open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hubertine Auclert

**Hubertine Auclert** () var ein fransk kvinnesaksforkjempar og skribent som særleg gjekk inn for røysterett for kvinner og retten for kvinner til å stilla til val. Ho var den første dokumenterte kvinnesaksforkjemparen som brukte nemninga «feminist», i 1882.

Auclert var fødd i landsbyen Saint-Priest-en-Murat i Auvergne i ein middelklassefamilie. Faren døydde då ho var tretten, i 1861, og mora fem år seinare, i 1866. Auclert blei utdanna i kloster, og tenkte ei tid på å bli nonne. Ho blei avvist av to kloster, det siste fordi ho var «for sjølvstendig», og uttrykte seinare sterke antiklerikalske haldningar. Ho forlét klosterlivet og slo seg i staden ned i Paris.

Hubertine Auclert kom frå ein republikansk familie, og var sjølv sterk republikanar. Ho blei kjend med forfattaren Victor Hugo som fekk henne med i avisa *l'Avenir des femmes*, som var driven av Maria Deraismes og  Léon Richer. Inspirert av deira tankar grunnla Auclert i 1876 laget *Le droit des femmes* ('kvinneretten') som i 1883 bytta namn til *Le suffrage des femmes* ('kvinnerøysteretten'). I 1881 grunnla Auclert avisa *La citoyenne*, hovudsakleg for å kjempa for fulle demokratiske og borgarrettar for franske kvinner. Av alle rettane kvinner mangla på denne tida meinte ho dei demokratiske rettane måtte koma før dei sivile, som eigedoms- og skilsmisserettar.

I 1880 byrja Auclert ein skattestreik ettersom ho ikkje hadde røysterett. Ho tapte saken i den franske høgsteretten, men blei vener med ein av dei juridiske rådgjevarane sine, Antonin Lévrier, og gifta seg med han i 1887. Hubertine Auclert budde med ektemannen i Algerie frå 1888 til 1892. Auclert og medskribentar fann at «usiviliserte» kvinner kunne ha høgare status og betre liv enn kvinner i «siviliserte» Frankrike.

Då dei franske styresmaktene tillét skilsmisse i 1884 kritiserte Auclert loven for å framleis fråta kvinna løna hennar. Ho gjekk inn for ein ekteskapskontrakt der ektefellane hadde separate eigedelar.
Gifte kvinner fekk kontroll over si eiga lønning i 1904, men hadde framleis ikkje stemmerett. Dette året knuste ho ein stemmeboks under kommunevalet i Paris. I 1910 stilte ho og Marguerite Durand til parlamentsvalet i protest mot styresmaktene, men blei ikkje uventa forkasta. 

Hubertine Auclert fortsette som aktivist fram til ho døydde i 1914, 65 år gammal. Ho blei gravlagd ved Père Lachaise-kyrkjegarden i Paris. Franske kvinner fekk røysterett i 1944.

## Kjelder

*

*

----

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Hubertine Auclert|Hubertine Auclert]]» frå ,  den 6. juli 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Hubertine Auclert, *les Femmes arabes en Algérie*, Paris, Société d'éditions littéraires, 1900
* Mona Ozouf, *Les Mots des suffragettes*, Paris, Fayard, 1995
* Steven C. Hause, *The French suffragettes*, Londres, Yale University Press, 1987
* 
*
Marinade

**Marinade** er ein konserverande eller smaksforsterkande lake som blir brukt ved matlaging, til dømes steiking eller grilling. Marinadar kan vera laga fortynna eddik, sitronsaft, vin eller olje og krydder. Ein bruker særleg marinade til kjøt og fisk, men det kan også brukast til grønsaker.

## Kjelder

*«Marinade» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 6. juli 2014.
Karusell

**Karusell** er ei sirkelforma dreieskive med sitjeplassar som går rundtom ein loddrett aksel. Karusellar er vanlege på tivoli, i moroparkar og på ein del leikeplassar.

Karusellar kan vera enkle skiver med handtak og/eller sitjeplassar som kan dreiast rundt med fotkraft, eller maskindrivne konstruksjonar med forseggjorte sitjeplassar som hestar, bilar eller koppar som i nokre høve kan røra seg samstundes som karuselen går rundt. Slike karusellar kan også ha lys og musikk som blir spelt medan karusellen er i gang.

## Annan bruk av namnet
*«Karusell» var namnet på eit svensk platemerke med Simon Brehm som ein av leiarane. Det kom til Noreg i 1960 som eit av merka til Egil Monn-Iversen A/S (med Nora Brockstedt og Torhild Lindal blant artistane) og blei overteke av Polydor i 1964.
*«Karusell» er også tittelen på ein reinlender skriven av Ottar E. Akre. Oslo Trekkspillorkester med damekor spelte han inn i Oslo i mai 1947. Songen blei gjeven ut på 78-plata His Master's Voice A.L.&nbsp;2920.
*«Karusell» var tittelen på vinnarbidraget i Melodi Grand Prix 1966. Songen var skriven av Jolly Kramer-Johansen og spelt inn av Kirsti Sparboe.

## Kjelder

*«Karusell» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Henta 6. juli 2014.
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Karusell|Karusell]]» frå ,  den 6. juli 2014.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Rett deg opp

**«Rett deg opp»** er ein song frå 1973 av Gro Anita Schønn og Stein Ingebrigtsen. Songen er skriven av Bernt Erik Tylden og Kjellaug Hopsnes.

## Eurovision
### Melodi Grand Prix 1973
«Rett deg opp» deltok i Melodi Grand Prix 1973, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1973 i Luxembourg i Luxembourg. Songen vart framført på norsk av Gro Anita Schønn med eit lite orkester, og så på nytt av Stein Ingebrigtsen med eit stort orkester. Bidraget enda på femte- og sisteplass med 29 poeng. Songen fekk vere med i tevlinga av di «Solskinn på vår vei» vart diskvalifisert.

## Fotnotar
Det er jo sant

**«Det er jo sant»** er ein song av Anne-Karine Strøm og Benny Borg frå 1973. Han vart skriven av Ivar Børsum.

«Det er jo sant» deltok i Melodi Grand Prix 1973, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1973 i Luxembourg i Luxembourg. Songen vart framført på norsk av Anne-Karine Strøm med eit lite orkester, og så på nytt av Benny Borg med eit stort orkester. Bidraget enda på andreplass med 40 poeng.

## Fotnotar
Alternativ av Lillian Harriet og Inger Lise Rypdal

**«Alternativ»** er ein song av Lillian Harriet og Inger Lise Rypdal fr 1973. Songen vart skriven av Torbjørn Daleng og Gerd Johansen.

## Eurovision
### Melodi Grand Prix 1973
«Alternativ» deltok i Melodi Grand Prix 1973, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1973 i Luxembourg i Luxembourg. Songen vart framført på norsk av Lillian Harriet med eit lite orkester, og så på nytt av Inger Lise Rypdal med eit stort orkester. Bidraget enda på fjerdeplass med 36 poeng.

## Fotnotar
Å for et spill

**«Å for et spill»**, òg kjend som **«It's Just a Game»**, er ein song  av Ola Neegaard, Gro Anita Schønn, Stein Ingebrigtsen & Inger Lise Rypdal og Bendik Singers, gjeven ut i 1973. Songen er skriven av Arne Bendiksen.

## Eurovision
### Melodi Grand Prix 1973
«Å for et spill» deltok i Melodi Grand Prix 1973, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1973 i Luxembourg i Luxembourg. Songen vart framført på norsk av Ola Neegaard, Gro Anita Schønn, Stein Ingebrigtsen & Inger Lise Rypdal med eit lite orkester, og så på nytt av Bendik Singers med eit stort orkester. Bidraget vann med 50 poeng.

### Eurovision Song Contest 1973

Etter sigeren i Melodi Grand Prix 1973 fekk «Å for et spill» representere Noreg i Eurovision Song Contest 1973. Teksten vart skriven om av Bob Williams, og songen fekk tittelen «It's Just a Game». Bendik Singers framførte songen på engelsk, fransk, italiensk, spansk, nederlandsk, tysk, hebraisk, serbokroatisk, finsk, irsk, svensk og norsk, og enda på sjuandeplass med 89 poeng; ni frå Israel, åtte frå Finland, sju frå Monaco, Sveits og Luxembourg, seks frå Vest-Tyskland, Spania, Jugoslavia og Frankrike, fem frå Belgia, Portugal og Italia og tre frå Sverige, Nederland, Irland og Storbritannia. Carsten Klouman var dirigent.

Dette er det andre og førebels siste bidraget, ved sida av det irske bidraget i 1972, som har vorte framført på irsk. Det er òg det bidraget som har vorte framført på flest språk.

## Fotnotar
Von (fleirtyding)

**Von** kan vera:

*Von (håp), tru eller ynskje om noko godt i framtida
*Namnedelen von eller van, ein del av eit slektsnamn 
*Musikkgruppa Von, ei amerikansk svartmetallgruppe
*Albumet Von av  Sigur Rós
* Songen «Von» av Gissur Páll Gissurarson
Håp (fleirtyding)

**Håp** eller **Håpet** kan visa til:

*Von (håp), tru eller ynskje om noko godt i framtida

## Musikk
*Albumet Håp (2010) av Amund Enger
*Songen «Håp» av Ellen Nikolaysen og Anne-Karine Strøm

## Stadnamn
*Håpet i Tromsø
*Kapp det gode håp
Judith Butler

**Judith Butler** () er ein amerikansk filosof og litteraturvitar. Hen er professor i retorikk og samanliknande litteratur ved University of California i Berkeley.

Butler er mest kjend for bøkene *Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity* og *Bodies That Matter: On The Discursive Limits of «Sex»*, som utfordrar førestillingar om kjønn og utviklar teorien hens om kjønnsperformativitet. Denne teorien speler i dag ei stor rolle i kjønnsforsking. 

Butler har òg markert seg i kampen for LHBT-menneske sine rettar, og deltatt i ei rekke aktuelle politiske diskusjonar. Mellom anna er hen ein krass kritikar av israelsk politikk.

## Liv og arbeid

Butler er fødd i Cleveland i Ohio, av foreldre med russisk og ungarsk jødisk opphav. Størstedelen av familien til mormora omkom i Holocaust. Interessa for filosofi kom med studier i jødisk etikk frå 14-årsalderen. 

Butler studerte filosofi ved Yale University, og fullførte PhD-graden i 1984. I essayet *Performative Acts and Gender Constitution* frå 1988 begynte hen å utvikle kjønnsteorien som blei viktig i hovudverket *Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity* frå 1990. Her argumenterer Butler mellom anna for at både det sosiale og det biologiske kjønnet er sosiale konstruksjonar. Me handlar ikkje på bestemte måtar fordi me føler oss som kvinner eller menn, men føler oss som kvinner eller menn fordi me handlar på bestemte måtar.
*Gender Trouble* og *Bodies That Matter* frå 1993 gjorde Butler til eksponent for skeiv teori. 
I *The Psychic Life of Power: Theories in Subjection* (1997) analyserer hen undertrykkingas mekanismar, mens hen i *Excitable Speech: A Politics of the Performative* (1997) mellom anna behandlar spørsmål rundt hatprat og sensur.  

Butler bur i dag i Berkeley i California, saman med professor i statsvitskap Wendy Brown, og sonen deira Isaac.

### Utvald verkliste

* "Subjects of Desire: Hegelian Reflections in Twentieth-Century France", 1987

* "Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity", 1990

* "Bodies That Matter: On the Discursive Limits of "Sex"", 1993

* "Excitable Speech: A Politics of the Performative", 1997

* "The Psychic Life of Power: Theories in Subjection", 1997

* "Antigone's Claim: Kinship Between Life and Death", 2000

* "Prejudicial Appearances: The Logic of American Antidiscrimination Law", 2002

* "Precarious Life: The Powers of Mourning and Violence", 2004

* "Undoing Gender", 2004

* "Giving An Account of Oneself", 2005

* "Is Critique Secular?: Blasphemy, Injury, and Free Speech", 2009

* "Frames of War: When Is Life Grievable?", 2009

* "The Power of Religion in the Public Sphere", 2011

* "The Question of Gender : Joan W. Scott's critical feminism", 2011

* "Parting Ways: Jewishness and the Critique of Zionism", 2012

## Referansar
Torkell Tande

**Torkell Arnold Tande** () var ein norsk prest og politikar fødd i Nissedal. Han var sokneprest i Sannidal frå 1930 til 1970, dei siste sju åra også prost i Bamble prosti. Frå 1954 til -65 representerte han Venstre på Stortinget. Dagny Tande Lid var systera hans.

Prestesonen Tande vart sjølv prest. Han var elles ordførar i Sannidal frå 1937 til han i 1941 vart avsett av nazi-styret. I 1945 vart han på ny ordførar. Ved stortingsvalet 1945 vart han fyrste varamann for Venstre i Telemark, noko han var heilt fram til 1954. Då Neri Valen døydde i januar 1954, heilt i byrjinga av ein fireårsbolk, rykte Tande opp til fast stortingsplass. Gjennom to attval hadde han rom mellom stortingsrepresentantane til 1965. I 1960 var han elles medlem av Europarådet, fire år tidlegare tok han vervet som formann i En Verden-rørsla si stortingsgruppe.

Tande var formann i Sannidal historielag frå 1945 og i lang tid framover. I den eigenskap var han medredaktør til bygdebøkene for Sannidal og Skåtøy.

## Kjelder
**[[Norsk Allkunnebok]]*, X. bandet. 1966
Joseph Caillaux

**Joseph-Marie-Auguste Caillaux** () var ein framståande sosialradikal politikar i den tredje franske republikken. Han var *Président du Conseil* (statsminister) i 1911-1912 og finansminister i fleire periodar. Han blei seinare dømd for landsforræderi for å ha ivra for å forhandla fram fred med Tyskland under første verdskrigen. Caillaux er også kjend frå Caillaux-saka, der kona hans, Henriette Caillaux, drap ein avisredaktør i 1914.

Caillaux var fødd i Le Mans og utdanna seg som jurist. Han var finansminister i tre regjeringar før han frå 1911–12 var statsminister, mellom anna under Agadir-krisa. Deretter var han på ny finansminister. 

Joseph Caillaux var krigsmotstandar, og blei i 1917 anklaga for å gå Tysklands ærend. Han blei arrestert i 1918 og dømt av det franske senatet til tre års fengsel og 10 års tap av statsborgarrettar. Han fekk amnesti i 1924. Caillaux blei vald til senator i 1924 og var tre gonger finansminister i kortare tidsrom. I åra før andre verdskrigen var Caillaux ein av dei mest aktive motstandarane mot folkefronten og bidrog til å styrta regjeringa til Léon Blum i 1937.

## Kjelder

*«Joseph Marie Auguste Caillaux» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 8. juli 2014.

## Bakgrunnsstoff
Gaston Calmette

**Gaston Calmette** () var ein fransk journalist og avisredaktør. Han var bladstyrar for *[[Le Figaro]]* frå 1903 til han blei drepen av Henriette Caillaux i 1914.

Calmette var fødd i Montpellier og studerte juss i Paris. I 1883 blei han tilsett ved *Le Figaro*. Eit av intervjua hans førte i desember 1892, midt under Panamaskandalen, til at finansminister Maurice Rouvier måtte gå av.
I 1894 blei Calmette redaktør i avisa. I 1896-97 skreiv han mykje lesne artiklar om Dreyfus-affæren. 

I 1903 blei Calmette utnemnd til bladstyrar for *Le Figaro*, og gjorde avisa til eit organ for ein moderat-konservativ, men sterkt nasjonal politikk. I løpet av det neste tiåret auka avisa sirkulasjonen. I 1914 byrja avisa ein skarp kampanje mot finansminister Joseph Caillaux, som blei skulda for politiske og økonomiske uærlegdommar. Avisa trykte fleire brev av Caillaux, mellom anna eitt som peikte mot at Caillaux og den noverande kona hans hadde hatt eit forhold før han blei skild frå den første kona si. 

16. mars kom Henriette Caillaux til avislokala og bad om å få treffa Calmette. Redaktøren var ikkje inne, men kom tilbake til avisa klokka seks saman med vennen Paul Bourget. Han overraska Bouget ved å gå med på å treffa Caillaux. Etter å ha mumla nokre ord trekte ho ein pistol og skaut seks skot mot han. Fire skot trefte, to av dei dødelege. Calmette døydde på operasjonsbordet seks timar seinare.

Gaston var bror av bakteriologen Albert Calmette.

## Kjelder

*«Le Figaro» (30. mai 2012), *Store norske leksikon*. 
*«Calmette, Gaston», *France. A reference guide from Renaissance to the Present . 1884.*  (franceguide_en_en.enacademic.com)


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Gaston Calmette|Gaston Calmette]]» frå ,  den 8. juli 2014.*
Syng en liten melodi

**«Syng en liten melodi»** er ein singel av Anne Lise Gjøstøl og Dizzie Tunes, gjeven ut i 1974. Songen er skriven av Halvard Kausland og Øyvind Lauritsen.

«Syng en liten melodi» deltok i Melodi Grand Prix 1974, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1974 i Brighton i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Anne Lise Gjøstøl med eit lite orkester, og så på nytt av Dizzie Tunes med eit stort orkester. Bidraget enda på andreplass med 46 poeng.

## Fotnotar
Yo-yo av Kjersti Døvigen & Kirsti Sparboe og Stein Ingebrigtsen & Inger Lise Rypdal

**«Yo-yo»** (engelsk for *[[Jojo]]*) er ein songav Kjersti Døvigen & Kirsti Sparboe og Stein Ingebrigtsen & Inger Lise Rypdal, gjeven ut i 1974. Songen er skriven av Ivar Børsum og Paul Cappelen.

## Eurovision
### Melodi Grand Prix 1974
«Yo-yo» deltok i Melodi Grand Prix 1974, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1974 i Brighton i Storbritannia. Songen vart framført på norsk og engelsk av Kjersti Døvigen & Kirsti Sparboe med eit lite orkester, og så på nytt av Stein Ingebrigtsen & Inger Lise Rypdal med eit stort orkester. Bidraget enda på fjerdeplass med 34 poeng.

## Fotnotar
Ludlow i Colorado

**Ludlow** er ein spøkjelsesby i Las Animas County i Colorado i USA. Han er ein forlaten kolgruveby, og er særleg kjend for Ludlowmassakren som fann stad her i 1914. Den tidlegare busetnaden ligg ved byrjinga av ein canyon like oppunder Sangre de Cristo-fjella, ein del av Rocky Mountains. Han ligg langs vestsida av Interstate 25-vegen, om lag 19&nbsp;km nord for byen Trinidad. 

Ludlow var senter for ein bitter og langvarig konflikt mellom gruvearbeidarar og gruveeigarane. I løpet av fleire månader omkom over hundre arbeidarar og familiane deira, mange av dei i Ludowmassakren den 20. april 1914. 

Ludlow-monumentet her er reist til minne om dei drepne i Ludlowmassakren. Fagforeininga United Mine Workers Association kjøpte massakreområdet i 1917 og reiste eit monument i granitt. I 2003 blei det utført hærverk på monumentet - to hovud og ein arm frå statuane blei brotne av og stolne. Dette gav støytet til ei  kampanje for å reparera monumentet og få nasjonal anerkjenning for det. I 2009 fekk «Ludlow Tent Colony Site» status som «National Historic Landmark». 

## Kjelder

*«History hike: Ludlow massacre site to the Hastings mining disaster», examiner.com
*Ludlow Town Colony Site, National Historic Landmark program
*Mike McPhee, «Mining strike site in Ludlow gets feds' nod», *The Denver Post* (06/28/2009)


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Ludlow, Colorado|Ludlow, Colorado]]» frå ,  den 8. juli 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Bilete og informasjon om Ludlow (ghosttowngallery)
* Spøkjelsesbyinformasjon (ghosttowns.com)
* Kart til Ludlow
Dragkal

**Dragkal** eller **dragkale** – i daglegtale ofte forvanska til **draghale** – er ei fortøying for småbåtar. Dragkalen er samansett av eit langt tau som er tredd gjennom ein fortøyingsring og spleisa saman i endane. Fortøyingsringen er festa med tau til ein dregg eller ein moring på sjøbotnen. Frå fortøyingsringen går det doble tauet inn til land, og når ein bind ein båt fast i tauet, kan ein dra båten ut frå eller inn til land.

Ordet er samansett av 'draga' og 'kale' (tau).

## Bakgrunnsstoff
*Litterær bruk av nemninga i avisstykke skrive av Lars Jaastad.
Lys og mørke

**«Lys og mørke»** er ein song av Dag Spantell og Ellen Nikolaysen, gjeven ut i 1974. Han  er skriven av Olav Nikolaysen.

## Eurovision
### Melodi Grand Prix 1974
«Lys og mørke» deltok i Melodi Grand Prix 1974, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1974 i Brighton i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Dag Spantell med eit lite orkester, og så på nytt av Ellen Nikolaysen med eit stort orkester. Bidraget enda på tredjeplass med 44 poeng.

## Fotnotar
Hvor er du?

**«Hvor er du?»**, òg kjend som **«The First Day of Love»**, er ein song av Jahn Teigen og Anne-Karine Strøm frå 1974. Songen er skriven av Frode Thingnæs og Philip Kruse.

## Eurovision
### Melodi Grand Prix 1974
«Hvor er du?» deltok i Melodi Grand Prix 1974, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1974 i Brighton i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Jahn Teigen med eit lite orkester, og så på nytt av Anne-Karine Strøm med eit stort orkester. Bidraget vann med 48 poeng.

### Eurovision Song Contest 1974

Etter sigeren i Melodi Grand Prix 1974 fekk «Hvor er du?» representere Noreg i Eurovision Song Contest 1974. Teksten vart skriven om, og songen fekk tittelen «The First Day of Love». Anne-Karine Strøm framførte songen på engelsk, og enda på 14. plass med tre poeng; eitt frå Sverige, eitt frå Monaco og eitt frå Belgia. Frode Thingnæs var dirigent. 17 bidrag deltok i tevlinga, men «The First Day of Love» var eitt av fire bidrag som fekk tre poeng og enda dimed sist.

Dette var fyrste gong eit norsk bidrag vart framført utan noko tekst på norsk. Strøm og hennar tre støttevokalistar, Bjørn Kruse og Philip Kruse, hadde alle representert Noreg i Eurovision Song Contest 1973 med songen «It's Just a Game», då som gruppa Bendik Singers.

## Fotnotar
Großes Wiesbachhorn

**Großes Wiesbachhorn** er ein 3&nbsp;564 meter over havet høg fjelltopp i forbundslandet Salzburg i Austerrike, den tredje høgste fjelltoppen i Hohe Tauern. Det frittståande, bredekte fjellet er hovudtoppen på Fuscher/Kapruner-ryggen. Den djupe avgrunnen mot aust og søraust har med sine 2&nbsp;418 meter den største høgdeskilnaden mellom dal og tind i Aust-Alpane.

På slutten av 1700-talet kleiv to bønder ved namn Zanker og Zorner frå landsbyen Fusch til topps på fjellet, som dei aller fyrste menneska.

Fyrstebestiginga av nordvestveggen fann stad den 15. juli 1924 og vart gjort av Franz Riegele og Willo Welzenbach. Dei nytta for fyrste gong isnaglar, noko som seinare vart vidareutvikla til isskruar. Nordvestveggen var ein av dei klassiske isveggane i Aust-Alpane, i dag er isbreen smelta vekk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Großes Wiesbachhorn|Großes Wiesbachhorn]]» frå ,  den 8. juli 2014.*
Snøheim

**Snøheim** er ei turisthytte i Dovre kommune i Innlandet fylke, som ligg ved foten av Snøhetta.

Hytta vart bygd i 1952 av Den Norske Turistforening under namnet Reinheim turisthytte. I 1959 vart hytta teken over av Forsvaret i samband med utvikling av Hjerkinn skytefelt og endra då namn til Snøheim. I 2007 fekk Den Norske Turistforening hytta tilbake frå Forsvaret att, og ho er i dag bygd ut med 80 sengeplassar fordelt på to- og firesengsrom og sovesal. Transport til hytta går via skyttelbuss frå Hjerkinn.

## Sjå òg
* Reinheim

## Bakgrunnsstoff
* Om Snøheim på nettsidene til Nasjonalparkriket
Walter Bonatti

**Walter Bonatti** () var ein italiensk fjellklatrar, journalist og forfattar frå Bergamo. Han var mellom dei fremste fjellklatrarane i verda på 1950/1960-talet, kjend for å ha sett nye standardar i alpin klatresport.

### Liv og gjerning
Frå han var 19 år gammal klatra han i mange av dei steilaste fjellveggane i Alpane. I 1951 kleiv han opp austveggen på Grand Capucin, to år seinare klatra han Tre Cime di Lavaredo om vinteren. Sommaren 1954 deltok han då to italienske fjellklatrarar, Achille Compagnoni og Lino Lacedelli, steig til topps som dei fyrste på verdas nest høgste fjell, K2 i Karakorum. 

Bonatti vart i ettertid utsett for mykje kritikk for si rolle i K2-ekspedisjonen. Han byrja då ofte å klatre åleine. Etter å ha soloklatra og fyrstebestige sørvest-piggen på Aiguille du Dru i dei franske Alpane i august 1955, vart han ein vidkjend fjellklatrar. 6. august 1958 stod han og Carlo Mauri som dei fyrste menneska på toppen av den kanpt 8000 meter over havet høge Gasherbrum IV i Karakorum.

Den 10. juli 1961 skulle Bonatti og seks andre klatarar, både italienske og franske, prøve å klatre opp den såkalla Freney-pillaren på Mont Blanc. Her vart dei overraska av eit kraftig uver, og ein av klatrarane vart skadd av lynnedslag. Dei vart sitjande verfast i 60 timar. Under nedstiginga i store mengder nysnø døydde fire av klatrarane av utmatting og nedkjøling, einast Bonatti og to andre overlevde.

I februar 1965 gjorde Bonatti den siste ekstreme klatreturen. På fire døgn klatra han som den første opp nordveggen av Matterhorn åleine, gjennom ei heilt ny rute. Dei neste fjorten åra reiste han rundt i heile verda om fotojournalist for tidsskriftet Epoca. Bonatti publiserte fleire bøker om fjellklatring.

Han var frå 1981 gift med skodespelaren Rossana Podestà. Dei busette seg i landsbyen Dubino, heilt nord i Lombardia-provinsen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Walter Bonatti|Walter Bonatti]]» frå ,  den 9. juli 2014.*
André Lhote

**André Lhote** () var ein fransk målar og kunstteoretikar som laga både figurmåleri, portrett, landskapsbilete og stilleben.

Lhote, som var frå Bordeaux, byrja målarlivet som autodidakt, påverka av kunsten til Paul Gauguin og seinare Paul Cézanne. Frå kring 1911 vart han særleg oppteken av kubismen og slutta seg i 1912 til gruppa «Section d'Or». Den kubistiske stilen utvikla han på sin eigen måte, utan heilt å abstrahere figurar og andre element i bileta sine. Med åra vart koloritten kraftigare. Han spela ei større rolle som kunstkritikar og gav ut fleire bøker om kunst.

Lhote starta opp eit eige kunstakademi i 1922, der ei rekke norske målarar var elevar. Dermed kom han til påverke norsk målarkunst i mellomkrigstida. Mellom dei norske som tok sterke inntrykk av målarstilen hans var Georg Backer Berg, Nils Krantz, Inger Sitter, Aage Storstein og Olaf Willums.

Lhote er representert i Nasjonalgalleriet i Oslo.

## Kjelder
*Store norske leksikon
Kari Ørbech

**Kari Ørbech** () var ein norsk ungdomsbokforfattar frå Årdal.

Ho debuterte i 1936 med *Den forjettede by*, og skreiv i alt 17 bøker. Gjennombrotet fekk ho med si neste bok *Hun som fikk navnet Loretta* (1952), som ho fekk Kirke- og undervisningsdepartementets pris og Dammprisen for. Ho vann departementet sin pris igjen i 1973 og 1974, med *Alt kan hende Peder* og *Stormdagen*. Ørbech skreiv både på bokmål og nynorsk, og nokre av bøkene vart utgitt i begge målformene. Tre av bøkene er omsett til svensk, og ei til russisk.

Ørbech sitt forfattarskap er prega av sosial og psykologisk realisme, etisk alvor og vilje til å drøfta problem. Ho skildrar ungdomskriminalitet i *Redningen* (1967), tenåringsgraviditet i *Liv og Lars* (1971) og ein 16-åring sitt inntrykk av foreldra si skilsmisse i *Det kan ikke være sant* (1956). Hovudpersonane hennar vel ofte løysingar som inneber brot med tradisjonelle oppfatningar i deira heimemiljø.

## Bibliografi
### Bøker
* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

*

* 

* 

### I tidsskrift - eit utval
*  Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder

* Birkeland, Risa, Vold. *Norsk barnelitteraturhistorie*. 2. utg. Samlaget, 2005. ISBN 82-521-5933-8
* ''Bygdebok for Årdal Band 2. Kulturbandet ''. 1978
* Karin Beate Vold, red. ''Høydepunkt II, 33 norske forfattere velger og kommenterer egne barneboktekster''. Tiden forlag, 1981. ISBN 82-10-02145-1

## Bakgrunnsstoff
*  Om Kari Ørbech i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
AMK-sentral

**Akuttmedisinsk kommunikasjonssentral** (**AMK**) er ein kommunikasjonssentral som svarar på medisinske henvendingar gjennom naudnummeret **113** i Noreg. På sentralen sit det medisinsk fagpersonell.

## Kjelder
Faraya

**Faraya** (arabisk **فاريا**) er ein libanesisk landsby som ligg i Kesrwan distrikt. Han ligg i ei høgd frå 1300 til 2300 meter over havet. 

## Etymologi og geografi
Namnet **Faraya** tyder «Landet av frukt og grønsaker» på fønikisk og kjem av den gode jorda her. Frukthagane i regionen Chabrouh var kjende over heile Libanon for epla og pærene. I 2007 vart Chabrouhdammen vart ein av dei høgastliggande kunstige innsjøane i Midtausten, men som følgje av overfløyminga vart meir enn tre fjerdedelar av frukthagane lagt under vatn. Skibakkane her er i dag populære i regionen. 

Faraya ligg i Kesrwan distrikt i Libanon, 42&nbsp;km frå Beirut (med bil, men 35&nbsp;km i rett linje), og 20&nbsp;km frå Jounieh. Vegen til Faraya frå kysten passerer gjennom Ajaltoun, Achkout, Faytroun, Mairouba, Hrajel før han når Faraya, og held fram mot Ouyoun som Siman der det er ein skisenter. Han når ikkje Bekaadalen på andre sida av Libanonfjella.

## Klima
Om vinteren har Faraya eit kaldt klima med snø som kan nå ei djupne på 1,5 m eller meir, og temperaturar under -6&nbsp;°C eller lågare. Om sommaren kan temperaturen i juli og august nå over 30&nbsp;°C. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Faraya|Faraya]]» frå ,  den 10. juli 2014.*
Jomfrutur

**Jomfrutur** (etter engelsk *maiden trip* eller *maiden voyage*) er den første reisa til eit nybygd fartøy, særleg eit skip. Jomfruturen finn gjerne stad ei tid etter sjøsetjing, etter at skipet har blitt testa.

Berømte jomfruturar som har end i katastrofe er mellom anna dei til det svenske skipet  «Vasa», som kantra i 1628, RMS «Titanic», som gjekk på eit isfjell i 1912 og det tyske slagskipet «Bismarck», som blei senka av fiendtlege styrkar i 1941.

## Sjå òg
*Sjøsetjing
*Skipsdåp

## Kjelder

*


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maiden voyage|Maiden voyage]]» frå ,  den 10. juli 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Jabal Amel

**Jabal Amel** (arabisk جبل عامل *jabal ʿāmil*) er eit fjellområde i Sør-Libanon. Sjiasamfunnet i Jabal Amil er av dei eldste i historia og berre sjiasamfunnet i Medina er eldre, etter å ha vorte omvendt til sjiaislam av Abu Dharr al-Ghifari, ein av følgjesveinane til profeten Muhammed og ein tidleg støttespelar til Ali. 

Regionen er kalla opp etter Banu 'Amilah, eit jemensk folk som i lag med slektningane Hamadan, Lakhm og Judham, folkesette Syria, Palestina, delar av Jordan og Libanon.  Området vart kalla Jabal 'Amilah i antikken og seinare Jabal 'Amil (Jabal Amel). Ei segn fortel at folket Banu 'Amilah flytta frå Jemen til Levanten i før-islamsk tid på grunn av ein flaum som oppstod då Ma'aribdammen vart øydelagd. 

## Byar
Dei største byane i Jabal Amil er:
* Sidon (Saida)
* Tyr  (Sour)
* Nabatieh
* Jezzine
* Bint Jbeil
* Tibnine

## Kjende innbyggjarar
* Hassan Kamel Al-Sabbah, ein vitskapsmann
* Mohamad Bazzi, ein amerikansk journalist
* Hassan Al Amin (1908–2002), ein forskar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jabal Amel|Jabal Amel]]» frå ,  den 10. juli 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* 
*
Kabelias

**Kabelias** (arabisk قب الياس *Qab Ilyās*, òg skrive *Kab Elias*, *Qab Elias*, *Qob Elias* og *Qoub Elias*) (Wadi Ed Delm er ein kommune i Zahle distrikt i Libanon. Kabelias ligg 15&nbsp;km frå Zahleh og 45&nbsp;km frå hovudstaden Beirut. Han ligg 950 meter over havet og har eit areal på kring 32&nbsp;km². Dei fleste innbyggjarane er sunnimuslimar.

Kabelias er den tredje største byen i Beqaadalen, etter Zahleh og Baalbeck.

## Namn
Kabelias hadde opphavleg eit fønikisk namn, men dette vart seinare kalla *Kaber Elias* (Grava til Elias). Dette kom av at ein trudde at profeten Elias var gravlagde der. Seinare vart namnet forkorta til Kabelias.

## Folkesetnad

Det er estimert at det bur kring 55&nbsp;000 innbyggjarar i Kabelias spreidd i bydelane Kabelias Fawka, Kabelias Tahta, Wadi El Delm, garden Bmahray og Bahsasa.

## Turistmål
Ein trur at borgruinane til drusarar-prinsen Fakhreddin II var den største borga i Beqaadalen og han valde denne staden på grunn av høgda og det gode forsvaret mot osmanarane. Borga vart etter kvart øydelagd av osmanarane, men ruinane ligg her enno.

Haidara-ruinane er datert attende til Romarriket. I følgje ei lokal segn var det ein gong ein spegel på sida av bygningen, som brukte å reflektere sollys ned i landsbyen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kabelias|Kabelias]]» frå ,  den 10. juli 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Municipality of Kabelias - Wadi El Delm
*http://www.localiban.org/spip.php?article3745
*http://www.Kabelias.org 
*http://www.Kabelias.net
Cima Tosa

**Cima Tosa** er ein 3&nbsp;173 meter over havet høg fjelltopp i Brenta-massivet i Italia, i regionen Trentino-Alto Adige. Cima Tosa er det høgste fjellet i Brenta-massivet, og med ein primærfaktor på heile 1&nbsp;521 meter er det ein av ultratoppane i Europa.

På nordsida ris Cima Tosa opp frå fjelldalen Val Rendena i ei 800 meter høg, vertikal fjellside med eit bratt gyl kalla «Canalone della Tosa» som skil fjellet frå den motstånde fjelltoppen Crozzon di Brenta. Opp dette gylet stig ei av dei mest kjende is-klatrerutene i Aust-Alpane. Søraustsida består av fleire snøbrear inn i mellom bratte bergveggar. Toppen av Cima Tosa er dekt av ei iskappe, nærast som ein barbert skalle, derfor namnet Cima Tosa.

Giuseppe Loss frå den nærliggjande fjelldalen Primiero nådde toppen 18. juli 1865, saman med fleire kameratar. Den letteste oppstininga går frå aust, frå 2&nbsp;700 moh over «Sentiero dell' Ideale».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Cima Tosa|Cima Tosa]]» frå ,  den 10. juli 2014.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cima Tosa|Cima Tosa]]» frå ,  den 10. juli 2014.*
Volsungesoga

***Volsungesoga***, òg kalla ***Soga om volsungane***, det vil seie soga om Volsungeætta (den ætta som den mytiske Sigurd Fåvnesbane høyrde til), er ei norrøn soge, nedskriven truleg på 1200-talet, som skildrar lagnaden til dei to høvdingeættene Volsungane og Gjukungane og korleis dei vart endeleg utsletta i ein slektsfeide mellom dei, kjenneteikna av svik, normbrot på grunn av seksuell attrå og kjærleik og freistnader på å sikre seg ein gullskatt. Attom det heile, og pådrivarar i utviklinga, står dei heidne gudane Odin, Høne og Loke, med guden Odin i brodden.

Soga byggjer på gamalt segn- og mytestoff, som til dels òg er kjent frå det gamle tyske *[[Nibelungenlied]]* (songen om Nivlungane), og ein meiner at nokre av personane har førebilete i historisk kjende personar. Men dei fleste er segnfigurar, guddommar og kvinnelege makter med førebilete i den førkristne nordiske mytologien. Ettersom mange av hendingane dessutan er meir eller mindre lett attkjenneleg motiv i tidlegkristen biletkunst, er det mykje som taler for at denne bloddrypande soga om svik og mord er meint å fungere som ein kristen reiskap i arbeidet med å overvinne heidendommen og heiden samfunnsstruktur.

Henrik Ibsen nytta soga som inspirasjon til Hærmendene på Helgeland.

Den såkalla heltediktinga i Den eldre Edda skildrar mykje av det same som Volsungesoga, men ikkje på det fullstendige og samanhengande viset som Volsungesoga gjer.

## Omsetjing til moderne norsk
* om volsungane'', omsett av Magnus Rindal. Oslo 1974: Det Norske Samlaget. ISBN 82-521-0300-6
* ''Soga um Volsungane'', omsett av Torleif Hannaas. Oslo 1922: Det Norske Samlaget.

## Bakgrunnsstoff
«''Vǫlsunga saga''» av Eyvind Fjeld Halvorsen i ''Kulturhistorisk leksikon for nordisk middelalder'' (1976)

## Sjå òg
*Hylestad stavkyrkje
*Sigurdsristinga

## Kjelder
Giulianova

**Giulianova** er ein by og ein kommune i provinsen Teramo i regionen Abruzzo i Italia. Kommunen har vel 23&nbsp;000 ibuarar og eit areal på 27 km². Byen, som har sitt sentrum 68 meter over havet, ligg mellom elvane Salinello og Tordino.

Giulianova er delt mellom den historiske byen, «paese», oppe i åssida, og den nyare byen, «lido», nede ved sjøkanten. Turismen spelar ei stor rolle for den lokale økonomien. Byen, med fleire sandstrender, er om sommaren ein feriestad for folk frå storbyar som Roma og Milano, samt for tyske og franske turistar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Giulianova|Giulianova]]» frå ,  den 11. juli 2014.*
Assemini

**Assemini**, på sardinsk **Assèmini**, er ein by og ein kommune i provinsen Storbyområdet Cagliari i regionen Sardinia i Italia, i kring 12 kilometer nordvest for byen Cagliari. Kommunen har vel 26&nbsp;000 ibuarar og dekker eit flatemål på 117,5 km².

Assemini ligg på ei slette danna av elevane Cixerri, Flumini Mannu og Sa Nuxeddas. Byen har tusenårige tradisjonar for produksjon av keramikk, heilt tilbake til den tida kartagarane rådde i området.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Assemini|Assemini]]» frå ,  den 11. juli 2014.*
Capoterra

**Capoterra**, på sardinsk **Cabuderra**, er ein by og ein kommune i Storbyområdet Cagliari i regionen Sardinia i Italia. Kommunen har 23&nbsp;000 ibuarar og eit areal på 68,3 km².

Capoterra ligg 54 meter over havet på vestsida av Cagliaribukta, om lag 15 kilometer frå Cagliari by. Næringslivet består i fyrste hand av landbruk, dei siste tiåra har elles turistnæringa vakse seg vesentleg for økonomien.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Capoterra|Capoterra]]» frå ,  den 11. juli 2014.*
Selargius

**Selargius**, på sardisk **Ceràrgius** eller **Celàrgius**, er ein by og ein kommune i storbyområdet Cagliari i regionen Sardinia i Italia. Kommunen har om lag 29&nbsp;000 ibuarar og eit areal på 26,7 km². Byen ligg om lag seks kilometer nordaust for byen Cagliari.

Byen er kjend sidan mellomalderen. I 1928 vart han lagd inn under Cagliari kommune, men vart frådelt att i 1947 etter ei lokal folkeavrøysting. Selargius omfattar elles bydelane Su Pezzu Mannu, Is Corrias og Su Planu.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Selargius|Selargius]]» frå ,  den 11. juli 2014.*
Bzoummar

**Bzoummar** eller **Bzommar** (arabisk بزمار) er ein landsby i Libanon. Han ligg 36&nbsp;km nordaust for Beirut kring 920-950 meter ver havet. Han er ein del av Keserwan caza. Det ligg eit nonnekloster frå den armensk-katolske kyrkja i Bzoummar, som vart bygd i 1749. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bzoummar|Bzoummar]]» frå ,  den 11. juli 2014.*
Fransk teiknspråk

**Fransk teiknspråk** (**Langue des Signes Française**, **LSF**) er eit teiknspråk som primært blir brukt i kommunikasjon med og blant døve i Frankrike. 

Språket har om lag 3.506.800 brukarar. 

## Fotnotar
Cheyenne-språket

**Cheyenne** er eit algonkinsk språk som blir snakka av cheyenneindianarane i dagens Oklahoma og Montana i USA. Som alle algonkinske språk, er cheyenne agglutinerande.

Dei fleste som snakkar språket bor i Northern Cheyenne Indian Reservation, og det er få unge som snakkar språket.

## Fonologi

Cheyenne har tre vokalar, /e, a, o/.

Cheyenne har eit enkelt konsonantsystem, med bilabiale, dentale, velare og glottale lukkelydar og frikativar, og dessutan ein postalveolar frikativ og ein bilabial og ein dental nasal.

## Morfologi

Cheyenne har ein morfologisk struktur like andre algonkinspråk: Verb blir bøygd i fire personar (1., 2., 3. og ein obviativ 4. person, som refererer til «tredje person ute av fokus»). Det er to 1. plural: inklusiv (eg, du og kanskje andre) og eksklusiv (eg og andre, men ikkje du).

## Referansar


## Litteratur

* Mithun, Marianne, 1999. The Languages of Native North America. Cambridge Language Surveys. Cambridge: Cambridge University Press.
HMS «King George V»

**HMS «King George V»** har vore namn på fleire skip i den britiske marinen:

*  HMS «Monarch» som blei sjøsett i 1911 var opphavleg kalla HMS «King George V» 
* HMS «King George V», slagskip sjøsett i 1911
* HMS «King George V», slagskip sjøsett i 1939
HMS «King George V» (1911)

**HMS «King George V»** var eit britisk dreadnought-slagskip av ''King George V''-klassen. Det blei sjøsett i 1911 og deltok i første verdskrigen, mellom anna i Jyllandsslaget.

## Bakgrunnsstoff
* Bilder på HMS King George V från www.maritimequest.com
Lars Arvid Nilsen

**Lars Arvid Nilsen** () er ein norsk jurist og tidlegare kulestøytar som har den norske rekorden i øvinga (2014). Han representerte porsgrunnsklubben Urædd. Under friidretts-VM 1991 i Tokyo tok han sølvmedaljen i kuletevlinga. Opphavleg kom på tredjeplass, men sølvmedaljøren Georg Andersen vart diskvalifisert etter ei positiv dopingprøve i forkant av meisterskapen. Nilsen vart norsk meister i kulestøyt i 1989 og 1991.

## Aktiv
Nilsen hadde store framgangar i kulestøyt i 1985 og -86. Under den USA-amerikanske studentmeisterskapen i Indianapolis 6. juni 1986 forbetra han den norske rekorden i kulestøyt til 21,22 meter, ein rekord som står seg også i 2014. Seinare i 1986-sesongen kom han på femteplass under friidretts-EM i Stuttgart. Året etter vart han teken for bruk av dopingmidlar og utestengt frå tevlingar i to år.

Etter utestenginga kom Nilsen i 1989 tilbake på friidrettsbana og vart norsk meister med sterke 20,87 meter. Han gjekk så heilt til topps i universiaden 1989 som vart avvikla i Duisburg i slutten av august, framom Mike Stulze frå USA. Nilsen vart så i 1990 nummer seks under EM i friidrett i Split.

I 1991 vann Nilsen sitt andre NM-gull i kulestøyt, framom sin hardaste konkurrent i Noreg; Georg Andersen. Etter kulestøyttevlinga i VM i friidrett 1991 i Tokyo stod begge desse på sigerspallen, med den suverene einaren, Werner Günthör frå Sveits, på toppen. Få dagar seinare vart Andersen diskvalifisert frå sølvplassen grunna ei dopingprøve frå før meisterskapen, og Nilsen tok over sølvemedaljen. Året etter, i 1992, vart Nilsen sjølv dopingdømd, og deretter fråteken retten til å delta i idrettstevlingar for all framtid.

### Medaljar i norske meisterskap
*1984: Sølv – 17,71 m, bakom Knut Hjeltnes (18,32 m)
*1985: Sølv – 19,13 m, bakom Arne Pedersen (19,28 m)
*1986: Sølv – 19,73 m, bakom Jan Sagedal (20,49 m)
*1989: Gull – 20,87 m, framom Georg Andersen (20,13 m) 
*1990: Sølv – 20,46 m, bakom Georg Andersen (20,80 m) 
*1991: Gull – 20,49 m, framom Georg Andersen (20,28 m) 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM i friidrett 1986 i Stuttgart: Nr 5 - 20,52 m
*Sommar-universiaden 1989 i Duisburg: Gullmedalje - framom Mike Stulze
*EM i friidrett 1990 i Split: Nr 6 - 20,13 m
*VM i friidrett 1991 i Tokyo: Sølvmedalje - 20,75 m, bakom Werner Gunthör (21,67 m)

### Doping
Nilsen vart teken for doping i 1987 og i 1992, noko som førte til at han i 1992 vart utestengt frå all organisert idrett for alltid. I 2004 vart Nilsen benåda av Idrettsstyret i Norges Idrettsforbund kva gjeld deltaking i organisert trening og konkurranseaktivitet i andre idretter enn kulestøyt. Benådinga omfattar ikkje tevlingar som kvalifiserar til nasjonale og internasjonale meisterskap. 

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Balder Brygg

**Balder Brygg** er eit mikrobryggjeri i Leikanger i Sogndal kommune. Det byrja ølproduksjonen i 2012. Verksemda trekk linjer tilbake til vestnorsk heimebryggartradisjon samtidig som dei også lagar lagerøl.

Øl laga med tradisjonelle bryggemetodar og overgjæring (ale) er Gammal-Ole, som liknar engelske old ale-typar, og Bergen Pale Ale, eit pale ale som minner om IPA. Undergjæra lagerøl er Sognapils, Sognapils Extra, Vårøl, Julebukk, Turken, Kjedlarpils og Eplepils.

Bryggjeriet bruker Baldersteinen som motiv på flaskeetikettane.

## Kjelder

*«BRYGGERIET» , balderbrygg.no. Vitja 12. juli 2014.
*«Balder brygg – Vestnorsk Nisjeøl» , abcnyheter.no

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Italiensk teiknspråk

**Italiensk teiknspråk** (**Lingua dei Segni Italiana**, **LIS**) er eit teiknspråk som primært blir brukt i kommunikasjon med og blant døve i Italia. Språket har breidd seg frå Frankrike til Italia.  Følgjeleg har også dette teiknspråket mange fellestrekk med fransk teiknspråk. 

Språket har om lag  brukarar. Sidan språket er utvikla frå fransk teiknspråk, kan dei som snakkar fransk teiknspråk ha godt håp om å gjere seg forstått blant teiknspråkbrukarar i Italia og Sveits.

## Fotnotar
Fotball-VM 1962

**Verdsmeisterskapen i fotball 1962** vart avvikla i Chile i tida 30. mai til 17. juni 1962. Kampane fann stad på fire ulike arenaer i fire ulike byar; Arica, Rancagua, Santiago og Viña del Mar. Brasil vart verdsmeister etter å ha slått Tsjekkoslovakia 3-1 i finalen. Seks spelarar skåra fire mål i turneringa og vart toppskårar, mellom dei verdsmeistrane Garrincha og Vavá.

Turneringsformatet var det same som i 1958. Dei 16 deltakarlanda vart delt på fire innleiingsgrupper, og dei to beste laga i gruppene gjekk vidare til kvartfinalane. Brasil, 
Sovjetunionen, Ungarn og Vest-Tyskland vart gruppevinnarar og fekk fylgje av Chile, England, Jugoslavia og Tsjekkoslovakia.

I kvartfinalane vann Chile over Sovjetunionen, Brasil over England, Tsjekkoslovakia over Ungarn, samt Jugoslavaia over Vest-Tyskland. Semifinalane vart spela dagen etter kvartfinalane og enda med tomålsigrar til Brasil og Tsjekkoslovakia over høvesvis Chile og Jugoslovia. Vertsnasjonen Chile vann så bronsemadaljane etter 1-0 mot Jugoslavia.

## Gruppespel
### Gruppe 1



### Gruppe 2



### Gruppe 3



### Gruppe 4



## Finalen
Finalen var spelt på Estadio Nacional i Santiago. Tsjekkoslovakia tok leiinga ved Josef Masopust etter 15 minuttar, men allereie to minuttar seinare utlikna Amarildo Tavares for Brasil. Midtvegs i andre omgang gav Zito Brasil leiinga og ni minuttar etter sikra Vavá sigeren med Brasils tredje mål i kampen. Det var andre gongen eit land lukkast forsvare VM-tittelen.

Brasil sitt vinnarlag bestod av: Gylmar dos Santos Neves, Djalma Santos, Mauro Ramos, Zózimo Alves, Nílton Santos, Zito, Didi, Garrincha, Vavá, Amarildo Tavares og Mário Zagallo.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:1962 FIFA World Cup|1962 FIFA World Cup]]» frå ,  den 12. juli 2014.*
Newzealandsk teiknspråk

**Newzealandsk teiknspråk** (*New Zealander Sign Language*, *NZSL*) er eit teiknspråk som primært blir brukt i kommunikasjon med og blant døve på New Zealand. Språket har om lag 24&nbsp;000 brukarar, og er eitt av tre offisielle språk på New Zealand.

Sidan språket er utvikla frå BANZSL, kan dei som snakkar newzealandsk teiknspråk ha godt håp om å gjere seg forstått blant andre brukarar av BANZSL-teiknspråk. Språket skil seg frå dei andre BANZSL-språka mellom anna ved å ha ord for ulike maoriomgrep.

## Fotnotar
Australsk teiknspråk

**Australsk teiknspråk** (**Australian Sign Language**, **AUSLAN**) er eit teiknspråk som primært blir brukt i kommunikasjon med og blant døve i Australia. Språket har om lag 16&nbsp;000 brukarar.. 

Sidan språket er utvikla frå BANZSL, kan dei som snakkar australsk teiknspråk ha godt håp om å gjere seg forstått blant brukarar av andre BANZL-teiknspråk.

## Fotnotar
Eyolf Soot

**Eyolf Soot** () var ein norsk målar frå Aremark, som er best kjend for sine naturalistisk inspirerte bilete, til dømes *Barnemordersken*. Kanalbyggjaren Engebret Soot var farfar hans.

## Liv og gjerning

Soot voks opp i USA, der faren arbeidde som ingeniør. Han var elev på den offentlege teikneskulen og hos Knud Bergslien 1876-78, og studerte seinare fem måneder på kunstakademiet i Berlin under Karl Gussow. Han var også i korte perioder elev av Gyula Benczur ved kunstakademiet i München i 1881 og av Leon Bonnat i Paris 1882. 

Soot slutta seg på 1880-talet til den realistiske kunstretninga, og debuerte på den fyrste haustutstillinga i Kristiania i 1882. Sine beste verk laga han i tida mellom 1885 og 1895, då han arbeidde innan naturalismen. Han vekte merksemd med *Kjerring med flatbrød* (1885) og enno meir i 1890 med *Ett besøk*. År 1889 laga han eit dobbelportrett av Jonas Lie og kona, det beste av fleire  portrett. Han måla også dobbelportrett av Karoline og Bjørnstjerne Bjørnson, og elles portrett av Bjørnson åleine, av venen Olav Johan Sopp og av museumsbyggjaren Anders Sandvig.

Karakteristisk for fleire av Soots bilete er at motivet er i ei døropning, sett innafrå, der målaren utnyttar kontrastane mellom mørke og lys. Dette er særleg tydeleg i *Velkommen* frå 1890. I *Barnemordersken* frå 1895 utforskar han fargebruken i eit skymt fjøsrom.

## Kjelder
Zenobiakanalane

**Zenobiakanalane** eller **El Kanat** er kanalar som i følgje segner vart bygde av dronning Zenobia for å kanalisere vatn frå elva Orontes i Anti-Libanonfjella til Palmyra. Restar av kanalane finst fleire stader kring Libanon.

Ein av kanalane gjekk ned frå eit fjell nær Labweh til Al Kousair. Dei andre strekkjer seg frå landsbyen Chawaghir, 8&nbsp;km nord for Hermel. Kanalane var skoren ut i fast kalkstein til ei djupne på 20 meter med brunnar kvar 100. m.

Tradisjonelt er det trudd at kanalane vart bygd under den korte regjeringstida til Zenobia, men forsakren Michael Alouf har trekt dette i tvil og reknar dei som bygd i «ei fjern fortid».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Canalizations of Zenobia|Canalizations of Zenobia]]» frå ,  den 13. juli 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Hermel
* Assi Rafting Club
Dinniyeh

**Dinniyeh** (òg kalla **Addinniyeh**, **Al Dinniyeh**, **Al Danniyeh**, arabisk skrift الضنية) er eit område i Miniyeh-Danniyeh distrikt i Nord guvernement i Libanon. Området ligg aust for Tripoli, og strekkjer seg så langt nord som til Akkar distrikt, sør til Bsharri distrikt og Zgharta distrikt og så langt aust som til Baalbek og Hermel. Dinniyeh har eit økologisk miljø fylt med skogområde, frukthagar og lundar. Fleire landsbyar ligg i dette fjellområdet og den største er Sir Al Dinniyeh.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dinniyeh|Dinniyeh]]» frå ,  den 13. juli 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Qmatiye

**Qmatiye** er ein landsby i Aley distrikt i Libanonfjella guvernement i Libanon. Han ligg like nedanfor byen Souk El Gharb. Han har ein liten folkesetnad og er eit turistmål om sommaren. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Qmatiye|Qmatiye]]» frå ,  den 13. juli 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*