open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1052

**1052** (romartal MLII) var eit skotår som byrja på ein onsdag etter den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* Hertugdømet Gascogne vart ein del av Aquitaine.
* Gunnhild Anundsdotter grunnla eit kloster i Gudhem.

## Fødde
* Filip I av Frankrike, konge av Frankrike frå 1060
* Skule Tostesson, norsk jarl

## Døde
* 4. oktober: Prins Vladimir av Novgorod
* Emma av Normandie, gift med Knut den mektige
* Fan Zhongyan, kinesisk forfattar og politikar i Song-dynastiet
1048

**1048** (romartal MXLVIII) var eit skotår som byrja på ein fredag etter den julianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* 16. juli: Pave Benedikt IX vart avsett for siste gong og bannlyst, skulda for simoni.
* 17. juli: Poppo vart pave under namnet Damasus II.
* Svein Estridsson gifta seg med Gunhild Anundsdotter.
* Johannittarordenen vart grunnlagt.

### Noreg
* Snorre seier at Oslo vart grunnlagd av Harald Hardråde dette året. Arkeologar har seinare funne ut at området har vore busett før år 1000.

## Fødde
* Alexios I Komnenos, bysantinsk keisar 1081&ndash;1118.
* Omar Khayyam, persisk poet, astronom, matematikar og filosof.
* Magnus Haraldsson, konge av Noreg 1066–1069.

## Døde
* 9. august: Pave Damasus II, fødd *Poppo*, pave 17. juli&ndash;9. august 1048.
* Abu Raihan al-Biruni, persisk diktar og matematikar.
1039

**1039** (romartal MXXXIX) var eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* Henrik II vart tysk konge.
* Abbaye Notre-Dame du Bec vart grunnlagt i Normandie.
* Bretislav I av Bøhmen invaderte Polen.
* Taifaen Ronda vart grunnlagd i Al-Andalus.

## Fødde
*Helibo, leiar for den jurtsjenske stammen wanyan
*Minamoto no Yoshiie, japansk samurai
*Su Zhe, kinesisk forfattar og politikar

## Døde
* 4. juni: Konrad II, tysk-romersk keisar 1024&ndash;1039.
* Teresa av Leon, dronningmor av Portugal.
1040

**1040** (romartal MXL) var eit skotår som byrja på ein tysdag etter den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 14. august: Duncan I vart drepen i strid mot syskenbarnet Macbeth. Denne etterfylgde han som skotsk konge.
* Svein Estridsson forlét tenesta si hos Anund Jakob.
* Hardeknut vart konge av England.
* Pireus vart inntatt av væringar under leiing av Harald Hardråde og ei runerissing vart gjort på Pireusløva (omtrentleg år).

### Noreg
* Dynnasteinen på Hadeland blei laga.
* Vanse kirke blei bygd.

## Fødde
* 22. februar: Rashi, fransk rabbinar og kommentator
* Géza I av Ungarn (omtrentleg år).

## Døde
* 17. mars: Harald Harefot, konge av England 1037&ndash;1040.
* 14. august: Duncan I, konge av Skottland 1034&ndash;1040.
* 1. oktober: Hertug Alan III av Bretagne (forgifta).
1041

**1041** (romartal MXLI) var eit normalår som byrja på ein torsdag etter den julianske kalenderen.

## Hendingar
* 10. desember: Keisarinna Zoë Porphyrogenita sette inn adoptivsonen sin på trona til Det bysantinske riket som Mikael V.

## Fødde
* Harald Hein, konge av Danmark 1076–1080.

## Døde
* 10. desember: Keisar Mikael IV av Bysants.
* Ingvar Vittfarne, svensk viking som var leiar av Ingvarsferd.
1043

**1043** (romartal MXLIII) var eit normalår som byrja på ein laurdag etter den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 28. september: I slaget ved Lyrskogsheden sigra ein norsk, dansk og saksisk hær over ein stor hær som bestod av heidenske slavarar.
* Eit kloster blei grunnlagd av jarl Leofric av Mercia og kona hans Godgifu (Lady Godiva). Klosteret danna grunnlaget for byen Coventry.

### Noreg
* Magnus den Gode brente ned Jomsborg.

## Fødde
* Rodrigo Díaz de Vivar, kjend som El Cid, kastiljansk adelsmann, militærleiar og diplomat
* Vladislav I, konge av Polen 1079&ndash;1102 (omtrentleg år).

## Døde
* 15. mai: St. Hallvard, vernehelgen for Oslo
1050

**1050** (romartal ML) var eit normalår som byrja på en måndag etter den julianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* Emund den gamle etterfylgde broren Anund Jakob som svensk konge.
* Den fyrste kjente grenseoppgangen mellom Danmark og Sverige skjedde.
* Det sørindiske Cholariket erobra Malakkahalvøya og Maldivane.

## Fødde
* 11. november: Henrik IV, konge av Det tysk-romerske riket.
* Halstein (omtrentleg år), svensk konge 1067–1070 og 1079–1084.

## Døde
* Anund Jakob, konge av Sverige 1022–1050.
* Ingegjerd, dottera til Olav svenske.
* Gunnhild av Polen, gift med Anund Jakob.
* Zoë Porphyrogenita, keisarinne i Det bysantinske riket.
* Guido av Arezzo, ein reformator av musikk og noteskrift.
1036

**1036** (romartal MXXXVI) var eit skotår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* Edvard vedkjennaren og broren Ælfred Æþeling kom til England for å gjera krav på trona som Harald Harefot då hadde. Jarl Godwin av Wessex tok Ælfred til fange og fekk han blinda for å gjera han uskikka til embetet. Ælfred døydde kort tid etter av skadane.
* Sigtrygg Silkeskjegg abdiserte som konge av Dublin og blei etterfølgd av Echmarcach mac Ragnaill.
* Den svenske vikinghøvdingen Ingvar Vittfarne innleidde Ingvarsferda til Gardarike og Serkland.
* Ziridar tok Palermo frå normannarar på Sicilia, men klarte ikkje ta resten av øya.
* Camera obscura blei beskrive av Ibn Al-Haitham.
* Go-Suzaku kom til trona i Japan.

## Fødde
* Anselm av Lucca, italiensk biskop
* Odo av Bayeux, normannisk biskop (omtrentleg dato)

## Døde
* Ca. 5. februar: Ælfred Æþeling, angelsaksisk prins
* 15. mai: Keisar Go-Ichijō av Japan (f. 1008)
* 13. juni: Ali Az-Zahir, kalif
* Svein Knutsson, son av Knut II av Danmark

## Bakgrunnsstoff
1045

**1045** (romartal MXLV) var eit normalår som byrja på ein tysdag]] etter den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* Mai: Johannes Gratianus vart pave Gregor VI, etter å ha kjøpt pavestolen av Benedikt IX. Benedikt IX ombestemde seg seinare same år og tok tilbake makta.
* Bygginga av Westminster Abbey vart starta på oppdrag av Edvard Vedkjennaren.
* Edvard vedkjennaren gifta seg med Edith.
* Go-Reizei vart keisar av Japan.
* Harald Godwinson vart jarl av Wessex.
* Boktrykkarkunsten: Lause trykktypar vart funne opp av Bi Sheng i Kina.
* I hammadiddynastiet vart al-Qaid ibn Hammad etterfølgd av Muhsin ibn Qaid.
* Huset Savojen (greve Humbert II) fekk fotfeste i Italia.

### Noreg
* Harald Hardråde vart norsk konge.

## Fødde
* Håkan Raude (i Levene i Västergötland i Sverige) (omtrentleg år), svensk konge.
* Stephen, greve av Blois (omtrentleg år).

## Døde
* Go-Suzaku, japansk keisar.
1044

**1044** (romartal MXLIV) var eit skotår som byrja på ein sundag etter den julianske kalenderen.
## Hendingar
* September: pave Benedikt IX vart etterfølgd av Sylvester III, som i blant blir sett som motpave. Benedikt tok tilbake makta i mars året etter for å gå av i mai og selje pavesetet til Johannes Gratianus.

## Fødde
* Kong Anawrahta av Burma, kjent for å ha konvertert landet til theravada-buddhismen.

## Døde
* 9. april: Hertug Gothelo I av Lorraine
* 5. juli: Kong Samuel Aba av Ungarn
* Mathilda av Friesland, dronning av Frankrike
1047

**1047** (romartal MXLVII) var eit normalår som byrja på ein torsdag etter den julianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* Emund den gamle vart medregenten til Anund Jakob.
* Svein Estridsson vart konge av Danmark, og førte ei ny kongeætt til den danske trona.
* Andreas I vart konge av Ungarn.
* Vilhelm Erobraren sikra kontrollen over Normandie ved å nedkjempe opprørske normanniske baronar i slaget ved Val-ès-Dunes ved Caen. Han fekk hjelp av Henrik I av Frankrike.

### Noreg
* 
* Harald Hardråde vart einekonge av Noreg.

## Fødde
* Wyszesława av Kiev, dronning av Polen.

## Døde
* 9. oktober: Pave Clemens II, pave 1046&ndash;1047.
* 25. oktober: Magnus den gode, konge av Noreg 1035&ndash;1047 og konge av Danmark 1042&ndash;1047.
1055

**1055** (romartal MLV) var eit normalår som byrja på ein sundag etter den julianske kalenderen.
## Hendingar
* 11. januar: Theodora vart regjerande keisarinne over Det bysantinske riket.
* Seldsjukkarane erobra Bagdad.
* Viktor II vart pave.

## Fødde
* Inge den eldre, svensk konge 1080&ndash;1105.
* Bertha av Holland, gift med Filip I av Frankrike.

## Døde
* 11. januar: Konstantin IX Monomachos, bysantinsk keisar 1042&ndash;1055.
* 26. mai: Adalbert av Austerrike.
* Pave Benedikt IX (eller 1056).
1056

**1056** (romartal MLVI) var eit skotår som byrja på ein mandag etter den julianske kalenderen.
## Hendingar
* Island fekk eigen biskop, Ísleifur Gissurarson, med sete i Skálholt.
* Henrik IV vart tysk konge.

## Fødde
* Vilhelm II av England (omtrentleg år), engelsk konge 1087&ndash;1100.
* Hildebert, erkebiskop av Tours.

## Døde
* 31. august: Theodora Porphyrogenita, keisarinne over det Det bysantinske riket (fødd 981).
* 5. oktober: Henrik III, tysk-romersk keisar 1046&ndash;1056.
* Benedikt IX (eller 1055).
1051

**1051** (romartal MLI) var eit normalår som byrja på ein tysdag etter den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* Henrik I av Frankrike gifta seg med Anna av Kiev.

## Fødde
*
* Bertha av Savoia, tysk-romersk keisarinne.
* Edgar Ætheling, ukrona konge av England
* Mi Fu, kinesisk kunstnar, rekna som ein av dei største kalligrafane i Song-dynastiet

## Døde
* Bi Sheng, kinesisk tøyhandlar som fann opp trykking med rørlege typar
1053

**1053** (romartal MLIII) var eit normalår som byrja på ein fredag etter den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 18. juni: Slaget ved Civitate vart utkjempa. 
* Malcolm Canmore invaderte Skottland.

### Noreg
* Trondheim katedralskole vart stifta.

## Fødde
* 8. juli: Shirakawa, japansk keisar
* Vladimir Monomach, fyrste av Kiev
* Tvillingane Ramon Berenguer II og Berenguer Ramon II, grevar av Barcelona.

## Døde
* 15. april: Jarl Godwin av Wessex, engelsk adelsmann.
* Grev Enguerrand II av Ponthieu
1057

**1057** (romartal MLVII) var eit normalår som byrja på ein onsdag etter den julianske kalenderen.

## Hendingar
* 3. august: Frederik av Lorraine vart pave under namnet Stefan X.
* 15. august: Lulach vart konge av Skottland.

## Fødde
* Hertug Hugo I av Burgund

## Døde
* 28. juli: Victor II, opphavleg Gebhard, greve av Calw, Tollenstein og Hirschnerg, pave 1055&ndash;1057.
* 15. august: Macbeth, konge av Skottland 1040&ndash;1057.
1060

**1060** (romartal MLX)

## Hendingar

### Utlandet
* Mai: normannaren Robert Guiscard inntok Taranto.
* Oktober: Den bystantinske hæren tok tilbake Taranto frå normannarane.
* Da Emund den gamle døydde vart han etterfølgd som svensk konge av Stenkil.
* Den eldste bevarte romanske steinkyrkja i Norden vart oppført i Dalby utanfor Lund i Skåne.
* Eit svensk krigstog gjekk mot det dei på svensk kallar "kvänerna", og ein av sønene til Emund den gamle døydde.
* Adalvard den yngre vart biskop i Sigtuna.
* Bela I steig opp på trona i Ungarn.
* Filip I steig opp på trona i Frankrike.

### Noreg
* 

## Fødde
*

## Døde
* 2. august: Henrik I av Frankrike, konge av Frankrike frå 1031.
* Emund den gamle, svensk konge 1050&ndash;1060.
1058

**1058** (romartal MLVIII) var eit normalår som byrja på ein torsdag etter den julianske kalenderen.

## Hendingar
* 5. april: Benedikt X vart innsett som motpave.
* 6. desember: Gerard av Burgund vart pave under namnet Nicolaus II.

## Fødde
* Balduin I av Jerusalem, konge av Jerusalem
* Bohemund I av Antiokia, fyrste av Taranto og Antiochia
* Synadene av Bysants, dronning av Ungarn

## Døde
* 17. mars: Lulach, konge av Skottland 1057&ndash;1058.
* 29. mars: Stefan X, fødd *Frederikk av Lorraine*, pave 1057&ndash;1058.
1061

**1061** (romartal MLXI)

## Hendingar
* 30. september - *Anselmo di Baggio* vart pave under namnet Alexander II.
* 28. oktober - Honorius II vart motpave.

### Utlandet
*

### Noreg
* 

## Fødde
*

## Døde
* 19 eller 27. juli: pave Nikolaus II, fødd *Gerard av Burgund*, pave 1058&ndash;1061.
1059

**1059** (romartal MLIX) var eit normalår som byrja på en fredag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* Anselm av Canterbury slo seg ned i benediktinarklosteret i Le Bec i Normandie.
* Kardinalskollegiet vart aleine om pavevalet.
* Muhammed ben Da'ud, kjent som Alp Arslan, vart den andre sultanen til seldsjukkarane.
* Isak I Komnenos abdiserte som bysantinsk keisar og såg ut Konstantin Ducas som etterfylgjar.
* Pave Nikolaus II vart innsett i opposisjon mot motpaven Benedikt X.

### Noreg
* 

## Fødde
* Fulcher av Chartres, krønikeskrivar i Det fyrste krosstoget.

## Døde
* Mikael Cerularius, patriark av Konstantinopel.

## Bakgrunnsstoff
1983

**1983** (romartal MCMLXXXIII) var eit [normalår[[ som byrja på ein laurdag i [den gregorianske kalenderen. 
## Hendingar

### Utlandet
* Borgarkrigen i Sudan heldt fram.
* 24. januar: Tjuefem medlemmer av Raude brigadar blei dømde til fengsel på livstid for bortføringa og drapet av Aldo Moro.
* 13. februar: Brann i ein kino i Torino i Italia drap 64 menneske.
* 13. februar: Skogbrann i delstaten Victoria og Sør-Australia drap 76 menneske.
* 17. desember: Ei bilbombe utløyst av PIRA nær Harrods i London drap 6 og såra 75.
** Brann i eit diskotek i Madrid drap 83 menneske.
* 31. desember: To bomber gjekk av i Frankrike, ei i Paris og ei i Marseille. 5 blei drepne og 53 skadde.
** Brunei fekk sjølvstende frå Storbritannia.

### Noreg
*1. desember - Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane vart skipa

## Fødde

* 23. januar: Justyna Kowalczyk, polsk langrennar
* 2. februar: Carolina Klüft, svensk friidrettsutøvar
* 8. februar: Agnes Ravatn, norsk forfattar
* 28. februar: Sara Nordenstam, norsk symjar
* 2. mai: Michael Thwaite, australsk fotballspelar
* 21. juni: Bjørn Helge Riise, norsk fotballspelar
** Edward Snowden, USA-amerikansk varslar
* 1. juli: Marit Larsen, norsk musikar og låtskrivar
* 18. juli: Hadia Tajik, norsk politikar
* 19. august: Johan Thorbjørnsen, norsk fotballspelar
* 14. september: Amy Winehouse, britisk musikar

## Døde

* 24. januar: Johan Grøttumsbråten, norsk idrettsmann
* 3. mars: Hergé, belgisk teikeserieteiknar kjend for Tintin
* 15. mars: Rebecca West, britisk journalist og feminist
* 18. mars: Kong Umberto II av Italia
* 17. oktober: Sonja Hagemann, norsk litteraturkritikar
* 8. november: Mordecai Kaplan, askenasisk rabbinar, filosof og grunnleggjar av trusretninga rekonstruksjonistisk jødedom
* 5. desember: Hans Peter L'Orange, norsk kunsthistorikar
* 22. desember: Kjell Bondevik, norsk politikar
1982

**1982** (romartal MCMLXXXII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen. 
## Hendingar

### Utlandet
* 12. januar: Storflaum i Polen
* 13. januar: Ei flyulykke kravde 80 liv i Washington D.C.
* 29. april: Nelson Mandela forlèt øya Robben Island etter over 18 år i fangenskap.
* 1. september: Etter den israelske invasjonen av sør-Libanon blei det opplyst av libanesiske kjelder at krigen hadde kosta 17&nbsp;825 døde og over 30&nbsp;000 såra.
* 1. oktober den fyrste CD-spelaren kom på marknaden.
* ETSI byrja arbeidet med å utvikla mobilstandarden GSM.

### Noreg
* 5. mars: Rundebrua til fugleøya Runde blir opna for gjennomkøyring
## Fødde

* 5. januar: Janica Kostelić, kroatisk alpinist
* 19. januar: Maria Solheim, norsk musiker
* 12. februar: Heidi Løke, norsk handballspelar
* 21. mars: Bård Ylvisåker, norsk komikar
* 1. april: Andreas Thorkildsen, norsk spydkastar
* 19. april: Ola Vigen Hattestad, norsk langrennsløper
* 11. juni: Håkon Opdal, norsk fotballspelar
* 21. juni: Prins William, hertug av Cambridge
* 22. juni: Trond Fredrik Ludvigsen, norsk fotballspelar
* 24. august: Anders Bardal, norsk skihoppar
* 5. september: Sondre Lerche, norsk musikar
* 10. oktober: Ruth Kasirye, norsk vektløftar
* 26. desember: Aksel Lund Svindal, norsk alpinist

## Døde

* 17. februar: Thelonious Monk, USA-amerikansk pianist
* 6. mars: Ayn Rand, russisk-amerikansk filosof
* 13. juni: Kong Khalid av Saudi-Arabia
* 14. september: Grace Kelly, USA-amerikansk skodespelar
* 9. oktober: Otto Nielsen, norsk musikant og programskapar
* 21. oktober: Radka Toneff, norsk jazzsongar
* 10. november: Leonid Brezjnev, leiar av Sovjetunionen
* 20. desember: Arthur Rubinstein, polsk pianist
1980

**1980** (romartal MCMLXXX) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen. Det var også det første året i 1980-åra. 
## Hendingar

### Utlandet
* 23. mars: Folkerøystinga om atomkraft i Sverige
* 18. mai: Vulkanen Mount St. Helens i Washington i USA eksploderte etter 93 dormante år. 57 menneske vart drepne.
* Val i Sør-Rhodesia resulterte i svart fleirtalsstyre med Robert Mugabe som leiar. Landet skifta namn til Zimbabwe og blei internasjonalt respektert.
* Raudbokstandarden for kompaktplater vart definert av Philips og Sony.
* Sendero Luminoso starta folkekrigen sin i Peru.

### Noreg
* 27. mars: Bustadplattformen «Alexander L. Kielland» velta. Størsteparten av dei som var om bord døydde.

## Fødde

* 21. mars: Ronaldinho, brasiliansk fotballspelar
* 21. mars: Marit Bjørgen, norsk skiløpar
* 30. mars: Katrine Lunde norsk handballspelar
* 10. april: Gro Hammerseng, norsk handballspelar
* 10. mai: Karoline Breivang, norsk handballspelar
* 20. mai: Agnes Kittelsen, norsk skodespelar
* 30. mai: Steven Gerrard, britisk fotballspelar
* 2. juni: Ane Stangeland Horpestad, norsk fotballspelar
* 24. september: John Arne Riise, norsk fotballspelar
* 7. oktober: Kristjan Örn Sigurdsson, islandsk fotballspelar
* 27. november: Thomas Nordseth-Tiller, norsk manusforfattar
* 11. desember: Marit Fiane Christensen, norsk fotballspelar
* 18. desember: Christina Aguilera, USA-amerikansk popsongar

## Døde

* 8. januar: Tryggve Gran, norsk flypioner
* 22. februar: Oskar Kokoschka, austerriksk målar
* 15. april: Jean-Paul Sartre, fransk filosof
* 4. mai: Josip Broz Tito, leiar av Jugoslavia
* 11. mai: Dyre Vaa, norsk bilethoggar
* 29. april: Alfred Hitchcock, britisk filmregissør
* 1. juli: Hilmar Reksten, norsk skipsreiar
* 25. juli: Vladimir Vysotskij, sovjetisk musikant
* 27. juli: Muhammed Reza Pahlavi, iransk statsleiar 
* 15. september: Bill Evans, USA-amerikansk jazzpianist
* 16. september: Jean Piaget, sveitsisk psykolog, biolog og filosof
* 27. september: Hans Henrik Holm, norsk forfattar
* 30. november: Ingrid Bjerkås, fyrste kvinnelege prest i Den norske kyrkja
* 8. desember: John Lennon, britisk musikar frå The Beatles (drepen)
Troms fylke

**Troms** (nordsamisk *Romsa*, kvensk *Tromssa*) er eit fylke i Noreg. Det grensar til Finnmark fylke i nord, til Nordland fylke i sør og til Lapplands län i Finland og Norrbottens län i Sverige i aust. Frå 2020 til 2023 var Troms ein del av  Troms og Finnmark fylke. Dette blei likevel reversert, slik at Troms blei eit eige fylke igjen den 1. januar 2024.

Fylket har kystline mot Norskehavet, og landskapet er prega av både hav og fjell. Det omfattar talrike øyar, som Senja, Kvaløya og Ringvassøy, og fjordar, med Lyngenfjorden som den lengst. I kystområdet har fiske alltid vore den viktigaste næringsvegen. I det fjellrike innlandet, derimot, har ein hovudsakleg livberga seg gjennom dyrehald.

Det norske forsvaret er ein viktig arbeidsgjevar i Troms. Den sjette divisjonen, fleire fly- og helikopterbasar og radarstasjonar ligg her.

### Politisk styring
Troms fylkeskommune har sidan attopprettinga den 1. januar 2024 blitt styrt etter formannskapsmodellen. I perioden  frå 2003 til 2020 hadde Troms fylke ein parlamentarisk modell.

### Fylkesvåpen
Fylkesvåpenet viser ein griff. Dette er eit fabeldyr som er halvt løve og halvt ørn. Som våpen symboliserer griffen motet til ørna og styrken til løva. Griffen var merket til Bjarkøyætta. Denne slekta var i seinmellomalderen ei av dei rikaste og mektigaste i Noreg. Baron Bjarne Erlingssøn som døydde i 1313 førte griffen som våpen. Godset hans omfatta sannsynlegvis store delar av det som i dag er Troms fylke.

## Kommunar
Folketala i oversynet under er frå SSB per .

## Politikk
Det er 37 representantar i fylkestinget.

**Partifordeling etter valet i 2023:** 

## Klima
Klimaet i Troms er prega av den kompliserte topografien, som gjev stor skilnad mellom kyststrøk og indre strøk. 

Om sommaren bles bakkevinden som regel frå nord-nordaust ved kysten, medan det i fjordar og dalføre bles inn mot dei varmare indre strøka. Om vinteren bles det ofte kald utfallsvind og ved kysten er retninga som regel frå søraust til sørvest. Kuling og storm er ikkje så hyppig som på utsette kyststrekningar i Nordland og Finnmark. 

Februar er den kaldaste månaden av året med ein middeltemperatur på kring -2&nbsp;°C, medan middeltemperaturen i indre dalstrøk varierer frå -6 til -9&nbsp;°C. Dei lågaste minimumstemperaturane som er målt er frå -10 til -15&nbsp;°C ved kysten og frå -30 til -40&nbsp;°C i dalstrøka. Middeltemperaturen for juli er 11–12&nbsp;°C ved kysten og kring 14&nbsp;°C i indre dalstrøk. Når det i midnattssoltida strøymer varm luft frå søraust, kan det bli opp mot 30 grader ved kysten og over dette i indre strøk. 

På grunn av topografien varierer nedbøren sterkt i fylket. Årsnedbøren er omkring 750 mm i ytre kyststrøk og 1000–1500 mm i ein maksimalsone langs kystfjella. Over dei skjerma dalstrøka fell det berre 300–600 mm. Nær kysten kan det somme år komme særs mykje snø i samband med ustabil havluft frå nordvest. Ytre strøk har ein del tåke på sommaren, men det er elles sjeldan tåke i lågareliggande strøk. 

## Kjelder

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* Statsforvaltaren i Troms og Finnmark
* NRK Troms og Finnmark
Konserthus

Eit **konserthus** er ein bygning laga spesielt for store innandørs konsertar, til dømes med symfoniorkester.

## Bygd for musikk
Konserthus er ofte imponerande bygningar. For å gje god akustikk må dei ha store, planlagde salar. Ofte blir òg utsjånaden på bygget tenkt ut og utforma på liknande vis, slik at nye konserthus kan bli nyskapande landemerke der dei er reiste.


fil:Wiener Konzerthaus 2003.jpg|Konserthuset i Wien frå 1860-talet
fil:Sydney Opera House Sails.jpg|Operahuset i Sydney frå 1950-talet
fil:Esplanade Singapore 01.jpg|Esplanaden i Singapore frå 2000-talet


## Konserthus i [[Noreg]]
* Festiviteten i Kristiansund
* Grieghallen i Bergen
* Olavshallen i Trondheim
* Oslo Konserthus
* Stavanger konserthus

## Bakgrunnsstoff
Piano

Eit **piano**, òg kalla *pianoforte* og *klaver*, er eit tangentinstrument med strenger. Når ein tangent vert trykka ned, slår ein filtkledd hammar til strengen, for så å fyka attende. Strengen vert dempa når tangenten vert sleppt opp att.

Nokre kjende pianomakarar er Bösendorfer, Steinway, Kawai og Yamaha.

Kjende pianokomponistar er Frédéric Chopin og Edvard Grieg. Kjende pianistar er Glenn Gould og Leif Ove Andsnes.
Pierre Cochereau

**Pierre Cochereau** (9. juli 1924&ndash;6. mars 1984) var ein fransk organist og komponist, fødd i Saint-Mandé i Val-de-Marne. Han var vidkjend for improvisasjonskunsten sin og var organist i Notre Dame i Paris frå 1955 til han døydde i 1984.
Alexandre Guilmant

**Félix-Alexandre Guilmant** () var ein fransk organist og komponist.

Saman med Charles-Marie Widor grunnla han den fransk-romantiske orgelskulen, etter at dei hadde lært hjå den belgiske organisten Jaak-Nicolaas Lemmens på stipend frå orgelbyggjaren Aristide Cavaille-Coll.

## Bakgrunnsstoff
1977

**1977** (romartal MCMLXXVII) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen. 
## Hendingar

### Utlandet

### Noreg
* 15. januar – Odvar Nordli tok over som statsminister etter Trygve Bratteli.
* 29. januar: Anders Langes Parti til sterk nedsettelse av skatter, avgifter og offentlige inngrep endra namn til Framstegspartiet.
* 22. mars: Oslo Konserthus opna.
* 22. april: Bravo-utblåsinga på Ekofiskfeltet i Nordsjøen

## Fødde

* 2. februar: Martin Andresen, norsk fotballspelar
* 10. februar: Endre Lund Eriksen, norsk forfattar
* 8. mars: Christian Kalvenes, norsk fotballspelar
* 3. april: Marit Aakre Tennø, norsk målkvinne
* 12. april: Tobias Angerer, tysk langrennsløpar
* 11. mai: Janne Ahonen, finsk skihoppar
* 16. juni: Geir Sindre Breivik, norsk tekstforfattar
* 14. juli: Victoria av Sverige, svensk tronarving
* 8. august: Tommy Ingebrigtsen, norsk skihoppar
* 16. august: Sigmund Løvåsen, norsk forfattar
* 17. august: Thierry Henry, fransk fotballspelar
* 30. september: Audun Lysbakken, norsk politikar
* 12. oktober: Bode Miller, USA-amerikansk alpinist
* 3. desember: Adam Małysz, polsk skihoppar
* 25. desember: Sylvi Listhaug, norsk politikar
* 28. desember: Olaug Nilssen, norsk forfattar

## Døde

* 14. januar: Anthony Eden, britisk statsminister
* 8. februar: Eivind Groven, norsk toneskapar
* 16. juni: Wernher von Braun, tysk-amerikansk rakettforskar 
* 29. juni: Dagfin Werenskiold, norsk målar
* 16. august: Elvis Presley, USA-amerikansk songar
* 16. september: Marc Bolan, britisk musikar
* 16. september: Maria Callas, gresk/amerikansk operasongar
* 14. oktober: Bing Crosby, USA-amerikansk songar
* 18. oktober: Andreas Baader, tysk terrorist
* 18. oktober: Hanns-Martin Schleyer, tysk industrileiar
* 5. november: René Goscinny, fransk teikneserieforfattar
* 23. november: Reidar Aulie, norsk målar
* 25. desember; Charlie Chaplin, britisk skodespelar
1974

**1974** (romartal MCMLXXIV) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* september: Keisar Haile Selassie av Etiopia blei avsett av hæren.
* 25. april: Eit statskupp i Portugal styrta António de Oliveira Salazar og førte til demokrati i landet.
* Portugisisk Guinea blei internasjonalt respektert som den uavhengige staten Guinea-Bissau.

### Noreg
* 2. januar: Boreriggen *Transocean 3* sokk i Nordsjøen.
* 7. januar: Oljekrisa. Regjeringa vedtok bensinrasjonering for alle motokøyretøy frå 25. januar til 8. mars.
* 30. januar: Oljekrisa: Bensinrasjoneringa blei utsett «inntil vidare».
* 1. februar: Lillehammersaka. Fem israelske agentar blei dømde til fengsel for drapet på Ahmed Bouchiki.
* 8. februar: Den britiske fabrikktrålaren «Gaul» og dei 36 om bord forsvann i ein storm på Nordkappbanken. Forsvinninga var eit stort mysterium til vraket blei funne på 300 meters djupne i 1997.
* 20. april: Sosialistisk Valgforbund gjekk inn for å bli eitt parti, Sosialistisk Venstreparti, og for å leggja ned organisasjonane og partia som var med i forbundet i løpet av 1975.
* 25. april: Stiftinga av Fremtiden i våre hender.
* 7. juni: Ny odelslov som likestilde begge kjønn blei vedteken.
* 25. oktober: Stortinget vedtok *Lov om forbud mot [[tobakksreklame]]*.
* 31. oktober: Stortinget forkasta eit lovforslag om sjølvbestemt abort.
* 4. desember: Isbjørn blei totalfreda.

## Fødde

* 12. januar: Tor Arne Hetland, norsk langrennsløpar
* 27. januar: Ole Einar Bjørndalen, norsk skiskyttar
* 28. januar: Kari Traa, norsk fristilalpinist
* 13. februar: Robbie Williams, engelsk songar
* 8. april: Lasse Ottesen, norsk skihoppar
* 8. juni: Pål Arne Fagernes, norsk friidrettsutøvar
* 7. juli: Liv Grete Skjelbreid Poirée, norsk skiskyttar
* 31. juli: Emilia Fox, britisk filmskodespelar
* 11. oktober: Terje Håkonsen, norsk snøbrettkøyrar
* 4. november: Robbie Winters, skotsk fotballspelar
* 9. november: Sven Hannawald, tysk skihoppar
* 18. november: Petter Solberg, norsk rallykøyrar
* 9. desember: Daniel Franck, norsk snøbrettkøyrar
* 24. desember: Paal Nilssen-Love, norsk jazzbatterist
* 29. desember: Andrine Flemmen, norsk slalåmkøyrar

## Døde

* 20. februar: David Monrad Johansen, norsk toneskapar
* 3. april: Cora Sandel, norsk forfattar
* 26. mai: Ragnar Kalheim, norsk fagforeiningsleiar og politikar
* 29. mai: Duke Ellington, USA-amerikansk jazzmusikar
* 9. juni: Miguel Ángel Asturias, guatemelansk forfattar
* 18. juni: Georgij Zjukov, sovjetisk krigførar
* 22. juni: Darius Milhaud, fransk toneskapar
* 4. juli: Francis Bull, norsk litteraturhistorikar
* 1. juli: Juan Peron, statsleiar i Argentina
* 12. juli: Sonja Ludvigsen, norsk politikar
* 29. juli: Erich Kästner, tysk forfattar
* 18. oktober: Anders Lange, tufta Anders Langes Parti, som seinare endra namn til Framstegspartiet.
* 25. november: Nick Drake, engelsk musikar
1975

**1975** (romartal MCMLXXV) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen. 
## Hendingar

### Utlandet
* 17. april: Pol Pot erklærte Kambodsja som «Demokratisk Kampuchea».
* 30. april: Vietnamkrigen enda då kommunistane erobra Saigon. Sør-Vietnam overgav seg utan vilkår.
* 22. november: Prins Juan Carlos vart utnemnd til konge av Spania.
* 25. november: Surinam fekk sjølvstende frå Nederland.
* 28. november: Aust-Timor fekk sjølvstende frå Portugal.
* 7. desember: Aust-Timor blei invadert av Indonesia.
* 21. desember: Terroristar storma hotellet i Wien der OPEC hadde møte. To vaktmenn blei drepne under skotvekslinga, og elleve arabiske oljeministrar blei haldne som gislar.
* Mosambik vann sjølvstende frå Portugal, makta vart gjeven til FRELIMO.
* Michael A. Gerzon og Peter G. Craven konstruerte Soundfieldkomrofonen, som vart nytta i samband med Ambisonics.

### Noreg
* Storparten av forbundspartnarane i Sosialistisk Valforbund (ikkje Norges Kommunistiske Parti) tufta Sosialistisk Venstreparti.
* NRK starta fjernsynssendingar i farger.

## Fødde

* 1. januar: Bengt Sæternes, norsk fotballspelar
* 9. januar: Gunnhild Øyehaug, norsk forfattar
* 26. januar: Tonje Larsen, norsk handballspelar
* 15. mars: Veselin Topalov, bulgarsk sjakkspelar
* 2. mai: David Beckham, engelsk fotballspelar
* 15. mai: Ólafur Örn Bjarnason, islandsk fotballspelar
* 4. juni: Angelina Jolie, USA-amerikansk skodespelar
* 25. juni: Vladimir Kramnik, russisk sjakkspelar
* 1. august: Ane Dahl Torp, norsk skodespelar
* 6. august: Cato Guntveit, norsk fotballspelar
* 7. august: Charlize Theron, sørafrikansk skodespelar
* 27. august: Janove Ottesen, norsk songar og låtskrivar
* 12. oktober: Marion Jones, USA-amerikansk friidrettsutøvar
* 29. oktober: Aksel Hennie, norsk skodespelar og filmskapar
* 5. november: Abid Q. Raja, norsk politikar
* 17. november: Anders Anundsen, norsk politikar
* 30. desember: Tiger Woods, USA-amerikansk golfspelar

## Døde
 

* 28. januar: Ola Raknes, norsk psykolog og forfattar
* 5. april: Chiang Kai-shek, kinesisk og taiwansk statsleiar
* 17. april: Sarvepalli Radhakrishnan, tidlegare president av India
* 22. mai: Konrad Nordahl, norsk politikar
* 5. juni: Paul Keres, estisk sjakkspelar
* 9. august: Dmitrij Sjostakovitsj, russisk komponist
* 24. august: Eamon De Valera, irsk politikar og sjølvstendeforkjempar
* 26. august: Olaf Holtedahl, norsk geolog
* 27. august: Haile Selassie, keisar av Etiopia 
* 20. november: Francisco Franco, spansk diktator
* 28. november: Peder Furubotn, norsk politikar
1972

**1972** (romartal MCMLXXII) var eit skotår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen. Dette året blei to sekund lengre enn vanleg, då ein i tillegg til skotdagen innførte to skotsekund.

## Hendingar

### Utlandet
* januar: Acheampong-regimet tok makta ved militærkupp i Ghana.
* «Rein luft-lova» blei fastsett i USA.
* Skuleutdanna hutuar i Burundi blei systematisk drepne av dei tutsidominerte styresmaktene.
* Nord- og Sør-Sudan skreiv under på ein fredsavtale i Addis Abeba.
* 1. september: Bobby Fischer blei verdsmeister i sjakk ved å vinne VM-kampen mot Boris Spasskij i Reykjavik.

### Noreg
* 1. februar: Norsk språkråd hadde sitt fyrste møte, og avløyste dimed Norsk språknemnd.
* 25. september Folkeavstemminga om norsk EF-medlemskap i 1972 gav 53,5 % nei og 46,5 % ja.
* 18. oktober Trygve Bratteli si første regjering gjekk av. Bratteli hadde sagt at han ville trekke seg som statsminister viss det ikkje blei ja-fleirtal ved folkeavstemminga om norsk EF-medlemskap, og tok konsekvensen av resultatet. 
* 18. oktober Lars Korvald si regjering tiltredde. Resultatet av folkeavstemminga om norsk medlemskap i EF i danna grunnlaget for den første sentrumsregjeringa i Noreg, eit samarbeid mellom nei-partia Senterpartiet, KrF og Venstre.
* Det sosialliberalistiske partiet Det Nye Folkepartiet blei grunnlagt av utbrytarar frå Venstre etter ei partisplitting grunna spørsmålet om EF-medlemskap.
* Peter Opsvik utforma barnestolen Tripp Trapp.

## Fødde

* 10. januar: Thomas Alsgaard, norsk langrennar
* 5. februar: Kronprinsesse Mary av Danmark
* 14. februar: Ketil Solvik-Olsen, norsk politikar
* 28. februar: Eli Bjørhusdal, norsk språkgranskar
* 13. mars: Arve Moen Bergset, norsk musikar
* 19. april: Rivaldo, brasiliansk fotballspelar
* 31. mai: Frode Estil, norsk langrennar
* 23. juni: Zinedine Zidane, fransk fotballspelar
* 28. juni: Heikki Holmås, norsk politikar
* 17. juli: Sigrid Moldestad, norsk musikar
* 4. august: Øyvind Vågnes, norsk forfattar
* 12. september: Anders Aukland, norsk langrennar
* 16. september: Vebjørn Rodal, norsk friidrettsutøvar
* 19. september: Kristoffer Joner, norsk skodespelar
* 30. september: Ari Behn, norsk forfattar
* 17. oktober: Eminem, USA-amerikansk musikar
* 17. oktober: Wyclef Jean, haitisk-amerikansk musikar
* 10. desember: Odd Nordstoga, norsk musikar
* 7. desember: Hermann Maier, austerriksk alpinist
* 23. desember: Knut Arild Hareide, norsk politikar

## Døde

* 5. januar: Olav Midttun, norsk kringkastingssjef
* 10. januar: Sverre Jordan, norsk komponist
* 14. januar: Kong Fredrik IX av Danmark
* 3. april: Ferde Grofé, USA-amerikansk komponist
* 9. april: James F. Byrnes, USA-amerikansk politikar
* 27. april: Kwame Nkrumah, ghanesisk president
* 23. juni: Edvard VIII av Storbritannia
* 9. juli: Andreas Hofgaard Winsnes, norsk litteraturkritikar
* 15. august: Alf Hurum, norsk komponist
* 6. september: Terje Wold, norsk politikar og jurist
* 15. september: Ásgeir Ásgeirsson, islandsk president
* 5. november: Alfred Schmidt, estisk vektlyftar
* 26. desember: Harry S. Truman, president i USA
1964

**1964** (romartal MCMLXIV) var eit år i 1960-åra.

## Hendingar

### Utlandet
* 1. januar: Nyasaland og Nord-Rhodesia gjekk ut av unionen med Sør-Rhodesia og blei til dei uavhengige statane Malawi og Zambia.
* 5. januar: Det første møtet mellom leiarar for den katolske og den ortodokse kyrkja sidan 1400-talet fann stad i Jerusalem mellom pave Paul VI og patriarken Athenagoras I. 
* 9. januar: Væpna konflikt mellom militære frå USA og panamanske opprørarar i sona rundt Panamakanalen førte til ei stor internasjonal krise og 25 døde.
* 31. mars: President João Goulart blei avsett av militæret og Brasil såg byrjinga på eit 21 år langt diktatur.
* 26. april: Tanganyika og Zanzibar gjekk i union og blei Tanzania.
* 24. mai: Opptøyar i folkemengden mot dommaren i ein fotballkamp i Lima i Peru. 300 tilskodarar blei klemt i hel.
* 21. september: Malta fekk sjølvstende frå Storbritannia.

### Noreg
* 2. mars: Femkronesetlane blei erstatta med myntar.
* 4. april: Ridderrennet blei arrangert for første gong.
* 4. mai: Retten til fri religionsutøving blei grunnlovsfesta.
* 14. september: Langnes flyplass, Tromsø opna.
* 1. desember: Omsetningsavgifta auka frå 10 til 12 prosent.
* 10. desember: Amnesty International Norsk Avdeling blei skipa.

* Rundt ein fjerdedel av dei norske kommunane forsvann gjennom storstilde kommunesamanslåingar.

## Fødde

* 19. april: Frank-Peter Roetsch, tysk skiskyttar
* 1. mai: Espen Barth Eide, norsk politikar
* 15. juni: Michael Laudrup, dansk fotballspelar
* 22. juni: Dan Brown, amerikansk forfattar
* 21. juli: Jens Weissflog, tysk skihopper
* 8. september: Joachim Nielsen, norsk rockemusikar
* 19. september: Bjarne Brøndbo, norsk songar
* 3. oktober: Jostein Flo, norsk fotballspelar.
* 6. oktober: Knut Storberget, norsk politikar
* 20. oktober: Kamala Harris, USA-amerikansk politikar og visepresident
* 31. oktober: Marco van Basten, nederlandsk fotballspelar
* 26. november: Vreni Schneider, sveitsisk alpinist
* 4. desember: Lars Bremnes, norsk musikar og låtskrivar
* 16. desember: Heike Drechsler, tysk friidrettsutøvar
** Anfisa Reztsova, russisk langrennar og skiskyttar

## Døde

* 28. februar: Jens R. Nilssen, norsk teiknar
* 29. februar: Jon Mannsåker, norsk prest og målmann
* 5. april: Douglas MacArthur, USA-amerikansk hærførar 
* 14. april: Rachel Carson, USA-amerikansk biolog og miljøforkjempar
* 22. april: Lars Moen, norsk politikar
* 27. mai: Jawaharlal Nehru, indisk statsminister
* 3. juni: Frans Eemil Sillanpää, finsk forfattar
* 18. juni: Egil Rasmussen, norsk forfattar
* 12. juli: Gunnar Reiss-Andersen, norsk forfattar
* 18. juli: Severin Eskeland (1880-1964), norsk lærar og forfattar
* 12. august: Ian Fleming, britisk forfattar
* 29. september: Hallfrid Christiansen, norsk filolog
* 15. oktober: Reidar Omang, norsk
* 20. oktober: Herbert Hoover, USA-amerikansk president
* 14. desember: Carl J. Hambro, norsk politikar
* 26. desember: Mons Kårbø, norsk fiskar og politikar
1963

**1963** (romartal MCMLXIII) var eit år i 1960-åra.

## Hendingar

### Utlandet
* 25. mai: Organisasjonen for afrikansk einskap (OAU) blei grunna med hovudsete i Addis Abeba.
* 16. juni: Valentina Teresjkova blei skoten opp med Vostok 6 og blei dermed første kvinna i verdsrommet.
* 26. juli: Skopje i dåverande Jugoslavia vart råka av eit særs kraftig jordskjelv der over tusen menneske mista livet.
* 22. november: Presidenten i USA, John F. Kennedy, vart skoten i Dallas.
* 24. november: Mordmistenkte Lee Harvey Oswald vart skoten i Dallas. 
* 10. desember: Zanzibar erklærte sjølvstende frå Storbritannia.
* 12. desember: Kenya erklærte sjølvstende frå Storbritannia.

* Frigjeringsorganisasjonen PAIGC starta væpna kamp mot det portugisiske kolonistyret i Guinea-Bissau.

### Noreg
* Munch-museet i Oslo opna.
* 4. april: Fredskorpset vart oppretta

## Fødde

* 4. januar: May-Britt Moser, norsk psykolog og nobelprisvinnar
* 31. januar: Manuela di Centa, italiensk langrennar
* 4. februar: Pirmin Zurbriggen, sveitsisk alpinist
* 6. april: Rafael Correa, ecuadoriansk president
* 13. april: Garri Kasparov, russisk sjakkspelar
* 21. april: Lars Monsen, norsk filmskapar og forfattar
* 26. mai: Merethe Lindstrøm, norsk forfattar
* 17. juli: Matti Nykänen, finsk skihoppar
* 18. juli: Marc Girardelli, luxemburgsk alpinist
* 9. august: Whitney Houston, USA-amerikansk songar
* 29. august: Hilde Frafjord Johnson, norsk politikar
* 10. oktober; Vegard Ulvang, norsk langrennar
* 18. oktober: Sigvart Dagsland, norsk songar og låtskrivar
* 18. november: Peter Schmeichel, dansk fotballspelar
* 14. desember: Serhij Bubka, ukrainsk stavhoppar
* 18. desember: Pierre Nkurunziza, burundisk president

## Døde

* 16. januar: Magnus Olsen, norsk språkgranskar
* 23. januar: Józef Gosławski, polsk bilethoggar
* 29. januar: Robert Frost, USA-amerikansk forfattar
* 30. januar: Francis Poulenc, fransk komponist
* 11. februar: Sylvia Plath, amerikansk diktar, (sjølvmord)
* 4. mars: William Carlos Williams, USA-amerikansk forfattar
* 5. mars: Patsy Cline, amerikansk musikar
* 23. mars: Thoralf Skolem, norsk matematikar
* 3. mai: Didrik Arup Seip, norsk språkgranskar
* 3. juni: Pave Johannes XXIII
* 23. juli: Hagbarth Lund, norsk politikar
* 31. august: Georges Braque, fransk målar
* 4. oktober: Ulrik Olsen, norsk politikar
* 11. oktober: Édith Piaf, fransk songar
* 24. oktober: Olav Sletto, norsk forfattar
* 12. november: Jacob S. Worm-Müller, norsk historikar
* 22. november: John F. Kennedy, president i USA (myrda)
** C. S. Lewis, britisk forfattar
* 21. desember: Lars Vegard, norsk fysikar
* 28. desember: Paul Hindemith, tysk toneskapar
1962

**1962** (romartal MCMLXII) var eit år i 1960-åra.

## Hendingar

### Utlandet
* Krigen for sjølvstende i Algerie som byrja i 1954, enda med at landet blei sjølvstendig den 5. juli 1962.
* Uganda vann sjølvstende frå Storbritannia.
* Frigjeringsfronten for Mosambik, FRELIMO, blei stifta i Tanzania.
* 20. februar: John Glenn blir den første USA-amerikanske astronauten som går i bane rundt jorda
* Gerhard Sessler og Jim West kaga den fyrste elektretmikrofonen.

### Noreg
* 7. juni: Nordlandsbanen til Bodø vart opna.
* Linus Pauling fekk Nobels fredspris i Oslo.
* Norsk utviklingshjelp blei grunna.
* 21 arbeidarar vart drepne i ei gruveulukke i Kings Bay på Svalbard

## Fødde

* 11. januar: Vegard Opaas, norsk skihoppar
* 12. januar: Gunde Svan, svensk langrennar
* 7. februar: Eddie Izzard, britisk komikar
* 15. februar: Milo Đukanović, montenegrinsk president og statsminister
* 29. april: Petter Stordalen, norsk forretningsmann
* 4. mai: Marit Arnstad, norsk politikar
* 15. mai: Gro Dahle, norsk forfattar
* 7. juni: Unni Askeland, norsk målar
* 21. juni: Viktor Tsoj, russisk musikar og skodespelar
* 30. juni: Lars Lillo-Stenberg, norsk musikar
* 3. juli: Jackie Joyner-Kersee, USA-amerikansk friidrettstutøvar
* 10. juli: Trond Helleland, norsk politikar
* 27. juli: Edvard Moser, norsk psykolog og Nobelpris-vinnar
* 18. august: Felipe Calderón, meksikansk president
* 1. november: Magne Furuholmen, norsk musikar og kunstnar
** Bjarne Håkon Hanssen, norsk politikar

## Døde

* 5. februar: Jacques Ibert, fransk toneskapar
* 24. februar: Henrik Sørensen, norsk målar
* 20. mars: C. Wright Mills, USA-amerikansk sosiolog
* 6. juli: William Faulkner, USA-amerikansk forfattar 
* 5. august: Marilyn Monroe, USA-amerikansk skodespelar 
* 9. august: Hermann Hesse, tysk-sveitsisk forfattar 
* 30. august: Aaslaug Aasland, norsk jurist og politikar
* 7. september: Karen Blixen, dansk forfattar
* 10. september: Georges Bataille, fransk forfattar
* 13. september: Harry Fett, norsk kunsthistorikar
* 10. oktober: Trygve Gulbranssen, norsk forfattar
* 17. oktober: Natalija Gontsjarova, sovjetrussisk målar
* 18. november: Niels Bohr, dansk fysikar
* 28. november: Vilhelmina av Nederland, nederlandsk monark
* 7. desember: Kirsten Flagstad, norsk operasongar
* 27. desember: Inge Krokann, norsk forfattar
1961

**1961** (romartal MCMLXI) var eit år i 1960-åra.

## Hendingar

### Utlandet
* mars: Kongos første statsminister, Patrice Lumumba, blei arrestert og myrda.
* 3. mars: Hassan II blei konge i Marokko.
* 15. mars: Sør-Afrika gjekk ut av Det britiske samveldet
* 12. april: Jurij Gagarin blei det første menneske i verdsrommet.
* 5. mai: Alan Shepard blei den første amerikanaren i verdsrommet.
* 13. august: Bygginga av Berlinmuren tok til
* 8. september: Attentatforsøk mot den franske presidenten Charles de Gaulle.
* 17. oktober: I Paris gjekk politiet til åtak på om lag 30.000 demonstrantar, hovudsakleg algerarar. Rundt 200 blei drepne.
* Sierra Leone vann sjølvstende frå Storbritannia.
* Tanganyika vann sjølvstende frå Storbritannia.
* Historias fyrste båt med internforbrenningsmotor vart prøvekøyrd av Jean-Joseph Étienne Lenoir. Motoren gjekk på lampegass.
* Islamabad vart grunnlagt.

### Noreg
* Sosialistisk Folkeparti vart tufta som ein protest mot Arbeidarpartiet sin utanrikspolitikk (NATO, Atomvåpen, EEC og liknande).
* Leiaren for ANC, Albert Luthuli, fekk Nobels fredspris for 1960 i Oslo.

## Fødde

* 16. januar: Kenneth Sivertsen, norsk musikar
* 14. februar: Raymond Johansen, norsk politikar
* 17. februar: Meir Kessler, rabbinar
* 24. februar: Erna Solberg, norsk statsminister
* 19. mars: Rune Bratseth, norsk fotballspelar
* 20. mars: Jesper Olsen, dansk fotballspelar
* 21. mars: Lothar Matthäus, tysk fotballspelar
* 4. juni: Ferenc Gyurcsány, ungarsk statsminister
* 1. juli: Carl Lewis, USA-amerikansk friidrettsutøvar
* 8. juli: Karl Seglem, norsk musikar
* 23. juli: Akhtar Chaudhry, norsk politikar 
* 4. august: Barack Obama, USA-amerikansk president
* 12. august: Kristin Krohn Devold, norsk politikar
* 6. september: Pål Waaktaar, norsk musikar
* 28. september: Jordanka Donkova, bulgarsk friidrettstutøvar
* 29. september: Julia Gillard, australsk statsminister
* 24. desember: İlham Əliyev, aserbajdsjansk president
* 25. desember: Grete Ingeborg Nykkelmo, norsk langrennsløpar og skiskyttar

## Døde

* 4. januar: Erwin Schrödinger, austerriksk fysikar
* 9. januar: Emily Greene Balch, USA-amerikansk økonom og fredsprisvinnar
* 17. januar: Patrice Lumumba, kongolesisk statsminister (myrda)
* 8. juni: Olav Bjaaland, norsk polfarar
* 9. juni: Arnstein Arneberg, norsk arkitekt
* 19. juni: Hjalmar Gullberg, svensk forfattar
* 2. juli: Ernest Hemingway, USA-amerikansk forfattar
* 17. september: Henrik Ameln, norsk politikar
** Adnan Menderes, tyrkisk statsminister (avretta)
* 18. september: Dag Hammarskjöld, svensk FN-generalsekretær
* 25. september: Olav Gullvåg, norsk forfattar
* 3. oktober: Anne Grimdalen, norsk bilethoggar
* 17. oktober: Jens Steffensen, norsk politikar
* 9. november: Ferdinand Bie, norsk idrettsutøvar
* 22. november: Ole Hallesby, norsk teolog 
* 26. desember: Kristofer Uppdal, norsk forfattar
1958

**1958** (romartal MCMLVIII) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 1. februar: Egypt og Syria gjekk saman som Den sameinte arabiske republikken med Gamal Nasser som president.
* 14. februar: Kongedøma Irak og Jordan gjekk saman i Den arabiske føderasjonen av Irak og Jordan med den irakiske kongen Faisal II som statsoverhovud.
* 27. mars: Nikita Khrusjtsjov blei førsteminister i Sovjetunionen.

### Utan dato
* Hæren i Algerie gjorde opprør og kravde at general Charles de Gaulle skulle ta makta i Frankrike. Det gjorde han, og Frankrike gjekk frå den fjerde til den femte republikken.
* Dei franske koloniane fekk valet mellom sjølvstende eller indre sjølvstyre i eit fransk fellesskap. Guinea valde sjølvstende.
* Den panafrikanske kongress vart stifta i Sør-Afrika av utbrytarar frå ANC.

### Noreg
* 8. januar: 14 menneske omkom i ein brann om bord i hurtigruteskipet MS «Erling Jarl» som låg ved kai i Bodø.
* 28. februar - 9. mars: Verdsmeisterskapen i ishockey gjekk av stabelen i Oslo.

## Fødde

* 15. januar: Boris Tadić, serbisk president
* 24. januar: Frank Ullrich, tysk skiskyttar
* 22. februar: Torill Fjeldstad, norsk skirennar
* 28. mars: Elisabeth Andreassen, svensk-norsk songar
* 30. mars: Per Erling Olsen, norsk spydkastar
* 1. april: Toni Innauer, austerriksk skihoppar
* 29. april: Arne Johannessen, norsk organisasjonsleiar
* 10. mai: Harri Kirvesniemi, finsk langrennar
* 16. mai: Stephen J. Walton, britisk språkvitar og forfattar
* 25. mai: Torill Kove, norsk-kanadisk filmskapar
* 26. mai: Arto Bryggare, finsk friidrettsutøvar og politikar
* 30. juli: Kate Bush, britisk songar og låtskrivar
* 16. august: Madonna, USA-amerikansk songar og låtskrivar
* 20. august: Marius Müller, norsk musikar
* 29. august: Michael Jackson, USA-amerikansk musikar og låtskrivar
* 23. oktober: Liv Signe Navarsete, norsk politikar
* 25. oktober: Kjell Inge Røkke, norsk forretningsmann
* 16. november: Anne Holt, norsk forfattar

## Døde

* 28. mars: Truls Ørpen, norsk musikar
* 4. april: Jens Ferdinand Willumsen, dansk målar
* 1. mai: Oscar Torp, norsk statsminister
* 9. juli: Gabriel Scott, norsk forfattar
* 16. juli: Birger Eriksen, norsk soldat
* 26. august: Ralph Vaughan Williams, britisk toneskapar
* 16. september: Olav Oksvik, norsk politikar
* 9. oktober: Pave Pius XII
* 14. oktober: Douglas Mawson, australsk oppdagar
* 9. desember: Rudolf Rocker, tysk forfattar
* 15. desember: Wolfgang Pauli, austerriksk fysikar

## Notar