open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jørund Henning Rytman

**Jørund Henning Rytman** () er ein norsk politikar frå Framstegspartiet. Han vart vald nn på Stortinget frå Buskerud fylke i 2005 og vald på nytt i 2009. Ryttman har vore medlem av FrPs landsstyre sidan 2002. I åra 2002 til 2006 var han fylkesformann i Buskerud FrP.

Ved fylkestingsvalet 2003 vart han vald inn i fylkestinget og dermed vald til gruppeleiaren av fylkestingsgruppa.

Rytman begynte sin politiske karriere i FpU, og vart i 2001 2. nestformann. Året før vart han vald inn i FpUs sentralstyre. På landsmøtet i FpU i 2004 tok han ikkje nytt val som 2.nestformann i FpU. Han har også vore organisasjons- og reisesekretær i FpU på heiltid (1998–99). Rytman var også ansvarleg for etableringa av FrPs studentorganisasjon, Det Liberale Selskab, og han har vore leiar i Drammen Natur og Ungdom og nestleiar i Drammen SOS Rasisme.

Han er utdanna ved Handelshøyskolen BI i Buskerud (2000–2005).

Hausten 2005 etablerte han saman med ein del andre gründerar ei foreining som skal tale for saka til gründerane. Rytman er styreleiar for Gründerforeninga, og er også frimurar der han har graden II (Nidkjære St. Johannes medbror).

## Stortingskomitear
* 2005–2009 medlem av Finanskomitéen.
* 2009–2013 medlem av Finanskomiteen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Stortinget.no - Biografi 
* Fremskrittspartiet - Biografi
* Gründerforeningen
Lise Christoffersen

**Lise Christoffersen** () er ein norsk politiar frå Arbeidarpartiet. Ho vart vald inn på Stortinget frå Buskerud fylke i 2005 og vald på nytt ved stortingsvalet 2009. Lise Christoffersen er utdanna statsvitar frå Universitetet i Oslo 1989 og har tidlegare arbeidd som forskar, lengst ved Institutt for sosialforsking, INAS. Ho var seniorrådgivar i rådgivingsselskapet Asplan VIAK AS 2003-2005.

Christoffersen var ordførar i Drammen frå 1995 til 2003, varaordførar 1992-95. Ho var medlem av Drammen bystyre 1980&ndash;2003, og formannskap (1984&ndash;2003). I 2003 tok Lise Christoffersen, på vegner av kommunen, imot den prestisjetunge Bymiljøprisen som var utdelt av dåverande statsminister Kjell Magne Bondevik.

Ho var medlem av Planlovutvalet som i 2003 gav ho si siste delinnstilling til ny plan- og bygningslov. Christoffersen har verv i styret for Strømsgodset sidan 2003.

## Stortingskomitear
*2005–2009: andre nestleiar i Arbeids- og sosialkomitéen; varamedlem av den norske delegasjonen til Europarådets parlamentarikerforsamling
*2009–2013 medlem av Kommunal- og forvaltingskomiteen

## Bakgrunnsstoff
*
Pingualuit-krateret

**Pingualuit-krateret** (inuktitut for ‘kvise’), tidlegare kalla *Chubb-krateret* og seinare *Ny-Quebec-krateret*, er eit meteorittkrater i det nordlege Labrador i Canada. Det er 3,44 km i diameter og fylt av ein 252 meter djup innsjø. Kratersjøen inneheld noko av det reinaste ferskvatnet i verda med eit saltnivå på mindre enn 3 ppm. Det renn verken elvar inn eller ut av innsjøen, så all vasstilførsel skjera via regn eller snøsmelting, og mista berre vatn gjennom fordamping. Kraterranda ligg opp mot 163 meter over vassflata. 
Den einaste fiskearten i kratersjøen er røye.

Pingualuit er geologisk sett eit ungt krater. Det oppstod for 1,4 ± 0,1 millionar år sidan, under pleistocen. 

Strukturen vart oppdaga i 1943, men det vart først då ein utforska det nærare i 1950 ein forstod at det var eit meteorittnedslag. Frederick W. Chubb og V. Ben Meen vitja krateret dette året, og det var på denne reisa at krateret fekk namnet Chubb-krateret. Namnet vart endra i 1954 til «Cratère du Nouveau-Quebec» («Ny-Quebec-krateret») og i 1999 til Pingugluit. Krateret og området kring høyrer i dag til Pingualuit nasjonalpark.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pingualuit crater|Pingualuit crater]]» frå , den 19. september 2010.*
Trysilsandstein

**Trysilsandstein** er ein tjukk lagpakke aust for Trysilelva i Hedmark. Laget består av raude til brune sandsteinar og lavalag. Trysilsandsteinen strekkjer seg inn i Sverige og vert her kalla Dalasandstenen. 

## Kjelder
Dalformasjonen

**Dalformasjonen** er ei lagrekkje i Dalsland vest for Vänern i Sverige. Laget er frå prekambrium og er nesten 2000 meter tjukt. Det består av omvandla konglomerat, sandstein og leirskifer. 

## Kjelder
Håkon Haugli

**Håkon Haugli** () er ein norsk jurist og politikar frå Arbeidarpartiet. Han møter fast på Stortinget for Oslo Arbeiderparti som vararepresentant for Jens Stoltenberg etter stortingsvalet 2009. Haugli er medlem av Kommunal- og forvaltingskomiteen og av Norges delegasjon til Europarådets parlamentarikarforsamling.

Sidan 2007 har Haugli vore medlem av Oslo bystyre og byutviklingskomiteen. I perioden 1995-97 var han varamedlem til Oslo bystyre og helse- og sosialkomiteen.

Haugli er fødd på Aker universitetssjukehus og voks opp på Ammerud i Oslo og i Lørenskog. Han er utdanna jurist frå Universitetet i Oslo og har sidan 1998 jobba i næringslivet. Haugli var leiar av avdeling Oppgjør og Kundebetjening Person i forsikringsselskapet Gjensidige då han vart vald inn på Stortinget.

Haugli har hatt ei rekkje tillitsverv i Arbeidarpartiet, AUF og Sosialdemokratisk Studentforbund (SSF). Han har vore styremedlem og nestleiar i St. Hanshaugen Arbeidarpartilag, leiar av Grønland-Tøyen-Gamlebyen Arbeiderpartilag og styremedlem i Oslo Arbeidersamfunn. Sidan 2005 har Haugli leidd *Homofile og lesbiske sosialdemokrater* som han var med på å etablere i 2004.

I august 2007 vart han oppnemnt som medlem i Mannspanelet som vart sett ned av barne- og likestillingsminister Karita Bekkemellem i samband med stortingsmeldinga om menn, mannsroller og likestilling. I januar 2008 kåra nettstaden Gaysir Haugli til landets nest mektigaste homofile mann, etter Oslos byrådsleiar Erling Lae (H). I 2009 og 2010 fekk han høvesvis femte- og fjerdeplass på same oversikt.

## Bakgrunnsstoff
*Biografi - Stortinget
*Oslo bystyre
*Homofile og lesbiske sosialdemokrater
Marit Nybakk

**Marit Nybakk** () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Ho representerte valkrinsen Oslo på Stortinget frå 1986 til 2017, siste fire år var ho visepresident i Stortinget.

## Politisk karriere
Nubakk vart vald inn på Stortinget frå Oslo i 1989, var vald inn i 1985 som vararepresentant, og møtte for Gro Harlem Brundtland frå 9. mai 1986. Ho vart fast representant 26. februar 1987 etter bortgangen til Knut Frydenlund.

8. oktober 2009 vart Nybakk vald til 3. visepresident i Stortinget. Ho vart i 2013 1. visepresident i Stortinget. Nybakk var president i Nordisk råd i 2013.

Nybakk vart i 2016 vald til leiar i Norsk Kvinnesaksforening.

### Ymse
«Jeg vet at min generasjon har fått de politikere vi fortjener, men våre barn kan umulig ha fortjent politikere som Marit Nybakk», skreiv gjesteskribent Finn Holmer-Hoven i Skolefokus nr 7/1997.

### Stortingskomitear
* 1985–89: medlem i forbrukar- og administrasjonskomiteen
* 1989–93: medlem i kyrkje- og undervisningskomiteen
* 1993–97: medlem i valkomiteen
* 1993–97: nestleiar i kyrkje-, utdannings- og forskingskomiteen
* 1993–97: varamedlem i den utvida utanrikskomiteen
* 1997–2001: medlem i utanrikskomiteen
* 1997–2001: medlem i valkomiteen
* 2001–05: leiar i forsvarskomiteen
* 2001–05: medlem i den utvida utanrikskomiteen
* 2001–05: medlem i fullmaktskomiteen
* 2005–09: andre nestleiar i utanrikskomiteen
* 2005–09: medlem i fullmaktskomiteen
* 2005–09: medlem i valkomiteen
* 2009–13: medlem av kontroll- og konstitusjonskomiteen
* 2013–17: Medlem i Utanriks- og forsvarskomiteen
* 2013–17: Leiar i Fullmaktskomiteen

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*Stortinget.no - Biografi
*dna.no - Biografi
Heidi Sørensen

**Heidi Sørensen** () er ein norsk politikar frå Sosialistisk Venstreparti. 18. oktober 2007 vart ho statssekretær i Miljøverndepartementet, der ho etterfylgde Henriette Westhrin.

Ho vart vald inn på Stortinget frå Oslo i 2001, er vararepresentant i perioden 2005&ndash;2009, og møtte fast for Kristin Halvorsen inntil ho vart statssekretær i Miljøverndepartementet i oktober 2007. Etterfylgjaren hennar som møtande vararepresentant er Akhtar Chaudhry.

Heidi Sørensen var leiar av Natur og Ungdom frå 1993 til 1994 og Norges Naturvernforbund frå 1995 til 1998. Ho fekk Ole Vig-prisen i 1995.

## Stortingskomitear
*2001&ndash;2005 medlem av Samferdselskomiteen.
*2001&ndash;2005 varamedlem av Den utvida utanrikskomiteen.
*2005&ndash;2009 medlem av Energi- og miljøkomiteen.

## Bakgrunnsstoff
*Stortinget.no - Biografi
Domenico di Bartolo

**Domenico di Bartolo** () var ein framståande italiensk renessansemålar som høyrde til Sienaskulen. Han vart fødd i Asciano og døydde i Siena. Bartolo er kanskje mest kjend for verket «Sigismondo del Lussemburgo», eit freskomåleri utført for Siena domkyrkje i 1434.

## Kjende måleri

Fil:DOMENICO DI BARTOLO.jpg|*Madonna dell'Umiltà* (1433)
Fil:Madonna-and-child-enthroned- 1432-1444 Domenico di bartolo.jpg|*Madonna e bambino sul trono coi Santi Pietro e Paolo* (1440)
Fil:Care-of-the-sick-1440-47 Santa Maria della Scala.jpg|*Traitement des malades* (1432-1444)
Cyprina-leire

**Cyprina-leire** er leire som er danna mot slutten av avsmeltinga etter den siste istida. Leira inneheld mellom anna skjel av muslingen *[[Arctica islandica]]* (kuskjel), som tidlegare vart kalla *Cyprina*. 

## Kjelder
Dalasandstenen

**Dalasandstenen** er namnet på ei lagrekkje (berglag) i nordvestlege område av Dalarna og tilstøytande område av Härjedalen i Sverige. Ho omfattar raud, raudbrun eller raudleten sandstein med runde lyse flekkar.

Lagrekkja er over 600 meter tjukk og er frå prekambrium. Dalasandstenen strekkjer seg inn i Noreg aust for Trysilelva og vert her kalla trysilsandstein. 

## Kjelder
Christian Tybring-Gjedde

**Christian Tybring-Gjedde** () er ein norsk politikar frå Framstegspartiet. Han vart vald inn på Stortinget frå Oslo i 2005, vald på nytt ved stortingsvalet 2009 og er medlem av finanskomiteen.

Tybring-Gjedde har ein bachelorgrad i Political Science frå Loyola University i Chicago i USA, i tillegg til ein mastergrad i International Studies frå University of Denver i Denver i Colorado. Før han vart vald inn på Stortinget jobba han som underdirektør i Forsvarsdepartementet, i avdelinga for økonomi og styring.

I 2003 vart Tybring-Gjedde vald inn i Oslo Bystyre, der han sat i Finanskomiteen. I perioden 2001 til 2004 var han politisk nestformann i Oslo FrP.

Tybring-Gjedde er gift med Ingvil Smines Tybring-Gjedde, har tre born og bur på Smestad i Oslo.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* Framstegspartiet - Biografi
Truls Wickholm

**Truls Aronsen Wickholm** () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Han vart vald som vararepresentant til Stortinget frå Oslo i 2005, og møtte fast medan Jonas Gahr Støre var i regjering. Ved Stortingsvalet 2009 stod Wickholm på åttandeplass på Arbeidarpartiets liste i Oslo.

Truls Wickholm er utdanna energimontør med arbeidserfaring frå Hafslund, og kjem frå Holmlia. Han er faglegpolitisk ansvarleg i partistyret i Oslo Arbeidarparti. Han var tidlegare nestleiar i AUF i Oslo.

## Bakgrunnsstoff
*Stortinget - Biografi
Marianne Marthinsen

**Marianne Marthinsen** () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Ho vart vald inn på Stortinget frå Oslo i 2005 og attvald ved stortingsvalet 2009, 2013 og 2017. Ho var medlem av energi- og miljøkomiteen og Stortingets finanskomité.

Martinsen er samfunnsøkonom utdanna ved Universitetet i Oslo og har arbeidsbakgrunn som pleiarassistent og journalist i Romerikes Blad og NRK. Ho var journalist i Romerikes Blad 1996-1997, internasjonal rådgivar i Arbeidaranes Ungdomsfylking 2002-2003 og redaksjonsassistent i NRK Nyheter 2003-2005.

Marianne Marthinsen har tidlegare vore leiar av Grorud AUF, styremedlem i Attac i Noreg og nestleiar i AUF i Oslo, i tillegg til varamedlem av landsstyre til AUF  (2000-2001). Frå 2005 er ho leiar av Den Socialdemokratiske Forening, som vart starta av Christian Holtermann Knudsen i 1886.

## Familie
Marthinsen er gift med Ståle Østhus.

## Stortingskomitear
* 2005–09: medlem av Energi- og miljøkomiteen
* 2009–12: medlem av Energi- og miljøkomiteen
* 2013–14: medlem av Finanskomiteen
* 2014–17: første nestleiar i Finanskomiteen

## Bakgrunnsstoff
*Marianne Marthinsen - blogg hos *blogspot.com*.
*Stortinget - Biografi
Peter N. Myhre

**Peter Nicolai Myhre** () er ein norsk politikar frå Framstegspartiet.
Han var stortingsrepresentant frå Oslo frå 2009 til 2013 og medlem av utanriks- og forsvarskomiteen.
Før dette var han byråd i Oslo 2003–2009 og ordførar 1990–1991.
## Biografi
Myhre er son av Gunnar Peter Myhre og Gunhild Nordlid. Han gifta seg i 1985 med Marie Françoise Millou. Innan utdanning har Myhre examen artium frå 1973, befalsskole 1974 og norsk grunnfag 1976.

Han var leiar i Framstegspartiet sin Ungdom i perioden 1978-1984, har vore medlem av Oslo bystyre frå 1979, og han var ordførar i byen frå 1990 til 1991. I perioden 2003–09 var han byråd for miljø og samferdsel. Han gjekk av 24. februar 2009 etter eige ønskje, då han var kandidat på sikker plass på Framstegspartiets valliste til stortingsvalet 2009. Ved å trekkje seg som byråd kom Myhre truleg eit mistillitsforslag mot seg i forkjøpet grunna involveringa hans i billettskandalen. Byrådssekretæren hans var Lene Langemyr. Myhre vart etterfylgd av Jøran Kallmyr som byråd.

## Politiske verv
* Partisekretær i Oslo Framstegsparti 1980–1982
* Medlem av sentralstyret i Framstegspartiet
* Kommunalråd Oslo kommune 1984–1987
* Varaordførar i Oslo 1988–1990, Ordførar i Oslo 1990–1991
* Komitéleiar samferdsels- og miljøkomiteen 1992–1995
* Tilsynsutvalet frå 1992
* Vei- og vassutvalet 1979–86 (formann 84–86)
* Formann i park-, idretts- og reinhaldsutvalet 1984–86
* Restaurant- og løyvenemnda 1985–1990
* Bygningsrådet 1988–90
* Nestformann samferdselskomiteen 1986–87
* Leiar samferdsels- og miljøkomiteen frå 1992–1995
* Medlem likestillingsutvalet 1981–83
* Varamedlem styret Oslo trygdekontor 1979–83]]
* Formann Oslo FpU 1978–84
* Gruppeleiar Oslo Framstegpartis bystyregruppe 1982–90 og 1992–94

## Andre verv
* Styremedlem kontoret for fri rettshjelp, Oslo 1979–82
* Grønland Byfornyelse A/S 1983–87
* Varamedlem Kringkastingsrådet frå 1989
* Styremedlem Norges Bandyforbund 1987–88
* Hovudkomiteen for lokalforvaltning 1986–88
* Styrenestleiar Norsk Resirk AS 1996–97

## Yrkeskarriere
* 1977–78: Partifunksjonær FrP
* 1978–80: Redaksjonssekretær/redaktør, Fremskritt
* 1984–87: Kommunalråd
* 1988–90: Varaordførar
* 1990–91: Ordførar
* 1992–95: Komitéleiar samferdsels- og miljøkomiteen
* 1995–96: Konsulent
* 1996–98: Adm. Dir. Norges Dagligvarehandels Forbund

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*Biografi - Stortinget.no
*Oslo Kommune Byrådsavdeling for miljø og samferdsel
Hadia Tajik

**Hadia Tajik** () er ein politikar frå Arbeidarpartiet som var kulturministar i regjeringa Stoltenberg II. Ho vart vald inn på Stortinget frå Oslo  i 2009 og igjen i 2013.

## Bakgrunn
Hadi Tajik er fødd i Strand i Rogaland av pakistanskfødde foreldre. Ho voks opp i Bjørheimsbygd i Strand. Tajik har ein ein bachelorgrad i journalistikk frå den dåverande Høgskolen i Stavanger, mastergrad i menneskerettar frå Kingston University i England og mastergrad i Rettsvitskap frå Universitetet i Oslo. Ho har arbeidd som journalist i mellom anna *[[Aftenposten]]*, *[[VG]]* og *[[Dagbladet]]*, og har skrive kommentarartiklar i *[[Morgenbladet]]* og *[[Stavanger Aftenblad]]*.

I 2001 var Tajik redaktør for tekstsamlinga *Svart på Hvitt*, av ungdommar med innvandrarbakgrunn om det å ha innvandrarbakgrunn i Noreg.

## Politisk karriere

Tajik vart tilsett i Arbeids- og inkluderingsdepartementet 1. desember 2006 som politisk rådgjevar for dåverande statsråd Bjarne Håkon Hanssen. Sidan den gongen har ho hatt eit lengre vikariat som politisk rådgjevar for statsminister Jens Stoltenberg, som den yngste ved Statsministerens kontor nokon gong, mens politisk rådgjevar Mina Gerhardsen var i permisjon. Tajik var fem månader yngre enn Terje Osmundsen frå Høgre var, då han vart utnemnd til rådgjevar for dåverande statsminister Kåre Willoch. Tajik vikarierte også for Eirik Øwre Thorshaug, som er politisk rådgjevar for justisminister Knut Storberget, då Thorshaug hadde eit halvt års permisjon. I april 2009 var Tajik tilbake i Arbeids- og inkluderingsdepartementet, som politisk rådgjevar for sin fjerde statsråd i den raudgrøne regjeringa, Dag Terje Andersen.

Nominasjonskomiteen i Oslo Arbeidarparti foreslo 14. oktober 2008 å innstille Tajik til sjetteplassen på Arbeidarpartiets liste til stortingsvalet 2009. Ho erstatta Saera Khan, som hadde trekt seg få dagar tidlegare. 19. oktober 2008 vart Tajik vald inn i sentralstyret til Arbeidaranes Ungdomsfylking. Ho har tidlegare vore politisk nestleiar i AUF i Rogaland.

Tajik markerte seg tidleg i valkampen 2009 som ein flittig brukar av sosiale media og videohistorier på internett under valkampen. Ho vart vald inn på Stortinget, ettersom Arbeidarpartiet vann seks mandat i Oslo, og er medlem av Stortingets kyrkje-, utdannings- og forskingskomité.

Ho vart 21. september 2012 innsett som ny kulturminister av statsminister Jens Stoltenberg. Ho var då 29 år og den til då yngste som nokon gong hadde vore minister i ei norsk regjering, og den første med muslimsk bakgrunn.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* 
* Nettstaden til Hadia Tajik
Per Bolstad

**Per Martin Ludvig Bolstad** () var ein norsk musikar og komponist. Han er særleg kjend som opphavsmann til gammaldans-melodiar. Med små avbrot budde han i Ålesund heile livet. Han var sterkt knytt til Indre Nordfjord, der faren Per Mathiasson Bolstad kom ifrå.

## Liv og gjerning
Per Bolstad lærde tidleg å spele fele. 15 år gamal hadde han sitt eige orkester. Repertoaret var klassisk musikk og norske slåttar. Bolstad arbeidde ei tid som kontorist, men vart meir og meir synshemma og slutta i yrket.

Frå 1910 dreiv han som musikar og komponist. Orkesteret hans gav konsertar over heile Noreg, i tillegg til Sverige og Finland. Mellom dei nesten 600 melodiane han komponerte finn ein kjende slåttar som *Det glade Ålesund*, *Glade Johan* og *Fagre Stryn*. Han komponerte musikkstykke til han var 90 år gamal.

Bolstad miste tidleg synet, og frå 1927 var han heilt blind. Han starta tidleg å spele i radio. I NRK var Per Bolstads radioorkester mykje brukt.

### Familie
Ein av sønene til Per Bolstad heitte òg Per. Han vart då kalla «Unge Per», og var profesjonell fiolinist. Han fekk svært gode kritikkar både i inn- og utland, men døydde i 1931, berre 32 år gamal. Også den andre sonen, Einar, var ein habil musikar, trekkspelar og komponist. Han levde mest heile livet sitt i Bergen og døydde i 1986.

## Kjelder
* Asbjørn Gjærde: «Det glade Ålesund» og «Fagre Stryn» i *100 år 100 navn. Personer som har preget Nordvestlandet*. Sunnmørsposten Forlag 2000
Nikolai E. Astrup

**Nikolai Eivindssøn Astrup** () er ein norsk politikar frå Høgre. Han var digitaliseringsminister i regjeringa Solberg frå 22. januar 2019, og kommunal- og moderniseringsminister frå 24. januar 2020.  Før dette var han utviklingsminister i den same regjeringa.

Han har vore vald inn på Stortinget frå Oslo sidan 2009, og er også nestleiar i Oslo Høgre frå 2008. Astrup er medlem i Stortingets energi- og miljøkomité, og er Høgres talsmann for desse sakene. Han er dessutan engasjert i EU-saka, og er leiar i Høgres EU-utval.

## Bakgrunn
Astrup er son av forretningsmannen Eivind Astrup (fødd 1945) og Vibeke Mortensen (fødd 1947), og ber namnet til faren som patronymikon. Nikolai Astrup gjekk ved Voksen skole 1985–1991 og Hovseter ungdomsskole 1991–1994. Han gjekk på skole i Sveits 1994–1995, og gjekk deretter IB ved Berg VGS 1995–1997. Han har bachelor i internasjonale forhold frå 2000, og master i europeisk politikk og styring frå 2005, begge frå London School of Economics and Political Science.

Astrup var praktikant hjå Verdsorganisasjonen for helse i 1999, var konsulent i strategi og forretningsutvikling hjå Arkwright 2000–2002, og var vitskapleg assistent ved London School of Economics and Political Science 2005–2006. Ansvarleg redaktør i tidsskriftet *Minerva* 2001–2008.

## Politisk karriere
Astrup var leiar i Oslo Unge Høgre 2002–2004, og som leiar der skreiv han boka *Velferd etter velferdsstaten* saman med Torbjørn Røe Isaksen i 2004. Medlem av Studentparlamentet i Oslo 2002–2003. Politisk rådgjevar for stortingsgruppa til Høgre 2006–2008, i tillegg til ein periode som byrådssekretær for dåverande byrådsleiar Erling Lae

Astrup har mellom anna markert seg i debatten rundt norsk narkotikapolitikk. I 2003 foreslo han at Noreg skulle dele ut heroin til 600 narkomane i Oslo, etter modell frå me.a. Nederland og Sveits. Av argumenta til Astrup var at dette kunne føre til ein nedgang i prostitusjonen i Oslo, og at det var liten eller ingen forskjell på å dele ut heroin og metadon. Astrup har også gått inn for å endre sosialtenesteloven slik at ein kan yte sosialhjelp i heimkommunen til ein person, for å unngå tilstrømming av narkomane til Oslo.

Astrup vart nestleiar i Oslo Høgre i 2008, og same år også leiar i Høgres EU-utval. Han var 4. vararepresentant til Stortinget 2005–2009, men vart i 2009 nominert som 4. kandidaten til Høgre, og vart vald inn på fast mandat. Dette skjedde etter ein høvesvis mykje omtalt nominasjonsrunde der Inge Lønning i tur tapte ny nominasjon mot Michael Tetzschner på 3. plass og Astrup på 4. plass. Ein annan utfordrar til plassen Astrup har på lista var Afshan Rafiq.

På Stortinget er Astrup, forutan å vere medlem av Energi- og miljøkomiteen og talsmannen til partiet for desse sakene, varamedlem av Stortingets delegasjon til parlamentarikarkomiteane i EFTA og EØS.

## Stortingskomitear
*2009–2013 medlem i Energi- og miljøkomiteen

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
*Nikolai Astrup  hos Høgre
Hans Olav Syversen

**Hans Olav Syversen** () er ein norsk politikar frå Kristeleg Folkeparti. Han vart vald inn på Stortinget frå Oslo i 2005, og satt i tre periodar. Han var vararepresentant i perioden 1989&ndash;1993.

Syversen er utdanna jurist frå Universitetet i Oslo 2000.

## Regjering
* 21. oktober&nbsp;1997&ndash;15. mars&nbsp;1999 Politisk rådgjevar Justis- og politidepartementet
* 6. oktober&nbsp;2003&ndash;30. september&nbsp;2005 Statssekretær Barne- og familiedepartementet

## Stortingskomitear
* 2009–: medlem i kontroll- og konstitusjonskomiteen
* 2009–: medlem i valkomiteen
* 2005–: medlem i finanskomiteen
* 2005–09: varamedlem i valkomiteen

## Kjelder
Stanislav Namașco

**Stanislav Namașco** () er ein moldovsk fotballspelar som har spela som keeper for FK Kuban i den russiske fotballigaen, og for det moldovske landslaget. Namașco har også russisk pass.

Namașco var med på å verta seriemeister i Moldova for Sheriff Tiraspol i 2008 og 2009. I desse to sesongane spelte han 33 seriekampar og slepte inn 14 mål. Begge desse åra vart han òg kåra til beste keeper i Moldova.

Namașco debuterte for Moldova sitt A-landslag 17. november 2007 i ein EM-kvalifiseringskamp mot Ungarn.
Petri Pasanen

**Petri Pasanen** () er ein finsk fotballspelar som har spela for Werder Bremen i tysk Bundesliga, og for det finske fotballandslaget.

Pasanen vart seriemeister i Nederland med Ajax i 2002. Han debuterte for Finland sitt A-landslag 15. november 2000 i ein kamp mot Irland.
Darcy

Ein **darcy** og **millidarcy** (mD) er ei måleining for permeabilitet, kalla opp etter Henry Darcy. Måleininga er ikkje ei SI-eining, men vert mykje nytta i petroleumsindustrien og geologi. Som andre mål for permeabilitet har ein darcy dei same eingane som areal. 

## Definisjon
Permeabilitet måler kor mykje væske som kan renne gjennom ein stein (eller anna porøs media). Ein darcy er definert av Darcy-lova og kan skrivast som: 

:v = \frac{\kappa \Delta P}{\mu \Delta x}

der:
:v er gjennomstrøymingsfarten gjennom mediet
:\kappa er permeabiliteten til mediet 
:\mu er den dynamiske viskositeten til væska 
:\Delta P er den praktiske trykkskilnaden 
:\Delta x er tjukkleiken til mediet. 

Eit medium med ein permeabilitet på 1 darcy let ein straum på 1 cm³/s til ei væske med viskositet 1 cP (1 mPa·s) under ein trykkgradient på 1 atm/cm over eit tverrsnitt på 1 cm². Ein millidarcy (mD) er lik 0.001 darcy.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Darcy|Darcy]]» frå ,  den 19. september 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Society of Petroleum Engineers (SPE).
*Richard Selley's *Elements of Petroleum Geology* (2. utgåve), side 250.
Nedre Glomma

**Nedre Glomma** er eit interkommunalt samarbeidsområde og distrikt i den sørlege delen av Østfold fylke som omfattar dei tre kommunane Hvaler, Fredrikstad og Sarpsborg. Distriktet som heile har eit areal på 783 kvadratkilometer , 129 147 innbyggjarar (1. juli 2009), og ligg ved utløpet av landets lengste elv, Glomma.

Tettstaden Fredrikstad-Sarpsborg utgjer landets femte største samanhengjande tettstadområde med 101 698 innbyggjarar (1. januar 2009)  som fordeler seg på dei to byane. 

## Administrative inndelingar
* Kommunane deltek i regionrådet *Nedre Glomma*.
* Distriktet utgjer næringsregionen *Nedre Glomma* (NHO).
* Sarpsborg høyrer til Sarpsborg tingrett under Borgarting lagmannsrett, og Sarpsborg prosti under Borg bispedømme i Den norske kyrkja.
* Fredrikstad og Hvaler høyrer til Fredrikstad tingrett under Borgarting lagdømme, og Fredrikstad Domprosti under Borg bispedømme.

## Referansar
Distriktet Indre Østfold

**Indre Østfold** er eit distrikt som ligg i den nordre delen av Østfold fylke. Distriktet vart formelt oppretta gjennom vedtak i fylkestinget i 2007. Dei to byane i området er Askim og Mysen.

Distriktet hadde til saman 57&nbsp;094 innbyggjarar den 1. juli 2009. og eit areal på 2&nbsp;243 kvadratkilometer.
Det omfatta då dei ti kommunane Aremark, Askim, Eidsberg, Hobøl, Marker, Rakkestad, Rømskog, Skiptvet, Spydeberg og Trøgstad. Etter kommune- og regionreforma i 2020 omfatta det kommunane Aremark, Marker, Indre Østfold, Skiptvet og Rakkestad.

## Administrative inndelingar
* Kommunane deltek i *Indre Østfold Regionråd*
* Distriktet utgjer næringsregionen *Indre Østfold* (NHO).
* Aremark, Marker, Trøgstad, Askim, Eidsberg, Rakkestad og Rømskog høyrer til Østre Borgesyssel prosti under Borg bispedømme i Den norske kyrkja.
* Spydeberg, Skiptvet og Hobøl høyrer til Vestre Borgesyssel prosti (også under Borg).
* Distriktet høyrer til domsmyndeområdet til Heggen og Frøland tingrett, utanom Aremark og Rakkestad som ligg under høvesvis Halden tingrett og Sarpsborg tingrett, alle under Borgarting lagmannsrett.

## Kjelder
Kristdemokraterna

**Kristdemokraterna** (kd) er eit kristendemokratisk parti i Sverige, etablert i 1964 og som har vart representert i riksdagen siden 1991. Partiet har hatt sitt noverande namn siden 1996.

## Kjelder
Den fruktbare halvmånen

**Den fruktbare halvmånen** viser til eit halvbogeforma område i Midtausten der tidleg jordbruk og sivilisasjon utvikla seg, og viktige nyvinngar som skrift og hjulet kom til. Omgrepet blei skapt som *The Fertile Crescent* av den amerikanske arkeologen James Henry Breasted tidleg på 1900-talet.

Området følgjer elvane Jordan, Eufrat og Tigris frå Levanten ved Middelhavet i vest til Mesopotamia og Persiabukta i aust. Det er avgrensa av det anatoliske høglandet i nord og Den syriske ørkenen i sør. I dag ligg statane Irak, Syria,  Jordan, Libanon, Israel, Dei palestinske sjølvstyresmaktene og delar av Tyrkia og Iran i området. Ein kan også rekna Nildalen og Egypt med til området, ettersom også dette var fruktsamt og folkesett i oldtida, men jordbruk blei ikkje utvikla her.

Som ei landbru mellom Afrika og Eurasia med eit variert landskap og gunstig klima hadde området ein større biodiversitet enn landet rundt i steinalderen. Under  kuldeperioden Yngre Dryas prøvde ein ut  kultivering av rug i landsbyen Abu Hureyra i det nordlege Syria, medan kveite truleg først vart  i Anatolia (Søraust-Tyrkia) og bygg i den sørvestre delen av Den fruktbare halvmånen – i Israel og Jordan, som i Jeriko. Dette fall saman med ei utrydding, noko som kan ha framskunda utvikling av jordbruk i større skala  under den påfølgjande varmeperioden frå 9600 f.Kr.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:|]]» frå , og «[[:en:Fertile Crescent|Fertile Crescent]]» frå  den 19. september 2010.*
Mattismesse om hausten

**Mattismesse om hausten** eller **Matteusmesse** vert feira 21. september til minne om apostelen Matteus.  På latin vert dagen kalla *festum Mathei apostoli evangeliste*. Merkedagen fell ofte saman med haustjamndøgn. På primstaven vart dagen ofte avmerkt med ei øks, eit merke som kan knytast til måten apostelen Matteus leid martyrdauden.  Andre bruka primstavmerke kan vere hest eller fisk.

I norsk folketru har primstavmerket vorte knytt til lauvhogging. Mattismesse var dagen for å begynne å hogge lauv som skulle nyttast til vinterfôr. Etter denne dagen rekna ein at kornet ikkje kunne mognast meir.

## Kjelder
*Randi Ekrem (1992): *Primstaven : Tradisjonar og merkedagar*  ISBN 82-992691-0-5
*Historisk Leksikon
Snikkarglede

**Snikkarglede** (*snekkerglede* på bokmål og *snickarglädje* på svensk) er ei vanleg nemning på ein særeigen type utvendig prydnad på trehus frå 1800-talet, i Noreg framfor alt på bygningar i sveitserstil. Mønster av likedanna dekorative element i rader vart laga til rundt eller over vindauga, i gavlane, som påsette bordar på veggane langsmed etasjeskilja osb., ved at treet vart gjennombora og saga ut med smalblada sag (lauvsag).
Ingjald Ørbeck Sørheim

**Ingjald Ørbeck Sørheim** () var ein norsk advokat; han vart cand. jur. i 1965.  Han gjennomførte også Forsvarets russiskkurs. Ørbeck Sørheim var tidlegare ekspedisjonssjef i Handelsdepartementet (1976–79) og ressursavdelinga i Miljøverndepartementet (1979–82). Han var statssekretær ved Statsministerens kontor (SMK) under Regjeringa Brundtland I i 1981.

1982–83 var han administrerande direktør for Studentsamskipnaden i Oslo, i 1983 var han spesialrådgjevar i havbruk i Norges Teknisk-Naturvitenskapelige Forskningsråd. Frå 1984 var han privatpraktiserande forretningsadvokat.

Han var sekretær for Ottosenkomiteen som la grunnlaget for eit moderne masseutdanningssystem og opprettinga av distriktshøgskulane.

## Referansar
Mosseregionen

**Mosseregionen** er eit interkommunalt samarbeidsområde og distrikt i den vestlege delen av Østfold fylke, som utgjer dei fire kommunane Moss, Råde, Rygge og Våler. Distriktet har eit areal på 513 kvadratkilometer  med 55 290 innbyggjarar (1. juli 2009). Regionsenteret er byen Moss.

## Administrative inndelingar
* Distriktet høyrer til domsstyresmaktene til Moss tingrett under Borgarting lagmannsrett.
* Distriktet høyrer til virkeområdet for Vestre Borgesyssel prosti under Borg bispedømme i Den norske kyrkja.
* Distriktet utgjer næringsregionen *Mosseregionen* (NHO).
* Kommunane deltek i regionrådet *Mosseregionen*.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Regionrådet for Mosseregionen
Bognes

**Bognes** (lulesamisk ) er ein ferjestad langs E6, på sørsida av Tysfjorden. Frå Bognes er det ei reisetid på 25 minutt til Skarberget, der E6 går vidare nordover mot Narvik. Frå Bognes er det òg ferjesamband til Lødingen, der E10 går vidare mot Sortland.
Skarberget

**Skarberget** (lulesamisk ) er ein ferjestad på nordsida av Tysfjord, rundt ein halvtime med bil fra Ballangen langs E6. Ferja går til til Bognes, vidare langs E6 mot Ulvsvåg.
Kittilä

**Kittilä** er ein kommune i Finland, i Lapplands len. I kommunen finn vi vintersportsstaden Levi, den største i Finland.
Titan teaterskole

**TITAN Teaterskole** (Det Internajonale Teater Akademi Norge) var ein dramaskule som heldt til på Lilleborg i Oslo. Skulen vart starta i 2004 av Jim Hart. TITAN var den fyrste skulen som tilbaud teaterutdanning som kombinerte kunst og entreprenørskap, og ein av få skular i Noreg som tilbaud profesjonell skodespelarutdanning godkjent av staten. Han blei avvikla i 2014.

Studentane fekk opplæring i skodespelarkunst, leiing, skriving og produksjon. Skulen hadde eit internasjonalt fokus og undervisinga gjekk føre seg på engelsk og norsk.

Grunnleggjar og rektor på TITAN, Jim Hart, bygde utdanninga for å fylla det han såg på som eit hòl i både europeisk og amerikansk teatertrening. Ifylgje Hart har «utdanningane ved dei kunstfaglege utdanningsinstitusjonane med få unntak eit reint fokus på det kunstfaglege og lite eller inga undervising i kunnskapar om det å driva eit føretak. Konsekvensen vert at mange kunstnarar veit korleis dei skal laga kunst, men har vantar naudsynt kunnskap om korleis dei skal leva av kunsten. Dette fører til myter som ’den sveltande kunstnaren’ og ’skodespelarar er eigentleg servitørar’. Kunstnarar ynskjer å leva av kunsten sin og bør få opplæring i korleis.»

Alle lærarane ved TITAN Teaterskole var profesjonelle kunstnarar som var utøvande innan faget sitt.

TITAN Teaterskole var eit to års fulltidsstudium og var godkjent av NOKUT og Statens lånekasse for utdanning. Skulen bygde på filosofien bak The Hart Technique.
Mille-fleurs

**Mille-fleurs**, *millefleurs*, (fransk for «tusen blomar») er ein type veggteppe, biletteppe, (*tapisserie à mille fleurs*) frå slutten av mellomalderen. Desse biletteppa karakteriserast ved at eit  hovudmotiv med ulike figurar har ein bakgrunn av mengder av små blomar eller av små plantar i bløming, i somme høve med innslag av dyr og  fuglar.

Den italienske nemninga med referanse til «tusen blomar», *[[millefiori]]*, vert nytta annleis, og gjeld anten ein særleg type glasvare med fleirfarga mønster, eller ein type tøy med mønster i form av ei mengd mangefarga småblomar.
Trompe-l'œil

**Trompe-l'œil** eller **trompe l'oeil**, (fransk for «å narre auget») er ei internasjonalt nytta kunstfagleg nemning for dekorative bilete eller -målingar som er utforma og plasserte slik i bygningar at dei skal få folk til å tru at dei i staden for eit flatt målarstykke ser verkelege tredimensjonale gjenstandar, arkitekturdetaljar, personar og andre ting gjennom opningar inn til andre rom, til området utanfor huset osb.

Skal målestykka ha så sterkt illusjonsskapande verknader, er det mellom anna viktig å få fram på eit realistisk vis kontrasten mellom det som er nærmast og det som er lenger burte. Slike målarstykke kunne fyrst kome i stand etter at det i renessansen var utvikla særs stor dugleik i å nytte dei verkemidla som nye kunnskapar om å skape perspektiv i bileta gav høve til. Nemninga *trompe-l'œil* er såleis framfor alt knytt til fenomen i europeisk målarkunst frå renessansen og framover. Men truleg har òg målarane i antikkens Hellas lagt vinn på å gje tilskodarane ei kjensle av realisme ved å nytte metodar som gav inntrykk av perspektiv i bileta. Sjølv om det no ikkje finst målarstykke frå Hellas frå denne tida (om ein ikkje reknar med dei måleria som dekorerer vasar og urner i hopetal), kan intensjonar i den lei sporast på bakgrunn av teknikken i dei veggmåleria i gresk tradisjon som ein framleis kan sjå i byane Pompeii og Herculaneum i Italia etter at dei er grove fram or all oska som utbrotet frå vulkanen Vesuv i år 79 e.Kr. gøymde dei under.

*Trompe-l'œil* er ofte små målarstykke meint som spøk og demonstrasjon av fagleg dugleik, men kan òg vere store tak- eller veggmåleri med ein alvorleg bodskap. Til dømes finst det i kyrkjer  takmåleri som gjev inntrykk av at ein ser rakt opp i sjølvaste himmelen og på dei som har tilhald der, framstilt slik at det ser ut til at dei sit, står eller svever med beina i retning av jorda. På den måten vert kyrkjebygningen og det som går føre seg der, kopla saman på overtydande vis ved hjelp av *trompe-l'œil* med det himmelske livet som ventar dei som trur det rette og skikkar seg vel.

## Sjå òg
*Anamorfose
Skansenbrua

**Skansenbrua** er ei jernbanebru i Trondheim. Den lèt Dovrebanen komme over Vestre kanalhavn og over på den kunstige øya Brattøra, som Trondheim sentralstasjon ligg på. Skansenbrua er ei klaffebru; det vil seie at bruspennet kan hevast slik at høge båtar kan passere under.

Brua blei tatt i bruk for jernbanetrafikk 22. mars i 1918 og er den første av denne typen i Noreg. Seglingshøgda under brua når den ikkje er heist opp er 4,0 meter.

Med sine 52 meter er dette det største bevegelege bruspennet i Noreg. 

Motvekta på brua henge over jarnbaneskjenene, og er av armert betong. Betongen er støypt om eit tetraedrisk romfagverk som overfører betongvekta til bereveggane, som heng i eit stangparallellogram. Elektromotorar og tannhjul lyftar og senkar klaffen på brua. Løftemaskineriet er plassert i eit maskinhus.

Skansenbrua vart bygd i samband med bygginga av Dovrebanen, og avløyste den gamle smalspora brua som stod der tidlegare. Brua har to spor, men berre det eine blir brukt regelmessig. Brua er konstruert av Joseph Baermann Strauss (1870–1938), som var ein vidgjeten USA-amerikansk ingeniør og konstruktør. Han stod òg for konstruksjonen av den verdskjente brua Golden Gate Bridge i San Francisco.

Skansenbrua er den einaste i sitt slag i Noreg, og ei av dei få som er att i verda av bruer som vart konstruerte på dette viset. I 2005 blei brua freda med verknad frå 26. januar 2006. Fredinga gjeld heile brua, både konstruksjonen og det tekniske utstyret. Bruvakthytta og trafobygningen som ligg attmed brua, er òg freda, saman med brukara. Skjenegangen, signal- og kontaktleidningssystemet på brua er ikkje freda.  

Gruppa Adamseplene har lagd ein song med tittelen «Skansenbrua».

## Fotnotar

## Litteratur
* Bratberg, Terje T. V. (2008) *Trondheim byleksikon*, s. 479 – Kunnskapsforlaget, Oslo. ISBN 978-82-573-1762-1

## Bakgrunnsstoff
*Riksantikvaren om Skansen jernbanebru, freda 26. januar 2006
Kystmaure

**Kystmaure** er ei plante i maurefamilien. Arten har ei amfi-atlantisk utbreiing.
Planta vert kring 5 cm høg, og har krypande stengel med fire-blada kransar som sit tett saman, og korte opprette skott med seks-blada kransar. Blomsteren er 2-3 mm brei. Frukta har små vorter. Planta svartnar når den turkar. Kystmark blømer kring juni månad i lyngmark og småskog, ofte saman med einer. 

Arten veks i Noreg frå Aust-Agder til Nord-Trøndelag. Han er funnen opp til 1000 m i Odda.

## Galleri

Galium saxatile eF.jpg 
galium_harcynicum.jpeg
Galium saxatile - Heath Bedstraw. Bigholm Hill, Beith, Ayrshire, Scotland.jpg


## Kjelder
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Galium saxatile|Galium saxatile]]» frå ,  den 20. september 2010.*
Jernbanebru

**Jernbanebru** eller **jarnbanebru** er ei bru utforma slik at jernbanetog kan køyre over. 

Denne typen bruer set ekstra krav til stivheit i konstruksjonen. Fordi sjølve toga veg mykje meir enn bilar må materiala tole stort trykk og store strekkkrefter.

## Gjennomgåande ballast
På moderne bruer blir det lagt gjennomgåande ballast av gradert pukk. Dette fordi at det skal vere ein fjørande verknad langs heile jenbanetraseen. Ein vil då kunne hindre at det blir endringar i underlaget på grunn av ujamnskapar (rykk og vindskjeivheiter). Ein vil då kunne køyre høgfartstog over bruene utan å måtte redusere farten.

## Jernbanebruer i Danmark

Mellom dei mest kjende danske jernbanebruene er den gamle Lillebæltsbro og Storstrømsbroen som begge er kombinerte veg- og jernbanebruer.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jernbanebro|Jernbanebro]]» frå ,  den 8. april 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Europas jernbanebroer undersøkes
Slettafossen

**Slettafossen** er ein foss i elva Rauma, litt sør for (ovanfor) Verma i Romsdalen i Møre og Romsdal. Fossen renn i eit juv, i eit smalt parti av elva. 

Det er parkeringsplass med rasteplass like ved. Fossen kan ein sjå frå fleire utkikksstader og i frå brua som går over fossen.

## Bildegalleri

Fil:Slettafoss1-Romsdal.jpg
Fil:Slettafoss2-Romsdal.jpg
Fil:Slettafoss4-Romsdal.jpg


## Bakgrunnsstoff
* Wasserfälle - Slettafoss
Klaffebru

**Klaffebru** er ein type bevegeleg bru med ei motvekt eller kontravekt som kontinuerleg balanserer bruspennet, klaffen, som kan lyftast opp i loddrett eller nesten loddrett posisjon. På dette viset kan klaffebruer opnast for gjennomgåande skipstrafikk i den elva eller kanalen brua går over, slik at skip og båtar høgare enn brubana kan passere. Klaffebruer kan såleis byggjast på stader der det ikkje er mogleg eller ynskeleg å byggje ei bru med tilstrekkeleg seglingshøgd.

Moderne klaffebruer er som oftast mekanisert, med elektrisk styring.
 
Denne type bruer har vore i bruk sidan eldgamle tider. Men det var ikkje før i 1850 at ein kom fram til konstruksjonar som gjorde det mogleg å opne relativt lange og tunge spenn på ein snøgg og effektiv måte. Nikolajevskijbrua i Sankt Petersburg var den første store klaffebrua, ferdig i 1850.

Skansenbrua i Trondheim, som er ei jernbanebru for Dovrebanen, vart bygd som klaffebru og teke i bruk 22. mars i 1918. Denne klaffebrua har ei motvekt laga av armert betong støypt om eit tetraedrisk romfagverk som overfører betongvekta til bereveggane, opphengt i eit stangparalellogram. Klaffen på brua vert lyfta og senka av motorar og tannhjul. Brua er konstruert av Joseph B. Strauss, som òg var ansvarleg for den verdskjente brua Golden Gate Bridge i San Francisco. Brua er den første av sin type i Noreg.

## Nokre klaffebruer

Fil: Kanalbrua i Moss 01 480px.JPG |Kanalbrua i Moss
Fil: Frednesbrua.jpg |Frednesbrua
Fil: Tower.bridge.6.veryopen.london.arp.jpg |Tower Bridge er ei kombinert klaffebru og hengebru
Fil:Skansen most2.jpg|Jarnbanebrua Skansenbrua i Trondheim under opning
Fil:Jernbanebroen over Limfjorden.jpg|Jarnbanebrua over Limfjorden i Danmark opna for gjennomsegling
Fil:Kronprins Frederiks Bro3.jpg|Kronprins Frederiks Bro over Roskilde Fjord i Danmark opna for gjennomsegling
Fil:Bremerhaven 9608.jpg|Klaffebru i Bremerhaven i Tyskland
Marte Teigen

**Marte Teigen** (fødd 12.juli 1991) er tidlegare nestleiar i Raud Ungdom. Ho vart vald inn i sentralstyret på landsmøtet våren 2010. Ho var før det leiar i Bergen Raud Ungdom i perioden 2009-2010. Teigen er opphavleg frå Sædalen i Bergen, men bur no i Oslo. Ho studerte media og kommunikasjon ved Laksevåg VGS og var seinare sentral i Raud Ungdom si nye mediaprofil. I 2009 gjekk Teigen inn som vararepresentant i representantskapet til stiftinga Bergen Mediaby.

## Kjelder
*Sentralstyret ved sosialisme.no
Rebell

**Rebell** var Raud Ungdoms eksterne magasin fram til 2004, då det vart lagt ned av landsstyret til organisasjonen etter ein mislukka nylansering to år tidlegare.

I august 2009 vart bladet gjeve ut att, då som eit spesialnummer i høve stortingsvalet. Karna Buggeland Sælebakke var redaktør for denne utgjevinga.

Bladet hadde tidlegare namna *Ungsosialisten*, *Røde Garde* og *Rute 80*, fram til det tidleg på 90-talet fekk det noverande namnet.

På 70-talet gav Raud Ungdom også ut bladet Uredd, retta mot ungdomsskoleelevar.

**Tidlegare redaktørar:**
* Karna Buggeland Sælebakke (2009)
* Per Waage (2002-2004)
* Jørgen Strickert (1999-2002)
* Magnus Marsdal (1995-1999)
* Elling Borgersrud
Elva Aura

**Aura** er ei elv i Molde kommune i Møre og Romsdal. Ho startar frå Aursjøen og renn først mot vest, deretter mot nordvest gjennom bygda Eikesdalen, og munnar ut lengst sør i Eikesdalsvatnet. Ved Finnset dannar Aura fossen Aurstaupet, som no er tørrlagt mesteparten av året. Elva er  lang, og har eit nedbørfelt på . 

I naturleg tilstand har elva ei middelvassføring ved munningen på ., men dette er i dag sterkt redusert grunna kraftutbygging. Både hovudelva og dei fleste sideelvane vart på 1950-talet overført til Aura kraftverk i Sunndal. På 1970-talet vart òg den største attverande sideelva, Bruåa, ført bort frå Aura i samband med utbygginga av naboelva Mardøla til Grytten kraftverk i Rauma.

## Referansar
Millefiori

**Millefiori**, frå italiensk for 'tusen blomar', er glasgjenstandar pryda med mønster og figurar som vert laga ved at oppkutta, tynne stavar av glas i ulike fargar vert smelta saman på eit vis som gjer at tverrendene av stavane dannar mønster i sjølve glaset som gjenstandane er laga av. Teknikken er kjend frå gamal tid i Egypt og frå Romarriket, hadde ei blømingstid i Venezia på 1500-talet, og vart populær att på 1800-talet.

Millefioriteknikken vart kjend i Skandinavia i jarnalderen i form av importerte glasperler til halsband. Det er gjort mange funn av slike perler i Noreg, tidfesta til perioden frå om lag år 700 og fram i vikingtida. I den seinare halvparten av jarnalderen og i vikingtida vart perler i millefiori   laga her i nord òg, ikkje berre importert, slik det er stadfesta ved arkeologiske funn av materialar og reiskap i Lundeborg sør på Fyn i Danmark, i Åhus i Sverige og på eit landbruksområde i nærleiken av byen Larvik i Vestfold, der Kaupang i Skiringssal låg i si tid.

«Millefiori» er ei nemning som òg vert nytta om ein type tøy med mønster i form av ei mengd mangefarga småblomar. Men *[[mille-fleurs]]*, 'tusen blomar' på fransk, er nemninga for ein særskild type biletvevnad (veggteppe) frå slutten av mellomalderen.

## Bakgrunnsstoff
Eira

**Eira** er ei elv i Molde kommune i Møre og Romsdal. Ho renn ut frå Eikesdalsvatnet og munnar ut i Eresfjorden ved Nauste. Sjølve Eira er berre  lang. Elva er samtidig òg nedste del av eit større vassdrag, som mellom anna omfattar elva Aura på Nesset, og som i alt er  langt, med eit nedslagsfelt på . Den naturlege middelvassføringa ved munningen er ,, men store delar av dette er ført bort frå nedslagsfeltet til Eira i samband med utbygginga av Aura kraftverk på Sunndalsøra og Grytten kraftverk ved Åndalsnes.

## Referansar
Istra i Romsdal

**Istra** er ei sideelv til Rauma med ei lengde på 17 km.

Elva har sitt utspring i Reinheimen og renn nordover gjennom Isterdalen til ho munnar ut i Rauma om lag 3 km før utløpet i Isfjorden ved Veblungsnes nær Åndalsnes.

Istra har ei lakseførande strekning på 10 km og er ei sjøaureelv.

Elva vart verna i Verneplan III, seinare vart Raumavassdraget verna i Verneplan IV.

## [[Etymologi]]
Ifølge moderne språkforsking kan opphavet til elvenamnet vere ei hypotetisk indoeuropesk språkrot der **es** eller **is** tydde vatn, òg flytande, men at ordet seinare fekk den snevrare tydinga «vatn i fast form».

Andre europeiske elvenamn som kan ha same språklege opphav:
* Istra (Russland)
* Eisack eller *Isarco* (Sør-Tirol, Italia )
* Iser (Tsjekkia), Izera (Polen)
* Isère (Frankrike)
* Isel (Austerrike)
* Isar (Tyskland)
* IJssel (Nederland)
* Ister (nedre del av Donau)

## Referansar

## Litteratur
* Egon Kühebacher, *Die Ortsnamen Südtirols und ihre Geschichte*, bd. 2, Bozen 1995, s. 59-61 (med språkhistoriske forklaringer, utdypende litteratur og dokumentbelegg).
Grytavatnet

**Grytavatnet** er ein innsjø som ligg i Ålesund kommune, Møre og Romsdal. Det var det største vatnet i tidlegare Ørskog kommune, dersom ein ser bort frå Svartløkvatnet, som ligg i tre kommunar: Ørskog, Skodje og Vestnes.

Grytavatnet ligg lengst fram i Vagsvika og er omkransa av fleire høge fjell, som for eksempel Sandegga (1364 moh.), Storbotnshornet (1370 moh.), Grytavasstinden (1328 moh.) og Lauparen (1434 moh.).

Grytavatnet ligg 664 moh. og er med det det tredje høgast liggande vatnet i Ørskog kommune, etter Litlebotnsvatnet (841 moh.) og Isvatnet (935 moh.).
Batnfjordelva

**Batnfjordelva** er ei elv i Gjemnes kommune i Møre og Romsdal. Ho har utspring frå Botnvatnet og renn mot aust og seinare mot nordaust til ho munnar ut inst i Batnfjorden ved Batnfjordsøra. Tidlegare vart elva òg kalla **Barkna**, i samband med at ho rann ut i *Barknafjordur* (Batnfjorden).

Elva er  lang, og har eit nedbørfelt på . Middelvassføringa ved munningen er .

## Referansar