open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Plystresnipe

**Plystresnipe** (*Tringa melanoleuca*) er ein vadefugl i snipefamilien som hekkar i Nord-Amerika og overvintrar i den sørlege delen av Nord-Amerika, i Sentral-Amerika, Karibia og det meste av Sør-Amerika. Plystresnipa er den største av *[[Tringa]]*-snipene etter willetsnipa som er meir robust bygd.

## Skildring
Dette er ei stor snipe i denne slekta, ho varierer i lengd frå 29 til 33 centimeter  og i vekt mellom 111 og 235 gram. Vaksne individ har lange, gule bein og eit langt, tynnt, mørk nebb, lengre enn hovudet. Nebbet er rett eller nesten umerkeleg oppbøygd. Kroppen er gråbrun på oversida og kvit på undersida. Overgumpen er kvit. I hekkedrakta er  halsen og brystet og kroppssidene smykka med kraftige, gråsvarte flekker, utanom hekkesesongen er flekkene meir utvaska og mindre synlege på undersida og flankane. Vinterdrakta har òg lysare, brun overside. Arten har eit repertoar av læte, ein vanleg song er skildra som kontinuerlige, rullande, melodiøse tonar 'tu-vii', 'tu-vii'.

Det vidtrekkande utbreiingsområdet inkluderer sørlege Alaska og eit belte frå Britisk Columbia og tvers over provinsane i Canada, sørom Hudsonbukta, til Newfoundland og Labrador. Hekkehabitata er på myrar med kratt og spreidde småvaksne tre, generelt ganske flatt. Her vel dei reirplassen på bakken, vanlegvis godt gøymt ved eller under eit tre, i nærleiken av vatn. Dei fire (3-5) egga blir ruga i ca. 23 dagar og ungane kan ta til med å flyge etter 25 dagar.

Overvintringsområdet er særs vidtrekkande og inkluderer både atlanterhavskysten og stillehavskysten av USA, kystane av Mexicogolfen, Florida, Sentral-Amerika, Karibia og gjennom Sør-Amerika til Tierra del Fuego. Dei er svært sjeldne streiffuglar til Vest-Europa. Plystresnipene beitar på grunt vatn, om vinteren er habitata mykje varierte og kan inkludere tørrare område med bekkar og små dammar. Dietten er basert på smådyr som krepsdyr, småfisk, børstemark, vasslevande insekt,  grashopper, maur og fluger og anna. I Alaska er det observert sniglar og trepigga stingsild i dietten.

Storleiken på populasjonen er usikker, men har vore estimert til 137&nbsp;000 individ og er trudd å vere stabil.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Greater Yellowlegs|Greater Yellowlegs]]» frå ,  den 16. juli 2016.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff

*BirdLife International (2016) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22693231 Tringa melanoleuca] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 16. juli 2016
*Greater Yellowlegs (Tringa melanoleuca) Audubon Guide to North American Birds, henta 16. juli 2016
Giorgio Abetti

**Giorgio Abetti** () var ein italiensk astronom. 

Abetti var professor og direktør for observatoriet i Arcetri (nær Firenze) frå 1921 til 1952. Han gjorde viktige arbeid innafor solforsking, og skreiv fleire bøker om sola og om astronomihistorie, i engelsk omsetjing mellom anna *The History of Astronomy* (1954), *Stars and Planets* (1966) og *The Exploration of the Universe* (1968).

## Kjelder

*
Gran Telescopio Canarias

**Gran Telescopio Canarias** er eit teleskop på La Palma på Kanariøyane, og eit av dei tre største optiske teleskopa i verda. Det er bygd med Spania som hovudeigar, men med noko deltaking av Mexico og USA, til ein kostnad av 100 millionar dollar. Hovudspegelen har ein diameter på 10,4 m og er delt opp i 36 femkanta, rørlege element som opprettheld den korrekte forma gjennom datastyring. Teleskopet er plassert på fjelltoppen Los Muchachos i 2500 m høgd nær Nordisk optisk teleskop og det italienske Galileo-teleskopet. Observasjonstilhøva der er særs gode. GTC vart tilgjengeleg for eksterne brukarar i 2006. Teleskopet er ein del av European Northern Observatory.

## Kjelder

*
Edward W. Maunder

**Edward Walter Maunder** () var ein britisk astronom

Maunder var ein pioner innenfor solfysikk, og vert særskild hugsa for «sommarfugldiagrammet» sitt, som er ei breiddefordeling av solflekkane som ei funksjon av tida. Han påviste òg langvarige minimum i solflekkaktiviteten frå kring 1645 til 1715, som i dag vert kalla Maunder-minimum.

## Kjelder

*
George Biddell Airy

**George Biddell Airy** () var ein britisk astronom. 

Airy var professor i Cambridge frå 1826 til 1835 og Astronomer Royal og direktør for Greenwich-observatoriet frå 1835 til 1881. Han rekna det å finne posisjonane til himmellekamane som hovudoppgåva til observatoriet. Han vart kritisert for å halde attande føreseiinga til John C. Adams om Neptun slik at planeten vart funnen på basis av samsvarande utrekningar av den franske astronomen Urbain Leverrier. Det viktigaste arbeidet til Airy låg innafor himmelmekanikk, men namnet hans vert no mest knytt til optikk, særleg teorien for astigmatisme.

## Kjelder

*
Periklis Iakovakis

**Periklis Iakovakis** () er ein gresk tidlegare friidrettsutøvar frå Patras som vart europameister på langhekken i 2006, og vann bronsemedaljen i øvinga under friidretts-VM 2003.

## Aktiv
Iakovakis tok steget opp mot verdseliten på 400 meter hekk då han i 2001-sesongen vart klokka inn på 48,87 sekundar. Året etter forbetra han den personlege rekorden til 48,66, og han kom på femteplass i friidretts-EM i München. Under verdsmeisterskapen 2003 vann han sitt semifinalefelt på gresk rekord, 48,17. I finalen tok han bronsemedaljen på sterke 48,24, like bak sølvmedaljøren, men nesten sekundet bak den suverene verdsmeisteren, Félix Sánchez.

I mai 2006 sprengde Iakovakis 48-sekundsgrensa for fyrste gong. Han kom i Osaka i mål til 47,82 sekundar. Under europameisterskapen i Göteborg i august månad vann han gullet etter 48,46 sekundar. Like etter EM fekk han notert 47,92 då hann sigra i Weltklasse-stemnet i Zürich.
  
Også i åra etter 2006 heldt Iakovakis fram med å kvalifisere seg til finalane på 400 m hekk i dei store meisterskapane, utan å kunne innkassere medaljar. Etter 2010-sesongen presterte han på eit lægre nivå, og la bort løpsskorne då Sommar-OL i London var over.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1999 i Sevilla: Utslått i forsøka (nr 17 – 49,53)
*OL 2000 i Sydney: Utslått i forsøka (nr 25 – 50,20)
*VM 2001 i Edmonton: Utslått i semifinalane (nr 14 – 49,38)
*EM 2002 i München: Nr 5 – 49,07
*VM i 2003 i Paris: Bronsemedalje – 48,24
*OL 2004 i Aten: Utslått i semifinalane (nr 11 – 48,47)
*VM i 2005 i Helsinki: Utslått i semifinalane (nr 13 – 49,28)
*EM 2006 i Göteborg: Gullmedalje – 48,46, framom Marek Plawgo (48,71)
*VM 2007 i Osaka: Nr 6 – 49,25
*OL 2008 i Beijing: Nr 8 – 49,96
*VM 2009 i Berlin: Nr 5 – 48,42
*EM 2010 i Barcelona: Nr 5 – 49,38
*EM 2012 i Helsinki: Nr 8 – 50,57
*OL 2012 i London: Utslått i forsøka (nr 32 – 50,27)

### Personlege rekordar og årsbeste

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Periklis Iakovakis|Periklis Iakovakis]]» frå ,  den 17. juli 2016.*
Hooker-teleskopet

**Hooker-teleskopet** er eit spegelteleskop ved Mount Wilson-observatoriet i USA. Instrumentet har ein diameter på 2,5 m og vart betalt av amerikanaren John Daggett Hooker. Det vart teke i bruk i 1917 og var fram til 1948 det største i verda. Hooker-teleskopet har vore særs viktig, særleg innan utforskinga av galaksar.

## Kjelder

*
Kitt Peak National Observatory

**Kitt Peak National Observatory** er det nasjonale astronomiske observatoriet i USA, og ligg på Kitt Peak, ein 2060 meter over havet høg fjelltopp i Qinlan Mountains, kring 65 km sør for Tucson i Arizona. Observatoriet, som vart opna i 1959, er utstyrt med 11 moderne teleskop, mellom anna ein 36-tommars reflektor frå 1960, ein 84-tommars reflektor frå 1964, ein 4-meters (158-tommar) reflektor (Mayall-teleskopet, ferdig 1973) og eit stort tårnteleskop (primærspegel 63-tommar, brennvidde 300-tommar, solbilete 34-tommar) kalla McMath-solteleskopet, som stod ferdig i 1962.

## Kjelder

*
Large Binocular Telescope

**Large Binocular Telescope** er eit astronomisk teleskop bygd på fjelltoppen Mount Graham i søraustlege Arizona i eit samarbeid mellom USA (50 %), Italia (25 %) og Tyskland (25 %). Teleskopet består av to kompakte, men uvanleg lette hovudspeglar med diametrar på 8,4 meter montert ved siden av kvarandre. Dette gjev same lyssamlingsevne som ein 11,8 meters spegel, medan biletoppløysinga er venta å bli like god som for eit 22,4 meters teleskop når lysbuntane frå dei to speglane vert kombinert interferometrisk med adaptiv optikk som automatisk korrigerer for atmosfæriske forstyrringar. 

Teleskopet kan sjå lenger ut i universet enn nok anna teleskop og med ein klårheit som er ti gonger betre enn Hubble-teleskopet gjev. Teleskopet kosta 120 millioner dollar. Speglane er laga ved Universitetet i Arizona, som òg har bygd interferometeret saman med Jet Propulsion Laboratory. Eit italiensk konsortium av observatorium har designa det digitale CCD-kameraet. Frå tysk side vert deltakinga leia av Max Planck-instituttet for astronomi i Heidelberg.

## Kjelder

*
Flammegullkvefs

**Flammegullkvefs** (*Chrysis viridula*) er ein gullkvefs i slekta eldgullkvefsar. Han finst i ulike varme naturtypar som skogkantar, sandområde og tørrbakkar.

I Noreg er arten nokso sjeldan med nokre spreidde funn på Austlandet. Vertsarten her er truleg murarkvefsen *[[Odynerus spinipes]]*.

Flammegullkvefs kan vanskeleg forvekslast med andre artar grunna dei unike fargeteikningane på kroppen.

## Raudlistevurdering
*Chrysis viridula* er vurdert som sårbar (VU) fordi arten har eit avgrensa førekomstareal der bestanden er truleg kraftig fragmentert og kvaliteten på habitatet er vurdert til å vera i tilbakegang.

## Fotnotar

*
Mount Wilson-observatoriet

**Mount Wilson-observatoriet** er eit astronomisk observatorium nær Pasadena i  California, 1750 meter over havet. Det vart grunnlagd i 1904 av George Ellery Hale, og oppført og drive av Carnegie Institution. Observatoriet er eit av dei største i verda og vart opphavleg oppretta for utforsking av sola. Observatoriet har mellom anna to tårnteleskop med høgd på 25 og 50 meter som framleis er i bruk. Arbeidet vart seinare i stor grad overført andre flet, særskild studiet av galaksar. Dei fleste store oppdagingane innafor galakseforskinga frå 1908 og fram til opprettinga av Palomar-observatoriet er utført ved Mount Wilson-observatoriet. Observatoriet har to store reflektorar, den eine har spegeldiameter 1,52 meter (ferdig 1908), den andre, som har spegeldiameter 2,54 meter (ferdig 1918), var inntil Hale-teleskopet ved Palomar-observatoriet vart bygd i 1947, størst i verda. 

## Kjelder

*
Stéphane Caristan

**Stéphane Caristan** () er ein fransk tidlegare friidrettsutøvar frå Créteil som internasjonalt tevla i hekkeløp. Han vart europameister på 110 meter hekk i 1986, og vann gullmedaljen på 60 meter hekk i innandørs-VM 1985.

### Aktiv
Caristan deltok i dei olympiske sommarleikane 1984 i Los Angeles, der han med tida 13,71 vart sjettemann på 110 meter hekk. Ved innandørs-VM 1985 i Paris-Bercy vann han 60 meter hekk på  7,67 sekundar, to hundredels sekundar framom spanjolen Javier Moracho.

I 1986 sprang Caristan dei to beste korthekkløpa i karrieren. Under europameisterskapen i Stuttgart van han semifinalen på ny europarekord, 13,28 sekundar. Og i finalen forbetra han seg til 13,20 og vann med ein margin på 0,22 sekund til finske Arto Bryggare. Eit halvår seinare tok Caristan sølvmedaljen ved innandørs-VM 1987 på tida 7,62 sekundar, vinnaren Tony Campbell frå USA sprang på 7,51. Kort tid etter måtte han få operert høgre kne, og klarde ikkje sidan å nå sitt tidlegare nivå på korthekken.

Noko overraskande kom Caristan tilbake på friidrettsbana i 1991 som langhekkløpar. Året etter tok han seg heilt til finalen i øvinga under Sommar-OL i Barcelona, der han vart nummer sju på personleg rekord, 48,86 sekundar.

Caristan var fransk meister på 110 m hekk samanhengande frå 1983 til 1986. Han vann nasjonalt gull på langhekken i 1992, før han i 1994 vart fransk meister på 400 m hekk for andre gong og deretter la opp.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1983 i Helsinki: Utslått i forsøka (nr 20 – 14,10)
*OL 1984 i Los Angeles: Nr 6 på 110 m hekk – 13,71
*EM 1986 i Stuttgart: Gullmedalje på 110 m hekk – 13,20, framom Arto Bryggare (13,42)
*VM 1987 i Roma: Utslått i semifinalane på 110 m hekk (nr 9 – 13,62)
*OL 1988 i Seoul: Utslått i semifinalane på 110 m hekk (nr 9 – 13,69)
*EM 1990 i Split: Braut forsøksløpet på 110 m hekk
*OL 1992 i Barcelona: Nr 7 på 400 m hekk – 48,86

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Stéphane Caristan|Stéphane Caristan]]» frå ,  den 17. juli 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Marc Raquil

**Marc Raquil** () er ein fransk tidlegare friidrettsutøvar frå Créteil som internasjonalt tevla på 400 meter. Han vart europameister på 400 m i 2006, og vann VM-gull 2003 og EM-gull 2006 med Frankrike i 4 x 400 meter stafett. I 2003 tok han også VM-sølv på 400 meter individuelt.

## Aktiv
Raquil kom på bronseplassen på 400 m ved innandørs-EM 2000 med tida 47,28. Eit halvår seinare var han på plass under dei olympiske sommarleikane i Sydney, der han rauk ut i kvartfinalane på 400 meter, men var med på det franske stafettlaget som vart nummer fire på 4 x 400 meter.

Etter å ha vorte utslegen or semifinalane på 400 meter i verdsmeisterskapen 2001, vart 2003 eit framifrå år for Raquil. Under verdsmeisterskapen gjorde han sitt livs løp på 400 meter, den personlege rekorden på 44,79 sekundar heldt til opphavleg til bronsemedalje, i 2009 omgjort til sølvmedalje, då det vart avslørt at vinnaren av løpet, Jerome Young frå USA, hadde vore dopa. Saman med Leslie Djhone, Naman Keïta og Stéphane Diagana vart Raquil tildelt sølv på 4 x 400 meter, men då det seinare viste seg at Calvin Harrison hadde vore dopa, vart USA diskvalifisert og dei franske løparane til verdsmeistrar.

Våren 2005 sprang Raquil på det franske laget som vann 4 x 400 m stafett ved innandørs-EM. Dei neste store prestasjonane til Raquil kom ved europameisterskapen 2006 i Göteborg. Han vart fyrst europameister på 400 meter med tida 45,02 sekundar. Sidan vart han gullmedaljør i 4 x 400 m stafett saman med Leslie Djhone, Idrissa M'barke og Naman Keïta. Raquil sprang då den siste etappen for Frankrike, og fekk til fulle vist sin eminent avslutningseigenskap ved å «parkere» Polen og Storbritannia sine løparar på oppløpssida.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 2000 i Sydney: Nr fire i 4 x 400 m stafett, utslått i kvartfinalane på 400 m (nr 20 – 45,56)
*VM 2001 i Edmonton: Utslått i semifinalane (nr 11 – 45,22)
*VM i 2003 i Paris: Sølvmedalje på 400 m – 44,79, bak Tyree Washington (44,77) og gull i 4 x 400 m stafett
*VM i 2005 i Helsinki: Nr fem i 4 x 400 m stafett
*EM 2006 i Göteborg: Gull på både 400 m (45,02) og 4 x 400 m stafett

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Marc Raquil|Marc Raquil]]» frå ,  den 17. juli 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Oslo solobservatorium

**Oslo solobservatorium** eller **Harestua observatorium** ligg på Gunnarshøgda ved Harestua i Lunner, 580 meter over havet. Hovudinstrumenta er eit tårnteleskop med stor spektrograf, ein Zeiss Coudé-refraktor og radioteleskop. Observatoriet, som hører inn under Universitetet i Oslo, vart oppretta i 1954. Det vart sidan nedlagt som forskingsobservatorium i 1987. Observatoriet på Harestua vert no nytta innan undervisning, med hovudvekt på barn og unge, under namnet Solobservatoriet og Tycho Brahe-instituttet.

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
*
Reflektor i astronomi

Ein **reflektor** er eit spegelteleskop der bieltet oppstår etter refleksjon frå ein konkav spegel. Dei to største reflektorane i verda, dei to Keck-teleskopa, med kvar ein diameter på 10 meter, er på Mauna Kea på Hawaii. 

## Kjelder

*
Robert Grant Aitken

**Robert Grant Aitken** () var ein amerikansk astronom. 

Aitken var knytt til Lick-observatoriet i California frå 1895 til 1935 og er særleg kjend for arbeidet sitt med dobbeltstjerner, som han oppdaga over 3000 av. Han var forfattar av *The Binary Stars* (2. utg. 1935) og *New General Catalogue of Double Stars within 120° of the North Pole*, ved utgjevinga i 1932 ei komplett nedskriving over dei 17&nbsp;180 dobbeltstjernene som var kjend i 1927.

## Kjelder

*
Roque de los Muchachos-observatoriet

**Roque de los Muchachos-observatoriet** er eit astronomisk observatorium på La Palma på Kanariøyane, på randa av eit stort vulkankrater, 2400 meter over havet. Det vart offisielt opna i 1986. Observatoriet er internasjonalt og vert drive i fellesskap. Spania, som eig området og har ansvaret for infrastrukturen og spanske astronomar disponerer 20&nbsp;% av observasjonstida på alle instrument. Storbritannia (saman med Irlandog Nederland) har William Herschel-teleskopet (4,2 m; teken i bruk 1988), det heilt ombygde Isaac Newton-teleskopet (2,5 m; 1985) og Kapteyn-teleskopet (1 m; 1984) som er særskild eigna for astrometri og fotometri. Danmark har (saman med Storbritannia) Carlsberg Automatic Transit Circle (1984), eit instrument for nøyaktig og rask måling av stjerneposisjonar. Sverige har to teleskop, ein reflektor (60 cm; 1982) og eit tårnteleskop for solobservasjoner (1983). Italia har teleskopet Galilei (3,6 m, 1997).

Nordisk Optisk Teleskop (NOT), eit dansk-finsk-norsk-svensk samarbeidsprosjekt (2,5 m; 1989), høyrer òg med til observatoriet. Frå 1997 er også Island med på NOT.

## Kjelder

*
Multiple Mirror Telescope

**Multiple Mirror Telescope** eller **MMT** er ein reflektor ved Fred Lawrence Whipple Observatory i USA. Teleskopet, som vart teke i bruk i 1980. Det har i dag eit teleskop med ein spegel på 6,5 meter i diameter. Denne stod ferdig i 1997. Før det bestod det av seks identiske speglar med diameter 1,8 m, som var ordna symmetrisk om ein sentral akse. Det hade ein lyssamlande evne som ein enkel spegel med diameter 4,5 m og var då det tredje største teleskopet i verda. 

## Kjelder

*
Palomar-observatoriet

**Palomar-observatoriet** er eit astronomisk observatorium som ligg 80 km nordaust for San Diego i California i USA, 1500 meter over havet. 

Hovudinstrumentet er Hale-teleskopet, som vart innvigd i 1948, og var fram til 1976 den største spegelkikkerten i verda med ein diameter på 508 cm. Spegelen aleine veg 15 tonn og dei rørlege delane til instrumentet 530 tonn. Diameteren på kuppelen er 47 meter. Ved Palomar-observatoriet finst òg eit av dei største Schmidt-teleskopa i verda med ein diameter på 122 cm. Med dette instrumentet vart det i 1949-1956 laga det til no mest omfattande fotografiske himmelkartet, *National Geographic Society – Palomar Observatory Sky Survey*, som går ned til storleiksklasse 21. I 1970 vart det bygd eit teleskop med diameter 153 cm. Det minste teleskopet (Sleuth) stod ferdig i 2004 og er eit robotteleskop for automatisk søk etter planetar ved 10&nbsp;000 stjerner per natt. Progammet til observatoriet er først og fremst konsentrert om undersøking av galaksar. 

## Kjelder

*
Schmidt-kamera

Eit **Schmidt-kamera**, eller eit **Schmidt-teleskop**, er eit katadioptrisk astrofotografisk teleskop utforma for eit vidt synsfelt med avgrensa aberrasjon. Designet vart utforma av Bernhard Schmidt i 1930. 

Somme døme er Samuel Oschin-teleskopet (tidlegare Palomar Schmidt), UK Schmidt-teleskopet og ESO Schmidt. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Schmidt camera|Schmidt camera]]» frå ,  den 17. juli 2016.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Senit-teleskop

Eit **senit-teleskop** er ein astronomisk kikkert for observasjonar av polhøgd og polhøgdvariasjonar. 

## Kjelder

*
Tårnteleskop

**Tårnteleskop** er eit instrument for solobservasjonar. I toppen av eit tårn er det sett opp ein cølostat. Denne reflekterer sollyset loddrett ned mot ein spegel- eller eit linsesystem med stor brennvidde. Solbiletet som ert danna kan fotograferast eller lyset kan sendast vidare og analyserast med spektrograf eller spektroheliograf. Fordelen med eit tårnteleskop er at det er fast oppstilt, og derfor berre treng eit minium av mekanisk konstruksjon, og at hjelpeinstrument (til dømes ein tung spektrograf) ikkje treng å vere festa til kikkerten, men kan monterast på solide pilarar. 

## Kjelder

*
Stjernekart

Eit **stjernekart** er ei kartografisk framstilling av stjernehimmelen, der ein vanlegvis nyttar rektascensjon og deklinasjon som koordinatnett. Som regel nyttar ein stjernekart over små himmelområde, og samlar desse i eit atlas. Det største stjerneatlaset er Palomar-atlaset, som var ferdig i 1956. 

For å orientere seg raskt på stjernehimmelen kan ein nytte dreibare stjernekart. Stjernekartet kan innstillast på klokkeslett og dato, og ei elliptisk utskjering, der randen representerer horisonten, syner då kva stjerner som er synlege. 

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
Very Large Telescope

**Very Large Telescope** (*VLT*) er eit samansett optisk teleskop som består av fire teleskop på 8,2 meter plassert i ein formasjon. Teleskopa kan jobbe både sjølvstendig eller samordna. I det siste tilfellet tilsvarar den totale spegeloverflata eit teleskop på 16&nbsp;meter, noko som gjer VLT til det største optiske teleskopet i verda. I anlegget inngår òg eit interferometer som gjev høve for ekstra høg oppløysing for relativt lyssterke objekt. Det er Det europeiske sørobservatoriet (ESO) som driv VLT.

VLT ligg ved Paranal-observatoriet på fjellet Cerro Paranal, &nbsp;moh. i Atacama i det nordlege Chile. Dei fire inngåande teleskopa er døypte til *Antu, Kueyen, Melipal* og *Yepun* etter det chilenske urfolket mapuche sitt ord for høvesvis sola, månen, Sørkrossen og Venus.

## Sjå òg
* Paranal-observatoriet
* La Silla-observatoriet
* Cerro Tololo Inter-American Observatory

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Very Large Telescope|Very Large Telescope]]» frå ,  den 17. juli 2016.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* ESO VLT offisielt nettstad for 8 m-teleskopet.
* ESO VLTI  offisielt nettstad for interferometeret (det kombinerte teleskopet)
* The VLTI Delay Lines TNO
* The VLTI Delay Line  Artikkel og bilder av Fred Kamphues/Mill House Engineering
* The PRIMA Star Separator
* ASTROVIRTEL ''Accessing Astronomical Archives as Virtual Telescopes''  med arkiv frå VLT
Walter Sydney Adams

**Walter Sydney Adams** () var ein USA-amerikansk astronom. 

Adams var direktør for Mount Wilson-observatoriet frå 1923 til 1946. Han utførte omfattande undersøkingar av stjernespektrum og utarbeidde saman med Arnold Kohlschütter ein metode til å finne den absolutte storleiksklassen til ei stjerne ut frå spekteret hennar. Dette gav grunnlaget for ein særs nyttig metode til finne avstandar i universet. 

## Kjelder

*
Hans Kaldager

**Hans Kristian Sørensen Kaldager** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Våle i Vestfold. Han representerte partiet Høgre på Stortinget i periodane 1910-12 og 1925-30.

Kaldager var son til ein gardbrukar. Han gjekk to vintrar på Jarlsberg amtsskule. Frå 1886 var han gardbrukar, overtok farsgarden Kaldaker i 1891. Gjennom fleire tiår var han den leiande kommunemannen i Våle; ordførar 1908-25 og 1929-31, formann i skulestyret og i likningsnemnda , samt leiar av den lokale sparebanken i 11 år.

Kaldager representerte einmannskrinsen Skoger på Stortinget i perioden 1910-12, der han var medlem i Tollkomiteen. Frå 1925 til 1930 var han på ny stortingsrepresentant, men då vald frå valkrinsen Vestfold fylke. Også dei to treårsbolkane var han medlem i Tollkomiteen. I 1926-27 hadde han sete i riksretten som frikjende Berge-regjeringa.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Bendiks Imenæs

**Bendiks Karelius Knutsson Imenæs** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Landvik i Aust-Agder. Han representerte partiet Høgre på Stortinget valbolken 1910-12.

Imenæs var son til ein gardbrukar. Sjølv gjekk han den «Dahlske skole» i Grimstad. I 1893 tok han over drifta av farsgarden Imenes og dreiv denne til han døydde. Han var medlem i heradsstyret i over to tiår, og var ordførar 1902-13, skulestyreformann 1903-07, forlikskommissær frå 1906 og leiar av den lokale sparebanken  frå 1909.

Perioden 1910-12 var han einmannskrinsen Sand sin representant på Stortinget, vald på eit Høgre-program. Han var medlem i Protokollkomiteen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
NOKUT

**Nasjonalt organ for kvalitet i utdanninga**, **NOKUT**,  er eit fagleg uavhengig forvaltingsorgan under Kunnskapsdepartementet, med eit eige styre som det øvste avgjerdsorganet. Hovudoppgåva til Nasjonalt organ for kvalitet i utdanninga er å dokumentere og informere om tilstanden i høgare utdanning og fagskuleutdanning i Noreg, og i godkjent utanlandsk utdanning.

NOKUT blei oppretta av Stortinget i 2002 og var verksamt frå 1. januar 2003. Bakgrunnen for opprettinga var i behandlinga av *[[Kvalitetsreforma]]*. Styresmaktene meinte ein trengde å kunna kontrollera om utdanningsinstitusjonar heldt det nivået dei skulle. 

## Høgare utdanning i Noreg
I Noreg har universiteta, høgskulane og fagskulane sjølv ansvaret for at det er tilfredsstillande kvalitet på den utdanninga dei gjev. Men Nasjonalt organ for kvalitet i utdanninga kontrollerer at lærestadene sitt eige kvalitetstryggingsarbeid held mål, og bidreg på dette viset til at samfunnet kan lite på at utdanninga ved norske lærestader er god. Nasjonalt organ for kvalitet i utdanninga har dessutan som oppgåve å avgjere om ein lærestad kan godkjennast som universitet, som er ein status mange høgskular ynskjer å oppnå. Men dette er ei avgjerd som i hovudsak byggjer på formelle kriterium, og seier i røynda ikkje noko om kvaliteten på undervisninga.

## Høgare utdanning ved utanlandsk lærestad
Nasjonalt organ for kvalitet i utdanninga har òg utanlandsk utdanning som sitt arbeidsområde. Organet har ansvaret for den norske vurderinga og godkjenninga av den utanlandske høgare utdanninga som einskildpersonar har skaffa seg, og gje informasjon om systemet for godkjenning i Noreg. Dessutan skal Nasjonalt organ for kvalitet i utdanninga ivareta nasjonale koordinerings- og kontaktpunktfunksjonar, skaffe, samanstille og analysere kunnskap om godkjenning av utanlandsk kompetanse, skape møteplassar for meiningsutveksling, sette viktige tema på dagsorden, og gje råd til styresmaktene, arbeidslivet og utdanningsinstitusjonane. Formålet med dette er at personar med utanlandsk utdanning effektivt skal kunne nytte kompetansen sin i Noreg. Difor skal organet òg gjere sitt til at arbeidsliv og utdanningsinstitusjonar har god informasjon om kva ulike former for utanlandsk utdanning og kompetanse svarar til i norsk samanheng.

Arbeid med kvalitetssikring og godkjenning av utdanningstilbod byggjer på internasjonale standardar. Det same gjeld arbeidet med godkjenning av utdanning frå utlandet. Nasjonalt organ for kvalitet i utdanninga tek del i internasjonale samarbeidsprosjekt på båe desse områda.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Nasjonalt organ for kvalitet i utdanninga
Stord ungdomsskule

**Stord ungdomsskule** er ein offentleg ungdomsskule på Vikahaugen ovanfor Leirvik sentrum i Stord kommune. Rektor ved skulen er Anne Sissel Mugaas.

Det originale skulebygget vart bygd tidleg på 1960-talet, men i 2011 gjorde kommunen vedtak om at den då forfalne skulen skulle rivast og at det skulle byggjast ny ungdomsskule på same stad. Rivearbeidet tok til våren 2016, og den nye skulen er venta å stå klar til bruk i 2017.

## Bakgrunnsstoff
* Nettstad
* Nye Stord ungdomsskule i 2017
Nysæter ungdomsskule

**Nysæter ungdomsskule** er ein offentleg ungdomsskule i Sagvåg i Stord kommune. Rektor ved skulen er Anne Beate Sunde. Elevane som byrjar på denne skulen kjem frå Sagvåg skule og Tjødnalio skule, fordi Litlabø skule, har blitt lagt ned og nå så er det en gym hall der med treningsenter, gymsal, fotball bane, sand volleyball bane, basketball bane, osv.

## Bakgrunnsstoff
* Nettstad
Jesús España

**Jesús España Cobo** () er ein spansk friidrettsutøvar frå Valdemoro som internasjonalt oftast tevla på løpsdistansar mellom 1500 m og 5000 meter. Han vart europameister på 5000 meter i 2006 og tok sølvmedaljen på same distansen i EM 2010. I innandørs-EM tok España tre bronsar på 3000 m i tida 2002-09.

## Aktiv
Españas internasjonale gjennombrot kom med tredjeplassen på 3000 meter ved innandørs-EM 2002. Same året sette han personleg rekord på 1500 meter med 3.36,5 i Doha. I 2004 vann han 5000 m under den ibero-amerikanske meisterskapen.

Den største triumfen for España kom i europameisterskapen 2006. På Ullevi stadion i Göteborg slo han i spurten den britiske representanten, Mo Farah, med ni hundredels sekund og vann 5000-metergullet på tida 13.44,70. Like etter forbetra han den personlege rekorden på 3000 meter til 7.38,2.

España tok ein ny bronsemedalje på 3000 meter ved innandørs-EM 2007. Han vart sjuandemann  på 5000 m i VM 2007 i Osaka. I OL 2008 i Beijing hamna han nede på 14. plass på 5000 meter, året etter sikra han seg i Torino si tredje bronsemedalje på 3000 meter i eit innandørs-EM.

Under europameisterskapen 2010 i España sitt heimland, var han i spurten sjanselaus mot Mo Farah då han skulle forsvare EM-tittelen på 5000 m. Han var to sekundar bakom Farah i mål, men berga likevel sølvmedaljen i tevlinga. I juli 2011 forbetra España den personlege rekorden på 5000 m med seks sekundar til 13,04,7 under eit storstemne i Monaco, og i mars 2012 sprang han i Lisboa med tida 28.26,2 sitt raskaste milløp.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 2002 i München: Nr 11 på 5000 m – 13.55,8
*VM i 2005 i Helsinki: Diskvalifisert på 5000 m
*EM 2006 i Göteborg: Gullmedalje på 5000 m – 13.44,70, framom Mo Farah (13.44,79)
*VM 2007 i Osaka: Nr 7 på 5000 m  – 13.50,5
*OL 2008 i Beijing: Nr 14 på 5000 m – 13.55,9
*VM 2009 i Berlin: Nr 10 på 5000 m – 13.22,0
*EM 2010 i Barcelona: Sølvmedalje på 5000 m – 13.33,1, bakom Mo Farah (13.31,1)
*VM 2011 i Daegu: Nr 12 på 5000 m  – 13.33,9
*EM 2012 i Helsinki: Nr 20 på 5000 m – 13.55,9
*EM 2014 i Zürich: Nr 11 på 5000 m – 14.14,5
*VM 2015 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa på 5000 m (nr 26 – 13.51,4)
*EM 2016 i Amsterdam: Nr 10 i halvmaraton – 1.04,01

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jesús España|Jesús España]]» frå ,  den 18. juli 2016.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jesús España|Jesús España]]» frå ,  den 18. juli 2016.*
Nils Schanche

**Nils Johan Christian Vibe Stockfleth Schanche** () var ein norsk handelsmann og politikar, fødd og død i Tana. Han var stortingsmann 1877-79 frå Finnmark.

Schanche var son til ein handelsmann i Tana. Han gjekk i skule nokre år på Tromsø middel- og realskule, sidan arbeidde han året 1850-51 i Arkhangelsk for å lære det russiske språket. Han tok over handelen i Tana etter faren, og handla også i Gamvik. Dreiv ein guanofabrikk i tillegg.

Schanche var ordførar i Tana frå 1868 til -76. På amtstinget vart han vald til å vere formann i ein komite som drøfta deling av herada Nesseby og Tana, samt i ein komite om hamneanlegg i Finnmark. Han var også medlem i ein statleg kommisjon om fiskeria i Nord-Noreg. Schanche var fyrste varamann til stortinga 1868-69 og 1874-76. Perioden 1877-79 var han vald til stortingsrepresentant for Finnmark, men møtte einast i 1877-sesjonen. Han var då medlem i Tollkomiteen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Brian Steen Nielsen

**Brian Steen Nielsen** () er ein tidlegare dansk fotballspelar.

## Statistikk

## Kjelder
*National Football Teams
*
August Schumacher

**August Ferdinandt Schumacher** () var ein norsk handelsmann frå Tromsø. Han var stortingsmann 1874-79 frå Finnmark.

Schumacher var son til ein kjøpmann i Tromsø. Sjølv tok han til som fiskekjøpar, reiste då rundt i det nordlege Noreg med eige fartøy. Frå 1846 var han styrar og medeigar i fiskeværa Galten og Bøle på Sørøya i Finnmark, med bustad på Galten i Hasvik herad. I 1870 vart han eineigar av dei to fiskeværa.

Schumacher representerte Finnmark på Stortinget 1874-76 og 1877-79. Han var i begge valbolkane medlem i Næringskomite nr 1, men møtte ikkje på tinget i 1879-sesjonen. I 1875 vart han utpeikt til medlem av ein hamnekommisjonen som vurderte utbyggjinga av hamneanlegg i Finnmark.

Han døydde i fiskeværet Galten, 75 år gammal.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Litlabø skule

**Litlabø skule** er ein offentleg barneskule på Litlabø i Stord kommune. Rektor ved skulen er Rune Valvatne Ask.

## Bakgrunnsstoff
* Nettstad
Tjødnalio skule

**Tjødnalio skule** er ein offentleg barneskule i Stord kommune. Rektor ved skulen er Sigrid Røsseland.

## Bakgrunnsstoff
* Nettstad
Wynton Rufer

**Wynton Rufer** () er ein tidlegare newzealandsk fotballspelar.

## Statistikk

## Kjelder
*National Football Teams
*
Huglo skule

**Huglo skule** var ein barneskule på øya Huglo i Stord kommune. Han vart grunnlagd i 1911 og lagd ned i 2012-13.

## Kjelder
Jens Aarestrup

**Jens Peder Smidt Aarestrup** () var ein norsk pianobyggjar og politikar, fødd og død i Sogndal.

Far til Aarestrup var kyrkjesongar i Sogndal. Sjølv reiste han utanlands og utdanna seg der. Han slo seg ned i Bergen som pianoforte-fabrikant, der han var medlem av bystyret frå 1867 til 1885. Perioden 1877-79 var han stortingsmann frå Bergen, på tinget var han med i Næringskomite nr 2.

Aarestrup var ugift.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Kjell Henriksen Observatory

**Kjell Henriksen Observatory** (**KHO**) er eit observatorium på Svalbard med meir enn tjuefem optiske og fleire andre instrument for utforsking av dei midtre og høgaste partia av atmosfæren kring jorda. Observatoriet har fått namn etter Kjell Gunnar Henriksen (1938-1996), som var professor i fysikk ved Universitetet i Tromsø, og forska mykje på nordlys.

Observatoriet ligg på Breinosa, oppe i fjellet der gruve sju ligg. Etter at finansieringa av observatoriet var på plass i mai 2005, og planprosessen deretter var gjennomført, tok byggjearbeidet til i januar 2007, og observatoriet kunne opnast offisielt i september/oktober same året.

Observatoriet er etterfølgjaren til Nordlysstasjonen i Adventdalen, som var bygd i 1978, og som sist vart nytta i sesongen 2006-2007.

## Bakgrunnsstoff
*Kjell Henriksen Observatory
Reksteren skule

**Reksteren skule** var ein barneskule på øya Reksteren i Tysnes kommune i Sunnhordland i Vestland fylke. Han vart lagd ned i 2011-12.

## Kjelder
Ivan Hašek

**Ivan Hašek** () er ein tidlegare tsjekkisk fotballspelar.

## Statistikk

## Kjelder
*National Football Teams
*
*
Promethei Planum

**Promethei Planum** er ei slette i sørpolområdet til Mars med mogelege spor etter vulkanisme. Ho vert dekt av eit lag av is med ei tjukn på meir enn 3 500 meter kvart vinterhalvår.

Kløfta Chasma Australe skjer inn i sørpoliskappa frå Promethei Planum. I nord vert Promethei Planum avgrensa av Promethei Rupes.

## Kjelder
* ''Icy Promethei Planum'' - ESA
Noachis Terra

**Noachis Terra** (latin for 'landet til Noah') er eit større terreng på Mars. Det er ein av dei eldste kjende regionane på Mars, estimert til å vera minst 3,9 milliardar år gamalt. Den tidlegaste kjende geologiske perioden på Mars, Noachium, er namnsett etter det.

Grunna alderen er Noachis Terra pepra med nedslagskrater; mange av dei eroderte.

## Kjelder
* ''Space in Images - 2016 - 07 - Mars Express spies a nameless and ancient impact crater'' - ESA
Inga Abitova

**Inga Eduardovna Abitova** () er ein russisk tidlegare langdistanseløpar frå Novokujbysjevsk. Ho vart europameister på 10&nbsp;000 meter i 2006, og vart grunna dopingbruk frådømd eit EM-sølv 2010 på same distansen.

### Aktiv
Abitova tok gullmedaljen på 10&nbsp;000-meteren under EM 2006 i Göteborg med personleg rekord på 30.31,4. På sisterunden knekte ho norske Susanne Wigene, som tok sølvet, og si eiga landskvinne, Lidija Grigorjeva, med ein langspurt. Same året vart ho nummer to i Mumbai maraton. I 2007 enda Abitova på tolvteplass i milløpet under VM i Osaka, og i 2008 vart ho nummer seks på same distansen under sommarleikane i Beijing.

År 2009 kom Abitova på sjetteplass i London Marathon med 2.25.55, og ho toppa den fyrste utgåva av Yokohama maraton på tida 2.27.18. I 2010 sprang ho i mål til andreplass på 10000 meter ved europameisterskapen i Barcelona.

### Doping
I november 2012 vart Abitova utestengd frå idretten i to år av Russlands Friidrettsforbund, grunna store endringar i hemoglobin-verdiane i hennar såkalla blodplass. Alle hennar resultat etter 10. oktober 2009 vart strokne, inkludert Yokohama maraton.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 2006 i Göteborg: Gullmedalje på 10&nbsp;000 m – 30.31,4, framom Susanne Wigene (30,32,3)
*VM 2007 i Osaka: Nr 12 på 10&nbsp;000 m – 32.40,3
*OL 2008 i Beijing:  Nr 6 på 10&nbsp;000 m – 30.37,3
*EM 2010 i Barcelona: Annullert sølvmedalje på 10&nbsp;000 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Inga Abitova|Inga Abitova]]» frå ,  den 18. juli 2016.*
Jens Ludvig Paul Flor

**Jens Ludvig Paul Flor** () var ein norsk handelsmann, bankmann, tollar og poltikar frå Kristiansund. Han var stortingsmann frå fødebyen i tida 1865-79.

Flor var son til ein kaptein. 18 år gammal tok han til som handelsbetjent i heimbyen, og dreiv eigen handel frå 1857. I 1863 fekk han jobben som kasserar i den lokale sparebanken, ei stilling han hadde til han i 1877 lukkast å verte tollinspektør i Trondheim.

Flor representerte Kristiansund på Stortinget i fem etterfylgjande stortingsbolkar. På tinget var han 1865-66 medlem i Tollkomiteen, 1868-69 sekretær i Næringskomite nr 1, medlem i Konstitusjonskomiteen 1871 og frå 1872 til 1879 formann i Tollkomiteen. Han var elles sekretær i Odelstinget 1871-73 og i Stortinget 1874-76.

Flor var med i den kongelege tollkommisjonen av 1874, og av den parlamentariske skattekommisjonen av 1877. I 1873 var Flor med i deputasjonen Stortinget sendet til kryninga av Oscar II i Trondheim.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Hjalmar Gjertz

**Hjalmar Balduin Gjertz** () var ein norsk embetsmann og politikar frå Kristiania. Han var stortingsmann frå Kongsberg i 1874-76.

Gjertz var son til ein by-/rådstuskrivar. Etter han vart student i 1840, studerte han jus og var cand.jur. i 1845. Dei neste sju åra var han fullmektig hos ein sorenskrivar. Frå 1852 arbeidde han i Justisdepartementet; kopist frå 1852, fullmektig frå 1857, byråsjef frå 1859. I 1865 vart han utnemnd til sorenskrivar i Numedal og Sandsvær, eit embete han hadde til 1893.

Gjertz representerte valkrinsen Kongsberg på Stortinget perioden 1874-76. Han var sekretær 1874 i Næringskomite nr 1, og 1875-76 i Næringskomite nr 2. I 1875 fekk han plass i den kongelege kommisjonen om bergverkslova.

Gjertz var ugift, og flytta tibake til hovudstaden etter han slutta som sorenskrivar.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Darja Pisjtsjalnikova

**Darja Vitaljevna Pisjtsjalnikova** () er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Astrakhan som internasjonalt tevla i diskoskasting.

### Aktiv
Pisjtsjalnikova etablerte seg i verdstoppen i diskoskasting då ho i 2006 tok gullmedaljen under europameisterskapen i Göteborg med eit kast på 65,55 meter. Året etter forbetra ho bestekastet sitt til 65,78 m då ho tok sølvet i verdsmeisterskapen i Osaka, ein medalje som Den internasjonale voldgiftsretten for sport i Lausanne annullerte i 2009, etter som hadde testa positivt allereie i mai 2007.

Pisjtsjalnikova vart utteken til Sommar-OL 2008, men kort føre avreisa til Beijing vart ho og fleire andre kvinnelege russiske utøvarar utestengde, då dei skulle ha manipulert dopingprøver.

I 2011 byrja Pisjtsjalnikova å tevle att, og enda på ellevteplass i VM i Daegu. Året etter, olympiaåret, vart ho russisk meister med eit kast som målte heile 70,69 meter, det lengste diskokastet av ei kvinne sidan 1992.

### Meir doping
Pisjtsjalnikova tok sølvmedaljen i diskoskast under Sommar-OL 2012. Men ein retest av ei prøve teken i mai 2012 viste prov på bruk av det anabole steroidet oksandrolon. I april 2013 utestengde Russlands Friidrettsforbund henne frå tevlingar i 10 år, og resultata etter 20. mai 2012 vart annullerte. I fylgje New York Times var Pisjtsjalnikova ei av dei som i desember 2012 varsla World Anti-Doping Agency (WADA) om det statsdrivne programmet russiske friidrettsutøvarar måtte delta i. Den stenge straffa frå det russiske friidrettsforbundet skal såleis ha vore ei hemnakt.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 2006 i Göteborg: Gullmedalje – 65,55 m, framom Franka Dietzsch (64,35 m)
*VM 2007 i Osaka: Annullert sølvmedalje (65,78 m)
*VM 2011 i Daegu: Nr 11 – 58,10 m
*OL 2012 i London: Annullert sølvmedalje (67,56 m)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Darja Witaljewna Pischtschalnikowa|Darja Witaljewna Pischtschalnikowa]]» frå ,  den 19. juli 2016.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Darya Pishchalnikova|Darya Pishchalnikova]]» frå ,  den 19. juli 2016.*
Kjell Gunnar Henriksen

**Kjell Gunnar Henriksen** () var ein norsk fysikar fødd i Nordreisa kommune. 

Henriksen var professor i fysikk ved Universitetet i Tromsø, Han var særs interessert i forsking på nordlys, og sterkt engasjert i at Noreg skulle ha eit  observatorium på Svalbard til bruk i dette arbeidet, som er av internasjonal karakter. Difor har han fått eit observatorium på Svalbard oppkalla etter seg, Kjell Henriksen Observatory, som vart opna i 2007.
Mal Whitfield

**Malvin Greston Whitfield** (), kjend som **Mal Whitfield**, var ein USA-amerikansk friidrettsutøvar fødd i Bay City i Texas. Han vann tre OL-gull og i alt fem medaljar i sommarleikane 1948 og 1952. Whitfield vann sine to individuelle gullmedaljar på 800 meter, dei hine medaljane på 400 m og 4 x 400 m stafett.

## Aktiv
Whitfield vart olympisk meister 1948 på 800 meter den 2. august i London. På Wembley stadion sprang han i mål på tida 1.49,2, ny olympisk rekord, 0,3 sekundar føre jamaicanaren Arthur Wint. Tre dagar seinare vann Wint 400-meterfinalen på 46,2 sekundar, like framom landsmannen George Rhoden, med Whitfield på bronseplassen på tida 46,9. Til sist i London sprang Whitfield USA inn til ein suveren siger på 4 x 400 stafett, etter at Arthur Harnden, Cliff Bourland og Roy Cochran hadde lagt grunnlaget for triumf.

Frå dei panamerikanske leikane 1951 i Buenos Aires kom Whitfield heim med tre gull. Han vann både 400 m og 800 m og deltok på USA sitt vinnarlag på 4 x 400 m stafett.

Under Sommar-OL 1952 i Helsinki forsvarte Whitfield OL-tittelen på 800 meter på nøyaktig same tid som sist, og atter med Arthur Wint på andreplassen. Som i 1948 sprang han den siste etappen på 4 x 400 m stafett, der han og USA måtte seg slått av Jamaica, som sette verdsrekord med 3.03,9, USA fekk notert 3.04,0.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1948 i London: Gullmedaljar på 800 m og 4 x 400 m stafett, bronsemedalje på 400 m
*OL 1952 i Helsinki: Gullmedalje på 800 m og sølvmedalje på 4 x 400 m stafett

Whitfield, aktiv flygar under Korea-krigen, døydde på ein heim for krigsveteranar i Washington D.C., 91 år gammal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mal Whitfield|Mal Whitfield]]» frå ,  den 19. juli 2016.*
Hernán Gaviria

**Hernán Gaviria** () var ein colombiansk fotballspelar som spelte midtbane.

## Statistikk

## Kjelder
*National Football Teams
*
Danilson Córdoba

**Danilson Córdoba** () er ein colombiansk fotballspelar.

## Statistikk

## Kjelder
*National Football Teams
*
Arley Dinas

**Arley Dinas** () er ein tidlegare colombiansk fotballspelar.

## Statistikk

## Kjelder
*National Football Teams
*
Staying Power

«**Staying Power**» er opningssporet på Queen-albumet *[[Hot Space]]* frå 1982. Han vart skriven av songaren Freddie Mercury og er kjend som den einaste songen til Queen med ei blåserekkje, som var arrangert av Arif Mardin. Songen er driven av eit funky bassriff (spelt av Mercury) som går gjennom heile songen. John Deacon spelar ikkje bass på songen, men rytmegitar på ein Fender Telecaster i staden for. Roger Taylor programmerte ein Linn LM-1 trommemaskin for songen. Brian May spelar på gitaren sin Red Special. I ei melding for *[[Stylus Magazine|Stylus]]* skildra kritikaren Anthony Miccio stilen til songen som «ein electro-disco-song med frenetiske horn.»

Songen vart gjeven ut på singel i Japan, USA og Polen, der han nådde 21. plassen. 

## Konsert
Songen vart spelt på Hot Space-turneen og til ein viss grad på The Works-turneen. Konsertversjonen av «Staying Power» er ein noko annleis versjon enn albumversjonen. Morgan Fisher spelte klaverinstrument og erstatta Oberheim-instrumentet med ein Roland Jupiter 8. Taylor erstatta trommemaskinen med akustiske og elektriske trommer. Det er òg den einaste songen der Deacon spelar rytmegitar live, sidan bassen vart spelt på klaver. Songen vart omgjort til ein funkrocksong i staden for ein disco-aktig rockelåt. Eit konsertopptak av songen finst på DVDen *[[Greatest Video Hits 2]]*, albumet og DVDen *Queen On Fire: Live At The Bowl* og på luksusutgåva av *Hot Space* frå 2011.

## Medverkande
*Freddie Mercury - solo- og korvokal, synthesiser, trommemaskin, synthbass
*Brian May - sologitar
*Roger Taylor - elektroniske trommer
*John Deacon - rytmegitar

## Andre medverkande
*Arif Mardin: «Hot and spacey» blåsearrangement

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Staying Power|Staying Power]]» frå ,  den 19. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* 
* Tekst på den offisielle nettsida til Queen
Back Chat

«**Back Chat**» er ein song skriven av Queen-bassisten John Deacon og den mest funk-aktige songen på albumet *[[Hot Space]]* frå 1982. Deacon gjekk kompromisslaust til verks og skreiv berre songar utan rockeelement for *Hot Space*. Dette skapte noko misnøye hos dei andre bandmedlemmane, særleg Brian May, som kjempa for å halde noko rock på plata. Etter ein krangel valde bandet å inkluderte ein gitarsolo på «Back Chat». Singelen nådde 40. plassen på UK Singles Chart. Songen vart framført på *Hot Space*-turneen i eit kjappare tempo og meir rockeaktig enn innspelinga. I ei melding for *Rolling Stone* skildra kritkaren John Milward musikken i songen som: «ein heit rock-funk-song med gitarspor like glatt som eit isdekt dansegolv.»

## Medverkande
*Freddie Mercury - solo- og korvokal
*Brian May - gitar solo
*Roger Taylor - elektroniske trommer
*John Deacon - bassgitar, solo- og rytmegitar, synthesiser

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Back Chat|Back Chat]]» frå ,  den 19. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Offisielle YouTube-videoar: original musikkvideo, Live at The Bowl
* Tekst på den offisielle nettsida til Queen
Body Language av Queen

«**Body Language**» (trykt som «**Body Language ↑⬱**") er ein dance/funk-song av det britiske rockebandet Queen frå 1982. Han vart skriven av frontmannen Freddie Mercury og vart ein hit i Nord-Amerika, der han vart mykje spelt på radio. Singelen selde heller dårleg i heimlandet Storbritannia. Songen var den andre singelen frå albumet *[[Hot Space]]*. I ei melding for *[[Rolling Stone]]* skildra John Milward songen som «eit stykke funk som ikkje er gøy».

## Historie
Etter den massive suksessen med «Another One Bites the Dust» vart Queen inspirert til å ta eit steg til side for rockerøtene sine tidleg i 1980-åra og eksperimenterte med disco, funk og soul. «Body Language» og albumet *Hot Space* var resultat av denne endringa. «Body Language» er kjend for å nesten ikkje bruke gitarar. Det vert nytta atmosfæriske gitarakkordar på songen, og eit kort riff på to notar under avslutninga. Songen er minimal, med enkel produksjon og vekt på «megetsigande» tekst, ein synthbass og Freddie Mercury sine stønn. Songen vart spelt nokre få gonger under Hot Space-turneen i Europa. Han fekk ofte lunken mottaking, men på konsertane vart han spelt i eit anna arrangement enn studioversjonen. Songen vart spelt mykje oftare på den amerikanske delen av turneen, der songen var ein større salssuksess.

## Lister

## Reaksjon
Dei drastiske endringane gjorde at singelen ikkje nådde høgare enn 25. plassen i Storbritannia. I USA nådde singelen 11. plassen på ''Billboard'' Hot 100 og 30. plassen på soullista. 

Den tilhøyrande musikkvideoen førte til mange kontroversar med erotiske undertonar og mykje hud og sveitte. Dette vart rekna ikkje rekna som høvande for fjernsyn i 1982. Musikkvideoen vart annonsert som «den første musikkvideoen som vart bannlyst frå MTV», og står oppført i Guinnes rekordbok som dette. 

## Medverkande
*Freddie Mercury - solo- og korvokal, synthesizer, trommemaskin, synthbass
*Brian May - elektrisk gitar
*Roger Taylor - elektroniske trommer

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Body Language (Queen song)|Body Language (Queen song)]]» frå ,  den 19. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* 
* Tekst på den offisielle nettsida til Queen