open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Drama

Eit **drama** (frå gresk δράμα (drama), ‘handling’) er eit litterært stykke formidla av ein eller fleire skodespelarar gjennom tale, rørsler og ulike effektar. Dei kan bruka monologar eller dialogar til å uttrykka seg. Drama blir gjerne framført på teater, som skodespel, men kan også finna stad utandørs, som film, høyrespel eller anna. Drama høyrer til litteratursjangeren **dramatikk**. 

Omgrepet blir også brukt om skodespelarkunst og -teori, som i utdanningsprogrammet «Musikk, dans og drama», og om valdsame hendingar, som «eit våpendrama».

Nokre døme på drama er skodespela til Henrik Ibsen og filmar av Steven Spielberg.

## Sjå òg
*Dramatikar 
*Dramaturgi 
*Komedie
*Tragedie
*Melodrama

## Kjelder
Landbruksmaskin

**Landbruksmaskinar** er maskiner som vert nytta innan landbruk og femner om:
* Jordbruksmaskin
* Hagebruksmaskin
* Skogsmaskin

## Sjå òg
* Jordbruksreiskap
* Hagebruksreiskap 
* Landbruk
* Jordbruk
* Hagebruk
* Skogbruk
* Anleggsmaskin
* Kommunalmaskin
Jordbruksreiskap

**Jordbruksreiskapar** er landbruksreiskapar som vert nytta innan jordbruk, som spade, grev, høygaffel, rive og så bortetter.

## Sjå òg
* Jordbruksmaskin
* Landbruksreiskap

## Bakgrunnsstoff
Hagebruksreiskap

**Hagebruksreiskapar** er maskinar og reiskapar som vert nytta innan hagebruk, som motorhakker, sprøyteutstyr og anna.

## Motorhakker

Motorhakker er små sjølvgåande jordfresar. Dei liknar mykje på ein tohjulstraktor, men er ofte mindre og sjølv om mange av dei kan nyttast med anna reiskap er dei ikkje like fleksible som ein tohjulstraktor. Til gjengjeld er dei billigare. Motorhakker har liten motor, så arbeidet går ikkje så fort. Men dei er lettare å koma til med under frukttre og rundt buskar enn større maskinar. Føraren går etter maskina og styrer med eit styre. Fresen er montert i bakkant av maskina, under styret.

## Motorslåmaskinar
Motorslåmaskinar har òg mykje til felles med tohjulstraktorar, men som motorhakker er dei spesialmaskinar, lage med ei oppgåve i sike: å slå gras. Knivstonga er montert fremst på maskina og føraren går etter og styrer med eit styre. I motsetnad til grasklipparar kan motorslåmaskinar kan nyttast i tjukt gras, slik at ein slepp å slå så ofte. 

## Grasklipparar

Grasklipparar finst i mange storleikar, frå små muskeldrivne klipparar til store sjølvgåande maskinar. Ein vanleg type er sjølvgåande klipparar med ein liten bensinmotor, der føraren går etter maskina. I parkar og større hagar og plener er det vanleg å nytta større sjølvgåande maskinar, der føraren sit på maskina.

## Grastrimmarar
Grastrimmarar har eit roterande nav med to utstikkande plastsnorer som knusar graset. Dei vert nytta der det er ein ikkje kjem til med grasklipparar.

## Hekksakser

Hekksakser kjem i mange variantar. Både handsakser og elektriske sakser vert nytta.

## Hagesprøyter

Hagesprøyter kjem i mange fasongar, frå små handoperert sprøyter til store traktormonterte sprøyter for sprøyting av frukttre. Ein plass mellom desse har ein bærbare hagesprøyter med motor, som oftast ein liten bensindriven totaktsmotor. Traktormonterte sprøyter kan vera vanlege åkersprøyter, der bommen er erstatta med eit munnstykke.

## Vasspreiar

Ymse typar vasspreiarar vert nytta inn hagebruk. Den vanlegaste typen har roterande munnstykke som vert drive av vasstrykket. 

## Lauvblåsar

Lauvblåsarar vert nytta for å blåsa saman lauv og anna rusk om hausten. Berbare lauvblåsarar er ofte monterte i ein meis for at dei ikkje skal vera for tunge å bera på. Dei vert vanlegvis drivne av ein liten bensinmotor. 

## Sjå òg
* Hagebruk
* Jordbruksreiskap
* Skogsreiskap
* Skogsmaskiner

## Bakgrunnsstoff
Mons

**Mons** (, nederlandsk og tysk *Bergen*) er ein kommune og by i den belgiske provinsen Hainaut (Vallonia).

Kommunen Mons inkluderer dei tidlegare kommunane Ciply, Cuesmes, Flénu, Ghlin, Harmignies, Harveng, Havré, Hyon, Jemappes, Maisières, Mesvin, Nimy, Nouvelles, Obourg, Saint-Denis, Saint-Symphorien, Spiennes og Villers-Saint-Ghislain.

## Kjende personar
* Gilles Binchois
* Jacques Du Brœucq
* Orlando di Lasso
* Charles Plisnier

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Jonny Halberg

**Jonny Halberg** () er ein norsk forfattar og dramatikar fødd på Jørstadmoen ved Lillehammer, seinare busett på Jeløya i Moss. 

Halberg har studert ved Forfattarstudiet i Bø. Han var medredaktør av tidsskriftet *[[Vagant]]* i 1998. Romanane hans er omsett til fleire språk.

## Bibliografi
*«Overgang til tertiær» (novelle, 1989) 
*«Gå under» (novelle, 1992)  
**Trass* (1996) 
**Flommen* (2000)  
**En uskyldig tid* (2002)
**Gå til fjellet* (2004) 
**Tvillingen* (2006)
**All verdens ulykker* (2007)
**En norsk tragedie* (2010)
**1983* (2012)

### Drama
**[[Budbringeren]]* &ndash; filmmanus (1998) (saman med Pål Sletaune)
**[[Amatørene]]* &ndash; filmmanus (2001) (saman med Pål Sletaune)

## Prisar og utmerkingar
*Sult-prisen 1998
*P2-lytternes romanpris 2000, for *Flommen*
*Kritikerprisen 2000, for *Flommen*
*Språklig samlings litteraturpris 2001

## Bakgrunnsstoff
* NRK: lydfiler med Jonny Halberg
* Jonny Halberg i NRK Forfatter
* Jonny Halberg  i Dagbladet Forfatter
Kommunalmaskin

**Kommunalmaskinar** er maskiner som vert nytta for arbeids som snørydding, avfallshandsaming, kloakkhandsaming, osb. Grunnen til at denne typen maskinar vert kalla *kommunalmaskinar* kjem at det ofte er kommunane som utfører eller står ansvarlege for denne type arbeid. 

## Sjå òg
* Anleggsmaskinar
* Lastebil
* Landbruksmaskinar
Valentina Teresjkova

**Valentina Vladimirovna Teresjkova** () er ein tidlegare sovjetisk kosmonaut og den første kvinna til å vitje verdsrommet. Det skjedde då ho den 16. juni 1963 vart skoten opp med romkapselen Vostok 6. Romferda hennar varte i 2 dagar, 22 timar og 50 minuttar.

Teresjkova vart fødd i landsbyen Maslennikovo i Jaroslavl oblast.

## Merknadar
Det indiske subkontinentet

**Det indiske subkontinentet** er ei stor halvøy på det eurasiske kontinent som ligg på **den indiske [[tektonisk plate|plata]]** og ut i Indiahavet. Den politiske og kulturelle regionen Sør-Asia dekker subkontinentet, men er noko større.

Den indiske plata var opphavleg eit frittståande kontinent som skilde lag frå Madagaskar for rundt 90 millionar år sidan og dreiv langsamt mot Asia. Det møtte den eurasiske plata for mellom 50 og 55 millionar år sidan, eit møte som skapte det tibetanske platået og fjellkjeda Himalaya. Den indiske plata driv framleis nordaustover med ein fart på fem cm i året. Sidan den eurasiske plata berre driv nordover med farten to cm i året, blir Himalaya-fjella framleis pressa høgare.

Av landa som høyrer til subkontinentet ligg Bhutan, India, Nepal, delar av Afghanistan, Bangladesh og Pakistan på jordskorpa, øyar som Sri Lanka ligg på kontinentalsokkelen, medan øygrupper som Maldivane ligg på havbotnplata.


Indischer Subkontinent Drift.png|Drifta til det indiske subkontinentet
Earthquake_Information_for_Pakistan.png|Tektoniske plategrenser.
Nyíregyháza

**Nyíregyháza** (rumensk *Mestecăneşti*) er ein by med fylkesrettar og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Szabolcs-Szatmár-Bereg i regionen Den nordlege store sletta nordaust i Ungarn. Han er òg fylkessete i Szabolcs-Szatmár-Bereg.

Byen har oppunder 120&nbsp;000 innbyggjarar og er den sjuande største i landet og ein av dei viktigaste i den nordlege delen av Ungarn.

## Historie
Nyíregyháza vart først nemnd i 1209, men då berre som *Nyír* (som tyder «bjørk»). Ei kjelde frå 1326 nemner at byen då hadde ei kyrkje, og hadde fått det andre namnet, «egyház» (som tyder «kyrkje», eller bokstavleg 'eit hus'). På midten av 1400-talet hadde han 400 innbyggjarar. Under den osmanske okkupasjonen på 1500-talet vart Nyíregyháza forlate og ført busett igjen i 1630- og 1640-åra.

Etter den ungarske sjølvstendekrigen leia av prins Frans Rákóczi II voks folketalet i byen. Dei fleste nye busetjarane kom frå Slovakia. I 1786 fekk Nyíregyháza rettar til å halde fire marknadsdagar årleg, og på denne tida var byen den største i fylket med 7&nbsp;500 innbyggjarar. Tidleg på 1800-talet var Nyíregyháza rik nok til å kjøpe seg fri frå sine føydale herrar, familiane Dessewffy og Károlyi. I løpet av desse velståande åra fekk byen eit nytt rådhus, eit sjukehus, fleire skular og ein restaurant nær innsjøen *Sóstó* («Saltsjøen»).

Innbyggjarane av byen tok aktivt del i den ungarske revolusjonen og sjølvstende krigen 1848-1849, og etter revolusjonen vart slått ned på og stogga vart mange av innbyggjarane fengsla, mellom anna borgarmeisteren Márton Hatzel.

På andre halvdel av 1800-talet vart Nyíregyháza meir og meir urbanisert og i 1876 vart byen fylkessete i Szabolcs (som i dag er ein del av det større fylket Szabolcs-Szatmár-Bereg). I 1858 fekk Nyíregyháza jernbane og fleire nye bygningar vart bygd, inkludert eit telegrafkontor, hovudpostkontoret og teateret. I 1911 stod sporvognsnettet ferdig.

Etter dei mange rettssakene og prøvingane etter den første verdskrigen var Nyíregyháza under rumensk okkupasjon i ti månadar. Mellom dei to verdskrigane feira byen 100-årsjubileum etter frigjevinga frå dei føydale herrane.

Under den andre verdskrigen vart meir enn 6&nbsp;000 av jødane i byen deporterte og 2&nbsp;000 andre innbyggjarar vart sende til russiske arbeidsleirar (*malenky robot*). Fleire bygningar vart øydelagd, inkludert Status Quo-synagogen. I dag er frontveggen bevart og ein del av den jødiske gravplassen i Nyíregyháza. Her ligg mellom anna storrabbi Joseph Leifer gravlagd. Han er son av den verdskjende rabbien Mordachai av Nadvorna, og han slo seg ned i Nyíregyháza etter den første verdskrigen.

Frå 1960-åra utvikla byen seg raskt og i dag er Nyíregyháza ein av dei mest velståande byane i Ungarn. Han er både eit utdanningssenter og ein populær turistdestinasjon. Mange kjem til dei musikalske hendingane og festivalane i byen, særleg haustfestivalen «Nyírségi Ősz».

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nyíregyháza|Nyíregyháza]]» frå ,  den 27. september 2007.*  

### Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Hassan El Fakiri

**Hassan El Fakiri** () er ein norsk tidlegare fotballspelar fødd i Temsaman i Marokko som mellom anna spelte for Sportsklubben Brann og det norske landslaget.

El Fakiri kom til Brann frå Lyn i 2000, men vart seld frå Brann etter berre to månader til fordel for Monaco. Seinare har han vore innom mellom anna den tyske klubben Borussia Mönchengladbach. Etter at kontrakten gjekk ut våren 2007, signerte El Fakiri 25. juli 2007 igjen for Brann.

## Fotnotar
Kecskemét

**Kecskemét** (utt. 'Ketsjkemet'; kroatisk *Kečkemit, Kečkemerac*) er ein by med fylkesrettar og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Bács-Kiskun i regionen Den sørlege store sletta i Ungarn. Han er òg fylkeshovudstad i Bács-Kiskun.

Med om lag 110&nbsp;000 innbyggjarar er Kecskemét den åttande største byen i landet. Byen ligg sentralt i Ungarn, halvvegs mellom Budapest og Szeged, 86 km frå begge to, og nesten like langt frå dei to store elvane i landet, Donau og Tisza.

## Historie
Dei første spora etter menneske i nærleiken av byen er om lag fem tusen år gamle. Sarmatianarar invaderte området i det 1. hundreåret fvt. Frå byrjinga av 1200-talet var det sju landsbyar med om lag 200–300 innbyggjarar rundt ei kyrkje, men dei vart alle øydelagd under den mongolske invasjonen av Ungarn. 

Kecskemét låg langs ei av dei viktige handelsrutene og vart ein toll- og handelsstad. Ein av Ludvig den store sine dokument nemner han som ein by i 1368. Utviklinga til Kecskemét nøyt godt av plasseringa si og han vart ein marknadsby. 

Byen vart erobra av osmanarane, men vart verna ved at dei betalte skatt direkte til pashaen i Buda. 

Dyreavl var ei viktig næring for Kecskemét og nesten 30&nbsp;000 kyr beita på den nesten 2&nbsp;000 km² store sletta som byen låg på. Mot slutten av 1700-talet var denne næringa mindre viktig då produksjon av vin tok seg opp etter at store delar av landet hadde vorte råka av sjukdom på vindruene som øydela vingardane. I 1870-åra vart det oppretta store vinplantasjar rundt byen som vart hovudnæringa til Kecskemét. I denne perioden vart hovudplassen, rådhuset, fleire palass og handelshus bygd. 

Den raske utviklinga stoppa opp i samband med den økonomiske krisa i verda i 1929–1933, etterfølgt av den andre verdskrigen og det nye politiske systemet etter krigen. Utviklinga til Kecskemét vart blokkert på slutten av 1950-åra og fleire nye landsbyar vart danna ut frå område som tidlegare høyrte til byen. I 1950 vart byen fylkeshovudstad i det største fylket i landet, Bács-Kiskun.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kecskemét|Kecskemét]]» frå ,  den 27. september 2007.*  

### Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Fri keisarby

Ein **fri keisarby** (tysk *freie Reichsstadt*) var i Det tysk-romerske riket ein by som var direkte underlagt keisaren, i motsetnad til dei fleste andre byane som vart styrt av ein hertug eller kurfyrste. For det meste innebar keisarstyret berre at byane betalte ei årleg avgift til keisaren, elles var dei i praksis sjølvstendige bystatar. Frie byar vart òg sjølvstendig representert i Riksdagen til Det tysk-romerske riket. 

I 1800 var 51 byar rekna som frie keisarbyar. I 1803 oppheva Riksdagen sjølvstendet til alle utanom seks — Hamburg, Augsburg, Nürnberg, Lübeck, Bremen og Frankfurt am Main. I 1805 mista Augsburg statusen gjennom Pressburgfreden, i 1806 skjedde det same med Nürnberg og Frankfurt am Main gjennom Rhinforbundet, og under Napoleonskrigane kom dei tre gjenståande frie keisarbyane under fransk styre. Etter Napoleonskrigane fekk Lübeck, Bremen og Hamburg igjen sjølvstendet sitt. Under samlinga av Tyskland i 1870 vart dei med i det tyske riket som eigne delstatar. Lübeck vart i 1937 fråtatt sjølvstyret sitt av nazistane. Dei to siste byane, Hamburg og Bremen, er framleis eigne forbundsland i forbundsrepublikken Tyskland, noko som er ein arv etter statusen deira som fri keisarby.
Juleoratorium

**Juleoratorium** (tysk *Weihnachtsoratorium*) er namnet på eit sakralt musikkverk som fortel den bibelske soga om Jesu fødsel (Luk. 2, Matt. 2) i form av eit oratorium. Juleoratoriet oppstod innan protestantisk kyrkjemusikk på 1600-talet, og mest kjent er Bachs juleoratorium (ofte berre kalla «juleoratoriet») frå 1734-1735.

Dei første oratoria heldt seg til evangelietekstane. Etter kvart vart  dramatiske element meir tydelege, og det musikalske formspråket vart rikere.

Ved sida av Bachs juleoratorium finst det juleoratorium skrivne av bl.a.:

*Rogier Michael (1602)
*Thomas Selle
*Heinrich Schütz (*Historia der Geburt Christi*, 1660)
*Johann Schelle (*Actus Musicus auf Weyh-Nachten*, 1683)
*Georg Philipp Telemann (1759)
*Camille Saint-Saëns (*Oratorio de Noël*, 1858)
*Richard Wetz (*Ein Weihnachts-Oratorium auf Alt-Deutsche Gedichte*, 1929) 
*Wilhelm Hohn
*Johan Evje: *Juleoratorium*
*Kjell Mørk Karlsen: *Juleoratorium*, op. 57, *O magnum mysterium*
*Fredrik Sixten: *Ett svenskt juloratorium*, 2009
*James MacMillan: *Christmas Oratorio*, 2019

## Kjelder

## Litteratur
*Helmut Loos: *Weihnachten in der Musik*, Bonn, 1992 Gudrun Schröder Verlag
Barinas i Venezuela

**Estado Barinas** er ein av dei 23 delstatane i Venezuela.

Hovudstaden i delstaten er Barinas. President Hugo Chávez blei fødd her, og både faren og broren hans har vore guvernørar for delstaten. 
Delstaten Barinas dekkjer eit areal på 35&nbsp;200 kvadratkilometer og folketalet for Barinas er estimert til 756&nbsp;600 innbyggjarar (2007).

## Politisk inndeling
Liste over kommunar (spansk *municipios*) i Barinas :

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Hjarteslagvolum

**Slagvolum** er det volumet blod eit hjartekammer pumpar ut på eit hjarteslag. Ordet blir òg nytta innanfor mekanikken om det volumet eit stempel i ein stempelmotor fortreng mellom øvre og nedre daudpunkt.

## Hjarte
*Sjå [[Hjarte#Hjartesyklusen|Hjartesyklusen]] for nærare forklaring på omgrepa her*

Ikkje alt blodet i hjartekammeret blir pumpa ut med kvar samantrekning av hjartet, vanlegvis berre om lag to tredeler. I praksis kan ein rekne ut volumet av venstre hjartekammer i endesystole (maksimal samantrekning) og endediastole (maksimal fyllning), med ekkokardiografi, MR eller fluoroskopi. også indirekte metodar er mogeleg. Så trekker ein minste volum frå største volum og får slagvolumet. Kor stor del som blir pumpa ut blir kalla **ejeksjonsfraksjon**. Er det to tredeler som går ut kvart slag, seier ein at hjartet har en ejeksjonsfraksjon på 66,7 %. dette talet blir nytta som et nøkkeltal som seier noko om kontraksjonsevna til hjartet.

Hos ein vanleg mann på 70 kg er eit normalt slagvolum rundt 70 ml. Slagvolum gangar hjartefrekvens gjev **minuttvolum**. Med 60 slag i minuttet blir minuttvolumet i dette dømet 4,2 liter, som altså er den mengda blod som hjartet pumpar på eit minutt.

### Regulering av slagvolumet
Storleiken på hjartet, hjartefrekvensen, fyllinga av hjartet, blodvolumet i kroppen og samantrekninga av blodårene har påverknad på slagvolumet.
#### Dimensjonen på hjartet
Eit stort hjarte har plass til meire blod enn eit lite. I nokon mon er dette eit dynamisk tilhøve. Dersom hjartet stadig pumpar mykje blod, t.d. om ein driv mykje med enkelte former for fysisk trening, vil det vekse. Slagvolumet blir då større.
#### Hjartefrekvensen
I somme tilfelle blir hjartefrekvensen så høg at hjartet ikkje får tilstrekkeleg fylling før kvar samantrekning. Medisinar som gjev lågare frekvens vil då gje ein betre fylling, og meir blod å pumpe ut.
#### Fylling av hjartet
Frank-Starling-mekanismen gjer at muskelfibrane i hjartet (myokard) har større kontraksjonsevne jo meir på strekk dei er. Jo meir fylt hjartet er, jo meir kan det trekke seg saman (høgare ejeksjonsfraksjon). Dette gjeld berre opp til eit visst punkt.
#### Motstanden hjartet pumpar mot
Motstanden hjartet pumpar mot blir på norsk ofte snakka om med det engelske uttrykket *afterload*, i motsetnad til *preload* som er det blodvolumet som blir tilbode hjartet. Kor mykje dei perifere blodårene trekker seg saman, utgjer mykje av denne motstanden.

## Kjelder
* Berne RM og Levy MN:*Cardiovascular Physiology*. Mosby, 1997.
Táchira

**Estado Táchira** er ein av dei 23 delstatane i Venezuela.  Hovudstaden i delstaten er San Cristóbal. Táchira dekkjer ei flatevidd på 11&nbsp;100 km&sup2;, og i 2007 var folkesetnaden estimert til 1&nbsp;177&nbsp;300.

Táchira ein av dei fire venezuelanske statar i Andes, dei andre er Merida, Trujillo og Zulia.

## Politisk inndeling
Liste over kommunar (spansk *municipios*) i Barinas :

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Leif Hovde

**Leif Arne Hovde** () er ein norsk lokalpolitikar i Ålesund, og stilte som ordførarkandidat for KrF ved Kommunestyre- og fylkestingsvalet 2007. Hovde er utdanna lærar, men er særleg kjend i lokalmiljøet som drivkraft i barne- og ungdomsmiljøet, særleg gjennom speidarorganisasjonen KFUM, der arbeidet hans har vore av stor verdi for generasjonar av ålesundarar. Gjennom dette arbeidet har Hovde dyrka banda mellom Ålesund og venskapsbyen Peterhead i Skottland. 

I tillegg til den lokalpolitiske verksemda og arbeidet for barn og ungdom gjennom mange år, har Hovde engasjert seg sterkt både i kyrkje- og misjonssamanheng. 

Leif Hovde er bror til Steinar Hovde.

## Kongens fortenstmedalje
18. april i 2007 vart Hovde overrekt Kongens fortenestmedalje i gull.

## Bakgrunnsstoff
* Kongens gull til Leif Hovde
Steinbitfamilien

**Steinbitfamilien** (*Anarhichadidae*) er ein familie piggfinnefisk som består av avlange fisk med kraftig kropp og særleg sterke kjevar som òg har gjeve gruppa namnet sitt. Steinbitane er utbreidde nord i Stillehavet og Atlanterhavet. I norske farvatn lever tre artar (av totalt fem): Gråsteinbit, flekksteinbit og blåsteinbit.

## Kjenneteikn
Steinbitar er store og kraftige fisk med runde hovud og avlang kropp som er delvis flattrykt frå sidene. Ryggfinnen går over heile ryggen, og har berre mjuke finnestrålar. Det er i regelen eit kort opphald mellom hale- og ryggfinnen hjå dei fleste artane, berre hjå *Anarrhichthys ocellatus* heng dei saman. Bukfinnane manglar, medan brystfinnane er runde og sit langt framme på hovudet. Dei har harde og skarpe tenner både i kjeften og i svelget.

Dei største steinbitane kan bli opptil 2,5 meter lange. I norske farvatn er maksimallengda rundt 180 cm.

Fiskane i familien er botnlevande, og lever som regel av muslingar, kråkebollar og krabbar som dei nyttar dei kraftige kjevane sine til å knusa. Store eksemplar tek òg mykje fisk.

## Kjelder

* Gjøsæter, Jakob: «Piggfinnefisker» i *Norges dyr*, Cappelen 1992
* FishBase

## Bakgrunnsstoff
Szolnok

**Szolnok** (utt. 'Solnok', rumensk *Solnoca*) er ein by med fylkesrettar og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Jász-Nagykun-Szolnok i regionen Den nordlege store sletta i Ungarn. Han er òg fylkeshovudstad i Jász-Nagykun-Szolnok fylke sentralt i landet.

Byen ligg der elva ved elva Zagyva munnar ut i Tisza.

## Historie
Området har vore busett sidan antikken. Før erobringa av Ungarn var han busett av skytianarar, keltarar og avarar. Ungararane busette seg i området på 900-talet. 

Byen, kalla opp etter hoffmarskalken i borga, vart først nemnd i 1075. På denne tida var han hovudstad i fylket Szolnok. Under den mongolske invasjonen vart byen forlaten. Kong Béla IV flytta nye busetjarar her, men han vart verande ein liten landsby i lang tid. 

I 1550–1551, då Det osmanske riket truga å invadere landet, vart det bygd festningsverk rundt borga og ein bymur. Osmanarane omleira borga, som overgav seg 4. september 1552. Osmanarane bygde ein moske, eit offentleg bad og ein minaret, men dei fleste av desse har vorte øydelagd seinare. 

Byen vart frigjort frå det osmanske styret i 1685, men vart seinare øydelagd under revolusjonen leia av prins Rákóczi tidleg på 1700-talet. Fylket Ytre Szolnok vart mellombels ein del av Heves fylke.

Szolnok starta å kome på fote att på 1700-talet. Kontroll over elva Tisza og dampskiptrafikk på elva gjorde byen viktigare. Frå 1847 vart Szolnok forbunde til Pest med jernbane.

Innbyggjarane tok del i den ungarske revolusjonen i 1848 mot Habsburgstyret. I slaget ved Szolnok vart austerrikarane slått av hæren til general János Damjanich.

Etter Ausgleich voks folkesetnaden i byen og Szolnok vart viktigare. I 1876 vart Szolnok hovudstad i fylket igjen. I 1879 hadde han alt 16&nbsp;000 innbyggjarar.

Byen leid kraftig under dei to verdskrigane. I 1944 vart han utsett for kraftig bombeåtak og vart frigjort frå den nazistiske okkupasjonen av den sovjetiske hæren, som berre fann eit fåtal av personar igjen i byen. 

I sosialistperioden blømde Szolnok igjen. Det vart bygd fabrikkar og turistar kom til byen då eit termalbad opna. 

Szolnok fekk status som by med fylkesrettar den 13. november 1990.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Szolnok|Szolnok]]» frå ,  den 27. september 2007.*  

### Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Békéscsaba

**Békéscsaba** er ein by med fylkesrettar og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Békés i regionen Den sørlege store sletta søraust i Ungarn. Han er òg fylkeshovudstad i Békés fylke.

## Historie
Området har vore busett sidan antikken. I jernalderen vart området erobra av skytianarar, av keltarar og så hunarar. Etter den ungarske erobringa var der mange små landsbyar i området. 

Landsbyen *Csaba* vart først nemnd på 1330-talet. Bortsett frå Csaba låg det åtte landsbyar i området der byen ligg i dag. Då tyrkarane erobra Ungarn og landet vart ein del av Det osmanske riket overlevde byen, men vart forlaten under kampane mot tyrkarane på 1600-talet.

I 1715 vert Csaba nemnd som ein folketom stad, men berre eitt år seinare kan ein i dokument sjå at folk frå byen betalte skatt. Den nye Csaba vart truleg grunnlagd av János György Harruckern, som vart æra for fridomskampen mot tyrkarane og kjøpte området som utgjer Békés fylke. I 1847 var byen alt blant dei tjue største i Ungarn med eit folketal på 22&nbsp;000. Likevel var Csaba framleis som ein stor landsby med gjørmete gater og overfylte hus. 

I 1858 fekk byen jernbanesamband. Dette førte til utvikling, nye hus og fabrikkar vart bygd, og byen byrja å bløme. Mot slutten av 1800-talet skapte likevel arbeidsløyse mykje spenning i byen og i 1891 vart det slått ned på eit opprør med hjelp frå rumenske soldatar. Ein av dei viktigaste politiske personane i byen var András L. Áchim, som grunnla bondepartiet og som klarte å heve Békéscsaba sin status til «by med byråd».

Den første verdskrigen førte liding til byen. Mellom 1919 og 1920 var Békéscsaba okkupert av Romania. Etter Trianon-traktaten mista Ungarn sine viktigaste byar i sør, Arad og Nagyvárad, og Békéscsaba måtte ta over rolla deira, og vart den viktigaste byen i området. 

Mellom dei to verdskrigane førte nedgang til fattigdom og arbeidsløyse og ein storflaum i 1925 hjelpte ikkje på tilhøva. 

Under den andre verdskrigen var det ingen kamphandlingar i området, men to tragiske hendingar råka likevel byen i 1944. I slutten av juni vart over 3&nbsp;000 jødar sende til Auschwitz, og i september vart jernbanestasjonen og området rundt bombardert av amerikanske og britiske bombefly, noko som tok livet av meir enn 100 menneske. Den 6. oktober 1944 okkuperte den sovjetiske hæren Békéscsaba.

Under sosialisttida vart Békéscsaba fylkeshovudstad i Békés (1950), og byrja å utvikle seg til eit av dei viktigaste sentera for matindustri i Ungarn. Då sosialistregimet tok slutt i 1990 vart det krise i industrien og mange folk mista jobbane sine. I dag er krisa over og Békéscsaba er på framgang igjen.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Békéscsaba|Békéscsaba]]» frå ,  den 28. september 2007.*  

### Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Tatabánya

**Tatabánya** er ein by med fylkesrettar og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Komárom-Esztergom i regionen Sentral-Transdanubia nordvest i Ungarn. Han er òg fylkeshovudstad i Komárom-Esztergom fylke og har oppunder 70&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
Arkeologiske funn har vist at det har vore folk i området sidan steinalderen. Tre landsbyar låg her før Tatabánya: Alsógalla, Felsőgalla og Bánhida. Bánhida er den tidlegaste av desse og vart først nemnd i 1288.

På 1500-talet erobra osmanarane området. På denne tida vart innbyggjarane protestantar. Seinare flytta dei føydale herrane, Huset Esterházy, inn romersk-katolske tyskarar og slovakarar til byen. 

I ei folketeljing i 1787 hadde Alsógalla 580 innbyggjarar og Felsőgalla 842. Kol vart oppdaga i området på denne tida og folketalet auka og ein ny busetnad vart danna, som utvikla seg til landsbyen Tatabánya.

Under industrialiseringa etter den andre verdskrigen utvikla fleire ungarske småbyar seg til store industribyar. Dei fire landsbyane vart slått saman 1. oktober 1947 under namnet Tatabánya og han fekk bystatus. I 1950 vart han fylkeshovudstad i Komárom-Esztergom og i 1980-åra hadde han alt meir enn 80&nbsp;000 innbyggjarar. 

Etter den sosialistiske regjeringa sitt fall og dei politiske endringane i 1989 vart tungindustrien og gruvedrifta mindre viktig og den økonomiske strukturen i byen endra seg markant.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tatabánya|Tatabánya]]» frå ,  den 27. september 2007.*  

### Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Kaposvár

**Kaposvár** er ein by med fylkesrettar og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Somogy i regionen Sør-Transdanubia i Ungarn. Han er òg fylkeshovudstad i Somogy fylke og ligg 186 km sørvest for Budapest ved elva Kapos.

## Historie
Ifølgje segna vart byen grunnlagd på sjå åsar. Området har vore busett dei siste sju tusen åra. Rundt år 400 fvt. var keltarar busett i området. 

Byen vart først som Kapos i dokument frå bispedømet Pécs i 1009. Den rektangulære motteborga vart rekonstruert som ei steinborg på 1400-talet. Borga vart øydelagd i 1702 etter ordre frå Leopold I av Det tysk-romerske riket.

Osmanarane erobra byen etter ei fem dagar lang omleiring i 1555. Han vart frigjort frå det osmanske styret i 1686.

I 1749 vart Kaposvár fylkeshovudstad. På 1800-talet utvikla byen seg kraftig sidan han låg ved jernbanen mellom Budapest og Zagreb. Kaposvár vart ein viktig industriby. 

I 1950 vart landsbyen Kaposszentjakab ein del av byen og i 1973 òg landsbyane Kaposfüred, Toponár og Töröcske.

I 1990 fekk Kaposvár, som ein by med meir enn 50&nbsp;000 innbyggjarar, status som by med fylkesrettar. Sidan 1993 har han vore sete for ein biskop. Universitetet i Kaposvár vart grunnlagd i 2000.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kaposvár|Kaposvár]]» frå ,  den 28. september 2007.*  

### Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Veszprém

**Veszprém** er ein by med fylkesrettar og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Veszprém i regionen Sentral-Transdanubia i Ungarn. Han er òg fylkeshovudstad i Veszprém fylke.

Veszprém er ein av dei eldste byane i Ungarn. Han ligg om lag 15 km nord for Balatonsjøen på begge sider av den vesle elva Séd, om lag 110 km frå Budapest med bil. 

## Historie
Ifølgje ei lokal segn vart Veszprém grunnlagd på sju åsar, slik som Roma. 

Anonymus, notaren til kong Béla III skreiv at det alt stod ei borg her då ungararane først okkuperte området. Borga var sannsynlegvis ei festning bygd av frankarane på 800-talet. Borgene i Veszprém, Esztergom og Székesfehérvár var dei første ungarske steinborgene, som vart bygd under regjeringstida til Géza, ei tid då motteborger var meir vanleg. 

Namnet på byen kjem frå det slaviske ordet *Bezprym*, som opphavleg var eit personnamn. Byen vart kalla opp etter ein høvding eller son til prinsesse Judit (eldste syster til St. Stefan), som slo seg ned her etter at mannen hennar Boleslaus I av Polen kasta ut ho og son hennar. 

Veszprém hadde ei viktig religiøs rolle under kampen for å gjere kristendom til den offisielle religionen i Ungarn. St. Stefan slo hæren til hovudmotstandaren sin, Koppány, nær Veszprém. Byen vart det første bispesetet i Ungarn i 1009 og eit erkebispesete i 1993. Fylket Veszprém var eit av dei første historiske fylka i Ungarn. 

Under den mongolske invasjonen av Ungarn vart Veszprém verna av borga si, som seinare vart nedrive etter ordre frå Habsburg i 1706.

Veszprém var av dei første ungarske byane som fekk eit universitet, og det vart mellom anna studert jus og kunst. Universitetet vart øydelagd i ein brann i 1276, og Veszprém vart først ein universitetsby igjen på 1900-talet.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Veszprém|Veszprém]]» frå ,  den 28. september 2007.*  

### Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Érd

**Érd** (tysk *Hanselbeck*, kroatisk *Andzabeg*) er ein by med fylkesrettar og hovudsete i distriktet med same namn i Pest fylke i Ungarn. Byen ligg sentralt i landet og er ein del av storbyområdet til Budapest. 

## Historie
Området har vore busett sidan antikken. Arkeologiske funn viser at det var menneske her for 50&nbsp;000 år sidan. 

Érd vart først nemnd i dokument i 1243. Namnet kjem anten frå ordet *erdő* («skog») eller frå *ér* («elv»).

Under den osmanske okkupasjonen av Ungarn vart Érd erobra av tyrkarane i 1543, etter at borga i Székesfehérvár fall. Tyrkarane bygde ei motteborg og ein *djami* (moske) her. På denne tida vart staden kalla *Hamzsabég*. I 1684 klarte hæren leia av Karl IV av Lorraine å slå tyrkarane nær Érd.

I 1776 vart Érd ein *oppidum* (småby). Han kan òg ha vore oppidum før den osmanske okkupasjonen. Tidleg på 1900-talet vart Érd Károlyi-familien sin eigedom. Byen voks, men var hovudsakleg ein jordbruksby fram til 1972, då fleire nye bygningar vart ført opp og Érd byrja å trekke fleire turistar. 

Érd var den byen som voks raskast i Ungarn mellom 1991 and 2001 (opp 30.6%). Den 7. november 2005 gav regjeringa Érd status som by med fylkesrettar. 

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Érd|Érd]]» frå ,  den 28. september 2007.*  

### Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Sopron

**Sopron** (tysk *Ödenburg*, kroatisk *Šopron, Šapron, Šopruonj*) er ein by med fylkesrettar og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Győr-Moson-Sopron i regionen Vest-Transdanubia i Ungarn nær grensa til Austerrike.

Sopron er eit viktig vinområde i Ungarn, og eit av få område i landet som produserer både kvit- og raudvin.

## Historie
Området har vore busett sidan antikken. I romartida var det ein romersk provins i området og der byen i dag ligg låg det ein by kalla *Scarbantia*. Forumet låg der hovudplassen i Sopron ligg i dag.

Då ungararane kom til området på 800-talet var byen i ruinar, og i løpet av dei neste to hundre åra forsterka ungararane dei gamle romerske bymurane og bygde ei borg. Byen fekk det ungarske namnet sitt etter ein hoffmarskalk i borga kalla *Suprun*. I 1153 vart byen nemnd som ein viktig by.

I 1273 okkuperte kong Otakar II av Böhmen borga. Sjølv om han tok borna i Sopron som gislar, opna byen portane då hæren til kong Ladislaus IV av Ungarn kom fram. Kongen gav byen ei påskjønning ved å heve statusen til fri keisarby.

Under den osmanske okkupasjonen av Ungarn plyndra osmanarane byen i 1529, men okkuperte han ikkje. Mange folk frå dei okkuperte områda flykta til Sopron og byen vart viktigare.

I 1676 vart Sopron øydelagd av brann. Den moderne byen vart bygd opp att dei neste tiåra med vakre bygningar i barokkstil. Soporon vart òg sete i fylket Sopron.

### 1900-talet
Etter at Austerrike-Ungarn vart delt vart fire vestlege fylke i Ungarn (Pressburg - Pozsony, Eisenburg - Vas, Ödenburg - Sopron, Wieselburg - Moson) gjeve til Austerrike St. Germain-traktaten (1919) og Trianon-traktaten (1920). Etter lokal uro vart statusen til Sopron avgjort ved ei folkeavstemming i 1921 der 65% stemde for Ungarn. Sidan den gong har Sopron vore kalla *Civitas Fidelissima* («Den mest lojale byen»). Dei tre andre områda er i dag ein del av Burgenland i Austerrike.

Sopron vart kraftig råka av den andre verdskrigen og nazistane sende og tok livet av nesten alle jødar og nokre venstrevendte arbeidarar i dødsleirane. Byen vart òg bombardert fleire gonger. Den raude arméen frigjorde byen 6. mars 1945.

I sosialistperioden klarte regjeringa delvis å gjere Sopron om til ein industriby, men lèt han framleis vere attraktiv for turistar.

I august 1989 var han åstad for «den heileuropeiske piknikken», ein protestaksjon av høgrevende aktivistar på grensa mellom Austerrike og Ungarn, der 200 innbyggjarar frå Aust-Tyskland kryssa grensa til vesten ulovleg. Dette opna opp for ein masseflukt frå Aust-Tyskland og etter kvart til Berlinmuren sitt fall i november 1989.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sopron|Sopron]]» frå ,  den 28. september 2007.*  

### Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Šopron

**Šopron** kan vere:
* det kroatiske namnet på byen Sopron i Ungarn
* Šopron i Kalnik, ein busetnad i landkommunen Kalnik i fylket Koprivnica-Križevci i Kroatia
Dunaújváros

**Dunaújváros** (frå 1951 til 1961 *Sztálinváros*, kroatisk *Pantel(i)ja, Pantelja, Pantelin, Pentela, Pentalja*) er ein by med fylkesrettar og hovudsete  i distriktet med same namn i fylket Fejér i regionen Sentral-Transdanubia i Ungarn. Byen ligg  sentralt i Ungarn ved Donau, om lag 67 km sør for Budapest og har om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. 

Dunaújváros er ein av dei nyaste byane i Ungarn og vart bygd i 1950-åra under industrialiseringa av landet under sosialiststyret. Dei første åra hadde han namnet Sztálinváros, «Stalin By», etter Josef Stalin, som ein parallell til Stalingrad i Sovjetunionen. I 1960 hadde den ti år gamle byen alt 31&nbsp;000 innbyggjarar og i 1961 endra han namn til Dunaújváros (som tyder «Donau-ny-by»).

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Nagykanizsa

**Nagykanizsa** eller **Kanizsa** er ein by med fylkesrettar og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Zala i regionen Vest-Transdanubia sørvest i Ungarn.

Byen ligg ved elva Zala, ikkje langt frå Balatonsjøen. I fleire hundreår har byen vore eit trafikknutepunkt. Varer frå Slovenia vart transportert til Graz via Nagykanizsa og byen spelte ei viktig rolle i handel frå Adriahavet til Alpane, Wien og Budapest.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Merknader

## Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Kaniža

**Kaniža** kan vise til:
*Kaniža, det kroatiske namnet på byen Nagykanizsa i Ungarn
*Kaniža i Bebrina, ein busetnad i kommunen Bebrina i fylket Brod-Posavina i Kroatia
Beinfiskar

**Beinfiskar** (Osteichthyes) er ein overklasse ryggstrengdyr som omfattar alle fisk med forbeina skjelett. Me delar han inn i to klassar ut frå korleis finnane er bygd opp; kjøtfinnefiskane har finnemusklane integrert i sjølve finnane medan strålefinnefisk berre har dei ved finnerøtene. Dei fleste beinfiskane høyrer til teleostane.

Tidlegare rekna ein beinfiskane som eigen klasse, men ein har seinare komme fram til at dette er  systematisk unøyaktig. Sidan ein normalt ikkje reknar tetrapodane (amfibium, krypdyr, fugl og pattedyr) med i ho, vert gruppa parafyletisk. Omgrepet er likevel mykje i bruk, både i og utanfor fagmiljø.
Hódmezővásárhely

**Hódmezővásárhely** (kroatisk *Vaš(a)relj*, rumensk *Ioneşti*) er ein by med fylkesrettar og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Csongrád-Csanád i regionen Den sørlege store sletta i Ungarn.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Salgótarján

**Salgótarján** er ein by med fylkesrettar og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Nógrád i regionen Nord-Ungarn i Ungarn. Han er òg fylkessete i Nógrád fylke.

Byen ligg ved Donau 120&nbsp;km nordaust for Budapest og 70&nbsp;km vest for Miskolc og har om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

Salgótarján er omgjeve av vakre skogar og åsar toppa med ruinar av gamle slott.

## Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Ózd

**Ózd** er ein by og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Borsod-Abaúj-Zemplén i regionen Nord-Ungarn i Ungarn.

Ózd ligg nord i Ungarn, nær grensa til Slovakia, og har om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
Området har vore busett sidan antikken. Landsbyen Ózd vart først nemnd i 1242. Han låg ved Hangonybekken, like før bekken rann inn i elva Sajó.

Den moderne byen vart til ved at landsbyane *Ózd*, *Bolyok* og *Sajóvárkony* vart slått saman under sosialisttida i Ungarn då den nordlege delen av landet vart kraftig industrialisert. Medan ein hadde vunne ut jern i området sidan 1700-talet, blei det no bygd store jern- og stålverk. Då sosialisttida og subsidiar for tungindustri enda, slo det hardt inn på økonomien til Ózd, som fekk svært mange arbeidslause.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ózd|Ózd]]» frå ,  den 28. september 2007.*  
* Encyclopædia Britannica: «Ózd» (2007). Lese 29. september 200 i Encyclopædia Britannica Online

### Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Pacemaker

**Pacemaker** (engelsk for «taktgjevar») er i daglegtalen eit hjelpemiddel for å oppretthalde tilnærma normal hjarterytme hos personar som av ulike årsaker har mista eller har forstyrringar i han. Ordet pacemakar blir òg nytta om det vevsområdet i hjartet (sinusknuten) som normalt styrer hjarterytmen. Det finst òg kunstige pacemakarar som styrer andre område enn hjartet, blærepacemaker. 

Ein pacemakar er sett saman av ein elektronikkdel med batteri og pulsgenerator, kopla til ein, to eller tre elektrodar som kan ta imot og/eller gje elektriske signal. Elektrodane ligg i høgre framkammer, i høgre hjartekammer og somme tider utanpå venstre hjartekammer. Ein kan òg ha kortvarig bruk av mellombelse pacemakarar som verkar gjennom plater festa på utanpå brystkassa.

Ein hjartepacemaker kan vera intern eller ekstern. Den eksterne blir gjerne nytta på born som er for små til å få operert inn pacemaker, eller for kort tids bruk etter hjarteoperasjonar eller under hjartekateterisering. Ein intern pacemaker har elektronikkdelen, i form av ein liten metallboks på ca 3x3 cm, lagt inn under brystmuskelen eller i buken.
Cegléd

**Cegléd** er ein by og hovudsete i distriktet med same namn i Pest fylke i Ungarn. Han ligg om lag 70 km søraust for Budapest og har om lag 36&nbsp;000 innbyggjarar.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Szekszárd

**Szekszárd** er ein by med fylkesrettar og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Tolna i regionen Sør-Transdanubia sør i Ungarn. Han er òg fylkeshovudstad i Tolna fylke.

Szekszárd er den minste fylkeshovudstaden i landet med om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Sió i grenseområdet mellom dei transdanubiske åsane og Den store ungarske sletta.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Inge Edler

**Inge Gudmar Edler** () var ein svensk lege. Saman med ingeniøren Carl Hellmuth Hertz laga han dei første bileta av eit hjarte med ultralyd (ekkokardiografi), 29. oktober 1953.

Inge Edler var leiar av det kardiologiske laboratoriet ved universitetsjukhuset i Lund då han og Hertz lånte eit ultralydapparat nytta til materialprøving frå skipsverftet Kockums. Etter å ha modifisert det så bileta kunne lagrast, gjorde dei opptak av eit hjarte. 

Edler og Hertz fikk Laskerprisen i 1977 for oppdaginga.

## Kjelder
* Fraser AG: Inge Edler and the origins of clinical echocardiography. *European Jounal of Echocardiography*. 2001 (2), 3-5.
* Om Inge Edler frå Det medisinske fakultetet i Lund
Daniel Schneidermann

**Daniel Schneidermann** () er ein fransk journalist fødd i Paris.
Schneidermann er mest kjend for analysane sine av media, særleg fjernsyn. Han var mellom anna fjernsynskritikar for *[[Le Monde]]*, men mista jobben i 2003. I dag skriv han for *[[Libération]]* og er frilansar for France 5.

## Utgjevingar
* *Tout va très bien, monsieur le ministre*, Belfond, 1987, ISBN 2-7144-2069-9
* *Où sont les caméras ?*, Belfond, 1989, ISBN 2-7144-2308-6
* *Un certain Monsieur Paul, l'affaire Touvier*, Fayard, 1989 (med Laurent Greilsamer), ISBN 2-213-59248-9
* *Les Juges parlent*, Fayard, 1992 (med Laurent Greilsamer), ISBN 2-213-02939-3
* *La Disparue de Sisterane*, Fayard, 1992, ISBN 2-213-02847-8
* *Arrêts sur images*, Fayard, 1994, ISBN 2-213-59180-6
* *Anxiety Show*, Arléa, 1994, ISBN 2-86959-216-7
* *Nos mythologies*, Plon, 1995, ISBN 2-259-18164-3
* *L'Étrange Procès*, Fayard, 1998, ISBN 2-213-60104-6
* *Du journalisme après Bourdieu*, Fayard, 1999, ISBN 2-213-60398-7
* *Les Folies d'Internet*, Fayard, 2000, ISBN 2-213-60694-3
* *Où vont les juges ?*, Fayard, 2002 (med Laurent Greilsamer), ISBN 2-213-61077-0
* *Le Cauchemar médiatique*, Denoël, 2003, ISBN 2-07-031704-8
* *Les langues paternelles*, Robert Laffont, 2006 (under pseudonymet *David Serge*)
Daniel Scheidermann har laga ein dokumentarfilm:
* *Kosovo, des journalistes dans la guerre* (Arte, 2000, speletid 90 minutt)
Pápa

**Pápa** er ein by og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Veszprém i regionen Sentral-Transdanubia nordvest i Ungarn.

Byen ligg nord for Bakonyåsane og har hovudsakleg innbyggjarar av tysk avstamming, som kom her på 1700-talet. Han har om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar.

Byen er òg kjend for dei varme kjeldene, palasset til familien Esterházy og den romersk-katolske kyrkja. 

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Gyula

**Gyula** (rumensk *Giula*, tysk *Julau*, serbisk *Ðula*) er ein by og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Békés i regionen Den sørlege store sletta søraust i Ungarn. Byen har om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg nær grensa til Romania ved elva Fehér-Körös (rumensk: *[[Crişul Alb]]*).

Gyula er kjend for ei mellomalderborg og eit spa med varme kjelder. Ferenc Erkel, som komponerte den ungarske nasjonalsongen, og Albrecht Dürer den eldre som var far til Albrecht Dürer, var fødde i Gyula.

Gyula (uttalt , ) har namn etter den ungarske mellomalderherskaren Gyula III.
Det er òg eit førenamn i Ungarn. 

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Vak

**Vak** (sanskrit vāc-, 'stemme', 'tale', 'språk') er ei vedisk gudinne knytt til tale, ofring og skaping.

I tidlege Rigveda-hymne (bok 2 til 7) viser vāc- til stemmen, særleg prestestemmen under ofring. Først i bok 8 og 10 blir Vak personifisert.

I Vedaene blir gudinna skildra som framstilt og gift med skaparguden Pradjapati. I seinare tekstar blir ho kalla mor til Vedaene og gift med Indra. Vak blir identifiser med dei nyare gudane Bharati og Sarasvati.
Gyöngyös

**Gyöngyös** (kroatisk *Đunđuš*) er ein by og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Heves i regionen Nord-Ungarn i Ungarn.

Gyöngyös ligg 80 km aust for Budapest ved foten av fjella Sárhegy og Mátra og har om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. I byen ligg fleire fabrikkar for matproduksjon, inkludert mjølk og pølser. Her finn ein òg mange vingardar, som nyttar sidene til Sárhegy til å dyrke vin.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Orosháza

**Orosháza** er ein by og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Békés i regionen Den sørlege store sletta i Ungarn.

Orosháza har om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg søraust i landet mellom elvane Maros og Körös. Orosháza er eit viktig senter for kultur, utdanning og rekreasjon i regionen.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Ajka

**Ajka** er ein by og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Veszprém i regionen Sentral-Transdanubia vest i Ungarn.

Ajka har oppimot 30&nbsp;000 innbyggjarar. Byen vart grunnlagd i 1960 frå landsbyane Ajka, Bódé, Tósok og Tósokberénd.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Hajdúböszörmény

**Hajdúböszörmény** (rumensk *Sântgheorghe*) er ein by og hovudsete i distriktet med same namn i fylket Hajdú-Bihar i regionen Den nordlege store sletta i Ungarn.

Byen ligg aust i Ungarn og har om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Hajdúböszörmény har eit unik sirkulært gateplan, som Paris, opphavleg oppretta som eit forsvar mot invasjon og åtak.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane:

## Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Norfolk

**Norfolk** er eit lågtliggande grevskap i Aust-England. Det grensar til Lincolnshire i vest, Cambridgeshire i vest og sørvest og Suffolk i sør. I nord og aust ligg kysten av Nordsjøen, mellom anna The Wash. Norfolk er det femte største seremonielle grevskapet med eit areal på 5371&nbsp;km².

Av 34 ikkje-metropolitanske engelske grevskap er Norfolk den sjuande mest folkerike i England med 850&nbsp;000 innbyggjarar. Området er stort sett landleg og har derfor låg folketettleik.

38 % av innbyggjarane grevskapet bur i Norwich, Great Yarmouth og King's Lynn. The Broads er eit nettverk av elvar og innsjøar, og ligg på austskysten av grevskapet ved grensa til Suffolk. Området har status som nasjonalpark. Historiske stader som sentrum av Norwich medverkar òg til turisme.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Norfolk|Norfolk]]» frå , den 28. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Norfolk grevskapsråd
* Offisiell turistside
* Bilete i Norfolk
* Kyrkjer i Norfolk