open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frank Strandli

**Frank Strandli** () er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Kristiansand. Han var angrepsspelar for mellom andre IK Start, SK Brann og Lillestrøm SK. Elles aktiv i England, Hellas og Danmark. Perioden 1992–99 aksla han den norske landslagstrøya 24 gongar.

## Karriere
### Klubbspel
Strandli debuterte for Start i 1989. I januar 1993 vart han overført til Leeds United. Etter eit mislukka opphald i England var han frå våren 1994 Brann-spelar. To år seinare byrja han spele for Lillestrøm SK. Hausten 1997 skreiv han kontrakt med Panathinaikos, samstundes byrja Erik Mykland å spele for den greske klubben. Våren 1999 vart Strandli Aalborg-spelar, saman med Ståle Solbakken vart han seriemeister med klubben i juni 1999. Strandli vart alvorleg skadd, men kom kortvarig tilbake i 2001 før han måtte legge opp.

### Landslagsspel
Strandli deltok i 24 av Noregs landskampar i tida frå 7. januar 1992 til 22. januar 1999. I 1996 og 97 kom han, som den einaste, på bana i samtlege 8 kvalifiseringskampane til VM i fotball 1998. 25. februar 1998 skåra han sitt tredje og siste landskampmål då Noreg og Frankrike spelte uavgjort 3–3 i Marseille.  Strandli kom likevel ikkje med i troppa til verdsmeisterskapen.

### Merittar
*Dansk seriemeister: 1999 for Aalborg BK
*Tapande cupfinalist: 1995 for SK Brann

## Kjelder
*Frank Strandli ved eu-football
Gul trompetsopp

**Gul trompetsopp** (*Craterellus lutescens*) er ein sopp i slekta trompetsoppar i kantarellfamilien. Han er òg kjend som **gul trompetkantarell**, i og med at han tidlegare vart rekna som medlem av slekta kantarellar. *Craterellus xanthopus*, *Cantherellus lutescens* og *Cantherellus xanthopus* er synonym til det gjeldande vitskaplege namnet. 

## Skildring
Hatten kan vera mørk, nesten svart. Under hatten er det tydelege ribber som går nedover på stilken. Som regel er dei glatta nesten heilt ut nærast stilken. Stilken er hol og lysande gul, nesten over i ein lys oransjetone. Det er ikkje noko skilje i fargen på stilken og undersida av hatten.

### Forvekslingsfare
Gul trompetsopp er nærskyldt med traktkantarell, og blir ofte forveksla med han. Dette har likevel lita praktisk tyding. Til liks med traktkantarell har han vorte forveksla med den dødeleg giftige spiss giftslørsopp, då desse kan veksa i same miljø. Soppane kan ha same storleik og omtrent same farge på hatten, men liknar elles lite. Problemet er at *giftslørsoppen kan veksa inne i klynger av gule trompetsoppar*. Ein fornuftig forholdsregel er å ikkje plukka dei buntevis, men forsikra seg om at ein ikkje plukkar nokon andre soppar enn den ein er ute etter. Skulla ein vera i tvil kan ein sjå etter ribbene ein forventar å finna under hatten på trompetsoppar, viss dei manglar er det ikkje gul trompetsopp.

## Utbreiing
Gul trompetsopp veks gjerne gruppevis. I gode soppår kan ein finna dei i store mengder på mindre område. Dei finst oftast i barskog, gjerne vanskeleg tilgjengeleg under einebærbuskar. Han er ein av få soppar ein kan finna ved myrkantar, gjerne med or eller bjørkekratt.

## Bruk
Gul trompetsopp er ein svært god matsopp, i klasse med traktkantarell og vanleg kantarell. Han eignar seg særs godt til tørking. Han kan òg frysast eller hermetiserast.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gul trompetsopp|Gul trompetsopp]]» frå ,  den 23. oktober 2022.*
Arve Seland

**Leif Arve Seland** () er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Fevik i Aust-Agder. Seland var ein angrepsspelar med fart som sin beste eigenskap.

## Karriere
### Klubbspel
Seland seriedebuterte med sjettedivisjons-laget Express. 1981-83 spelte han for FK Jerv i 3. divisjon. Frå 1984 var han IK Start-spelar, med sine 12 mål toppskårar i 1. divisjon 1986. Langvarig skadd frå 1987, var aldri sidan i nærleiken av tidlegare toppnivå. Aktiv 1992-94 i Øyestad IL på nivå 3 og 4 i seriesystemet, til sist 1995-96 i Tveit IL.

### Landslagsspel
Seland fekk sin debut i OL-turneringa 1984. Han deltok i Boston alle tre OL-kampane til Noreg. 20. desember 1984 vart han matchvinnar då Noreg slo Egypt 1–0 i Ismailia, hans einaste landslagsmål. Han spelte sin 12 og siste landskamp då Noreg vann med 2–0 over Frankrike i ein kvalifiseringskamp til EM i fotball 1988.

### Merittar
*Bronse i 1. divisjon: 1984 med IK Start

## Kjelder
*Arve Seland ved eu-football
Gobustan statlege historisk-kunstnariske reservat

**Gobustan statlege historisk-kunstnariske reservat** () er eit reservat som ligg vest for Gobustan i Aserbajdsjan, rundt 64&nbsp;km sørvest for sentrum av Baku. Det blei skipa i 1966, då området blei erklært som eit nasjonalt historisk landemarke, for å prøva å verna om dei førhistoriske helleristingane, muddervulkanar og musikalske steinar i området.

Reservatet er rikt på arkeologiske funn. Det omfattar over  helleristingar som viser menneske, dyr, slagscenar, dansar, tyrefekting, båtar med væpna roarar, krigarar med lansar, kamelkaravanar og bilde av sola og stjernene. Dei er blitt daterte til å vera  til  år gamle.

Gobustan statlege historisk-kunstnariske reservat fekk nasjonal status i 2006, og Gobustan Rock Art Cultural Landscape fekk status som verdsarv av UNESCO i 2007.

## Førhistoriske helleristingar
Helleristingane ligg i ein del av reservatet kalla Gobustan-steinkunst kulturelle landskap, og viser fengslande bilete av førhistorisk liv i Kaukasus. Dei velpreserverte skissene viser folk frå oldtida som reiser på sivbåtar, jaktar på   antiloper og ville oksar, og dansar. Den kontroversielle norske antropologen Thor Heyerdahl vitja Aserbajdsjan fleire gonger frå 1961 og til han døydde i 2002 for å studera staden i sitt prosjekt *[[Jakten på Odin]]*.


Gobustan Azerbaijan 01.jpg
Gobustan 2.jpg
Aserbaidschan 1987 025.jpg


## Romersk inskripsjon

I juni 1948 fann leiaren for den arkeologiske ekspedisjoenn frå Instituttet for historie ved vitskapsakademiet i den aserbajdsjanske sovjetrepublikken, Ishag Jafarzadeh, ein inskripsjon på latin på ein stor stein nær den søraustlege skråningen av fjellet Boyuk-Dash. Der stod det:

## Gaval Dash
Gaval Dash er ein naturleg musikalsk stein som berre finst i Gobustan distrikt i Aserbajdsjan. Han står ved inngangen til reservatet, og er ein av fire «syngande steinar» som finst her. Når denne store, to meter lange steinen blir slått med mindre steinar, lagar han ein hol, ringande lyn som minnar om den til ein tamburin, eller *gaval* på aserbajdsjansk. Den unike resonansen er laga av mikroskopiske hol inne i steinen, som ein trur kjem frå det tørre klimaet og effekten frå naturgass som finst i området.

## Muddervulkanar
Rundt 300 av dei rundt 700 muddervulkanane som finst i verda reknar ein med er i Gobustan distrikt og i Kaspihavet. Muddervulkanane i Gobustan er ein populær attraksjon både for vitskapsfolk og for turistar. Sistnemnde kan bada i mudderet, som har ord på seg for å ha lækjande verknad.


Sea water and subterranean gas is what makes these mud volcanoes come alive (36450111543).jpg
(L) palçıq vulkanları, qobustan 033.JPG
(L) Palçıq Vulkanları, Qobustan 040.jpg
Gobustan mud volcano.jpg


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gobustan State Historical and Cultural Reserve|Gobustan State Historical and Cultural Reserve]]» frå ,  den 23. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
*The Rock Engravings of Gobustan ved donsmaps.com
Sten Glenn Håberg

**Sten Glenn Håberg** () er ein tidlegare fotballspelar frå Kristiansand. Han var Start-spelar i til saman 8 sesongar, elles aktiv i Lillestrøm SK, SK Brann og Åsane IL. Håberg var angreps- og offensiv midtbanespelar. Han var med i 8 landskampar.

## Karriere
### Klubbspel
Håberg melde seg i november 1980 inn i IK Start. Etter fem sesongar i Start melde han overgang til Lillestrøm SK, var aktiv der i 1986 og 1987. Hausten 1986 deltok han i NM-finalen, ein som overraskande enda 4–1 siger til Tromsø IL. Åra 1988-90 var han på ny å sjå i Start-drakta. Deretter var han Brann-spelar frå 1991 til 93, der det vart mykje benkesliting. Han avslutta si aktive tid med å spele for Åsane IL på nivå 2 i 1994-sesongen.

### Landslagsspel
I 1986/87 deltok Håberg i 7 av Noregs landskampar, den åttande og siste kom 2. mai 1989. Ikkje ein einaste av desse enda med norsk siger.

### Merittar
*NM-finalist: 1986 med Lillestrøm SK
*Bronse i 1. divisjon: 1984 med IK Start

## Kjelder
*eu-football
Royal Collection

**The Royal Collection** er kunstsamlinga til den britiske kongefamilien, og er den største private kunstsamlinga i verda.

Samlinga omfattar over ein million gjenstandar. 
Ho er fordelt i eit dusin noverande og tidlegare kongelege bustader over heile Storbritannia. Samlinga tilhøyrer monarken, nokre av dei som personlege eigedelar og nokre av dei som statsoverhovud.

The Royal Collection inneheld over 7000 maleri, kring 150 000 verk på papir og dessutan historiske fotografi, veggteppe, møblar, keramikk, bøker og andre kunstverk. Samlinga er fysisk spreidd mellom ei rekke stader, der nokre, som Hampton Court Palace, er opne for allmugen og ikkje bebudde av kongefamilien, medan andre, som Windsor Castle, både er bustader og opne for allmugen. Nokre av verka er på bustader som ikkje er opne for allmugen, som Sandringham House. Buckingham Palace i London har utstillingar frå samlinga i fleire månader ad gangen. Det finst òg eit galleri ved Palace of Holyroodhouse i Edinburgh.

## Kjelder

;Bibliografi
*
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Royal Collection|Royal Collection]]» frå  og «[[:en:Royal Collection|Royal Collection]]» frå , den 23. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Verdi i etikk

**Verdi** viser i etikken (moralfilosofien) til det vi held høgt. «Det» kan vere så mangt. Ordet kom inn i etikken via økonomiteori i moderne tid. Verdiar er anten noko i seg sjølv (noko har verdi i seg sjølv) eller noko som vert gjeve verdi, t.d. pengesetlar. Verdiar i seg sjølve vert gjerne uttrykte med abstrakte omgrep: likeverd, toleranse, fridom. Ei forklaring på dette fenomenet er at desse verdiane krev noko av oss (teori frå den tyske filosofen og fenomenologien Max Scheler) til skilnad frå det vi berre gjev verdi og der vi mest brukar konkrete omgrep (fotball) eller konkretar (denne fotballklubben NN). Som med alle abstrakte omgrep og substantiv treng vi eit døme for å forstå verdiar i seg sjølve, for abstrakte omgrep kan ikkje  berre vise til andre abstrakte omgrep. Før eller seinare treng vi eit døme for å skjøne kva verdiane handlar om, til handlingar og såleis episoder eller forteljingar (narrative døme). Verdiar kan vi finne på mange plan: arts‑, individ‑ og samfunnsplan.

## Artsverdiar
I biologisk vurdering at noko har verdi for ein art betyr at dette «noko» fremjar det at medlemmene i ein bestemt art overlever inntil avkom er fødde, og eventuelt sørgde for, slik at arten såleis vert ført vidare.

## Individuelle verdiar
At noko har verdi for individet tyder at dette «noko» har fordelaktige konsekvensar for enkeltpersonar. 

I boka til Kjartan Skogly Kversøy *Etikk - en praktisk vinkling*, 2. utgåve, blir etikk forklart som refleksjon over moral.

## Samfunnsverdiar
Samfunnsverdiar er kollektive og ikkje alltid medvitne. 

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Verdi (etikk)|Verdi (etikk)]]» frå ,  den 24. oktober 2022.*
Egil Flemming Johansen

**Egil Flemming Johansen** () er ein tidlegare fotballspelar frå Oslo. Han vart seriemeister med Vålerengen IF i 1983 og 1984. Åra 1984-87 spelte han 12 kampar med det norske flagget på brystet. Johansen var vengspelar.

## Karriere
### Klubbspel
Johansen var aktiv i Bøler IF til 1982. Sidan var han Vålerengen-spelar frå 1983 til 1987, oslolaget si gylne epoke. Johansen og Vålerengen vann 1. divisjon 1983, men måtte tole tap i NM-finalen mot Moss. Året etter forsvarte Vålerengen-mannskapet seriemeistertittelen. Hausten 1985 nådde Vålerengen NM-finalen på ny, i finalen var Lillestrøm SK klart best og sigra 4–1.

Vinteren 1988 spelte Johansen for den belgiske klubben Beveren fram til april. Han bidrog til at klubben unngikk nedrykk etter ein svak sesongstart. Frå sesongstarten 1988 i Noreg ut 1989-sesongen spelte Johansen tredjedivisjons-fotball for Frigg. Sesongane 1990 og -91 atter i Vålerenga, før han gjekk til moderklubben Bøler på nivå 4 i seriesystemet.

### Landslagsspel
Johansen fekk sin landslagsdebut 20. juni 1984 på Laugardalsvöllur i Reykjavik. Her skåra han sitt einaste landslagsmål, eit mål som syrgde for norsk siger 1–0. Deretter var han med i alle tre OL-kampane til Noreg under Sommar-OL 1984. Fram til 12. august 1987 deltok han i totalt 12 landskampar.

### Merittar
*Seriemeister: 1983 og 1984 for Vålerengen IF
*NM-finalist: 1983 og 1985 for Vålerengen IF

## Kjelder
*eu-football
Falsk kantarell

**Falsk kantarell** (*Hygrophoropsis aurantiaca*) er ein soppart som ser ut som ekte kantarell, men har nokre forskjellar. Han er litt meir oransje og bleik farge enn den ekte kantarellen, som er veldig gul og har sterk farge. Han er òg spinklare og har ikkje like rotete og uregelmessig krone slik ekte kantarell har. I tillegg har han ribber, framfor skiver under krona. 

Ein finn falsk kantarell i heile Fastlands-Noreg.
Falsk kantarell er trygg å eta, men smakar ikkje særs godt. Han lever på strø eller daud ved, og dannar brunrote.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Falsk kantarell|Falsk kantarell]]» frå ,  den 24. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
Kolokvint

**Kolokvint** (*Citrullus colocynthis*) er ein fleirårig urt i graskarfamilien. Han høyrer til same slekt som vassmelon.

Planten har ein krypande vekst med stenglar som kan bli 2 meter lange. Han kan klatra ved hjelp av slyngtrådar i bladhjørnene. Blada er trekanta, mørkegrøne, handflika med 3–7 flikar og har bølgande bladkant. Blomane sit enkeltvis i bladhjørnene og er einkjønna, gule eller grøngule og 15–20 mm store. Planten er sambu med hann- og hoblomar på same plante. Frukta er rund, 4–12 cm i diameter, glatt og gul eller spraglete.  

Kolokvint veks på tørre stader med stein og sand og i halvørken, ofte nær havet. Han er utbreidd i dei tørraste delene av middelhavsområdet, som Sør-Spania, Nord-Afrika, Sicilia, Hellas, Kypros og Levanten. Arten veks òg på Kanariøyane og i Sahara og ørkenane austover til India.

## Galleri

Adrar-Coloquintes.jpg|I ørkenen i Mauritania
Citrullus colocynthis 001.JPG|Bladverk
Citrullus colocynthis 002.JPG|Blome
Citrullus colocynthis 005.JPG|Gul frukt
Citrullus colocynthis Fruit BotGardBln0906.jpg|Spraglete frukt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kolokvint|Kolokvint]]» frå ,  den 24. oktober 2022.*  

## Litteratur
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
Uttale av lulesamisk skriftspråk

**Uttale av [[lulesamisk skriftspråk]]** er ikkje eit direkte samband mellom bokstav og lyd, som i finsk, men ulikskapane er regelmessige. Denne sida fortel korleis bokstavane i lulesamisk tekst skal bli uttala. For eit oversyn over lydsystemet i lulesamisk, sjå lulesamisk fonologi.

Bokstavane har (nesten) alltid same lydverdi. 

## Vokalane

* *i, a, å* blir uttalt som i norsk. Merk at *a* er kort.
* *á* blir uttalt som ein lang a-lyd
* *u* og *o* blir uttala som dei tilsvarande bokstavane i det norske ordet * kumlokk*, det vil seia at den samiske bokstaven *u* har uttale som namnet på den norske bokstaven *o*, og den samiske bokstaven *o* har uttale som den norske bokstaven *å*. 
* *æ* (på svensk side: *ä*)  blir uttalt *iæ*.
* *e* blir i første staving uttala som norsk *e* men lenger ut i ordet som *ie*.

## Diftongane

* *ie* i første staving blir uttala *ie*. Lenger ute i ordet blir uttalen *ie* skrive *e*
* *uo* blir uttala som dei to lydane etterkvarandre, dvs. som med norsk uttale av bokstavane *oå*
* *oa* blir uttala som norsk uttale av bokstavane *åa* 
* *(i)æ* den siste diftongen, blir skrive *æ* men uttalt *iæ*

## Konsonantane

Dei fleste konsonantane blir uttalte som på norsk. Merk bokstaven *h*, som verkeleg blir uttalt *h*, også før konsonant, som i ordet *jåhkå* (elv). 

Konsonantane som blir bortimot rett viss vi latar som om dei er norske er desse: *b, d, f, g, h, j, k, l, m, n, p, r, s, t, v *.

Konsonantsambanda *bb, dd, gg* blir uttalt som lange stemte lukkelydar og konsonantsambanda *pp, tt, kk* blir uttalt som lange usemte lukkelydar.

Bokstavsambandet *sj* blir uttalt som i norsk *skjorte*, og *tj* som i norsk *tjern* eller svensk *tjära*.

Bokstaven *ŋ* blir uttalt som den siste lyden i norsk *song*.

## Kjelder

* Spiik, Nils Eric 1989: Lulesamisk grammatik. Umeå: Sameskolstyrelsen.
Sugerøyr

**Sugerøyr** er ein avlang sylinder ein kan bruka til å suga i seg væske i staden for å hella henne inn i munnen. Farge, form og materiale varierer mykje mellom ulike materiale. Dei vanlegaste sugerøyra er retter og einsfarga med ein lett bøy nokre centimeter frå eine enden for å gjera dei meir ergonomiske å bruka.

Ved bruk plasserer ein enden av sugerøyret i ein behaldar med væske og har munnen rundt den andre enden. Gjennom å suga med munnen blir det skapt eit lett undertrykk i sylinderen, slik at væska blir sogen opp og transportert gjennom røyret.

Sugerøyr kan brukast til å gjera drikkar meir festlege. Dei kan også brukast til å filtrera drikke. Dei kan vera eit nyttig hjelpemiddel for personar med dysfagi, vanskar med å svelgja og tygga.  Folktandvården i Sverige anbefaler bruk av sugerøyr når ein drikker sure drikkar for å førebygga korrosjon på tennene.

## Storleik
Ein standard storleik på eingongssugerøyr i plast har 6&nbsp;mm indre diameter og ei lengd på rundt 22&nbsp;cm. Denne dimensjonen verker ofte godt for tyntflytande væsker (væsker med låg viskositet). For væsker med høg viskositet (som smoothie eller tjukke supper) føretrekk mange eit sugerøyr med større diameter for betre gjennomstrøyming, slik at det blir lettare å suga. Som døme på ulike storleik tilbyr ein produsent gjenbrukbare metallsugerøyr i diametrane 6, 8, 9 og 12&nbsp;mm, meint for høvesvis «standard bruk», «brei variant», «smoothie» og «boba». Det finst også ekstra tynne sugerøyr med indre diameter rundt 3-4&nbsp;mm.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Sugrör|Sugrör]]» frå ,  den 25. oktober 2022.*  

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sugerør|Sugerør]]» frå ,  den 25. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
Codlea

**Codlea** (ungarsk *Feketehalom*, transilvansk saksisk *Zäöeden*, tysk *Zeiden*, latin *Cidium*) er ein by i Brașov fylke i Romania. Kommunen inngår i storbyområdet til fylkeshovudstaden Brașov.

## Busetnader

Codlea er ein *[[municipiu]]* (større bykommune) med den eine busetnaden:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Codlea|Codlea]]» frå , den 25. oktober 2022.*  

### Referansar
Drikkebrikke

**Drikkebrikke** eller **ølmatte** er eit underlag ein kan bruka til å setja drikkeglas og koppar på. Slike brikker kan verna overflata til eit bord eller anna overflate mot væske eller varme frå drikkeilåtet. Ein kan også plassera brikker som lok oppå ein drikk for å syna at ein ikkje er ferdig eller for å hindra at noko fell oppi han, som insekt.

Pubar har ofte ølmatter lagt ut til kundar. Desse er typisk laga av papir, og kan absorbera kondens som drypp ned frå glaset. Slike ølmatter er ofte påtrykte namn på ølmerke eller ulike typar reklame.

## Historie

Tidlege drikkebrikker blei laga for karaflar eller vinflasker, og gjorde at ein kunne senda flasker rundt middagsbordet etter at tenerane hadde trekt seg tilbake. Dei var i utbreidd bruk etter rundt 1760. Slike tidlege brikker var forma som grunne fat eller tallerkar laga av materiale som tre, pappmasjé eller sølv.

I 1880 blei dei fyrste ølbrikkene av papp innførte av det tyske trykkeriet Friedrich Horn. I 1892 laga Robert Sputh frå Dresden den fyrste ølbrikka av tremasse. Watney-bryggeriet innførte dei til Storbritannia i 1920 for å reklamera for sitt *pale ale*.

Tefat har lenge hatt same bruksområdet i vestleg kultur som del av servise.

 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Drink coaster|Drink coaster]]» frå ,  den 25. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
Lulesamisk ortografi

**Lulesamisk ortografi** er settet av reglar for å uttrykke lulesamisk i skrift. Dagens lulesamiske ortografi er frå 1983, men lulesamisk har vorte skrive med fleire ortografiar  opp gjennom hundreåra.

## Det nordlapska bokspråket

Det første skriftspråket som vart brukt til å skrive lulesamisk var *det nordlapska bokspråket*. Dominerande i Sverige på 1700-talet var *det sydlapska bokspråket*, men det var frå byrjinga klårt at dette skriftspråket berre kunne femne sør- og umesamisk, og ikkje mykje lenger nord enn det. Skriftene utgjeve av Lars Levi Lestadius på lulesamisk vart skrive på det nnordlapska bokspråket.

## K. B. Wiklund sin ortografi
I *Lule-lappisches Wörterbuch* frå 1890 og i *Lärobok i lapska språket* (1901, andre opplag i 1915), utarbeidde K. B. Wiklund ein ortografi for lulesamisk som vart ståande i nesten 100 år.

## Dagens lulesamiske ortografi

Dagens lulesamiske ortografi vart utarbeidd i kjølvatnet av arbeidet med den nordsamiske ortografien frå 1979. Den mest sentrale arkitekten attom denne ortografien var Mikael Urheim.
Rupea

**Rupea** (ungarsk *Kőhalom*, transilvansk saksisk *Räppes*, tysk *Reps*, *Rupes*, *Kuhalme*), tidlegare **Cohalm** eller **Holuma**, er ein by i Brașov fylke i Romania.

## Busetnader

Rupea er ein *[[oraș]]* (mindre bykommune) med busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Rupea|Rupea]]» frå , den 25. oktober 2022.*  

### Referansar
Zărnești i Brașov

**Zărnești** (ungarsk *Zernest*, *Zernyest*, transilvansk saksisk *Särnescht*, tysk *Zernescht*, *Zernen*), tidlegare **Zernești** eller **Zârnești**, er ein by i Brașov fylke i Romania. Kommunen inngår i storbyområdet til fylkeshovudstaden Brașov.

## Busetnader

Zărnești er ein *[[oraș]]* (mindre bykommune) med busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Zărnești|Zărnești]]» frå , den 25. oktober 2022.*  

### Referansar
Verdsmeisterskapen i roing 2006

**Verdsmeisterskapen i roing 2006** vart avvikla på ei regattabane ved Eton i Berkshire i Storbritannia frå 20. til 27. august. Menn tevla i 14 ulike båtklassar og kvinner i 10.

Det var ingen norske medaljar i meisterskapen.

## Menn

### Singlesculler





### Dobbeltsculler





### Toar utan styrmann





### Toar med styrmann





### Dobbeltfirar





### Firar utan styrmann





### Firar med styrmann





### Åttar





### Lettvekt singlesculler





### Lettvekt dobbeltsculler





### Lettvekt, toar utan styrmann





### Lettvekt dobbeltfirar





### Lettvekt, firar utan styrmann





### Lettvektsåttar

## Kjelder
Tărlungeni

**Tărlungeni** (ungarsk *Tatrang*, tysk *Tatrangen*) er ein kommune i Brașov fylke i Romania. Kommunen inngår i storbyområdet til fylkeshovudstaden Brașov.

## Busetnader

Tărlungeni er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Tărlungeni, Brașov|Comuna Tărlungeni, Brașov]]» frå , den 25. oktober 2022.*  

### Referansar
Nominasjonane til Nordisk råds litteraturpris frå Grønland

**Nominasjonar til Nordisk råds litteraturpris frå Grønland** har sidan 1985 blitt gjort av den grønlandske forfattarforeininga Atuakkiortut.

Sidan 1962 har Nordisk råd årleg delt ut Nordisk råds litteraturpris for eit litterært verk skrive på eitt av dei nordiske språka. Frå starten i 1962 vart det årleg nominert to bøker frå kvart av landa Danmark, Finland, Island, Noreg og Sverige. Frå 1985 kan det òg nominerast ei bok årleg frå Færøyane, Grønland og det samiske språkområdet når det er aktuelle kandidatar.

Bøkene som vert nominert, vert omsett til eitt av dei skandinaviske språka norsk, svensk eller dansk om dei ikkje er det allereie. Den skandinaviske tittelen står i parentes i lista under. 

## Nominasjonar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Nomineringar till Nordiska rådets litteraturpris från Grönland|Nomineringar till Nordiska rådets litteraturpris från Grönland]]» frå ,  den 26. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
*Nominerte 1962-2011. Arkivert nettside.
Nominasjonane til Nordisk råds litteraturpris frå Åland

**Nominasjonar til Nordisk råds litteraturpris frå Åland** kom fyrste gong i 2011.

Sidan 1962 har Nordisk råd årleg delt ut Nordisk råds litteraturpris for eit litterært verk skrive på eit av dei nordiske språka. Frå starten i 1962 vart det årleg nominert to bøker frå kvart av landa Danmark, Finland, Island,  Noreg og Sverige. Frå 1985 kan det òg nominerast éi bok årleg frå Færøyane, Grønland og det samiske språkområdet når det er aktuelle kandidatar. Åland er reint svenskspråklig og forfattarar frå øyane har tidlegare kunna blitt nominert gjennom dei finske nominasjonane, som vanlegvis er ei finskspråkleg og ei svensksspråkleg bok.

## Nominasjonar til Nordisk råds litteraturpris frå Åland

## Kjelder
Eevahenna Aalto

**Eevahenna Aalto** () er ein finsk-norsk bildekunstnar som særleg arbeider med tekstilkunst. Ho har budd i Noreg sidan 1970, og bur i Hammerfest.

Aalto er utdanna ved Den Frie Kunstskulen i Helsingfors 1966–68; Kreeta Pohjanheimos tekstilskule i Helsingfors 1966–70 og Bergen kunsthandverksskule 1975–76. 

Ho har hatt utsmykkingsoppdrag ved fleire offentlege bygg i Nord-Noreg, mellom anna Hammerfest sjukehus, Setermoen leir, Finnmark sjukepleiarhøgskule, Hammerfest bibliotek, politihuset i Tromsø, Nornefeltet og Bardufoss flyterminal. Altertavla hennar til Hamarøy kyrkje vart avduka i 1990, og vart i 2000 brukt som motiv på eit norsk frimerke (NK 1408).

## Kjelder
Therese Bjørneboe

**Eva Therese Bjørneboe** () er ein norsk redaktør og teatermeldar. I åra 1983–1985 var Bjørneboe redaktør for Rød Ungdoms tidsskrift *[[Rebell|Rute 80]]*, og frå 1994 til 1996 kulturredaktør i *[[Klassekampen]]*.

Ho er teatermeldar i *[[Aftenposten]]*, frå 1998 redaktør for *[[Norsk Shakespeare- og teatertidsskrift]]*, og har sete i styret for Det norske Shakespeareselskap, der ho i 2014 vart utnemnd til æresmedlem. Ho er cand. philol.

Bjørneboe er gift med forfattaren Dag Solstad. Ho er dotter av Jens Bjørneboe og søster av Suzanne og Marianne Bjørneboe.

Eva Therese Bjørneboe vart i 2011 tildelt Willy Brandt-prisen og fekk i 2019 Norsk kulturråds ærespris.

## Utgivingar

* Jens Bjørneboe. *Utvalgte essays* (Pax forlag, 1989). Redaktør
* Jens Bjørneboe. *Brev i utvalg* (Pax forlag, 2006). Redaktør sammen med Tore Rem.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Therese Bjørneboe|Therese Bjørneboe]]» frå ,  den 27. oktober 2022.*
Else Høst

**Else Marie Høst** () var ein norsk litteraturforskar og franskfilolog som utgav fleire lærebøker og også gjorde seg kjend som Ibsen-kjennar.

Høst var fødd i Stavanger som dotter av Iver Johan Røysland (1870-1957) og Gustava Aldén (1875–1932). I 1927 tok ho examen artium ved Kongsgård skule i Stavanger. Etter eit studieopphald i Sverige i 1930 og ved det svenske instituttet i Roma 1931, gifta ho seg i 1931 med franskfilologen Gunnar Høst (1900–1983). 
Ho studerte vidare ved Universitetet i Oslo der ho tok magistergraden i 1941 på avhandlinga *Ibsens lyriske drama* og  doktorgraden i 1957 på ei avhandling om Ibsens *[[Hedda Gabler]]*. 

## Utgivingar

* Else Røysland og Gunnar Høst (1934). Voix de France: textes de phonographe. Oslo: Aschenhoug. 
* Else Røysland og Gunnar Høst (1941). Moderne fransk. Oslo: Aschehoug. 
* Else Høst (1958). Hedda Gabler: en monografi. Oslo: Aschehoug. 
* Else Høst (1967). Vildanden av Henrik Ibsen. Oslo: Aschehoug. 
* Else Høst og Gunnar Høst (1970). Fransk lesning. Oslo: Aschehoug. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Else Høst|Else Høst]]» frå ,  den 27. oktober 2022.*
Ane Farsethås

**Ane Farsethås** () er ein norsk litteraturkritikar og skribent, mest kjend som bokmeldar i Dagens Næringsliv.

Farsethås er utdanna cand. philol. Ho var redaksjonsmedlem i litteraturtidsskriftet Vinduet 1999–2000 og har skrive i mellom anna Morgenbladet og kommentert litteratur for NRK P2. Sidan 2002 har ho vore fast bokmeldar og kommentator i Dagens Næringsliv.

Saman med Øyvor Dalan Vik har ho skrive *Essensielt, litteraturens og filmens klassikere*  (2005).

I 2004 kåra Norsk kritikerlag ho til Årets litteraturkritikar, og same år vart ho kåra til Nordens beste kritikar av tidsskriftet Nordisk Litteratur.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ane Farsethås|Ane Farsethås]]» frå ,  den 27. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* Arkivert nettside frå vinduet.no Anmeldelse av Hanne Ørstaviks *Uke 43*; Levi Henriksens *Snø vil falle over snø som har falt* og Johan Harstads *Buzz Aldrin*.
* Arkivert nettside. Kort intervju med henne i tidsskriftet ''Nordisk Litteratur''
Åse Hiorth Lervik

**Åse Hiorth Lervik** () var ein norsk litteraturvitar og professor ved Universitetet i Tromsø.

Ho vart cand.philol. 1961 og dr.philos. i 1971 på ei avhandling om Ibsens versekunst i Brand. I 1972 vart ho professor i nordisk litteratur ved Universitetet i Tromsø. Ho utgav bøker om kvinnelege forfattarar og skildring av kvinner i norsk litteratur. Ho var redaktør for tidsskriftet Edda og for Nordisk tidsskrift for litteraturforsking frå 1972 til 1985, første året saman med Edvard Beyer.

Universitetet i Tromsø har sidan 1996 delt ut ein årleg pris oppkalla etter Åse Hiorth Lervik for beste masteroppgåve med kvinne- og kjønnsperspektiv.

Ho var styremedlem i Oslo Kvinnesaksforening frå 1969.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Åse Hiorth Lervik|Åse Hiorth Lervik]]» frå ,  den 27. oktober 2022.*
Bran i Brașov

**Bran** (ungarsk *Törcsvar*, tysk *Törzburg*) er ein kommune i Brașov fylke i Romania.

## Busetnader

Bran er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Bran, Brașov|Comuna Bran, Brașov]]» frå , den 26. oktober 2022.*  

### Referansar
Pyhäjärvi

**Pyhäjärvi** (1993&ndash;95 *Pyhäsalmi*) er ein by og kommune i landskapet Norra Österbotten i Finland. Kommunen har  innbyggjaraar (2009) og eit areal på . Pyhäjärvi er ein finskspråkleg kommune som grensar til Haapajärvi, Kiuruvesi, Kärsämäki, Pielavesi, Pihtipudas og Pyhäntä. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pyhäjärvi|Pyhäjärvi]]» frå ,  den 27. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Perho

**Perho** er ein kommune i landskapet Mellersta Österbotten i Finland. Kommunen har cirka 3&nbsp;000 innbyggjarar og eit areal på 776,3 km². Perho er ein finskspråkleg kommune som grensar til kommunane Vetil, Halso, Lestijärvi, Kinnula, Kivijärvi, Kyyjärvi, Alajärvi og Vindala.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Perho|Perho]]» frå ,  den 27. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Kjersti Flatmark

**Kjersti Flatmark** () er ein norsk overlege, professor og forskar.

Flatmark fullførte legeutdanninga si ved Universitetet i Oslo (UiO) i 1987, seinare har ho òg tatt doktorgrad ved same universitet med tittelen «Studier av faktorer med betydning for spredning av kreft i tykktarm og endetarm» på doktorgradsavhandlinga. Sidan 2014 har ho vore professor ved UiO. Ho har i særleg grad arbeidd med gastroenterologisk kirurgi i pasientbehandling og forskingssamanheng.

I 2013 mottok ho Dr. Ragnar Mørks legats pris for  for forskinga si innan kreftmedisin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kjersti Flatmark|Kjersti Flatmark]]» frå ,  den 27. oktober 2022.*
Guri Dyrendahl

**Guri Dyrendahl** () var ein norsk forskar som i 1990 vart tildelt St. Olavs Orden for arbeidet sitt for funksjonshemma. 

Dyrendahl tok eksamen i sosialmedisin på Noregs kommunal- og sosialhøgskule i 1954. Ho arbeidde deretter som sosionom ved Attføringsinstituttet i Oslo, Rikshospitalet og i Helsedirektoratet. Frå 1972 til 1978 var ho lektor ved Diakonhjemmets sosialskule. Ho arbeidde òg i FFO og Rådet for sosialarbeidarutdanning. Frå 1988 var ho forskar ved Noregs Byggforskningsinsitutt. Ho var òg engasjert i Norsk Forbund for Utviklingshemmede og var medlem av fleire statlege råd og komitear.

Etter at ho døydde i 2004 vart det oppretta eit fond til minnet hennar. Stiftingar «Guri Dyrendahls minne» skal dela ut støtte til ferie for utviklingshemma i Lørenskog, kommunen som Dyrendal flytta til i 1962. Ho vart sjølv rørslehemma som 14-åring og sat i rullestol resten av livet. Ho kjempa for svake grupper og var kommunepolitikar for Arbeidarpartiet i Lørenskog.

## Bibliografi

* *Rettigheter for funksjonshemmede*, 1997. ISBN 9788200216773
* *Intellectual disabilities in the Nordic welfare states – policies and everyday life*, 1996. Med Jan Tøssebro og Anders Gustavsson  ISBN 8276340555
* *Slik bor de nå : boforhold for mennesker med psykisk utviklingshemming*, 1992. Med Rolv Lian. ISBN 82-536-0392-4

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Guri Dyrendahl|Guri Dyrendahl]]» frå ,  den 27. oktober 2022.*
Sophie D. Fosså

**Sophie Dorothea Fosså** () er ein norsk kreftforskar, kjend for forskinga si på testikkel- og prostatakreft og dessutan seineffektar av kreftbehandling.

Etter M.D. frå universitetet i Münster i 1964 vart ho dr.med. 1977 ved Universitetet i Oslo for avhandlinga *DNA-absorption cytophotmetry in bladder cancer*.

Ho har sidan 1968 stort sett vore knytt til Radiumhospitalet, der ho vart leiar av Enhet for langtidsstudier. Frå 1993 har ho vore professor II i klinisk onkologi ved UiO.  Frå 2005 har ho leidd  Nasjonalt kompetansesenter for seineffektar etter kreft.  Ho pensjonerte seg i 2011.

Ho har publisert 750 vitskaplege artiklar innanfor feltet onkologi og har vore rettleier for meir enn 30 doktorgradskandidatar. Ho er æresmedlem i Norsk Urologisk Forening.

## Prisar og utmerkingar

* Kong Olav Vs Kreftforskningspris 1997
* St. Olavs Orden 2000 for sin samfunnsinnsats.
* European Academy of Cancer Sciences, med på å stifte det i 2009
* Honourary Fellow ved Royal College of Radiologists

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sophie D. Fosså|Sophie D. Fosså]]» frå ,  den 27. oktober 2022.*
Astri Frisak

**Astri Frisak** () var ein norsk landbruksforskar, Venstre-politikar og kvinnesaksforkjempar. Ho var gjennom fleire tiår den mest sentrale ekspert i Noreg på frøavl og var avdelingssjef ved Statens frøkontroll. I tillegg var ho aktiv i politikken for Venstre og  landsstyremedlem i Norsk Kvinnesaksforening.

Ho var dotter av høgsterettsdommaren og venstrepolitikaren Henrik Frisak.

## Bibliografi

* Korrelasjon mellem frøets ytre præg og dets spirings- og plantefrembringelsesevne, i Meldinger NLH, 1923
* Hagebok for villaeiere (med O. Moen, J. Smith og H. B. Fürst), 1942
* Frøavl av grønnsaker og rotvekster, 1943 og 1945
* Frøavl av sommerblomster, 1951
* Plantene i Bibelen med legender, myter og sagn, 1969

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Astri Frisak|Astri Frisak]]» frå ,  den 27. oktober 2022.*
Oddrun Grønvik

**Oddrun Grønvik** () er ein norsk leksikograf, hovudredaktør for *[[Norsk Ordbok]]* og forskar på Universitetet i Oslo, der ho byrja som redaktør i juli 1987. Ho hadde ansvar for leksikografisk og digital utvikling og opplæring frå 2002 og var ein av hovudredaktørane frå 2007 til 2015

## Bakgrunn
Oddrun Grønvik er dotter av Einfrid Perstølen og Odd Lien Grønvik.

Etter å ha tatt artium på Grorud gymnas, studerte Oddrun Grønvik på Universitetet i Oslo og frå 1967 til 1970 på University of Oxford, der ho tok ein bachelorgrad i engelsk språk og litteratur ved St Hilda's College. 

## Karriere
Grønvik arbeidde eit år i Sunday Times i London før ho fekk jobb som redaktør for barnebøker i Den norske Bokklubben. Frå 1975 jobba ho eit år i skrivarstova i Noregs Mållag før ho i 1976 byrja som redaktør for generell litteratur i Forlaget Oktober. Etter tre år der var ho frå 1979 konsulent i Norsk språkråd til 1987. Ho tok hovudfag i 1985 på Universitetet i Oslo med avhandlinga *Målbruken i offentleg teneste 1930-1940*. Denne vart òg gitt ut som bok på Det Norske Samlaget.

Saman med  professor Herbert Chimhundu var Oddrun Grønvik frå 1991 til 2006 prosjektleiar for ALLEX-prosjektet, eit prosjekt mellom University of Zimbabwe og UiO for utvikling av ordbøker for shona og andre språk i det sørlege Afrika. For denne innsatsen vart ho tildelt grada Doctor of Letters (honorary) frå Universitetet i Zimbabwe då prosjektet vart avslutta i 2006.

Frå 1990 til 2005 var Grønvik leiar for foreininga for mukopolysakkaridosesykdommane i Noreg. Frå 2000 til 2003 var ho medlem av fagnemnda i Norsk språkråd og frå 2007 til 2014 i Språkrådet sitt Fagråd for normering og språkobservasjon. Ho har òg hatt fleire verv i Noregs Mållag og Studentmållaget i Oslo.

## Utgjevingar
Oddrun Grønvik har skrive vitskaplege og populære artiklar om norsk språk, språkutvikling, språknormering, leksikografi og digitalisering av språkressursar, særleg ordbøker. I mars 2017 hadde ho 152 publikasjonar i Cristin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Oddrun Grønvik|Oddrun Grønvik]]» frå ,  den 27. oktober 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Biografi i Helene Urdland Karlsen, Lars S. Vikør og Åse Wetås : *Livet er æve og evig er ordet*. Norsk Ordbok 1930 – 2016 Samlaget, 2016 ISBN 978-82-521-9008-3

## Bakgrunnsstoff

* Intervju hos forsking.no i samband med at Norsk Ordbok 2014 var fullført
* Om ALLEX hos uio
Torill Larsen

**Torill Marie Bogsnes Larsen** () er ein norsk helsevitskapsforskar. Ho har arbeidd  som førsteamanuensis ved Betanien diakonale høgskole i Bergen. Ho er tilsett på Hemilsenteret ved universitetet i Bergen, der ho underviser på bachelor i Folkehelse og helsefremjande arbeid 

Larsen er utdanna sjukepleiar med cand.san., og har deretter tatt doktorgraden. Ho arbeider mest med implementering og evaluering av helsefremjande tiltak i skulen, sosial kompetanse og åtferdsproblem i skulen, og dessutan skuleleiing. Ho var frå i 2005 deltakar i prosjektet *Fysisk aktivitet og måltid*, der Hemil-senteret på oppdrag frå  Utdanningsdirektoratet  evaluerte effekten av fysisk aktivitet og måltid i skulen. 

## Bibliografi i utval

* 2012: *Pilotevaluering av drømmeskolen* med Ingrid Holsen, Hege Tjomsland,Anette Servan, Åshild Rostad og Gry Tyssebotn
* 2012: *Helsefremmende sykepleie i teori og praksis*. Åse Gammersvik og Torill Larsen, Fagbokforlaget
* 2007: *Evaluering av prosjektet ”Fysisk aktivitet og måltider i skolen”*, sammen med Oddrun Samdal, E. Haug og M. Manger. Publisert i fagbladet Kroppsøving # 3
* 2006: *Forebyggende innsatser i skolen: Rapport fra forskergruppen oppnevnt av Utdanningsdirektoratet og Sosial og helsedirektoratet om problematferd, rusforebyggende arbeid.* *Læreren som leder og implementeringsstrategier*, sammen Thomas Nordahl, Ø. Gravrok, H. Knudsmoen og K. Rørnes, Utdannings- og Sosial og helsedirektoratet, Oslo
* 2005: *Evaluating Principals and Teachers implementation of Second Step.* *A case study of four Norwegian primary schools*, Det psykologiske fakultet, Universitetet i Bergen, Bergen
* 2003: *Implementing Second Step: Balancing Fidelity and Program Adaptation*, sammen med Oddrun Samdal, Journal of Educational and Psychological Consultation, Vol. 17, issue 1, p. 1-29,

## Bakgrunnsstoff
Jill Walker Rettberg

**Jill M. Walker Rettberg** () er ein australsk-norsk forskar på digitale medium. Ho er professor i digital kultur ved Institutt for lingvistiske, litterære og estetiske studiar ved Universitetet i Bergen.

Rettberg tok hovudfag i litteraturvitskap på ei oppgåve om hypertekstfiksjon. Ho tok dr.art.-graden i 2003 på ei avhandling om forteljarteknikk i fiksjonslitteratur på internett. Frå 2005 til 2007 var ho leiar for Institutt for humanistisk informatikk. 

Rettberg har særleg skrive om dataspel, digital kunst, sosiale medium og nettmedium. Saman med Hilde G. Corneliussen har ho redigert ei bok om brukarkultur og tolking av *Quests* i fleirbrukarnettspelet World of Warcraft (WoW). I 2008 utgav ho ei bok om blogging, og skreiv eit kapittel som oppsummerte norsk blogghistorie i boka *Gi meg ei scene*! frå 2013.

Ho mottok Meltzerprisen 2005 for god forskningsformidling. 

## Bibliografi

* *[http://www.palgraveconnect.com/pc/doifinder/10.1057/9781137476661 Seeing Ourselves Through Technology: How We Use Selfies, Blogs and Wearable Devices to See and Shape Ourselves].* Palgrave 2014. ISBN 9781137476654.
* *Blogging* Cambridge Polity Press 2008 ISBN 978-0-7456-4133-1, 2. ugave 2014.
* Hilde G. Corneliussen og Jill Walker Rettberg (red) *Digital culture, play, and identity: a World of Warcraft reader* MIT Press ISBN 978-0-262-03370-1
* Jill Walker *[https://bora.uib.no/handle/1956/1040 Fiction and interaction: how clicking a mouse can make you part of a fictional world]* 2003 ISBN 82-497-0183-6
* Jill Walker *[https://bora.uib.no/handle/1956/1039 Hypertextual criticism comparative readings of three web hypertexts about literature and film]* Hovedoppgave i litteraturvitenskap 1998

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jill Walker Rettberg|Jill Walker Rettberg]]» frå ,  den 27. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*  Rettbergs blogg
* Ansatteside ved Universitetet i Bergen
* Et samfunn styrt av algoritmer – lydopptak ved Bergen Offentlige Bibliotek 18. april 2018
Live Fyrand

**Ragnhild Live Fyrand** () er ein norsk professor (dr.philos.) og forskar innafor sosiale nettverk og helse. 

Fyrand er frå bydelen Gulskogen i Drammen. Ho vart utdanna sosionom i 1968.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Live Fyrand|Live Fyrand]]» frå ,  den 27. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* Hjemmeside
Ursula Småland Goth

**Ursula Småland Goth** () er ein norsk forskar og forfattar i kryssingsfeltet mellom samfunnsvitskap og folkehelse.  Ho er utdanna siviløkonom, sjukepleiar og epidemiolog og tok doktorgraden sin ved medisinsk fakultet ved Universitetet i Oslo.

Ho arbeider som forskingsleiar og professor i interkulturelle studiar ved NLA Høgskolen og som professor i Folkehelse (migrasjonshelse) ved Høyskolen Kristiania.

Generelt har forskinga hennar omhandla sosiale skilnader og helse, migrasjonhelse, migrasjonspedagogikk, sosioøkonomiske skilnader, integrasjon og sosialepidemiologi. Arbeidet hennar har mellom anna tatt for seg skilnader i bruk av og tilgang til helsetenester med bakgrunn i landsbakgrunn og butid i Noreg. I tillegg har ho skrive om språkopplæring for innvandrarar,  levekår, innvandrarars utfordringa i skulen og helsetenestebruk blant innvandrarar. Goth har publisert fleire artiklar i fagfellevurderte tidsskrift og antologiar.

## Utvalde forskingsprosjekt

* Immigrants' use of the GP scheme
* Birds of a feather flock together
* Integrasjon i skolen, høyskolen og arbeidslivet
* Simulering som didaktisk tilnærming i helsefaglig høyskoleutdanning 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ursula Småland Goth|Ursula Småland Goth]]» frå ,  den 27. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* Presentasjon på Gyldendal sine nettsider
Berit Anne Bals Baal

**Berit Anne Bals Johansdatter Baal** er ein samisk språkforskar frå Kautokeino i Noreg som arbeider på Institutt for språk og kultur ved UiT Noregs arktiske unviersitet i Tromsø. Baal var ein periode vore leiar av Sámi lohkanguovddáš i Kautokeino.
Som forskar har ho arbeid med fonologiske og morfologiske problemstillingar ved nordsamisk, særleg kautokeinodialekten. Ho har vore knytt til prosjektet DASAGO (Davvisámegiel mánáid giellaovdáneapmi) ved UiT, og arbeidd spesielt med barnespråk.

Bals har også vore redaksjonsmedlem i Sámi dieđalaš áigečála.

## Bibliografi (utval)

* Antonsen, Lene & Laura Janda & Biret Ánne Bals Baal 2012: Njealji davvisámi adposišuvnna geavahus. [English summary: The use of four North Saami adpositions.] – *Sámi dieđalaš áigečála* 2/2012: 7–38.
* Bals, Berit Anne 2004. The acquisition of grade alternation in North Saami. *Nordlyd* 2004; Volum 32 (1). ISSN 0332-7531.s 1 - 27. 
* Bals, Biret Ánne 2005: “Mánná bojjá láppi” – fuomašumit sámegiela uhcahastimin/unnagielažis. *Sámi dieđalaš áigečála* 1/2005.
* Baal, Berit Anne Bals. Substantiivvaid máttaluohkát mánáidgielas. *Dieđut* 2009 (1). ISSN 0332-7779.s 42 - 53. 
* Berit Anne Bals Baal, David Odden and Curt Rice 2012: An analysis of North Saami gradation. *Phonology* Vol. 29, No. 2 (2012), pp. 165-212 (48 sider) 

## Bakgrunnsstoff
Kyrkjesteinen på Vartdal

**Kyrkjesteinen på Vartdal** er ei stor steinblokk som ligg i ei røys frå bronsealderen. Han ligg i utmarka til matrikkelgarden Nøre Vartdal i Ørsta, nær bytet til garden Masdal.  

Historikaren Bendix Bendixen omtala Kyrkjesteinen i 1880. Han skreiv at den store midtsteinen var om lag 6,5 meter høg og like brei. Røysa var oppkasta som ein voll kring, men ikkje heilt inntil, sjølve steinen. Frå denne vollen gjekk det som ei steinbru mot  den nordaustlege kanten av steinen «de eneste sted, hvor den ved nogle sprekker kan, om enn med vanskelighed, bestiges.» Dei andre sidene var glatte og halla innover.  Om sjølve vollen skreiv han at han «bestaar av jevntstore steiner, av mands løfte»

Sjølv om steinen ruva meir i landskapet tidlegare, er nok Bendixen sin oppgidde mål vel rause.

I dag har Kyrkjesteinen vorte utsett for vegbygging og granplanting. Då den nye riksvegen skulle byggast, seint på 1950-talet, såg det ut til at Kyrkjesteinen måtte vike. Iherdige forkjemparar hindra at han vart sprengd, men vegen kom heilt inntil. Seinare sette grunneigarane i gang med granplanting. Etter kvart som grana har vakse til har steien  vorte endå meir bortgøymd. 

No er steinen grei å få auge på, om ein veit om han. Han ligg heilt opp til vegen på nordsida av  E 39, 10 km frå Festøya ferjekai. 

Sjølve steinen har fått smågran på toppen. Og mannsløftsteinane synest som store mosekuler.

Kyrkjesteinen ligg omlag 30 meter frå det freda kulturminnet St. Olavs-steinen
## Bilete av Kyrkjesteinen

Fil:Kyrkjesteinen 2.jpg|Lyftingsteinane har vorte mosegrodde klumpar.


## Kjelder
* 
* Johannes Buset: *Vartdalssoga Første bandet*. Vartdal bygdeboknemnd 1964
Dag Riisnæs

**Dag Riisnæs** () er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Horten. Han var ein pasningssikker midtbanespelar, særleg kjend for sine sesongar i Kongsvinger IL.

## Karriere
### Klubbspel
Riisnæs spelte på Ørn i åra frå 1986-88. Hausten 1988 var han ein sentral spelar då juniorlaget til Ørn vann finalen i noregsmeisterskapen for juniorar med 2–1 over Lillestrøm SK. Åra 1989-94 var han ein sentral figur då Kongsvinger IL hadde sin beste periode innom fotballen, høgdepunktet var andreplassen etter Rosenborg BK i eliteserien 1992. Deretter var han 1995-2000 Vålerenga-spelar. Han avslutta på nivå 3 i seriesystemet med Ullern i 2001-sesongen.

### Landslagsspel
Riisnæs aksla den norske landslagstrøya seks gongar i tida frå oktober 1989 til september 1991, innbytar i fire av kampane.

### Merittar
*Seriesølv: 1992 med Kongsvinger IL
*Noregsmeister: 1997 med Vålerenga IF

I 2002 fekk Riisnæs stilling i Norges Fotballforbund.

## Kjelder

*Dag Riisnæs ved eu-football.info
Trondheim Spektrum

**Nidarøhallen** var namnet på ein idretts- og konsertarena på Øya i Trondheim. Fyrste idrettshallen vart bygt i 1963, sidan utvida med nye hallar i 1971 og 1988. Både under Handball-VM 1993 for kvinner og Handball-VM 1999 for kvinner vart nokre av kampane avvikla i Nidarøhallen, som då kunne ta imot 6&nbsp;000 tilskodarar. Til Handball-EM 2020 for menn vart det bygt ny hall med plass til 8&nbsp;900 tilskodarar under handballkamp, og 12&nbsp;000 på konsert. Namnet på arenaen vart då endra til det pompøse Trondheim Spektrum.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nidarøhallen|Nidarøhallen]]» frå ,  den 29. oktober 2022.*
Haukelandshallen

**Haukelandshallen** er ein idrettshall i bydelen Årstad i Bergen. Hallen, som vart opna i 1970, kan take imot 5&nbsp;500 tilskodarar. I dag er han heimebane for kvinne-handballaget til Tertnes IL og basketballklubben Ulriken Eagles.

Både under Handball-VM 1993 og Handball-VM 1999, begge for kvinner, og Handball-EM 2008 for menn vart nokre kampar avvikla i Haukelandshallen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Haukelandshallen|Haukelandshallen]]» frå ,  den 29. oktober 2022.*  

* Haukelandshallen på Handball.no