open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Okarito Lagoon

**Okarito Lagoon** er ein lagune på kysten av regionen West Coast på Sørøya på New Zealand. Han ligg 130 km sør for Hokitika, og dekkjer eit område på om kring 12 km², som er det største urørte våtmarksområdet på New Zealand.

Fleire mindre elver renn ut i lagunen, som også er utløpet til innsjøen Lake Mapourika. Lagunen er tilhaldsstad for mange arter av vadefuglar, og den svært sjeldne hegren **Kotuku**, *(Ardea modesta)* (Eastern Great Egret), finst her, elles er fuglen utrydda over alt på New Zealand. Den sjeldnaste arten av kiviar, okaritokivi er også funnen nær busetnaden Okarito.

Ved sørenden til lagunen ligg den vesle busetnaden **Okarito**. 
Busetnaden byrja opphavleg kring 1865 som ein gullgravarby med på det meste over 1 500 innbyggjarar, men er no permanent bustad for berre om lag 30 menneske - mellom dei forfattaren og vinnaren av Bookerprisen, Keri Hulme, og landskapsfotografen Andris Apse.

Det er høve til fugletitting, økoturisme og kajakkturar i lagunen, og der er fleire lokale fotturruter i området.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*Okarito Lagoon Om fuglelivet 
*Vevside til Okarito lokalsamfunn


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Okarito Lagoon|Okarito Lagoon]]» frå ,  den 8. november 2010.*
La ciudad y lós perros

***La ciudad y los perros*** er den første romanen av den peruanske forfattaren Mario Vargas Llosa. Han kom ut på spansk i 1962, og Vargas Llosa vart heidra med prisane 'Premio Biblioteca Breve' og 'Premio de la Critics' for romanen. Frå byrjinga gav forfattaren boka tittelen *La morada del héroe*. Handlinga føregår på krigsskolen Colegio Militar Leoncio Prado i Callao ved Lima i Peru. Den peruanske regissøren Francisco Lombardi har laga ein film av romanen. 

## Kontekst og innverknad
Vargas Llosa skildrar skolen som eit peruansk mikrokosmos. Studentane var gutar frå alle sosiale klassar, det var gutar frå overklassen, sende dit for å bli tatt opp, gutar frå middelklassen som aspirerte til ein militær karriere. Takka vere ei stipendordning var der dessutan gutar frå lågare sosiale klassar. Vargas Llosa studerte i to år ved skolen. Den militære disiplinen og kjensla av å vere innestengt gjorde at han fann opphaldet uuthaldeleg, der var dessutan mobbing og brutalitet. Men han ser sidene av peruanske samfunnet som han som busett i Miraflores elles ikkje ville hatt høve til å møte, og det gav han stoff til denne vellykka romanen. 

Romanen fekk stor innverknad, sidan det var den første romanen i ei rekkje av moderne peruanske forteljingar. Saman med andre verk av ulike forfattarar frå Latin-Amerika, var dette byrjinga på den såkalla latinamerikanske oppblomstringa. Boka har vore utgjeve i fleire utgåver, og har blitt omsett til eit titals språk.

## Handlinga
Historia går føre seg i ein militær skole i Callao i Peru, der internatborna får utdanninga si og militær disiplin, og blir tvinga til å underordne seg regelverket til skolen. Boka fortel ulike historier om unge gutar som lærer å leve med ein merkeleg livsstil som ikkje tillèt dei å utvikle seg som menneske, og om deira undertrykking og audmjuking. Det hindrar ikkje at nokre av gutane finn den naudsynte styrken i dette systemet til å møte desse utfordringane. 

Vargas Llosa kritiserer livsstilen og den militære kulturen i denne internatskolen, der nokre eigenskapar som aggressivitet, mot, maskulinitet, seksualitet og så bortetter er verdsette, men som øydelegg den personlege utviklinga. Ein overflod av menneske med ulike livhistorier som kryssar kvarandre, vev saman historia i boka. Det sentrale poenget er tjuveri av eksamensoppgåver, som er utført av ein kadett med kallenamnet «Slaven», og som seinare døydde truleg årsaka av inngrep frå ein annan kadett kalla «Jaguar». Ein tredje kadett, «Poeten», prøver, men mislykkast i å melde «Jaguar» for lovbrotet. Alle desse hendingane handterar kadettane mellom seg sjølve og alle vert konfrontert med skolestyresmaktene, som òg er offiserar. Epilogen til romanen skildrar kva skolen har tydt for dei involverte: ein mellomstasjon som har danna eller deformert dei, til å integrere dei i det sivile samfunnet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på «[[:sv:Staden_och_hundarna|Staden_och_hundarna]]» frå , 8. november 2010. * 
### Fotnotar
Keri Hulme

**Keri Hulme** () var ein newzealandsk forfattar som var best kjend for romanen *The Bone People* (norsk *Margfolket*).

## Oppvekst
Hulme vart fødd i Christchurch, på Sørøya på New Zealand. Foreldra var av engelsk, skotsk og maori- (Ngāi Tahu) avstamming. «Familien vår stammar frå ulike folk: Kai Tahu, Kāti Mamoe (maori iwi frå Sørøya), immigrantar frå Orknøyane, Lancashire, Færøyane og/eller Noreg», har Hulme fortald til magasinet *Contemporary Women Poets*. 

Hulme arbeidde som tobakksplukkar i Motueka etter at ho hadde fullført skulegangen. Ho byrja å studera jus ved University of Canterbury i 1967, men avbraut studiane etter fire terminar og vende attende til tobakksplukkinga. Elles arbeidde ho som kokk og posttilsett, men også med bygningsarbeid og fiske. 25 år gammal flytta ho inn i ein einsam bustad på vestkysten av New Zealand for å kunna skriva uforstyrra, lesa, måla og fiska. Ho bur no i Okarito i West Coast.

## Karriére
I 1972 sette Hulme seg føre å skriva på full tid, men trass i støtte frå familien, vart ho nøydd til å venda attende til arbeidet ni månadar seinare. Ho heldt fram med skrivinga, og somme av arbeida hennar vart publiserte under psevdonymet Kai Tainui. På denne tida arbeidde ho med romanen *The Bone People*, som til slutt vart utgjeven i februar 1984. Boka vart refusert av fleire forlag før ho vart utgjeven av Spiral Collective. I 1984 vann boka New Zealand Book Award for Fiction og Bookerprisen i 1985.

## Utmerkingar
**[[Katherine Mansfield]] Memorial Award* 1975; 
**New Zealand Literary Fund grant* 1975, 1977 og 1979, 
**Maori Trust Fund Prize* 1978 
**East-West Centre Award* 1979 
**Book of the Year Award* 1984
**Mobil Pegasus Prize* 1985
**[[Bookerprisen]]* 1985
**Scholarship in Letters* 1990;

## Verkliste
### Romanar
* *The Bone People* (1984)
* *Bait* og *On the Shadow Side* (in progress; referred to by Hulme as 'twinned novels')

### Poesi
* *The Silences Between (Moeraki Conversations)* (1982)
* *Lost Possessions* (1985)
* *Strands* (1992)

### Noveller
* *Te Kaihau: The Windeater* (1986)
* *Te Whenua, Te Iwi/The Land and The People* (1987)
* *Homeplaces: Three Coasts of the South Island of New Zealand* (1989)
* *Stonefish* (2004)

## Sjå òg
* Newzealandsk litteratur

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Keri Hulme sin blogg
* Hulme works on conservation of Okarito's coast
* Archived summary of  book review , Los Angeles Times, august 2005
* Bibliografi over Keri Hulme sitt arbeid, og bokoversyn , University of Auckland universitetsbiblioteket, oktober 2005.
* Keri Hulme Biography - Keri Hulme comments—Richard Corballis

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Keri Hulme|Keri Hulme]]» frå ,  den 8. november 2010.*
Anders Platou Wyller

**Anders Platou Wyller** () var ein norsk litteraturforskar og humanist. Han var gift med Anne-Marie Strindberg, dotter av forfattaren August Strindberg og Harriet Bosse. 

Wyller var leiar av Det Norske Studentersamfund i 1925. Han budde lenge i Frankrike og var norsk lektor ved Sorbonne. Han vart dr. philos. i 1936 med avhandlinga *Paul Claudel. En kristen diktar og dramaene hans.* Han stifta Nansenskolen saman med Kristian Schjelderup og Henriette Bie Lorentzen i 1937.

Ved invasjonen 9. april 1940 melde Wyller seg til teneste og vart sendt til Nord-Noreg der han hovudsakleg jobba for NRK. Då kryssaren HMS «Devonshire» 7. juni forlét Tromsø med kurs for England var Wyller ombord saman med Kongen, Kronprinsen og fleire regjeringsmedlemmar. Han jobba ei kort tid for BBC i London før han vart diagnostisert med kreft. Han vart sendt med fly til Sverige der han fekk treffe familien før han døydde 2. oktober.

I boka *Kjempande humanisme*, som kom ut etter han døydde, presenterer han visjonane sine om menneskeverd og kristen humanisme. 
 
## Verk
* *Kjempende humanisme: artikler og taler*. Aschehoug, Oslo (1947)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:|]]» frå ,  den 8. november 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*  Helsingborgs bibliotek - Kataloginformasjon
William Wyler

**William Wyler**, fødd **Wilhelm Weiller**, () var ein amerikansk regissør.

Han vann tre oscarprisar: For beste regi med filmane *[[Mrs. Miniver]]* (1942), *[[The Best Years of Our Lives]]* (1946) og *[[Ben-Hur]]* (1959). Han har fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:|]]» frå ,  den 8. november 2010.*
Andrew Wyeth

**Andrew Newell Wyeth** () var ein visuell kunstnar og ein realistisk målar. Han var ein av dei mest kjende amerikanske kunstnarane på midten av 1900-talet og vart stundom kalla «Målaren av folket» sidan han var så populær hos amerikanarane. 

I kunsten sin skildra Wyeth ofte landet og folket rundt han, både i heimbyen Chadds Ford i Pennsylvania og ved sommarhuset i Cushing i Maine. 

Eit av dei mest kjende bileta i amerikansk kunst på 1900-talet er Weyth-måleriet *[[Christinas verd]]*, som i dag finst på utstilling i Museum of Modern Art i New York City.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:|]]» frå , den 8. november 2010.*
Grace Slick

**Grace Slick** eller **Grace Barnett Wing** () er ein artist og musikar frå USA. Den aktive songkarrieren hennar varte ifrå 1965 til 1990.

Grace Slick er frå Evanston i Illinois.
Ho starta bandet The Great Society, og fronta banda Jefferson Airplane, Jefferson Starship og Starship i mange år samstundes som ho hadde ein solokarriere. Jefferson Airplane fekk raskt eit image som blei forbunde med narkotika, og Grace Slick har sjølv innrømt å ha bruka narkotiske stoff som LSD. Slick var òg sterkt involvert i hippie-rørsla og kvinnesaka. 

Frå 1998 byrja ho med visuell kunst. Bileta hennar inneheld ofte kaninar og Alice i eventyrland. Andre 60-70-talsikon er òg kjende tema i bileta hennar. 

## Diskografi
;Soloalbum
* *[[Manhole]]* (1973)
* *[[Dreams av Grace Slick|Dreams]]* (1980) 
* *[[Welcome to the Wrecking Ball!]]* (1981)
* *[[Software av Grace Slick|Software]]* (1984)

;Med The Great Society
* *[[Conspicuous Only in its Absence]]* (1968)
* *[[How It Was]]* (1968)
* *[[Born to Be Burned]]* (1995)

;Med Jefferson Airplane
* *[[Surrealistic Pillow]]* (1967)
* *[[After Bathing at Baxter's]]* (1967)
* *[[Crown of Creation]]* (1968)
* *[[Bless Its Pointed Little Head]]* (1969)
* *[[Volunteers]]* (1969)
* *[[Bark av Jefferson Airplane|Bark]]* (1971)
* *[[Long John Silver av Jefferson Airplane|Long John Silver]]* (1972)
* *[[Thirty Seconds Over Winterland]]* (1973)
* *[[Early Flight]]* (1974)
* *[[Jefferson Airplane av Jefferson Airplane|Jefferson Airplane]]* (1989)

;Med Jefferson Starship
* *[[Dragon Fly]]* (1974)
* *[[Red Octopus]]* (1975)
* *[[Spitfire av Jefferson Starship|Spitfire]]* (1976)
* *[[Earth av Jefferson Starship|Earth]]* (1978)
* *[[Modern Times (Jefferson Starship album)|Modern Times]]* (1981)
* *[[Winds of Change av Jefferson Starship|Winds of Change]]* (1982)
* *[[Nuclear Furniture]]* (1984)

;Med Starship
* *[[Knee Deep in the Hoopla]]* (1985)
* *[[No Protection av Starship|No Protection]]* (1987)

;Med Paul Kantner
* *[[Blows Against the Empire]]* (1970) US #20
* *[[Sunfighter]]* (1971) US #89
* *[[Baron von Tollbooth and the Chrome Nun]]* (1973) US #120
* *[[Planet Earth Rock and Roll Orchestra]]* (1983)

;Gjesteartist
* *[[If I Could Only Remember My Name]]* (av David Crosby) (1971)
* *[[Papa John Creach av Papa John Creach|Papa John Creach]]* (av Papa John Creach) (1971)
* *[[Rolling Thunder]]* (av Mickey Hart) (1972)
* *[[Seastones]]* (av Ned Lagin) (1975)
* *[[69 Times]]* (av Rick James) (1982)
* *[[Heart av Heart|Heart]]* (av Heart) (1985)
* *[[Back to Avalon]]* (av Kenny Loggins) (1988)
* *[[Deep Space / Virgin Sky]]* (av Jefferson Starship) (1995)
* *[[In Flight av Linda Perry|In Flight]]* (av Linda Perry) (1996)
* *[[Windows of Heaven]]* (av Jefferson Starship) (1999)
* *[[Jefferson's Tree of Liberty]]* (av Jefferson Starship) (2008)

## Bakgrunnsstoff
John Wycliffe

**John Wycliffe** (1320-åra–31. desember 1384) var ein engelsk reformator, som i sterke ordelag kritiserte paven og oppfordra kyrkja til å oppgje eigedomane sine og den verdslege makta.

Han byrja tidleg å studere Bibelen, viss ord og innhald vart viktig i kyrkjekritikken hans. I 1370 vart han professor i teologi ved Universitetet i Oxford, og det var i denne perioden han stod fram som reformator. Han fremja etter kvart sine reformtankar både gjennom ord og handling.

Wycliffe hevda at Gud har all makt og at det berre er han som oppfyller Guds løyve som har rett til å styre. Læra hans gjekk ut på at det er Bibelen som er den høgaste autoriteten til kyrkja; han forkasta pavedømmet og avviste helgendyrkinga, valfartar, avlat og sjelemesser. Kritikken gjekk òg utover sakramenta – verken konfirmasjonen eller den siste olja er i følgje Bibelen sakrament.

Wycliffe fekk omsett Bibelen til engelsk, slik at folk flest kunne lese han, men han deltok ikkje sjølv i omsetjingsarbeidet. Skriftene vart ikkje omsette frå grunnteksten, men frå den latinske bibelen *[[Vulgata]]*, som vart brukt av den katolske kyrkja. Som eit anna tiltak sende han ut predikantar som hadde «Guds ord» til oppgåve – som i Matteus 10, der Jesus sende ut apostlane.

Grunna det avvikande synet sitt vart Wycliffe dømd som kjettar av kyrkja og måtte eit par år før han døydde trekkje seg frå professoratet ved Oxford, men han fekk vern både frå parlamentet og folket til å fortsetje arbeidet sitt livet ut. Mange av predikantane hans vart forfølgde, og mange av dei vart avretta ved brenning på bål. Etter Wycliffe døydde vart forfølgingane hardare, grava hans vart opna og beina hans vart brende og kasta på elva i 1427.

John Wycliffe blir saman med Jan Hus sett på som forløparar for reformasjonen. Sjølv om reformrørsla til Wycliffe vart stoppa, levde tankane vidare. Den verdsomspennande bibelomsetjingsorganisasjonen Wycliffe Global Alliance er kalla etter han.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:|]]» frå ,  den 8. november 2010.*
Wyandotar

**Wyandotor**, *wendat* eller **huronar**, er eit indianarfolk i Nord-Amerika som opphavleg var busett i områda som ligg i det som i dag er Ontario og Québec i Canada. Dei første franske oppdagingsreisande kalla medlemmane av wyandotføderasjonen for huronar; det er omstridd kva det namnet kjem av. Kjernelandet deira vart kalla Wendake.

Språka deira høyrde til den irokesiske språkfamilien, men er i dag utdøydd. Det finst om lag 8000 etterkommarar spreidd over Nord-Amerika. I Québec er det ca 3000 som har fransk som førstespråk, medan ca 4000 med engelsk som førstespråk lever i Kansas og Oklahoma. Ei lita gruppe lever stadig i det sørlege Ontario og Michigan.

## Før 1900
I likskap med andre stammar av irokesergruppa organiserte wyandotane seg i ein konføderasjon med nært nærskylde stammar. Denne nasjonen bestod primært av:
* Arendarhonon
* Tahontaenrat
* Attigneenongnahac
* Attignawantan
* Ataronchronon

Allereie lenge før engelskmennene og tilkoma til franskmennene hadde wyandotane vore i konflikt med irokesarane mot sør. Då dei europeiske kolonimaktene vart involvert vart denne konflikten intensivert. Dei franske handelsfolka allierte seg med wyandotane, medan engelske nybyggjarar gjekk i forbund med irokesarane. Europeisk våpenteknologi gjorde kampane særs blodige, og omkring 1650 hadde irokesarane nesten utsletta wyandotane. Deretter flykta den vestlegaste gruppa av dei mot vest, og slo seg ned i Ohio og Michigan. Størstedelen av denne gruppa vart på 1800-talet forflytta til indianarreservat i Kansas og Oklahoma.

Wyandotane var på 1500-talet jordbrukarar som budde i forskansa landsbyar som vart forlatne når jorda var utpint. Dei beherska lagerteknologiar og vart med det relativt velståande. Overskotet vart brukt på handel med nabostammer, blant anna tobakk.

På 1700-talet allierte wyandotane seg først med britane og så med franskmennene i den lange rekkja av kolonikrigar som prega Nord-Amerika i denne perioden. Under den franske og indianske krigen var wyandotane allierte med franskmennene og kom etterpå til å få ansvaret for massakren på dei angloamerikanske krigsfangane etter slaget ved Fort William Henry.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:|]]» frå ,  den 8. november 2010.*


## Bakgrunnsstoff
Egil Anders Wyller

**Egil Anders Wyller** () var ein norsk filosof og professor emeritus ved Universitetet i Oslo. Han er særleg kjent for fleirbindsverket om henologi (einingslære) utvikla frå Platon. Han var son av Trygve Wyller, bror til Thomas Christian Wyller og far til Truls Wyller.

Wyller markerte seg politisk på slutten av 1980-talet ved å støtte aksjonane til dei to abortmotstandarane Børre Knudsen og Ludvig Nessa.

## Bibliografi
* *Tidsproblemet hos Olaf Bull*  (1958)
* *Fra Homer til Heidegger* (1959)
* *Enhet og annethet* (1981) 
* *Tro - tanke. Bind 1-20 : henologisk skriftserie* (2002)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Egil Anders Wyller|Egil Anders Wyller]]» frå ,  den 8. november 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Egil A. Wyller i NRK Forfatter
Thomas Christian Wyller

**Thomas Christian Fredrik Wyller** () var ein norsk statsvitar. Han var professor i statsvitskap ved Universitetet i Oslo, og forsk mykje på Stortinget si rolle i det norske samfunnet. Egil A. Wyller var bror hans.

Wyller sat store delar av andre verdskrig i Grini fangeleir og tok del i motstandskampen inne i leiren, boka *W/25x* fortel om motstandskampen og har teke namnet sitt frå dekknamnet til Wyller. Han vart i 2000 tildelt Fritt Ord-prisen.

I 1948 var han formann (titulert «Formand») av Det Norske Studentersamfund.

## Kronikkar
* «Da Norges trone ble sikret» Aftenposten den 4/11 2005
* «Ingen på feil side?» Aftenposten den 15/1 2009

## Bibliografi
**Vårt politiske system : en innføring* (1970)
**Ta plass! : NSB 1920-1980* (1982)
**Vilje og visjon : ungdom 1945-46* (1989)
**Skal folket bestemme? : folkeavstemning som politisk prosess* (1992)
**Demokratiet og miljøkrisen : en problemskisse* (1999)
**W/25X : motstandskampen på Grini* (2002)
**Verdikommisjonen : refleksjoner over et eksperiment* (2005)
**Hvem skal bestemme - Stortinget eller folket?* (2006)
**Ytringer* (2007)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:|]]» frå ,  den 8. november 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Bibliografi 1951-2006  utarbeidet av Bredo Berntsen
Strengklauv

**Strengklauv**, oftast kalla berre **Klaua**, også kalla **Hamre**, er ein gard på øya Losna i Solund kommune i Vestland fylke (tidlegare Sogn og Fjordane). Strengklauv har matrikkelnummer 62 i Solund. Fram til og med 1963 høyrde Losna til Gulen kommune, og der hadde Strengklauv matrikkelnummer 1. 

## Geografi
Garden ligg vest på Losna, i sørenden av Krakhellesundet.

## Historie
Garden er ikkje nemnd i kjelder før 1667, då var skylda seks merker smør. Utsåd vart oppgjeve til tre mæler havre og avlinga 1 tønne korn, og dei hadde tre naut. Skatten betalt i pengar var 3/2 riksdalar. I opplysningane som var samla inn til matrikkel i 1723 står det at matrikkeltaksten var 12 merker smør. Det var då ingen husmenn, og garden hadde ikkje støl, kvern eller fiskeri, men det vart oppgjeve at dei hadde skog til eige bruk. Utsåd var ei ½ tønne havre og avlinga var 1½ tønne. Buskapen var fire naut og ein sau. 

Krakhellesundet har vore mykje nytta til ferdsle, og for fartøy som kom nordfrå var då Strengklauv siste hamna før Sognefjorden. Frå ca. 1740 til 1840 var det ein slags gjestgjevarstad, eller «øltapperie», på Strengklauv. Garden har hatt to bruk, og det har vore husmenn i Juvik og Storemyr. Strengklauv fekk innlagd straum i 1958. Garden har ikkje køyreveg, og bruka er nedlagde.

## Namn
Namnet Strengklauv skal tyde strengklova, som er hakket til bogestrengen bak i pilskaftet. I kjelder er namnet skrive «Strengelof» (kan vere skrivefeil for Strengeclof) i 1667, «Strenklev» i 1773, og «Strengkløv», «Streinklev» og «Strengklauen» på 1800-talet.

Statens Kartverk har godkjend skrivemåtane «Klauva» i 1967, «Klaua» i 1974 og «Hamre» i 1986. 

Gardsnamnet Strengklauv er ikkje i bruk andre stader i landet, men Oluf Rygh nemner eit forsvunne stadnamn «Streingklawm» i Dyrøy.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Strengklauv i gardsmatrikkelen frå 1886
* Strengklauv i matrikkelutkastet av 1950
* Om Strengklauv i Gardsleksikonet til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv
; Vidare lesnad 
* Ivar Kleiva: «Gnr. 1. Strengklauv (Klaua) Hamre» i *Gulen i gammal og ny tid : gards- og ættesoga*, band l, side 19-24.
Austgulstølvatnet

**Austgulstølvatnet** er eit vatn i Gulen kommune i Vestland. Det er rundt 1&nbsp;km langt og 0,2&nbsp;km breitt. Austgulstølvatnet ligg 389 meter over havet, og har eit areal på .

Austgulstølvatnet har namnet sitt etter Austgulstølen, som ligg ved nordenden av vatnet. Dette var stølen til gardsbruka i bygda Austgulen, som ligg inst i Austgulfjorden, berre rundt tre kilometer nord for vatnet.

Vassføringa frå Austgulstølvatnet er sidan 2006 vorte overført til Klyvtveitvatnet gjennom ein 750 meter lang tunnel for å bli nytta i kraftproduksjon i Kløvtveit kraftverk. Overføringa tilsvarar rundt 40% av Steinsdalelvas naturlege vassføring. Då Yndesdalsvassdraget i 1986 vart verna mot kraftutbyggjing vart det gjort unnatak for Austgulstølvatnet og det nærliggande Transdalsvatnet. Dette vart grunngjeve med at vassføringa frå dei to vatna var naudsynte for ei lønsam utbygging av Kløvtveit kraftverk, som vart vurdert å «ha avgjerande tydning for distriktet si kraftforsyning i framtida».

I dei opphavlege utbyggingsplanane var det føresett at Austgulstølvatnet skulle demmast opp for å lette overføringa til Klyvtveitvatnet, som ligg høgare enn Austgulstølvatnet. Dette ville ha sett dele av Austgulstølen under vatn, og blant anna for å unngå dette fekk BKK i 2003 løyve til ei planendring som medførte at vasstanden i Austgulstølvatnet og Transdalsvatnet kunne haldast uendra. Men denne planedringa har til gjengjeld ført til større skadeverknader rundt hovudmagasinet i Klyvtveitvatnet.

## Kjelder
Lindelifjellet

**Lindelifjellet** er eit fjell i Gulen kommune i Vestland. Det ligg mellom Verkland og Fv2 i vest og Fjordsdalen sør for Instefjord i aust. Sør for fjellet ligg Smedsdalen med Smedsdalsvatnet. Største høgda er 733 meter over havet. Toppen av fjellet er relativt flat. Fjellet har bratte sider mot vest, sør og aust, medan det i nord gradvis går over i Høgefjellet (687 moh).
Losnedal

**Losnedal** eller **Losnedalen** er ein gard på øya Losna i Solund kommune i Sogn og Fjordane. Garden har matrikkelnummer 63 i Solund. Fram til og med 1963 høyrde Losna til Gulen kommune og der hadde Losnedal matrikkelnummer 2. 

## Geografi
Losnedal ligg i ein ca. to kilometer lang trong dal som går nordover frå sørkysten av Losna. Det er to bruk på garden, Nedre Losnedalen ligg nær sjøen, medan Øvre Losnedalen ligg 600-700 meter oppe i dalen. 

## Historie
Losnedal har truleg vore busett sidan langt attende i tid, det syner jordfunna som er gjorde. I 1942 vart det funne to flintdolkar på bruk ein, og i 1843 fann ein ein bronsegjenstand i ei tuft på same bruket. I matrikkelen frå 1667 var skulda til garden ½ laup smør og skatten i pengar 1¼ riksdalar. Det var ti naut på garden og utsåd var to tønner havre medan avlinga var sju tønner. Det var då to brukarar på garden. I 1723 var det berre ein brukar og matrikkelskulda var auka med fire merker smør frå 1 pund 18 merker smør. Utsåd var 1½ tønne havre og avling var sju tønner og ei skjeppe. Av buskap var det ein hest, ni naut og åtte sauer og geiter. 

Losnedal fekk elektrisk straum innlagt i 1958.
Garden har ikkje vegsamband. Bruka er nedlagde, bruk ein har vore det sidan 1981 og bruk to sidan 1983.

## Namn
Frå først var namnet truleg berre «Dalen». I 1667 vart namnet skrive «Dallen», i 1723 «Losnedal».

Statens kartverk har godkjend skrivemåtane «Øvre Losnedalen» (1975) og «Losnedalen, øvre» (1986), og «Nedre Losnedalen» (1975) og «Losnedalen, nedre» (1986).

Når gardsnamnet vert brukt som slektsnamn vert det skrive «Losnedal».

Gardsnamet er ikkje kjend frå andre stader i landet.

## Kjelder

## Vidare lesnad
* Ivar Kleiva: «Gnr. 2. Losnedal» i *Gulen i gammal og ny tid : Gards- og ættesoga*. Band I, side 25-30.

## Bakgrunnsstoff
* «Losnedalen» i gardsmartikkelen frå 1886
* «Losnedal» i matrikkelutkastet av 1950
* Om Losnedal i Gardsleksikonet på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv
Store Saltsjø

**Store Saltsjø** (engelsk *Great Salt Lake*) er ein endorheisk innsjø i Utah. Den dekker om lag 4400&nbsp;km², men vasshøgda varierer frå år til år. I 1963 var vasstanden på sitt lågaste og sjøen dekte berre ca. 1529&nbsp;km², medan den i 1987 dekte 5311&nbsp;km², som er rekorden i dag. På grunn av at fordamping er den einaste måten vatn kan forsvinne på har sjøen fått kallenamnet «America's Dead Sea» (Amerikas dødehav).

## Bakgrunn
Store Saltsjø var ei gong i tida ein del av Bonnevillesjøen, som var på storleik med Michigansjøen og mykje djupare. Bonnevillesjøen var rundt ti gonger større og rundt 305&nbsp;meter djup. Den dekte store delar av dagens Utah og mindre delar i Idaho og Nevada under istida for mellom 32&nbsp;000 og 14&nbsp;000 år sidan. Då klimaet endra seg begynte den store Bonnevillesjøen å tørke opp, og det einaste som vart att etter den enorme sjøen var Store Saltsjø, Utahsjøen, Seviersjøen, Rushsjøen og Vesle Saltsjø.

## Øyer
Antelope Island er den største øya i Store Saltsjø og er ein eigen nasjonalpark.
Klyvtveitvatnet

**Klyvtveitvatnet** er eit vatn i Gulen kommune i Vestland. Det er 2,2 km langt og opptil 1 km breitt. Vatnet har eit areal på  og eit naturleg nedbørfelt på . Klyvtveitvatnet har utløp til Austgulfjorden gjennom Klyvtveitelva. Vatnet består av to separate bekken, med eit hovudbekken i vest og eit mindre bekken i aust. Dei to bekkena, som blir kalla høvesvis Store og Vetle Klyvtveitvatnet, er knytt saman med eit smalt og grunt sund.

Klyvtveitvatnet er regulert, og er hovudmagasin for Kløvtveit kraftverk, som utnyttar fallet i Klyvtveitelva ned til Austgulfjorden til produksjon av elektrisk kraft. Vatnet har høgaste regulerte vasstand på 398,4 meter over havet, lågaste regulerte vasstand er 360 moh, og magasinvolumet er . Vann fra to innsjøar i nærliggande elver, Austgulstølvatnet i Steinsdalelva og Transdalsvatnet i Dalelva, er òg overført til Klyvtveitvatnet, noko som meir enn fordoblar vassføringa til kraftverket i tilhøve til Klyvtveitvatnets naturlege tilsig. 

I dei opphavlege utbyggingsplanane var det føresett at Austgulstølvatnet skulle demmast opp for å lette overføringa til Klyvtveitvatnet, som ligg høgare enn Austgulstølvatnet. Dette ville ha sett delar av Austgulstølen under vatn, og blant anna for å unngå dette fekk BKK i 2003 løyve til ei planendring som medførte at vasstanden i Austgulstølvatnet kunne haldast uendra. Men denne planendringa har òg ført til at skadeverknadene rundt hovudmagasinet i Klyvtveitvatnet er vorte større, noko som igjen har medført reaksjonar frå grunneigarane i området. Det er spesielt skadeverknadene ved Vetle Klyvtveitvatnet det har vorte reagert mot, sidan desse ville vore unngått dersom eit tidlegare forslag frå Gulen kommune om ein lang tunnel frå Austgulstølvatnet til Store Klyvtveitvatnet hadde vorte gjennomført, i staden for dei to kortare tunnelane via Vetle Klyvtveitvatnet som vart bygd. BKK har som følgje av reaksjonane vedteke å bruke 14 millionar kroner til å freiste å føre Vetle Klyvtveitvatnet tilbake til naturleg nivå. 

## Kjelder
Transdalsvatnet

**Transdalsvatnet** er eit vatn i Gulen kommune i Vestland. Det er rundt 1,1 km langt og 0,6 km breitt. Transdalsvatnet ligg 402 meter over havet, og har eit areal på .

Vassføringa frå Transdalsvatnet er overført til Klyvtveitvatnet gjennom ein 734 meter lang tunnel, for å bli nytta i kraftproduksjon i Kløvtveit kraftverk. Overføringa tilsvarar rundt 42% av Dalelvas naturlege vassføring. Då Yndesdalsvassdraget i 1986 vart verna mot kraftutbygging vart det gjort unnatak for Transdalsvatnet og det nærliggande Austgulstølvatnet. Dette vart grunngjeve med at vassføringa frå dei to vatna var naudsynt for ei lønsam utbygging av Kløvtveit kraftverk, som vart vurdert å «ha avgjerande tyding for distriktet si kraftforsyning i framtida».

Vatnet var tidlegare kjent som eit godt fiskevatn, der det vart teke fisk av fin kvalitet. Men på grunn av sur nedbør på siste halvdelen av førre hundreår vart fiskestammen utrydda, og Transdalsvatnet var fisketomt i mange år. I 2006 vart det igjen sett ut fisk i vatnet, villfisk som var henta frå andre delar av Yndesdalsvassdraget.

## Kjelder
Klyvtveitelva

**Klyvtveitelva** er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Elva er  lang ( regna frå kjeldene på Flatefjellet), og har eit nedbørfelt på . Middelvassføringa ved munningen er .

Elva byrjar som ei rekkje små bekker på Flatefjellet sør for Klyvtveitvatnet og på Blåfjellet i nord. Bekkene blir samla i Klyvtveitvatnet, og frå nordenden av vatnet renn Klyvtveitelva nordover i eit bratt fall på vestsida av Blåfjellet ned til munningen i Austgulfjorden ved Klyvtveita, 2 km vest-sørvest for Austgulen.

Klyvtveitelva er utbygd til kraftproduksjon i Kløvtveit kraftverk, som utnyttar fallet frå Klyvtveitvatnet ned til Austgulfjorden. Kraftverket vart ferdig i 2006, og etter utbygginga er elva stort sett tørrlagt heile tida. Vatn frå to innsjøar i nærliggande elvar i det varig verna Yndesdalsvassdraget, Austgulstølvatnet i Steinsdalelva og Transdalsvatnet i Dalelva, er òg overført til Klyvtveitvatnet. Overføringane gjer at vassføringa til kraftverket blir meir enn fordobla i tilhøve til Klyvtveitvatnets naturlege tilsig.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Bilde av Klyvtveitelva frå Sogn og Fjordane fylkesarkiv
World Wide Fund for Nature

**World Wide Fund for Nature** (**WWF**, fram til 1986 **World Wildlife Fund**) er ein stor internasjonal naturvernorganisasjon som vart grunnlagt av biologen Julian Huxley og ornitologen Peter Scott i 1961. Organisasjonen sitt varemerke er ein pandabjørn.

## Formål
Hovudmålet til organisasjonen var opphavleg å verne truga artar og tilhøyrande habitat, men med åra har dette vorte utvida til å omfatte naturvern på eit generelt plan. I dag blir WWF rekna for å vere den største og viktigaste naturvernorganisasjon i verda.

## Hovudoppgåver
* Verne mangfaldet blant artar og økosystem
* Sikre berekraftig bruk av naturressursar
* Kjempe mot forureining og overforbruk av ressursar og energi

## WWF International
Organisasjonen har omkring 5 millionar medlemmar og 4000 tilsette globalt. WWF er representert med lokale organisasjonar i meir enn 30 land, mellom anna Noreg. I tillegg er staben engasjert i feltarbeid i meir enn 100 land. Hovudkontoret ligg i Gland i Sveits.

WWF organiserer arbeidet i seks hovudområde: Artar, ferskvatn, giftige kjemikaliar, klimaendringar, kyst, hav og skog.

I dag engasjerer WWF seg òg politisk, finansielt og innan utdanning, for å nå målsettingane sine om bevaring og naturvern. I så måte er organisasjonen òg kjent for å ha teke i bruk sivil ulydigheit for å syne synspunkta sine.

## Nasjonale samskipnader
### WWF-Noreg
World Wide Fund for Nature Noreg (WWF-Noreg) vart grunnlagt i 1970 med Kong Harald V (som då var kronprins) som president. I Noreg var organisasjonen tidlegare kjent under namnet **Verdas villmarksfond**. Den norske avdelinga hadde ca 4000 medlemmar og 15 tilsette i 2005. I 2007 var det 7000 medlemmar og 30 tilsette. Hovudkontoret i Noreg ligg i Oslo.

#### Generalsekretærar
*Einar Johan Johannessen
*Vera Selnes
*Stig Hvoslef
*Rasmus Hansson
*Nina Jensen

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
* WWF Protected Areas
* WWF globale organisasjonar
Gulen og Masfjorden Utvikling

**Gulen og Masfjorden Utvikling AS**, (**GMU**), er eit utviklingsselskap for næringslivet i nabokommunane Gulen kommune i Sogn og Fjordane og Masfjorden i Hordaland.
GMU har kontor i Sløvåg industriområde med lokale i bygga til Wergeland Holding. Dette er strategisk plassert, då det er fleire verksemder som er basert akkurat i Sløvåg, men GMU har som målsetjing å utvikla næringsliv overalt i Gulen og Masfjorden.

## GMU sitt arbeid

GMU si verksemd kan bestå i å gje folk opplæring i å skipa eiga verksemd, laga i stand utviklingsprosjekt for eksisterande verksemder eller andre fellesprosjekt, eller å vera kontaktledd mellom næringsliv og det offentlege. Dagleg leiar driv aktivt med etablerarrettleiing.

GMU samarbeider både med Innovasjon Norge, Gulen Næringsråd og med ulike næringsfond i kommunane. Dagleg leiar i GMU er Torill Torsvik Størkersen.

## Aktuelle prosjekt

29. juni 2010 vart verksemda Sløvåg Næringsbygg skipa av GMU, i samarbeid med ymse verksemder i Gulen og Masfjorden. Målsetjinga med dette er å få oppretta eit næringsbygg og næringshage, der dei ulike verksemdene i Sløvåg kan nytta ulike fellestenester.
GMU jobbar også med selskapet Fjordgass AS (eitt av selskapa innanfor Wergeland Holding) for å prosjektera gassrøyrleidning for å frakta gass frå Trollfeltet inn til Sløvåg.

## Kjelder

* GMU sine offisielle nettsider.
* Kom-an.no om GMU
* Firmapresentasjon på purehelp.no

## Bakgrunnsstoff

* Forretningsplan for GMU 2009
Daniel Pudil

**Daniel Pudil** () er ein tsjekkisk fotballspelar, som har spela på midtbanen for Genk i den belgiske fotballigaen og for det tsjekkiske landslaget.

Pudil debuterte for Belgia sitt A-landslag 7. februar 2007 i ein kamp mot Belgia. Han gjekk glipp av fotball-EM i 2008 grunna ein skade i handa.
Torpedobatteriet ved Rutledal

**Torpedobatteriet ved Rutledal** (offisielt heitande **HKB 16./981 Risenaes**) i Gulen kommune i Vestland vart bygd av tyske okkupasjonsstyrkar under kampane i Noreg i 1940 under andre verdskrigen. Det stod ferdig allereie i mai det året. Dette var det fyrste større forsvarsverket tyskarane bygde i Sogn og Fjordane. 

Batteriet var med å sperra innlaupet til Sognefjorden. Lenger inn i fjorden er det tilgang til passasjen frå Sogn til austlandet og Fillefjell og Flåmsbana, noko som var av militær tyding i tilfelle ein alliert invasjon.

Torpedobatteriet låg nede ved sjøkanten i Rutledal. Det hadde to torpedorøyr på 53 cm, og i alt åtte torpedoar. Røyra var norske, og stamma frå KNM «Skarv», ein torpedobåt av Lyn-klassa. Torpedoane kunne skytast ut med trykkluft frå ein svingbar torpedokanon med doble røyr og treffa mål i ein sektor frå Risnøyna til Rysjedalsvika. Mannskapet var på 14 mann lagt i enkle trebygningar nede ved strandkanten. Dei hadde seinare også ein infanteriavdeling til nærstøtte. Denne var plassert på Brekke, og skulle virka mot eventuelle allierte avdelingar som kunne koma til å falle kystfestningane i ryggen.

Etter krigen vart torpedobatteriet overteke av Kystartilleriet og var i bruk fram til 1954, då det vart lagt ned.

## Sjå også
* Nesje fort (HKB 14./981 Naesje) - påbyrja hausten 1940
* Rutledal fort (HKB 15./981 Kirkeöen) - påbyrja 1941
* Afsneset fort (HKB 17./981 Klaevold)
* Risenes fort (HKB 16./981 Risenaes) - ferdigstilt september 1942

## Kjelder
* Artikkelen er omsett frå bokmålswikipedia.
Grima naturreservat

**Grima naturreservat** er eit naturreservat i Gulen kommune i Vestland. Det ligg på den store øya Grima rett nord for Byrknesøya. Føremålet med fredinga er å bevara kystmyrområde i øygarden i Sognesjøen. Arealet er på 1483 dekar og utgjer om lag 1/4 av det samla arealet av dei seks naturreservata i Gulen når ein ser bort frå Vassøyane naturreservat.

Myrressursane her og på austre Sløvåg blir kategorisert som *svært viktige*.

Regjeringa la 18. juni 2004 fram ein eigen verneplan for myr i Sogn og Fjordane., der 20 myrområde i fylket blei verna. Grima er eit av dei større områda målt i areal. Bakgrunnen var Stortingsmelding nr 68 (1980&ndash;81) *Vern av norsk natur* som fastslo målet om å verne eit representativt naturutval i Noreg. Verneområda i fylket blei registrert i
perioden 1971&ndash;1985 av botanikarar ved Vitskapsmuseet i Trondheim. Det var og synfaringar i 1999 og 2000 utført av Fylkesmannens miljøvernavdeling, og Direktoratet for naturforvalting anbefalte vern i januar 2004. 

## Reglar for reservatet
* Det må ikkje settast i verk tiltak som kan skade eller forstyrre naturmiljøet. 
* Vegetasjonen er freda mot skade og øydelegging. 
* For dyrelivet gjeld Viltlova og forskriftene tilknytt denne. 
* Nye dyrearter må ikkje bli innført.
* Motorisert ferdsel, camping, riding med meire er forbode. 

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Forskrift om verneområdet - Lovdata.
* Beskrivelse av naturreservatet - Miljøstatus. Besøkt 9. november 2010.
Mona Røkke

**Mona Røkke** () var ein norsk jurist og politikar frå Høgre. Ho blei vald inn på Stortinget frå Buskerud i 1977 og attvald i 1981 og 1985. Ho var justisminister i Regjeringa Willoch frå 1981 til 1985, og ho var Fylkesmann i Vestfold frå 1989 til 2010.

## Regjering
* 14. oktober&nbsp;1981&ndash;4. oktober&nbsp;1985: Statsråd i Justis- og politidepartementet

## Stortingskomitéar
*1977&ndash;1981: Medlem i Justiskomitéen
*1985&ndash;1989: Medlem i Forsvarskomitéen
*1985&ndash;1989: Medlem i Sosialkomitéen

## Politiske og offentlege verv

* 1990–1997 Klagenemnda for kringkastingsprogram. 
* Nestleiar i styret for Statens landbruksbank/Landbrukets utviklingsfond frå 1994 til 2000. 
* 1990 og 1991 leiar for eit utval som utgreidde rettstryggleik for menneske med psykisk utviklingshemming.
* 2003–2004 medlem av lovutvalet for harmonisering av den kommunale helse- og sosiallovgjevinga.
* 2001–2004 medlem av klagenemnda for film og video. 
* 1995–2004 leiar av Telenor si bedriftsforsamling.
* 1997–2005 leiar av Reindriftsstyret.
* Frå 2001 leiar av Nasjonalt utval for busetjing av flyktningar. 
* 1976–1985 medlem av Høgre sitt sentralstyre .
* 1979–1985 leiar i Høgrekvinnene sitt landsstyre.
* 1986–1988 nestleiar i Europabevegelsen.
* 1987–1993 styremedlem i Den Norske Kreftforening, nestleiar 1988–1993.
* 1989–1997 nestleiar i styret for Norsk Folkemuseum.
* 1991–1993 varamedlem i Nobelkomiteen.

## Heider
Ho blei i 2005 utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden.

## Litteratur
Mona Røkke var justisminister då ho i september 1985, fekk vite at ho hadde kreft for andre gong. Sjølvbiografien *Ingen tid for tårer* fortel om Monas Røkke sin kamp mot sjukdomen. Ho fortel også om barndom og unge år, om tida som politifullmektig i Drammen, som stortingsrepresentant og som justisminister.

## Bibliografi
*Mona Røkke. Fortalt til Thorleif Andreassen (1986): *Ingen tid for tårer* Oslo Gyldendal

## Kjelder

*Stortinget.no - Biografi
Steinbygningar i Gulen

**Steinbygningar i Gulen** er bygningar i Gulen kommune der det er brukt steinmurar som vegger. Bruk av steinmura hus og steingjerde er særtrekk ved byggjeskikken i Gulen. Ein brukte også gråstein som byggjemateriale i til dømes løebygningar. Då brukte ein stein heilt opp til mønet. Ein del sjøbuer og naust og til og med bustadhus vart bygd på denne måten.

## Byggjeskikken

Stein er mykje brukt i byggjeskikken langs kysten i Noreg der det var skogfattig. Men dei fleste og mest varierte steinbygningane finst i Nordhordland og Gulen. På fleire gardar i Gulen er det innslag av steinmurar i alle bygningane, i tillegg til steingardar som kan ha innebygde fjøs i skilje mellom utmark og innmarksbeite.

Husmurane var bygd som doble kyrkjemurar utan nokon form for bindemiddel, anten som vern mot kald vind eller som beremur som til dømes på Molde på Dalsøyra. Murane er gjerne tjukke i botnen og smalnar mot toppen. Vatnet vart drenert vekk frå innerveggane, og veggane er på mange hus utruleg jamne. I dei store steinløene, som til dømes på Midttun i Eivindvik er beremuren ofte kombinert med grindverk.

På garden Midtun i Eivindvik står eit steinmurt uthus frå 1885. Det måler 20 · 9 meter og er 10 meter høgt. I dette huset er det berre brukt jordbroten stein, altså stein som ikkje er skoten ut i steinbrot.

Byggjetradisjonen kan gå tilbake til mellomalderen, men mykje tyder på at dei fleste steinbygningane i Gulen er frå tida etter utskiftingane på 1800-talet fram til omkring 1900.

## Kjelder
* Artikkelen er omsett frå bokmålswikipedia.
Ramsbarden naturreservat

**Ramsbarden naturreservat** er eit naturreservat i Gulen kommune i Vestland. Føremålet med fredinga er å bevara hekkande sjøfugl i øygarden i Sognesjøen. Arealet er 173 dekar, der 86 daa er landareal og 87 daa sjøareal.

Regjeringa vedtok i 1993 Verneplan for sjøfugl som gav 57 fuglereservat på i alt 11 km² langs kysten av Sogn og Fjordane. Planen er basert på dei første verneforslaga frå 1977, vidare Stortingsmelding nr 68 (1980-81) *Vern av norsk natur* som fastslo målet om å verne eit representativt naturutval i Noreg, og første høyringsforslag om sjøfuglvern i Sogn og Fjordane frå 1984. Det blei i tida 1977-88 halde synfaring og utreidd 350 sjøfugllokalitetar i fylket. Forarbeidet i fylket sin delplan blei sendt ut på høyring i 1991 som *Verneplan for sjøfugl - delplan 5 Sogn og Fjordane*. Hovudmålet er å verna hekkeplassar i fylket, med mål om å sikra hekkeplassar for halve bestanden av dei mest vanlege sjøfuglane, og heile bestanden av dei sjeldnaste hekkefuglane i fylket.

I Gulen kommune fekk Lihellene naturreservat og Kvernøyna naturreservat 2. prioritet, medan dei øvrige tre sjøfuglreservata fekk 3. prioritet som vernelokalitetar.

## Reglar for reservatet
* Det må ikkje setjast i verk tiltak som kan skade eller forstyrre naturmiljøet. 
* Det er forbode å ferdast i området eller forstyrre fugl i hekkeperioden.
* Der er våpen- og jaktforbod og bandtvang, og utsetting av vilt er forbode.
* Ferdsel, camping, og oppankring nærare enn 50 meter er forbode. 

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Forskrift om verneområdet - Lovdata.
* Kart over naturreservatet - Miljøstatus. Besøkt 9. november 2010.
Vassøyane naturreservat

**Vassøyane naturreservat** er eit naturreservat i Gulen kommune i Vestland. Formålet med fredinga er å bevara våtmarksområde med hekkeplassar og sjøfuglbiotop i øygarden lengst sør i Sognesjøen. Reservatet omfattar øygruppa Vassøyane heilt sørvest i kommunen, nær grensa mot Fedje kommune i sør. Arealet er på 6.180 dekar (6,18 km²) der 1870 daa er landareal, og dette er det klart største verneområdet i kommunen. Vassøyane naturreservat er nesten dobbelt så stort som dei seks andre naturreservata i Gulen til saman. Sauebeite, lyngbrenning og hausting av tang og tare på øyene er eksplisitt tillate gjennom løyve, med unntak av all ilandstiging i hekketida.

Naturreservatet blei oppretta i desember 1991. Dette området og tilstøytande øygrupper i kommunane i sør har sida 1974 vorte føreslått verna som landskapsvernområde, men denne verneforma er ikkje realisert enno for heile det aktuelle området. Vassøyane fekk prioritet 3 som vernelokalitet.

Vernet av Vassøyane er basert på Stortingsmelding nr 68 (1980-81) *Vern av norsk natur* som fastslo målet om å verna eit representativt naturutval i Noreg, og utreiing av 280 våtmarksområde i fylket (14 i Gulen) tidleg på 1980-talet. Forarbeidet i fylket sin delplan blei sendt ut på høyring førebels i 1982 og endeleg i 1985 som *Utkast til verneplan for våtmark i Sogn og Fjordane fylke*. Hovudmålet er å verna fylkets hekkeplassar for 60 artar av sjø- og vadefuglar, samt biotop for ytterlegare 70 ikkje-hekkande slike artar i våtmarksområde (per 1984).

## Landskap og arter
Området består av om lag 100 øyer, holmar og skjer som består av mykje sandstein og konglomerat frå devontida – liggjande såvidt innanfor det Kaledonske fjellkjedeområdet som berre berører Gulen heilt her nede i kommunens sørvestre øygard. Geologisk høyrer til øygruppa Solundbassenget som er 420–410 millionar år gamalt. Vegetasjonen er atlantisk lynghei kor røsslyng, klokkelyng, krekling og gråmose dominerer. Vassøyane er ikkje eit viktig hekkebiotop – det er som trekkstad og overvintringsstad at området oppnår si verneverd. Her trekk blant anna ringgås og kvitkinngås. Lappedykkarar og lom trivst og her, i tillegg til store tal ærfugl og havelle. Mellom dei mest viktige hekkeartene er teist, enkeltbekkasin, småspove, raudstilk, siland og tjeld.

## Reglar for reservatet
* Det må ikkje setjast i verk tiltak som kan skade eller forstyrre naturmiljøet. 
* Motorisert ferdsel og bruk av kamuflasjeinnretningar for fotografering er forbode. 
* Det er våpen- og jaktforbod og bandtvang, og utsetting av vilt er forbode.
* Ferdsel, camping, og oppankring med båt nærare enn 50 meter er forbode. 

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Forskrift om verneområdet - Lovdata.
* Kart over naturreservatet - Miljøstatus. Besøkt 9. november 2010.
Netteland

:*For Netteland i Kvinnherad, sjå [[Nettland]].*

 
**Netteland** er ein gard på øya Losna i Solund kommune i Sogn og Fjordane. Garden har matrikkelnummer 64 i Solund. Fram til og med 1963 høyrde Losna til Gulen kommune og der hadde Netteland matrikkelnummer 3. 

## Geografi
Netteland ligg like sør for Losnegard, ved ei lita bukt på søraustsida av øya. 
Ferjekaien på Losna ligg på Netteland, og ferja Rysjedalsvika-Rutledal-Krakhella går innom der etter førhandstinging.

## Historie
Det tidlegaste ein finn garden nemnt er i 1563, men han er mykje eldre. Ivar Kleiva skriv i bygdeboka for Gulen at Netteland før 1700 vart rekna for eit bruk under Losnegard.

Etter matrikkelen frå 1667 var skulda 1½ laup og 1 pund smør, og det var ein hest og 22 naut på garden. Utsåd var fire tønner havre og avling var 13 tønner. Skatten var 5½ riksdalar. Det ser ut til å ha vore to brukarar på garden då.
I 1723 er det berre ein brukar. Garden hadde då ein hest, 24 naut og 12 sauer og geiter. Utsåd var fire tønner og tre skjepper havre, og avling var 16½ tønne. 
 

Netteland fekk elektrisk straum innlagt i 1958.

## Namn
Oluf Rygh meiner namnet har med planta «netle» (nesle, brennenòt, *Urtica*) å gjere.

Statens kartverk har godkjend skrivemåten «Netteland» (1986).

Gardsnamnet er også kjent frå Kvinnherad kommune, men der vert namnet no skrive Nettland.

## Kjelder

## Vidare lesnad
* Ivar Kleiva: «Gnr. 3. Netteland» i *Gulen i gammal og ny tid : Gards- og ættesoga*. Band I, side 31-38.

## Bakgrunnsstoff
* «Netteland» i gardsmartikkelen frå 1886
* «Netteland» i matrikkelutkastet av 1950
* Om Netteland i Gardsleksikonet på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv
Taklevatnet

**Taklevatnet** er ein innsjø i Gulen kommune i Vestland. Den ligg på 291,5 moh. Vatnet har eit areal på  og drenerer eit nedbørfelt på . Taklevatnet er regulert og er hovudmagasin for Takle kraftverk. Høgaste regulerte vasstand er , og lågaste regulerte vasstand er . Magasinvolumet er 3,5 millionar m³.

Vatnet er blant dei største innsjøane i Gulen kommune. Det er omgjeve av bjørkeskog og lynghei. Dei grunnaste partia ligg i sørenden, og her fanst dei beste fiskeplassane i tida før vatnet vart regulert i 1942. Før utbygginga hadde vatnet òg ei strandsone med grus og sand, men denne er vorte vaska bort etter at vatnet har vore regulert i så lang tid.

## Fiske
Før Takle kraftverk vart bygd i 1942 hadde Taklevatnet eit godt aurefiske, men etter reguleringa har fisket gått gradvis tilbake. Det siste året det vart rapportert fiskefangst var i 1985, og i 1990 vart vatnet rekna for fisketomt. Ei viktig årsak er at reguleringa har hindra fisken i å kome seg fram til gytebekkane. I tillegg til effekten av reguleringa meiner ein òg at sur nedbør har bidrege til at aurebestanden er borte.

I seinare år har det vore sett ut fisk i vatnet, men enno i 2004 var tettleiken av aure relativt låg.

## Kjelder
Frostnavar

**Frostnavar** er ein reiskap som har vorte brukt, særleg av fiskarar, vinterstid for å halde varmen. Under fiske i open båt, der det vart mykje venting, kunne det verte svært kaldt. Det kunne vere under drivgarnsfiske etter sild, og under seglas. 

Frostnavaren var ein stor, sløv navar. Med han vart det bora i ein rå, hard trekubbe. Dette arbeidet vart utført berre for at den som gjorde det skulle verte varm i kroppen.  I staden for navar kunne det arbeidast med ei sløv sag, ei **frostsag**.

## Kjelde
*Asbjørn Klepp:*Nordlandsbåter,-og båter fra Trøndelag*. Grøndahl & søn A.S. Oslo 1983
*Ivar Aasen:*[[Norsk Ordbok]]*. Femte utgåve. Fonna Forlag 1977
*Bjarne Rabben: *Folk ved havet III*. Sunnmøre Fiskarlag. Romsdal Fiskarlag 1983