open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abbeville

**Abbeville** (*Abbegem* på flamsk) er ein by nord i Frankrike i regionen Hauts-de-France. Abbeville ligg ved elva Somme, 20&nbsp;km før munningen i Den engelske kanalen og 45&nbsp;km nordvest for Amiens. I mellomalderen var staden det lågaste kryssingspunktet i Somme, og det var i nærleiken at Edvard III sin hær kryssa elva før slaget ved Crécy i 1346.

Abbeville var den største byen i den tidlegare franske provinsen Ponthieu. I dag er han ein av tre *[[sous-préfecture]]* i departementet Somme.

## Historie
Abbeville dukkar først opp på 800-talet, og høyrte på denne tida til klosteret St. Riquier, og vart seinare styrt av grevane i Ponthieu. I lag med grevskapet kom byen inn under Alençon og andre franske familiar, og seinare under Huset Castile. Gjennom eit giftarmål i 1272 vart byen så ein eigedom av Kong Edward I av England. Franskmennene og engelskmennene erobra området fram og tilbake fram til 1435 då freden i Arras gav byen til Hertugdømet Burgund. I 1477 vart han annektert av Kong Louis XI av Frankrike og vart halde av to urettmessige greinar av dem kongelege familien på 1500- og 1600-talet, og i 1696 kom han tilbake til korna. I 1514 gifta Louis XII av Frankrike seg med Mary Tudor, dotter av Henrik VII av England.

Abbeville var ganske viktig på 1700-talet då Van Robais kongelege industri (ein av dei første store fabrikkane i Frankrike) førte med seg stor rikdom til byen. Voltaire, av fleire, skreiv om byen. Hans skreiv òg om ei stor hending om intoleranse der ein ung utarma herre, Chevalier de la Barre,  vart avretta for mangel på respekt. Dette var visstnok fordi han ikkje gav honnør til eit opptog for Kristi lekamsfest, men episodar om eit skamfare kross skal visst òg ha vore inni biletet.

## Bakgrunnsstoff
Coldplay

**Coldplay** er ei rockegruppe som blei skipa i London og blei verdskjende med låten «Yellow» i 2000, etterfølgd av det vellukka førstealbumet *Parachutes*. Gruppa er sett saman av Chris Martin på song og piano, Jonny Buckland på gitar, Guy Berryman på bass og Will Champion på trommer. Musikken til gruppa er mellom anna blitt samanlikna med den til Jeff Buckley, Radiohead, U2 og Travis.

## Diskografi

**Album**
* 2000: *[[Parachutes]]*
* 2002: *[[A Rush of Blood to the Head]]*
* 2005: *[[X&Y]]*
* 2008: *[[Viva la Vida or Death and All His Friends]]*
* 2011: *[[Mylo Xyloto]]*
* 2014: *Ghost Stories*
* 2015: *A Head Full of Dreams*
* 2019: *Everyday Life*
* 2021: *Music of the Spheres*
* 2024: *Moon Music*
## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
* Nettsted for Coldplay-fans
* Coldplay på YouTube
Ratko Mladić

**Ratko Mladic** () er ein serbisk domfelt krigsforbrytar som var generaloberst og øvstkommanderende for den bosnisk-serbiske hæren under borgarkrigen 1992–95.  

Mladić leia dei bosnisk-serbiske styrkane i omleiringa av Sarajevo frå 1992 til 1995, og ved Srebrenica-massakren i 1995. Etter desse handlingane blei han ettersøkt av NATO, og etter kvart også av Det internasjonale krigsforbrytertribunalet for det tidlegare Jugoslavia (Jugoslavia-tribunalet). Han levde fram til 2002 i Beograd, verna av Serbia, medan Slobodan Milošević var statsleiar. Deretter gjekk han under jorda, men blei arrestert av serbisk politi i 2011, etter nesten 16 år på flukt. I 2017 blei han dømd til livstid i fengsel for folkemord, krigsbrotsverk og brotsverk mot menneskja.  

## Kjelder
* War crime suspect Ratko Mladic arrested, rt.com, 26 May, 2011, 14:55

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ratko Mladić|Ratko Mladić]]» frå ,  den 8. februar 2022.*
Ajjanar

**Ajjanar** er ein hinduisk landsbygud som blir dyrka i store delar av Tamil Nadu. Han blir ofte identifisert med **[[Ajjappan]]**, som blir dyrka i Kerala, og med **Sjasta** og **Tsjátan**, som blir dyrka i både Tamil Nadu og Kerala. Guden vernar mot vonde ånder og andre plager, straffer dei som gjer gale, og oppfyller ønske.

## Utsjånad

Ajjanar er ein krigargud som vernar eit visst område, til dømes ein landsby. Statuar og tempel til han er ofte plassert ved grensa til landsbyen, eller nær vasskjelder. Guden er utforma med ein fryktinngytande og imponerande utsjåande, ofte med stor bart, mange smykke, våpen i handa og gjerne sitjande til hest. Tidlegare var det vanleg med gudestatuar av sand og stein med naturfargar; i dag blir dei ofte måla med gilde fargar.

## Plassering i mytologien

Nær guden finn ein ofte også statuar av konene, Pusjkala og Purnakala, andre menneske og dyr, særleg hestar og elefantar. Rundtom kvart tempel er det vanleg å ha statuar av lågare gudar. Ajjanar har som oftast 21 underordna gudar rundt seg. Karuppusami er namnet på den viktigaste følgjesveinen.

Ein kan også finna Ajjanar-statuar i Sjiva-tempel. Han blir då omtala som sonen til Sjiva, som blei fødd for å nedkjempa demonkongen Tarkkan (Daksja), og for å verna landsbyen. På liknande vis er det òg mogleg for nokre av gudane underordna Ajjanar å ha eigne tempel. 

## Dyrking

Prestar for Ajjanar blir kalla *podjari*. Dei kan koma frå ulike kastar, men ofte frå ei med nokså låg status, og er sjeldan brahminar. Yrket går ofte i arv innan familien. Guden har eit nært samband med pottemakarar, som jamleg lager nye dyrestatuar til hans ære. Dei har ofte òg status som prestar.

Høgtider for Ajjanar blir feira med tradisjonell tamilsk folkemusikk og -dans. Ofte ofrar ein leirfigurar til guden, gjerne av rotter eller slangar som guden vernar mot, eller forma som noko ein har bede om som guden har oppfylt.

Ajjanar skil seg frå mange andre landsbygudar ved at ein sjeldan ofrar dyr til han, men i staden utfører ein «vegetariske» podjaer, som for dei høgareståande gudane i den hinduiske mytologien, Visjnu og Sjiva. Derimot kan ein ofra til gudane som er underordna Ajjanar.

## Geografisk og sosial utbreiing
Området der ein dyrkar Ajjanar i Tamil Nadua ligg mellom elvane Godavari og Palaru. Gudsdyrkinga speglar noko av tilhøvet mellom kastane i landsbyane i dette området. Til dømes dyrkar kallar-kasten ofte Ajjanar. Tsjakkilijar, som står lågare på kastestigen, dyrkar ofte den underordna guden Conajjar. Ein annan undergud, Sonaisami, er alltid plassert utanfor hovudtempelet. Han blir dyrka av urørbare, som sjeldan våger seg heilt inn til statuen av Ajjanar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Kalinovik

**Kalinovik** (kyrillisk Гацко) er ein tettstad og ein kommune i Den bosniske serbarrepublikken (Republika Srpska), den eine av dei to føderative einingane («entitetane») som staten Bosnia-Hercegovina er delt inn i på grunnlag av Daytonavtalen.

## Folketal
Dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjende folk frå Kalinovik
* Ratko Mladic (f. 1942), general dømd for krigsbrotsverk
* Momčilo Mandić (f. 1954), forretningsmann og politikar 

## Kjelder
### Referansar
Musée maritime fluvial et portuaire de Rouen

**Musée maritime fluvial et portuaire de Rouen** er eit museum om historia til hamna i Rouen.

## Museet

Hovudtema i museet er :
* Historia til hamna
* Dei store seglskipa i Rouen 
* Handelsflåten 
* Kanalnavigasjon
* Skipsbygging
* Kvalfangst 
* Undervassbåtar 

Utstilt i museet er mellom anna ein kanalskips- og trålarmotor, ei disklokke som tidlegare var forankra ved elvemunningen til Risle, ei dykkarutrustning og rekonstruksjonen til ein 60-tals skipsradiolugar.

Eit skjelett av ein silkval står utstilt midt i museet. I museumsbakgarden står kanalskipet «Pompon Rouge».

## Bilete

Image:Vue générale du musée.JPG|Oversiktsbilete
Image:Pompon Rouge 001.JPG|Kanalskipet «Pompon Rouge», ombygd til utstillingsrom
Image:Cale pompon 1.jpg|Skipslasterommet, med permanent utstilling om kanalnavigasjonen
Image:Moteur-Sulzer-6kd31.jpg|Sulzer-motor som skulle setjast inn i ein trålar (1937)
Image:MAQUETTESCHIAF.JPG|Modell av «Marie-Louise Schiaffino»
Image:Maquette du Petraia.jpg|Modell til «Petraia»
Image:CLOCHE DE LA RISLE.JPG|Tåke- og nattklokka
Image:Pont Transbordeur maquette.JPG|Modell til transportbrua i Rouen
Image:Squelette de baleine.JPG|Kvalskjelett
Image:Cabine radio.JPG|Rekonstruksjon av ein 60-tals skipsradiolugar
Image:Maquette du cuirassé Richelieu.JPG|Modell av slagskipet «Richelieu»
Image:Scaphandrier musée Rouen.JPG|Dykkarutrusting


## Bygningen

Museet ligg i ein hall som tidlegare høyrde til hamna i Rouen. Hallen vart bygd i 1926, og brukt til vinlagring av firmaet Schiaffino fram til 1984, då han hadde vorten for liten.

## Bakgrunnsstoff

*
Aztekarar

**Aztekarar** er ei moderne nemning på det mesoamerikansk nahuatltalande folket frå sentrale Mexico som herska i Aztekarriket frå 1200- til 1500-talet. 

På nahuatl tyder ordet *aztecatl* (fleirtal *aztecah*) «ein som kjem frå Aztlán», ein viktig stad i aztekisk mytologi. Aztekarane refererte òg til seg sjølv som *mehikaane*, *meshikaane* eller *mexicaane*, opphavet til namnet «Mexico». Alexander von Humboldt var han som føreslo å bruke namnet aztekar som eit felles uttrykk dekkande for alle folkeslaga som ved handel, skikkar, religion og språk var forbunde med meksikanarane.

## Kjelder

*Pharo, Lars Kirkhusmo. (2012, 1. desember). «Aztek», *Store norske leksikon*. Henta 12. september 2013.
Immanuel Kant

**Immanuel Kant** () var ein tysk filosof frå Königsberg i Preussen (no Kaliningrad i Russland). Han vert halden for å ha vore ein av dei viktigaste europeiske tenkjarane etter antikken, og han var den siste store filosofen frå opplysningstida. Han er mellom anna grunnleggjaren for pliktetikken og sonderte kjernen av den menneskelege fornufta.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Seltjarnarnes

**Seltjarnarnes** (utt: sell-tjardnar-nes) er ein by og kommune i hovudstadsområdet på Island. Seltjarnarnes er den minste kommunen i areal på Island. Kommunen hadde eit innbyggartal på 4&nbsp;467 i desember 2006.

## Soge
Seltjarnarneshreppur valde det fyrste styret sitt i 1875. Før dette omfatta den gamle Seltjarnarneshreppur heile neset mellom Kollafjörður og Skerjafjörður (det vil seie mesteparten av Reykjavík). Delar av Kópavogur høyrte tidlegare au til Seltjarnarneshreppur, men etter Valhúsahæð blei bebygd under og etter andre verdskrig blei kommunen etter årsskiftet 1947/1948 som i dag.

Seltjarnarnes fekk status som kjøpstad 29. mars 1974.

## Stader å besøke
* Medisinmuseet Nesstofa
* Det farmasøytiske museet (Lyfjafræðisafn)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:is:Seltjarnarnes|Seltjarnarnes]]» frå ,  den 11. mai 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Kalmar

**Kalmar** er ein by i Kalmar län i Småland i Sverige. Kalmar er administrasjonsstad for länet Kalmar län og for Kalmar kommun og i 2005 hadde den 35&nbsp;170 innbyggjarar. På Kalmar slott vart i 1397 Kalmarunionen vedteken, unionen samla heile Norden under ei dronning. Byen var strategisk viktig. Kalmar er saman med Mariestad den einaste byen i Sverige som har domkyrkje, men ingen biskop.

## Venskapsbyar
*  Árborg
*  Arendal
*  Entebbe
*  Gdańsk
*  Kaliningrad
*  Panevezys
*  Nyslott
*  Silkeborg
*  Wilmington
*  Wismar
*  Samsun

## Sjå òg
* Omleiringa av Kalmar i 1611
* Kalmar FF

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kalmar|Kalmar]]» frå , den 3. juli 2012.*
Bergslagen

**Bergslagen** er eit område i midtre delar av Sverige. Namnet Bergslagen kjem av bergslag, som i Sverige er ei nemning på eit område der det vert drive gruvedrift og industri knytt til dette. 
Området har vorte definert på ulike måtar. Bergslagen omfattar nordlege og vestlege delar av Västmanland landskap irekna nordlege delar av Örebro län som inngår i Västmanlands landskap, søraustlege Värmland og sørlege delar av Dalarna. Ein meir vid definisjon av Bergslagen omfattar i tillegg delar av Närke, Östergötland, Uppland og Gästrikland. Bergslagen er særmerkt og vert prega mykje av gruvedrift og metallindustri.

## Bakgrunnsstoff
* Ekomuseum Bergslagen  - Offisiell nettstad
* Långban og mineralane der
Albertville

**Albertville** er ein by og kommune søraust i Frankrike i Dei franske Alpane og departementet Savoie. Byen er mest kjend som vertsby for vinter-OL 1992.

## Geografi
Albertville ligg ved elva Arly, like før ho munnar ut i elva Isère. Byen ligg i ei høgd mellom 345 og 2&nbsp;037 meter. 

Nærliggande fjell er: *Belle Etoile*, *Dent de Conse*, *Négresse*, *Roche Pourrie*, *Mirantin*, *Pointe de la Grande Journée* og *Chaîne du Grand Arc*.

Av nærliggande fjellkjeder finn ein Bauges, Beaufortain og byrjinga av Vanoise.

## History
Albertville vart grunnlagd i 1836 av den sardiske kongen Karl Albert. Han består òg av mellomalderbyen Conflans, som har bygningar tilbake til 1300-talet. Sidan den gong har Albertville utført handel mellom Frankrike, Italia og Sveits, i tillegg til industriar som papirfabrikk og vasskraftverk. 

Vinter-OL 1992 vart halde i Savoie-regionen, med Albertville som vertsby. Nokre av sportsarenaene har seinare vorte omforma til anna bruk. Enkelte sportsanlegg er framleis i bruk, som skøytebanen
teikna av arkitekten Jacques Kalisz. Sjølve byen er derimot meir ein industriby enn ein turistby. 

## Sjå òg
* Vinter-OL 1992

## Bakgrunnsstoff

* Turisme i Albertville
Albi

**Albi** er ein by og kommune sør i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* (hovudstad) i departementet Tarn, og ligg ved elva Tarn 80 km nordaust for Toulouse. Innbyggjarane vert kalla *Albigeois* eller *Albigeoises(s)*. Byen har i dag i underkant av 50&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie

Dei første busetnadane i området er frå bronsealderen.

Etter at romarane erobra Gallia i 51 fvt. var byen kalla Civitas Albigensium, området til Albigeois. Arkeologiske utgravingar har ikkje funne spor etter romerske bygningar, noko som tyder på at Albi var ein liten romersk busetnad. 

I 1040 vart Albi utvida med brua Pont Vieux (Den gamle brua). Nye bustadar vart bygd og byen voks. På grunn av handel voks byen seg rik på denne tida, og kravde òg inn skattar for å nytte brua. 

I 1208 slo paven og den franske kongen seg saman for å kjempe mot katarane, som hadde utvikla si eiga utgåva av kristendomen (noko som var kjettersk for det dominerande katolske samfunnet). Undertrykkinga var alvorleg og mange vart brend på stake gjennom heile regionen. Området som til då hadde vore så godt som sjølvstendig vart no redusert til ein stat, slik at det kunne verte annektert av den franske krona. 
 
Etter krosstoget mot katarane var ferdig gjorde biskop Bernard de Castanet på 1200-talet ferdig arbeidet på Palais de la Berbie, eit biskoppalass som såg ut som ei festning, og gav ordre om å byggje ei imponerande domkyrkje, som fekk namnet Sainte-Cécile, i 1282.

Frå 1450 til 1560 gjorde byen seg igjen rik på handel, hovudsaleg på grunn av dyrking av «Isatis Tinctoria», vanlegvis kalla vaid, ei plante som vart nytta til å blåfarge ullgarn og ulltøy med. Dei flotte husa frå renessansen viser dei store rikdomane kjøpmenna førte til byen.

## Musée Toulouse-Lautrec
I Albi finst Musée Toulouse-Lautrec, som er det viktigaste museet for verka av den vidgjetne kunstmålaren Henri de Toulouse-Lautrec. Museet har tilhald i den gamle bustaden til biskopane i Albi, Palais de la Berbie.
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Albi|Albi]]» frå ,  den 11. mai 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Turistkontoret i Albi 
* Reiseguide for Albi
* Bilete og historie om Albi 
* Attraksjonar i Albi
Angoulême

**Angoulême** er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* (hovudstad) i departementet Charente.

## Geograpfi
Angoulême ligg 134&nbsp;km nordaust for Bordeaux langs jernbanen mellom Bordeaux og Poitier.

Sjølve byen ligg på ei høgd, med elva Charente nord for seg, og elva Anguienne i sør og vest. Dei viktigare forstadane ligg mot aust.

## Historie

Angoulême (*Iculisma* eller *Ecolisna*, seinare *Angoulesme*) vart erobra av Clovis frå vestgotarane i 507, og plyndra av normannarane på 800-talet.

I 1360 vart han gjeve til engelskmenna etter Freden i Brétigny, men dei vart drive bort i 1373 av troppane til Karl V, som gav byen mange privilegium. Byen leid stort under hugenottkrigen, særleg i 1568 då han vart erobra av protestantar under Gaspard de Coligny.

Grevskapet Angoulême går tilbake til 800-talet, og den viktigaste av dei tidlege grevane var William Taillefer. Etterkomarane hans hadde denne tittelen til slutten av 1100-talet. Tittelen vart teke frå dei av Rikard Løvehjarta, og gjekk vidare til Kong Johan av England då han gifta seg med Isabel, dottera til grev Adhémar. I 1220 gifta ho seg med Hugo X, som gav det til Lusignan-familien, grevar av Marche. Då Hugo XIII døydde i 1302 gjekk eigedomane hans til krona. I 1394 gjekk grevskapet over til huset Orleans. Eit medlem av huset, Frans I vart konge av Frankrike i 1515, og heva graden til hertugdøme for mora Louise av Savoy. Hertugdømet, som høyrte til krona, vart så halde av Karl av Valois, son av Karl IX. Den siste hertugen var Louis-Antoine, den eldste sonen til Karl X, som døydde i 1844.

## Bakgrunnsstoff
* Reiseguide for Angoulême
* Bilete av domkyrkja
Frode Kippe

**Frode Kippe** () er ein norsk fotballspelar. Han spelar vanlegvis i midtforsvaret, og spelar i dag for Lillestrøm.
Anders Rambekk

**Anders Rambekk** () er ein norsk tidlegare fotballspelar og seinare politikar frå Porsgrunn. Han vart cupmeister med Odd Grenland i 2000 og Lillestrøm Sportsklubb i 2007.

### Idrett
Rambekk spelte på Urædd fram til 1997. Etter ein sesong i IK Skeid, debuterte han for Odd i eliteserien i 1999. Året etter var han med å vinne cupfinalen med laget frå Skien. Då kontrakten med Odd gjekk ut i 2004, skifta han beite og spelte perioden 2005-07 på Lillestrøm SK. Han var innbytar då laget tapte NM-finalen 2005, men var med då Lillestrøm vann 2007-finalen. Før 2008-sesongen gjekk han tilbake til Odd Grenland. Hausten 2010 la han opp.

I tida frå 1. juni 2006 til 7. februar 2007 deltok Rambekk i sju landskampar for Noreg.

### Politikk
Anders Rambekk er sidan hausten 2015 medlem av bystyret i Porsgrunn, der han representerer Kristeleg Folkeparti.

## Kjelder

http://eu-football.info/_player.php?id=25286
Rob Friend

**Rob Friend** () er ein kanadisk angrepsspelar i fotball, som i 2010/11-sesongen spelte for TSV 1860 München i tysk 2. Bundesliga. Han har tidlegare spela for Moss og Molde FK, og universitetsfotball i Canada. I 2008/09-sesongen var han Borussia Mönchengladbach sin toppskårar i Bundesliga med 7 seriemål.
Petter Rudi

**Petter Norman Rudi** () er ein norsk tidlegare midtbanespelar i fotball. Han er fødd i Kristiansund. I åra 1995-2006 hadde Rudi 46 landskampar, og skåra 3 mål på desse. Rudi har mellom anna spelt for Molde FK, Perugia Calcio i Italia, Sheffield Wednesday i England og klubbane Sporting Lokeren og Germinal Beerschot i Belgia. I 1995 vart han kåra til Årets spelar i Noreg.

## Kjelder
Brive-la-Gaillarde

**Brive-la-Gaillarde** (oksitansk *Briva la Galharda*) er ein by og kommune i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Corrèze og har om lag 50&nbsp;000 innbyggjarar.

## Historie

Sjølv om det har vore busetnadar her sida 1. århundret byrja byen først å vekse på 400-talet rundt ei kyrkje tileigna Saint-Martin-l'Espagnol. På 1100-talet vart det bygd murar rundt byen og under Hundreårskrigen vart enno ein mur bygd. Desse festningane finst ikkje lenger og er erstatta av boulevardar.

Kommunen hadde namnet Brive fram til 1919, då han fekk det nye namnet Brive-la-Gaillarde. Ordet «Gaillarde», som vert nytta i fransk, står sannsynlegvis for mot eller styrke i bynamnet, men kan òg referere til dei gamle bymurane.

## Bakgrunnsstoff

*
Valladolid

**Valladolid** er ein historisk by og kommune nord i det sentrale Spania ved elva Pisuerga og i vinområdet Ribera del Duero. Han er provinshovudstad i provinsen Valladolid og regionshovudstad i den autonome regionen Castilla y León.

## Etymologi

Namnet har ein tilsynelatande likskap med «Baladul-Walid» (på arabisk بلد الوليد) som tyder ‘Byen til Walid’, og var namnet på byen dei hundreåra muslimane styrte her. Walid var truleg ein av dei største kalifane i Omajadedynastiet i Damaskus, men det finst ikkje noko god årsak til at maurarane skulle gje ein liten landsby i ytterkanten av riket deira eit så stort namn. Eit anna forslag for opphavet til namnet er det latinske *Vallis* (‘dal’) og det keltiske *Tolitum* (‘stad der vatn møtes’). Eit anna forslag er *Valla*, som kjem av *vallis*, *de* (spansk preposisjon) og *Olid* (som tyder ‘oliven’), slik at tydinga vert ‘Olivendalen’.

Eit populært kallenamn på byen er *Pucela*, men opphavet til dette er ikkje klart.

## Historie

Valladolid vart erobra frå maurarane på 900-talet og var ein liten landsby som vart utbetra av grev Pedro Ansúrez på 1000-talet. I 1469 gifta dronning Isabella av Castilla seg med kong Ferdinand av Aragon i byen og på 1400-talet var han residens for kongane av Castilla og hovudstad i Spania fram til 1561, då Filip II, som var fødd her, flytta hovudstaden til Madrid. Kristoffer Columbus døydde i Valladolid i 1506 i eit hus som no er eit museum tileigna han. Byen vart hovudstad i kongedømet igjen mellom 1601 og 1606 under regjeringstida til Filip III. Det var i denne perioden då Cervantes gav ut den første utgåva si av ''Don Quixote'' i 1604. 

Byen har i dag fleire arkitektoniske bevis på den tidlegare stordomstida. Nokre monument, som den uferdige katedralen, Santa Maria la Antigua-kyrkja, Plaza Mayor (Hovudplassen), malen for hovudplassen i Madrid og og dei framtidige hovudplassane i den kastiljansktalande verda, Nasjonalskulpturmuseet, ved sidan av St. Paulus-kyrkja, som inneheld den største samlinga av polykrome treskulpturar i Spania, og det juridiske fakultetet til Universitetet Valladolid. Fasaden på dette fakultetet er eit av få gjenverande laga av Narciso Tomei, den same kunstnaren som gjorde Toledo-katedralen. Vitskapsmuseet ligg ved elva Pisuerga. Det einaste gjenverande huset til Miguel de Cervantes ligg òg i Valladolid. Sjølv om ho ikkje er ferdig, vart Valladolid-katedralen teikna av Juan de Herrera, ein arkitekt frå El Escorial.

Valladolid er eit økonomisk senter i den autonome regionen og har ein viktig bilindustri (IVECO, FASA-Renault, Michelin). Det ligg ein flyplass nær Villanubla, med samband til London-Stansted, Paris, Brussel-Charleroi, Milano, Lisboa, Barcelona og Vigo.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Valladolid|Valladolid]]» frå , den 24. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Cahors

**Cahors** (oksitansk *Caors*) er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* i departementet Lot. Byen ligg dramatisk til med elva Lot på tre sider, kjend som *presqu'île* eller *nesten øy*. I dag er han kanskje mest kjend som senteret for den vidkjende «svarte» vinen AOC, som har vorte laga og produsert frå Bordeaux sidan mellomalderen, lenge før regionen utvikla sin eigen vinindustri. 

## Historie
Cahors har hatt ei rik historie sidan keltisk tid, sjølv om det har gått nedover økonomisk sidan mellomalderen og han mista universitetet sitt på 1700-talet. I dag er byen ein populær turistby, der turistar kjem frå oppleve mellomalderstrøket og den unike brua Valentré frå 1300-talet. 

Cahors var ein framståande by i mellomalderen og var involvert i Hundreårskrigen og Hugenottkrigen. Han var òg berykta på den tida for å ha bankmenn som tok renter på låna sine. I følgje kyrkja vart dette rekna som ei synd (åger), og på grunn av dette vart Cahors synonymt med synd og vart nemnd i Dante sitt Inferno i lag med Sodoma som ein vond stad.

Pave John XXII, fødd Jacques Duèze eller d'Euse, vart fødd i Cahors i 1249 som son av ein skomakar. 

## Bakgrunnsstoff

* Vin frå Cahors
* Produsent av fin vin frå Cahors
* Informasjon og bilete av domkyrkja i Cahors
* Attraksjonar av Cahors
Internettsjargong

**Internettsjargong** er ei eiga form for slang som har vakse fram i takt med at bruken av Internett som kommunikasjonsmiddel har auka. Sjargongen særmerker seg ved at han er skriven, men likevel svært talemålsprega. Mange slanguttrykk er forkortingar, og kan vera svært vanskelege å skjøna for utanforståande. 

Sjargongen har mellom anna røter i militær kommunikasjon og datateknologi. Han bygger særleg på chatting der ønsket om å uttrykka seg raskt og spontant mellom anna har ført til ein sterk bruk av forkortingar, villa feilstavingar og bruk av berre små eller til tider store bokstavar.

Internettsjargong har mange fellestrekk med SMS-språk, men dei to overlappar kvarandre ikkje heilt.

## Nokre vanlege ord
* Emotikon: Frå engelsk *emotions*, 'kjensler' og *icons*, 'biletesymbol'. Utvikla frå smileteiknet `;-) `

* Blogg (eng. *blog*) er ei forkorting av *weblog*, altså ein logg eller dagbok ført på ei internettside.

* lol : *laugh(ing) out loud*, 'ler høgt' (eller 'ler og ler')
* omg : *oh my god*, 'herregud'
* pls/plz : *please*, 'ver så snill'
* wtf : *what the fuck?*, 'kva i helvete?'
* pwnd/owned : «eigd» (å ha tapt noko totalt eller dumma seg ut.)

## Sjå òg
* Kudos
* Leet

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Forkortingar med tyding
Bastia

**Bastia** er ein by og kommune nord på Korsika i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* (hovudstad) i departementet Haute-Corse og har om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Bastia er òg ei viktig hamn på Korsika og er vidkjend for vinen sin.

## Geografi

Byen ligg nordaust på Korsika ved byrjinga av Cap Corse. Bastia er den største hamna og handelssentrum på øya. Den årlege middeltemperaturen er om lag 15,3&nbsp;°C og det er vanlegvis fem dagar med frost i året. Bastia har ofte kraftig vind og har ein normal årsnedbør på meir enn 700&nbsp;mm, men har òg meir enn 340 dagar med sol på eit år.

## Historie

Før genuesarane okkuperte Korsika var Cardo ein stor by. Rundt byen var det små landsbyar der fiskarar frå Cardo budde. Den litle hamna vart kalla Porto Cardo, som tyder «hamna i Cardo».

Genuesarane ville ha ei verna hamn frå havstormane og under guvernør Leonello Lomellini i 1380, byrja dei å konstruere ein *bastiglia*, ein tilfluktstad eller festning.

Etter kvart hadde *bastigliaen* (Bastia) meir framgang og vart viktigare enn Cardo.

Bastia var hovudstad av Korsika fram til 1791.

## Bakgrunnsstoff
Aurillac

**Aurillac** (*Orlhac* på oksitansk) er ein by og kommune i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* (hovudstad) i departementet Cantal i regionen Auvergne-Rhône-Alpes. Innbyggjarane her vert kalla *Aurillacois*.

## Geografi

Aurillac ligg ved elva Jordanne. Aurillac vert ofte rekna som ein av dei kaldaste byane i Frankrike, men dette stemmer ikkje sidan han rett og slett berre er den høgstliggande byen som vanlegvis vert vist på vêrvarsel på TV.

## Økomoni
Aurillac er den historiske hovudstaden til paraplyen, og byen produserer i dag meir enn halvparten av paraplyane i Frankrike.

## Bakgrunnsstoff

*
Châtellerault

**Châtellerault** er ein by og kommune i Frankrike med om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg i departementet Vienne, der han er *[[sous-préfecture]]*, i regionen Nouvelle-Aquitaine, og nord for Poitou i Touraine. 

Elva Clain renn i hop med Vienne nær Châtellerault i Cenon-sur-Vienne.

## Historie
Châtellerault var ein viktig tilfluktsad i dei nordlege myrene i Poitou, og vart grunnlagd av Greven av Poitiers for å sikre grensene sine tidleg på 900-talet. Greven sin lokale representant, Vicomte de Châtellerault, vart oppretta som ein stilling som gjekk i arv rundt tida til Airaud, som sannsynlegvis var i slekt med grevane av Auvergne og hertugane av Aquitane. Arvingane hans var vicomtar fram til midten av 1000-talet. 

Dotter av Aymeric I, Ænor av Châtellerault (*om lag* 1103 - *om lag* 1130), som budde i tårnet hans, «dangereuse de Châtellerault», gifta seg med son hans Vilhelm X av Aquitaine, og var mor til Eleanora av Aquitaine. 

Tittelen *Vicomte de Châtellerault* gjekk vidare i tur til tre store franske adelsfamiliar: La Rochefoucauld, Lusignan og frå 1200-talet og fram til den franske revolusjonen til familien Harcourt.

## Kjende knyttet til Châtellerault
* Clément Janequin (1485-1558), komponist
* Jean-Pierre Thiollet (1956-), forfattar

## Bakgrunnsstoff
* Nettsida til turistkontoret
* Turisme i Chatellerault 
* Kort historie om ''manufacture de Chatellerault''
* Luftfoto av Châtellerault
Muhammad al-Mahdi

**Muhammad al-Mahdī** (også *Muhammad ibn Hasan ibn Ali* og *Qasim Muhammed*) eller *den skjulte imamen* er i fylgje Tolvarretninga i Shia den siste av dei tolv imamane og mahdien (ein messias). Han vert innanfor denne religiøse retninga rekna som den store frelsaren. Dei truande meiner at Muhammad var fødd i 868 og har vore skjult av Gud (*ghayba*) sidan 878 for seinare å stå opp att for å fullbyrde misjonen sin.
Når han står opp att skal det oppstå ein fullkommen islamsk stat med fred og rettferd til endetida.
Før mahdien står opp att meiner ein det vil vere ei stor krise i verda der alle leiande doktriner og ideologiar vil falle saman og store leiarar i verda vi forsøke å løyse problema, men dei vil feile. Dei truande trur då at det vil verte klart at det er ingen som kan skape rettferd i verda utanom Gud sitt sendebod, mahdi. Interessa for mahdien har auka i samband med fleire historiske kriser.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Chinon

**Chinon** er ein liten by og kommune i Frankrike. Han ligg i *Vallée de la Vienne* ved breidda til elva Vienne, like før ho munnar ut i Loire, og høyrer til departementet Indre-et-Loire, der han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur), i regionen Centre

På ei høgd over byen ruvar ruinane etter ei gamal borg frå mellomalderen. Under forfølgjinga av hugenottane på 1500-talet vart borga i stor grad øydelagd, og ho vart delvis rivd ned under den franske revolusjonen. 

I 1429 var borga åstad for eit møte mellom Jeanne d'Arc og Karl VII av Frankrike. Borga er i dag delvis renovert og ein stor turistattraksjon. I dei seinare år er byen òg kjend for vinen som vert produsert her, og som vert rekna for ein av dei beste i Frankrike. 

## Bakgrunnsstoff
* Chinon på culture.gouv.fr
Vichy

**Vichy** (oksitansk *Vichèi*) er ein by og kommune i Frankrike. Han ligg i departementet Allier i Auvergne-Rhône-Alpes, og er kjend som ein kurstad og ferieby. Byen har om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar, som vert kalla *vichyssois*. Vichy var de facto hovudstad av Vichy-Frankrike under Nazi-Tyskland sin okkupasjon av Frankrike under den andre verdskrigen frå 1940 til 1944.

## Geografi
Vichy ligg ved breidda av elva Allier. Kjelda til Allier ligg i dei nærliggande fjella Massif Central, som berre ligg nokre kilometer lenger sør, nær regionshovudstaden Clermont-Ferrand. Kraftig snøfall i Massif Central gjer ofte at vegane ikkje er framkommelege, men Vichy ligg lågt nok (250 moh) til at klimaet er meir kontinentalt.

Sjølv om tidlegare vulkansk aktivitet i Massif Central er meir synleg i byar som Le Puy-en-Velay, er det den vulkanske aktiviteten som er opphav til dei mange varmekjeldene i Vichy.

## Historie
Romarane grunnla ei busetnad her i år 52 fvt., og kjende til dei varme kjeldene som dei var ivrig til å utnytte. Det er derimot først på 200-talet at namnet Vipiacus dukkar opp i nedskrivne kjelder. Dette namnet endra seg med tida til Vichiacus, Vichiet eller Vichier og til slutt Vichy.

På 1300-talet vart byen ein del av Huset Bourbon, og i 1410 vart det grunnlagd eit kloster her med tolv munkar. I 1527 vart Huset Bourbon ein del av det franske kongedømet. Mot slutten av 1500-talet fekk dei varme kjeldene rykte på seg for å ha mirakuløse krefter som kunne lækje visse sjukdommar, og byen trekte til seg mange adelsfolk og rike klassar.

Marie de Rabutin-Chantal, marquise de Sévigné, var pasient her i 1676-1677, som ho skreiv nokre vidkjende brev om. Vatnet i Vichy skal visstnok ha lækt ei lamming ho hadde i hendene sine, noko som gjorde at ho kunne skrive dei vidkjende breva. Stadig fleire pasientar kom til Vichy, og anlegget rundt dei varme kjeldene vart fleire gonger utvida.

22. juni 1940 signerte Frankrike ein våpenkvileavtale med tyskarane, og områda som ikkje var okkupert av Tyskland fekk namnet Vichy-Frankrike (*État Français* i motsetnad til det tradisjonelle namnet *République Française*). Vichy vart vald til hovudstad sidan han låg relativt nær Paris (4,5 time med tog) og hadde den største hotellkapasiteten i landet på den tida. I tillegg hadde byen eit svært moderne telefonsamband, som gjorde det mogeleg å nå heile verda.

## Bakgrunnsstoff

*
Deauville

**Deauville** er ein badeby i Frankrike, som ligg i departementet Calvados i regionen Normandie. Med veddeløpsbane, hamn, lystbåthamn, konferansesenter, villaer, kasino og lukseriøse hotell, vert Deauville rekna som juvelen av feriebyane i Normandie. Byen ligg i nærleiken av der elva Touques munnar ut i Den engelske kanalen.

Kysten ved Deauville og Cabourg har fått namnet *Côte Fleurie* (Blomekysten). Byen utvikla seg til ein badeby i 1860-åra då Napoleon III ofte vitja han. 

## Bakgrunnsstoff
* Turistbyrået i Deauville
Tarbes

**Tarbes** er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* (administrasjonsstad) i departementet Hautes-Pyrénées i regionen Occitanie der elva Échez munnar ut i Adour, og er ein del av den historiske regionen Gascogne. Byen har det nest største storbyområdet i Midi-Pyrénées med 110&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen er sete for bispedømet Tarbes-et-Lourdes.

Sør for byen ligg pilegrimsbyen Lourdes, og litt lenger sør ligg grensa til Spania.

## Bakgrunnsstoff

* Reiseguide om Tarbes
* Turistkontoret i Tarbes  (in French)
* Tarbes Salat på Wikibooks kokebøker.
Dieppe

**Dieppe** er ein by og kommune nord i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Seine-Maritime i regionen Normandie. Byen har om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar, og etter ei folketeljing i 1999 hadde storbyområdet 81&nbsp;419 innbyggjarar. 

Byen er ein hamneby ved Den engelske kanalen, og er kjend for sine muslingar. Frå byen går det ferjesamband til Newhaven i England. Dieppe har òg ei populær grusstrand, eit slott frå 1400-talet og kyrkjene St. Jacques og St. Remy. 

Dieppe høyrer til området Pays de Caux. 
## Historie
*Deppae* 1015-1025; *Deupa*, *Diopa* : "dyp".

Byen vart først nedteikna som ein liten fiskelansby i 1030, og byen vart kjempa om under Hundreårskrigen. På 1500-talet hadde byen ein av dei mest avanserte franske skulane innan kartografi, og på 1600-talet var hamna ei av dei flottaste i kongeriket. Etter at Ediktet i Nantes vart oppheva mista Dieppe 3&nbsp;000 hugenottar, som rømde utanlands. 

Dieppe var eit viktig mål i fleire krigar, og byen vart stort sett øydelagd av engelsk-nederlandsk bombardement i 1694. Byen vart bygd opp att i 1696, og vart ein populær ferieby etter hertuginna av Berry, som hadde vorte enke, vitja byen i 1824. Ho var svigerdotter til Karl X av Frankrike. Ho oppfordra til bygging av eit teater, *Petit-Theatre* (1825).

Diepperaidet under den andre verdskrigen vart kjend som eit blodig slag, og kosta mange menn for dei allierte. 19. august 1942 gjekk allierte soldatar, hovudsakleg kanadiske, i land ved Dieppe med håp om å okkupere byen etter kort tid, finne etteretningsinformasjon og trekke *[[Luftwaffe]]* ut i open kamp. Dei allierte tapte meir enn 1&nbsp;400 menn, og 1&nbsp;946 kanadiske soldatar vart fanga utan at nokre av måla vart oppnådd. 

Dieppe i Canada (tidlegare Léger Corner) fekk det noverande namnet sitt i 1946 for å ære dei kanadiske soldatane som fall i Diepperaidet.

## Bakgrunnsstoff
* Diepperaidet
Soissons

**Soissons** er ein by og kommune i Frankrike. Han ligg i departementet Aisne i 
regionen Hauts-de-France ved elva Aisne, om lag 100 km nordaust for Paris. Han er ein av dei eldste byane i Frankrike, og er sannsynlegvis den gamle hovudstaden til suessionane.

## Historie

Det keltiske namnet (seinare lånt i latinsk) var *Noviodunum*, som tyder «ny åsfestning». Namnet vart brukt frå 457 til 486, under Aegidius og son hans Syagrius og Noviodunum var hovudstaden til det belgiske folket suessionane før den frankiske kongen Klodvig I tok byen i slaget ved Soissons i 486.

Delar av det frankiske området Neustria og klosteret i Saint-Médard, bygd på 700-talet, spelte ei viktig politisk rolle under styret til dei merovingiske kongane (447-751). Etter Klodvig I døydde i 511 vart Soissons gjort til hovudstad i eit av dei fire kongedøma som staten hans vart delt inn i. Kongedømet Soissons forsvann i 613 då dei frankiske landa vart slått saman under Klotar II. 

I 744 sette Pippin III i stand Kyrkjemøtet i Soissons, og heilage Boniface, paven sin misjonær i det heidenske Tyskland, fordømde den frankiske biskopen Adalbert og den irske misjonæren Clement.

## Bakgrunnsstoff
* Katolsk leksikon: Soissons
Digne-les-Bains

**Digne-les-Bains** eller berre **Digne** (oksitansk: *Dinha* eller *Digno*) er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* (administrasjonsstad) i departementet Alpes-de-Haute-Provence, som ligg i regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur. Byen har om lag 16&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
Dignes-les-Bains har spor etter menneske tilbake til steinalderen, og var ein handelsstad i romartida. Sidan den gong har kommunen vore eit senter for handel med lavendel

## Ymse
Victor Hugo sin roman *[[Les Misérables]]* byrjar i Digne.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell turistside (in French)
* Bilete av domkyrkja i Digne
Sète

**Sète** er ein hamneby og kommune sør i Frankrike ved kysten av Middelhavet. Han ligg i departementet Hérault i regionen Occitanie. Byen har om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar.

## Historie

Landsbyen som låg her byrja å vekse då kanalen Canal du Midi, som knyter Middelhavet til Atlanterhavet, stod ferdig i 1681. Namnet på byen vart skrive **Cette** fram til 1927. Uttalen av Cette og Sète er i røynda den same.

## Geografi
Byen er bygd på og rundt Mont St. Clair, og ligg ved i den søraustlege enden av Étang de Thau, ein lukka saltvassjø som vert nytta til dyrking av østers og muslingar. På den andre sida ligg Middelhavet.

## Transport
Sète er det austlege utgangspunktet til Canal du Midi, og ligg 25 minutt med tog frå Montpellier.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell turistside
* Sète, «Languedoc sitt svar på Venezia» 
* Bilete av Sète
* 34 bilete av Sète
Saumur

**Saumur** er ein by og kommune i departementet Maine-et-Loire i regionen Pays-de-la-Loire ved elva Loire. Byen har om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
Med ei lang militærhistorie var Saumur åstad for fleire slag: 
* Slaget ved Saumur i 1793, under oppstanden i Vendée
* Slaget ved Saumur i 1940, under Slaget om Frankrike

## Bakgrunnsstoff
* Reiseguide for Saumur
* Château de Montreuil-Bellay
* Notre Dame des Ardilliers
Virtuos

Ein **virtuos** *(frå italiensk virtuoso, latin virtuosus, frå latin virtus som tyder: dugleik, manndom, glimrande*) ein musikar med særlege evner på sitt instrument. Virtuosen briljerer med særs god teknisk kontroll og kan utføre lange og raske løp eller spesielt høge tonar tilsynelatande utan vanskar.
Øyfjorden i Lenvik

**Øyfjorden** er ein av dei lengre fjordane på øya Senja i Troms. Heile fjorden høyrer i dag til Senja kommune og ligg lengst nordvest på øya. Tidlegare høyrde Øyfjorden, saman med Stønnesbotn, til Hillesøy kommune. Frå inst i Ørnfjordbotn i sør til utlaupet i Norskehavet ved Kjølva, er det om lag 13 km. Inst deler Keipneset fjorden i to, med Trælvika i aust og Ørnfjorden i vest.

På vestsida ved utlaupet av Ørnfjorden, ligg fiskeværet Fjordgard (knapt 200 innb.), som har vegsamband via Fjordgardtunnelen og Ørnfjordtunnelen på fylkesveg 275 til Mefjordaksla. Lenger utover langs Øyfjorden ligg dei fråflytte stadane Tofta, Øyfjordvær og Breivika.

I Trælvika er det òg ein fråflytt buplass. Om lag midt på austsida av fjorden ligg fiskeværet Husøy (240 innb.). Husøya er ei eiga lita øy som er knytt til Senja med ein 300 meter lang molo. Også Husøya har vegsamband, fylkesveg 277 går over fjellet via to tunnelar til Huselv i Stønnesbotn. Begge dei nemnde fylkesvegane er knytt saman med riksveg 862.

Folketalet i Fjordgard har gått noko attende dei siste åra, medan det på Husøya har helde seg jamt og til og med auka litt somme år. Begge stadane har kvart sitt kapell, skule, barnehage og daglegvarebutikk med posttenester.

## Kjelder

* Denne artikkelen byggjer på «Øyfjorden» henta frå Wikipedia på bokmål 12. mai 2007.
Smykke

:*Sjå òg [[halsband]]*

**Smykke** er ei samnemning for små gjenstandar som ein hengjer på kroppen for å pynta seg. Dei kan delast inn etter kvar ein hengjer dei (t.d. halsband, armband, øyredobb), og korleis dei er utforma (t.d. fingerring). Ein kan laga smykke av dei fleste solide materiale, frå edelmetall til skjel og polerte steinar.

## Bakgrunnsstoff
Broderi

**Broderi** er ein handarbeidsteknikk brukt til å dekorera tekstil med der ein lager mønster og bilete med tråd ved å sy ulike sting og eventuelt ved å sy inn andre materiale, som perler, paljettar eller stoffbitar. Broderi har ingen annan funksjon enn å pynta stoffet. Det tek lang tid og krev konsentrasjon og erfaring. Likevel har ein brukt det over heile verda for å pynta klede, husgeråd, møbel og tapet.
Dole i Jura

**Dole** er ein by og kommune i aust i Frankrike. Han ligg i departementet Jura i regionen Bourgogne-Franche-Comté ved elva Doubs og har om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
Dole var hovudstad i Franche-Comté fram til Louis XIV erobra området. Han flytta hovudstaden til Besançon. Universitetet, grunnlagd av Filip den gode av Burgund i 1422, vart samtidig flytta til Besançon.

## Folk frå Dole
* Louis Pasteur (1822–1895), mikrobiolog og kjemikar

## Bakgrunnsstoff

*
Saint-Tropez

**Saint-Tropez** er ein liten by og kommune på Den franske rivieraen ved Middelhavet i Frankrike. Han ligg i 
departementet Var i regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur. 

## Historie
Segna seier at namnet «Saint-Tropez» kjem frå St. Torpes, ein martyr som nekta å gi opp trua si. Han fekk avhogd hovudet, og kroppen hans vart kasta i ein båt, som dreiv i land på staden som ein no kallar Golfe de Saint-Tropez.

Mellom 1470 og 1672 vart Saint-Tropez effektivt styrt som ein sjølvstendig republikk av kapteinar frå lauga i byen, som vart vald av innbyggjarane. Kapteinen styrte mellom anna over ein ståande hær, som jaga bort ein flåte av spanske gallionar i 1637. Området vart heller ikkje pålagd skatt av det franske styret på denne tida. Dette privilegiet vart derimot avskaffa av Kong Louis XIV, som fekk byen inn under fransk kontroll. Den japanske samuraien Hasekura Tsunenaga, som var på veg til Roma, vitja Saint-Tropez i september 1615, noko som skal ha vore det første møtet mellom franskmenn og japanarar. 

I 1920-åra trekte Saint-Tropez til seg internasjonale stjerner frå moteverda. Under den andre verdskrigen, den 15. august 1944, var der her dei allierte gjekk i land under Operasjon Dragoon, der dei invaderte Sør-Frankrike. Etter krigen vart byen ein ferieby for franske eksistensialistar. Det var derimot i 1950-åra, delvis på grunn av Brigitte Bardot og filmserien Le Gendarme de Saint-Tropez, at byen vart internasjonalt kjend. 

## I dag
Saint-Tropez ligg ved det blå vatnet i Golfe de Saint-Tropez, og er ein stad som trekkjer til seg luksusbåtar, internasjonale kjendisar, filmstjerner, popartistar og milliardærar, i tillegg til titusenvis av turistar. Ved hamna ligg ein promenade med kafear, der turistar og kjendisar kjem for å sjå og bli sett. Nattelivet er svært livleg, og ein kan ofte sjå helikopter som fraktar elegante gjester til private festar i ein av dei mange luksuriøse villaene i bukta.

## Ymse
* San Tropez er ein song av Pink Floyd frå albumet deira Meddle, som er laust basert på ei reise bandet hadde til Saint-Tropez.

## Bakgrunnsstoff
Domrémy-la-Pucelle

**Domrémy-la-Pucelle** er ein landsby og kommune i Frankrike. Han ligg i departementet Vosges i regionen Grand Est, og hadde i 167 innbyggjarar i 1999.

Landsbyen er mest kjend som fødestaden til Jeanne d'Arc, og vart opphavleg berre kalla «Domrémy», men fekk det nye namnet «Domrémy-la-Pucelle» etter Jeanne sitt kallenamn *la pucelle d'[[Orléans]]* (‘jomfrua av Orléans’). Landsbyen vart fritatt frå skatt i 1429 av Kong Karl VII som Jeanne d'Arc sitt einaste krav for å at ho skulle hjelpe Frankrike med å verte kvitt engelskmennene. Etter den franske revolusjonen måtte Domremy igjen betale skatt. 

## Bakgrunnsstoff

*
Saint-Gaudens

**Saint-Gaudens** er ein liten by og kommune i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Haute-Garonne i regionen Occitanie, og har om lag 10&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Bakgrunnsstoff
Rodez

**Rodez** (oksitansk: *Rodés*) er ein by og kommune sør i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* (administrasjonsstad) i departementet Aveyron i regionen Occitanie og har om lag 28&nbsp;000 innbyggjarar. 

Rodez var den historiske hovudstaden i Rouergue. Rodez har vore ein by med biskop sidan 300-talet, og har ei imponerande 80 meter høg domkyrkje. 

Rodez har tradisjonelt vore og er eit senter for jordbrukshandel.

## Bakgrunnsstoff
Dreux

**Dreux** er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han ligg i departementet Eure-et-Loir, der han er *[[sous-préfecture]]*, i regionen Centre og har like over 30&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Politikk

Dreux kom i det nasjonale søkelyset i 1983 då det den gong litle partiet Front national (Nasjonal front) gjorde sitt første valgjennombrot med å vinne kontroll over bystyret. 

## Historie

I mellomalderen var Dreux senter for Hertugdømet Dreux.  Det første store slaget i Hugenottkrigen fann stad i Dreux den 19. desember i 1562. 

## Ymse

Victor Hugo fridde til kona si her i 1821.

Medlem av Orléans-familien, inkludert Kong Louis-Philippe (regjerte 1830-1848) er gravlagd i Det kongelege kapellet i Dreux.

## Bakgrunnsstoff
* Turistkontoret i Dreux
Heimen

**Heimen** er eit vitskapleg tidsskrift for lokal og regional historie, etablert 1922 av Landslaget for lokalhistorie, som framleis er ansvarleg utgjevar. Redaksjonen består frå og med 2007-årgangen av Knut Dørum, Finn-Einar Eliassen og Guro Nordby.

Tidsskriftet fekk fagfelle-ordning kring 2000, og er akkreditert på nivå 1 i det nasjonale systemet for forskningsdokumentasjon.
## Redaktørar
* 1921-1945 Oscar Albert Johnsen
* 1946-1951 Andreas Holmsen
* 1952 Randi Kleven
* 1953-1954 Randi Bjørkvik og Halvard Bjørkvik
* 1955-1966 Lars Reinton
* 1967-1969 Rolf Fladby
* 1970-1972 Hans Try og Harald Winge
* 1973-1975 Halvard Bjørkvik
* 1976-1986 Jørn Sandnes
* 1979-1986 Helge Salvesen
* 1987-1994 Kjell Haarstad, Anders Kirkhusmo og Dagfinn Slettan
* 1995-1998 Atle Døssland, Arnfinn Kjelland og Arnljot Løseth
* 1999-2002 Olav Arild Abrahamsen
* 1999-2002 Bjørn Slettan og Gustav Sætra   
* 2003-2006 Arnvid Lillehammer     
* 2003-2006 Olav Tysdal og Nils Olav Østrem
* 2007-2010 Knut Dørum, Finn-Einar Eliassen og Guro Nordby
* 2011-2014 Steinar Aas, Wilhelm Karlsen og Alan Hutchinson
* 2015-2018 Aud Mikkelsen Tretvik, Merete Røskaft, Hilde Gunn Slottemo
*2019-   Oddmund Løkensgard Hoel, Annette Langedal Holme, Yngve Nilsen, Mari Sofie Sandvik, Gunnar Yttri

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Landslaget for lokalhistorie og Heimen: http://www.historielag.org/
* Register til Heimen (og Historisk tidsskrift og HIFO-nytt) 
* Det nasjonale systemet for forskningsdokumentasjon
Périgueux

**Périgueux**  (oksitansk *Peireguers/Periguers*) er ein by og kommune i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* (administrasjonsstad) for departementet Dordogne i regionen Nouvelle-Aquitaine. Byen er sete for eit romersk-katolsk bispedøme.

## Historie
Namnet «Périgueux» kjem frå Petrocorii (latinsk keltisk, som tyder «fire stammer»), det galliske folket som budde i området før romarane erobra det. Périgueux var hovudstaden deira. 

## Bakgrunnsstoff
* Det gallo-romerske museet Vesunna
La Baule-Escoublac

**La Baule-Escoublac**, ofte berre kalla **La Baule**, er ein by og kommune i vest i Frankrike. Han ligg i 
departementet Loire-Atlantique i regionen Pays-de-la-Loire. Byen har den lengste sandstranda i Europa med ei lengd på 12 km. 

## Historie

I 1779 gravla ein kraftig storm landsbyen under sand. La Baule-Escoublac vart seinare bygd opp på ny lengre inne i landet. På denne tida var det berre tollarar som haldt seg ved dei svært ustabile sanddynene, og tollarane gav dei namnet Bôle. 

## Bakgrunnsstoff
* Turistside om La Baule
* Mange bilete av La Baule
Balta

**Balta** (norrønt *Baltey*) er ei øy i Shetlandsøyane. Øya er ikkje folksett og ligg austom Unst, som er den nordlegaste av dei større Shetlandsøyane. Mellom Unst og Balta ligg Baltasundet. Balta har eit areal på 0,8 km².

På austsida av øya er det ein naturleg boge som er forma av erosjon. Av fortidsminne har øya ruinane etter eit skotsk rundhus frå jarnalderen (*[[broch]]*) og etter eit kapell frå den norske kolonitida vigsla heilage Sunniva. Det finst ingen oppføringar i samband med folketeljingar som tyder på at det har budd folk på øya i nyare tid.

I 1895 vart det sett opp eit fyrtårn på sørspissen av øya. Det var i betong og teikna av David A. Stevenson. Dette tårnet vart rive i 2003 og erstatta av eit mindre tårn med solenergidriven ljoskjelde.

## Kjelder

*Denne artikkelen byggjer på «Balta Island» henta frå Wikipedia på engelsk 13. mai 2007.

## Bakgrunnsstoff
* «Balta» frå Gazetteer for Scotland