open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Europameisterskapen i symjing 1977

**Europameisterskapen i symjing 1977**, den 14. i rekka, vart avvikla i Jönköping i tida 14. til 21. august. Meisterskapen vart dominert av utøvarar frå Aust-Tyskland. Utøvarar som representerte det stats-kommunistiske landet vann 16 av dei 37 tevlingane. Også Sovjetunionen og Vest-Tyskland sine utøvarar sanka mange medaljar.

## Menn
### 100 meter fri




### 200 meter fri




### 400 meter fri




### 1500 meter fri




### 100 meter rygg




### 200 meter rygg




### 100 meter bryst




### 200 meter bryst




### 100 meter butterfly




### 200 meter butterfly




### 200 meter medley




### 400 meter medley




### 4 x 100 m fri




### 4 x 200 m fri




### 4 x 100 m medley




## Kvinner
### 100 meter fri




### 200 meter fri




### 400 meter fri




### 800 meter fri




### 100 meter rygg




### 200 meter rygg




### 100 meter bryst




### 200 meter bryst




### 100 meter butterfly




### 200 meter butterfly




### 200 meter medley




### 400 meter medley




### 4 x 100 m fri




### 4 x 100 m medley




## Kjelder
**Sportsboken 77-78*. Dreyerbok Stavanger. 1977.
Beidane

**Beidane** eller **bidān**, òg stava *baydan* eller *beydan* (: بيضان), er eit arabisk omgrep som blir brukt for å visa til lyshuda eller «kvite» maurarar i Mauritania, Marokko, Algerie og i nokre grenseområde i Mali og Niger. Det står i motsats til ordet haratine, som viser til folk med mørkare hud, eller «svarte maurarar». Beidanefolk, som er av blanda arabisk og berbar-opphav, representerer 30 % av folkesetnaden i Mauritania. Språket deira er hassaniya-arabisk.

## Stilling i Mauritania
Beidanefolk utgjer rundt 30 prosent av folkesetnaden i Mauritania, og dei er den største etniske minoriteten. Haratine (svarte maurarar) utgjer rundt 40 prosent av folkesetnaden og dannar den etniske majoriteten. Dei gjenverande 30 prosent er mauritaniarar har avstamming frå Afrika sør for Sahara.

Innan Mauritania har eit mindretal kontroll over landet. Beidane kontrollerer den nasjonale økonomien, og ein betydeleg del av statsapparatet, inkludert men ikkje avgrensa til regjeringa, militæret og politiet.

Mauritanske folketeljingar omfattar ikkje etnisitet, men ifølgje styresmaktene er fleirtalet av innbyggjarane (dei 70 % danna av beidane og haratine) *maure,* eller maurarar, med tydinga ‘talar av hassaniya-arabisk’. Beidanefolk vil i stor grad identifisera seg med dette omgrepet, medan dei fleste haratinefolk ikkje gjer det, og reknar seg som ei eiga etnisk gruppe.

### Slavehald

Mauritania har ei lang historie med slavehald innan dei ulike folkegruppene. Historisk har beidanefolk vore slavehaldarar medan haratinefolk historisk har vore slavar. 

Under den franske kolonitida erklærte Frankrike at dei ville bidra til å få slutt på bruken av slaveri i framtida, sett til 1905. Kolonistyresmaktene klarte ikkje å gjennomføra slike dekret, og slaveri blei fyrst offisielt avskaffa i 1981. Mauritania var den siste nasjonen i verda til å innføra ein slik lov.

Trass i avskaffinga av slaveriet er mange mauritaniarar, særleg haratinfolk, blitt haldne fast i eit «limbo» som liknar kontraktstenarskap der dei framleis er sosioøkonomisk avhengige av «herrar» frå beidanefolket på grunn av stillinga deira i det sosiale hierarkiet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Beidane|Beidane]]» frå ,  den 5. mai 2024.*
Walk Free

**Walk Free** er ein internasjonal menneskerettsorganisasjon basert i Perth i Vest-Australia. Han har som hovudmål å få slutt på alle former for moderne slaveri.

Prosjektet blei grunnlagt av Grace Forrest i 2011. Walk Free er best kjend for utgjevinga av Global Slavery Index. Global Slavery Index er ei rangering av 160 land basert på prosentdelen av folkesetnaden som blir rekna å vera underlagt ei form for moderne slaveri.

I 2013 var Walk Free med på grunnlegginga av Freedom Fund, ein ikkje-kommersiell organisasjon som kjempar mot slaveri. Freedom Fund arbeider med å takle mange former for moderne slaveri i regionane der det er mest konsentrert.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Walk Free|Walk Free]]» frå ,  den 5. mai 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Análipsi i Lasíthi

**Análipsi** (gresk Ανάληψη) er ein landsby og ei kommunaleining i kommunen Sitía i periferieininga Lasíthi i periferien Kreta i Hellas. Análipsi var ein del av kommunaleininga Makrý Jalós i Ierápetra, men vart i 2011 overført til Sitía og oppretta som ei ny kommunaleining.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Análipsi 1&nbsp;343&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 623&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Dawlish Warren

**Dawlish Warren** er ein kystbusetnad nær byen Dawlish i Teignbridge på sørkysten av Devon i England. Dawlish Warren består nesten utelukkande av fritidsbustader og fasiliteter for turistar, særleg på campingplassar.

## Geografi
Dawlish Warren ligg ved munningen av Exe-estuaret med Exmouth på andre sida av. Staden har ein strand, eit naturreservat (National Nature Reserve) på 506 acre (2&nbsp;km2) og ei golfbane som har status som Site of Special Scientific Interest (SSSI). Ein krokusart, *Romulea columnae*, har den einaste vekststaden sin på det britiske fastlandet her.

## Transport
Dawlish Warren jernbanestasjon ligg få minuttar frå stranda. Han ligg mellom stasjonane Dawlish og Starcross på Riviera Line, ein del av Great Western Main Line mellom London Paddington og Penzance i Cornwall. Tenester som stopper her er drivne av Great Western Railway, på ei rute mellom Exmouth, Exeter og Paignton.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dawlish Warren|Dawlish Warren]]» frå ,  den 6. mai 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
1. divisjon i handball 1979/80–Karar

**Eliteserien i handball 1979/80 for karar** var den øvste avdelinga i seriesystemet for karar, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla tida frå 15. september 1979 til 16. mars 1980. 8 av laga var heimehøyrande i Stor-Oslo (Oslo og tilgrensande kommunar).

Oppsal Idrettsforening frå Oslo vart seriemeister for sjette gong. Målvakta Pål Bye, Geir Røse, Allan Gjerde, Per Ringså, Odd Sønsterud og Terje Andersen drog lasset for Oppsal-laget.

## Poengtabell

## Kjelder
**Sportsboken 80-81*. Dreyer Bok Stavanger. 1980.
Reinsvoll IF

**Reinsvoll Idrettsforening** er eit idrettslag heimehøyrande i bygda Reinsvoll i Vestre Toten. Laget vart stifta 27. oktober 1918 som Ørn, dagens namn er frå 1932.

Reinsvoll IF har vore aktivt med i fotball, friidrett, handball, ishockey og ski.

## Kjelder
*Totens Blad 7. desember 1968
Langesund IF

**Langesund Idrettsforening** er eit norsk idrettslag heimehøyrande i Langesund i Bamble kommune i Telemark. Idrettslaget, som vart stifta 14. juni 1931, har vore aktivt innom  bryting, fotball, skiidrett, tennis og turn.

Fotballaget til Langesund IF deltok i 3. divisjon for karar eit par sesongar frå 1988.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Langesunds Idrettsforening|Langesunds Idrettsforening]]» frå ,  den 6. mai 2024.*
Olivia Rosenthal

**Olivia Rosenthal** () er ein fransk forfattar. Ho vann Candide Preis i 2009, og romanen hennar *Que font les rennes après Noël ?*  (2010) vann Prix du Livre Inter i 2011.
## Verk
### Romanar
* *Dans le temps*, éditions Verticales, 1999 (gjenutgjeve 2023)
* *Mes petites communautés*, éditions Verticales, 1999
* *Puisque nous sommes vivants*, éditions Verticales, 2000
* *L'Homme de mes rêves <small>ou les mille travaux de Barnabé le sage devenu Barnabé le bègue à la suite d'une terrible mésaventure qui le priva quelques heures durant de la parole</small>*, éditions Verticales, 2002
* *Les Fantaisies spéculatives de J. H. le sémite*, éditions Verticales, 2005
* *On n’est pas là pour disparaître*, éditions Verticales, 2007. Omsett til engelsk som *We're not here to disappear*, Otis Books/Seismicity Editions, 2015 (av Béatrice Mousli Bennett). Omsett til *Wir sind nicht da um zu verschwinden*, Ulrike Helmer Verlag, 2017 (av Birgit Leib). Prix Wepler 2007
* *Viande froide : Reportages*, Cent-Quatre éditions/ Nouvelles Éditions Lignes, 2008
* *Maison d'arrêt Paris-La Santé, 42, rue de la Santé 75014 Paris* dans *L'impossible photographie: les prisons parisiennes 1851-2010*, Paris-Musées, 2010
* *Que font les rennes après Noël ?*, éditions Verticales, 2010. Omsett til italiensk *Che fanno le renne dopo Natale?* Nottetempo, 2011 (av Cinza Poli), til engelsk *To Leave with Reinder*, 2019 (av Sophie Lewis)
* *Ils ne sont pour rien dans mes larmes*, éditions Verticales, 2012. Delvis omsett til engelsk som *They Are for Nothing in Our Tears*, La Presse, Provincetown, 2016 (av Béatrice Mousli Bennett).
* *Mécanismes de survie en milieu hostile*, éditions Verticales, 2014. Omsett til tysk *Überlebensmechanismen in feindlicher Umgebung*, Matthes & Seitz Berlin, 2017 (av Nicola Denis)
* *Toutes les femmes sont des Aliens*, éditions Verticales, 2016
* *Éloge des bâtards*, éditions Verticales, 2019
* *Un singe à ma fenêtre*, éditions Verticales, 2022

### Soger
* *Les Sept Voies de la désobéissance*, collection *Minimales*, éditions Verticales, 2004. 
* *Jouer à chat*, collection *Récit d'Objets*, édition Invenit, 2018

### Dramatikk
* *Les félins m'aiment bien*, Éditions Actes Sud Papiers, 2004
* *Forêt vierge : Théâtre(s)*, Presses universitaires de Rennes, nr. 24, 2006
* *Les Lois de l'hospitalité*, Inventaire/Invention, 2008
* *Des cochons et des hommes*, mise en espace et lecture par Denis Lavant au Grand R, scène nationale de La Roche-sur-Yon, september 2008
* *La découverte de l'Amérique*, i "Ruptures" pour le Paris des femmes, collection des quatre-vents, l'avant-scène théâtre, 2021.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Olivia Rosenthal|Olivia Rosenthal]]» frå ,  den 6. mai 2024.*
Eliteserien i handball 1979/80–Kvinner

**1. disvisjon i handball 1979/80 for kvinner** var den øvste avdelinga i seriesystemet for kvinner, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla tida frå 15. september 1979 til 16. mars 1980.

Skogn Idrettslag frå Nord-Trøndelag vart seriemeister for aller fyrste poeng, hårfint framom Skjeberg IL. Marit Breivik og Sissel Brenne Buchholdt var dei store framgrunnsfigurane i Skogn-laget. Elles ytte Randi Eriksen, Gerd Bjørnaas, Anne Petra Jenssen og målvakta Jane Lillemark sitt til triumfen.

## Poengtabell

## Kjelder
**Sportsboken 80-81*. Dreyer Bok Stavanger. 1980.
Toft

**Toft** er ein tettstad i Brønnøy kommune i Nordland fylke i følgje oversyn over tettstader hos Statistisk sentralbyrå.
Staden har  og ligg på den nordvestlege delen av øya Torget, berre ein kilometer vest for tettstaden Nordhus og omtrent tre kilometer i luftlinje vest for sentrum av Brønnøysund.
Fylkesveg 7234 mellom Brønnøysund og Inner-Torget har ei forgreining til staden. 

## Sjå òg
* Tettstader i Nordland

## Kjelder

* 
*
Faaberg Idrettslag

**Faaberg Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande på Fåberg i Lillehammer kommune. Idrettslaget vart stifta 21. september 1919. Laget har vore aktivt i fotball, friidrett, handball og ski. Faaberg-laga spelar i gule trøyer og elles blått. Heimekampane i fotball vert spelt på Jorekstad.

Skirennaren Odd Arne Engh vart i 1973 norsk meister i nordisk kombinert.

Faaberg deltok åra 1985 til 1990 i 2. divisjon i fotballsystemet. Høgdepunktet for fotballaget var likevel semifinalekampane i NM-cupen 1985 mot Vålerenga IF. Etter 3–3 på Bislett stadion i Oslo, tapte Faaberg med 1–4  på Jorekstad. Petter Belsvik spelte då på Faaberg IL, i 1994 fekk Jon Inge Høiland sin seriedebut med Faaberg. I 2024 deltok Faaberg på nivå 5 i NFF sitt seriesystem.

## Kjelder
Fontane di Roma

***Fontane di Roma*** (P 106) er ein orkestersuite komponert av Ottorino Respighi i 1916. Han blei urframført 11. mars 1917. Han er eit tonedikt inspirert av fontener i Roma, og blei følgd av *Pini di Roma* i 1916 og *Feste Romane* i 1928.

Etter premieren ved Teatro Augusteo i 1917, der Antonio Guarnieri dirigerte Augusteo-orkesteret, var Respighi vonbroten over den fyrste milde responsen på verket, og sette det til side. Det fekk ei ny, betre mottaking i februar 1918 etter ei framføring med dirigenten Arturo Toscanini, og gjorde komponisten internasjonalt kjend. Verket blei gjeve ut av Casa Ricordi i 1918.

## Musikk

Verket har fire satsar. Fyrste satsen skildrar ein morgon ved fontena i Giuliadalen utanfor Roma med gjetargutar som går forbi med buskapen og forsvinn i morgonskodda. I andre satsen jublar tritonar og najader frå Tritonfontena i vill dans under vasstrålane. Tredje satsen skildrar Trevifontena ved middagstid. Eit syngjande tema blir avbrote plutseleg av fanfarar, og Neptun trekkjer forbi i vogna si, dregen av sjøhestar og følgd av sirener, tritonar og najader. Fjerde satsen målar ei aftanstemning ved fontena i Villa Medici. Ein roleg melodi kan høyrast over det plaskande vatnet.

## Satsar

# *La fontana di Valle Giulia all'Alba*
# *La fontana del Tritone al mattino*
# *La fontana di Trevi al pomeriggio*
# *La fontana di Villa Medici al tramonto*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Fontane di Roma|Fontane di Roma]]» frå ,  den 7. mai 2024.*
Jon Olav Alstad

**Jon Olav Alstad** () er ein norsk politikar og byråkrat frå Skatval i Nord-Trøndelag. Han representerte Nord-Trøndelag og Arbeidarpartiet på det norske stortinget frå 1993 til 2001.

Etter fagbrev ved Stjørdal videregående skole arbeidde han frå 1987 som maskinoperatør ved Dynoplast på Stjørdalshalsen. Elles studerte han økonomiske fag ved Bedriftsøkonomisk Institutt og Høgskolen i Nord-Trøndelag.

Alstad var medlem av Stjørdal kommunestyre 1988–93. Han var med på å etablere Ungdom mot EF og leia fylkesavdelinga i Nord-Trøndelag før folkerøystinga om EU-medlemskap i 1994. Perioden 1993–2001 var han stortingsrepresentant frå Nord-Trøndelag, deretter  1. vararepresentant 2001–05. På stortinget var han medlem av Familie-, kultur- og administrasjonskomitéen. I 2005 Alstad var med på å etablere Tankesmia. Sidan var han medlem av Stjørdal kommunestyre 2007–11. Han var styreleiar 2007–14 i Snøscooterforeningen.

Alstad dreiv frå 1995 til 2009 slektsgarden Vestre Forbord på Skatval. I 2009 fekk han jobb som politisk rådgjevar i NAF, der han 2011-16 leia politikk- og forbrukarseksjonen. Frå 2016 var han tilsett i marknadsaktøren Footprint,

## Kjelder
Stryn Turn- og Idrettslag

**Stryn Turn & Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande i Stryn i Nordfjord. Laget vart skipa 30. desember 1898 og er aktivt med i fotball, friidrett, handball, sykling, symjing og turn. I tillegg har laget ei trimgruppe. Stryn-laga spelar i raude trøyer og vekselvis kvite eller svarte bukser.

Stryn TIL (STIL) er vel best kjent for å ha fostra fram fotballspelarar som Jostein Flo, Tore Andre Flo og Håvard Flo.

## Kjelder
*heimeside
**Stryn Turn & Idrettslag 100 år*. 1998.

## Bakgrunnsstoff
*
Brakna

**Brakna** er ein region i den sørvestlege delen av Mauritania som grensar til Senegal ved Senegalelva i sør. Innan Mauritania  grensar regionen til Tagant i nordaust, Assaba og Gorgol i søraust og Trarza i nordvest. 
Regionhovudstaden er Alég, og ein annan større by er Boghé. 

Ved folketeljinga i 2013 hadde regionen eit folketal på 312&nbsp;277, samanlikna med 309&nbsp;307 i 2011. 46,96 prosen var kvinner og 53,04 prosent var menn. 

## Departement
Brakna er delt inn i fem departement (*moughataa*):

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Brakna|Brakna]]» frå ,  den 7. mai 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
Leinesfjord

**Leinesfjord** er administrasjonssenteret i Steigen kommune. Staden ligg på eit nes ved utløpet av Myklebostadelva, mot nord ligg fjordarmen Saursfjorden. Fjordarmen Botnfjorden ligg i sør.
På staden finst eit vertshus, helsesenter, Knut Hamsun videregående skole avdeling Steigen, daglegvarebutikkar, kiosk og bensinstasjon. Fylkesveg 835 går gjennom staden og gjev samband med europaveg 6 i Hamarøy kommune. Ca. 1,5 kilometer langs FV835, sør for sentrum, ligg Leinesfjord kapell. 

Leinesfjord er òg ein tettstad i følgje oversyn over tettstader hos Statistisk sentralbyrå. Staden har .

Folketeljinga frå 1865 skildrar sju matrikkelgardar på staden med Myklebostad i gardsnamnet. På eldre kart finn ein bygda her namnsett som Myklebostad.

Tidlegare Leiranger kommune, 1900-1964, femna om  området omkring den opne Leinesfjorden og skjergarden utanfor.

## Sjå òg
* Tettstader i Nordland

## Kjelder

* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Europameisterskapen i symjing 1981

**Europameisterskapen i symjing 1981**, den 15. i rekka, vart avvikla i Split i dåverande Jugoslavia dagane frå 5. til 12. september. Meisterskapen vart dominert av utøvarar frå Aust-Tyskland og Sovjetunionen. Desse to landa vann til saman 28 av dei 37 tevlingane og 61 av dei 111 medaljane som vart utdelt.

Best av dei norske deltakartane var Arne Borgstrøm med ein fjerdeplass i 400 meter fri, tett fylgd av femteplasserte Katrine Bomstad i 400 meter medley.

## Menn
### 100 meter fri





### 200 meter fri





### 400 meter fri





### 1500 meter fri





### 100 meter rygg





### 200 meter rygg





### 100 meter bryst





### 200 meter bryst





### 100 meter butterfly





### 200 meter butterfly





### 200 meter medley





### 400 meter medley





### 4 x 100 m fri





### 4 x 200 m fri





### 4 x 100 m medley





## Kvinner
### 100 meter fri





### 200 meter fri





### 400 meter fri





### 800 meter fri





### 100 meter rygg





### 200 meter rygg





### 100 meter bryst





### 200 meter bryst





### 100 meter butterfly





### 200 meter butterfly





### 200 meter medley





### 400 meter medley





### 4 x 100 m fri





### 4 x 100 m medley





## Kjelder
*Arbeiderbladet 8. september 1981
*Arbeiderbladet 8. september 1981
Eero Järnefelt

**Erik (Eero) Nikolai Järnefelt** () var ein finsk kunstmålar og kunstakademiprofessor. Han er i dag mest kjend for dei naturalistiske folkelivsmåleria sine, portrett og landskapsmåleri frå Koli nasjonalpark. 

Järnefelt var fødd i Vyborg som det tredje barnet til general Alexander Järnefelt og baronesse Elisabeth Järnefelt (fødd Clodt von Jürgensburg). Fleire av dei åtte søskena hans blei også kjende: Kasper (litteraturkritikar), Arvid (dommar og skribent), Armas (komponist og dirigent) og Aino (kona til Jean Sibelius).

Han studerte  i Helsingfors frå 1874 til 1878 og deretter Det russiske kunstakademiet i St. Petersburg frå 1883 til 1886, der onkelen hans Mikhail Clodt var ein av lærarane. Frå 1886 til 1888 var han elev av Tony Robert-Fleury ved Académie Julian. Ei av inspirasjonskjeldene til Järnefelt var den naturalistiske kunsten til Jules Bastien-Lepage. 

I 1889 gifta han seg med skodespelaren Saimi Swan. I 1892 hadde han si fyrste reise til Koli-området i nordlege Karelen saman med ekteparet Juhani Aho og Venny Soldan-Brofeldt. Han gjennomførte fleire reiser til dette området fram til 1936 Han reiste også til Italia i 1894 og Krimhalvøya i 1899. I 1901 fekk han oppført ein villa han gav namnet «Suviranta», teikna av arkitekt Usko Nyström, nær Tusby-sjøen. Han budde her til 1917, då han flytta til Helsingfors. Frå 1902 til 1928 underviste han ved Helsingfors-universitetet. Han blei utnemnd til professor i 1912 og var også ei stund leiar av det finske kunstakademiet. 

## Kjende kunstverk

Fil:Jarnefelt_Saimi.jpg|alt=Portrett av hans kone, Saimi|Portrett av kona Saimi
Fil:Jarnefelt_Eero_Ranskalainen_viinikapakka_1888.JPG|Fransk vinbar (1888)
Fil:Järnefelt_Kaislikkoranta_1905.jpg|Siv (1905)
Fil:Raatajat_rahanalaiset.JPG|*Trälar under penningen*, svijordbruk i Karelen (1893)
Fil:Jarnefelt_Koli.jpg|Landskap i Koli (1935)


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Eero Järnefelt|Eero Järnefelt]]» frå ,  den 9. mai 2024.*  

## Litteratur

* Leena Lindqvist (red.), *Taiteilijan tiellä – Eero Järnefelt 1863 – 1937*, Otava, 2002 ISBN 951-1-144-66-9
* Marko Toppi (red.), *Eero ja Saimi Järnefeltin kirjeenvaihtoa ja päiväkirjamerkintöjä 1889-1914* (brev og dagbøker bind 1), SKS, 2009 ISBN 978-952-222-113-1
* Marko Toppi (red.), *Vain tosi on pysyväistä.* *Eero ja Saimi Järnefeltin kirjeenvaihtoa ja päiväkirjamerkintöjä 1915-1944* (brev og dagbøker 2), SKS, 2013 ISBN 978-952-222-399-9.

## Bakgrunnsstoff
Eliteserien i handball 1980/81–Kvinner

**1. divisjon i handball 1980/81 for kvinner** var den øvste avdelinga i seriesystemet for kvinner, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla tida frå 13. september 1980 til 1. mars 1981.

Skogn Idrettslag frå Nord-Trøndelag forsvarte seriemeistertittelen. Laget tapte den fyrste seriekampen, sidan sigra trønderkvinnene i samtlege seriekampar. Som året før var Marit Breivik og Sissel Brenne Buchholdt dei store framgrunnsfigurane i Skogn-laget. Gerd Bjørnaas, Annepetra Jenssen, Brit Marit Leine, Randi Eriksen og Eli Brenne bidrog sitt til ein suveren serietriumf.

## Poengtabell

## Kjelder
* *Sportsboken 81-82*. Dreyer Bok Stavanger. 1981.
1. divisjon i handball 1980/81–Karar

**Eliteserien i handball 1980/81 for karar** var den øvste avdelinga i seriesystemet for karar, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla tida frå 10. september 1980 til 22. mars 1981. 8 av laga var heimehøyrande i Stor-Oslo (Oslo og tilgrensande kommunar).

Nordstrand Idrettsforening frå Oslo vart seriemeister for aller fyrste gong. Gunnar Helgevold, Gunnar Tverdal, Jon Paulsen, Ole Gundem og Halvor Dahl høyrde til dei beste spelarane i Nordstrand-mannskapet.

## Poengtabell

## Kjelder
* *Sportsboken 81-82*. Dreyer Bok Stavanger. 1981.
Idrettsklubben Grand Bodø

**Idrettsklubben Grand Bodø** er eit idrettslag heimehøyrande i Bodø by. Idrettsklubben vart stifta 12. april 1917 og er i dag dominert av fotballspelarar. Grand har også vore aktiv innom friidrett, handball og skeiseløp. Grand-laga spelar i heilraude drakter.

IK Grand arrangerte NM i friidrett 1980, ein meisterskap der Grand-medlemem Einar Hernes vart norsk meister på 110 meter hekk.

Grand er elles særleg kjent for kvinnelaget i fotball, som deltok i toppserien fyrste gongen i 1987 og som spelte på nivå 2 til og med 2023. Grand sitt lag for karar rykte i 1981 opp frå 3. divisjon. I 1982 enda laget sist i 2. divisjon B og har dei seinare åra lege på nivå 5 i seriesystemet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Idrettsklubben Grand Bodø|Idrettsklubben Grand Bodø]]» frå ,  den 9. mai 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Borgen Idrettslag

**Borgen Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande i Skjeberg i Sarpsborg kommune i Østfold. Laget vart stifta 2. oktober 1927 og har hatt idrettar som bandy, bryting, handball og orientering på programmet. I dag er fotball så å seie einerådande aktivitet.

Borgen spelar i brune trøyer og strømper og kvite bukser.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Borgen Idrettslag (Sarpsborg)|Borgen Idrettslag (Sarpsborg)]]» frå ,  den 8. mai 2024.*
Sola Idrettslag

**Sola Idrettslag** er eit tidlegare norsk idrettslag heimehøyrande i Sola kommune i Rogaland. Laget vart stifta 25. oktober 1934 som *Sola Turn og Idrettslag*, og endra  namn til Sola Idrettslag i 1947. Sola IL var aktivt med i fotball, friidrett, handball og turn. Laget vart oppløyst 1. januar 1995 og danna dei nye gruppene Sola Håndballklubb, Sola Fotballklubb og Sola Turn.

Turnarane Linda Gusevik og Janne Bore og friidrettsutøvaren Iris Zetterstrøm hevda seg kringom 1980 i noregstoppen i sine respektive idrettar.

Sola-laga spelar i gule trøyer og svarte bukser.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sola Fotball|Sola Fotball ]]» frå ,  den 9. mai 2024.*
Singjelikj

**Singjelikj** (makedonsk Синѓелиќ; albansk *Hasanbeg*) er ein landsby i kommunen Gazi Baba innanfor storkommunen Skopje i Nord-Makedonia.

Busetnaden hadde 7&nbsp;829 innbyggjarar ved folketeljinga i 2021. Singjelikj var tidlegare rekna inn i bydelen Tsjento, men er skild ut att som ein eigen landsby, medan resten av Tsjento er innrekna i bydelen Gazi Baba.

## Referansar
Krusjopek

**Krusjopek** (makedonsk Крушопек; albansk *Krushapek*) er ein landsby i kommunen Saraj innanfor storkommunen Skopje i Nord-Makedonia.

Busetnaden hadde 2&nbsp;017 innbyggjarar ved folketeljinga i 2021.

## Referansar
Neverdal

**Neverdal** er ei bygd i Meløy kommune i Nordland fylke. Staden ligg ved fylkesveg 17 om lag 7 km søraust for kommunesenteret Ørnes og 10 km vest for industristaden Glomfjord. Talet på innbyggjarar i Neverdal saman med folketalet i området langs fylkesvegen nordvest til Sandåg og Eidbukta er .

Bygda har det største korpset i kommunen, eige idrettslag, båtforeining og velforeining. 

## Geografi
Neverdalen er eit dalføre på ca. 5 kilometer frå Nedre Rismålsvatnet til utløpet av Neverdalselva i Nordre Neverdalsbukta. Halvvegs inn i dalen ligg Neverdalsvatnet. Dalen er omgjeve av bratte fjellsider med toppar på over 800 moh. Inst ligg Istinden på 1194 moh. Berre den nedste kilometeren av dalen er busett, og mange bustader ligg på det ein kilometer lange Neverdalsneset som stikk ut i Sandågvika, ei bukt i Glomfjorden.  

## Næringsliv
Neverdal har ein daglegvarebutikk, Svengen kafé og pub, barnehage og ei privat skole med alle 10 klassetrinn, og dessutan ei båtforeining med 66 båtplassar. Krambua er ein utsalsstad for husflidsartiklar.

## Skolen
Neverdal skole, som var den kommunale skolen til bygda, vart nedlagt etter vinterferien i 2019. Elevane vart då flytta til nye Spildra skole i Ørnes, som stod ferdig i mars 2019. Privatskulen Neverdal Einspire skole vart starta som ein reaksjon på at den offentlege skolen i Neverdal skulle leggjast ned, og har vore i drift sidan skolestart august 2018. 

## Organisasjonsliv
Lag og foreiningar i bygda driftar ei eiga nettside for å profilere bygda og som ei infotavle til innbyggjarane.

Neverdalsturneringa i fotball blir arrangert kvart år i første helga i mai på kunstgrasbanen som idrettslaget disponerer. Normalt er det påmeldt 50-55 lag med spelarar i aldersgruppa frå 6 år til 14 år, og turneringa varer frå fredag ettermiddag til søndag kveld.  Denne turneringa er idrettslaget si hovudinntektskjelde, og finansierer andre aktivitetar som idrettslaget arrangerer.

Pinsemenigheten Sion Neverdals kyrkje ligg midt i bygda. Kyrkjelyden driv kyrkjelydsarbeid i Meløy, Rødøy og Gildeskål kommunar.

## Historie
Neverdal har bunkeranlegg frå krigens dagar og dessutan kanonstillingar på Neverdalsneset. Det var ein fangeleir her under krigen og der døydde 33 fangar av russisk og ukrainsk opphav. Leiren husa ca. 120 fangar på det meste. Elevane på no nedlagde Neverdal skole skreiv boka *Nært på Neverdal i krigsåra 40-45*. Elevane skreiv også boka *Stedsnavn på Neverdal*.

## Kjelder

**Denne artikkelen har omsett tekst frå «[[:nb:Neverdal|Neverdal]]» frå , den 10. mai 2024* 
* Privat informasjonsside om bygda
Eliteserien i handball 1981/82–Kvinner

**1. divisjon i handball 1981/82 for kvinner** var den øvste avdelinga i seriesystemet for kvinner, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla i tida frå 19. september 1981 til 7. mars 1982.

Skjeberg Idrettslag vart seriemeister for andre gong, etter å ha vunne divisjonen med betre målskilnad enn tittelforsvarar Skogn IL. Wenche Halvorsen, veteranen Inger Johanne Tveter, Siri Ingels og Kjersti Pung var sentrale spelarar på meisterlaget.

## Poengtabell

## Kjelder
**Sportsboken 82-83*. Sportsboken As/Hjemmets bokforlag As. 1982.
Heddal Idrettslag

**Heddal Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande i Heddal i Telemark. Laget vart stifta 23. november 1917 som I.L Heddal . Det endra namn til Heddal Idrettslag i 1947.
Heddal IL er aktivt med i fotball, ski og skiskyting, i tillegg til padeltennis.

Heddal-laga spelar i knallraude drakter og svarte bukser.

Frå 1962 hadde Heddal IL ei bordtennisgruppe som i 2009 braut ut og danna sitt eige lag. 

Åra 1975, 2006 og 2015 arrangerte Heddal IL delar av noregsmeisterskapen på ski.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Orkanger Idrettsforening

**Orkanger Idrettsforening** er eit idrettslag heimehøyrande på Orkanger i Orkdal kommune. Idrettslaget vart stifta i 1947 då Orkanger Turnforening, Idrettsforeningen Njardar, Orkanger Atletklubb og Orkedalsørens Idrettslag samla seg i Orkanger Idrettsforening. Orkanger IF er aktivt med i fotball, handball, orientering, ski, symjing og turn. 

Orkanger-laga spelar i gule drakter og blå bukser.

Ellen Sofie Olsvik vart norsk meister i orientering 1981, Brit Wormdal i symjing 1991 og 1992, samt Andreas Vold i symjing i 2001.

## Kjelder
*heimeside
Wenche Halvorsen

**Wenche Halvorsen** () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Sarpsborg.

Halvorsen var aktiv på Skjeberg IF sitt lag i den norske eliteserien frå 1971 til 1989. Ho var den sentrale spelaren då Skjeberg i mars 1982 sigra i seriemeisterskapen, etter fleire sesonger der laget enda på andre eller tredjeplass. Sesongane 1982/83 (153 mål) og 1985/86 (168 mål) var toppskårar i eliteserien.

Halvorsen deltok i tida frå oktober 1975 til januar 1984 i 91 av Noregs landskampar, skåra 211 mål. Ho var med i det norske mannskapet som la beslag på sjuandeplassen i Handball-VM 1982 for kvinner.

## Kjelder

*Landskampar
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Wenche Halvorsen Stensrud|Wenche Halvorsen Stensrud]]» frå ,  den 10. mai 2024.*
Thomas Mathiesen

**Thomas Mathiesen** () var ein norsk sosiolog. Han var professor i sosiologi ved Universitetet i Oslo 1972–2003, emeritus frå og med 2004.

Mathiesen er mest kjend for arbeid innan rettssosiologi og kriminologi, og han var internasjonalt anerkjend som ein innverknadsrik forskar på desse fagfelta. Han var òg i mange år ein hyppig samfunnsdebattant.

## Karriere
Mathiesen studerte sosiologi i Wisconsin i USA frå 1953 til 1955. Han tok doktorgrad i 1965, på avhandlinga *The Defences of the Weak: A Sociological Study of a Norwegian Correctional Institution,* basert på intervju med fangar på Ila fengsel. Doktoravhandlinga til Mathiesen vart i 2011 kåra av Norsk sosiologforeining, på lista *Norsk sosiologisk kanon*, som ein av dei 25 viktigaste tekstane for sosiologifaget i Noregs historie. Ved sida av kriminolog Nils Christie, var Mathiesen rekna som ein av dei fremste representantane bak retninga innan kriminalpolitikk som ønskjer å avskaffa straff som verkemiddel. Mathiesen var med å stifta  (KROM), og var formann i denne foreininga frå 1968 til 1973.

Frå 1980-åra vart Mathiesen engasjert i spørsmål som handla om massemedium og innverknaden deira på samfunnet. Han gjorde òg omfattande forsking om moderne informasjonsteknologi og overvakingssystem. På 1990-talet var han svært aktiv som kritikar av Schengenavtalen. Han var òg engasjert i Treholtsaka 1985-1986 og som motstandar av utbygginga av Alta kraftverk.

Mathiesen skreiv meir enn 30 bøker om samfunnsvitskapelege spørsmål, mellom anna *Det uferdige* (1971), *Makt og medier* (1986), *Kan fengsel forsvares?* (1987) og *Silently Silenced* (2004). Hans skreiv på bokmål og engelsk, og ei rekkje av bøkene hans er dessutan omsett til fleire språk, mellom anna svensk, dansk, tysk, italiensk og portugisisk. Internasjonalt tilhøyrer *The Politics of Abolition* (1974) hans mest kjende bøker, som kom ut i ny utgåve hos forlaget Routledge i 2014. Mathiesens bok *Kriminalitet, straff og samfunn* er også gitt ut på nynorsk (1976).

Mathiesen var gjesteforskar ei rekkje stader, til dømes ved University of California, Santa Barbara (1967), University of California, Berkeley (1975) og ved universiteta i Warsawa og Bremen (1988), dessutan i Latin-Amerika og Afrika.

Mathiesen vart tildelt *Zola-prisen* (2003) og utnemnd til heidersdoktor ved Lunds universitet (2003).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thomas Mathiesen|Thomas Mathiesen]]» frå ,  den 10. mai 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
* Svein Sundbø (1999): *Thomas Mathiesen - en kronologisk bibliografi over forfatterskapet 1956-1999.* (Oslo: Nasjonalbibliotekets bibliografier. 90 s.)
* Kristian Andenæs; Knut Papendorf (2003): *Fortsatt uferdig. Festskrift til Thomas Mathiesen.* (Oslo: Unipax. 260 s.)
* Keith Hayward (2009): *Fifty Key Thinkers in Criminology* (Routledge. s. 208–213)
Eliteserien i handball 1982/83–Kvinner

**1. divisjon i handball 1982/83 for kvinner** var den øvste avdelinga i seriesystemet for kvinner, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla i tida frå 4. september 1982 til 6. mars 1983.

Skjeberg Idrettslag vart seriemeister for andre gong i rad. Wenche Halvorsen, veteranen Inger Johanne Tveter, Siri Ingels, Hilde Iversen, Kjersti Pung og Karin Strøm var viktige spelarar på meisterlaget.

## Poengtabell

## Kjelder
**Sportsboken 83-84*. Sportsboken As. Stavanger 1983.
1. divisjon i handball 1982/83–Karar

**Eliteserien i handball 1982/83 for karar** var den øvste avdelinga i seriesystemet for karar, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla i tida frå 4. september 1982 til 6. mars 1983. 7 av laga var heimehøyrande i Stor-Oslo (Oslo og tilgrensande kommunar).

Kolbotn Idrettslag vart seriemeister for aller fyrste gong. Laget bestod av karar som Lars Christian Haneborg, Gunnar Helgevold, Vidar Bauer, Runar Bauer, Hans-Jacob Augestad, Halvor Dahl, Geir Brekke og Svein Ivar Storkås.

## Poengtabell

## Kjelder
**Sportsboken 83-84*. Sportsboken As. Stavanger 1983.
Sportsklubben Rapid

**Sportsklubben Rapid** var frå 1931 til 2011 eit idrettslag i Moss i Østfold.

Rapid var eit lag tilslutta Arbeidernes Idrettsforbund. Laget slo seg i 1937 saman med Moss Arbeideridrettslag (stifta 1925). Dei fyrste åra stod fotball og boksing i fyrste rekke. Etter 1945 kom også sykling, symjing og kappgang på programmet.

Fotballaget til Rapid deltok fire sesongar i Hovudserien i fotball. Fyrst frå 1955 til -57, og deretter frå 1959 til 1961. Seinare i 1960-åra ramla Rapid ned til 3. og 4. divisjon.

I 2011 vart sportsklubben Rapid oppløyst. Dei aktive gjekk saman med utøvarar i kvinnelaget Athene Moss og skipa det nye laget Rapid Athene.

## Kjelder

*Moss Dagblad 22. august 1985
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sportsklubben Rapid|Sportsklubben Rapid]]» frå ,  den 11. mai 2024.*
1. divisjon i handball 1981/82–Karar

**Eliteserien i handball 1981/82 for karar** var den øvste avdelinga i seriesystemet for karar, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla i tida frå 20. september 1981 til 7. mars 1982. 7 av laga var heimehøyrande i Stor-Oslo (Oslo og tilgrensande kommunar).

Fredensborg/Ski, med heimebane i Ski i Akershus, sikra seg seriepokalen. Tor Edvin Helland, Gunnar Pettersen, Steinar Aas og Trond Skjøld var sentrale spelarar i Fredensborg/Ski-mannskapet.

## Poengtabell

## Kjelder
**Sportsboken 82-83*. Sportsboken As/Hjemmets bokforlag As. 1982.
Overhalla IL

**Overhalla Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande i Overhalla i Nord-Trøndelag. Laget vart stifta 1. februar 1903 og er aktivt med i fotball, friidrett, handball, langrenn, symjing og cheerleading.

Overhalla IL arrangerte NM i friidrett 1997.

Friidrettsutøvarane Håkon Haugum, Samuel Haugum, Jon Grydeland, Valborg Tømmerås og Fredrik Øvereng vann ein medalje i noregsmeisterskapen i friidrett i høvesvis 1949, 1970, 1971 og 2018. Langrennaren Ingrid Tyldum vann ein bronsemedalje under Ski-NM 2008.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Overhalla Idrettslag|Overhalla Idrettslag]]» frå ,  den 11. mai 2024.*
Porsanger Idrettslag

**Porsanger Idrettslag** er eit norsk idrettslag som er heimehøyrande i Lakselv i Porsanger kommune i Finnmark. Idrettslaget vart stifta i 1922 og er aktivt med i dans, fotball, friidrett, handball, ski og symjing.

Laga til Porsanger spelar i vertikalstripa trøyer i raudt og svart, samt svarte bukser og strømper.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Porsanger Idrettslag|Porsanger Idrettslag]]» frå ,  den 11. mai 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Seljord Idrettslag

**Seljord Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande i Seljord kommune i Telemark. Laget vart stifta i 1902.

Seljord IL er aktiv med i fotball, hestesport, handball og ski.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Seljord Idrettslag|Seljord Idrettslag]]» frå ,  den 11. mai 2024.*
Fotballaget Fart

**Fotballaget Fart** er eit idrettslag heimehøyrande i Vang i Hamar kommune. Laget vart stifta i 1934 og har bak seg nokre få sesongar i toppserien i fotball for kvinner. Fart-laga spelar i raude trøyer og strømper, samt kvite bukser. Heimebana Fartbana ligg på Slemsrud i Vangsåsen.

Fart sitt kvinnelag deltok i toppserien 2009, 2012 og 2019. Alle sesongane enda med nedrykk, etter høvesvis 1, 0 og 2 poeng. Den einaste sigeren kom mot Stabæk IF 3. august 2019 i det som var Fart sin 55. kamp i toppserien.

Thorstein Helstad var aktiv for Fart i 1993-94, medan jamaldra Kristin Bekkevold spelte fem sesongar for Fart i 1990-åra. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fotballaget Fart|Fotballaget Fart]]» frå ,  den 11. mai 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Eliteserien i handball 1983/84–Kvinner

**1. disvisjon i handball 1983/84 for kvinner** var den øvste avdelinga i seriesystemet for kvinner, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla i tida frå 3. september 1983 til 4. mars 1984.

Bækkelagets Sportsklub frå Oslo vart seriemeister for fyrste gong. Kristin Glosimot og Ingunn Strøm var dei to sentrale spelarane på BSK, saman med Sissel Bleivik og målvakta Liv Fauske.

## Poengtabell

## Kjelder
**Sportsboken 84-85*. Sportsboken As. Stavanger 1984.
1. divisjon i handball 1983/84–Karar

**Eliteserien i handball 1983/84 for karar** var den øvste avdelinga i seriesystemet for karar, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla i tida frå 3. september 1983 til 4. mars 1984. 7 av laga var heimehøyrande i Stor-Oslo (Oslo og tilgrensande kommunar).

Kolbotn Idrettslag vart seriemeister for andre gong i rad. Laget bestod av karar som Lars Christian Haneborg, Vidar Bauer, Runar Bauer, Leif Nordstrøm, Svein Ivar Storkås og den spelande trenaren Gunnar Helgevold.

## Poengtabell

## Kjelder
**Sportsboken 84-85*. Sportsboken As. Stavanger 1984.
Skotterud Idrettslag

**Skotterud Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande på Skotterud i Eidskog kommune. Idrettslaget vart stifta 10. juni 1906. Skotterud-laga spelar i kvite trøyer.

Skotterud IL har vore aktivt innom friidrett, ski og fotball. Diskoskastaren Johan Trandem deltok i Sommar-OL 1928 og enda på åttandeplassen. Tidlegare vart han norsk meister i diskoskasting så vel som kulestøyt. Langdistanseløparen Grete Kirkeberg var medlem av laget til 1982.

## Kjelder
*Skotterud I.L. 1906-1981 75 år
Morani

**Morani** (makedonsk Морани; albansk *Maran*) er ein landsby i kommunen Studenitsjani i regionen Skopje i Nord-Makedonia.

Busetnaden hadde 2&nbsp;595 innbyggjarar ved folketeljinga i 2021.

## Referansar
Eliteserien i handball 1984/85–Kvinner

**1. divisjon i handball 1984/85 for kvinner** var den øvste avdelinga i seriesystemet for kvinner, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla i tida frå 8. september 1984 til 17. februar 1985.

Sportsklubben Freidig frå Trondheim vart seriemeister for aller fyrste gong. Sissel Brenne Buchholdt, Berit Hansen og Tove Liberg var sentrale spelarar på Freidig.

## Poengtabell

## Kjelder
**Sportsboken 85-86*. Sportsboken As. Stavanger 1985.
1. divisjon i handball 1984/85–Karar

**1. divisjon i handball 1984/85 for karar** var den øvste avdelinga i seriesystemet for karar, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla i tida frå 6. september 1984 til 17. februar 1985. Halvparten av laga var heimehøyrande i Stor-Oslo (Oslo og tilgrensande kommunar).

Idrettsforeningen Urædd vart seriemeister for aller fyrste gong. Bent Svele utmerkte seg på meisterlaget frå Porsgrunn. Av dei andre som bidrog til triumfen kan nemnast Henning Yven, Kjetil Larsen, Jørgen Young, Mats Uldal, Roger Kjendalen og målvakta Harald Madsen.

## Poengtabell

## Kjelder
**Sportsboken 85-86*. Sportsboken As. Stavanger 1985.
Kotafolk i Gabon

**Bakota**- eller **kotafolk** er ei bantu-gruppe frå nordaustregionen av Gabon og Kongo. Språket dei snakkar blir kalla iKota, men blir også omtalt som bakota, ikuta, kota. Blant fangfolk er folket kjent som *mekora*. Kotaspråket har fleire dialekter, som ndambomo, mahongwe, ikota-la-hua, sake, menzambiog bougom. Nokre av desse dialektane har også regionale variasjonar.

Kotafolk blir ikkje rekna som viktige aktørar i gabonsk politikk, men nokre av dei er blitt utnemnde til viktige stillingar i regjeringa. Alexandre Sambat, som lenge var ambassadør til USA og som seinare stilte ved presidentvalet i 1993, var av kotaopphav. Pascal Desire Misongo, som også er kota, har vore justisminister i Gabon. Emmanuel Issoze-Ngondet var representant i SN og var òg statsminister i Gabon frå 2016 til 2019.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kota people (Gabon)|Kota people (Gabon)]]» frå ,  den 13. mai 2024.*
Oddrun Midtbø

**Oddrun Midtbø** () er ein norsk journalist og forfattar som kjem frå Luster og er busett i Sogndal.

## Virke
Som journalist har Midtbø jobba som frilansar med tekst, foto og illustrasjon sidan 1988. Ho har blant anna studert og jobba med prosjekt i USA og Nicaragua. Asyl- og flyktningpolitikk er eitt av hennar spesialområder som journalist.

Oddrun Midtbø er også forfattar. Boka *Harastølen: Heimen for dei utstøytte* kom ut i 2023. Boka handlar om livet på institusjonen Haralstølen i Luster kommune, som sidan 1902 har vore sanatorium for tuberkulose-pasientar, psykiatrisk sjukehus og asylmottak. Boka tek for seg alle epokane i institusjonen si historie. I april 2024 fekk Oddrun Midtbø prisen Årets indiebok i kategorien sakprosa for voksne, på Indiebokfestivalen i Oslo.

Oddrun Midtbø har tidlegare vore fylkesleiar for TV-aksjonen for Sogn og Fjordane.  Ho har også vore leiar for NJ Frilans frå 2017-2019.

## Bibliografi

* *Harastølen. Heimen for dei utstøytte.* (OMI forlag, Sakprosa, 2023)
* *Magne Vangsnes. Utan tittel. Medforfatter* (Skald forlag, Biografi, 2015)
* *Det fleirspråklege Noreg, medforfatter* (Skald forlag, Essaysamling, 2013)
* *Dobbeltjubilanten i Sogndal* (Sakprosa, 2013)

## Kjelder
Årdalstangen Turn- og Idrettslag

**Årdalstangen Turn- og Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande på Årdalstangen i Årdal kommune i Sogn. Idrettslaget vart skipa i 1939 og er aktivt med i fotball, handball, ski og turn.

Spjutkastaren Tore Haukedalen vann bronsemedaljen i øvinga under NM i friidrett 1998.

## Kjelder
Cavalleria rusticana

***Cavalleria rusticana*** («landsens riddarskap») er ein italiensk opera med musikk av Pietro Mascagni og libretto av Giovanni Targioni-Tozzetti og Guido Menasci. Han byggjer på ei novelle og eit skodespel med same namn av Giovanni Verga. Novella blei gitt ut i 1880 i boka *Vita dei campi* (*Livet på markene*).

## Historie

I juli 1888 hadde den milanesiske musikkforleggjaren Edoardo Sonzogno kunngjort ein konkurranse blant dei unge italienske komponistane som ikkje hadde fått oppført ein opera, om å skriva ein ein-akter, og Sonzogno ville stå for oppsetjinga av dei tre beste ved Teatro Costanzi i Roma. Mascagni fekk høyra om denne konkurransen berre to månader før innleveringsfristen, og fekk vennen sin Giovanni Targioni-Tozzetti, ein forfattar og professor i litteratur ved den kongelege italienske sjøkrigsskulen i Livorno, til å skriva ein libretto. 

Targioni-Tozzetti valde å dramatisera den populære novella og skodespelet *Cavalleria rusticana* av Giovanni Verga, eit sjalusidrama som går føre seg andre påskedag i ein siciliansk landsby på 1800-talet. Targioni-Tozzetti fekk hjelp av kollegaen sin Guido Menasci i utarbeidinga av librettoen, og dei sende denne i fragment til Mascagni etter kvart som dei arbeidde. Same dag som innleveringsfristen gjekk ut, blei operaen levert. Av dei 73 innleverte verka blei det til Mascagni plukka ut til å vera eit av dei tre som skulle oppførast.

Allereie ved premieren den 17. mai 1890 viste operaen seg som ein stor suksess og Mascagni fekk heile 40 framkallingar etter framsyninga. Han gjekk for fulle hus ved Teatro Costanzi, og blei så sett opp andre stader i Italia og i Berlin. Året etter hadde stykket premiere ved Shaftesbury Theatre i London, og i mai det følgjande året flytta han til Royal Opera House i Covent Garden. Det blei konkurranse blant dei amerikanske produsentane om å vera den fyrste som fekk sett opp operaen i USA, og allereie 9. september 1891 hadde stykket premiere i Philadelphia, i Grand Opera House. 30. september følgde premieren i Chicago, og dagen etter i New York, etter kvart på Metropolitan Opera.

Operaen er filma fire gonger: 1916 (stumfilm, med orkester), 1953, 1968 og 1982.

Musikken frå «Intermezzo» i operaen er mellom anna brukt i filmane *Den rasende oksen* og *[[Gudfaren del III]].*

## Rolleliste

* *Santuzza*, ei bondejente, sopran
* *Turiddu*, ein ung landsbybuar, nyleg dimittert soldat, tenor
* *Lucia*, mora til Turiddu, sopran
* Alfio, kusken i landsbyen, baryton
* *Lola*, kona til Alfió, mezzosopran

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Cavalleria rusticana|Cavalleria rusticana]]» frå ,  den 13. mai 2024.*
Nzebi

**Nzebi** (eller njebi, njabi, ndzabi, yinjebi o.a.) er eit bantuspråk som er utbreidd i Gabon og Republikken Kongo.

## Fonologi

### Konsonantar

* /z/ høyrest som [ʒ] når han opptrer før /i/.
* /ɡ/ kan uttalast som [ɣ] eller [x] i fri variasjon.
* /b/ kan høyrast som ein implosiv [ɓ] i fri variasjon i startposisjon.

### Vokalar

## I kulturen
Den gabonske songaren SeBa skriv og syng songane sine på nzebi.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Njebi language|Njebi language]]» frå ,  den 13. mai 2024.*
Mbere

**Mbere** (**mbede**, **mbete**), også kalla **lembaama**, er eit bantuspråk som blir tala i Republikken Kongo og Gabon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mbere language|Mbere language]]» frå ,  den 13. mai 2024.*
Språket sira

**Sira** eller **shira** er eit bantuspråk som blir tala i Gabon. Det har kring 39 000 talarar (2000).

Maho (2009) meiner at bwali er eit nærskild språk. Bwali har ikkje ein eigen ISO-kode.

## Kjelder
Port-Gentil

**Port-Gentil** er ein by i vestre delen av Gabon. Han er departementhovudstad i Bendje og provinshovudstad i Ogooué-Maritime. Port-Gentil er den vestlegaste byen i Gabon. Han ligg ved Atlanterhavet, og er den viktigaste hamnebyen i landet og eit viktig industrisenter. Ved folketeljinga i 2013 hadde byen 136 462 innbyggjarar, og var dermed den nest største byen i Gabon. Folketalet i 2022 blei anslått til 200 000.

Byen blei kalla opp etter den franske kommandanten Émile Gentil i 1900. Etter den fyrste verdskrigen starta byen ein storstilt tømmereksport. Det blei bygd eit oljeraffineri her på 1960-talet, og sidan det er oppdaga olje utanfor kysten er også utskiping av olje ein viktig næringsveg. 

Port-Gentil er kjent for strendene sine, fleire hotell og for Saint Louis-kyrkja. Teknisk sett ligg byen på ei øy, Lopez ved munningen til elva Ogooué. Byen har ein eigen flyplass som knyter han både til hovudstaden Libreville og resten av verda.

## Galleri

Fil:POG-Street_1.jpg|Hovudgate
Fil:POG-Street_3.jpg| Gate 
Fil:PORTGENTIL2.JPG|Strand
Fil:Port-Gentil - Nation coat of arms of Gabon - 2009.jpg| Minnesmerke til femtiårsjubileum 


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Port-Gentil|Port-Gentil]]» frå ,  den 13. mai 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
Dumafolk

**Adoumafolk** eller **dumafolk** er ei etnisk gruppe i Gabon i Sentral-Afrika. Dei bur hovudsakleg på den sørlege breidda av den øvre Ogooué-elva, i nærleiken av Lastoursville (som opphavleg var ein adoumalandsby), og er kjende som dyktige kanoførarar eller båtfolk. Dei snakkar duma, eit nzebi-språk i bantufamilien.

Ifølgje overleveringane deira kom folket frå aust eller søraust, ned Sebe-elva til Ogooué, og deretter til Doumé-stryka. Dei laga kanoar av okoumetre og sele slavar til okandéfolk, i bytte mot europeiske produkt som skytevåpen og tekstilar. Société du Haut-Ogooué (SHO) skipa ein post ved Lastoursville og handla meda doumafolk i gummi, elfenbein og ibenholt.

På 1970- og 1980-talet flytta mange adouma nedover Ogooué, i retning mot byen Port-Gentil.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Duma people|Duma people]]» frå ,  den 13. mai 2024.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* David E. Gardinier, Historical Dictionary of Gabon, 2. utg. (The Scarecrow Press, 1994) s. 34-35.&nbsp;