open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
PlayStation

**PlayStation**, offisielt forkorta til **PS**, og gjengs kjend som **PS1** eller kodenamnet **PSX**, er ein spelkonsoll som er utvikla og marknadsført av Sony Computer Entertainment. Konsollen vart lansert 3. desember 1994 i Japan, 9. september 1995 i Nord-Amerika og 29. september 1995 i Europa. Han var den første spelkonsollen i PlayStation-serien, og konkurrerte hovudsakleg mot Nintendo 64 og Sega Saturn på den internasjonale marknaden i den siste halvdelen av 1990-talet.

PlayStation er den første spelkonsollen i historia som produsenten presterte å levere 100 millionar einingar av til marknaden, ein milepåle som vart nådd ni år og seks månader etter lanseringa. I juli 2000 vart ein ny variant av konsollen lansert, marknadsført som **PS one**. Han erstatta den opphavlege gråe konsollen og fekk eit høvande namn for å unngå blanding med oppfølgjaren, PlayStation 2.

PlayStation 2, som er kompatibel med både handkontrollen og spela til PlayStation, vart annonsert i 1999 og lansert året etter. Dei siste einingane av PS one vart selde i slutten av 2006, like før produksjonen vart avslutta for godt. Dermed hadde PlayStation nådd ein total på 102,49 millionar utsende einingar.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
PlayStation 3

**PlayStation 3**, og kjend som **PS3**, er ein spelkonsoll frå det japanske føretaket Sony. Konsollen vart lansert i Japan og Nord-Amerika i november 2006, medan den ikkje kom til Europa før 23. mars 2007.

Playstation 3 vert levert med ein Blu-ray-optisk lesar som i tillegg til CD- og DVD-plater, kan nyttast til å spele av SACD-plater. Konsollen har ein innebygd harddisk på 60 gigabyte.

Playstation 3 er kompatibel med spel frå både PS 1 og PS 2.
Grønstilk

**Grønstilk** (*Tringa glareola*) er ein langbeina vadefugl i snipefamilien. Arten høyrer til underfamilien storsniper. 

## Utbreiing

Grønstilk finst i Skandinavia, Nord-Europa og austover til Stillehavet. Han overvintrar i Afrika, Søraust-Asia og Australia. 

I Noreg hekkar fuglen i innlandet. 

## Skildring

Fuglen er 19-21 cm lang og veg ca. 60 g. Han har eit vingespenn på mellom 35 og 39 cm. 

Grønnstilk har proporsjonar som ein raudstilk, men i mindre format, og med kortare, gråsvart nebb. Oversida er spetta i kvitt, grått og beige på vaksne fuglar, med ein brunare tone på juvenilar. I alle drakter har han ein kraftig kvit augebrynsstrek.

Lyden når han flyg er ei særmerkt trestava «jiff-jiff-jiff», medan fuglen varslar med oppattakne «ipp-ipp-ipp-ipp».

## Levevis

Grønstilk lever av insekt som han tek med nebbet i grunt vatn eller leirejord.

Fuglen er monogam. Hoa legg 4 egg i mai-juni.

Grønstilk er ein trekkfugl som kjem til Noreg i slutten av mai og reiser i juli-september. 

## Galleri

Tringa glareola MHNT.ZOO.2010.11.117.1.jpg|Grønstilkegg
Bosruiter foeragerend-4961636.webm|Film


## Kjelder
;Referansar

## Bakgrunnsstoff

* Norsk ornitologisk forening
* Miljølære
Hyggen

**Hyggen** er ein tettstad i Asker kommune i Akershus fylke. Plassen hadde . Hyggen ligg mot Drammensfjorden, sør for Spikkestad og Røyken stasjon. Tidlegare var Hyggen kjent for steinbrot der ein vann ut granitt, no er det mest frukt- og bærdyrking. Hyggen er eit tilflyttingsområde med stigande folketal.

Namnet kjem truleg frå norrønt *Heggja* eller *Hegg*, eit bekkenamn frå namnet på treslaget *heggr*.

## Kjelder

* Store Norske Leksikon
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Buskerud»
Vindturbin

**Vindturbin** er ei straumingsmaskin som omset kinetisk energi i vind til mekanisk energi, som vert nytta til å driva maskinar som til dømes møller og pumper, eller til å generera elektrisk energi i vindkraftverk. 

Moderne vindturbinar er plasserte på høge fundament, der ein girkasse leverer den mekaniske effekten vidare til for eksempel ein elektrisk generator, eller ei anna maskina. Men moderne vindturbinar driv så godt som alltid ein generator, etter som det er enklare og billigare å strekkja elektriske kablar enn mekaniske akslingar. 

Vindkraftverk har dei seinare åra fått noko utbreiing, av di dei er miljøvenlege og gjev relativt billig energi. Særleg i Danmark gjer ein noko bruk av vindkraftverk. Det vert òg diskutert ei større utbygging av vindkraftverk i Noreg.

Ulempa med vindturbinar er at dei berre er effektive der det blæs mykje heile året. Det er difor avgrensa kor dei kan plasserast. Dessutan har det vist seg å vere eit problem at nokre vindparkar er plasserte i hekkeområde til havørn og drep fuglar som flyg på vengene.

## Kjelder

## Sjå òg
* Turbin
* Vindkraftverk
* Vindmølle

## Bakgrunnsstoff
Riddar

**Riddar** (norrønt *riddari* frå lågtysk, eigentleg 'ryttar', av *riden*, 'ri') er ein adelstittel frå mellomalderen. I Magnus Lagabøter si hirdskrå frå 1270-talet vart dei to høgaste gradane i kongshirda, lendmann og skutilsvein, erstatta av dei felleseuropeiske titlane baron og riddar.

Ein riddar var opphavleg ein krigar som var underlagd ein adelsmann som igjen ofte var underlagd ein konge. Riddaren måtte ha god nok økonomi til å halde seg med våpen, rustning og hest. Riddaren måtte gjere krigsteneste for vasallherren sin. Omgrepet blir oftast nytta i europeisk tradisjon, men kan også nyttast om krigarar til hest med rustning i andre kulturar. Ein riddar kom frå ei god slekt med god økonomi. Riddarane sine våpen og skjold var eit viktig grunnlag for utviklinga av heraldikken på 1100-talet.

I litteraturen frå mellomalderen er det mange idealiserande og romantiske trekk knytte til riddaren. Ein riddar skulle vere moralsk, forsvare kvinner og andre svake grupper, vere høvisk og elegant.

Ein riddar kan og tyde ein ikkje-geistleg medlem av ein religiøs orden. Slike ridarar skulle kjempe for kristendomen mot heidningane. 

I moderne tid blir tittelen ofte brukt om ein person som har fått ein fortenesteorden. I Noreg kan ein bli riddar av Sankt Olavs orden

## Norske riddarar
* Erling Vidkunsson
* Vidkun Erlingsson
Håkon Grjotgardsson

**Håkon Grjotgardsson** (døydde om lag 910) er den første, historisk sikre personen i Håløygeætta, og han var truleg den første i denne ætta som busette seg på Lade og han var den første Ladejarlen. Frå hans tid, og i dei neste hundre åra, er det denne ætta som kom til å bli dei reelle makthavarane i Trøndelag.

## Familie og bakgrunn
Han var son av Grjotgard Herlaugsson som  budde på Selva (norrønt: *Sǫlvi*) i Agdenes ved innlaupet av Trondheimsfjorden, og han var far til Grjotgard Håkonsson, Herlaug Håkonsson, Sigurd Håkonsson Ladejarl og Åsa Håkonsdotter.  Han er nemnd  i skaldediktet Håløygjatal av Øyvind Finnson Skaldespille, og i sogelitteraturen finn vi opplysningar om han i Soga om Harald Hårfagre. og i Fagerskinna Han vart truleg særs gamal og i Fagerskinna blir han kalla *Håkon gamle* (norrønt *Hákon gamli*).

Sonen Sigurd er i Fagerskinna omtala som *hyrna-jarl* (tolka som *yrna-*, til norrønt *Yrjar*, dvs. Ørlandet), og det kan difor tenkjast at Håkon og folket hans ei tid, før dei kom til Lade, budde på Ørlandet, på nordsida av Trondheimsfjorden.

## Herredøme over Trøndelag og Hålogaland
I sogene  blir det fortalt at kong Harald Hårfagre kom over fjellet frå Opplanda og la under seg Trøndelag, og at Håkon Grjotgardsson då gjekk i forbund med han. Han skal ha blitt kong Harald sin jarl i Trøndelag (Fagerskinna nemner òg Sygnafylke) og han skal ha gift bort dotter si, Åsa, til kongen. Men det som blir fortalt om dette i Heimskringla, er truleg ein konstruksjon av Snorre, og viser berre kva for oppfatning sogeforfattarane på 1200-talet hadde av historia om Harald Hårfagre og «rikssamlinga». Det må leggjast til grunn at all historieforteljing om Harald Hårfagre i Trøndelag, bygger på usikre kjelder, i røynda er det like sannsynleg at Håkon jarl sjølv skaffa seg herredøme over Trøndelag og Hålogaland, kanskje i strid med kong Harald. (Om jarle-tittelen, sjå Norges Historie v/Bugge)

Håkon Grjogardsson er òg nemnt i den islandske Landnåmaboka, der vi kan lese at fleire mektige menn reiste til Island, fordi dei kom i usemje med han. Mellom desse var Vebjørn Sygnakappe (*Vébjörn Sygnakappi*) frå Sogn, Torolf Fasthaldi (*Þórólfur fasthaldi*) frå Sogn, Tore Tussesprange (*Þórir þursasprengir*) frå Åmd i Hålogaland, Lodin Angel (*Loðinn öngull*) frå Hålogaland og lendmann Ølve Kvite (*Ölvir hinn hvíti*) frå Almdal i Vefsen. Vi ser av dette at Håkon Grjotgardsson jarl må ha gjort seg gjeldande langt utanom Trøndelag.

## Slaget ved Stavenes
Håkon Grjotgardsson ladejarl døydde i eit slag ved Fjaler, i ein våg som blir kalla Stavenesvågen (i dag: truleg Stongfjorden). Truleg stod slaget mellom ei hær frå Hålogaland og Trøndelag og hærstyrkane til Firdajarlen Atle Mjove, om herredømet over Vestlandet (Sygnafylket). I dette slaget fekk Atle jarl banesår og Håkon jarl fall. Ein reknar med at slaget stod omkring år 910.
 
Slik er det nemnt i Håløygjatal (nørrøn tekst med dansk omsetjing):
 

Etter at Håkon Grjotgardsson døydde, vart sonen hans, Sigurd Håkonsson, den nye ladejarlen.

## Notar



## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Norsk Biografisk leksikon Om Håkon Grjotgardsson
Rivers Cuomo

**Rivers Cuomo** () er ein amerikansk songar, låtskrivar og gitarist i musikkgruppa Weezer.

Cuomo blei fødd i byen New York og voks opp i Connecticut. I oppveksten brukte han namnet **Peter Kitts** etter stefar sin, som heitte Kitts.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Tåkedis

**Tåkedis** er ei form for dis med små vassdropar i lufta. Han kan oppstå som ein naturleg del av vêret eller ved vulkansk aktivitet, og er vanleg i kald luft over varmare vatn, i utanda luft i kulde og i sauna. Ein kan òg få danna kunstig tåkedis med sprayboksar viss fuktforholda ligg til rette for det. 

Den einaste skilnaden mellom tåkedis og tåke er sikt. Viss sikta er mindre enn 1 kilometer vert det kalla tåke, elles er det tåkedis eller tørrdis. Sett frå avstand er tåkedisen blåaktig, medan tørrdisen er meir brunfarga. 

## Sjå òg
* Tåke
* Tørrdis
* Yr

## Bakgrunnsstoff
Korona

**Korona** (frå latin *corona*, 'krone') er det ytste laget av atmosfæren til sola. Han ligg langt frå sola, og strekker seg mykje lengre ut enn jordatmosfæren. Koronaen er som regel usynleg sett frå jorda, på grunn av det sterke lyset sola sender ut. Berre under solformørking, der sola blir skjult av månen, kan ein sjå koronaen som ein slags ring rundt månen. 

Innanfor koronaen ligg den djupraude kromosfæren, og innanfor denne igjen ligg fotosfæren, laget som sender ut lyset ein kan sjå på jorda. Koronaen er mykje varmare enn fotosfæren, over ein million Kelvin.
Egearhavet

**Egearhavet** (gresk: Αιγαίον Πέλαγος, *Aigaion Pelagos*) er ein arm av Middelhavet som ligg mellom den greske halvøya og Anatolia (Litleasia, som no er ein del av Tyrkia). Det er forbunde med Marmarahavet og Svartehavet gjennom Dardanellane og Bosporos.

## Etymologi
I oldtida var det ulike forklaringar på namnet til havet. Det vart sagt at det hadde namnet etter ein by; Aegae, etter ei amasonedronning med namn Aegae som drukna i havet, eller etter Aegeus, far til Theseus, som drukna seg i havet då han trudde sonen var død. Ein annan mogeleg etymologi er frå rota Αιγ- (Aeg-) som tyder *[[bølgje]]*, altså *bølgja hav* som i αιγιαλός (aighialos).

## Kultur
Egearhavet var fødestad for to av dei store sivilisasjonane i oldtida — minoarane på Kreta og mykenarane på Peloponnes. Seinare utvikla bystatane Athen og Sparta seg saman med mange andre og danna den greske sivilisasjonen. Egearhavet har seinare vore folkesett av persarar, romarar, bysantinarar, venetianarar, seljuktyrkarar og osmanarar.

Det opphavlege demokratiet vart utvikla rundt Egearhavet.

## Øyane i Egearhavet
Øyane i Egearhavet kan delast inn i sju grupper: Thrakiahavgruppa, Dei egeiske øyane, Dei nordlege Sporadane, Kykladane, Dei saroniske øyane, Dodekanesane og Kreta. Ordet *[[arkipelago]]* blei først nytta om desse øygruppene. Mange av øyene i Egearhavet er forlengingar av fjellkjeder på fastlandet. 

Mange av øyene har trygge hamner og bukter, men navigasjon mellom dei er generelt vanskeleg. Fleire av øyane er vulkanske, og nokre har rike førekomstar av marmor og jern. Dei største øyane har fruktbare dalar og sletter. To av dei store øyene i Egearhavet høyrer til Tyrkia: Bozcaada (gresk Ίμβρος, Imvros) og Gökçeada (gresk Τένεδος, Tenedos).
Tørrdis

**Tørrdis**, òg kalla **varmedis**, **landver** eller **ølrøyk**, er eit vêrfenomen i atmosfæren der støv, røyk og andre partiklar fører til dårlegare sikt. Den oppstår når støv- og røykpartiklar samlar seg opp i relativ tørr luft. I vêrsituasjonar der desse partiklane ikkje spreier seg, kan konsentrasjonen bli så stor at dei utgjer ein helsefare. Tett tørrdis årsaka av industriell forureining vert òg kalla smog.

Kjelder for tørrdispartiklar er trafikk, industri, skogbrannar og andre brannar og jordbruk.

Tørrdis har ofte ein brunaktig farge, medan tåkedis, som består av vassdropar i lufta, er meir blågråaktig. Medan tørrdis oppstår i relativt tørr luft, vert tåkedis danna i fuktig luft der tørrdispartiklane til og med kan opptre som kondensasjonskjerner for tåkedisdropane.

## Tørrdis i Søraust-Asia

Tørrdis er eit vanleg problem i Søraust-Asia på grunn av skogbrannar i Indonesia, og då særleg Sumatra og Kalimantan. Desse brannane fører med seg røyk til Brunei, Indonesia, Filippinane, Malaysia, Singapore, Thailand og av og til Guam og Saipan. Dei økonomiske tapa på grunn av slike brannar vart i 1997 estimert til 50-60 milliardar kroner. Dette inkluderer skadar på jordbruk, skogområde, landområde, helse, transport, turisme og andre område. I oktober 2006 vart Malaysia, Singapore og Malaccasundet råka av tørrdis på grunn av brannar i Indonesia. Sørvestleg vind bles røyken over Malaccasundet.

Som følgje av dette har Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) danna ein avtale kalla Regional Haze Action Plan (RHAP) for å varsle og overvake brannar i området.

## Sjå òg
* Smog
* Dis
* Tåkedis

## Bakgrunnsstoff
Studentorganisasjonen i Agder

**Studentorganisasjonen i Agder** (**STA**) er interesseorganisasjonen for studentar ved HiA. STA sitt arbeid omfattar alle studentaktivitetar og studentpolitikken ved HiA.

Det øvste organet i STA er Studentparlamentet. STA er partipolitisk uavhengig. Studentane ved HiA er gjennom STA medlemmer i Studentenes Landsforbund(StL).

## Bakgrunnsstoff
* Studentorganisasjonen i Agder
* Høgskolen i Agder
Hesby kyrkje

**Hesby kyrkje** er ei langkyrkje i stein som ligg på øya Finnøy i Stavanger kommune, nord for Stavanger by. 

Kyrkja står på gamal høvdinggrunn. Ho er bygd i gotisk spissbogestil, mest sannsynleg rundt år 1250. Ho kan opphveleg ha vore i romansk stil, og i så fall bygd tidlegare, kanskje rundt 1100. Murveggane er over ein meter tjukke. Tidleg på 1800-talet vart tårnet i vest fjerna.

## Bakgrunnsstoff
* Ekroll, Øystein, Stige, Morten, Havran, Jiri, *Middelalder i Stein* bind 1 i serien Kirker i Norge, Oslo 2000, ISBN 82-91399-09-3
* Thomsen Hanne(red): *Rogaland* Wigestrand forlag, Stavanger 2003
* Fornminner.no om Hesbykyrkja 
* Eldre fotografi av Hesby kyrkje på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
*
Bjarkøyætta

**Bjarkøyætta** er ei norsk lendemannsslekt frå mellomalderen og har namnet etter Bjarkøy i Troms. Ætta blir ofte delt i ein yngre og ein eldre del. Den eldre delen stammar frå Jon Arnesson og sonedotter til Tore Hund. Mannslinja døydde ut i 1183 med Vidkun Erlingsson. Den yngre delen stammar frå Ragna, søster til Vidkun Erlingsson. Ragna var gift med Bjarne Mardsson lagmann i Hålogaland. Til denne greina høyrer lendmann Erling Ivarsson som deltok i toget mot Skottland 1263-1264. Han hadde to søner, Baron Bjarne Erlingsson og Riddar Vidkun Erlingsson. Ætta døyr ut på mannssida med son til Vidkun Erlingsson, Erling Vidkunsson også han riddar. Dotter hans, Ingebjørg var gift med Sigurd Havthorsson og med det gjekk Bjarkøyætta sitt store gods over til Sudrheimsætta.

## Kjelder
* Salmonsens konversationsleksikon
Vinduet

***Vinduet*** er eit skjønnlitterært tidsskrift gjeve ut av Gyldendal Norsk Forlag. Bladet kjem ut fire gonger i året og tek for seg norsk og utanlandsk litteratur.

Det blei grunnlagt av Harald Grieg og Nic. Stang i 1947, og er dermed det eldste litteraturtidsskriftet som framleis kjem ut i Noreg. 
Det har hatt redaktørar som Johan Borgen, Brikt Jensen, Jan Erik Vold, Knut Faldbakken, Janneken Øverland, Jan Kjærstad, Merete Morken Andersen, Henrik Langeland, John Erik Riley, Audun Vinger, Kaja Schjerven Mollerin og Preben Jordal. Redaktør sidan januar 2018 er Maria Horvei.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* 
* Presentasjon hjå Tidsskriftforeningen
Nasjonal kommunikasjonsmyndigheit

**Nasjonal kommunikasjonsmyndigheit** (**Nkom**, fram til 1. januar 2015 PT: *Post- og teletilsynet*) er eit frittståande forvaltingsorgan under Samferdselsdepartementet. Nkom er ansvarleg for å regulera og overvaka post- og telekommunikasjon i Noreg. Etaten er sjølvfinansierande, gjennom å krevja inn ymse gebyr. 

Nkom vart stifta i 1987, under namnet **Statens teleforvaltning**, då den norske telekommunikasjonsmarknaden vart opna for konkurranse. Nkom har seinare fått fleire ansvarsområde, ettersom liberaliseringa av marknaden har auka. I 1997 fekk etaten ansvaret for regulering av posttenester og bytta namn til **Post- og teletilsynet**. Etter vedtak i Stortinget vart Nkom frå og med 2007 plassert i Lillesand kommune, og i 2015 fekk det namnet Nasjonal kommunikasjonsmyndigheit (Nkom).

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Norges Televisjon AS

**Norges televisjon AS** (**NTV**) er eit fellesføretak, skipa av NRK, TV2 og Telenor for å byggja ut eit digitalt bakkenett for kringkasting av digitalt fjernsyn i Noreg. Det er meininga at det digitale nettet etter kvart skal erstatta det noverande analoge fjernsynsnettet. 

## Historie
I juni 1999 la Kulturdepartementet fram ei stortingsmelding om digitalt fjernsyn. I juni 2002 lyste departementet ut ein konsesjon for utbygging og drift av digitalt bakkenett. I 2004 handsama Stortinget saka og vedtok utbygging av eit digitalt bakkenett, samstundes som det vart gjordt vedtak om å stogga dei analoge fjernsynssendingane ein gong mellom 2007 og 2010. I 2005 gorde samferdselsministeren det kjent at konsesjonen skulle utlysast på nytt. Hausten 2005 skipa NRK, TV2 og Telenor fellesføretaket **Norges Televisjon AS (NTV)**, som så søkte om konsesjon. Den 2. juni 2006 fekk NTV, som var den einaste søkaren, konsesjon på å utbygging og drift av det digitale bakkenettet. Eit dotterselskap til Telenor, Norkring, har fått oppdraget med å stå for utbygginga av det digitale bakkenettet for fjernsyn. NTV vil så leia nettet frå Norkring.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Valmot, O.V., ''Digitalt bakkenett'' , 14/5 2005 (Lenka 21/11 2006)
Digitalt fjernsyn

**Digitalt fjernsyn** er nemninga på ein teknologi der digital video vert kringkasta over eit nett som nyttar digital modulasjon for å overføra ein bitstraum. Det er vanleg å nytta den engelske forkortinga **DVB** (**D**igital **V**ideo **B**roadcasting).

Kringkasting av digital video fyljer internasjonal standardar, utvikla av The Digital Video Broadcasting Project. 

For å redusera datamengda vert videomaterialet komprimert før sending. Komprimeringsstandaren MPEG 2 vert nytta. Digital video vert kringkasta over ulike media og modulasjonstypen som vert nytta er tilpassa kanalen (mediet).

Fyljande versjonar er standardiserte:
* DVB-T: DVB-Terrestrial (Digitalt fjernsyn over bakkenett)
* DTB-C: DVB-Cable (Digitalt kabelfjernsyn)
* DTB-S: DVB-Satelitte (Digilt satellittfjernsyn) 
* BVB-H: DVB-Handheld (Digitalt handhelde fjernsyn)

## Sjå òg
* Digital radio
* Digital video

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til The Digital Video Broadcasting Project
Brurberget

Brurberget var tingstad for Vágar, der frie menn møtte kvarande, gav lover, og sa dom. Det var ei eige lovbok i bruk, Vågaboka, som var rådande helt fram til år 1282. Stadnamnet tyder også på eit førkristent hov i område. Det var her Tore Hund i 1027 måtte stå til rette for eit drap som hende på ei Bjarmlandsferd.

Det har vore to ulike tolkingar av statusen åt Vågaboka:
* Lovsamling for heile Hålogaland, med andre ord tinget på Brurberget var lagting fram til det blei flytta til Steigartinget rundt år 1400. Eller
* Ei lovsamling med uformell rettsstatus, og berre for fisket og verksemda ved Vágar.
Kjertel

Ein **kjertel** er eit organ som produserer emne som vert utsondra i lekamen. Det kan til dømes vere hormon som vert spreidde i små mengder i heile organismen. Andre kjertlar skil til dømes ut enzym som bryt ned maten i meltingskanalen.
Svartkvit flugesnappar

**Svartkvit flugesnappar** (*Ficedula hypoleuca*) er ein trekkfugl i flugesnapparfamilien. Han hekkar i store delar av Europa og Vest-Asia, og overvintrer hovudsakleg i Vest-Afrika.

## Skildring
Hannen har svart og kvit fjørdrakt. På oversida er han svart med kvite felt på vengane. Undersida er kvit. Han har og ein kvit flekk i panna. Hoa er meir brunleg, og kan lett forvekslast med andre flugesnappar-arter. Lengda på svartkvit flugesnappar er om lag 14&nbsp;cm. Vingespennet er 22 til 24&nbsp;cm. Og vekta 12 til 18 gram. Nebbet er kort og breitt.

Høgste alder påvist ved funn av fugl ringmerka i Noreg er 8 år og 3 månadar.

## Utbreiing
Svartkvit flugesnappar finst stort sett over heile Noreg. Han hekkar i dei fleste skogtypar og hagar. Han er ein typisk trekkfugl. Dei fleste individa forlet Noreg i august - september. Trekket går sørover gjennom Vest-Europa og til Afrika. Dei fleste overvintrar truleg i vestlege Sentral-Afrika mellom Sahara og ekvator.

Vårtrekket startar i mars. Dei første hannane kjem til Noreg i slutten av april. Hoa kjem noko seinare etter at hannen har etablert revir.
Ein reknar med at 200 000 til 1 000 000 par hekkar i Noreg. Talet ser ut til å halde seg stabilt. I Europa hekkar 12 - 20 mill. par.

## Levevis

Svartkvit flugesnappar lever av insekt, særleg fluger og mygg, som han gjerne fangar i flukt. Om hausten kan han og ete frukt og bær.

Flugesnapparen lagar reir i holrom, til dømes fuglekassar. Han bygger reir av strå og vissent lauv og forar det med fjører og hår. Hoa legg 5-6 lyseblå egg i slutten av mai og ruger åleine i 13-14 dagar, medan hannen matar henne ved reiret. Ungane blir mata av begge foreldra, og dreg frå reiret etter 14-16 dagar.

Ei gransking syner at det går med om lag 15 000 byttedyr for å fø opp eit kull.

Mangel på eigna reirplassar gjer at det kan oppstå konflikt med andre fuglar som rugar i holrom. Det vert rapportert av meiser har vorte fordrivne frå reiret sit av svartkvit flugesnappar. Det har hendt at flugesnapparar har vorte avliva av kjøtmeis.

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer delvis på «[[:sv:Svartvit flugsnappare|Svartvit flugsnappare]]» frå , den 2. april 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Norsk ornitologisk forening
* Norsk RingmerkingsAtlas. Volum 2. Stavanger 2006. ISBN 82-90054-65-3
Land som har hatt snøfall

Dette er ei liste over **land som har hatt snøfall:** 

## Ved eller under 1000 meter over havet
### Europa

(alle landa med unntak av Malta)
* Albania
* Andorra
* Austerrike
* Belgia
* Bosnia-Herzegovina
* Bulgaria
* Danmark
* Estland
* Finland
* Frankrike
* Georgia
* Hellas
* Irland
* Island
* Italia
* Kroatia
* Kviterussland
* Latvia
* Liechtenstein
* Litauen
* Luxembourg
* Makedonia
* Moldova
* Monaco (Snø er sjeldan og smeltar raskt når han først kjem.)
* Montenegro
* Nederland
* Noreg
* Polen
* Portugal
* Romania
* Russland
* San Marino
* Serbia
* Slovakia
* Slovenia
* Spania
* Storbritannia
* Sverige
* Sveits
* Tsjekkia
* Tyskland
* Ukraina
* Ungarn
* Vatikanstaten (Snø er sjeldan og smeltar raskt når han først kjem.)

### Asia

* Afghanistan
* Armenia
* Aserbajdsjan
* Georgia
* Iran
* India
* Japan
* Kasakhstan
* Kina
* Kypros
* Kirgisistan
* Mongolia
* Nord-Korea
* Pakistan
* Russland
* Sør-Korea
* Tadsjikistan
* Turkmenistan
* Tyrkia
* Usbekistan

### Afrika
* Algerie
* Marokko
* Tunisia

### Nord-Amerika

* Canada
* USA (Men enkelte av dei sørlege statane, samt Hawaii, har derimot svært sjeldan snø.) 
* Mexico

### Sør-Amerika
* Argentina
* Chile
* Brasil (Svært sjeldan under 1000 m, men er vanleg i dei sørlege fjellområda.)

### Oseania
* New Zealand

## Land som berre får snø i høgda
### Europa
* Malta

### Asia

* Bhutan
* India
* Indonesia
* Irak
* Israel
* Libanon
* Jordan
* Myanmar
* Nepal
* Syria
* Taiwan
* Vietnam

### Amerika

* Colombia
* Den dominikanske republikken
* Peru
* Ecuador
* Guatemala
* Bolivia
* Venezuela

### Afrika

* Libya
* Egypt
* Lesotho
* Rwanda
* Madagaskar
* Etiopia
* Kenya
* Tanzania
* Uganda
* Kongo
* Kamerun
* Tsjad
* Sør-Afrika

### Oseania

* Australia
* Papua Ny Guinea
Ising

**Ising** eller **tåkerim** oppstår når vassdropar i lufta frys på lekamar dei kjem i kontakt med. Dette er svært farleg for flytrafikk, sidan isen endrar dei aerodynamiske tilhøva på overflata av eit fly, og på den måten hindrar oppdrift. 

Ikkje alt vatn frys ved 0&nbsp;°C, og dette vert kalla underkjølt vatn. Desse underkjølte dropane kan føre til ising på fly, men er vanlegvis ikkje eit problem i skyer med temperatur under -20&nbsp;°C. Dette kjem av at skyer med så låge temperaturar inneheld ispartiklar og sjeldan underkjølte dropar.

Ising oppstår òg på høge tårn, vindturbinar, båtar, oljeplattformar, tre og andre lekamar som er utsett for låge temperaturar og vassdropar. 

## Bakgrunnsstoff
* Manual om flytryggleik
* Vindenergi i kalde klima - ising på vindturbinar
Jógvan við Keldu

**Jógvan við Keldu** () er ein færøysk politikar i det konservative *Folkepartiet* (Fólkaflokkurin). Han var fram til desember 2005 olje-, industri- og innanriksminister i regjeringa på Færøyane. Han var representant frå Færøyane i Nordisk Råd frå 1998 til 2004.

Jógvan vart fødd i Klaksvík på Færøyane som son til Sigga Malena Rasmussen (kalla «Gigga») frå Kirkja og Theodor við Keldu frå Klaksvík. Etternamnet *við Keldu* er eit typisk færøysk namn; det har rota si i landskapskjenneteikn, og tyder 'ved kjelda'.

Han er gift med Betty Skaale frå Toftir, og dei har tre born saman, Gunvá, Pætur og Tóra við Keldu. Tóra var ein kjend symjar innan handikapidrett. Alle dei tre borna er kjende songarar på Færøyane, og Jógvan er ein profilert korleiar.

Som politikar sat Jógvan við Keldu i bystyret i Klaksvik frå 1971 til 1974, og var borgarmeister der frå 1981 til 1988 og frå 1993 til 2002. Han var representant i Lagtinget (nasjonalforsmalinga på Færøyane) frå 1988 til 1990. Frå 1998 til 2004 sat han i Nordisk Ministerråd.

Etter Lagtingsvalet i 2004 gjekk Fólkaflokkurin i koalisjon saman med det sosialdemokratiske Javnaðarflokkurin og det unionistiske Sambandsflokkurin. I regjeringa til Jóannes Eidesgaard vart han innanriksminister.

I ein tale i Nordisk Råd i november 2006 føreslo Jógvan við Keldu at alle i dei nordiske landa skulle læra seg svensk som andrespråk, for å hindra at skandinavar i framtida berre kan tala engelsk med einannan.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside til Jógvan við Keldu 
* Tinganes.fo (Heimesida til regjeringa)
* OMS.fo  (Oljeministeriet på engelsk)
Addisjonsreaksjon

Ein **addisjonsreaksjon** er ein kjemisk reaksjon der alle atoma i alle reaktantane er tilstades i produktet. Ein del polymerar vert danna ved hjelp av denne typen reaksjon.

Det er to hovudtypar av polare addisjonsreaksjonar:
* Elektrofil addisjon
* Nukleofil addisjon

Addisjonsreaksjonar kan berre skje med molekyl som har minst ei dobbeltbinding eller trippelbinding. 

Ein addisjonsreaksjon er det motsette av ein eliminasjonsreaksjon.
Sludd

**Sludd** er snø som har delvis smelta når den fell mot bakken. Lufta er varm nok til at smelteprosessen i snøen har byrja, men ikkje varm nok til å smelte snøen til regn. Sludd er altså ei blanding av snø og regn. Sludd legg seg ikkje på bakken som snø, med mindre temperaturen er under frysepunktet på bakken og det vert danna eit lag av stålis. Dette skjer òg når underkjølt regn treffer bakken. METAR-koden for sludd er anten **SNRA** eller **RASN** avhengig av kor mykje snøen har smelta.
Slaps

**Slaps** er ei blanding av flytande vatn og is eller ein våt, sørpet type snø. Andre ord på fenomenet er **snøslaps**, **slafs**, **slufs**, **sjask** og **sørpe**. 

I naturlege omgivnadar oppstår slaps når is og snø smeltar, og vert ofte blanda med skit og andre stoff som gjev den ein grå eller mudderaktig brunfarge. Ofte vil slaps fryse og smelte om ein annan før den forsvinn heilt, og kan ofte blokkere avløp og skape lokale oversymjingar. I område der vegsalting er vanleg oppstår slaps ved lågare temperaturar enn normalt, men berre i dei salta områda. Dette kan føre til slaps av forskjellig konsistens innanfor same geografiske område. 

Slaps på rullebanar kan vere eit problem for flytrafikk og kan bremse fly som skal ta av. München-ulukka i 1958, som tok livet av halve fotballaget Manchester United skjedde som følgje av dette. 

## Sjå også
*Sørpeis, delvis frose sjøvatn

## Kjelder
Sastrugi

**Sastrugi** (frå russisk, fleirtalsform av *sastruga*) er skarpe og ujamne fuger eller furer som vert danna på ei snøflate av vinderosjon og deposisjon. Desse finn ein vanlegvis i polare strøk og tempererte snødekka område. Dei liknar sanddyner, men skil seg frå desse ved at dei går parallelt med den rådande vindretninga. Ordet er tatt frå russisk og er i fleirtal, i eintal vert det kalla «sastruga».

Sastrugi oppstår som følgje av vinderosjon, saltasjon av snøpartiklar og deposisjon. Dei minste ujamnskapane vert kalla krusningar (om lag 1 cm høge), vindryggane er litt større, medan sastrugi vert opp til 1 meter høge. Overflata er hard med kontinuerlege «bølgjer». Sastrugi kan skape trøbbel for skigåarar, og lange reiser på ujamne flater med sastrugi kan vere svært slitsamt og ein kan knekke skia. 

## Bakgrunnsstoff
* Perla, R., B. Glenne. (1981 CE). *Handbook of Snow, Principles, Processes, Management and Use* (pp. 709-740). ISBN 0-08-025375-X

### Nettstader
* Bilete av sastrugi på Erebusfjellet i Antarktis
Lysaker

**Lysaker** er ein tettbygd stad med hovudsakleg kontorblokker på grensa mellom kommunane Bærum i Akershus og Oslo, i området der Lysakerelva munnar ut i Lysakerfjorden, ein part av Indre Oslofjord. Kommunegrensa følgjer elva og Lysakerfjorden. Lysaker er ein del av tettstaden Oslo, og sterkt prega av moderne kontorbygg. Namnet kjem av norrønt *Ljósakr*, lys eng.

Lysaker er eit trafikknutepunkt. Ingen andre stader i Noreg passerer det fleire bilar i døgn enn på Europaveg 18 ved Lysaker. Statens vegvesen har rekna ut at det i perioden 2005&ndash;2010 vil vere i gjennomsnitt 170&nbsp;000 passeringar kvart døgn.

Her ligg òg Lysaker stasjon på Drammensbanen, og frå 2011 òg på Askerbanen, og er ein av dei største i landet rekna etter talet på ferdafolk. Flytoget stoggar på Lysaker, og her er òg eit bussknutepunkt. Mellom Lysaker og Nesodden går det passasjerferje. 

Fridtjof Nansens hus «Polhøgda» ligg på Lysaker. Det hyser no Fridtjof Nansens institutt.

Lysaker har gjeve namn til den uformelle gruppa Lysakerkretsen; kunstnarar og vitskapsmenn som levde i området rundt 1900.

## Kjelde
* Store Norske Leksikon

## Bakgrunnsstoff
* Google Local map som viser satellittbilde og kart for Lysaker-lokket og Lysaker Torg
Drammens teater

**Drammens teater** blei opna 9. februar 1870 i Drammen og var teikna av arkitekt Emil Victor Langlet. Han teikna òg Stortingsbygget. Teateret brann 10. desember 1993. Interiøret blei bygd opp på ny og teateret blei opna for andre gong 8. februar 1997.

## Kjelder

* Drammens teater på arc!

## Bakgrunnsstoff

*
Svein Rosseland

**Svein Rosseland** () frå Kvam i Hardanger, var ein norsk astrofysikar og professor ved Universitetet i Oslo. 

Rosseland la sterk vekt på internasjonalt forskingssamarbeid og var norsk representant i NORDITA og til CERNs råd.

## Prisar og utmerkingar
I 1957 vart Rosseland utnemnd til kommandør med stjerne av St. Olavs Orden. Asteroiden 1646 Rosseland og månekrateret Rosseland er oppkalla etter han, og Institutt for teoretisk astrofysikk ved Universitetet i Oslo ber namnet hans. Ei byste av han er reist ved Steinsdalsfossen, like ved heimstaden hans, Rosseland i Steinsdalen, om lag to kilometer frå Norheimsund.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Svein Rosseland|Svein Rosseland]]» frå ,  den 22. november 2006.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Biografi 
* Institutt for Teoretisk Astrofysikk (Svein Rosselands hus)
Aqua vitæ

**Aqua vitæ** ('livsens vatn') er eit gammalt namn for ei konsentrert vassløysing av etanol, opphavleg brukt av alkymistar. Det er blitt fornorska og brukt om drikken akevitt, men har òg andre bruksområde. 

Opphavleg laga ein «aqua vitæ» ved å destillera vin, og drikken er også blitt kalla «vinsjelen». Etter kvart blei namnet, i omsett eller forenkla form, brukt om dei folkelege brennevinstypane i fleire land.

### Omsetjingar av «aqua vitæ»

* **Uisge-beatha**, no *[[whisky]]* (skotsk gælisk); også **uisce beatha** eller **usquebaugh**, no *[[whiskey]]* (irsk) 
* **Eau-de-vie** (fransk for 'livsens vatn', brukt om druebrennevin laga utanfor området Cognac)

### Forenklingar av «aqua vitæ»
* **Okowita** (polsk) **okovyta** (ukrainsk), eit eldre namn for vodka, no brukt om alle slag heimebrent
* **Akvavit** (dansk og svensk), **akevitt** (norsk), **akvaviitti** (finsk)
Teologi

**Teologi** (frå gresk *[[theos]]*, 'gud' og *[[logos]]* 'ord, lære') er læra om Gud og andre religiøse omgrep. I vestleg samanheng bruker ein i dag omgrepet om ein akademisk fagdisiplin som driv rasjonelle, systematiske og vitskapelege studium av ein særskild religion. Det kan òg visa til studium av læra til ein særskild religion sett innanfrå. Religionsvitskap er ein vitskap i nær slekt med teologi i tydinga «lære om trua på Gud». Slik brukar òg moderne teologi ordet. 

Det finst i hovudsak to måtar å tenkje om Gud på: som i hovudsak transcendent eller utanfor verda (vestlege monoteistiske religionstypar som jødedom, kristendom og islam) eller immanent eller ibudande i verda (austlege polytetiske religionstypar som hinduisme og folkeleg buddhisme). Dette skapar òg to ulike typar teologiar som ofte er vanskeleg å sameine. 

Ein som har vitskapleg utdanning innan teologi vert kalla *teolog* (i Noreg vert ein cand. theol.) 

## Kristendom
Kristen teologi har røter i jødisk tradisjon og dei greske akademia. Han voks fram i mellomalderen saman med dei første europeiske universiteta.

## Jødedommen
* Gud
* Guds folk
* Tora
* Sjema
* Misjná
* Talmud
* Tosefta
* Misjné Tora
* Sjulhan arukh
* Kabbala

## Islam
* dhikr 
* hajj 
* halal 
* sharia 
* sunna 

## Bahai
* Kitáb-i-Iqán
* Kitáb-i-Aqdas 
* Bayánen 
* progressiv openberring 

## Bakgrunnsstoff
* Det teologiske Menighetsfakultet
* Det teologiske fakultet Universitetet i Oslo
Au

**Au**, **AU**, **aU** og **au** kan visa til:

## AU
* astronomisk eining, ei lengdeeining
* arbeidsutval 
* Den afrikanske unionen
* Forkorting for Australia

## Au
* Gull, kjemisk symbol for grunnstoff nummer 79.
* Au i Vorarlberg

## Anna
* .au – toppnivådomene for Australia.
Epiphone

**Epihone** er ein gitarfabrikant som vart kjøpt opp av Gibson på slutten av 1950-talet. I dag er Epihone ein av gitartypane til Gibson. Epiphone var då ein av Gibson sine argaste konkurrentar på denne typen gitarar med bua topp. Epiphone laga òg bassgitarar, banjoar og andre strengeinstrument. Etter Andre verdskrig vart selskapet kraftig svekka, noko som gjorde at Gibson etter kvart kunne kjøpe dei opp.

## Soge
Historia om Epiphone går tilbake til 1870-talet i Smyrna i Tyrkia, der den greske grunnleggaren Anastasios Stathopoulos laga sine eigne feler, luttar og Lioutoar. Stathopoulos flytta til USA i 1903, og heldt fram med å lage sine eigne instrument, i tillegg til mandolinar, frå New York City. Anastasios døydde i 1915, og son hans, Epaminondas, tok over. Etter to år vart selskapet kalla The House Of Stathopoulos. 

Like etter Første verdskrig starta selskapet å lage banjoar. Selskapet skifta namn til Epiphone Banjo Company i 1928, og same året starta dei produksjonen av sine første gitarar. Epi Stathopoulo døydde i 1943. Uheldigvis gjekk selskapet over til brørne hans, Orphie and Frixo, som ikkje hadde det som skulle til for å drive eit selskap, og i 1951, etter ein fire månadar lang streikeaksjon, flytta selskapet frå New York til Philadelphia. Selskapet vart kjøpt opp av sin argaste komponent, Gibson, i 1957. 

Frå tidleg på 1970-talet vart Epiphone-gitarar laga i Japan, og frå 1980-talet i Korea, og dei siste åra frå Kina. 

## Casino
Den mest kjende Epiphone-modellen etter at Gibson tok over er Casino. Casino har same forma som ein Gibson ES-330 gitar. Han har ein svært tung lyd, og skal vere ein svært god rytmegitar. 

Casion er mest kjend for å vere brukt av The Beatles, først av Paul McCartney i 1964. To år seinare hadde både John Lennon og George Harrison kvar sin Epiphone Casino frå 1965. 

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell side
* Epiphone SG modellar 
* Klassiske Epiphone-gitarar
600-talet fvt.

**600-talet fvt. (f.Kr.)** var eit hundreår der Det nyassyriske riket dominete i Midtausten, men byrja smuldra opp mot slutten av perioden. Det nybabylonske riket overtok makta mot slutten av hundreåret.

Zhou-dynastiet var ved makta i Kina. I Egypt byrja seinepoken og det 26. dynastiet med kroninga av Psamtik I i 664 fvt.

## Hendingar
Nøyaktig årstal er i mange tilfelle uvisst.
* Milano vart grunnlagt av keltarar.
* Marseilles vart grunnlagt av grekarar frå Fokaia.
* Vercelli vart grunnlagt av ligurarar i Nord-Italia
* Smyrna vart jamna med jorda av lydiarane.

* 699 fvt: Khallushu vart konge av Elamittriket etter Shuttir-Nakhkhunte.
* 660 fvt: Japan skal ha blitt grunnlagd av keisar Jimmu.
* 605 fvt: Pittakos slo seg saman med tyrannen Myrsilos på Lésvos.

## Fødde
* 630 fvt.: Sapfo, gresk lyrikar.
* 610 fvt.: Anaksimander, gresk tenkjar
Rullestol

**Rullestol** er fargreier forma som stolar med hjul som blir brukte av dei som har vanskar med å gå for å flytta seg. Det finst manuelle rullestolar, som brukaren sjølv eller ein hjelpar kan driva fram med hendene, og elektriske rullestolar, som har ein motor driven av eit oppladbart batteri. 

## Liggetralle

Personar som har problem både med å sitja og å gå, brukar som regel ei liggetralle. Understellet er som på ein rullestol, men over hjula er det ein benk i staden for eit sete. 

## Tilrettelegging for rullestolbrukarar
Det er gjort mykje mange stader, men ikkje nok, for at rullestolbrukarar skal kunne kome seg fram uhindra. Fortauskantar er senka og jamna ut, så det skal vere lettare å kome seg ned og opp på fortaua etter å ha kryssa gater. Det er laga skråplan og ramper, sett opp trappeheisar opp til inngangsdørar, og innandørs, der det elles ikkje ville ha vore til å kome seg fram. På bussar og trikkar er det låge golv og/eller mobile ramper som gjer det mogleg å køyre inn med tunge, elektriske rullestolar. Toalett på offentlege stader, i restaurantar og liknande, er utforma for bruk av rullestol.

Fil:Pride Jazzy Select power chair 001.JPG|Elektrisk rullestol med oppladbart batteri
Fil:Mairie de Boinville-le-Gaillard 4.jpg|Rullestolrampe framfor eit rådhus i ein småby i Frankrike
Fil:Wheelchair ramp on a bus.jpg|Moderne bussar og trikkar har ofte rullestolramper i ei eller fleire av dørene, eller det er lagt til rett for å køyre rett inn, til dømes på toga på T-banen i Oslo og Bybanen i Bergen
Fil:Røa stasjon.JPG|T-banen i Oslo har inngangsdører i nivå med perrongane, og vanlegvis ikkje større gap mellom vogn og perrong enn at elektrisk rullestol kan køyrast inn og ut 
Fil:Подъёмник в надземном переходе (1).jpg|Trappeheis for rullestol
Fil:Big wheel wheelchair for on the beach.jpg|Spesialrullestol for køyring på sandstrand/badestrand
Fil:US v FR 2007 FIPFA WC.jpg|Rullestol for fotballspelarar. Fotballkamp mellom Frankrike og USA i 2007
Fil:20150501 Meaux vs Le Cannet 11.jpg|Rullestol for basketballspelarar. Cupfinalekampen mellom dei franske laga CS Meaux og Le Cannet våren 2015
Fil:Tennisrollstuhl.jpg|Rullestol for tennisspelarar
Fil:Mobility scooter zoo.jpg|Batteridrivne køyretøy for rullestolbrukarar


## Bakgrunnsstoff
*Om å kome seg fram med rullestol på T-bane, trikk etc. i Oslo
*Om å kome seg fram med rullestol på toga til NSB
Kristen teologi

Med **kristen teologi** meiner ein både studiet av teologi ut frå ein kristen synsvinkel og studiet av kristendommen med ein teologisk metode. Den kristne teologien var særskild viktig i det før-moderne Europa, og påverka samfunnet i stor grad, samstundes som han i seg sjølv spegla dette samfunnet.

## Inndeling

Teologien kan delast inn på ulike måtar. Det er mellom anna vanleg å organisera han etter dei tre oldkyrkjelege truvedkjenningane i ein treledda struktur: Gud Fader, Jesus Kristus, den heilage anden.

## Disiplinar
Kristen teologi blir gjerne delt inn i ei rekke disiplinar. Det varierer mellom ulike kyrkjesamfunn kva område dei legg mest vekt på.

* Angelologi &ndash; studiet av skapte, andelege vesen, som englar, demonar og Djevelen.
* Antropologi &ndash; studiet av menneskja, i samband med teologien sett i høve til det guddommelege
* Bibliologi &ndash; studiet av sjølve Bibelen og den inspirerte bakgrunnen for han
* Ekklesiologi &ndash; studiet av kyrkja, særleg sambandet hennar til Gud, og strukturen hennar
* Eskatologi &ndash; studiet av dei siste ting, universelt (endetida) og individuelt (døden og det neste livet)
* Hagiologi &ndash; studiet av helgenar
* Hamartiologi &ndash; studiet av synd
* Kristologi &ndash; studiet av Jesus Kristus og hans natur
* Mariologi &ndash; studiet av Jomfru Maria
* Pneumatologi &ndash; studiet av den heilage anden
* Soteriologi &ndash; studiet av frelse
* Theodiké &ndash; studiet av vondskapens natur
* Teologi &ndash; studiet av Gud

## Metodar

Dei vanlegaste metodane som blir brukt er:

* Kristen apologetikk &ndash; studiet av kristen teologi i høve til andre verdssyn med det for auget å legga fram forsvar for kristen tru og å utfordra andre si tru
* Bibelsk hermeneutikk &ndash; studie av teologi gjennom Bibelen ut frå eit førehandsbestemt sett med reglar eller prinsipp for tolking
* Bibelsk teologi &ndash; studie av teologi slik han blir presentert og utvikla gjennom Bibelen, med særskilt fokus på progressiv openberring
* Dogmatisk teologi &ndash; studie av dogmatisk lære slik ho har utvikla seg i ulike kyrkjesamfunn
* Konstruktiv teologi &ndash; ei postmodernistisk tilnærming til systematisk teologi, der ein bruker for eksempel feministisk teori, dekonstruksjonisme og hermeneutikk på teologiske emne
* Historisk teologi &ndash; studie av teologi slik han har utvikla seg gjennom historia
* Narrativ teologi &ndash; studie av ein forteljande presentasjon av trua framfor den dogmatiske presentasjonen
* Pragmatisk teologi (eller praktisk teologi) &ndash; studiet av teologi i høve til det å verka som prest/forkynnar
* Systematisk teologi &ndash; emnebaserte studie

## Teologiske retningar
* Fremgangsteologi
* Frigjeringsteologi
* Patristikk
* Skriftprinsippet/Sola scriptura
* Openberring

## Kjelder
* Bokmålswikipedia: Teologi og kristen teologi
* Engelsk Wikipedia: Christian theology
And

__NOTOC__
**And** (fleirtal **ender**) er ei fellesnemning for ei rekkje fugleartar i andefamilien. Dei representerer ikkje ei monofyletisk gruppe, men er delar av eit takson sidan svaner og gjæser ikkje er ender. Ender flest har habitat knytt til vatn, enten ferskvatn eller sjøvatn, og dei er mindre enn svaner og gjæser. Gruppa inneheld om lag 128 artar i 39 slekter. Skilet mellom and og gås er uklårt, eit kriterium kan vere at ender har ein symjelapp på baktåa som gjæser manglar. Ender finst over det meste av verda unntatt i Antarktis. 

I daglegtale kan *and* nyttast som ei generell nemning for tam stokkand. Andre vassfuglar som lommar, dukkarar og rikser blir somme tider forveksla med ender, men ingen av desse gruppene er i slekt med ender.**Andrik** og **andstegg** er termar for vaksne hannfuglar av ender.

## Skildring
Andrikar av mange nordlege artar har to fjørdrakter som dei vekslar mellom kvart år: 
* **Eklipsdrakta** er drakta som andriken får under myting av vengfjørene etter paringstida om sommaren. I denne perioden manglar dei flygeevne heilt eller delvis og eklipsdrakta verkar kamuflerande. Hos ærfugl, til dømes, er eklipsdrakta svært mørk, nesten svart. 
* **Praktdrakta** er andriken sin drakt når han ikkje har eklipsdrakta og kjem etter andre myting. Nesten alle ender myter to gonger i året. 
Dei sørlege artane har vanlegvis mykje mindre kjønnsdimorfisme, men med eit unntak maorirustand på New Zealand kor kjønna har ulike drakter og hofuglen er den med lysaste fjørdrakta. Også for denne arten har ungfuglar ei drakt som liknar på drakta til hofuglar. 

Nokre omgrep for inndeling av ender, alle er upresise: 
* **Grasender** som beitar i vassoverflata, hekkar ved ferskvatn.
* **Dukkender** dukkar heilt under vatn og et både vegetabilsk og animalsk føde, 
* Fiskender er dukkender som lever av fisk i elvar, i innsjøar eller i havet. 
* *Treender*: Somme fiskender, t.d. laksand, og andre dukkender kan ruge i hole trestammar. Også plystreender (*Dendrocygna*) kan ha reir i trestammar og sitje i tre. Jungeland (*Cairina scutulata*) og knoppand (*Cairina moschata*), tidlegare òg kalla skogender, kan sitje i tre.

Ender har relativt lang hals, men ikkje så lang som hos gjæser og svaner. Kroppsforma hos dukkender kan vere meir avrunda enn hos grasender. Grasender ligg dessutan høgare i vatnet og har lettare for å gå rett opp i lufta når dei tar til flukt. Nebbet hos grasender er vanlegvis breitt og inneheld tagga lamellar, spesielt utvikla hos arter som filtrerer mat ut or vatnet. Hos nokre fiskender er nebbet langt og kraftig tagga. Beina er sterke og godt utvikla, og generelt festa langt bak på kroppen, spesielt hos dei mest akvatiske artane. Vengene er kraftige og er generelt korte og spisse med lita bereevne, og flyging krev raske og kontinuerlege vengeslag, som i sin tur krev sterke vengemusklar. Tre artar av skovleender, *Tachyeres*, har ikkje flygeevne, den fjerde arten, patagoniaskovleand, er ein dårleg flygar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Duck|Duck]]» frå , den 11. juli 2009.*  

## Bakgrunnsstoff
Salnebbstork

**Salnebbstork** (*Ephippiorhynchus senegalensis*, bokmål sadelnebbstork) er ein fugl i storkefamilien.

Fuglen er kvit med svart hals, hovud, rygg, venger og hale. Nebbet er raudt, svart og gult. Han lever ved elver, sumpar og vatn i Afrika sør for Sahara.

## Bakgrunnsstoff
Flamingoar

Dei seks artane av **flamingoar** utgjer familien **Phoenicopteridae**, einaste familien i ordenen **Phoenicopteriformes**. Dette er selskaplege fuglar som vadar. Dei lever både på den vestlege halvkula og den austlege halvkula, men er mest talrike på den austlege. Det er fire artar i Amerika og to artar i «den gamle verda». 

Namnet «flamingo» er frå portugisisk og har slektskap med ordet «flamme».

## Skildring
Flamingoar er store fuglar med særs lange bein, lang hals og kraftig bøyg på nebbet. Hannen er større enn hoa. 

Flamingokyllingar har grå fjørdrakt, medan farga på drakta hos vaksne individ varierer frå lys rosa til lys raud ettersom innhaldet av vassbakteriar og betakaroten i dietten varierer. Ein flamingo med god tilgjenge på mat får kraftfulle farger og er ein ettertrakta make. Ein kvit eller bleik flamingo er derimot usunn eller underernært. Flamingoar i fangenskap er eit unnatak, om dei ikkje får fôr med same innhald av karoten som frie fuglar slår dei over i ei bleik rosa farge. 

## Liste av artar
Flamingoar i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*.

**Slekt ''[[Phoenicopterus]]***
*[[Raudflamingo]], *Phoenicopterus ruber*, American Flamingo
*[[Rosenflamingo]], *Phoenicopterus roseus*, Greater Flamingo
*[[Chileflamingo]], *Phoenicopterus chilensis*, Chilean Flamingo
*[[Dvergflamingo]], *Phoenicopterus minor*, Lesser Flamingo

*'Slekt *[[Phoenicoparrus]]**'
*[[Andesflamingo]], *Phoenicoparrus andinus*, Andean Flamingo
*[[Punaflamingo ]], *Phoenicoparrus jamesi*, James's Flamingo

== Biletgalleri ==
<gallery>

fil:Flamingo National Zoo.jpg|[[Raudflamingo]] i National Zoo Washington, DC.
fil:Lesser-flamingos-flying.jpg|[[Dverglamingo]]ar i flukt
fil:Flamingo fg01.jpg|Raudflamingo ein dyrepark i [[Frankfurt am Main|Frankfurt]], som sannsynlegvis søv 
fil:Flamingos_Laguna_Colorada.jpg|[[Punaflamingo]] i [[Laguna Colorada]], [[Bolivia]]
Fil:Flamingowatchingegghatch08.jpg| Raudflamingo med egg
Fil:Flamingowithchick08.jpg|Raudflamingo med unge
</gallery>

== Kjelder ==
<div class="references-small">
**Denne artikkelen bygger på «Flamingo» frå ,  den 1. mai 2009.''  
 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff