Nordmøring

**Nordmøring**, òg kalla **nordmørsdialekt**, **nordmørsmål** og **nordmørsk**, er den tradisjonelle språkforma av norsk som blir tala på Nordmøre, på Eidsøra i Nesset kommune i Romsdalen og i Hemne kommune i Sør-Trøndelag. Nordmørsdialekten, som saman med fosendialekten og ytre namdalsmål blir klassifisert under den uttrøndske gruppa av trøndske målføre, har tjukk l i ord med historisk *L*, kløyvd infinitiv, jamvekt med varierande grad av vokaljamning, ein del apokope, ulik bøying av sterke og svake hokjønnsord, ein del palatalisering i trykktung og (oftast) trykklett staving, kjønnsdelde adjektiv, og dativ (ikkje i bymål, berre i eldre mål på Smøla og i Hemne, og på vikande front elles òg blant dei som er fødde etter 1970). Trekk som varierer mykje mellom dei ulike underdialektane på Nordmøre er tjukk l av historisk **rð** (berre ytre Nordmøre), monoftongisering i innlyd (ikkje sunndalsdialekt, sunndalsøramål, kristiansundsdialekt og hemnværing), handsaming av korte trykksterke stavingar (delvis bevarte som kortstavingar i eldre mål frå Eidsøra til innersida av Tustna og i Rindalen; stort sett lengjing av konsonanten dei fleste stadene; og mest lengjing av vokalen i sunndalsdialekten).

## Viktige underdialektar
* Kristiansundsdialekt &mdash; eit typisk bymål med sterke trekk frå fosenmålet. Dativ manglar, diftongane ei/øy/au er i all hovudsak bevarte; svake hokjønnsord har -a i bunden form eintal.
* Sunndalsøramål (øramål)  
* Sunndaling (sunndalsdialekt, sunndalsmål) 

* Surnadaling (surnadalsdialekt, surnadalsmål)
* Rindaling (rindalsdialekt, rindalsmål) &mdash; dannar ein overgang til inntrøndsk. Svake hokjønnsord har -a i bunden form eintal.
* Tustning (tustnadialekt, tustnamål)
* Aurgjelding (auredialekt, auremål)
* Hemnværing (hemnedialekt, hemnemål)

## Litteratur
* Grip, Olav: *Målet i Aure.* Hovudoppgåve, Universitetet i Oslo, 1946. http://ask.bibsys.no/ask/action/show?pid=031773095&kid=biblio
* Jenstad, Tor Erik: *Sunndalsmålet : bygde- og sentrumsmål : med hovedvekt på lyd- og formverk.* Hovudoppgåve i nordisk - Universitetet i Trondheim, 1982 II. (314 bl. : kart.) http://ask.bibsys.no/ask/action/show?pid=832093955&kid=biblio
* Jenstad, Tor Erik: *Eit nytt sentrumsmål veks fram : drag frå talemålet til ungdom på Sunndalsøra.* (Skrifter / Nordisk institutt, Universitetet i Trondheim ; 5.) Trondheim (Tapir), 1983. (112 s.; bibliografi) ISBN 82-519-0588-5 http://ask.bibsys.no/ask/action/show?pid=844000574&kid=biblio
* Jenstad, Tor Erik: *Sunndalsmålet : eit grensemål på indre Nordmøre.* (Norske studiar ; 4) Oslo (Novus), 1985. (308 s.) ISBN 82-7099-110-4 http://ask.bibsys.no/ask/action/show?pid=854231811&kid=biblio
* Moe, Eilert: *Ei lita utgreiding um stavingsdeling i Rindalsmaale : serleg um deling paa vokal.* (Kristiania Videnskapselskaps Forhandlinger ; 1914:2.) Kristiania (Dybwad), 1915. (43 s.) http://ask.bibsys.no/ask/action/show?pid=950867039&kid=biblio
* Moe, Eilert: *Tonelagstilhøve i rindalsk : med umtale av nokre eksperimentale freistnader på Det fonetiske institutt.* (Kristiania Videnskapsselskaps Forhandlinger ; 1922:1 Opuscula phonetica Instituti phonetici Universitatis Regiae Fredericianae ; 1.) Kristiania (Dybwad), 1923. (67 s. : ill.) http://ask.bibsys.no/ask/action/show?pid=950561142&kid=biblio
* Moe, Eilert: *Todalsmålet (Nordmøre) / ved Eilert Mo.* (Norske målføre ; 6.) Oslo (Studentmållaget), 1922. (35 s.) http://ask.bibsys.no/ask/action/show?pid=901008893&kid=biblio
* Tranøy, Betuel Sofus: *Fra syntaksen i Smølamålet [manuskript].* Hovudoppgåve - Det Kongelige Frederiks universitet, 1925. http://ask.bibsys.no/ask/action/show?pid=031403166&kid=biblio