open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antonie Løchen

**Antonie Løchen** () var ein norsk venstrepolitikar og kvinnesakskvinne i Trondheim. Ho stifta Trondhjems Kvinnesaksforening, som ho også leia. Ho var også aktiv i Foreningen til Dyrenes Beskyttelse.

## Bakgrunn

Løchen vaks opp på Sundnes bruk i Inderøy, og gifta seg i 1874 med syskenbarnet sitt Olaf Løchen. Antonie og Olaf Løchen fekk to barn. Dottera Margit blei gift med arkitekten og målaren Gabriel Kielland; dei fekk sonen Olav. Sonen Finn blei disponent i eit trelastfirma i Oslo.

Barneboka *Smaahistorier om dyr* inneheld dels forteljingar frå barndommen til Løchen i Inderøy og Mosvik, dels forteljingar motivert av engasjementet hennar for dyrevern. Boka blei gjeven ut att i 2016 av Mosvik historielag. Nokre av tekstene derfrå blei gjenbrukt i *Lesebok for folkeskolen* av Christian Killengreen frå 1926. Ho var ven av og brevveksla med eventyrsamlaren Peter Christen Asbjørnsen, og har også skrive «Ungdomsminde om P. Chr. Asbjørnsen».

I Trondheim budde dei i Munkegata 30, vis-à-vis Stiftsgården. Olaf Løchen hadde sakførarkontor i tilknyting til leilegheita.

## Politikk
Løchen var ei av dei fyrste kvinnene som blei vald inn i kommunestyret i Trondheim. I 1901 blei ho Venstre-representant saman med Thora Storm. 

Antonie Løchen er rekna som stiftaren av Trondhjems Kvindesagsforening i januar 1885; stiftingsmøtet fann stad heime hos henne. Ho var formann i foreininga 1887–1888 og 1891–1892.

I 1887 heldt Løchen føredraget «Om kvindelighed» i Trondheim, der ho bl.a. fortel: «I mine forældres ungdom, altsaa for snart 50 aar siden, var det aldrig tale om, at kvinder skulde lære at svømme, saa der var ingen anledning til debat om svømmings tilladelighed ligeoverfor kvindeligheden. Bade sig gjorde de dog, men – i yderste hemmelighed ! Kvinder maatte aldrig tale om at de badede sig, – fy, det vilde være frygtelig upassende ! Nei, man listede sig ned til søen eller badeanstalten, for at mændene ikke skulle se det, og mødte man saa en af dem, og man troede at han forstod, i hvilken uanstendig hensigt man var gaaet ud, da var man nær ved at synke i jorden af undseelse». Føredraget blei trykt i tidsskriftet *[[Nylænde]]* same år. Føredraget «Sundheden og kvindesagen» frå 1885 blei utgjeve som pamflett.

Ekteparet Løchen tilhøyrde Venstremiljøet i Trondheim i 1880-åra, eit miljø der lagmann Jacob Lindboe var ein nykelperson. Ho skreiv om dette i ein serie avisartiklar, «Minner fra lørdagskveldene i lagmann Lindboes hjem».

Løchen var også engasjert i Foreningen til Dyrenes Beskyttelse. Ho blei tildelt Foreningen til Dyrenes Beskyttelses sølvmedalje då foreininga hadde 60-årsjubileum i 1919. 

Antonie Løchens veg på Byåsen i Trondheim blei kalla opp etter ho i 1965.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Antonie Løchen|Antonie Løchen]]» frå ,  den 21. mars 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
* Politiske talar av Antonie Løchen, virksommeord.uib.no
Amalie Hansen

**Ida Charlotte Amalie Hansen** () var ein norsk reformpedagog, kvinnesaksforkjempar og friluftspioner frå Bergen. Ho blei lærar i matematikk ved Frk. Hanna Aarestrups Pigeskole i 1860, og underviste sidan også ved Madam Meyers Pigeskole. I 1885 tok ho over Aarestrups skole og blei styrar for Frk. Amalie Hansens Pigeskole i Bankgaten 8. Ho tok i 1885 initiativ til etableringa av Bergens Kvinnesaksforening, der ho var leiar i perioden 1887–1907; broren hennar Gerhard Henrik Armauer Hansen var også blant stiftarane. Ho blei utnemnd til æresmedlem av Norsk Kvinnesaksforening på nasjonalt nivå i 1913.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Amalie Hansen|Amalie Hansen]]» frå ,  den 21. mars 2023.*
Herval

**Herval** er ein brasiliansk kommune i den sørlege delen av delstaten Rio Grande do Sul i Brasil. Herval hadde i 2021 eit innbyggjartal på 6 807. Kommunen har eit areal på 1757,83 km². Hovudnæringa i kommunen er landbruk.

Herval ligg sør for Piratinielva, som i 1777 opphavleg var den spansk-portugisiske kolonigrensa. Den noverande riksgrensa mellom Brasil og Uruguay ligg likevel i dag lenger sør ved Jaguarãoelva.

Herval er kjend for den internasjonale rodeofestivalen sin, som finn stad kvar januar.

## Grensande kommunar
* Arroio Grande
* Jaguarão
* Pedras Altas
* Pedro Osório
* Pinheiro Machado
* Piratini

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Herval|Herval]]» frå ,  den 21. mars 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Valborg Platou

**Karen Valborg Elisa Stoud Platou** () var ein norsk lyrikar og kulturjournalist som blei den fyrste kvinnelege sjefsbibliotekaren i Noreg.

## Biografi
Platou gav ut ei diktsamling, *Digte* i 1868. Dikta er fulle av sakn og lengsle og tvil om meininga med tilværet. Dikta er sett på å ha eit sjølvbiografisk preg, skrivne mens ho var heimeverande embetsmannsdotter. Ho var nemleg dotter av borgarmeister Carl Nicolai Stoud Platou (1809–1888) og Christence Dorothea Plade Nielsen (1817–1889). Broren Lars Hannibal Sommerfeldt Stoud Platou (1848–1923) blei ein kjend psykiater mens ho sjølv vart verande ugift.

Frå 1849 til 1853 gjekk Platou på skule ved den tyskfødde Sophie Wever sitt kvinneinstitutt i Bergen. Meir påfyll i språk kom frå språkreiser til København i 1863, Paris i 1881 og ellers til England og Tyskland.  

Frå 1869 til 1883 var Platou kulturjournalist for den bergenske «Adresseavisen», De bergenske Adressecontoirs-Efterretninger. Frå 1883 til 1909 var ho medarbeidar i Bergens Aftenblad (etablert i 1880). Det var Morgenavisen som i 1909 anslo at Platou var «den som for Tiden har den længste journalistiske Løbebane at se tilbage paa her i Landet».

 I 1883 blei Platou «etter skarp konkurranse med tretten mannlige medansøkere», tilsett ved Bergen Offentlige Bibliotek, som den fyrste kvinnelege bibliotekaren i landet. Dette blei hennar arbeidsplass i 27 år. Under hennar leiing auka samlinga frå 28 000 til 100 000 og  det blei samla inn 100 000 kroner til nybygg. 

Valborg Platou fekk Kongens fortenestemedalje i gull i 1909. Pengane hadde ho klår i 1905 og det var då etterfølgjaren hennar, Arne Kildal (1885–1972) som fekk sluttført oppbygginga av biblioteket, som stod ferdig i 1917.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Valborg Platou|Valborg Platou]]» frå , den 21. mars 2023.*
Valborg Stoud Platou

**Valborg Stoud Platou** () var ein norsk dommar.
## Liv og virke
Etter examen artium 1900 ved Aars og Voss' skole i Kristiania, blei Platou i 1906 den åttande norske kvinna som tok cand.jur. Etter utdanninga jobba ho eit år ved sorenskrivaren i Søndre Østerdalen fogderi. Frå 1911 var ho overrettssakførar i hovudstaden Kristiania, men berre i nokre månadar, ettersom ho i 1912 blei sekretær i Arbeidsdepartementet og blei verande til 1926. I 1923 hadde ho òg vore fire månadar som rettsskrivar (kontorsjef) i lagmannsretten, og i 1924 vore tre månadar tilbake som konstituert og eidsvoren fullmektig i nemnde Søndre Østerdalen fogderi, der ho hadde vore femten år tidlegare. 

I 1926 melde Platou overgang til Oslo overrett, der ho tok seg av klagesaker frå underretten. Denne vart avskaffa i 1936, men ho hadde i 1927 gått over til Oslo byrett, der ho var ekstraordinær dommar i 1932 og i 1936 fekk fast jobb. Med dette var ho ei av dei første kvinnene i Noreg som fekk jobb som dommar. Ho jobba heilt til ho blei pensjonist i 1947.

Foreldra hennar var jurist Carl Ludvig Stoud Platou (1841–1898) og Mette Marie Grüner Christiansen (1846-1927). Broren Carl Nicolai Stoud Platou (1885–1956) blei fylkesmann i Oslo og Akershus. Platou døydde ugift i 1960.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Valborg Stoud Platou|Valborg Stoud Platou]]» frå , den 21. mars 2023.*
Fanny Schnelle

**Fanny Schnelle** () var ein norsk politikar for Frisindede Venstre, kvinnesaksforkjempar, lærar og filantrop.

## Virke
Schnelle var sentralstyremedlem i Frisindede Venstre frå 1910 til 1915 og representerte partiet i Bergen bystyre og formannskap; ho var den fyrste kvinna i Bergens formannskap. Ho var kandidat i stortingsvalet i 1930. Ho hadde også ei rekkje andre offentlege verv, som medlem av skolestyret, helserådet, boligrådet og ei rekkje komitear. I åra etter fyrste verdskrigen var ho aktivt engasjert i humanitært arbeid som medlem av hungersnaudkomiteen og komiteen for barn frå svoltramma land.

Schnelle var aktiv i kvinnerørsla, som leiar i Bergens Kvinnesaksforening gjennom 25 år. Ho blei skildra som den ubestridte leiar av kvinnerørsla i Bergen. På nasjonalt nivå var ho 1. nestleiar i paraplyorganisasjonen Norske Kvinners Nasjonalråd (NKN) 1910–1919 og 2. nestleiar 1925–1929; ho blei æresmedlem i NKN i 1932.

## Utmerkingar og interesser
Fanny Schnelle var opptatt av vitskap. I 1898 starta ho og veninnene hennar ein tennisklubb, Bergens Lawn-Tennis Club. Ho utdanna seg ved Kungliga Gymnastiska Centralinstitutet i Stockholm, og seinare etablerte ho Bergens gymnastiske ortopediske institutt i Bergen. Schnelle har dessutan vore lærarinne ved ein høgare jenteskule i Baltimore, USA. Ho hadde ein solid økonomi og eigde ei bygning i Christian Michelsens gate saman med systera.

Schnelle mottok Kongens fortenestemedalje i gull i 1936. Ho stod også for ein stor donasjon til det kjemiske instituttet ved Universitetet i Bergen. Eit relieff av ho blei avduka i 1956.

## Familie
Fanny Schelle var dotter av meklaren Gerhard Schnelle (død 1908) og Bergitte Kruger (død 1924). Ho hadde seks sysken. Familien var av tysk herkomst, men hadde budd i Bergen i generasjonar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fanny Schnelle|Fanny Schnelle]]» frå , den 21. mars 2023.*
Nicoline Christine Hambro

**Nicoline Christine Hambro** () var ein norsk politikar og forkjempar for kvinnesaka. Ho var i 1885 medstiftar av Bergen Kvinnesaksforening, der ho var styremedlem i fleire år. Ho var seinare leiar for Norske Kvinners Nasjonalråd frå 1916 til 1921.

Hambro var også styremedlem i Bergens sedelighetsforening og stiftar av arbeidsheim for kvinner.

Hambro var dotter av målarmeister Niels Andreas Harbitz og mor til Carl Joachim Hambro.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nicoline Christine Hambro|Nicoline Christine Hambro]]» frå , den 21. mars 2023.*
Anna Steineger

**Anna Steineger** () var ein norsk skribent, lærar, politikar for Venstre, kvinnesaksforkjempar og foreiningskvinne. 

## Virke
I 1884 vart Steineger tilsett ved Ulrike Pihls pikeskole i Bergen, som lærar i geografi og naturfag. I 1894 studerte ho, med offentleg stipend, naturfagundervising i Berlin og Paris, og er rekna som ein av pionerane for moderne undervising i naturfag i Bergen. Ho engasjerte seg også for matservering til trengjande skulebarn.

Steineger var medstiftar av Bergen Kvinnesaksforening i 1885 og var medlem av det fyrste styret. Seinare vart ho styremedlem i Høiere skolers landslærerindeforening. I 1892 vart ho innvald i styret i det nyopprettede Bergen Ligbrændingsselskab, og i 1905 vart ho vald inn i Bergens fattigstyre.

Steineger var representant i kommunestyret og suppleant i formannskapet i Bergen for Venstre i perioden 1902–1904, og suppleant i kommunestyret frå 1904. 

Steineger var blant bidragsytarane i kvinnesakstidsskriftet *[[Nylænde]]*.

## Familie
Anna Steineger var dotter av oberstløytnant Rudolph Grip Norman og Charlotte Folkedal.
Ho vart 30. oktober 1876 gift med vitskapsmannen Leonhard Hess Steineger, ein bror av kunstnaren Agnes Steineger. Ekteskapet vart oppløyst.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anna Steineger|Anna Steineger]]» frå , den 21. mars 2023.*
Kari Hop Skiftesvik

**Kari Hop Skiftesvik** () er ein norsk venstrepolitikar, kvinnesaksforkjempar, forfattar og fyrstebibliotekar. 

## Virke
Skiftesvik tok cand.mag. ved Statens bibliotekhøgskole. Ho har arbeidd ved Universitetsbiblioteket og vore avdelingsbibliotekar og sidan fyrstebibliotekar ved Bergen offentlige bibliotek.

Ho har hatt ei rekkje verv i Bergen Venstre og Norsk Kvinnesaksforening. Skiftesvik har vore nestleiar i Bergen Venstre (1979–1983), leiar i Fana Venstre (1983–1985), og var medlem av likestillingsutvalet i Bergen. Ho var leiar i Bergen Kvinnesaksforening i tre periodar (1976–1982, 1995–2008 og 2011–2013) og 2. nestleiar i Norsk Kvinnesaksforening på nasjonalt nivå (1978–1986, 1996–2006 og 2011–2014). Ho var aksjonsleiar i Bergen for TV-aksjonen 89: Kvinner i den 3. verden.

Skiftesvik har gjeve ut boka *Bergens små og store døtre: Kvinnehistoriske byvandringer*, saman med Elisabeth Aasen, på Bodoni forlag i 2016. Bergen Offentlige Bibliotek skriv at det er ei turbok om den usynlege bergenshistoria.

## Bibliografi
* *[https://bergenbibliotek.no/litteraturen/lesetips/bergens-sma-og-store-dotre-kvinnehistoriske-byvandringer Bergens små og store døtre: Kvinnehistoriske byvandringer]*, (Bodoni forlag 2016)
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kari Hop Skiftesvik|Kari Hop Skiftesvik]]» frå , den 21. mars 2023.*
Thorolf Bugge

**Thorolf Bugge** () var ein norsk fagforeiningsmann og politikar fødd i Heddal. Tingbolken 1922–24 representerte han Arbeidarpartiet og sidan Norges Kommunistiske Parti på Stortinget, vald frå Finnmark fylke.

Bugge var son til ein distriktslege. Sjølv utdanna han seg ved den tekniske skulen i Bergen. Frå 1898 var han tilsett ved postkontoret i Vardø, der han 1901–06 fungerte som postmeister medan Adam Egede-Nissen møtte på Stortinget. Etter den tid dreiv Bugge gardsbruk og arbeidde for gruveselskapet Sydvaranger. I 1907 og 1908 leidde han fagforeininga Nordens Klippe, men vart svartlista for si aktivisme. Han dreiv så gardsbruket til 1916. Deretter var han styrar av forsyningsnemnda i Sør-Varanger kommune og frå 1917 kommunesekretær. Han flytta då til Kirkenes.

Bugge var med i formannskapet i Sør-Varanger frå 1910 til 1922, perioden 1910–16 også skulestyremedlem. Hausten 1921 vart han vald til stortingsmann for Finnmark og Det norske arbeidarparti. På Tinget var han medlem i Samferdslekomiteen. Hausten 1923 var han ein av dei som braut med Arbeidarpartiet og danna NKP. Ved dei fire stortingsvala åra 1924 til –33 stod han på fyrsteplassen til NKP i Finnmark, utan å verte attvald.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thorolf Bugge|Thorolf Bugge]]» frå ,  den 22. mars 2023.*
Knoxville

**Knoxville** er ein by aust i delstaten Tennessee i USA. Byen, som er fylkessete i Knox County, hadde kringom 190&nbsp;000 ibuarar i 2020. Knoxville er den sentrale byen i eit storbyområde med om lag 870&nbsp;000 ibuarar.

Byen vart grunnlagd i 1791 og innlemma i delstaten i 1815.

Filmskaparen Quentin Tarantino og songarane Ashley Cleveland og Kenny Chesney er alle frå Knoxville. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Knoxville, Tennessee|Knoxville, Tennessee]]» frå ,  den 22. mars 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Elizabeth i New Jersey

**Elizabeth** er ein by i Union County, aust i delstaten New Jersey i USA. Byen hadde 137&nbsp;298 ibuarar i 2020. Elizabeth er ein dei mest trafikkerte hamnebyane i verda.

Byen vart grunnlagd i 1664 og innlemma i delstaten i 1855.

Nicholas Murray Butler og songaren Tony Williams var frå Elizabeth.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Elizabeth, New Jersey|Elizabeth, New Jersey]]» frå ,  den 22. mars 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Petra Lie

**Petra Lie** () var ein norsk tannlege og filantrop. Då ho avla tannlegeeksamen i 1872, blei ho den fyrste kvinnelege tannlegen i Noreg.

## Liv og virke
Petra Lie studerte frå 1870 under tannlege Carstens i København, og fekk parallelt kveldsundervising hos professor Walløe. Etter halvanna års studium reiste ho vidare til den amerikanske doktor Salomon i Berlin for å lære gullplombering, som var nyaste mote innanfor tannbehandling.

Lie avla tannlegeeksamen med toppkarakter i Noreg 2. desember 1872, og blei dimed den fyrste kvinnelige tannlegen i landet. Etter avlagd eksamen studerte ho i ni månadar hos dr. med. Bruck i Breslau. I Tyskland blei ho kjend med bormaskinen, som ho tok med seg til Noreg i 1873. Ho har fått æra for å ha innført denne oppfinninga til landet, og blir sett på som ei føregangskvinne innan faget.

Lie etablerte si verksemd som tannlege i Kristiania, der ho dreiv ein blomstrande praksis. Mot slutten av livet måtte ho leggje ned praksisen på grunn av sjukdom. Dei siste åra budde ho på Bjartheim ved Diakonissehuset. 

I 1897 og 1907 drog ho på studiereiser i utlandet. 

Ved sida av virket som tannlege engasjerte Lie seg i humanitært arbeid. Ho tok initiativet til opprettinga av «Gamlehjemmet» i Pilestredet (Cathinka Guldbergs Gamlehjem), og engasjerte seg i opprettinga av barneheimen til Cathinka Guldberg. I 1894 var ho medstiftar av Norsk kvindeforening til dyrenes beskyttelse. Ho gav også tannlegebistand til Guttehjemmet i Geitmyrsveien, utan godtgjering.

Petra Lie blei 25. november 1907 gravlagd på Diakonissehusets gravplass på Nordre gravlund under stor deltaking. Fleire institusjonar og foreininger la ned kransar, blant anna Norske kvinders nationalraad, der Lie var medlem.

## Familie
Petra Lie var dotter av landhandlaren Peder Lie og Sofie Janette Sørensen. Ho vart verande ugift.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Petra Lie|Petra Lie]]» frå , den 22. mars 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
* Tannlegetidende: Petra Lie – Norges førs­te kvinnelige tannlege, besøkt 20/1 2021.
Agnes Steineger

**Agnes Steineger** () var ein norsk målar, teosof og antroposof.

## Liv og virke
### Bakgrunn
Foreldra hennar var Petter Starner Steineger, som var kjøpmann i Bergen, og Ingeborg Katharina Hess. Agnes var veslesystera til zoologen Leonhard Hess Stejneger. 

Steineger budde delar av barndommen i Tyrol. Mora døydde då ho av 12 år gammal, og same året gjekk ho på internatskule i Sunnfjord.

### Kunst
Ho gjekk i målelære hos Anders Monsen Askevold i Bergen, og seinare hos Marcus Grönvold og Bertha Wegmann i München. Ho debuterte med måleriet *Markblomster* i Bergen Kunstforening 1883. Steineger studerte ved Académie Colarossi i 1886 og var på representert på Salonen i Paris 1887 og 1888, i tillegg til Verdsutstillinga i Paris 1889. Hovudsakeleg var ho busett i Italia i perioden frå 1902 til 1914. Det mest kjente verket hennar er *Selvportrett* frå 1895, som er utstilt i Bergen kunstmuseum.

### Teosof og antroposof
I 1901 kom Steineger i kontakt med teosofien, og ho var blant dei første medlemmane av Teosofisk Samfunn i Kristiania. Steineger traff Rudolf Steiner først i 1908. I 1914 leia ho ei antroposofisk gruppe i Firenze. Ho drog til Goetheanum i Sveits og deltok saman med fleire nordmenn i verksemda med bygging og utsmykking av det første Goetheanum. Ho spela også klaver til eurytmi. 

### Siste år
Etter opphaldet i Sveits flytta Steineger til Noreg og Bergen, og ho var aktiv i Bergensgruppa i Antroposofisk Selskap heilt fram til ho var hundre år gammal. Steineger var venninne av målaren Frida Hoeck Rusti som var fødd i 1861, og saman feira dei sine 102 og 100 år. Agnes Steineger døydde 16. juni 1965, 102 år gammal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Agnes Steineger|Agnes Steineger]]» frå , den 21. mars 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
Edith Thallaug

**Edith Thora Thallaug** (),, også omtala som **Edith Thallaug-Benczy**, var ein norsk songar (mezzosopran), skodespelar og krimforfattar.

## Liv og virke
### Bakgrunn
Edith Thallaug var dotter av songaren Rolf Thallaug (1903–1991) og kona hans Marta Marie Halvorsen (1900–1987). Ho var systera til artisten og skodespelaren Anita Thallaug.

### Virke
Thallaug byrja karriereen som skodespelar ved Studioteatret og Nationaltheatret. Som songar blei ho fyrst tilsett ved Gøteborgoperaen i 1960. Frå 1964 var ho tilknytt Stockholmsoperaen. Ho blei utnemnd som hovsångerska i 1976. I Stockholm hadde ho store roller som *[[Carmen]]*, Octavian i *[[Rosenkavaleren]]* og Amneris i *Aida*. På Den Norske Opera spela ho *[[Askepott av Rossini|Askepott]]* av Rossini og song også i *Rosenkavaleren*, *Aida*, *Carmen* og *Hertug Blåskjegg*. I 1959 heldt ho sin fyrste liederaften i Oslo. Sidan hadde Thallaug gjestespel ved Glyndebourneoperaen, Edinburgh-festivalen, La Fenice og La Scala, og heldt konsertar i USA, Russland, Korea, Israel og Japan. Ho medverka også i fleire TV-førestillingar og plateinnspelingar. 

Under pseudonymet «Edith Rolfsen» gav Thallaug i 1950 ut kriminalromanen *[[Den myrdede lever]]*.

Thallaug var gift fleire gongar. Først med fiolinist og konsertmeister Bjarne Gullov Larsen (1922–2002), deretter med songar og regissør Ulf Björkegren og endeleg med fiolinist og konsertmeister Josef Benczy (fødd 1930).

## Prisar og utmerkingar
* 1971/1972 – Mottakar av Musikkritikerprisen
* 1976 – Utnemnd til svensk hoffsongar («hovsångare»)
* 1977 – Mottakar av Griegprisen
* 1983 – Mottakar av den svenske utmerkinga Litteris et Artibus
* 1983 – utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Edith Thallaug|Edith Thallaug]]» frå , den 22. mars 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
* Edith Thallaug hos Norsk Biografisk Leksikon
* Edith Thallaug hos Nationaltheatret
* Edith Thallaug hos Svensk Filmdatabas
* Edith Thallaug hos Discogs
* Edith Thallaug hos MusicBrainz
* Edith Thallaug hos Rockipedia
* Edith Thallaug hos Internet Movie Database
* Edith Thallaug hos The Movie Database
*  Edith Thallaug hos Operasolisterna
Roma-vedtektene om Den internasjonale straffedomstol

**Roma-vedtektene om Den internasjonale straffedomstol** (engelsk *Rome Statute of the International Criminal Court*) er ein multilateral traktat signert den 17. juli 1998 i Roma. Traktaten legg det juridiske grunnlaget for skipinga og virket til den internasjonale straffedomstolen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Roma-vedtektene om Den internasjonale straffedomstol|Roma-vedtektene om Den internasjonale straffedomstol]]» frå ,  den 22. mars 2023.*
Diskografien til James Taylor

Diskografien til James Taylor, ein USA-amerikansk visesongar, består av 17 studioalbum, seks samlealbum, minst fem konsertalbum, eit hyllestalbum, ein EP og 40 singlar. 

## Studioalbum
### 1960-åra

### 1970-åra

### 1980-åra

### 1990-åra

### 2000 til 2020-åra

## Konsertalbum

## Samlealbum

## EP-ar

## Singlar

### Gjestesinglar

## Andre songar

## Andre framsyningar

### Gjestearbeid

## Videoalbum

## Musikkvideoar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:James Taylor discography|James Taylor discography]]» frå ,  den 22. mars 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ane Breivik

**Ane Breivik** () er ein norsk politikar for Venstre frå Bærum i Viken. Frå november 2021  til oktober 2024 var ho leiar i Unge Venstre. Breivik har tidlegare vore nestleiar av Unge Venstre og sentralstyremedlem i ungdomspartiet. Frå februar 2021 var ho Hordaland Venstres 2. kandidat til Stortingsvalet 2021. Breivik er 1. vara for Sveinung Rotevatn til Stortinget for perioden 2021–2025.

## Bakgrunn
Breivik har tidlegare sete som sentralstyremedlem i ungdomspartiet, og i januar 2020 blei ho den yngste lokallagsleiaren i eit av Venstres største lokallag, Bergen Venstre, nokonsinne. Ho studerer rettsvitskap ved Universitetet i Bergen og har tidlegare gått på United World Colleges i Maastricht.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ane Breivik|Ane Breivik]]» frå , den 23. mars 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Springfield i Illinois

**Springfield** er hovudstaden i delstaten Illinois i USA. Byen, som òg er fylkessete for Sangamon County, hadde 113&nbsp;300 ibuarar i 2021.

Springfield vart grunnlagd i 1821 og vart delstatshovustad i 1837. Abraham Lincoln budde i byen frå 1837, til han i 1861 tok over som president i USA.

Astronomen Seth Nicholson og musikaren Dale Oehler var frå Springfield.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Springfield, Illinois|Springfield, Illinois]]» frå ,  den 23. mars 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Aurora i Illinois

**Aurora** er ein by i delstaten Illinois i USA med om lag 180&nbsp;000 ibuarar. Byen, som vart grunnlagd i 1834, er ein del av storbyområdet i kring Chicago.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aurora, Illinois|Aurora, Illinois]]» frå ,  den 23. mars 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Sven Martin Nøkleby

**Sven Martin Nøkleby** () var ein norsk dyrlege og politikar frå Kråkstad i Akershus. Stortingsmann 1922–24 for Nordland fylke og partiet Frisinna Venstre.

Gardbrukarsonen Nøkleby utdanna seg til dyrlege ved veterinærhøgskulen i København. I 1894 fekk han stillinga som fylkesdyrlege i Nordland. Frå 1900 til han døydde var han statskonsulent i husdyrbruk for Nord-Noreg, budde i Bodin. Han var elles styreformann 1912-30 i Nordland landbruksselskap, og siste tida før han døydde formann ved Noregs Bank si avdeling i Bodø.

Nøkleby representerte valkrinsen Nordland på Stortinget 1922-24. Han var vald for Frisinna Venstre, eit parti som hadde statsministeren i 1923/24. 

## Kjelder
*Nordlands Nyt 15. oktober 1921
Alberte Bekkhus

**Alberte Tennøe Bekkhus** () er ein norsk ungdomspolitikar som i 2020 blei vald til leiar for Raud Ungdom (RU). Før ho blei leiar i Raud Ungdom var Bekkhus høvesvis studieansvarleg og feministisk ansvarleg i ungdomspartiet.

Bekkhus er oppvaksen i Moss i Østfold der ho har vore aktiv i lokalpolitikken, som leiar i Moss Raud Ungdom og Moss Natur og Ungdom. 

## Politikk
Bekkhus var medansvarleg for haldningskampanjen til Raud Ungdom i 2019, «Feministruss». Kampanjen hadde som mål å mobilisere mot kvinnefiendslege haldningar, ritual og generell ukultur under russefeiringa.

I 2016 deltok Bekkhus saman med andre aksjonistar frå Natur og Ungdom og Raud Ungdom i ein sivil ulydnadsaksjon i Førdefjorden, der målet var å forhindre industriføretaket Nordic Mining i å prøvebore etter rutil og deretter dumpe gruveslam i eit sjødeponi. Som RU-leiar har ho markert seg med tydeleg støtte til LHBT-rettar, og gått ut mot transfobi. Vidare har ho vore tydeleg mot NATO og for styrking av norsk forsvar, for rettferdig pensjon, for køyreopplæring som valfag, for rusreform og for havvindkraft og anna klimapolitikk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Alberte Bekkhus|Alberte Bekkhus]]» frå , den 23. mars 2023.*
Knocking 'Round the Zoo

**«Knocking 'Round the Zoo»** er ein song skriven av James Taylor og gjeven ut på debutalbumet hans, James Taylor, på Apple Records i 1968. Han hadde tidlegare spelt inn songen i 1966 med bandet sitt, The Flying Machine, men denne innspelinga vart ikkje gjeven ut før i 1971 på *[[James Taylor and the Original Flying Machine]]*. Songen vart òg gjeven ut som singel av Apple i Frankrike (APF 506), med «Something's Wrong» på baksida. «Knocking 'Round the Zoo» og «Something in the Way She Moves» var inkludert på demolydbandet som Taylor sendte til produsenten Peter Asher, som overtydde han om å signere Taylor til Apple.

Allmusic-kritikaren Lindsay Planer skildra «Knocking 'Round the Zoo» som ein «pseudo-blues». Tekstane var inspirerte av James Taylor sitt opphald på det psykiatriske sjukehuset McLean Hospital. I første verset av songen syng Taylor at «There's bars on all the windows and they're countin' up the spoons». I røynda hadde McLean tryggleiksvindauge i staden for stenger, men dei brukte spesielle reiskap og talde alt av metall etter kvart måltid. Verset går vidare med å seie at «if I'm feeling edgy there's a chick who's paid to be my slave/And she'll hit me with a needle if she thinks I'm trying to misbehave.» I det andre verset syng Taylor om sinnet sitt mot arbeidarane på McLean. I det tredje verset syng Taylor om korleis han følte seg utestengt på McLean, med linjer som «Now my friends all come to see me/They point at me and stare.» Ifølge redaktørane i *[[magasinet Time|Time]]* legg Taylor til ein skremmande deskant av sinnssjuke-lydar til dette verset. *[[Rolling Stone]]*-kritikaren Timothy Crouse skildra trommerytmen i songen som «systerleg», og gitarspelet som «nervøst», og seier at det speglar den sinnet og utålmodigheta Taylor følte på McLean.

*[[Rolling Stone Album Guide]]*-kritikaren Mark Coleman meiner at «Knocking 'Round the Zoo» er eit «høgdepunkt» på *James Taylor*-albumet og omtaler han som «sparkande» og at songen var med på å skape vegen James Taylor ville ta i framtidige opptak.*[[magasinet Time|Time]]* rosar den «vittige, riff-aktige musikalske ironien.» *Rolling Stone*-kritikaren Jon Landau seier at songen «kombinerer ein undertrykt sans for humor med naturlegheit.» James Taylor-biografen Timothy White kritiserer den «treige» introduksjonen på strenginstrument som arrangør Richard Hewson la til songen på *James Taylor*-albumet. *Rolling Stone*-skribenten Jules Siegel kritiserte songen for å høyrast ut som «ein sado-masochistisk fantasi.» Siegel meinte at Taylor framstilte seg sjølv som ein aristokrat som framleis var i kontroll til trass for å vera på eit psykiatrisk sjukehus, med «ein kvinnelig pleiar som blei betalt for å vera slaven hans.» Siegel kritiserer òg linja om at pleiaren slo han med ei nål. Forfattaren Ian Helperin kritiserer utgjevinga av *James Taylor and the Original Flying Machine* på CD for å endre instrumenteringa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Knocking &#39;Round the Zoo|Knocking &#39;Round the Zoo]]» frå ,  den 23. mars 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Shadia

**Fatma Ahmed Kamal Shaker** (), betre kjend under kunstnarnamnet **Shadia** (arabisk شادية), var ein egyptisk skodespelar og songar. Ho hadde roller i komediar og teaterstykke i 1950- og 1960-åra, og spela i meir enn 100 egyptiske filmar.

## Liv og virke
Fatma Ahmed Kamal Shaker blei fødd i Al-Helmyia El Gadida i Kairo. Faren var Ahmed Kamal Sahker, som kom frå Sharqia, og mora var også egyptisk.

Shadia hadde beundrarar i heile den arabiske verda og spela alt frå bondejenter og karrierekvinner til mentalt forstyrra kvinner og romantiske fjols. Ho fekk skryt for rollene sine som opprørsk kvinne i filmen 'Middaqq-grenda' og som prostituert i 'Tjuven og hundane', som begge var basert på bøkene til  nobelprisvinnaren Naguib Mahfouz med same namn, av Mahfouz sjølv.

Shadia hadde ein silkemjuk stemme og er kjend for patriotiske songar. Ho spela inn hundretals av grammofonplater, dei fleste på egyptisk arabisk, og tilhøyrde den egyptiske «gullalderen» innan film og underhalding. 

Shadia var gift tre gongar, men fekk ingen barn.

Shadia slutta med å opptre omkring 1987 og vigde seg deretter til ei strikt form av islam. Ho bar hijab og vigde resten av livet sitt til å ta vare på foreldrelause barn. Ho donerte også alle pengane ho hadde tent inn i løpet av skodespelar- og songkarrieren sin til velgjerdsorganisasjonar.

## Ettermæle
Den best kjende songen hennar, «Habibti Ya Masr» ('Å mitt elska Egypt'), blei eit symbol for den egyptiske revolusjonen i 2011.

Google heidra Shadia den 8. februar 2021, 90 år etter fødselen hennar, med ein Google Doodle i Egypt, Israel og Sverige.

## Filmografi

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Shadia|Shadia]]» frå , den 23. mars 2023.*  

## Litteratur
* Terri Ginsberg, Chris Lippard: ''Historical Dictionary of Middle Eastern Cinema'', Scarecrow Press, 2010, ISBN 9780810873643, S. 360.
* Oliver Leaman: ''Companion Encyclopedia of Middle Eastern and North African Film'', Routledge 2003, ISBN 9781134662524, S. 123.

## Bakgrunnsstoff

* Shadia hos Internet Movie Database
* Shadia hos The Movie Database
* Lost Continent: Cinema of Egypt
Thora Skolmen

**Thora Skolmen** () var ein norsk lærar, forfattar og kvinnesaksforkjempar.

## Liv og virke
Thora Skolmen var dotter av Torger Hansen Skolmen og Ingeborg Kristiansdatter Væle. Faren var aktiv innan lekmannsrørsla, det som no er indremisjonen. Ein av brørne hennar var målaren og læraren Kristian Skolmen. 

Thora Skolmen utdanna seg til lærar ved Hamar seminar, og blei uteksaminert i 1897. Ho arbeida som lærarinne i Vardal, så i Ytre Rendal før ho i 1901 kom til Hov der ho verka til 1912. Ho måtte då gje seg som lærarinne fordi høyrselen svikta. I alle desse åra var Skolmen aktiv i samfunnets teneste. Ho engasjerte seg i arbeidet for allmenn røysterett for kvinner. Thora og systera Helene var dei første medlemmane i Norsk Kvinnesaksforening. 

Skolmen engsjerte seg sterkt i arbeidet med Boka om Land I-II, som starta i 1914. Ho samla inn, og fekk skrive ned folkeviser, sullar, lokkar og regler. Ho tok også for seg det ho sjølv kalla «Musikk uten kunstige instrumenter, men egentlig ikke sang». Med det meinte ho kauking, lalling, tralling og kulokk. Skolmen kalla dette ein heilt kvinneleg musikk. Særpreget er dei høge tonane, ofte ein hel oktav over annan musikk.

Skolmen døydde etter ein tur der ho sklei på nysnøen og fall utfor eit stup.

## Biografi
* Skolmen, Thora, *Leik, Musikk og Dans. Boka om Land I*, Oslo 1914
* Skolmen, Thora, *Leik, Musikk og Dans. Boka om Land II*, Oslo 1952
* Skolmen, Thora, *Leik og dans. Opptegnelser fra Land*, Norsk Folkekultur 1935

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Thora Skolmen|Thora Skolmen]]» frå , den 23. mars 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
* Thora Skolmen på NLIs Lokalhistoriewiki.
* Folkemusikk – «Litteratur/bøker om Folkedans».
* Universitetet i Oslo – «Tordivelen og Fluga».
* Arkivliste for Opplandsarkivet.
Anna Kreetz

**Anna Kreetz** () var ein tyskfødd norsk fotograf og grunnleggjar av Anna Kreetz industri- og husflidsskole. Ho starta skulen i 1883 med økonomisk støtte frå Brennevinssamlaget i Bergen. I 1899 overtok Bergen kommune skulen og dreiv den vidare som Bergen kommunale kvinnelige industriskole.

Kreetz dreiv fotoatelier i Oslo saman med Marthine Lund frå 1865 og omtrent fram til 1870. På byrjinga av 1870-talet byrja ho som lærar ved Christiania Arbeidersamfunds husflidsskole. Omfanget av verksemda hennar som lærar der er ukjent, men ho arbeida der fram til 1878. I den same perioden reiste ho også rundt i Noreg som kurshaldar, blant anna i fletting av stråarbeid. I 1872 mottok ho økonomisk støtte frå kong Oskar II til å foreta studiereiser til Sverige, Danmark, Tyskland og Holland. Ho representerte Noreg på Verdsutstillinga i Philadelphia i 1876, og fekk då ein medalje for sine arbeid i fjør. Ho hadde vore i Danmark i 1872 for å gå kurs i fjørarbeid, med reisestipend frå den norske stat. Eksemplar på slike fjørarbeid var vifter og damekåper.

Kreetz var den einaste kvinna blant 35 personar som mottok reisestipend frå den norske stat for å dra til Verdsutstillinga i Paris i 1878; på det tidspunktet budde ho framleis i Kristiania. I 1882 fekk ho avslag frå Stortinget på ein søknad om støtte til det som i stortingsprotokollen for 1882 kallast «Anna Kreetz' Skole for Husflidslærerinder». Årsaka til avslaget var at Christiania allereie hadde ein tilsvarande skule. Dette førte til at Anna Kreetz flytta til Bergen for å etablere ein husflidsskule der. Ho starta opp skulen i Bergen i 1883. Frå 1883 og i åra framover løyvde Stortinget årleg støtte til drifta av det som i stortingsprotokollene skiftevis kallast «Anna Kreetz' Lærerindeskole i Bergen» og «Anna Kreetz' Industriskole i Bergen».

Kreetz var medstiftar av Bergen Kvinnesaksforening i 1885 og medlem av det fyrste styret.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anna Kreetz|Anna Kreetz]]» frå , den 23. mars 2023.*
Den internasjonale straffedomstolen

**Den internasjonale straffedomstolen** (engelsk *International Criminal Court*, fransk *Cour pénale internationale*) er ein permanent, internasjonal domstol oppretta for å straffeforfylgja einskildmenneske for krigslovbrot, lovbrot mot menneskja og folkemord. Han har i oppgåve å syrgja for at menneske som er skulda for slike lovbrot vert stilt til ansvar dersom styresmaktene i landet der lovbrotet har funne stad sjølv ikkje maktar eller ynskjer å reisa sak. Domstolen har sete i Haag i Nederland, men rettssaker kan haldast kvar som helst. 

I Haag ligg òg Den internasjonale domstolen (ICJ), som er  domstolen til SN for avgjerd i tvistar mellom statar.

Den internasjonale straffedomstolen er ikkje vorten anerkjend av stormakter som USA, Russland, Kina, India, Indonesia og Tyrkia.

## Soge
Den internasjonale straffedomstolen vart skipa i 2002. Domstolen kan berre døma i lovbrot som har hendt etter 1. juli 2002, datoen då traktaten for skipinga (Roma-vedtektene om Den internasjonale straffedomstol) tredde i kraft. Traktaten vart underteikna i Roma den 17. juli 1998. Noreg ratifiserte traktaten den 16. februar 2000.

To av aktorane ved Nürnbergprosessen, Benjamin Ferencz og Henry T. King, var dei viktigaste pådrivarane for skipinga av domstolen og har mellom anna medverka til å utforma det juridiske grunnlaget.

## Organisasjon
### Medlemsland
Om lag 123 statar er medlemer av domstolen. Israel, Russland, Sudan og USA har kunngjort at dei korkje vil anerkjenna eller  ratifisera. Burundi vart i oktober 2017 fyrste stat som trekte seg frå domstolen.

### Domarane
Domstolen består av 18 internasjonale domarar. Dei vert valde for for éin periode på ni år av generalforsamlinga til domstolen som består av representantar frå alle dei nasjonane som har ratifisert vedtektene til domstolen. Domstolen har si eiga tiltalemynde som vert leidd av ein sjefklagar. I tiltalemynda til domstolen er det òg ei etterforskingsavdeling.

## Saker ført for domstolen (utval)
Slobodan Milošević var det fyrste statsoverhovudet som vart sikta for lovbrot mot menneskja ved domstolen. Omar Hassan al-Bashir var det fyrste statsoverhovudet som vart sikta for folkemord. Den 17. mars 2023 vart det utferda ein arrestordre på Vladimir Putin tiltala for deportasjon av barn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Den internasjonale straffedomstolen|Den internasjonale straffedomstolen]]» frå ,  den 23. mars 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

* 

## Vidare lesing
* 
*
Eva Vinje Aurdal

**Eva Vinje Aurdal** () er ein norsk lokalpolitikar frå Arbeidarpartiet som var ordførar i Ålesund frå 2015 til 2023 og leiar i Fellesnemnda for Nye Ålesund kommune. 

Ho har vore vararepresentant til Stortinget for Møre og Romsdal frå 2009. Frå 2012 er ho styremedlem i Helse Midt-Noreg.

Aurdal er frå Stordal kommune i Møre og Romsdal. Aurdal er utdanna lærar, og bur på Nørvøy. Ho er gift med Leon Aurdal, som er rådmann i Sula kommune. Dei har to barn: Martine Aurdal og Andrea Aurdal.  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Eva Vinje Aurdal|Eva Vinje Aurdal]]» frå ,  den 24. mars 2023.*
Hanne Berit Brekken

**Hanne-Berit Børseth Brekken** () er ein norsk lokalpolitikar for Arbeidarpartiet. Frå 2019 er ho ordførar i Aure kommune.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Hanne Berit Brekken|Hanne Berit Brekken]]» frå ,  den 24. mars 2023.*
Lena M. Landsverk Sande

**Lena Marie Landsverk Sande** () er ein norsk lokalpolitikar for Venstre. I 2015 vart ho ordførar i Vanylven kommune . Ho er den første kvinnelege ordføraren i kommunen.

Lena Marie Landsverk Sande er utdanna lærar frå Høgskulen i Volda (1996). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Lena M. Landsverk Sande|Lena M. Landsverk Sande]]» frå ,  den 24. mars 2023.*
Ingrid Waagen

**Ingrid Waagen** () er ein norsk politikar for Senterpartiet. Ho er frå Torjulvågen i Tingvoll. I 2019 vart ho ordførar i Tingvoll kommune.

Waagen vart vald inn i kommunestyret i Tingvoll ved kommune- og fylkestingsvalet i 2015 og sat samtidig i formannskap og ungdomsråd. Ved kommune- og fylkestingsvalet 2019 var ho ordførar- og førstekandidat for Senterpartiet i Tingvoll. Senterpartiet vart største parti i kommunen med ei oppslutning på 33,1 %, og Waagen vart vald til ordførar 3. oktober 2019.. Ho er ein av dei yngste ordførarane i landet, og ein av 6 ordførarar under 30 år frå Senterpartiet I stortingsvalet i 2021 var ho 4. kandidat for Senterpartiet i Møre og Romsdal valkrets.

Ho er utdanna sosionom ved Høgskulen i Volda frå 2013.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Ingrid Waagen|Ingrid Waagen]]» frå ,  den 24. mars 2023.*
Sigrun Hoel

**Sigrun Hoel** () er ein norsk jurist, statstenestekvinne og organisasjonsleiar. Ho var leiar for Norsk Kvinnesaksforening frå 1984 til 1988 og var fungerande likestillingsombod i 1984, 1988 og 1991.

## Liv og virke
Hoel blei utdanna cand.jur. ved Universitetet i Oslo i 1977 og arbeidde deretter i Trygderetten. 
Ho blei tilsett hos Likestillingsombodet frå etableringa i 1979, og var med å byggje opp institusjonen. Ho var nestleiar hos Likestillingsombodet i store delar av ombodsperiodane til Eva Kolstad og Ingse Stabel. Ho var fungerande likestillingsombod i 1984, deretter i 1988 mellom Kolstad og Stabel sine ombudsperioder, og igjen i 1991.

Hoel kom med i Norsk Kvinnesaksforening (NKF) som 25-årig jusstudent i 1976. Ho var leiar i det største lokallaget i organisasjonen, Oslo Kvinnesaksforening, i fire år, før ho i 1982 etterfølgde Anne Kari Lande Hasle som 1. nestleiar på nasjonalt plan. I 1984 etterfølgde ho seinare høgsterettsdommar Karin Bruzelius som NKF-leiar. NKF markerte hundreårsjubileet sitt på landsmøtet der ho blei vald til leiar. Dei to forgjengarane hennar var den fyrste og andre kvinnelege departementsråden i Noreg.

Hoel blei seinare høgskolelektor i juss ved Høgskolen i Oslo og Akershus. Ho var norsk representant i planleggingskomiteen for Nordisk Forum i 1988. Ho var også medlem av Utvalet for menneskerettar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sigrun Hoel|Sigrun Hoel]]» frå , den 23. mars 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
* Presentasjon på sidene til Høgskolen i Oslo
Kirsten Ohm

**Kirsten Ohm** () var ein norsk diplomat og ei føregangskvinne i norsk utanriksteneste. Ho var den fyrste kvinnelege ambassadøren for Noreg. 

## Liv og virke
### Bakgrunn
Ohm vart fødd i Narvik, men vaks opp i Stavanger. Ho var elev ved Kongsgård skole i Stavanger. I 1956 avla ho magistergrad i statsvitskap ved Universitetet i Oslo med oppgåva *Mandatsystemet under Folkeforbundet. Tilsynssystemet under De forente nasjoner. En statsvitenskapelig analyse av den politiske målsetting og de politiske resultater*. Ho var den første kvinna til å fullføre denne utdanninga. Etter endt utdanning i Noreg var ho stipendiat ved SN i New York og hadde eit opphald ved Bryn Mawr College, deretter følgde ein periode som NATO-stipendiat ved London School of Economics og ved Harvard University.

### Utanriksteneste
I 1959 avla Ohm aspiranteksamen i Utanriksdepartementet. Ho var kvinne nummer to som gjorde dette, men den fyrste som faktisk byrja å arbeide som diplomat. Frå 1961 til 1964 var ho ambassadesekretær ved den norske ambassaden i Frankrike, deretter var ho frå 1964 til 1967 ambassadesekretær ved den norske delegasjonen til SN i New York. I åra 1967 til 1972 var ho tilbake i departementet i Oslo, der ho i 1971 vart byråsjef. Året etter vart ho ambassaderåd ved den norske ambassaden i Paris. Ho var den fyrste kvinna som nokon gong hadde fått ei slik utnemning i norsk diplomati. I sin diplomatiske karriere arbeida Ohm særleg tett med utanriksministrane Halvard Lange og Knut Frydenlund.

Då Noreg oppretta ein fast representasjon ved Europarådet i Strasbourg, vart Ohm den fyrste stasjonssjefen. Utnemninga vekte mediemerksemd allereie før ho formelt fann stad, i ei tid der avisene skreiv om «skrikende mangel» på kvinner i norsk diplomati. Ho tiltredde som ambassadør ved Europarådet i 1975, som den fyrste kvinnelege ambassadøren i norsk utanriksteneste. Ho var ambassadør i Strasbourg til 1981 og vende tilbake til departementet i Oslo, der ho vart spesialrådgjevar. I 1987 følgde utnemning til ein ny ambassadørpost, denne gongen i Irland. Ohm vendte tilbake til Norge i 1992 og vart pensjonert i 1997.

Ohm er omtala som ein rollemodell for kvinner i norsk diplomati. Ho skildra i 1983 sjølv erfaringane sine som ambassadør i Strasbourg i eit kapittel i ei bok om diplomati.

Ohm var kommandør av St. Olavs Orden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kirsten Ohm|Kirsten Ohm]]» frå , den 23. mars 2023.*
Julie Andersland

**Julie Songstad Andersland** () er ein norsk politikar for Venstre. Ho er leiar for Venstre si bystyregruppe i Bergen og tidlegare byråd for klima, kultur og næring.

## Liv og virke
### Bakgrunn
Julie Andersland er dotter av tidlegare byråd Geir Kjell Andersland.

Andersland vart cand.polit. med hovudfag i sammenliknande politikk frå Universitetet i Bergen i 2004. Frå 2004 til 2011 var ho praktikant, seinare senioranalytikar for berekraftige investeringar i Storebrand i Oslo.

### Politikk
Andersland har vore medlem av sentralstyret til Unge Venstre og leiar i Bergen Unge Venstre. Frå 1999 til 2003 var ho medlem av bydelsstyret for Bergenhus. Ho vart fyrste gong vald inn på fast plass i Bergen bystyre i 2003, då ho også vart leiar i bystyregruppen til Venstre. Ho tredde ut i 2004.

I 2011 vart Andersland på nytt vald inn i Bergen bystyre, og ho vart gruppeleiar for Venstre. Frå 2015 til 2019 var ho byråd for klima, kultur og næring i Bergen kommune. Ho vende så tilbake til bystyret som gruppeleiar.

### Anna virke
Andersland er styreleiar i Bergen Kunstforening og styremedlem ved Nationaltheateret. I 2022 vart ho direktør for Bergen Offentlige Bibliotek.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Julie Andersland|Julie Andersland]]» frå , den 24. mars 2023.*
Aadel Lampe

**Aadel Lampe** (), også kjend som **Aadel Knudsen**, var ein norsk kvinnesaksforkjempar, lærar og liberal politikar. Ho var formann i Norsk Kvinnesaksforening frå 1922 til 1926 og vararepresentant på Stortinget i perioden 1922–1924, som ei av dei fyrste kvinnene vald til Stortinget.

## Utdanning og yrkesliv
Lampe tok eksamen ved Nissens Pigeskoles Høiere Skole for Voxne unge Piger (også kalla «Guvernanteskolen») i Christiania, dåtidas høgaste utdanning som var open for kvinner, og vart deretter tilsett som lærar ved Nissens Pikeskole. I dette miljøet, som bestod av dåtidas høgast utdanna kvinner i Noreg, stifta ho kjennskap med kvinnesaka. Seinare vidareutdanna ho seg som lærar for døve barn, og var tilsett som lærar ved Balchens døveskole og deretter ved Hedevig Rosings skole for døvstumme barn. Då Hedevig Rosings skole vart lagd ned slutta Lampe som lærar og byrja å arbeide ved det såkalla «Pleiebarnskontoret», som seinare var ein del av Oslo helseråd.

## Politikk og aktivisme
Lampe var medlem av Norsk Kvinnesaksforening frå starten i 1880-åra. Ho vart styremedlem i 1895 og var viseformann i periodane 1899–1903 og 1912–1922, i formannsperiodane til statsministerfruene Fredrikke Marie Qvam og Randi Blehr. I 1922 etterfølgde ho Blehr som formann i foreininga. I 1926 vart ho utnemnd til æresmedlem i foreininga i samband med at ho gjekk av som formann etter over 30 år i styret. 

Lampe var opphavleg medlem av Venstre, men vart seinare aktiv i Frisindede Venstre. Ho var vararepresentant til Stortinget for Christiania i perioden 1922–1924, vald inn på felleslista til Høgre og Frisinnede Venstre ved Stortingsvalet 1921. Valet var fyrste gongen ei kvinne vart vald inn som fast representant: Karen Platou som stod framfor Lampe på den same lista i den same valkrinsen; Lampe var ein av fire kvinnelege vararepresentantar innvald det året og var dimed blant dei fyrste kvinnene vald til Stortinget.

Lampe var også varamedlem av hovudstyret i Frisindede Venstre og styremedlem i kvinneorganisasjonen til partiet. Lampe er også kjend som medunderskrivar av eit brev til regjeringa, saman med Randi Blehr og Cecilie Thoresen Krog, som kravde at kvinner kunne verte utnemnde som embetsmenn.

## Familie
Foreldra til Lampe var sokneprest Claus Ernst Lampe (f. 1807) og Drude Cathrine Haar Daae (f. 1817). Ho vart gift i 1885 med statsrevisor Henrik Magnus Knudsen og var som gift kjend som Aadel Knudsen. Etter at ho vart skild brukte ho igjen namnet Lampe. Systera hennar, Dina Lampe, var gift med stortingsmannen og stadsfysikus Ole Jacob Sparre.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aadel Lampe|Aadel Lampe]]» frå , den 24. mars 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
* Aadel Lampe hos Kvinnesak.no
Ski-VM 1931

**Ski-VM 1931** vart avvikla 13. – 15. februar 1931 i Oberhof i Tyskland. Eigenleg var meisterskapen ei samling renn arrangert av Det internasjonale skiforbundet (FIS), der tevlingane vart gjeven status som verdsmeisterskap i nordiske greiner under FIS-kongressen 1965.

Norske utøvarar vann alle dei fire tevlingane og tok i alt 8 av dei 12 medaljane. Johan Grøttumsbråten sikra seg to gullmedaljar.

## Langrenn
### 18 kilometer



**Dato:** 13. februar


### 50 km



**Dato:** 15. februar


## Kombinert
### Hopp &18 km



**Dato:** 13. og 14. februar


## Skihopping



**Dato:** 15. februar


## Kjelder
*Tidens Tegn 14. februar 1931
*Aftenposten 16. februar 1931
*Tidens Tegn 17. februar 1931