open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Framandflagg

**Framandflagg** er eit flagg tilhøyrande eit land som vert nytta på skip med eigar/eigarar frå eit anna land. Skipseigaren kan på den måten unngå høge skattar i heimlandet og òg gjera skipsregistreringa enklare. Landet som stiller flagget til disposisjon tek betalt for tenesta, og i nokre mindre land er denne betalinga ei viktig inntektskjelde. 

Den internasjonale *Transport Workers' Federation (ITF)* held ei liste over land som stiller sine flagg til disposisjon på denne måten. Per i dag er det 32 land på denne lista.

Nytta av framandflagg er upopulært i mange land, og det er to hovudgrunnar til dette. Praksisen fører til at land med strengare krav mistar inntekter, og dessutan at tryggleiken og arbeidstilhøva ombord kan verta dårlegare. 

Internasjonale konvensjonar seier at nasjonaliteten på flagget på eit skip avgjer under kva for ein domstol eventuelle lovbrot skal handsamast (når lovbrotet har funne stad i internasjonalt farvatn).

*Utflagging* vert òg brukt i ei vidare tyding om å flytta føretaksverksemd (spesielt produksjon) frå høgkostland (t.d. land i Europa/Nord-Amerika) til lågkostland (t.d. Kina).

## Land som tilbyr framandflagg ifølgje ITF
Følgjande land har sidan 2003 vorte lista som land med flagg som vert nytta som framandflagg. 

*  
* 
* 
* 
* 
*  
*  
* 
*  
*  
* German International Ship Register (GIS)
*  
*  
* 
* 
* 
* 
* 
*  
*  
*  
* 
* 
* 
*  
* 
*  
*  
*  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bekvemmelighetsflagg|Bekvemmelighetsflagg]]» frå ,  den 27. juni 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Skjult - Et hefte om skatteparadis, kapitalflukt og hemmelighold. Tax Justice Network. 2012.  
 

## Bakgrunnsstoff

* International Transport Workers Federations infoside om framandflagg (engelsk)
Grand Teton nasjonalpark

**Grand Teton nasjonalpark** er ein 1255 km² vid nasjonalpark vest i delstaten Wyoming i USA. Nasjonalparken vart oppretta 26. februar 1929. Han har namn etter den 4197 meter over havet høge fjelltoppen Grand Teton.

Nær 3,5 millionar menneske vitja nasjonalparken i 2018.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grand Teton National Park|Grand Teton National Park]]» frå ,  den 27. juni 2020.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Naval Vessel Register

**Naval Vessel Registrer** er eit register over alle skip i Den amerikanske marinen. Registeret inneheld informasjon om skipa frå det vert godkjent bygt til dei vert selt, skrapa eller overført til andre nasjonar. Registeret inneheld òg informasjon om fartøy som er fjerna (strokne) frå registeret, men som ikkje er selt eller skrapa enno. Fartøy som er stroke før 1987 er foreløpig ikkje inkludert, men vert gradvis teke med etterkvart som registeret vert oppdatert.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Naval Vessel Register|Naval Vessel Register]]» frå ,  den 27. juni 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Naval Vessel Register
Potetstappe

**Potetmos**, **potetpuré** eller **potetstappe** er ein matrett laga av kokt potet som er moste saman. Ofte kan ein tilsetja salt, mjølk og/eller smør til stappa, og eventuelt andre smakstilsetjingar som ost, lauk, graslauk og ulike andre krydder. Ein kan mosa potetene med ein eigen reiskap, ein potetstappar. Ein potetrisar gjev ei jamn, klumpefri stappe.

Potetstappe er vanleg som tilbehøyr til mange rettar, i norsk mattradisjon gjerne til kjøttrettar som pølse og kjøttboller, men også til fiskepinnar og fleire andre rettar.
Ein utbreidd britisk rett er *[[bangers and mash]]* eller pølse og potetstappe.

Ein kan også bruka potetstappe som ingrediens i ulike andre rettar, som shepherd's pie og cottage pie, pierogi, colcannon, kumle, potetpannekake, krokettar, gnocchi og samosa. Ei svært rennande form for potetstappe blir kalla *mousseline*-potet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Potetstappe|Potetstappe]]» frå  og «[[:en:Mashed potato|Mashed potato]]» frå ,  den 27. juni 2020.*
Norsk internasjonalt skipsregister

**Norsk internasjonalt skipsregister** (forkorta NIS) vart oppretta i 1987 og er eit skipsregister som skal sikra rettsvern til registrerte rettar i norske skip og vera eit ledd i den offentlege kontrollen med skip og eigartilhøvet på skip. Skipsregistrene NIS/NOR er eit eige forvaltingsorgan underlagt til Nærings- og handelsdepartementet, med kontor i Bergen.

Erling Dekke Næss var den første som tok til orde for skipinga av eit norsk internasjonalt skipsregister og markerte seg som ein sterk forkjempar for denne saka. Hovudføremålet med skipinga av NIS var å sikra at norskeigde skip vart registrert under norsk flagg, betre konkurransevilkåra for norskregistrerte skip i utanriksfart og dessutan å oppretthalde sysselsetjing av norske sjøfolk. Ved etableringa av NIS vart det opna for bruk av utanlandsk mannskap på lønsvilkåret til heimlandet.

Skip som er registrert i NIS seglar under norsk flagg og er undergitt norsk jurisdiksjon. Norsk skipslovgiving gjeld for skip registrert i NIS med visse unntak. Det er ikkje krav til at eigarselskapet er etablert i Noreg, men teknisk eller kommersiell drift av skipa må skje frå Noreg. Skip registrert i NIS vert ikkje tillate å føra last eller passasjar mellom norske hamner eller å gå i fast rute mellom norsk og utanlandsk hamn. I september 2003 var det 28 NIS-skip som hadde dispensasjon for å gå i norsk innanriksfart.

Passasjerskip og lasteskip, luftputefartøy, boreplattformer og andre flyttbare innretningar kan registrerast i NIS. Fiskefartøy kan ikkje registrerast.

NIS bestod av 625 skip i 2019, mot 637 skip i 2006.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norsk internasjonalt skipsregister|Norsk internasjonalt skipsregister]]» frå ,  den 27. juni 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Skipsregistera, Norsk internasjonalt skipsregister og Norsk ordinært skipsregister
* Lovdata.no: Løyve om norsk internasjonalt skipsregister
Skipsregistrene NIS/NOR

**Skipsregistrene** var eit norsk statleg forvaltingsorgan under Nærings- og fiskeridepartementet med ansvar for å administrera dei to skipsregistera Norsk internasjonalt skipsregister (NIS) og Norsk Ordinært Skipsregister (NOR), herunder Skipsbyggingsregisteret (BYGG).

Oppgåva til skipsregistera var å tena som eit ledd i den offentlege kontrollen av registrerte skip og eigartilhøva deira, og å tena som rettsvernsregister for registrering av rettar i skip. Etaten vart etablert 15. mai 1992 og var direkte underlagd Nærings- og handelsdepartementet. Hovudkontoret låg i Valkendorfsgaten 6 i Bergen. Skipsregistera vart omdanna til ei avdeling i Sjøfartsdirektoratet frå 1. januar 2012.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Skipsregistrene NIS/NOR|Skipsregistrene NIS/NOR]]» frå ,  den 27. juni 2020.*  

## Bakgrunnsstoff
*
DS «Soroka»

**DS «Soroka»** (kallesignal LGBJ) var eit dampskip bygt i 1926 som lasteskip for Det Norsk-Russiske Dampskibsselskab, der Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS) var deleigar. Det var BDS som disponerte skipet. 

Skipet var kalla opp etter byen Soroka ved Kvitsjøen i Russland. 

I lag med dei andre skipa til Det Norsk-Russiske Dampskibsselskab, gjekk skipet i fart til Kvitsjøen. 

## Historie
Skipet vart bygt ved Ateliers et Chantiers de la Seine Maritime i Le Trait i Frankrike og vart levert i november 1926.

Den første prøveturen vart utført 27. november 1926 frå det franske verftet, og farten vart då målt til 11 knop. Skipet gjekk så til Middelhavet via Rotterdam for å laste i Bilbao i Spania. Frå Bilbao gjekk turen til Manchester i England, og frå her gjekk det vidare til Murmansk i Russland tidleg i januar 1927. Skipet segla så i trelastfarta til Kvitsjøen og Murmansk, og som dei andre skipa i flåten til det norsk-russiske selskapet, så tok det turar til Middelhavet om vinteren, då istilhøva i Kvitsjøen var for vanskelege. 
 
I august 1927 slutta «Soroka» seg til ein russisk ekspedisjon til Sibir, i lag med ,  og , fullasta med maskinar, landbruksmateriell og liknande. Skipa gjekk først til Tromsø for å ta ombord ein del handels- og vitskapsmenn, før dei gjekk vidare til Novaja Zemlja, der dei låg og venta i seks dagar på meldingar om istilhøva i Karahavet. Isbrytaren «Malygin» eskorterte så ekspedisjonen gjennom isen, som dei møtte halvvegs inn i havområdet. Skipa delte seg så, og «Soroka» segla med tre andre skip til Ob, medan to andre segla til Jenisej. Lasta vart lossa over på 3000 tonn store elvelekterar etter eit par døgns reise opp elva. I retur fekk skipa oljekaker og flax, eit biprodukt av hamp nytta til tauverk. Ekspedisjonen vart rekna som særs vellykka med både gode vêr- og istilhøve.
  
I mars 1928 vart Det norsk-russiske Dampskibsselskab oppløyst og dei åtte skipa i flåten vart fordelt mellom BDS og den sovjetiske staten ved hjelp av loddtrekning. «Soroka» hamna slik under russisk flagg og den sovjetiske handelsflåten Sovtorgflot. 

Den vidare lagnaden til skipet er lite kjend og i 1960 var skipet utgått frå registeret til Lloyds. 

## Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 1&nbsp;718 brt, 1&nbsp;002 nrt og lasteevna var 2&nbsp;425 dødvekttonn. Volumet i lasterommet var 3&nbsp;218&nbsp;m³. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tresylindra ekspansjon dampmaskin, levert av Worms & Cie i Le Trait. Oppgjeven yting var 893 nHk (nominelle hestekrefter) som gav ein toppfart på 10,5 knop.

## Sjå òg
*Flåten til Det Bergenske Dampskibsselskab

## Kjelder

*Mange av ruteskildringane er henta frå søk i arkivet til Bergens Tidende under små. korte notisar kalla «Skibsefterretninger».
Flaggstat

**Flaggstat** er den statsmakt som eit kommersielt skip (handelsskip) offisielt seglar under. Flaggstaten er styresmakta som har autoritet og ansvaret til å gjennomføra reguleringar over skip og fartøy som er registrert under flagget deira. Det inneber inspeksjon, sertifisering og utferding av til tryggleiks- og antiforureiningsdokument. Alle sjøfartøy må registrerast i ein flaggstat og følgja tryggleiksreglane i landet. I nyare tid har det vorte meir vanleg å registrera skip i «opne register» under såkalla framandflagg, til dømes i Panama og Caymanøyane, mellom anna av skattemotiverte årsaker.

Skip vert først og fremst identifisert gjennom eit nasjonalitetsbevis, men òg gjennom kjenningssignal. Beviset, som vert utskrive av skipsregisterføraren straks skipet er registrert, skal innehalda opplysningar om namnet på skipet, kjenningssignal, byggestad og -år, heimstad og dessutan namnet til eigaren og adresse.

Framandflagg er eit flagg tilhøyrande eit land som vert nytta på skip med eigar/eigarar frå eit anna land. Skipseigaren kan på den måten unngå høge skattar i heimlandet og òg gjera skipsregistreringa enklare. Landet som stiller flagget til disposisjon tek betalt for tenesta, og i nokre mindre land er denne betalinga ei viktig inntektskjelde. Nytte av framandflagg for å unngå internasjonale forpliktingar er ei utfordring i arbeidet med få bukt med ulovleg, urapportert og uregulert fiske.

Panama er per 2015 den største flaggstaten i verda kor bortimot ein fjerdedel av den havgåande tonnasjen i verda er registrert der. På andreplass er Liberia.

## Sjå òg
* Skipsregister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Flaggstat|Flaggstat]]» frå ,  den 27. juni 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* «Declaration recognising the Right to a Flag of States having no Sea-coast. Barcelona, April 20, 1921» (PDF), *League of Nations Treaty Series*
* Shipping Consultative Committee: Voluntary IMO Member State Audit (PDF)
* IV. Effective Flag State Control, *Fisheries and Aquaculture Department*
Skipsregister

Eit **skipsregister** inneheld informasjon om skip. Det gjev òg informasjon om skip med ISM-sertifikat utskrive av rettmessig klasseselskap, slik som DNV GL Group og Germanischer Lloyd. Eit døme på skipsregister er Norsk internasjonalt skipsregister.

## Sjå òg

* Flaggstat
* Framandflagg
* Skipsliste
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Skipsregister|Skipsregister]]» frå ,  den 27. juni 2020.*
Klassifikasjonsselskap

Eit **klassifikasjonsselskap**, ofte forkorta til **klasseselskap**, er i shipping alt frå ikkje-statlege organisasjonar til grupper med profesjonelle, skipsinspektørar eller kontortilsette som skal sjå til tryggleik og vern for skip og offshoreinstallasjonar.

Klasseselskapa vart opphavleg danna av assurandørane med tanke på å utføra ei teknisk vurdering av sjøfartøya, og på bakgrunn av sine vurderingar dele dei inn i klasser etter kvalitet. Når det vart klargjort at skipet tilfredsstilte reglane til klasseselskapet, kunne det verta «teke opp» i selskapet og vidare få forsikring.

Klasseselskap er i dag stiftingar eller private, sjølvstendige kontrollorgan for fartøy og oljeplattformer. Dei godkjenner konstruksjonar og maritime system, og held auge med både bygging og drift. Klasseselskapa vert òg pålagt fleire inspeksjons- og kontrolloppgåver frå styresmaktene til flaggstaten, som Sjøfartsdirektoratet i Noreg.

Noregs største klassifikasjonsselskap er DNV GL Group. Andre store selskap er American Bureau of Shipping (ABS), Lloyds Register og Bureau Veritas.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Klassifikasjonsselskap|Klassifikasjonsselskap]]» frå ,  den 27. juni 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Noregs rederiforbund - Ordliste A - Å
Germanischer Lloyd

**Germanischer Lloyd** var eit tysk klassifikasjonsselskap grunnlagd 16. mars 1867. Hovudkontoret låg i Hamburg, og selskapet hadde 176 kontor i 80 land, og over 7 500 tilsette.

12. september 2013 fusjonerte Germanischer Lloyd med Det Norske Veritas (DNV) til selskapet DNV GL Group.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Germanischer Lloyd|Germanischer Lloyd]]» frå ,  den 27. juni 2020.*
Shipping

**Shipping** er eit engelsk lånord som på norsk refererer til reiarlag- og frakteverksemd med skip, til dei som arbeider i føretak innan denne sektoren og dessutan til aksjar og verdipapir relatert til slik verksemd. 

Skipet i eit land og mannskap vert kalla handelsflåte.

Shippingverksemd er ein sentral del av verdsøkonomien og 90 % av verdshandelen vert utført av handelsflåten i verda som vert utgjort av meir enn 50 000 skip. Meir enn 150 land disponerer skip og deira samla mannskap tel meir enn 1 000 000 personar.

## Kjelder
Hamnestatskontroll

**Hamnestatskontroll** er inspeksjon av utanlandske skip i ein nasjonalstat av såkalla hamnestatskontrollørar. Føremålet er å kontrollera at fartøya tilfredsstiller visse krav, at besetninga har naudsynt kompetanse og at internasjonale reglar (SOLAS, MARPOL og STCW) vert følgde.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Havnestatskontroll|Havnestatskontroll]]» frå ,  den 27. juni 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Parisavtalen om havnestatskontroll (engelsk)
Götaverken

**Götaverken**, ei tid òg kalla ***Götaverken Arendal (GVA)***, var eit skipsverft på Hisingen i Göteborg, grunnlagt i 1841, og definitivt konkurs i 1989. I dag driv eit nederlandskeigd vedlikehaldsverft i anlegget. 

Verftet vart skipa i 1841 av den skotske forretningsmannen Alexander Keiller under namnet *Keillers Werkstad i Göteborg*. Etter ein konkurs i 1867 vart selskapet omorganisert som *Göteborgs Mekaniska Verkstads AB*. I 1906 skifta verftet namn til *Göteborgs Nya Verkstads AB*, og i 1917 fekk det namnet *AB Götaverken* – eit namn det skulle halda på i 60 år.

Eit nytt anlegg vart lagt i Göteborg-bydelen Arendal i 1950-åra, og det gamle *Cityvarvet* vart stengt i 1968. Selskapet vart overteke av staten i 1977 under verftkrisa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Götaverken|Götaverken]]» frå ,  den 27. juni 2020.*
Baugspryd

**Baugspryd** er eit solid dimensjonert rundholt som går ut over forstamna på seglskip. Baugsprydet vert fest til stemn og skrog og er oftast laga i same material som skroget (tre/stål). På større skip og båtar med stor seglføring kan baugsprydet forlengast med ein klyverbom. 

Baugsprydet vert stiva av med baugstag og vaterstag.

Stagsegl vert plassert mellom masta (stormast/fokkemast) og baugsprydet og ein eventuell klyverbom.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Baugspryd|Baugspryd]]» frå ,  den 27. juni 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Om baugspryd, frå *[[Store norske leksikon]]*
Klyverbom

**Klyverbom** er ei forlenging av baugsprydet på seglbåter og seglskip med kutter- eller tomastertakkelasje som vert brukt til føring av forsegl. Når fartøyet er rigga med tre eller fire forsegl, er to eller tre av desse ført mellom masta og klyverbommen. Innanfrå og utover kallast desse segla klyver (evnt. indre og ytre klyv) og jagar.

## Kjelder
SOLAS

**SOLAS** er ein konvensjon som omhandlar tryggleik til personell og skip på sjøen. Det står for **S**afety **o**f **L**ife **a**t **S**ea, og er ein konvensjon underlagt Den internasjonale sjøfartsorganisasjonen, IMO. SOLAS kan sporast heilt attende til forliset av «Titanic» i 1912, men det er gjort stadig endringar og forbetringar innanfor regelverket. Mykje av dagens SOLAS-regelverk stammar frå ein versjon som vart kunngjort 1. november 1974. 

SOLAS består av ulike kapittel om korleis ting skal og bør gjerast på sjøen for å oppnå høgast mogleg tryggleik. Det gjeld blant anna branninstruksar, rett radiokommunikasjon, tiltak for sikker handtering av farleg gods, tryggleikstiltak for ulik type båtar og handtering av livredningssituasjonar.

## Sjå òg

* Hamnestatskontroll

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:SOLAS|SOLAS]]» frå ,  den 27. juni 2020.*
Intarsia

**Intarsia** er ein handverksteknikk og ei kunstform der ein legg 1 millimeter tynne finérark frå ulike typar tre saman for å skapa mønster på eit møbel. Det kan òg brukast til å laga frittståande bilete. Ved å skjera gjennom parvise lag (minst 2) med ulik finér får ein dei innvendige og utvendige bitane som så vert lagt saman frå annakvart lag.  Dette medfører at ein alltid får minst 2 ulike «bilete», det eine motsett av det andre kva gjeld farge og/eller tresort. Desse bileta av samanlagt finér vert finert ned på underlaget på fagleg måte av snekkaren.

Marketeri/Marquetry (markering) heiter den tilsvarande teknikken som vert brukt til å fella metall eller perlemor inn i tre, og ved tremosaikk. 

Parquetry heiter teknikken der det berre vert brukt langsgående finér. Men òg her vert brukt tremosaikk og dekorband. Jf. dagens parkettgolv.

Ein spesialist på intarsia vert kalla dekupør. Intarsia kan òg utførast av ein ebenist (kunstsnikkar), eller ein møbelsnekkar. 

Teknikkane er særs gamle og stammar frå Orienten og Egypt og har vore mykje brukt i møblar i dei ulike stilperiodane i Europa frå og med barokken.

* Røroskunstneren Sverre Sollie brukte intarsia på fleire utsmykkingar av norske jernbanestasjonar.
* Christopher Severin Knag i Bergen var ein møbelsnekkar som dreiv mykje med intarsia på sine møblar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Intarsia|Intarsia]]» frå ,  den 27. juni 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Roberts, Judy Galne; Intarsia – artistry in wood, Intarsia artistry : 12 projects for every occasion . Fox Chapel Publishing Co. , East Petersburg, Pa. 2000   ISBN 1-56523-096-5 (h.)
* Threadgold, Lawrence (edited by David Arscott); *Beginning picture marquetry* . Guild of Mastar Craftsman Publications, Lewes, East Sussex  2002 ISBN 1-86108-234-7

## Bakgrunnsstoff

* Gamle teknikkar på Høgskulen i Oslo
* Ein intarsiasnikkar i Nittedal
* Intarsia - oppslagsverket oVe, artikkel av Ine Merete Baadsvik, Bergen Byarkiv.
Skipslei

**Skipslei** eller **sjøveg** er ein *vassveg* rekna for skipstrafikk, oftast brukt av handelsskip. Vanlegvis meiner ein dei vassvegane som er merka opp på sjøkart. Skipsleier er i dag vanlegvis merkt med sjømerke.

Skipslei vert òg brukt om mindre vassvegar. Desse er meir lokale og tilpassa fritidsbåtar. Desse kan vera gjennom ein skjergard inn til ein tettstad eller ei hamn. Ei tilrådd seglingslei er ei mindre form skipslei, og viser tryggaste veg forbi til dømes to øyar, eller eit skjer.

Ulike typar skipsleier vert klassifisert etter bruk, t.d. som innseglingslei til ei hamn. Dei moderne skipsleiene vart etablert då trafikken til sjøs vart overteken av dampskip på slutten av 1800-talet.

Tidlege sjøvegar var vanlegvis kystnære sidan navigatørane måtte nytta seg av kystlandemerke. Etter kvart som kunnskapane om navigasjon og kart auka, vart dei sjøfarande mindre avhengige av kystlandemerke, og sjøvegane strekte seg over større hav og osean.

Eit døme på ein kystnær sjøveg er skipsleia langs norskekysten; ein sjøveg som har gjeve landet Noreg namn. Ein annan gammal og viktig sjøveg i Nord-Europa var og er skipsleia gjennom Skagerrak, Kattegat og Øresund/Beltene. Denne leia knyter landa i Vest-Europa med landa omkring Austersjøen. Denne leia er dels basert på segling i kystnære farvatn, dels på segling i ope hav.

Trekantfarten i Atlanterhavet er døme på ein sjøveg over ope hav i Nord-Atlanteren og Sør-Atlanteren.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Skipsled|Skipsled]]» frå ,  den 27. juni 2020.*
Norsk Ordinært Skipsregister

**Norsk Ordinært Skipsregister** (forkorta NOR) vart oppretta 1. august 1992, saman med Norsk internasjonalt skipsregister (NIS) utgjer dei skipsregisteret og er ei underavdeling i Sjøfartsdirektoratet.  NOR-registeret gjer registrering, kontroll og tilsyn av skip. I 2014 hadde dei rundt 18 000 registrerte fartøy.
Skipsregisteret NIS/NOR er eit realregister på lik linje med tinglysinga av fast eigedom og må såleis ikkje forvekslast med Småbåtregisteret.

Skipsbyggjarregisteret (BYGG) er eit register for skip som er under bygging eller prosjektering. Skipsbyggjarregisteret er underlagt Norsk Ordinært Skipregister.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norsk Ordinært Skipsregister|Norsk Ordinært Skipsregister]]» frå ,  den 27. juni 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Sjøfartsdirektoratet, Norsk Ordinært Skipsregister
* Søk i registeret
GMM Grammy

**GMM Grammy** (thai จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่, eller **G"MM' Grammy**) er det største mediekonglomeratet innan underhaldning i Thailand. Grammy-artistar inkluderer Thongchai McIntyre, Silly Fools og Loso. I tillegg til musikk er selskapet involvert i konsertproduksjon, artistleiing, film- og TV-produksjon og publisering.

## Kjelder
Manuela Montebrun

**Manuela Montebrun** () er ein fransk tidlegare friidrettsutøvar som tevla i sleggjekasting. Ho vann bronsemedaljen i øvinga ved europameisterskapen 2002 og verdsmeisterskapen 2003. Mange år etter OL 2008 rykte Montebrun opp på tredjeplassen då resultata til konkurrentar vart annullert.

## Aktiv
Montebrun kasta sleggja over 70 meter fyrste gongen i 2000-sesongen. Ho mislukkast i OL-tevlinga i Sydney, året etter vart ho nummer fem ved VM 2001. Under europameisterskapen 2002 i München kasta ho 72,04 meter og vann bronsen, mindre enn meteren bakom vinnaren Olga Kuzenkova. Ved VM 2003 på fransk heimebane kneip ho bronsemedaljen med eit kast på 70,92 m.

11. juli 2005 i Zagreb kasta Montebrun sleggja 74,66 meter og forbetra dermed franske rekorden, gjeldande også i 2020. Ein månad etter rekordkastet kom ho med 71,41 meter på fjerdeplass i verdsmeisterskapen i Helsinki. Denne plasseringa gjorde Det internasjonale friidrettsforbundet om på då det i 2013 annullerte resultatet til verdsmeisteren Olga Kuzenkova.

I 2008 rekte Montebrun sine 72,54 meter til femteplass under OL i Beijing. Åtte og ni år seinare annullerte IOK prestasjonane til dei russiske utøvarane Aksana Mjankova og Darja Ptsjelnik og flytta Montebrun opp til bronseplassen.

Montebrun vart fransk meister ni gongar og aktiv på toppnivå til 2012.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1998 i Budapest: Utslått i kvalifiseringa (54,13 m=nr 24)
*VM 1999 i Sevilla: Nr 12 – 62,44 m
*OL 2000 i Sydney: Utslått i kvalifiseringa (57,77 m=nr 24)
*VM 2001 i Edmonton: Nr 5 – 67,78 m
*EM 2002 i München: Bronsemedalje – 72,04 m
*VM 2003 i Paris: Bronsemedalje – 70,92 m
*OL 2004 i Aten: Utslått i kvalifiseringa (67,90 m=nr 15)
*VM 2005 i Helsinki: Nr 4 – 71,41 m
*VM 2007 i Osaka: Nr 8 – 70,36 m
*OL 2008 i Beijing: Nr 5 – 72,54 m
*VM 2009 i Berlin: Nr 12 – 69,92 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Manuela Montebrun|Manuela Montebrun]]» frå ,  den 28. juni 2020.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Manuela Montebrun|Manuela Montebrun]]» frå ,  den 28. juni 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Grateng

**Grateng** er ein fransk matrett tilreidd i eit eldfast fat i omn. Ordet er frå fransk *gratin*, avledid av *gratter*, som betyr *skrape* eller *rive*, og viser til at retten tradisjonelt består av restar frå tidlegare måltid.

Ein kan til dømes laga grateng med ost, kjøt, fisk eller grønsaker som potet, blomkål eller aubergine. Over ingrediensane kan ein hella ein mjølkesaus som ein kvit saus som er tilsett egg. Blandinga blir dekka med ost eller brødsmular, som får smørklattar på og blir baka i omn til gratengen får ei sprø, brun overflate.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Grateng|Grateng]]» frå ,  den 28. juni 2020.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*Gratengoppskrifter ved matprat.no
Tom Newman

**Thomas Dennis «Tom» Newman** () er ein engelsk plateprodusent og musikar (rytmegitar). I 1970 byrja han å arbeide med Richard Branson og var med å skipe *[[The Manor Studio]]* i Oxford for det gryande Virgin Records. Der produserte han innspelinga av Mike Oldfield sitt *[[Tubular Bells]].*

I 1968 spelte han i eit band kalla July, som gav ut eit sjølvoppkalla album. I november 1973 deltok Newman på ei framføring av *Tubular Bells* for BBC. 

Newman har gjeve ut somme album som soloartist og produsert fleire album for andre artistar, hovudsakleg Mike Oldfield (*Tubular Bells*, *[[Tubular Bells II]]*, *[[Heaven's Open]]*).

## Diskografi

### Soloalbum
* *Fine Old Tom* (1975)
* *Live at the Argonaut* (1975) – aldri gjeve ut av Virgin. Kom først ut på Voiceprint i 1995
* *Faerie Symphony* (1977)
* *Bayou Moon* (1986)
* *Aspects* (1986)
* *Ozymandias* (1988)
* *Hotel Splendide* [Live] (1997)
* *Snow Blind* (1997)
* *Faerie Symphony and Other Stories* (1999)
* *Tall Scary Things* (1999)
* *The Hound Of Ulster* (1999)
* *The Secret Life of Angels* (2014)
* *The Calling* (2015)

### Som produsent
:*Ikkje fullstendig liste*
* *[[Tubular Bells]]* – Mike Oldfield (1973)
* *[[Froggy Went A-Courting]]* – Mike Oldfield (1974)
* *[[Hatfield and the North av Hatfield and the North|Hatfield and the North]]* – Hatfield and the North (1973)
* *[[Hergest Ridge av Mike Oldfield|Hergest Ridge]]* – Mike Oldfield (1974)
* *[[Platinum av Mike Oldfield|Platinum]]* – Mike Oldfield (1979)
* All Right Now (ikkje utgjeven singel) – Mike Oldfield (1980)
* *Celebration* - Sally Oldfield (1980)
* *101 Live Letters* (1981)
* *Doll By Doll* – Doll By Doll (1981)
* *Grand Passion* – Doll By Doll (1982) medprodusent i lag med Jackie Leven
* *[[Five Miles Out]] – [[Mike Oldfield]]* (1982) medprodusent
* *Captured* – Natasha (1982)
* *[[Islands av Mike Oldfield|Islands]]* – Mike Oldfield (1987)
* *[[Amarok av Mike Oldfield|Amarok]]* – Mike Oldfield (1990)
* *Heaven's Open* – Mike Oldfield (1991)
* *Tubular Bells II* – Mike Oldfield (1992)
* *Six Elementary Songs* – Clodagh Simonds (1996)
* *Neon Emptiness EP* – Cyan2 (1999)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tom Newman (musician)|Tom Newman (musician)]]» frå ,  den 28. juni 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
The Orchestral Tubular Bells

***The Orchestral Tubular Bells*** er ei orkesterutgåve av Mike Oldfield-albumet *[[Tubular Bells]]*, arrangert av David Bedford og spelt inn i 1974 av Royal Philharmonic Orchestra, med Oldfield sjølv på gitar. Utdrag frå albumet vart nytta i NASA-filmen *[[The Space Movie]]* i 1971. Albumet nådde 17. plassen på UK Albums Chart i 1975.

I 2000 vart det gjeve ut på Virgin som HDCD og er det einaste av albuma til Oldfield frå 1970-åra som ikkje er gjeve ut på nytt av Mercury Records.

## Innhald
Alt skriven og komponert av Mike Oldfield.

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Orchestral Tubular Bells|The Orchestral Tubular Bells]]» frå ,  den 28. juni 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Volskarar

**Volskarane** (latin: *Volsci*) var ei italisk stamme. Volskarane kom truleg frå sentralt i Apenninane og invaderte tidleg på 400-talet f.Kr. låglandet ved den sørlege delen av det som i dag er Lazio og nord i Campania. Dei tok over kystbyane Antium (i dag Anzio), Circeii, og Tarracina og bygde ut desse. Dei var i strid med romarane, stundom saman med ekverane. Romarane fekk overtaket kring hundreårsskiftet og tvinga volskarane attende. Ved kysten vart dei endeleg tvinga inn under romersk styre av Gaius Maenius i år 338 f.Kr., og i innlandsområdet under samnittarkrigane.

Volskarane tala eit mål som var nærskyldt oskisk og umbrisk.

## Kjelder
Leslie Penning

**Les Penning** () er ein britisk folkemusikar og komponist, mest kjend for arbeidet sitt med Mike Oldfield på albumet *[[Ommadawn]]* og fleire Oldfield-singlar. Han har fått æra for å ha introdusert Oldfield for mellomaldermusikk då dei spelte i lag i Penrhos Court. Han har òg arbeidd med mange andre artistar, og spelt blåseinstrument og fungert som produsent eller medprodusent og lydteknikar. Han har skapt radiodrama for BBC Hereford and Worcester og musikk for to S4C-fjernsynsseriar: *Gwyddion* og ei utgåve av *Storïau'r Henllys Fawr*. 

## Diskografi
;Album
**The Worldes Goodnyte* (2007)
**Througham Slad's Lost Sessions* (2014) with Mike Oldfield (unofficial release)
**Belerion* (2016) with Robert Reed, Phil Bates, and Miguel Engel de la LLave Jiménez
**Return to Penhros* (2019) with Robert Reed og Tom Newman

;Singlar og EP-ar
*Cuckoo Song med Mike Oldfield, Virgin, 1977 	
*The British Grenadiers, Polydor Records, 1977
*The Hay 'National Anthem', Hay Gramophone Gesellschaft, 1977
*Should Have Been Forever, Plant Life Records, 1983 		
*Willow Fair, Plant Life Records, 1983 		
*Sussex Carol (med Rob Reed), 2016
*In Dulci Jubilo  (med Rob Reed), 2018
*The Floral Dance (med Rob Reed), 2019 with Robert Reed 

;Som gjesteartist
**[[Ommadawn]]*, Virgin Records, 1975 – blokkfløyte, dirigent 
*In Dulci Jubilo, Virgin, 1975
*Portsmouth, Virgin, 1976 – Recorders and feet
*Argiers, Virgin, 1976
*Echo & the Bunnymen, *[[Heaven Up Here]]*, 1981
*Harmony Revival, *Original Copy* (LP), Ellie Jay Records, 1981
*Robert Reed, *Sanctuary III* (LP, Album), Plane Groovy, 2018
*Theme from Dr Who (med Robert Reed and Tom Newman), 2018
*Ryan Yard, *Going Home*, 2018
*Rob Reed,*Tubular Bells - A Minor Tune* (2019) med Robert Reed og Tom Newman

## Anna
*Mean Street Dealers, *Bent Needles*, lydteknikar, 1980
*Somerville Gentleman’s Band, *Far From Home*  lydteknikar på «Upton Stick Dance», 1980
*Manyana, *Live Carrots*  lydteknikar, 1980
*Diamond Head, *Diamond Lights* EP – lydteknikar, 1981
*Harmony Revival, *Original Copy* LP – lydteknikar, 1981
*Carolyn Robson, *Banks of Tyne*  lydteknikar, 1981
*Regal Slip, *Bandstand* lydteknikar, 1981
*The Forbury Consort, *12th - 20th century*– lydteknikar, 1991
*Esther Davies, *With all of my Heart* LP – lydteknikar, 1995
*Matthew Smith, *Matthew Smith* LP – lydteknikar, 1995

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Leslie Penning|Leslie Penning]]» frå ,  den 28. juni 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*
Terry Oldfield

**Terence Oldfield** () er ein engelsk musikar og komponist, og bror til Sally og Mike Oldfield.

## Historie
Oldfield slutta på skulen då han var 16 for å reise verda rundt og arbeidde som scenearbeidar for ymse band, som The Byrds. Under eit lengre opphald på den greske øya Hydra, byrja han å spele det første instrumentet sitt, fløyta. Tidleg i 1970-åra skipa han og broren Mike eit band kalla Barefoot (eller Barefeet) som spelte rock and roll på klubbar i Storbritannia. Broren Mike spelte kort tid etter inn det særs suksessrike albumet *[[Tubular Bells]]* og Terry spelte fløyte på ei konsertframføring av albumet i Queen Elizabeth Hall, 25. juni 1973 i London.

Terry er òg med på andre album av broren, *[[Hergest Ridge av Mike Oldfield|Hergest Ridge]]* (blåseinstrument - ikkje oppført), *[[Ommadawn]]* (panfløyte) og mykje på *[[Incantations]]* (fløyte).

Karrieren til Oldfield byrja for fullt då han vart spurt av BBC om å komponere musikk for ein serie kalla *[[Great Railway Journeys of the World]]*. Sidan den gongen har Oldfield skrive musikk for over 50 filmar og TV-produksjonar, og fått to Emmy-nominasjonar for *Land of the Tiger* og *Twilight of the Dreamtime* og ein BAFTA-nominasjon for BBC-serien *Kingdom of the Ice Bear*. 

## Diskografi

### Album

* *Sunshine Holidays* – 1983
* *In Search of the Trojan War* – 1985
* *Cascade* – 1986
* *Reverence* – 1986
* *Return to Treasure Island* – 1987
* *In the Presence of Light* – 1987
* *Resonance* – 1988
* *Star of Heaven* – 1989
* *Spirit of the Rainforest* – 1990
* *Angel* – 1990
* *Zen* – 1991
* *Illumination* – 1992
* *Spiral Waves* – 1992
* *Out of the Depths* – 1993
* *Spirit of Africa* – 1993
* *Australia* – 1994
* *Spirit of Tibet* – 1994
* *Earth Spirit* – 1995
* *Icon* – 1995
* *Theme for the Telford Time Machine* – 1996
* *Spirit of India* – 1996
* *South East Asia* – 1997
* *All The Rivers Gold* – 1999
* *Music for Wildlife* – 2000
* *Reflections – The Best of Terry Oldfield 1985–1995* – 2000
* *Across the Universe* – 2000
* *Spirit of the World* – 2000
* *Turning Point* 2002
* *A Time for Peace* – 2003
* *Yoga Harmony* – 2004
* *Celt* – 2004
* *De Profundis / Out of the Depths II* – 2005
* *Ethereal* – 2005
* *Reiki Harmony* – 2006
* *Om (med Medwyn Goodall)* - 2007
* *Labyrinth* – 2007
* *Mandala: Circle of Chant* - 2008
* *Yoga Nidra (med Soraya Saraswati)* – 2009
* *Silent Night, Peaceful Night* - 2010
* *Healing Sound Journey* (med Soraya Saraswati) – 2011
* *Journey into Space* (med Mike Oldfield) – 2012
* *Peaceful Hearts (med Soraya Saraswati)* – 2013
* *Namaste (med Soraya Saraswati)* – 2016
* *Sky Dancer (med Carlos Garo)* – 2017
* *Temple Moon* (med Soraya Saraswati ) - 2017
* *On Fire* - 2018
**Rhapsody* - 2018
**Soundscapes For Awakening* - 2018
**Forever One* (med Soraya Saraswati ) - 2019
**Healing Hands Subliminal Music For Massage* - 2019
**Music For Relaxation* - 2019

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Terry Oldfield|Terry Oldfield]]» frå ,  den 28. juni 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
David Strange

**David Tinsley Strange** er ein britisk cellist og tidlegare leiar for strykarane i Royal Academy of Music og professor ved University of London.

Han studerte cello ved Royal Academy of Music. I 1973 vart han førstecellist i Royal Philharmonic Orchestra. I 1985 vart han førstecellist ved Royal Opera House Orchestra.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:David Strange|David Strange]]» frå ,  den 28. juni 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Julian Bahula

**Julian Bahula** () er ein sørafrikansk trommeslagar, komponist og bandleiar, med base i Storbritannia.

## Biografi
Bahula vart først kjend som trommeslagar i bandet Malombo. Han flytta til England i 1973 og skipa der gruppa Jabula, som i 1977 vart slått saman med saksofongruppa Dudu Pukwana til Jabula Spear. Eit anna prosjekt var bandet Jazz Africa. I 1980-åra spelte han med Dick Heckstall-Smith’s Electric Dream ensemble.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Julian Bahula|Julian Bahula]]» frå ,  den 28. juni 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Jabula Music
Bridget St John

**Bridget St John** () er ein engelsk songar-låtskrivar og gitarist, mest kjend for dei tre albuma ho spelte inn mellom 1969 og 1972 for John Peel-selskapet Dandelion. Peel produserte debutalbumet hennar, *Ask Me No Questions*. Ho spelte òg på mange innspelingar for BBC Radio og Peel sessions og turnerte mykje på britiske college og festivalar. I 1974 vart ho kåra til den femte mest populære, kvinnelege songaren det året av lesarane i *[[Melody Maker]]*. 

## Diskografi
**Ask Me No Questions* (Dandelion) 1969
**[[Songs for the Gentle Man]]* (Dandelion) 1971
**Thank You For...* (Dandelion) 1972
**Jumblequeen* (Chrysalis) 1974 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bridget St John|Bridget St John]]» frå ,  den 28. juni 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
William Murray

**William Murray** (d. 1998) var ein skotsk trommeslagar og fotograf frå Glasgow.

Som trommeslagar tidleg i 1970-åra spelte Murray med artistar som Richard og Linda Thompson sitt 'Sour Grapes' og det irske bandet Mellow Candle. Han spelte òg på Kevin Ayers-albumet *[[Whatevershebringswesing]]* og arbeidde seinare med Paul Kossoff.

Murray arbeidde med Mike Oldfield, som kjøpte eit kamera til Murray.  Murray arbeidde med Oldfield på album som *[[Ommadawn]]*, og skreiv tekst for «On Horseback».  Murray vart sidan ein motefotograf og flytta til Dallas i USA.  I Amerika skipa Murray bandet The Same med Clodagh Simonds, Carter Burwell, Stephen Bray og Chip Johanessen.

Murray tok fotografiet av Mike Oldfield på omslaget til albumet ''Amarok'' i 1990 og skreiv ei novelle for heftet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:William Murray (musician)|William Murray (musician)]]» frå ,  den 28. juni 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Paddy Moloney

**Paddy Moloney** (gælisk Pádraig Ó Maoldomhnaigh, ) var ein irsk musikar, komponist og produsent, som var med å skipe og var leiar i den irske gruppa The Chieftains. Han spelte på alle albuma deira.

Paddy Moloney var fødd i Donnycarney i Dublin i Irland. Då han var seks kjøpte mor hans ei tinnfløyte til han, ogdå han var åtte byrja han å spela uilleann pipes, irsk sekkepipe. Han lærte etterkvart òg å spela bodhrán og knappetrekkspel. 

Seint i 1950-åra møtte han Seán Ó Riada og vart med i gruppa hans, Ceoltóirí Chualann, tidleg i 1960-åra. 

I lag med Sean Potts og Michael Tubridy skipa Paddy Moloney det tradisjonelle irske bandet The Chieftains i Dublin i november 1962. Som bandleiar var han den fremste komponisten og arrangøren deira, og skreiv musikk for filmar som *[[filmen Treasure Island (1990)|Treasure Island]]*, *[[The Grey Fox]]*, *[[Braveheart]]*, *[[Gangs of New York]]* og Stanley Kubrick-filmen *[[Barry Lyndon]]*.

Moloney arbeidde òg som studiomusikar for Mike Oldfield, The Muppets, Mick Jagger, Paul McCartney, Sting, Don Henley og Stevie Wonder.

## Utvald diskografi
* Paddy Moloney and others - *The Drones and Chanters: Irish Pipering* (1971)
* Paddy Moloney og Sean Potts - *Tin Whistles* (1974)
*  *Silent Night: A Christmas in Rome* (1998)
* John Montague & Paddy Moloney - *The Wild Dog Rose* (2011)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Paddy Moloney|Paddy Moloney]]» frå ,  den 28. juni 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Jabula

**Jabula** var ei musikkgruppe av sørafrikanske musikarar i eksil i England under apartheid, leia av Julian Bahula.

Dei fire musikarane som vart Jabula møtte kvarandre i London, der dei budde etter å ha forlate Sør-Afrika. Gruppa vart skipa i 1974 og bestod av :

*Julian Bahula - solovokal (tidlegare i Philip Tabane's Malombo Jazzmen)
*Ernest Mothle - bassgitar
*Lucky Ranku - gitar og perkusjon
*Eddie Tatane - perkusjon

I tillegg til å gje ut sine eigne album, spelte gruppa med Mike Oldfield på albuma *[[Ommadawn]]* (1975), *[[Incantations]]* (1978) og *[[Amarok av Mike Oldfield|Amarok]]* (1990).

## Diskografi
**Jabula* (1975)
**[[Thunder into Our Hearts]]* (1976)
**[[Jabula in Amsterdam]]* (1978)
**Africa Awake* (1978)
**Jabula With Me* (1982)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jabula|Jabula]]» frå ,  den 28. juni 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Nettside
Exposed av Mike Oldfield

***Exposed*** er det første konsertalbumet til den engelske musikaren Mike Oldfield, gjeve ut som eit dobbeltalbum i juli 1979 på Virgin Records. Det vart spelt inn under den europeiske turneen hans i 1979, som var den første turneen hans som soloartist etter han gav ut det femte studioalbumet sitt, *[[Incantations]]* (1978). Albumet inneheld heile *Incantations* og heile debutplata *[[Tubular Bells]]* (1973) framført i sin heilskap, i tillegg til singelen «Guilty» frå 1979 som ekstranummer.

*Exposed* vart i starten berre trykt opp i 100&nbsp;000 eksemplar, men sterkt sal gjorde at Virgin Records ikkje avgrensa albumet. Det nådde 16. plassen på UK Albums Chart og selte til sølvplate i Storbritannia for 60&nbsp;000 selte eksemplar. Ein konsertfilm frå konserten i Wembley Conference Centre kom ut på DVD i 2005, òg kalla *Exposed*.

## Innhald

### Side ein

## Medverkande

* Mike Oldfield – gitar, plateprodusent
* Nico Ramsden – gitar
* Phil Beer – gitar, vokal
* Pekka Pohjola – bassgitar
* Pierre Moerlen – trommer, perkusjon
* Mike Frye – perkusjon
* Benoit Moerlen – perkusjon
* David Bedford – perkusjon, strykearrangement
* Ringo McDonough – bodhrán
* Pete Lemer – klaverinstrument
* Tim Cross – klaverinstrument
* Maddy Prior – vokal
* Ray Gay – trompet
* Ralph Izen – trompet
* Simo Salminen – trompet
* Colin Moore – trompet
* Sebastian Bell – fløyte
* Chris Nicholls – fløyte
* Orchestral Leader - Richard Studt - fiolin
* Benedict Cruft - fiolin
* Elizabeth Edwards - fiolin
* Jane Price - fiolin
* Nichola Hurton - fiolin
* Jonathan Kahan - fiolin
* Donald McVay – bratsj
* Pauline Mack – bratsj
* Danny Daggers – bratsj
* Melinda Daggers – bratsj
* Liz Butler – bratsj
* Ross Cohen – fiolin
* Nigel Warren-Green – bass
* Joe Kirby – bass
* Debra Bronstein – kor
* Marigo Acheson – kor
* Emma Freud – kor
* Diana Coulson – kor
* Mary Elliott – kor
* Mary Creed – kor

* Cecily Hazell – kor
* Wendy Lampitt – kor
* Clara Harris – kor
* Emma Smith – kor
* Catherine Loewe – kor

;Teknisk
* Philp R. Newell – leiande innspelingsoversyn, produsent
* Alan Perkins – lydteknikar
* Greg Shriver –  lydteknikar
* Kurt Munkacsi –lydteknikar
* Ken Capper – assistent
* Chris Blake – assistent
* Sally Arnold – turnékoordinator

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Exposed av Mike Oldfield|Exposed av Mike Oldfield]]» frå ,  den 28. juni 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Findalslaft

**Findalslaft** er ei gammal type laftehogg frå tidleg mellomalder, det vil seia før svartedauden. Denne laftetypen er den eldste i Noreg. Findalslaftet er karakterisert ved at laftehalsen sit i nedre del av stokken. Laftet kan ha kinning anten i underkant eller i overkant. 

Findalslaft er berre kjent i hus frå mellomalderen, denne laftetypen kan difor gjera at ein med stor tryggleik kan datera hus til denne historiske perioden. Findalslaft er kjent frå verna bygningar og utgravne bygningsrestar. 

Under feltarbeid i Numedal, truleg i 1930-åra, intervjua Hilmar Stigum ein gammal numedøl som kalla denne typen laft med hals i nedre del av stokken for ‘’findalslaft’’. Stigum gjekk ut frå at det hadde opphav i ordet «fyrndarlaft», altså gammaldags eller oldtidslaft. Dette var ei nemning som blei brukt av tømmermenn som hogg meir moderne typar laft. 

Det er to hovudtypar findalslaft, ein med kinning i nedre del av laftet, og ein med kinning i øvre del. 

Ein tenkjer seg at då lafting vart kjent i Noreg, var det ein teknikk som kom utanfrå, med findalslaft og runde stokkar.

Findalslaft finst på bygningar med rundtømmer, men denne laftetypen er òg nytta på bygningar oppført av ovalt telja tømmer. Arne Berg går ut frå at skiljet mellom bygningstømmer av rundstokkar og ovale stokkar har med økonomi å gjera. Grovt tømmer som kunne øksast ovale utan at veggen blei tynnare var noko berre velståande hadde råd til.

Forma på laftehovud og laftehals var uavhengig av kvarandre. 

 er ein type laft som kom i bruk i løpet av mellomalderen. Han har namn etter Raulandstua frå Numedal som no står på Norsk Folkemuseum, den eldste bygningen med denne typen laftehogg. På grunnlag av dekor og ei runeinnskrift blei huset datert til ca. 1250; i dag er huset eksakt datert til år 1238. Laftehalsen i raulandslaft er plassert midt i stokken, og teknisk sett er dette ei betre løysing; laftehovudet sit betre fast på stokken. Lengda til laftehovudet har tyding, og findalslaft har ofte lengjer laftehovud enn hus med raulandslaft.

Findalslaft og raulandslaft blei begge brukte i mellomalderen, om kvarandre på same tid.

Det finst òg ulike variantar av findalslaft som viser påverknad frå raulandslaft.

I Sverige brukte ein findalslaft òg i yngre hus, oppført etter svartedauden.

## Referansar


## Litteratur
*
* Hilmar Stigum: «The Study of Man». Evolusjonstanken og det historiske forløp. By og Bygd 1946.
Kaptein Sabeltann og hemmeligheten i Kjuttaviga

***Kaptein Sabeltann og hemmeligheten i Kjuttaviga*** er ei teaterførestilling med manus og musikk av Terje Formoe spelt i Kristiansand Dyrepark sommaren 1994 og i Asker i 1995. Ho var den andre barne- og familieførestillinga om Formoe-figuren Kaptein Sabeltann (etter ''Kaptein Sabeltann og skatten i Kjuttaviga'').

Då førestillinga blei spelt på Hvalstrand i Asker sommaren 1995 gjekk stykket under namnet *Kaptein Sabeltann og grusomme Gabriels hemmelighet*. Detta var pga. brotet mellom Terje Formoe og Kristiansand Dyrepark. Kjuttaviga er namnet på staden der Kaptein Sabeltann-førestillingane blir haldne i dyreparken.

Førestillinga blei filma sommaren 1994 og gjeven ut på VHS av Egmont seinare på året. Stykket blei òg gjeve ut på lydbok.

## Handling
Det har gått eit par år sidan Kaptein Sabeltann forsvann frå Kjuttaviga etter å ha tapt fektekampen mot Sjømannen Ruben. Tante Bassa er så letta og glad at ho går omkring å trallar og syng i vertshuset nesten heile dagen. Sjørøvarguten Pinky frå føre episode har flytta inn i Kjuttaviga og blitt Ruben sin medhjelpar. Sunniva, Tante Bassa og Ruben driv med å stella i stand eit overraskingselskap for Pinky, som har fødselsdag, men trur han har greidd å halda det hemmeleg for venane sine. I skuggane lurar sjørøvarar som er i ferd med å innta Kjuttaviga igjen.

## Medverkande

* Terje Formoe som Kaptein Sabeltann
* Audun Meling som Langemann
* Ingolf Karinen som Pelle Pirat
* Knut Haugmark som Pysa Pirat
* Ol-Hermann Gudim Lundberg som Pysa Pirat (på nokre førestilligar i 1995 på Hvalstrand)
* Morten Usterud som Pinky
* Janne Formoe som Sunniva
* Svein Haagensen som Sjømannen Ruben Den Røde 
* Linda Tørklep som Tante Bassa

## Songar

* Vi seiler vår egen sjø (berre i 1995)
* Nå Kommer Sabeltann
* Langemanns Sang
* Bursdagssang
* To Øyne (Ser Bedre Enn Ett)
* Kanskje
* Sjørøversang
* Sabeltanns Lov
* Grusomme Gabriels Spøk
* Bryllupssang

## Kassett- og CD-utgjeving
I 1994 blei førestillinga gjeven ut på kassett og CD av Grappa Musikkforlag. Utgjevinga har ei lengd på ca 1 time.

## VHS- og DVD-utgjeving
Den 16.-19. juli 1994 vart det gjorde opptaket av førestillinga. Det blei først vist på NRK og seinare på hausten lansert på video av Egmont.
Denne versjonen varer i 65 minutt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kaptein Sabeltann og hemmeligheten i Kjuttaviga|Kaptein Sabeltann og hemmeligheten i Kjuttaviga]]» frå ,  den 29. juni 2020.*
Wrexham

**Wrexham** (walisisk **Wrecsam**) er ein industriby i det nordlege Wales. Han er kjernen i grevskapsdistriktet Wrexham. Kring ein tredjedel av innbyggjarane i distriktet bur i sjølve Wrexham by.

Byen var tidlegare eit av dei tyngste industrialiserte områda i Nord-Wales, med teglsteinproduksjon, stålverk og mange kolgruver. Alt dette er no nedlagt, og det enorme jarnbanenettverket i og rundt byen blei fjerna på 1960-talet. Mange ynskte etter det å flytta vekk frå byen, men på grunn av mangelen på arbeidsplassar og mange bustader på marknaden var det umogleg å finna nok kjøparar som var villige til å betala akseptable prisar. Byen gjekk difor inn i ei økonomisk krise.

Den negative trenden blei til ein viss grad snudd i løpet av 1990-åra, gjennom program som gav støtte til lettare industri som etablerte seg i området. Store område som var skadd av kolgruvedrift har blitt sett i stand som industriområde. 

Byen har framleis nokon av dei fattigaste områda i Wales, som bydelen Caia Park. I 2003 braut det ut opptøyar der då lokale ungdomar gjekk til åtak på kurdarar som dei meinte fekk urettferdige fordeler. Då politiet kom blei det kasta brannbomber mot dei. 

## Kultur

Den lokale fotballklubben er Wrexham AFC og spelar i engelske ligaer. Llanelli Scarlets er ein av dei fire profesjonelle rubgyklubbene i Wales som spelar i Celtic League. 

Det nasjonale Eisteddfod vart arrangert i Wrexham i 1888, 1912, 1933 og 1977. Ein uoffisiell Eisteddfod blei halden der i 1876. 

Det nyaste kollegiet til University of Wales, North East Wales Institute of Higher Education (NEWI), ligg i Wrexham.

Den viktigaste anglikanske kyrkja i Wrexham er St. Giles. Kyrkjetårnet er rekna som eit av Wales' sju underverk. Det katolske Wrexham bispedømme har sete i byen, med katedralen Wrexham katedral.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Wrexham|Wrexham]]» frå ,  den 29. juni 2020.*