Kornisk

**Kornisk** (kornisk *Kernowek*) er eit keltisk språk, i den brittonske greina av dei øykeltiske språka. Den næraste slektningen til kornisk er bretonsk.

Kornisk vart snakka i Cornwall fram til slutten av 1700-talet, med spreidd kunnskap om rim, regler, og framfor alt stadnamn på kornisk gjennom 1800-talet. Revitaliseringa av kornisk tok til med Henry Jenner si *[[Handbook of the Cornish Language]]*, som kom ut i 1904. I dag har kornisk mellom 100 og 500 talarar, og kanskje så mange som 3500 som har kjennskap til språket.

## Skriftspråk

### Tradisjonell kornisk

### Revitalisert kornisk

Revitaliseringa av kornisk tar til med Henry Jenner sitt arbeid, i 1904. Etter det har det vorte utarbeidd fire ulike revisjonar av Jenner sitt arbeid, basert dels på ulike periodar av klassisk kornisk, og dels på ulike ortografiske prinsipp.

# Sameint kornisk, Unified Cornish (Nance: Kernewek Unyes)
# Moderne kornisk, Modern Cornish (Gendall’s Curnoack Nowedga)
# Felles kornisk, Common Cornish (George’s Kernewek Kemmyn)
# Revidert sameint kornisk, Unified Cornish Revised (Williams’ Kernowek Unys Amendys)

#### Sameint kornisk

Sameint kornisk (Unified Cornish, UC) vart innført av Robert Nance med læreboka hans *Cornish for All*, 1929, og det representerer den første splittinga i revitaliseringsarbeidet til kornisk. Til skilnad frå Jenner, som tok utgangspunkt i 1700-talskornisk (moderne kornisk / seinkornisk), ville Nance sameine revitalisert kornisk med mellomalderkjeldene (derfor namnet). Sameint kornisk var det første praktiske framlegget til eit revitalisert kornisk, og det var i nesten 60 år den einaste standarden for revitalisert kornisk. Stavemåten var standardisert, og det Nance laga ord på basis av walisisk og bretonsk som ikkje var belagt i korniske tekstar, og publiserte dei i dei kornisk ordbøkena (1934, 1938).

#### Moderne kornisk, eller seinkornisk

På 1970-talet var sameint kornisk kritisert for ikkje å vere i stand til å uttrykke ein del fonologiske distinksjonar som må ha vore til stades i klassisk kornisk. Tidleg på 1980-talet publiserte Richard Gendall eit nytt system som var basert på 1700-tals-tekstar, t.d. Nicholas og John Boson, William Rowe og Thomas Tonkin. Dette systemet vart av tilhengarane kalla moderne kornisk, eller revidert moderne kornisk, for å skilje den moderne versjonen frå 1700-talskornisk. Motstandarane kalla det seinkornisk, for å la ordet "moderne" stå for all revitalisert kornisk.

#### Felles kornisk

Eit anna initiativ, som kom omtrent samstundes, kom frå Ken George. I 1986 presenterte han ei ny rettskriving, *kernewek kemmyn*, eller felles kornisk. Det tok utgangspunkt i mellomkornisk, men la ein fonologisk analyse til grunn, innretta ortografien etter denne fonologiske analysen, og presenterte reglar for uttale. Dette systemet fekk godkjenning av Kesva an Taves Kernewek/The Cornish Language Board, og fleirtalet av dei kornisktalande bruker dette systemet.

#### Revidert sameint kornisk

Felles kornisk møtte kritikk, ein av dei meir systematiske kritikarane var Nicholas Williams, som i 1995 presenterte *kernowek unys amendys*, eller revidert sameint kornisk. Dette systemet bygde, som namnet seier, vidare på sameint kornisk, og det la mellomkornisk til grunn. Revidert sameint kornisk prøver også å vere eit regelmessig system, men samanlikna med felles kornisk ligg det nærare dei attesterte tekstane.

#### Situasjonen i dag

Kornisk har fått støtte frå EU i revitaliseringsarbeidet, og The Cornish Language Development project har i 2007 sett i gang ein prosess for å kome fram til *ein* ortografi for kornisk.

### Viktige årstal i revitaliseringsarbeidet:

* 1904: Henry Jenner publiserer si *[[Handbook of the Cornish Language]]*, starten på revitaliseringsarbeidet. Jenner orientere seg primært mot seinkornisk.
* 1928: Etter forbilete frå walisisk  *Gorsedd* og bretonsk *Goursez* blir det oppretta ein kornisk *Gorsedh*.
* 1929: Robert Morton Nance publiserer *Cornish For All*, der han legg fram ein ny ortografi, meir innretta etter mellomkornisk. Denne ortografien blir kalla **Kernewek Unys**, og er i allmenn bruk fram til 1986.
* 1938: Nance publiserer ei *Cornish-English Dictionary*. 
* 1984: Den første korniske romanen, *An Gurun Wosek a Geltya* (Den blodige krona til Keltia) av M. Bennetto blir offentleggjort.
* 1986: Den første splittinga i målrørsla: Richard Gendall byrjar undervisning i rekonstruert seinkornisk (**Curnoack Nowedga**).
* 1986: Ken Georges forslag til ei rettskrivingsreform etter det fonologiske  rekonstruksjonen i hans *The Pronunciation and Spelling of Revived Cornish* blir godkjend. **Kernewek Kemmyn** blir den nye standarden.
* 1992: Standardordboka for Kernewek Kemmyn, *Gerlyver Kernewek Kemmyn: An Gerlyver Meur*, kjem ut.
* 1995: Nicholas Williams kritiserer alle dei tre varantane som har vore i bruk så langt, og gjer framlegg om ein ny ortografi, **Kernowek Unys Amendys**. Denne ortografien er ei vidareutvikling av *Kernowek Unys*.
* 2000: *English-Cornish Dictionary: Gerlyver Sawsnek-Kernowek*, standardorboka for KUA, kjem ut.
* 2002: Storbritannias regjering anerkjenner kornisk som eit språk som gjer krav på status som minoritetsspråk. *An Testament Nowydh*, Det nye testamentet, kjem ut i KUA.
* 2004: Nytestamentet kjem ut i KK.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* Daily Telegraph 2002 - Cornish has been granted a comeback (estimat over talarar)
* Om revitaliseringa av kornisk