open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eton i Berkshire

**Eton** er ein by i den sameinte styresmakta Windsor and Maidenhead i Berkshire i England. Han har kring 5&nbsp;000 innbyggjarar. 

Han er mest kjend for den eksklusive privatskulen Eton College. Eton ligg tett inntil Windsor, og dei to byane er forbundne med Windsorbrua over Themsen. Brua var tidlegare open for biltrafikk, men er no ein gangveg mellom sentrum i Windsor og hovudgata i Eton.

Byen høyrde tidlegare til Buckinghamshire.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eton (England)|Eton (England)]]» frå ,  den 14. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Sandhurst

**Sandhurst** er ein liten by med om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar vest for London. Han ligg søraust i Berkshire i distriktet Bracknell Forest, om lag 53 km sørvest for London, 4 km nordvest for Camberley og 10 km sør for Bracknell. 

Han er mest kjend for å huse the Royal Military Academy Sandhurst (ofte berre omtalt som *«Sandhurst»*), som er krigsskulen til den engelske hæren.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sandhurst, Berkshire|Sandhurst, Berkshire]]» frå ,  den 14. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Windsor i Berkshire

**Windsor** er ein liten by i Berkshire i England. Han ligg sørvest for London, kort veg utanfor bygrensen, og sør for Themsen. Byen høyrer til den sameinte styresmakta Windsor and Maidenhead.

Windsor er mest kjend for Windsor slott, ein av dei offisielle residensane til den britiske kongefamilien. Det vart opphavleg bygd av Vilhelm Erobraren på 1000-talet, og er sidan endra og utvida ei rekkje gonger. På grunn av slottet har byen to jernbanestasjonar, eit teater og fleire nokså store hotell og fasilitetar ein elles forbind med noko større byar.

Legoland Windsor ligg òg i byen, på eit stad der det tidlegare låg ein safaripark.

Byen Eton ligg heilt inntil, og er forbunden med Windsor via ei bru over Themsen. Ho var tidlegare open for biltrafikk, men er no berre for fotgjengarar, og har dermed skapt ein god gangveg mellom Windsor sentrum og hovudgata i Eton.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Windsor (England)|Windsor (England)]]» frå ,  den 14. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Amersham

**Amersham** er ein by og eit verdsleg sokn i distriktet Chiltern i Buckinghamshire i England, 43 km nordvest for London, i Chiltern Hills. Amersham høyrer til pendlarområdet kring London.

Amersham er delt i to fråskilde område: Amersham on the Hill (Top Amersham) som ligg ved Amersham stasjon, og Old Amersham der soknekyrkja St. Mary frå 1200-talet og fleire gamle pubar og overnattingsstader ligg. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Amersham|Amersham]]» frå , den 14. juli 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Beaconsfield

**Beaconsfield** er ein marknadsby i Buckinghamshire i England, omkring 50 km nordvest for London. Han ligg i Chiltern Hills, og høyrer til pendlarbeltet kring London. Bustadprisane i byen har av den grunnen vorte svært høge.

Namnet er først dokumentert i 1184, då skrive *Bekenesfelde*, med same tyding som den moderne forma, eit jorde (*field*) med ein varde (*beacon*).

Blant kjende personar som har budd i byen finn ein Benjamin Disraeli, som var statsminister i 1868 og igjen 1874–1880. Han vart den første jarl av Beaconsfield i 1876. Seinare finn ein Enid Blyton, Pauline Quirke og Terry Pratchett. G.K. Chesterton, Edmund Burke og Edmund Waller er gravlagt i byen.

Byen blir tent av ein jernbanestasjon på Chiltern-linja som går frå Marylebone i London til Birmingham. Mens den eldste bydelen, Old Beaconsfield, voks opp omkring ein skysstasjon, har det seinare vakse opp ein ny bydel omkring stasjonen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Beaconsfield|Beaconsfield]]» frå , den 14. juli 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Buckingham

**Buckingham** er ein by i det nordlege Buckinghamshire i England, omkring 16 km frå grensa til Northamptonshire. Byen har kring 15&nbsp;000 innbyggjarar. 

Namnet kjem frå angelsaksisk, og tyder «Buccas heim»; Bucca var ein viktig jordeigar i området. Han vart administrasjonssenter i grevskapet i 888, under Alfred den store. På 1500-talet flytta Henrik VIII administrasjonssentret til Aylesbury, som ligg omtrent midt i grevskapet.

Byen har vakse opp omkring den gamle marknadsplassen, og har mange bygningar frå 1700-talet. Ein svært sentralt plassert historisk bygning er det gamle fengselet, *Old County Gaol*, som er innreidd som bymuseum.

To hovudvegar, A421 og A413, går gjennom byen.

Det første og så langt einaste private universitet i Storbritannia, University of Buckingham, ligg her. Dei fleste av studentane er utanlandske.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Buckingham|Buckingham]]» frå , den 14. juli 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Leighton Buzzard

**Leigton Buzzard** er ein by i Chiltern Hills i Bedfordshire. Han ligg ved M1 og A5 mellom Luton og Milton Keynes.

Byen høyrer til distriktet South Bedfordshire, og blir saman administrert med Linslade under namnet *Leighton-Linslade*.

Namnet er av usikkert opphav. *Leighton* kjem truleg frå eit saksisk ord som tyder «rydning i skogen». *Buzzard* skal ha vorte lagt til av dekanen i Lincoln på 1100-talet. Det var to stader som heitte Leighton i Lincoln bispedømme, og for å skilje dei la han visstnok til namnet til den lokale representanten sin, Theobald de Busar, som så vart forvanska til Buzzard. Det andre staden vart heitande Leighton Bromswold.

Soknekyrkja er frå 1277, og er vigd til alle helgenar (*All Saint*). Han har eit 57 meter høgt spirar, flotte jernarbeid frå mellomalderen, gammal graffiti og eit tak som er dekorert med utskorne englar frå 1400-talet. Kyrkja erstatta ei eldre, angelsaksisk kyrkje på staden.

Leighton Buzzard Railway er ein verna smalspora jarnbane.

Fotballklubben Leigton Town FC spelar i Southern League Division One East, medan rugbyklubben Leighton Buzzard RFC spelar i Rugby Union i Midlands East Division 3.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Leighton Buzzard|Leighton Buzzard]]» frå , den 14. juli 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Woburn

**Woburn** er ein liten by i Bedfordshire i England. Han er best kjent som staden der Woburn Abbey og Woburn Safari Park ligg.

Namnet er av angelsaksisk opphav, og viser til ei svinga elv. Det same namnet går igjen i Woburn Sands i Buckinghamshire, som ligg kort veg unna.

## Historie

Første gongen Woburn er nemnd er i eit dokument frå 969, då kong Edgar gav Aspley til ein mann ved namn Alfwold. I dokumentet blir fortalt det at området grensar mot «Woburnmennene sitt land». I *[[Domesday Book]]* (1086) vert det sagt det at Woburn var underlagt ein Alric, som hadde seks husmenn under seg. Etter erobringa hadde Walter Giffard teke over, og han leidde ut området til Hugh de Bolebec.

I 1145 grunnla sonesonen til Hugh, Hugh de Bolebec den yngre, cisterciensarklosteret St. Maria ved Woburn, kjent som Woburn Abbey. Klostret vart plassert rett utanfor landsbyen, og abbeden vart i praksis òg den lokale godseigar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Woburn|Woburn]]» frå , den 14. juli 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Burnham i Buckinghamshire

**Burnham** er ein by i Buckinghamshire i England. Han ligg ved Themsen på grensa til Berkshire, mellom Maidenhead og Slough. Sistnemnde byen og Burnham har tildels vakse inn i kvarandre, og Burnham blir ofte rekna som ein forstad til Slough. Han har likevel verna mykje av den eldre karakteren sin.

Namnet er av angelsaksisk opphav, og tyder «bustaden ved ei elv». Han er først nemnt i *[[Domesday Book]]* (1086) som «Burneham», med ein herregard som høyrde til Walter Fitz-Other.

Burnham var lengje ein viktig kjøpstad, sidan vegen mellom London og Bath, no A4, gjekk gjennom byen. I 1271 vart det innvilga rettar for ein marknad og ein årleg festival. Då brua over Themsen i Maidenhead vart opna vart vegtraséen lagt om, og marknaden vart flytta til Maidenhead. Dette førte til ein lang nedgangsperiode.

I 1265 vart eit benediktinarkloster grunnlagt i Burnham. Det vart nedlagt ved oppløysinga av klostera i England under Henrik VIII, og det som er igjen av bygningane er no del av eit kontorkompleks.

Utanfor byen ligg Burnham Beeches, eit urskogområde.

Soknet Burnham inkluderte tidlegare dei små landsbyane Boveney, Cippenham, Britwell og East Burnham, men dei blir no rekna som sjølvstendige landsbyar. Soknekyrkja i Burnham er vigd til St. Peter.

Burnham stasjon tener hovudlinja mellom London og Reading.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Burnham (Buckinghamshire)|Burnham (Buckinghamshire)]]» frå , den 14. juli 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Fenny Stratford

**Fenny Stratford** er ein by i Buckinghamshire i England. Han ligg søraust i distriktet Milton Keynes, heilt inntil Bletcley.

Namnet *Stratford* er av angelsaksisk opphav, og tyder *vadestad på ein [romersk] veg*. Dette viser til Watling Street, som kryssar ei elv like utanfor byen. I 1252 vart namnet notert som *Fenni Stratford*. Det første namneleddet vart innført i mellomalderen for å skilje han frå Stony Stratford, som ligg i nærleiken.

Fenny Stratford ein ein gammal marknadsby. Han hadde vekentleg marknad i mange år, inntil han vart hardt råka av byllepest i 1665. Som ei følgje av dette vart vegen lagt utanom byen, og marknaden døydde ut. Det vart aldri gjenoppretta, og ved byrjinga av 1700-talet var byen svært forfallen.

Den 11. november 1724 fekk byen ein ny start då grunnsteinen til ei ny soknekyrkje vart lagt. Historikaren Browne Willis hadde samla inn pengar til kyrkjebygget, og valde denne dagen, som er festen for St. Martin av Tours, fordi bestefaren hans hadde døydd denne datoen i St Martin's Lane i Fenny Stratford. Kyrkja vart, naturlegvis, vigd til St. Martin.

Fenny Stratford er i dag ein travel liten by rett utanfor den langt større byen Milton Keynes. Marknaden har enno ikkje vorte gjenoppretta, men han har ei handlegate som er mykje vitja.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fenny Stratford|Fenny Stratford]]» frå ,  den 14. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Stony Stratford

**Stony Stratford** (ofte kalla *Stony*) er ein by i distriktet Milton Keynes i Buckinghamshire i England. Byen ligg ved grensa til Northamptonshire, og har vakse saman med byen Milton Keynes. Han er ein livleg marknadsby, og har halde ein del av det gamle preget sitt sjølv om han har vorte innlema i ein ny storby.

Namnet «Stratford» er av angelsaksisk opphav, og tyder 'vadestad på ein [romersk] veg'. Dette viser til Watling Street, som går gjennom byen og kryssar ei elv like utanfor. Tilnamnet «Stony» viser til steinane på elvebotn ved den gamle vadestaden, og skil byen frå Fenny Stratford, som ligg i nærleiken.

## Soge
I 1290 vart det reist ein eleanorkross i Stony Stratford etter at båra til Eleanor av Castilla stod der over natta under hennar likferd i 1290. Korsa vart øydelagt under borgarkrigen.

Sidan 1460 har Stony Stratford vore ein marknadsby. Han skal ha vore den siste staden kong Edvard V vart sett i live, og det var der onkelen hans Richard, hertug av Gloucester, henta han og førte han til Tower of London der han vart myrda.

Byen har vorte nesten fullt øydelagt av brann to gonger, i 1736 og 1742. Den einaste bygningen som overlevde den andre brannen var soknekyrja, som er vigd til Maria Magdalena.

## Uttrykk
Eit vanleg engelsk uttrykk, «cock and bull story» (som tyder 'ei skikkeleg skrøne'), oppstod i Stony Stratford. Dei to pubane i sentrum heiter *The Cock* og *The Bull* (*Hanen* og *Oksen*), og det vart utveksla dei villaste skrøner mellom dei to.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stony Stratford|Stony Stratford]]» frå ,  den 14. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Winslow i Buckinghamshire

**Winslow** er ein marknadsby i Buckinghamshire i England. Han har vakse i nyare tid, men har halde mykje av det landlege preget sitt.

## Historie
Byen blir først nemnt i *[[Den angelsaksiske krønika]]* i år 795. Han blir kalla der *Wineshlauu*, som tyder «Wines haug». I *[[Domesday Book]]* (1086) kallast han  *Weneslai*.

Winslow Hall ligg i byen, og blir rekna av mange som ein av dei finaste bygningane i grevskapet. Ein meiner han vart teikna av sir Christopher Wren omkring 1700, mot slutten av livet hans. Han er mindre enn fleire andre herregardar i området, men har ei utforming som skil han frå mengda.

Soknekyrkja er vigd til St. Laurentius.

Byen hadde tidlegare ein jernbanestasjon, Winslow stasjon, på den såkalla «Varsity Line» mellom Oxford og Cambridge. Sporet ligg der enno, og det er eit lokalt ynskje om å få opna ei linje som gjer det lettare å pendle til andre byar som Milton Keynes, Aylesbury og Oxford.

### Tradisjon
Revehundane som deltek i Whaddon Chase har tradisjonelt vorte samla på torget i Winslow kvar andre juledag. Dette er ein stor fest i byen, som vanlegvis trekkjer meir enn tusen deltakarar. I 2003 vart det så mange at ein måtte halde arrangementet føre Winslow Hall i staden; den store folkemengda skuldast truleg tildels at det gjekk mot eit forbod mot revejakt. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Winslow (Buckinghamshire)|Winslow (Buckinghamshire)]]» frå ,  den 14. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Ely

**Ely** er ein liten by i Cambridgeshire i England. Byen har kring 20&nbsp;000 innbyggjarar. Han er hovudby i den tradisjonelle regionen Isle of Ely.

Byen vart grunnlagd i 673 av St. Ethelreda, dotter av kong Anna. Han vart bygd opp omkring eit kloster nord for landsbyen Cratendune på Elyøya, som ligg i elva Great Ouse. Byen var ei viktig hamn for elvetrafikken fram til 1700-talet. 

Klosteret vart øydelagt av danske vikingar i 870, og vart ikkje bygd opp att før hundre år seinare. Ely var ein av dei siste stadane i England som gjorde motstand mot Vilhelm Erobraren, og kapitulerte ikkje før i 1071. Bygginga av Elykatedralen vart starta av Vilhelm i 1083, og fullført i 1351. Ely bispedøme vart etablert etter at katedralen var starta, i 1109. Ved reformasjonen vart det eit anglikansk bispedøme, som i 1995 hadde ansvar for 610&nbsp;000 medlemmar av kyrkja. I 1381 tok byen del i Bondeopprøret.

Oliver Cromwell budde i Ely i fleire år, etter at han arva stillinga som skatteinnkrevjar i 1636.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ely|Ely]]» frå , den 14. juli 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Newport Pagnell

**Newport Pagnell** er ein by i Buckinghamshire i England. Han høyrer til den sameinte styresmakta Milton Keynes, og ligg nord for byen Milton Keynes.

Byen blir nemnt i *[[Domesday Book]]* (1086) som *Neuport*, som er gammalengelsk for *ny marknadsby*. Han vart grunnlagt at normannarane, og var dermed ein ny by i 1086. Det andre leddet i namnet vart lagt til då familien Pagnell (Paynel) tok over eit gods i byen.

På eit tidspunkt var Newport Pagnell ein av dei største byane i Buckinghamshire. Pagnell-slottet til familien låg der Castle Street ligg i dag. Det er ingen synlege spor etter slottet. Byen hadde tidlegare to sjukehus, og det vart halde seks festivalar i løpet av året. Før grunnlegginga av Milton Keynes på 1960-talet hadde posisjonen til byen i grevskapet dalt i lang tid, og med veksten til den nye byen er han ikkje lenger meir enn ein forstad. Dei to byane har no vakse så mykje saman at det er vanskeleg å sjå kvar den eine sluttar og den andre byrjar.

Landsbyane Broughton og Caldecote høyrer til Newport Pagnell kyrkjesokn, som er vigd til apostlane Peter og Paulus.

Motorvegen M1 går ikkje langt frå byen, og ved vegen ligg eit stort serviceområde kalla *Newport Pagnell Services* der. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Newport Pagnell|Newport Pagnell]]» frå , den 14. juli 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Callington

**Callington** (kornisk **Kelliwik**) er ein by i Cornwall i England. Han ligg mellom Kit Hill og Bodmin Moor i distriktet Caradon.

På 1700-talet var Callingtonområdet eit av dei viktigaste gruveområda på Dei britiske øyane. Det fanst blant anna sølvførekomstar i Silver Valley rett utanfor byen. Det er mange spor etter denne aktiviteten, men all gruvedrift er nedlagt. Ved Hingston Down vert det enno drive eit stort granittbrot.

Det gjekk tidlegare ei sidegrein av jernbanelinja mellom Tavistock og Plymouth med Callington som endestasjon. Denne vart nedlagt i 1960-åra. Næraste togstasjon er sidan det i Bere Alston. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Callington|Callington]]» frå , den 14. juli 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Camborne

**Camborne** (kornisk **Cambron**) er ein by i Cornwall, England. Han var tidlegare administrasjonssenter for distriktet Kerrier, og var tidlegare ein industriby. Byen inngår i eit urbant område saman med Pool og Redruth, som til saman har omkring 45&nbsp;000 innbyggjarar. På 1700-talet var Camborne eit sentrum for tinn- og koparindustrien.

Gruva Dolcoath var med omkring 1050 meter i mange år den djupaste gruva i verda. Han var òg, inntil han vart nedlagt i 1921, ei av dei eldste som var i drift. Den siste tinngruva i Europa, South Crofty, låg òg i Camborne, og vart nedlagt i 1998. Det var òg mykje annan industri relatert til gruvene i Camborne, blant anna selskapet Holmans, som var den største produsenten til grevskapet av industriutstyr. Holmans eksisterer no som eit mindre selskap under namnet CompAir, og er den største leverandøren av kompressorutstyr i Storbritannia.

Eit kjent bysbarn er Richard Trevithick. Han var son av ein gruvearbeidar, og byrja å jobbe med damptrykk, noko som førte fram til eit av dei første damplokomotiva. Hans *Puffing Devil* vart først testa på ein veg i Camborne i 1801, noko som enno minnest i songen *Going up Camborne Hill*. Han fekk ikkje omsetnad for oppfinninga, og døydde fattig. I byen minnest han blant anna med ein statue utanfor biblioteket, og byen sin *Trevithick Day* siste laurdagen i april kvart år.

Etter mange år med økonomiske vanskar har Camborne, Pool og Redruth sett i gang (2004) eit stort gjenopplivingsprosjekt kalla *CPR Regeneration* (i tillegg til å vere initialane til byane er òg *CPR* ei forkorting for hjartemassasje og kunstig andedrått). Ei investering på 150 millionar pund frå den britiske regjeringa, skal gje 4&nbsp;000 nye jobbar og auke løna i området med 15%.

Camborne School of Mines (grunnlagd 1888) er han einaste utdanningsinstitusjon for bergverksarbeidarar i Storbritannia. Han er ein del av University of Exeter in Cornwall, og held no til på campusen til universitetet i Tremough.

I 1921 vart det funne restar etter ein romersk villa på Magorgarden i Illogan rett ved Camborne. Dette er den einaste større romerske funnstaden i Cornwall.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Camborne|Camborne]]» frå ,  den 14. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Falmouth

**Falmouth** (kornisk **Aberfal**) er ein hamneby på sørkysten av Cornwall i England. Han heitte opphavleg *Peny-cwm-cuic*, som vart forvanska til *Pennycomequick*. Det noverande namnet kjem av at han ligg ved munningen til elva Fal.

Hamna til byen utgjer saman med Carrick Roads den tredje største naturlege hamna i verda. Hamna er kjent for å ha vore utgangspunktet for fleire kjende jordomseglingar, mellom anna sir Francis Chichester og dam Ellen McArthur sine rekordferder.

I nyare tid har byen vorte mindre viktig som maritimt senter, og den viktigaste næringsvegen er no turisme. National Maritime Museet Cornwall vart opna i byen i februar 2003.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Falmouth|Falmouth]]» frå , den 14. juli 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Fylkesveg 2586

**Fylkesveg 2586** går mellom Sjoa og Sjoa stasjon i Sel kommune. Vegen er 664 meter lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 402 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Sjoa → 
*Endepunkt Sjoa stasjon

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2588

**Fylkesveg 2588** går mellom Hundorp og Sørjordet i Sør-Fron kommune. Vegen er 6,8&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 403 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Hundorp
* Breivegsbrua (ca. 125 m)
* Grind
* Sørjordet

## Bakgrunnsstoff
Olney i Buckinghamshire

**Olney** er ein liten by i Buckinghamshire i England. Han ligg i distriktet Milton Keynes, ved elva Great Ouse.

Byen voks opp som omkring blondeindustrien, som var sterk i området. Han er kjent som opphavsstaden for *[[Olney Hymns]]*, og John Newton, som skreiv «Amazing Grace», virkte og er gravlagt der. Cowper and Newton Museum, som ligg i sentrum, er vigd til han.

Sidan 1445 har det vorte halde eit pannekakeløp kvart år på pannekakedagen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Olney (Milton Keynes)|Olney (Milton Keynes)]]» frå ,  den 14. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Northwich

**Northwich** er ein by i Cheshire i England. Byen ligg omtrent 29 kilometer austom Chester og 24 kilometer sør for Warrington.

## Geografi og administrasjon
Northwich ligg midt i hjartet av dei store slettene som blir kalla Cheshire Plains. To elver møtest i bysentret, Weaver og Dane.

Byen er delt opp i 5 distrikt, Leftwich, Northwich, Northwich Castle, Winnington og Witton.

Northwich er omgjeve av fleire verdslege sokn innan Vale Royal distriktet, nordover med klokka:

* Anderton with Marbury
* Marston
* Wincham
* Lostock Gralam
* Rudheath
* Davenham
* Hartford
* Weaverham
* Barnton

## Kjende innbyggjarar

*Gary Barlow, songar i Take That
*Michael Oakes, tidlegare Aston Villa-keeper
*Paula Radcliffe, maratonløpar
*Dean Saunders, tidlegare Aston Villa-spiss.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Northwich|Northwich]]» frå ,  den 14. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Fylkesveg 2590

**Fylkesveg 2590** går mellom Listad og Kampen i Sør-Fron kommune. Vegen er 6,1&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 405 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Listad
* frå Alme til  Harpefoss (17,7&nbsp;km)
*Endepunkt Kampen

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2592

**Fylkesveg 2592** går mellom Alme og Gryttingsvingen på Harpefoss i Sør-Fron kommune. Vegen er 17,7&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 407 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Alme
*Kvarvet
* Gryttingsvingen (Harpefoss)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2594

**Fylkesveg2594** går ved Vinstra stasjon i Nord-Fron kommune. Vegen er 190 meter lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 409 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Vinstra stasjon
* Vinstra stasjon nord

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2596

**Fylkesveg 2596** går mellom Sødorp skole og Byrbrua i Nord-Fron kommune. Vegen er 1,9&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 410 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Sødorp skole
* frå  sør til Vinstra stasjon nord (0,2&nbsp;km)
* Vinstra stasjon nord
* Byrbrua

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2598

**Fylkesveg 2598** går mellom Sorperoa i Nord-Fron kommune og Åmot i Sel kommune. Vegen er 19,6&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 417 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Sorperoa
*Arm frå  Kvam bru (ca. 110 m) til  Veikleå bru, Kvam (0,6&nbsp;km)

* Åmot

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2604

**Fylkesveg 2604** går mellom Bosåa og Veiklesaga i Nord-Fron kommune. Vegen er 5,5&nbsp;km lang.Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 420 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Bosåa
* Veiklesaga

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2606

**Fylkesveg 2606** går mellom Vinstra ungdomsskole og Rundhaugen i Nord-Fron kommune. Vegen er 5,6&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 421 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Vinstra ungdomsskole
*Endepunkt Rundhaugen

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2600

**Fylkesveg 2600** går mellom Otta og Åmotet i Sel kommune. Vegen er 11,1&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 418 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Otta køyrebru
* Elvegata frå Otta til  Sundodden i Vågå kommune
* Åmot

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2602

**Fylkesveg 2602** går mellom Kvam og Bjørgebu i Nord-Fron kommune. Vegen er 12,0&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 419 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Kvam
* frå Veiklesaga til  Bosåa (5,5&nbsp;km)
*Endepunkt Bjørgebu

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 423 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 423 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 423 i Oppland** går mellom Haugen og Vollsdammen i Nord-Fron kommune. Vegen er 6,3 km lang.

I 2019 vart vegen erstatta av fylkesveg 2608 og fylkesveg 2610.

## Kommunar og knutepunkt

* Haugen
* frå Brattliflata til  Brynsbakken (2,8 km)
*Privat bomveg  Peer Gynt-vegen frå Vollsdammen til   Øvre Dalssætra i Sør-Fron kommune og til  Skei i Gausdal kommune

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 422 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 422|fylkesveg 422 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 422 i Oppland** gjekk mellom Brynsbakken og Brattliflata i Nord-Fron kommune. Vegen var 2,8 km lang. I 2019 vart vegen del av fylkesveg 2608.

## Kommunar og knutepunkt

* Brynsbakken
* Brattliflata

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2612

**Fylkesveg 2612** går mellom Hellå og Karistua i Nord-Fron kommune. Vegen er 4,8&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 425 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Hellå
*Kommunal veg frå Karistua til Slangsætra (2,6&nbsp;km)
** Privat bomveg Jotunheimvegen vidare til  i Vang kommune

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 435 i Oppland

**Fylkesveg 435 i Oppland** gjekk mellom Otta og Ødegården i Sel kommune. Vegen var 12,5 km lang. I 2019 vart vegen del av fylkesveg 2614.

## Kommunar og knutepunkt

* Otta telestasjon
*Arm frå Bommen til Selsverket (1,0 km)
** Bommen bru (ca. 65 m)
** Dovrebanen
** Selsverket
* Ødegården

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 438 i Oppland

**Fylkesveg 438 i Oppland** gjekk mellom Nord-Sel i Sel kommune og Holungsøye i Vågå kommune. Vegen var 12,9 km lang. 

I 2019 vart vegen erstatta av fylkesveg 2614 og fylkesveg 2620. 

## Kommunar og knutepunkt

* Nord-Sel
* Laurgård bru (ca. 45 m)
* frå Ødegården til  Otta
* frå Nyborg til Åsen i Vågå kommune (3,8 km)

* «Vågårusti», spesielt bratt veg
* Holungsøye

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2622

**Fylkesveg 2622** går mellom Nyborg i Sel kommune og Åsen i Vågå kommune. Vegen er 3,8 km lang. Fram til 2019 hadde vegen nanmet fylkesveg 439 i Oppland.
## Kommunar og knutepunkt

* Nyborg

*Endepunkt Åsen

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2624

**Fylkesveg 2624** går mellom Storødegård og Langrusten i Sel kommune. Vegen er 23,5&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 440 i Oppland.
## Kommunar og knutepunkt

* Storødegård
*Arm frå Faukstad bru til  Faukstad (0,2&nbsp;km)
*Arm frå Harlaug bru til  Harlaug (0,5&nbsp;km)
*Arm frå Heidal til  Prestgard (1,8&nbsp;km)
* Langrusten

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2626

**Fylkesveg 2626** går mellom Leirflaten og Vålbubakken i Sel kommune. Vegen er 10,0&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 442 i Oppland.
## Kommunar og knutepunkt

* Leirflaten
* Langrusten
*Endepunkt Vålbubakken

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2628

**Fylkesveg 2628** går mellom Kringen og Mysusæter i Sel kommune. Vegen er 13,1 km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet 444 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Kringen
*Endepunkt Mysusæter

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2630

**Fylkesveg 2630** går mellom Sandbu og Sundbrua i Vågå kommune. Vegen er 2,7&nbsp;km lang. Tidlegare hadde vegen namnet Fylkesveg 452 i Oppland.

Vegen var tidlegare del av riksveg 15 før riksvegen vart lagt utanom Vågåmo sentrum.

## Kommunar og knutepunkt

*  Sandbu
* Skogbygdsvegen frå Finna bru, Vågåmo til Sandvika (12,2&nbsp;km)
* Finna bru (33 m)
* Edvard Storms Veg frå Vågåmo til  Sandnes (10,5&nbsp;km)
* Nedre Nordheradsvegen frå Vågåmo til  Fossbergom (31,7&nbsp;km)
*  Sundbrua

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2618

**Fylkesveg 2618** går mellom Rosten og Høvringen i Sel kommune. Vegen er 10,0&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 437 i Oppland.
## Kommunar og knutepunkt

* Rosten
*Åmot, ringveg Fv2618
*Høvringen
*Fv2618 Åmot

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2634

**Fylkesveg 2634** går mellom Vågåmo og Sandnes i Vågå kommune. Vegen er 10,5&nbsp;km lang. Tidlegare hadde vegen namnet Fylkesveg 454 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Vågåmo
* Sandnes

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2636

**Fylkesveg 2636** går mellom Lalm i Vågå kommune og Bjølstadmo i Sel kommune. Vegen er 11,6&nbsp;km lang. Tidlegare hadde vegen namnet Fylkesveg 456 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Lalm

* Bjølstadmo

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2638

**Fylkesveg 2638** går mellom Flå bru og Lom prestegard i Lom kommune. Vegen er 9,0&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 467 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Flå bru
* Lom prestegard

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2640

**Fylkesveg 2640** går mellom Vågåmo i Vågå kommune og Fossbergom i Lom kommune. Vegen er 31,7&nbsp;km lang. Tidlegare hadde vegen namnet Fylkesveg 468 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Brustugu → 
* frå Sandnes til  Vågåmo (10,5&nbsp;km) → 

* frå Vamsæter til Sandvikberget (5,0&nbsp;km)
*Kommunal veg frå Honn via  Liabrui (ca. 240 m) til  Kjæstad (2,0&nbsp;km)
* Sandvikberget
* Tronoddbrua (ca. 140 m)
* Fossbergom

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2642

**Fylkesveg 2642** går mellom Leira bru og Kvandalsvoll i Lom kommune. Vegen er 5,4&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 471 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Leira bru
*Endepunkt Kvandalsvoll

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2646

**Fylkesveg 2646** går mellom Staurust i Lom kommune og Vollungsbru i Skjåk kommune. Vegen går parallelt med riksveg 15 på nordsida av Otta og er 11,0&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 483 i Oppland.
## Kommunar og knutepunkt

*Endepunkt Staurust

*Arm frå Marlo via  Marlosbrue (ca. 90 m) til  Ånstad (0,9&nbsp;km)
* Vollungsbru

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2648

**Fylkesveg 2648** går mellom Vollungs bru og Skamsar bru i Skjåk kommune. Vegen er 5,8&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 484 i Oppland.
## Kommunar og knutepunkt

* Vollungs bru
* Skamsar bru

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2650

**Fylkesveg 2650** går mellom Skamsar bru og Dønfoss bru i Skjåk kommune. Vegen er 9,7&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 485 i Oppland.
## Kommunar og knutepunkt

* Skamsar bru
* Dønfoss bru

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2652

**Fylkesveg 2652** går mellom Dønfoss bru og Tuva i Skjåk kommune. Vegen er 13,9&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 486 i Oppland.
## Kommunar og knutepunkt

* Dønfoss bru
*Kommunal veg frå Tuva til Sota sæter (12,8&nbsp;km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2654

**Fylkesveg 2654** går mellom Dombås og Dombås stasjon i Dovre kommune. Vegen er 410 meter lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 490 i Oppland.
## Kommunar og knutepunkt

* Dombås
*Endepunkt Dombås stasjon

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2656

**Fylkesveg 2656** går mellom Brusletta og Li i Dovre kommune. Vegen er 21,2&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 491 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Brusletta
* Haugen bru (ca. 70 m)
*Arm frå Haugen til  Dovre (0,9&nbsp;km)
* Hjelle (Dovrebanen)
* Li

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2644

**Fylkesveg 2644** går mellom Sandvikberget og Vamsæter i Lom kommune. Vegen er 5,0&nbsp;km lang. Tidlegare hadde vegen namnet Fylkesveg 473 i Oppland.
## Kommunar og knutepunkt

* Sandvikberget
* Vamsæter

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2658

**Fylkesveg 2658** går mellom Dovre og Sollia i Dovre kommune. Vegen er 2,6&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 492 i Oppland.
## Kommunar og knutepunkt

* Dovre
*Kommunal veg frå Sollia til Jønndalen (3,4&nbsp;km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2662

**Fylkesveg 2662** går mellom Toftemo og Dombfoss bru i Dovre kommune. Vegen er 9,9&nbsp;km lang. Tidlegare hadde vegen namnet Fylkesveg 497 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Toftemo
* Dombfoss bru

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2664

**Fylkesveg 2664** går mellom Hjerkinn og Hjerkinn stasjon i Dovre kommune. Vegen er 432 meter lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 498 i Oppland.
## Kommunar og knutepunkt

* Hjerkinn
*Endepunkt 

## Bakgrunnsstoff
Det armenske riksvåpenet

**Det armenske riksvåpenet** inneheld eit våpenskjold delt i fire kvadrantar med symbola til dei fire historiske armenske kongedøma og med eit mindre skjold i midten som syner fjellet Ararat. Ei ørn til venstre og ei løve til høgre vaktar skjoldet. Ved føtene deira ligg ulike armenske nasjonalsymbol.

## Historie og symbolikk
Løva blei brukt som symbol i to av dei historiske armenske kongedøma, Artasjisian (190-12 f.Kr.) og Arsjakuni (53-423 e.Kr.), medan ørna var i bruk i dei to seinare, Bagraton (862-1045) og Rubinjan (1187-1375). 

Ararat, som ifølgje Bibelen var staden Noahs ark stranda på ved enden av syndfloda, er eit viktig nasjonalsymbol for landet.

Symbola ved føtene til løva og ørna er:
* Eit kveiteknippe som står for den arbeidssame naturen til nasjonen
* Ein fjørpenn som står for Armenia si kulturelle og intellektuelle arv
* Ei broten kjede som står for fridoms- og sjølvstendetronga
* Eit sverd som bryta kjeda til minne om fridomskampen
* Eit band  for det armenske trikolorflagget.

Armenia tok i bruk dette riksvåpenet då landet fekk sjølvstende som Den demokratiske republikken Armenia i 1918, men mista det då det i 1920 blei del av Sovjetunionen. Etter sjølvstendet i 1991 blei det teke i bruk att.

## Tidlegare riksvåpen


Fil:Coat of Arms of the First Republic of Armenia.png|Den demokratiske republikken Armenia i 1918-1922
Fil:Emblem of the Transcaucasian SFSR (1922-1924).svg|Som del av Den transkaukasiske sosialistiske føderative sovjetrepublikken 1922-1936
Fil:COA Armenian SSR.png|Den armenske sosialistiske sovjetrepublikken 1936-1991


## Bakgrunnsstoff
* Armenica.org: side om det armenske riksvåpen 
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Armenias riksvåpen|Armenias riksvåpen]]» frå ,  den 14. juli 2011.*
Panserskipet «Norge»

**Panserskipet «Norge»** var eit norsk marinefartøy. Det vart bygd ved skipsverftet Armstrong i Newcastle-on-Tyne i Storbritannia. Skipsskroget vart sjøsett i 1899. Skipet vart bygt ferdig og kom i aktiv teneste i 1901. 

Skipet var 94,6 meter langt og skroget hadde eit deplasement på 4233 tonn.

«Norge» vart senka ved Narvik 9. april 1940 av den tyske jagaren «Bernd von Arnim». Av dei 191 som var ombord, omkom 101 mann.

## Kjelder
*Sverre Mo: *Norske marinefartøy*. Bodoni forlag. Bergen 2008

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2616

**Fylkesveg 2616** går mellom Otta i Sel kommune og Stokstad i Vågå kommune. Vegen er 25,8&nbsp;km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 436 i Oppland.
## Kommunar og knutepunkt

* Otta
*Arm frå Åsåren bru til  Åsåren (0,2&nbsp;km)

*Arm via  Lalm bru (ca. 80 m) til  Lalm (0,2&nbsp;km)
* Brekkevegen til  Bjølstadmo i Sel kommune (11,6&nbsp;km)
* Stokstad

## Bakgrunnsstoff
Arctic Chess Challenge

**Arctic Chess Challenge** er ei internasjonal sjakkturnering som vart arrangert i Tromsø kvart år i åra 2006-2010. Det første året var namnet Midnight Sun Chess Challenge. Turneringa var ein del av Tromsø Sjakklubb og Norges Sjakkforbund si satsing på å få tildelt Sjakk-OL i 2014. Turneringa hadde aukande deltaking, og i 2010 deltok det 164 spelarar frå 35 land, av desse 25 stormeistrar. 

## Vinnarar

## Bakgrunnsstoff
* Turneringa si heimeside
Boakjølsnigel

**Boakjølsnigel**, også kjend som **boasnigel, leopardsnigel** og **stor nakensnigel**, er ein landlevande lungesnigel utan skal. Han stammar frå Sør- og Vest-Europa, men finst ei rekkje stader i verda, mellom anna i Noreg, som framand art.

Snigelen fekk det nye offisielle namnet «boakjølsnigel» i mars 2011.
Han høyrer til gruppa kjølsniglar (*Limacidae*), noko som vil seia at han har ei forhøging eller «kjøl» langsetter kroppen.

## Skildring
Ein vaksen boakjølsnigel er rundt 10-20 cm lang. Han kan vera nesten einsfarga brun eller ha lys botnfarge med mørke prikkar og striper på kroppen. Kvart individ har ulikt mønster.

## Utbreiing
Boakjølsnigel har spreidd seg frå sine opphavlege leveområde i Sør- og Vest-Europa til fleire stader i Afrika, Amerika, Oseania og Europa elles. Ein har observert snigelen over heile Noreg. Det første funnet blei gjort i Larvik i 1870. I USA blei den første observasjonen av snigelen gjort i 1867.

## Levevis
Boakjølsnigel lever på land og finst på fuktige enger, i krattskog og i open lauvskog. Mange stader held han til i område der det bur menneske,  som i hagar og kjellarar.
Han er nattaktiv, og kviler gjerne på same staden kvar dag. Når snigelen vandrar etterlèt han eit tjukk slimspor som iriserar når det tørker.

Snigelen et sopp og plantar, både levande og daude. Han er i eit rovdyr i større grad enn andre nakensniglar. Snigelen et meitemark og andre nakensniglar, og er aggressiv og territoriehevdande. Mellom anna er det blitt rapportert at han angrip og et  brunskogsnigel.

### Formeiring

Ein nyklekt snigel bruker minst to år på å bli kjønnsmogen. Kjønnsmogne sniglar parar seg om våren. Snigelen er tvikjønna, slik at alle par av sniglar kan para seg. Ved paring befruktar begge sniglane kvarandre. Dei har innvikla kjønnsorgan som kjem ut frå høgresida av hovudet.

Sniglane parar seg typisk på ein høg stad. Under paringa dannar sniglane ein ring med hovud mot hale, og hovuddelane svulmar opp. Deretter kveilar dei seg saman i ein spiral og formar ein slimtråd som dei blir hengande i under akta. Det kvinnelege kjønnsorganet opnar seg og det mannlege kjem ut  og endrar form og farge.

Etter paringa kan begge sniglane legga hundervis av egg. Vanlegvis døyr sniglane ikkje lenge etterpå. 

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Limax maximus|Limax maximus]]» frå ,  den 14. juli 2011.*  
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Boakjølsnegl|Boakjølsnegl]]» frå ,  den 14. juli 2011.*  


## Bakgrunnsstoff
*
Hayle

**Hayle** (kornisk **Heyl**) er ein liten by i Cornwall i England. Han ligg ved han sørlege enden av St. Ives-bukta, ved estuaret til elva Hayle. Det korniske namnet tyder «fjord». 

Han var tidlegare ein viktig fiskarby og utskipningshamn for tinn og andre varer. Fleire koparsmeltarar virka i byen, og den austlege delen har namnet Copperhouse etter denne verksemda. Det var òg eit jernstøyperi, som no står i ruinar. 

På 1800-talet hadde det blitt meir lønsamt å eksportere råtinn framfor å smelte det i Hayle, og dermed starta ei nedgangstid for byen. I 1970-åra slutta ein å bruke hamna til større skip, då kostnadane for oppmudring var for høge. 

Viktigaste næringsveg er no turisme. Rundt bukta ligg sandstrender over ei strekning på omkring 5 km. Godrevy fyr er eit viktig landemerke, som skal ha inspirert Virginia Woolf sin *To the Lighthouse*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hayle (Cornwall)|Hayle (Cornwall)]]» frå ,  den 15. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Hugh Town

**Hugh Town** er ein by med eit folketal på 1&nbsp;068 (folketelling 2001), den største busetnaden på Scillyøyane utanfor Cornwall i England. Han ligg på øya St. Marys, som er administrasjonssentrum for øygruppa. 

Hovudnæringen er turisme, og det er fleire attraktive strender ved byen. Han har ferjesamband til Penzance, og det er ein liten flyplass rett utanfor byen med helikoptertrafikk til Penzance og flygingar med 12-seters fly til St Just i Cornwall.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hugh Town|Hugh Town]]» frå ,  den 15. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Penryn

**Penryn** (kornisk **Pennrynn**) er ein by i Cornwall i England. Han ligg ved, og har namn etter, elva Penryn. Byen er no praktisk talt ein forstad til Falmouth, men var tidlegare ein viktig hamneby, og eksporterte granitt og tinn. 

Byen vart grunnlagt i 1216, og er dermed ein av dei eldste i Cornwall. Innan 1400-talet hadde han vorte ei viktig hamn. Innan 1600-talet gjekk mykje av handelen med kornisk tinn og kopar over Penryn, og tidleg på 1800-talet vart det anlagt granittbrot ved elva. Store mengder stein vart sendt til byggeprosjekt både elles i Storbritannia og i utlandet. 

Penryn er enno ein travel by, men har verna mykje av det gamle preget sitt. Mange av bygningane er frå tudortida, jakobeisk tid og georgiansk tid, og byen blir rekna som bevaringsverdig nærast i heilskapen sin fordi han har eit unikt bybilete. Eit museum i rådhuset illustrerer historia til byen. 

Delar av Exeter University held til i utkanten av Penryn, og det er planar om å utvide både studiestedet og mengda studentbustader.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Penryn|Penryn]]» frå , den 15. juli 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Grimstad-koret

**Mannskvartetten Storm**, som seinare fekk namnet **Grimstadkoret**, vart skipa i 1942. Det tok til i ein kameratflokk på Hareid som alle hadde Grimstad til etternamn; ein av dei var Johan H. Grimstad. Under krigen og utetter i åra, kom det fleire og fleire gutar til, og framleis var etternamnet felles, i tillegg var alle i nær slekt. 
*Storm* vart tidleg kjent som eit godt mannskor, og etterkvart vart fleire av medlemmane dugande solistar. 
Nokre av songarane tok utdanning innan song og musikk.
Koret var fleire gongar i NRK-radio, og i 1961 hadde dei eit 30 minutt langt direktesendt TV-program. Dei har også gitt ut grammofonplater og ein CD.
Grimstadkoret er i gang enno, og tre av dei som skipa *Storm* i 1942, er framleis med.
I 2007 gav koret ut boka : *I songens sitt rike. Storm – Grimstadkoret 1942 – 2007.*

## Bakgrunnsstoff

* Kulturminneatlas Møre og Romsdal: Grimstadkoret
Penzance

**Penzance** (kornisk **Pennsans**) er ein hamneby i Cornwall i England. Han ligg på austkysten, ut mot Den engelske kanalen. Folketalet er omkring 20&nbsp;000, og han er viktigaste byen på halvøya Penwith. 

Penzance fekk bystatus i 1614. Namnet kjem frå kornisk *penn* (som tyder særleg «hod» og «ende», men òg «landtunge», osb) og *sans* («heilagt» og «sankt»). Den første *s* blir uttalt som *z*, på grunn av «mutasjonssystemet» som blir brukt i kornisk og alle keltiske språk. Penlee House er eit kunstgalleri og museum, som er kjent for samlinga si av måleri av kunstnarar frå Newlynskolen. 

Staden er mest kjend gjennom Gilbert og Sullivan-stykket *[[Piratane frå Penzance]]*, der den fredelege staden vart gjord til heimby for sjørøvarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Penzance|Penzance]]» frå ,  den 15. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Pool

**Pool** er ein by i Kerrierdistriktet, Cornwall mellom Redruth og Camborne. Cornwall College ligg i byen.

Toglinja Cornish Main Line som går gjennom Cornwall og heilt til London, går innom byen. Det er mange store butikkar og ein marknad mange kjem for å vere med på. South Crofty Mine ligg òg der. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pool|Pool]]» frå ,  den 15. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Redruth

**Redruth** (kornisk **Rysrudh**) er ein by og eit verdsleg sokn i Cornwall i England. Han ligg omkring halvanna mil vest for Truro og to mil austom St. Ives.

## Historie
Historisk var Redruth ein liten marknadsby, inntil han byrja å vekse under koparboomen på 1700-talet. Gruvedrifta i Cornwall var mest fokusert på tinn, medan kopar hadde mindre tyding. Med auka behov for kopar under den industrielle revolusjonen vart Redruth, som var omgjeve av større koparførekomstar, raskt eit av dei største og rikaste sentera for gruvedrift i Storbritannia. Folkesetnaden steig påviseleg i denne perioden.

Mot slutten av 1800-talet importerte Storbritannia det meste av koparen det var behov for, og gruveindustrien i Cornwall møtte nedgangstider. Mange av gruvearbeidarane emigrerte til Nord- og Sør-Amerika, Australasia og Sør-Afrika. Den siste kommersielle gruva i Cornwall, South Crofty, låg ved Pool mellom Redruth og Camborne. Han vart stengd i mars 1998.

Folketalet gjekk som følgje av nedleggingane ned, og det verdlege soknet, som omfattar nokre område utanfor sjølve byen, hadde ved folketeljinga i 2001 12&nbsp;352 innbyggjarar.

## Kjende folk frå Redruth
Blant kjende innbyggjarar finn ein William Murdoch (1754–1839) som var ein av pionerene innanfor gassdriven belysning. Han budde i Redruth frå 1792, og skal ha brukt gassbelysning i huset sitt, noko som er eit av dei første døma på slik nytte av gass. Skodespelaren Kristin Scott Thomas og trommeslagaren Mick Fleetwood frå Fleetwood Mac vart fødde i Redruth, medan forfattaren og komikaren Rory McGrath voks opp og gjekk på skule der.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Redruth|Redruth]]» frå , den 15. juli 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Saltash

**Saltash** (kornisk **Essa**) er ein by i Cornwall, England. Han ligg i han søraustlege delen av grevskapet, på den andre sida av elva Tamar frå Plymouth. 

## Soge
I angelsaksisk tid låg det fleire små busetjingar i området, der særleg Trematon og Burraton er kjent. Kort tid etter normannarane erobra området i 1066 vart det reist ei festning av typen *[[motte-and-bailey]]* omkring 2 km frå Trematon. Det var slottsherren i Trematon som grunnla marknaden i Saltash på 1100-talet. 

Saltash fekk den første av fleire hamner i fjordane som strekkjer seg inn frå Plymouthsundet. Han fekk difor jurisdiksjon over ferdsel på vatnet i heile dette områdd, ei ordning som heldt seg heilt til 1901. 

Under den engelske borgarkrigen 1642–1646 var det fleire gongane trefningar i Saltash. 

Fleire kjende roarar har kome frå Saltash. Den mest kjende av dei er truleg Ann Glanville, som mellom 1830 og 1850 stilte i ei rekkje konkurransar i ein båt med fire årar rodd av kvinner frå Saltash. Dei vann dei fleste av konkurransane, òg mot mannlege team. 

Det vesle huset som Mary Newman, kona til sir Francis Drake, budde i er verna og står i nærleiken av elva. 

Isambard Kingdom Brunel la ei bru over Tamar ved byen, Royal Albert Bridge. Han stod ferdig i 1859, blir rekna som eit av meisterverka hans. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Saltash|Saltash]]» frå ,  den 15. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Liskeard

**Liskeard** (kornisk **Lys Kerwyd** / **Lyskerrys**) er ein marknadsby i Cornwall. Han ligg ved elva Looe, og var tidlegare administrasjonssenter for distriktet Caradon. Han ligg òg ved jernbanelinja mellom London og Penzance, og ved A38.

Strendane og buktene langs sørkysten av Cornwall er lett tilgjengelege frå Liskeard, medan Bodmin Moor ligg nord for byen.

Før 1885 var byen ein valkrins for parlamentet, med to representantar fram til 1832 og éin frå 1832 til 1885.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Liskeard|Liskeard]]» frå ,  den 15. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Looe

**Looe** (kornisk **Logh**) er ein kystby i Cornwall i England. Han består av to delar, East Looe og West Looe, som ligg på kvar si side av elva Looe. Ei viktoriansk bru med sju bogar kryssar elva mellom dei to delane. 

I West Looe, på kornisk kalla *Porthbyghan*, finn ein ei kyrkje vigd til St. Nikolas, truleg frå 1300-talet. I East Looe står ein gammal laugshall og ei kyrkje på 1200-talet, vigd til Jomfru Maria.

Før reformlova i 1832 hadde bydelane to representantar kvar i parlamentet, trass i at dei hadde svært få innbyggjarar. Dei var dermed blant dei verste døma på «rotne valkretsar».

Nokre hundre meter utanfor byen ligg Looe Island, ei lita øy med ruinar etter eit kloster frå mellomalderen. Byen er kjent for ein apepark i nærleiken, og for haifiske. 

Jernbanestasjonen er endestasjon for ei sidelinje frå Liskeard.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Looe|Looe]]» frå ,  den 15. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*