open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Worshipful Company of Upholders

**Worshipful Company of Upholders** er eit gammalt laug, eit livery company, i City of London. «Upholder» er ei arkaisk form av *upholsterer*, som tyder ‘møbelpolstrar’. I eldre tid dreiv folk innan dette yrket både med tillaging og sal av polstra møblar, og kunne også driva med anna møbelsnikkararbeid, interiørvarer, taksering, auksjonar og gravferdsarbeid. 

Lauget blei skipa 1. mars 1360 og offisielt gjeve eit kongeleg charter av Karl I i 1626. Det hadde opphavleg retten til å setja standardar for polstring i London, og å leita etter, konfiskera og øydeleggja polstra varer som ikkje nådde standarden. Over tid mista lauget mykje av makta si, og gjekk som polstringsyrket tilbake etterkvart som det blei utvikla ny teknologi.

Polstrarar arrangerte gravferda til admiral lord Nelson, og lauget omfattar framleis gravferdsbyrå.

Lauget gjev støtte til handverket og handverkarar innan faget gjennom velgjerdsorganisasjonane sine som Peter Jackson Charity og Neville Hayman Charity. Det har særleg tette band til TS Upholder, ei sjøkadetteining i Chelmsford.

Lauget og laugsmedlemmane er aktivt involverte i mange organisasjonar i  City of London, mellom anna Castle Baynard Ward Club, ettersom lauget hadde laugshallen sin i i denne warden fram til bybrannen i London i 1666. Mottoet til lauget er *Sustine Bona*, latin for ‘hald oppe det gode’.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Worshipful Company of Upholders|Worshipful Company of Upholders]]» frå ,  den 10. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*John Houston, *Feather Bedds and Flock Bedds*

*
Pietro Metastasio

**Pietro Antonio Domenico Trapassi** (), kjend under pseudonymet **Metastasio**, var ein italiensk diktar og librettist.

## Biografi
Foreldra til Metastasio var Felice Trapassi frå Assisi og Francesca Galasti frå Bologna. Etter ein militær karriere i dei pavelege troppane etablerte faderen seg som grønthandlar i Via dei Cappellari i Roma. Paret hadde også to døtrer og endå ein son.

Allereie som barn kunne Pietro seia fram dikt spontant. Ved eit slikt høve blei han oppdaga i 1709 av m.a. Giovanni Vincenzo Gravina, som var kjend for den juridiske og litterære danninga si. Gravina var så begeistra over sjarmen og talentet til den vesle Pietro at han fekk løyve frå foreldra til å adoptera guten få veker seinare. Det var Gravina som gav den 11-årige guten kunstnarnamnet *Metastasio*.

Metastasio er rekna som ein av grunnleggarane av sjangeren opera seria.

Ein kjenner til  over 60 lyriske tragediar og librettoar og eit stort tal kantatar, oratorium, canzonetter, sonetter, elegiar m.m. Dei fremste komponistane i samtida, som Pergolesi, Durante, Jommelli, Leo, Paisiello, Hasse, Porpora, Scarlatti, Vinci og Gluck, sette musikk til tekstane hans.

## Verk
### Operaer
Med namnet på den fyrste komponisten som tonesette den aktuelle librettoen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Pietro Metastasio|Pietro Metastasio]]» frå ,  den 10. juni 2023.*
Hermund Høgheim

**Hermund Høgheim** () er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Bergen som i åra 1954-57 vart norsk meister i stavhopp og 1957 i tikamp. Perioden 1954–1960 vann han i tillegg til saman seks NM-sølv i stavhopp og tikamp, samt NM-bronsar på 100 meter. Høgheim var medlem i IL Norrøna.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1954 i Sarpsborg: Gullmedalje i stavhopp
*1955 i Oslo: Gullmedalje i stavhopp, bronsemedalje på 100 m
*1956 i Stavanger: Gullmedalje i stavhopp
*1957 i Bergen: Gullmedalje i stavhopp
*1958 i Trondheim: Sølvmedalje i stavhopp, bronsemedalje på 100 m
*1959 på Hamar: Sølvmedalje i stavhopp
*1960 i Sarpsborg: Sølvmedalje i stavhopp

Han vart noregsmeister i tikamp i 1957, åra 1956, 1958, 1959 vart han andremann.

### Personlege rekordar
*100 meter: 10,7 (1957)
*Stavhopp: 4,12 m (1961)
*Tikamp: 6&nbsp;379 poeng (1958)

## Kjelder
*friidrett.no
Den Kongelige Ballet

**Den Kongelige Ballet** er eit internasjonalt anerkjent klassisk ballettkompani med base i Det Kongelige Teater i København. Det er eit av dei eldste ballettkompania i verda, og stammar frå 1748, då Det Kongelige Teater blei stifta. 

Balletten blei endeleg organisert i 1771 som ein reaksjon på den store populariteten som fanst for franske og italienske dansestilar. Det Kongelige Teater har tent som heimstad for balletten sidan han blei skipa. Det Kongeligee Teaters Ballettskole blei grunnlagd i 1771 av den franske *Hofdansemester* Pierre Laurent. Skulen blei vidareutvikla av den italienske ballettmeisteren Vincenzo Galeotti og August Bournonville skipa den romantiske Bournonville-tradisjonen til kompaniet.

## Historie

Frå byrjinga tilsette Den Kongelige Ballet nokre av dei leiande franske og italienske dansarane og koreografane. Det Kongeligee Teaters Ballettskole blei grunnlagd i 1771 for å levera innfødde dansarar. Eit par år etter at ballettskulen var grunnlagd debuterte Anine Frølich som ein av dei fyrste. 

Ein av dei tidlege ballettmeistrane, Vincenzo Galeotti, blir rekna for å vera den eigentlege grunnleggjaren av Den Kongelige Ballet. Han var ballettmeister frå 1775 fram til han døydde i 1816, og  innførte ballett d'action og førebudde til den romantiske balletten. Vincenzo Galeotti sin ballett *Amors og Ballettmesterens Luner* frå 1786 er framleis ein del av repertoaret til ballettkompaniet. Dette er verdas eldste ballett som framleis blir utført med den opphavlege koreografien sin.

Ein annan viktig ballettmeister i ballettkompaniet var den danske dansaren August Bournonville, som er eit sentralt namn i dansk balletthistorie. Ryet til Den Kongelige Ballet internasjonale kjem fyrst og fremst av repertoaret han etterlet seg.

## Ballettmeistrar

* 1748-1753 Des Larches
* 1755-1756 Neudin
* 1756-1763 Antonio Como
* 1763-1767 Antonio Sacco
* 1767-1768 Jean Baptiste Martin
* 1768-1770 Innocente Gambuzzi
* 1770-1771 Martini
* 1771-1772 Vincenzo Piatolli
* 1772-1773 Domenico Andriani
* 1773-1775 Vincenzo Piatolli
* 1775-1816 Vincenzo Galeotti
* 1816-1823 Antoine Bournonville
* 1823-1830 Pierre Larcher
* 1836-1862 August Bournonville
* 1862-1863 Gustave Carey
* 1863-1877 August Bournonville (igjen)
* 1877-1890 Ludvig Gade
* 1890-1894 Emil Hansen
* 1894-1915 Hans Beck
* 1915-1928 Gustav Uhlendorff
* 1928-1930 Kaj Smith
* 1930-1932 Victor Schiøler
* 1932-1951 Harald Lander
* 1951-1956 Niels Bjørn Larsen (konstituert 1951-53)
* 1956-1958 Frank Schaufuss
* 1958–1960 Henning Rohde
* 1961-1965 Niels Bjørn Larsen (igjen)
* 1966-1978 Flemming Flindt
* 1978-1985 Henning Kronstam
* 1985-1994 Frank Andersen
* 1994-1995 Peter Schaufuss
* 1995-1997 Johnny Eliasen
* 1997-1999 Mariana Gielgud
* 1999-2002 Aage Thordal-Christensen
* 2002-2008 Frank Andersen (igjen)
* 2008-no: Nikolaj Hübbe

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Den Kongelige Ballet|Den Kongelige Ballet]]» frå ,  den 10. juni 2023.*
Tore Bergan

**Tore Bergan** () er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Oslo som i åra 1982-84 vart norsk meister på 100 meter, i 1982 også på 200 meter. Han var medlem i Rustad IL til 1977, sidan representerte han Oslo Idrettslag.

Bergan var Noregs beste sprintar i åra frå 1981 til 1984. I desse fire sesongane vart han anten nummer 1 eller 2 i på dei tok kortaste distansane. Til saman sanka han fire NM-gull og fem NM-sølv på 100 meter pluss 200 m i tida 1981-85. Men han kom aldri opp eit 100-meternivå som Audun Garshol nådde på sitt beste i 1970-åra, ei heller eit 200-meternivå som Carl Fredrik Bunæs nådde i 1960-åra.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1981 i Haugesund: Sølvmedalje på 100 meter og 200 m. Gullmedalje i 1000 m stafett 
*1982 i Porsgrunn: Gullmedalje på 100 m og 200 m
*1983 i Trondheim: Gullmedalje på 100 m, sølv på 200 m og 1000 m stafett
*1984 i Øvre Årdal: Gullmedalje på 100 m og sølv på 200 m
*1985 i Bærum: Sølvmedalje på 100 m

I tillegg vann Bergan NM-gull i 4x100 m stafett i 1982 og 1985, og NM-sølv i same øving i 1981 og 1986.  

### Personlege rekordar
*100 m: 10,77 (1983)
*200 m: 21,38 (1982)

## Kjelder
*friidrett.no
Wapusk nasjonalpark

**Wapusk Nasjonal Park** er ein nasjonalpark i Canada oppretta i 1996 som den 37. i landet. Han ligg 45 kilometer sør for byen Churchill i den nordaustlege delen av provinsen Manitoba, ved breidda av Hudsonbukta. Parken blei oppretta i 1996 og omfattar eit areal på 11475 kvadratkilometer. Han er særleg kjend for den rike førekomsten av isbjørnar, og *wapusk* tyder ‘kvit bjørn’ på cree. I parken finn ein eit av dei villaste og mest avsidesliggjande landskapa i Canada.

Det finst ei mengd fugleartar i Wapusk nasjonalpark, og han skal vera yngleområde for  kortnebbekkasinsnipe. Nasjonalparken er eit viktig oppfostringsområde for isbjørn (*Ursus maritimus*).

I ein rapport frå 2010 dokumenterte biologar frå American Museum of Natural History og City University of New York at grizzlybjørnar hadde vandra inn i territoriet til isbjørnane. Forskarane hadde gjort sju observasjonar av grizzlybjørnar i Wapusk nasjonalpark sør for  Churchill, mellom 2003 og 2008.

## Historie
Wapusk  nasjonalpark ligg i ein del av låglandet som omgjev Hudsonbukta. Dette er eit geologisk ungt landskap som er skapt gjennom landhevinga som har føregått og framleis føregår i området siden den seinaste innlandsisen smelta bort for cirka 9000 år sidan. Ein kan sjå spor etter eldre kystlinjer opptil 100 kilometer inne i landet. Dei tidlegaste bevisa for menneskeleg busetnad i området går tilbake til for rundt 3000 år sidan. Arkeologiske undersøkingar tyder på at fleirtalet av dei fyrste busetnadane låg i den nordlege enden av parken og var knytte til kystlinja. Busetnadane var sporadiske og sesonprega.

Dei fyrste europearane kom til Wapusk i 1610, etter at den oppdagingsreisande Henry Hudson gjekk i land i Hudsonbukta. Det budde då cree- og denefolk og inuitar i området. Kontaktane mellom den innfødde befolkninga og europearane var i fyrste omgang berre sporadiske, men kom seinare til å bli stadig meir varige. Historisk blei området forma etter at europearar kom dit av pelshandelen, særleg etter York Fort (seinare kalla York Factory) blei bygt i 1684. I 1717 etablerte òg Hudson's Bay Company ein handelsstasjon ved Churchill-elva.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Wapusk National Park|Wapusk National Park]]» frå ,  den 11. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Friidrettsutøvaren Anders Hoff

**Anders Hoff** () er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Hitra i Sør-Trøndelag som vart noregsmeister 1977 i sleggjekast, og i tillegg vann fem sølv- og fire bronsemedaljar i same øvinga i tida 1977-86. I den same perioden tok han også ein sølvmedalje og to bronsemedaljar i diskoskast i NM-tevlingar. Han var medlem i IL Trond og sidan Minerva.

Med eit kast på 63,14 meter, 10 cm kortare enn hans ferske personbeste, overraska Hoff med å vinne sleggjetevlinga under friidretts-NM på Lillehammer i 1977. NM-gullet vart hans einaste, ettersom Richard Olsen var den nasjonale einaren i øvinga i åra kringom 1980. 

Etter at han la opp, var Hoff norsk landslagstrenar for kastøvingane frå 1986 til 1993. Mellom andre han ansvar for karar som Lars Arne Nilsen og Georg Andersen, to utøvarar som hausta heider og kom i vanry.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1977 i Lillehammer: Gullmedalje i sleggjekast, sølv i diskoskast
*1978 i Steinkjer: Bronsemedalje i sleggjekast og i diskoskast
*1979 i Larvik: Sølvmedalje i sleggjekast
*1980 i Bodø: Sølvmedalje i sleggjekast
*1981 i Haugesund: Sølvmedalje i sleggjekast, bronse i diskoskast
*1982 i Porsgrunn: Sølvmedalje i sleggjekast
*1983 i Trondheim: Bronsemedalje i sleggjekast 
*1985 i Bærum: Sølvmedalje i sleggjekast
*1986 i Sandnes: Bronsemedalje i sleggjekast 

### Personlege rekordar
*Diskoskast: 58,62 m (1981)
*Sleggjekast: 68,22 m (1981)

## Kjelder
*friidrett.no
Sverre Øverby

**Sverre Øverby** () var ein norsk friidrettsutøvar frå Lunner i Oppland som vart noregsmeister i kulestøyt åra 1953, 1955, 1956 og 1957. I tillegg vann han i tida 1952–59 to sølv- og to bronsemedaljar i øvinga under norske meisterskap. Han var medlem i Lunner IL til 1953, sidan representerte han Vestheim IF 1954–56 og IK Tjalve frå 1957.

Under noregsmeisterskapen i Stavanger i 1956 støytte Øverby kula 15,93 meter, ny meisterskapsrekord og einast 9 centimeter kortare enn Per Stavem sin norske rekord frå 1952. Etter meisterskapen vann Øverby seks stemne med støyt på frå 15,70 til 15,85 meter, men klarte ikkje å forbetre den personlege rekorden.

Øverby var busett i Oslo frå 1954. Han var tilsett i Forsvaret som idrettsoffiser.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1952 i Oslo: Sølvmedalje
*1953 i Trondheim:  Gullmedalje
*1954 i Sarpsborg: Bronsemedalje 
*1955 i Oslo: Gullmedalje
*1956 i Stavanger: Gullmedalje
*1957 i Bergen: Gullmedalje
*1958 i Trondheim: Sølvmedalje
*1959 på Hamar: Bronsemedalje 

## Kjelder
*friidrett.no
Polar Bear Provincial Park

**Polar Bear Provincial Park** er ein isolert villmarkspark heilt nord i Ontario i Canada. Han ligg på vestkysten av Jamesbukta der denne møter Hudsonbukta. Terrenget er del av Hudson Bay Lowlands og omfattar urørt lågtliggande tundra. Mykje av området er prega av permafrost, med mykje myr, sump og muskeg.

Parken dekkjer  og er den største parken i Ontario. Han er administrert av Ontario Parks, og ein treng spesielle løyve for å vitja han. Det finst ingen fasilitetar for vitjande, og ein kan berre nå han med luftfartøy. Hovduføremålet med parken er å verna om habitatet for artane her, særleg dei fleire hundre isbjørnane som migrerer gjennom området.

Polar Bear Provincial Park er blitt rekna som eit internasjonalt viktig våtmarksområde under Ramsar-konvensjonen sidan mai 1987.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Polar Bear Provincial Park|Polar Bear Provincial Park]]» frå ,  den 11. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Carchiprovinsen

**Carchi** (spansk uttale: [ˈkaɾtʃi]) er ein provins i Ecuador lengst nord i *La Sierra*-regionen, høglandet. Han grensar mot Sucumbíos i aust, Colombia i nord, mot Imbabura i sør, og mot Esmeraldas i vest. Hovudstaden er Tulcán. 

Carchi-elva har kjelda i skråningane av vulkanen Chiles og dannar grensa mellom Colombia og Ecuador nær byen Tulcan. Rumichaca-brua er den viktigaste landvegen mellom Colombia og Ecuador.

Provinsøkonomien er basert på industri- og landbruksproduksjon. Produkta inkluderer mellom anna potetar, mais, tobakk og meieriprodukt.

Provinsen er delt inn i 6 kantonar, den mest folkerike kantonen er Tulcán i nordaust med over 100&nbsp;000 innbyggjarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carchi Province|Carchi Province]]» frå , den 11. juni 2023.*

## Bakgrunnsstoff

*
OGAE Second Chance Contest 2023

**OGAE Second Chance Contest 2023** (**OGAE SCC 2023**) var den trettisjuande gongen OGAE Second Chance Contest vart arrangert. Tevlinga vart halden i Sverige, etter at Sverige vann tevlinga i 2022 med songen «» av Medina.

For å kunne deltake i OGAE Second Chance Contest 2023, måtte ein ha delteke i ein av dei nasjonale finalane i Eurovision Song Contest 2023; men om eit bidrag hadde vunne ein nasjonal finale eller representert landet i Eurovision Song Contest same år, fekk ein ikkje delta.

Tjuetre land deltok i OGAE Second Chance Contest 2023. Belgia og Moldova (for OGAE Rest of the World) returnerte til tevlinga. Australia, Frankrike, Israel, Nord-Makedonia, San Marino og Slovenia, som deltok i 2022, deltok ikkje i 2023-utgåva av OGAE Second Chance Contest.

## Bidrag

## 12 poeng

## Sjå òg
* Eurovision Song Contest 2023
* Junior Eurovision Song Contest 2023

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:OGAE Second Chance Contest 2023|OGAE Second Chance Contest 2023]]» frå ,  den 11. juni 2023.*
Einar Røberg

**Einar Røberg** () var ein norsk friidrettsutøvar frå Trysil som åra 1950-52 vart norsk meister i spydkast. I tida 1947 til 1958 vann han i tillegg fem NM-sølv og ein NM-bronse. Røberg var medlem i Søre Trysil IL.

Røberg forbetra den personlege rekorden i spydkast frå 62,63 meter i 1947 til 65,95 m i 1951. Det siste resultatet var årsbeste i Noreg, det var også hans 69,05 meter i 1952. Frå 1953 møtte han sin store overmann i Egil Danielsen. Sjølv fekk Røberg den 28. august 1957 opp sitt livs lengste kast. Heime på Plassen i Trysil landa spydet på 71,18 meter, hans einaste kast over 70 m.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1947 i Oslo: Sølvmedalje, bakom Odd Mæhlum
*1948 i Trondheim: Sølvmedalje, bakom Odd Mæhlum
*1949 i Oslo: Bronsemedalje
*1950 i Oslo: Gullmedalje, framom Odd Mæhlum
*1951 i Oslo: Gullmedalje, framom Odd Mæhlum
*1952 i Oslo: Gullmedalje, framom Egil Danielsen
*1953 i Trondheim: Sølvmedalje, bakom Egil Danielsen
*1955 i Oslo: Sølvmedalje, bakom Egil Danielsen
*1958  Trondheim: Sølvmedalje, bakom Willy Rasmussen

## Kjelder
*friidrett.no
Grunnvasspegel

**Grunnvasspegel** er den øvre grensa for nivået til grunnvatnet i berggrunn eller jordgrunn. Denne kan vera så djup at ein må bora eller grava ein brønn for å skaffa drikkevatn. Han er definert som «den flaten der grunnvannstrykket er lik atmosfæretrykket». Grunnvasspegelen dannar den øvre grensa av den freatiske sona.

Tørke eller lågare nedbørsmengder vil føre til at grunnvasspegelen blir lågare, medan han i regntid kan stiga til bakkenivå.

## Endringar i grunnvassnivået
Bygginga av Romeriksporten, jernbanetunnelen frå Oslo til Lillestrøm, førte til endringar i grunnvasspegelen i Østmarka i Oslo. Fjellet der tunnelen skulle gå var oppsprekt. Då tunnelen var ferdig, fungerte han som eit dreneringsrøyr for fleire tjern og småvann i Østmarka i Oslo. Nordre Puttjern blei nesten heilt tørrlagt.

I botnen av Engavatnet i Brønnøy i Nordland er det eit hull som er forbunde med eit grottesystem. Dette holet er vanlegvis tetta att av leire, men når grunnvasspegelen synk, kan denne «proppen» kollapsa, og vatnet forsvinn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Grunnvannsspeil|Grunnvannsspeil]]» frå ,  den 11. juni 2023.*
Tundravier

**Tundravier** (*Salix arctica*) er ein krypande markbusk i vierfamilien som blir opptil 10 centimeter høg. Han veks i Arktis, inklusive Island, Svalbard og Færøyane. Planten føretrekk fuktig jord, hei, grusbakkar, frodig tundra, grusryggar eller bekkekantar. Tundravier dannar neppe hybridar eller variantar.

## Skildring
Tundravier er ein krypande, svært låg busk, som elles er morfologisk ganske lik sølvvier, men manglar dei loddentjukke håra på årskvistane. Han har gråbrun til mørkebrun bork og ligg krypande langs bakken med blotta, knortete og krokete kvistar og bladoverplater. Blada er lansettforma, butta eller berre moderat spisse i begge endar, og 2–7 cm lange. Bladskivene er mørkegrøne oppå og litt glatte med noko hår, medan bladstilken er raud til liks med midtnerven til bladet. Øyreblada er små eller heilt fråverande. Blomstringa finn stad i juli-august. 

Raklane er inntil 8 cm lange og relativt snaue. Dei står på 1–5 cm lange, hårete skaft med 3-4 blad på. Raklane er brune og butta, kapslane er inntil 1 cm lange og av ulik farge, grøn-gråskjær med brunt eller raudt. Kapselen er tett hårete, og skafta kapselen står på er svært kort med raudt arr. Raklane er iaugefallande og gjer ein illusjon av raud-kvite, oppståande «blomstrar».

## Utbreiing
Tundravier veks på Grønland, Island, Færøyane og på sentral-sørlege Svalbard mellom anna rundt Isfjorden. Han veks òg i store delar av Canada, i Alaska og Washington i USA, i Russland og i Xinjiang i Kina.

## Bruk
Nordvest på Grønland har rotbork, blad og modne horaklar vore brukte som tilskot i kosten.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Tundravier|Tundravier]]» frå ,  den 11. juni 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Stenberg, Lennart & Bo Mossberg, Steinar Moen (norsk rei.), *Gyldendals store nordiske flora*, Gyldendal, Oslo 2007. ISBN 978-82-05-32563-0.

## Bakgrunnsstoff
*
Eugene Olaussen

**Ansgar Eugène Olaussen** () var ein norsk pressemann og politikar, fødd i Horten og oppvaksen i Moss. Han var stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet til 1923, sidan tingmann ut 1924 og medlem for Norges Kommunistiske Parti til 1927. Frå 1928 aktiv for Fedrelandslaget. Under 2. verdskrigen var han talsmann for nasjonalsosialismen, utan å vere medlem i Nasjonal Samling.

## Liv og gjerning
Olaussen var utdanna typograf. Han tok initiativet til Norges Socialdemokratiske Ungdomsforbund, 
og redigerte talerøret Klassekampen frå 1911 til 1921. Olaussen var ein både talefør og skrivefør agitator for den radikale retninga innafor arbeidar-rørsla. Han var elles ein omstridd person i rørsla, nytta gjerne eit krast språk mot meiningsmotstandarar og førte ein kontroversiell stil. Ei tid var han fylkesleiar i Det norske Arbeidarparti og såleis sentralstyremedlem.

I Moskva i 1921 deltok Olaussen på Kominterns 3. kongress. Han vart vald inn på Stortinget 1922-24. Etter partisplittinga hausten 1923 fylgde han NKP. I 1924 vart han dømd til fengsel i 75 dagar, i januar 1926 måtte han sone 120 dagar i fengsel

Frå 1928 sokna Olaussen politisk til Fedrelandslaget, etter å ha fjerna seg frå NKP-linja. 1930-åra vart ei vanskeleg tid for han. Han var utan fast jobb og hadde vanskar med å forsørgje familien, drakk mykje alkohol. Under den andre verdskrigen var han «en aktiv og troende nasjonalsosialist», men medlem i Nasjonal Samling fekk han ikkje verte. I samband med landsvik-oppgjeret vart han dømt til 2,5 år i fengsel.

## Kjelder
*Øystein Sørensen: Fra Marx til Quisling. 1983
Birger Søyland

**Birger Søyland** (), opphavleg **Birger Søyland Nielsen**, er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Kristiansand som i åra 1983, 1985, 1987 og 1989 vart noregsmeister i tresteghopp. Han var medlem i IK Våg til 1985, sidan representerte han IL i BUL, Romedal IL og FIK Orion.

Søyland kjempa i landstoppen i tresteghopp det meste av 1980-talet. Han sette personleg rekord med 15,41 meter i 1982, ein rekord han året etter flytta til 15,67 m. Den 17. juni 1984 presterte han 16,01 meter og livsbeste i Malmö, eit resultat som også var norsk årsbeste i øvinga. Under NM i friidrett 1985 landa han på 16,28 m og fekk sølv, men grunna for sterk medvind fekk korkje han eller vinnaren Torstein Dahle godkjent sine livs lengste tresteghopp som personlege rekordar.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1981 i Haugesund: Bronsemedalje i tresteghopp
*1982 i Porsgrunn: Bronsemedalje i tresteghopp
*1983 i Trondheim: Gullmedalje i tresteghopp
*1984 i Øvre Årdal: Gullmedalje i tresteghopp, bronse i lengdehopp
*1985 i Bærum: Sølvmedalje i tresteghopp
*1987 i Nesbyen: Gullmedalje i tresteghopp
*1988 på Byrkjelo: Bronsemedalje i tresteghopp
*1989 i Stjørdal: Gullmedalje i tresteghopp
*1994 på Jessheim: Bronsemedalje i tresteghopp

Søyland kom på tredjeplass i tikamp-NM i 1995, 1997 og 1998.

### Personlege rekordar
*Lengdehopp: 7,35 m (1984)
*Tresteghopp: 16,01 m (1984)
*Tikamp: 6&nbsp;427 poeng (1997)

## Kjelder
*friidrett.no
Drury Lane

**Drury Lane** er ei gate i den delen av sentrale London som blir kalla Covent Garden. Drury Lane går frå Aldwych opp til High Holborn. Den sørlege delen ligg i bydelen Westminster og den nordlege i Camden.

Gateløpet går tilbake til mellomalderen, men namnet fekk gata etter ein sir William Drury, som i 1590 sette opp sitt Drury House ved den sørlege enden av gata. Eit av dei verste utbrota under pesta som kravde 100 000 liv i London i 1665 fann stad i Drury Lane. Kronikøren Samuel Pepys fortel at mange hus var merka med eit raudt kors og påskrifta «Lord have mercy upon us» på døra. Væpna soldatar blei utplasserte for å hindra at folk forlét området, men til liten nytte.

På 1500- og 1600-talet var Drury Lane ei respektabel adresse, men området forfall og blei utover på 1700-talet invadert av horehus, billege skjenkestader og slumbustader. Mot slutten av 1800-talet blei ein del av slummen sanert. Etter kvart som folk flytta vekk frå området, fekk Drury Lane meir karakter av forretningsgate. Sainsbury's opna det første utsalet sitt i Drury Lane nr. 173 i 1869.

Drury Lane er elles kjent som ei av teatergatene i Covent Garden, og «Drury Lane» blir ofte brukt synonymt med det store teateret Theatre Royal Drury Lane, som sidan 1812 har halde til her. På hjørnet av Parker Street har New London Theatre hatt tilhald sidan 1973.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Drury Lane|Drury Lane]]» frå ,  den 13. juni 2023.*
Stein Are Agledal

**Stein Are Agledal** () er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Sandefjord som åra 1976 og 1978-80 vart noregsmeister på 400 meter. Han var medlem av Sandefjord TIF til 1978, representerte sidan IK Tjalve.

Agledal var norsk bestemann på 400 meter i perioden 1976 til 1980. Alle desse fem sesongane presterte han norsk årsbeste på distansen. Frå 47,7 sekund i 1976, via 47,6 året etter, til 47,6 (manuell tid) og 47,83 (elektronisk tid) i 1978. Deretter kom han i 1979 inn på ny bestetid 47,63, før han 1. juli 1980 sette endeleg personleg rekord med eit løp på 47,39 sekund på Bislett stadion i Oslo. 

Agledal var også ein dyktig 200-meterløpar, med 21,7 sekund (manuelt) frå 1979, og 21,94 (elektronisk) frå 1980 som sine fremste prestasjonar.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1976 i Askim: Gullmedalje på 400 m
*1977 i Lillehammer: Sølvmedalje på 400 m
*1978 i Steinkjer: Gullmedalje på 400 m
*1979 i Larvik: Gullmedalje på 400 m og på 1000 m stafett
*1980 i Bodø: Gullmedalje på 400 m og på 1000 m stafett, bronsemedalje på 200 m
*1981 i Haugesund: Sølvmedalje på 400 m, bronse i 1000 m stafett

Agledal var med på å vinne NM-gull i 4x400 meter stafett for Tjalve i 1976, 1979 og 1981, samt i 4x100 m stafett i 1979.

## Kjelder
*friidrett.no
Theatre Royal Haymarket

**Theatre Royal Haymarket** eller **Haymarket Theatre** (har òg blitt kalla *Little Theatre* for å skilja det frå Her Majesty's Theatre, som òg har gått under nemninga Haymarket Theatre), er eit teater ved Haymarket i bydelen West End i London.

Teateret blei fyrst oppført i 1720. Den noverande bygningen blei innvigd i 1821 og gjekk gjennom ei kraftig ombygging i 1880. Teateret hadde sin fyrste glansperiode på 1700-talet med samfunnskritiske skodespel av Henry Fielding, som *The Welsh Opera* (1731). På den andre halvdelen av 1800-talet var Theatre Royal det fremste teateret i London.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Theatre Royal Haymarket|Theatre Royal Haymarket]]» frå , den 13. juni 2023.*  
*** oppgav desse kjeldene:*
* *Nationalencyklopedin*, multimedia pluss, 2000.
Roar Berthelsen

**Roar Berthelsen** () var ein lengdehoppar frå Mandal i Vest-Agder. Han vann gullmedaljen i lengdehopp under Friidretts-NM åra 1954, 1956, 1957 og 1959. Berthelsen var norsk rekordhaldar i øvinga frå 1959 til 1968. Han var medlem i Mandal og Halse IL til 1954, sidan representerte han IK Tjalve.

Berthelsen var landets beste lengdehoppar i 1954. Midt i august vart han noregsmeister på svake 6,99 m, to veker seinare deltok han EM i friidrett 1954 og vart nummer 11 med 7,16 meter. I september månad forbetra han sin personbeste med to cm til 7,29 m i Oslo, før han den 14.9.1954 la på til 7,32 meter då han i Aten vann øvinga under ein landskamp mot Hellas. Sommaren 1956 flytta han den personlege rekorden to gongar, sist til 7,46 m i Stockholm. Den 25. august 1959 fekk Berthelsen fullklaff ved eit stemne på Bislett stadion i Oslo. Med eit hopp på 7,62 meter sletta han den 20 år gamle noregsrekorden på 7,54 m. Han fekk vere med til Sommar-OL 1960 i Roma, der han med 7,09 m i kvalifiseringa enda på ein 29. plass.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1954 i Sarpsborg:Gullmedalje
*1955 i Oslo: Sølvmedalje
*1956 i Stavanger: Gullmedalje
*1957 i Bergen: Gullmedalje
*1959 på Hamar: Gullmedalje
*1961 i Bergen: Sølvmedalje

Roar Berthelsen var gift med Berit Berthelsen.

## Kjelder
*friidrett.no
*friidrett.no
*Arbeiderbladet 26. august 1959
Reserva ecológica El Ángel

***Reserva ecológica El Ángel*** (REEA) er eit verna naturområde som ligg i Carchiprovinsen i Nord-Ecuador. Området blei etablert 5. august 1992 med eit areal på 165,41 km². Området har vore eit ramsarområde sidan 2012. Naturområdet har også vorte klassifisert som eit viktig fugleområde av BirdLife International saman med det nærliggjande Bosque Protector Golondrinas Forest Reserve.

*Reserva Ecológica El Ángel* ligg ikkje langt frå den colombianske grensa i provinsen Carchi, 20 km vest-sørvest for provinshovudstaden Tulcán. Det verna området er i Cordillera Occidental. Kontinentalskillet går gjennom det verna området. I reservatet ligg vulkanen Chile (4218 moh.), Cerro Payurco og Cerro El Crespo. E182 Tulcán til Maldonado Highway går nord for reservatet.

Dei viktigaste førekomstane av planteartar i *[[Espeletia]]* i landet ligg i dette området. Pattedyr i reservatet inkluderer pumaen (*Puma concolor*), raudspisshjort (*[[Mazama americana]]*), tofingerdovendyret *Choloepus hoffmanni*, kapusinarapa *Cebus albifrons*, andesrev (*Lycalopex culpaeus*), navlesvinarten *Pecari tajacu* og kvitnasebjørn *Nasua narica*. Iaugefallande fugleartar i området inkluderer purpurtanagar (*Iridosornis porphyrocephalus*),  omnfuglen stjernestammeløpar (*Margarornis stellatus*) og kolibriarten svartbuksedunfot (*Eriocnemis derbyi*).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Reserva Ecológica El Ángel|Reserva Ecológica El Ángel]]» frå , den 13. juni 2023*

;Referansar
Hedysarum alpinum

***Hedysarum alpinum*** er ein blomstrande planteart i erteblomfamilien. På engelsk er han kjend som *alpine sweetvetch,* på iñupiaq er han kjend som *masu*. Arten har sirkumpolar utbreiing, og finst på nordlege breiddegrader på heile den nordlege halvkula. I Nord-Amerika er han utbreidd i Canada og i nordlege delar av USA, medrekna Alaska.

## Skildring

Planten er ein staude som dannar fleire opprette stilkar frå rota. Han når ei høgd på . Pålerota er tjukk og vedaktig, og har jordstenglar som kan produsera nye stilkar. Blada er delte opp i fleire mindre delar som kan vera opptil  lange. Blomestanden er ein tett klase av blomar. Desse er rosa eller lyselilla av farge, og opptil  lange. Dei blir pollinerte av insekt som humler og honningbier. Frukta er ei flat belgfrukt som smalnar mellom frøa, og kan ha opptil 9 segment.

## Utbreiing og habitat
Planten veks typisk i subarktisk og nordlege tempererte klima. Han finst i tundra- og taiga-habitattypar, på elvesletter, grassletter og tørre skogar. Planten er godt tilpassa jordsmonn som inneheld mykje kalsiumkarbonat. Han er vanlegvis ikkje ein dominerande art, men er reknande som dominerande i fleire elvedelta og sletter i Alaska. Han er ein pionerart på elvesletter som nyleg er blitt skylte av vatn og is. Planten veks i lag med vier og bjørk lang vassfar og i skogar dominerte av gran. Han veks på grassletter i lag med grasartar som *Schizachyrium scoparium*, *Poa compressa* og *Leymus mollis*.

## Økologi
Planten er ei viktig matkjelde for mange dyreslag, som svartbjørn, grizzlybjørn, amerikansk bison, elg, tynnhornsau og karibu (rein). Bjørnar er flinke til å grava opp dei næringsrike røtene. Desse røtene er hovudnæringskjelda til grizzlybjørnar i nokre områe, som Banff nasjonalpark. I delar av Alaska er planten hovudnæringskjelde for tynnhornsau og karibu. Mange små pattedyr som smågnagarar og røyskattar et han, og ei rekkje fuglar hekkar i alpint habitat der planten veks.

## Bruk
Urfolk i Alaska har brukt og bruker framleis planten til mat, særleg dei tjukke røtene. Desse skal smaka som unge gulrøter. Inupiatfolk kallar planten vill potet, og får kostfiber frå røtene. Etter villfrukt er planten den viktigaste matkjelda for dena'inafolk . Ein har også trent opp hundar til å finna rotlager som er blitt samla av myser. Ein kan eta røtene rå eller tillaga på ulike måtar, som kokte, omnsteikte eller steikte i feitt. Ein kan lagra dei i smult eller olje og eta dei når ein går tom for annan mat. Frøa bør ikkje etast råe, eller i store mengder, sidan dei inneheld L-canavanin. Dette er lagt fram som ein mogleg årsak til dødsfallet til villmarksbuaren Christopher McCandless.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hedysarum alpinum|Hedysarum alpinum]]» frå ,  den 13. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Arne Indrebø

**Arne Indrebø** () er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Breim som vart noregsmeister i spjutkast åra 1990, 1993, 1995 og 1997. Han var medlem i Breim IL og Gloppen Friidrettslag. 

Indrebø sette i 1989 personbeste med eit kast på 72,80 meter. Året etter forbetra han seg til 75,34 m, norsk årsbeste i 1990. Same året sikra han seg sitt fyrste NM-gull. I 1992 flytta han den personlege rekorden til 76,04 meter, som også var norsk årsbeste. Det var også hans 74,72 m i 1993-sesongen. 27. juli 1994, på heimlege Byrkjelo, fekk Indrebø opp sitt livs beste spjutkast, eit kast som målte 76,20 meter. Sidan lukkast han vinne NM-gull nummer 3, framom Pål Arne Fagernes, og nummer 4 framom Ronny Nilsen.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1990 i Moss: Gullmedalje
*1991 i Fana: Sølvmedalje
*1992 i Mosjøen: Sølvmedalje
*1993 i Tønsberg: Gullmedalje
*1995 på Lillehammer: Gullmedalje
*1997 i Overhalla: Gullmedalje

## Kjelder
*friidrett.no
Friidrettsutøvaren Torstein Dahle

**Torstein Dahle** () er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Bergen som vart norsk meister i tresteghopp i 1981, 1984 og 1985. Han var medlem i Fana Idrettslag til 1983, sidan representerte han IL i BUL.

## Karriere
Dahle hoppa personbeste 15,34 meter i 1981-sesongen, året då han også vann sitt fyrste NM-gull. Dei neste to åra forbetra han sitt personbeste tresteghopp til høvesvis 15,60 m i 1982 og 15,97 m i 1983, begge resultata var norske årsbeste. Den 19. juni 1985 i svenske Växjö sette Dahle personleg rekord med 16,20 meter, han vart då den fjerde nordmannen som hoppa over 16 meter i øvinga. Under NM i friidrett 1985 landa han på 16,38 m, men grunna for sterk medvind fekk han ikkje godkjent sitt livs lengste tresteghopp som personbeste.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1981 i Haugesund: Gullmedalje
*1982 i Porsgrunn: Sølvmedalje
*1983 i Trondheim:  Sølvmedalje
*1984 i Øvre Årdal: Gullmedalje
*1985 i Bærum: Gullmedalje
*1986 i Sandnes: Sølvmedalje
*1987 i Nesbyen: Sølvmedalje

## Kjelder

* Torstein Dahle i friidrett.no
* Torstein Dahle i
Setermjelt

**Setermjelt** (*Astragalus alpinus*) er ein plante i mjeltslekta i erteblomfamilien (Fabaceae). Han er 10-25 cm høg, med liggande stengel og smale, små parstilte blad utan klengetrådar. Dei bleik-lilla eller blå-lilla blomane blømer i juni-juli.

## Skildring

Setermjelt har smale, små blad som sit parvis og er mørkegrøne på oversida og lyst grågrøne og hårete under. Øyreblada (der stilken blir delt eller bladstilkene er festa) er relativt breie, og 3-5 mm lange. 

Belgane er brungrøne og hårete med svarte hår. Dei er litt klumpete og kan ha ein bøygd, kort brodd ytst.

Arten skil seg frå ei rekkje vikker ved at setermjelt har ei mengd blomar i ein klase – 12-25 blomar i alt. Han skil seg frå blåmjelt ved at sistnemnde har atskilleg større blad og øyreblad, og dessutan endå fleire blå blomar.

## Utbreiing
Setermjelt veks på tørr grunn med sand, grus eller i humusjord. Han trivst på blomeenger i fjellet, langs vegkantar og elvebreidder og i sandbakkar og skrentar.

Han er utbreidd i fjellet og i innlandet i Sør-Noreg, men i Nord-Noreg nord for Trøndelag går han òg ut til kysten.

I Norden lever han spreidd i Sverige frå Dalarne og nordover, og i Finland både i søraust og i nord. Arten veks òg i høglandsstrøk i Alpane og i Karpatene.

Setermjelt har fire populasjonar (variantar):

* **Setermjelt** (*Astragalus alpinus* var *alpinus*) – Sørlege Norden
* **Nordleg setermjelt** (*Astragalus alpinus* var *arcticus*) – Nordkalotten og Russland
* **Alpemjelt** (*Astragalus alpinus* var L.) – Alpane
* *Astragalus alpinus* – Karpatane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Setermjelt|Setermjelt]]» frå ,  den 13. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Roger Gjøvaag

**Roger Gjøvaag** () er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Trondheim som vart noregsmeister på 3&nbsp;000 meter hinder i 1983, 1987 og 1988, og i 3 kilometer terrengløp i 1984. Han var medlem i Byåsen IL til 1979, sidan representerte han Strindheim IL og til sist IL i BUL.

Gjøvaag var mellomdistanseløpar før han i 1980 byrja satse på hinderløp. 8.46,8 sende han opp på tredjeplass på statistikken over norsk årsbeste-tid. Han forbetra seg i 1981 til 8.43,2. I 1983-sesongen vann han 3&nbsp;000 m hinder ved noregsmeisterskapen, og sprang han distansen på 8.38,6 og norsk årsbeste. Gjøvaag gjorde sitt livs beste løp då han, den 27. juni 1986 i Hengelo, vart fjerdemann i tevlinga på tida 8.29,0, like bakom landsmannen Are Nakkim.

Gjøvaag deltok i EM i friidrett 1986. Han rauk ut i kvalifiseringa på tida 8.39,6: 20. beste tid.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1980 i Bodø: Bronsemedalje i 3&nbsp;000 m hinder
*1981 i Haugesund: Sølvmedalje i 3&nbsp;000 m hinder
*1983 i Trondheim: Gullmedalje i 3&nbsp;000 m hinder
*1984 i Øvre Årdal: Nr 4 i 3&nbsp;000 m hinder
*1985 i Bærum: Bronsemedalje i 3&nbsp;000 m hinder
*1986 i Sandnes: Sølvmedalje i 3&nbsp;000 m hinder
*1987 i Nesbyen: Gullmedalje i 3&nbsp;000 m hinder
*1988 på Byrkjelo: Gullmedalje i 3&nbsp;000 m hinder
*1989 i Stjørdal: Bronsemedalje i 3&nbsp;000 m hinder

Gjøvag vann i 1984 NM-gull i 3 km terrengløp, to år seinare tok han sølvmedalje i same. År 1989 enda han på bronseplassen i noregsmeisterskapen i maraton.

## Kjelder
*friidrett.no
Nydamskipet

**Nydamskipet** eller **Nydambåten** er eit roskip som vart funne ved utgravingar av Nydam mose vest for Sønderborg i Sønderjylland i 1859, 1863 og 1864. Skipet er tidfesta til åra omkring 320.

Nydamskipet er det eldste kjente rofartøyet i Nord-Europa, dendrokronologisk datert til 310–320 e.Kr., og nedlegginga i myra til 340-350 e.Kr. Skipet er klinkbygd på ein brei kjølplanke og har fem bordgangar på kvar side. Eikekjølen er gjort av eitt stykke og er 14,3 m lang. Breidda på kjølen er 57 cm midtskips og smalnar til ca. 20 cm i endene. Både kjølen og bordgangane har utskorne klampar til festing av dei 19 banda. Stamnane reiser seg i ein svak boge og er gjort av eit trestykke. Heile skipet er omkring 23 meter langt, 3,5 m breitt og veg ca. 3 tonn. Skipet har truleg hatt eit mannskap  på omlag. 45 mann, av desse var 36 roarar. Årane var truleg berre ca. 3,5 m. lange og tilpassa keipar. Det er usikkert om desse årane som er funne tilhøyrde Nydamskipet eller den mindre, no bortkomne, furebåten.

Skipet har  hatt utvendig sideror.

Kring  345 e.Kr. vart skipet hogge sundt, og lagt ut i vatnet, som sidan er grodd att og vorte til Nydam mose.  Seks gonger  mellom 200 og 450 e.Kr. vart det lagt krigsbytte i vatnet. Ei vanleg tolking er at skipet har tilhøyrt ein framand hær som er vorte overvunnen av den lokale fastbuande befolkninga.

Dei første arkeologiske utgravingane i Nydam mose vart gjort av Conrad Engelhardt i åra mellom 1859 og 1863. Her vart det funne store mengder våpen, bruksgjenstandar og tre fartøy frå eldre jernalder. Etter at skipet vart funne i 1863 vart delane liggande i myra inntil dei vart flytta til Flensburg. Allereie seinhaustes same år var rekonstruksjonen kommen så langt at skipet vart utstilt i det lokale museet. Utgravingane vart likevel stansa etter krigsutbrotet mellom Danmark og Prøysen i 1864, og dessverre gjekk mange av gjenstandane, mellom dei to av båtane, tapt.  Etter fredsslutninga i 1864 overtok prøyssarane funna i Flensburg, og dette er grunnen til at dei i dag er i Tyskland, sjølv om funnstaden i dag ligg i Danmark. 

I 1877 vart Nydamskipet flytta til Kiel og utstilt der. I 1925 vart det flytta til eit nybygt lokale ved Landsdelsmuseet i Kiel. På grunn av mange flyangrep vart skipa i 1941 flytta på ein lekter gjennom kanalane til Ziegelsee ved Mölln i Schleswig-Holstein.

Etter andre verdskrigen bad den danske regjeringa om at funnet skulle utleverast. Dette kravet vart avvist av den britiske militærregjeringa i Nord-Tyskland i 1947, som samtidig samtykka i at funnet skulle få fast opphald i Slesvig. Våren 1947 fekk skipet den noverande plassen sin ved Landesmuseum Schleswig-Holstein, Schloss Gottorf utanfor Schleswig.

Det er bygd ein fullskalakopi av det restaurerte skipet. Kopien, som har fått namnet «Nydam Tveir», vart sjøsett 2013.

## Sjå òg

* Kvalsundskipet

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Nydamskipet|Nydamskipet]]» frå ,  den 15. juni 2023.*
Atle Lunn

**Atle Lunn** () er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Biri i Oppland som i åra 1991 og 1994–96 vart noregsmeister på 400 meter hekk. Han var medlem av Biri Idrettslag og sidan Minerva Friidrett.

Lunn sette i 1989 personleg rekord på langhekken med eit løp på 52,25 sekund. To år seinare vart han noko overraskande norsk meister i øvinga. Gjennom 1994-sesongen flytta han sin personbeste fleire gongar, sist til 51,41 då han vann NM-gull på Jessheim. Tida var norsk årsbeste, det var også 51,68 i 1995 og 51,32 i 1986. Den siste tida presterte han under noregsmeisterskapen i Kristiansand, der han sikra seg sitt tredje strake NM-gull i 400 m hekk og fjerde totalt.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1989 i Stjørdal: Bronsemedalje
*1991 i Fana: Gullmedalje
*1992 i Mosjøen: Bronsemedalje
*1993 i Tønsberg: Sølvmedalje
*1994 på Jessheim: Gullmedalje
*1995 på Lillehammer: Gullmedalje
*1996 i Kristiansand: Gullmedalje
*1997 i Overhalla: Bronsemedalje

## Kjelder
*friidrett.no
Robert Ekpete

**Robert Ekpete** () er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar, fødd i London i Storbritannia. Han vart norsk meister på 110 meter hekk i åra 1982 og 1984–86. Ekpete var medlem i Frol Idrettslag til 1985 og frå 1989, i mellomtida representerte han Strindheim IL.

## Aktiv
Ved Friidretts-NM 1982 sette Ekpete personleg rekord på korthekken med tida 14,55 og kneip gullmedaljen. Året etter flytta han sitt personbeste i øvinga til 14,41 sekund. Den 16. juni 1984 i sette han norsk (elektronisk) rekord på 13,99 då han sigra i 110 meter hekk i landskampen mot Sverige i Malmö. Kjellfred Weum hadde rett nok (manuelle) rekordtida 13,7. Med tidene 14,04 og 14,20 stod Ekpete for norsk årsbeste på 110 m hekk òg i 1985 og 1986, begge åra vann han også NM-gull i øvinga.

Ei helg i mai 1985 sanka Ekpete poeng til norsk årsbeste i tikamp under eit stemne i Los Angeles i USA. Med sine 7&nbsp;709 poeng enda han 423 poeng under den årsgamle noregsrekorden til Trond Skramstad.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1982 i Porsgrunn: Gullmedalje i 110 m hekk
*1983 i Trondheim: Bronsemedalje i 110 m hekk
*1984 i Øvre Årdal: Gullmedalje i 110 m hekk
*1985 i Bærum: Gullmedalje i 110 m hekk
*1986 i Sandnes: Gullmedalje i 110 m hekk
*1987 i Nesbyen: Bronsemedalje i 110 m hekk
*1988 på Byrkjelo: Sølvmedalje i 110 m hekk
*1989 i Stjørdal: Bronsemedalje i 110 m hekk

Ekpete vart norsk tikampmeister i 1984, to år seinare vart han andremann i i tikamp-NM.

### Personlege rekordar
*110 meter hekk: 13,99 (1984)
*Tikamp: 7&nbsp;709 poeng (1985)

## Kjelder
*friidrett.no
Svartaks

**Svartaks** (*Trisetum spicatum*) er ein fleirårig planteart i grasfamilien. 

Han blir 10–30 cm høg og veks i tuer. Stråa, blada og bladslirene er dekte av hår. Planten blomstrar i juli–august. Blomane sit i ein topp som er 2–4 cm lang, 1 cm brei, sylindrisk og vanlegvis brunfiolett. Småaksa sit tett, så toppen minner om eit stort aks. Arten veks på fuktig, ofte kalkhaldig grus i fjellet og nordlege strøk. Han finst i snøleie, rasmark, bekkekantar og reinrosehei.

Svartaks er sirkumpolart utbreidd i arktiske strøk. Han finst òg i mange fjellkjeder lengre sør, mellom anna Pyreneane, Alpane, Appenninane, Kaukasus, Dei pontiske fjella, Pamir, Tian Shan, Altaj, Himalaya, dei vestlege fjella i Nord-Amerika og Appalachane. Arten finst òg i nokre fjell i tropane og på den sørlege halvkula, som Borneo, Australia, New Zealand, Dei subantarktiske øyane, Hispaniola og Sør-Amerika.

*Trisetum spicatum* i vid tyding varierer mykje morfologisk, og det finst former med både tetraploid og heksaploid kromosomtal. Botanikarane har så langt ikkje blitt samde om korleis artskomplekset bør splittast i eventuelle underarter og artar.

I Noreg er svartaks vanleg i heile fjellkjeda frå Haukelifjell til Nordkapp. I Jotunheimen veks han opptil 2220 moh., i Nord-Noreg går han opptil 700 moh. og i Nord-Sverige er han funnen opp til 1550 moh. Arten er òg vanleg på Svalbard og Jan Mayen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Svartaks|Svartaks]]» frå ,  den 14. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Colley Cibber

**Colley Cibber** () var ein engelsk skodespelar, teaterleiar og komedieforfattar. Han var far til skodespelaren Theophilus Cibber.

Frå 1711-33 var Cibber meddirektør i Drury Lane Theatre. Han skreiv eller omarbeidde kring 30 komediar, og fleire av dei blei særs populære med mellom anna Anne Oldfield som komikar. Som skodespelar gjorde Cibber lukke med framstillingane sine av typiske moteløver i samtida. Han skreiv også lettsindig versekunst, og i 1730 blei han utnemnd til *[[Poet laureate|poeta laureatus]]*. For denne utnemninga blei han angripen av Alexander Pope, og forsvarte seg i skriftet *An apology for the life of mr C. C., comedian* (1740). Det blei gjeve ut i ei ny utgåve i 1889.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Colley Cibber|Colley Cibber]]» frå ,  den 15. juni 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* *Svensk uppslagsbok*, Lund 1931

## Bakgrunnsstoff

*
Drivved

**Drivved** eller **rekved** er trevirke som er skylt opp på stranda etter å ha drive rundt på havet.

I mindre velståande tider var slik ved ein verdifull ressurs for kystbuarar, både som fyringsved og byggemateriale. Trevirke som hadde lege ei stund i saltvatn, var gjerne meir motstandsdyktig mot råte på grunn av saltinnhaldet.

Rekved var i lange tider det einaste brukbar trevirket som fanst på Grønland, der det blei nytta til gjenstandar som elles ville vore vanskelege å laga, som årar og spantar til båtar. Også på Færøyane var rekved svært viktig, og blei hovudsakleg brukt som byggemateriale for bustadhus saman med stein og torv.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Rekved|Rekved]]» frå ,  den 14. juni 2023.*
Knut Brustad

**Knut Brustad** () er ein tidlegare mellomdistanseløpar frå Tautra i Nord-Trøndelag. Han vart noregsmeister på 800 meter åra 1967, 1968 og 1969. Brustad var medlem i Frosta Idrettslag til 1965 og representerte sidan IL i BUL.

## Karriere
Brustad presterte 1.50,2 og personbeste då han i 1967 vart norsk meister på 800 m. Sommaren 1968 var han i sitt livs form. Han sette livsbeste på 1500 meter då han ved eit internasjonalt stemne i svenske Västerås den 11. august vart fjerdemann på tida 3.43,1, vesttyske Bodo Tümmler vann løpet. Halvtredje veka seinare, den 29. august på Bislett stadion i Oslo, fekk han notert 1.48,7 då han vann 800-meteren i landskamp mot Spania. Tida var norsk årsbeste og hans livs beste løp. I 1969 var Brustad nest best i Noreg på begge mellomdistansane, like bak Helge Øystein Pharo på 800 m og langt bak Arne Kvalheim på 1500 m.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1963 i Trondheim: Bronsemedalje på 800 m
*1964 i Gjøvik: Sølvmedalje på 800 m
*1966 i Bærum: Sølvmedalje på 800 m
*1967 i Trondheim: Gullmedalje på 800 m
*1968 på Kongsvinger: Gullmedalje på 800 m, sølv på 1500 m
*1969 i Fana: Gullmedalje på 800 m, sølv på 1500 m

## Kjelder

*Knut Brustad i friidrett.no
* Knut Brustad i
Tiggeroperaen

***Tiggaroperaen*** (engelsk *The Beggar's Opera*) er ein satirisk balladeopera skriven i 1728 av John Gay. Musikken av Johann Christoph Pepusch byggjer for det meste på populære, folkelege melodiar frå samtida, som balladar, opera-ariar, salmar og folkemusikk. Stykket var eit vasskilje i det britiske dramaet på 1700-talet og er det einaste dømet av den ein gong så blomstrande sjangeren balladeopera som framleis blir i dag sette opp. Balladeopera var satiriske musikkspel, eller farsar med innslag av musikk og dans, som nytta konvensjonane til operaen, men utan resitativet frå denne.

Målet for satiren var mellom anna den leiande politikaren Robert Walpole, og den notorisk kriminelle Jonathan Wild. Operaen handlar òg om sosial urettvise i stor skala, i hovudsak ved å samanlikna «lågklasseborgere» som tjuvar og horer med dei aristokratiske motpartane deira.

Nøyaktig 200 år seinare, i 1928, skreiv Bertolt Brecht (ord) og Kurt Weill (musikk) ein musikal basert på *Tiggeroperaen* kalla *[[Tolvskillingsoperaen]]*.

Stykket er gjendikta til norsk av André Bjerke.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Tiggeroperaen|Tiggeroperaen]]» frå ,  den 16. juni 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

* The Beggar's Opera, Renascence Editions
* The Beggar's Opera, Eighteenth-Century England Website, University of Michigan
* The Contemplator's Short History of John Gay and the Beggar's Opera