open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bryggens Museum

**Bryggens Museum** på Bryggen i Bergen, eigenleg **Bryggens Museum, Erling Dekke Næss’ Institutt for Middelalder-arkeologi**, finansiert ved ei gåve frå skipsreidar Erling Dekke Næss, opna i 1976. Museet står på ei tomt på området etter brannen som råka den nordlege parten av Bryggen i 1955. Arkitekt for museumsbygningen var Øivind Maurseth, som òg har teikna Radisson Blu royal hotell (opphavleg SAS-hotellet) som ligg på branntomta attmed museet. Museumsbygningen vart tildelt Det nyttige Selskabs pris for god arkitektur i 1977, Norske Arkitekters Landsforbunds pris for 1979, og dessutan arkitekturprisen Betongtavlen for 1980.

Museet inneheld funn frå dei store arkeologiske utgravingane av den parten av Bryggen som vart sett i gang på branntomta. Funn av gjenstandar, bygningsleivningar og dei opplysningane om tidlegare tilhøve som desse utgravingane og granskingane gav, er grunnlaget for den permanente utstillinga. Denne utgjer ein part av mellomaldersamlinga som Universitetsmuseet i Bergen har plassert på Bryggens Museum, og som altså høyrer inn under Universitetet i Bergen. Elles inngår Bryggens Museum i museumseininga Bymuseet i Bergen, saman med andre museum i Bergensområdet.

I tillegg til den permanente utstillinga, har museet òg fleire skiftande utstillingar. Til desse utstillingane vert det som regel gitt ut ein katalog. Museet har tidlegare dessutan gjeve ut ein serie hefte med ulike tema om mellomalderen i samband med dei opne onsdagsføredraga som museet skipa til.

## Skiftande utstillingar
* 1986-1987 *Musikk og miljø - fra kirkesang til musikkselskap*
* 1987-1988 *...med en skje at æde... - Hushold i Bergen ca 1100-1700*
* 1989-1990 *Slik skodde de seg... - Om sko og skomoter gjennom tidene*
* 1991-1992 *En salig rus? Rus og røyk, bruk og misbruk i historien*
* 1993-1994 *Fra tid til tid*
* 1994-1995 *Jerntid - fra blesteren til boreplattform*
* 1995-1996 *Menneskets ansikt. Motiver fra middelalder og renesanse*
* 1999-2000 *Med døden som følge*

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Bryggens Museum
* Bymuseet i Bergen
* Bergen byleksikon:Bryggens Museum.
Byen Pisco

**Pisco** er hovudstad i Pisco-distriktet i Ica-regionen i Peru. Han er ein kystby ca. 20 kilometer nord for halvøya Paracas. Den moderne byen Pisco blomstra opp i eit vingardsområde kor det no skjer framstilling av det peruansk-chilenske brennevinet kjent som pisco. Han kan ha røter frå ein av dei store tidlegare sivilisasjonar i Peru, paracaskulturen.

Ved Plaza de Armas finst herskapshuset som den argentinske generalen José de San Martín budde i og ein statue av personen. Blant andre bygningar i byen kan ein nemne katedralen *Iglesia de la Compañía* som vart påbegynt i 1689, han kan vise ein nydeleg uthoggen preikestol og eit alter med gullblad.

Byen vart hardt råka av jordskjelvet i Peru 2007.

Ikkje langt frå byen, rett ved vegen mot Ayacucho ligg den vel preserverte inkastaden Tambo Colorado og like ved på Paracas-halvøya ligg geoglyfen El Candelabro. 
Området rundt byen er mykje vitja på grunn av konsentrasjonen av marint fugle og dyreliv i naturreservatet *[[Reserva Nacional de Paracas]]*, òg kalla «dei peruanske Galapagosøyane.»
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pisco, Peru|Pisco, Peru]]» frå ,  den 26. mai 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Boulay-Moselle

**Boulay-Moselle** (tysk *Bolchen*) er ein liten by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Moselle i regionen Grand Est, og har om lag 5&nbsp;000 innbyggjarar.

## Historie
Boulay vart først nemnd i 1184 som Bollei, og vart ein del av Frankrike i 1766. Under den andre verdskrigen vart byen i stor grad øydelagd.

## Attraksjonar
Boulay har eit kjent orgel i kyrkja i Boulay.

## Bakgrunnsstoff
Château-Salins

**Château-Salins** (tysk *Salzburgen*) er ein liten by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Moselle i regionen Grand Est, og har om lag 2&nbsp;500 innbyggjarar. 

Château-Salins er senter i området Saulnois, som produserer salt. Både byen og området har tatt namn etter saltproduksjonen. 

## Historie
Château-Salins vart først nemnd i 1346 som Chastelsalins. Etter den franske revolusjonen vart byen ein kort periode kalla Salines Libres. Frå 1800 til 1871 høyrte Château-Salins til departementet Meurthe, og frå 1871 til slutten av den første verdskrigen var byen ein del av Tyskland. Då byen igjen vart fransk i 1919 vart byen ein del av departementet Moselle. 

## Bakgrunnsstoff
Dalevågen

**Dalevågen** er ein 4 km lang fjordarm av Veafjorden i Vaksdal kommune som strekkjer seg nordaustover ved Stanghelle til utløpet av Daleelva. I tillegg til Stanghelle ligg jordbruksområdet Helle ved fjorden, og langs vestsida går jernbana og ein gammal veg. Det går tre bruer over Dalevågen; ei bil- og ei jernbanebru ved Stanghelle og ei bilbru ved Helle. Dalevågen inneheld for det meste brakkvatn.
Sarreguemines

**Sarreguemines** (tysk *Saargemünd*) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Moselle i regionen Grand Est, og har om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Sarre.

## Geografi
Sarreguemines tyder på fransk «samanløp med Saar», og viser til at elva Blies munnar ut i Saar ved byen. Byen ligg 60 km aust for Metz, 100 km nordvest for Strasbourg med tog, langs linja mellom Trier og Saarburg. Historisk sett låg Sarreguemines ved endestasjonen for båttrafikken på Saar, og hamna i byen var derfor ein viktig omlastingsstad. 

## Historie
Sarreguemines var opphavleg ein romersk busetnad som fekk byrettar på 1200-talet. I 1297 vart byen avstått av greven av Saarbucken til hertugen av Lorraine, og i lag med resten av Lorraine vart han fransk i 1766.

Han vart overført til Tyskland i 1871 med Frankfurttraktaten etter den fransk-prøyssiske krigen. Frå 1871 til 1918 var byen ein del av provinsen Alsace-Lorraine i Tyskland og produserte fløyel, lêr, porselen og keramikkvarer, og hadde eit stort lager for pappmachéboksar nytta som snusdåsar. Etter den første verdskrigen vart han igjen ein del av Frankrike.

## Bakgrunnsstoff

*
Thionville

**Thionville** (tysk *Diedenhofen*, luxembourgsk *Diedennuewen*) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Moselle i regionen Grand Est, og har om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg nær elva Moselle

## Historie
Området var i antikken busett av den germanske alemannarstamma. Kyrkjemøtet i Thionville vart halde her frå 2. februar 835 med 43 biskopar. Det gjeninnsette Keisar Ludvig I av Det tysk-romerske riket og omstøytte dei tidlegare dommane hans, som han alle var uskuldige i, og avsette erkebiskopen av Reims, Ebbo. 28. februar 835 innrømte Ebbo i Mainz at Ludvig ikkje hadde gjort nokre av lovbrota som gjorde at han vart avsett som keisar i Det tysk-romerske riket. 

Eskil, erkebiskop av Lund vart fengsla i Thionville då han kom tilbake frå ei pilegrimsferd til Roma i 1153.

Omleiringa av Thionville skjedde i juni 1639 under trettiårskrigen.

Forfattaren François-René de Chateaubriand vart etterlaten for å døy under Condé sin militære *émigré*-ekspedisjon mot Thionville i 1792. 

I åra 1870-1918 var Thionville ein del av Tyskland med det tyske namnet *Diedenhofen*.

## Bakgrunnsstoff

*
Bas-Rhin

**Bas-Rhin** (Nedre Rhinen) er eit departementet nordaust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Alsace, og er kalla opp etter elva Rhinen. 

## Historie
Bas-Rhin er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Alsace.

På midten av 1790-talet, då Frankrike okkuperte heile den venstre breidda av Rhinen, vart den nordlege grensa av departementet strekt nordover forbi Lauter til elva Queich for å inkludere områda rundt Annweiler am Trifels, Landau in der Pfalz, Bad Bergzabern og Wörth am Rhein. Då Napoleon tapte slaget ved Waterloo i 1815 gav Wienkongressen områda nord for Lauter tilbake til Bayern og Tyskland, og desse områda ligg i dag i Rheinland-Pfalz.

Departementet har to gonger vorte innlemma i Tyskland. Frå 1871 (etter Frankrike tapte den fransk-prøyssiske krigen til slutten av den første verdskrigen i 1918, og igjen ei kort tid under den andre verdskrigen (1940 til 1945).

## Geografi
Rhinen har alltid vore historisk og økonomisk svært viktig for området, og dannar i dag den austlege grensa av Bas-Rhin. Området inneheld òg foten av fjellområdet Vogesane.

Departementet er i dag ein del av regionen Alsace. Nord i Bas-Rhin ligg *[[Pfälzerwald]]* i Rheinland-Pfalz i Tyskland, Baden-Württemberg ligg i aust. I sør ligg departementet Haut-Rhin, byen Colmar og sørlege delar av Alsace, og i vest ligg departementet Moselle i Lorraine.

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Bas-Rhinois*.

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside
Haguenau

**Haguenau** (tysk *Hagenau*) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Bas-Rhin i regionen Grand Est, og har om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Geografi
Han er den fjerde største byen i Alsace, og den nest største i Bas-Rhin etter Strasbourg, som ligg 30 km lenger sør. I nord ligg *Forêt de Haguenau* den største samanhengande skogen i Frankrike. 

## Historie
Haguenau har ei historie som går tilbake til 1100-talet, og oppstod då hertugane i Schwaben bygde ei jakthytte på ei øy i den litle elva Moder. Keisar Fredrik Barbarossa lagde bymurar rundt byen og gav han byrettar i 1154. På staden der jakthytta låg bygde han eit keisarpalass, der Kronjuvelane til Det tysk-romerske riket vart halde (Juvelbesatt keisarkrone, septer, keisarkule og sverdet til Karl den store)

Etter kvart vart Haguenau sete i *[[Landvogt]]* av Hagenau, keisarleg advocatus i Unterelsaß. Richard av Cornwall gjorde byen til ein keisarby i 1257. På 1300-talet husa han magistratet i Decapole, ein forsvarssameining av ti byar i Alsace mot den politiske ustabiliteten i områda rundt. Med freden i Westfalen i 1648 vart byen ein del av Frankrike, og i 1673 reiv Kong Louis XIV ned festningsverka i byen. Haguenau vart erobra av tyske troppar i 1675, men gjenerobra av Frankrike to år seinare. Byen vart derimot nesten totalt øydelagd av ein brann i prosessen. 

I 1871 vart Haguenau annektert av Tyskland og gjort til ein del av Alsace-Lorraine som *Hagenau*. Han vart gjeven tilbake til Frankrike etter den første verdskrigen. 

## Bakgrunnsstoff

*
Molsheim

**Molsheim** er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Bas-Rhin i regionen Grand Est, og har om lag 10&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Attraksjonar
Gamlebyen i Molsheim er godt bevart og inneheld mange gamle hus og bygningar med typisk alsasisk arkitektur. Dei mest kjende bygningane er *Tour des Forgerons* frå mellomalderen, *Metzig* frå renessansen, den barokke kyrkja *Eglise des Jésuites*, som er så stor at han kunne ha husa heile byen då han vart bygd, og den klassiske *Hôtel de ville*. Det tidlegare klosteret *La Chartreuse*, som delvis vart øydelagd under den franske revolusjonen husar i dag eit museum.

## Økonomi
Molsheim er kjend som heimby for bilfabrikken Bugatti. Produksjonen av Bugatti Automobiles SAS vart starta opp att i Dorlisheim nær Molsheim i 2005.

## Bakgrunnsstoff

*
Sarrebourg

**Sarrebourg** (tysk *Saarburg*) er ein liten by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Moselle i regionen Grand Est, og har om lag 13&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Sarre.

## Historie
Byen vart grunnlagd som ein romersk stasjon for 2000 år sidan langs vegen mellom Reims og Strasbourg ved ein vadestad i elva Sarre. Med ein slik strategisk viktig plassering utvikla byen seg til eit kommersielt senter. 

På midten av 200-talet invaderte germanarar den romerske provinsen ved Rhinen, og dei første festningsverka vart bygd. I åra 259/260 fall den romerske grensa. Frankarar busette seg så i området, og då dei merovingiske kongane styrte området var byen framleis eit viktig senter, men under det karolingiske styret vart byen knapt nemnd. 

Sarrebourg vart verna av biskopen i Metz fram til Henrik Fuglefangar annekterte Lorriane til Austfrankarriket. Sarrebourg vart så eit len under biskopane av Metz. I 1240 vart festningsverka i byen utvida, og byen blømde økonomisk fram til 1300-talet. Produksjon av glas og kermaikk stod for mykje av denne veksten. 

Forholdet til Metz vart derimot dårleg, og Sarrebourg bad om å få vern av hertugen i Lorraine. Under trettiårskrigen vart byen lagd aude, og pest og svolt følgde i åra etter. Dette førte til at Leopold, hertug av Lorraine til slutt inviterte immigrantar frå Tyrol, Sveits og Italia til Lorraine. 

Med Freden i Vincennes i 1661 vart Sarrebourg ein del av Frankrike, og høyrde no til ei landstripe som knytte Frankrike til Alsace, og som delte Lorraine i to. Den øydelagde byen vart bygd opp att. 

Frå 1871 til 1919 høyrte Sarrebourg til Tyskland, og vart igjen teke av Tyskland under den andre verdskrigen. I dag er Sarrebourg igjen eit blømande kommersielt senter med industri som baserer seg på metall, trykkeri, skoproduksjon og jordbruksprodukt. 

## Bakgrunnsstoff

*
Saverne

**Saverne** (tysk *Zabern*) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Bas-Rhin i regionen Grand Est, og har om lag 11&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg ved foten av Vogesane og 45&nbsp;km nordvest for Strasbourg.

I 2006 hadde sjølve Saverne eit folketal på , og helie byområdet med omland hadde  innbyggjarar.

## Historie
Saverne vart før i tida kalla *Tres Tabernae Cesaris* (Cæsar sine tre vertshus), fordi det låg tre vertshus her der reisande ofte byta oksar på grunn av den bratte stiginga opp til Lorraineplatået, og var ein viktig stad i romartida. Etter at staden vart øydelagd av germanske alemannarar vart han bygd opp att på ny av keisar Julian.

Under den tyske bondekrigen vart byen okkupert av opprørarane i 1525, men dei vart drivne ut av Antoine, hertug av Lorraine. Byen vart hardt råka under trettiårskrigen, men bispepalasset som då vart øydelagt, vart bygt opp att like etter. I 1852 vart bygningen omgjort av Louis Napoleon til bustad for enkene til riddarar i Légion d'honneur.

Saverne vart erobra av Tyskland i 1871, og annektert av Frankrike igjen etter den første verdskrigen.

I 1913 fornærma ein tysk offiser ei gruppe alsassiske rekruttar med å kalle dei «Wackes», som er eit svært nedsettande uttrykk for alsassarar. Innbyggjarane i byen demonstrerte, noko som førte til ein overdriven militær motaksjon med ulovlege arrestasjonar. Dette er opphav til uttrykket *zabernisme* (frå det tyske namnet på byen), som tyder misbruk av militær makt eller ulovleg åtak.

## Galleri

Saverne-Rohan-Schloss-24-Parkseite-2021-gje.jpg| Château des Rohan
Saverne-Notre Dame-04-2021-gje.jpg|Kyrkja Notre-Dame-de-la-Nativité 
Saverne-Grand'Rue-04-2021-gje.jpg|Grand'Rue
Saverne-Grand'Rue-36-Rathaus-2021-gje.jpg|Rådhuset


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Sélestat

**Sélestat** (tysk *Schlettstadt*) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Bas-Rhin i regionen Grand Est, og har om lag 17&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Geografi
Sélestat ligg sentralt i Alsace, 22 km nord for Colmar og 47 km sør for Strasbourg, ved den venstre breidda til elva Ill. Byen er rekna som eit kulturelt sentrum for området, med fleire gamle bygningar, som kyrkjene Sainte-Foy i romansk stil og Saint-Georges i gotisk stil, eit klokketårn frå 1618 i barokk og eit vasstårn i ny-mellomaldersk stil. Andre interessante bygg er rådhuset frå 1788, jernbanestasjonen frå 1880-åra og synagogen frå 1890-åra, i tillegg til fleire bygg frå renessansen og barokken.

Verdsarvstaden Det humanistiske biblioteket er likevel den viktigaste institusjonen i byen. Biblioteket blei grunnlagd med boksamlinga til humanisten Beatus Rhenanus (d. 1547), og omfattar fleire manuskript frå mellomalderen og renessansen.

Byen er også hovudsete for samtidskunstorganisasjonen *Fonds régional d'art contemporain Alsace* (FRAC Alsace) og arkeologiorganisasjonen *Pôle d'archéologie interdépartemental rhénan*.
Sélestat ligg nær vinområdet Alsace og andre kjende stader som Château du Haut-Kœnigsbourg.

## Kjelder

*Histoire de la Bibliothèque Humaniste et de ses collections (suite) , bh-selestat.fr
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sélestat|Sélestat]]» frå ,  den 25. mai 2014.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Wissembourg

**Wissembourg** (tysk *Weißenburg*) er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Bas-Rhin i regionen Grand Est, og har om lag 8&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved den litle elva Lauter nær grensa til Frankrike og Tyskland, om lag så langt aust i Frankrike ein kjem. Namnet *Wissembourg* er ei fransk utgåve av *Weißenburg (Weissenburg)* på tysk, som tyder «kvit ås/kvit by» eller «kvit stad». 

## Historie
Benediktinarane rundt byen grunnla han på 600-talet, kanskje med Dagobert I som beskyttar. Ved klosteret komponerte munken Otfried på 800-talet ein evangelieharmoni, dei første viktige versa på tysk nokon gong.

Det vart bygd festningsverk i byen på 1200-talet. I 1354 oppretta Karl IV ei gruppe på ti byar kalla Decapolis, som ikkje vart annektert av Frankrike under Ludvig XIV i 1678. 25. januar 1677 øydela ein brann mange hus og Hôtel de Ville i byen. Mange tidlege bygningar overlevde derimot. *Maison de Stanislas* var tilfluktstaden til Stanislas Leczinski, tidlegare konge i Polen, frå 1719 til 1725. 3. april 1725 bad Ludvig XV om handa til dottera hans. 

Slaget ved Wissembourg fann stad 4. august 1870. Det vart det første slaget under den fransk-prøyssiske krigen. Det franske tapet i slaget gjorde at den prøyssiske hæren kunne flytte inn i Frankrike. Geisburgmonumentet står til minne om hendinga. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Haute-Garonne

**Haute-Garonne** (oksitansk: *Nauta Garona*, norsk *Øvre Garonne*) er eit departementet sørvest i Frankrike. Departementet ligg i regionen Midi-Pyrénées, og er kalla opp etter elva Garonne.

## Historie
Haute-Garonne er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Languedoc.

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Midi-Pyrénées og grensar til departementa Hautes-Pyrénées, Gers, Tarn-et-Garonne, Tarn, Aude og Ariège. Det grensar òg til Spania i sør (provinsane Lleida og Huesca).

Elva Garonne renn nesten 200&nbsp;km gjennom departementet. Lengst sør ligg Pyreneane og det høgaste punktet i departementet er Perdiguère med ei høgd på 3&nbsp;222 meter over havet.

## Folkesetnad
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Haut-Garonnais*. Den største folkesetnaden bur rundt Toulouse. Dei sørlege områda er tynt folkesette.

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside 
* Offisiell nettside
* Turisme i Haute-Garonne
Dale i Vaksdal

**Dale** (poststadnamn **Dalekvam**) er ein tettstad og kommunesenteret i Vaksdal kommune i Vestland fylke. Gjennom Dale går både Bergensbanen/Vossabanen og E16. 

Sidan 1879 har det vore tekstilfabrikk på Dale som har utnytta krafta i Daleelva som kjem frå Bergsdalen. I 1992 vart denne tekstilfabrikken delt i to til dagens; Daletec som produserer flammehemmande metervare brukt til arbeidsklede for blant anna offshorenæringa, og Dale of Norway som produserer ullvareprodukt (hovudsakleg gensarar). I dag er det BKK som utnyttar krafta i Daleelva i vasskraftverket Dale kraftverk, som får vatnet frå magasinet Storefossdammen i Bergsdalen. Nedstraums Dale kraftverk er Daleelva rik på laks og sjøaure, og det føregår eit aktivt kultiveringsarbeid med å forvalta denne fiskestamma. Daleelva renn til slutt ut i Dalevågen.

Grannebygdene Dalseidet og Dalegarden vert rekna å høyra til Dale.

På Dale finn ein kommunale tenester som heradshus, legekontor, tannklinikk, lensmannskontor, NAV, barnehage, barneskule, ungdomsskule, Dale kyrkje, Daletunet omsorgssenter, samfunnssal (Dalehallen) m.m. Anna verksemd  på Dale er Coop marked, Spar, fire frisørar, Mix-kiosk, Gyda, blomeforretning, Sparebanken Vest, lokalavisa Hordaland filial, Jernia/Expert, Steinriket Dale, to bensinstasjonar, Dale of Norway fabrikkutsal m.m. 

## Folk frå Dale
*Wencke Mühleisen, kjønnsforskar og forfattar
Muret

**Muret** er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Haute-Garonne i regionen Occitanie, og har om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar.

12. september 1213 fann slaget ved Muret stad her mellom krossfararhæren til Simon IV de Montfort og dei aragonseiske og katalanske styrkane til Peter II av Aragon. Simon IV vann slaget.

## Bakgrunnsstoff

*
Vienne (fleirtyding)

**Vienne** er namnet på fleire geografiske område i Frankrike:
* Departementet Vienne
* Elva Vienne, som departementet er kalla opp etter. 
* Byen Vienne i Isère
* Det franske namnet på hovudstaden i Austerrike, Wien
Vienne i Isère

**Vienne** (frankoprovensalsk *Vièna*) er ein by og kommune søraust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Isère i regionen Auvergne-Rhône-Alpes, og har om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. 

Vienne var viktig for det tidlege bispesete i det kristne Gallia. Det mest vidkjende biskopen i byen var Avitus av Vienne. Ved kyrkjemøtet i Vienne, som vart halde her i oktober 1311, forbydde pave Klemens V den militære Tempelriddarordenen det påfølgjande året.

Ei bru går frå byen til høgresida av elva Rhône der det industrialiserte området Ste Colombe no okkuperer delar av oldtidsbyen. Her er eit tårn, bygd i 1349 av Philip av Valois for å forsvare den franske sida av Rhône, som må skiljast frå den venstre sida av elva som høyrte til kongedømmet Provence, som var avhengig av det heilage romerske imperiet. Dette sambandet har òg eit ekko i namnet på landsbyen St. Romain en Gal som ligg nordvest for Ste Colombe.

Vienne er mest kjend for sin årlege jazzfestival, som vert halden i det gamle romerske teateret i juli.

## Bakgrunnsstoff

*
Waka

**Waka** (IPA: ) er maoriske farkostar på vatn, vanlegvis kanoar. Tilsvarande fartøy kan ein støyta på andre stader i Polynesia, med namn frå sams opphav, til dømes *vaka*.

Wakaer varierer i vekt frå små , lette kanoar kalla *waka tiwai* som vert brukte til fiske eller elveturar for einskildpersonar eller små grupper, og oppover i storleik til svært store *waka taua* (krigskanoar), med eit mannskap på inntil 80 og ei lengde opp til 40 meter. Dei største er havgåande kanoar med dobbelt skrog. 

Mange wakaer har enkelt skrog og er laga av uthola trestammar. Små wakaer består av eit stykke, medan dei større vanlegvis er samansette av fleire. Ein *waka ama* er ein utriggarkano. Somme waka, særleg på Chatham Islands (Chathamøyene), er ikkje vanlege kanoar, men bygde av *raupo*, strå frå halvgras eller lin. 

Havgåande waka, wuansett storleik, kunne padlast, men vart vanlegvis drivne med segl. Waka taua vert padla for å visa *[[mana]]en* (den guddommelege eller overnaturlege styrken) deira.

Små wakaer til dagleg bruk er vanlegvis enkle og udekorerte. Større kanoar, særleg *waka taua*, er kunstferdig utskorne og dekorerte. 

Dei polynesiske innvandrarane til New Zealand kom til øyene i store wakaer. Namna og sogene som var knytte til desse waka gjekk i muntlege overleveringar (*kōrero o mua*) etter kvart som etterkomarane til innvandrarane vart fleire og delte seg i ulike *[[iwi]]ar* (stammar) og hapu (understammar). Følgjeleg vert ordet *waka* brukt til å kjenneteikna grupper av iwi som stammar frå menneska i ein av immigrasjonskanoane. 

*Waka* vert også bruka i vidare tyding som *ilåt*, *skip* eller *farkost*. Ein *waka huia* er ein uthola og utskoren båt som vert brukt til å lagra taonga («skattar») som til dømes dei høgt verdsette halefjørene til den no utdøydde huiafuglen som vert bruka som hårpynt. I noverande daglegtale hjå māoriane kan waka visa til bilar i omskrivinga «motokā». Det nydanna uttrykket *waka-rere-rangi* (bokstaveleg: waka som seglar på himmelen) er mynta på luftfartøy. Ein *waka hari hino*, (fartøy som fraktar olje) er ein oljetankar, ein *waka niho* (girkontainer) er ei girkasse på ein bil.

I dei seinare åra er kapproing med waka av og til å sjå på New Zealand, ofte i samband med større festivalar, mykje på same måten som kapproing med drakebåtar.

## Sjå òg
* Utriggarkano
* Waka-jumping
* Arawa
Forbach

**Forbach** er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Moselle i regionen Grand Est, og har om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg nær grensa til Tyskland.

Når ein reiser med tog mellom Tyskland og Frankrike var det ved stasjonen i Forbach at all fortolling skjedde før Schengen-traktaten, og toga går frå å nytte dei høgre spora (Tyskland) til å nytte venstre spor (Frankrike). 

Den franske songeren Patricia Kaas er frå Forbach.

## Bakgrunnsstoff
Isère

**Isère** (frankoprovensalsk *Isera*, oksitansk *Isèra*) er eit departement sør i Frankrike. Departementet ligg i regionen Rhône-Alpes, og er kalla opp etter elva med same namn. 

## Historie
Isère er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Dauphiné. Området har vorte redusert to gonger, i 1852 og i 1967.

Isère var òg namnet på det franske skipet som leverte dei 214 boksane som innehald Fridomsgudinna.

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Rhône-Alpes og grensar til departementa Rhône, Ain, Savoie, Hautes-Alpes, Drôme, Ardèche og Loire.

Isère inneheld delar av Dei franske Alpane. Det høgaste punktet er toppen La Meije på 3&nbsp;987 meter. Massif du Vercors dominerer vestlege delar av departementet. 

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Isérois*.

## Kultur
Grande Chartreuse er hovudklosteret i karteusarordenen. Det ligg 22 km nord for Grenoble.

Så tidleg som på 1200-talet snakka innbyggjarane i nordlege og sentrale delar av departementet ein dialekt av frankoprovensalsk kalla dauphinois. Dette vart framleis tala i landlege område på 1900-talet. 

## Turisme
Isère har mange skistader, som Alpe d'Huez og Les Deux Alpes. Det er òg vertskap for ein årleg festival flysport som paragliding og hanggliding.

## Ymse
Isère produserer følgjande ostetypar: Bleu du Vercours-Sassenage, ein Appellation d'Origine Contrôlée-ost og Saint-Marcellin.

## Bakgrunnsstoff

*
* Nettstad for prefekturet
Val-d'Oise

**Val-d'Oise** er eit departementet nord i sentrale delar av Frankrike. Departementet ligg i regionen Île-de-France, og er kalla opp etter elva Oise

## Historie
Val-d'Oise vart oppretta då dei tidlegare departementa Seine og Seine-et-Oise vart delt opp i seks departement i 1968.

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Île-de-France og grensar til departementa Oise, Seine-et-Marne, Seine-Saint-Denis, Hauts-de-Seine, Yvelines og Eure. 

Departementet ligg like nord og nordvest for storbyområdet til Paris. Vest for *[[préfecture]]et* Pointoise ligg elva Oise i eit meir landleg område, medan flyplasen Roissy-Charles-de-Gaulle ligg aust for byen.

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Val-d'Oisiens*.

## Største kommunar
Dei største kommunane (meir enn 25&nbsp;000 innbyggjarar etter ei folketeljing i 1999) er: Argenteuil, Sarcelles, Cergy, Garges-lès-Gonesse, Franconville, Ermont, Pontoise, Goussainville, Bezons, Villiers-le-Bel, Taverny og Sannois.

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside
Samphrey

**Samphrey** (norrønt *Sandfriðarey*)er ei lita øy i Shetlandsøyane i Skottland. Ho ligg sør i Yell Sound mellom øya Yell og Mossbank på Shetland Mainland. Det bur ikkje folk på Samphrey.

Øya har eit areal på 0,66&nbsp;km² og ligg i soknet Delting.

Nordvest for Samphrey ligg **Bunglan**, som ein gong var ei eiga øy. Sjøen rundt øya har mudra til av to tomboloer, som no gjer ho landfast med Samphrey.

Blaeu kallar øya «Sancterre» (Heilag land) på 1600-talet.

## Bakgrunnsstoff
* «Samphrey Island» frå Gazetteer for Scotland

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Samphrey|Samphrey]]» frå , den 24. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Étampes

**Étampes** er ein kommune i dei sørlege forstadane til Paris i Frankrike, men har status som by. Han ligg 48,1 km frå sentrum av Paris, og er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Essonne.

Étampes, i lag med nabokommunane Morigny-Champigny og Brières-les-Scellés, dannar eit byområde med 26&nbsp;604 innbyggjarar (1999). Dette urbane området er ein drabantby til Paris. 

## Historie
Étampes (latinsk: *Stampae*) eksisterte på byrjinga av 600-talet og tidleg i mellomalderen vart han ein del av den franske krona. I løpet av mellomalderen var det fleie rådsforsamlingar her og det mest kjende fann stad i 1130, som førte til at Innocent II vart rekna som den rettmessige paven. I 1652, under borgarkrigen Fronde vart byen hardt råka av dei kongelege troppane leia av Henri de la Tour d'Auvergne frå Turenne.

## Geografi

Étampes ligg ved elva Chalouette, ei sideelv til Juine. 

## Bakgrunnsstoff
Vementry

**Vementry** er ei lita øy i Shetlandsøyane i Skottland. Ho ligg i St. Magnus Bay, nordom vestre Mainland og sørom Muckle Roe. Øya har eit areal på 370 hektar og vert nytta som sauebeite. Det bur ikkje folk på øya. 

Vementry er skild frå Mainland med eit smalt sund som i aust heiter Uyea Sound og i vest Cribba Sound. I Cribba Sound vert det drive skjeloppdrett. 

På øya ligg eit gravminne frå neolittisk tid og to skyttarstillingar frå fyrste verdskrigen.

Vementry er også namnet på ein gard på Mainland, like ovanfor øya Vementry.

## Bakgrunnsstoff
* «Vementry» frå Gazetteer for Scotland

Denne artikkelen byggjer på «Vementry» henta frå Wikipedia på engelsk 27. mai 2007.
Pontoise

**Pontoise** er ein kommune i dei nordvestlege forstadane til Paris i Frankrike, men har status som by og er ein del av den «nye byen» Cergy-Pontoise. Han ligg 28,4 km frå sentrum av Paris. Pontoise er *[[préfecture]]* (administrasjonsstad) i departementet Val-d'Oise.

## Historie
Pontoise er den historie hovudstaden i Vexin français. Han vart grunnlagd i romartida som *Pontisara*. På den tida førte eit steinoverheng ved elva Oise til at det vart lettare å forsvare vadestaden over elva langs den romerske vegen Chaussée Jules César mellom *[[Lutetia]]* (Paris) og *Rotomagus* (Rouen). Vegen eksisterer framleis i dag, og er no ein del av N14 frå Paris til Rouen.

## Bakgrunnsstoff

*
Essonne

**Essonne** er eit departementet nord i sentrale delar Frankrike. Departementet ligg i regionen Île-de-France, og er kalla opp etter elva med same namn.

## Historie
Essonne vart oppretta då det tidlegare departementet Seine-et-Oise vart delt opp 1. januar 1968, og utgjer den sørlege delen av det gamle departementet. 

I 1969 vart kommunane Châteaufort og Toussus-le-Noble skild frå Essonne og lagt til departementet Yvelines.

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Île-de-France og grensar til departementa Hauts-de-Seine og Val-de-Marne i nord, Seine-et-Marne i aust, Loiret i sør og Eure-et-Loir og Yvelines i vest.

Dei nordlege områda av departementet ligg nær storbyområdet til Paris og er svært urbanisert. Dei sørlege områda er meir landlege. 

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Essonniens*.

## Største kommunar
Dei største kommunane (meir enn 25&nbsp;000 innbyggjarar etter ei folketeljing i 1999) er: Évry, Corbeil-Essonnes, Massy, Savigny-sur-Orge, Sainte-Geneviève-des-Bois, Viry-Châtillon, Athis-Mons, Palaiseau, Draveil, Yerres, Les Ulis og Vigneux-sur-Seine. Milly-la-Forêt er eit døme på ein meir landleg kommune. 

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside
Loire-Atlantique

**Loire-Atlantique** (tidlegare **Loire-Inférieure**) er eit departementet på vestkysten av Frankrike. Departementet ligg i regionen Pays-de-la-Loire, og er kalla opp etter elva Loire og Atlanterhavet.

## Historie
Loire-Atlantique er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Bretagne. Opphavleg vart departementet kalla **Loire-Inférieure**, men skifta i 1957 namn til Loire-Atlantique. 

Området var opphavleg ein del av Bretagne og inneheld det som mange framleis reknar som hovudstaden i Bretagne, Nantes. Departementet vart skild frå Bretagne i 1941 av Vichy-regimet, og mange vil i dag ha området tilbake til Bretagne. 

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Pays-de-la-Loire og grensar til departementa Morbihan, Ille-et-Vilaine, Maine-et-Loire og Vendée, med Atlanterhavet i vest. 

## Kultur
Bretonsk språk er ei viktig sak i departementet og mange støttar tospråkleg utdanning. 

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside
* Omfattande informasjon om Loire-Atlantique og andre departement i Pays-de-la-Loire
Ancenis

**Ancenis** (bretonsk *Ankiniz*) er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Loire-Atlantique i regionen Pays-de-la-Loire, og har om lag 7&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen ligg ved elva Loire, halvvegs mellom Nantes og Angers. Byen har gjennom historia spelt ei viktig rolle langs vegen til Nantes, som ligg 37 km mot søraust og som har vore den historiske hovudstaden i Bretagne. Byen har vorte kalla «nøkkelen til Bretagne» og «døra til Bretagne».
Châteaubriant

**Châteaubriant** (bretonsk *Kastell-Briant*) er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Loire-Atlantique i regionen Pays-de-la-Loire, og har om lag 12&nbsp;000 innbyggjarar. Innbyggjarane vert på fransk kalla *Castelbriantais* og *Castelbriantaise*.

## Geografi
Châteaubriant ligg 49 km nord for Ancenis, 68 km sør for Rennes, 69 km nord for Nantes og 85 km vest for Angers.

## Historie
Châteaubriant si historie byrjar på 1000-talet då Brient (ein utsending frå Greven av Rennes) oppretta eit slott på ein voll ved sida av la Chère. Han oppretta seinare priorinneklosteret St. Sauveur de Béré. Ein by utvikla seg rundt slottet og vart kalla Châteaubriant. Festninga vart ein del av forsvarslinja rundt Bretagne i lag med andre byar som Vitré (Ille-et-Vilaine) og Fougères, som danna den første forsvarslinja mot det franske kongeriket. 

Etter den franske revolusjonen møtte Brutus Hugo, ein ung republikansk løyntnant, den unge kvinna Sophie Trébuchet frå Châteaubriant. Dei fekk ein son i lag, Victor Hugo. Huset til Sophie Trébuchet står framleis i dag nær Maison de l'Ange, der turistkontoret ligg i dag. 

I oktober 1941 vart 27 kommunistiske gislar (fengsla av den republikanske rregjeringa og av Vichy-politiet hausten 1941) i interneringsleiren i Châteaubriant avlevert til nazistane, som skaut alle saman som hemn for mordet på den tyske oberstløyntnanten Karl Hotz den 20. oktober 1941 i Nantes. Den yngste av dei 27 gislane, Guy Môquet, var 17 år. Staden der dei vart avretta, kalla *Carrière des Fusillés*, er i dag eit av dei største minnesmerka for den nazistiske okkupasjonen i området. 

## Folkesetnad

## Bakgrunnsstoff

*
Seine-et-Marne

**Seine-et-Marne** er eit departementet sentralt i Frankrike. Departementet ligg i regionen Île-de-France, og er kalla opp etter elvane Seinen og Marne.

## Historie
Seine-et-Marne er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Île-de-France.

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Île-de-France, og dannar den austlege halvdelen av regionen (49 % av det totale arealet). Seine-et-Marne grensar til departementa Val-d'Oise, Seine-Saint-Denis, Val-de-Marne og Essonne i vest, Loiret og Yonne i sør,  Aube og Marne i aust, og Aisne og Oise i nord. 

Departementet har mange naturreservat, mest kjend er Brie og Gâtinais.

Dei største byane i departementet er: Chelles, Torcy,  Pontault-Combault, Lagny-sur-Marne, Coulommiers, Nemours, Meaux, Melun, Montereau-Fault-Yonne, Brie-Comte-Robert, Provins, Fontainebleau i tillegg til dei «nye byane» Marne-la-Vallée og Sénart.

Det høgaste punktet i departementet er Saint-George på 215 m.

## Klima
Seine-et-Marne har eit temperert klima. Den årlege nedbørsnormalen er rundt 650 mm, som er meir enn normalen for heile regionen Île-de-France (600 mm). Middeltemperaturen er om lag 3&nbsp;°C i januar og 19&nbsp;°C i juli. 
 
Ein storm den 26. desember 1999 tok livet av fem menneske i Seine-et-Marne og reiv ned mange tre. 

## Økonomi
60 % av området vert nytta til jordbruk, som er det største og viktigaste jordbruksområdet i Île-de-France. Korn og sukkerroe er dei viktigaste eksportvarene frå Seine-et-Marne. Dei andre områda som er viktigast for økonomien er raffineriet ved Grandpuits og forskingsanlegget SNECMA. Dei to nye byane er eit senter for turisme, hovudsakleg på grunn av temaparkar som  Disneyland Resort Paris

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Seine-et-Marnais*.

Opphavleg var Seine-et-Marne eit landleg og lett folkesett departement, men i løpet av dei siste 50 åra har innbyggjartalet vorte tredobla på grunn av den nære tilknytinga til Paris og urbanisering. I 2004 vart folketalet estimert til 1,24 millionar innbyggjarar. Området har endra seg frå å bestå av mange små landsbyar til å utgjere ein stor del av storbyområdet til Paris. 

## Turisme
* Château de Fontainebleau
* Collège de Juilly
* Disneyland Resort Paris
* Forêt de Fontainebleau
* Vaux-le-Vicomte

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside 
* Informasjon om departementet
Muckle Roe

**Muckle Roe** (av norrønt *Mikla Raudey*, 'Store Raudøy') er ei øy på Shetland i Skottland. Øya er restane av ein 350 millionar år gammal vulkan, og berggrunnen er raud granitt. Namnet på øya kjem av fargen på berget. Ho ligg inst i St. Magnus Bay, sørom halvøya Northmavine nord på Shetland Mainland. Øya har brusamband med Shetland Mainland over sundet Roe Sound.

Det budde litt over hundre personar på Muckle Roe i 2001. Øya har eit areal på 1773 hektar.

## Utviklinga av folketalet på Muckle Roe

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Muckle Roe|Muckle Roe]]» frå ,  den 27. mai 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
### Nettstader
* «Muckle Roe» frå Gazetteer for Scotland
* scottishislands.org.uk 
* ''Shetland in Statistics 2006'' frå shetland.gov.uk
Melun

**Melun** er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* (administrasjonsstad) i departementet Seine-et-Marne i regionen Île-de-France, og har om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg 41,4 km frå sentrum av Paris ved elva Seinen. Innbyggjarane i byen vert på fransk kalla *Melunais*.

## Historie
Byen vart grunnlagd på ei øy i Seinen søraust for Paris i romartida, og vart mellom anna nemnd av Julius Cæsar. Normannarar plyndra byen i 845.

Kong Hugo Capet gav Melun til Bouchard. Under styret til Robert II av Frankrike kjøpte Odo av Champagne, hertug av Champagne, byen, men kongen tok tilbake byen for visehertugdømet i 999. Le Chatelain og kona hans, som hadde seld byen til kongen, vart då hengd. 

## Bakgrunnsstoff

* Turistkontoret i Melun
Fontainebleau

**Fontainebleau** er ein by og kommune sentralt i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Seine-et-Marne i regionen Île-de-France, og har om lag 15&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg 55,5 km frå sentrum av Paris og høyrer til Paris sitt storbyområde.

I lag med nabokommunen Avon og tre mindre kommunar dannar Fontainebleau eit byområde med 36&nbsp;713 innbyggjarar (1999). Dette urbane området er ein drabantby til Paris. 

Fontainebleau er kjend for den store og vakre Fontainebleauskogen, som mange innbyggjarar i Paris vitjar i helgene. Her ligg òg Château de Fontainebleau som kongane i Frankrike budde i og INSEAD, ein av dei fremste handelshøgskulane i verda. 

## Historie
Under den franske revolusjonen fekk Fontainebleau mellombels namnet Fontaine-la-Montagne, som tyder «Fontenen ved fjella» (fjellet det er snakk om er ei rekkje steinformasjonar i Fontainebleauskogen).

På 1950- og 1960-talet var Fontainebleau hovudkvarter for AFCENT, før det vart flytta til Brunssum i Nederland då president Charles de Gaulle avgjorde at han ikkje lenger ville ha NATO sine atomvåpen på fransk jord, sidan Frankrike no hadde sitt eige atomarsenal. 

## Turisme
Fontainebleau er ein populær turiststad. Kvart år vitjar 300&nbsp;000 turistar palasset, medan om lag 11 millionar vitjar skogen. 

### Fontainebleauskogen
Fontainebleauskogen ligg rundt byen og fleire landsbyar. Han vert rekna som ein nasjonalpark, og var tidlegare ein kongeleg jaktpark. Segna seier at skogen vart gjeve til Robin Hood av Richard Løvehjarte. 

## Bakgrunnsstoff
* Château de Fontainebleau 
* Bilete av Fontainebleauskogen
Byen Provins

**Provins** er ein by og kommune sentralt i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Seine-et-Marne i regionen Île-de-France, og har om lag 12&nbsp;000 innbyggjarar. 

Markedet i Provins kom på UNESCO si verdsarvliste i 2001. 

## Historie
Provins var ein av byane med størst marked i Champagne då byen høyrte til Hertugane av Champagne.

## Bakgrunnsstoff

* provins.net
* provins.org
* Bilete av Provins
* Bilete av Provins
Torcy

**Torcy** er ein by og kommune sentralt i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Seine-et-Marne i regionen Île-de-France, og har om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg 21,8 km frå sentrum av Paris og høyrer til Paris sitt storbyområde.

Kommunen Torcy er ein del av sektoren Val Maubuée, ein av fire sektorar i den «nye byen» Marne-la-Vallée.
Good Charlotte

**Good Charlotte** er eit pop-pønkeband frå Maryland i USA som består av vokalist Joel Madden, tvillingbroren Benji Madden på gitar og bakgrunnsvokal, Billy Martin på gitar og Paul Thomas på bass. Gruppa er kjend for songar som «I Just Wanna Live», «Predictable», «Hold On», «The Anthem», «Girls and Boys», «Lifestyle of the Rich and the Famous», «The Young and the Hopeless» og «The Little Things».
Pop-pønk

**Pop-pønk** er musikk som er ei blanding av pop og pønk, altså meir melodisk pønk eller meir bråkete pop. Nemninga har spesielt vore brukt om band som var aktive rundt 2000 og i 2000-åra, men har i ettertida òg vore brukt om framtredande grupper frå 1970-talet, som The Ramones.

Blant nyare namn kan ein nemna The Offspring og Green Day, begge grupper som byrja som konvensjonelle pønkband før dei respektive suksessalbuma deira *Smash* og *Dookie* frå midten av 1990-talet var kjennemerka av meir melodiske songar enn dei tidlegare albuma. Seinare pop-pønkgrupper som Blink-182, Good Charlotte og Sum 41 har frå dei slo gjennom hatt ei meir melodisk, «poppa» tilnærming til pønkmusikken.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Pop-punk|Pop-punk]]» frå ,  den 27. mai 2007.*
Austmann

**Austmann** er ei nemning som har vorte brukt om personar som kjem reisande frå aust eller bur austom der ein sjølv kjem frå eller bur. Ofte er det ei hindring som fjell, vatn eller hav mellom der austmenn kjem frå og ein sjølv er. Austmann inngår i ein del norske stadnamn ved ruter som vart brukt til ferdsle mellom aust og vest, som til dømes Austmannalia i Røldal. Nemninga har vore vanleg på Vestlandet, då nytta om folk frå Austlandet (motsett Nordmann).

På Island og Vesterhavsøyane har austmann vore brukt om nordmenn. 

## Islandsk mannsnamn
Austmann vert brukt som mannsnamn på Island. i 2005 var det 27 gutar og menn som bar namnet.

## Kjelde
* Nynorskordboka
* «Austmann» frå Wikipedia på islandsk
Sum 41

**Sum 41** er eit kanadisk punkrockband frå Ajax i Ontario. Gruppa blei danna av medlemmer av fleire high-school band sommaren 1996 — namnet «Sum 41» viser til at dei var 41 dagar inni sommaren den 31. juli då gruppa blei til. Dei som er med er Deryck Whibley (kjend som *Bizzy D*, på song, gitar, keyboard/piano), Jason McCaslin (kjend som *Cone*, på bass og bakgrunnsvokal), og Steve Jocz (kjend som *Stevo32*, på trommer og bakgrunnsvokal). Gruppa skreiv kontrakt med Island Records i 1999. Dei blei verdskjende med albnumet *All Killer No Filler* frå 2001, som hadde hitsinglane «Fat Lip» og «In Too Deep». Gruppa er òg kjend for mange opptredenar og turnear som kan vara i over eitt år.

## Studioalbum
* *Half Hour of Power* (2000)
* *All Killer No Filler* (2001)
* *Does This Look Infected?* (2002)
* *Chuck* (2004)
* *Underclass Hero* (2007)
* *Screaming Bloody Murder* (2011)
* *13 Voices* (2016)
* *Order in Decline* (2019)
* *Heaven :x: Hell* (2024)
Blink-182

**blink-182** (*uttala blink one eightytwo*) er eit amerikansk musikkgruppe frå San Diego i California. Bandet bestod av Tom DeLonge (vokal/gitar), Mark Hoppus (vokal/bass), og Travis Barker (trommer).

Gruppa blei danna i 1992 som «Blink» med medlemmane Tom Delonge, Mark Hoppus og Scott Raynor. Sidstnemnte blei erstatta i 1998, halvvegs gjennom ein USA-turné, av Travis Barker.

blink-182 er kjend for fangande melodier og tekstar med ein noko skeiv humor. Dei er særleg kjende for albumet *Enema of the State*, der ein mellom anna finn songane «All The Small Things» og «What's My Age Again?», og for «I miss you» frå det siste albumet sitt.

Etter at gruppa blei oppløyst danna gitaristen Tom Delonge gruppa Angels and Airwaves medan bassisten Mark Hoppus og trommeslageren Travis Barker gjekk saman i +44.

## Utgjevingar
### CD-ar
* *Flyswatter* (1992) 
* *[[Buddha]]* (1993)
* *[[Cheshire Cat]]* (1994)
* *[[Dude Ranch]]* (1997)
* *[[Enema of the State]]* (1999)
* *[[The Mark, Tom, and Travis Show: The Enema Strikes Back]]* (2000)
* *[[Take Off Your Pants and Jacket]]* (2001)
* *[[Albumet Blink-182|Blink-182]]* (2003)
* *[[Greatest Hits av Blink-182|Greatest Hits]]* (2005)
* *Neighborhoods* (2011)
* *California* (2016)
* *Nine* (2019)
* *One More Time...* (2023)

### DVD-ar
* *The Urethra Chronicles* (2000)
* *The Urethra Chronicles 2* (2002)
* *Riding in Vans with Boys* (2003)
* *Greatest Hits* (2005)

## Bakgrunnsstoff
*
Val-de-Marne

**Val-de-Marne** er eit departementet nord i sentrale delar av Frankrike like søraust for Paris. Departementet ligg i regionen Île-de-France, og er kalla opp etter elva Marne. Lokalt vert departementet stundom kalla «**l'neuf quatre**» («Ni-firaren») etter det offisielle administrasjonsnummert til departementet, 94. 

## Historie
Val-de-Marne vart oppretta då det tidlegare departementet Seine vart delt opp 1. januar 1968.

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Île-de-France, og i lag med Seine-Saint-Denis og Hauts-de-Seine er det eit av tre små departementet som dannar ein ring rundt Paris, kjend som *petite couronne* («den litle ringen»). Val-de-Marne grensar til departementa Seine-Saint-Denis, Seine-et-Marne, Essonne, Hauts-de-Seine og Paris. 

Med eit areal på berre 245 km² er Val-de-Marne eit av dei franske departementa med minst utstrekking. 

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Val-de-Marnais*.

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside
Alemannarar

**Alemannarane** var opphavleg eit samband av germanske stammar rundt Main. Ein av dei tidlegaste referansane til *Alamannicus* er frå keisar Caracalla (herska 211–217), som hevda å ha overvunne dei.

Områda der stammane heldt til ligg i dag i Tyskland. Dei moderne franske og spanske namna på Tyskland og tyskarar, «Allemagne», «Alemania» osb., kjem frå dette omgrepet.

## Kjelder
L'Haÿ-les-Roses

**L'Haÿ-les-Roses** er ein kommune i dei sørlege forstadane til Paris i Frankrike, men har status som by. Han ligg 8,5 km frå sentrum av Paris, og er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Val-de-Marne.

Den andre delen av namnet til L'Haÿ-les-Roses kjem av den vidkjende rosehagen som ligg der. 

## Namn
Kommunen L'Haÿ-les-Roses vart opphavleg berre kalla L'Haÿ, og dette namnet vart først nedteikna i eit dokument frå Karl den store i 798 som *Laiacum*, stundom stava *Lagiacum*, som tyder «eigedomen til Lagius», ein gallo-romersk landeigar. Namnet endra seg med tida til *Lay*, *Lahy*, og til slutt L'Haÿ. 

I mai 1914 vart namnet på kommunen offisielt L'Haÿ-les-Roses (som tyder «L'Haÿ rosene») etter Roseraie du Val-de-Marne, den kjende rosehagen som vart oppretta her i 1899 av Jules Gravereaux, ein av fire grunnleggjarar av varehuset *[[Bon Marché]]* i Paris.

## Bakgrunnsstoff
* Roseraie du Val-de-Marne