Sygard Grytting

**Sygard Grytting** er ein gamal gjestegard som ligg i Sør-Fron kommune midt i Gudbrandsdalen. 

Sygard Grytting er tildelt Olavsrosa. 
### Gjestetradisjon
I 1343 møtes nokre av landets mektigaste menn i ”suemfstofuonne j Grytingh a Frone sydra gardenom ” (dvs. svevnstova på Sygard Grytting på Fron). Det gjeld deling av ein stor arv, der barnebarnet til kong Håkon V Magnusson, baron Sigurd Haftorson frå Sudrheim, er den eine arveparten. 

I 1775 beskriv historikaren Gerhard Schøning ganske detaljert ein usædvanleg bygning i tre høgder på Grytting som ”berettes at have tient til kloster”. I 1785 skriv prost Hiorthøy om munkekloster både på Grytting og nabogarden Rolstad. I dag meiner fagfolk at det var valfarten av pilegrimar (munkar) til Nidaros som har gjett denne tradisjonen.. 

Svevnstova/ ”klosteret”/ mellomalder herberget blir borte for allmenheita i 200 år fordi prosten i 1785 skriv at bygningen er ” for nogle år siden nedrevet”. Omkring 1780 flyttes heile tunet på Sygard Grytting høgare opp på eigedomen. Prosten er ikkje kjent med at storloftet frå mellomalderen vert bygd om i det nye tunet, slik tradisjonen er på garden. Fyrst i 1985 undersøker riksantikvaren ved Arne Berg bygningen, og finn ut at den har finndalslaft (dvs. frå før svartedauden i 1350) og at dimensjonen er landets største loft frå katolsk tid. Det kan vanskeleg tenkjast at det var fleire slike store loft på same gard utan at det vert nemnd i 1775. 

Dei største forandringane i 1780 med mellomalderherberget på Grytting er svalgangen og tredje etasjen, i tillegg til vindauge og dører. 

Frå 1917-1958 er det pensjonatdrift i nedre hovedbygningen som i dag er historisk hotell . Dei marknadsførte da ”rein luft, reint drikkevatn, vel-laga og kraftig kost frå gardens egen produksjon og naturskjønne omgivelser”. 
### Slektstradisjon
Sygard Grytting har truleg tilhørt same slekt sidan 1300-talet. 

I rettsdokument frå 1534 ser ein eksempel på den 1000-årige særnorske odelslova. Garden kjem da over på inngifta ektefelles familie. Men i ei vidløftig ankesak til ein høgare rett på Hamar vinn slekta tilbake ”det faste gods”, som etter norsk lov ikkje skal koma i ”utarv”, mens ektefelles familie får behalde ”løsepenge” (løsøre). For å finne rettmessige eigarar, føres slekta tilbake til 1300-talet. 

Frå 1534 er Stig S. Grytting 16. generasjons eigar i familien. 

I tillegg til brukarparet, **Hilde** (f.1962) og **Stig** (1957), så bur deira tre søner **Halvor** (1990), **Iver** (1992), **Amund** (1995) og onkelen til Stig, **Hans O. Grytting** (1930) på garden (eigar 1955-1989). Hans er nå føderådskar, men er enno ein viktig medhjelpar i drifta. 

**Hilde** er utdanna ergoterapeut og har arbeidd i helseetaten i Nord-Fron kommune 1989-1996. 

**Stig** er sivilingeniør fra NTH og har arbeidd både for entrepenør og byggeteknisk-konsulent frå 1983-1995. 

### Gardsnamn
Grytting er i følgje Oluf Rygh danna av gamalnorsk grjot som betyr stein og avleiingsending. Endinga kan vera –vin, som tyder eng, slette. Altså stein-slette. Vin-namna vert rekna å vera frå folkevandringstida 200-400 e.Kr. Grytting er det eldste namnet i grenda Ryssland som har eit særdeles rikt oldtidsfunn frå 300.e.Kr. 

I tidleg mellomalder er Grytting to gardar; Sygard og Nordgard. Sygard betyr altså søre garden og opptrer skriftleg i 1343 slik; ”grytingh a frone sydra gardenom”. I muntleg tale vert mest berre Grytting brukt.

Den doble konsonanten (tt) dukkar opp skriftleg på 1500 talet og er nok dansk påverknad. 

### '''Landbruk'''

I dag er landbruket spesialisert til sau, korn, grasproduksjon og skogsdrift. 

I gamal tid var drifta svært allsidig og garden var sjølvforsynt med det meste. Dyretalet på hovudbølet i 1865 er: 9 hestar, 34 naut, 26 sauer, 1 geit, 7 grisar pluss dyra på 6 husmannsplassar. Fronsbygdene var frå gamalt av ”kornkammeret” i Gudbrandsdalen. Mykje gjekk til bergstaden Røros. I dalstrøka var utmarka og seter med kraftig fjellbeite ein stor del av ressursgrunnlaget. I 1860-åra kjem Gudbrandsdalsosten og blir ei gjev vare med stor verknad på økonomien i dalen. Når mekaniseringa av landbruket skyt fart i siste halvdel av 1800-talet blir den tunge døla-hesten attraktiv og hesteavl attåtnæring for fleire i midt-dalen. 

## Bakgrunnsstoff

*
*Berg, Arne. ”Norske Tømmerhus frå Mellomalderen, Bind 2” 
*Professor Steen, Sverre. ”Ferd og fest” 
*Hovdhaugen, Einar (1973). "Gardar og slekter i Fron, Bind 1 Sør-Fron". Fron Historielag, Otta 1973. 

* Olavsrosa hjå Norsk Kulturarv


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sygard Grytting|Sygard Grytting]]» frå ,  den 4. september 2013.*