Snorleik

**Snorleik** er ein leik der ein lagar ulike figurar med ei snor som er samanknytta i endane og som ein lagar ulike figurar med på hendene.  Denne leiken blir gjerne utført parvis ettersom ein får større variasjon om ein kan nytta fire hender. Gjennom å halda snora på ulike måtar med fingrane kan ein skapa ulike mønster*,* som «vogge», «fisk på fat» og «hage». Nokre gonger kan ein laga figurane i lag med ei fast tilknytt forteljing. Snorleiken er svært gammal, og er utbreidd over heile verda. Nokre av dei kjende mønsternamna kjem frå navajofolk i Nord-Amerika.

## Historie

Den eldste dokumentasjonen av ein figur laga med ei snor er frå den greske legen Heraklas, som skildra ein slik figur til å halda ein broten kjeve på palss i det fyrste hundreåret. Verket han skreiv om kirurgiske knutar og fatle blei bevart i Oribasius sitt verk 'Medisinske samlingar' frå 300-talet. I figuren til Heraklas har ein haka i midten og fire løkker som blir festa nær toppen av hovudet. Denne figuren blri kalla *Plinthios Brokhos*, men er også kjend blant australske aboriginarar som *The Sun Clouded Over* eller 'Den overskya sola'. Inuittar skal ha figurar som viser den no utdøydde mammuten.

Antropologen Franz Boas skildra nokre inuittiske snorfigurar i 1888. Deretter er det blitt skildra over 2000 ulike figurmønster over heile verda. Ein finn snorleikar i ei rekkje ulike kulturar. Alfred Wallace fortalde om ei reise på Borneo på 1800-talet der han ville underhalda nokre ungdommar frå dayakfolket med ein snorleik, men blei overraska over at dei verka å kjenna til leiken, og viste han nokre figurar og overgangar han sjølv ikkje hadde sett før. Antropologen Louis Leakey tilla kjennskapen sin æra for å ha redda livet hans, og skreiv om å ha brukt leiken tidleg på 1900-talet for å oppnå tillit hjå folkeslag i Afrika sør for Sahara. Læraren hans A.C. Haddon skal ha sagt: «You can travel anywhere with a smile and a piece of string.»

Antropologen som James Hornell studerte snorleikar frå 1880-talet til rundt 1900, og ein prøvde bruka dei til å finna opphavet til og utviklinga av kulturar. På eit tidspunkt meinte ein at snorleik måtte ha eit enkelt opphav, men no meiner ein dei truleg har oppstått sjølvstendig i fleire ulike kulturar. Det er samla inn og skildra mange figurar frå Søraust-Asia, Japan, Sør-Amerika, Karibia, stillehavsøyar, inuittar og andre amerikanske urfolk. Det er også samla inn figurar frå Afrika og Europa. Eit a hovudverka om emnet er *String Figures and How to Make Them* av Caroline Furness Jayne.

I 1978 blei International String Figure Association (ISFA) skipa for å samla, ta var på og formidla snorleik slik at framtidige generasjonar også kunne ta del i denne eldgamle underhaldningsforma.

Snorleik er avbilda på det norske frimerket NK1069 frå 1989, eit europamerke.

## Galleri

Eishosai Choki - Cat's Cradle.jpg|'Okiku og Yosuke leikar snorleik' av Eishōsai Chōki.
Mme Hitchen with string bear - Anishinaabe - Long Lake Ontario 1916.jpg|*Mme Hitchen with string bear*. Frå anishinaabefolket ved Long Lake i Ontario i 1916.
Papoea jongen maakt een touwfiguur, vermoedelijk op Japen, KITLV 150092.tiff|Snorfigur frå Papua
Cat's cradle, Haifa, IL 1965.jpg|Jenter med snorleik i Haifa i 1965.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Snörlek|Snörlek]]» frå ,  den 2. november 2022.*  

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:String figure|String figure]]» frå ,  den 5. november 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*International String Figure Association