk.2001.pdf A molecular phylogeny of the dove genera Streptopelia and Columba.] * Auk 118(4): 874-887.
  
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Streptopelia

__NOTOC__
***Streptopelia*** er ei biologisk slekt av fuglar i duefamilien. 

Desse er i hovudsak slanke, små til mellomstore duer. Oversida er ofte bleik brun, og undersida er ofte med ein nyanse av rosa. Mange har ein karakteristisk svart-kvit flekk på halsen, og ensformige kurrande læte.

Kjerneområdet for denne slekta er Afrika, men fleire artar finst i tropiske, sørlege Asia. Som gruppe er denne slekta svært vellukka; mange artar har store populasjonar i ei rekkje habitat i tropane, to artar har no ein mykje meir omfattande distribusjon.

## Artslista
***Streptopelia*** i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2018 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*:
* Turteldue, *Streptopelia turtur*, European Turtle-Dove, Linné, 1758, (VU)
* Rustvengdue, *Streptopelia lugens*, Dusky Turtle-Dove, Rüppell, 1837, (LC)
* Rosenbukdue, *Streptopelia hypopyrrha*, Adamawa Turtle-Dove, Reichenow, 1910, (LC)
* Mongolturteldue, *Streptopelia orientalis*, Oriental Turtle-Dove, Latham, 1790, (LC)
* Jomfrudue, *Streptopelia bitorquata*, Island Collared-Dove, Temminck, 1809, (LC)
* Filippinardue, *Streptopelia dusumieri*, Philippine Collared-Dove, Temminck, 1823, (VU)
* Tyrkardue, *Streptopelia decaocto*, Eurasian Collared-Dove, Frivaldszky, 1838, (LC)
* Saheldue, *Streptopelia roseogrisea*, African Collared-Dove, Sundevall, 1857, (LC)
* Elvedue, *Streptopelia reichenowi*, White-winged Collared-Dove, Erlanger, 1901, (NT)
* Klagedue, *Streptopelia decipiens*, Mourning Collared-Dove, Hartlaub & Finsch, 1870, (LC)
* Raudaugedue, *Streptopelia semitorquata*, Red-eyed Dove, Rüppell, 1837, (LC)
* Savannedue, *Streptopelia capicola*, Ring-necked Dove, Sundevall, 1857, (LC)
* Vindue, *Streptopelia vinacea*, Vinaceous Dove, Gmelin, 1789, (LC)
* Gråhovuddue, *Streptopelia tranquebarica*, Red Collared-Dove, Hermann, 1804, (LC)
* Umbradue, *Streptopelia picturata*, Madagascar Turtle-Dove, Temminck, 1813, (LC)
* Perlekragedue, *Streptopelia chinensis*, Spotted Dove, Scopoli, 1786, (LC)
* Palmedue, *Streptopelia senegalensis*, Laughing Dove, L, 1766, (LC)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Streptopelia|Streptopelia]]» frå ,  den 1. januar 2015.*  
  
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Fornminne

**Fornminne** er ei vanleg nytta nemning i arkeologisk og kulturhistorisk samanheng om slike gjenstandar og innretningar frå gamal tid som i vanleg tale ofte vert kalla fortidsminne, og i lovgjevinga i Noreg vanlegvis vert kalla kulturminne. Kulturminne som er eldre enn frå 1537, det vil seie at dei er eldre enn reformasjonen, er i Noreg freda i kraft av kulturminnelova uten at det er naudsynt med vedtak frå vedkomande styresmakt i kvart einskilde høve. Typiske fornminne av dette slaget er gravhaugar, gravfelt, rydningsrøyser, helleristingar, fangstgroper, hustufter, vegfar og andre spor og leivningar på og under jordoverflata etter menneskeleg aktivitet i gamal tid. Det er ikkje lov å gjere inngrep i slike såkalla faste fornminne uten at rett styresmakt har gjeve løyve til det, om naudsynt etter fyrst å ha gjort arkeologiske granskingar eller utgravingar, eller å fjerne gjenstandar og materiale frå slike faste fornminne. Lause gjenstandar som vert funne tilfeldig og utan samanheng med faste fornminne, skal overleverast til rette styresmakt, som er den lokale fylkeskonservatoren (i fylkeskommunen) eller eit av de fem arkeologiske musea i Noreg, der ein òg vil kunne få råd og rettleiing.

## Sjå òg
*Lov om kulturminner
*Kulturminne
Demonstrasjon

**Demonstrasjon** er eit forsøk på å leggja fram offentleg eit standpunkt eller sinnelag på ein tydeleg eller oppsiktsvekkande måte.
Demonstrasjonar kan ta form av opptog, samlingar eller aksjonar. Verkemiddel kan vera slagord som ein gjerne roper i kor, plakatar, talar, utkleding og drama. Demonstrasjonar er eit politisk og demokratisk verkemiddel som ofte går fredeleg for seg, men kan ved visse omstende utarta til vald eller verka meir som trugsmål. Demonstrasjonar kan også brukast til å rokka ved makta, og kan vera eit ledd i arbeidet for å erobra og halda på makta.

Demonstrasjonstog er ei vanleg form for demonstrasjon. Her går dei demonstrerande ei viss rute, til dømes gjennom ein by, til ein samlingsstad eller til eit maktsymbol (til dømes eit rådhus eller ei nasjonalforsamling). Slike tog kan arrangerast i samband med enkeltsaker eller skje ved visse faste høve, som kvinnedagen 8. mars eller arbeidardagen første mai.

Demonstrasjonssamlingar kan gå føre seg på ein større plass, ved ein maktstad eller ved det det blir demonstrert mot. Slike demonstrasjonar kan ofte gå føre seg ei viss tid, og kan ha færre deltakarar enn demonstrasjonstog.

Aksjonar kan utførast av endå færre demonstrantar, og kan til dømes vera stunt meint å skapa merksemd om saken ein demonstrerer om.

Unntaksvist kan demonstrasjonar utarta til samanstøyt mellom demonstrantar og grupper med eit anna politisk standpunkt, mot politi eller med andre representantar for ordensmakta. 

## Kjelder

*«Demonstrasjon» (26. mai 2014), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 1. januar 2015.

## Bakgrunnsstoff
Demonstrasjon (fleirtyding)

**Demonstrasjon** kan visa til:

* Ein folkeleg eller politisk demonstrasjon, der fleire menneske saman viser eit standpunkt eller haldning
* Produktdemonstrasjon, der ein produsent eller representant demonstrerer korleis eit produkt fungerer
* Militær demonstrasjon, ein militær operasjon hovudsakleg meint for å visa styrke eller liknande til ein motpart
* Demonstrasjon i filosofi, eit ubetinga sikkert bevis
* Demonstrasjon i matematikk, tidlegare brukt som synonym for prov
Lunds universitets historiska museum

**Lunds universitets historiska museum**, òg kalla **Historiska museet i Lund**, er eit arkeologisk museum som er ein part av det statlege Lunds universitet i byen Lund i Skåne i Sør-Sverige. Museet tek hand om det arkeologiske funnmaterialet frå Skåne, med unnatak for materialet frå sjølve bykjerna i Lund og for materialet frå Malmö kommun. Dessutan har museet eit regionalt ansvar for kyrkjekunst og mynt. I samlingane finst ikring ti millionar einskildgjenstandar, mellom anna funna frå dei arkeologiske utgravingane på jarnalderbuplassen i Uppåkra sør for byen.

## Soge

Museet vart skipa i 1805 og ligg ved Krafts torg i denne gamle universitetsbyen. Opphavet til museet var ein donasjon til Lunds universitet i 1735 frå den svenske naturforskaren, legen og historikaren Kilian Stobæus (den äldre; 1690–1742) av den samlinga han hadde av naturalia og kuriositetar. Etter hans død vart den omfattande myntsamlinga hans innkjøpt til universitetet. Men på andre halvparten av 1700-talet hadde samlinga vorte så stor at museet 1802 måtte flytte til ein annan bygning. I 1805 vart samlinga delt, slik at naturalia vart samla i Zoologiska museet og Botaniska museet, medan arkeologiske og etnografiske gjenstandar danna grunnlaget for det som no vart Historiska museet, der delar av Kilian Stobæus samling no inngår i museets kuriosakabinett. I 2008 tok Historiska museet over Lunds universitets Antikmuseums samling i samband med at Antikmuseet vart lagd ned som eigen institusjon.

Museet hadde i 1918 teke i bruk sin noverande bygning, Lundagård, som var oppført i 1840-45. Arkitekt var Per Axel Nyström og byggjeleiar var Carl Georg Brunius. Bygningen hadde vore meint som bustad for biskopen i Lund, men vart på grunn av usemje aldri teke i bruk til dette føremålet. I 1848 bytta difor kyrkja dette huset mot eit nybygg universitetet hadde reist i Sandgatan, og frå 1849 hadde universitetets zoologiske, kjemiske og fysiske institusjonar tilhald i bygningen. I 1917 vart bygningen gjennomgripande renovert under leiing av domkyrkjearkitekten Theodor Wåhlin for å hyse Historiska museet och institutionen för arkeologi.

## Bakgrunnsstoff

*
N Sports

**N Sports** var den andre fjernsynskanalen til Néa Ellinikí Radiofonía, Ínternet kai Tileórasi, og starta sendingane 18. mai 2014. Kanalen sender berre sport, med ein sporadisk reprise av det fyrste programmet på N1. N Sports er ein landsdekkjande kanal som vert send frå Aten i Hellas. 1. januar 2015 vart kanalen ein del av nyoppretta N Plus, og vil saman med dei nye kanalane N Kids og N Life verte sende på same frekvens. N Sport er dimed éin av tre sonar på frekvensen til N Plus. N Sports sender framleis sport, men har mindre sendetid enn tidlegare. 

## Kjelder
*
N HD

**N HD** er den tredje fjernsynskanalen til Néa Ellinikí Radiofonía, Ínternet kai Tileórasi, og starta sendingane 4. mai 2014. Kanalen sender ein blanding av programma på N1 og N Sports i høgoppløysing. 

## Kjelder
*
Bjelke

**Bjelke** (norrønt *bjalki*) er ein lastberande konstruksjonskomponent som, meir eller mindre horisontalt, er opplagra på vegger, søyler eller andre understøer. Han ber vertikale lastar, særleg kombinert med etasjeskiljarar og tak, og han kan vera fritt opplagt, spent inn eller gå samanhengande over fleire opplegg. Ein bjelke er som regel av tre, armert betong, aluminium eller stål.

## Galleri

Torun Kopernika 21 pietro strop (2).jpg|Trebjelkar i Torun i Polen.
150425 Ishitani Residence Chizu Tottori pref Japan30s.jpg|Trebjelkar i Ishitani-huset i Chizu i Tottori i Japan.
Ahmaskoski road bridge.JPG|Metallbjelke under ei bru over Oulujärvi.
Määtänvirran silta.JPG|Betongbjelke under ei bru over Kiiminkijoki.


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Gipsplate

**Gipsplater** er byggjematerialar av gips med ulike fyllstoff og med eit tynt papplag som forsterking på begge sidene. Gipsplater blir brukte som tennvernande kledning på innvendige flater. Dei blir også brukte for lyddemping i etasjeskiljarar og vegger, og som utvendig sperre på bindingsverkskonstruksjonar.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
Próto Prógramma

**Próto Prógramma**, gresk **Πρώτο Πρόγραμμα**, er den fyrste offentlege radiokanalen til den greske statlege rikskringkastaren Néa Ellinikí Radiofonía, Ínternet kai Tileórasi, og starta sendingane 23. september 2013. Programmet er sett saman av folkemusikk og nyhende.

## Kjelder
*
Influensavirus A (H5N6)

**H5N6** er ein undertype av influensavirus A.

Det har vore to kjende tilfelle og eitt dødsfall per 23. desember 2014.

## Sjå òg
* fugleinfluensa
* svineinfluensa

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Influenza A virus subtype H5N6|Influenza A virus subtype H5N6]]» frå ,  den 2. januar 2014.*
Influensavirus A (H5N9)

**H5N9** er ein undertype av influensavirus A.

Ei høgpatogen stamme av viruset utløyste eit mindre utbrot hjå kalkunar i Ontario og Manitoba i 1966.

## Sjå òg
* fugleinfluensa
* svineinfluensa

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Influenza A virus subtype H5N9|Influenza A virus subtype H5N9]]» frå ,  den 2. januar 2014.*