open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tržiška Bistrica

**Tržiška Bistrica** er ei elv i Slovenia. Ho er 17 km lang og har eit nedslagsfelt på 146 km². 

Ho spring ut frå Jelendol i Karavankane, nær grensa til Austerrike. Ho er ei av sideelvane til Sava frå venstre, som ho munnar ut i nær Podbrezja. Elva er rik på fisk, hovudsakleg aure. 

## Sjå òg
* Elvar i Slovenia
Ridvan

**Ridvan** er arabisk for paradis, og er namnet på den viktigaste høgtida innan bahaitrua. Ho går over tolv dagar, frå 21. april (startar ved solnedgang 20. april) til og med 2. mai, og er til minne om Bahaullah si forkynning om at han var Gud sin budberar frå vår tid. Dette fann stad i Ridván-hagen i Bagdad på dei same datoane i 1863.

Den første (21. april), niande (29. april) og tolvte (2. mai) dagen av ridvan er særskilde høgtidsdager der ein tek seg fri frå skule og arbeid.
Jom hasjoá

**Jom hasjoá** eller **jom hasjva** er ein jødisk minnedag over Holocaust der ein ærer dei seks millionar jødane som mista livet i nazistiske konsentrasjonsleirar. Dagen blei innstifta av Israel i 1959, og fell på den 27. nisan i den jødiske kalenderen, tidleg på våren.

## Historie
Jom hasjoá blei etablert ved israelsk lov i 1959, underteikna av den dåverande statsministeren David Ben-Gurion og presidenten Yitzhak Ben-Zvi. Det var føreslått å legga dagen til 15. nisan, dagen for Warszawaoppreisten, men sidan dette fall saman med første dagen av pesah blei markeringa lagt til 27. nisan. Dette er også åtte dagar før den israelske sjølvstendedagen jom ha‘aṣmaút.

## Sjå og
* holocaustdagen
* Yad Vashem
Velika Krka

**Velika Krka** (ungarsk *Kerka*, tidlegare *Kerkás,* prekmurisk *Kerka*) er ei elv i Slovenia og Ungarn. Elva er 70 km lang. Ho spring ut nær Čepinci i Slovenia, nær grensa til Ungarn, og renn inn i Ungarn, der ho vert kalla *Kerka*. Elva munnar ut i Ledava.

## Sjå òg
* Elvar i Slovenia
Vipava

**Vipava** (slovensk) eller **Vipacco** (italiensk, på tysk *Wipbach*/*Wippach*) er ei elv som renn gjennom det vestlege Slovenia og nordaust i Italia. Ho er 44 km lang, men med den største sideelva vert ho 49 km lang. 

Etter ho renn inn i Italia munnar ho ut i Isonzo/Soča i kommunen Savogna d'Isonzo. Nær elva vart slaget ved Frigidus utkjempa i romartida. Frigidus, som tyder «kald», var romarane sitt namn på elva. 

## Sjå òg
* Elvar i Slovenia

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vipava River|Vipava River]]» frå ,  den 20. april 2009.*
Zelenci

**Zelénci** er ei kjelde til Sava Dolinka, ei sideelv til Sava. Ho ligg nær byen Kranjska Gora heilt nordvest i Slovenia.

Ved Zelenci kjem vatn frå undergrunnskjelda Nadiža opp gjennom den porøse botn av innsjøen. Kjelda og det omliggande området er kalla opp etter det grøne vatnet i kjelda, *zelen* som tyder «grøn» på slovensk.

## Geologi

Den Øvre Savadalen er skapt av isbrear i Planica. Området har mykje innsjøsediment, så Zelenci er truleg restane etter den mykje større Korensjøen som vart skapt då isbreane trekte seg tilbake.

Zelenci vert rekna som den lengste av dei to kjeldeelvane til Sava, den lengste elva i Slovenia på 219 km.

Den porøse kalken i Zelenci gjer at vatn piplar opp frå under bakken via små stråler, eit fenomen som er unikt i Slovenia. På grunn av dette er vasstemperaturen 5-6&nbsp;°C året rundt.

## Naturreservat
Zelenci vart erklært eit naturreservat i 1992, både av geologisk interesse og for dei mange utryddingstruga dyre- og planteartane som finst her. Naturreservat er 47 hektar stort.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zelenci|Zelenci]]» frå ,  den 20. april 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Decree on Declaration of Zelenci as Nature Reserve, Official List Nos. 53/92, 17/94, Official List of Upper Carniola, No. 32/96 (Odlok o razglasitvi Zelencev za naravni rezervat, Uradni list št. 53/92, 17/94, Uradni vestnik Gorenjske, št. 32/96) 
*Sinfo (Jan 2006) ISSN 1854 0805 https://web.archive.org/web/20081011155136/http://www.ukom.gov.si/eng/slovenia/publications/sinfo/2006-januar.pdf
Čabranka

** Čabranka** er ei elv som renn langs grensa mellom Slovenia og Kroatia. Elva er 15 km lang og munnar ut i Kupa ved Osilnica. 

## Sjå òg
* Elvar i Slovenia
Ščavnica

**Ščavnica** er ei 56 km lang elv nordaust i Slovenia. Ho spring ut nær Šentilj og renn langs Slovenske gorice mot søraust. Den nedre delen av elva renn gjennom *Gajševavatnet* og byen Ljutomer før ho til slutt munnar ut i Mura i Razkrižje.

Ščavnica er ei av dei mest forureina elvane i Slovenia. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ščavnica|Ščavnica]]» frå , den 20. april 2009.*
Kamnik-Alpane

**Kamnik-Alpane** (slovensk *Kamniške Alpe*, tysk *Steiner Alpen*) er ei fjellkjede som høyrer til Dei sørlege kalksteinsalpane nord i Slovenia og langs grensa til Austerrike. Namnet kjem frå byen Kamnik. Etter den største elva i fjellkjeda, Savinja, vert fjella òg stundom kalla **Savinja-Alpane** (slovensk *Savinjske Alpe*, tysk *Sannthaler* eller *Sulzbacher Alpen*). Elva Kamniška Bistrica har kjelda si i Kamnik-Alpane. Det finst ein liten isbre nedanfor Skuta, som er den austlegaste isbreen i Dei sørlege Alpane.

## Plassering
Kamnik-Alpane ligg på grensa mellom Austerrike og Slovenia, mellom elvane Sava og Savinja. Historisk har dei danna grensa mellom hertugdøma Kärnten, Steiermark og Krain. Trippelpunktet på grensa låg ved Uršlja gora.

## Fjelltoppar
Dei viktigaste fjelltoppane er 
* Grintovec – 2558 moh.
* Jezerska Kočna – 2540 moh.
* Skuta – 2532 moh.
* Ojstrica – 2350 moh.
* Storžič – 2132 moh. 
* Raduha – 2062 moh.

Totalt strekkjer 28 fjell seg over 2000 meter i fjellkjeda. Den slovenske delen av kjeda dekkjer om lag 900&nbsp;km². Om lag tre fjerdedelar av overflata er skogkledd, medan dei høgare toppane er trelause og berglendte.

## Grenser og fjellovergangar
I aust grensar Kamnik-Alpane til Celjehøglandet ved elva Dravinja. I nordvest ligg Karavankane og Vellachdalen.

Dei viktigaste fjellovergangane mellom Kärnten og Øvre Krain er Jezersko Pass (slobensk Jezersko sedlo tysk *Seebergsattel*) og Pavličpasset (slovensk *Pavličevo sedlo*, tysk *Paulitschsattel*). På den slovenske sida finst det skiområde, medan turismen i Vellachdalen er retta mot kurstader.

## Sjå òg
* Fjell i Slovenia

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kamnik Alps|Kamnik Alps]]» frå , den 20. april 2009.*

## Bakgrunnsstoff
* Kamnik-Savinja Alps på Hribi.net
Jeanette

**Jeannette** og **Jeanette** er kvinnenamn av fransk opphav. Dei er dimimutivsformer av Jeanne, ei kvinneleg form av Jean, som er den franske forma av Johannes. Tydinga av namnet er 'Gud er nådig'.

Namna har mange ulike skrivemåtar, som Janet, Janeth, Janett, Janette, Jannet, Jannit, Jeanet, Jeaneth, Jeanett, Jeannet, Jeannett, Zsanett, Žanet. 

Jeanette har namnedag den 21. april i Noreg, 29. mai i Sverige og 15. november i Finland. Janette har også namnedag den 15. november i Finland.

Namnet Jeanette blei teke i bruk i Noreg seint på 1800-talet, men blei først utbreidd på byrjinga av 1980-talet. 

## Namneberarar

* Jeanette Churchill (1854–1921), fødd Jerome, amerikansk sosietetskvinne, mor til Winston Churchill
* Jeannette Rankin (1880–1973), amerikansk politikar, første kvinne i det amerikanske representanthuset og senatet
* Jeanette Wolff (1888–1976), tysk politikar og foreiningskvinne

## Sjå og
* Jeannetteøya

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jeanette|Jeanette]]» frå , den 20. april 2009.*
Björk

**Björk Guðmundsdóttir** () er ein islandsk musikar. Ho er kjend for ein vidspennande stemme og musikkstil som omfatter element frå jazz, pop, eletronika, trip hop og klassisk, og for underlege kostyme og musikkvideoar. Singlar som «It's Oh So Quiet», «Army of Me» og «Hyperballad» var verdskjende og kom på topplister i 1990-åra. Björk har også verka som skodespelar, den best kjende rolla hennar var i von Trier-filmen *[[Dancer in the Dark]]* frå 2000, som ho fekk prisen for beste kvinnelege skodespelar for ved filmfestivalen i Cannes. 

## Utgjevingar

### Tappi Tíkarrass (1982-1984)
* *Bítið Fast Í Vítið* (1982)
* *Miranda* (1983)

### KUKL (1983 – 1986)
* *Söngull* (1983)
* *Satt 3* (1984)
* *The Eye* (1984)
* *KUKL Á Paris 18.9.84* (1984)
* *Holidays In Europe (The Naughty Nought)* (1986)

### The Sugarcubes (1986 – 1992)
* *Life's Too Good* (1988)
* *Here Today, Tomorrow, Next Week!* (1989)
* *Stick Around For Joy* (1992)
* *It's-It* (1992) 

### Soloutgjevingar
* *Björk* (1977)
* *Gling-Gló* (1990)
* *Debut* (1993)
* *Post* (1995)
* *Telegram* (1997) (remiksar)
* *Homogenic* (1997)
* *Selmasongs* (2000)
* *Vespertine* (2001)
* *Greatest Hits* (2002)
* *Family Tree* (2002)
* *Live Box* (2003)
* *Medúlla* (2004)
* *Drawing Restraint 9* (2005)
* *Volta* (2007)
* *Biophilia* (2011)
* *Vulnicura* (2015)
* *Utopia* (2017)
* *Fossora* (2022)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Björk|Björk]]» frå , og «[[:en:|Björk]]» frå  den 20. april 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Hungersnaud

**Hungersnaud** eller **hungersnød** er ein tilstand der mange svelter på grunn av matmangel. Det er ein type katastrofe der store lag av folket lir av underernæring og kan svelta i hel. Hungersnaud kan oppstå av ulike årsaker, både naturlege og menneskeskapte, ofte i samverknad.

Naturleg skapt hungersnaud heng saman med uår &mdash; klima og vêrtilhøve som gjev dårlege avlingar, naturkatastrofar, skadedyr og liknande. Menneskeskapt hungersnaud kan koma av krig, fordriving, utarming eller overfolking.

Ein kan kjempa mot hungersnaud gjennom krisehandtering frå statleg hald eller hjelpeorganisasjonar eller ved å sikra jamn fordeling av matvarer. Økonomen Amartya Sen har påpeikt at hungersnauder vanlegvis finn stad under diktatur, kolonistyre eller krig, og at ingen fungerande demokrati har hatt hungersnaud i moderne tid. 

## Kjende hungersnauder
* Den store hungersnauda i 1315-1317 i Europa 
* Hungersnauda i Irland 1845-1849
* Holodomor i Ukraina 1932–33
* Hungersnauda i Bengal i 1943

## Bakgrunnsstoff
Karavankane

**Karavankane** (tysk *Karawanken*, slovensk *Karavanke*) er ei fjellkjede på grensa mellom Slovenia og Austerrike. Fjellkjeda er 120 km lang og er den lengste enkeltståande fjellkjeda i Europa. 

I lag med Kamnik-Alpane dannar Karavankane ei naturleg grense mellom Austerrike og Slovenia. Fleire fjellovergangar fungerre som viktige handelsruter over fjella. Ein av dei, Loiblpasset på 1370 meter over havet, har vore nytta sidan førhistorisk tid. I dag er det bygd tunnellar for både veg og jernbane under Karavankane mellom Beljak/Villach og Jesenice.

Karavankane har mange gode høve for fjellklatring og det ligg mange fjellhytter her. Frå mange av toppane er det flott utsyn over Klagenfurt-området i Austerrike og Ljubljana-området i Slovenia. Den austerrikske sida er berglendt og bratt, medan den slovenske sida er mindre bratt og dekt av granskog og låge furubuskar i dei lågare liggande områda. 

## Største fjelltoppar
* Hochstuhl / Veliki Stol: 2236 moh
* Mittagskogel / Kepa: 2143 moh
* Petzen / Peca: 2113 moh
* Golica / Kahlkogel: 1836 moh
* Vrtača: 2180 moh
* Košuta: 2133 moh
* Veliki vrh v Košuti: 2088 moh
* Begunjščica: 2063 moh
* Košutica: 1968 moh
* Dovška Baba: 1892 moh
* Klek 1754 moh

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Karawanken|Karawanken]]» frå , den 20. april 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff

* Karavankane på Summitpost
Jannike

**Jannike** og **Jannicke** er skandinaviske kvinnenamn av lågtysk opphav. Jannike har namnedag den 21. april i Noreg og den 11. januar i Sverige. **Jannik** er ei kortform av namnet.

Jannike kjem frå lågtysk der det blei danna som eit diminutiv for Johanne eller ei kvinneleg form av Jan. Dette igjen kjem frå Johannes, eit namn som kjem frå hebraisk og tyder 'Gud er nådig'. I dag er Janke og Janneke vanlege nederlandske former av namnet. Andre skrivemåtar er Janich, engelsk *Janeka* og ungarsk *Janika*.

## Namneberarar
* Jannike M. Falk (f. 1943), norsk filmprodusent
* Jannik Bonnevie (f. 1945), norsk skodespelar
* Gry Jannicke Jarlum (f. 1962), norsk-svensk musikar med artistnamnet Jannicke
* Jannike Kruse (f. 1975), norsk artist
* Jannicke Abrahamsen (f. 1978), norsk musikar med artistnamnet Jannicke
* Jannike Irene Østby (f. 1978), norsk langrennsløpar

## Kjelder
* 
* behindthename.com
Einar Steen-Nøkleberg

**Einar Steen-Nøkleberg** () er ein norsk klassisk pianist. 

## Kjend internasjonal pianist
Steen-Nøkleberg har studert hjå Nicolai Dirdal og Hans Leygraf. Han har gjort meir enn 50 plateinnspelingar og er bland anna kjent for sine Grieg-tolkingar. Han er dessutan kunstnerisk leiar for Oslo Griegfestival.

Frå 1975 til 1981 var Steen-Nøkleberg professor i klaver på Staatliche Hochschule für Musik i Hannover, Tyskland. Han har ein internasjonal karriere som solist og har spelt i London, Paris, Berlin, Tokyo, Moskva, Mexico City, New York, Hamburg og København og vore på turne i USA og det tidlegare Sovjetunionen fleire gongar. 

## Utmerkingar

* Einar Steen-Nøkleberg har motteke St. Olavs orden for innsatsen sin som musikar.
* Spellemannprisen 1976 i klassen klassisk musikk/samtidsmusikk for albumet *Norsk barokk og galanterier* .
* Lindemanprisen i 1984.
* Gammleng-prisen i klassen klassisk i 1996. 

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Einar Steen-Nøkleberg
Nordvestlandsbåtar

**[[Nordvestlandsbåtar]]** er dei opne, oftast spissgatta, ro- og seglbåttypane frå Møre og Romsdal fylke, og tidlegare òg Trøndelag. Nordvestlandsbåtane er kjenneteikna ved fyldig framstamn, smekker atterstamn, og ofte éin eller fleire ekstra bordgangar mot framstamnen. Dei fleste nordvestlandsbåtane har vore rigga med lårsegl. Det finst to hovudtypar av nordvestlandsbåtar:

* **[[Snidbetning]]en**, eller sunnmørsbåten, som vi kjenner han frå dei siste par hundreåra er kjenneteikna ved eit stort tal ekstra bordgangar mot framstamnen og mange bordskøytar midtskips. Sunnmørsbåtane har lårsegl med kileskoren seglduk, smal rå og mesta trekanta seglform.

* **[[Geitbåt]]en**, eller romsdals- og nordmørsbåten, har oftast berre éin ekstra bordgang mot framstamnen. Han er elles kjenneteikna ved den korte og djupe kjølen og dei sterkt tilhogde halsane. Geitbåten har oftast lårsegl med parallellskoren seglduk, trapesforma segl og ei relativt brei rå.

## Referansar
Gateavisa

***Gateavisa*** er eit norsk tidsskrift som har kome ut månadleg (eller med ujamne mellomrom) sidan 1969. Bladet har utspring i alternativkulturen og har mellom anna vore eit talerøyr for viktige tendensar i norsk anarkisme. Gateavisa er ein del av Arbeidskollektivet i Hjelms gate 3 i Oslo. 

I siste halvdelen av 1980-talet vart bladet døypt om til Glasnost ei tid, før det vart heitande Gateavisa att frå 1989. Mellom dei som har skrive i avisa, finn ein Thomas Hylland-Eriksen, Pål Jensen og Anne Granberg. Utgjevar av avisa er Futurum Forlag.

Gateavisa har i alle år vore målberar for alternativisme og anarkisme, og har ofte gjeve ut ulike slag temanummer, med skråe blikk på forureining, klassekamp, nyreligiøsitet og Europa. Bladet melder om undergrunnskonsertar, husokkupasjon og alternative rørsler.
Bladet Smult

Seriemagasinet **Smult** var eit blad som vart utgjeve av Bladkompaniet frå 2002 til 2003. Bladet ønskte å promotere ukjende og mindre kjende teikneserieteiknarar og meir alternative sider av den norske teikneseriemarknaden. Bladet kom ut månadleg, men gjekk inn etter sytten nummer i midten av 2003. 

## Teiknarar

Ei rekkje teiknarar fekk prøve seg i Smult, kjende og mindre kjende. Bladet hadde nokre trekkplaster frå byrjinga, som til dømes Lise Myhre, Lars Lauvik, Karine Haaland og Mads Eriksen. Eriksen slapp til med sideserien Gnom, og forteljingar om Paul frå Namsos. Denne siste serien vart skriven på Trønderdialekt.

Elles:

* Ronny Haugeland
* Emma Hamberg (Svensk]: Bill. mrk. Singel
* Ivan Emberland/Øyvind Sveen: Hinsidige bar og grill
* Egil Olstad: Kafé Kafka pluss avleggjarar 
* Øystein Runde: Serien Margarin i samarbeid med Kristopher Schau
* Jarle Grinde/Sven Tveit
* Jon Arne Sæterøy
* Tor Ærlig
* Torbjørn Lien: Kollektivet
* Knut Nærum
* Henry Bronken
* Jens K. Styve
* Åsa Grennvall
* Daniel Clowes
* Finn William Bjølseth
* Gjermund Aksle
* Rodger Young
* Martin Kellerman

Nokre av desse teiknarane hadde før fått trykt sakene sine i bladet Forresten. Nokre av dei som var med, nytta nynorsk (Styve, Bjølseth, Runde). 

## Artiklar

Bladet inneheldt nokre artikkelseriar med ymse emne, som Kult-TV-seriar, ein for kvart nummer, med vekt på amerikansk og engelsk krim og Science Fiction (The Avengers, Star Trek, Doctor Who, The man from U.N.C.L.E og Twin Peaks. Seinare kom det og til ei rad artiklar om ulike bløffmakarar, som fortalde om luringar som hadde freista overtyde folk om ting dei meinte dei hadde gjort (eller ikkje gjort), eller om rare band frå 1960-talet. 

Siste nummer av Smult vart ekstra tjukt, for å understreke ein god slutt. Det var ikkje mange nok som ville bidra til bladet, og difor vart det lagt ned. Fleire av seriane vart tekne opp i bladet Rocky som kom ut frå august 2003.
Snøggbåt

Ein **snøggbåt** eller **hurtigbåt** er ein hurtiggåande båt med høg motoreffekt og eit aerodynamisk skrog som gjer dei raskare enn konvensjonelle båtar.

## Snøggbåtar i Noreg

Ruter med snøggbåtar vert ofte kalla ekspress- eller hurtigruter. Frå den første snøggbåten (HF «Vingtor») vart sett i trafikk i Noreg i 1960, er tilbodet stadig utvida og båtane har vortne meir komfortable og pålitelege. Dei har gjort passasjertransporten langs kysten stadig meir effektiv. Hurtigbåtane har gjort det mogleg å utvikle rutetilbodet og samtidig er reisetida korta ned monaleg på mange strekningar. Snøggbåten er mange stader eit raskare alternativ enn vanleg rutebusstransport.

Den 26. november 1999 omkom 16 menneske, då snøggbåten MS «Sleipner» grunnstøtte ved Ryvarden fyr i Sveio i Hordaland.
Kristian Halse

**Kristian Halse** () var ein norsk diktar, lærar og stortingspolitikar. 

Kristian Halse var fødd i Stangvik i Møre og Romsdal. Han budde i Vefsn frå han fekk arbeid som lærar ved Vefsn folkehøgskole i 1951. Her arbeidde han til han i 1960 vart tilsett ved Mosjøen vidaregåande skole, som var arbeidsplassen hans til 1991.

Han var vararepresentant frå Nordland til Stortinget 1969-73 for partiet Venstre. Frå oktober 1972 møtte han eitt år som fast representant og var medlem i landbrukskomiteen.

## Bibliografi
Kristian Halse har skrive jubileumsbøker for
* Vefsn Venstre (1983)
* Mosjøen Idrettslag (1992)
* Mosjøen mannskor (1993)
* Vefsn folkehøgskole (1999)
* Mosjøen orkesterforening (2001)
* Olderskog skole (2004)

Nokre av dikta hans er publiserte i bøkene:
* *Levande tid* (utg. ved Vefsn Museum, 2001, ISBN 82-90775-)
* *Min løynde blom* (Snøfugl forlag, 2009)

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*
MF «Bruvik»

**MF «Bruvik»** er ein bilferje som vart bygd i 1980 for Bergen-Norhordaland Rutelag (BNR). Døypt om til **MF «Manger»** i 1995 og overtatt av Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap (HSD). Vart seld til Sverige i 2005 og gjeve namnet **«Ebba»**.

## Teknisk informasjon
* Byggjeår: 1980
* Kallesignal: LJAA
* Bygd av: Trønderverftet A/S, Hommelvik (# 44)
* Brutto RT: 495
* Netto RT: 215
* Dødvekttonn: N/A
* Lengde: N/A 
* Fart: N/A 
* Personbilkapasitet: 50
* Passasjerkapasitet: N/A
* Motor: 8cyl. 4T DM (Normo, Bergen), 1300 brutto hk

## Historie
* 1980: Mars: Levert som «Bruvik» for A/S Bergen-Nordhordland Rutelag, Bergen
* 1994: Sept.: Ommåla: 782 BT, 254 NT
* 1995: Juni: Døypt om til «Manger»
* 2002: Jan.: Overteke av HSD Sjø AS, Bergen
* 2005: 13.03.: Seld til Örnö Sjötransport AB, Ösrnö. Sverige. Døypt om til MF «Ebba»
* 2005: Framleis i fart.

## Bakgrunnsstoff
* www.skipet.no  / Per Alsaker
* www.hsd.no 
* www.fjordfaehren.de (tysk/norsk)
Matti Otala

**Matti Otala** () er ein finsk akademikar, som mellom anna er kjend for forsking på audioforsterkarar.

Han tok doktorgraden sin ved Universitetet i Oulu i 1969 og var professor i elektronikk ved Universitetet i Oulu i perioden 1967—1974. Han er medlem av det finske akademiet for teknisk vitskap, «fellow» av The Audio Engineering Society og seniormedlem av Institute of Electrical and Electronics Engineers.

## Kjelder
Hen

**Hen** (av norrønt *Hávin*) er ein tidlegare kommune og ein liten tettstad i Isfjorden i Rauma kommune i Møre og Romsdal. *Heen* er den vanlege skrivemåten for etternamn (gardsnamn).

Staden hadde tidlegare fleire forretningar, drosjesentral, kafé, bank, postkontor og bensinstasjon. På 1980- og 1990-talet opplevde staden tilbakegang som handelsstad. Den korte avstanden til kommunesenteret Åndalsnes er ei av årsakene.

På Hen ligg Hen kyrkje, barneskule (Isfjorden barneskole) og idrettshall (Isfjordshallen).

*Vikinghuset* er bygd etter teikningar frå ei arkeologisk utgraving, som kopi av eit hus frå vikingtida.

## Tidlegare kommune
Hen er ei tidlegare sjølvstendig kommune. Frå 1837 var Hen ein del av Grytten formannskapsdistrikt.

1. januar 1902 blei Hen skilt ut frå Grytten som eigen kommune. Hen hadde ved etableringa som eigen kommune 1&nbsp;128 innbyggarar.

1. januar 1964 blei Hen slått saman med Eid, Grytten og Voll kommunar samt det meste av Veøy kommune til den nye Rauma kommune. Hen hadde ved samanslåinga 1&nbsp;663 innbyggarar.

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for tidlegare Hen kommune frå 1899 til 1964:**

## Kjelder
Bolsøy

:*For øya Bolsøya, sjå [[Bolsøya]].*

**Bolsøy** er eit tidlegare herad i Romsdal i Møre og Romsdal. Heradet blei 1. januar 1964 innlemma i Molde kommune saman med delar av Veøy og Mordal krins i Nord-Aukra herad. Bolsøy omfatta områda nord for Fannefjorden og Moldefjorden, sett bort frå Molde bykommune, som den omslutta. I tillegg omfatta kommunen halvøya mellom Fannefjorden og Langfjorden, Bolsøya og ein del mindre øyar i Romsdalsfjorden. Ved samanslåinga hadde kommunen 7996 innbyggarar.

## Sjå også
* Ordførarar i Bolsøy
* Tidlegare norske kommunar

## Bakgrunnsstoff
* Historiske arkiv etter Molde kommune, Bolsøy kommune, Eresfjord og Vistdal kommune og Nesset kommune på Arkivportalen
Bautastein

**Bautastein** er ei arkeologisk nemning for avlange og meir eller mindre flate (og som oftast utilhogde) natursteinar som vart reist på høgkant i forhistorisk tid, og som vanlegvis er utan innhogd bilete eller innskrift. Forma og storleiken på bautasteinane kan variera, og ofte er dei plasserte i samband med graver. På garden Noreim attmed Karmsundet i Rogaland er det eit gravsystem som markert med fem bautastenar. Men bautasteinar kan òg ha hatt andre funksjonar, slik det truleg framgår av at fleire bautasteinar i Fana sør for sentrumsområdet i Bergen kan sjå ut til å markere grensa mellom Sunnhordland og Nordhordland, slik ho ifølgje historiske kjelder gjekk i mellomalderen. På Hosle i Tjølling i Vestfold står ein bautastein i det som i tidlegare tider har vore eit viktig drageid i samband med skipsleia, ein stad der båtar vart drege over land frå sjø til sjø. Somme stadar er fleire bautasteinar plasserte i ein sirkel, og slike sirklar har tradisjonelt hatt nemninga dommaringar. 

I Noreg er bautasteinar oftast tidfesta til jarnalderen. Men tidfestinga er sjølvsagt vanskeleg eller usikker der bautasteinane ikkje står i samband med ei grav eller anna som kan tidfestast. Det har vore forska lite på denne fornminnegruppa ut over å registrere steinane og dei eventuelle formninna eller anna som dei kan ha vore knytt til.

Bautasteinar, eller stein reist på høgkant, er ikkje berre eit skandinavisk forhistorisk fenomen, men finst mange stadar i verda. I Vest-Europa finst det til dømes framleis store reiste steinar og rekker av store reiste steinar som ein reknar med skriv seg attende til yngre steinalder, og som har fått nemninga *[[menhir]]ar*.

Bautasteinar med innhogde bilete og/eller runeinnskrifter vert kalla biletsteinar og runesteinar.

## I populærkulturen
*Obelix, ein figur i teikneserien Asterix, arbeider med bautasteinhogging og -leveransar. Bautasteinar spelar i nokre historier ei viktig rolle i plottet.

## Sjå òg
*Menhir
*Bautasteinar i Sogn og Fjordane

## Kjelder
*Østmo, Einar & Lotte Hedeager (redaktørar), *Norsk arkeologisk leksikon*, Oslo 2005, Pax forlag A/S, side 33, ISBN 82-530-2611-0

## Bakgrunnsstoff
Bauta

**Bauta** er ein avlang og som oftast tilhogd stein reist på høgkant og vanlegvis utstyrt med bilete og/eller innskrift som syner kvifor steinen vart sett opp på staden. Bautaer er ofte minnesmerke over avlidne som har gjort mykje for land eller folk, eller markerar stadar der det har gått føre seg hendingar som har hatt mykje å seie for eit land eller ei folkegruppe.

Avlange og meir eller mindre flate (og som oftast utilhogde) natursteinar som vart reist på høgkant i forhistorisk tid, og som vanlegvis er utan innhogd bilete eller innskrift, vert i arkeologisk litteratur kalla bautastein.
Vilhelm

**Vilhelm** og **Wilhelm** er mannsnamn av gammaltysk opphav, sett saman av delane *wil* som betyr 'vilje' og *helm* som betyr 'hjelm'. 

Namnet oppstod som Willahelm og Willihelm, men spreidde seg i mellomalderen gjennom Europa med ei rekkje former. I Noreg blei det henta inn frå engelske rundt 1100 som Vilhjalmr, Viljamr og liknande. Andre former er fransk Guillaume, italiensk Guglielmo, litauisk Vilius og Viliumas, ungarsk Vilmos og nederlandsk Willem. 

I England blei forma William utbreidd på grunn av Vilhelm Erobraren (eng. *William the Conqueror*). 
Wilhelm Tell er namnet på helten i ei alpesoge frå 1300-talet.

## Namneberarar
### Monarkar
* Vilhelm Erobraren, engelsk konge frå 1066
* Vilhelm II av England, engelsk konge frå 1087
* Vilhelm III av England, engelsk konge frå 1689
* Vilhelm IV, britisk konge frå 1830
* Vilhelm II av Nederlanda, nederlandsk konge frå 1840
* Vilhelm III, nederlandsk konge frå 1849
* Vilhelm I av Tyskland, tysk keisar frå 1871
* Vilhelm II av Tyskland, tysk keisar frå 1888

### Andre

* Wilhelm Tell, sveitsisk segnfigur
* Vilhelm av Tyrus (ca. 1130-1186), biskop og historikar i Kongedømet Jerusalem
* Vilhelm av Sabina (rundt 1184–1251), italiensk kardinalbiskop som var med på kristninga av Nord-Europa
* Wilhelm Fabry (1560–1634), tysk banebrytande kirurg
* Wilhelm Reinhard von Neipperg (1684-1774), austerriksk general
* Vilhelm August, hertug av Cumberland (1721-1765), britisk prins og offiser
* Vilhelm Sandberg (1809-1871), norsk stortingsmann
* Vilhelm Andreas Wexelsen (1849-1909), norsk stortingsmann
* Vilhelm Beck (1829-1901), dansk prest og formann i den danske indremisjonen.
* Vilhelm Bergsøe (1835–1911), dansk forfattar og zoolog
* Vilhelm Dahlerup (1836–1907), dansk arkitekt
* Wilhelm Bugge (1838-1896), norsk biskop og stortingsmann
* Wilhelm Röntgen (1845–1923), tysk fysikar
* Vilhelm Bjerknes (1862–1951), norsk fysikar og meteorolog.
* Wilhelm Peterson-Berger (1867-1942), svensk komponist
* Vilhelm Buhl (1881–1954), dansk politikar
* Vilhelm Ekelund (1880–1949), svensk forfattar
* Wilhelm Bjørknes (1884-1969), norsk kunstmålar
* Vilhelm Moberg (1898–1973), svensk forfattar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Wilhelm|Wilhelm]]» frå , den 21. april 2009.* 
 
* *[http://www.caplex.no/Web/ArticleView.aspx?id=9340877 Caplex]*
Organell

**Organellar** er lekamar inni celler som utfører forskjellige oppgåver. Namnet *organell* tyder 'lite organ', og organellane speler liknande roller i ei celle som organ gjer i større organismar. Organellar finst som strukturar i cytoplasmaet hos både eukaryote og prokaryote celler. Døme på organellar er til dømes kloroplastar som driv fotosyntese i plantar, mitokondriar, lysosomar, peroksisomar og cellekjerner.

## Bakgrunnsstoff
Oddgeir

**Oddgeir** er eit norsk mannsnamn sett saman av dei norrøne namnedelane odd, 'kvass', og geir, 'spyd'.

Oddgeir har namnedag den 22. april.

## Bruk
Namnet er kjend i norske kjelder frå 1600-talet, men har og vore i bruk tidlegare, som av norske Oddgeir Þorsteinsson, som var biskop på Island på 1300-talet.

I 2009 var det 753 menn som heitte Oddgeir i Noreg.

## Namneberarar
* Oddgeir Bruaset (f. 1944), norsk journalist,

## Kjelder
Oddny

**Oddny** er eit norsk kvinnenamn sett saman av dei norrøne namnedelane odd, 'kvass', og -ny, 'ny'.

Oddny har namnedag den 22. april.

## Bruk
Namnet har vore brukt på heile 1900-talet, mest frå 1910-åra til 1960-åra. Bruken var størst rundt 1930, då over 0,25 % av nyfødde jenter kunne få namnet. I 2009 var det 2&nbsp;096 kvinner som heitte Oddny i Noreg.

## Namneberarar
* Oddny Aleksandersen (f. 1942), norsk politikar
* Oddny Kårtvedt Omdal (f. 1948), eine delen av duoen Milly og Oddny

## Kjelder
Ajdna

**Ajdna** er ein fjelltopp i Karavankane i Žirovnica kommune i Gorenjska i Slovenia med ei høgd på 1064 meter over havet. Det har lettast tilkomst frå landsbyen Potoki i nabokommunen Jesenice. 

Det er funne restar etter ein busetnad frå seinantikken like nedanfor toppen, samt spor som viser at det truleg har vore busetnad her mykje tidlegare. Utgravingar av staden starta i 1976. Dei fleste funna er frå perioden like etter Romarriket kollapsa (476 e.Kr.) og det virkar som om innbyggjarane her har søkt tilflukt frå dalen i ein periode med mykje uro og folkevandringar i regionen. Plassert høgt over dalen med ein naturleg barriere i sør, hadde innbyggjarane her full kontroll over kva som skjedde nede i dalen og var ein enkel plass å forsvare. Fleire andre høgtliggande busetnader er funne i regionen frå perioden 300- til 500-talet, men Ajdna ligg høgast av dei alle. Restar etter totalt 25 bygningar er grave ut, inkludert eit tidleg kristent tempel. I tillegg er det funne potteskar, våpen og smykke, som no er utstilt på museum i Kranj. Ruinane av det religøse byggverket er bevart med tak over og er i dag ope for turistar.

Ajdna er erklært eit arkeologisk nasjonalt monument av den slovenske regjeringa..

## Bakgrunnsstoff
* Ajdna på Hribi.net (engelsk)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ajdna|Ajdna]]» frå , den 21. april 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Dovška Baba

**Dovška Baba** (tysk *Frauenkogel*), stundom kalla *Dovška Rožca* som er namnet på ei eng 200 meter nedanfor toppen, er eit fjell vest i Karavankane med ei høgd på 1891 meter over havet. Det ligg på grensa mellom Slovenia og Austerrike opp for landsbyen Dovje.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dovška Baba|Dovška Baba]]» frå , den 21. april 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
* Dovška Baba på Hribi.net
Golica

**Golica** (tysk *Kahlkogel*) er eit fjell vest i Karavankane på grensa mellom Slovenia og Austerrike, oppfor den slovenske byen Jesenice. Fjellet er kjend for engene med kvite narsissar som blømer i april og tidleg i mai. Dette markerer starten på turistsesongen på fjellet som varer til slutten av sommaren. Fjellsidene gjev flott utsyn mot Dei juliske Alpane og austerrikske Kärnten. På klåre dagar kan ein sjå Ljubljana-bekkenet frå toppen. 

Golica er òg kjend frå polkasongen til Slavko Avsenik frå 1953, «Na Golici», kanskje den mest kjende songen til orkesteret. 

250 meter nedanfor toppen står ei fjellhytte, 1582 meter over havet, med 40 soveplassar. Den opphavlege hytta, samt ei anna hytte på toppen, vart brend ned under den andre verdskrigen av partisanar for å hindre at tyske soldatar skulle nytte dei. Hytta på toppen vart aldri bygd opp att.

Fjellsidene på Golica vert i dag nytta til beite for sau. 

Beste tilkomst til toppen er frå Jesenice via fjellandsbyen Planina pod Golico. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Golica|Golica]]» frå , den 21. april 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Golica på Hribi.net


Fil:Narcissus poeticus actaea0.jpg|Narcissus poeticus
Fil:Narcise-Golica1.jpg|Narsisseng nedanfor Golica
Vilhelm II av England

**Vilhelm II av England** (), også kalla **William Rufus** ('Raude-Vilhelm', fransk *Guillaume Le Roux*) var son av Vilhelm Erobreren og Matilda av Flandern og konge av England frå 1087 til han døydde i 1100.

Vilhelm var den tredje sonen til Vilhelm Erobraren og Matilda av Flandern, og blei vald ut som tronarving i England etter at Richard, ein eldre bror, døydde. Dei andre brørne hans var hertug Robert II av Normandie og den seinare Henrik I av England. 

Vilhelm fekk makt over Normandie og hadde noko innflytelse over Skottland, men hadde mindre suksess med å erobra Wales. Hovudministeren hans var Ranulf Flambard, som han gav den viktige stillinga biskop av Durham i 1099.

Vilhelm II gifta seg aldri og fekk ingen barn. Han døydde av ei pil i brystet under ein jakttur i New Forest.
Fjell i Slovenia

**Fjella i Slovenia** er ein del av Alpane og Dei dinariske Alpane. Dei kan delast inn i:

* Dei juliske Alpane (slovensk *Julijske Alpe*) nordvest i Slovenia. Den høgaste toppen er Triglav - 2864 meter over havet.
* Karavankane - ein massiv rygg som dannar ei naturleg grense mellom Slovenia og Austerrike. Den høgaste toppen er Stol på 2236 meter over havet.
* Kamnik-Alpane (*Kamniške Alpe*) og Savinja-Alpane, som ofte vert rekna i lag, ligg sør for Karavankane. Det høgaste fjellet er Grintovec på 2558 moh.

I Primorska er dei høgaste fjella Snežnik (1796 moh) og Nanos (1480 moh) som er ein del av Dei dinariske Alpane.

I søraust, nær Bela krajina, finst fjellryggen Gorjanci og i kystområdet ligg Slavnik (1018 moh).

Denne lista syner nokre av dei høgaste fjella og fjellovergangane i Slovenia.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of mountains in Slovenia|List of mountains in Slovenia]]» frå , den 21. april 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Geografija Slovenije (lærebok)

 

## Bakgrunnsstoff
Grintovec

**Grintovec** er det høgaste fjellet i Kamnik-Alpane i Slovenia med ei høgd på 2558 meter over havet. Det har òg ein særs stor primærfaktor på 1706 meter, som er det 24. mest prominente fjellet i heile Alpane. 

Fjellet er populært for både fjellturar, klatring og skigåing. Den første stiginga ein kjenner til vart gjort i 1759.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grintovec|Grintovec]]» frå , den 21. april 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:* 

## Bakgrunnsstoff
* Grintovec på Hribi.net
Hruški vrh

**Hruški vrh** (tysk *Rosenkogel*) er eit fjell vest i Karavankane mellom Dovška Baba og Klek i Slovenia. Det har ei høgd på 1776 meter over havet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hruški vrh|Hruški vrh]]» frå , den 21. april 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
* Hruški vrh på Hribi.net
Jalovec

**Jalovec** (italiensk *Gialuz*) er eit fjell i Dei juliske Alpane. Med ei høgd på 2645 meter over havet er fjellet det sjuande høgaste i Slovenia. Det ligg mellom fjelldalane Tamar, Loška Koritnica og Trenta. Nabofjella er Mangart i vest, Travnik og Mojstrovka i aust og Ponce i nord. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jalovec|Jalovec]]» frå , den 21. april 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Kepa i Karvankane

**Kepa** (tysk *Mittagskogel*) er eit fjell vest i Karavankane på grensa mellom Slovenia og Austerrike med ei høgd på 2139 meter over havet. 

Det er det tredje høgaste fjellet i Karavankane etter Stol og Vrtača. Den bratta nordsida, der fjellet ser ut som ein stor pyramide med avrunda topp, er eit landemerke i Kärnten. Beste tilkomst er frå landsbyen Belca på den slovenske sida. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kepa i Karvankane|Kepa i Karvankane]]» frå , den 21. april 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Kepa på Geopedia
Klek i Karavankane

**Klek** (tysk *Hahnkogel*), òg kalla *Petelin* eller *Petelinjek* på den slovenske sida av fjellet, er eit fjell vest i Karavankane mellom Golica/Kahlkogel i aust og Dovška Baba/Frauenkogel i vest. Det ligg på grensa mellom Slovenia og Austerrike oppfor byen Jesenice. På nordsida mot Kärnten er fjellet særs bratt og det mest består av skjør stein og urer. På den austerrikske sida er einaste tilkomsten til fejllet via sadelpunktet i Rožca. Nordsida er kjend på grunn av den vanskelege tilkomsten, fjellplantene, særleg den verna edelweissplanta. Tilkomsten er lettare frå den slovenske sida frå Planina pod Golico.

Karavankanetunnelen kryssar grensa mellom Austerrike og Slovenia, nesten rett under Klek. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Klek, Karavanke|Klek, Karavanke]]» frå ,  den 21. april 2009.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Informasjon om Klek på Hribi.net
Mežakla

**Mežakla** er eit langt, kupert platå oppfor Jesenice i Slovenia. Det er om lag 15 km langt og om lag 1200 til 1400 meter over havet. Det er hovudsakleg dekt av gran og bøk, samt mange enger og klåre elvar. Mežakla er ein del av Triglav nasjonalpark, men turismen her er lite utvikla. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mežakla|Mežakla]]» frå , den 21. april 2009.*
Mojstrovica

**Mojstrovica** er eit fjell vest i Karavankane i Slovenia. Fjellet har tilkomst frå landsbyen Belca i Kranjska Gora kommune. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mojstrovica|Mojstrovica]]» frå ,  den 21. april 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Mojstrovica på Geopedia
Nanos

**Nanos** er eit fjell i Slovenia som deler den kontinentale delen av landet frå kystområda med ei høgd 1313 meter over havet. Fjellet er eit karstisk kalksteinsplatå som er om lag 6 km breitt og 12 km langt i den nordlege forlenginga av Dei dinariske Alpane. Det høgaste punktet på platået er *Suhi vrh*. Den mest populære destinasjonen er fjelletoppen *Pleša* på 1262 moh med ei fjellhytte like nedanfor toppen. 

I 1987 vart dei sørlege og vestlege fjellsidene erklært eit naturreservat med eit areal på 2632 hektar.

## Nanossendaren
Nanossendaren er eit 50 meter høgt radio- og fjernsynsårn på toppen. Sendaren kom i bruk i 1962 og spelte ei viktig rolle i innføringa av fargefjernsyn i det tidlegare Jugoslovaia. Anlegget vart angripe under den slovenske sjølvstendkrigen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nanos, Slovenia|Nanos, Slovenia]]» frå , den 21. april 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Nanos på Geopedia
Peca

**Peca** (slovensk) eller **Petzen** (tysk) er eit fjell i Karavankane på grensa mellom Slovenia og Austerrike. Det høgaste punktet ligg på den slovenske sida av fjellet, Kordeževa glava på 2126 moh, medan det meste av fjellet ligg i Austerrike. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Peca (mountain)|Peca (mountain)]]» frå ,  den 21. april 2009.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* http://www.summitpost.org/mountain/rock/154761/peca-petzen.html
* http://www.petzen.net/
Pohorje

**Pohorje** (tysk *Bachergebirge*) er ei fjellkjede nord i Slovenia, nær byane Dravograd og Maribor. Ho består av metamorfe bergartar og er geologisk ein del av Dei sentrale Alpane, men sidan det ligg så pass langt sør, sør for elva Drava, vert det ofte rekna med i Dei sørlege kalksteinsalpane.

## Fjell
Dei viktigaste fjella er: 
* Rogla (1517 m)
* Črni vrh (1543 m) 
* Velika Kopa (1543 m)
* Veliki Vrh (1347 m)

## Bakgrunnsstoff

* Pohorje nær Maribor
Super Mario

***Super Mario*** er ein serie plattformspel skapt av Nintendo, med maskoten Mario i hovudrolla. Det er den sentrale serien av den større ''Mario''-serien. Han er alternativt kjend som ***Super Mario Bros.***-serien eller berre ***Mario***-serien. Det er blitt gjeve ut minst eit *Super Mario-*spel for alle dei store Nintendo-spelkonsollane.

## Liste over spel
* *[[Super Mario Bros.]]* (1985)
* *[[Super Mario Bros.: The Lost Levels]]* (1986)
* *[[Super Mario Bros. 2]]* (1988)
* *[[Super Mario Bros. 3]]* (1988)
* *[[Super Mario Land]]* (1989)
* *[[Super Mario World]]* (1990)
* *[[Super Mario Land 2: 6 Golden Coins]]* (1992)
* *[[Super Mario World 2: Yoshi's Island]]* (1995)
* *[[Super Mario 64]]* (1996)
* *[[Super Mario Sunshine]]* (2002)
* *[[New Super Mario Bros.]] (2006)
* *Super Mario Galaxy* (2007)
* *New Super Mario Bros. Wii* (2009)
* *Super Mario Galaxy 2* (2010)
* *Super Mario 3D Land* (2011)
* *New Super Mario Bros. 2* (2012)
* *New Super Mario Bros. U* (2012)
* *Super Mario 3D World* (2013)
* *Super Mario Maker* (2015)
* *Super Mario Run* (2016)
* *Super Mario Odyssey* (2017)
* *Super Mario Maker 2* (2019)
* *Super Mario Bros. Wonder* (2023)

==Kjelder==

**Denne artikkelen bygger på «Super Mario» frå ,  den 1. oktober 2020.''
Valsøyfjord

**Valsøyfjord** er ein kyrkjestad og tidlegare sjølvstendig kommune i Møre og Romsdal. Kommunen omfatta området rundt Valsøyfjorden på Nordmøre.

Frå 1837 var han ein del av Aure formannskapsdistrikt. Valsøyfjord blei skilt ut som eigen kommune då Aure blei delt i to 1. januar 1894. Ved opprettinga hdde Valsøyfjord 942 innbyggarar.

1. januar 1965 blei det meste av Valsøyfjord med 1&nbsp;104 innbyggarar slått saman med Halsa til den nye Halsa kommune. Området på Ertvågøya med 141 innbyggarar blei slått saman mog ed Aure og Stemshaug kommunar ein del av Tustna på Ertvågøya til den nye Aure kommune.

## Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for tidlegare Valsøyfjord kommune frå 1894 til 1965:**

## Kjelder
Edøy kommune

**Edøy kommune** er ein tidlegare sjølvstendig kommune på Edøya og Smøla i Møre og Romsdal fylke, oppretta som Edøy formannskapsdistrikt i 1837 og slått saman til Smøla kommune i 1960.

Edøya har ferjeleie og hurtigbåtkai for reisande til og frå kommunen, og Edøyfjorden er skipsleia mellom Kristiansund og Trondheim.

## Historikk
Edøy var tidlegare eit senter i det gamle Nordmørafylke. Fylket kan ha vore delt; i nord Fosen, som seinare vart Fosen len, og i sør Edøy, som seinare fekk namnet Nordmøre, og utgjer opphavet til det seinare Nordmøre len og Nordmøre fogderi. Edøy syssel og Edøy Hovedgard var i så fall hovudsetet for sysselmannen til kongen.

Edøy er eitt av dei historiske sentera i Midt-Noreg med mellom anna Edøy gamle kyrkje, Edøystjerna,  Edøy Hovedgård, Edøyskipet og Noregs dåpsattest Kulisteinen på naboøya Kuli. Det er gjort ei rekkje arkeologiske funn på Edøy, det tidlegaste datert til 2700 år f.kr. Truleg var Edøy kongssetet til Nordmørskongen Hundtjov som er omtalt i Snorres Kongesaga i samband med slaga på Solskjel ved Harald Hårfagre si samling av Noreg til eitt rike i ca. 863.

På Edøy blir det kvart år sett opp eit historisk spel, Fru Guri av Edøy, som omhandlar kristninga og samlinga av Noreg.

### Kommune
Edøy var tidlegare sjølvstendig kommune, på Edøya og Smøla i Møre og Romsdal fylke oppretta som Edøy formannskapsdistrikt i 1837. Kommunen blei første gong delt 1. januar 1874 då Tustern (Tustna) blei skilt ut som eigen kommune. Edøy hadde på dette tidspunktet 2&nbsp;166 innbyggarar.

1. januar 1915 blei kommunen igjen delt då Brattvær og Hopen blei skilt ut som eigne kommunar. Edøy hadde no 973 innbyggarar. 1. januar 1960 blei delinga som blei gjennomført i 1915 reversert, og dei tre kommunane blei igjen ei samla eining – denne gongen med namnet Smøla kommune. Ved samanslåinga hadde Edøy 1&nbsp;135 innbyggarar. I dag er det færre fastbuande på Edøy, medan Smøla kommune hadde 2&nbsp;176 innbyggarar i 2024.
Edøy kommune slik han var frå 1915 til 1960 svarer til dagens Edøy sokn, som hadde 706 innbyggarar i 2015.

## Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for gamle Edøy kommune frå 1915 til 1960:**

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Edøy|Edøy]]» frå ,  den 8. september 2024.*
Brattvær

**Brattvær** er ein kyrkjestad og tidlegare sjølvstendig kommune i Møre og Romsdal fylke. Kommuna blei etablert med 973 innbyggarar då Edøy kommune blei delt i tre 1. januar 1915, i kommunane Brattvær, Edøy og Hopen.

1. januar 1960 blei Brattvær, Edøy og Hopen kommunar igjen slått saman til ei eining, denne gongen med namnet Smøla kommune. Brattvær hadde på dette tidspunktet 1361 innbyggarar.

## Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for gamle Brattvær kommune frå 1915 til 1960:**

## Kjelder
Hopen på Smøla

**Hopen** er ei bygd og ein tidlegare sjølvstendig kommune i Møre og Romsdal. Kommunen blei etablert 1. januar 1915, då Hopen og Brattvær kommunar blei utskilde frå Edøy kommune. Ved opprettinga hadde Hopen 1050 innbyggarar.

1. januar 1960 blei Hopen og Brattvær slått saman med Edøy kommune igjen, denne gongen med namnet Smøla kommune. Ved samanslåinga hadde Hopen kommune 1550 innbyggarar.

Hopen er administrasjonssenteret for Smøla kommune. Sidan midten av 1980-åra er det bygd opp forretningsområde og rådhus ved Riksveg 669. I 2008 kom her fleirbrukshall.

Ved vegen til Veiholmen ligg Hopen kyrkje.

"Gamle" Hopen sentrum ved Hopen hamn inneheldt daglegvarehandel, post, fiskemottak og kommunal kai.
No finst bakeri, overnattingsbedrifter og restaurant.

Ved hamneinnløpet finst eit nasjonalt monument over Oscar Tybring, initiativtakaren til Norsk Selskab til Skibbrudnes Redning, NSSR.

## Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for gamle Hopen kommune frå 1915 til 1960:**

## Kjelder
Rogla

**Rogla** er eit fjell og ein feriestad i Zreško Pohorje, nord i Slovenia.

Turismen starta i Zreško Pohorje før den andre verdskrigen. Det første observasjonstårnet vart bygd på Rogla i 1934. Dei første turistbygningane her vart brende ned under krigen. *Koča*-hytta på Rogla vart gjenoppbygd i 1956. I 1970-åra vart den første skiheisen bygd her. Den kunne då ta 900 personar per time. Vidare vart det bygd hotell i Zreče og på Rogla i 1978, og i 1980 kom fleire skiheisar, og utover 1980-åra fleire hotell. 

I 1990-åra var det over 1200 sengeplassar ved Rogla og skiheisar som kunne frakte 12&nbsp;200 personar per time. I dag er Rogla eit av skisentra i Slovenia med lengst skisesong med til saman 13 løyper. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rogla|Rogla]]» frå ,  den 21. april 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** Brečko, Andraž. Thesis: *Turizem in informacijska tehnologija, primer Unior d.d. program turizem*. Ljubljana 2004 (in Slovene)


## Bakgrunnsstoff
*Skisenteret Rogla
*Terme Zreče
MS «Sleipner» (1999)

**MS «Sleipner»** var ein katamaran, bygd hjå Austral Ships, Pty Ltd i Australia i 1999 for HSD Sjø saman med systerskipet MS «Draupner». 

Båten var 42 m lang, 12,5 m brei. Byggekostnaden var 50 millionar kroner. På andre dekk var det plass til 45 passasjerar i røykesalongen og 136 passasjerar utanom det. Tredje dekket hadde 26 plassar i VIP-salongen og 152 plassar til utanom. I alt hadde fartøyet sertifikat for 358 passasjerar.

## Historie
Skipet ankom Bergen som dekklast 6. mai 1999 og vart innført i Skipsregisteret 19. august same året. Dagen etter var det dåpsseremoni i Bergen og den 25. august 1999 gjekk jomfruturen til Stavanger. «Sleipner» gjekk så i Flaggruten mellom Bergen og Stavanger. 

Den 26. november 1999 grunnstøytte MS «Sleipner» i dårleg vêr på Bloksene ved Ryvarden fyr i Sveio kommune i Hordaland på grunn av feilnavigering. Fartøyet sokk og 16 personar omkom, inkludert éin frå mannskapet. 69 personar vart redda av kring ti-tolv fartøy som kom til unnsetning. Kapteinen vart sidan dømd til seks månader betinga fengsel for aktløyse, medan reiarlaget vart frikjend. 

I mars 2000 vart baugpartiet heva av dykkarfartøyet «Regalia», medan eit forsøk på å heva skroget vart avbrote. I august same året vat skroget heva av «Eidelift 2» og frakta til Aker Stord på Leirvik. I 2001 vart det frakta til Høylandsbygd, før det i juli 2004 vart frakta til Hanøytangen på Askøy for opphogging.

## Ruter i Noreg
* 25. august 1999 - 26. november 1999: Flaggruten (Stavanger - Bergen)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Sleipner-kommisjonens sluttraport (NOU 2000:31)
Prisojnik

**Prisojnik** eller **Prisank** er eit fjell i Dei juliske Alpane i Slovenia. Det har ei høgd på 2547 meter over havet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Prisojnik|Prisojnik]]» frå , den 21. april 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
* Prisojnik på hribi.net
Rožca

**Rožca** (tysk *Rosenbachsattel*) er ein fjellovergang på 1587 meter over havet vest i Karavankane. Sadelpunktet ligg mellom fjelltoppane Hruški vrh og Klek på grensa mellom Slovenia og Austerrike. Nær fjellovergangen ligg Jesenice. Området rundt Rožca vert nytta som beitemark for sau. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rožca|Rožca]]» frå , den 21. april 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Rožca på Hribi.net
Svein Longva

**Svein Longva** () var utdanna cand.oecon. og arbeidde i Statistisk sentralbyrå frå 1968 til 2004. Frå 1991 var han administrerande direktør same stad. Frå 1. januar 2005 og til han døydde var han riksmeklingsmann.

I tillegg var han mellom anna leiar av Teknisk beregningsutvalg (TBU), *Levekårsutvalget av 1993*, *Barnefamilieutvalget av 1996*, og medlem av Sysselsettingsutvalget. Han var også styremedlem i Vestlandsforsking og Transportøkonomisk institutt, og leidde i perioden 1999–2003 samarbeidsorganet for europeiske statistikkbyrå, *The Bureau of the Conference of European Statistician* (CES). Longva var også professor II ved Universitetet i Bergen frå 1989 til 1992.
 
Han vart i 2004 utnemnd til riddar av fyrste klasse i Den Kongelege Norske St. Olavs Orden for det store samfunnsengasjementet sitt.

## Bakgrunnsstoff
* «Fra tallsnekrer til riksmegler» i Samfunnsspeilet nr. 6, 2004.
* «Svein Longva er død» på NRK.no