open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Loch Fyne

**Loch Fyne** (skotsk-gælisk *Loch Fìnn*, tyder «Vinfjorden», sjølv om det aldri har eksistert vindruer her) er ein *[[loch|sea loch]]* eller fjord på vestkysten  av Argyll and Bute i Skottland.  Han strekkjer seg 65 km innover frå Sound of Bute, og er dermed den lengste sea loch i landet. Han er knytt til Sound of Jura via Crinan-kanalen.

Loch Fyne er kjend for østersfiske og har gjeve namn til den lokale *Loch Fyne Oysters*. Han er òg kjend for sildefiske, særleg ved hjelp av drivgarn. På midten av 1800-talet var Loch Fyne i sentrum for ein kamp mellom dei tradisjonelle drivgarnfiskarane og dei nye trålarfiskarane, som dukka opp rundt Tarbert og Campbelltown i 1833.

Loch Fyne er ein populær stad for dykking og fiske. Han er òg ein populær turistdestinasjon med attraksjonar som Inveraray Castle og dei nærliggande ruinane av Castle MacEwan og Castle Lachlan.

Landsbyen Portavadie ligg på austsida av fjorden. 

Det finst delfin, sel og oter i fjorden, og sommaren er det mogeleg å sjå brugder. 

Over ein halv million soldatar vart trena i landgang frå amfibievogner ved Loch Fyne i tida før D-dagen.

Nord for fjorden ligg fjella Arrochar Alps, Beinn Bhuidhe, Glen Shira, Glen Fyne, Glen Croe, Arrochar, Tyndrum og Loch Lomond ligg i nærleiken.

## Galleri

Fil:Inveraray Bridge - Loch Fyne.jpg|Inveraray-brua over Loch Fyne. Tårna på Inveraray Castle er så vidt synlege til venstre
Fil:Wfm loch fyne.jpg|Loch Fyne ved hamna i Inverary.
Fil:2008-08 - Plum Island and Cowal Games 543.jpg|Utsyn nordaustover frå St Catherines.
Fil:Lochfyne.JPG|Loch Fyne frå Inveraray. Fairy Hill er synleg i bakgrunnen til høgre.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Fyne|Loch Fyne]]» frå ,  den 15. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Lochfyne.info - offisiell nettstad.
* Bilete av Castle MacEwan og Loch Fyne 
* Fjorden sett frå sørsida av borga
Gair Loch

:*Sjå òg [[Gare Loch]]*

**Loch Gairloch** er ein *[[loch|sea loch]]* eller ein fjord på nordveskysten av Skottland. Han er rundt 10 km lang og 800 m brei og ein av fjordarmane i Little Minch.  Vegane B8021 og B8056 går på kvar si side av fjorden mellom landsbyane Gairloch, Charlestown, Kerrysdale, Shieldaig, Badachro og  Port Henderson. Longa Island ligg i ved inngangen til fjorden. 

## Bakgrunnsstoff
* Undiscovered Scotland om Gairloch-området
* Bilete av Loch Gairloch 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gair Loch|Gair Loch]]» frå ,  den 15. januar 2010.*
Loch Eil

**Loch Eil** (skotsk-gælisk *Loch Iall*) er ein *[[loch|sea loch]]* eller fjord i Lochaber i Skottland og ein sidefjord til Loch Linnhe nær byen Fort William.

Loch Eil Outward Bound jernbanestasjon og Locheilside jernbanestasjon ligg begge på nordsida av fjorden. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Eil|Loch Eil]]» frå ,  den 15. januar 2010.*
Sande kommune

To kommunar i Noreg heiter **Sande**:

* Sande på Sunnmøre (i Møre og Romsdal fylke).
* Sande i Vestfold fylke.

## Sjå òg
* Sande
* Sand
* Sand (fleirtyding)
Gare Loch

**Gare Loch** eller **Gareloch** (skotsk-gælisk *An Gearr Loch*) er ein *[[loch|sea loch]]* eller fjord i Argyll and Bute i Skottland.

Fjorden strekkjer seg 10 km nordover frå Firth of Clyde og har ei breidde på 1,5 km. Fjorden går gjennom eit smalt område kalla Rhu. Landsbyen Rosneath ligg på vestsida like nord for Rosneath Point og har gjeve namn til Rosneathhalvøya som skil Gare Loch frå Loch Long lenger vest. Området ligg i det tidlegare grevskapet Dunbartonshire.

Byen Helensburgh ligg på austsida av fjorden. Lenger nord på austsida ligg Faslane marinebase, basen til den britiske atomubåten Trident. Fjorden var òg ein stor marinebase under den andre verdskrigen og vart nytta som ankringsplass for skip i opplag i 1950-åra. Eit skipsopphoggerverft låg her fram til 1980-åra og er i dag ein del av marinebasen. 

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Gherr Loch (Gair Loch), om lag  1600 , National Library of Scotland

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gare Loch|Gare Loch]]» frå ,  den 15. januar 2010.*
Loch Gilp

**Loch Gilp** (skotsk-gælisk *Loch Gilb*) er ein liten fjordarm av Loch Fyne som har gjeve namn til Lochgilphead. Crinan-kanelen går frå fjorden til Crinan.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Gilp|Loch Gilp]]» frå ,  den 15. januar 2010.*
Loch Goil

**Loch Goil** (skotsk-gælisk *Loch Goill*) er ein liten *[[loch|sea loch]]*eller fjord i Skottland.

Han er ein fjordarm av Loch Long. Landsbyen Lochgoilhead ligg i botn av fjorden. 

Han ligg i Loch Lomond & Trossachs nasjonalpark. 

## Bakgrunnsstoff
*Kart med Loch Goyll (Loch Goil), om lag 1600 , National Library of Scotland

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Goil|Loch Goil]]» frå ,  den 15. januar 2010.*
Loch Gruinart

**Loch Gruinart** er ein *[[loch|sea loch]]* eller ein fjord på nordkysten av øya Islay i Skottland. Inst i fjorden ligg Gruinart Flats, som er eit naturreservat. Det er ein viktig overvintringsstad for kvitkinngås. Ardnave Point er eit nes nær munningen av fjorden nordvest på Islay.

**Slaget ved Tráigh Gruineart** vart ukjempa på stranda ved sørenden va fjroden den 5. august 1598 mellom ein styrke frå Mull leia av Sir Lachlan Mor MacLean av Duart og Islay-menn leia av James MacDonald, son til Angus MacDonald av Dunyvaig og the Glens, der Maclean-familien slo og tok livet av alle, inkludert sir Lachlan, bortsett frå ein som overlevde ved å symje til Nave Island. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Gruinart|Loch Gruinart]]» frå ,  den 15. januar 2010.*  


## Bakgrunnsstoff
*
*
Holy Loch

**Holy Loch** (skotsk-gælisk *An Loch Sianta/Seunta*) er ein *[[loch|sea loch]]* eller ein fjord i Argyll and Bute i Skottland. Han er ein fjordarm på austsida av Firth of Clyde. Han er om lag 1,5 km brei og 5 km lang. Byen Dunoon på Cowalhalvøya ligg ved Clyde like sør for Holy Loch. Ein trur at namnet *Holy Loch* kjem frå 500-talet då St. Munn gjekk i land der etter å ha reist frå Irland.

Under den andre verdskrigen vart fjorden nytta av Royal Navy som ubåtbase, og her vart utført mange testar og øvingar med ubåtane. Mellom 1961 og 1992 hadde den amerikanske marinen ein ubåtbase her. 

## Bakgrunnsstoff
*Holy Loch Marina
*Benmore botaniske hage 
*Informasjon om Holy Loch
*USS Hunley (AS-31) i Holy Loch 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Holy Loch|Holy Loch]]» frå ,  den 15. januar 2010.*  


## Bakgrunnsstoff
Loch Hourn

**Loch Hourn** (skotsk-gælisk *Loch Shubhairne*) er ein sea loch eller ein fjord nordvest i Skottland 22&nbsp;km innover frå Sound of Sleat. Han er kanskje den fjorden i Skottland som liknar mest på dei norske fjordane.

Skip kan segle heilt inn til Barisdale Bay og småbåtar til botn av fjorden ved Kinloch Hourn, men kor langt inn ein kjem er avhengig av tidvatnet.

Bortsett frå eit par einslege hytter er den einaste busetnaden Arnisdale med kring 30 innbyggjarar. Det er ikkje veg langs fjorden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Hourn|Loch Hourn]]» frå ,  den 15. januar 2010.*
Loch Indaal

**Loch Indaal** (eller **Lochindaal**) er ein *[[loch|sea loch]]* eller ein fjord på øya Islay, den sørlegaste av Hebridane utanfor vestkysten av Skottland. I lag med Loch Gruinart i nord vart han danna av Loch Gruinart-forkastinga, som er ei forgreining av Great Glen-forkastinga.

Langs nordvestsida ligg landsbyane Bruichladdich og Port Charlotte. På nordaustsida ligg den vesle landsbyen Bridgend og på søraustsida hovudbyen på øya, Bowmore.

Lysa frå dei tre landsbyane langs dei tre sidene av fjorden inspirerte til den kjende folkevisa «The Lights of Lochindaal» av Iain Simpson.

Sør for Bowmore ligg ei 9 km lang sandstrand til Kintra. Denne stranda, kjend som Big Strand, er ei populær badestrand. Stranda ligg i eit område av fjorden kalla Laggan Bay. 

## Galleri

Fil:Lochindaal1.jpg|Lochindaal frå Bridgend
Fil:Bigstrand.jpg|Big Strand
Fil:Lochindaal.jpg|Lochindaal frå Oa


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Indaal|Loch Indaal]]» frå ,  den 15. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Gamvik

**Gamvik** er eit fiskevær i Gamvik kommune, nordaust i Finnmark. Staden ligg på den nordlegaste breiddegraden i Finnmark, «71 gradar nord», og ligg på nordkysten av Nordkinnhalvøya. I 2006 hadde han omtrent 200 innbyggjarar. Tradisjonelt har fiske vore hovudnæringa i Gamvik. Det siste fiskebruket blei lagt ned i 2008 etter ei rekkje oppstartar og nedleggingar dei siste 20 åra. Det blir i dag satsa mykje på turisme då verforholda gjer Gamvik til ein god stad for både havfiske og ferskvassfiske i Risfjordelva og Sandfjordelva. 

Slettnes fyr, verdas nordlegaste fastlandsfyr, ligg omtrent 4 km nord for Gamvik. Ved Slettnes ligg også Slettnes naturreservat, som er ein viktig hekkeplass for mange fugleartar, og mellom anna har Noregs nest største tjuvjokoloni. Vest for Slettnes ligg Steinvågen, der ein finn ein av Noregs best bevarte steinlabyrintar. I Gamvik ligg også Gamvik Museum.

Gamvik har eiga kyrkje og skule, og fekk også den første flystripa, Gamvik flyplass, i kommunen på 1970-talet, men etter opninga av Mehamn flyplass har stripa berre blitt brukt i nødsfall. Gamvik fekk, saman med resten av Nordkinnhalvøya vegsamband med fastlandet då riksveg 888 opna på slutten av 1980-talet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Har ventet i 100 år – først nå sikres fiskeværet mot uvær med ny molo (17. august 2020). NRK
Berlevåg

**Berlevåg** er ein tettstad, eit fiskevær og administrasjonssenteret i Berlevåg kommune nordaust i Finnmark fylke, mindre enn éin halv breiddegrad frå den nordlegste staden i Finnmark.

Tettstaden ligg på nordkysten av Varangerhalvøya ved Barentshavet, inst i ei havbukt ved utløpet av Storelva. Folketalet i Berlevåg er , som utgjer det aller meste av folketalet i kommunen.

Hurtigruta går innom Berlevåg. Berlevåg lufthavn har daglege avgangar til Hammerfest og Tromsø, i tillegg til Vadsø og Kirkenes. Dei viktigaste næringsvegane er fiske, fiskeforedling, handel, og offentleg og privat tenesteyting.

Frå 1913 til 1975 blei det bygt heile fire moloar for å verne hamna mot bølgjene frå Nordishavet. Etter ein storstorm i 1959 som raserte halvparten av Svartoksenmoloen blei det teke i bruk tetrapodar som ytterdekke på dei to ytste lange moloane.

Då tyskarane trekte seg attende på slutten av andre verdskrigen (frå september 1944 til februar 1945) brukte dei brend jords taktikk og alle bygningar i Berlevåg blei brende ned.

## I bøker og på film
Berlevåg blei landskjend då filmen *[[Heftig og begeistret]]* som handlar om Berlevåg mannssangforening, fekk stor suksess i 2001. Berlevåg er også kjend frå Karen Blixens roman Babettes gjestebud.

## Moloutbygging
*Varnesmoloen blei bygd mellom 1910-1926.
*Svartoksmoloen blei bygd mellom 1920-1963.
*Revnesmoloen blei bygd mellom 1964-1974.
*Varnesmoloen stod ferdig i 1970.
*Dampskipskaia stod også ferdig i 1974.

## Kjelder
Lebesby

**Lebesby** er ei bygd i Lebesby kommune i Finnmark. Bygda ligg på austsida av Laksefjorden. I Lebesby ligg Lebesby kyrkje.
Hasvik

**Hasvik** er ein tettstad i Hasvik kommune, vest i Finnmark, på 70. breiddegrad nord. Tettstaden ligg heilt sørvest på Sørøya og har .

Det går bilferje frå Hasvik til Øksfjord via fylkesveg 882 og hurtigbåt til Hammerfest. Like ved tettstaden er det flyplass, Hasvik lufthamn.

Like utanfor Hasvik står Hasvik kyrkje, ei åttekanta kyrkje frå 1955 med kyrkjegard og minnelund. Like ved ferjekaia ligg Hasvik gamle kyrkjegard frå 1700-talet. Kyrkja på Hasvik stod først i Hasvåg og blei flytta til Hasvik i 1712. Fundamenta til kyrkja var av kvalbein. I 1756 blei det reist ei kyrkje, delvis av materialar frå Hjelmsøy gamle kyrkje. I 1861 blei det oppført ei langkyrkje i tømmer som blei brend av tyskarane hausten 1944. 

## Sjå òg
* Hasvik kommune

## Kjelder
Båtsfjord

**Båtsfjord** er ein tettstad og administrasjonssenteret i Båtsfjord kommune, nordaust i Finnmark fylke, mindre enn éin breiddegrad frå Knivskjellodden, den nordlegaste staden i Finnmark. Tettstaden ligg på Varangerhalvøya, ved botnen av Båtsfjorden, og har . Det meste av busetnaden i kommunen er konsentrert til tettstaden. Her står Båtsfjord kyrkje.

Hovudnæringar i Båtsfjord er fiske og fiskeindustri. Båtsfjord er saman med Hammerfest dei største norske fiskeværa når det gjeld ilandført kvantum. Kaia har 7 000 skipsanløp årleg. Her finst det fleire fiskeforedlingsbedrifter, mellom anna filetfabrikkar med fryseri, og rekefabrikkar. Ingen andre stader produserer like mykje lodderogn og konsumlodde som Båtsfjord. Også havbruk har vorte ei viktig næring. Elles er her fleire mindre verkstader for fiskeflåten. Det har vore tre kvalfangststasjonar i Båtsfjord, der den første vart bygd i 1884 av skipsreiar O.B. Sørensen frå Sandefjord.

Båtsfjord har hurtigruteanløp og flyplass, Båtsfjord lufthamn. Flyplassen vart bygd ferdig i 1999 og har daglege ruteflyavgangar betent av Widerøe. Ishavsvegen, riksveg 891 over Båtsfjordfjellet (400 meter over havet), gir tettstaden vegsamband heile året.

Tettstaden Båtsfjord fekk berre mindre skadar under andre verdskrigen, og fungerte som forsyningsbase for det frigjorde Finnmark etter at tyskarane trekte seg tilbake.

## Sjå òg
* Båtsfjord kommune

## Kjelder
Loch Leven i Highland

:*Det finst òg ein [[Loch Leven]], ein innsjø, i [[Perth and Kinross]] der [[Loch Leven Castle]] ligg.*

**Loch Leven** (skotsk-gælisk *Loch Lìobhann*) er ein *[[loch|sea loch]]* på vestkysten av Skottland. 

Loch Leven har ei lengd på 14 km og er mellom 200 til 1,8 km brei. Han har opning mot Ballachulish Bay, ein del av Loch Linnhe, i vestsenden. Det ligg fleire småøyar i fjorden, nokre klippete, nokre med røsslyng og andre berre med gras. Desse ligg nær munningen til fjorden. 

Landsbyen Glencoe ligg på sørsida. Gravastaden til MacDonald-klanen i Glencoe ligg på øya Eilean Munde eller St. Mungo's Island, tvers ovanfor landsbyen. Gravplassen vart òg delt med Cameron-klanen av Callart på nordsida av fjorden. 

Landsbyen Kinlochleven ligg inst i fjorden. Han låg opphavleg veg vegen nord til Fort William, som gjekk langs vegen, men ei bru vart bygd over munningen av fjorden ved Ballachulish i 1975.

Under Ballachulish Bridge, ved inngangen til fjorden er han smal, og dette har gjeve opphav til namnet Ballachulish («busetnaden ved passasjen»). Her er tidvasstraumen kraftig og opp mot sju knop. Ein kan segle inn fjorden til Kinlochleven, der ein tidlegare brukte å føre bauksitt til smelteomnen der før han vart lagt ned. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Leven (Highlands)|Loch Leven (Highlands)]]» frå ,  den 16. januar 2010.*
Loch Linnhe

**Loch Linnhe** (skotsk-gælisk *An Linne Dhubh* oppfor Corran og *An Linne Sheileach* nedanfor Corran) er ein *[[loch|sea loch]]* eller ein fjord på vestkysten av Skottland.

Loch Linnhe er ein 15 km lang fjord og i snitt 2 km brei. Han er ein fjordarm av Firth of Lorne nordaustenden ved Loch Leven. Fjordarmen søraust for øya Lismore vert kalla Lynn of Lorne. Loch Eil renn ut i Loch Linnhe heilt nord i fjorden, medan Loch Creran renn ut i Lynn of Lorne frå aust. Byen Fort William ligg inst i fjorden, der elva River Lochy munnar ut. 


Fil:Loch Linnhe.jpg|Loch Linnhe sett frå Fort William
Fil:CorranFerry.JPG|Corran-ferja på Loch Linnhe
Fil:Scotland Loch Linnhe bordercropped.jpg|Loch Linnhe


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Linnhe|Loch Linnhe]]» frå ,  den 16. januar 2010.*
Midtvinterdagen

**Midtvinterdagen**, òg kalla **juleblot**, **midtvinterblot**, **jól**, **torreblot** og **hökunótt**, er ei vinterfeiring frå norrøn til. På primstaven er ho gjerne avmerkt den 12. januar, fordi denne datoen fell midt mellom vinternatt 14. oktober og sommarmålsdagen 14. april. Festen er vanlegvis ikkje markert på bevarte primstavar, sidan han har klart heidenske opphav. Merket for dagen kan vera ei skore tvers over flatsida på primstaven, eller ein halvmåne. I Sogn og Fjordane har ein kalla dagen *gamle nyttårsdag*.

Grunnen til at dagen er avmerkt, er at han var ein viktig høgtidsdag for dei heidenske vikingane, som blota (ofra) på denne dagen. Dei drakk òg øl og festa i om lag tre dagar.

Det er ikkje kjend nøyaktig kvifor ein blota på midtvinterdagen, men det kan ha vore som motvekt til den mørke vinteren, for å sørga for å få i seg nok mat og næring i mørketida, eit ritual for god grøde, eller noko anna.

## Sjå òg

* Jul

## Kjelder
Skjervøy

**Skjervøy** (nordsamisk **Skiervá**, kvensk: **Kierua**) er ein tettstad og administrasjonssenteret i Skjervøy kommune i Troms fylke. Tettstaden ligg på austsida av Skjervøya og har . Skjervøy har fiskeindustri, og er ei viktig fiskerihamn og tenesteseneter for fiskeflåten i Nord-Troms.

Frå tettstaden Skjervøy er det brusamband til Kågen, med vidare ferjefri kopling til fastlandet gjennom Maursundtunnelen (fylkesveg 866). Skjervøy har daglege hurtigruteanløp og godsbåtanløp, i tillegg til hurtigbåtsamband med Tromsø. Frå Skjervøy er det også ferjesamband til Arnøy og Laukøy.  Næraste flyplass er Sørkjosen lufthavn i nabokommunen Nordreisa, om lag 30 minuttars køyring frå tettstaden.

## Bilete frå Skjervøy

Skervoytown.jpeg|Frå Skjervøy
Skervoytown2.jpeg|Frå Skjervøy
Polarlicht-Reise_2013_-_Tag10_-_14.jpg|Hamna på Skjervøy om vinteren


## Sjå òg
* Skjervøy kommune

## Kjelder
Blåsmesse

**Blåsmesse** eller **blasiusmesse** er ein merkedag som opphvaleg vart feira til minne om heilage Blasius, ein biskop som lei martyrdauden i Armenia år 316.  Blasiusmesse vart i Noreg forvanska til blåsmesse, fordi folk kople namnet til ordet «å blåse». Det gamle primstavmerket var ein bispestav, sidan teikna ein oftare inn eit skip under fulle segl. Nokre stader helt dei blasmesse for å vere første vårdagen, andre meinte at havbølgjene vart på sitt største ved blasmesse.  

Vind denne dagen kunne varsle eit stormfullt år, og nemnde ein dagen med namn, meinte folk det kunne bli storm. Særleg fiskarar og sjøfolk måtte passe seg for dette.

Ingen skulle bruke rokk, kvern eller reiskap som sveiv rundt dene dagen; då kunne dyra få svivesykje, slik at dei sprang rundt til dei stupte.

## Kjelder
*Randi Ekrem (1992): *Primstaven : Tradisjonar og merkedagar*  ISBN 82-992691-0-5
Port-au-Prince

**Port-au-Prince** (fransk utt. [pɔroˈprɛ̃s]; haitisk *Pòtoprens*) er hovudstaden og den største byen i Haiti. Det offisielle talet på innbyggjarar var 704&nbsp;776 i 2003, men i det vidare folkesette området rundt byen reknar ein med det bur rundt 2 millionar. Byen er også hovudstad i departementet Ouest.

Den 15. januar 2010 blei byen råka av eit kraftig jordskjelv som øydela bygningar og drap fleire titusentals menneske.

## Historie
Port-au-Prince ligg på søraustbreidda av Gonâvebukta, ei naturleg hamn for arawakar som budde på staden før han blei kolonisert. Byen Port-au-Prince blei grunnlagd av franske kolonistar i 1749 over ei eldre spansk busetting, og har sidan vore den største byen i Haiti. I 1770 blei Port-au-Prince hovudstad i den franske kolonien Saint-Domingue i staden for Cap-Français (dagens Cap-Haïtien), og i 1804 for det sjølvstendige Haiti. Under den franske og den haitiske revolusjonen blei byen omdøypt til Port-Républicain, men fekk igjen namnet Port-au-Prince av keisar Jacques I av Haiti.

## Transport
Det viktigaste offentlege kommunikasjonsmmiddelet i Port-au-Prince og Haiti er dekorerte pickupbilar og bussar kjende som *[[tap-tap]]*.

Alle dei viktigaste transportårene i Haiti går nær eller gjennom hovudstaden. Landet har tre motorvegar: Route Nationale #1, som byrjar i Port-au-Prince og går nordover til byane Montrouis og Gonaïves Route Nationale #2, som går sørover til Léogâne, Petit Goâve og Les Cayes, og Route Nationale #3, ein dårleg og lite brukt veg frå byen til Mirebalais, Hinche, Cap-Haïtien og det sentrale høglandet.

Port-au-Prince er den viktigaste hamnebyen til Haiti. Han har også ein flyplass, Aéroport International Toussaint Louverture, som ligg ei mil nord for byen og opna i 1965 (som François Duvalier-flyplassen). Flyplassen står for dei fleste internasjonale flygingane til og frå Haiti.

## Økonomi
Industriar i Port-au-Prince er tobakk, tekstil, sement, kaffi og sukker. Turisme og konstruksjon har vore viktige næringar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Port-au-Prince|Port-au-Prince]]» frå , og «[[:en:|Port-au-Prince]]» frå  den 16. januar 2010.*  
* 

## Bakgrunnsstoff
Sørreisa

**Sørreisa**, også kalla **Straumen** (nordsamisk **), er ein tettstad og administrasjonssenteret i Sørreisa kommune i Troms fylke.

Tettstaden har  og ligg mellom Reisfjorden og Reisvatnet. Sørreisa har tre daglegvarebutikkar og post i butikk, hotell, bibliotek, kulturhus, kino, idrettshall og symjehall. Sørreisa sentralskole er lokalisert her, med dei fem siste klassetrinna i grunnskolen.

Sørreisa er møtepunkt for fylkesvegane 86 og 84. I tettstaden står Straumen kapell, ei langkyrkje i tegl og tre frå 1973. Om lag 5&nbsp;kilometer sørvest for tettstaden ligg bygda Skøelv.

## Kjelder
Tranøy

**Tranøy** kan visa til:

* Tranøy kommune, tidlegare kommune i Troms
* Tranøy i Fitjar kommune i Vestland
* Tranøya i Smøla kommune i Møre og Romsdal
Loch Long i Highland

**Loch Long** er ein *[[Loch|sea loch]]* eller ein fjord på vestkysten av Skottland i Det skotske høglandet. Han er eit populært turmål og ein populær fiskestad. 

Den nærliggande Eilean Donan Castle ligg der Loch Long møter Loch Duich og Loch Alsh.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Long (Highlands)|Loch Long (Highlands)]]» frå ,  den 16. januar 2010.*
Loch Nevis

**Loch Nevis** er ein *[[loch|sea loch]]* eller ein fjord i Lochaber på vestkysten av Skottland.

Fjorden strekkjer seg innover frå Sound of Sleat og grensar til halvøya Knoydart i nord og North Morar i sør. Ein liten passasjerbåt kryssar Loch Nevis mellom byen Mallaig og landsbyen Inverie i Knoydart og grensa Tarbet. 

Det ligg fleire fiskeoppdrettsanlegg i fjorden og i mai 1998 var dette første staden der ein registrerte smittsam lakseanemi i Skottland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Nevis|Loch Nevis]]» frå ,  den 16. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Forunderleg, eit vrak som meg

**«Forunderleg, eit vrak som meg»** er Edvard Hoems gjendikting av  salmen «Amazing Grace», ein av dei mest populære salmane i den engelskspråklege verda.  Originalteksten vart skriven av  John Newton i  1773 og først gjeven ut i 1779.

«Amazing Grace» er omsett til mange språk.  I den svenske salmeboka frå 1986 er han trykt med tittelen «Oändlig nåd mig Herren gav», i *[[Norsk salmebok]]* står han med tittelen «Kom, kom og hør et gledens bud», med norsk tekst av Bodvar Schjelderup (1973). Edvard Hoems omsetjing frå 1990 er brukt i *Salmer 1997*, der salmen står som nr. 61. I Norsk salmebok 2013 er Trygve Bjerkrheim si omsetjing «Å nåde underfull og stor» vald saman med den engelske teksten (nr. 342).

Den mest brukte tonen er henta frå *Virginia Harmony* (1831) utgjeven av William Walker. Han er pentatonisk, og har røter i skotsk eller irsk folkemusikk.  Tonen blir òg tilskriven James P. Carrell og David S. Clayton.

## Teksten
Teksten skal ta utgangspunkt Davids takkebøn, slik ho er gjengitt i  Fyrste krønikebok 17,16-17. 

## Bakgrunnsstoff

### Referansar
Loch Ryan

**Loch Ryan** (skotsk-gælisk *Loch Rìoghaine*) er ein *[[loch|sea loch]]* eller fjord i is a Skottland og ei naturleg hamn for rutebåtar mellom Skottland og Nord-Irland.  Byen Stranraer er den største busetnaden ved fjorden og frå her går det båtruter til landsbyen Cairnryan lenger nord i fjorden. 

Loch Ryan strekkjer seg sørover frå Firth of Clyde. Halvøya Rhins of Galloway ligg på vestsida og det skotske fastlandet på austsida (Galloway og Sør-Ayrshire). Fjorden starta ved Milleur Point og Finnarts Point i nord, og er om lag 13 km lang. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Ryan|Loch Ryan]]» frå ,  den 16. januar 2010.*
Loch Ròg

**Loch Ròg** eller **Loch Roag** er ein *[[loch|sea loch]]* eller ein fjord på vestkysten av Lewis i Ytre Hebridane.

Vatnet i Loch Roag er klårt og reint og her ligg fleire oppdrettsanlegg for laks og blåskjel. Av naturleg dyreliv i fjorden finn ein mellom anna sel, havørn, fiskehegre og oter. 

Av dei mange øyane i fjorden finn ein: 
* Great Bernera
* Eilean Chearstaidh (Eilean Kerstay)
* Fuaigh Beag (Vuia Beg)
* Fuaigh Mòr (Vuia Mòr)
* Pabaigh Mòr 
* Vacsay

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Ròg|Loch Ròg]]» frå ,  den 16. januar 2010.*
Loch Seaforth

**Loch Seaforth** (skotsk-gælisk *Loch Shiphoirt*) er ein sea loch i Ytre Hebridane i Skottland. Han dannar grensa mellom Lewis og Harris og var tidlegare grensa mellom dei tradisjonelle grevskapa Ross and Cromarty og Inverness-shire.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Seaforth|Loch Seaforth]]» frå ,  den 16. januar 2010.*
Nordkapp

**Nordkapp** (nordsamisk *Davvenjárga*) er ei klippe på Magerøya  i Nordkapp kommune, heilt nord i Finnmark. Den 307 m høge, bratte klippa er ofte omtala som det nordlegaste punktet i Europa, sjølv om Knivskjelodden like ved når om lag 1380&nbsp;m lenger nord.

Begge desse stadene ligg på øya Magerøya, noko som gjer at det nordlegaste punktet i Fastlands-Europa er Kinnarodden. Magerøya fekk fastlandssamband 15. juni 1999.

## Historie

På norsk heitte klippa opphavleg Knyskanes, men fekk namnet Nordkapp av den engelske utforskaren Steven Borough i 1553 då han passerte ho på leiting etter Nordaustpassasjen.

Etter det blei ho sporadisk besøkt av våghalsar som tok seg opp det bratte terrenget. Mellom desse var kong Oskar II i 1873 og kong Rama V av Thailand i 1907.
Under andre verdskrigen fann slaget ved Nordkapp stad den 26. desember 1943, om lag 60 nautiske mil nord av Nordkapp.  

Kommunen stod for utbygging av veg til platået i 1956. Turistar kunne ta ferja frå Russenes til Honningsvåg og køyre dei siste 35 kilometrane. Turistar frå cruiseskip gjekk i land i Hornvika. Ilandstiginga flytta frå Hornvika til Skarsvåg i 1961.

I dag er Nordkapp eit stort turistmål med eit eige turistsenter med utstillingar og film frå historia til staden. Platået blir årleg vitja av over 200 000 turistar.

## Geografi
Staden ligg på 25. austlege lengdegrad.

## Galleri

Fil:Midnight sun.jpg|Midnattssol ved Nordkapp
Fil:Nortdkapp&Knivskjellodden.JPG|Nordkapp med Knivskjelodden i bakgrunnen
Fil:Knivskjellodden 2005-07-18-II.JPG|Knivskjelodden sett frå Nordkapplatået


## Kjelder
Loch Long

:* Sjå òg [[Loch Long i Highland]] i Kintail*. 

**Loch Long** (gælisk for «Skipssjøen», *long* tyder skip og namnet er altså ikkje engelsk som mange trur) er ein *[[loch|sea loch]]* eller ein fjord i Argyll and Bute i Skottland. Han er ein fjordarm nordaustover frå Firth of Clyde og er om lag 30 km lang. Loch Long har òg ein fjordarm, Loch Goil, på vestsida. 

Loch Long var historisk grensa mellom Argyll og Dunbartonshire. I 1996 vart grensa trekte på ny då heile området kom inn under regionen Argyll and Bute.

Fjorden vart nytta som testområde for torpedoar under den andre verdskrigen og her ligg derfor mange skipsvrak. Fjorden er derfor ein populær dykkestad. 

Finnart oljeterminal ligg på austsida av fjorden, knytt til Grangemouthraffineriet via ei 100 km lang røyrleidning. På austsida ligg eit våpenlager for Royal Navy. 

Av landsbyar langs fjorden finn ein Arrochar heilt inst i fjorden og Cove på austsida. 

Heile vestsida av fjorden ligg langs Rosneathhalvøya.

## Bakgrunnsstoff
*Kart med Loch Long, om lag 1600 , National Library of Scotland

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Long|Loch Long]]» frå ,  den 16. januar 2010.*
Loch Sunart

**Loch Sunart** (skotsk-gælisk *Loch Shuaineart*) er ein *[[loch|sea loch]]* eller ein fjord på vestkysten av Skottland. Loch Sunart går vestover og grenser i nord til Laga-bukta og distriktet Sunart i Ardnamurchan og i sør til distriktet Morvern. Fjordarmen Loch Teacuis går søraustover i Morvern.

Med ei lengd på 31 km er han den lengste fjorden i regionen Highland. Den største djupna er 124&nbsp;meter aust for Càrna ved innløpet til Loch Teacuis. Andre øyar i fjorden er Oronsay, utanfor Càrna, Risga, som ligg mellom dei to større øyane og Eilean Mòr, som ligg lenger inne i fjorden ovanfor Beinn Resipol.

Ein stor del av fjorden vert nytta til fiskeoppdrett, opphavleg berre laks, men etter kvart eit større mangfald av fiskeartar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Sunart|Loch Sunart]]» frå ,  den 16. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** Loch Sunart på Gazetteer for Scotland
** Loch Sunart Aquaculture Framework Plan  (Highland council report)
Loch Torridon

**Loch Torridon** (skotsk-gælisk *Loch Thoirbheartan*) er ein *[[loch|sea loch]]* eller ein fjord på vestkysten av Skottland i Northwest Highlands. Landsbyen Torridon ligg inst i fjorden, omgjeven av dei flotte Torridon Hills.

Fjorden er 25 km lang. I nord ligg landsbyane Redpoint, Diabeg, Wester Alligin og Alligin Shuas. På sørsida ligg Shieldaig.

Det vert fiska etter reker og skaldyr i Loch Torridon og her finst fleire anlegg for lakseoppdrett og blåskjel. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Torridon|Loch Torridon]]» frå ,  den 16. januar 2010.*
West Loch Tarbert

**West Loch Tarbert** (skotsk-gælisk *Loch A Siar*) er ein sea loch eller ein fjord som skil nordlege og sørlege delar av øya Harris i Ytre Hebridane i Skottland. Eit lite eid skil dei to områda. På eidet ligg landsbyen Tarbert. I fjorden ligg øyane Soay Mòr, Soay Beag og Isay, medan Taransay ligg nær innløpet til fjorden. Amhuinnsuidhe Castle ligg på nordsida av fjorden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:West Loch Tarbert|West Loch Tarbert]]» frå ,  den 16. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
West Loch Tarbert i Argyll

**West Loch Tarbert** er ein lang og smal *[[loch|sea loch]]* eller fjord på vestsida av Kintyrehalvøya i Skottland. 

Inst i fjorden ligg landsbyen Tarbert og innløpet ligg ved Ardpatrick Point om lag 15 km lenger ute.

Øya Eilean Ceann na Creige, utanfor sørsida, er knytt til fastlandet via ei vegfylling. Frå denne øya går det ferje til Islay.

## Sjå òg
* East Loch Tarbert i Argyll

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:West Loch Tarbert i Argyll|West Loch Tarbert i Argyll]]» frå ,  den 16. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Blakeney Point

**Blakeney Point** er ei landtunge av grus på kysten av North Norfolk nord for landsbyen Blakeney i Norfolk i England. Det vert forvalta av National Trust som ein del av Blakeney naturreservat og er ein del av det særskild vakre naturområde (AONB) Norfolk Coast.

Blakeney Point går frå aust til vest ut frå klippene ved Weybourne. Lnadtunga er om lag 15,5 km lang og endrar seg kontinuerleg. Grusen samlar seg i haugar og stundom opp mot 10 meter høg. Det er estimert at det er kring 2,3 millionar kubikkmeter med grus på landtunga. På vestsida har det òg danna seg sanddyner. Mellom landtunga og resten av kysten ligg det marskland. Landtunga har oppstått som følgje av kystavsetjing og dette er ein prosess som framleis pågår vestover. Vestenden av landtunga har starta å bøye seg sørover mot land. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Blakeney Point|Blakeney Point]]» frå ,  den 16. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
Haitisk

**Haitisk kreol** er det offisielle språket i Haiti. Det blir snakka i Haiti, i kringliggande område i Karibia og i haitiske utvandrarmiljø, som i USA. Haitisk er eit kreolspråk danna med utgangspunkt i fransk frå 1700-talet, afrikanske språk som wolof, fon og ewe, spansk, taino og i nyare tid også engelsk. Det er det mest tala kreolspråket i verda.

Haitisk kreol har vore offisielt språk på Haiti, saman med fransk, sidan 1961, mykje takka vera Félix Morisseau-Leroy, som også var ein av dei første tidlegare forfattarane som skreiv på kreol. Tidlegare hadde fransk vore det einaste skriftspråket i landet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Haitisk|Haitisk]]» frå , og «[[:en:Haitian Creole language|Haitian Creole language]]» frå  den 16. januar 2010.*
Loch Striven

**Loch Striven** (skotsk-gælisk *Loch Sroigheann*) er ein *[[loch|sea loch]]* eller ein fjord på vestsida av Firth of Clyde like nord for Isle of Bute, der han strekkjer seg 12&nbsp;km nordover på Cowalhalvøya. I dårlege tider for skipsfarten har fjorden vorte nytta som ankringsplass for store oljetankarar i opplag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Striven|Loch Striven]]» frå ,  den 16. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Loch Snizort

**Loch Snizort** er ein *[[loch|sea loch]]* nordvest på Isle of Skye mellom halvøyane Waternish og Trotternish. Elva Snizort enn frå åsane aust for Bracadale og ut i fjorden. Loch Snizort endar opp i Lower Minch. Ascribøyane ligg i fjorden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Snizort|Loch Snizort]]» frå ,  den 16. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Brean Down

**Brean Down** er eit nes utanfor kysten av Somerset med ei høgd på 97 meter over havet. Det strekkjer seg 2 km utover i Bristolkanalen på austsida av Bridgwater Bay mellom Weston-super-Mare og Burnham on Sea.

Det består av kalkstein og er ei fortsetjing av Mendip Hills og held vidare fram som dei to småøyane Steep Holm og Flat Holm.

Neset er eigd av National Trust og er rikt på dyreliv, historie og arkeologi. Staden er erklært ein stad av særleg vitskapleg interesse. Det er bratte klipper rundt neset og her ligg Brean Down Fort frå 1865. 

Det er funne spor etter ein heidensk heilagdom på Brean Down frå førromersk tid.. Dette vart av romarane omgjort til eit tempel på midten av 300-talet og truleg seinare omgjort til eit kristent bedekammer.. Det er òg spor etter eit åsfort frå jernalderen.

Brean Down Fort vart bygd på neset mellom 1864 og 1871. Det var det sørlegaste i forsvarsrekkja langs Bristolkanalen og verna tilkomsten til Bristol og Cardiff. Fortet vart oppgradert under den andre verdskrigen. 

## Galleri

Fil:Breandowntrigpoint.JPG|Trig Point på Brean Down med Weston super Mare og Birnbeck Pier i bakgrunnen
Fil:uk_somerset_brean.jpg|Brean og Steep Holm, sett frå stranda på Brean.
Fil:Breandownfromwestern.JPG|Brean Down sett frå stranda ved Weston-super-Mare


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brean Down|Brean Down]]» frå ,  den 16. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Burnham-on-Sea 
*Brean Down, informasjon frå National Trust
*Brean Down på swuklink
*Brean Down Hillfort
Jyrhämäjärvi

**Jyrhämäjärvi** (finsk *Jyrhämäjärvi*, transkripsjon til russisk Юрхямяярви, *"Jurhjamjajarvi"*) er ein innsjø på Kolahalvøya i Murmansk oblast i Russland. Han ligg 249 meter over havet. Elva Karelska Basjkaus renn ut frå innsjøen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på [[:en:Lake Yurkhyamyayarvi|Lake Yurkhyamyayarvi]] frå , den 31. august 2008.*
Vuosnajoki

**Vuosnajoki** (russisk Вуоснайоки) er ei elv sør på Kolahalvøya i Murmansk oblast i Russland. Elva er 66 km lang og har ei middelvassføring på 8 m³/s. 

Karelska Basjkaus renn ut frå Jyrhämäjärvi og munnar ut i innsjøen Nivajärvi.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på [[:en:Karelian Bashkaus River|Karelian Bashkaus River]] frå , den 30. oktober 2008.*
Dungeness

**Dungeness** er ein landsby og eit nes i det søraustlege Kent i England. 

Namnet kjem anten frå eit gammalt fransk ord som kan omsetjast med «farleg nase» (syner til geografien i området), eller av Denge + nes, etter den nærliggande Denge Marsh. Han ligg på spissen av ei halvøy bygt opp av grus. 

Dei fleste av husa er små trehus av ein type som fiskarar tradisjonelt har budd i i det sørlege England. 

Den mest kjente turistattraksjonen, bortsett frå at heile landsbyen er så spesiell at han reknast som ein attraksjon, er hytta til regissøren Derek Jarman, som er måla i svart, med eit dikt måla på den eine veggen. Hagen er dekorert med småstein, drivved, skrapjern og nokre hardføre planter.

Eit fyrtårn i utkanten av landsbyen er ope for publikum. 

I 1920- og 1930-åra vart det bygd tre massive betongkonstruksjonar, kjent som «Lyttande øyre». Dei er akustiske spegl, som skulle fungere som varselssystem ved ein eventuell fiendtleg invasjon. Dei fungerte ikkje særskild godt, og då radar vart tilgjengeleg vart dei lagt ned. English Heritage arbeider for å sørgje for at ålmenta skal få tilkomst til lyttestasjonane.

Landskapet rundt Dungeness er særs spesielt, med mange små innsjøar som dels er naturlege og dels kunstige. Det har oppstått eit unikt økosystem, med fleire planter og dyr som ikkje finst andre stader i England. Området er òg attraktivt for sjøfuglar, og det er oppretta eit verneområde for fuglar og eit fugleobservatorium.

Rett ved Dungeness ligg to store atomkraftverk som forsyner området med elektrisk kraft. 

Landsbyen har vore brukt i innspelinga av fleire musikkvideoar, og er avbilda på fleire plateomslag, som *[[So Much for the City]]* av The Thrills og *[[Aled]]* av Aled Jones.

Jernbanestasjonen i Dungeness er endestasjon for Romney-, Hythe- & Dymchurch-banen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dungeness|Dungeness]]» frå ,  den 16. januar 2010.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Profil-opprøret

**Profil-opprøret** har blitt ståande som ein milepåle i norsk litteratur. I 1965 overtok eit kollektiv på åtte unge forfattarspirer det litterære tidsskriftet *[[Profil]]*. Det første nummeret deira kom ut i 1966 i 500 eksemplar og er sidan blitt ein sjeldan godbit for samlarar.

Felles for forfattarane i den såkalla Profil-krinsen var kritikken av den realistiske tradisjonen i prosaen og den symbolmetta modernismen som hadde prega lyrikken etter krigen. Dei gjorde seg i staden til talspersonar for ein ny, norsk modernisme. Dag Solstad utvikla ein slik modernisme i romanen *[[Irr! Grønt]]* (1969) og Espen Haavardsholm i *Munnene* (1968). Ein ny sjanger, punktromanen, blei utprøvd av m.a. Paal-Helge Haugen i *[[Anne]]* (1968) og av Einar Økland i *[[Amatøralbum]]* (1969), som var illustrert med amatørfoto.
Flamborough Head

**Flamborough Head** er eit 11 km langt nes som stikk ut i Nordsjøen frå kysten av Yorkshire i England, mellom buktene ved Filey og Bridlington. Den harde kalksteinen neset består av, gjer at det skil seg ut langs den låge kysten ved Holderness i sør. Neset er kjend for det rike dyrelivet sitt. Her ligg òg ein landsby med litt over 2000 innbyggjarar.

## Dyreliv
Flamborough Head er erklært eit Special Area of Conservation (SAC, særskild verneområde) av det nasjonale Joint Nature Conservation Committee (JNCC). Sjøfugl som havsule og lundefugl hekkar ved klippene og fuglereservatet i Bemptonklippene ligg like i nærleiken. Mange trekkfuglar stoppar her på veg sørover om hausten. 

## Menneske
Det er fleire grotter med spor av menneske i Flamborough enn nokon anna stad i Storbritannia, og den største strekkjer seg meir enn 50 meter innover. Det eldste fyret i Storbritannia, som vart bygd i 1674, står på Flamborough Head.

Landsbyen Flamborough hadde 2&nbsp;121 innbyggjarar ved folketeljinga i 2001.

## Slaget ved Flamborough Head
Ein fransk-amerikansk skvadron kjempa mot fregattar frå Royal Navy i slaget ved Flamborough Head under den amerikanske sjølvstendekrigen den 23. september 1779. Britane tapte slaget. 

## Bakgrunnsstoff
*Flamborough fugleobservatorium
*Flamborough Head
*Danes Dyke 
*Guide til Flamborough

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Flamborough Head|Flamborough Head]]» frå ,  den 16. januar 2010.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Flamborough|Flamborough]]» frå ,  den 13. september 2010.*
Hurlestone Point

**Hurlestone Point** er eit nes mellom Porlock Weir og Minehead i Exmoor nasjonalpark på kysten av Somerset i England.

Hurlestone Point markerer grensa mellom Porlock Bay og Blue Anchor Bay i Bristolkanalen og ligg langs South West kyststi.

Det er eit utkikkspunkt for kystvakta på neset. 

Klippene, mellom anna ein vegg kalla «kystvaktveggen» er ein populær klatrevegg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hurlestone Point|Hurlestone Point]]» frå ,  den 16. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Naze

**The Naze** er eit nes på austkysten av England. Det ligg på kysten av Essex like nord for Blackwater og går utover i Nordsjøen. Området ligg sør for den doble elvemunningen til River Stour og River Orwell i Harwich og like nord for byen Walton-on-the-Naze.

Staden er ein viktig stoppestad for trekkfuglar og her finst derfor eit lite naturreservat. Myrene Hamford Water bak byen er òg av ornitologisk interesse med overvindrande ender og ringgås. 

Naze er utsett for kraftig erosjon og dette truar både tårnet som står her og dyrelivet. Naze Protection Society er oppretta for å få kontroll over erosjonen. Området er derfor vorte nytta for studiar innan erosjon og metodar for å verne kysten. Av vern som er bygd finn ein eit dike, ei steinfylling, bølgjebrytarar og ein gjennomtrenlgeleg bølgjebrytar. Det er dumpa millionar av tonn med sand på stranda for å stoppe erosjonen av klippa. Erosjonen held likevel fram og held det fram slik vil Naze Tower truleg ha falle i havet innan 50 år. 

Stadnamnet *Naze* kjem av gammalengelsk *næss*, som tyder nes.

## Bakgrunnsstoff
* Walton-on-the-Naze
* Naze Protection Society 
* The Naze Tower

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Naze|Naze]]» frå ,  den 16. januar 2010.*
North og South Foreland

**North Foreland** og **South Foreland** er to nes av kalkstein aust i Kent sør i England. North Foreland dannar austenden av Isle of Thanet. South Foreland ligg 5&nbsp;km nordaust for Dover ved Doversundet og markerer den sørvestlege enden av St Margaret's Bay (kalla opp etter landsbyen St Margaret-at-Cliffe). Begge består av bratte klipper og har eit flott utsyn over Nordsjøen. På North Foreland står North Foreland fyr og på South Foreland står to. Det eine gjekk ut av drift i 1910 og det andre i 1988. 

South Foreland er den geologiske motparten til Cap Blanc Nez heilt nord i Boulonnais i det franske departementet Pas-de-Calais. Dei to står på kvar si side av Doversundet. Neset er derfor det punktet i Storbritannia som er nærast det europeiske fastlandet, som ligg 34 km unna. 

## Krig
To sjøslag under dei engelsk-nederlandske krigane er kalla **slaget ved North Foreland** etter neset:
* Slaget ved the Gabbard, 12. til 14. juni 1653 under den første engelsk-nederlandske krigen.
* St. James's Day-slaget, 4. til 5. august 1666 under den andre engelsk-nederlandske krigen.

Under den andre verdskrigen stod ein radarstasjon på South Foreland. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:North and South Foreland|North and South Foreland]]» frå ,  den 16. januar 2010.* 

## Bakgrunnsstoff
* National Trust: South Foreland
* Bilete av North og South Foreland
Selsey Bill

**Selsey Bill** er eit nes i Den engelske kanalen på sørkysten av England i West Sussex. Det er det austlegaste punktet i Bracklesham Bay og det vestlegaste på kysten av Sussex. Byen Selsey dekkjer det meste av neset. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Selsey Bill|Selsey Bill]]» frå ,  den 16. januar 2010.*  


## Bakgrunnsstoff
*Mange bilete  
*Selsey Bill Lifeboat Museum
St Bees Head

**St Bees Head** er eit nes på nordvestkysten av Cumbria i England og er kalla opp etter den nærliggande landsbyen St Bees.

Neset ligg langs Cumbria kyststi og kyst- til kyststien. Stiane går langs klippekanten og gjev eit flott utsyn over fjella og kysten i Cumbria. 

Det nordlege neset er det vestlegaste punktet i Nord-England og her står St Bees fyr. Under den andre verdskrigen stod òg ein radarstasjon her og nokre av stasjonsbygningane står framleis ved fyret. Tåkelurbygningen ligg vest for fyret, men er ikkje lenger i bruk. Fyret er framleis i drift, men automatisert. Klippene ved neset vert mykje nytta til fjellklatring. 

Det sørlege neset vert lokalt kalla Tomlin og er synleg frå St Bees Beach. Mellom dei to nesa ligg Fleswick Bay. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:St Bees Head|St Bees Head]]» frå ,  den 16. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Lakeland Rocks and Landscape, a Field Guide. The Cumberland Geological Society. Side 62-68, The Permo-Trias of St Bees Headland, av Tom Shipp. ISBN 1873551037
**The Lakes - Rock Fax 04. Vertical Brain Publications. ISBN 1873341156


## Bakgrunnsstoff
*Guide
*RSPB
*St Bees
Cape Cornwall

**Cape Cornwall** (kornisk *Pen Kernow*) er eit lite nes i Cornwall i England, 6 km nord for Land's End nær byen St Just. Neset er staden der havstraumane i Atlanterhavet deler seg og anten går opp Den engelske kanalen eller inn Bristolkanalen og Irskesjøen. Brisons ligg om lag 1,5 km utanfor Cape Cornwall og er utgangspunktet for den årlege symjekonkurransen til Priest's Cove.

Ein trudde ein gong at neset var det sørvestlegaste punktet på det engelske fastlandet, men nøyaktig landmåling har vist at Land's End ligg lenger vest. 

Nesten heile neset er eigd av National Trust. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cape Cornwall|Cape Cornwall]]» frå ,  den 16. januar 2010.*  

## Bakgrunnsstoff

* Cape Cornwall Pilot Gig Club
Bass Point i England

**Bass Point** er eit nes på kysten av Cornwall i England. Det er det sørlegaste punktet på austsida av halvøya the Lizard. Tidlegare låg det ein kystvaktstasjon på Bass Point. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bass Point i England|Bass Point i England]]» frå ,  den 16. januar 2010.*
Carrack Gladden

**Carrack Gladden** er eit nes i St Ives Bay like nord for Hayle-estuaret mellom Hayle og St Ives i Cornwall i England. 

Klippene mellom neset Carrack Gladden og Hawks Point i aust er metamorf skifer frå devontida med ei høgd på 60 meter. 

Av vegetasjon på neset finn ein røsslyng, grassletter og kratt. Staden er erklært Site of Special Scientific Interest (stad av særleg vitskapleg interesse).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carrack Gladden|Carrack Gladden]]» frå ,  den 16. januar 2010.*
Dodman Point

**Dodman Point** er eit 120 meter høgt nes nær Mevagissey i Cornwall i England. Det stod ein gong ei klippefestning frå jernalderen her. På sjørsida står ein stor kross i granitt, reist for å verne skipsfarten for dette neset. Neset er nemnd i sjantisongen «Spanish Ladies».

Nordaust for neset ligg den lune sandstranda Gorran Haven.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dodman Point|Dodman Point]]» frå ,  den 16. januar 2010.*
Godrevy

**Godrevy** er eit område vest i Cornwall i Storbritannia på nordkysten ved St. Ives Bay. Området er eit populært tur- og surfeområde. Fleire område her vert styrt av National Trust.

Neset Godrevy ligg på austsida av St Ives Bay, om lag 5 km nordaust for byen Hayle. Den nærmaste landsbyen er Gwithian. Neset består av lyngheier med mange planteartar. Området er derfor klassifisert som Site of special scientific interest (SSSI, stad av særleg vitskapleg interesse). 

South West kyststi går rundt heile neset. Vestsida av Godrevy Head består av klipper, medan dei populær surfestrand ligg i sør. Klippene er kring 70 meter høge. Mykje sjøfugl held til i klippene, som skarv, havhest, teist og alke, samt fleire artar måse. Det er òg mykje gråsel rundt neset året rundt. Stundom kan ein òg sjå tumlarar i området. 

Godrevy Island ligg om lag 400 m utanfor Godrevy Point. Her står Trinity House fyr. 

## Bakgrunnsstoff
*Godrevy på National Trust
*Godrevy på Trinity House 
*Panoramabilete av Godrevy 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Godrevy|Godrevy]]» frå ,  den 16. januar 2010.*
Zilda Arns

**Zilda Arns Neumann** () var ein brasiliansk barnelækjar og helsearbeidar. 

Zilda Arns var eit av tolv barn av foreldre frå Tyskland. Ho var syster av den seinare erkebiskopen og kardinalen Paulo Evaristo Arns. 

Ho blei barnelækjar og grunnla i 1982 på oppdrag av den brasilianske katolske bispekonferansen (CNBB) organisasjonen Pastoral da Criança, eit tiltak mot den høge spedbarnsmortaliteten i Brasil. 

Ho omkom i eit jordskjelv i Haiti i januar 2010 då ho var med i ein delegasjon frå Pastoral som besøkte landet med tanke på auka støtte til arbeid for gateborn.

## Bakgrunnsstoff
François Duvalier

**François «Papa Doc» Duvalier** () var president i Haiti frå 1957 og seinare diktator frå 1964 og til han døydde. Tilnamnet *Papa Doc* fekk han fordi han var utdanna lege.

## Kjelder
*«François Duvalier» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 16. januar 2010.