open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gijón

**Gijón** (asturisk *Xixón*) er ein kyst- og industriby i den autonome regionen Asturias i Spania. 

I tidlege mellomalderdokument vert byen omtalt som *Gigia*. Han var ein viktig regionsby i Romarriket. Namnet vart opphavleg nytta om den vesle halvøya som i dag heiter Cimadevilla, og som tyder «toppen av landsbyen», mellom to strender. Hovudhamna, ei av dei største nord i Spania, heiter «El Musel». Gijón har kring 280&nbsp;000 innbyggjarar.

## Geografi
Byen ligg på kysten i det sentrale Asturias og strekkjer seg frå havnivå og opp til 513 meter over havet ved *Picu Samartín* og 672 meter over havet ved Peña de los Cuatro Jueces. Han grenser i vest til Carreño, i aust til Villaviciosa og i sør til Siero og Llanera

## Klima
Gijón har eit atlantisk fuktig maritimt klima med milde temperaturtilhøve og høg luftfukt året gjennom. Somrane er varme med både overskya og solrike dagar, medan vintrane er kalde og regnfulle. Gijón har i snitt ti dagar med snø i året. 

## Galleri

Gijon Town Hall.jpg|Rådhuset.
Playa de poniente.jpg|Playa de poniente.
AugustusOfPrimaPortaAtGijonSpain.JPG|Bronsekopi av statuen *Augustus av [[Prima Porta]]* på *San Lorenzo*-stranda.


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gijón|Gijón]]» frå , den 24. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Rav

:*Sjå og [[Kveiterav]]*
**Rav** er eit materiale danna gjennom forsteining av kvae. Materialet er som regel gul- eller oransjefarga, men det finst også blå rav. Rav kan vera gjennomskinneleg og i nokre tilfelle gjennomsiktig.
Rav har vore verdsett for venleiken sin sidan steinalderen, og har vore brukt som smykkestein og til fleire andre typar pynt.

## Danning
Rav blir danna gjennom at kvaa ligg i havet i minst 30–50 millionar år. Etter denne lange tida utan oksygen, og under trykk, forandrer plantesafta seg, oljeinnhaldet minkar, og det blir danna rav. Ei overgangsform mellom kvae og rav som er meir porøs, blir kalla «kopal».

## Bruk
Materialet har vore brukt i Skandinavia sidan steinalderen, særleg til smykker og spelebrikker. I bronsealderen var rav etterspurt i heile Europa, men dei einaste funnstadene låg ved Vesterhavet og Austersjøen. Ein har funne bronsealderrav frå Austersjøen i Hellas, Italia og på Balkan. I Skandinavia brukte folk ravet mindre sjølv, ein sjeldan gong som handtak på ei lita syl, eller som pynt på ein bronsegjenstand. Grunnen kan vera at materialet hovudsakleg blei sett på som eit byttemiddel for å få tak i bronse. 

Rav kan også brennast, og gjev då frå seg ei god lukt. Det er nært i slekt med røykjelse.

## Eigenskapar
Når ein gnir på rav, blir det danna statisk elektrisitet. Orda «elektron» og «elektrisitet» er avleidde frå det greske ordet for rav, ēlektron (ήλεκτρον). På islandsk er òg ordet for elektrisitet (rafmagn) avleidd av rav.

## Sjå òg
* Perle

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rav|Rav]]» frå , og «[[:en:Amber|Amber]]» frå  den 24. oktober 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff

* Rav ved netleksikon.dk (dansk)
* Fossiler.dk: Rav
Aleksandr Gerasimov

**Aleksandr Mikhailovitsj Gerasimov** (russisk: Алекса́ндр Миха́йлович Гера́симов) () var ein russisk kunstmålar. Han var ein leiande talsmann for stilarten sosialistisk realisme i biletkunsten. Han måla både Stalin og andre sovjetleiarar.

## Liv og gjerning
Gerasimov kom til verda i Kozlov (no Misjurinsk) i Tambov-guvernementet. Han studerte ved Moskvas skule i måling, bilethogging og arkitektur frå 1903 til 1915. I desse åra tala han for ein kunst som la vekt på realistiske framstillingar og avviste avantgarde-kunsten

Under 1. verdskrigen og den russiske borgarkrigen tenestegjorde han i hæren. Derifrå reiste han til heimbyen for å verte scenograf, med håp om å medverke til oppsetjingar av skodespel som hylla revolusjonen og sovjetstyret.

I 1925 flytta Gerasimov til Moskva. Han kombinerte akademi-realisme med lette innslag av impresjonisme i bileta sine. Han likte best ein stilart kalla heroisk realisme, ein stil med måleri som framstilte Lenin og andre revolusjonære som heltar av overjordiske dimensjonar. Etter Stalin stramma maktgrepet over det russiske samfunnet, forfall Gerasimovs verk til pompøse, offisielle portrett. For eit av desse, *Stalin og Vorosjilov i Kreml*, vart han tildelt Stalin-prisen i 1941. Han laga mange helte-portrett av Kliment Vorosjilov, så mange at Nikita Khrusjtsjov seinare skulda Vorosjilov for å ha brukte mesteparten av tida si i Gerasimovs atelier, til skade for sitt ansvar som forsvars-kommissær.

Gerasimovs hardhendte leiarskap av den sovjetiske kunstnarunionen, og av Sovjets kunstakademi, gjorde han berykta. Under zjdanovismen (1946-56) var han i frontlinja mellom dei som angreip stilretningane kosmopolitisme og formalisme.

Gjennom dei smigrande portretta av sovjetleiarar og hans politiske aktivitet mot kunstnarar som ikkje fylgde hans retningslinjer for kunsten, fekk Gerasimov rykte for å vere ein politisk hauk. Likevel mista han ikkje heilt or syne sitt eige kunstnariske driv. Livet gjennom heldt han fram å måle mollstemte, nesten impresjonistiske landskap. Framstillingar som braut nokså tvert med det han framheva i offisielle samanhengar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aleksandr Gerasimov|Aleksandr Gerasimov]]» frå , den 23. oktober 2009.*
L’Hospitalet de Llobregat

**L'Hospitalet de Llobregat**, eller berre *L'Hospitalet*, er ein by som ligg like sørvest for Barcelona i Catalonia i Spania. Ut frå folketal er han den nest største byen i Catalonia med kring 280&nbsp;000 innbyggjarar. L'Hospitalet de Llobregat er kjend for å vere den mest folketette byen i heile Spania og i heile Den europeiske unionen med nesten 21&nbsp;000 innbyggjarar per kvadratkilometer. 

## Historie
Ein har funne spor etter folk i området frå steinalderen. Det er òg funne spor etter romarane frå 100-talet f.Kr., som ein gravdekorasjon av hovudet til Medusa som i dag er utstilt på arkeologisk museum i Barcelona. Det var først på 900-talet at det dukka opp skriflege kjelder til *Provençana*, som var det opphavlege namnet på byen. Det noverande namnet kjem frå katalansk og kjem av eit herberge ved kyrkja Santa Eulalia de Provençana, som vart nytta av pilegrimar i mellomalderen. Byen vart verande ein landsby fram til 1800-talet då dei første tekstilfabrikkane vart bygd og folketalet auka. I 1960- og 1970-åra opplevde byen ein ny stor folkeauke då folk flytta hit frå fattiga område i Spania. Nødvendige tiltak for å byggje ut skular, bustader og infrastruktur vart derimot ikkje gjennomført før i 1990-åra. 

Den svenske målaren og anarkisten Ivan Aguéli, som konverterte til islam og sufisme, døydde her, påkøyrt av eit tog i 1917.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Ingolv Arnarson

**Ingolv Arnarson** (norrønt *Ingólfr Arnarson*, også kalla Ingolv Ørnsson) er halden for å vere den første norrøne busetjaren på Island. I fylgje dei islandske kjeldene hadde han reist ut frå «Fjalir» i Fjordane i Noreg.

Nordmannen Ingolv var ikkje den første frå Norden som vitja og levde på Island. *[[Landnåmabok]]a* hevdar at den første norrøne mannen som sette beina sine på Island var ein nordmann frå Agder ved namn Naddodd. Men Naddodd vart berre ei kort tid på øya, og då han drog attende til Noreg kalla han øya for «Snølandet» (*Snæland*). Ei tid etter kom ein svenske, Gard Svavarsson, ein gong rundt 860 då ein storm bles skipet hans så langt nord at han nådde den austlege kysten av Island.

Ingolv busette seg sør for Reykjavík, seier *[[Íslendingabók]]*, i 874. Det markerte byrjinga på landnåmstida som varte til rundt år 930, ein periode der mange norrøne menn og kvinner busette seg på Island.

Då Ingolv nådde den ubebudde øya kasta han i følgje *Íslendingabók* ættestolpane over bord og på den staden der dei vart skylt i land av bølgjene bestemte han seg for å setje bu. Dette var den første permanente busetjinga på Island.

I 1907 vart det reist ei statue av han i Reykjavík, utforma av Einarr Jonsson. I 1961 vart ein kopi av monumentet sett opp i Rivedal langs fylkesveg 609 på nordsida av Dalsfjorden i Askvoll kommune i Sogn og Fjordane.

## Kjelder
Landnåmabok

**Landnåmabok** (*Landnámabók*) er ei forteljing som vart skriven på slutten av 1100-talet om busetjinga av Island, med eit oversyn over alle landnåmsfolka og slektene deira, omkring 3&nbsp;000 personnamn og 1&nbsp;400 stadnamn. Av landnåmsfolka var 13 kvinner og 412 menn. Ei av landnåmskvinnene var Åsgerd Asksdotter, som hadde drepe ein av mennene til kongen i Noreg og drog med borna sine og halvbroren sin til Island og busette seg der.

Landnåmaboka fortel om korleis Island vart busett frå omkring 870. Det byrjar med Ingolf Arnarsson som buset seg i Reykjavík og krava hans om land i nord, vest, aust og sør. Boka inneheld ei rekkje ættelister som fører spora tilbake til Noreg, men òg mindre forteljingar om livet på Island i den første tida. Enno i dag er boka ei uvurderleg kjelde til både historie og genealogi for islendingar. Boka fortel at av dei 425 landnåmsfolka kom rundt 130 direkte frå Noreg. Av desse kom rundt 40 frå Frostatingslov-området, om lag 85 frå Gulatingslov-området, og rundt 10 frå Austlandet. Frå området ved Irskesjøen kom 50–60, og resten hadde ukjent heimland. Dei fleste av dei med ukjent opphav hadde skandinaviske namn eller høyrde til ei skandinavisk ætt. DNA-analysar stadfestar at dei fleste islandske mennene stammar frå Noreg, medan fleirtalet av kvinnene kom frå Irskesjø-området, og kan ha vore slavar.

Forskarane meiner Kolskeggr hinn vetri (eller fróði) var ein som var med å skrive Landnåmaboka, men det blir òg spekulert i om Are Torgilsson Frode har bidrege. På 1200-talet vart boka utvida av andre forfattarar.

Det er tre overleverte versjonar av Landnåmaboka:

* *[[Sturlubok]]* av Sturla Tordsson
* *[[Hauksbok]]* av Hauk Erlendsson, basert på Sturlubok og ei tapt utgåve ved Styrmir Kárason
* *[[Melabok]]*

## Sjå òg
* Landnåm
* Landnåmstida

## Kjelder
* Titlestad, Torgrim (red.), *Landnåmabok: etter Hauksbók*, Erling Skjalgssonselskapet, 2002. ISBN 82-91640-17-3
* Jakob Benediktsson. «Landnámabók som historisk kilde». *Saga-Book*, Vol. XVII. London, 1969.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Landnámabók frå heimskringla.no
* Landnåmsboken : beretningen om landnåmet på Island ca. 870-930 Omsett av Liv Kjørsvik Schei (Oslo 1997) ISBN 8203177530
Al-Andalus

**Al-Andalus** er det arabiske namnet på dei områda av Den iberiske halvøya som var under muslimsk styre frå 711 til 1492. Som geografisk område varierer derfor al-Andalus med tidsperiode. Al-Andalus er opphavet til Andalucía der det muslimsk styret varte lengst.

Arabiske og berbiske styrkar invaderte Iberia i 711 og erobra raskt mesteparten av halvøya. Unntaket var dei fattige fjellområda i nord der sjølvstendige kristne kongedøme etter kvart vart skipa. I 756 etablerte Abd al-Rahman I, ein prins av Umayyade-dynastiet, seg som emir med hovudstad i Córdoba. Under Abd al-Rahman I og etterkomarane hans hadde al-Andalus den politiske og kulturelle stordomstida si og i 929 tok Abd al-Rahman III tittelen kalif. 

Hundre år seinare braut Córdoba-kalifatet saman og al-Andalus vart delt opp i fleire såkalla taifa-kongedøme. Desse var i stadig konflikt med kvarandre og vart lett bytte for dei kristne kongedømma. Den kristne *[[Reconquista]]*, «gjenerobringa», skaut dermed fart. Denne utviklinga vart bremsa av to invasjonar frå Marokko, først almoravidane og så almohadane, men ingen av desse dynastia klarte på sikt å ta tilbake nemneverdige område. Då Almohade-kalifatet braut saman på 1200-talet kollapsa òg al-Andalus som for det meste vart erobra av dei kristne. Berre kongedømet Granada stod att som ein siste muslimsk bastion, men måtte ofte betale tributt til Castilla. På sikt vart presset òg her for sterkt. Granada fall i 1492.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Darío Fernández-Morera: "The Myth of the Andalusian Paradise", *The Intercollegiate Review*, 2006
Misjonskollegiet

**Misjonskollegiet**, eigentleg *Collegium de cursu evangelii promovendo*, var eit dansk-norsk misjonsdepartement oppretta 1714 med tanke på misjon i India, men som alt frå starten òg fekk i oppgåve å drive misjon blant samane i Nord-Noreg. Sidan fekk misjonskollegiet òg ansvaret for misjonen på Grønland. Misjonskollegiet hadde sjølvstendig kollegial status fram til 1771, då det av Struensee vart underordna kanselliet.

Misjonskollegiet vart oppretta som følgje av dei pietistiske strøymingane som rådde i regjeringstida til Fredrik IV. Samstundes var etableringa motivert av ønsket om å styrke styremaktene sin kontroll over heile kongeriket. Kollegiet vart oppretta 10. desember 1714 med ansvar for heidningemisjonen i Trankebar i India, eit arbeid som var oppretta i 1705.

## Misjon blant samane
Gjennom kongeleg instruks av 19. april 1715 vart Misjonskollegiet også det leiande organet for misjonsarbeidet blant samane i Noreg. Dette arbeidet vart dei første 10-12 åra leidd av Thomas von Westen.

Som ein startkapital fekk Misjonskollegiet ei kongeleg løyving på 2000 riksdalar , dessutan fekk kollegiet oveta dei 1000 riksdalar kyrkjene i Finnmark hadde i kapital. Vidare vart det i 1716-1718 bestemt at alle hovudkyrkjer i landet skulle gje 2 riksdalar årleg til misjonsarbeidet i Finnmark, annekskyrkjene skulle gje 1 riksdalar årleg. Dessutan skulle inntektene av kyrkjene på Helgeland gå til misjonen. I 1720 vart også inntektene frå kyrkjene i Vesterålen, Salten og Lofoten tillagt misjonen. Dei viktigaste inntektene til kyrkjene kom frå bygslinga av dei gardane kyrkjene åtte i distriktet.

Etter at misjonskollegiet vart underlagt kanselliet, vart jordeigedommane desse kyrkjene åtte overførte til Det Nordlandske Kirke- og Skolefond, som sidan har gått inn i Opplysningsvesenets fond.

Misjonskollegiet hadde tilsette misjonærar og lærarar, og det dreiv skular og kyrkjer i samiske område.

Noreg var inndelet i på det meste 13 misjonærdistrikt:
* Aust-Finnmark (misjonærar i arbeid frå 1716-1808)
* Vest-Finnmark (misjonærar i arbeid frå 1716-1747)
* Porsanger (misjonærar i arbeid frå 1716- ca. 1805)
* Skjervøy og Kvænangen (misjonærar i arbeid frå 1718-1814)
* Karlsøy, Lyngen og Ulsfjord (misjonærar i arbeid frå 1718-1789)
* Senja og Vesterålen (misjonærar i arbeid frå 1718-1788)
* Lødingen (misjonærar i arbeid frå 1721-ca 1814)
* Saltdalen (misjonærar i arbeid frå 1721-1780)
* Gildeskål (misjonærar i arbeid frå 1721- 1779)
* Rana (misjonærar i arbeid frå 1726-ca 1752)
* Vefsn (misjonærar i arbeid frå 1717-1771)
* Overhalla (misjonærar i arbeid frå 1721-1803)
* Snåsa (misjonærar i arbeid frå 1719- 1774)

## Etter 1814
Etter 1814 vart eigedommane Misjonskollegiet åtte i Noreg, overførte til Det nordlandske kyrkje- og skulefond. I Danmark heldt misjonskollegiet fram sitt arbeid til det vart gjekk inn i 1859.

## Kjelder:
* Adolf Steen: Samenes kristning og finnemisjonen til 1888 Egedeinstituttet, Oslo (1954)
Antisyklogenese

**Antisyklogenese** er utviklinga er forsterkinga av antisyklonsk sirkulasjon i atmosfæren. Det er det motsette av antisyklolyse og er ein motpart til syklogenese.  Antisyklonar vert ofte kalla høgtrykk. Høgtrykksområde oppstår på grunn av nedoverretta rørsler i troposfæren, atmosfærelaget der vêret oppstår. Område med sterkast antisyklongenese finn ein gjerne i øvre delar av troposfæren på vestsida av tråg. På eit vêrkart kan ein sjå desse områda som vind som konvergerer, òg kalla konfluens, eller konvergerande høgdelinjer nær 500 hPa flata. På vêrkart er høgtrykk markert med ein H på norsk, og som isobarane med høgaste verdi.

## Sjå òg
* Syklogenese
* Antisyklonsk storm

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Anticyclogenesis|Anticyclogenesis]]» frå ,  den 24. oktober 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Analogt signal

**Analogt signal** er eit tidsvarierande signal med kontinuerleg (ikkje kvantisert) amplituden. Fig. 1 syner eit døme på eit analogt signal. Analoge signal representerer ofte verdien til ein storleikar som elektrisk spenning, temperatur, trykk og så vidare, ofte som funksjon av tid, men det kan og vera variasjon som funksjon av distanse, eller ein annan parameter.

Analoge signal kan vera unipolar eller bipolar. Unipolare signal har alltid same polaritet, medan bipolare signal svingar rundt null. Eit bipolart signal kan konverterast til eit unipolart signal ved å addera ein konstant verdi, ofte kalla bias. På same måte kan eit bipolart signal konverterast til eit unipolart signal ved å addera/subtrahera eit konstant verdi.
Tråg

Eit **tråg** er eit langstrekt område med relativt lågt lufttrykk, ofte knytt til frontar. 

I motsetnad til frontar finst det ikkje eit universelt symbol for tråg på vêrkart. På vêrkart i somme land, som i Noreg, er tråga markert med ei linje. I andre land er tråg markert som ei stipla linje. Sjølv om tråget ikkje er markert med ei linje kan ein likevel sjå tråget i eit område der isobarane strekkjer seg bort frå lågtrykkssenteret. 

Stundom kan området mellom to høgtrykkssenter ta liknande form som eit tråg når det er ei merkbar vindendring ved overflata. Utan denne vindendringa er dette området som ein sadel mellom to fjelltoppar. 

Om eit tråg oppstår på midlare breiddegrader er det som regel ein temperaturskilnad på kvar side av tråget i form av ein front. Ein front er vanlegvis mindre konvektiv enn eit tråg i tropane eller subtropiske strøk (som ei tropisk bølgje). Stundom vil gamle frontsystem verte omvandla til tråg. 

Konvektive celler kan oppstå i nærleiken av tråg og føre til at tropiske syklonar oppstår. Somme tropiske og subtropiske område som Filippinane eller Sør-Kina vert ofte råka av konveksjonsceller langs tråg. I vestavindsbeltet på midlare breidder oppstår tråg og ryggar vekselvis, særleg når vinden i høgda svingar kraftig. For eit tråg i vestavindsbeltet er regionen like vest for tråg-aksen typisk eit område der vinden konvergerer og lufta søkk ned mot bakken. Dette medfører høgtrykk. Området aust for trågaksen har divergerande vind og lågtrykk. 

## Trågtypar

I tillegg til vanlege tråg, har ein enkelte tråg med særskilde eigenskapar. 

### Le-tråg
Eit «le-tråg» er det same som eit «dynamisk tråg», eit tråg som oppstår på lesida av ei fjellkjede når vinden bles direkte mot fjellryggen. Dette kan ein ofte sjå i USA på austsida av Rocky Mountains, og stundom aust for Appalachane. Dette er medverkande til lågtrykksdanninga i Atlanterhavet og lågtrykka som kjem inn mot Europa. Tråga oppstår anten som følgje av adiabatisk kompresjon når lufta søkk på lesida av ei fjellkjede, eller gjennom syklogenese som oppstår når ei vertikal luftsøyle passerer over ein rygg og ein får horisontal konvergens.

### Omvendt tråg
Eit omvendt tråg er orientert motsett veg enn den vanlege orienteringa til tråg på midlare breiddegrader. Den mest vanlege typen omvendte tråg er ei tropisk bølgje.

### Termalt tråg
Eit termalt tråg er eit tråg som har oppstått på grunn av intens oppvarming, vanlegvis i ein lukka dal som Central Valley i California. Eit slikt tråg liknar på og fungerer på liknande måte som ein monsun, og trekkjer inn fuktig havluft. I California er denne lufta for stabil til at ein får danna torevêr på Stillehavssida. 

## Sjå òg
* Geopotensiell høgd
* Rygg i meteorologi
* Meteorologisk analyse
* Vêrfront
* Byelinje
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Trough (meteorology)|Trough (meteorology)]]» frå ,  den 25. oktober 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Mario Bros.

er eit arkadespel utvikla og publisert av Nintendo i 1983. Spelet handlar om Mario, «tidlegare» kjent som Jumpman i Donkey Kong frå 1981. *Mario Bros.* har nyleg vore inkludert i Super Mario Advance-spela som eit minispel, og har blitt gjeve ut på Virtual Console for Wii.

## Oppsett
I *Mario Bros.* kan ein spela ein av to røyrleggjarar, Mario og Luigi, som er i eit avlaupssystem for å få bukt ned på mengda skapnader som er der. Desse skapnadene kjem ut av røyrer, og hovudoppgåva i spelet er å nedkjempe alle desse skadedyra i kvart nivå. For å kunne få has på eit skadedyr må røyrleggjaren først slå det på ryggen ved å treffe underlaget fienden går på frå undersida eller bruka POW-blokker. Så kan han sparka fienden ut av skjermen. Om fienden klarer å reisa seg opp før ein rekkjer å sparka han, vil han endra farge og få auka fart.

## Bakgrunnsstoff
*''Mario Bros.''  hjå Nintendo.no
Ivan Bilibin

**Ivan Jakovlevitsj Bilibin** () var ein russisk målar, illustratør og scenograf.
Bilibin var ein av dei utøvarane innan illustrasjonskunst og scenografi på 1900-talet som vart halden fram som førebilete. Han vart særleg kjend for sine jugend-inspirerte illustrasjonar til russiske folkeeventyr. I gruppa Mir iskusstva ('Kunstverda') var han ein leiande medlem og han var delaktig i fleire av Ballets Russes sine oppsetjingar. Gjennom heile si tid var han sterkt påverka av slavisk folkekunst.

## Liv og gjerning
Ivan Bilibin kom til verda i ein forstad til St. Petersburg, faren var militærlege. Ivan studerte målarkunst fyrst hos Ilja Repin i heimbyen. Svært stor merksemd fekk Bilibin då han i 1899 gav ut fleire nyskapande illustrasjonar til russiske folkeeventyr. I 1900 reiste han til vidare studiar i München.

Åra frå 1902 til -04 la Bilibin ut på fleire reiser i dei nordlege delane av Russland, der han vart særs oppteken av den tradisjonelle folkekunsten og trearkitekturen. Desse kunstformene formidla han vidare gjennom monografien *Folkekunst i Nord-Russland* (1904). Han vart også påverka av tradisjonell japansk grafikk og mellom anna av Gerhard Munthe sine dekorative bilete.

Under den russiske revolusjonen i 1905 laga han revolusjonære avisteikningar, men overfor oktober-revolusjonen i 1917 kjende han seg framand. Etter korte opphald i Kairo og Alexandria slo han seg ned i Paris i 1925. Der arbeidde han med å dekorere rikmannsbustader og russisk-ortodokse kyrkjer.

Lengt mot heimlandet førte til han vende heim til Russland i 1936, etter fyrst å ha laga dekorasjonar til den sovjetiske ambassaden i Paris. I heimbyen førelas han ved det sovjetrussiske kunstakademiet fram til 1941. Bilibin døydde under omleiringa av Leningrad.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ivan Bilibin|Ivan Bilibin]]» frå , den 25. oktober 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Sharon

:*For frukta sharon, sjå [[kakiplomme]]*

**Sharon** er eit namn av hebraisk opphav. Det er brukt som personnamn både på kvinner og menn, og som stadnamn, det siste også i forma Saron.

På hebraisk tyder ordet שָׁרוֹן‎ 'skog', og viser i Bibelen til ei fruktbar slette nær kysten av Israel. Blant jødar er namnet blitt brukt både som personnamn og slektsnamn.

Bibelen nemner også ein blome, «rose frå Saron» (engelsk *Rose of Sharon*), som er teke opp i mange songar seinare. Dette kan ha inspirert den engelske bruken av Sharon som kvinnenamn.

## Namneberarar

### Kvinner
*Sharon Pollock (f. 1936), kanadisk dramatikar
*Sharon Yvonne Stone (f. 1958), amerikansk skodespelar og filmprodusent
*Sharon Shannon (f. 1968), irsk musikar
*Sharon Helga Corr (f. 1970), irsk musikar (The Corrs)
*Sharon Cohen (f. 1972), israelsk Eurovision-vinnar, kjend som Dana International

### Slektsnamn
* Aryeh Sharon (1902-1984), israelsk arkitekt
* Ariel Sharon (1928-2014), israelsk militær og politikar

## Stadnamn
*Sharon i Ontario i Canada
*Sharon i Connecticut
*Sharonville i Ohio
*Sharon i Pennsylvania
*Sharon Springs i New York
*Sharon Springs i Kansas
*Sharon i Massachusetts
*Sharon i New Jersey
*Sharon i Vermont
*Sharon i South Carolina 
*Sharon i Georgia
*Sharon i North Dakota

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sharon|Sharon]]» frå ,  den 25. oktober 2009.*
Kaki

:*For frukta kaki, sjå [[Kakiplomme]]*

**Kaki** er eit sterkt, vove bomullsstoff med lys gråbrungul farge. Stoffet er ofte impregnert, og har vore brukt som militær- og politiuniform i mange land, særleg i varmare strok. Kaki er også knytt til safariutstyr.

Ordet er kome til norsk gjennom engelsk, frå hindi *khaki*, 'støvfarga', som igjen er avleidde frå persisk *khak*, 'støv'. På engelsk blir ordet *khaki* brukt både om bomulsstoffet og om fargar som kan minna om det.

## Kjelder
*
Super Mario Bros.: The Lost Levels

er eit plattformspel utvikla og publisert av Nintendo for Famicom Disk System. Det vart først gjeve ut i Japan den 3. juni 1986, og er oppfølgjaren til Super Mario Bros.. Originalversonen av spelet vart ikkje gjeve ut i Europa, men ei omlaging vart gjeven ut i samlepakken Super Mario All-Stars for Super Nintendo Entertainment System i 1993. *The Lost Levels* er også tilgjengeleg som digital nedlasting på Virtual Console for Wii.

## Oppsett
I *Super Mario Bros.: The Lost Levels* styrer spelaren Mario eller Luigi etter eit val på tittelskjermen. Spelet har ingen modus for fleirspel. Mario og Luigi har ulike eigenskapar i spelet; Mario har best fotfeste medan Luigi hoppar høgast.

Spelet har mange fellestrekk med *[[Super Mario Bros.]]*. Målet er framleis å kome seg gjennom åtte verder med fire nivå kvar for å berge prinsessa. Nivåa skal vere meir utfordrande enn i føregangaren.

Det er ingen nye fiendar i spelet, men nokre av dei ter seg annleis enn før; landfiendar kan no bli funne i nivå under vatn, medan vassfiendar kan bli fune flygande i bakkenivå.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*''Super Mario Bros.: The Lost Levels''  hjå Nintendo.no
Super Mario Bros. 2

***Super Mario Bros. 2*** er eit plattformspel utvikla og publisert av Nintendo på Nintendo Entertainment System. Det vart først gjeve ut i Nord-Amerika oktober 1988, i Europa april 1989 og i Japan juli 1992.

Spelet har vore omlaga tre gonger; først som ein del av *[[Super Mario All-Stars]]* for Super Nintendo Entertainment System, etter det som ei omlaging i *Super Mario Advance*-serien på Game Boy Advance, og sist som digital nedlasting på Virtual Console for Wii.

## Oppsett
*Super Mario Bros. 2* har til skilnad frå Super Mario Bros. ikkje modi for fleirspel. Splearen vel mellom fire figurar frå Mario-spela; Mario, Luigi, prinsesse Toadstool og Toad. Alle fire har forskjellige eigenskapar; Mario er nøytral, Luigi hoppar høgast, Toad kan plukke opp ting raskast og prinsessa kan hoppa lengst sidan ho kan svive med kjortelen sin. Alle figurane kan auke høgda på hoppet sitt ved å kort krøke seg i hop.

Til skilnad frå Mario-spel flest kan ikkje fiendar bli skada om ein hoppar på dei. I staden må spelaren kasta noko på fiendane, som grønsaker eller andre fiendar. Om ein kastar ei blokk merka «POW» vil alle fiendane på skjermen bli utsletta. Helsa til figuren ein speler blir representert av ein helsemålar, synt i spelet som prikkar. Spelaren byrjar kvart nivå med to prikkar, men kan auke talet på desse ved å finne soppar. Helsa kan bli heila ved at ein samlar flygande hjarte som dukkar opp om ein nedkjempar nok fiendar. Stjerna som gjer ein usårleg dukkar også opp dersom ein samlar nok kirsebær.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*''Super Mario Bros. 2'' hjå Nintendo.no
Petter Jakob Bjerve

**Petter Jakob Bjerve** (), fødd i Stjørdal, var ein norsk sosialøkonom og politikar frå Arbeidarpartiet. 

Bjerve var finansminister i Einar Gerhardsen si tredje regjering mellom 1960-1963. 

Bjerve tok examen artium ved Orkdal landsgymnas i 1934. Han studerte deretter sosialøkonomi ved Universitetet i Oslo. Under studietida hadde han studieopphald ved The American University i Washington DC frå 1938 til 1939. Då han kom tilbake til Noreg vart han forskingsassistent ved Sosialøkonomisk institutt, der han vart arbeidde med strukturoversikta, og arbeidde saman med Ragnar Frisch med å stille opp eit nasjonalrekneskap. Han vart cand. oecon. i 1941. Han underviste deretter på universitetet inntil dette vart stengt i 1943.

Frå 1944 arbeidde han i Statistisk sentralbyrå, der han mellom anna bidrog til publikasjonen «Nasjonalinntekten i Norge 1935 til 1943». Han arbeidde også saman med Odd Aukrust med boka «Hva krigen kostet Norge, som kom ut i 1945. Frå november 1945 vart Bjerve tilsett som byråsjef i Finansdepartementet, med hovudansvar mellom anna for nasjonalbudsjettet. Han arbeidde i departementet til sommaren 1947, og hadde då ansvaret for dei to første nasjonalbudsjetta. I 1947 var Bjerve tilbake i USA med to års Rockefeller-stipend. Då han kom heim blei han tilsett som direktør i SSB.

I meir enn 30 år var Bjerve direktør ved Statistisk Sentralbyrå. Han tok til i stillinga i 1949, og gjekk av først i 1980, berre avbrote av perioden som finansminister frå 1960 til 1963. Han heldt fram med å ha kontorplass ved SSB fram til 2000, då han var 87 år gamal.

Petter Jakob Bjerve vart Dr. philos. i 1962 med avhandlinga «Planning in Norway 1947–1956».

Bjerve sat i styret i «Ja til EF» under EF-striden i 1972. Han gav ut over 40 bøker.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Portrett på SSB si nettside
Doctor oeconomiae

**Doctor oeconomiae**, som også kan skrivast **doctor oeconomiæ**, forkorta **dr.oecon.**, også kalla **doktorgraden i økonomiske fag**, har blitt tildelt av Norges Handelshøyskole (NHH) frå 1957. Opphavleg var dette ei såkalla individuell ordning, det vil seie at kandidaten ikkje deltok i eit utdanningsprogram eller fekk rettleiing, på same måte som dr.philos. ved universiteta. Berre 14 personar gjennomførte dr.oecon. etter denne gamle ordninga. Tidleg på 1980-talet oppretta NHH ei organisert forskarutdanning med den same tittelen, dr.oecon., som mål for utdanninga. Den første som vart dr.oecon. etter den nye ordninga var seinare rektor ved NHH, Jan Haaland, i 1985. Etter dette har omkring 10 personar blitt tildelt dr.oecon. kvart år.

Som eit ledd i Kvalitetsreforma har også NHH sine grader blitt endra. Frå og med hausten 2003 har søkarar til organisert forskarutdanning blitt teke opp på eit Ph.D-studium, og dr.oecon. har i ettertid blitt utfasa.

Doktorgraden ved NHH kan tildelast på grunnlag av forskingsarbeid innanfor tradisjonell samfunnsøkonomi og bedriftsøkonomi, og også innanfor rekneskap, marknadsføring, strategi, organisasjon og leiing.

Doctorgraden oppnås også ved Universiteter i utlandet..  Og da spesielt i U. S. A, samt Tyskland er populært.  Kravene er MEGET STRENGE - og det er meget få som   -  "slipper gjennom nåløyet".

Ett fåtall har også Doctorgrad fra våre naboland - da spesielt fra Sverige & Danmark.

Gjelder såvel  Dr.oecon som Dr.med.
Variabel

Ein **variabel** er eit symbol som står for ein verdi som kan variere. Uttrykket vert vanlegvis nytta som ein motsetnad til ein konstant, som er eit symbol for ein verdi som ikkje varierer. Konstantar og variablar er grunnleggjande i all moderne matematikk, vitskap, ingeniørvitskap og programmering.

Variablar vert i algebra gjerne representert med symbol som x,y,a,b osv., medan konstantar vert representert med til dømes tal, <math>\pi</math> eller <math>e</math>. I geometri vert gjerne P,Q osv. nytta som variable som representerer punkt. 

I likninga 

:y = x^2 + x +4

er x ein fri variabel i mengda av alle reelle tal. Til kvart val av x svarer då i følgje likninga ein bestemt verdi av y. y vert då kalla ein avhengig variabel. 

## Sjå òg
* Parameter
* Konstant
Super Mario Bros.

***Super Mario Bros.*** er eit sex spel utvikla og publisert av Nintendofor Nintendo Entertainment System. Det vart gjeve ut i Japan september 1985, i Nord-Amerika 1986 og i Europa mai 1987. Spelet handlar om røyrleggjarane Mario og Luigi skal frigjere prinsesse Toadstool som er blitt bortført av Bowser.

*Super Mario Bros.* er blitt omlaga eller gjeve ut på nytt på fleire plattformer. Det er mellom anna inkludert i samlinga *Super Mario All-Stars* på SNES, er blitt overført til Game Boy Advance som ein del av NES-classics-serien, og er tilgjengeleg som ei nedlasting frå Virtual Console på Wii.

## Oppsett
I *Super Mario Bros.* styrer spelaren Mario, og eventuelt Luigi om det er to spelarar. Målet er å kome seg gjennom Sopperiket (en: *Mushroom Kingdom*) utan å bli treft av undersåttane til hovudfienden, Bowser, for å berge prinsesse Toadstool. Totalt er dei åtte verder, med fire nivå i kvar av dei. Spelaren får nokre liv for kvar omgang, og ein mistar desse ved å koma borti fiendar, dette ned i hòl eller om tida for nivået går ut. Spelet er over om ein går tom for liv.

Mario kan hoppa på fiendar for å åta dei, og dette har ofte ulike effektar på dei mange typane fiendar; nokre vil umiddelbart bli nedkjempa, andre vil berre forandre form.
Gjennom spelet vil Mario koma over utstyr som kan gjere han sterkare. Mario kan gjere seg større med å plukke opp soppar. Desse gjer at han toler meir og kan knuse brune blokker. Han kan også plukke opp Eld-blomar som lèt han skyte små eldkuler mot fiendane. Om Mario finn ei glødande stjerne kan han gjere seg usårleg mot dei fleste hinder i eit kortvarig tidsrom.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* ''Super Mario Bros.'' hjå Nintendo.no
Parameter

Ein **parameter** (gresk: παράμετρος) er ein konstant eller  variabel storleik som andre variablar eller resultat avheng av. 

## Matematikk

I likninga

:v(t) = A\cdot \cos(\omega_c t + \phi),

til dømes, er *A*, \omega_c og \phi parametrar, medan *t* er ein kontinuerleg aukande variabel.

## Fysikk
I fysikk er ein parameter nemninga på storleikar som under eit eksperiment eller ved ei teoretisk undersøking kan haldast konstante eller varierast uavhengig av kvarandre. Undersøkinga vil vise korleis resultatet er avhengig av ein eller fleire av parametrane.

## Programmeringsspråk
I programmeringsspråk skil ein mellom formelle og aktuelle (argument) parametrar. I ein funksjonsdefinisjon fungerer formelle parametrar som plasshaldarar for aktuelle parametrar (og kalla argument). I MatLab-funksjonen 

function y=leggsaman(a, b)

til dømes, er a og b formelle parameter. I denne samanhengen vert a og b kalla ei *parameterliste*. Når ein kallar funksjonen,

summen = leggsaman(7, 5)

er verdiane 7 og 5 aktuelle parametrar.

## Generativ grammatikk

Innanfor chomskyansk grammatikk fekk omgrepet *parameter* ei sentral rolle på 1980- og 90-talet, i den såkalla prinsipp- og parameterteorien (også kalla *styrings- og bindingsteorien*, eller *GB*). I følgje denne teorien er språkevna medfødd hos, som ein universell grammatikk, felles for alle menneske, og dermed for alle språk. Skilnadene språka i mellom kjem av grammatikkane har sett visse *parameter* ulikt. Døme på slike parameter er *kjerne først/sist* (som gjev pre- eller postposisjonar), og *PRO-drop* (om setningar må ha subjekt eller ikkje).

## Sjå òg
* Argument
* Variabel
* Konstant

## Kjelder
* Parameter: fysikk. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 10. november 2013 frå http://snl.no/parameter/fysikk.
Konstant

Ein **konstant** er ein verdi som ikkje varierer. Han er anten heilt fast eller fast ut frå samanhengen han vertn ytta i. Vanlegvis vert ein konstant nytta som ein motsetnad til ein variabel, som er eit symbol som står får ein verdi som kan variere. 

I den kjende likninga til Albert Einstein

::E = mc^2

kor E er energi, m er masse og c er lysfarten i vakuum, så har c ein konstant verdi som ikkje kan endrast. 

Eit andreordens polynom vert vanlegvis skrive 

::ax^2 + bx + c

kor a,b,c er konstantar kalla koeffisientar medan x er ein variabel. Funksjonen vil her variere i takt med x. Den siste verdien c, som òg vert kalla konstantleddet og kan tenkast som koeffisienten til x^{0}.

## See also
* Variabel
* Matematisk uttrykk
* Koeffisient
Cand.oecon.

**Cand.oecon.** er det latinske namnet på ein økonomisk embetseksamen av høgare grad som fram til vårsemesteret 2007 blei tildelt av Økonomisk institutt ved Universitetet i Oslo og av Norges Handelshøyskole. Dei som tok denne graden har gjerne blitt kalla samfunnsøkonomar, tidlegare sosialøkonomar.

Grada er no som ei følgje av Kvalitetsreforma erstatta med mastergraden. 
 
Cand.oecon. er ei forkorting, det fulle namnet er *candidatus/candidata oeconomices*.
Vitoria-Gasteiz

**Vitoria-Gasteiz** er provinshovudstad i Álava og regionshovudstad i den autonome regionen Baskarland nord i Spania. Han er den nest største baskiske byen etter Bilbao. Innbyggjarane i byen vert kalla *vitorianos* eller *gasteiztarras*.

## Historie
I år 581 grunnla den vestgotiske konge Liuvigild byen *Victoriacum*, og prøvde å etterlikne romerske skikkar ved å grunnleggje byen som ei feiring av sigeren mot vaskonane i landsbyen Gasteiz. Ein har ikkje funne gode nok bevis for at Victoriacum låg der dagens Vitoria ligg i dag. Han kan ha vore ved foten av fjellet Gorbea der landsbyen Vitoriano ligg i dag.

I år 1181 grunnla Sancho VI den vise, konge av Navarra, byen *Nueva Victoria* som ein forsvarsutpost på toppen av ein ås der landsbyen Gasteiz tidlegare låg. I 1200 vart byen erobra av troppane til Alfonso VIII av Castilla, som annekterte byen til Kongedømet Castilla. Byen voks gradvis og i 1431 fekk han bystatus av Kong Juan II av Castilla. I 1463 var han ein av fem *villas* som skipa brorskapet Álava i lag med Sajazarra, Miranda de Ebro, Pancorbo og Salvatierra.

Ei av dei viktigaste hendingane i seinare historie for Vitoria-Gasteiz er slaget ved Vitoria i den spanske sjølvstendekrigen den 21. juni 1813. Dei franske troppane vart grundig slått av hertugen av Wellington. Eit monument til minne om slaget står på hovudplasseni byen, kalla Sjølvstendemonumentet – *Monumento a la Independencia*. Vitória i Brasil fekk namn til ære for denne hendinga. Då hendinga seint i juli dette året nådde Wien, bestilte Johann Nepomuk Mälzel ein symfoni hos Ludwig van Beethoven Dette vart *op. 91 Wellingtons Sieg* eller *Die bei Schlachter Vitoria* eller *Siegessymphonie*.

I 1869 opna universitetet i byen. 20. mai 1980 valde det baskiske parlamentet å gjere Vitoria til hovudstad i Baskarland. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vitoria, Spain|Vitoria, Spain]]» frå , den 25. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Primitiv

**Primitiv** (frå latin *primus*, 'først', eigentleg 'først i sitt slag') er eit ord som viser til noko som høyrer til eller liknar ei eldre tid eller utviklingsform. Det har vore eit viktig omgrep innan vitskapar som antropologi og biologi, og har vore brukt til å skildra levande vesen, samfunnsordningar og kunst. I dag er omgrepet mindre i bruk som ein vitskapleg term, og blir ofte oppfatta som nedsetjande.

Innan **[[evolusjonsbiologi]]** har «primitiv» vore brukt til å skildra organismar, eller trekk ved dei, som primitive dersom dei liknar organismar frå tidlegare i evolusjonstreet. Ordet er etterkvart blitt mindre brukt ettersom det gjev eit inntrykk av at evolusjon er ein stige organismar klatrar opp, og dei «primitive» artane er blitt verande igjen på lågare trinn.

Innan **[[antropologi]]** brukte ein ei tid omgrepet «primitive samfunn» om samtidige samfunn med enklare reiskapar og strukturar enn «siviliserte» samfunn. Ein meinte desse samfunna kunne gje eit bilde av korleis menneske hadde levd i urtidene. Også her har ein gått vekk frå omgrepet i nyare tid, ettersom det gjev eit inntrykk av at desse samfunna har stått stille utan å utvikla seg og tilpassa seg miljøet sitt &mdash; noko dei sjølvsagt har.

Innan **[[religion]]** kan «primitiv» visa til ein opphavleg religion eller ei opphavleg form av ein særskild religion. Antropologen Edward Burnett Tylor la fram animisme, dyrking av besjela ting i naturen, som ein primitiv religion som andre religionar hadde utvikla seg frå. Den amerikanske baptistgruppa som kallar seg Primitive Baptists uttrykker gjennom namnet eit ønske om å finna tilbake til ein «opphavleg» kristendom.

Innan **kunst og litteratur** var primitivisme ein retning som oppstod på 1800-talet. Retninga søkte seg vekk frå det akademiske og forfina, og tok mellom anna utgangspunkt i kunsta til «primitive» urfolk, «dei edle ville».

I **daglegtale** kan ein snakka om «å leva primitivt», med tydinga om å leva enkelt, utan for mange moderne hjelpemiddel, gjerne nær naturen. Ein kan også bruka ordet nedsetjande om noko som er forenkla, gammaldags eller barbarisk, til dømes «eit primitivt kvinnesyn».

## Kjelder
* 
*  (Sist endra 20.03.2009 av Espen Wæhle)

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Utviklingsgrad|Utviklingsgrad]]» frå , den 25. oktober 2009.* 
 

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Primitive culture|Primitive culture]]» frå , den 25. oktober 2009.*
Amanda

**Amanda** er eit kvinnenamn av latinsk opphav. Det har namnedag den 26. oktober.
Amanda tyder 'elskeleg' og er avleidd av det latinske verbet *amare*, 'å elska'. Amandine er ei fransk kjæleform av Amanda. Manda og Mandy er kortformer, medan Aimée og Amy er nærskylde namn. 

Namnet blei danna på 1600-talet, truleg etter modell av Miranda, og ikkje det mykje eldre mannsnamnet Amandus (som likevel har same opphav). Namnet blei mykje brukt i skodespel, mest kjend i *Love's Last Shift* (1696) av Colley Cibber. 

Frå 1800-talet var namnet i vanleg bruk som kvinnenamn. I Noreg har namnet hatt brukstoppar ved slutten av 1800-talet og i dei to tiåra rundt 2000. I 2009 var det 2&nbsp;303 kvinner i Noreg som heitte Amanda. Namnet er mykje brukt i Finland, og er også vanleg i Sverige og USA.

## Namneberarar
* Amanda Berry Smith (1837–1915), afroamerikansk forfattar
* Amanda Bergstedt (1841-1918), svensk kunstmålar
* Amanda Igland (1917-2002), norsk organisasjonskvinne
* Amanda Blake (f. 1929 som Beverly Louise Neill), amerikansk skodespelar
* Amanda Barrie (f. 1935 som Shirley Anne Broadbent), engelsk skodespelar
* Amanda Ooms (f. 1964), svensk skodespelar
* Amanda Peet (f. 1972), amerikansk skodespelar
* Amanda Palmer (f. 1976), amerikansk songar
* Amanda Seyfried (f. 1985), amerikansk skodespelar
* Amanda Bynes (f. 1986), amerikansk skodespelar
* Amanda Joy Michalka (f. 1991), amerikansk skodespelar og songar kjend som «AJ»

## Annan bruk
* Amanda-prisen, ein norsk filmpris
* Amanda Storsenter i Haugesund

## Kjelder
* 
* 
* behindthename.com
Super Mario Bros. 3

, også kalla **Super Mario 3** og **SMB3**, er eit plattformspel utvikla og publisert av Nintendo for Nintendo Entertainment System. Det er det femte spelet i Super Mario-serien, og vart gjeve ut i Japan 1988, i Nord-Amerika 1990 og i Europa 1991.

Spelet bygger på oppsettet i tidlegare Mario-spel ved å introdusere nytt utstyr og gje spelfiguren nye eigenskapar. Handlinga sentrerer om Mario og Luigi som skal redde regentane i sju kongerike frå fienden Bowser. Totalt må brørne reise gjennom åtte verder for å berge soppeverda.

## Bakgrunnsstoff
*''Super Mario Bros. 3'' hjå Nintendo.no
Super Mario Land

***Super Mario Land*** er eit plattformspel utvikla og utgjeve av Nintendo som ein lanseringstittel til den handhaldne spelkonsollen Game Boy. Det er det første plattformsspelet med Mario som vart gjeve ut på ein handhalden konsoll. I spelet styrer ein Mario gjennom 12 nivå ved å flytte seg mot høgre og hoppe mellom plattformer for å unngå fiendar og avgrunnar. Spelemekanikkane er lik dei i 1985-spelet *[[Super Mario Bros.]]*, men justerte til den mindre skjermen på Game Boy. Ulikt andre *Mario*-spel går *Super Mario Land* føre seg i kongeriket Sarasaland, og figuren Mario følgjer prinsessa Daisy som gjer sin debut i dette spelet. Spelet inneheld òg to skytenivå i *[[Gradius]]*-stil.

*Super Mario Land* vart lansert samtidig med Game Boy først i Japan i april 1989, deretter i resten av verda. Spelet vart seinare utgjeve på nytt til Nintendo 3DS via Virtual Console i 2011, igjen som ein lanseringstittel.

*Super Mario Land* fekk god mottaking hjå kritikarar, som hovudsakleg var nøgde med overgangen *Mario*-serien hadde til Game Boy, men merkte seg den korte lengda på spelet. Game Boy vart ein suksess og *Super Mario Land* selde over 18 millionar kopiar. Spelet har avla ein serie av oppfølgjarar, mellom anna *[[Super Mario Land 2]]* i 1992 og *[[Wario Land: Super Mario Land 3]]* i 1994, der den sistnemnde seinare skulle utvikle seg til ein eigen serie.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (på japansk)
Cand.med.

***Candidatus medicinæ*** (for menn) eller ***candidata medicinæ*** (for kvinner) (forkorta cand.med.) er den latinske tittelen for ein person som har teke medisinsk embetseksamen. 

I Noreg gir dette høve til å søke om turnusteneste ved sjukehus og i legedistrikt, som igjen er eit kvalifikasjonskrav for å oppnå lisens eller autorisasjon som lege. 

Tittelen cand. med. blir brukt i denne forma i Danmark og Noreg, og i forsvenska form i Sverige. Tittelen er direkte tilsvarande tittelen oppnådd etter medisinsk studium i dei fleste andre vestlege landa, f.eks. tysk medisinsk statseksamen eller amerikansk *MD*.

Den første som tok denne eksamenen i Noreg, var Carl Schultz i 1817.
Cand.scient.

**Cand.scient.** er forkortinga for det latinske namnet på matematisk-naturvitskapleg embetseksamen av høgare grad som fram til vårsemesteret 2007 blei tildelt ved norske universitet, og som no som følgje av Kvalitetsreforma er erstatta med mastergraden. 

Cand.scient. er forkorting for *candidata scientiarum* for kvinner og* candidatus scientiarum* for menn.

Grada blei oppnådd på grunnlag av eksamenar som omfatta minst ti semester normert studietid. Den bygde på cand.mag.-grada eller tilsvarende utdanning med tillegg av hovudfag i eit matematisk-naturvitskapleg fag.

Grada danna grunnlag for mellom anna tilsetting i stilling som lektor i skulevesenet.
Kvalitetsreforma

**Kvalitetsreforma i høgare utdanning** er ei reform i høgskule- og universitetssektoren som blei vedtatt i Stortinget i 2001 og sett i verk ved studiestart i 2003 ved alle høgare utdanningsinstitusjonar i Noreg.

Endringane i kvalitetsreforma i stor grad ei følgje av tilrådingar gitt av Utvalet for høgre utdanning, det såkalla «Mjøs-utvalet» etter leiaren for utvalet, Ole Danbolt Mjøs. Tilrådingane er vidare ei følgje av eller i tråd med Bologna-prosessen. Viktige delar av reforma var innføring av ny gradsstruktur med bachelor-, mastergrader og phd-grad, og Diploma Supplement, samt overgang til studiepoeng etter European Credit Transfer System (ECTS). 

Reforma har blitt kritisert etter innføringa. 

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* St.meld. nr. 27 (2000-2001) Gjør din plikt - Krev din rett - Kvalitetsreform av høyere utdanning
* NOU 2000: 14 Frihet med ansvar - Om høgre utdanning og forskning i Norge
* Kvalitetsreformen ved UiO
Noregs allmennvitskaplege forskingsråd

**Noregs allmennvitskaplege forskingsråd** (forkortet **NAVF**) var tidlegare eit av fem norske forskningsråd, med ansvar for å løyve pengar til forsking. Det blei oppretta i 1949. I 1993 blei det fusjonert med dei andre forskingsråda til Noregs forskingsråd.
Sivilagronom

**Sivilagronom** er i Noreg ein tittel for personar som har teke høgare utdanning innan landbruk av 5-års varigheit ved UMB, eller tilsvarande eksamen frå godkjent utanlandsk universitet, innanfor fagfelta husdyrbruk, jord-, vatn- og plantefag eller ressursforvalting.

Tittelen sivilagronom har vore beskytta i Noreg. 

## Bakgrunnsstoff
Store Norske leksikon om sivilagronom
Bologna-prosessen

**Bologna-prosessen** er namnet på eit samarbeid mellom europeiske utdanningsministrar frå 45 land. Prosessen søker å skape større mobilitet for studentar og lærarar mellom dei ulike landa sine universitet og høgskular. Målet er å skape eitt felles europeisk område for høgare utdanning (EHEA) innan 2010. Prosessen byggjer på friviljug deltaking frå landa, og har til no vore prega av stor dynamikk.

Fleire viktige møte har blitt gjennomført: Bologna i 1999, Praha i 2001, Berlin i 2003, Bergen i 2005 og London i 2007.

Ein av dei aller viktigaste delane av Bologna-prosessen er semja om å dele opp høgare utdanning i tre såkalla syklusar. Syklusane blir gjerne kalla bachelorgrad, mastergrad og doktorgrad. 

Ministerane har også bl.a. blitt einige om å bruke studiepoengsystemet ECTS som ein del av Bologna-prosessen.

## Fotnotar
Embetseksamen

**Embetseksamen** var tidlegare den avsluttande høgare eksamen innan alle fagområde ved universiteta i Noreg, og blei brukt både på lågare grad, cand.mag., og på høgare grad, det vil seie cand.jur. (juridisk embetseksamen), cand.med., cand.theol., cand.philol., cand.polit., cand.scient. og så vidare. 

Omgrepet har sin bakgrunn i at høgare eksamen ved universiteta, særleg innan jus og teologi, danna grunnlag for tilsetting i offentlege embete.

Omgrepet fall formelt bort med Universitetslova av 1989, men blei av dei ulike fakulteta framleis brukt for å vise til den avsluttande eksamen for studia der. 

I samband med Kvalitetsreforma vart det vedtatt å erstatte desse tidlegare gradene med gradene bachelor og master.

## Sjå også
* Hovedfag
* Embete