open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Étang de Thau

**Étang de Thau** eller **Bassin de Thau** er den største innsjøen i Occitanie og den tredje største i Frankrike. Han ligg langs Languedoc-Roussillon, den franske kysten frå Rhône til foten av Pyreneane. Neminga *étang* viser til ein(innsjø eller lagune, og Étang de Thau er den største i området langs Languedoc-Roussillon, den franske kysten frå Rhône til foten av Pyreneane.

## Geografi

Étang de Thau er om lag 21&nbsp;km lang og 8&nbsp;km brei med eit areal på 70,12&nbsp;km². Middeldjupna er 4,5 meter, men i den sentrale kanalen er han nærare 10 meter. Nær Bouzigues er det ei nedsenking med ein diameter på 100 meter og eit djup på 30 meter. Denne Fosse de la Vise er ei varmekjelde som vert nytta av eit kurbad i Balaruc.

Fram til nyleg danna *étang* -vatna ein samanhengande indre vassveg frå Marseillan til Rhône.  Dette gav tilgang til Marseillan, ein fiskelandsby som vart eit handelssenter.

I dag er innsjøen forbunde til elva Rhöne via Canal du Rhône à Sète og av Canal du Midi til Bordeaux via Toulouse. Innsjøen er òg forbunde med Middelhavet ved Sète. Det finst òg ein liten kanal, Le canal des Allemands eller Pisse-Saume, som knyter den vestlege delen til sjøen ved Marseillan. Denne kanalen kan berre nyttast av små fartøy sidan både veg- og jarnbanebrua ligg lågt over vatnet.

Innsjøen ligg mellom landsbyane Sète og Marseillan i Hérault departement og er delt mellom kommunane Balaruc-les-Bains, Balaruc-le-Vieux, Bouzigues, Frontignan, Sète, Marseillan, Mèze og Loupian.

I aust, mellom Balaruc og Sète, ligg det eit industriområde ved innsjøen. Sørsida er forma av kyststripa frå Sète til Cap d'Agde. Nordsida har mange fiskelandsbyar.

## Økonomi og naturressursar

Innsjøen er forbunde med sjøen og har fisk som *dorade* (brasme) og ein blømande skalldyrindustri. Det finst 18 forskjellige sortar skaldyr i innsjøen, og den viktigaste er østers. 750 produsentar har 2&nbsp;750 anlegg som gjev 13&nbsp;000 tonn østers årleg. Dette er om lag 8,5 % av årsforbruket til heile Frankrike. Østers frå Étang de Thau vert markedsført som *huîtres de Bouzigues* (Bouzigues-østers) etter landsbyen der østersproduksjonen starta.

I tillegg til østers vert det produsert 3&nbsp;000 tonn muslingar årleg.

Bortsett frå fiske og skalldyrfiske, er hovudnæringa til området rundt Étang de Thau turisme, særleg i form av segleskular.

## Dyreliv
Bassin de Thau inneheld fleire ville dyr, hovudsakleg fuglar (fiskehegre, flamingo) og sjødyr som manetar, fisk og algar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Étang de Thau|Étang de Thau]]» frå , den 15. april 2007.* 

## Bakgrunnsstoff

* Thau-fiskeri  
* Info on Thau og østers
Kolåstinden

**Kolåstinden** er eit fjell på 1432 moh. i Ørsta kommune på Sunnmøre.

Fjellet ligg mellom Romedalen i nord og Standaleidet i sør.

Vanlegaste løypa til topps går frå Standaleidet inn Kvanndalen og over breen.

Toppen er lettast å nå på vinterføre, på sommarføre bør ein gå i taulag over breen under sjølve tinden.

## Galleri

Fil:Kolåstinden fra follestadalen.jpg|Kolåstinden sett frå Follestaddalen
Fil:Kolåstinden sett fra Standalsida.jpg|Kolåstinden sett frå Standaleidet

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg etter primærfaktor

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Rundskue frå Kolåstinden hos Leif Roar Strand si nettside, vitja 31. januar 2010
Mauritz Aarflot

**Mauritz Andreas Aarflot** () var ein norsk gardbrukar, redaktør og stortingsmann. Han var fødd og døydde på slektsgarden Ekset i Volda på Sunnmøre.

Aarflot var son av redaktør og lensmann i Volda, Rasmus S. Aarflot (1792&mdash;1845). Han fekk i 1847 løyve til vidare drift av trykkeriet Aarflots prenteverk. Mauritz Aarflot redigerte og gav ut *[[Postbudet]]*, *[[For Landalmuen]]* 1845–68, og *[[Norsk landbrugstidende]]* 1848–55.

I 1848 overtok han farsgarden på Ekset. Aarflot var ordførar i Volda 1850–57 og 1860–85. Han var sentral både under grunnlegginga av Volda & Ørsta Sparebank i 1853, og opprettinga av Voldens høiere almenskole i 1856.

Aarflot representerte Romsdals amt på Stortinga 1854&ndash;1888, der han oftast stemte med Johan Sverdrup. I 1882 gav han ut *Odelsbonden om grundloven i dens hovedbestemmelser*, der han imøtegjekk den uttalen det juridiske fakultetet hadde gitt om kongens sanksjonsrett i grunnlovssaker.

Han var ein nær ven av Ivar Aasen.

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Rasmus S. Aarflot

**Rasmus Sivertsson Aarflot** () var ein norsk lensmann, gardbrukar, redaktør og stortingsmann.

Rasmus S. Aarflot var son av folkeopplysaren Sivert Aarflot, og bror av forfattaren Berte Kanutte Aarflot. Han var fyrst postopnar, og frå 1816 lensmann i Volda. Rasmus S. Aarflot overtok både garden Ekset i Volda og boktrykkeriet Aarflots prenteverk. Han gav ut ulike tidsskrift for å fremje folkeopplysninga (*[[Landboavisen]]*); han representerte Romsdals amt på Stortinga 1824, 1827&ndash;1828, 1833 og 1839, og var vald 1845, men han døydde før tingsamlinga. I boksamlinga på Ekset-garden fekk den unge Ivar Aasen stimulert noko av kunnskapslysta si.

Rasmus S. Aarflot var far til Mauritz Aarflot.

## Bakgrunnsstoff
*
Gol kyrkje

**Gol kyrkje** står ved tettstaden Gol i Gol kommune i Buskerud fylke, og er ei langkyrkje bygd i åra 1881&ndash;82.

Byggverket er i tre og har 500 plassar. Arkitekt var Johannes Henrik Nissen.

## Kjelder
* Norges Kirker: «Gol kirke» på nettstaden til Norsk institutt for kulturminneforskning

## Bakgrunnsstoff
* 
* Om Gol sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Om Gol kyrkje på nettstaden disnorge.no
* «Kirkebøker, Buskerud» på nettstaden til Arkivverket 
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* Eldre fotografi av Gol kyrkje på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Ramoen

**Ramoen** (1419 moh.) er eit fjell ved Barstadvik i Ørsta kommune på Sunnmøre.

Fjellet ligg på vestsida av Hjørundfjorden, aust for bygda Barstadvik. Fjelldalen Molladalen ligg sør for fjellet.
Fjellet har alpin form og er bratt på alle kanter, men har to oppstigingsruter som ikkje krever klatring, ein frå Molladalen og ein frå Barstadvik via Vollesetra. Ulikt dei fleste andre alpine fjell, som til dømes i Jotunheimen, er heile fjellets høgde over havet synleg på kloss hald. Frå Storfjorden og Hjørundfjorden ser ein heile 1419 meter nærast rett opp. Frå toppen er utsikten spektakulær. Ved toppen ligg ein steinhelle ein må krype under for ikkje å eksponere seg for eit stup mot Hjørundfjorden.

Briten Geoffrey Hastings steig til topps på Ramoen den 7. september 1889 og stod for den fyrste kjende bestigninga. Der fann han "en vel bygget varde"
 
Fjellet var eit kjent seglingsmerke for fiskarane som dreiv ute på Sunnmørshavet.

Jønshornet er eit anna namn på fjellet.

**Oppkalling**

Ramoen har mest truleg gitt namn til:
* Ramoen, ein trålar registrert i nabobygda Vartdal og
* Ramoen, forsamlingslokale og kafe i nabobygda Vartdal.

## Bakgrunnsstoff
Rundskue frå Ramoen/Jønshornet hos Leif Roar Strand si nettside, vitja 31. januar 2010 

## Kjelder
Jon Hagen og Helge J. Standal: Molladalen, Volda 1989

## Fotnotar
Kvitegga

**Kvitegga** eller *Kviteggja* (1717 m.o.h.) er eit fjell som ligg på Sunnmøre. 

Fjellet strekker seg mellom den folkesette Nebbedalen i aust og fjelldalen Kjellstaddalen i vest. Sjølve toppen dannar grense mellom kommunane Stranda og Volda.

Fjellet er det høgste på Sunnmøre utanfor Tafjordfjella. Ut får primærfaktor er fjellet det tiande høgaste i landet. Fjellet Hornindalsrokken ligg rett vest for Kviteggja.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg etter primærfaktor
Lovund

**Lovund** er ei øy i Lurøy kommune med eit areal på 4,9 km². Lovundfjellet på 625 moh. ruger over det litle pittoreske øysamfunnet som livnærer seg av havet, og då hovudsakleg av lakseoppdrett. Tettstaden Lovund har . Postnummeret er **8764 LOVUND**.

## Historie

Det er gjort funn av busettingsspor på øya frå yngre steinalderen. Frå nyare tid har ein kjelder som skildrar leiglendingsbruk på 1500-talet. Livsgrunnlaget på øya har vore ein kombinasjon av fiske, egg- og dunvær og jordbruk i småskala. Ein topp i folkesetnaden på Lovund kan vere ca. 2000 menneske som var registrert i samband med det store sildeåret 1860. Før denne toppen var det 12 bufaste familiar som auka til 13 etter 1860. Frå 1950-talet var det typisk tre fiskebruk på øya og på det meste opp til elleve bruk. Frå ca. 1955 til 1975 var det produksjon av tørka småsei for eksport. I 1967 starta produksjonen av seilaks og i 1972 vart den første verksemda for oppdrettslaks i Nord-Noreg skipa her.

## Næringsliv
I 2007 var det ikkje mange att som har jordbruk som leveveg på Lovund. Mellom ca. 1975 og 2005 hadde næringsgrunnlaget i stor grad endra seg frå den typiske kombinasjonen fiske og småbruk mot havbruk og i ei viss monn mot turisme. Her finst ein emballasjefabrikk og ei verksemd som handsamar avfall frå fiskeindustri. Lakseslakteriet på Lovund har ein døgnkapasitet på ca. 70&ndash;80 tonn råstoff.

På Lovund står kyrkjebygget til Den norske kyrkja, Lovund kyrkje og eit kyrkjebygg eigd av Den evangelisk-lutherske frikyrkja ikkje langt frå kvarandre.

## Lundefuglen
Det finst ein fast hekkekoloni av lundefugl på Lovund, populasjonen er på om lag 200&nbsp;000 individ. Kolonien kjem inn i fuglefjellet frå havet på «lundkommardagen», til vanleg den 14. april kvart år og returnerer 15. august. I 2007 var det ca. 500 personar som observerte innflyginga 14. april.

## Kjelder

* Stortingsmelding om marin næringsutvikling, tilråding frå Fiskeri- og kystdepartementet av 18. mars 2005
* Skildring av Torstein Finnbakk
* Brosjyre om Vigners Motormuseum 
* Artikkel i Rana Blad nettavis 15. april 2007
Aiguilles Rouges

**Aiguilles Rouges ** ('Raude nåler') er eit krystallinsk fjellmassiv nord i Alpane, ovanfor Mont Blanc-massivet. Namnet kjem av den karakteristiske fargen til granitt, som får eit raudskjær i morgonlyset. Den høgaste toppen i massivet er Aiguille du Belvédère på 2&nbsp;965 m. Le Brévent (2&nbsp;525 m) ligg sør i fjellkjeda, og her kan ein kome til topps via ei kabelvogn. 

I motsetnad til Mount Blanc-massivet, har ikkje Aiguilles Rouges isbrear. Det alpine stadiet byrjar rundt 1&nbsp;800 meter med grove steinblokker, og over her stikk ei rekkje nåler ut, frå Col des Montets til Brévent. Den nordvestlege delen av massivet har mindre vegetasjon sidan det får mindre sollys. Den andre sida har mykje rikare vegetasjon, mellom anna soldogg, martagonlilje og orkidéar. For å verne om denne fjellkjeda vart Réserve naturelle des aiguilles Rouges oppretta i 1974 og dekkjer 32,79 km².

Frå Aiguilles Rouges har ein eit flott utsyn over toppane i Chamonix, isbreane på Mont Blanc og dei vestlege delane av Alpane. Den franske målaren Samivel måla Mont Blanc frå her. Den høgaste toppen i fjellkjeda inneheld ordet Belvédère (som tyder «vakkert utkikkspunkt») fordi ein har 360° utsyn til dei omliggande fjella. Passet mellom Flégère og Planpraz, ved foten Aiguilles Rouges, vert kalla *Grand Balcon Sud* (Den store sørlege balkongen). 

I den austlege delen av massivet ligg det fleire fjellvatn, mellom anna Lac Blanc ved foten av Aiguille Belvédère. 

Dei største klatreskulane i Chamonix ligg i massivet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aiguilles Rouges|Aiguilles Rouges]]» frå ,  den 15. april 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* ASTERS, organisasjon som styrer naturreservatet i Aiguilles Rouges
Alpilles

**Alpilles** er ei lita fjellkjede i Provence, sør i Frankrike, om lag 20 km sør for Avignon.

## Geografi
Fjellkjeda er eigentleg ei forlenging av den mykje større kjeda Luberon. Sjølv om ho ikkje er særleg høg, berre 387 meter på det høgaste, er ho lett synleg der ho stig bratt opp frå den flate sletta i Rhônedalen. Kjeda er om lag 25 km lang og mellom 8 og 10 km brei, og går frå aust til vest mellom elvane Rhône og Durance.

Landskapet i Alpilles er tørre kalksteinstoppar med tørre dalar i mellom. 

## Dyre og planteliv
Dei lågare fjellsidene er planta med oliven og mandeltre med kermeseik og furu i tillegg. Mykje av fjellkjeda består derimot av berr stein eller steinete overflater med kratt og underskog. 

Dei høgaste delane av fjellkjeda er eit naturreservat der ein finn fleire sjeldne artar, inkludert Bonellis ørn, egyptisk gribb og hornugle. Nokre av desse artane vart sett ut i Alpilles i 1980-åra.

## Ymse

Vincent van Gogh måla fleire landskap i Alpilles medan han var i Saint-Rémy-de-Provence på nordsida av fjella. 

Dei tolv kommunane som ligg i området rundt Alpilles vart erklært «Regional Parc» i 2007, slik at det vert verna av EU sin miljøvernsplan Natura 2000.

Alphonse Daudet sin roman *[[Tartarin sur les Alpes]]* frå 1885, som er oppfølgjaren til *[[Tartarin de Tarascon]]* frå 1872 finn stad i Alpilles.

Den franske motstandsrørsla mot den tyske okkupasjonen av Frankrike under den andre verdskrigen byrja i desse fjella. 

## Turistattraksjonar i og rundt Alpilles

* Vindmøllene i Fontvieille og Alphonse Daudet
* Les Baux de Provence
* Saint-Rémy-de-Provence og ruinane av den romerske byen Glanum
* Arles
* Orgon
* Montmajour Abbey
* Eygalières
* Saint-Étienne-du-Grès
* Eyguières
* Lamanon
* Mouriès

## Bakgrunnsstoff
* Alpilles på nett (stort sett på fransk)
* Provence-Hideaways.com om Alpilles 
* Natura 2000
Aravis

**Aravis** (fransk *Chaîne des Aravis*) er ei fjellkjede i Haute-Savoie, aust i Frankrike. Ho er ein del av Préalpes, ei lågare fjellkjede vest for hovudkjeda i Alpane. Den høgaste toppen er Pointe Percée på 2&nbsp;752 meter. Ho har retning nord-sør, og strekkjer seg frå Cluses i nord til Ugine i sør. Bornes-massivet, stundom rekna som ein del av Aravis, ligg i vest. Mellom Aravis og Chablais-Alpane i nordaust ligg elva Arve, og mellom Aravis og Dei graiiske Alpane i søraust ligg elva Arly.
Romedalstinden

**Romedalstinden** (1295 moh.) er eit fjell i Ørsta kommune på Sunnmøre.

Fjellet ligg aust for seterdalen Romedalen, og vest for bygda Ytre-Standal ved Hjørundfjorden. Mot nord ligg bygda Barstadvik, der han vert rekna som ein av Fossetindane.

Tre britar, Charles W. Patchell, J. Simpson og E. V. Mather, var dei fyrste som noterte når dei var på toppen for fyrste gong. Det hende 4. september 1894.

Ruta til topps går frå Ytre-Standal opp på austegga. Derifrå til dels lett klatring til toppen.  

## Bakgrunnsstoff
* Romedalstinden (1295) på Fjellinordvest.net
Bauges

**Bauges** (*Massif des Bauges*) er ei fjellkjede aust i Frankrike, som strekkjer seg mellom byane Annecy og Chambéry. Ho er ein del av Préalpes, og inneheld 14 fjelltoppar over 2&nbsp;000 meter: 

* Arcalod, 2&nbsp;217 m, det høgaste punktet i fjellkjeda
* Sambuy, 2&nbsp;198 m
* Pécloz, 2&nbsp;197 m
* Trélod, 2&nbsp;181 m
* Pointe de Chaurionde, 2&nbsp;173 m
* Mont d’Armenaz, 2&nbsp;158 m
* Pointe des Arces, 2&nbsp;076 m
* Mont de la Coche, 2&nbsp;070 m
* Dent de Cons, 2&nbsp;064 m
* Pointe des Arlicots, 2&nbsp;060 m
* Grand Colombier, 2&nbsp;043 m
* Dent d’Arclusaz, 2&nbsp;040 m
* Grand Parra, 2&nbsp;012 m

Andre fjelltoppar som skil seg ut er:
* Revard, over Aix-les-Bains
* Nivolet, over Chambéry
* Semnoz, over Annecy
Massif des Cerces

**Massif des Cerces** er eit område i dei franske Alpane på grensa mellom Frankrike og Italia. På den franske sida høyrer fjellkjeda til departementa Hautes-Alpes og Savoie.

Massivet består av fleire mindre fjellkjeder, som Mont Thabor, Grand Galibier, Mont Chaberton og Rois Mages. Det grensar til Vanoise-massivet i nord, Massif du Mont-Cenis i nordaust, Dei cottiske Alpane i aust, Massif du Queyras og Massif des Écrins i sør, og Massif d'Arvan-Villards i vest.

Fjellkjeda grensar i nord til elva Arc i Mauriennedalen, og til elva Guisane i sør.

## Høgste fjelltoppane
* Grand Galibier, 3&nbsp;229 m
* Roche Bernaude, 3&nbsp;225 m
* Pic du Thabor, 3&nbsp;207 m
* Mont Thabor, 3&nbsp;178 m
* Mont Chaberton, 3&nbsp;136 m
* Pointe des Cerces, 3&nbsp;097 m
* Roche Noire, 3&nbsp;085 m
* Gran Bagna, 3&nbsp;080 m
* Roc Termier, 3&nbsp;078 m
* Pic de la Moulinière, 3&nbsp;073 m
* Cime de la Planette, 3&nbsp;071 m
* Punta Nera, 3&nbsp;046 m
* Rochers des Grands Becs, 3&nbsp;044 m
* Grand Argentier, 3&nbsp;042 m
* Roche Colombe, 3&nbsp;023 m

## Skistader
* Valloire
* Valmeinier
* Valfréjus
Chartreuse

**Chartreuse** (fransk *Massif de la Chartreuse*) er ei fjellkjede aust i Frankrike som strekkjer seg frå Grenoble til Bourgetsjøen. Ho er ein del av Préalpes.

## Fjelltoppar
* Chamechaude, 2&nbsp;082 m
* Dent de Crolles, 2&nbsp;062 m
* Grand Som, 2&nbsp;033 m
* la Grande Sure, 1&nbsp;920 m
* Granier, 1&nbsp;938 m
* Dent du Chat, 1&nbsp;390 m

## Geologi
Litologien er dominert av kalkstein, og fleire hundre kilometer med grottesystem ligg under fjella, inkludert det verdskjende Dent de Crolles-systemet, som er 60&nbsp;km langt.

## Skistader
* Le Désert d'Entremont, der bruken av truger har vorte særleg utvikla 
* Saint-Pierre-de-Chartreuse
* Col de Porte (1&nbsp;326 m)
* Le Sappey-en-Charteuse
* La Ruchère (langrenn)
* Saint-Hilaire-du-Touvet

## Ymse
Chartreuse har gjeve namn til:
* klosteret Grande Chartreuse, overhodet for Karteuserordenen
* Chartreuse-likør, framstilt under munkane sitt oppsyn. 
* Fargen Chartreuse, den grønaktige fargen på Chartreuse-likøren.

## Bakgrunnsstoff
* Chartreuse: Ein vandre guide
Chaîne des Puys

**Chaîne des Puys** er ei vulkansk fjellkjede i Massif Central i Frankrike. Kjeda er 40 km lang, og har fleire vulkanske trekk, som kjegler, lavadomar og krater. Det høgaste punktet er lavadomen Puy de Dôme, som ligg om lag midt i fjellkjeda. 

Puy de Dome vart i 2018 innskriven på UNESCO si verdsarvliste.

Kjeda er kjend for den vulkanske historia si, sidan ho vart utforska av den engelske geologen George Julius Poulett Scrope i 1820-åra. I 1827 gav han ut klassikaren *Memoir on the Geology of Central France, including the Volcanic formations of Auvergne, the Velay and the Vivarais*, som seinare vart gjeve ut i ein meir populærvitskapleg form i *The Geology and extinct Volcanos of Central France* i 1858. Desse bøkene var dei første som skildra Chaîne des Puys, og analysane som vart lagt fram her danna mykje av grunnlaget for vulkanologi.

Det er mogleg at Chaîne des Puys kan ha utbrot ein gong i framtida. Dette ville eventuelt føra til danninga av nye fjell.

## Kjelder

* Scrope, George Poulett (1858). *The Geology and extinct Volcanos of Central France*. J. Murray, London, 258 pp. ISBN 0-405-10459-6.
* Scarth, Alwyn; Tanguy, Jean-Claude (2001). *Volcanoes of Europe*. Oxford University Press, 243 pp. ISBN 0-19-521754-3. 
* Global vulkanisme plan: Chaîne des Puys
* Liste over vulkanar i Chaîne des Puys
Kottialpane

**Dei cottiske Alpane** (fransk: *Alpes Cottiennes*; italiensk: *Alpi Cozie*) er ei fjellkjede i dei sørvestlege områda av Alpane. Dei dannar grensa mellom Frankrike (Hautes-Alpes og Savoie) og Italia (Piedmont). Maddalena-passet ligg mellom fjellkjeda og Dei maritime Alpane, på andre sida av Col du Mont Cenis ligg Dei graiiske Alpane, på andre sida av Col du Galibier ligg Dauphiné-Alpane. Fréjustunnelane mellom Modane og Susa er ei viktig transportåre mellom Frankrike (Lyon, Grenoble) og Italia (Torino).

Dei cottiske Alpane er kjelda til elvane Durance og Arc og sideelvane deira på den franske sida. På den italienske sida er ho kjelde til elvane Dora Riparia og andre sideelvar til Po.

## Fjelltoppar
Dei høgste fjelltoppane i Kottialpane:

## Fjellovergangar
Dei største fjellovergangane i Dei cottiske Alpane er: 

NamnStadTypeHøgd (m)
	
		Col Sommeiller Bardonecchia til Bramanssnø
		2&nbsp;962 
	
	
		Col de la Traversette Crissolo til Abrièsrideveg
		2&nbsp;950 
	
	
		Col d'AmbinExilles til Bramanssnø
		2&nbsp;854 
	
	
		Col de St Veran Valle Varaita til Queyrasdalensti
		2&nbsp;844 
	
         
		Col du Parpaillon Ubayedalen til Queyrasdalensti
		2&nbsp;780
	
	
		Col d'Etache Bardonecchia til Bramansrideveg
		2&nbsp;787
	
	
		Col AgnelValle Varaita til Queyrasdalenveg
		2&nbsp;744 	
	
		Col Girardin Ubayedalen til Queyrasdalenrideveg
		2&nbsp;699
	
	
		Col de Sautron Valle Maira til Barcelonnette rideveg
		2&nbsp;689
	
	
		Col de Longet Ubayedalen til Valle Varaitarideveg
		2&nbsp;672 
	
	
		Col de Mary Ubayedalen til Valle Mairarideveg
		2&nbsp;654
	
	
		Col d'Abriès Perosa til Abrièsrideveg
		2&nbsp;650 	
	
		Col de la Roue Bardonecchia til Modanerideveg
		2&nbsp;566 
	
	
		Col du Fréjus Bardonecchia til Modanegrusveg
		2&nbsp;542
	
	
		Col de ClapierBramans til Susarideveg
		2&nbsp;491 
	
	
		Col d'Izoard Briançon til Queyrasdalenveg
		2&nbsp;388
	
	
		Col de la Croix eller Passo de la CroceTorre Pellice til Abrièsrideveg
		2&nbsp;309
	
	
		Petit Mont Cenis Bramans til Mont Cenis-platåetrideveg
		2&nbsp;184
	
	
		Col de VarsUbayedalen til Queyrasdalenveg
		2&nbsp;115
	
	
		Mont Cenis Lanslebourg til Susaveg
		2&nbsp;101
	
	
		Col de Sestriere Pinerolo til Cesana Torineseveg
		2&nbsp;021
	
        
		Col de Larche/Maddalena-passet Ubayedalen til Sturadalenveg
		1&nbsp;991 
	
	
		Col de Montgenèvre Briançon til Susaveg
		1&nbsp;854 
	
	
		Col de l'Echelle Briançon til Bardonecchiaveg
		1&nbsp;760 	
        

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cottian Alps|Cottian Alps]]» frå ,  den 15. april 2007.*
Massif des Écrins

**Massif des Écrins** er eit fjellmassiv som dannar mesteparten av nasjonalparken Parc national des Écrins i Frankrike. Ho høyrer til fjellkjeda Dauphiné-Alpane, som igjen er ein del av Alpane.

## Fjell i massivet
* Barre des Écrins 4&nbsp;102 m
* La Meije 3&nbsp;983 m
* Pelvoux 3&nbsp;946 m
* Roche de la Muzelle 3&nbsp;465 m
* Ailefroide 3&nbsp;953 m
* Pic Gaspard 3&nbsp;883 m
* Le Râteau 3&nbsp;809 m
* Coolidge 3&nbsp;774 m
* La grande Ruine 3&nbsp;765 m
* Roche Forio 3&nbsp;730 m
* Les Bans 3&nbsp;669 m
* Les Agneaux 3&nbsp;663 m
* Pic de la Grave 3&nbsp;628 m
* Pic de neige Cordier 3&nbsp;&nbsp;618 m
* Aiguille du plat de la Selle 3597 m
* Les Rouies 3&nbsp;589 m
* L'Olan 3&nbsp;564 m
* La Plaret 3&nbsp;564 m
* Tête de l'Etret 3&nbsp;559 m
* Tête de Gandoliere 3&nbsp;544 m
* L'Encoula 3&nbsp;533 m
* Pointe des Arcas 3&nbsp;478 m
* Pointe Guyard 3&nbsp;460 m
* Tête des Fétoules 3&nbsp;459 m
* Le Sirac 3&nbsp;440 m
* Tête du Rouget 3&nbsp;435 m
* Pic de Says 3&nbsp;421 m
* Grande Aiguille de la Bérarde 3&nbsp;419 m
* Aiguille des Arias 3&nbsp;403 m
* Pointe de l'Aiglière 3&nbsp;308 m
* Pointe Swan 3&nbsp;294 m
* Le Jandri 3&nbsp;288 m
* Tetes des Soulaures 3&nbsp;242 m
* Pointe de Rougnoux 3&nbsp;179 m
* Têtes des Vautisse 3&nbsp;156 m
* Pic Combeynot 3&nbsp;155 m
* Dibona 3&nbsp;130 m
* Le Vieux Chaillol 3&nbsp;117 m
* Pic des Souffles 3&nbsp;098 m
* Tête de Dormillouse 3&nbsp;084 m
* Pointe des Estaris 3&nbsp;080 m
* Le Rochail 3&nbsp;023 m
* Aiguille de Cedera 2&nbsp;883 m
* Grun de Saint Maurice 2&nbsp;776 m

## Bakgrunnsstoff
* Massif des Ecrins  (på fransk)
Esterelfjella

**Esterelfjella** er ei fjellkjede søraust i Frankrike i departementa Var og Alpes-Maritimes i Provence ved kysten av Middelhavet. Dei næraste byane er Mandelieu og Cannes (i aust) og Saint-Raphaël/Fréjus (i vest).

Jordsmonnet og bergarten i fjellet har vulkansk opphav, og består hovudsakleg av porfyr, som gjev klippene ein raudaktig farge. Terrenget er kupert med djupe kløfter og skogar av eik. Det høgaste punktet i massivet er Mont Vinaigre på 618 meter. 

Massivet dekkjer eit areal på 320 km², der 130 km² offisielt er verna under Forêt domaniale de l'estérel. Naturreservatet har mange turstiar for både sykkel og fotturistar. 

## Galleri

File:Esterel-3.JPG|The Esterel Massif
File:Massif de l'estérel (5830137152).jpg|Dei raude klippene i Esterel
File:Calanque d'Anthéor - Boulevard Eugène Brieux - View NNE on Pointe d'Anthéor.jpg|Calanque d'Anthéor
File:Towards Agay village - panoramio.jpg|Anthéor
Cap l'Esterel.JPG|Cap l'Esterel
Blavet Schlucht Var.JPG|Gorges du Blavet


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Massif de l'Esterel|Massif de l'Esterel]]» frå ,  den 16. april 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Biletgalleri
Préalpes

**Préalpes** er ei gruppe fjellkjeder med middels høgd i utkanten av Dei franske Alpane. Dei strekkjer seg frå Genfersjøen og sørvestover til elva Drôme. Fjella ligg vest for linja Chamonix - Albertville - Grenoble.

Fjella i fjellkjeda er, frå nordaust til sørvest: 
* Chablais (høgaste topp Hauts-Forts, 2&nbsp;464&nbsp;m)
* Aravis (høgaste topp Pointe Percée, 2&nbsp;750&nbsp;m)
* Bornes (høgaste topp Pointe Blanche, 2&nbsp;438&nbsp;m)
* Bauges (høgaste topp Arcalod, 2&nbsp;217&nbsp;m)
* Chartreuse (høgaste topp Chamechaude, 2&nbsp;082&nbsp;m)
* Vercors-platået (høgaste topp Grand Veymont, 2&nbsp;341&nbsp;m)
Dei franske Alpane

**Dei franske Alpane** er den delen av Alpane som ligg i Frankrike. Dei høyrer til regionane Provence-Alpes-Côte-d'Azur og Rhône-Alpes.

Fjellkjeder i Dei franske Alpane som delvis eller heilt ligg i Frankrike er (frå sør til nord):
* Dei maritime Alpane
* Dei cottiske Alpane
* Dauphiné-Alpane
** Pelvoux
* Dei graiiske Alpane
* Wallis-Alpane 
* Préalpes

Mont Blanc er det høgaste punktet både i den franske delen og i heile Alpane. Større byar i området er Grenoble, Chamonix og Chambéry.

## Skistader

Dei største skistadane i fjellområdet er:

# Les Trois Vallées (Courchevel, Méribel, La Tania, Brides-les-Bains, Saint-Martin-de-Belleville, Les Menuires, Val Thorens og Orelle) : **338** skiløyper fordelt på 600&nbsp;km.
# Portes du Soleil (Avoriaz, Châtel, Morzine, Les Gets, Saint-Jean d'Aulps, La Chapelle d'Abondance, Abondance, Montriond, sveitsisk skistader) : **288** løyper fordelt på 650&nbsp;km. 
# Paradiski (La Plagne, Peisey-Vallandry, Les Arcs) : **239** løyper fordelt på 420&nbsp;km.
# Via Lattea (Montgenèvre, italienske skistader) : **214** løyper fordelt på 400&nbsp;km.
# Évasion Mont-Blanc (Combloux, Megève, Saint-Gervais, Saint-Nicolas-de-Véroce, Les Contamines Monjoie) : **183** løyper fordelt på 420&nbsp;km.
# Espace Killy (Tignes, Val d'Isère) : **137** løyper fordelt på 300&nbsp;km. 
# Grand Massif (Flaine, Les Carroz, Morillon, Samoëns, Sixt) : **134** løyper fordelt på 265&nbsp;km. 
# Les Aravis (La Clusaz, Manigod, Croix Fry, Merdassier, Le Grand Bornand) : **133** løyper fordelt på 220&nbsp;km. 
# Les Grandes Rousses (L'Alpe d'Huez, Vaujany, Auris-en-Oisans, Oz-en-Oisans, Villard-Reculas) : **117** løyper fordelt på 236&nbsp;km. 
# Serre Chevalier : **111** løyper fordelt på 250&nbsp;km. 
# La Forêt Blanche (Risoul, Vars) : **104** løyper fordelt på 180&nbsp;km. 
# Les Sybelles (Le Corbier, La Toussuire, Les Bottières, Saint-Jean-d'Arves, Saint-Sorlin-d'Arves, Saint-Colomban-des-Villards) : **96** løyper fordelt på 310&nbsp;km. 
# Valloire og Valmeinier : **83** løyper fordelt på 150&nbsp;km. 
# Grand Domaine (Valmorel, Saint-François-Longchamp) : **82** løyper fordelt på 150&nbsp;km. 
# Espace San Bernardo (La Rosière, La Thuile - Italie) : **73** løyper fordelt på 150&nbsp;km. 
# Les Deux Alpes og La Grave : **69** løyper fordelt på 220&nbsp;km.
Graji-Alpane

**Dei graiiske Alpane** (italiensk *Alpi Graie*, fransk *Alpes Grées*) er ei fjellkjede i den vestlege delen av Alpane. Ho ligg i Frankrike (Savoie), Italia (Piemonte og Aostadalen), og Sveits (vest i Valais). Dalane Col Ferret og Dora Baltea ligg mellom fjellkjeda og Wallis-Alpane, medan Dei cottiske Alpane ligg på andre sida av Col du Mont Cenis, og Dauphiné-Alpane på andre sida av Arcdalen. Chablais-Alpane ligg i nordvest. 

Dei graiiske Alpane kan delast inn i fire grupper: 

* Mont Blanc-gruppa (nord for Det litle St. Bernard-passet)
* Den sentrale gruppa (vasskiljet mellom Det litle St. Bernard-passet og Col du Mont Cenis) 
* Den vestlege eller franske gruppa, 
* Den austlege eller italienske gruppa.

Den vestlege gruppa inneheld Vanoise nasjonalpark; den austlege gruppa inneheld nasjonalparken Gran Paradiso.

På den franske sida av Dei graiiske Alpane renn vatnet ut i elvane Isère (Tarentaisedalen) og sideelva hennar Arc (Mauriennedalen), og av Arve. På den italienske sida renn vatnet ut i elvane Dora Baltea, Orco og Stura di Lanzo, alle sideelvar til Po. 

## Fjelltoppar
Dei høgste fjelltoppane i Dei graiiske Alpane er: 

### [[Mont Blanc-massivet]]

 

### Den sentrale gruppa

### Den austlege gruppa

### Den vestlege gruppa, Vanoise-massivet

## Fjellovergangar
Dei største fjellovergangane i Dei graiiske Alpane er vist i tabellen under. Gruppa som passet ligg i er merkt med MB for Mont Blanc-gruppa, S for Den sentrale gruppa, A for Den austlege gruppa, og V for Den vestlege gruppa. 

## Sjå òg
* Mont Blanc-massivet
* Vanoise-massivet
* Dei sveitsiske Alpane

## Bakgrunnsstoff
* Dei graiiske Alpane på Summitpost
Jurafjella

**Jurafjella** er ei lita fjellkjede nord for Alpane, mellom elvane Rhinen og Rhone og er ein del av vasskilje mellom dei. Fjella, som definert av Johann Gottfried Ebel, ligg i Frankrike, Sveits og Tyskland. 

I Frankrike dekkjer dei i røynda regionen Franche-Comté, og strekkjer seg sør til regionen Rhône-Alpes aust for departementet Ain, der det høgaste punktet i fjellkjeda ligg på Crêt de la Neige. Sørenden av dei franske Jurafjella ligg nordvest i departementet Savoie. Nordenden ligg heilt sør i Alsace. Fjellkjeda dekkjer om lag 1600 kvadratkilometer og er verna som ein del av Jurafjella regionale naturpark.

I Sveits dekkjer fjellkjeda den vestlege grensa mot Frankrike i kantonane Basel, Solothurn, Jura, Bern (Bern-Jura), Neuchâtel, Vaud, og grensa mot Tyskland i kantonen Schaffhausen. Ho dekkjer òg delar av kantonen Basel-Landschaft. Dei sveitsiske Jurafjella har vorte industrialisert sidan 1700-talet og var eit stort senter i urmakarindustrien. Derfor ligg det relativt store byar i høgda, som La Chaux-de-Fonds, Le Locle og Sainte-Croix (kjend for speledåsane). Dette området har opplevd fråflytting sidan kring 1960. Fjellområdet er òg eit av tre åtskilte geografiske regionar i Sveits. Dei to andre er Det sveitsiske platået og Dei sveitsiske Alpane.

I Tyskland er Jurafjella lågare, og strekkjer seg inn i Bayern på platåa i Schwaben og Franken.

Namnet «Jura» kjem frå *juria*, ei latinisert form av den keltiske forstavinga *jor-* som tyder «skog».
Fjellkjeda har gjeve namn til det franske departementet Jura, den sveitsiske kantonen Jura og den geologiske perioden jura.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jura Mountains|Jura Mountains]]» frå , den 5. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
Systrond

**Systrond** er eit tradisjonelt namn på bygda i Sogndal kommune som strekkjer seg frå Fatlaelvi i aust til Hella i vest. Namnet har ingen offisiell status og SSB nyttar nemninga Hermansverk/Leikanger på bygda og tettstaden. Innbyggjarnamnet på personar frå bygda er *systrending*.

Tidlegare hadde bygda to sentrumsdanningar om lag 3&nbsp;km frå kvarandre, Hanahaug og Hermansverk, begge med butikkar, hotell, rutebåtanløp, post o.l. Sentrum på Hanahaug hadde *Leikanger* som offisielt namn (post, skipsanløp o.l.). I løpet av dei siste tiåra er dei fleste sentrumsfunksjonane på Hanahaug blitt nedlagt og Hermansverk er no det einaste reelle sentrumet på Systrond. Hanahaug har framleis ein operativ kai med anløp av hurtigbåt frå Bergen, eit hotell (Leikanger Fjord Hotel) og bruktbutikk.

Arkeologiske undersøkingar har vist at det har vore drive jordbruk på Systrond i meir enn 4500 år.

## Tyding
Det er ikkje heilt klårt kva fyrste delen av namnet tyder. Ei populær, folkeleg forklåring er at namnet skal komma av det norrøne ordet *syr* for ‘purke, hogris’, men dette blir avvist av Oluf Rygh i hans verk Norske Gaardnavne. Rygh skriv vidare at «forøvrigt maa dets Forklaring siges at være aldeles uvis». Ei anna folkeleg forklåring knyter fyrste del av namnet til verbet *sjóða* ‘koka, sy(da)’ og tanken er då anten at den sørvendte bygda «syder av varme» eller at den ca. 4&nbsp;km breie fjorden, som sjeldan er heilt stille, «syd og læt» ustanseleg.

Språkforskarar har derimot nyleg framsett eit forslag at fyrsteleddet heng saman med himmelretninga «sør» og at Systrond er den «søre stranda».http://www.hum.uit.no/a/Vangsnes/stadnamn/systrond_KO2008  Det finst i dagens namneflora inga «nordstrand» i området, men Balestrand, som ligg rett vest for Systrond og som fram til 1850 var ein del av Leikanger kommune, kan tenkjast å ha fungert som referanse for nemninga «sørstrand».

## Sjå òg
* Tettstader i Vestland

## Kjelder
* Fornminne frå Systrond på http://www.leikanger.kommune.no 
* Leikanger kommune  på http://fuv.hivolda.no 
* Innbyggjarnamn – forklaring på http://www.sprakrad.no
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sogn og Fjordane»
* O. Rygh om Systrond i «Norske Gaardnavne»
Kystalpane

**Dei maritime Alpane** eller **Kystalpane** er ei fjellkjede i den sørvestlege delen av Alpane. Ho dannar grensa mellom det franske departementet Alpes-Maritimes og den italienske provinsen Cuneo. På andre sida av Col de Tende ligg Dei liguriske Alpane og på den andre sida av Maddalena-passet ligg Dei cottiske Alpane. Mercantour nasjonalpark er ein del av Dei maritime Alpane.

Vatn frå Dei maritime Alpane renn ut i elvane Roya, Var og Verdon og sideelevane deira på den franske sida, og i Stura di Demonte og andre sideelvar til Tanaro og Po på den italienske sida.

## Fjelltoppar

Dei høgste fjelltoppane i Dei maritime Alpane er:

## Fjellovergangar

Dei viktigaste fjellovergangane i Dei maritime Alpane er:
Massif Central

**Massif Central** er eit stort fjellmassiv i dei sentrale og sørlege delane av Frankrike. Området var tidlegare vulkansk aktivt, men det har ikkje vore nokre utbrot her på 5&nbsp;000 år. Mellom Massif Central og Alpane ligg ein djup dal frå nord til sør danna av elva Rhône, på fransk òg kalla *sillon rhodanien* («fura til Rhône»).

Massif Central var lenge ei transporthindring, men etter at motorvegen A75 opna har det både opna opp Massif Central og gjort det enklare å kome seg frå nord til sør.

## Administrasjon
Dei følgjande departementa vert hovudsakleg rekna som ein del av Massif Central: Allier, Ardèche, Aveyron, Cantal, Corrèze, Creuse, Haute-Loire, Haute-Vienne, Loire, Lot, Lozère og Puy-de-Dôme.

Dei følgjande regionane vert rekna som ein del av Massif Central: Auvergne, Limousin, medan Languedoc-Roussillon, Midi-Pyrénées og Rhône-Alpes delvis dekkjer området.

Dei største byane er Clermont-Ferrand og Saint-Étienne.

## Fjell
Fjell i Massif Central (om lag frå nord til sør)
* Chaîne des Puys
** Puy de Dôme (1&nbsp;464 m)
** Puy de Pariou (1&nbsp;210 m)
** Puy de Lassolas (1&nbsp;187 m) og Puy de la Vache (1&nbsp;167 m)
* Monts-Dores
** Puy de Sancy (1&nbsp;886 m)
* Le Cantal
** Plomb du Cantal (1&nbsp;855 m)
** Puy Mary (1&nbsp;787 m)
* L'Aubrac
* Cevennane
** Mont Lozère (1&nbsp;702 m), den høgaste ikkje-vulkanske toppen
** Mont Aigoual (1&nbsp;567 m), nær Le Vigan

## Platå
* Larzac
* Plateau de Millevaches

## Bakgrunnsstoff
Baden-Württemberg

**Baden-Württemberg** er ein forbundsland sørvest i Tyskland. Hovudstaden er Stuttgart, arealet er 35 752 km² og folketalet 11 millionar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Mont Blanc-massivet

**Mont Blanc-massivet** (italiensk *Massiccio del Monte Bianco*; fransk *Massif du Mont-Blanc*) er ei fjellkjede i dei vestlege delane av Alpane. Ho er kalla opp etter Mont Blanc, som med 4&nbsp;808 moh er den høgaste fjelltoppen i Alpane. Fjellkjeda ligg i Frankrike (Haute-Savoie og Savoie), Italia (Aostadalen), og Sveits (vestlege Valais). Mont Blanc-massivet vert stundom rekna som både ein del av Wallis-Alpane og Dei graiiske Alpane.

Col Ferret ligg mellom fjellkjeda og Wallis-Alpane og det Vesle St. Bernhard-passet skil ho frå Dei graiiske Alpane. På andre sida av Arvedalen ligg Aiguilles Rouges og Préalpes.

På den franske sida av Mont Blanc-massivet renn vatnet ut i elvane Arve og Isère. På den italienske sida er det elva Dora Baltea som tømmer fjellkjeda for vatn, medan vatnet på den sveitsiske sida renn ut i sideelvar til Rhône.

## Fjelltoppar
Dei største fjelltoppane i Mont Blanc-massivet er: 

## Brear
Dei største isbreane :

*Mer de Glace
*Trientbreen
*Saleinabreen
*Glacier des Bossons

## Fjellovergangar
Dei viktigaste fjellovergangane i Mont Blanc-massivet er:

## Sjå òg
*Dei sveitsiske Alpane
Brandenburg

**Brandenburg** er eit tysk forbundsland. Hovudstaden er Potsdam, arealet er 29 479&nbsp;km² og folketalet 2,45 millionar i 2013. Brandenburg ligg aust i Tyskland, og grensar til Polen. Fram til 1990 var det ein del av DDR. Den tyske hovudstaden, Berlin er omslutta av Brandenburg, men er ikkje del av forbundslandet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Bremen

**Bremen** er eit tysk forbundsland. Det er det minste forbundslandet, både i areal og folketal, med 419,38 km² og 661 000 ibuarar i 2014. Forbundslandet består av dei to byane Bremen og Bremerhaven. Det var ein sjølvstendig bystat fram til samlinga av Tyskland i 1870. Bremen var i mellomalderen ein av dei viktigaste av hansabyane.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
William Herschel

**Frederick William Herschel** () var ein tyskfødd engelsk astronom og komponist som mellom anna oppdaga planeten Uranus og infraraud stråling.
Indre Eidsfjord kyrkje

**Indre Eidsfjord kyrkje** ligg på Holmstad i Sortland kommune og sokn i Vesterålen prosti. Kyrkja er ei arbeidskyrkje i tre. Ho skal ha 250 plassar, og vart vigsla i 1970. Arkitekt for kyrkja var Rolf Harlew Jenssen.

Utanfor kyrkja står ein bauta til minne om dei som omkom då D/S Havskaaren forliste utanfor Kvalnes i Lofoten 19. desember 1946.

## Bakgrunnsstoff
* Indre Eidsfjord kyrkje frå Kyrkjesøk
* 
* Heimesida til kyrkjelyden i Sortland
Kari Bremnes

**Kari Bremnes** () er ein songar og låtskrivar. Ho er dotter til Ole H. Bremnes og syster til Lars og Ola Bremnes.

## Bakgrunn
Ho er cand. mag. i språk, litteratur og teatervitskap frå Universitetet i Oslo, og arbeidde som journalist før ho vart musikar på heiltid.

I 1982 deltok ho i Melodi Grand Prix saman med Stiftelsen med songen «Romantikk», som enda på ein sjuandeplass. 

## Diskografi
### Eige album
* *Mitt ville hjerte* (1987)
* *Blå krukke* (1987)
* *Spor* (1991)
* *Løsrivelse* (1993)
* *Gåte ved Gåte* (1994)
* *Erindring* (1995)
* *Månestein* (1997)
* *[[Svarta Bjørn]]* (1998)
* *Norwegian Mood* (2000)
* *11 ubesvarte anrop* (2002)
* *You'd Have To Be Here* (2003)
* *Over en by* (2005)

### Album i lag med andre artistar
* *Tid å hausta inn* (1983, ny utgjeving 2001) med Lars Klevstrand.
* *Salmer på veien hjem* (1991) med Ole Paus og Mari Boine Persen.
* *Ord fra en fjord* (1992) med Ola og Lars Bremnes.
* *Folk i husan* (1993) med Ola Bremnes og Arne Bendiksen Records.
* *Cohen på norsk* (1993) med ymse artistar.
* *Løsrivelse* (1998) med Ketil Bjørnstad.
* *The Man From God Knows Where* (1999) med mellom andre Tom Russell.
* *Soløye* (2000) med Ola og Lars Bremnes.
* *Desemberbarn* (2001) med Rikard Wolff.
* *Voggesanger fra ondskapens akse* (2003) med Eva Dahlgren og Anisette Koppel.

## Prisar og utmerkingar
* Spellemannprisen 1987 i klassen *visesong*for albumet *Mitt ville hjerte*.
* Gammleng-prisen 1990 i klassen *vise*.
* Spellemannprisen 1991 i klassen *visesong* for *Spor*. 
* Årets verk 1995 for *Gåte ved Gåte*.
* Nordland fylkes kulturpris for 1997 saman med brørne Lars og Ola Bremnes
* Prøysenprisen 1998
* Spellemannprisen 2000 saman med brørne i klassa *viser og viserock* for albumet *Soløye*.
* Edvard-prisen 2010 i klassen *Tekst til musikk* for albumet *Ly*.
* Skjæraasenprisen 2018 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kari Bremnes|Kari Bremnes]]» frå ,  den 16. april 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Vogesane

**Vogesane** er ei fjellkjede i sentral-vestlege delar av Europa. Ho strekkjer seg langs vestsida av Rhindalen mot nord-nordaust, frå Basel i Sveits til Mainz i Tyskland. Geografisk ligg heile fjellkjeda i Frankrike der Pfälzer Wald ligg på andre sida av Col de Saverne. Geologisk vert derimot delar av Pfälzer Wald rekna som ein del av Vogesane, særleg den franske delen av Pfälzer Wald.

Frå 1871 til 1918 danna den sørlege delen av fjellkjeda, frå Ballon d'Alsace til Mont Donon, grensa mellom Frankrike og Tyskland. Det er mange likskapar mellom Vogesane og Schwarzwald på andre sida av Rhinen. Begge ligg på same breiddegrad, og har same geologiske formasjon. Begge er dekte av skogar i dei lågareliggande områda med opne beitemarker og runde toppar i høgare område. I tillegg dalar begge bratt ned mot Rhinen på kvar si side. Vogesane består stort sett av granitt i dei sørlege delane, med enkelte massar av porfyritt og ein slags raud sandstein, som på den vestlege fjellsida har det franske namnet *grès Vosgien*.

## Geografi
Orografisk er kjeda delt i fire delar frå sør til nord: *Grandes Vosges*, som strekkjer seg frå Belfort til Bruchedalen; Sentral-Vogesane, mellom Bruche og Col de Saverne; Nedre-Vogesane, mellom Col de Saverne og kjelda til Lauter; og Hardt. Dei runde toppane i Grandes Vosges vert kalla *ballons*. 

Departementa Vosges og Haute-Saône er delt frå Alsace og Territoire de Belfort av Ballon d'Alsace eller St. Maurice. Nordover frå her er middelhøgda om lag 1&nbsp;000 meter. Det høgaste punktet, Ballon de Guebwiller (Gebweiler), eller Soultz, stig opp aust for hovudkjeda til 1&nbsp;424 m. Col de Saales, mellom Grandes Vosges og dei sentrale områda er nesten 650 m høg. I dei sentrale områda er Mont Donon (1&nbsp;008 m) den høgaste toppen. 

Jernbanen frå Paris til Strasbourg og Marne-Rhine-kanalen kryssar Col de Saverne. Ingen jernbanelinjer kryssar Vogesane mellom Saverne og Belfort, men det går bilvegar over overgangane Bussang frå Remiremont til Thann, Schlucht frå Gérardmer til Munster, Bonhomine frå Saint-Dié-des-Vosges til Colmar og Ste Marie-aux-Mines. Dei nedre Vogesane er eit sandsteinsplatå med ei høgd på 300-600 meter. 

Det er ein markert vêrmessig skilnad mellom austlege og vestlege delar av kjeda, og dei vestlege områda får mykje meir regn og har lågare middeltemperatur enn den austlege sida. På austsida vert dyrka vindruer opp til 400-500 meter, men berre elva Ill og andre korte elvar renn her. På vestsida har elvane Mosel, Meurthe og Saar alle kjelda si i Lorraine. Morener, rullesteinar og polerte steinar vitnar om at Vogesane var dekt av isbrear. Innsjøar omringa av furu, bøk og lønn, og grønne enger og beitemarker for store flokkar av kyr er ein del av dette naturskjønne området, der ein har utsyn over Rhindalen, Schwarzwald og dei snødekte sveitsiske fjella.
Sølvklorid

**Sølvklorid** (AgCl) er ei uorganisk sambinding av sølvion og kloridion. Sambindinga opptrer som eit tungtløyseleg, kvitt salt.

Ved å blanda to fargelause løysningar, ei av sølvnitrat og ei av natriumklorid, vil ein sjå at blandinga vert matt grunna utfelling av sølvklorid.

:Ag+(aq) + Cl-(aq) → AgCl(s)

Denne reaksjonen vert ofte nytta for å testa om det er klorid i ei løysning. Løyselegheitsproduktet, Ksp, til AgCl er 1.8 x 10-10. I tillegg til klorid, vil både jodid og bromidion reagera med sølvionet etter denne reaksjonen.

Stoffet vert nytta innan fotografering.

## Bakgrunnsstoff
Kristkongane på Moster

***Kristkongane på Moster*** er eit historisk skodespel som vert sett opp på Moster i Hordaland kvart år. Det skildrar overgangen frå norrøn gudetru til kristendom i Noreg. Det vert ofte kalla berre ***Mostraspelet***.

Det er skrive av Johannes Heggland og hadde urpremiere i 1984. Musikken er komponert av Kjell Habbestad. Spelet vert sett opp siste helga i mai eller første helga i juni, alt etter kvar pinsa er plassert.

Dei fyrste åra var Anne Gullestad instruktør, ho vart etterfølgd av Ragnhild Randal og dei siste åra har Svein Tindberg hatt regi så vel som rolla som Olav Haraldson.

Spelet vert framført i Moster Amfi, ei nedlagt kalkguve, som vart gjort om til amfiteater i samband med det fyrste Mostraspelet i 1984.
Fluidmekanikk

**Fluidmekanikk** eller **væskemekanikk** er eit fag som skildrar dei grunnleggande lovene og prinsippa som vert brukt for å skildre jamvekt og rørsle av væsker og gassar (fluid).
Michael Laudrup

**Michael Laudrup** () er ein tidlegare dansk fotballspelar, no fotballtrenar. Han er son til fotballspelaren Finn Laudrup og bror til fotballspelaren Brian Laudrup.

### Klubbspel
Michael Laudrup debuterte for den danske klubben KB, gjekk i 1982 til byrivalen Brøndby IF. Året etter gjekk han til italiensk klubbfotball. Dei to fyrste sesongane spelte han i klubben Lazio. I 1985 vart han overført til Juventus, også Italia. Åra 1989-96 spelte han i dei spanske klubbane FC Barcelona og Real Madrid, høvesvis fem og to sesongar. I fem av dei sju sesongane i Spania var han med å vinne serimeisterskapen. Deretter spelte han ein sesong i Japan. Til sist, 1997/98-sesongen, spelte han på nederlandske Ajax Amsterdam. Det enda med både seriegull og cupmeisterskap.

Michael Laudrup vann det italienske mesterskapet ein gong (1986), det spanske meisterskapen fem gongar (1991–95) og det nederlandske meisterskapen ein gong (1998)

Han spelte på Barcelona, då denne klubben vann Europacupen i 1992.

### Landslagsspel
Laudrup spelte 104 A-landskampar for Danmark. Han debuterte på 18-årsdagen i 1982 og spelte sin siste landskamp mot Brasil i kvartfinalen i VM i 1998. Totalt skåra han 37 landslagsmål.

Grunna ei konflikt med den dåverande landslagstrenaren Richard Møller-Nielsen var han ikkje med på å vinne Danmarks einaste store internasjonale trofé – EM 1992.

Fleire har vurdert han til å vere den aller beste fotballspelaren som har kome frå Skandinavia.

### Trenar
I 2000 vart han av landslagstrenaren Morten Olsen hyra som assistenttrenar for det danske landslaget.

Frå våren 2002 og inntil mai 2006 var han sjefstrenar for Brøndby IF.

## Klubbkarriere
* 1980-1982: Kjøbenhavns Boldklub, Danmark
* 1982-1983: Brøndby IF, Danmark
* 1983-1985: SS Lazio, Italia
* 1985-1989: Juventus, Italia
* 1989-1994: FC Barcelona, Spania
* 1994-1996: Real Madrid, Spania
* 1996-1997: Vissel Kobe, Japan
* 1997-1998: Ajax Amsterdam, Nederland

## Trenarkarriere
* 2000-2002: Assistenttrenar for det danske landslaget.
* 2002-2006: Sjefstrenar i Brøndby IF (saman med John «Faxe» Jensen)

## Bakgrunnsstoff
*
Kyrkjeskip

**Kyrkjeskip** viser til rommet kyrkjelyden sit i i ei kyrkje. Ei kyrkje, domkyrkje eller eit klosterbygg kan ha eitt eller fleire slike skip.

Utforminga av rommet kan vera spesifisert meir nøyaktig:

* Hovudskip: Det sentrale og største av fleire parallelle skip, eller det som går i lengderetninga i ei kyrkje med tverrskip.
* Langskip: Eit langstrekt kyrkjeskip; langskipet kan vere hovudskipet i kyrkja eller det kan vere det lengste skipet i ei krosskyrkje. 
* Midtskip: Det sentrale skipet, som ikkje nødvendigvis er større enn dei andre. Kan også visa til dei tre midtre i ei kyrkje med fem skip.
* Sideskip: Dei ytste skipa i ei fleirskipa kyrkje.
* Tverrskip: Eit skip som går på tvers av hovudskipet; også kalla *transept* eller *sidearmar*.

*Kyrkjeskip* kan også visa til ein skipsmodell som er hengt opp i ei kyrkje. I Nord-Europa, og særleg i Skandinavia, har slike skip vore særs vanlege, og finst framleis i mange kyrkjer.

## Ordsoge
I norsk har vi ordet kyrkjeskip som ei omsetjing av mellomalderlatin *navis* som tyder «skip»; den latinske bruken av ordet *navis* kan skyldast ei samanblanding mellom gresk ναός (jonisk νηός) som tyder «tempelrom» og tilsvarande språks ναύς (νηύς) som tyder «skip».

## Kjelder
* Falk og Torp (1906): *Etymologisk ordbog over det norske og det danske sprog*

## Bakgrunnsstoff
Kor i arkitekturen

**Kor**, frå gresk *khoros*, 'ringdans med song', er avslutninga av kyrkjerommet, der altaret står. Opphavleg låg koret mot aust, og ein finn det framleis ofte vend denne retninga. Koret er ofte reservert geistlege og songarar.

Apsis, *apside* (eller *abside*) er nemninga på den halvsirkelforma avslutninga som mange av kora er utstyrt med.
Mecklenburg-Frampommern

**Mecklenburg-Frampommern** (tysk *Mecklenburg-Vorpommern)* er eit forbundsland i Tyskland. Hovudstaden er Schwerin, arealet er 23 174 km² og folketalet 1 628 378 i 2022. Mecklenburg-Frampommern ligg ved kysten av Austersjøen og har grense til Polen. Det var del av DDR fram til 1990. Det er det mist folketette forbundslandet i Tyskland.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*