open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rachel Carson

**Rachel Louise Carson** () var ein amerikansk zoolog og biolog fødd i Springdale i Pennsylvania. Hennar mest kjende verk er *Silent Spring*, som kom ut i 1962. Boka fekk stor tyding for grunnlegginga av ei brei miljøvernrørsle. Boka vart gjeven ut i Noreg i 1966 med tittelen *Den tause våren*. I boka vart det åtvara mot ukritisk bruk av sprøytemiddel. Ho fekk fram at kjemiske stoff som DDT (Diklor-Difenyl-Triklorethan) vert bunde opp i næringskjedene. 

## Litteratur
* Anticaglia, Elizabeth: «Rachel Carson». I: *Twelve American Women*, Chicago: Nelson-Hall 1975, S. 208-224.
* Harlan, Judith: *Sounding the Alarm. A Biography of Rachel Carson*. Minneapolis, Minnesota 1989.
* Haynes, Patricia H.: *The Recurring Silent Spring*. New York 1989.
* Lear, Linda: *Rachel Carson - Witness for Nature*. London 1999.
* Simon, Christian: *DDT - Kulturgeschichte einer chemischen Verbindung*. Basel 1999.
* Sterling, Philip: *Sea and Earth. The Life of Rachel Carson*. New York 1970.

## Bakgrunnsstoff
* Historien om DDT Mirakelgiften (NRK)
* rachelcarson.org
Røros kyrkje

**Røros kyrkje** eller **Bergstadens Ziir** er ei kyrkje i Bergstaden Røros i Røros kommune i Trøndelag fylke. Over inngangsdøra står det: «Til Guds Ære og Bergstadens Ziir». Ziir tyder *pryd*, av dette kjem namnet på kyrkja. Kyrkja vart innvigd den 15. august 1784. Den kvitkalka steinkyrkja hever seg over alle bygg på Røros. Gata Kjerkgata vart planlagd i samanheng med kyrkja. 

Røros Kobberverk kosta kyrkja, og koparverket sitt merke vart sett på alle sider av tårnveggen. Emblemet syner ein korslagt feisel og eit bergjern sett saman med symbolet for metallet kopar (som òg er symbolet for den romerske gudinna Venus og meir generelt symbolet for det kvinnelege.)

Kyrkja har form som ei utstrekt åttekantkyrkje med altar og preikestol på den same veggen. Det er uvisst kven som var arkitekt for kyrkja, men det er kjend at murmeister Peder Leonard Neumann frå Trondheim laga eit grunnriss og gjorde dei utrekningane som var turvande for å byggje kyrkja i naturstein. Peder Hiort, direktør ved koparverket, skal også ha medverka ved utforminga bygget.  Medlem av overdireksjonen for koparverket, generalvegmeister Nicolai Frederik Krohg, skaffa teikningar som særleg skildra kyrkje-interiør. Overstiger Henning Floer hadde overoppsynet med byggjearbeida, og byggmeistrane til koparverket, Peder Ellingsen og Svend Aspås, leia byggjearbeidet; Ellingsen hadde med takkonstruksjonane og innreiinga å gjere, medan Aspås hadde ansvaret for for tårnet og arbeidet med murane. Aspaas tok over som murmeister tre år etter at arbeidet var i gang. Det vart lage minst to skalamodellar av bygget som grunnlag for utforming og planlegging av arbeidet. Bergskrivar Bernt Hartz stod for innkjøp av materialar og for lønsutbetalingane.

Det store kyrkjerommet er dekt av ein vid tønnekvelv og vert opplyst av dagsljoset gjennom høge småruta vindauge. Fargene i interiøret er ljose, med kvitt og grått i tak og veggar, og med listverk og andre detaljar i gråblå marmorering. Altarveggen og kongelosjen over hovudinngangen er dekorert med gull og litt rosa marmorering. 

Byggmeistrane Ellingsen og Aspås reiste fleire liknande, særprega kyrkjer i Oppland, Trøndelag og Hedmark, til dømes Sør-Fron kyrkje. Hosar set Røros kyrkje kunsthistorisk også i samanheng med Vang kyrkje i Ridabu, også den ei er stor åttekanta steinkyrkjer med preikestolsalter, og den mindre Klæbu kyrkje av tre. Denne bygningsstilen er kjend som den såkalla Røros-skulen, ein stil som altså vart skapt av teknikarane ved koparverket.

## Biletgalleri

Fil:Røros kyrkje interiør.jpg|Interiøret. Taket er ein tønnekvelv av tre.
Fil:Røros kirke ext from behind.jpg|Kyrkja sett frå nordaust.
Fil:Rorosmartna 20070220.JPG|Opninga av Rørosmartnan 20. februar 2007. Ein ser Bergstadens Ziir til venstre og den gjenoppbygde smeltehytta til høgre.
Fil:Kjerkgata sett nedenfra 1869 Foto Elen Schomragh.jpg|Kjerkgata på Røros i 1869.


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* Bergstadens Ziir 
* Røros Kirke 
* Gatenavn på Røros Historien om mange gatenavn 
* Eldre fotografi av kyrkja på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
*
Dag Hammarskjöld

**Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjöld** () var ein svensk politikar, diplomat og forfattar. Han var generalsekretær for dei sameinte nasjonane (SN) frå 1953 til han døydde i flystyrt ved Ndola i Nord-Rhodesia (Zambia)

Hammarskjöld var fødd i Jönköping som son av statsminister og landshövding Hjalmar Hammarskjöld, av den adelege ætta Hammarskjöld, og kona Agnes, fødd Almquist. Hammarskjöld vart etter døden tildelt Nobels fredspris for 1961. Prisen fekk han for si rolle innan fredsmekling.

## Sjå òg
* Dei sameinte nasjonane
* Generalsekretærar i dei sameinte nasjonane

## Bakgrunnsstoff

* Nettstad om Dag Hammarskjöldåret 2005 
* Kofi Annan, ''Dag Hammarskjöld and the 21th century'', The Fourth Dag Hammarskjöld Lecture 6 september 2001, Uppsala university (pdf) 
* Biografi på SN si heimeside
* Biografi på Uppsala universitetsbibliotek si heimeside 
* Eva Bäckstedt, ''Med klassikerna som stöd'', SvD Kultur 1 juni 2005 
* 18 September 1961 UN Secretary-General Dag Hammarskjöld is killed (en)
Svartedauen

***Svartedauen*** er ei bok av Theodor Kittelsen, utgjeven 1900.
Boka består av femten dikt eller småstykke med prosalyrikk, som er illustrerte med 45 svart-kvitt-teikningar. Boka er utgjeven på J.M. Stenersen & Co.s Forlag, og trykt i Oscar Andersens Bogtrykkeri i Kristiania. Gjennom dikta og teikningane gjev Kittelsen mange bilete av svartedauden, slik han i all si gru og uhygge er blitt kjend for folk gjennom segner og folketradisjon. Mellom anna formgjev han Pesta, personleggjeringa av sjukdommen.

Kittelsen arbeidde med boka om svartedauden samstundes med at Erik Werenskiold starta opp arbeidet med å illustrere Snorres *[[Heimskringla|kongesoger]]*, i tida frå 1889 til 1896. Han skreiv sjølv tekstene, men han fekk hjelp av Moltke Moe til å modernisere språket. Tekstene er inspirerte av *Norske Folke-Sagn* av Andreas Faye (1844). Sjølv om manuskriptet vekte stor interesse, tok det fire år før det vart ferdig trykt.

*Svartedauen* er rekna som eit høgdepunkt for Kittelsen som svart-kvitt-kunstnar, og boka skal ha ei særstilling i norsk bokkunst. 

## Innhald
 
## Galleri


Svartedauen - no-nb digibok 2011111612002-12.jpg|Svartedauden som ei gammal kone med sopelime og rive
Svartedauen - no-nb digibok 2011111612002-14.jpg|«Mor, der kommer en gammel kærring» 
Svartedauen - no-nb digibok 2011111612002-39.jpg|«Pesta i trappen»
Svartedauen - no-nb digibok 2011111612002-22.jpg|«Pesta soper hver en krok»
Svartedauen - no-nb digibok 2011111612002-40.jpg|«Pesta drager»


## Kjelder
* Leif Østby: *Theodor Kittelsen*, Dreyer 1975 ISBN 82-09-01227-4
* Theodor Kittelsen: *Svartedauen*, J.M. Stenersen & Co.s Forlag 1900
Georg Apenes

**Georg Richard Apenes** () var ein norsk jurist og stortingsrepresentant for Høgre. Han var son til sorenskrivar Christian B. Apenes og Inger Johanne Apenes. Apenes var direktør 1989-2010 for Datatilsynet. Han overtok stillinga i 1989 etter Helge Seip, som hadde vore direktør sidan Datatilsynet vart etablert 1. januar 1980. Han gjekk av som direktør for Datatilsynet 9. april 2010.

Apenes voks opp og budde i Fredrikstad. Etter artium studerte han samfunnsfag i Lancaster i Pennsylvania, med Fulbright-stipendium. Seinare tok han cand.jur. ved Universitetet i Oslo (1969). Etter det vart han dommarfullmektig ved Vest-Telemark sorenskrivarembete fram til 1971, då han byrja som journalist i *[[Fredriksstad Blad]]*. Same året fekk han også advokatlisens. Frå 1972 var han redaksjonssekretær i *Fredriksstad Blad*, fram til 1977, då han vart vald inn på Stortinget.

Georg Apenes var i 1968 formann i Det Norske Studentersamfund.

Apenes var mange år fast kommentator i norske aviser og skreiv artiklar prenta i tidsskrift, essaysamlingar, lærebøker og antologiar. Han gav ut fleire bøker, dei fleste med kulturhistorisk innhald i populærform.

Apenes var gift med Ingrid I. Willoch, høgrepolitikar og varaordførar i Fredrikstad.

## Bibliografi
* *Det norske felttog i Sverige 1788* (med Tore Dyrhaug, 1988)
* *Løven gjesper* (1989)
* *Hankø bad – et Mindernes Herbarium* (1991)
* *Fra Sinai bjerg til Silikon Valley: rettsstaten og informasjonsteknologien* (1991)
* *Kong Frederiks gamle by* (med Tore Bernitz Pedersen, 1992)
* *Hjulrytterne kommer* (1993)
* *H.F. Gude – somrene ved Kristianiafjorden* (med Hans Gude, 1995)
* *Åpne dører – venneskrift til Astrid Gjertsen på 70-års-dagen 14. september 1998*
* *Én tid og to byer* (med Kitty Apenes, 1998)
* *Panoptikon – vårt gjennomsiktige samfunn* (2000)
* *Fra tillit til kontroll – tolv samtaler om politikk, teknologi og personvern* (2005)

## Bakgrunnsstoff
* Biografi på Stortinget.no
Georg

**Georg** er eit mannsnamn, mellom anna brukt i Noreg, som er avleia av det greske *Geôrgios (Γεώργιος)* gjennom latin Georgius. Namnet tyder 'landarbeidar'. Det har kvinneformene Georgina og Georgine.

Namnet Georg blir særleg mykje brukt i tyskspråklege land, der det òg har variantar som Jürg og Jörg. På engelsk er namnet blitt til George.

På dansk og norsk finst Jørgen, sjå denne artikkelen for fleire variantar.

## Kjende namneberarar
*Georg Philipp Telemann (1681 - 1767), tysk komponist
*Georg Friedrich Händel (1685 - 1759), tysk-britisk komponist
*Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770 - 1831), tysk filosof
*Georg Ohm (1789 - 1864), tysk fysikar
*Georg Ossian Sars (1837 - 1927), norsk havforskar
*Georg Brandes (1842 - 1927), dansk litteraturkritikar
*Georg Trakl (1887-1914), austerriksk forfattar
*Georg Johannesen (1931 - 2005), norsk forfattar
*Georg Apenes (f. 1940), norsk politikar, direktør i Datatilsynet

### Kongar
Fleire engelske kongar har heitt George i England; desse blir kalla Georg på norsk.
* Kong Georg I av Storbritannia
* Kong Georg II av Storbritannia
* Kong Georg III av Storbritannia
* Kong Georg IV av Storbritannia
* Kong Georg V av Storbritannia
* Kong Georg VI av Storbritannia
Store jordskjelv

**Store jordskjelv** er oversyn over jordskjelv med stor styrke eller store dødstal.

## Det største jordskjelvet i kvart år av 2000-talet

## Dei kraftigaste jordskjelva ein har målt

;Estimert magnitude

### Magnitude frå 8,8 og lågare

;Estimert magnitude

## Dødelegaste jordskjelv

## Kronologi over store jordskjelv

## Sjå også
*Jordskjelv i 2020
*Kategori:Jordskjelv etter land

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lists of earthquakes|Lists of earthquakes]]» frå ,  den 22. november 2019.*
Roosevelt

**Roosevelt** er eit etternamn med opphav i nederlandsk språk. 
Fleire kjende personar frå USA har hatt namnet som etternamn. 

## Personar med Roosevelt som etternamn
* Alice Roosevelt Longworth - dotter av Theodore Roosevelt
* Alice Hathaway Lee Roosevelt - fyrste kona til Theodore Roosevelt
* Anna E. Roosevelt - dotter av Franklin D. Roosevelt
* Anna Eleanor Roosevelt- Fyrstedame i USA, gift med president Franklin Delano Roosevelt; niese av president Theodore Roosevelt
* Anna Hall Roosevelt - kona til Elliott Roosevelt I
* Archibald Roosevelt - son av Theodore Roosevelt
* Edith Roosevelt - Fyrstedame i USA, gift med president Theodore Roosevelt
* Elliott Roosevelt - son av Franklin D. Roosevelt
* Elliott Roosevelt I - bror til Theodore Roosevelt
* Franklin Delano Roosevelt - Den 32. President i USA
* Franklin Delano Roosevelt, Jr. - son av Franklin D. Roosevelt
* Franklin Delano Roosevelt, III - son av Franklin D. Roosevelt, Jr.
* James Roosevelt - son av Franklin D. Roosevelt
* John Aspinwall Roosevelt - son av Franklin D. Roosevelt
* Kermit Roosevelt - son av Theodore Roosevelt
* Kermit Roosevelt, Jr. - soneson av Theodore Roosevelt
* Kermit Roosevelt III - forfattar og oldebarn av Theodore Roosevelt
* Quentin Roosevelt - son av Theodore Roosevelt
* Theodore Roosevelt - Den 26. President i USA
* Theodore Roosevelt, Jr. - general under andre verdskrig
----

## Stadnamn med Roosevelt
* Roosevelt i New Jersey
* Roosevelt i New York
* Roosevelt i Oklahoma
* Roosevelt i Utah
* Roosevelt i Washington
* Roosevelt i Wisconsin
* Roosevelt i Minnesota
* Roosevelt Dam - demning i Arizona
* Roosevelt Island
* Roosevelt, Rivadavia Partido, Buenos Aires, Argentina
* Roosevelt Bridge i Stuart i Florida
Anaksimander

**Anaksimander** var ein gresk tenkjar som høyrde til før-sokratikarane. Han levde frå om lag 610 f.Kr. til om lag 546 f.Kr. og budde i byen Milet på kysten av Vesle-Asia.
Hans tapte verk *Om naturen* er det eldste filosofiske verket i gresk litteratur. Anaksimander meinte verda var bygd opp av det uforgjengelege stoffet apeiron. Han var også astronom og geograf.

## Meiningar og arbeid
Anaksimander var truleg elev av Tales som meinte at det grunnleggjande stoffet i verda (arkhe) var vatn, men hadde likevel ein heilt annan teori om kva som var arkhé.

Anaksimander trudde ikkje at verda var bygd opp av eit eller fleire av stoffa som ein allereie kunne finne i verda. Dette var uharmonisk og førte til at ubalanse, viss alt består av eitt stoff vil vi ikkje ha den nødvendige balansen i verda. Han såg difor for seg at verda var bygd opp av noko anna, noko ubestemt som ting kom frå og gjekk tilbake til. Dette ubestemte kalla han for *[[apeiron]]*.

Anaksimander teikna det første greske verdskartet og la fram ein ikkje-mytologisk kosmologi.
Her såg han for seg jorda som ein sylinder som flaut i det uendelege, utan støtte frå noko anna. Menneska levde på toppen av sylinderen med eit hav rundt omkrinsen.

## Kjelder

* 


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Anaximander|Anaximander]]» frå , den 26. februar 2013.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* (en) ''Internet Encyclopedia of Philosophy'' — Anaximander
Vest-Tyskland

**Vest-Tyskland** er ei nemning på dei vestlege delane av Tyskland. Etter andre verdskrigen og fram til 3. oktober 1990 var Vest-Tyskland ei uformell nemning på den delen av Tyskland som ikkje var del av den tyske demokratiske republikken (DDR).

## Bakgrunn
Etter krigen vart Tyskland delt i okkupasjonssoner av dei sigrande maktene. USA, Frankrike og Storbritannia hadde styrkar i vest, medan Sovjetunionen hadde styrkar i aust. Formelt vart den tyske staten reorganisert i dei vestlege delane i 1949.

## Namn
I Tyskland vart oftast namnet Forbundsrepublikken Tyskland (*Bundesrepublik Deutschland*) nytta om landet. DDR vart ofte kalla SBZ eller Midt-Tyskland i vest. Nemninga 'Aust-Tyskland' vart hovudsakleg nytta i utlandet, og den vesttyske regjeringa motarbeidde bruken av namnet 'Aust-Tyskland' for DDR, sidan dei reserverte namnet for dei austlege tyske provinsane som sigersmaktene hadde stilt under Folkerepublikken Polens forvaltning, og som dei polske kommunistane de facto hadde annektert. Den provisoriske hovudstaden i Vest-Tyskland var i røynda Bonn. Berlin var formelt og symbolsk hovudstad. Vest-Tyskland styrte over dei vestlege delane av Berlin, kalla Vest-Berlin. Aust-Berlin var hovudstad i DDR.

## Sjølvstyre
Vest-Tyskland vart erklært fullt sjølvstendig att den 5. mai 1955 samstundes med at landet vart medlem av NATO. Gjennom NATO-alliansen heldt USA fram med å ha styrkar i landet. DDR vart òg erklært sjølvstendig, men sovjetiske styrkar vart verande der. Dei vart i 1953 nytta til å slå ned demonstrasjonar blant befolkninga i Aust-Berlin.
Tottenham

**Tottenham** er ein stad i bydelen Haringey nord i London. Det var opphavleg eit landleg område i Middlesex som blei urbanisert og gjort om til eit eige bydistrikt. I 1934 blei det ein valkrins (*borough*) og i 1965 blei det ein del av Haringey og dermed også Stor-London. Tottenham voks fram ved den romerske vegen Ermine Street.

Til 1870-åra budde få menneske i området, men så introduserte Great Eastern Railway spesielle togruter som arbeidarar hadde råd til å bruka for å pendla til arbeidet. Det blei derfor bygd mange billige arbeidarbustader i Tottenham, noko som over tid førte til at området blei ein forstad til London.

Elva Lea i utkanten av Tottenham utgjorde austgrensa for valkrinsen Tottenham og grensa mellom Middlesex og Essex. Før det var ho også grense for danelovsområda. Ho markerer nå grensa mellom Haringey og Waltham Forest.

Tottenham er heimstaden til Tottenham Hotspur FC og heimebanen til laget, White Hart Lane.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Bioluminescens

**Bioluminescens** er produksjon og utstråling av lys hjå levande organismar. Fenomenet er eit resultat av ein kjemisk reaksjon der kjemisk energi vert omgjort til lysenergi.

## Sjå òg
* Irisering
Luminescens

**Luminescens** er lysstråling som er skapt av andre prosessar enn varmestråling, men i staden ofte opptrer ved låge temperaturar. Døme er fluorescens, bioluminescens og fosforescens. Fenomenet kan mellom anna skje ved hjelp av kjemiske eller biokjemiske endringar, elektrisk energi, eller reaksjonar i krystallar.

Ved luminescens blir atoma eller molekyla i eit stoff ved einkvan ytre påverknad eksitert til særskilde energinivå, og sender så ut stråling i form av lys som svarar til overgangar frå desse nivåa. Den spektrale samansetnaden av slikt lys blir annleis enn av lyset som blir sendt ut ved varmestråling. Samansetnaden varierer òg frå stoff til stoff.

## Typar luminescens
*Kjemiluminescens, som følgje av ein kjemisk reaksjon
**Bioluminescens, utstråling som følgje av ein biokjemisk reaksjon av ein levande organisme
**Elektrokjemiluminescens, som følgje av ein elektrokjemisk reaksjon
*Krystalloluminescens, produsert ved krystallisering
*Elektroluminescens, som følgje av ein elektrisk straum som går gjennom eit stoff
**Katodeluminescens, som følgje av at eit luminescent stoff vert treft av elektron
*Mekanoluminescens, som følgje av mekanisk prosess på eit fast stoff
**Triboluminescens, skapt når banda i eit stoff vert broten når stoffet vert skrapt, knust eller gnidd
**Fraktoluminescens, skapt når banda i somme krystallar brist
**Piezoluminescens, skapt når det vert utøvd trykk på somme stoff
*Fotoluminescens, som følgje av absorpsjon av foton
**Fluorescens, fotoluminescens som følgje av ein enkel–enkel elektronisk relaksasjon (typisk levetid: nanosekund)
**Fosforescens, fotoluminescens som følgje av ein trippel–enkel elektronisk relaksasjon (typisk levetid: millisekund til timar)
*Radioluminescens, som følgje av bombardement av ionisert stråling
*Sonoluminescens, som følgje av imploderte bobler i ei væske når dei vert eksitert av lyd
*Termoluminescens, gjenutstråling av absorbert lys når eit stoff vert oppvarma

## Bruksområde
*lysdiode (LED) sender ut lys ved hjelp av elektroluminescens
*Fosfor sender ut lys når det vert bestrålt av elektromagnetisk stråling eller partikkelstråling av høg energi.
*Fosfortermometri, måling av temperatur ved hjelp av fosforescens.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Luminescence|Luminescence]]» frå ,  den 21. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


*luminescens. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/luminescens
Stortingsrepresentantar 2005-2009

**Stortingsrepresentantar 2005–2009** er ei liste over alle stortingrepresentantar som vart valde i Stortingsvalet 2005 for perioden 2005 til 2009.

Det er totalt 169 representantar, fordelt med 61 til Det norske Arbeidarpartiet, 38 til Framstegspartiet, 23 til Høgre, 15 til Sosialistisk Venstreparti, 11 til Kristeleg Folkeparti, 11 til Senterpartiet og 10 til Venstre. Den siste representanten frå kvart fylke er eit utjamningsmandat, nytt med dette stortingsvalet samanlikna med tidlegare val er at det er eit utjamningsmandat i kvart einaste fylke.

## Akershus

## Aust-Agder

## Buskerud

## Finnmark

## Hedmark

## Hordaland

## Møre og Romsdal

## Nordland

## Nord-Trøndelag

## Oppland

## Oslo

## Rogaland

## Sogn og Fjordane

## Sør-Trøndelag

## Telemark

## Troms

## Vest-Agder

## Vestfold

## Østfold

## Kjelder
* Innvalgte fra 1945/2005-09 stortinget.no
Oktettregelen

**Oktettregelen** eller **åtteregelen** er ein enkel kjemisk teori som viser at atom tenderar å gruppere seg slik at dei får åtte elektron i det ytterste elektronskalet (valensskalet). 
Dette medfører at atoma ofte skaffar seg åtte elektron i ytste skallet ved å danne bindingar med andre atom. Atom som allereie har eit fullstendig sett elektron i valensskalet, det vil seie edelgassar, pleier ikkje å danna bindingar med andre atom.
Jørgen Leth

**Jørgen Leth** () er ein dansk journalist, forfattar, TV- og filmmann, føredragshaldar og meir.

Leth er fødd i Århus og bur no hovudsakleg i Haiti. 

Han var aktiv innan dansk film som konsulent for Kortfilmrådet (1971&ndash;1973) og programredaktør for Statens Filmcentral (1975&ndash;1977). Han regisserte kortfilmen «Det Perfekte Menneske» for Lars von Trier sitt filmprosjekt *[[De Fem benspænd]]* i 2003. Han har i Danmark i seinare tid særleg vore kjend som «poetisk syklingskommentator» saman med Jørn Mader, og kommenterte Tour de France for dansk TV2 frå 1989 til 2005.

I 2005 gav Leth ut den sjølvbiografiske boka *Det uperfekte menneske* der han openhjarta skildra livet sitt, mellom anna korleis han hadde samleie med tenåringsdottera til tenarane sine på Haiti. Boka skapte stort oppstyr i Danmark, og førte til at han trekte seg frå TV2-jobben og stillinga som dansk æreskonsul på Haiti, som han hadde vore sidan 1991.

## Utgjevingar
### Bøker

* *Gult lys*, 1962
* *Kanal*, 1964
* *Sportsdigte*, 1967
* *Lykken i Ingenmandsland*, 1967
* *Glatte hårdtpumpede puder*, 1969
* *Eventyret om den sædvanlige udsogt*, 1971
* *Det går forbi mig*, 1975
* *Det er ligesom noget af en drøm*, 1976
* *Filmmaskinen. Essays*, 1979
* *Hvordan de ser ud*, 1987
* *Traberg. Roman*, 1990
* *Jeg leger at jeg kan alting*, 1991
* *Hundene gør: Kup i Haiti*, 1994
* *Den gule trøje i de høje bjerge*, 1995
* *Billedet forestiller*, 2000
* *Historier fra Haiti &ndash; en ø'stat i Caribien*, 2000
* *Samlede Digte*, 2002
* *Det uperfekte menneske*, 2005

### Film
* *Stopforbud*, 1963
* *Se frem til en tryg tid*, 1964
* *[[Det perfekte menneske]]*, 1967
* *Ofelias blomster*, 1968
* *Nær himlen, nær jorden*, 1968
* *Jens Otto Krag*, 1969
* *Dyrehavefilmen*, 1969
* *Teatret i de grønne bjerge*, 1970
* *Motion Picture*, 1970
* *Eftersøgningen*, 1970
* *Dyrehaven: Den romantiske skov*, 1970
* *Frændeløs*, 1970
* *Livet i Danmark*, 1971
* *Kinesisk bordtennis*, 1972
* *[[Eddy Merckx i nærheden af en kop kaffe]]*, 1973
* *Den umulige time*, 1974
* *[[Stjernerne og vandbærerne]]*, 1974
* *Klaus Rifbjerg*, 1974
* *Det gode og det onde*, 1975
* *En forårsdag i Helvede*, 1976
* *Peter Martins, en danser*, 1978
* *Sanct Hansaften-spil*, 1979
* *Kalule*, 1979
* *At danse Bournonville*, 1979
* *Step on Silence*, 1982
* *66 scener fra Amerika*, 1982
* *Udenrigskorrespondenten*, 1983
* *Pelota*, 1984
* *Notater fra Kina*, 1986
* *[[Den legende menneske]]*, 1986
* *Composer Meets Quartet*, 1987
* *Dansk litteratur*, 1989
* *Notater om kærligheden*, 1989
* *Traberg*, 1992
* *Michael Laudrup &ndash; en fodboldspiller*, 1993
* *Haiti. Uden titel*, 1996
* *Jeg er levende &ndash; Søren Ulrik Thomsen, digter*, 1999
* *Drømmere*, 2002
* *Nye scener fra Amerika*, 2003
* *[[De fem benspænd]]*, 2003, saman med Lars von Trier

## Bakgrunnsstoff
* litteratursiden.dk 
* bibliografi.dk 
* Om bokkontroversen hjå Ekstrabladet
Stortingsrepresentantar 2001-2005

**Stortingsrepresentantar 2001-2005** er ei liste over alle stortingrepresentantar som vart valde i Stortingsvalet 2001 for perioden 2001 til 2005.

Det var totalt 165 representantar, fordelt med 43 til Det Norske Arbeiderparti, 38 til Høgre, 26 til Framstegspartiet, 23 til Sosialistisk Venstreparti, 22 til Kristeleg Folkeparti, 10 til Senterpartiet, 2 til Venstre og 1 til Kystpartiet.

Dei 8 utjamningsmandata gjekk til Akershus (3), Hordaland (2), Oslo (1), Rogaland (1) og Vestfold (1).

## Aust-Agder

## Vest-Agder

## Akershus

3 Utjamningsmandat.

## Buskerud

## Finnmark

## Hedmark

## Hordaland

2 utjamningsmandat.

## Møre og Romsdal

## Nordland

## Oppland

## Oslo

1 utjamningsmandat.

## Rogaland

1 utjamningsmandat.

## Sogn og Fjordane

## Telemark

## Troms

## Nord-Trøndelag

## Sør-Trøndelag

## Vestfold

1 utjamningsmandat.

## Østfold

## Kjelder
* Innvalgte fra 1945/2001-05 stortinget.no
Skaun bygdamuseum

**Skaun bygdamuseum** er eit bygdamuseum i Skaun kommune i Trøndelag. Det består av tre hovuddelar; eit bygdatun på Skreddarhaugen ved Husaby, ei lokalhistorisk utstilling på Venn fleirbrukshus og skulemuseet Råbygda gamle skule. Det er organisert som ein eigen frivillig organisasjon.

Museet har ca. 1100 gjenstandar, dei fleste henta frå kvardagsliv på 1800-talet og første halvdelen av 1900-talet.

Mykje av æra for at museet vart til, ligg til Gauklaget i Skaun og Gunnar Solstad, som gav museet dei første gjenstandane i 1962.

## Skreddarhaugen
Rundt tunet på Skreddarhaugen er det fem bygningar; hovudbygninga Svenstu, ein låve, eit sprøytehus og stabbura Dalsburet og Motzfeldtburet (òg kalla Mosburet). Her finst det mange gjenstandar frå kvardagslivet på ein liten gard eller husmannsplass. I andreetasjen er det særleg mange gjenstandar knytte til skomakaryrket.

I sommarhalvåret blir det av og til arrangert opne dagar med kaffiservering her. Elles er bygdatunet alltid ope under Kristin på Husaby i august. 

## Lokalhistorisk utstilling
Den lokalhistoriske utstillinga er i kjellaren på fleirbrukshuset på Venn. Her er det bl.a. informasjonsplakatar om historia til Skaun kommune, særleg i mellomalderen, og mange gjenstandar for lintilverking.

## Skulemuseet
Skulemuseet er lokalisert på Råbygda gamle skule frå 1878. Dette er ein skule som er nedlagt. Ungane i denne tidlegare krinsen, går no på Jåren/Råbygda skule.

## Bakgrunnsstoff
* Skaun kommune om Skaun bygdamuseum
Gauklaget i Skaun

**Gauklaget i Skaun** var eit lag i gamle Skaun herad med formål å «fremme lokal kultur og humor».

Om vinteren heldt dei gaukrenn med premiering og festleg lag etterpå. Det første vart arrangert i 1913.

På 1950-talet arbeidde dei for å starte opp skolekorps i Skaun (Skaun skolekorps), og på 1960-talet arbeidde dei for å få til eit bygdamuseum (Skaun bygdamuseum). Begge delar klarte dei.
Stortingsrepresentantar 1993-1997

**Stortingsrepresentantar 1993-1997** er ei liste over alle stortingrepresentantar som vart valde i Stortingsvalet 1993 for perioden 1993 til 1997.

Det var totalt 165 representantar, fordelt med 67 til Det Norske Arbeidarparti, 32 til Senterpartiet, 28 til Høgre, 13 til Sosialistisk Venstreparti, 13 til Kristeleg Folkeparti, 10 til Framstegspartiet,  og 1 til Raud Valallianse.

De 8 utjamningsmandata gjekk til Akershus (2), Buskerud (1), Oslo (2), Rogaland (1) og Telemark (2).

## Aust-Agder

 
## Vest-Agder

 
 
## Akershus

2 utjamningsmandat.

## Buskerud

1 utjamningsmandat.

## Finnmark

 
 
## Hedmark

## Hordaland

 
 
## Møre og Romsdal

 
 
## Nordland

 
 
## Oppland

 
 
## Oslo

2 utjamningsmandat.

## Rogaland

1 utjamningsmandat.

## Sogn og Fjordane

## Telemark

2 utjamningsmandat.

## Troms

 
 
## Nord-Trøndelag

 
 
## Sør-Trøndelag

 
 
## Vestfold

 
 
## Østfold

## Kjelder
* Innvalgte fra 1945/1993-97 stortinget.no
Stortingsrepresentantar 1883-1885

**Stortingsrepresentantar 1883-1885** er ei liste over alle stortingsrepresentantar som vart valde i Stortingsvalet i 1883 for perioden 1883 til 1885. Det var totalt 114 representantar, fordelt med 83 til Venstre, 31 til Høgre.

## Landkretsar

### Smaalenenes Amt

### Akershus Amt

### Hedemarkens Amt

### Kristians amt

### Buskerud Amt

### Jarlsberg og Larviks amt

### Bratsberg Amt

### Nedenes amt

### Lister og Mandal amt

### Stavanger amt

### Søndre Bergenhus Amt

### Nordre Bergenhus Amt

### Romsdals Amt

### Søndre Trondhjems Amt

### Nordre Trondhjems Amt

### Nordlands Amt

### Tromsø Amt

### Finmarkens Amt

## Bykretsar

### Fredrikshald

### Sarpsborg

### Fredrikstad

### Moss og Drøbak

### Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger

### Lillehammer, Hamar og Gjøvik

### Drammen

### Kongsberg

### Holmestrand

### Tønsberg

### Larvik og Sandefjord

### Brevik

### Porsgrund

### Skien

### Kragerø

### Østerrisør

### Arendal og Grimstad

### Kristiansand

### Flekkefjord

### Stavanger og Haugesund

### Bergen

### Aalesund og Molde

### Kristiansund

### Trondhjem og Levanger

### Tromsø og Bodø

### Hammerfest, Vardø og Vadsø

## Kjelder

* Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste 
*
Theatrum Orbis Terrarum

***Theatrum Orbis Terrarum*** («verdsteateret») blir sett på som det fyrste moderne atlaset. Det blei trykt 20. mai 1570 i Antwerpen, og var skrive av Abraham Ortelius. Det var sett saman av ei samling av like store kartark med tilhøyrande tekst innbunde som ei bok. Trykkplater av kopar blei gravert spesielt for denne jobben. Orteliusatlaset blir somme tider referert til som ei oppsummering av kartografien på 1600-talet. 
Mange av karta i atlaset er basert på kjelder som ikkje lenger er tilgjengelege eller er ekstremt sjeldne. Ortelius la ved ei unik referanseliste («Catalogus Auctorum») der han skreiv ned namna på samtidige kartografar som elles ville ha vore gløymt i dag. I løpet av åra atlaset blei gitt ut kom det versjonar på sju språk, latin, tysk, flamsk, fransk, spansk, engelsk og italiensk.

Etter fyrsteopplaget av *Theatrum Orbis Terrarum* reviderte og utvida Ortelius atlaset med jamne mellomrom, og gav det ut i varierande format fram til han døydde i 1598. Frå dei 70 karta og 87 bibliografiske referansane i fyrsteutgåva (1570) voks atlaset gjennom dei 31 utgjevingane til 167 kart og 183 referansar i 1612.

## Bakgrunnsstoff
* Kongressbiblioteket i USA: Om Orteliusatlaset (engelsk)
Konføderasjon

Ein **konføderasjon** er ei samanslutning av statar eller andre einingar der einingane er relativt laust knytte til kvarandre, slik at ei avgjerd berre gjeld i ein del av heilskapen dersom denne delen er samd i henne, og delstatane (i ein statskonføderasjon) har høve til å melda seg ut av denne staten. 

Ein kan hevda at Sveits i prinsippet var ein konføderasjon fram til borgarkrigen i 1847, men han var tydelegvis ikkje funksjonell sidan delstatane som ville bryta med moderlandet, vart haldne att med vald. 

Sambandsstatane var opphavleg ein konføderasjon, men vart ein føderasjon ved ratifikasjonen av den amerikanske grunnlova. 

I dag er kan henda Canada det næraste me har ein konføderasjon, i og med at det kan verka som Quebec får lov til å melda seg ut av landet, om so dei ynskjer. 

Ein konføderasjon er då eit forbund av einingar der suvereniteten er lagd til kvar eining. I ein konføderasjon må det vera semje om ei lov eller ei avgjerd om denne skal gjelda kvar eining. 

Statar kan i prinsippet vera konføderasjonar, føderasjonar eller unitære. Ein stat stat der heile suvereniteten og lovgjevingsmakta ligg i eitt sentrum, kallar me ein unitær stat (einskapsstat). Noreg er ein unitær stat. 

Den Europeiske Unionen EU blir av somme sagt å vera ein konføderasjon, men EU har som mål å utvikla seg i retning av ein føderasjon, og har alt kome eit stykke på veg. Ikkje alt treng å vera samrøystes for å gjelda i EU i dag.
Robert J. Aumann

**Israel Robert John Aumann** () er ein berømt USA-amerikansk matematikar fødd i Frankfurt-am-Main i Tyskland og medlem av United States National Academy of Sciences. Han arbeider ved Senter for rasjonalitet, på det hebraiske universitetet i Jerusalem.

Saman med Thomas Schelling, vart han tildelt Nobelprisen i økonomi i 2005 for å ha «*styrkt forståinga vår av konflikt og samarbeid gjennom [[spelteori]]analysar*».

## Bakgrunnsstoff
* 
* János Bolyai-prisen
* CV-en til Aumann
Thomas C. Schelling

**Thomas Crombie Schelling** () var ein USA-amerikansk økonom og professor i utanrikssaker, nasjonal tryggleik, atomstrategi og forsvarskontroll ved Universitetet i Maryland, College Park, School of Public Policy.

Schelling si mest berømte bok, *The Strategy of Conflict* (Konfliktstrategiar) frå Harvard University Press i 1960, pionerte studiet av forhandlingar og strategiske val og blir sett på som ei av dei hundre bøkene som har øvd størst innflytnad i Vesten sidan 1945.

I 1971 publiserte han ein ofte-sitert artikkel om rasedynamikk, kalla «Dynamic Models of Segregation» (Dynamiske modellar for segregering). I dette verket forklarte han korleis eit bustadstrøk med berre kvite bebuarar raskt kunne bli eit nabolag med berre mørkhuda, til og med om ingen av dei kvite bebuarane var absolutt imot å bu i eit integrert bustadstrøk.

Schelling deltok i debatten om global oppvarming. Gjennom sin argumentasjon for at problemet har vorte sterkt overdrive, var han ein av dei leiande innan København-konsensusen.

Professor Schelling underviste tidlegare i tjue år ved Harvard University sin John F. Kennedy School of Government, der han var Lucius N. Littauer-professor i politisk økonomi.

Saman med Robert J. Aumann vann han Nobelprisen i økonomi i 2005 for å ha «*styrka forståinga vår av konflikt og samarbeid gjennom [[spelteori]]analysar*».

## Bakgrunnsstoff
* 
* Intervju med Schelling i 2005
Før-sokratikarane

**Før-sokratikarane** var dei greske filosofane som virka før Sokrates (som vart fødd ca. 470 fvt.) som med sine etterfølgjarar fekk den dominerande posisjonen innan gresk filosofi. Ein set skilje mellom desse første filosofane og Sokrates fordi sistnemnde er ein av dei viktigaste filosofane i antikken.

Innunder før-sokratane reknar ein mellom andre Thales, Anaksimenes, Empedokles, Anaksimander, Heraklit, Parmenides, Zenon, Demokrit og Pythagoras.

## Kjelder
* Dagfinn Døhl Dybvig & Magne Dybvig (2003). *Det tenkende mennesket*. Trondheim: Tapir. ISBN 82-519-1864-2.
Arkhe

**Arkhe** eller **arché**, gresk ἀρχή, er eit ord (ἀρχή) som tyder noko slikt som «byrjing» eller «opphavleg».

Før-sokratikarane lagde fleire teoriar om kva dette «opphavet åt alle ting» var. Teoriane om arkhe søkte å svara på kva som låg til grunn for den fysiske verda, rørsle og endring.

Thales såg på vatn, Anaksimander tenkte seg apeiron, Anaksimenes luft, Pythagoras kan seiast å ha hatt tal, Heraklit logos, Parmenides «Det Eine», Empedokles dei fire elementa og Demokrit tenkte seg atom som arkhe.

## Avleiingar
Fleire moderne ord er avleia av *arkhe*, til dømes:

* arkeologi, læra om livet i tidlege tider
* arketyp(e), ei urform, gjerne ei som er sams for alle menneskja

## Kjelder
* 
* Nynorskordboka
* Oxford English Dictionary
Gjønnes-utvalet

**Stat &ndash; kyrkje-utvalet**, òg kalla **Gjønnes-utvalet** etter leiaren Kåre Gjønnes, var eit offentleg utval som sette saman ei utgreiing om tilhøvet mellom kyrkje og stat i Noreg. Føremålet med utvalet var å gje Stortinget eit vidt grunnlag for å avgjere om statskyrkjeordninga skulle vidareførast, reformerast eller avviklast. Utvalet vart oppnemnt ved kongeleg resolusjon av 14. mars 2003.

Utvalet la fram utgreiinga og innstillinga si i dokumentet **NOU: 2006: 2** *Staten og Den norske kirke* til Kultur- og kyrkjedepartementet tysdag 31. januar 2006.

## Utvalet si oppgåve
Utvalet skulle ta utgangspunkt i at den norske kyrkja skulld halde fram med å vere ei vedkjennande, misjonerande, tenande og open folkekyrkje, og vurdere åtte skilde punkt:

# **Statskyrkjeordninga i heilskap**, som ho var utforma og virka i Noreg.
# **Mogelege eller ønskelege reformer** innanfor ramma av det som på rimeleg vis kunne karakteriserast som ei statskyrkje.
# **Alternativ til [[statskyrkje]]ordninga** og overgangsordningar under eit mogeleg opphøyr av statskyrkjeordninga.
# **Finansiering av kyrkjeleg verksemd**, og under det; spørsmål knytt til medlemsavgift, livssynsavgift, skatt og statlege/kommunale løyvingar.
# **[[Gravferd]]sforvaltinga**
# Ordningar for å halde ved like freda og **verneverdige kyrkjer**.
# **Eigedomsretten til [[kyrkje]]r og [[kyrkjegard]]ar**, andre aktuelle eigedomar, Opplysningsvesenets fond med meir under eit mogeleg opphøyr av statskyrkjeordninga.
# Kva **konsekvensar** framlagte endringar i kyrkjeordninga kunne kome til å ha for mellom anna oppsluttinga om Den norske kyrkja, for det andelege livet, kyrkjeleg undervising og diakoni, for kulturen vår og verdigrunnlaget i folket..

## Medlemmer i utvalet
* **Leiar:** Kåre Gjønnes (fylkesmann)
* **Nestleiar:** Marit Tingelstad (pensjonist)

* Jorund Andersen (lagsskrivar)
* Per-Otto Gullaksen (domprost)
* Jens-Petter Johnsen (sokneprest)
* Helge Kolstad (lærar)
* Per Oskar Kjølaas (biskop)
* Hildur Larsen (husmor)
* Lena Larsen (førstekonsulent)
* Vibeke Limi (prosjektleiar)
* Inge Lønning (stortingsrepresentant)
* Kjell Nordstokke (forstandar)
* Dag Nygård (generalskrivar)
* Ingar Samset (spesialrådgjevar)
* Bente Sandvig (fagsjef)
* Hege Fjellheim Sarre (kulturkonsulent)
* Fredrik Sejersted (advokat)
* Anfin Skaaheim (generalskrivar)
* Hege Steinsland (kyrkjeverje)
* Pia Svensgaard (høgskulelektor)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Norges offentlige utredninger NOU 2006: 2 Staten og Den norske kirke 
* Brosjyre med hovudpunkta i utgreiinga
* Lovdata - Grunnlova §2
* Human-Etisk Forbund om Gjønnes-utvalet
Pandemi

Ein **pandemi** (frå gresk *pan* - alle, *demos* - folk), eller *[[global]] [[epidemi]]*, er ein sjukdom, som rammar menneske i eit stort geografisk område. Teoretisk sett er det berre når sjukdomen dekker heile verda og påverkar alle menneske at det er tale om ein pandemi. Soleis er til dømes AIDS-epidemien ikkje rekna som ein pandemi. Kreft blir heller ikkje sett på som ein pandemi av di sjukdomen ikkje smittar slik influensa gjer.

Tidlegare var ofte bakteriar (pest) årsak til pandemiar. Men betre smittevern og endå meir antibiotika, har gjort at vi har unngått det dei siste hundre åra. Men auka og ukontrollert bruk av antibiotika, har gjort fleire bakteriar resistente og i dag er det eit visst sannsyn for at ein ny bakterie-pandemi skal ramma oss. 

I vår tid er det virus me fryktar mest. På 1900-talet førte virus til tre pandemiar:
* 1918 - 19: 1918-influensaen, også kalla spanskesjuka. Det er estimert at opptil 40 millionar menneske døydde i løpet av eitt år. Det er slått fast at sjuka kjem av eit fugleinfluensavirus.
* 1957 - 58: Asiasjuka. Ein million menneske mista livet. Oppstod etter ei krysning mellom influensavirus frå menneske H1N1 og H2N2-fugleinfluensavirus. HN-notasjonen referer til forholdet mellom *hemagglutinin*- og *neuraminidase*-protein i viruset.
* 1968 - 70: Hongkong-sjuka. 750 000 døde. Har sin grunn i vanleg influensa av type A, men av den nye greina H2N2

I 2003 frykta ein at SARS-viruset skulle føre til ein pandemi. I 2005 er det mange som er redd for at det store utbrotet av fugleinfluensa skal gå over til å smitte mellom menneske. 

Det er stort sannsyn for at ein pandemi igjen skal råka jorda.
I tillegg til fugleinfluensaen er det Ebola-variantar ein trur er mest farlege i dag.

Fram til 2020 var det mange som trudde at samansmeltinga av bioteknologi, nanoteknologi og medisin dei neste tiåra, skal føre til ein endeleg slutt på pandemiar og andre alvorlege sjukdomar.

## Sjå òg
* Svartedauden
* Ebola
* SARS
* AIDS
* Epidemi

## Kjelder
Dansk, svensk og norsk wikipedia
Aftenposten innsikt
Elektrisk gitar

Ein **elektrisk gitar** er ein gitar som kan forsterkast ved hjelp av ein pickup som omgjer vibrasjonar frå strengane til elektriske signal. Vibrasjonen oppstår når gitaristen klimprar, plukkar, fingerplukkar eller tappar på strengane. Signalfangaren som vert nytta til å fange vibrasjonen nyttar vanlegvis elektromagnetisk induksjon for å gjere dette, men det finst òg andre teknologiar. I alle høve, er signalet skapt av ein elektrissk gitar for svakt til å drive ein høgtalar, så det vert sendt til ein gitarforsterkar før det vert sendt til høgtalaren, som omgjer signalet til høyrbar lyd.

Sidan den elektiske gitaren produserer eit elektrisk signal, kan ein elektronisk endre klangfargen til lyden. Ofte vert signalet modifisert ved hjelp av effektar som romklang og forvrenging. Sistnemnde vert særleg mykje nytta innan elektrisk bluesgitarmusikk og rock.

Den forsterka, elektriske gitaren vart funnen opp i slutten av 1930-åra og raskt teken i bruk av jazzgitaristar, som ønskte å spele gitarsoloar med enkle notar i eit storband. Tidlege gitaristar var Les Paul, Lonnie Johnson, Sister Rosetta Tharpe, T-Bone Walker og Charlie Christian. I 1950- og 1960-åra vart den elektriske gitaren det viktigate instrumentet i popmusikken. Det har utikla seg til å bli eit instrument som kan skape eit mangfald av lydar og stilar i sjangrar som varierer frå pop og rock til country, blues og jazz. Det har vore ein avgjerande del i utviklinga av elektrisk blues, rock and roll, rock, heavy metal og mange andre musikksjangrar. 

Utforminga av den elektrisk gitaren og korleis kassen, halsen, stolen og pickupane ser ut har variert mykje. Gitaristar kan ha ein fast stol eller ein fjørbelasta hengsla stol som gjer at gitaristane kan «bøye» tonane eller akkordane opp eller ned og skape vibratoeffektar. Gitarlyden kan endrast ved hjelp av nye speleteknikkar som å bøye strengane, «pull-off», tapping, «hammer-on», bruke lydfeedback eller slide. Det finst fleire typar elektrisk gitarar, som solid-body-gitarar (gitarar utan holrom), og forskjellige typar gitarar med hole kassar. Ein elektrisk gitar har vanlegvis seks strengar (vanlegvis stemt E, A, D, G, H, E frå den lågaste til den høgaste strengen), men kan òg ha sju strengar der den lågaste strengen då vanlegvis er ein H. 12-strengsgitarar har seks par av strengar. 

Pop- og rockegrupper brukar ofte elektrisk gitar i to roller. Rytmegitar spelar akkordsekvensar eller progressjonar og riff og er med på å setje rytmen (som ein del av ein rytmeseksjon). Den andre er sologitar, som vert nytta il å spele instrumentale melodilinjer, melodisk fyll og soloar. I ei lita gruppe, som ei powertrio, kan gitaristen byte mellom begge roller. I større rocke- og metalband er det som regel ein rytmegitarist og ein sologitarist.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Elektrisk gitar|Elektrisk gitar]]» frå ,  den 17. februar 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

 

## Bakgrunnsstoff

* ON! The Beginnings of Electric Sound Generation
Stortingsvalet 1957

**Stortingsvalet 1957** var eit stortingsval i Noreg, 7. oktober 1957. Valet var ein stor siger for Arbeidarpartiet, og Einar Gerhardsen si tredje regjering heldt fram. Arbeidarpartiet beheldt reint fleirtal åleine i Stortinget. 

## Resultat

¹ Mandat frå borgarlege felleslister fordelt på einskilde parti.

Dei borgarlege felleslistene var:
* Høgre og Bondepartiet i Vestfold og Telemark
* Høgre og Venstre i Finnmark

Statistisk Sentralbyrå lagar ein statistikk over valresultatet med felleslistene oppløyst på dei einskilde partia. Resultata for desse partia på landsbasis vert då:

## Kjelder
* Statistisk Sentralbyrå
* Stortingsforhandlinger 1958 (Oslo, 1959)
* Hvem Hva Hvor 1966 (Oslo, 1965)
Stortingsvalet 1965

**Stortingsvalet 1965** var eit stortingsval i Noreg, 13. september 1965. Valdeltakinga var på 85,4 %. Arbeidarpartiet gjekk attende i høve til storingsvalet 1961, men fekk over 40 prosent av alle røystene. Venstresida fekk ikkje fleirtal i Stortinget. Dei borgarlege partia danna fleirtalsregjeringa Bortenregjeringa. 

## Resultat

¹ Mandat frå borgarlege felleslister fordelt på einskilde parti.

Dei borgarlege felleslistene var:
* Høgre og Kristeleg Folkeparti i Bergen
* Senterpartiet og Venstre i Østfold

Statistisk Sentralbyrå lagar ein statistikk over valresultatet med felleslistene oppløyst på dei einskilde partia. Resultata for desse partia på landsbasis vert då:

## Kjelder
* Statistisk Sentralbyrå
* Stortingsforhandlinger 1965-66 (Oslo, 1966)
Borgarskap

**Borgarskap** (også **bursjoasi**, frå fransk: *bourgeoisie*) er nemninga på ein samfunnsklasse som stod midt på rangstigen i det gamle standssamfunnet. Dei var korkje rike adelege eller fattige bønder eller arbeidarar, men levde relativt komfortable, sjølvforsørgde liv som til dømes legar, advokatar eller kjøpmenn. 

Då industri-samfunnet og kapitalismen voks fram, voks borgarskapet mykje, og vart ein av hovudklassane i industrialiserte land, medan den andre var arbeidarklassen. Samtidig vart borgarskapet meir differensiert, med eit *storborgarskap* av rike kapitaleigarar og eit *småborgarskap* av til dømes småkjøpmenn og menn i sjølvstendige yrke som dei førnemnde legane og advokatane. 

Samtidig voks det fram ein *ny* middelklasse av ulike typar funksjonærar i både privat og offentleg verksemd i det moderne samfunnet. Desse fleste av desse var lønsarbeidarar som den tradisjonelle arbeidarklassen, men hadde meir utdanning og høgare status enn denne. Dei blir vanlegvis ikkje rekna som tilhøyrande til borgarskapet.

## Sjå òg
*Borgarleg

## Kjelder
Stortingsvalet 1969

**Stortingsvalet 1969** var eit stortingsval i Noreg, hausten 1969. Oppslutninga var på 83,8 %. Det vart vald 150 stortingsrepresentantar. Valet var særs jamt mellom venstresida og høgresida. Ein kunne kome i den situasjonen at kvar side skulle få 75 representantar kvar. Då ville det ha vorte problematisk å avgjera kven som skulle danna regjering. Før stortingsvalet 1973 vart det lagt til fem ekstra mandat, for å unngå ein slik situasjon. 
Arbeidarpartiet gjekk fram i høve til stortingsvalet 1965, og fekk mest åleine halvdelen av alle mandata i Stortinget. Venstresida fekk ikkje fleirtal i Stortinget, i og med at Sosialistisk Folkeparti gjekk attende og ikkje fekk representantar denne gongen.

## Resultat

¹Mandat frå borgarlege felleslister fordelt på einskilde parti.

Dei borgarlege felleslistene var:
* Høgre og Kristeleg Folkeparti i Bergen
* Kristeleg Folkeparti og Senterpartiet i Akershus, Troms og Vestfold

Statistisk Sentralbyrå lagar ein statistikk over valresultatet med felleslistene oppløyst på dei einskilde partia. Resultata for desse partia på landsbasis vert då:

## Kjelder
* Statistisk Sentralbyrå
* Stortingsforhandlinger 1969-70 (Oslo, 1970)
Knut Sverre

]]
**Knut Axel Scheel Sverre**, (), var ein norsk diplomat og ambassadør. Han var utdanna jurist. I noko av oppveksten budde han i Frankrike.

Han var diplomat ved ambassadane i London, Ottawa og Helsingfors.
Ministerråd i Washington
Ambassadør i Teheran
Ekspedisjonssjef i Utenriksdepartementet
Ambassadør i Brussel.

Han var i lengre tid spesialrådgjevar innan menneskerettar.

Knut Sverre omsette bøker frå norsk språk til fransk språk. Mellom anna kan nemnast omsette bøker av forfattarar som Axel Jensen, Sigurd Hoel og Nils Christie. I tillegg omsette han fleire bøker frå fransk til norsk.
Flåmsbana

**Flåmsbana** er ei sidebane til jernbanen Bergensbanen mellom Myrdal stasjon på Bergensbanen og Flåm inst i Aurlandsfjorden. Heile bana ligg i Aurland kommune i Vestland fylke. Bana er einspora og elektrisk driven.

Flåmsbana har 20 tunnelar frå Myrdalsplatået, ned den stupbratte dalen og til botnen av Flåmsdalen ved Fretheim. Over ei strekning på i alt 20,2 kilometer går 5,7 kilometer av bana i tunnel. Det svarar til meir enn ein fjerdedel av lengda på bana.

## Linjekart
}

|}

## Galleri

Flåmsbanen.jpg|Flåmsbana
Fil:Myrdal.jpg|Myrdal stasjon med eit tog på Flåmsbana. Bana går ned dalen til venstre i biletet.
Fil:Flamsbana waterfall.jpg|Kjosfossen

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Flåmsbana
Stortingsvalet 1961

**Stortingsvalet 1961** var eit stortingsval i Noreg som vart halde den 11. september 1961. Arbeidarpartiet fekk nær halvdelen av alle røystene, men mista det reine fleirtalet dei hadde hatt på Stortinget sidan andre verdskrigen. Det nye partiet på Stortinget, Sosialistisk Folkeparti (SF), fekk ein viktig vippeposisjon. Einar Gerhardsen si tredje regjering heldt fram. Regjeringa måtte gå av i august 1963 på grunn av Kings Bay-saka. SF røysta saman med dei borgarlege partia for eit mistillitsframlegg mot regjeringa. John Lyng danna ei regjering som sat berre kort tid. 

## Resultat

¹ Mandat frå borgarlege felleslister fordelt på einskilde parti.

Dei borgarlege felleslistene var:
* Senterpartiet og Venstre i Østfold, Oppland, Aust-Agder, Vest-Agder og Sør-Trøndelag
* Høgre og Kristeleg Folkeparti i Bergen

Statistisk Sentralbyrå lagar ein statistikk over valresultatet med felleslistene oppløyst på dei einskilde partia. Resultata for desse partia på landsbasis vert då:

## Kjelder
* Statistisk Sentralbyrå
* Stortingsforhandlinger 1961-62 (Oslo, 1962)
* Hvem Hva Hvor 1966 (Oslo, 1965)