Saxicola

***Saxicola*** er ei biologisk slekt av 14 artar av små sporvefuglar i flugesnapparfamilien avgrensa til «den gamle verda». Fleire artar i denne slekta har fellesnemningane 'buskskvettar' og 'svartstrupar' på norsk språk. Dei er insektetarar og lever i open krattskog og på grassletter med spreidde småbuskar. Tidlegare nytta ein det vitskaplege namnet *Saxicola torquatus* for det ein trudde var eit større takson svartstrupe. Slekta *Saxicola* er ei av ca. 24 slekter i underfamilien Saxicolinae.

Det vitskaplege slektsnamnet *Saxicola* stammar frå latin *saxum * som tydar «stein» + *incola* «innbyggar»; artsepitetnamnet *maurus* er latinisert frå gresk 'maúros' (μαύρος) «svart», med tilvisning til den mørke oversida.

## Taksonomi, svartstrupe
«Svartstrupe» i *Saxicola* har gått gjennom ei større endring i taksonomi og namnsetting etter ca. år 2010, frå ein art, svartstrupe, til dagens fire artar med totalt 23 underartar i det som er kalla «svartstrupekomplekset»:

Før ca. 2002-2007:
Svartstrupe er etablert som *Saxicola torquatus* med fire underartar, *S. t. hibernans*, *S. t. rubicola*, *S. t. maurus/stejnegeri* og *S. t. variegatus*.

År 2011:
Svartstrupe (*Saxicola rubicola*) er etablert med to underartar, *S. r. hibernans* og *S. r. rubicola*. 
Afrikasvartstrupe er splitta ut som artstaksonet *Saxicola torquatus*. 
Asiasvartstrupe er splitta ut som *Saxicola maurus*.

År 2021:
Birdlife Norge går frå Clements taksonomi til IOC-taksonomi der asiasvartstrupe er splitta i to artstakson, 
taigasvartstrupe (*Saxicola stejnegeri*) og russesvartstrupe (*Saxicola maurus*).

;«Svartstrupekomplekset» frå 2021 og til notid (2025)

*Svartstrupekomplekset
**Svartstrupe, *Saxicola rubicola*, European Stonechat, (Linnaeus, 1766), to underartar
****S. r. hibernans*, (Hartert, EJO, 1910)
****S. r. rubicola*, (Linnaeus, 1766)
**Asiasvartstrupe
***Taigasvartstrupe, *Saxicola stejnegeri*, Amur Stonechat, (Parrot, 1908)
***Russesvartstrupe, *Saxicola maurus*, Siberian Stonechat, (Pallas, 1773), fem underartar
*****S. m. hemprichii*, Ehrenberg, 1833
*****S. m. variegatus*, (Gmelin, SG, 1774)
*****S. m. maurus*, (Pallas, 1773)
*****S. m. indicus*, (Blyth, 1847)
*****S. m. przewalskii*, (Pleske, 1889)
**Afrikasvartstrupe, *Saxicola torquatus*, African Stonechat, (Linnaeus, 1766), 16 underartar

;Førekomstar i Noreg
Svartstrupe, underart *Saxicola rubicola hibernans*, er utbreidd på Dei britiske øyane og har ein veksande hekkepopulasjon også langs vestkysten av Noreg. Nominatunderarten *S. r. rubicola* vert sporadisk observert i Noreg. 

Dei to asiatiske artane har totalt 86 observasjonar i Noreg i perioden 2000 til 2024, av dei er fire sikre taigasvartstrupe registrert, og ni observasjonar bestemt blant desse tre underartane av russesvartstrupe: *S. m. hemprichii* (6), *S. m. maurus* (2), *S. m. variegatus* (1). I tillegg er det registrert 21 russesvartstruper utan fastsetting av underart, og 52 registreringar av ubestemt russe- eller taigasvartstrupe. Dei fleste observasjonar av asiasvartstruper blir gjort om hausten, med eit maksimum i oktober måned. Den geografiske fordelinga er konsentrert om Agder og Rogaland, med topp i Farsund kommune og Utsira kommune.

Afrikasvartstrupe blir ikkje observert i Noreg. 

## Artslista
Skvettar og svartstrupar (*Saxicola*) i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V15.1, 2025, med norske artsnamn etter *Norske navn på verdens fugler*. IUCN kategori er etter *HBW and BirdLife Taxonomic Checklist V9*:
* Grasskvett, *Saxicola jerdoni*, Jerdon's Bush Chat, (Blyth, 1867), (LC)
* Jernskvett, *Saxicola ferreus*, Grey Bush Chat, Gray, JE & Gray, GR, 1847, (LC)
* Buskskvett, *Saxicola rubetra*, Whinchat, (Linnaeus, 1758), (LC)
* Ørkenbuskskvett, *Saxicola macrorhynchus*, White-browed Bush Chat, (Stoliczka, 1872), (VU)
* Timorskvett, *Saxicola gutturalis*, White-bellied Bush Chat, (Vieillot, 1818), (LC)
* Svartskvett, *Saxicola caprata*, Pied Bush Chat, (Linnaeus, 1766), (LC)
* Mongolbuskskvett, *Saxicola insignis*, White-throated Bush Chat, Gray, JE & Gray, GR, 1847, (VU)
* Kvitstjertsvartstrupe, *Saxicola leucurus*, White-tailed Stonechat, (Blyth, 1847), (LC)
* Taigasvartstrupe, *Saxicola stejnegeri*, Amur Stonechat, (Parrot, 1908)
* Afrikasvartstrupe, *Saxicola torquatus*, African Stonechat, (Linnaeus, 1766), (LC)
* Reunionsvartstrupe, *Saxicola tectes*, Reunion Stonechat, (Gmelin, JF, 1789), (LC)
* Russesvartstrupe, *Saxicola maurus*, Siberian Stonechat, (Pallas, 1773)
* Svartstrupe, *Saxicola rubicola*, European Stonechat, (Linnaeus, 1766)
* Kanariskvett, *Saxicola dacotiae*, Canary Islands Stonechat, (Meade-Waldo, 1889), (NT)

## Kjelder

* *Første versjon av denne artikkelen bygde på «[[:en:Saxicola|Saxicola]]» frå , den 29. august 2010*

### Referansar