open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Friedrich-Wilhelm-Stadt

**Friedrich-Wilhelm-Stadt** er eit historisk område i sentrum av Berlin i Tyskland, mellom anna namngjete for tre teatre, og for universitetssjukehuset Charité, som har aner attende til eit karantenehus for pestsjuke som kong Fredrik I Preussen bygde i 1740. Som universitetssjukehus vart Charité knytt til Humboldt-Universität zu Berlin, og vart frå 2003 sams medisinsk fakultet for Humboldt-universitetet og Freie Universität Berlin.
Husvik

**Husvik** er ein tidlegare kvalstasjon nord på den sentrale kysten av Sør-Georgia. Han var ein av tre slike stasjonar i Strømnesfjorden, i lag med Strømnes og Leith Harbour. Husvik starta først som eit flytande kvalkokeri i 1907. I 1910 vart det bygd ein landstasjon som var i drift til 1930. Drifta starta opp att mellom 1945 og 1960. Husvik var òg ein av stadane det vart sett ut reinsdyr på Sør-Georgia i 1925.

Dei tre kvalstasjonane Husvik, Stromness og Leith var knytte saman av ein ujamn veg langs stranda. Under kvalfangstida nytta kvalfangarar i Strømnes og Husvik vegen for å dra til Leith Harbour der det var kino. Vegen kan framleis nyttast, men er enkelte stader umogeleg å passere på grunn av aggressive pelsselar som ynglar her i november og desember.

Fryseanlegget vart demontert og flytta til Grytviken i 1960 og kvaldrifta ved Husvik vart nedlagt for godt. Seinare har forskarar frå British Antarctic Survey nytta huset til kvalfangstbestyraren når dei har arbeidd i området fram til midten av 1990-åra. I nyare tid har BSES-ekspedisjonen i desember 2003 nytta stasjonen baseleir for fleire forskingsprosjekt. 

I lag med Leith, Strømnes og Prince Olav Harbour vert det rekna som for farleg å vitje desse stasjonane i dag på grunn av bygningar som står i fare å falle ned og asbest. Vitjande må i dag halde seg minst 200 meter frå bygningar og strukturar. Sidan 2011 har ein derfor ikkje hatt løyve til å vitje bestyrarbustaden. Kaianlegget ligg òg innanfor denne 200 meterssona og kan derfor ikkje nyttast. Ein koloni med *Leucocarbo*-skarvar hekkar på kaien kvart år. 

Sommaren 2005/6 leigde South Georgia Heritage Trust inn eit lag med norske handverkarar for å restaurere somme av bygningane i Husvik. I mars 2006 hadde bestyrarbustaden og radiohytta, og eit lite generatorskur, vorte restaurert. 

Sør for Husvik ligg ein gravplass der 34 kvalfangarar vart gravlagde mellom 1924 og 1959.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Husvik|Husvik]]» frå ,  den 19. mars 2014.* 

## Bakgrunnsstoff
*South Georgia Heritage Trust. Arkivert nettside.
Leith Harbour

**Leith Harbour**, òg kalla **Port Leith**, var ein kvalstasjon på nordaustkysten av Sør-Georgia, oppretta og driven av Christian Salvesen Ltd i Edinburgh. Stasjonen var i drift frå 1909 til 1965. Han var den største av sju kvalstasjonar og ligg nær munningen av Strømnesfjorden. William Storm Harrison medverka stort til opprettinga av kvalstasjonen.

## Historie
Sør-Georgia var eit av dei største sentera for kvalfangst i verda, med kvalstasjonar i Grytviken (1904-64), Leith Harbour (1909-65), Ocean Harbour (1909-20), Husvik (1910-60), Strømnes (1913-61) og Prince Olav Harbour (1917-31). Dei japanske selskapa Kokusai Gyogyo, Kabushike Kaisha og Nippon Suisan Kaisha leigde Leith Harbour i 1963-65, dei siste sesongane med kvalfangst på Sør-Georgia. I 1912 var Leith Harbour den andre staden der det vart sett ut reinsdyr på Sør-Georgia, eit forsøk som vart mislukka då heile flokken vart teken av eit snøras i 1918.

Under andre verdskrigen vart kvalstasjonane lukka, utanom Grytviken og Leith Harbour. Dei fleste britiske og norske kvalkokeria og kvalbåtane vart øydelagde av tyske åtak, medan resten vart henta inn for å tene dei allierte. Dei britiske magistratane (W. Barlas og A.I. Fleuret) deltok i forsvaret av øya gjennom krigen. Royal Navy utrusta handelsfartøyet «Queen of Bermuda» for å patruljere farvatnet kring Sør-Georgia og Antarktis, og sette opp to firetommars kanonar på nøkkelposisjonar ved innløpet til Cumberland Bay og Strømnesfjorden, som er vegen inn til Grytviken og Leith Harbour. Desse batteria (som framleis står) vart bemanna av frivillige norske kvalfangarar.

Falklandskrigen starta i mars 1982 då ei gruppe på kring femti argentinarar, som gav seg ut for å vere skrapmetallhandlarar, okkuperte den forlatne kvalstasjon i Leith Harbour. Dei hadde fått løyve til å fjerne skrapmetall ved Leith Harbour, men kom kort tid etter ombord på eit skip chartra av dei argentinske styresmaktene. 32 spesialstyrkar frå Corbeta Uruguay vart førte i land av den argentinske marinen på skipet «Bahía Paraiso» og dei gjekk i land ved Leith Harbour den 25. mars 1982.

Den 25. april 1982 øydela Royal Navy og erobra den argentinske ubåten «Santa Fé» ved Sør-Georgia. Den argentinske garnisonen i Grytviken overgav seg utan å avfyre skot, og avdelinga ved Leith Harbour gjorde det same dagen etter.

## I dag
I dag står ei kanonstilling på åsen bakom stasjonen, og ei anna ved Hansen Point der den originale 4.1"-kanonen framleis står. Leith Harbour hadde eit sjukehus, eit bibliotek, ein kino og ein smalsporsbane. Midt i Leith Harbour ligg den såkalla portugisiske gravplassen. Stasjonen hadde òg ein fabrikk og eit flenseanlegg.

## Sjå òg
* Christian Salvesen Ltd

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av Jim McLaren 
* Fleire bilete 
* Om jernbanen
* Artikkel i Whaling Times
* Vener av Sør-Georgia (norsk)
Boat Harbour

**Boat Harbor** er ei lita, sirkelforma hamn som ligg sør for Little Jason Lagoon i Jason Harbour på Sør-Georgia. Namnet vart først nedskrive på eit kart av Admiralitetet frå 1930.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Boat Harbour|Boat Harbour]]» frå ,  den 19. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Theater am Schiffbauerdamm

**Theater am Schiffbauerdamm** i området Berlin-Mitte i i Tysklands hovudstad Berlin  er ein gamal og tradisjonsrik teaterbygning som no vert nytta av Berliner Ensemble, som har hatt denne bygningen som si hovudscene sidan 1954. Bygningen er i nybarokk stil, og vart opna 19. november 1892 under namnet *Neues Theater*. Bygningen vert rekna som ein av dei prektigaste teaterbygningane i heile Tyskland, og er no verna. Han vart teikna av arkitekten Heinrich Seeling.

Opphavleg hadde teaterbygningen adressa Schiffbauerdamm 5, ettersom han låg i ei gate langsetter høgre breidda av elva Spree) som har namnet Schiffbauerdamm. Men seinare fekk teaterbygningen adressa Bertolt-Brecht-Platz 1. Bertolt-Brecht-Platz er ein plass attmed bygningen, namngjeve etter den tyske forfattaren og teatermannen Bertolt Brecht, skiparen av Berliner Ensemble.

## Bakgrunnsstoff
Strømnes

**Strømnes** (engelsk **Stromness**) er ein tidlegare kvalstasjon på nordkysten av Sør-Georgia i Sør-Atlanteren. 

Han er den sentrale av tre hamner på vestsida av Strømnesfjorden på Sør-Georgia. Namnet «Fridtjof Nansen» eller Nansen vart nytta om denne hamna på tidlege kart, men sidan 1920 har Stromness vorte nytta. Namnet kjem frå byen med det namnet på Orknøyane i Storbritannia.

## Historie
I 1907 vart eit kvalkokeri lagt i Stromness Harbour. Landstasjonen vart bygt i 1912. Stromness vart driven som ein kvalstasjon frå 1912 til 1931. I 1931 vart det omgjort til ein skipsverkstad med maskinverkstad og eit støyperi. Dette var i drift til 1961, då staden vart nedlagt. 

I 1916 nådde Ernest Shackleton og ei lita gruppe menn land på sørsida av Sør-Georgia ved King Haakon Bay etter ei hard reise frå Elefantøya i den 22 fot store livbåten  «James Caird». Shackleton gjekk så i lag med Tom Crean og Frank Worsley over fjella og isbreane på Sør-Georgia for å nå hjelp på nordkysten av øya. 

Etter ei 36 timar lang vandring, nådde dei fram til Stromness og den norske kvalfangstbestyraren. Bustanden til bestyraren har vorte kalla «Villa at Stromness» fordi han er noko flottare enn dei andre bygningane i området. Alle mennene vart berga frå Elefantøya.

I tiåra etter stasjonen vart nedlagt har han forfalle, og mange av bygningane ligg i ruinar. I nyare tid er det gjort forsøk på å restaurere «Villaen» og rydde opp avfall på staden, slik at det er trygt for vitjande. Utanfor Stromness ligg ein liten gravplass med 14 merka graver. 

## Galleri

Fil:Stromness Bay, South Georgia.jpg|Strømnesfjorden
Fil:Stromness-Bay.jpg|Strømnesfjorden med (venstre til høgre) Husvik, Strømnes, og Leith Harbour (NASA). 
Fil:Stromness 002.jpg|Ruinar av kvalstasjonen


## Sjå òg
*Strømnesfjorden

## Kjelder
Gold Harbour

**Gold Harbour** er ei lita bukt 8&nbsp;km sør-sørvest for Cape Charlotte der Bertrabbreen munnar ut, langs austenden av Sør-Georgia. Tidleg i 1900-åra vart hamna mellom anna kalla «Anna's Bay», «Gold-Hafen» og «Sandwich Bay», som òg er nytta som namn på Iris Bay. Det godkjende namnet ser ut til å ha vore i bruk av sel- og kvalfangarar. 

Gold Harbour fekk dette namnet fordi solstrålene gjer klippene gule i sollsyet om morgonen og kvelden. 

## Dyreliv
Området er hekkestad for pingvinar som kongepingvinar og bøylepingvinar. Elefantselar ynglar òg her, særleg på vestenden av stranda, der det renn ut ein bekk med smeltevatn frå breane. Sotalbatrossar hekkar òg her. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Video av Gold Harbour
* Bilete av Gold Harbour
Port Martin

**Port Martin** er ein ankerplass som ligg like utanfor Cap Margerie. Han vart oppdaga i 1950 av Den franske antarktisekspedisjonen under Liotard og vart namngjeven av dei i samband med ekspedisjonsbasen oppretta på Cap Margerie. Han er kalla opp etter Andre-Paul (J.A.) Martin, nestkommanderande på ekspedisjonen som døydde på veg til Antarktis.

## Kjelder
Blue Whale Harbour

**Blue Whale Harbour** er ein liten, skjerma ankerplass kring 2&nbsp;km vest-sørvest for Cape Constance, langs nordkysten av Sør-Georgia. Han vart kartlagt i 1930 av eit lag frå Discovery Investigations. Blåkvalar var ein kommersielt viktig kvalart som held til i antarktiske og subantarktiske farvatn.

## Kjelder
Adelaide Anchorage

**Adelaide Anchorage** er eit område med ein trygg ankerplass vest for Avian Island, utanfor sørenden av Adelaide Island. Han vert vanlegvis nytta av skip som vitjar Adelaide-stasjonen. Han vart kartlagt av medlemmar av «John Biscoe» og Royal Navy i januar&ndash;mars 1962.

## Kjelder
Arthur Harbour

**Arthur Harbour** er ei lita hamn mellom Bonaparte Point og Norsel Point på sørvestkysten av Île Anvers i Antarktiske Arkipel.

Arthur Harbour vart grovt kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen (1903–1905) under Jean-Baptiste Charcot. Ho vart kartlagd i meir detalj i 1955 av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS), som oppretta ein stasjon inst i hamna. 

Arthur Harbour vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1956 etter Oswald Raynor Arthur, som då var guvernør på Falklandsøyane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arthur Harbour|Arthur Harbour]]» frå ,  den 19. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Covadonga Harbor

**Covadonga Harbor** er ei lita forlenging av nordausthjørnet av Huon Bay like sør for Cape Legoupil på Trinityhalvøya. Han vart namngjeven av Den chilenske antarktisekspedisjonen etter skipet deira «Covadonga», som først nytta denne ankerplassen i 1947–48.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Covadonga Harbor|Covadonga Harbor]]» frå ,  den 19. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Foyn Harbor

**Foyn Harbor** er ein ankerplass mellom Isla Nansen Sur og Enterprise Island i Wilhelmina Bay, utanfor vestkysten av Graham Land i Antarktis. Han vart kartlagt av M.C. Lester og T.W. Bagshawe i 1921–22 og vart namngjeven av kvalfangarar i området etter kvalkokeriet «Svend Foyn», som låg fortøydd her i 1921–22.

## Kjelder
González Anchorage

**González Anchorage** er ein ankerplass i Duroch Islands i Antarktis, på vestsida av Isla Kopaitic. Ankerplassen vart kartlagt av Den chilenske antarktisekspedisjonen i 1948, som gav han namnet etter Capitan de Fragata Ernesto González Navarrete, som leia ekspedisjonen.

Av skjer i området finn ein Saavedra Rock og Romero Rock.

## Kjelder
Gouvernøren Harbor

**Gouvernøren Harbor** er ei lita hamn på austsida av Enterprise Island like vest for Pythia Island i Wilhelmina Bay, utanfor vestkysten av Graham Land i Antarktis. Namnet vart nytta av kvalfangarar som nytta hamna, fordi kvalbåten *Guvernøren I* forliste der i 1916.

## Kjelder
Prince Olav Harbour

**Prince Olav Harbour** er ei lita hamn sørvest i Cook Bay, mellom Point Abrahamsen og Sheep Point, langs nordkysten av Sør-Georgia.

## Bakgrunn
På 1800-talet var Sør-Georgia først ein base for selfangst og på 1900-talet vart det ein base for kvalfangst. Prince Olav Harbour var ein av sju hovudkvalstasjonar på Sør-Georgia. Prince Olav Harbour låg der ein tidlegare norsk kvalstasjon hadde vore i drift sidan 1911. Kvalstasjonen bestod først av eit kvalkokeri ute i bukta, før ein stasjon på land vart oppretta i 1916. Kvalstasjonen heldt fram som ein landstasjon fram til mars 1931, då han vart lukka. Namnet var i bruk så tidleg som 1912 og vart gjeve av norske kvalfangarar etter kronprins Olav av Noreg.

## Historie
«Brutus» vart køyrt på land her for å tene som bunkringshamn. Skipet vart bygt i Glasgow i 1883 og vog 1700 tonn. Det vart opphavleg kalla «Sierra Pedrosa» og vart taua frå Cape Town. Brutus Island som ligg i bukta er kalla opp etter skipet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Prince Olav Harbour|Prince Olav Harbour]]» frå ,  den 19. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Planteikning over Prince Olav Harbour 
*Fråflytta kvalstasjonar
*Prince Olav Harbour - Sør-Georgia
*Prince Olav Harbour Whaling station
Røverhullet

**Røverhullet** er ein open ankerplass langs sørvestkysten av Bouvetøya, kring halvvegs mellom Norvegiaodden og Larsøya. Ankerplassen vart nytta i desember 1927 av «Norvegia», fartøyet til den norske ekspedisjonen under kaptein Harald Horntvedt. Dei gav staden namn fordi dei meinte det var ein stad der sjørøvarar ville kjenne seg heime. 
 
## Kjelder
Inner Harbor i Antarktis

**Inner Harbor** er ei lita hamn i Melchior Islands i Antarktiske Arkipel i Antarktis, danna av ei halvsirkelforma plassering av Lambda, Epsilon, Alpha og Delta Island. Det skildrande namnet vart truleg gjeve av eit lag frå Discovery Investigations som grovt kartla hamna i 1927. Han vart kartlagt på ny av argentinske ekspedisjonar i 1942, 1943 og 1948.

## Kjelder
Johannessen Harbour

**Johannessen Harbor** er ein skjerma ankerplass som ligg aust og nordaust for Snodgrass Island i Pitt Islands, nord i Biscoe Islands i Antarktis. «Norsel» segla inn i hamna i 1955 og ho vart så kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Olav Johannessen, kapteinen på «Norsel».

## Kjelder
Melchior Harbor

**Melchior Harbor** er ei lita hamn i Melchior Islands i Antarktiske Arkipel, danna av ei halvsirkelforma plassering av Delta, Alpha, Beta, Kappa og Gamma Island. Namnet, som kjem frå øygruppa, vart truleg gjeven av mannskap på Discovery Investigations som grovt kartla hamna i 1927. Hamna vart kartlagt av argentinske ekspedisjonar i 1942, 1943 og 1948.

## Kjelder
Neko Harbour

**Neko Harbor** er ein fjord på Den antarktiske halvøya ved Andvord Bay, som ligg på vestkysten av Graham Land. Neko Harbor vart oppdaga av den belgiske oppdagaren Adrien de Gerlache tidleg på 1900-talet. Han vart kalla opp etter det skotske flytande kvalkokeriet «Neko», som opererte i området mellom 1911 og 1924.

## Kjelder
*Turisme og historie i Antarktis 

## Bakgrunnsstoff
*Lonely Planet om Neko Harbor 
*Bilete frå Neko Harbor av Rutgers University, NJ, USA.
Pauls Hole

**Pauls Hole** er ei lita hamn som ligg langs austsida av Rongé Island like sør for Cuverville Island, utanfor vestkysten av Graham Land. Namnet vart truleg gjeven av kvalfangarar som opererte i området før 1921-22.

## Kjelder
Rambler Harbour

**Rambler Harbour** er ei lita hamn på nordsida av Rambler Island i Bragg Islands i Crystal Sound. Han vart først kartlagt og vart namngjeven av offiser W.M. Carey i Royal Navy på RRS «Discovery II» (1930–31). Plasseringa til hamna var noko usikker i fleire år, men i 1958 vart ho identifisert på ny og kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS).

## Kjelder
Port Lockroy

**Port Lockroy** er ei naturleg hamn på nordvestkysten av Wiencke Island i Antarktiske Arkipel i Britisk Antarktis. Han vart oppdaga i 1904 og kalla opp etter Édouard Lockroy, ein fransk politikar og visepresident i handelsdepartementet, som assisterte Jean-Baptiste Charcot i få statleg støtte til Den franske antarktisekspedisjonen. Hamna vart nytta av kvalfangarar mellom 1911 og 1931. I løpet av andre verdskrigen oppretta den britiske militæroperasjonen Tabarin ein base i Port Lockroy (Station A) på den vesle Goudier Island i bukta. Denne var i drift som ein britisk stasjon fram til 1962. 

I 1996 vart Port Lockroy-basen renovert og er i dag eit museum og eit postkontor driven av Great Britaian Antarctic Heritage Trust. Han fekk status som *Historisk stad nr. 61* under Antarktistraktaten og er ein av dei mest populære turistdestinasjonane i Antarktis.

Selskapet samlar inn data for British Antarctic Survey for å observere korleis turismen påverkar pingvinane. Halve øya er opne for turistar, medan den andre halvdelen er reservert for pingvinane. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Port Lockroy|Port Lockroy]]» frå ,  den 19. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* «Port Lockroy  », *[[UK Antarctic Heritage Trust]]*, Vitja 25 April 2010
* «British Antarctic Survey: Port Lockroy Station », *[[Natural Environment Research Council]]*. Vitja 25. april 2010
* «Bilete frå Port Lockroy »
Horseshoe Harbour

**Horseshoe Harbour** er ei hamn i Holmevika i Mac. Robertson Land i Antarktis, forma som ein hestesko av klipper som stikk ut i West Arm og East Arm. Mawson-stasjonen ligg inst i denne hamna. Han vart grovt kartlagt av norske kartografar frå flyfoto tekne under Thorshavn-ekspedisjonane i 1936–37 og fotografert på ny i U.S. Navy Operasjon Highjump i 1946–47. Hamna vart først vitja av ei gruppe frå Australian National Antarctic Research Expeditions under Phillip Law, som valde denne staden for Mawson-stasjonen, oppretta den 13. februar 1954.

## Kjelder
Erskinebukta

**Erskinebukta** er ei ishamn kring 5,5&nbsp;km brei og 11&nbsp;km lang og som markerer ei meir eller mindre permanent bukt som strekkjer seg søraust til sjøen føre den omfattande isbremmen som ligg ved Dronning Maud Land.

## Oppdaging og namngjeving
Personell frå US Navy Operasjon Deep Freeze I på USS «Glacier» kartla denne kysten i forbifarten i mars 1956. Dei gav bukta namnet «General Erskine Bay» etter general Graves B. Erskine i US Marine Corps, som var direktør i U.S. Navy Office of Special Operations og som assisterte i å utforme ekspedisjonen. Omgrepet «ishamn» vart foreslått av Advisory Committee on Antarctic Names i 1956 for å syne til at det var ei bukt isen, og derfor utsett for endringar.

## Sjå òg
* Ishamn
* Atkabukta
* Godelbukta
* Norselbukta
* Hvalbukta

## Kjelder
Godelbukta

**Godelbukta** er ei ishamn kring 10&nbsp;km brei i ei meir eller mindre permanent bukt i isbremmen på kysten av Dronning Maud Land.

## Oppdaging og namngjeving
Godelbukta vart namngjeven av US Navy Operasjon Deep Freeze I på USS «Glacier» (AGB-4, som kartla denne kysten i forbifarten i mars 1956, for  William H. Godel, visedirektør i Office of Special Operations i det amerikanske marinedepartementet som deltok i utforminga av ekspedisjonen.

Omgrepet «ishamn» vart foreslått av Advisory Committee on Antarctic Names i 1956 for å syne til at dette var ei bukt i isen, og dermed utsett for endringar.

## Sjå òg
* Ishamn
* Atkabukta
* Erskinebukta
* Norselbukta
* Hvalbukta

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Godelbukta|Godelbukta]]» frå ,  den 19. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Norselbukta

**Norselbukta** er ei lita ishamn i front av Quarisen, langs kysten av Dronning Maud Land.

## Oppdaging og namngjeving
Denne bukta vart namngjeven av Maudheimekspedisjonen (NBSAE), 1949–52, som nytta bukta til lossing frå ekspedisjonsskipet «Norsel». Den låge isfronten gjorde at ein fekk lett tilkomst til Quarisen, der NBSAE oppretta Maudheim kring 1 nautisk mil sør for ishamna.

## Sjå òg
* Ishamn
* Atkabukta
* Erskinebukta
* Godelbukta
* Hvalbukta

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Norsel Iceport|Norsel Iceport]]» frå ,  den 19. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ishamn

Ei **ishamn** er ei meir eller mindre permanent bukt i fronten av ein isbrem som kan nyttast som ei naturleg hamn. Sjølv om dei er nyttige er dei ikkje alltid pålitelege sidan kalving frå isbremmen kan gjere ishamna ustabil eller ubrukeleg. 

Ishamner har spelt ei viktig rolle i utforskinga av Antarktis. Hvalbukta, som vart oppdaga og namngjeven (Bay of Whales) av Ernest Shackleton på «Nimrod» i 1908, var base for fleire viktige  Antarktiskekspedisjonar, som:
* 1910-1912: Sørpolekspedisjonen til Amundsen, leia av Roald Amundsen
* 1928-1930: Richard Evelyn Byrd - Den første ekspedisjonen
* 1933-1935: Richard Evelyn Byrd - Den andre ekspedisjonen
* 1939-1941: US Antarctic Service Expedition, leia av Richard Evelyn Byrd

Norselbukta vart nytta av Maudheimekspedisjonen (NBSAE) til å losse utstyr og forsyningar frå ekspedisjonsskipet «Norsel» i 1949. NBSAE oppretta Maudheim kring 1,5 km sør for hamna. 

Omgrepet *ishamn* (iceport) vart først nytta av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) i 1956.

Ingeniørar frå U.S. Navy bygde den første flytande iskaien ved McMurdo-basen, som er den sørlegaste hamna i Antarktis, i 1973. 

## Ishamner i Antarktis
* Atkabukta ()
* Erskinebukta ()
* Godelbukta ()
* Norselbukta ()
* Hvalbukta ()

## Sjå òg
* Iskai

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Iceport|Iceport]]» frå ,  den 19. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Murray Harbour

**Murray Harbour** er ei lita hamn som ligg aust for Cape Murray på nordsida av Murray Island, utanfor vestkysten av Pefaur (Ventimiglia) Peninsula på Danco Coast i Graham Land. Namnet vart nytta av kvalfangarar i området i 1922.

## Kjelder
* SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Falkland Harbour

**Falkland Harbour** er ei hamn langs sørvestsida av Powell Island i Sør-Orknøyane. Han vart kartlagt av den norske kvalfangaren Petter Sørlle i 1912–13 og kalla opp etter den flytande kvalkokeriet «Falkland» som vart hardt skadd då det gjekk inn i hamna i 1912–13.

## Kjelder
Clothier Harbor

**Clothier Harbor** er ei lita hamn på nordvestsida av Robert Island, 19&nbsp;km nordaust for vestenden av øya i Sør-Shetlandsøyane. Han vart namngjeven av amerikanske selfangarar kring 1820 etter selfangstskuta «Clothier», under kaptein Alexander Clark, ein av fleire amerikanske selfangarskuter som heldt til i hamna sesongen 1820–21. «Clothier» gjekk på grunn her og sokk den 9. desember 1820.

## Kjelder
Ellefsen Harbour

**Ellefsen Harbour** er ei hamn som ligg ved sørenden av Powell Island mellom Christoffersenøya og Michelsenøya i Sør-Orknøyane. Han vart oppdaga under ein felles seglas av kaptein George Powell, ein britisk selfangar, og kaptein Nathaniel Palmer, ein amerikansk selfangar i desember 1821. Namnet vart først nedskriven på eit kart som Powell publiserte i 1822.

## Kjelder
Esther Harbour

**Esther Harbour** er ei lita hamn på vestsida av Venus Bay, som ligg like vest for Pyrites Island og sør for Gam Point, på nordkysten av King George Island i Sør-Shetlandsøyane. Hamna var kjend for både amerikanske og britiske selfangarar så tidleg som 1821. Selfangstskuta «Esther» (kaptein Low) frå Boston arbeidde i området i 1820–21.

## Kjelder
Robertson Landing

**Robertson Landing** er ein landingsplass på nordsida av Ardery Island, nær vestenden av øya i Windmill Islands. Phillip Law og eit lag frå ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) gjekk i land her og kalla staden opp etter Robertson frå Melbourne.

## Kjelder
Krim-khanatet

**Krim-khanatet** var eit rike i Aust-Europa som eksisterte frå 1441 til 1783, og som omfatta det meste av Krimhalvøya, dei nærliggjande landområda nord og aust for Azovhavet, og ein landbrem nord for den vestlege delen av Svartehavet, i dagens Ukraina. Riket vart danna av krimtatarar under leiing av adelsslekta Giray. Hovudstaden i riket, Bakhtsjisaraj, vart grunnlagd i 1454 på Krim.

### Soge

Krim-khanatet oppstod på ruinane av den mongolske riksskipnaden kalla Den gylne horden. Etter i kring 15 år med strid kunne adelsmannen Haci Giray i 1441 eller 1443 opprette eit rike med sentrum på halvøya Krim. Frå 1478 var khanen av Krim ein vasall under sultanen i Det osmanske riket, ei ordning som stod ved lag nesten heilt Krim-khanatet vart erobra tre hundreår seinare.

Gjennom 1500-talet gjekk Krim-khanatet fleire gongar til krig mot Russland i nord, i 1571 plyndra og brende Krim-hæren den russiske hovudstaden Moskva. Utover 1600-talet vart Russland stendig sterkare, og frå 1678 var Krim omringa av russisk styrkar. Byen Perekop gjekk tapt i 1697, medan hovudstaden Bakhtsjisaraj vart herja i 1736.

Det osmanske riket miste i 1774 makta over Krim-khanatet, som tre år seinare vart erobra av russiske styrkar under hærføraren Aleksandr Suvarov. I 1783 annekterte Katarina den store Krim-khanantet for Russland og erklærte det for «russisk for all framtid».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Krim-khanatet|Krim-khanatet]]» frå  og «[[:de:Khanat der Krim|Khanat der Krim]]» frå , den 19. mars 2014.*
Yankee Harbour

**Yankee Harbor** er ei lita hamn mellom Glacier Bluff og Spit Point, på sørvestsida av Greenwich Island i Sør-Shetlandsøyane. Yankee Harbor var kjend for både amerikanske og britiske selfangarar så tidleg som 1820, og dette namnet vart sidan etablert. Port Foster, kraterhamna på Deceptionøya, har òg stundom blitt kalla Yankee Harbor.

## Kjelder
Penney Landing

**Penney Landing** er den einaste praktiske landgangsplassen på nordsida av Ardery Island i Windmill Islands. Han vart oppdaga i 1959 av Richard L. Penney, som var biolog ved Wilkes-stasjonen, og som han vart kalla opp etter av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA).

## Kjelder
Zefýri

**Zefýri** (gresk Ζεφύρι) er ein tidlegare kommune i dei nordvestlege forstadane til Aten i Hellas. Frå 2011 inngår han i kommunen Fylí i periferieininga Vest-Attikí i periferien Attikí.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Zefýri 9&nbsp;901&nbsp;innbyggjarar, som alle budde i tettstaden med same namn.

## Referansar
Opéra Bastille

**Opéra Bastille** eller på norsk: **Bastilleoperaen**, er eit operahus i Paris i Frankrike som, etter at det vart ferdig i 1989, overtok for Opéra Garnier som hovudscena for operaoppsettingar i Paris.

Byggearbeidet hadde teke til i 1984, etter at då dåverande presidenten i Frankrike, François Mitterrand, hadde utlyst ei arkitektkonkurranse som arkitekten Carlos Ott hadde vunne, og som soleis har teikna bygningen. Carlos Ott er ein arkitekt frå Uruguay, fødd i Montevideo 13. oktober 1946, og busett i Canada.

Opéra Bastille ligg attmed Place de la Bastille, og vart innvigd 13. juli 1989. Dette var tohundreårsdagen for folkets åtak på fengselet Bastillen (la Bastille) under den franske revolusjonen, eit forhatt fengsel som låg her før det vart jamna med jorda denne dagen.

## Storleik og kapasitet
Opéra Bastille har totalt eit areal på 155000 rutemeter, og kan teke mot om lag 4000 personar på dei areala som publikum har tilgjenge til.
* Hovudsalen, Grande salle, har 2703 plassar. 
* Eit amfiteater (amphithéâtre) har 500 plassar.
* Eit såkalla studio har 237 plassar.
* Salle Liebermann er ein sal som kan oppdelast i frå 300 til totalt 1200 plassar, delvis omforma  i 2005 til øvingssal for orkesteret. 

## Bakgrunnsstoff
*Internettsidene til Opéra de Paris.
Drapetsóna

**Drapetsóna** (gresk Δραπετσώνα) er ein tidlegare kommune i storbyområdet til Aten i Hellas. I dag er han ein del av kommunen Keratsíni-Drapetsóna i periferieininga Pireus i periferien Attikí.

## Referansar
Megalokhóri på Angístri

**Megalokhóri** (gresk Μεγαλοχώρι) eller **Mýlos** (Μύλος) er ein landsby på øya Angístri i Dei saroniske øyane i Hellas. Han er hovudsete i kommunen Angístri i periferieininga Øyane i periferien Attikí.

## Referansar
Opéra Garnier

**Opéra Garnier**, òg kalla **Palais Garnier**, er det eine og eldste av dei to operahusa i Paris, og staden der den statlege pariseroperaen Opéra National de Paris har tilhald. Det andre operahuset er Opéra Bastille som opna i 1989.

Opéra Garnier, som har fått namnet etter arkitekten for bygningen, Charles Garnier, vart opna i 1875, og ligg på den høgre breidda av elva Seinen, i 9. arrondissement. Etter at Opéra Bastille vart opna, har Opéra Garnier for det meste vore nytta til ballettframsynigar som operahuset sitt eige ballettensemble, Ballet de l'Opéra de Paris (Pariseroperaens ballett), står for. Tidlegare vart huset framfor alt nytta til framføringar av operaer frå det klassiske repertoaret.
Helene Weigel

**Helene Weigel**, opphavleg *Helene Weigl* () var ein tysk skodespelar, opphavleg frå Wien i Austerrike. Saman med den tyske forfattaren og teatermannen Bertolt Brecht, ektefellen hennar, skipa ho teateret Berliner Ensemble, og virka som leiar av teateret fram til ho døydde. Dessutan virka ho som den kunstnarlege leiaren av teatret etter at Brecht var avliden i 1956.

Helene Weigel virka òg som skodespelar i Berliner Ensemble, og har spela så godt som alle dei viktige kvinnerollene i dei skodespela til Bertolt Brecht som vart sett opp av Berliner Ensemble. Brecht har på si side vore påverka av ho i utforminga av kvinnerollene i skodespela sine.

Helene Weigel utdanna seg til skodespelar i Wien, og slog seg i 1919 ned i Frankfurt am Main i Tyskland, og i 1922 i hovudstaden Berlin. Her studerte ho dramaturgi under Max Reinhardt, og fekk dei fyrste rollene sine hjå Volksbühne og Deutsches Theater Berlin, og etter kvart fekk store roller. Ho vart kjend med Bertolt Brecht og fekk ein son med han i 1924. Fem år seinare gifta dei seg, og i 1930 fekk dei dottera Barbara. Etter den nazistiske maktovertakinga i Tyskland og under den andre verdskrigen måtte dei leve i eksil, før dei etter krigen reiste til den sovjetiskkontrollerte parten Tyskland som seinare vart til Den tyske demokratiske republikken (DDR), og slog seg ned i Aust-Berlin (hovudstaden i DDR), der dei skipa teaterscena Berliner Ensemble.

Weigel døydde i Berlin i Tyskland.

## Sjå òg
*Bertolt Brecht
*Berliner Ensemble
Koreasundet

**Koreasundet** er eit sund som ligg mellom Sør-Korea og Japan og er bindeledd mellom Austkinahavet og Japanhavet i det nordvestre Stillehavet. Sundet er viktig for internasjonal sjøfart.

## Geografi
Sundet har kyst mot den sørlege delen av Korea-halvøya i nord og dei japanske øyene  Kyushu og Honshu i sør. Koreasundet er vel 200 km vidt på det meste, mens djupna ligg på mellom 90 og 100 meter. 

Sundet er delt av Tsushimaøya i ein vestre og austre kanal, Tsushimasundet. Den vestlege kanalen er djupare, opptil 227 meter djup, og smalare enn Tsushimasundet. I 1905 fann slaget i Tsushimasundet stad, der ein japansk flåte øydela den russiske under krigen mellom dei to landa.

## Havstraumar
Ein del av Kuroshiostrømmen eller Tsushimastramen passerer gjennom sundet. Dette er ein varm havstraum som kjem frå dei japanske øyane og passerer gjennom Japanhavet før han blir delt av Sakhalin. Deretter fortset han inn i det nordlege Stillehavet via sundet nord for Hokkaidō og inn i Okhotskhavet nord for Sakhalin nær Vladivostok. Vassmassen er svært variabel på grunn av det låge saltnivået i hava søraust for Korea og Kina.

## Skipsfart

Både Sør-Korea og Japan har avgrensa sine territorielle krav i området, til tre nautiske mil frå kysten, for å sikra fri passasje for trafikk.

Ei rekkje passasjerbåtar trafikkerer sundet. Kommersielle ferjeruter går frå Busan i Sør-Korea til japanske hamner som Fukuoka, Tsushima, Shimonoseki og Hiroshima. Det går også ferjer mellom Tsushimaøya og Fukuoka og den sørkoreanske øya Jeju og det sørkoreanske fastlandet. I tillegg kjem ferjetrafikk mellom Busan, Japan og Kina.

Tanken om ein undersjøisk tunnel mellom Japan og Korea har vore lufta. For Japan ville ein slik tunnel vera særskild interessant ettersom det ville gjera det lettare å transportere gods gjennom Korea til Russland og vidare til Europa.

## Bakgrunnsstoff
*«Korea Strait»  i *Encyclopedia Britannica*
*«Oceanographic Characteristics of the Korea Strait»  frå KORDI

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Koreastredet|Koreastredet]]» frå ,  den 19. mars 2014.*  
 
*«Korea Strait»  i *Encyclopedia Britannica*
Dopplerradar

**Dopplerradar** er ein type radar som nyttar dopplereffekten til å finna farten til objekt som rører seg lengre unna. Dette gjer han ved å senda bølgjesignal mot eit mål og ta imot dei reflekterte bølgjene (ekkoet) for så å analysera korleis frekvensen til signalet er blitt endra av rørsla til objektet. Ein bruker dopplerradar mellom anna til radarkontroll av bilfart, luftfart, medisinsk ultralyd og meteorologi.

## Sjå òg

* Vêrradar

## Kjelder

* Holtebekk, Trygve. Dopplereffekt (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Henta 16. mars 2014.
*Radarkontroll (17. februar 2012), *Store norske leksikon*. Henta 16. mars 2014.


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Doppler radar|Doppler radar]]» frå ,  den 19. mars 2014.*
Ambelákia på Salamína

**Ambelákia** (gresk Αμπελάκια) er ein tidlegare kommune på øya Salamína  i Saroniabukta i Hellas. I dag er han ein del av kommunen Salamína i periferieininga Øyane i periferien Attikí.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Ambelákia 6&nbsp;985&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 4&nbsp;530&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Taplejung distrikt

**Taplejung** er eit distrikt i Mechi-sona i Den austlege utviklingsregionen i Nepal. Det er er det nordaustlegaste distriktet i landet, og det nest høgaste.

Taplejung har eit areal på 3 646 km² og eit folketal på nær 130&nbsp;000. Hovudstaden heiter også Taplejung.

Den nordlege delen av distriktet høyrer til Himalaya. Kantjendjunga, det tredje høgaste fjellet i verda, ligg i Taplejung. Tamur-elva har utspring i dette fjellet og renn gjennom distriktet. Kantjendjunga naturvernområde dekkjer den nordlegaste halvdelen av distriktet.

Pathibhara-tempelet som ligg her er eit viktig valfartsmål for buddhistar, hinduar og kirantar.

I vest grenser  Taplejung mot distriktet Sankhuwasabha, i nord mot Tibet, i aust mot Sikkim og i sør mot dei nepalske distrikta Panchthar og Terathum.

## Bakgrunnsstoff

* Kart over Taplejung distrikt
* Kart med helsestatistikk (engelsk)
	
## Kjelder

*«Where we operate», kangchenjunga.org


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Taplejung distrikt|Taplejung distrikt]]» frå , og «[[:en:Taplejung District|Taplejung District]]» frå  den 20. mars 2014.*
Sara Cold Frimann

**Sara Cold Frimann** () vart fødd på Romedal i Hedmark, og vart etter kvart prestefrue i Selje. Ho vart tidleg enkje, men dreiv garden vidare, heldt ein fiskebåt med mannskap og eige notbruk attåt, og fekk inntekter frå både torske- og sildefiske. På denne måten klarte ho å kosta utdanning på alle dei fire sønene sine.

## Prostedotter og prestefrue
Sara var dotter av prost Isaac Cold. Cold-ætta hadde både rikdom og makt i Noreg. Sara vart trulova med Peder Harboe Frimann frå Selje medan han var kapellan på Nannestad. Dei gifta seg i 1745 og flytta til prestegarden i Selje. Mor til Peder, Anna Harboe Frimann, budde i lag med dei på prestegarden.

## Klok kone
Sara vart kjend for å vere raus og godhjarta, og for å vere lækjarkunnig. Mange sjuke og fattige søkte råd hjå henne, og ho hjelpte dei etter beste evne med mat og medisinar. Sara hadde også fått god opplæring i vev, saum og måling heime, og dette var noko ho gjerne lærde andre unge kvinner i soknet. 

Forfattaren H.J. Birch skreiv om Sara Cold Frimann i boka *Galleri af berømte fruentimmer* frå 1793 både på grunn av desse eigenskapane, men også fordi ho klarte å kosta utdanning på alle sønene sine, noko som ikkje var vanleg på den tida. Dei fire fekk gå i skule med huslæraren til den nye soknepresten, Peter Angell. 

I boka om sonen Claus Frimann frå 1955 refererer Kaare Støylen til Birch sin tekst og skriv sjølv: "Sara Cold Frimann bør i vår kulturhistorie finne sin plass ved siden av prestekoner som Gustava Kielland og Hanna Winsnes."

## Økonomisk sans
Økonomisk samanlikna Birch truleg Sara med andre kvinner frå same klasselag og ikkje med andre enkjer i Selje på den tida. Som preste-enkje fekk Sara ei årleg gasje. Det ryktast at det var godt torskefiske i Skårfjorden desse åra, så ho tente nok godt på notbruket. Sara Cold Frimann delte hushald med den velståande svigermora i 24 år. 

## Dikterinde
Sonen Claus Frimann ga Sara tittelen *Dikterind* då han averterte dødsfallet i Bergens Adresse-Contoirs Efterretninger 21. februar 1800. Ho hadde sans for poesi og skreiv sjølv dikt. Ho inspirerte sønene Claus og Peter som begge skreiv dikt og songar.

Det er to vers att av det Sara dikta: 

:Velkommen her på Sildens Land
:af salten Sø, du Vandringsmand.
:Takk Gud som dig ledsager.
:Lad nu goddædigt Hjerte se
:mod den nødtrængte fattige
:som Gaver her modtager.

:Da vores Bøn til Himles Gud
:av Hjertets Grund skal flyde ud:
:Du glad til Hus må komme
:og siden du i Himmerig
:hvor Storm og Vind ei skader dig,
:må samles blandt de fromme.

## Kjelder
*NRK Sogn og Fjordane, Fylkesleksikon: Sara Cold Frimann
*Dam-Nielsen, Borgny (2001) Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane, Kulturhistorisk leksikon: Claus Frimann - diktarpresten og sildepresten frå Selje
*Os, Edvard (1957); Bygdebok for Selje og Vågøy, Forenede Trykkerier Oslo
*Ministerialbok for Nannestad 1739 – 1754
*Geistlig skifteprotokoll Nedre Romerike prosti 1719 – 1751
*Ministerialbok for Selje 1743 – 1759
*Kleppa, Hermund (2001) Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane, Kulturhistorisk leksikon: Minnestein over diktarpresten Claus Frimann.

### Referansar
Kazan-khanatet

**Kazan-khanatet** var eit rike som eksisterte frå ikring 1438 til 1552. Riket, som var befolka av tatarar, låg i grenseområda mellom Europa i vest og Asia i aust, og omfatta dagens Tatarstan, Mari El, Tsjuvasjia, Mordovia og delar av Udmurtia og Basjkortostan, alle saman delrepublikkar i Russland.

## Soge

Kazan-khanatet vart danna av Olug Mokhammad i 1437 eller 1438, med mykje hjelp frå den lokale adelen. I den fyrste tida etter khanatet vart danna stod det seg godt mot Storfyrstedømmet Moskva. Ved fleire høve førte khanen krig mot den moskovittiske storfyrsten.

I juli 1487 erobra storfyrst Ivan III byen Kazan og sette marionetten Möxämmädämin på truna. Khanane i Kazan var deretter vasallar under storfyrsten i Moskva. Russiske handelsfolk fekk rett til å handle fritt i khanatet, noko som førte til fleire resultatlause opprør frå folk som ville sameine Kazan-khanatet med anten Det osmanske riket eller Krim-khanatet.

 

Kazan-khanatet frigjorde seg frå russisk makt i 1521. Saman med grannerika gjekk då khanatet til krig mot Moskva. Khanen Muhamed Giray lukkast å ta med ei 150nbsp;000 russiske slavar.

Kazan-khanatet vart i 1552 erobra av ein russisk hær leia av Ivan den grufulle. Russehæren kringsette byen Kazan, som fall etter to månader. Deretter let den russiske tsaren byen brenne, bybuarane døydde eller vart fordrivne. Samtidige kjelder seier at 110&nbsp;000 tatarar vart drepne eller omkom, og at mellom 60- og 100&nbsp;000 russiske fangar vart frisett. Landområda der khanen av Kazan hådde rådd vart lagt under Tsar-Russland, og etniske russarar flytta inn og overtok byen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kazan-khanatet|Kazan-khanatet]]» frå ,  den 20. mars 2014.*  


## Bakgrunnsstoff
Méthana

**Méthana** (gresk Μέθανα) er ei halvøy, ein landsby og ein tidlegare kommune aust på Peloponnes i i Hellas. I dag er han ein del av kommunen Trizinía-Méthana i periferieininga Øyane i periferien Attikí. Frå 2011 til 2014 hadde den nye kommunen namnet Trizinía.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Méthana 1&nbsp;352&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 556&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Galatás

**Galatás** (gresk Γαλατάς) er ein landsby aust på Peloponnes i i Hellas og hovudsete i kommunen Trizinía-Méthana i periferieininga Øyane i periferien Attikí.

## Referansar
Boris Godunov

**Boris Fjodorovitsj Godunov** () var tsar i Russland frå 1598 til 1605.

Boris Godunov var regent i Russland frå 1584 til 1598, då den ueigna Fjodor I var tsar over Russland. Då Fjodor døydde i 1598 greip Boris Godunov makta og vart utnemnd til tsar, etter han hadde fått rydda Fjodor sin bror, Dmitrij, or vegen. Han var den fyrste russiske herskaren som ikkje stamma frå den mytiske kong Rurik.

Boris vart møtt med sterk motstand frå adelen, og førte etterkvart eit hardstyre. Adelen allierte seg med kongen av Polen, dermed tok den store urotida i russisk historie til i Boris siste år ved makta. Fjodor II, son til Boris Godunov, tok over som tsar i 1605, men vart styrta kort tid etter han kom til makta.

### Etterrakst
Diktaren Aleksandr Pusjkin skreiv i 1825 dramaet *[[skodespelet Boris Godunov|Boris Godunov]]*, medan Modest Musorgskij nokre tiår seinare komponerte operaen *[[operaen Boris Godunov|Boris Godunov]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Boris Godunov|Boris Godunov]]» frå ,  den 20. mars 2014.*  

## Bakgrunnsstoff
Fjodor II av Russland

**Fjodor II** () var tsar av Russland frå 13. april 1605 til han vart drepen 20. juni same året. 

Fjodor var fødd i Moskva medan far hans, Boris Godunov var Russlands regent. Etter faren vart tsar i 1598 tok den store urotida i Russland. 16 år gammal tok Fjodor våren 1605 over som tsar, etter faren døydde brått. 

Den 11. juni 1605 kom sendebod frå «den falske Dmitrij» til Moskva, og krevde truna for Dmitrij. Fjodor fekk ikkje stønad frå hoffet, i staden tok ei gruppe bojarar kontroll over Kreml og fengsla Fjodor. Den 20. juni same år vart han myrda ved bustaden i Kreml, saman med mor si. Offisielt døydde han av forgiftning, men ifylgje den svenske sendemannen Per Erlesund viste liket av Fjodor spor av valdsam kamp.

Fjodor er gravlagd framfor katedralen ved Troitse-Sergijeva Lavra i Sergijev Posad.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Fjodor II av Ryssland|Fjodor II av Ryssland]]» frå ,  den 21. mars 2014.*
Helena Jonsson

**Hanna Helena Jonsson** (), gift **Helena Ekholm** i 2010, er ein svensk tidlegare skiskyttar frå Helgum i Sollefteå kommun i Västernorrlands län. Ho vann tre gullmedaljar, ein sølvmedalje og tre bronsemedaljar i fire ulike VM i skiskyting i tida 2007-12. Jonsson vann verdscupen i skiskyting 2009, og sigra i 13 renn i verdscupen.

## Aktiv
Helena Jonsson vart lagt merke til då ho i 2006-sesongen oppnådde ein fjerdeplass på 15 km i verdscupen. Under VM 2007 i Antholz gjekk ho første etappen på Sveriges lag som vann gull på mixstafetten, dei andre på laget var Anna Carin Olofsson, Björn Ferry og Carl Johan Bergman. I den såkalla sprintøvinga kom ho på fjerdeplass. Få veker etter VM, i mars 2007, vann ho sin første verdscupsiger då ho gjekk til topps i det siste rennet for sesongen, fellesstarten i Khanty-Mansijsk.

Den 4. desember 2008 tok Jonsson sin andre internasjonale siger, på 15-kilometeren i opningsrennet i verdscupen i Östersund. Same sesongen tok ho gullmedaljen på jaktstarten og bronsen på fellesstarten i verdsmeisterskapen, dessutan vann ho til saman fire renn i verdscupen og sikra seg trofeet som verdas beste kvinnelege skiskyttar i 2009. 

OL-sesongen 2010 opna Jonsson sterkt og vann fire tevlingar i verdscupen. Seinare i sesongen gjekk det tråare og ho lukkast lite i OL. Gifte Helena Ekholm vann 15 km under VM i skiskyting 2011 i Khanty-Mansijsk, og tok bronse på jaktstarten. Sigeren på 15 km var han hennar 13. og siste i noko verdscuprenn, og kom på same staden der ho fire år tidlegare tok sin fyrste rennsiger. I sin siste sesong, 2012, fekk ho bronsemedaljen på 15 km og vart nummer fire på den halve distansen under VM i Ruhpolding.

Helena Jonsson vart tildelt både Svenska Dagbladets gullmedalje og Sveriges Radios Jerringpris for 2009.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
* VM i skiskyting 2007 i Antholz: Nr 4 på 7,5 km - gull i mixstafett
* VM i skiskyting 2008 i Östersund: Nr 5 i fellesstart
* VM i skiskyting 2009 Pyeongchang: Gull i jaktstart, sølv i mixstafett, bronse i fellesstart
* Vinter-OL 2010 i Vancouver: Nr 10 i fellesstart
* VM i skiskyting 2011 i Khanty-Mansijsk: Gull på 15 km, bronse på jaktstarten
* VM i skiskyting 2012 i Ruhpolding: Bronsemedalje på 15 km, nr 4 på 7,5 km

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Max Reinhardt

**Max Reinhardt**, som opphavleg heitte **Maximilian Goldmann** () var ein austerriksk-amerikansk teater- og filmregissør, teaterleiar, teaterskipar og teatereigar. 

Max Reinhardt var fødd i Baden bei Wien i Austerrike og avliden i byen New York i USA. Foreldra hans var Wilhelm og Rosa (fødd Wengraf), som opphavleg hadde etternamnet *Goldmann*, men i 1904 vart etternamnet på heile familen endra frå Goldmann til *Reinhardt*. Max Reinhardt var gift med skodespelarinna Helen Thimig, og er faren til regissøren Gottfried Reinhardt.

Max Reinhardt var ein av si tids fremste teaterregissørar i Tyskland og Austerrike, og hadde stor påverknad på fleire europeiske regissørar og skodespelarar. Han var eigar og leiar av fleire teater, som alle vart konfiskert av Reichskulturkammer etter at nazistane hadde fått makta i 1933. Etter dette flytta Reinhardt til USA der han kunne halde fram med teaterverksemda si.

Max Reinhardt la grunnlaget for dei seinare vidgjetne Salzburger Festspiele, festspela i Salzburg, med *[[Jedermann]]*-oppsetjinga si  22. august 1920. Han var fyrst og fremst teatermann, og regisserte berre nokre stumfilmar, og elles ein film, *Ein midtsommarnattsdraum*, frå 1935.

## Kjelder
Kurator

**Kurator** (frå latin *curare*, å take hand om) er ei nemning for ulike yrke eller stillingar.

## Ivaretaking av personar
Det har vorte, og vert framleis nytta, om ein person som har fått i oppdrag av ein annan person å take hand om eit menneske som treng hjelp i kvardagen (vanlegvis mot vederlag for innsatsen). Nemninga sosialkurator er i og for seg eit døme på ein slik kurator. 

## Innan kunst og kultur
Frå om lag 1990-åra og i våre dagar vert nemninga framfor alt nytta i kunstnarleg samanheng, og tyder då ein person som har som oppgåve å ha oppsyn med, administrere og leggje til rette for utstillingar av kunstverk og gjenstandar på eit museum, eit kunstgalleri eller ein annan institusjon, eller som arbeider med pedagogiske oppgåver i slike samanhengar.

Kuratorar på det kunstnarlege området vel ut tema for utstillingane, finn fram til den eller dei kunstnarane som er aktuelle, og dei verka av dei som skal utstillast, står for utforminga av utstillinga og ofte òg for utforminga og for skriving av teksten i utstillingskatalogane og andre publikasjonar knytt til utstillingane. Dei har vanlegvis høgare kunstnarleg eller kunsthistorisk utdanning, og kuratorgjerninga har med tida utvikla seg til eit særskilt yrke.

## Kjelder
*
*Kurator  ved utdanning.no