open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kine

**Kine** er eit kvinnenamn danna som ei kortform av Kristine. Det har namnedag den 22. oktober.

Bruken av namnet voks kraftig på 1980-talet, då opp mot 0,9 % av nyfødde jenter kunne få namnet. I 2009 var det 4&nbsp;042 norske kvinner som heitte Kine.

## Namneberarar
* Kine Hellebust (f. 1954), norsk skodespelar
* Kine Beate Bjørnås (f. 1980), norsk langrennsløpar

## Kjelder
*
Bjørnsund

**Bjørnsund** er ei øygruppe og eit fråflytt fiskevær i Hustadvika kommune i Møre og Romsdal fylke. Været ligg utom Bud, på sørsida av Hustadvika. Øyar som har vore busette omfattar Nordøya, Hammerøya og Sørøya (Søre Bjørnsund). På Måøya ligg Bjørnsund fyr, som var bemanna fram til 1993. Øyane vart fråflytt på byrjinga av 1970-åra.

I august 1968 vedtok kommunestyret i Fræna at øygruppa skulle fråflyttast. Det var då rundt 250 innbyggjarar, ein nedgang frå 534 i 1946, og stadig fleire av dei som var igjen, var eldre. Det vart vedteke at dei som ville flytta, skulle få økonomisk stønad til det. Oppfatninga, også hjå kommunestyrerepresentantar som kom frå Bjørnsund, var at øyane ville bli fråflytta med tida uansett, og at det var best å gjennomføra prosessen så raskt som mogleg. Fråflyttinga vart gjennomført i 1971.

Husa i været er no nytta som feriebustadar. I været ligg Nordre Bjørnsund bedehuskapell, Bjørnsund fyrstasjon, Bjørnsund leirskule og Søre Bjørnsund museum. På sommaren går det båtrute mellom Harøysundet på fastlandet og Søre og Nordre Bjørnsund.

Øyane var del av Fræna kommune fram til opprettinga av Hustadvika kommune i 2020.

#### Folketalsutvikling

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Bjørnsund Nettportal 
* Om Bjørnsund på nettstaden kulturnett.no 
* Nettstaden til Nordre Bjørnsund velforening
* Nettstaden til Søre Bjørnsund velforening
WarioWare: Touched!

er ei samling av minispel for Nintendo DS, utvikla og utgjeve av Nintendo. Det var gjeve ut i Japan desember 2004, i Nord-Amerika februar 2005 og i Europa mars same året. *Touched!* er det fjerde spelet i WarioWare-serien.

## Oppsett
Spelet har same oppsett som i føregangarane, der spelaren må klare mikrospel som varer i berre nokre få sekund. Nytt i *Touched!* er at spelaren berre bruker peikeskjermen og mikrofonen for å styre i mikrospela. Døme på mikrospel er å klø Wario på ryggen, fange ei and ved å skjere over eit tau, og fange fisk med håv. Alle karakterane i spelet har sin eigne speleteknikk for variasjon mellom nivåa, som å berre trykkje på skjermen eller å gni skjermen med peikepennen. Ein kan vinne små «leikar» å sysle med ved å klare nok mikrospel på ein gong.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (på japansk)
Retningsventil

Ein **retningsventil** er ein ventil som styrer retninga på væske- og gasstraumar. Retningsventilar vert brukt til styring av hydraulikk- og pneumatikkanlegg.

Retningsventilen er vanlegvis ein sleideventil. Sleiden ligg inni eit ventilhus. I sleiden er det skore ut spor der fluidet kan strøyma. Desse spora passar saman med spor og hol i ventilhuset, som så slepp fluidet gjennom til andre opningar langs sleiden, eller til tilkoplingsportane. Ved å flytta sleiden til ulike stillingar, kan ein treffa andre spor og væska går i andre retningar. Retningsventilar vert kategorisert etter kor mange ulike stillingar dei kan stå i, og kor mange tilkoplingar dei har. Ein 4/2-retningsventil er til dømes ein ventil som har fire tilkoplingsportar og kan stå i to ulike styrestillingar.

Ventilen kan styrast manuelt /mekanisk med spakar, trykknappar o.l., elektrisk (magnetventil) eller ved hjelp av trykk.

Ventilar som skal gå attende til ei normalstilling dersom styresignalet er vekke, vert utstyrt med ei fjør som pressar sleiden mot denne normalstillinga. Då er ventilen berre stabil i den eine styrestillinga, og vert kalla *unistabil*. Ein ventil som vert ståande når den ytre påverknaden forsvinn, vert kalla *bistabil* (stabil i fleire stillingar).

## Symbol

Symbolet for ein retningsventil vert teikna med ei ruta for kvar stilling ventilen skal stå i. I kvar ruta er det teikna inn kva veg væska går i den stillinga. Tilkoplingane i eit skjema vert teikna i den stillinga som vert rekna som normalstillinga til ventilen. Der tilkoplingane ikkje er knytte til ei pil frå port til port, vil det seia at porten er stengd i den stillinga.
Alrekssønene

**Alrekssønene** **Yngve**/**Ingjald** og **Alv** var samkongar i Ynglingeætta. Alv er far til Hugleik, medan Yngve er far til Jorund og Eirik Dei er omtala i Ynglingesoga, i Den eldste Noregshistoria (Historia Norvegiæ), forutan i Ynglingatal. I Historia Norvegiæ har Yngve namnet *Ingjald*.

Snorre Sturlason fortel at Yngve var den store hærmannen, "ovende sigersæl, væn og ein stor idrottsmann, sterk og djerv i slahe, raust på hand og gladværug". Alv var motsett, "tagal, rådrikin og gretten". Mor til Alv var ein Dageid, dotter av Dag den mektuge. Han var gift med Bera, som openbert var meir oppteken av Yngve, og ein kveld han kom heim frå ferd, vart det til at han vart sitjande i lag med Bera, medan Alv la seg tidleg. Soleis kom Bera til å rø mykje med Yngve, og Alv mislika dette sterkt. Bera sa då at det var betre å vera gift med Yngve enn med Alv, og dette vart Alv harm for.

Ein kveld drog Alv sverd mot bror sin, og stakk det gjennom Yngve. Yngve drog sitt sverd og drap Alv. Dei døydde båe to i same stunda, og er hauglagde på Fyrisvollane.

Tjodolv frå Kvine seier:

: Daud laut han liggja,
: drepin av Alv,
: herren som vaktar
: på heilagdomen,
: då kongen ovundssjuk
: mot Yngve fór,
: og med blodut sverd
: til bane stakk han.

: Harmelegt var det
: at hovdingar djerve
: dronningi skulde
: til dråp eggja,
: då bror gav bror
: banehogg
: åbruige
: i utrengsmål.

Hugleik, son av Alv, rådde for riket i åra etter.

### Historia Norvegiæ

Ingjald (Yngve) er her son av Agne, og forteljinga seier berre at han vart drepen av bror sin for di han krenkte kona hans, Bera (Ursa). Namnet på broren er ikkje kjend i denne framstillinga.

Brordrapet som er skildra her, følgjer spådomen om at frende støtt skulle drepa frende i Ynglingeætta. Nokre forskarar har samanført Alv-namnet med vestgotarhovdingen Athaulf, som vart drepen av ein frende. Han etterfølgde Alarik (Alrek). Elles kunne namnet Alv knytast til naturvetta med same namn, nært bunde saman med vanekulten og dyrkinga av Frøy, som er opphavet til heile ynglingeætta.

## Kjelder
Caught in a Life

***Caught in a Life*** er debutalbumet til Donkeyboy frå Drammen, gjeve ut 19. oktober 2009. Albumet inneheld hitsinglane «Ambitions», «Sometimes» og «Broke My Eyes».

## Innhald

## Medverkande
* Cato Sundberg: Vokal, gitar
* Kent Sundberg: Vokal, synth
* Peter Michelsen: Guitar, vokal
* Thomas Drabløs: Trommer
* Alexander Garborg Ågedal: Bass
* Linnea Dale: Vokal
Severin

**Severin** er eit mannsnamn danna som ei kortare form av Severinus. Dette namnet kjem frå Severus og tyder 'alvorleg, streng'. Det kan også vera eit slektsnamn.

Severin har namnedag den 23. oktober.

Severina, Severine og Serine er hokjønnsformer av namnet. Det har også gjeve opphav til dei avleidde namna Søren og Sørine.

## Namneberarar
* Severin Løvenskiold (1777-1856), norsk stortingsmann
* Severin Roesen (ca. 1815-1872), tysk-amerikansk målar
* Peder Severin Krøyer (1851–1909), dansk kunstnar
* Severin Worm-Petersen (1857–1933), norsk fotograf
* Severin Roald (1858–1898), norsk skodespelar 
* Severin Eskeland (1880-1964), norsk målmann
* Severin Brørby (1932-2001), norsk kunstnar
* Severin Grande (1869–1934), norsk kunstmålar 
* Severin Eskeland (1977-), norsk filmregissør og skodespelar

## Annan bruk
«Severin Suveren» er ein oppdikta person, spelt av Åsleik Engmark i små fjernsynsfilmar for å opplysa folk om fjellvettreglane.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Severin|Severin]]» frå , den 22. oktober 2009.*
Kommunal- og distriktsdepartementet

**Kommunal- og distriktsdepartementet** (*tidlegare kommunal- og moderniseringsdepartementet* ) er eit norsk departement med ansvar for spørsmål som gjeld bustadpolitikk, regional- og distriktspolitikk, lokalforvalting og gjennomføring av val.

Departementet vart oppretta av regjeringa Solberg gjennom å fusjonere Fornyings- og administrasjonsdepartementet, Kommunal- og regionaldepartementet og planavdelinga i Miljøverndepartementet. Departementet har lokale i Regjeringskvartalet, R5 og Akersgata 59.

## Historie
Kommunal- og regionaldepartementet vart oppretta i Einar Gerhardsen si andre regjering 20. desember 1948 som Kommunal- og arbeidsdepartementet. Den første kommunalministeren var Ulrik Olsen. Frå 1990 til 1992 vart departementet kalla Kommunaldepartementet. Arbeidsavdelinga vart i 1997 overført til det som då vart Arbeids- og administrasjonsdepartementet.

## Underliggjande etatar
* Husbanken
* Kommunalbanken
* Husleigetvistutvalet i Oslo
* Statens bygningstekniske etat
* Selskapet for industrivekst
* Innovasjon Norge

## Sjå òg
* Norske kommunal- og regionalministrar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Nærings- og handelsdepartementet

**Nærings- og handelsdepartementet** skulle skape rammevilkår som styrkjer konkurranseevna i næringslivet, legge til rette for lønsam næringsverksemd basert på ny teknologi, kunnskap og menneskelege ressursar, sikre størst mogleg innverknad i og inngrep med EU til beste for norsk verdiskaping samt stimulere til auka utviklingsaktivitet og auka omstillingsevne i bedriftene.

Eigarskapsavdelinga i Nærings- og handelsdepartementet forvaltar statens eigardelar i rundt 80 kommersielle selskap.

Departementet vart lagt ned frå 1. januar 2014 da det vart slått saman med det tidlegare 
Fiskeri- og kystdepartementet til  Nærings- og fiskeridepartementet.

## Historie
Nærings- og handelsdepartementet har røter tilbake til 1846 med Departementet for det Indre. Dagens struktur vart til frå 1. januar 1997.

Tidlegare departement med ansvar for næringssaker:
* Industridepartementet frå 6. desember 1947 til 31. desember 1988
* Næringsdepartementet frå 1. januar 1989 til 31. desember 1992
* Nærings- og energidepartementet frå 1. januar 1993 til 31. desember 1996

## Politisk leiing
Trond Giske (Arbeidarpartiet) er frå 20. oktober 2009 statsråd og sjef for Nærings- og handelsdepartementet. Han blir støtta av tre Statssekretærar og ein politisk rådgjevar.

## Underlagde etatar
* Bergvesenet med Bergmeisteren for Svalbard - Statens sentrale fagetat for forvalting og utnytting av mineralressursar.
* Brønnøysundregistra - Ansvarleg for ei rekke nasjonale kontroll- og registreringsordningar for næringslivet.
* Garanti-Instituttet for Eksportkreditt (GIEK) - Det sentrale statlege organet for garanti-stilling og kredittforsikring av eksportkredittar.
* Justervesenet - Ansvar for at Noreg har ein måleteknisk infrastruktur med nasjonal og internasjonal tillit.
* Norges Geologiske Undersøkelse (NGU) - Produserer kunnskap om berggrunn, mineralressursar, lausmasser og grunnvatn.
* Norsk Akkreditering - Utfører teknisk akkreditering og inspeksjon i samsvar med OECD sitt regelverk om god laboratoriepraksis.
* Norsk Romsenter (NRS) - Skal bidra til å skape vekst for norsk høgteknologisk industri knytt til internasjonal romverksemd.
* Patentstyret - Styret for det industrielle rettsvern. Skal hjelpe norsk næringsliv med å styrke verksemda sin gjennom kunnskap om industrielle rettar.
* Sjøfartsdirektoratet - Har som overordna mål å oppnå høg sikkerheit for liv, helse, fartøy og miljø.
* Skipsregistra - Bidrar til offentleg kontroll av registrerte skip og deira eigartilhøve.

## Kjelder
*Regjeringen.no om Handelsdepartementet og næringsdepartementet, vitja 9. november 2009

## Bakgrunnsstoff
* Nærings- og handelsdepartementet - nhd.no
Søren

**Søren** er eit mannsnamn danna som ei dansk form av Severin. Det har namnedag den 23. oktober.

Severin stammar frå Severinus som igjen kjem frå Severus og tyder 'alvorleg, streng'.
Det danske namnet blei opphavleg skrive Seffren, Søffren og liknande.

## Bruk

Søren er mykje brukt i Danmark, og i 2009 var det det 6. mest utbreidde namnet.

Namnet er kjend i Noreg frå 1400-talet. Det var mykje brukt som døypenamn på 1700-talet og byrjinga av 1800-talet.

## Namneberarar

*Søren Abildgaard (1718–1791), dansk-norsk kunstnar
*Søren Rasmussen (1768-1850), norsk professor og stortingsmann
*Søren Bøckmann (1771-1841), norsk stortingsmann
*Søren Georg Abel (1772-1820), norsk stortingsmann og prest
*Søren Tybring (1773-1822), norsk stortingsmann og prest
*Søren Knudtzon (1785-1857), norsk stortingsmann
*Søren Anton Wilhelm Sørenssen (1793-1853), norsk stortingsmann
*Søren Jørgensson Aandahl (1802-1886), norsk stortingsmann
*Søren Thorne (1804-1878), norsk stortingsmann
*Søren Kierkegaard (1813–1855), dansk filosof
*Søren Jaabæk (1814-1894), norsk politikar
*Søren Georg Abel (1836-1884), norsk stortingsmann
*Søren T. Årstad (1861-1928), norsk statsråd
*Søren Nordeide (1872-1941), norsk skulemann
*Søren Ve (1892-1974), norsk skulemann
*Søren Randal (1902-1973), ordførar i Gulen
*Søren Fredrik Voie (f. 1949), norsk politikar (H)
*Søren Østergaard (f. 1957), dansk skodespelar

## Annan bruk
*[[Søren og Mette]]* er tittelen på ein utbreidd dansk lærebokserie i dansk.

På norsk er «søren» også eit utropsord, danna som ei omskriving av *[[Satan]]*.

## Kjelder

*
**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Søren|Søren]]» frå , og «[[:nb:|Søren]]» frå  den 22. oktober 2009.*
Sjøfartsdirektoratet

**Sjøfartsdirektoratet** er ein norsk statleg etat under Nærings- og handelsdepartementet. Etaten har ansvar for sikkerheit for liv, helse, fartøy og miljø til sjøs. Den blei oppretta i 1903 som *Sjøfartskontoret*, med Magnus Andersen som første sjøfartsdirektør. 

Direktoratet sitt hovudkontor er plassert i Haugesund, der etaten har 200 tilsette. I tillegg har Sjøfartsdirektoratet 19 stasjonar langs heile norskekysten. Vel 300 personar er tilsett i direktoratet.

Internasjonalt arbeider Sjøfartsdirektoratet tett mot Den internasjonale skipsfartorganisasjonen (IMO – International Maritime Organization) for å samordne regelverk og for å få gjennomslag for norske krav med omsyn til bemanning og krav til sikkerheit ved konstruksjon og drift av fartøy.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Fiskeri- og kystdepartementet

**Fiskeri- og kystdepartementet** sto for forvaltinga av fiskeri- og havbruksnæringa samt kystforvaltinga, som omfattar infrastruktur for sjøtransport, hamner, farleier, los- og fyrtenesta, maritime trafikksentralar og elektroniske navigasjonshjelpemiddel. 

Departementet vart lagt ned frå 1. januar 2014 da det vart slått saman med det tidlegare Nærings- og handelsdepartementet til  Nærings- og fiskeridepartementet.

Departementet blei oppretta i 1946, då under namnet «Fiskeridepartementet». Det noverande namnet fekk det i 2004.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Fiskeri- og kystdepartementet
Discovery Travel & Living

**Discovery Travel & Living Europe** var ein fjernsynskanal frå Discovery Communications. Kanalen sender til land i Europa. Andre utgåver av kanalen sender til land i Asia og Latin-Amerika. 

I Noreg er Discovery Travel & Living tilgjengeleg hjå Canal digital og GET. I 2009 sendte kanalen kjende seriar som Miami Ink, LA Ink, Jon & Kate pluss 8, Små folk, stor verden, i tillegg til What not to wear, Mens du var ute og Husspekulantene.
Kanalen er hovudsakleg erstatta med kanalen TLC.
Regjeringa i Noreg

:*Sjå [[Regjeringa Støre]], for ei oversikt over den sitjande regjeringa.*

**Regjeringa i Noreg** er den utøvande makta i landet. Regjeringa blir leidd av Statsministeren og har eit varierande tal statsrådar som blir utnemnde av Kongen som medlemmar. Sidan innføringa av parlamentarismen i 1884 er regjeringa avhengig av tillit frå Stortinget. 

Regjeringa som sit no, er Regjeringa Støre, ei mindretalsregjering frå Arbeidarpartiet (Ap) og Senterpartiet (Sp). 

Statsministeren og statsrådane er medlemmer av statsrådet. Når regjeringa fattar viktige avgjerder som samla kollegium, skjer det som Kongen i statsråd, eit formelt regjeringsmøte hos Kongen. Det blir vanlegvis halde statsråd kvar fredag på Slottet i Oslo.

Ei regjering kan endrast undervegs ved at statsrådar blir skifta ut eller byter departement. Regjeringa blir likevel rekna å vere den same så lenge statsministeren sit.

## Sjå også
* Norske regjeringar

## Bakgrunnsstoff
* Regjeringa si nettside
Grunnmurspapp

**Grunnmurspapp** er ein tjukk asfaltpapp som skal vere minst like brei som muren du skal lage, av for eksempel betong eller lettklinker blokker. Du skal alltid leggje grunnmurspapp mellom grunnmur og svilla.

## Kjelder
* http://byggwiki.hisf.no/index.php/Hovudside
Eivor

**Eivor** og **Øyvor** er kvinnenamn av norrønt opphav. Eivor har namnedag den 24. oktober i Noreg og den 6. juni i Sverige.

Det norrøne *Eyvǫr* er sett saman av urnordisk *auja*, 'lukke, gåve', og norrønt vǫr, 'forsiktig', eller urnordisk *warjaR, 'den som verjer'. Andre skrivemåtar er Eyvor, Øivor og færøysk Eivør, Oyvør.

## Namneberarar
* Eivor Bergum (f. 1946), norsk forfattar
* Øyvor Dalan Vik (f. 1966), norsk journalist
* Eivor Vindenes (f. 1971), norsk forfattar
* Øyvor Bakke (f. 1975), norsk journalist og programleiar 
* Eivør Pálsdóttir (f. 1983), færøysk artist
*Eivor Evenrud (f. 1982) norsk politikar

## Kjelder
*
Maniitsoq

**Maniitsoq** (dansk *Sukkertoppen*) er ein by på vestkysten av Grønland. I 2007 hadde byen 2785 innbyggarar. Han er etter ei kommunereform frå 2009 innlemma i Qeqqata kommune.

Byen vart etablert i 1755 som ein handelskoloni, med namnet Sukkertoppen. Handelskolonien vart bygt der bygda Kangaamiut ligg, men vart i 1782 flytta til der han no er. Arkeologiske funn indikerer at det har budd menneske på staden i over 4000 år.

Maniitsoq har flyplass som ligg rett vest for byen, og ein heliport som ligg i sjølve byen. Byen har rådhus, forsamlingshus, eigen politistasjon, hotell, museum (Maniitsoq Museum), lokalradio, idrettshall og fotballbane.

Det grønlandske namnet betyr «staden med ujamnt terreng». Det danske namnet «Sukkertoppen» har byen fått frå to låge, kjegleforma fjell rett nord for byen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Maniitsoq|Maniitsoq]]» frå , den 23. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
Luigi's Mansion

***Luigi's Mansion*** er eit action-eventyrspel utvikla av Nintendo for spelkonsollen Nintendo GameCube. Det vart gjeve ut samtidig som GameCube-konsollen vart lansert i alle territoria; i Japan 14. september 2001, i Nord-Amerika 18. november 2001, i Europa 3. mai 2002 og i Australia 17. mai 2002. Spelet handlar om Luigi som leiter etter Mario i ein heimsøkt herregard.

## Oppsett
*Luigi's Mansion* finn stad i ein stor herregard der det er fleire typar spøkjelse. For å kunne hamla opp med dei må Luigi bruka ein støvsugar (en: *Poltergust 3000*), som både kan suge inn spøkjelse og skattar. Når Luigi skal fanga spøkjelse må han først lamma dei med lommelykta si. Dette synar hjartet til spøkjelset, og gjev Luigi ein sjanse til å suga det inn i støvsugaren. Når hjartemålaren til spøkjelset når null vil det bli fanga. Litt ut i spelet finn Luigi tre medaljongar som lèt han spraye eld, vatn og is or støvsugaren. Desse elementa trengst for å fanga spøkjelse av visse slag.

## Kjelder
Eilif

**Eilif** er eit mannsnamn av norrønt opphav. Det har namnedag den 24. oktober.

*Eilífr* og *Eileifr* var norrøne former av namnet. Namnedelane har opphav i urnordiske **aina*, 'ein, åleine', eller **aiwa*, 'alltid', og norrøne *lífr*, 'livsdugeleg'. Andre former av namnet er **Eiliv, Eilev** og **Eilef**.

## Namneberarar
* Eiliv Gudrunsson (rundt år 1000), norrønt Eilífr Goðrúnarson, islandsk skald 
* Eilif Peterssen (1852–1928), norsk kunstnar
* Eilev Smedal (1889-1938), norsk spelemann
* Eilif Gulbranson (1897-1958), norsk komponist, musikkpedagog og kritikar
* Eiliv Skard (1898-1978), norsk klassisk filolog
* Eilif Krogager (1910-1992), dansk prest og reiselivsmann
* Eiliv Odde Hauge (1913-1971), norsk forfattar
* Eilif Dahl (1916–1993), norsk botanikar
* Eilif Armand (1921–1993), norsk skodespelar
* Eilif J. Mikkelsen (f. 1926), norsk kunstnar
* Eilif Amundsen (f. 1930), norsk kunstnar
* Eilev Groven Myhren (f. 1973), norsk omsetjar
* Eilif Gundersen (f. 1956), norsk folkemusikar og komponist

## Kjelder
*
Franz Roubaud

**Franz Roubaud**, også kjend som *Frants Aleksejevitsj Rubo* *Francois Iwan Roubaud* og *Frants Roubaud*, () var ein russisk kunstmålar. Han er mest kjend for sine panoramamåleri av slagscener, og bilete som syner folkelivet i Kaukasus.

### Liv
Franz Roubaud var fødd i Odessa (i dagens Ukraina), og var son av ein kjøpmann som hadde emigrert til Odessa frå Marseille i Frankrike. Franz fekk undervising i teikning frå 6-årsalderen. Frå 1877 til 1878 studerte han i München hos Carl von Piloty, Otto Seitz, Wilhelm von Diez og soldatmålaren Joseph von Brandt. I 1880- og -90-åra reiste han fleire gonger til Kaukasus, og henta motiv derifrå.

Roubaud vart adla i 1889, og hadde ei høg stjerne hos tsarane Aleksandr III og Nikolaj II.

Etter studieopphald i Paris kom han til St. Petersburg, der han var professor ved kunstakademiet frå 1903 til 1912. I 1913 flytta Roubaud til München i Tyskland, han døydde der i 1928.

### Verk
I St. Petersburg måla Roubaud to store panorama. Det eine, 'Beleiringa av Sevastopol' (1904), vart frakta frå St. Petersburg til Sevastopol og utstilt i eit eige museum der. Bygget og det 100 meter lange måleriet vart skadd i 1942, då byen atter var under beleiring. Restaureringa av verket vart sluttført i 1950-åra. Biletet *Slaget ved Borodino* (1912) vart i 1962 flytta til Poklonnajahøgda i Moskva, og er der ein del av ein krigsminnepark. Eit verk som vart fullført i 1896, *Stormen mot Aschulgo*, er under restaurering.

## Bakgrunnsstoff


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Franz Roubaud|Franz Roubaud]]» frå , den 23. oktober 2009.*
Det juridiske fakultetet ved UiT

**Det juridiske fakultetet** ved UiT Noregs arktiske universitet (UiT) gjev undervising i og driv forsking innan rettsvitskap. Historia til institusjonen skriv seg attende til 1987, då det vart etablert eit *Institutt for Rettsvitskap* under det samfunnsvitskapelege fakultetet. I 1997 vart rettsvitskapen organisert i eit sjølvstendig fakultet.

Fakultetet har om lag 600 studentar, og tilbyr utdanning opp til doktorgradsnivå. Sentrale satsingsområde for forskinga er miljø- og havrett i nordområda, fiskerirett og urfolksrett.

## Bakgrunnsstoff
* Fakultetet sin nettstad

## Kjelde

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Det juridiske fakultet (UiT)|Det juridiske fakultet (UiT)]]» frå , den 29. april 2012.*
Fakultetet for marin biovitskap, fiskeri og økonomi ved UiT

**Fakultetet for marin biovitskap, fiskeri og økonomi** er eitt av fakulteta ved UiT Noregs arktiske universitet. Det består av avdelingane Noregs fiskerihøgskole, Handelshøgskolen i Tromsø og Arktisk og marin biologi.
Highway 61 Revisited av Bob Dylan

«**Highway 61 Revisited**» er ein song av Bob Dylan og tittelsporet på albumet hans *[[Highway 61 Revisited]]* frå 1965. Han var òg B-sida til singelen «Can You Please Crawl Out Your Window?» som kom seinare på året. 

Highway 61 er ein veg som går frå Duluth i Minnesota, der Bob Dylan voks opp i 1940- og 1950-åra og sørover til New Orleans i Louisiana. 

Songen har fem strofer. I kvar strofe skildrar nokon eit uvanleg problem som vert løyst på Highway 61. I første vers fortel Gud Abraham om å «drepe ein son for han». Gud vil at ofringa skal skje på Highway 61. Denne strofa liknar mykje på Fyrste Mosebok 22 der Gud kommanderer Abraham om å ofre den einaste sonen sin, Isak. I andre vers vert ein stakkar fyr skildra, Georgia Sam, som ikkje lenger kan hjelpast av trygdekontoret. Han vert bede om å dra ned Highway 61. 

I tredjeverset er det «Mack the Finger» som har problem: «*I got forty red white and blue shoe strings / and a thousand telephones that don't ring*» («Eg har førti raude, kvite og blå skolisser og tuesen telefonar som ikkje ringer»). «Louie the King» løyser problemet med Highway 61. Fjerde verser er om «den andre mora» og «den sjuande sonen», begge på Highway 61. 

Det femte og siste verset er ei soge om ein gamblar som keiar seg, som prøver «å skape den neste verdskrigen» (*«to create the next world war»*). Medhjelparen hans ber han om «å setje opp billige sitjeplassar ute i sola, på Highway 61». Det er ein openberr politisk undertone i denne absurde soga. 

Songen vart spelt av PJ Harvey på albumet hennar *[[Rid of Me]]* i 1993. Han har òg vorte spelt av Johnny Winter på det andre albumet hans, *[[Second Winter]]*. Han spelte songen mykje på konsertane sine og framførte songen på 30-årsjubileumet til Bob Dylan som artist i lag med Billy Joel og Johnny Cash.

I 2004 plasserte musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]* songen på 364. plass på lista deira over dei 500 største songane gjennom tidene, og på den oppdaterte lista deira frå 2010 var songen flytta ned til 373. plass.  

## Bakgrunnsstoff
*Songteksten 
*Melding av William Ruhlmann på Allmusic

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Highway 61 Revisited (song)|Highway 61 Revisited (song)]]» frå ,  den 23. oktober 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Just Like Tom Thumb's Blues

«**Just Like Tom Thumb's Blues**» er ein song av Bob Dylan, gjeven ut på albumet hans *[[Highway 61 Revisited]]* i 1965. Songen vart spelt inn same dag som «Ballad of a Thin Man», «Highway 61 Revisited» og «Queen Jane Approximately». Songen vert rekna som eit av meisterverka til Bob Dylan i 1960-åra og ein komisk *tour de force*.

## Teksten

«Just Like Tom Thumb's Blues» held fram reisesoga frå den førre songen på albumet, «Highway 61 Revisited». Songaren har kome til Juarez i Mexico rundt påske, og finn seg midt i sjukdom, fortviling, horer og helgenar. Medan han er her møter han tvilsame kvinner som Saint Annie og Sweet Melinda, samt korrupte styresmakter og drikk og tar dop for å kome seg gjennom den hjelpelause situasjonen. Songen dannar eit marerittaktig bilete etter kvart som songaren verd dradd ned av negativitet, drikking, sjukdom, anger og minna sine. I det overraskande siste verset får songaren nok og reiser tilbake til New York City, der ting kanskje er betre. 

Som mange songar på *Highway 61 Revisited* er «Just Like Tom Thumb's Blues» full av litterære referansar, som til Malcolm Lowry-romanen *[[Under the Volcano]]*, ei gate i Edgar Allan Poe-novella «The Murders in the Rue Morgue» og tittelen er ein referanse til Rimbaud sitt «My Bohemian Life (Fantasy)» der Rimbaud omtalar seg sjølv som «Tom Thumb in a daze».

## Musikk

Musikalsk har ikkje «Just Like Tom Thumb's Blues» noko refreng men seks AAAA rimvers. Piano, trommer og vokal gjev musikken djupne. Det er nytta to piano, Al Kooper på elektrisk Hohner Pianet og Paul Griffin på spikerpiano.

## Andre utgjevinga og ettermæle
«Just Like Tom Thumb's Blues» vart gjeven ut på *[[Bob Dylan's Greatest Hits Vol. II]]* (òg kjend som *More Bob Dylan Greatest Hits* i Europa) og *[[Bob Dylan's Greatest Hits|Bob Dylan's Greatest Hits 2]]*. Ei alternativ utgåve finst på *[[The Bootleg Series Vol. 7: No Direction Home: The Soundtrack]]*.

Han har òg vorte spelt mykje på konsert. Ei konsertutgåve frå Liverpool den 14. mai 1966 vart gjeven ut som B-side på «I Want You», og seinare på *[[Masterpieces]]*. Songen vart òg spelt på den kjende elektriske konserten med The Band i Manchester Free Trade Hall den 17. mai 1966, som vart gjeven ut som *[[The Bootleg Series Vol. 4: Bob Dylan Live 1966, The "Royal Albert Hall" Concert]]*.

I 2005 kåra lesarane i *[[magasinet Mojo|Mojo]]* songen som den 13. beste Dylan-songen nokon gong. Ei tilsvarande kåring i *[[Uncut]]* plasserte «Just Like Tom Thumb's Blues» på 38. plass.

## Andre utgåver

Andre artistar som har spelt songen er Gordon Lightfoot, Neil Young, Judy Collins, Frankie Miller, Nina Simone, Bryan Ferry, Linda Ronstadt og the Grateful Dead.

The Beastie Boys sampla linja «I'm going back to New York City, I do believe I've had enough» i songen «Finger Lickin' Good» på albumet *Check Your Head*. 

## Bakgrunnsstoff
* Songteksten 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Just Like Tom Thumb&#39;s Blues|Just Like Tom Thumb&#39;s Blues]]» frå , den 23. oktober 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
Det kunstfaglege fakultetet ved Universitetet i Tromsø

**Det kunstfaglege fakultetet** ved UiT består av avdelingane *Musikkonservatoriet* og *Kunstakademiet*. 

Musikkonservatoriet har eit fagstudium i musikkutøving, eit faglærarprogram i musikkpedagogikk og eit mastergradsprogram i musikkutøving.

Kunstakademiet har eit bachelorprogram i samtidskunst og eit mastergradsprogram i Fine Art.

Etter ei endring i fakultetstrukturen i 2018 er ikkje det kunstfaglege fakultetet lenger eit sjølvstendig fakultet, men er organisert under Noregs arktiske universitetsmuseum.

## Fotnoteliste

## Bakgrunnsstoff

*Det kunstfaglege fakultetet
Desolation Row

«**Desolation Row**» er det siste sporet på det sjette studioalbumet til Bob Dylan, *[[Highway 61 Revisited]]* frå 1965. Songen er kjend for lengda (11:21) og den surrealistiske teksten. Han vart spelt inn 4. august 1965, i Columbia sitt Studio A i New York City. To opptak vart sett saman for albumutgåva. Charlie McCoy spelte akustisk gitar på innspelinga, og songen er den einaste på albumet som ikkje inneheld elektrisk gitar. Eit anna opptak med elektrisk gitar og meir tydeleg bass vart gjeve ut på The Bootleg Series Vol. 7: No Direction Home: The Soundtrack. 

Musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]* plasserte songen på 187. plass på lista deira over dei 500 beste songane gjennom tidene. Joe Strummer har ein referanse til «Desolation Row» i songen sin «Coma Girl» på albumet *[[Streetcore]]*. Songen vert òg referert til i Laura Branigan sin «Spanish Eddie» i 1985.

## Inspirasjon og komposisjon

I eit intervju med *[[USA Today]]* i 2001 hevda Dylan at songen er ein «trubadursong»

Det har vore diskutert kvar Desolation Row er. Dylan fortalte i 1965 at det var «ein stad i Mexico», medan Al Kooper (som spelte orgel og piano på albumet) hevdar det er Eighth Avenue i New York City. 

## Andre utgåver
Den italienske visesongaren Fabrizio de André skreiv «Via della Povertà», ei italiensk tolking av «Desolation Row» på albumet *Canzoni* i 1974. Åge Aleksandersen spelte inn ei norsk utgåve av songen kalla «Nederst på Karl Johan» (på *Fredløs: Dylan på norsk*, 1997).
 
I følgje nettsida til Grateful Dead har dei spelt «Desolation Row» sidan midten av 1980-åra. Songen finst på albumet deira *[[Postcards of the Hanging]]* frå 2002. 

Chris Smither spelte inn songen på albumet *[[Train Home av Chris Smither|Train Home]]* frå 2003 med Bonnie Raitt på korvokal og slidegitar.

Dan Tillberg gjorde ein svensk versjon av songen kalla «Hopplöshetens gränd» på *Kärlek minus noll*. 

### My Chemical Romance-utgåva

My Chemical Romance spelte ei punkrock-utgåve av «Desolation Row», for filmen *[[filmen Watchmen|Watchmen]]* i 2009. Songen nådde 20. plass på Billboards Modern Rock Tracks i mars 2009. Det første kapittelet i *[[Watchmen]]* («At Midnight All the Agents») er òg kalla opp etter ei av linjene i songen, som òg inneheld eit sitat frå songen på slutten av kapittelet.

### Norske utgåver
Jan Erik Vold skreiv ein norsk tekst til songen, kalla «Lågfot Aveny». Denne vart framført av Jan Erik Vold, Kåre Virud og Telemark Blueslag i 1981. Ein annan norsk tekst vart skriven av Håvard Rem og kalla «Nederst på Karl Johan». Denne vart framført av Åge Aleksandersen med band og Taraf de Haïdouks i 1997.

## Bakgrunnsstoff
* Songeteksten 
* ''Rolling Stone''-artikkel om «Desolation Row» 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Desolation Row|Desolation Row]]» frå , den 23. oktober 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Titlis

**Titlis** er eit 3&nbsp;238 m høgt fjell i Uri-Alpane i Sveits. Fjellet ligg på grensa mellom kantonane Obwalden og Bern i Sveits, nær ved Engelberg (Obwalden). Verdas fyrste tovegs kabelvogn vart oppført til fjellet Titlis. Systemet med kabelvogner knyter Engelberg saman med toppen Klein Titlis (3028 m) gjennom tre strekningar. Den fyrste vogna går frå Gerschnialp (1262 m), den neste frå Trübsee (1796 m) og den siste frå Stand (2428 m). Fjellet er det høgaste punktet i Obwalden.

## Geografi
Titlis ligg mellom kommunen Engelberg i nord og kommunen Gadmen i sør. Den fyrstnemnde kommunen ligg i Obwalden, den sistnemnde i kantonen Bern.

Titlis er det høgste fjellet i ei vel 20 km lang fjellrekke som ein svak boge strekker seg frå vest-sørvest til nordaust mellom Haslital i Bern på den eine sida og Reusstal med elva Reuss på den andre. Mot sør og aust reiser Titlis seg med store, bratte fjellveggar. I vestleg retning leier ei smal, hakkete egg over til grannetoppen. Einast mot nord, til Engelberg, fell landskapet relativt moderat nedover fordelt på to større terrassar.

## Geologi
Berggrunnen består i hovudsak av kalksediment, så geologisk høyrer Titlis til Aar-massivet.

Toppen og området under er dekt av ein isbre. Isbreen har i den seinaste tid minka så mykje at dei lokalkjente ser tilbakegangen, skilnaden frå år til år. 

## Historie
Titlis skal ha vore klive av ein (namnlaus) munk frå klosteret i Engelberg i året 1739. Ei anna kjelde seier at eit taulag beståande av fire personar i 1744 var dei aller fyrste som nådde toppen. Sidan fjelltoppen er rimeleg greitt tilgjengeleg kan det godt tenkast han har vorte kliven enno tidlegare.

21. januar 1904 vart dei to engelbergarane Joseph Kuster og Willi Amrhein dei fyrste som gjekk på ski heilt til topps på Titlis.

## Galleri

Fil:Engelberg-Titlis cableway wallpaper.JPG|Engelberg-Titlis kabelvogn
Fil:Titlis.jpg|Titlisbreen
Fil:Titlis Rotair.jpg|Titlis kabelvogn


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Titlis|Titlis]]» frå , den 23. oktober 2009.*
Wendenstöcke

**Wendenstöcke** er eit 3&nbsp;042 meter høgt fjell i Uri-Alpane i Sveits. Grensa mellom kantonane Bern og Obwalden går over toppen. Fjelltoppen ligg vest for grannefjellet Reissend Nollen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wendenstöcke|Wendenstöcke]]» frå , den 23. oktober 2009.*
Sustenhorn

**Sustenhorn** er eit 3&nbsp;503 m høgt fjell i Uri-Alpane i Sveits. Fjellet ligg i kantonen Uri, sør for Sustenpasset.

7. august 1841 var Gottlieb Studer og nokre fjellførarar dei fyrste på toppen. 

## Ruter
Saman med grannefjellet i vest, Gwächtenhorn, dannar Sustenhorn søraustsida i ei gryte der Steingletscher ligg. Over denne breen går normalruta frå Tierberglihütte til fjelltoppen. 

Ei mindre brukt rute til Sustenhorn går langs austryggen. Turen, som startar frå Voralphütte på kring 1&nbsp;900 moh, tek seks-sju timar. Klatringa er til dels krevjande, men fjellet består for det meste av fast gneis.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sustenhorn|Sustenhorn]]» frå , den 23. oktober 2009.*
Trombe

**Trombe** kan vise til: 

* det same som tornado. 
* ei proppdanning inne i ei blodåre, ein blodpropp.
* Félix Trombe (1906–1985), ein fransk ingeniør og grotteforskar
* trombevegg, ein vegg som utnyttar solvarme med namn etter Félix Trombe.
Romvinkel

**Romvinkel** \Omega er ein todimensjonal vinkel i eit tredimensjonalt rom, som svarar til overflatearealaet av den radiale projeksjonen på overflata av ei kule med radius *r*, dividert med kvadratet av radiusen. Divisjon med kvadratet av radiusen fører til at romvinkelen vert dimensjonslaus (m^2 / m^2). Men romvinkelen vert ofte gjeve namninga *steradian*, forkorta til *sr*, som er ei blanding av det greske ordet *steros* (rom) og det latinske ordet *radius* (stråle). 

*Ein* sr er ein romvinkel som har eit projisert areal på r^2 på overflata til ei kule med radius *r*, som illustrert i Fig. 1. Sidan overflata til ei kule er 4\pi r^2, er ein romvinkel som dekkjer heile kula 4\pi sr, ein romvinkel som dekkjer ei halvkule er 2\pi sr og så vidare. Det projiserte arealet på overflata til kula treng ikkje vera sirkulært, men kan ha ei vilkårleg form.
Gwächtenhorn

**Gwächtenhorn** er eit 3&nbsp;420 m høgt fjell i Uri-Alpane i Sveits, nær Sustenpasset. Grensa mellom kantonane Bern og Uri går over fjelltoppen i lengderetninga aust-vest. Sjølve fjelltoppen er bredekt.

Vest for hovudtoppen ligg Tierberglimmi (eller Chelenlücke), over dette skaret reiser Hinter Tierberg seg. Austryggen fell slakt ned mot 3&nbsp;159 meter, for vidare å stige lett til Rot Stock (3&nbsp;183 m). Fjellryggen går vidare i austleg retning til grannefjellet Sustenhorn. Hovudtoppen på Sustenhorn 3&nbsp;503 m er nord for Gwächtenhorn.

På sørsida er ein bratt fjellvegg som fell ned mot Chelengletscher i Göschenertal. Nordsida er dominert av Steingletscher. Isbreen flyt ned frå toppen i nordaustleg retning. Nord for ein isfri bergrygg renn den breen saman med breen frå Chelenlücke. To breie bergryggar går opp frå nordsida og dannar etter kvart Tierberg og Bockberg. 

For ein klatrar er fjelltoppen ganske enkel å nå frå nordsida.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Gwächtenhorn|Gwächtenhorn]]» frå , den 24. oktober 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Gwächtenhorn på SummitPost
Hinter Tierberg

**Hinter Tierberg** er eit 3&nbsp;447 m høgt fjell i Uri-Alpane i Sveits. Grensa mellom kantonane Uri og Bern går over fjelltoppen. Han ligg oppfor Triftbreen på vestsida og Chelenbreen på austsida. 

Tierberg-massivet består av fleire toppar som frå nord til sør er Vorder Tierberg (3&nbsp;091 moh), Mittler Tierberg (3&nbsp;418 moh) og Hinter Tierberg.

Hinter Tierberg er knytt i sør til det høgare Dammastock via ein rygg der sadelpunktet er kring 3&nbsp;260 moh.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:it:Hinter Tierberg|Hinter Tierberg]]» frå , den 24. oktober 2009, og «[[:en:Hinter Tierberg|Hinter Tierberg]]» frå , den 7. februar 2012*
Galenstock

**Galenstock** er eit 3&nbsp;586 m høgt fjell i Uri-Alpane i Sveits. Fjellet er det fjerde høgste i Uri-Alpane. Grensa mellom kantonane Uri og Valais går over fjelltoppen.

## Geografi
Galenstock ligg i den sørlege delen av Uri-Alpane, nord for Furkapasset. Fjellet ligg omgjeve av Rhonebreen (i vest), Sidelengletscher (i søraust) og Tiefengletscher (i nordvest). I nord ligg fjellrekka Tiefenstock, Rhonestock og Dammastock.

## Fyrsteklatring
Galenstock vart klive fyrste gongen den 18. august 1845 av Eduard Desor, Daniel Dollfuss (far), Daniel Dollfuss (son), leia av dei lokale fjellførarane H. Währen, M. Bannholzer, P. Brigger og H. Jaun.

## Ruter
Lettaste ruta går frå Hotel Belvédère over Rhonegletscher og så vestsida av Galensattel (3&nbsp;113 moh). Derifrå går turen vidare over snøbre, seinare årsgammal is, til topps.

Normalruta frå vest går forbi Albert-Heim Hütte (2&nbsp;543 moh), over Tiefengletscher opp på nordegga og vidare lett klatring til fjelltoppen. 

Begge rutene kan gjennomførast som skiturar om vinteren.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Galenstock|Galenstock]]» frå , den 24. oktober 2009.*
Gross Spannort

**Gross Spannort** er ein 3&nbsp;198 m høg fjelltopp i Uri-Alpane i Sveits.

## Geografi
Toppen av Gross Spannort ligg på fjellrekka som dannar vasskilje mellom dalen der Engelberger Aa renn og dalen som elva Reuss renn gjennom. 

Heilt i nærleiken, mindre enn ein kilometer unna i sørsørvestleg retning, er den 3&nbsp;140 m høge Chli Spannort. Knapt to kilometer mot nord ligg den 3&nbsp;133 m høge hovudtoppen på Schlossberg.

Frå *Herrenrütialp* ved Engelberg går toppturen fyrst langs ei mykje nytta vandrerute. Denne går langs med Engelberger Aa til *Stäfeli*, som sommarstid tek imot fjellturistar. Vegen vidare er ei alperute som ein ikkje må leggje ut på utan fjellførar eller lang erfaring frå fjellklatring. Ruta går til Spannorthütte, som ligg i Schlossberglücke mellom Schlossberg og Gross Spannort, derifrå vidare til fjelltoppen.

## Geologi
Det markante, taggete fjellet består av kalkstein og brunleg Jura på eit underlag av gneis.

## Historie
Gross Spannort vart klatra fyrste gongen i 1867. Britane John Sowerby, Waldemar Mansell, F. E. Thompson og Robert Spankie hadde fylgje med dei lokale fjellførarane Josef Maria Tresch-Exer og Ambros Zgraggen. Gruppe klatra til topps frå sørsida.

I august 1928 klarte eit taulag beståande av Werner Weckert, Paul Bootz, Mathis Margadant og Fitz Bieri å klatre den vanskelege nordveggen av toppen.

Natta til 28. desember 1961 gjekk det eit stort steinras frå Chli Spannort. Meir enn ein million m³ stein styrta ned fjellsida mot dalbotnen. Lufttrykket åleine øydela mykje skog på motsett side av dalen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Gross Spannort|Gross Spannort]]» frå , den 24. oktober 2009.*
Edvard Befring

**Edvard Befring** () i Stardalen i Jølster) er ein norsk pedagog og professor i spesialpedagogikk. 

Han blei dr.philos. i 1972. Han var professor i pedagogisk psykologi ved Aarhus Universitet 1972-76, rektor ved Statens spesiallærarhøgskole 1976-87, professor same stad 1987-91, Noreg sin første professor i spesialpedagogikk ved Universitetet i Oslo frå 1991. Edvard Befring blei i 1998 tildelt Formidlingsprisen, i 1990 riddarkorset av Den islandske falkeorden, i 2005 Den Kongelige Norske St. Olavs Orden, og i 2007 blei han tildelt Jonas-prisen. 

Befring har gitt ut 21 fagbøker og vel 200 artiklar og avhandlingar om læring, oppvekst, pedagogiske teoriar- og idéar, spesialpedagogikk, førebygging av problemåtferd og nye faglege perspektiv, vitskapleg metode og etikk.http://www.hisf.no/no/avdeling_for_laerarutdanning_og_idrett/arkiv/edvard_befring_avsluttar_sitt_engasjement_ved_hoegskulen 
Han har mellom anna skrive *Ungdom i et bysamfunn* (doktoravhandling 1972), *Skole- og atferdsproblem i omsorgspedagogisk perspektiv* (1983), *Læring og skole for eit verdig liv* (1993), *Barnevernet i Norge* (2002) og *Skolen for barnas beste* (2004).

I perioden 1998 - 2007 var Edvard Befring professor II ved Høgskulen i Sogn og Fjordane. 

Han var redaktør av bokverka «Barnehagepedagogikk» og «Liv og læring på landsbygda». Befring var initiativtakar til Høgskuleutdanninga på Sandane (frå 1981) og var her styreleiar i ti år. Han var også ein sentral aktør for planlegginga av United World College i Fjaler og Chairman of Education Committee i tolv år. 

Som rektor ved Statens spesiallærarskole medverka Befring til at spesialpedagogikk fekk eit akademisk løft gjennom etableringa av eit spesialpedagogisk hovudfag, cand.paed.spec., som frå 1980 blei sidestilt med andre akademiske embetseksamenar som cand. paed. og cand. psychol.. http://www.morgenbladet.no/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070223/OAKTUELT003/102230035&template=printart . 

Edvard Befring har dominert norsk pedagogikk og lærarutdanning gjennom 1970-, 1980- og 1990-talet, og har gjennom 35 år utdanna lærarar, skulebyråkratar, pedagogar, spesialpedagogar og forskarar. Bøkene hans har vore pensum på alle universitet og lærarskuler i landet, og han har leia ei rekkje offentlege utval.http://www.norsklektorlag.no/viewarticle.php?id=160  

Edvard Befring er bror til Ottar Befring.

## Litteratur
Statens spesiallærarhøgskole

**Statens spesiallærerhøgskole** er ein tidlegare høgskule for spesialpedagogikk. Skolen blei etablert i Bærum i 1961 som *Statens spesiallærerskole*; og er sidan 1990 tilknytt Universitetet i Oslo som Institutt for spesialpedagogikk.

Før etableringa fanst nokre etterutdanningstilbod ved somme lærarskular. Skulen hadde frå starten eit toårig vidareutdanningstilbod for lærarar. Etter at Edvard Befring tok over som rektor blei studia frå 1976 utvida med hovudfag i spesialpedagogikk, grada cand. spes. paed..

Den første rektoren ved skulen var Hans Jørgen Gjessing.

## Bakgrunnsstoff
* Om instituttet, historie ved isp.uio.no
Spesialpedagogikk

**Spesialpedagogikk** er eit fagområde som har fokus på menneske som fell utanfor dei normale rammene til pedagogikken. Det dreiar seg om tilnærming til lærevanskar av ulike slag, til dømes barn og vaksne med lese- og skrivevanskar (for eksempel dysleksi), matematikkvanskar, sosiale og emosjonelle vanskar, språk- og talevanskar, syns- og hørselsvanskar. Spesialpedagogikken rettar seg også mot menneske med ulike typar fysiske og psykiske funksjonshemmingar. 

Som fagfelt er spesialpedagogikk samansett av fleire fag, blant anna medisin, psykologi, logopedi, sosiologi, idehistorie og pedagogikk.

## Bakgrunnsstoff
* Utdanning.no sin yrkesbeskriving av spesialpedagog
* Statped - Statleg spesialpedagogisk støttesystem
* NordSpes - Nordisk nettverk for spesialpedagogikk
* Tidsskriftet Spesialpedagogikk
Merete

**Merete**, **Merethe** og **Mereta** er opphavleg danske kvinnenamn danna som kortformer av Margareta. Merete har norsk namnedag den 25. oktober.

Namnet stammar opphavleg frå det greske *margarites*, 'perle'. Liknande kortformer av namnet er Marit, Marte og Märtha, ei svensk namneform danna gjennom det svært nærskylde Märetha. Mette er igjen danna som ei kortform av Merete.

## Namneberarar
* Merete Skavlan (f. 1920), norsk skodespelar og instruktør
* Merete Wiger (f. 1921), norsk forfattar
* Merete Mazzarella (f. 1945), finlandssvensk forfattar og litteraturforskar
* Merete Moen (f. 1945), norsk skodespelar
* Merete Armand (f. 1955), norsk skodespelar
* Merete Junker (f. 1959), norsk skribent
* Merete Smith (f. 1960), norsk jurist
* Merethe Lindstrøm (f. 1963), norsk forfattar
* Merete Nesset Andersson (f. 1963), norsk forfattar og aktivist
* Merete Morken Andersen (f. 1965), norsk forfattar, litteraturkritikar og redaktør
* Merete Pryds Helle (f. 1965), dansk forfattar
* Merete Agerbak-Jensen (f. 1967), norsk politikar
* Merete Fjeldavlie (f. 1968), norsk alpinist 
* Merethe Trøan (f. 1970), norsk artist og skodespelar
* Merete Myklebust (f. 1973), norsk fotballspelar
* Merethe Wessel-Berg (f. 1973), norsk fotograf

## Kjelder
*
Vigo

**Vigo** er den største byen i Galicia i Spania, og ligg i provinsen Pontevedra.

Han har opp mot 300&nbsp;000 innbyggjarar og eit storbyområde på kring 470&nbsp;000 innbyggjarar, som er det fjortande største i Spania. Vigo er den største byen i Spania som ikkje er provinshovudstad. 

## Etymologi
Byområdet til Vigo er bygd over eit åsfort (castro) og ein romersk busetnad. Ein meiner at namnet Vigo kjem frå det latinske ordet *Vicus*

## Historie
I mellomalderen var den vesle landsbyen Vigo ein del av området til dei omliggande byane, særleg Tui og han vart råka av fleire åtak frå vikingar. Innbyggjartalet var derimot så lågt at Vigo ikkje vart rekna som ein verkeleg landsby før rundt 1400-talet, då dei første nedskrivne kjeldene nemnde staden. 

På 1500- og 1600-talet vart byen angripe fleire gonger. I 1585 og 1589 plyndra Francis Drake byen og okkuperte han ei kort stund. Mange av bygningane vart då brend ned. Fleire tiår seinare prøvde ein tyrkisk flåte å angripe byen. Som følgje av dette vart det bygd bymurar i 1656 under regjeringstida til Filip IV av Spania. Dei er framleis delvis bevarte. 

I løpet av denne tida, og trass i alle åtaka, utvikla byen Vigo seg ved hjelp av handel og fekk mange privilegia av kongane av Spania.

I 1702 fann slaget ved Vigobukta stad og i 1719 vart han okkupert i ti dagar av ein britisk styrke sidan ein spansk flåte hadde reist ut frå Vigo i eit forsøk på å invadere Skottland for å støtte jakobittane. 

I 1808 annekterte ein fransk arme Spania til Frankrike under Napoleon, men Vigo vart ikkje erobra før januar 1809. Vigo var òg den første byen i Galica som vart frigjort frå franskmennene under den spanske sjølvstendekrigen. 

Byen voks raskt på 1800- og 1900-talet. Dette førte til vedvarande endring i byplanlegginga og Vigo er derfor mindre strukturert enn mange andre byar i Galicia. 

### Andre verdskrigen
Fleire tyske ubåtar skal ha vorte søkkte nær hamna i Vigo: U-523 den 25. august 1943 (17 døde og 37 overlevande) og U-506, søkt 12. juli 1943 (48 døde og seks overlevande).

## Klima
Vigo har eit maritimt klima (Köppen Cfb). Den gjennomsnittlege årstemperaturen er 15&nbsp;°C. I motsetnad til mange andre galiciske byar har Vigo høge sommartemperaturar og milde vintrar. Dette kjem av ei verna plassering, omgjeve av innlandsfjell og øyane Illas Cíes i bukta ut mot havet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vigo|Vigo]]» frå , den 24. oktober 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*