open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stromboli

**Stromboli** er ei lita vulkansk øy i Tyrrenhavet, utanfor kysten av Sicilia. Ho inneheld ein av tre aktive vulkanar i Italia. Øya høyrer til øygruppa Dei eoliske øyane, ein vukanboge nord for Sicilia. Namnet på øya er ei forvrenging av det opphavlege greske namnet Στρογγύλη (Stroggúli), som ho fekk på grunn av den runde, svulmande forma. Øya har i dag mellom 400 og 750 innbyggjarar.

Stromboli er 924 meter på det høgaste, men stig faktisk over 2&nbsp;000 meter frå djuphavsbotn. Det er tre aktive krater på toppen. Eit geologisk kjennemerke til vulkanen er *Sciara del Fuoco* («Eldstraumen»), som er ein stor hesteskoforma søkk som er skapt av fleire kollapsar dei siste 13&nbsp;000 åra på nordvestsida av kjegla.

Vulkanen er uvanleg på grunn av den lange tida han nesten kontinuerleg har hatt utbrot. Dei siste 2000 åra har vulkanen hatt det same utbrotsmønsteret, der ein har eksplosjonar på toppen med små til moderate utbrot av glødande vulkanske bomber med intervall frå minutt til timar. Dette karakteristiske stromboliske utbrotet, som det vert kalla, vert òg observert hos andre vulkanar andre stader i verda. Utbrot frå kratera på toppen varer vanlegvis berre nokre sekund med små utbrot av oske, glødande lavafragment og steinar opp til eit par hundre meter opp i lufta. Stromboli sine utbrot er nesten berre eksplosive, men ein har hatt tilfelle med lavastraum. Eit slikt tilfelle hadde ein i 2002 for første gong på 17 år, og i februar 2007. 

Stundom får vulkanen derimot mykje større utbrot. Det største utbrotet dei siste hundre åra skjedde i 1930 og resulterte i tap av fleire menneskeliv og bygningar på grunn av fallande vulkanske bomber. Større utbrot skjer med mellomrom på år til tiår, og det siste store utbrotet oppstod i 2002, noko som førte til at øya vart stengd for alle bortsett frå dei fastbuande i fleire månader. Utbrotet starta med lavastraumar (29. desember 2002) langs Sciara del Fuoco-sida som raskt nådde sjøen. 30. desember 2002 kollapsa stein frå Sciara del Fuoco og førte til to jordskred og fleire tsunamiar. Den høgaste bølgja var 10 meter høg og førte til store øydeleggingar i landsbyen Stromboli. 5. april 2003 førte ein kraftig eksplosjon frå krateret på toppen til at stein vart kasta heilt til landsbyen Ginostra og øydela fleire hus. Utbrotet enda i juli 2003.

27. februar 2007 opna to nye krater på øya med lavastraumar ut i sjøen frå eitt av dei.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Stromboli|Stromboli]]» frå ,  den 31. oktober 2007.*  

; Fotnotar 

## Bakgrunnsstoff

* Stromboli.net
* Video av utbrotet i februar 2007
* Video av utbrot 5. april 2006
* areavesuvio.org
* Oppdaterte satellittbilete av Stromboli (kvart 30. min) 
* Webkamera frå Strobomboli (kvart 3. min) 
* Webkamera frå Strobomboli (kvart 15. min) 
* Satellittbilete av Stromboli
Salina

**Salina** er den nest største av Dei eoliske øyane etter Lipari i Tyrrenhavet utanfor nordkysten av Sicilia i Italia. Den største byen på øya har same namn. Ho har eit areal på 27 km². Øya er danna av seks no inaktive vulkanar. Dei to yngste og høgaste er kalla Fossa delle Felci (962 m) og Monte dei Porri (860 m). I den greske perioden vart øya kalla Dídyme (Δίδυμη), eit gresk namn som referer til dei to fjelltoppane som «tvillingar». Det moderne namnet kjem frå produksjon av havsalt, som skjedde på sørenden av øya. 

Salina er den frodigaste av Dei eoliske øyane og druer frå Salina vert nytta til å lage Malvasiavin. Den lokale varianten heiter *Malvasia delle Lipari*. Øya eksporterer òg kapers til utlandet. 

Det er tre landsbyar på Salina: Santa Marina, Malfa og Leni. Øya har vore busett heilt tilbake til bronsealderen og har vorte utbygd og fråflytta mange gonger gjennom tusenåra. I 1544, då Spania erklærte krig mot Frankrike, bad den franske kongen Frans I, den osmanske sultanen Suleiman om hjelp. Sistnemnde sende ein flåte leia av Khair ad Din (òg kjend som Barbarossa) som slo spanjolane ved Salina og klarte å ta Napoli frå dei. I løpet av desse kampane vart Dei eoliske øyane avfolka. Seinare emigrantar kom frå Italia, Sicilia og Spania. Område på øya, inkludert dei to fjelltoppane, vart ein del av eit naturreservat i 1981. Det bur i dag om lag 2&nbsp;300 innbyggjarar på Salina. 

Michael Radford sin oscarvinnande film *[[Postmannen]]* frå 1994 vart delvis filma på Salina. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Salina Island|Salina Island]]» frå ,  den 31. oktober 2007.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
**

## Bakgrunnsstoff
* Turisme på Dei eoliske øyane
Knut Torbjørn Eggen

**Knut Torbjørn Eggen** () var ein tidlegare fotballspelar og fotballtrenar. Han var son til fotballtrenaren Nils Arne Eggen.

Eggen trente Fredrikstad Fotballklubb opp frå 2. divisjon, via Adeccoligaen og til Tippeligaen på tre år (2001-2003). Altså greidde han to opprykk på to forsøk. Han enda med å vinne cupfinalen 2006, noko som blei siste kampen hans for klubben. Han jobba som sportsdirektør i Rosenborg BK frå 2007 - 2008. Sidan 1. august 2008 var Eggen fotballtrenar på Wang Toppidrett i Moss. 1. desember 2008 gjekk Eggen inn i stillinga som utviklingsansvarleg i Moss FK. Her leidde han éi trening i veka for A-laget til klubben.

## Karriere som trenar
*Per [[31. oktober]] [[2007]]*

## Kjelder
* Aftenposten Fotball, 21.02.12: Knut Torbjørn Eggen er død.
* *Bokmålswikipedia om Knut Torbjørn Eggen, henta inn 21. februar 2012.*
Levanzo

**Levanzo** er den minste av dei tre egadiske øyane i Middelhavet vest for Sicilia i Italia. Ho er ein del av kommunen Favignana, som er naboøya. 

Levanzo har eit areal på 5,82 km² . Det høgaste punktet på øya er Pizzo Monaco med ei høgd på 278 meter over havet. Øya har om lag 450 innbyggjarar, og dei fleste av dei bur rundt den vetle hamna, som er nokså lite verna frå stormar. 

Det antikke namnet på øya var Phorbantia, som er ein planteart som veks her. 

Levanzo er kjend for Grotta del Genovese, ei grotte med holemåleri frå om lag 10&nbsp;000 år sidan. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Levanzo|Levanzo]]» frå ,  den 31. oktober 2007.*
Marettimo

**Marettimo** er ei av Dei egadiske øyane i Middelhavet vest for Sicilia i Italia. Ho er ein del av kommunen Favignana, naboøya. Frå Trapani er det om lag ein time med båt til øya. 

Marettimo er den nest største av dei tre egadiske øyane. Det høgaste punktet er Monte Falcone med ei høgd på 686 meter over havet. Øya har om lag 300 innbyggjarar, som hovudsakleg livnærer seg på fiske og tradisjonelt handverk. 

Det antikke namnet på øya er Hiera, som har gresk opphav. Det greske namnet på øya var *Hiera Nesos*, som tyder «Heilag øy».

## Kjelder
Asinara

**Asinara** er ei øy i Middelhavet like nordvest for Sardinia i Italia. Ho har eit areal på 51 km² og om lag 700 innbyggjarar. Øya er fjellkledd med ein bratt klippekyst. På grunn av lite ferskvatn er det lite tre på øya og lågt kratt dominerer vegetasjonen. Øya har nyleg vorte omdanna til eit dyrereservat og marint reservat. Øya har nokre uvanlege dyr, inkludert ein bestand av ville albinoesel, som har gjeve øya sitt namn. 

Asinara vart kjempa om mellom Pisa, Republikken Genova og kongedømet Aragon. I 1721 kom øya inn under Savoie sitt kongedømet Sardinia. I nyare tid har øya vorte nytta som ein stad der folk har vorte sett i karantene eller vore halde fanga. Ho vart nytta som ein krigsfangeleir under den første verdskrigen, og ein stad der fleire medlemmar av keisarfamilien frå Etiopia vart sendt under den italienske okkupasjonen av landet mellom 1936 og 1941. Eit fengsel for mafiamedlemmer og terroristar var i drift her fram til 1997.

## Kjelder

* Isola di Asinara på monteraybay.noaa.gov
* "Stintino: Asinara Island"
Ferdinandea

**Ferdinandea** er ei undersjøisk vulkansk øy som er ein del av den nyleg oppdaga undervassvulkanen Empedocles, om lag 30 km sør for Sicilia. I dag er ho berre eit undersjøisk fjell, men har fleire gonger stige opp av havet under utbrot, før erosjon har ført til at ho har forsvunne i havet igjen. Sist gong ho steig opp av havet var etter eit utbrot i 1831. Dette utløyste ein strid om kven som skulle eige øya tidleg i 1832. Den franske geologen Constant Prévost vitja øya i lag med ein kunstnar i juli 1831. Han kalla øya *Île Julia*, fordi ho dukka opp i juli, og skreiv om funnet i *Bulletin de la Société Géologique de France*.

## Historie

Ferdinandea ligg i eit vulkanområde kalla Campi Flegrei del Mar di Sicilia, mellom Sicilia og Tunisia i Middelhavet. Mange undersjøiske vulkanar finst i området, i tillegg til nokre vulkanske øyar som Pantelleria. Første gong vulkanske aktivitet ved Ferdinandea vart registrert var under den første punarkrigen og øya har dukka opp og forsvunne igjen fire eller fem gongar sidan den gong. Sidan 1600-talet har det vorte registrert fleire utbrot.

## 1831 utbrotet

Ferdinandea sitt siste utbrot som ei øy var i juli 1831. Øya vart først gjort krav på av Storbritannia, som kalla øya **Graham Island**. Kongen av Napoli, Ferdinand II, som øya er kalla opp etter, sende skip til øya for å gjere krav på ho for Begge siciliar, medan den franske marinen òg gjekk i land på øya og kalla ho **Julia**. Spania gjorde òg krav på øya. 

Etter utbrotet i 1831 auka øya til ein storleik på 4 km². Ho bestod derimot av laus tefra, som lett eroderte bort i bølgjene. Alt i januar 1832, kort tid etter utbrotet tok slutt, forsvann ho i havet igjen, før tvisten om suverniteten over øya vart avgjort. Utbrot i 1863 førte til at øya ei kort stund stakk opp av havet før ho igjen forsvann. 

## Nyleg aktivitet
Etter 1863 var vulkanen inaktiv i fleire tiår og toppen låg berre 8 meter under havflata. I 1986 vart ho visstnok tatt for å vere ein libyisk ubåt og bomba av U.S. Air Force på veg til å bombe Tripoli.

I 2002 vart det registrert seismisk aktivitet rundt Ferdinandea og vulkanologar spekulerte i om dei stod over for nye episodar med utbrot. For å hindre ein ny strid om suvereniteten over øya, planta italienske dykkarar det italienske flagget på undervassfjellet. Den seismiske aktiviteten har derimot ikkje ført til noko nytt utbrot så langt. I dag ligg toppen av Ferdinandea berre seks meter under vassflata. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ferdinandea|Ferdinandea]]» frå ,  den 31. oktober  2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* ''Bourbons surface to retake island'' - Guardian Unlimited
* Informasjon frå vulkaner.no
Dei egadiske øyane

**Dei egadiske øyane** (latin *Aegates Insulae*; italiensk *Isole Egadi*) er ei øygruppe av små fjellkledde øyar i Middelhavet, nordvest for Sicilia i Italia, nær byen Trapani.

Favignana (*Aegusa*) er den største av øyane og ligg 15 km vest for Trapani. Levanzo (*Phorbantia*) ligg 12 km mot vest, medan Marettimo, kalla *Iera Nesos* i antikken, ligg 24 km vest for Trapani. Det er òg nokre mindre øyar mellom Favignana og Sicilia. 

I 1987 hadde øyane om lag 5&nbsp;000 innbyggjarar totalt. Hovudnæringa til øybuarane er fiske, og her ligg mellom anna det største tunfiskeriet i Sicilia. 

Ein har funne spor etter grottemåleri frå yngre steinalder i grotter på Favigana og Levanzo.

Øyane var åstad for tapet til den kartagesiske flåten for C. Lutatius Catulus i 241 f.Kr. som enda den første punarkrigen.

Øyane høyrte til Pallavicini-familien frå Genova fram til 1874, då dei vart kjøpt av Florio-familien frå Palermo.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aegadian Islands|Aegadian Islands]]» frå ,  den 31. oktober 2007.*
Dei flegreiske øyane

**Dei flegreiske øyane** (italiensk *Isole Flegree*) er ei øygruppe sør i Italia, som består av øyane Ischia, Procida, Vivara og Nisida. Øyane ligg i Tyrrenhavet nordvest for Napolibukta og vest for Napoli. 

Dei flegreiske øyane er igjen ein del av Campanoøyane, som òg inkluderer Capri.
Argos

**Argos** (latin *Argus*) er i den greske mytologien ei kjempe med hundre augo. Det var alltid nokre av augo hans som vaka medan dei andre sov. Dette er opphavet til omgrepet *argusaugo* med tydinga «vaktsamt blikk».

Argos vart sett av den svartsjuke Hera, Zevs si hustru, til å vakte den kua som Io hadde vorte skapt om til av Zevs då han ville ha stemnemøte med henne i dølgsmål. Zevs bad då Hermes om å svæve kjempa med tonane frå fløyta si. Då Argos sov med alle augo, hogg Hermes hovudet av han med sverdet sitt og gjorde med det Io fri, og ho vart etterkvart skapt om til menneske att av Zevs. Hera samla opp Argos sine augo og sette dei til pryd på halefjørene til påfuglen.
Nisida

**Nisida** er ei vulkansk øy i Tyrrenhavet i nordenden av Napolibukta på sørvestkysten av Italia. Øya høyrer til Dei flegreiske øyane. Ho ligg like ved Posillipo, like nord for Napoli og er forbunde til fastlandet via ei steinbru. Øya er nesten sirkelforma med eit krater fylt av vatn, som dannar bukta Porto Paone på sørveskysten. Ho har ein diameter på 500 meter og er 105 meter over havet på det høgaste. 

I antikken bygde Lucius Licinius Lucullus ein villa på Nisida, og Marcus Iunius Brutus hadde òg ein bustad her. Kona til sistnemnde Porcia, dottera til Cato Uticensis, tok livet sitt. Det vert hevda at nokre av dei gamle ruinane på Nisida faktisk er villaen til Brutus og at det var her komplottet om å ta livet av Julius Cæsar vart lagd. På 1500-talet vart det bygd ei borg av Macedonio-familien.

På 1800-talet hadde Huset Bourbon eit frykta fengsel på øya. Fengselet vart kjend då William Gladstone etter å ha vitja fengselet i 1851 skreiv *Two Letters to the Earl of Aberdeen on the State Prosecutions of the Neapolitan Government*, der han avdekte dei grove forholda. I desse breva skapte Gladstone den no kjende skildringa av Kongedømet Begge Siciliar som *«the negation of God erected into a system of Government»* («eit statssystem basert på gudsfornekting»). Sinne i Europa førte delvis til at tilhøva betra seg i fengselet. 

Under den andre verdskrigen vart øya okkupert av den britiske hæren, som òg nytta øya som fengsel. Minst ein britisk fange vart avretta ved skyting i løpet av denne perioden. 

Nisida er i dag delt mellom eit marinehovudkvarter som høyrer til NATO og eit ungdomsfengsel. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nisida|Nisida]]» frå ,  den 1. november 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Luftfoto
Vivara

**Vivara** er ei lita øy utanfor Procida, ein av dei tre hovudøyane i Napolibukta i lag med Ischia og Capri. Vivara ligg sørvest for Procida og dei er forbunde med kvarandre via ei bru. Vivara har ei halvmåneform og er restane etter kanten på eit gamalt vulkankrater. Øya er i dag eit naturreservat. Det er nyleg funne arkeologiske spor etter mykensk keramikk etter grekarar som var her mange hundre år før dei «opphavlege» greske kolonistane i bukta. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vivara|Vivara]]» frå ,  den 1. november 2007.*
Maddalenaøyane

**Maddalenaøyane** (italiensk *Arcipelago della Maddalena*) er ei øygruppe i Bonifaciosundet mellom Korsika og Sardinia i Italia. Ho består av sju større øyar og fleire småøyar. 

## Geografi
Den største øya er La Maddalena og dei andre seks øyane er (frå størst til minst): Caprera, Spargi, Santo Stefano, Santa Maria, Budelli og Razzoli. Berre Maddalena, Caprera og S. Stefano er busette.

Maddalenaøyane ligg nær den kjende turiststaden Costa Smeralda og har det same krystallklåre vatnet og granittklippene, men er òg eit rikt dyreliv. Øyane er ein del av nasjonalparken Parco Nazionale Arcipelago di La Maddalena. 

## Historie
Øyane har vore busett sidan førhistorisk tid. Romarane kalla øyane for *Cunicularia* og dei var eit travelt skipsfartområde i det andre og første tusenåret f.Kr. Maddalenaøyane har alltid vore strategisk viktige og var årsaka til ein strid mellom Republikken Pisa og Republikken Genova på 1200-talet. Dette førte til at dei vart forlatne i lange tider før gjetarar frå Korsika slo seg ned her i lag med dei første busetjarane på Sardinia på 1500-talet. Napoleon Bonaparte, Horatio Nelson og særleg Giuseppe Garibaldi hadde alle historiske band til dette området. 

## I dag
I dag er det ein marinebase for NATO med amerikanske atomubåtar på St. Stefano. Administrativt høyrer øyane til provinsen Olbia-Tempio etter at dei flytta frå provinsen Sassari i 2005. Det går ferjesamband frå Palau på Sardinia til La Maddalena. Det er berre vegar på La Maddalena og Caprera.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maddalena archipelago|Maddalena archipelago]]» frå ,  den 1. november 2007.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** Parco Nazionale dell'Arcipelago di La Maddalena
*** Italian Government Tourist Board
Johannes Ording

**Johannes Ording** () var ein norsk teolog frå Drammen.

Han vart cand. theol. 1893, universitetsstipendiat 1903 og var professor i systematisk teologi 1906&ndash;26. I 1894&ndash;1900 var han kapellan ved Johanneskirken i Kristiania. Ording var omstridd som liberal teolog. Då han vart tilsett som professor i statsråd 27. januar 1906, gjekk kyrkjeminister Christian Knudsen av, og den konservative professoren Sigurd Odland sa frå seg stillinga si i protest.

## Skrifter
* *Den religiøse erkjendelse, dens art og vished* (1903)
* *Den kirkelige bekjendelse* (1904)
* *Gammel og moderne kristendomsopfatning* (1906)
* *Den kristelige tro* (1915)
* *Teologien* (1920)
* *Kristelig etik* (1927)

## Bakgrunnsstoff
* Kort biografi ved Det teologiske fakultet, UiO
Budelli

**Budelli** er ei øy i Maddalenaøyane nær Bonifaciosundet nord for Sardinia i Italia. Ho er ein del av La Maddalena nasjonalpark.

Budelli ligg fleire hundre meter sør for øyane Razzoli og Santa Maria. Ho har eit areal på 1,6 km² og ei kystlinje på 12,3 km. Det høgaste punktet er Monte Budello på 87 meter over havet. 

Budelli vert rekna som ei av dei vakraste øyane i Middelhavet. Ho er særleg kjend for *Spiaggia Rosa* (Den rosa stranda) søraust på øya, som har fått den spesielle fargen frå ørsmå korall- og skjelbitar, som *Miriapora truncata* og *Miniacina miniacea*.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Budelli|Budelli]]» frå ,  den 1. november 2007.*
Caprera

**Caprera** er ei øy i Maddalenaøyane nær Bonifaciosundet nord for Sardinia i Italia. Øya har eit areal på 15,5 km² og er ein populær turistdestinasjon. Ho er kjend som staden der Giuseppe Garibaldi trekte seg tilbake til (1856&ndash;82).

Øya er ein del av eit naturreservat på grunn av fuglane som held til her (mellom anna skarv og vandrefalk). Ho har truleg fått namnet sitt av dei mange villgeitene som heldt til her (*capra* tyder 'geit' på italiensk).

Namnet på øya er forbunde med Giuseppe Garibaldi, ein italiensk nasjonalist og fridomskjempar på 1800-talet, som var ein av fedrene til det italienske sjølvstendet. Han kjøpte øya i 1855 og døydde der i 1882. Huset hans er i dag eit museum og eit minnekapell og øya i seg sjølv er eit nasjonalmonument. Caprera er forbunde til øya La Maddalena via ei 600 meter lang vegfylling.

Caprera er den nest største øya i øygruppa og har ei kystlinje på 45 km. Monte Tejalone er det høgaste punktet med 212 meter over havet. Det finst ingen hotell på øya, men ein stad har bungalower. Det klåre sjøvatnet rundt øya inneheld restane av mange romerske lasteskip. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Caprera|Caprera]]» frå ,  den 1. november 2007.*
La Maddalena

**La Maddalena** (gallurese: *A Madalena*) er ei øy i Maddalenaøyane nær Bonifaciosundet nord for Sardinia i Italia. Ho er ein del av La Maddalena nasjonalpark. Det er òg namnet byen på øya og kommunen som utgjer øygruppa. Øya høyrer til provinsen Olbia-Tempio.

## Byen
La Maddalena er den største byen i Maddalenaøyane, berre 2 km nordaust for kysten av Sardinia i Bonifaciosundet mellom Sardinia og Korsika. 

Hovudnæringa i La Maddalena er i dag turisme og den amerikanske marinebasen på Isola Santo Stefano, men denne basen vert lagt ned våren 2008. Ein kan berre nå La Maddalena med båt og det går ferjesamband frå Palau på Sardinia og frå det italienske fastlandet. 

Innbyggjarane på La Maddalena snakkar ein sardo-korsisk dialekt kalla *maddalenino*.

## Øya
Øya La Maddalena er kjend for strendene sine og har eit steinlendt terreng av granitt. Det ligg nokre gamle festningsverk på øya. Cala Francese og Bassa Trinita er to populære strender. Ho er forbunde til den nærliggande øya Caprera via ei vegfylling. Denne øya er kjend som bustaden til den italienske nasjonalisten Giuseppe Garibaldi.

## Historie
Maddalenaøyane har vore busett sidan førhistorisk tid, men dei nedskrivne kjeldene om øyane er spora tilbake til Romarriket. Øyane var del av ein strid mellom Republikkane Pisa og Genova på 1100-talet og vart seinare forlatne. Dei vart så busett av gjetarar frå Korsika og på 1500-talet av nybyggjarar frå Sardinia. 

La Maddalena har hatt mange namneendringar gjennom tidene. Romarane kalla ho *Ilva*, *Fussa* og *Bucina* og i mellomalderen vart ho kalla *Bicinara* før ho fekk namnet *Santa Maria Magdalena* på 1500-talet. Etter ei stund vart ho berre heitande La Maddalena.

Sidan øya ligg i Bonifaciosundet, der mykje båttrafikk passerer, har øygruppa vorte ein strategisk stad for militæret. La Maddelane har derfor fleire gongar vore vitne til krigshandlingar. Piemontarane okkuperte ho i 1767. I 1793 vart byen bombardert av franske revolusjonsstyrkar under den unge Napoleon Bonaparte si leiing. Admiral Nelson nytta ho som base under blokkaden hans av Toulon i 1804 og forlet berre skipet sitt for å vitje kyrkja ein søndag. Benito Mussolini vart halde fange her 139 år seinare før han vart flytta til *Campo Imperatore* på Gran Sasso, der han vart redda av Otto Skorzeny.

I dag ligg det ein NATO-base på den nærliggande øya Santo Stefano, men denne er planlagt at denne skal leggast ned våren 2008. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:La Maddalena|La Maddalena]]» frå ,  den 1. november 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Offisiell turistside 
* Marineaktivitet ved La Maddalena 
* Arcipelago di La Maddalena nasjonalpark 
* Tredimensjonale bilete av La Maddalena
Isola Santo Stefano

**Santo Stefano** er ei øy i Maddalenaøyane nær Bonifaciosundet nord for Sardinia i Italia. Ho er ein del av La Maddalena nasjonalpark. Ho er stort sett ikkje busett og er hovudsakleg kjend for å marinebasen til NATO som ligg her. Bortsett frå militæret er dei einaste busetnadane på øya eit par feriestader, som hovudsakleg berre er busett om sommaren. Ein kan nå øya anten frå naboøya La Maddalena eller frå Palau på Sardinia. 

Nedlegginga av NATO-basen er i gang og vil vere ferdig våren 2008. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Santo Stefano (island)|Santo Stefano (island)]]» frå ,  den 1. november 2007.*
Kometlandaren Philae

**Philae** er ein romsonde og del av Rosettaferda. Philae landa 12. november 2014 på kometen 67P/Tsjurjumov-Gerasimenko og var det første fartøyet nokon sinne som gjennomførte ei mjuk landing på ein kometkjerne. Philae ber med seg mellom anna eit panoramakamera, røntgenspektrometer, drill for prøveboring og ulike omnar for oppvarming av prøvar.

Namnet Philae kjem frå øya i Nilen der det vart funne ein obelisk som ein brukte til å omsetja rosettasteinen.

## Instrument
* **APXS** (*Alpha X-ray Spectrometer*) - føler alfapartiklar og røntgenstråling, noko som kan gje ei forståing av korleis kometyta er bygd opp
* **ÇIVA** - seks heilt like småkamera som tek panoramiske bilete av kometyta. Det har eit spektrometer som kan studera oppbygginga, teksturen og albedoen til kometyta.
* **CONSERT** (*Comet Nucleus Sounding Experiment by Radiowave Transmission*) - radiosignal sende frå Rosetta reiser gjennom kometkjernen og vert sende attende av ein sendar på Philae.
* **COSAC** (*Cometary Sampling and Composition experiment*) - kan oppdaga og namngje store organiske molekyl.
* **PTOLEMY** - måler høvetal på isotopar i lette stoff.
* **MUPUS** (*Multi-Purpose Sensors for Surface and Subsurface Science*) - sensorar på ankeret, målesonden og landaren sjølv som måler tettleik, varmeeigenskapar og mekaniske eigenskapar til kometyta.
* **ROLIS** (*Rosetta Lander Imaging System*) - kamera som tek høgoppløysingsbilete under landinga, og som etter landinga kan ta stereoskopiske bilete av område andre instrument tek prøvar frå.
* **ROMAP** (*Rosetta Lander Magnetometer and Plasma Monitor*) - eit magnetometer og plasmamålar som studerer det lokale magnetfeltet og samhandlinga mellom kometen og solvinden.
* **SD2** (*Sample and Distribution Device*) - kan bora meir enn 20 cm inn i kometyta og henta prøvar til ulike omnar eller mikroskop
* **SESAME** (*Surface Electrical Sounding and Acoustic Monitoring Experiments*) - tre ulike instrument som måler eigenskapar til dei ytre laga av kometen:
** **CASSE** (*Cometary Acoustic Sounding Surface Experiment*) - måler korleis lyd fer gjennom kometyta.
** **PP** (*Permittivity Probe*) - finn ut av dei elektriske eigenskapane til kometyta.
** **DMI** (*Dust Impact Monitor *) - måler støv som fell attende til kometyta.

## Bakgrunnsstoff
* Omtale om Philae på den offisielle heimesida til ESA

## Kjelder
* ''Rosetta mission milestones'' - ESA
* ''Lander: Instruments'' - ESA
Endemorene

**Endemorenar** eller **skruvrand** er vollar av stein, grus og leire som er avsett (lagt igjen) framfor ein isbre i ei tid der breen har stoppa. Ei rekkje av slike vollar viser kor langt breen har trengt fram til ulike tider. Generelt kallar ein morenar for israndavsettingar.

## Endemorenar i Noreg

I Noreg finn ein opptil 6-7 endemorenar framfor tidlegare brear. Har breen gått fram i ein dal, har endemorenen gjerne form som ein halvsirkel. Mange innsjøer er demma opp av endemorenar, som bresjøar.

På 1700-talet kom det mange endemorenar som i dag kan ligge mange kilometer frå dagens brefront, til dømes framfor fleire utløp frå Jostedalsbreen. Vidare kan ein finne endemorenar frå siste istid over store delar av det lågtliggande Noreg.

Larvik ligg på endemorenen som demmer opp Farrisvannet. Den største bøkeskogen i Noreg veks på endemorenen. 

## Bakgrunnsstoff
Dei pelagiske øyane

**Dei pelagiske øyane** (italiensk *Isole Pelagie*) er dei tre små vulkanske øyane Lampedusa, Linosa og Lampione i Middelhavet mellom Malta og Tunisia, sør for Sicilia. Nordvest ligg øya Pantelleria og Siciliasundet. Geografisk høyrer øyane til det afrikanske kontinentet, men administrativt er dei ein del av provinsen Agrigento og er dermed det sørlegaste punktet til Italia. 

Øyane har små område for jordbruk, men er i hovudsak berre på grunn av omsynslaus avskoging og at dei naturlege olivenlundane, einebærbuskane og plantasjane med johannesbrødtre har forsvunne. For femti år sidan var mykje av landskapet jordbruksland som grensa til tørre steinmurar, men i dag er den lokale økonomien basert på fiske, i tillegg svampefiske og konservering, og på Lampedusa noko turisme. 

Ein har bestandar av karettskjelpadde ved øyane, som er utryddingstrua i Middelhavet sidan hekkeområda deira forsvinn på grunn av turismen. Strenden Pozzolana di Ponente på Linosa og Isola dei conigli på Lampedusa er dei siste gjenverande plassane der desse skjelpaddene regelmessig legg egg. Desse vart derfor omgjort til eit naturreservat i 2002. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pelagie Islands|Pelagie Islands]]» frå ,  den 1. november 2007.*
Lampedusa

**Lampedusa** er den største av Dei pelagiske øyane, som høyrer til Italia, i Middelhavet. Ho ligg 205 km frå Sicilia og 113 km frå Tunisia. Hovudnæringa på øya er fiske, jordbruk og turisme. Mange asylsøkarar kjem til Europa via denne øya på veg nordover. 

Lampedusa er den største delen av kommunen Lampedusa e Linosa, som òg inneheld dei mindre øyane Linosa og Lampione. Den førstnemnde er busett, medan den andre berre har eit automatisk fyr. 

## Geografi
Administrativt høyrer Lampedusa til Italia, men geologisk er ho ein del av Afrika sidan havområde mellom øya og det afrikanske kontinentet ikkje er djupare enn 120 meter. Lampedusa er ei tørr øy utan vasskjelder og med uregelmessig nedbør. Dyre- og plantelivet er mykje likt det ein finn i Nord-Afrika. 

Øya Isola dei Conigli, som ligg like sør for Lampedusa, er ein av dei få gjenverande stadane der karettskilpadden, som er utryddingstrua i Middelhavet. Stranda og naboøya er ein del av eit naturreservat. 

Andre artar som lever langs kysten er manater og delfinar. 

## Historie
Lampedusa var ein landgangsstad og maritim base for fønikarar, grekarar, romarar og arabarar. Romarane bygde eit anlegg for produksjon av fiskesausen *[[garum]]*. Etter at arbarane gjekk til åtak på øya vart ho fråflytta. 

Den første fyrsten av Lampedusa og Linosa var Giulio Tomasi, etterkomar av den kjende forfattaren Giuseppe Tomasi di Lampedusa, som fekk tittelen av Karl II av Spania i 1630. 

I 1860 vart øya ein del av det nye Kongedømet Italia, men alt den nye regjeringa gjorde på øya var å opprette ein straffekoloni.

Under den andre verdskrigen vart øya erobra av britiske styrkar i Operasjon Corkscrew, som eit ledd i plannen om å ta Sicilia. 

Det første telefonsambandet til Sicila vart først installert i 1960-åra. Same året vart det bygd eit kraftverk og vestsida av øya vart ein NATO-base. 

15. april 1986 skaut Libya to eller tre Scudrakettar mot navigasjonsstasjonen på øya, som hemn for den amerikanske bombina av Tripoli og Benghazi. Missilane landa derimot i havet, like ved øya, og førte ikkje til noko skade. 

## Emigrering frå Afrika
Mange asylsøkarar frå Afrika, Midtausten og Asia reiser til Lampedusa på veg til Europa. Ein hemmeleg avtale mellom den libyiske og italienske regjeringa i 2004 gjorde at Libya skulle ta imot utsende flyktningar, noko som førte til at mange emigrantar vart deportert frå Lampedusa til Libya i 2004 og 2005. Dette vart fordømd av Europa-parlamentet.

I 2006 kom det rapportar om at ulovlege innvandrarar frå Afrika framleis betaler smuglarar i Libya for å verte transportert til Lampedusa. Frå her vert dei transportert til interneringsleirar på det italienske fastlandet og til slutt sloppe fri. Vedtak om utvisinga deira er ikkje framtvunge.

## Transport
Lampedusa har ferjesamband til Sicilia ved Porto Empedocle, nær Agrigento. Lampedusa har òg ein liten flyplass. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lampedusa|Lampedusa]]» frå ,  den 1. november 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell side
Linosa

**Linosa** er ei øy i Middelhavet og ei av dei små Pelagiske øyane, som er ein del av provinsen Agrigento i Italia. Øya ligg 205 km frå Sicilia og 113 km frå Tunisia. Ho har eit areal på 5,4 km² og om lag 420 innbyggjarar, som livnærer seg på fiske, jordbruk og turisme. Øya vart først busett på 1500-talet, då sjørøvarar nytta ho som base. Ein kan nå øya med ferje frå Porto Empedocle på Sicilia.

Det vert dyrka kapers, linser og vin på øya, og om sommaren er det noko turisme. 

Linosa er i motsetnad til dei to andre øyane i øygruppa, Lampedusa og Lampione, av vulkansk opphav. Vulkanen har vore inaktiv i 2500 år. Det høgaste punktet på øya er Monte Vulcano på 195 meter over havet. Øya har fleire endemiske planteartar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Linosa|Linosa]]» frå ,  den 1. november 2007.*
Santo Stefano

:*Sjå òg [[Isola Santo Stefano]] i [[Maddalenaøyane]]*

**Santo Stefano** er ei øy i Tyrrenhavet utanfor vestkysten av Italia og er ei av Dei pontinske øyane. Ho er sirkelforma, mindre enn 500 meter i diameter og ligg 2 km aust for den naboøya Ventotene.

Som resten av øygruppa vart øyane danna av vulkansk aktivitet. Eit gamalt fengsel bygd av Huset Bourbon dominerer øya og var i bruk fram til 1965. Av folk som sat i fengsel her finn ein anarkisten Gaetano Bresci og under facistregimet den framtidige italienske presidenten Sandro Pertini, Umberto Terracini, Giorgio Amendola, Lelio Basso, Mauro Scoccimarro, Giuseppe Romita, Altiero Spinelli og Ernesto Rossi.

Øya har ikkje vore busett etter at fengselet vart lagd ned, bortsett frå turistar som vitjar øya på dagtid. 

Øya har hatt fleire forskjellige namn gjennom tidene Partenope, Palmosa, Dommo Stephane og Borca sidan romartida.

## Bakgrunnsstoff
* Satellittbilete av Santo Stefano

## Kjelde
Romsonden Rosetta

**Rosetta** var ein romsonde send opp av ESA som gjekk i bane kring kometen 67P/Tsjurjumov-Gerasimenko. Han nådde fram til kometen i august 2014 og vart krasjlanda på kometkjernen 30. september 2016. Rosetta-ferda hadde som mål å finna ut korleis tilhøva var i solsystemet då planetane vart danna. Rosetta bar med seg landaren Philae som landa på kometkjernen 12. november 2014.

Rosetta passerte to asteroidar på veg til 67P/Tsjurjumov-Gerasimenko. Den 5. september 2008 passerte sonden 2867 Šteins, og 10. juli 2010 passerte han 21 Lutetia.

## Instrument
Utanom landaren, har Rosetta med seg 11 instrument og eksperiment.

* **ALICE** (*Ultraviolet Imaging Spectrometer*) er eit spektrometer som arbeider med ultrafiolett stråling. Det skal undersøkja kometkomaen og komethalen for å rekna ut mengda vatn, karbondioksid og karbonmonoksid kometen sender ut.
* **CONSERT** (*Comet Nucleus Sounding Experiment by Radiowave Transmission*) studerer radiobylgjene som vert attkasta og spreidde av kometkjernen.
* **COSIMA** (*Cometary Secondary Ion Mass Analyser*) analyserer støvkorn som vert sende ut av kometen. Det kan finna ut om dei er organiske eller uorganiske.
* **GIADA** (*Grain Impact Analyser and Dust Accumulator*) observerer talet på, massen til, rørslemengda til, og fartsfordelinga til støvkorn som vert sende ut frå kometen.
* **MIDAS** (*Micro-Imaging Dust Analysis System*) studerer støvomgjevnadene til asteroidane og kometen.
* **MIRO** (*Microwave Instrument for the Rosetta Orbiter*) finn ut av mengda på viktige gassar og kor snøgt kometkjernen sender ut gass.
* **OSIRIS** (*Optical, Spectrocopic and Infrared Remote Imaging System*) tek høgoppløyselege bilete av kometkjernen. Det har eit smalvinkelkamera og eit vidvinkelkamera.
* **ROSINA** (*Rosetta Orbiter Spectrometer for Ion and Neutral Analysis*) studerer samansetninga til atmosfæren og ionsfæren til kometen. Det er sett saman av to sensorar.
* **RPC** (*Rosetta Plasma Consortium*) måler mellom anna dei fysiske eigenskapane til kometkjernen og fylgjer med på kometaktiviteten.
* **RSI** (*Radio Science Investigation*) undersøkjer endringane i frekvensen på radiobylgjene frå Rosetta. Det finn ut av massen og tyngdekrafta til komekjernen, noko som vidare kan nyttast til å rekna ut banen og den indre strukturen til kometen.
* **VIRTIS** (*Visible and Infrared Thermal Imaging Spectrometer*) kartlegg og studerer dei faste materiala på kometen. Det hjelper òg til med å finna den beste landingsstaden for Philae.

## Kjelder
* ''Rosetta factsheet'' - ESA
* ''Orbiter: Instruments'' - ESA

## Bakgrunnsstoff
* Nettside om Rosetta ved esa.int
Lampione

**Lampione** (italiensk for lykt) er ei lita øy i Middelhavet, som er ein del av Dei pelagiske øyane og som administrativt høyrer til kommunen Lampedusa. Ho er 700 meter lang, 180 meter brei og har eit areal på 1,2 km². Det høgaste punktet er 36 meter over havet.

Øya er ikkje busett og den einaste bygningen på øya er eit fyr. I følgje ei segn var øya ein stein som hadde falle frå handa til ein kyklop.

Lampione er ein del av eit naturreservat. 

## Kjelder
Hans Ross

**Hans Matthias Elisæus Ross** () var ein norsk teolog, ordbokredaktør, nynorskforkjempar og statsstipendiat frå Holum i Mandal.

Ross var presteson vart student i 1849 og cand.theol. i 1852. Han arbeidde som lærarvikar, studerte tysk i Tyskland i 1856-1857, engelsk i England 1859-1860 og underviste i språk ved skular i Christiania.

Etter sitt fyrste møte med Ivar Aasen i 1857, fann Ross si livsoppgåve i å vidareføre og utvide Aasens ordboksverk. Frå 1867 til 1888 samla han ordtilfang, og han la vekt på å dokumentere orda i sin kontekst av setningsbygning og grammatikk. Hans hovudverk *[[Norsk Ordbog (1895)|Norsk ordbog]], tillæg til Norsk ordbog av Ivar Aasen*, kom ut i hefte frå 1890 til 1895 med supleringshefte i 1902 og 1910.

Dialektprøvene til Ross vart publiserte som *Norske bygdemaal* i 17 band, 1905 - 1909. Det målpolitiske programmet hans kom til uttrykk mellom anna i *Maalreisningen her hjemme, belyst fra utlandet* (1878) og i *Race. Nation. Sprog* (1909).

Ross vart statsstipendiat i 1877, etter å ha hatt stipend nokre år før. Han var medlem av Vitenskapsakademiet frå 1892. Han var med og skipa Det Norske Samlaget i 1868 og var æresmedlem frå 1897. Han var ugift.

I 1934 vart Hans Ross' gate på Ila i Oslo oppkalla etter han.

## Litteratur
* Kjell Venås i *Norsk biografisk leksikon*
* Torleiv Hannaas «minneord» i For bygd og by, 1915 (fulltekst)
Somalisk studentforening

**Somalisk Studentforening (SSF)** arbeider for motivering og stimulering til høgare utdanning for barn og unge med somalisk opphav ved å skape ei positiv haldning til utdanning. 

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til organisasjonen
Pantokrator

**Pantokrator** (gresk for ’den allmektige’) er ein bysantinsk kunsttype som syner fram Kristus som ein allmektig herskar. Denne framstillinga finst vanlegvis i kuppelen eller apsiden av ei kyrkje. Jesus blir framstilt med stora auge, liten munn, smal nase og lange fingrar. Som oftast har han høgre hand løfta for å signa, og held ei utsmykka, oppslått bok i venstre hand.
Han har skjegg og hovudet er omgjeve av ein glorie.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pantokrator|Pantokrator]]» frå ,  den 21. juli 2020.*
Pantelleria

**Pantelleria** (eller *Pantalaria*, *Pantellaria*, i antikken *Cossyra*) er ei øy i Siciliasundet i Middelhavet, 100&nbsp;km sørvest for Sicilia, og berre 70&nbsp;km aust for kysten av Afrika. Pantelleria er òg ein kommune som høyrer til provinsen Trapani i Italia.
 
## Geografi
Heile øya har vulkansk opphav og har eit areal på 117&nbsp;km². Det høgaste punktet er Monte Grande med ei høgd på 836 moh. Varme mineralkjelder og fumaroler viser at det framleis er passiv vulkansk aktivitet. Øya er frodig, men manglar ferskvatn. Hovdbyen med om lag 3&nbsp;000 innbyggjarar ligg i nordvest. Ein gong var det ein straffekoloni her. Ein kan i dag nå øya med ferje og hydrofoil frå Trapani, og ho ligg langs hovudruta frå aust til vest i Middelhavet. 
 
## Historie
Den opphavlege folkesetnaden på Pantelleria var iberarar eller ibero-ligurarar. Øya vart truleg folketom ein periode før nybyggjarar frå Kartago slo seg ned her rundt 600-talet fvt.. Dei lagde ein busetnad på tvillingåsen San Marco og Santa Teresa, 2&nbsp;km sør for byen Pantelleria. Byen inneheld mange restar av gamle murar og fleire cisterner. Puniske graver er òg oppdaga, og terrakottaer frå punarperioden vart funne på nordkysten. Namnet Pantelleria tyder «dottera av vinden», som viser til den kraftige vinden som oppstår utanfor nordkysten av Afrika. 
 
Romarane okkuperte øya i følgje Fasti Triumphales i 255 f.Kr. og mista ho igjen året etter, før dei igjen fekk herredøme over øya i 217 f.Kr.. Under Romarriket var øya ein stad der prominente personar og medlemmer av keisarfamilien vart forvist til. 
 
I år 700 vart den kristne folkesetnaden utrydda av arabarar, som mista øya til Roger av Sicilia i 1123. I 1311 vann den aragonesiske flåten, under Lluís de Requesens sin kommando, ein stor siger her, og familien hans vart fyrstar av Pantelleria fram til 1553, då byen vart plyndra av osmanarar.
 
Under den andre verdskrigen vart det sett på som heilt nødvendig for dei allierte å ta øya som ledd i invasjonen av Sicilia i 1943. Dette ville føre til at fleire fly kunne plasserast på ei større øy. Pantelleria vart kraftig bomba dagane før invasjonen av bombefly og krigsskip, og til slutt overgav garnisonen seg til troppane som gjekk i land. Ho spelte så ei stor rolle som ein viktig base for allierte flyfartøy under Operasjon Husky. Operasjonen om å erobre Pantelleria vart kalla Operasjon Corkscrew. 
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pantelleria|Pantelleria]]» frå ,  den 2. november 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
Dei pontinske øyane

**Dei pontinske øyane** er ei øygruppe i Tyrrenhavet utanfor vestkysten av Italia, vest for Napoli. Øygruppa er kalla opp etter den største øya i gruppa, Ponza. Dei andre øyane er Ventotene, Palmarola, Zannone, Santo Stefano og Gavi.

Øygruppa er danna av vulkansk aktivitet og har vore busett i tusenvis av år. Av arkeologiske funn er lekamar frå yngre steinalder og reiskapar av obsidian frå bronsealderen. Øya var busett av etruskarar. Den tidlegaste skriftlege kjelda om øya er då romarane sigra over volskarane i 338 f.Kr.. Ei lokal segn fortel at øyane ein gong var det tapte Kongedømet Tyrrhenia som sokk i havet med berre ei smal landstripe til det italienske fastlandet. 

Under regjeringstida til Augustus vart folk oppmuntra til å busette seg på øyane og folk kom til Ponza og Ventotene. Romarane nytta desse to øyane som tilfluktsstad og ein stad der politiske motstandarar vart sette i eksil. Om lag to tusen år seinare vart øyane nytta til akkurat det same av fascistregimet.

Dei pontinske øyane vart forlatne i mellomalderen på grunn av stadige plyndringstokt av sarasenarar og sjørøvarar. På 1700-talet koloniserte Kongedømet Napoli øyane på nytt og seinare vart dei ein del av Italia. 

I dag gjer små vingardar, ville urter og blomar og avsidesliggande strender og grotter øyane til ein populær turistdestinasjon. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pontine Islands|Pontine Islands]]» frå ,  den 2. november 2007 tittel=Pontine Islands.*  

## Bakgrunnsstoff
Hamleband

Eit **hamleband** eller **hammel-band** ligg rundt åra i keipen for å halde ho på plass og å lette roinga.

Hamlebandet går oftast gjennom eit hol som er bora inn og ned gjennom keipen i framkant av keipsnevet. Då vert det liggande på innsida av keipen. 

Det vert kalla hamleband fordi åra vert pressa mot det når ein hamlar. Ved roing er det viktig at hamlebandet er passe langt. Det skal vere akkurat nok plass til å gjere ferdig åretaket. 

Hamleband har tradisjonelt oftast vorte laga av vidje eller skinn. Sidan ei vidje er elastisk, kan ho gjere roren lettare og jamnare. I dag vert det oftas brukt tog til hamleband. 

Vert hamleband brukt til ein tollepinne kan det gå gjennom ripa, eller gjennom eit auge på innsida av ripbordet.
Knuten på hamlebandet bør vere på innsida av keipen.
Palmarola

**Palmarola** er ei klippefull øy i Tyrrenhavet utanfor vestkysten av Italia. Ho er ikkje busett, men er den nest største av Dei pontinske øyane og ligg om lag 10 km vest for Ponza. Øya har eit areal på 1,36 km². 

Palmarola er ei øy full av bratte klipper med enkelte naturlege grooter og bukter. Det høgaste punktet på Palmarola er Monte Guarniere på 249 meter over havet. Øya er hovudsakleg eit naturreservat, men det er enkelste hamner der båtar kan legge til kai og fleire restaurantar som serverer turistar i sommarsesongen. 

Pave Silverius vart send i eksil og døydde på Palmarola i 537 etter usemje i kyrkja om forholdet til den bysantinske keisaren i Konstantinopel. Silverius, som seinare vart kanonisert som St. Silveriu, er vernehelgen for øya Ponza. 

## Bakgrunnsstoff

* Satellittbilete av Palmarola
* Turistinformasjon 

## Kjelder
Tennfjord Mannskor

**Tennfjord Mannskor** frå Tennfjord i Haram kommune på Sunnmøre blei starta 31. august 2004. Koret talde i mai 2007 over 40 aktive songarar.

D.D.E. inviterte koret med seg som gjester på avsluttingskonserten på turnèen *No går det så det suse* i Oslo Spektrum 27. oktober 2007, og koret er med på albumet *15 år LIVE* som blei lansert under avsluttingskonserten. Dei fekk utlevert platinaplate for medverkinga av Thomas Brøndbo på vegner av D.D.E. under *Gylne Tider*-konserten.

Motto: ~ Concentus, acroama et gaudium ~

## Konsertar
* 11. mars 2006: *Total Balalaika Show* i samspel med Vatne Hornmusikklag
* 14. mai 2006: *Total Balalaika Show* i samspel med Vatne Hornmusikklag
* 7. oktober 2006: Konsert og show med Vassendgutane.
* 8. september 2007: Konsert og show med D.D.E.
* 27. oktober 2007: Gjester i D.D.E.-show i Oslo Spektrum
* 1. mars 2008: *Gylne tide Vol.1* i samspel med Vatne Hornmusikklag, Bjørn Johan Muri og Thomas Brøndbo
* 21. mars 2009: VHLs jubileumskonsert i samspel med Vatne Hornmusikklag (VHL), Thomas Brøndbo og andre
* 21. november 2009: Jubileumsshowet *UTEN EN løs TRÅD* med lokale solistar og forsterka husband
* 20.november 2010: Førjulskonserten *D.D.E. jul i Tennfjord no!* saman med D.D.E.
* 28. januar 2012: Konsert saman med Bjelleklang og Stettekoret
* 20. april 2013: teknisk arrangør av og deltaker i minnekonsert for Ingolf Drabløs der overskotet i si heilheit gjekk til kreftsaka.
* 18. oktober 20136: *Total Balalaika Show* i samspel med Langevåg Musikkorps, Parken kulturhus, Ålesund
* 19. oktober 20136: *Total Balalaika Show* i samspel med Langevåg Musikkorps, Friheim, Langevåg

## Utmerkelsar
*01.03.2008: Platinaplate for deltaking på D.D.E.s  "*15 år live"*.

## Bakgrunnsstoff
* https://www.facebook.com/tennfjord.mannskor
Håvard Flo

**Håvard Flo** () er ein norsk tidlegare fotballspelar og -trenar frå grenda Flo i Stryn. I tida 1996-2004 deltok han i 26 landskampar og skåra 7 mål. Flo vert særleg hugsa for Noregs mål i VM-kampen mot Skottland under verdsmeisterskapen 1998 i Frankrike.

Håvard Flo spelte 1987-90 på Stryn IL sitt lag i tredjedivisjon. Frå 1991 til -94 var han Sogndal-spelar på nivå 1 og 2 i det norske seriesystemet. Perioden 1994-96 spelte for den danske toppklubben AGF Aarhus. Der etter gjorde han teneste 1996-99 i tyske Werder Bremen og 1999-2001 i engelske Wolverhampton. I Wolverhampton vart Flo meste berre nytta som innbytar. Sommaren 2001 gjekk han tilbake til Sogndal IL, der han var aktiv til 2010. Han var Sogndal sin toppskårar i serien i fleire sesongar, med 12 seriemål i 2006, 15 i 2007 og 8 i 2008-sesongen, alle sesongane på nivå 2 i seriesystemet.

Håvard Flo er fetter til brørne Jostein og Tore André Flo.

## Kjelder
eu-football
Even Hovland

**Even Hovland** () er ein norsk fotballspelar frå Vadheim i Sogn som sidan april 2018 spelar på . Han er midtstoppar.

Hovland var aktiv i  frå 2006 til 2011, deretter i  frå 2012 til sommaren 2014. Han vart då overført til tyske , der han gjorde teneste i tre sesongar. Hausten 2017 var han tilbake i Sogndal. Tidleg i 2018-sesongen signerte han kontrakt med Rosenborg BK.

Hovland deltok i 28 landskampar for Noreg i tida 2012-19.
## Fotnotar
Rune Bolseth

**Rune Bolseth** () er ein norsk fotballtrener og tidlegare fotballspelar frå Sandane i Sogn og Fjordane. 
Han er toppspillerutvikler for .

Bolseth spela på midtbana til Sogndal fotball frå 1999, og gjekk så til Hønefoss, før han gjekk tilbake Sogndal. Bolseth sine styrkar på fotballbana var god fotballforståing og teknikk i tillegg til ei evne til å styre spelet. Rune Bolseth vann Fair-Play prisen i Tippeligaen.

## Kjelder
Ventotene

**Ventotene** er ei øy i Tyrrenhavet utanfor kysten av Campania i Italia. Ho høyrer til Dei pontinske øyane og har vulkansk opphav. I romartida vart ho kalla *Pandataria* og *Pandateria*. Ho er òg ein kommune i provinsen Latina. Øya er avlang og er 3 km lang og opp til 800 meter brei. Santo Stefano ligg 2 km mot aust og Ponza 40 km mot vest.

Kommunen med same namn har 633 innbyggjarar. Ho inkluderer òg øya Santo Stefano der det ligg eit gamalt, nedlagd fengsel. 

## Historie
Øya er best kjend som stad der keisar Augustus forviste dottera si Julia den eldre til i år 2 f.Kr., på grunn av hennar omfattande utruskap. Her var ho i fem år. Keisar Tiberius forviste òg grandniesa Agrippina den eldre i år 29 der ho omkom, truleg av feilernæring, 18. oktober år 33. Etter Agrippina sin son Gaius (betre kjend som Caligula) vart keisar i år 37 reiste han til Pandataria for å hente leivningane hennar og førte dei tilbake til Roma. Agrippina si yngste dotter, Julia Livilla vart òg send i eksil til Pandateria. Ho vart deportert til øya etter ordre frå onkelen hennar, keisar Claudius, etter press frå kona hans Messalina i år 41. Ei stund seinare svalt ho i hel her og leivningane hennar vart truleg ført tilbake til Roma då syster hennar, Agrippina den yngre fekk innflyting som kona til keisaren. Claudia Octavia, den første kona til keisar Nero, vart forvist til Pandateria i år 62 og avretta etter ordre frå mannen hennar. 

Dette er òg øya der St. Flavia Domitillia vart forvist til. Ho har gjeve namn til katakombane i Roma er kalla opp etter og ho gøymde mange helgenar eller fann leivningane til dei som vart martyrdrepen. Ho var barnebarnet til keisar Vespasian og kan ha døydd her. 

Ein fangeleir vart oppretta her under Huset Bourbon og tatt i bruk igjen under Mussolini då opp til 700 motstandarar, inkluder 400 kommunistar, vart sett her mellom 1939 og 1943. Ein av dei var Altiero Spinelli, som skreiv ein tekst i dag kalla «Ventotenemanifestet», som la fram idéen om eit europeisk forbund etter krigen. 

Under den andre verdskrigen hadde øya ein tysk garnison på 114 mann som forsvarte ein viktig radarstasjon. Natt til 8. september 1943.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ventotene|Ventotene]]» frå ,  den 2. november 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Satellittkart over Ventotene