Blodmarihand

**Blodmarihand** er ei plante i&nbsp;orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae. Ho blir no rekna som ein type av grasmarihand (nominatunderarten av engmarihand), og står i Artsdatabanken som varieteten *D. incarnata* var. *cruenta*.

## Utsjånad
Blodmarihand har alltid mørke, purpurfarga blomster, og blir ikkje fullt så stor som andre grasmarihand. Det beste kjennemerket er at både over- og undersida av blada har flekkar som flyt saman, slik at blada ser nærmast brune ut. 

## Systematikk
Blodmarihand høyrer til den vanskelege slekta *Dactylorhiza*, på norsk marihandslekta. Han har tidlegare av og til blitt rekna som ein eigen art med namnet *D. cruenta*, og har seinare vore teke med i engmarihand-komplekset som underarten *D. incarnata* ssp. *cruenta*. I samband med arbeidet med Norsk raudliste for artar for 2021, blei det konkludert med at blodmarihand truleg er ei kunstig eining og blei derfor *ikkje* vurdert for raudlista. I den 8. utgåva av *[[Norsk flora]]* er blodmarihand rekna som ein type av grasmarihand.

I Sverige og Danmark er blodmarihand ikkje rekna som underart, men som varietet (*D. incarnata* var. *cruenta*). I Finland og på Dei britiske øyane er han rekna som underart. 

I Estland er blodmarihand rekna som underart. I Latvia og Litauen er voksmarihand rekna som eigen art.

Ein annan underart av *D. incarnata* i Noreg ved sidan av nominatunderarten grasmarihand (ssp. *incarnata*), er den sjeldne underarten dynemarihand (ssp. *coccinea*). I Sverige og Danmark veks òg voksmarihand (ssp. *ochroleuca* eller var. *ochroleuca*).

I *Field Guide to the Orchids of Europe and the Mediterranean* (2019) har ein gått heilt bort frå å definere underartar for engmarihand. I *Plants of the World Online* held ein fast ved blodmarihand, voksmarihand, dynemarihand, ssp. ''pulchella'' og ssp. ''gemmana'' som underartar.

## Utbreiing
I Noreg veks blodmarihand på kalkhaldig grunn, mest på eng og i høgareliggande skog. Vanlegast er han i Midt-Noreg.

Blodmarihand er ganske vanleg i Sverige (svensk namn *blodnycklar*), men er ikkje raudlistevurdert separat. Det er nokre usikre registreringar i Danmark (dansk namn *blodplettet gøgeurt*), men heller ikke der er han raudlistevurdert. I Finland blir blodmarihand (finsk namn *veripunakämmekkä*) rekna som sårbar (VU).

På Dei britiske øyane er blodmarihand (engelsk namn *flecked marsh orchid*) funne i Irland og nokre få stader i Skottland. Han er rekna som livskraftig (LC) i den irske raudlista, medan han er vurdert å vere sterkt truga (EN) i den britiske raudlista.

I Estland veks underarten (estisk namn *täpiline sõrmkäpp*) spreidd utanom i nordaust. Han er rekna som nær truga (NT). I Latvia veks underarten (latvisk namn *iedzeltenā dzegužpirkstīte*) helst på våt og kalkrik grunn. På den latviske raudlista er han klassifisert som sjeldan (kategori 3 – *samazinās*). I Litauen finst blodmarihand (litauisk namn *gelsvoji gegūnė*) spreidde stader og er rekna som sårbar (VU).

## Hybridar
I Sverige er det registrert hybridar med skogmarihand (*Dactylorhiza incarnata* var. *cruenta* × *maculata* ssp. *fuchsii* eller *Dactylorhiza* ×*kerneriorum* nothossp. *ampolai*), med flekkmarihand (*Dactylorhiza incarnata* var. *cruenta* × *maculata* ssp. *maculata*) og med lappmarihand (*Dactylorhiza incarnata* var. *cruenta* × *majalis* ssp. *lapponica*). Blodmarihand kan òg danne ein intergenerisk hybrid (hybrid mellom ulike slekter) med brudespore (*Dactylorhiza incarnata* var. *cruenta* × *Gymnadenia conopsea* eller ×*Dactylodenia vollmannii* nothosubsp. *raetica*).

## Referansar





## Bakgrunnsstoff
*