open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1959

**1959** (romartal MCMLIX) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* Januar: Regjeringa i Belgia erklærte at Belgisk Kongo ville få sjølvstende.
* 4. mars: Pioneer 4 vart den fyrste amerikanske sonden til både å passera månen og å forlata tyngdefeltet til jorda.
* Sverige innførte, som det fyrste landet i verda, påbod om veltesikker vernebøyle på alle nye traktorar.

### Noreg
* 12. januar: Alle seks ombord omkom då motorkuttaren «Meteor» av Kamøyvær forliste i ein nordaust-kuling vest om Helnes fyr. 
* Bondepartiet endra namn til Senterpartiet for å tydeleggjere at det ikkje lenger var ein interesseorganisasjon for bønder.

## Fødde

* 9. januar: Rigoberta Menchú, guatemalsk menneskerettsforkjempar og politikar
* 27. februar: Geir Botnen, norsk musikar
* 16. mars: Jens Stoltenberg, norsk statsminister og NATO-leiar
* 30. april: Stephen Harper, kanadisk statsminister
* 14. mai: Steve Hogarth, britisk songar og musikar
* 15. juni: Tor Endresen, norsk songar
* 18. juni: Christian Rynning-Tønnesen, norsk næringsdrivar
* 8. juli: Tom Egeland, norsk forfattar og journalist
* 30. juli: Petra Felke, tysk spydkastar
* 14. august: Magic Johnson, korgballspelar frå USA
* 14. september: Morten Harket, norsk songar
* 29. september: Jon Fosse, norsk dramatikar og lyrikar
* 21. oktober: Åslaug Haga, norsk politikar
* 26. oktober: Evo Morales, boliviansk president
* 5. november: Bryan Adams, kanadisk songar
* 22. november: Anders Giske, norsk fotballspelar
* 21. desember: Florence Griffith-Joyner, sprintar frå USA
* 25. desember: Eirik Kvalfoss, norsk skiskyttar

## Døde

* 14. januar: G.D.H. Cole, britisk forfattar
* 3. februar: Buddy Holly, USA-amerikansk rock'n roll-musikar
* 15. februar: Owen Willans Richardson, britisk fysikar
* 15. mars: Lester Young, USA-amerikansk musikar
* 9. april: Frank Lloyd Wright, USA-amerikansk arkitekt
* 20. mai: Alfred Schütz, austerriksk-amerikansk filosof
* 3. juli: Johan Bojer, norsk forfattar
* 6. juli: George Grosz, tysk målar
* 15. juli: Peter Egge, norsk forfattar
* 17. juli: Billie Holiday, jazzsongarinne frå USA
* 3. september: Sigvald Hasund, norsk historikar
* 27. september: Herman Wildenvey, norsk forfattar
* 17. november: Heitor Villa-Lobos, brasiliansk komponist
* 21. november: Olav Meisdalshagen, norsk politikar
* 7. desember: Sverre Støstad, norsk politikar
* 11. desember: Idar Handagard, norsk forfattar
* 28. desember: Ante Pavelić, kroatisk politikar
Jorvik

**Jorvik** var vikingane sitt norrøne namn på den engelske byen York. Jorvik var i vikingtida hovudstaden i Nordimbraland (Northumberland eller Northumbria). Nordimbraland omfatta mellom anna Yorkshire og delar av Lancashire. Slik var Nordimbraland større enn seinare tiders Northumberland. Snorre Sturlason omtala Nordimbraland som ein femtepart av heile England. Store delar av nord- England vart påverka av nordisk kultur gjennom Danelagen. 

## Historie
Jorvik hadde blitt grunnlagd som eit romersk fort kalla *Eboracum* og blei deretter ei angelsaksisk handelshamn med namnet *Eoforwic*. Denne vart erobra av svenske og danske vikingar i november 866, og vart hovudstaden i eit lite kongedøme. 

Kongedømet hadde handelssamkvem med store delar av verda, noko som avspeglar seg i arkeologiske funn. Om lag år 1000 hadde Jorvik det nest største folketalet av byane på dei britiske øyane. Berre London hadde større folketal. 

Wilhelm Erobraren gjorde ende på sjølvstendet til Jorvik og etablerte fleire slott med garnisonar i byen. 

## Nokre norskætta kongar i Jorvik
* Gudfrið Siðricsson, konge av Dublin og Jorvik om lag 927 - 937.
* Olaf Gudfriðsson, konge av Jorvik 939 - 942
* Olaf Siðricsson, konge av Jorvik 949 - 952 
* Eirik Blodøks, konge av Jorvik 948, 952 - 954. 

## Bakgrunnsstoff
* Jorvik vikingsenter i York 

## Kjelder
* :en:Jorvik
Organist

Ein **organist** er ein person som spelar pipeorgel. Organistar arbeider vanlegvis i kyrkjer, men det finst òg organistar i ein del ikkje-ortodokse synagogar. I mindre kyrkjer og bedehus der pipeorgel ikkje finst lyt organisten ofte spela på harmonium (trøorgel) eller elektrisk orgel i staden.

## Organistar
### Nokre internasjonalt kjende organistar
* Jehan Alain
* Marie-Claire Alain
* Feike Asma
* Johann Sebastian Bach
* Anton Bruckner
* Dietrich Buxtehude
* Carlo Curley
* Virgil Fox
* Christopher Herrick
* Cor Kee (1900&ndash;1997)
* Ton Koopman
* Piet Kee
* Olivier Latry
* Gustav Leonhardt
* Olivier Messiaen
* Carl Theodorus Pachelbel (1690&ndash;1750)
* Johann Pachelbel
* Karl Richter
* David Sanger
* Albert Schweitzer
* Louis Vierne
* Bas de Vroome
* Charles-Marie Widor

### Nokre norske organistar er
* Eyvind Alnæs
* Fridthjov Anderssen
* Roger Andreassen
* Conrad Baden
* Johan Daniel Berlin
* Robert Coates
* Ralph Cupper
* Abram Bezuijen
* Liv-Benedicte Bjørneboe
* Gottfried Bohr
* Bjørn Andor Drage
* Torbjørn Dyrud
* Harald Gullichsen
* Johannes Haarklou
* Egil Hovland
* Eilert Hægeland
* Sigurd Islandsmoen
* Trond Hans Farner Kverno
* Thorolf Høyer-Finn
* Iver Kleive
* Jon Laukvik
* Ludvig Mathias Lindeman
* Ole Andreas Lindeman
* Lasse Myrvold
* Ludvig Nielsen
* Kåre Nordstoga
* Knut Nystedt
* Paul Okkenhaug
* Ragnar Rasmussen
* Audun Frode Ringkjøb
* Harald Rise
* Ragnar Røgeberg
* Arild Sandvold
* Leif Solberg
* Gabriel Tischendorf
* Inger-Lise Ulsrud
* Fartein Valen
* Øystein Vogt
* Terje Winge
* Erling With Aasgård
Nordisk familjebok

***Nordisk familjebok*** er eit klassisk svensk oppslagsverk. Første opplag kom ut i 20 band i åra 1876&ndash;1899. Andre opplag vert kalla *ugleopplaget* eller på svensk *Uggleupplagan*. Bokryggen på fleire av banda er dekorert med ei ugle. Andre opplag kom ut i 38 band frå 1904 til 1926. Det vert sett på som det mest komplette svenske oppslagsverket (encyklopedi).

Tredje opplag (20 + 3 band) vart utgjeve mellom 1923 og 1937 var eit sterk konsentrering av leksikonmaterialet. I 1942 overtok Svensk uppslagsbok AB (det seinare Förlagshuset Norden AB), rettane til *Nordisk familjebok* og gav i åra 1951 til 1957 ut det fjerde opplaget i 22 band.

## Bakgrunnsstoff
* ''Nordisk familjebok'' i nettutgåve på Projekt Runeberg
La elva leve!

***La elva leve!*** er ein norsk doku-fiksjonell dramafilm frå 1980 om Alta-aksjonen i 1979 og 1980. Uttrykket «La elva leve!» vart brukt som slagord under aksjonen.

Filmen fokuserer på problema med vasskraftutbygginga i Alta- Kautokeinovassdraget. Samane sine rettar står særleg i fokus. 
Folk frå Folkeaksjonen mot utbygging av Alta-Kautokeinovassdraget er med i filmen. 

Filmregissør var Bredo Greve.

## Medverkande i filmen
* Nils Utsi, som Ole Raino 
* Christian Vennerød, som Arve, NRK-reportar 
* Sissel Kleven, som Majken 
* Ravdna Anti, som Ristin 
* Rolf Beev, som Radio-Rolf 
* Tore Bongo, som Same 
* Peik Borud, som Pettern, lydmannen 
* Leif Dunfjeld, som mann frå lokalavisa 
* Marit Gaup Dunfjeld, som syster til Ole 
* Mikkel Eira, som sameaktivist 
* Håkon Henriksen, som folkeaksjonsleiar 
* Paal Rasmussen, som Pål ved mixern 
* Helge Reiss, som industrirepresentant 
* Morten Skallerud, som Morten, TV-fotograf 
* Beate Vatnbakk, som jente, tjuvfiskar 
* Ulrik Wisløff, som Alta-væring 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
1967

**1967** var eit år i 1960-åra.

## Hendingar

### Utlandet
* 12. januar: Kulturrevolusjonen i Kina: Mao sette inn kona si, Jiang Qing, i ei viktig stilling i kulturrevolusjonskomiteen.
* 13. januar: Militærkupp i Togo.
* 23. februar: Mao kommanderte alle offiserar og meinige i hæren til kroppsarbeide i våronna.
* 30. mai: Oberst Ojukwu erklærte Biafraprovinsen i Nigeria som ein eigen sjølvstendig stat.
* 5. juni: Seksdagarskrigen braut ut mellom Israel og Egypt. Jordan og Syria gjekk med i krigen på egyptisk side.
* 3. september: Sverige innførte høgrekjøring.

### Noreg
* 1. januar: Folketrygda blei innført.
* 4. januar: Storbrann i Ålesund sentrum.
* 17. juni: Jens Bjørneboe blei dømd for utuktige skriveri i romanen *[[Uten en tråd]]*.
* 18. oktober: Brann i Trondheim. Seks bryggegardar blei totalskadde.
* 22. oktober: Opninga av Tjeldsundbrua.
* 24. november: Stemmerettsalderen blei sett ned til 20 år.

* Storflaum på Austlandet.

## Fødde

* 10. januar: Jan Åge Fjørtoft, norsk fotballspelar
* 20. februar: Kurt Cobain, amerikansk musikar (Nirvana)
* 27. april: Willem-Alexander av Nederland, monark
* 6. mai: Heidi Grande Røys, norsk politikar
* 15. mai: Simen Agdestein, norsk sjakkspelar og fotballspelar
* 22. mai: Kristen Skjeldal, norsk langrennsløpar
* 19. juni: Bjørn Dæhlie, norsk langrennsløpar
* 21. juni: Yingluck Shinawatra, thailandsk statsminister
* 28. juni: Lars Riedel, tysk friidrettsutøvar
* 1. juli: Pamela Anderson, amerikansk skodespelar
* 21. august: Stéphane Charbonnier, fransk journalist og teiknar
* 14. desember: Hanne Haugland, norsk høgdehoppar
* 21. desember: Mikheil Saakasjvili, georgisk president

## Døde

* 18. februar: Robert Oppenheimer, USA-amerikansk fysikar
* 4. mars: Mohammad Mossadegh, statsminister i Iran
* 16. mars:Jakob Sande, norsk forfattar
* 5. april: Johan Falkberget, norsk forfattar
* 19. april: Konrad Adenauer, vesttysk statsminister
* 1. juli: Martin Tranmæl, norsk journalist og politikar
* 16. juli: Arthur Omre, norsk forfattar
* 17. juli: John Coltrane, USA-amerikansk jazzmusikar
* 15. august: René Magritte, belgisk målar
* 19. august: Isaac Deutscher, polsk forfattar
* 5. september: Alfred Maurstad, norsk skodespelar
* 28. august: Nils Langhelle, norsk politikar
* 3. oktober: Woody Guthrie, USA-amerikansk songar og låtskrivar
* 8. oktober: Clement Attlee, britisk statsminister
* 9. oktober: Che Guevara, argentinsk revolusjonær 
* 5. november: Erling Johnson, norsk kjemiingeniør, utvikla Oddaprosessen
1966

**1966** var eit år i 1960-åra.
## Hendingar

### Utlandet
* SWAPO byrja væpna kamp mot apartheidregimet i Namibia.
* Kwame Nkrumah mista makta i Ghana ved eit militærkupp, medan han var på statsbesøk i Beijing.

### Noreg
*

## Fødde

* 8. januar: Trude Dybendahl, norsk langrennsløpar
* 17. februar: Atle Skårdal, norsk alpinist
* 4. april: Finn Christian Jagge, norsk alpinist
* 18. april: Trine Hattestad, norsk spydkaster
* 24. april: Alessandro Costacurta, italiensk fotballspelar
* 5. mai: Ljubov Jegorova, russisk langrennsløpar
* 6. mai: Knut Jørgen Røed Ødegaard, norsk astrofysikar
* 10. mai: Jonathan Edwards, britisk friidrettsutøvar 
* 16. mai: Janet Jackson, USA-amerikansk songar
* 24. mai: Éric Cantona, fransk fotballspelar
* 16. juni: Jan Železný, tsjekkisk spydkastar
* 5. oktober: Inessa Kravets, ukrainsk friidrettsutøvar
* 9. oktober: David Cameron, britisk statsminister
* 7. november: Trond Giske, norsk politikar
* 19. november: Gail Devers, USA-amerikansk friidrettsutøvar
* 14. desember: Helle Thorning-Schmidt, dansk statsminister
* 19. desember: Sylvia Brustad, norsk politiker
** Alberto Tomba, italiensk alpinist

## Døde

* 11. januar: Alberto Giacometti, italiensk bilethoggar
* 1. februar: Buster Keaton, USA-amerikansk filmprodusent og skodespelar
* 5. mars: Anna Akhmatova, sovjetrussisk målar
* 19. april: Väinö Tanner, finsk politikar
* 16. mai: Torstein Torsteinson, norsk målar
* 18. juni: Einar Skjæraasen, norsk diktar
* 15. desember: Walt Disney, USA-amerikansk teiknefilmskapar
* 19. desember: Aslaug Låstad Lygre, norsk lyrikar
Folkeaksjonen mot utbygging av Alta-Kautokeinovassdraget

**Folkeaksjonen mot utbygging av Alta-Kautokeinovassdraget** vart stifta 12. juli 1978 i Alta i Finnmark fylke. Folkeaksjonen vart leiande i kampen mot vasskraftutbygging i Altaelva. På det meste hadde dei 20 000 medlemer. Til saman 10 000 deltok i demonstrasjonar. Etter demonstrasjonane delte staten ut bøter, og kraftutbygginga vart gjennomført. Trass i dette hadde aksjonen oppnådd å få merksemd særleg om samane sine rettar.

## Sjå også

* Altasaka

## Bakgrunnsstoff

* Alfred Nilsens opningstale ved Landskonferansen til Folkeaksjonen mot utbygging av Alta/Kautokeino-vassdraget den 30. mai 1981
* Natur og ungdom si framstilling av Altaaksjonen
Misje

**Misje** er ei øy og ein tettstad i Øygarden kommune, nord for Sotra i Vestland fylke. Tettstaden har . Misje er ei lita øy, 2 km lengd frå sør til nord og 1 km brei. Øya ligg 37 kilometer nord- vest for Bergen langs bilvegen. Geografisk sett er Misje den første øya i Øygarden. 

## Historie
Fram til 1964 høyrde Misje med til den dåverande Herdla kommune. I 1964 vart Herdla kommune oppløyst og delt mellom fem kommunar. I lag med naboøya Turøyna gjekk Misje inn i Fjell kommune. I 2020 vart Fjell slegen saman med kommunane Sund og Øygarden til nye Øygarden kommune. 

Tidlegare var det fiske i kombinasjon med jordbruk og dyrehald som var levevegen. På delar av 1900-talet gav ein sardinfabrikk arbeid til både born, menn og kvinner. 

Misje fekk bru til Sotra i 1982, og rutebåten slutta å gå. Nærbutikken og postkontoret vart nedlagt. Misje har likevel eige postnummer: 5366 Misje. Misje har også brusamband til Toftøyna i nord, og gjennomgangstrafikken til Øygarden går difor over Misje. 

På Misje var det barneskule, som er nå lagt ned. Skulekrinsen omfatta Turøyna og Misje. Ved gamle skulen er eit lokalmuseum, Misje museum. 

**Folketalsutvikling for øya Misje:**

## Kjelder

## Litteratur
* Misje, Anne Karin: *BRO -forbindelse eller forbannelse? En studie av sosiale endringer i et lokalmiljø, Semesteroppgave etnologi grunnfag.* Universitetet i Bergen 1991. Nettversjon 
* Misje, Børge og Turøy, Tore: *Misje bygdebok*, Straume 2004.
* Turøy, Tore: *Ættesoga Misje*, Straume 2001.

## Bakgrunnsstoff
* Misje skule 
* Nettportal for bygda Misje
Toftøy

**Toftøy** er namn på fleire norske øyar. 

Av desse kan nemnast: 

*Toftøya i Kvinnherad i Vestland fylke.
*Toftøy i Tysvær kommune ved Haugesund i Rogaland fylke.
*Toftøyna, eller *Toftøy*,  ei øy i Øygarden kommune i Vestland fylke.
Toftøyna

: *Sjå òg [[Toftøya]]*

**Toftøyna**, eller *Toftøya*, ei norsk øy i Øygarden kommune i Vestland. Toftøyna har brusamband sørover mot øya Misje. Frå Misje er det igjen brusamband til øya Sotra. Frå Sotra er det brusamband inn til Bergen kommune. Toftøyna har òg brusamband til øya Turøy vest i havet. I nord er det brusamband til Rongøy.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Turøyna

**Turøyna** er ei øy i Øygarden kommune, nordvest for Sotra i Vestland. Øya ligg om lag 40 kilometer nordvest for Bergen med bil. Grensa mellom dei tidlegare kommunane Øygarden og Fjell kommune gjekk gjennom sundet som skil Turøyna og Toftøyna. Fram til 1964 høyrde Turøyna med til dåverande Herdla kommune. I 1964 vart Herdla kommune oppløyst, og Turøy gjekk til liks med naboøya Misje inn i Fjell kommune. I gamal tid var det fiske i kombinasjon med jordbruk og dyrehald som var levevegen. 

Turøyvarden står på det høgste punktet på Turøyna, 74,51 meter over havet. Frå varden er det fritt utsyn i alle retningar. Varden er frå 1896, murt i gråstein og tjærebredd. Den er vel fem meter høg og har sirkelform, er synleg langt til havs og er eit godt sjømerke. Det kan ha vore varde her tidlegare.
I 1991 fekk Turøyna bru. Kort tid etter at Turøybrua vart tatt i bruk vart butikk, skule og postkontor lagt ned. Postadressa er 5365 Turøy. Turøyna har 132 innbyggjarar (2023).

**Folketalsutvikling:**

Turøyna er ein god stad for fuglekikking, og Universitetet i Bergen hadde ein periode fuglestasjon på øya. Krigshelten Leif Andreas Larsen starta si første reise over Nordsjøen under andre verdskrigen frå Turøy, med motorkuttaren Motig 1.

## Kjelder

## Litteratur
* Turøy, Tore: Gards- og ættesoga om Turøy, Straume 2001.
* Turøy som fuglelokalitet 
* Turøy fuglestasjon
1955

**1955** (romartal MCMLV)  var eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
* Dei franske sørterritoria vart etablert som eit fransk oversjøisk territorium.

### Noreg
* Bokstaven *[[Å]]* vart plassert sist i det norske alfabetet.
* Bergen lufthamn, Flesland vart opna.

## Fødde

* 18. januar: Erik Solheim, norsk politikart
* 28. januar: Nicolas Sarkozy, fransk statsleiar
* 8. februar: John Grisham, USA-amerikansk jurist og forfattar
* 24. februar: Steve Jobs, USA-amerikansk datapioner og forretningsmann
* 12. mars: Reidar Larsen, norsk musikar
* 30. mars: Frode Viken, norsk musikar og låtskrivar
* 10. april: Marit Breivik, norsk handballspelar og -trenar
* 13. april: Marit Kaldhol, norsk forfattar og lyrikar
* 11. mai: Jurij Sedykh, sovjetisk sleggjekastar
* 21. mai: Sergej Sjojgu, russisk politikar
* 8. juni: Tim Berners-Lee, oppfinnaren av verdsveven
* 16. juli: Grete Faremo, norsk politikar
* 6. august: Tom Sandberg, norsk kombinertrennar
* 17. august: Eva Jensen, norsk forfattar
* 8. oktober: Lars Peder Brekk, norsk politikar
* 28. oktober: Bill Gates, USA-amerikansk forretningsmann
* 4. november: Matti Vanhanen, finsk statsminister

## Døde

* 15. januar: Torvald Tu, norsk forfattar
* 11. mars: Alexander Fleming, oppdagar av penicillin
* 12. mars: Charlie Parker, USA-amerikansk musikar
* 18. april: Albert Einstein, tysk-sveitsisk fysikar
* 7. juni: Meyer Foshaug, norsk politikar
* 10. juli: Einar Frogner, norsk politikar
* 23. juli: Cordell Hull, USA-amerikansk politikar
* 12. august Thomas Mann, tysk forfattar
* 17. august: Fernand Léger, fransk målar
* 24. oktober: Alfred Radcliffe-Brown, britisk sosialantropolog
Manger

**Manger** er namnet på ein tettstad i Alver kommune i Vestland, på eit tidlegare prestegjeld i tidlegare Radøy kommune og på eit sokn, og det var tidlegare namnet på ein kommune i Nordhordland. Tettstaden har . 

## Bygda og tettstaden Manger
**Manger** er ein tettstad som er kommunesenter i Radøy kommune i Hordaland fylke. Staden ligg vest på Radøya. Riksveg 56 går gjennom staden.

Manger folkehøgskule som mellom anna har musikklinje spesialretta for messingblåsarar og slagverkarar ligg i bygda, og saman med mellom andre Manger Musikklag har det vore medverkande til at det har utvikla seg eit rikt korpsmusikkliv i området.

Også idrettsmiljøet på Manger er godt. Blant anna husar bygda den norske bordtennisspelaren Tommy Urhaug som har fleire VM- og EM-gull. Det finst ein symje- og idrettshall i bygda, Radøyhallen. Der trenar mellom anna Radøy Symjeklubb. I hjarta av bygda ligg hovudsetet for Radøy/Manger Fotballklubb. Det har også vore eit godt sykkel- og friidrettsmiljø i bygda.

## Prestegjeldet og kyrkjesoknet Manger
**Manger** var eit prestegjeld i Nordhordland prosti i Bjørgvin bispedøme i Den norske kyrkja. Prestegjeldet famna same område som Radøy kommune, og hadde tre sokn; Hordabø, Manger og Sæbø. Desse sokna tilsvarar stort sett dei tre tidlegare kommunane med same namn. Det er fire kyrkjer i prestegjeldet; Hordabø kyrkje, Manger kyrkje, Sæbø kyrkje og Emigrantkyrkja på Sletta. I tillegg var prestegjeldet medeigar i Fjon fjellkyrkje.

## Den tidlegare kommunen Manger
Manger vart eigen heradskommune frå 1838 i samsvar med formannskapslovene av 1837.
Etter kvart vart sokna Herdla, Hjelme, Sæbø og Hordabø delt i frå til eigne sjølvstendige heradskommunar. Ved kommunesamanslåinga gjeldande frå 1964 gjekk Manger kommune inn i den nye Radøy kommune, saman med kommunane Sæbø og Hordabø. Kommunen låg i Nordhordland, og før kommunesamanslåinga i 1964 grensa dåverande Manger mot Hordabø kommune i nord, til Lindås i aust, til Sæbø i sør og til Hjelme kommune i vest.

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for tidlegare Manger kommune frå 1930 til 1963:**

## Kjelder
1956

**1956** (romartal MCMLVI) var eit skotår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 1. januar: Sudan fekk sjølvstende frå Storbritannia.
* 13. februar: Indonesia gjekk ut av unionen med Nederland.
* 15. februar: Urho Kekkonen blei president i Finland
* 23. mars: Pakistan blei islamsk republikk.
* 4. mai: Opprør mot det kinesiske styret i Tibet.
* 21. oktober: Mau-mauleiaren Dedan Kimathi blei teken til fange. Dette markerte slutten på opprøret.
* 22. oktober: Statskupp i Honduras.
* 29. oktober: Suezkrisa. Israelske troppar gjekk til åtak på Egypt. Gaza og store delar av Sinaihalvøya blei erobra innan 8 dagar.
* Tunisia og Marokko fekk sjølvstende frå Frankrike.
* EEC blei grunnlagt.

### Noreg
*

## Fødde

* 8. februar: Kjersti Holmen, norsk skodespelar
* 18. mars: Ingemar Stenmark, svensk alpinist
* 21. mars: Ingrid Kristiansen, norsk friidrettsutøvar
* 23. mars: José Manuel Durão Barroso, portugisisk statsminister og president for europakommisjonen
* 27. mars: Thomas Wassberg, svensk langrennar
* 14. april: Rune Belsvik, norsk forfattar
* 18. april: Olemic Thommessen, norsk stortingspresident
* 30. april: Lars von Trier, dansk filmskapar
* 7. mai: Jan Peter Balkenende, nederlandsk statsminister
* 20. mai: Ingvar Ambjørnsen, norsk forfattar
* 6. juni: Björn Borg, svensk tennisspelar
* 9. juni: Berit Aunli, norsk langrennar
* 28. juni: Per Bergerud, norsk skihoppar
* 6. juli: Dag Olav Hessen, norsk biolog
* 23. august: Valgerd Svarstad Haugland, norsk politikar
* 8. oktober: Rasjid Nurgalijev, russisk politikar
* 8. november: Mari Boine, samisk-norsk songar
* 9. desember: Kari Bremnes, norsk songar
* 18. desember: Bent Hamer, norsk filmskapar

## Døde

* 15. januar: Bertram Dybwad Brochmann, norsk forfattar og politikar
* 18. januar: Konstantin Päts, estisk statsleiar
* 31. januar: Alan Alexander Milne, britisk forfattar
* 6. mars: Anders Todal, norsk målmann
* 2. juli: Anton L. Alvestad, norsk politikar
* 4. juli: Johannes Einrem, norsk misjonær
* 2. august: Helmer Hanssen, norsk polfarar
* 11. august: Jackson Pollock, USA-amerikansk målar
* 14. august: Bertolt Brecht, tysk forfattar
* 11. september: Lucien Febvre, fransk historikar
* 28. september: William Edward Boeing, USA-amerikansk næringsdrivar
* 3. november: Jean Metzinger, fransk målar
* 4. november: Art Tatum, USA-amerikansk jazzpianist.
* 26. november: Tommy Dorsey, USA-amerikansk musikar og musikkleiar
* 14. desember: Juho Paasikivi, finsk president
1954

**1954** (romartal MCMLIV) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 1. januar: Den første regulære kringkastinga av fargefjernsyn fann stad i USA.
* 25. februar: Statskupp i Egypt. Militærkupp i Syria
* 28. februar: General Mohammed Naguib blei gjeninnsett som president i Egypt 3 dagar etter at han var blitt avsett ved statskupp.
* 6. mai: Statskupp i Paraguay
* 14. november: President Mohammed Naguib av Egypt blei avsett til fordel for Gamal Abdel Nasser.
* Det braut ut krig i Algerie for sjølvstende frå Frankrike.

### Noreg
* 12. januar: Første sending av fjernsynsbilete frå Tryvann.
* 1. juli: *[[Lov om barnvern]]* blei iverksett. 

## Fødde

* 15. februar: Matt Groening, amerikansk teikneserieteiknar
* 23. februar: Viktor Jusjtsjenko, ukrainsk president
* 26. februar: Recep Tayyip Erdoğan, tyrkisk statsminister og president
* 17. mars: Bjørn Eidsvåg, norsk musikar og låtskrivar
* 23. april: Michael Moore, USA-amerikansk regissør og forfattar
* 20. mai: Esko Aho, finsk statsminister
* 31. mai: Arne Larsen Økland, norsk fotballspielar og forretningsmann
* 12. juni: Magni Øvrebotten, norsk journalist
* 17. juli: Angela Merkel, tysk kanslar
* 28. juli: Hugo Chávez, president i Venezuela
* 12. august: François Hollande, fransk president
** Pat Metheny, USA-amerikansk jazzmusikar
* 15. august: Stieg Larsson, svensk forfattar
* 30. august: Aleksandr Lukasjenko, kviterussisk president
* 31. august: Robert Kotsjarjan, armensk president
* 4. september: Rasmus Hansson, norsk politikar
* 16. september: Jan Inge Sørbø, norsk forfattar og litteraturforskar
* 23. september: Idar Lind, norsk forfattar
* 25. september: Odd Roger Enoksen, norsk politikar
* 21. november: Jon Fredrik Baksaas, norsk næringsdrivar
* 26. november: Velupillai Prabhakaran, srilankisk opprørsleiar
* 9. desember: Jean-Claude Juncker, luxembourgsk statsministar og EU-kommissær
* 26. desember: Roy Jacobsen, norsk forfattar

## Døde

* 13. januar: Knut Strompdal, norsk folkeminnesamlar
* 26. januar: Carl Eldh, svensk bilethoggar
* 9. mars: Vagn Walfrid Ekman, svensk havforskar
* 10. mars: Gjermund Grivi, norsk politikar
* 5. april: Kronprinsesse Märtha, svensk prinsesse og norsk kronprinsesse
* 10. april: Auguste Lumière, fransk oppfinnar
** Oscar Mathisen, norsk skøyteløpar
* 7. juni: Alan Turing, britisk matematikar
* 18. juni: Arne Bergsgård, norsk historikar
* 27. juni: Jacob Tullin Thams, norsk skihoppar
* 13. juli: Frida Kahlo, meksikansk målar
* 14. august: Fredrik Konow, norsk næringsdrivar og politikar
* 8. september: André Derain, fransk målar
* 3. november: Henri Matisse, fransk målar
* 29. november: Enrico Fermi, italiensk-amerikansk fysikar
1952

**1952** (romartal MCMLII) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* 23. juli: Militæret tok makta i Egypt. Kong Farouk abdiserte.
* 3. oktober: Storbritannia utførte sitt første atombombeforsøk ved Monte Bello Islands nordvest for Australia.
* Mau-mauopprøret byrja i Kenya.
* Eritrea vart sameina med Etiopia.
* Egypt blei uavhengig frå Storbritannia.
* Ukjent dato: EU-domstolen vart skipa

### Noreg
* 1. januar: Munn- og klovsjuke braut ut i Østfold.
* 7. januar: 15 døydde i ein gruveeksplosjon på Svalbard.
* 15. februar: Vinter-OL 1952 opna i Oslo.
* 5. april: Fem norske selfangstskuter gjekk ned Vestisen. 78 omkom.
* 25. juni: Stortinget vedtok norsk tilslutting til Nordisk Råd
* 1. september: Rasjoneringa av kaffi og sukker blei oppheva.
* 24. november: Folketeateret opna i Oslo

## Fødde

* 5. januar: Johan Sætre, norsk skihoppar
* 8. januar: Øystein Olsen, norsk økonom og sentralbanksjef
* 29. februar: Raisa Smetanina, russisk langrennar
* 4. mars: Erik Håker, norsk alpinist
* 6. mars: Nils Johan Ringdal, norsk historikar
* 25. april: Ketil Bjørnstad, norsk musikar og forfattar
* 26. april: Jo Eggen, norsk diktar
* 15. april: Ragnar Hovland, norsk forfattar
* 3. mai: Henning Sommerro, norsk musikar og komponist
* 13. mai: Lars Amund Vaage, norsk forfattar
* 7. juni: Orhan Pamuk, tyrkisk forfattar
* 9. juni: Yousaf Raza Gillani, president i Pakistan
* 3. juli: Torvald Sund, norsk forfattar
* 8. juli: Ulrich Wehling, austtysk kombinertrennar
* 10. juli: Knut S. Vikør, norsk historikar 
* 18. juli: Per Petterson, norsk forfattar
* 21. juli: Robin Williams, USA-amerikansk skodespelar
* 27. juli: Odd Arvid Strømstad, norsk programskapar
* 8. august: Jostein Gaarder, norsk forfattar
* 9. september: David A. Stewart, britisk musikar
* 24. september: Jonas Fjeld, norsk musikant
* 7. oktober: Vladimir Putin, russisk president
* 25. oktober: Tove Nilsen, norsk forfattar
* 20. november: Per Inge Bjørlo, norsk skulptør

## Døde

* 15. januar: Sveinn Björnsson, president i Island
* 6. februar: Georg VI av Storbritannia
* 19. februar: Knut Hamsun, norsk forfattar
* 13. mars: Johan Nygaardsvold, norsk statsminister
* 1. april: Petter Moe-Johansen, norsk journalist og politikar
* 21. april: Stafford Cripps, britisk politikar
* 18. juni: Efim Bogoljubow, internasjonal sjakkspelar
* 26. juni: Knut Liestøl, norsk kulturgranskar
* 26. juli: Eva Perón, argentinsk politikar
* 22. september: Kaarlo Juho Ståhlberg, finsk statsleiar
* 14. november: Aldor Ingebriktsen, norsk politikar
* 14. desember: Fartein Valen, norsk komponist
Sæbø

*Sæbø*' er eit norsk gardsnamn som er vanleg frå Ryfylke til Romsdalen. Namnet tyder truleg «sjøbøen» eller «sjøgarden». Sæbø kan altså vera ein gard eller del av ein gard som ligg ved sjøen. Namnet Sæbø vert òg nytta som etternamn.

## Sæbø som stadnamn
* Sæbø på Radøy 
* Sæbø i Ørsta
Radøy kommune

**Radøy** er ein tidlegare kommune i Hordaland fylke som eksisterte frå 1964 til 2020. Området ligg i Nordhordland i Vestland fylke. Kommunen omfatta størsteparten av øya Radøy og ein del omliggande øyar. Kommunen grensa i aust til Lindås kommune, over fjordane som ellers omgir Radøy, ligg Meland i sør, Øygarden i vest og Austrheim i nord.

## Historie
I 1964 vart dei tidlegare kommunane Manger, Sæbø og Hordabø slegne saman til Radøy kommune. I tillegg kom Bognøy frå tidlegare Herdla herad, Straume krins med Fesøy frå Austrheim herad og Sletta krins frå Lindås herad. Titland som tidlegare hadde høyrt til Sæbø, vart overført til Lindås kommune. 

1. januar vart slått Radøy saman med Lindås og Meland til Alver kommune.

## Kommunevåpen

Motivet på kommunevåpenet symboliserer båtfunnet på Mangersnes, eit av dei eldste funna av småbåtar i Noreg, og er to svarte keipar på gul botn. Kommunevåpenet er teikna av Even Jarl Skoglund og vart godkjent ved kongeleg resolusjon 14. juni 1991. 

## Kultur
Vestnorsk Utvandringssenter ligg på Sletta på Radøy. 

## Folk frå Radøy
Den kjende bordtennisspelaren Tommy Urhaug, som har VM- og EM-gull i idretten sin er oppvaksen og bur i kommunesenteret Manger.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Radøy kommune
Massá

Ein **massá** (hebraisk מַצָּה *maṣṣā*), fleirtal **massót**, er eit usyra brød (flatbrød) til bruk under pesah (jødisk påske).

## Om ordet
### Etymologi
Ordrota מצה (MṢH) tyder ‘uttørka’ på hebraisk.
I 2. mosebok 12:39 er uttrykket  (*ʕūgōt maṣṣōt*, ‘uttørka kaker’) bruka om brøda israelittane baka av deigen dei bar med seg da dei drog i all hast ut av Egypt.

### Skrivemåtar
Ordet blir òg stundom skrive som **matsá**, **matza** eller **matzo** i eintal og som **matsót**, **matzot** eller **matzos** i fleirtal.

## Sjå òg
* Hamés
* Flatbrød
Mat

**Mat** (norrønt *matr*) er alt det ein kan eta. Mat er viktig for å få i seg næringsstoffa ein treng, men smak, lukt, utsjånad, tekstur og kulturell tyding kan likevel vera like viktig som nytteverdien til maten. Ulike område har derfor utvikla sine eigne, heilt forskjellige former for kokekunst.

Ein skil som regel mat frå drikke, sjølv om dei har mykje av dei same funksjonane. Mat kan finnast i like flytande form som drikke, men ein seier som regel at ein et mat (også flytande, som suppe) medan ein drikk drikke.

## Historisk utvikling

Menneske i tidlegare tider brukte mykje av kreftene sine på å skaffa mat, enten ved å sanka, jakta, eller dyrka jorda. Ettersom landbruket er blitt meir og meir effektivt treng ikkje folk bruka så mykje tid eller pengar på å skaffa seg maten ein treng. I staden er det blitt eit problem at ein del får for mykje eller feil næring, noko som kan føra til livsstilsjukdommar som overvekt og eventuelt hjarte- og karsjukdommar eller kreft. Andre, derimot, får for lite eller feil næring, anten fordi dei er fattige eller fordi dei har eteforstyrringar. Dette kan føra til mangelsjukdommar, ufullstendig utvikling, eller i verste fall til at dei døyr av svolt.

## Mat som symbol

Mennesket er rekna som altetande, det vil seia at me kan ta til oss næring frå mange ulike kjelder, både frå dyr og plantar. Det finst likevel mange kulturelle grenser for kva ein meiner er bra å eta. Religionar som islam, jødedom, hinduisme og buddhisme har til dels kompliserte reglar for kva som er lovleg mat og kva som ikkje er det. Andre kulturar har grenser som er mindre uttalte. Dei fleste nordmenn vil til dømes unngå å eta larvar eller maur fordi dei tykkjer det er ekkelt.

Mat blir brukt til å markera høgtider, anten ved at ein lager ein særskild rett eller ved at ein avstår frå ein viss type mat. I svært mange kulturar er det òg vanleg å ofra mat til gudar eller ånder, anten dagleg eller på spesielle dagar.

## Kjelder
Cuyahoga-elva

**Cuyahoga** er ei elv i det nordaustlege Ohio i USA. Ho har eit løp på 160 km som tek til i Geauga County, renn sørover til Cuyahogafossen og deretter svinger brått mot nord før ho renn gjennom Cleveland og ut i Eriesjøen.Ho er ei av dei veldig få elvane i verda som med eitt har stått i lys lue. 

## Historie

Elva blei til for omtrent 13&nbsp;000 år sidan då dei siste isbreane i Nord-Amerika slipte seg ned til sjøen. Elva var viktig for indianarane som flytte dit på 100-talet fvt. Dei gav elva namnet «Cuyahoga», som tyder 'skeiv elv' i språket deira, og brukte henne til fiske og transport.

I det 17. hundreåret kom dei første europearane til nordaustre Ohio. Dei fleste av dei var pelshandlarar og drog dit for å jakta på dei mange pelsdyra som fanst der. Med pelshandel kom også økonomisk utvikling. Ohio-kanalen var graven ut i 1825 og Pennsylvania- og Ohio-kanalen i 1832 for å gjera det lettare å transportera varer. Mange fabrikkar blei bygde, og området blei rikt og urbanisert. 

## Utvikling og ureining

Med rikdom kom ureining. Folk hadde ikkje omsut for miljøet i dei dagane, og dei fleste fabrikkane lét kloakkvatnet renna rett ut i elva. Problemet blei verre etter at John D. Rockefeller starta eit oljeselskap i Cleveland. Det var snart så mykje olje, bensin, måling, og metall dumpa i elva at ho «rann med alle fargane i regnbogen.» 

I det 19. hundreåret blei området eit stort senter for bil- og stålindustri. Elva var no daud, og hadde inkje oksygen. Ingenting kunne leva i henne, og det var så mykje olje i elva at ho var blitt brannfarleg. Den første gongen ho tok fyr var i 1936, då ein gneist frå ein blåselampe kveikte noko søppel som dreiv på elva. Dei neste tretti åra var det mange fleire brannar. 

Den 22. juni 1969 kl. 11.56 tok eit oljeflak på elva fyr, noko sørom Cleveland. Dette var ikkje den største brannen på elva, men det vekte USA si merksemd. Bladet Time publiserte ein artikkel om brannen og elva sin tilstand. «Elva renn ikkje», sa artikkelen, «ho sig,» og «ein som fell i elva druknar ikkje, han rotnar.»

## Reinsking
For miljøaktivistar og politikarar som brydde seg om miljøet blei elva eit symbol på skjemminga av miljøet i USA. Miljøvernbyrået blei grunnlagt det neste året, og etter tre år, i 1972, blei «Rein luft-lova» fastsett. Dei to lovene er endå grunnreglane som miljøvernet i USA er bygt på.

Elva har blitt mykje betre dei siste tretti åra, og er no ei av 14 «arvelut-elvar» i USA.

## Bakgrunnsstoff
* The Cuyahoga River Fire (engelsk)
Hjelme

**Hjelme** er eit sokn i Øygarden. Hjelme gamle kyrkje vart bygd i 1875. 

**Hjelme** vart eigen heradskommune frå 1910, då han vart skilt ut frå Manger heradskommune. Fram til 1912 var namnet **Hjelmen**. Då vart det ved kongeleg resolusjon av 5. november 1912 endra til Hjelme. Ved kommunesamanslåinga i 1964 gjekk Hjelme kommune saman med ein del av Herdla kommune og vart den nye Øygarden kommune. Kommunen låg i Nordhordland, og før kommunesamanslåinga i 1964 grensa Hjelme i sør og sørvest til Herdla kommune og i aust til Manger. I nordvest ut mot Nordsjøen grensa Hjelme til Fedje kommune. I vest grensa kommunen mot Nordsjøen og havet.

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for tidlegare Hjelme kommune frå 1920 til 1964:**

## Fotnotar
Haróset

**Haróset** (hebraisk  *ḥărōset*) er ei blanding av frukt, nøtter, vin eller eddik og eventuelt krydder som blir bruka som ein av dei symbolske matrettane under det jødiske sedermåltidet på dei to første kveldane av pesah (den jødiske påska). Haróset symboliserer mørtelen som israelittane bruka under slaveriet i Egypt.

## Sefardisk haróset
### Spanske og portugisiske sefardím
Spanske og portugisiske sefardím i Vest-Europa (Italia, Frankrike, Belgia, Nederland og Storbritannia; og i mindre grad òg i Hamburg-området og Skandinavia) og Amerika lagar tradisjonelt ein ḥaróset som inneheld både frisk frukt (t.d. eple), tørka frukt (t.d. rosiner), nøtter, kanel og raudvin. Som nøtter brukar ein oftast mandlar og/eller valnøtter; er ein allergisk mot nøtter, kan ein bruke pinjekjernar eller solsikkefrø i staden. Det er mykje variasjon i oppskriftene frå stad til stad og frå familie til familie. Andre ingrediensar som stundom blir bruka inkluderer fiken, pærer, appelsinjus, eddik, banan og kokos &mdash; og nokre gonger til og med eit ørlite grann finmolen teglstein.

Når ein lagar sefardisk ḥaróset, legg ein først den tørka frukta i bløyt i vinen (eller appelsinjusen), deretter finhakkar eller raspar ein nøttene og dei friske fruktene. Nokre kokar dei tørka fruktene, andre kokar alle ingrediensane og nokre blandar alt rått. Sefardisk ḥaróset har oftast finhakka ingrediensar og det ferdige resultatet er oftast mørkt av farge, liknar på tjukt fikensyltetøy i konsistens og lèt seg lett forme. Mange sefardím trillar haróseten til olivenstore kuler for servering.

## Askenasisk ḥaróset
Askenasisk ḥaróset (jiddisch *charóises*) er mykjegodt likeeins over heile det askenasiske kulturområdet: Ein blandar grovhakka eple, grovhakka valnøtter (eller mandlar), kanel og litegrann raudvin og eventuelt honning. Askenasím kokar ikkje ḥaróseten sin. Det ferdige resultatet er oftast ein lysebrun til grå, lettvoren masse med tydeleg tekstur.
Grannar

***Grannar*** er lokalavisa for kommunane Etne i Vestland fylke og Vindafjord i Rogaland fylke. Avisa kjem ut to gonger i veka, måndag og torsdag. Avisa har 12 tilsette. Avisa blir redigert på nynorsk. Kontorstaden er Etne sentrum. Redaktør er Arne Frøkedal.

## Opplagstal

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Sola (fleirtyding)

Oppslagsordet **Sola** kan ha fleire tydingar:

***[[Sola]]**, midtpunktet i solsystemet vårt
***[[Sola kommune]]** i Rogaland
***[[Stavanger lufthamn, Sola|Sola flyplass]]**
***[[Sola flystasjon]]**
***[[Soła]]**, ei elv i Polen
***[[Musikkgruppa Sola]]**, eksperimentelt post-rock-band frå Philadelphia i USA

### Som namn:
***[[Liu Sola]]**, kinesisk blues- og frijazz-vokalist, forfattar og komponist
***[[De Sola]]**, sefardisk familie med røter i Spania føre 1492. Kjende namneberarar:
****[[David Aaron de Sola]]** (1796&ndash;1860), ḥazzán, rabbinar og forfattar
****[[Abraham de Sola]]** (1825&ndash;1882), rabbinar, orientalist og forfattar
***[[Emile Zola]]**, fransk forfattar
***[[Sola Jonsen]]**, batterist i Wannskrækk, DumDum Boys og Racer BK.
Bardu kommune

**Bardu kommune** (nordsamisk *Bearddu suohkan*, kvensk *Perttulan komuuni*) er ein innlands- og fjellkommune i Troms fylke. 
Kommunen grensar til kommunane Sørreisa og Målselv i nord, til Salangen og Lavangen i vest og til Narvik kommune i sør. I sør og aust ligg Kiruna kommune i Sverige. Namnet Bardu skal komme frå det norske mannsnamnet *Bardo* som igjen kjem frå det gammalnorske namnet *Bergþórr.* At eit vanleg personnamn har fått ein slik omfattande bruk blir forklart med at namnet Bardu står som ei forkorting for *Bardudalen* og at ein av dei første nybyggarane i denne dalen må ha hatt dette namnet.

Bardu kommune ligg i fleire samanhengjande dalføre mellom fjella i Indre Troms og har nærare 4000 innbyggjarar. Den administrative og politiske leiinga er i kommunesenteret Setermoen.

Forsvaret har sidan 1898 hatt ei omfattande verksemd i kommunen og er den største arbeidsgjevaren. Bardu er også  vasskraftkommune med fleire store kraftverk langs Barduelva.

## Kommunevåpenet
Kommunevåpenet viser ein svart jerv på gul botn. 
Jerven er eit symbol på dei store skogane og det rike dyrelivet i kommunen.

## Historie

Etter at flaumen Storofsen råka mellom anna det indre Austlandet hardt sommaren 1789 sette fogden i Senjens og Tromsø fogderi, Jens Holmboe, i gang eit stort arbeid for å få gje folk som hadde kome ille ut, ein ny start som busetjarar i Bardu. 
Det vart starten på ei stor tilflytting av folk frå Østerdalen og Gudbrandsdalen på 1700- og 1800-talet til Indre Troms.

Bardu kommune vart oppretta som eigen kommune i 1854, då han vart skild ut frå Ibestad kommune.

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for Bardu kommune frå 1855:**

## Tettstad i kommunen
*Setermoen - 

## Kyrkjer, kapell og kyrkjegardar
Bardu kyrkje som stod ferdig i 1829, er den einaste kyrkja i kommunen. 
Eit kyrkjelydshus vart ført opp i tilknyting til kyrkja i 1993.

I tillegg er det tre kapell i kommunen, eitt i kvart dalføre; Nedre Bardu kapell, Øvre Bardu kapell og Salangsdalen kapell.

Det er åtte større og mindre kyrkjegardar og gravlundar i kommunen.

## Politikk
#### Kommunestyrevalet 2019

## Folk frå Bardu
*Lil Halima, musikar, låtskrivar, eigentlege namn Lillian Halima Anderssen

## Venskapsbyar
*  Bjurholm
*  Puolanka
*  Füssen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bardu|Bardu]]» frå ,  den 6. april 2008.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Berg kommune

**Berg kommune** (nordsamisk *Birggi suohkan*) er ein tidlegare norsk kommune som låg på yttersida av Senja i Troms fylke. Han grensa mot Lenvik kommune i aust, mot Tranøy kommune i sør og mot Torsken kommune i sørvest. 1. januar 2020 blei dei fire kommunane slått saman til nye Senja kommune.

Spisse tindar med fleire toppar over 800 moh. reiser seg bratt opp frå kysten og fjordsidene. Breidtinden er den høgste (985 moh.) og ligg sør for Mefjordbotn og Stormoa nest høgst (973 moh.) og ligg innanfor Bergsfjorden. Bratte og tronge dalar treng inn mellom tindane, fleire av dei endar i botnar fylt med sjøar og vatn. Fjellgrunnen er vesentleg gneis og granitt av prekambrisk alder.

Svanvatnan i søraust er verna mot kraftutbygging, det er også verneverdig fugleliv i Svandalen og Bergsøyan ved innløpet til Bergsfjorden. Tidvatnet i Trongstraumen ved Straumsnes kan ha opptil 7 knops fart.

## Næringsliv
På Skaland ligg A/S Skaland Grafitverk, som er største bergverket i Troms. Verket brann ned i 1985, men vart bygd opp att og er framleis i drift, trass i konkurs og flerie eigarskifte i 1990-åra. Forutan grafittverket er fiske og fiskeforedling dei viktigaste næringsvegane i Berg kommune. Det er fiskeindustri i Senjahopen og Steinfjord. Fisket etter torsk er viktigast, og fiskeflåten består i hovudsak av mindre fartøy. Kommunen har fleire reiselivstilbud, mellom anna Senjatrollet og Hamn i Senja.

Kraftstasjonen i Bergsbotn (utbygd 1985) gir ein årleg produksjon på 30,9 GWh i gjennomsnitt.

## Samferdsel
Fylkesveg 86 Andselv–Torsken går gjennom den sørlege delen del av Berg kommune, og passerer Trongstraumen ved Straumsnes på ei 140 m lang bru. Frå Straumsbotn går fylkesveg 864 med tunnel til Skaland. Ein fylkesveg forbind Bøvær med Skaland, og derfrå går veg i tunnel til Steinfjord og Ersfjord. Fylkesveg 861 går frå Finnsnes til Mefjordbotn; herfrå går det veg vidare til Senjahopen og Mefjordvær. Ei om lag 4 km lang veg med 2 km tunnel opna i 2004 og knyter saman nordre og søre del av kommunen.

## Tettstad i kommunen
* Senjahopen - 

## Grunnkrinsar
Berg kommune har berre eitt delområde, som igjen er delt inn i følgjande ni grunnkrinsar (innbyggjartal 2008):
* Senjehopen (317)
* Medfjordvær (156)
* Ersfjord (41)
* Steinfjord (27)
* Bøvær (12)
* Skaland (215)
* Bergsbotn (84)
* Strømsnes (45)
* Hamn (17)
Ikkje oppgjeve bustad (23)

## Historie
Berg kommune omfatta den noverande Torsken kommune fram til 1902, då Torsken vart skild ut. Etter det har kommunegrensene vore uendra. Kommunen var den minste i Troms etter folketal før 1925, då Øverbygd kommune, som var mindre, vart oppretta. Folketalet i kommunen nådde toppen i 1958, då han hadde 1524 innbyggjarar. Frå 2002 til 2008 var Berg den nest minste kommunen i Troms - han vart mindre enn Lavangen kommune i 2002, men passerte i sin tur Torsken kommune i 2008.

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for Berg kommune frå 1910:**

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Berg kommune
Bjarkøy kommune

**Bjarkøy** er ein tidlegare øykommune i Troms fylke. Området er frå 1. januar 2013 del av Harstad kommune.
Før samanslåinga med Harstad var Bjarkøy  den minste kommunen i Troms, i både areal og folketal. 

## Historie

Kommunen heitte «Sand» fram til 1886, då namnet vart endra til «Bjarkø», og seinare «Bjarkøy». I 1964 vart den delen av den gamle kommunen som låg på Senja og Lemmingvær overført til Tranøy kommune. Desse områda hadde litt over ein fjerdedel av innbyggjarane i kommunen, og det som var att av kommunen hadde då 1261 innbyggjarar. Bjarkøy var frå då av den minste kommunen i Troms etter folketal. Folketalet gjekk bratt nedover dei siste tiåra. I 2010 var folketalet 482, berre 38 % av det det var i 1964.

**Folketal Bjarkøy kommune 1951-2012:**

## Kjelder
*  

## Fotnotar
Dyrøy kommune

::*Sjå òg [[Dyrøya]]*

**Dyrøy kommune** (nordsamisk *Divrráid suohkan*) ligg i Troms fylke. Kommunen femner Dyrøya og ein del av fastlandet austom øya.  Kommunen grensar til Sørreisa i nordaust, og Salangen i sør. Over Tranøyfjorden og Solbergfjorden i nordaust ligg Senja. Dei viktigaste næringsvegane har vore jordbruk og fiske, men begge delar har vore i tilbakegang dei siste åra. Folketalet har vore minkande i fleire tiår.

Det har vore brusamband frå Dyrøya til fastlandet sidan 1994 då Dyrøybrua vart opna. Av større stader på fastlandet er Brøstadbotn, Espenes og Kastnes.

## Grunnkrinsar
Dyrøy kommune har berre eitt delområde. Det er delt inn i åtte grunnkrinsar (folketal 2008):

På fastlandet:
* Moen (241)
* Brøstad (505)
* Bjørkebakk (139)
* Hundstrand (90)
* Kastnes (70)
På Dyrøya:
* Dyrøyhamn (59)
* Merkesnes (79)
* Espejord (44)
Utan oppgjeve bustad (5)

## Historie
Dyrøy kommune vart oppretta 1. september 1886, då han vart skild ut frå Tranøy kommune. Kommunen hadde då 1281 innbyggjarar. 1. januar 1964 vart den delen av Tranøy kommune som låg på fastlandet, overført til Dyrøy kommune. Etter dette hadde kommunen 2278 innbyggjarar.

### Utvikling i folketalet dei seinare åra

## Folk frå Dyrøy
*Aase Texmon Rygh (1925—2019), kunstnar, bilethoggar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Gratangen kommune

:*For fjorden kommunen er kalla opp etter, sjå [[Gratangsfjorden]]*

**Gratangen kommune** (nordsamisk *Rivttáid suohkan*) er ein fjordkommune i Troms fylke. Han ligg sør i fylket, og grensar til Narvik kommune i Nordland i sør, i nord og aust mot Lavangen, og i vest mot Skånland i nye Tjeldsund kommune. Over Astafjorden i nordvest ligg Ibestad kommune. Kommunen ligg rund fjorden Gratangen, som han har fått namnet etter.

## Historie
Gratangen kommune vart oppretta i 1926, då han vart skild ut frå Ibestad kommune. Sidan då er kommunegrensene ikkje endra.

Den 25. april 1940 vart 34 soldatar i Trønderbataljonen drepne her i kamp med tyske soldatar.

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for Gratangen kommune frå 1930:**

## Sjå òg
* I 1974 forliste M/S «Lance II», og 11 av mannskapet på 13 omkom.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Gratangen kommune sine heimesider
Ibestad kommune

**Ibestad** (nordsamisk *Ivvárstáđiid*) er ein øykommune i Troms fylke. Det er øyene Andørja og Rolla som utgjer kommunen. Over fjordane som omgjev øyene ligg kommunane Senja og Dyrøy i nord, Salangen i nordaust, Lavangen og Gratangen i aust, Skånland i sør, og i vest ligg Harstad.

Det er undersjøisk vegsamband mellom Rolla og Andørja via Ibestadtunnelen som går under sundet Bygda. Frå Andørja er det brusamband til fastlandet over Mjøsundbrua.

## Tettstad i kommunen
*Hamnvik - 

## Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for noverande Ibestad kommune frå 1930:**

*a* *Dette talet omfattar ikkje ein del av øya [[Rolla]] som var del av [[Skånland kommune]] fram til [[kommunesamanslåing]]ane i 1964, då han vart overført til Ibestad kommune. Dette området hadde då 143 innbyggjarar.*

## Politikk
#### Kommunestyrevalet 2019

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Kvænangen kommune

**Kvænangen kommune** (nordsamisk *Návuona suohkan*, kvensk *Naavuonon komuuni*) ligg lengst nord i Troms fylke. Kommunen grensar mot Loppa kommune i nord, Alta i aust, Kautokeino i sør, Nordreisa i sørvest, og Skjervøy i vest. Kvænangen høyrer til regionen Nord-Troms.

Namnet Kvænangen kjem av «kvæner» ('kvener') som er norsk for «finsktalande folk», og *angr* som er norrønt for «fjord».

Næringsverksemda i Kvænangen har lenge vore basert på primærnæringane jordbruk, skogbruk og fiske, men dei fleste sysselsette i kommunen arbeider no innan tenesteytande næring. Nye næringar som har hatt vekst i kommunen er fiskeoppdrett og turisme.

Kommunesenteret i Kvænangen er Burfjord. Næraste flyplass er Sørkjosen lufthamn i nabokommunen Nordreisa, med flyruter til Tromsø, Hammerfest og Kirkenes.

## Historie
Kvænangen kommune vart oppretta i 1863, då han vart skilt ut frå Skjervøy kommune. Folketalet var då 2785. I 1965 vart Meilandsområdet på fastlandssida av Haukøysundet, med 12 innbyggjarar, overført frå Skjervøy til Kvænangen, og i 1972 gjekk eit ubygd område same vegen.

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for Kvænangen kommune frå 1875:**

:a *Talet omfattar ikkje [[Meiland]]sområdet, som var del av [[Skjervøy kommune]] fram til 1965, då det vart overført til Kvænangen kommune. Dette området hadde då 12 innbyggjarar.*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kvænangen|Kvænangen]]» frå ,  den 8. april 2008.*  

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*