open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Okkludert front

Ein **okkludert front** eller **okklusjon** er ein vêrfront som oppstår når ein kaldfront tar igjen ein varmfront. Varmsektoren mellom varmfronten og kaldfronten blir løfta oppover, fordi den varme lufta er lettare enn den kalde. Området der dei tre frontane møter kvarandre blir kalla okklusjonspunktet (òg kalla eit trippelpunkt). I sjølve punktet kan det vere ganske rolege vindforhold, men i nærleiken av punktet kan vinden bli ganske kraftig. 
Fronten fører nesten alltid til skya vêr og gir ofte litt regn. I tillegg er torevêr òg mogeleg. 

Okkluderte frontar oppstår om lag alltid i samband med fullt utvikla lågtrykk, og når eit lågtrykk er i ferd med å døy ut er det ofte berre den okkluderte fronten som er igjen av frontsystemet. 

Okkluderte frontar er avmerkte på eit vêrkart med fiolette linjer der ein halvsirkel og ein trekant annakvar gong markar retninga fronten flyttar seg i. 

## Fronttypar

Ein skil mellom to typar okkluderte frontar, *kald okklusjon* og *varm okklusjon*. 
Ein front blir kalla varmfront når varmluft erstattar kaldare luft, og kaldfront når kaldluft erstattar varmare luft. Området mellom ein kaldfront og ein varmfront blir kalla ein varmsektor. Når ein kaldfront tar igjen ein varmfront, blir varmsektoren løfta til vers, og kaldlufta bak kaldfronten kjem i kontakt med lufta føre varmfronten. Visst kaldlufta bak kaldfronten er kaldare enn lufta føre varmfronten blir det kalla ein kald okklusjon. Visst kaldlufta bak kaldfronten derimot er varmare enn kaldlufta føre varmfronten snakkar vi om ein varm okklusjon. 

Temperaturskilnaden mellom lufta bak kaldfronten og lufta føre varmfronten er som regel liten. Likevel er tettleiksvariasjonane vanlegvis store nok til at ei av luftmassane blir heva. Visst temperaturskilnaden derimot blir for liten vil ingen av luftmassane klare å løfte den andre. Ein kan sjå på dette som ein tredje form for okklusjon. På midlare breidder, som over Europa, oppstår kald okklusjon oftast om sommaren, medan varm okklusjon oftast oppstår om vinteren. 

## Skildring av figurane
Figurane til høgre viser ei skjematisk oversikt over dei to okklusjonane, og kva skytypar og vêr som er assosiert med dei. Øvst på desse to figurane er det vist eit frontsystem. Den raudfarga linja er varmfronten, den blå linja er kaldfronten og den fiolette linja den okkluderte fronten. Dei oransje linjene er to vertikalsnitt av frontsystemet. Linje A er eit tverrsnitt av okklusjonen, medan linje B er eit tverrsnitt før okklusjonen. Denne figuren gjeld berre for nordlege halvkule
MATLAB

**MATLAB** (Matrix Laboratory) er eit omfattande matematikkprogram med sitt eige scriptspråk bygt på C. MATLAB kan byggjast ut med mange verktøykasser (*toolboxes*), det heiter. I prinsippet kan ein gjera alt med MATLAB som ein kan gjera med C. Programmet er eit av dei mest brukte matematikkprogramma blant ingeniørar og mellom naturvitskaplege studentar. 

## Døme på verktøykasser
* Signal Processing Toolbox 
* Filter Design Toolbox 
* Fixed-Point Toolbox 
* Wavelet Toolbox 
* System Identification Toolbox 
* Statistics Toolbox
* Control System Toolbox
* Robust Control Toolbox
* Image Processing Toolbox
* Communications Toolbox
* Spline Toolbox

## Histori
Den fyrste versjonen av MatLab var eit tekstbasert brukargrensesnitt mot EISPACK og LINPACK. Han var programmert i Fortran av Clive Moler ved Standford University og kom ut i 1977. I 1979 tok Moler, saman med Jack Little, til å programmera ein ny versjon i C. Matworks vart stifta i 1984.

## Sjå òg
* Scilab
* Ptolemy
* Octave

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til MathWorks (produsenten av MATLAB)
Fjernsynsserien Røst

***Røst*** er ein dokumentarserie om livet på øya Røst i Lofoten frå 2006. Serien vert send på NRK hausten same år, og har åtte delar på ein halvtime kvar. Han er produsert av NRK Tromsø, og han er regissert av Halvard Jakobsen og Kåre Johannes Indreberg. Nokre av temaa som serien handlar om er tørrfiskproduksjon, fiske og ungdomsradio.
Fjernsynsserien My Family

***My Family***, kalla ***Hvilket liv!*** på norsk, er ein britisk situsjonskomedie som fyrst vart send i 2000 på BBC One. I Noreg vert serien send på NRK. Det er per september 2010 produsert 110 episodar av serien, som handlar om kvardagslivet til den fiktive familien Harper. Hovudrollene vert spelte av Robert Lindsay, Zoë Wanamaker, Kris Marshall,Daniela Denby-Ashe, Gabriel Thomson, Siobhan Hayes og Keiron Self.

## Bakgrunnsstoff
*BBC Comedy Guide om ''My Family''
*British Sitcom Guide om ''My Family'' 
*British TV Comedy Guide om ''My Family''
Pietro Querini

**Pietro Querini** var ein adelsmann og handelsmann frå Venezia. Han er kjend for si eiga skildring av då eit handelsskip kom ut av kurs. Til slutt dreiv han og dei andre folka om bord i land ved Røst i Lofoten.

Eit fullasta skip med 68 mann om bord, sigla frå Kreta den 25. april 1431. I staden for å nå Flandern, førte ein kraftig storm dei ut av kurs, og mannskapet måtte gå over i dei to livbåtane den 17. desember. Den eine med 47 mann om bord dreiv så i land den 5. januar 1432 på øya Sandøy utanfor Røst. Av 29 overlevande, levde 11 til slutt vidare. Fiskarar fann dei etter eit par veker, og den lokale presten fungerte som tolk. Etter tre-fire månader med pleie frå folk på øya, reiste dei sørover. Dei fekk vera med som gjestar på ein båt i jektefarten, med stopp i Trondheim, Vadstena i Sverige og London. Med seg attende hadde dei tørrfisk. Querini kan ha vore ein av dei første som hadde med seg tørrfisk til Italia.

Querini skildra i etterkant ferda. Skildringa vart utgjeve i 1559. Skildringa av dei fastbuande var veldig positiv. Seinare vart verket omsett til tysk (1615) og andre språk. Elles hadde mange ei oppfatting av folk i Norden som lite gjestfrie og eit noko hardt folkeferd: «Fra tredje februar til den 14. Mai 1432 var vi i paradisets første krets, til skam og skjensel for Italias riker.» Opphaldet vart òg skildra, av to andre overlevande, Cristoforo Fioravante og Nicolaus Michele. Skildringa deira skal ha vore i samsvar med Querini si framstilling, men båe manuskripta er gått tapt. «Querini-støtta» vart i 1932 reist på Sandøy til minne om hendinga.

## Bakgrunnsstoff
* Pietro Querini: Beretning om forliset og om oppholdet på Røst  
* Et skibbrudd ved paradisets første krets, fra Nordlysveien, Universitetet i Tromsø

## Litteratur
* Amund Helland: Norsk omsetjing av Querinis beretning, i *Nordlands amt*. Bind II, i serien Norges Land og Folk Kristiania 1908
* Helge A. Wold: *I paradisets første krets*, Cappelen 1991
* Helge A. Wold *Querinis reise - historier om en historie*. Omsett til italiensk av Lucio Lombardi og Enrica Sollaino Querinis og mannskapet si skildrign er omsett til norsk av Marie L. Aalen. Orkana Forlag 2004 ISBN 82-8104-000-9
My Family

**My Family** kan referere til:
* *[[Fjernsynsserien My Family|My Family]]*, ein britisk situasjonskomedie (kalla *Hvilket liv!* på norsk)
* *[[Filmen My Family|My Family]]*, ein film frå 1995
Folkhemmet

**Folkhemmet** (folkeheimen) er eit omgrep mykje nytta i svensk politikk. Særleg har omgrepet tydd mykje i oppbygginga av det sosialdeomkratiske partiet (Sosialdemokratane) og den svenske velferdsstaten.
Militærkuppet i Thailand 2006

**Militærkuppet i Thailand i 2006** fann stad 19. september då medlemmer av den thailandske hæren gjennomførte eit statskupp mot regjeringa som var leia av statsminister Thaksin Shinawatra. Statskuppet var det fyrste i Thailand på 15 år, men føyde seg inn i ei lang rekkje kupp i thailandsk historie. Det etterfylgde ei langvarig politisk krise der Thaksin og dei politiske motstandarane hans var sentrale, og fann stad mindre enn éin månad før parlamentsval skulle finne stad 15. oktober 2006.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff

* What next for Thaksin Shinawatra? (25 September 2006) ved BBC News
Utflod

**Utflod** (lat. *fluor vaginalis*) frå vagina er væske og celler frå skjeden og livmorhalsen, og slim frå kjertlar i livmora. Det kjem mest utflod rundt eggløysinga. Utflod er normalt hos vaksne kvinner.

## Kjelde
* Lommelegen.no
Plaster

**Sårplaster** (ofte berre kalla **plaster**) er ein liten bandasje som vert brukt på små sår eller skadar som ikkje treng større bandasjar.
Sårplasteret vart oppfunnen av Earle Dickson i 1920. 

Eit sårplaster har til vanleg ein absorberande kompress, gjerne laga av gas eller liknande materiale, og som ofte er tilsett eit antiseptisk stoff. Kompressen er festa til ein strimmel av tettvevd stoff, plast eller latexgummi som er dekt av eit klebande stoff. Før bruk er limflata dekt av plast som er lett å fjerna. Plasteret vert festa slik at kompressdelen dekkjer sårflata, men utan å kleba seg fast. Limflatene festar seg til huda omkring og hindrar at det kjem forureining til såret.
Iberiaskogsnigel

**Iberiaskogsnigel** (*Arion lusitanicus*) er ein brunfarga landsnigel som stammar frå Portugal, der han held til i skogsområde.

Arten blei lenge forveksla med brunskogsnigel (*Arion vulgaris*), som er utbreidd i store delar av Europa.

## Bakgrunnsstoff
*
Dalai Lama

**Dalai Lama** er tibetanarane sitt religiøse og politiske overhovud. Den noverande Dalai Lama heiter Tenzin Gyatso, og er den fjortande inkarnasjonen av bodhisattvaen Avalokiteshvara. Det gutebarnet som blir fødd når den noverande Dalai Lama døyr blir barnet den nye Dalai Lama.
Tenzin Gyatso

**Tenzin Gyatso** () er den fjortande og noverande dalai lamaen, og vert ofte berre omtalt som Dalai Lama. Han var den femte av seksten born i ein bondefamilie frå Amdo-provinsen i Tibet, og fem år gamal vart han attkjend som reinkarnasjonen av den trettande Dalai Lama. 17. november 1950 vart han innsett som statsoverhovud i Tibet, femten år gammal, på eit tidspunkt då Tibet stod overfor okkupasjon frå Folkerepublikken Kina.

I 1989 vann han Nobels fredspris.

I mai 2011 ratifiserte Dalai Lama ei lovendring som overførte den politiske makta til den demokratisk valde statsministeren for den tibetanske eksilregjeringa. Han gav dermed avkall på den politiske makta for dalai lama-embetet, og gjekk av som politiske leiar for Tibet i eksil.

## Kjelder
Foveaux-sundet

**Foveaux-sundet** er sundet mellom Sørøya og Stewart Island/Rakiura på New Zealand. Den første europearen som oppdaga sundet, var Owen Folger Smith i 1804, og det fekk namn etter Joseph Foveaux som var guvernørløytnant i New South Wales på den tida.

På nordsida av sundet ligg hamna til byen Bluff, på sørsida Stewart Island/Rakiura.

Sundet er eit røft og ofte fårefullt havstykke å segla i, og det har gått med fleire menneskeliv her, også det siste tiåret.
Kvinnefronten

**Kvinnefronten** er ein norsk partipolitisk uavhengig kvinneorganisasjon.

Organisasjonen kallar seg «Norges eldste radikale kvinneorganisasjon» og skildrar virket sitt som «et omfattende og allsidig kvinnepolitisk arbeid» med mål om «kvinnefrigjøring.»

Kvinnefronten gjev ut tidsskriftet Fett.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*
Kjelsås

**Kjelsås** er eit bustadstròk i bydelen Nordre Aker i Oslo. Kjelsås ligg mellom Maridalsvannet og Grefsen. Kjelsås vart innlemma i Oslo kommune i 1948 då Aker kommune vart slegen saman med Oslo.

#### Bakgrunnsstoff
* Knut Are Tvedt (red.): *Oslo byleksikon*. 4. utgåve. Oslo, 2000, Kunnskapsforlaget. ISBN 82-573-0815-3
Nikoline

**Nikoline** er eit personnamn med gresk opphav. Ein annan skrivemåte nytta i dag er **Nicoline**, i eldre tid var namnet også skrive **Nekoline**. Namnet er hokjønnsforma av Nikolaus. 

På 1900-talet var namnet litt nytta rundt 1900 og hadde ei oppbløming att i mellomkrigsåra. Namnet var mest bruka frå Sogn og Fjordane og nordover, med ein topp i Møre og Romsdal. I etterkrigstida vart namnet lite nytta, men i dei siste åra har namnebruken teke seg opp att, ca 15&ndash;30 jenter har fått namnet Nikoline/Nicoline kvart år i perioden 1996&ndash;2005. I Noreg i 2006 har 271 Nikoline som fyrste førenamn, medan talet for Nicoline er 201. 

### Kjende namneberar
* Nikoline Werdelin &ndash; dansk forfattar, teiknar og teikneserieskapar.
* Nicoline Roll Anker &ndash; norsk forfattar, kjend som Nini Roll Anker.

## Bakgrunnsstoff
* Ola Stemshaug, Kristoffer Kruken: *Norsk personnamnleksikon*. Det Norske Samlaget. Oslo 1982. ISBN 82-521-2036-9
* Søk i namnestatistikken hjå Statistisk Sentralbyrå
* SSB: «Jenters første fornavn. Antall 1996-2005»
Piczo

**Piczo** var ein USA-amerikansk nettstad og eit internettsamfunn der folk over 13 år kunne lage si eiga heimeside og snakka saman. Pizco blei grunnlagd i 2004 og lagt ned i 2012. Han var internasjonal, og kven som helst kunne registrera seg. Nettstaden marknadsførte seg som tryggare for ungdom enn andre, og gav mellom anna råd om nettvett. 

## Bakgrunnsstoff
* Piczo.com
Vartdal kommune

**Vartdal** er ein tidlegare kommune i Møre og Romsdal. Kommunen omfatta det geografiske området Vartdalsstranda.

Frå 1837 var området ein del av Ulstein formannskapsdistrikt. 1. januar 1895 vart Vartdalsstrand skilt ut som eigen kommune. Ved opprettinga av kommunen hadde han 736 innbyggjarar.

I 1917 vart namnet endra til Vartdal.

I 1964 vart Vartdal slege saman med Hjørundfjord og Ørsta til Ørsta kommune. Ved kommunesamanslåinga hadde Vartdal 1315 innbyggjarar.

No vert nemninga Vartdal brukt, dels om bygda *Søre Vartdal*, dels om området som tidlegare var Vartdal kommune. Det som SSB kallar Tettstaden Sætre, med , er ein del av bygda Søre Vartdal.

## Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for tidlegare Vartdal kommune frå 1895 til 1964:**

## Sjå også
*Ordførarar i Vartdal
*Vartdalsstranda
*Vartdal skule

## Fotnotar
Billiard

Ein **billiard** er tusen billionar, eventuelt ein million milliardar, dvs. det naturlege talet er 1015 eller 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000.

I USA nyttar ein andre namn på høge tal og det tilsvarande namnet for dette talet er *kvadrillion*. 

## Kjelder
* billiard. (2011-10-31) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/billiard
Klassisk filologi

**Klassisk filologi** er studiet av dei klassiske språka gresk og latin og litteraturen på desse språka. Den moderne klassiske filologien blir rekna for å vera grunnlagd av Erasmus frå Rotterdam (1466–1536).

I Noreg kan ein studere klassisk filologi ved universiteta i Oslo, Bergen, Trondheim og Tromsø. Berre UiO, UiB og NTNU tilbyr masterprogram i latin og gresk.

## Kjelder
Klassisk filolog

Ein **klassisk filolog** er ein filolog som arbeider med klassisk filologi. Klassiskfilologar er gjerne spesialiserte innan til dømes gresk, latin eller antikk historie og kultur.

## Kjende norske klassiskfilologar
* Eirik Vandvik
* Thea Selliaas Thorsen
Thea Selliaas Thorsen

**Thea Selliaas Thorsen** () er ein norsk klassisk filolog, forfattar og omsetjar. Ho vart fødd i Oslo og voks opp i Tomter i Østfold. 

Thorsen er mest kjend for å ha gjendikta tre verk av Ovid til norske vers: *Heroides - heltinnebrev* (2001), *Amores - kjærlighetseventyr* (2002) og *Ars Amandi - Kunsten å elske* (2006). I tillegg gav ho ut romanen *Pia Fraus* i 2004. Thorsen var stipendiat i latin ved Universitetet i Bergen frå 2003.
Rosemarie Köhn

**Rosemarie Köhn** () var ein tyskfødd norsk teolog og tidlegare biskop av Hamar. Ho var den fyrste kvinnelege biskopen i Noreg, og den andre i verda i det lutherske kyrkjesamfunnet, etter Maria Jepsen.

## Akademisk karriere
Köhn, som hadde tysk far og norsk mor, vart fødd i Rathenow ved Berlin. Ho kom til Noreg i slutten av 1940-åra. Her studerte ho teologi etter artium. I 1966 fekk ho graden cand. theol., og i 1969 vart ho ordinert til prest av biskop Per Lønning.

Rosemarie Köhn arbeidde som hjelpelærar i hebraisk ved Universitetet i Oslo frå 1967 til 1977. Her skreiv ho læreboka *Hebraisk Grammatikk* (1971), som framleis blir brukt til hebraiskstudia ved norske universitet og høgskular. Samstundes var Köhn stipendiat i gamaltestamentleg teologi fram til 1975. Ho vart tilsett som universitetslektor i bibelfag ved Institutt for religionshistorie og kristendomskunnskap i 1976, og underviste òg ved det integrerte praktikumet innan sjelesorg, homiletikk og pastorallære, og i prinsipiell etikk ved institutt for sjukepleievitskap. Ho var avdelingsbestyrar ved avd. B, Institutt for religionshistorie og kristendomskunnskap i åtte år, og leidde forskingsprosjektet *Presterollen* 1986-1989. I 1989 vart ho rektor ved Det praktisk-teologiske seminaret ved Universitetet i Oslo.

## Biskop Köhn
Rosemarie Köhn vart utnemnd til biskop i Hamar av kongen i statsråd i 1993. Köhn har vore rekna til den liberale fløya i kyrkja, og Köhn har vore kontroversiell i samband med vigslinga av homofile prestar. Eit godt døme er den såkalla Siri Sunde-saka, som gjorde at Köhn vart den desidert mest namngjetne norske biskopen på 1990-talet.

Rosemarie Köhn vart i 2004 utnemnd av Kong Harald V til kommandør av Den Kgl. Norske St. Olavs Orden.

13. januar 2006 varsla biskopen at ho kom til å trekkje seg frå stillinga som biskop i oktober same året. Årsaka til dette var at Köhn hadde hatt høgt blodtrykk og fleire små hjerneslag. Rosemarie Köhn gjekk av 1. november 2007.

## Utgjevingar
* *Hebraisk Grammatikk*. Oslo: Universitetsforlaget, 1971
* *Presterollen*. 1989
* *Håpstreet*. Oslo: Pax forlag, 2002
* *Gode Gud?* (saman med Susanne Sønderbo). Oslo: Pax forlag, 2003

## Kjelder
Mesosfæren

**Mesosfæren** er eit lag i jordatmosfæren som ligg mellom stratosfæren og termosfæren i nivået 50 til om lag 80-85 km over jordoverflata. I dette laget minkar temperaturen med høgda. Den viktigaste dynamiske prosessen i dette området er gravitasjonsbølgjer, som kjem av momentum som forplantar seg oppover frå den lågare atmosfæren til den lågare termosfæren. 

Fordi mesosfæren er over den maksimale høgda dei fleste flytypar kan nå, og under høgda dei fleste romfartøy opererer i, kan ein vanlegvis berre nå dette området med hjelp av forskingsrakettar (t.d. slike ein sender opp frå Andøya). Derfor er dette eit nivå av atmosfæren ein veit lite om. 

Temperaturen i den øvre mesosfæren kan bli så låg som -73&nbsp;°C, avhengig av breiddegrad og årstid. Millionar av meteorar brenn opp dagleg i mesosfæren fordi dei kolliderer med gasspartiklane som finst her. Dette gjer at det er ein høg konsentrasjon av jern og andre metall i mesosfæren. Kollisjonane genererer nesten alltid nok varme til at fallande lekamar brenn opp lenge før dei når jordoverflata. 

Stratosfæren og mesosfæren blir kalla den midtre atmosfæren. Mesopausen ligg i ei høgd rundt 80-85 km, og markerer grensa mellom mesosfæren og termosfæren. Over dette nivået aukar temperaturen med høgda igjen. Nær denne høgda finn ein og turbopausen, som markerer grensa mellom nivået der kjemiske stoff går frå å vere godt utblanda og der forskjellige kjemiske stoff byrjar å endre konsentrasjon med høgda. 

Nattlysande skyer blir danna i mesosfæren nær mesopausen. 

## Sjå òg
* Jordatmosfæren
Oxford

**Oxford** er ein by og eit administrativt distrikt i Oxfordshire i England, som har ein folkesetnad på kring 150&nbsp;000 innbyggjarar. Byen hyser Oxford-universitetet, det eldste universitetet i den engelsk-talande verda. Ulikt «rivalen» Cambridge er Oxford òg ein industriby, og er spesielt forbunde med bilproduksjonen i forstaden Cowley. I tillegg finst her industri som stålverk, trykkeri, forlag, elektrotekniske fabrikkar og næringsmiddelindustri.

Byen er kjend som «byen med dei drøymande spira», eit omgrep som vart innført av Matthew Arnold som ein referanse til den harmoniske måten bygningane på universitetsområdet vart bygde på. Elva Themsen renn gjennom Oxford, der namnet Isis blir brukt om ei strekning på om lag 4,5 kilometer.

Byen vert i stor grad prega av av Oxford universitet med dei mange collegebygningane, som stort sett har gotiske stiltrekk, og Bodleian Library med lesesalen Radcliffe Camera. Av dei mange kyrkjene i byen finn ein domkyrkja med kjende glasmåleri, St. Michael's (1000-talet) og St. Mary the Virgin (1200-talet), kapellet ved Christ Church College som blei gjort til den minste katedralen i England, og All Saints Church. I byen ligg òg Sheldonian Theatre (1663–1669), ein botanisk hage, og fleire museum. Bydelane i søraust og nord er dominert av industri og bustadstrøk.

Oxford voks opp omkring eit nonnekloster og vart frå kring 1200 eit av dei fremste utdanningssentera i Europa. Sidan 1970 har byen òg vore sete for Oxford Polytechnic. Oxford ligg ved knutepunktet til fleire viktige vegar og elvar, og er ein gammal by, som vart grunnlagd på 700-talet. Han vart forsvart mot åtak frå vikingane og har eit borgtårn frå 1071. Under den engelske borgarkrigen var byen hovudstaden til rojalistane og vart i 1646 kringsett av parlamentstroppane.

## Kjende personar frå Oxford
* C.S. Lewis, forfattar
* J.R.R. Tolkien, forfattar
* Humphrey Carpenter, biograf og barnebokforfattar
* Emma Watson, skodespelarinne
* Philip Pullman, forfattar av *His Dark Materials*

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff

* Oxford City Council
Eikenes

**Eikenes** er ein nedlagd ferjestad på nordsida av Dalsfjorden i Askvoll kommune i Sunnfjord. Frå Eikenes gjekk ferjesambandet Dale-Eikenes til Dale som del av gamle Fylkesveg 609. Fylkesvegen går mellom Dale og Førde om Stongfjorden og sørsida av Førdefjorden.

Det opphavlege kaianlegget vart bygd frå 1930-talet i samband med at ferjedrifta vart sett i gong. Sidan auka trafikken over fjorden, og ny ferjekai med tidshøveleg standard kom på plass i 1962.

På 1970-talet vart det påstarta ein veg frå Eikenes austover langs fjorden mot Otterstein, som del av Dalsfjordsambandet. Stortinget stogga prosjektet i 1981, og det var då bygd 4 km veg som enda i ein fjellvegg.
Arbeidet med vegen tok opp att i 2010, og Dalsfjordsambandet opna 14. desember 2013.

Eikenes ferjekai er i dag nytta som småbåthamn. Ferjelemmen er teken bort, men elles er kaia intakt.

## Bakgrunnsstoff
* Kristin Ese: «Ferjene på Dalsfjorden» på nettstaden til Fylkesarkivet i Vestland
* Kristin Ese: «Kampen for Dalsfjordbrua» på nettstaden til Fylkesarkivet i Vestland
Rivedal

**Rivedal** er ei bygd på nordsida av Dalsfjorden i Sunnfjord i Vestland. Etter sogene var fyrste landnåmsmannen på Island, Ingolfr Arnarson herfrå. Det er sett opp ein statue etter han i Rivedal.

## Kjelder
Cirrus Kelvin-Helmholtz

**Cirrus Kelvin-Helmholtz** er ei type cirrussky som oppstår i store høgder som smale, horisontale spiralforma skyer. Dei varer vanlegvis ikkje lenger enn eit par minutt og er derfor kanskje den skytypen som er vanskelegast å få auge på. 

Skyene oppstår i samband med eit vindskjer i luftlaga rundt cirrusskyene. Det vil sei at to luftlag enten flyttar seg i forskjellig retning og/eller med forskjellig fart. Dette fører til vertikale bølgjer på grenseflata mellom desse to luftlaga. Som oftast vil det bli danna skyer på bølgjetoppane i samband med slike vindskjer, men for Cirrus Kelvin-Helmholtz er bølgjerørsla kraftigare og bølgjene bryt på same måte som havbølgjer bryt på ei strand. Kelvin-Helmholtz bølgjer er sannsynlegvis ganske vanleg på toppen av troposfæren, men lufta er som regel så pass tørr at det ikkje eksisterer skyer som synleggjer bølgjene. I slike tilfelle vil det oppstå *klarluftsturbulens*, som er umogeleg for fly å oppdaga på førehand sidan den ikkje er synleg på radar. 

## Sjå òg
* Kelvin-Helmholtz instabilitet
Napoleonskrigane

**Napoleonskrigane** var konfliktane som kom etter den franske revolusjonen, i tida frå 1800 til 1815. Namnet på krigane kjem av Napoleon Bonaparte, som hadde makta i Frankrike. Tidsperioda vart framfor alt prega av kampen mellom Frankrike på den eine sida og Storbritannia, dei tyske statane og Russland på den andre. Frankrike måtte gje tapt etter slaget ved Waterloo i 1815.
Ikkjepedia

**Ikkjepedia** er ein parodi på Wikipedia. Alle artiklane i dette oppslagsverket er meinte å vera parodi og oppspinn. Det finst ein annan wiki, Artigpedia, som behandlar tull og som er litt meir fri i konsept. Ikkjepedia er den nynorske versjonen av Ikkepedia. Ikkepedia har for det meste artiklar på bokmål, sjølv om nynorskartiklar òg finst.

## Bakgrunnsstoff
*
Zetor

**Zetor** er ein traktormerke produsert av Zbrojovka i Brno i Tsjekkia. Verksemda har produsert traktorar sidan 1946. Sjølv om grunnkonstruksjonen var enkel, var tidlege traktorar frå Zetor svært moderne i høve til mange av konkurantane. Den fyrste modellen, Zetor 25, fekk snøggt eit godt rykte og vert i dag rekna som ein *klassikar*. Zetor nytta moderne dieselmotorar og traktorane fekk rykte for å vera driftssikre og slitesterke. Zetor var òg ein av dei fyrste traktorprodusentane til å tilby firhjulsdrift. På grunn av låge produksjonskostmadar klarte Zetor å halda prisane lågare enn dei fleste konkurentane.
 
Zetor er eit samantrekt ord av «Zet», for fyrste bokstaven i Zbrojovka Brno (våpenfabrikken i Brno) og dei tre siste bokstavan i «traktor».
## Produksjon

Sidan 1946 har Zetor produsert over 1,1 millionar traktorar, som dei har levert til over 80 forskjellige land. Noreg har vore eit av dei viktigaste avtakarlanda for Zetor og på 80-talet var Zetor i fleire år marknadsleiar i Noreg. Finland var ein anna viktig marknad for Zetor.
## Internationalt samarbeid

Zetor har samarbeidd med Ursus i Polen, ZRS i Slovakia og Agrale i Brasil. 
På 1990-talet produserte Zetor traktorar for John Deere, som John Deere selgde under sitt eige namn. På 50- og 60-talet vart Zetor produsert på lisens i fleire land, mellom anna India og Irak.

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til Zetor
* Zetor i Noreg
Orografisk stratus

**Orografiske skyer** er skyer som oppstår når fuktig luft blir løfta over fjell eller andre terrengformasjonar til ei høgd der lufta kondenserer. Ei av dei vanlegaste orografiske skyene er **orgrafisk stratus**. Som regel oppstår desse skyene i område som vanlegvis har mykje fuktig luft, t.d. i kystnære område. Vanlegvis må terrengformasjonen vere minst 150 m høg for at det skal dannast skyer, men i tørrare luft må det høgare formasjonar til. 

Orografisk stratus skil seg frå vanleg stratus ved at dei ofte er stasjonære. Lufta strøymer gjennom skya og dannar konstant skyer der lufta stig, og skyene løyser seg konstant opp der lufta søkk igjen på lesida av fjellet. Omfanget av skya kjem an på fukta i lufta omkring fjellet. Visst lufta er fuktig nok kan skyene bli danna langt nede på losida av fjellet, og strekke seg eit godt stykke nedover på andre sida av fjellet. I tillegg spelar både høgda på fjellet, kor bratt fjellet er, kor kraftig vinden er og kva retning vinden har i forhold til fjellet inn på kor omfangsrike stratusskyene blir. Kraftig vind som bles direkte mot eit bratt fjell skapar kraftigare løft og meir skyer. 

Av og til er det ikkje nok fukt i dei lågare luftlaga til at skyene blir danna på bakkenivå. Men luftmassane kan bli heva eit godt stykke over fjellet, der det er kaldare, og då kan det til somme tider bli danna orgrafiske skyer kalla altocumulus lenticularis eller linseskyer.

## Faneskyer
Ein variant av orografisk stratus blir kalla *faneskyer* eller *hetteskyer*. Desse oppstår på fjelltoppar og på lesida av fjelltoppar. Dei vert danna på litt anna vis enn vanleg orografisk stratus. Når luft strøymer over eit høgt, bratt fjell, vil ein del av lufta hope seg opp på losida av fjellet, slik at det oppstår eit område med høgare lufttrykk her. Dette medfører eit fall i lufttrykket på lesida av fjellet. Eit trykkfall fører også med seg lågare temperatur, som igjen kan føre til kondensasjon visst lufta er fuktig nok. Denne type skyer er ofte vanleg på toppen av fjell som Mount Everest og Matterhorn, men kan også oppstå på lågare fjelltoppar.
Theofron Munktell

**Johan Theofron Munktell** () var ein svensk industrialist, fødd i Kärrbo, Västmanland. Han gjekk i lære hjå Gustaf Broling i Stockholm, som då var ein av dei beste metallurgane i Sverige. Då han var 17 år gamal vart Munktell tilsett ved Kungliga Myntverket, der han var ansvarleg for å utvikla nye myntprentemaskiner. Samstundes tok han til å interresera seg for dampmaskiner.

I 1832 flytta Munktell til Eskilstuna, der han stifta «Eskilstunas Mekaniska Werkstad». På 1930-talet gjorde han ei studiereise til England, for å sette seg inn i moderne støypejarnteknologi.

Munktell var ein nyskapande person og firmaet hans var med på å føra Sverige inn i den industrielle tidsalderen. I 1853 produserte firmaet det fyrste damplokomotivet i Sverige; det vart kalla «förstlingen».

I 1879 vart firmaet eit aksjeselskap og bytta namn til «Munktells Mekaniska Verkstad». Sjølv om son hans, som òg heite Theofron, og systersonen hans, Theofron Boberg, hadde kome inn i leiinga var Johan Theofron aktiv til han døydde 82 år gamal. Han mottok ei rekkje utmerkingar for arbeidet han hadde utført for Eskilstuna og Sverige.

Eit viktig produkt for Munktells Mekaniska Verkstads Aktiebolag var damplokomobilar. I 1913 starta firmaet traktorproduksjon. Den fyrste traktoren, med typebetegnelsen 30-40, hadde ein masse på 8,3 tonn. I 1932 gjekk firmaet saman med J & C G Bolinders Mekaniska Verkstads AB i Stockholm. Det nye firmaet vart liggande i Eskilstuna og fekk namnet AB Bolinder Munktell. I 1943 tok AB Bolinder Munktell til å samarbeide med Aktiebolaget Volvo i Göteborg og i 1950 vart AB Bolinder Munktell oppkjøpt av Volvo. 

## Bakgrunnsstoff
* Karlsson, H., ''Theofron Munktell – den tekniske innovatören'', Eskilstuna Komun  (Lenka 29/8-2007)
Joakim Fjeldstad

**Karl Joakim Severin** «**Jokke**» **Fjeldstad**, tidl. Netland (), er ein politisk aktivist, Raudt-tilsett og barnehagearbeidar frå Oslo.

Fjeldstad er oppvaksen i drabantbyen Holmlia i Oslo. Han meldte seg inn i Raud Ungdom i 1998. Han var organisasjonsansvarleg i Oslo Raud Ungdom i 2000, varamedlem i landstyret til Raud Ungdom 2000&ndash;2004, fagleg ansvarleg i sentralstyret frå 2004 til 2006.

Fjeldstad var frå 2006 til -07 varamedlem til RV sitt arbeidsutval, og har seinare sete i landsstyret i Raudt. I 2010 var han varamedlem i landsstyret.

Han har òg vore i redaksjonen for tidsskriftet *[[Tidsskriftet Gnist|Gnist]]* (tidlegare *Rødt!*), som partiet gjev ut.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Vloggen til Fjeldstad
Tyttebærkrigen

**Tyttebærkrigen** er ei populær nemning for eit felttog der Noreg freista å invadera Bohuslän i 1788.

Det har vorte hevda at Tyttebærkrigen var ein avleiingsmanøver for å støtta Russland i krigen mot Sverige, av di Danmark var alliert Russland, som Gustav III i sin tur hadde angripe.

Felttoget var mislukka. Svenskane var lite huga på å lata seg invadera og enda mindre huga på å hjelpa nordmennene. Det heile enda med at dei norske soldatane måtte ty til det skogen hadde å by på som føde. Heldigvis for nordmennene gjekk felttoget føre seg i bærsesongen og dei naudstilte invaderande nordmennene måtte ty til skogsbær, før dei slukøyra fór heimatt. Denne forma for matauke skal ha vore opphavet til namnet «Tyttebærkrigen». 

Den norske styrken var på 10 000 mann og berre 8 fall i trefningar. Derimot døydde mellom 1500 og 3000 mann av sjukdom på grunn av kontinuerleg haustregn, dårlege klede og utstyr og elendige sanitære tilhøve.

## Kjelder
*Wikepedia på bokmål

## Bakgrunnsstoff
* Generell historisk bakgrunn for «Enigheten», kompendium fra Universitetet i Oslo

; Litteratur 
* Georg Apenes: *Tyttebærkrigen : det norske felttog i Sverige 1788*, (1988)
Vêrfenomen

Eit **vêrfenomen** er eit fenomen som kan forklarast ut frå meteorologiske prinsipp. 

Nokre døme på vêrfenomen:
* Bisol
* Bygelinje
* Ekstratropisk syklon
* El Niño
* Fjellbølgje
* Frostblomar
* Hagl
* Høgtrykk
* La Niña
* Lyn
* Lågtrykk
* Mesosyklon
* Orkan 
* Polar syklon
* Polart lågtrykk
* Regn
* Regnboge
* Sandstorm
* Sky
* Skypumpe
* Sludd
* Snø
* Subtropisk syklon
* Supercelle
* Støvvirvel
* Temperaturinversjon
* Torevêr
* Tornado
* Tropisk syklon
* Tørke
* Vêrfront
* Vind
Talet 34

**Talet trettifire** (**34**) er eit partal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 33 og før talet 35.

Ordenstalet som svarar til talet trettifire er **trettifjerde** (**34.**).
Forkasting

**Forkasting** er ei jordskorperørsle der ei blokk flyttar seg i forhold til ei anna blokk langs ei vertikal, eller sterkt hellande brotsone, som vert kalla forkastingsflata. Forkastinga oppstår når spenninga i jordskorpa blir så stor at delar av ho får rørsler i høve til andre delar. Ved friksjon kan det dannast glideflater mellom dei to blokkene, og det oppstår glidestriper på forkastingsplanet, og ofte vert sidebergarten knust opp slik at ein får rivingsbreksje langs forkastinga. Rørslene kan vera loddrette, vassrette eller på skrå imellom lodd- og vassrett.

Forkastingane kan skje langs meir eller mindre parallelle liner. Då kan området mellom linene bli liggande høgare eller lågare enn landet omkring. Det blir då kalla horst eller graben. Oslofeltet er eit slikt nedsokke område kalla ein graben eller ei søkkegrop. Gropa er avgrensa av forkastingar der det har vore vertikale rørsler i meir enn 2000 år. Horisontale rørsler kjenner ein mellom anna ved den aktive San Andreasforkastinga i California. Når spenninga byggjer seg opp i ei slik forkastingssone, får ein jordskjelv når spenninga vert utløyst. Ved eitt enkelt jordskjelv kan grunnen forskyve seg fleire meter. 

## Kjelder
Folding

**Folding** er ein geologisk prosess der bergartar blir utsette for høgt trykk og temperatur slik at dei blir plastiske (bøyelege). Dei blir så bøygd og folda. Blir kreftene for store blir dei rivne frå kvarandre og ein får ein forkasting. Storleiken på foldinga kan variera sterkt.

Toppar i foldingane blir kalla antiklinalar, mens traua blir kalla synklinalar. Når erosjon, t.d. på grunn av ein isbre, høvlar flata flat står dei opphavlege laga att som striper på tvers av retninga på foldinga. Der toppane var vil det eldste laget ligge i midten med stadig yngre lag vekk frå dette. Der trauet var vil det bli tvert om.
Bjerkås

**Bjerkås** er ein tettstad i Asker kommune som ligg ut mot Oslofjorden. 

På Bjerkås finst badestranda Sjøstrand bad.  

På Bjerkås har Vestfjorden avløpsselskap (VEAS) eit reinseanlegg som tek seg av avløpsvatnet frå kommunane Asker, Bærum og Oslo kring Indre Oslofjord, som her òg vert kalla «Vestfjorden». Ein kloakktunnel er bygt i fjell frå Oslo til reinseanlegget på Bjerkås.
Håkonshallen

**Håkonshallen** er ein steinhall frå mellomalderen, i Bergen. Håkonshallen vart først oppført under Håkon Håkonsson, som herska over Noreg frå 1217 til 1263. Første gongen ein veit at hallen vart brukt var under bryllaupet til kong Håkon sin son, Magnus, seinare kjent som Magnus Lagabøte, den 11. september 1261.

Hallen er bygd i gråstein med hjørnekvadrar og detaljar av kleberstein. Øvst hadde bygnngen ein stor gildehall der kongen sitt høgsete var på pallen ved den nordre tverrveggen. Ein kunne bu i mellometasjen, medan kjellaretasjen var brukt til lager.

Bygningen forfall i løpet av mellomalderen. Kring 1530 sette lensherren Eske Bille kanonar på eit bolverk han fekk bygd oppå hallen. Frå 1683 vart han brukt som kornmagasin. 

J.C. Dahl «gjenoppdaga» bygget som kongehall. Foreningen til norske Fortidsmindesmerkers Bevaring fekk som si første større oppgåve å restaurera Håkonshallen. På oppdrag av J.C. Dahl fekk arkitekten Franz Wilhelm Schiertz utført oppmålingsteikningar av hallen. I 1873 byrja restaureringsarbeida under arkitekt Christian Christie. Arkitektane Peter Blix og Adolph Fischer fullførte restaureringa i åra 1880–1895. Trappegavlen vart tilbakeført på bakgrunn av det eldste bildet av bygningen, Scholeusstikket frå ca. 1580. Innvendig vart hallen utsmykka med fresker, biletvev og møblar etter teikningar av Gerhard Munthe.

Eksplosjonen på Vågen i 1944 førte til omfattande skader på Håkonshallen. Etter nye arkeologiske undersøkingar av arkitekten Gerhard Fischer vart hallen gjenoppbygd av Johan Lindstrøm, Claus Lindstrøm, Jon Lindstrøm og Peter Helland-Hansen i åra 1955–1961. Den innvendige utsmykkinga vart utført av Sigrun Berg, Synnøve Anker Aurdal og Ludvig Eikaas.

I dag vert Håkonshallen administrert av Bymuseet i Bergen, som også administrerer Rosenkrantztårnet (rett attmed Håkonshallen), Gamle Bergen og Lepramuseet. Håkonshallen vert brukt ein del til konsertar, særleg korsong og kammermusikk.

## Galleri

Håkonshallen 1.jpg|Håkonshallen, sidegavlen.
Haakonshallen i Bergen.jpg|Håkonshallen med Rosenkrantztårnet i bakgrunnen.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Håkonshallen|Håkonshallen]]» frå ,  den 3. april 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


* 
* 

## Bakgrunnsstoff

* 
* Håkonshallen i Bergen byleksikon.
Dåp

**Dåp** er ein religiøs seremoni der eit menneske vert dykka ned i eller overausa med vatn. I mange kristne trussamfunn er dåpen den den kyrkjelege handlinga der eit menneske vert teke opp som medlemer. Dåpen har bakgrunn i reinsingsseremoniar som vi finn i mange religionar, der ein gjennom bad eller vasking vert reinsa moralsk eller kultisk. 
I kristendommen er dåpen eit sakrament som vart innstifta av Jesus, sjølv om han ikkje døypte sjølv. 

Det er stor skilnad mellom ulike trussamfunn kva slags tyding som vert lagt i dåpen. Nokre trussamfunn reknar dåpen som ei vedkjenningshandling, andre ser på dåpen som inngangsporten til livet med Gud ved at den reinsar den døypte for synd og gjev han tru i hjarta. Somme praktiserer barnedåp, medan andre praktiserer dåp av truande.

Dåpsseremonien gjekk tidlegare ut på at barnet skulle dykkast ned i vatn, men frå og med seinmellomalderen er det nok at ein auser vatn over barnet sitt hovud. Etter Luthers litle katekisme er det ikkje vatnet som reinsar ved dåpen, men Guds ord, som er i og med vatnet, og trua, som tryggjer seg til det Guds ord som er lagt til vatnet. Andre kristne samfunn reknar ikkje med barnedåpen, men dåpen med Den heilage anden. 

Dåp er i den protestantiske trua det første og grunnleggjande sakramentet, og var lenge obligatorisk i Noreg. Her inneheld dåpsritualet også eit spørsmål om barnet sitt namn, og slik er dåpen også sett på som ei offentleggjering og stadfesting av barnet sitt namn.

Dåpen er òg bruka som ritual i andre religionar. Dåpen spelar ein sentral rolle i religionsutøvinga hos mandearane, som reknar seg som etterfølgjarar av Johannes døyparen.

### Litteratur
Matteus 28. kapittel, versa 18-20.
Distribuert datahandsaming

**Distribuert datahandsaming** er ein teknologi der fleire datamaskinar jobbar saman som ein slags desentralisert superdatamaskin om å løyse ei felles oppgåve. Kvar datamaskin får sin del av oppgåva som skal behandlast, dermed får ein eit skalerbart system der prosesseringskapasiteten aukar for kvar datamaskin ein legg til, med det resultatet at ein potensielt rår over prosesseringskapasitet som kan overstige det som er tilgjengeleg i ein superdatamaskin. 

Det mest kjende prosjektet av friviljuge deltakarar for å løyse ei oppgåve med distribuert databehandling er Seti@home som leiter etter liv ute i verdsrommet.

## Bakgrunnsstoff
http://boinc-wiki.ath.cx/index.php?title=Distributed_Computing
SETI@home

**Seti@home**(«SETI at home») er eit prosjekt som leiter etter radiosignal i verdsrommet, noko som kan tyda på at intelligent, utanomjordisk liv prøver å oppretta kontakt med jorda. Seti@home nyttar programvara BOINC, som nyttar distribuert databehandling over internett slik at friviljuge kan donera ubrukt datakraft på sine eigne datamaskiner til å leita etter interessante radiosignal. 

Prosjektet nyttar Arecibo-observatoriet der ein tar opp 15,5 timar med data som vert sendt i posten til Space Sciences Laboratory, ved University of California, Berkeley som deler opptaka opp i einingar med data på rundt 107 sekund kvar, desse vert lasta opp på ein internett-tenar der klientprogrammet BOINC kan lasta ned data, analysera dei, og senda resultatet attende.

## Bakgrunnsstoff
* Seti@home-prosjektet si heimeside
GIMPS

**GIMPS**, The *Great Internet Mersenne Prime Search*, er eit forskingsprosjekt i matematikk. Målsetjinga til prosjektet er å finne store mersenneprimtal med hjelp frå programvara Prime95 og MPrime og bruk av distribuert datahandsaming. 

Fram til september 2006 har prosjektet vore framgangsrikt og har lukkast med å oppdage ti mersenneprimtal, alle var òg største kjente primtalet då det vart oppdaga. Per 4. september 2006 er det største primtalet 232&nbsp;582&nbsp;657&nbsp;−&nbsp;1 (eller kort M32582657). Dermed er begge dei siste to mersenneprimtala funne med hjelp frå 700 samanbundne datamaskinar under kontroll av Steven Boone og Curtis Cooper ved Central Missouri State University i USA.

Sidan juni 2006 har GIMPS hatt ein gjennomstraum av over 20 teraflops, som gjer GIMPS til ein av dei mest kraftfulle superdatamaskinane i verda.

Sjølv om programvara for GIMPS er open kjeldekode, er han ikkje teknisk sett fri programvare ettersom det finst restriksjonar som gjeld prisutdeling som brukarane må følgje. Etter at Electronic Frontier Foundation har delt ut Cooperative Computing Awards-prisane er likevel restriksjonane utan verknad. 

## Oversikt over primtal som er oppdaga
Ein kan skrive primtal på forma M*n*, der *n* er eksponenten. Sjølve primtalet er 2n&nbsp;−&nbsp;1, til dømes det første primtalet i tabellen under er 232&nbsp;582&nbsp;657&nbsp;−&nbsp;1.

## Bakgrunnsstoff

* www.mersenne.org – GIMPS offisielle nettstad
* www.mersenneforum.org – GIMPS forum
* PrimeNet-server 
* Mersenne Wiki
Vilhelm av Sabina

Vilhelm av Sabina eller **Vilhelm av Modena** () var ein kardinalbiskop i den katolske kyrkja. Han heldt eit kyrkemøte i Bergen i samband med Håkon IV Håkonsson si kroning i 1247 og var med på Skänninge møte i Sverige året etterpå, men han hadde også tidlegare vore med i kristninga av det nordlege Europa. 

Vilhelm var italienar, fødd rundt 1184 i Piemonte, og vart biskop i Modena i 1222. I 1224 vart han paveleg legat i Baltikum og det sørlege Austersjøområdet og bygde der opp den kyrkelege organisasjonen. Namnet hans førekjem i svenska journalar for første gongen i 1226, då i samband med stadfestinga av reglane for biskopsvisitasjonar på Gotland i Linköpings stift. 

Han hadde tittel som kardinal, men blei i 1242 vald til kardinalbiskop av Sabina, etter ein region som ligg ca 50 kilometer nord for Roma i Italia. Kardinalembetet er etter paven den høgaste rangen innom den romersk-katolske kyrka. Kardinalkollegiet som under mellomalderen bestod av 10-15 personar vel frå og med 1000-talet paven, oftast nokon frå sin eigen krins. Det fomst tre gradar innan denne krinsen, det vil seie kardinalbiskopar, kardinalprestar og kardinaldiakonar.

Vilhelm av Sabina opptrer også i Jan Guillou si bok *[[Arven etter Arn]]*.

## Fotnotar
Tvergrov

**Tvergrov**,  i daglegtale Tvergrova, er namnet på den fremste garden på nordsida av Bondalen i Hjørundfjord i Ørsta kommune. Matrikkelgarden har gardsnummer 156 i Ørsta.

Garden ligg om lag 12 km frå Hjørundfjord kyrkje.

Utover på 1900-talet var her fire gardsbruk i drift. I 2006 var eitt gardsbruk i drift. Inntil for kort tid sidan var det to... og rundt 1980 var det fire gardar her.

Ifølgje *Hjørundfjordboka Band V «Gard og ætt»*, av Lars Strømme og Ragnar Standal, kan namnet ha fleire tydingar. Namnet har vore skrive både Tvergroff og Tuergrov, men og Thuerberg. Det siste vert rekna som ein glipp. Namnet vert uttala som det no skrivst. Det heng saman med elva som kjem ned her - ei lita elv (grov) på tvers av dalen, ned i ei større.

Ole Christian Tvergrov var frå Tvergrova.

### Folketal:
*1801: 17
*1865: 19
*1900: 36

Tvergrov er eit så sjeldant namn at alle som har dette namnet kjenner banda tilbake til ein av dei fire gardane. Det er slik råd å «overnatte» kvar som helst i inn- og utland tvergrovingar i mellom.

## Kjelder
*Hjørundfjordboka 5, s. 7ff.
Bondalen

**Bondalen** er eit grendelag i Ørsta kommune i Møre og Romsdal fylke. 

Bygdesenteret nedst i den ei mil lange dalen heiter Sæbø. Her ligg Hjørundfjord kyrkje, barne- og ungdomsskulen og ei rekke andre viktige kommunale tenester for bygdelaga i Hjørundfjorden, Norangsfjorden og Storfjorden.

Fylkesveg 655 i Møre og Romsdal går gjennom dalen. Bondalselva er ei god lakselv.

## Folk frå Bondalen
* Johan Kvistad, diktar
* Jon Hustad, journalist og forfattar
Tropopause

**Tropopausen** er ei grense i atmosfæren mellom troposfæren og stratosfæren.

Troposfæren er den lågaste av laga i atmosfæren og er det laget der det meste av vêret oppstår. Laget strekkjer seg frå overflata til ei høgd på om lag 17 km over ekvator og 7 km over polane. Stratosfæren strekkjer seg frå der troposfæren sluttar til ei høgd på om lag 50 km over jordoverflata. Tropopausen er altså høgare over ekvator enn over Nordpolen og Sørpolen, og derfor er òg tropopausen på sitt kaldaste over ekvator. 

Ved å måle den adiabatiske temperaturendringa i troposfæren og stratosfæren finn ein nivået der tropopausen ligg. I troposfæren fell temperaturen i snitt med 6,5&nbsp;°C per km. I stratosfæren stig derimot temperaturen med høgda igjen på grunn av oppvarmingsprosessar i samband med ozonlaget som ligg i stratosfæren. I den høgda der temperaturen går frå å falle til å stige finn vi tropopausen. Den eksakte definisjonen frå World Meteorological Organization er: 
:det lågaste nivået der temperaturendringa minkar frå 2&nbsp;°C/km eller mindre, så lenge den midla temperaturendringa mellom dette nivået og alle høgare nivå innanfor 2 km ikkje stig over 2&nbsp;°C/km. 

Ein alternativ, dynamisk definisjon på tropopausen har ein ved å bruke potensiell virvling i staden for den vertikale temperaturgradienten. Det finst ingen universelle grenseverdiar, men den mest vanlege er at tropopausen ligg i nivået der den potensielle virvlinga er 2 PVU eller 1,5 PVU høgare enn ved overflata. PVU står for potential vorticity unit (potensiell virvlingseining). Denne grenseverdien har positive eller negative verdiar (t.d. 2 og -2 PVU) alt etter om overflata er på nordlege eller sørlege halvkule. Ved å definere tropopausen på denne måten, med ein positiv og negativ grenseverdi, må dei to flatene møtast nær ekvator ved å bruke ei anna type flate som t.d. flata for konstant potensiell tempratur.

Det er òg mogeleg å definere tropopausen ut frå kjemiske samansetningar. T.d. har den lågare stratosfæren mykje høgare konsentrasjon av ozon en den øvre troposfæren, men mykje lågare konsentrasjon av vassdamp.

Tropopausen er ikkje ei «hard» grense. Kraftige toreskyer, særleg i tropiske strøk, kan t.d. trenge inn i den lågare stratosfæren, og skape lågfrekvente vertikale svingingar. Slike svingingar startar lågfrekvente atmosfæreiske bølgjetog som kan påverke både atmosfæren og havstraumar i området.
Kardinal

Ein **kardinal** er ein embetsmann i den katolske kyrkja som står like under paven, og som røyster i val av nye pavar. Ordet kjem frå latin *cardo*, 'hengsel'. 
Kardinalane skulle fungera som hengsler for kyrkja: Hengsler held døra på plass, men lèt henne samtidig svinga slik at ho verkar som ho skal.

Tittelen blei opphavleg gjeven til kvar prest som var fast knytt til ei kyrkje, men allereie ved slutten av det første hundreåret tok det til å få ei anna meining. Pave Evaristus (97-105) gav tittelen til sokneprestane og diakonane i Roma og biskopane i området like ved byen. Snart etter blei denne rolla formalisert, slik at kardinalane danna eit kollegium. Dei hjelpte paven i styret av kyrkja og etterkvart også landområda paven herska over.
Jorun Gulbrandsen

**Jorun Marie Gulbrandsen** () er ein politikar, pedagog og samfunnsdebattant frå Oslo. Ho var gift med Tron Øgrim frå 1969 til 1998, og er mor til Liv Gulbrandsen.

Gulbrandsen fullførte lærarskulen i 1971 og har seinare jobba både som lærar og lærebokforfattar. Ho vart medlem av Sosialistisk Ungdomsforbund (SUF) i 1965 og medlem av Kvinnefronten ved stiftinga i 1972. Ved valet i 1985 toppa ho lista til Raud Valallianse i Oslo. I 1997 vart ho vald til leiar i Arbeidernes Kommunistparti, eit verv ho hadde fram til landsmøtet i 2006.
Tidsskriftet Gnist

***Gnist*** er eit tidsskrift som er gjeve ut av partiet Raudt, og tidlegare av Arbeidernes Kommunistparti. Fram til 2005 heitte tidsskriftet *Røde fane*. Det endra då namn til *Rødt!*. I 2017 vart namnet *Gnist* tatt i bruk. 

Bladet kjem ut med fire ordinære nummer i året. Det har også ei forlagsavdeling.

Erik Ness var redaktør av bladet frå 1993 til 2017. I 2017 overtok Ingrid Baltzersen.

*Røde Fane* vart grunnlagt i 1969 av utbrytarar frå NKP. Frå skipinga av AKP(m-l) var tidsskriftet knytte til dette partiet. På 1970-talet var det ei tid ein konkurrerande versjon av bladet, utgjeven av Kommunistisk Arbeiderforbund. Då AKP gikk inn i Raudt i 2007, overtok dette partiet tidsskriftet.

## Forlagsverksemd

Forlaget Rødt! har gjeve ut mellom anna desse bøkene:
* Erling Folkvord - Urent Farvann! (2006)
* Johan Petter Andresen og Arnljot Ask - Nepal i dag - folkekrig for demokrati og jordreform (2006)
* Erling Folkvord - Stopp tjuven! en redningsaksjon for velferdsstaten (2005)
* Research Unit for Political Economy, Mumbai, India - Krigen mot Irak - motivene bak (2003)

## Referansar

## Bakgrunnsstoff

* Heimesida for tidsskriftet