open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vasall

**Vasall** (frå keltisk  *uuas, gwas*, 'tenar', gjennom gammalfransk) er den undergjevne parten i eit føydalt truskapsforhold. Det kan visa til ein person som har fått eit geografisk område å styre på vegner av makthavaren på eit høgare nivå, eller til ein **vasallstat**, som er ein stat med avgrensa sjølvstyre som følgje av overherredømet til ein annan stad.

Ein vasall som hadde lenet sitt direkte frå kongene, blei kalla kronvasall eller pair.

## Sjå òg
*Føydalisme

## Kjelder
Syndebukk

**Syndebukk** var opphavleg ein sauebukk jaga ut i audemarka under den jødiske forsoningsdagen, jom kippur.
Han skulle vera eit sonoffer for syndene til israelittane. I overført tyding blir det brukt om nokon som får skulda for feil eller manglar.

## Jødisk skikk

Omgrepet er først nemnd i Tredje mosebok i Bibelen:

: Aron skal kasta lodd om bukkane, eitt lodd for Herren og eitt for Asasel.  Den bukken som loddet for Herren fell på, skal Aron leia fram og laga til som syndoffer. Men den bukken som loddet for Asasel fell på, skal leiast levande fram for Herrens andlet. Ved han skal det gjerast soning når han blir send ut i ørkenen til Asasel.
: [...]
: Når Aron har fullført soninga for den heilage staden, teltheilagdomen og altaret, skal han leia fram den levande bukken, leggja begge hendene på hovudet til bukken og sanna over han heile skulda til israelittane, alle lovbrota og syndene deira. Han skal leggja dei på hovudet til bukken. Så skal han la ein mann som står ferdig, senda han ut i ørkenen. Bukken skal bera alle syndene deira ut i villmarka. Bukken skal sendast ut i ørkenen.

Hensikta med dette symbolske ritualet var å fjerna all synd frå landet ein gong i året. Ritualet opphøyrde då tempelet i Jerusalem blei brend av romarane i år 70.

## Kjelder
Włodzimierz Lubański

**Włodzimierz Lubański** () er ein polsk tidlegare fotballspelar frå Gliwice. Angrepsspelaren spelte 75 landskampar mellom 1963 og 1980 og skåra 48 mål. I 1972 vart han olympisk meister med Polen. Gjennom 11 sesongar var han ein flittig målskårar for Górnik Zabrze i polsk og europeisk klubbfotball.

### Klubbspel
Frå 1962 til 1975 spelte Lubański på Górnik Zabrze. Gjennom den perioden bidrog han til at klubben vann den polske toppserien 1964-67 og 1971-72. Fire sesongar i rad vart han toppskårar i den same serien. Sesongen 1969/70 var han også toppskårar i Cupvinnarcupen, ei turnering som Manchester City vann etter finalesiger 2-1 over Górnik i Wien. Sommaren 1975 fekk Lubański kontrakt med KSC Lokeren og var aktiv i den belgisk klubben fram til 1982. Han avslutta med spel i fransk 2. divisjon for fyrst Valenciennes og sidan Quimper.

### Landslagsspel
Lubański fekk sin landslagsdebut den 4. september 1963 i Stettin, 16 år og 188 dagar gammal. Han fekk då spele dei siste 30 minuttane i kampen mot Noreg, og det tok berre seks minuttar før han skåra Polens tredje mål. Den siste halvtimen rakna det heilt for dei norske gjestane, sluttsiffera vart 9-0. I løpet av det neste tiåret skåra Lubański fem hat-trick for Polen. Mellom anna presterte han å skåre fem mål i ein VM-kvalifiseringskamp mot Luxembourg i 1969. 

Under Sommar-OL 1972 i München var Lubański med om å vinne fotballturneringa, i finalen sigra Polen med 2-1 mot Ungarn. Den 6. juni 1973 skåra han det andre målet då Polen vann 2-0 over England i ein VM-kvalifiseringskamp i Chorzow, for så å verte alvorleg krossband-skada då han vart hardt takla av den engelske midstopparen Roy McFarland. Dermed kunne ikkje Lubański spele fotball på to år. Han kom tilbake til det polske landslaget hausten 1976, og deltok i VM 1978, men nådde aldri tilbake til tidlegare toppnivå.

### Merittar
*Olympisk meister: 1972 for Polen 
*Polsk seriemeister: 1964, 1965, 1966, 1967, 1971, 1972 med Górnik Zabrze
*Polsk cupmeister: 1965, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972 med Górnik Zabrze
*Finaletap i cupvinnarcupen: 1970 med Górnik Zabrze

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Włodzimierz Lubański|Włodzimierz Lubański]]» frå ,  den 4. mai 2019.*  
 
*eu-football
Pressbaum

**Pressbaum** er ein by og ein kommune i distriktet St. Pölten-Land i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 58,9 km² og i kring 7&nbsp;500 ibuarar. Byen Pressbaum ligg 20 kilometer vest om Wien og 315 meter over havet.

78% av kommunen er skogdekt.
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Pressbaum|Pressbaum]]» frå ,  den 4. mai 2019.*
DS «Uranus» (1874)

**DS «Uranus»** (kallesignal JQRS) var eit dampskip bygt i 1874 som DS «Svea», eit lasteskip for Ångbåts AB i Stockholm. Skipet vart bygd ved Bergsunds Mek. Verkstad i Stockholm i Sverige. Skipet var ein delvis stormdekkar med bru og bakk. Skipet hadde òg segl som framdrift.  

## Historie
I mars 1878 vart skipet kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab for 100&nbsp;000 kr. Dette vart gjort for å styrke rutefarten til Bergenske mellom Bergen og Lofoten. Bergenske kjøpte òg samstundes DS «Gøta», som fekk namnet . 

Skipet forliste den 1. desember 1889 ved Grøtøleden i Vedøysund i Steigen på veg til frå Vesterålen til Bergen med stykkgods. 

## Sjå òg
For andre skip med same namn, sjå Uranus.

## Kjelder
*
Slingrekjøl

**Slingrekjøl** er ein kjøl som vert nytta til å redusere slingringa på eit skip. Det er ei kring 20-50 cm stålplate som stikk ut frå slaget på midtpartiet på eit skip, over kring halvparten av skipslengda. Slaget er den runda overgangen mellom botnen og sida på skipet. Slingrekjølane skrånar kring 45 grader ut og ned. 

Trass i at dei går på langs av skipssida, medverkar dei til noko auka friksjon som hindrar framoverrørsla. 

## Kjelder
* slingrekjøl i Store norske leksikon. 21. oktober 2011. Henta 4. mai 2019.
DS «Saturnus» (1874)

**DS «Saturnus»** (kallesignal JQSK) var eit dampskip bygt i 1874 som **DS «Göta»**, eit lasteskip for Ångbåts AB i Stockholm. Skipet vart bygd ved Bergsunds Mek. Verkstad i Stockholm. 

## Historie
I mars 1878 vart skipet kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab for 107&nbsp;276 kr. Dette vart gjort for å styrke rutefarten til Bergenske mellom Bergen og Lofoten. Bergenske kjøpte òg samstundes DS «Svea», som fekk namnet . 

I 1885 fekk skipet ny innerkjel og i 1893 vart det påsett slingrekjølar. I 1900 vart det utført ei større utbetring av skipet ved Akers Mek. Verksted med nye dekk, stålmaster og innreiing.

Skipet vart selt i august 1910 til C. Daae-Olsen i Bergen, som alt i januar 1911 selde det til Johnsen & Bergman i Kristiania. Eit år seinare, i februar 1912, vart skipet kjøpt av A/S Tore Hund (L.H. Andreasssen) i Harstad. Det vart då omdøypt til **«Asbjørn Selbane»**. I august 1915 hamna skipet attende i Bergen då det vart kjøpt av A/S S/S Prunelle (A/S Erik Rusten) som i desember same året døypte skipet om til **«Prunelle»**. 

I februar 1918 gjekk det vidare til Rederi-A/S Harald Grenske i Skien, men vart same året rekvirert av The Shipping Controller i London under første verdskrigen. Dette vart lagnadstungt for skipet som 22. august 1918  utan førevarsel vart torpedert av den tyske ubåten UB 112 tre nautiske mil søraust av Blyth. 12 menneske omkom. 

## Kjelder
*
DS «Mars»

**DS «Mars»** (kallesignal JQSN) var eit dampskip bygt i 1878 som eit lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab. Skipet vart bygd ved Bergen Mek. Verksted i og levert i juli 1878 til ein kostnad på 174&nbsp;778 kroner. Lasterommet var på 30&nbsp;000 kubikkfot. 

I 1886 fekk det ny indre kjel i donkeykjelen og i 1896 donkeykjelen på 80 pund. Innreiinga vart forandra i 1901. Nok ein ny donkeykjel på 100 pund vart sett inn i 1903. I 1904 grunnstøytte «Mars» ved Grønø og måtte få ny kjøl og tre nye plater i skroget. 

Skipet deltok i første verdskrigen og gjekk i fart heilt til det vart selt i juni 1924 til Stavanger Skipsopphugging

## Kjelder
*
Bakk på skip

**Bakk** eller **bakkdekk** er ei nemning på eit fremre overbygg (dekk) på eit skip som strekkjer seg frå forstamna og akterover. På seglskip er bakken føre fokkemasta. 

Bakken på seglskip var som regel opphalds- og sovekvarter for underordna mannskap. Uttrykket «å segla føre masta» inneber å ha fartstid som underordna sjømann. Den svenske visa *Han hade seglat för om masten* er innspelt på plate både av Harry Brandelius og Fred Åkerström med 40 års mellomrom.

Bakken vernar mot vatn på dekk og på moderne skip blir overbygget som regel brukt til lager og lettare hjelpemaskineri som t.d. ankerspel.

«Å slå bakk» er eit uttrykk som blir brukt om å bremsa eller bakke skipet ved hjelp av propellen.

«Bakk» er òg ei nemning på eit djupt fat, opphavleg laga i tre, som vart brukt til å servere mat om bord i skip. I nyare tid vart matbakkar laga i rustfritt stål i ei rekkje storleikar og format og nemninga blir brukt åleine og i ei rekkje samanstillingar som potetbakk, suppebakk, sausebakk osb. Desse bakkane vart brukte til oppbevaring av varme matretter som var ferdiglaga i kjelar, panner og gryter i byssa fram til og under servering frå varmediskar eller vassbad.

I marinen er mannskapet delt inn i bakklag (bakkar) på 8 à 10 mann. Kvar bakk har ein formann, bakkformann, som held orden innan laget. Medlemmene i ein bakk henta før mat og vaska opp etter tur, og blei då sagt å ha bakkstørn. Offiseren som har spesielt tilsyn med eit eller flere bakklag blir kalla bakksoffiser. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bakk (skip)|Bakk (skip)]]» frå ,  den 4. mai 2019.*
Eivind Eriksen

**Eivind Kristoffer Eriksen** () var ein norsk mekanikar frå Gjøvik, stortingsrepresentant 1945-49 for Vestfold og Arbeidarpartiet.

Eriksen var son til ein skomakarsvein. Sjølv gjekk han i unge år i lære på ein mekanisk verksted i heimbyen Gjøvik. Sidan arbeidde han ved Stavern motorverksted i 20 år og reiste i 10 sesongar som reparatør på kvalfangst i Sørishavet. Han var formann i Tønsberg-avdelinga av Norsk Sjømannsforbund og fastløna tillitsmann i Sjømannsforbundet i Tønsberg og Larvik i perioden 1938-40 og på ny 1945-49. Krigsåra 1940-45 var han tilsett på Henriksens mekaniske verksted i Tønsberg.

Hausten 1945 vart Eriksen vald til å representere Vestfold og Arbeidarpartiet på Stortinget, der han var medlem i Militærkomiteen. Han døydde i august 1949, få månader før tingperioden var ute.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Bakk

**Bakk** kan visa til:

;Ord frå frå lågtysk eller nederlandsk, frå mellomalderlatin *bacca*, 'vasskar':

* Bakk på skip, øvre overbygg på eit skip og andre tydingar
* eit lite brett eller kar for baking eller servering, som brødbakk
* ei skål eller fat som sjøfolk hentar eller får maten servert i
* ei skål til hygieniske føremål, som spyttebakk eller vaskebakk (også kalla bakke)

;Ord frå engelsk *back*, 'tilbake':

* «liggje bakk» kkan visa til seglskip som hovudsakleg ligg stille, med nokre segl bakka 
* «slå bakk» på seglfartøy kan visa til å få vinden inn frå framsida.
* «slå bakk i maskinen»  viser til å setje maskinen i revers for å bakka

;Eit etternamn
*Tom Bakk (f. 1954), USA-amerikansk politikar frå Minnesota
*Endre Bakk (1841–1906), ungarsk geistleg
*Elek Bakk (1899-1972), ungarsk medisinar 
* Anikó László-Bakk, ungarsk komponist og dansar, dotter av Elek Bakk

;Stader
*Bakklandet i Trondheim

## Kjelder
*
*bakk. Søk i Store Norske Leksikon.
DS «Nordstjernen» (1882)

**DS «Nordstjernen»** (kallesignal JPCN) var eit dampskip bygt i 1882 som eit passasjer- og lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab. Skipet vart bygd ved Rostocker Shiff- & Maschinenbau i Rostock og levert i juni 1882 til ein kostnad på 346&nbsp;260 kroner. Det var det største og dyraste skipet til BDS til då og det 15. skipet i flåten deira med lugarplass til 64 passasjerar. 

«Nordstjernen» var 57 meter langt med ein tonnasje på 856 brt. 

## Historie
Skipet gjekk i fast laste- og passasjerrute mellom Oslo og Tromsø og erstatta gamle  som hadde forlist. Stundom tok skipet òg turistturar frå Trondheim til Molde og frå Trondheim til Nordkapp om sommaren, og ho gjekk mellom anna den første reine turistruta til desse stadane i 1883. Frå 1884 segla ho to vekentlege ruter mellom Trondheim og Nordkapp i juni og juli. Rutene vart sidan utvida til Bergen. 

I 1895 grunnstøytte «Nordstjernen» i Trondheimsfjorden, men var kunne halde fram i ruta, og i 1896 vart skipet modernisert med elektriske lys om bord. I 1897 grunnstøytte skipet på ny, denne gangen i Skjellanger. Innreiinga vart oppussa i 1899. Ein ny kjel på 90 pund vart sett inn i 1908. 

7. februar 1913 gjekk skipet på grunn nær Oksøykalven, og medan det vart reparert hos Mjellem & Karlsen vart ho ombygd til eit reint lasteskip med ein kapasitet på 750 tdw. I 1924 vart skipet ombygd på ny på verftet til BDS i Laksevåg med nye, brukte kjelar og ein ny motor, ein tredobbel ekspansjonsmotor frå 1917 frå J.W. Klawitter i Danzig, kjøpt frå Reichsmarineamt. I 1929 fekk skipet straumlinjeror. 14. januar 1932 grunnstøytte skipet ved Skomakeren. 

Skipet fekk nytt namn **«Deneb»** den 2. november 1936 då den nye  vart levert. Sommaren 1939 var ho i fraktfart mellom Sør- og Nord-Noreg. 

I april 1940 vart «Deneb» nytta av britiske styrkar i Nord-Norge. 20. mai 1940 vart ho råka av ei bombe i eit tysk flyåtak, sett i brann og sokk ved Harstad. På den tida låg ho ved sidan av eit britisk lasteskip og lasta flydrivstoff so ho skulle frakte til Skånland. Dei hadde alt lasta 200 tonn då det tyske flyet gjekk til åtak og begge fartøya vart sette i brann. Mesteparten av mannskapet var på land, men to vart drepne av splintar då dei prøvde å kome seg av skipet og i tryggleik. 

## Sjå òg
* For andre skip kalla «Nordstjernen», sjå Nordstjernen. 

## Kjelder
*
Poopdekk

**Poop** eller **poopdekk** er eit kort dekk over hovuddekket akterut på eit fartøy. Det vert òg nytta om det mest akterute av hovuddekket og rommet under poopen. 

Namnet kjem frå engelsk *poop*, som igjen via fransk kjem frå det latinske *puppis* som tyder akterstamn.

## Kjelder
* poop i Store norske leksikon (20. februar 2018). Henta 4. mai 2019.
DS «Pallas» (1879)

**DS «Pallas»** (kallesignal JQVL) var eit dampskip bygt i 1879 som eit lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab. Skipet vart bygd ved Bergen Mek. Verksted og levert i mars 1879 til ein kostnad på 191&nbsp;121 kroner. Skipet hadde to dekk med lang poop og bakk. 

2. april 1886 forliste «Pallas» på Prestøgalten ved Nerøysundet på reise frå Kristiania til Vadsø med stykkgods. Skipet vart vrak. 

## Kjelder
*
DS «John Schøning»

**DS «John Schøning»** (kallesignal JTGL) var eit dampskip bygt i 1875 som eit passasjer- og lasteskip for handelshuset Arent Schønings Sønner, organisert som  D/S John Schønings Rederi ved Grøtøy i Bodø. Skipet vart bygt for fart mellom Oslo og Tromsø. 

Skipet hadde sertifikat for 290 passasjerar, med lugarplass til 23 på 1. plass og 24 på 2. plass. 

## Historie
Arent Schønings Sønner hadde i 1872 fått bygt eit skip kalla «John Schøning» for farten mellom Oslo og Tromsø, men berre tre år seinare vart det avløyst av dette større skipet med same namn. Ein av eigarane, Bergiton Schøning, etablerte seg i Bergen som forretningsførar, og skipet byrja å gå frå Bergen til Lofoten og Tromsø. I 1877 stod Henrik Dreyer oppført som eigar av skipet. Samstundes gjekk to andre skip,  og , for Krohn-linjen i same rute. Då sildeboomen var over i 1878 kom det til eit fast samarbeid mellom Schøning og Krohn-linjen, som i lag skipa eit nytt selskap, Det Bergensk-Nordlandske Dampskibsselskab. I 1883 hamna både «Michael Krohn» og «John Schøning» i alvorlege havari. Begge skipa vart berga, men selskapet hama i så store økonomiske problem at dei byrja å forhandle med Det Bergenske Dampskibsselskab om ei overtaking. Sidan Bergenske samarbeidde tett med Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab på denne tida, var det naturleg å ta dei med i forhandlingane. Ved loddtrekning fekk Bergenske overtak «John Schøning» i april 1884 for 205&nbsp;000 kroner. Dei fekk òg eit anna skip, «Jonas Lie», medan Nordenfjeldske tok over to andre skip. 

I august 1891 gjekk skipet gjennom ein hovudreparasjon ved Aker Mekaniske Verksted og fekk ny hovudkjel, donkeykjel, nye dekk og innreiing. Samstundes vart skipet omdøypt til **«Juno»**. I 1897 fekk skipet stocklessanker. 

Skipet gjekk på grunn i 1900 ved Rørvik og ho fekk sett inn 20 nye plater i skroget. Samstundes fekk ho ny innreiing og salong. I 1902 vart det sett inn ein ny donkeykjel på 80 pund. I 1904 grunnstøytte skipet på ny, denne gangen ved Valdersund. Skipet måtte denne gangen reparerast med 44 nye plater og fekk delvis ny innreiing. 

I 1915 vart skipet ombygd til lastebåt. Nok ein gong gjekk skipet på grunn då ho grunnstøytte i Svelvikstraumen utanefor Drammen i desember 1919. Denne gongen stod ikkje skipet til å berge og 25. desember det året vart det kondemnert. 

## Kjelder
*
Den som i alt lèt Herren råde

**«Den som i alt lèt Herren råde»** er ein salme på sju vers, skriven av Georg Neumark i 1641 og omsett til norsk av Kari Arnestad i 1973. Salmen står som nr. 459 i Norsk salmebok (1985).  Salmen var først publisert av Neumark i 1657 i  «Fortgepflanzter Musikalisch - poetischer Lustwald» under originaltittelen Wer nur den lieben Gott lässt walten. 

Salmen vart snart omsett til dansk av Rostgaard og stod på trykk i Guldbergs salmebok med innleiingsstrofe «Hvo ikkun lader Herren raade»: Teksten vart i omarbeidd og nedkorta versjon også i Evangelisk-christelig Psalmebog. I Hauges salmebok og i Landstads salmebok står han i Rønnings versjon – hos Landstad med nokre endringar, m.a. opnar han med orda «Hvo ene lader Herren råde». 
Neumark var knapt tjue år gammal då han komponerte denne salmen, under trettiårskrigen. Teksten er skriven til trøst og rettleiing. 
Melodien er det Georg Neumark sjølv som har komponert, same året som salmen vart dikta. Tonen er seinare brukt til fleire andre salmer. I norsk tradisjon er melodigangen endra noko i siste verseline. 
 
Johann Sebastian Bach har komponert eit orgelstykke til melodien, BWV 642.

## Kjelder
* «Nytt norsk salmeleksikon» Trondheim 2011
DS «Castor» (1875)

**DS «Castor»** var eit dampskip bygd som **«Rugenwalde»** av Short Brothers i Sunderland og levert for E. Hemptenmacher i Rugenwalde i Tyskland i juli 1875. 

Skipet vart kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab i 1887 for 36&nbsp;500 kroner. Dette var det første eigentlege lasteskipet som vart kjøpt inn av Bergenske for ruta Kristiansund - Hamburg. 

Skipet var det første av fem skip for Bergenske som var kalla opp etter stjerna Castor. 

## Historie
I 1892 fekk skipet ein ny kjel på 100 pund. «Castor» grunnstøytte ved Blyth i 1897. Ein 76-tommars kjøl og 22 plate vart erstatta og skipet vart sett i fart att. I 1901 fekk skipet ny donkeykjele frå . 

17. mars 1905 forliste «Castor» på Listerrauna ved Farsund på reise mellom Bergen og Oslo med jernbaneskjener.

## Sjå òg
For andre skip kalla «Castor», sjå Castor (fleirtyding) 

## Kjelder
*
Castor (fleirtyding)

**Castor** kan vise til fleire ting: 

* Castor - stjerne i stjernebiletet Tvillingane
* Castor i mytologi - tvillingbror til Pollux

«Castor» er namnet på fleire skip. 
* «Castor» - eit Colin Archer barkrigga seglskip. 
*  - eit lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab.
*  - eit lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab.
*  - eit lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab.
*  - eit tankskip for Det Bergenske Dampskibsselskab.
*  - eit tankskip for Det Bergenske Dampskibsselskab.
Neulengbach

**Neulengbach** er ein by og ein kommune i distriktet St. Pölten-Land i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 51,7 km² og over 8&nbsp;000 ibuarar. Byen Neulengbach ligg 36 km vest om Wien.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Neulengbach|Neulengbach]]» frå ,  den 5. mai 2019.*
Kontinentalstiging

**Kontinentalstiging** er eit havbotnområde som ligg mellom kontinentalskråningar og djuphavssletter. Kontinentalstigingsområdet har ei slak stiging. Kontinentalstiginga kan også reknast som del av djuphavsslettene.

Ein finn kontinentalstigingsområde over heile verda. Dette er den siste delen av grensa mellom kontinenta og den djupaste delen av havet. Miljøet i kontinentalstiginsområdet er unikt, og blir grundig studert av oseanografar i håp om å finna ut meir om havet og geologisk historie.

I kontinentalstigingsområda kan ein finna undervasshøgder danna av store mengder oppsamla sediment.  Sedimenta er typisk sand og bitar av korall og stein.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Continental rise|Continental rise]]» frå ,  den 6. mai 2019.*
Pasjonsblomefamilien

**Pasjonsblomstfamilien** (Passifloraceae) er ein plantefamilie i ordenen Malpighiales. Han omfatter ca. 530 artar fordelt på 18 planteslekter. Pasjonsfrukt kjem frå slekta *Passiflora* i denne familien.

## Delgrupper
* *[[Adenia]]*
* *[[Ancistrothyrsus]]*
* *[[Androsiphonia]]*
* *[[Barteria]]*
* *[[Basananthe]]*
* *[[Crossostemma]]*
* *[[Deidamia]]*
* *[[Dilkea]]*
* *[[Efulensia]]*
* *[[Hollrungia]]*
* *[[Mitostemma]]*
* *[[Paropsia]]*
* *[[Paropsiopsis]]*
* pasjonsblomslekta (*Passiflora*)
* *[[Schlechterina]]*
* *[[Smeathmannia]]*
* *[[Tetrapvathaea]]*
* *[[Tryphostemma]]*
* *[[Viridivia]]*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pasjonsblomstfamilien|Pasjonsblomstfamilien]]» frå ,  den 6. mai 2019.*  


## Bakgrunnsstoff
*
DS «Jonas Lie»

**DS «Jonas Lie»** (kallesignal JQLW) var eit dampskip bygt i 1875 som eit passasjer- og lasteskip for Wollert Konow Ltd. og Krohn-linjen. Skipet vart bygt for fart mellom Bergen og Tromsø. 

I 1906 var det lugarplass til 21 passasjerar på 1. plass og 18 passasjerar på 2. plass. 

## Historie
I 1871 overtok ei rekkje kjøpmenn og andre parthavarar  i Bergen, som vart sett inn i fart mellom Bergen og Nord-Noreg. Det første året gav dette eigarane eit utbytte på 30&nbsp;%, og dei sette derfor i gang med å få bygt eit nytt skip.  vart bygt i 1872 og året etter kom «Jonas Lie». Samstundes hadde Arent Schønings Sønner starta fart i same ruta med . Då sildeboomen var over i 1878 kom det til eit fast samarbeid mellom Schøning og Krohn-linjen, som i lag skipa eit nytt selskap, Det Bergensk-Nordlandske Dampskibsselskab. I 1883 hamna både «Michael Krohn» og «John Schøning» i alvorlege havari. Begge skipa vart berga, men selskapet hama i så store økonomiske problem at dei byrja å forhandle med Det Bergenske Dampskibsselskab om ei overtaking. Sidan Bergenske samarbeidde tett med Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab på denne tida, var det naturleg å ta dei med i forhandlingane. Ved loddtrekning fekk Bergenske overta «Jonas Lie» i april 1884 for 165&nbsp;000 kroner. Dei fekk òg eit anna skip, «Johan Schøning», medan Nordenfjeldske tok over to andre skip. 

I 1899 fekk skiet ny donkeykjel og mannskapsseksjonen vart utbetra. I 1902 vart det utført ein større reparasjon ved verftet til Bergenske på Lakesvågsneset. Det fekk då ny innreiing, ny stocklessanker og ny compoundmotor. Ein annan, ny donkeykjel vart sett inn i 1913 og i 1915 vart skipet ombygd til eit reint lasteskip. 

I 1922 vart skipet selt til Nord Ostsee Rederei i Danzig og det fekk namnet **«Danzig»**. Alt året etter vart det selt vidare til Sarmacja i Danzig og det vart omdøypt **«Warta»**. Skipet vart opphogd i første kvartalet i 1927. 

## Kjelder
*
NM i symjing 1985

**Noregsmeisterskapen i symjing 1985** vart avvikla i Drammen i dagane frå 18. til 21. juli 1985. Meisterskapen omfatta 24 individuelle tevlingar og fire stafettar, likt fordelt på menn og kvinner.

Vinnaren av 200 meter medley for kvinner, Bente Rist frå Kristiansands Idrettsforening, vart tildelt den einaste kongepokalen i meisterskapen.

## Menn
### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 1500 m fri




### 100 m rygg




### 200 m rygg




### 100 m bryst




### 200 m bryst




### 100 m butterfly




### 200 m butterfly




### 200 m medley




### 400 m medley




## Kvinner
### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 800 m fri




### 100 meter rygg




### 200 m rygg




### 100 m bryst




### 200 m bryst




### 100 meter butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kjelder
**Sportsboken 85-86*. Sportsboken As. Stavanger 1985.
*Fremtiden 22. juli 1985
Guri Hjeltnes

**Guri Hjeltnes** ()  er ein norsk historikar og journalist, og direktør ved Senter for studier av Holocaust og livssynsminoriteter (HL-senteret). Frå 2004 var ho professor ved Institutt for kommunikasjon ved Handelshøgskolen BI og ho tiltredde som prorektor 1. januar 2008. Hjeltnes har vore involvert i utviklinga av BI sitt journalistutdanningsprogram som gav ein bachelor i medieutvikling og journalistikk.

## Bakgrunn
Hjeltnes er dr. philos. i historie frå Universitetet i Oslo 2002. Innanfor journalistikk er ho kjent som mangeårig leiar av SKUP-juryen. Hjeltnes var medlem i Brurås-utvalet som i 2003 gav ei vurdering av handteringa til media av Tønne-saka.

Ho har sjølv arbeidd som journalist blant anna i *[[Arbeiderbladet]]*, og har som historikar skrive fleire bøker, særleg knytt til norsk okkupasjonshistorie. Mellom dei er *Avisoppgjøret etter 1945*, og dessutan to bind i *Handelsflåten i krig* og *Hverdagsliv i krig.* Sistnemnde vart kåra til ei av dei ti viktigaste norske bøkene om andre verdskrigen av ein historikarjury i 2015.

I 2004 vart Hjeltnes  først tilsett i avisa *[[Verdens Gang]]*, før ho etter to månader slutta for å tiltre i eit nyopprette professorat i journalistikk ved BI. Ho skriv likevel framleis ofte politiske kommentarar i *VG*.

Hjeltnes vart utnemnd til medlem av 22. juli-kommisjonen i statsråd 12. august 2011.

Ho er gift med statsvitaren Bernt Hagtvet.

## Bibliografi
* *Den norske nasjonalsosialismen* &ndash; sakprosa (1982) saman med Hans Fredrik Dahl og Bernt Hagtvet
* *Hver fredag foran porten* &#x2013; sakprosa (1984) saman med Wanda Heger
* *Hverdagsliv* bind 5 i serien *Norge i krig* ; sakprosa (1987)
* *Avisoppgjøret etter 1945* &#x2013; sakprosa (1990)
* *Krigshverdag. Bilder fra norske familiealbumer 1940-1945* &#x2013; sakprosa (1990)
* *Tokt ved første nymåne. Felttoget 1940. Invasjon med kamera og panservogn* &#x2013; sakprosa (1990), saman med Odd V. Aspheim
* *Norsk krigsleksikon 1940-1945* &#x2013; sakprosa (1995), bidragsytar og medredaktør
* *Handelsflåten i krig 1939-1945*, bind 3: Sjømann – lang vakt &#x2013; sakprosa (1995)
* *Handelsflåten i krig 1939-1945*, bind 4: Krigsseiler – krig, hjemkomst, oppgjør &#x2013; sakprosa (1997)
* *Ordet er fritt! Ein bok til Preben Munthe* &#x2013; sakprosa (2000) bidragsytar og medredaktør
* *Barn under krigen* &#x2013; sakprosa (2000), saman med Berit Nøkleby
* *Det elegante uromoment; Hans Fredrik Dahl og offentligheten*, festskrift til Hans Fredrik Dahl, Pax, 2009, redaktør saman med Bernt Hagtvet  og Henrik G. Bastiansen

## Prisar og utmerkingar

* Norsk språkpris 1998
* Sverre Steen-prisen (2009)
* Anders Jahres kulturpris (2016) for arbeidet med historia til krigssiglarane (delt med Jon Michelet, Helge Jordal og Bård Rasmussen)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Guri Hjeltnes|Guri Hjeltnes]]» frå ,  den 7. mai 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Guri Hjeltnes, fagleg heimeside ved BI
* Guri Hjeltnes, kort biografi på forsking.no
Douglas Fairbanks jr.

**Douglas Fairbanks** jr. () var ein amerikansk skodespelar fødd i  New York.

Han var son av Douglas Fairbanks sr. og den første kona hans, Anna Beth Sully. Då han var 10 år vart foreldra skilte. Douglas jr. budde saman med mor si i kortare periodar i Paris, London og California.

I 1923 blei den 13 år gamle Fairbanks jr. gjeven ein kontrakt med Paramount Pictures, mykje på grunn av namnet til faren. Produsenten Jesse L. Lasky sa at han var ein «typisk amerikansk gut på sitt beste», og truleg kom til å spela i ein film om Tom Sawyer. Far hans var ikkje nøgd, og meinte sonen heller burde fortsetja skulegangen. *Tom Sawyer* blei ikkje laga, men i staden debuterte Fairbanks jr. i *[[Stephen Steps Out]]* (1923). Filmen blei ingen stor suksess.

Han fekk biroller av Paramount i *[[The Air Mail]]* (1925) og *[[Wild Horse Mesa (1925 film)|Wild Horse Mesa]]* (1925). Sam Goldwyn lånte han til ei ungdomsrolle i *[[Stella Dallas (1925)|Stella Dallas]]* (1925), og dette blei den fyrste kassasuksessen hans. 

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Douglas Fairbanks jr.|Douglas Fairbanks jr.]]» frå ,  den 7. mai 2019.* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Douglas Fairbanks jr.|Douglas Fairbanks jr.]]» frå ,  den 6. desember 2023.*
Olav Dørum

**Olav Dørum** () var ein norsk bistandsarbeidar, diplomat og ambassadør.

Dørum voks opp på Bekkelaget utanfor Oslo og var med i Milorg under andre verdskrigen. Han byrja arbeida i Utanriksdepartementet i 1947, og tenestegjorde først som kansellist i Hong Kong. Frå 1951 til 1972 arbeidde han for UD i Oslo, frå 1972 til 1974 i Lusaka som Norad-representant. Frå 1973 til 1975 var han hovudansvarleg for den direkte kontakten for norske styresmakter med frigjeringsrørsler som ANC, SWAPO, MPLA, ZAPU og ZANU. Etter ytterlegare to år i Oslo og UD vart han i 1978 ambassaderåd ved den norske ambassaden i Kairo og i 1979 chargé d'affaires i Beirut. Han var sendemann (ambassadør) til Tanzania, stasjonert ved ambassaden i Dar-es-Salaam frå 1982 til 1985 og sideakkreditert til Botswana og Angola.  Frå tidleg i 1987 var han ambassadør stasjonert ved den norske ambassaden i Harare i Zimbabwe, sideakkreditert til Zambia.

Dørum vart påkøyrt og døydde i Genève same haust. Påstanden om at det var ein likvidasjon, vart avkrefta av norsk politi året etter. I 1996 bad familien om gjenopptaking av etterforskninga. Innstillinga frå Politiets tryggingsteneste til Lasse Qvigstad året etter avfeide teorien om attentat.  I 2000 kom det ut ein NRK-dokumentar om Dørum.

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Olav Dørum|Olav Dørum]]» frå ,  den 27. mai 2019.*
Kittill K. Berg

**Kittill Kristoffersen Berg** () var ein norsk arbeidar og gardbrukar frå Rollag. Han representerte Buskerud og Norges Kommunistiske Parti på Stortinget i perioden 1945–49.

Berg arbeidde fyrst som gardsgut, seinare som skogsarbeidar. På slutten av 1920-talet dreiv han eige sementstøyperi i heimbygda. Frå 1924 til -54 hadde han sesongarbeid med tømmerfløyting i Numedalslågen. Frå 1936 dreiv han småbruket Bråten. I 1950 byrja han føre landbruks-reknskap, eit yrke han sysla med til han døydde.

I 1925 var Berg med om å stifte lokallag av Det norske Arbeiderparti i Rollag. Valperioden 1938-40 var han medlem i kommunestyret i heradet. I 1939 melde han seg inn i Norges Kommunistiske Parti. Hausten 1945 han skipa NKP-lag i Rollag, eit lokallag han leia til han døydde. Same året vart han vald til varaordførar i heradet.

Berg var medlem av hovudstyret i Norsk Skog- og Landarbeiderforening frå 1931 til 1933 og av landsstyret i [[Norsk Bonde- og Småbrukarlag99 frå 1963 til 1967. I 1939 var han med å stifte Rollag El-verk og sat i styret til han døydde. Han var også medstiftar av Rollag Maskinlag og Rollag driftskredittlag og ein aktiv kar i småbrukarlag og faglag, både på lokalt, regionalt og nasjonalt plan.

Frå desember 1946 møtte Berg på Stortinget som ein av 11 NKP-representantar. På Tinget var han medlem i Justiskomiteen. Han var medlem 1945-49 av sentralstyret i NKP og 1945–73 av landsstyret.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Herzogenburg

**Herzogenburg** er ein by og ein kommune i distriktet St. Pölten-Land i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 46,2 km² og meir enn 7&nbsp;500 ibuarar. Byen Herzogenburg ligg 10-12 km nord om Sankt Pölten, 229 meter over havet.

Metallindustri har i lang tid vore ein viktig sysselsetjar i Herzogenburg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Herzogenburg|Herzogenburg]]» frå ,  den 7. mai 2019.*
Jozjef Sabo

**Jozjef Jozjefovitsj Sabo** () er ein tidlegare fotballspelar og -trenar frå Uzjhorod i vestlege Ukraina, etnisk ungarar. Han hadde suksess med Dynamo Kiev og det sovjetiske landslaget. Landslagssjef for Ukraina i 1994 og 1996-99.

### Klubbspel
Sabo var aktiv for Dynamo Kiev frå 1959 til -69. Med storklubben frå Kiev vann han seriemeisterskapen fire gongar, mellom anna tre sesongar i rad, 1966-68. Dessutan vann Dynamo Kiev og Sabo den sovjetiske cupfinalen i fotball i 1964 og 1966. År 1970 spelte Sabo for Zorja Vorosjilovgrad, før han avslutta spelet på bana med Dynamo Moskva i 1971 og 1972. I mai 1972 var han kaptein då laget frå Moskva tapte finalen i Cupvinnarcupen med 2-3 mot Rangers FC frå Glasgow i Skottland.

### Landslagsspel
Sabo spelte 34 landskampar over ein periode på to og eit halvt år frå oktober 1965. Der etter var han ute av landslaget til det var klart for Sommar-OL i München i 1972, med unnatak for ein EM-kvalifiseringskamp mot Spania 30. mai 1971. Sabo var på plass i fire av Sovjetunionen sine VM-kampar i 1966 og fem av OL-kampane i 1972. Både i verdsmeisterskapen og sommarleikane tok Sovjet-mannskapet seg til bronsefinale, begge finaleoppgjera såg Sabo frå sidelinja. I alt deltok han i 40 landskampar og skåra 8 mål.

### Merittar
*OL-bronse: 1972 for Sovjetunionen
*VM-firar: 1966 for Sovjetunionen
*Sovjetisk seriemeister: 1961, 1966, 1967 og 1968 med Dynamo Kiev
*Sovjetisk cupmeister: 1964 og 1966 med Dynamo Kiev

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:József Szabó (Fußballspieler, 1940)|József Szabó (Fußballspieler, 1940)]]» frå ,  den 6. mai 2019.*  
 
*eu-football
Inger Inadomi

**Inger Martine Inadomi** (), fødd Haldås, var ein norsk diplomat, programredaktør og nestsjef i NRK Fjernsynet.

Inadomi starta journalistkarrieren sin i radioen, og var blant anna sju år i Dagsnytt. Ho arbeidde ein periode i Utanriksdepartementet. Inadomi var ambassaderåd ved den norske ambassaden i New Delhi og underdirektør i Norad. I 1988 gjekk ho attende til NRK i stillinga som programredaktør.

Ho var gift med forfattaren, omsetjaren og akademikaren Masahiko Inadomi, og var mor til Henrik Makoto Inadomi.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Inger Inadomi|Inger Inadomi]]» frå ,  den 8. mai 2019.*
Astrid Versto

**Astrid Versto** () er ein norsk journalist og diplomat. Ho vart norsk ambassadør til Kroatia i 2015.

## Prisar og utmerkingar

* Kringkastingsprisen 1996

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Astrid Versto|Astrid Versto]]» frå ,  den 8. mai 2019.*  
 
## Fotnotar


## Bakgrunnsstoff
*Astrid Versto i Store norske leksikon
Ingunn Klepsvik

**Ingunn Klepsvik** () er ein norsk lærar, bistandsarbeidar og diplomat. Ho var norsk ambassadør i Tanzania 2010-2014.	

Klepsvik er utdanna lærer og arbeidde i ungdomsskulen i tolv år. I 1971 gjekk ho inn i Fredskorpset og vart sendt til Kenya. Etter å ha vendt attende til Noreg og læraryrket engasjerte ho seg òg i lokalpolitikken og vart representant for Sosialistisk Venstreparti i kommunestyret. 

I 1983 byrja ho i Norad, der ho i 2001 vart regiondirektør for regionane Latin-Amerika, Midtausten og Søraust-Europa og frå 2007 til 2008 var assisterande direktør. Klepsvik var ein periode òg fungerande direktør i Norad. Karrierepostane i Norad veksla med diplomatiske posteringer. I 1997 vart ho utnemnd til ambassadør ved den nye norske ambassaden i Managua i Nicaragua, etter å ha vore chargé d'affaires der. Året etter vart ho sideakkreditert til Costa Rica og Panama. I 2009 vart Klepsvik utnemnd til ambassadør i Venezuela, men allereie i 2010 kom ny utneming til ambassadør i Tanzania med sideakkreditering til Seychellane året etter. 

I 2009 utnemnde kongen Klepsvik til kommandør av Den Kongelege Norske Fortenesteordenen «for embetsfortjeneste.»

Ingunn Klepsvik er syster av Karsten Klepsvik, som òg er norsk diplomat.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ingunn Klepsvik|Ingunn Klepsvik]]» frå ,  den 8. mai 2019.*
B.R. Ambedkar

**Bhimrao Ramji Ambedkar** () var ein indisk jurist og politikar, kjend som den «indiske grunnlovsfaren». Etter å ha studert i India, USA og Europa vigde han seg til å kjempe for rettane til lågkastehinduar. Ved frigjeringa i 1947 vart han utnemnd til justisminister i den nye kongressregjeringa, men trakk seg attende i 1951, fordi han ikkje tykte at regjeringa innfridde løftene ho hadde gjeve til dei lågaste kastane. Sidan konverterte han til buddhismen og fekk mange lågkastehinduar til å følgje han i dette, for på den måten å frigjere seg frå den hinduiske kasteideologien. Ambedkar har òg forfatta fleire bøker om indisk sosialpolitikk.

## Kjelder
*Ambedkar, Bhimrao Ramji. (1978). I *Aschehoug og Gyldendals store norske leksikon. 1 : a-Bem* (s. 198). Oslo: Kunnskapsforlaget.
Siniscola

**Siniscola** (sardisk *Thiniscòle*) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Nuoro i regionen Sardinia. Han har 11 517 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 196.38&nbsp;km² og ligg i ei høgd på 39 meter over havet.
 
## Referansar

## Bakgrunnsstoff
Provinsen Sud Sardegna

**Provinsen Sud Sardegna** (italiensk *Provincia del Sud Sardegna*) er ein provins i regionen Sardinia i Italia. Hovudstaden er byen Carbonia. Han har eit areal på 6&nbsp;530 km² og totalt 351&nbsp;586 innbyggjarar i 2018. Det er 107 kommunar i provinsen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:it:Provincia del Sud Sardegna]]» frå ,  den 8. april 2019.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Den norske ambassaden i Tanzania

**Den norske ambassaden i Tanzania** er ein norsk utanriksstasjon som ligg i sentrum av Dar-es-Salaam, den kommersielle hovudstaden i Tanzania.

## Historie
Det diplomatiske sambandet mellom Noreg og Tanzania vart oppretta den 28. september 1964. I 1975 opna Noreg ambassade i landet. I 1981 kom Harald og Sonja på tolvdagers besøk, men budde ikkje i ambassaden. Sonja var tilbake i 1984 og budde då i ambassaden. 
Tanzania har ikkje ambassade i Noreg.  

Norsk bistand til Tanzania hadde starta i 1962 då gjennom Norsk Utviklingshjelp (i dag Direktoratet for utviklingssamarbeid (Norad)). Då Arild Eik vart ambassadør i 1993 vart ambassaden og Norad-kontoret lagt på same stad. 

Ambassadørar til Dar-es-Salaam har vore:

*1975–1978: Per Thee Nævdal
*1978–1982: Niels Lauritz Dahl
*1982–1987: Olav Dørum
*1987–1992: Gunnar Garbo
*1992–1996: Arild Eik
*1996–2000: Nils-Johan Jørgensen
*2000–2001: Kjell Harald Dalen
*2001–2003: Sigrid Romundset
*2003–2007: Jorunn Mæhlum
*2007–2010: Jon Lomøy
*2010–2014: Ingunn Klepsvik
*2014–2018: Hanne-Marie Kaarstad
*2018– : Elisabeth Jacobsen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på [[:nb:Norges ambassade i Dar-es-Salaam|Norges ambassade i Dar-es-Salaam]] frå , den 9. mai 2019*

## Bakgrunnsstoff
*
Carl J. Westerlund

**Carl Julius Alvin Westerlund** () var ein norsk tenestemann og politikar frå Haugesund som 1945-49 representerte Arbeidarpartiet og kjøpstadene i Vest-Agder og Rogaland på Stortinget.

Westerlund var fødd i Bodø, der far hans var feiarmeister. Familien flytta til Haugesund i 1898 da faren fekk jobb der. Carl gjekk i bokbindarlære i Haugesund, og arbeidde som bokbindar i Bergen, Sandnes og Haugesund. I tida 1913-19 redigerte han også Haugesund Folkeblad. Sidan var han 1919-25 styrar av Haugesund kommunale reinhaldsverk og frå 1925 til han døydde forretningsførar i Haugesund trygdekasse, med unnatak for 1944-45, då han var avsett frå stillinga.

Westerlund var bystyremedlem i Haugesund frå 1914 til 1940, bortsett for valperioden 1932-34. Størstedelen av tida sat han i formannskapet, ordførar åra 1919 og 1922. Elles var han formann i kinostyret i byen 1920-41 og 1946-52, dessutan formann i Arbeidsnemnda for arbeidarbruk og boligbanken 1929-37.

Stortingsperioden 1925-27 var Westerlund varamann til Stortinget og møtte 15 dagar i juni-juli 1926. Hausten 1945 vart så Westerlund vald til stortingsrepresentant frå kjøpstadene Kristiansand, Mandal, Flekkefjord, Stavanger og Haugesund. Arbeiderpartiet plasserte han i Finans- og tollkomiteen. Utanom Stortinget var han frå 1947 medlem i Pris- og rasjonaliseringskomiteen til han døydde i 1952.

Westerlund var aktiv i fråhaldssaka.

## Kjelder
*  Stortingsbiografi
* 
* 
*
Ingrid R. Ofstad

**Ingrid Rønnaug Ofstad** () er ein norsk solidaritetsarbeidar, bistandsarbeidea og diplomat som har vore ambassadør i Nepal, Sør-Sudan og Angola.

Ofstad var nestleder i Sosialistisk Folkeparties Ungdom (SFU) fra 1973-75, nestleder i Sosialistisk Valgforbunds Ungdom 1973-74, nestleder og, etter at Kommunistisk Ungdom brøt ut, leder i Sosialistisk Ungdom 1975-76. Hun var aktiv i Norske Skolers Afrika Komite (NSAK), leder av U-landsgruppene og leder av Chileaksjonen i Norge i 1977-78.

Ofstad er Cand.mag. frå Universitetet i Oslo 1974 og har arbeidd som junioreksperter for FAO og i Norad, der ho starta karrieren som sakbehandlar og etterkvart avanserte til avdelingsdirektør. I 2000 vart ho utnemnd til ambassadør i Nepal.

2004–2006 var ho seniorrådgjevar i Utanriksdepartementet og 2006–2009 avdelingsdirektør.

I 2009 vart Ofstad utnemnd til generalkonsul i Juba i Sør-Sudan. I 2010 vart ho utnemnd til den første norske ambassadøren i Sør-Sudan. Frå 2012 til 2017 var ho ambassadør i Angola.

Kongen forfremja i 2010 Ofstad til kommandør av Den Kongelege Norske Fortenesteordenen for embetsforteneste.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ingrid R. Ofstad|Ingrid R. Ofstad]]» frå ,  den 9. mai 2019.*
Per Paust

**Per Olav Paust** () var ein norsk diplomat.

Han var utdanna magister i statsvitskap (mag.art.) og arbeidde først i Norad. I 1974 byrja han i utanrikstenesta.

Han var pressetalsmann i Utanriksdepartementet frå november 1984 til februar 1988, då han blei utnemnd til ambassaderåd ved ambassaden i Washington, D.C. Han var stasjonert i Washington i to omgangar. Paust var òg stasjonert i Jakarta i tre år. I 1998 var han fungerande generalkonsul i New York.

I tida før Vinter-OL 1994 på Lillehammer leidde han eit prosjekt for profilering av Noreg i utlandet i samarbeid med NORTRA og Norges Eksportråd.

Paust døydde av kreft i 1999. Han var gift med Anne Orderud Paust, som var personleg sekretær for forsvarsministeren. Ho vart drepen drygt to veker etter at mannen døydde, i det som vart kjent som Orderud-saka.

## Fotnotar



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Per Paust|Per Paust]]» frå ,  den 28. mai 2019.*
Olav Myklebust

**Olav Myklebust** () var ein norsk psykolog, Venstre-politikar og ambassadør.

Myklebust var oppvaksen på Sunnmøre. Etter cand.psychol-eksamen i 1957 var han stipendiat for Noregs allmennvitskaplege forskingsråd og tilsett ved Norsk Regnesentral. Han byrja ògpå eit  doktorgradsarbeid som dels vart utført ved Karolinska Universitetssjukhuset i Stockholm. 

Frå 1962 til 1964 var han formann i Unge Venstre og frå 1964 generalsekretær i Venstre. Han arbeidde i utanrikstenesta frå 1968 til 1998 og var norsk ambassadør til Namibia. I 1998 vart han utnemnd til den første norske ambassadøren til Malawi.

## Posteringar

* 1968: Kontorsjef i det nystarta Direktoratet for utviklingssamarbeid
* 1972: Representant på staden for Norad ved det norske konsulatet i Tanzania (frå 1975 Den norske ambassaden i Tanzania). Han var i alt stasjonert der i tre periodar, sist frå 1985.
* 1989: Ekspedisjonssjef i Norad
* 1992: Norsk ambassadør til Namibia (ambassaden nedlagt 1997). Sideakkreditert til Angola.
* 1998: Den første norske ambassadøren til Malawi.

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Olav Myklebust|Olav Myklebust]]» frå ,  den 28. mai 2019.*
Bekkenpengar

**Bekkenpengar** var ei avgift som gruvearbeidarane ved Røros koparverk måtte ut med. Desse pengane, som var på nokre få skilling per månad, gikk til delvis lønning av bergchirurgus, som fungerte som kombinert lækjar og barberar.
Jens Breivik

**Jens David Breivik** () er ein pensjonert norsk diplomat. Han er utdanna siviløkonom og var tilsett i Utanriksdepartementet frå 1965 til 1996. Han har blant anna vore ambassaderåd i Teheran og London, ministerråd ved den norske OECD-delegasjonen i Paris, og byråsjef i Utanriksdepartementet.

Jens Breivik er far til Anders Behring Breivik, som stod bak terroråtaka 22. juli 2011. I 2014 gav Breivik ut boka om sonen: *Min skyld? En fars historie*. Brennpunkt-dokumentaren *Fedrene* på NRK frå desember 2011 handla òg om Breivik og tilhøvet hans til sonen.

## Bibliografi
* Jens Breivik: *Min skyld?* *En fars historie*. Juritzen Forlag, 2014. ISBN 978-82-8205-676-2

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jens Breivik|Jens Breivik]]» frå ,  den 10. mai 2019.*
Ramananda

**Ramananda** () var ein indisk religiøs leiar. Namnet kan òg skrivast som **Ramanand** eller **Ramadatta**. Ramananda var ein bramin, men gjekk inn for å utbreie ein meir tilgjengeleg religion mellom folket gjennom den såkalla bhakti-rørsla. Av tilhengjarane sine blir han rekna som den femte i arvelinja etter den vidgjetne mystikaren Ramanuja. Ifølgje hagiografien om Ramananda, forlèt han tidleg heimen sin for å bli ein asket (*sannyasi*), før han seinare slo seg ned i Varanasi (Benares) for å studere filosofien åt Ramanuja, vediske tekstar og yoga. Ramananda sin filosofi hadde mange likskapstrekk med tankane ein finn hjå Ramanuja, men Ramananda brydde seg ikkje om reglane for kastesystemet og åt måltida sine saman med folk frå alle kastar. Han braut òg regelen om at all opplæring og alle tekstar laut vere på sanskrit, og nytta folkespråket hindi, vel vitande om at berre medlemar av dei høgare kastane meistra sanskrit. 

Ramananda tiltrakk seg tilhengjarar frå ulike samfunnslag og kastar, og mellom dei tolv opphavlege disiplane hans skal ein ha funne minst ei kvinne, garvaren Ravidas (garvarar er lågt nede på rangstigen i Det indiske kastesystemet) og ein muslim (Kabir). Samstundes har det faktum at Ramananda knapt er nemnd i poesien skrive av dei som blir sagt å vere disiplane hans, gjort at nokre fagfolk tvilar på det historiske grunnlaget for dette sambandet. Den mest kjende av disiplane hans, Kabir, vart sjølv ein høgvyrd diktar og opphav til ein rik legendetradisjon. 

## Kjelder
*. Henta 9. mai 2019.

## Fotnotar
Feltskjær

Ein **feltskjær** var ein person som i krig stelte med sårskadar, amputasjonar og i nokon grad kirurgiske inngrep. Feltskjær oppsto som eit handverk på grunn av at kyrkja, gjennom konsilet i Tours i 1163, la ned forbod mot at lækjarar kunne utføra kirurgiske inngrep. Feltskjærar hadde ikkje universitetsutdanning slik som lækjarane, men gjekk i lære hjå eldre feltskjærar. Dei hadde difor låg sosial status og vart sett ned på av lækjarane. I fredstid fungerte ein feltskjær ofte som barberar. I Noreg er yrket kjent frå 1600-talart, då det vart nemnt i samband med Hannibalfeiden. Etter at Universitetet i Oslo var oppretta i 1811 vart det utdanna kirurgar der, og feltskjæryrket døyde ut saman med dei siste utøvarane.

Ein feltskjær hadde ikkje anna bedøving enn brennevin å tilby pasientane, så dei freista å utføra arbeidet snøgt for at pinsla skulle verta så kortvarig som muleg. Ved amputasjonar nytta dei ofte eit timeglas. Det var difor viktig å ha kvasse knivar og sager. Dei hadde ingen kunnskap om bakteriar og det kunne vera så ymse med reinsemda. Det hende difor ofte at pasientane vart sjuka av sårfeber og ikkje alle overlevde.

## Referansar

## Sjå òg
* Bergchirurgus
* Bartskjær
* Krafskjerring
Krafskjerring

**Krafskjerring** var i eldre tid ei kone som hjelpte til ved fødsel. Ei krafskjerring hadde inga formell utdanning, men hadde lært «det nødtøftige» gjennom erfaring. Det var ofte stor skepsis til dei fyrste jordmødrene, ikkje minst på grunn av at dei hadde rett på betaling, og mange heldt fram med å nytta krafskjerringar. Mange stader tok det òg for lang tid å henta jordmora, på grunn av dårlege vegar, føre og styggvêr, så når jordmora kom fram hende det at fødselen var over, og det var da ofte ei lokal krafskjerring som hjelpte til.
Aladdin

**Aladdin** (uttala al'addin) er helten i eitt av eventyra i *[[Tusen og ei natt]]*. Han er ein fattig skreddarson, lat og udugeleg, som ein trollmann i Kina tek hand om for at han skal hente ei kopparlampe opp av ei grotte. Når ein gnir på lampa, blir ein ånd mana fram, som gjer alt eigaren ber om og skjenker han alt han kan ønskje seg. Aladdin tek lampa med seg, gjer lukka si ved hjelp av henne og blir konge i landet.

Motivet er mellom anna brukt av Adam Oehlenschläger i lystspelet *Aladdin* eller *Den forunderlige Lampe* (1805). I diktet *Prins Aladdin af Lampan* brukte også Gustaf Fröding Aladdin-stoffet, som dessutan har inspirert ei rekkje tonekunstnarar. Operaer om Aladdin er skrivne av mellom andre Nicolas Isouard (urpremière i Paris 6. februar 1822), Henry R. Bishop (London 29. april 1826), Christian F. E. Horneman (København 28. november 1888), Knut Atterberg (Stockholm 18. mars 1941) og Nino Rota (Napoli 13. januar 1968). Eitt av dei mest kjente moderne verka om helten er Disney-filmen *[[1992-filmen Aladdin|Aladdin]]* frå 1992.

## Kjelder
*
Aladdin (fleirtyding)

**Aladdin** kan vise til:

* Aladdin, ein eventyrfigur frå *Tusen og ei natt*
* 1992-filmen Aladdin, ein animert langfilm av Disney
* 2019-filmen Aladdin, ein spelefilm av Disney