open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Erik Brand Olimb

**Erik Brand Olimb** () var ein norsk sivilingeniør.

Han var aktiv innanfor transportsektoren, offshoresektoren og teknologisektoren i Noreg.

I perioden 1960 -1968 bygde han opp Transportøkonomisk institutt (TØI) frå ei lita verksemd til ein sentral forskingsinstitusjon.
 
Som Jernbanedirektør (NSB) utvikla han mellom anna overordna koordinering av strategiske fireårsplanar og budsjett.

Han har bidrog til kompetanseoppbygging av norsk olje- og gassveksemd gjennom sitt arbeid i DNO og gjennom oppbygginga av Norwegian Petroleum Consultants (NPC).

I perioden 1990 -1997 var han administrerande direktør i Ingeniørforlaget og som ansvarleg redaktør i Teknisk Ukeblad frå januar 1991 til september 1996  utvikla han dette til eit moderne teknologisk tidsskrift.

Erik Brand Olimb hadde ei rekke sentrale verv og styreverv i ei rekke foretak i inn- og utland og deltatt i frivillige organisasjonar. Spesielt var han i ei årrekke aktiv i Norske sivilingeniørers forening, seinare Tekna.

Gjennom sine siste år gjorde han eit viktig arbeid for organisert rehabilitering av sivilingeniørar og for å få seniorar med erfaring ut i arbeidslivet på ny.

I 2007 vart han tildelt Kongens fortjenestemedalje i gull.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Erik Brand Olimb|Erik Brand Olimb]]» frå ,  den 19. september 2012.*
Rød i Bergen

**Rød** er ein gard i Fana i Bergen kommune på søraustsida av Fanafjorden, nord for Krokeide. 

## Namn
Namnet kjem av det norrøne *ruð*, som tyder rydning. 

## Historie
Garden høyrte til Lyseklostergodset til brukarane sjølv tok over i 1873 og 1875. 

## Geografi
Garden ligg på søraustsida av Fanafjorden langs vegen utover til Krokeide. Folldalshaugane (300 moh) ligg aust for garden. 

Garden grensar til Salbu i nord, Nordvik i aust og Krokeide i sør. 

## Kjelder
* 
* Bergenskart - stednavnskart 

## Bakgrunnsstoff
Korsneset i Bergen

**Korsneset** er ei halvøy heilt sør i Fana i Bergen kommune som ligg mellom Fanafjorden i nord, Lysefjorden i sør og Korsfjorden i vest. I aust ligg Krokeide. 

Halvøya er sterkt kupert med snaufjell, furukledde lier og myrområde. Frå neset har ein utsikt over Korsfjorden til Marsteinen vest om Austevoll. Neset dekkjer 2,85 km² og av dette er 750 dekar militært område. 

Det militære området, som ligg sørvest på halvøya, vart oppretta av dei tyske okkupasjonstroppane under den andre verdskrigen. Lengst aust ligg nokre hytter og eit par bustadhus, men ellers er området utan busetnad og er regulert til friluftsføremål med fleire turløyper sidan 1989. Strandområda vert rekna blant dei viktigaste i Bergensområdet og er særleg attraktive friluftsmål. Selvågen (50 daa) i nord, Rishavn (70 daa) og Såtevika (16 daa) i søraust er lagt ut som friområde. 

Det høgaste punktet på halvøya er Veten på 172 moh. 

## Kjelder

*
*Bergenskart - stednavnskart
Rødshella

**Rødshella** er ein todelt blindveg ved Rød i Fana bydel i Bergen som går ned mot Fanafjorden frå Krokeidevegen. Dei to greinene av vegen er 250 og 300 meter lang. 

Namnet på vegen vart vedteke i 1994. 

## Knutepunkt
*  Krokeidevegen
* Ei grein mot nord (250 m) 
* Ei grein mot vest og så nord (300 m)
** Sideveg mot sørvest (80 m)

## Kjelder
*
*Nasjonal vegdatabank
Jens Edvin A. Skoghøy

**Jens Edvin Andreassen Skoghøy** () er ein norsk jurist og dommar i Høgsterett. Han tiltredde som høgsterettsdommar 15. august 1998.

Han tok juridisk embetseksamen i 1980. Han var deretter dommarfullmektig i Tromsø byrett 1980-81, sekretær for Straffelov-kommisjonen 6 månader i 1981, forskingsstipendiat ved Nordisk institutt for sjørett ved Universitetet i Oslo i 1982 og privatpraktiserande advokat 1983-1987. Han blei advokat med møterett for Høgsterett i 1988. Han var utdanningsstipendiat ved Institutt for rettsvitskap ved Universitetet i Tromsø 1988-1990, og vart dr. juris i 1990. Han var professor i rettsvitskap ved Universitetet i Tromsø frå 1990 til 1998.

Skoghøy har skrive ei rekkje bøker i blant anna panterett og sivilprosess.

## Kjelder

*Jens Edvin Andreassen Skoghøy hos domstol.no, vitja 15. juni 2010

## Bakgrunnsstoff
Hans Sarpei

**Hans Adu Sarpei** () er ein tysk-ghanesisk fotballspelar som har spela i forsvar for Schalke 04 i tysk Bundesliga, og for det ghanesiske landslaget. Han flytta til Köln i Tyskland med familien som barn, og har tysk statsborgarskap.
Canterbury Plains

Slettelandskapet **Canterbury Plains** er eit område på New Zealand sør for byen Christchurch i regionen Canterbury. I nord når slettene fram til foten av åsane Hundalee Hills i Hurunui District, og i sør går dei over i slettene i North Otago på den andre sida av Waitakielva.

## Geografi

Canterbury Plains vart danna av moreneavsetjingar i kvartær-tida under istider i den seine pleistocenperioden, for mellom 3 millionar og 10 000 år sidan. Grusmassane vart seinare spreidde i vifteform av fleire av dei større elvene, her i første rekkje Waimakariri, Rakaia, Selwyn og Rangitata. Delar av dei tussokgraskledde slettene er høvelege for moderat intenst husdyrhald, men er utsett for tørke, særleg når den dominerande vindretningen er nordvestleg. I slike periodar førekjem vêrfenomenet kjend som *[[Nor'west arch]]*, ein fønvind, over mykje av slettelandet.

## Elver
Elvene på Canterbury Plains har eit typisk forgreina løp, og skil på denne måten slettelandet i North Otago frå det sørlege - på den andre sida av Waitaki, der elvene vanlegvis har trongare og meir distinkt forma elveløp, heller enn å breia seg ut i vide, grunne nedsenkingar, som i Canterbury.

## Busetnad

Dei fleste av innbyggjarane på Canterbury Plains er busette i ei rekkje større eller mindre byar som ligg i nordaustleg til sørvestleg retning over slettene, og som er samanbundne ved riksvegen New Zealand State Highway 1 og jarnvegen Main South railway line. Dette er Christchurch, Ashburton og Timaru, og dei mindre Kaiapoi, Dunsandel, Rakaia, Temuka og Glenavy. Andre mindre byar er Rangiora, Leeston, Lincoln, Darfield, Geraldine, Methven og Waimate.

## Fauna

Den svært sjeldne snutebilla *[[Karocolens tuberculatus]]* er endemisk på slettene.

## Referansar



* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Canterbury Plains|Canterbury Plains]]» frå ,  den 13. juni 2010.*
Tekna

**Tekna** (**Teknisk-naturvitenskapelig forening**) er Noregs største akademikarforening oppretta i 2004. Foreininga er ei vidareføring av «Den norske ingeniør- og arkitektforening» stifta i 1874.

Foreininga har over 52 000 medlemmer (1. oktober 2009) med hovudfags-, mastergrads- eller sivilingeniørutdanning innan naturvitskap eller teknologi. «Tekna» er tilslutta «Akademikerne». Foreininga har om lag 8 500 studentmedlemmer, og har i dei seinare åra hatt ein kraftig medlemsvekst. Tekna har 35 lokalavdelingar over heile landet, og 21 tilknytte tekniske foreiningar.

Foreiningas øvste organ er Representantskapet som møtest anna kvart år. Hovudstyret, som møtest 8-10 gonger i året, har ansvaret for den daglege politiske verksemda.

Generalsekretariatet har hovudkontor i Oslo og ti distriktskontor og arbeider med å sette politiske vedtak ut i livet og støttar medlemmene i mellom anna juridiske spørsmål.

Tekna gir ut Magasinet Tekna, og er medeigar i Teknisk Ukeblad Media, som gir ut Teknisk Ukeblad.
Teknas øvste tillitsvalde er president Marianne Harg.

## Historie
I 1874 vart «Den norske ingeniør- og arkitektforening» stifta. Foreininga skifta i 1912 namn til «Den Norske Ingeniørforening», og i 1973 til «Norske Sivilingeniørers Forening» (men hadde forkortinga «NIF»). Dagens namn «Tekna - Teknisk-naturvitenskapelig forening» kom i 2004.
Dette gjer Tekna til ei av dei eldste organisasjonane i norsk arbeidsliv.

## Bakgrunnsstoff
*Teknas nettsider
Erik Møse

**Erik Møse** () er ein norsk jurist og tidlegare dommar i Noregs Høgsterett. Han blei utnemnd til høgsterettsdommar den 31. oktober 2008 og tiltredde stillinga i Høgsterett 15. august 2009, der han sat fram til 30. oktober 2020. Han var dommar ved Den europeiske menneskerettsdomstolen frå 2011 til 2018.

Møse hadde permisjon frå Høgsteretten då han var dommar i menneskerettsdomstolen. Før han blei høgsterettsdommar var han dommar ved SN sin straffedomstol for Rwanda, som behandla saker knytte til folkemordet i Rwanda. Frå 1999 til 2003 var han visepresident ved domstolen og deretter president fram til 2007.

Møse er cand.jur. frå Universitetet i Oslo og har også studert i Genève. Han arbeidde fram til 1986 i Justisdepartementets lovavdeling som lovrådgjevar og byråsjef, og deretter som advokat hos Regjeringsadvokaten, der han etter kvart fekk møterett for Høgsterett. Frå 1993 til 1999 var han lagdommar i Borgarting lagmannsrett. Møse er tilknytt Universitetet i Oslo som føreleser. Han er æresdoktor ved Universitetet i Essex i Storbritannia.

Som jurist har Møse særleg arbeidd med folkerett og menneskerettar. Han har blant anna bidrege til utarbeidinga av tilleggsprotokollar til Den europeiske menneskerettskonvensjonen og til menneskerettslovgjeving i norsk rett.

Møse blei 9. januar 2008 utnemnd til Kommandør av Den Kongelege Norske Fortenesteorden for sitt arbeid til fremme av menneskerettane.

## Bibliografi
* «Impact of the human rights conventions on the two ad hoc Tribunals», i Morten Bergsmo (red.): *Human rights and criminal justice for the downtrodden: essays in honour of Asbjørn Eide*, 2003 
* *Menneskerettigheter*, 2002
* «Norway», i Robert Blackburn og Jörg Polakiewicz (red.):*Fundamental rights in Europe: the European Convention on Human Rights and its member states, 1950-2000*, 2001
* «New rights for the new Court?», i Paul Mahoney et al. (red.): *Protection des droits de l'homme:  la perspective européenne. Mélanges à la mémoire de Rolv Ryssdal*, 2000 
* *Fritak for undervisning i faget kristendomskunnskap med religions- og livssynsopplæring. Forholdet til Norges folkerettslige forpliktelser. Utredning avgitt til Kirke- utdannings- og forskningsdepartementet 22 januar 1997*, 1997

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Erik Møse|Erik Møse]]» frå ,  den 17. mars 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Presentasjon frå ICTR (arkivert nettside)
Tuxtla Gutiérrez

**Tuxtla Gutiérrez** er delstatshovudstaden i Chiapas i Mexico. Byen har eit folketal på 503 320 og arealet er 159.2 km². 

Zoquefolk grunnla den fyrste busetnaden på staden. Dei kalla dalområdet  *Coyatoc*, som tyder ‘kaninland’. Aztekarar kom inn i området mellom 1486 og 1505 og kalla det *Tuchtlan*, som har same tyding på aztekisk. Byen blei offisielt omdøypt til Tuxtla Gutiérrez 31. mai 1848 av guvernør Fernando Nicolás Maldonado for å æra Joaquín Miguel Gutiérrez, ein tidlegare guvernør i Chiapas som streva for at staten skulle annekterast av Mexico. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Smalkjempe

**Smalkjempe** (*Plantago lanceolata*) er ein fleirårig plante i kjempeslekta som har ei sirkumpolar utbreiing .

Planta er om lag 25 cm høg med opprette blad, oftast med lange granne hår. Blada, som er lansettforma, er samla i ein rosett. Stenglane er lodne og femkanta. Akset er avlangt, stundom mest kulerundt. Smalkjempe har gulbrune kronbladflikar og gulkvite mjølknappar. Kapselen har eitt eller to frø, som er rifla på innsida. Planten blømer kring mai. Ha veks på enger, bakkar og turt lende. 

I Noreg er smalkjempe heimleg eller komen inn med tidleg jordbruk. Han veks nord til Troms, og er funnen opp til 1000 m høgde i Hol.

## Kjelder

----
*Svensk Wikipedia.

## Bakgrunnsstoff
*Smalkjempe ved *Urtekildens planteleksikon*
Prestekrage

**Prestekrage** (*Leucanthemum vulgare*, tidlegare *Chrysanthemum leucanthemum*) er ein art i korgplantefamilien. Planten har ei sirkumpolar utbreiing. I Noreg veks han i alle delar av landet.

Prestekragen er vanlegvis 30 cm høg, men kan vere mykje høgare. Planta er fleirårig, og har ein enkel stengel, oftast med ei korg. Prestekrage blømer i juni på kunsteng og mosegrodde bakkar.
Kantkronene er kvite. Nedre blad er skafta, øvre sitjande. Frukta er utan fnokk eller med ein liten krage. 

## Kjelder

* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Prästkrage (blomma)|Prästkrage (blomma)]]» frå ,  den 13. juni 2010.*
Sivert Aasen

**Sivert Lauritz Aasen** () var ein norsk prest og stortingsmann frå Volda.

Aasen var frå garden Hjorthaugåsen i Volda, faren var gardbrukar. Sjølv gjekk han Volden lærerskole, der han tok eksamen 1876. Året etter gjekk han ut frå Asker seminar, og var eit år huslærar hos Nils J. Gregersen i Volda. Frå 1878 var han i tre år lærar på Hokksund folkeskule. Han vart student i 1883 og cand. theol. i 1889. Frå teologistudiet barst det rett i teneste som sokneprest i Måsøy i Finnmark. Her var han også ordførar 1892-1901 og formann i skulestyret. Frå sommaren 1902 og til han døydde var han sokneprest i Buksnes i Nordland. Også her var han ordførar, frå 1904, og skulestyreformann.

Aasen møtte på Stortinget frå 13. mars 1897, som 2. varamann frå Finnmark. Han var medlem av Lagtinget og næringskomite nr. 2. Perioden 1900-03 var han 1. representant frå Finnmark på Stortinget, sat i protokollkomiteen. Han var medlem av Høgre.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Ole I. Langeland

**Ole Ingebrigtsson Langeland** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Sunnylven på Sunnmøre.

Han var frå garden Langeland i Sunnylven. I 1866 gjekk han landbruksskulen i amtet. Frå 1877 tok han over og dreiv farsgarden. Same året som han tok over garden vart han leiar for den lokale sparebanken. Også leiar i Søndmør dampskipsselskap, samt styrar av ei lokal assuranseforeining.

Langeland var stortingsmann samanhengande frå 1886 til 1912. Fram til 1906 innvald for Romsdals amt, dei to siste periodane han vart vald kom han inn for Nordre Sunnmør krins. Han sat ofte i næringskomite nr 1 eller 2, i valkomiteen eller i fullmaktskomiteen. 1900-03 var han formann i næringskomite nr 1, og i den kombinerte næringskomite nr. 1 og sosialkomiteen. 1906-09 var han medlem av jarnbanekomiteen, formann 1908-09. 1910-12 nestformann i same komite. Han var medlem av Venstre. I 1891 var han medlem av kommisjonen som arbeidde med sivilprosesslova.

Langeland døydde på garden i Sunnylven i 1917.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Hans Flock

**Hans Flock** () i Melhus er ein norsk jurist og tidlegare dommar i Høgsterett. 

Han tok juridisk embetseksamen ved Universitetet i Oslo i 1966 og har tidlegare arbeidd som dommarfullmektig, privatpraktiserande advokat og lagdommar i Frostating lagmannsrett. Frå 1. september 1996 var han dommar i Høgsterett. Han gjekk av for aldersgrensa i april 2010.

Flock var leiar for «Liland-utvalet» som granska politiet og påtalemakta si handsaming av  Liland-saka. Han er også medredaktør til *[[Norges lover]]*.
Steinar Tjomsland

**Steinar Tjomsland** () i Kristiansand er ein norsk jurist og tidlegare dommar i Høgsterett. Han tiltredde som høgsterettsdommar 1. april 1991 og sat fram til 2016. 

Steinar Tjomsland tok examen artium på Kristiansand Katedralskole i 1967. Han er cand. jur. frå Universitetet i Oslo frå 1974. Han arbeidde som konsulent, seinare byråsjef i Justisdepartementets lovavdeling frå 1975 til 1981. Han var dommarfullmektig i Lillestrøm frå 1977 til 1979. Han var advokat ved Regjeringsadvokatembetet frå 1981 til 1989, der han fekk møterett for Høgsterett i 1986. Han var deretter assisterande direktør i Norges Bank fram til han blei utnemnd som høgsterettsdommar.

## Kjelder
* Steinar Tjomsland hos domstol.no, vitja 14. juni 2010
Saltillo

**Saltillo** er delstatshovudstaden i Coahuila i Mexico. Byen har eit folketal på  (2015) og arealet er  km². Campeche vart grunnlagd av spanjolar i 1577. Saltillo er ein industriby og den nittande største i Mexico.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Ketil Lund

**Ketil Lund** () i Oslo er ein norsk jurist og tidlegare dommar i Høgsterett. Lund tiltredde stillinga som høgsterettsdommar 10. september 1990 og fråtredde stillinga 1. november 2009 då han gjekk av for aldersgrensa.

Ketil Lund tok juridisk embetseksamen ved Universitetet i Oslo i 1965. Han har tidlegare arbeidd blant anna som dommarfullmektig, advokat hos Regjeringsadvokaten og som privatpraktiserande advokat før han blei utnemnd til høgsterettsdommar i 1990. 

Ketil Lund var formann for Stortingets granskningskommisjon for de hemmelige tjenester frå 1994 til 1996, den la fram den såkalla Lund-rapporten.

Lund vann Ossietzky-prisen i 1998.

## Bakgrunnsstoff
Lund-rapporten hos Stortinget.no, vitja 14. juni 2010
Keisuke Honda

**Keisuke Honda** () er ein japansk fotballspelar som har spela for CSKA Moskva i den russiske fotballigaen, og for det japanske landslaget. Han vart kåra til årets spelar i nederlandsk *Eerste divisie*, den nest høgste divisjonen i nederlandsk fotball, i 2009 då han spelte for VVV-Venlo, som rykte opp same sesongen. I 2008 tok han del i sommar-OL i Beijing for Japan, og 22. juni same året debuterte han for A-landslaget i ein VM-kvalifiseringskamp mot Bahrain.

## Bakgrunnsstoff
*
Giorgio Chiellini

**Giorgio Chiellini** () er ein italiensk fotballspelar. Han har spela i forsvar for Juventus i Serie A og for det italienske landslaget. Han vart seriemeister i Italia med Juventus i 2012, 2013 og 2014 og vart kåra til årets forsvarsspelar i Serie A i 2008, 2009 og 2010. I 2004 var han med på å ta bronsemedalje med Italia i sommar-OL i Aten. Han debuterte for A-landslaget i november 2004 i ein kamp mot Finland og var med på å ta sølv i fotball-EM i 2012.
Domenico Criscito

**Domenico Criscito** () er ein italiensk fotballspelar. Han har spela i forsvar for Zenit St. Petersburg i den russiske toppdivisjonen, og for det italienske landslaget. I 2008 tok han del i Italia sin tropp til OL i Beijing, og han debuterte for A-landslaget 12. august 2009 i ein vennskapskamp borte mot Sveits.
Riccardo Montolivo

**Riccardo Montolivo** () er ein italiensk fotballspelar. Han har spela på midtbanen for Fiorentina i Serie A og for det italienske landslaget. Mora hans er tysk, og han har tysk pass. Han vart kåra til årets unge spelar i Serie A i 2007. 17. oktober same året debuterte han for A-landslaget i ein vennskapskamp mot Sør-Afrika. I 2008 tok han del i sommar-OL i Beijing.
Lækjeveronika

**Lækjeveronika** (*Veronica officinalis*) er ei fleirårig urt i kjempefamilien. Arten har ei amfi-atlantisk utbreiing. Han er heimleg i Noreg og er vanleg i heile landet til Finnmark.

Lækjeveronika er ei om lag 10 cm høg plante med ein krypande stengel med opprett topp. Klasen kan bli toppstilt når den trengjer det korte toppskottet til side. Planten har grågrøne stivhåra blad. Klaseskaft, blomsterskaft og beger er kjertelhåra. Krona er fiolett eller blå og 6 mm brei. Kapselen er lengre enn begeret. Lækjeveronika blømer kring juni i turre mosegrodde bakkar og skogkantar. Arten er funnen opp til over 1200 m høgde i Lom.

## Kjelder

*Svensk Wikipedia.
Wilhelm Matheson

**Wilhelm Eger Matheson** () er ein norsk jurist og dommar i Høgsterett. Han blei utnemnd til høgsterettsdommar den 31. oktober 2008, saman med Bergljot Webster og Erik Møse, og tiltredde 1. november 2009. Matheson er fødd i Oslo , skild ein gong og gift på nytt. Han har to born frå kvart av ekteskapa.

## Utdanning
Wilhelm Matheson tok juridisk embetseksamen ved Universitetet i Oslo i 1982. Han har tidlegare arbeidd som førstekonsulent og lovrådgjevar i lovavdelinga i Justisdepartementet og som gjesteforskar ved Max-Planck-Institut für ausländisches und internationales Strafrecht i Freiburg i Tyskland. I perioden 1987 til 1988 var han  dommarfullmektig ved Lier, Røyken og Hurum sorenskrivarembete. I 1989 blei han advokatfullmektig i advokatfirmaet Mellbye, Schjoldager, Sejersted, Tenden. Mellom 1990 og 2009 arbeidde han som advokat og partner i advokatfirmaet Wiersholm, før han gjekk inn i rolla som høgsterettsdommar.

## Utnevning til Høgsterett
Matheson vart utnemnd til høgsterettsdommar den 31. oktober 2008 saman med Bergljot Webster og Erik Møse. Prosessen rundt tilsettinga av Matheson, Webster og Møse som høgsterettsdommarar vart kritisert av professor i samanliknande politikk ved Universitetet i Bergen, Gunnar Grendstad for å vere «lite gjennomsiktig». Journalist Hanne Skartveit (frå avisa VG) ønskte i denne samanhengen å presse Matheson og dei to andre høgsterettsdommarane som vart utnemnde saman med han til, på førehand å gje uttrykk for sine politiske haldningar i saker av særskild offentleg interesse . Matheson ønskte ikkje å binde seg til posisjonar eller ta stilling til saker han seinare kunne komme til å diskutere i Høgsterett.

## Dommargjerning
Matheson gjev uttrykk for trua på på idealet om «en fordomsfri dommerstand», men meiner det er sjølvsagt at ei rettsavgjerd syner dommaren sine haldningar, ikkje «den såkalt sanne juss» . 

Pr. januar 2011 har Matheson teke ut dissens i to høgsterettsdommar: Den første saka (i januar 2010) tok føre seg eit krav frå driftselskapet for ein rasteplasskiosk om erstatning frå Vegvesenet etter tap av inntekter som følgje av eit tunellras. Fleirtalet på tre dømde i favør av styresmaktene, medan dissentarane på to dommarar meinte at staten var ansvarleg for inntektstapet. Matheson skreiv dissensen.

I den andre saka (frå mars 2010) var Matheson åleine om dissens mot fire meddommarar. Saka gjaldt eit krav om oppreising frå skodespelaren Gøril Mauseth, etter at NRK, i programmet Store studio, hadde synt eit klipp frå ei scene i filmen Brent av frost der Mauseth er naken. Fleirtalet på fire dommarar dømde i favør av Mauseth, mot Matheson sin dissens .

## Bakgrunnsstoff
Karenanne Gussgard

**Karenanne Gussgard** () i Sandefjord er ein norsk jurist og tidlegare dommar i Høgsterett.

Ho er cand. jur. frå Universitetet i Oslo 1964. Ho arbeidde mellom anna som juridisk sekretær for Høgsteretts kjæremålsutval frå 1977 til 1983, og som byrettsdommar i Oslo byrett frå 1983 til 1990.

Gussgard tiltredde som høgsterettsdommar 1. oktober 1990. Ho gjekk av for aldersgrensa den 1. februar 2010.

## Kjelder
Karenanna Gussgard hos domstol.no, vitja 14. juni 2010
Den danske Psalmebog

***Den danske Psalmebog*** vart redigert av Hans Thomissøn og  utgjeven med kongeleg løyve i 1569. Boka har 268 salmar, alle med melodi eller meloditilvisning.  Boka er ordna dels etter kyrkjeåret, dels etter katekisma. 

Hovudtyngda av salmane i boka er på dansk, mange av dei omsette frå tysk etter reformasjonen.  Boka har òg med nokre latinske salmar.  Thomissøn har sjølv dikta 8 og omsett 37 av salmane i boka.   

Salmeboka hadde 269 salmar, mange av dei kjende frå nyare tid. Nokre av salmane er:

* «Alene Gud i himmerik»
* «Av dypest' nød»
* «Jeg synger Frydekvad»
* «Et lite barn så lystelig»
* «La det klinge sødt i sky»
* «Julen har englelyd»
* «Krist stod opp av døde»
* «Lovet være du Jesus Krist»
* «Nå ber vi Gud den Helligånd»
* «Min sjel, nu lover Herren»
* «O du Guds lam uskyldig»
* «Vår Gud han er så fast en borg»

## Kjelder
**Kristen sang og musikk* Runa forlag 1962

## Bakgrunnsstoff
*Faksimileutgave av Hans Thomissøns salmebok
Bleikveronika

**Bleikveronika** (*Veronica serpyllifolia*), tidlegare og ofte framleis kalla **snauveronika**, er ei plante i kjempefamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing.

Bleikveronika er om lag 15 cm høg. Stengelen er krypande med opprette skott, snaue eller korthåra. Planta har lysgrøne snaue blad. Ho har oftast rikblomstra klase med 4–5 mm breie blomstrar. Desse har kvite eller bleikblå kronblad med mørke årer. Frukta er ein brei kapsel med tverr grunn, oftast kjertelhåra. 

Bleikveronika blømer kring juni i Noreg. Planta veks på fuktige grasgrodde stader og er vanleg gjennom det meste av landet, men sjeldan lengst i nord. Nominatunderarten er funnen opp til 1400–1500&nbsp;m høgde på Hardangervidda.

Underarten lappveronika er heimleg i Noreg, medan det er uvisst om nomiatunderarten snauveronika er heimleg eller er komen inn gjennom tidleg jordbruk.

## Slektskap og namn
Arten har to underartar i Noreg:
* nominatunderarten snauveronika (*V.s.* ssp. *serpyllifolia*)
* lappveronika (*V.s.* ssp. *humifusa*), på raudlista 2021 som nær truga (NT)

Det er òg funne mellomformer mellom underartane fleire stader.

Det har vore mykje fram og attende med namngivinga av arten og underartane. Tidlegare rekna ein dei to underartane som separate artar, snauveronika (*V.&nbsp;serpyllifolia*) og lappveronika (*V.&nbsp;humifusa*). Då ein slo dei saman til ein art, vart dei to namna knytte til underartane, medan sjølve arten ikkje fekk noko norsk namn. Etter kvart vart namnet snauveronika knytt til arten, medan nominatunderarten vart kalla vanleg snauveronika. Som ein konsekvens av at Artsdatabanken no prinsipielt bruker separate namn på ulike taksonomiske nivå, har ein valt å kalle arten bleikveronika, eit namn som førebels er lite innarbeidd.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Aage Thor Falkanger

**Aage Thor Falkanger** () er ein norsk jurist og tidlegare dommar i Høgsterett. Han blei utnemnd til høgsterettsdommar 12. februar 2010, og tiltredde stillinga den 1. mai 2010. Frå 2014 er han sivilombodsmann.

Han tok juridisk embetseksamen i 1991. Han arbeidde deretter som advokatfullmektig hos Regjeringsadvokaten 1991-92, og var dommarfullmektig i Nord-Troms heradsrett 1992-94. Han var stipendiat ved Juridisk fakultet, Universitetet i Tromsø, 1995-99, og vart dr. juris i 1999. Han var lagdommar i Hålogaland lagmannsrett 1999-2007, og professor i jus ved Universitetet i Tromsø 2007-10. Han var konstituert dommar i Høgsterett i periodane april-juli 2007 og februar-juli 2009. Han var visiting fellow ved Cambridge University, Lauterpacht Centre of International Law, 2007-08.

Aage Thor Falkanger er son til professor i jus Thor Falkanger.

## Kjelder
*Aage Thor Falkanger hos domstol.no, vitja 14. juni 2010

### Fotnotar
Drudkh

**Drudkh** er ei ukrainsk svartmetallgruppe. Ho vart forma i Kharkiv i 2002 av Hate Forest- og Dark Ages-medlemen Roman Saenko (gitar og bass), Hate Forest-medlemen og Astrofaes-vokalist og keyboardist Thurios og Lucifugum-medlemen Yuriy Sinitsky  (trommer og keyboard).

Gruppa har einast gjeve ut lyrikken til nokre få songar, dei stiller ikkje opp på bilete og gjev ikkje intervju. Gruppa hentar inspirasjon frå ukrainsk mytologi, og er både direkte og indirekte inspirtert av lyrikken til ukrainske poetar som Taras Sjevtsjenko.

Namnet til gruppa kjem frå sanskrit og tyder «tre».

## Diskografi

### Studioalbum
* *Forgotten Legends* (2003)
* *Autumn Aurora* (2004)
* *The Swan Road* (2005)
* *Blood in Our Wells* (2006)
* *Songs of Grief and Solitude* (2006)
* *Estrangement* (2007)
* *Microcosmos* (2009)
* Handful of Stars (2010)
* Eternal Turn of the Wheel (2012)
* A Furrow Cut Short (2015)
* They Often See Dreams About the Spring (2018)

### EP-ar

* *Anti-Urban* (2007)
* Slavonic Chronicles (2010)

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer i hovudsak på omtalen hjå [http://www.allmusic.com/artist/drudkh-p832476 allmusic.com]*
Sjimpansar

**Sjimpansar** (*Pan*) er ei slekt primatar med to arter, vanleg sjimpanse (*Pan troglodytes*) og dvergsjimpanse eller bonobo (*Pan paniscus*). Sjimpansen lever i Vest- og Sentral-Afrika medan dvergsjimpansen lever i Kongo-Kinshasa. Dei to artane er skilde av Kongoelva. Begge er rekna som truga.

Sjimpanseslekta er nærast nolevande slektningar til mennesket. Ein reknar med at slektene Pan og Homo skilde lag for 4-7 millionar år sidan. Sjimpansane og dvergsjimpansane skilde lag for 1–2 millionar år sidan, kanskje i samband med at Kongoelva blei til for rundt 2 millionar år sidan.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Schimpanser|Schimpanser]]» frå ,  den 15. juni 2010.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Den blodige sundagen

**Den blodige sundagen/søndagen** kan syna til:

* Den blodige sundagen i St. Petersburg (då troppane til tsaren skaut og drap fleire hundre demonstrantar)
* Den blodige sundagen i Derry (då britiske soldatar skaut og drap 14 demonstrantar)
Den blodige sundagen i Derry

**Den blodige sundagen i Derry** (irsk **Domhnach na Fola**), òg kalla **Bogsidemassakren**, var ein massakre den 30. januar 1972, då britiske soldatar skaut og drap 14 demonstrantar i Derry i Nord-Irland. Dei britiske soldatane opna eld og skaut 27 demonstrantar; 13 døydde med ein gong og ein døydde seinare av skadane. Mellom dei som vart drepne var det 7 halvvokstringar. Ingen av dei som vart skotne var væpna. Fem vart skotne attanfrå.

Storbritannia freista i mange å framstilla soldatane som uskuldige ved å setta ned «undersøkingskomitear» som konkluderte med at soldatane ikkje kunne lastast. Men misnøya med «kvitvaskinga» gav seg ikkje og den 15. juni 2010 presenterte den britiske statsministeren David Cameron ein ny granskingsrapport i parlamentet i London, som konkluderte med at massakren var dei britiske soldatane sin feil Cameron bad samstundes om orsaking for drapa.

## Referansar
Andreas Landmark

**Andreas Landmark** () var ein norsk embetsmann og stortingsmann.

Landmark var fødd i Kristiania, faren var ein kunstvevar innvandra frå Värmland i Sverige. Frå han var 13 år gammal, voks han opp hos ein morbror i Aurskog. I vaksen alder var han fullmektig hos sorenskrivar i Sunnfjord og i Nordfjord. Frå 1804 til 1829 var han fut i Sunnmøre. Han var far til Jens Landmark, og bror av Nils Landmark.

Landmark var 1. representant frå Romsdals amt på Stortinget 1821 og på overordentleg storting 1822. I 1821 var han medlem av 12 komitear, formann i fire av dei. Han var formann i komiteane om fisket i Borgundfjorden, om fisket ved Skudenes, om garnfisket på Kaurås og om hummarfisket. Elles var han sekretær i fem andre komitear, og mellom anna medlem av komiteen om kjøpstad i Ålesund.

Heile embetstida som fut budde Landmark på garden Brandal i Hareid. Der døydde han i 1839. I Brandal sentrum vart det hausten 1977 avduka bauta til minne om Landmark.

## Kjelder

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Jens Landmark

**Jens Landmark** () var ein norsk offiser , direktør for Kongsberg Våpenfabrikk og stortingsmann. Landmark var fødd på Brandal i Hareid, Andreas Landmark var far hans.

Landmark vart kadett i november 1827 og sekondløytnant i Bergenske brigade 1831. Han vart utnemnd til surnumerær premierløytnant i artilleriet 1834 og til premierløytnant 1837. Frå august 1837 til august 1838 var han handverksoffiser ved hovudarsenalet og vart februar 1838 teken til opplæring som oppsynsmann ved Kongsberg Våpenfabrikk. Han vart oppsynsmann ved fabrikken oktober 1840. Landmark var direktør for Kongsberg Våpenfabrikk frå 1854, med rang som oberstløytnant frå 1864.

Landmark konstruerte eit vinkel-lamellsikte på KVs 18-lødige kammerladningsgevær, og var delaktig i utviklinga av eit fire-tommars kammerladningsgevær. Han var også opphavsmann til den såkalla Landmarkske forandringsmodell til marinens 18-lødige kammerladningsgevær.

I fleire år var Landmark medlem av bystyret i Kongsberg, ei tid ordførar. Han vart vald til stortingsrepresentant for Kongsberg tre gongar. I 1862-63 var han medlem av militærkomiteen, 1864 medlem av komiteen om hærens løner. 1868-69 var han atter medlem av miltærkomiteen, samt medlem av Lagtinget. År 1880 byrja han på si tredje stortingsperiode, han sat i nett same posisjonane som i 1868-69.

Landmark vart i 1860 riddar av St. Olavs orden. Han døydde 1880 på Kongsberg.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Kjelde
Knut O. Otterlei

**Knut Severin Jonas Olsson Otterlei** () var ein fiskar, gardbrukar, organisasjonsmann og politikar. Han var frå øya Fjørtoft i Haram.

Otterlei var son av ein gardbrukar på Fjørtoft. Han gjekk Romsdals amtsskole 1883-84, og dreiv deretter fiske. I 22 år førte han fiskefartøy, ti av desse åra var han skipper på eigen motorkutter, som dreiv både torske- og sildefiske på sunnmørshavet og vidare. Han tok over farsgarden på Otterlei i 1893 og dreiv denne ved sidan av fisket.

Otterlei hadde mange verv i fiskerinæringa, var leiar av fleire organisasjonar og tiltak. Han var medlem av heradstyret i Haram, i fleire år var han ordførar. Han var vald som stortingsrepresentant for Venstre frå Romsdals amt i periodane 1913 - 1921, medlem av konstitusjonskomiteen.

Otterlei døydde på heimegarden i 1939.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Herad kommune

**Herad kommune** er ein tidlegare kommune i Vest-Agder. Han vart delt 17. oktober 1893 i kommunane Herad og Spind. Frå 1 januar 1965 danna Herad saman med kommunane Spind, Lista og bykommunen Farsund ein ny kommune med namnet Farsund.
The Legend of Zelda: Skyward Sword

***The Legend of Zelda: Skyward Sword*** er eit action-eventyrspel for spelkonsollen Wii, som er utvikla og utgjeve av Nintendo. Det er det sekstande spelet i *The Legend of Zelda*-serien, og vart gjeve ut internasjonalt i november 2011. Spelet handlar om Link, som spelaren navigerer gjennom luftrommet omkring den svevande øya *Skyloft* og på fastlandet under, medan han fullfører oppdrag som fører historia vidare og løyser gåter inni katakombar og i miljøet utanfor. Sverdkamp og det meste av dei andre mekanikkane i spelet bruker *Wii Motion Plus*, eit ekstrautstyr for Wii Remote.

Utviklinga av *Skyward Sword* begynte etter utgjevinga av *[[The Legend of Zelda: Twilight Princess|Twilight Princess]]* og varte omkring fem år. *Skyward Sword* vart avduka første gong i 2009, og skulle opphavleg kome ut året etter, men vart utsett til 2011. Spelet vart både ein kritisk og kommersiell suksess, og har selt over tre millionar kopiar globalt. *Skyward Sword* vart gjort tilgjengeleg som nedlasting på Wii U eShop september 2016.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Lysmikroskop

**Lysmikroskop** er mikroskop som nyttar synleg lys og eit linsesystem for å forstørra små ting slik at ein kan sjå det med auga. I eit lysmikroskop vert ljoset frå objektet leia gjennom objektiv og okular. Forstørring kan vera frå ti til ti tusen gongar.

Det synlege ljoset har ei bølgjelengd på mellom 400 og 700 nm. Det avgjer kor små ting ein kan sjå i eit lysmikroskop, ikkje mindre enn 0,3 mikrometer.

## Mikroskopdelar
 
File:Korasztal.jpg| 
File:Revolver02.jpg| 
File:Tubustarto.jpg| 
File:MikTub.jpg| 
File:Talpazat.jpg| 
File:Rekesz.jpg| 
File:Kondenzor01.jpg|
File:Kondenzor.jpg|  
File:Foglec.jpg| 
File:Elesseg.jpg|
File:Asztal.jpg|
Dvergsjimpanse

**Dvergsjimpanse** eller **bonobo** er ein primatart i menneskeapefamilien. Saman med sjimpansen er han den dyrearten som er genetisk likast menneske. Arten blei først skildra vitskapleg i 1929. Han er rekna som truga.

## Skildring
Dvergsjimpansen blir om lag 70–83 cm lang og veg 31–39 kg. Hannane er større enn hoene. Han har svart pels, som vanleg sjimpanse, men skil seg frå denne ved å også ha svart ansikt og issehår som veks ut mot sidene. Vaksne dyr kan også ha kvit haledusk. Dei er mindre enn vanlege sjimpansar, mellom anna ved å ha smalar brystkasse og mindre tenner, men har lengre lemmar.

## Utbreiing
Dvergsjimpansen lever i fuktige tropiske skogar over 1500 moh. Han finst vilt berre i Cuvette Centrale-regionen i Kongo i Sentral-Afrika. Området er avgrensa av  elvane Kongo i nord og vest, Kasai og Sankuru i sør og Lomami i aust.

Krigane i Kongo, krypskyting og tap av habitat har ført til at bestanden av dvergsjimpansar har minka kraftig.
Ein veit ikkje sikkert kor mange dvergsjimpansar som lever vilt. Forskarestimat går frå 29&nbsp;500 (1997) til 50&nbsp;000 (2001).

## Levesett

Dvergsjimpansar lever i grupper, typisk på mellom 30 og 80 individ. Gruppene ser ut til å leiast av ein alfahann og ein matriark, men sosial rang ser ut til å vera mindre viktig hjå dvergsjimpansar enn hjå andre primatar.

Frukt og frø utgjer over halvparten av kosten. Elles et dei andre plantedelar, som lauv, blomar og plantemarg, smådyr og insekt.

Hoene føder ein unge om lag kvart femte år. Oppveksten tar lang tid, hoer blir kjønnsmodne når dei er rundt 7 år gamle, og vandrer då ofte vekk frå familiegruppa for å slå seg saman med ei anna gruppe. 

Dvergsjimpansar har ikkje faste partnerar. Dei nyttar seksuelt samkvem til ei rekkje føremål, som helsing og konfliktløysing. Seksuell omgang av ulike typar kan finna stad stort sett utan omsyn til alder og kjønn. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Bonobo|Bonobo]]» frå , og «[[:en:Bonobo|Bonobo]]» frå  den 15. juni 2010.*  
 
*

## Bakgrunnsstoff
Diego Pérez

**Diego Fernando Pérez Aguado** () er ein uruguayansk fotballspelar som har spela på midtbanen for Bologna i italiensk Serie A og for Uruguay sitt landslag. Han var med på å vinna Copa America med Uruguay i 2011.
Henrik Frisak

**Henrik Leganger Frisak** () var ein norsk jurist, embetsmann og stortingsrepresentant frå Romedal i Hedmark.

Frisak var fødd i Romedal, faren var offiser i infanteriet. Sjølv vart han 1867 student frå Nissens skole i Kristiania, fem år seinare vart han cand. jur. 1874-75 var han stenograf i Stortinget, deretter 1875-78 fullmektig hos sorenskrivaren i Romsdal. I perioden 1878-98 var han overrettssakførar i Ålesund. Frå 1898 til 1913 var han sorenskrivar i Sunnmør. Til sist, frå 1913, var han høgsterettsassessor i Kristiania.

I periodane 1890-95, 1899-1904 og 1908-10 var Frisak medlem av bystyret i Ålesund, ordførar 1902-04 og 1908-09. Elles var han direktør i Aalesunds Sparebank 1881-82, seinare mange år direktør i Landmandsbanken i Ålesund. Frisak representerte Ålesund og Molde på Stortinget 1910-12. Han var då medlem av Lagtinget, næringskomite nr 1 og den utvida justiskomiteen. Politisk høyrde han heime i Venstre.

## Kjelder

*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Nils J. Hestnes

**Nils Johansson Hestnes** () var ein norsk gardbrukar og stortingsrepresentant frå Valsøyfjord på Nordmøre. Jonas Hestnes var bror hans.

Hestnes var son av ein gardbrukar i Valsøyfjord. I 1878-79 gjekk han amtsskulen. Han tok over farsgarden Hestnes i 1890 og dreiv denne. 1890-94 var han medlem av heradstyret i Aure, frå 1895 av heradstyret i den utskilde kommunen Valsøyfjord. Han var ordførar i Valsøyfjord 1916-28 og elles forlikskommissær i 30 år frå 1897 og skulestyreformann fram til 1937.

Hestnes representerte Romsdals amt på Stortinget 1900-03 og 1903-06. Sidan representerte han Nordre Nordmøre krins åra 1906-15. På alle tingsamlingane var han medlem av landbrukskomiteen, nestformann 1913-15. 1913-15 var han og medlem av Lagtinget og valkomiteen. Han vart også vald til Stortinget 1916-18, men møtte berre til 19. januar 1916. Valet vart då forkasta, og varamannen rykte opp til fast representantplass.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Jonas Hestnes

**Jonas Hestnes** () var ein norsk lærar, redaktør, ordførar og stortingsrepresentant frå Valsøyfjord på Nordmøre. Nils J. Hestnes var bror hans.

Hestnes var son av ein gardbrukar i Valsøyfjord. Sjølv vart han seminarist frå Tromsø i 1888. Lærarvikar i Kristiansund 1889-90 og lærar i Ibestad 1891-93. Frå 1893 var Hestnes redaktør av avisa Romsdalsposten, som kom ut i Kristiansund. Denne stillinga hadde han til han døydde, med ei avbrot 1918-21. Dei tre åra var han borgarmeister i Kristiansund.

Hestnes var medlem av bystyret i Kristiansund frå 1898, ordførar 1910-13 og 1916-18. 1901-06 var han formann i Venstre i Romsdals amt. Han var stortingsrepresentant for Kristiansund 1910-15, begge periodane sekretær i sosialkomiteen.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Begerblad

**Begerblad**  (*sepal*, frå latin *separatus* 'åtskild' og gresk *petalon* 'blad') er ein del av blomsteren hos blomsterplantane. Begerblada er den ytre kransen av blomeblad i eit blomsterdekke med to eller fleire kransar av ulikt utforma og/eller farga blad. 

Begerblada er som oftast grøne, og dei er til vanleg mindre framståande enn kronblada.  Når blomsteren er i knopp, omsluttar og vernar begerblada dei  indre delane av blomsteren. 

Forma på begerblada varierer mykje mellom plantefamiliane. Hos grasfamilien eller korgplantefamilien kan dei vera svært reduserte. I nokre familiar er begerblada heilt eller delvis vaksne saman og dannar eit begerrøyr, som hjå fleire artar i  nøkleblomfamilien.

## Kjelder

*Johannes Lid: *[[Norsk flora]]* ISBN 82-521-6029-8
----
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Begerblad|Begerblad]]» frå ,  den 18. november 2018.*
Aléxandros Tziólis

**Aléxandros Tziólis** () er ein gresk fotballspelar som har spela på midtbanen for Racing Santander i spansk Primera Division og for det greske landslaget. Han var i troppen til Panathinaikós første halvdelen av 2009/10-sesongen då dei vart seriemeistrar, men utan å spela mange kampar. Han debuterte for Hellas sitt A-landslag 21. januar 2006 i ein vennskapskamp mot Sør-Korea.
Jane Addams

**Jane Addams** () var ein sosialarbeidar og filantrop frå Sambandsstatane. I 1889 oppretta ho ein sentral for praktisk sosialarbeid, Hull House i eit fattigstrøk i Chicago. Ho var leiande i arbeidet for regulering av arbeidstida for kvinner og ungdom og mot barnearbeid i industrien. Under første verdskrigen organiserte ho ei fredsrørsla for kvinner i Sambandsstatane, og ho deltok også i internasjonalt fredsarbeid. I 1931 fekk ho Nobels fredspris saman med N.M. Butler, og vart med det den andre kvinna som har fått fredsprisen. 

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Blomeblad

**Blomeblad** er sterile blad som omkransar dei fertile delane av blomen. Blomeblad kan vere udifferensierte, og vert da kalla *tepalar*, eller dei kan vere differensierte i begerblad og kronblad. Talet på blomeblad avgjer talforholdet til blomsterplantar, slik at ein plante med fire begerblad og fire kronblad vert kalla fire-talig. . 


Zanlophator1a.UME.jpg|Lilje med einsarta beger- og kronblad
Anemone_coronaria_L_1.JPG|Fransk anemone med blomster av kronbladliknande begerblad
2006-12-18Helleborus_niger19.jpg|Julerose med kronbladsaktige begerblad


## Kjelder
* Johannes Lid: *[[Norsk flora]]* ISBN 82-521-6029-8
Filtkattefot

**Filtkattefot** (*Antennaria alpina*) er ei plante i korgplantefamilien, med ei amfi-atlantisk utbreiing (finst på begge sider av Atlanterhavet).

Filtkattefot er kring 8 cm høg, med blad som er lyst grålodne på undersida, og oftast også på oversida. Stengelen er kvitfilta. Korgdekkblad mørkt gråbrune, seinare gulbrune., smale og spisse på hoplanta, breiare og med oppflisa kant på hannplanta. Hannplanta er mykje meir sjeldsynt enn hoplanta. Elles har filtkattefot kvit fnokk, sjeldan lyst raudleg. Blømer kring juli i bakkar og på knausar til fjells, mest på kalkrik grunn.  I Noreg er planta utbreidd frå Rogaland i sør til Finnmark i nord. 

I Noreg finst det to underartar: Fjellkattefot og grønkattefot.

## Kjelder
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Fjällkattfot|Fjällkattfot]]» frå ,  den 17. juni 2010.*
Héctor Moreno

**Héctor Alfredo Moreno Herrera** () er ein mexicansk fotballspelar som har spela for Espanyol i spansk Primera Division, og for det mexicanske landslaget. Han vart seriemeister i Nederland med AZ i 2009.
Andreas Vesalius

**Andreas Vesalius** () var ein flamsk anatom. Gjennom sitt banebrytande hovudverk *[[De humani corporis fabrica]]* (1543) vert han rekna som grunnleggjaren av den moderne anatomien. Han fann fleire feil i dei anatomiske skildringane av menneskekroppen slik ein finn dei hjå Galenos, og gjennom disseksjonar og observasjonar svekka han sistnemnde sin autoritet innanfor anatomien. Trass i dette vekte Vesalius sitt arbeide sterke reaksjonar i samtida, og gav han mange vanskar gjennom livet.

Vesalius ætta frå ein tysk lækjarfamilie med opphav i byen Wesel, og far hans var hoffapotekar åt keisar Charles V. I 1533 reiste han til Universitetet i Paris for å studere medisin. Der vart han undervist av vitskapsmenn som til dømes Quinterus av Andernach og Jacobus Sylvius. Det var i Paris han byrja å fokusere på anatomien, og han studerte særleg skjelett som han fann på gravplassar og avrettingsstader. Han dissekerte heile dyreskrottar, og fekk gjennom dette så stor kunnskap at han dissekerte eit lik offentleg etter førespurnad frå lærarar og medstudentar.

I 1537 reiste han til Venezia, så til Padova der han tok ein doktorgrad i medisin. Her vart han så utnemnd til professor i kirurgi og anatomi. I strid med vanleg praksis dissekerte Vesalius lika på eiga hand, heller enn at ein kirurg dissekerte medan ein lækjar las høgt frå Galenos eller Mondino de Luzzi. Med tida vart han overtydd om at Galenos, som baserte mykje av teoriane sine på dissekering av apekattar, «ikkje bar med seg preg av sanning». Trass kritikken brukte han likevel Galenos sitt arbeid i sitt eige verk, og lange passasjar er reine avskrift av Galenos. I 1543 gav han derfor ut *De humani corporis fabrica*. Ved hjelp av teikningar utførte av kjende renessansekunstnarar gav han i dette verket ei utførleg skildring av menneskeanatomien ved hjelp av empiri opparbeid gjennom post-mortem dissekering. Trass i motstanden han møtte med sine nyorienterande teoriar, vart han året etter tilsett som hofflækjar hjå keisar Charles V og seinare hjå Philip II av Spania. Vesalius døydde i Hellas i 1564 på veg heim frå pilegrimsferd til Jerusalem.

## Kjelder
* .
* Leopold Senfelder: «Andreas Vesalius» i *The Catholic Encyclopedia*.

## Fotnotar
Efraín Juárez

**Efraín Juárez Valdez** () er ein mexicansk tidlegare fotballspelar.

Han spela for Vålerenga Fotball (2019). Han har spela for Real Zaragoza i spansk Primera Division på lån frå Celtic i den skotske eliteserien, og for det mexicanske landslaget. Han vart seriemeister i Mexico med UNAM Pumas i *clausura-*sesongen i 2009. Han debuterte for A-landslaget 28. juni 2009 i ein kamp mot Guatemala og tok del i å vinna CONCACAF Gold Cup med Mexico i 2009.
Rustfritt stål

**Rustfritt stål** er stål som er legert med minst 12% krom. Stålet får då ei hinna av kromoksid som vernar stålet mot korrosjon. Heilt rustfritt vert stålet aldri, i tydinga at det ikkje rustar, men det vert mykje meir motstandsdyktig mot rust.

Stål som vert utsett for store kjemiske påverknader, til dømes fordi det er nær saltvatn, vert gjerne legert med større mengder krom, i tillegg til andre legeringsstoff som nikkel og molybden. Stål som er legert med krom, nikkel og molybden, vert kalla *syrefast stål*.