Kriegsmarine

**Kriegsmarine** var marinen i det nasjonalsosialistiske Tyskland i perioden frå 1935 til 1945. Kriegsmarine utgjorde den eine av dei tre forsvarsgreinene til Wehrmacht. Dei to andre var Heer (hæren) og Luftwaffe (flyvåpenet).

Forløparane for Kriegsmarine var Den tyske keisarlege flåten (1871–1918) og Reichsmarine (1919–1935) i Weimarrepublikken. Etter andre verdskrigen vart dei få attverande skipa i Kriegsmarine fordelt mellom sigerherrane. Etter at Vest-Tyskland rusta opp att og vart medlem av NATO i 1956, vart marinen i landet uformelt referert til som forbundsmarinen. Då DDR (Aust-Tyskland) oppretta sin eigen militære styrke same år, Nationale Volksarmee, fekk den sjømilitære delen namnet Volksmarine. Etter sameininga av Tyskland i 1990 fekk marinen namnet Deutsche Marine.

## Historie

Etter det tyske nederlaget i første verdskrigen la  Versaillestraktaten avgrensingar på den militære slagkrafta til Tyskland. Det tyske flyvåpen vart nedlagt, medan *Reichsmarine* fekk ha maksimalt seks større krigsskip på inntil 10 000 tonn, og ei avgrensa mengd mindre fartøy. Lommeslagskipa «Admiral Graf Spee», «Deutschland» og «Admiral Scheer» vart bygd for å kome akkurat under grensa på 10 000 tonn.

Etter at nasjonalsosialistane greip makta i 1933 starta Tyskland å rusta opp. I mars 1935 kunngjorde Hitler at han ikkje lengre såg på seg bunden av dei militære avgjerdene til traktaten, som nngjekk i plan Z. I juni same år inngjekk Storbritannia og Tyskland ei flåteavtale som tillét tyskarane å byggja opp ein flåtestyrke langt utover avgrensingane i *[[Versaillestraktaten]]*.

*Kriegsmarine* vart danna 1. juni 1935 under leiing av storadmiral Erich Raeder og markerte starten på eit stort byggeprogram av tyske skip. I 1934 vart kjølen strekt på slagskipet «Gneisenau», i 1935 på «Scharnhorst» og i 1936 på «Tirpitz» og «Bismarck».

*Kriegsmarine* var første gong i kamp under den spanske borgarkrigen, og eit marinefartøy vart brukt i innleiinga til atterobringen av Danzig 1. september 1939. Erich Raeder var pådrivar for at Noreg skulle invaderast for å gje *Kriegsmarine* basar. I byrjinga hadde dei store overflateskipa ein viss suksess, men dei vart jaga av den overlegne britiske marinen og viste seg å vera sårbare for luftåtak. Etter at flaggskipet «Bismarck» vart søkkt i 1942 bestemde tyskarane seg for å satsa på ubåtflåten som hadde suksess fram til 1943. Ein vesentleg del av overflateskipa var i dei siste krigsåra i Austersjøen, det siste havområdet Kriegsmarine kontrollerte. Her spelte dei ei sentral rolle då tyskarane trekte seg tilbake ved slutten av krigen. I dei siste månadene før kapitulasjonen ytte Kriegsmarine stor innsats i evakueringa av hundretusenvis av flyktningar frå Aust-Preussen.

## Kriegsmarine i Noreg


German cruiser Blücher sinking.jpg|Den tyske kryssaren «Blücher» vart søkkt i Drøbaksundet under det tyske åtaket på Noreg 9. april 1940
Bundesarchiv Bild 183-L17874, Heye, Kummetz, Thiele (v.l.n.r.).jpg|Admiralane og kapteinane Oskar Kummetz, Hellmuth Heye og August Thiele i Kriegsmarine vart heidra med Riddarkrossen under Jernkrossen etter åtaket på Norge i 1940.
Bundesarchiv Bild 101I-758-0056-35, Norwegen, deutsche Kriegsschiffe.jpg|Tyske krigsskip frå Kriegsmarine i hamn i samband med Slaget om Narvik i 1940
Bundesarchiv Bild 183-J19316, Norwegen, Schlachtschiff, Zerstörer.jpg|Slagskipet «Tirpitz» og andre tyske krigsskip utanfor norskekysten i oktober 1942


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kriegsmarine|Kriegsmarine]]» frå ,  den 6. desember 2020.*