open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eblaittisk

**Eblaittisk** er eit utdøydd austsemittisk språk i nær slekt med akkadisk, som vart snakka i oldtidsbyen Ebla, i dagens Syria. Det vert rekna som det første skrivne semittiske språket. I ruinane av byen fann dei mellom 1974 og 1976 rundt 17 000 godt verna kileskrifttavler som er skrive på både sumerisk og eblaittisk.

Lingvistisk ligg eblaittisk ein stad mellom det samtidige austsemittiske språket akkadisk og dei nordvestsemittiske språka, representert av ugarittisk, arameisk og kanaanittiske språk (fønikisk, hebraisk, m.fl.). Kileskrifta kan òg overdriva dei austlege særprega ved eblaittisk, på grunn av den ikkje er godt eigna til å transkripere semittiske språk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eblaittisk|Eblaittisk]]» frå ,  den 31. desember 2015.*  
 

## Litteratur
* John Huehnergard, Christopher Woods: *Akkadian and Eblaite.* In: R. Woodard (Hrsg.): *The Cambridge Encyclopedia of the World’s Ancient Languages.* Cambridge 2004. ISBN 0-521-56256-2
* Paolo Matthiae: *Aux origines de la Syrie: Ebla retrouvée.* Gallimard, Paris 1996, ISBN 2-07-053350-6
Mandeisk

**Mandeisk** er eit utryddingstruga semittisk språk som vert talt av 500 personar i Iran. Det er òg namnet på eit klassisk språk som truleg er den direkte forgjengeren til dagens språk, og som berre vert brukt som liturgisk språk i mandeanismen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mandeisk|Mandeisk]]» frå ,  den 31. desember 2015.*
Mehri

**Mehri** eller **mahri** er eit semittisk språk som blir snakka av minoritetar aust i Jemen og vest i Oman, og er ein rest av ei gammal innfødd språkgruppe som vart talt sør på Den arabiske halvøya før arabisk spreidde seg med islam på 600-talet. Mehri vert i dag òg talt i Qatar, Somalia, Dei sameinte arabiske emirata og i Kuwait av gjestearbeidarar som opphavleg kjem frå desse områda. Brukarane av mehri er stammen mahra. 

På grunn av at arabisk dominerer i dette området, og dessutan at dei fleste mehri-talarar òg snakkar arabisk flytande, står mehri i fare for å bli utrydda. Det er primært eit talespråk med lite litteratur, og det er nesten ingen lesa- og skriveferdigheit i språket blant talarane.

Lingvistisk sett vert språket klassifisert som eit sørarabisk språk (ikkje relatert til språket arabisk, men til halvøya) innan den sørsemittiske gruppa (som òg inneheld bl.a. amharisk i Etiopia) som òg er del av dei semittiske språka, som er del av den afroasiatiske språkfamilien. Mehri har 70 643 brukarar i Jemen, 50 763 i Oman og 14 358 i Kuwait. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mehri|Mehri]]» frå ,  den 31. desember 2015.*
Mineisk

**Mineisk** var eit gammalt sørarabisk språk innanfor dei semittiske språka som vart snakka i Jemen ein gong mellom 1200 f.Kr. og 100 e.Kr. Hovudområdet der det var i bruk kan ha vore lokalisert i regionen al-Jawf i det nordaustlege Jemen, først og fremst i Wadi Madhab. Dei meste av tekstene på dette språket vart skrive av minearane, men andre tempelsamfunn i Wadi Madhab (Nashshan, Kaminahu, Haram, og Inabba') nytta òg språket.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mineisk|Mineisk]]» frå ,  den 5. januar 2016.*  
 
## Bakgrunnsstoff

; Litteratur 
* Kogan, Leonid & Korotayev, Andrey (1997): *Sayhadic Languages* (Epigraphic South Arabian). *Semitic Languages*. London: Routledge, s.&nbsp;157-183.
* Korotayev, Andrey (1995): ''Ancient Yemen''. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-922237-1

;Nettstader
* LinguistList
Punisk

**Punisk** er eit utdøytt semittisk språk som tidlegare vart talt av punarane ved middelhavskysten av Nord-Afrika og på fleire øyar i Middelhavet.

Punisk utvikla seg frå fønikisk i dei fønikiske koloniane ved Middelhavet. Språket er utelukkande kjent frå inskripsjonar og frå einskilde ord og namn i latinsk og gresk litteratur. Skodespelet *Poenulus* av Plautus inneheld nokre få linjer på punisk. Etter at romarane hadde erobra det karthagiske rikt vart punisk gradvis fortrengt av latin, men språket eksisterte enno på 400-talet e.Kr.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Punisk|Punisk]]» frå ,  den 31. desember 2015.*
Qatabansk

**Qatabansk** var eit semittisk språk som vart talt i kongeriket Qataban, som låg sentralt i dagens Jemen. 

Det er eit av dei betre dokumenterte av dei gamle sørarabiske språka, og er kjent frå tida mellom 800 f.Kr. og 200 e.Kr. Ein har funne rundt to tusen inskripsjonar i det gamle sørarabiske alfabetetet kjend som *musnad*. Ein har hovudsakleg funne desse innskriftene i Wādī Bayhān og Wādī Ḥārib søraust for Ma'rib, og frå platået sør for dette området. Talet på qatabanske inskripsjonar auka frå byrjinga av 300-talet f.Kr., då Saba fekk mindre innverknad i området og Qataban blei eit sjølvstendig rike. 

Qatabansk blei tala frå Jabal al-'Awd (nær Zafar) i sørvest, og ifølgje greske og latinske forfattarar heilt til Bāb al-Mandab ved Raudehavet. Ved slutten av 100-talet, då Saba og Hadramawt erobra Qataban, tok innskriftene slutt.

## Talord
Qatabansk har ei uvanleg form for talet «ein» - *ṭd*, fem. *ṭt*. Dette har ikkje nokon kjend kognat i nokre av dei gamle semittiske språka, sjølv om det finst i moderne sørarabiske språk (som shehri/jibbālī *ṭad*, fem. *ṭit*). Qatabansk har også eit anna or for «ein», *ˤs<sub>1</sub>tn*, som har ein kognat i ma'insk *ˤs<sub>1</sub>t*(og i former på akkadisk, ugarittisk og hebraisk). Dei qatabanske formen for «tre» og «seks» er dei same som dei gammalsabeiske orda: *s<sub>2</sub>lṯ* (fem. *s<sub>2</sub>lṯt*) og *s<sub>1</sub>dṯ* (fem. *s<sub>1</sub>dṯt*).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Qatabansk|Qatabansk]]» frå ,  den 31. desember 2015.*  


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Qatabanian language|Qatabanian language]]» frå ,  den 29. oktober 2018.*  
 
## Litteratur
*Stephen D. Ricks: Lexicon of Inscriptional Qatabanian. Rome, Pontificio Instituto Biblico, 1988.
*Leonid Kogan and Andrey Korotayev: Sayhadic Languages (Epigraphic South Arabian). *Semitic Languages*. London: Routledge, 1997, pp.&nbsp;157–183.
*N. Nebes, P. Stein: Ancient South Arabian, in: Roger D. Woodard (Hrsg.): The Cambridge encyclopedia of the World's ancient languages Cambridge University Press, Cambridge 2004 .
*Peter Stein: Ancient South Arabian. In: Stefan Weninger (Hrsg.): The Semitic Languages: An International Handbook. De Gruyter Mouton, Berlin 2011, , pp.&nbsp;1042–1073.
*Alessandra Avanzini: Corpus of South Arabian Inscriptions I-III. Qatabanic, Marginal Qatabanic, Awsanite Inscriptions (Arabia Antica 2). Ed. PLUS, Pisa 2004. .
Sabeisk

**Sabeisk**, òg kjend som *himyarittisk*, var eit semittisk språk innanfor språkgruppa gamle sørarabiske språk som vart talt av sabanarar i dagens Jemen, blant anna i oldtidsriket Saba (kjent frå Bibelen) frå rundt 900-talet f.Kr. og fram til 500-talet e.Kr. Det var nytta som eit skriftspråk av andre folk (*sha‘bs*) i oldtidens Jemen, det vil seia av hasjidittene, sirwahittene, humlanittene, ghaymanittene, himyarere, radmanittere og vidare. Det var skrive med sørarabisk alfabet. Det er funne fleire tusen innskrifter på sabeisk.

Sørarabisk alfabet, som var eit alfabet med 29 bokstavar, vart nytta i Eritrea, Etiopia og Jemen på byrjinga av 700-talet f.Kr. på alle tre stadane, og utvikla seg seinare til ge'ez-skrifta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sabeisk|Sabeisk]]» frå ,  den 31. desember 2015.*
Shehri

**Shehri**, òg kjend som *jibbali* (eller «fjellspråk»), er eit av dei sørarabiske språka som vert tala av ein minoritet av den innfødte folkesetnaden i fjellområda og ørkenområda i Dhofar-området i Oman.

Det er berekna at rundt 25 000 menneske i ei folketeljing i 1993 snakka språket, og det er best kjent som språket til opprørarane i Dhofar i løpet av Dhofaropprøret langs grensa i landet med marxistiske Sør-Jemen på 1970-talet.

Alternative namn eller skrivemåtar for språket er geblet, sheret, sehri, shahari, jibali, jibbali, ehkili og qarawi.

Som dei fleste talarar av moderne sørarabiske dialektar i Oman og Jemen er mange shehritalarar tospråklege, slik at dei også snakkar lokale dialektar av arabisk, særlege dialekten dhofari. I tillegg er det hovudsakleg eit munnleg språk, og dei som har det som morsmål, brukar det ikkje som skriftspråk. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Shehri|Shehri]]» frå ,  den 31. desember 2015.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Ethnologue om shehri (engelsk)
* Ethnologue om sørarabiske språk (engelsk)
Amurdag

**Amurdag** er eit australsk språk som blir snakka i regionen Nordterritoriet i Australia. Ifølgje ein rapport frå National Geographic Society og Living Tongues Institute for Endangered Languages er det eit ekstremt utrydningtrua språk, men berre éin attlevande brukar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Amurdag|Amurdag]]» frå ,  den 31. desember 2015.*
Aversiv

**Aversiv** eller **evitativ** er ein kasus som eksisterer i australske språk, der han indikerer at det markerte substantivet er unngått eller frykta.

## Bruk
Til dømes i walmajarri:

Suffikset *-karrarla* indikerer at handlinga (laupa vekk) vart gjennomført for å unngå sandstormen, *tjurtu-*.

Aversiv kan òg brukast til å merka objektivet av fryktverb. Til dømes i djabugay:

## Språk
Få språk har tydeleg aversiv. Vanlegvis vil ein einskild kasus brukast for både aversiv og andre funksjonar.

Språk med klår bruk av aversiv er blant anna:
* Arrernte
* Djabugay
* Gumbaynggir
* Marri Ngarr
* Marrithiyel
* Walmajarri
* Warlmanpa
* Warlpiri
* Warumungu
* Vestre ørkenspråk
* Yidinj

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aversiv|Aversiv]]» frå ,  den 31. desember 2015.*  
 
----
*
Bocotá

**Bocotá** (*buglere*) er eit chibchansk språk som vert tala i fjella i det vestlege Panama. Språket har rundt 2 500 talarar (1985). Bocotáene har alltid levd og migrert saman med guaymíane, og språket er nært beslekta med guaymí.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bocotá|Bocotá]]» frå ,  den 31. desember 2015.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*
Boruca

**Boruca** er eit chibchansk språk som talast langs sørkysten av Costa Rica, mellom Playa Bonita og Golfito. Språket er nesten utdøydd, og det er sannsynlegvis ingen eller svært få morsmålstalarar att. I 1986 vart det registrert fem morsmålstalarar og 30–35 ikkje-flytande talarar. Burucaane får undervising i boruca på skulen i eit forsøk på å attoppliva språket.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Boruca (språk)|Boruca (språk)]]» frå ,  den 5. januar 2016.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Ethnologue – Boruca
* La Nación – Boruca trata de enseñar a los niños su lengua perdida – Avisartikkel om forsøket på å attoppliva boruca
Cabécar

**Cabécar** er eit chibchansk språk som vert tala av ein stad mellom 2000 og 9000 menneske i Talamanca-regionen i det sørlege Costa Rica. Det er dermed eit av dei to største indianske språka i Costa Rica, saman med bribri, som det er nært beslekta med.

Cabécar skil mellom orale og nasale vokalar, og har i alt 12 vokalfonem og 14 konsonantfonem.

Det er to dialektgrupper av cabécar, nordleg og sørleg, som vert delt inn i to dialektar kvar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cabécar|Cabécar]]» frå ,  den 31. desember 2015.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Ethnologue – Cabécar
* Oversyn over cabécar 
* NativeLanguages.org – Cabécar
* Ordbok cabécar–spansk, spansk–cabécar
* Setningar på cabécar 
* Informasjon om cabécar
* Oversyn over litteratur om cabécar; Litteratur 
*
Chimila

**Chimila** er eit chibchansk språk som blir tala sentralt i departementet Magdalena nordaust i Colombia. Det har rundt 2000 brukarar (2006), men talet er synkande.

Stadnamn i Colombia med opphav i chimila er «Cesar» i Cesarelva og Cesar-departementet. Namnet er ei tilpassing av chimila-ordet *Chet-tzar* eller *Zazare* ('stille vatn') til spansk.

*Guatapurí* er avleidd frå chimila for 'kaldt vatn', og har gjeve namn til Guatapuríelva.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Chimila|Chimila]]» frå ,  den 31. desember 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 

; Litteratur
* Trillos Amaya, María 1997: *Categorías gramaticales del ette taara – Lengua de los Chimilas*. Bogotá: CCELA – Universidad de los Andes.
Chánguena

**Chánguena** (eller **changuina**, gualaca) er eit utdøytt chibchansk språk som vart snakka nord i Panama. Det er nært beslekta med dorasque.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Chánguena|Chánguena]]» frå ,  den 31. desember 2015.*
Corobicí

**Corobicí** er eit utdøydd chibchansk språk. Det vart snakka langs den austlege kysten av Nicoyagolfen, nordvest i Costa Rica. Språket er sannsynlegvis nært beslekta med maleku og rama, og er i så fall ein del av den votiske undergruppa, antakeleg òg saman med huetar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Corobicí|Corobicí]]» frå ,  den 31. desember 2015.*
Damana

**Damana** (òg kjend som **wiwa**, **guamaco**, **malayo**, sanja eller **arosario**) er eit chibchansk språk som  blir tala av rundt 2 000 wiwaer sør og aust i Sierra Nevada de Santa Marta i det nordlege Colombia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Damana|Damana]]» frå ,  den 31. desember 2015.*  

## Bakgrunnsstoff
* Malayo ved phoible.org
Guaymí

**Guaymí** (*ngäbere*) er eit chibchansk språk som talast av rundt 165 500 menneske i Mellom-Amerika, hovudsakleg i Panama. Om lag 2 500 talarar har flytta over grensa til Costa Rica.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Guaymí|Guaymí]]» frå ,  den 31. desember 2015.*  
 

;Litteratur 
*  (es)
*  (gym) (es)

## Bakgrunnsstoff
*  hos Ethnologue
* Hòla! Guide – Ein liten guaymí-parlør
Huetar

**Huetar** er eit utdøytt chibchansk språk. Det var det viktigaste og mest utbreidde språket i Costa Rica då området vart kolonisert på 1500-talet. Huetar vart rekna som hovedspråket i provinsen Costa Rica under koloniseringa. Det vart snakka i Valle Central heilt til Stillehavskysten i aust og til Cordillera dei Guanacaste i vest. Språket døydde ut på byrjinga av 1700-talet. Til trass for kor viktig språket var på 1500-talet, finst det ingen tekster på huetar. Huetar tilhøyrer sannsynlegvis den votiske undergruppa av chibchanske språk, saman med maleku og rama.

Mange stadnamn i Costa Rica stammar frå huetar. Blant desse er Curridabat, Escazú, Tacacorí, Pocares, Aserrí, Tibás, Tayutic, Tiribí, Tucufres og Chicuá.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Huetar (språk)|Huetar (språk)]]» frå ,  den 31. desember 2015.*
Ika

**Ika** (**ika**, *bintucua*), òg kjend som **arhuaco**, er eit chibchansk språk som vert tala av omtrent 14 300 arhuacofolk i Sierra Nevada de Santa Marta i det nordlege Colombia. Rundt 90 prosent av talarane er einspråklege.

Ika er eit SOV-språk, det vil seia at det nyttar setningsstrukturen subjekt–objekt–verb.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ika|Ika]]» frå ,  den 31. desember 2016.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Kankuamo

**Kankuamo**, òg kjend som **atanques** eller **kankuí**, er eit utdøydd chibchansk språk. Det vart snakka av kankuamofolket i Sierra Nevada de Santa Marta i det nordlege Colombia. Dei siste kankuamotalerne døydde på 1960-talet] Språket er nært beslekta med damana.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kankuamo|Kankuamo]]» frå ,  den 31. desember 2015.*
Kogi

**Kogi** (*kaggabba*, òg skrive *kogui* eller *cogui*) er eit chibchansk språk. Det vert tala av mellom 7&nbsp;000 og 11&nbsp;000 kogifolk i Sierra Nevada de Santa Marta nord i Colombia, nærare bestemt i dalane til elvene Don Diego, Palomino, San Miguel og Ancho. Dei fleste talarane er einspråklege.

Ordet *kaggabba* tyder «jaguar».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kogi|Kogi]]» frå ,  den 31. desember 2015.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Språket kuna

**Kuna** (også *dulegaya, dulegagga, gunagaya* eller *gunagagga*) er eit språk tala av rundt 60 000 medlemmar av kuna-folket i Panama og Colombia, hovudsakleg på dei panamanske San Blas-øyanei det selvstyrte territoriet Kuna Yala. Det tilhøyrer den chibchanske språkfamilien.

Kuna er offisielt språk i Kuna Yala. Sidan territoriet er sjølvstyrt, står språket sterkt, og det er mange einspråklege talarar. Det talast òg av fleire tusen kunaer i Panama by.

## Fonologi
Kuna har 4 vokalfonem og 17 konsonantfonem.

### Vokalar

### Konsonantar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Språket kuna|Språket kuna]]» frå ,  den 31. desember 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Kuna–spansk ordbok  (PDF)
Språket muisca

**Muisca**, òg kjend som **chibcha** eller mosca, er eit utdøytt chibchansk språk som vart snakka av muiscafolket i Colombia fram til slutten av 1700-talet. Karl III av Spania forbaud språket 10. mai 1770, og det vart verande forbode fram til 1990, men då var det for lengst utdøydd. Det vert i dag undervist i muisca på ein skule i kommunen Cota.

Namnevarianten chibcha har gjeve namn til den chibchanske språkfamilien.

## Kjelde
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Special:Redirect/revision/15296945|Muisca (språk)]]» frå ,  den 31. desember 2015.* 

## Bakgrunnsstoff
*  hos Ethnologue
Naso

**Naso** er eit chibchansk språk eller språkgruppe som vert tala i det nordlege Panama. Det vert vanlegvis kalla teribe, sidan dette er den einaste attlevende varianten av språket. Den andre varianten, térraba, vart snakka sør i Costa Rica og døydde ut på slutten av 1900-talet. Teribe, og dermed òg naso, har om lag 3000 talarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Naso|Naso]]» frå ,  den 31. desember 2015.*
Nutabe

**Nutabe** er eit utdøydd chibchansk språk som vart snakka i det som i dag er det nordlege Colombia. Det tilhøyrde sannsynlegvis den cundicocuyiske undergruppa av dei magdalenske språka, saman med blant anna muisca.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nutabe|Nutabe]]» frå ,  den 31. desember 2015.*
Paya

**Paya** (*pech*) er eit chibchansk språk som vert tala av mellom 600 og 900 menneske i det nordaustlege Honduras. Det er det nordlegaste av dei chibchanske språka, og òg det som skil seg mest frå dei andre i språkfamilien.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Paya|Paya]]» frå ,  den 5. januar 2016.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Språket rama

**Rama** er eit chibchansk språk som vert snakka av rama-folket på øya Rama Cay og sør for Bluefields ved atlanterhavskysten i Nicaragua. Tidlegare vart det òg snakka i Costa Rica. Språket er sterkt utrydningstrua. Det hadde totalt 36 brukarar i 1992, av dei fire på Rama Cay. Rama er eitt av dei nordlegaste chibchanske språka. Det nærast beslekta nolevande språket er maleku.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rama (språk)|Rama (språk)]]» frå ,  den 31. desember 2015.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*  
* Turkulka – ordbok på nett, med lærebøker og annan informasjon om språket
* Rama språkprosjekt  av Colette Grinevald
Térraba

**Térraba** er ein utdøydd dialekt av det chibchanske språket naso (teribe). Naso vart snakka i Costa Rica og Panama, og den costaricanske dialekten vert kalla térraba, sidan han vart snakka av folkegruppa térraba. Den panamanske dialekten vert kalla teribe, eit namn som vanlegvis vert brukt som namn på språket i staden for naso, sidan det er den einaste gjenlevende varianten.

Térraba døydde ut på slutten av 1900-talet. I 2000 var det framleis 621 térrabaer igjen, men ingen snakka lenger språket. Lingvisten Adolfo Constenla Umaña møtte berre to eldre morsmålstalarar av språket etter at han starta å studera det i 1973.

Térraba vart snakka i San Francisco de Térraba og andre mindre stadar i kantonen Buenos Aires sør i landet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Térraba (språk)|Térraba (språk)]]» frå ,  den 5. januar 2016.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*  

; Litteratur 
*
Tunebo

**Tunebo** (*uw cuwa*) er eit chibchansk språk som talast av 1800–3600 medlemmar av u'wa-folket i Colombia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tunebo|Tunebo]]» frå ,  den 31. desember 2015.*
Voto

**Voto** (*boto*) er eit utdøydd chibchansk språk. Det vart snakka av votoane som heldt til på slettelandet nord i Costa Rica, på begge sider av Río San Juan. Voto var sannsynlegvis nært beslekta med maleku og rama, og har gjeve namnet til den votiske undergruppa av den chibchanske språkfamilien.

Namnet til elva Sarapiquí kjem kanskje frå voto.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Voto|Voto]]» frå ,  den 31. desember 2015.*
Arabia Terra

**Arabia Terra** er eit landområde i høglanda på Mars, på den nordlege halvkula. Det strekkjer seg over 4 500 kilometer frå aust til vest. Det vart namnsett etter ein formasjon på eit Mars-kart frå 1800-talet teikna av Giovanni Schiaparelli.

Typisk for landområdet er bratte åsar, dalar og eldgamle nedslagskrater som har gjennomgått mykje erosjon og omdanning.

Arabia Terra grensar til Terra Sabaea i søraust, Noachis Terra i sør, og Margaritifer Terra i sørvest. I nordleg retning grensar området til Chryse Planitia, Acidalia Planitia og Vastitas Borealis. 

## Kjelder
* ''Mars Express puts craters on a pedestal'' - ESA

## Bakgrunnsstoff
Talamancaspråk

**Talamancaspråk** er ei grein i undergruppe A av den chibchanske språkfamilien. Det har fått namnet sitt fordi desse språka hovudsakleg stammar frå kantonen Talamanca søraust i Costa Rica.

Språkgruppa inneheld følgjande språk:
* Bribri – Costa Rica og Panama
* Cabécar – Costa Rica
* Teribe – Panama og Costa Rica
* Hüetar – Costa Rica, utdøytt
* Chánguena Costa Rica og Panama, utdøytt
* ? Movera – sentrale Panama

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Talamancaspråk|Talamancaspråk]]» frå ,  den 31. desember 2015.*
Kui

**Kui** (କୁଇ, også kandh, khondi, khond, khondo, kanda, kodu (kōdu), kodulu, kuinga (kūinga) og kuy) er eit sør-sentral-dravidisk språk som blir snakka av khondfolk frå den austindiske delstaten Odisha. Det blir hovudsakleg tala i denne delstaten, og skrive med odiaskrift. Med  registrerte morsmålstalarar rangerte det som det 29. mest talte språket ved i folketeljinga i India i 1991. Kui-språket er historisk òg blitt kalla kuinga. Det er nært i slekt med språka gondi og kuvi.

## Fonologi

### Vokalar
Kui har fem korte og fem lange vokalar.
Vokalane er skildra under med IPA.

## Kjelder

*
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kui language (India)|Kui language (India)]]» frå ,  den 2. november 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

* Grunnleksikon i kui ved Global Lexicostatistical Database
Teribe

**Teribe** er eit chibchansk språk som vert tala i provinsane Bocas del Toro og Chiriquí i det nordvestlege Panama. Det er eigentleg ein variant av språket naso, som er samleomgrepet på dei to dialektane teribe og térraba (som vart snakka i det sørlege Costa Rica), men sidan térraba er utdøytt, vert *teribe*  ofte brukt som namn på heile språket. Teribe har rundt 3000 talarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Teribe|Teribe]]» frå ,  den 31. desember 2015.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*
Tadbhava

**Tadbhava** (sanskrit तद्भव, IPA [t̪əd̪bʱəʋə]) er ei lingvistisk nemning som  vert nytta av grammatikarar om låneord frå sanskrit i moderne indiske språk, i første rekkje indoariske språk, men òg i dravidiske språk og mundaspråk. I motsetnad til den lingvistiske nemninga *tatsama*, som vert nytta om ord som er lånt *direkte* frå sanskrit, vert nemninga nytta tadbhava om ord som er lånt indirekte frå sanskrit via  middelindoariske språk, apabhramsha og andre prakritspråk, og som har gjennomgått ei fonologisk endring gjennom desse. Det øvrige ordforrådet, som ikkje stammar frå sanskrit, vert kalla deiśi-ord.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tadbhava|Tadbhava]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Tatsama

**Tatsama** (sanskrit तत्सम, IPA [tətsəmə]) er ei lingvistisk nemning på låneord frå sanskrit i moderne indiske språk, i første rekkje indoariske språk som bengali, hindi, gujarati og singalesisk/ Dei tilhøyrer eit høgare og meir reinare register enn alminnelege ord, og kan i Europa samanliknast med nytta av ord av gresk opphav i engelsk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tatsama|Tatsama]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Tulu

**Tulu** er eit dravidisk språk som vert tala i delstatane Karnataka og Kerala i India.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tulu|Tulu]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Karisk

**Karisk** var eit av dei anatoliske språka og vart talt i Karia sørvest i Vesleasia.

Karisk vart skrive med den kariske skrifta, som bestod av skriftteikn der dei fleste var basert på bokstavar i det greske alfabetet, men der dei fleste hadde ein heilt annan lydverdi enn på gresk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Karisk|Karisk]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Lydisk

**Lydisk** var språket i oldtidsriket Lydia i Vesleasia.  Lydisk vert rekna til dei anatoliske språka, ei undergruppe av dei indoeuropeiske språka.

Piero Meriggi la fram sterke bevis for at språket var indoeuropeisk i 1936, og Onofrio Carruba viste i 1959 at språket viste likskapar med språka i den anatoliske språkgruppe. Lydisk språk er attestert i skribleri og graffiti og på myntforklaringar frå slutten av 700- eller byrjinga av 600-talet f.Kr. og ned til 200-talet f.Kr., men velbevarte inskripsjonar lange nok til å lese er avgrensa til 400- og 300-talet f.Kr., det vil seia til perioden av persisk overherredømme. Lydiske tekster er såleis samtidige med dei i lykisk.

Innanfor den anatoliske gruppe har lydisk ein spesiell posisjon fordi det er  eit svært avgrensa material, og mange trekk som ikkje er delt med andre anatoliske språk. Det er ikkje kjent om desse trekka eller eigenskapane representerer særskilde før-lydiske trekk som sidan har gått tapt i andre anatoliske språk.

Det er noko over hundre lydiske tekster, alle unntatt nokre få har vorte funne i eller i nærleiken av den lydiske hovudstaden. Mindre enn tretti av inskripsjonane består av meir enn nokre få ord og er rimeleg fullstendige. Eit fleirtal av inskripsjonane er på stein, og er gravmonument i konteksten, men fleire er avgjerder/forordninger på av einkvan måte, og rundt eit halvt dusin tekstar synast å vera poesi med eit trykkbasert versemål og vokalt halvrim på slutten til linja. Gravinskripsjonar omfattar mange gravskrifter som typisk sett byrjar med orda *eś wãnaś* («denne grava»), omfram òg korte graffitiar.

Strabon nemner at i hans tid, det vil seia på 100-talet f.Kr., hadde det lydiske språk døydd ut i Lydia, men at det enno vart snakka blant  folkesetnaden i Kibyra (dagens Gölhisar) i sørvestlige Anatolia av etterkommarane av dei lydiske kolonistane som hadde grunnlagt byen.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lydisk|Lydisk]]» frå ,  den 1. januar 2016.*  


## Bakgrunnsstoff
* Lydisk grammatikk  ved Cyril Babaev
* Lydisk ordbok
Pisidisk

**Pisidisk** er medlem av ei utdøydd anatolisk grein av den indoeuropeiske språkfamilien som vart snakka i Pisidia, ein region i i Vesleasia i antikken. Språket er kjent frå to dusin korte inskripsjonar, og det tyder på at det var nært nærskyldt med lykisk. Det kan hende at språket hadde vorte påverka av frygisk og sidetisk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pisidisk|Pisidisk]]» frå ,  den 1. januar 2016.*  

## Bakgrunnsstoff
* «Pisidic»  i Indo-European Database (engelsk)
Singel

**Singel** er småstein, sortert i ulike storleikar, som 4–8 mm, 8–11 mm og 11–16 mm. Singel kan oppstå naturleg gjennom forvitring, men vart vanlegvis framstilt ved knusing av stein i ein steinknusar. Det vert nytta som vegdekke i parkar, på gangvegar, o.l., men òg i nokon grad som fyllmasse,
Bagri

**Bagri** (devanagari बागड़ी) er ein dialekt av rajasthani innanfor den indoariske språkfamilien. Bagri blir snakka av omkring 5 millionar menneske i Rajasthan, Haryana og Punjab i India og i Punjab i Pakistan. Bagri har ein høg leksikalsk likskap (65 %) med haryanvi.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bagri|Bagri]]» frå , og «[[:en:Bagri dialect|Bagri dialect]]» frå  den 1. januar 2016.*  
 
## Litteratur
*Grierson, G. A. 1908. (Reprint 1968). Linguistic Survey of India. Volume IX, Part II. New Delhi: Motilal Banarasidass
*Gusain, Lakhan. 1994. Reflexives in Bagri. M.Phil. dissertation. New Delhi: Jawaharlal Nehru University
*Gusain, Lakhan. 1999. A Descriptive Grammar of Bagri. Ph.D. dissertation. New Delhi: Jawaharlal Nehru University
*Gusain, Lakhan. 2000a. Limitations of Literacy in Bagri. Nicholas Ostler & Blair Rudes (eds.). Endangered Languages and  Literacy. Proceedings of the Fourth FEL Conference. University of North Carolina, Charlotte, 21–24 September 2000
*Gusain, Lakhan. 2000b. Bagri Grammar. Munich: Lincom Europa (Languages of the World/Materials, 384)
*Gusain, Lakhan. 2008. Bagri Learners' Reference Grammar. Ann Arbor, Michigan: Northside Publishers
*Wilson, J. 1883. Sirsa Settlement Report. Chandigarh: Government Press
Bhili

**Bhili**, òg kalla **bhagoria, bhil, bhilbari, bhilboli, bhilla, lengotia** og **vil**, er eit vestleg indoarisk språk som vert talt i regionen austom Ahmadabad i den vestlege delen av det sentrale India. Bhili er eit av bhilspråka, dei er nærskyldt med gujarati og radjasthani. Språket blir skrive med ein variant av devanagari.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bhili|Bhili]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Dogri

**Dogri** (devanagari: डोगरी, urdualfabetet: ڈوگرى), i Pakistan og Pakistansk Kashmir òg kalla **pahari** (devanagari पहाड़ी, urdualfabetet پھاڑی), er eit indoarisk språk som blir brukt i Pakistan og India, hovudsakleg i regionen Jammu i Jammu og Kashmir, men òg i det nordlege Panjab, Himachal Pradesh, andre delar av Kashmir og andre stadar.
Dogri vert tala av den etniske gruppa dogra, og den dogri-talande regionen vert kalla Duggar.  
Det har rundt 5 millionar talarar. 

Dogri vert klassifisert som ein medlem av den vestlege paharigruppe av indoariske språk.  
Dogri er eit tonespråk, 
noko som er uvanleg for indoeuropeiske språk. Dette særpreget har det til felles med andre vestlege paharispråk og med panjabi.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dogri|Dogri]]» frå ,  den 1. januar 2016.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dogri language|Dogri language]]» frå ,  den 22. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Dogri-kangri

**Dogri-kangri**, tradisjonelt kjend som **vestleg pahari**, er ei gruppe språk og dialektar tala i Himalaya-regionen, frå Pakistan til Nepal.

Dogri-kangri-språka er tonespråk, liksom den nære slektningen deira panjabi, men ulik dei fleste andre indiske språk. Sjølv om dei tradisjonelt er kjent som vestleg pahari, er dei ikkje så nærskyldt med dei andre pahari-språka som dei er med Panjabi. Variasjonar som er vurdert som eigne språk omfattar:
* Dogri (offisielt språk i India sidan 2003) 
* Kangri (nærare dogri enn nokon av dei andre språka) 
* Kullu pahari 
* Bhattiyali 
* Mandeali 
* Bhadrawahi 
* Bilaspuri 
* Chambeali 
* Churahi 
* Gaddi 
* Harijan kinnauri 
* Hinduri 
* Jaunsari 
* Mahasu pahari 
* Pangwali 
* Sirmauri 

Potwari i Pakistan har tradisjonelt vorte sett på som vestleg pahari, men synst å vera ein overgangsdialekt til panjabi-siraiki.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dogri-kangri|Dogri-kangri]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Palaisk

**Palaisk** er eit utdøytt indoeuropeisk språk i Anatolia som er dokumentert i kileskrifttavler frå  bronsealderbyen Hattusa, hovudstaden til hettittane. Namnet til språket på hettittisk er *palaumnili*, eller «av folket frå Pala»; Pala låg antakeleg nordvest for det hettittiske kjerneområdet, dvs. nordvest av dagens Tyrkia. Regionen hadde stor innvandring av kaskarar på 1400-talet f.Kr., eit ikkje-indoeuropeisk stammefolk frå fjella i pontoske Anatolia mot Svartehavet. Det er sannsynleg at palaisk døydde ut i denne perioden.

Alt vi veit om språket er frå CTH 750-754 frå Emmanuel Laroches katalog av hettittiske tekster, og hettittiske tekstar andre stadar som siterer avsnitt på palaisk i referanse til guden Zaparwa (hettittisk Ziparwa); totalt sett 21 avsnitt. Av reine palaiske tekster utgjer CTH 750 ei utgreiing av ein festival for Zaparwa, og CTH 752 viser til eit anna religiøst ritual. I tillegg til Zaparwa dyrka dei som snakka palaisk òg ein himmelgud ved namn Tiyaz (luvisk: Tiwaz).

Palaisk er eit typisk døme på eit indoeuropeisk språk. Gammelhettittisk (av rundt 1600 f.Kr.) har genitivending i eintal *-as*, samanlikn med urindoeuropeisk -os. Luvisk nytta i staden *-ssa* som adjektivisk endelse. Palaisk ved den nordlege grensa av dei begge, som seinare hieroglyfisk luvisk, har både eit -as-genitiv og ein -asa-adjektivisk ending. Palaisk viser òg same kjønnsskilje som i hettittisk, og har tilsvarande former for pronomen. Det er difor sannsynleg at palaisk tilhøyrer dei anatoliske språka, men om det er eit systerspråk til gammelhettittisk eller hieroglyfisk luvisk er ukjent.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Palaisk|Palaisk]]» frå ,  den 1. januar 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Katalog over hettittiske tekster: ''Tekster i andre språk''
* Genitive Case and Possessive Adjective in Anatolian (PDF) ved Craig Melchert
Elżbieta Krzesińska

**Elżbieta Maria Krzesińska** (), fødd Elżbieta Duńska i Młociny i dagens Warszawa, var ein polsk friidrettsutøvar som vart olympisk meister i lengdehopping i 1956 og tok OL-sølv i same øvinga i 1960.

Krzesińska deltok i sommar-OL 1952 og vart nummer 12 i lengdehopp. To år seinare vann ho både lengdehopp og femkamp ved universiaden i Budapest, med ho tok bronsemedaljen i lengdehopp under EM i friidrett 1954 i Bern.

Den 20. august 1956 sette Krzesińska i Budapest verdsrekord i lengdehopp med 6,35 meter. Vel tre månader seinare vann ho i Melbourne den olympiske medaljen i øvinga med eit hopp som tangerte hennar eigen verdsrekord. I 1959 vann ho lengdetevlinga i universiaden i Torino, medan ho under sommarleikane 1960 måtte sjå seg slått av Vera Krepkina frå Sovjetunionen i kampen om gullmedaljen. Også i 1962 hadde ho einast ein sovjetisk utøvar framfor seg på resultatlista då lengdehopp vart avvikla under friidretts-EM i Beograd.

Mellom 1952 og 1963 vann Krzesińska sju nasjonale meistertitlar i lengdehopp, to i femkamp og ein på 80 meter hekk. Ho sette polske rekordar i alle desse tre øvingar, dessutan ein gong i høgdehopp.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1952 i Helsinki: Nr 12 i lengdehopp
*EM 1954 i Bern: Bronsemedalje i lengdehopp - 5,83 m
*OL 1956 i Melbourne: Gullmedalje i lengdehopp - 6,35 m, framom Willye White (6,09 m)
*OL 1960 i Roma: Sølvmedalje i lengdehopp - 6,27, bakom Vera Krepkina (6,37 m)
*EM 1962 i Beograd: Sølvmedalje i lengdehopp - 6,22 m, bakom Tatjana Sjtsjelkanova (6,36 m) og framom Mary Rand (6,22 m)   

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Elżbieta Krzesińska|Elżbieta Krzesińska]]» frå ,  den 31. desember 2015.*
Domari

**Domari**, òg kalla **tsigene**, **luti**, **mehtar** og **Midtausten-romani**, er eit indoarisk språk som vert talt av domfolk i Iran og Egypt, men òg i India, der dei er kjende som domba. Domari er eit sterkt truga språk grunna press på yngre generasjonar til å gå over til andre språk, som arabisk.

Domari er også kjent som «Midtausten-romani», *tsigene, luti* og *mehtar*. Det har inga standard skriven form. I den arabiske verda blir det stundom skrive med arabisk skrift, og har mange arabiske og persiske lånord. 

Basert på systematikken til lydendringar er det truleg at namna *domari* og *[[Romanifolk|romani]]* begge er avleidde frå det indoariske ordet *ḍom*. Sjølv om både domari og romani er sentrale indoariske språk, har dei ikkje same direkte opphavsspråk.

## Talord
Talord frå hindi, romani, domari, lomavrensk, kurdisk og persisk til samanlikning:

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Domari|Domari]]» frå ,  den 1. januar 2015.*  


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Domari language|Domari language]]» frå ,  den 25. oktober 2024.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
*
Gandhari

**Gāndhārī** (devanagari गांधारी) var eit indoarisk språk og ein nordvestleg avart av prākrit som vart talt i Gāndhāra. Liksom andre prakritspråk, nedstammar det frå vedisk sanskrit og er nært nærskyldt med eldre indiske språk. Gāndhārī blir skrive med skriftsystemet kharoṣṭhī. Gāndhārī inneheld element frå språk som ikkje er indoeuropeiske, og frå dardiske språk og austlege iranske språk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gandhari|Gandhari]]» frå ,  den 1. januar 2015.*
Gujari

**Gujari** eller **gojri**, tidlegare kalla **gujjar bhakha** og **gurjar apabhramsha**, er eit indoarisk språk innanfor Rajasthani-gruppa som talast av gurjarane i det nordlege Pakistan, India og Afghanistan/ Språka rajasthani, marvari og gujarati er utvikla frå gujari. Poeten Bhoja refererte til *Gaurjar Apabhramsha* (Gurjar Apabhramsha) i 1014, og språket vart brukt som eit litterært språk så tidleg som på 1100-talet.

Språket vert hovudsakleg talt i Jammu og Kashmir, Himachal Pradesh, Rajasthan, Haryana, Uttaranchal, Punjab, Gujarat og mange andre deler av India/ Språket vert òg snakka av gurjarane i Pakistan. Mange ord på gujari stammar frå tyrkiske språk. Regjeringa i Jammu og Kashmir har anerkjent gujari som eit av seks offisielle språk i konstitusjonen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gujari|Gujari]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Halbi

**Halbi**, òg kalla **bastari**, **halba**, **halvas**, **halabi**, **halvi**, **mahari** og **mehari**, er eit indoarisk språk innanfor den austlege sona som vert talt av omkring 500&nbsp;000 oriyafolk, av dei har 200&nbsp;000 det som andrespråk (per 2001). Nokre talande av halbi brukar oriya som andrespråk.

Halbi er sett på som ein dialekt av oriya og vert skrive i oriyaskrift og devanagari.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Halbi|Halbi]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Hindko

**Hindko** (ہندکو, हिन्दको [hindkoŭ]), òg kjent som **hindku** eller **hinko**, er eit indoarisk språk som tilhøyrer undergruppa lahnda. Det vert tala av hindkowaner i Pakistan og Nord-India, og dessutan av hindki-folk i Afghanistan. Hindko er nærskyldt med punjabi. Sjølve namnet hindko (som er ein sammentrekning av *hindaku*) er pashtunsk og tyder «indisk fjell», eit omgrep pashtunarane gav til folket som migrerte frå «hind», som ifølgje dei låg like austom Indus. Ordet *hindko* har òg vorte tolka som «Indias språk». Omgrepet finst òg i greske referansar til den fjellrike regionen i det austlege Afghanistan og nordlege Pakistan som Καύκασος Ινδικός (*Kaukasus Indikus*, eller Hindu Kush).

Språket vert tala i områda Khyber Pakhtunkhwa (inkludert hazarar), Punjab (inkludert Attock) og i Pakistan-administrerte Kashmir av rundt 1,2 til 2 millionar menneske. På det meste finst det 4 millionar menneske som brukar språket. Det blir snakka av ei rekkje ulike folk. Det finst ingen standard hindko, men dei sørlege dialektane er lettare å forstå for alle brukarar enn dei nordlege. Enklast å forstå for andre hindkospråklege er dialektane frå Peshawar og Talagang.

Det finst ingen generiske namn for brukarane fordi dei tilhøyrer ulike etniske grupper og har ein tendens til å identifisera seg sjølv ut frå større familiar eller kastar. Likevel vert folket frå den største gruppa i distrikta Haripur, Abbottabad og Mansehra anerkjent kollektivt som Hazarewal, namngjeve etter den tidlegare Hazara-divisjonen som omfatta desse distrikta. I Peshawar by vert dei kalla peshawari eller kharay av pashtunarane, som har tydinga «byfolk» eller hindkowan.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hindko|Hindko]]» frå ,  den 1. januar 2016.*  


## Bakgrunnsstoff
* Hindko-nettstad 
* Hindko på ethnologue.com
Lahnda

**Lahnda** eller **vestleg punjabi** er eit dialektkontinuum blant dei indoariske språka i Pakistan og Afghanistan. Kontinuumet omfattar sju dialektar. Seks av desse ver ttala i Pakistan, medan den sjuande &#x2013; jakati, vert tala i Afghanistan, og ved folkevandring òg i Ukraina:
* Pahari-potwari
* Nordleg hindko
* Sørleg hindko
* Khetrani
* Saraiki
* Vestleg punjabi
* Jakati
Språka inkluderer ikkje austleg panjabi, som vert tala i Punjab og Pakistan.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lahnda|Lahnda]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Lomavren

**Lomavren** (armensk Լոմավրեն, **lomavren**) er eit nesten utdøytt blandingsspråk som vert talt av lomfolket eller *posha*, ei gruppe sigøynarar i Transkaukasus. Då sigøynerne vandra vestover til Europa på 1000-talet, drog dei gjennom Armenia og fekk med seg mange armenske låneord. Lomavren er oppstått gjennom ein språkleg kontakt mellom proto-romani og armensk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lomavren|Lomavren]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Maharashtri

**Maharashtri** (devanagari: महाराष्ट्री प्राकृत, ordrett «språket til imperiet») var eit indoarisk språk i det gamle India som var i bruk frå omkring 500 f.Kr. til 500 e.Kr. Språket var det offisielle språket til Satavahana-imperiet fram til dei første århundra av den kristne tidsrekninga. Under vernet av dette imperiet, vart m aharashtri det mest utbreidde folkelege språket (prākrit) i si tid, og vart talt frå Malwa og Rajputana i nord til Krishna og elveregionen Tungabhadra i sør.

Sanskrit mista høgstatusen sin som «formidlande språk» omkring 500 f.Kr., på omkring same tid som Maharashtri kom i bruk og utvikla seg til den dominerande av dei tre dramatiske prākritar. Skriftspråket vart berømt gjennom utbreiinga av dramaet Kālidāsa.

Regenten Hāla (regjerte 20-24 e.Kr.), som er nemnt i Puranaene som ein medlem av Satavahana-dynastiet, nytta seg av Maharashtri til å skriva Saptashati (सप्तशती) eller Gāthā *Saptashatī*, *Setubandh* (सेतुबंध) og *Karpurmanjari* (कर्पुरमंजरी).

Ei avart av maharashtri, kalla jaina maharashtri, vart òg nytta til å skriva fleire djain-tekstar. Satavahanakongen Haltes *Sattasai*, ein antologi på over 700 kjærleiksdikt, er eit av dei meste berømte verka på maharashtri.

I løpet av det 15. og det 16. hundreåret utvikla maharashtri seg til marathi, og det er òg opphav til dei moderne språka konkani, sinhala og dhivehi. Maharashtri overlevde òg lenge i den moderne delstaten Maharashtra, og var vidt utbreidd i det vestlege India og attpåtil så langt sør som til deler av India der ein snakkar kannada.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Maharashtri|Maharashtri]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Malvi

**Malvi**, òg kalla **malwi**, **malavi**, **mallow** og **malwada**, er eit indoarisk språk frå Malva-regionen i India, med omkring 16.4 millionar talarar. Språket består av dialektane ujjaini (i distrikta Ujjain, Indore, Dewas, Shajapur og Sehore), rajawadi (i distrikta Ratlam, Mandsaur, Neemuch), umathwadi (i distriktet Rajgarh) og sondhwadi (i distrikta Rjgarh og Jhalawar). Omkring 75 % av dei talande kan òg snakka hindi, og evna til å skriva andrespråk som hindi finst blant omkring 60 % av folkesetnaden.

Den næraste slektningen er nimadi, som vert tala i Nimar-regionen i Madhya Pradesh og i Rajasthan.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Malvi|Malvi]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Marvari

**Marvari** (devanagari मारवाड़ी, òg kalla mārvāri, mārwādi, mārwāri og mārvādi) er eit indoarisk språk som vert talt i den indiske delstaten Rajasthan, og dessutan i nabostatane Gujarat og Haryana og i det austlege Pakistan. Språket har 13,2 millionar talarar (per 1997), av desse 13 millionar i Rajasthan og 200 000 i det austlege Pakistan. Det er det største språket innan marvari-undergruppa av dei såkalla rajasthanispråka. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Marvari|Marvari]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Nimadi

**Nimadi** er eit indoarisk språk frå Nimar-regionen i Madhya Pradesh i India, som grensar til Maharashtra. Nimadi vert tala i distrikta Barwani, Aust-Nimar, Vest-Nimar og deler av Dhar. Ein berømt nimadiforfattar var Gaurishankar Sharma.

Den næraste slektningen til nimadi er malvi frå Malva-regionen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nimadi|Nimadi]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Khandeshi

**Khandeshi** er eit indoarisk språk innanfor den vestlege sona,  mellom språka bhili og marathi. Det vert nokre gonger òg omtalt som ei språkgruppe beståande av khandeshi (1,6 millionar talande i Maharashtra), **dhanki** (140 000 talande i Gujarat) og **ahirani** som kjem frå Abhirakasten (10 millionar talande i Maharashtra og Gujarat).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Khandeshi|Khandeshi]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Kumaoni

**Kumaoni** (devanagari कुमाँऊनी भाषा), òg kalla **kumauni**,  er eit av dei sentrale paharispråka blant dei indoariske språka, og vert talt av kumaoni-folket (devanagari कुमाँऊनी) i distriktet Kumaon i Uttarakhand i Himalaya. Kumaoni vert brukt av omkring 2 360 000 menneske (1998).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kumauni|Kumauni]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Rajbangsi

**Rangbangsi**, òg kalla **rajbangsi** og **rangpuri**, er eit indoarisk språk som vert tala av ti millionar personar i Bangladesh og av fem millionar i India, der dei er kjent som rajbanshi. Mange av talarane er tospråklege og snakkar også anten bengali eller assamesisk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rajbangsi|Rajbangsi]]» frå ,  den 1. januar 2016.*  


## Bakgrunnsstoff
;Wikimedia-prosjekt
*Kamtapuri Wikimedia
*Rajbanshi Wikimedia (Nepal)
Sadri

**Sadri** er eit indoarisk språk i nær slekt med oriya, bengali og maithili. Det vert tala i dei indiske statane Bihar, Jharkhand, Odisha, den nordlege delen av Vest-Bengal og i Bangladesh. Språket har 2,14 millionar talarar (1997).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sadri|Sadri]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Sylhetti

**Sylhetti** (devanagari: ছিলটী silôṭi; bengali: সিলেটী Ṣileṭī) er eit indoarisk språk som vert talt i Surmadalen i den nordøstlige delen av Bangladesh, i Barakdalen i den nordaustlege indiske delstaten Assam, og dessutan det nordlege Tripuradistriktet i Tripura. Språket vert òg talt av ein betydeleg folkesetnad i andre nordaustlege statar i India og blant indiske innvandrarar til Storbritannia, USA og dei arabiske gulfstatane. Språket er nokre gonger klassifisert som ein dialekt av bengali, men vert vurdert av andre lingvistar som eit separat språk.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sylhetti|Sylhetti]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Vasavi

**Vasavi** er eit indoarisk språk tala av bhilfok  som skil  seg frå bhili. Det vert hovudsakleg tala i distriktet Dhule i den indiske delstaten Maharashtra og i distriktet Bharuch i delstaten Gujarat. Mindre grupper av talarar kan òg finnast i distrikta Vadodara og Surat i Gujarat og i den sørvestlige delen av Madhya Pradesh. Språket har 1,2 millionar talarar (2002).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vasavi|Vasavi]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Espen Johnsen

**Espen Johnsen** kan visa til:

* Espen Johnsen (f. 1976), stortingsrepresentant og ordførar
* Espen Johnsen (f. 1979), norsk fotballspelar
* Espen Johnsen (f. 1993), norsk fotballspelar
* syklisten Espen Johnsen, norsk utforsyklist
Henrik Christiansen

**Henrik Christiansen** kan visa til:

* Henrik Christiansen (1921–2011), dansk biskop
* Henrik Christiansen (f. 1983), norsk skøyteløpar
* Henrik Christiansen (f. 1996), norsk symjar
Akan

**Akan** er eit niger-kongospråk som vert tala i Ghana og Elfenbeinskysten. Akan er eit avgrensa tonespråk.
Det er morsmålet til akanfolk og blir tala i Sør-Ghana og i sentrale og austlege delar av Elfenbeinskysten.
Rundt 80&nbsp;% av innbyggjarane i Ghana talar akan, medan 44 % har det som morsmål. Det er dermed det viktigaste lokale språket i Ghana.

Akan blei også spreidd til Amerika gjennom slavehandelen. I land som Surinam og Jamaica finn ein spor etter språket i namn og folkeeventyr.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Akan|Akan]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Abanyom

**Abanyom** er eit nigerkongo-språk i den bantoide gruppa som vert snakka av omkring 12 500 menneske i Nigeria.
Språket tilhøyrer den ekoide gruppa av bantoide språk. Språket er ganske nært beslekta med bantuspråka utan å vera ein del av dei, då det i likskap med bantuspråka tilhøyrer den sørlege greina av den bantoide gruppa. Abanyom er eit tonespråk og har i likskap med bantuspråk eit typisk nominalklassesystem.

## Kjelder

*Asinya, O.E. 1987. A reconstruction of the Segmental phonology of Bakor (an Ekoid Bantu language). M.A. Linguistics, University of Port Harcourt

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Abanyom|Abanyom]]» frå ,  den 1. januar 2016.*
Avatime

**Avatime**, òg kjend som **afatime**, **sideme**, **sia** eller **siyase**, er eit kwa-språk som blir tala av avatimefolket aust i Ghana.  I 2003 var det om lag 24 000 som talte språket.

Språket er tonalt med tre tonar. Det har vokalharmoni, og vert òg hevda å ha dobbeltartikulerte frikativar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Avatime (språk)|Avatime (språk)]]» frå ,  den 1. januar 2016.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*