open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Håkon Randal

**Håkon Olav Randal** () var ein norsk høgrepolitikar frå Eivindvik i Gulen kommune. Randal var son til ordføraren Søren Randal.

## Biografi

Randal arbeidde som lærar, rådgjevar og skulestyrar i åra 1962–1973 m.a. ved ungdomsskular i Manger og Bremnes. Han vart stortingsrepresentant for Hordaland frå 1973 til 1985, og var medlem av presidentskapen i Stortinget 1981-1985, og medlem av Høgre sitt gruppestyre i same periode. Frå 1984 til 1998 hadde Randal så stillinga som fylkesmann i Hordaland.

Randal hadde ei lang rekkje politiske verv. Av desse kan nemnast medlemskap av fylkesskulestyret i Hordaland 1972-1974, leiar i Mongstad-utvalet frå 1985, leiar i rådet for tusenårsjubileet for Den norske kyrkja 1988 - 1995, styremedlem og styreleiar i Hordaland Høgre 1977-1979, medlem av sentralstyret i Høgre 1977-1984 og 1. viseformann i Høgre 1980-1984.

Vidare var Randal leiar i Bergen Forsvarsforening 1989-1993 og president i Norsk Forsvarsforening frå 2001. Frå 2006 var han formann i Hordaland Senior Høgre.

Randal vart utnemnd til storriddar av Islands Falkeorden med stjerne i 1996. Randal var også frimurar.

## Stortingskomitear

* 1973–1977 varamedlem i Den førebuande fullmaktskomitéen
* 1973–1977 medlem i Kyrkje- og undervisningskomitéen
* 1977–1981 nestformann i Den førebuande fullmaktskomitéen
* 1977–1981 medlem i Kyrkje- og undervisningskomitéen
* 1977–1981 nestformann i Fullmaktskomitéen
* 1981–1985 leiar i Den førebuande fullmaktskomitéen
* 1981–1985 medlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomitéen
* 1981–1985 formann i Kommunal- og miljøvernkomitéen
* 1981–1985 varamedlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomitéen
* 1981–1985 formann i Fullmaktskomitéen

## Kjelder

* Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Håkon Randal.
* Bokmålswikipedia om Håkon Randal.
* Profil hjå Hordaland Høgre.
* Biografi på Stortinget.no

;Fotnotar
Bård Tufte Johansen

**Bård Tufte Johansen** () er ein norsk komikar. Han har laga ei rekkje TV- og radioprogram for NRK, ofte saman med Harald Eia sidan 1994.

Johansen drog eit år til USA på vidaregåande skule og livnærte seg i to år ved å selja støvsugarar før han i 1990 starta i ungdomsredaksjonen i NRK. Han song dessutan i bandet Utopian Fields, og var med på den første utgivinga deira i 1989.

## Frammøte
**TV**

**Radioprogram (utval)**
* 1997 *Herreavdelingen*
* 2004 *Tazte priv*

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bård Tufte Johansen|Bård Tufte Johansen]]» frå , den 2. november 2010.*


## Bakgrunnsstoff
Atle Antonsen

**Atle Antonsen** () er ein norsk komikar og skodespelar. Han er kjent for fleire humorprogram på TV, som medlem i bandet DDR, for *[[Lompelandslaget]]* og som frontfigur for Det Politiske Parti. 

Av TV-programma Antonsen har medverka i kan nemnast *Mandagsklubben* på TV Norge og *[[Team Antonsen]]* og *[[Uti vår hage]]* på NRK. Han har også medverka i radioprogrammet *Misjonen* på P4 saman med Johan Golden. Frå 2006 har han også opptrådt med Team Eckbo, ein sceneproduksjon i samarbeid med Harald Eia, Bård Tufte Johansen og Espen Eckbo. Antonsen er dessutan kjent for plystringa si.

Antonsen har vunne Komiprisen tre gonger; i 2004 i klassen beste stand up-artist og i 2007 og 2008 i klassen beste mannlege artist i revy og komedie. Under Gullruten 2006 vart han kåra til beste mannlege skodespelar for *[[Tre brødre som ikke er brødre]]*. Han har bidrege til den norskdubba versjonen av enkelte animasjonsfilmar, og er i tillegg stemma til hovudpersonen i den norske animasjonsfilmen «Kurt blir grusom».

## Frammøte

## Sjå òg
* Team Antonsen
* Bandet DDR
* Kanal 24
* Johan Golden

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Atle Antonsen|Atle Antonsen]]» frå , den 3. november 2010.*
** * oppgav desse kjeldene: * 



## Bakgrunnsstoff
Tesil

Ein **tesil** er ein type sil som blir nytta til å fange teblad når ein fyller te i ein tekopp. Silen kan vere ein netting eller ei plate med mange hol. Ein tesil har eit handtak som ein kan halde i ved bruk.

Når ein lagar te på tradisjonell måte med varmt vatn i ei tekanne er teblada lause og ikkje i ein tepose. 
Sidan teblada ofte ikkje smaker så godt er det vanleg å fjerne dei ved å filtrere teen gjennom ein tesil. Silen passar som regel opninga på koppen og fangar teblada når teen blir helt i koppen. 

Nokre høge, sylinderforma tesilar kan òg nyttast til å trekke ein enkelt kopp med te, på same måte som teposar, teklyper, teballar og teegg blir nytta. Ein fyller då tesilen med ønskt mengd teblad og lèt dei vere i koppen til teen får den ønskte styrken. Ein tar så ut tesilen med teblada når teen er klar til å drikkast. Ved å nytte ein tesil på denne måten kan ein trekke fleire koppar etter kvarandre.

Bruken av tesil minka på 1900-talet etter som bruken av teposar vart meir og meir vanleg. Likevel er bruk av tesil føretrekt av tekjennarar som hevder at å la teblada flyte fritt framfor å vere inneslutta i ein tepose gir ein betre te ved at diffusjon av smak og aroma ut av teblada ikkje blir hindra.
Mange hevder òg at produsentane av teposar ofte nyttar te av dårlegare kvalitet, det som blir kalla støvkvalitetste.

Tesilane er vanlegvis laga av sterlingsølv, rustfritt stål eller porselen. I den seinare tid har det òg komme tesilar av plast. I enkelte tilfelle kan ein òg finne tesilar av bast eller bambus.
Det er ikkje uvanleg at tesilane kjem i sett; den eine delen er sjølve tesilen og den andre ein liten kopp eller skål som tesilen kan drype eller renne av seg i når ein skal servere fleire koppar te.
Ein tesil kan òg vere ein kunstgjenstand laga av gull- og sølvsmedar eller til og med i fint porselen.

**Tetrekkekorger** (eller **infusjonskorger**) liknar på tesilar, men dei passar i toppen av ei tekanne og blir fylt med teblad ved trekking av te. 
Det er ikkje noko klart skilje mellom tetrekkekorger og tesilar og dei kan nyttast om kvarandre.

## Sjå òg
* teegg
* kaffifilter
Wilhelm Bjørknes

**Wilhelm Bjørknes** () var ein norsk landhandlar, emissær og kunstmålar. Han dreiv landhandelen på Byrknes i Gulen kommune frå 1936.

Bjørknes måla rundt 125 altartavler i kyrkjer, kapell og bedehus over heile landet, og rundt 25 av desse er i heimfylket; Sogn og Fjordane. I Sogn og Fjordane har han blant anna måla tavlene i Byrknesøy kapell i 1911, Bulandet bedehuskapell i 1917, Mjømna kyrkje i 1927, Ljosheim kapell i  1930, Vadheim bedehuskapell i 1954, Askrova bedehuskapell i 1957 og Værlandet bedehuskapell i 1959. 

## Bakgrunnsstoff
*Oppslag i NRK Sogn og Fjordanes fylkesleksikon.
Indre Oppedal

**Indre Oppedal** er ei bygd i Gulen kommune i Vestland fylke. Ho ligg på sørsida av Sognefjorden, om lag tre kilometer aust for ferjestaden Ytre Oppedal. Busetnaden ligg langs dei nedste to kilometrane av dalføret til Storelva, men mest på vestsida av elva ned mot fjorden. Fylkesveg 5586 passerer gjennom bygda. 

## Kjelder
Rutledal

**Rutledal** er ei bygd og ein ferjestad i Gulen kommune i Vestland. Bygda ligg på sørsida av Sognefjorden, om lag 20 kilometer nordaust for kommunesenteret Eivindvik. Her kryssar fylkesveg 57 Sognefjorden med ferjestrekninga Rutledal-Rysjedalsvika, medan fylkesveg 606 kryssar fjorden med ferjestrekninga Rutledal-Krakhella.

Skjera og holmane som kallast *Rutletangane* vernar mot sjøen og stormen frå vest og nord. Garden Rutledal ligg omtrent ti km nordaust for Gulen kyrkje i Eivindvik.

## Namnet
Rutledal er først nemnd omkring 1350 og då skrive Rutzladale. Skrivemåten tyder på at namnet er ei genitivsform av Rutle og dermed tyder Rutles dal. Det blir uttalt ru'ttledal og vart skrive Røtledal i 1567 og 1603, Rutledall i 1611, Rutledalen i 1667, Rutledal i 1723.

## Historie
I 1938 vart det funne ei klebersteinskål i ei løetuft, og det viser at det har vore busetjing her svært lenge.

Frå 1785 til 1868 var Rutledal poststasjon i postruta Bergen &ndash; Molde. Det vart då bygt veg gjennom Nordguldalen til Rutledal, slik at dei ridande «postkarlene» skulle kunna koma seg raskt fram. Vegen hadde sju bruer, og han var ferdig i 1790. Vegen er vorten omlagd og utbetra fleire gonger. Frå Rutledal vart posten ført med båt over Sognefjorden.

I 1916 vart det oppretta ei postrute frå Rutledal til Sygnefest. Rutledal fekk rikstelefon i 1915 og brevhus i 1928. Fylkesbaatane har hatt rutestopp i Rutledal frå 1921. I 1959 vart det bygt veg til Brosvik. Den vart seinare ført vidare til Sygnefest, Rise og Dingja. I 2007 vart vegen ført vidare heilt fram frå Dingja til kommunesenteret Eivindvik. 
 
I 1924 opna Sigvald Berntson Rutledal landhandel, og som attåtnæring fekk han ekspedisjon av rutebåtane. Sigvald stengde butikken i 1964.

I åra 1940&ndash;45 under den andre verdskrigen bygde tyskarane mange brakker og festningsverk i Rutledalen mellom anna Torpedobatteriet ved Rutledal. Tyskarane bygde også veger i området som seinare er bygde om til bilveg. Rutledal har hatt rutebilsamband både med Brekke og Bergen.

### Rutledal Handelshus
Brynjulf Rutledal etablerte *Rutledal Handelshus* rett før krigsutbrotet og dreiv det ved sida av eit gardsbruk i Rutledal. Handelshuset låg lagleg til ved sjøen og hadde eit variert vareutval. Butikken vart også brukt av mange som kom sjøvegen. Han vart stengd i 1986.

## Referansar

## Litteratur
* Kleiva, Ivar; *Gulen i Gammal og ny tid*, Gulen Kommune 1996,

## Bakgrunnsstoff
* Varehandel i Gulen - Rutledal
* Handelsmann Sigvard Rutledal 
* Nrks fylkesleksikon «Fortet i Rutledal
Oppedalselva

**Oppedalselva** er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Ho har utspring frå Skiddalsvatnet på fjellområda austom Risnefjorden, mellom Synnlikletten og Grønnlifjellet. Elva renn mot nordaust gjennom fleire små og høgtliggande vatn, før ho fell bratt ned i dalen ved Oppedalsstølen. Like nedanfor fell den rundt 150 meter høge Lønningefossen ned frå vestsida av den djupe og tronge dalen. Heretter renn elva mot nord-nordvest til ho munnar ut i Sognefjorden ved Ytre Oppedal. Langs den siste kilometeren før fjorden ligg det busetnad og jordbruksområde på begge sider av elva. Oppedalselva er  lang, og har eit nedbørfelt på . Middelvassføringa ved munningen er .

## Fiske
Vassdraget hadde under dei siste tiåra av 1900-talet ein sterk reduksjon i fiskebestandane på grunn av sur nedbør. Dei øvste dela av nedbørfeltet vart hardast ramma, og i Skiddalsvatnet og Krokelivatnet, som er dei to høgast liggjande innsjøane, døydde bestanden av aure ut allereie på 1970-talet. I Grønlivatnet og Klypevatna, som ligg mellom ein og to kilometer nedstraums desse, var det enno i 1990 tynne bestandar av aure, men òg i desse vatna vart det på 1970-talet registrert ein nedgang i aurebestanden. 

I seinare år er det sett ein monaleg betring i tilhøva for fiskebestandane i Gulen. Bestanden av aure har auka i fleire vatn austom Fjordsdalen, blant anna i Grønlivatnet og Klypevatna der bestanden har auka frå «tynn» til «middels tett».

## Kjelder
Moldeelva i Gulen

**Moldeelva** er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Ho kjem frå fjellområda mot grensa til Masfjorden kommune i Hordaland, og renn derfrå i vestleg retning til ho munnar ut i Eidsfjorden ved Dalsøyra. Elva er  lang, og har eit nedbørfelt på . Middelvassføringa ved munningen er .

Elva byrjar i myrområda i Skitnedalen, søraust for Dalsfjellet. Ho renn derfrå først mot sør til Norddalsstølen, der ho snur mot vest og fell bratt ned mot Setsstølen innerst i Dalsdalen. Ved Dale lauper ho saman med sideelvane frå Nordalen i nord og Vyrkjesdalen i sør. Det er busetnad og jordbruksområde på begge sider av elva frå Dale til elvemunningen ved Dalsøyra, og òg i Nordalen opp til og med Nordalsvatnet. 

## Vasskvalitet og fiske
I likskap med andre vassdrag i området vart fiskebestandane i Moldeelva på siste delen av 1900-talet negativt påverka av sur nedbør. Men geologien i Moldevassdraget skil seg ut i tilhøve til dei fleste andre vassdraga i kommunen, for i dei øvre og nordlege dela av vassdraget består berggrunnen for det meste av prekambrisk amfibolitt og gabbro. Desse meir basiske bergartene motverker surheta i nedbøren og bidrog til ein betre vasskvalitet og betre tilhøve for fisk i desse dela av vassdraget. Lengjer sør i vassdraget er berggrunnen surare og mindre eigna til å motstå sur nedbør. Heile vassdraget var likevel periodevis surt, og ei biologisk undersøking av botndyr ved munningen av elva viste at vassdraget var blant dei beste i kommunen med omsyn til botndyr, sjølv om botndyrfaunaen her òg var middels påverka av det sure vatnet. Dei vatnkjemiske undersøkingane vart stadfesta av status for fiskebestandane, då Nordalsvatnet hadde betre tilhøve for fisk enn i Moldevatnet lenger sør i nedbørfeltet, der ørretbestanden døydde ut alt på 1960-talet. I Nordalsvatnet var det òg ein viss nedgang i fiskebestandane, men dette skjedde ikkje før på 1980-talet.

## Kjelder
Dingjaelva

**Dingjaelva** er ei elv i Gulen kommune i Vestland. Ho er 0,5 km lang, og renn frå Dingevatnet (26 moh) til munning i Dingevågen ved bygda Dingja. Elva er den nedste delen av Dingjavassdraget, som er  langt, med eit nedbørfelt på . Middelvassføringa ved munningen er .

Elva har kjeldene sine i Bjørndalen, som ligg på den sørlegaste delen av Brossviksåta, og renn først mot vest til Risestølsvatnet. Her snur elva mot nord, og renn langs vestsida av Brossviksåta. Den renn gjennom Stølsvatnet (376 moh) og fortset nordover gjennom det tronge Tjørndalsgjelet ned til Brossvikvatnet. Mellom Brossvikvatnet og Dingevatnet renn den korte Eikedalselva mot vest, før vassdraget blir avslutta av sjølve Dingjaelva.

Dingjavassdraget ligg lågt og er prega av nærleiken til kysten. Det ligg i den smale kystsona kor plantelivet er dominert av oseaniske plantearter. Ein betydeleg del av nedbørfeltet er kledd med furuskog, og vassdraget er elles dominert av dei to store og djupe låglandsinnsjøane Dingevatnet og Brossvikvatnet, som begge har surt vann og er påverka av humus.

Dingjaelva vart verna mot kraftutbyggjing gjennom Verneplan IV for vassdrag.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Otto Schreuder

**Otto Kristian Schreuder** () var ein norsk forretningsmann og høgrepolitikar frå Skjerjehamn i Gulen kommune.

Då Otto Schreuder skulle konfirmerast i i 1873, drukna systera Jenny og faren Wilhelm Schreuder ved Haukøy på veg til Eivindvik kyrkje. Nokre år etter overtok Otto den gamle handels- og gjestgjevarstaden Skjerjehamn etter faren.

Otto Schreuder bygde Skjerjehamn ut til ei stor verksemd med hotell, stort handelshus, trelasthandel og eksport av fisk og hummar til England. Ifylgje avisa Sogn og Fjordane sende alle laksefiskarar i Ytre Sogn fangsten til Schreuder i Skjerjehamn, og det vart stor båttrafikk der. I tillegg var Scheuder bonde, han dreiv dampskipsekspedisjon, postkontor og telefonstasjon. I 1886 vart han ein av skiparane av Gulen Sparebank. I 1903 vakte det oppsikt då han kjøpte motorbåt, som ein av dei fyrste i Sogn og Fjordane.

Frå 1903 til 1906 var Schreuder stortingsrepresentant for Høgre. I 1906 vart han tildelt 7. juni-medaljen. Men i 1918 selde han handelsstaden i Skjerjehamn til vêrsonen Johannes Steine og flytte sjølv tilbake til Bergen, der faren kom frå. Otto Schreuder døydde i 1941.

## Kjelder

* Fylkesleksikonet i Sogn og Fjordane om Schreuder.
* Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane om Otto Schreuder.
* Fylkesleksikonet i Sogn og Fjordane om Wilhelm Schreuder.
Julia Bache-Wiig

**Julia Bache-Wiig** () er ein norsk skodespelar.

Bache-Wiig kjem frå Eivindvik i Gulen kommune og har gått på skodespelarlinja ved Nordisk institutt for scene og studio (NISS).

Ho har mellom anna spelt rolla som 17 år gamle Frida i fjernsynsdramaserien *[[Størst av alt]]* på NRK. I ''Max Manus'' spelte ho sjukesystera Liv som tok seg av Max Manus (spelt av Aksel Hennie) på sjukehuset, og som seinare hjelpte han å rømma.

## Filmografi

; Film
* 2006 - *Hjerteklipp* – Eva (kortfilm)
* 2008 - *[[filmen Max Manus|Max Manus]]* – Liv, sykepleier
* 2010 - *En ganske snill mann* – Silje 
* 2011 - *Få meg på for faen* – Maria
* 2012 - *To liv* – Anne Myrdal
* 2015 - *Kongens nei* – Borghild
* 2017 - *Den 12. mann* – Hanna Grønnvoll

; TV
* 2007 – *[[Størst av alt]]* – Frida Røst Halvorsen 
* 2015 – *[[Frikjent]]* – Åse Johansen
* 2015–2018 – *[[The Last Kingdom]]* – Thyra
* 2018–2019 – *[[Heimebane]]* – Marianne Ellingsen

; Scene
* 2011 – *Knutby* – Sara Svensson – Hålogaland Teater
* 2011 – *[[En folkefiende]]* – Petra – Hålogaland Teater
* 2011–2012 – *Gutten og Gullfuglen* – Gutten – Hålogaland Teater
* 2012 – *Glassmenasjeriet* – Laura – Hålogaland Teater
* 2013 – *[[Byggmester Solness]]* – Hilde Wangel – Teater Ibsen
* 2013 – *Dyveke* – Dyveke – Den Nationale Scene
* 2014 – *Båtar på vatnet* – Anna som vaksen – Radioteatret
* 2014 – *[[Kong Lear]]* – Regan – Den Nationale Scene 
* 2014–2015 – *Vaffelhjarte* – Mamma til Lena – Den Nationale Scene
* 2015 – *Forbrent* – Jeanine – Den Nationale Scene

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Julia Bache-Wiig|Julia Bache-Wiig]]» frå ,  den 3. november 2010.*
Yndesdalsvatnet

**Yndesdalsvatnet** (også skrive **Ynnesdalsvatnet**) er ein innsjø i Gulen kommune i Vestland. Vatnet er om lag 5 km langt og mellom 0,3 og 0,7 km breitt. Det ligg 104 meter over havet, og det har eit areal på . Største djup er 116 meter . 

Vatnet har namn etter bygda Yndesdal, som ligg ved austenden av vatnet. Ved Yndesdalen ligg òg munningen av Øyrelva, som er den største elva som renn inn i Yndesdalsvatnet. Den nest største er Furdalselva, som munnar ut i vatnet frå nord. Vatnet har utløp mot vest gjennom den korte elva Straumen til det mykje mindre Vetlevatnet, som ligg på same høgde som Yndesdalsvatnet. Frå Vetlevatnet renn Frøysetelva (Yndesdalsvassdraget) vidare, og den munnar etterkvart ut i Austevågen ved Frøyset. 

Yndesdalsvatnet vart, saman med resten av vassdraget, verna mot kraftutbygging i samband med Verneplan III for vassdrag. Yndesdalsvatnet er utsett for sur nedbør. Det har vore fullkalka kvar haust sidan 1991, men innsjøen og av vassdraget nedom blir gradvis forsura att i løpet av den påfølgjande vinteren og våren.

Fv2 går langs heile nordsida av vatnet.

## Kjelder
Johan Midttun

**Johan Midttun** () frå Eivindvik i Gulen kommune var ein norsk motstandsmann under andre verdskrigen.

Midttun var utdanna ingeniør. Han flytte til Sandefjord, der han raskt vart involvert i motstandsarbeid. Midttun var ein av leiarane i Askgruppa og vart arrestert av Gestapo 15. mars 1941 for illegalt arbeid. Etter diverse overføringar vart han dømt til døden 13. september 1941 og domen vart fullbyrda på Akershus festning 4. desember same året.

## Kjelder
* Bokmålswikipedia om Johan Midttun.
* Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Johan Midttun.
Dingevågen

**Dingevågen** er ei bukt i Gulen kommune i Vestland. Ho ligg på sørsida av Sognesjøen og er 1,2 kilometer lang og 3-400 meter brei. Inst i vågen ligg bygda Dingja. Her ligg òg munningen av Dingjaelva.
Brandanger

**Brandanger** er ei bygd i Gulen kommune i Vestland. Ho ligg på austsida av Brandangersundet.

## Kjelder
Mjømnesundet

**Mjømnesundet** er eit sund i Gulen kommune i Vestland. Det ligg mellom øyane Mjømna, Tyløyna og Nappsholmen i aust og Byrknesøyna, Svinøyna og Risøyna i vest. Sundet er om lag 8 kilometer langt og 0,3 til 1 kilometer breitt, og strekkjer seg frå Mjømnosen i nord til Leirøyholmen i sør. 

Over sundet går Mjømnesundbrua, som vart opna i 1997. Brua går mellom Tyløyna og Byrknesøyna.
Gunnar Ringheim

**Gunnar Ringheim** () er ein norsk forfattar og journalist. Ni år gamal flytte han frå Gulen kommune i Sogn og Fjordane til Larvik kommune, og er oppvaksen på Østre Halsen.

Han arbeidde som lærar på Hedrum ungdomsskole.

Ringheim har jobba som journalist i Nybrott, Østlands-Posten og Ny Tid. Dessutan har han vore ansvarleg redaktør for Larvik Morgenavis og Ny Tid og nattredaktør i Dagbladet. I dag er han politisk journalist i sistnemnde avis.

Ringheim har tidlegare gjeve ut fleire dokumentarbøker, men i 2008 debuterte han som romanforfattar med boka *Svalestup*.

Frå 1999 har Ringheim vore busett på Nordstrand i Oslo. Han er gift med magasinredaktør Jane Throndsen i Dagbladet.

## Utgjevingar

* *Menn som voldtar* (1987), Cappelen
* *I pressens vold* (1993), Gyldendal
* *Hysteriske kvinnfolk* (1995), Cappelen
* *Løvetannbarn* (1997) med Jane Throndsen, Cappelen
* *100 grunner til å le av svenskene*(1997) med Dag Solberg og Per Dybvig, Cappelen
* *Siste skudd* (1998), Cappelen og Dagbladet
* *Bølgen som traff oss alle* (2005) med Carsten Thomassen og Jan Dahl, Boksenteret
* *Svalestup* (2008), Publicom

## Kjelder

* Artikkelen er ei omsetjing av «Gunnar Ringheim» henta frå Wikipedia på bokmål.
* Lista over utgjevingar er frå Bokelskere.no

## Bakgrunnsstoff
* Bokomtale av Svalestup.
* Intervju med Ringheim på bokpallen.no
Reidar Tveit

**Reidar Tveit** () var ein norsk fylkestannlækjar og politikar for Venstre og Det Liberale Folkepartiet.

Under andre verdskrigen vart Tveit arrestert som student 30. november 1943, overført til Stavern, og enda til slutt i konsentrasjonsleiren Buchenwald der han vart verande til freden kom i 1945. Tveit vendte heim att til Noreg, og fekk stillinga som fylkestannlege i Sogn og Fjordane frå 1958 til 1989 - i over 30 år. I løpet av få år utbygde han tannhelsetenesta i heile fylket. 

Tveit var ordførar i Førde kommune i tre samanhengande periodar frå 1968 til 1979. Han representerte fyrst Venstre, men gjekk over i Det Liberale Folkepartiet etter partikløyvinga i kjølvatnet av EF-striden i 1972. I 1976 fekk Folkepartiet med Tveit som ordførarkandidat nesten reint fleirtal ved kommunevalet.

Medan Tveit var ordførar vart Førde bygd opp som fylkessenter, og Tveit hadde ei avgjerande rolle i bygginga av Førdehuset i 1976, og skipinga av Sogn og Fjordane Teater i 1977. Han har hatt ei rekkje tillitsverv i både lokale og nasjonale kulturorganisasjonar. Han var den fyrste styreleiaren i Sogn og Fjordane Teater og styremedlem i Statens teaterråd og Norske teatres forening. Han var også den fyrste leiaren av Fylkesrådet for eldre i Sogn og Fjordane.

## Kjelder
* Artikkelen er ei omsetjing av «Reidar Tveit» henta frå Wikipedia på bokmål. Der vart denne kjelda oppgjeve:
** Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Reidar Tveit.

## Bakgrunnsstoff
* NRK Sogn og Fjordane: Heider til Reidar Tveit.
Hans Harry Wergeland

**Hans Harry Wergeland** () er ein norsk industrimann og gründer frå Dalsøyra i Gulen kommune. 

Etter å ha utdanna seg innan handel og jordbruk, overtok Wergeland som dagleg leiar i familieverksemda Halsvik Cementstøyperi i 1962, som produserte røyr og vegsikringar til kommunen, seinare også takstein. Fabrikken vart flytt til Sløvåg i 1987, og konsernet heiter i dag Wergeland-Halsvik AS.

Wergeland satsa med resten av familien sin sterkt i oljeservice-hamna i Sløvåg i 1992, m.a. med reinseanlegg for oljeavfall og steinknuseverk. Medan han var leiar for fabrikken, har familieselskapa også starta kabelferje mellom Duesund og Masfjordnes, og overteke eigarskapen av mellom anna Solund Skips Service AS og Eivindvik Hotell. 

Hans Wergeland var ein av skiparane av Nordhordland Handverk og Industrilag i 1972 og av Gulen og Masfjorden Industriselskap i 1994. Han har vore styremedlem i begge laga i mange år.

Hans Wergeland vart tildelt Kongens fortenestemedalje i gull i 2006 for sin innsats innan utviklinga i næringslivet i Gulen kommune og Masfjorden kommune. Under utdelinga vart det også nemnt at Wergeland har gjeve stor støtte til mange frivillige lag og kulturprosjekt opp igjennom.

## Kjelder

* Bokmålswikipedia om Wergeland.
* Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Wergeland.
* Fylkesmannen: Kongens fortenestmedalje i gull til Hans Harry Wergeland.
* Fødselsdato frå skulenettside om Wergeland-Halsvik
Agnar Aas

**Agnar Aas** () er ein norsk jordskiftekandidat og byråkrat frå Takle i Gulen kommune.

## Bakgrunn
Aas var fødd i Gulen og voks opp i Hyllestad og Leikanger. Han var utdanna til jordskiftekandidat på Norges Landbrukshøgskole. I 1990 vart han utnemnd til statsskogsjef i Direktoratet for Statens skoger. 
Han var vassdrags- og energidirektør i Norges vassdrags- og energidirektorat frå 1999 til han gjekk av med pensjon i 2011.

Aas er busett i Aurland i Vestland. Han er gift og har tre vaksne born.

## Kjelder

* Delar av denne artikkelen er omsett frå bokmålswikipedia den 3. november 2010.
Gulen sjukeheim

**Gulen sjukeheim** er ein kommunal sjukeheim i Eivindvik i Gulen kommune. Sjukeheimen gjev døgnkontinuerleg pleie- og omsorg til pasientar som treng dette frå heile Gulen.

Sjukeheimen har 28 plassar fordelt på tre avdelingar, ei langtidsavdeling, ei rehabiliterings- og korttidsavdeling og ei skjerma avdeling for pasientar med demens.

I tillegg til sjukeheimen har Gulen fire bu- og omsorgssenter, eit i Eivindvik, eit i Brekke, eit på Byrknes og eit på Dalsøyra, og heimetenester tilknytt desse.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Om Gulen sjukeheim på nettstaden til Gulen kommune
Nottingham

**Nottingham** er ein by i Nottinghamshire i England, Storbritannia. Byen ligg ved elva Trent og er fyrst og fremst kjend for kniplingsindustri og legenda om Robin Hood. Han fekk status som *city* i 1897, og er i dag ei sameint styresmakt.

Sjølve byen har drygt ein kvart million innbyggjarar, men med forstader kjem folketalet opp i omkring trekvart million. Byen er sentrum i kolfeltet i East Midland og har ein variert industri med mellom anna framstilling av kniplingar, næringsmidlar, lêr og skotøy, legemidlar, tobakk, sy klar og telekommunikasjonsutstyr. På ei høgd sentralt i byen ligg borga Nottingham Castle med bymuseum og kunstgalleri. St. Mary's Church er frå 1400-talet og den katolske domkyrkja frå 1844. Byen har to teater.

Byen oppstod i angelsaksisk tid. Ei tidleg namneform var *Snottingaham*, «Snots bustad», truleg etter ein lokal leiar ved det som i dagens engelske språk er det noko uheldige namnet Snot.

På 800-talet vart Nottingham ein del av Danelagen og var den viktigaste byen deira.

Forfattaren Alan Sillitoe er frå Nottingham, men budde mesteparten av sitt vaksne liv i London.

## Utdanning
Byen har to universitet, University of Nottingham, med meir enn 30 000 studentar, og Nottingham Trent University med meir enn 25 000 studentar.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nottingham|Nottingham]]» frå ,  den 9. juli 2011.*
*

## Bakgrunnsstoff

*
Tunsbergpollen

**Tunsbergpollen** er ein poll på Sandøya i Gulen kommune. Pollen vert i dag nytta til torskeoppdrett, men har tidlegare vore nytta til østersoppdrett. På 1700-talet var det skjenkestad her.
Gulen Fiskarbondemuseum

**Gulen fiskarbondemuseum** er eit museum på Byrknesøy i Gulen kommune som viser korleis fiskarbonden levde før. Museet vart opna 30. mai 1998 og består av ei rekkje ulike tradisjonelle kystbygningar som viser korleis eit kystbruk var på 1800-talet. I sjøbua er det ei utstilling av gamle gjenstandar som i hovudsak er donert av Alf Sæternes. Museet si oppgåve er å ta vare på og synleggjere historia til fiskarbonden.

## Historie
Museet vart opna av dåverande direktør for Kystmuseet i Sogn og Fjordane, Kristian Jansen. Namnet museet fekk er knytt til den tradisjonelle levevegen i Ytre Gulen dei siste 100 åra, ein kombinasjon av fiske og jordbruk. Fastbuande langs kysten hadde sjeldan høve til å livnære seg av berre jordbruk eller fiske åleine. Ein måtte derfor utnytte ressursane både på land og på sjøen for å klare seg.

Ofte var det ei arbeidsdeling der mannen drog på fiske og kvinna hadde ansvaret for gardsdrifta. Derfor er «fiskarbonde» eit namngjeving som omfattar både mannen som var fisker og kona som var bonde.

Fiskarbondemuseet ligg i Barvågen, som er ein liten våg på vestsida av Byrknesøy like sørvest for sentrum på Byrknes. Museet består av et lite bruk på 3.5 dekar i ei vestvend helling mot Barvågen. I denne vågen er eit eldre naust- og sjøbumiljø. Bygningane har trekk som er svært typiske for Gulen; steinbygde naust, jordkjellarar og oppbygd brønn for takvatn. Våningshuset er frå 1844. Her er også eit steinmurt båtnaust, sjøbu i to etasjar, eldhus, brønn for takvatn, utedo og jordkjellar. Hele området rundt Barvågen er av Gulen kommune regulert til spesialområde bevaring.

I ei av sjøbuene var den første butikken på Byrknes. Dette var butikken til Nils Karlsen også kalla «Karl-Nils».

## Bygningar
Stova i første etasje i våningshuset er innreidd som ei typisk «fiskarbondestove» frå første delen av 1900-talet. Her er mellom anna ei gammal skyveseng, ein vedkomfyr, og ein rokk til spinning. I rommet sør for stova er ei utstilling som tek for seg mjølkestell i gammal tid og de gjenstandane ein då brukte. Her finst ei kinne og mjølkespann til å bere på ryggen.

Her finst ei gammal skulestove med gamle pulter, og sjøbuloftet inneheld over 100 gjenstandar som er knytte til fiske og båt. Desse er samla inn i Ytre Gulen av Historielaget på Byrknes. Gjenstandane gjevne av  Alf Sæternes (1906-1998) stammer frå garden Sæternes ved Brandangersundet. I Båtnaustet finst ein robåt av Nordfjordtypen som er ein seksring på grunn av at det er seks årer i båten. Når været var lagleg kunne ein setja opp ei mast og segl og segle. Båten er sannsynlegvis frå før 1910. Den kom opphavleg frå Fivelsdal i Gulen.

## Litteratur
*Byrknes, Arne-Helge; «Gulen Fiskarbondemuseum opna i 1998» i *Glimt frå Gulen, Kultursogeskrift* 1998

## Bakgrunnsstoff

* gulenfiskarbondemuseum.no 
* Arkivert nettstad for Gulen fiskarbondemuseum.
Dalsøyra skule

**Dalsøyra skule** ligg på Dalsøyra i Gulen kommune.
Skulen ligg nokre kilometer opp frå hovudvegen i eit naturområde. Han inneheld barnehage, skule, samfunnshus og idrettsanlegg.

Skulen har 9 klasserom og ei rekkje spesialrom. Han har eigne avdelingar, mediatek, for 1—4 klasse, mellomtrinnet og ungdomstrinnet.
Skulen har eit stort uteanlegg med mellom anna fotballbane, tennisbane og innandørs skytebane.

## Bakgrunnsstoff

*
Eivindvik skule

**Eivindvik skule** er ein kommunal barne- og ungdomsskule i Eivindvik i Gulen kommune i Vestland. Skulen har klassetrinn 1 til ti og har skulefritidsordning og idrettskule.

## Bakgrunnsstoff
* Skulen si heimeside
* «Eivindvik skule» på nettstaden scandion.no
Lavik-Oppedal

**Lavik-Oppedal** er eit ferjesamband på Europaveg 39 som kryssar Sognefjorden frå Lavik i Høyanger kommune til Oppedal i Gulen kommune. 

Sambandet blir drive av Norled med ferjene MF «Ampere», MF «Oppedal» og MF «Stavanger».

## Tidlegare ferjer og trafikkselskap
1991-2014: Sambandet vart driven av Fjord 1 Fylkesbaatane, dei siste åra med ferjene MF «Gloppen» og MF «Lifjord»
Tekopp

Ein **tekopp** er ein liten kopp med eller utan hank. Ved hjelp av tommelen og ein eller to fingre kan ein halde i hanken og løfte koppen utan å brenne fingrane når ein held i koppen. Ein tekopp er typisk laga av eit kjeramisk material som t.d. porselen. Tekoppar er til vanleg breiare og lågare enn kaffikoppar, men treng ikkje alltid vere det. 

Tekoppar kjem vanlegvis i sett med ein kopp og ei tilhøyrande skål. Desse kan i sin tur vere ein del av eit teservice som kan bestå av ei tekanne, fløytemugge, sukkerkopp og slop bowl i tillegg til minst seks par koppar. 

Kopper som normalt ikkje har tilhøyrande skål, kallast ofte krus.

Nokre samlarar får tak i talrike one-of-a-kind koppar med tilhøyrande skål. Finare tekoppar er typisk laga av fint kvitt translucent porselen og kan vere dekorerte med blomstermønster. Koppar kan vere til minne om ein plass, person eller hending.
Desse kan òg samle på teskjeier som kan vere i sølv og med ein eventuell dekor av emalje som er langt på skaftet med liknande tema.

Dei første små koppane som var spesielt laga for å drikke den nye drikken te i Europa var eksportert frå den japanske hamna Imari.
**Tebollane** i det fjerne Austen hadde ikkje hankar. Dei første europeiske etterlikningane, laga ved Meissen, var òg utan hank.

Kinesiske tekoppar er veldig små, normalt tar dei ikkje meir enn 30ml væske. Dei er designa for å bli nytta saman med Yixing tekanner eller Gaiwan.

## Sjå òg
* Mugge
* Krus
* Skål

## Referensar
Altinn

**Altinn** er ein nettportal for digital dialog mellom næringslivet, privatpersonar og offentlege etatar i Noreg. Per august 2020 er det 58 statlege etatar som er i Altinn-samarbeidet og som brukar denne tekniske plattforma for å lage digitale tenester. I tillegg brukar dei fleste kommunar og fylkeskommunar Altinn via KS si løysing for digital post. Altinn blir nytta mest av næringslivet, men også privatpersonar nyttar portalen for å levere skattemelding og andre skjema digitalt. 

Frå hausten 2011 blei Altinn utvida til også å vere ein informasjonsportal for norsk næringsliv. Tre tidlegare offentlege nettstader (Bedin, Bedriftshjelp og Hjelp til regelverk) blei samordna og er å finne i Altinn under «Starte og drive bedrift». Her ligg det mykje nyttig informasjon for gründerar og små/mellomstore bedrifter. Formålet er å gjere det enklare å starte og drive bedrift. Her finn ein også oversikt over alle statlege støtteordningar til næringslivet. 

I juni 2015 blei Cathrine Holten tilsett som avdelingsdirektør for digitalisering ved Brønnøysundregistera. Avdeling digitalisering har ansvaret for drift, vedlikehald og vidareutvikling av Altinn. 

Fram til 31.12.2019 var det Brønnøysundregistera som forvalta Altinn. Frå 1. januar 2020 blei Altinn, saman med delar av fagmiljøet for informasjonsforvalting ved Brønnøysundregistera og deler av Direktoratet for forvaltning og IKT (Difi) samla til Digitaliseringsdirektoratet. 

## Kort om historia til Altinn
Det var Skattedirektoratet, Statistisk sentralbyrå og Brønnøysundregistra som starta samarbeidet om ein internettportal for offentleg innrapportering. Bakgrunnen for dette var at undersøkingar viste at norske bedrifter brukte meir enn 7300 årsverk på rapportering til statlege styremakter. Som eit tiltak for å minske den offentlege rapporteringsbyrden, er overgang til elektronisk rapportering eit satsingsområde innan offentleg nærings-og IKT-politikk. 

Altinn blei lansert 4. desember 2003. Altinn-prosjektet fekk opphavleg namnet frå omgrepet «alternativ innrapportering». Forløparen til Altinn hadde namnet Avgivar og var også eit samarbeidsprosjekt mellom dei same tre etatane. Avgivarløysinga var eit e-postprogram som gjorde det mogleg for næringsdrivande å sende likningsskjema for næringsdrivande til Skatteetaten, årsrekneskap til Brønnøysundregistera og strukturundersøkingar til Statistisk sentralbyrå. 

## Kjelder
Nykken

**Nykken** eller **nøkken** er eit vette i norsk folketru som er knytt til vatn og drukningsfare. Det heiter seg at nykken kan halde til i djupe tjern og fossefall. Han kan mellom anna skape seg om til ein kvit hest. Set nokon seg opp på hesten, stuper han i djupet med ryttaren. Det vert sagt at ein kan lære felespel av nykken, som er nærskyld fossegrimen og draugen.

## Kjelder
*Norsk folkeminnesamling om Nykken som hest
Rysjedalsvika-Rutledal-Krakhella

**Rysjedalsvika-Rutledal-Krakhella** er eit ferjesamband som kryssar Sognefjorden mellom Rysjedalsvika i Hyllestad kommune, Rutledal i Gulen kommune og Krakhella i Solund kommune og i Sogn og Fjordane. Etter førehandstinging går ferja også innom øya Losna i Solund.

Ferjesambandet høyrer til to ulike vegar. Fylkesveg 57 kryssar Sognefjorden med strekninga Rysjedalsvika-Rutledal, medan fylkesveg 606 kryssar fjorden med strekninga Rutledal-Krakhella.

Sambandet vert drive av Fjord1 med ferja MF «Losna». Frå 2010 til 2016 var sambandet trafikert av MF «Nordfjord».

## Bakgrunnsstoff

* Rutetider på Fjord1.no
Trolljegeren

**Trolljegeren** er ein norsk eventyrfilm frå 2010. Filmen er laga som ein dokumentar der det vert avslørt at det finst troll. Norske styresmakter gjer sitt beste for å halde på løyndomen. André Øvredal har regien. Medverkande er mellom andre Otto Jespersen, Hans Morten Hansen, Knut Nærum og Robert Stoltenberg.

Filmen vann *Folkets Amanda* under utdelinga av Amandaprisen i 2011.

## Kjelder
Hille i Gulen

**Hille** er ei øy i Gulen kommune i Vestland. Hille er den femte største øya i kommunen. Under folketeljinga i 2001 budde det 41 menneske i Hille grunnkrins, men denne omfattar òg mange andre øyar, m.a. Grima, Koksøyna, Store og Litle Kvernøyna og Kversøyna.

Dei andre store øyane i Gulen (Mjømna, Sandøyna, Byrknesøy og Hisarøy) har fått brusamband til no, men dei som bur på Hille er avhengige av båt. Fjord1 Fylkesbaatane køyrer dagleg innom Nordøyane, som inkluderer Hille. Ungane som veks opp på Hille, går på skule på Byrknesøy, der dei som bur på Hille også har postadresse.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder

* Folketalet frå Hille er henta frå bokmålswikipedia sin artikkel om Mjømna.
* Rutetider for Fjord1 sin snøggbåt mellom Gulen og Ytre Solund.
Hille

**Hille** er eit stadnamn og kan visa til:

*Hille i Mandal, ei øy i Mandal kommune
*Hille i Gulen, ei øy i Gulen kommune
*Hille kommun, ein tidlegare kommune som vart inkludert i Gävle kommun i Sverige.
Magnus av Øsel

**Magnus av Øsel** () var ein prins av Danmark-Noreg, hertug av Holsten, konge av Livland. Han var den nest eldste sonen til kong Kristian III og dronning Dorothea av Sachsen-Lauenburg, fødd på Københavns slott.

I 1560 kjøpte kong Fredrik II av Danmark-Noreg bispedømet Øsel-Wiek frå den siste fyrstbiskop Johan von Munchhausen, og underla seg dermed Kuressaare slott. Eigedomane vart gjevne som apanasje til Magnus, som elles bar tittelen hertug av Holsten, mot at han sa frå seg rettane sine i hertugdøma. Under Livlandskrigen gav Danmark frå seg Wiek til Polen mot livlandsk eigedomsrett til Øsel. 

Tilhøva i Livland var uryddige i Magnus si tid. Området var delt i seks område, bispedøme under Den tyske orden. Den tyske ordensstaten var i oppløysing og under press fra svensk og russisk side. I byrjinga av regjeringstida si var han ein samlande figur i området. Snart var han herre over stifta Øsel, Reval og Kurland. Men i 1561 gjekk ordensstaten heilt i oppløysing, russarar og svenskar velta inn, og Magnus forvaltningsområde vart innskrenka til Øsel. 

I 1573 gifta han seg med brordottera til den russiske tsaren, prinsesse Marie, i håp om støtte og militær hjelp frå Ivan IV av Russland, som krona Magnus til den tomme tittelen konge av Livland. Til sist flykta han til Polen, der han i 1578 gav avkall på dei få landområda han hadde att. Deretter levde han som den polske kongens lensmann i Pilten i Kurland til han døydde der den 18. mars 1583, 43 år gammal. I 1662 vart liket av Magnus sendt til Danmark, og gravlagt på nytt i Roskilde domkyrkje.

## Bakgrunnsstoff
* Dansk biografisk Lexikon


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:|]]» frå ,  den 3. november 2010.*
Dingja-Sollibotn

**Dingja-Sollibotn** er ei snøggbåtrute i Gulen kommune som vert drive av Fjord1 Fylkesbaatane med båten MS «Jan Cato».

Ruta har stoppestadene Dingja, Straume, Nyhammar, Mjånes, Eivindvik og Sollibotn. På skuledagar køyrer båten innom alle stoppestadene, men på sundagar køyrer båten berre ei mindre rute.

## Bakgrunnsstoff

Rutetider på Fjord1.no
Gulen-Ytre Solund

**Gulen-Ytre Solund** er ei snøggbåtrute i Ytre Sogn som vert drive av Fjord1 Fylkesbaatane med båten MS «Tornerose». 

Ruta går innom Gulen kommune og Solund kommune og har stoppestadene Eivindvik, Sollibotn, Stevnebø, Vassøy, Skjerjehamn, Nordøyane (m.a. Hille), Sørøyane, Mjømna, Mastrevik, Tungodden og Nåra.

Ruta går, heilt eller delvis, kvar dag i veka.

## Bakgrunnsstoff

* Rutetider på Fjord1.no
Slengesol

**Slengesol** eller **Slengeshol** er ein gard i Dalsbygda i Gulen kommune i Vestland fylke. Slengesol har matrikkelnummer 50 i Gulen. 

## Geografi
Garden ligg ved ein sideveg til den kommunale vegen mellom Dalsøyra og Norddal, ca. to og ein halv kilometer frå sjøen. Tuna ligg i ei bratt li 109 moh., oppom gardane Dale og Nerdal.

## Historie

Garden er truleg skilt ut frå nabogarden Dale etter innføringa av kristendommen. 

### 1667-matrikkelen
I 1667 var skulda til garden 1½ laup og ½ pund smør. Dei hadde 28 naut og to hestar, og det vart sådd ut fem tønner korn, som gav 20 tønner i avling.

### 1723-matrikkelen
I 1723 hadde garden tre bruk, men ingen husmenn. Skulda var no 1½ laup smør, og garden hadde verken støl eller skog, men dei hadde to flaumkverner. Av buskap hadde dei 18 kyr, 8 ungnaut, 18 sauer og to hestar. Det vart sådd ut seks tønner korn og hausta inn 21 tønner. Garden var eigd av stiftamtskrivar Svanehjelm og Gjertrud de Fine som eigde halvdelen kvar.

### Utskifting
Utskiftinga mellom bruka skjedde i fleire vender frå 1832 til 1900. 

### Veg, straum og telefon
Slengesol fekk køyreveg i 1928, elektrisk straum i 1945 og telefon i 1954.

## Stølar
Slengesolstølen høyrer til garden, i 1930 hadde bruk ein og tre støl saman, medan bruk to hadde eigen.
Eigaren av bruk to hadde vøle på stølshuset i 1994.

## Namn
Namnet Slengesol har ikkje vorte sikkert tyda, men Ivar Kleiva skriv i bygdeboka for Gulen at namnet kan vere kome av ei samansetjing av dei gamalnorske orda «sleidn», som tyder slakk li eller bakke, og «holl», som tyder rundvoren haug. Oluf Rygh drøftar etymologien til namnet, men gav ikkje noko sikker tyding av namnet i Norske Gaardnavne. I kjelder er desse skrivemåtane registrerte: «Slengesoll (1563), «Slenngesol (1567), «Slengezuld» (1610), «Slengesoell» (1620 og 1667), «Slengsol» (1723) og «Slengessold» (1823).

Statens Kartverk har godkjend skrivemåtane «Slengesol» i 1974 og «Slengeshol» i 1985. 

Når gardsnamnet vert nytta som slektsnamn plar det skrivast «Slengesol».

Gardsnamnet Slengesol er ikkje kjent frå andre stader i landet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Slengesol i gardsmatrikkelen frå 1886
* Slengesol i matrikkelutkastet av 1950
* Om Slengesol i Gardsleksikonet til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv
; Vidare lesnad 
* Ivar Kleiva: «Slengsol» i *Gulen i gammal og ny tid : gards- og ættesoga*, band ll, side 148-160.
Asjokasøyle

**Asjokasøyle** er ein frittståande søyletype frå Mauryariket på det indiske subkontinentet på 200-talet f.Kr. Dei har namn etter Asjoka den store, som truleg reiste dei og i alle høve stod bak innskrifter på dei. Asjokasøyler har klokkeforma kapitel og lotusblad, og er krona med dyrefigurar, som løver og elefantar. Ei gruppe løver frå ein av søylene dannar utgangspunktet for Det indiske riksvåpenet.

Ein kjenner til 19 attverande asjokasøyler, men fleire har eksistert. Berre seks av dei attverande søylene har dyrefigurarar øvst, ettersom avbildingar av dyr kunne vera mål for seinare muslimsk ikonoklasme. Mange av søylene finst berre som fragment. 
Søylene var typisk 12-15 meter høge, og kunne vega opptil 50 tonn. Dei kunne fraktast hundrevis av kilometer til staden dei blei sett opp på.

## Liste over asjokasøyler

To kinesiske pilgrimar i mellomalderen fortalde om søyler som sidan har forsvunne. Faxian nemner seks og Xuanzang femten. På det meste kan fem av dei kanskje identifiserast med attverande søyler.

Attverande søyler med funnstad, eventuelle dyrefigurar og innskrifter, er:

*Sarnath, nær Varanasi i Uttar Pradesh, fire løver, søyleedikt, skisma-ediktet
*Sanchi, nær Bhopal, Madhya Pradesh, fire løver, skisma-ediktet
*Maker i Chhapra i Bihar, søyle utan innskrift
*Rampurva i Champaran i Bihar, to søyler: okse, søyleedikt I, II, III, IV, V, VI; okse
*Vaishali i Bihar, løve, utan innskrift
*Sankissa i Uttar Pradesh, berre elefantkapitél
*Lauriya-Nandangarth i Champaran i Bihar, løve, søyleedikt I, II, III, IV, V, VI
*Kandahar i Afghanistan, fragment av søyleedikt VII
*Ranigat i Khyber Pakhtunkhwa i Pakistan
*Delhi-Meerut i Delhi (søyleedikt I, II, III, IV, V, VI; flytta frå Meerut til Delhi av Firuz Shah Tughluq i 1356
*Delhi-Topra i Feroz Shah Kotla i Delhi (søyleedikt I, II, III, IV, V, VI, VII; flytta til frå Topra Kalan i Yamunanagar distrikt i Haryana til Delhi av Firuz Shah Tughluq i 1356
*Lauriya-Araraj i Champaran i Bihar (søyleedikt I, II, III, IV, V, VI)
*Allahabad i Uttar Pradesh (opphavleg plassert i Kausambi og truleg flytta til Allahabad av Jahangir; søyleedikt I-VI, dronning-ediktet, skisma-ediktet)
*Amaravati i Andhra Pradesh
*Lumbini i Nepal

### Kapitel


File:Elephant capital Sankasya.jpg|Elefant i Sankissa.
Rampurva bull capital side.jpg|Zebuokse i Rampurva.
File:Lion Capital - Chunar Sandstone - Circa 3rd Century BCE - Rampurva - ACCN 6298-6299 - Indian Museum - Kolkata 2014-04-04 4432.JPG|Rampurva-løve.
File:Sarnath capital.jpg|Fire løver i Sarnath.
File:Sanchi Late Gupta pillar and capital cropped.jpg|Fire løver i Sanchi.
File:Asoka's pillar vaishali (31157579).jpg|Løve i Vaishali 
File:Lauria Nandangarh lion.jpg|Løve i  Lauria Nandangarh.
File:Remains of a lion of Ashoka in Odisha.jpg|Restar av ei Asjoka-løve i Odisha.


## Kjelder

* 


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pillars of Ashoka|Pillars of Ashoka]]» frå ,  den 26. april 2017.*  

## Bakgrunnsstoff
Brossviksåta

**Brossviksåta** er eit fjell i Gulen kommune i Vestland. Det ligg om lag sju kilometer nordaust for kommunesenteret Eivindvik. Fjellet er 723 moh. og har ein primærfaktor på 620 m.

I 1963 vart den første TV-sendaren i Sogn og Fjordane sett i drift på Brossviksåta.
Stemnebøveten

**Stemnebøveten** på Hisarøy i Gulen kommune er truleg ein del av eit nettverk av vetar (*viti*, *eldvardar*, *vedvardar*) for å varsle ufred i området som låg inn under Gulatinget. Frå Stemnebøveten er det frisikt til Vetefjell på Krakhellenipa ytst i Sognefjorden. Derifrå gjekk det ei varslingsline innover fjorden til Veten ved Bekken, Veten ved Torvund, Vardeneset på Måren, Veteneset på Sæle, Vetehaugen eller Vokeskorane i Vik, Skriki i Norane, Vetanosi, Skar, Okken og Ulvisnubben i Lærdal, Stogonosi og Hugakollen i Vang. Vetane over Filefjell er usikre, men det er lokalisert moglege stader nær gamle tufter på Filefjell. Desse er plassert slik at det er sikt mellom dei langs med ein gammal vegtrase på nordsida av elva. Dette kan vere det gamle vetesystemet, men noko definitivt bevis manglar. Vetastua frå Vetanosi står på Sogn Folkemuseum.

Allereie i Gulatingslova er vetar og vetevakt omtala. Seinare er det komme til vetestuer for de som skulle halde vakt, men desse er ikkje omtalt i Gulatingslova. Vetesystemet i Gulen høyrer til systemet som strekker seg innover Sognefjorden. Gulatinget dekte Sognefjorden, og til og med 1125 høyrde også delar av Valdres og Hemsedal inn under området.

Vetar blir gjerne delt i det som høyrer til stamlinjene for rask varsling, og det som høyrer til nettverk for lokal varsling. Dei som høyrer til stamlinjene har gjerne lange sprang mellom kvar vete, avstanden er rundt  mellom dei einskilde vetane. Dette gjorde det mogleg å tenne dei i rask rekkefylgje og slik sende beskjed om ufred. Desse vetane låg ofte slik til at det ikkje var mogleg å sjå dei nede i dalane, derfor var det lokale vetesystem som varsla lokalt. I de lokale vetesystemene var det typisk  mellom de enkelte vetane og det måtte tennast langt fleire for å sende beskjed over same avstand som for stamlinjene. Stemnebøveten har truleg høyrt til stamlinjenettet.

## Bakgrunnsstoff
* Vetane i Lærdal