open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Megardsplassen

**Megardsplassen** (Midgarden), bruk nr 3 på matrikkelgard nr 106 i Stranda kommune, er ein nedlagt fjellgard ved Geirangerfjorden i Møre og Romsdal fylke. 

## Garden og folket
Megardsplassen var ein plass, eller eit småbruk, som opphavleg høyrde til Horvadrag. Plassen er nemnt som bygslebruk i 1834, men i 1872 vart garden skild ut som eige bruk. Gardstunet ligg i særs bratt lende, i 460 m høgd over Geirangerfjorden, om lag 150 m aust om elva som fører ned til det kjende fossefallet «Brudesløret». Det er nemnt at dei kunne vinterfore 4 kyr og 15 småfe (geiter) på garden.

Etter at Horvadrag vart fråflytta våren 1900, flytta òg folket på Megardsplassen ut. Det var då seks personar på garden; far, mor og fire små born. Ein hadde alltid hadde rekna plassen for å vere sikker både mot snø- og steinskred, men det ville bli for vanskeleg å bu der aleine når Horvadragfolket var borte. *Andreas Karlsen Horvedrag* er sitert i ein avisartikkel 9. april 1900, der han fortel at, om ein skulle greie seg på Horvadrag, måtte der vere fleire vaksne menn. Når ein skulle av garde, om ikkje lenger enn ned til sjøen, var det så bratt at ein kunne ikkje gå aleine. Det var naudsynt å knyte tau rundt han som skulle gå ned, og ein annan måtte stå ovanfor og halde.

Den siste brukaren på Megardsplassen var *Ivar Eilefson Rudi*. Det er fortalt at han trega på at han hadde reist frå plassen, og våren etter drog han attende for å sjå til garden. Truleg hadde han tankar om å flytte attende. Det viste seg då at denne vinteren, den første vinteren der ikkje budde nokon, hadde fonna teke husa på garden og ført dei heilt på sjøen. Dersom der framleis hadde budd folk, ville truleg ingen av dei ha berga livet.

## Kjelder
### Notar
 

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
*  
*  
* 
* Naturbase Horvadraget-Megardsplassen
* Verdsarv Vestnorsk Fjordlandskap - innskrive på UNESCO si Verdsarvliste 14. juli 2005.
Carl von Clausewitz

**Carl Phillip Gottlieb von Clausewitz** () var ein prøyssisk general og militær-teoretikar som la særleg vekt på dei psykologiske og politiske sidene ved krigføring. Hans mest kjende arbeid, *Vom Kriege* (*Om krigen*), låg uferdig då han døydde. Ein del av tankegodset hans er framleis pensum ved militære akademi, og vert òg nytta på andre område, til dømes organisasjonsteori og marknadsføring.

Clausewitz var sterkt påverka av den europeiske opplysningstida og bygde mykje på dei fornuftsbaserte ideane. På ein del felt var han likevel ein romantikar.

Tenkinga til Clausewitz vert ofte omtalt som hegeliansk, grunna den dialektiske metoden hans. Han understreka grundig korleis den eine faktoren påverka den andre, og viste til den innverknaden uventa hendingar og utilsikta utvikling under «krigsskodda» (gjerne med ufullstendig, tvilsam eller feilaktig informasjon og eit sterkt nærvær av frykt, tvil og spenning) kalla på kjappe avgjerder frå påpasselege hærførarar.

Clausewitz såg på historia som ein avgjerande kontrollør av tillærte abstraksjonar som ikkje samsvarte med erfaringane. Tvert mot dei tidlege verka til Antoine-Henri Jomini hevda Clausewitz at krig ikkje kan målast eller reduserast til kartlegging, geometri eller grafiske oversyn. Clausewitz laga mange aforismar, mest kjend er den berømte «Krig er eit framhald av politikken gjennom andre middel».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carl von Clausewitz|Carl von Clausewitz]]» frå ,  den 9. oktober 2017.*  


## Bakgrunnsstoff
Tellef Inge Mørland

**Tellef Inge Mørland** () er ein norsk politikar som representerer Arbeidarpartiet. Han er fylkesordførar i Aust-Agder.

Frå 2017 er han stortingsrepresentant frå Aust-Agder. Han var vararepresentant nr. 1 for Aust-Agder i 2005-2009 og nr. 2 i perioden 2013-2017.

## Kjelder
Åshild Bruun-Gundersen

**Åshild Bruun-Gundersen** () er ein norsk politikar som representerer 
Framstegspartiet. Ho vart innvald som representant nr. 3 for Aust-Agder på Stortinget for perioden 2017-2021. 
I Stortingsperioden 2009-2013 var ho vararepresentant nr. 1.

## Kjelder
Marte Eliasson

**Marte Eliasson** () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Trondheim. Kantspelaren vann OL-sølv 1988 og bronsemedalje i VM 1993 og EM 1994. Eliasson spelte dei fyrste ungdomsåra på Utleira, sidan var ho aktiv på norsk toppnivå i Sverresborg IF og i Sjetne IL.

Eliasson fekk sin landslagsdebut 7. august 1987 då Noreg møtte Vest-Tyskland. Året etter var ho med å vinne sølv under Sommar-OL 1988 i Seoul. Ho deltok i Handball-VM 1990, men måtte sjå Sommar-OL 1992 heimafrå. Under Handball-VM 1993 på norsk heimebane skåra ho to mål då Noreg vann 20-19 over Romania i bronsefinalen. Eitt år seinare stod ho for tre nettkjenningar då Noreg sikra ein ny bronsemedalje med 24-19 mot Ungarn i Handball-EM 1994, hennar siste kamp i landslagsdrakta. Eliasson spelte 145 landskampar og skåra 179 mål.

### Merittar
*OL 1988: Sølvmedalje etter 20–23 mot Sør-Korea
*VM 1990: Nr 6 med Noreg
*VM 1993: Bronsemedalje etter 20–19 mot Romania
*EM 1994: Bronsemedalje etter 24–19 mot Ungarn

## Kjelder
*handball.no
Sverresborg Idrettsforening

**Sverresborg Idrettsforening** er eit idrettslag heimehøyrande i bydelen Byåsen i Trondheim, stifta 30. oktober 1931. Laget er aktivt med i basketball, fotball og handball. Sverresborg spelar i grøne trøyer og svarte bukser.

Sverresborg IF er særleg kjend for kvinnelaget i handball, eit lag som i 1980-åra var mellom dei aller beste i Noreg. Perioden 1981–86 vann laget tre noregsmeisterskap, eitt seriemeisterskap og to sluttspel. Spelarar som Britt Johansen, Ingrid Steen, Åse Nygård, Hanne Hogness, Marte Eliasson, Anne Berg Larssen, Ragnhild Fausa og Karin Singstad spelte alle saman mange landskampar for Noreg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sverresborg IF|Sverresborg IF]]» frå ,  den 9. oktober 2017.*  
 
*Nettstaden til Sverresborg Idrettsforening

## Bakgrunnsstoff
*Heimeside
Taktisk nivå

**Taktisk nivå** i militæret er nivået under operasjonelt nivå, til dømes divisjon, brigade og liknande. I Noreg er taktisk kommando underlagt det operasjonelle kommandonivået (FOH). Til dømes Brigadekommando, Norwegian Task Group (NorTG) eller Norwegian Air Operations Centre (NAOC).

## Sjå òg
*Militær taktikk

## Referansar
Camilla Thorsen

**Camilla Nordberg Thorsen** () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Kongsberg. Kantspelaren vart europameister med Noreg i 2004.

I 1990-åra var Thorsen aktiv i både Bergkameratene og Gjerpen IF, pluss Bergens-laga Tertnes og Nordnes. Ho spelte så på dei danske topplaga Viborg HK i tida 2000-05 og Ikast-Bording 2006-08, samt tyske Leipzig. Sidan reiste ho heim til Kongsberg og var nokre sesongar aktiv i Skrim.

Thorsen debuterte på Noregs landslag 15. juni 1995 mot Danmark, og fekk sin avskjed med landslaget mot same motstandar den 21. november 2007. Trass i over 12 år mellom debut og avskjed deltok ho ikkje i meir enn 61 landskampar, i desse sette ho inn 138 mål. Ho fekk med seg tre meisterskapsturneringar med Noreg, der EM-sigeren over Danmark i 2004 var det eine, store høgdepunktet.

### Merittar
*EM 2000: Nr 6 med Noreg
*EM 2004: Gullmedalje etter 27–25 mot Danmark
*VM 2005: Nr 9 med Noreg

## Kjelder
*handball.no
Åsmund Nesse

**Åsmund Nesse** () er ein norsk visesongar. Han vaks opp på Bømlo, ei øy ytterst i havgapet i Sunnhordland. 
 
Han er også kjend som låtskrivar og frontmann i det norske reggaebandet Nese Rastafari. Nesse skriv på norsk. Han spelar akustisk gitar og munnspel men trakterar også bassgitar som han begynte å spela då han var 12 år.  

Diskografi: 

Lysning (album) 2015 

Viser frå Vesterland (album)  2017  

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
SSB-modulasjon

**SSB-modulasjon**, frå engelsk *Single sideband*, **SSB**, som tyder 'enkelt sideband' er ein modulasjonstype for radio.

Modulasjonstypen har utgangspunkt i amplitudemodulasjon, der AM-signalet, som er samansett av eit øvre og eit nedre sideband og berebølgjerest, vert filtrert slik at berre eit av sidebanda sidan vert forsterka og senda ut. Derved nytter ein sendeeffekt og bandbreidde betre.

Mottakinga går føre seg som ved AM, men ei sinussvinging frå ein lokaloscillator vert tilført AM-detektoren, og resten av berebølgja vert filtrert vekk.

Der er to typer av enkelt-sidebandsmodulasjon (SSB):
* USB – der øvre (upper) sideband er bevart.
* LSB – der nedre (lower) sideband er bevart.
Arnoldstein

**Arnoldstein** er ein kommune i Villach-Land i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 67,5 km² og 7&nbsp;000 ibuarar. Landsbyen Arnoldstein ligg 578 meter over havet. Kommunen omfattar 21 krinsar, beståande av seks landsbyar og 15 større og små grender.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Arnoldstein|Arnoldstein]]» frå ,  den 9. oktober 2017.*
Wernberg

**Wernberg** er ein kommune i Villach-Land i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 26,4 km² og vel 5&nbsp;500 ibuarar. Kommunesenteret ligg 590 meter over havet, i renessanse-slottet Wernberg.

Kommunen består av 24 krinsar, fire av dei er landsbyar. Største landsbyen er Föderlach med vel 1000 fastbuande.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wernberg (Kärnten)|Wernberg (Kärnten)]]» frå ,  den 9. oktober 2017.*
Ragnar Bull

**Ragnar Bull** () er ein norsk lærar og forfattar som bur i Holmedal i Askvoll kommune.

Bull har redigert eit utdrag av det omfattande, topografiske verket *Beskrivelse over Söndfjord, i det Nordre Bergenhusiske Amt* av Hans Arentz. Han har også skrive lokalhistoriske artiklar.

## Bibliografi
### Bøker
* 
* 
* 
* 
* 

### I tidsskrift - eit utval
*Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Samsøk
Lundanes

**Lundanes**, matrikkelgard nr 104 i Stranda kommune, er ein nedlagt fjordgard ved Sunnylvsfjorden i Møre og Romsdal fylke. 

Lundanes ligg på eit nes ved innløpet til Geirangerfjorden. Det har budd folk på staden i uminnelege tider og der er gjort funn som er blitt datert heilt attende til yngre steinalder. Garden er truleg den eldste i Sunnylven. Den eldste kjende brukaren er nemnt i 1603.

Ein reknar med at gardstunet i gamal tid låg oppe på «Halsen», ei flate om lag 70 moh, men seinare vart tunet flytta ned til sjøen, til nordsida av neset. Etter matrikuleringa i 1866 hadde garden 4 mål dyrka jord, utan om natureng og utslått, og dei vinterfora 5 storfe og 50 småfe. Tunet på Lundanes var rekna som skredsikkert, og det største problemet var dei harde vindtilhøva på staden. I 1903 tok vinden løa; ny driftsbygning vart sett opp, denne gongen godt festa med bardunar. 

Lundanes hadde to setrar, den eine på øydegarden Robben og den andre høgt til fjells, i Robbedalen som ligg om lag 940 m over fjorden.

Den siste som budde på Lundanes var Ole Karl Pedersen Lundanes (1865-1930) og i 1922 selde han garden til oppsitjaren i Matvika. Husa på garden vart då fjerna, men i nyare tid er det blitt bygt ei hytte på staden. 

Lundanes ligg i verdsarvområdet Vestnorsk fjordlandskap  som var innskrive på UNESCO si verdsarvliste den 14. juli 2005.

## Notar
 
## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*  
*  
* 
* 
*Lundanes Naturbase, Miljødirektoratet.
*Lundanes Der nokon ville bu (artikkel av Oddvin Lundanes).
Humber Mouth

**Humber Mouth** er ein litteraturfestival som blir halden årleg i Hull i England. 
Han blei skipa av universitetslæraren John Osborne og David Porter i 1992
som  Hull Literature Festival, og fekk namnet Humber Mouth i 2000.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Stridsteknisk nivå

**Stridsteknisk nivå** i militæret er nivået under taktisk nivå, til dømes kompani, tropp og liknande. Dette nivået er slik at ymse stridsteknikkar, til dømes organisering av støttepunkt, forsvar mot stridsvognsangrep, oppsetjing av luftvern og liknande vert øvde og drilla. Det også stridsteknikk å organisere artilleriet slik at det vert utnytta maksimalt for situasjonen. Innan bataljonen i Noreg kan det vere at noko taktikk kan nyttast i tillegg til stridsteknikk, så her går brytinga mellom taktikk og stridsteknikk føre seg.

## Sjå òg
*Militær taktikk

## Referansar
Spektrumanalysator

**Spektrumanalysator** er eit måleinstrument for å måle frekvensinnhaldet til eit signal. Ein vanleg spektrumanalysator fungerer på den måten at han søkjer over mange frekvensar og sjekker om det er signal på dei og sidan viser styrken i eit diagram. I diagrammet har ein frekvens på x-aksen og signalstyrke på y-aksen.

Dette instrumentet er eit av de viktigaste instrumenta ved ein elektronisk lab.

## Sjå også
* Oscilloskop
* Nettverksanalysator
Halvor Bunkholt

**Halvor Bunkholt** () var ein norsk lensmann, gardbrukar og politikar frå Sauherad som representerte Bondepartiet/Senterpartiet på Stortinget i to periodar på 1950-60-talet. 

Far til Bunkholt var lensmann. Sjølv gjekk han framhaldsskule, folkehøgskulen Sagavoll 1920/21 og Otto Treiders Handelsskole i Oslo i 1923. Deretter utdanna han seg til politi ved Statens politiskule gjennom eit 4 og ein halv månad langt kurs.

18 år gammal vart han lensmannsbetjent under far sin. Då faren døydde i 1931 tok Bunkholt over stillinga som lensmann i Sauherad, ei stilling han hadde til 1972, bortsett frå nokre år under 2. verdskrigen, då okkupasjonsmakta avsette han. I tillegg dreiv han garden Søndre Vegheim med mjølkekyr og fruktavl.

Bunkholt var han medlem i kommunestyret i Sauherad frå 1934 til 1971, dei to siste åra som varaordførar. Opphavleg representerte han Venstre, men bytta tidleg over til Bondepartiet då han var usamd med Venstre i landbrukspolitikken. Frå 1945 til 1957 var han formann i Telemark Bondeparti. Han var stortingsrepresentant frå Telemark i to periodar; frå 1950 til -53 for Bondepartiet, og frå 1958 til -61 for Senterpartiet. Ved begge desse vala stilte Bondepartiet/Senterpartiet fellesliste med Høgre. Til stortingsvalet i 1953 stilte Senterpartiet liste åleine, utan å få vald ein representant frå Telemark. Alle åtte stortingssesjonane var Bunkholt medlem i Justiskomiteen. Han interesserte seg likevel meir for samferdsle- og landbrukspolitikk. Særleg engasjerte han seg i vegbygging.

Bunkholt var styreformann i Akkerhaugen forbruksforening og i Saude og Nes sparebank. Han hadde elles styreverv i Bøndenes Bank i Skien, Notodden Bank, Skien-Telemarken Dampskipselskap, Sauherad kraftverk og Midt-Telemark kraftlag.

## Kjelder
* Stortingsbiografi
Matvika

**Matvika** (dialektisk: *mātvikja*) matrikkelgard nr 105 i Stranda kommune, er ein nedlagt gard ved Geirangerfjorden i Møre og Romsdal fylke.

Om namnet: Oluf Rygh trur helst at namnet kan skrive seg frå det norrøne ordet *matr* (mat, føde), som viser til at folk på ferd i fjorden truleg brukte staden til å kvile og halde måltid der (jamfør Matrand). Lokalt er namnet gitt ei meir prosaisk tyding, sjå side 21 og 22 i boka «*Geiranger: en beskrivelse med billeder*»

Garden ligg på nordsida av Geirangerfjorden, nær sjøen i ei lita vik, om lag 30 moh. Den første brukaren ein kjenner til, var på garden før 1634. I tidlegare tider har garden i periodar vore omtala som øydegard.	

Heimebøen i Matvika er på 3-4 mål, men er særs steinet og berglendt. Sjølve tunet er rekna for å vere trygt for skred men der er gyl på begge sider, der det ofte går snøras. Garden ligg i solhellinga, er overlag grøderik og rekna som den mest arts-rike staden ved Geirangerfjorden. Den høge sumartemperaturen gjer at staden høver godt for hagebruk og der vart jamvel dyrka fram tomatar og aprikoser på friland. Garden hadde store fjellslåttar og frå tidleg på 1900-talet henta dei òg høy frå dei fråflytta grannegardane Horvadrag, Lundanes og Furnes. På denne tida fora dei, utan om nokre kyr og sauer, 50-100 geiter på garden og ysting av geiteost var ein viktig leveveg.

Saman med Lundanes, hadde dei seter i Robbedalen, om lag 940 moh.

Matvika vart fråflytta så seint som i 1961, og ein hovudgrunn til at ein då måtte gi opp gardsdrifta, var at mjølkebåten til Hellesylt slutta å gå. Staden blir i dag nytta som fritids-bustad. Den ideelle foreininga «Storfjordens Venner» har lagt ned mykje arbeid for å halde garden vedlike.

## Kjelder og utfyllande opplysningar
### Referansar

### Bakgrunnsstoff
*  
* 
* Historisk reportasje frå Matvika Sunnmøringen, 6. juli 2013
* Restaurerer fjordgard Sunnmøringen, Publisert: 09.07 2013 18:23  
* Første arbeidshelg i Matvika  frå matvik.no
* Verdsarv Vestnorsk Fjordlandskap - innskrive på UNESCO si Verdsarvliste 14. juli 2005.
Gisle Meininger Saudland

**Gisle Meininger Saudland** () er ein norsk politikar frå Framstegspartiet. Han vart innvald som representant nr. 3 for Vest-Agder på Stortinget for perioden 2017-2021. I Stortingsperioden 2013-2017 var han vararepresentant nr. 3.

## Kjelder
Den franske motstandsrørsla

**Den franske motstandsrørsla**, som på fransk vart kalla *la Résistance* (*la résistance intérieure française*), er ei fellesnemning for fleire løynde rørsler og nettverk inne i Frankrike som kjempa under andre verdskrigen mot særleg den tyske okkupasjonsmakta, men òg deira franske medløparar, såleis òg mot militærmakta til det franske Vichyregimet (*régime de Vichy*). 

Motstandrørslene var verksame både i byane og på landsbygda, og samla folk frå alle sosiale lag i samfunnet. Verksemda femna om militære operasjonar og sabotasje, spionasje og anna innhenting av opplysningar til nytte for dei allierte landa som kjempa mot Tyskland, men òg sivil og ikkjevaldelege motstand, som drift av eit vidtfemnade nett av løynde aviser som styrkte samhaldet i landet mot okkupasjonen, organiseringa av streikar og andre former for manifestasjonar, hjelp til dei som freista kome seg unna den tyske utskrivinga av franske borgarar til arbeid for okkupasjonsmakta, hjelp til rømde krigsfangar og til forfylgde jødar, produksjon av falske legitimasjonspapir og andre naudsynte dokument, og så bortetter.
Det nye Jerusalem

«**Det nye Jerusalem**» – eller «det himmelske Jerusalem» – er i kristendommen eit bilete på det evige  livet etter døden, i himmelriket.   
Omgrepet har opphav i jødedommen; etter øydelegginga av Salomons tempel i år 586 f.Kr. gav ikkje jødane opp håpet om at byen Jerusalem ein gong skulle gjenreisast. Jødane heldt fram profeten Esekiel sitt ord om at Jerusalem skulle byggjast opp att den tida folket sat i fangenskap i Babylon. At det øydelagde byen Jerusalem skulle gjenreisast og byggjast opp att, var òg profetert alt i profeten Daniel i Det gamle testamentet. Tilsvarande heiter det i Salmane, (sal. 147,2) «Herren byggjer Jerusalem         og samlar Israels spreidde folk.»  Desse profetiane er i kristen tradisjon nytolka til å vere ein profeti om himmelriket. 

I Galatarbrevet (Gal. 4,26) skriv Paulus om «Jerusalem som er i det høge», som eit bilete på gudsriket. I Johannes' openberring er «Guds by, det nye Jerusalem, som kjem ned frå himmelen, frå min Gud» brukt som nemning på riket som skal komme. «Det nye Jerusalem» er omtalt meir detaljert i kap. 21, vers 9–27. 

Det nye Jerusalem er eit ynda tema i kristen salmedikting, spesielt i pietistisk tradisjon. Lina Sandell har dikta «Jerusalem, Jerusalem som ovan der er bygt». Hans Adolph Brorson skriv i sin *[[Svanesang]]* om «O Hellig Ånd! mit hjerte / den stad så hårdt attrår, / det søde hjem, /
Jerusalem, / hvor al min nød og smerte / sit pas og afsked får.»
Jamtli

**Jamtli** er namnet på Jämtlands läns museum i Östersund i Sverige.  Museet har eit friluftsområde med kulturhistoriske bygningar og miljø, og dessutan innandørs faste og vekslande arkeologiske og kulturhistoriske utstillingar. Klenodiet i samlingane er veggteppa Överhogdalstapeten frå vikingtida/mellomalderen med eit mylder av figurar som det til no ikkje er gjeve fullgode tydingar av.

Namnet «Jamtli» tydar 'lia til jemtane', og synar til terrengtilhøva på staden. Opphavleg var dette namnet på friluftsmuseet, medan innandørssamlinga heitte Jämtlands läns museum. Dei to musea vart slegne saman i 1974, i samband med at Jämtlands läns landsting og Östersunds kommun organiserte musea som stiftinga Jämtlands läns museum. Frå 2008 vart namnet Jamtli teke i bruk om heile museet. 

Museet vart skipa i 1912 av Jämtlands läns fornminnesförening, Jämtlands läns konstförening og Föreningen Jämtslöjd. Den fyrste museumsbygningen var teikna av arkitekt Frans Bertil Wallberg og teke i bruk i september 1930. Ein ny museumsbygning nedanfor det opphavlege museet vart påbyrja i 1990 og opna i 1995.

## Bakgrunnsstoff

*
Bringa

**Bringa** (dialektisk: *bringå - bringinne*) matrikkelgard nr 108 i Stranda kommune, er ein nedlagt gard ved Geirangerfjorden i Møre og Romsdal fylke.

Om namnet: Oluf Rygh trur at namnet kan skrive seg frå det norrøne ordet *bringa* som tyder bringe eller bryst, på folk og fe. I overført tyding skildrar namnet eit breitt, framskytande fjell eller berg, noko som høver med naturtilhøva og plasseringa av dei opphavlege husa på garden.

Bringa er lokalisert ved sjøen på nordsida av Geirangerfjorden, om lag 5 km frå Geiranger sentrum. Husa på garden låg om lag 60 moh, ved Bringefossen (òg kalla Gomsdalsfossen). Garden var rekna som tungbrukt og utsett for stein- og jordskred. Næraste grannegarden er Knivsflå som ligg om lag 2 km lenger ute i fjorden.

Det er kjent at det budde folk på Bringa i 1645 men både i 1724 og 1766 er garden oppført som øydegard. På byrjinga av 1800-talet kom der folk att og det er nemnt at dei kunne vinterfore 4-5 storfe og 30-40 geiter på garden. Bringe-Ragnhild (Ragnhild Isaksdatter 1811 -1876) var kjend for å vere ein meisterleg ølbryggjar. Ho døydde i 1876 «*som følge av beskadigelse ved fald utfaar en bjergknat*».

Julenatta 1863 kom det eit stort jordras som gjorde stor skade på husa og der var ikkje buande for folk etter dette. Den siste brukaren var *Martinus Sølfestsen* (1852-1934) som selde bruket i 1878 til Gomsdal. Garden vart deretter nytta som beitområde ei tid. I dag er husa borte og berre nokre restar av husmurar viser kvar helst tunet ein gong låg.  

## Kjelder og utfyllande opplysningar
### Referansar

### Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* 
* Bringa vest for elva  Naturbase, Miljødirektoratet
* Bringa aust for elva  Naturbase, Miljødirektoratet
* Verdsarv Vestnorsk fjordlandskap - innskrive på UNESCO si Verdsarvliste 14. juli 2005.
Paternion

**Paternion** er ein kommune i Villach-Land i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 105,5 km² og knapt 5&nbsp;900 ibuarar. Landsbyen Paternion ligg 519 meter over havet, 18 km nordvest om Villach.

Kommunen er delt opp i 20 krinsar, der landsbyane Feistritz an der Drau og Neu-Feffernitz med høvesvis 1700 og 1200 fastbuande er dei største.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Paternion|Paternion]]» frå ,  den 11. oktober 2017.*
Jerusalem (fleirtyding)

**Jerusalem** kan vise til:

;Stader
*Byen Jerusalem
*Kongedømet Jerusalem (1099–1291)
*Jerusalem distrikt, eitt av seks administrative distrikt i Israel.
*Jerusalem guvernement, eit guvernement i Dei palestinske sjølvstyreområda
*Aust-Jerusalem
*Vest-Jerusalem
*Stor-Jerusalem

;I religion og kultur
*Det nye Jerusalem, i religiøs tradisjon ein metafor for eit gudsrike.
*Diktet «Jerusalem» av William Blake, eigentleg «And did those feet in ancient time», ofte brukt som salme
*Operæn *Jérusalem* av Giuseppe Verdi
*Romanen *Jerusalem* av Selma Lagerlöf
Knipling

**Kniplingar** er ein type blondearbeid laga av trådar som blir slynga eller fletta om kvarandre og festa med knutar. Dei blir gjerne brukte til å dekorera andre tekstilar, ofte som bordar. Ordet **kniple** kjem frå lågtysk *knüppeln*.

Til å framstilla kniplingar bruker ein kniplepinnar, det vil seiar trepinner som trådane er vikla opp på, og ei kniplepute, det vil seia ein overstoppa og ofte dreibar tresylinder som delvis er nedfelt i ei pute. Til finare kniplingar treng ein ofte fleire hundre kniplepinnar. Arbeidet blir gjerne utført etter ein gjennombroten mønsterteikning som blir lagd rundt tresylinderen. Hola i mønsteret blir markert med nåler som ein fester trådane til. 

Dei tidlegaste kniplingane blei truleg framstilt i Italia og Flandern på byrjinga av 1500-talet. Dei ulike typane som utvikla seg fekk ofte namn etter opphavsstaden, som Genova, Milano, Valencienne, Binche og Malines. Vadstena i Sverige har hatt ein stor kniplingproduksjon. I dag blir kniplingar særleg laga i Belgia, Storbritannia, Frankrike og Sveits, dels på gamalt vis, dels som maskinarbeid.

## Galleri

Border (ST515) - Lace-Bobbin Lace - MoMu Antwerp.jpg|Kniplingar frå mellom 1670 og 1710, no ved ModeMuseum Provincie Antwerpen.
Point d'Angleterre CBY-52.jpg|Brusselkniplingar i stilen *Point d'Angleterre* frå ca. 1800.
Chantillykant CBY-39.jpg|Chantillykniplingar frå rundt 1850.
Border (ST76) - Lace-Bobbin Lace - MoMu Antwerp.jpg|Svarte kniplingar frå mellom 1860 og 1880, no ved ModeMuseum Provincie Antwerpen.
Hallinger Markuslöwe.jpg|*Markuslöwe* (1945) av Therese Hallinger.
Vologodskoe Krujevo 2.jpg|Russiske Vologda-kniplingar.


## Kjelder

*
Reidar Torp

**Reidar Torp** () var ein norsk offiser fødd i Sarpsborg. Han var sonen til politikaren Oscar Torp.

Under andre verdskrigen rømde Torp frå Noreg med skipet HMS «Devonshire» den 7. juni 1940 saman med kongefamilien og regjeringa. Under andre verdskrigen var han soldat med militær trening i London frå 1942 til 1943 ved ei øvingsavdeling i Sandhurst frå 1943 til 1944.

Reidar Torp var sjef for etterretningstenesta under Forsvarets Overkommando frå 1970 til 1975 og sjef for Plan and Policy Division International Military Staff i NATO frå 1975 til 1979 som generalmajor. Han var òg sjef for Forsvarets stabsskule fra 1979 til 1983, og sjef for Heimefrontmuseet frå 1983 til 1995. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Reidar Torp|Reidar Torp]]» frå ,  den 12. oktober 2017.*
Anne Kjersti Suvdal

**Anne Kjersti Suvdal** () er ein norsk handballspelar frå Gran på Hadeland. Kantspelaren vart europameister med Noreg i 2006.

Suvdal, som spelar venstrekant, fekk sitt gjennombrot med oslolaget Nordstrand IF i tida 2005-07. Deretter var ho i to sesongar Gjerpen-spelar, før ho i 2009 gjekk tilbake til Nordstrand og vart der verande i fire år. Sesongen 2013/14 spelte ho på den danske toppklubben Viborg HK og vart seriemeister og spelte finale i cupvinnarcupen. Frå 2014 til -17 var ho aktiv i oslolaget Oppsal IF, til ho i 2017 fekk kontrakt med Storhamar IL.

Suvdal spelte frå april til 2006 sju landskampar og skåra seks mål. Ho var med i troppa til europameisterskapen i Sverige og deltok i to av kampane i innleiingsrunda, sat sidan på tribunen.

### Merittar
*EM 2006: Gullmedalje etter 27–24 mot Russland
*Dansk seriemeister: 2014 med Viborg HK

## Kjelder
*handball.no
Emily Sando

**Emily Stang Sando** () er ein norsk handballspelar frå Holmestrand. Målvakta vart europameister med Noreg i 2014.

Sando var knytt til Larvik HK frå 2006 til -10. Deretter vakta ho i tre år målburet til Flint frå Tønsberg, før ho fekk kontrakt med danske Esbjerg, eit lag ho spelte på i fire år. Sommaren 2017 skifta ho over til HB Odense.

I tida 2010-20 deltok Sando i 30 landskampar. Då Noreg i desse åra hadde fleire av verdas beste målvakter i kvinne-handball, fekk ho berre få innhopp i landslaget. I si einaste meisterskapsturnering, Handball-EM 2014, imponerte ho stort i landskampen mot Ukraina, ein kamp Noreg vann 34-23. Meisterskapen enda med EM-gull til Noreg og Sando. Ho deltok i dei to fyrste kampane til Noreg under EM 2020 i Danmark, vart deretter bytta ut med Katrine Lunde.

### Merittar
*EM 2014: Gullmedalje etter 28-25 mot Spania
*EM 2020: Gullmedalje etter 22-20 mot Frankrike

## Kjelder
*handball.no
Torhild Bransdal

**Torhild Bransdal** () var ein norsk politikar frå Kristeleg Folkeparti. Ho vart innvald som representant nr. 6 for Vest-Agder på Stortinget for perioden 2017-2021. I Stortingsperioden 2009-2013 var ho vararepresentant nr. 3 og i 2013-2017 vararepresentant nr. 1.

Bransdal var ordførar i Vennesla kommune frå 1999 til 2017.

## Kjelder
Edvard Hambro

**Edvard Isak Hambro** () var ein norsk jurist og politikar, fødd og død i Oslo. Han representerte Bergen og partiet Høgre på Stortinget i tida 1961-69. Carl Joachim Hambro var far hans.

Edvard Hambro vart cand.jur. i 1934 og to år seinare «Dr. és sciences politiques» i Genéve. 1938-40 var han leiar av avdelinga for internasjonale spørsmål ved Christian Michelsens Institutt i Bergen. Krigsåra 1940-43 var han gjesteførelesar i historie og internasjonale spørsmål ved Northwestern University i Chicago. 1945-46 leidde han den juridiske avdelinga ved FN-sekretariatet i New York. I tida 1946 til -53 arbeidde han som justissekretær ved Den mellomfolkelege domstolen i Haag. Perioden 1959-66 hadde han stilling som professor i rettsvitskap ved Norges Handelshøyskole i Bergen.

Hausten 1961 vart Hambro vald til stortingsrepresentant frå Bergen og for Høgre, attvald i 1965. Tingbolken 1961-65 var han sekretær i Justiskomiteen, deretter sekretær i Utanriks- og konstitusjonskomiteen til 23. mai 1966. Han gjekk då ut av Stortinget, ettersom han tok over som Noregs FN-ambassadør, eit ombod han hadde til 1971. Hambro var i 1970 president for FNs 25. generalforsamling.

## Kjelder
*
Anette Hovind Johansen

**Anette Hovind Johansen** () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Østfold. Ho vart europameister i 2006, og vann elles EM-sølv i 2002 og VM-sølv i 2007. Rykkrom-spelaren utmerkte seg særleg som ein flink forsvarsspelar.  

Johansen spelte på Skjeberg og deretter på Lisleby til 2000. 20 år gammal byrja ho spele på Nordstrand IF, før ferda i 2004 gjekk til dansk handball og GOG Svendborg. Frå hausten 2009 spelte ho på Fredrikstad BK til ho la opp 2011?

Johansen debuterte på det norske landslaget den 11. mars 2000 mot Tyskland. Ho sleit med å etablere seg i landslagstroppen dei fyrste åra, men fekk meir speletid og vart europameister i 2006 og spelte VM-finale mot Russland i 2007. Våren 2008 spelte ho sin 99. landskamp, eit oppgjer mot Portugal den 30. mars. Fleire landskampar fekk ho ikkje, så etter 231 skåringar var det slutt med flagget på brystet.

### Merittar
*EM 2002: Sølvmedalje etter 22–25 mot Danmark
*VM 2003: Nr 6 med Noreg
*VM 2005: Nr 9 med Noreg
*EM 2006: Gullmedalje etter 27–24 mot Russland
*VM 2007: Sølvmedalje etter 24–29 mot Russland

## Kjelder
*handball.no
Connie Mathisen

**Connie Mathisen** () er ein norsk tidlegare handballspelar. Kantspelaren fekk VM-bronse med Noregs landslag i 1993.

Mathisen spelte dei fyrste ungdomsåra på Torp IL i Fredrikstad, før ho i 1993 melde seg inn i det lokale topplaget Skjeberg IL. Sidan var ho nokre sesongar aktiv i Byåsen IL før ho atter var Skjeberg-spelar kring 2002-04.

Mathisen spelte ni landskampar for Noreg i tida frå mars til november 1993 og skåra fem mål. Ho var med i den norske VM-troppa 1993 utan å få eit sekunds speletid i meisterskapen, men vann altså ein bronsemedalje.

### Merittar
Handball-VM 1993: Bronsemedalje etter 20-19 mot Romania

## Kjelder
*handball.no
Treffen am Ossiacher See

**Treffen am Ossiacher See** er ein kommune i Villach-Land i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 71,0 km² og i kring 4&nbsp;400 ibuarar. Landsbyen Treffen ligg 542 meter over havet, 8 km nord om byen Villach.

Kommunen, som ligg på nordvestsida av Ossiach-vatnet, er delt opp i 25 krinsar. Landsbyen Treffen er den mest folkerike med 787 fastbuande i 2015.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Treffen am Ossiacher See|Treffen am Ossiacher See]]» frå ,  den 13. oktober 2017.*
Sankt Jakob im Rosental

**Sankt Jakob im Rosental** er ein kommune i Villach-Land i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 78,6 km² og i kring 4&nbsp;300 ibuarar. Kommunesenteret St. Jakob ligg 480 meter over havet.

Kommunen, som ligg på nordsida og ved foten av fjellkjeda Karavankane, er delt opp i 21 krinsar. Landsbyen St. Jakob er den mest folkerike med 651 fastbuande i 2015.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sankt Jakob im Rosental|Sankt Jakob im Rosental]]» frå ,  den 13. oktober 2017.*
Trond Johansen (1924)

**Trond Ivar Johansen** () er ein norsk etterretningsmann som tidlegare var assisterande direktør i Forsvaret sin etterretningsstab. Han har vore ein sentral skikkelse i diskusjonen om og granskingane av dei løynlege tenestene i Noreg på 1970-, 1980- og 1990-talet.

Johansen var gift med Grethe Johansen, tidlegare leiar for Akershus Ap og medlem av Sentralstyret til Arbeidarpartiet. Sjølv melde han seg inn i AP i 1960 og var i ein del år frå 1973 medlem av Sikkerheitspolitisk utval.

## Bakgrunn
Trond Johansen voks opp i fattige kår i Drammen og har inga formell utdanning.

Han byrja etterretningsarbeidet sitt for XU i Drammen under andre verdenskrigen. Han flykta til Sverige i mars 1945.
Etter krigen vart Johansen henta rett inn i oppbygginga av Forsvarets etterretningsteneste.

## Rolle i E-tenesta

Johansen var leiar for den seksjon i etterretningsstaben som var ansvarleg for innsamling av såkalla menneskebasert etterretning (humint). I tenesteperioden var han underlagt følgjande sjefar: Vilhelm Evang, Johan Berg, Reidar Torp, Sven Hauge, Fredrik Bull-Hansen, Jan Ingebrigtsen, Egil Eikanger og til sist Olav Bjerke.

Johansen gjekk av med aldersgrensepensjon i mai 1994.

### Listesaka
I samband med Listesaka mot mellom anna Ivar Johansen i 1977 vart Johansen si rolle i norsk etterretningshistorie fyrst kjend  for eit videre publikum. Han skulle då ha freista rhindra at Ivar Johansen gjekk til pressa med stoff om dei hemmelege tenestene, inkludert spionasje i Finland. Dette initiativet mislukkast, og Trond Johansen enda i staden opp som vitne i Listesaka.

## Rolle i Arbeidarpartiet
Trond Johansen var nær ven av tidlegare utanriksminister Knut Frydenlund i 30 år. Dei vart kjende då begge var stasjonerte i Vest-Tyskland på 1950-talet. Då Trond Johansen i 1973 kom inn i det utanrikspolitiske utvalet i Arbeiderpartiet, vart Frydenlund samstundes den førande personen i partiet i høve til tryggingsspolitikk.

Også den tidligare utanriksministeren Thorvald Stoltenberg var ein god ven av Johansen.

## Sjå òg
* Lund-kommisjonen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Trond Johansen (1924)|Trond Johansen (1924)]]» frå ,  den 13. oktober 2017.*  
 
## Referansar
Ivar Johansen (1950)

**Ivar Johansen** () er ein norsk politikar for SV. I 1987 vart han medlem av bystyret i Oslo, der han framleis er med i finanskomiteen (2017).

Johansen var også sentralstyremedlem i KS, og mangeårig medlem av dei stortingsoppnemnde organa Forsvarets Ombudsmannsnemnd og Ombudsmannsnemnda for sivile tjenestepliktige.

## Oppvekst
Ivar Johansen voks opp i Fredrikstad, der mora var sjukepleiar og faren reparatør ved sjukehuset. Han har framhaldsskule og realskule men inga vidare utdanning etter dette. Fjorten år gamal deltok han i valkampen for Arbeiderpartiet, og nokre år seinere tok han initiativ til oppstarten av et nytt partilag, visstnok fordi det var for mykje dans i det han var medlem i. I samband med folkeavstemminga om norsk EF-medlemskap i 1972 tok han avskjed med sosialdemokratiet og har sidan hatt diverse stillingar på venstresida, mellom anna i PAX og SV. Han har også arbeidd som kontorsjef i Gyldendal.

## Graving i norsk etterretningsverksemd og rettssaker etterpå
I 1972 hadde Ivar Johansen arbeidd med å samle informasjon til eit bokprosjekt om løynlege tenester i Forsvaret. Dette førte han mellom anna i kontakt med tidligare major i Etterretningstenesta, Svein Blindheim, noko som gav opphav til den såkalla «Blindheimsaka». I 1977 vart han landskjend i samband med Listesaka. Johansen hadde ved hjelp av opne kjelder kartlagt tilsette i Politiets overvåkingstjeneste (POT, tilsvarande dagens Politiets Tryggingseneste, PST), og tilbaud dette materialet til avisa *[[Ny Tid]]*. Dette førte mellom anna til politirazzia hos avisa. Johansen fekk ein dom på eitt år, der 60 dagar vart sona og resten gjort betinga. Journalistane Jan Otto Hauge, Ingolf Håkon Teigene og Club 7-sekretæren Trond Jensen fekk betinga dommar.

Johansen vart også noko seinare tiltalt i Ikkevold-saka. I rettssaka mot redaksjonen i bladet *[[Ikkevold]]*, som offentleggjorde informasjon om eit amerikanskfinansiert etterretningsanlegg, ein ubåt-lyttestasjon, på Andøya, blei han som redaksjonsleiar med redaksjonen, etter fleire rettsrundar, frikjent av Høgsterett i 1987.

I tillegg til forsvars- og sikkerheitspolitikk har Ivar Johansen vært særleg oppteken av helse- og sosialpolitikk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ivar Johansen (politiker)|Ivar Johansen (politiker)]]» frå ,  den 13. oktober 2017.*  
 

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Hjemmeside
* Blogg
* Osloombudet.no
Hyske

**Hyske** eller **Hysket** (dialektisk *høskje*) er ein øydegard på nordsida av Geirangerfjorden, i Stranda kommune i Møre og Romsdal fylke.

Garden er nemnt i skattemanntalet for 1603 og ein veit ikkje når dei siste flytta derifrå. Han vart nemnt som øydegard i 1606/7 og seinare i 1767. Etter ei overlevering skal der ein gong i tida ha vore ein stor og god gard, og ein marknadsplass, men seinare vart han øydelagt av skred. Ein gong på 1500-talet eller før, skal Årsetfjellet (ved garden Årset) ha rasa ut og heile garden, med markar, hus, folk og dyr, skal ha blitt sopt ut i fjorden. Ein kan sjølvsagt ikkje utan vidare feste lit til ei slik historie, men undersøkingar som NGU har gjort i nyare tid viser at eit stort skred verkeleg har gått ut i fjorden, nett der tunet på Hyske ein gong kan ha lege. Skredet var truleg mellom dei største skredulukkene vi kjenner til i Noreg. 

Steinruinar etter 3-4 hus er å sjå på staden i dag, og dei kan ha samanheng med at plassen på 1600- og 1700-talet skal ha blitt nytta av ungfolk i kortare periodar, til dei fann seg ein betre stad å bu.

Hyskjet naturreservat (Areal: ca. 525 dekar) vart oppretta 27. juni 2003, med det føremål å ta vare på ein av dei best utvikla edellauvskogane i fjordstroka på Sunnmøre, med det naturlege plante- og dyrelivet. 

## Notar



## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* Hysket  Naturbase, Miljødirektoratet
* Verdsarv Vestnorsk fjordlandskap - innskrive på UNESCO si Verdsarvliste 14. juli 2005.
SMil Norge

**SMil Norge** er ein ideell og politisk uavhengig organisasjon i Noreg for menneske med ei interesse for sadomasochisme/BDSM og fetisjisme. SMil Noreg vart stifta i april 1988 og arbeider med opplysning- og informasjons-arbeid. 

SMil Norge driv nettportalen SMil-Norge.no og har gjeve ut brosjyren *Berikende samspill* med støtte frå helsedirektoratet. SMil Norge held foredrag, deltek i intervju og hjelp forskarar, juristar, forfattarar og legar med spørsmål om BDSM og fetisj. 

SMil Norge har arrangert ein årleg konferanse om BDSM og fetisj sida 2007, der ein samlar menneske som er oppteken av emnet. 

I Noreg var sadomasochsime og fetisjisme sjukdomsdiagnosar i helsemanualen ICD-10 (International Statistical Classification of Diseases). Med Fri (Revise F65 utvalget) i spissen, i samarbeid med SMil Norge, vart diagnosane fjerna i 2010.

## Bakgrunnsstoff
*www.SMil-Norge.no 
**Berikende samspill 
* UngBDSM
Oslo bystyre

**Oslo bystyre** er Oslo sitt kommunestyre og fylkesting og dermed den øvste politiske styresmakta i byen. Det er den einaste folkevalde forsamlinga i Noreg som er både kommunestyre og fylkesting. Det har 59 medlemmar. Hovudoppgåvene til bystyret er å leggja hovudlinjene for utviklinga av Oslo og dei kommunale tenestene i byen, inkludert fordelinga av dei pengane kommunen har å rutte med. 

## Partigrupper
Etter Kommunestyre- og fylkestingvalet 2015 består Oslo bystyre av desse partigruppene:

## Komitear
Bystyret har, i tillegg til forretningsutvalget og finanskomiteen, fire fagkomitear som førebur saker og kjem med anbefalingar til bystyret. Medlemmar til utval og komiteane vert valsw frå bystyret, og kvar av representantane til bystyret sit i ein av komiteane:
# Finanskomiteen – 11 medlemmar
# Helse- og sosialkomiteen – 13 medlemmar
# Kultur- og utdanningskomiteen – 11 medlemmar
# Byutviklingskomiteen – 13 medlemmar
# Samferdsels- og miljøkomiteen – 11 medlemmar
Bystyremøta vert normalt haldne siste onsdag i månaden og er normalt opne for publikum. Dei interne sakene til bystyret og funksjonen som valkomite vert ivaretekne av forretningsutvalget i Oslo. Kontrollutvalet fører løpande tilsyn med den kommunale forvaltinga på vegner av bystyret, og ser til at kommunen har ei forsvarleg revisjonsordning. 

## Sekretariatet til bystyret
Sekretariatet til bystyret er administrasjonen til bystyret og er direkte underlagt ordføraren og Oslo bystyre. Sekretariatet har som hovudoppgåve å leggja til rette for arbeidet som vert gjort i bystyret og organa til bystyret.

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Oslo bystyre
Listesaka

**«Listesaka»** var ei mykje omtalt nyhendesak i Noreg i 1977. Politiet gjekk i august 1977 til razzia mot avisa *[[Ny Tid]]* sitt redaksjonslokale i Oslo og beslagla lister med 600 namn over tilsette i dei løynlege tenestene som SV-aren Ivar Johansen hadde samla inn.  Han hadde nytta opne kjelder som telefonkatalogen, *Tjenestemannsbladet* og *Politibladet*, og notert bilnummera til dei tilsette. 

Saka starta med at *Ny Tid* hadde oppslag om at Noreg hadde gjeve finske nazistar opptrening til spionasje mot Sovjetunionen. Kjelda til denne artikkelen var major Svein Blindheim. I eit intervju om «Blindheimsaka» med *[[Dagsavisen|Arbeiderbladet]]* uttalte Ivar Johansen at han hadde namnelister på alle i dei løynlege tenestene i Noreg. 

Før politiet rakk fram til redaksjonslokala vart listene flytta til Jan Otto Hauge si campingvogn på Solvang kolonihage i Oslo.  

Ivar Johansen vart dømd til fengsel delvis på vilkår i eitt år, der han sona 60 dagar. Journalist  Ingolf Håkon Teigene og Jan Otto Hauge, og dessutan informasjonssekretær i Club 7, Trond Jensen, fekk dommar på vilkår.

## Sjå òg
* Ikkevold-saka
* Gleditsch/Wilkes-saka

## Referansar

## Kjelder

*http://www.klassekampen.no/30085/article/item/null/listesaken--ar
*http://www.dagsavisen.no/oslo/listemannen-ivar-johansen-1.421164
*http://www.nettavisen.no/na24/propaganda/--det-er-usigelig-trist/1110482.html
*http://www.ivarjohansen.no/dmdocuments/hoyesterettlliste.htm 


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Listesaka|Listesaka]]» frå ,  den 14. oktober 2017.*
Olav Riste

**Olav Riste** () var ein norsk historikar kjend for si forsking på norsk utanrikspolitikk og forsvarshistorie.

## Biografi
Riste var fødd og vaks opp i Volda der faren var rektor ved landsgymnaset. I 1959 vart han cand.philol. med hovudfag i historie ved Universitetet i Oslo og i 1963 tok han doktorgrad ved University of Oxford (med James Joll som mentor) med ei avhandling om Noreg si nøytrale stilling under første verdskrigen. I det meste av si karriere var han tilknytt Institutt for forsvarsstudier, der han var direktør og forskningssjef. Riste hadde forskingsopphald ved Harvard University (1967) og Freie Universität Berlin (1972). Han hadde lange opphald ved London School of Economics og Woodrow Wilson International Center for Scholars. I 1980] vart han professor II ved Universitetet i Bergen. Frå 1975 til 1981 var han redaktør for *[[Scandinavian Journal of History]]*.

Riste skreiv mellom anna verket *Londonregjeringa - Norge i krigsalliansen 1940-45* som fyrst kom ut i to bind i 1973 og 1979, og ei rekkje andre bøker om utanriks- og tryggingspolitikk og om norsk og internasjonal etterretningshistorie.   

Olav Riste var medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi frå 1984. I 2003 vart han utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden «for hans innsats for samtidshistorisk og sikkerhetspolitisk forskning». Riste kunne engelsk, tysk og fransk, på norsk brukte han helst nynorsk målform.

## Bibliografi (utval)
* *Norway's foreign relations: a history*, Oslo: Universitetsforlaget, 2005, ISBN 82-15-00743-0
* *The Norwegian intelligence service: 1945–1970*, London: Frank Cass, 1999, ISBN 0-7146-4900-7
* Med Arnfinn Moland: *«Strengt hemmelig»: norsk etterretningsteneste 1945–1970*, Oslo: Universitetsforlaget, 1997, ISBN 82-00-12769-9
* Med Johs. Andenæs og Magne Skodvin: *Norway and the Second World War*, 5. utgave, Oslo: Aschehoug, 1996, ISBN 82-03-22163-7
* *Norsk utenrikspolitikks historie*, som redaktør, seks bind. Oslo: Universitetsforlaget, 1995-1997. ISBN 82-00-22639-5
* *«London-regjeringa»: Norge i krigsalliansen 1940–1945*, to bind. Oslo: Samlaget, 1995 (1. utgave 1973-1979), ISBN 82-521-4470-5
* *Felttoget: general Otto Ruges erindringer fra kampene april–juni 1940*, redigert og med innledning av Olav Riste, Oslo: Aschehoug, 1989. ISBN 82-03-16196-0
* *Utefront*, bind 7 i bokserien *[[Norge i krig (bokserie)|Norge i krig]]*, Oslo: Aschehoug, 1987, ISBN 82-03-11422-9
* (red.): *Western security: the formative years: European and Atlantic defence 1947–1953*, Oslo: Norwegian University Press, 1985, ISBN 82-00-07137-5
* *The neutral ally: Norway's relations with belligerent powers in the first world war*, Oslo: Universitetsforlaget, 1965

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Olav Riste|Olav Riste]]» frå ,  den 14. oktober 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Nekrolog i Aftenposten 28. juli 2015
* Sven G. Holtsmark, Helge Ø. Pharo og Rolf Tamnes (red.): *Motstrøms: Olav Riste og norsk internasjonal historieskrivning*, Oslo: Cappelen akademisk forlag, 2003, ISBN 8202218284
Sverre O. Andresen

**Sverre Oddvar Andresen** () var ein norsk arbeidsmann, stortingsrepresentant 1965-69 for Arbeidarpartiet.

Andresen var son til ein vognmann i Oslo. Han byrja i lære hos Knut Graah i heimbyen i 1938, samstundes som han gjekk teknisk kveldsskule og eit ettårig kurs i bokføring og kalkulasjon. Frå 1940 var han i ti år plate- og sveisearbeidar ved Høka jernbanevognfabrikk. Der etter var han reparatør og dreiar ved A/S Hofsfos papirfabrikker i tida 1950-1962, og 1963-65 gjorde same jobben ved A/S Follum Fabrikker.

Hausten 1965 vart Andresen vald til stortingsrepresentant frå Buskerud fylke og for Arbeidarpartiet. På Stortinget var han 1965-69 medlem i Administrasjonskomiteen. Han lukkast ikkje verte attvald i 1969 og var frå 1970 hovudkasserar i Norsk Papirindustriarbeiderforbund til 1989.

Andresen var elles formann i forsorgstyret/sosialstyret i Ringerike kommune 1964-67 og i sosialstyret i Hole kommune 1977-83. Også formannskapsmedlem i Hole 1978-83 og kommunestyremedlem 1987-1991.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Wilhelm Bredal

**Wilhelm Engel Bredal** () var ein norsk gardbrukar og stortingsrepresentant for Bondepartiet og landkrinsane i Østfold.

Bredal var son til grosserar Tollef Bredal frå Rygge/Oslo. Etter eksamen frå mellomskulen i 1922 og frå Vinterlandbruksskolen i Oslo 1926, lærde han i 1927 og 1928 jordbruk i høvesvis Tyskland og England. Åra 1929-30 var han gardsstyrar på Ringsaker i Hedmark. Frå 1931 var han forpaktar av garden til far sin, Fæste i Rygge, ein gard han tok over i 1938 og sidan dreiv.

Hausten 1945 vart Bredal vald til stortingsrepresentant frå Østfold, sidan attvald både i 1949 og 1953. Fram til 1949 var han medlem i Administrasjonskomiteen. Frå 1950 til 1957 hadde han plass i Kyrkje- og undervisningskomiteen. Perioden 1947-51 var Bredal også heradsstyremedlem i Rygge.

## Kjelder
*Stortingsbiografi