open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elsa

**Elsa** er ein skandinavisk kortversjon av Elisabeth, som betyr 'Gud er fullkomen'. Namnet er vanleg i Sverige, Finland og på Færøyane. i tillegg til i mange fransk-, spansk- og portugisisk-språklege land.

Elsa er mindre vanleg i Noreg enn den nærskilde forma Else. Det er 4666 kvinner som ber namnet (per 1.1.2004).

*Elsa* har navnedag 17. april på Færøyene og i Norge, 14. oktober i Finland, 30. oktober i Sverige og 19. november i Estland.

## Kjende namneberarar

* Elsa Beskow (1874-1953), svensk barnebokforfattar
*Elsa Brändström (1888&ndash;1948), svensk filantrop
*Elsa Schiaparelli (1890&ndash;1973), italiensk-fransk moteskapar
* Elsa Laula Renberg (1877-1931), norsk-samisk politikar
* Elsa Morante (1918-1985), italiensk forfattar
* Elsa Skjerven (1919-2005), norsk politikar (KrF)
* Elsa Lystad (f. 1930), norsk skodespelar
* Elsa Eikaas (f. 1937), norsk tekstilkunstnar

## Andre tydingar
ELSA står òg for European Law Students' Association, den største organisasjonen for jusstudentar i verda.

## Bakgrunnsstoff
* Den norske nettstaden til organisasjonen Elsa
Else

**Else** er ein skandinavisk kortversjon av Elisabeth. Det er eit tradisjonelt dansk namn, medan Elsa er meir svensk. I Noreg er Else mest populært av dei to, med 15&nbsp;594 berarar (per 1. januar 2004).

## Kjende namneberarar

* Else Hagen (1914-2010), norsk kunstnar
* Else Marie Christiansen (f. 1921), norsk skøyteløpar
* Else Breen (f. 1927), norsk forfattar
* Else Repål (1930–2015), norsk politikar
* Else Myklebust (f. 1938), norsk journalist
* Else Michelet (f. 1942), norsk programleiar og forfattar
* Else Bugge Fougner (f. 1944), norsk politikar (H)
* Else Karin Bukkøy (f. 1950), norsk forfattar
* Else Færden (f. 1952), norsk forfattar
* Else Grete Broderstad (f. 1961), leiar for Senter for samiske studier ved UiTø
* Else Ragni Yttredal (f. 1968), norsk skøyteløpar
* Else-May Botten (f. 1973), norsk politikar (Ap)
* Else Marthe Sørlie Lybekk (f. 1978), norsk handballspelar

## Bakgrunnsstoff
Jørgen Løvland

**Jørgen Løvland** () var ein norsk politikar som vart statsminister. Elles var han ein lærarutdanna redaktør. Løvland var sentral under unionsoppløysinga i 1905, og vart Noreg sin fyrste utanriksminister. Politisk høyrde han til partiet Venstre, og var statsminister i Noreg frå 28. oktober 1907 til 18. mars 1908. Han var òg oppteken av norskdom og av målsak. 

## Liv
Jørgen Gunnarson Løvland (eller Lauvland), var bondeson fødd på garden Lauvland i Evje, som ligg i Setesdal i Aust-Agder fylke. Ole Gunnarsson Lauvland var ein eldre bror.

Løvland utdanna seg ved Holt seminarium (lærarskulen Christianssands Stifts Seminarium på Holt i Aust-Agder), der han tok avgangseksamen i 1865. Frå 1866 til 1885 verka han som lærar og redaktør i Kristiansand.

### Politisk og offentleg verksemd
Løvland gjekk inn i rikspolitikken var stortingsrepresentant frå 1886 til 1888, frå 1892 til 1897 og frå 1913 til 1915. Han var odelstingspresident frå 1892 til 1897. I 1893 leia han dei radikale som ville ta opp konsulatsaka.

I 1898 blei Jørgen Løvland statsråd i Johannes Steen og seinare Otto Albert Blehr si regjering. Frå 17. februar 1898 til 22. oktober 1903 var Løvland arbeidsminister, leiar for Departementet for de offentlige arbeider, frå 1. mars 1899 til 15. juni 1900 var han ved statsrådsavdelinga i Stockholm. 

I regjeringa Michelsen var Løvland norsk statsminister i Stockholm. Han leia den norske statsrådsdelegasjonen i Stockholm frå 11. mars 1905 til 7. juni 1905. Frå 15. juni 1905 til 27. november 1905 var han fungerande utanriksminister, og deretter Utanriksminister, *minister for de udenrigske Anliggender*. 

Frå 28. oktober 1907 leia han regjeringa Løvland, eit samarbeid mellom Venstre og Moderate Venstre som statsminister og utanriksminister. Regjeringa gjekk av 19. mars 1908. 

Frå 1910 til 1913 leia Løvland ein kommisjon som skulle greia ut spørsmål om revisjon av matrikkellovgjevinga og ein særskild skatt for verdistiging av grunn. Han var stortingspresident frå 1913 til 1915. Løvland blei deretter kyrkje- og undervisingsminister i regjeringa Knudsen II, frå 26. oktober 1915 til 21. juni 1920.

Løvland hadde også vervet som formann i Den norske nobelkomitéen frå 1901 til 1922. 
Han var leiar i Noregs Mållag frå 1909 til 1912.

Løvland fekk ei rekkje utmerkingar for verksemda si. 7. november 1898 vart han utnemnd til ridder av 1. klasse av St. Olavs Orden. Den 20. januar 1900 vart han forfremja til kommandør med stjerne, og fekk storkrossen for fortenestefull embetsverksemd den 31. oktober 1907.

## Død og ettermæle
Løvland døydde i Kristiania i 1922. 7. juni 1928 vart ei byste av Løvland avduka i «æreslunden» på Vår Frelsers gravlund i Oslo. Noregs Mållag og vener sette opp dette minnet.

## Bakgrunnsstoff
* Jørgen Løvland Nasjonalbiblioteket
* Seminar om Jørgen Løvland: Brubyggaren og statsmannen  Noregs Mållag
* Per Eivind Hem: *Jørgen Løvland : vår første utanriksminister*, Oslo 2005. ISBN 978-82-521-6428-2 ib.82-521-6565-6
*
Alta kommune

**Alta kommune** (nordsamisk *Álttá suohkan*, kvensk *Alattion komuuni*) er ein kommune som ligg vest i Finnmark fylke. Byen Alta er den største i Finnmark (bystatus sidan 1999) med . I heile kommunen bur det . 

## Historie

Byen er opphavleg samansett av dei tre gardane Bossekop med samisk tilknyting, Altagård med sete for amtmannen i Finnmark 1738-1814 og Elvebakken som har finsk eller kvensk tilknyting. I 1964 vart Alta slått saman med den mindre kommunen Talvik.

Alta er vidkjend for helleristingane som vart oppdaga i 1973 og står på UNESCO si verdsarvliste.

### Folketalsutvikling
Alta har vore den største kommunen i Finnmark sidan 1967, då han passerte Sør-Varanger i folketal.
**Folketalsutvikling for noverande Alta kommune frå 1920:**

## Kultur
### Bygningar
*Gardsanlegget Altagård

## Tettstader
* Alta - 
* Rafsbotn - 
* Tverrelvdalen - 

## Folk frå Alta
*Henny Moan (f. 1938), skodespelar
*Bjørn Wirkola (f. 1943), skihoppar
*Ove Wisløff (f. 1954), symjar
*Mikkel Gaup (f. 1968), skodespelar
*Stig Frode Henriksen (f. 1975), skodespelar, manusforfattar og produsent
*Tommy Wirkola (f. 1979), filmregissør og manusforfattar
*Tore Reginiussen (f. 1986), fotballspelar
*Finn-Hågen Krogh (f. 1990), langrennsløpar

## Venskapsbyar
*  Uleåborg
*  Apatity
*  Boden

## Sjå òg
*Offentleg utsmykking i Finnmark

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Alta kommune sine heimesider
* Altaportal  Portal for Alta
* Altaposten Altaposten - lokalavis for Alta
Båtsfjord kommune

:*For fjorden kommunen har fått namn etter, sjå [[Båtsfjorden i Båtsfjord]]*.
**Båtsfjord** (nordsamisk *Báhcavuona gielda*, kvensk *Båtsfjord komuuni*) er ein kommune som ligg nordaust i Finnmark fylke.

## Historie
Formannskapsdistriktet Vardø (by og landdistrikt) blei oppretta i 1838 og omfatta dei seinare kommunane Vardø og Båtsfjord. For å etterleva skiljet mellom by og landdistrikt i formannskapslovene blei Vardø i 1839 formelt delt i Vardø kjøpstad og Vardø landdistrikt, men på grunn av liten folkesetnad ble dei i kommunal forstand først skilde ved kgl. resolusjon av 22. mai 1868, med verknad frå 1. januar 1869. Kommunen blei heitande *Vardø landsogn* fram til 1955. 1. januar 1964 vart ein del av kommunen med 621 innbyggjarar, eller om lag 20 % av folkesetnaden i kommunen, overført til Vardø kommune.

## Tettstad i kommunen
* Båtsfjord - 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Båtsfjord|Båtsfjord]]» frå ,  den 8. januar 2020.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Båtsfjord kommune
Gamvik kommune

**Gamvik** (nordsamisk *Gáŋgaviikka gielda*, kvensk *Gamvik komuuni*) er ein kommune som ligg nordaust i  Finnmark fylke. Kommunen ligg på austdelen av Nordkinnhalvøya. Han grensar mot nabokommunane Lebesby i vest og Tana i sør, medan han har kyst mot Tanafjorden i aust.

Administrasjonssenteret i kommunen er Mehamn, der ein også finn Mehamn lufthamn.

Kommunen blei danna i 1914, då dåverande Tana herad blei delt i tre.

Det høgaste fjellet er Duolbagáisá på 672 moh.

## Historie
Spor etter tidlegare busetjingar viser at område i kommunen har vore folkesette for over 10 000 år sidan. Fiske og jordbruk har i lang tid vore livsgrunnlaget for både fastbuande og sesongarbeidarar. Spesielt var god hamn og den korte avstanden til fiskefelta viktig. Pomorhandelen, som varte fram til 1917, bestod stort sett av bytehandel med russarane og karelarane. Fisk blei bytt mot mjøl, tømmer og andre varer.

Frå 1885 til 1899 bygde og dreiv kvalfangarpioneren og harpunoppfinnaren Svend Foyn her. Frå 1900-1903 var Tanen hvalfangerselskab i drift. Fabrikken var den største i sitt slag i Finnmark. Då fisket slo feil på slutten av 1800-talet, la fiskarane skulda på kvalfangsten. Den 2. juni 1903 gjekk 1200 fiskarar til åtak på fabrikken og reiv han ned. Dette opprøret blir kalla «Mehamn-opprøret». For fyrste og einaste gong i nyare tid sette norske styresmakter inn regulære militære styrkar for å halda oppe lov og orden. Fabrikken blei aldri bygd opp igjen, men Mehamn fekk ein sentral plass i kvalfangsthistoria.

Mot slutten av andre verdskrigen, 6. mai 1945, blei seks sivile, uvæpna fiskarar torturerte og skotne av tyske soldatar.

Den første flystripa i kommunen var i fiskeværet Gamvik. Denne blei etablert i samarbeid mellom Røde Kors Hjelpekorps og A/S Varangfly, seinere Norving, som ambulanse- og taxiflystripe i 1971. Gamvik lufthamn er no nedlagt.

## Tettstader i kommunen
* Mehamn - 
Andre tettastader er Skjånes, Langfjordnes, Nervei og Gamvik.

## Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for Gamvik kommune frå 1920:**

## Kjelder

*Dalfest, Terje & Askheim, Svein. Gamvik (2. juni 2013), *Store norske leksikon*. Henta 12. mai 2014.
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gamvik kommune|Gamvik kommune]]» frå ,  den 12. mai 2014.*  

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad for Gamvik kommune
Karmøy kommune

**Karmøy kommune** er ein kommune i Rogaland fylke. Kommunen grensar i nord til Haugesund kommune. Aust for Førdesfjorden er Tysvær kommune, i sørvest er øykommunen Bokn, i sør Kvitsøy kommune og vest til havs Utsira kommune. 

Karmøy kommune vart til i 1965 ved at kommunane Skudenes, Åkra, Kopervik, Stangaland, Torvastad, Skudeneshavn og delar av  Avaldsnes vart slegne saman.

Karmøy har tre tettstadar som vert rekna som byar: Kopervik, Skudeneshavn og Åkra. Andre tettstader som er plasserte innanfor kommunegrensa er Avaldsnes, Ferkingstad og Sandve. Tettstaden Skre er delt med Tysvær kommune, og delar av tettstaden Haugesund ligg i Karmøy kommune.

Karmøy har ein flyplass kalla Haugesund Lufthamn. 

## Historie
Ved Avaldsnes låg Noregs første kongesete. Her hadde Harald Hårfagre sin hovudkongsgard. Avaldsnes er omtalt fleire stader i Snorres kongesagaer. Særleg kjent er historia om Asbjørn Selsbane i Olav han Heilagast saga. Det vart eit dramatisk møte mellom kongen og solahøvdingen Erling Skjalgson.

På Avaldsnes står i dag Avaldsnes kyrkje, som kong Håkon IV av Noreg lét byggje i 1250. Like inntil kyrkjeveggen mot nord og hellande inn mot veggen står Noregs høgaste bautasteinen, kjent som Jomfru Marias Synål. Segna fortel at den dagen toppen av steinen rører kyrkjeveggen, inntreffar dommedag. Kanskje er det eit snev av sanning i påstanden om at munkane i seinmiddelalderen hogg toppen av bautasteinen?

## Kjende personar frå Karmøy
* Leif Ove Andsnes, klassisk pianist

## Galleri

Fil:Kopervik 05.2010 - panoramio (1).jpg|Frå kommunesenteret Kopervik
Fil:Åkrasanden 05.2010.jpg|Åkrasanden ved Åkrehamn
Fil:Ferkingstad havn.jpg|Ferkingstad hamn
Fil:Norway Avaldsnes church overview.JPG|Avaldsnes kyrkje
Fil:Gravhauge2.jpg|Prinsehaugen på Reheia

## Refeeransar

## Bakgrunnsstoff

* 
* dmoz: Karmøy-lenker
Den norske grunnlova

**Den norske grunnlova** er ei grunnlov som stammar frå 1814. Ho er den høgste rettskjelda i Noreg, og legg grunnlaget for statsforma i landet. Grunnlova, naturretten, konstitusjonell sedvanerett, menneskerettane og internasjonal rett utgjer dei viktigaste fundamenta for norsk statsform, rettsforståing og lovverk.

Grunnlova byggjer på folkesuvereniteten som reknar med ein viss samfunnskontrakt mellom folket og dei som styrer, og på maktfordelingsprinsippet mellom dei ulike maktorgana i landet. Ho slår fast at folket legitimerer makta gjennom å utnemna den lovgjevande makta (Stortinget). Lova tek også for seg tilhøvet mellom denne lovgjevande makta, den utøvande makta (regjeringa) og den dømmande makta (domstolane). 

Den norske grunnlova blei vedteken 16. mai 1814, og er blant dei eldste grunnlovane i verda som framleis er i bruk.
Ved stortingsvedtak 6. mai 2014 vart språket i grunnlova omsett frå 1800-tals dansk, slik at det no er to offisielle utgåver av lovteksten - éin på «tidsmessig bokmål» og éin på moderne nynorsk.

## Historie

*Kongeriget Norges Grundlov* blei vedteken av Riksforsamlinga på Eidsvoll den 16. mai 1814 av 112 menn og underskriven den 17. mai. Lova blei sanksjonert av den valde kongen, Kristian Frederik (kronprinsen av Danmark), to dagar seinare. Etter ein kortvarig krig med Sverige vart Noreg tvinga inn i personalunion med Sverige og måtte revidere grunnlova i høve til dette 4. november 1814, til den såkalla Novembergrunnlova. Desse endringane blei omgjorde ved oppløysinga av den vel 90-årige unionen 7. juni 1905 &ndash; byrjinga på sjølvstendet til det moderne Noreg.

Grunnlova var inspirert av den amerikanske sjølvstendeerklæringa i 1776 og menneskerettserklæringa frå den franske revolusjonen i 1789, og dei påfølgjande amerikanske og franske konstitusjonane. Då ho blei til var den norske grunnlova blant dei mest radikale grunnlovene i Europa.

## Språkføring
Grunnlova var opphavleg skriven på dansk, og seinare grunnlovsendringar fekk same språkdrakt. Språket blei først modernisert til bokmål og nynorsk i 2014. Ei nynorsk omsetjing av grunnlova vart skriven av Nikolaus Gjelsvik på oppdrag frå Justisdepartementet i 1901. Denne vart fremja som grunnlovsforslag av sju stortingsrepresentantar 15. juni 1906. Dette forslaget vart avvist.

Før 200-årsjubileet for Grunnlova hadde eit utval leidd av Hans Petter Graver utarbeidd framlegg til ny bokmålstekst og nynorsktekst. Desse framlegga vart forkasta av Stortinget med 82 mot 87 røyster. I staden vart ei framlegg på riksmål, utarbeidd av Finn Erik Vinje, vedtatt med 165 mot 4 røyster, samtidig som nynorskteksten frå Graver-utvalet vart vedtatt med 168 mot éi røyst.

## Kjelder

## Sjå òg
*Jødeparagrafen

## Bakgrunnsstoff

* Den nynorske lovteksten som vart vedteken 6. mai 2014
* Den gjeldande grunnlova frå Lovdata sine nettsider
* Den opphavlege grunnlova (17. mai 1814) frå Stortinget sine nettsider
* Digital utgåve av originaldokumentet frå 17. mai 1814 på Stortinget sine nettsider
* Rapport fra Grunnlovsspråkutvalget om utarbeidelse av språklig oppdaterte tekstversjoner av Grunnloven på bokmål og nynorsk. Frå 17. september 2012, Stortinget.no
Berlevåg kommune

**Berlevåg kommune** (nordsamisk *Bearalvági gielda*, kvensk *Päärlyvooki komuuni*) er ein norsk kommune som ligg nordaust i  Finnmark fylke. Han ligg på den nordvestlege delen av Varangerhalvøya.

## Tettstad i kommunen
* Berlevåg - 

## Historie
### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for Berlevåg kommune frå 1920:**

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Askøy kommune

**Askøy** er ein kommune og ei øy i Vestland fylke. I tillegg til sjølve øya Askøy, ligg øyane Herdla, Ramsøy og Horsøy i kommunen, og dessutan ymse mindre øyar. 

Ved grensereguleringar i 1964 fekk Askøy kommune overført delar av gamle Herdla herad, i tillegg til dei delane av Meland kommune som låg på Askøy.  Frå 1837 til 1918 var Laksevåg ein del av Askøy 

Kommunesentrum er Kleppestø. I 1992 opna Askøybrua, som no er hovudsambandet til Bergen. Frå Kleppestø går det snøggbåt som tek 10 minutt inn til Bergen sentrum. Lokalavisa Askøyværingen har hovudkontoret sitt i Kleppestø.  

Namnet «Askøy» kjem av garden Ask, på austsida av øya. I sin tur har garden namn frå treslaget ask. Eit gamalt namn på Askøy er «Fenring», eit namn som går igjen i sagalitteraturen. 

## Kommunevåpenet
Kommunevåpenet syner på ein bakgrunn av sylv eit grønt asketre. 28. september 1961 vart det godkjend av  Askøy kommunestyre. Våpenet er teikna av Magnus Hardeland. Motivet er eit asketre som står på ei øy eller kolle med sjø foran. 

**Folketalsutvikling for noverande Askøy kommune:**

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Askøy kommune
*Miljøstatus i Askøy
* Askøy.com, nettstad med nyhende frå Askøy
* Herdla museum

### Litteratur
* Per Ove Askeland og Anders Bjarne Fossen: *Fotturer på Askøy : «har du gått på mjuke stiar- »*, to bind 2001 - 2003. 
* Fossen, Anders Bjarne: *Askøys historie.* 3 band 1996-1999.
Tallis

**Tallis** er eit ord med fleire tydingar:

* For det engelske slektsnamnet, sjå **[[Slektsnamnet Tallis]]**
* For jødiske bønesjal, sjå **[[Tallét]]**
Utsira

**Utsira** er ei øy, eit sokn og ein kommune lengst vest i Rogaland fylke. Utsira er den minste kommunen i Noreg målt i innbyggjartal, og den nest minste målt i flatevidd.

## Utsira sokn og kommune
Utsira sokn er gammalt, men det er uvisst om her fanst kyrkje allereie i mellomalderen. Soknet var ein del av Torvastad kommune heilt fram til sommaren 1924, då det vart utskifta til ein kommune for seg sjølv, med 414 innbyggjarar.

## Namn og kommunevåpen
På gamalnorsk heitte øya Utsira berre *Síri* (nominativ) og *Síra* (genitiv). Fyrste stavinga «Ut», som kan samanliknast med Out Skerries på Shetland, vart lagt til på 1500- talet. Innbyggjarane kallar framleis øya for Sira og ein innbyggjar vert sjølv kalla «sirabu». Opphavet til namnet Sira er ein ikkje sikre på, men det kan tyda 'sterk straum'.
Sira er au namnet på åna som skil Rogaland og Vest-Agder.

Kommunevåpenet i blått og sylv står for fyrlyset frå Utsira fyr slik det lyste tidlegare. Det blei utforma av  John Digernes i 1982.

## Geografi
Kommunen har 6,15 km² land, nesten alt på sjølve øya Utsira, der òg all folkesetnad finst. Øya ligg 15 km vest for Karmøy, og turen til og frå øya tek 75 minutt med ferje frå Haugesund. Øya har to ferjeleie, Nordvikvågen i nord og Sørevågen i sør, og den førstnemnde er mest brukt.

## Sjå òg
*Utsira fyr
*Utsira kyrkje
* Utsira radio

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Utsira kommune
* http://www.utsira.no/
Ulvik

**Ulvik** er ein tettstad og administrasjonssenter i Ulvik herad, ved nordenden av Ulvikafjorden, ein av dei inste armane av Hardangerfjorden. Tettstaden har .  Dette utgjer om lag 56 % av innbyggjarane i Ulvik herad. I Ulvik ligg Ulvik kyrkje. Tettstaden vart lagt i ruinar av tyske krigsskip under den tyske invasjonen av Noreg i april 1940.

## Bakgrunnsstoff
Fusa kommune

**Fusa** er ein tidlegare norsk kommune som låg i Hordaland fylke, fram til han 1. januar 2020 vart del av Bjørnafjorden kommune. 
Kommunen grensa på land til Samnanger, Kvam, Kvinnherad, Tysnes og i sjø til Os.

Kommunen hadde om lag 1&nbsp;400 husstandar. Kommunesenteret var Eikelandsosen.  Lokalavisa for området er Os og Fusaposten.

## Historie
Fusa var i perioden frå 1837 til 1854 del av **Ous** herad saman med Samnanger og Os. Fusa vart skild frå Ous som eigen kommune og eige prestegjeld frå 1855. I 1903 vart Fusa igjen delt i tre kommunar etter kyrkjesoknegrensene. Fusa, Strandvik og Hålandsdal var eigne kommunar i tidsrommet frå 1903 til 1963.  I 1964 vart dei tre kommunane samla att. I 2020 vart han slått saman med Os til  Bjørnafjorden kommune.

I 2003 vart Kongedømet Fusa utropt som eit kunstprosjekt med ei kroning av kunstnaren Morten Holmefjord som visekonge.

Folketalet auka med 0,6 prosent i 2005.

## Næringsliv
Leigland bygg er ein fjerde generasjons byggmeister. Leigland bygg AS har om lag 60 tilsette og driv blant anna med ferdighus, elementproduksjon, hovudenterpriser og andre byggmeister-, ingeniør- og arkitekturtenester.

Frank Mohn (Framo, produsent av pumper for offshore og shipping) er ein stor arbeidsgivar.

Eide Fjordbruk er ei tredje generasjons familiebedrift, som driv med matproduksjon av fisk. Eide-familien har tradisjonar frå 1600-talet innan matproduksjon.

## Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for noverande Fusa kommune frå 1920:**

:a *Talet omfattar Bogstrand, som var ein del av gamle Fusa kommune, men ved kommunesamanslåinga i 1964 vart del av Os kommune. Dette omrpdet hadde då 28 innbyggjarar.*

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Fusa kommune 
* Fusasoga 


Fil:Fusavika.jpg|Fusavika og Fusa kyrkje
Fil:Holdhus kirke, Fusa kommune, Hordlanad.jpg|Holdhus kyrkje
Fil:Gjona Lake, Norway 3.jpg|Gjønavatnet
1903

**1903** (romartal MCMIII) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 11. juni: Kong Aleksander I av Serbia og dronning Draga blei drepne i Beograd under eit militærkupp leia av Dragutin Dimitrijević.
* 17. desember: Brørne Orville og Wilbur Wright utførte den første vellukka flyginga med eit motordrive fly.

### Noreg
* 10. august: Osebergskipet blei funne i Oseberghaugen ved Tønsberg i Vestfold.
* Representantar for Det norske Arbeidarpartiet (frå Troms) blei for først gong valde inn på Stortinget.
* Holmenkollen kapell blei bygd.

## Fødde

* 19. januar: Dyre Vaa, norsk bilethoggar
* 17. mars: Olav Meisdalshagen, norsk politikar
* 3. mai: Bing Crosby, USA-amerikansk songar og skodespelar
* 10. mai: Hans Jonas, tysk filosof
* 6. juni: Aram Khatsjaturjan, sovjet-armensk komponist
* 25. juni: George Orwell, britisk forfattar
* 2. juli: Kong Olav
* 31. juli: Sigmund Skard, norsk litterat
* 3. august: Habib Bourguiba, tunisisk president

## Døde

* 8. mai: Paul Gauguin, fransk målar
* 26. juli: Lina Sandell, svensk diktar
* 17. august: Hans Gude, norsk målar
* 28. august: Hans Nysom, norsk ingeniør og politikar
* 14. september: Ernst Stückelberg, sveitsisk målar
* 12. november: Camille Pissarro, fransk målar
* 8. desember: Herbert Spencer, britisk filosof
1902

**1902** (romartal MCMII) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen. 

## Hendingar
### Utlandet
* Cuba fekk sjølvstende.
* 8. mai: Eit voldsamt vulkanutbrot frå vulkanen Pele på den karibiske øya Martinique utsletta byen St. Pierre og drap 28&nbsp;000.
* Emile Berliner lykkast med å serieprodusera gramofonplater med ei presse.

### Noreg
* 30. april: Stiftinga av Norges Fotballforbund.
* 1. mai: Stiftinga av avisa Sunnhordland.
* 15. november: Ofotbanen vart opna.

## Fødde

* 11. februar: Arne Jacobsen, dansk formgjevar
* 20. februar: Ansel Adams, USA-amerikansk fotograf
* 27. februar: John Steinbeck, USA-amerikansk forfattar
* 23. april: Halldór Laxness, islandsk forfattar
* 28. april: Johan Borgen, norsk forfattar
* 13. august: Felix Wankel, tysk ingeniør
* 22. august: Leni Riefenstahl, tysk filmregissør
* 24. august: Fernand Braudel, fransk historikar
* 16. september: Halvard Lange, norsk politikar
* 11. oktober: Bent Røiseland, norsk politikar
* 19. oktober: Karl Evang, norsk embetsmann
* 1. november: Nordahl Grieg, norsk journalist og forfattar
* 21. november: Isaac Bashevis Singer, polsk-amerikansk forfattar

## Døde

* 17. januar: Elias Blix, norsk salmediktar, professor, lærar, målmann og politikar.
* 26. mars: Cecil Rhodes, britisk imperialist
* 4. juli: Swami Vivekananda, indisk filosof
* 28. september: Emile Zola, fransk forfattar
1906

**1906** (romartal MCMVI) var eit normalår som byrja på ein måndag i den gregorianska kalendern og eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
* 30. januar: Frederik 8. blei konge av Danmark.
* 18. april: Store delar av San Francisco blei ramma av eit jordskjelv med truleg styrke 7,8 på Richters skala. Rundt 450 døydde.
* Bambatha-opprøret braut ut i Zululand.
* Lee De Forest fann opp trioden

### Noreg

* 22. juni: Kong Haakon og dronning Maud blei krona i Nidarosdomen.
* 4. september: Roald Amundsen segdle med *Gjøa* gjennom Nordvestpassasjen.
* Det britiske føretaket The Sun Gas Company bygde smelteverk på Odda.
* Noregs Mållag blei skipa.

## Fødde

* 9. januar: Leif Andreas Larsen, norsk marineoffiser
* 14. april: Gutorm Gjessing, norsk etnograf
* 22. juni: Billy Wilder, austerriksk-amerikansk filmskapar
* 25. september: Dmitrij Sjostakovitsj, russisk komponist.
* 14. oktober: Hannah Arendt, tysk-amerikansk filosof 
* 13. november: Torborg Nedreaas, norsk forfattar
* 1. desember: Jakob Sande,, norsk forfattar
* 19. desember: Leonid Brezjnev, leiar av Sovjetunionen

## Døde

* 29. januar: Kristian IX av Danmark
* 21. mars: Carl von Siemens, tysk industrileiar
* 1. april: Johannes Steen, norsk statsminister
* 6. april: Alexander Kielland, norsk forfattar
* 5. mai: Fredrik Waldemar Hvoslef, norsk prest
* 23. mai: Henrik Ibsen, norsk forfattar
* 4. september: Walter Scott Dahl, norsk
* 2. oktober: Ravi Varma, indisk kunstmålar
* 5. november: Frits Thaulow, norsk målar
1907

**1907** (romartal MCMVII) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet

### Noreg
* 13. mai: Sidemålasstilen vart innførd på gymnaset.
* Kari Lerum fann ut at ho skulle presse saft av nokre overskotsstampar med bær. I dag (2005) er Lerum Fabrikker den største produsenten av ekte saft i Noreg.
* Underhaug Fabrikk A/S vart stifta av Fredrik A. Underhaug på Nærbø på Jæren.

## Fødde

* 21. februar: W. H. Auden, britisk lyrikar
* 8. mars: Rolf Jacobsen, norsk diktar
* 12. mars: Kaare Espolin Johnson, norsk biletkunstnar
* 3. april: Isaac Deutscher, polsk-britisk journalist og historikar
* 23. mai: Hergé, belgisk teikneserieteiknar
* 27. mai: Rachel Carson, USA-amerikansk biolog
* 19. juni: Bjarne Rabben, norsk historikar og predikant
* 6. juli: Frida Kahlo, meksikansk maler
* 14. september: Walter Wiemken, sveitsisk målar
* 28. september: Nils Langhelle, norsk politikar
* 7. november: Torolv Solheim, norsk journalist
* 14. november: Astrid Lindgren, svensk forfattar
* 18. november: Halldis Moren Vesaas, norsk forfattar 
* 21. november: Coleman Hawkins, USA-amerikansk saksofonist
* 30. desember: Sigmund Ruud, norsk skirennar

## Døde

* 8. mai: Hans Hagerup Krag, norsk vegingeniør
* 4. september: Edvard Grieg, norsk komponist og pianist
* 12. oktober: Rasmus Løland, norsk forfattar
* 8. desember: Kong Oskar II av Noreg og Sverige
1911

**1911** (romartal MCMXI) var eit normalår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
* 14. desember: Roald Amundsen nådde Sørpolen.

### Noreg

## Fødde

* 10. januar: Siegfried Wolfgang Fehmer, tysk gestaposjef i Oslo
* 12. januar: Halvor J. Sandsdalen, norsk forfattar
* 2. februar: Jussi Björling, svensk operasongar
* 6. februar: Ronald Reagan, USA-amerikansk president
* 10. mars: Olof Lagercrantz, svensk forfattar og litterat
* 26. mars: Tennesse Williams, USA-amerikansk forfattar
* 18. mai: Ole Myrvoll, norsk politikar
* 24. juni: Juan Manuel Fangio, argentinsk racerbilførar
* 5. juli: Georges Pompidou, fransk president
* 17. august: Mikhail Botvinnik, russisk sjakkspelar
* 23. august: Birger Ruud, norsk skirennar
* 19. september: William Golding, britisk forfattar og nobelprisvinnar
* 3. november: Hartvig Kiran, norsk programskapar og lyrikar
* 15. november: Edith Carlmar, norsk filmskapar
* 13. desember: Trygve Haavelmo, norsk økonom

## Døde

* 18. mai: Gustav Mahler, austerriksk toneskapar
* 14. juni: Johan Svendsen, norsk toneskapar
* 16. september: Edward Whymper, britisk fjellklatrar
* 5. desember: Valentin Serov, russisk målar
Finn Kalvik

**Finn Kalvik** () er ein norsk visesongar. Han vart fødd på Fåvang, men voks delvis opp i Oslo.

## Karriere
Kalvik starta karrieren sin på slutten av sekstitalet. Han framførte eigne viser, sette tonar til dikt av mellom anna Inger Hagerup og André Bjerke, og omsetje utanlandske songar som *Cat's in the Cradle* av Harry Chapin (på norsk heitte songen *Ride Ranke*). I trioen «Det viser seg» samarbeida han med Øystein Sunde og Lillebjørn Nilsen.

I 1981 vann Kalvik den norske Melodi Grand Prix-finalen med songen «Aldri i livet». Han vann også Gammleng-prisen i 1986 i klassen vise. I 2021 fekk han Alf Prøysens Ærespris.

## Kalvik i andre samanhengar
Ved slutten av nittitalet opplevde Finn Kalvik å vera midtpunktet i fjernsynsprogrammet Åpen Post. Eit av dei faste innslaga deira heitte «Finn Kalvik-nyhetene» og blei av mange oppfatta som ein parodi på artisten sjølv. Dei ansvarlege for *Åpen Post*, derimot, meinte at det berre var uskuldig moro, og fekk etter kvart Finn Kalvik sjølv til å vera med på «nyheitene».

## Utgjevingar
* *Tusenfryd og grå hverdag* (Nordisc 1971) 
* *Finn* (Polydor 1971) 
* *Nøkkelen ligger under matta* (Polydor 1974) 
* *To tunger* (Nordisc 1976) 
* *Fyll mine seil* (Polydor 1976) 
* *Nederst mot himmelen* (Polydor 1977) 
* *Kom ut kom fram* (Polar 1979) 
* *Natt og dag* (Polar 1981) 
* *Tenn dine vakre øyne* (Polar 1982) 
* *Det søte liv* (Nordisc 1984) 
* *Lille persille* (Grappa 1986) 
* *Livets lyse side* (Crema 1988) 
* *Innsida ut* (Spinner 1991) 
* *Fra A til nÅ* - 40 beste (Polydor 1993) 
* *I egne hender* (Polydor 1995) 
* *Imellom to evigheter* (daWorks 2000) 
* *71 81* - samleboks med de 7 første CD-ane i remastra utgåve (2001) 
* *Klassisk Kalvik* (2002) 
* *Dagdrivernotater* (2004) 
* *Klassisk Kalvik II* (2005)
* *Bjerke/Hagerup/Kalvik* (2007)
* *Komplett klassisk Kalvik*(2007)
* *Neste stasjon Grorud* – med Erik Fosnes Hansen (2010)
* *Sommersangeren* (2012)
* *Ingen vei hjem* (2017)
1909

**1909** (romartal MCMIX) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
* 25. juli: Louis Blériot gjennomførte den første flyginga over Den engelske kanal.
### Noreg
* 27. november. Bergensbanen vart opna.
* Kari og Nils H. Lerum starta den første kommersielle produksjonen av saft i den veglause bygda *Sørheim* i Luster kommune. Verksemda skulle seinare utvikle seg til hushaldingskonsernet Lerum Fabrikker, med hovudsete i Sogndal.

## Fødde

* 30. januar: Lars Bergendahl, norsk skirennar
* 30. mai: Benny Goodman, USA-amerikansk jazzmusikar
* 19. juni: Otto Nielsen, norsk programskapar
* 28. juni: Alf Hellevik, norsk språkgranskar
* 17. juli: Knut Fægri, norsk botanikar
* 18. juli: Andrej Gromyko, sovjetisk utanriksminister
* 27. august: Lester Young, USA-amerikansk jazzmusikar
* 21. september: Kwame Nkrumah, ghanesisk statsleiar
* 13. oktober: Art Tatum, USA-amerikansk jazzmusikar
* 20. november: Olav Strømme, norsk målar

## Døde

* 20. januar: Torkel H. Aschehoug, norsk rettsfilosof, sosialøkonom og politikar 
* 24. mars: John Millington Synge, irsk forfattar
* 8. april: Venceslaus Ulricus Hammershaimb, færøysk prest/filolog og opphavsmann til det moderne færøyske skriftspråket
* 24. juli: Vilhelm Andreas Wexelsen, norsk prest og politikar
* 21. november: P.S. Krøyer, dansk målar
1915

**1915** (romartal MCMXV) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 2. januar: Første verdskrigen. Første bruk av tåregass i krig; av tyskarar mot russarar i Polen.
* 13. januar: I kring 29&nbsp;000 menneske omkom i eit jordskjelv med episenter nær byen Avezzano i midtre Italia. 
* 15. januar: Første verdskrigen. Tyske zeppelinarar innleia bombeåtak mot Storbritannia.
* 16. februar: Første verdskrigen. Den tyske hæren under feltmarskalk Paul von Hindenburg vann ein stor siger over den russiske; 110&nbsp;000 russarar blei tekne til fange.
* 22. april: Første verdskrigen. Første bruk av giftgass på vestfronten (Ypres).
* 24. april: Det armenske folkemordet vart igangsett då osmanske styresmakter arresterte og avretta fleire hundre armenarar.

### Noreg
*15. september: Stiftinga av Hjemmenes Vels Lands­forbund, frå 1933 Norges Husmor­forbund og frå 1997 Norges Kvinne- og familieforbund
## Fødde

* 19. januar: Håkon Kyllingmark, norsk politikar
* 23. januar: Aage Samuelsen, norsk predikant
* 31. januar: Andreas Cappelen, norsk politikar
* 31. mars; Bergfrid Fjose, norsk politikar
* 7. april: Billie Holiday, USA-amerikansk songar
* 8. mai: Arvid Fladmoe, norsk musikkleiar
* 15. mai: Jens Christian Hauge, norsk politikar
* 10. juni: Saul Bellow, USA-amerikansk forfattar og nobelprisvinnar 
* 8. august: Agnar Mykle, norsk forfattar
* 3. september: Knut Nystedt, norsk komponist
* 9. september: Arnt Eliassen, norsk meteorolog
* 17. oktober:  Alfred Hauge, norsk forfattar
* 11. november: Carl Fredrik Engelstad, norsk forfattar
* 12. november: Roland Barthes, fransk filosof
* 12. desember: Frank Sinatra, USA-amerikansk songar
* 13. desember: Magne Skodvin, norsk historikar
* 19. desember: Edith Piaf, fransk songar

## Døde

* 27. april: Aleksandr Skrjabin, russisk komponist
* 15. juni: Eugène Jansson, svensk målar
* 28. juli: Christopher Knudsen, norsk prest og politikar
* 30. september: Konstantin Makovskij, russisk målar 
* 19. november: Joe Hill, svensk-amerikansk forfattar og arbeidaraktivist (avretta)
* 26. november: Jonas Vellesen, norsk forfattar og målmann
1916

**1916** (romartal MCMXVI) var eit skotår i den gregorianske kalenderen som byrja på ein laurdag.

## Hendingar

* Den fyrste verdskrigen, som starta i 1914 og slutta i 1918, heldt framt.
### Utlandet
* 21. februar: Slaget ved Verdun tok til og varte i 10 månader.
* 24. april: Påskeopprøret i Dublin under leiing av blant andre James Connolly tek til. Dette opprøret var byrjinga til slutten på det britiske styret i størstedelen av Irland.
* 12. mai: Den irske sjølvstendeforkjemparen James Connolly og andre irske patriotar vart avretta av britiske styresmakter i Irland.
* 31. mai-1. juni: Jyllandsslaget utkjempa i Nordsjøen mellom britisk og tysk marine.
* 1. juli: Slaget ved Somme tok til og varte til 18. november.
* Edward C. Wente fann opp kondensatormikrofonen.

### Noreg
* 15. januar: Bybrann i Bergen
* 21. januar: Storbrann i Molde

## Fødde
 

* 7. januar: Paul Keres, estisk sjakkspelar
* 11. mars: Harold Wilson, britisk statsminister
* 5. april: Gregory Peck, USA-amerikansk filmskodespelar
* 8. april: Arthur Berg, norsk journalist
* 11. april: Alberto Ginastera, argentinsk toneskapar
* 17. april: Sirimavo Bandaranaike, statsminister i Sri Lanka
* 29. april: Lars Korvald, norsk statsminister
* 14. mai: Tor Jonsson, norsk forfattar
* 28. august: C. Wright Mills, USA-amerikansk sosiolog
* 13. september: Roald Dahl, britisk forfattar
* 24. september: Olav Gjærevoll, norsk botanikar og politikar
* 26. oktober: François Mitterrand, fransk president

## Døde

* 4. mars: Franz Marc, tysk målar (fall ved Verdun)
* 14. april: Gina Krog, norsk kvinnesaksforkjemoar
* 8. mai: Aeneas Mackintosh, britisk oppdagar
* 11. mai: Max Reger, tysk toneskapar
* 16. august: Umberto Boccioni, italiensk kunstnar
* 4. september: José Echegaray, spansk forfattar
* 12. september: Henrik Mohn, norsk naturvitar
* 1. oktober: Carl Otto Løvenskiold, norsk embetsmann og politikar
* 15. november: Henryk Sienkiewicz, polsk forfattar
* 22. november: Jack London, USA-amerikansk forfattar
* 5. desember: Bernhard Øverland, norsk politikar og næringsdrivar
1920

**1920** (romartal MCMXX) var eit skotår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen. 
## Hendingar

### Utlandet
* 10. januar: Versaillestraktaten tredde i kraft, og dermed var Folkeforbundet formelt stifta.
* 16. januar: Forbodstida i USA byrja,
* 7. mai: Polen erobra Kiev.
* 4. juni: Fredsavtalen i Trianon.
* 5. juli: Sønderjylland vart dansk att.
* 15.-25. august: Den polsk-sovjetiske krigen. Slaget ved Warszawa enda med sovjetisk nederlag.
* 26. august: Matthias Erzeberger, finansministeren i Tyskland, vart drepen av høgreekstremistar.

### Noreg
* 9. februar: Svalbardtraktaten vart inngått, noko som gav Noreg suverenitet over Svalbard.
* 21. juni: Otto Bahr Halvorsen vart statsminister.
* Bondepartiet (no: Senterpartiet) vart stifta som ein reaksjon på at Stortinget ikkje tok bøndene sitt krav om sosial utjamning på alvor.
* 1. desember: Folketeljing. Noreg hadde  innbyggjarar.

## Fødde

* 2. januar: Isaac Asimov, USA-amerikansk forfattar
* 7. januar: Anders Bratholm, norsk jurist
* 19. januar: Javier Pérez de Cuéllar, peruansk generalsekretær i FN
* 20. januar: Federico Fellini, italiensk regissør
* 8. februar: Sverre Farstad, norsk skøyteløpar
* 15. februar: Anne-Cath. Vestly, norsk forfattar og skodespelar
* 17. februar: Ivo Caprino, norsk filmskapar
* 11. mars: Kåre Kristiansen, norsk politikar
* 19. mars: Kjell Aukrust, norsk teiknar og forfattar
* 20. april: Knut Mykland, norsk historikar
* 18. mai: Johannes Paul II, polsk pave
* 10. juli: Owen Chamberlain, amerikansk fysikar og nobelprisvinnar
* 18. august: Shelley Winters, USA-amerikansk skodespelar
* 29. august: Charlie Parker, USA-amerikansk altsaksofonist
* 9. oktober: Jens Bjørneboe, norsk forfattar
* 31. oktober: Gunnar Gren, svensk fotballspelar
* 3. november: Guttorm Hansen, norsk stortingspresident
* 9. desember: Carlo Azeglio Ciampi, italiensk statsminister og president
* 20. desember: Väinö Linna, finsk forfattar

## Døde

* 24. januar: Hagbard Emanuel Berner, norsk journalist og politikar
** Amedeo Modigliani, italiensk kunstnar
* 21. februar: Vladimir Makovskij, russisk målar 
* 10. april: Tryggve Andersen, norsk forfattar
* 18. mai: Johan Thorne, norsk forretningsmann og politikar
* 14. juni: Max Weber, tysk økonom og sosiolog
* 17. juli: Christopher Bruun, norsk prest
* 22. august: Anders Zorn, svensk målar
* 16. september: Dan Andersson, svensk forfattar

## Kjelder
1910

**1910** (romartal MCMX) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
* 31. mai - Kappkolonien, Natal, Transvaal og Oranje-fristaten vart slått saman til Sør-Afrika-sambandet (dagens Sør-Afrika).
* juni: Alfa Romeo vart stifta.

### Noreg

* 27. august: Den norske Amerikalinje vart stifta.
* 1. desember: Ei folketeljing registrerer 2&nbsp;391&nbsp;782 ibuarar i Noreg.

## Fødde

* 11. januar: Trygve Bratteli, norsk statsminister
* 23. januar: Django Reinhardt, fransk musikar
* 14. februar: Leif Juster, norsk skodespelar
* 23. mars: Akira Kurosawa, japansk filmskapar
* 16. april: Jens Haugland, norsk politikar
* 3. mai: Sigbjørn Bernhoft Osa, norsk musikar
* 12. juni: Anna Skeide, norsk diktar
* 19. oktober: Subrahmanyan Chandrasekhar, indisk matematikar, fysikar, astrofysikar
* 12. desember: Aslaug Låstad Lygre, norsk diktar

## Døde

* 19. januar: Olav Tjønnstaul, norsk spelemann
* 21. april: Mark Twain, USA-amerikansk forfattar
* 26. april: Bjørnstjerne Bjørnson, norsk forfattar
* 6. mai: Edvard VII av Storbritannia, britisk monark
* 27. mai: Robert Koch, tysk lege og biolog
* 24. juli: Arkhip Kuindzji, russisk målar
* 13. august: Florence Nightingale, britisk sjukepleiar
* 30. august: Viggo Ullmann, norsk embetsmann og politikar
* 7. september: William Holman Hunt, britisk målar
* 30. oktober: Henri Dunant, sveitsisk forretningsmann
* 20. november: Leo Tolstoj, russisk forfattar
* 30. november: Johan Sigmundstad, norsk forfattar
* 11. desember: Lars Olsen Skrefsrud, norsk misjonær
1921

**1921** (romartal MCMXXI) var eit normalår i den gregorianske kalenderen som byrja på ein laurdag.

## Hendingar

### Utlandet

* 26. januar: Stemmerett for kvinner blei innført i Sverige.
* 3. februar: NSDAP heldt sitt første store massemøte i Zirkus Krone i München.
* 25. februar: Georgia blei ein sovjetrepublikk.
* 13. mars: Mongolia erklærte sjølvstende frå Kina.
* 18. mars: Den polsk-sovjetiske krigen: Sovjetunionen og Polen underskreiv ein fredsavtale i Riga.
* 7. mai: Sverige avskaffa dødsstraff i fredstid.
* 24. juni: Folkeforbundet i Genève gav Finland suverenitet over Åland.
* 1. juli: Offisiell stiftingsdato for Det kinesiske kommunistpartiet.
* 18. juli: Den første BCG-vaksinasjonen mot tuberkulose blei utført.
* 29. juli: Adolf Hitler blei formann i NSDAP.
* August: USA avslutta formelt den første verdskrigen med ein fredsavtale med Tyskland.
* 6. desember: Den anglo-irske traktaten blei underteikna i London. Traktaten gav grunnlag for avgrensa sjølvstyre for Irland gjennom opprettinga av Den irske fristaten i 1922.

**Utan dato**
* Den religiøse leiaren Simon Kimbangu blei arrestert og dømd til livsvarig fengsel i Belgisk Kongo.
* Grunnlegginga av Det sørafrikanske kommunistpartiet.

### Noreg
* 17. september: Opninga av Dovrebanen.
* Bondepartiet (No: Senterpartiet) stilte for første gong til Stortingsval og overraska med ei oppslutting på heile 15 %.

## Fødde

* 3. januar: Mosse Jørgensen, norsk pedagog
* 23. januar: Sergio Leone, italiensk regissør 
* 4. februar: Betty Friedan, amerikansk forfattar
* 25. mars: Mary Douglas, britisk sosialantropolog 
* 16. april: Peter Ustinov, britisk skodespelar
* 9. mai: Sophie Scholl, tysk nazimotstandar
* 16. juni: Olav Hodne, norsk misjonær
* 28. juni: P.V. Narasimha Rao, indisk statsminister 
* 30. juni: Gunvor Hofmo, norsk diktar
* 30. september: Deborah Kerr, britisk skodespelar
* 25. november: Ante Marković, jugoslavisk statsminister
** Stanley Ho, hongkongkinesisk entreprenør

## Døde

* 8. februar: Colin Archer, norsk båtbyggjar
** Pjotr Kropotkin, russisk forfattar og anarkist
* 27. februar: Ferdinand Roll, norsk embetsmann og politikar
* 4. april: Emma Hjorth, norsk lærar
* 4. mai: Alfred Hermann Fried, austerriksk forfattar
* 7. juni: Knut Dale, norsk spelemann
* 13. juli: Francis Hagerup, norsk statsminister
* 21. juli: Lars Abrahamsen, norsk jurist og politikar
* 2. august: Enrico Caruso, italiensk operasanger
* 16. august: Kong Petar I av Serbia
* 11. september: Subramanya Bharathi, indisk tamilsk diktar
* 20. november: Christina Nilsson, svensk songar
* 28. november: Abdul-Bahá, bahai-leiar
* 16. desember: Camille Saint-Saëns, fransk komponist
1922

**1922** (romartal MCMXXII) var eit normalår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske.

## Hendingar

### Utlandet
* 28. februar: Egypt blei formelt uavhengig frå Storbritannia, men fekk ikkje reelt sjølvstende før i 1952. Britane heldt på kontrollen over militære og diplomatiske saker.
* 10.–14. mars: Streiken starta av kvite gruvearbeidarar ved Johannesburg i Sør-Afrika den 28. desember 1921 gjekk over til ope opprør mot styresmaktene, Rand-opprøret.
*18. oktober: British Broadcasting Company, forløparen til BBC, vart stifta.
*1. november: Det osmanske riket opphøyrde etter 600 år då den siste sultanen, Mehmed VI, abdiserte.
* 30. desember: Grunnlegginga av Sovjetunionen.

;Utan dato
* Baltzar von Platen fann opp prinsippet for kjøleskapet.

### Noreg
* 21. februar: Stiftinga av Unge Høyres Landsforbund.
* 1. juli: Randaberg blei eigen kommune, utskilt frå Hetland herad.
* 22. juli: Den første større sivile flyulukka fann stad ved Rørvik. Tre døydde.
* 30. november: Opprettinga av Vinmonopolet.

* Norsk Landmandsforbund endra namn til Norges Bondelag.

## Fødde

* 5. mars: Pier Paolo Pasolini, italiensk filmskapar og forfattar
* 5. mars: Jack Kerouac, amerikansk forfattar 
* 22. april: Charles Mingus, amerikansk jazzmusikar
* 28. april: Alistair MacLean, skotsk forfattar
* 23. mai: Edith Ranum, norsk forfattar
* 10. juni: Judy Garland, amerikansk skodespelar 
* 13. november: Aud Schønemann, norsk skodespelar 
* 8. desember: Lucian Freud, tysk målar

## Døde

* 5. januar: Ernest Shackleton, britisk polarforskar
* 22. januar: Pave Benedikt XV
* 26. januar: Henrik Angell, norsk soldat og skipioner
* 6. februar: Kyrre Grepp, norsk journalist og politikar
* 14. februar: Magnus Halvorsen, norsk forretningsmann og politikar
* 3. april: Aasulv Bryggesaa, norsk gardbrukar og politikar
* 24. juni: Walther Rathenau, tysk industrileiar og politikar (attentat)
* 2. august: Alexander Graham Bell, USA-amerikansk oppfinnar
* 21. august: Jørgen Løvland, norsk politikar og statsminister (1907-08)
* 22. august: Michael Collins, irsk opprørsleiar, drepen
* 14. november: Rudolf Kjellén, svensk statsvitar
* 18. november: Marcel Proust, fransk forfattar

## Kjelder
1923

**1923** (romartal MCMXXIII) var eit normalår som byrja på ein måndag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
* 11. januar: Ruhr blei okkupert av franske og belgiske styrkar.
* 9. mars: Vladimir Lenin fekk eit tredje slag som tok frå han taleevna og band han til senga, og trekte seg som formann for sovjetstyret.
* 23. mai: IRA utropte ei våpenkvile som gjorde slutt på den irske borgarkrigen.
* 1. september: Jordskjelv i Kantoregionen i Japan ramma Tokyo og Yokohama og drap 143&nbsp;000 menneske.
* 8. november: *[[Ølkjellarkuppet]]*, eit kuppforsøk leia av Adolf Hitler i München, tok til. Det blei slått ned neste dag.
* 15. november: Rentenmark blei innført i Tyskland for å stoppa den eksplosive inflasjonen.
* General Primo de Rivera blei diktator i Spania.
* Georg Neumann laga ein forbetra kondensatormikrofon.

### Noreg
* 4. november: Stiftinga av Norges Kommunistiske Parti.
* Grøtøy gamle handelsstad i Nordland blei slått konkurs.

## Fødde

* 16. januar: Martin Stokken, norsk idrettsutøvar
* 31. januar: Norman Mailer, USA-amerikansk forfattar
* 12. mars: Hjalmar "Hjallis" Andersen, norsk skeiseløpar
* 1. mai: Anders Aune, norsk politikar
* 29. mai: Harald Sverdrup, norsk lyrikar
* 10. juni: Aase Nordmo Løvberg, norsk operasongar
* 14. juni: Jakob Weidemann, norsk målar
* 2. juli: Wisława Szymborska, polsk forfattar og nobelprisvinnar 
* 6. juli: Wojciech Jaruzelski, polsk statsminister og president
* 21. august: Shimon Peres, israelsk statsminister og nobelprisvinnar
* 17. september: Paal Brekke, norsk forfattar
* 13. oktober: Eivind Bolle, norsk fiskeriminister
* 18. oktober: Elisabeth Schweigaard Selmer, norsk justisminister
* 8. november: Jack Kilby, USA-amerikansk fysiker og nobelprisvinnar i fysikk 
* 20. november: Nadine Gordimer, sørafrikansk forfattar
* 25. november: Mauno Koivisto, finsk president
* 30. desember: Sara Lidman, svensk forfattar

## Døde

* 10. februar: Wilhelm Röntgen, tysk fysikar og vitskapsmann
* 26. mars: Sarah Bernhardt, fransk skodespelar
* 4. april: Julius Martov, russisk politikar
* 28. april: Knute Nelson, norsk-amerikansk politikar
* 23. mai: Otto Bahr Halvorsen, statsminister i Noreg
* 24. juni: Edith Södergran, finsk forfattar 
* 20. juli: Pancho Villa, mexikansk general og revolusjonær
* 2. august: Warren G. Harding, president i USA
* 30. november: John Maclean, britisk politikar
* 27. desember: Gustave Eiffel, fransk ingeniør
1924

**1924** (romartal MCMXXIV) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein måndag i ååden julianske kalenderen]]. 

## Hendingar

### Utlandet

### Noreg
* Føregangaren til Norsk Rikskringkasting, **Kringkastningselskapet A/S**, vart stifta.

## Fødde

* 1. januar: Francisco Macías Nguema, ekvatorialguineansk president
* 3. februar: E.P. Thompson, britisk historikar
* 19. februar: David Bronstein, sovjetisk sjakkkspelar
* 21. februar: Robert Mugabe, zimbabwisk president
* 3. mars: Lys Assia, svetissk songar
* 23. mars: Bjørn G. Andersen, norsk meteorolog
* 3. april: Marlon Brando, USA-amerikansk skodespelar
* 22. april: Thorbjørn Svenssen, norsk fotballspelar
* 3. juni: Ingrid Espelid Hovig, norsk programskapar
* 12. juni: George H.W. Bush, USA-amerikansk president
* 14. august: Sverre Fehn, norsk arkitekt
* 15. august: Jo Benkow, norsk stortingspresident
* 23. august: Edvard Fliflet Bræin, norsk toneskapar
* 10. september: Jostein Fet, norsk kulturhistorikar
* 1. oktober: Jimmy Carter, USA-amerikansk president
* 25. desember: Atal Bihari Vajpayee, indisk statsminister

## Døde

* 14. januar: Arne Garborg, norsk forfattar
* 19. januar: Christian Skredsvig, norsk målar
* 21. januar: Vladimir Lenin, leiar av Sovjetunionen
* 3. februar: Woodrow Wilson, USA-amerikansk president
* 9. februar: Nils Kjær, norsk forfattar
* 11. februar: Olav Nygard, norsk diktar
* 15. mars: Wollert Konow, norsk statsminister
* 3. juni: Franz Kafka, tsjekkisk forfattar
* 18. juli: Anton Aure, norsk målmann
* 3. august: Joseph Conrad, polsk-britisk forfattar
* 7. oktober: Gunder Olaus Jensen, norsk forretningsmann
* 10. oktober: Edvard Liljedahl, norsk politikar
* 14. oktober: Lasse Trædal, norsk politikar 
* 29. november: Giacomo Puccini, italiensk komponist
* 8. desember: Carl Anton Larsen, norsk oppdagar
* 28. desember: Leon Bakst, russisk målar
* 29. desember: Carl Spitteler, sveitsisk forfattar