open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ivar Mauritz-Hansen

**Ivar Lauritz Lund Mauritz-Hansen** () var ein av pionerane i norsk teikneseriekunst. Han markerte seg som ein framståande reklameteiknar, avisteiknar, serieteiknar, og bokillustratør. Særleg vert han hugsa for teikneserien Nils og Blåmann, men skapte og den populære seriefiguren "Professor Tanke". Signaturen hans var ein enkel “M-”.

## Liv og gjerning
Mauritz-Hansen voks opp i Drøbak. Etter examen artium i Kristiania i 1917 studerte han ved Norges tekniske høgskole i Trondheim. Han avla arkitekteksamen i 1922. Arkitekt vart han ikkje, han byrja i staden som teiknar og illustratør. I 1924 vart han medlem av Tegnerforbundet, i 1927-28 var han formann i forbundet.

Åra 1922-27 teikna han for Oslo Aftenavis og Tidens Tegn. For den fyrste var han teaterteiknar, i den siste laga han mellom anna teikneseriar. I 1926 kom han i Tidens Tegn med serien *Professor Tanke*, ein serie som sidan kom ut i eigne album.

Teikneserien *Nils og Blåmann* kom fyrste gongen på trykk i Illustrert Familieblad i 1927. Dette vekebladet, som seinare skifta namn til "Illustrert", hadde denne serien gåande i 40 år. Serien, som heile tida var i fargar, vart teikna av Mauritz-Hansen fram til 1952. Då tok Christian Kittilsen over. Kompanjongen Sigurd Wisnes stod for teksta. Eigne julehefte med *Nils og Blåmann* kom i over 30 utgåver.

## Verk

Teikneseriar (eit utval)
* Professor Tanke. En samling Tanke-streker, 1927 (opptrykt 1943, 1969, 1990)
* Professor Tanke. 2. samling Tanke-streker, 1928 (opptrykt 1943)
* Nils og Blåmann, årlege julehefte 1929–ca. 1965 (dei første hefta er opptrykte i 1990-åra)

Bokillustrasjonar (eit utval)
* To på vidda. Skrevet av Tore og tegnet av Koll (sm.m. K. S. Hanssen), 1923
* Per kommer stadig forsent paa skolen (sm.m. K. S. Hanssen), 1925 (ny utg. 1935)
* H. Bergersen: Lesebok. Første skoleår (sm.m. A. Johnson og A. Tranheim), 1939 (10. opplag 1962)
* H. Søreide: Opplæring i norsk. 4. klasse, 1939 (4. opplag 1960)

## Kjelder
* *Norsk Biografisk Leksikon*
Castellón de la Plana

**Castellón de la Plana** (valenciansk *Castelló de la Plana*) er provinshovudstaden i Castellón i regionen Valencia i Spania aust på Den iberiske halvøya på Costa del Azahar ved Middelhavet. Byen har opp under 180&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie

Den første kjende bygningen i området var den mauriske borga Fadrell, nær Alquerías de La Plana. Byen vart offisielt grunnlagt i 1251 etter at det mauriske kongedømet Valencia vart erobra av kong Jakob I av Aragon i 1223. Jakob gav kongeleg løyve til å flytte byen frå fjella til sletta nedanfor den 8. september 1251, og segna fortel at flyttinga var ferdig den tredje søndagen i faste i 1252. I mellomalderen var byen verna av vollgraver, murar og tårn, og det vart bygd ei kyrkje. Seinare kom det ein katedral. På 1600-talet var byen ein av dei siste skansane i Revolta de les Germanies (dei lokale lauga). Han støtta erkehertug Karl av Austerrike i den spanske arvefølgjekrigen (1701–1714), men vart seinare erobra av troppane til Filip d'Anjou.

På 1800-talet  vart bymurane riven ned og byen utvida seg sakte, ein prosess avbroten av den spanske sjølvstendekrigen mot Napoleon (1804–1814) og karlistkrigane (1833–1863). I 1833 vart Castellón hovudstad i ein ny provins. På andre halvdel av 1800-talet vokste byen igjen, særleg etter at jernbanen kom og hamna vart utvida. 

I 1991 vart Jaume I universitet oppretta. Den lokale økonomien er i dag basert på industri og handverk.

## Galleri

Ayuntamiento de Castellón de la Plana, Castellón.JPG|Ayuntamiento de Castellón  i Castellón de la Plana
Plaza de la Paz (Castellón de la Plana).JPG|Plaza de la Paz i Castellón de la Plana.
Casino Antiguo (Castellón de la Plana).JPG|Casino antiguo i Castellón de la Plana.


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Castellón de la Plana|Castellón de la Plana]]» frå ,  den 5. november 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Patchellhytta

**Patchellhytta** er ei turisthytte på Sunnmøre. Ho ligg vest i Habostaddalen i Stranda kommune, ved kommunegensa til Ørsta kommune. Hytta ligg rett aust for Slogen, på ca 810 moh.

Den opphavlege hytta, som delvis vart kosta av Charles W. Patchell, var ei lita steinhytte. Ho blei brukt av Patchell og andre som utgangspunkt for turar til fjelltoppane i området. I 1964 blei det bygd ei ny og større hytte. Ho blei restaurert og utvida i 1996 slik at ho no har 23 senger. Hytta er eigd og blir driven av Ålesund-Sunnmøre Turistforening. Hytta har ikkje tilsette. 

Hytta er greitt tilgjengeleg opp den bratte Skylstadbrekka frå Skylstad i Norangsdalen. Ein annan fin tur er frå Urke gjennom Langseterdalen. Minst stigning og dermed lettast er det frå Habostaddalen, der det går bomvegar fram til Liasetra og Habostadsætra i om lag 420 m høgde. Det er lett å gå derifrå. 

## Bakgrunnsstoff
Patchellhytta hos Den Norske Turistforening på nettet
Nizaa

**Nizaa**, **suga**, **galim** eller **nyemnyem** er eit mambiloid språk som blir tala av om lag 10&nbsp;000 menneske i området kring landsbyen Galim-Tignère i den vestlege delen av regionen Adamaoua i Kamerun. 

## Namnet på språket og folket
På nizaa blir språket kalla *nyanì nízɑɑ̀* 'nizaa-språket', der *nyanì* tyder 'språk' og *nizɑɑ̀* er endonymet for ein person som høyrer til den etniske gruppa som talar nizaa (Endresen 1990/1991, 1992). (Merk at ordet *nizɑɑ̀* får ein høg tone på fyrste stavinga når det kjem etter ordet *nyanì*. )

Språket er òg kjent under namnet *nyemnyem* (på nizaa *nyanì nyémnyem*), som blir oppfatta som nedsetjande, og truleg kjem av fulfulde *nyaamnyaamjo* 'kannibal'. I Ethnologue står det at språket heiter *suga* og at *baghap* er endonymet på gruppa, men desse orda ser ut til å vere ukjende mellom talarane. Ordet *suga* kan vere ein variant av ordet *súgò*, som tyder 'ikkje-pere' på grannespråket pere, som er kalla «Kutin» på kartet til høgre. (Endresen 1990/1991, 1992).

## Bibliografi
### Litteratur om nizaa
* Endresen, Rolf Theil 1990/1991. Diachronic Aspects of the Phonology of Nizaa. *Journal of African Languages and Linguistics*, Vol. 12 (1990/1991), 171–194.
* Endresen, Rolf Theil 1992. La phonologie de la langue nizaa (nizɑɑ̀). *Nordic Journal of African Studies* Vol. 1, No. 1 (1992), 28–52.
* Endresen, Rolf Theil 1995. Diachronic and Comparative Aspects of Nizaa Tonology. Føredrag halde på The 23rd Annual Conference of African Linguistics, East Lansing, Michigan, 1995.
* Kjelsvik, Bjørghild 2002. *Verb chains in Nizaa.* Master-oppgåve i lingvistikk, Institutt for lingvistiske og nordiske studium, Universitetet i Oslo.
* Kjelsvik, Bjørghild 2008. *Emergent speech genres of teaching and learning interaction. Communities of practice in Cameroonian schools and villages.* Ph. D. thesis in linguistics, Faculty of Humanities, University of Oslo.
* *Lisons et écrivons le nyanì nízɑɑ̀. Manuel à l'intention des lettrés en français.* [Utgjeven av] Centre de la Littérature Nizɑɑ. Galim-Tignère 1995: Littérature Nizaa.
### Litteratur på nizaa
* *Nyanì nízɑɑ̀ mɛ̀ɛ̀rí` wú ŋgàŋwrí`. Syllabaire en langue nizaa.* Galim-Tignère 1996: Littérature Nizɑɑ.
* *«Sèw´ yí dɑ̀ɑ̀ŋnà.» Gɛ̀ɛ̀ŋ Nizɑɑna`. «Le soir chez nous.» Contes Nizɑɑ.* Galim-Tignère 1996: Littérature Nizɑɑ.
## Fotnotar
Villarreal

**Villarreal** eller **Vila-real** er ein by i Spania i provinsen provinsen Castelló i Regionen Valencia. Han ligg 7 km sør for provinshovudstaden Castelló de la Plana, 42 meter over havet. Han har kring 50&nbsp;000 innbyggjarar og er den nest største byen i provinsen og den tiande største i Valencia. 

## Historie

Byen vart grunnlagd i 1274 av kong Jakob I av Aragon (derfor namnet *Villareal*, «Kongebyen») for å styrkke område då det vart gjenerobra frå muslimane. Han låg strategisk til ved den gamle romarvegen Via Augusta, 65&nbsp;km nord for byen València og nær byen Borriana, som på den tida var under muslimsk styre. Den opphavlege landsbyen, omgjeve av forsvarsmurar, vart utvida på 1300-talet. 

På 1500-talet vart jordbruksområda rundt utvida og utvikla ved at det vart bora brønnar og at tørt land vart omgjort til irrigerte sletter. Dette gjorde det mogeleg å starte kommersiell landbruk på 1600-talet. Byen gjekk inn på den tapande sida i den spanske arvefølgjekrigen. På den andre halvdel av 1700-talet vart dei første industriane oppretta, hovudsakleg innan tekstilindustrien. I denne perioden vart byen involvert i fleire opprør og krigar som råka Spania. 

På 1800-talet starta ein dyrking og handel med appelsiner, og dette førte til økonomiske oppgangstider i byen. Etter den spanske borgarkrigen i 1930-åra gjorde inntektene frå appelsinhandelen at ein kunne byggje ein fabrikk som produserte keramikkheller. 

Fotballklubben til byen, Villarreal CF, gjorde historie då dei nådde semifinalen i Champions League i 2006. 

## Merknader

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Villarreal|Villarreal]]» frå , den 5. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
LocoRoco

er eit hjernetrim-plattformspel utvikla og produsert av Sony Computer Entertainment for PlayStation Portable. Det vart gjeve ut i Europa juni 2006, i Japan juli 2006 og i Nord-Amerika september same året.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell japansk nettstad
Kafa

**Kafa** eller **kaffa** er eit afroasiatisk språk som blir tala i sonen Keficho Shekicho i regionen Southern Nations, Nationalities and Peoples Regional State (SNNPR) i det sørvestlege Etiopia, i og kring byen Bonga, jf. kartet til høgre. Språket har 570&nbsp;000 fyrstespråkstalarar (445 018 einspråkelege) og 46 720 andrespråkstalarar. 

Kafa er eit omotisk språk, og høyrer til undergruppa gonga-språk av gruppa ta-ne-språk innanfor nord-omotisk.

## Namnet på språket og folket
Kafa er kjent i litteraturen som mellom anna *kafa, kefa, kaffa, keffa, caffino* og *kaficho*, men endonymet er *kafí noonoó* 'kafa-språket', der *kafí* er den avhengige forma av substantivet *kafá*, som er namnet på det gamle kongedømet til kafa-folket. *Noonoó* tyder 'språk; munn; opning'. Endonymet for ein person som høyrer til den etniske gruppa som talar kafa-språket, er *kaféʃʃó* (m.) / *kaféʃʃé* (f.) (Theil 2007).

## Dialektar
Tradisjonelt blir kafaspråket delt i desse seks dialektane: Gimbo, deechi, xalloo, manjiyoo, canni og geeshi.

## Bibliografi
* Theil, Rolf 2007. Kafa phonology. *Journal of African Languages and Linguistics* 28 (2007), 193–216.
## Fotnotar
Gjermund Nilsson Skaar

**Gjermund Nilsson Skaar** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå garden Skåro opp for austsida av Fyksesund i Kvam herad i Hordaland. Han var ordførar i heimkommunen i 13 år og møtte 1851-sesjonen på Stortinget.

## Liv og gjerning
Skaar var frå garden Skåro og tok over denne i 1841. Han dreiv garden til 1856, då den yngre broren Nils Nilsson Skaar kjøpte han. Dei to brørne bytte då gard, Gjermund tok over garden Botnen som Nils hadde drive. Berre tre år seinare måtte Gjermund gå frå Botnen. Same året som han tok over Botnen vart han lensmann i heimbygda, dette ombodet måtte han også forlate i 1859.

Sidan budde han mellom anna på Torpe og på prestegarden i Øystese. Under folketeljinga 1865 budde han i Øystese, og kalla seg fotograf. 1868 vart han tilsett som kyrkjetenar. Han dreiv elles med treskjering.

Skaar var 1842-56 med i heradstyret i heimkommunen Vikør. Frå 1844 til -56 var han ordførar. Medan han var ordførar var han og amtsrevisor og han var valmann til stortingsvala. 1851 vart han vald til stortingsmann for Søndre Bergenhus som fjerde representant. På tinget var han medlem av gasje- og pensjonskomiteen. Til 1857-sesjonen vart han vald til andre varamann.

Gjermund Nilsson Skår var bror til Nils og Johannes Nilsson Skaar. Han døydde på husmannsplassen Torpestranda under garden Torpe.

## Kjelde
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*, Kristiania 1914
Norges Kristelige Student- og Skoleungdomslag

**Norges Kristelige Student- og Skoleungdomslag** (**NKSS**), ofte berre kalla **Laget**, er ein kristen elev- og som driv arbeid på skular og studiestader i heile Noreg. Han blei skipa i 1924 av mellom anna Carl Fredrik Wisløff og Ole Hallesby i samband med den lange og pågåande kyrkjestriden. NKSS høyrte til den meir konservative og pietistiske fløya av Norges kristelige studentforbund, men braut ut fordi forbundet hella mot liberal teologi.

I Noreg er det om lag 230 registrerte skulelag på ungdomsskular, vidaregåande skular og høgskular, med omtrent 4&nbsp;000 medlemmer. Lokallaga kan ha jamlege møter eller halda arrangement som «Godhetsuka» eller «Skepsisuka». Laget sin visjon er å gjere Jesus kjend på skular og studiestader, under parolen: «så Han blir trodd, elsket og etterfulgt». 

NKSS er ein del av den internasjonale lagsrørsla International Fellowship of Evangelical Students (IFES).

## Historie
NKSS blei stifta i 1924, og det er mogleg å visa til to ulike årsaker. Med bakgrunn i kyrkjestriden braut ei gruppe studentar med Norges kristelige studentforbund. Samtidig ønskte studentlagsformannen Gunnvald Kvarstein ei åndelig fornying blant dei kristne medstudentane sine.

Organisasjonen utvida seg raskt. Allereie hausten 1924 blei Oslo Kristelige Gymnasiastlag stifta og tilslutta Studentlaget som sjølvstendig lag. Stadig nye lag slutta seg til. I 1932 hadde organisasjonen vorte så stor at det kravde fastare organisering, og ein såg seg i stand til å tilsette ein sekretær på deltid for to år. Carl Fr. Wisløff fekk stillinga. På same tid blei det danna eit landsråd for alle dei tilslutta laga, og landsrådet skulle bygge på evangelisk-luthersk grunn. Denne lutherske forankringa i toppleddet har ikkje vore til hinder for å ville samle kristne studentar og skuleungdom frå ulike kyrkjesamfunn.

## Litteraturarbeid
Laget har gitt ut *[[Credo Studentmagasin]]* frå 1933. Same året blei også Credo Forlag etablert.

Det er gitt ut to jubileumsbøker, ved 70-årsjubileet og 100-årsjubileet.
* Vidar Kristensen: *Lagsfolk – Norges Kristelige Student- og Skoleungdomslag 1924–1994*
* Karl-Johan Kjøde: *Laget – Norges Kristelige Student- og Skoleungdomslag 1924-2024*

## Generalsekretærar
* Carl Fr. Wisløff (1932–1933)
* Hans Høivik (1934–1943)
* Olav Egeland (1943–1947)
* Sverre Magelsen (1947–1954)
* Arthur With (1954–1961)
* Leif M. Michelsen (1961–1967)
* Einar Solli (1967–1975)
* Anfin Skaaheim (1975–1987)
* Jens-Petter Johnsen (1987–1998)
* Kåre Rune Hauge (1998–2010)
* Tor Erling Fagermoen (2011–2015)
* Karl-Johan Kjøde (2016–2025)
* Anne Lin Bringaker Hynnekleiv (2025–)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Vidar Kristensen. *Lagsfolk - Norges Kristelige Student- og Skoleungdomslag 1924 - 1994*.
* 
* International Fellowship of Evangelical Students
Ole Hallesby

**Ole Kristian Hallesby** (), opphavleg frå Aremark, var ein norsk professor i teologi ved Menighetsfakultetet i Oslo.

Som student inntok Hallesby eit radikalt liberal-teologisk standpunkt, men han blei seinare ein av dei mest energiske motstandarane av liberal teologi i Noreg. Han spela ei leiande rolle på det såkalla Calmeyergatemøtet i Calmeyergatens misjonshus i 1920, der sentrale representantar for norsk kyrkje- og organisasjonsliv avviste samarbeid med liberale teologar. Ole Hallesby var formann i Den norske Santalmisjon 1902-1906, og formann i Det norske lutherske Indremisjonsselskap frå 1923 til 1956. Han var også den sentrale personen då Norges Kristelige Student- og Skoleungdomslag blei stifta i 1924. 

Under 2. verdskrigen stifta han saman med biskop Eivind Berggrav og Ludvig Hope organisasjonen Kristent Samråd.Han var formann i den mellombelse kyrkjeleiinga frå våren 1942 og fram til han blei arrestert og send til Grini mai 1943. Her sat han fram til krigen var over.

Ole Hallesby var ein kjend og ettertrakta predikant, og den kompromisslause forkynninga hans utløyste mellom anna den såkalla helvetesdebatten, som blei utløyst av ein radiotale i januar 1953. Hallesby kom til debatt med biskopen i Hamar, Kristian Schjelderup, i spørsmålet om «helvetet hører hjemme i kjærlighetens religion» (sitat frå biskop Schjelderup). Hallesby etablerte seg gjennom denne striden som ein av dei kraftigaste og mest etterspurte, men også omstridde, predikantar og kristne talarar i Noreg. 

Hallesby meldte også Arnulf Øverland til politiet for blasfemi i 1933 på grunn av foredraget «Kristendommen, den tiende landeplage».

For mange vil Ole Hallesby framfor alt bli hugsa som forfattaren av religiøse bøker som *Fra bønnens verden* og *Daglig fornyelse*.

## Bakgrunnsstoff

* Time Magazine  - artikkel om Ole Hallesby, 1.mars 1954.
Ola T. Lånke

**Ola Torgeir Lånke** () i Rennebu) er ein tidlegare norsk stortingsrepresentant (KrF) og prest. Han har graden cand.theol. frå Menighetsfakultetet 1977.

Han blei vald inn på Stortinget frå Sør-Trøndelag i 1993. Lånke fråsa seg gjenval i 2009. I si tid på Stortinget har Lånke arbeidd lengst og mest med kultur- og mediaspørsmål. Han var saksordførar for ulike saker som ABM-meldinga (arkiv, bibliotek og museum), for Operasaka i fleire omgangar, opprettinga av Digitalt bakkenett for fjernsyn og utflytting av statlege tilsyn mfl.

Før han blei vald til Stortinget, var han stiftskapellan med ansvar for personalspørsmål i Nidaros bispedømme. Han var medlem av Trondheim bystyre 1991–1993 (varamedlem 1987–1991). Frå 1975–76 var han leiar i KrFU. Han er gift med Berit Lånke, dagleg leiar for Nidaros Pilegrimsgård. Berit Lånke har òg presteutdanning og har vore nemnd ved fleire bispenominasjonar.

Lånke søkte i 2010 stillinga som fylkesmann i Sør-Trøndelag, men sjølv om han av nokre blei rekna som favoritt, fekk han ikkje denne posten da utnemninga fann stad 10. juni 2011.

Han var ordførar i Rennebu kommune frå 2011 til 2015.

## Stortingets presidentskap
* 2006–2009 visepresident i Lagtinget

## Medlemskap i regjering
* 1990: Politisk sekretær i Kultur- og kyrkjedepartementet	

## Stortingskomitéar
* 2006-2009 medlem av Kontroll- og konstitusjonskomitéen
* 2006-2009 medlem av Den utvida utanrikskomitéen
* 2005–2006 medlem av Kyrkje-, utdannings- og forskingskomitéen
* 2001–2005 medlem av Familie-, kultur- og administrasjonskomitéen
* 2001–2005 varamedlem av Valkomitéen
* 1997–2001 medlem av Familie-, kultur- og administrasjonskomitéen
* 1993–1997 sekretær i Kommunalkomitéen

## Kjelder
* Biografi på nettstaden til Stortinget
Hjørundfjord

**Hjørundfjord** er ein tidlegare sjølvstendig kommune på Sunnmøre i Møre og Romsdal fylke. Kommunesenteret låg på Sæbø.

Kommunen blei oppretta som Hjørundfjord formannskapsdistrikt i 1837. Folketeljinga for 1835 viste 1&nbsp;456 innbyggjarar.

Hjørundfjord blei slått saman med Vartdal kommune og Ørsta kommune til den nye Ørsta kommune 1. januar 1964. Før kommunesamanslåinga hadde Hjørundfjord 1&nbsp;728 innbyggjarar.

## Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for tidlegare Hjørundfjord kommune frå 1900 til 1964:**

## Sjå også
*Ordførarar i Hjørundfjord

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Hjørundfjordportalen
* 
*
Indian Removal Act

**Indian Removal Act** er namnet på ein lov i USA som blei skriven under på av demokrat-presidenten Andrew Jackson den 26. mai 1830. Loven opna for tvungen flytting av ei rekkje amerikanske urfolk frå austlege USA til vest.
May-Helen Molvær Grimstad

**May-Helen Molvær Grimstad** () i Ålesund, Møre og Romsdal)
er ein norsk politikar (KrF). Etter endt vidaregåande skule (1987) utdanna ved Fjellhaug Bibelskole, Høgskulen i Molde (årsstudium Statsvitenskap) og Høgskulen i Volda (årsstudium Kommunal Planlegging og Administrasjon).

Ho blei vald inn på Stortinget frå Møre og Romsdal i 1993 og var stortingsrepresentant fram til 2009. Ho stilte ikkje til attval i 2009.

May-Helen Molvær Grimstad var leiar for Kringkastingsrådet for perioden 2010-2013.

## Stortingskomitéer
* 2005&ndash;2009 leiar i Familie- og kulturkomiteen
* 2005&ndash;2009 medlem i Stortingets valgkomité|Valgkomiteen
* 2001&ndash;2005 medlem i Næringskomiteen
* 2001&ndash;2005 medlem i Den utvida utanrikskomiteen
* 2001&ndash;2005 varamedlem i Valkomiteen
* 1997&ndash;2001 leiar i Familie-, kultur- og administrasjonskomiteen
* 1997&ndash;2001 varamedlem i Den utvida utanrikskomiteen
* 1997&ndash;2001 medlem i Arbeidsordningskomiteen
* 1997&ndash;2001 varamedlem i Valgkomiteen
* 1993&ndash;1997 medlem i Samferdselskomiteen

## Bakgrunnsstoff
*
Pub

**Pub** (frå eng. *public house*, 'allmugehus'), på norsk uttalt «pøbb», er eit opphavleg britisk omgrep for ei skjenkestove for folk flest. Omgrepet dekker fleire typar stader som serverer alkohol, særleg øl, og gjerne også matretter. Pubar er også sosiale samlingsstader som kan ha underhaldning, som musikk, sport og spel, og rom til utleige for festleg bruk.

Britiske pubar er særmerkte av at dei som regel har namn som er uttrykte gjennom skiltbilete, som dyr eller ting (t.d. «The White Horse», 'Den kvite hesten', «The Bell», 'Klokka'), heraldiske våpen eller symbol (som «The King's Head», 'Kongshovudet', eller «The Royal Arms», 'Kongsvåpenet') eller ulike avleiingar av desse.

Pubane har utvikla ein eigen stil med eit avslappa, heimekoseleg interiør som kan omfatta mønstra golvteppe, polstra sete, enkle trebord og mørke eller dekorerte veggar er vanlege. Denne stilen er vidareført til ei rekkje land, der ein kan finne serveringsstader som marknadsfører seg som «irske» eller «engelske» pubar.

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff

* Britishpubguide.com (engelsk)
Aleksandr Benois

**Aleksandr Nikolajevitsj Benois** () var ein russisk kunstnar, kunstkritikar og -historikar. Han var ein av dei som grunnla kunstrørsla Mir iskusstva. På moderne ballett- og scenekunst hadde han grunnleggjande innverknad.

## Liv og gjerning
Benois vart fødd i St. Petersburg. Fleire personar av Benois-slekta var leiande aktørar i den russiske intelligentsiaen på 1800-talet og på tidleg 1900-tal. Aleksandr sin far Nikolaj Benois og broren Leon Benois var kjende arkitektar. Aleksandr satsa på ein leveveg innom jus, han tok eksamen ved juridisk institutt på universitetet i St. Petersburg i 1894. Tre år seinare, under eit opphald i Versailles, måla han ein serie med akvarellar som skildra franskekongen Ludvig XIV sine siste promendar. Pavel Tretjakov stilte ut akvarellane i 1897, dei vart då lagt til merke av både Sergej Djagilev og Leon Bakst. Saman grunnla dei tre kunstmagasinet og -rørsla Mir iskusstva, med målsetjing om å fremje estetismen og Art Nouveau (jugendstil) i Russland.

Gjennom det fyrste tiåret av det nye hundreåret heldt Benois fram med å redigere Mir iskusstva, men dreiv også å forska på kunst. Han førebudde og fekk trykt fleire monografiar om 1800-tals russisk kunst og om Tsarskoje Selo. Frå 1918 til 1926 styrte han galleriet med dei gamle meistrane i Eremitasjen. Mellom anna sikra han Eremitasjen broren sitt arvestykke, Leonardo da Vincis måleri *Madonna Benois*. I 1903 fekk han trykt sine illustrasjonar til Pusjkins dikt *Bronseryttaren*, verk som sidan er anerkjend som eit av landemerka i sjangeren.

I 1901 vart Benois utnemnd til leiar for sceneutforminga i Mariinskij-teateret. Etter dette vigde han størsteparten av si tid til teatermåling, -dekorasjon med vidare. Kostymane og kulissane til Ballets Russes sine oppsetjingar av *Les Sylphides* (1909), *Giselle* (1910), og *Petrusjka* (1911) er rekna mellom hans største prestasjonar. Sjølv om han i hovudsak arbeidde i lag med Djagilev og Ballets Russes, samarbeidde han på same tid med Moskva kunstteater og andre kjende teater i Europa.

Memoarane hans i to band vart gjevne ut i 1955.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aleksandr Benois|Aleksandr Benois]]» frå , den 6. november 2009.*
Torrevieja

**Torrevieja** (spansk) eller **Torrevella** (valenciansk) er ein kystby og kommune på Costa Blanca i provinsen Alicante søraust i Spania.
 
Torrevieja ligg om lag 50&nbsp;km sør for byen Alicante og har kring 100&nbsp;000 innbyggjarar. Mange utlendingar bur i byen, men er ikkje registrert her. Torrivieja var opphavleg ein saltgruve- og fiskelandsby som låg mellom havet og to store saltsjøar (*Las Salinas*).

## Historie

Fram til 1802 fanst berre Torrevieja som eit gammalt vakttårn, som gav byen namnet sitt (*torre* og  *vieja* tyder 'gammalt tårn' på spansk) og nokre arbeidshytter. I 1803 autoriserte Karl IV flyttinga av saltgruver frå La Mata til byen og fekk bygd fleire bustadhus her. I 1829 vart byen fullstendig øydelagd av eit jordskjelv, men vart raskt bygd opp at og gruvene opna på ny. I denne perioden var det òg marknad for lin, hamp og bomull.

På 1800-talet vart salt hovudsakleg frakta frå byen med svenske og nederlandske skip. På denne tida vart det berre avgrensa saltbehov i andre regionar av Spania. På byrjinga av 1900-talet vart derimot ein fjerdedel av saltet frå Torrevieja seld i Spania, medan resten vart eksportert til utlandet. I dag er saltindustrien framleis stor i Torrevieja.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Naustdal

**Naustdal** er ein tettstad i Sunnfjord kommune i Vestland fylke. Fram til 2020 var det kommunesenteret i tidlegare Naustdal kommune i Sogn og Fjordane fylke. Tettstaden har   og ligg på nordsida av Førdefjorden, ved utlaupet til elva Nausta. 

I Naustdal ligg Naustdal kyrkje frå 1891. Staden har vore kyrkjestad sidan mellomalderen. Den førre kyrkja var ei steinkyrkje frå midten av 1100-talet.
Her ligg også Naustdal barne- og ungdomsskule og andre kommunale tenestetilbod.

Riksveg 5 går gjennom Naustdal og det er 12 kilometer til Førde og 37 kilometer til Florø. Riksveg 611 går frå Naustdal utover Førdefjorden til Vevring og Stavang.

## Bakgrunnsstoff
Australopithecus

***Australopithecus*** (frå latin *australis*, ‘sørleg’ og gresk pithekos (πίθηκος), ‘ape’) er ei biologisk slekt av utdøydde hominidar som levde i pliocen og pleistocentida (frå rundt 5 millionar år til 12 tusen år sidan). Det er funne fleire fossilar etter ulike artar i denne slekta i austre, sentrale og sørlege Afrika. *Australopithecus* er nærskyld slekta *[[Homo]]*, med fleire menneskeliknande men også fleire apeliknande trekk. Det har vore spekulert i om *Homo* stammar frå *Australopithecus*, men dette er omdiskutert.

*Australopithecus* gjekk på to og hadde små hjørnetenner, som menneske. Dei hadde derimot store jekslar og små hjernar.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Matrikkelgardar i Ørsta kommune

Dette er ei liste over **[[matrikkelgard]]ar i [[Ørsta kommune]]** i Møre og Romsdal. Gardane er sorterte etter gardsnummer og kva for ein kommune dei høyrde til før kommunesamanslåinga i 1. januar 1964.

## Gardar i tidlegare [[Ørsta kommune]]

## Gardar i tidlegare [[Vartdal kommune]]

## Gardar i tidlegare [[Hjørundfjord kommune]]
Strandabøen

**Strandabøen** kan vise til: 

* Strandabøen i Ørsta, ein matrikkelgard, gardsnummer 111 i Ørsta kommune i Møre og Romsdal
* Strandabøen i Ulstein, ein matrikkelgard, gardsnummer 24 i Ulstein kommune i Møre og Romsdal
Strandabøen i Ørsta

**Strandabøen** er ein gard i Hjørundfjorden, gardsnummer 111 i Ørsta kommune. Før kommunesamanslåinga 1.1.1964 var den gardsnummer 1 i Hjørundfjord.

Garden er veglaus, og ligg ved fjorden, på austsida, nesten 5 km frå Gjæveneset i Sykkylven kommune. Det er vel 1 km vidare innover i fjorden til einaste grannegarden, Molaupen. Garden har berre eitt bruk, og vart fråflytta i 1947.

Garden er svært brattlendt, og ligg i eit område med mange fonner. Hovudbøen er såleis avgrensa av to fonngjøl: Inste og Yste Strandabøfonna.

Garden har truleg blitt rydda og busett på 1500-talet. I 1603 var her ein brukar. Levebrødet var allsidig gardsdrift og fiske på fjorden. Garden hadde ikkje seter.

Frå 1923 og utover vart her laga eit lite kraftverk til eige bruk, og garden hadde eige ysteri. Strandabøen ligg nokså solrikt til, og her vart planta frukttre og laga bærhage. Midt på 1930-talet vart det også starta med gartneridrift, som gjekk godt. Brukaren hadde motorbåt, og den relative nærleiken til Ålesund gav høve til omsetning av produkta. Det vart likevel etter kvart vanskeleg å bu på ein slik stad, særleg med omsyn til born og skulegang, og dette førte til at garden vart fråflytta.

I 1960 vart garden seld til Vestlandske Kraftsamband. Dei heldt ikkje husa ved like. Men frå 1979 har Hjørundfjord Sogelag og andre gjort ein innsats for å berge det som enno stod att. 

### Namnet
Namnet vert uttala *strandabønn* og tyder truleg rett og slett «garden ved stranda».

## Kjelder
* Lars Strømme og Ragnar Standal: *Hjørundfjordboka Band III Gard og ætt*, Ørsta 1988 ISBN 82-991200-2-0, side 7–17.

### Referansar
Maude i Ørsta

**Maude** er ein gard i Norangsfjorden i Hjørundfjorden, gardsnummer 124 i Ørsta kommune. Før kommunesamanslåinga 1. januar 1964 var den gardsnummer 14 i Hjørundfjord.

Garden ligg ved Rv 655 mellom Urke og Øye, om lag 2 km frå Urke, og har blitt rekna som ein del av Urke-bygda. Det kom køyreveg frå Urke til Maude i 1939, og i 1946 var det køyrande vidare til Øye.

Garden hadde eitt bruk til 1888, då vart den delt i to like store bruk. Mellom ca 1840 og ca 1910 var her også ein husmannsplass.

Garden ligg under bratte fjell nede ved fjorden, der det er eit slakkare terreng. Garden hadde ikkje seter. Levebrødet var allsidig gardsdrift og fiske på fjorden.

Oluf Rygh i Norske Gaardnavne hallar til at namnet kan kome av *Modvin*. Garden er nemnd i skriftlege kjelder i 1590. Denne gamle namneforma og den høge skylda i 1626 (1 våg) gjer Maude til ein sikker mellomaldergard, truleg langt eldre. Her er ikkje gjort fornfunn.

## Kjelde
* Lars Strømme og Ragnar Standal: *Hjørundfjordboka Band III Gard og ætt*, Ørsta 1988 ISBN 82-991200-2-0, side 206–215

## Referansar
Torp-regjeringa

**Oscar Torp si regjering** var ei rein Arbeiderparti-regjering.
Den sat frå 19. november 1951 til 21. januar 1955.

Statsminister
*Oscar Torp frå 19. november 1951 til 21. januar 1955.

Utanriksminister
*Halvard Lange frå 19. november 1951 til 21. januar 1955.

Statsråd Finans- og tolldepartementet
*Trygve Bratteli  frå 19. november 1951 til 21. januar 1955.

Statsråd Kommunal- og Arbeidsdepartementet
*Ulrik Olsen frå 19. november 1951 til 21. januar 1955.

Statsråd Landbruksdepartementet
*Rasmus Nordbø  frå 19. november 1951 til 21. januar 1955.

Statsråd Fiskeridepartementet
*Peder Holt frå 19. november 1951 til 21. januar 1955.

Statsråd Kyrkje- og undervisingsdepartementet 
*Lars Moen frå 19. november 1951 til 8. desember 1953.
*Birger Bergersen frå 8. desember 1953 til 21. januar 1955.

Statsråd Sosialdepartementet
*Aaslaug Aasland frå 19. november 1951 til 2. november 1953.
*Rakel Seweriin frå 2. november 1953 til 21. januar 1955.

Statsråd Justis- og politidepartementet
*Oscar Christian Gundersen  frå 19. november 1951 til 16. oktober 1952.
*Kai Birger Knudsen frå 20. desember 1952 - til 15. juni 1954.
*Gustav Sjaastad frå 15. juni 1954 - til 21. januar 1955.

Statsråd Samferdselsdepartementet
*Nils Langhelle  frå 19. november 1951 til 5. januar 1952.
*Jakob Martin Pettersen frå 5. januar 1952 - til 21. januar 1955.

Statsråd Forsvarsdepartementet
*Jens Christian Hauge  frå 19. november 1951 til 5. januar 1952.
*Nils Langhelle frå 5. januar 1952 - til 15. juni 1954.
*Kai Birger Knudsen frå 15. juni 1954 - til 21. januar 1955.

Statsråd Handels- og Skipsfartsdepartementet
*Erik Brofoss frå 19. november 1951 til 2. juni 1954.
*Oscar Torp frå 2. juni 1954 - til 15. juni 1954.
*Nils Langhelle frå 15. juni 1954 - til 21. januar 1955.

Statsråd Industridepartementet
*Lars Evensen frå 19. november 1951 til 2. november 1953.
*Nils Handal  frå 2. november 1953 til 21. januar 1955.

## Sjå òg
* Liste over norske regjeringar
* Liste over norske statsministrar
* Liste over norske utanriksministrar
* Liste over norske finansstatsrådar
* Liste over norske kulturstatsrådar

## Kjelder
*Regjeringa Torp hos Regjeringen.no, vitja 15. januar 2010
*Hans Olav Lahlum: *Oscar Torp En politisk biografi* Oslo 2007 ISBN 978-82-02-23573-4
San

**San** kan visa til:

* Bokstaven san i det greske alfabetet
* Sanfolk, urfolk i sørlege Afrika, også kalla buskmenn
* Elva San i Polen
* Byen San i Mali
* Storage Area Network (SAN) innan nformasjonsteknologi
* «Helgen» på italiensk og spansk, frå latin *sanctus* gjennom *santo*.
* Ei japansk høfleg tiltaleform brukt etter eit namn.
Kabaret

Ein **kabaret**, også skrive **kabarét** (uttala *kabaré*), er eit lite, intimt teater- eller kafélokale der det er servering, ofte ved småbord, og samtidig variert revyunderhaldning. Nemninga *kabaret* vert også brukt om sjølve programmet og denne typen underhaldning generelt. Ein kabaret vert vanlegvis framført av ulike artistar og er samansett av ulike nummer som visesong, diktopplesing, små sketsjar, dans og musikk.

Ordet «kabaret» kjem av det franske *cabaret* som tyder «lite vertshus», «kneipe» eller «kro». Kabaret vert på tysk kalla *Kabarett* og kan på fransk også verte omtala som *à la daube*. I Sverige vert kabaretliknande underhaldning ofte kalla «krogshow».

## Historikk
Kabaretkunsten var særleg populær i tiåra kring 1900. Han står i nær slektskap med dei gamle vaudeville- og burleskteatera, den nyare revy- og showtradisjonen og også moderne standup. Det blomstrande, tyske kabaretmiljøet på 1920-talet har danna grunnlaget for den populære amerikanske musikalen *[[Cabaret]]* frå 1966.

Av kjende show- og kabaretscener kan ein nemne revyteateret Folies-Bergère i Paris som opna i 1869 og som danna mønster for fleire andre tilsvarande etablissement. I Noreg opna Chat Noir i Oslo som intim kabaret i 1912.

## Sjå også
* Burlesk
* Revy
* Show
* Varieté
* Vaudeville

## Bakgrunnsstoff
Karl Rolvaag

**Karl Fritjof Rolvaag** () var ein US-amerikansk politikar. Han var guvernør i Minnesota frå 1963 til -67, innvald for *Democratic-Farmer-Labor Party*. Rolvaag var fødd i Northfield og døydde i same byen. Far hans var forfattaren Ole Edvart Rølvaag.

## Liv og gjerning
Rolvaag budde og arbeidde i heimbyen til han under 2. verdskrigen kjempa i denne. Han steig til løytnant, med kommando over ei stridsvogn. Etter krigen budde han ei tid i Noreg for å lære seg om politikk og samfunnsstyring. Vel heimkomen til Minnesota vart han formann i Minnesota sitt *Democratic-Farmer-Labor Party* (DFL). I 1954 vart han vald til viseguvernør, eit embete han skjøtta i åtte år. Han stilte då til val av guvernør.

Guvernørvalet vart halde 6. november 1962, men utfallet vart ikkje kjent før etter ei omteljing og ein rettsprosses som det tok 139 dagar å fullføre. Fyrst i mars 1963 var det klart at Rolvaag hadde vunne guvernørvalet med den lågaste margin nokon gong. Av over 1,2 millionar avgjevne stemmer fekk Rolvaag 91 fleire enn Elmer L. Andersen.

Rolvaag var den fyrste guvernøren i Minnesota som sat ein heil fireårsperiode. Grunna vedvarande krangling mellom guvernøren og den konservativt-styrte lovgjevande forsamlinga, vart få viktige tiltak iverksett i perioden med Rolvaag var guvernør. Men han vert hugsa for sin leiarskap i å få reformert statens institusjonar for mentalt tilbakeståande. Dette førte til forbetringar i tilhøva for og stellet av folk med utviklingshemjingar. Den populist-innstilte guvernøren fekk også endra organiseringa av dei vidaregåande skulane i staten. Tidlegare hadde kvar enkelt skule hatt eit eige styre. Rolvaag utvikla eit samkøyrt statsomfattande system med målsetjing om at kvar enkelt minnesota-buar skulle ha tilgang til høgare utdanning innan ein overkomleg distanse frå heimen.

Rolvaag fekk ikkje støtte frå partiet, DFL, då det gjekk mot nytt val. I staden innstilte dette på at viseguvernøren Sandy Keith skulle vere partikandidaten. På nominasjonsmøtet entra Rolvaag talarstolen og ropte ut ”lat folket bestemme!” og vann greitt over Keith. Ved guvernørvalet i november 1966 tapte han mot republikanaren Harold LeVander.

I 1967 vart Rolvaag utnemnd til USA sin ambassadør til Island. Han returnerte til Minnesota i 1970 og vart vald inn i Minnesota sin kommisjon for offentlege tenester. Denne posten forlet han i 1975 for å søkje hjelp mot alkoholisme. Sidan arbeidde han for å hjelpe andre alkoholikarar og tala om alkoholisme, både i heimbyen og så langt unna som i Sverige.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Karl Rolvaag|Karl Rolvaag]]» frå ,  den 7. november 2009.*
Mai Zetterling

**Mai Elisabeth Zetterling** () var ein svensk skodespelar og filmregissør. 

Ho var fødd i Västerås i Västmanland i Sverige i ein arbeidarklassefamilie. Ho starta skodespelarkarrieren 17 år gammal ved Dramaten, det svenske nasjonalteateret. Gjennombrotet hennar var filmen *[[Filmen Hets|Hets]]* av Alf Sjöberg (med manus av Ingmar Bergman) i 1944. 

Zetterling medverka i filmar frå 1940 til 1990-åra, og spelte mellom anna i *[[Quartet]]* (1948), *[[The Romantic Age]]* (1949), *[[Only Two Can Play]]* (1962), and *[[filmen The Witches|The Witches]]* (1990). Den siste filmrolla hennar var i den svenske filmen *Morfars resa* i 1993.

## Filmografi
Delvis filmografi som regissør: 
* *The War Game* (1962) 
* *[[Älskande par]]* (1964) - bannlyst på Cannes filmfesitival.
* * Nattlek* (1966) - bannlyst på Venezia filmfestival.
* *[[Doctor Glas]]* (1968)
* *Flickorna* (1968) 
* *[[Visions of Eight]]* (1973)
* *[[Månen är en grön ost]]* (1977)
* *[[Love (1982)|Love]]* (1982)
* *[[Scrubbers]]* (1983)
* *[[Amorosa]]* (1986)
* *[[Sunday Pursuit]]* (1990)
* *[[The Witches]]* (1990)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mai Zetterling|Mai Zetterling]]» frå , den 7. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Mai Zetterling på The Internet Movie Database (IMDb)
* Mai Zetterling på Turner Classic Movies
* Zetterling, Mai på *Nationalencyklopedins Internettjänst*
Ernst Zermelo

**Ernst Friedrich Ferdinand Zermelo** () var ein tysk matematikar. Arbeidet hans har hatt store konsekvensar for den grunnleggande matematikken og dermed innan filosofi.

Ernst Zermelo var fødd i Berlin i Det tyske keisardømet. Han studerte ved universiteta i Berlin, Halle og Freiburg og tok doktorgraden ved universitetet i Berlin i 1894 innan variasjonsrekning. Han vart verande på universitetet i Berlin som assistenten til Planck, og starta gjennom han å studere hydrodynamikk. I 1897 reiste han til Göttingen, som på denne tida var eit leiande matematisk senter i verda der han gjorde ferdig habilitetestesen sin i 1899.

I 1910 vart Zermelo leiaren for det matematiske instituttet på Universitetet i Zürich, men trekte seg frå her i 1916. 

I 1900 på den internasjonale matematikkongressen i Paris gav David Hilbert det matematiske samfunnet ei utfordring då han la fram dei kjende Hilbert-problema, ei liste på 23 uløyste grunnleggjande spørsmål som matematikarane burde løyse det komande hundreåret. Dei første av desse var eit problem innan mengdelære, kontinuumhypotesen som vart introdusert av Cantor i 1878.

Zermelo byrja å arbeide med mengdelære og i 1902 gav han ut den første artikkelen sin som omhandla grunntal. I 1904 tok han eit steg vidare innan kontinuumhypotesen då han beviste velordningsteoremet. Dette resultatet gjorde Zermelo kjend, og han vart professor i Göttingen i 1905. Ikkje alle matematikarar godkjende beviset hans, mellom anna fordi han hadde nytta utvalsaksiomet, som ikkje på denne tida var eit godteke aksiom. I 1908 klarte han derimot å lage eit nytt bevis som vart akseptert i breiare kretsar. 

I 1922 utbetra både Adolf Fraenkel og Thoralf Skolem kvar for seg aksiomsystemet til Zermelo. Dette førte til ti aksiom, i dag kalla Zermelo–Fraenkel aksioma (ZF), og er i dag det mest nytta systemet innan aksiomatisk mengdelære.

Ernst Zermelo døydde i 1953 i Freiburg im Breisgau i Vest-Tyskland.

## Bibliografi
* Jean van Heijenoort, 1967. *From Frege to Godel: A Source Book in Mathematical Logic, 1879-1931*. Harvard Univ. Press.
** 1904. "Proof that every set can be well-ordered," 139-41.
** 1908. "A new proof of the possibility of well-ordering," 183-98.
** 1908. "Investigations in the foundations of set theory I," 199-215.
* 1913. "On an Application of Set Theory to the Theory of the Game of Chess" in Rasmusen E., ed., 2001. *Readings in Games and Information*, Wiley-Blackwell: 79-82.
* 1930. "On boundary numbers and domains of sets: new investigations in the foundations of set theory" in Ewald, William B., ed., 1996. *From Kant to Hilbert: A Source Book in the Foundations of Mathematics*, 2 vols. Oxford Uni. Press: 1219-33.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ernst Zermelo|Ernst Zermelo]]» frå , den 7. november 2009.*
Ferdinand von Zeppelin

**Ferdinand Graf von Zeppelin** () var ein tysk offiser og luftskipskonstruktør.

Zeppelin var elev på militærskulen i Ludwigsburg og vart i 1858 utnemnd til løytnant. I 1859 vart han kalla til ingeniørkorpset og han deltok frå 1863 som observatør i den amerikanske borgarkrigen og seinare &ndash; i 1866 &ndash; som generalstabsoffiser i den tyske krigen og i den fransk-tyske krigen 1870&ndash;1871. Frå 1882 til 1885 var Zeppelin kommandør for ulanregimentet Ulmanschliessend og Württemberg sin gesandt i Berlin. I 1891 tok han som generalløytnant avskjed, men vart i 1906 utnemnd til general av kavaleriet.

Frå 1880-åra starta Zeppelin å sjå på problema i samband med å styre ballongar og starta i 1899 bygginga av den første styrbare ballongen sin, som i 1900 gjorde tre flygingar over Bodensjøen. Dei stadig betre resultata førte til at det vart gjennomført ein nasjonal innsamling der halvparten av dei innbetalte over 6 millionar mark vart sett i Luftschiffbaugesellschaft Zeppelin G.mb.H. 

I 1908 kjøpte militæret det fullt funksjonsdyktige luftskipet Z3. Inntil 1914 gjorde Deutsche Luftschiffahrgesellschaft (Delag) meir 1&nbsp;500 flygingar og frakta 35&nbsp;000 personar utan uhell. Under den første verdskrigen vart det klart at zeppelinarane ikkje var egna i krig, då dei utgjorde ei alt for stor åtaksflate.

Zeppelinfjellet ved Ny-Ålesund på Spitsbergen er kalla opp etter han. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ferdinand von Zeppelin|Ferdinand von Zeppelin]]» frå ,  den 7. november 2009.*
Zenon

**Zenon** er eit gresk namn og viser til fleire personar: 

## Folk
### Filosofar
* Zenon frå Elea (om lag 490 fvt.–om lag 430 fvt.), filosof, lærling under Parmenides, kjend frå paradoksa sine. 
* Zenon frå Kition (333 fvt.–264 fvt.), grunnleggjaren av den stoiske skulen av filosofi
* Zenon frå Tarsos (200-talet fvt.), stoisk filosof
* Zenon frå Sidon (Første hundreåret fvt.), epikurisk filosof

### Andre folk
* Lækjaren Zenon (200-talet fvt.), gresk lækjar
* Zenon frå Kypros (300-talet), gresk lækjar
* Zenon frå Verona (300-talet), helgen
* Keisar Zenon (425–491), austromersk keisar
Zenon frå Kition

**Zenon frå Kition** (ca. 334 fvt.-262 fvt.) var ein gresk filosof frå Kition på Kypros. Zenon var grunnleggjaren av den stoiske filosofien som han lærde i Aten frå rundt 300 fvt. Han baserte dei moralske ideane på kynikarane  og la stor vekt på godheita og sinnsroa som kom når ein levde eit dydig liv i harmoni med naturen. Filosofien vart særs populær og vart den dominerande filosofien frå den hellenistiske perioden gjennom romartida.

Han var opphavleg elev hos Platon i Aten.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zenon frå Kition|Zenon frå Kition]]» frå , den 7. november 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
Voss stasjon

**Voss stasjon** er den viktigaste jarnbanestasjonen i Voss herad i Vestland. Den ligg på Bergensbanen og var endestasjon då Vossebanen vart opna i 1883. Då Bergensbanen til Oslo vart opna av Kong Haakon VII i 1909 fann den offisielle markeringa stad ved denne stasjonen. Stasjonen ligg på Vossavangen, på nordaustre kant av Vangsvatnet, 56,5 meter over havet.

Stasjonen var tidlegare utgangspunktet for sidelinja Hardangerbana som gjekk til Granvin men dette sporet var lagt ned for passasjertrafikk i 1985 (og heilt nedlagt i 1989). Dei fleste lokaltoga vest på Bergensbanen som går lengre enn Bergen-Arna har sin endestopp ved Voss, sjølv om nokre lokaltog går vidare til Myrdal.

Stasjonsbygningen som vart bygd til opninga av Vossebanen i 1883 var ein trebygning teikna av Baltazar Lange. Denne vart for liten og vart riven og flytt til Dale stasjon. I staden vart det bygd ein større mura stasjonsbygning til opninga av Bergensbanen. Denne var teikna av Paul Armin Due.

## Bakgrunnsstoff
* Jernbaneverkets side om Voss stasjon 
* 

## Fotnotar
Kabelbane

**Kabelbane** eller **funicular** er ei bane med skjenegåande transportvogn som går i så bratt terreng at det trengst ein kabel festa til vogna for å drage ho oppover og sleppa ho nedover. Kabelen ligg på trinsar i skjenegangen og vert drive av ein motor utstyrt med bremsesystem ved øvre enden av bana. Ofte har bana to særskilde vogner festa i kvar sin ende av kabelen, slik at den vogna som går nedover kan hjelpe til med å dra den andre vogna oppover ved at kabelen går over eit stort hjul som motoren ved øvre enden av banen dreg rundt. Dei to vognene kan passere kvarandre på ei stutt strekning med dobbelt spor og faste sporvekslarar, dersom det ikkje er bygd eit spor for kvar vogn på heile strekninga.

Av tryggleiksomsyn er det ofte montert bremsar på vognene som kan gripe om skjenene og stanse dei automatisk om kabelbrot eller anna skulle gjere dette naudsynt.

Kabelbaner vert nyttast både for godstransport og persontransport. Eit døme på kabelbane for persontrafikk er Fløibanen i Bergen; dette er den einaste kabelbana for ordinær persontrafikk i Skandinavia. Her er det mannskap på kvar av dei to vognene, og haldeplassar for på- og avstiging undervegs.

Ordet *funicular* kjem frå det latinske *funiculus* som tyder «tynt tau».


Fil:Funiculaire Budapest.JPG|Kabelbana *Budavári Sikló* i Budapest vart opna i 1870.
Fil:Bundesarchiv Bild 183-1985-0927-007, Dresden, Standseilbahn.jpg|Ein fast sporvekslar på kabelbana i Dresden i Tyskland. Bana vart opna i 1895; fotografiet er frå 1985. Dette systemet, som er nytta på mange kabelbaner, vart funne opp av den sveitsiske ingeniøren Carl Abt (Carl Roman Abt; 1850–1933).
Fil:Heidelberg funicular wheelset.jpg|Døme på eit hjulsett for vogner på baner som nyttar Carl Apts system. Fotografiet syner hjulsett frå Heidelberger Bergbahn i den tyske byen Heidelberg.
Fil:Hawr funikular.JPG|Kabelbana i byen Le Havre i Nord-Frankrike er ein viktig lekk i den offentlege kollektivtransporten ved å binde saman to bydelar.
Fil:Lavra's Lift.jpg|Kabelbane i Lisboa i Portugal. Her er kabelen lagt i ein kanal under ei spalte i gatedekket som festet til vogna stikk ned gjennom.


## Historie
Dei fyrste kabelbanene vart drivne med vasskraft og lét taubåtar i elvar forsere stryk. Dei vart brukte tidleg på 1800-talet. Denne typen kanaltrafikk var på høgda i 1830-åra i USA. I Noreg har ein ikkje hatt noko slikt transportmiddel. Det næraste ein kjem, er varianten Kjerraten i Åsa.

Ei av dei mest kjende kabelbanene nokon gong var Mount Lowe Railway i det sørlege California. Det var ei bane som frakta passasjerane 1&nbsp;050 meter opp til snøfjellet Mount Lowe. Ho vart bygd rundt 1900 og var driven av Pacific Electric Railway. Bana vart nedlagt i 1938, då ein brann øydela fasilitetane for skituristane.

Kabelbana til toppen av Vesuv inspirerte til songen «Funiculì Funiculà» av Luigi Denza (med tekst av Peppino Turco). Denne bana vart totalskadd under utbrotet Vesuv hadde i 1944 og er aldri vorten restaurert og sett i drift igjen.

## Bakgrunnsstoff