open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Takyon

Eit **takyon** eller **takyonsk partikkel** er ein hypotetisk elementærpartikkel som flyttar seg raskare enn lyset. Namnet kjem frå greske ταχύς (takhys), som tyder «rask, kjapp» og vart gjeve av Gerald Feinberg. Det er generelt akseptert hos fysikarar i dag at ein slik partikkel ikkje kan eksistere, fordi dei ikkje er konsistente med dei kjende fysikklovene, som seier at ingenting kan vere raskare enn lysfarten. Om slike partiklar eksisterte, kunne ein byggje ein takyonsk antitelefon og sende signal raskare enn lyset, som i følgje den spesielle relativitetsteorien ville ført til eit kausalitetsbrot. 
 
Potensielle konsistente teoriar som tillét partiklar som går raskare enn lyset omfattar dei som bryt Lorentz-invariansen, der symmetrien ligg til grunn for spesiell relativitet, slik at lysfarten ikkje vert ein barriere. 

I artikkelen frå 1967 der Feinberg namngav partikkelen, foreslo han at takyon kan vere eit kvant i eit kvantefelt med negativ masse kvadrert. Men ein forstod raskt at eksitasjonar av slike imaginære massefelt *ikkje* forplantar seg raskare enn lyset, og i staden representerer ein instabilitet kalla takyonkondensasjon. Ikkje dess mindre vert negative kvadrerte massefelt vanlegvis kalla «takyonske», og har spelt i viktig rolle i moderne fysikk.

Trass i teoretiske argument mot at partiklar som går raskare enn lyset kan eksistere, har ein utført eksperiment for å leite etter dei. Viss det finst ladde takyon, vil dei sende ut tsjerenkovstråling i vakuum. Ein har prøvd å påvise takyon ved å observere slik stråling, men alle forsøka har vore negative. Ein har ikkje funne overtydande bevis for at dei finst.

## Kjelder

----
*tachyoner. (2012-02-18) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/tachyoner
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tachyon|Tachyon]]» frå ,  den 15. april 2013.*
Alf Baartvedt

**Alf Baartvedt** () var ein norsk prest og lærar. Han blei peikt ut i *[[Fedraheimen]]* som «den fyrste Presten, som hev skrevet Skulebøkar paa Norsk.»

## Bakgrunn og familie
Alf Baartvedt fødd på småbruket Baartvedt (no Bårtveit) i Fusa som son av Torkel Olsen Baartvedt og Kristi Olsdotter. Han utdanna seg først til skulelærar på Stord (1861-63) og tok så latinskulen til Heltberg (1866-67), før han studerte teologi ved Universitetet i Kristiania (1867-71).

Han var gift med Lilla Baartvedt. 

## Arbeid og verk
Baartvedt arbeidde først som lærar heime på Fusa i to år. Som nyutddana prest verka han i Minnesota i USA frå 1872 til 1874. Han vende tilbake til Noreg og underviste ei tid ved Gjøvik Borgerskole. Han hadde stillinga stiftskapellan i Trondheim frå 1877 til 1885, og var deretter sokneprest i Akerø (Aukra) i Romsdal frå 1885 til 1902.

Baartvedt gjekk inn for venstrepolitikk, og var med på skipinga av fylkesparti for Møre og Romsdal.

I 1882-83 gav Alf Baartvedt ut to kristne lærebøker på landsmål.

## Verkliste
* *Kristeleg barnelæra etter Luters katekisma* (Kristiansund, 1882)
* *Kristeleg tru og livnad : ei kortfattad lære-historisk handbok for skule og heim* (Kristiansund, 1882/1883)

## Kjelder
* Søk i bibsys.no

## Bakgrunnsstoff
* Kristeleg barnelæra etter Luters katekisma av Alf Baartvedt. Digital utgåve ved Nasjonalbiblioteket.
* Melding av ''Kristeleg barnelæra etter Luters katekisma'' i *Fedraheimen* (aasentunet.no)
* Melding av ''Kristeleg Tru og Livnad'' i *Fedraheimen* (aasentunet.no)
Stryn

:*For kommunen med same namn, sjå [[Stryn kommune]].*

 
**Stryn** er kommunesenteret i Stryn kommune i Vestland fylke. Tettstaden har  og ligg på nordsida ved inste delen av fjorden Nordfjord, ved utlaupet til Stryneelva. Sentrum i tettstaden heiter Tonning. På Tonning ligg mellom anna kommuneadministrasjonen, barneskulen Tonning skule, idrettsplass og Tonning møbelfabrikk.

Riksveg 15 og Fylkesveg 60 (tidlegare Riksveg 60) møtest i Stryn, og det er ekspressbussamband til Oslo, Trondheim, Bergen og Ålesund.

## Folketalsutvikling

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi frå Stryn på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Uttale av sørsamisk skriftspråk

**Uttalen av det sørsamiske skriftspråket** skil seg frå uttalen til dei andre samiske språka.

## Vokalane

Det sørsamiske skriftspråket blir skrive med desse vokalsymbola: *i, e, æ, a, y, u, o, å* og *ï*.

Som einskildsymbol representerer vokalsymbola korte vokalar, med unntak av *a*, som i andre staving i visse ord står for lang *a*: *Inga* inga:. Dei sørsamiske vokalsymbola har til skilnad frå i t.d. nordsamisk omtrent same lydverdi som i norsk: *y, u, o* blir uttalt som i norsk og ikkje som i tysk eller finsk. Vokalsymbolet *ï* står i ei særstilling. Den representerer ein vokal som språkhistorisk har eit anna opphav enn *i*, og som for nokre talarar blir uttalt lågare og meir bakre enn *i*. Hos andre talarar representerer *i* og *ï* same fonem /i/.

Dei midtre vokalane kan vere lang, dei blir då skrive med doble vokalsymbol. *aa, ee, øø, åå*. 

Sørsamisk har diftongane *ie, åe, yø, oe, ua, åa, ae, ea, ue*. Dei blir uttalt som om dei representerte norske vokalar, bortsett frå at *ae, ea* blir uttalt meir som *æe, eæ*.

## Konsonantane

*p, t, k* blir i byrjinga av ord uttala som i norsk. Inni ord blir dei uttala utan aspirasjon, dvs. som norsk *p* i ordet *spade*. Jf. *tijje* "tid" /thijje/. *b, d, g* blir som regel uttala som i norsk og svensk, men dei vart tidlegare uttala som uaspirert *p, t, k* i byrjinga av ord.

*tj, sj, nj, ng* representerer einskildlydane c͡ç, ʃ, ɲ, ŋ, altså postalveolar affrikat og frikativ. *g* og *sk* blir uttalt som på norsk, det er også ein tendens til å uttale dei som /j/ og /ʃ/ foran /i, ee/. Konsonantsambanda *bp, dt, gk* representerer lange /b:, d:, g:/.

*h* i slutten av ei staving blir uttalt som ein ustemt variant av vokalen den står attom.

## Bakgrunnsstoff

For å sjå sørsamisk tekst som lydskrift, gjer følgjande: Gå til denne sida , lim eller skriv inn tekst, kryss av for **Transkriber** under, og trykk **Send skjema**. Resultatet er den same teksten på IPA-lydskrift.
GJ 1214 b

**GJ 1214 b** er ein blå planet som vart oppdaga i 2009. Han går i bane rundt stjerna GJ 1214.

Oppdaginga vart publisert i det vitskaplege tidskriftet Nature den 16. desember 2009.

GJ 1214 b har 2,7 gonger så stor radius som jorda, men berre 6,6 gonger større masse, og dermed berre ein tredel så stor tettleik. Mellom anna av di vatn har ein langt lågare tettleik enn stein, reknar astronomane det for sannsynleg at denne planeten stort sett består av vatn, og at han har ein stor atmosfære. Difor er han truleg blå på farge, slik vår eigen planet òg er.
Porlock Bay

**Porlock Bay** er ei bukt i Bristolkanalen, mellom Hurlestone Point og Porlock Weir i Somerset i England.

Langs kysten finn ein grusryggar, marskland og ein skog som er lagt under vatn. I 1052 gjekk den saksiske kongen Harald i land ved Porlock Bay frå Irland og brende byen her før han marsjerte mot London.

Mykje av kysten er verna av National Trust.

*Porlock Ridge and Saltmarsh* er eit 18,6 km² stort *biologisk område av særleg vitskapleg interesse* (SSSI), oppretta i 1990. Området er viktig på grunn av aktive geomorfologiske trekk. Her finst òg viktig marskland og planta singelryggar.

Ved Bossington ligg ei grusstrand som Hornerelva renn gjennom. I 1990-åra vart det danna marskland og lagunar i området innanfor grusryggen på grunn av stigande havnivå.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Porlock Bay|Porlock Bay]]» frå ,  den 18. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Kyststi: Bossington frå National Trust
Marskland

**Marskland** er ei slags myr i det litorale området mellom land og salt- eller brakkvatn, område som vert tørrlagt når det er fjøre sjø. Området er dominert av saltplanter. Historisk har marskland vorte rekna som «audeland», i lag med andre våtmarksområde. Marskland er nokre av dei mest biologisk produktive leveområda på jorda, nesten på nivå med tropiske regnskogar. Det daglege tidvatnet fører med seg næringsstoff, som legg seg til rundt røtene til plantene i marsklandet. Den naturlege kjemiske aktiviteten til saltvatn (eller brakkvatn) og tendensen algene har til å bløme opp i det grunne, uskjerma vatnet, fører òg med seg stort biologisk mangfald. 

Marskland har vist seg nyttig som vern mot uvêr. Tidlegare vart store marsklandsområde tørrlagte og nytta til jordbruk og urban utvikling, men i USA og Europa vert desse områda i dag verna. Stadig fleire marsklandsområde vert gjenoppretta slik dei ein gong var. 

## Nødvendige tilhøve

Marskland oppstår berre langs kysten, i bukter og estuar der tidvasstraumen er relativt svak, og der anna erosjon er liten slik at vegetasjonen klara å slå rot. Dei er vanlege langs estuar, i lukka bukter og fjordar. 

## Vegetasjon
Plantemangfaldet er relativt lågt sidan plantene må tole salt, kunne vere heilt eller delvis dekt av vatn og oksygenfattig gjørme. Dei mest vanlege marsklandsplantene er salturt og spartina, som finst over heile verda. Dei er ofte dei første plantene ein finn på ei slamflate og via økologisk rekkefølgje flyttar dei seg inn på marsklandet. Skota deira flyttar tidvasstraumen over slamflata, medan røtene deira set seg ned i gjørma og stabiliserer ho, samt at dei fører oksygen ned i gjørma som andre planter kan nytte seg av seinare. Planter som strandrisp, vassgro og forskjellige starr og siv veks så snart dei første plantene har slått seg ned. 

## Sjå òg
* Bayou
* Myr
* Mangrovesump
* Myrland
* Saltplante
* Sjøgras
* Sump
* Tidvassmyr

## Bakgrunnsstoff
*Salt Marsh Nature Center  i Marine Park i Brooklyn i New York i USA

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Salt marsh|Salt marsh]]» frå , den 18. desember 2009.*
Kakelinne

**Kakelinne**, også kalla lefsetøvêret, lefsetøyra eller bryggjardøgri, er ei nemning som vart brukt om ein mildvêrsperiode som ofte kom i desember. Tidlegare vart det sagt at dette mildvêret kom av all fyringa i samband med steiking av julekakene, og det vart naturleg nok varmast heilt i slutten av julestrida, ved tomasmesse. 

Årsaka til éin eller fleire mildvêrsperiodar er naturleg. Det er vanleg at temperaturen stig forbigåande éin eller fleire gonger i løpet av desember. 
Det er slik at november, desember og nokre gonger litt av januar er ein overgangsperiode der atmosfæren forsøkjer å stille seg om frå haust til vinter. Dette inneber ein del forskyvingar mellom mild luft frå sørvest og kald luft som vert danna over kontinenta og Arktis. 

## Sjå òg
* Hundedagane
* Indian summer

## Kjelder
* «Kakelinne » på MetLex, innhenta 18. desember 2009 (lisensiert under CC-BY-SA).
Robin Hood's Bay

**Robin Hood's Bay** er ein idyllisk liten fiskarlandsby like sør for Whitby på kysten av North Yorkshire i England. Opphavet til namnet er usikkert, men enkelte meiner at Robin Hood skal ha hatt båtane sine her. 

Staden er siste stopp på den populære engelske fotturen «Coast to Coast path», som går tvers igjennom landet frå St. Bees ved Irskesjøen til Robin Hood's Bay, ei strekning på om lag 300 km. Kystvaktstasjonen i landsbyen er bevaringsverdig og er eigd av National Trust.

I 1536 vart det notert at landsbyen hadde 20 fiskebåtar og omkring 50 hus. Fiske var viktig for staden fram til slutten av 1800-talet. Staden var tidlegare òg kjent for smugling. Sidan husa ligg særs nær kvarande, kunne smuglargodset rekkast frå eit vindauge til det neste dersom det vart razzia ein stad. Viktigaste næringsveg er no turisme.

## Galleri

RobinHood'sBay.jpg|Robin Hood's Bay
Robin Hood Bay.jpg|Landsbyen


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Robin Hood&#39;s Bay|Robin Hood&#39;s Bay]]» frå ,  den 18. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Konstituerande land

**Konstituerande land** (engelsk *constituent countries*) er eit offisiell uttrykk for å skildre tre av dei fire bestanddelane av unionsstaten Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland:

* England
* Skottland
* Wales

Alle tre har tidlegare vore sjølvstendige suverene statar, og har alltid hatt eigne variasjonar i politisk, juridisk og administrativ status.

Skottland og Wales er sjølvstyrande, og har sine eigne parlament. England saknar eit sjølvstyrande parlament og regjering, men er framleis tilstrekkeleg særprega til å kunne reknast som eit land og ein nasjon.

Den fjerde delen av Det sameinte kongeriket, Nord-Irland (òg kalla Ulster), er ikkje eit land eller ein nasjon, men ein del av eit land eller ein nasjon (kva land eller nasjon er eit heitt politisk spørsmål). Offisielt er Nord-Irland ein «provins», men ordet *provins* kan virke ubehageleg for mange innbyggjarar som vil ha eit samla Irland.

Tilhengjarar av sjølstyrerørsla i Cornwall hevdar at Cornwall burde erkjennast som eit likeverdig medlem av unionsstaten.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Konstituerende land|Konstituerende land]]» frå ,  den 18. desember 2009.*
Alv Askeland

**Alv Martin Askeland** () var ein norsk sokneprest, målmann og salmeforfattar. 

Askeland studerte teologi ved Menighetsfakultetet og vart ordinert som prest i 1942. I 1945 gifta han seg med Sara Aga. I perioden 1945–55 var han hjelpeprest i Tysnes. I tillegg til det vanlege prestarbeidet samla han mykje minnesmateriale frå området som inkluderte mange gamle tradisjonar frå 1800-talet. Frå 1956 til 1978 var han sokneprest. Frå 1963 var han også prost i Nordre Sunnhordland prosti.

Askeland var den fyrste styreformannen i Norsk Bokreidingslag etter nyskipinga i 1971. Elles var han mellom anna med på å skipe Ivar Aasen-sambandet i 1965, og han var formann i Prestemållaget mellom 1970 og 1972. I ei rekkje år var han og ein sentral person i Vestmannalaget. 

Gjennom arbeidet sitt bar han fram tanken om eit bygdeuniversitet, og dette vart i 1974 ein realitet gjennom den frilynte folkehøgskulen Raulandsakademiet. Seinare motstod han norsk medlemskap i EU, og i 1997 gav ut ei bok som heitte *Folkesuvereniteten, Stortinget og Grunnlovi: kontra norsk medlemskap i EU*

Alv Askeland gav ut salmesamlinga *Kyrkjeljod* i 1988. Siste delen av livet budde han på Utne, der kona hans var frå.

## Verkliste
* *Kyrkjeljod. Salmar - eigne og umsette* (Norsk Bokreidingslag, 1988)

## Prisar og utmerkingar
* 1982 Kongens fortenestmedalje i gull
* Æresmedlem i Norsk Måldyrkingslag
* Æresmedlem i Vestmannalaget 
* Æresmedlem i Vestlandske Mållag

## Kjelder
* «Alv Askeland» i Allkunne, innhenta 18. desember 2009.

### Referansar
Oddvar Flæte

**Oddvar Johannes Flæte** (), oppvaksen i Årdal og Høyanger, var fylkesmann i Sogn og Fjordane frå 1994 til 2011.

## Utdanning
Flæte er utdanna siviløkonom frå Handelshøyskolen BI (1971). Han har også teke utdanning i leiarutvikling hjå IMI i Geneve i Sveits (1991), og gått Forsvarets høgskole i 2001.

## Yrkesliv
Frå 1971 til 1976 var Flæte tilsett ved ÅSV Høyanger Verk, i Høyanger kommune, med ansvar for opplæring, informasjon og organisasjon. Frå 1976 til 1982 var han leiar ved Vik Verk i Vik kommune. Frå 1982 til 1983 var Flæte marknadssjef i ÅSV Foredling.

Frå 1983 til 1987 jobba Flæte som prosjektleiar i Norwegian Petroleum Consultants/Statoil. Etter dette etablerte og dreiv Flæte, saman med fleire andre, konsulentfirmaet Terramar AS (1987-1992). I 1992 vart han tilsett som godsdirektør og seinare trafikkdirektør i NSB, ein posisjon han hadde fram til han vart fylkesmann i 1994.

Flæte var fylkesmann i Sogn og Fjordane frå 1994 til 2011.

## Engasjement
Flæte har hatt ei rekkje styreverv i ulike verksemder, og har engasjert seg i satsing på informasjonsteknologi i Sogn og Fjordane, mellom anna gjennom prosjektet IT-forum Sogn og Fjordane. I embetstida hans vart den statlege informasjonstenesta noreg.no, seinare Difi (Direktoratet for forvaltning og IKT), utvikla og lokalisert til Leikanger kommune.

Etter at Flæte gjekk av som fylkesmann i 2011 vart han styreleiar i Førdepakken AS, eit selskap som er pådrivar for å få på plass nytt vegsystem i og rundt Førde.

Flæte leia regjeringa sitt klimatilpassingsutval som leverte si innstilling i 2011. I 2013 vart han leiar for eit nytt NOU-utval som skal gå gjennom kommunelova med sikte på å styrke det kommunale sjølvstyret.

## Kjelder
* «Oddvar Flæte» i NRK Sogn og Fjordane sitt fylkesleksikon
* Fylkesmannsbloggen - Innlegg av Oddvar Flæte
Anders Aschim

**Anders Aschim** () er ein norsk teolog, bibelomsetjar og sakprosaforfattar. 

Aschim voks opp i Tromsø og på Hamar. Han har teologisk embetseksamen med mellomfag i hebraisk og musikk, og vart doktor philos. i 2010. Han verka som prest i mellom anna Ringebu og Enebakk. I tillegg har Aschim hatt forskings- og undervisingsstillingar ved Menighetsfakultetet. Han var med i prosjektet Bibel 2010 drive av Det Norske Bibelselskap, som utarbeidde ein fullstendig revisjon av bibelomsetjingane til både bokmål og nynorsk.

Fagleg har Aschim særleg teke for seg Daudehavsrullane og livet til salmeforfattaren Elias Blix, som han gav ut ein fyldig biografi om i 2008. Dette arbeidet var også grunnlaget for doktoravhandlinga han la fram hausten 2010: «Ein betre vår ein gong : Elias Blix / Uavslutta vitskapleg etterskrift.»

Aschim har publisert ei rekkje artiklar om emne knytt til omsetjing av Bibelen, Daudehavsrullane og tidleg målrørsle. I tillegg til tradisjonelle media har Aschim og nytta nyare former, som bloggar.

## Verkliste
* *Hemmeligheten i hulen – en fortelling om Dødehavsrullene* (1999)
* *Ein betre vår ein gong. Elias Blix* (2008).

## Kjelder
* «Anders Aschim» i Allkunne, innhenta 18. desember 2009.
* «Anders Aschim», forfattaromtale hjå Det Norske Samlaget, innhenta 18. desember 2009.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Blixblog. Blogg om Elias Blix skriven av Anders Aschim
* qumran.no . Nettstad om Daudehavsrullane driven av Anders Aschim
Anders Folkestad

**Anders Folkestad** () er ein norsk fagforeiningsmann frå Møre og Romsdal. Han har vore fagforeiningsleiar i ei rekkje år, og var første leiaren av hovudorganisasjonen Unio frå opprettinga i 2001. 

Folkestad budde dei første seks åra av livet på Folkestad i Volda. Familien flytta deretter fleire gonger i Møre og Romsdal. Far til Folkestad var lærar, noko også bestefaren var.

Anders Folkestad gjekk på gymnas i Volda og studerte i Bergen og Oslo. Han er utdanna lektor og har studert ved Idrettshøyskolen i Oslo. Første stillinga hans var ved det første idrettsgymnaset i Noreg, i Odda. Han gjekk då inn i Norsk Lektorlag, seinare Norsk Undervisningsforbund. 

I 1989 blei Folkestad nestleiar i Utdanningsforbundet, og har sidan hatt ei rekkje leiarstillingar i fagforeiningar. Han var med på å skipa Unio i 2001 og sat i det første styret, og har vore leiar sidan. I 2011 blei han gjenvald som leiar i to år. Han gjekk av som leiar i 2014.

## Kjelder
* Intervju med Anders Folkestad  ved norgesdokumentasjon.no
* Om Vestlandet, medlemmene og gleder i livet i *Ergoterapeuten* 01.10

## Bakgrunnsstoff
* Intervju med Anders Folkestad  hjå Norgesdokumentasjon (17.10.2001).
Anders Todal

:*Sjå òg «[[Anders Todal Jenssen]]» og «[[Per Anders Todal]]».*

**Anders Arnson Todal** () var ein norsk lærar, skuledirektør, Venstre-politikar og mållagsleiar.

Han var elev ved ulike lærarkurs i norsk, pedagogikk og gymnastikk, og elev ved Nordmøre amtsskule (1900–1901), før han tok eksamen ved Levanger lærarskule i 1904. Han arbeidde som lærar i Åsen frå 1905 til 1933, og ved Skogn folkehøgskole i 1915–1916. Han var klokkar i Åsen kyrkje frå 1918, og kjøpte garden Vatn i Åsen frå svigerfaren i 1930. Todal var konstituert skuledirektør i Nidaros bispedømme frå 1933 til 1942 og 1945 til 1953. Han var styremedlem i Norsk Lærarlag frå 1917 til 1933, styremedlem i Noregs Ungdomslag frå 1917 til 1921 og formann i Noregs Mållag frå 1932 til 1936.

Todal var medlem av Åsen heradsstyre frå 1910 til 1945. Han var varaordførar i kommunen i perioden 1913–1919 og ordførar i periodane 1919–1922 og 1925–1931. Han var formann i Nord-Trøndelag Venstrelag i åra 1931–1945. Todal var innvald på Stortinget frå Nord-Trøndelag frå 1931 til 1933, og der var han medlem av Stortingets kyrkje- og skulekomité.

Under den andre verdskrigen vart Todal arrestert 9. oktober 1942, og sat fengsla på Misjonshotellet i Trondheim fram til 13. oktober, i Lofjorden i Åsen fram til 11. november, på Vollan 12.–19. november, og på Falstad 20. november 1942–22. februar 1943.

Anders Todal vart tildelt Kongens fortenestmedalje i gull.

Fetteren Anders Andersson Todal (1884-1963) var og lærar, og endte som statsarkivar i Trondheim 1934-1954.

## Kjelder
* 
* 
* «Anders Todal» i Allkunne, innhenta 18. desember 2009.
*
Sand Bay

**Sand Bay** er ei kyststripe i North Somerset i England som grensar til Worlebury Hill i sør og til Middle Hope (ofte kalla Sand Point) i nord. Det ligg om lag 3 km nord for feriestaden Weston-super-Mare, og tvers over Bristolkanalen frå South Wales. Han ligg like ved landsbyen Kewstoke.

Nordenden av Sand Bay har vore overgrodd av spartinagras sidan 1950-åra. Dette hardføre graset vart planta for å støtte breidda av ein sidekanal til Bristolkanalen oppover frå Sand Bay. Dei siste 20 åra har graset raskt vokse over heile nordsida av stranda og har no byrja å ta over isolerte område i sør. Graset har òg byrja å gro på stranda ved Weston-super-Mare, men dette vert fjerna av dei lokale styresmaktene. 

I 1980-åra vart delar av stranda ved Sand Bay heva for å hindre flaum ved å pumpe sand frå Bristolkanalen opp på stranda. Stranda har no to nivå, eit i den opphavlege høgda nær havet, og i same høgd som den nærliggande vegen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sand Bay|Sand Bay]]» frå ,  den 18. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Sand Bay Management Committee
Sandwich Bay

**Sandwich Bay** er ei lang bukt mellom Ramsgate og Deal i Kent i England. Kystområdet består av sandflater, marskland og sanddyner. Sandlatene er kjend som Sandwich Flats, og strekkjer seg om lag 8 km langs kysten. Sanddynesystemet her er særleg representative for si form.

Bukta er del av naturområdet «Sandwich and Hacklinge Site of Special Scientific Interest», som mellom anna omfattar Sandwich Bay fugleobservatorium og Monk's Wall naturreservat, og er ein del av National Trust-området «White Cliffs of Dover».

Strendene i Sandwich Bay har hovudsakleg grus og mudder, og er fleire stader forholdsvis bratte. I nordenden av stranda er Sandwich Bay fråskild Isle of Thanet av elveestuaret til Stour, der ein finn Pegwell Bay naturreservat og marskland. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sandwich Bay|Sandwich Bay]]» frå ,  den 18. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** 

## Bakgrunnsstoff
*Nettstaden til Sandwich Bay fugleobservatorium
Sura

:*«Sure» peiker hit. For den europeiske elva, sjå [[Sûre]].*

**Sura** eller **sure** (arabisk سورة‎, sūrah) er det kvart kapittel i Koranen blir kalla. Koranen har 114 surer som hovudsakleg er ordna etter lengd, med den lengste først (etter opningssura). Kvar sure er delt inn i kortare *aya* eller *ayat*, vers.
Den store magellanske skya

**Den store magellanske skya** er ein liten galakse og den næraste eksterne galaksen til Mjølkevegen. Han ligg omtrent  lysår unna og har berre rundt 5–10&nbsp;% av massen til Mjølkevegen. Han spenner over rundt 8° på den sørlege himmelhalvkula innanfor stjernebileta Gullfisken og Bordet, der han er lett synleg for det nakne auga. Den store magellanske skya er til liks med Den vesle magellanske skya namnsett etter Ferdinand Magellan som observerte dei under ferda hans rundt verda i 1519, men dei var kjende frå før denne datoen. Den fysiske diameteren til Den store magellanske skya er – lysår.

Den store magellanske skya liknar fyrst på ein irregulær galakse, men har ein sentralstav og kan henda ein spiralarm, so han vert generelt sett klassifisert som ein spiralgalakse. Ein av dei største kjende H II-regionane, Tarantelltåka, ligg i Den store magellanske skya.

## Kjelder

* Denne artikkelen byggjer på artikkelen «Large Magellanic Cloud» s. 222-23 i *Philip's Astronomy Encyclopedia* utgjeven i 2002.


## Bakgrunnsstoff
Dei magellanske skyene

**Dei magellanske skyene** er ei nemning på dei to galaksane Den store magellanske skya og Den vesle magellanske skya, som er dei to næraste eksterne galaksane til Mjølkevegen. Begge galaksane er lett synlege for det nakne auga på den sørlege himmelhalvkula, der dei har tilsynelatande diametrar på 6° (Den store magellanske skya) og 3° (Den vesle magellanske skya). Avstandane til dei har vore estimerte til å vera 170 000 og 190 000 lysår respektivt. Skyene er nærme nok til at ein kan studera stjerner og tåker i dei. Slike observasjonar er ikkje moglege i meir fjerne galaksar. Til dømes vart periode-lysstyrke-forholdet for kefeidar fastsett i 1912 av Henrietta Leavitt gjennom studiar av Den vesle magellanske skya.

## Kjelder

* Denne artikkelen byggjer på artikkelen «Magellanic Clouds» s. 240 i *Philip's Astronomy Encyclopedia* utgjeven i 2002.
Kefeide

**Kefeidar** er variable stjerner som pulserer regelemessig. Namnet kjem frå Delta Cephei, den fyrste stjerna av sorten som vart oppdaga. Desse stjernene har forlate hovudserien og ligg til høgre for den øvre hovudserien og til venstre for dei raude kjempene på Hertzsprung–Russell-diagrammet, på den sokalla instabilitetsstripa.

Perioden til lysstyrkeendringa heng saman med snittlysstyrken til kefeiden, sånn at ein kan finna den absolutte storleiksklassen til han gjennom å måla denne perioden. So snart ein kjenner perioden, tilsynelatande og absolutt storleiksklasse, kan ein finna avstanden til kefeiden. Sidan kefeidar er synlege i eksterne galaksar, kan ein nytta kefeidar til å måla avstanden mellom Mjølkevegen og andre galaksar.

## Kjelder

* Denne artikkelen byggjer på artikkelen «Cepheid variable» s. 80-81 i *Philip's Astronomy Encyclopedia* utgjeven i 2002.
Kreditt

**Kreditt** (av latin *credere*, «å tru») tyder at ein av partane i eit gjensidig forpliktande kontraktforhold får utsett plikta til å prestere ytinga si, i forhold til det tidspunktet avtalemotparten leverer ytinga si. Kreditt vert brukt mest som omgrep for lån av pengar, og kjøp av ting på avbetaling, slik at plikta til å betale vert utsett. I prinsippet er også førehandsbetaling ei form for kreditt, men då til fordel for seljaren av varene. Ein som yter kreditt vert gjerne kalla kreditor, medan den som mottek kreditt vert kalla debitor.

## Kreditt laga i banksystemet

Fraksjonsreservesystemet har gjeve bankane høve til å lage kreditt kvar gong dei gjev ut eit lån, fordi publikum i staden for å krevje pengar (kontantar), brukar bankkreditten til transaksjonar (betalingar, overføringar). Kreditt i banksystemet er bokføring hjå banken som viser kven som skuldar kven kva, og ved betalingar vert det overført kreditt frå ein konto til ein annan. Kreditt utgjer i dag omtrent 90 % av alle pengane våre (M2), samanlikna med pengar frå sentralbanken, basispengemengda (M0).

Ifølgje Basel II treng bankane berre ha kapitaldekking på minst 8 % når det gjeld utlån (laga kreditt). Viss alle kontoinnehavarane prøvde å ta ut pengane sine på ein gong, ville bankane berre kunne utbetale det dei har i kapitaldekning, og gå tomme for pengar. Heile banksystemet baserer seg på at vi ikkje vil krevje kontantar, men bruke kreditt for transaksjonane våre.

### Inflasjon og deflasjon
Fordi 90 % av det vi brukar som pengar er kreditt frå banksystemet, og fordi kreditt vert laga når banken skriv ut eit lån og sletta når lånet vert nedbetalt, er inflasjon og deflasjon hovudsakleg drive av gjeldsvekst. Om landet har auka gjeldsvekst når det gjeld produksjon av varer, vil landet oppleve inflasjon. Om total mengd lån i landet vert nedbetalt raskare enn nye lån vert tekne opp, vert resultatet deflasjon.

## Kjelder
* Statisitisk Sentralbyrå – M0, M1, M2
Knut Wicksell

**Johan Gustaf Knut Wicksell** () var ein svensk økonom og politisk aktivist fødd i Stockholm.

Knut Wicksell var både ein av dei viktigaste bidragsytarane til utviklinga av økonomisk analyse slik vi kjenner han i dag og ein av Skandinavias aller fremste økonomane gjennom tidene.  Særleg sentral var han for utforminga av det vi vanlegvis omtalar som makroøkonomi.  Innanfor pengepolitisk forsking og teori om konjunktursykler blir han framleis regelmessig referert til. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Knut Wicksell|Knut Wicksell]]» frå ,  den 19. desember 2009.*
Sysselsetjing

**Sysselsetjing** er eit ord på det at folk er i arbeid. Uttrykket vert til dels brukt som synonym for arbeid i samanheng med arbeidsmarknadsstatistikk. (*Næring x* gjev sysselsetjing til *n mengder* arbeidstakarar).

I tider med normal arbeidsløyse brukast uttrykket for å skildre offentleg igangsett verksemd. Denne verksemda treng ikkje å gje umiddelbar økonomisk vinning, men kan også ta sikte på å gjere arbeidstakarar betre eigna til arbeidslivet. 

I krisetider kan regjeringa og andre offentlege instansar setje i gang prosjekt for å halde sysselsetjinga oppe. Dette vart på folkemunne kalla for «naudsarbeid» mellom 1930 og 1940.
Sekundærnæringar

**Sekundærnæringar** er næringar der ein omformar råvarer til halvfabrikata (foredla råvarer) eller ferdige produkt, salvarer. Nemninga viser særleg til industri i ulike former, som næringsmiddelindustri, tekstilindustri, prosessindustri, kjemisk industri og petrokjemisk industri. Næringsgruppa omfatter også bergverk, vass- og kraft-forsyning samt bygg og anlegg. Sekundærnæringane fekk ei særleg viktig rolle i tida etter den industrielle revolusjon, der produksjon og behandling av råvarer danna ei vesentleg bestanddel for framveksten av det moderne samfunnet.

### Tekstilindustri
I mange land har tekstilindustrien vore den første moderne næringssektoren. Organiseringa av tekstilindustrien har oftast vore slik at risikoen for å gjere kostbare feil er liten. Tekstilindustrien nytta(r) for ein stor del kvinneleg arbeidskraft. Denne arbeidskrafta er gjerne rimeleg, det same er vanlegvis råstoffet.

### Prosessindustri
Prosessindustri er ei form for industri som har eit enormt behov for energi. Dette kan vere både smelteverk, eller andre verksemder som bearbeidar metall. Prosessindustrien er særs kapitalkrevjande. Maskinindustri er industri som produserer skip, bilar og syklar. Denne typen industri er relativt avansert, og krev at ein er svært nøyaktig i produksjonsprosessane. 

### Næringsmiddelindustri
Næringsmiddelindustrien består av bedrifter som produserer matvarer og drikkevarer, samt andre næringsmiddel. Til grunn for industrigreina ligg råvarer frå landsbruket og frå fiskeria.

### Kjemisk industri
Tradisjonell kjemisk industri leverer kjemiske produkt. Mange av desse er halvfabrikata som inngår i annan industriproduksjon, eller ferdige produkt som til dømes dynamitt og legemidlar.

### Petrokjemisk industri
Petrokjemisk industri baserer seg på råvarer frå petroleumsprodukt frå eit raffineri, der olje og gass er destillert til ulike produkt. I si enklaste form er petrokjemisk industri oljeutvinnings- og raffineringsanlegg, men også fabrikkar som leverar plastikkprodukt basert på raffinering av olje og/eller gass er i denne kategorien.

### Olje- og gassindustri
Denne industrigreina «produserer» råolje og rågass til utvinningsanlegg både til lands og til havs. Næringsaktørane i denne industrien gjer råvarene tilgjengelege for konsumentar, det vere seg 
drift av fabrikkar, skip med meir.

## Sjå og
*Primærnæringar
*Tertiærnæringar

## Kjelder
*Definisjon frå
Landar

**Landarar** er romfartøy som landar på overflata til ein planet eller ein annan himmellekam med fast overflata. Det fyrste romfartøyet som oppnådde ei landing på eit anna objekt i solsystemet, var sovjetiske Luna 2 som landa på månen i 1959. Den fyrste kontrollerte landinga vart gjennomført av Luna 9 i 1966. Den fyrste landaren med mannskap var månemodulen Eagle frå Apollo 11-ferda som landa i 1969.

Den fyrste landinga på ein asteroide vart gjennomført av banesonden NEAR Shoemaker i 2001.

Den fyrste landinga på ein måne tilhøyrande ein annan planet vart gjennomført av Huygens-sonden på saturnmånen Titan i 2005.
Forbruk

**Forbruk** eller **konsum** er eit omgrep innan økonomi som vert brukt om forbruket av varer og tenester på siste hand, det vil seie hjå forbrukarar i sluttleddet i verdikjeda. Inntekter i sluttleddet som ikkje vert konsumerte går til sparing, anten i form av finanssparing, investering eller eksportoverskot. Opplysningar og informasjon om konsumet i Noreg vert levert av Statistisk sentralbyrå. Med *forbruksvarer* eller *konsumvarer* er meint alle varer og produkt som eignar seg for direkte konsum av sluttforbrukarane, til dømes privatpersonar, skular eller sjukehus. Motsett er *kapitalvarer* eller *innsatsvarer* nemninga på råvarer, halvfabrikat eller maskiner som ikkje vert brukte direkte, men som vert nytta i produksjon av andre varer.

Innan samfunnsøkonomien ser ein på to typar konsum. *Offentleg konsum* er dei utgiftene som staten og kommunane har til for eksempel offentlege tenester. Offentleg konsum omfattar tenester og varer som vert brukte av offentlege institusjonar, som er åtte av staten, fylke eller éin eller fleire kommunar. *Privat konsum* er kjøp av varer og tenester til forbruksformål som er gjorde av hushald og ideelle organisasjonar. Det inkluderer òg utrekna avkastning på bustadkapitalen for hushald som eig eigen bustad. Derimot vert bustadkjøp rekna som realinvestering, ikkje konsum.

Fordeling av konsum på ulike varer og tenester er mellom anna avhengig av pris og inntekt. I samsvar med den modellen som forsørgingsbalansen er bygd opp på, kan dei produserte varene og tenestene anten konsumerast eller verte investerte.

Det er vanleg å skattleggje konsum med meirverdiavgift («moms») i vestlege land, med om lag 7–25 % av verdiane til vara eller tenesta. Avgifter på konsum kan innrettast for å påverke åtferda til konsumentane, for eksempel gjennom høgare avgifter på bensin, flyreiser eller bilar enn kva ein legg på andre varer. Fordelings- og miljøhensyn er dei vanlegaste motiva for å skattleggje konsum, men (progressiv) inntektsskatt vil nesten alltid ha større fordelingseffekt enn forbruksskattlegging.
Investering

Ei **investering** er ei utgift som er forventa å leie til framtidig utbyte. Det finst fysiske investeringsobjekt, som infrastruktur, bygg og maskiner, og abstrakte.

## Investeringsanalyse
Når ein investor skal vurdere om eit investeringsalternativ er lønsamt eller avgjere kva for eit investeringsalternativ som er best, vert det gjort ein investeringsanalyse. Dette kan gjerast på fleire ulike måtar, og er delvis avhengig av kor grundig ein ynskjer å vere og kva saka inneber.

## Avbetalingsmetoden
Avbetalingsmetoden eller å betale i avdrag er den enklaste investeringsanalysen og den mest intuitive. Ein reknar ut kor lang tid det kjem til å ta før den auka inntekta / minska kostnaden har kompensert for kostnaden av investeringa. Til dømes: Viss investeringa kostar 50 000 kr og kjem til å gje ein auka gevinst på 10 000 kr per år er avbetalingtida fem år. Ulempa med avbetalingsmetoden er at han ikkje tek omsyn til at pengar er meir verde i dag enn om nokre år. Fordelen med han er som sagt at han er enkel og kan fungere bra som ei grovsortering eller for ein privatøkonomi.

## Noverdimetoden
I noverdimetoden reknar ein ut noverdien av dei framtidige utgiftene og verdien av inntektene i dag ved hjelp av ei diskonteringsrente. Diskonteringsrenta vert gjerne rekna ut utifrå ei risikofri rente + risikopremien. Den risikofrie renta er den avkastninga vi kan få på sikre verdipapir, gjerne 10-års statsobligasjonar. Risikopremien er den ekstra avkastninga som investorane vil krevje for å gjere investeringa. 

## Internrente metoden
Ved internrentemetoden brukar ein same framgangsmåte som ved noverdimetoden, men ein prøver å finne den renta som gjer at investeringa vert 0. Denne renta kan finnast ved hjelp av ein finansiell kalkulator eller manuell testing av verdi fram til ein treffer den rette. Internrenta vert gjerne brukt for å utelukke gjensidig utelukkande alternativ.
Bretton Woods-systemet

**Bretton Woods-systemet** var eit sett med reglar og institusjonar som vart initiert under ein konferanse i Bretton Woods i USA i juli 1944. Bretton Woods-systemet etablerte reglar for kommersielt og finansielt samvirke mellom dei leiande industrilanda i verda og er det første dømet på ein framforhandla avtale som dekkjer finans- og valutatilhøve mellom ei rekkje uavhengige nasjonar.

Totalt 730 delegatar frå dei 44 allierte nasjonane kom saman i juli 1944 til United Nations Monetary and Financial Conference, med den hensikten å skape eit grunnlag for stabilitet i finans- og pengepolitikken når den andre verdskrigen ei gong ville vere over. Etter tre vekers forhandlingar vart «Bretton Woods-avtalane» underteikna mot slutten av juli 1944. 

Ved etableringa av eit system med reglar, institusjonar og prosedyrar for å regulere det internasjonale finanssystemet, stifta planleggarane ved Bretton Woods Den internasjonale banken for gjenoppbygging og utvikling (IBRD) (no ein del av Verdsbanken) og Det internasjonale pengefondet (IMF). Desse institusjonane starta verksemda si året etter, i 1945, etter at nok land hadde ratifisert avtalene.

Den viktigaste effekten ved Bretton Woods-systemet var ei forplikting for kvart av dei deltakande landa til å føre ein pengepolitikk som opprettheldt ein fast vekslingskurs (±1%) for sin valuta i tilhøve til gull, og dessutan IMFs evne til å tre støttande til ved mellombels avvik i betalingsbalansane landa imellom. Systemet kom under aukande press mot slutten av 1960-talet og kollapsa i 1971 då USA suspenderte den faste vekslingskursen mellom dollar og gull. 

## Referansar

## Litteratur
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Bretton Woods System, av professor Benjamin Cohen, University of California, Santa Barbara (engelsk)
* The Gold Battles Within the Cold War (PDF)  av Francis J. Gavin (2002) (engelsk)
* BBC om Bretton Woods konferansen (engelsk)
Ludwig von Mises

**Ludwig Heinrich Edler von Mises** () var ein austerriksk økonom og ved sida av føregangarane Carl Menger og Eugen von Böhm-Bawerk og arvtakarane Friedrich Hayek og Murray N. Rothbard ein av dei viktigaste representantane for «den austerrikske skulenn» innan nasjonaløkonomi.

## Liv og virke
### Bakgrunn
Ludwig von Mises var fødd i Lemberg (no Lviv i Ukraina) i ein nyleg adla jødisk familie. Familien flytta til Wien då han framleis var ganske liten, og han studerte ved Universität Wien, der han sidan vart professor. Dei økonomiske verka hans var eit forsvar for liberalismen og eit forsvar for den frie marknaden, og samstundes eit angrep på både sosialisme og nasjonalsosialisme.

### Karriere
I 1934 flytta von Mises til Sveits, der han var professor i Genève fram til 1940. Som jøde frykta han at dei tyske nazistane skulle ta makta i landet, og reiste til New York der han blei gjesteprofessor ved universitetet i 1945 fram til han pensjonerte seg i 1969. Han fekk ikkje løn frå universitetet, men blei i staden støtta av forretningsfolk som Lawrence Fertig. 

Då von Mises trekte seg tilbake var han 87 og den eldste aktive professoren i USA. Han døydde 92 år gammal i New York.

## Sentrale verk
* *Theorie des Geldes und der Umlaufmittel* (1912)
* *Die Gemeinwirtschaft* (1922)
* *Grundprobleme der Nationalökonomie* (1933)
* *Human action* (1949) (eigenleg ein utbygd versjon av *Nationalökonomie* (1940))

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ludwig von Mises|Ludwig von Mises]]» frå ,  den 19. desember 2009.*  
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ludwig von Mises|Ludwig von Mises]]» frå ,  den 12. januar 2010.*  


## Bakgrunnsstoff

* 
* Website über die Österreichische Schule der Nationalökonomie
* Das Ludwig von Mises-Institut in den USA mit unzähligen Onlineausgaben seiner Werke (engl.)
Fond

**Fond** er kapital som er sett til sides for gitte formål. Det finst mange ulike fond.

I eit aksjeselskap er reservefond og skattefond påbode ved lov.  Eit føretak kan velje å opprette frivillige fond. 

Dei fonda som er oppretta for humanitære eller ideelle formål, utbetalar gjerne berre midlar frå avkastninga av fondet til utvalde kandidatar. Det vil seie den avkastninga styret for eit fond har klart å tene ved å plassere fondskapitalen i aksjar, obligasjonar og andre verdipapir eller kapitalplasseringsalternativ.

Typiske verdipapirfond er aksjefond, obligasjonsfond, rentefond, hedgefond og private equity-fond.

Noregs største og kanskje mest kjende fond er «oljefondet» eller «Statens pensjonsfond - utland», som blir forvalta av Noregs Bank. Av andre fond er «Fond for utøvende kunstnere» eit typisk døme.
Piero Sraffa

**Piero Sraffa** () var ein italiensk økonom og elev av John Maynard Keynes. 

Sraffa er kjent for å ha redigert arbeidet til David Ricardo. Sjølv publiserte han uhyre lite. Det mest kjende verket hans er den rundt 90 sider lange *Production of Commodities by means of Commodities, Prelude to a critique of economic theory*, som vart utgjeven i 1960, men skriven allereie på 1920-talet. Boka er ein modernisert versjon av Ricardo sine tankar, og representerer ein kraftig kritikk av den marginalistiske økonomiske teorien. I Noreg vart Sraffa kraftig imøtegått av Jørgen Sandemose i boka *Ricardo, Marx og Sraffa : kritikk av den nyricardianske retningen i moderne økonomisk teori*.

Sraffa markerte seg òg som ein markant motstandar av Mussolinis fascistiske regime, og dreiv blant anna stønadsarbeid for den fengsla kommunistleiaren Antonio Gramsci.

## Kjelder
London School of Economics

**London School of Economics and Political Science**, som regel kalla **London School of Economics** og forkorta **LSE**, er eit spesialuniversitet i London, knytt til University of London. Det ligg i Houghton Street i det sentrale London, tvers over Aldwych og ved sida av Royal Courts of Justice. LSE er ein av verdas leiande samfunnsvitskaplege institusjonar og blir rangert som eit av dei beste universiteta i verda. Studieprogramma omfattar både økonomi, andre samfunnsvitskapar og jus.

Den nasjonale undersøkinga *Research Assessment Exercise* i 2008 viste at LSE kom på delt andreplass (saman med Oxford), og var Storbritannias beste universitet innan bl.a økonomi, antropologi, jus og Europastudium. Ei anna undersøking plasserte LSE som beste forskingsuniversitet i Storbritannia. I følgje undersøkinga var 35 % av dei vitskapleg tilsette forskarar i verdsklasse, mot 32 % for Oxford og Cambridge.

Skulen er mellom anna kjent som sentral innan utviklinga av sosialantropologi. Kjende personar innan faget, som t.d. Maurice Bloch og Jonathan Parry har arbeidd der.

Politisk har studentmassen ved LSE pleidd å vere meir venstreorientert enn tilfellet er ved andre eliteuniversitet som Oxford og Cambridge, men dette endra seg på 1960-talet då den dåverande rektoren Walter Adams freista å endre på dette. Anthony Giddens, tidlegare rektor ved LSE, blir rekna som skaparen av Third Way-filosofien som har vorte følgt av Tony Blair og Bill Clinton.

Studentmassen ved LSE er svært internasjonalt samansett.

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* London School of Economics and Political Science - Offisiell nettside
Annise Parker

**Annise Danette Parker** () er ein amerikansk politikar som var borgarmeister i Houston i Texas frå 2010 til 2016. Ho var den andre kvinnelege borgarmeisteren i byen og den første opne homofile borgarmeisteren i ein større amerikansk by.

Houston er største by i delstaten Texas og den fjerde største byen i USA. Parker fekk 53 prosent av stemmene. Ho høyrer til Det demokratiske partiet og haddde tidlegare jobba i Houstons kommunestyre i elleve år.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad 
* Office of the City Controller for Houston official website
Weston Bay

**Weston Bay** er ei bukt i Bristolkanalen i North Somerset i England.

Ho ligg mellom Brean Down, som er eigd av National Trust, og som er eit område rikt på dyreliv, historie og arkeologi. Dette området er erklært ein stad av særleg vitskapleg interesse. og ligg sør. Worlebury Hill ligg i nord. Fleire stader i Worlebury Hill er det drive steinbryting frå seint på 1700-talet, fram til drifta vart lagt ned i 1953. 

Mykje av bukta dannar strandpromenaden i Weston-super-Mare. To brygger stikk utover i bukta. Birnbeck Pier vart teikna av Eugenius Birch og opna i 1867. Grand Pier frå tidleg på 1900-talet vert halde oppe av 600 jernpålar, og er 400 meter lang. Ho har vorte øydelagd av brann to gonger, ein gong i 1930 og igjen i 2008.

På grunn av den store tidvasskilnaden i Bristolkanalen, ligg sjøkanten om lag 1,5 km lenger ute ved fjøre sjø. Sjølv sjølve stranda består av sand, er tidvassona dekt av tjukk gjørme, som er særs farleg å gå over. Elva Axe renn over denne gjørma. Frå bukta kan ein sjå øyane Flat Holm og Steep Holm.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Weston Bay|Weston Bay]]» frå ,  den 20. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Cawsand Bay

**Cawsand Bay** er ei bukt på søraustkysten av Cornwall i Storbritannia.

Bukta er kalla opp etter landsbyen Cawsand, nordaust for Ramehalvøya. Cawsand Bay strekkjer seg frå nord til sør, og har opning mot aust og Plymouth Sound om lag 5 km sør-sørvest for Plymouth. 

Cawsand Bay er om lag 1,5 km lang og 2,4 km brei ved munningen. Ho grensar til Penlee Point i sør. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cawsand Bay|Cawsand Bay]]» frå , den 20. desember 2009.*
Woody Bay

**Woody Bay** er ei bukt 5 km vest for Lynton og 12 km aust for Combe Martin på nordkysten av Devon i England. Den steinete stranda ligg mellom bratte klipper nedanfor høgdedraga Exmoor. Området er i dag eit roleg område av Devon, i utkanten av Exmoor nasjonalpark og eit vendepunkt på vandrestien South West Coast Path, men ein gong var det planar om å utvikle eit travelt ferieområde her.  

Obest Lake ønskte å utvikle nabobyane Lynton og Lynmouth til eit ferieparadis og gjorde mykje for å utvikle området. Det vart bygd hotell her i 1894, ein ny golfbane, tomtar vart selde for å byggje villaer, vegar og jernbane vart bygde og ei lang brygge som dampbåtane kunne legge til. Brygga var derimot for kort til at båtane kunne leggje til ved fjøre sjø, og ho vart seinare kraftig råka av ein storm. Pengane til Lake to slutt og han gjekk personleg konkurs. Lake måtte i fengsel for å ha skusla bort pengane til andre investorar og døydde i 1907 i lag med planane om vidare utvikling av området. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Woody Bay|Woody Bay]]» frå ,  den 20. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**J Travis: *An Illustrated History of Lynton and Lynmouth 1770-1914* Breedon Books, 1995. ISBN 1-85983-023-4
**J Travis: *Lynton and Lynmouth, Glimpses of the Past*, Breedon books, 1997. ISBN 1-85983-086-2


## Bakgrunnsstoff
* Exmoor nasjonalpark
Carbis Bay

**Carbis Bay** (kornisk *Karrbons*) er ein landsby i Cornwall i Storbritannia. Carbis Bay vert ofte rekna som ein del av Lelant, ein eldre busetnad sør for Carbis Bay, sjølv om han er nærare og nesten går i eitt med St Ives. I 2001 hadde Carbis Bay/Lelant til saman 3482 innbyggjarar. Landsbyen ligg ovanfor bukta med same namn. Ho grensar til Porthminster Point i vest og til Hawke's Point i aust, og ligg om den populære stranda som landsbyen er kalla opp etter. Bukta er ein del av den større St Ives Bay. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carbis Bay|Carbis Bay]]» frå ,  den 20. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Carlyon Bay

**Carlyon Bay** er ei bukt og ei strand i St Austell på sørkysten av Cornwall i Storbritannia. 

Mykje av sanden på stranda er eigentleg avfall frå kaolinindustrien kalla «stent». Stranda er omgjeve av låge klipper og delt inn i tre område: Crinnis, Shorthorn og Polgaver. Cornwall Wildlife Trust har erkært Shorthorn Beach, den midtre stranda, som ein nasjonalt viktig stad. 

I området rundt sjølve bukta, ein gong ein del av tinngruveindusteien med mange groper, finst nokre store hotell og ein golfbane. 

Ein scene frå filmen *[[Dracula (1979)|Dracula]]* frå 1979 vart filma her.

## Bakgrunnsstoff
*Protestgruppe mot utvikling av Carlyon Bay
*Carlyon Bay strandutviklar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carlyon Bay|Carlyon Bay]]» frå ,  den 20. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Booby's Bay

**Booby's Bay** er ei sandstrand nær Padstow i Cornwall i Storbritannia. Ho ligg nær Constantine Bay og neset Trevose Head.

Stranda vert lagt heilt under vatn ved flo og er ei populær strand for surfarar. Det er badevakter på vakt om sommaren, men det raude flagget som tyder på farlege forhold er ofte reist. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Booby&#39;s Bay|Booby&#39;s Bay]]» frå ,  den 20. desember 2009.*  


## Bakgrunnsstoff
*Bilete frå Booby's Bay