open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Odd Evensen

**Odd Evensen** () er ein tidlegare sprintar frå Porsgrunn som åra 1972, 1975 og 1977 vart norsk meister på 400 meter. Han melde seg i 1964 inn i Urædd og representerte sidan klubben i friidrett.

## Karriere
Åra frå 1969 til 1978 sanka Evensen, i tillegg til dei tre NM-gulla på 400 m, i norske meisterskap ein sølv- og ein bronsemedalje på 400 m, samt tre bronsemedaljar på 200 meter. Han var elles ankermann for Urædd-mannskapa  som i 1976 vann 1000 meter stafett i noregsmeisterskapen, og som åra 1975, 1977 og 1979 tok NM-sølv på stafetten.

Evensen sette i 1972-sesongen personlege rekordar på 200 meter med 21,9 sekund, og på 400 m med 47,5 sekund, før han kneip gullmedaljen på 400 m. To år seinare presterte han livsbeste på dei to distansane, fekk då notert 21,7 på 200 m og 47,48 på 400 m. Den sistnemnde tida var årsbeste i Noreg, det var også 47,9 sekund på 400 m i 1975.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1969 i Fana: Bronsemedalje på 200 m
*1970 i Kristiansand: Bronsemedalje på 200 m
*1972 i Stavanger: Gullmedalje på 400 m
*1974 i Hønefoss: Sølvmedalje på 400 m
*1975 i Fana: Gullmedalje på 400 m, bronsemedalje på 200 m
*1976 i Askim: Bronsemedalje på 400 m
*1977 i Lillehammer: Gullmedalje på 400 m
*1978 i Steinkjer: Sølvmedalje i 1000 m stafett

## Kjelder

*Odd Evensen i friidrett.no
St Patrick's Cathedral i Dublin

**Saint Patrick’s Cathedral** i Dublin (offisielt engelsk namn *The National Cathedral and Collegiate Church of Saint Patrick, Dublin*, irsk *Árd Eaglais Naomh Pádraig*) er den største av dei to domkyrkjene til den anglikanske irske kyrkja i Dublin og den største kyrkjebygningen på Irland. Katedralen blei bygd frå 1191 till 1270. Det anglikanske erkebispesetet i Dublin er likevel i Christ Church Cathedral; Patrikskatedralen er i staden nasjonal katedral for heile Irland.

Den katolske erkebiskopen i Dublin har setet sitt i Pro-Cathedral of the Immaculate Conception of the Blessed Virgin Mary. I Armagh finst det også ei katolsk og ei anglikansk domkyrkje kalla opp etter heilage Patrik som begge er erkebispesete.

## Galleri

St Patrick's Cathedral Nave 1, Dublin, Ireland - Diliff.jpg|Kyrkjeskipet med utsyn mot koret.
St Patrick Cathedral Dublin.jpg|Interiør med heraldiske flagg.
Lady Chapel St. Patrick's Cathedral in Dublin 011.JPG|Lady Chapel


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:St Patrick's Cathedral, Dublin|St Patrick's Cathedral, Dublin]]» frå ,  den 16. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Girls Got Rhythm

«**Girl's Got Rhythm**» er ein song av det australske rockebandet AC/DC. Han kom ut i 1979 på albumet deira *[[Highway to Hell]]* og same året på singel. 

I 1979 vart det òg gjeve ut ein EP i Storbritannia med songane A1. «Girl's Got Rhythm»; A2. «If You Want Blood (You've Got It)»; B1. «Hell Ain't a Bad Place to Be» (live; frå *If You Want Blood*); B2. «Rock and Roll Damnation» (live; frå *If You Want Blood*).

## Mottaking
*[[Smash Hits]]* sa, «Eg veit ikkje kva eg skal seia. Det er ein absurd mann som skrik om alle jentene han har sett over heile verda og eit riff som eg trur eg har høyrt før. Det var anten 1974 eller 1975.»

## Andre versjonar

Det vart gjeve ut eit konsertopptak på konsertalbumet *[[Let There Be Rock: The Movie]]*, som er ein del av plateboksen *[[Bonfire av AC/DC|Bonfire]]*. Ein video av banet som framfører songen finst på DVD-en *[[Family Jewels av AC/DC|Family Jewels]]*.

Songen er òg nytta i filmen ** frå 2006.

## Medverkande
*Bon Scott – solovokal
*Angus Young – sologitar, korvokal
*Malcolm Young – rytmegitar, korvokal
*Cliff Williams – bassgitar, korvokal
*Phil Rudd – trommer

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Girls Got Rhythm|Girls Got Rhythm]]» frå ,  den 16. juni 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;
Touch Too Much

«**Touch Too Much**» er ein song av det australske hardrockbandet AC/DC. Han kom ut i 1979 på albumet deira *[[Highway to Hell]]*, og var den siste singelen deira med solovokalisten Bon Scott, som døydde året etter.

## Oversikt
Songen vart framført av Scott og AC/DC på BBC-musikkshowet *[[Top of the Pops]]*, 12 dagar før Scott døydde. Denne episoden, datert 7. februar 1980, vart gjenteken av BBC Four 19. februar 2015, på 35-årsdagen for dødsdagen til Scott.

Bandet hadde tidlegare spelt inn ein annan låt med ein heilt annan tekst og musikk med tittelen «Touch Too Much», men han vart aldri gitt ut. Den låten såg til slutt dagens lys i 1997 då han vart inkludert i *[[Volts av AC/DC|Volts]]*, ein del av plateboksen deira *[[Bonfire av AC/DC|Bonfire]]*.

Omslaget til singelen vart i mange land gitt ut med bandbiletet snudd horisontalt, noko som feilaktig viste Young og bassisten Cliff Williams som venstrehendte.

Musikkvideoen var ein øvingsopptreden på scenen frå *If You Want Blood Tour* 1978-1979, saman med «Walk All Over You» på DVD-samlinga *[[videosamlinga Family Jewels|Family Jewels]]*.

Før han vart med AC/DC på Rock or Bust World-turneen sa Axl Rose at dette var hans favoritt AC/DC-låt. Låten vart første gong framført live den 22. mai 2016 i Praha.

## Mottaking
*[[Cash Box]]*' kalla songen «høgspent rock ... med Bon Scotts grynete vokal og Angus Youngs skranglete sologitarspel», og roste riffet.

## Salslister

### Vekeslister

### Årslister

## Medverkande
*Bon Scott – vokal
*Angus Young – sologitar
*Malcolm Young – rytmegitar, korvokal
*Cliff Williams – bassgitar, korvokal
*Phil Rudd – trommer

## Andre versjonar
* Det serbiske hardrockbandet Cactus Jack spelte inn ein versjon for konsertalbumet ''DisCover'' i 2002.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Touch Too Much|Touch Too Much]]» frå ,  den 16. juni 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;
Night Prowler

«**Night Prowler**» er det avsluttande sporet på AC/DC-albumet *[[Highway to Hell]]* frå 1979. Han er kjend mellom andre AC/DC-songar for den langsame rytmen sin, den illevarslande teksten og kontroversar som følgje av at han er blitt assosiert med seriemorda til Richard Ramirez på midten av 1980-talet.

## Produksjon
«Night Prowler» er ein hardrock-låt. Han byrjar med to djupe andedrag i rask rekkjefølgje, som skal skapa ein tone av «frykt og avsky». Songen blir avslutta med at vokalisten Bon Scott mumlar «Shazbot! Nanu nanu!», slagordet som vart brukt av Robin Williams i den populære situasjonskomi-serien *[[Mork and Mindy]]*'.

## «Night Stalker»-kontroversen
I juni 1985 starta ei svært omtalt drapssak rundt Richard Ramirez, som var ansvarleg for meir enn 15 brutale drap og dessutan valdtekter og drapsforsøk i Los Angeles. Ramírez fekk kallenamnet «Night Stalker» og var fan av AC/DC, spesielt songen «Night Prowler». Politiet hevda òg at Ramírez hadde på seg ei AC/DC-skjorte og lét etter seg ei AC/DC-hue på ein av åstadene. Under rettssaka ropte Ramírez «Hail Satan!» og viste fram pentagrammet som var rissa inn i handflata hans. Hendinga førte til ekstremt dårleg publisitet for bandet, og konsertane og albuma deira vart brått motarbeidd av foreldre i Los Angeles County. I VH1-programmet *[[Behind the Music]]* om AC/DC hevda bandet at låten hadde fått ein mordarisk konnotasjon av Ramírez, men at han eigentleg handlar om ein gut som snik seg inn på soverommet til kjærasten sin om natta.

## Medverkande
*Bon Scott – solovokal
*Angus Young – sologitar
*Malcolm Young – rytmegitar, korvokal
*Cliff Williams – bassgitar, korvokal
*Phil Rudd – trommer

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Night Prowler (song)|Night Prowler (song)]]» frå ,  den 16. juni 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Aaron Hill

**Aaron Hill** () var ein engelsk dramatikar og forfattar av diverse tekstar.

## Liv og virke
Hill stamma frå landadelen i Wiltshire. Han blei utdanna ved Westminster School, og la deretter ut på reise. Han skreiv 17 skodespel, nokre av dei omformingar av andre skodespel, som hans versjonar av Voltaire sine *Zaire* og *Mérope*. Han skreiv også dikt av varierande kvalitet. Etter å ha skrive nokre satiriske linjer om Alexander Pope blei han løna med bitande omtale i *[[The Dunciad]]*, som førte til usemje mellom dei to forfattarane. Dei blei seinare forlikte att. Han var ein ven av og brevvekslar med Samuel Richardson, og gav mykje ros til romanen hans *[[Pamela, or Virtue Rewarded|Pamela]]*. I tillegg til det litterære verket sitt tok Hill del i fleire forsøk på forretningsverksemd, som regel utan hell.

Hill blei styrar Theatre Royal i Drury Lane då han var 24 år gammal. Før han fekk sparken av ukjende grunnar sette han opp premieren av George Frideric Handel sin opera *Rinaldo,* den fyrste italiane operaen utforma for publikum i London. Komponisten var tett knytt til oppsetjinga, og Hill var med på å skriva librettoen, sjølv om det er omdiskutert nøyaktig kva han bidrog med.

I 1724 grunnla han bladet *The Plain Dealer*, som kom ut annakvar veke. I 1753 blei det gjeve ut ei posthum samling av Hill sine essay, dikt og brev.  *Dramatic Works* blei gjeven ut i 1760. Biografien hans var med i *Lives of the Poets of Great Britain and Ireland, to the Time of Dean Swift*, band 5 (tillagt Theophilus Cibber, men vanlegvis rekna som anonymt skriven).

## Verk i utval

* *A Full and Just Account of the Present State of the Ottoman Empire* (1709)
* *Elfrid* (1710), skodespel
* *The Walking Statue; Or, the Devil in the Wine Cellar* (1710), farse
* *Squire Brainless* (1710), farse
* *The Fatal Vision* (1716), skodespel
* *Fatal Extravagance* (1721), skodespel
* *King Henry the Fifth: Or, the Conquest of France, By the English. A Tragedy.* (1723)
* *Athelwold* (1731), revidert versjon av *Elfrid*
* *The Plain Dealer* (1724), essay med William Bond
* *The Progress of Wit, being a caveat for the use of an Eminent Writer* (1730)
* *The Prompter* (1735), essay
* *Zara* (produced 1736) etter Voltaire
* *Mérope* (1749), etter Voltaire
* *The Roman Revenge* (1754), etter Voltaire
* *The Insolvent, or Filial Piety* (1758)
* *Daraxes* (published 1760), pastoral opera
* *Merlin in Love* (gjeve ut 1760), pantomimeopera
* *The Muses in Mourning* (gjeve ut 1760), opera
* *Saul* (gjeve ut 1760), tragedie
* *A Snake in the Grass* (gjeve ut 1760), burlesk

## Kjelder

*  
* Aaron Hill, *The Art of Acting: An Essay*, 1753
* Brestoff, Richard, *The Great Acting Teachers and their Methods*, A Smith and Kraus Book, Lyme, NH, 1995 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aaron Hill (writer)|Aaron Hill (writer)]]» frå ,  den 16. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

* Aaron Hill at the Eighteenth-Century Poetry Archive (ECPA)
* 
* Works by or about Aaron Hill at Internet Archive
* ''The Works of the Late Aaron Hill'', 4 vols (1753)
Einar Hernes

**Einar Hernes** () er ein norsk tidlegare hekkeløpar og sprintar frå Bodø. Han vart i 1980 noregsmeister på 110 meter hekk. Hernes var medlem i IK Grand til 1982, sidan i nyskipa Bodø Friidrettsklubb.

Åra 1976 til 1984 vann Hernes ein gullmedalje, fire sølv- og to bronsemedaljar på korthekken under dei norske meisterskapane i friidrett. Han fekk dessutan med seg eit NM-sølv og ein NM-bronse på 200 meter i den same perioden.

Hernes sin personlege rekord på 200 meter er 21,65 sekund, oppnådd i 1981. I 1982 sette han personbeste på 110 meter hekk med tida 14,15 sekund, med manuell tidtaking fekk han den same sesongen notert 13,9 sekund.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1976 i Askim: Sølvmedalje på 110 m hekk
*1978 på Steinkjer: Bronsemedalje på 110 m hekk
*1980 i Bodø: Gullmedalje på 110 m hekk, sølvmedalje på 200 m
*1981 i Haugesund: Sølvmedalje på 110 m hekk, bronse på 200 m
*1982 i Porsgrunn: Sølvmedalje på 110 m hekk
*1983 i Trondheim: Sølvmedalje på 110 m hekk
*1984 i Øvre Årdal: Bronsemedalje på 110 m hekk

## Kjelder
*friidrett.no
Hesterumpe

**Hesterumpe** *(Hippuris vulgaris*) er ein vassplante som er utbreidd i Eurasia og Nord-Amerika, frå Grønland til Tibetplatået til Arizona. Han liker best vatn som ikkje er surt.

## Skildring
Hesterumpe er ein krypande, fleirårig plante som veks i grunt vatn og på mudderflater. Han har røter under vatn, medan dei fleste blada veks over vassoverflata. Blada sit kransstilt, 6–12 saman. Dei som er over vatnet er 0,5 til 2,5&nbsp;cm lange og opptil 3&nbsp;mm vide, medan dei som er under vatnet er tynnare, slappare og lengre enn dei over, særleg i djupare vassfar. Stilkane er solide og ugreina, men ofte boga, og kan vera opptil 60&nbsp;cm lange. I grunt vatn stikk dei 20–30&nbsp;cm opp av vatnet. Planten veks opp frå tjukke jordstenglar. Blomane er lite synlege, og blir ikkje danna på alle plantar. 

Studiar av *H. vulgaris* på Tibetplatået viste at han sleppte ut mykje metan. Plantar  i våtmark bidreg både med karbon til produksjon av metan, og ei rute for metan frå den anoksiske sona og ut i atmosfæren.
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hippuris vulgaris|Hippuris vulgaris]]» frå ,  den 17. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Blindurt

**Blindurt** (*Silane wahlbergella*) er ein fleirårig plante i smelleslekta  i nellikfamilien. Blindurt skil seg frå andre smeller ved å vera kleistogam, dvs. tilpassa for sjølvpollinering. Blomen framstår som regel berre med det oppblåste begeret som er karakteristisk for mange artane i denne slekta. Blindurt er ikkje fullstendig kleistogam: det finst blomar med eksponerte kronblad, og dette gir planten moglegheit for krysspollinering. Blada er smale. 

Planten veks i fjellstrøk i Sør-Noreg, gjerne på baserik grunn. Nordover frå Bodø og Fauske er arten vanlegare.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Blindurt|Blindurt]]» frå ,  den 17. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Spey Bay

**Spey Bay** (skotsk-gælisk Inbhir Spè) er ein liten busetnad i Moray i Skottland. Han ligg på austsida av munningen til Spey ved kysten av Moray Firth, mellom landsbyen Kingston på vestsida av Spey, og fiskehamna Buckie i aust. Ved Spey Bay finn ein den største småsteinstranda i Skottland.

Spey Bay har opphav i laksefiske i Spey. Fiskestasjonen her som blei bygd i 1768 er ikkje lenger i bruk, men Tugnet Ice House – som skal vera det største ishuset i Skottland – er att som turistattraksjon. Det blei bygd i 1830, og blei brukt til å lagra is som ein henta ut frå elva om vinteren. Deretter brukte ein han til å halda laksen ein fiska her fersk.

Ein del av den tidlegare fiskestasjonen er blitt bygd om til Scottish Dolphin Centre, som er drive av Whale and Dolphin Conservation Society. Staden er kjend for delfinar, og det finst også fiskeørn, havert, steinkobbe, oter, ender og vadefuglar i området.

Spey Bay Golf Club opna i 1907. Han ligg ved sida av turruta Speyside Way.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Spey Bay|Spey Bay]]» frå ,  den 17. juni 2023.*
Strandrug

**Strandrug** (*Leymus arenarius*, tidlegare *Elymus arenarius*) er ein fleirårig grasart med karakteristiske blågrøne, lange og spisse blad, og eit kornstrå med aks som kan minna om rug. Rotsystemet er forgreina, og gjer at planten kan spreia seg som bindeplante langs sandstrender. Han har ei høgd på 40-70 cm.

## Skildring
Blada er 8-15 mm breie, spisse ytst og hole nedst, og kan rulla seg til sylinderformasjon i sterkt sollys for å halda på fukt. Bladnervane er relativt grove. Aksa er 15-30 cm høge, og fargen går frå grøn til halmgul i løpet av sommaren. Aksa veks med 2-4 småaks per ledd på kornstilken.

## Utbreiing
Strandrug er nokre av dei mest nøysame plantane på sandstrender, men plasserer seg likevel gjerne ytst (mot strandsida) for å nyta godt av jord som bles inn over stranda.

Planten veks langs strender i heile Kyst-Noreg, og langs elvebredder i innlandet. I nødsår har ein nytta strandrug som basis for mjøl i Noreg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Strandrug|Strandrug]]» frå ,  den 17. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Knoppsildre

**Knoppsildre** (*Saxifraga cernua*) er ein fleirårig urteplante i sildrefamilien.

Planten er låg med ein opprett, spinkel stengel. Dei nedre blada er nyreforma med 5–7 fliker og lang stilk. Stengelblada har få eller ingen flikar og har raude yngleknopper i bladhjørna. Blomane er kvite, 12–18 mm store og sit einskildvis. Knoppsilde veks på kalkgrunn der marka er våt, ofte i skugge. Han formeirar seg hovudsakleg med yngleknoppar, og set sjeldan frø. 

Planten har sirkumpolar utbreiing i Arktis og i fjellstrøk lenger sør. Han er polyploid og kromosomtalet varierer, 2n = 24–72. Arten har truleg oppstått som ein hybrid mellom bekkesildre (*S. rivularis*) på den eine sida, og *[[Saxifraga sibirica]]* og *[[Saxifraga radiata]]* på den andre.

I Europa finst knoppsildre på Island, Jan Mayen, Svalbard, Frans Josefs land, Novaja Semlja, langs den skandinaviske fjellkjeda i Noreg, Sverige og Finland og dessutan i Skottland, Nord-Russland og nokre få stader i Alpane og Karpatane. I Noreg er knoppsildre ganske vanleg i fjellet i heile landet og finst opp til 2200 moh. i Jotunheimen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Knoppsildre|Knoppsildre]]» frå ,  den 17. juni 2023.*  

## Litteratur

* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Jan Torgersen

**Jan Torgersen** () er ein norsk tidlegare hekkeløpar og sprintar frå Drammen. Han vart noregsmeister på 400 meter hekk i 1974. Torgersen var medlem i IF Hellas.

Torgersen overraska ved å vinne langhekken under NM i friidrett 1974, hans fyrste NM-medalje. I åra fram til 1981 vann han på 400 m hekk og 400 m til saman seks NM-sølv, dessutan tok to NM-bronsar på 400 m hekk.

Torgersen sette i 1974 personleg rekord på 400 meter hekk meit løp på 52,2, sekund. Ein rekord han i 1976 forbetra til 52,1. I 1976-sesongen gjorde han også sitt livs raskaste 400-meterløp på 48,1 sekund.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1974 i Hønefoss: Gullmedalje på 400 m hekk
*1975 i Fana: Bronsemedalje på 400 m hekk
*1976 i Askim: Sølvmedalje på 400 m og 400 m hekk
*1977 i Lillehammer: Sølvmedalje på 400 m hekk
*1978 i Steinkjer: Sølvmedalje på 400 m hekk
*1979 i Larvik: Sølvmedalje på 400 m, bronse på 400 m hekk
*1981 i Haugesund: Sølvmedalje på 400 m hekk

## Kjelder

*friidrett.no
Friidrettslandskampen Noreg–Sverige 1965

**Friidrettslandskampen Noreg–Sverige 1965** for menn vart avvikla på Bislett stadion i Oslo onsdag 4. og torsdag 5. august. Sverige vann landskampen med 119 poeng mot Norges 93. Begge landa deltok med to utøvarar i kvar av enkeltøvingane.

Stein Sletten flytta sin ferske norske rekord til 2,10 meter då han vart andremann i høgdehopp. Dagen etter forbetra Martin Jensen sin noregsrekord i tresteghopp med heile 44&nbsp;cm til 16,27 meter. Dei to landsrekordane gjaldt nøyaktig på dagen like lenge, dei vart sletta av høvesvis Leif Roar Falkum og Kristen Fløgstad under landskamp mot Sverige i Stockholm den 26. og 27. juni 1972.

## Tysdag 4. august
### 100 meter




### 400 m




### 1500 m




### 10&nbsp;000 m




### 400 m hekk




### Høgdehopp




### Lengdehopp




### Kulestøyt




### Spjutkast




### 4 × 100 meter stafett




## Onsdag 5. august
### 200 meter




### 800 m




### 5&nbsp;000 m




### 110 meter hekk




### 3&nbsp;000 m hinder




### Stavhopp




### Tresteghopp




### Diskoskast




### Sleggjekast




### 4 × 400 m stafett




## Kjelder
*friidrett.no
*Arbeiderbladet 5. august 1965
*Arbeiderbladet 6. august 1965
Haldor Virik

**Haldor Virik** () var ein norsk skipsreiar og politikar frå Sandar i Vestfold. Han representerte Frisinna Venstre på Stortinget 1922-24, vald frå Vestfold fylke.

Bondesonen Virik utdanna seg til forretningslivet, arbeidde utanlands i fleire år. I 1907 byrja han som meklar heime i Sandar, tre år seinare grunnla han sitt eige reiarlag. Allereie før 1914 disponerte han ein stor kvalfangarflåte. Frå 1920-åra vart han meir og meir reiar innom skipsfart. 

Tingperioden 1922-24 var han stortingsmann frå Vestfold. På Tinget var han medlem i Næringskomite nr 1. Han var også aktiv i lokal samfunnsstyring, såleis formannskapsmedlem 1920-25 i Sandar, ordførar i heradet 1938-40 og 1945-47. I tillegg var han formann i «en rekke kommunale komiteer» og med styreverv i private verksemder. Etter Frisinna Venstre gjekk i oppløysing, sokna han til partiet Høgre.

## Kjelder
*Stortinget : 1922-24
*Sandefjords Blad 18. august 1958
Den galante stilen

**Den** **galante stilen** (òg *førklassisk* og *rokokkomusikk*) er ei musikalsk stilretning frå andre halvdelen av 1700-talet i overgangen mellom barokkmusikken og klassisismen.

## Historikk og skildring
Stilen oppstod i seinbarokken, som ein reaksjon på den strengt polyfone stilen i barokken, og viser i større grad til ein måte å skriva musikk på enn ein epoke. Tidsmessig fall førklassisisme saman med rokokkotida innan biletkunst, og sidan musikkstilen til ein viss grad òg kan seiast å dela nokre kjenneteikn med biletkunsten i samtida, til dømes med friskheit, tilgjengelegheit og sjarme, blir han iblant kalla «rokokkomusikk».

; Viktige kjenneteikn:

* Nært opp til bel canto-ideala (songbar, naturleg, forståeleg)
* Gjennomsiktig lydbilde med få stemmer og ei dominerande melodistemme
* Enkle, men verknadsfulle harmoniske forløp
* Korte og enkle melodifraser som ofte blir gjentatt
* Elegant melodikk og ornamentering

## Den følsame stilen
I Tyskland oppstod «den følsame stilen» (*empfindsamer Stil*) som ei intensivering av den galante stilen. Sentralt står fridommen til å uttrykka kjensler, og musikken er full av overraskingar som brå, hyppige og uventa modulasjonar, teksturendringar, pausar, uvanlege melodivendingar, uførebudde dissonansar og plutselege sforzandoar.

## Viktige komponistar
Førklassisismen blei gjerne delt opp dei fire «skulane»: Paris (galant), Berlin (kjenslevar),  Mannheim (mellom dei to føre) og Wiener (forløpar for wienerklassisismen).

* Carl Philipp Emanuel Bach (følsam stil, Berlinerskolen)
* Johann Christian Bach
* Wilhelm Friedemann Bach
* François Couperin (galant stil, Paris-skulen)
* Bernhard Joachim Hagen
* Giovanni Battista Pergolesi
* Domenico Scarlatti
* Johann Stamitz (Mannheimerskolen)
* Carl Stamitz (Mannheimerskolen)
* Georg Philipp Telemann (i seine verk)
* Johann Joachim Quantz
* Matthias Georg Monn (Wienarskulen, byrjande sonatesatsform)

Den norsk-dansk-tyske komponisten Johan Henrik Freithoff frå Kristiansand skreiv til dels i galant stil.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Den galante stilen|Den galante stilen]]» frå ,  den 18. juni 2023.*  

## Litteratur

* 
* 

* ''Martins Komponistentabelle'', tidslinjer over komponistar frå ulike epokar
Christian Jakhelln

**Christian Albrecht Jakhelln** () var ein norsk forretningsmann og politikar frå Bodø. Han var ordførar i Bodø i 10 1/2 år fordelt på 1899-1900, 1902, 1908-10, 1917 og 1919-22, dessutan varaordførar i 7 1/2 år.

Jakhelln arbeidde frå 1879 i faren sitt firma Christian Jakhelln, påbyrja av farfaren, forretningsmannen og politikaren Christian Jackhelln. Gjennom fleire år arbeidde han også utanlands. Han var medeigar i firmaet frå 1895. Frå 1896 til 1917 var han russisk visekonsul. Han var elles ein sentral aktør i Bodø Handelsstands Forening.

Jakhelln var medlem i Bodø bystyre frå 1895 til 1931, med unnatak for valperioden 1911-13. Som fyrste vararepresentant til Stortinget 1922-24 frå kjøpstadene i Nordland, Troms og Finnmark, vart han kalla inn då Karl Ivarsson døydde. På Stortinget hadde han sete i Lagtinget. I 1922 var han medlem i Universitets- og fagskulekomiteen, i 1923-24 i Konstitusjonskomiteen.

## Kjelder
*Nordlandsposten 8. mai 1945
David Garrick

**David Garrick** () var ein engelsk skodespelar, skodespelforfattar, teatersjef og teaterprodusent. Han hadde innverknad på nesten alt som hadde med skodespel å gjera i England på 1700-talet, han var òg venn og elev av Samuel Johnson. Han verka fyrst innan amatørteater, og det var ikkje før han hadde hovudrolla i Shakespeare sitt drama *Richard III* at publikum fatta merksemd for talentet til skodespelaren.  

Med suksessen frå *Richard III* og mange andre roller blei Garrick engasjert av Charles Fleetwood på Theatre Royal Drury Lane. Han arbeidde for Drury Lane-selskapet i fem år.

## Større verk

* *Lethe: or, Aesop in the Shades* (1740)
* *The Lying Valet* (1741)
* *Miss in Her Teens; or, The Medley of Lovers* (1747)
* *Lilliput* (1756)
* *The Male Coquette; or, Seventeen Fifty Seven* (1757)
* *The Guardian* (1759)
* *Harlequin's Invasion* (1759)
* *The Enchanter; or, Love and Magic* (1760)
* *The Farmer's Return from London* (1762)
* *The Clandestine Marriage* (1766)
* *Neck or Nothing* (1766)
* *Cymon* (1767)
* *Linco's Travels* (1767)
* *A Peep Behind the Curtain, or The New Rehearsal* (1767)
* *The Jubilee* (1769)
* *The Irish Widow* (1772)
* *A Christmas Tale* (1773)
* *The Meeting of the Company; or, Bayes's Art of Acting* (1774)
* *Bon Ton; or, High Life Above Stairs* (1775)
* *The Theatrical Candidates* (1775)
* *May-Day; or, The Little Gypsy* (1775)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:David Garrick|David Garrick]]» frå ,  den 18. juni 2023.*
Snøstjerneblom

**Dovrestjerneblom** eller **snøstjerneblom** (*Stellaria longipes*) er ein planteart i nellikfamilien. Han har sirkumpolar utbreiing, og finst overalt i dei nordlegaste breiddegradene på den nordlege halvkula. Planten er ein fleirårig urt som veks i mange ulike habitattypar, som tundra og taiga og i mange sørlegare område med subalpine og alpine klima. Planten har svært vekslande morfologi, og forma kan koma både av ulikt arvemateriale og miljøtilhøve. Han kan ha eit svært varierande tal kromosom. Vanlegvis er planten ein fleirårig urt med jordstenglar som dannar matter eller klumpar, eller veks opprett. Stilkane kan vera korte og enkle eller utbreiande og svært forgreina. Dei linje- til lanseforma blada er vanlegvis 1 til 4 centimeter lange og er vanlegvis motstilte i par. Blomestanden har ein eller fleire blomar som kvar sit på ein kort stilk. Blomen har fem spisse greine begerblad som kvart er nokre millimeter lange. Han har fem kvite kronblad som kvart er d elt inn i to flikar, av og til grunt delt, men ofte så djupt at det ser ut som to kronblad. Arten har gynodiøci, det vil seia at nokre blomar har både mannlege og kvinnelege reproduktive delar, medan andre berre har kvinnelege.

Det finst to underartar. Den mest uvanleg av dei to, *S. l.* *arenicola*, finst berre i sanddynene ved Athabascasjøen i sentrale Canada.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Stellaria longipes|Stellaria longipes]]» frå ,  den 18. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
* 
* Jepson Manual Treatment: var. ''longipes''
* Flora of North America
* Photo gallery
Snømure

**Snømure** (*Potentilla nivea*) er ein blomstrande plante i mureslekta ''(Potentilla'') som veks naturleg i subarktiske Asia, Nord-Amerika, på Grønland i Europa og subalpine område i Rockie Mountains og Alpane. Han har mange ulike nivå av ploiditet: 2x, 3x, 4x, 5x, 6x, 7x, 8x og 10x.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Potentilla nivea|Potentilla nivea]]» frå ,  den 18. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Resirkulert

**Resirkulert** er eit norsk poprock-band frå Storfjord i Troms, som også har hatt base i Tromsø. Dei gjev ut musikken sin på det tromsøbaserte plateselskapet Mano Music.

Bandet vart oppretta i 2013 og deltok same år på UKM der dei kom vidare til landsfestivalen i Larvik. Også i 2014 kom dei vidare til landsfestivalen. Året etter fekk bandet Ungdommens Kulturpris i Storfjord ved den fyrste utdelinga av prisen.

Same år, i 2015 sleppte dei debut-EP-en *Blåmaling* og spela på fleire festivalar i laupet av sommaren, mellom anna Riddu Riđđu.

Det fyrste albumet, *Du snakke for dæ sjøl*, kom i 2017 til god respons frå avisa iTromsø. I 2019 kom oppfylgjaren *For en dag, for et liv* som også vart teke godt imot lokalt. Same år vann gruppa prisen *Årets unge artist* under Sámi Music Awards.

Hausten 2022 annonserte bandet at dei skulle gje seg etter ein avskjedsturné i 2023.

## Diskografi

### Album

* *Du snakke for dæ sjøl*, 2017
* *For en dag, for et liv*, 2019

### EP-ar

* *Blåmaling*, 2015

### Singlar

* *Nederst på lista*, 2015
* *Før æ går til mitt*, 2016
* *Undervannsfest*, 2016
* *En million*, 2017
* *Filosofen*, 2017
* *Grav dæ ned igjen*, 2017
* *Over vannet*, 2018
* *Áddjá*, 2018
* *Papirtiger*, 2019
* *Palass*, 2019
* *Feil vei*, 2019
* *For en dag*, 2019
* *Ut i huttiheita (vis oss vei)*, 2020
* *Vagabond*, 2022
* *Du så mæ dra*, 2023

## Kjelder
Tjøredrev

**Tjøredrev**, ofte kalla **si** eller **sisnor**, vert brukt under klinkbygging av båtar, til å tette suda, overlegget, mellom kvar bordgang. I dag er drevet oftast laga av tvinna hamp eller bomull. I eldre båtar ser ein at det har vorte brukt dyrehår: saueull, kuhår eller reinshår.
Ull var vanlegast i eldre, og tildels  yngre jarnalder. Innslag av andre fibrar, plantematerialar som hamp og lin, vart frå 700-tallet og framover meir vanleg.

Ull og kuhår har gjerne vorte spunne saman til sisnor,  til dømes ved hjelp av ein sihårs-krok.  Høveleg tråd bør vere 4-5 mm tjukk, og laustvinna.

Når eit nytt båtbord skal setjast på, vert ei strime milebrend tjøre smurd på i suda. Tjøra må gjerne innkokast for å verte høveleg tjukk. Siet lagt opp på tjøra, og trykt godt saman. Når neste bord vert klinka på, ligg tjøredrevet mellom dei to borda og tettar. Om tjøra er for tynn, eller det er for mykje av ho, renn ho gjerne nedover båtsida.

Fleire båtbyggjarar, som til dømes i Bjørkedalen, laga si- snora, eller sibrædet, ferdig før dei starta å feste bordet.Tjøre og fiber vart grundig blanda saman, og dregne frå kvarandre med hendene. Ei høveleg snor vart drega ut og lagd i skøyten.

## Kjelder
;Fotnotar
Arkeologiske skipsfunn i Noreg

**Arkeologiske skipsfunn i Noreg** er ei oversikt over dei viktigaste funna av båtar og skip frå før år 1600. Oversikta viser til funn frå Troms og søretter langs kysten.

* Bårsetbåten - Båtfunn i 1931 på Nordkvaløya i Karlsøy kommune i Troms. Funnet er frå siste halvdel av 800-talet.

* Øksnesbåten - Båt funnen i gravhaug på Øksnes prestegård i Vesterålen  Båten er 8-10 meter lang. Han datert til 8-900-tallet. Båten er sydd med furutæger.

* Edøyskipet
* Fjørtoftbåten
* Valderøybåten - Båtfunn frå Valderøya, Giske, Sunnmøre. Utgrave i 1824 - 27.Tidfest til 250 e.Kr. Restar av furubord sydd med tarmar og tetta med ulldrev.

* Kvalsundskipet
* Myklebustskipet - Branngrav på Myklebust, Nordfjordeid, utgravd 1874. Kopi bygd 2019.
* Gloppenbåten
* Holmedalsbåten
* Mangersnes-funna
* Bryggeskipet
* Halsnøybåten
* Storhaugskipet
* Grønhaugskipet
* Gausetbåten
* Kongshavnbåten
* Klåstadskipet
* Gokstadskipet
* Osebergskipet
* Rostadskipet
* Valleskipet
* Tuneskipet
* Bingenbåten
* Vaterland 1

## Kjelder

*
Lars Ove Strømø

**Lars Ove Strømø** () er ein tidlegare mellom-og langdistanseløpar frå Stord i Hordaland. Han vart noregsmeister på 1500 meter i 1985, 1986 og 1989, dessutan vann han i perioden 1985-91 fire NM-gull i terrengløp. Strømø var etter tur medlem i Stord TIL, IL Fri, IF Minerva og SK Vidar.

Alle Strømø sine livsbeste på 800 meter, 1500 m og 5000 m kom på Bislett stadion i Oslo. I 1985 stod han for norsk årsbeste-tid på 1500 meter med sine 3.38,7. Same året sanka han sitt fyrste av tre NM-gull, og dei neste sesongane sprang han på sitt beste årleg ned mot 3.40 på distansen. Frå 1988 satsa han mest på 5&nbsp;000 meter og sette fyrst personbeste med 13.31,8 i Sandnes. Under Bislett Games den 2. juli fylgde han eit sterkt felt til sjuandeplass og norsk årsbeste på tida 13.20,7, fattige tre tidels sekund bak noregsrekorden. Om hausten braut Strømø kvalifiseringsløpet på 5&nbsp;000 meter ved Sommar-OL 1988 i Seoul.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1983 i Trondheim: Sølvmedalje på 1500 m
*1984 i Øvre Årdal: Bronsemedalje på 1500 m
*1985 i Bærum: Gullmedalje på 1500 m
*1986 i Sandnes: Gullmedalje på 1500 m
*1989 i Stjørdal: Gullmedalje på 1500 m, sølv på 5000 m
*1991 i Fana: Sølvmedalje på 5000 m

Strømø vann elles NM-gull 1985, 1987 og 1989 i 3 km terrengløp og 1991 i 12 km terrengløp.

### Personlege rekordar
*800 m: 1.48,86 (1983)
*1500 m: 3.38,7 (1985)
*5&nbsp;000 m: 13,20,7 (1988)

## Kjelder
*friidrett.no
Bergsvingel

**Bergsvingel** (*Festuca brachyphylla*) er ein grasart som veks naturleg i Eurasia, Nord-Amerika og Arktis. Han blir brukt til å hindra erosjon og til å byggja opp att vegetasjon. Artsnamnet *brachyphylla* tyder 'kort-blada'. Arten har eit diploiditetstal på 28, 42 eller 44. Han blei fyrst skildra vitskapleg i 1827.

*Festuca brachyphylla* har sirkumpolar og alpin utbreiing. Han finst i Nord-Amerika i heile Canada og langs Rocky Mountains, og finst så langt sør som New Mexico og California.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bergsvingel|Bergsvingel]]» frå ,  den 20. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Friidrettslandskampen Noreg–Sverige 1963

**Friidrettslandskampen Noreg–Sverige 1963** for menn vart avvikla på Bislett stadion i Oslo helga 21. og 22. september. Landskampen enda uavgjort 106 mot 106 poeng. Begge landa deltok med to utøvarar i kvar av enkeltøvingane.

Kjell Hovik forbetra sin norske rekord i stavhopp til 4,65 meter. Noreg vann begge stafettane på nye landslagsrekordar. Høgst overraskande vart det norsk dobbelsiger, den einaste til Noregs.

## Laurdag 21. september
### 100 meter




### 400 m




### 1500 m




### 10&nbsp;000 m




### 400 m hekk




### Stavhopp




### Tresteghopp




### Kulestøyt




### Spjutkast




### 4 × 100 meter stafett




## Sundag 22. september
### 200 meter




### 800 m




### 5&nbsp;000 m




### 110 meter hekk




### 3&nbsp;000 m hinder




### Høgdehopp




### Lengdehopp




### Diskoskast




### Sleggjekast




### 4 × 400 m stafett




## Kjelder
*friidrett.no
*Arbeiderbladet 23. september 1963
Åkersnelle

**Åkersnelle** eller **kjerringrokk** (*Equisetum arvense*) er éin av totalt 18 artar iv snelleslekta (*Equisetum*). Dette er stråliknande, ledda plantar som er den einaste gjenverande slekta av *Sphenopsida*, som i karbontida dominerte jorda med artar opp til 30 meter høge. Restar av artane i karbontida utgjer store delar av kolreservane på jorda.

## Utbreiing
Åkersnelle er særs vanleg i Noreg, og har utbreiing på den nordlege halvkula. Planten formeirer seg ved hjelp av sporar. 

## Skildring
Planten blir oppil 50 cm høg, normalt over 20 cm, og dannar buskaktige klynger. Han skil seg frå skogsnelle ved at stenglane anten er fertile/fruktbare (utan blad) eller sterile/ufruktbare (med blad). Dei fruktberande stenglane er òg meir varierte i farge ved at «ledda» er mørkare og at dei har eit mørkare gråbrunt sporeaks i toppen. Dessutan har skogsnelle sterkt forgreina bladstilker om sommaren, noko engsnelle ikkje har.

Om våren er stengelen 15–25 cm høg og nesten ein halv cm tjukk, med 8 eller fleire grove skjelblad rundt stilken i kvar krans. Om våren er bladgreinene knapt synlege og ikkje forgreina, men når sporane er spreidde visnar vårstengelen. Greinene er litt hengande både på vår- og sommarstenglane. Sommarstengelen er gjerne 20–40 cm høg, men berre 3 mm tjukk og særs ru i konsistensen. 

På den ufruktbare stengelen står kransar av blad ut i kvart «ledd» av stengelen, og til liks med blada til skogsnella heng òg dei til engsnella nedover, eller litt meir utover.

## Bruk
Ifølgje Jens Holmboe var planten ei av dei viktigaste kjeldene til etande «røter» i gammal tid. Knollar på rotstenglane, som hadde storleik som ertar, har ein søt smak som minnar om nøttekjernar. Nyttevekstleksikonet til Norges sopp- og nyttevekstforbund rår til varsemd fordi planten, som andre snellar, inneheld thiaminase, eit ensym som spaltar B-vitamin, og fordi han kan irritera nyrene. Det blir åtvara mot bruk over periodar lenger enn 6 veker, og personar med nedsett hjarte- eller nyrefunksjon bør ikkje bruka naturmedinske preparat av åkersnelle.

## Galleri

Fil:Prêle1.3.JPG|Vårstengelen er brunaktig, snau og har ingen grøne greiner.
Fil:Equisetum arvense strobili.jpg|Nærbilde av sporeaks om våren.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Åkersnelle|Åkersnelle]]» frå ,  den 20. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Sissel Knutsen Hegdal

**Sissel Knutsen Hegdal** () er ein norsk politikar. Ho var ordførar i Stavanger kommune frå 23. oktober 2023 til 14. oktober 2024.

## Liv og virke
### Bakgrunn
Hegdal vart fødd i Harstad, og har to eldre sysken. Ho studerte rettsvitskap og sosialøkonomi ved Universitetet i Tromsø. Hegdal flytta til Stavanger januar 1992. Ho er gift og har tre born. Utanom politikk har Hegdal yrkt som styreleiar og styremedlem i ulike verksemder, i tillegg til å vera advokat. 

### Politisk karriere
Hegdal byrja sin politiske karriere i 2003 etter å ha vore FAU-leiar ved skulen borna hennar gjekk. Ho var vararepresentant til Stortinget for Rogaland i periodane 2009–2013 og 2013–2017. Den 18. november 2021 vart ho valt til å vera ordførarkandidat for Høgre i Stavanger ved kommunevalet 2023.

#### Skandale
I september 2024 kom det fram i media at Hegdal hadde misbrukt partimidla til Stavanger Høgre; totalt  kroner vart nøytte til privat forbruk under valkampen 2023. Kort tid etter at saka vart kjend, uttrykte Hegdal at ho ville trekkja seg som ordførar på dagen. I eit lengre intervju i *[[Stavanger Aftenblad]]* innrømde ho mellom anna å ha nøytt  kroner av midla til Stavanger Høgre på ein familiemiddag etter valkampen. Vidare innrømde Hegdal at ho fakturerte Høgre for nesten  kroner for eit festivalpass for hennar eigen og hennar politiske rådgjevar sin ektefelle. Ved minst ni høve, inkludert netthandel og flybillettar, nøytte ho eit betalingskort knytt til bystyregruppa sin konto utan dokumenterte jobbrelaterte føremål. Same dag som ho uttrykte avgang som ordførar, var  kroner betalt tilbake. Meiningane var delte om det var naudsynt at ho måtte trekkja seg. Ei veke etter at saka vart kjend, og sidan Hegdal hadde uttrykt å gå av som ordførar, hadde ho framleis ikkje levert inn søknaden om å gå av. Dette resulterte i at Stavanger Høgre si bystyregruppe ynskte at Hegdal sende inn søknaden om avgang, etter eit ekstraordinært møte. Hegdal melde seg då ut or partiet. Frå og med 4. september vart Hegdal sjukemeldt, dimed var det varaordførar Henrik Halleland frå KrF som var fungerande ordførar.

Stavanger bystyre gav einrøystes støtte til fritakssøknaden til Hegdal den 14. oktober 2024, og Tormod Losnedal vart valt som etterfylgjaren.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Foreldrearbeidsutval

**Foreldrearbeidsutval** eller **Foreldrerådet sitt arbeidsutval** (**FAU**) er ein del av grunnskulen og basert på foreldrerådet ved kvar einskild skule.

Det er lovpålagt at ein skal ha eit foreldreråd ved alle norske grunnskular. Alle foreldre som har barn i norsk grunnskule vert automatisk medlem i foreldrerådet ved den skulen der borna deira har skulegang. Foreldrerådet vel eit foreldrearbeidsutval som er «styret» til foreldrerådet.

I mange kommunar finst det eit kommunalt foreldreutval som foreldreutvalet er ein del av.

## Føremål
«Foreldrerådet skal fremje fellesinteressene til foreldra og medverke til at elevar og foreldre tek aktivt del i arbeidet for å skape godt skolemiljø. [Ved å syrgje for] godt samhald mellom heimen og skolen, leggje til rette for trivsel og positiv utvikling hjå elevane og skape kontakt mellom skolen og lokalsamfunnet.» FAU skal samarbeide med dei tilsette ved skulen, elevrådet, foreldra ved skulen og eventuelt det kommunale foreldreutvalet dersom kommunen har det. FAU har mogleiken til å kome med råd og innspel til skulen, og fremje saker på eige initiativ.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Foreldrenes arbeidsutvalg|Foreldrenes arbeidsutvalg]]» frå ,  den 20. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Tom Holland

**Tom Holland** () er ein britisk skodespelar. Han har vunne ein British Academy Film Award og tre Saturn-prisar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Hells Bells

«**Hells Bells**» er opningssporet på *[[Back in Black]]*, det sjuande studioalbumet til det australske hardrockbandet AC/DC, som var det første albumet deira etter at songaren deira Bon Scott døydde. «Hells Bells» er den andre singelen frå *Back in Black*, og kom ut 31. oktober 1980. Songen kom òg ut på *[[Who Made Who]]*, eit filmmusikkalbum av AC/DC frå 1986 for Stephen King-filmen *[[Maximum Overdrive]]* og på begge versjonane av *[[AC/DC Live]]* i 1992.

## Komposisjon
«Hells Bells» byrjar med den langsame, sørgjelege klangen av eit tonn tung bronseklokke. Klokka var laga av John Taylor & Co. Bellfounders i Loughborough, og lyden av klokka vart spelt inn av Tony Platt ved hjelp av Ronnie Lanes mobile studio inne i klokkestøyperiet etter at innspelinga av *Back in Black* var ferdig i Compass Point Studios på Bahamas.

## Mottaking
«Hells Bells» blir rekna av mange som ein av dei beste låtane til bandet. I 2020 rangerte *[[The Guardian]]* låten som nummer seks på lista si over dei 40 beste AC/DC-låtane, og i 2021 rangerte *[[Kerrang!]]* låten som nummer sju på lista si over dei 20 beste AC/DC-låtane.

## Salslister

## Salstrofé

## Use in sports
«Hells Bells» vart brukt som inngangsmusikk for den tidlegare Major League Baseball-spelaren Trevor Hoffman på heimekampar frå 1998 til 2010.

Songen blir spelt før kvar heimekamp for New Jersey Devils når spelarane kjem ut på isen.

Den tyske fotballklubben FC St. Pauli frå Hamburg og den franske rugbyklubben RC Toulonnais frå Toulon opnar alle heimekampar med å gå ut til «Hells Bells», førstnemnde ofte med store fanoppvisningar og pyroteknikk.

Under surfekonkurransen Bells Beach i Victoria i Australia, blir «Hells Bells» spelt i høgtalarane i byrjinga av det første heatet kvar konkurransedag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hells Bells|Hells Bells]]» frå ,  den 20. juni 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Islandsvalmue

**Islandsvalmue**, eller **fjellvalmue**, er ein valmueart med ei innvikla taksonomisk historie. Denne artikkelen følgjer Artsdatabanken, som bruker «islandsvalmue» om arten *Papaver radicatum*, og «fjellvalmue» om nominatunderarten P. r. subsp. *radicatum*. Det er no vist at nesten alle norske fjellvalmuar tilhøyrer nominatunderarten.

Denne planten har ein fleirårig rosett med flikete blad ved bakken. Blomane sit einskildvis på enden av lange, hårete, bladlause stenglar. Blomane er som regel smørgule, men kan vera bleikgule eller lyst rosa. Mjølkesafta har kvit eller gul farge. Valmuen veks på rasmark, fjellryggar og berg, men kan òg finnast i vegskjeringar og på elvebreidder og grusører.

## Utbreiing og taksonomi
Islandsvalmue høyrer til seksjonen *Meconella* i valmueslekta (*Papaver*). Andre artar i same seksjon er kolavalmue, svalbardvalmue, alpevalmue og sibirvalmue. Desse valmuane veks i Arktis og i høgfjellet lenger sør. Polyploidi er vanleg, som hjå mange andre arktiske plantar. Avgrensinga mellom dei ulike artane er omstridd, og i amerikansk litteratur blir det ofte hevda at *Papaver radicatum* har sirkumpolar utbreiing i Arktis. Den høgarktiske svalbardvalmuen har av og til blitt rekna med til denne som underarten *P. r.* subsp. *polare*.

Islandsvalmue er svært variabel avhengig av veksestaden. Skandinaviske forskarar, som Rolf Nordhagen og Gunvor Knaben, meinte at det fanst ti underartar i Skandinavia og tre–fire på Island og Færøyane. Dei meinte òg at denne oppsplittinga måtte ligga langt bak i tid, og at fjellvalmuane hadde overlevd istida i skilde skandinaviske refugium. Dette er eit av kronargumenta for den såkalla overvintringsteorien.

Molekylærgenetikk og kladistikk har utvikla seg mykje sidan. Nye studiar basert på biokjemi og multivariat analyse av morfologiske trekk viser at mangfaldet av fjellvalmuar er mindre enn ein trudde. Norske og russiske forskarar anerkjenner no berre to underarter av islandsvalmue: fjellvalmue og læstadiusvalmue. Den sistnemnde var tidlegare ofte rekna som ein eigen art.

*Papaver radicatum* blei vitskapleg skildra av Christen Friis Rottbøll i 1770, men det er uklart om Rottbøll sin type kom frå Island eller Grønland. Fjellvalmue (subsp. *radicatum*) er utbreidd i den skandinaviske fjellkjeda, Island og Færøyane, og har dekaploid kromosomtal (2n = 70). Læstadiusvalmue er ein sjeldan plante frå nordlege delar av Noreg og Sverige. Han er oktoploid (2n = 56), men står genetisk så nært fjellvalmue at han blir rekna som underarten *P. r.* subsp. *laestadianum*. Dei oktoploide valmuane med sirkumpolar utbreiing tilhøyrer derimot ein annan art og skal kallast kolavalmue (*P. lapponicum*).

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Finnmarksrøyrkvein

**Finnmarksrøyrkvein** (*Calamagrostis lapponica*) er ein grasart som veks i kaldare område på den nordlege halvkula. Han er blitt funnen i Skandinavia, Russland, Grønland, Alaska og nesten alle territoria og provinsane i Canada, bortsett frå dei maritime provinsane (Nova Scotia, New Brunswick og Prince Edward Island).

Finnmarksrøyrkvein er ein urt som kan bli opptil 60&nbsp;cm høg. Han spreier seg under jorda ved hjelp av korte jordstenglar. Blomestanden er opptil 15&nbsp;cm lang, og er ofte lilla på farge.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Finnmarksrøyrkvein|Finnmarksrøyrkvein]]» frå ,  den 21. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Polarvintergrøn

**Polarvintergrøn** (*Pyrola grandiflora*) er ein art i lyngfamilien og finst på Island, Grønland og i arktiske Nord-Amerika. 

Polarvintergrøn er ein flerårig urt med pålerot som vanlegvis blir mellom 5 og 20 cm høg. Blada er enkle og heilranda med nesten sirkelrunde bladskiver som er glinsande grøne. Blomane er duftande og sit fleire saman i ein klase. Kronblada er kvite til rosa. Frukta er ein tørr kapsel med gule frø.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Islandspyrola|Islandspyrola]]» frå ,  den 21. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Knopparve

**Knopparve** eller **knoppsmåarve** (*Sagina nodosa*) er ein fleirårig planteart i småarveslekta (*Sagina*) som veks naturleg i subarktiske Nord-Amerika til nord-sentrale og nordaustre  USA og Europa til  Sibir og Kaukasus. Planten er observert i heile Noreg. Han er ein lågtveksande plante som kan bli opptil 15&nbsp;cm høg, og har parstilte blad som blir opptil 1&nbsp;cm laneg. Blomane er 5–10&nbsp;mm i diameter, med fem kvite kronblad.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sagina nodosa|Sagina nodosa]]» frå ,  den 21. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Finnmarksjonsokblom

**Finnmarksjonsokblom** (*Silane involucrata* ssp. *tenella*) er ein plante i smelleslekta i nellikfamilien. 

Arten er funnen i USA (Alaska), Canada, Grønland, Noreg, Sverige, Finland og Russland. Han er sjeldan i Noreg, der han berre er funne i Alta og Kautokeino i Finnmark og på Svalbard, og er rekna som sårbar. Han er ein av fleire svært sjeldne planteartar som blei demma ned som følgje av utbygginga av Alta-Kautokeinovassdraget. Finnmarksjonsokblom er freda i Noreg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Finnmarksjonsokblom|Finnmarksjonsokblom]]» frå ,  den 21. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Vikøy i Kvam

**Vikøy** er ein tettstad i Kvam herad i Vestland fylke i Noreg. Han ligg ved Hardangerfjorden, kring  sør for heradssenteret Norheimsund. Staden har 378 innbyggjarar (2022).

Namnet «Vikøy» er opphavleg eit gardsnamn. Førsteleddet siktar til ei vik ved garden, sisteleddet *øy* er 'lågtliggjande lende ved vatn'. Kvam herad heitte historisk «Vikør», med namn etter tettstaden sidan det var her soknekyrkja stod. Skrivemåten blei seinare endra til Vikøy.

Vikøy kyrkje frå 1838 ligg i Vikøy. Den gamle Vikøy stavkyrkje er kjend frå 1300-talet, og stod fram til 1863, då ho blei riven. Vikøy prestegard er no eit museum med fleire verna bygningar.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Vikøy|Vikøy]]» frå ,  den 21. juni 2023.*
William McGibbon

**William McGibbon** () var ein skotsk komponist og fiolinist.

## Liv
Kjelder frå 1700-talet har ulike opplysingar om mange detaljar frå livet hans, slik at mykje av dette er usikkert. Han var truleg fødd i Glasgow som son av fiolinisten Duncan McGibbon og kona hans Sarah Muir, sjølv om tidlegare kjelder seier han blei fødd i Edinburgh.  Han kan ha studert i London under William Corbett, og kan ha reist til Italia i ungdommen, kanskje i lag med Corbett.  Det verker som om han slo seg ned i Edinburgh på 1720-talet.

Han døydde i 1756, og let etter seg eigedelane sine til sjukehuset Edinburgh Royal Infirmary.

## Virke
McGibbon var fyrstefiolinist i Edinburgh Musical Society sitt orkester frå 1726 til han døydde.

Han var ein produktiv komponist, særleg for fløyte, blokkfløyte og fele, men no er berre nokre få av verka hans kjende. Ifølgje Grove varierer dei i kvalitet. Dei tidlege verka hans viser påverknad frå Corelli, Handel, Veracini og Purcell, medan han etter 1740 produserte mange tilverkingar av skotske tonar, som då var svært populære, men som framleis viser ein italiensk innverknad.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:William McGibbon|William McGibbon]]» frå ,  den 22. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*