open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leum Uilleim

**Leum Uilleim** er eit fjell i Lochaber i Highland i Skottland som er mest kjend for å ha vore med i filmen *[[Trainspotting]]*. Det ligg kring 3 km sørvest for den aude Corrour jernbanestasjon, men er langt frå andre vegar. Fjellet har ei høgd på 909 meter over havet.
Liathach

**Liathach** er eit av dei mest kjende fjella i Torridon Hills. Det ligg nord for vegen A896 i Northwest Highlands i Skottland og har to toppar med munro-status: **Spidean a' Choire Leith** aust på hovudryggen, og **Mullach an Rathain** i vestenden av fjellet. Det høgaste punktet er 1055 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Liathach|Liathach]]» frå ,  den 30. juni 2011.*
Bøkeskogen i Larvik

**Bøkeskogen i Larvik** er det fyrste offentlege friområdet i landet, skjenkt i 1884 av godseigar Treschow til innbyggjarane i byen Larvik. Området blei i 1980 verna etter Naturvernlova som landskapsvernområde. Biologisk blir skogen klassifisert som smylebøkeskog.

Området ligg sentralt i Larvik, mellom bysentrum og E18, oppe på Raet. Det finst to felt med mindre gravhaugar frå jernalderen i området. Dei er ikkje arkeologisk utgravne.

Skogen blir eigd og driven av Statskog, som skøyter skogen som parkskog, dvs. at ein lèt trea oppnå ein så høg alder og så store dimensjonar som mogleg, og at ein held kontroll med forynginga for å halde ved lag ein etter måten open skog der det er mogleg å ferdast. I seinare år har ein sett åtak av bøkeullus, og ein har måtta ta ut ein del tre som det har gått bøkeullus i for å hindre smitte. Årleg blir det felt ca. 100m3, som for det meste går til ved.

Bøkeskogen har heilt sidan 1800-talet fungert som utfluktsstad for folk i byen, og har blitt mykje brukt til byfestar og markeringar. Det har gjennom åra eksistert ei rekkje severingsstader i Bøkeskogen. I dag finst det ein restaurant (*Bøkekroa*) og ei friluftsscene her. Larvik kommune har opparbeidt gangstigar i området.

Bøkeskogen er eit samlingspunkt for folk i Larvik på 17. mai.

Ei byste av forfattaren Sigurd Mathiesen, utført av Jens Munthe Svendsen, blei reist ved «Trappene» i Bøkeskogen i 1971, på dagen hundre år etter at forfattaren blei fødd.
RS «Willie Wilhelmsen»

**RS «Willie Wilhelmsen»** var ei redningsskøyte bygd for Redningsselskapet i 1939. Ho vart konstruert av Bjarne Aas, og bygd av K. Christensen & Co. i Risør . I tillegg til segl vart ho utrusta med ein Wichmann glødehovudmotor på 90/140 hk. I 1972 vart ho teken ut or teneste og seld til AS Sjøservice i Inndyr.

Skøyta er oppkalla etter skipsreiar Willie Wilhelmsen fra Tønsberg, som døydde i 1938.

I slutten av andre verdskrigen reiste «Frithjof Wiese» til Skotland med flyktningar. Ho kom ikkje att før krigen var slutt.

I dag er «Willie Wilhelmsen» stasjonert i Trondheim som charterbåt og skuleskip.

## Kjelder

* Bjørn Fossen: *Hundre år med redningsskøyta*. Grøndahl og Dreyers Forlag 1994
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:RS «Willie Wilhelmsen»|RS «Willie Wilhelmsen»]]» frå , den 1. juli 2011.*
Mam Sodhail

**Mam Sodhail**, stundom kalla «Mam Soul» på engelsk, er eit fjell i Skottland på nordsida av Glen Affric, om lag 30 km aust for Kyle of Lochalsh.

Med ei høgd på 1181 meter over havet er fjellet det nest høgaste fjellet nord for Great Glen (etter Càrn Eige) og det 14. høgaste i heile Storbritannia. Càrn Eige ligg berre ein kilometer lenger nord. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mam Sodhail|Mam Sodhail]]» frå ,  den 1. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* *The Munros (SMC Guide)*, Donald Bennett et al., ISBN 978-0-907521-13-6
Maoile Lunndaidh

**Maoile Lunndaidh** er eit fjell i Skottland som ligg 13&nbsp;km sør for Achnasheen i Ross and Cromarty i Highland. Det er ein del av det høgareliggande område mellom Loch Monar og Gleann Fhiodhaig.

Maoile Lunndaidh er eit stort og fjerntliggande fjell, 10 km frå næraste veg. Fjellet har ei høgd på 1007 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maoile Lunndaidh|Maoile Lunndaidh]]» frå ,  den 1. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* *The Munros*, Scottish Mountaineering Trust, Donald Bennett (red.) et al., ISBN 0-0907521-13-4
Marsco

**Marsco** er eit fjell i Red Hills på den skotske Isle of Skye. Det ligg aust for Glen Sligachan og har ei høgd på 736 meter over havet. Frå Marsco har ein flott utsyn over Cuillin-fjella og havet. 

Eit bilete av Marsco og Glen Sligachan er på plateomslaget til det andre albumet til det britiske bandet Orchestral Manoeuvres in the Dark (OMD), *[[Organisation av OMD|Organisation]]*, frå 1980.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marsco|Marsco]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Meall a' Bhuiridh

**Meall a' Bhùiridh** er eit fjell i utkanten av Rannoch Moor i Dei skotske høglanda i Skottland. Det ligg nær toppen av Glen Coe og Glen Etive, oppfor Kings House Hotel og vegen A82. Glencoe skiområdet ligg på nordsida av fjellet. 

Fjellet har ei høgd på 1108 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Meall a&#39; Bhuiridh|Meall a&#39; Bhuiridh]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Litago

**Litago** er eit norsk varemerke for mjølkeprodukt tilpassa barn og unge, marknadsført av TINE. Produktserien inneheld brunost, prim, jogurt og mjølkedrikkar. Serien blei lansert i 1994 med ei godsleg ku som ein viktig del av pakkeutforminga. Det første produktet i serien var ein fruktjogurt, sidan følgde mjølkedrikkar med jordbær- eller sjokoladesmak.

## Bakgrunnsstoff
* Litago  ved tine.no

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Litago|Litago]]» frå ,  den 1. juli 2011.*  
* Litago  ved tine.no
* Litago prim
Meall Garbh i Lawers-gruppa

**Meall Garbh** er eit fjell sør i Dei skotske høglanda. I lag med Meall Greigh dannar det den nordaustlege enden av Ben Lawers-fjella. Fjellet har ei høgd på 1118 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Meall Garbh (Lawers Group)|Meall Garbh (Lawers Group)]]» frå ,  den 1. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* The Munros, SMC Hillwalkers Guide: Donald Bennett et al.: ISBN 0-907521-31-2
Meall Ghaordaidh

**Meall Ghaordaidh** er eit fjell sør i Dei skotske høglanda i Skottland, om lag 10&nbsp;km nordvest for Killin. 

Fjellet har ei høgd på 1039 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Meall Ghaordaidh|Meall Ghaordaidh]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Meall Greigh

**Meall Greigh** er eit fjell i den sørlege delen av Dei skotske høglanda. Med Meall Garbh dannar det den nordaustlege enden av Ben Lawers-fjella. 

Fjellet har ei høgd på 1001 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Meall Greigh|Meall Greigh]]» frå ,  den 1. juli 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Meall nan Tarmachan

**Meall nan Tarmachan** er eit fjell i dei sørlege høglanda i Skottland nær Killin like vest for Ben Lawers. Det har ei høgd på 1043 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Meall nan Tarmachan|Meall nan Tarmachan]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Mendip Hills

**Mendip Hills** (ofte berre kalla **Mendips**) er ei rekkje kalksteinsåsar sør for Bristol og Bath i Somerset i England. Dei går aust til vest mellom Weston-super-Mare og Frome og ligg oppfor Somerset Levels i sør og Avondalen i nord.

200&nbsp;km² av Mendip Hills er definert som eit verneområde, eit såkalla *[[Area of Outstanding Natural Beauty]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mendip Hills|Mendip Hills]]» frå ,  den 1. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

* Mendip Hills AONB
Merrick i Galloway

**Merrick** (gælisk *Mearaig*) er det høgaste fjellet i Southern Uplands sør i Skottland og ein del av Range of the Awful Hand, ei undergruppe av Galloway Hills.

Fjellet har ei høgd på 843 meter over havet og er det høgaste punktet i Dumfries and Galloway. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Merrick, Galloway|Merrick, Galloway]]» frå ,  den 1. juli 2011.*  


## Bakgrunnsstoff
Meall Garbh i Càrn Mairg-gruppa

**Meall Garbh** er eit fjell på nordsida av Glen Lyon i Dei skotske høglanda. Den flate toppen har to toppar som er neste like høge, 968 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Meall Garbh (Càrn Mairg Group)|Meall Garbh (Càrn Mairg Group)]]» frå ,  den 1. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* *The Munros, Scotland's Highest Mountains*, Cameron McNeish, ISBN 1-84204-082-0
Mickle Fell

**Mickle Fell** (norrønt *Mikill*, 'stort' og *fell*, 'fjell') er eit fjell i Penninane, ei rekkje fjell og åsar sentralt i Nord-England. Det har ei høgd på 788 meter over havet, om lag 15 km sør for Cross Fell.

Fjellet er det høgaste punktet i både County Durham og det historiske grevskapet Yorkshire. 

Det utgjer ei lett kjennbar landskapsform som ein kan sjå frå fleire toppar i  Lake District, mellom dei Blencathra, Helvellyn-kjeda og High Street. 

Sør for Mickle Fell synk landet ned mot Stainmore Gap før det stig att mot Yorkshire Dales.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mickle Fell|Mickle Fell]]» frå ,  den 1. juli 2011 og 14. september 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Moffat Hills

**Moffat Hills** er ei rekkje åsar i Southern Uplands i Skottland. Dei strekkjer seg 17 km frå vest til aust og 16 km frå nord til sør i form av eint rekant. Byen Moffat ligg like sør for Moffat hills og i lag med Tweedsmuir heilt i nord, er desse dei einaste busetnadane kring åsane. På eldre kart vart Moffat Hills kalla Tweedsmuir Hills.
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Moffat Hills|Moffat Hills]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Monadhliath Mountains

**Monadhliath Mountains** eller **Monadh Liath** er ei fjellkjede i Skottland. Namnet kjem frå skotsk-gælisk og tyder «dei grå fjella». Dei strekkjer seg frå nordaust til sørvest og ligg vest for Strathspey og Cairngorms og søraust for Loch Ness. Fjella ligg i Highland og dei sørlege og austlege utkantane ligg innanfor Cairngorms nasjonalpark. Det høgaste punktet i fjella er Càrn Dearg på 945 meter over havet, 24 km sør for Inverness. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monadhliath Mountains|Monadhliath Mountains]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Morven i Caithness

**Morven** (skotsk-gælisk *A' Mhòr Bheinn*) er eit fjell i Caithness i Highland i Skottland. Fjelle har status som graham-topp og er med ei høgd på 706 meter over havet det høgaste punktet i Caithness. Området er generelt lågtliggande, så Morven ruvar i landskapet. 

Prins Georg, hertugen av Kent, bror til kong kong Georg, døydde i ein flystyrt i ei åsside nær Morven den 25. august 1942 i teneste for Royal Air Force.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Morven, Caithness|Morven, Caithness]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Mount Keen

**Mount Keen** (skotsk-gælisk *Monadh Caoin*) er eit 939 meter høgt fjell i Skottland og det austlegaste fjellet kategorisert som ein munro. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Keen|Mount Keen]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Mournemuren

**Mournemuren** er ein steingard som vart bygd kring nedslagsfeltet til eit reservoar i Mourne Mountains i Nord-Irland. Han vart bygd mellom 1904 og 1922 av Belfast Water Commissioners. Målet med muren var å stenge ute kyr og sauer som beita i området. Mange meinte det var eit meiningslaust prosjekt, men det gav mange arbeid på denne tida. 

Muren er bygd av naturleg granittsteinar og er i snitt kring 1,5 meter høg og 80-90 cm tjukk med ei lengd på 35 km. Muren passerer over 15 fjell: 

*Slievenaglogh (445&nbsp;m)
*Slieve Muck (674&nbsp;m)
*Carn Mountain (587&nbsp;m)
*Slieve Loughshannagh (619&nbsp;m)
*Slieve Meelbeg (708&nbsp;m)
*Slieve Meelmore (684&nbsp;m)
*Slieve Bearnagh (727&nbsp;m)
*Slievenaglogh (586&nbsp;m)
*Slieve Corragh (691&nbsp;m)
*Slieve Commedagh (765&nbsp;m)
*Slieve Donard (850&nbsp;m)
*Rocky Mountain (525&nbsp;m) *
*Slieve Binnian (747&nbsp;m)
*Wee Binnian (460&nbsp;m)
*Moolieve (332&nbsp;m)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mourne Wall|Mourne Wall]]» frå ,  den 1. juli 2011.*  
 
* 'The Mountains of Mourne, A Celebration of a Place Apart', David Kirk, 2002, Appletree Press Ltd, Belfast
* "The Mournes", Ordnance Survey of Nord-Irland, Crown Copyright, Belfast, 2005

## Bakgrunnsstoff
*Bilete, kart og kommentarar om turar rundt muren
Mullach nan Coirean

**Mullach nan Coirean** er eit fjell i Skottland i Mamores-fjella. Det har ei høgd på 939 meter over havet og ligg 8&nbsp;km nordvest for Kinlochleven. Det er det vestlegaste av ti munro-fjell i Mamores og ein rygg knyter det til Stob Bàn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mullach nan Coirean|Mullach nan Coirean]]» frå ,  den 1. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Donald Bennett et al.: *The Munros*. Scottish Mountaineering Trust: ISBN 0-907521-13-4
Mynydd y Betws

**Mynydd y Betws** er ein ås på grensa mellom Swansea og Carmarthenshire, sør i Wales. 

Det er det høgaste punktet i Swansea og det høgaste området mellom River Loughor og Upper Clydach River. Åsen har ei høgd på 374 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mynydd y Betws|Mynydd y Betws]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
North Berwick Law

**North Berwick Law** er ein kjegleforma ås ved North Berwick i East Lothian i Skottland. Han har ei høgd på 187 meter over havet.

Geologisk sett er åsen ein vulkanplugg frå karbontida.

Kjevebeinet til ein kval var sett opp på toppen. Eit kjevebein hadde stått der sidan 1709, det siste sett opp i 1933. I 2005 raste det saman og vart fjerna. I 2008 vart det sett opp ein kopi av beinet i glasfiber.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:North Berwick Law|North Berwick Law]]» frå ,  den 1. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
North Downs

**North Downs** er ein rygg av kalksteinsåsar søraust i England som strekkjer seg frå Farnham i Surrey til White Cliffs of Dover i Kent. Dei er forma av elvene Wey, Mole, Darent, Medway og Great Stour, og utgjer den nordlege delen av Weald, med South Downs som «speglbilete» på den andre sida. Det høgaste punktet er Leith Hill sør for Dorking i Surrey, som er 294 moh.

På grunn av den porøse kalksteinen er det lite tre i området, med unntak av nokre område på sørsida. Elles er det tørre dalar, der ein finn ei rekkje små landsbyar.

North Downs ligg innanfor to Areas of Outstanding Natural Beauty (AONBs), Surrey Hills og Kent Downs. North Downs Way National Trail går langs North Downs frå Farnham til Dover.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:North Downs|North Downs]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
North York Moors

**North York Moors** (òg kalla **North Yorkshire Moors**) er ein nasjonalpark, oppretta 1952, i det nordlege England. Han er 1436 km² stor, og har eit av dei største heiområda med lyngvekst i Storbritannia. 80&nbsp;% av området er i privat eige, og 40&nbsp;% er dyrka mark. På tre sider er det avgrensa av bratte klipper, medan det på austsida når den bratte Yorkshirekysten.

Nasjonalparken er særleg populær blant fotturistar, med eit nettverk av omkring 2300 km stiar som er opne for allmenn ferdsel. Det meste av området elles er òg ope under *[[Countryside and Rights of Way Act 2000]]*. Blant dei mest populære turvegane er Cleveland Way som går rundt heiene og har ei strekning langs kysten, og Lyke Wake Walk, som går rett gjennom hjartet av heiene.

Det er òg høve for sykling, både tur- og terreng-, og riding. Dei bratte klippene i utkanten av parken er populære for hanggliding.

Det er få større busetjingar innanfor parken. Byen Whitby, med nærare 14&nbsp;000 innbyggjarar, reknast som hovudstaden «til området». Han er forbunde med Middlesbrough via jarnbane gjennom Esk Valley. Denne linja er ved Grosmont forbunde med North Yorkshire Moors Railway, ein av dei mest populære og pittoreske verna jarnbanane i Storbritannia.

Heiene har ikkje endra seg mykje sidan parken vart opna, og blir ofte brukt som bakgrunnsmiljø for britiske filmar og TV-seriar. Den mest kjende er ITV-serien *[[Med hjartet på rette staden]]*. I filmane om Harry Pottar vart North Yorkshire Moors Railway brukt i fleire scener. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:North York Moors|North York Moors]]» frå ,  den 1. juli 2011.*  


## Bakgrunnsstoff
Mourne Mountains

**Mourne Mountains** eller berre **Mournes** er ei fjellkjede i County Down søraust i Nord-Irland og av dei mest kjende fjella i landet. Det omliggande området har status som *[[Areas of Outstanding Natural Beauty i Nord-Irland|area of outstanding natural beauty]]* (særskild vent naturområde) og er foreslått som den første nasjonalparken i Nord-Irland. Mournes er delvis eigd av National Trust og har mange vitjande kvart år. Det høgaste fjellet er Slieve Donard på 849 meter over havet. 

Fjellområdet er mykje vitja av turistar, vandrarar, terrengsyklistar og fjellklatrarar.

*Mournemuren* er ein av dei meir kjende landemerka i Mournefjella. Det er ein 35 km lang mur som går over femten toppar, og han vart bygd for å markere eit 36 km² stort område som hovudleverandøren av ferskvatn for Belfast kjøpte på slutten av 1800-talet. Arbeidet med muren starta i 1904 og vart fullført i 1922.

Mange av toppane i Mournefjella har namn som byrjar med *Slieve*, frå det irske ordet *sliabh* som tyder 'fjell'. I tillegg til dei kjende toppane som Slieve Donard, Slieve Lamagan and Slieve Muck, er det mindre toppar med meir kuriøse namn som Pigeon Rock, Buzzard's Roost, Brandy Pad, Percy Bysshe, the Devil's Coach Road og Pollaphuca.

## Dei høgaste toppane i Mournefjella
*Slieve Donard 849 moh.
*Slieve Commedagh 767 moh.
*Slieve Binnian 747 moh.
*Slieve Bearnagh 739 moh.
*Slieve Meelbeg 708 moh. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mournefjellene|Mournefjellene]]» frå ,  den 1. juli 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Om Mourne Mountains
Pap of Glencoe

**Pap of Glencoe** (skotsk-gælisk *Sgurr na Cìche*) er eit fjell på nordsida av Glen Coe i Dei skotske høglanda. Det ligg vest på Aonach Eagach-ryggen, like over staden der elva Coe munnar ut i Loch Leven.

Fjellet har ei høgd på 742 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pap of Glencoe|Pap of Glencoe]]» frå ,  den 1. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Milne, Rob, & Hamish Brown (eds), *The Corbetts & Other Scottish Hills*, Scottish Mountaineering Club Hillwalkers' Guide (The Scottish Mountaineering Trust, 2002). ISBN 0-907521-71-1
Parliament Hill i London

**Parliament Hill** («Parlamentsåsen») er eit parkområde i det nordvestlege London, ved Hampstead Heath. Det blir administrert av City of London Corporation, sjølv om det ligg i bydelen Camden. Åsen er omkring 98 meter høg, og det er god utsikt over London og området nord for byen.

Åsen vart tidlegare kalla *Traitor's Hill* («Forræderåsen»). Det noverande namnet vart gjeve under den engelske borgarkrigen, då troppane til parlamentet okkuperte han.

På folkemunne kallast delar av området *Kite Hill* («Drageåsen»), fordi mange drageflygarar samlar seg der. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Parliament Hill (London)|Parliament Hill (London)]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Pen y Fan

**Pen y Fan** er det høgaste fjellet i Sør-Wales og sør i Storbritannia. Det ligg i Brecon Beacons nasjonalpark. Med ei høgd på 886 meter over havet er det òg det høgaste punktet i Storbritannia sør for Snowdonia-fjella.

Toppen ligg på ein rygg som strekkjer seg frå reservoaret i Talybont-on-Usk til A470. Vest for Corn Du går terrenget slakt nedover til Storey Arms ved A470. Mot aust stuper ryggen bratt ned til eit pass som knyter Pen y Fan med Cribyn. Frå Corn Du går det ein slak rygg sørover til Merthyr Tydfil.

Mange uerfarne klatrarar har mista livet på fjellet på grunn av raskt vekslande vêrforhold. Fjellet blir òg brukt i treninga av britiske spesialstyrker, spesielt i samband med utmarsjen «Fan Dance» under utveljinga til Special Air Service. Òg blant soldatane har det vore fleire dødsfall. Pen y Fan blir difor rekna av mange som den farlegaste toppen i Wales, sjølv om sjølve klatringa ikkje er spesielt teknisk krevjande.

Fjellet består hovudsakleg av glasiær Old Red Sandstone.

Toppen er klassifisert som ein marilyn, hewitt og nuttall.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pen y Fan|Pen y Fan]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Penninane

**Penninane** er ei låg fjellkjede nord i England, som skil Nordvest-England frå Yorkshire og Nordaust-England.

Dei vert ofte skildra som «ryggraden i England», og dei dannar ei meir eller mindre samanhengande fjellrekkje frå Peak District i Derbyshire, rundt nord- og austenden av Stor-Manchester, gjennom Yorkshire Dales forbi Cumbrian Fells til Cheviot Hills på grensa til Skottland. Nord for Aire Gap går ein arm av Penninane ut vestover til Lancashire, Forest of Bowland, og sør for Aire Gap går ein liknande arm, Rossendale Fells og West Pennine Moors.

Sjølv om det som er nemnd over er den vanlege definisjonen, er ikkje Cheviot Hills strengt tatt ein del av Penninane, sidan dei er skilde frå fjella av Tyne Gap og Whin Sill, der vegen A69 og Hadrianmuren går. 

Penninane er eit viktig nedslagsfelt med mange reservoar som kjelder for fleire store elvedalar. Regionen vert rekna som eit av dei vakraste naturområda i Storbritannia. North Pennines og Nidderdale har status som *[[Area of Outstanding Natural Beauty]]* (AONB, særleg vent naturområde), medan delar av Penninane utgjer delar av Peak District nasjonalpark, Yorkshire Dales nasjonalpark og Northumberland nasjonalpark. Pennine Way, ein lang tursti, går langs heile Penninane og er 429 km lang.

Fjella er ikkje særleg høge, og blir gjerne omtalt som åsar (*hills*). Den høgaste toppen er Cross Fell aust i Cumbria, på 893 moh.; andre kjende toppar er Mickle Fell (788 moh.), Whernside (736 moh.), Ingleborough (723 moh.), Pen-y-ghent (693 moh.) og Kinder Scout (636 moh.).

Penninane er det viktigaste vasskiljet i det nordlege England, og deler området i ein austleg og ein vestleg del. Elvane Eiden, Ribble og Mersey har alle utspringet sitt i Penninane og renn vestover mot Irskesjøen. På den andre sida finn ein elvene Tyne, Tees, Swale, Aire, Don og Trent som renn mot Nordsjøen.

Geologien er dominert av store førekomstar av sandstein og kalkstein, noko som fører til at det finst mange grotter og underjordiske elver, særleg på austsida. Nokre av desse er blant dei største i England, til dømes gapet ved Gaping Hill (over 107 meter djupt) og Rowten Pot (over 111 meter). Kalksteinen har òg gjekk opphav til nokre uvanlege formasjonar, som kalksteindekket ein finn i delar av Yorkshire.

Landskapet består for ein stor del av høgliggande myrlandskap skilt av fruktbare dalar. I tilhøve til resten av England er folketettleiken generelt låg. Dei viktigaste næringsvegane er sauehold, steinbrot og turisme.

Namnet kjem truleg frå eit keltisk ord, *penno*, som tyder «ås», men dette er noko usikkert då ein ikkje finn tidlegare referansar til dei enn frå 1700-talet. Det er truleg at namneforma er påverka av Apenninane i Italia, som mange engelske gentlemen vitja i den tida Penninane ser ut til å ha fått det moderne namnet sitt. Òg det namnet blir forklart med same keltiske ord. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pennines|Pennines]]» frå , og «[[:nb:|Penninane]]» frå  den 1. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Arthur Raistrick, 'The Pennine Dales', Eyre Methuen Ltd 1968, ISBN 0-413-26760-1
Preseli Hills

**Preseli Hills** eller **Preseli Mountains** (walisisk *Mynydd Y Preseli/Y Preselau*, òg skrive **Presely**) er ei åsrekkje nord i Pembrokeshire i Vest-Wales. Dei utgjer ein del av Pembrokeshire Coast nasjonalpark.

Det høgaste punktet i åsane er Foel Cwmcerwyn på 536 meter over havet og her finst mange førhistoriske funn, mellom anna spor etter busetnader frå steinalderen. Ein har funne ut at steinar frå åsane samsvarar med ei som vart nytta til å byggje den indre sirkelen i Stonehenge. Steinane kan ha vorte ført til Stoenhenge-området med isbrear.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Preseli Hills|Preseli Hills]]» frå ,  den 1. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Solaris korrigert

***Solaris korrigert*** er ei diktsamling av den norske forfattaren Øyvind Rimbereid, utgjeven i 2004. Samlinga inneheld det lange titteldiktet, og åtte dikt til. Boka mottok Kritikerprisen året ho kom ut og vart utropt til årets dikt av lyttarar og eit kritikarpanel på NRK P2. Ho vart seinare innlemma i ei 2007-utgåve av den norske litterære kanonen.

Titteldiktet, som omfattar 800 vers over 40 sider, er eit episk dikt med eit science fictionmotiv. Eg-forteljaren lever i framtidsbyen *Stavgersand* i året 2480. Han er operatør for eit lag av robotar som utfører vedlikehald på undersjøiske røyr på havbotnen utanfor kysten av Rogaland. Saman med kvinna Shiri lever han i byområdet *organic 14.6*. Samfunnet som vert skildra i diktet er eit høgteknologisk univers, prega av klasseskilje og med spor av økologiske katastrofar som har råka delar av jorda.  

Språkleg uttrykkjer eg-personen seg på eit blanda språk med trekk av stavangerdialekt, gammalnorske former, dansk, engelsk og låglandsskotsk. Utypisk for science fiction-sjangeren er ikkje hovudpersonen ein opprørar eller analytikar, men ein enkel arbeidar, med aktive, konkrete draumar om tryggleik og eit godt liv for seg og sin kjære. I løpet av diktet vert det skildra ein situasjon der menneska skal evakuere verda, tilsynelatande gjennom å bli klona («so kan ein modell / af meg lefa der inn, abstract-faktical. / Den ska ku existen long eftr meg»).

Diktet sin tittel kan gi assosiasjonar til Stanislaw Lem sin roman *[[Romanen Solaris|Solaris]]* (1962) og Andrej Tarkovskij si filmatisering av denne, *[[Filmen Solaris|Solaris]]* frå 1972. Visjonsdimensjonen kan føre tankane til *[[Aniara]]* av Harry Martinson, medan det hybride språket minnar om Axel Jensen sine bøker frå Oblidor. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Solaris korrigert|Solaris korrigert]]» frå ,  den 4. januar 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

*Solaris korrigert. Øyvind Rimbereid, gyldendal.no

## Bakgrunnsstoff
*Marius Lien, «Den nye vinen» , *Morgenbladet*,  25. april 2008. Intervju med Øyvind Rimbereid.
Helgö

**Helgö** (som tyder ‘heilag øy’) er ei øy i innsjøen Mälaren i Sverige. Øya er ei av fleire i øykommunen Ekerö i Stockholms län, og er om lag 1,5&nbsp;km på det breiaste, om lag 5&nbsp;km lang, og har eit areal på 48 hektar. Den vesle tettstaden på øya har òg namnet Helgö. Det var 141 innbuarar her i år 2005.

## Historie
 

Helgö er mest kjend for dei arkeologiske funna som er gjort her. Etter tretti år med utgravingar på Helgö har det kome for dagen gjenstandar som saknar sitt like nokon annan stad i Sverige. Ein stor utgraving var gjort i 1954, og fekk fram spor og gjenstandar etter ein handels- og verkstadsplass som vart etablert i folkevandringstida og gjorde seg gjeldande fram til om lag 750 e.Kr., då den by-liknande handelsplassen Birka vart etablert på den nærliggande Björkö, og tok over. Området, som vert kalla Helgösamhället (Helgösamfunnet) eller Helgöboplatsen, inneheld spor etter sju husgrupper, fem gravfelt og ei bygdeborg (fornborg) frå 200 til 500 e.Kr.

Den gamle handelsplassen på Helgö tok til å vekse fram om lag år 200, og på 400-talet fanst det gode handverkarar her, slik restane etter gullsmedverkstader og andre verkstader vitnar om. Stordomstida for dette samfunnet har vore folkevandringstida og det som i Sverige kallast vendeltid, perioden 550-800 e.Kr. På 600-talet vart det slutt på handverkarverksemda, mellom anna ei avansert bronsestøyparveksemd.

Det kan tyde på langvegs handelssamband at ein liten Buddhafigur frå Nord-India, ei ause for dåpsritual frå Egypt (båe skal ha vorte lagd på 500-talet), og myntar frå Ravenna, Rom, Bysants og Arabia er blant funna. I restane av eit vikingtidshus vart det òg funne toppen av ein irsk (eller kan hende engelsk) biskopstav, og det har fått somme arkeologar til å tru at folka i huset var kristne. Men buddhafiguren frå 500-talet vart òg funne i det same huset, så det er nok god grunn til å rekne med at folket i huset korkje var kristne eller buddhistar, men nytta  bispestaven og buddhafiguren på måtar som harmonerte godt med den heidne trua og kulten dei framleis held seg til. Difor er det mest truleg at bispestaven har kome til Helgö som resultat av plyndringar i Irland eller England.

Bygdeborga (fornborga) ligg i nærleiken av den gamle handelsplassen, på den austre delen av Helgö. Borga er 230 x 215 meter stor og ligg 30–50 meter over havet, på toppen og sidene av eit berg som stupar bratt ned i søraust, sør, vest og nord. Frå nordaust til søraust er berget mindre bratt, og her har det vore 2-4 meter breie og 0,3-0,5 meter høge murar av naturstein, som no er rast saman. I nærleiken finst fleire røyser og gravfeltet.

Ei anna innretning som har vore sett på som ein bygdeborg (fornborg), men som truleg har fungert som inngjerding for husdyr, ligg på den mellomste delen av Helgö, rett nord for Bockholmssundet. 

## Sjå òg
*Birka

## Bakgrunnsstoff
*Om Helgö på Ekerö kommunes interettside 
*Om fornminne på Helgö.
*Historiska museet, Stockholm: Toppen av ein biskopstav funne i restane etter eit vikingtidshus på Helgö.
Quinag

**Quinag** er eit fjell i Sutherland i Dei skotske høglanda. Det er i røynda ei lita fjellkjede med fleire toppar. Det høgaste er Sàil Gharbh på 808 meter over havet. Sàil Ghorm er 776 og Spidean Coinich er 764  moh.
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Quinag|Quinag]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Quantock Hills

**Quantock Hills** er ei åsrekkje vest for Bridgwater i Somerset i England. Det høgaste punktet i Quantocks er Wills Neck med ei høgd på 384 meter over havet. Åsane strekkjer seg frå Vale of Taunton Deane i sør og om lag 25 km nordvestover til East Quantoxhead og West Quantoxhead ved kysten av Bristolkanalen. Dei utgjer den vestlege grensa til Sedgemoor og Somerset Levels. 

Åsane omfattar hei, eikeskog, gamle parkområde og jordbruksland. Dei fekk status som Area of Outstanding Natural Beauty, eit særleg vent naturområde, i 1956. 
I 1970 blei eit område på  gjeve status som Site of Special Scientific Interest, ein stad av særleg interesse for vitskapen, for biologi.

Arkeologiske funn i åsane omdattar rundhaugar frå bronsealderen, bygdeborger frå jernalderen og fleire gamle teigsystem.
Funn frå romartida omfattar mellom anna sølvmyntar funne i West Bagborough. 
Diktaren Samuel Taylor Coleridge budde i Nether Stowey frå 1797 til 1799, og har gjeve namn til turstien Coleridge Way. Quantock Hills er populære blant lokale, fotturistar, syklistar og ryttarar.

## Ordsoge
Namnet opptrer først i angelsaksiske charter rumdt år 880 som *Cantuctun*. Tohundre år seinare er det oppgjeve i Domesday Book som *Cantoctona* og *Cantetone*. Namnet tyder 'busetnad ved ein kant av åsar'; *Cantuc* er eit keltisk ord for kant eller sirkel, medan *-ton* eller *-tun* er gammalengelsk for busetnad. Det høgaste punktet i åsan heiter Will's Neck, som tyder 'kammen til walisaren', truleg ein referanse frå tida då åsane markerte grensa mellom det veksande saksiske kongeriket Wessex og landområda til dei keltiske britonarane eller «walisarane»i vest. I denne perioden blei det utkjempa eit slag i området.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Quantock Hills|Quantock Hills]]» frå ,  den 1. juli 2011 og 31. oktober 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
Pendle Hill

**Pendle Hill** er ein topp som ligg nordaust i Lancashire i England nær byane Burnley, Nelson, Colne, Clitheroe og Padiham, eit område kalla Pendleside. Toppen ligg 557 meter over havet. Det er ein isolert ås, skild frå Penninane i aust og Forest of Bowland i nordvest. Han ligg sørvest for Yorkshire Dales nasjonalpark. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pendle Hill|Pendle Hill]]» frå ,  den 1. juli 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Quiraing

**Quiraing** er ein jordrasstad på austsida av Meall na Suiramach, den nordlegaste toppen på Trotternish Ridge på Isle of Skye i Skottland. Heile Trotternish Ridge vart forma av fleire jordras, og Quiraing er den einaste delen som framleis er i rørsle. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Quiraing|Quiraing]]» frå ,  den 1. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
Rampisham Down

**Rampisham Down** er ein bratt kalksteinsås i Dorset Downs, 13 km nordvest for Dorchester vest i Dorset i England. Den høgaste delen av åsen ligg 221 meter over havet. Nordaust for åsen ligg Frome-dalen og landsbyen Rampisham, i sørvest ligg Hooke-dalen og landsbyen Hooke.  

På åsen står ein av hovudsendarane til BBC World Service i Europa. Det står 26 radiomaster på åsen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rampisham Down|Rampisham Down]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Schiehallion

**Schiehallion** (skotsk-gælisk *Sìdh Chailleann*) er eit fjell i Perth and Kinross i Skottland. Schiehallion har eit rikt planteliv, interessante arkeologiske funn og er ein unik stad i vitskapshistoria etter eit eksperiment på 1700-talet for å «vege jorda».

Schiehallion ligg mellom Loch Tay og Loch Tummel, 15&nbsp;km nord for Aberfeldy i Perthshire. Fjellet har ei høgd på 1083 meter over havet og er isolert frå andre fjell. Fjellet har ei nesten perfekt kjegleform sett frå vest.

Schiehallion vert stundom skildra som senteret i Skottland.

Sidan 1999 er austsida av fjellet eigd av selskapet John Muir Trust.

## Schiehallion-eksperimentet
Schiehallion ligg fråskild frå andre fjellområde og har ein særs regelmessig form. Dette førte til at Charles Mason i 1774 valde dette fjellet som kandidat til eit eksperiment som for første gongen skulle fastlå ein verdi for den gjennomsnittlege tettleiken til jorda og dermed den samla massen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Schiehallion|Schiehallion]]» frå ,  den 1. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sgairneach Mhòr

**Sgairneach Mhòr** er eit fjell i Skottland som ligg i ei fjellgruppe nør toppen av Pass of Drumochter. Fjellet ligg 13 km sørvest for Dalwhinnie og 4 km aust for den store Loch Ericht.

Sgairneach Mhòr ligg vest for vegen A9 og har ei høgd på 991 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sgairneach Mhòr|Sgairneach Mhòr]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Sgòr an Lochain Uaine

**Sgòr an Lochain Uaine** er eit fjell i Cairngorms i Skottland. Fjellet er det femte høgaste i Skottland og Storbritannia og det tredje høgaste i det vestlege massivet i Cairngorms. Det ligg mellom Braeriach og Cairn Toul på vestsida av fjellovergangen Lairig Ghru. Fjellet har ei høgd på 1258 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sgòr an Lochain Uaine|Sgòr an Lochain Uaine]]» frå ,  den 1. juli 2011.*  
 

## BAkgrunnsstoff
Sgor Gaoith

**Sgòr Gaoith** er eit fjell i det vestlege massivet i Cairngorms i Skottland. Fjellet har ei høgd på 1118 meter over havet. 1,3 km lenger nord ligg ein annan topp på fjellet, Sgoran Dubh Mòr på 1111 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sgor Gaoith|Sgor Gaoith]]» frå ,  den 1. juli 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Sgurr a' Mhàim

**Sgurr a’ Mhàim** er eit fjell i Skottland som ligg 5,5 km nordvest for Kinlochleven i Lochaber i Highland. 

Med ei høgd på 1099 meter over havet er fjellet det nest høgaste i Mamores. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sgurr a&#39; Mhàim|Sgurr a&#39; Mhàim]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Sgurr Dearg

**Sgurr Dearg** er eit fjell i Cuillin på Isle of Skye i Skottland. På toppen av fjellet ligg **Inaccessible Pinnacle**, ein 50 meter høg tind. Toppen av tinden ligg 986 meter over havet. Ein kan berre nå toppen med hjelp av fjellklatring, og er eit stort hinder for folk som samlar på fjell med munrostatus. 

Det vart først klatra av Charles og Lawrence Pilkington i 1880, men vart aldri klatra av Sir Hugh Munro sjølv. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sgurr Dearg|Sgurr Dearg]]» frå ,  den 1. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***
Salisbury Plain

**Salisbury Plain** er eit kalksteinsplatå sentralt i det sørlege England som dekkjer eit område på 780 km². Det er ein del av Sør-England kalkformasjon og ligg stort sett innanfor grevskapet Wiltshire, med ein liten del i Hampshire.  Sletta er kjend for dei mange arkeologiske funna, mellom anna Stonehenge, eit av dei mest kjende landemerka i England. Sidan området har vore nytta til militærtrening i mange år er området tynt folkesett. 

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Salisbury Plain|Salisbury Plain]]» frå ,  den 1. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Rhos Fawr

**Rhos Fawr** eller **Great Rhos** er eit fjell i Wales og det høgaste punktet i Radnor Forest.

Toppen er dekt av lyng og ligg 660 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rhos Fawr|Rhos Fawr]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Sgurr Eilde Mòr

**Sgurr Eilde Mòr** er eit fjell i Skottland i Mamoresfjella, 6 km nordaust for Kinlochleven. Det er ein bratt, kjegleforma topp med urer og kvartsitt, dekt av eit lag med skifer.  Fjellet har ei høgd på 1010 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sgurr Eilde Mòr|Sgurr Eilde Mòr]]» frå ,  den 1. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* The Munros (SMC Guide), Donald Bennett et al., ISBN 0-907521-13-4
Sgurr Mhic Choinnich

**Sgurr Mhic Choinnich** (skotsk-gælisk *Sgurr MhicCoinnich*) er eit fjell på Isle of Skye i Skottland. Fjellet ligg i Black Cuillin og er klassifisert som ein munro. Fjellet består hovudsakleg av gabbro og har lite vegetasjon.

Fjellet har ei høgd på 948 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sgurr Mhic Choinnich|Sgurr Mhic Choinnich]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Sgurr nan Gillean

**Sgurr nan Gillean** er eit fjell på nordsida av Cuillinfjella på Isle of Skye i Skottland. Med ei høgd på 964&nbsp;meter over havet er det eit av elleve munro-fjell i Cuillin. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sgurr nan Gillean|Sgurr nan Gillean]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Silbury Hill

**Silbury Hill** er ein kunstig kalksteinshaug nær Avebury i det engelske grevskapet Wiltshire. Det er ein del av verdsarvstaden Stonehenge, Avebury and Associated Sites.

Silbury Hill er ein del av komplekset av steinaldermonument rundt Avebury, som inkluderer Avebury steinsirkel og West Kennett Long Barrow, og er med sine 37 meter den høgaste førhistoriske menneskelagde haugen i Europa og dessutan ein av dei største i verda. Storleiken kan samanliknast med nokre av dei minste egyptiske pyramidane i pyramidekomplekset ved Giza. Silbury Hills opphavlege formål er framleis særs omdiskutert. Fleire andre viktige neolittiske monument i Wiltshire, inkludert Marden og Stonehenge, kan vere kulturelt eller funksjonelt relatert til Avebury og Silbury Hill.

## Plassering
Silbury Hill ligg heilt inntil vegen A4 omtrent midt mellom byane Marlborough og Calne i fylket Wiltshire i England.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Silbury Hill|Silbury Hill]]» frå ,  den 1. juli 2011.*
Slemish

**Slemish**, historisk kalla **Slieve Mish**, er ein topp i County Antrim i Nord-Irland. Det ligg nokre kilometer aust for Ballymena, i Carnstroan. 

Slemish er ein vulkanplugg, restane etter ein utdøydd vulkan, og har ei høgd på 437 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Slemish|Slemish]]» frå ,  den 1. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 501 i Østfold

**Fylkesveg 501 i Østfold** går mellom Hvaler kyrkje og Korshavn i Hvaler kommune. Vegen er 6,1 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Hvaler kyrkje
* frå Brekke til Helleskilen (1,5 km)
* frå Svanekil til Korshavn kai
* frå Bølingshavn til  Tangenbekken (2,9 km)
* Korshavn

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 503 i Østfold

**Fylkesveg 503 i Østfold** går mellom Tangenbekken og Bølingshavn i Hvaler kommune. Vegen er 2,9 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Tangenbekken
* Bølingshavn

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 504 i Østfold

**Fylkesveg 504 i Østfold** går mellom Svanekil og Korshavn kai i Hvaler kommune . Vegen er 6,2 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Svanekil
* frå Svanekil til Edshalsen (4,6 km)
* frå Korshavn til  Hvaler kyrkje
*Endepunkt Korshavn kai

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 506 i Østfold

**Fylkesveg 506 i Østfold** går mellom Svanekil og Edshalsen i Hvaler kommune. Vegen er 4,6 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Svanekil
*Kommunal veg frå Edshalsen til Ed (0,2 km) og til Bredvik (1,8 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 507 i Østfold

**Fylkesveg 507 i Østfold** går mellom Brekke og Helleskilen i Hvaler kommune. Vegen er 1,5 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Brekke
*Endepunkt Helleskilen

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 521 i Østfold

**Fylkesveg 521 i Østfold** går mellom Bilet og Sundløkka i Fredrikstad kommune. Vegen er 1,3 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Bilet
*Endepunkt Sundløkka

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 523 i Østfold

:*Sjå òg [[fylkesveg 523|fylkesveg 523 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 523 i Østfold** går mellom Storhaug og Veberg i Fredrikstad kommune. Vegen er 1,9 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Storhaug
* Veberg

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 524 i Østfold

:*Sjå òg [[fylkesveg 524|fylkesveg 524 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 524 i Østfold** går mellom Borge kyrkje og Moum i Fredrikstad kommune. Vegen er 4,0 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Borge kyrkje
* Moum

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 526 i Østfold

:*Sjå òg [[fylkesveg 526|fylkesveg 526 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 526 i Østfold** går mellom Begby og Kjølberg i Fredrikstad kommune. Vegen er 1,4 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Begby
*  Kjølberg

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 531 i Østfold

:*Sjå òg [[fylkesveg 531|fylkesveg 531 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 531 i Østfold** går mellom Berg og Roppestad i Fredrikstad kommune. Vegen er 2,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Berg
* Roppestad

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 532 i Østfold

:*Sjå òg [[fylkesveg 532|fylkesveg 532 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 532 i Østfold** går mellom Kjelsås og Bilet i Fredrikstad kommune. Vegen er 21,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Kjelsås
* frå Roppestad til  Berg (2,8 km)
* Torsnes kyrkje
* Borge skole
* frå Storhaug til Veberg (1,9 km)
* Bilet → 

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 535 i Østfold

:*Sjå òg [[fylkesveg 535|fylkesveg 535 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 535 i Østfold** går mellom Brandstorp i Sarpsborg kommune og Kroken i Fredrikstad kommune. Vegen er 5,9 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Brandstorp,  til Åserød (3,3 km)

* Kroken

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 536 i Østfold

:*Sjå òg [[fylkesveg 536|fylkesveg 536 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 536 i Østfold** går mellom Bilet i Fredrikstad kommune og Heia i Sarpsborg kommune. Vegen er 7,2 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

Moltebergvegen
* Sarpsborgvegen frå Bilet mot  Rakkestad og via  Årum mot Øra
* Skjelinvegen frå Kroken til   Brandstorp i Sarpsborg kommune (5,9 km)

Skadalsvegen
* Haugevegen frå Hauge til  Hafslund kapell (4,4 km)
* Bøgata frå Foss til  Solberg (2,1 km)
* Østfoldbanen
* Skjebergvegen frå Heia i retning Gamle Svinesundsbrua riksgrense i Halden kommune, Stasjonsvegen i retning  Moss

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 552 i Østfold

**Fylkesveg 552 i Østfold** går mellom Stenbekk og Kallesten i Sarpsborg kommune. Vegen er 8,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Stenbekk
* frå Kolstad til  Sarpsborg sentrum (7,8 km)
*Endepunkt Kallesten

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 553 i Østfold

:*Sjå òg [[fylkesveg 553|fylkesveg 553 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 553 i Østfold** går mellom Sarpsborg og Kolstad i Sarpsborg kommune. Vegen er 7,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Olav Haraldssons gate, Sarpsborg
* Kolstad

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 555 i Østfold

**Fylkesveg 555 i Østfold** går mellom Eidet og Sanne i Sarpsborg kommune. Vegen er 3,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Eidet
* Sanne

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 557 i Østfold

**Fylkesveg 557 i Østfold** går mellom Sandesund og Greåker i Sarpsborg kommune. Vegen er 4,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Sandesund
* Spikerbukta bru (73 m)
* Greåker

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 558 i Østfold

**Fylkesveg 558 i Østfold** går mellom Grålum og Vister vegstasjon i Sarpsborg kommune. Vegen er 1,7 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Grålum
*Kommunal veg frå Vister vegstasjon til   Eidet (2,0 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 581 i Østfold

:*Sjå òg [[fylkesveg 581|fylkesveg 581 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 581 i Østfold** går mellom Hafslund i Sarpsborg kommune og Krosby i Rakkestad kommune. Vegen er 21,0 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

*   Hafslund skole
* frå Strømnes til  Sikkeland
* Varteig kyrkje
* frå Tomta til Brenne (2,7 km)
* frå Kokkim til Furuholmen (3,2 km)

* frå Revelsby til  Rud (5,1 km)
* Krosby

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 583 i Østfold

:*Sjå òg [[fylkesveg 583|fylkesveg 583 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 583 i Østfold** går mellom Hauge og Hafslund kyrkje i Sarpsborg kommune. Vegen er 4,4 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Hauge
*  Hafslund kyrkje

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 585 i Østfold

**Fylkesveg 585 i Østfold** går mellom Solberg og Foss i Sarpsborg kommune. Vegen er 2,1 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Solberg
* Foss

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 590 i Østfold

:*Sjå òg [[fylkesveg 590|fylkesveg 590 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 590 i Østfold** går mellom Gunnarstorp og Karlsøy i Sarpsborg kommune. Vegen er 6,5 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Gunnarstorp
* Karlsøy bru (109 m)
*Endepunkt Karlsøy

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 591 i Østfold

:*Sjå òg [[fylkesveg 591|fylkesveg 591 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 591 i Østfold** går mellom Hanskemaker bru og Kvastebyen i Sarpsborg kommune. Vegen er 2,7 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Hanskemaker bru
*Endepunkt Kvastebyen

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 592 i Østfold

**Fylkesveg 592 i Østfold** går mellom Skjeberg og Høysand i Sarpsborg kommune. Vegen er 2,9 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Skjeberg
*Endepunkt Høysand

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 593 i Østfold

**Fylkesveg 593 i Østfold** går mellom Ingedal og Løkkevika i Sarpsborg kommune. Vegen er 4,1 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

*   Ingedal
*Endepunkt Løkkevika

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 594 i Østfold

**Fylkesveg 594 i Østfold** går mellom Hjelmungen i Halden kommune og Grimsøy i Sarpsborg kommune. Vegen er 4,0 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Hjelmungen

* Grimsøy bru (71 m)
*Endepunkt Grimsøy

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 596 i Østfold

**Fylkesveg 596 i Østfold** går mellom Rognemyr og Lilleby i Sarpsborg kommune. Vegen er 3,5 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Rognemyr
* Lilleby

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 598 i Østfold

**Fylkesveg 598 i Østfold** går mellom Guslund og Sandbekk i Sarpsborg kommune. Vegen er 4,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Guslund
* frå Lilleby til  Rognemyr (3,5 km)
* Sandbekk

## Bakgrunnsstoff
Cercomacra

***Cercomacra*** er ei biologisk slekt i maurfuglfamilien, Thamnophilidae.

## Artslista
*Cercomacra* i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.5 frå desember 2010  med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*. 

* Gråmaurfugl, *Cercomacra cinerascens*
* Botocudomaurfugl, *Cercomacra brasiliana*
* Tinnmaurfugl, *Cercomacra tyrannina*
* Dunkelmaurfugl, *Cercomacra laeta*
* Oskemaurfugl, *Cercomacra parkeri*
* Koksmaurfugl, *Cercomacra nigrescens*
* Svartmaurfugl, *Cercomacra serva*
* Bekmaurfugl, *Cercomacra nigricans*
* Riobrancomaurfugl, *Cercomacra carbonaria*
* Matogrossomaurfugl, *Cercomacra melanaria*
* Manumaurfugl, *Cercomacra manu*
* Bananalmaurfugl, *Cercomacra ferdinandi*

### Referansar
Clytoctantes

***Clytoctantes*** er ei biologisk slekt av **grovnebb** i maurfuglfamilien, Thamnophilidae. Hannar er grå eller svarte og hoer er i hovudsak raudbrune. Det kraftige nebbet har eit utprega oppkurva underkjevebein og ein rett overkjeve, Culmen. Nebbet er moglegvis er ei tilpassing for opning bambusrøyr i søk etter insekt. Dei to artane var frykta å vere utrydda eller nær utrydda, heilt til begge vart gjenoppdaga i 2004.
## Artslista
*Clytoctantes* i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.5 frå desember 2010  med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*. 

* Kolgrovnebb, *Clytoctantes alixii*
* Rondoniagrovnebb, *Clytoctantes atrogularis*

Ein art utanfor denne slekta, svartgrovnebb, *Neoctantes niger*, ber òg fellesnamnet grovnebb og er ein monotypisk art i *Neoctantes*.

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Clytoctantes|Clytoctantes]]» frå , den 2. juli 2011*
 
### Referansar