Vade-, måse- og alkefuglar

**Vade-, måse- og alkefuglar** (Charadriiformes) er ein mangfaldig biologisk orden av små til mellomstore fugleartar. Gruppa inneheld meir enn 370 artar og har medlemmer i alle delar av verda. Dei er mest talrike i nærleiken av vatn og et virvellause dyr eller andre smådyr, men somme er pelagiske, andre lever i ørkenar og nokre få finst i tjukke skogen.

Oversyn av familiar i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V13.1, 2023, 

* Springvaktelfamilien, *Turnicidae*
:17 artar på varmt grasland i Asia, Afrika og Australia, dei er små, lite synlege fuglar som helst spring på bakken framfor å flyge. Afrika, Asia og Australia.
* Trielfamilien, *Burhinidae*
:Ti artar er spreidd i den tempererte sona verda rundt, føretrekkjer tørre eller halvtørre område. Av desse er arten triel eurasisk og ein tilfeldig vitjar i Noreg.
* Slirenebbfamilien, *Chionididae*
:To artar knytt til Antarktis: antarktisslirenebb på fastlandet og på øyar i subantarktisk del av Sør-Atlanteren, maskeslirenebb er ein subarktisk øyart med leveområde i sørlege del av Indiahavet.
* Gulpesnipefamilien, *Pluvianellidae* 
:Gulpesnipa lever lengst sør i Sør-Amerika, liknar steinvendar i utsjånad og oppførsel. 
* Tjeldfamilien, *Haematopodidae* 
:Samlar 11 artar langs alle kystar i verda med unntak av tropisk Afrika og Søraust-Asia. Den eurasiske tjeld er vanleg i Noreg.
* Ibisnebbfamilien, *Ibidorhynchidae* 
:Ibisnebb er ein art som lever langs elvebredder på høglandet i Asia og i Himalaya.
* Avosettfamilien, *Recurvirostridae* 
:Familien med ti artar av avosettar og stylteløparar finst spreidd på alle kontinent unntatt Antarktisk. Karakteristisk er lange bein. Stylteløpar er ein sjeldan gjest i Noreg, avosett var tidlegare tilveldig hekkefugl på Jæren.
* Lofamilien, *Charadriidae* 
:67 artar av loar og viper lever verda rundt helst nær vatn. Av desse er vipe og sandlo vanlege i Noreg.
* Krokodillevaktar, Pluvianidae: Ein vadefugl med leveområde i tropisk Afrika sør for Sahara som hekkar på sandbankar av store elver. 
* Riksesnipefamilien, *Rostratulidae* 
:Tre artar med habitat i våtmark: rikssnipe i Afrika, India og Søraust-asia, australrikssnipe er ein sjeldan, trua art i Australia, og dvergrikssnipe i Sør-Amerika.
* Bladhønsfamilien, *Jacanidae* 
:Dei åtte artane er spreidd i temperert sone over heile verda. Dei har lange tær og kan gå på flytande vegetasjon.
* Slettevandrarfamilien, *Pedionomidae* 
:Slettevandrar er endemisk for Australia som liknar på vaktel i utsjånad.
* Rypesnipefamilien, *Thinocoridae* 
:Fire artar i to slekter i Sør-Amerika, liknar ryper, vaktlar og sandhøns, men har lengre venger.
* Snipefamilien, *Scolopacidae* 
:Den mest talrike familien på artar i ordenen med over 90 artar spreidd verda rundt. 
* Krabbeetarfamilien, *Dromadidae* 
:Krabbeetaren liknar loar, men har lange bein. Leveområdet er rundt Indiahavet, rundt Raudehavet og Persiabukta sør til og med Madagaskar.
* Brakksvalefamilien, *Glareolidae* 
:9 artar ørkenløparar og 8 artar brakksvaler i tempererte område av Europa, 
* Måsefamilien, *Laridae*
:* Måsar Ca. 50 artar spreidd verda rundt. Ni hekkefuglar i Noreg inklusive Svalbard, i tillegg er ca. 6–7 gjesteartar. 
:* Terner og noddyar, 47 artar over heile verda, jaktar med stupdukk. 
:* Saksenebb, tre artar i Afrika, Sør-Asia og Amerika som fiskar flygande med undernebbet i vassflata.
* Jofamilien, *Stercorariidae* 
:Sju artar i arktiske og antarktiske strøk, fire av dei finst i Noreg eller ved kysten: storjo, polarjo, tjuvjo og fjelljo. Dei andre artane er kaneljo, sørjo, og sørhavsjo, alle tre hekkar på den sørlege halvkule. Dei er gode flygarar, og har ofte fleire fargevariantar, morfar. 
* Alkefamilien, *Alcidae*
:24 artar av særs gode symjarar og dukkarar, lever i kjølige nordlege farvatn. Seks artar i Noreg.

triel.jpg|Triel, *Burhinus oedicnemus*
Chionis blanc - Pale-faced Sheathbill.jpg|Antarktisslirenebb, *Chionis albus*
Crowned Lapwing, Tanzania.jpg|Kronvipe, *Vanellus coronatus*
Magellanic Plover.jpg|Gulpesnipe, *Pluvianellus socialis*
Haematopus bachmani.jpg|Amerikasvarttjeld, *Haematopus bachmani*
Ibisbill.jpg|Ibisnebb, *Ibidorhyncha struthersii*
Pedionomus torquatus, NSW 1.jpg|Slettevandrar, *Pedionomus torquatus*
Greater Painted-snipe (Female) I2 IMG 9477.jpgRiksesnipe, *Rostratula benghalensis*

## Kjelder

* Artikkelen Charadriiformes på engelsk Wikipedia med underartiklar om familiar
* Artikkel om Ismåse hos Norsk Polarinstitutt