Kunstformen der Natur

***Kunstformen der Natur*** (tysk for *Kunstformer i Naturen*) er ei bok med litografiar og andre halvtonebilete av den tyske biologen Ernst Haeckel.

## Publikasjon
Verket blei publisert i sett på ti mellom 1899 og 1904 og samla i to volum i 1904. Verket er samansett av 100 plansjar som visar ulike organismar, og mange av desse blei fyrste gong skildra av Haeckel. I laupet av karrieren hans blei det laga meir enn 1000 graveringar basert på Hackel sine skisser og akvarellar; mange av desse blei vald til å vere med i *Kunstformen der Natur*, og omgjord frå skisser til plansjar av litografen Adolf Giltsch.

Den andre utgåva av *Kunstformen* blei laga i 1924 og inneheldt berre 30 plansjar.

## Tema
Ifølgje Olaf Breidbach, som forska på Haeckel, var verket meir enn ei samling av illustrasjonar — det var ei oppsummering av Haeckel sitt syn på verda. Dei overordna temaa i plansjane visar symmetri og organisering. Emnene blei vald for å uttrykke organisering, frå skjellmønstra i koffertfiskane og spiralane i amonittane, til den perfekte symmetrien i stormaneter og mikroorganismar. Bileta i kvar av plansjane blei arrangert for å skape maksimale synsinntrykk.

Blant dei kjende plansjane finn ein talrike radiolariar, som Haeckel populariserte blant amatørmikroskopistar; det finst minst eitt døme i kvart av setta på ti. Nesledyr er også framheva gjennom heile boka, medrekna sjøroser, kolonimaneter, skivemaneter og andre stormaneter. Det første settet inneheldt også *Desmonema annasethe* (no kalla *[[Cyanea]] annasethe*), ei spesielt slåande stormanet som Haeckel observerte og skildra kort tid etter dødsfallet til kona hans, Anna Sethe.

## Innverknad

*Kunstformen der Natur* hadde stor innverknad på kunst, arkitektur og design tidleg på 1900-talet, og var med på å byggje ei bru mellom vitskap og kunst. Mange Art nouveau-kunstnarar blei inspirerte av arbeidet hans, mellom anna René Binet, Karl Blossfeldt, Hans Christiansen og Émile Gallé. Eit framståande døme er Beurs van Berlage, designa av Hendrik Petrus Berlage; det var delvis inspirert av illustrasjonar frå *Kunstformen*.

## Galleri
Dei originale klassifikasjonane var utheva med *kursiv*.

Fil:Haeckel Actiniae.jpg|Sjørose (*Actiniae*)
Fil:Haeckel Anthomedusae.jpg|Anthomedusa (*Anthomedusae*)
Fil:Haeckel Antilopina.jpg|Antilope (*Antilopina*)
Fil:Haeckel Arachnida.jpg|Edderkoppdyr (*Arachnida*)
Fil:Haeckel Ascidiae.jpg|Sjøpungar og sekkedyr (*Ascidiae*)
Fil:Haeckel Batrachia.jpg|Halelause padder (*Batrachia*)
Fil:Haeckel Bryozoa.jpg|*[[Mosdyr]]*
Fil:Haeckel Chelonia.jpg|Skjelpadder (*Chelonia*)
Fil:Haeckel Ciliata.jpg|Flimmerdyr (*Ciliata*)
Fil:Haeckel Chaetopoda.jpg|Leddormar (*Chaetopoda*)
Fil:Haeckel Chiroptera.jpg|Flaggermus (*Chiroptera*)
Fil:Haeckel Coniferae.jpg|Bartre (*Coniferae*)
Fil:Haeckel Copepoda.jpg|Hoppekreps (*Copepoda*)
Fil:Haeckel Cubomedusae.jpg|Kubemaneter (*Cubomedusae*)
Fil:Haeckel Decapoda.jpg|Tifotkreps (*Decapoda*)
Fil:Haeckel Filicinae 92.jpg|Bregnar (*Filicinae*)
Fil:Haeckel Florideae.jpg|Raudalgar (*Florideae*)
Fil:Haeckel Lichenes.jpg |Lav (*Lichenes*)
Fil:Haeckel Lacertilia.jpg|Øgle (*Lacertilia*)
Fil:Haeckel Muscinae.jpg|Bladmosar (*Muscinae*)
Fil:Haeckel Nepenthaceae.jpg|Kanneberar (*Nepenthaceae*)
Fil:Haeckel Nudibranchia.jpg|Nakensniglar (*Nudibranchia*)
Fil:Haeckel Narcomedusae.jpg|Trachylina (*Narcomedusae*)
Fil:Haeckel Orchidae.jpg|Orkidear (*Orchidae*)
Fil:Haeckel Ostraciontes.jpg|Koffertfiskar (*Ostraciontes*)
Fil:Haeckel Prosobranchia.jpg|*[[Forgjellesniglar|Prosobranchia]] (forelda klassifisering)*
Fil:Haeckel Siphonophorae.jpg|Kolonimaneter
Fil:Haeckel Spumellaria.jpg|Polycystine radiolariar (*Spumellaria*)
Fil:Haeckel Stephoidea edit.jpg|Radiolariar (*Stephoidea*)
Fil:Haeckel Tineida.jpg|Nattsvermar (*Tineida*)
Fil:Haeckel Trochilidae.jpg|Kolibriar (*Trochilidae*)
Fil:Haeckel Tubulariae.jpg|Tubularia (*Tubulariae*)


## Kjelder


* Breidbach, Olaf. *Visions of Nature: The Art and Science of Ernst Haeckel*. Prestel Verlag: Munich, 2006.
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kunstformen der Natur|Kunstformen der Natur]]» frå ,  den 20. februar 2015.*  


## Bakgrunnsstoff

* Marine Biological Laboratory Library  - Ei utstilling med ulike verk av Haeckel, med skildringar om bakgrunnen til mange av plansjane i «*Kunstformen der Natur*».
* University Art Gallery, University of Massachusetts Dartmouth  - Ei utstilling frå 2005 som visar paringa av plansjar frå «*Kunstformen der Natur*» med ulike moderne skulpturar.
* Kurt Stüber's Biolib - Ein nettbasert versjon av «*Kunstformen der Natur*» med innskanning av dei 100 plansjane (200 dpi) med skildringar, innhaldsliste og tilleggsmateriale.
* «''Kunstformen der Natur''» med zoom-bilete - 100 plansjar av «*Kunstformen der Natur*» (krev flash: O (zoom inn); I (zoom ut); piltastar (nagivasjon)).
* ''Kunstformen der Natur''  (PDF: 273 mb)