open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Berninafjella

**Berninafjella** (italiensk *Massiccio del Bernina*) er ei fjellkjede aust i Sveits og nord i Italia som høyrer til Dei sentrale Alpane. Det er ei av dei høgaste fjellkjedene i Alpane og er dekt av mange isbrear. Piz Bernina (4&nbsp;049 m) er den høgaste toppen og er den austlegaste av fjelltoppane over 4&nbsp;000 meter i Alpane. Toppen som oftast vert klatra er Piz Palü.

Nordvest for Berninafjella ligg Albulafjella på andre sida av Malojapasset og den øvre Engadindalen. Aust for Berninapasset ligg Livignofjella. Sør for Addadalen (Valtellina) ligg Bergamoalpane og sørvest for Murettopasset ligg Bregagliafjella. Vatnet i Berninafjella vert ført bort via elvane Adda, Inn og Mera.

Berninaalpane vert stundom nytta om både Bernina- og Bregagliafjella. Dette området er merkt av med gult på kartet og «Bernina Alpen».

## Toppar

Dei største toppane i Berninafjella er:

## Fjellovergangar
Dei viktigaste fjellovergangane i Berninafjella er:


PassStadType Høgd (moh.)
Fuorcla Bellavista	Pontresina til Chiesa in Valmalenco	snø	3&nbsp;684 
Fuorcla Crast' Agüzza	Pontresina til Chiesa i Valmalenco	snø	3&nbsp;598 
Fuorcla Tschierva	Pontresina til Chiesa i Valmalenco	snø	3&nbsp;527 
Fuorcla Sella	Pontresina til Chiesa i Valmalenco	snø	3&nbsp;304 
Passo di Bondo	Bondo til Bagni di Masino	snø	3&nbsp;117 
Passo di Castello	Maloja til Morbegno	snø	3&nbsp;100 
Passo Tremoggia	Sils til Chiesa i Valmalenco	snø	3&nbsp;021 
Passo di Mello Chiareggio til Val Masino	snø	2&nbsp;991 
Diavolezza Pass	Bernina veg til Morteratschbreen	snø	2&nbsp;977 
Passo di Zocca	Vicosoprano til Val Masino	snø	2&nbsp;743 
Muretto pass	Maloja til Chiesa	delvis snø	2&nbsp;557 
Berninapasset	Pontresina til Tirano	veg	2&nbsp;330 
Malojapasset	St. Moritz til Chiavenna	veg	1&nbsp;809 


## Sjå òg
* Dei sveitsiske Alpane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bernina Range|Bernina Range]]» frå ,  den 9. november 2007.*
Luino

**Luino** er ein liten by nær grensa mot Sveits på den austlege bredda av Lago Maggiore i Provinsen Varese i Lombardia i Nord-Italia. I 2005 var innbyggjartalet 14&nbsp;179.

## Historie

Luino er velkjend for marknaden sin, som vert halde kvar onsdag. Nokre seier at markenaden er den største i Europa. Rundt byen er det også eit imponerande landskap, og Luino er dimed ein populær turistdestinasjon, særleg blant turistar frå Sveits, Tyskland og Nederland.

Jernbanestasjonen i byen er også historisk viktig sidan han står på bana som eingong var den einaste ruta mot St. Gotthard-tunnelen. Både italienske og sveitsiske statsbaner bruker stasjonen i dag.

## Økonomi

Før slutten av 1800-talet hadde Luino vorte ein industriby. Tekstilindustrien var særleg sterk her på grunn av dei mange vassdraga som ein kunne bruke for å produsere kraft til maskineriet. Sveitsiske industrimenn grunnla mange av tekstilfabrikkane i området. Selv om nokre teikn på dette tidlegare næringslivet finst enno i gate- og villanamn i Luino og andre byar i området (f.eks. Villa Hussy i Luino og via Stehli i nabokommunen Germignaga), aktiviteten i sektoren har no minka monaleg.

Eit fenomen som er veldig utbreidd her er grensearbeidet, dvs. folk som bur i distriket og reiser til arbeidet i Sveits kvar dag (på italiensk heiter desse arbeidarane *frontalieri*). På denne måten har Luino og nabokommunane vorte sovebyar til ein viss grad.

## Kjende innbyggjarar

Folk frå Luino har bidrege mykje til italiensk 1900-talslitteratur. Både forfattaren Piero Chiara og diktaren Vittorio Sereni vart fødde her.

Som unge budde skodespelforfattaren og mottakaren av Nobelprisen i litteratur i 1997 Dario Fo her og i Porto Valtravaglia, som ligg nokre kilometer sør for Luino.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Luino|Luino]]» frå ,  den 9. november 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Bregagliafjella

**Bregagliafjella** er ei fjellkjede av granitt i Graubünden i Sveits og Sondrio i Italia. Ho har fått namn etter den italienske dalen *[[Val Bregaglia]]* (tysk *Bergell*). Andre namn på fjellgruppa er Val Masino-Alpane og Masino-Bregaglia-Disgrazia, som er hovudryggen. Vicosoprano (1&nbsp;067 m) er den største busetnaden i den sveitsiske delen av fjella. 

Fjellkjeda er eit populært område for fjellklatring og inneheld toppar som Monte Disgrazia, Piz Cengalo og Piz Badile. 

Ei kabelvogn går frå Pranzaira til Albignasjøen og Albignahytta (2&nbsp;331 m) ligg 30-45 minutta til fots frå endestasjonen. 

## Fjelltoppar

## Brear
Største isbrear :

* Fornobreen
* Albignabreen

## Galleri


Fil:Badile.jpg|Piz Badile oppfor Val Bondasca 
Fil:Pizzo Badile and Capanna Giannetti - Val Masino - Italy.jpg|Piz Badile frå sør
Fil:Soglio.jpg|Soglio
Fil:Vicosoprano.jpg|Vicosoprano
Fil:CimaCastello.jpg|Cima di Castello
Fil:Albigna01.PNG|Albignasjøen
Fil:Forno.PNG|Fornobreen
Fil:CapannaForno.PNG|Forno hytte


## Sjå òg

* Dei sveitsiske Alpane

## Bakgrunnsstoff
* Bregaglia på SummitPost
* Turistinformasjon 
* Reiseskildring frå Via Bregaglia 
* Panorama av Bregaglia 

## Kjelde

* Collomb, Robin G., *Bregaglia East*, Goring: West Col Productions, 1971
* Collomb, Robin G., *Bregaglia West*, Goring: West Col Productions, 1984
Val Bregaglia

**Val Bregaglia** (tysk *Bergell Tal*) er ein dal i Alpane i Sveits og Italia. Elva Mera (eller Maira) renn gjennom dalen som byrjar ved Malojapasset (1815 moh.) som fører over til Engadin (dalen til elva Inn, som igjen fører til Donau) og strekkjer seg vestover til Chiavenna (333 moh.) like etter Mera renn i saman med Liro. Frå her snur han sørover mot Comosjøen. Det meste av dalen ligg i det sveitsiske distriktet Maloja, medan den nedre delen ligg i den italienske provinsen Sondrio.

Bregagliafjella ligg sør for dalen. Dalen er unik fordi han omfattar nedslagsfeltet til tre store elvar, som kvar renn ut i forskjellige hav. Rhinen, som renn til Nordsjøen, Inn, via Donau til Svartehavet og Po som munnar ut i Adriahavet.

Vicosoprano, Stampa, Bondo, Soglio og Castasegna er landsbyar (tidlegare kommunar) på sveitsisk side. Av italienske kommunar finn ein Villa di Chiavenna, Piuro og Chiavenna.

## Bakgrunnsstoff
Monti Lepini

**Monti Lepini** er ei fjellkjede i Antiappenninane i Lazio sentralt i Italia. Ho ligg mellom dei to provinsane Latina og Roma. Fjellkjeda grenser i nord til Colli Albani, i aust til Ciociaria, i sør til Monti Ausoni og i vest til Agro Pontino. Den høgaste fjelltoppen er Monte Semprevisa (1&nbsp;536&nbsp;m).

Namnet kjem truleg frå det latinske *lapis* (stein), som referer til kalksteinsbergarten som fjellet består av. I antikken vart området busett av volksarar.

Hagane i Ninfa ligg ved Monti Lepini og det finst òg mange grotter her. Av fugle- og dyreliv finn ein vandrefalk, gåsegribb og gråulv. 

## Kjelder

*
Monti Ernici

**Monti Ernici** er ei fjellkjede sentralt i Italia og ein del av Appenninane i Lazio. Ho grensar til dalane Aniene i nordaust, til Liri i aust og i sør og vest til Cosa og Sacco. Dei er den naturlege grensa mellom Ciociaria og Abruzzo.

Toppane har ei gjennomsnittleg høgd på 2&nbsp;000&nbsp;m. Den høgaste av desse er Passeggio (2&nbsp;064&nbsp;m).

## Kjelde
Gennargentu

**Gennargentu** er ei fjellkjede i provinsen Nuoro på Sardinia i Italia. Den høgaste toppen i kjeda er Punta La Marmora, som òg er den høgaste toppen på heile øya med 1&nbsp;834 meter over havet. 

## Kjelde
Dei lepontinske Alpane

**Dei lepontinske Alpane** (fransk *Alpes lépontines*, tysk *Lepontinische Alpen*, italiensk *Alpi Lepontine*) er ei fjellkjede sentralt i Alpane. Ho ligg i Sveits (Valais, Ticino og Graubünden) og Italia (Piemonte). Furkapasset, St. Gotthard-passet og den øvre Rhônedalen ligg mellom fjellkjeda og Bern-Alpane. På andre sida av Rhônedalen ligg Uri-Alpane, medan Simplonpasset ligg mellom fjellkjeda og Wallis-Alpane. Vorderrheindalen og Oberalppasset ligg mellom fjella og Glarus-Alpane. På andre sida av Splügenpasset ligg Dei sentrale Alpane (Oberhalbsteinfjella).

Vatn Dei lepontinske Alpane renn ned via elvane Rhône i vest, Reuss i nord, Rhinen (Vorderrhein og Hinterrhein) i aust og Ticino og Toce i sør.

Simplontunnelen, som går frå Brig til Domodossola, St. Gotthard-tunnelen (frå Andermatt til Airolo) og San Bernardino-tunnelen er viktige transportårer.

Den austlege delen av Dei lepontinske Alpane frå St. Gotthard-passet til Splügenpasset vert stundom kalla Adula-Alpane.

## Fjelltoppar

Dei høgste fjelltoppane i Dei lepontinske Alpane er:

## Fjellovergangar

Dei viktigaste fjellovergangane i Dei lepontinske Alpane er:

## Brear

Dei største isbreane er:

*Griesbreen
*Paradiesbreen
*Basòdinobreen

## Sjå òg

*Dei sveitsiske Alpane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lepontine Alps|Lepontine Alps]]» frå ,  den 10. november 2007.*
Tollegang

**Tollegangar** finn vi på robåtar med tollepinnar.

Ordet kan ha noko ulik tyding.

* På Aust- og Sørlandet meiner ein dei to tollepinnane som held på plass åra når ein ror. Trestykket som tollepinnane står i og som åra ligg på er oftast medrekna til tollegangen. Tollegangen kan vere utforma av eit trestykke med to oppståande tollar som erstattar tollepinnane. Årehaldarar av heilstøypt plastikk kan verte kalla tollegangar.

* I områda nordanfjells der tollepinnar er vanleg meiner ein ei tjukk list som går på langs etter ripa så langt som der er tollepinnar. Tollegangen ligg oftast opp på vaterbordet. Tollepinnane står gjennom tollegangen.
Romsonden Phoenix

**Phoenix** var ein romsonde og del av Mars Scout-programmet til NASA. Han vart skoten opp den 4. august 2007, og landinga nær polområdet i Vastitas Borealis på Mars vart stadfest vellukka den 26. mai 2008. Siste signalet frå Phoenix vart motteke 2. november 2008, og åtte dagar seinare, 10. november, vart sonden erklært tapt av NASA. Då hadde sonden vore operativ på Mars i meir enn fem månader.

Landinga til Phoenix er den sjette vellukka landinga på Mars og var den fyrste marssonden som nytta motorisert nedstiging sidan Viking-sondane tidleg på 1970-talet.

Prosjektet var leitt av Lunar and Planetary Laboratory ved Universitetet i Arizona under styring av NASA. Alt i alt var prosjektet eit samarbeid av universitet frå USA, Canada, Sveits, Danmark og Tyskland, NASA, Den kanadiske romfartsorganisasjonen og private selskap frå luftfartsindustrien.

## Vitskaplege mål

Ferda hadde to mål: 
# studera den geologiske historia til vatnet i området, slik at ein kan få informasjon om tidlegare klimaforandringar på Mars
# finna prov for ei eventuell leveleg sone i grensa mellom jord og is der mikrobar kan eksistera.

Instrumentpakka på Phoenix var i stand til å avdekkja informasjon om den geologiske historia til nordpolregionen på Mars, og ei eventuell biologisk historie.
Sidan Phoenix var den første ferda til å returnera data frå overflata i polarområda kom Phoenix med eit sterkt bidrag til Mars-strategien hjå NASA: «Fylg vatnet». Marspolane inneheld store mengder vassis.

## Landar

Ein valde ein landar i staden for ein marsrover, av di:

# Kostnadene vart reduserte når ein kunne bruka utstyr frå ein romsondeferd som vart avlyst
# Ein trur at området der Phoenix landa er lite variert, difor er det av liten verdi å ha eit mobilt laboratorium.
# Utstyrsvekta som trengst for å gjera Phoenix mobil kan i staden brukast på fleire og betre vitskaplege instrument

## Bilete


Fil:PIA10903- "Dodo-Goldilocks" Trench.jpg|Dodo-Goldilocks-grøfta vart laga av tre ulike gravingar med den robotiske armen. Gravinga eksponerte eit hardt kvitt stoff som kan vera is.
Fil:Ice sublimating in the Dodo-Goldilocks trench.gif|Terningstore klumpar av lyst materiale i Dodo-Goldilocks-grøfta forsvann over fire dagar, noko som leidde forskarane til å konkludera med at klumpane var laga av is som sublimerte.


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Phoenix' heimeside
* Oppsumering av prosjektet  hos JPL
* Phoenix sin profil  hos NASAs Solar System Exploration
* Universitetet i Oslo (UiO) si side om Phoenix
Dei liguriske Alpane

**Dei liguriske Alpane** er ei fjellkjede i Italia. Dei utgjer den sørvestlegaste delen av Alpane, og sør for Colle di Cadibona ligg Apenninane. Vest for Col de Tende ligg Dei maritime Alpane. Fjellkjeda dannar grensa mellom regionane Piemonte i nord og Liguria i sør.

Dei liguriske Alpane vert drenert via Tanaro og andre sideelvar til Po på Piemonte-sida og av fleire mindre elvar som renn direkte ut i Middelhavet på den liguriske sida. 

Dei høgaste toppane i Dei liguriske Alpane er Punta Marguareis (2651 moh) og Monte Mongioie (2630 moh). Det er fleire andre toppar over 2000 meter. 

Fjellovergangar i Dei liguriske Alpane: 


NamnStadTypeHøgd (m)
Colle di CadibonaSavona til Cevamotorveg436
Colle di MelognoFinale Ligure til Cevaveg1028
Colle San BernardoAlbenga til Garessioveg957
Colle di NavaImperia til Ormeaveg934
Col de TendeTende til Cuneoveg1870


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ligurian Alps|Ligurian Alps]]» frå ,  den 10. november 2007.*
Livigno-Alpane

**Livigno-Alpane** er ei fjellkjede i Alpane, aust i Sveits og nord i Italia, rundt den italienske landsbyen Livigno. Ho vert rekna som ein del av Dei sentrale Alpane. 

Livigno-Alpane grensar til Berninafjella i sørvest på andre sida av Berninapasset, til Albulafjella i nordvest på andre sida av den øvre Engadindalen, til Sesvennafjella i nordaust ved Ofenpasset og Val Müstair og frå Ortler-Alpane i aust ved den øvre Addadalen (Valtellina) og Stelviopasset. 

Av elvar som renn frå Livigno-Alpane finn ein Adda, Inn og Rom (sideelv til Adige).

## Fjelltoppar

Dei største fjelltoppane i Livigno-Alpane er: 

## Fjellovergangar
Dei viktigaste fjellovergangane i Livigno-Alpane er: 


FjellovergangStadType Høgd
Passo di Dosde	Val Grosina til Val Viola Bormina sti 2850 
Passo di Sacco	Bernina til Grosio sti 2751 
Chaschaunapasset	S-chanf til Livigno ridesti 2692 
Umbrailpasset (Giogo di Santa Maria)	Val Müstair til Stelviopassetveg 2512 
Passo di Val Viola Bernina til Bormio ridesti 2431 
Giufplanpasset	Ofen til Val Fraele ridesti 2354  
BerninapassetPontresina til Tirano veg 2330 
Forcola di Livigno Berninapasset til Livigno veg 2328 
Passo di Verva Bormio til Grosio sti 2314 
Foscagnopasset	Bormio til Trepalle	veg 2291  
Alpisellapasset	Livigno til Val Fraele	ridesti	2285 
Dossradondpasset	Val Müstair til Val Fraele ridesti 2240 
Passo d'Eira	Livigno til Trepalleveg	2209  
Ofenpasset	Zernez til Val Müstair veg 2155 
Fraelepasset	Val Fraele til Ofenpassetridesti 1950  
Scale di Fraele	Bormio til Val Fraele grusveg 1942 



## Sjå òg
* Dei sveitsiske Alpane

## Kjelde
Oberhalbsteinfjella

**Oberhalbsteinfjella** er ei fjellkjede i Alpane, aust i Sveits og nord i Italia. Ho vert rekna som ein del av Dei sentrale Alpane. Oberhalbsteinfjella grensar til Dei lepontinske Alpane i vest på andre sida av Splügenpasset, til Plessurfjella i nord på andre sida av Albuladalen, til Albulafjella i aust ved Settimopasset og elva Julia og til Berninafjella i sør på andre sida av Val Bregaglia. 

Vatn i Oberhalbsteinfjella renn bort via elvane Hinterrhein, Julia, Liro og Mera.

## Fjelltoppar

Dei største fjelltoppane er:

## Fjellovergangar

Dei viktigaste fjellovergangane i Oberhalbsteinfjella er: 

FjellovergangStadTypeHøgd (moh)
Passo della Duana	Avers til Val Bregaglia	snø	2800 
Passo da la Prasignola	Avers til Soglio	kvegsti	2720 
Forcella di Lago or Madris Pass	Avers til Chiavenna	sti	2680 
Forcellina	Avers til Settimopasset	sti	2673
Passo di Lei	Avers til Chiavenna	sti	2659 
Stallerberg	Avers til Bivio	sti	2584 
Settimopasset	Bivio til Val Bregaglia	ridesti	2311 
Pass da Niemet	Innerferrera til Madesimo	sti	2280 


## Sjå òg
* Dei sveitsiske Alpane

## Kjelde
NK 404-406

**NK 404-406 ** var dei tre første frimerka som kom ut med den nynorske namneformen Noreg. Frimerka vart utgjevne 25. januar 1951 for å minnast hundreårsdagen for fødselen til diktaren Arne Garborg. Desse frimerka er einfarga og viser eit portrett av diktaren, etter ei målarstykke av Olav Rusti.

* NK404 25 øre raud (opplag: 3 225 000)
* NK405 45 øre blå (opplag: 1 185 000)
* NK406 80 øre ovlivenbrun (opplag: 1 150 000)

Det raude frimerket hadde ein verdi høvde for vanleg brevpost innanfor Norden, medan det blå frimerket hadde ein verdi som høvde for vanlege brev til andre land i Europa.

## Kjelde
* *'[[Norgeskatalogen]] 2004 * Oslo Filatelistklubb 2003 ISBN 82-7319-191-5
NK 538-539

**NK 538-539 ** er frimerka som vart utgjevne 5. august 1963 for å minnast hundreogfemtiårsdagen for fødselen til språkforskaren og diktaren Ivar Aasen. Frimerka har den nynorske namneforma Noreg, og det var den andre frimerkeserien som kom ut med denne namneforma. Desse frimerka er tofarga og viser eit portrett av diktaren. Frimerka er utforma av Fredrik Matheson.

* NK538 50 øre brunraud og grå (opplag: 6 331 000)
* NK539 90 øre blå (opplag: 1 721 000)

Det raude frimerket hadde ein verdi som høvde for vanleg brevpost innanfor Norden, medan det blå frimerket hadde ein verdi som høvde for vanlege brev til andre land i Europa.

## Kjelde
* *[[Norgeskatalogen]] 2004 * Oslo Filatelistklubb 2003 ISBN 82-7319-191-5
Ortleralpane

**Ortleralpane** (italiensk *Gruppo dell'Ortles-Cevedale*) er ei fjellkjede i Dei sentrale Alpane i Italia. Dei vert rekna som ein del av Dei sørlege kalksteinsalpane

Ortleralpane grensar til Livignofjella i nordvest ved Stelviopasset og Addadalen (Valtellina), til Adamello-Presanella i sør ved Tonalepasset og til Ötztaleralpane i nordaust ved den øvre Adigedalen (Vinschgau-Val Venosta). Delen vest for Gaviapasset vert òg kalla **Sobretta-Gavia-gruppa**.

Vatn i Ortleralpane renn ut i elvane Adda, Oglio, Adige og sideelva hennar Noce.

## Fjelltoppar

Dei høgaste fjelltoppane er Ortleralpane:

## Fjellovergangar
Dei viktigaste fjellovergangane i Ortleralpane er: 

FjellovergangStadTypeHøgd (moh)

HochjochSulden til Zebrùdalensnø3536 
Viozpasset	Santa Caterina Valfurva til Peio	snø	3337 	
Königsjoch	Sulden til Santa Caterina	snø	3295 	
Cevedalepasset	Santa Caterina til Martell	snø	3271 	
Eisseepasset	Sulden til Martell snø	3133 	
Passo del Zebru	Santa Caterina til Zebrùdalen	snø3025 
Sallentjoch	Martell til Bagni di Rabbi	snø	3021 	
Sforzellinapasset	Santa Caterina til Peio	snø	3005 	 
Tabarettascharte	Sulden til Trafoi	sti	2883 	 
Stelviopasset/Stilfserjoch	Trafoi til Bormio	veg2760 	 
Gaviapasset	Santa Caterina til Ponte di Legno	veg2637 	 


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ortler Alps|Ortler Alps]]» frå ,  den 10. november 2007.*
Nebrodi

**Nebrodi** er ei fjellkjede som går langs nordaustkysten av Sicilia. I lag med Madonie og Peloritani dannar ho Dei sicilianske Apenninane.

Fjella går frå Peloritani aust på øya til foten av Madoniefjella i vest mot Tyrrenhavet i nord. Etna, som ligg på andre sida av elvane Alcantara og Simeto, dannar den sørlege grensa. Den høgaste toppen er Monte Soro (1&nbsp;817 m). Fjellkjeda består hovudsakleg av sandstein og leire, men inneheld òg kalksteinslandskap, som Rocche del Crasto. Av byar i fjella finn ein Troina, Nicosia, Mistretta og fleire andre i provinsen Messina.

## Parco dei Nebrodi
I 1993 vart store delar av Nebrodifjella omgjort til ein nasjonalpark. Parken dekkjer 856,87 km². 

## Kjelder

* bestofsiciliy.com
* messina-sicilia.it
NK 606-607

**NK 606-607 ** er frimerka som vart utgjevne 21. mai 1968 for å minnest hundreogfemtiårsdagen for fødselen til diktaren Aasmund Olavson Vinje . Frimerka har den nynorske namneforma Noreg. Desse frimerka er einsfarga og viser eit portrett av diktaren. Frimerka er utforma av Knut Løkke-Sørensen.

* NK606 50 øre gråbrun (opplag: 3 550 000)
* NK607 65 øre brunraud (opplag: 5 465 000)

Det gråbrune frimerket hadde ein verdi høveleg for postkort innanfor Norden, medan det raude frimerket hadde ein verdi høvde for vanleg brevpost innanfor Norden.

## Kjelde
* *[[Norgeskatalogen]] 2004 * Oslo Filatelistklubb 2003 ISBN 82-7319-191-5
Mons Massicus

**Mons Massicus** er ei fjellkjede i Italia i området til aurunkarane i antikken, på grensa mellom Campania og Latium.

Ho strekkjer seg sørvestover frå vulkansystemet Rocca Monfina og til sjøen. Ho ligg mellom dei nedre delane av Liris og sletta i Campania. Ho består av kalkstein med lag av vulkanske massar og var ein gong ei øy. Den høgaste toppen er 811 meter over havet. 

I antikken vart fjellområdet svært kjend for vinen som vart produsert her. Det var akkurat plass til ein veg ved kysten og ved passet låg den aurunkiske byen Vescia (truleg i fjellsida). Denne byen forsvann i 314 f.Kr. etter tap for ausonarane. Sinuessa vart grunnlagd ved kysten i 312 f.Kr. og ein koloni vart grunnlagd her i 295 f.Kr..

## Kjelde
NK 792-794

**NK 792-794 ** er tre frimerke utgjevne 1. juni 1977 med verdiar høveleg for frankering av postkort innan Norden (det grøne) eller brevpost innan Norden (det raude) og til andre land i Europa (det blå). Frimerka viser norske tre.

Frimerka har den nynorske namneforma Noreg. Dette var første gongen frimerke fekk nynorsk tekst utan at motivet var knytt til hendingar med særskilt tilknyting til nynorsk språk og kultur. 

Frimerka er utforma av Ørnulf Ranheimsæter og gravert av Henry Welde (NK 791-792) og Sverre Morken (NK 793).

* NK792 1,00 kr mørk grøn, motiv gran (netto opplag: 5 275 000)
* NK793 1,25 kr mørk karminraud, motiv furu (opplag: 9 000 000)
* NK794 1,80 kr mørk gråblå, motiv bjørk (opplag: 2 530 800)

## Kjelde
* *[[Norgeskatalogen]] 2004 * Oslo Filatelistklubb 2003 ISBN 82-7319-191-5
* Posten: *Filateliinformasjon* 4/1977
NK 558-559

**NK 558-559 ** er frimerka som vart utgjevne 31. oktober 1964 for å minnest hundreårsdagen for etableringa av den norske folkehøgskolen. Frimerka har den nynorske namneforma Noreg, og teksten DEN NORSKE FOLKEHØGSKOLEN 1864 1964. Desse frimerka er einsfarga og viser eit dobbeltportrett av skolestiftarane Herman Anker og Olaus Arvesen. Frimerka er utforma av Knut Løkke-Sørensen.

* NK558 50 øre lillaraud (opplag: 2 378 500)
* NK559 90 øre matt fiolettblå (opplag: 1 663 500)

Det raude frimerket hadde ein verdi høvde for vanleg brevpost innanfor Norden, medan det blåfilette frimerket hadde ein verdi som høvde for vanlege brev til andre land i Europa.

## Kjelde
* *[[Norgeskatalogen]] 2004 * Oslo Filatelistklubb 2003 ISBN 82-7319-191-5
NK 799-800

**NK 799-800 ** er to frimerke utgjevne i 22. september 1977 med verdiar høveleg for frankering av brevpost innan Norden (det brune) og til andre land i Europa (det blå). Frimerka viser motiv knytt til fisk og fiske.

Frimerka har den nynorske namneforma Noreg. Dette var første gongen at det kom ut to frimerkeseriar med nynorsk tekst same året. 

Frimerka er utforma og gravert av Henry Welde .

* NK799 1,25 kr brun, motiv fiske (opplag: 9 275 000)
* NK800 1,80 kr blå, motiv torsk og onglar (opplag: 2 530 800)

## Kjelde
* *[[Norgeskatalogen]] 2004 * Oslo Filatelistklubb 2003 ISBN 82-7319-191-5
NK 884-885

**NK 884-885 ** er to frimerke utgjevne i 4. mai 1981 . Frimerka er utgjevne i eit samarbeid mellom landa i CEPT-samarbeidet (Den europeiske konferanse for post- og telekommunikasjonar), slik at ei rad europeiske land gav ut frimerke med eitt tema, denne gongen folklore. 

Frimerka har verdiar høvelege for frankering av brev innan Norden (det raude) eller brevpost innan Europa (det blå) . Frimerka viser folkeleg målarkunst på trefat og treeske.

Frimerka har den nynorske namneforma Noreg. Dette var trettande gongen Noreg gav ut frimerke i CEPT-amarbeidet, men første gongen slike frimerke hadde namneformen Noreg.
Dei er utforma av Arne E. Holm.

* NK884 1,50 kr fleirfarga på raud botn, motiv havfrue måla på fat av hallingdølen Kristen Aanstad (nettoopplag: 10 425 000)
* NK885 2,20 kr fleirfarga på blå botn, motiv friarar måla på treeske av teledølen Olav Hansson (nettoopplag: 10 676 750)

## Kjelde
* *[[Norgeskatalogen]] 2004 * Oslo Filatelistklubb 2003 ISBN 82-7319-191-5
NK 882-883

**NK 882-883 ** er to frimerke utgjevne i 24. mars 1981 for å markere hundreårsjubileet for etableringa av Norske melkeprodusenters landsforbund. Frimerka har verdiar høvelege for frankering av postkort innan Norden eller brevpost innan Norden . Frimerka viser norske husdyr.

Frimerka har den nynorske namneforma Noreg. 
Dei er utforma av Omar Andrésen .

* NK882 1,10 kr fleirfarga, motiv ku (nettoopplag: 7 335 000)
* NK883 1,50 kr fleirfarga, motiv geit (nettoopplag: 10 676 750)

## Kjelde
* *[[Norgeskatalogen]] 2004 * Oslo Filatelistklubb 2003 ISBN 82-7319-191-5
NK 831-834

**NK 831-834 ** er fire frimerke utgjevne i 6.oktober 1978 med verdiar høveleg for frankering av postkort innan Norden (det grøne) eller brevpost innan Norden (det raude) og til andre land i Europa (det blå) – eller til småpakkar (det olivenbrune). Frimerka viser norske folkemusikkinstrument.

Frimerka har den nynorske namneforma Noreg. 
Dei er utforma av Fredrik Matheson og gravert av Knut Løkke-Sørensen.

* NK831 1,00 kr grøn, motiv seljefløyte (nettoopplag: 17 767 797)
* NK832 1,25 kr raud, motiv hardingfele (nettoopplag: 16 810 000)
* NK833 1,80 kr blå, motiv langeleik (nettoopplag: 2 732 000)
* NK834 7,50 kr oliven, motiv bukkehorn (nettoopplag: 7 898 894)

## Kjelde
* *[[Norgeskatalogen]] 2004 * Oslo Filatelistklubb 2003 ISBN 82-7319-191-5
NK 1644

**NK 1644 ** er eit frimerke utgjeve den 21. september 2007 med verdi høveleg for frankering av brevpost mellom 350 og 1000 g innan Norden. Frimerket vart utgjeve til hundreårsfeiringa for fødselen til diktaren Halldis Moren Vesaas, og viser eit portrett av diktaren, etter eit fotografi av Rolf Øhman /Aftenposten / Scanpix. Dessutan har frimerket eit sitat frå ei verseline frå eit av Haldis Moren Vesaas sine kjærleiksdikt, «Ferdaminne frå sommaren 1985», henta frå samlinga *Livshus* (1995), og signaturen til diktaren.

Frimerket har den nynorske namneforma Noreg. 

Frimerket er utforma av Gina Rose .

* NK1644 23 kr fleirfarga 

## Kjelder
* Omtale frå Posten
Peloritani

**Peloritani** (italiensk *Monti Peloritani*) er ei fjellkjede nordaust på Sicilia sør i Italia. Ho strekkjer seg 65&nbsp;km frå Capo Peloro til Nebrodifjella. I nord grensar ho til Tyrrenhavet og i vest til Det joniske havet.

Dei høgaste toppane er Montagna Grande (1&nbsp;374&nbsp;m) og Rocca Novara (Salvatesta) (1&nbsp;340&nbsp;m). Fjellkjeda består av ei rekkje fjelltoppar med ei gjennomsnittleg høgd på 800–1000&nbsp;m, med ryggar og raviner i mellom. Dei djupe ravinene inneheld mange elvar. Den mest vanlege bergarten her er magmatisk og metamorf bergart. I tillegg finn ein sandstein.

Av vegetasjon finn ein steineik, eik, korkeik, bøk, furu og kastanje, som ein gong danna store skogar, men om i dag er reduserte til spredte skogar på grunn av avskoging. Landskapet er derfor steppeliknande. Sidan 1950-åra er derimot fleire området vorte planta med furuskog.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Peloritani|Peloritani]]» frå ,  den 10. november 2007.*
NK 1598

**NK 1598 ** er eit frimerke utgjeve den 3. februar 2006 med verdi høveleg for frankering av brevpost inntil 20 g innan Noreg. Frimerket vart utgjeve til hundreårsfeiringa for stiftinga av Noregs Mållag, og viser eit sitat av diktaren Olav H. Hauge: *Tanke og draum er himmelske køyrety*. 

Frimerket har den nynorske namneforma Noreg. 

Frimerket er utforma av Stian Hole.

* NK1644 6 kr fleirfarga på blå botn. Opplag 600 000.

## Kjelder
* Posten
Farsdag

**Farsdagen** er ein heidersdag for fedrar. 

På farsdagen er det tradisjon å gjere stas på faren sin. Det kan vere ved å gje han frukost på senga, ei gåve, eller ved å gje eit farsdagskort eller ei enkel helsing på farsdagen.

## Farsdagskort
Eit farsdagskort er gjerne eit stykke bretta papir av god kvalitet. Utanpå er det ei teikning eller ei helsing. Farsdagskortet skal ha luker å opne, og inni lukene er det nye teikningar eller helsingar, gjerne på rim.

## Dato
I Noreg vert farsdagen feira den andre søndagen i november, det vil seie søndag . november i , og søndag . november i .

Skikken med å feire farsdag kom frå USA til Norden og Noreg etter andre verdskrigen. Det skal vere fru John B. Dodd frå Washington som først etablerte denne skikken, då ho denne dagen i 1909 byrja å ære far sin, William Smart, ein veteran frå den amerikanske borgarkrigen.

I Belgia feirar dei farsdag den andre søndagen i juni og i Nederland den tredje søndagen i juni. I Spania (og ein del av Belgia) feirar dei farsdag 19. mars, minnedagen for den heilage Josef, pleiefar til Jesus. I Tyskland feirar dei farsdag på Kristi himmelfartsdag, sidan Jesus på den dagen reiste til Far sin i himmelen). I Australia er den første søndagen i september farsdag.

## Sjå òg
* Morsdag

## Bakgrunnsstoff
Norgeskatalogen

**Norgeskatalogen** er ein katalog over norske frimerke, utgjeven kvart år av Oslo Filatelistklubb. 2007-utgåva var den 59. i rekka.

Katalogen inneheld ei oversikt over alle norske frimerke frå «4 skilling våpen» fra 1855 og fram til vår tid, inklusiv dei aller fleste kjende variantar. Likeså er det oversikt over frimerkehefte, tenestemerke, portomerke og ein del andre objekt av interesse for filatelistar. Katalogen har prisvurdering på alle kjende variantar i ulike kvalitetar.

Nummereringssystematikken vert forkorta NK og vert bruka som standard for norske frimerke. Alle merke har eit nummer i NK-serien, slik at det første norske frimerket har NK 1, medan t.d. jubileumsfrimerka til Ivar Aasen sin 150-årsdag i 1963 hadde nummer NK 538 og NK 539. Til NK-nummeret kan ein føye til bokstavar, tal og kodar i et sinnrikt system for å markere ulike variantar og feiltrykk.

I tillegg til sjølve katalogdelen inneheld Norgeskatalogen ulike oversikter over vassmerke, poststempel m.v. Kvar utgåve har gjerne eit par spesialartiklar om filatelistiske emne.

Norgeskatalogen er eit registrert varemerke (TM).

## Bakgrunnsstoff
*Norgeskatalogen ved oslofilatelistklubb.no (arkivert nettside)
Den svarte krigen

**Den svarte krigen** er namnet på ein konflikt mellom britiske kolonistar og tasmanske innfødde i Tasmania først på 1800-talet. Konflikten er illgjeten og somme reknar han som eit folkemord, da han førte til mesta fullstendig utrydding av den tasmanske befolkninga. 

Krigen vart aldri offisielt erklært, og dette har ført til variasjonar med omsyn til dateringa av kva tid han starta og slutta. Somme daterer konflikten til da europeisk nybygging på øya tok til i 1803. Konflikten var mest intens i 1820-åra, og det er desse åra som til vanleg blir kalla «Den svarte krigen». Han tok etter vanleg syn slutt i 1830-åra, etter at restane av den innfødde folkesetnaden vart deporterte til ei anna øy, *Flinder's Island*. 

Konflikten er omdiskutert blant australske historikarar, blant anna når det gjeld talet på innfødde som vart drepne. Men den innfødde befolkninga i 1803 da den britiske koloniseringa tok til, er vanlegvis rekna til mellom 5 000 og 10 000. Og i 1833 var det 300 att, da dei vart deporterte til Flinders's Island. 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Black War|Black War]]» frå ,  den 11. november 2007.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tasmania|Tasmania]]» frå ,  den 11. november 2007.*
Wallis-Alpane

**Wallis-Alpane** (italiensk *Alpi Pennine*, fransk *Alpes valaisannes*, tysk *Walliser Alpen*) er ei fjellkjede i den vestlege delen av Alpane. Fjelltoppane ligg kring grensa mellom Sveits (Valais) og Italia (Piemonte og Aostadalen). Col Ferret ligg mellom fjellkjeda og Mont Blanc-massivet, på andre sida av Dora Baltea-dalen ligg Dei graiiske Alpane, Simplonpasset skil dei frå Dei lepontinske Alpane og på andre sida av Rhônedalen ligg Bern-Alpane.

På den italienske sida vert vatnet drenert ut via elvane Dora Baltea, Sesia og Toce, sideelvar til Po. På den sveitsiske sida renn vatnet ut i Rhône.

Store St. Bernhard-tunnelen under det Store St. Bernhard-passet går frå Martigny i Sveits til Aosta i Italia.

## Fjelltoppar

Dei største toppane i Wallis-Alpane er: 






## Brear

Største isbrear:
* Gornerbreen
* Corbassièrebreen
* Findelbreen
* Zmuttbreen
* Zinalbreen
* Otemmabreen
* Allalinbreen
* Ferpèclebreen
* Feebreen
* Mont Minébreen
* Riedbreen
* Turtmannbreen
* Moirybreen
* Arollabreen
* Momingbreen
* Cheilonbreen

## Fjellovergangar

Dei viktigaste fjellovergangane i Wallis-Alpane er: 

## Sjå òg
* Dei sveitsiske Alpane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pennine Alps|Pennine Alps]]» frå ,  den 11. november 2007.*
Pratomagno

**Pratomagno** er ei fjellkjede i Appeninnane i Italia. Ho ligg mellom den øvre Arnodalen og Casentino nordvest for byen Arezzo i Toscana

Den høgaste fjelltoppen har ei høgd på 1&nbsp;592 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pratomagno|Pratomagno]]» frå ,  den 11. november 2007.*
Presolana

**Presolana** (italiensk *Pizzo della Presolana*) er ei fjellkjede i Lombardia nord i Italia. Ho høyrer til Dei bergamaskiske Alpane og ligg om lag 35 km nord for Bergamo.

Presolana ligg i provinsen Bergamo, mellom Val Seriana og Valle di Scalve. Toppen av fjellet heiter Presolana Occidentale og har ei høgd på 2&nbsp;521&nbsp;m over havet.

Presolana er kjend som eit av få fjell i Lombardia som består av ein kalksteinsbergart som liknar dolomitt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Presolana|Presolana]]» frå ,  den 11. november 2007.*
Schiarafjella

**Schiarafjella** er ei fjellkjede i Dolomittane i Italia. Ho ligg om lag 50 km nord for Venezia. Den høgaste toppen har ei høgd på 2&nbsp;565 moh og den næraste byen er Belluno.

## Kjelder
 
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Schiara Mountains|Schiara Mountains]]» frå ,  den 11. november 2007.*
Zillertalalpane

**Zillertal-Alpane** (italiensk *Alpi Aurine*, tysk *Zillertaler Alpen*) er ei fjellkjede i Dei sentrale Alpane på grensa mellom Italia og Austerrike. Ho vert rekna som ein del av Dei sentrale Alpane. Fjellkjeda har fått namn etter Zillertal som elva Ziller renn gjennom. 

Fjellkjeda grensar til Tuxerjochpasset i nord med Tuxeralpane på andre sida. Birnlücke-Forcella del Picco-passet ligg i aust med Hohe Tauern på andre sida. I sør ligg elva Isarco og sideelva hennar Rienza med Dei sørlege kalksteinsalpane på andre sida og Brennerpasset ligg i vest med Stubaieralpane på andre sida.

## Fjelltoppar

Dei høgste fjelltoppane i fjellkjeda er:

## Fjellovergangar
Dei viktigaste fjellovergangane i Zillertal-Alpane er: 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zillertal Alps|Zillertal Alps]]» frå ,  den 11. november 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Webkamera i Zillertal-Alpane
NK 1639-1640

**NK 1639-19640 ** er to frimerke utgjeve i 21. februar 2007. Frimerka står i lag i eit miniatyrark. 

Frimerka vart utgjevne for å markere Det internasjonale polaråret 2007–2008. Polaråret skal fremme tverrfagleg og internasjonal polarforsking. 

Frimerket har den nynorske namneforma Noreg. 

Frimerket er utforma av Sverre Morken etter fotografi frå Norsk Polarinstitutt .

* NK1639 10,50 kr fleirfarga Opplag 275 000
* NK1640 13,00 kr fleirfarga Opplag 275 000

## Kjelder
* Omtale frå Posten
Monti Simbruini

**Monti Simbruini** er ei fjellkjede sentralt i Italia og er ein del av Appenninane på grensa mellom Lazio og Abruzzo. Fjellkjeda grensar til Monti Cantari og Ciociaria.

Namnet kjem frå det latinske *sub imbribus* («under regnet»). Fjella vert stundom òg kalla «Dei romerske Alpane». Den høgaste fjelltoppen er Monte Cotento (2&nbsp;015&nbsp;m).

Elva Aniene har utspring i fjellkjeda. 

Regionsparken Monti Simbruini vart oppretta 29. januar 1983. 

## Bakgrunnsstoff
* Regionsparken Monti Simbruini 
* Parco Naturale Regionale Monti Simbruini: Simbruini, the Mountains of Rome 

## Kjelde
Det internasjonale polaråret 2007–2008

**Det internasjonale polaråret 2007-2008** var ei satsing på polarforsking leidd av Det internasjonale vitskapsrådet (ICSU) og Verdas meteorologiorganisasjon (WMO). Visjonen for Polaråret var at det skulle innleie ein ny tidsalder for tverrfagleg og internasjonal polarforsking. Forskinga skulle omfatte både Arktis og Antarktis, og skulle synleggjere samanhengane mellom polarområda og resten av verda. 

Viktige satsingsområde i polaråret var meteorologi og klimaforsking, spesielt samanhengar mellom klimaendringar og naturfenomen som Golfstraumen. Andre prosjekt var retta mot miljøgifter og dyrehelse. 

Posten i Noreg markerte polaråret med å gje ut to frimerke, NK 1639-1640.

## Kjelder

* Posten 

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til den norske polarårskomiteen
* Nettstaden til den internasjonale komiteen
Omkved

Eit **omkved** er ei eller fleire versliner som vert tekne opp att for kvar strofe (kvart vers) i ein song.

I tradisjonelle folkeviser kunne ein forsongar framføre viseteksten, medan dansarane gjentok omkvedet. 

I moderne bruk språkbruk ser det ut til at det franske ordet *refreng* avløyser ordet omkved, i det minste brukt om moderne songtekstar.
Sesvennafjella

**Sesvennafjella** eller **Sesvennagruppa** er ei fjellkjede i Dei sentrale Alpane i Italia og Sveits. 

Fjellkjeda grensar til Silvretta i nord og Albulafjella i vest, som begge ligg på andre sida av Engadindalen. I sørvest ligg Livignofjella ved Ofenpasset og Val Müstair. På andre sida av Adigedalen og Reschenpasset i aust ligg Ötztaleralpane. 

Av elvar som tar imot vatn frå Sesvennafjella finn ein Inn og Adige.

## Fjelltoppar

Dei største fjelltoppane i Sesvennagruppa er: 

## Fjellovergangar
Dei viktigaste fjellovergangane i Sesvennafjella er: 


FjellovergangStadType Høgd (moh)
Cruschettapasset	Scuol til Taufers im Münstertal-Tubre	ridesti	2316  
Passo di SlingiaRamosch til Mals-Malles Venosta	sti	2298 Scarlpasset	S-charl til Val Müstair	ridesti	2251 Ofenpasset	Zernez til Val Müstair	veg	2155 


## Galleri

Fil:PizLadFromE.jpg|Piz Lad
Fil:CH cow 2.jpg|Eng nedanfor *Fuorcla Sesvenna*
Fil:Lischanahütte01.JPG|Lischanahütte nær Piz Lischana
Fil:Swiss National Park, 2.jpg|Sveits nasjonalpark
Fil:S'Charl.jpg|Landsbyen S-charl


## Sjå òg
* Dei sveitsiske Alpane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sesvenna Range|Sesvenna Range]]» frå ,  den 11. november 2007.*
NK 1557

**NK 1557** er eit frimerke som vart utgjeve 4. februar 2005. Frimerket hadde verdiar høvelege for frankering av brevpost på inntil 20 g innan Noreg, og det vart utgjeve med tanke på Postens markering av valentinsdagen.

Frimerket viser eit raudt hjarta teikna oppå eit dikt av Tor Jonsson: *«Når du er borte»*. 

Frimerka har den nynorske namneforma Noreg. Dei er trykte i småark med ni frimerke i kvart ark.

* NK1557 kr raud/grå, opplag 600 500

## Kjelder
* Omtale frå Posten 

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av NK 1557
NK 1633

**NK 1633** er eit frimerke som vart utgjeve 6. februar 2007. Frimerket er trykt utan verdimarkering, men er påtrykt ein A, det vil seie at det var meint for frankering av brevpost på inntil 20 g innan Noreg, og det kosta kr 6,50. Frimerket vart utgjeve med tanke på Postens markering av valentinsdagen.

Frimerket viser eit raudt hjarta mellom to andlet i profil. Frimerket er perforert med enno eit hjarta. Kunstnaren bak frimerket er Anne Kristin Hagesæther.

Frimerka har den nynorske namnefoma Noreg. 

* NK1557 A-post (KR 6,50) kr raudnyansar, opplag 600 000

## Kjelder
* Omtale frå Posten 

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av NK 1633
NK 1637-1638

**NK 1637-1638** er to frimerke utgjevne i 21. februar 2007. Frimerka hadde verdiar høvelege for frankering av brevpost på 20-50 g og 100-350 g innan Noreg.

Frimerka viser eit piggsvin, etter foto av Baard Næss, og eit ekorn, etter foto av Erlend Haarberg. Inger Sandved Anfinsen har stått for den kunstnariske utforminga av frimerka. 

Frimerka har den nynorske namneforma Noreg. 

* NK1637 12 kr fleirfarga (piggsvin)
* NK1638 22 kr fleirfarga (ekorn)

## Kjelder
* Omtale frå Posten
Kultur i 1937

**Kultur i 1937** er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1937.

* Arrangeringa av den første offisielle verdsmeisterskapen i bridge 
* Ole, Dole og Doffen dukka opp for første gong, i ei amerikansk teikneseriestripe.
* Åpninga av Trøndelag Teater

## Kjelder
Valentinsdagen

**Valentinsdagen** den 14. februar er ein festdag for romantisk kjærleik. Han blir markert ved at ein gjev gåver, helsingar eller romantiske opplevingar til den ein elskar eller berre vil flørta litt med.

## Bakgrunn
Den kristne feiringa av dagen kan ha røter i romersk feiring av gudinna Juno som representerte kvinner og ekteskap (14. februar), og starten på lupercaliafestivalen, ein fruktbarheitsfest som byrja 15. februar. Pave Gelasius I la ned forbod mot å feira lupercalia seint på 400-talet. Det er fyrst på 1300-talet ein kjenner til at valentinsdagen vart feira som ei romantisk høgtid i Frankrike og England.

Valentinsdagen er knytt til heilage Valentin. Valentin vart fengsla etter at den romerske keisaren Claudius truga med fengsel og dødsstraff for dei som ikkje avsverga seg kristendommen. Valentin ville ikkje avsverge si gudstru, og difor vart han steina til døde i år 273. Før Valentin vart drepen, skreiv han eit brev til si kjære Julia og bad henne om å halde seg til Gud. Han underteikna med «… frå din Valentin».

## Tradisjonar
Mange sender postkort til kjærasten sin denne dagen, og Posten har arbeidd for å innføre denne tradisjonen i Noreg.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Sibillinifjella

**Sibillinifjella** er ei fjellkjede i Italia og utgjer ein del av Dei sentrale Appenninane. Ho ligg mellom austlege område av Umbria og Marche, og består nesten utelukkande av kalkstein som vart danna frå 100 til 50 millionar år sidan. Dei fleste fjelltoppane er over 2000 meter og den høgaste er Monte Vettore på 2&nbsp;476&nbsp;m.

Sidan 1993 har området vore ein del av nasjonalparken Parco Nazionale dei Monti Sibillini 

Topografien er dominert av U-dalar og nedsenkingar danna av isbrear. Det er òg enkelte karstformasjonar. 

## Kjelder

*
Vantnål

Ei **vantnål** vert brukt til å feste og stramme vant i eldre båtar. I tradisjonelle bruksbåtar har ho særleg vore brukt på Midt- og Nordvestlandet.

Vantnåla er ei trestikke med hol i. Vantet vert tredd gjennom holet og festa til nåla med eit stikk. I esinga på båten er ei toglykkje, ei *[[urve]]*, festa med ein jarnkrampe. Vantnåla vert tredd gjennom urva og lagd parallell med vantet. På vantet er tredd ein holk. Denne vert tredd nedover vantnålspissen og låser denne til vantet. Holken er helst ein hornring. Det har òg vore brukt togringar, til dømes tyrkerknop..

Vantnåla gjer at vantet svært raskt kan løysast frå båten. I naudsituasjonar har mastra kunna vorte holkestøytt. Det vil seie at holken har vorte dregen av vantnåla, som vert smett laus frå urva. Og så kan mastr og segl styrtast på havet.

Vantneler egnar seg godt til å stramme inn vant av hamp når dei har vorte slakke i tørt ver. Vanta må òg kunne strammast og slakkast på ein enkel måte, slik det vart gjort når dei gamle sunnmørsbåtane vende. Mastra vart då halla mot vinden.

Dette vantfestet har og vorte nytta utanlands, til dømes i Austersjøen.

### Kjelder
* Øystein Færøyvik: *Vestlandsbåtar*, Grøndahl, 1987.
NetLander

Ein **NetLander** er eit landingsfarty konstruert for landing på Mars. CNES (Den franske romfartsorganisasjonen) og ESA (Den europeiske romfartsorganisasjonen) hadde planar om å i år 2007 eller år 2009 senda opp eit banefartøy og fire små «netlandarar». Netlandarane skulle landa på fire forskjellige plassar på Mars og hatt med seg mellom anna seismometer, bakkepenetrerande-radar, og dei første mikrofonane på marsoverflata. 

Landarane sitt oppdrag ville ha vore å ta bilete av landingsplassen og å utforska den indre strukturen og atmosfæren til Mars. Oppdraget til banefartøyet ville ha vore å ta bilete frå banen rundt Mars og senda tilbake informasjonen og bileta frå netlandarane.

CNES og ESA kansellerte ferda fordi prosjektet vart for dyrt; begge organisasjonane hadde allereie planar om å senda andre banefartøy og landarar i prosjekt som til dømes ExoMars.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:NetLander|NetLander]]» frå ,  den 11. november 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*Instrumenta
Aorangaia Island

**Aorangaia Island** er ei øy på austkysten av regionen Northland på New Zealand. Ho har ei største høgde på 102 meter og ligg 21 km utanfor kysten til Nordøya.
Silafjella

**Silafjella** (italiensk *La Sila*) er eit fjellplatå og ein historisk region i Calabria, sør i Italia. Han ligg i provinsane Crotone, Cosenza og Catanzaro. Fjella er delt inn (frå nord til sør) i *Sila Greca*, *Sila Grande* og *Sila Piccola*. Dei høgaste toppane er Botte Donato (1&nbsp;928&nbsp;m) i Sila Grande, og Monte Gariglione (1&nbsp;764&nbsp;m) i Sila Piccola.

Silafjella er ein del av Sila nasjonalpark, eller Parco Nazionale della Sila, som vart oppretta i 2002.

## Historie
Dei første kjende busetjarane på Silaplatået var folket som utgjorde Brutium, ei gamal stamme av gjetarar og bønder. Etter øydelegginga av Sybaris i 510 f.Kr. fekk Roma meir påverknad over Calabria, inkludert Sila. Seinare vart området okkupert av austgotarar, austromarar og frå 1000-talet italo-normannarar. Sistnemnde oppretta fleire kloster i området, som Matina av San Marco Argentano, Sambucina ved Luzzi og Florensekloster ved San Giovanni in Fiore, grunnlagd av Joachim av Fiore.

I 1448-1535 slo emigrantar frå Albania seg ned i området mot Det joniske havet og danna samfunnet som vert kalla Sila Greca («Gresk Sila»). I dag er det 30 kommunar i Sila der albansk språk er bevart. 

Etter at området vart ein del av Italia på 1800-talet vart Sila ein base for røvarar. Området vart svært isolert om vinteren og nye vegar vart bygd for å betre dette, inkludert vegen Paola-Cosenza-Crotone og fjelljernbanar som Cosenza-Camigliatello Silano-San Giovanni in Fiore og Paola-Cosenza .

I dag er det aukande grad av turisme i området. 

## Bakgrunnsstoff
Sila nasjonalpark 
Sila Calabria 

## Kjelde
Kohukohu

**Kohukohu** er ein historisk busetnad ved Hokianga Harbour i regionen Northland på Nordøya på New Zealand. Han var ein av dei første europeiske busetnadane på New Zealand. Innbyggjartalet ved folketeljinga i 2006 var  186, ein nedgang frå 222 ved teljinga i 1996.

Kohukohu ligg på nordsida av hamna, der ho deler seg i to elver, Mangamuka som forgreinar seg innover i landet mot nordaust, og Waihou som går mot aust forbi Mangungu, Horeke og Rangiahua.

Der hamna deler seg, er det ei lita øy kalla Motiti. Øya vart måla av Augustus Earle, den første europeiske kunstnaren som kom til området. Han budde fleire månadar på New Zealand, og vitja Hokianga i 1827. 

## Tidleg historie
Etter overleveringar frå iwien Te Tai Tokerau, vitja Kupe området kring år 925, før han drog attende til Hawaiiki. Han vart sinna over at maten han fekk ikkje var nok koka i ein *hangi* (jordomn), og han forbanna dei som var ansvarlege for det ved å bruka ordet «kohu». Slik skal namnet Kohukohu ha oppstått. 

I 1819 kom den første europearen ein veit om til Hokianga Harbour, og i 1830-åra var Kohukohu hjarta i tømmerindustrien på New Zealand.

Kohukohu var ein viktig trelastby i nesten 100 år, og det største handelssenteret nord for hamna. I 1900 hadde busetnaden eit innbyggjartal på over 1&nbsp;000.

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside til Kohukohu
Dei vestlege Alpane

**Dei vestlege Alpane** er den vestlege halvdelen av Alpane og vanlegvis vert grensa rekna for å gå ved Splügenpasset aust i Sveits. Nord for Splügenpasset dannar dei øvste delane av Rhinen grensa og sør for passet er det elva Liro og Comosjøen.

Dei vestlege Alpane inneheld dei høgaste fjella i Alpane og av dei høgaste i Europa og strekkjer seg frå Den franske rivieraen og går langs grensa av Frankrike og Italia, og vidare langs grensa mellom Italia og Sveits. Dei høgaste toppane i Dei vestlege Alpane er Mont Blanc med 4&nbsp;808 meter over havet, Mont Blanc de Courmayeur 4&nbsp;748 m, Dufourspitze 4&nbsp;634 m og andre toppar i Monte Rosa-gruppa og Dom, 4&nbsp;545 m. Den høgaste toppen i Dei austlege Alpane er Piz Bernina, 4&nbsp;049&nbsp;m.

## Inndeling
Dei vestlege Alpane vert vanlegvis delt inn etter geografi:
* Dei liguriske Alpane
* Dei maritime Alpane
* Dei cottiske Alpane
* Dauphiné-Alpane
* Dei graiiske Alpane
* Wallis-Alpane
* Bern-Alpane
* Dei lepontinske Alpane
* Glarus-Alpane
* Dei nordaustsveitsiske Alpane.

## Sjå òg
* Alpane
* Dei austlege Alpane