open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fredrik Vilhelm IV av Preussen

**Fredrik Vilhelm IV** (tysk; *Friedrich Wilhelm*), (), var konge av Preussen.

Han var eldste sonen til Fredrik Vilhelm III av Preussen og Louise von Mecklenburg-Strelitz. Fredrik Vilhelm IV vart konge etter faren døydde i 1840, og fram til han sjølv døydde. Av helsemessige grunnar lét han broren Vilhelm I verte regent i 1858.

## Bakgrunnsstoff
Borland

**Borland**, grunnlagt i 1983, var eit amerikansk programvarehus med hovudkvarter i California. Borland er mest kjend for sine programvareutviklingsprogram, slik som Delphi, J Builder, C++ Builder, Borland Pascal og Turbo Pascal. 

Borland hadde på 1980-talet ei utviklingsavdeling i Danmark. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 
.
Bydatanett

Eit **bydatanett** (engelsk *metropolitan area network*, forkorta **MAN**) er eit datanett som dekker ein by eller eit tilsvarande stort område.


* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.*
Regionen Stuttgart

{| class="wikitable" align=right
**Oversiktskart** 

**Statistikk** 
Delstat:Baden-Württemberg
Hovudstad:Stuttgart
Areal:10,557.62 km²
Innbyggjarar:3,964,162 *(2001)*
Befolkningstettheit:375 pr. km²
**Kort** 



**Stuttgart** er eit av dei fire administrative distrikta (tysk: regierungsbezirk) i Baden-Württemberg, Tyskland, som ligg i den nord-austlege delen av delstaten Baden-Württemberg, og i den sør-vestlege delen av Tyskland.
CD-ROM

**CD-ROM** eller **cd-rom** (uttalt «sederom»), ei forkorting for *Compact Disc - Read Only Memory*, er ei CD-plate ein kan lagra store mengder data på. 

Den vanlegaste lagringskapasiteten er 700 MB, men det finst CD-ROM med lagringskapasitet på opptil 1 GB. Dette tilsvarar ca. 700 diskettar eller 300&nbsp;000 sider med tekst.

## Sjå og
* CD-plate
* DVD

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:CD-ROM|CD-ROM]]» frå , den 12. september 2009.*
Caml

**Caml** (**C**ategorical **A**bstract **M**achine **L**anguage) er eit programmeringsspråk i ML-familien. Det er eit sterkt typet funksjonelt programmeringsspråk med fokus på typeinferens. Ein populær implementasjon av Caml er Objective Caml.

Caml vart utvikla av G. Huet, G. Cousineau, Ascander Suarez, Pierre Weis, Michel Mauny og andre frå både INRIA og ENS.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Caps lock

**Caps lock** er namnet på ein tast som finst på dei fleste tastatur. På QWERTY-tastaturet ligg den plassert til venstre for tasten A. Ved å trykka på tasten, vert Caps-funksjonen aktivert, og store bokstavar blir standard. For å deaktivera, må tasten trykkast ein gong til.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 
 .
Vinton G. Cerf

**Vinton Gray Cerf** () er ein amerikansk vitnskapsmann ofte kalla ein av «Internettets grunnleggarar». Han har jobba med Internett og spesielt TCP/IP-protokollen. 9. november 2005 blei han gjeven Presidentens fridomsmedalje av George W. Bush. 

Dei norske Internett-pionerane Pål Spilling og Yngvar Lundh ved Forsvarets Forskningsinstitutt samarbeida tett med Cerf under utviklinga av TCP/IP teknologien.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.*
Hank Aaron

**Henry Louis «Hank» Aaron** () er ein USA-amerikansk baseballspelar fødd i Mobile i Alabama. Han vart vald inn i baseballens æresgalleri, Baseball Hall of Fame, i 1982. 

Aaron heldt lenge rekorden for flest *[[home run]]* i Major League Baseball (MLB) &mdash; 755.

9. juli 2002 vart han tildelt Presidentens fridomsmedalje av president George W. Bush.

I 2017 deltok Aaron fortsatt  i samfunnsdebatten, til støtte for Colin Kaepernick som vart svartelista for sin aktivisme då han var utøver i den øvste divisjonen i amerikansk fotball (i USA).

## Bakgrunnsstoff

* Hank Aaron hos The Internet Name Database

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 
 .
Conker's Bad Fur Day

***Conker's Bad Fur Day*** er eit action-plattformspel utvikla og utgjeve av Rare på spelkonsollen Nintendo 64. Det er det siste spelet frå denne utviklaren for konsollen, og vart gjeve ut 5. mars 2001 i Nord-Amerika og 6. april 2001 i Europa. Spelet handlar om Conker, eit raudt ekorn med drikkeproblem som prøver å koma seg heim til kjerasten sin. Spelmekanikkane består i ulike utfordringar som å løysa gåter og køyra kappløp med farkostar, fordelt over fleire nivå med varierande tema. Spelet har også ein fleirspelarmodus der opp til fire spelarar kan tevlast i sju ulike speltypar.

*Conker's Bad Fur Day* var under utvikling i fire år og var i utgangspunktet berekna på eit yngre publikum, men spelet vart forandra på og marknadsført mot ei mykje eldre målgruppe. Det har grafisk vald, seksuelle scener, sterkt språk, toaletthumor og fleire filmparodiar. Spelet fekk svært positive omtalar frå journalistar som skriv om dataspel, der dei mellom anna roste grafikken i spelet, ljoden og framstillinga.  Spelet selde mindre bra grunna manglande reklamering av produktet og av di det vart gjeve ut nær slutten av livssyklusen til Nintendo 64-konsollen, men det fekk kultstatus grunna sin unike stil. Ei ny utgåve av spelet, kalla *Conker: Live & Reloaded*, med ny grafikk og annleis fleirspelarmodus vart gjeven ut på Xbox i 2005.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Conker&#39;s Bad Fur Day|Conker&#39;s Bad Fur Day]]» frå ,  den 30. august 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Intel Core

**Intel Core** og vidareutviklinga **[[Intel Core 2]]** er ein famile av prosessorar laga av Intel. Prosessoren vert brukt i berbare datamaskiner, i tillegg til arbeidsstasjonar og tenarar. I samband med lanseringa av Inter Core vart det innleidd eit samarbeid mellom Intel og Apple, som då for første gong byrja å bruke Intel-prosessorar i sine Mac-maskiner.

## Utgåver
Prosessortypen er basert på *65 [[Nanometer|nm]]-teknikk* og finst i to variantar, begge introduserte januar 2006:
* **Intel Core Solo** – med ein prosessorkjerne
* **Intel Core Duo** – med to prosessorkjernar
Core Quad

**Core Quad** er ein firekjerna prosessor frå Intel som vart sleppt 2. november 2006. Prosessoren er hovudsakleg berekna for stasjonære pcar, men vil og leverast til berbare pcar som er berekna for å spele på.

Framtidige Intel core i7 vil kunna overta for Quad serien.

## Døme på prosessor seriar (4 kjernar): (rangert etter hastigheit)

* Intel Core Quad Q6600 | 2.4 GHz | 65 nm | 95 watt straumbruk(utgår snart)
* Intel Core Quad Q6700 | 2.6 GHz | 65 nm | 95 watt straumbruk(utgår snart)
* Intel Core 2 Quad Q8300 | 2.50 GHz | 45 nm | 95 watt straumbruk
* Intel Core 2 Quad Q9400 | 2.66 GHz | 45 nm | 95 watt straumbruk
* Intel Core 2 Quad Q9450 | 2.66 GHz | 45 nm | 95 watt straumbruk
* Intel Core 2 Quad Q9450 | 2.66 GHz | 45 nm | 95 watt straumbruk
* Intel Core 2 Quad Q9550 | 2.83 GHz | 45 nm | 95 watt straumbruk
* Intel Core 2 Quad Q8200s | 2.33 GHz | 45 nm | 65 watt straumbruk
* Intel Core 2 Quad Q9400s | 2.66 GHz | 45 nm | 65 watt straumbruk
* Intel Core 2 Quad Q9550s | 2.83 GHz | 45 nm | 65 watt straumbruk

## Bakgrunnsstoff
* Intel Core Quad
* intel core 2 quad samanlikningsliste 

* intel core 2 quad samanlikningsliste 


* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 
 .
DR-DOS

**DR-DOS** eit operativsystem for PCar, opphavleg utvikla av Gary Kildalls Digital Research og basert på CP/M-86. På slutten av 1980-talet og byrjinga av 1990-talet konkurrerte DR-DOS med Microsofts MS-DOS. 

DR-DOS 7.01 er frigjeve under ein ikkje-kommersiell lisens for open kjeldekode, og vert vidareutvikla av The DR-DOS/OpenDOS Enhancement Project, stifta i juli 2002.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside  (engelsk)
* Enhanced DR-DOS/OpenDOS Project (engelsk)
* Enhanced DR-DOS Forum  (engelsk)


* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 
 .
Direkte minnetilgang

**Direkte minnetilgang** (**DMA**) er ein eigenskap i moderne datamaskinar som tillet enkelte subsystem i maskinvara i datamaskinen å få tilgang til minnet for lesing og/eller skriving uavhengig av CPU. Mange maskinvaresystem brukar DMA, inkludert harddisk-kontrollar, grafikkort, nettverkskort og lydkort. Datamaskinar som har DMA-kanalar kan overføra data til og frå einingar med mykje mindre CPU-kostnadar, samanlikna med datamaskinar utan.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Direkte minnetilgang|Direkte minnetilgang]]» frå , den 12. september 2009.*
DivX

**DivX**, forkortelse for Digital Video Exchange er ein videostandard laga av DivXNetworks Inc. DivX er ein av verdas mest utbredte teknologi innan video, og har per i dag over 200 millionar brukarar verda over. DivX er kjend for å kunne komprimera lange og store videoar, typisk komprimeres DVD-videoar frå 5 gigabyte til ca. 700 megabyte.

## Bakgrunnsstoff
* DivX.com
* DivXNetworks, Inc. 
* DivX Digest
* DivX Movies
* Open Directory Project: DivX 


* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 
 .
Dock

Apple OS X har ein såkalla **Dock** nedst på skrivebordet.

Denne kan seiast å vera oppgåvelinja og startmenyen i Windows slått saman. Han er enkel, kan innehalda mange snarvegar, og kan krympast og forstørrast. Om ein vil kan han òg innstillast til å skjulast automatisk. Apple sin dock viser om programmet køyrer. I Leopard ser ein dette med eit virtuelt lys under kvart ikon.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Dock|Dock]]» frå , den 12. september 2009.* 
.
Document Object Model

**Document Object Model** (**DOM**) er ein beskrivelse av korleis ein HTML- eller XML-trestruktur er representert. DOM tilbyr eit objektorientert rammeverk for å analysera (parse) HTML eller XML til ein veldefinert trestruktur og endre innhaldet.

DOM er ein av teknikkane som gjer AJAX mogleg.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.*
ENIAC

**ENIAC** var ein av verdas første programmerbare elektroniske datamaskinar. Namnet stod for **Electronic Numerical Integrator and Computer**. Han vart utvikla for hæren i USA, og kom i drift i 1945, eit par år etter den britiske maskinen Colossus. Det opphavlege målet var å rekna ut ballistiske tabellar for skyting med artilleri, men den fyrste oppgåva var å finna kor mogleg det var å laga termonukleære våpen.
Maskinen var i kontinuerleg drift fram til 1955.

## Kjelder
ENPS

**ENPS** (forkorting for *Electronic News Production System*) er eit dataprogram utvikla av Associated Press, som vert brukt for å planlegga, produsera, redigera, organisera og køyra nyheitssaker, både på radio og fjernsyn. Programmet vert brukt av mellom andre BBC og NRK.

## Bakgrunnsstoff
* ENPS


* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 
 .
EPIC

**EPIC** (**E**nhanced **P**rogrammable **i**rcII **C**lient) er ein modifisert ircII IRC-klient.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside


* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 
 .
J. Presper Eckert

**John Presper Eckert** () var ein amerikansk vitskapsmann og pioner innanfor informatikken. Saman med John Mauchly starta han den første datamaskinprodusenten, kalla Eckert-Mauchly Computer Corporation.

## Bakgrunnsstoff

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:J. Presper Eckert|J. Presper Eckert]]» frå Wikipedia på bokmål, den 12. september 2009.* 
 .
Eden (operativsystem)

**Eden** var eit distribuert operativstem som vart utvikla i 1981 ved University of Washington av Edward D. Lazowska og hans medhjelparar.

## Litteraturhenvisningar
* Edward D. Lazowska, Henry M. Levy, Guy T. Almes, Michael J. Fisher, Robert Joseph Fowler og Stephen C. Vestal: *The Architecture of the Eden system*, Proceedings of the Eight Symposium on Operating System Prinsciples, Pasific Grove, California, 1981, s. 148-159


* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 
 .
Enkel lagringstettleik

**Enkel lagringstettleik** (engelsk *single density*), ofte forkorta SD, er eit kapasitetsomgrep på magnetlager, vanlegvis diskettar. Han skildrar bruken av ei koding (eller modulering) av informasjon ved å bruka FM.

Tidlegare diskettar brukte denne metoden, men dei er no forelda.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 
 .
Escenic

**Escenic** er eit publiseringsverktøy for nettsider. Programmet er utvikla og seld av det norske selskapet med same namn. Spesielt er det mange nettaviser som bruker programmet. Selskapet har 80 tilsette, fordelt på sju land.

Selskapet vart grunnlagt i 1999.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Escenic|Escenic]]» frå , den 12. september 2009.* 
 .
Matthias Ettrich

**Matthias Ettrich** () er ein datateknikar, kjend for sine bidrag til KDE- og LyX-prosjekta.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 
 .
LyX

**LyX** er eit grafisk brukargrensesnitt for LaTeX lisensiert under GNU General Public License. Det finst på fleire språk, bl.a. norsk (både nynorsk og bokmål).

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* LyX Wiki

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 
 .
FSF Europe

**Free Software Foundation Europe** (**FSFE**) er ein ideell stiftelse oppretta etter inspirasjon frå FSF i USA. FSFE vart starta 10. mars 2001.

## Sjå og
* FSF North America
* FSF India
* Fri programvare
* Operativsystemet GNU

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
*
FSF India

**Free Software Foundation India** (**FSF India**) er ein indisk stiftelse oppretta i 2002. Han blei stifta etter inspirasjon frå FSF i USA, men er juridisk og økonomisk uavhengig frå denne. 

## Sjå og
* FSF Europe
* Fri programvare
* GNU

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
* FSF India
Fileplanet

**Fileplanet** er ein av mange nettsider for nedlasting av spelrelatert materiell. Sida er eigd av IGN Entertainment og vert driven av Gamespy.

## Bakgrunnsstoff
* Om IGN Entertainment - Engelsk
* Informasjon frå Alexa - Engelsk

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 
 .
Filmweb

**Filmweb** er ein norsk internettportal dedikert til film. Portalen presenterer filmar som går på norske kinoar med omtalar, bilde og trailarar, og ein kan og handla kinobillettar på nettsida. Administrerande direktør er Harald Løbak Sæther.

## Bakgrunnsstoff
* Filmweb.no

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 
 .
Pakkebehandlingssystemet Fink

Innan IT er **Fink** eit prosjekt som lagar eit system som forenklar installasjon av UNIX-program til Mac OS X Det nyttar Debian GNU/Linux pakkebehandlingssystemet til APT og dpkg, samt sitt eige frontend-program `fink`.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 
 .
Funambol

**Funambol** kjerneprosjektet er ein gratis og open kjeldekode synkroniseringstenar som tilbyr push e-post, kontaktliste- og kalendersynkronisering og einingsforvaltning for trådlause einingar og brukar standard protokoller slik som SyncML. For brukarar betyr dette altså BlackBerry-liknande moglegheitar på andre mobiltelefonar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 
 .
Hechi

**Hechi** (河池; pinyin *Héchí*) er eit byprefektur i Guangxi i Folkerepublikken Kina. 

## Administrative einingar
Hechi består av eitt bydistrikt, eitt byfylke, fire fylke og fem autonome fylke: 

* Bydistriktet Jinchengjiang - 金城江区 *'Jīnchéngjiāng Qū * ;
* Byfylket Yizhou - 宜州市 *Yízhōu Shì* ;
* Fylket Tian'e - 天峨县 *Tiān'é Xiàn* ;
* Fylket Fengshan - 凤山县 *Fèngshān Xiàn* ;
* Fylket Nandan - 南丹县 *Nándān Xiàn* ;
* Fylket Donglan - 东兰县 *Dōnglán Xiàn* ;
* Det autonome fylket Du'an for Yao - 都安瑶族自治县 *Dū'ān Yáozú Zìzhìxiàn* ;
* Det autonome fylket Luocheng for Mulao - 罗城仫佬族自治县 *Luóchéng Mùlǎozú Zìzhìxiàn* ;
* Det autonome fylket Bama for yaofolket - 巴马瑶族自治县 *Bāmǎ Yáozú Zìzhìxiàn* ;
* Det autonome fylket Huanjiang for maonanfolket - 环江毛南族自治县 *Huánjiāng Máonánzú Zìzhìxiàn* ;
* Det autonome fylket Dahua for yaofolket - 大化瑶族自治县 *Dàhuà Yáozú Zìzhìxiàn*.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 12. september 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Liuzhou

**Liuzhou** er eit kinesisk byprefektur i den autonome regionen Guangxi i Kina. Folketalet innan prefekturgrensene var rekna til 3,62 millionar i 2007. 

## Administrative einingar
Liuzhou består av fire bydistrikt, fire fylke og to autonome fylke:
* Bydistriktet Chengzhong (城中区), 125 km², 120.000 innbyggarar, sete for lokalregjeringen;
* Bydistriktet Yufeng (鱼峰区), 98 km², 220&nbsp;000 innbyggarar;
* Bydistriktet Liunan (柳南区), 162 km², 300&nbsp;000 innbyggarar;
* Bydistriktet Liubei (柳北区), 282 km², 330&nbsp;000 innbyggarar;
* Fylket Liujiang (柳江县), 2&nbsp;504 km², 540&nbsp;000 innbyggarar;
* Fylket Liucheng (柳城县), 2&nbsp;124 km², 410&nbsp;000 innbyggarar;
* Fylket Luzhai (鹿寨县), 3&nbsp;358 km², 480&nbsp;000 innbyggarar;
* Fylket Rong'an (融安县), 2&nbsp;904 km², 320&nbsp;000 innbyggarar;
* Det autonome fylket Sanjiang for dongfolket (三江侗族自治县);
* Det autonome fylket Rongshui for miaofolket (融水苗族自治县), 4&nbsp;665 km², 470&nbsp;000 innbyggarar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Liuzhou|Liuzhou]]» frå ,  den 12. september 2009.*
Delstaten Tlaxcala

**Tlaxcala** er ein delstat Mexico, og ligg i den austlege, sentrale delen av landet. Tlaxcala grensar til Puebla, Hidalgo og Delstaten México. Han er den minste delstaten i landet med eit areal på 3 991 km². I 2015 var folketalet 1 272 847.

Hovudstaden og største byen er Tlaxcala, som ligg i den sørlege, sentrale delen av delstaten.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Super Paper Mario

er eit plattform/rollespel utvikla av Intelligent Systems og utgjeve av Nintendo for Wii. Det vart gjeve ut i Nord-Amerika og Japan i april 2007, og i Europa og Australia i september same året. Spelet er det tredje i Paper Mario-serien. Til skilnad frå dei tidlegare spela i *Paper Mario*-serien kombinerer *Super Paper Mario* plattformspel-element frå Super Mario Bros.-spela og nokre rollespel-element frå *Paper Mario*-spela.

*Super Paper Mario* var opphavleg utvikla som eit Nintendo GameCube-spel, men vart flytta over til Wii.

## Oppsett
*Super Paper Mario* er i hovudsak eit plattformspel med rollespel-element. Spelaren styrer Mario gjennom ei rekkje nivå der ein kan utforske varierande område, slåst mot fiendar, og løyse gåter. Spelet er delt inn i 32 nivå som er fordelte på 8 kapittel, der kvart kapittel finn stad i eit særmerkt område eller «dimensjon». Hovudmålet i spelet er å finna åtte «reine hjarto», eit i kvart kapittel, som blir brukte til å opna nye område i spelet. Alle områda i spelet er knytte til ein sentral by der Mario startar i spelet.

Brorparten av *Super Paper Mario* er i 2D. Tidleg i spelet får Mario ei evne som gjer at han kan vri perspektivet om til 3D, som lèt han takle utfordringar på nye vis. Ved å vri om perspektivet kan spelaren til dømes finna ein veg rundt hinder som ikkje kunne bli passerte i 2D-perspektiv, eller få auge på skjulte ting eller landskap. Om Mario vandrar rundt i 3D-perspektiv for lenge vil helsa hans gradvis bli redusert.

Spelet bruker eit poengsystem. Ein haustar inn poeng ved å nedkjempa fiendar og å bruka utstyr. Dette systemet fungerer også som erfaringspoeng-system for spelaren, der ein kan gjera figuren sin sterkare om ein vinn nok poeng. Figuren blir sterkare både offensivt og defensivt etter kvart som erfaringsnivået aukar; som ved å få seg kraftigare åtak eller betre motstand mot skade frå fiendar og farlege objekt. Om hjarte-poenga (HP) når null grunna for mykje skade vil spelet enda, og spelaren kan halda fram frå det siste punktet spelet vart lagra. Nokre ting, som soppar, kan bli brukte til å halda helsa til figuren ved like.

I tillegg til Mario, kan spelaren få kontrollera prinsesse Peach, Bowser og Luigi etter kvart som ein kjem vidare i spelet. Figurane skil seg frå kvarandre med særeigne eigenskapar; Peach kan flyta i lufta med ein paraply, Bowser kan spy eld, og Luigi kan hoppa ekstra høgt. Det er berre Mario som kan snu perspektivet om til 3D.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Super Paper Mario|Super Paper Mario]]» frå ,  den 8. september 2009.*

## Bakgrunnsstoff
*Super Paper Mario på Nintendo.no
Jofrid

**Jofrid** og **Jorid** er kvinnenamn av norrønt opphav. Dei har namnedag den 12. september.

Det norrøne *Jófríðr* er sett saman av *jór*, 'hest' og *frjá*, 'elska'. 

## Kjelder
*
Stig

**Stig** er eit mannsnamn av norrønt opphav. Det har namnedag den 13. september.

Det norrøne *Stigr* var opphavleg eit dansk tilnamn danna av verbet *stíga*, 'å stiga' eller 'å gå'. Stian har eit liknande opphav.

## Kjende namneberarar

* Stig Bagge, norsk adelsmann frå dansketida
* Stig Höök var under krigen pseudonymet til den antinazistiske karikaturteiknaren Ragnvald Blix
* Stig Lindberg (1916-1982), svensk formgjevar
* Stig Claesson (1928-2008), svensk kunstnar og forfattar
* Stig Berge (f. 1942), norsk orienteringsløpar
* Stig Nilsson (1946), svensk fiolinist
* Stig Nilsson (f. 1952), norsk forfattar og musikar
* Stig Nord (f. 1964), norsk fotballspelar
* Stig Henrik Hoff (f. 1965), norsk skodespelar
* Stig Sørra (f. 1966), ordførar i Alstahaug
* Stig Elvis Furset (f. 1967), norsk forfattar og Elvis-imitator
* Stig Inge Bjørnebye (f. 1969), norsk fotballspelar
* Stig van Eijk (f. 1981), norsk Eurovision-deltakar
Solli DPS

**Solli DPS** (**Solli distriktspsykiatriske senter**) eller **Solli sykehus** er eit psykiatrisk sjukehus i Bergen med ein voksenpsykiatrisk poliklinikk, ei dagsavdeling og ei døgnavdeling. 

Eigarar er Haraldsplass Diakonale stiftelse og Anton og Malla Mohrs legat. Solli vart grunnlagd i 1955 som Solli Nervesanatorium. 

Frå 1925 til 1950 låg Solli lærehjem for piker her. Dette var ei fortsetjing av Magdalenahjemmet. 

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Hatlestad

**Hatlestad** er ein gard i Fana i Bergen. Garden ligg på nordsida av Kalandsvatnet. 

## Namn
Ein er usikker på opphavet til namnet Hatlestad. Det kan ha samanheng med mannsnamnet *Atli*, eller eit personnamn med *Asl-*, som *[[Aslaug]]* eller *Asleifr*. Ein annan teori er at det kan kome av *atlega*, som tyder støl eller skjul for fe på beite i felles utmark. 

## Historie
I mellomalderen høyrte garden til Lyse kloster og etter reformasjonen Lyseklostergodset. Frå 1873-1874 var det brukaren som vart eigarar av Hatlestad og her er framleis gardsdrift. 

Frå 1854 til 1861 var Hatlestad skysstasjon før han var flytta til Sandven lenger sør. 

Natt til 14. september kom det ekstreme nedbørsmendger på Vestlandet, over 100 mm på berre 12 timar. Det kraftige regnvêret førte til ras i Hatlestad terrasse og tre personar mista livet, medan sju vart skadde. 

## Geografi
Hatlestad ligg på nordsida av Kalandsvatnet, aust for Hamrefjellet og sør for Valleheiane. 

Garden grensar til Valle i nord, Smørås i vest, Indre Hamre i sør og Øvre Sandven i aust. 

Hatlestad Eldresenter ligg i dag på Hatlestad. 

## Kjelder
* 
* Bergenskart
Hatlestadlia

**Hatlestadlia** er ein blindveg og eit bustadområde på Hatlestad i Fana bydel i Bergen kommune. Vegen går austover frå Osvegen og er om lag 450 meter lang. 

Namnet vart vedteke i 1987 og er kalla opp etter garden Hatlestad. 

## Knutepunkt
*  Osvegen
* Sideveg nordover (250 m)
* Sideveg sørover (170 m)
* Sideveg sørover (120 m)
*  Hatlestadlia 152

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Hatlestad terrasse

**Hatlestad terrasse** er eit bustadområde og ein blindveg på Hatlestad i Fana bydel i Bergen kommune. Han går sørover frå Osvegen og i ein hestsko mot nord. Vegen er om lag 1,1 km lang. 

Namnet vart vedteke i 1973 og er kalla opp etter garden Hatlestad. 

Staden vart landskjend i september 2005 då ekstreme nedbørmengder førte til eit ras som råka eit rekkehus. Tre menneske mista livet og sju vart skadde. 

## Knutepunkt
*  Osvegen
* Sideveg austover (70 m)
* Sideveg sørvestover (50 m)
* Sideveg austover (60 m)
* Sideveg sørvestover (140 m)
* Sideveg sørvestover (100 m)
*  Hatlestad terrasse 101

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Riksväg 61

**Riksväg 61** i Sverige går gjennom Värmland på strekninga Karlstad (europaveg 18) - Arvika - Charlottenberg - riksgrensa (Morokulien) til Noreg der den går over riksveg stamveg 2 i Noreg. Vegen er 109 km lang.

Vegen blir nytta til reiser til og frå stader langs vegen, men vegen er òg nytta til reiser frå Karlstad/Mälardalen til Noreg, til dømes Gardermoen flyplass og området nord om Oslo, eller omvendt.

## Standard
Standarden på vegen varierer. 
Mellom Karlstad og Fagerås (ved E45) har han høg standard med eit tal planskilde trafikkplassar og ein bit skilta som motortrafikled. Ein har til og med bygd midtdelar (2+1-väg) langs 11 km mellom Karlstad og Kil, som var klart i slutten av 2007.
I nord er standarden dårlegare.
Vegen går gjennom tettstaden Arvika.

## Historie
På 1950-talet vart vegen kalla länsväg 232. I 1962 fekk vegen namnet riksväg 61.

På 1980-talet vart strekket Karlstad-Kil bygd med ein bit som motortrafikled og resten nesten det. Strekninga Kil-Fagerås vart bygd på slutten av 1990-talet.
Vegen i trakten av Högboda vart bygd på 1950-talet. Forbi Brunskog og nord for Edane er vegen ombygd før 1940-talet, men i 2006 vart han bygd om til ein høgre standard. Eit strekke aust om Arvika vart bygd i starten av 1970-talet. Vegen nordom Nysockensjön er frå starten av 1900-talet. Omkøyringa rundt Åmotfors vart bygd i perioden 2006-2007. Nord for Åmotfors har ein bit veg som vart bygd på 1950-talet. Resten er i same strekning som minst på 1940-talet.

## Knutepunkt
### [[Värmlands län]]

;Eda kommune
* Morokulien 
*Eda glasbruk
* Charlottenberg
* Klockarmossen
* Åmotfors
;Arvika kommune
* Speke
*  Agnetebergsleden, Arvika
*  Säfflevägen, Arvika
* Brunskog
;Kil kommune
*  Fagerås
* Kil
;Karlstad kommune
*  Ilanda, felles trasé til Bergvik
*  Henstad
*  Karlstad-Bergvik

## Kjelder
Skrautvål kyrkje

**Skrautvål kyrkje** er ei krosskyrkje frå 1785 og ligg i Skrautvål i Nord-Aurdal kommune i Innlandet fylke. Kyrkja er bygd i tømmer. Det er plass til 200 personar. Våpenhus vart bygd til i 1861.

## Altertavla
Altertavla i kyrkja er frå 1795.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Skrautvål kirke i *Norges Kirker* utgitt av NIKU og KA
* 
*
Fonnafly

**Fonnafly AS** er eit flyselskap som har taxiflyging og sightseeing som hovudaktivitet, men som òg driv med lasteflyging, mastemontering, betongflyging, overvaking, foto-, film- og reportasjeflyging med meir. Selskapet vart skipa i 1970 og har hovudbase i Rosendal i Kvinnherad. Det har avdelingar i Bergen, på Voss og ved Fornebu utanfor Oslo. Selskapet opererer tre sjøfly av typen *Cessna 206* og eitt amfibiefly av typen *Cessna 208* samt fire helikopter av type *Robinson R-44*, *EC-120B* og *AS-350B3*. Selskapet er verksamt heile året, men frå ca. 15. oktober til 15. april er det berre helikopteravdelinga som er i verksemd.

Fonnafly Sjø AS vart skild ut frå Fonnafly AS som eige selskap i 1990. Dette selskapet var eit reint sjøflyselskap fram til 1. april 2004, då det fekk løyve til å operera helikopter. To helikopter av typen Robinson R44 vart etter dette tekne i bruk ut frå basar på Flesland og Bergen. Frå 2005 har det òg drive helikopter med utspring frå Voss.

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på «[[:no:Fonnafly|Fonnafly]]» frå , den 13. september 2009.* 
* Nettsidene til Fonnafly.
Samtidspartiet

**Samtidspartiet** er eit norsk muslimsk orientert politisk parti stifta i 2009.

## Historie
Partiet vart stifta i 2009 som *Independent Labour Party*, men vart etter kort tid tvunge til å skifte namn av di det kunne forvekslast med Arbeiderpartiet. Namneskiftet skjedde i juni same året. Partiet stilte til val for første gong ved valet i 2009 i Oslo.

## Politisk plattform
Partiet er leia av den norsk-pakistanske Ghuffor Butt. Politiske mål for partiet er å senke bensinprisen, bilavgifter og skattar. På grunn av fokuset på å senke skattar og bilavgifter har partiet blitt kalla eit «FrP for innvandrarar». Andre mål for partiet er å tillate bruk av hijab i politiet, å opprette muslimske skular og sjukeheimar, gjere familiegjenforeining lettare tilgjengeleg og statsfinansiere imamar og bygging av moskear.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Samtidspartiet|Samtidspartiet]]» frå , den 13. september 2009, som i sin tur bygger på «[[:en:Contemporary Party|Contemporary Party]]» frå *
Jan-Carl Raspe

**Jan-Carl Raspe** () var ein av dei leiande personane i den tyske terrororganisasjonen Rote Armee Fraktion. Raspe var flyktning frå DDR og blei rekruttert til RAF medan han studerte i Berlin på midten og slutten av 1960-talet. På slutten av 1960-talet hadde Raspe eit seksuelt forhold til den norske presten Øyvind Foss, som har fortalt om sine opplevingar med Raspe i boka *Jeg elsket en terrorist. Et oppgjør med Baader-Meinhof*. Denne boka skapte furore i Noreg då den kom ut i 1981. Raspe vart funnen død i Stamheim-fengslet hausten 1977 saman med dei andre RAF-leiarane Andreas Baader og Gudrun Ensslin, den offisielle dødsårsaka var sjølvmord.
Havhestar

**Havhestar** er ei naturleg gruppe av sjøfuglar innanfor stormfuglfamilien, *Procellariidae*. Gruppa omfattar dei biologiske slektene *[[Macronectes]]*, *[[Daption]]*, *[[Fulmarus]]*, *[[Thalassoica]]* og *[[Pagodroma]]*.

Av alle dei fire hovudgruppene innan familien syner havhestar størst variasjon i storleik og biologi. Morfologisk har dei ein felles synleg eigenskap, skallen og spesielt røyret på nasen. Ein finn desse stormfuglane i Sørishavet med eit unntak, havhest, som lever på den nordlege halvkula.

## Artar
***[[Macronectes]]***
* Sørkjempepetrell, *Macronectes giganteus*
* Nordkjempepetrell, *Macronectes halli*

***[[Fulmarus]]***
* Havhest, *Fulmarus glacialis*
* Sørhavhest, *Fulmarus glacialoides*

***Thalassoica***
* Antarktispetrell, *Thalassoica antarctica*

***Daption***
* Flekkpetrell, *Daption capense*

***Pagodroma ***
* Snøpetrell, *Pagodroma nivea*

## Kjelder
* *Denne artikkelen bygger dels på «[[:en:Fulmarine petrel|Fulmarine petrel]]» frå , den 13. september 2009*
### Fotnotar
GIER

**GIER** (**G**eodætisk **I**nstituts **E**lektroniske **R**egnemaskine) er ei datamaskin som vart produsert av det danske firmaet Dansk Regnecentral frå byrjinga av 1960-talet. Namnet kom av at det fyrste eksemplaret av maskina vart levert til Geodætisk Institut.

Ho var ei såkalla andregenerasjons reknemaskin fordi ho var basert på transistorar i staden for røyr. Arbeidsminnet var eit ferrittlager med 1024 maskinord på 42 bit. Ho arbeidde med virtuelt minne, ein magnettrommel vart brukt som bakgrunnslager.

Maskina vart programmert i GIER Algol eller assemblerspråket SLIP, holband av papir var eit vanleg lagringsmedium. Ho hadde ikkje noko permanent minne, når ho skulle startast måtte dei fyrste instruksjonane (3 maskinord á 42 bit) difor tastast inn bit for bit manuelt.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:GIER|GIER]]» frå , den 13. september 2009.* 


## Bakgrunnsstoff

* datamuseum.no
* Dansk Datahistorisk Forening om GIER
Google Desktop

**Google Desktop** er eit dataprogram som kan nyttast til å søkja på sin eigen PC med googleteknologi. Desktop kan søkja i fleire programmloggar etter ord og frasar, deriblant Outlook Express, Microsoft Word, Microsoft Excel, Microsoft PowerPoint, Internet Explorer, PDF-filer, bilde, Mozilla Firefox og Mozilla Thunderbird.

## Sjå og
* Google

## Bakgrunnsstoff
* Google Desktop
Google Gears

**Google Gears** er betaprogramvare frå Google for å mogleggjere fråkopla tilgang til tenester som normalt berre fungerer når brukaren er tilkopla Internett. Programmet installerer ein databasemotor, basert på SQLite, på det lokale mellomlageret til klientsystemet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Google Gears|Google Gears]]» frå , den 13. september 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
*
Google Maps

**Google Maps** er ei nettbasert kartteneste frå Google som tilbyr satellittbilde, kart, gatebilde (Street View), trafikkinformasjon (Google Traffic) og ruteplanlegging for reiser til fots, i bil, på sykkel og offentleg transport.

## Sjå òg
* Google
* Google Earth

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Google Maps|Google Maps]]» frå ,  den 30. august 2018.*  


## Bakgrunnsstoff
* 
* Google Maps (satellitt, sentrert over Noreg)
Samlinga av Tyskland

**Samlinga av Tyskland**, eller **Reichsgründung** (grunnlegginga av riket) skjedde 18. januar 1871. Under riksgrunnlegginga vart det vedteke at fleire små statar skulle gå saman i det Tyske keisarriket, og at Preussen skulle ha ei leiande rolle i riket.

Det tyske riket vart danna av m.a. desse statane:

* Kongedømmet Preussen, Bayern, Sachsen og Württemberg
* Storhertugdømma Baden, Hessen, Mecklenburg-Schwerin, Mecklenburg-Strelitz, ldenburg og Sachsen-Weimar-Eisenach
* Hertugdømma Anhalt, Brunswijk, Sachsen-Altenburg, Sachen-Coburg-Gotha og Sachsen-Meiningen
* Fyrstedømma Lippe, Reuss eldre line, Reuss yngre line, Schaumburg-Lippe, Schwarzburg-Rudolstadt, Schwarzburg-Sondershausen og Waldeck
* Fristatane Bremen, Hamburg og Lübeck

Etter den fransk-tyske krigen, som vart vunne av Tyskland, vart Elsass-Lotharingen med i riket.
Stutteri

Eit **stutteri** er ein stad som driv med al og oppdrett av hestar.

Historisk blei hestar ala av adelsfolk. I mellomalderen gav nokre av desse kloster i oppdrag å driva stutteri, ettersom dei lesekunnige munkane kunne føra stambøker. Spanske karteusarmunkar er særleg kjende for å ha ala fram andalusiaren på 1400-talet.

Seinare grunnla herskarar stutteri der dei kunne ala fram hestetypane dei ville ha. Statsstutteri gav gjerne tilgang til alshingstar utan at ein måtte betala dyre avgifter.

Dei austerrikske stutteria i Kladrub (no Kladruby i Tsjekkia) og Lipizza (no Lipica i Slovenia) blei grunnlagde i 1579 og 1580, og gav opphav til lipizzanar- og kladruberhestane. 

På 1600-talet blei det grunnlagd fleire statlege stutteri for å sikra tilgangen på krigshestar til hærane. I Sverige blei det grunnlagd statsstutteri i Strömsholm, Flyinge og Ottenby på denne tida.

I 1665 gav Ludvig XIV av Frankrike ordre til ministeren Colbert om å laga ei stutteriordning for heile landet. Stutteria skulle ala, forska på og forbetra hesterasane. Bygginga av det første av dei, Haras du Pin, tok til i 1715. I dag er dette eitt av 23 franske statsstutteri.

## Anna
Namnet til den tyske byen Stuttgart stammar frå stutteri.

## Sjå òg
*Stall

## Kjelder

* Andalusian  ved ansi.okstate.edu
----
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Stud farm|Stud farm]]» frå , og «[[:sv:Stuteri|Stuteri]]» frå  den 14. september 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** 
----
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:fr:Haras nationaux (France)|Haras nationaux (France)]]» frå , og «[[:fr:Haras du Pin|Haras du Pin]]» frå  den 14. september 2009.*
Vilhelm I av Württemberg

**Vilhelm I av Württemberg** (), fødd i Lübein, var konge av Württemberg.

Han var son av kong Fredrik I av Württemberg (1754–1816) og Augusta av Brunswick-Wolfenbüttel (1764–1788).

Han gifta seg 8. juni 1808 i München med prinsesse Charlotte av Bayern (1792–1873), dotter av kong Maximilian I av Bayern (1756–1825) og prinsesse Augusta Wilhelmine av Hesse-Darmstadt (1765–1796). Dei vart skilde i 1814.

I 1816 gifta han seg med kusina si, prinsesse Katarina Pavlovna av Russland, i St. Petersburg. Seinare same året blei Vilhelm konge av Württemberg etter far sin. Med Katarina fekk han to døtrer; Marie og Sofie, seinare dronning av Nederland. Katarina døydde i 1819.

I 1820 gifta Vilhelm seg med ei anna kusine, Pauline av Württemberg, i Stuttgart.

Med den tredje kona si hadde han tre born:
* Katharina (1821-1898), som skulle bli mor til Vilhelm II av Württemberg
* Karl I av Württemberg (1823-1891)
* Augusta (1826-1898)

Vilhelm I døydde på Schloss Rosenstein i Stuttgart.
Talande våpen

**Talande våpen** er ei nemning brukt i heraldikken om våpenskjold som har figurar og/eller fargar (tinkturar) som viser namn gjennom ordspel eller rebusar. Praksisen er kjend frå mellomalderen, og har blitt vidareført til moderne tid, og ein finn dei i skjolda til stader, slekter og personar.

## Talande landskapsvåpen

Talande våpen er kjend frå fleire stader i Europa frå mellomalderen av, til dømes dei spanske områda Kastilla med eit kastell og Leon med ei løve. 

Det finst ei lang rekkje talande våpen for utanlandske stader, til dømes Falkenberg med ein falk på eit berg, Łódź (polsk for båt) med ein båt, Bern og Berlin med bjørnar, og Oxford ('oksevad') med okse og bølgjesnitt. 

I norske kommunevåpen finn ein fleire talande våpen, mellom anna Skien med ski, Porsgrunn med porsblom, Moland med ein dobbel sparre som liknar bokstaven M, og Ringerike med ein ring.

## Talande slektsvåpen

Fra norsk mellomalder kjenner ein til ein med personnamnet Hauk som hadde ein hauk i skjoldet i seglet sitt. Frå 1600-talet av blei det populært å ta våpenfigurar og slektsvåpen som viste til slektsnamnet, til dømes *Bergh* uttrykt med berg (fjelltoppar), Heyerdahl med en hegre på to fjell, *Holberg* med eit uthola berg, *Leopoldus* og Løvenskiold med ei løve, Morgenstierne med ei stjerne, *Post* med ein vasspost, *Teilmann* med ei trane som held ein teglstein og mange fleire. 

## Namn frå våpen
«Talande våpen» kan også  tidvis brukast om tilfelle der ei slekt har teke namn frå eit våpen med bilde av noko. Dette skjedde særleg då den dansk-norske unionskongen gav adelen påbod om å ta faste slektsnamn i 1526. Slik fekk slekta Bjelke namnet sitt frå to «bjelkar» (liner i våpenet), Huitfeldt (raud skråbjelke på sølvbotn, altså eit kvitt felt) og Rosenkrantz (roser i hjelmteiknet).

Slektsforskarar i nyare tid har somme tider gjeve «heraldiske namn» til slekter ut frå skjolda deira. I desse høva er «talande våpen» ei mindre treffande nemning.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Talende våpen|Talende våpen]]» frå , og «[[:en:Canting arms|Canting arms]]» frå  den 13. september 2009.*  
 

## Litteratur
*Hallvard Trætteberg: *Norske by- og adelsvåben*, utgitt av Kaffe Hag, Oslo 1933
* Hans Krag: *Norsk heraldisk mønstring fra Fredrik IV’s regjeringstid 1699-1730*, Drøbak 1942 - Kristiansand S 1955
*Hans Cappelen: *Norske slektsvåpen*  Oslo 1969 (2. opplag 1976)
*Herman L. Løvenskiold: *Heraldisk nøkkel*, Oslo 1978
*Hans Cappelen og Knut Johannessen: *Norske kommunevåpen*, Oslo 1987
*Harald Nissen og Monica Aase: *[[Segl]] i [[Universitetsbiblioteket i Trondheim]]*, Trondheim 1990
* Ottfried Neubecker: «Heraldik. Kilder, brug, betydning», København 1979 (omsett og omarbeidd for Skandinavia av Nils G. Bartholdy)
Ainab

**Ainab** er ein by i Libanon i vestsida av fjella aust for Beirut og Middelhavet.  Han ligg 750 meter over havet i Aley distrikt i Libanonfjella guvernement.

## Historie
Kommunen vart skipa i 1910 og var ein av dei første i Aley distrikt.

Ainab var åstad for fleire kampar før og under den libanesiske borgarkrigen. I Libanonkrisa i 1958 kjempa drusarar under Kamal Jumblatt og den libanesiske staten om kontroll over landsbyen. Under den israelske invasjonen (den libanesiske krigen i 1982), gjekk det israelske forsvaret inn i og nær Ainab i kampane mellom drusarane sitt Progressiv sosialistparti og det kristne Kataeb-partiet. I mars 1989 vart ein skuleplass i byen råka av eit israelske luft-til-bakkemissil under bombeåtak mot ein base for Demokratisk front for frigjering av Palestina (DFLP) i Shemlan. Meldingar kom om at tre menneske mista livet og 22 skulebarn vart skadde, eller at to DFLP-soldatar vart drepne, ein sivil og 23 av 75 skuleelevar skadde. Seinare på året gjekk israelske fly igjen til åtak i eit hemnåtak for eit bombeåtak på Nord-Israel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ainab|Ainab]]» frå ,  den 20. august 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Ainab kommune
Veterinærhøgskulen

**Veterinærhøgskulen **, tidlegare **Noregs veterinærhøgskole** (NVH), blei oppretta i 1935 og utdannar veterinærar og dyrepleiarar og har ein omfattande forskingsaktivitet innanfor akvamedisin, mattryggleik, komparativ medisin og på sjukdommar, helse og dyrevelferd hjå pattedyr. Forskinga spelar ein sentral rolle som grunnlag for undervisinga og den faglege utviklinga.

Høgskulen driv ein omfattande doktorgradsutdanning, og tilbyr også to engelskspråklege, internasjonale masterstudium - eitt i mattryggleik og eitt i akvamedisin.

I 2014 blei NVH slått saman med Universitetet for miljø- og biovitenskap til éin institusjon under namnet Noregs miljø- og biovitskaplege universitet.

## Bakgrunnsstoff
* *Norges veterinærhøgskole 50 år : 1935-1985*. Oslo, 1985. ISBN 82-991213-0-2
* «Norges veterinærhøgskole 60 år» I: Norsk veterinærtidsskrift 1995; nr. 4. (side 265-554)
* Norges veterinærhøgskole si heimeside
* Den norske veterinærforening
* Veterinærinstituttet
* Mattilsynet
* Veterinærmedisinsk Oppdragssenter AS (VESO)
* Veterinærkatalogen (legemiddel dyr)

## Kjelder
Baabda

**Baabda** (arabisk بعبدا) er administrasjonssenter i Baabda distrikt og Libanonfjella guvernement, vest i Libanon. Baabda var hovudstaden i den sjølvstyrte osmanske regionen Libanonfjella. Baabda er òg ein del av Stor-Beirut.

Baabda-palasset, bustaden til presidenten i Libanon ligg òg i Baabda.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Baabda|Baabda]]» frå ,  den 20. august 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sejong den store

**Sejong den store**  () var den fjerde kongen i Joseon-dynastiet av Korea. Han er best kjend for å ha skapt det koreanske alfabetet hangul, som han rett nok i samtida si møtte sterk motstand mot å innføre, særleg frå skriftlærde i kinesiske teikn (hanja). Sejong er ein av to koreanske herskarar som etter døden sin har fått nemninga «den store» lagt til namnet sitt. Den andre er Gwanggaeto den store av Goguryeo.

## Tidleg liv
Sejong var den tredje sonen til Kong Taejong. Då han var 12 år gammal vart han storprins Chungnyeong (; ) og gifta seg med dottera til Sim On (; ) av Cheongsong (; ), best kjent som Lady Sim (; ), som seinare fekk tittelen prinsesse Soheon (; ).

Sejong utmerka seg på fleire område og var favoritten til faren.

Sejong vart Koreas herskar på ein noko uvanleg måte. Den eldste av sønene til kongen, prins Yangnyung (), meinte at han sjølv mangla naudsynt dugleik for å bli konge, og meinte at Sejongs lagnad var å bli konge. Han og broren hans, prins Hyoryung (), var samde i at det var plikta deira å sørgje for at Sejong vart konge. Med god hjelp av klossete framferd ved hoffet i Seoul, sørgde dei for at dei vart bannlyst frå hovudstaden. Dermed var vegen klar for Sejong. Den eldste prinsen levde i fjella der han vandra rundt, medan den andre prinsen søkte seg til eit buddhistisk tempel, der han vart munk.

I juni 1418 abdiserte Kong Taejong og Sejong vart krona som konge av Joseon i august og byrja samstundes kongegjerninga si. Taejong hjelpte til med råd innanfor  militære spørsmål dei neste fire åra fram til han døydde i 1422.

Sejong var avhengig av jordbruksproduksjon, og etablerte eit system der bøndene betalte skatt etter kor stor avkasting avlinga gav. Dermed kunne bøndene bry seg mindre med skattenivået og meir om avlinga si. Så snart kongen disponerte over eit tilstrekkeleg stort forråd sørgde han for at dette vart distribuert til fattigare bønder. I 1429 vart «Nongsa-jikseol» (hangul: 농사직설, hanja: 農事直說) utgjeve under Sejongs overoppsyn. Dette var den første boka om koreansk jordbruk, og ho handla blant anna om innhausting.

## Hangul

Kong Sejong den store spelte ei stor rolle i koreansk historie ved at han introduserte det koreanske alfabetet hangul som skriftspråk for koreansk.

## Kjelder
* Kim, Yung Sik. (1998). «Problems and Possibilities in the Study of the History of Korean Science», *Osiris* (2. serie, bind 13, 1998): 48–79.

## Bakgrunnsstoff
* King Sejong's Confucian Humanism in the Early Choson Period 
* Location of the four forts and the six posts 
* *King Sejong the  Great: the Light of Fifteenth Century Korea*, Young-Key Kim-Renaud, International Circle of Korean Linguistics, 1992, softcover, 119&nbsp;pages, ISBN 1-882177-00-2
* Kim-Renaud, Young-Key.  2000.  Sejong’s theory of literacy and writing.  *Studies in the Linguistic Sciences* 30.1:13-46.
Ferdinand de Saussure

**Ferdinand de Saussure** () var ein sveitsisk lingvist. Saussure blir rekna som grunnleggjaren av strukturalistisk lingvistikk. Hovudverket til Saussure, «Kurs i generell lingvistikk», vart utgjeve i 1916 etter at han var død, basert på notat som studentane hans gjorde under førelesingane ved Universitetet i Genève 1907-1911. Boka er omsett til svensk, men ikkje til norsk.

Blant Saussure sine viktigaste bidrag til lingvistikken er det systematiske skiljet mellom to ulike måtar å studere språk på: synkront og diakront, dvs. som eit språksystem eller i eit historisk perspektiv. Òg skiljet mellom *langue* og *parole* - språksystem og språkbruk - stammar frå Saussure. 

For Saussure er ei grunnleggjande eining i språkstudiet *språkteiknet* – eit tilfeldig samband mellom lydleg (eller skriftleg) uttrykk og innhald, altså tyding. At språkteiknet er tilfeldig – eller arbitrært – har viktige konsekvensar for studiar av språk, og for språkfilosofien. Det at teiknet er arbitrært inneber ikkje berre at same innhald kan ha ulike uttrykk, slik vi kjenner det i ulike språk: «hest» kan heite *hest*, *horse* eller *Pferd*, til dømes. Viktigare er at innhaldet til teiknet i seg sjølv er tilfeldig. Språk er ikkje ein nomenklatur over ein naturgitt omgrepsstruktur; det er språket sjølv som avgjer strukturen i omgrepssubstansen. Dette ser vi blant anna ved at grenser mellom omgrep kan vere ulike frå språk til språk, noko som inneber at omsetjingsarbeid ofte er vanskeleg. Det arbitrære teiknet er ikkje nytt med Saussure, det er det sentrale fundamentet som junggrammatisk lingvistikk (som Saussure sjølv arbeidde innanfor heile livet sitt) kviler på.
Hangul

**Hangul** (eller **hangeul**, 한글) er eit fonetisk koreansk alfabet. Det blir brukt for å skrive koreansk i både Nord-Korea og Sør-Korea, men i einskilde samanhengar blir det komplettert i Sør-Korea med kinesiske skriftteikn i form av hanja. Det er verdas einaste tilrettelagde og hyppig brukte fonetiske skriftspråk som med vilje er utforma slik at det skal vere enkelt å forstå: Som i indiske skriftspråk, blir konsonantane i hangul klassifisert etter kor i munnen dei skal uttalast, men hangul går eit skritt vidare, ved at teikna òg representerer eit skjematisk oppsett av korleis tunga og munnen skal posisjonerast for å uttale lyden. ㄱ [k] representerer at tunga er pressa opp mot ganen (symbolet viser tunga "sett frå venstre"), medan ㅋ [kʰ] i tillegg har ein strek som viser aspirasjon. 

Sjølv om hangul er kjent for å vere fonetisk korrekt, er det, på grunn av endringar som har skjedd i språket etter at alfabetet vart laga, ikkje lenger heilt slik. Ein person som lærer seg å lese hangul er nøydd til å lære seg ei rekkje assimilasjonsreglar. Einskilde lydar som i litt eldre koreansk var ulike, slik som 애 (ae) og 에 (e), blir uttalt av mange koreanarar i dag (spesielt yngre koreanarar) heilt likt, og dette er ei utfordring for utlendingar som lærer språket, sidan ein kan lese skilnaden, men ikkje høyre skilnad, og difor må ein kunne skilnaden i skrift viss ein skal skrive ned nye ord.

Ved translitterasjon av koreansk nyttar Nord-Korea offisielt McCune-Reischauersystemet. I 2000 gjekk Sør-Korea over til å nytte ei revidert romanisering.

Hanguldagen blir markert den 9. oktober i Sør-Korea og 15. januar i Nord-Korea.

## Referansar
Vallaheiane

**Vallaheiane** er ein blindveg på Valle i Fana bydel i Bergen kommune. Han går søraustover frå Osvegen. Vegen er om lag 900 meter lang. 

Vallaheiane er òg namnet på åsen som ligg vest for garden Valle. Åsen har ei høgd på om lag 240 meter over havet. Dette namnet vert òg på folkemunne nytta om heile område mellom Kirkebirkeland og Hatlestad. 

Namnet vart vedteke i 1986. 

## Knutepunkt
*  Osvegen
* Avkjørsel til sideveg av Osvegen (70 m)
* Avkjørsel Vallaskaret
* Sideveg mot aust (200 m)
* Avkjørsel Vallalia
* Sideveg mot sør (160 m)
**  til Osvegen
*  til Hatlestadlia
* Sideveg mor søraust (80 m)
* Sideveg mor søraust (130 m)
* Sideveg mor søraust (60 m)
* Sideveg mor aust (50 m)
*  Valleheiane 143

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank