Det tyske forbundet

**Det tyske forbundet**  var ein konføderasjon av 39 tyske statar og 4 byrepublikkar som blei oppretta 8. juni 1815 på Wienerkongressen. Forbundet blei prega av rivaliseringa mellom dei mektige medlemmane Preussen og Austerrike, og blei oppløyst i 1866 då Preussen sigra over Austerrike i krig. Det blei erstatta av det prøyssiskkleidde nordtyske forbundet.

## Bakgrunn
Forbundet avløyste Det tysk-romerske riket som var blitt oppløyst 6. august 1806 då den siste tysk-romerske keisaren Frans II abdiserte etter den franske sigeren i slaget ved Austerlitz under Napoleonskrigane, som førte til fredsavtalen i Pressburg. Frans II fortsette som keisar av Austerrike og konge av Ungarn.

Etter press frå Napoleon oppretta ei rekke tyske fyrstedøme deretter Rhinforbundet i juli 1806. Men etter den franske sigeren i slaget ved Jena-Auerstedt i oktober 1806 gjekk fleire tyske statar inn i konføderasjonen. Berre keisardømet Austerrike, kongeriket Preussen, det danske Holstein og Svensk Pommern stod utanfor Rhinforbundet.

Statane i Rhinforbundet gjekk samla inn i krigen mot Napoleon 1812-1814, som leidde fram til Paris-traktaten av 1814, og førte til Wienerkongressen og skipinga av Det tyske forbundet i kjølvatnet av dette, 8. juni 1815.

## Oppbygging av forbundet
Forbundet dekte i rundt 630&nbsp;100 km² og hadde 29,2 millionar innbyggjarar i 1829. Dei to viktigaste medlemmane av forbundet var Preussen og Austerrike. Talet på forbundsstatar gjekk ned etterkvart som fyrstehus arva andre statar. I 1863 omfatta det 35 statar.

Medlemsstatane hadde alle fullt sjølvstyre. Medlemmene forplikta seg til gjensidig forsvar, og samarbeidde om å halda fortifikasjonane i Mainz, Luxembourg by, Rastatt, Ulm og Landau.

Forbundet hadde ein forbundsdag som kom saman i Frankfurt. Avgjerder, som måtte fattast med to tredjedels fleirtal, var bindande for forbundsstatane.

### Medlemsstatar
# Keisardømet Austerrike (utan Galicia, Ungarn, Kroatia, Dalmatia og Kongedømet Lombardia-Venetia) (frå 1818 tilhøyrde også den vestlege delen av Galicia Det tyske forbundet)
# Kongeriket Preussen (utan Posen, Austpreussen og Vestpreussen) (frå 1848-1851 var dei prøyssiske provinsane Aust- og Vestpreussen og den vestlege og nordlege delen av Posen del av forbundet)
# Kongeriket Bayern
# Kongeriket Sachsen
# Kongeriket Hannover (til 1837 i personalunion med Storbritannia)
# Kongeriket Württemberg
# Kurfyrstedømet Hessen-Kassel
# Storhertugdømet Baden
# Storhertugdømet Hessen-Darmstadt
# Storhertugdømmet Luxemburg (i personalunion med Nederland) (den vestlege delen av Luxemburg gjekk ut av Det tyske forbundet da han blei avstått til Belgia. Derfor blei det nederlandske Hertugdømet Limburg medlem i staden)
# Storhertugdømet Mecklenburg-Schwerin
# Storhertugdømet Mecklenburg-Strelitz
# Storhertugdømet Sachsen-Weimar-Eisenach
# Storhertugdømet Oldenburg
# Hertugdømet Holstein og Lauenburg (til 1864 i personalunion med Danmark)
# Hertugdømet Nassau
# Hertugdømet Braunschweig
# Hertugdømmet Sachsen-Gotha-Altenburg til 1836
# Hertugdømet Sachsen-Coburg-Gotha
# Hertugdømet Sachsen-Hildburghausen (til 1826)
# Hertugdømet Sachsen-Meiningen (fra 1826)
# Hertugdømet Anhalt-Dessau
# Hertugdømmet Anhalt-Köthen
#Hertugdømet Anhalt-Bernburg
# Fyrstedømet Hohenzollern-Hechingen
# Fyrstedømet Hohenzollern-Sigmaringen
# Fyrstedømet Liechtenstein
# Fyrstedømet Lippe
# Fyrstedømet Reuss eldre linje
# Fyrstedømet Reuss yngre linje
# Fyrstedømmet Schaumburg-Lippe
# Fyrstedømet Schwarzburg-Rudolstadt
#Fyrstedømet Schwarzburg-Sondershausen
# Fyrstedømet Waldeck-Pyrmont
# Fristaden Bremen
# Fristaden Frankfurt
# Fristaden Hamburg
# Fristaden Lübeck

;Seinare medlemmer
# Landgrevskapet Hessen-Homburg (fra 1817)
# Hertugdømet Limburg (frå 1839; i personalunion med Nederland)

### Utanlandske monarkar som medlemmer
Tre medlemsstatar blei styrt av utanlandske monarkar:
* Hertugdømmet Holstein var i personalunion med den danske kongen
* Storhertugdømet Luxembourg og Hertugdømet Limburg av den nederlandske kongen
* Kongedømet Hannover av den britiske kongen (fram til 1837)

Kvar av desse monarkane hadde ei stemme i den føderale forsamlinga.

### Stemmefordeling i den føderale forsamlinga

Ei føderal forsamling under austerriksk leiing kom saman i Frankfurt, der den habsburgske keisaren og den britiske kongen (som konge av Hannover) var representert med ein sendemann.

I tillegg til dei tre utanlandske monarkane som hadde kvar si stemme, hadde også dei følgjande større monarkia ei stemme kvar:
* Kongen av Bayern
* Kongen av Sachsen
* Kongen av Württemberg
* Kurfyrsten av Hessen-Kassel
* Storhertugen av Baden

;Øvrige stemmar
* 23 mindre medlemsstatar delte fem stemmar
* Dei frie riksstadene Bremen, Frankfurt, Hamburg og Lübeck delte ei stemme.

## Oppløysing
Det tyske forbundet blei oppløyst etter den Den austerriksk-prøyssiske krigen i 1866, og i 1867 blei det avløyst av det prøyssiskdominerte nordtyske forbundet, der Austerrike ikkje var med. Dette var meir av ei statsdanning enn kva Det tyske forbundet hadde vore.

## Bakgrunnsstoff
* Deutsche Bundesakte vom 8. Juni 1815
* Karte: Deutscher Bund 
* Auszug aus Meyers Konversationslexikon, Band 4, Seite 0886 ff, aus dem Jahre 1888

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Det tyske forbund|Det tyske forbund]]» frå ,  den 5. november 2012.*