open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sheikhupura

**Sheikhupura** er ein by i Panjab i Pakistan. Han ligg rundt 4 mil nordvest for Lahore. 

Namnet på byen skal koma frå Djahangir av Mogulriket, som blei kalla Sheiku av far sin, Akbar den store.
Byen er kjend for **Qila Sheikhupura**, som skal ha blitt bygd under stormogul Djahangir. Det er sikkert at han bygde tårnet Hiran Minar og ein jaktbustad først på 1600-talet. Både Djahangir og sonen hans, Sjah Djahan, vitja staden fleire gonger. 

Inne i festningen finst fleire haveliar (herskapshus) frå sein mogultid og Sikh-riket. Ein av dei som budde her var maharani Datar Kaur som var gift med sikh-maharadjae Ranjit Singh.

## Kjelder
Synnøve Thoresen

**Synnøve Thoresen** () er ein norsk tidlegare skiskyttar frå Simostranda IL som vann eitt verdscuprenn.

Den 15. mars 1988 overraska Thoresen ved å vinne 7,5 km sprint i verdscupen i skiskyting i finske Jyväskylä. I 1989 gjekk ho på det norske laget som tok sølvmedaljar i lagtevlinga i verdsmeisterskapen, dei andre på laget var Elin Kristiansen, Anne Elvebakk og Mona Bollerud. Året etter kom ho på sjetteplassen på 15 km under VM i skiskyting 1990 i Minsk, hennar fremste individuelle prestasjon i eit stort internasjonale meisterskap. Under skiskytings-VM  1991 i Lahti tok ho nok ein medalje i lagtevlinga, den gongen saman med Signe Trosten, Hildegunn Fossen og Unni Kristiansen.

I tida 1987-91 sikra Thoresen seg tre sølv- og to bronsemedaljar i noregsmeisterskap i skiskyting. Ho la opp etter 1993-sesongen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Synnøve Thoresen|Synnøve Thoresen]]» frå ,  den 6. mai 2016.*  
 
**Sportboken*, aktuelle årgangar.
John Austrheim

**John Andersson Austrheim** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Gloppen i Nordfjord. Han var 1967-73 formann i Senterpartiet, og 1972-73 samferdsleminister i Korvald-regjeringa.

Austrheim var odelsgut til eitt av bruka på matrikkelgarden Austrheim vest for Sandane, kommunesenteret i Gloppen. Skuleåret 1932/33 gjekk han Nordfjord ungdomsskule, før han i si tid tok over farsgarden på Austrheim.

I 1945 vart Austrheim medlem av kommunestyret i Gloppen kommune, eit verv han hadde til 1951. Ved kommunevalet 1955 kom han innatt i kommunestyret, og vart vald til ordførar. Han var ordførar frå 1956 til 1962.

Hausten 1961 fekk Austrheim stortings-plass frå Sogn og Fjordane, vald for Senterpartiet. I sine 16 år som tingmann var han 1961-65 medlem i Sosialkomiteen, 1965-69 i Kommunalkomiteen, 1969-71 i Utanrikskomiteen, sesjonen 1971/72 på ny i Sosialkomiteen, og 1973-77 i Industrikomiteen.

Då mangeårig Senterparti-formann, og dåverande statsminister Per Borten, i 1967 sa nei til å halde fram som partiformann, vart Austrheim vald til ny formann i Senterpartiet. I perioden frå oktober 1969 til mars 1971 var han også parlamentarisk leiar i Senterpartiet.

Då Lars Korvald skipa regjering i oktober 1972, fekk Austrheim posten som samferdsleminister, ein post han hadde til Korvald-regjeringa gjekk av i oktober 1973. Ved landsmøtet i Senterpartiet i 1973 overlet Austrheim formannsvervet til Dagfinn Vårvik.

## Kjelder
*
Alfred Thommesen

**Alfred Thommesen** () var ein norsk sjømann, skipsreiar og politikar frå Flosta i Aust-Agder. Han representerte Aust-Agder og partiet Høgre på Stortinget i tida 1958-73.

Thommesen var sjømann frå 1929 til 1939. Han tok skipsførareksamen i 1935, og var dei neste fire åra styrmann og skipper. I 1939 starta han eit eige reiarlag, og var elles 1951-62 styremedlem og medeigar i Froland Verk AS. 1951-56 var han formann i Aust-Agder rederiforening.

Thommesen var medlem i Flosta kommunestyre 1945–47 og sidan varaordførar i kommunen 1952–57. Hausten 1957 vart vald inn på Stortinget frå Aust-Agder, og vart attvald tre gongar. På Stortinget var han medlem 1958-61 og nestformann 1961–65 i Kommunalkomiteen, deretter medlem 1965-69 i Finanskomiteen og 1969-73 i Administrasjonskomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Trikken i Oslo

**Trikken i Oslo**  er eit kollektivt persontransportsystem i Oslo som aksjeselskapet Sporveien Trikken AS har ansvaret for. Sporveien Trikken AS, som tidlegare var organisert i selskapa Oslotrikken AS og Oslo Sporvognsdrift AS, er eigd av Oslo kommune som dotterselskap av aksjeselskapet Sporveien, som òg eig dotterselskapet Sporveien T-banen AS, som har ansvaret for T-banen i Oslo. Såleis er det aksjeselskapet Sporveien som står attom køyringa av all trikk og T-bane i Oslo og Akershus. 

Sporveien Trikken AS har sams administrasjon med Sporveien T-banen. Til liks med dei andre selskapa som driv kollektivtrafikk i Oslo og Akershus, opererer Sporveien Trikken AS under kontrakt med Ruter AS, som er det offentlege selskapet som står for administrasjonen av kollektivtrafikken i Oslo og Akershus.

Sporveien Trikken AS rår over 40 toledds-vogner av typen SL79 (SL tydar «Sporvogn Ledd»), produsert av Duewag i Düsseldorf i Tyskland og Strømmens Verksted på Strømmen i Skedsmo kommune, levert mellom 1982 og 1989, og 32 treledds-vogner, SL95, produsert av italienske Ansaldo, og levert frå 1995. Vognparken er ikkje eigd av Sporveien Trikken AS, men fullt og heilt av Oslo Vognselskap AS.

Trikken i Oslo trafikkerer seks liner, og av desse går ei line over Skøyen fram til Bekkestua i grannekommunen Bærum, der trikken nytter same line som T-banelina Kolsåsbanen på strekninga mellom Jar på kommunegrensa og Bekkestua.

Det vart gjort til saman 55 millionar einskildreiser med trikken i Oslo i 2015, ei monaleg auking dei siste ti åra, frå 30 millionar einskildreiser i 2005.

## Dei seks trikkelinene i Oslo
*Line 11 Majorstuen–Kjelsås
*Line 12 Majorstuen–Kjelsås
*Line 13 Bekkestua i Bærum–Grefsen jarnbanestasjon
*Line 17 Rikshospitalet–Grefsen stasjon
*Line 18 Rikshospitalet–Ljabru
*Line 19 Majorstuen–Ljabru

## Kjelder
*Oslotrikken
Ragnar Hvidsten

**Ragnar Hvidsten** () var ein norsk fotballspelar frå Sandar som spelte i angrep på Sandefjord Ballklubb og Skeid i 1940- og 50-åra. Han var med i 22 landskampar i tida 1950-55.

Hvidsten, som «fløt på sin ypperlige teknikk og store hurtighet», var angripsspelar på Sandefjord BK fram til hausten 1951. Åra 1952 og -53 gjorde han teneste i oslolaget Skeid, også det eit lag som deltok i Hovedserien. Frå våren 1954 var han tilbake i Sandefjord-drakta og var med då laget spelte NM-finale i 1957.

Hvidsten debuterte på Noregs landslag i ein vennskapskamp mot Jugoslavia i november 1950. Han skåra sitt fyrste landslagsmål i ein kamp mot Irland i mai 1951 og sitt andre og siste mål mot Island i juli same året. Saman med tidlegare klubbkamerat Thorbjørn Svenssen deltok han i Sommar-OL 1952 i Finland. Hans siste kamp av i alt 22 kampar med flagget på brystet kom under nordisk meisterskap mot Sverige i september 1955.

«Bedre enn de aller fleste norske wingløpere kunne han kunsten å gå til dødølinjen og derfra åpne forsvaret med en fiks sentring like utenfor målmannens rekkevidde», skriv Magnus Breili i *Fotballboken*.

### Merittar
*Tapande cupfinalist: 1957 med Sandefjord BK

## Referansar

## Kjelder
*Magnus Breili: *Fotballboken*, 1967.
*eu-football
Nardo Fotballklubb

**Nardo Fotballklubb** er eit norsk idrettslag med base i bydelen Nardo i Trondheim, stifta 14. januar 1971. Laget er som namnet seier ein rein fotballklubb. Nardo spelar i rustraude trøyer og elles kvite fargar. I 2015 hadde fotballklubben kring 600 medlemer. A-laget for menn spelar i 2. divisjon avdeling 2 (2020).

## Historie
Nardo FK vart stifta av tidlegare medlemer i Nidelv Idrettslag. Gjennom 1970- og 1980-åra spelte klubben i den lågare lokale divisjonane i seriesystemet. I byrjinga av 1990-åra tok Nardo steget opp på nasjonalt nivå og spelte i åra mellom 1993 og 1996 på nivå to i norsk fotball. Roar Stokke, Arild Nordfjærn og Odd Inge Olsen var spelarar som utmerka seg i desse åra. Sidan 1997 har Nardo veksla mellom å spele på nivå tre og fire i serieordninga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nardo FK|Nardo FK]]» frå ,  den 7. mai 2016.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nardo FK|Nardo FK]]» frå ,  den 7. mai 2016.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Karin Boye

**Karin Maria Boye** () var ein svensk forfattar. Ho er best kjend som lyrikar, men har også skrive fleire romanar og essay.

## Biografi
Karin Maria Boye var fødd i Göteborg den 26. oktober 1900 av foreldre Signe og Carl Fredrik Boye. Familien flytta til Stockholm i 1909, og til forstaden Huddinge sørvest for Stockholm i 1915.

Boye avla «studentexamen» i 1920 og «folkskollärarinneexamen» 1921. Så studerte ho gresk, nordiske språk og litteraturhistorie ved Universitetet i Uppsala. I 1928 tok ho filosofisk embetseksamen ved Stockholms högskola.

I 1927 blei Boye medlem av redaksjonen til det svenske sosialistiske tidsskriftet *[[Clarté]]*.

Ho var ei tid gift med Leif Björk, men ekteskapet blei oppløst i 1933. Etter dette stod Boye relativt ope fram som homofil, og levde saman med den tyske kjærasten sin Margot Hanel resten av livet. På denne tida var homoseksualitet framleis forbode etter svensk lov.

Karin Boye døyde etter å ha tatt ein overdose med sovepiller om kvelden 23. april 1941. Deretter gjekk ho tynnkledd ut og sette seg for å venta på døden. Ho blei funnen neste dag. Halldis Moren Vesaas skreiv diktet «Karin Boye funnen død» etter at dødsfallet blei kjend. Her heiter det mellom anna «...den frosne har frose i hel».

## Forfattarskap
Karin Boye debuterte i 1922 med diktsamlinga *Moln*. Seinare følgde samlingane *Gömda land*, *Härdarna*, *För trädets skull* og, etter at ho hadde døydd i 1941, *De sju dödssynderna och andra dikter*. Innhaldet i dikta hennar er prega av ein indre personlegdomskamp, ei spenning mellom pliktkjensle, drift og skam. Mange dikt inneheld bibelske referanser, og desse og andre vitnar om ei uforsona gudslengsle. I form varierer dikta frå det klassisk enkle til det surrealistiske. Av kjende dikt kan nemnast «Ja, visst gör det ont när knoppar brister» (frå *För trädets skull* og «I rörelse» (frå *Härdarna*).

Romanen *Kris* frå 1934 er rekna av mange for å ha sjølvbiografiske. Romanen *[[Kallocain]]* frå 1940 er ein skrekkvisjon om ein framtidig politistat, og er eit av dei tidlegaste skandinaviske arbeida innanfor dystopi-sjangeren.

Boye omsette også verk av Thomas Mann og T.S. Eliot.

## Annet

Det er gitt ut mange svenske plater med tonesettingar av dikta til Karin Boye. I 2004 gav den norske jazz-songaren Eldbjørg Raknes ut plata *Många röstar talar* der ho syng nokre av Boye sine dikt.

## Bibliografi

Romanar:
* *Astarte*, 1931
* *Merit vaknar*, 1933
* *Kris*, 1934
* *För lite*, 1936
* *[[Kallocain]]*, 1940

Diktsamlingar:
* *Moln*, 1922
* *Gömda land*, 1924
* *Härdarna*, 1927
* *För trädets skull*, 1935
* *De sju dödssynderna och andra dikter*, 1941 (gjeven ut posthumt av Hjalmar Gullberg)

* *Samlade skrifter I-X, 1948-50, gjeven ut av Margit Abenius

[[Omsetjing]]ar:
* *Bergtagen* av [[Thomas Mann]], 1929
* *Det öde landet (The Waste Land) av T.S. Eliot – saman med Erik Mesterton, i tidsskriftet Spektrum 1932.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Karin Boye|Karin Boye]]» frå ,  den 8. mai 2016.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Karin Boyesällskapet
* Alle verk av Karin Boye på Litteraturbanken.se
Løft

**Løft** er ei kraft som påverkar ein lekam når eit fluid strøymer forbi overflata av lekamen. Løftet er den komponenten av den totale overflatekrafta som er vinkelrett på den motgåande retninga på straumdraget. Det står i kontrast til drag, motstandskrafta, som er den komponenten av overflatekrafta som verkar parallelt med retninga på straumdraget. Om fluidet er luft, vert krafta kalla ei aerodynamisk kraft. I vatn er ho nemnt ei hydrodynamisk kraft.

## Oversyn
Løft er oftast assosiert med den faste vengen på eit fly, sjølv om løftekrafta òg blir generert av propellar, helikopterrotorar, ror, segl og kjøl på seglbåtar, hydrofoilar, venger på racerbilar, vindturbinar, og andre straumlinjeforma objekt. Løft blir òg utnytta i dyreverda, og jamvel i planteverda av frø av somme tre. Medan den vanlege tydinga av ordet 'løft' føreset at løftekrafta er motset gravitasjonskrafta, kan omgrepet løft generelt vere i kva som helst retning i høve til tyngdekrafta, sidan løftekrafta er definert med omsyn til retninga på straumdraget i staden for til retninga på tyngdekrafta. Når eit fly flyg horisontalt er mesteparten av løftet motset tyngdekrafta. Men når eit fly klatrar, taper høgd, eller legg seg over i ein sving, har retninga på løftekrafta ein vinkel i høve til vertikallinja. Løft kan òg i stor grad verke horisontalt, til dømes på seglet på ein seglbåt.

Aerodynamisk løft skil seg frå andre typar løft i fluid. Aerodynamisk løft krev relativ rørsle av fluidet som skil den frå aerostatisk løft og oppdrift som vert utnytta av ballongar og luftskip. Aerodynamisk løft viser vanlegvis til situasjonar der lekamen er fullt omgjeve av fluidet, og skil såleis seg frå planande løft som vert brukt av motorbåtar, surfebrett, og vasski, der berre nedre partiet av lekamen er omslutta av fluidstraumen.

## Forenkla fysiske forklaringar på løftet på ein vengprofil

Ein flyveng er ein straumlinjeforma lekam som er i stand til å generere betydeleg meir løft enn drag. Ei flat plate kan generere løft, men ikkje så mykje som ein straumlinjeforma vengprofil, med noko høgare drag.

Det er fleire måtar å forklare korleis ein flyveng genererer løft. Nokre er meir komplisert eller meir matematisk strenge enn andre; nokon har vist seg å vere feil. Dømer på forklaringar er dei baserte direkte på Newtons rørslelover og forklaringar baserte på Bernoulli-prinsippet. Begge kan brukast til å forklare løft.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lift (force)|Lift (force)]]» frå ,  den 8. mai 2016.*  
 
:* Clancy, L.J. (1975), *Aerodynamics*, Longman Scientific and Technical
:* Kulfan, B. M. (2010), *Paleoaerodynamic Explorations Part I: Evolution of Biological and Technical Flight*, AIAA 2010-154.
;Referansar


;Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Hvordan skaper en flyvinge løft?  www.hvafor.no
Morten Vinje

**Morten Vinje** () er ein tidlegare fotballspelar frå Langesund som vart noregsmeister med Moss Fotballklubb i 1983 og som spelte 15 landskampar i 1979-80. 

Vinje spelte i yngre år på Larvik Turn. Etter at oslolaget Skeid rykte opp frå 2. divisjon i 1977-sesongen, og Larvik Turn samstundes rykte ned frå same divisjon og avdeling, melde han seg inn i Skeid, der han på midtstopparplass spelte 132 kampar. Då Skeid måtte tole nedrykk i 1980, reiste Vinje vidare til Moss FK. Med Moss spelte han NM-finale både i 1981 og 1983, i fyrste forsøk vart det tap mot Lillestrøm SK, to år seinare vart det siger mot Vålerenga.

I 1979-sesongen deltok Vinje i 11 landskampar for Noreg. Den ellevte siste kampen for året enda med siger over Vest-Tyskland sitt amatørlag i Baunatal, ein triumf som gjorde at Noreg var kvalifisert til Sommar-OL 1980. Etter som Norges Idrettsforbund valde å boikotte Moskva-leikane, måtte dei norske landslagsspelarane halde seg heime. Vinje fekk i staden fire kampar i den norske landslagsdrakta i 1980, i hans siste landskamp var han med å vinne 2-1 over Sveits i ein VM-kvalifiseringskamp på bortebane. Han kom aldri på skåringslista på landslaget, og sjeldan i klubbkampar.

### Merittar
*Noregsmeister: 1983 med Moss FK
*Tapande cupfinalist: 1981 md Moss FK

## Kjelder
*eu-fooball
Mäder

Mäder er ein kommune i distriktet Feldkirch i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike. Kommunen dekker eit areal på 3,23 km² med om lag 3&nbsp;800 ibuarar i 2016. Mäder ligg på eit sletteland 414 meter over havet, på austbreidda av grenselva Rhinen. Vest for Rhinen er kantonen St. Gallen i Sveits.

57 % av landarealet er dyrkamark og landbruk er ei viktig næring.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Mäder|Mäder]]» frå ,  den 8. mai 2016.*
Meiningen i Austerrike

**Meiningen** er ein kommune i distriktet Feldkirch i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike. Kommunen dekker eit areal på 5,36 km² med vel 2&nbsp;100 ibuarar i 2016.

Landsbyen Meiningen ligg 425 meter over havet på austbreidda av Rhinen, som her er grenseelv til kantonen St. Gallen og Sveits.

Turisme og landbruk er viktige næringar. 54 % av landarealet er oppdyrka.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Meiningen (Vorarlberg)|Meiningen (Vorarlberg)]]» frå ,  den 8. mai 2016.*
Michel Jazy

**Michel Jazy** () var ein fransk friidrettsutøvar frå Oignies i Pas-de-Calais. Han vart europameister på 1500 meter i 1962 og på 5&nbsp;000 m i 1966, og vann OL-sølv på 1500 m i 1960 og EM-sølv på 1500 m i 1966. I åra frå 1956 til 1966 sette han ni verdsrekordar, 17 europarekordar og 51 franske rekordar på ulike mellom- og langdistansar.

## Karriere
Jazy, som ætta frå polskfødd gruvearbeidar, fekk sitt store internasjonale gjennombrot då han vann sølvmedaljen på 1500 meter under sommarleikane 1960 i Roma. I ei tevling der Australias Herb Elliott sette ein fabelaktig ny verdsrekord med 3.35,6, kom inn Jazy inn på tida 3.38,4, fransk rekord og nær europarekord. To år seinare vann han gullmedaljen på distansen då EM i friidrett 1962 fann stad i Beograd. I 1963 sette han europarekord med tida 3.37,8, årsbeste i verda og andreplass på verdsstatistikken. Ved Sommar-OL 1964 i Tokyo valde han å delta på 5&nbsp;000 m, og vart fjerdemann på tida 13.49,8, nøyaktig lik tid med bronsevinnaren.

I 1965-sesongen forbetra Jazy europarekorden på 5&nbsp;000 m til 13.27,6, meir enn sju sekund under den åtte år gamle rekorden til Vladimir Kuts. Året etter, i sin siste sesong flytta han sin eigen europarekord på 1500 m med halvtanna sekund til 3.36,3. Jazy deltok i september månad 1966 både på 1500 m og 5&nbsp;000 m under friidretts-EM i Budapest. På 1500 m kom han i mål tre tidels sekund bakom vesttyske Bodo Tümmler, men tre dagar seinare tok gullet på 5&nbsp;000 m etter å ha spurta frå Harald Norpoth, også han vesttyskar.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1956 i Melbourne: Utslått i kvalifiseringa (3.50,0 = nr 18)
*EM 1958 i Stockholm: Nr 10 på 1500 m – 3.45,4
*OL 1960 i Roma: Sølvmedalje på 1500 m – 3.38,4, bakom Herb Elliott (3.35,6) 
*EM 1962 i Beograd: Gullmedalje på 1500 m – 3.40,9, framom Witold Baran (3.42,1)
*OL 1964 i Tokyo: Nr 4 på 5000 m – 13.49,8
*EM 1966 i Budapest: Gullmedalje på 5000 m – 13.42,8, framom Harald Norpoth (13.44,0). Sølvmedalje på 1500 m – 3.42,2, bakom Bodo Tümmler (3.41.9)  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Michel Jazy|Michel Jazy]]» frå ,  den 8. mai 2016.*  

*World Athletics

## Bakgrunnsstoff
Kroatia i Eurovision Song Contest

**Kroatia** debuterte som sjølvstendig nasjon i **[[Eurovision Song Contest]]** i 1993 i Millstreet i Irland, med songen «Don't Ever Cry», framført på kroatisk og engelsk av gruppa Put. Bidraga vert valde gjennom den nasjonale finalen Dora, arrangert av av den kroatiske kringkastaren Hrvatska Radiotelevizija. Sidan 2012 har bidraga vore valde internt av den kroatiske kringkastaren.

## Historie
Frå 1961 til 1992 deltok Kroatia i Eurovision Song Contest som ein del av Jugoslavia.

I 2014 valde Kroatia å ta seg ei pause seg frå tevlinga, grunna den finansielle krisa i Europa. Dei dårlege resultata i perioden 2010 til 2013 hadde også innverknad på avgjerda om å ikkje delta i København.

## Bidraga

## Røystehistorikk (1993-2021)
### Finalane

 

### Semifinalane

 

## Galleri

File:ESC 2007 Croatia - Dragonfly & Dado Topic - Vjerujem u ljubav.jpg|Dragonfly & Dado Topic i Helsingfors 2007
File:Croatia in the Eurovision Song Contest 2008.jpg|Kraljevi ulice & 75 Cents i Beograd 2008
File:Feminnem - Lako je sve (2nd Semi-final).jpg|Feminnem i Oslo 2010
File:Нина Бадрич.JPG|Nina Badrić i Baku 2012
File:ESC2013 - Croatia 06.jpg|Klapa s Mora i Malmö 2013
File:ESC2016 - Croatia 09.jpg|Nina Kraljić i Stockholm 2016
File:Eurovision Song Contest 2017, Semi Final 2 Rehearsals. Photo 233.jpg|Jacques Houdek i Kiev i 2017
File:ESC2018 - Croatia 01.jpg|Franka Batelić i Lisboa i 2018
File:ESC2019-Croatia.jpg|Roko Blažević i Tel Aviv i 2019

## Sjå òg
* Kroatia i Junior Eurovision Song Contest
* Jugoslavia i Eurovision Song Contest

## Fotnotar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Croatia in the Eurovision Song Contest|Croatia in the Eurovision Song Contest]]» frå ,  den 9. mai 2016.*
Sporveismuseet Vognhall 5

**Sporveismuseet Vognhall 5** er eit museum på Majorstua i Oslo som vert drive av Lokaltrafikkhistorisk forening i samarbeid med kollektivtransport-selskapet for Oslo og Akershus, Ruter AS. Muset ligg i ein nedlagd vognhall bygd i 1913 for Kristiania Elektriske Sporvei, teikna av arkitekt Paul Armin Due, som  Lokaltrafikkhistorisk forening fekk ta i bruk som sitt lokale i 1983. Foreininga, som òg restaurerer gamalt vognmateriell, opna museum der i 1985. I åra  1995 – 1996 vart bygningen pussa opp, og heile utstillinga vart bygd opp på nytt.

Museet hadde i 2016 over 7.000 besøkande. Inngangsprisen er kr. 50 for vaksne / kr. 25 for barn (2017)

## Utstillinga
Utstillinga skildrar soga om kollektivtransporten i Oslo ved å syne døme på vognparken frå alle epokane. Her er det om lag 25 sporvogner og 10 bussar, og dessutan andre kjøretøy, mellom anna ei hestesporvogn frå 1875, Holmenkolbanevogn frå 1897, tidlegare tiders Ekebergbane- og Kolsåsbanevogner, A-vogn, trikkar av typen «Gullfisk», «Kylling», mange toaksla trikkar, og ei av dei tidlegare, raudmåla T-banevognene. Av gamle bussar finst mellom anna «Justerbussen» som i si tid var eigd av Ekebergbanen og seinare nytta i ein norsk filmkomedie frå 1961 med Leif Juster i hovudrolla, ein av Oslos tidlegare trolleybussar (elektrisk buss), bensinbuss frå 1939 og dieselbussar av merka Leyland Worldmaster og Büssing. I tillegg er det utstilling av fotografi med opplysningar, døme på gamle skilt på haldeplassar, kart og anna  med relasjon til kollektivtrafikken i Oslo gjennom tidene, og dessutan eit utsal for bøker og liknande.


Fil:Oslo Horse Tram.jpg|Hestesporvogn.
Fil:Oslo tram 32.jpg|Sporvogn nr. 32
Fil:Oslo tram 8.jpg|Gamal Holmenkolbanevogn
Fil:Oslo tram 95.jpg|Trikk frå 1914, Kristiania Sporveisselskab
Fil:Oslo tram 220.jpg|Trikk frå 1911, Kristiania Sporveisselskab
Fil:Oslo tram 207.jpg|Trikk frå 1987, Oslo Sporveier
Fil:Sporveismuseet - OS 6 and OS 234.JPG|Trikkar frå 1918 og 1957.
Fil:Sporveismuseet - EB 2 and OS 745.JPG|Ekebergbane-buss frå 1924 og ein buss frå Oslo Sporveier frå 1939.
Fil:Sporveismuseet - EB 1013 1.JPG|Ekebergbane-trikk
Fil:Sporveismuseet - OS 163 2.JPG|Ein trikk av typen «Gullfisk», med skistativ.
Fil:Sporveismuseet - OS 810 2.JPG|Trolleybuss
Fil:Sporveismuseet - HKB 42 2.JPG|Restaurert Holmenkolbanevogn frå 1917


Frå museet går det kjørbar trikkeline ut til det ordinære sporvegsnettet på Majorstua, slik at det kan kjørast veterantrikk gjennom byen ved ulike høve.

## Bakgrunnsstoff
* Internettsidene til  Sporveismuseet Vognhall 5
Ungarn i Eurovision Song Contest

**Ungarn** debuterte i **[[Eurovision Song Contest]]** i 1994 i Dublin i Irland med songen «Kinek Mondjam El Vétkeimet?», framført på ungarsk av Friderika Bayer. Bidraga vert valde gjennom den nasjonale finalen A Dal, arrangert av den ungarske kringkastaren MTVA.

## Bidrag

## Røystgjeving
### Finalane

 

### Semifinalane

 

## Galleri

File:ESC 2007-Magdi Rusza-IMG 1375.jpg|Magdi Rúzsa i Helsingfors 2007
File:Csézy, Hungary, Eurovision 2008, 2nd semifinal.jpg|Csézy i Beograd 2008
File:ESC2013 - Hungary 02 (crop).jpg|ByeAlex i Malmö 2013
File:ESC2014 - Hungary 02.jpg|András Kállay-Saunders i København 2014
File:20150515 ESC 2015 Boggie .jpg|Boggie i Wien 2015
File:ESC2016 - Hungary 04.jpg|Freddie i Stockholm 2016
File:Joci Pápai, Hungary. Photo 322.jpg|Joci Pápai i Stockholm 2017
File:ESC2018 - Hungary 10.jpg|AWS i Lisboa 2018
File:ESC2019-Hungary.jpg|Joci Pápai i Tel Aviv 2019

## Notar


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hungary in the Eurovision Song Contest|Hungary in the Eurovision Song Contest]]» frå ,  den 9. mai 2016.*  


]
Bulgaria i Eurovision Song Contest

Bulgaria debuterte i **[[Eurovision Song Contest]]** i 2005 og har delteke fjorten gongar. Berre fem gongar har Bulgaria klart å kvalifisere seg til finalen, men til gjengjeld har tre av finaledeltakingane enda med topp fem-plasseringar. Den beste plasseringa til Bulgaria i Eurovision Song Contest, er andreplassen til Kristijan Kostov i 2017.

## Historikk
Det er den bulgarske kringkastaren Bălgarska natsionalna televizija (BNT) som har rettane til å sende Eurovision Song Contest i Bulgaria og har ansvaret med å velje det bulgarske bidraget til Eurovision Song Contest. Debuten kom i Kyiv i 2005 då jazzbandet Kaffe sang «Lorraine», men rauk ut i semifinalen det året.

Fyrst på det tredje forsøket, i 2007, klarte Bulgaria å kvalifisere seg til ein Eurovision-finale, då duoen Elitsa Todorova og Stojan Jankulov framførte songen «Water». Bidraget hamna til slutt på ein femteplass i finalen.

Deretter fulgte seks år utan ein einaste finaleplassering, sjølv om Bulgaria var nære på ved å kvalifisere seg til finalen i 2012. Bidraget «Love Unlimited» kom på delt tiandeplass med det norske bidraget «Stay», men Noreg og Tooji gjekk vidare til finalen sidan Noreg hadde fått poeng frå fleire land enn Bulgaria.

I 2014 og 2015 deltok ikkje Bulgaria i Eurovision Song Contest på grunn av økonomiske problem hos kringkastaren BNT. Bulgaria returnerte til Eurovision Song Contest i 2016 og fekk sin førebels beste plassering då Poli Genova song «If Love Was a Crime» inn til ein fjerdeplass. Året etter, i 2017, fekk Bulgaria sin hittil beste plassering i Eurovision Song Contest, då Kristijan Kostov og songen «Beautiful Mess» kom på andreplass, berre slått av Portugal.

## Bidraga

1 Songen inneheld 11 språk: Arabisk, aserbajdsjansk, bulgarsk, engelsk, fransk, gresk, italiensk, romanés, serbokroatisk, spansk, og tyrkisk.

## Røystehistorikk
### Finalane (2005–2021)

 

### Semifinalane (2005–2018)

 

## Galleri

File:ESC 2007-Elitsa Todorova-Stovan Yankulov.jpg|Elitsa Todorova og Stojan Jankulov i Helsingfors 2007.
File:Flickr - proteusbcn - Semifinal 2 Eurovision 2008 (46).jpg|Deep Zone Project og DJ Balthazar i Beograd 2008.
File:ESC2013 - Bulgaria 10.jpg|Elitsa Todorova og Stojan Jankulov i Malmö 2013
File:ESC2016 - Bulgaria 05.jpg|Poli Genova i Stockholm 2016.
File:ESC2017 - Bulgaria 02.jpg|Kristijan Kostov i Kyiv 2017.
File:ESC2018 - Bulgaria 12.jpg|Equinox i Lisboa 2018.

## Sjå òg
* Bulgaria i Junior Eurovision Song Contest

## Referansar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Bulgaria i Eurovision Song Contest|Bulgaria i Eurovision Song Contest]]» frå ,  den 10. mars 2021.*
Johan Fjellby

**Johan Fjellby** () var ein norsk lærar og forfattar frå Steinklepp i Lærdal i Sogn og Fjordane.  I perioden 1972 til 1975 var han lærar ved Lærdalsøyri skule, og frå 1975 til 2000 på Berge skule i Borgund.

Han debuterte i 1994 med *Av ord er du komen*.
## Bibliografi
### Bøker
* 
* 
* 
* 

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane
Terje Hellesen

**Terje Hellesen** () er ein norsk forfattar, fødd i Flora, busett i Bergen. Han har gitt ut dikt, romanar og litteratur for barn.

Hellesen tok Cand. phil. i 2004, ved Universitetet i Bergen.

Han har samarbeida med andre kunstnarar, mellom anna om «Prosjekt Pripyat», som han realiserte i lag med kunstfotograf Børge Bjerk og pressefotograf Skjalg Ekeland. Dei tre utforska byen som vart evakuert etter Tsjernobylulukka og skapte eit foto- og poesiprosjekt som vart utstilt i Kiev og Lviv, innkjøpt av Tsjernobyl-museet og vist ved Kystmuseet i Florø og Bryggens Museum i Bergen.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
### I bøker - eit utval
*
*
*
*
*

## Kjelder
* Presentasjon av Terje Hellesen i Forfatterkatalogen på Forfattersentrums nettsider
* Presentasjon av Terje Hellesen på Bergen offentlige biblioteks nettsider 
* Samlaget

## Bakgrunnsstoff
* Om Terje Hellesen i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
Vinterbro

**Vinterbro** er eit tettbygd område nord i Ås kommune i Akershus. 

Det er eit kommunikasjonsknutepunkt som ligg to mil sør for Oslo sentrum. Ved Vinterbro kryssar hovudvegane Europaveg 6 og Europaveg 18 kvarandre i eit stort vegkryss, og gjev to  alternative innkøyringar til Oslo frå sør. E6 fører sørover til Göteborg over Svinesund, medan E18 fører austover til Stockholm over Ørje.

På Vinterbro ligg moroparken Tusenfryd. Kjøpesenter, pukkverk og Nordre Follo kloakkverk ligg også her.

Nøstvet-øksa frå den eldre steinalderen blei funne på Sjøskogen i området.

## Kjelder
Sporveishistorisk forening

**Sporveishistorisk forening** (**SHF**), som opphavleg heitte **Trondhjems Sporveishistoriske Forening** (TSHF), er ein medlemsforeining i Trondheim som tek sikte på å take vare på gamalt sporvegsmateriell frå Trondheim. Foreininga driv Sporveismuseet på Munkvoll, som til å byrje med hadde tilhald i Gråkallbanens bygning på Munkvoll, kalla Gamlehallen, reist til opninga av Gråkallbanen i 1924, og deretter i eit nedlagd lagerbygg frå 1984 på sida av Gamlehallen. Museet vart etablert i 1994 og opna i 1995, og har deretter vore halde ope om sommaren.

Sporveishistorisk Forening vart skipa i 1979 på bakgrunn av at Lokaltrafikkhistorisk forening i Oslo hadde fått overtake tre av dei klassiske toaksla trikkane som hadde gått i Trondheim, og som det var ynske om å føre attende til Trondheim. Årsaka til at Lokaltrafikkhistorisk Forening initiativ til dette, var at gamle trondheims-trikkar vart hogne opp både i 1974 og -76, og det difor vart stendig færre trikkar att av museal interesse. Difor vart det  semje om at dei tre vognene burde verte tekne vare på i Trondheim ved å skipe ei ny foreining som skulle ta seg av gamalt sporvegsmateriell frå både Trondheim Sporvei og A/S Graakalbanen, og på sikt få etablert eit museum.

Det største arrangementet til foreininga gjekk føre seg dagen etter nedlegginga av trikken i Trondheim 13. juni 1988, da tidenes største sporvegskavalkade vart køyrd gjennom byen med i alt 14 vogner. Samstundes var heile den museale vognparken overført frå foreininga sitt gamle hovudkvarter, Voldsminde vognhall, til Munkvoll.

## Kjelder
*Internettsidene til  Sporveishistorisk forening
*Om museet og foreininga på GråkallBanens internettider
Sporveismuseet på Munkvoll

**Sporveismuseet på Munkvoll** i Trondheim er eit museum på Munkvoll på Byåsen, drive av Sporveishistorisk forening for å take vare på gamalt materiell frå både nedlagde Trondheim Sporvei og den framleis eksisterande A/S Graakalbanen. Museet vart etablert i 1994 og opna i 1995. Deretter har det vore halde ope om sommaren.

## Kjelder
*Internettsidene til  Sporveishistorisk forening
*Om museet og foreininga på GråkallBanens internettider
Munkvoll

**Munkvoll** er ein stad på Byåsen i Trondheim og haldeplass på trikkelina Gråkallbanen. Her var endelhaldeplassen for bana frå ho vart teke i bruk 18. juli 1924 og fram til 30. mai 1925, då bana vart lengd til Ugla. Haldeplassen har vendesløyfe og møtespor, kontor og trikkestall. Sporveismuseet ligg på området.
Gisela von Arnim

**Gisela von Arnim** (), gift **Grimm**, var ein tysk forfattar som særleg skreiv eventyr.

Ottilie Beate Gisela Walburgis von Arnim var fødd i Berlin. Ho var den yngste dottera til forfattarparet Achim og Bettina von Arnim. Då ho var tre år gammal døydde faren, og mora tok seg av oppsedinga av jenta. 

Saman med systrene sine skipa Gisela von Arnim ein kvinneleg litterær salong, Kaffeterkreis, på 1840-talet. Krinsen fekk etterkvart også nokre mannlege medlemmer, med æresmedlem som H.C. Andersen og Emmanuel Geibel.  

I 1859 gifta ho seg med Herman Grimm, ein germanist og kunsthistorikar som var son av eventyrsamlaren Wilhelm Grimm. 

## Verk

* *Das Leben der Hochgräfin Gritta von Rattenzuhausbeiuns* (eventyr med Bettina von Arnim)
* *Mondkönigs Tochter* (eventyr)
* *Aus den Papieren eines Spatzen* (eventyr)
* *Das Licht* (eventyrspel)
* *Die gelbe Haube* (eventyrspel)
* *Dramatische Werke*

## Kjelder

*«Gisela von Arnim - Overview» 2002-01-01 ved Oxford Reference 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gisela von Arnim|Gisela von Arnim]]» frå ,  den 9. mai 2016.*  
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Gisela von Arnim|Gisela von Arnim]]» frå ,  den 9. mai 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** 
*** 


## Bakgrunnsstoff
* Kurzbiographie und Werke ved Projekt Gutenberg (tysk)
Klaus i Vorarlberg

**Klaus** er ein kommune i distriktet Feldkirch i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike. Kommunen dekker eit areal på 5,24 km² med om lag 3&nbsp;100 ibuarar i 2016. Kyrkja ligg 507 meter over havet, med utsyn over den lægreliggjande busetnaden i kommunen. Kring halvparten av Klaus er skogdekt, der det ligg på austsida av Rhindalen og stig opp mot eit åslandskap.

Elektronikkselskapet Omicron med om lag 750 tilsette har hovdkontor i Klaus, det same gjeld firmaet WolfVision. Den multinasjonale verktyprodusenten DMG har ei verksemd i Klaus.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Klaus (Vorarlberg)|Klaus (Vorarlberg)]]» frå ,  den 9. mai 2016.*
Lokaltrafikkhistorisk forening

**Lokaltrafikkhistorisk forening** (**LTF**) er ei partipolitisk uavhengig og idealistisk norsk medlemsforeining som har som si oppgåve å spreie kunnskapen om, og interessa for kollektiv persontransport, og soga om dette i Noreg. Foreininga tek vare på gamle køyretøy, restaurerer dei, driv Sporveismuseet Vognhall 5 på Majorstua i Oslo i samarbeid med kollektivselskapet for Oslo og Akershus, Ruter AS, køyrer gamle trikkar og andre køyretøy gjennom byen ved ymse høve, og har i tillegg ein museumssporveg under oppbygging på Vinterbro i Ås kommune, i nærleiken av moroparken Tusenfryd. Foreininga gjev dessutan ut tidsskriftet *Lokaltrafikk* med fire utgåver i året, med stoff om kollektivtrafikk i både Noreg og utlandet.

Alle som er interessert i verksemda til foreininga kan melde seg inn, og kan eventuelt òg få ta del i museums-, restaurerings- og vedlikehaldsarbeidet i samsvar med sine kvalifikasjonar. Foreininga har tilhald i museet på Majorstua. Talet på medlemar er ikring 600.

Foreininga vart skipa 19. april 1966 som ein reaksjon på at trikk og trolleybuss var i ferd med å verte fjerna frå kollektivtilbodet i Oslo, og at trikkelinene i Bergen var lagde ned utan at meir enn ein av trikkane vart teke vare på. For å gjere soga om kollektivtrafikken i Noreg kjend for ålmenta, tok ein sikte på å byggje opp ei samling av gamle køyretøy, og om naudsynt restaurere dei. To motorvogner og ein tilhengar var dei fyrste trikkane foreininga fekk til rådvelde. I dag eig og rår foreininga over 84 tidlegare skjenegåande køyretøy frå trikk-, T-bane- og forstadsbanedrifta i Oslo, 41 gamle rutebussar og 5 andre køyretøy, i tillegg til døme på haldeplasskilt og anna som har hatt med kollektivtilbodet å gjere, og har med dette den største samlinga av kollektivtrafikk-køyretøy i Noreg. Flesteparten av dei skriv seg frå Oslo og Akershus.

## Bakgrunnsstoff
*Sams internettsider for foreininga og for Sporveismuseet Vognhall 5
Solveig Hareide

**Solveig Margrethe Hareide** () er ein norsk programleiar i barne- og ungdomsprogram i NRK, mellom anna *[[Påskemorgen (TV-program)|Påskemorgen]]* og *[[Newton (TV-program)|Newton]]*.

Hareide er fødd og oppvaksen i Flora. Ho var programleiar i *Newton* frå 2008 til 2010. Under Gullruten 2010 var ho nominert i klassen for beste kvinnelege programleiar for si rolle i *Newton*. I 2010 laga ho ti episodar av barne-TV-serien *[[Solveig og Kosinus]]*.

Solveig Hareide har også styrt TV-delen av NRK Urørt der 15 000 band har sin egen profil på nettet. 

Hareide har gitt ut fleire bøker for barn. 

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
*

## Kjelder
Weiler i Austerrike

**Weiler** er ein kommune i distriktet Feldkirch i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike. Kommunen dekker eit areal på 3,08 km² med om lag 2&nbsp;100 ibuarar i 2016. Weiler ligg på austsida av Rhindalen, heilt inn mot eit bakkete landskap under foten av fjellet Freschenstock. Busetnaden i Weiler ligg på eit sletteland 486 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Weiler|Weiler]]» frå ,  den 9. mai 2016.*
Röthis

**Röthis** er ein kommune i distriktet Feldkirch i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike. Kommunen dekker eit areal på 2,73 km² med vel 1900 ibuarar i 2016. Røthis ligg heilt i austkanten av Rhindalen, 508 meter over havet.

Röfix AG, ein stor leverandør av mørtel mm. i Sentral-Europa, har ein fabrikk i Röthis.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Röthis|Röthis]]» frå ,  den 9. mai 2016.*
Einar Stavang

**Einar Magnus Henriksson Stavang** () var ein norsk jurist og politikar, fødd i Kinn prestegjeld i Sunnfjord. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget i 24 år.

## Virke
Stavang, som var son til ein lærar, vart student i 1918 og cand.jur. i 1924. Han var så sakførar i Florø frå 1925 til 1946. Sidan 1946 var han sorenskrivar i Sunnfjord sorenskriveri, med bustad i Førde, til han gjekk av for aldersgrensa i 1968. 

Stavang var i mellomkrigsåra varaordførar i Florø kommune i to periodar, og ordførar i 1940 og 1945–46. Hausten 1945 vart Stavang vald til stortingsrepresentant frå Sogn og Fjordane, og sidan attvald fem gongar. På Stortinget var han 1946-47 sekretær i Justiskomiteen 1946-47, perioden 1950-65 nestformann og 1965-69 formann i same komiteen.

Stavang var aktiv i Noregs Mållag, og hadde ulike tillitsverv i skipnaden.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Norsk vegmuseum

**Norsk vegmuseum** i nærleiken av Hunderfossen i Fåberg, granne til moroparken Hunderfossen Familiepark, er eit museum med nasjonalt ansvar for den norske soga om vegane og vegtrafikken. Museet er eigd og drive av Vegdirektoratet, og har ei stor samling av maskinar, bilar, motorsyklar og anna, jamvel bygningar og bruer, som har hatt med vegar og vegtrafikk i dei ulike tidsbolkane å gjere. Til dømes vert det gjort greie for norsk fjellsprengingssoge i ein over to hundre meter lang fjelltunnel. I tillegg til innandørsutstillingane, som dekkjer eit areal på fleire tusen rutemeter, er det eit stort friluftsmuseum. Museet er såleis eit av dei største teknisk-industrielle musea i Noreg.

Museet vart skipa i 1992.

## Statens vegvesen og ansvaret for kulturminna
Statens vegvesen har eit eige ansvar for å take vare på eigne kulturminne, som til dømes gamle vegar og bruer. Vegkulturminna synar utviklinga i teknologien på dei ulike fagområda. Difor er det lagt til Statens vegvesen å syte for at denne soga vert tilgjengeleg for for etterslektene. Dette gjeld altså ikkje berre kulturminne som kan flyttast på og inngå i samlingar, men òg kulturminne som kan eller må takast vare på der dei allereie ligg. Ein eigen *Nasjonal verneplan for veger, bruer og vegrelaterte kulturminner* er utarbeidd for dette, og i kvar region er det ein kulturminnekoordinator som skal fylgje opp dette arbeidet.

## Bakgrunnsstoff
*Norsk vegmuseum 
*Om Statens vegvesens sitt ansvar for å take vare på kulturminne som har med veg å gjere.
Wilhelm Mohr

**Wilhelm Mohr** () var ein norsk godseigar og politikar frå Fana i Hordaland. Han var far til Wilhelm Mohr og bror til Anton Mohr.

## Liv og gjerning
Mohr var son til Conrad Mohr, ein rik kjøpmann frå Bergen. Han voks opp på storgarden Storetveit, som far hans hadde kjøpt, i dåverande Fana herad. Etter nokre år ved latinskulen i Bergen vart han 13 år gammal send til England og seinare Tyskland, for å fullføre skulegangen. Deretter var han landbrukselev i Sverige, før han i 1906 tok landbruksskule-eksamen på Sem i Asker og i 1907 hospiterte ved Noregs Landbrukshøgskule.

Sidan 1908 dreiv Mohr storgarden Storetveit i Fana, kalla «Godseier» i 1910. Han skreiv i mange år ei rad artiklar om landbruk i aviser og tidsskrift. Frå 1919 var han formann i Bergens Skogselskap.

Mohr var medlem av Fana heradsstyre frå 1914, ordførar frå 1926 til 1931. Stortingsbolken 1919-21 var han stortingsrepresentant frå einmannskrinsen Midthordland, vald på eit program for Landmandsforbundet. Den neste tingbolken, 1922-24, representerte han Høgre i Hordaland. Han braut såleis med dei medrepresentantane som danna Bondepartiet. Etter å ha vore ute av Tinget i to valperiodar, var han på ny stortingsrepresentant for Hordaland og Høgre i tida 1931–33. 

Mohr var medlem av Noregs Banks representantskap frå 1923, styremedlem i Bergen Museum frå 1928 og preses same stad frå 1936. Han var styreformann for Stend landbruksskule og medlem i representantskapet til Selskabet for Norges Vel. Han arbeidde aktivt for å få opprette Universitetet i Bergen og var formann i Bergens Universitetskomite 1938-39 og sidan i byggekomiteen.
Sulz i Vorarlberg

**Sulz** er ein kommune i distriktet Feldkirch i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike. Kommunen dekker eit areal på 3,01 km² med vel 2&nbsp;500 ibuarar i 2016. Sulz ligg 495 meter over havet, i overgangen frå slettelandet i Rhindalen til det austafor liggjande åslandskapet.

Firmaet Baur, som lagar straumkablar, er største arbeidsplassen i Sulz. Landbruk er viktig i kommunen, 56 % av arealet vert nytta til jordbruksføremål. Einast 5 % av flatevidda er skogdekt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sulz (Vorarlberg)|Sulz (Vorarlberg)]]» frå ,  den 10. mai 2016.*
Zwischenwasser

**Zwischenwasser** er ein kommune i distriktet Feldkirch i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike. Kommunen dekker eit areal på 22,6 km² med om lag 3&nbsp;200 ibuarar i 2016. Topografien i Zwischenwasser er prega av elvedalar, åsar og fjell opp til 2004 meter over havet.

Zwischenwasser består av landsbyane Muntlix, Batschuns og Dafins, samt grenda Buchebrunnen. Kommunehuset ligg i Muntlix, 525 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zwischenwasser|Zwischenwasser]]» frå ,  den 10. mai 2016.*
Hunderfossen

**Hunderfossen** er ein om lag sju meter høg foss i elva Gudbrandsdalslågen, på strekninga mellom Fåberg og Granrudmoen i Gudbrandsdalen i Innlandet. Fossen ligg i Lillehammer kommune, om lag 15 kilometer nord for byen Lillehammer og 3 kilometer sør for Granrudmoen.

Det er bygd ei nesten tre hundre meter lang og seksten meter høg demning over elva i samband med fossen, som saman med  Ensbyfalla gjev ei fallhøgd på 46,7 meter for Hunderfossen kraftverk rett nedanfor. Forbi anlegget er det bygd ei 170 meter lang laksetrapp (fisketrapp) for å sleppe laks og anna fisk forbi. Over demninga er det lagt ein gang- og sykkelveg.

Ved dammen er det òg etablert eit utandørs visningsanlegg for oppdrett av den særlege hunder-aura. Her vert det produsert 20 000 aurer i året som vert sett ut i elva som erstatning for dei gyteplassane som vart borte på grunn av kraftutbygginga.

## Kjelder
* snl.no: Hunderfossen kraftverk
Andlet

**Andlet**, **ansikt** eller **fjes** er framsida av hovudet. På menneske går det frå panna til haka og omfattar auge, nase, munn, kinn og hårvekst som augebryn og evnetuelt skjegg og bart. Andlet blir brukt til identifisering og kommunikasjon gjennom ulike ansiktsuttrykk og eventuelt dekorasjonar som sminke, tatoveringar og annan pynt.

## Kjelder

*
*

## Bakgrunnsstoff
Hurtigrutemuseet

**Hurtigrutemuseet** er eit museum på Nordnes (Richard Withs plass) i Stokmarknes i Nordland fylke, drive av stiftinga  Hurtigrutemuseets forening. Museet har som sitt fremste utstillingsobjekt det komplette hurtigruteskipet MS «Finnmarken», bygd i 1956 og eigd av Vesteraalens Dampskibsselskab (VDS). Skipet vart drege på land 16. juni 1999, og er seinare utstyrt med i ein vernebygning.

Museet vart opna 2. juli 1993 av dåverande samferdsleminister Kjell Opseth. Opninga gjekk føre seg på hundreårsdagen for den fyrste seglinga med DS «Vesteraalen» frå Trondheim i den såkalla hurtigruta, ei rute med snøgge skip for frakt av passasjerar og gods mellom alle dei viktigaste kyststadane i Nord-Noreg og delar av Sør-Noreg.

Hurtigrutemuseet har utstillingar som gjer greie for soga til hurtigruta, og er dessutan eit informasjonssenter for kystkulturen. Det tek sikte på å vere ein faglig ressurs for skular, og for institusjonar og organisasjonar som driv med kulturvern. Opphavleg hadde museet tilhald i den gamle direktørbustaden til Vesteraalens Dampskibsselskab, men flytta i 1999 til nye lokale i Hurtigrutens Hus attmed hurtigrutekaia i Stokmarknes.

## Bakgrunnsstoff

*
Øvre tanana

**Øvre tanana** er eit athabaskaspråk som blir snakka i dei austre delane av Alaska, omtrent 400 km aust for Fairbanks, i landsbyane Northway, Tetlin og Tok, og delvis i Yukon-territoriet i Canada. Øvre tanana hadde færre enn 100 talarar i år 2000.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Upper Tanana|Upper Tanana]]» frå ,  den 11. mai 2016.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Øvre tanana  hos *Yukon Native Language Center*
Museet Gamle Vossebanen

**Museet Gamle Vossebanen** er ei museumsjarnbane som køyrar veterantog på ei 18 kilometer lang einspora line mellom Garnes stasjon og Midtun på ei nedlagd strekning av jarnbanelina  Vossabanen i Bergen kommune. Museet Gamle Vossebanen er den einaste veteranjarnbana i Noreg på ei hovudline, til saman 21 kilometer mellom Tunestveit og Midtun i Bergen kommune, og er eit nasjonalt kulturminne ved å ha til rådvelde både rullande materiell og faste installasjonar av gamal dato.  

Heile den jarnbanestrekninga som museumsjarnbanen nyttar ein del av til køyring av veterantoga, vart overflødig då den nye og kortare tunneltraseen for Vossabanen (som er ein del av Bergensbanen) gjennom Ulrikstunnelen og Arnanipatunnelen var klar til bruk i 1964. Gamle Vossebanen ender no på Midtun, men er framleis intakt i andre enden, innover frå Garnes stasjon, og kopla inn på Bergensbanen ved utløpet av Arnanipatunnelen på Tunestveit på Takvam. Difor er det mogleg å køyre museumstoga inn på dagens Bergensbanen.

Veterantoget på Gamle Vossebanen nyttar damplokomotiv av NSB type 18 og dei gamle trevognene med ytterkledning av teak. Toget vert køyrd kvar sundag frå midten av juni til midten av september. Turen går gjennom Arnadalen til Haukeland, der terrenget skifter karakter til typisk vestlandsnatur med tunnelar og fjellsider, og med sjøen rett nedanfor lina. Etter 18 kilometer kjem toget til Midtun, som altså er endepunktet for den gamle Vossabanen i dag. Her er det oppretta ein haldeplass med kryssingsspor for veterantoget.

## Linekart over strekninga for veterantoget
}

|}

## Sjå òg
*Vossabanen  

## Bakgrunnsstoff
*Museet Gamle Vossebanen
Hartvig Svendsen

**Hartvig Svendsen** () var ein norsk bygningsmann, fagforeingsleiar og politikar frå Aremark i Østfold. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1945 til 1965. Stortingsmann August Svendsen var far hans.

Svendsen arbeidde som bygningsmann i Mysen til 1928. Dei neste tre åra var han gardsarbeidar i Ås i Akershus. Deretter var han snikkar i Oslo frå 1931 til -37. Han engasjerte seg i fagrørsla, noko som seinare førte til at han vart formann i Norsk Bygningsarbeiderforbund.

Han busette seg i Ski i Akershus, der han frå 1937 representerte Arbeidarpartiet i heradsstyret, i fyrste omgang til 1940. I 1942 vart han arrestert av nazi-styresmakter og sat fange på Grini fram til våren 1945. Seinare i 1945 vart han vald til ordførar i Ski, eit ombod han hadde ut 1947. Den neste fireårsbolken, 1948-51, var han med i formannskapet. Toårsbolken 1956–57 var han ordførar att, sat sidan i formannskapet i Ski ut året 1963.

Svendsen vart vald til stortingsrepresentant frå Akershus hausten 1945, og vart attvald fire gongar. På Stortinget var han til januar 1949 medlem i Kommunalkomiteen og så 1949-53 formann i same komiteen. Dei to valperiodane 1954-57 og 1958-61 var han medlem i Finans- og tollkomiteen. Til sist hadde han 1961-65 plass i Samferdslekomiteen.

Perioden 1946-52 var Svendsen formann i Norsk boligbyggelags landsforbund. Han var formann 1952-60 i Akershus Arbeiderparti, og medlem 1953-57 i sentralstyret i Det norske Arbeidarparti.

## Kjelder
* Stortingsbiografi
Knut Toven

**Knut Toven** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Nesset i Romsdal. Han representerte Kristeleg Folkeparti på Stortinget frå 1950 til 1969.

## Virke
Toven gjekk ut av Gjermundnes landbruksskule i 1919. Han var odelsgut og tok i 1928 over farsgarden Toven i Nesset herad. Same året vart han vald til ordførar i Nesset, eit ombod han hadde til 1942, då han vart avsett av nazi-styresmaktene. I mai 1945 tok han på ny plass i ordførarstolen, der han vart sitjande til 1951.

Ved stortingsvalet hausten 1949 vart Toven vald til stortingsrepresentant frå Møre og Romsdal som medlem av Kristeleg Folkeparti. Han vart sidan attvald fire gongar. På Stortinget var han medlem i Finans- og tollkomiteen frå 1950 til 1961, i Samferdslekomiteen 1961-65, medan han i si siste tingperiode var tilbake i Finanskomiteen. I same perioden, 1965-69, var han elles nestleiar i gruppestyret til Kristeleg Folkeparti på Stortinget.

## Kjelder
*Stortingsbiografi