open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
BM-21

**BM-21 «Grad»** er ein lastebilmontert 122mm rakettkastar med 40 røyr i ein pakke på lasteplanet.
Kvart røyr vert lada med ein M-21OF rakett og alle rakettane kan skytast ut i løpet av 20 sekund. Systemet vart utvikla tidleg på 60-talet som ein oppfølging av det kjende "stalinorgelet" brukt under andre verdskrig. *BM* står for *boyevaya mashina* (stridskøyretøy), og har tilnamnet «Grad», som tyder halglskur.  Systemet har ei standard skotvidde på opptil 20 km, og er difor eigna spesielt til kontrabeskytning.

## Versjonar
***9P138 «Grad-1»**: noko lettare versjon med berre 36 røyr i 6x6 format på eit ZIL-131 chassis.

***BM-21V «Grad-V»** (Vozdushnodesantiy – 'luftmobil'): Utvikla for dei russiske luftlandestyrkane i 1969 på eit GAZ-66 chassis med berre 12 røyr. 
***9А51 «Prima»**: Eit forsøk på vidare utvikling av Grad-systemet med 50 røyr på eit Ural-4320 5 tonns chassis.
***9P132 «Grad-P»** er eit berbart system med berre eitt røyr.
***BM-21PD «Damba»** (Protivodiversionnyi): System er tilpassa kystforsvaret med 40 røyr på Ural-375D eller Ural-43201 chassis. Det er særleg egna til vern mot undervassinfiltrasjon frå fiendtlege froskemenn, og har spesiell ammunisjon for dette: PRS-60 (Protivodiversionnyi Reaktivnyi Snaryad). Saman med ei ammunisjonsvogn vert dette komplekset kalla DP-62 «Damba».
***9K51M «Tornado-G»**: Den mest avanserte versjonen med bedre eldkontroll, GPS/GLONASS og automatisk målfølg+ing.

## Referansar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:BM-21|BM-21]]» frå ,  den 28. januar 2017.*
Orwellsk

**«Orwellsk»** er eit adjektiv som skildrar ein situasjon, ide eller samfunnsmessig tilstand som George Orwell identifiserte til å vere øydeleggjande for velferda til eit fritt og ope samfunn. Omgrepet definerer ei haldning og ein brutal og sterkt kontrollert politikk  praktisert av moderne undertrykkjande styresmakter, med bruk av propaganda, overvåking, feilinformasjon, fornekting av sanninga, og manipulasjon av fortida, inkludert bruk av «ikkje-person», tilfelle der ein person med tidlegare eksistens er fjerna frå dei offentlege arkiva og frå minnet. Ofte omfattar dette dei tilhøva som er skildra i romanane hans, spesielt i romanen *[[Romanen 1984|1984]]*, men politisk dobbelttale blir kritisert gjennom alt av arbeid hans, til dømes i boka *Politics and the English Language*.

Romanen *1984* brukar tema frå livet i Sovjetunionen og krigstidsliv i Storbritannia som inspirasjon for fleira av motiva. Orwell utvikla idéar om personleg fridom og statleg styresmakt då han var britisk koloniadministrator i Burma. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Orwellian|Orwellian]]» frå ,  den 29. januar 2017.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Kalininets

**Kalininets** (russisk skrift *Калининец*) er ein byliknande busetnad i nærleiken av Moskva.
Han ligg i Naro-Fominsk kommune og vart tidligare kalla garnison «Alabino» . Hovudkvarteret til 2. motoriserte infanteridivisjon i den russiske hæren ligg her.

## Folketal og plassering
Landsbyen hadde eit stabilt folketal på rundt 20 000 i perioden 2003-2016. Han ligg 35&nbsp;km sørvest for Moskva sentrum. Det går motorveg heile denne strekninga (MKAD).

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kalininets|Kalininets]]» frå ,  den 28. januar 2017.*
11. armékorps

**11. armékorps** er ei operasjonell eining i Austersjøflåten og Vestre militærdistrikt i den russiske hæren. Ho vart skipa i 2016 og har hovudkvarter i Kaliningrad oblast.

## [[Manøverelement]]

*7. motoriserte infanteribrigade, lokalisert i Kaliningrad
*, lokalisert i Gusev

## [[Militær eldstøtte|Eldstøtte]]

*152. bakke-til-bakke missilbrigade, lokalisert i Tsjernjakhovsk
*244. artilleribrigade lokalisert i Kaliningrad
*, lokalisert i Kaliningrad

## Kjelder
Gunnar Skaug

**Gunnar Skaug** () var ein norsk journalist og politikar frå Sarpsborg som representerte Østfold og Arbeidarpartiet på Stortinget i periodane 1969-73 og 1981-2001. Han var president i Odelstinget frå 1993 til 2001.

Skaug tok eksamen artium i 1959 og var deretter journalist i Østfold-Posten eit par år. Frå 1962 til -63 var han soldat i FN-styrkane i Gaza, før han byrja på Nordisk Folkehøyskole i Genève hausten 1963. Deretter var han journalist i Moss Dagblad, til dess han i 1965 vart redaktør av Fritt Slag og samtidig journalist i Finnmark Dagblad. I 1967 kom han tilbake til Moss Dagblad og jobba som journalist i to år før han vart vald inn på Stortinget i 1969. I Moss var han med i kommunestyret frå 1968 til -75. Her var han også formann i skulestyret i perioden 1972-75.

Valbolken 1969-73 var Skaug stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet i Østfold, men han vart ikkje attvald i 1973 og nådde heller ikkje opp ved stortingsvalet 1977. Åra 1973-81 arbeidde han i staden som sekretariatsleiar for stortingsgruppa til Arbeidarpartiet. Fyrst ved stortingsvalet 1981 lukkast Skaug å kome innatt på Stortinget frå Østfold-benken, der han så vart verande fast representant til 2001. Gjennom sine til saman seks periodar som stortingsmann, bytta Skaug alltid stortingskomite etter vala. Han var såleis medlem 1969-73 og sekretær 1971-73 i Adminstrasjonskomiteen, skiftet til sekretær kom då den fyrste Bratteli-regjeringa vart danna i mars 1971. Deretter var han medlem 1981-85 i Sosialkomiteen, 1985-89 i Kyrkje- og undervisningskomiteen, 1989-93 i Utanriks- og konstitusjonskomiteen og 1993-97 i Forsvarskomiteen. Den siste tingperioden, 1997-2001, var han med i Kontroll- og konstitusjonskomiteen, som leiar av komiteen frå då Jens Stoltenberg skipa si fyrste regjering i mars 2000.

Skaug var landsstyremedlem i Det norske Arbeidarparti 1977-81 og 1989-91.

## Kjelder
Stortingsbiografi
Otto Schmidt

**Otto Juljevitsj Schmidt** () var ein sovjetisk  matematikar, astronom, geofysikar, utforskar, akademikar og statsmann. Han blei utnemnnd til Helt av Sovjetunionen den 27. juni 1937. og medlem av kommunistpartiet.
Schmidt er mellom anna kjent for si hypotese om dannelsen av jorda og andre planeter i solsystemet.

Schmidt var fødd i Mahiljow i Det russiske keisardømet, no i Kviterussland. Far hans stamma frå tyske innvandrarar til Kurland, mora var latviar.

Otto Schmidt var ein kjend polarutforskar som tok del i fleire ekspedisjonar. I 1929 og 1930 leia hane kspedisjonar ombord i damp-isbrytaren «Georgij Sedov». Han skipa den første vitskaplege forskingsstasjonen i Franz Josef Land og utforska  nordvestlege delar av Karahavet og vestkysten av Severnaja Zemlja, og oppdaga ein del øyar. 

I 1932 utførte Schmidt sin ekspedisjon på isbrytaren «Sibirjakov» med kaptein Vladimir Voronin den første reisa frå Arkhangelsk til Stillehavet utan å overvintra.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Otto Schmidt|Otto Schmidt]]» frå ,  den 28. januar 2017.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Otto Schmidt|Otto Schmidt]]» frå ,  den 31. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** Aleksey E. Levin, Stephen G. Brush *The Origin of the Solar System: Soviet Research 1925-1991*. AIP Press, 1995. ISBN 1-56396-281-0
*** Brontman, L.K. *On top of the world: the Soviet expedition to the North pole, 1937-1938*, New York, 1938.
*** McCannon, John. *Red Arctic: Polar Exploration and the Myth of the North in the Soviet Union, 1932-1939*. New York: Oxford University Press, 1998.
*** *Otto Iul'evich Shmidt: Zhizn' i deiatel'nost*. Moscow: Nauka, 1959.
Gunvald Engelstad

**Gunvald Engelstad** () var ein norsk arbeidsmann frå Øksendal på Nordmøre. Han var stortingsrepresentant frå Nord-Trøndelag i tida 1945-65, vald for Arbeidarpartiet.

## Liv og virke
Engelstad var son til ein gardbrukar og smed. Etter han var ferdig med framhaldsskulen, arbeidde Engelstad på gard og gjekk 1915-16 i smedlære. Frå 1920 var han smed ved ulike anlegg. Ut på 1920-talet var han i arbeid i Nord-Trøndelag, der han så var reparatør ved Follafoss Tresliperi frå 1925 til -40 og smed i vegvesenet 1940-43.

Frå andre halvdel av 1920-åra var Engelstad formann i Verran-avdelinga av ]]Norsk Arbeidsmandsforbund]] og Norsk Papirindustriarbeiderforbund. Han var elles formann i Verran AUF 1928-33, Inntrøndelag AUF 1929-40 og Verran arbeiderparti 1931-34. Perioden 1938-40 var han landsstyremedlem i Arbeidernes Ungdomsfylking (AUF).

Engelstad var ordførar i Verran 1935-40. I 1943 vart han arrestert av den tyske okkupasjonsmakta, og sat fengsla på Falstad, Vollan og Grini fram til frigjeringa i mai 1945. Allereie under fangenskapet på Grini stod han sentralt i å gjenreise partiorganisasjonen i Trøndelags-fylka. Frå mai 1945 var han ordførar i Verran til det vart halde kommuneval hausten 1945.

Frå 1945 til -65 representerte Engelstad Arbeidarpartiet og Nord-Trøndelag på Stortinget. På Tinget var han med i Finans- og tollkomitéen dei fire fyrste sesjonane. Frå 1950 var han fast plassert i  Skog-, vassdrags- og industrikomitéen til han forlet Stortinget i 1965. Engelstad var elles styremedlem i A/S Fosdalens Bergverk 1946–1970, dei siste 18 åra som nestformann.

## Kjelder

* Stortingsbiografi
Svartehavsflåten

**Svartehavsflåten** (russisk: Черноморский флот) er ein del av den russiske marinen som er stasjonert i Svartehavet og opererer der, i Azovhavet og Middelhavet. Flåtens hovedkvarter ligger i Sevastopol.

## Bakgrunn
Flåten vart etablert 13. mai 1783 av Grigorij Potemkin, samstundes med at byen og flåtebasen Sevastopol vart etablerte. Desse tiltaka var ein del av konsolideringa og utviklinga av dei nye store områda som Det russiske keiserriket hadde sikra seg langs Svartehavet etter Küçük Kaynarca-traktaten og overtaking av Krim-khanatet under ledelse av Potemkin, same året som flåten vart etablert.

## Historie

### Keisardømet
Flåten har sidan den vart etablert, hatt ein stor politisk og militær verdi for Russland. Allereie de første åra var den viktig i å sikre russisk innflyting og kontroll i det søraustlege Europa, og vann i 1790 ein viktig sjømilitær siger over Det osmanske riket i slaget ved Kertsjsundet under den russisk-tyrkiske krig (1787–1792).

Trass at fredsavtalen frå Paris etter Krimkrigen slo fast at Svartehavet skulle vere demilitarisert, vart området fort russisk militært ansvarsområde.

Etter det smertelige nederlaget i den russisk-japanske krig, kor store delar av den russiske marine vart utsletta, braut det ut eit opprør på panserkryssaren «Potemkin» i 1905, noko som seinare viste seg å vere ein viktig gneiste både i forhold til 1905-revolusjonen og den seinare revolusjonen i 1917.

Under første verdskrigen var det ei rekke samanstøytar mellom Svartehavsflåten og fartøy frå Det osmanske riket.

### Sovjettiden
Under den russiske borgarkrigen vart store deler av flåten konfiskert av vestmaktene. Nokre av desse vart overleverte på 1920-tallet, men dei fleste vart erstatta av ein storstilt nybygging og modernisering. 

Etter det tyske angrepet på Sovjetunionen under andre verdskrig vart aktiviteten til flåten koordinert med Den raude armeen, særleg under beleiringen av Odessa og slaget om Sevastopol.

Under Yom Kippur-krigen i 1973 vart flåten sendt ut i Middelhavet for å balansere nærværet frå United States Navy.

## Deling med Ukraina

## Flåten i 2016
I 2016 er flåten styrt av Søre militærdistrikt.

## Kystforsvarsavdelingar
* 11. kystforsvars- missilbrigade i Anapa med missilsystema Bastion missilkompleks og Bal missilkompleks  
* 15. kystforsvars- missilbrigade i Sevastopol
* 810. marineinfanteribrigade i Sevastopol. 
* 382. marineinfanteribataljon i Temrjuk    
* 1096. luftvernmissilregiment i Sevastopol    
* 431. etterretningspunkt i Sevastopol   
* 8. artilleriregiment for dekning av kystlinja i Perevalnoje, Krim  
* 133. forsyningsbrigade i Bakhtsjisaraj, Krim 
* 126. kystforsvarsbrigade i Perevalnoje  
* 4. ABC-vernregiment i Sevastopol 
* 127. etterretningsbrigade i Sevastopol 
* 68. marineingeniørregiment i Jevpatorija

## Referansar


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Svartehavsflåten|Svartehavsflåten]]» frå ,  den 29. januar 2017.*
2. motoriserte infanteridivisjon

**2. motoriserte infanteridivisjon**, med æresnamn «TAMAN», er lokalisert i Kalininets og tre taktiske manøverelement:
* 1. motoriserte infanteriregiment, med æresnamn «Sevastopol», lokalisert i Kalininets
* 15. motoriserte infanteriregiment, med æresnamn «Sjavlinskij», lokalisert i Naro-Fominsk
* 1. stridsvognregiment lokalisert i Naro-Fominsk

## Deltaking i storminga av parlamentsbygninga i Moskva
I oktober 1993 oppstod ei konstitusjonell krise i Russland. Striden stod mellom president Boris Jeltsin og parlamentet på bakgrunn av massive sivile demonstrasjonar mot Jeltsin sitt styre. Ei rekkje parlamentsmedlemmar hadde forskansa seg inne i parlamentet, og det var kampar i gatene. Morgonen den 4. oktober, stilte divisjonen opp på presidenten si  side i konflikten. Dette var dei dødeligaste gatekampane i Moskva sidan 1917, og episoden styrkte presidentmakta.  Ti stridsvogner frå divisjonen opna eld mot dei øvste etasjane i Det kvite hus i Moskva for å hindra skarpskyttarar i å skyte mot soldatar som skulle storme bygninga.  

## Referansar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:2. motoriserte infanteridivisjon|2. motoriserte infanteridivisjon]]» frå ,  den 28. januar 2017.*
Alternative fakta

**«Alternative fakta»** er ei frase som vart brukt av presidentrådgjevar Kellyanne Conway den 22. januar 2017 i aktualitetsprogrammet *Meet the Press* på fjernsynskanalen NBC i USA. I programmet freista ho å forsvare pressesekretær Sean Spicer sine usanne utsegner om kor mange som var til stades på Donald Trump sin innsettingsseremoni som president. Når ho kom under press i intervjuet med Chuck Todd i å forklare kvifor «Spicer ytra(r) ei beviseleg løgn», svarte Conway «Ikkje overdriv, Chuck. Du seier det er ei løgn, og ... pressesekretæren vår, Sean Spicer, gav alternative fakta.» Todd svara med å seie «alternative fakta er ikkje fakta. Dei er usanningar.» Conway svara at det ikkje nokon eksakt vitskap å telja publikum på over ein million menneske, og at utsegner frå Spicer ikkje kunne provast å vere sanne  eller usanne.

Conway sin bruk av omgrepet «alternative fakta» for å skildra kva er sett på som usanningar, vart hånt på sosiale medium, og kraftig kritisert av Dan Rather, Jill Abramson, og Public Relations Society of America. Uttrykket vart omfattande skildra som orwellsk, og salet av romanen *[[Romanen 1984|1984]]* har auka med 9500 prosent, slik at boka vart bestseljar på Amazon.com.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alternative facts|Alternative facts]]» frå ,  den 29. januar 2017.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
RS-28

**RS-28 Sarmat** (russisk РС-28 Сармат; NATO-rapporteringsnamn **SATAN 2** eller òg **SS-X-30**) er eit tungt interkontinentalt ballistisk missil med MIRV-atomstridshovud som skal bruke flytande brennstoff. Nemninga SS-X-30 tyder på at det i framtida vil kallast **SS-30**. Det tunge missilet kan lastast med ti (10) stridshovud av standard tyngde, og med sprengverknad på 550 kilotonn TNT, eller 15 av den lette typen. Ved bruk av hypersonisk glidefly (HGV), til dømes av typen IO-71, kan missilet ta med 24 av desse som nyttelast.
I februar 2014 vart det annonsert at missilet var venta ferdig for utplassering i 2020.

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:RS-28 Sarmat|RS-28 Sarmat]]» frå ,  den 29. januar 2017.*  

* https://upload.wikimedia.org/wikipedia/ru/4/4f/%D0%A0%D0%A1-28_%D0%A1%D0%90%D0%A0%D0%9C%D0%90%D0%A2.png
RS-26

**RS-26** Rubezh er eit interkontinentalt missil som skal utskytast frå kjøyretøy, og er den siste modifiseringa av SS-29 Yars i år 2016. Missilet er utstyrt med fire (4) stridshovud MIRV som har bedre forsvar mot eventuelle moderne mottiltak (Anti-missile defense (AMD)), og har kvar ei sprengkraft på 150-300 kilotonn.
RS-26 er lettare enn SS-29 med sine 80 tonn og har ein løfterakett med fast brensel i tre trinn. Praktisk rekkevidde er 2000-6000 km, med maksimum 11000 km.

## Referansar
Johan M. Nyland

**Johan M. Nyland** () var ein norsk arbeidar og politikar frå Østre Toten. Han var fylkesvaraordførar i Oppland 1976-87 og stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet og Oppland i tida 1985-97.

Nyland var son til ein bakar. Etter å ha gått bygningslinja på ein yrkesskule i 1946/47, vart han tilsett som læregut ved Mustad-fabrikken på Gjøvik. Ved Mustad vart han engasjert i fagforeiningsarbeid, og i perioden 1964-68 var han nestformann i Brusveen jern og metall. Nyland arbeidde i Mustad-konsernet til han i 1985 vart vald inn på Stortinget.

24 år gammal vart Nyland vald inn i kommunestyret i heimbygda Østre Toten. Han var medlem av  kommunestyret i 20 år til 1975, dei siste fire åra var han varaordførar i kommunen. Deretter var Nyland fylkestingsrepresentant i Oppland i tolv år, alle desse åra 1976-87 var han varaordførar i fylket.

Ved stortingsvalet hausten 1985 fekk Nyland fast stortingsplass frå Oppland. På Stortinget var han dei neste tolv åra medlem av Samferdselskomiteen. Mest kjend var han for sitt engasjement i jarnbanepolitikken. Som totning og representant for Oppland var han særleg oppteken av Gjøvikbanen, men han var også ein av forkjemparane for bygging av Gardermobanen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Rolf Nilssen

**Rolf Nilssen** () var ein norsk arbeidar og kontorist frå Narvik. Han representerte Troms fylke og Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1977 - 1989.

Nilssen var son til ein anleggsarbeidar, og var sjølv maskinarbeidar 1948-49 ved LKAB i Narvik. Deretter arbeidde han som fyrbøtar på NSB sine lokomotiv fram til 1962. Åra 1962-65 var han LO-sekretær i Nordland med bustad i Bodø. I 1965 flytta han til Tromsø, då han vart tilsett som leiar av LO sitt distriktskontor i Troms.

Frå 1952 til 1963 hadde Nilssen plass i formannskapet i Narvik. Også i Tromsø var han formannskapsmedlem, då i dei åtte åra frå 1968 til -75. Perioden 1974-78 var Nilssen landsstyremedlem i Det norske Arbeidarparti.

Hausten 1977 vart Nilssen vald til stortingsrepresentant frå Troms. Med attval i 1981 og 1985 vart han sitjande på Tinget i tolv år. Dei fyrste tre månadene var han medlem av Sjøfarts- og fiskerikomiteen, resten av den fyrste fireårsperioden var han med i Finanskomiteen. Han var så medlem av Sjøfarts- og fiskerikomiteen frå oktober 1981 til mai 1986, sidan var han nestleiar i same komiteen.

Han var nevø av Alfred S. Nilsen.

## Kjelder
Stortingsbiografi
Knut Haus

**Knut Haus** () var ein norsk landbruksmann som representerte Rogaland og Kristeleg Folkeparti på Stortinget frå 1973 til 1985.

Haus var fødd i Greipstad i Vest-Agder som son til ein lærar og kyrkjesongar. I tida frå 1933 til -39 gjekk han både Sørlandets kristelege ungdomsskule på Birkeland, Vest-Agder landbruksskole i Søgne og eit artiumskurs ved Volda gymnas. Deretter tok han i 1941 sivilagronom-eksamen ved jordbrukslina på Noregs Landbrukshøgskole på Ås i Akershus.

1941-42 var Haus styrar ved Tresamyrenes brenntorvfabrikk i Stor-Elvdal. Frå 1942 til 1948 var han tilsett ved Statens frøkontroll, siste fire åra som avdelingsleiar i Trondheim. Etter to år på landbrukshøgskulen, byrja han i 1950 som assistent ved Felleskjøpet sin forsøks- og stamsædgard Vidarshov på Vang i Hedmark. Frå 1953 var Haus driftsleiar ved Rogaland stamsædgard på Klepp i Rogland, ei stilling han hadde til 1979.

Stortingsperioden 1961-65 var Haus vararepresentant til Stortinget. Då Kjell Bondevik var statsråd i Lyng-regjeringa i fire veker hausten 1963, møtte Haus fast 28.8.-25.9.1963. Åra 1972-73 var Haus var varaordførar i Klepp. Hausten 1973 vart Haus vald til stortingsrepresentant frå Rogaland, og med attval i 1977 og -81 vart han verande på Tinget i tolv år. Heile tingtida hadde han plass i Landbrukskomiteen, formann i komiteen dei siste fire åra.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Pragelato

**Pragelato** er ein kommune i provinsen Torino i regionen Piemonte i det vestlege Italia. Kommunen har eit areal på 89 km² og 776 ibuarar (2015). Landsbyen Pragelato ligg 1518 meter over havet i den øvste delen av dalen Val Chisone, ei 10 km aust for Sestriere.

Då byen Torino vart tildelt Vinter-OL 2006, valde ein å leggje øvingar i nordiske greiner på ski til Pragelato. Meir enn hundre års nedgang i folketalet vart då snudd, slik at det i 2015 var over 300 fleire ibuarar i kommunen, samanlikna med i 2001.

Turisme er hovudnæring i Pragelato.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Pragelato|Pragelato]]» frå ,  den 30. januar 2017.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Zoucheng

**Zoucheng** (kinesisk: 邹城; pinyin: Zōuchéng) er eit byfylke i sørdelen av Shandong-provinsen i Kina. Byfylket omfattar 1619 km² land, der det bur i kring 1,12 millionar menneske.

Zoucheng ligg om lag 20 km sør for byen Qufu, og er som denne underlagd byprefekturet  Jining.

Filosofen Mencius var fødd i Zoucheng.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Zoucheng|Zoucheng]]» frå ,  den 30. januar 2017.*
Janniche Hilleren

**Janniche Hilleren** () er ein norsk barnebokforfattar. Ho er frå Sogndal, busett i Luster.

## Bibliografi
### Bøker
*
*

## Kjelder
* Biblioteka i Sunnfjord
Zygmunt Bauman

**Zygmunt Bauman** () var ein polsk jødisk sosiolog og filosof. Han vart driven ut or Polen då den kommunistiske regjeringa sette i verk politiske utreinskingar i 1968, samstundes som han vart tvinga til å gje avkall på sitt polske statsborgarskap då han flytta til Storbritannia. Bauman var ein av dei aller fremste samfunnsteoritakarane i verda, med verk om så åtskilde emne som modernitet, holocaust, forbrukarsamfunn og seinmoderne samfunn.

## Familie
Zygmunt Bauman var fødd inn i ein jødisk familie og budde fram til byrjinga av den andre verdskrigen i Poznań. Dernest flytta familien hans til  Sovjetunionen. Bauman tok del i slaget om Kołobrzeg der han vart såra og i slaget om Berlin.

Etter krigen studerte han sosiologi ved Universitetet i Warszawa. Som fylgje av dei politiske utreinskingane i 1968 forlét han Polen og emigrerte fyrst til Israel, og dernest til England i 1971, der han vart professor i sosiologi ved University of Leeds, og seinare emertius i 2004.

Han var gift med forfattaren Janina Bauman (fødd Lewinson) som overlevde Warszawagettoen.

## Filosof
Bauman var særleg kjent for sine analysar av den postmoderne forbrukarkulturen og samanhengane mellom moderniteten og Holocaust. Han yrkte mykje med postmodernismekonseptet, men nytta sidan 2000 nokre anna omgrep for å skildra utviklinga innan moderniteten, nemleg «fast» og «flytande modernitet».

Bauman er særleg kjent for boka si *Moderniteten og Holocaust* frå 1989 der han argumenterte for at jødeutryddinga kunne tolkast som ein logisk fylgje av opplysingstida og det moderne prosjekt. Bauman hevda Holocaust ikkje kunne verta forklara som eit resultat av rasehat i det tyske folk, og heller ikkje til å forstå som psykologiske avvik i krinsen rundt Adolf Hitler. Bauman meinte jødeutryddinga fann stad av di at nyttetenking, produksjon og orden hadde vorte overordna mål for nasjonalstaten slik at solidaritet og ansvar for medmenneske vart forskove frå enkeltindividet til eit ansiktslaust byråkrati.

## Prisar og utmerkingar
Bauman tok imot Fyrstinnen av Asturias' pris for kommunikasjon og humaniora for 2010. Han var også æresdoktor ved Universitetet i Oslo. I 1989 fekk han den italienske Amalfiprisen for *Moderniteten og Holocaust*.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zygmunt Bauman|Zygmunt Bauman]]» frå ,  den 30. januar 2017.*
**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Zygmunt Bauman|Zygmunt Bauman]]» frå ,  den 18. januar 2023.*


## Bakgrunnsstoff
IO-71

**IO-71** (Prosjekt 4202) er eit supersonisk glidefly (HGV), russisk *giperzvukovyj letateljnyj apparat* (kortform «Glaider», forkorta GLA), og eit av dei russiske svara på utviklinga mellom russiske ICBM og rakettskjoldet. Eksperimenta vert gjorde i løynd, men noko informasjon vart gitt ut, og her heiter det seg at farta på HGV kan komme opp i 11000 kilometer i timen og kan manøvrera i mønster som er umogeleg å regne ut for mottiltak som til dømes det såkalla rakettskjoldet. 

Nokre av dei løynde eksperimenta vart starta i 2009 og går føre seg i Dombarovskij, i 13. strategiske missildivisjon. Der vert fleire HGV av typen IO-71 sett inn i ein bererakett av typen SS-19 som vert skoten opp frå silo i retning Kura-feltet på Kamsjatka. Det vert òg hevda at denne divisjonen skal ha dette våpenet før 2025. Andre eksperiment vert gjorde på rakettprøvefeltet Bajkonur i Kasakhstan. Her vert òg missilet SS-19 nytta og skote i retning Kura-feltet på Kamtsjatka. 
 
## Referansar
Kura-feltet

**Kura-feltet** (russisk , engelsk ), òg kjend som KAMA, er eit russisk øvingsområde for interkontinentale ballistiske missil. Feltet ligg nord på Kamtsjatkahalvøya, og her på desse avsidesliggjande områda kan missil som er skotne frå vest i Russland lande utan skade.
Delar av området er ZATO - stengd for ålmenn ferdsel.
NATO-kallenamn

**NATO-kallenamn** er NATO sine kodenamn for militært utstyr frå Russland, Kina, og land frå det som vart kalla Austblokka (mellom anna Sovjetunionen). Namna vart laga for å lette sambandet mellom ulike land som ikkje hadde same språk. I tillegg var russiske namn på utstyret ukjende. Mykje av dette utstyret er framleis i bruk, og NATO-kallenamna likeså.  

Den første bokstaven i namnet viser kva slags utstyr det er snakk om, til dømes fekk jagarfly og angrepsfly namn som byrja med *F* (etter det engelske ordet *Fighter*), bombefly fekk namn på *B*, transportfly fikk namn på *C* (for *Cargo*) og ulike andre fly som øvingsfly, tankfly, anti-ubåtfly, AWACS m.m. fekk namn på *M* (for *Miscellaneous*). Propelldrivne fly fekk namn med ei staving, medan jetdrivne fly fekk namn med to stavingar. Helikopter fekk namn på *H*, luft-til-luft-missil fekk namn på *A* (etter *air-to-air*), luft-til-bakke-missil fekk namn på *K*, bakke-til-luft-missil fekk namn på *G* (etter *groundlaunched*) og bakke-til-bakke0missil namn på *S* (etter *surface-to-surface*).

Craig Thomas skreiv i 1977 boka *Firefox* med det oppdikta NATO-kallenamnet *Firefox* for Mikojan-Gurevitsj MiG-31. Boka vart filmatisert av Clint Eastwood i 1982. Den rette MiG-31 fikk i 1979 NATO-kallenamnet *Foxhound*.

Pentagon har sine eigne kodar for missil: AA- (luft-til-luft), AS- (luft-til-bakke), SA- (overflate-til-luft), SS- (overflate-til-overflate), −N- (sjøplattform), −X- (eksperimentell design) og AT- (panservernmissil).

## Døme på fly

* Lavotjkin La-7 *Fin*, propelldrivne jagarfly/angrepsfly.
* Jakovlev Jak-28P *Firebar*, jetdrivne jagarfly. 
* Tupolev Tu-95 *Bear*, propelldrivne bombefly. 
* Jakovlev Jak-28 *Brewer*, jetdrivne bombefly.
* Antonov An-22 *Cock*, propelldrivne transportfly.
* Tupolev Tu-134 *Crusty*, jetdrivne passasjerfly.
* Beriev Be-12 *Mail*, propelldrivne flybåtar. 
* Jakovlev Jak-28U *Maestro*, jetdrivne treningsfly. 
* Kamov Ka-50 *Hokum*, helikopter.

## Døme på missil

* AA-9 *Amos*, Vympel R-33. Luft-til-luft missil nytta av MiG-31.
* AS-15 *Kent*, Raduga Kh-55. Kryssermissil nytta av bombefly.  
* SA-2 *Guideline*, S-75 Dvina. Luftvernmissil
** SA-N-11 *Grison*, 9M311K. Luftvernmissil nytta av krigsskip. 
* SS-18 *Satan*, R-36M. Interkontinental ballistisk missil.
** SS-N-2 *Styx*, P-15 Termit. Sjømålsmissil.  
** AT-1 *Snapper*, 3M6 Sjmel. Panservernmissil.

## Sjå òg
* NATO-kallenamn for jagarfly
* NATO-kallenamn for bombefly

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:NATO-kallenavn|NATO-kallenavn]]» frå ,  den 30. januar 2017.*
Radiata

**Radiata** er ein taksonomisk rang som har vore brukt til å klassifisera radiært symmetriske dyr. Omgrepet *Radiata* har vore brukt om fleire ulike grupper av dyr. Mange av desse utgjer ikkje ei naturleg eller monofyletisk gruppe med ein felles stamfar ut frå det ein no veit om evolusjon. På grunn av konvergent evolusjon der organismar av ulik avstamming kan få liknande trekk, blir omgrepet i dag hovudsakleg brukt i historisk samanheng. 

Dei to manetgruppene Ctenophora og Cnidaria blei sameinte til Radiata tidleg på 1800-talet av Georges Cuvier. I 1983 omdefinerte Thomas Cavalier-Smith Radiata som eit underrike danna av Myxozoa, Placozoa, Cnidaria og Ctenophora. Lynn Margulis og K.V. Schwartz tok seinare Radiata inn i sin taksonomi med fem rike, denne gongen med berre Cnidaria og Ctenophora.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Radiata|Radiata]]» frå ,  den 30. januar 2017.*
Bladmosar

**Bladmosar** er ei gruppe landplantar utan blomar som formeirer seg ved hjelp av sporar. Dei kan skildrast som dei mjuke og grøne vekstane ein finn på fuktige stader, som i skogen og på berg. Plantane i gruppa har dei kjenneteikna at gametofytten har blad, og at rottråden (*[[rhizoid]]*) er fleircella.

Det finst rundt 12&nbsp;000 artar av bladmosar.
Dei utgjer ei svært viktig plantegruppe, i og med at dei ofte er den første vegetasjonen som veks på berre landområde.
I nokre habitat utgjer dei dei einaste landplantane, men bladmosar finst også i dei fleste andre miljø saman med andre plantar.

## Skildring

Ein bladmose kan ha ein enkel eller greina stamme som ofte er bladrik. Blada er enkle, ofte berre danna av eit enkelt cellelag med eller utan nerver. Dei har ikkje eigentlege røter, men kan vera forankra i bakken med rotliknande trådar kalla rhizoidar. Nye individ kan veksa ut frå rhizoidane.
Blada er dekt av vokslag og har porer, som i motsetnad til spalteopningane hjå karplantar ikkje kan lukkast. Vatn og oppløyste næringsstoff blir tekne direkte opp via blada. Sidan mosar ikkje har vev som kan transportera vatn inni planten, er plantane alltid låge. Dei finst som regel i fuktige miljø, men ein mose kan tåla langvarig tørke utan at cellene tar skade. 

## Taksonomi
Tradisjonelt blei bladmosar klassifisert saman med levermosar og nålkapselmosar i divisjonen **Bryophyta** (Bryophyta sensu lato), der mosar danna klassen Musci. Denne definisjonen gjorde Bryophyta til  ei parafyletisk eller unaturleg gruppe som i staden er blitt delt inn i bladmosar (dagens Bryophyta),  levermosar (Marchantiophyta) og nålkapselmosar (Anthocerotophyta). 

Bladmosar (Bryophyta sensu stricto) er delt inn i åtte klassar:

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bladmoser|Bladmoser]]» frå , og «[[:sv:Bladmossor|Bladmossor]]» frå  den 31. januar 2017.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Moss|Moss]]» frå ,  den 31. januar 2017.*
Einar Henden

**Einar Henden** () var ein norsk elverksjef. Han var frå Sandane i Gloppen kommune. Henden var styrar for Gloppen elektrisitetsverk i 48 år.

## Bibliografi
### Bøker
*
*

## Kjelder
* Gravminner i Norge
Svobodnyj i Sverdlovsk oblast

**Svobodnyj** (russisk skrift ) er ein stad i Sverdlovsk oblast i Russland. Han ligg 185 kilometer frå Jekaterinburg. Folketalet er rundt 8000 (2015).
Staden vert ofte òg kalla Nizjnyj Tagil (Nedre Tagil), fordi dette er ein meir kjend plass. Delar av byen er ZATO, stengd for ålmenn ferdsel fordi 42. strategiske missildivisjon har hovudkvarter der.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Svobodny, Sverdlovsk Oblast|Svobodny, Sverdlovsk Oblast]]» frå ,  den 1. februar 2017.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Svobodny, Sverdlovsk Oblast|Svobodny,_Sverdlovsk_Oblast]]» frå ,  den 1. februar 2017.*
Geigerteljar

Ein **geigerteljar**, også kalla **Geiger-Müller-teljar**, er eit apparat som måler radioaktiv stråling. Det er kjent for å lage ein karakteristisk tikkelyd.

## Verkemåte
Sjølve sensoren er eit Geiger-Müller-røyr som er fylt av gass (helium, neon, argon og halogen). Når ein partikkel eller eit foton ioniserer gassen, vil han bli elektrisk leiande ein kort augenblink. Den genererte strømpulsen blir  forsterka og kan overførast til eit visarinstrument eller ein skjerm som viser ioniseringsintensiteten, eller som ein lydpuls for kvar ionisering. Tettleiken i gassen kan vera så låg at dei fleste høgenergetiske foton passerer gjennom utan å registrerast.

## Historie
Geigerteljaren fyrst blei utvikla av Hans Geiger i lag med Ernest Rutherford i 1908. Denne fyrste versjonen kunne berre registrera alfapartiklar. I lag med en av studentane sine, Walther Müller, forbetra Geiger apparatet i 1928 til å kunne registrere fleire typar ioniserande stråling. Den noverande versjonen av geigerteljaen blir kalla ein halogenteljar, og blei funnen opp av Sidney Liebson i 1947.

## Sjå òg
*Dyppeteljar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Geigerteller|Geigerteller]]» frå ,  den 15. november 2024.*
DF-ZF

**DF-ZF** er eit kinesisk supersonisk glidefly (HGV) skote opp av DF-17. Det kombinerte våpensystemet var truleg verksamt i oktober 2019.

DF-ZF kan truleg nå ei fart på mellom Mach 5 () og Mach 10 (). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:DF-ZF|DF-ZF]]» frå ,  den 19. mai 2024.*
Kjell Magne Fredheim

**Kjell Magne Fredheim** () var ein norsk journalist og politikar frå Os i Hedmark. Han representerte Hedmark og Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1969 til 1989.

Fredheim var son til ein småbrukar og bygningsmann i Os. Han gjekk handelsskule 1945/46 og var dei neste to åra ekspeditør og avdelingsstyrar ved samvirkelag. Frå 1948 til 1953 arbeide han på kontor og i bank, samt i to år i Norsk Telegrambyrå si biletavdeling.

I 1954 gjekk Fredheim over i journalistyrket. Etter vel eit år avisa Arbeidets Rett på Røros, tok han i 1955 over leiinga ved avisa Glåmdalen sitt kontor i Flisa, og var tilsett i Glåmdalen til 1969, siste par åra i hovudredaksjonen på Kongsvinger.

Fredheim var varaordførar i Åsnes kommune perioden 1966-67. Han vart vald til stortingsrepresentant hausten 1969, og med fire attval hadde han sete i Stortinget i 20 år. Den fyrste fireårsperioden var han med i Utanriks- og konstitusjonskomitéen, medan han dei neste åtte åra var medlem i Kirke- og undervisningskomitéen. Frå 1981 til -85 var han på ny medlem i Utanriks- og konstitusjonskomitéen, før han avslutta med fire år som leiar i Forsvarskomitéen.

Fredheim var elles formann 1971-93 i Støtteutvalet for dagsavisene, styremedlem 1975-81 i  Direktoratet for utviklingshjelp og 1989-96 i Distriktenes utbyggingsfond. I tida 1990-98 var han leiar i Landsrådet for Heimevernet.

Etter han forlet Stortinget i 1989 var Fredheim politisk kommentator i Glåmdalen til 1998. 

## Kjelder
Stortingsbiografi
Sverre Helland

**Sverre Helland** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Eikangervåg i Hordaland. Han var stortingsrepresentant for Senterpartiet frå 1969 til 1985.

Helland var son til ein gardbrukar, og tok i si tid over farsgarden. Frå 1947 til -51 arbeidde han som lærling i elektrofaget. Skuleåret 1951/52 gjekk han økonomilina ved Bondelagets folkehøgskole på Mysen. Åra frå 1957 til -60 utdanna han seg vidare på elektrolina ved Bergens tekniske skole. Same året som han fullførte skulen, grunnla han sitt eige firma, Helland Elektro & Co. Firmaet dreiv han til 1996.

Helland var heradsstyremedlem i Hamre herad perioden 1952-55. Seinare, etter kommunesamanslåingar,  var han med i formannskapet i Lindås 1964-71, ordførar i perioden 1968-69.

Hausten 1969 vart Helland vald til å representere Hordaland og Senterpartiet på Stortinget. Gjennom seksten år var han tingmann, medlem 1969-77 i Industrikomiteen og  
1.10.1977-15. april 1983 av Finanskomiteen. Dei siste to og ein halv sesjonane møtte han i Justiskomiteen. Helland var politisk nestformann i Senterpartiet frå 1981 til -83.

Helland vart i 2005 tildelt Kongens Fortenestemedalje i gull.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Johannes Vågsnes

**Johannes Vågsnes** () var ein gardbrukar og lærar frå Tromøy i Aust-Agder som i tida 1973-85 representerte Aust-Agder og Kristeleg Folkeparti på Stortinget.

Vågsnes var son til ein gardbrukar. Sjølv var han klokkar i Tromøy meinigheit frå 1945 til -77. I 1946 tok han over garden Gjerstad i Tromøy og dreiv denne til 1985. Åra frå 1951 til -62 var han også lærar i folke- og framhaldsskulen i Tromøy.

Perioden 1952-55 var Vågsnes medlem i Tromøy heradsstyre. Etter to periodar utanfor lokalpolitikken, kom han tilbake som formannskapsmedlem frå 1964 til 1971. Hausten 1973 vart han vald til stortingsrepresentant frå Aust-Agder for Kristeleg Folkeparti. På Tinget var han i alle tolv åra medlem i Kommunal- og konstistusjonskomiteen, nestformann 1977-81 .

Gjennom åra sat Vågsnes i fleire ulike framskotne posisjonar. Han var formann 1973-75 i fylkeslandbruksstyret i Aust-Agder, medlem 1975-79 i representantskapet i Noregs Bondelag og ordførar 1975-81 i representantskapet i Norske Eggsentraler. Sidan var han leiar i Hovudkomiteen for lokalforvaltninga 1980 og i Rådet for Hardangervidda 1986-91.

## Kjelder
Stortingsbiografi
Skjemt og Alvor

***Skjemt og Alvor*** er ei bok som var trykt og utgitt i Trondheim i 1758 av ein anonym forfattar. Boka vart gitt ut Jens Christensen Winding, som var den første boktrykkaren i Trondheim. Boka er lita, på berre 24 sider. Innhaldet er ulike visdomsord og leveregler på rim. 

Det truleg einaste attverande eksemplaret er å finne på Gunnerusbiblioteket ved NTNU. Eksemplaret har tilhørt Gerhard Schøning. Ei faksimileutgåve vart gitt ut i 1982.
Majak

**Produksjonselskapet Majak** er eit av dei største atomanlegga i Russland og består av reaktorar der plutonium vert produsert og av opparbeidingsanlegg. Anlegget ligg 150&nbsp;km søraust for byen Jekaterinburg, mellom Kasli og Tatysj, og 72&nbsp;km vest for Tsjeljabinsk. Oziorsk, ein stengd by like ved anlegget, husar arbeidarane ved anlegget og var tidlegare kjend under namna *Tsjeljabinsk-40* og *Tsjeljabinsk-65*.

I 1957 fann Kysjtymulukka stad på Majak. Det var ei av dei verste atomulukkene i historia. I katastrofen eksploderte ei dårleg vedlikehalden lagringseining, som førte til eit utslepp av 50—100&nbsp;tonn radioaktivt avfall. Den radioaktive skya forgifta eit ovstort område på 750&nbsp;km² i austlege delar til Uralfjella. Ulukka vart halden skylt i tretti år og er rekna som den tredje mest alvorlege blant atomulukker, etter Tsjernobylulukka og ulukka på Fukushima I kjernekraftverk i Japan.

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mayak|Mayak]]» frå ,  den 11. februar 2017.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Trollvassbu

**Trollvassbu** er ei turisthytte i Tromsø kommune i Troms. Hytta ligg 255 moh. og er den nordaustlegaste av dei fire hyttene på turstien frå Snarbyeidet til Tromsdalen.

Trollvassbu er ubetent heile året og har 16 sengeplassar. Hytta vart oppført i 1916.

## Bakgrunnsstoff
* Trollvassbu på UT.no
9K720 Iskander

**9K720 Iskander** (; NATO-rapporteringsnamn **SS-26 Stone**) er eit mobilt kortdistansemissil-system laga og brukt av Russland. Missilsystema (*Искандер-М*) blei laga for å erstatta OTR-21 Totsjka, som framleis var i bruk i den russiske hæren i 2020. Iskander kan utstyrast med fleire ulike konvensjonelle stridshovud, som spreng-, klase-, termobarisk- eller EMP-stridshovud. Det kan òg utstyrast med kjernevåpen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:9K720 Iskander|9K720 Iskander]]» frå ,  den 25. april 2020.*
Sigurd Hamran

**Sigurd Lund Hamran** () var ein norsk fiskar, gardbrukar og politikar frå Tind i Moskenes. Han var stortingsrepresentant frå Nordland og for Arbeidarpartiet frå 1945 til -51 og 1954 til -69.

Hamran var son til ein fiskar. Han dreiv sjølv fiske frå unge år, i 1923 skaffa han seg båt og var skipper i mange år. Frå 1926 var han også småbrukar.

I tida 1933-41 var Hamran medlem av Moskenes heradsstyre, varaordførar frå 1937. Han var ordførar i heradet i 1945 etter frigjeringa og på ny perioden 1964-1971.

Frå 1930-åra deltok Hamran aktivt i organiseringa av fiskarane og fiskeria. Han var formann i Åkran fiskarlag 1937-41 og i Moskenes distriktsfiskarlag 1942-46, to lag der han var sentral i skipinga. Elles var han styremedlem 1937-47 i Fiskernes samkjøp S/L og fleirårig medlem og ordførar 1946-47 i representantskapet i Norges Råfisklag.

Hamran var vararepresentant til Stortinget 1945-49 og 1950-53, men møtte fast frå desember 1945 til november 1951, medan Reidar Carlsen var statsråd i den andre Gerhardsen-regjeringa. Hamran var då medlem i Protokollkomiteen 1945-49 og Sosialkomiteen 1950-51. Då han frå nyår 1954 kom innatt på Stortinget som fast representant, også då med sete i Sosialkomiteen. Med tre attval hadde Hamran stortingsplass til 1969, dei tolv siste sesjonane var han medlem i Sjøfarts- og fiskerikomiteen.

## Kjelder
Stortingsbiografi
Jørgen Sønstebø

**Jørgen Sønstebø** () var ein norsk lensmann og politikar frå Bø i Telemark. Han representerte Telemark og Kristeleg Folkeparti på Stortinget frå 1973 til 1985.

Han var son til gardbrukar Hans J. Sønstebø som i si tid var ordførar i Bø. Sjølv gjekk han befalsskule 1939/40 fram til krigsutbrotet, deretter var han oppteken med gards- og skogsarbeid fram til 1945. Frå 1945 til 1971 var Sønstebø lensmannsbetjent fleire stader. Fram til 1952 arbeidde han i Hjartdal, deretter i Kviteseid til 1958 og i Gjerpen og Siljan til 1964. Han vende då tilbake til lensmannskontoret i Kviteseid, der han sidan 1971 var lensmann i atten år. I 1973 tok han over farsgarden i Bø, og stod som drivar av han til 1991. Frå 1989 dreiv ei eiga auksjonsforretning, Kviteseid Auksjon.

Sønstebø var etter tur medlem av kommunestyra i Gjerpen 1960-63, Skien 1964-65 og Kviteseid 1968-79 og 1987-95. Hausten 1973 vart han vald til stortingsrepresentant for Kristeleg Folkeparti, attvald 1977 og 1981. Alle tolv åra på Stortinget var han med i Justiskomiteen, nestformann i komiteen frå 1981 til -85. Perioden 1977-80 var han elles medlem i Kristeleg Folkeparti sitt kriminalpolitiske utval.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Radiata (fleirtyding)

**Radiata** kan visa til:

* *[[Radiata]]*, ei dyregruppe som er radiært symmetriske 

* Corona radiata i nevroanatomi
* Corona radiata i embryologi, ein struktur som omgjev eit ovum eller ubefrukta eggcelle

## I artsnamn
* *[[Actiniopteris radiata]]*, ei bregne som finst i Afrika, Madagaskar, Arabia, Iran, Afghanistan, Nepal, India, Sri Lanka, Burma og Australia
* *[[Astropyga radiata]]*, ei kråkekebolle frå den indopasifiske regionen
* *[[Cellana radiata]]*, ein rovhavsnigle
* *[[Ecklonia radiata]]*, ein taretype som finst på Kanariøyane, Kapp Verde, Madagaskar, Mauretania, Senegal, Sør-Africa, Oman, Sør-Australia, Lord Howe Island og New Zealand
* *[[Eucalyptus radiata]]*, a medium to tall tree to 30 m high
* *[[Habenaria radiata]]*, ein orkideart som finst i Kina, Japan, Korea og Russland
* *[[Hydrangea radiata]]*, ein lauvfellande busk frå dei sørlege Appalachane i USA
* *[[Lycoris radiata]]*, ein laukplante i amaryllisfamilien
* *[[Macaca radiata]]*, ein makak frå Sør-India
* *[[Neriene radiata]]*, ein edderkopp frå Europa
* *[[Pinctada radiata]]*, ein perleøsters frå den indopasifiske regionen
* *[[Pinus radiata]]*, ei furu frå California
* *[[Pterois radiata]]*, ein drakefisk frå Indiahavet og Stillehavet
* *[[Temnora radiata]]*, ein møll i Sphingidae-familien frå Vest-Afrika til Angola
* *[[Utricularia radiata]]*, ein akvatisk kjøtetande plante frå Nord-Amerika
Pave Celestin III

Pave **Celestin III** () var pave frå mars/april 1191 til han døydde.

Celestin III var fødd inn i orsinifamilien, ein av de viktigaste italienske adelsfamiliane, som  Giacinto Bobone. Den 30. mars 1191 blei han vald til pave, trass i at han berre var diakon. Han blei prestevigd den 30. mars 1191 og truleg bispevigd same dagen. 

 
Dagen etter at han blei vald ril pave krona Celestin III den tysk-romerske keisaren Henrik VI. Seinare ekskommuniserte han den same keisaren for å halda Rikard Løvehjarte i fangenskap. 

I 1192 bekrefta han statuttane til Den tyske ordenen. 

Mot slutten ønskte Celestein å abdisere, men kardinalane aksepterte ikkje ønsket, og han blei verande pave til han døydde. 

Pave Celestin døyde 8. januar 1198, ca. 92 år gammel. Han blei gravlagd i Laterankyrkja. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Celestin III|Celestin III]]» frå ,  den 1. februar 2017.*  

## Bakgrunnsstoff
* The Cardinals of the Holy Roman Church
Norsk Sjømålmissil

**Norsk Sjømålmissil** eller **Naval Strike Missile** (**NSM**) er eit sjømålsmissil og kryssarmissil produsert av Kongsberg Defence & Aerospace. NSM vart starta opp som eit utviklingsprosjekt for Sjøforsvaret, med føremål å utvikla ein mellomdistanse-kryssarmissil for maritime mål, men vart f.o.m 2016 òg operativt som kryssarmissil mot mål på land.

Missilet har vorte utvikla gjennom 13 år, og har som føremål å treffa mål på lang avstand med stor presisjon. Det har kosta Noreg to milliardar kroner og elleve prøveoppskytningar å utvikla våpenet. Opphavleg namn på prosjektet NSM var «Nytt sjømålsmissil». Det har òg vorte omtalt som «Norsk sjømålsmissil». Seinare vart det gjevne marknadsnamnet «Naval Strike Missile».

Missilet var opphavleg tiltenkt bruk på #den nye missiltorpedobåtane til sjøforsvaret av Skjold-klassa, men er no òg installert på dei nye fregattane av Fridtjof Nansen-klassa.  Missilet har nyutviklet stridshovud av same storleik og vekt som dei eldre Penguin-missila, men det er meir effektivt og slagkraftig. I tillegg har NSM ein passivt termisk bildedannande søkjar,  som tyder at missilet styrer seg inn mot - og registrerar varmeutstråling over eit stort område, og deretter kalkulerar vegen til målet sjølv. På denne måten kan det mellom anna skilje mellom ulike fartøy og unngå å treffa sivile fartøy. Produsenten seier at missilet skal ha ei rekkevidde på 185 km.

NSM er levert til Polen som ein del av eit mobilt kystartillerisystem der missila skal avfyrast frå lastebilar. Kontrakten, som har ein verdi på 800 millionar kroner, vart skrive i slutten av 2008 og leveransen skulle vera ferdigstilt før utgangen av 2012.
Kontrakten vart utvida i desember 2011 med verdi på ytterlegare 712 millionar kroner.

## Variantar
; NSM
: Opphavleg variant i serieproduksjon for bruk frå skip. Kan òg brukast frå lastebil.
; Joint Strike Missile
: Framtidig multirolleversjon spesielt for Lockheed Martin F-35 Lightning II (Joint Strike Fightar).  Ifølgje KDA er JSM det einaste kryssarmissilet som får plass i F-35s interne våpenstasjonar. To stykke kan berast internt, medan 4 kan berast under vingane.  Prosjektet er finansiert av Noreg og Australia.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Naval Strike Missile|Naval Strike Missile]]» frå ,  den 1. februar 2017.*  


## Bakgrunnsstoff
* Informasjonsside om NSM hos KDA 
* Informasjonsside om JSM hos KDA 
* Vellukka prøveskyting av NSM 
* Video av prøveskyting av NSM
Olaf Øen

**Olaf Øen** () var ein norsk maskinentrepenør, forsikringsmann og politikar frå Nes i Buskerud. Han møtte på Stortinget frå Buskerud i tida frå 1976 til 1989, vald for Arbeidarpartiet. Øen var elles ordførar i Nes i til saman ti år.

Far hans var skogsarbeidar, eit yrke Øen sjølv praktiserte åra 1942-44. Frå 1944 til -46 var han linjearbeidar i Norges Statsbaner (NSB), til dess han gjennomførte militærtenesta i Tysklandsbrigaden. Deretter arbeidde han som maskinførar i 1948-49, då han starta opp som maskinentreprenør, eit arbeid han dreiv i ti år. I 1959 fekk han jobb som inspektør ved Hallingdal Brannkasse, eit yrke han hadde til 1976.

Øen var kommunestyremedlem i Nes frå 1956 til 1979, der i mellom ordførar i periodane 1964-71 og 1976-77. På ny medlem i Nes kommunestyre 1995-99.

Då Ragnar Christiansen vart utnemnd statsråd i den nyskipa Nordli-regjeringa i januar 1976, rykte Øen inn på Stortinget og sat resten av tingperioden 1973-77 i Landbrukskomiteen. Frå hausten 1977 til 1989 var Øen fast representant frå Buskerud. Han var så medlem 1977-85 i Forsvarskomiteen og 1985-89 i Samferdslekomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Hallstein Dvergsdal

**Hallstein Dvergsdal** () var ein norsk bonde og journalist. Han var frå Løgarden i Dvergsdalen i Jølster. Dvergsdal studerte historie og samfunnsfag. Han sysla med lokalhistorie og publiserte mellom anna ein del lokalhistorisk stoff frå Jølster.

## Bibliografi
### Bøker
*
*

## Kjelder

* Hallstein Dvergsdal

## Bakgrunnsstoff
* I tidsskrift - eit utval. Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane