open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carruthers Cliff

**Carruthers Cliff** er ein markant nesten vertikal klippevegg som utgjer søraustsida av Vaureal Peak. Klippa strekkjer seg kring 700 meter inn over land til ei høgd på kring 180 meter over havet. Fossil skog og lauv vart funne ved foten av desse klippene i 1996. Klippa vart kalla opp etter Robert George Carruthers, ein engelsk stratigraf, paleontolog og geolog i British Geological Survey. Han var opphavet til teorien om at britiske isbreavsetningar vartg avsette under ei enkel nedising. 

## Kjelder
*
Mistake Crag

**Mistake Crag** er ein lett boga fjellknaus i Antarktis som strekkjer seg nord frå Cinder Spur og stig til kring 90 meter over ein namnlaus isbre på vestsida. Namnet kjem av at ein feilaktig trudde at Cinder Spur hovudsakleg bestod av sinderar frå det ein meinte var ein nærliggande vulkanventil, men som etter snøen trekte seg attende viste seg å vere ein dalbotn. Klippa består i røynda av sedimentære bergartar, medan Cinder Spur er ein gang.

## Kjelder
Stenhouse Bluff

**Stenhouse Bluff** er ein klippevegg på sørsida av Visca Anchorage i Admiralty Bay på King George Island i Sør-Shetlandsøyane. Han vart først kartlagt av Den franske antarktisekspedisjonen, 1908–10, under Charcot. Han er kalla opp etter J.R. Stenhouse i Royal Navy Reserve, kaptein på «Discovery» i desse farvatna i 1927.

## Kjelder
Morton Cliff

**Morton Cliff** er ein markant, nesten vertikal klippevegg som stig til kring 35 meter over havet, og som dannar vestsida av Williams Point på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane utanfor Antarktis. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1998 etter feltassistenten i British Antarctic Survey, Ashley Morton.

## Kjelder
Olaf Hoffsbakken

**Olaf Hoffsbakken** () var ein norsk skirennar frå Snertingdal i Oppland. Han deltok både i langrenn og kombinert. Hoffsbakken vart verdsmeister i kombinert i 1938, og tok elles to VM-medaljar og to OL-medaljar i høvesvis 1935 og 1936. Han var medlem av Snertingdal IF og seinare Gjøvik Skiklubb. «Det som særpreget han i løypa var hans smidige løpesett og en glimrende teknikk i utforkjøringer.»

### Aktiv
Hoffsbakken fekk sin internasjonale meisterskapsdebut under ski-VM 1934 i Sollefteå, der han vart nummer seks i kombinert. Året etter tok han bronsemedaljen på 18 km under ski-VM i Vysoké Tatry, der han også gjekk på det norske stafettlaget i langrenn, eit lag som hamna på sølvplass. Elles i 1935 vann han Birkebeinerrennet, ein prestasjon han gjentok i 1938.

Under vinterleikane i Garmisch-Partenkirchen i 1936 fekk Hoffsbakken to sølvmedaljar, i høvesvis kombinert, og, som året i førevegen, på 4x10 km stafett. Seinare i 1936 vann han kombinertrennet i Holmenkollen. I 1937 vann Hoffsbakken NM-gull både i 18 km langrenn og i kombinert. Han vart det året tildelt Holmenkollmedaljen, saman med Birger Ruud og Martin P. Vangli.

I 1938 vart Hoffsbakken verdsmeister i kombinert. Året etter sigra han i kombinerttevlinga i Holmenkollen. Hoffsbakken deltok i skisporet også etter 2. verdskrigen, då han nærma seg 40 år. I 1946 kom han på femteplass i kombinert i Holmenkollen og året etter, 39 år gammal, vart han nummer sju i kombinert under NM, ei tevling som vart vunne av ein ny kombintertkonge, Simon Slåttvik. 

### Næring
Også i yrkeslivet dreiv Hoffsbakken med ski. Frå 1935 til -38 arbeidde han ved Madshus skifabrikk, men då fabrikken vart flytta til Lillehammer gjekk Hoffsbakken i 1938 lag med andre og grunnla Gjøvik skifabrikk. Han vart buande på Gjøvik til han døydde.

## Kjelder og notar
* Magnus Breili:*Sport i navn & tall*, 1971
Akeleie

**Akeleie** (*Aquilegia vulgaris*) er ein plante i akeleieslekta i soleiefamilien. Blomane er ofte blå, men finst også i mange andre fargar frå kvitt til blått eller raudt. Dei er kjenneteikna av poseforma kronblad som ender i lange honningsporar som stikk opp mellom begerblada.
Akeleie har lenge vore dyrka som kulturplante, og var tradisjonelt brukt i urtemedisin.
Plantane er rekna som giftige. 

I Noreg kan ein ha dyrka akeleie i klosterhagar sidan mellomalderen. Han finst forvilla og naturalisert i berg og urer frå Sør-Noreg til Trøndelag. 

Avkok av akeleie har vore brukt som augedropar og mot øyreverk. Ein har nytta akeleievatn som middel mot epilepsi, medan eit avkok med vin blei drukke ved beinbrot.

## Kjelder
*''Aquilegia vulgaris'' akeleie , artsdatabanken.no
*akeleie, artsdatabanken.no

## Bakgrunnsstoff

*Akleja i *Den virtuella floran*
Jacob Tullin Thams

**Jacob Tullin Thams** () var ein norsk skihoppar og siglar frå Oslo. Han var medlem av Idrettsforeningen Ready i Oslo. Thams vart i 1924 den fyrste olympiske meisteren i skihopping, og tok 12 år seinare ein sølvmedalje i segling under sommar-OL 1936.

## Karriere
Thams sette bakkerekord i Holmenkollbakken i 1922 med 46 meter, ein rekord som stod i fire år. 4. februar 1924 vann han det spesielle hopprennet under dei fyrste olympiske vinterleikane, avvikla i Chamonix. Same sesongen vann han Damenes pokal som beste skihoppar i Holmenkollen, ein prestasjon han gjentok dei neste tre sesongane. I 1926 vart han verdsmeister i skihopping i Lahti, same året vart han elles tildelt Holmenkollmedaljen.

Under vinter-OL 1928 i St. Moritz var Thams ein av favorittane i hopprennet. Han låg på femteplass etter første omgang. I den andre omgangen landa han på ny verdsrekordlengde, 73 meter, men ramla og hamna langt nede på resultlista. Før tevlinga hadde han klaga overfor dei sveitsiske arrangørane og uttrykt misnøye med at tilløpet var så langt, noko som gjorde at også ordinære hopparar var i stand til å hoppe langt.

I 1936 var Thams mannskap på den norske båten som deltok i sommar-OL i Berlin i 8m-klassen. Båten tok sølvmedaljen i tevlinga, noko som gjer at Thams er ein av fem idrettsutøvarar som har medaljar frå både sommar- og vinterleikar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jacob Tullin Thams|Jacob Tullin Thams]]» frå ,  den 7. februar 2014.*
Néstoras

**Néstoras** (gresk Νέστορας) er ein tidlegare kommune i periferieininga Messinía i periferien Peloponnes i Hellas. Néstoras inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Pýlos-Néstoras.

## Referansar
Khóra i Messinía

**Khóra** (gresk Χώρα) er ein distriktsby i periferieininga Messinía i periferien Peloponnes i Hellas. Khóra var hovudsete i den tidlegare kommunen Néstoras, som no er ei kommunaleining i kommunen Pýlos-Néstoras.

## Referansar
Saddle Bluff

**Saddle Bluff** er ein klippevegg 2,1 km nordvest for Irving Point på nordaustsida av Visokoi Island i Sør-Sandwichøyane. Han vart namngjeven av Discovery Investigations på «Discovery II» etter kartlegginga deira i 1930.

## Kjelder
Splinter Crag

**Splinter Crag** er ei klieforma klippe omgjeve av bratte klipperveggar i nord og vest, og ei slakare heling i sør. Klippa utgjer den nordlege toppen av Vindication Island i Sør-Sandwichøyane. Namnet vart gjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1971 etter den pyramideforma topografien i nærleiken. 

## Kjelder
Trulla Bluff

**Trulla Bluff** er ein høg, isdekt fjellskrent som dannar austenden av Bristol Island i Sør-Sandwichøyane. Klippa vart kalla Glacier Bluff under kartlegginga av øya av RRS, men vart endra for å unngå forveksling. Det nye namnet er kalla opp etter den norske kvalskuta «Trulla» som vitja øyane i 1911.

## Kjelder
Gransherad kyrkje

**Gransherad kyrkje** er ei langkyrkje frå 1849 i Notodden kommune i Telemark.

Før dagens kyrkje hadde Gransherad ei stavkyrkje frå 1300-talet som vart riven i 1849. Gransherad kyrkje vart oppført av byggmeister Halvor Andreas Olsen etter ei typeteikning av slottsarkitekt H.D.F. Linstow og innvigd den 11. september 1849. Sakristiet er frå 1930-åra. Bårehuset er frå 1985.

## Kjelder
*  
* 
* Notodden kyrkjelege fellesråd 
* Kyrkjesøk
### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Notodden kyrkje

**Notodden kyrkje** er ei langkyrkje frå 1938 i Notodden kommune i Telemark.

Arkitektane, Dagfinn Morseth og Mads Wiel Gedde, vann ein arkitektkonkurranse i 1932, men det tok nokre år før bygginga vart gjennomført. Kyrkja vart oppført i 1937–38 og innvigd 20. februar 1938. Den berande konstruksjonen er av tegl og stein, og kyrkja har tilnærma basilikaform samt eit tilnærma frittståande klokketårn (kampanile). Lillestrøm kyrkje vart teikna av dei same arkitektane etter Notodden, men vart fullført før kyrkja på Notodden.

Altartavla er måla av Henrik Sørensen og viser ein blond kristusfigur.

Det er ikkje kyrkjegard ved kyrkja. Gravplassen på Notodden er nokre hundre meter nordvest for Notodden kyrkje.

## Kjelder
* 
* 
* Notodden kyrkjelege fellesråd 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 

## Fotnotar
Den somaliske plata

**Den somaliske plata** eller **Somaliplata** er ei jordskorpeplate som vert forma etter kvart som den afrikanske plata splittar seg langs den austafrikanske rifta. Delen av den afrikanske plata som ligg på den andre sida av rifta vert stundom kalla den nubiske plata. Desse to delane av den afrikanske plata vert geeneralt rekna som protoplater, og ikkje fullverdige sjølvstendige jordskorpeplater. 

Den somaliske plata grensar i vest til den austafrikanske rifta, som strekkjer seg søver gjennom Aust-Afrika frå trippelpunktet i Afarsenkinga. Den nordlege grensa er Adenryggen langs kysten av Saudi Arabia. Den austlege grensa er Den sentralindiske ryggen, der er den nordlege delen vert kalla Carlsbergryggen. Den sørlege grensa er Den sørvestindiske ryggen. Datering av vulkansime på Komorane og nordlege Madagaskar indikerer at rørsla austover er kring 45 mm/år. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Somali Plate|Somali Plate]]» frå ,  den 8. februar 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Emerick, C. M., 1985, ''Age progressive volcanism in the Comores Archipelago and Northern Madagascar'', Oregon State Univ., Corvallis, PhD Thesis, Abstract
*
Turkanabassenget

**Turkanabassenget** er eit sedimentasjonsbasseng omkring Turkanasjøen i Aust-Afrika, 320 km breitt i nord og 170 km i sør. Det er eit forkastingsbasseng som tilhøyrer Den store rifta som er ein del av Riftdalen.

Grunnfjellet består av vulkanske bergarter som vart danna for 500 millionar år sidan. Dette er gjennomskore av vulkanske bergarter frå tertiær- og kvartærtida. Gombebasalten vart danna for fire millionar år sidan. Gruppa består av Mursibasalt og Gombibasalt.

Fossil, mellom anna av hominoidar, finst rikeleg i den sedimentære lagrekkja i Turkanabassenget. Dessutan har ein funne tidlegare elvebankar som dannar terrassar som ligg opptil 75 m over Turkanasjøen i dag. Turkanabassenget danna for 9 500 år sidan øvre delen av Nilen.

## Kjelder
*Askheim, Svein. (17. mai 2009). Turkanabassenget. I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014.
Det vestafrikanske kratonet

**Det vestafrikanske kratonet** er ei grunnfjellsplate eller kraton som høyrer til den afrikanske plata og strekkjer seg frå Anti-Atlasfjella i Marokko til Guineabukta.

Det vestafrikanske kratonet utgjer Taoudeni- og Tindoufbassenget som vart danna for mellom 2,9 og 2,5 milliarder år sidan. Berggrunnen dannar grunnfjell under Marokko, Algerie, Mauritania, Senegal, Gambia, Guinea-Bissau, Guinea, Mali, Burkina Faso, Sierra Leone, Liberia, Elfenbeinskysten, Ghana, Togo og Benin.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (12. mars 2010). Vestafrikanske kraton. I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014 frå http://snl.no/Vestafrikanske_kraton.
Witwatersrandbassenget

**Witwatersrandbassenget** er eit sedimentasjonsbasseng i Witwatersrand i Gauteng-provinsen i Sør-Afrika med den største førekomsten av gull i verda. Hjartet av afrikansk gullgruveindustri finst i Johannesburg-området og strekkjer seg over i Free State-provinsen.

Berggrunnen i Witwatersrand består av prekambrisk konglomerat og sandstein. Sedimenta er avsett i grunthav- eller kystmiljø. Forvitringsprodukt av avsetningane er transportert med elvar til eit nytt, resyklert sedimentasjonsbasseng slik at metalla er oppkonsentrert.

Nesten halvparten av alt gull kjem frå Witwatersrand. Førekomsten vart først påvist nær Johannesburg i 1886. Gullet finst i tynne band. Gruvene er opptil 3050 meter djupe. Savukagruva er den djupaste gullgruva i verda på 3777 meter. 

Sjølv om mange av gruvene er uttømt i dag, produserer Witwatersrandførekomsten framleis mesteparten av gullet i Sør-Afrika, i tillegg til mesteparten av dei totale uttaka i verda. I 1998 vart det utvunne 474 tonn gull (20 % av verdsproduksjonen), som var det lågaste sidan 1956. Sølv og iridium er biprodukt, og området har òg kolgruver.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (29. april 2013). Witwatersrandbassenget Geologi. I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014 frå http://snl.no/Witwatersrandbassenget_geologi.
Zimbabwekratonet

**Zimbabwekratonet** er ei grunnfjellsplate eller kraton som dekkjer Zimbabwe. Det er ein kontinental type kontinentalplate som utgjer ein del av Kalaharikratonet. Zimbabwekratonet har tilsvarende alder og samansetnad som Kaapvaalkratonet i sør. Desse to kratona er fråskild av Limpopobeltet, som er ei 250 km brei granulittsone.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (29. april 2009). Zimbabwekratonet. I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014 frå http://snl.no/Zimbabwekratonet.
Alnsjøfeltet

**Alnsjøfeltet** er eit geologisk felt i Lillomarka som tilhøyrer Nittedalkalderaen og som strekkjer seg frå Årvoll-Tonsen i vest til Grorud i aust. Kalderaen vart danna ved vulkansk aktivitet i permtida og seinare kollaps av vulkankjegla.

Alnsjøfeltet er eit geologisk verneverdig område. Det var bergverksdrift ved Gothalfske Kobberverk i første halvdelen av 1700-talet og 1880-98. Området består for ein stor del av listebasalt med innslag av kollapsbreksje. Berggrunnen dokumenterer hyppige skifte i vulkansk aktivitet for 250 millionar år sidan (permtida).

Alnsjøfeltet demmer opp Alnsjøen som har utløp i Alna.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (17. februar 2013). Alnsjøfeltet. I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014 frå http://snl.no/Alnsj%C3%B8feltet.
Syrtebassenget

**Syrtebassenget** eller **Sirtebassenget** er eit forkastingsbasseng og petroleumsprovins i Middelhavet langs kysten av Nord-Afrika. Bassenget vart danna frå slutten av juratida og innsøkkinga pågår enno. Det er særskild rike oljeførekomstar utanfor Libya.

Syrteskifer er ein svartskifer som vart avsett i Syrtebassenget i slutten av krittida og er kjeldebergarten for petroleum.

## Kjelder
*Askheim, Svein. (2009, 28. april). Syrtebassenget. I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014 frå http://snl.no/Syrtebassenget
Tsjadbassenget

**Tsjadbassenget** er eit sedimentasjonsbasseng i Tsjad, Kamerun, Nigeria og Niger. Hovuddelen av Tsjadsjøen ligg i dag i Tsjad og Kamerun. Frå søraust kjem hovudtilløpa Chari og Logone. Strandlinjer viser at Tsjadsjøen tidlegare har hatt ein særs stor utstrekking. År 4000 f.Kr dekte Tsjadsjøen eit areal på 400&nbsp;000 km². Innsjøsedimenta indikerer tørkeperiodar år 8500 f.Kr, 5500 f.Kr, 2000 f.Kr og 100 f.Kr. I dag er innsjøen igjen i ferd med å dampe inn.

Bassenget er endorheisk som vil sei at det ikkje har utløp som flyt til havet. 

## Kjelder

*
Askergruppa

**Askergruppa** er ei opptil 90 meter tjukk sedimentlagrekkje i Oslofeltet, som vart avsett i slutten av karbontida frå Skien i sør til Brumunddal i nord. Askergruppa består av Kolsåsformasjonen, Tanumformasjonen og Skaugumformasjonen.

Typeområdet er Asker.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (1. oktober 2012). Askergruppa i Oslofeltet. I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014 frå http://snl.no/Askergruppa_i_Oslofeltet.
Balaserien

**Balaserien** er ei gruppe av mørk skifer og sandstein med lag av kalkstein som finst ved Bala i Gwynedd i Nord-Wales. Balaserien vart avsett i slutten av ordovicium, og tilsvarande avsetningar finst mellom anna i Skottland og Sør-Wales. Bala-kalkstein er 6-12 m tjukk. Han består mellom anna av Hirnant-kalkstein, som er ein tynn kalkhorisont som ligg over 430 meter med Bala-skifer. Nedst finn ein fleire hundre meter med skifer, tuff og lava. 

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2. juni 2009). Bala Series. I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014 frå http://snl.no/Bala_Series.
Nittedalkalderaen

**Nittedalkalderaen** er ein kaldera som strekkjer seg frå Grefsen og Grorud i sør til Nittedal i nord. Kalderaen er 10 km i diameter og høyrer til Oslofeltet.

Nittedalkalderaen vart danna ved vulkansk aktivitet i permtida for kring 250 millionar år sidan og seinare kollaps av vulkankjegla.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (11. november 2011). Nittedalkalderaen. I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014 frå http://snl.no/Nittedalkalderaen.
Balderformasjonen

**Balderformasjonen** er ei lagrekkje av leire, silt og sand med turbiditter, som vart avsett i nordlege Nordsjøen i tidleg tertiærtida.

Balderformasjonen utgjer reservoarbergarten i Balderfeltet. Gjennom paleocen og eocen, ein periode på meir enn 25 millionar år, vart det danna delta langs kanten av Nordsjøen og djuphavsvifter utanfor. Balderformasjonen representerer djuphavsavsetningane. 

## Kjelder
* Askheim, Svein. (12. september 2009). Balderformasjonen. I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014 frå http://snl.no/Balderformasjonen.
Batragruva

**Batragruva** er ei stor kromgruve sentralt i Albania i Dibër fylke, 40 km aust for hovudstaden, Tirana. Batra er ei av dei største kromførekomstane i Albania og Europa, og det er estimert at det finst 0,73 millionar tonn med malmgrad 38% krom. Gruva er ein del av Bulqizë-massivet, eit 370 km² stort område med ein tjukkleik på 4-6 km og 65 stadfesta kromførekomstar. Gruva er ned mot 1560 meter djup.

Drifta av Batragruva starta i 1967 og hadde fram til 2006 produsert 5,5 millionar tonn krom. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Batra mine|Batra mine]]» frå ,  den 8. februar 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Inge Bryhni

**Inge Bryhni** () er ein norsk geolog, og førstekonservator ved Naturhistorisk museum, Universitetet i Oslo på Tøyen i Oslo. 

Etter oppveksten i ytre Romsdal studerte han geologi ved Universitetet i Bergen (cand.real., 1958) og University of California, Berkeley.
Han vart i 1962 tilsett som universitetslektor ved Universitetet i Oslo, og vart i 1967 førstekonservator ved Mineralogisk-geologisk museum på Tøyen, der han i 2012 er *konservator emeritus*. Opp gjennom åra gjorde han flere undersøkingar av berggrunn i store delar av Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal.

Han har vore ofte på NRK med eigne seriar, skrive fleire populærvitskaplege framstillingar og vore fagansvarleg ved Store Norske Leksikon med følgjande fagområde: Geologi generelt, geologiske prosessar og strukturar, geologisk tidsrekning, sedimentologi, petroleumsgeologi. For formidlinga si vart han i 1984 tildelt NAVF sin pris på 25&nbsp;000 kroner for populærvitskapleg forfattarskap, og i 2011 tildelt *Toffenprisen* frå Norsk geologisk forening.  

Steinparken på Bud i Romsdal er etablert av han. Han har òg utarbeidd nettleksikonet *Geoleksi*.


Bud-2-HH-08.JPG | Steinparken på Bud i Romsdal


## Bibliografi
*
*
*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Inge Bryhni|Inge Bryhni]]» frå ,  den 8. februar 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Låvekyrkja i Heddal

**Låvekyrkja** eller **Heddal låvekyrkje** er ei langkyrkje i Notodden kommune i Telemark.

Det er problematisk å varme opp Heddal stavkyrkje om vinteren. På 1990-talet fekk ein løyve til å rive den gamle prestegardslåven og oppføre ein ny i same stil. Låven er innreidd med kyrkjesal i overetasjen og turistkontor med billettsal samt andre kontor i underetasjen. Kyrkja vart innvigd i 1997. Låvekyrkja er vinterkyrkja for Heddal.

Tor Lindrupsen har laga eit krusifiks og teikna liturgiske møbel.

## Kjelder
* Notodden kyrkjelege fellesråd 
* Heddal stavkyrkje
Drangedal kyrkje

**Drangedal kyrkje** er ei krosskyrkje i Drangedal kommune i Telemark.

Kyrkja skal ha vore bygd over fleire år, og nøyaktig datering er vanskeleg å fastslå. Tårnet har årstalet 1773 på vindfløya, og kyrkja feira 225-årsjubileum i 2000. Ein trur altså at kyrkja var tålleg ferdig omkring 1775. Austre del av kyrkja kom til først i 1839–42, og tårnet vart fornya ved same høve. I 1898–99 vart kyrkja omfattansde vøla etter planar av Haldor Børve, og i 1950 vart ho fargerestaurert etter planar av Finn Krafft.

Bårehuset på kyrkjegarden er frå 1969.

## Kjelder
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* Åsulv Lande: Kyrkje og kristenliv i Drangedal soknakall (Drangedal sokneråd: Porsgrunn, 1950; på Bokhylla.no)
* Drangedal kommune 
* 

## Fotnotar
Magdalena Forsberg

**Magdalena Forsberg** (), opphavleg **Magdalena Wallin**, er ein svensk tidlegare langrennar og skiskyttar frå Ullånger i Kramfors kommun i Västernorrlands län. Perioden 1997-2002 var ho den dominerande kvinnelege skiskyttaren i verda. Ho vann då verdscupen i skiskyting samtlege seks år på rad og tok seks VM-gull i skiskyting. I alt vann ho 12 medaljar (6-1-5) i skiskytings-VM og to OL-bronsar i same perioden. Som langrennar fekk ho ein stafettmedalje i VM 1987.

## Aktiv
### Langrenn
Wallin deltok internasjonalt for Sverige i langrenn frå andre halvdel av 1980-åra. Høgdepunktet i langrennsløypa opplevde ho allereie under ski-VM 1987 i Oberstdorf, der ho gjekk startetappen for det svenske bronselaget i 4x5 km stafett. Hennar beste individuelle meisterskapsresultat var tiandeplassen på 30 km i ski-VM 1989 i Lahti.

### Skiskyting
Etter ho mislukkast å nå opp i spesielt langrenn, gjekk Wallin i 1993 for fullt inn for skiskyting som idrettsgrein. Allereie i 1995-sesongen vann ho eit renn i verdscupen og vart nummer sju på 15 km i VM 1995 i Antholz. Sesongen etter viste ho vidare framgang med ein siger på 15 km i verdscupen, samt tre tredjeplassar. I VM 1996 i Ruhpolding vann ho si fyrste individuelle VM-medalje, ein bronse. Om sommaren 1996 gifta ho seg med langrennaren Henrik Forsberg.

Magdalene Forsberg vann sine to fyrste VM-titlar i 1997 i Osrblie i Slovakia. Etter å ha teke bronsemedalje på 7,5 km vann ho 10 km jaktstart, fem sekundar føre Olena Zubrilova. Sidan i meisterskapen sigra ho suverent på 15 km, med berre eitt tilleggsminutt slo ho sølvvinnaren med over eitt-og-eit-halvt minutt.

Ho lukkast ikkje å ta medalje under vinter-OL 1998 i Nagano, men vart same året verdsmeister på 10 km jaktstart i Pokljuka. Under VM 1999 i Hochfilzen tok ho ein sølvmedalje og ein bronsemedalje. I Holmenkollen i 2000 vart ho verdsmeister på 10 km jaktstart for tredje gong, og fekk bronsemedaljen på 15 km. Ho deltok i sitt siste verdsmeisterskap i 2001 i Polkjuka, og reiste heim med to gullmedaljar (15 km og fellesstart), og ein bronsemedalje i 10 km jaktstart. Den totale medaljehausten frå verdsmeisterskapane vart på seks gull-, to sølv- og tre bronsemedaljar. I olympisk samanheng lukkast Forsberg å ta bronsemedaljar under OL 2002 i Salt Lake City.

Forsberg var heilt dominerande i verdscupen i skiskyting i 1997-2002, som ho vann samtlege seks år på rad. Frå 1995 til ho la opp i 2002 vann ho 42 enkeltrenn i verdscupen. 85 gongar stod ho på sigerspallen etter verdscuprenn.

Forsberg vart tildelt Sverige Radios Jerringpris heile fire gongar; 1997, 1998, 2000 og 2001, fleire enn nokon annan sportsutøvar. Men ho fekk aldri Svenska Dagbladet si gullmedalje.

## Kjelder
* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Darja Domratsjeva

**Darja Vladimirovna Domratsjeva** () er ein skiskyttar frå Minsk i Kviterussland. Ho vart verdsmeister i jaktstart under VM i skiskyting 2012 i Ruhpolding og på 15 km fellesstart i 2013 i Nove Mesto. Både i 2012- og 2013-sesongen kom ho på andreplass i verdscupen i skiskyting.

## Kjelder

**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Papafléssas i Messinía

**Papafléssas** (gresk Παπαφλέσσας) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Messinía i periferien Peloponnes i Hellas. Papafléssas inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Pýlos-Néstoras.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Papafléssas 1&nbsp;120&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 11&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Brunlanesbasaltane

**Brunlanesbasaltane** er ei basalt-lagrekke i Brunlanes i Vestfold fylke. Det er dei eldste og sørlegaste basaltane i Oslofeltet. Laget er 800 meter tjukt og består av nefelinittar og melilitittar.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2011, 30. august). Brunlanesbasaltene. I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014 frå http://snl.no/Brunlanesbasaltene.
Bekkelagsraset

**Bekkelagsraset** var eit leirras som råka Bekkelaget i Oslo 7. oktober 1953. Raset gjekk klokka 07.37 og tok med seg om lag 100 meter av Mosseveien. Òg grunnen under Østfoldbanen forsvann ut. Lokaltoget frå Kolbotn fekk stoppa i tide, men Drøbakbussen vart teken av raset saman med fleire bilar (kan sjåast på biletet, i raskanten til høgre). Raset var ikkje spesielt stort, ca 150 x 190 meter, men det råka altså hovudsambandet sørover frå Oslo. Fem menneske mista livet, og fire av desse var i bussen frå Drøbak. Det var i alt 88 menneske innanfor rasområdet då raset gjekk: 21 personar i to bustadhus, 45 i Drøbakbussen, 13 personar i andre kjøretøy, to syklistar og sju andre utandørs. Av desse var det berre kring åtte personar som fekk lettare skader.

Terrenget sokk om lag sju meter i overkant langs Mosseveien. I den nedre delen av raset heva terrenget seg som følgje av massane som pakka seg opp. Det eine bustadhuset som sto i nedre del av raset (nedre høgre hjørne på biletet) vart løfta to meter, vride og forskove 10–15 meter, men rasa ikkje saman. Omfanget av ulykka kunne altså lett ha vorte mykje større.

Resultatet av raset er den tydelege dumpa ved dagens lyskryss med Ormsundveien. Den gamle vegbanen er delvis intakt og i bruk mellom Bekkelagsveien og Bjerringbakken nord for rasgropa. Det er òg mogleg å sjå restar av den gamle vegbanen ved busshaldeplassen sør for dumpa, vis-à-vis bensinstasjonen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bekkelagsraset|Bekkelagsraset]]» frå ,  den 8. februar 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* E.M. Hansen  og O.R. Hansen: «Bekkelagsraset – et 30 års minne» i Søndre Aker Historielag årbok 1983
Vlakhópoulo

**Vlakhópoulo** (gresk Βλαχόπουλο) er ein landsby i periferieininga Messinía i periferien Peloponnes i Hellas. Vlakhópoulo var hovudsete i den tidlegare kommunen Papafléssas, som no er ei kommunaleining i kommunen Pýlos-Néstoras.

## Referansar
Trifylía

**Trifylía** (gresk Τριφυλία) er ein kommune i periferieininga Messinía i periferien Peloponnes i Hellas. Trifylía ligg nordvest for Kalamáta ut mot Det joniske havet og grensar i nord mot periferieininga Ilía i Vest-Hellas.

## Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Kyparissía
* Aetós
* Avlónas
* Gargaliáni
* Filiatrá 
* Tripýla
Dei seks tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Right Now av Martine Marbel

**«Right Now»** (engelsk for *Akkurat no*) er ein singel av Martine Marbel, gjeven ut 19. februar 2014. Songen er skriven av Martine Marbel og Goran Obad. 27. januar 2014 vart ein liten del av songen offentleggjort av Norsk rikskringkasting i ein presentasjonsvideo på 15 sekundar, laga i samband med Melodi Grand Prix 2014.

## Eurovision
### Melodi Grand Prix 2014
«Right Now» er eit av bidraga i den andre semifinalen i Melodi Grand Prix 2014, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark. 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Tørdal kyrkje

**Tørdal kyrkje** er ei krosskyrkje frå 1809 i Drangedal kommune i Telemark.

Tørdal utgjer den øvre delen av kommunen, og det har vore kyrkje i bygdesenteret Bø sidan mellomalderen. Ei stavkyrkje vart avløyst av ei tømra kyrkje 1748. Denne kyrkja var for lita og i dårleg stand allereie etter hundreårsskiftet.

Tørdal kyrkje er ei lafta krosskyrkje som vart oppført av byggmeister Kittil Johnsen. Kyrkja fekk nytt tårn ved ei større vøling i 1910. Av ytre form liknar kyrkja ein god del på hovudkyrkja i Prestestranda. Interiøret vart fargerestaurert til jubileet i 1959 etter planar av Finn Krafft. Kyrkja har preikestolaltar, noko som er ganske typisk for den tida då ho vart bygd. I dag nyttar presten ein preikestol frå 1883.

## Kjelder
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Kroken kyrkje i Drangedal

**Kroken kyrkje** er ei langkyrkje i Drangedal kommune i Telemark.

Kyrkja vart teikna av arkitekt Victor Nordan og oppført av byggmeister W.H. Kjønnaas i 1909. I februar året etter vart ho innvigd som kapell av biskopen, men i dag vert bygget titulert som kyrkje. Kyrkja vart omfattande restaurert og utvida i 2013.

Kyrkjegarden vart innvigd 11. november 1869.

## Kjelder
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* Drangedal prestegjeld 
*
Det danske bassenget

**Det danske bassenget** er eit sedimentasjonsbasseng mellom Ringkøbing–Fyn-ryggen og Den fennoskandiske randsona sørvest for Det baltiske skjoldet. Det danske bassenget utgjer den austlege delen av Det norsk-danske bassenget.

Det danske bassenget vart danna i slutten av permtida, som er 245 millionar år sidan. Sedimentasjonsbassenget har ein 5000 meter tjukk lagpakke av ikkje-marine sediment frå triastida. Frå slutten av triastida og fram til i dag er det hovudsakleg avsett marin leire.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2009, 13. juli). Det Danske Bassenget. I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014 frå http://snl.no/Det_danske_basseng.
Det norsk-danske bassenget

**Det norsk-danske bassenget** er eit geologisk sedimentasjonsbasseng frå Sjælland til den norske delen av Nordsjøen. Den søraustlege halvdelen av bassenget utgjer Det danske bassenget. Bassenget grensar i sør til Ringkøbing–Fyn-ryggen, i nord og nordaust til Det baltiske skjoldet, og i vest til Sentralgraben.

Det norsk-danske bassenget vart danna i triastida. I den 260 millionar lange geologiske historia fram til i dag er det avsett leire og kalk i marint avsetningsmiljø.

## Kjelder
*
Drammenskalderaen

**Drammenskalderaen** er ein kaldera i Drammensmarka i Viken. Kalderaen høyrer til Oslofeltet.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2009, 17. juni). Drammenskalderaen. I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014 frå http://snl.no/Drammenskalderaen.
Devonfelta på Vestlandet

**Devonfelta på Vestlandet** er sedimentære bergartar frå devontida som finst ved Fensfjorden, Solund, Kvamshesten, Håsteinen og Hornelen. Berggrunnen består av sandstein og fanglomerat som vart avsett i devon.

På Vestlandet finst felt med fleire tusen meter tjukke lag av konglomerat og sandstein som dannar tydelege landemerke, som Lifjellet, Kvamshesten, Håsteinen og Hornelen.

Dei norske devonfelta er for det meste danna ved avleiring av sand og rullestein på elvesletter og elvevifter under avsluttinga av den kaledonske fjellkjedefoldinga. I Solund utanfor Sognefjorden er det òg eit lite vulkansk innslag i devonavleiringane.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2011, 12. juli). Devonfeltene på Vestlandet. I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014 frå http://snl.no/devonfeltene_p%C3%A5_vestlandet.
Easgillgrottene

**Easgillgrottene** er eit grottesystem i Casterton Fell i England. Grotta er 66 km lang og 137 meter djup. 

Grotta har mange inngangar, og eit titals elvar renn inn i grotta og kjem opp igjen ved Leck Beck Head. Horisontale gangar og vertikale sjakter dannar eit komplisert grottesystem. Grotta er den nest største grotta i England. 

## Kjelder

*
Ekebergforkastinga

**Ekebergforkastinga** er ei forkasting som dannar den søraustlege skjeringa av Alnadalen i Oslo.

Forkastinga startar der Alna opphavleg møtte Oslofjorden - den nordvendte presise defineringa av Ekebergskrenten mot Alnafet og Lodalen. Skjeringa held fram austover gjennom Svartdalen og Groruddalen og endar opp i Nittedal.

Brattskrenten kan ein tydeleg sjå frå Asker- og Bærum-området. Han vart danna frå slutten av karbontida ved innsøkking av Oslofeltet.

Forkastingssonen består av næringsfattige størkningsbergarter som granodioritt, tonalitt, hyperstendioritt og augegneis. I tillegg kjem migmatittiske gneisar av sedimentær opphav.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2009, 10. mai). Ekebergforkastningen. I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014 frå http://snl.no/Ekebergforkastningen.
Engelsk geologi

**Engelsk geologi** er ei oversikt over den geologiske historia i England. 

For 730 millionar år sidan var England ein vulkansk øyboge nær ei subduksjonssone på kanten av Gondwana-kontinentet. Granittiske høgdeområde i Dartmoor, Bodmin Moor og Scilly Isles i Cornwall vart danna på denne tida.

I kambriumtida trekte havet seg innover England og det vart avsett leire som blant anna ved Nuneaton i The Midlands. I ordoviciumtida sprakk Gondwanaland opp og England vart ein del av Avalonia. Ved Skiddaw i Lake District vart leire avsett i nordgrensa til Avalonia. Helvellyn og Scafell Pike-fjella består av lavabergartar som tilhøyrer Borrowdale vulkanittgruppe. Vulkansk oske og lava frå silurtida finst i Mendip Hills. England låg i sørlege delen av den kaledonske fjellkjeda.

I devontida vart Old Red-sandstein avsett over sentrale og sørlege delar av England ved erosjon av den kaledonske fjellkjeda. I karbontida trekte Det rheiske havet seg innover England og danna eit grunt havområde. Kalk frå karbontida utgjer Mendip Hills i Peak District i Derbyshire, nordlege Lancashire og nordlege Penninane. Over denne kolhaldige kalksteinen vart det avsett mørk marin skifer, siltstein og grovkorna sandstein, som tilhøyrer Millstone Grit-formasjonen. I Yorkshire Dales med Ingleborough kan ein sjå formasjonen over karbonførande kalkstein i landskapet under. Seinare i karbontida vart kol danna i elvedeltaer som finst så langt sør som Kent og nordover til Tyne and Wear.

Den variscisk orogenesen fann stad i permtida så langt nord som Derbyshire og Berwick-upon-Tweed. Ved slutten av permtida hadde England ørkenklima og det vart danna red beds. Vulkansk intrusjon av kvartsdoleritt som utgjer Whin Sill, finst ved High Force på Alston Block og ved Hadrianmuren. Tethyshavet og Zechsteinhavet vart danna i permtida. I England vart leire, kalk og grus avsett.

I triastida vart lag av New Red Sand avsett over sentrale delar av England og i forkastingsbasseng i Cheshire. Eit sedimentasjonsbasseng vart utvikla i Hampshire-regionen.

I juratida sprakk Pangea opp og havet steig. Leire og sand vart avsett i Sør-England frå Cleveland Hills i Yorkshire til Jurassic Coast i Dorset. Oolittkalk finst i Cotswold Hills, korallkalk i Vale of White Horse og Portlandkalk i Isle of Portland.

I krittida var det opne, marine tilhøve. Flinthaldig, kvit kalk vart danna over mesteparten av England, som ein kan sjå ved White Cliffs of Dover og Seven Sisters i Sussex og dannar òg Salisbury Plain.

Den vulkanske Lundy Island i Bristol Channel vart danna i tertiærtida. I samband med den alpine orogenesen vart Londonbassenget og Weald antiklinal danna. I Sør-England vart londonleire avsett og i Den engelske kanalen slam og fluvial sand. Ved slutten av tertiærtida var landskapet omtrent som i dag.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (30. mai 2013). http://snl.no/Englands_geologi Englands geologi]. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014.
Høgaste fjell i Europa

Det **høgaste fjellet** i Europa er Elbrus, som ligg sørvest i Russland, på grensa mot Georgia. Likevel blir dette fjellet stundom rekna for å tilhøyre Vest-Asia, noko som i tilfelle ville gjort Mont Blanc til det høgaste i Europa.

Elbrus ligg i Kaukasus og har ei høgd på 5642 moh.

Mange av dei høgaste fjelltoppane i Europa finst i Alpane.

* Mont Blanc i Frankrike,  4810 moh
* Monte Rosa i Sveits på 4634 moh
* Weisshorn i Sveits på 4506 moh
* Matterhorn i Sveits i Italia 4478 moh

Høge fjell finst òg i Apenninane

* Gran Sasso d'Italia på 2914 moh
* Etna på 3340 moh

I Balkan er dei høgaste fjella:

* Musala i Bulgaria
* Ólymbos i Hellas
* Pirin (Vikhren) 2915 moh i Bulgaria

I Karpatane er nokre av dei høgaste fjella 
* Gerlachovský štít i Slovakia på 2655 moh
* Vârful Moldoveanu i Romania på 2544 moh
* Hoverla i Ukraina 2061 moh
* Kékes i Ungarn 1014 moh

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2013, 23. september). Europas høyeste fjell. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå http://snl.no/Europas_h%C3%B8yeste_fjell.
Det transskandinaviske intrusivbeltet

**Det transskandinaviske intrusivbeltet** er eit 1500 km langt grunnfjellområde som strekkjer seg frå Skåne i sør til Lofoten i nord. Bergartane vart danna for 1850-1650 millioner år sidan.

Bergartar som finst i det transskandinaviske intrusivbeltet er trikolorgranitt, odalsgranitt og kongsvingergruppa.

## Kjelder
*
Det orkaniske bassenget

**Det orkaniske bassenget** er eit sedimentasjonsbasseng som vart danna ved rifting i devontida og som strekte seg rundt 600 km fra nordaustkysten av Skottland til vestkysten av Noreg. Intrakontinental drenering til bassenget var opphavet til Old Red-avsetningane med tjukkleik på opptil 6000 m.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2009, 17. juni). Det orkaniske basseng. I Store norske leksikon. Henta 8. februar 2014 frå http://snl.no/det_orkaniske_basseng.
Farsundbassenget

**Farsundbassenget** er eit sedimentasjonsbasseng i Nordsjøen sør for Farsund. Det ligg 49 km sørvest for Lindesnes fyr og djupna er kring 175 meter. 

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2009, 10. september). Farsundbassenget. I Store norske leksikon. Hentet 9. februar 2014 fra http://snl.no/Farsundbassenget.
Fauskemarmor

**Fauskemarmor** er ein bergart som finst på Fauske i Nordland og som har vorte nytta i bergindustri her sidan 1895.

Fauskemarmor finst på Fauskeeidet og består av kalkspatmarmor, som er delvis dolomittførande og er danna ved regionalmetamorfose av silurisk kalkstein. Bergartane tilhøyrer Tespfjelldekket i nordlege delen av Nordlandsprovinsen.

Dagbrot utnyttar fleire fargevariantar: kvit og raud, kvit og grøn, kvit og blå, kvit og svart. Handelsnamna er Coloritt, Antique Fonce og Norwegian Rose. Bygningssteinen blir nytta hovudsakleg innandørs som til dømes Oslo Rådhus, Oslo tinghus, Gardermoen lufthamn, operaen i Stockholm og SN-bygningen i New York.

## Kjelder
*Askheim, Svein. (2011, 31. mars). Fauskemarmor. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå http://snl.no/Fauskemarmor.
Furreraset

**Furreraset** var eit leirras som gjekk den 14. april 1959 i Furre i Overhalla kommune i Nord-Trøndelag.

Furreraset øydela begge Furregardane og tok eitt menneskeliv.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2010, 27. februar). Furreraset. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå http://snl.no/Furreraset.
Geological Museum

**Geological Museum** eller **The Museum of Practical Geology** er eit museum i London som vart skipa i 1835. Det er eit av dei eldste vitskaplege museuma i verda og sidan 1988 ein del av Natural History Museum.

Natural History Museum (NHM) i London er det største naturhistoriske museet i verda med særs omfattande vitskaplege samlingar innan botanikk, geologi, mineralogi, paleontologi og zoologi. Dei har store utstillingar og eit breitt spekter av forskjellige publikumsaktivitetar.

## Kjelder
*Askheim, Svein. (2009, 2. mai). Geological Museum. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå http://snl.no/Geological_Museum.
Glitrevannskalderaen

**Glitrevannskalderaen** er ein kaldera i Finnemarka i Buskerud, nord for Drammen. Kommunegrensene til Lier, Nedre Eiker, Øvre Eiker og Modum møtest her. Kalderaen demmer opp Glitrevann som er 3,6 km² og ligg 358 moh.

Kalderaen vart danna ved kollaps av ei vulkankjegle frå permtida i samband med vulkansk aktivitet i Oslofeltet.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (18. juni 2009). Glitrevannskalderaen. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå http://snl.no/Glitrevannskalderaen.
Gneisregionen

**Gneisregionen**, **det nordvestre gneisområdet** eller **den vestre gneisregionen** er eit geologisk område på Vestlandet i Noreg.

Berggrunnen frå Nordhordland til Nord-Trøndelag ligg i vestranden av det baltiske skjoldet. Under den kaledonske fjellkjedefoldinga for omkring 400 millionar år sidan kolliderte Baltikum med ei vestleg jordplate. Berggrunnen vart stuva ned på stort djup og omdanna under høgt trykk og temperatur. I dag finst førekomstar av eklogitt og granatperidotitt. Dessutan finst gneis, marmor, olivinstein og gabbro. Førekomstar av magnetitt og ilmenitt er utnytta i bergindustrien.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2013, 14. juni). Gneisregionen. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå http://snl.no/Gneisregionen.
Great Glen-forkastinga

**Great Glen-forkastinga** er ei meir enn 400 millionar år gammal sidelengs forkasting som går gjennom Great Glen (Glen More nan Albin) i Skottland.

I nordaust byrjar forkastinga nord for Shetlandsøyane. Vidare går han sørvestover gjennom Loch Linnhe og Firth of Lorne, og så vidare inn i nordvestlige Irland gjennom Lough Foyle, Donegal Bay og Clew Bay. Forkastinga kan òg følgjast i Nord-Amerika, men han vart avbrote ved danninga av den midtatlantiske ryggen.

Great Glen-forkastinga oppstod ved kollisjon mellom Laurentia og Baltikum under den kaledonske orogenesen.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2009, 18. juni). Great Glen Forkastningen. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå http://snl.no/Great_glen-forkastningen.
Grua kalkverk

**Grua kalkverk** er eit bergverk som var i drift frå 1908 til midten av 1900-talet med fleire eigarar på Grua i Lunner kommune.

Bergverket vart etablert av Christiania Minekompani med Hans Kristian Borchgrevink som direktør. Drifta starta i 1910 med ein kalkomn i granitt. Ein større kalkomn kom i 1912. Begge kalkomnane var sjaktomnar og vart restaurerte i 1991, medan ei kalkmølle på staden er riven. I 1930 vart 22&nbsp;000 tonn kalk selt til Norsk Hydro, Christiania Spigerverk, Statens vegvesen og Essen Asfalt.

Grua kalkverk vart drive på tre kalkbrot. Kalken vart danna i kambrosilurtida.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (9. august 2009). Grudde Kalkverk. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå http://snl.no/Grudde_kalkverk.
Geest

**Geest** eller **gest** er eit lyngdekt landskap på sand- og grusavsettingar i nordlege delen av Nederland, Tyskland og Polen. Avsetningane er av fluvioglasialt opphav og er avsett føre isbrear under siste istida. Seinare har elveerosjon delt opp dei opphavleg samanhengande områda i mindre delar.

Lüneburger Heide er døme på ein geest.

## Kjelder
*
Aleksandr Legkov

**Aleksandr Gennadjevitsj Legkov** () er ein russisk langrennsløpar frå Krasnoarmejsk i Moskva oblast. Han vann Tour de ski i 2013 og vart nummer to i verdscupen i langrenn same sesongen.

### Aktiv
Legkov fekk sin meisterskapsdebut under ski-VM 2005 i Oberstdorf, med ein 48. plass som best. Året etter deltok han i vinter-OL i Torino og vart nummer 20 på femmila.

«Tour de ski» 2006/07 vart Legkovs store gjennombrot, der han enda på andreplass, slått einast av tyske Tobias Angerer. To veker seinare tok han sin første siger i verdscupen, ein 30 km fellesstart fristil i Rybinsk. Under ski-VM 2007 fekk han ein sølvmedalje med Russland sitt stafettlag.

Legkov vann sitt andre verdscuprenn i Lahti i mars 2009, ein 15-kilometer i fristil og den tredje på «mini-touren» i Kuusamo i november 2010. Hans fjerde verdscupsiger kom 6. januar 2013 då han sikra seg sigeren i «Tour de ski», som aller første russar. Seinare i sesongen vann han 50 km i Holmenkollrennene. Han tok bronse med det russiske stafettlaget i ski-VM 2013.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Maksim Vylegzjanin

**Maksim Mikhailovitsj Vylegzjanin** () er ein russisk langrennsløpar frå Sjarkan i Udmurtia. Han har vunne tre sølvmedaljar og ein bronsemedalje i tre påfølgjande verdsmeisterskap på ski.

### Aktiv
Vylegzjanin oppnådde sitt første gode resultat i verdscupen i mars 2005, då han vart nummer seks på femmila i Holmenkollen. Først fire år seinare yppa han seg mot verdseliten. Under ski-VM 2009 i Liberec tok han sølv på 50 km fellesstart, berre slått av nordmannen Petter Northug.

I byrjinga av OL-sesongen 2010 tok han i verdscupen i november og desember 2009 ein andreplass på 15 km klassisk stil i Kuusamo og vart nummer tre på 30 km fellesstart i Rogla. Men under vinter-OL 2010 i Vancouver kom Vylegzjanin som best på åttandeplass på 50 km, endå om han deltok i fire øvingar.

Vylegzjanin gjekk inn til sin første verdscupsiger då han vann 30 km fellesstart i La Clusaz 18. desember 2010. Han tok så sølvmedaljen både på 30 km og på 50 km fristil under ski-VM i Holmenkollen i 2011, i begge tevlingane slått i spurten av Petter Northug.

Under ski-VM 2013 kom Vylegzjanin på femteplass på 30 km og fekk bronse med Russland sitt stafettlag på 4x10 km.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Landplantar

**Landplantar** er ei plantegruppe som omfattar mange av dei best kjende plantane på jorda. I tillegg til landplantane er det berre enkelte algeartar som kan leva på land. Nokre landplantar har også tilpassa seg eit liv heilt eller delvis i vatn att.

«Ilandstiginga» for om lag 440 millionar år sidan skjedde evolusjonært sett truleg via ferskvatn, ikkje via havkysten.
Den næraste evolusjonære slektningen til landplantane er kransalgane.

## Inndeling og taksonomi
Den tradisjonelle inndelinga av landplantar var i mosar, karsporeplantar og frøplantar. Av desse gruppene er berre den sistnemnde naturlig. Ei inndeling i naturlege delgrupper er:
* **[[Levermosar]]** (8&nbsp;000 artar) var den første gruppa som skilde lag med dei andre landplantane, og står dermed karplantane fjernast.
* **[[Nålkapselmosar]]** (500 artar) står i ei mellomstilling i høve til slektskap med karplantane.
* **[[Bladmosar]]** (12&nbsp;000 arter) var den siste gruppa som skilde lag med karplantane, og står derfor desse nærast. Bladmosar har silvev til felles med karplantene.
* **[[Karplantar]]** (270&nbsp;000 arter) omfattar hovudsakleg karsporeplantar (medrekna bregnar) og frøplantar (også kalla «blomsterplantar»).

## Eigenskapar
Fellestrekk (homologiar) for landplantane er kutikulaen som verner planten mot uttørking, og frøemnet.
Stamarten til landplantane hadde også ei generasjonsveksling mellom ein sporeproduserande generasjon (*[[sporofytt]]*) og ein generasjon med kjønna formeiring (*[[gametofytt]]*). Til å begynna med var det gametofytten som var det mest fremtredande livsstadiet.
Denne var også berar av dei to spesialiserte forplantingsorgana, det hokjønna *[[arkegon|archegonium]]* og det hannkjønna *[[antheridium]]*.
Dette er bevart hjå mosane, men blei endra i evolusjonens løp i stamarten til karplantane.

## Utbreiing og artstal
Taltt for dei meir detaljerte gruppene av landplantar er slik:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Landplanter|Landplanter]]» frå ,  den 9. februar 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Landplanter, uio.no
Atrå kyrkje

**Atrå kyrkje** er ei langkyrkje  i Tinn kommune i Telemark.

Det har vore kyrkje på staden sidan mellomalderen, og kyrkja var hovudkyrkje i Tinn prestegjeld. Dagens kyrkje avløyste ei stavkyrkje frå 1100-talet som det finst portalvange frå i Oldsaksamlinga i Oslo.

Kyrkja vart oppført etter typeteikningar av H.D.F. Linstow ved byggmeistrane Christen Aslachsen Rustan (eller Rugstad) og Christen Andersen Stensaas frå Skien i 1833–34 og innvigd den 4. september 1836. Interiør og inventar vart endra i 1908 etter planar av Haldor Larsen Børve. Sakristiet er frå 1922–24, og kyrkja vart pussa opp også i 1951–52. Då vart preikestolen rosemåla.

## Kjelder
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Hovin kyrkje i Tinn

**Hovin kyrkje** er ei langkyrkje  i Tinn kommune i Telemark.

Kyrkja vart oppført av byggmeister Halvor Andreas Olsen etter ei typeteikning av slottsarkitekt H.D.F. Linstow — den same som vart brukt for Gransherad kyrkje. Det har elles vore kyrkje i Hovin sidan mellomalderen.

## Kjelder
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Mæl kyrkje

**Mæl kyrkje** er ei langkyrkje  i Tinn kommune i Telemark.

Det var vore kyrkje på staden sidan mellomalderen. Frå ei stavkyrkje er det funne portalvangar med motiv frå Sigurd Fåvnesbane.

Kyrkja er lafta og vart oppført av byggmeister Gunlek Leidulvsson Vemork.  I 1916-18 vart inngangspartiet og interiøret endra og kyrkja fekk sakristi. Det var ei større restaurering også i 1973–74.

## Kjelder
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Charlesworth Cliffs

**Charlesworth Cliffs** er ei rekkje bratte klipper nær nordenden av den sentrale ryggen i Herbert Mountains i Shackleton Range. Dei vart fotograferte frå lufta av U.S. Navy i 1967, og kartlagt frå bakken av British Antarctic Survey, 1968–71. Sidan fleire stader i området var kalla opp etter glasiologar, vart klippene namngjevne av UK Antarctic Place-Names Committee etter John K. Charlesworth (1889–1972) ein irsk geolog som var geologiprofessor ved Queen's University Belfast 1921–54. Han skreiv *The Quaternary Era, With Special Reference to its Glaciation*, London, 1957.

## Kjelder
*