open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anyang

**Anyang** (kinesisk: 安阳市, pinyin: *Ānyáng shì*; det historiske **Yin**, også kalla **Yinxu**) er eit byprefektur nord i provinsen Henan i det sentrale Kina. Byprefekturet har eit areal på 7&nbsp;355 km² og hadde knapt 5,2 millionar ibuarar i 2010. Anyang grensar i nord til provinsen Hebei og i vest til provinsen Shanxi.

Byprefekturet Anyang omfattar fire bydistrikt (区 *qū*), eitt byfylke (市 *shì*) og fire fylke (县 *xiàn*).

### Næring
Anyang ligg i eit område med omfatting dyrking av bomull. Byprefekturet er elles eit jordbruks- og handelssenter med tekstilindustri, kolgruver og jarn- og stålverk. 

### Samferdsle
Jingguangbanen, toglinja mellom Beijing i nord og Guangzhou i sør, har stoppestad her. Denne sterkt trafikkerte jarnbanelinja er også innom mellom andre Baoding, Shijiazhuang, Handan, Anyang, Zhengzhou, Wuhan, Changsha og Shaoguan.

Kinas riksveg 107 går gjennom området. Han fører frå Beijing til Shenzhen og er innom provinshovudstadene Shijiazhuang, Zhengzhou, Wuhan, Changsha og Guangzhou.

### Historie
Byen Yin var dei siste hundreåra av Shang-dynastiet, den såkalla Anyang-perioden (ca. 1554 til ca.1045 f.Kr.), Kinas hovudstad, og var eit av den kinesiske sivilisasjons tidlege sentra. Truleg var Yin eit sentrum også i det førutgåande Xia-dynastiet.

Det skal ha vore Shang-kongen Pan Geng som gjorde staden til sin residensby. Sjølv om Shang-herskarane frå tid til annan flytta hovudstad, vart Yin verande sentrum for det åndelege universet deira. Tolv kongar regjerte frå Yin i løpet av ei åtte generasjonar lang periode. Byen vart øydelagt under det påfylgjande Zhou-dynastiets fyrste konge, krigarkongen Wu Wang på 1000-talet f.Kr.

Dagens by vart grunnlagt  i 1368 e.Kr., under Ming-dynastiet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Anyang|Anyang]]» frå ,  den 11. januar 2013.*
Achaean Range

**Achaean Range** er ei fjellkjede med ei høgd på opp mot 1370&nbsp;moh. sentralt på Île Anvers i Antarktiske Arkipel. Ho grensar i aust til Iliadbreen og Trojan Range og i vest til Marr forlandsbre og strekkjer seg 10&nbsp;km nordvest frå Mount Agamemnon, før ho svingar 19&nbsp;km mot nordaust til Mount Nestor. Fjellkjeda vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1955 og vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter akajarane, ein av motpartane i Trojanarkrigen i Homer sin *[[Iliaden]]*.

## Fjell
* **Mount Achilles** er eit snødekt, bratt fjell, 1280&nbsp;moh., som ligg 6&nbsp;km sørvest for Mount Nestor. Det vart kartlagt frå FIDS i 1955 og vart namngjeven av UK-APC etter Akilles, ein sentral person i Illiaden.
* **Mount Agamemnon** er eit snødekt fjell, 2575&nbsp;moh., heilt sør i fjellkjeda. Det er ein del av Mount Francais-massivet, men har ein eigen topp som ligg 2,4&nbsp;km vest for hovudtoppen på Mount Francais. Det vart kartlagt frå FIDS i 1944, og igjen i 1955. Det vart namngjeve av UK-APC etter Agamemnon, øvstkommanderane for styrkane til akajarane ved Troja i Illiaden.
* **Mount Nestor** er eit fjell, 1250&nbsp;moh., og det nordlegaste i Achaean Range. Vestsida stig bratt opp frå Marr forlandsbre, medan austsida er eit virvar av bresprekker og taggete tindar. Det vart kartlagt frå FIDS i 1955 og vart namngjeven av UK-APC etter Nestor, som var den eldste akajaiske leiarane som kjema ved Troja i Illiaden.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Achaean Range|Achaean Range]]» frå ,  den 12. januar 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Brugmann Mountains

**Brugmann Mountains** er ei fjellkjede på Île Liège i Antarktiske Arkipel med ei høgd på 850 meter over havet. Fjella er bratte og ulendte på austsida, men er isdekte og heller svakt mot vest, og strekkjer seg vidare i ein nordaust-sørvest boge langs austsida. Dei vart oppdaga av Belgica-ekspedisjonen under Gerlache, 1897–99, og vart namngjeven av han etter Georges Brugmann, som støtta ekspedisjonen økonomisk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brugmann Mountains|Brugmann Mountains]]» frå ,  den 12. januar 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* *
Sierra DuFief

**Sierra DuFief** er ei fjellkjede frå nordaust til sørvest på Wiencke Island i Antarktiske Arkipel. Ho er 7&nbsp;km lang med mange spisse toppar og ei høgd på 1415 meter over havet. Fjellkjeda vart oppdaga av Belgica-ekspedisjonen, 1897–99, og vart namngjeven av Gerlache etter Jean DuFief, som då var generalsekretær i Société Royale Belge de Géographie.

## Kjelder
Osterrieth Range

**Osterrieth Range** er ei fjellkjede som strekkjer seg frå nordaust til sørvest langs søraustkysten av Île Anvers i Antarktiske Arkipel. Ho vart oppdaga av Belgica-ekspedisjonen, 1897–99, under Gerlache, og vart namngjeven av han etter Ernest Osterrieth, som støtta ekspedisjonen økonomisk.

## Kjelder
Solvay Mountains

**Solvay Mountains** er ei fjellkjede på over 1500 moh. som strekkjer seg frå nordaust til sørvest sør på Brabant Island i Antarktiske Arkipel. Fjella vart oppdaga av Belgica-ekspedisjonen, 1897–99, under Gerlache, og vart gjevne namn av han etter Ernest Solvay, som støtta eksepdisjonen økønomisk. Namnet vart opphavleg nytta langs heile austkysten av øya, men har sida vorte avgrensa til dei høgaste fjella i sør, sidan det ikkje er noka veldefinert fjellkjede lenger nord.

## Kjelder
Perseidane

**Perseidane**, iblant kalla **Laurentiussvermen**, er ein meteorsverm med størst aktivitet omkring 12. august kvart år, årsaka av kometen Swift-Tuttle. Perseidane har fått namnet fordi punktet på himmelen som dei ser ut til å kome frå, den såkalla *Meteorregnradianten*, ligg i stjernebildet Persevs. 

Meteorregnet kjem når jorda kryssar bana til kometen Swift-Tuttle. Langs bana strekker seg ein "meteordis" (den såkalla Perseiddisen) av partiklar som er frigjorte frå kometen. Det meste av stoffet i disen i dag er om lag tusen år gamalt, men det finst ein yngre del av disen som stammar frå ein straum som losna frå kometen i 1862. Hastigheita til meteorar frå denne delen er markert større enn gjennomsnittet. Meteorane er oftast små – som sandkorn – og vert pulveriserte av friksjonen mot jordatmosfæren og når jordoverflata som støvkorn. Større steinar genererer ein større friksjon, og for at desse skal nå jordoverflata krevst ein storleik større enn ein neve.

## Historie og opphav
Perseidane har vorte observerte gjennom siste 2 000 åra. Den tidlegaste kjende noteringa om desse meteorane kjem frå Midt-Austen. I Europa vart Perseidane kjende som "Sankt Lars sine tårer".

## Observasjonar
Perseidane er synlege frå midt i juli kvart år, med størst aktivitet 8.-14. august og topp den 12. august. Då når talet meteorar 60 i timen eller meir. Dei kan sjåast over heile stjernehimmelen, men grunna Swift-Tuttle si bane er dei framfor alt synlege frå den nordlege halvkula.

For å oppleve meteorregnet til fulle bør omgjevnaden vere så mørk som mogeleg, utan måne og langt frå stader med kunstig ljos. Perseidane har ein brei topp i syklusen, så regnet er synleg fleire netter. Aktiviteten byrjar langsamt og blir omfattande kring klokka 11 på kvelden, når radianten stig høgare på himmelen. Talet meteorar aukar sidan stendig utover natta og toppen kjem 1½ til 2 timar før soloppgangen, straks før det vert for lyst. År 2010 gjekk nymånen ned innan meteorsvermen byrja. Dette gav gode observasjonstilhøve.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Perseiderna|Perseiderna]]» frå ,  den 11. januar 2013.*

## Bakgrunnsstoff
Trojan Range

**Trojan Range** er ei fjellkjede på 2760&nbsp;moh, som strekkjer seg nordover frå Mount Francais langs austsida av Iliadbreen på Île Anvers i Antarktiske Arkipel. Fjella vart kartlagde av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1955 og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Troja frå *[[Illiaden]]* til Homer.

## Fjell
* **Mount Francais** er eit stort, snødekt mountain på 2760 m, på toppen av Île Anvers, søraust for midten av øya og 10 km nord for Borgen Bay. Det vart oppdaga av Belgica-ekspedisjonen, som utforska søraustkysten av øya i 1898 og vart seinare sett igjen av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903-05, under Jean-Baptiste Charcot, som namngav det etter ekspedisjonsskipet «Francais».

* **Mount Hector** er eit snødekt fjell på 2225 moh mellom Mount Francais i South Mount Priam i den sørlege delen av Trojan Range. Det vart kartlagd frå FIDS i 1955. Det vart namngjeve av UK-APC etter Hektor, son til  Priam og øvstkommanderande for trojanarane og den allierte armeen mot akajarane i *[[Illiaden]]* av Homer.

* **Mount Priam** er den sentrale delen av Trojan Range, og ligg 7 km nord for Mount Francais. Det har ein flat topp og er snødekt med ei høgd på 1980 moh. Det vart kartlagd i 1955 av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS), Det vart namngjeve av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Priam, kongen av Troja i Illiaden.

* **Xanthus Spur** er ein hovudsakleg isdekt utstikkar som strekkjer seg 5 km nordvestover frå Mount Priam. Det vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey i 1955 og kalla opp etter Xanthus, sonen til Zevs og guden guden over dei to største elvane på Trojasletta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Trojan Range|Trojan Range]]» frå ,  den 12. januar 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Wall Range

**Wall Range** er ei fjellkjede, 3&nbsp;nautiske mil (6&nbsp;km) lang frå nordaust til sørvest med bratte klipper og taggete toppar med høgder opp mot 1095&nbsp;m, som strekkjer seg frå Thunderbreen til Channelbreen i midten av Wiencke Island i Antarktiske Arkipel. Det vart først kartlagd av Belgica-ekspedisjonen, 1897–99, under Gerlache. Det vart kartlagd i 1944 av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) og gjeve det skildrande namnet.

## Kjelder
Mount Francais

**Mount Francais** er det høgaste fjellet på Île Anvers i Antarktis. Det står søraust for midten av øya og 10 km nord for Borgen Bay. Mount Francais har ei høgd på 2760&nbsp;moh og er ein del av Trojan Range. Fjellet gjer Île Anvers til den 31. høgaste i verda. 

Mount Francais vart oppdaga av Belgica-ekspedisjonen, som utforska søraustkysten av øya i 1898. Det vart seinare sett av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, under Charcot, som namngav det etter ekspedisjonsskipet «Français».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Francais|Mount Francais]]» frå ,  den 5. mars 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* «Mount Français i Antarktis" on Peakbagger
Skisseblokk

Ei **skisseblokk** er ei bok eller ei blokk med blanke sider for skissering som kan brukast av kunstnarar for å teikne eller måle som ein del av den kreative prosessen deira. 

Skissebøker kjem i ei rekkje former og storleikar, med varierte omslag, og ulike tal med sider. Skissebøker byrja som ein måte å gje ei lett tilgjengeleg tilførsel av teiknepapir i praktisk form av ei bok. Datateknologi har gjort det mogleg å utvikle digitale skissebøker.

Ein kan bruka skissebøker på ulike måtar. Ei utstilling ved Fogg Art Museum ved Harvard University i 2006 peikte ut to hovudkategoriar for skisser: *Observasjonar* som går ut på å dokumentera verda ein ser, til dømes reiseskisser, naturstudiar og daglege inntrykk, og *oppfinningar* som følgjer dei indre tankane og idéane til kunstnaren.

## Galleri

Schetsboek.jpg|Skissebøker
Brooklyn Museum - Sketchbook, Tonal Sketches of Landscape, Coastal and Marine Subjects in Different Weather Conditions - William Trost Richards - overall.jpg|Skissebok på *[[Brooklyn Museum]]*.
Detail Da Vinci codex du vol des oiseaux Luc Viatour.jpg|Skisse av Leonardo da Vinci.
Leonardo da vinci, figure geometriche e disegno botanico, 1490 circa, parigi, bibliothèque de l'institut de france.jpg|Skisse av Leonardo da Vinci.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sketchbook|Sketchbook]]» frå ,  den 12. januar 2013/15. april 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Under Cover — Artists Sketchbooks" Exhibition at Harvard University Art Museums (Fogg) 2006 
* Artists' Sketchbooks OnLine - created in 1998 by Scattergood-Moore - contains numerous links to sketchbooks and notebooks by contemporary and famous artists... 
*A PhD thesis by artist Paul Ryan from 2009, on how sketchbooks mean what they do, available online from The British Library's Ethos service.

### Digitaliserte skissebøker
* **[[Leonardo da Vinci]]** (1452-1519)
** www.unmuseum.org
** Leonardo-Da-Vinci-Sketch sketchbook 5, at www.scribd.com 
***[[Rembrandt]] van Rijn** (1606-1669) 
**the British Museum 
**Getty Museum – sketch of an artist in his studio
***[[Goya]]** (1746-1828) 
**The Italian Sketchbook 
**Eight albums of sketchbooks by Goya 
** sketchbook drawings held by Museum of Fine Art in Boston 
* **[[JMW Turner]]** (1775-1851) 
**Turner sketchbooks, Turner Bequest, Tate Britain  * **[[John Constable]]** (1776–1837)
** Sketchbook at the Victoria and Albert Museum 
* '''Conrad Martens''' (1801–1878) reiste saman med Darwin på «Beagle» som ekspedisjonskunstnar.
**The itinerary of the expedition 
**The story of his sketchbooks from the Beagle expedition **A categorised list of sketchbook images
* **[[Paul Cézanne]]** (1839-1906) 
** one of Cézanne's sketchbooks
* **[[Vincent van Gogh]]** (1853–1890)
**Examples from the 2005 exhibition of Van Gogh Drawings at the Metropolitan Museum, New York
* **[[John Singer Sargent]]** (1856–1925) Sargent at Harvard — the Harvard University Art Museums' collection of sketchbooks 
* **Fleire amerikanske kunstnarar**: Sketchbooks in the Archives of American Art
* **[[Henry Moore]]** (1898–1986): early drawings (1916-1939) of ideas/for sculptures
Sørkedalen kyrkje

**Sørkedalen kyrkje**, tidlegare **Sørkedalen kapell**, er ei nygotisk langkyrkje i tegl frå 1865 i Sørkedalen i Oslo kommune. Ho har 250 sitjeplassar.

Stadskonduktør Christian H. Grosch hadde fått i oppgåve å utarbeide planar og teikningar til kyrkja og ho vart innvigd 15. september 1865 av biskop Jens Lauritz Arup. Den tilhøyrande gravlunden vart innvigd på same tid.

Da kyrkja vart innvigd hadde ho to kyrkjeklokker, orgel og eit enkelt trekors ved altaret. Ho fekk nytt altarsølv av døypefatet frå Vestre Aker kyrkje som hadde vore stole i 1855 og seinare funne att i ei steinrøys.

På 1930-talet vart interiøret endra etter planar av arkitekt Georg Greve. Dagens altartavle i tre er skåren av Dagfin Werenskiold og er ei kopi av altartavla hans i Hornindal kyrkje. Vindauga i kapellet fekk glasmåleri av Bernhard Greve.

Det gamle orgelet vart skifta ut i 1976 da ein skaffa seg eit pipeorgel frå Ott Orgelfabrikk i Göttingen.

Sørkedalen er ei eiga meinigheit, men har ikkje eigen prest. Prestar frå Røa meinigheit held gudsteneste i Sørkedalen kyrkje.

## Kjelder
* Alf Henry Rasmussen (red.): *Våre kirker - Norsk kirkeleksikon*, side 702, Vanebo forlag 1993, ISBN 82-75-27022-7
* Knut Are Tvedt (red): *Oslo byleksikon*, Kunnskapsforlaget 2010, side 557, ISBN 978-82-573-1760-7
* Heimesida til kyrkja 

## Bakgrunnsstoff
*
Norfolkflugeskvett

**Norfolkflugeskvett** (*Petroica multicolor*)  er ein raudbrysta australasiatisk flugeskvett som lever på stillehavsøyar frå Norfolkøya til Samoa og er kjent med det engelske namnet 'Pacific Robin'. 
Han liknar skarlaksflugeskvett i Australia, og framtil nyleg var desse to artane rekna som same arten. I dag er det anerkjent 14 underartar av norfolkflugeskvett og desse har stor variasjon i fjørdrakter, matvaner og habitat. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pacific Robin|Pacific Robin]]» frå ,  den 12. januar 2013.*  
 

### Fotnotar
Roberto Cecon

**Roberto Cecon** () er ein italiensk tidlegare skihoppar frå Gemona del Friuli i Udine. Han deltok i internasjonal hoppsport i heile seksten sesongar, 1988&ndash;2003. Cecon vann bronsemedaljen i VM i skiflyging både i 1992 og 1994. Seks gongar gjekk han til topps i verdscuprenn i skihopping i perioden 1990-95, og kom på andreplass i verdscupen 1994/95. Han er Italias fremste skihoppar gjennom alle tider.

## Aktiv
Cecon debuterte i verdscupen 30. desember 1987, to dagar etter at han fylte 16 år, i opningsrennet i hoppveka i Oberstdorf. Han enda på 54. plass. Eitt år seinare fekk han i Chamonix si fyrste pallplassering, mykje takk vere at han var ein av dei fyrste skihopparane som la om til den såkalla V-stilen. Den 16. februar 1990 kleiv han heilt til topps etter eit verdscuprenn i Predazzo i Val di Fiemme.

Den beste perioden hadde Cecon i fyrste halvdel av 1990-åra, særleg sesongane 1994 og 1995. Han vann bronsemedaljen i VM i skiflyging i 1992 i Harrachov, ein prestasjon han kopierte i den neste skiflygingsmeisterskapen i 1994 i Planica.  Hoppsesongen 1993/94 kom han på femteplass i verdscupen i skihopping. Sesongen etter, 1994/95, kom han på andreplass i verdscupen, milevidt bak den suverene einaren Andreas Goldberger frå Austerrike, men mod god klaring til tredjemann, Janne Ahonen frå Finland. 

Etter 1995 lukkast Cecon sjeldan med å prege resultatlistene i internasjonale renn. To gongar var han mellom dei seks beste i verdscuprenn perioden 1996-2003, begge gongane på tredjeplassen; i Trondheim i mars 1998 og i Kuopio i november 1999. Gjennom si tid som aktiv vann Cecon seks verdscuprenn og stod atten gongar på sigerspallen i same.

Frå 1988 til 2001 vann han det italienske meisterskapen i skihopping ni gongar. Åttandeplassen i storbakken i ski-VM 1995 i Thunder Bay var han beste plassering i noko ski-VM eller vinter-OL.

### Verdscupsigrar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Roberto Cecon|Roberto Cecon]]» frå ,  den 12. januar 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Utdøydd språk

Eit **utdøydd språk** er eit språk som ikkje lenger har levande morsmålstalarar. Prosessen der eit språk blir dødt blir kalla **språkdød**. Nokre gonger skil ein mellom eit utdøydd og eit dødt språk, der sistnemnde framleis blir brukt i visse samanhengar, men ikkje i spontan daglegtale og dermed ikkje lenger går gjennom den naturlege språkutviklinga ein finn i levande språk.

Språk kan døy ut når språktalarane døyr eller går over til andre språk. Dette kan skje når språksamfunnet blir utsett for stor påverknad fra andre språksamfunn. Talarane kan då gå over til eit heilt anna språk, eller språket kan gå gjennom så store endringar at det blir tale om eit nytt språk. Eit døme på eit nyleg utdøydd språk er akkalasamisk, der den siste talaren døydde i 2003. Eit eldre døme er norrønt, som er utdøydd fordi talarane har gått over til nyare språkformer.

Stundom gjer ein forsøk på å vekka utdøydde språk til live igjen ved å innføra det som daglegspråk for nye talarar, noko ein til dømes har gjort med hebraisk i Israel og kornisk i Cornwall.

## Sjå òg
* Truga språk

## Kjelder

*døde språk i *Store norske leksikon*.
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Extinct language|Extinct language]]» frå ,  den 12. januar 2013.*
Mazandarani

**Mazandarani** er eit iransk språk som blir talt i provinsen Mazandaran i Iran og nærliggande område. Det er  eit nordvestiransk språk, og dermed nærskyld med språk som kurdisk og zazaisk. Persisk, nasjonalspråket i Iran, er òg eit vestiransk språk, men persisk og mazandarani er ikkje så så like at språkbrukarane utan vidare kan forstå kvarandre.

Mazandarani har ein lang skriftleg tradisjon, frå mellom det tiande og femtande hundreåret. 

## Språket
Mazandarani er brukt i området avgrensa av dei høge Elburz-fjella. Språket har konservert mange arkaiske ordformer som er borte i andre iranske språk, men som vi kan finne att i andre indo-europeiske språk. Nedanfor gir vi att nokre døme på dette: 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mazandarani|Mazandarani]]» frå ,  den 12. januar 2013.*
Jorunn Hanto-Haugse

**Jorunn Hanto-Haugse** () er ein norsk fruktbonde, teikneserieskapar og illustratør, oppvaksen i Utitun på Djønno. 

Jorunn Hanto-Haugse har teke bachelorgrad i kunst ved *University of Central England* i Birmingham. Ho har også studert kunsthistorie og førmoderne visuell retorikk ved Universitetet i Bergen. Som kunstnar har ho hatt separatutstillingar i Bergen og Vadsø, og har også vore med i utstillingar i New York, Liverpool og Seoul. 

Hanto-Haugse er særleg vorten kjend for teikneseriane *Reveland, Reform 94* og *Skulen* som alle er skrivne på nynorsk. Seriane hennar går fast i Norsk barneblad, gatebladet Megafon og avisa Hordaland. Dei har tidlegare også gått fast i bladet EON og fagbladet Utdanning. I tillegg er dei innkjøpte av VG, Bergens Tidende, Larsons Gale Verden, Pondus og Nynorsksenteret.

Sidan 2014 er ho også fruktbonde på garden Utitun på Djønno. 

## Kjelder

* Biografi på www.epleogeventyr.no  
* Djonno.origo.no: Jorunn Hanto-Haugse - Ung kunstnar frå Djønno med eigen teikneserie  
* Biografi på www.haugseillustrasjon.no 

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell heimeside 
* "Reveland" på nett
* "Reform 94" på nett
* "Skulen" hjå Norsk Barneblad
Dødt språk

**Dødt språk** er eit omgrep ein kan bruka for eit utdøydd språk som framleis blir nytta i visse samanhengar. Språket blir rekna som «dødt» fordi det ikkje blir nytta i spontan tale og dermed ikkje lenger går gjennom den naturlege språkutviklinga ein finn i levande språk.

Døde språk blir nytta fordi dei speler ei rolle i visse samanhengar, til dømes til religionsutøving, som skriftspråk i samband med utdanning, vitskap og liknande, eller som eit fastsett standardspråk brukt til særskilde høve. Ein del slike døde språk blir kalla klassiske språk.

## Kjende døde språk

## Sjå òg
* diglossia

## Kjelder

* døde språk i *Store norske leksikon*.
Robert Kranjec

**Robert Kranjec** () er ein slovensk skihoppar frå Kranj. Han er særleg kjend som ein dyktig skiflygar og vart verdsmeister under VM i skiflyging i Vikersund den 25. februar 2012. Kranjec har og vunne ein OL-bronse, 2002, ein VM-bronse, 2011, samt ein bronse i VM i skiflyging 2012, alle saman i laghopping for Slovenia.

## Aktiv
Kranjec debuterte i verdscupen i skihopping i mars 1998. Sidan 2002-sesongen har han dei fleste sesongane kunna måle seg mot dei beste skihopparane i verda. Saman med Primož Peterka, Peter Žonta og Damjan Fras tok han bronse for Slovenia i laghoppinga under Vinter-OL i Salt Lake City i 2002. Hans beste individuelle resultat i VM på ski og i nordiske greiner under vinter-olympiadar er sjetteplassen i storbakken i Val di Fiemme i 2003, og same plasseringa i normalbakken under OL 2010 i Vancouver. Han var ankermann på laget som tok bronse i lagkonkurransen i stor bakke i Ski-VM i Holmenkollen 2011.

Under verdsmeisterskapen i skiflyging 2012 i Vikersundbakken sette han personleg rekord med 244 meter i andre omgangen og vart verdsmeister med 408,7 poeng, tre poeng føre norske Rune Velta. 

Frå mars 2002 til januar 2013 har Kranjec fjorten pallplasseringar (4-3-7) i verdscupen, heile ni av dei i skiflygingsbakkar. Hans beste samanlagtplassering i verdscupen kom i 2012-sesongen, han enda då på niandeplassen.

### Verdcupsigrar

Dessutan var han i februar 2012 og i januar 2013 med på Slovenias firemannslag som sigra i laghopping i verdscuprenn i høvesvis Oberstdorf og Zakopane.

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Bjarne Instanes

**Bjarne Instanes** () var ein norsk sivilingeniør.

## Biografi

Etter vanleg skulegang i Ullensvang, gjekk Bjarne Instanes på Framnes folkehøgskule på Vikøy og deretter Voss landsgymnas før han vart ein av 150 norske ungdommar som fekk gratis studieplass i Sveits. Her blei han verande i tre år etter at han var blitt ferdig med utdanninga som sivilingeniør før han kom heim for å gjera militærtenesta som planleggjande ingeniør i Forsvaret i 1953.

I 1954 starta han som rådgjevar i firmaet Caspar Trumpy. Her fekk han ansvar for å teikna, berekna og kontrollera bygginga av Puddefjordsbrua. I 1960 starta han sitt eige rådgjevande ingeniørfirma som etter kvart voks til 70 tilsette. Det var Instanes som prosjekterte Ulriksbanen og Hangursbanen, Sør-Norge Aluminium på Husnes og ei lang rekkje andre prosjekt i Noreg og på Svalbard. I utlandet stod han bak brubygging i Malawi, bistand til fiskerinæringa i Gambia, flyplassbygging i Saudi-Arabia, UNICEF-oppdrag i Libanon, fiskeriprosjekt i Tanzania og planlegging av kolkaiar og eksport av ris i Vietnam. Han hadde også oppdraget med å byggja ein ny permanent forskingsstasjon for Norsk Polarinstitutt på Dronning Mauds Land på Sørpolen.

Bjarne Instanes var sterkt engasjert i utforminga av området rundt Fana kyrkje, som blei kåra til tusenårsplass for Bergen kommune. Han var også ein habil hardingfelespelar og bygde sjølv fleire hardingfeler i tillegg til å samla på feler. Ei av felene hans fekk sølvmedalje under Landskappleiken på Trysil i 1989. Instanes var også ein sterk pådrivar for å få skipa Ole Bull-akademiet på Voss.

I 2006 fekk han Kongens fortenestmedalje i gull.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bjarne Instanes|Bjarne Instanes]]» frå ,  den 12. januar 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*Øyvind Ask: ''Broer, tunneler – og hardingfeler''. Artikkel i Bergens Tidende 11. mars 2006
*Johannes Sekse: ''Kongegull til Bjarne Instanes''. Artikkel i Hardanger Folkeblad 11, mars 2006
*''Kjempestemning i Eidfjord'' Artikkel i Hardanger Folkeblad 27. juni 2004
Nordiske greiner under vinter-OL 1968

**Nordiske greiner** på ski under vinter-OL 1968 i Grenoble bestod av ti øvingar. Tre av øvingane var for kvinner, alle i langrenn, medan resten var for menn. Mennene tevla i både i langrenn, kombinert og skihopping.

## Medaljestatistikk

## Kombinert
### Menn
#### Normalbakkerenn og 15 km



Dato: 10. og 12. februar

## Langrenn

### Kvinner
#### 5 km




Dato: 13. februar

#### 10 km




Dato: 9. februar

#### 3x5 km stafett




Dato: 16. februar



### Menn
#### 15 km




Dato: 10. februar

#### 30 km




Dato: 7. februar

#### 50 km




Dato: 17. februar

#### 4 x 10 km stafett




Dato: 14. februar



## Skihopping
### Menn
#### Normalbakken



Dato: 11. februar 
Le Claret-bakken (K-punkt 70 m) i Autrans

#### Storbakken




Dato: 18. februar 
Dauphine-bakken (K-punkt 90 m) i Saint-Nizier-du-Moucherotte

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Olympische Winterspiele 1968/Ski Nordisch|Olympische Winterspiele 1968/Ski Nordisch]]» frå ,  den 13. januar 2013.*
Martin Koch

**Martin Koch** () er ein austerriksk skihoppar frå Villach. Frå 2006 til og med 2012 har han vunne sju gullmedaljar i laghopping for Austerrike i olympiske tevlingar og ymse verdsmeisterskap. Individuelt har han ein sølvmedalje frå VM i skiflyging 2008 og ein bronsemedalje frå VM i skiflyging 2012. Han er kjend som ein krafthoppar som gjer det særleg godt i dei store hoppbakkane. Faren Fritz Koch deltok i si tid internasjonalt for Austerrike i både kombinert-renn og i skihopping.

## Karriere
Koch slo gjennom i internasjonal hoppsport i 2002-sesongen, der han vart nummer åtte i storbakken under vinter-OL i Salt Lake City og fekk same plassering i verdscupen samanlagt. Dei neste tre sesongane klarte han ikkje å fylgje opp, fyrst i OL-sesongen 2006 kunne han atter måle seg mot dei beste skihopparane i verda. I januar månad vart han nummer fire i VM i skiflyging i Bad Mitterndorf. Månaden etter var han med på å vinne gull i laghopp under OL 2006 i Torino, dei andre på laget var Andreas Widhölzl, Andreas Kofler og Thomas Morgenstern.

Koch vann sølvmedaljen i den individuelle konkurransen under skiflygings-VM i Oberstdorf i 2008, vel ti poeng bakom landsmannen Gregor Schlierenzauer. I lagtevlinga syrgde dei same to austerrikarane for gullmedalje til Austerrike, saman med Andreas Kofler og Thomas Morgenstern. Austerrike med Koch på laget forsvara VM-tittelen i skiflyging for lag både i 2010 og 2012. I 2012-meisterskapen tok han elles bronsemedaljen i den individuelle tevlinga, berre overgått av verdsmeisteren Robert Kranjec frå Slovenia og Rune Velta frå Noreg.

Koch var også med på dei austerrikske firemannslaga som vann gullmedalje i lagtevlinga under ski-VM 2009 i Liberec, i tillegg til begge gullmedaljane då det under ski-VM 2011 i Oslo vart arrangert lagkonkurransar både i normalbakken og storbakken.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Martin Koch|Martin Koch]]» frå ,  den 13. januar 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Otto Leodolter

**Otto Leodolter** () er ein austerriksk, tidlegare skihoppar. Han vann den olympiske bronsemedaljen under vinterleikane i Squaw Valley i 1960. Både i 1961 og 1962 gjekk han til topps i hopprennet i Lahti.

## Aktiv
Leodolters var aktiv skihoppar i ti sesongar, frå 1955 til 1964. Før 1958 vart han lite lagt merke til. På nyåret 1958 vart han derimot nummer fire i renn både i Innsbruck og i Bischofshofen, og vart samanlagt det året nummer seks i den tysk-austerrikske hoppveka. Same sluttplasseringa fekk han også i hoppveka 1958/59. Leodolter kom på så tredjeplass i hoppveka 1959/1960, året etter kom han på andreplassen, slått med 7,7 poeng av Helmut Recknagel frå Aust-Tyskland. Leodolter vann aldri noko hoppvekerenn, men var nummer to tre gongar; Innsbruck 1960, Bischofshofen 1960 og 1961.

Leodolter deltok i alle dei internasjonale skimeisterskapane frå 1956 til 1964. Han vart nummer 12 i Lahti 1958, og opplevde høgdepunktet då han fekk bronsemedaljen i det spesielle hopprennet under OL 1960 i Squaw Valley i California. Han vart dermed den fyrste austerrikaren som vann ein OL-medalje i øvinga. I ski-VM 1962 i Zakopane vart han nummer 15 og 16, medan han i Innsbruck i 1964 kom på 17. plassen i storbakken.

I 1961 delte Leodolter sigeren i Lahti-rennet med finske Veikko Kankkonen og Sovjets Koba Tsakadze. Året etter vann Leodolter på ny i Lahti, vel to poeng føre Antero Immonen frå Finland. 

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Otto Leodolter|Otto Leodolter]]» frå , den 13. januar 2013.* 
 
* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
Klemmespenning

**Klemmespenning** er den elektriske spenninga mellom klemmene på eit elektrisk batteri eller ein elektrisk generator. Klemmespenninga minkar med aukande belastning på grunn av spenningstapet over den indre resistansen til batteriet (generatoren).

## Kjelder
*
Kita-malinké

**Kita-malinké** eller *sentralt malinké*  er eit mandespråk som blir talt i de vestlege delane av Mali. Språket hadde i 1991 om lag 600 000 brukarar, av desse var 50 000 etniske fulaniar som har gått over til malinké-språk. 

Språket er eitt av mange nasjonalspråk i Mali. Det har mange fellestrekk med bambara.

Språket er eit skriftspråk med kartlagd grammatikk. Normisjon arbeider med å omsetje Bibelen til malinké.

## Kjelder
Den svarte handa

***Den svarte handa*** var ein terrororganisasjon skipa i Serbia i 1911. Organisasjonen kjempa for at Bosnia-Hercegovina skulle bli ein del av Serbia, istadenfor Austerrike-Ungarn.

Dei som ville bli medlem av *Den svarte handa* måtte sverje denne eiden: 

## Kjelder
The Rhythm of the Heat

**«The Rhythm of the Heat»** er ein song av Peter Gabriel frå albumet hans *[[Peter Gabriel (1982)|Security]]* frå 1982. Arbeidstittelen på songen under innspelinga var «Jung In Africa». Songen var inspirert av opplevingane til den kjende psykologen Carl Jung, då han var i Afrika med ei gruppe trommeslagarar.

Delar av songen er nytta i ein formfilm for Tombstone. Songen vart òg nytta mykje under opninga av episoden «Evan» frå den første sesongen av fjernsynsserien *[[Miami Vice]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Rhythm of the Heat|The Rhythm of the Heat]]» frå ,  den 13. januar 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
I Have the Touch

**«I Have The Touch»** er ein song av Peter Gabriel frå albumet hans av ''Security''. Arbeidstittelen på songen under «Hands». Peter Gabriel og Robbie Robertson miksa songen på ny for filmen *[[filmen Phenomenon|Phenomenon]]* i 1996. Denne versjonen gjekk inn på singellista i Storbritannia, 14 år etter han først kom ut. Songen vart òg nytta i filmen ''The Chocolate War'' i 1988. 

I 1996 spelte Heather Nova inn ein versjon av songen for tenåringsskrekkfilmen *[[filmen The Craft|The Craft]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:I Have the Touch|I Have the Touch]]» frå ,  den 13. januar 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*
Pampas

**Pampas** (gjennom spansk frå quechua, 'slette') er namnet på eit tørt, grasdekt sletteområde i Sør-Amerika. Pampasen ligg hovudsakleg i Argentina mellom Rio Negro, Atlanterhavet, munningen av La Plata, Rio Paraná og Chaco, men strekkjer seg også inn i Uruguay og i Rio Grande do Sul i Brasil.

Pampaslandet er gammal havbotn som blei heva i tertiærtida og dekt av veldige elveavleiringar. Oppå desse blei det tilført løsslag av steppevindane. Dei øvste delane av pampasen er rikt innsette med humus og er dermed svært fruktbare. Overflata er jamn og klimaet mildt. Årleg nedbør er på rundt 500–900 mm og er størst ved kysten. Vintrane er tørre og har ein månadstemperatur mellom 8 og 25 °C. 

Pampasen er eit økonomisk kjerneområde for Argentina. Både klima og jordsmonn passar godt for vekstar som kveite, mais, lin, soyabønner, potet og vindruer. Kveghald er også viktig. Ein held store flokkar som tradisjonelt blir gjeta av gauchoar, og har stor kjøtproduksjon.

## Sjå òg
*cerrado
*prærie
*svartjord

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

*
Helge Fiskaa

**Helge Fiskaa** (, død 6. september 2023 i Trondheim) var ein norsk sivilarkitekt og planleggar. Han var frå 2012 professor emeritus ved Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet (NTNU).

Fiskaa blei uteksaminert ved NTH i 1966. Sidan var han tilsett ved Arkitektavdelinga på NTH, seinare Fakultet for arkitektur og biletkunst ved NTNU. I 2002 tok han doktorgrad i emnet fysisk-økonomisk planlegging, og han blei i 2006 utnemnd til professor ved Institutt for byforming og planlegging, der han òg var instituttleiar i fleire periodar fram til 2002. I si tid ved instituttet skreiv fleire lærebøker i fysisk planlegging og artiklar om planlegging.

Det var Fiskaa som i 2003 tok initiativ til eit nytt to-årig masterstudium i fysisk planlegging. Programmet kom i gang i 2005, og han var programkoordinator fram til 2012.

Fiskaa var politisk engasjert, både innan lokalpolitikken og i høve til sitt eige fag. Han var mellom anna leiar av Arkitektenes Fagforbund (AFAG) i åra 1989–1998. Interessa for planlegging og byutvikling førte til mange innlegg i avisene; til formidling av kunnskap om planlegging gjennom Wikipedia og til deltaking i byplankonkurransar. I 1986 fekk han, saman med kollega Sverre Nistov, 3. premie i ein idekonkurranse om planlegging av ein ny bydel i Steinkjer.

## Bibliografi (utval)
*1974 – *Byfornying - Midler og metoder for fornying av byer og tettsteder*. Forskningsrapport, (medforfattar)
*1987 – *Plan og resultat. Om endring og gjennomføring av reguleringsplaner*. NIBR-rapport (med August Røsnes)
*1993 – *Stedsanalyse Lademoen, Trondheim kommune*. (med Sverre Nistov)
*1996 – «Ein by i vekst og omforming. Planlegging og utvikling i Trondheim etter krigen». I: *Årbok for Trøndelag Folkemuseum*	
*2000 – *Planlegging og bærekraftig utvikling* (redaktør, med T. Skjeggedal) 
*2002 – ''Med lov skal land byggast. Norsk fysisk-økonomisk planlegging dei fyrste åra med bygningslova av 1965'' Dr. ing.avhandling. Les i fulltekst
*2005 – «Past and Future for Public Participation in Norwegian Physical planning». I: *European Planning Studies*
*2009 – «What can we learn from previous attempts at Master Planning in Norwegian Rural Municipalities?». I: ''European Journal of Spatial Development''. Les i fulltekst  
*2009 – «Traditions and Changes in Planning Systems in six Countries.» *IV Nordic Symposium: Planning and Culture*
*2011 – *Planleggings- og forvaltningssystem i seks land - Danmark, England, Finland, Nederland; Norge, Sverige*
*2011 – «If Norwegian Planning is Everything, Maybe it’s Nothing.» *5th Nordic Planning Research Symposium*
*2012 – «Norsk og svensk PBL - i ulike retninger?» I: *Plan* (svensk) 
*2012 – «The high ambitions of Norwegian Planning». *AESOP2012: Planning to Achieve/ Planning to Avoid*

## Bakgrunnsstoff
*NTNU si informasjonsside om avhandlinga til Fiskaa. Vitja 13. januar 2013
*
*
Koka

**Koka** (*Erythroxylum coca*) er ein plante i kokafamilien (Erythroxylaceae) som stammar frå den vestlege delen av Sør-Amerika. Kokaplanten inneheld fleire alkaloid, og er opphav til fleire rusmiddel. Han speler ei viktig rolle i den tradisjonelle kulturen i Andesfjella, der ein har togge kokablad. I nyare tid vinn ein ut det kraftige narkotiske stoffet kokain frå han.

Ordet «koka» kjem frå spansk *coca* som er henta frå quechua *cuca*. Dette kan igjen koma frå det bolivianske aymaraspråket. Namnet er brukt i varemerket Coca-Cola, som opphavleg blei laga med kokablad.

Kokaplanten er ein busk som kan bli rundt 2,4 høg. Han har tynne, ovale blad. Blomane er små og sit i klasar med fem gulkvite kronblad. Bæra er raude.

Koka blir i dag dyrka i Sør-Amerika, Afrika, Søraust-Asia og Taiwan.

## Kjelder

*Coca plant i etymonline.com
*«coca»  (2011), *Encyclopædia Britannica*, Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite.
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Koka|Koka]]» frå ,  den 13. januar 2013.*  

## Bakgrunnsstoff
Heinz Wosipiwo

**Heinz Wosipiwo** () er ein tysk, tidlegare skihoppar frå Sohl i delstaten Sachsen og som representerte Aust-Tyskland. Han vann i 1972 sølvmedaljen i den fyrste verdsmeisterskapen i skiflyging, to år seinare fekk han også ein sølvmedalje i normalbakkerennet under verdsmeisterskapen på ski i Falun.

### Aktiv
Wosipiwo byrja som hoppar med Harry Glaß som trenar. Han oppnådde i 1972 sine fyrste internasjonale topplasseringar i den tysk-austerrikske hoppveka, då han vart nummer seks i Innsbruck og enda på fjerdeplassen i samanlagt i hoppveka.

Wosipiwo oppnådde ofte gode resultat i skiflyging. Under VM i skiflyging 1972 i Planica i mars månad tok han sølvmedaljen, gullmedaljen gjekk til Walter Steiner, medan Jiří Raška fekk bronse. 9. mars 1973 sette Wosipiwo ny verdsrekord i skiflyging med 169 meter i Heini-Klopfer-bakken i Oberstdorf. To år seinare, i 1975, vart han nummer seks i VM i skiflyging i Bad Mitterndorf.

Romjula 1973 vart Wosipiwo nummer to i opningsrennet i den tysk-austerrikske hoppveka, men var over tjue poeng bakom landsmannen Hans-Georg Aschenbach. Sju veker seinare fekk Wosipwo sølvmedaljen i normalbakkerennet under VM 1974 i Falun, landsmannen Hans-Georg Aschenbach var nok ein gong hans overmann.

Wosipiwo la bort hoppskia i 1975.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Heinz Wosipiwo|Heinz Wosipiwo]]» frå , den 13. januar 2013.* 
 
* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
*
Kassonké

**Kassonké**  (*Xaasongaxango*) eller **xasonga** er eit mandespråk tala av kassonke-folket vest i Mali. 

Språka kassonké og vest-malinké, som blir snakka aust i Senegal, er i stor grad gjensidig forståelege.  

Det finst nedskrivne grammatikkbøker for kassonké, men berre eit fåtal kan lese og skrive språket. Det nye testamentet var ferdig omsett til kassonké i 2008, og Normisjon arbeider med å omsetje resten av Bibelen til kassonké. Denne omsetjinga vil truleg også kunne lesast av dei som talar malinké-dialektar i Senegal.

## Kjelder
Horst Bulau

**Horst Bulau** () er ein kanadisk, tidlegare skihoppar frå Ottawa. Gjennom dei tre sesongane 1981-83 var han ein av dei tre beste skihopparane i verda, med ein andreplass i verdscupen 1982/83 som høgdepunkt. Desse tre vintrane  vann han 13 renn i verdscupen. Under VM i skiflyging i Harrachov i 1983 fall han stygt, og vart alvorleg skadd. Bulau makta aldri sidan å nå den absolutte verdstoppen i skihopping, men var aktiv til 1992. Han vert rekna som Canadas beste skihoppar nokon gong. 

## Aktiv
Bulau vart verdsmeister i skihopping for juniorar 1979. Etter han vann sin fyrste siger i verdscupen i skihopping under nyårshopprennet i Garmisch-Partenkirchen den 1. januar 1981 kjempa Bulau dei neste tre sesongane om å vinne trofeet som var tildelt verdas beste skihoppar.  Både i 1981 og 1982 kom han på tredjeplass samanlagt i verdscupen, begge gongane var det austerrikaren Armin Kogler som vann. I 1982 vart han nummer seks i normalbakken i ski-VM 1982 i Oslo, hans beste plassering i noko internasjonalt meisterskap.

Særleg dyktig i hoppbakken var Bulau i 1982/83-sesongen då han vann sju av renna i verdscupen, men likevel måtte sjå at Matti Nykänen frå Finland stakk av med verdscuptrofeet. På tampen av same sesongen vart Bulau alvorleg skadd i eit fall under verdsmeisterskapen i skiflyging i Harrachov.

Etter fallet og skaden i 1983 klarte Bulau aldri å etablere seg i verdstoppen. Han tok rett nok sin trettande og siste verdscupsiger i desember 1983, og ein månad seinare kom han på sigerspallen for 29. og siste gongen.

Bulau deltok i internasjonal skihopping til 1992.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap
* OL 1980 i Lake Placid: Nr 29 i storbakken
* VM i skiflyging 1981: Nr 5
* VM 1982 i Oslo: Nr 6 i normalbakken, nr 10 i storbakken
* OL 1984 i Sarajevo: Nr 10 i storbakken
* OL 1988 i Calgary: Nr 7 i storbakken
* VM 1991 i Val di Fiemme: Nr 13 i normalbakken
* OL 1992 i Albertville: Nr. 42 i normalbakken

### Verdcupsigrar

## Bakgrunnsstoff
*FIS Ski Biographie 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Horst Bulau|Horst Bulau]]» frå ,  den 13. januar 2013.*
Vest-malinké

**Vest-malinké** er eit mandespråk tala blant Malinké-folket aust i Senegal og elles i nokon grad i Gambia, Guinea-Bissau og Mali.

Vestleg malinké og kassonké er i stor grad gjensidig forståelege, men av språksosiologiske grunner er dei rekna som ulike språk. Til dels er også  er mandinka forståeleg for dei som talar malinké-språk.

## Kjelder
Tarawa

**Tarawa** er den offisielle hovudstaden i øystaten Kiribati. Tarawa er ein atoll som omfattar øyane Bairiki, Ambo og Betio. Bairiki er den folkerikaste øya i landet, og er administrativ hovudstad. Ambo har lovgjevande makt og Betio dømmande. Departementa ligg spreidd rundt på øyane.

## Kjelder

*About Kiribati , kiribatitourism.gov.ki
*Kiribati , cia.gov
*Kiribati, britannica.com

## Bakgrunnsstoff
Deutsches Album

***Deutsches Album*** er det andre tyskspråklege albumet til den britiske musikaren Peter Gabriel. Det er ei tysk utgåve av det fjerde albumet til Gabriel, *[[Peter Gabriel (1982)|Peter Gabriel]]* (1982; *[[Peter Gabriel (1982)|Security]]* i Nord-Amerika). *Deutsches Album* vart gjeve ut samstundes med den internasjonale utgåva i Tyskland. I tillegg til teksten er lydmiksen merkbar forskjellig frå den internasjonale utgåva. 

Songane er sett opp i anna rekkefølgje på albumet og somme er miksa vesentleg forskjellig frå dei engelske versjonane. Sjølv korvokalen vart gjort på nytt på tysk. På det førre tyskspråklege albumet til Gabriel, *[[Ein deutsches album]]* (1980), hadde han meir eller mindre berre sunge den tyske teksten over den engelske versjonen av *[[Peter Gabriel (1980)|Peter Gabriel]]* (1980).

Rekkefølgje på songane på *Deutsches Album* er noko annleis den engelske versjonen, der «San Jacinto» har byta plass med «The Family and the Fishing Net» (her «Das Fischernetz»). Nokre songar er lengre eller kortare enn dei engelske versjonane. 

## Innhald

## Medverkande
*Peter Gabriel – vokal, synthesizerar, surdu på 1 & 8, trommer på 4
*Jerry Marotta – trommer, perkusjon på 6, surdu på 1
*Tony Levin – bass på 1 & 6-8, Chapman stick på 2-5, bandlaus bass på 6
*Larry Fast – Synthesizerar på 1-5, 7 & 8, elektronisk perkusjon på 8
*David Rhodes – Gitar på 2-8, korvokal på 1, 2-3, 6 & 8
*John Ellis – korvokal på 1, 3 & 8, gitar på 2 & 4
*Roberto Laneri – Handsama saksofon på 2
*Morris Pert – Pauker på 6, perkusjon på 8
*Stephen Paine – Fairlight CMI på 2
*David Lord – Synthesizer på 6 og 7, piano på 7 og 8
*Peter Hammill – korvokal på 2, 5-6
*Jill Gabriel – korvokal på 4
*Ekome Dance Company – Ghanesiske trommer på 1

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Deutsches album|Deutsches album]]» frå ,  den 14. januar 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Timkat

**Timkat** (amharisk ጥምቀት, [], 'dåp') er ei høgtid innan den etiopiske ortodokse kyrkja til minne om at Jesus blei døypt av Johannes døyparen i Jordanelva. Ho blir feira den 10. terr i den etiopiske kalenderen, noko som tilsvarer 19. januar i den gregorianske (20. januar i skotår). Vatn speler ei viktig rolle i feiringa.

Under timkat går prestar frå kvar kyrkje i prosesjon med ein modell av Arken. Modellen, som blir kalla *tabot*,  er hylla inn i silkestoff og blir boren på hovudet av ein prest medan andre går rundt med parasollar. Prosesjonen går til eit vatn der taboten blir senka ned. Vatnet blir så signa og dusja over tilskodarane i ei fornying av dåpen. Deretter går eit syngande og dansande tog tilbake til kyrkja med taboten.


Gondar procession.JPG|Timkatprosesjon i Gondar.
Timket Ceremony Gondar Ethio.jpg|Prest med tabot i Gondar.
Timket.jpg|Timkatopptog i Addis Abeba.


## Bakgrunnsstoff

* Donald N. Levine: *Wax & Gold. Tradition and Innovation in Ethiopian Culture.* University of Chicago Press, Chicago IL u. a. 1965, S. 63.

*Bloggpost om «Høytiden TIMKAT», *Empress Yeshimebet - Give Thanks For Life*, blogg.no

## Kjelder

*Terje Østgård, «Dåpens betydning» (PDF-fil), *BA*, 29. januar 2010
*«Festivaler – religiøse og fargerike Etiopia», opplevetiopia.no
Plays Live

***Plays Live*** er det første konsertalbumet og det femte albumet totalt av den britiske rockemusikaren Peter Gabriel. Dette albumet vart opphavleg gjeve ut som eit dobbeltalbum og ekstra lang kassett med seksten songar og ei lengd på over 80 minuttar. Det vart gjeve ut på dobbel-CD og i 1985 som ein enkel CD kalla *Plays Live – Highlights* med berre tolv songar og ei ny rekkefølgje. Albumet vart nymastra og gjeve ut att i 2002. 

«Plays Live»-opptaka vart spelte inn ved:

* Braden Auditorium, University of Illinois, Normal, Illinois, 3. desember 1982
* Memorial Hall, Kansas City, 4. desember 1982
* Evans Field House, University of N. Illinois, Dekalb, Illinois 6. desember 1982
* SIU Arena, University of Southern Illinois, Carbondale, Illinois 7. desember 1982

Albumet inneheldt ein song som tidlegare ikkje var gjeve ut, «I Go Swimming», som vart spelt ein del på radio og nådde salslista i USA i 1983. Songen vart første gong spelt av Gabriel under verdsturneen hans i 1980 etter det tredje albumet). «I Don't Remember» vart gjeve ut som singel med tilhøyrande musikkvideo. 

## Innhald

### ''Plays Live – Highlights''

## Medverkande
* Peter Gabriel – synthesiser, piano, vox
* Jerry Marotta – trommer, perkusjon & korvokalist
* Tony Levin – bass, stick & korvokalist
* David Rhodes – gitar & korvokalist
* Larry Fast – synthesiser, piano

## Lister
### Album

### Singlar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Plays Live|Plays Live]]» frå ,  den 14. januar 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*