open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Den muslimske verda

**Den muslimske verda** viser som regel til dei delane av verda der muslimar er i fleirtal. Det kan også visa til ein tenkt fellesskap av alle muslimar, kjend som *[[umma]]*.

## Soge

Islam oppstod i Arabia på 600-talet, rundt byane Mekka og Medina i noverande Saudi-Arabia. Religionen spreidde seg raskt gjennom misjonering og erobring. Kalifat som Rashidun og omayyadane og seinare rike som dei mongolske, Mogul- og det ottomanske spreidde religionen raskt over store areal. Reisande muslimar, særleg sufiar, spreidde islam i Sør-Asia. Elles spreidde religionen seg gjerne langs handelsvegar, både i Sør/Søraust-Asia og Afrika sør for Sahara.

Ulike delar av den muslimske verda har likskapar, som Koranen, noko religiøs organisering og kultur påverka av muslimske, ofte også arabiske tradisjonar. Det finst også ei rekkje ulikskapar. Ho er skarpt delt mellom sunni- og sjia-muslimar, som igjen har underinndelingar. Innan sunni-islam finst til dømes dei fire ortodokse lovskulene hanafi, shafi, maliki og hanbali. Fleire av dei muslimske landa har sjariainspirert lovverk, men har ulike tolkingar av dei muslimske lovtradisjonane.

## Land og område
Islam er sterkt til stades og offisielt anerkjend i dei følgjande landa og områda:

*Landa på Den arabiske halvøya: Saudi-Arabia, Hemen, Oman, Dei sameinte arabiske emirata, Kuwait
*Andre land i Vest-Asia: Irak, Iran, Libanon, Syria, Jordan
*Afrikas Horn: Somalia, Somaliland (*de facto*-stat), Eritrea, Etiopia, Djibouti og Sudan
*Nord-Afrika: Marokko, Algerie, Tunisia, Libya, Egypt
*Vest-Afrika: Mali, Senegal, Gambia, Guinea, Guinea-Bissau, Burkina Faso, Sierra Leone, Niger og Nigeria
*Land i Sentral-Asia: Afghanistan, Aserbajdsjan, Kasakhstan, Kirgisistan, Tadsjikistan, Turkmenistan, Usbekistan
*Aust-Asia: Delar av Kina (Xinjiang, Ningxia og Qinghai)
*Land i Sør-Asia og Indiahavet: Pakistan, Bangladesh, Komorane, Maldivane. India har også ein stor muslimsk minoritet.
*Land i Søraust-Asia:  Indonesia, Brunei og Malaysia
*Sør-Europa: Albania, Bosnia og Herzegovina, Kosovo, Nord-Kypros og Tyrkia
*Aust-Europa: Delar av Russland (Nord-Kaukasus med Karatsjajevo-Tsjerkessia, Kabardino-Balkaria, Tatarstan, Basjkiria, Ingusjetia, Tsjetsjenia og Dagestan og Idel-Ural) og Ukraina (særleg Krimhalvøya)

## Organisasjonar
På 1960- og 1970-talet blei det grunnlagd fleire internasjonale organisasjonar for islam, som Det islamske verdsforbundet (arab. *Rabitat al-alam al-islami*) og Organization of the Islamic Conference (OIC).

## Motsetningar
Den muslimske verda kom i konflikt med den (europeisk) kristne gjennom krosstoga på 1000–1200-talet. I moderne tid set ein ofte opp eit motsettingstilhøve mellom «den muslimske» og «den vestlege verda».

## Kjelder

*Kari Vogt, «islam» i *Store norske leksikon*
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Muslim World|Muslim World]]» frå ,  den 17. juni 2010.*
Marinidane

**Marinidane** var eit berbardynasti med opphav i Marokko. Dei herska over store delar av Maghreb frå 1300- til 1400-talet. Marinidane støtta også emiratet Granada i Al-Andalus på den iberiske halvøya på 1200- og 1300-talet.

Marinidane fekk herredøme over Marokko etter almohadane i 1244. Dei okkuperte Algerie i 1337 og Tunisia i 1347. Dei blei erstatta av wattasidane i 1465.

*Abd al-Haqq I (1195–1217)
*Uthman I (1217–1240)
*Muhammad I (1240–1244)
*Abu Yahya ibn Abd al-Haqq (1244–1258)
* Umar (1258–1259)
*Abu Yusuf Yaqub (1259–1286)
*Abu Yaqub Yusuf (1286–1306)
*Abu Thabit Amir (1307–1308)
*Abu al-Rabi Sulayman (1308–1310)
*Abu Said Uthman II (1310–1331)
*Abu al-Hasan 'Ali (1331–1348)
*Abu Inan Faris (1348–1358)
*Muhammad II as Said (1359)
*Abu Salim Ali II (1359–1361)
*Abu Umar Taschufin (1361)
*Abu Zayyan Muhammad III (1362–1366)
*Abu l-Fariz Abdul Aziz I (1366–1372)
*Abu l-Abbas Ahmad (1372–1374)
*Abu Zayyan Muhammad IV (1384–1386)
*Muhammad V (1386–1387)
*Abu l-Abbas Ahmad (1387–1393)
*Abdul Aziz II (1393–1398)
*Abdullah (1398–1399)
*Abu Said Uthman III (1399–1420)
*Abdalhaqq II (1420–1465)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marinid Dynasty|Marinid Dynasty]]» frå ,  den 16. juni 2010.*  
 
*Tidslinje 571-2007
Carl Ludovico Stabel

**Carl Ludovico Stabel** () i Oslo var ein norsk jurist. Han var ekspedisjonssjef i Justisdepartementet frå 1956 og høgsterettsdommar frå 1963 til 1982. Han var også medlem av Noreg sin FN-delegasjon fleire gongar. Stabel var formann i Prisrådet 1978-84.

Carl Ludovico Stabel var bror til teiknaren og humoristen Fredrik Stabel (1914-2001) og far til likestillingsombod og høgsterettsdommar Ingse Stabel.
Christen Tidemand

**Christen Tidemand** () var ein norsk tollinspektør og stortingsmann frå Mandal. Han var far til Adolph Tidemand.

Tidemand var fødd i Mandal, der faren var tollinspektør. Sjølv vart han som ung mann send til København for å studere. Han tok juridisk eksamen ved Københavns Universitet, og var privatsekretær for kronprins Frederik. Då faren døydde i 1805, vart han, berre 26 år gammal, utnemnd til tollinspektør i Mandal. Han nærast arva embetet etter far sin. Denne stillinga hadde han til han døydde.

Tidemand var 1. representant for Mandals amt ved det overordentlege Stortinget 1814, der han var medlem av Lagtinget. Bortsett frå denne reisa til hovudstaden og to reiser til København, oppheldt Tidemand seg einast i Mandal, etter han vart tollinspektør i byen. Han døydde i Mandal i 1838.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Østen Olsson Ovren

**Østen Olsson Ovren** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Gausdal i Oppland.

Han var fødd på garden Ovren i Østre Gausdal, der faren var gardbrukar. I 1802 overtok han farsgarden og dreiv denne sidan. Han var i mange år med i forlikskommisjonen, og var i 1838-39 den fyrste ordføraren i kommunen.

Ovren representerte Christians amt (Oppland) på Stortinget i 1815-16, 1821, 1822 og 1833. I 1815-16 var han medlem av tre komitear, mellom dei om land-, skog- og bergvesen, samt kongetiend i Østerdalen. Også medlem av tre komitear i 1821, om fengselslova og om glasverk. I 1833 var han medlem av Lagtinget og næringskomiteen.

Han døydde på garden sin i 1843.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Samuel Manthey

**Samuel William Manthey** () var ein norsk offiser, embetsmann og stortingsmann. Han var far til August Christian Manthey.

Manthey var fødd i Glückstadt, faren var prest. Sjølv vart han løytnant i artilleriet i 1793, tok avskjed frå det militære i 1801 som kaptein. Han vart student i 1798 og cand. jur. i 1800. 1802 var han guvernementsekretær i Vestindia, frå 1803 sorenskrivar i Karmsund. 1808-15 var han sorenskrivar i Rakkestad, i 1815 utnemnd til byfut i Larvik og sorenskrivar i Larvik grevskap.

Manthey vart innvald på det overordentlege Stortinget i 1814, som 3. representant for dei 14 okkuperte prestegjelda i Smaalenenes amt. Valet vart godkjent med 59 røyster mot 14. Han var medlem av Lagtinget.

24. april 1815 vart Manthey, saman med kaptein Thorne og sorenskrivar Winsnes, oppnemnd til å granske forsvinninga og det sannsynlege mordet på grosseraren Hans Gude på herregarden Thorsø i Borge i Østfold.

Manthey døydde brått på eit skysskifte i Østfold 13. juli 1815, etter å ha drukke eit glas vatn.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Paul Heltzen

**Paul Frederik Michael Heltzen** () var ein norsk embetsmann og stortingsmann frå Kongsberg.

Heltzen var fødd på Kongsberg, men voks opp i Trondheim, der faren Christian Ernst Heltzen var berghauptmann. Sjølv vart han cand. jur. i 1801, og så fyrst fullmektig hos sorenskrivar i Finnmark, deretter i Stjørdal og Verdal. År 1805 tilsett i det kongelege generalkommisariatet, 1806 auditør i Holsten. Frå 1810 var han sorenskrivar i Aker, han kjøpte i 1814 eigedommen Øvre Stabekk i Bærum og budde der til 1836.

Hausten 1814 representerte Heltzen Akershus amt på det første overordentlege Stortinget. På ny vald til Stortinget 1827, han var då medlem av Lagtinget og dermed riksretten. Elles var han sekretær i militærkomiteen og medlem av komiteen om bygningvesenet i Kristiania. På det overordentlege Stortinget 1828 var han visesekretær i Lagtinget.

Han flytta i 1836 til Kristiania og døydde der i 1839.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Peder Cappelen

**Peder Juel von Cappelen** () var ein norsk kjøpmann og stortingsmann. Han var fødd i Skien, der faren mellom anna var skipsreiar og sagbrukseigar. Didrich von Cappelen var bror hans.

Cappelen lærte kjøpmannskap i utlandet og hos far sin i Skien. I 1784 tok han borgarskap på Strømsø i Drammen, godt hjelpen av ein større formue i farsarv. Denne formuen auka  han med stor handel i trelast og annan grossisthandel. Han kjøpte i 1795 Eidsfos Jernverk, 1801 Jarlsberg verk og seinare Kongsberg jarnverk.

I 1808 fekk Cappelen bygt Austad gård i Skoger, etter seiande ved hjelp av svenske krigsfangar, og budde der i mange år. Han tok initiativet til å få bygt den fyrste brua over Drammenselva, ho vart bygd 1812-13. Til universitetet gav han 10000 riksdalar. Under den økonomiske krisa 1817-20 skal Cappelen ha vore den einaste storkjøpmannen i Drammen med solide finansar.

Cappelen var 1. representant frå Drammen til Stortinget 1815-16. Han var medlem av sju komitear, mellom dei om land-, skog- og bergvesen, om utskiping og om kjøpstad i Grimstad.

Cappelen vart tildelt Medaljen for borgardåd. Han døydde på Eidsfoss i 1837.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Thomle, E. A.: Familien (von) Cappelen i Norge og Danmark, Christiania, 1896

## Bakgrunnsstoff
*
Johannes Pålsson Bø

**Johannes Pålsson Bø** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Nord-Fron i Oppland.

Bø var gardbrukar på farsgarden Bø i Nord-Fron. Han vart vald til 1. varamann ved valet til Stortinget 1815-16 for Christians amt, dagens Oppland. Ettersom den valde representanten Anders Lysgaard hadde forfall, møtte Bø heile tingtida. Han var medlem av komiteen om land-, skog- og bergvesen.

## Kjelder
*
* Tallak Lindstøl: Stortinget og statsrådet, 1814-1914. B. 1 D. 1 : Biografier A-K, side 155-156, digital utgåve
Manuel Neuer

**Manuel Neuer** () er ein tysk fotballspelar som har spela som keeper for Bayern München i tysk Bundesliga. Han har òg landskampar for Tyskland. Fram til han gjekk til Bayern München i 2011, spelte han heile karrieren sin for Schalke. Han vart seriemeister med Bayern München i 2013 og 2014, vann den europeiske [Meisterligaen i 2013 og VM for klubblag same året. I 2007 vart han kåra til beste keeper i Bundesliga og i 2011 til årets spelar i Tyskland. Han var med på å vinna U21-EM med Tyskland i 2009, og vart òg kåra til beste keeper i turneringa. Neuer debuterte for Tyskland sitt A-landslag 2. juni 2009 i ein privatlandskamp mot [Dei sameinte arabiske emirata. Då Tyskland sin andrekeeper Robert Enke brått døydde i november same året vart Neuer andreval for det tyske landslaget. I 2010 vart han førstekeeperen til Tyskland under fotball-VM i Sør-Afrika då førstevalet René Adler vart skada før turneringa.
Engebret Olsen Moe

**Engebret Olsen Moe** () var ein norsk gardbrukar, ordførar i Hole kommune og stortingsrepresentant. Han var far til folkloristen Jørgen Moe.

Moe var fødd og oppvaksen garden Vaker i Norderhov. I 1805 gifta han seg til garden Mo i Hole, overtok seinare garden etter svigerfar sin. Han inntok ei leiarrolle i bygdesamfunnet, vart i seinare år ofte omtala som 'Far Moe'. Han oppretta i krigsåra 1807-14 eit bygdemagasin, var med på den omfattande utskiftinga av Krokskogen, og hadde ei rekke kommunale verv, var også 1848-49 ordførar i Hole.

Moe var stortingsrepresentant frå Buskerud 1815-16, 1830, 1833 og 1839. I 1815-16 var han medlem av tre komitear, ein av dei var militærkomiteen. I 1830 medlem av valkomiteen, justiskomiteen og matrikkellovkomiteen. Både i 1833 og 1839 var han medlem av Lagtinget og justiskomiteen.

Han døydde på Mo i 1849.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Bent Blehr

**Bent Blehr** () var ein norsk kjøpmann, skipsreiar og stortingsmann frå Bamble i Telemark.

Blehr var fødd på storgarden Kjellestad ved Stathelle, som han i si tid overtok etter far sin. Han fekk i 1798 borgarbrev i Brevik og dreiv omfattande verksemd som skipsreiar, verfts- og sagbrukseigar, samt trelasthandlar. I 1801 fekk han «kongebrev» med eksklusive rettar til å transportere folk med båt mellom Brevik og Stathelle, til å syrgje for hesteskyss mellom Stathelle og Langesund, og til å halde gjestgjeveri ved Stathelle.

Blehr var i 1818 1. representant for Bratsbergs amt på Stortinget. Han var medlem av elleve komitéar, der i mellom sekretær i komiteen om kapra skip, medlem av komiteen om pakkefart til Jylland, om sagbruksprivilegiar og fleire komitear kring pengestellet.

Blehr budde heile livet på Kjellestad, døydde der i 1828.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Kristoffer Olsen Uhlen

**Kristoffer Olsen Uhlen** () var ein norsk gardbrukar, lensmann og stortingsmann frå Modum i Buskerud.

Uhlen var fødd i Snarum sokn i Modum. Han var gardbrukar på farsgarden, og var elles lensmann i Modum.

Uhlen var 1. representant frå Buskerud til Stortinget i 1815-16. Han var medlem av fem komitear; om land-, skog- og bergvesen, om sagbruk for utskiping, om bergverkslova og Kongsberg sølvverk og om bondestandens næringsfridom.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Jon Larsson Smedseng

**Jon Larsson Smedseng** () var ein norsk gardbrukar, båtbyggjar og stortingsmann frå Vefsn i Nordland.

Jon Larsson var fødd på Herringbotnet i Vefsn, faren var gardbrukar. Han vart sjølv gardbrukar på den nærliggjande garden Brekken på Litl-Smedsenget i Vefsn. I bygda gjekk han under namnet «Brekk-Jo». Attåt landbruket var han fiskar og båtbyggjar.

På Stortinget 1815-16 var Smedseng 4. representant frå Nordlands amt. Han var medlem av tre komitear, mellom anna av komiteen om kjøpstad i Bodø, og om land-, skog- og bergvesen. Smedseng var den første gardbrukaren frå Nord-Noreg som vart vald inn på Stortinget. Han døydde på Brekken i 1831, han og andrekona vart ført til grava samstundes.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Ola Olsson Heimsæter

**Ola Olsson Heimsæter** () var ein norsk gardbrukar og stortingsrepresentant frå Hyen i Gloppen.

Heimsæter voks opp på garden Røyrvik i det vestlege dalføret i Hyen. I yngre år var han militær underoffiser, og deltok i krigshandlingar. Seinare tok han over farsgarden og dreiv denne. Han tok initiativ til å få bygt veg frå Hope i Hyen til bygdene i dalføret Vestre Hyen. Vegen opna i 1860, over tjue år etter han døydde.

Heimsæter var 3. representant for Nordre Bergenhus amt på Stortinget 1824, og på ny i 1830. Han vart vald til ein tredje periode 1836-38, døydde i Kristiania under stortingsopphaldet, juni 1836. På alle tingsamlingane var han medlem av militærkomiteen.

### Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
* NRK Fylkesleksikon om Hjelmsæter
*
Frederik Løvenskiold

**Frederik Michael Frantz Wilhelm Løvenskiold** () var ein norsk godseigar, jarnverkseigar, stortingsmann og postmeister, fødd i Porsgrunn. Severin Løvenskiold var bror hans.

Løvenskiold var fødd i Porsgrunn, faren var godseigar. Sjølv vart han sjøkadett i 1800, knapt 10 år gammal. 1808-14 var han sekondløytnant i sjøetaten, deltok i strid i 1814. Frå 1814 var han eigar av herregarden Rafnes i Bamble, og året etter av Bolvik jarnverk.

Løvenskiold var stortingsrepresentant frå Bratsbergs amt både i 1827, 1828 og 1830. I 1827 var han medlem av militærkomiteen, komiteen om berg- og skogvesen og sekretær i komiteen om borgarvæpninga. På omframstortinget 1828 var han sekretær i komiteen om vernepliktslova, medan han i 1830 var medlem av militærkomiteen og komiteen om kjøpstadskatten.

1832-62 var Løvenskiold postmeister i Christiania. Han døydde i hovudstaden i 1869.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Bokmålswikipedia
*
Anita Ihle Steen

**Anita Ihle Steen** ()  er ein norsk lokalpolitikar for Arbeidarpartiet. Ho blei ordførar i Ringsaker kommune i 2007 etter Thor Lillehovde.
Rasmus R. Aarflot

**Rasmus Rasmusson Aarflot** () var ein norsk gardbrukar, sparebankkasserar og stortingsmann frå Ekset i Volda på Sunnmøre. Han var son av Rasmus S. Aarflot, og yngre bror av Mauritz Aarflot .

Aarflot arbeidde i unge år som typograf på familietrykkeriet Aarflot Prenteverk. Frå 1852 var han gardbrukar på Rotset i Volda. Aarflot kom med i heradstyret frå 1856, ordførar i to periodar, 1858-1859 og 1886-1887. 1854-77 var han den fyrste kasseraren i Volda & Ørsta Sparebank.

Aarflot var 1. varamann til Stortinget perioden 1862-64 for Romsdals amt. Sesjonen 1862-63 møtte han frå 22.10.1862 i staden for Jørgen Olafsen, medlem av justiskomite nr 2. Åra 1871-73 var han 5. representant frå valkrinsen, medlem av personalkomiteen. Ved ei rekke valting vart han kåra til 1.-3.-varamannsplass. Fyrste varamannsplass hadde han for 1865-67, 1868-70 og 1880-82.

Aarflot var medlem av hamnearbeidskommisjonen av 1877, og av væreigarkommisjonen av 1884.

Han døydde i Kristiania (Oslo) nyårsdag i 1888.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Kalkulus

**Kalkulus** er ei grein innanfor matematikken som tek for seg ideen om grenser. Denne greina blir brukt til å analysere og undersøkje endring av verdiar av matematiske funksjonar. Kalkulus er generelt sett delt inn i to område: integrasjon og derivasjon. Derivasjon blir nytta til å finne eit stigningstal til ein funksjon. Dette er å derivere. Integrasjon er å gjere den motsette operasjonen, anti-derivasjon, og blir brukt til å finne areal, volum og til å løyse differensiallikningar. Kalkulus er grunnlaget for matematisk analyse.

## Derivasjon

Derivasjon er eit område innanføre kalkulus der ein finn det momentante stigningstalet ved eit vilkårleg vald punkt i ein funksjon. Likninga blir definert som tangenten til punktet. Dersom ein dobbeltderiverer, altså å derivere to gonger, finn ein eit uttrykk som kan brukast til å finne vendepunkt.

## Integrasjon

Integrasjon blir delt inn i to definisjonar. Eit ubestemt integral blir definert som metoden å anti-derivere. Bestemte integral blir definerte som arealet under grafen til ein funksjon mellom punkta a og b på x-aksen.

## Kjelder
*The Penguin Dictionary of Mathematics, 3. utgåve, ISBN 978-0141010779
*Sigma R2 matematikk, Gyldendal Forlag, ISBN 978-82-05-38002-8
Absalon Olsson Vereide

**Absalon Olsson Vereide** () var ein norsk gardbrukar og stortingsrepresentant frå Gloppen i Nordfjord.

Vereide var gardbrukar på farsgarden på Vereide i Gloppen. Han vart vald til 2. varamann for Nordre Bergenhus amt til Stortinget 1818. Her møtte han frå 13. april 1818 og ut sesjonen, i staden for Christian Magnus Falsen. Han var medlem av sju komitear, mellom dei om embetsbustader på landsbygda, handelspass på landsbygda og om hittegods. Ved neste stortingsval vart han vald til 3. representant for same valkrinsen. Han møtte i 1821, var då medlem av tre komitear, ein av dei var komiteen om odelslova. Grunna sjukdom møtte han ikkje på omframstortinget 1822.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*
Haud

**Haud**, latin *haud illaudabilis*, «ikkje urosverdig», er ein tidlegare karakter ved norske universitet. Ved dei fleste fakulteta blei karakteren gitt for resultat mellom 2,6 og 3,2 i det dåverande talbaserte karaktersystemet. Resultat betre enn haud blei kalla laud og resultat dårlegare enn haud blei kalla non.
Karakteren non

**Non**, eigenleg *non contemnendus*, latin, «ikkje å forakte», er ein tidlegare karakter ved norske universitet. Karakteren blei gitt for resultat mellom 3,3 og 4,0 i det dåverande talbaserte karaktersystemet. Resultat dårlegare enn non var stryk, immaturus. Karakteren over non var haud.
Immaturus

**Immaturus**, frå latin, «umodent», er ein tidlegare strykkarakter ved norske universitet. Den blei gitt for resultat dårlegare enn 4,0 i det dåverande talbaserte karaktersystemet. Det blei ikkje sett nokon talkarakter for strykresultat.

## Sjå også
* Studentteateret Immaturus
Iver Aastebøl

**Iver Johansen Aastebøl** () var leiar i Raud Ungdom i perioden 2010-2012. Han tok over vervet etter Mari Eifring. Aastebøl vart medlem av sentralstyret i Raud Ungdom i 2006, og var då miljøpolitisk ansvarleg i organisasjonen.
Assessor

**Assessor** vart i eldre rett nytta som tittel for ein juridisk embetsmann som var medlem av ein kollegial domstol. 

I Danmark-Noreg vart emninga først brukt om dommarane i overhoffretten og høgsterett. Frå 1797 vart  tittelen *assessor* også brukt om dommarane i stiftoverretten, og i det sjølvstendige Noreg frå 1814 om dommarane i høgsterett. Assessortittelen vart i 1927 avløyst av nemninga dommar. 

## Kjelder
*Egil Gulbrandsen: *Juridisk leksikon*, Kunnskapsforlaget, Oslo, 1984, ISBN 82-573-0241-4
*Assessor i *Historisk leksikon*
Turid Thomassen

**Turid Thomassen** () er ein norsk politikar frå Stathelle i Bamble kommune som var leiar i Raudt frå 2010 til 2012. 

## Karriere
Thomassen tok over vervet som leiar etter Torstein Dahle. Før ho vart partileiar, var ho ein markant lokalpolitikar i Lillehammer, der ho har vore kommunestyrerepresentant sidan 1999. Ho har òg sete i landsstyret i Raudt og RV i mange år. Fram til ho vart leiar i Raudt, jobba ho som konsulent på Høgskolen i Lillehammer. Ho er gift med SV-politikaren Aksel Hagen, som sit på fylkestinget i Oppland.

Thomassen er oppteken av fagleg-politisk arbeid, og har vore tillitsvald i Norsk Tenestemannslag. Elles er ho særleg engasjert seg i internasjonalt arbeid, mellom anna for Palestina.

## Kjelder
*Artikkel  i Lillehammer Byavis

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Summa cum laude

**Summa cum laude** er eit latinsk uttrykk for den høgaste utmerkinga i samband med avslutting av høgare utdanningar, og blir ofte brukt på engelske og amerikanske universitet.

Somme latinske uttrykk blir brukt til å gje til kjenne kvalitet og nivå på eit gjennomført studium. På universiteta blir typisk følgjande tre uttrykk brukte, her nemnde i stigande orden:

* *cum laude* - «med ros»
* *magna cum laude* - «med stor ros»
* *summa cum laude* - «med største ros»

Omgrepa har same rot som dei som blei brukt som karakterar i Danmark-Noreg i perioden 1788-1805.

## Sjå også
*Laud
Laud

**Laud**, frå latin *laudabilis*, «rosverdig», er ein tidlegare karakter ved norske universitet. I det vanlegaste talbaserte karaktersystemet blei laud ved dei fleste fakulteta gitt for resultat frå 1,6 til 2,5. Den som fekk eit resultat frå 1,0 (ein blank) til 1,5 fekk karakteren *laudabilis prae ceteris*, «rosverdig framfor dei andre», og blei kalla preseterist. Ståkarakterar dårlegare enn laud blei kalla haud, *haud illaudabilis*, «ikkje urosverdig», 2,6-3,2 og non, *non contemnendus*, «ikkje å forakte, 3,3-4,0. Immaturus, «umodent», dårlegare enn 4,0, var stryk.

Nokre studium hadde andre karakterskalaer, til dømes jus og sosialøkonomi. Der var laud frå 2,00 til 2,75 og haud 2,80 til 3,15, og stryk 3,20 til 3,30. 

## Sjå også
* Summa cum laude
Wayne Rooney

**Wayne Mark Rooney** () er ein engelsk fotballspelar som har spela som spiss for Manchester United i engelsk Premier League, og for det engelske landslaget. Han har vorte seriemeister i England med Manchester United fem gonger (2007, 2008, 2009, 2011 og 2013), vunne den europeiske Meisterligaen i 2008 og VM for klubblag same året. Han vart kåra til årets spelar i England i 2010 og årets unge spelar i 2005 og 2006. Han var Manchester United sin toppskårar i Premier League i 2004/05-, 2009/10-, 2011/12- og 2013/14-sesongen.

### Landslagsspel
Rooney vart tidenes yngste landslagsspelar for England då han debuterte for A-landslaget 12. februar 2003, som 17-åring. Denne rekorden stod til han vart slått av Theo Walcott i juni 2006. Rooney deltok i Fotball-EM 2004, 2012 og 2016, og i tre verdsmeisterskap etter einannan. Han representerte såleis England i 21 turneringskampar, 11 i VM og 10 i EM. I løpet av 120 landskampar skåra Rooney 53 mål. Han var kaptein i 22 kampar, took farvel med landslaget som innbytar 15. november 2018.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wayne Rooney|Wayne Rooney]]» frå ,  den 18. juli 2024.*  

*eu-football
Fagleg-politisk

**Fagleg-politisk** vil seia at noko grip inn i politikken og fagrørsla samstundes. Omgrepet er vanleg på venstresida i politikken, sidan sosialistiske parti tradisjonelt har vore tilknytt eller sympatisert med fagrørsla. Både politiske parti og fagorganisasjonar driv med det dei kallar fagleg-politisk arbeid.

I Noreg er omgrepet mest kjend i samband med Arbeidarpartiet sitt «fagleg-politiske samarbeid» med LO. Mange stader i landet har ein oppretta fagleg-politiske utval, og det er tett kontakt mellom leiingane i dei to organisasjonane. Den store graden av formelt samarbeid kjem av at det var LO som i utgangspunktet skipa partiet. Dette samarbeidet har vorte kritisert for å vera udemokratisk, av parti på høgresida.
Markjordbær

**Markjordbær** *(Fragaria vesca)* er i plante i rosefamilien som er utbreidd over den nordlege halvkula.

Planta er 10 cm høg, med lange renningar. Blada er trekopla, midttanna på endesmåbladet er lengre enn sidetennene. Fruktfeste utan hår. Frukta losnar lett. Blømer kring mai i turre bakkar. Markjordbærplanta er funnen på Hardangervidda opp til 1217 m. Elles er planta vanleg over mykje av Noreg opp til skoggrensa.

## Sortar
* Rödluvan
* Snövit
* Rügen


Markjordbær.JPG


## Kjelder
* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

## Bakgrunnsstoff
Det humanistiske fakultet ved Universitetet i Bergen

**Det humanistiske fakultet** (tidl. Historisk-filosofisk fakultet (1946 - 2007)) er det største fakultetet ved Universitetet i Bergen. Fakultetet er blant dei beste innan sitt felt i Norden. 

## Fagtilbod

Fakultetet har ca. 3700 studentar og 460 tilsette. I dag tilbyr fakultetet 12 årsstudium, 19 bachelorprogram, 27 masterprogram og 3 integrerte masterprogram. Leiar for fakultetet frå 2021 er dekanen Camilla Brautaset.

## Institutta

Fakultetet er delt inn i fire institutt og to senter:

*Institutt for arkeologi, historie, kultur- og religionsvitskap (AHKR)
*Institutt for lingvistiske, litterære, og estetiske studium (LLE)
*Institutt for framandspråk (IF)
*Institutt for filosofi og førstesemesterstudium (FOF)
*Senter for vitskapsteori (SVT)
*Senter for kvinne- og kjønnsforsking (SKOK)

## Bygg

Fakultetet består av fleire bygg. HF-bygget ligg ved Sydnesplassen 7 på Sydneshaugen, Nygårdshøyden, ved Universitetsbiblioteket i Bergen og Johanneskyrkja. I tillegg benyttar fakultet auditorium og grupperom ved Sydneshaugen skole, Sydnesplassen 9, og fleire andre bygg i nærleiken. Dekanatet og den øvste administrasjonen ved fakultetet held til i Håkonsgaten. Griegakademiet held til ved Nygård skole.

## Studentdemokrati og aktivitetar

Humanistisk studentutval (HSU) er HF-studentane sitt talerøyr andsynes administrasjonen på fakultetet og universitetet elles. I tillegg til det studentpolitiske organiserer HSU fadderveka, ein årleg revy, eit arbeidslivsutval og studentpuben Ad fontes. I tillegg er det fleire fagutval som arrangerer fagrelaterte aktivitetar for studentane ved dei forskjellige faga.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Fakultetet si heimeside
* HSU - Studentutvalet ved HF
Sydneshaugen

**Sydneshaugen** er området mellom Muséplass og Dragefjellet i strøket Sydnes på Nygårdshøyden i Bergen sentrum. Her ligg den kulturhistoriske avdelinga av Universitetsmuseet i Bergen, Bergen Sjøfartsmuseum, Fastings Minde, Johanneskirken, Universitetsbiblioteket i Bergen, Det humanistiske fakultetet ved Universitetet i Bergen og bustadsgårdar.

Her ligg òg Sydneshaugen skole, som no vert brukt av universitetet. Buekorpset Sydnæs Bataljon har eksersis i Vinjes gate, som ligg heilt inntil skulen.

Området var på 1800-talet mykje brukt til rekreasjon, og her bruka ein òg brenne jonsokbål.
Nygårdshøyden

**Nygårdshøyden** er ein av dei sju grunnkretsane i strøket Nygård i Bergen sentrum. Nygårdshøyden er avgrensa av Nygårdsparken og Møhlenpris i vest, grunnkretsen Florida i sør, Fosswinckels gate i aust og Sydneshaugen i nord.

Nygårdshøyden er byvoren i byggemåte, med ei blanding av bustader og kontor. Universitetet i Bergen dominerer området ved å ha reist fleire store bygningar her, eller teke i bruk eldre skule-, bustad- og kontorbygningar til ulike føremål. Her ligg Det humanistiske fakultet, Det matematisk-naturvitskaplege fakultet, Det samfunnsvitskaplege fakultet og velferdsbygningen Studentsenteret. Her ligg òg bygningane for Bergen Museums kulturhistoriske og naturhistoriske samlingar med den tilhøyrande Muséhagen.
HSU

**Humanistisk studentutvalg** (HSU, tidlegare HFSU) er ein studentorganisasjon og eit studentpolitisk organ ved Det humanistiske fakultet (HF) ved Universitetet i Bergen. Utvalet er studentane sitt talerøyr utad, og skal arbeide for å fremje saker som angår studiekvalitet og studentvelferd, samt koordinere innsats og informasjon mellom studentar, fagutval, instituttutval, fakultetsleiing og studentrepresentantar på alle nivå ved HF.

HSU har fire underutval: Ad fontes, Humanistenes Arbeidslivsutvalg (HAU), HF-Revyen og Fadderveka.

HSU har kontor i tredje etasje på Sydneshaugen skole.

## Bakgrunnsstoff
*HSU si nettside 
*HSU på Twitter
*HSU på facebook
*HSU på Flickr
Byen Durango

**Durango** (Victoria de Durango og òg Ciudad de Durango) er hovudstaden i delstaten Durango i Mexico. Byen har eit areal på 10&nbsp;041 km² og vart grunnlagd av Francisco de Ibarra i 8 juli 1563.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Durango, Durango|Durango, Durango]]» frå ,  den 19. juni 2010.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* www.municipiodurango.gob.mx    (spansk)
Greplyng

**Greplyng** (*Kalmia procumbens*) er ei plante i lyngfamilien. Arten er den einaste i si slekt og har ei sirkumpolar utbreiing på den nordlege halvkula.

Greplyngen veks på turre rabbar til fjells og er tilpassa desse stadane med sin krypande veksemåte i flate tuer. Han vert berre om lag 2 cm høg. Blada er motsette, stive og harde med nedbøygd kant, og kvite på undersida. Blomsterskaft og begerblad er mørkraude, kronblada lysraude. 

Greplyngen finst vanleg i alle fjellområde i Noreg. I Jotunheimen er han funnen opp til 1920 m. Greplyngen blømer kring juli i høge fjell, tidlegare i lågare fjell.

## Galleri

Loiseleuria-procumbens-7737.jpg|Greplyng i Sørfold i Noreg.
Loiseleuria procumbens.jpg|Greplyng i Austerrike
Kalmia procumbens upernavik 2007-06-26 1.jpg|Greplyng frå Grønland.


## Kjelder

*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Krypljung|Krypljung]]» frå ,  den 19. juni 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
Byen Colima

**Colima** er hovudstaden i delstaten Colima i Mexico. Byen har eit folketal på 132&nbsp;273 og arealet er 739 km². Colima vart grunnlagd av spanjolar i 1523 og er ein av dei eldste byane i Mexico.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Colima (Colima)|Colima (Colima)]]» frå ,  den 19. juni 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*  www.colima.gob.mx  (spansk)
Christian Paus

**Christian Paus** () var ein norsk proprietær og stortingsrepresentant frå Skien.

Paus var son av ein skipper frå Skien. Faren døydde til sjøs i 1797, då sonen var 12 år gammal. I vaksen alder, år 1816, kjøpte Paus garden Kjølsnes i Gjerpen av svograne sine, Niels og Frederik Løvenskiold for 20&nbsp;000 spesiedalar. Han dreiv sidan garden, fekk dyrka opp og utvida jordvidda. I 1831 var han mellom stiftarane av Selskabet for Gjerpen Sogns Vel i 1831.

Paus representerte Bratsbergs amt på Stortinget 1830. Han var medlem av komiteen om gasjar, pensjonar, budsjett og skattevesen. Til to storting, 1821 og 1827, var han 1. varamann.

Han døydde på Kjølsnes i 1869.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*
Lars Torstensen Tønsager

**Lars Torstensen Tønsager** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Eidsvoll.

Han var frå garden Tønsager i Eidsvoll, og overtok i si tid garden etter far sin. Frå 1837 til 1841 var han den fyrste ordføraren i Eidsvoll, og var ordførarar att frå 1843 til 1851. Han hadde ei rekke kommunale verv, var med i forlikskommisjonen, forvalta kornmagasinet i bygda, og skipa Eidsvold Sparebank i 1848. Han stod dessutan i brodden for kampen eidsvollsbøndene førte mot «sølvskatten», eit bankinnskot som det i 1816 vart pålagd folk å betale i gull eller sølv, seinare i pengesetlar, for å skaffe den nyskipa Noregs Bank eit grunnfond på to millionar spesidalar.

Tønsager representerte Akershus amt på Stortinget frå 1830 til 1832, og frå 1839 til 1859. I 1833 møtte han som varamann til Stortinget i staden for den valde representanten Laurentius Borchsenius. Han vart då medlem av Lagtinget, som han òg var på alle Stortingssamlingane han tok del i seinare.

Tønsager vart i 1830 medlem av Bankkomiteen, og var medlem av Bankkomiteen og valkomiteen på Stortingssamlingane i 1839, 1842, 1845 og 1848. I 1848 vart han i tillegg medlem av finanskomiteen, statslånkomiteen og av komiteen for løyvingar til eventuell krig. Han støtta eit omstridt framlegg i Stortinget om å auke sølvfondet i Noregs Bank med ein million spesidalar, men dette vart ikkje vedteke.

I 1851 vart Tønsager formann i Bankkomiteen som den fyrste bonderepresentanten som nokon gong hadde vorte formann i ein stortingskomité. Han medverka til at *Kongeriget Norges Hypothekbank* vart skipa det same året for å lette gjeldsproblema for bøndene.

Tønsager vart, i eigenskap av stortingsrepresentant i tida 1830–32 og 1839–51, kjend for sin sterke personlegdom, og for at han vart meir og meir konservativ med åra. Han var krass i si omtale av thranittane og gjekk aktivt mot petisjonen frå arbeidarmøtet i 1851, det såkalla «Lilletinget», som skulle vere thranittarrørslas folkelege motsetnad til Stortinget. Han var òg ein krass motstandar av venen Henrik Wergelands kamp for å oppheve dåverande § 2 i Grunnlova som nekta jødar å opphalde seg i Noreg, og vart kritisert av Wergeland for denne haldninga.

Tønsager døydde på Eidsvoll i 1873.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*''Store norske leksikon''
*
Andreas Thomle

**Erik Andreas Thomle** () var ein norsk kjøpmann, skipsreiar, verftseigar og stortingsmann frå Arendal. Han var far til Iver Steen Thomle.

Thomle var son av ein kjøpmann i Arendal. For mellom anna å lære seg språk, oppheldt han seg utanlands, England og Frankrike. Han arbeidde deretter på kontoret hos far sin i Arendal, og sidan på eit handelskontor i København. 1807-14 var han bokhaldar på Frolands verk. I 1815 overtok han forretningane etter far sin. Han dreiv då trelast-, korn- og kolonialhandel, utreiing av skip og eigde verft.

Thomle representerte Arendal på Stortinget år 1824, 1827, 1828 og 1830. Han var i 1824 medlem av næringskomiteen og komiteen om kjøpstadskatten. Både i 1827 og 1830 var han medlem av tollkomiteen, medan han i 1827 var med i komiteen om Larvik grevskap og i 1830 på ny medlem av komiteen om kjøpstadskatten.

I 1830 flytta Thomle til Kristiania, han kjøpte og busette seg på ein eigedom på Skillebekk i Aker. Der døydde han i 1857.

## Kjelder

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Bokmålswikipedia
*
Henrik Tillisch

**Henrik Vilhelm Tillisch** () var ein norsk overførster og magasinforvaltar ved Kongsberg sølvverk, og stortingsrepresentant.

Tillisch var fødd i Trondheim, faren var offiser. Han voks for ein stor del opp i Holsten, der han vart forstkandidat og i 1810 forst- og jaktjunker. Same året kom han til Noreg att, vart i 1813 kasserar for Kongsberg fattigvesen. År 1816 vart han overførster ved sølvverket på Kongsberg, frå 1827 også magasinforvaltar.

Tillisch representerte Kongsberg på Stortinget 1833, der han var medlem av næringskomiteen og komiteen om kjøpstadskatten.

Tillisch trekte seg frå stillingane sine i 1858, og døydde på Kongsberg to år seinare.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Sydneshaugen skole

**Sydneshaugen skole** er ein tidlegare skule på Nygårdshøyden i Bergen som no høyrer til Universitetet i Bergen. 

Skulen er teikna av arkitekt Kaspar Hassel og stod ferdig i 1921. Fram til 1953 vart skulen brukt som middelskule, medan det i perioden 1953–57 vart brukt til allmennlærarutdanning. Universitetet i Bergen overtok bygget i 1960, og skulen gjennomgjekk i perioden 1965–68 eit større ominnreiings- og moderniseringsarbeid. I 2001 vart det gjennomført ei oppussing av utsida av bygget.

Bygget inneheld ei kantine, lesesalar og undervisingsrom for Det humanistiske fakultet. Eit mindre areal i fjerde etasje vert nytta av forskjellige studentorganisasjonar ved fakultetet, mellom anna studentutvalet.

Sydneshaugen skole har besøksadresse på Sydnesplassen 9, og har eit areal på rundt 6800 kvadratmeter.
Storsæterfossen

**Storsæterfossen** er ein foss i Geiranger som ligg på nordsida av hovuddalføret opp for garden Vesterås. Ein kjem opp til fossen etter ein times gange frå denne garden. Fossen ligg der den flate Vesteråsdalen endar mot den bratte dalsida ned mot bygda Geiranger. Det går an å gå bakom den fritt fallande fossen. Dette er det også tilrettelagt for med rekkverk.

## Bakgrunnsstoff
Niels Andreas Thrap

**Niels Andreas Thrap** () var ein norsk jurist, stortingsrepresentant og statsråd.

Thrap var fødd i Hornnes, far hans var sorenskrivar. Sjølv vart han student frå Roskilde skole i Danmark i 1811, og cand. jur. i Kristiania i 1815. Dei neste tre åra var han tilsett i justisdepartementet. Frå 1818 var han overrettsprokurator, og i tillegg auditør i marinen frå 1823. År 1828 vart han ekspedisjonssekretær i finansdepartementet. Frå 1831 var han byfut og notarius publicus i Christiania.

Thrap representerte Christiania på Stortinget i 1833. Han var då sekretær i Odelstinget og i bankkomiteen, elles medlem av komiteen om bygningsvesenet i Christiania, og om kjøpstadskatten. Han var på tale som stortingsreprsentant ved fleire høve, på ulike valting hamna han fleire gongar på varamannsplass, han var 1. varamann både i 1839, 1842 og 1848.

Thrap var konstituert finansminister i drygt to månader i 1852 og fire månader i 1854. Han styrte marinedepartementet eit halvt års tid 1852–53.

Han døydde i Kristiania 1856.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Hans Øvergaard

**Hans Øvergaard** () var ein norsk offiser, stortingsrepresentant og Elverums første ordførar.

Øvergaard var fødd på Gårder i Elverum, far hans var gardbrukar. Sjølv vart han i 1812 offiser. Frå 1814 var han i 1. bergenhusiske regiment, der han i 1816 vart premierløytnant. Som eit resultat av omorganiseringa av hæren i 1818 vart han overført til 1. akershusiske brigade. År 1823 vart han adjutant ved østerdalske jegerkorps, i realiteten ein slags veginspektør for Østerdalen. Han vart i 1837 forfremja til kaptein.

Øvergaard representerte Hedmark på Stortinget frå 1833 til 1839. I 1833 var han medlem av komiteen gasjar, pensjonar, budsjett- og skattevesen, 1836 og 1836-37 var han sekretær i militærkomiteen, medan han i 1839 var sekretær i veglovskomiteen og medlem av protokollkomiteen. Øvergaard vart i 1837 vald til Elverums første ordførar.

Øvergaard døydde kring middagstid den 17. mai 1840 under saluttering frå Kristianfjell skanse. Han bemanna salutteringskanonen då ho eksploderte og drap han.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Gjerdevikke

**Gjerdevikke** (*Vicia sepium*) er ei plante i ertefamilien som er utbreidd over Europa og Asia.

Planta er om lag 40 cm høg. Stengel og blad er snaue. Blada er små og eggforma med tydelege midtnervar. Dei sit i 6-7 par på sidestenglar. Gjerdevikke har 2-4 kortskafta blomstar saman i bladhjørne. Skolma vert svart til slutt. Gjerdevikke blømer kring juni i småskog over heile Noreg. På Finse er planta funnen opp til 1220 m.

Gjerdevikke kan blandast saman med fuglevikke. Artane kan skiljast gjennom at fuglevikke har mindre og meir mørkegrøne småblad, og fleire småblad på kvart bladskaft. Vidare har gjerdevikke færre blomar og ofte ein raudare variant av den fiolette fargen.

## Kjelder

* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Häckvicker|Häckvicker]]» frå ,  den 19. juni 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Fuglevikke

**Fuglevikke** (*Vicia cracca*) er ei plante i ertefamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing.

Planta er 40 cm høg og har ein grann greina stengel med korte liggjande hår, 8-10 par småblad utan tydeleg midtnerve på oversida. Blomstane er blåfiolette, 15 mm lange, ofte 30-40 i klasen. Skolmen er 2-3 mm brei med 5-8 frø. 
Fuglevikke blømer kring juni i bakkar, småskog og i åkrar. Planta er vanleg over heile Noreg, og er funnen på Dovrefjell opp til 1050 m.

## Kjelder

*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Kråkvicker|Kråkvicker]]» frå ,  den 19. juni 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*
John Heitinga

**John Gijsbert Alan Heitinga** () er ein nederlandsk fotballspelar som har spela for Everton i engelsk Premier League, og for det nederlandske landslaget. Han vart seriemeister i Nederland med Ajax i 2002 og 2004. I 2008 vart han kåra til årets fotballspelar i Nederland. Han debuterte for A-landslaget i ein privatlandskamp mot USA 18. februar 2004.
Eiji Kawashima

**Eiji Kawashima** () er ein japansk fotballspelar som har spela som keeper for Kawasaki Frontale i J-ligaen i Japan, og for det japanske landslaget. Han erstatta veterankeeperen Seigo Narazaki som førsteval i mål for landslaget under fotball-VM i 2010.

## Bakgrunnsstoff
*
Nina Frisak

**Nina Frisak** () er ein norsk jurist og embetskvinne. Ho var regjeringsråd ved Statsministerens kontor frå 2001 til 2016.

## Yrkeskarriere
Nina Frisak voks opp på Nøtterøy utanfor Tønsberg. Ho blei cand. jur. ved Universitetet i Oslo i 1977, og har sidan hatt studieopphald i London og gjennomgått Forvaltingshøgskolen og Forsvarets Høgskole.

Nina Frisak har arbeidd som advokat hos Kommuneadvokaten i Oslo og som dommarfullmektig i Fredrikstad. Ho var tilsett i Justisdepartementet frå 1981 til 1988, mellom anna som lovrådgjevar ved lovavdelinga. Deretter arbeidde ho som advokat i Nordisk Skibsrederforening fram til 1991 då ho blei lagdommar, og seinare lagmann, i dåverande Eidsivating lagmannsrett. I 1995 blei ho ekspedisjonssjef ved Statsministerens kontor med ansvar for administrativ avdeling. Frå 2000 til 2001 var ho  høgsterettsdommar. Deretter blei ho departementsråd ved Statsministerens kontor. Dette embetet blei frå då av kalla regjeringsråd.

Sjølv om Nina Frisak er relativt usynleg i det offentlege bildet, har ho hatt stor innflyting ved statsministerens kontor, som er samordningsleddet i regjeringsarbeidet. Ho leia arbeidet i den faste staben ved kontoret i meir enn 14 år og vart difor rekna som ein av dei mektigaste personane innan den offentlege forvaltinga i Noreg. .

I 2000 vart Nina Frisak også leiar, såkalla kanslar, i ordensrådet for Den Kongelege Norske St. Olavs Orden. Ordensrådet gir sine råd til Kongen og har dermed hovudansvaret for tildelingar av ordenen. Sjølv er Nina Frisak blitt utnemnd som *Kommandør med stjerne* av St. Olavs orden for si embetsteneste.

Nina Frisak er gift med den tidlegare industrimannen og miljøvernaren Øystein Dahle (fødd 1938).

## Utmerkingar
Frisak er innehavar av storkross (første klasse) av den estiske Terra Mariana-krossens orden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nina Frisak|Nina Frisak]]» frå ,  den 19. juni 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*Kort merittliste 2001
*Intervju i Dagbladet 2001
*Maktstillingar i norsk embetsverk 2005
Kristin Normann

**Kristin Normann** (), fødd i Oslo, er ein norsk jurist, tidlegare professor i jus og advokat. Ho blei 12. februar 2010 utnemnd til dommar i Noregs Høgsterett. Ho tiltredde som høgsterettsdommar 9. august 2010.

Kristin Normann vart uteksaminert cand.jur. frå Det juridiske fakultetet ved Universitetet i Oslo i 1982, og vart  dr. juris i 1994. Ho har arbeidd som advokatfullmektig i Advokatfirmaet BA-HR 1983-1984, 
forskar, førsteamanuensis og professor ved Institutt for privatrett, Universitetet i Oslo 1985-2007, konstituert lagdommar i Borgarting lagmannsrett i 2003, og som advokat og partner i Advokatfirmaet Selmer frå 2006. 

Kristin Normann har vore styremedlem ved Oslo Børs, og i privateigde norske selskap. Ho har også vore medlem av kontrollkomitéar for private og offentlege finansinstitusjonar. Ho har også vore valdgiftsdommar, og var med i granskingsutvalet i Valla-saka.

Kristin Normann sitt fagområde har vore selskapsrett. 

## Bibliografi
*Medvirkeransvaret i aksjeloven og allmennaksjeloven § 17-1 (2). Særlig om medvirkeransvaret i konsernforhold” i Festskrift til Mads H. Andenæs, Redaktører Geir Woxholth, Gudmund Knudsen og Kristin Normann (2010).
*Misligholdsbeføyelser ved brudd på aksjonæravtale” i Institutt for privatrett Skriftserie 175: Mads Henry Andenæs, Gudmund Knudsen og Kristin Normann: ”Tre foredrag om aksjonæravtaler”. (2009)
*Om tidspunktet for overgang av aksjonærens organisatoriske beføyelser knyttet til aksjer i allmennaksjeselskaper, Nordisk Tidsskrift for Selskabsret, 2003, s. 357 
*Nordic financial market law: the regulation of the financial services in Denmark, Finland, Iceland, Norway and Sweden, 2003, medforfatter 
*Prospektansvar – behov for nytenkning?, Tidsskrift for Rettsvitenskap, 2002, s. 239 
*Indirekte aksjonæransvar, Nordisk Tidsskrift for Selskabsret, 1999, s. 64 
*Ansvarlige selskapers prosessuelle stilling, Jussens Venner, 2000, s. 229 
*Styremedlemmers erstatningsansvar i aksjeselskaper, 1994

## Kjelder
*Kristin Normann hos domstol.no
*Kristin Normann hos selmer.no, vitja 19. juni 2010
*To nye dommarar i Høgsterett 12. februar 2010 hos regjeringen.no, vitja 19. juni 2010
*Intervju med Kristin Normann  i Advokatbladet.no nr. 4- 2010, vitja 19. juni 2010
*SNL-artikkel om Normann, skriven av Jon Gisle.
Gol i Hallingdal

**Gol** er ein tettstad og administrasjonssenteret i Gol kommune i Buskerud. Han er den største tettstaden i Hallingdal, med .

Gol ligg der riksveg 52 frå Hemsedal møter riksveg 7, som bind Geilo saman med Vikersund. Bygda er eit viktig handels-, teneste- og kommunikasjonssenter og har ein del turisme, med fleire butikkar og hotell. På Gol er det grunnskule, Gol vidaregåande skule, Hallingdal folkehøgskule og Gol bygdemuseum, ein del av Hallingdal Museum. Gol stasjon er stoppestad for Bergensbanen. Gol kyrkje på Gol er ei langkyrkje i tre frå 1882. Gol stavkyrkje, ei stavkyrkje frå mellomalderen, vart i 1884 flytta til Norsk Folkemuseum i Oslo. Ein kopi av denne kyrkja, Gol nye stavkyrkje, er oppført i familieparken Gordarike på Gol.

## Bilete frå Gol

Gol stasjon mot øst.jpg|Gol stasjon
"Loft fra Ovavoll i Hovet".jpg|Frå Gol bygdemuseum
Nachbildung_der_Stabkirche_von_Gol._Das_Original_steht_in_Oslo,_im_Volksmuseum._-_panoramio.jpg|Gol nye stavkyrkje


## Kjelder
Souleymanou Hamidou

**Souleymanou Hamidou** () er ein kamerunsk fotballspelar som har spela som keeper for Kayzerispor i den tyrkiske fotballigaen, og for det kamerunske landslaget.

I 2006 spelte han som keeper for Kamerun under Afrikameisterskapen. I kvartfinalen mot Elfenbeinskysten i den meisterskapen stod han i mål i den særskilt målrike straffesparkkonkurransen, som enda 12-11 til Elfenbeinskysten. Verken Hamidou eller kollegaen hans i Elfenbeinskysten sitt mål klarde å redda nokon straffar, men Hamidou skåra sjølv på eit straffespark. Under fotball-VM i 2010 var han igjen førstekeeper for Kamerun.

## Referansar