open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andreas Sommer

**Andreas Sommer** er ein amatørpilot frå Austerrike som flaug ein Cessna-150 frå Ivalo i Finland og langt inn på Kola-halvøya i Russland før han landa på Høybuktmoen i Kirkenes
den 28. mai 1988, noggrant eitt år ettar at Mathias Rust hadde gjort det same «karstykket» men landa på Den raude plassen i Moskva.

Hendinga skapte mykje diplomatisk verksemd fordi mange trudde at flyginga hadde noko med eit møte mellom Ronald Reagan og Mikhail Gorbatsjov å gjera. Flyruta avdekka òg svake punkt i luftforsvaret på Kola-halvøya.

Sommer budde og arbeidde som bussjåfør i Hamburg i 1988.

## Referansar


## Kjelder

https://www.upi.com/Archives/1988/06/01/Pilot-tried-to-recreate-Rusts-flight-officials-say/4285581140800/
http://articles.latimes.com/1988-06-01/news/mn-3687_1_soviet-air
https://www.deseretnews.com/article/6102/A-2ND-WEST-GERMAN-INVADES-SOVIET-AIRSPACE.html
Amalia von Hatzfeld

**Amalia von Hatzfeld** () var ei svensk grevinne, hoffdame og forvaltar. Ho forvalta Raseborgs län i Finland frå 1600 til 1607.

Amalia von Hatzfeld var dotter av Vilhelm von Hatzfeld og Sibylla von Rodenhausen. Ho var hoffrøken hjå hertuginne Maria av Pfalz. 3. september 1592 gifta ho seg med grev Mauritz Stensson Leijonhufvud på Nyköping slott. Paret fekk dottera Ebba Mauritzdotter Lewenhaupt. Etter at ektemaken døydde fekk Amalia von Hatzfeld kontroll over Raseborgs grevskap i 1600, etter at det var blitt inndrage av krona. Ho forvalta det fram til 1607 då blei gjeve til Mauritz sin brorson Sten.

Amalia von Hatzfeld blei gravlagd 20. februar 1629 i Mauritz Stensson Leijonhufvud sitt gravkor i Sankt Nicolai kyrkje i Örebro.

## Kjelder

* Svenskt biografiskt handlexikon 
* http://www.adelsvapen.com/genealogi/Lewenhaupt_nr_2
* Gustaf Elgenstierna, Den introducerade svenska adelns ättartavlor. 1925-36.
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Amalia von Hatzfeld|Amalia von Hatzfeld]]» frå ,  den 1. november 2017.*
Barend Graat

**Barend Graat** () var ein biletkunstnar under den nederlandske gullalderen. Han måla, teikna og trykka landskap, historiske bilde, altarbilde og portrett.

## Liv

Barend Graat blei døypt i Nieuwe Kerk i Amsterdam.
Ifølgje Arnold Houbraken lærte Graat å måla av onkelen sin, Hans eller Hand Bodt.

I 1660 gifta han seg med ei ung enkje. Han hadde førebudd ei reise til Italia, men bestemte seg for å ikkje utføra henne. I 1664 kjøpte han ei tomt og bygde eit hus ved Leidsegracht. I 1668 og 1670 hadde han to døtrer døypte i ei *[[schuilkerk]]* (løynd kyrkje). 

Graat hadde band til den katolske diktaren og dramatikaren Jan Vos. 

I 1672 var han ein av fleire målarar som studerte og autentiserte ei samling måleri seld av Gerrit Uylenburgh. I femten år dreiv han ein skule i huset sitt..

Graat blei 81 år gammal. Nevøen hans Matthijs Pool gifta seg med ei av Graat sine døtrer i 1708. Han graverte teikningar som Graat hadde gjort av elfenbeinskulpturar utført av Francis de Bossuit, og gav desse ut i 1727.

## Virke

Graat signerte verka sine *B. Graat fecit*. 
Han fekk opplæring i landskaps- og dyremåleri, men merka seg seinare ut med sjangermåleri, historiske måleri og portrett av familiane til rike handelsfolk frå Amsterdam.
Han reiste aldri til Italia, men blei likevel dyktig til å laga små italienske landskap og sjangermåleri i stilen til Pieter van Laer. 

Han var aktiv som dekorativ målar, og laga *[[grisaille]]*-måleri og stykke over kaminen for leiande familiar i Amsterdam. Mange av dei er bevarte til i dag.

Amsterdams Historisch Museum har ein *Allegori av omsorg* måla av Graat i samlinga si, etter eit emblem av Cesare Ripa.

## Galleri
 
Familiegroep in een landschap Rijksmuseum SK-A-1911.jpeg|Familiegruppe i eit landskap, måla mellom 1650 og 1660
Een gezelschap in een tuin Rijksmuseum SK-A-3932.jpeg|*Een gezelschap in een tuin*, 1661
Barent Graat - Equestrian Portrait of a Gentleman - WGA10345.jpg|Ryttarbilde, ukjend dato
Barend Graat - Pandora SK-A-5027.jpg|*Pandora*, 1676
Barend Graat Porträt eines jungen Mädchens mit Kirschen.jpg|Ungjente med kirsebær, 1681
SA 3030-Allegorie op de Verzorging in het Oude Mannen- en Vrouwengasthuis.jpg|*Allegori av omsorg*, 1685
Susanna and the Elders 1727.JPG|Susanna i badet - gravering av Matthijs Pool etter ein teikning av Barend Graat etter ei utskjering av Francis van Bossuit


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Barend Graat|Barend Graat]]» frå ,  den 1. november 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*Måleri av Graat ved Artnet.com
Kristen musikk

**Kristen musikk** er ulike former for musikk inspirert av kristendommen. Nokre av formene kan brukast innan gudstenester, religiøse møte eller som underhaldning. 

## Sjå òg
*Kyrkjemusikk
NM i skiskyting 1985

**Noregsmeisterskapen i skiskyting 1985**, den 27. i rekka, vart avvikla i Fyresdal dagane 1.-3. februar 1985. Juniormeisterskapen fann stad same staden og til same tid.

## Menn
### 20 km



Dato: 1. februar 1985

### 10 km



Dato: 2. februar 1985

### 4 x 7,5 km stafett



Dato: 3. februar 1985

## Kvinner
### 10 km



Dato: 1. februar 1985

### 5 km



Dato: 2. februar 1985

### 3 x 5 km stafett



Dato: 3. februar 1985

## Kjelder
**Sportsboken 85-86*. Sportsboken As. Stavanger 1985.
NM i skiskyting 1986

**Noregsmeisterskapen i skiskyting 1986**, den 28. i rekka, vart avvikla på Geilo i Hol kommune dagane 30. januar- 2. februar 1986. Juniormeisterskapen fann stad same staden og til same tid.

## Menn
### 20 km



Dato: 30. januar 1986


### 10 km



Dato: 1. februar 1986


### 4 x 7,5 km stafett



Dato: 2. februar 1986


## Kvinner
### 10 km



Dato: 30. januar 1986


### 5 km



Dato: 1. februar 1986


### 3 x 5 km stafett



Dato: 2. februar 1986

## Kjelder
**Sportsboken 86-87*. Sportsboken As. Stavanger 1986.
Johannes Nesse

**Johannes Jeremias Nesse** () var ein norsk pressemann frå Seim i Hordaland, redaktør i Aftenposten 1928-41 og 1945-48.

Nesse og ein kamerat frå Seim gjekk underoffiserskulen i Harstad i 1910-11. Åra 1914-17 studerte Nesse ved universitetet i Oslo. Frå 1917 arbeidde han i ti år som offiser i Intendanturen til Hæren. I 1921 byrja han i tillegg som han journalist i ulike Høgre-publikasjonar.

Frå 1928 var Nesse redaktør i Aftenposten til september 1941, då han og redaksjonssekretær Torolv Kandahl under den såkalla mjølkestreiken omgåande vart avsett og kasta i fengsel av okkupasjonsmakta. Etter frigjeringa var han tilbake på redaktørkrakken i Aftenposten. Han var elles formann i Norsk Presseforbund 1936-38.

Nesse gav ut fleire politiske skrifter.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1958
Steindorf am Ossiacher See

**Steindorf am Ossiacher See** er ein kommune i distriktet Feldkirchen i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 29,6 km² og i kring 3&nbsp;800 ibuarar. Kommuneleiinga held til i Bodensdorf, ein landsby med over 1100 ibuarar som ligg 580 meter over havet ved nordaustbreidda av Ossiach-vatnet. Omframt nokre små og mindre grender, omfattar kommunen også dei mindre landsbyane/bustadområda Steindorf, Tschöran, Unterberg og Stiegl.

Turisme, både sommar- og vinterturisme, er hovudnæring i kommunen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Steindorf am Ossiacher See|Steindorf am Ossiacher See]]» frå ,  den 1. november 2017.*
Himmelberg

Himmelberg er ein kommune i distriktet Feldkirchen i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Kommunen, som har ei flatevidd på 56,9 km² og 2&nbsp;300 ibuarar, består av ein landsby og mange små grender. Landsbyen Himmelberg har i underkant av 600 bufaste og ligg 672 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Himmelberg|Himmelberg]]» frå ,  den 1. november 2017.*
Kommunikasjon over straumnettet

**Kommunikasjon over straumnettet** er ein mogeleg måte å skaffe billeg samband til grisgrendte strok. Dei nye straummålarane kan nytta slikt samband.

Utstyr for kommunikasjon over straumnettet finst i ulike variantar for fleire bruksområde. Utstyret kan skapa forstyrring på anna elektronisk kommunikasjon 
og elektrisk utstyr. 
Nasjonal kommunikasjonsmakt (Nkom) deltar i internasjonalt arbeid for å utarbeide standardar for teknologien.
Smalbandsoverføring er den enklaste forma for kommunikasjon over straumnettet og vert nytta for fjernavlesing av straummålarar og/eller overføring av styresignal
for lågspenningsnettet (230 Volt). 
Breibandsaksess er ein annan variant som er overføring av elektronisk samband mellom nettstasjon og bustad. Breibandaksess kan òg omfatta den husinterne spreiinga.

Heimenett/LAN er ein tredje variant av samband over straumledninga som ofte vert kalla «homeplug» eller «homeplug ethernet». Utstyret er til dømes små boksar («homeplugs») som ein pluggar inn i dei vanlige straumkontaktane. 
Ein av boksane vert kopla til telenettet, medan dei andre boksane vert kopla til telekontakten til kvart enkelt brukarutstyr.

Det finst ulike nemningar for desse systema som brukar straumnettet som transmisjonsmedium, til dømes:

*Power Line Communication (PLC)
*Power Line Telecommunication (PLT)
*Power Line Networking (PLN)
*Broadband over Power Lines (BPL)
*Homeplug («heimenett»)
*Homeplug ethernet
*LAN over straunettet

Ein bør vere merksam på at overgangane og skilnaden mellom desse fulike nemingane ikkje alltid er like klåre. 
«PLT» i ein tekst kan tyda det samme som «PLC» i ein annan tekst.

## Kjelder
*

https://www.nkom.no/teknisk/ekomutstyr/annet-ekomutstyr/kommunikasjon-over-str%C3%B8mnettet-plt 
https://www.digi.no/artikler/norsk-selskap-leder-pa-ip-over-stromnett/330528
https://www.kjell.com/no/spor-kjell/hvordan-virker-det/nettverk/hjemmenettverk/homeplug-nettverket-via-stroemnettet
https://www.abcnyheter.no/nyheter/2012/02/24/146476/ams-apner-stromnettet-hacking
Vilhelm Barmen

**Vilhelm Barmen** () var ein norsk lærar frå Vågsøy kommune i Sogn og Fjordane.
## Bibliografi
### Bøker
*

*
### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Årbok for Nordfjord 1997, s. 106

## Bakgrunnsstoff
* Om Vilhelm Barmen i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
99. taktiske gruppe

**99. taktiske gruppe** (russisk 99-й тактической группы Северного флота) er ei taktisk eining i OSK Nord i det russiske forsvaret har kystforsvarsmissil (av typen eitt batteri Rubezj) og luftvernmissil (eitt batteri Pantsir-S1), radarovervaking og material-teknisk forsyning.

Gruppa er forlagt til øya Kotelnyj, ei av Nysibirøyane.

## Referansar
Pomorar

**Pomorar** (russisk помо́ры, *pomóry*, av *po*, «ved» og *more*, «hav»; «kystbuarar» eller «folk som bur ved havet») er russiske innbyggjarar langs kysten av Kvitsjøen (russisk: Белое море, *Béloje móre*, IPA: [ˈbʲeləjə ˈmorʲe]).

Så tidleg som på 1100-talet kom russiske reisande frå Novgorod ned elvemunningen til Nordre Dvina og ut i Kvitsjøen, der dei oppretta bustader langs kysten. Dei heldt fram austover så langt som forbi Uralfjella til områda i Nord-Sibir og grunnla byen Mangazeja mellom elvene Ob og Jenisej.

Pomorane oppretta ei nordleg handelsrute austover mellom Arkhangelsk og Sibir. Vestover dreiv dei òg handel langs kysten av Nord-Noreg, som frå midten av 1700-talet til byrjinga av 1900-talet vart kalla pomorhandel. Hovudbyen deira var Kholmogorij, som er heimbyen til dei meste kjende pomorane, Mikhail Lomonosov og Semjon Dezjnjov. Etter at Sovjetunionen fall har det vore diskutert om pomorane skal anerkjennast som eit urfolk og koma på lista over russiske urfolk.

## Sjå òg
* Pomorhandelen
* Stroganov-familien

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pomorer|Pomorer]]» frå ,  den 3. november 2017.*
Pantsir-S1

**Pantsir-S1** (russisk Панцирь-С1), NATO-kallenamn **SA-22 Greyhound**) er ei luftvernplattform med kort-til-middels rekkjevidde. Systemet er samansett av bakke-til-luft-missil (SA-19) og luftvernartilleri med 30mm maskinkanonar. Produsenten er KBP Instrument Design Bureau frå byen Tula i Russland.  Våpenet er ei vidareutvikling av 2S6 Tungusjka og brukte i 2017 framleis den nyaste teknologien innan sokalla *phased array* (fasestyrt radar med arrangement av antenner som ikkje treng rotera eller bevege seg) for både målfinning og målfølging.

Føremålet med Pantsir-S1 er å skapa nærforsvar (rundt 2000 m) mot trugslar frå lufta, så som kryssarmissil, helikopter og jagarbombarar og dronar (UAV).

## Referansar
John Macody Lund

**John Macody Lund** () var ein norsk målar frå Bergen.

Lund gjekk i åra frå 1890 til -92 i lære hos Vilhelm Bissen i København og Erik Werenskiold og Eilif Peterssen i Kristiania. 16 år gammal tok han i 1893 til på kunstakademiet i München under Nikolaos Gyzis. Nasjonalgalleriet eig to måleri og ei rekke teikningar, dei fleste frå 1893-94.

Etter lengre tids sjukdom vart han i 1902 ulækjeleg sinnssjuk.


John Macody Lund - From the Outskirt of Oslo - NG.M.02144 - National Museum of Art, Architecture and Design.jpg|*Fra Oslos utkant*
John Macody Lund - Portrait of the Artist's Sister Elisif Lund - NG.M.02143 - National Museum of Art, Architecture and Design.jpg|*Malerens søster Elisif Lund*


## Kjelder

*Norsk kunstnerleksikon
Distriktet Feldkirchen

**Distriktet Feldkirchen** er eit administrativt distrikt (Bezirk) i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Distriktet dekker ei flatevidd på 559 km² og hadde 30&nbsp;000 ibuarar i 2017. Byen Feldkirchen er administrasjonssenter for distriktet.

## Kommuneskipnaden
Distriktet består av 10 kommunar, av dei ei bykommune. Distriktssenteret Feldkirchen har over 14&nbsp;000 ibuarar.

* Albeck
* Feldkirchen in Kärnten
* Glanegg
* Gnesau
* Himmelberg
* Ossiach
* Reichenau
* Sankt Urban
* Steindorf am Ossiacher See
* Steuerberg

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bezirk Feldkirchen|Bezirk Feldkirchen]]» frå ,  den 4. november 2017.*  


## Bakgrunnsstoff
Bakke-til-luft-missil

Eit **bakke-til-luft-missil**  (engelsk *surface-to-air missile*, SAM) er eit styrt bakke- eller sjøbasert rakettvåpen berekna på å slå ut fly, helikopter og kryssarmissil. Det vert òg kalla luftvernmissil

Bakke-til-luft-missil finst i mange variantar og størrelsar. Dei er helst stasjonære eller mobile missil, montert på køyretøy, eller mobile avfyringsrampar (til dømes norske NASAMS). Dei minste luftvernmissila kan berast av ein person og skytast  ut frå skuldra (til dømes russiske 9K38 Igla). 

Missila nyttar seg av søkeutstyr for å skyte ned fiendtlege mål. Det finst mange sortar søkjeutstyr, mellom anna kan det vere ein infraraud søkjar montert i missilet som låser seg på varmekjelda til målet. Missilet kan også bruke radar, anten eigen radar i missilhovudet, bakkeradar som sender signal til missilet om kvar målet er, eller missilet kan vera styrt av ein person som peikar på målet med laser.
Distriktet Hermagor

**Distriktet Hermagoor** er eit administrativt distrikt (*Bezirk*) i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Distriktet dekker ei flatevidd på 809 km² og har 18 000 ibuarar (2017). Administrasjonssenteret for distriktet held til i bykommunen Hermagor-Pressegger See.

## Kommuneskipnaden
Distriktet består av 7 kommunar, av dei ei bykommune. 

* Dellach
* Gitschtal
* Hermagor-Pressegger See
* Kirchbach
* Kötschach-Mauthen
* Lesachtal
* Sankt Stefan im Gailtal

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bezirk Hermagor|Bezirk Hermagor]]» frå ,  den 4. november 2017.*
NASAMS

**Norwegian Advanced Surface-to-Air Missile System**, forkorta **NASAMS**, er eit mobilt modulbasert luftvernsystem utvikla av Kongsberg Gruppen i samarbeid med Raytheon. Systemet er brukt av Luftforsvaret i Noreg. 

NASAMS bruker ei gruppe radarar som blir plasserte rundt området som systemet skal verne. Kvar radar er kopla til ei kontrollvogn som samlar og analyserer data frå radarane. Kontrollvognane kan kommunisere seg imellom med eit trådlaust kryptert nettverk. Når ein trugsel vert oppdaga, vil eit av dei mange lette utskytningsrampane avfyre eitt eller fleire missil. AMRAAM-missila har eigne radarar for å finne og øydeleggje måla og er ikkje avhengige av resten av systemet etter utskyting.

Ein av fordelane med NASAMS er at det er eit desentralisert system, for å minske skadeverknadene av eit eventuelt angrep. NASAMS er også utvikla for å vere eit mobilt system. Alle modulane kan raskt flyttast ved hjelp av kjøretøy.

Erfaringar viser at NASAMS-systemet er i stand til å utføre oppgåvene sine sjølv med mange manglar. Det treng ikkje å vere eit heilt batteri for å fungere tilnærma optimalt.

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Luftforsvaret om NASAMS II
* TU.no - *En av Norges største eksportsuksesser: Nå er ny versjon klar* (03.02.2016)
* kongsberg.com - *NASAMS - Surface Launched AMRAAM*
NM i skiskyting 1987

**Noregsmeisterskapen i skiskyting 1987**, den 29. i rekka, vart avvikla i Tromsø dagane 5.-8. mars 1987. Juniormeisterskapen fann stad same staden til same tid.

## Menn
### 20 km



Dato: 5. mars 1987


### 10 km



Dato: 7. mars 1987


### 4 x 7,5 km stafett



Dato: 8. mars 1987


## Kvinner
### 10 km





### 7,5 km





### 3 x 7,5 km stafett





## Kjelder
**Sportsboken 87-88*. Sportsboken As/VG. 1987.
Isolasjonisme

**Isolasjonisme** er ein diplomatisk politikk som går ut på at ein nasjon freistar å unngå alliansar med andre land. Dei fleste land er ikkje i ein politisk posisjon som tilseier at dei kan utøva ein strengt isolasjonistisk politikk over langt tid sjølv om dei fleste land har historiske periodar der isolasjonisme er populært.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Isolasjonisme|Isolasjonisme]]» frå ,  den 4. november 2017.*
Raytheon Company

**Raytheon Company** var eit stort amerikansk industriføretak i forsvarsbransjen.  Hovudområda var utvikling og produksjon av forsvarsmateriell og sivil elektronikk.  Fram til 2007 var dei involvert i flyproduksjon. Raytheon var den største produsenten i verda av styrte missil. I april 2020 slo selskapet seg saman med United Technologies Corporation til Raytheon Technologies.

Selskapet vart etablert i 1922 og vart eit aksjeselskap i 1928.  Namnet Raytheon Companyvart teke i bruk i 1959. Selskapet hadde rundt 73 000 tilsette rundt i verda og årleg omsetnad på rundt USD 20 milliardar.  Meir enn 90&nbsp;% av omsetnaden kom frå forsvarskontraktar, og i 2007 var dei verdas femte største forsvarsføretak, og er fjerde størst i USA etter omsetnad (etter Lockheed Martin, Boeing og Northrop Grumman).

Hovudkvarteret til føretaket vart flytt frå Lexington i Massachusetts til Waltham i Massachusetts 27. oktober 2003. Det hadde òg hovudkvarteret sitt i Waltham mellom 1941 og 1961, før det flytta til Lexington.

## Produkt

### Missil
Kjende missil frå selskapet:
* AGM-65 Maverick
* AGM-88 HARM
* AGM-129 ACM (Advanced Cruise Missile)
* AGM-154 Joint Standoff Weapon
* AIM-7 Sparrow
* AIM-9 Sidewinder
* AIM-120 AMRAAM
* BGM-109 Tomahawk
* MIM-23 Hawk
* MIM-104 Patriot
* RIM-7 Sea Sparrow
* RIM-162 ESSM

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Raytheon|Raytheon]]» frå ,  den 4. november 2017.*
Tankesmie

Ei **tankesmie** eller **tenketank** (frå engelsk *think tank*) er eit forskingsinstitutt eller annan organisasjon som gjev råd og idear om politikk, næringsliv eller militære spørsmål. Tankesmier er ofte knytt til politiske parti, næringslivsorganisasjonar, universitet, militære organisasjonar eller andre institusjonar.  Vanlegvis viser omgrepet til organisasjonar som sysselset tverrfaglege teoretikarar og intellektuelle som produserer anvende analysar og gjev politiske råd.

## Norske tankesmier
* Civita, liberal tankesmie etablert i 2003
* Tankesmien Skaperkraft, kristen tankesmie for positiv samfunnsbygging, grunnlagt i 2011
* Agenda, ei sentrum-venstre tankesmie som vart etablert i 2014. 
* Fremskrittspartiets Utredningsinstitutt, tankesmie etablert i 1988 og nedlagd i 1994.
* Human Rights Service, til innvandrings- og integreringspolitisk tankesmie etablert i 2001.
* Liberalt Laboratorium, sosialliberal tankesmie etablert i 2005 og nedlagd i 2011.
* Ludwig von Mises-instituttet i Noreg, liberalistisk tankesmie etablert i 2012.
* Manifest senter for samfunnsanalyse, sosialistisk tankesmie etablert i 2009.
* Minotenk, minoritetspolitisk tankesmie etablert i 2009.
* Progressiv, sosialdemokratisk tankesmie etablert i 2011, nedlagt 2013.
* Res Publica, raudgrøn tankesmie etablert i 2006.

## Utanlandske tankesmier
* Cato Institute, amerikansk libertariansk tankesmie etablert i 1977
* Center for Global Development, amerikansk progressiv tankesmie etablert i 2001
* Council on Foreign Relations, amerikansk tankesmie etablert i 1921
* Eudoxa, svensk liberal tankesmie etablert i 2000
* Ludwig von Mises Institute, amerikansk libertariansk akademi og tankesmie etablert i 1982
* Project for the New American Century, amerikansk nykonservativ tankesmie etablert i 1997 og nedlagd i 2006
* Studienzentrum Weikersheim, tysk kristendemokratisk tankesmie etablert i 1979
* Timbro, svensk markedsliberal tankesmie og bokforlag etablert i 1978
* Chatham House
* CNA
* IISS

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tankesmie|Tankesmie]]» frå ,  den 4. november 2017.*
Gump

**Gump** er nemninga på eit kroppsparti like ovanfor halerota hos fuglar. Med gumpen meiner ein oftast oversida, meir presist nemnt **overgumpen**. Der sit det ein viktig kjertel kalla *gumpkjertelen* eller *halekjertelen*. Det tilsvarande partiet på undersida blir kalla **undergumpen**.

Fargen på gumpen er ein eigenskap som ofte blir brukt av ornitologar til å skilje mellom nærskylde artar, og nokre gonger òg mellom kjønna av same art.

;Døme på artsskildringar med omgrepa:
*Japanstormsvale  *skilles fra stormsvale ved at overgumpen er mørk som ryggen*
*Flaggspett  *kjennes oftest lett igjen på mettet rød undergump*

## Kjelder
* 
* Svensson, Lars et al (2011). *Gyldendals store fugleguide.* Gyldendal norsk forlag. ISBN 9788205418820.

;Referansar
Siv Heim Sæbøe

**Siv Heim Sæbøe** () er ein norsk tidlegare handballspelar som vart europameister i 1998. Linjespelaren vann også Cupvinnarcupen 1998 og 1999 med Bækkelagets Sportsklub i Oslo.

### Klubbspel
Sæbøe spelte på Bækkelaget frå 1988 til 2002. Med Oslo-laget vann ho fleire norske titlar, både seriemeisterskap og cupmeisterskap. Høgdepunkta med Bækkelaget kom då laget sigra over Kraš Zagreb i Cupvinnarcupen i 1998, ein meistertittel laget forsvarte i 1999 då spanske Amadeo Tortajada var finalemotstandar. Desse siste sesongane på 1990-talet hadde ho særs dyktige lagvenninner i Susann Goksør, Kjersti Grini og Anja Andersen. Frå sommaren 2002 spelte Sæbøe i tre år på franske Cercle Dijon. Ho deltok i EHF-finale med Cercle Dijon, der det vart tomålstap mot Bayer Leverkusen. 2005/6-sesongen var ho aktiv i Lunner IL og der etter ei tid Stabæk-spelar.

### Landslagsspel
Innom eit år, 2. juli 1998 og 1. juli 1999, spelte Sæbøe 14 landskampar og skåra 19 mål for Noreg. Ho var med i Handball-EM 1998, men fekk heller lite speletid, etter som Else Marthe Sørlie og Elisabeth Hilmo hadde større tillit på linjespelar-plassen. Finalen såg Sæbøe frå tribunen.

### Merittar
*EM 1998: Gullmedalje etter 24–16 mot Danmark
*Vinnar av EHF-cupvinnarcupen: 1998 og 1999 med Bækkelaget SK
*Tapande finalist i EHF-cupen: 2005 med Cercle Dijon

## Kjelder
*handball.no
Vilde Ingstad

**Vilde Mortensen Ingstad** () er ein norsk handballspelar frå Oslo som vann VM-gull i 2015 og vart europameister med Noreg i 2016. Perioden 2014-18 deltok ho i 68 landskampar og skåra 47 mål.

## Karriere
Ingstad byrja spele handball i Nordstrand IF, før ho i 2014 gjekk over til byrival Oppsal IF. I 2016 skreiv ho ein toårskontrakt med danske Esbjerg.

Den 11. oktober 2014 fekk Ingstad sin landslagsdebut mot Frankrike, men ho kom ikkje med i EM-troppen 2014. Derimot var ho med i meisterskaps-troppane både i Handball-VM 2015 i Danmark og Handball-EM 2016. I verdsmeisterskapen var ho berre med i dei innleiande kampane. Under europameisterskapen 2016 i Sverige fekk ho meir speletid, fekk likevel einast korte innbyte då Noreg triumferte over Nederland i finalen.

### Merittar landslag
*VM 2015: Gullmedalje etter 31–23 mot Nederland
*EM 2016: Gullmedalje etter 30–29 mot Nederland
*VM 2017: Sølvmedalje etter 21–23 mot Frankrike
*EM 2018: Nr 5 etter 38–29 mot Sverige
*EM 2020: Gullmedalje etter 22–20 mot Frankrike
*VM 2021: Gullmedalje etter 29–22 mot Frankrike
*EM 2022: Gullmedalje etter 27–25 mot Danmark
*VM 2023: Sølvmedalje etter 28–31 mot Frankrike
*OL 2024: Gullmedalje etter 29–21 mot Frankrike
*VM 2025: Gullmedalje etter 23–20 mot Tyskland

## Kjelder
*handball.no
NM i skiskyting 1988

**Noregsmeisterskapen i skiskyting 1988**, den 30. i rekka, vart avvikla på Dombås i Dovre kommune dagane 28.-31. januar 1988. Juniormeisterskapen fann stad same staden til same tid.

## Menn
### 20 km



Dato: 28. januar 1988


### 10 km



Dato: 30. januar 1988


### 4 x 7,5 km stafett



Dato: 31. januar 1988


## Kvinner
### 10 km



Dato: 28. januar 1988


### 5 km



Dato: 30. januar 1988


### 3 x 5 km stafett



Dato: 31. januar 1988


## Kjelder
**Sportsboken 88-89*. Sportsboken As/VG. 1988.
420. etterretningssenter

**420. etterretningssenter** (russisk 420 морской разведывательный пункт) er ei eining i OSK Nord i det russiske forsvaret, og vart fyrst sett opp i 1986 i byen Poljarnyj i Murmansk oblast.

Øving for soldatane der vart organisert mest mogeleg likt det som ein den gongen trudde ville verta røynda - nemleg objekt som likna infrastrukturen til NATO. Dei måtte òg venja seg til dei vanskelege vértilhøva i arktisk, både fysisk og psykisk. Øvingane innebar òg innsetting med helikopter og marsj i tungt lende opptil 20 kilometer. Froskemenn vart utstyrt med dykkarbåten VM-71 med mykje utstyr, inkludert trykkammer. Denne liknar Dykkarbåtar - prosjekt 535. Torpedobåtar med toppfart over 30 knop fekk dei òg.

Etterretningssenteret byrja òg å øva seg på å henta informasjon frå objekt som høyrde til dei mest trulege motstandarane i NATO, Noreg og Island.  Talet på objekt i desse landa var meir enn 40, inkludert fire hydroakustiske stasjonar ved kysten.

Fyrste gruppa øvde seg mot VGAS (helikopter med hydrofonar), andre gruppe øvde seg i å samle informasjon om NATO-flybasar i Nord-Noreg, og ei tredje gruppe (RRTR) øvde seg mot radaranlegg i Nord-Noreg.

## Referansar
Petter Amundsen

**Petter Amundsen** () er ein norsk organist og forfattar som også vert omtalt som amatørkryptograf. 

Amundsen er organist ved Holmenkollen kapell i Oslo.

## Shakespeare-teori
Amundsen er kjend for spekulative teoriar om William Shakespeare, mellom anna at Francis Bacon, saman med nevøen sin Henry Neville og det løynlege brorskapet rosenkrossordenen, var dei eigentlege forfattarane av verka til Shakespeare. Teorien fekk brei omtale i eit program på NRK.

I 2009 kom TV-serien *Shakespeares skjulte koder* ut. Serien hadde fire episodar og handlar om det same som boka. Her vart sjåarane med Amundsen til øya Oak Island. Den britiske Shakespeare-eksperten Stanley Wells kalla teorien for ein «intellektuell leik». Den 13. april 2012 hadde ein film om hypotesane til Amundsen, *Shakespeares skjulte sanning*, premiere i ei rekkje norske byar. 

## Utgjevingar
I eit samarbeid med forfattaren Erlend Loe gav Amundsen i 2006 ut boka *Organisten.* I boka står det om Amundsens kodefunn, teknikkar og fremgangsmåter. 

I 2012 vart det utgjeve ei E-bok skrivem av Amundsen, *Oak Island and the Treasure Map in Shakespeare*.

* 2015 - Slank.iSofa. Hvordan bli slank og sunn uten mas.
* 2017 - Jakten på Selandergården, en vandring i Tordivelen flyr i skumringens rike.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Petter Amundsen|Petter Amundsen]]» frå ,  den 5. november 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Aftenposten: «Derfor er jeg kristen» 
* Dagbladet: «Hevder han har funnet løsningen på Shakespeare-gåten» 
* NRK: «Organisten» 
* NRK: «Ein fantastisk historie» 
* NRK: «Skeptiske til Shakespeare-teori»
Midland Oak

**Midland Oak** eller *The Central Oak* er eit eiketre i Leamington Spa i Warwickshire i England, nær grensa til Lillington. Det skal markera det geografiske midtpunktet av England, sjølv om det same blir hevda om fleire andre stader i landsdelen Midlands.

Det opphavlege eiketreet er merka av på kart frå 1711. Dette treet voks midt i vegen, i vegkrysset mellom Lillington Road og Lillington Avenue. Det blei felt i 1967 etter at ei stor grein hadde falle ned på fortauet.

I februar 1988 blei det planta ei ny Midland Oak ved sida av vegen. Ein minnesplakett for det opphavlege treet blei avduka i april same år. 
Treet var blitt dyrka fram frå ei nøtt frå det gamle. 
Det nye treet fekk nøtter for første gong i 1993, og desse blei deretter samla og sådde. Fleire av trea som voks opp blei planta i nærleiken og lengre unna.

Dette treet overlevde omfattande landskapsarbeid i 2002 då ein opna opp ein underjordisk bekk, Bins Brook, og laga flaumvern for husa i nærleiken.

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Midland Oak|Midland Oak]]» frå ,  den 5. november 2017.*  

## Bakgrunnsstoff
*Midland Oak ved geograph.org.uk
*Midland Oak fotografert på 1920-talet.
*Midland Oak fotografert i 1935
Forsvarssjefen

**Forsvarssjefen** (forkorta **FSJ**) er den øvste militære leiaren i Noreg under Kongen. Forsvarssjefen fungerer òg som Regjeringa sin næraste fagmilitære rådgjevar og som etatssjef for Forsvaret. Forsvarssjefen er direkte underlagt Forsvarsdepartementet og vert støtta av Forsvarsstaben.

Forsvarssjefen har sidan 1970 hatt graden (verkeleg) general eller admiral. Før 1970 var det berre kongen som hadde denne graden.

## Den militære organisasjonen til forsvaret
Den militære organisasjonen til forsvaret (FMO) er dei organisasjonseiningane som er underlagt forsvarssjefen.

## Historie
Stillinga som Forsvarssjef som leiar av Overkommandoen til forsvaret vart oppretta under felttoget i Noreg i 1940. Føremålet var å ha ein leiar for heile forsvaret.

Frå 1857 til 1940 vart den tilsvarande stillinga kalla generalstabssjef og var sjef for Generalstaben (som eksisterte 1814–1940), med unntak av perioden 1930–1933 då Generalstaben vart leidd av kommanderande general.

Frå 1946 til 1962 hadde Noreg ingen forsvarssjef, men i denne perioden blei funksjonen utført av sjefen for Forsvarsstaben.

## Norske forsvarssjefar

## Referansar





**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Forsvarssjefen|Forsvarssjefen]]» frå ,  den 5. november 2017.*
SOSUS

**SOSUS** er ei forkorting for **sound surveillance system**, som er ei kjede med undervasslyttepostar rundt store havområde som Atlanterhavet. Under den kalde krigen var systemet ein open løyndom, men vart nedgradert i 1991. Døme på slike undervasslyttepostar er Forsvarets stasjon Andøya. Det er òg stasjonar på Grønland, Island og Storbritannia, særleg rundt det sokalla GIUK-gapet. Systemet vart sett i verk frå USA, og føremålet var å få vita kvar dei sovjetiske undervassbåtane heldt seg.
Seinare er fleire liknande system sett i drift, til dømes SURTASS (engelsk *Surveillance Towed Array Sensor System*), som saman med SOSUS er ein integrert del av IUSS (engelsk *Integrated Undersea Surveillance System*).

## Referansar


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:SOSUS|SOSUS]]» frå ,  den 5. november 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
GIUK-gapet

**GIUK-gapet** (frå engelsk Greenland, Iceland, UK gap) er havområda mellom Grønland, Island og nordlege delar av Storbritannia. Uttrykket er brukt i militær samanheng, og stammar frå tida under andre verdskrigen.

Området var strategisk viktig under den kalde krigen då det avgrensa kvar sovjetiske flåtestyrkar frå Nordflåten kunne bryta ut i Atlanterhavet frå sine hjeimebasar på Kolahalvøya.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:GIUK-gapet|GIUK-gapet]]» frå ,  den 5. november 2017.*
Ditmar Meidell

**Ditmar Meidell** () var ein norsk redaktør frå Bergen.

Meidell var son til ein artillerikaptein. Sjølv byrja han studere mineralogi ved universitetet i Kristiania. I lag med tre kameratar starta han i 1849 det satiriske bladet *Krydseren*, det fyrste i sitt slag i Noreg. Den fyrste tida kom bladet ut annakvar veke, men med «ramsalte» artiklar om litteratur og politikk steig populariteten snøgt og det vart omgjort til vekeblad. Seinare kom to utgåver i veka. Som redaktør for *Krydseren* vart Meidell særleg kjend for den satiriske visa «Oleana», ei vise som gjorde narr av Ole Bull sitt forsøk på å grunnlegge ein koloni i Pennsylvania. Frå 1855 endra bladet namn til *Aftenbladet*, samstundes som det slo «om til eit alvorlegare program». I avisa argumenterte Meidell for årlege storting, for at statsrådane skulle møte i Stortinget og for jurydomstol. Avisa vart lagd ned i 1881.

I 1884–85 gav Meidell ut *Norsk Maanedsskrift for Litteratur, Kunst og Politik*. Frå 1884 til 1890 var han bibliotekar ved Deichmanske bibliotek i Kristiania. Han gav i 1888 ut boka *Paa Kryds og paa Tvers*, eit utval med det beste frå avisa *Krydseren*. 

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1958
Hjalmar Løken

**Hjalmar Løken** () var ein norsk pressemann frå Vang i Hedmark, gift med Olaug Løken. Arne og Einar Løchen var brørne hans.

Løken vart cand.jur. i 1876 og arbeidde som overrettssakførar i hovudstaden frå 1879 og høgsterettsadvokat 1883. Åra 1885-90 var han redaktør i *Dagsposten* i Trondheim. Frå 1890 til 1918 redigerte han Norske Inteligenssedler i Kristiania, ei avis som under hans leiing hadde stor framgang og var viktigaste talerøyret for Venstre-partiet i hovudstaden.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1957
Mathias Lilleheim

**Mathias Lilleheim** () er ein norsk friidrettsutøvar, trenar og forfattar.  Han er utdanna ved Lærerhøgskolen og seinare gjekk han Norges idrettshøgskole.  Han er fødd i Stryn og busett i Oslo.
## Bibliografi
### Bøker
* 
* 
## Medaljar i norske meisterskap
* Sølv i 1988, 1989
* Bronse i 1999

## Kjelder

* Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 
* Wikipedia på bokmål

## Bakgrunnsstoff
* Medaljevinnere i norske seniormesterskap – spyd menn (Friidrett.no) Arkivert nettside
* Statistikk, spyd menn gjennom alle tider – per 1. januar 2007 (Friidrett.no) Arkivert nettside
Else Myklebust

**Else Myklebust** () er ein norsk journalist og programleiar i NRK. Ho er kjend for å dekka tabubelagte tema og vald.

## Bakgrunn og karriere
Myklebust har cand.mag.-eksamen frå Universitetet i Oslo. Frå 1969 til 1994 var ho programsekretær i NRK. I 1974 laga ho fire program om kvinna sin situasjon, saman med Marianne Wieser. På midten av 70-talet leia ho og Kjell Kjær ungdomsprogrammet *[[Lefsa]]* om ungdomsklubbar og generasjonskløfta. I 1978 leia ho serien *Eg elskar verda, men ikkje fattigdomen* med opptak frå Caracas.  Ho var også programleiar og medarbeidar i TV-programmet *[[Sosialkanalen]]* i ei årrekke. Myklebust var med i Norsk språkråd 1976-1983.

I 1980 og 1981 leia ho programmet *[[Nærsynet]]* saman med Berit Hedemann og Ragnar Baartvedt, der ho mellom andre intervjua kampsportutøvar Bente Ottersen. Myklebust vart med sjølv og vart leiar av sjølvforsvarsgruppa «Kvinner i kamp» og gav ut bok om emnet saman med Ottersen i 1985. Boka dekker også stoff innsamla på studietur til USA i 1983 om kvinnevald. I 1984 fekk ho temaet inn på NRK mellom anna i programmet *[[Valdtekt ein vond sirkel]]* og *[[Dagsrevyen]]*. Same hausten starta ho serien *[[Ingen rom er trygge]]* på NRK, om incest, der dei mellom anna viste den amerikanske *[[Det er noe med Amelia]]* frå 1984. Filmen *[[...og la den vandre]]* frå 1987 handla om valdtekt. 

Saman med Indra Lorentzen utvikla ho ei førestilling om menn som slår, vist på *[[Sosialkanalen]]* i februar 1988. Den sju minutt lange teiknefilmen *[[Trøbbel]]*, om utuktig omgang med barn, laga ho med filmskaper Anna Tystad Aronsen og Bente Ottersen. Han vart først vist for vaksne, deretter for barn på Barne-TV.  I 1992 leia ho og Lillian Fjellvær TV-serien *[[Alle Tiders Reklame]]* på NRK. Med Gerd Inger Polden laga ho filmen *[[Taushet er gull]]*, om sexkjøp under Vinter-OL 1994. Han vart klipt på grunn av bruk av skjult mikrofon, før han vart vist på Sosialkanalen. 

Myklebust slutta i NRK I 1994. Seinare har ho arbeidd som pedagog med Feldenkraismetoden.

## Bibliografi
### Bøker
* 

## Prisar og utmerkingar
* Hirschfeldtprisen 1986 for ein programserie om seksuelle overgrep mot barn

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Else Myklebust|Else Myklebust]]» frå ,  den 6. november 2017.*  
 
### Referansar
Biosfærereservat

**Biosfærereservat** er ei internasjonalt vedteken nemning for visse typar verneområde. Termen blei vedteken under UNESCO-programmet «Man and the Biosphere» på 1990-talet, og har seinare fått internasjonalt gjennomslag. I 2017 var 669 område i 120 land verna som biosærereservat.

Biosfærereservat skil seg frå tradisjonelle verneområde ved at dei kombinerer kjerneområde underlagt strenge restriksjonar med soner der det føregår berekraftig næringsutøving.

Nordhordland blei utnemnd til det første biosfæreområdet i Noreg den 19. juni 2019. 
Noreg hadde før dette ingen biosfærereservat, men MAB-komiteen i Noregs forskingsråd hadde eit prosjekt gåande (frå 1. oktober 1994 til 31. desember 1997) for å vurdera biosfæreområde som verktøy for kombinasjonen bruk, vern og utvikling innan det norske forvaltingssystemet. 

Danmark oppretta eit 97&nbsp;200&nbsp;000 hektar stort biosfærereservat (verdas største) på Nordaust-Grønland, Nordaust-Grønland biosfærereservat, i 1977.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Biosfærereservat|Biosfærereservat]]» frå ,  den 6. november 2017.*  

## Bakgrunnsstoff
* Om biosfærereservat ved UNESCO.org
* Oversikt over biosfærereservat
Trần Đại Quang

**Trần Đại Quang** () er ein vietnamesisk politikar som har vore president i Vietnam sidan 2. april 2016. Før dette var han minister for offentleg tryggleik frå 2011 til 2016 og nestleiar for komiteen for førebygging mot HIV/AIDS frå 2011 til 2014. Han har den andre høgaste rangen i det vietnamesiske kommunstpartiet, etter generalsecretær Nguyễn Phú Trọng.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Trần Đại Quang|Trần Đại Quang]]» frå ,  den 6. november 2017.*
Sverre Sandvik

**Sverre Sandvik** () var ein norsk felemaker, forretningsmann og forfattar. Han var frå Bremanger. 
I tillegg til å ha laga rundt 400 feler så skreiv han også boka *Vi byggjer hardingfeler*. Dette er ei bok som viser korleis ein lagar ei hardingfele. Sandvik var i mange år også leiar for det årlege felemakarkurset ved Raulandsakademiet.

Sandvik begynte som samvirkestyrar på Kjelkenes. På slutten av 1940-åra arbeidde han som samvirkestyrar i Strandebarm og deretter i Ålvik i Hardanger. I 1956 flytta han med familien til Rjukan i Tinn kommune. Samvirkelaget Kooperasjonen hadde 12 avdelingar med m.a. eige bakeri, pølsemakeri og kafé. Han var også sentral i utarbeidinga av Gaustablikk-området og Gaustablikk Høyfjellshotell. Rundt 1970 overtok han jobben som administrerande direktør i Østfold Samvirkelag med over 700 tilsette. I dei følgjande åra vart mellom anna OBS-varehuset Slitu bygd under hans leiing. Sandvik var 10 år i Østfold. I dei seinare åra budde han og familien på Miland i Tinn i Telemark.

Det finst Sandvik-feler i mange land m.a. USA, Japan og England. Fleire kjende felemusikarar har brukt feler bygd av Sandvik. Han bygde også mange barnefeler.

Sandvik gjorde også ein innsats i motstandsrørsla under andre verdskrig. Han vart heidra med medalje etter krigen.

## Bibliografi
### Bøker
* 

## Kjelder
* Wikipedia på bokmål
* Gravminner i Norge
Arne Sæter

**Arne Sæter** () var ein norsk prest og politikar frå Surnadal som representerte Kristeleg Folkeparti på Stortinget perioden 1969-73.

Sæter var son til ein handelsmann. Han studerte til cand.theol. 1940 og tok praktikum året etter. Etter å ha vore reisesekretær i Trøndelag krins av Det norske misjonsselskap i 1943-44 var han ungdomssekretær 1945-1954. Åra 1955-58 arbeidde han som vikarprest i Nidaros bispedømme. Sidan var han sokneprest i Rindal til han døydde i 1973. 

I Rindal var han med i kommunestyret frå 1960 til 1971, ordførar 1963-67. Perioden 1960-63 var han formann i skulestyret i Rindal. Hausten 1969 vart han vald til stortingsrepresentant frå Møre og Romsdal. På Stortinget var han sekretær i Kyrkje- og undervisningskomiteen. Dessutan var han dei tre fyrste sesjonane, 1969-72, sekretær i Lagtinget.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Ragnvald Eikeland

**Ragnvald Eikeland** () var ein norsk målar fødd i Vats.

Eikeland studerte ved Statens Håndverks- og Kunstindustriskole frå 1943 til 1945, og deretter ved Statens kunstakademi under Per Krohg frå 1945 til 1946. Frå 1947 til 1948 var han ved Kunstakademiet i København. 

Han var representert ved sentrale utstillingar, som Statens årlige Kunstutstilling, Vestlandsutstillingen, i Stavanger Kunstforening og i Gruppen Klyngen i København. Han hadde ei rekkje separatutstillingar.

Eikeland omkom i ei bilulukke i Ober-Bayern, i samband med studiar i Italia i 1960.

## Separatutstillingar
* 1944: Form og farge, Haugesund
* 1946, 1948, 1951, 1956, 1958, 1960, 1962: Haugesund Kunstforening
* 1949: Blomqvist Kunsthandel, Oslo
* 1949, 1952, 1955: Stavanger Kunstforening
* 1950: Christianssands Kunstforening 
* 1951: Bergen Kunstforening
* 1958: Odda Kunstforening 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ragnvald Eikeland|Ragnvald Eikeland]]» frå ,  den 6. november 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Om Eikeland i Norsk kunstnerleksikon
Pipilotti Rist

**Pipilotti Rist** () er ein sveitsisk videokunstnar. 

Rist er frå Grabs i Sveits. Ho utdanna seg i Wien og Basel, og bur og arbeider i Zürich og Neuchâtel. 

Ho arbeider hovudsakleg med videoinstallasjonar som speler på teknologi, språk, musikk og rørsle. Dei todimensjonale installasjonane hennar framstår som videoskjermar montert på veggen. I dei tredimensjonale er videoen ein del av eit større heile. Karakteristisk for videoane til Rist er at dei refererer til ulike sjangerar som dokumentar, pseudo-dokumentar, fiksjon og pop-videoar. Inspirasjonskjeldene hennar er oftast erfaringar frå dagleglivet og populærkulturen.

Nokre av hennar best kjende verk er *Sip My Ocean* (1996), *Ever is Over All* (1997), *Homo Sapiens Sapiens* (2005) og *Gravity, Be My Friend* (2007).

## Kjelder
*

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Pipilotti Rist|Pipilotti Rist]]» frå ,  den 6. november 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
Johan Backer Lunde

**Johan Backer Lunde** () var ein norsk toneskapar og pianist.

Lunde var fødd i Le Havre i Frankrike, der faren Herman Lunde var sjømannsprest. Lunde tok pianotimar med tanta Agathe Backer Grøndahl og med Iver Holter, seinare var han òg elev av den vidkjende italienaren Ferruccio Busoni. Han turnerte som pianist i både Skandinavia, England og Tyskland.

Lunde skreiv ein symfoni i f-moll, to balladar, to fiolinsuitar, fleire orkesterverk og klaverstykke og om lag 200 romansar og songar.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
Harald Lie

**Harald Lie** () var ein norsk toneskapar frå Oslo.

Lie gjekk i lære hos Fartein Valen frå 1930. Han debuterte i 1935 med verket «Elegi» for baryton og orkester. Lie laga i 1937 og 1938 to symfoniar, dessutan songar for mannskor og damekor. «Symfonisk dans» låg ufullenda det året han døydde.

Musikalsk var Lie påverka av tysk seinromantikk, etter kvart også av norsk folkemusikk.

## Kjelder

*Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
NM i skiskyting 1989

**Noregsmeisterskapen i skiskyting 1989**, den 31. i rekka, vart avvikla i Sørskogbygda i Elverum kommune dagane 12.-15. januar 1989 (JuniorNM gjekk på Snåsa i februar).

## Menn
### 20 km



Dato: 12. januar 1989


### 10 km



Dato: 14. januar 1989


### 4 x 7,5 km stafett



Dato: 15. januar 1989


## Kvinner
### 15 km





### 7,5 km





### 3 x 7,5 km stafett





## Kjelder
**Sportsboken 89-90*. Sportsboken As/VG. 1989.
Norulv Øvrebotten

**Norulv Øvrebotten** () er ein tidlegare forsvarspolitikar, pressemann og næringslivsleiar frå Botnane i Bremanger i Sogn og Fjordane. Han var politisk rådgjevar for forsvarsminister Johan Jørgen Holst i perioden 1986 til 1988, og leiar av ei rekke offentlege utval &ndash; deriblant Vassdalen-utvalget som vurderte Forsvaret sin informasjonsberedskap etter Vassdalulykka i 1986.

Øvrebotten var programsekretær i NRK Dagsnytt frå 1980 til 1984, og programsekretær i NRK radio sin utanriksavdeling i 1984&ndash;1985. Han var redaktør i Firdaposten i Florø frå 1986 til 1990, og sjefredaktør og administrerande direktør i Rogalands Avis frå 1990 til 1996. I åra 1988 til 1993 var Øvrebotten nestleiar for styringsgruppa for Langtidsplanen for Forsvaret, og frå 1992 til 1994 leia han det regjeringsoppnemnde Effektiviseringsutvalget, som vurderte tiltak for å effektivisera militærtenesta.

I 1985 etablerte han eit settefiskanlegg i Botnane i Bremanger, som seinare er drive av Firda Settefisk AS. 
## Bibliografi
### Bøker
* 

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Wikipedia på bokmål

## Bakgrunnsstoff
* Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
* Norulv Øvrebotten si heimeside
Sverre Reiten

**Sverre Reiten** () var ein norsk skulemann, gardbrukar og politikar for Kristeleg Folkeparti, som var stortingsrepresentant 1945-49.

Reiten var son til ein gardbrukar i Grytten herad. Sjølv tok han eksamen ved Volda lærarskule i 1916 og underviste frå 1919 til 1942 på Nordmøre ungdomsskule, styrar av skulen 1942-45 og 1949-61. I 1925 kjøpte han eit gardsbruk i Øre og dreiv det til 1958 ved sidan av skulegjerninga.

Periodane 1928-31, 1937-40 og 1945-46 var Reiten medlem i Øre formannskap, i 1945 ordførar ei kort tid. Hausten 1945 vart han vald til stortingsrepresentant frå Møre og Romsdal for Kristeleg Folkeparti. På Stortinget var han dei neste fire åra medlem i Helsekomiteen. Åra 1952-57 var han ordførar i Øre, ei tid då han samstundes var ordførar på fylkestingsamlingane i Møre og Romsdal. Tingbolkane 1954-57 og 1958-61 var han fyrste vararepresentant til Stortinget for Kristeleg Folkeparti i Møre.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Haldor Bjerkeseth

**Haldor Bjerkeseth** () var ein norsk gardbrukar frå Øre på Nordmøre. Han representerte Kristeleg Folkeparti på Stortinget 1950-53.

Bjerkeseth var son til ein gardbukar som òg var smed. Frå 1900 til 1903 gjekk han sjølv i smedlære. Han tok over farsgarden 1911 og dreiv han i lang tid. Samstundes var han emissær for Det norske misjonsselskap til 1949.

Bjerkeseth var medlem i Øre kommunestyre 1913-22, 1931-34 og 1937-40. Hausten 1949 vart han vald til stortingsrepresentant frå Møre og Romsdal og for Kristeleg Folkeparti. Fireårsbolken 1950-53 var han då medlem i Administrasjonskomiteen. Han stilte ikkje til attval for ein ny tingperiode.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
NM i skiskyting 1990

**Noregsmeisterskapen i skiskyting 1990**, den 32. i rekka, vart avvikla på Voss i Hordaland dagane 1.-3. mars 1990. Juniormeisterskapen fann stad same staden til same tid.

## Menn
### 20 km



Dato: 1. mars 1990


### 10 km



Dato: 2. mars 1990


### 4 x 7,5 km stafett



Dato: 3. mars 1990


## Kvinner
### 15 km



Dato: 1. mars 1990


### 7,5 km



Dato: 2. mars 1990


### 3 x 7,5 km stafett



Dato: 3. mars 1990


## Kjelder
**Sportsboken 90-91*. Sportsboken As/VG. 1990.