open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Diggi-loo diggi-ley

**«Diggi-loo diggi-ley»** er ein svensk popsong som vann Eurovision Song Contest 1984 for Sverige. Songen blei framført av dei tre brørne Per, Richard og Louis Herrey, best kjend under namnet Herreys. Songen var komponert av Torgny Söderberg, mens Britt Lindeborg skreiv teksta. Dette var den andre sigeren til Sverige i Eurovision Song Contest, og «Diggi-loo diggi-ley» blei ein mindre hit i Europa etter sigeren. I Noreg nådde han ein femteplass på VG-lista.

## Eurovision Song Contest
«Diggi-loo diggi-ley» var eit av ti bidrag som deltok i svenske Melodifestivalen i Göteborg den 25. februar 1984. Der avanserte «Diggi-loo diggi-ley» og Herreys til superfinalen og vann til slutt med . Songen blei dimed det svenske bidraget til Eurovision Song Contest i Luxembourg laurdag 5. mai.

I den internasjonale finalen var Sverige det fyrste landet ut på scena av , og dei tre Herreys-brørne hadde på seg gullstøvlar og sørga for ei energisk framsyning av songen. Utover i avrøystinga tok Sverige etter kvart ei overraskande leiing. På førehand var det italienske bidraget «» og Irland med «» dei største favorittane, men Sverige tok til slutt ein uventa siger med 145 poeng – åtte poeng føre Irland. Den norske jurygruppa gav  til «Diggi-loo diggi-ley». Under sigersfremføringa sang Herreys ein engelsk versjon av songen.

## Etter sigeren
I vekene etter sigeren tok «Diggi-loo diggi-ley» seg inn på hitlistene i fleire europeiske land, blant anna i Noreg. Den friske og energiske framsyninga frå brørne Herrey fekk også mykje ros, men delar av musikkbransjen var negative og omtalte gruppa som «dei dansande deodorantane», på grunn av den glatte og pene utsjånaden til brørne. Tulle-tittelen til songen blei også kritisert og latterleggjord.

Den største hiten dette året fekk imidlertid det italienske bidraget «I treni di Tozeur» (norsk: 'Toga i Tozeur'). Trass i ein femteplass i Eurovision Song Contest gjekk «I treni di Tozeur» inn på ei rekkje singellister over heile Europa.

Men Herreys fekk ein betydeleg karriere, blant anna i Skandinavia og delar av Aust-Europa. Trioen blei invitert til å delta i Sopotfestivalen i 1985, Jernteppet sitt svar på Eurovision Song Contest. Der vann dei tevlinga med songen «Summer Party», noko som bana veg for fleire framsyningar i Aust-Europa. Mot slutten av 1980-åra gjekk brørne kvar til sitt, men dei har hatt ei rekkje gjensameiningar og gjesteframsyningar sidan.

## Listeplasseringar

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Diggi-loo diggi-ley|Diggi-loo diggi-ley]]» frå , den 15. desember 2023.*
Kimmo Kiljunen

**Kimmo Roobert Kiljunen** () er ein finsk samfunnsvitar og politikar for Finlands sosialdemokratiske parti. Han har vore riksdagsmedlem frå 1995 til 2011 og igjen sidan 2019 for valkrinsen Nyland.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Eerikki Viljanen

**Eerikki Viljanen** () er ein finsk politikar for Centern i Finland. Han har vore riksdagsmedlem frå 2015 til 2019 og igjen sidan 2023 for valkrinsen Nyland.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Ari Koponen

**Ari Juhani Koponen** () er ein finsk politikar for Sannfinländarna. Den 17. april 2019 blei han riksdagsmedlem for valkrinsen Nyland.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Villrot

**Villrot** eller **bulmeurt** (*Hyoscyamus niger*) er ein blome i søtvierfamilien, fyrst skildra av den svenske botanikaren Carl von Linné i 1753. Heile voksteren er særs giftig og har ei særeigen myglete, sterk lukt.

## Bakgrunnsstoff
Främling

«**Främling**» (norsk omsetjing 'framand') er ein svensk -popsong frå 1983 som er komponert av , med tekst av Monica Forsberg. Songen blei framført av Carola Häggkvist i svenske Melodifestivalen 1983, der han vann ein klår siger. Songen blei dimed det svenske bidraget til Eurovision Song Contest 1983 i München, der han enda på ein tredjeplass. Singelen «Främling» blei seinare gjeven ut i heile Europa, og blei gjennombrotslåten for Carola. Det  hennar selde i ein million eksemplar i Skandinavia.

## Bakgrunn
«Främling» var ein av ti deltakerlåtar i den svenske Melodifestivalen i Malmö 27. februar 1983, og han blei framført av 16 år gamle Carola Häggkvist. I tevlinga fekk ho toppoeng av samtlege juryar, noko som aldri hadde skjedd før i historia til Melodifestivalen. Undervegs i avrøystinga heldt Carola på Bibelen og utbraut: «Eg takkar Gud!» då sigeren var eit faktum.

Med sigeren i Melodifestivalen blei «Främling» det svenske bidraget i den internasjonale finalen i München 23. april same året. I Eurovision Song Contest var Sverige det fjerde bidraget på scena av 20 bidrag. Trass i at mikrofonen til Carola ikkje fungerte heilt i starten, overbeviste ho jurygruppene og enda på ein tredjeplass. Til saman fekk songen 126 poeng – inkludert 12 poeng frå Noreg og Tyskland.

Svenskane hadde på førehand store forventningar til «Främling»; den internasjonale finalen blei følgd av 6,1&nbsp;millionar svenske tv-sjåarar, tilsvarande 84 prosent av befolkninga i landet. Dette er framleis rekord i Sverige.

## Gjennombrotet til Carola
For Carola blei «Främling» det store musikalske gjennombrotet hennar. Songen blei ein stor suksess i Skandinavia, og han toppa VG-lista i Norge. Dette var den fyrste svenskspråklege låten til å toppe VG-lista sidan «» av Ann-Louise Hanson i 1972.

Det påfølgjande albumet ** selde i 1 million eksemplar i Skandinavia, og er framleis det mest selde albumet i Sverige gjennom tidane. Også i Noreg selde albumet bra og låg på VG-lista i over eit halvt år.

## Listeplasseringar

## Andre versjonar
Carola spelte inn låten på fleire språk:
* Svensk – «Främling»
* Engelsk – «Love Isn't Love»
* Tysk – «Fremder»
* Nederlandsk – «Je ogen hebben geen geheimen»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Främling|Främling]]» frå , den 15. desember 2023.*
Twinings

**Twinings** () er eit britisk selskap som hovudsakleg har spesialisert seg innanfor sal av te. Merket er ått av Associated British Foods, og er basert i Andover i Hampshire. Selskapet har ei lang soge, med den eldste kontinuerleg brukte selskapslogoen i Storbritannia, som ein av dei lengst skattebetalande i London, og operert med det same lokale på The Strand i London sidan 1706. Twinings opererer med ulike tesortar: svart te, grøn te og urtete, saman med ulike fruktsmakar.

## Soge
Twinings vart grunnlagd av Thomas Twining frå Painswick i Gloucestershire i England. Han opna den fyrste kjende testova i Storbritannia, ved No. 216 på The Strand i London sidan 1706; som framleis opererer i dag. Logoen til selskapet, laga i 1787, er den lengst kontinuerleg brukte logoen i Storbritannia.

Selskapet er tildelt ein «Royal Warrant» — som inneber at det britiske våpenskjoldet får pryda på emballasjen, eit symbol på at den britiske kongefamilien jamleg brukar dette produktet. Twinings vart kjøpt av Associated British Foods i 1964. Selskapet vert mykje assosiert med Earl Grey te, ein te infusert med bergamott.

Twinings flytta mesteparten av produksjonen sin til Kina og Polen i slutten av 2011, medan dei heldt fram med fabrikken i Andover i Hampshire med redusert arbeidskraft.

I 2023 stansa Twinings produksjonen av lapsang souchong, og erstatta det med eit produkt ved namnet «Distinctively Smoky», som er sett på å vera av dålegare kvalitet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Twinings|Twinings]]» frå ,  den 16. desember 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Louise Bourgeois

**Louise Joséphine Bourgeois** () var ein fransk-amerikansk biletkunstnar og skulptør. Ho var særleg kjend for ei rekkje overdimensjonerte edderkoppeskulpturar kalla *Maman*, som gav henne tilnamnet «Edderkoppekvinna».

## Liv og virke
Louise Bourgeois var fødd i Paris, og foreldra hennar eigde eit galleri som særleg synte fram gamle gobelinar. Nokre år etter at ho var fødd flytta familien til forstaden Choisy-le-Roi, der dei byrja å restaurera gobelinar. Louise Bourgeois byrja etterkvart å hjelpa til med arbeidet. Som tjueåring byrja ho studiar på Sorbonne i matematikk og geometri, men ho fullførte ikkje studiane; i staden byrja ho på den fyrste av ei rekkje kunstskolar. I 1938 gifta ho seg med den amerikanske kunsthistorikaren Robert Goldwater, som hadde gjort revolusjonære studiar av såkalla «primitiv kunst», dvs. kunst utført av urfolk ulike stader i verda. Same året flytta paret til New York, der Bourgeois studerte målarkunst ved Art Students League samstundes med at ho skapte skulpturar og andre kunstverk. Ho byrja å stilla ut verka sine frå slutten av 1940-åra, men den breie heideren av verkane hennar kom fyrst i 1980-åra i samband med ei retrospektiv utstilling på Museum of Modern Art.

Gjennom ei lang årrekkje skapte ho ei rad kunstverk som ho sjølv skildra som ei omarbeiding av den familiemessige bakgrunnen sin der faren hennar var utru, med kjennskap frå mora, i ei årrekkje. Det mest kjende kunstverket hennar, *Maman*, finst i det originale utgåva si i stål ved Tate Modern i London. Det finst også om lag eit dusin kopiar i bronse, som blant anna kan bli sett på Guggenheim Museum Bilbao og Tuileries i Paris, og nokre av dei er blitt stilt ut i København i samband med ei separatutstilling på Louisiana i 2003. Skulpturane er ein hyllest til mor hennar. I 2013 viste Faurschou Foundation ei retrospektiv utstilling med Louise Bourgeois under tittelen *Alone and Together*.

Verka hennar er ofte surrealistiske i uttrykk, og ein kan spora eit samband til Alberto Giacometti og Marcel Duchamp, men dei viser òg påverknad frå afrikansk kunst.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Louise Bourgeois|Louise Bourgeois]]» frå ,  den 18. desember 2023.*
Ingvild Bakkerud

**Ingvild Kristiansen Bakkerud** () er ein norsk handballspelar frå Kongsberg som sidan 2020 er aktiv for det danske laget Ikast. Ho vann VM-sølv med Noregs landslag under verdsmeisterskapen 2023 i Danmark. Bakkerud er venstre rykkromspelar.

## Karriere
### Landslagsspel
Tida frå 2018 til 2023 deltok Bakkerud i 49 av Noregs landskampar, skåra 82 mål. Ho fekk sin meisterskapdebut i 2019, men måtte vente fire år før ho atter fekk vere med i ein internasjonal meisterskap. I VM-finalen 2023 skåra ho 2 mål då Noreg tapte mot Frankrike i danske Herning.

### Klubbspel
Bakkerud spelte på heimlege Skrim frå 2010 til 2018. Ho var deretter Odense-spelar i to sesongar. Frå sommaren 2020 er ho ein sentral spelar for Ikast, eit av topplaga i dansk kvinnehanball. Bakkerud skåra 8 mål då Ikast vann finalen i EHF-europaserien 2023 med 31 mål mot Nykøbing sine 24 fulltreffarar.

### Merittar
*VM 2019: Nr 4 etter 28–33 mot Russland
*VM 2023: Sølvmedalje etter 28–31 mot Frankrike
*EM 2024: Gullmedalje etter 31–23 mot Danmark
*VM 2025: Gullmedalje etter 23–20 mot Tyskland
* Vinnar av EHF-europaserien: 2023 for Ikast

## Kjelder

*Totaloversikt for Bakkerud, Ingvild. handball.no : Statistikk, Landskamper. Vitja 18. desember 2023.
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ingvild Bakkerud|Ingvild Bakkerud]]» frå ,  den 18. desember 2023.*
Balbina Valverde

**Balbina Valverde** () var ein spansk skodespelar.

## Biografi
Valverde var fødd i Extremadura, og var syster av komponisten Joaquín Valverde (som saman med Federico Chueca skreinv zarzuelaen *La Gran Vía*) og bestemor til filmregissøren Fernando Delgado de Lara. Etter at far hennar døydde i 1851, flytta ho med familien til Madrid. Der gjekk ho inn på el Conservatorio, og hadde mellom anna skodespelarar som Julián Romea og José García Luna til lærarar. Med anbefaling frå Ventura de la Vega gjekk ho inn som andre dame i selskapet til Teatro del Príncipe, der ho debuterte 18 år gammal i *Vida por honra* av Hartzenbusch.

Ho byrja å skinne som karakterskodespelar i verk som *La culebra en el pecho* og *¿Quién es el autor?*, og blei den beste kvinnelege komedieskodespelaren i denne rolla i si tid. Ein reknar med at ho spelte i over 350 teaterstykke, og var ein av favorittskodespelarane til forfattarar som Ramos Carrión, Gaspar y Rimbau, Vital Aza og Emilia Pardo Bazán, som skreiv monologen *El vestido de boda* for henne.

3. september 1880 leia ho skodespelarane som opna Teatro Lara. Ho blei verande der i 27 år, og var kjend for å alltid koma punktleg til både prøvar og i førestillingar. Den siste stor suksessen hennar var i rolla som doña Sirena, med premieren av *Los intereses creados* av Jacinto Benavente i 1907, før ho forlet scena for godt. Ho døydde i Madrid i februar 1910. Gravfølgjet gjekk gjennom gamle Madrid, forbi Teatro Español, Comedia, Apolo og til slutt Lara, og dette skal ha vore den einaste gongen Balbina var for seint ute.

Ho var svigermor til skribenten Sinesio Delgado, som gifta seg med dotter hennar Julia de Lara Valverde i 1888.

## Galleri

Balbina_Valverde_1919_-_Manuel_Tovar.jpg|Karikatur av Balbina Valverde, signert av Manuel Tovar Siles i 1919.
1886-01-16, Madrid Cómico, Balbina Valverde, Cilla.jpg|Karikatur av Balbina Valverde i *Madrid Cómico* frå 1886.
1902-03, El Teatro, El himno de Riego, acto I, escena IV, Franzen.jpg|Skodespelarar frå *El himno de Riego*.
1902-03, El Teatro, El himno de Riego, acto I, escena IX, Franzen.jpg|Skodespelarar frå *El himno de Riego*.
1902-03, El Teatro, El himno de Riego, acto II, escena XIX, Franzen.jpg|Skodespelarar frå *El himno de Riego*.
1903-02, El Teatro, Balbina Valverde en Pepita Reyes, Franzen.jpg|Balbina Valverde i *Pepita Reyes* i 1903. 
1903-02, El Teatro, Pepita Reyes, acto primero, Ruiz, Rodríguez, Domus y Valverde, Franzen.jpg|Skodespelarar frå *Pepita Reyes*
1903-02, El Teatro, Pepita Reyes, Escena penúltima, Franzen.jpg|Skodespelarar frå *Pepita Reyes*
1903-11-28, Blanco y Negro, Al natural, acto primero, el cake walk, Franzen.jpg|Skodespelarar frå *Pepita Reyes*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:es:Balbina Valverde|Balbina Valverde]]» frå ,  den 18. desember 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* 
* 
* 
*
Neith

**Neith** eller **Neit** var ei morgudinne i den tidlege egyptiske mytologien, særleg i området ved nedre Nilen.

Neith blir omtalt i ulike periodar av det gamle egyptiske riket som mor til ulike gudommar, til dømes Sebek. Den vonde draken Apep blei skapt av spyttet hennar. Statusen hennar i høve til dei andre gudane blir verande uklar, og nettsom med mange andre egyptiske gudar blei kulten hennar gradvis overgått av den til andre gudommar. Neith blei av og til knytt til jakt og krig, men opptrer òg i samband med gravferdsritar.

Ho var ein psykopomp, ein rettleiar til livet etter døden. Ho var òg vernar for veving. Binda som blei vikla kring mumiar var rekna som ei gåve frå Neith.

Kulten kring Neith hadde sentrum i Sais i Nildeltaet i den seinare perioden. Ho blei avbilda med krona til Nedre Egypt, og dessutan med pil og boge.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Neith|Neith]]» frå ,  den 18. desember 2023.*
Pia Hiltunen

**Pia Hiltunen** () er ein finsk lærar og  politikar for Finlands sosialdemokratiske parti. Den 5. april 2023 blei ho riksdagsmedlem for Uleåborgs valkrins.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Lotta Hamari

**Anna Lotta Hamari** () er ein finsk politikar for Finlands sosialdemokratiske parti og tidlegare korgballspelar. Etter at Sanna Marin trekte seg frå riksdagen 12. september 2023 vart ho 14. september 2023 riksdagsmedlem etter henne for Birkalands valkrins.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Ville Merinen

**Ville Oskari Merinen** () er ein finsk psykoterapeut og  politikar for Finlands sosialdemokratiske parti. Den 5. april 2023 blei han riksdagsmedlem for Birkalands valkrins.

## Kjelder
Angelina Melnikova

**Angelina Romanovna Melnikova** () er ein russisk turnar frå Voronezj. År 2021 vart ho olympisk meister i lagkampen under sommarleikane i Tokyo, få månader seinare vart ho verdsmeister i mangekamp under Turn-VM 2021 i Kitakyushu. Ho har dessutan vunne fire EM-gull, fordelt på fire ulike meisterskap og tre ulike typar tevling. Sidan 2016 har Melnikova sanka fire OL-medaljar, sju VM-medaljar og tolv EM-medaljar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Angelina Melnikova|Angelina Melnikova]]» frå ,  den 19. desember 2023.* 
*
Lilla stjärna

**«Lilla stjärna»** (norsk omsetjing ‘vesle stjerne’) er ein svensk slagerlåt frå 1958 som blei framført av Alice Babs. Songen var det fyrste bidraget til Sverige i Eurovision Song Contest og enda på ein fjerdeplass i Eurovision Song Contest 1958. Songen var skriven av Åke Gerhard, med tekst av Gunnar Wersén. Babs framførte songen i Eurovision Song Contest i Hilversum i Nederland.

## Bakgrunn
Sveriges Radio Television deltok i Eurovision Song Contest for fyrste gong og arrangerte ingen svensk finale i forkant av den internasjonale finalen. I staden spurde kringkastaren om slagerstjerna Alice Babs ville representere landet, og Babs takka ja til oppdraget.

Sveriges Radio Television valde låten «Samma stjärnor lysa för oss två» med tekst og musikk av Åke Gerhard, men Alice Babs likte ikkje teksten, og kringkastaren fekk tekstforfattaren Gunnar Wersén til å skrive ein ny tekst med tittelen «Lilla stjärna». Tekstforandringa blei gjort utan samtykke frå Åke Gerhard samtykke. Avgjerdsla gjorde Gerhard opprørt og han forbaud all studioinnspilling og utgjevingar av songen. Det finst difor ingen studioutgjeving av songen, berre originalopptaket frå tevlinga i Nederland i 1958.

### Eurovision Song Contest
«Lilla stjärna» blei framført som det femte bidraget i Eurovision Song Contest den 12. mars 1958 i Hilversum i Nederland. Dette var den tredje gongen tevlinga blei arrangert, og det var fyrste gongen Sverige deltok. Til saman deltok ti land i tevlinga.

Alice Babs stilte på scena i ei folkedrakt frå Leksand, og fekk til slutt 10 poeng og ein fjerdeplass av ti deltakarar. Frankrike vann tevlinga med «Dors, mon amour», framført av André Claveau.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lilla stjärna|Lilla stjärna]]» frå , den 19. desember 2023.*
Liberty

***Liberty*** kan visa til:

*Eininga liberty, ei tidlegare administrativ eining i England
*Fridomsgudinna, *Statue of Liberty* i USA
*Libertyskip, skip frå andre verdskrigen
*Liberty University, baptistisk universitet i USA
*tidsskriftet Liberty, amerikansk vekeblad 1924–1950.
*Liberty Media, amerikansk konglomerat

;Geografi
*Liberty i Maine
*Liberty i Missouri
*Liberty i Texas, administrativt sete i Liberty County i Texas

;Musikk
*Liberty Records, plateselskap
*Liberty (2011), album med Anette Askvik
*Liberty (1916), amerikansk stumfilmføljetong
*Liberty (1929), amerikansk stumfilm

## Sjå òg
* Liberty County
Quraisj

**Quraisj** (, betyr kanskje «hai»), også stava **Qurayš**, **Qiraish** eller liknande, var ein stamme i Før-islamske Arabia som kontrollerte handelen i Mekka og verna om Kaba.

Quraisjittene stamma frå Banu Kinanah, og grunnleggjaren deira Kinanah førte slekta si tilbake til Adam, via Ismael. Stammen var relativt uorganisert fram til Qusai ibn Kilab sameinte han på 400-talet. Dette la grunnlaget for den seinare maktposisjonen deira. Quraisjittene i Mekka kjempa mot Muhammed i ei rekkje slag, mellom anna det avgjerande slaget ved Badr i 624, før dei blei overvunne og massekonverterte til islam i 630.

Quraisjittene (*Bantantu Qurayš*) var oppdelt i ei rekkje ulike underklanar og underfamiliar, mellom anna Banu Hasim, klanen til profeten Muhammed og Ali ibn Abi Talib, som også seinare spelte ei leiande rolle i utbreiinga av islam. Stammen eksisterer framleis vestlege og sentrale Arabia. 

Ein hadith om at alle framtidige kalifar skulle vera quraisjar var allment akseptert, bortsett frå av kharjittane. Klansymbolet var ein falk, og falken har sidan vore nytta i mange moderne arabiske statssymbol.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Quraisj|Quraisj]]» frå ,  den 19. desember 2023.*
Hausafolk

**Hausafolk** er ei av dei største folkegruppene i Vest-Afrika. Framfor alt i det nordlege Nigeria og i Niger utgjer hausafolket store delar av befolkninga. Folket taler språket hausa og er muslimar. Tradisjonelt er hausafolk jordbrukarar, men mange er òg blitt handelsfolk.

Hausafolk  held først og fremst til i nordlege delar av Nigeria, Niger,  Ghana, Kamerun, Benin og Togo og sørlege delar av Niger, Tsjad og Sudan, med ein stor minoritet i Elfenbeinskysten.

Nord i Nigeria ligg dei sju tradisjonelle byane til hausafolket: Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano og Zaria, som lenge har vore viktige maktsenter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Hausa (folk)|Hausa (folk)]]» frå ,  den 19. desember 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
Bicaz i Neamț

**Bicaz** (ungarsk *Békás*) er ein by i Neamț fylke i Romania. 

## Busetnader

Bicaz er ein *[[oraș]]* (mindre bykommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Bicaz|Bicaz]]» frå , den 19. desember 2023.*  

### Referansar
Deluxe Ski Jump

**Deluxe Ski Jump** er ein serie videospel med simulering av skihopping, gitt ut av det finske selskapet Mediamond, utvikla av Jussi Koskela.

Serien består av fire spel for DOS og seinare Windows, publiserte mellom 1999 og 2011, og blir framleis oppdaterte.

Spela går i hovudsak ut på å hoppe lengst, få høgast stilpoeng, og setje lengderekordar i konkurranse med opptil 16 medsspelarar rundt same maskin, eller fiktive datasimulerte konkurrentar med ulike dugleiksnivå. Spelaren kontrollerar hopparen sin sats, flytestilling og nedslag. Bakkane varierar frå små 50-metersbakkar til store skiflygingsbakkar med enkelt simulert vær- og vindforhold som pregar hoppets kvalitet. 

Dei første to spela er 2D-grafikk, det tredje og fjerde spela utvida til tre dimensjonar og meir realistiske forhold.

Spelserien var svært populær på byrjinga av 2000-talet med utbreiinga av personlege datamaskiner i private heimar og i skulevesenet. I dag er det spesielt stort i Tsjekkia og Polen, spelarar derfrå innehar flesteparten av rekordane i dei nyaste versjonane av spela.

## Deluxe Ski Jump
Utgitt i 1999 for DOS. Jussi Koskela laga spelet fordi han sakna spelet Winter Games på Commodore 64. Spelet fekk etter kvart 16 bakkar, ei utviding frå dei opphavlege åtte. Saman med det andre spelet i serien blei det eit populært shareware-spel, og piratkopiar blei sendt rundt på e-post og diskettar på tidleg 2000-tal, hjulpe fram av låge maskinkrav og små filstørrelser. 

## Deluxe Ski Jump 2
Utgitt i 2000 for DOS, og var i hovudsak ei oppgradering av det første spelet, no med 32 fiktive bakkar, både frå store hoppnasjonar og meir usannsynlege stader, som 250-metersbakken i Australia. Det var etter denne utgivinga at utviklar Jussi Koskela oppretta selskapet Mediamond, som framleis er den aktiv utviklaren av spelserien. I 2005 uttalte King Midas-trommis Tomas «Louie» Peterson at dette var hans favorittspel. I 2020 vart det tilgjengeleg for Android-einingar, og i 2022 for IOS-einingar. 

## Deluxe Ski Jump 3
Utgitt i 2004, for Microsoft Windows. Det tredje spelet i serien utvida spelet til tre dimensjonar, og har etter kvart fått 40 bakkar. Spelet tilførte også funksjonar for speling og utveksling av rekordar over nett.

## Deluxe Ski Jump 4
Utgitt i 2011, for Microsoft Windows. Frå dette spelet tok serien i større grad utgangspunkt i ekte skibakkar, med no 24 bakkar med reelle motstykker i den verkelege verda, til dømes Lysgårdsbakkane i Lillehammer. Etter ei oppdatering der spelarar kan legge til eigne bakkar er det no over 1000 bakkar tilgjengelege på nettet. I etterkant av denne utgivinga var spelserien også populært som tidsfordriv blant unge norske skihopparar. Spelet får framleis tilført nytt innhald, seinast med ny versjon i februar 2023.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*Nettstaden til Mediamond
Rebeca Andrade

**Rebeca Rodrigues de Andrade** () er ein brasiliansk turnar frå Guarolhos. Ho vart i 2021 olympisk meister i hoppøvinga og i 2022 verdmeister i mangekamp.

Andrade vann gullmedaljen i hoppøvinga både under dei olympiske leikane i Tokyo sommaren 2021, i verdsmeisterskapen i Kitakyushu hausten 2021 og i verdsmeisterskapen 2023 i Antwerpen. I Tokyo-OL la ho også beslag på sølvplassen i mangekampen. Under Turn-VM 2022 i Liverpool gjekk ho heilt til topps i mangekampen, og ho fekk ein bronsemedalje i frittståande. I Turn-VM 2023 kom ho på andreplass i mangekampen, nett som i Tokyo vart ho klart overgått av Simone Biles frå USA. Frå apparatfinalane fekk Andrade med seg gull i hopp, sølv i frittståande og bronse i bom, og i tillegg sikra ho Brasil sølv i lagtevlinga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rebeca Andrade|Rebeca Andrade]]» frå ,  den 20. desember 2023.*  
*
Verde Valley

**Verde Vallery** er ein dal i sentrale Arizona i USA. Elva Verde renn gjennom han. Denne elva er eit av det siste frittflytande elvesystema i Arizona. Ho gjev eit viktig habitat til fisk og vilt, ferskvatn til lokal jordbruksproduksjon, rekreasjonsmoglegheiter til lokale og turistar, og fører reint drikkevatn til over 2 millionar menneske i byområdet i og kring Phoenix. Mingus Mountain og Mogollon Rim har utsyn over dalen. Verde Valley er ein av tre vinregionar i Arizona som Verde Valley AVA.

## Byar

* Camp Verde
* Clarkdale
* Cornville
* Cottonwood
* Jerome
* Lake Montezuma
* McGuireville
* Rimrock
* Sedona

## I kulturen
Verde Valley var settinga for sci-fi-thrilleren *Kingdom of the Spiders* i 1977, med William Shatner i hovudrolla. Temaet for filmen, «Peaceful Verde Valley», blei spelt inn av countrysongaren Dorsey Burnette.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Verde Valley|Verde Valley]]» frå ,  den 20. desember 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

* Verde Valley Travel & Vacation Guide
* Common Plants of the Verde Valley & Sedona
* Sedona Verde Valley Tourism Council
* Coordonates of Verde River Greenway
* US government site on the Verde River
Ngoni

**Ngoni**, også skrive **n'goni**, er eit tradisjonelt strengeinstrument frå Vest-Afrika som minner om ein lutt. Det består av ein tom kropp av tre som er dekt med skinn frå geit eller okse og har opptil sju strenger. Halsen er rund og manglar gripeband. Ngonin blir spelt med fingrane, anten som ein lutt eller som ein gitar eller banjo, og kroppen blir nytta som tromme. Strengene, som vanlegvis av fiskeline, og er festa ved halsen med lêrreimer.

Instrumentet finst i ulike storleikar med ulike stemmingar,men alle er stemde etter   femtoneskalaen. Ngoni blir spelt i store delar av Vest-Afrika men blir assosiert mest med griotar i Mali og musikkstilen wassoulou.

Nokre musikarar som speler ngoni er Bassekou Kouyaté og Cheick Hamala Diabaté.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Ngoni (musikinstrument)|Ngoni (musikinstrument)]]» frå ,  den 20. desember 2023.*
Oscar Korbla Mawuli Awuku

**Oscar Korbla Mawuli Awuku** (), kjend under kunstnarnamnet **Yonga Arts**, er ein ghanesisk kroppskunstnar, målar og skulptør.

Awuku blei fødd i Accra som den eldste av dei tre sønene til Maxwell Awuku og Bridgette Dzidzineyo. Han fekk grunnskuleutdanninga si ved Senajoy Preparatory School i Accra, og gjekk seinare til Mawuli School, der han studerte biletkunst.

## Karriere
Awuku kallar kunsten sin anansinisme, inspirert av den mytiske edderkoppfiguren Kweku Anansi. Han nyttar ofte historiske ghanesiske adinkra-symbol i kroppsmåling.

I 2020 blei han nominert til Ghana Arts and Culture Awards.

Ifølgje Awuku var det opphavleg målet hans å bruke kroppskunst som terapi for eldre, for å få dei til å føle seg unge i hjarta, og dette er korleis han kom på kunstnarnamnet Yonga Arts.

Awuku har sagt at arbeidet hans «utforskar førkoloniale kultur, men også dekoloniserte praksisar i samtidskultur». Han seier også at bruken hans av rituelle masker «er basert på trua om at ho konseptuelt gjer den som brukar henne til ånda som maska representerer».

## Galleri

Fil:Yonga_Arts_1.jpg
Fil:Yonga_Arts_3.jpg
Fil:Yonga_Arts_4.jpg
Fil:Yonga_Arts_6.jpg
Fil:Yonga_Arts_7.jpg
Fil:Yonga_Arts_8.jpg


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oscar Korbla Mawuli Awuku|Oscar Korbla Mawuli Awuku]]» frå ,  den 20. desember 2023.*
Vestavind (fleirtyding)

**Vestavind** kan visa til:
* Vestavind, ein vind frå vest
* TV-serien Vestavind, norsk TV-serie som gjekk på NRK i 1994.
* Avisa Vestavind
* Vestavind (1998), musikkalbum av Hanne Krogh
* Vestavindbeltet, område på midlare breoddegrader der vinden som regel blæs frå vest
Robin Hall

**Robin Hall** () var ein skotsk folkemusikksongar, best kjent som halvparten av ein songduo med Jimmie Macgregor. &nbsp;Hall var ein direkte etterkomar av den berømte skotske folkehelten og lovlause Rob Roy MacGregor, og av utforskaren Mungo Park.

## Liv og virke
Hall var fødd i Edinburgh, men voks opp i Glasgow og fekk utdanning ved Allan Glen's School. Etter å ha studert ved Royal Scottish Academy of Music and Drama, blei han skodespelar ei kort stund.

Han danna eit musikalsk partnerskap med Jimmie Macgregor i 1960, og dei opptredde mykje på BBC fjernsyn – på *Tonight*-programmet, på *[[White Heather Club]]*, og som vertskap for den innverknadsrike *London Folk Song Cellar*. I denne perioden skapte det ein del kontrovers at Hall hadde på seg eit jakkemerke for Campaign for Nuclear Disarmament på TV.

Både Hall og Macgregor spelte òg som del av Galliards i lag med Leon Rosselson og Shirley Bland på 1960-talet.

Til saman spelte Hall og Macgregor inn over 20 album i løpet av partnerskapet sitt, som enda i 1981. Ein av songane deira med mest suksess var fotballhymnet «Fotball Crazy», som kom ut på Decca Records i 1960.

Seinare laga Hall radioprogram for Radio Clyde.

Hall blei funnen død av politiet den 18. november 1998 i huset sitt i Queen Margaret Drive i Glasgow, der han hadde budd åleine sidan slutten av det andre ekteskapet sitt. Han verka å ha døydd nokre dagar tidlegare.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Robin Hall|Robin Hall]]» frå ,  den 21. desember 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

* Karl Dallas, "Obituaries: Robin Hall", The Independent, 23. november 1998.
Skids

**Skids** er eit skotsk band som blei skipa 1977 av Stuart Adamson, William Simpson, Thomas Kellichan og Richard Jobson. Eit av dei best kjende albuma til gruppa er *Scared to Dance* frå 1978.

Bandet er også kjent for for låtane «Into the Valley» (nytta av Dunfermline Athletic FC) og «Working for the Yankee Dollar».  Gruppa blei oppløyst i 1982, men sommaren 2007 blei ho gjenforeint og la ut på turné i Storbritannia. Bruce Watson spelte alle gitarane på denne turnéen. Bandet har vore aktivt att sidan 2016.

## Diskografi

; Studioalbum

* *Scared to Dance* (1979)
* *Days in Europa* (1979)
* *The Absolute Game* (1980)
* *Joy* (1981)
* *Burning Cities* (2018)
* *Peaceful Times* (2019)
* *Songs from a Haunted Ballroom* (2021)
* *Destination Düsseldorf* (2023)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:The Skids|The Skids]]» frå ,  den 21. desember 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Offisiell nettstad
Jørgen Ingmann

**Jørgen Ingmann** () var ein dansk gitarist. Han starta som jazzmusikar og spelte hos Svend Asmussen i 1940-åra. Saman med kona si frå 1956 til 1975, Grethe Ingmann, vann han Eurovision Song Contest i 1963 med songen «Dansevise».

## Bakgrunn
Som den mellomste av tre søner til ein jarnbanearbeidar byrja Ingmann å spele fiolin då han var ti år gammal. Etter at han var ferdig på skulen, byrja han på ei utdanning innan trykkeribransjen. Han sparte ein del av det han tente for å kjøpe sin fyrste gitar. Seinare forlét han den trygge jobben og blei med i orkestra til  og . Under andre verdskrigen byrja han eit samarbeid med Svend Asmussen, ein av dei mest kjende jazzmusikarane i Skandinavia på den tida.

På denne tida blei Ingmann kjend med songaren Grethe Clemmensen, som han gifta seg med i 1956. I slutten av 1950-åra opptredde han fyrst med Jørgen Ingmann-kvartetten og seinare med kona si.

I slutten av 1950-åra endra han artistnamnet sitt til *Jørgen Ingmann and his guitar*. Under dette namnet spelte han inn «Apache» i 1961, som blei nummer fire på hitlistene i Canada og nummer to i USA. Hans eigen versjon av  sin «Anna» gav han moderat suksess på listene i USA.

I 1975 blei Jørgen og kona Grethe skilt, men i slutten av 1980-åra fann dei saman igjen, før ho døydde i 1990.

Ingmann trekte seg tilbake som utøvande musikar i 1984.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jørgen Ingmann|Jørgen Ingmann]]» frå , den 21. desember 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

* 
* Jørgen Ingmann på Danske Film
* Jørgen Ingmann på Discogs
* Jørgen Ingmann på Music Brainz
Jouni Ovaska

**Jouni Einari Ovaska** () er ein finsk lærar og politikar for Centern i Finland. Den 17. april 2019 blei han riksdagsmedlem for valkrinsen Birkaland. Han var partisekretær i Centern frå 2016 til 2018.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Peerie Willie Johnson

«**Peerie» Willie Johnson** () var ein skotsk gitarist og bassist. Han var respektert som ein innverknadsrik og innovativ musikar i folkemusikkmiljøet på Shetland.  Johnson var kjend for ein spelestil som kombinerte element av amerikansk western swing og jazz med tradisjonell shetlandsk felemusikk. Han var tilknytt den stilistiske motsette felespelaren dr. Tom Anderson, og var ein innverknad på Aly Bain (fele) og Martin Taylor (gitar). Sidan 2005 har det blitt halde ein årleg «Peerie» Willie Guitar Festival på øyane.

«Peerie» er eit shetlandsk dialektord som tyder ‘liten’.

## Liv og virke

Johnson var fødd på den shetlandske øya Yell. I barndommen var Johnson plaga av dårleg helse. Denne påverka skulegangen hans, og han fullførte ikkje skulen. Men han byrja med musikk etter å ha sett eit fotografi av ein cowboy som spelte ukulele. Han byrja med dette instrumentet, men byttasnart til gitar, trass i at fele var det leiande folkemusikkinstrumentet på Shetland.

Ein møte med Tom Anderson i 1936 fekk han jobb med det lokale Islesburgh Dance Band, som då var det største bandet i Shetland. Etter å ha høyrt Eddie Lang og Django Reinhardt på radio, tilpassa han gitarstilen til shetlandsk musikk, og skapte ein lyd som høyrdest ut «som ein bass og ein gitar som spelte saman,» ifølge medmusikaren og skribenten Archie Fisher. Fisher fortalde om ein festival i dei siste åra til Johnson, då han var omringa av gitaristar frå heile verda som høyrde han spela. «Dei sat alle der som disiplar», slik var respekten som Johnson heldt i folkemusikkverda.

I 2005 var Johnson ein av dei fyrste til å bli innlemma i Scottish Traditional Hall of Fame.

## Innspelingar
Johnson gjorde opptak av musikken sin som ein kan finna på antologiar som *Shetland Folk Fiddling*, og på plater og DVD-ar av Aly Bain, som òg hadde han med på fjernsynsprogrammet *Aly Bain og Friends*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Peerie Willie Johnson|Peerie Willie Johnson]]» frå ,  den 21. desember 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

* Peerie Willie Johnson at the Scottish Traditional Music Hall of Fame
* Obituary in ''The Independent''
* Obituary in ''The Scotsman''
* Shetland music.com obituary
Nikolaos Gyzis

**Nikolaos Gyzis** () var ein gresk kunstmålar. Han var ein viktig representant for München-skulen, den viktigaste greske kusntrørsla på 1800-talet som stod for akademisk realisme.

## Liv og virke
Gyzis var fødd på øya Tínos, som har ei lang kunstnarisk historie. Familien flytta til Aten i 1850, og Gyzis byrja snart ved kunsthøgskulen i Aten. Ved hjelp av eit stipend drog han til Akademie der Bildenden Künste München i 1865, der han kom til å bli verande livet ut. Frå 1886 var han professor der. Blant elevane hans var John Macody Lund, Jan Vochoc, Ernst Oppler, Fritz Osswald, Anna May-Rychter og den rumenske målaren Stefan Popescu.

Etter å fyrst ha laga detaljerte realistiske avbildingar av historiske motiv, fekk verka hans etterkvart ein sterk impresjonistisk karakter. På byrjinga av 1870-talet vendte han tilbake til Hellas og var der i fleire år. Etter dette laga han ei rekkje måleri med sterkare greske motiv, som *Karneval i Aten* og *Arravoniasmata* (‘trulovingsseremoni’) og litt seinare *Etter øydelegginga av [[Psara]]*. Mot enden av livet sitt, på 1890-talet, vende han seg mot meir religiøse tema.Det best kjende verket frå denne perioden er *Triumfen til religionen*.

## Galleri

Fil:Nikolaos_Gyzis_-_Historia.png|*Ηistoria* (1892)
Fil:Gysis_Nikolaos_Capuchin.jpg|*Kapusinarmunk*
Fil:Eros_and_the_painter_-_gysis.jpg|*Eros og målaren*
Fil:Gysis_003.jpg|*Læring utanboks*
Fil:Nikolaos_Gyzis_-_The_Barber.jpg|*Barber*en (1880)
Fil:Gysis_Nikolaos_After_the_destruction_of_Psara.jpg|*Etter øydelegginga av Psara*
Fil:Nikolaos_Gyzis_-_The_Orphans.jpg|*Dei foreldrelause*
Fil:Gysis_Nikolaos_Oriental_man_with_pipe.jpg|*Orientalsk mann med pipe*
Fil:Gysis_Nikolaos_Psyche.jpg|*Psyken til kunstnaren*
Fil:Gyzis, Nikolaos - Oriental Warrior, 1842.jpg|*Orientalsk krigar*
Fil:Gyzis_Nikolaos_-_Old_man_wearing_a_red_fez_-_Google_Art_Project.jpg|*Gammal mann med raud fess*
Fil:"Peek-a-Boo"_(1882)_-_Nikolaos_Gyzis_(1842-1901).jpg|*Tittentei* (1882)
Fil:Gysis_Nikolaos_Girl_playing.jpg|*Leikande jente* (1868)
Fil:Gysis_Nikolaos_Pastryman.jpg|*Bakar*
Fil:Nikolaos Gyzis - The Glory of Psara.jpg|*Storleiken til Psara*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nikolaos Gyzis|Nikolaos Gyzis]]» frå , og «[[:no:|Nikolaos Gyzis]]» frå  den 21. desember 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
Ilmari Nurminen

**Ilmari Taisto Nurminen** () er ein finsk politikar for Finlands sosialdemokratiske parti. Den 22. april 2015 blei han riksdagsmedlem for valkrinsen Birkaland.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Morgan Hurd

**Morgan Elizabeth Hurd** () er ein USA-amerikansk turnar, adoptert frå Kina. Ho vart i 2017  verdsmeister i mangekamp. Året etter vann VM-gull med USA sitt mannskap i lagkampen.

Hurd gjekk til topps i mangekapen ved Turn-VM 2017 i Montreal, ein meisterskap der ho også vann bronse i bom-øvinga. Under Turn-VM 2018 i Doha fekk ho gullmedalje i lagkampen, saman med mellom andre Simone Biles. Hurd sikra seg også sølvmedaljen i frittståande, bak nemnde Biles. Dessutan la Hurd beslag på bronseplassen i mangekampen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Morgan Hurd|Morgan Hurd]]» frå ,  den 22. desember 2023.*
Artur Dalalojan

**Artur Gratsjevitsj Dalalojan** () er ein russisk turnar, fødd i Tiraspol i Moldova. Han vann to gullmedaljar i Turn-VM 2018 og ein i Turn-VM 2019, i 2021 vart han olympisk meister med det russiske mannskapet under sommarleikane i Tokyo.

## Karriere
Åra 2017, 2018, 2019 sanka Dalalojan til saman fem gullmedaljar, to sølvmedaljar og tre bronsemedaljar under europameisterskapane i Cluj-Napoca, Szczecin og Glasgow. Under Turn-VM 2018 i Doha vart han verdsmeister i mangekamp, på heilt poengsum som andremann, kinesaren Xiao Ruoteng. Dalalojan tok også gullmedaljen i frittståande og fekk sølvmedaljar i hopp-øvinga og som deltakar på Russland sitt mannskap i lagkampen, samt ein bronsemedalje i svingstang. Frå Turn-VM 2019 i Stuttgart reiste han med fire medaljar: gull i lagkampen, sølv i mangekamp og i hopp, bronse i svingstang. Saman med Nikita Nagornij bidrog han sterkt til at Russlands firemannslag vann gullmedaljen i lagkampen i Tokyo-OL sommaren 2021. Individuelt vart han nummer 6 i mangekampen i Tokyo.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Artur Dalaloyan|Artur Dalaloyan]]» frå ,  den 22. desember 2023.* 
* 

## Bakgrunnsstoff
Stuart Adamson

**William Stuart Adamson** () var ein britisk gitarist, pianist, songar og låtskrivar. Musikkarrieren hans byrja i 1977 med pønkbandet Skids, men hadde den største suksessen sin med rockegruppa Big Country på 1980-talet.

Adamson var fødd i Manchester i England, men voks opp utanfor Dunfermline i Skottland. Allereie som tenåring hadde han depresjonsperiodar, då han oftast heldt seg unna folk. Dette følgde han gjennom heile livet, ofte i samband med alkohol. I lange periodar var han sporlaust forsvunnen under depresjonane sine, og den siste forsvinninga hans fann stad i november 2001. Politiet fann han død på eit hotellrom  16. desember 2001, med spor av alkohol i blodet. Den offisielle forklaringa på dødsfallet blei at han utførte sjølvmord gjennom henging.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Stuart Adamson|Stuart Adamson]]» frå ,  den 22. desember 2023.*
Bothy band

**Bothy band** er ein type skotsk musikkgruppe med opphav i jordbrukskulturen i Skottland på 1800-talet. På denne tida var jordbruket relativt arbeidsintensivt. Som eit resultat hadde store gardar ofte eit lite samfunn tilknytt dei, kjend som *the farm toun*. Dette var danna av ektepar som budde i småhus og ugifte menn som budde saman i ein enkel bygning med eitt rom, kjent som ein *bothy*. For å underhalda seg sjølv og dei andre medlemmene i *toun* kunne dei unge mennene i bothyen halda musikalske kvelder, *bothy nichts*, med musikk frå sitt eige improviserte band, *bothy band*. Eit god band kunne bli velkjent utanfor busetnaden, og bli etterspurt til lokale dansetilstellingar. Særleg songar frå fyrste halvdelen av 1800-talet (1820–60) som er knytte til denne musikkforma er blitt kalla bothy ballads, eller bothyballadar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bothy band|Bothy band]]» frå ,  den 22. desember 2023.*
Balbina Herrera

**Balbina Del Carmen Herrera Araúz** ) er ein panamansk politikar som var presidentkandidat i Panama i 2009. 3. mai 2009 tapte ho valet til sentrums-høgrekandidaten Ricardo Martinelli.

Ho var borgarmeister for San Miguelito, kongressmedlem og president for nasjonalforsamlinga (1994-1995) som representant for Partido Revolucionario Democrático (PRD).

Herrera blei vald til president i nasjonalforsamlinga i 1994 som den fyrste kvinna i stillinga. Ho var òg formann i den parlamentariske handelskommisjonen i 1998, og bad medisinske selskap å ta kontroll over stigande prisar om dei ikkje ville ha offisiell priskontroll.

Under presidentskapet til Martin Torrijos (2004-09) var Herrera bustadsminister.
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Balbina Herrera|Balbina Herrera]]» frå ,  den 23. desember 2023.*
Gullparakitt

**Gullparakitt** (*Guaruba guarouba*) er ein neotropisk papegøye som lever i nedre Amazonasbassenget i det indre av det nordlege Brasil.  Verdas naturvernunion, IUCN, har kategorisert arten som sårbar. Han er trua av avskoging, flaum og ulovleg fangst for burfuglhandel, og er oppført på artslista i CITES-vedlegg I. 

## Skildring
Denne store parakitten har ei karakteristisk, hovudsakleg knallgul fjørdrakt, supplert med grøne remiger og ein heilgul hale. 

Parakitten måler ca. 34 cm, han har bleikrosa, berre augeringar, brune iris og rosa bein. Det store nebbet er hornfarga. Hannar og hoer har identisk ytre utsjånad, medan ungfuglar viser matte farger med meir grøn fjørdrakt. Utbreiingsområdet til arten spenner over nedre, austre Amazonasbassenget, spesielt mellom elvane Tocantins, nedre Xingu og Tapajós i delstaten Pará, nord i Brasil. Føda inkluderer frukt, blomstrar, knoppar, frø og jordbruksplantar, særskilt mais. 

Gullparakittar er ekstremt sosiale fuglar, dei beitar, hekkar og flyttar seg og overnattar saman. Grupper på færre enn 20 individ samlast i holrom i høge tre om natta. Dei same innelukka rom blir brukte som reirplass. Hekkinga skjer i store, høge, isolerte tre i opne område nær skog. Hekkeplassen ligg høgt, over 15 m over bakken og kan ha fleire inngangar. Interessant nok engasjerer arten hjelparar til å oppdra ungane. Tukanar i slekta *[[Ramphastos]]* er den vanlegste predatoren på egg og ungar. I hekkesesongen tolererer dei ikkje papegøyeartar, men kan elles ei ei viss grad tolerere nærvære av andre papegøyar. Hekkesesongen er frå seint i november til tidleg i april. 

Parakitten står overfor bevaringsutfordringar, statusen som sårbar på IUCN si raudliste er tilskriven avskoging, fangst for avikultur og lokal jakt. Bestanden er berekna til å ligge i området 10 000 til 20 000 individ. Bygginga av Tucuruí-dammen på 70- og 1980-talet fordreiv over 32&nbsp;000 menneske og overfløymde store regnskogsområde, noko som truga arten ytterlegare.

Solparakitt (*Aratinga solstitialis*), er ein annan art med liknande fjørdrakt som lever i delstaten Roraima og i Guyana. Det er ikkje nært slektskap mellom solparakitt og gullparakitt jamvel om gullparakitt tidlegare var plassert i slekta *[[Aratinga]]*.

## Galleri

File:Parrots in captivity (Vol. 3. PL. 10) Golden, or Queen of Bavaria's Parrot (8528370616).jpg|Queen of Bavaria's Parrot
File:Golden Conure Guaruba guarouba Feeding 2134px.jpg|Mating i fangenskap
File:Golden Conure Guaruba guarouba Eating 2550px.jpg|Nærbilete av hovud
File:Golden Conure Guaruba guarouba Tail 2640px.jpg|Nærbilete av halen
File:Golden Conure Guaruba guarouba Tail Closeup 2800px.jpg|Nærbilete av dei ytre vengfjørene
File:Golden Conure Guaruba guarouba 1750px.jpg|Frå fuglepark i USA
File:Guaruba guarouba 001 1280.jpg|I fuglepark ved Foz do Iguaçu i Brasil
File:Guaruba guarouba anagoria.jpg|I fugleparken


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger dels på «[[:en:Golden parakeet|Golden parakeet]]» frå ,  den 23. desember 2023*  

;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Scottish country dance

**Scottish country dance** (SCD) er ei særeigen form for country dance, ein type selskapsdans der grupper av par følgjer ulike dansemønster. Ein dans består av ei rekkje figurar. Desse dansane er sett til musikalske former (jiggar, reelar og strathspey-reelar) som stammar frå den gæliske tradisjonen i Det skotske høglandet, nett som trinna ein utfører i dansane. Tradisjonelt samsvarar ein figur med ein musikkfrase på åtte taktar.

*Country dance*, som kan seiast å vera ein type folkedans, dukkar opp i historiske oppteikningar i England på 1700-talet. Scottish country dancing som ein kjenner han i dag har røter i ei samansmelting av desse engelske danseformene med musikk og trinn frå det skotske høglandet. Han er blitt den nasjonale danseforma i Skottland, delvis fordi såkalla «Caledonian Country Dances» blei populære blant overklassen i London i tiåra etter Jakobittopprøret i 1745. Allereie i 1724 blei det gjeve ut ei samling skotske dansemelodiar av John og William Neal, *A collection of the Most Celebrated Scotch Tunes*.

Dansane i denne tradisjonen blir kategoriserte som reel (inkludert hornpipe), jig og strathspey, etter typen musikk dei blir dansa til. Dei to fyrste typane (også kalla *quick-time dances*) har raske tempo, raske rørsler og ei livleg kjensle. Den tredje typen (strathspey) har mykje saktare tempo og ei meir majestetisk kjensle.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Scottish country dance|Scottish country dance]]» frå ,  den 23. desember 2023.*
Nikita Nagornij

**Nikita Vladimirovitsj Nagornyj** () er ein russisk turnar frå Rostov-on-Don. Han vart verdsmeister 2019 i mangekamp, fekk også VM-gull i hopp-ovinga og i lagkampten. To år seinare vart han olympisk meister i lagkamp med det russiske mannskapet under dei olympiske sommarleikane i Tokyo.

## Karriere
Frå 2015 til 2021 vann Nagornij minst ein medalje i kvart einaste europameisterskap  i turn. Til saman sanka han åtte gullmedaljar, to sølvmedaljar og ein bronsemedalje. Han vart såleis europameister i mangekamp i Szczecin i 2019 og i Basel i 2021. I 2016 fekk han OL-sølv med Russland i lagkampen ved Sommar-OL i Rio de Janeiro. Ved Turn-VM 2018 vart han tredjemann i mangekampen og han fekk sølv i lagkampen. Turn-VM 2019 i Stuttgart vart ei høgdepunkt i karrieren til Nagornij. Her vann han gull i lagkamp, mangekamp og i hopp. Under Tokyo-OL i 2021 bidrog han sterkt til at Russland gjekk til topps i lagkampen, deretter la han beslag på bronsemedaljen i mangekampen før han avslutta med ein bronse også i svingstang.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nikita Nagornyy|Nikita Nagornyy]]» frå ,  den 23. desember 2023.*
* 

## Bakgrunnsstoff
Houthi-rørsla

**Houthi-rørsla** er ei jemenittisk zaidisk-sjiamuslimsk politisk og militær gruppe. Ho tok i 2015 kontroll over den jemenittiske hovudstaden Sana og rådde det året over helvta av Jemen.

## Kjelder