open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Storsildlaget

**Storsildlaget** vart skipa i 1927 for å organisere omsetjinga av storsild.

Etter første verdskrig lag svært mykje norsk sild på lager, både i England og i Noreg.  Ho vart freista seld, sjølv om ho var av svært dårleg kvalitet. Norsk sild fekk dårleg rykte. Sildeeksporttørane pressa prisane ned for å få selje. Dette førte til at sild som vart fiska ut gjennom 1920-talet vart dårleg betalt. 

For å få opp prisane, både til fiskar og eksportør, såg mange at omsettinga måtte organiserast. Mange skreiv i avisene. Leiar for Statens Kjøleanlegg i Ålesund, Gustav Puntervold, la fram eit utkast til ein organisasjon. Etter at ein komite hadde gjort dei praktiske førebuingane, vart Storsildlaget skipa i Ålesund 9. desember 1927. Målet var at fiskarane skulle få kontroll over førstehandsomsetnaden av silda.

Den 12. januar 1928 kom dei første storsildfangstane for året, til Ålesund. Noteringsutvalet i Storsildlaget hadde fastsett minstepris som fiskarane skulle krevje. Oppkjøparane ville ikkje gi den prisen. Då gav leiarane i Storsildlaget ordre om at silda skulle seljast til oppmaling, sjølv om det ville gi mykje ringare betaling. Då oppkjøparane såg dette, gav dei etter, og betalte det som vart forlangt. Etter dette var det ikkje lenger kjøpars pris.

Storsildlaget organisert sildeomsetjinga nord om Stad. Lenger sør på Vestlandet vart Stor- og Vårsildlaget oppretta, 10. desember 1928. Det var viktig for desse laga å få omsetjinga lovregulert. 27. desember 1929 la regjeringa Mowinckel fram ein kongeleg resolusjon som forbaud eksport av sild gjennom organisasjonar som ikkje var godkjende av Handelsdepartementet. I 1930 kom lova som regulerte utførsel av fersk stor-og vårsild.

I 1936 vart Storsildlaget og Stor- og Vårsildlaget samanslegne til **Noregs Sildesalslag**. Første formann i Noregs Sildesalslag vart Mons A. Kårbø, tidlegare leiar av Norges Fiskarlag. I 1966 gjekk Islandsfiskernes forening inn i Noregs Sildesalslag. Frå 1989 vart Norges Makrellag og Feitsildfiskernes Salslag innlemma. Namnet vart no endra til **Norges Sildesalgslag**.

## Kjelder
*Pål Christensen og Abraham Hallenstvedt: *I kamp om havets verdier. Norges Fiskarlags historie*. Norges Fiskarlag 2005

## Bakgrunnsstoff
sildelaget.no
Metro 2033

**Metro 2033** er eit dataspel som byggjer på romanen *Metro 2033* av forfattaren Dmitrij Glukhovskij. Jorda har blitt utsett for atombomber og handlinga i spelet finn stad i undergrunnsbanane i Moskva, som er bygd for å tåle atomangrep.

Spelet er laga av spelfirmaet THQ og slept i mars 2010 for Windows og Xbox 360. THQ gjekk konkurs i januar 2013. Deira nye spel *Metro the last stand* har derfor blitt seld til Koch Media.
Sleepwalking

**«Sleepwalking»** (engelsk for *[[Søvngjengeri]]*) er ein song av den norske songaren Carina Dahl, gjeven ut 16. januar 2013. Songen er skriven av Carina Dahl, Ben Adams og Søren Pagh.

## Eurovision
### Melodi Grand Prix 2013

Songen deltok i Melodi Grand Prix 2013, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige, og vart framført på engelsk av Carina Dahl. Bidraget starta i den fyrste semifinalen, men gjekk ikkje vidare til finalen. Kva for plassering bidraget fekk er ikkje kjend, men det fekk ikkje representere Noreg. Under framføringa skulle ho plassere mikrofonen i eit mikrofonstativ av di ho skulle danse. Arrangørane hadde teke feil stativ opp på scena, slik at ho måtte halde mikrofonen i staden for å danse. Ho fekk ikkje framføre songen på nytt, sjølv om det vart vurdert. 
 
## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Give A Little Something Back

**«Give A Little Something Back»** er ein song av den norske songaren Julie Bergan, gjeven ut 16. januar 2013. Songen er skriven av den britiske songaren Ben Adams, den norske modellen Sara Skjoldnes og Julie Bergan.

Songen deltok i Melodi Grand Prix 2013, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige, og vart framført på engelsk av Julie Bergan. Bidraget deltok i den fyrste semifinalen, men gjekk ikkje vidare til finalen. Kva for plassering bidraget fekk er ikkje kjend, men det fekk ikkje representere Noreg. Ein av dansarane på scena var Daniel Sarr, som vann Eurovision Young Dancers 2011 for Noreg.

## Kjelder

*
O Clone

***O Clone*** er ein brasiliansk telenovela (såpeopera) skapt av Glória Perez. Serien vart produsert av fjernsynsnettverket Rede Globo, og kvar episode varer i om lag 65 minutt. Første sending fann stad 1. oktober 2001. 

## Liste over skodespelarar
Murilo Benício - Lucas / Léo /Diogo

Giovanna Antonelli - Jade

Juca da Oliveira - Augusto Albieri

Eliane Giardini - Nazira

Reginaldo Faria - Leônidas Ferraz

Vera Fischer - Yvete

Stênio Garcia - Ali

Dalton Vigh - Said

Daniela Escobar - Maysa

Adriana Lessa - Deusa

Nívea María - Edna

Antônio Calloni - Mohamed

Letícia Sabatella - Latiffa

Débora Falabella - Mel

Marcelo Novaes - Xande

Solange Couto - Dona Jura

Neuza Borges - Dalva

Jandira Martini - Zoraide

Cristiana Oliveira - Alicinha

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell side  (Portugisisk)
Allmenningens tragedie

**Allmenningens tragedie** er eit omgrep som skildrar ein tilstand der eit felles ressursområde vert lagt under sterkare press enn det som er samfunnsøkonomisk gunstig. Dette kan til dømes skje når for mange kyr vert slept ut på beite i allmenningen, for mange reinsdyr beitar på eit område, for mange båtar vert sette inn i fisket på eit bestemt havområde og liknande. Den enkelte aktøren vil berre rekne med den fortenesta aktøren sjølv kan oppnå ved å sleppe eitt dyr til ut på beite eller sette eitt nytt fartøy inn i fangsten – ikkje den nedgangen i forteneste som andre deltakarar vil oppleve.

Ein teori for å unngå ein slik situasjon er ved å privatisere allmenningen (ressursgrunnlaget) eller ved at styresmaktene gjev påbod om avgrensingar. Det fyrste har skjedd i landbruket  i fleire land, medan det siste har skjedd i fleire fiskeri og pelagisk kvalfangst. Ein tredje stig ut av tragedien er at brukarane av ressursen organiserer seg og gjev seg sjølve påbod om reguleringar av bruken. Dette er relativt vanleg for beiteressursar men svært sjeldan for fisk.

Uttrykket «tragedy of the commons» vart innført av den amerikanske økologen Garrett Hardin i 1968, men omgrepet var velkjent tidlegare, mellom anna i debatten om inngjerdinga som jordeigarane gjorde av beiteområde (enclosure) i Storbritannia. I dag vert omgrepet ofte brukt i analysar av miljø- og ressursøkonomiske spørsmål.

## Kjelder
*
Tom Hugo

**Tom Hugo Hermansen** () er ein norsk songar og låtskrivar, kjend som **Tom Hugo**.

## Melodi Grand Prix 2013
19. januar 2013 deltok han i Melodi Grand Prix 2013 med den norskspråklege songen «Det er du». Kvart bidrag måtte delta i éin av dei tre semifinalane for å kvalifisere seg til finalen. Songen vart vald ut til å delta i den fyrste semifinalen 19. januar 2013. 16. januar 2013 vart songen offentleggjort i fjernsynsprogrammet MGP Direkte.

### Semifinale 1
Bidraget starta som nummer tre, etter Carina Dahl med «Sleepwalking» og før Gromth og Emil Solli-Tangen med «Alone». «Det er du» fekk ikkje ikkje nok røystar til å gå vidare til finalen.

## Melodi Grand Prix 2013
I 2018 stilte Hugo opp i Melodi Grand Prix med bidraget «I Like, I Like, I Like», som han sjølv skreiv tekst og musikk till.

## Kjelder
* 

## Fotnotar
Jostedalsbreen nasjonalparksenter

**Jostedalsbreen nasjonalparksenter** ligg like vest for Jostedalsbreen nasjonalpark, ved Strynevatnet i Oppstryn i Stryn kommune. Senteret blei opna i 1993 og autorisert som nasjonalparksenter i 1997.

Senteret viser panoramafilm om Jostedalsbreen og har utstillingar om skred, geologi, naturlandskap, botanikk og zoologi. 

Utanfor senteret ligg det ein geologisk park og ein botanisk hage med 400 artar, dei fleste veks vilt i området. 

Jostedalsbreen Nasjonalparksenter er organisert som ei stifting med desse partane: Fylkesmannen i Sogn og Fjordane, Stryn kommune, Høgskulen i Sogn og Fjordane, Norges Geoteknisk Institutt, Den norske Turistforening, Norsk Botanisk Forening og Nordfjord Folkemuseum.

## Bakgrunnsstoff
*Jostedalsbreen nasjonalparksenter
Sunnivakoret

**Sunnivakoret** er eit storkor som vart oppretta i 2003 i samband med dei første Sunnivafestspela i dåverande Selje kommune. Songarar frå tre kommunar og to fylke vart samla til dette storkoret. I 2023 har Sunnivakoret omlag 50 songarar frå Stad kommune, Vanylven kommune,  og Kinn kommune  og nokre frå andre stadar i landet. 

Heilt frå starten har Per Oddvar Hildre vore dirigent og kunstnarisk leiar.
## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Sunnivaleia

**Sunnivaleia** er ei pilegrimslei over sjø og land på vestkysten av Noreg, med start i Bergen mot målet som er Selje kloster i Selje i Nordfjord. Som vandrelei er ho planlagt merka (frå sommaren 2013) frå Florø/Kinn i Sunnfjord. Dette utgjer knapt 100 km.

## Namn og historie
Ifylgje legenda stranda den irske Heilage Sunniva med sitt fylgje på Selja på 900-talet. Der fann ho døden. Men utgangspunkt i denne historia utropte Kong Olav Tryggvason Selja som ein heilag stad i 996. Seinare vart Selja eit av dei tre fyrste bispeseta i Noreg. Bispesetet med Sta Sunnivas skrin vart seinare flytta til Bergen, og Sta Sunniva var vernehelgen for Vestlandet og for sjøfarande. På Selja vart det grunnlagt eit benediktinarkloster, som var i drift nokre hundre år. Etter reformasjonen vart det meste av klosteret øydelagt. Tårnet stod. På 1900-talet vart ruinane restaurerte. Dei siste åra har klosterruinane kome meir i fokus. Riksantikvaren har satsa mykje på vidare restaurering, og Seljumannamessa fyrst i juli er eit stort arrangement. 

Med oppvakninga av den gamle pilegrimstradisjonen frå 1980-åra av, reiser Selja seg som pilegrimsmål. Den fyrste vandringa langs Sunnivaleia var i 2010. Øya Kinn utanfor Florø har også del i Sunnivalegenda, og med den gamle Kinnakyrkja er det ein naturleg startstad for pilegrimar til Selja. Dei organiserte vandringane startar i Florø, så via Reksta til Kinn. Deretter båt tilbake til Florø og derifrå båt til Smørhamn på Bremangerlandet. Ein når Selja etter ei lita vekes vandring i Bremanger, ev. også Vågsøy kommune. Det har vore prøvd ut ulike trasear. Den eine går gjennom kystbyen Måløy, den andre til Rugsund handelsstad. 

Når leia er merka, er ho tilgjengeleg for individuelle pilegrimar.

Selja er eit sjølvstendig pilegrimsmål. Samstundes er det også ein naturleg stoppestad for pilegrimar på veg langs kysten til Nidaros.

## Bakgrunnsstoff
* Sunnivaleia.no
Via Ferrata Loen

**Via Ferrata Loen** er ein klatresti som går opp i fjellsida bak Hotel Alexandra i Loen. Han vart opna i 2012.

Innsteget til klatrestigen er på 460 moh. Det går skogsveg og sti frå Heggelia bak Hotel Alexandra til innsteget. Frå innsteget går det via ferrata opp til ca 900 moh. Derifrå kan ein gå vidare til toppen av Hoven, 1011 moh.

Loen Active tilbyr utlån av utstyr og guida turar, og har ansvar for vedlikehald av løypa.

## Bakgrunnsstoff
* Loen Active


File:Via Ferrata Loen.JPG|Bratt parti på Via Ferrata Loen.
File:Via Ferrata og utsikt mot Lodalen.JPG|Via Ferrata Loen med utsikt mot Lodalen.
File:På toppen av Via Ferrata Loen.JPG|Via Ferrata Loen, etter utsteget.
Ervik

**Ervik**, eller **Ervikbygda**, er ei bygd/grend på Ytre Stadlandet i Stad kommune. Ervik har daglegvarebutikk med bensinstasjon, skule og barnehage. Næringsgrunnlag har vore og er jordbruk (saue-, geite- og storfehald) og fiske. Frå Ervik er det 30 km til kommunesenteret Selje, 23 km til Hoddevik og 15 km til Leikanger. Ervik og Ytre Stadlandet  er populære reisemål og er mest kjend for Hovdenfjellet, krigsminne frå andre verdskrig, Ervik kyrkje, forlisa til MS «St. Svitun» og MS «Emsland», Erviksanden, bølger og storm ved Stad på Vestkapp. Naturen byr på mange aktivitetsmoglegheiter. Surfing og fjellturar/ fjelløp. 
Turløypa Stadlandet Rett Vest går frå Dragseidet til Ervik. 

## Aktivitetstilbod
* havfiske 
* fiske i ferskvatn 
* fiske i lakselva
* klatring, buldring
* longboard
* skating og rullebrett
* surfing
* fjellturar
* yoga
* bading
* kajakkpadling
* båtturar
* bygdekino
* strandliv på Erviksanden

## Bakgrunnsstoff
*
Dei olympiske gudane

**Dei olympiske gudene** er ein viktig del av gresk mytologi. Dei var som regel rekna som tolv gudar og gudinner
gresk *dodekatheon* (frå gresk δωδεκα, 'tolv' og θεον, 'gudar'), men ulike figurar blei rekna med til dei tolv. Gudane heldt til på fjellet Olympen (Ólymbos). Dei fekk makta i gudeverda etter å ha sigra over titanane.

Dei tolv gudane som vanlegvis blei framstilt i kunst og poesi var Zevs, Hera, Poseidon, Demeter, Athene, Hestia, Apollon, Ares, Afrodite, Hefaistos, og Hermes. Brørne Zevs, Poseidon og Hades, som herska over himmelen, havet og underverda. 

## Bakgrunnsstoff
Paul Berstad

**Paul Johan Dankert Berstad** () var ein folketonesamlar og songar frå Sogn og Fjordane.

Paul var frå garden Berstad i Selje kommune.
Paul vart tidleg oppteken av å lytte til besteforeldra sine, som alle hadde mykje å lære ifrå seg innanfor folketonar og salmar.
Foreldra til Paul, Helga og Kristen, var også glad i song og musikk. Mykje av det Paul samla av folketonar og musikk, hadde han frå mor si, Helga Kristine Hansdatter Berstad. Helga hadde tonar etter si mor, Helga Haraldsdotter Guddal frå Stryn. Harald Kolbeinsson, faren hennar, var bonde og gjerne kjøkemeister i bryllaup. Han var stortingsmann ein periode. Då stortingsmennene vestafrå kom til Mjøsa, lånte dei seg ein båt, men det gikk så som så med å ro i takt. Harald sat att'i rongja og song. «Hine tingmennene rodde Mjøsa, men han Harald Kolbeinsson song Mjøsa» vert det herma i slekta på Berstad.  

Etterkvart vaks syskeneflokken til 4 gutar og 2 jenter, og i stova på Berstad var det alltid nokon som song.

I 1986 vart Paul Berstad tildelt den første Folkemusikkprisen for Sogn og Fjordane, for innsamla og bevarte folketoner- og musikk.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Paul Johan Berstad ved kulturnett.no
Harry Glaß

**Harry Glaß** () var ein tysk skihoppar frå Klingenthal, som representerte Aust-Tyskland. Han vann bronsemedaljen i det spesielle hopprennet under vinter-OL i 1956, var då den fyrste frå DDR-staten som vann ein olympisk medalje.

## Aktiv
Glaß byrja med skihopping vinteren 1952, året etter fekk han plass på det austtyske hopplaget. Han deltok ski-VM 1954 i Falun og vart nummer 64 av 69 deltakarar. Etter verdsmeisterskapen la han om til den såkalla finnestilen, ein aerodynamisk hoppstil som dei finske skihopparane hadde stor suksess med frå vinteren 1954 av.

Vinteren 1956 deltok Glaß i dei tre fyrste renna i den tysk-austerrikske hoppveka og vart nummer tre i Oberstdorf og Garmisch-Partenkirchen, samt nest best i Innsbruck, eit halvt poeng etter Koba Tsakadze frå Sovjetunionen. Under vinter-OL i Cortina d'Ampezzo fekk han bronsen i hopprennet, berre overgått av dei to finnane Antti Hyvärinen og Aulis Kallakorpi.

I 1957 vart Glaß nummer fem i den tysk-austerrikske hoppveka, hans beste samanlagtplassering, medan han i 1958 vart nummer to i avslutningsrennet for den same hoppveka, bakom landsmannen Helmut Recknagel. Under verdsmeisterskapen i Lahti i 1958 hamna han på fjerdeplassen, plassen føre beste nordmann, Asbjørn Osnes.

Glaß vart austtysk meister i skihopping i 1954, 1955, 1956 og 1958. I 1960 deltok han i den tysk-austerrikske hoppveka, eit fall i rennet i Bergiselbakken førte til han gjekk langvarig skadd. Året etter gjorde han eit mislukka comeback.

Glaß, som ikkje var i slekt med skihopparen Henry Glaß, var invalid frå 1988 til han døydde ni år seinare i Rodewisch.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Harry Glaß|Harry Glaß]]» frå , den 25. januar 2013.* 
*
Rok Benkovič

**Rok Benkovič** () er ein slovensk tidlegare skihoppar frå Ljubljana. Han vart i 2005 verdsmeister i normalbakken i Oberstdorf.

### Aktiv
Benkovič debuterte i verdscupen i skihopping i desember 2001. Han fekk sølv i junior-VM i Sollefteå i Sverige i 2003, knappe tre poeng bakom Thomas Morgenstern frå Austerrike.

Før verdsmeisterskapen på ski i Oberstdorf i 2005 hadde Benkovič aldri vore betre enn nummer fem i verdscupen. I normalbakken i Oberstdorf slo han til med eit kjempehopp på 101 meter i fyrste omgang, og etter 91 m i andre omgang vart han verdsmeister med nokså klar margin i ei tevling som elles var svært jamn. Dagen etter var han med å sikre ein bronsemedalje for Slovenia i laghopping i same bakken, saman med Primož Peterka, Jure Bogataj og Jernej Damjan. Seinare i meisterskapen kom Benkovič på femteplass i storbakkennet.

Etter verdsmeisterskapen hevda Benkovič seg godt i hoppbakken resten av 2005-sesongen, men utan å kome på sigerspallen. I 2005/06-sesongen vart han derimot sjeldan lagt merke til, ein einsleg åttandeplass var hans beste resultat. Sesongen deretter, i 2006/07, hadde han ein 18. plass som beste prestasjon og la så opp som skihoppar ved sesongslutt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Rok Benkovič|Rok Benkovič]]» frå ,  den 25. januar 2013.*  
 
* Biografi hos FIS 

## Bakgrunnsstoff
*
Kenneth Årsnes

**Kenneth Linmo Årsnes** () er ein norsk gokartførar (KF2). 

Årsnes vann løpa «Viking Trophy 2011» og «Yamaha Masters 2011», og blei nummer 3 under Gøteborg Stora Pris 2010. Då det var norgesmeisterskap på Rudskogen i 2010, vann han sin fyrste NM-medalje i klassen KF3 med bronse etter at Glenn Romohr Granum, som var på andreplass, blei utvist frå konkurransen. Det same året blei han også verdsmeister i klassen Rok for lag saman med Ulrik Pedersen frå Drøbak.

7. januar 2012 fekk Årsnes prisen for å ha vunne Viking Trophy 2011 klasse KF2 i Paris.

## Kjelder

* Kenneth får prisen for å ha vunne "Viking Trophy 2011" (klasse KF2).

## Bakgrunnsstoff
* Kenneth Årsnes' heimeside
*Kenneth Årsnes på Youtube
Thy

**Thy** er eit område på Nordvestjylland i Region Nordjylland. Det ligg på Nørrejyske Ø ('Den nordjyske øya'), som er den luten av Jylland som ligg nord for Limfjorden, og som er den nest største øya i Danmark, etter Sjælland.  Thisted er *hovedby* i Thy.

Thy er ikkje ei administrativ eining, men vert til liks med andre danske *historiske landskaber* definert av tradisjonelle grenser etter kriteria som kan vere ulike frå landskap til landskap. Namnet *Thy* kjem truleg av det norrøne ordet *þjóð*, som tyder 'folk'. I Kong Valdemars Jordebog frå 1201, som er den første matrikulering av jordeigedomane i Danmark for å skattleggje dei, finst namna *Thiud* og *Thiuthæ sysæl* (Thysyssel). 

Thy er i nord og vest avgrensa av havet; mod nordaust av Østerild Fjord, Arup Vejle (ein tidlegare fjordarm av Limfjorden som no er ein grunn sjø) og Tømmerby Fjord. Mot aust er Thy skild frå øya Mors i Limfjorden av Thisted Bredning (*bredning* er ein sjø som står i samband med havet eller andre bredningar ved smale sund), Vilsund, Gudnæs Bredning, Visby Bredning og Nees Sund. Mot sør er Thy avgrensa frå Hardsyssel av Oddesund, Nissum Bredning og Thyborøn Kanal eller Harboør Tange.

Opphavleg var Thy ei øy for seg sjølv, men på grunn av at landet heva seg, har Thy vakse saman med det området som vert kalla Vendsyssel, og har frå om lag år 1100 og fram til 1825 vore landfast med resten av Jylland ved Agger Tange, då ei stormflod braut gjennom Agger Tange og laga Aggerkanalen.

Den vestlege parten av Thy er Danmarks første nasjonalpark, kalla Nationalpark Thy. Nasjonalparken er på meir enn 244 rutekilometer og strekkjer seg frå fyret i Hanstholm i nord til Agger Tange i sør, og er avgrensa mot vest av havet og mot aust av dyrka mark og anna jordbruksområde. Terrenget i nasjonalparken er forma av vindens handsaming av den lause sanden i området, og er ei verdfull blanding av kystlandskap med *klitter*, som er sandbakker danna av vinden, og *klithede*, som er stabile, kalkfattige *klitter* med krekling, lyng og dvergbuskvegetasjon, opne vidder, myr og vatn.  Samspelet mellom områdets natur og områdets kultursoge er mellom dei berande ideane attom skipinga av nasjonalparken i Thy.

## Bakgrunnsstoff
*Nationalpark Thy på internettsidene til Danmarks nationalparker.
Ytre Stadlandet

**Ytre Stadlandet** var frå 1898 til 1994 eit postopneri i Selje kommune, med postnummer 6755. Før 1921 vart namnet skrive *Ytre Statlandet*. Frå 1994 vart det lagt under Stadlandet. 

Ytre Stadlandet ligg som ein knyttneve ut mot Stadhavet  og er kjent for storm og hardt ver.

## Bygder
*Ervik 
*Honningsvåg i Selje 
*Årvik
*Borgundvåg
*Hoddevik
*Fure 
*Ytre Fure

## Sjåverdigheiter
*Vestkapp, 360 graders panorama utsikt, 497 meter over havet. 
*Hovdenfjellet

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Vestkapp
Utstyrsentral

Ein **utstyrsentral** eller eit **aktivitetslager** er ei kommunal ordning i ein del norske kommunar. Frå utstyrsentralen kan ein leige diverse utstyr til ulike aktivitetar. 
Ein del kommunar har oppretta aktivitetslager for å kunne tilby innbyggjarane aktivitetsutstyr av høg kvalitet og til ein rimeleg sum. 

## Kommunar med utsyrsentral
*Selje kommune 
**På lager: kajakk, terrengsyklar, rulleski, lavvo, bålstativ, truger, m.m 
*Trondheim kommune
*Meløy kommune
*Leikanger kommune

## Bakgrunnsstoff
Utstyrsentralen hjå Selje kommune
Eurylaimus

***Eurylaimus*** er ei biologisk slekt av sporvefuglar i breinebbfamilien, Eurylaimidae. Dette er fire artar som lever i søraustlege Asia. Fjørdrakta åt desse breinebba er generelt i avdempa fager med mørk overside, alle har markert augering. Dei har blått fargeskjær i nebbet.

## Artslista
*Eurylaimus* i rekkjefølgje etter eBird/Clements Checklist v2019 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*: 
* Solstripebreinebb, *Eurylaimus javanicus*, Banded Broadbill, Horsfield, 1821, (NT)
* Gulaugebreinebb, *Eurylaimus ochromalus*, Black-and-yellow Broadbill, Raffles, 1822, (NT)
* Mindanaobreinebb, *Eurylaimus steerii*, Wattled Broadbill, Sharpe, 1876, (VU)
* Visaybreinebb, *Eurylaimus samarensis*, Visayan Broadbill, Steere, 1890, (VU)

## Kjelder
### Referansar

## Bakgrunnsstoff


* BirdLife International (2013) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/sowbsearchresults.php?a=st&SearchTerms=Eurylaimus Eurylaimus] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 26. januar 2013.
Smithornis

***Smithornis*** er ei biologisk slekt av sporvefuglar i familien Calyptomenidae, av mange klassifisert i familien Eurylaimidae. Dette er tre artar som lever i Afrika sør for Sahara. Fjørdrakta har generelt lys underside med mørke striper, oversida er mørkare i avdempa farger.

## Artslista
*Smithornis* i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.7 frå september 2012 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*.
* Svartkronebreinebb, *Smithornis capensis*
* Gråhovudbreinebb, *Smithornis sharpei*
* Rustsidebreinebb, *Smithornis rufolateralis*

## Kjelder
### Referansar

## Bakgrunnsstoff


* BirdLife International (2013) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/sowbsearchresults.php?a=ns&SearchTerms=Smithornis Smithornis]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 25. januar 2013.
Calyptomena

***Calyptomena*** er ei biologisk slekt av sporvefuglar i familien Calyptomenidae, av mange klassifisert i familien Eurylaimidae. Dette er tre artar som lever i på Malayahalvøya, Borneo og Sumatra i søraustlege Asia. Fjørdrakta åt desse breinebba er generelt i grønt.

## Artslista
*Calyptomena* i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.7 frå september 2012 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*.
* Grønbreinebb, *Calyptomena viridis*
* Blåbukbreinebb, *Calyptomena hosii*
* Svartstrupebreinebb, *Calyptomena whiteheadi*

## Kjelder
### Referansar

* BirdLife International (2013) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=4036 Calyptomena viridis]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 26. januar 2013.
* BirdLife International (2013) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=4037 Calyptomena hosii]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 26. januar 2013.
* BirdLife International (2013) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=4038 Calyptomena whiteheadi]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 26. januar 2013.

## Bakgrunnsstoff
Reisemål Stryn & Nordfjord AS

**Reisemål Stryn & Nordfjord AS** (RSN) er eit fellesorgan for marknadsføring av Nordfjord som reisemål nasjonalt og internasjonalt. Selskapet sitt geografiske område er kommunane Stryn, Hornindal, Gloppen, Eid, Vågsøy og Selje. Hovudarbeidsområda er informasjon, marknadsføring, produktutvikling, vertskap, booking og kompetanseheving. RSN har om lag 250 aksjonærar og 130 aktive medlemsverksemder.

## Bakgrunnsstoff
* Selskapets turistinformasjonsside
* Selskapsinformasjon på brreg.no
Nordiske greiner under vinter-OL 1984

**Nordiske greiner** på ski under Vinter-OL 1984 i Sarajevo bestod av ti øvingar. Tre av øvingane var for kvinner, alle i langrenn, medan resten var for menn. Mennene tevla i både i langrenn, kombinert og skihopping.

## Medaljestatistikk

## Langrenn menn
### 15 km



**Dato**: Måndag 13. februar 1984





### 30 km



**Dato**: Fredag 10. februar 1984





### 50 km



**Dato**: Søndag 19. februar 1984





### 4x10 km stafett



**Dato**: Torsdag 16. februar 1984





## Skihopping
### Normalbakken



**Dato**: Laurdag 18. februar 1984





### Storbakken



**Dato**: Søndag 12. februar 1984





## Kombinert



**Dato**: Søndag 12. februar 1984





## Langrenn kvinner
### 5 km



**Dato**: Søndag 12. februar 1984





### 10 km



**Dato**: Torsdag 9. februar 1984





### 20 km



**Dato**: Laurdag 18. februar 1984





### 4 x 5 km stafett



**Dato**: Onsdag 15. februar 1984


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nordiske greiner under vinter-OL 1984|Nordiske greiner under vinter-OL 1984]]» frå ,  den 26. januar 2013.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Olympische Winterspiele 1984/Ski Nordisch|Olympische Winterspiele 1984/Ski Nordisch]]» frå ,  den 26. januar 2013.*
Hisham Zaman

**Hisham Zaman** () er ein norsk-irakisk filmregissør av kurdisk opphav.

## Liv og virke
Zaman vart fødd i den irakiske delen av Kurdistan, og kom til Noreg som tenåring. Han er utdanna ved Den norske filmskolen på Lillehammer i 2004, han er òg utdanna bilmekanikar. Familien flykta frå Irak då Zaman var om lag 10 år gamal, og levde på flukt i mellom Iran og Tyrkia før dei etter sju år kom til Noreg. I 2005 vann han Amandaprisen i klassa for beste kortfilm for *Bawke*.

## Filmografi
**[[Bawke]]* (kortfilm) 2005
**[[Vinterland]]* (Novellefilm) 2007
**[[De andre]]' (kortfilm) 2009
**Før snøen faller'' (Spelefilm) 2013

## Kjelder

*  Hisham Zaman på IMDB
* Norsk Filminstitutt om Bawke (engelsk)
Hestia

**Hestia** (gammalgresk Ἑστία, 'årestad') var gudinne for eldstadar og familie i gresk mytologi. Ho høyrde til dei olympiske gudane. 

Gudinna var den førstefødde til Kronos og Rhea, den første til å bli slukt av Kronos og den siste til å koma ut att. Ho nekta å gifta seg med Apollon eller Poseidon, og valde i staden evig jomfrudom. I avbildingar blei ho framstilt som kysk kledd med lange klede og slør, nokre gonger med ei blomstrande grein eller ein kjele.

Hestia var gudinne for eller ei personifisering av årestaden, og mottok det første offeret ved eldseremoniar i heimen. Ho var til stades når ein bakte brød og stelte til mat heime.

Den offentlege årestaden i ein by var også vigd henne, og grekarar som grunnla nye koloniar tok med eld herfrå for å ta vare på bande til morbyen.

Gudinna svarer til den romerske gudinna Vesta.

## Kjelder

*Hestia ved theoi.com

## Bakgrunnsstoff

*Hestia ved maicar.com
*Hestia ved theoi.com
Artisten Haji

**Haider Saleem**, kjend som **Haji Saleem** eller berre **Haji**, er ein norsk songar og låtskrivar fødd i Oslo. I 2005 deltok han i *[[Idol 2005 Noreg|Idol]]* på TV 2 og i 2008 var han med i dokumentaren *[[99% ærlig]]*.

## Melodi Grand Prix 2012
21. januar 2012 deltok han, saman med Benedicte Adrian og Kristian Rønning i gruppa United, i Melodi Grand Prix 2012 med den engelskspråklege songen «Little Bobbi». Kvart bidrag måtte delta i éin av dei tre semifinalane for å kvalifisere seg til finalen. Songen vart vald ut til å delta i den fyrste semifinalen 21. januar 2013.

### Semifinale 1
Bidraget starta som nummer seks, etter Lisa Stokke med «With Love» og før Nora Foss al-Jabri med «Somewhere Beautiful». «Little Bobbi» fekk ikkje ikkje nok røyster til å gå vidare til finalen.

## Melodi Grand Prix 2013
26. januar 2013 deltok han i Melodi Grand Prix 2013 med den engelskspråklege songen «Shine With Me». Kvart bidrag måtte delta i éin av dei tre semifinalane for å kvalifisere seg til finalen. Songen vart vald ut til å delta i den andre semifinalen 26. januar 2013. 23. januar 2013 vart songen offentleggjort i fjernsynsprogrammet MGP Direkte.

### Semifinale 2
Bidraget starta som nummer seks, etter Fjellfolk med «Ulvetuva» og før Margaret Berger med «Feed You My Love». «Shine With Me» fekk ikkje ikkje nok røystar til å gå vidare til finalen.

## Filmografi
* 2008: *[[99% ærlig]]*

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Helaba

**Helaba** er ein europeisk handelsbank basert i Frankfurt am Main og Erfurt i Tyskland og er delvis eigd av den tyske statane Hessen og Thüringen. Bokstavane LB i namnet står for Landesbank. Landesbankane er ei gruppe statseigde bankar i Tyskland. Dei er regionalt organiserte og driv hovudsakleg med bankverksemd.

Banken vart oppretta 1. juni 1953. Den totale omsetjinga til gruppa var €166,5 mrd. i første halvår 2012 med drift i Kassel, Offenbach, Düsseldorf, New York, London, Paris, Dublin, Madrid, Moskva og Shanghai.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Limfjorden

**Limfjorden** er eit 180 kilometer langt sund tvers gjennom det nordlege Jylland i Danmark, mellom Nordsjøen og Kattegat.  Luten nord for Limfjorden er soleis ei øy,  Nørrejyske Ø ('Den nordjyske øya'), som vert avgrensa i sør av Limfjorden. Denne øya er den nest største av øyane i Danmark; Sjælland er den største.

## Namn
Førstelekken *lim* i namnet Limfjorden referere seg til ordet lim i tydinga 'kalk', og har vore i bruk på 800-talet i forma *Limfirði*, om lag år 1200 som *Lymicum mare*, *Lymfiorthinum fretum*, som tyder 'Limhavet' og 'Limfjordsstrædet'. På sine stader langs Limfjorden finst mykje kalkstein som mellom anna har vore nytta i sementproduksjonen i fabrikkar i Aalborg.

## Skildring
Limfjorden er grunn, berre ikring ti meter djup. På det djupaste, i Hvalpsund, er det er 24 meter til botnen. Den austlege luten av Limfjorden er smal og liknar ei brei elv, medan den vestlege luten er mykje breiare og har fleire små og store øyar, den største av dei er Mors, og er elles kjenneteikna av  breie bukter og sjøområde som har samband med resten av fjorden gjennom tronge sund.

I dei seinaste 2000 til 1000 åra har både landhevinga etter siste istida og store avleiringar av sand lukka dei store opningane som tidlegare gav Limfjorden samband med Nordsjøen, og soleis i røynda gjort Limfjorden til ein ekte fjord med innlaup i aust, dersom det ikkje hadde vore gjort tiltak for å halde ope sambandet til Nordsjøen i vest på kunstig vis. Mot vest går Oddsund frå  Venø Bugt fram til Nissum Bredning, som var avsperra frå Nordsjøen av Aggers Tange fram til ein stormflod 1825 braut gjennom og lagde opning til havet. Men denne opninga sanda att, og for å halde ei opning til havet i vest intakt, vart det satsa på vedlikehald  og utbygging av den om lag ein kilometer breie Thyborøn Kanal, som på same vis  hadde laga seg sjølv ved ein stormflod  i 1862. Frå 1870-åra har det vore gjort mykje for å halde denne kanalen open som seglbart samband mellom Limfjorden og Nordsjøen, då kanalen ikkje er utsett for å verte sanda til på strekninga frå havet og inn til Thyborøn Havn, og skal her ha ei djupne på seks meter. Men på strekninga derfrå og inn mot Limfjorden fører stormar frå vest til ei omfattande tilsanding som krev mottiltak. På denne strekninga vert det sørgåande Sælhundeholmsløb halde utdjupa til fire meters djupne.

## Faste veg- og jernbanesamband over Limfjorden
* Oddesundbroen nord for Struer med veg og jernbane til Thyholm.
* Sallingsundbroen, vegbru mellom Salling (ei halvøy i Limfjorden nord for Skive) og Mors og Vilsundbroen vidare til Thy.
* Aggersundbroen mellom Han Herred og Himmerland ved Løgstør.
* Jernbanebrua over Limfjorden i Aalborg Vestby.
* Limfjordsbrua i Aalborg sentrum med køyreveg, sykkelveg og fotgangarveg til Nørresundby sentrum.
* Limfjordstunnelen aust for Aalborgs sentrum, ein 945 meter lang motorvegtunnel som førar  Nordjyske Motorvej under Limfjorden.

## Bakgrunnsstoff
*Om Limfjorden i Den Store Danske, Gyldendals åbne encyclopædi.
Thisted kommune

**Thisted kommune** er ein kommune i Thy (på Nørrejyske Ø)  i Region Nordjylland i Danmark, skipa i samvar med Kommunalreforma i 2007 ved at dei tidlegare kommunane  Hanstholm,  Thisted  (1970-2006) og Sydthy vart slege saman.

Innbyggjartalet er 42&nbsp;989 (2024).

Administrasjonssenteret i Thisted kommune er hamnebyen Thisted, den største byen i kommunen, som ligg attmed Limfjorden. Fiskeri- og hamnebyen Hanstholm på Nordsjøkysten med 2.276 innbyggjarar (2012) har lenge vore ein viktig hamn for ferjesamband til mellom anna Noreg. Under andre verdskrigen bygde den tyske okkupasjonsmakta tallause bunkerar og tungt kystbatteri i nærleiken av Hanstholm (Verteidigungsbereich Hansted). Desse stod i samband med liknande innretningar i Kristiansand i Noreg, det såkalla Batterie Vara på Møvik fort. Meininga med dette opplegget var å stengje sjøvegen til Aust-Noreg, Kattegat, Austersjøen og Baltikum for allierte sjøstridskrefter.

## Borgar­meistrar
* Niels Jørgen Pedersen (V) 2022–
* Ulla Vestergaard (S) 2018–2021
* Lene Kjelgaard Jensen (KF) 2010–2017
* Erik Hove Olesen (S) 2007–2009

## Referansar
Coritiba Foot Ball Club

**Coritiba Foot Ball Club** er ein brasiliansk fotballklubb, frå Curitiba, stifta 12. oktober 1909.

## Heimebane
* **Fullt namm**: Major Antônio Couto Pereira
* **Kapasitet**: 37,182 personar
* **Storby**: Curitiba, Paraná

## Meisterskap
* **Ligameister**:
:: 1985
* **FIFA World Records of Consecutive Victories**:
:: 2011
* **Paraná Ligameister**:
:: 1916, 1927, 1931, 1933, 1935, 1939, 1941, 1942, 1946, 1947, 1951, 1952, 1954, 1956, 1957, 1959, 1960, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1978, 1979, 1986, 1989, 1999, 2003, 2004, 2008, 2010, 2011, 2012
* **Torneio Início**:
::1920, 1921, 1930, 1932, 1939, 1941, 1942, 1951, 1952 e 1957
* **Pierre Colón** (Vichy, Frankrike)
::1969

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
Det vakje mi tid

**«Det vakje mi tid»** er ein song av den norske songaren Martin Blomvik, gjeven ut 23. januar 2013. Songen er skriven av Martin Blomvik, den norske songaren Bjørn Johan Muri og Mats Weinholdt.

Songen deltok i Melodi Grand Prix 2013, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige, og vart framført på suladialekt av Martin Blomvik. Bidraget deltok i den andre semifinalen, men gjekk ikkje vidare til finalen. Kva for plassering bidraget fekk er ikkje kjend, men det fekk ikkje representere Noreg.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Stein Gullikstad

**Stein Erik Gullikstad** () frå Røros er ein norsk tidlegare kombinertrennar. Han representerte Røros Idrettslag.

## Karriere
Gullikstad vann to NM-medaljar i kombinert, ein bronse i 1973 og ein sølvmedalje i 1976. Han deltok for Noreg i kombinertøvinga i to internasjonale meisterskap. Under VM i Falun i 1974 vart han nummer 10, medan han under vinter-OL 1976 i Innsbruck kom på 22. plass.

Hans fremste prestasjon var andreplassen i Holmenkollen i 1973. Gullikstad vart då nummer to. Endå om han var langt bak den suvere vinnaren, Rauno Mietttien frå Finland, viste han den tidlegare olympiameisteren Franz Keller frå Vest-Tyskland til tredjeplassen.

### Besteplasseringar i internasjonale renn
*1973: Nr 2 i Holmenkollen
*1974: Nr 5 i Holmenkollen
*1975: Nr 8 i Holmenkollen
*1976: Nr 7 i Falun

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 1972: Nr 4 i Trondheim
*Ski-NM 1973: Bronsemedalje på Lillehammer
*Ski-NM 1974: Nr 4 i Selbu
*Ski-NM 1975: Nr 4 i Rælingen
*Ski-NM 1976: Sølvmedalje på Fåvang

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
*Stein Erik Gullikstad i olympedia.org
Arne Morten Granlien

**Arne Morten Granlien** () er ein tidlegare norsk kombinertløpar fødd på Lillehammer, som vann bronsemedaljen i øvinga under noregsmeisterskapane 1978-80. Alle tre meisterskapane vart han slått av noregsmeisteren Tom Sandberg og sølvvinnaren Hallstein Bøgseth. Granlien er busett i Østre Gausdal og representerte Østre Gausdal Idrettslag.

Granlien kom på 10. plass i kombinert i VM på ski i 1978. Han deltok under vinter-OL for Noreg i 1980 i Lake Placid, men utan å fullføre kombinertrennet.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn
*1977: Nr 12 i Holmenkollen
*1978: Nr 10 i verdsmeisterskapen i Lahti, og nr 8 i Holmenkollen
*1979: Nr 8 i Holmenkollen

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 1976: Nr 7 på Fåvang
*Ski-NM 1977: Nr 5 på Vang
*Ski-NM 1978: Bronsemedalje på Konnerud
*Ski-NM 1979: Bronsemedalje i Steinkjer
*Ski-NM 1980: Bronsemedalje i Asker

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
*Sports123.com - resultatliste Nordisk kombinasjon, VM på ski 1978
*
Franci Petek

**Franci Petek** () er ein slovensk tidlegare skihoppar som representerte Jugoslavia og som er frå Jesenice. Han vart verdsmeister då han vann storbakkerennet under VM 1991 i Val di Fiemme.

### Aktiv
Petek oppnådde sin fyrste pallplass og einaste siger i verdscupen i skihopping då han i februar 1990 vann eit hopprenn i Engelberg, saman med Ari-Pekka Nikkola frå Finland. Eit halvt poeng bak dei to kom Peteks landsmann Primož Ulaga og austerrikaren Andreas Rauschmeier. Seinare skulle Petek få to andre- og to tredjeplassar i verdscupen, den siste i Predazzo i januar 1993.

Petek overraska då han i ski-VM 1991 i Val di Fiemme gjekk heilt til topps i storbakkerennet, 1,2 poeng føre ein annan sensasjonsmann, norske Rune Olijnyk. Seinare i meisterskapen vart Petek nummer åtte i normalbakken, same plasseringa fekk han også i storbakken under Vinter-OL 1992 i Albertville.

Han la opp som skihoppar i 1995.

## Kjelder

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
* 

## Bakgrunnsstoff
*
In Amenas

**In Amenas** (òg skrive In Aménas) er ein *baladiyah* (kommune) i *daïra*en (distriktet) In Amenas i wilayaen (provinsen) Illizi i det austlege Algerie, tett ved grensa til Libya.  Arealet er på 14913 kvadratkilometer og innbyggjartalet er på 7385 (2008). Kommunen var skipa på slutten av 1950-talet etter at det vart oppdaga førekomstar av hydrokarbon som førte til utbygginga av store olje- og gassanlegg i 1960-åra. Mange av innbyggjarane i kommunen er tuaregar.

In Aménas ligg i eit ørkenområde og klimaet er eit varmt subtropisk ørkenklima. Somrane er heite, vintrane er milde om dagane og kjølige om nettene, med temperaturar som i somme høve går under 0 °C.

Flyplassen for området er Aéroport de Zarzaitine - In Aménas. Bysentrum ligg sju kilometer vest for flyplassen. Området er elles knytt til vegnettet i landet over *route nationale 3*, og det er elles mange vegar som knyter produksjonsanlegg og bustadområde saman. 

## Økonomi
Algeries største utviklingsprosjekt for utvinning av og eksport av naturgass tok til her i 2006. Operatørar for prosjektet er det algeriske statsoljeselskapet Sonatrach, det britiske BP (tidlegare kalla British Petroleum) og det norske oljeselskapet Statoil. Innleiinga til utviklingsprosjektet skriv seg frå 1998, då det vart semje mellom Sonatrach og British Petroleum om utnytting av olje- og gassfunna på stadene Tiguentourine, Hassi Farida, Hassi Ouan Abechu et Ouan Taredert, og om handsaming og framføring av produkta til eit sentralt anlegg. I 2003 selde BP 50 % av sin part i anlegga til det norske Statoil, salet vart godkjend av den algeriske staten året etter, og produksjonen kunne såleis take til i 2006.

## Åtaket mot gassanlegget i januar 2013
Ei væpna gruppe militante muslimar som kalla seg *Katibat Moulathamine* gjekk til åtak på gassanlegget i Tiguentourine, om lag 45 kilometer vest for staden In Aménas, onsdag 16. januar 2013, og dei tilsette ved anlegget vart tekne som som gislar. Regjeringa i Algerie sette inn eit massivt militært motåtak torsdag 17. januar, med tre kamphelikopter og ei gruppe spesialsoldatar, og tok kontroll over anlegget etter nokre dagar. 

*Katibat Moulathamine* hevda at åtaket deira var eit mottiltak utløyst av at Algerie hadde tillate Frankrike å fly med krigsfly over algerisk luftrom. Dette hadde skjedd under dei militære åtaka som Frankrike hadde sett i verk fem dagar tidlegare mot områda nord i grannelandet Mali for å støtte regjeringa i Mali i kampen mot militante grupper. Men det er mykje som tyder på at åtaket mot gassanlegget må ha vore planlagt tidlegare. På gassanlegget var det arbeidarar av ulike nasjonalitetar – mellom andre algeriske, amerikanske, britiske, japanske, norske og rumenske. Terroristane sette tidleg fri algeriske og andre muslimske arbeidarar, men tok dei vestlege ikkje-muslimane som gissel. Mange liv gjekk tapt, mellom dei òg norske, før det var slutt på dramaet.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Monrad

**Monrad** kan vera eit førenamn og eit etternamn.

## Kjende namneberarar
* Monrad (Oskar) Norderval (19021976),  norsk teolog
* Ditlev Gothard Monrad (18111887), dansk teolog, biskop, politikar og minister
* Lars Monrad-Krohn
* Marcus Jacob Monrad (18161897), norsk teolog og filosof
* Martin Monrad (f. 1977)
* Peder Monrad (17811850), norsk prest
* Lillebil Ibsen, fødd Sofie Parelius Monrad Krohn, norsk dansar og skodespelar
* David Monrad Johansen (18881974), norsk komponist

## Annan bruk
* Småplaneten 92297 Monrad
Spydeberg prestegard

**Spydeberg prestegard** ligg i Spydeberg i Indre Østfold kommune i Østfold. Hovudbygning, stabbur, tun og hage på prestegarden vart freda av Riksantikvaren i 1991.

Jacob Nicolai Wilse var prest i Spydeberg frå 1768 til 1786 og budde på prestegarden.

Prestegarden hadde ei viktig rolle i 1814. Det var her Kristian Fredrik kapitulerte, held statsråd 8. august og starta arbeidde på unionstraktaten med Sverige som seinare vart fullendt som Mossekonvensjonen den 14. august 1814.

## Kjelder

* Om Spydebergstatsrådet frå Eidsvoll 1814
* 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Spydeberg prestegård|Spydeberg prestegård]]» frå ,  den 27. januar 2013.*

## Bakgrunnsstoff

*
Malayalam-skrift

**Malayalamskrift** (, *malayāḷalipi*, ) er ei brahmisk skrift brukt til å skriva det sørindiske språket malayalam, hovudspråket i delstaten Kerala. Som mange andre indiske skriftsystem er det ein abugida, ei skrift som er delvis alfabetisk og delvis stavingsbasert. 

Moderne malayalamskrift har 13 vokalteikn, 36 konsonantteikn og nokre andre symbol. Skrifta blir også brukt til å skriva mindre språk som paniya, betta kurumba og ravula. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Malayalam alphabet|Malayalam alphabet]]» frå ,  den 27. januar 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***
***Burnell, Arthur Coke (1874). ''Elements of South-Indian Palæography from the Fourth to the Seventeenth Century A.D.'' Trübner & Co.
***


## Bakgrunnsstoff
*jaimalayalam.com. Nettstad med opplæring i malayalamskrift.
*Malayalam Orthography (1996), Oxford University Press
*Unicode Code Chart for Malayalam (PDF)
Stryneelva

**Stryneelva** er ei elv i Stryn kommune i Vestland. Elva kjem frå Strynevatn (29 moh.) og munnar ut i Nordfjord i tettstaden Stryn. Ho er 8 kilometer lang. Det viktigaste tilløpet til Strynevatnet er Hjelledøla frå aust og Erdalselva frå søraust. Hjelledøla heiter Videdøla ovanfor samanløpet med Skjeringsdalselva frå nord. Denne har sine øvste kjelder på Strynefjellet.

Stryneelva renn gjennom Strynedalen, som er ein U-dal med fjell på begge sider opp mot 1500 moh. Elva har meandrerande elveløp som buktar seg gjennom eit frodig kulturlandskap. Ho er rekna som ei god lakseelv.

## Kjelder
Dronning Charlotte

**Dronning Charlotte** kan visa til:

*Charlotte av Bourbon (1388–1422), dronning av Kypros, gift med Janus av Kypros
*Charlotte av Savoie (1441-1483), dronning av Frankrike, gift med Ludvig XI av Frankrike
*Charlotte av Kypros (1444–1487), regjerande dronning av Kypros
*Charlotte Amalie av Hessen-Kassel (1650-1714), gift med Kristian V av Danmark-Noreg
*Charlotte av Schaumburg-Lippe (1864-1946), dronning av Württemberg, gift med Vilhelm II av Württemberg
*Charlotte av Württemberg (1766–1828), dronning av Württemberg, gift med Fredrik I av Württemberg
*Charlotte av Mecklenburg-Strelitz (1744–1818), dronning av Storbritannia, gift med Georg III av Storbritannia
*Carlota Joaquina de Borbón (Charlotta Joakima av Borbon, 1775-1830), gift med Johan VI av Portugal
Chatgaiya

**Chatgaiya**  eller **chittagongspråk** (bengalsk skrift চাটগাঁইয়া বুলি, uttalt *chaţgãia buli*) er eit indoarisk språk som blir snakka snakka søraust i Bangladesh, i områda rundt hamnebyen Chittagong. Det har rundt 36 millionar talarar. Språket er nært i slekt med bengali, men språka er ikkje gjensidig forståelege. Det burmesiske språket rohingya liknar mykje på sørlege dialektar av chatgaiya. Chakma som blir tala i Chittagong-området og i tilstøytande delar av India er også nært i slekt.

Chatgaiya har inga standardform og blir ikkje brukt i undervising. Fleire chatgayatalande er analfabetar enn resten av Bangladesh. Utdanna talarar lærer som regel å lesa og skriva bengali. Chatgaiya blir derfor ofte sett på som ein uutdanna eller mindreverdig dialekt av bengali. Språket blir likevel verdsett i tradisjonelle songar som
«Fan chhoddo chhoddo dheu tuli, Lusai paharattun namiyere jargui Karnafully» ('I små små bølger glir Karnafuli ned frå Lusai-åsane') eller «Hasti Durai jargui damal maliniro mahale» ('På ein elefant skunder helten seg mot kammeret til den han elskar').

## Bakgrunnsstoff
*Chittagonian. Opptak på chatgaya (bibelforteljing) ved globalrecordings.net
## Kjelder
*Chittagonian ved ethnologue.com
*Mohit ul Alam, «Of Chittagong Dialect» *Daily Star* (June 6, 2002). Opphavleg www.dailystarnews.com/200206/06/n2060607.htm#BODY4, arkivert versjon
*«chakma» (02.01.2013) i *Store norske leksikon*

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Chittagong (språk)|Chittagong (språk)]]» frå , og «[[:en:Chittagonian language|Chittagonian language]]» frå  den 27. januar 2013.*
Charlotte av Mecklenburg-Strelitz

**Charlotte av Mecklenburg-Strelitz** () var dronning av Storbritannia, gift med Georg III. Ho var dotter av Karl Ludvig Fredrik av Mecklenburg-Strelitz og Elisabeth Albertina av Sachsen-Hildburghausen. 

Dronning Charlotte var kjend som ein mesen som støtta musikarar som Mozart og Johann Christian Bach, biletkunstnarar som Johann Zoffany og ei kort tid Thomas Lawrence, handverkarar som William Vile og Thomas Heming, og landskapsarkitekten Capability Brown. Ho var også ein ivrig amatørbotanikar som bidrog til å utvida den botaniske hagen Kew Gardens.

Charlotte var ikkje-regjerande dronning i 57 år, lenger enn nokon annan i engelsk historie.

## Barn

# **[[Georg IV av Storbritannia]]**, 1762-1830
# Fredrik, hertug av York og Albany, 1763-1827
# **[[Vilhelm IV av Storbritannia]]**, 1765-1837
# Charlotte av Storbritannia, 1766-1828
# Edward av Kent, 1767-1820 (far til Viktoria av Storbritannia)
# Augusta Sofia av Storbritannia, 1768-1840
# Elisabet av Storbritannia, 1770-1840
# Ernst August I av Hannover, 1771-1851
# August Fredrik, hertug av Sussex, 1773-1843
# Adolf, hertug av Cambridge, 1774-1850
# Maria, hertuginne av Gloucester og Edinburgh, 1776-1857, gift med William Frederick, hertug av Gloucester
# Sofia av Storbritannia, 1777-1848
# Octavius, 1779-1783
# Alfred, 1780-1782
# Amalia av Storbritannia, 1783-1810

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Charlotte of Mecklenburg-Strelitz|Charlotte of Mecklenburg-Strelitz]]» frå , og «[[:sv:|Charlotte av Mecklenburg-Strelitz]]» frå  den 28. januar 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff