open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kon-Tiki Museet

**Kon-Tiki Museet** på Bygdøynes på Bygdøy i Oslo, som er eigd og drive av ei privat stifting, hyser fartøy og gjenstandar som har vore nytta eller vart henta heim på dei mange ekspeisjonane som Thor Heyerdahl (1914–2002) gjorde. Han vart vidgjeten verda over då han sigla over Stillehavet med balsatreflåta Kon-Tiki i 1947, og gjorde seg enda meir kjend etter ekspedisjonane med sivbåtane Ra og Tigris. Ved å sigle slike rekonstruksjonar av førhistoriske flåter og båtar freista han å sannsynleggjere teoriar om folkeflyttingar og sambanda over hava i fjern fortid, då han med dette synte at slike ferder kunne gjerast med dei fartøya dei hadde til rådvelde. 

Kon-Tiki Museet vart opphavleg bygd for å gje plass til og take vare på balsaflåta Kon-Tiki, ein rekonstruksjon av ei pre-columbiansk flåte som Thor Heyerdahl og mannskapet hans sigla ved hjelp av vinden og havstraumane frå Peru til Polynesia i 1947. Seinare har sivbåten Ra II fått plass i museet; dette var ein båt som Heyerdahl fekk bygd i samsvar med sine meiningar om korleis gamalegyptiske havgåande sivskip kan ha vore bygd og innretta. Heyerdahl nytta Ra II på ei sigling frå Nord-Afrika til Karibia etter at han tidlegare hadde gjort ein freistnad med sivbåten Ra, som han hadde fått bygd, men som hadde løyst seg så mykje opp i rom sjø rett før ferda var avslutta at mannskapet måtte gje opp båten.

Museet har òg ei samling av kulturgjenstandar som Heyerdahl hadde med seg frå den arkeologiske utgravninga han stod for på Påskeøya, og ein kopi av dei store og karakteristiske gamle steinstatuane som finst på denne øya. Dessutan finst det på museet ein kopi av eit av fuglemennrelieffa som gruppa til Heyerdal fann under arkeologiske utgravningar rett utanfor Túcume nord i Peru, der Heyerdahl hadde administrert utgravingar som vart gjort frå 1988 til 1992 av pyramidekomplekset La Raya. Likskapen mellom fuglemennene på desse relieffa og framstilingar av fuglemenn på helleristningar på Påskeøya vart hevda å vere av dei sterkaste indisiene på teoriane om at det i gamal tid har vore kontakt mellom Sør-Amerika og Påskeøya.

Museet syner òg døme på korleis tradisjonelle båtar av siv har vore nytta i ulike lutar av verda, og anna materiale som Heyerdahl meinte kunne stadfeste teoriane hans om store folkevandringar over verdshava i førhistorisk tid. I kjellaren under Kon-Tiki-flåta er det høve til å vandre gjennom ein 30 meter lang kopi av holer som folk på Påskeøya nytta seg av. Museet har dessutan ein liten kino som syner Thor Heyerdahls film frå Kon-Tiki-ekspedisjonen, og elles er det areal for skiftande utstillingar.

Arkivet etter Thor Heyerdahl med manuskript, publikasjonar, korrespondanse, fotografi, film og bibliotek ved Kon-Tiki Museet
vart teken opp på UNESCO si liste over verdsminne i 2011.

## Kjelder
Das Wagner Desaster Live

***Das Wagner Desaster Live*** er det 30. albumet av Klaus Schulze. Det kom ut i 1994 og igjen i 2005 med ekstra bonusspor. Nyutgjevinga av *Das Wagner Desaster Live* er eit av to album der Klaus Schulze har endra rekkefølgja på spora (det andre er *[[Audentity]]*).

Albumet består av to konsertopptak gjort 27. og 31. mai 1994. Musikken var i utgangspunktet den same på begge konsertane, men miksane var forskjellige. Den første plata heiter «The Wild Mix» og den andre «The Soft Mix».

## Innhald
**Disk 1**

**Disc 2**

## Medverkande
*Klaus Schulze – synthesizer, gitar, klaverinstrument, stemmer, produsent, datamaskinar, sampling, miksing, Mini Moog
*Dennis Lakey – sampling

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Das Wagner Desaster Live|Das Wagner Desaster Live]]» frå ,  den 13. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* ''Das Wagner Desaster Live'' på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
*
Dosburg Online

***Dosburg Online*** er det 33. albumet til Klaus Schulze. Det kom først ut i 1997 og igjen i 2006. Dette er det andre av to nyutgjevingar av Schulze som ikkje har bonusspor (det andre er *[[Miditerranean Pads]]*).

## Innhald

## Medverkande
*Klaus Schulze – klaverinstrument, trommemaskin, sekvenserar
*Jorg Schaaf – klaverinstrument, sekvenserar
*Rolof Oostwood - operavokal

## Bakgrunnsstoff
* ''Dosburg Online'' på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
*
Live @ KlangArt

***Live @ KlangArt*** er det 34. albumet til Klaus Schulze. Det kom ut i 2001 på to separate CDar og i 2008 med bonusspor som eit enkelt album.  

## Innhald

**Disk 1**

**Disk 2**

## Bakgrunnsstoff
* ''Live @ KlangArt 1'' på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
* ''Live @ KlangArt 2'' på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
*
Moonlake

***Moonlake*** er det 35. studioalbumet til Klaus Schulze. Det kom ut i 2005. 

Dei første to spora på albumet er studioopptak, medan dei to siste er konsertopptak. 

## Innhald

## Bakgrunnsstoff
* ''Moonlake'' på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
*
Kontinuum av Klaus Schulze

***Kontinuum*** er det 36. albumet til Klaus Schulze. Det kom ut i 2007. 

## Innhald

## Bakgrunnsstoff
* ''Kontinuum'' på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
*
Kontinuum

**Kontinuum** er noko som gjennomgår ein gradvis overgang frå eit stadium til eit anna utan brå forandringar. Dei verdiane som ein fysisk storleik kan ha, utgjer eit kontinuum viss han kan endre seg frå ein verdi til ein annan gjennom uendeleg mange sprang som kvart kan gjerast så lite ein måtte ynskja det. I klassisk fysikk meiner ein at alle fysiske eigenskapar har eit kontinuum av tilstandar. Atomhypotesen bryt med denne førehandstrua for så vidt som ein reknar med atommassen som udeleleg slik at ei forandring av ein lekammasse aldri kan bli mindre enn ein atommasse og ei forandring av ladninga til lekamen ikkje mindre enn einingsladninga. I kvantefysikken er det klårlagt at òg andre storleikar, t.d. energien til atom og spinn, er kvantiserte og ikkje kan tilordnast eit kontinuum.

Døme på kontinuum er:

## Lingvistik
*Dialektkontinuum

## Matematikk
*Kontinuum i matematikk
*Kontinuumhypotesen

## Populærkultur
*Q-kontinuum
*Continuum, album av John Mayer
*Kontinuum, album av Klaus Schulze
*, spelefilm 

## Biologi
*Ringart
Farscape av Klaus Schulze

***Farscape*** er det 37. albumet til Klaus Schulze og kom ut i 2008. Lisa Gerrard syng som gjesteartist på albumet. 

Schulze førebudde 300 minuttar med musikk og hadde planlagt å arbeide med Gerrard i seks dagar heime i Hambühren. 

## Innhald

**Disk 1**

**Disk 2**

## Medverkande
; Musical
* Klaus Schulze – klaverinstrument
* Lisa Gerrard – song

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Farscape av Klaus Schulze|Farscape av Klaus Schulze]]» frå ,  den 13. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


* *Farscape* CD liner notes, SPV 92622 2CD

## Bakgrunnsstoff
* ''Farscape'' på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
*
In Blue av Klaus Schulze

***In Blue*** er det 31. albumet til Klaus Schulze. Det vart gjeve ut i 1995, og igjen i 2005 med bonusspor. 

Det originale dobbeltalbumet inneheldt berre tre spor, der «Into the Blue» er over 78 minuttar. Musikken er full av sekvenserar og tette atmosfærar. Schulze inviterte med Manuel Göttsching, den tidlegare kollegaen sin i Ash Ra Tempel til å spele gitar på «Return of the Tempel». Kvar av komposisjonane har fleire satsar, alle relatert til fargen blå, som er fargen på stemninga. 

## Innhald

**Disk 1**

**Disk 2**

**Disk 3**

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:In Blue av Klaus Schulze|In Blue av Klaus Schulze]]» frå ,  den 13. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* ''In Blue'' på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
*
Are You Sequenced?

***Are You Sequenced?*** er det 32. albumet til Klaus Schulze. Det kom ut i 1996 og igjen i 2006 med bonusspor. 

## Innhald

**Disk 1**

**Disk 2**

## Bakgrunnsstoff
* ''Are You Sequenced?'' på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
*
Rheingold av Klaus Schulze

***Rheingold*** er det 38. albumet til Klaus Schulze. Det kom ut i 2008 og var det andre albumet der Schulze samarbeidde med gjestevokalisten Lisa Gerrard. Det vart spelt inn utandørs i Lorelei i Tysklnad. Det finst fleire utgåver av albumet. 

## Innhald

**Disk 1**

**Disk 2**

## Bakgrunnsstoff
* ''Rheingold'' på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
*
Dziękuję Bardzo

***Dziekuje Bardzo*** er det 39. albumet til Klaus Schulze. Det kom ut i 2009 og var det tredje albumet der Schulze samarbeidde med Lisa Gerrard på gjestevokal. Konsertopptaka er henta frå to konsertar i Warszawa og Berlin. Albumet vart gjeve ut på tre CD-ar og ein enkel DVD. Tittele på albumet tyder «Tusen takk» på polsk.

## Innhald

**Disk 1**

**Disk 2**

**Disk 3**

## Bakgrunnsstoff
* ''Dziekuje Bardzo'' på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
*
Big in Japan: Live in Tokyo 2010

***Big in Japan: Live in Tokyo 2010*** er det 40. albumet til Klaus Schulze. 

Albumet består av opptak frå to konsertar i Tokyo Kokusai Forum Hall i Tokyo i Japan den 20. - og 21. mars 2010, dei første konsertane til Schulze i Japan. Dette er det første albumet til Schulze utan gjestevokalisten Lisa Gerrard sidan *[[Kontinuum av Klaus Schulze|Kontinuum]]* i 2007. 

## Innhald

**Disk 1**

**Disk 2**

**DVD**

## Bakgrunnsstoff
* ''Big in Japan: Live in Tokyo 2010 (Japanese Edition)'' på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
* ''Big in Japan: Live in Tokyo 2010 (European Edition)'' på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
* ''Big in Japan: Live in Tokyo 2010 (American Edition)'' på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
* 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Big in Japan: Live in Tokyo 2010|Big in Japan: Live in Tokyo 2010]]» frå ,  den 13. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Shadowlands av Klaus Schulze

***Shadowlands*** er det 41. albumet til Klaus Schulze. Det er det første studioalbumet hans sidan *[[Kontinuum av Klaus Schulze|Kontinuum]]* (2007). *Shadowlands* kom ut 22. februar 2013 i to utgåver med ei avgrensa utgåve (3000 eksemplar) der den eine CDen inneheld to bonusspor.

## Innhald

**Disk 1**

**Disk 2**

## Medverkande
* Klaus Schulze – Elektroniske instrument
* Lisa Gerrard – vokal
* Crysta Bell – vokal
* Julia Messenger – vokal
* Thomas Kagermann – fiolin, fløyte, vokal

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shadowlands av Klaus Schulze|Shadowlands av Klaus Schulze]]» frå ,  den 13. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Time Actor

***Time Actor*** er det første albumet til Klaus Schulze gjeve ut under namnet Richard Wahnfried. Det kom ut i 1978 og på ny i juli 2011. 

Arthur Brown har vokal på albumet, i tillegg til Michael Shrieve på perkusjon og Vincent Crane på klaverinstrument. Musikken er rein Berlinskule. 

## Innhald

## Medverkande
* Klaus Schulze – synth
* Arthur Brown – vokal
* Vincent Crane – klaverinstrument
* Wolfgang Tiepold – cello
* Michael Shrieve – perkusjon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Time Actor|Time Actor]]» frå ,  den 13. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* ''Time Actor'' på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
*
Aphrica

***Aphrica*** er eit samarbeidsalbum av Klaus Schulze, Rainer Bloss og Ernst Fuchs, med målaren Fuchs på vokal. *Aphrica* vart gjeve ut i 1984, men trekte attende same året. Årsaka til dette var juridisk, fordi Fuchs alt hadde kontrakt med eit anna plateselskap.). Schulze hadde lite positivt å sei om samarbeidet i ettertid: «Det er eit frykteleg album, berre på grunn av den tåpelege synginga eller resitasjonen. Fuchs prøver å vere seriøs, men er berre utilsikta morsom. På tysk kallar me det 'peinlich'.» 

## Innhald

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Albumet på klaus-schulze.com
Gujaratiskrift

**Gujaratiskrift** (ગુજરાતી લિપિ *gujǎrātī lipi*) er ein abugida som særleg blir brukt til å skriva gujarati og kuchi.Skriftsystemet er ein variant av devanagari, som er kjend frå hindi, og er opphavleg avleidd frå brahmi. Til forskjell frå devanagari har det ikkje ei vassrett linje over bokstavane. Det skil seg også i utforminga av nokre bokstavar og har ulike tal.

## Bokstavar, diakritikon og tal

### Vokalar
Vokalar finst i ei sjølvstendig form, til dømes brukt når dei står først i eit ord, og ei usjølvstendig til å setja saman med andre teikn.
Vokalane (*svara*) blir oppgjevne som «korte» (*hrasva*) og «lange» (*dīrgha*) i den tradisjonelle rekkjefølgja, som også retter seg om dei lager «lette» (*laghu*) eller «tunge» (*guru*) stavingar i tradisjonell versekunst. Dei historisk lange vokalane *ī* og *ū* are no longer distinctively long in pronunciation. Only in verse do syllables containing them assume the values required by meter.

I nyare tid har mange teke i bruk omvende *mātra*er for å skriva engelsk  og .

ર *r*, જ *j* and હ *h* form the irregular forms of રૂ *rū*, જી *jī* and હૃ *hṛ*.

### Konsonantar
Konsonantar (*vyañjana*) er grupperte etter den tradisjonelle sanskrit-språklæra, som byggjer på bruk og plassering av tunga når ein uttaler dei. Denne rekkjefølgja er velar, palatal, retrofleks, dental, labial, sonorant og frikativ. 

### Diakritikon som ikkje er vokalar

### Tal

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gujarati alphabet|Gujarati alphabet]]» frå ,  den 13. april 2013.*  
 

## Bibliografi
*.
*.
*.
*.
*.
*.

## Bakgrunnsstoff
* TDIL : Ministry of Communication & Information Technology, India
* Gujarati/Sanskrit alphabet with an extensive list of conjuncts
* Gujarati Wiktionary
* Gujarati Editor
* Send email in Gujarati script (No fonts required)
* Online Gujarati Type Pad with Gujarati Spell Checker
* Example of Gujarati literature.

### Data- og tastaturhjelp
* The India Linux Project - Gujarati
* MS Windows keyboard layout reference for major world languages
* Sun Microsystems reference: Indic keyboard layouts
* Linux: Indic language support 
* Microsoft — Indic language website: Use of Gujarati Input Method Editor (IME)  (free download)
* PramukhIME Free software to easily type in Gujarati with phonetic keyboard
* How To: Set your existing keyboard as Gujarati (Unicode) keyboard 
* Fedora project Gujarati keyboard layout: http://fedoraproject.org/wiki/I18N/Indic/GujaratiKeyboardLayouts
Rosso Fiorentino

**Giovanni Batista di Jacopo di Gasparre** (), best kjend som **Rosso Fiorentino** (*den raude florentinaren*), var ein italiensk målar frå Firenze, ein av dei leiande i stilretninga manierismen.

### Liv og gjerning
Han var raudhåra og fødd i Firenze, noko som gav han kallenamnet hans. Rosso gjekk i lære hos  Andrea del Sarto, på same tid som Jacopo da Pontormo. Seint i året 1523 flytta Rosso til  Roma. Der vart han kjend med arbeida til Michelangelo, Rafael og andre renessanse-kunstnarar, nok som førte til større endringar i målarstilen hans.

Våren 1527 flykta han frå Roma etter plyndringa av Roma. Slik stoda var, reiste han til Frankrike. Der sikra hans seg i 1530 ein posisjon ved hoffet til kong Frans I, ei stilling han hadde livet ut. Saman med Francesco Primaticcio var Rosso ein av dei leiande målarane som arbeidde på Fontainebleau-slottet. Resten av livet arbeidde han for ein stor del på slottet. Etter han døydde i 1540, av det som Giorgio Vasari hevda var eit sjølvmord, tok  Francesco Primaticcio styringa med å vidareføre den kustnariske utsmykkinga av Fontainebleau.

Rossos ry, saman med andre målarar rekna for seine renessanse-florentinarar, fall i lang tid utanfor, samanlikna med samtidige som måla meir naturalistisk og yndefullt. I dei siste hundreåra har bileta til desse målarane likevel vorte mykje oppvurdert.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rosso Fiorentino|Rosso Fiorentino]]» frå ,  den 13. april 2013.*
The Valley

**The Valley** er hovudstaden på den karibiske øya Anguilla, som er eit britisk oversjøisk territorium. Byen ligg i ein dal ved vika Crocus Bay nordvest på øya. Han har kring 2 000 innbyggjarar. 

Ettersom administrasjonen av Anguilla blei flytta til øya St. Kitts i 1825, har The Valley få bygningar frå kolonitida. Eit døme er likevel Wallblake House frå 1787, som i dag er i bruk som prestegard. The Valley har rettslokale, postkontor og eit museum ved National Trust.

## Samferdsle
The Valley har ei hamn som blir mykje brukt av kryssingsfartøy og større og mindre fritidsbåtar. I tillegg ligg Wallblake lufthamn rundt 3 km søraust for sentrum.

## Bakgrunnsstoff
*The Valley ved anguillaguide.com
*The Valley ved destination360.com

## Kjelder

*Public and Government Buildings  ved anguillaguide.com
*The Valley ved destination360.com


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Valley, Anguilla|The Valley, Anguilla]]» frå , og «[[:nb:|The Valley]]» frå  den 13. april 2013.*
4. serierunde i Tippeligaen 2013

**4. serierunde i Tippeligaen 2013** starta med ein kamp fredag 12. april, då  spelte 1–1 mot  klokka 18.00. Dette vart det første poengtapet og det første baklengsmålet for Rosenborg denne sesongen. 

Runden heldt fram laurdag 13. april med to kampar.  tapte heime mot  og hadde då tapt alle kampane sine så langt.  møtte seinare på kvelden , som alt 15 minuttar ut i kampen leda med 3 mål. Runden vart avslutta med fire kampar søndag 14. april, der mellom anna  slo  på bortebane og tok over tabelltoppen. 



## Fakta

## Kjelder
* fotball.no
Tonwelle

***Tonwelle*** er det andre albumet Klaus Schulze gav ut under namnet Richard Wahnfried. Det kom ut i 1981 og igjen som ei dobbelålate i januar 2012 på MIG Music. Denne versjonen hadde anna snøggleik enn dei originale innspelingane.

Schulze har med seg Manuel Göttsching frå Ash Ra Tempel på gitar. 

## Innhald

## Medverkande
* Klaus Schulze – synths
* Manuel Göttsching – gitar
* Michael Shrieve – trommer
* Michael Garvens – vokal

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tonwelle|Tonwelle]]» frå ,  den 13. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* ''Tonwelle'' på den offisielle nettsida til Klaus Schulze
*
Drive Inn av Schulze og Bloss

**Drive Inn** er eit samarbeidsalbum av Klaus Schulze og Rainer Bloss.

Det finst eit album som heiter *Drive Inn II*, men trass i at Schulze har namnet sitt på framsida, er det berre Rainer Bloss aleine. I tillegg finst eit album som heiter *Drive Inn III* av Rainer Bloss. 

## Innhald

## Medverkande
*Rainer Bloss – synthesizer, klaverinstrument, produsent
*Ernst Fuchs – vokal
*Michael Garvens – perkusjon, vokal
*Klaus Schulze – synthesizer, gitar, klaverinstrument, vokal, elektronikk

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Drive Inn (album)|Drive Inn (album)]]» frå ,  den 13. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Berlinskulen i elektronisk musikk

**Berlinskulen i elektronisk musikk** eller berre **Berlinskulen** var ei retning innan elektronisk musikk i 1970-åra. Berlinskulen voks fram frå krautrock og fekk dette namnet for dei første utøvarane av sjangeren hadde base i Vest-Berlin i Vest-Tyskland. Stilen vart forma av artistar som Klaus Schulze, Tangerine Dream og Ashra. Musikk frå denne skulen vert stundom rekna som ei sidegrein av New Age eller ambient, men oppstod lenge før begge desse omgrepa oppstod. 

Sjangeren er identifisert med space-musikk og skilde seg frå den meir rytmebaserte Düsseldorf-skulen som omfattar Can, Cluster, Kraftwerk og Neu!. Desse sistnemnde banda hadde større innverknad på synth pop og techno, medan Berlin-skulen var ein del av røtene til ambient, electronica, New Age og trance. 

I 1970-åra varte musikkstykke frå Berlin-skulen typisk over tjue eller tretti minuttar, og fylte ei heil plateside. Då CD-platene kom var ikkje artistane lenger avgrensa at ein måtte snu vinylplata og somme verk har derfor vore eit samanhengande musikkstykke på nesten 80 minuttar. 

## Den klassiske perioden
Den klassiske perioden i Berlin-skulen starta med utgjevinga av *[[Phaedra]]* av Tangerine Dream i 1974 på Virgin Records. I 1975 følgde dei opp med *[[Rubycon av Tangerine Dream|Rubycon]]* og konsertalbumet *[[Ricochet av Tangerine Dream|Ricochet]]*.

*[[Moondawn]]* av Klaus Schulze i 1976 vert ofte rekna som den første verkelege utgjevinga innan sjangeren. 

I 1977 gav Ashra (Manuel Göttsching) ut *[[New Age of Earth]]* i lag med Michael Hoenig sin *[[Departure from the Northern Wasteland]]*. Tangerine Dream turnerte USA og gav ut dobbeltalbumet *Encore*, med tre sider med musikk frå Berlin-skulen og ei side med proto-ambient-musikk. 

## Den seinare tida

Ambient-musikaren Steve Roach eksperimenterte ei kort stund med sjangeren på dei første albuma sine. Tidleg i 1980-åra hadde ein artistar som Michael Garrison og fleire artistar på Sky Records.

I 1990-åra oppstod det andre band som Radio Massacre International og Redshift (fronta av Mark Shreeve, som hadde arbeidd i sjangeren sidan tidleg i 1980-åra). Mange av dei hadde ein «retro»-stil. Til dømes nytta Redshift gamle Moog-synthesizerar. 

Klaus Schulze har halde fram å gje ut musikk i sjangeren, medan Tangerine Dream i større grad har gått bort frå stilen. Dei er derimot framleis innom sjangeren, som på albumet *Mota Atma* frå 2003.

Kjende nyare artistar frå Berlin-skulen er: 

Finland:
*Nemesis
Tyskland:
*Spyra
Nederland:
*René Van Der Wouden
*Von Haulshoven
*Free System Projekt
*Gert Emmens

New Zealand:
*Rudy Adrian
Storbritannia:
*Computerchemist
*Ken Martin
*Radio Massacre International
*Redshift

USA:
*Alpha Wave Sats
*Craig Padilla
*Dweller at the Threshold
*Giovanni Angel
*Jeffrey Koepper
*Steve Moore

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Berlin School of electronic music|Berlin School of electronic music]]» frå ,  den 13. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* *All Music Guide to Electronica*, Backbeat Books, San Francisco, 2001.



## Bakgrunnsstoff
* Encyclopedia of Electronic Music
* Berlin School posts at Synthtopia.com
Walter Wegmüller

**Walter Wegmüller** () er ein sveitsisk kunstmålar og musikar. Han er truleg mest kjend for Krautrock-album *[[Tarot av Walter Wegmüller|Tarot]]*, som kom ut på Cosmic Couriers i 1973.

Walter Wegmüller var eigentleg ikkje musikar, men heller ein mystikar, kunstnar og eksentrikar. Somme av kremen av krautrock-musikarar hjelpte han på eit enkelt album, Tarot, som generelt vert rekna som eit meisterverk. Sveitsaren var kjend seint i 1960-åra, og vanka i lag med Sergius Golowin og biletkunstnaren H.R. Giger, og tidleg i 1970-åra med Timothy Leary. På denne tida valde Rolf-Ulrich Kaiser, ein rockejournalist og sjefen i Ohr Records, å starte eit nytt selskap, Kosmische Musik, for å gje ut meir kosmiske lydar. Det første av desse albuma var Seven Up av Ash Ra Tempel i lag med Leary hausten 1972, og byrja å arbeide på eit andre og eit tredje album, med Golowin og Wegmüller.

Wegmüller hadde arbeidd på eit sett med handlaga Tarotkort i fleire år frå 1968 og valde å lage eit album basert på desse korta. Prosjektet starta i Sveits seint i 1972, med Ash Ra Tempel som akkompagnement. Wegmüller avgjorde då brått at det burde vere eit spor for kvart av dei 22 korta. Kaiser likte prosjekte tog fekk Wegmüller og Ash Ra Tempel til å kome til Tyskland, der han fekk fleire musikarar med på prosjektet. Bandet Wallenstein, med klaverspelar Klaus Schulze, var akkurat ferdig med Golowin-prosjektet, så dei slo seg saman med Manuel Göttsching og Hartmut Enke i Ash Ra Tempel, i tillegg til Walter Westrupp frå duoen Witthüser-Wëstrupp. Gruppa som spelte på *Tarot* var slik sett ei kosmisk krautrock-supergruppe.

*Tarot* vart spelt inn i desember 1972 i studioet til Dieter Dierks i Stommeln, nær Köln. Under ei av desse innspelingane, medan Göttsching, Enke og Schulze venta på dei andre musikarane, valde dei å spele inn eit album. Schulze hadde slutta i Ash Ra Tempel alt i 1971, etter det første albumet deira, så plata *[[Join Inn]]*, vart eit album med originalbesetninga av bandet, i tillegg til at kjærasten til Göttsching, Rosi Muller, song på albumet. Ho kora òg på *Tarot*. *Tarot* kom ut tidleg i 1973 som eit dobbeltalbum i ein flott boks med tarotkort som Wegmüller hadde måla. Wegmüller snakkar meir enn han syng på Tarot, og det var mange lange instrumentalparti.

Wegmüller reiste attende til Sveits etter at *Tarot* var innspelt og Kaiser fekk dei fleste musikarane frå albumet til å starte bandet Cosmic Jokers. Wegmüller skreiv seinare ei bok, *Neu-Zeit Tarot*, som kom ut i 1982 på AGM Agmuller Press.

## Kjelder
Tarot av Walter Wegmüller

***Tarot*** er det første og einaste albumet til sveitsiske Walter Wegmüller. Det kom ut i 1973. 

Med seg på albumet hadde Wegmüller the Cosmic Couriers, som bestod av Ash Ra Tempel, Wallenstein, Klaus Schulze og fleire sentrale aktørar i tysk krautrock. Det heile vart sett saman av produsenten Rolf-Ulrich Kaiser og albumet bestod av ei blanding av space rock, folkemusikk, funk, psykedelia og elektronisk musikk. Albumet til Wegmüller vart spelt inn etter at Kaiser hadde fått Ash Ra Tempel og Timothy Leary til å spele inn Seven Up og Sergius Golowin til å spele inn Lord Krishna von Goloka i lag med Wallenstein, duoen Westripp-Witthuser og Klaus Schulze. *Tarot* hadde med nesten alle desse musikarane. Wegmüller snakkar meir enn han syng på albumet, men lange delar av albumet er heilt instrumentalt.

## Innhald
 

## Medverkande
* Walter Wegmüller - vokal
* Jerry Berkers - bass
* Jurgen Dollase - klaverinstrument
* Manuel Göttsching - gitar
* Harald Grosskopf - trommer
* Klaus Schulze - trommer, elektronikk
* Walter Westrupp  - gitar

## Kjelder
Nærverknadsteori

**Nærverknadsteori** er ei sammenfattende nemning for fysiske teoriar kor tilsynelatande fjernverknader som gravitasjon, elektriske og magnetiske krefter, skildrast ved å tenkje seg at det finn stad forandringar i rommet mellom lekamane, og at forandringane forplantar seg frå stad til stad. Nærverknadsteori blir no gjerne kalla feltteori, sidan ein reknar eit rom der slike verknader er til stede, som eit felt.

## Kjelder
nærvirkningsteori. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/n%C3%A6rvirkningsteori
Niels Bohr-instituttet

**Niels Bohr-instituttet** (dansk *Niels Bohr Institutet*) er eit institutt under Københavns Universitet. Det vart grunnlagt av Niels Bohr rundt 1920. Kort etter vart det verdskjent for forskinga i teoretisk fysikk.

Instituttet har fostra fleire nobelpristakarar, spesielt i mellomkrigstida.

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Niels Bohr-instituttet|Niels Bohr-instituttet]]» frå ,  den 13. april 2013.*  

## Bakgrunnsstoff

*
* Gamow, G. (1985): *Thirty Years That Shook Physics*, Dover Publications. ISBN 0-486-24895-X. Kapittel II og vedlegget.
Olaf Skjeggestad

**Olaf Skjeggestad** () er ein norsk fysikar. 

Han tok dr.philos. i 1959 og var amanuensis ved Universitetet i Oslo frå 1961 til 1972. Han vart så professor i elementærpartikkelfysikk ved Universitetet i Bergen fram til 1981. Skjeggestad har vore tilknytt University of Chicago og Brookhaven National Laboratory i USA og CERN i Sveits som forskar, og han er kjent for ei rekkje arbeid innan eksperimentell elementærpartikkelfysikk. Har òg vore engasjert i arbeid med oljeutvinning i Nordsjøen.

## Kjelder
*«Olaf Skjeggestad». Store norske leksikon.
Oskar Klein

**Oskar Benjamin Klein** () var ein svensk fysikar. 

Han var professor i mekanikk og matematisk fysikk frå 1930 til 1962 ved Kungliga Tekniska Högskolan i Stockholm. Klein arbeidde kvantemekanikk og atomfysikk, og han er særleg kjend for arbeida i lag med Svein Rosseland og Yoshio Nishina. Han formulerte den relativistiske bølgjelengda, kalla Klein-Gordon-likning, som vart gjort om lag samstundes med W. Gordon og Erwin Schrödinger, og Kaluza-Klein-teorien. 

Han vart æresdoktor ved Universitetet i Oslo i 1951.

## Kjelder
*
Pardanning i fysikk

**Pardanning** er ei spontan danning av ein elementærpartikkel og antipartikkelen til denne. Det vert særskild nytta om danninga av elektron-positron-par ved absorpsjon av gammastråling. Prosessen vart først skildra teoretisk av Paul Dirac i 1930 og påvist eksperimentelt av Carl David Anderson i 1933.

Pardanning kan berre finne stad når energien til gammakvantet er over 1,02 MeV, den energien som svarar til kvilemassen av elektronet og positronet, og i nærleiken av ein tredje partikkel, vanlegvis ein atomkjerne, som kan oppta noko av den rørslemengda som gammakvantet fører med seg. Energi høgare enn kvileenergien til dei to nye partiklane, fordeler seg på tilfeldig måte mellom elektron og positron. Sannsynet for pardanning aukar med energien til gammakvantet, medan sannsynet for andre absorpsjonsprosessar (fotoeffekt, comptoneffekt) minkar med aukande energi. Ved høge energiar skjer difor praktisk talt all absorpsjon av gammastråling ved pardanning. Ein eksitert atomkjerne gjev mellom anna frå seg energien sin ved å sende ut eit elektronpositron-par i staden for eit gammakvant. Denne prosessen blir kalla indre pardanning. 

## Kjelder
* pardannelse. (14.10.2011) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/pardannelse
Paritet i fysikk

**Paritet** er i fysikk eit mogeleg utfall hos ein funksjon ved endring av forteikn for alle romlege koordinatar:

:P: \begin{pmatrix}x\\y\\z\end{pmatrix} \mapsto \begin{pmatrix}-x\\-y\\-z\end{pmatrix}

Sidan *P*2=*I* så kan paritetsoperatoren ha eigenverdi 1 eller -1. Funksjoner med eigenverdi 1 har *lik paritet*, mens funksjonar med eigenverdi -1 har *ulik paritet*.

Ein (3x3) representasjon av P vil ha ein determinant på -1. Det kan berre skje ved ein kombinasjon av rotasjon og refleksjon. Paritet kan ikkje reduserast til dømes til ein 180 graders rotasjon i to dimensjonar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Paritet i fysikk|Paritet i fysikk]]» frå ,  den 13. april 2013.*
Partikkel

Ein **partikkel** er ein liten lekam, som ein støvpartikkel eller liknande. Ein partikkel kan skildrast ved hjelp av fysiske eigenskapar som volum og masse.  Noko som er i partikkelform kan kallast *partikulær*. 

Det vert òg nytta om atom, molekyl og ladde og uladde elementærpartiklar.

Ofte vert ein lekam rekna som ein partikkel etter kva samanheng han vert nemnd i, så lenge storleiken til partikkelen er liten eller neglisjerbar, eller om dei geometriske eigenskapane og strukturen ikkje er relevante. Til dømes kan sandkorn (~1 mm) på ei strand reknast som partiklar, men dei vil ikkje vere partiklar samanlikna med buckminsterfulleren (~1 nm).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Particle|Particle]]» frå ,  den 13. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Partikkeldetektor

Ein **partikkeldetektor** er eit instrument nytta til å måle radioaktiv stråling og partiklar som er sluttproduktet av atomære og subatomære prosessar. 

I moderne elementærpartikkelfysikk vert partikkelstrålar, til dømes av elektron og proton, akselerert til særs store energiar før dei kolliderer. Særs avanserte detektorar vert nytta ti å analysere sluttprodukta av kollisjonane. Slike analysar krev stor datakapasitet. 

## Kjelder
* partikkeldetektor. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/partikkeldetektor
Nukleosyntese

**Nukleosyntese** er prosessen som skapar nye atomkjernar (atom) av eksisterande atomkjernar og subatomære partiklar. Nukleona består av kvarkar som blir bundne saman av gluon. Dei første nukleona (proton og nøytron oppstod i samband med Big Bang då temperaturen (energitettleiken) hadde falle til omkring 10 millionar gradar. I løpet av dei første tre minutta vart dei enklaste atomkjernane danna, og etter Big Bang bestod vanleg materie i universet av omtrent 24% helium, 76% hydrogen (etter vekt) og små mengder andre isotopar som deuterium, helium-3 og litium-7.

Nukleosyntese av lettare atomkjernar føregår vesentleg i stjerner ved kjernereaksjonar. Stjerner som er meir enn fire gonger vekta av sola vil etterkvart eksplodere som ein supernova og produserer stadig tyngre atom opp til jarn. I den siste fasen, når kjernen imploderer oppstår intens stråling som kan produsere dei aller tyngste kjernane. Desse atoma blir spreidde når stjerna eksploderer og kan difor inngå når nye stjerner og planetsystem dannast.

På denne måten er massen til universet i dag fordelt på 74% hydrogen, 24% helium, 1% oksygen, 0,5% karbon og 0,5% andre grunnstoff. Sola er ei relativt ung stjerne til tredje generasjon med ein metallisitet på ca 1,6. Dette er ein føresetnad for at planetar som jorda kan dannast, sidan solsystemet sine planetar har eit høgt innhald av andre stoff enn hydrogen og helium.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nukleosyntese|Nukleosyntese]]» frå ,  den 13. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Al-Azharuniversitetet

**Al-Azharuniversitetet** i Kairo er eit viktig universitet i Egypt og ein av dei fremste lærestadene i verda for studie av arabisk og islam. Det er tilknytt Al-Azharmoskeen like ved.
Studiar byrja ved Al-Azhar rundt 970. Lærestaden blei formelt organisert i 988, og universitetet er dermed rekna blant dei eldste i verda der ein framleis driv undervising. 

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff

* 
*Blogg frå norsk student ved Al-Azharuniversitetet  ved dn.no
Perturbasjon i fysikk

Ein **perturbasjon** er i fysikk ei lita forstyrring av ein enkel, veldefinert rørsletilstand. Perturbasjonsmetoden blir brukt i teoretisk fysikk, særleg i kvantemekanikk, som ein approksimasjonsmetode for å løyse problem som ikkje lèt seg løyse eksakt. Ein finn ei løysing for det reine, uperturberte systemet og studerer verknaden av perturbasjonen ved hjelp av rekkjeutviklingar, der ein ved stadig å ta med fleire ledd kjem nærare og nærare den eksakte løysinga.

Ein approksimasjon for den eksakte løysinga til A er summen av ei rekkje av perturbasjonar (her kalla \epsilon), som følgjer:

: A= A_0 + \epsilon^1 A_1 + \epsilon^2 A_2 + \cdots

I dette døme er A_0 den kjende løysinga til det eksakt løysbare startproblemet og A_1, A_2, ... representerer **høgareordensledd** som ein kan finne ved iterasjonsmetodar. For små \epsilon ver desse høgarordensledda i rekkja mindre og mindre for kvart nye ledd. Ei tilnærma «perturbasjonsløysing» får ein ved å avbryte rekkja. Ein førsteordens perturbasjon vil då vere:

:A \approx A_0 + \epsilon A_1

## Kjelder

* 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Perturbation theory|Perturbation theory]]» frå ,  den 14. april 2013.*
Pion

**Pion** eller **pi-meson** (**π-meson**') er i partikkelfysikken eit felles namn på tre elementærpartiklar: π0, π+ og π−. Pioner er dei lettaste mesona og spelar ei viktig rolle når ein skal forklare «låg-energi-eigenskapane» til fargekrafta.

Pion har 0-spinn, og består av førstegenerasjons kvarkar.
Det finst tre forskjellige π-meson:
***Pi pluss** (π+, 139.6 MeV/c2): Består av ein opp-, og ein anti-nedkvark (u \bar d), og desintegrerer til eit anti-myon og eit myon-nøytrino, eller eit positron og eit elektron-nøytrino:
\pi^+\to\mu^++\nu_\mu,~~~~\pi^+\to e^++\nu_e

***Pi minus** (π−, 139.6MeV/c2): Antipartikkelen til π+, og består dermed av ein anti-opp- og ein nedkvark (\bar u d), og desintegrerer til eit myon og eit anti-myon-nøytrino, eller eit elektron og et anti-elektron-nøytrino:
\pi^-\to\mu^-+\bar{\nu}_\mu,~~~\pi^-\to e^-+\bar{\nu}_e

***Pi null** (π0, 135 MeV/c2): Det interessante med denne partikkelen er at han er sin eigen antipartikkel. Kvarkoppbygginga er opp-, anti-opp minus ned-, anti-ned, dividert på kvadratrota av 2: \mathrm{\frac{u\bar{u} - d \bar{d}}{\sqrt{2}}}
Han desintegrerer til to foton, eller eitt foton og eit elektron-, positronpar:
π0 > 2γ ELLER π0 > γ + e− + e+

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pion|Pion]]» frå ,  den 14. april 2013.*
Liaoyang

**Liaoyang** (kinesisk: 辽阳; pinyin: *Liáoyáng*) er eit kinesisk byprefektur i sentralt i provinsen Liaoning i det nordaustlege Kina. Byprefekturet har eit areal på 4&nbsp;731 km² og hadde mellom 1,8 og 1,9 millionar ibuarar i 2010.

Byprefekturet Liaoyang omfattar fem distrikt (区 *qū*), eitt byfylke (市 *shì*) og eitt fylke (县 *xiàn*).

### Næring
Liaoyang er ein viktig by for den nordaustkinesiske tungindustrien.

### Samferdsle
Kinas riksveg 202 går gjennom området. Han tek til i Heihe i provinsen Heilongjiang, passerer gjennom Harbin og Shenyang, og endar i Dalian ved Gulehavet.

### Historie
Byen Liaoyang er ein av dei eldste i Nordaust-Kina, og var bygt allereie før Vår- og haustannaltida. Byen hadde ei stordomstid på 1100-talet og 1200-talet, under Liao-dynastiet og det jursjenske Jin-dynastiet, sistnemnde dynasti hadde sin austleg hovudstad her. Byen heitte då Dongjing. Under den russisk-japanske krig vart i 1904 *slaget ved Liaoyang*utkjempa i området, eit slag der dei russiske militærstyrkane leid eit stor nederlag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Liaoyang|Liaoyang]]» frå ,  den 14. april 2013.*
Dalian

**Dalian** (tradisjonell kinesisk skrift 大連, forenkla 大连, pinyin *Dàlián*, Wade–Giles «Ta4-lien2») er ein kinesisk subprovinsiell storby sør i provinsen Liaoning i Kina, på Pulandianhalvøya (tradisjonelle teikn 普蘭店搬到, forenkla 普兰店半岛, pinyin *Pǔlándìan bàndǎo*) ved kysten av Gulehavet. Dalian har eit areal på 13&nbsp;237 km² og hadde om lag 6,2 millionar ibuarar i 2009. I sjølve storbyen budde knapt 3,6 millionar menneske.

Den subprovinsielle byen Dalian har jurisdiksjon over seks distrikt (区, pinyin *qū*), tre byfylke (市 *shì*) og eitt fylke (县 *xiàn*).

## Historie
På 500-talet var Dalian ei av dei største hamnene i Kina. Under vår- og haustannaltida låg byen under staten Yan.

Storbritannia okkuperte området i 1858, ein okkupasjon som tok slutt i 1880-åra. Qing-dynastiet bygde ut byen til det viktigaste støttepunktet for nordflåten. Denne flåten  gjekk tapt i 1895 under den fyrste kinesisk-japanske krigen, etter som Japan vann krigen. 

Frå 1898 til 1905 kontrollerte Russland området gjennom ein tvungen forpaktingsavtale. Okkupanten kalla byen for *Dalnij* og Lüshun for *Port Arthur*, desse to nabobyane er i dag samla. Bygginga av den transmandsjurske jarnbanen førte til stor aktivitet i byen. I denne perioden hadde byen mange russiske innbyggarar. Dalian og Vladivostok var då dei to endestasjonane for den transsibirske jernbanen.

Etter den russisk-japanske krigen 1904/05 okkuperte Japan byen i 40 år, som del av det japanske Kwantungterritoriet. Då japanarane etablerte Manchukuo i 1932 vart byen overført til dette japansk-styrte lydriket. Etter andre verdskrigen vart byen i realiteten styrt av Sovjetunionen. Fyrst i 1955 vart byen tilbakeført til kinesisk styre.

I 1984 vart Dalian ei særleg økonomisk sone i Kina.

## Næring
Dalian har mykje fiskeindustri. Ein av dei  viktigaste marinebasane i Kina ligg i Dalian. På grunn av sitt milde klima er byen ein ynda ferieby for dei nordlegaste delane av Kina.

## Samferdsle
Dalian Zhoushuizi internasjonale lufthamn (tradisjonelle teikn 大連周水子國際機場, forenkla 大连周水子国际机场, pinyin *Dàlián Zhōushuǐzǐ guójì fēijīchǎng*) er den flyplassen i Nordaust-Kina med størst trafikk.

Riksveg 201 i Kina ender opp i Dalian. Han byrjar i Hegang i provinsen Heilongjiang og fører via mellom andre Mudanjiang og Dandong sør til Liaodong-halvøya til Lüshunkou og Dalian. Også Kinas riksveg 202 endar opp i Dalian. Han tek til i Heihe i provinsen Heilongjiang, passerer gjennom Harbin og Shenyang, før han endar i Dalian.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dalian|Dalian]]» frå ,  den 14. april 2013.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Huludao

**Huludao** (kinesisk skrift 葫芦岛, pinyin *Húludǎo*) er eit kinesisk byprefektur sørvest i provinsen Liaoning i det nordaustlege Kina. Byprefekturet har eit areal på 10&nbsp;415 km² og hadde om lag 2,8 millionar ibuarar i 2010.

Byprefekturet Huludao omfattar tre distrikt (区 *qū*), eitt byfylke (市 *shì*) og to fylke (县 *xiàn*).

Huludao ligg nordvest for Liaodongbukta i Bohaibukta. Han grensar til Chaoyang i nord, Jinzhou i nordaust og Qinhuangdao i sørvest, med maritim grense til Yingkou og Dalian i aust og søraust over bukta.

## Næring
Næringslivet i Huludao er dominert av nokre av dei største industriverksemdene i Kina. Mellom dei finn ein den største produsenten av sink i Asia (Huludao Zinc Smelter), oljeraffineriet Jinxi og kjemikalie-produsenten Jinhua. Kinas ubåtar vert bygt ved eit kjempestort skipsverft. Frå eit oljefelt utanfor kysten av Suizhong fylke vert årleg utvunne mykje råolje.

Meir enn førti ulike mineral er påvist i Huludao, til dømes gull, sink, molybden, kalk og mangan. Molybdengruvene ved byen Yangjiazhangzi er av dei større i verda. Langs Huludaos 237 kilometer lange kystline vert det hausta av rike bestandar med ulike fiskeslag, reker og skaldyr. Klimaet passar godt til frukttre, i Suizhong fylke ligg frukthagen Qiansuo, den største i heile Asia. Ei rad frukttypar vert avla i området, mellom dei eple, pærer, nektarinar og brystbær.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Huludao|Huludao]]» frå ,  den 14. april 2013.*
Naturressursrekneskap

**Naturressursrekneskap** er eit oversyn over faktisk og total bruk av naturressursar i løpet av eit år. 

I Noreg blir det i dag *ikkje* ført eit slikt heilskapleg nasjonalt oversyn over bruken av naturressursar, med det blei foreslått av eit statleg utval i samband med etableringa av Miljøverndepartementet i 1972. I det årlege nasjonalbudsjettet blir det i dag gjort ei vurdering av tilstanden på 17 indikatorar for berekraftig utvikling. Kvart år kunngjer SSB eit samla oversyn over ressurs- og miljøstatistikk, og sidan 2010 har Direktoratet for naturforvalting gjeve ut ein rapport om naturmangfaldet i høve til ein naturindeks. Likevel har ingen av desse til føremål å gi eit totalt oversyn over naturressursane og bruken av dei.

## Sjå òg
*Ressursrekneskap
*Ressursbudsjett
*Berekraftindikatorar

### Litteratur
*Ottar Julsrud: Mellom himmel og jord. Unipub 2012.
*Bredo Berntsen: Grønne linjer; natur- og miljøvernets historie i Norge. Unipub 2011. 
*Kristin Asdal: Knappe ressurser. Universitetsforlaget 1998. 
*Alf-Inge Jansen: Makt og miljø. Universitetsforlaget 1989.
Positronium

**Positronium** er ein atomær tilstand av eit positron og eit elektron, som vert danna som ein mellomtilstand før annihilasjon når eit positron stoppast i materie. Positronium kan dannast i to variantar, *parapositronium*, der dei to partiklane har motsett retta spinn, og *ortopositronium*, der spinnet er retta same veg. Den første har ei midla levetid på ca. 10−10 s, den siste på omkring 10−7 s. Positronium vart oppdaga i 1951. Den teoretisk undersøkinga av tilstanden er gjort bl.a av professor Aadne Ore.

## Kjelder
*
Skårleggar

**Skårleggar** er ein jordbruksmaskin som slår grøda og legg ho i ein skår på marka. Skårlegging vert nytta for gras (ofte kløver), raps og andre vekstar som treng å modnast (tvangsmodning) før dei vert hausta. Når skåren har tørka vart han samla inn med sjølvlastarvogner, pressa til ballar ved hjelp av ei ballpresse, eller hausta med ein skurtreskjar eller anna haustemaskin. Skårleggarar er vanlegare i Australia og Nord-Amerika enn i Europa. 

Dei fleste skårleggarane er sjøvgåande maskinar med drift på framhjula og styring på bakhjula, som på ein skurtreskjar, men nokre maskinar nyttar styrebremser i staden for styring på bakakselen. Det er vanleg med hydrostatisk drift som gjev trinnlaus utveksling. Det finst òg skårleggarar for traktor, med drift frå effektuttaket. 

## Skjerebordet
Skårleggarar har ein skjerebord som slår grøda og samlar ho i ein streng på midten. Skjerebordet har ei knivbjelke som går over heile breidda på skjerebordet og kuttar av aksa. Nokre skjerebord har òg vertikale knivbjelkar på sida som kuttar av samanfiltra vekstar. Det finst òg skjerebord med roterande knivar, som på ei skiveslåmaskin. Over knivbjelken ligg det ein haspel som legg stråa attover slik at dei vert liggande i same retning, før dei vert ført  inn mot midten av skjerebordet av ein arkimedes-spiral eller eit transportband. Når grøda når midten av skjerebordet dett ho på ned på marka og vert liggande i ein luftig vål. 

## Referansar
Lákka Soulíou

**Lákka Soulíou** (gresk Λάκκα Σουλίου) er ein tidlegare kommune i periferieininga Ioánnina i Ípiros i Hellas. Lákka Soulíou inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Dodóni.

## Referansar
J/psi-meson

Eit **J/psi-meson** eller **J/ψ-meson** er ein subatomar partikkel. Det er den lettaste av desse med ein masse på 3,1 GeV/c², det vil sei han er vel tre gonger så tung som protonet.

Mesonet er smaksnøytralt og består av ein sjarmkvark og ein sjarm-antikvark. J/ψ-mesonet har ein kvilemasse på  og ei levetid på . Denne levetida er omkring tusen gonger lenger enn tidlegare venta. 

J/ψ-mesonet vart oppdaga uavhengig av to forskingsgrupper, ei ved Stanford Linear Accelerator Center, leia av Burton Richter, og ei gruppe ved Brookhaven National Laboratory, leia av Samuel Ting vedMIT. Dei oppdaga at dei hadde funne den same partikkelen og annonserte oppdaginga i lag den 11. november 1974. For oppdaginga fekk Richter og Ting nobelprisen i fysikk i 1976.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:J/psi meson|J/psi meson]]» frå ,  den 14. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Rho-meson

Eit **rho-meson** eller **ρ-meson** er ein subatomær partikkel bygd opp av ein lett kvark (opp- eller nedkvark)) og ein lett antikvark. Rho-mesona finst i tre variantar, med positiv- og negativ elektrisk ladning og éit elektrisk nøytralt. Desse utgjer ein isospinn triplett-tilstand. Dei er analoge til piona bortsedd frå at rho-mesona har spinn 1, som svarar til at kvark og antikvark har parallelle spinn (medan piona har spinn null og antiparallelle kvarkspinn). Rho-mesona har ein masse på 770 MeV/c², som vil sei at dei er litt lettare enn protonet. Dei er særs ustabile, har ein midlare levetid på omkring 10–24 s, og desintegrerer til to pion. 

## Kjelder
*rho-meson. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/rho-meson
Nordlysprisen

**Nordlysprisen** er ei årleg utmerking som vert delt ut av avisa Nordlys under opningskonserten på Nordlysfestivalen i Tromsø. I 2013 vart prisen delt ut for 25. gong, og prisen var då på 50 000 norske kroner. 

Prisen vert gjeven til utøvande musikarar eller komponistar som har utmerka seg ved høgt kunstnarisk nivå gjennom si verksemd i Nord-Noreg, og dermed bidrege til å markere musikklivet i landsdelen på ein positiv måte.

Vinnaren vert utpeikt av ein jury som består av tre representantar: éin frå Musikkonservatoriet ved Universitetet i Tromsø, éin frå *Musikernes fellesorganisasjon* (MFO) Troms, Finnmark og Svalbard og éin frå Nordlysfestivalen.

## Prisvinnarar

* 1989: Håkon Stødle
* 1990: Paul Wåhlberg
* 1991: Tori Stødle
* 1992: Tove Karoline Knutsen
* 1993: Arne Dagsvik
* 1994: Mari Boine
* 1995: Bjørn Andor Drage
* 1996: Bjarte Engeset
* 1997: Arne Bjørhei
* 1998: Henning Gravrok
* 1999: Geir Jensen
* 2000: Arvid Engegård
* 2001: Malfred Hanssen
* 2002: Knut Erik Sundquist
* 2003: Ingor Ánte Áilo Gaup
* 2004: Ola Bremnes
* 2005: Susanne Lundeng
* 2006: Jan Gunnar Hoff
* 2007: Anneli Drecker
* 2008: Ragnar Rasmussen
* 2009: Marianne Beate Kielland
* 2010: Bodvar Moe
* 2011: Marit Sandvik
* 2012: Inga Juuso
* 2013: Nils Anders Mortensen
* 2014: Anne-Lise Sollied Allemano
* 2015: Ragnar Olsen
* 2016: Ketil Vea og Sigmund Lillebjerka
* 2017: Terje Nilsen
* 2018: Ragnhild Furebotten (folkemusiker)
* 2019: Roger Ludvigsen (gitar)
* 2020: Jens Kloster (trombone)

## Kjelder

* Nordlysfestivalen.no: Nordlysprisen. Henta inn 14. april 2013.