open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
William Lawrence Bragg

Sir **William Lawrence Bragg** () var ein australsk-fødd fysikar.

Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1915, berre 25 år gammal, saman med far sin William Henry Bragg.

Etter han var ferdig med utdanninga arbeidde han med faren frå 1912 til 1915. Under første verdskrigen var han teknisk konsulent og arbeidde med akustisk peiling og avstandsmåling. Frå 1919 til 1937 var han professor i Manchester etter Ernest Rutherford og frå 1938 til 1953 var han professor i *Cambridge*, før han vart direktør for The Royal Institution i London fram til 1966. 1953–66. Han utleidde Bragg-lova som gjev vilkåret for refleksjon av ei parallell stråle. Bragg gjorde mykje for å gjere røntgenanalysemetoden betre, mellom anna ved å nytte han ved studiet av komplekse proteinmolekyl i levande organismar. 

## Prisar (utval)
* – Copleymedaljen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:William Lawrence Bragg|William Lawrence Bragg]]» frå ,  den 21. februar 2012.*  
* William Lawrence Bragg. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 20. august 2013 frå http://snl.no/William_Lawrence_Bragg.
 

Academics of the Victoria University of Manchester
Karl Ferdinand Braun

**Karl Ferdinand Braun** () var ein tysk fysikar.

Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk saman med Guglielmo Marconi i 1909 for sine bidrag til å utvikle den trådlause telegrafen.

Han var frå 1895 professor i fysikk i Strasbourg og fann opp katodestråleoscillografen, opphavleg kalla Brauns røyr. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Karl Ferdinand Braun|Karl Ferdinand Braun]]» frå ,  den 21. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Johannes Diderik van der Waals

**Johannes Diderik van der Waals** () var ein nederlandsk fysikar.

Han vart tildelt nobelprisen i fysikk i 1910 for arbeidet sitt innan termodynamikk, som òg førte til at han utvikla van der Waals-lova

## Sjå òg
*Van der Waals-kraft

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Johannes Diderik van der Waals|Johannes Diderik van der Waals]]» frå ,  den 21. februar 2012.*
J.J. Thomson

Sir **Joseph John Thomson** (ofte berre **J.J. Thomson**) () var ein engelsk fysikar og oppdagaren av elektronet. Denne oppdaginga gav han Nobelprisen i fysikk i 1906.

Frå 1884 til 1918 var han professor i Cambridge, og frå 1905 samstundes professor i Natural Philosophy ved Royal Institution i London. Frå 1918 var han Master of Trinity College i Cambridge. I 1880 viste han ut frå teorien til Maxwell at kvar og ein ladd lekam har ein elektromagnetisk tregleik. Han undersøkte elektrisk leiing i gassar og oppdaga i 1897 at katodestrålar består av ladde partiklar som han kalla korpusklar, som seinare viste seg å vere identiske med elektrona i atoma, og fann tilhøvet mellom ladningen deira og massen. 

Han undersøkte òg ionestråler og fann prinsippa som vart lagde til grunn for massespektrografen. 

Thomson vart utnemnd til æresdoktor ved Universitetet i Oslo i 1911.

## Prisar (utval)
* – Faradaymedaljen
* – Copleymedaljen
* – Nobelprisen i fysikk
* – Hughesmedaljen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:J. J. Thomson|J. J. Thomson]]» frå ,  den 21. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Percy Williams Bridgman

**Percy Williams Bridgman** () var ein amerikansk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1946 «for oppfinninga av eit apparat for å produsere ekstremt høgt trykk, og for dei funna han gjorde innan høgtrykkfysikk ved hjelp av dette».

Han var professor ved Harvard University frå 1926 til 1954 og er kjent for å ha utvikla apparat for framstilling av høge trykk, og for studium av dei fysiske eigenskapane til stoff under slike trykk. I 1905 framstelte han trykk på 20 000 atm og nådde seinare heilt opp mot 500 000 atm. Ved slike trykk blir strukturen til stoffa endra, og dei opptrer med andre fysiske eigenskapar enn dei vanlegvis har. Gummi og parafin blir t.d. så harde at dei kan rispe stål, kol blir forvandla til diamantar osv. Arbeidet til Bridgman har spelt stor rolle for forståinga av strukturen til stoff i moderne fysikk. Han var ein ivrig talsmann for det operasjonalistiske synet på fysikken. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Percy Williams Bridgman|Percy Williams Bridgman]]» frå ,  den 21. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bibliografi
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*Percy Williams Bridgman. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 2. november 2013.
Cecil Frank Powell

**Cecil Frank Powell** () var ein britisk fysikar og Nobelprisvinnar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1950 «for utviklinga hans av den fotografiske metoden for å studere kjernefysiske prosessar og oppdagingane hans av meson ved bruk av denne metoden». Denne metoden førte til at han var med på å oppdage pionet i 1947 

## Prisar (utval)
*  – Nobelprisen i fysikk
*  – Hughesmedaljen

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cecil Frank Powell|Cecil Frank Powell]]» frå , den 21. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ernest Lawrence

**Ernest Orlando Lawrence** () var ein amerikansk fysikar med norske anar (Lavrants i Seljord). I 1929 utvikla han syklotronen, ein type partikkelakselerator. For denne oppfinninga vart han tildelt Nobelprisen i fysikk i 1939. 

Han var frå 1930 professor i fysikk ved University of California og frå 1936 òg direktør for The Radiation Laboratory i Berkeley, no kalla The Lawrence Radiation Laboratory. Lawrence var ein av dei første fysikarar som byrja å interessere seg for kjernefysiske akseleratorar. Mest kjend er han for oppfinninga av syklotronen i 1931. For denne oppfinninga, for bidrag til den vidare utviklinga av syklotronen og produksjonen av radioaktive isotopar, fekk han 1939 Nobelprisen i fysikk.

Han bidrog òg til utviklinga av lineærakseleratoren. Under den andre verdskrigen arbeidde han med prosjekt for separasjon av uranisotopen 235U, noko som hadde stor tyding for utviklinga av kjernefysiske bombar. Etter krigen var han engasjert med utviklinga av større akseleratortyper: synkrosyklotron og synkrotron, og stod mellom anna for bygginga av ein 6 GeV synkrotron, den såkalla bevatronen, på den tida den største akseleratoren i verda.

Grunnstoff nummer 103, lawrencium, er kalla opp etter han.

## Prisar (utval)
* – Faradaymedaljen
* – Nobelprisen i fysikk
* – Hughesmedaljen
  
## Kjelder

*Ernest Orlando Lawrence i Store norske leksikon.
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ernest Lawrence|Ernest Lawrence]]» frå ,  den 21. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
Otto Stern

**Otto Stern** () var ein tysk fysikar og nobelprisvinnar. Ti år etter at han flykta frå heimlandet til USA, vart han tildelt Nobelprisen i fysikk «for medverkinga si til utviklinga av den molekylære strålingsmetoden og oppdaginga hans av det magnetiske momentet til protonet»

Stern fullførte studia sine ved Universitetet i Breslau i 1912 med ein doktorgrad i fysikalsk kjemi. Han følgde så Albert Einstein til Karlsuniversitetet i Praha og seinare til ETH Zürich. Stern mottok habilitasjonen sin ved Johann Wolfgang Goethe-Universität i Frankfurt i 1915 og i 1921. Han vart seinare professor ved Universitetet i Rostock, som han forlet i 1923 for å jobbe med det nyleg grunnlagte *Institut für Physikalische Chemie* ved Universitetet i Hamburg.

Etter at han gjekk av frå stillinga ved Universitetet i Hamburg i 1933 då nazistane tok over makta, vart han professor i fysikk ved Carnegie Institute of Technology, og seinare professor emeritus ved University of California, Berkeley.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Otto Stern|Otto Stern]]» frå ,  den 21. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Isidor Isaac Rabi

**Isidor Isaac Rabi** () var ein amerikansk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1944 «for hans resonansmetode for å ta opp dei magnetiske eigenskapane til atomkjerner».

## Publikasjonar
* 
* 
* 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Isidor Isaac Rabi|Isidor Isaac Rabi]]» frå ,  den 21. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
James Chadwick

**James Chadwick** () var ein britisk fysikar og nobelprisvinnar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1935 «for oppdaginga av nøytronet».

Han studerte 1913-1914 hos Hans Geiger i Tyskland og sat internering internert der under den første verdskrigen. Frå 1919 arbeidde han hos Ernest Rutherford ved Cavendish Laboratory i Cambridge og utførte eit pionerarbeid innan kjernefysisk forsking. Størst tyding fekk oppdaginga hans av nøytronet i 1932, eit arbeid han fekk Nobelprisen i fysikk for i 1935. 1935–1948 var han professor i Liverpool og deretter (1948–59) professor i Cambridge. Alt i 1939 byrja han å undersøkja høvet for å lage ei kjernefysisk bombe. Under krigen var han leiar for den britiske gruppa som deltok i Manhattanprosjektet, der han medverka til utviklinga av atombomba som seinare vart sleppt over Hiroshima under andre verdskrigen.

## Utmerkingar og prisar (utval)
*1966 – Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste
* – Faradaymedaljen
* – Copleymedaljen
* – Nobelprisen i fysikk
* – Hughesmedaljen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:James Chadwick|James Chadwick]]» frå ,  den 21. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*James Chadwick. (28.02.2013) I Store norske leksikon.

**Litteratur**
*

## Bakgrunnsstoff
Victor Francis Hess

**Victor Franz Hess** (**Victor Francis Hess**) () var ein austerriksk&ndash;amerikansk fysikar, kjent for studium av radioaktivitet og kosmisk stråling. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1936 «for oppdaginga av kosmisk stråling».  Han delte prisen med Carl David Anderson, som fekk han «for oppdaginga av positron».

Han var professor i fysikk universiteta i Graz (1920-21, 1923-30 og 1937-38) og Innsbruck (1931-1937). I perioden 1921-1932 var han direktør for U.S. Radium Corporations forskingslaboratorium i New Jersey. Kona hans var jødisk, og i 1938 flytta han derfor til USA med familien sin for å unngå nazistisk forfølging, og vart utnemnd til professor ved Fordham University same år, noko han var fram til 1952. Han vart seinare amerikansk statsborgar.

Hess gjorde i åra 1911–14 saman med Werner Kolhörster ei rekkje ballongoppstigingar til over 5000 m, og påviste då med ionisasjonskammer at den radioaktive strålinga auka med høgda. For oppdaginga av denne kosmiske strålinga fekk han 1936 saman med Carl David Anderson Nobelprisen i fysikk.

## Publikasjonar
*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Victor Francis Hess|Victor Francis Hess]]» frå ,  den 21. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Carl David Anderson

**Carl David Anderson** () var ein amerikansk eksperimentell fysikar. Han var fødd i New York City, foreldrene var svenske immigrantar. Han studerte fysikk ved Caltech der han tok ein doktorgrad i 1930. 

Under leiing av Robert A. Millikan byrja han å studere kosmisk stråling. Medan han gjorde forsøk med tåkekammer, oppdaga han uventa spor av subatomære partiklar. Frå fotografi av partikkelbanene førsåg han at dette var skapt av partiklar med same masse som elektron, men med motsett elektrisk ladning. Oppdaginga understøtta Paul Dirac sine teoretiske berkningar om at det fanst eit positron. Anderson oppnådde òg eit direkte bevis for at positronet eksisterte ved å sende gammastråler skapt av thoriumkarbid (ThC) inn i andre materialer, noko som førte til at det vart danna positron-elektron par. Oppdaginga av positronet førte til at Anderson fekk Nobelprisen i fysikk i 1936 saman med Victor Hess.

Same år, i 1936, var Anderson med på å oppdage den subatomære partikkelen muon (i byrjinga òg kalla 'mu-meson') som er 207 gonger tyngre enn elektronet.

## Artiklar
*C.D. Anderson, "The Positive Electron", Phys. Rev. **43**, 491 (1933)

## Bakgrunnsstoff
* Nobelprisvinnarar, Carl David Anderson
Clinton Davisson

**Clinton Joseph Davisson** () var ein amerikansk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1937 saman med George Paget Thomson «for den eksperimentelle oppdaginga deira av elektronavbøying i krystall».

Han vart utdanna i Chicago og Princeton, og var frå 1911 til 1917 tilsett ved Carnegie Institute of Technology, fram til 1925 i Western Electric Co. og så fram til 1946 i Bell Telephone Laboratory. Han var professor i fysikk ved University of Virginia i 1947–1949.

Davisson fann i 1921 at refleksjonsevnen for elektron frå ein krystall var sterkt avhengig av refleksjonsvinkelen, ein effekt han då ikkje kunne forklare. Etter at Louis de Broglie i 1924 hadde sett fram teorien sin om bølgjenaturen til elektronet og W. M. Elsässer hadde påpeikt at teorien kunne etterprøvast ved å studere interferensfenomen etter refleksjon av elektronstråler frå krystallgitter, fortsette Davisson saman med L. H. Germer sine tidlegare undersøkingar.

## Prisar (fysikk)
* – Nobelprisen i fysikk
* – Hughesmedaljen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Clinton Davisson|Clinton Davisson]]» frå ,  den 21. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
George Paget Thomson

Sir **George Paget Thomson** () var ein engelsk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1937 saman med Clinton Joseph Davisson «for den eksperimentelle oppdaginga deira av elektronavbøying i krystall».

## Biografi
Han var i 1922 professor i Aberdeen, og frå 1930 til 1952 ved Imperial College i London. Frå 1952 til 1962 var han master of Corpus Christi College i Cambridge. I 1927-1928 påviste han bøying av elektronstråler i krystall og stadfesta dermed teorien til de Broglie om materiebølgjer. For dette arbeidet fekk han saman med amerikanaren C. J. Davisson Nobelprisen i fysikk for 1937. Thomson vart i 1940 formann for den britiske regjeringa sin første komité for for kjerneenergi, Maud-komiteen, og oppretta samarbeidet med USA om utviklinga av atombomba. I 1946 starta han nokre av dei første forsøka på kontrollert fusjon.  

Han var son av fysikaren og nobelprisvinnararen J. J. Thomson.

## Prisar (utval)
* – Nobelprisen i fysikk
* 1960 – Faradaymedaljen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:George Paget Thomson|George Paget Thomson]]» frå ,  den 21. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

*George Paget Thomson. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/George_paget_thomson
C.V. Raman

**Chandrasekhara Venkata Raman** () var ein indisk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1930 «for arbeidet sitt med lyspreiing, og for effekten kalla opp etter han».

Raman vart professor i fysikk ved Universitetet i Calcutta i 1917. I 1929 vart han adla ved utnemning til Knight Bachelor og fekk tiltaleforma Sir. I 1934 vart Raman leiar for det indiske vitskapsakademiet, og i 1947 leiar for Raman Research Institute i Bangalore. I 1910-1921 arbeidde han hovudsakleg med akustiske undersøkingar, og gav viktige bidrag til teorien for verkemåten til strengeinstrument. Seinare utførte han omfattande undersøkingar over lysspreiing i væsker, og fann under dette i 1928 effekten som er kalla opp etter han, ramaneffekten.

CV Raman var onkel av Subrahmanyan Chandrasekhar, som òg vann ein nobelpris i fysikk.

## Publikasjonar (utval)

*«The Small Motion at the Nodes of a Vibrating String», *Nature*, 1909
*«The Maintenance of Forced Oscillations», *Nature*, 1910
*«Photographs of Vibrational Curves», *Philos. Mag.*, 1911
*«The Maintenance of Forced Oscillations of a New Type», *Philos. Mag*, 1912
*«Some Acoustical Observations», *Bull. Indian Assoc. Cultiv. Sci.*, 1913
*«The Dynamical Theory of the Motion of Bowed Strings», *Bull. Indian Assoc. Cultiv. Sci.*, 1914
*«On the Maintenance of Combinational Vibrations by Two Simple Harmonic forces», *Phys. Rev.*, 1915
*«On Discontinuous Wave-Motion - Part 1», *Philos. Mag*, 1916 (med S Appaswamair)
*«The Maintenance of Vibrations in a Periodic Field of Force», *Philos. Mag*, 1917 (med A. Dey)
*«On the 'Wolf-Note' in the Bowed Stringed Instruments», *Philos. Mag.*, 1918
*«An Experimental Method for the Production of Vibrations», *Phys. Rev.*, 1919
*«On the Sound of Splashes», *Philos. Mag*, 1920
*«Whispering Gallery Phenomena at St. Paul's Cathedral», *Nature* (London) 1921 (med G.A. Sutherland)
*«On Whispering Galleries», *Indian Assoc. Cultiv. Sci.*, 1922
*«The Subjective Analysis of Musical Tones», *Nature* (London), 1926
*«A new type of Secondary Radiation», *Nature*, 1928
*«The Indian Musical Drums», *Proc. Indian Acad. Sci.*, 1935
*«The Diffraction of Light by High Frequency Sound Waves: Part III: Doppler Effect and Coherence Phenomena», *Proc. Indian Acad. Sci.*, 1936 (med N. S. Nagendra Nath)
*«Acoustic Spectrum of Liquids», *Nature* (London), 1937 (med B.V. Raghavendra Rao)
*«Light Scattering and Fluid Viscosity», *Nature* (London), 1938 (with B.V. Raghavendra Rao)
* *Aspects of Science*, 1948
* *The New Physics: Talks on Aspects of Science*, 1951
*«The structure and optical behaviour of iridescent opal», *Proc. Indian. Acad. Sci. A38* 1953 (med A. Jayaraman)
* *Lectures on Physical Optics*, 1959


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:C. V. Raman|C. V. Raman]]» frå ,  den 21. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Patrick M.S. Blackett

**Patrick Maynard Stuart Blackett, [[baron]] Blackett** () var ein britisk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1948 «for utviklinga hans av wilsonkammermetoden, og hans etterfølgjande oppdagingar innan kjernefysisk og kosmisk stråling».

Han var elev av Lord Rutherford og C. T. R. Wilson og var professor ved Birkbeck College i London frå 1933 til 1937. Han etterfølgde L. Bragg som professor i Manchester frå 1937 og frå 1953 var han professor ved Imperial College i London. Frå 1955 til 1963 var han leiar for Physics Department der, og frå 1965 president for The Royal Society of London. Blackett er kjent for vidareutviklinga av tåkekammeret til Wilson og for å bruke dette til undersøkingar av kosmisk stråling. For desse arbeida fekk han i 1948 Nobelprisen i fysikk. Han gjorde òg omfattande undersøkingar av magnetfeltet til jorda.

Under den første verdskrigen var Blackett marineoffiser og deltok mellom anna i Jyllandsslaget. Han var særs brukt som rådgjevar for den britiske regjeringa både i militære og vitskaplege spurnader. Han leia under den andre verdskrigen ein komité som arbeidde med anti-ubåtkrig, luftforsvar og utviklinga av radar.

Etter krigen var Blackett sterkt oppteke av fredsarbeid. Han skreiv mellom anna *Atomic Weapons and East–West Relations* (1956) og *Studies of War* (1962). Han vart adla i 1969.

## Publikasjonar
* *Fear, War, and the Bomb: The Military and Political Consequences of Atomic Energy* (1948)
* *Atomic Weapons and East-West Relations* (1956)

## Prisar (utval)
*1948 - Nobelprisen i fysikk 
*1956 – Copleymedaljen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Patrick Blackett, Baron Blackett|Patrick Blackett, Baron Blackett]]» frå ,  den 21. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Jean Baptiste Perrin

**Jean Baptiste Perrin** () var ein fransk fysikar og nobelprisvinnar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1926 for arbeidet sitt med å påvise at materie består av atom.

Perrins gradualavhandling, *Sur les rayons cathodiques eit les rayons X* (1897), inneheldt òg det eksperimentelle beviset for at katodestrålene medfører negativ elektrisk ladning. I eit seinare arbeid, *Recherches sur le mouvement brownien eit la détermination des poids absolus des molécules* (1908), bestemte han ut frå ultramikroskopiske studiar av den brownske rørsla verdien på massen og mengda til molekyla, som stemte godt overeins med resultat frå andre forskarar. Dette var ein eksperimentell stadfesting av Einsteins teori om brownsk rørsle.

Perrin vart innvald som representant av Kungliga Vetenskapsakademien i 1922.

Han var faren til fysikaren Francis Perrin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jean Baptiste Perrin|Jean Baptiste Perrin]]» frå ,  den 22. februar 2012.*
Arthur Compton

**Arthur Holly Compton** () var ein amerikansk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1927 «for oppdaginga av effekten som sida vart kalla opp etter han .» Han delte prisen med C.T.R. Wilson, som fekk den for hans metode å gjere banene til elektrisk ladde partiklar synlege ved hjelp av kondensasjon av damp. 

Compton tok filosofisk doktorgrad i 1916 og vart lærer i fysikk ved University of Michigan same år. Han var tilsett ved *Westinghous lamp co.* i perioden 1917&ndash;19 og dreiv vitskaplege studiar ved University of Cambridge i 1990&ndash;20. I perioden 1920&ndash;23 var han professor ved Washington University og frå 1923 ved University of Chicago. 

Compton utførte store arbeider innan ein rekkje område av fysikken, først og fremst atomfysikken. Mellom anna utførte han bølgjelengdavgjersler av harde gammastrålar. Ved å sende foton på elektron kunne han viser korleis elektrona flytta seg og at lyset hadde fått ei ny bølgjelengd. Dette vart i 1923 kjend som comptoneffekten, som seinare førte til Nobelprisen i fysikk. Compton lukkast òg med å vise at røntgenstrålene, på same måte som det vanlege lyset, kunne totalreflekterast, og han var den første som med framgang nytta diffraksjonsgitter for absorpsjon av røntgenspektrum.

Compton vart i 1954 utnemnd til den tyske ordenen Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste.

## Prisar (utval)
* – Hughesmedaljen
* – Nobelprisen i fysikk

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arthur Compton|Arthur Compton]]» frå ,  den 22. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sigbjørn Mostue

**Sigbjørn Mostue** () er ein norsk forfattar. 

Han debuterte i 2005 med *Gravbøygen våkner*, ein fantasyroman for barn og unge. Debutboka var fyrste del av trilogien *Alvetegnet*. Serien vart fullført med *Nissedreperen* (2006) og *Krakens gap* (2007). Det er seld over 100 000 eksemplar av bøkene i trilogien (2012), og dei er også komne ut på dansk og polsk. I 2009 gav han og Matthijs Holter ut fantasyromanen *Mørkeboka* og i 2010 kom fyrste del i ein ny triologi kalla *Den siste magiker*. I 2012 kom kriminalromanen *Operasjon Helena* ut som fyrste vaksenboka hans. Den var skriven saman med den tidlegare politispanaren Johnny Brenna.

Mostue bur på Jessheim og er utdanna frå Universitetet i Oslo med hovudfag i idéhistorie. Før han vart forfattar på heiltid arbeidde han som redaktør i De norske Bokklubbene.

## Bøker
  
* 2005 &ndash; *Gravbøygen våkner* &ndash; *Alvetegnet* 1, fantasyroman for barn og unge
* 2006 &ndash; *Nissedreperen* &ndash; *Alvetegnet* 2, fantasyroman for barn og unge
* 2007 &ndash; *Krakens gap* &ndash; *Alvetegnet* 3, fantasyroman for barn og unge
* 2009 &ndash; *Mørkeboka* &ndash; fantasyroman for ungdom, skriven saman med Matthijs Holter
* 2010 &ndash; *Historien om vampyrer : fra dødsfiende til superhelt*
* 2010 &ndash; *Den siste magiker I* &ndash; fantasyroman for barn og unge
* 2011 &ndash; *Den siste magiker del 2: Belz og Ebub* &ndash; fantasyroman for barn og unge
* 2012 &ndash; *Den siste magiker del 3: Nimrod* &ndash; fantasyroman for barn og unge
* 2012 &ndash; *Operasjon Helena* &ndash; kriminalroman, skriven saman med Johnny Brenna
* 2013 &ndash; *Operasjon Føniks* &ndash; kriminalroman, skriven saman med Johnny Brenna
* 2013 &ndash; *Zombie-Bjarne*

## Prisar og utmerkingar
* 2005 &ndash; ARKs barnebokpris for *Gravbøygen våkner*

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Sigbjørn Mostue
* Presentasjon av Sigbjørn Mostue på nettstaden til Cappelen Damm 
* Utgjevingar av Sigbjørn Mostue i BIBSYS Ask
John Cockcroft

Sir **John Douglas Cockcroft** () var ein britisk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1951 saman med Ernest Walton «for pionerarbeidet deira med omdanning av atomkjerner med kunstig akselererte atompartiklar».

## Biografi
Frå 1924 arbeidde han ved Cavendish Laboratory i Cambridge, som då var leia av Ernest Rutherford. Frå 1939 til 1946 var han professor i naturfilosofi på same stad. Han arbeidde først med å skape sterke magnetfelt og låge temperaturar. I 1928 byrja han i samarbeid med Ernest Walton å arbeide med akselerasjon av proton ved hjelp av høge spenningar. For å få til dette bygde dei ein høgspenningsgenerator, Cockcroft-Walton-generator, og påviste i 1932 dei første kjernereaksjonane skapt med kunstig akselererte partiklar, eit arbeid som dei i 1951 fekk Nobelprisen i fysikk for.

Cockcroft leia òg bygginga av den første syklotronen i Storbritannia, som stod ferdig i 1939. Frå 1938 vart han saman med Henry Tizard engasjert i utviklinga av radaren. Under andre verdskrigen var han rådgjevar for regjeringa og leia fleire forskingstiltak. I 1944 leia han det anglo-kanadiske atomenergiprosjektet som hadde sete i Montreal og fekk med det ansvaret for bygginga av nokre av dei første reaktorane i verda. I 1946 vart han direktør for Atomic Energy Research Establishment i Harwell, og i 1959 vart han vald til Master for det nye Churchill College i Cambridge.

Cockcroft var ein av dei fremste ekspertane i verda på kjernefysisk energi og ein av dei ivrigaste talsmennene for å utnytte dette til fredelege føremål.

## Prisar (utval)
* – Faradaymedaljen
* – Nobelprisen i fysikk
* – Hughesmedaljen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:John Cockcroft|John Cockcroft]]» frå ,  den 22. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

*John Douglas Cockcroft. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/John_douglas_cockcroft
Aristotélis

**Aristotélis** (gresk Αριστοτέλης) er ein kommune i periferieininga Khalkidikí i Sentral-Makedonía i Hellas. Han ligg aust for Polýjyros og grensar i nord mot periferieininga Thessaloníki I aust ligg Aristotélis ut mot Strymónasbukta, og i søraust ligg halvøya Áthos.

## Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Arnéa
* Panajía 
* Stájira-Ákanthos
Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Ernest Walton

**Ernest Thomas Sinton Walton** () var ein irsk fysikar.

Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1951 saman med John Cockcroft for arbeidet med endringa av atomkjernen gjennom kunstig akselererte atom (òg kalla atomspalting).

Frå 1927 til 1934 var han stipendiat ved Cavendish Laboratory i Cambridge, som då vart leia av Lord Rutherford. Frå 1934 var han tilknytt Trinity College i Dublin. Han var professor der frå 1946 til 1974. I Cambridge arbeidde Walton med utvikling av partikkelakseleratorar, og konstruerte saman med John Cockcroft eit høgspenningsanlegg, den såkalla Cockcroft-Walton-generatoren. Ved å akselerere proton med denne til ein energi på 500 (seinare 700) keV, og sende protona mot eit litiumtarget, fann dei i 1932 at det vart frigjort a-partiklar. Reaksjonen som føregjekk var den første kjende kjernereaksjonen indusert ved kunstig akselererte partiklar, og oppdaginga blir rekna som innleiinga til moderne eksperimentell kjernefysikk. Walton fekk saman med Cockcroft i 1951 Nobelprisen i fysikk for arbeidet sitt på dette området.

## Prisar (utval)
* – Nobelprisen i fysikk
* – Hughesmedaljen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ernest Walton|Ernest Walton]]» frå ,  den 22. februar 2012.*  
 
* Ernest Thomas Sinton Walton. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Ernest_thomas_sinton_walton
Felix Bloch

:*Felix Bloch er òg namnet på [[Felix Bloch (diplomat)|en amerikansk diplomat]], fødd 1935.*

**Felix Bloch** () var ein sveitsisk-fødd fysikar som vart amerikansk statsborgar i 1939.

Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1952 saman med Edward Mills Purcell for utviklinga deira av nye metodar for kjernemagnetiske presisjonsmålingar og dei oppdagingane som kom med denne metoden. I 1979 vart han utnemnd til den tyske ordenen Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste.

Han tok utdanning i Zürich og Leipzig og reiste frå Tyskland i 1933. Frå 1934 var han professor ved Stanford University i California. Bloch arbeidde først med teoretisk fysikk, der han er kjent for undersøkingar av den elektriske leiingsevna til metall og for arbeid med ferromagnetisme. Han var den første som målte det magnetiske momentet til nøytron (1939). Under andre verdskrigen arbeidde han ei tid i Manhattenprosjektet under utviklinga av den første atombomba og seinare med utvikling av mottiltak mot radar. Han fann i 1945 ein måte å måle det magnetiske momentet til atomkjernar ved resonansabsorpsjon av radiobølgjer. Same metoden var, uavhengig av han, utvikla av E. M Purcell omtrent samstundes, og dei vart saman tildelt Nobelprisen for 1952 for denne oppdaginga. Bloch var i 1954–55 den første generaldirektøren for CERN i Genève.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Felix Bloch|Felix Bloch]]» frå ,  den 22. februar 2012.*  
*Felix Bloch. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Felix_Bloch
Frits Zernike

**Frederik (Frits) Zernike** () var ein nederlandsk fysikar.

Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1953 for utviklinga og oppdaginga av fasekontrast, ein optisk teknikk som gjer det mogeleg å studere særs fine strukturar i levande celler gjennom mikroskop. Zernike gjorde oppdaginga i 1930, men først i 1941 vart fasekontrastmikroskopet sett i produksjon i Tyskland. Teknikken har hatt og har framleis stor tyding innan medisinsk forsking, og vert òg nytta mellom anna til rutineundersøkingar av bakteriar, protozoar og vev. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Frits Zernike|Frits Zernike]]» frå ,  den 22. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Nobelprize.org - Fasekontrastmikroskopet
Max Born

**Max Born** () var ein tysk matematikar og fysikar. Han fekk Nobelprisen i fysikk i 1954.

Max Born studerte matematikk under David Hilbert og tok doktorgraden i 1906 i Göttingen. Han vart ekstraordinær professor i teoretisk fysikk i Berlin, der han samarbeidde med Max Planck i Albert Einstein og Walther Nernst.

Frå 1921 til 1933 var han professor i Göttingen. Her utvikla han saman med Wolfgang Pauli i Werner Heisenberg og Pascual Jordan store delar av den moderne kvantemekanikk. Til dei viktigaste resultatat høyrer den såkalla *[[Born-Oppenheimer-approksimeringa]]*, som i 1928 førte til orbitalmodellen.

I 1933 vart Max Born på grunn av den jødiske herkomsten sin og til kona si fråteken professoratet sitt og han emigrerte til Edinburgh der han arbeidde som dosent, fram til han i 1954, same år som han fekk Nobelprisen, vendte tilbake til heimlandet. Her virka han til han døydde.

Ved sidan av det vitskaplege arbeidet sitt dreiv han med filosofiske og politiske tema. Han argumenterte mellom anna mot atomopprustning.

To gymnasium er kalla opp etter han, i Germering ved München og i Backnang ved Stuttgart. Det same er Max-Born-Institut i Berlin.

Barnebarnet hans var songaren Olivia Newton-John.

## Prisar (utval)
* – Hughesmedaljen

## Utvalde verk
* *Dynamik der Kristallgitter* (1915)
* *Die Relativitätstheorie Einsteins* (1920)
* *Vorlesungen über Atommechanik* (1925)
* *Experiment und Theorie in der Physik*
* *Der Luxus des Gewissens* (medforfattar) (1969)
* *Optik : ein Lehrbuch der elektromagnetischen Lichttheorie* (1933)
* *Principles of Optics* (med Emil Wolf) (1959)
* *Physik im Wandel meiner Zeit*
* *Von der Verantwortung des Naturwissenschaftlers*

## Litteratur
*Nancy Thorndike Greenspan: *Max Born - Baumeister der Quantenwelt. Eine Biographie*. 2005. Spektrum Akademischer Verlag. ISBN 3-8274-1640-X

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Max Born|Max Born]]» frå ,  den 22. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Werner Heisenberg

**Werner Karl Heisenberg** () var ein kjend tysk fysikar og ein av dei viktigaste fysikarane på 1900-talet. Han vann mellom anna Nobelprisen i fysikk i 1932 «for å ha skapt kvantemekanikken». I lag med Max Born og Pascual Jordan utvikla Heisenberg matriseformuleringa av kvantemekanikken i 1925 og i 1927 publiserte han uskarpleiksrelasjonen, som bygde på filosofien hans og som han er mest kjend for. Han gjorde òg viktige bidrag i hydrodynamikken i turbulente straumar, atomkjernar, ferromagnetisme, kosmisk stråling og subatomære partiklar. Han var òg særs viktig i planlegginga av den første vesttyske kjernereaktoren i Karlsruhe og ein forskingsreaktor i München i 1957. Det har vore mykje kontroversar kring arbeidet hans på atomforsking under andre verdskrigen.

## Liv
Heisenberg vart fødd i ein professorfamilie i Würzburg i 1901. Faren hans var bysantinisten August Heisenberg. Studiet sitt i fysikk fullførte han på minstetida, tre år, og vart i 1924 assistent for Max Born i Göttingen og arbeidde med Niels Bohr i København. I dei følgjande åra grunnla han saman med Max Born og Pascual Jordan kvantemekanikken. Berre 26 år gammal vart han i 1927 professor ved universitetet i Leipzig, og fekk i 1932, 31 år gammal, Nobelprisen i fysikk. Mellom 1942 og 1945 leia han Kaiser-Wilhelm-Institut für Physik i Dahlem og underviste som professor ved Humboldt-universitetet i Berlin, der han deltok i hæren sin uranprosjekt og arbeidde med utviklinga av atombomba. I 1946 vart han direktør for Max-Planck-Institut für Physik i Göttingen, og frå 1958 til 1970 var han direktør for Max-Planck-Institut für Physik und Terrestrische Physik i München.

Heisenberg vart i 1957 utnemnd til den tyske ordenen Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste.

Med kona si Elisabeth, som han hadde gifta seg med i 1936, hadde Heisenberg sju born, mellom dei genetikkprofessoren Martin Heisenberg.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Werner Heisenberg|Werner Heisenberg]]» frå ,  den 21. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Walther Bothe

**Walther Wilhelm Georg Bothe** () var ein tysk fysikar. Han er kjent for undersøkingar av kosmisk stråling og for arbeid innan kjernefysikk. Han utvikla koinsidensmetoden som gjer det mogleg å påvise at to partiklar blir samstundes sende ut frå ein atomkjerne, ein metode som dannar grunnlaget for kjernespektroskopien. Bothe fekk for dette halve Nobelprisen i fysikk i 1954 saman med Max Born.

Han var professor i Berlin i 1929, i Giessen i 1930, i Heidelberg  i1932 og frå 1934 direktør for Kaiser Wilhelm Institut (no Max Planck Institut) for fysikk i Heidelberg. 

## Publikasjonar
* Bothe, W. og Hans Geiger, "*Experimentaler Teil*". 1921.
* Bothe, W., "*Bemerkung yur vorstehenden Arbeit*". 1921.
* Bothe, W., "*Remarks on the Leipziger DÒ attempt*". 1941.
* Bothe, W., "*The distribution of velocity of the neutrons in a braking means*". 1942.
* Bothe, W., "*The vermehrung of fast neutrons in uranium and some other work from the KWI Heidelberg*".
* Bothe, W., "*Over radiation protection walls*".
* Bothe, W. og W. Fuenfer, "*Layer attempts with variation of the u and DÒ thicknesses*".

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Walther Bothe|Walther Bothe]]» frå ,  den 22. februar 2012.*  
* Walther Wilhelm Georg Bothe. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Walther_wilhelm_georg_bothe
 

## Bakgrunnsstoff
Max von Laue

**Max von Laue** () var ein tysk fysikar. Laue er særleg kjend for oppdaginga av interferensen til røntgenstrålane i 1912 saman med W. Friedrich og P. Knipping. For denne oppdaginga fekk dei Nobelprisen i fysikk i 1914. Den metoden han opphavleg brukte til å få fram interferensane, ved å sende røntgenstrålar gjennom ein krystall, vart seinare avløyst av Bragg-metoden, men i mange tilfelle blir metoden til Laue metode enno brukt. Interferensmønster som oppstår når røntgenstrålar passerer ein krystall, blir ofte kalla eit lauegram. Laue utførte òg viktige arbeid over relativitetsteori, kosmologi og superleiing.

Frå 1912 til 1914 var han professor i Zürich, frå 1914 til 1919 i Frankfurt am Main og frå 1919 til 1943 professor i Berlin og direktør ved Kaiser Wilhelm-instituttet i Berlin-Dahlem. Han var professor i Göttingen frå 1946 til 1951 og frå 1951 til 1958 var han direktør ved Fritz Haber-instituttet for fysikalsk kjemi i Berlin-Dahlem. I åra 1944–45 skreiv han ei bok om fysikkhistoria.

Laue vart i 1952 utnemnd til den tyske ordenen Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Max von Laue|Max von Laue]]» frå ,  den 21. februar 2012.*  
*Max Felix Theodor Laue. (28.02.2013) I Store norske leksikon.
Willis Lamb

**Willis Eugene Lamb** () var ein amerikansk fysikar som vann Nobelprisen i fysikk i 1955 «for oppdagingane hans vedrørande finstrukturen i spektrumet til hydrogenet». Lamb var professor ved University of Arizona College of Optical Sciences.

## Biografi
Han mottok ein Bachelor of Science i kjemi frå University of California, Berkeley i 1934 og i 1938 mottok han ein filosofisk doktorgrad i fysikk for det teoretiske arbeidet hans med spreiing av nøytron med krystall, under rettleiing av Robert Oppenheimer. Han var frå 1945 til 1951 professor ved Columbia University, og frå 1951 til 1955 ved Stanford University i California. Frå 1956 til 1962 var han professor i fysikk ved Oxford University i England, og frå 1962 til 1974 professor ved Yale University i Connecticut, og frå 1974 professor ved University of Arizona. 

Under andre verdskrigen arbeidde han vesentleg med radar og mikrobølgjeteknikk, og seinare med mikrobølgjespektroskopi. Han undersøkte mellom anna energitilstandene i hydrogen og påviste ei oppsplitting i finstrukturen som var ulikt frå det ein skulle vente ifølgje teorien til Paul Diracs. Kjennskapen til dette avviket, Lamb-forskyvninga, har vore av grunnleggjande tyding for den seinare utviklinga av kvanteelektrodynamikken. Lamb fekk i 1955, saman med Polykarp Kusch, Nobelprisen i fysikk for denne oppdaginga. Han er òg kjent for ei rekkje andre viktige arbeid både av eksperimentell og teoretisk art innan kjernefysikk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Willis Lamb|Willis Lamb]]» frå ,  den 22. februar 2012.*  
*Willis Lamb. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Willis_lamb
Polykarp Kusch

**Polykarp Kusch** () var ein amerikansk fysikar og nobelprisvinnar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1955 for sine presisjonsmålingar av elektronets magnetiske moment. Han delte prisen med Willis Eugene Lamb som fekk prisen for oppdagingane deira vedrørande finstrukturen i spektrumet til hydrogenet. 

Han fekk ein Bachelor of science i fysikk ved Case Western Reserve University i 1931. I 1933 fekk han ein mastergrad ved University of Illinois og i 1936 ein filosofisk doktorgrad ved same stad. Store delar av karrieren sin var han professor ved Columbia University i New York, og fungerte som prost på universitet i mange år før han flytta over til det nyoppretta University of Texas i Dallas. I si tid ved Columbia var han doktorgradsrettleiar for Gordon Gould, oppfinnaren av laseren

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Polykarp Kusch|Polykarp Kusch]]» frå ,  den 22. februar 2012.*
William Shockley

**William Bradford Shockley** () var ein amerikansk fysikar.

I 1956 mottok han Nobelprisen i fysikk, saman med John Bardeen og Walter Houser Brattain, for å ha oppfunne transistoren.

Han var tilsett ved Bell Telephone Co. sitt laboratorium frå 1936 til 1942 og frå 1945 til 1955, då han vart direktør for Shockley-laboratoriet for elektriske halvleiarar ved Beckman Instruments, Inc., California, og frå 1963 til 1975 professor ved Stanford University. Shockley har gjeve viktige bidrag til forståinga av fysikalske tilhøve i elektriske halvleiarar. Han var leiar av den forskingsgruppa ved Bell-laboratoria som utvikla den første transistoren (spisskontakt-transistoren) i 1947 og flatekontakt-transistoren i 1951.

Shockley er òg kjend for undersøkingar av ferromagnetisme og av metall sine plastiske eigenskapar. Han har utgjeve mange vitskaplege og tekniske publikasjonar. Mest kjend er boka *Electrons and Holes in Semiconductors*.

## Kjelder

*William Shockley. I Store norske leksikon.
**Delar av artikkelen bygger på «[[:nb:William Shockley|William Shockley]]» frå ,  den 22. februar 2012.*
Minda Ramm

**Minda Mathea Olava Ramm** ()
var ein norsk forfatter som i alt skreiv fire romanar og nokre noveller. 

## Liv og forfattarskap
Minda Ramm gjekk på privat artiumkurs i Kristiania saman med blant andre Betzy Børresen og Anna Bugge. I studieåra var Ramm kvinnesakforkjempar og aktiv innom studentlaget *Skuld*, ein forløpar for Norsk Kvinnesaksforening, men seinare blei ho meir kritisk til kvinnesaksrørsla. Ho tok Cand.real.-eksamen i 1890 og i 1893 gifta ho seg med forfattaren Hans E. Kinck som ho fekk to born med. 

Debutboka *Lommen* (1896) vekte merksemd for si skildring av korleis tidas unge intellektuelle kvinner ikkje makta å leve opp til det gjengse kjønnsrollemønsteret om dei tok val som gav dei intellektuell vekst.  Kvinnesaksrørsla i Kristiania tolka boka som antifeministisk, og profilerte medlemar sa seg lei for at ei utdanna kvinne dei hadde rekna for ei av sine eigne skreiv slikt. Men sjølv motstandarar av meiningsinnhaldet måtte medgje at boka var vellukka reint kunstnarleg. Den blei òg rekna som erotisk djerv, og kvinner i det akademiske miljøet i Kristiania oppfatta verket som ein nøkkelroman. 

Den neste romanen, *Overtro. Skildringer fra ottiårene* (1898), er mindre vellukka og fekk lite merksemd. I 1909 kom den tredje romanen, *Valgaar*, ei satirisk skildring av livet i eit lite samfunn.

Den fjerde og siste romanen til Minda Ramm, *Fotfæstet* (1918), blir rekna som den beste boka hennar. Romanen har eit sivilisasjonskritisk drag ved at den skildrar korleis menneska kløyvest mellom natur og kultur, og deira strev med å finne ein idebasert ståstad i livet. 

## Bibliografi
### Bøker
*

*

*

*

## Kjelder
*Denne artikkelen bygger på artikkelen Minda Ramm frå Wikipedia på svensk, den 22. februar 2012. Artikkelen oppgjev som kjelde:
**Lorenz, Astrid: «Natura demonia est: om Minda Ramm», 1996 i *Nordisk kvinnolitteraturhistoria*, band 3, Höganäs : Wiken, Cop. 1996, side 75-76
* Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978

; Referansar 

## Bakgrunnsstoff
*Minda Ramm i Store norske leksikon
John Bardeen

**John Bardeen** () var ein amerikansk fysikar og den einaste som har fått nobelprisen i fysikk to gonger.

Far til Bardeen var professor i anatomi og dekan på ein medisinsk høgskole.

Bardeen vart Bachelor of science i 1928 og Master of science i 1929 i elektroteknikk ved universitetet i Wisconsin (Madison). i 1936 avla han doktorgraden sin i matematisk fysikk ved Princeton-universitetet. Han jobba ved universitetet i Minnesota frå 1938 til 1941. I andre verdskrigen var han fysikar ved den amerikanske marinens laboratorium i Washington D.C.. 

Som fysikar ved Bell telefonlaboratorium i Murray Hill i New Jersey frå 1945 til 1951 høyrte han til den arbeidsgruppa som 1947 oppdaga transistoreffekten. 1948 offentleggjorde dei den første transistoren, noko som utløyste ein elektronisk revolusjon. For dette arbeidet vart han tildelt nobelprisen i fysikk i 1956 saman med to av kollegaene sine, William B. Shockley og Walter Brattain.

Frå 1951 til 1975 var Bardeen professor for elektroteknikk og fysikk ved Illinois universitet.

1972 mottok han saman med Leon N. Cooper og John R. Schrieffer nok ein gong nobelprisen i fysikk. Dei hadde kome med ein teori som forklarte superleiareigenskapen, den såkalla BCS-teorien, kalla opp etter initialane til oppdagane. Alt i 1930-åra hadde Bardeen forska på fenomenet og han kom i 1950-åra fram til ei teoretisk forklaring. I og med sin andre nobelpris vart han den første vitskapsmannen som fekk nobelprisen to gonger i same kategori, og han er framleis den einaste som har fått prisen to gonger i fysikk.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:John Bardeen|John Bardeen]]» frå ,  den 22. februar 2012.*
Chen Ning Yang

**Chen Ning Franklin Yang** () var ein kinesisk-amerikansk fysikar.

Yang er kjend for teoretiske undersøkingar av symmetriprinsipp og for arbeid innan statistisk mekanikk. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1957 saman med Tsung-Dao Lee for teoriane deira om at den svake vekselverknaden ikkje hadde paritetssymmetri (speglsymmetri). Chien-Shiung Wu stadfesta teorien eksperimentelt.

Han tok utdanninga si i Kunming. Frå 1946 studerte han hos E. Fermi ved University of Chicago, og vart i 1949 knytt til Institute for Advanced Study ved Princeton. Frå 1955 til 1965 var han professor same stad, og sidan 1966 Albert Einstein-professor ved State University of New York i Stony Brook.

## Prisar og utmerkingar (utval)
* – Nobelprisen i fysikk
* – Albert Einstein-medaljen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Chen Ning Yang|Chen Ning Yang]]» frå ,  den 22. februar 2012.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Anastacia

**Anastacia** () er ein amerikansk songar, låtskrivar og dansar fødd i Chicago. Ho utfører pop, soul, dance og R&B-musikk.

## Album
* 1999 - *Not That Kind* 
* 2001 - *Freak of Nature*
* 2004 - *Anastacia* 
* 2005 - *Pieces of a Dream* 
* 2008 - *Heavy Rotation*

* 1993: One More Chance
* 1993: Forever Luv (duett med David Morales)
* 1998: Mi Negra, Tu Bombón (duett med Omar Sosa)
* 1998: Not That Kind
* 1999: Tienes Un Solo (duett med Omar Sosa)
* 1999: I'm Outta Love
* 2000: Saturday Night's Alright for Fighting (duett med Elton John)
* 2001: Let It Be (duett med Paul McCartney, Anastacia other artists)
* 2001: I Ask of You (duett med Luciano Pavarotti)
* 2001: What More Can I Give (duett med Michael Jackson and other artists)
* 2001: Love Is Alive (duett med Vonda Shepard)
* 2001: Cowboys And Kisses
* 2001: Made For Lovin' You
* 2001: Paid My Dues
* 2002: One Day in Your Life
* 2002: Boom
* 2002: Why'd You Lie To Me
* 2002: You'll Never Be Alone
* 2002: I Thought I Told You That (duett med Faith Evans)
* 2002: You Shook Me All Night Long (duett med Celine Dion)
* 2002: Bad Girls (duett med Jamiroquai)
* 2003: Love Is a Crime
* 2003: We Are the Champions, We Will Rock You, Amandla (duett med Queen, Beyoncé, Bono, Cast og David A. Stewart)
* 2004: Left Outside Alone
* 2004: Sick And Tired
* 2004: Welcome To My Truth
* 2004: Heavy On My Heart
* 2004: I Do (duett med Sonny Sandoval)
* 2005: Everything Burns (duett med Ben Moody)
* 2005: Pieces Of A Dream
* 2006: I Belong To You (duett med Eros Ramazzotti)
* 2007: Sing (duett med Annie Lennox and other artists)
* 2008: I Can Feel You
* 2008: Absolutely Positively
* 2009: Holding Back the Years (duett med Simply Red)
* 2009: Defeated
* 2009: Stalemate (duett med Ben's Brothers)
* 2010: Safety (duett med Dima Bilan)
* 2010: Burning Star (duett med Natalia Druyts)
* 2011: What Can We Do (A Deeper Love) (duett med Tiësto)
* 2012: If I Was Your Boyfriend (duett med Tony Moran)
* 2012: Dream on
* 2012: Best Of You

## Bakgrunnsstoff
Tsung-Dao Lee

**Tsung-Dao Lee** (李政道 Pinyin: **Lǐ Zhèngdào**) () var ein kinesisk-amerikansk fysikar. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk som 30-åring i 1957 saman med Chen Ning Yang «for den gjennombrytande undersøkinga deira av dei såkalla paritetlovene som hadde førte til viktig oppdagingar om elementærpartiklar».

Lee var den yngste nobelprisvinnararen etter andre verdskrigen og den tredje yngste i historia etter William Lawrence Bragg (som vann prisen i ein alder av 25, saman med far sin William Henry Bragg og Werner Heisenberg (som vann prisen i 1932, òg i ein alder av 30). Lee og Yang vart dei første kinesiske nobelprisvinnarane. Som amerikansk statsborgar frå 1962 vart Lee òg den yngste amerikanaren som nokon gong har vunne Nobelprisen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tsung-Dao Lee|Tsung-Dao Lee]]» frå ,  den 22. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Pavel Aleksejevitsj Tsjerenkov

**Pavel Aleksejevitsj Tsjerenkov** (russisk: Павел Алексеевич Черенков) () var ein sovjetisk fysikar som vann Nobelprisen i fysikk i 1958 «for oppdaginga og tolkinga av tsjerenkoveffekten». 

I 1934 observert Tsjerenkov eit utslepp av blått lys frå ein flaske med vatn som var blitt utsett for radioaktiv stråling. Dette fenomenet som var knytt til atomære partiklar som flytta seg med snøggleik større enn lysfarten i det lokale mediet, viste seg å vere av stor tyding i seinare eksperimentelt arbeid innan atomfysikk, og for studiar av kosmisk stråling. Dette vart seinare kalla Tsjerenkov-effekten og er blitt ein del av standardutstyret i atom-forskinga for å observere eksistensen og snøggleiken til høgsnøggleikspartiklar.

Pavel A. Tsjerenkov har òg deltatt i utviklinga og bygginga av elektron-akseleratorer, og i undersøkingar av foto-kjernefysisk og foto-meson-reaksjonar. 

Han vart tildelt ei rekke prisar i Sovjetunionen. Den første prisen fekk han i 1946, og han fekk ytterlegare to prisar i 1952 og 1977. I 1958 vart han tildelt Nobelprisen i fysikk for oppdaginga av Tsjerenkov-effekten. Han vart òg tildelt medalje og vart utnemnd som Helt av Sovjetunionen for det sosialistiske arbeidet sitt i 1984. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pavel Aleksejevitsj Tsjerenkov|Pavel Aleksejevitsj Tsjerenkov]]» frå ,  den 22. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*