open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
CFE-avtalen

**CFE-avtalen** (engelsk *Treaty on Conventional Armed Forces in Europe*) er ein nedrustingsavtale frå 1990 som vart freista inngått mellom dåverande Warszawapakta og NATO-landa. Avtalen vart underteikna den 19. november 1990 i Paris av dei 22  medlemane av NATO og Warszawapakta, og trødde i kraft i 1992.
Warszawapakta vart oppløyst 1. juli 1991, før avtalen skulle setjast i verk.

CFE-avtalen er den mest omfattande nedrustningsavtalen som nokon gong er inngått. Hovudhensikta med avtalen var å få redusert slagkraft for konvensjonelle våpensystem. Det vart sett opp maksimumstal for kvar våpentype for kvar av aust-vest-sidene, og ved fristen for gjennomføring av avtalen i 1995 var reduksjonane praktisk talt gjennomførte. Eit stort tal stridsvogner, pansra kampvogner, artilleriskyts, kampfly og kamphelikopter vart destruerte. Avtalen inneheld òg regler om inspeksjon og kontroll.

Avtalen gjeld for konvensjonelle våpen i Europa frå Atlanterhavet til Uralfjella. Det er eit ufråvikeleg krav at materielltaka skal overhaldast. Medlemslanda skal haldast rettidig informert om mengda av avtalerelatert materiell og plasseringa av materiellet. Avtalen gjev rett og plikt til å gjennomføra og ta imot ei mengd inspeksjonar og/eller evalueringar av militære avdelingar.

## Historie

Forhandlingane før avtalen starta i 1989 etter at MBFR-forhandlingane om MBFR - Gjensidige og balanserte styrkereduksjoner vart avslutta utan avtale. Arbeidet med avtalen vart i 1990-åra ført vidare av KSSE (OSSE) og samarbeidsorganet mellom NATO og den tidligare Warszawapakta, NACC. Etter Sovjetunionen vart oppløyst klaga Russland over skeiv styrkefordeling og kravde derfor endringar i avtalen.

Forhandlingane om å tilpassa CFE-avtalen til nye tryggingspolitiske rammer i Europa resulterte i at «Tilpassing av CFE-avtalen» vart underteikna under OSSE-toppmøtet i Istanbul i 1999. Russland har ratifisert den, men dei andre partane har ikkje ratifisert fordi Russland ikkje har halde dei såkalla «Istanbul-pliktene» som gjaldt tilbaketrekking av styrkar frå Georgia og Moldova.

## Status

I 2007 annonserte Russland at dei mellombels trekte si deltaking i avtalen med verknad frå 12. desember 2007.
Etter at Barack Obama overtok som president har USA prøvd å gjenopplive avtalen gjennom forhandlingar med Russland, men forhandlingane har stranda sidan 2011. I 2015 annonserte Russland at dei trekte seg heilt frå deltaking, med grunngjevinga at NATO de facto hadde brote han.

## Forvalting i Noreg
 
Avtalen vert forvalta i Noreg av Rustningskontrollseksjonen (RKS) i Forsvaret på vegne av Forsvarsdepartementet og Utanriksdepartementet.
## Referansar

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:CFE-avtalen|CFE-avtalen]]» frå ,  den 16. april 2017.*
Frederick Sumaye

**Frederick Tluway Sumaye** () er ein tanzaniansk politikar som var statsminister i landet frå 1995 til 2005, under president Benjamin Mkapa. Han var vald inn i nasjonalforsamlinga i Tanzania frå 1983 til 2005, for valkrinsen Hanang i regionen Manyara.
START-avtalane

**START-avtalane** (eng: Strategic Arms Reduction Treaty) er tre avtaler om atomvåpenreduskjon mellom Sovjetunionen, seinare Russland, og USA.

## START I-avtalen
START I-avtalen vart underskriven 31. juli 1991 mellom presidenten av USA, George H.W. Bush, og leiaren av Sovjetunionen, Mikhail Gorbatsjov.

Avtalen tok meir enn 9 år å forhandla fram. Han reduserte kvar av partane sina strategiske atomvåpen med meir enn 35 % over 7 år. Sovjetunionen sina landbaserte ballistiske rakettar skulle reduserast med 50&nbsp;%. Dette var den første store våpenreduksjonsavtala mellom USA og Sovjetunionen sidan SALT-avtalane, signert i 1972 og 1979, som òg avgrensa mengda avlangtrekkjande atomvåpen. START I-avtala gjekk òg lenger, med å forplikta supermaktene til å redusera arsenala sine av atom-rakettar og bombefly, enn å berre avgrensa seg til å hindra vidare ekspansjon.

## START II-avtalen
START II-avtalen vart underskriven 3. januar 1993 mellom den russiske presidenten Boris Jeltsin og George H.W. Bush. Avtalen vart ratifisert av den amerikanske kongressen i 1996 og av det russiske parlamentet i 2000.

START II-avtalen inneheldt ei avtale om å skrapa ytterlegare 3000-3500 atomstridhovud, den største reduksjonen i atomvåpen nokosinne. I tillegg skulle sjøbaserte atomvåpen reduserast til 1750 (for kvar av partane) og alle atomvåpen med fleire atomstridshovud ville fjernast.

Som ein del av avtala overførte Kviterussland, Ukraina og Kasakhstan alle atomstridshovud på sine territorium til Russland, og rakettane vart etterpå øydelagde.

I 1997 vart den amerikanske presidenten Bill Clinton og Boris Jeltsin samde om å forlenga tidsfristen for START II-avtalen til 2007, og dessutan å byrja forhandlingar på ein START III-avtale for framtidige reduksjonar.

## Moskva-avtalen
I 2002 vart START I- og START II-avtalane erstatta av ein avtale som vart signert av begge partane 24. mai 2002. George W. Bush og den russiske presidenten Vladimir Putin signerte då SVART-avtalen (Strategic Offensive Reductions Treaty), betre kjent som Moskva-avtalen. Målet til avtalen er ein reduksjon av atomstridshovud innan 2012 på kvar side, frå mellom 6000-7000 ned til mellom 1700 og 2200 atomstridshovud. START II-innhaldet til avtalen om å øydeleggja måtar å levera atomvåpen på, som bombefly, undervassbåtar og andre ramper, vart ikkje rørt i Moskva-avtalen.

## START III-avtalen
START III hadde som mål å redusera mengda atomvåpen på kvar side til mellom 2000 og 2500. Det ville medført ein 30-45 % reduksjon frå mengdene i START II. Avtalen skulle etter planen innførast innan desember 2007, og ville inkludert m.a. avtaler og metodar å kontrollera øydelegginga av atomstridshovud. Avtalen vart likevel aldri signert.

## New START
Presidentane Barack Obama og Dmitrij Medvedev underskreiv avtalen New START 8. april 2010.

## Gjennomføring av START-avtalane
Reell gjennomføring av dei to første avtalane byrja ikkje før desember 1994, og måla i START I-avtalen vart ikkje nådd før i 2001.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Start-avtalane|Start-avtalane]]» frå ,  den 16. april 2017.*
SORT-avtalen

**SORT-avtalen** (engelsk *Strategic Offensive Reductions Treaty*), òg kalla Moskva-avtalen, er ein nedrustingavtale inngått mellom USA og Russland i 2002. SORT-avtalen vart erstatta av Ny START-avtale i 2011, før utløpstida si.

Etter SORT-avtalen skulle strategiske atomstridshovud reduserast frå ca. 6000 til mellom 1700 og 2000 for kvar av partane i perioden fram til 2012. SORT-avtalen vart oppfatta som eit tilbakesteg i forhold til START-avtalane. SORT-avtalen mangla soleis fleire kontrollmekanismer og braut òg med prinsippet om at nedrustinga skal gjerast irreversibel, dvs. at våpen som blir tekne ut skal øydeleggjast og ikkje tilbakeførast til operative arsenal. 

## Kjelder

* Store norske Leksikon
* Текст договора о СНП на русском
* Текст договора о СНП на английском
* Ядерные вооружения и подходы Вашингтона
NB8

**Nordic-Baltic Eight** eller **NB8** er ein regional samarbeidsorganisasjon mellom landa Danmark, Estland, Finland, Island, Latvia, Litauen, Noreg og Sverige. Organisasjonen held regelmessige møte mellom dei baltiske og nordiske landa sine statministrar, utanriksministrar og embetsfolk såvel som med ekspertar innan regionale og internasjonale emne.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:NB8|NB8]]» frå ,  den 17. april 2017.*  


## Bakgrunnsstoff

*  Nordic co-operation with Estonia, Latvia and Lithuania  ved norden.org
Salim Ahmed Salim

**Salim Ahmed Salim** () er ein tanzaniansk politikar og diplomat som var statsminister i landet frå 1984 til 1985, og generalsekretær i Organisasjonen for afrikansk einskap frå 1989 til 2001.
SS-4 Sandal

**SS-4 Sandal** (russisk **R-12**) var  eit ballistisk missil utvikla og teke i bruk av Sovjetunionen under Den kalde krigen. GRAU-nemninga vart 8K63 (8K63U eller **8K63Y** i Kyrillisk for silo-lansert versjon), og det vart gjeve NATO rapporteringsnamnet **SS-4 Sandal.** R-12 rakett gjeve høve til å angripa mål på mellomstore avstandar med termonukleære stridhovud i megatonn-klassen, og utgjorde hoveddelen av den Sovjetiske offensive rakettrussel mot Vest-Europa. Plasseringa av R-12 missil på Cuba forårsaka cubakrisen i 1962. Totalt 2335 rakettar vart produsert; alle vart øydelagt i 1993 under den Sovjetiske og amerikasnke rustningskontroll-Traktaten.

### Eliminering

INF-avtalen vart underteikna i desember 1987, og trådde i kraft i juni 1988. Det grunnleggjande føremålet med INF-avtala var å fjerna og stenga ute Bakke-til-bakke missilar både i USA og Sovjetunionen, både ballistiske og kryssarmissilar, og dessutan støtteutstyr som høyrer til systema, med rekkkjevidde mellom 500 og 5500 kilometer. Fjerning av SS-4 og SS-5 rakettar og komponentar fann stad på Lesnaya Rakettelimineringanlegg. Den siste av dei 149 Sovjetiske SS-4 rakettar vart eliminert på Lesnaya i Mai 1990.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:SS-4 Sandal|SS-4 Sandal]]» frå ,  den 3. mai 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Globalsecurity.org R-12 ICBM
Vertikalt missil-avfyringssystem

**Vertikalt missil-avfyringssystem** (engelsk *Vertical Launching System, VLS*) er eit missil-avfyringssystem som vert brukt ombord på ubåtar og overflateskip i fleire marinar rundt om i verda. Systemet er utvikla frå avfyringssystema for ballistiske missil ombord på ubåtar (SSBN). Fleire av systema kan brukast med ei rekkje ulike missil. Det amerikanske Mk 41 VLS, som er montert i dei norske fregattane i Fridtjof Nansen-klassa, kan verta med brukt mellom anna RIM-162 ESSM Evolved Sea Sparrow Missil, RIM-66 Standard, RIM-161 Standard missile 3 og Tomahawk kryssarmissil.

Nokre system, som Mk 41 VLS og Mk 57 VLS, er «hot launch»-system. Det vil seia at motoren på missilet vert starta medan det står i utskytingsrøyret. «Cold launch»-system fungerer slik at missilet vert skote ut av røyret før motoren startar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vertikalt missil-avfyringssystem|Vertikalt missil-avfyringssystem]]» frå ,  den 17. april 2017.*
Yngvars saga víðförla

***Yngvars saga víðförla*** ('Soga om Ingvar den vidfarne') er ei fornaldersoge som skal ha vorte skriven på 1100-talet av Odd Snorresson. 

Soga skildrar det som var det siste viking-strandhogget i Kaspihavet i 1041, med mange litterære tillegg. Ekspedisjonen vart lansert frå Sverige av Ingvar den vidfarne (Ingvar Vittfarne), som gjekk inn i landet til sarasenarane (Serkland). Det kan synast som dei tok del i den georgisk-bysantinske kampen om Sasireti.

Det vart reist ei rekkje runesteinar til minne om krigarar som fall under strandhogga, Ingvarsteinane. Ein runestein  til minne om bror til Ingvar indikerer at han fòr i austerled etter gull, men fall i landet til sarasenarane. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Yngvars saga víðförla|Yngvars saga víðförla]]» frå ,  den 17. april 2017.*  
* Logan, Donald F. (1992). *Vikingane i Historie*, 2. utg., s. 202. Routledge. ISBN 0-415-08396-6
* Oddr Snorrason (omsett av Theodore M. Andersson) (2003). *Sagaa om Olav Tryggvason.* Cornell University Press. ISBN 0-8014-4149-8 
* Ross, Margaret Clunies (2000). *Gammal Islandsk Litteratur og Samfunn.* Cambridge University Press. ISBN 0-521-63112-2
* ”Sagan om Ingwar Widtfarne och hans son Swen”, Nils R. Brocman, 1762
* ”Yngvars saga vidforla jämte ett bihang om Ingvarsinskrifterna”, Emil Olson, 1912 (ingen översättning, texten utgiven på isländska originalspråket men med svenska kommentarer)
* ”Ett ödesdigert vikingatåg”, Mats G. Larsson, 1990 (innehåller en översättning av sagan av Jan Paul Strid)

## Bakgrunnsstoff
* Norrøn tekstutgåve på Snerpa.is
; Litteratur 
* Logan, Donald F. (1992). *The Vikings in History,* 2. utg., s. 202. Routledge. ISBN 0-415-08396-6
* Oddr Snorrason (omsett av Theodore M. Andersson) (2003). *The Saga of Olaf Tryggvason*. Cornell University Press. ISBN 0-8014-4149-8 
* Ross, Margaret Clunies (2000). *Old Icelandic Literature and Society* Cambridge University Press. ISBN 0-521-63112-2
Rakettsilo

Ein **rakettsilo** er ein underjordisk, vertikalt plassert sylindrisk installasjon for oppbevaring av interkontinentale ballistiske missil (ICBM).

Fram til 1960-talet vart alle ICBM-ar skote ut frå overflatebasar, noko som gjorde våpena svært sårbare for bombeangrep. Storbritannia starta på 1950-talet eit prøveprosjekt med underjordiske rakettramper, men detta vart avvikla i 1960. Sjølv om det opphavlege prøveprosjektet var avslutta, var ideen om underjordiske rakettoppskytingsinstallasjoner fødd, og blei teken over av USA.

Noko av bakgrunnen for suksessen til rakettsiloane var overgangen frå superavkjølt til temperert drivstoff, som gjorde at rakettane kunne stå lagra med drivstoffet ombord. Den vidare overgangen til fast drivstoff bidrog i endå sterkare grad her.

Sidan 1960-talet har siloen vore det primære landbaserte rakettutskytningssystemet, men auka grannsemd i ulike system for tråleiknavigasjon førte utover 1970- og 1980-talet til at den store fordelen med underjordisk lagring er vorten noko redusert. USA har brukt store ressursar på å freista å utvikla erstatningar, men ingen av desse er sett i produksjon. Sovjetunionen/Russland og Kina har teke i bruk mobile ICBM-rampar.

I dei seinare åra har nedrusting og overgang til andre våpensystem medført at fleire rakettsiloanlegg er vorte nedlagt. I USA har enkelte av desse vorte selt til privatpersonar, som har brukt dei til ulike føremål. Mest spesielt kan kanskje seiast å vera tilfellet William Pickard, som vart dømd for å ha planlagt produksjon av massive mengder LSD i ein nedlagd silo i Kansas.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rakettsilo|Rakettsilo]]» frå ,  den 17. april 2017.*
Bakke-til-bakke-missil

Eit **bakke-til-bakke missil** (engelsk *surface-to-surface missile*, SSM, eller *ground-to ground missile*, GGM) er eit missil laga for å skytast frå bakken og treffa mål på land eller på sjøen. Dei kan avfyrast frå handhaldne eller køyretøymonterte einingar, frå faste installasjonar, eller frå eit skip. Dei er ofte drivne av ein rakettmotor eller nokon gonger avfyrt av ei eksplosiv ladning, sidan avfyringsrampen vanlegvis er i ro eller rører seg sakte. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Surface-to-surface missile|Surface-to-surface missile]]» frå ,  den 3. mai 2017.*
Soga om Ragnar Lodbrok

***Soga om Ragnar Lodbrok*** (norrønt *Ragnars saga loðbrókar*) er ei nordisk fornaldersoge frå ca. 1300 som skildrar livet og døden til den danske kongen og helten Ragnar Lodbrok.  

## Innhald

Soga fortel om Ragnar sine vikingtokt, ekteskapa hans med først Tora Borgarhjort og deretter med Åslaug Sigurdsdatter og om sønene hans med dei med dei, vidare om herjingane og endeliktet hans i England, og korleis sønene Ivar Beinlause, Halvdan Kvitserk, Sigurd Orm-i-auga og Bjørn Jernside hemna han etter at han døydde i ormegarden til kong Ella/Ælla i Northumbria. 

Sjølv om Ragnar har gjeve namnet sitt til soga, er det i like stor grad den andre kona hans, Åslaug (ifølgje Volsungesoga dotter av den mytiske Sigurd Fåvnesbane og med tilnamnet *Kråka*), som gjev soga liv. Ho har vorte skildra som «en særtegnet personlighed, i langt højere grad end Ragnarr selv», og som den som «much more than her husband can be called the chief caracter of the saga».. Åslaug er både den foreldrelause Oskepott-karakteren, den sjølvmedvitne kona og den hemnlystne valkyrja Randalín.

Teksta er berre kjend frå eitt mellomaldermanuskript, NKS 1824 b 4° (1824b) frå om lag år 1400, der soga er skriven rett etter Volsungesoga. Det er Sigurd si dotter og Ragnar si kone, Åslaug, som er sambandet mellom dei to sogene. Andre tekster om Ragnar Lodbrok er *Tåtten om Ragnarssønnene*, som ein kjenner frå Hauksbok, og *Krákumál*, eit kvad frå 1100-talet som tykkjest vera Ragnars dødssong. Truleg har det eksistert ei eldre «Ragnarsoge» frå omkring 1250 – som det blir vist til i þáttr af Ragnarssonum, og denne føreliggjande soga er skriven etter denne.  Det er mogleg at den eldre, tapte soga var meir innhaldsrik enn den som er att. Den føreliggjande soga har eit visst preg av å vera «samanraska frå ymse kanter og knytte laust i hop», med fleire episodar som ein kan finna igjen i fleire mellomalderske riddarromanar.

Soga blei omsett til nynorsk i 1914, og utgjeven saman med Krákumál.

## Utgåver
*

*

*

## Merknadar

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Ragnar Lodbroks sag|Ragnar Lodbroks sag]]» frå ,  den 17. april 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Sagateksten på norsk (bokmål) og norrønt på www.norsesaga.no
Soga om Gange-Rolv

**Soga om Ganga-Rolv** (norrønt *Göngu-Hrolfs saga*) er ein fornaldersaga frå 1300-talet. Historia føregår i Danmark og for det meste i Gardarike i «gamle dagar» (*forn ǫld*), og handlar om Rolv sine reiser og eventyr. Sjølv om hovudpersonen deler namn med den norske vikingen Ganga-Rolv som moglegvis var fyrste i Normandie er det inkje samband mellom dei to. 

Blant fornaldersagaene er ho «en af de længste og æventyrligste. Den indeholder en ophobning af alle mulige motiver.» Sjølv om ho låner motiv frå mange andre tekster vert ho oppfatta som gjennomarbeidd.

Sjølv om sagaa kan oppfattast som ei fornaldersaga ut frå prosjektet til helten og eventyrprega, har ho òg fellestrekk med den høviske litteraturen. I handlinga inngår fleire tema som er kjent frå den høviske litteraturen: helten som leitar etter ei fager møy som han kan kjenna att fordi han har ein lokk av håret hennar, og tenaren som lurar herren sin. Som i så mange andre fornaldersagaer vert grensene tøygt øangt for det realistiske og truverdige.

Sagaa er kjend frå fleire handskrifter, blant anna AM 152. Den vart først omsett til norsk i 1984, til samleverket *Sagalitteraturen*.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Soga om Gange-Rolv|Soga om Gange-Rolv]]» frå ,  den 17. april 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Ganga-Hrolfs saga, Heimskringla.no
Ásmundar saga kappabana

**Soga om Åsmund krigarbane - Ásmundar saga kappabana** er ein islandsk fornaldersaga om krigaren Åsmund frå første halvdel av 1300-talet. Ein finn soga i manuskriptet Holm 7, 4to i Kungliga Biblioteket i Stockholm. Det er i hovudsak ein nordisk versjon av den tyske *[[Hildebrandslied]]* (Songen om Hildebrand), men det har òg henta stoff  frå Tyrvingsyklusen.

## Handling
Sagaen fortel at hunarkongen Hildebrand hadde ein son som heitte Helge. Han var gift med Hild, dotter av den svenske kongen Buðli. Helge og Hild hadde ein son som vart fostra opp hos bestefar sin og fekk namnet Hildebrand etter han.

Hildebrand vart ein stor krigar og høvding for hunarane. Faren hans Helge fall i kamp og morfaren hans, den svenske kongen Budli, vart drepen av ein dansk konge som heitte Alf. Denne Alf tok òg Hildebrand si mor, Hild, til fange og gav ho til Aki, som ho fekk sonen Åsmund med.

Då Hildebrand fekk vita om døden til far sin drog han til Danmark og drap Aki. Men Aki hadde ei dotter som Åsmund bela til. Prinsessa lova å gifta seg med Asmund om han hemna faren og drap Hildebrand.

For å drepa Hildebrand, drog Åsmund til Sachsen der Hildebrand og berserkane hans herja. Gjennom ein serie holmgangar som tok fleire dagar, overvann Åsmund alle krigarane til Hildebrand.

Då Hildebrand fekk høyra om dette, kom berserksinnet over han og i fullt raseri drap han sin eigen son. Så drog han opp Rhinen for å møta Åsmund og når dei møttest byrja dei å slåst. Dei kjempa hardt i lang tid til Hildebrand vart alvorleg såra og sverdet hans brakk. Då fortalde Hildebrand at dei var halvbrør og bad han om å gravleggja han i kleda hans.

I verket ''Gesta Danorum'' 7: IX.2-X.1, fortel Saxo Grammaticus ei hovudsak identisk saga, men alle namna er endra og Hildebrand vert kalla Hildiger.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Ásmundar saga kappabana|Ásmundar saga kappabana]]» frå ,  den 17. april 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Sagaen attgjeve på norrønt ved heimskringla.no
Soga om Eirik den vidfarne

**Eirik den vidfarnes saga** (*Eireks saga víðförla*) er ein fornaldarsaga om ein nordmann, Eirik Throndssønn frå Trondheim, som ville reisa verda rundt for å finna den staden som heidenske menn kalla Odainsaker, og som dei kristne kalla Paradiset.

Reisa gjekk via Danmark, der han fekk følgja av ein kongson som òg heitte Eirik, til Miklagard, og vidare til India før han drog attende.

Sagaa om Eirik den vidfarne vart skriven ned av den islandske presten Jon Tordsson (Jon prestr Þórðar son) på slutten av dei to Olavssagaene i Flateybok. Denne boka vart skriven på Island heilt på slutten av 1300-talet og sannsynlegvis fullført 1394.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Eirik den vidfarnes saga|Eirik den vidfarnes saga]]» frå ,  den 17. april 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Eirik den vidfarnes saga på norsk ved heimskringla.no
Soga om Egil Einhendte og Åsmund Berserksbane

***Soga om Egil Einhendte og Åsmund Berserksbane*** (norrønt *Egils saga einhenda ok Ásmundar berserkjabana*) er ei islandsk fornaldersaga frå 1300-talet. Historia føregår i austerled, i «Russia», i ein udefinert fortid og handlar om dei to blodsbrørne Egil og Åsmund, og deira innsats for å finna att to bortrøva kongsdøtrer. Det endar med at dei finn dei, og giftar seg med dei. Soga har vorte skildra som «eit æventyr, men soga er påverka av framande æventyr og segn», og som høyrer til den underkategorien av fornaldersagaene som vert kalla «eventyrsagaer»

Historia vert fortalt med ei rammeforteljing og tre innskotne livshistorier, eit forteljingsgrep som denne soga er åleine om. Dei tre innskotne forteljingane skildrar ungdomsåra til dei to heltane, og dertil historia til kjempekvinna Arinnevja, som bergar dei to fosterbrørne. 

Soga har vore svært populær, og har påverka andre sagaer. Den er verna i handskrifta AM343, AM577 og AM589, som alle er frå 1400-talet. Den vart omsett til nynorsk i 1989.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Soga om Egil Einhendte og Åsmund Berserksbane|Soga om Egil Einhendte og Åsmund Berserksbane]]» frå ,  den 17. april 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* norsesaga.no, norsk fulltekst
Soga om Torstein Vikingsson

**Soga om Torstein Vikingsson** (*Þorsteins saga Víkingssonar*) er ei islandsk fornaldarsoge om bonden Torstein frå Sogn som òg var far til den meir kjende Fridtjof den frøkne (kjent frå Soga om Fridtjov den frøkne). 

Soga om Torstein er truleg yngre enn soga om Fridtjof og overfylt av alle moglege motiv. Litteraturforskaren Finnur Jónsson hevdar at soga ut frå språklege kriterium likevel ikkje er særleg yngre enn frå tidleg på 1300-talet. 

Soga handlar om Viking og sonen hans Torstein på ulike eventyr i Noreg, Sverige og heilt til India. Hovudpersonen vert rekna av Jónsson for å kunna vera ein historisk person, men historiene er opplagt fri dikting. I motsetnad til soga om Fridtjof, som vert rekna som eit av høgdepunkta i sogelitteraturen, er soga om Torstein rekna å ha mindre litterær verdi.

Soga er omsett til norsk av Jon Fosse som *Soga om Torstein Vikingsson* (2015).

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Soga om Torstein Vikingsson|Soga om Torstein Vikingsson]]» frå ,  den 17. april 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Originaltekst etter Guðni Jónsson og Bjarni Vilhjálmsson: Fornaldar sögur Norðurlanda, (1954) på nettstaden heimskringla.no
* Finnur Jónsson: Den oldnorske og oldislandske litteraturs historie ved heimskringla.no
Corazon Aquino

**Maria Corazon Aquino**, fødd **Maria Corazon Cojuangco**, () ofte berre **Cory Aquino**, var ein filippinsk statsleiar. Ho var i tida 1986-92 den 11. presidenten av Filippinane, den fyrste kvinnelege presidenten i landet og i Asia. Aquino var den sentrale figuren i folkeopprøret som i 1986 velta 21 år med autoritært Marcos-styre, og gjeninnførte eit demokratisk styresett i Filippinane.

## Liv og gjerning
Corazon Aquino var fødd inn ei av dei rikaste familiane på Filippinane. Ho var gift med senator Benigno Aquino, den mest standhaftige kritikaren av den mangeårige presidenten i landet, Ferdinand Marcos. Etter ektemaken vart drepen 21. august 1983, straks han kom til Filippinane frå eit eksil i USA, vart Corazon Aquino leiar for opposisjonen. Ved presidentvalet 7. februar 1986 stilte ho som kandidat mot Marcos. Då nasjonalforsamlinga proklamerte Marcos som vinnar av valet, midt mellom påstandar om valfusk, oppmoda Aquino om massiv sivil ulydnad. Store demonstrasjonar i slutten av februar, og manglande støtte frå dei militære og det lokale katolske hierarkiet, førte til at Marcos rømde landet. 

Aquino vart utropt til president den 25. februar 1986. Året etter vart grunnlova av 1987 vedteke, ei lov som avgrensa president-makta og gjeninnførte tokammer-forsamlinga i Filippinane. Regjeringa hennar la elles vekt på å styrke både borgar- og menneskerettar. I 1988 stod regjeringa bak lovreformer i landbruket, eit tiltak som mellom anna skulle gje fleire tilgjenge på dyrkbart land. Den økonomiske politikken var basert på marknadsorientering. Ho innleia elles fredssamtaler for å løyse opp det vedvarande kommunistiske opprøret og å stagge dei islamistiske frigjeringsrørslene. 

Aquino-regjeringa vart utsett for fleire kuppforsøk, sett i stand av Marcos-lojalistar i det militære. Ulike naturkatastrofar og ei stort skipsforlis sette sitt preg på åra 1991 og -92. Saman med sterke rivningar i regjeringa, leidde dette til at Aquino ikkje stilte til attval i 1992. Ho støtta derimot opp om kandidaturet til han som vart vald til ny president i Filippinane, Filip Ramos.

Etter presidenttida var Aquino ein politisk aktør ved å kommentere nasjonale samfunnsspørmål frå ein frittståande posisjon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Corazon Aquino|Corazon Aquino]]» frå ,  den 17. april 2017.*
Vaniljerotslekta

**Vaniljerotslekta** (*Monotropa*) er ei planteslekt i lyngfamilien. Ho omfattar fleirårige staudeplantar som kjem frå tempererte delar av den nordlege halvkula. Plantane har lysegule blomar med vaniljeaktig luft og små skjelliknande blad.

Til forskjell frå dei fleste andre plantar driv ikkje vaniljerotplantar fotosyntese og inneheld ikkje klorofyll. I staden får dei næring gjennom å vera parasittar på mykorrhiza-nettverket mellom sopp og andre plantar. Sidan dei ikkje er avhengige av sollys kan dei veksa på svært mørke stader, som på skogbotnen.

Det varierer kor mange artar ein delar slekta i, men ofte blir ho berre delt inn i to artar med fleire underartar: *[[Monotropa hypopitys]]* eller berre vaniljerot, som gjerne lever i furuskog, og *[[Monotropa uniflora]]*, som ein gjerne finn i bøkeskog.

I Noreg veks arten vaniljerot (*[[Monotropa hypopitys]]*) med to underartar, lodden vaniljerot (*M. hypopitys hypopitys*) og snau vaniljerot (*M. hypopitys hypophegea*).

## Kjelder
*

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monotropa|Monotropa]]» frå ,  den 18. april 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*Flora of China: ''Monotropa''
Saint-Clair-sur-Epte-traktaten

**Saint-Clair-sur-Epte-traktaten** var ein avtale frå hausten 911 mellom kongen av Frankarriket, Karl den einfaldige (898-922), og vikingleiaren Rollo. Føremålet med traktaten var å samla og halda mennene frå nord, «normannarane», på delar av området Neustria og ut mot kysten, og å verna kongeriket til Karl frå nye invasjonar.

Ingen dokument frå traktaten har overlevd som vitnar om danninga av hertugdømet Normandie, men hendinga vert sett på som eit historisk faktum. Rollo var truleg nordmannen Gange-Rolv, Rolv Ragnvaldsson (ca. 860-932). Han var son av Ragnvald Mørejarl, kjent som jarlen som klipte Harald Hårfagre etter at Noreg var samla til eitt rike.

I tillegg til tildelinga av land var det eit krav om Rollo skulle døypast og gifta seg med Gisla, kong Karl si dotter utanfor ekteskap, og verta vasallen til kongen. Det siste punktet vart komplisert då Rollo nekta å knela for kongen og kyssa føtene hans. Det vart diskutert og ein kom fram til eit slags kompromiss: Rollo greip føtene til kongen, men utan å knela. Han var så høg at då han løfta armen mista kongen balansen og fall bakover.

## Referansar


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Saint-Clair-sur-Epte-traktaten|Saint-Clair-sur-Epte-traktaten]]» frå ,  den 17. april 2017.*
Wiendokumentet

**Wiendokumentet** er ein avtale frå 1990 mellom landa i Organisasjonen for tryggleik og samarbeid i Europa med føremål om å auka tryggleik og tiltru mellom landa i organisasjonen.
Avtalen inkluderer ei årleg utveksling av militær informasjon om styrkar i Europa (definert som frå Atlanterhavet til Ural), varslingar for å risikoreduksjon som informasjon om uvanleg militær aktivitet og farlege hendingar, førehandsmeldingar om visse militære aktivitetar, observasjon av visse militære aktivitetar, utveksling av årlege kalenderar og kontroll av inspeksjon og evalueringsbesøk.

Informasjonsutvekslinga i Wiendokumentet er avgrensa til styrkar i Europa, medan Global utveksling av militær informasjon gjeld for alle styrkane til medlemslanda, uansett kvar dei held til. Den årlege utvekslinga av informasjon vert gjennomført samstundes som den årlege utvekslinga av informasjon frå CFE-avtalen i Wien i desember kvart år. Wiendokumentet vert revidert jamleg; siste versjon i 2017 er frå 2011.

Frå 2014 har det vore frykt om at Wiendokumentet er nær ved å verta de facto nedlagt grunna spenningar i Aust-Europa. 
Russland kunne likevel nytta avtalen i april 2015 for å tvinga NATO til å la russiske inspektørar vera til stades ved militærøvinga Joint Warrior utanfor Skottland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vienna Document|Vienna Document]]» frå ,  den 7. mai 2017.*
Global utveksling av militær informasjon

**Global Exchange of Military Information** (norsk 'global utveksling av militær informasjon') er ein avtale om årleg utveksling av informasjon skipa av Organisasjonen for tryggleik og samarbeid i Europa i 1994.   I samsvar med denne avtalen vil alle deltakarland utveksla informasjon om alle sine militære styrkar over heile verda. Denne utvekslinga skil seg frå Wiendokumentet i og med at ho ikkje er avgrensa til styrkar i Europa, det vil seia mellom Atlanterhavet og Uralfjella. 

Informasjonen som er utveksla skal inkludere:

* Plassering og personellstyrke under generalstaben.
* Kommando, organisasjonar, kommandokjede, plassering og personellstyrke.
* Totalt autorisert personellstyrke i dei væpna styrkane.
* Total behaldning av våpensystem etter kategori og underkategori, og deira plasseringar.

Informasjonsutvekslinga vert gjennomført årleg i april, og skal reflektere tilstanden per 1. januar. 

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Global Exchange of Military Information|Global Exchange of Military Information]]» frå ,  den 18. april 2017.*
Edward Sokoine

**Edward Moringe Sokoine** () var ein tanzaniansk politikar som var statsminister i landet i to perioder, fyrst frå 1977 til 1980 og så frå 1983 til han døydde i ei bilulukke 1984.
Henrik Leirvik

**Henrik Leirvik** () er ein norsk forfattar frå Stryn.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder

* Biblioteka i Sunnfjord
Sverre By

**Sverre By** () var ein norsk lærar og barnebokforfattar. Han var morfar til fotballtrenaren og litteraturkritikaren Ola By Rise.

## Liv og virke
Sverre By  var fødd i Sømna og vaks opp i Skaun. Han gjekk ut frå Levanger lærarskule i 1920. Deretter var han lærar fleire stader, både i Fusa, Børsa og Skaun før han kom til Strinda. Der slo han seg ned - først i 19 år som lærar ved Ranheim skule, deretter som styrar ved Åsvang skule til han vart pensjonist i 1965. Han var formann i Strinda lærarlag i 12 år.

Frå 1929 til 1931 redigerte han avisa Gaula, men det var ikkje før etter krigen at han vart forfattar. Han debuterte i 1946 med *På livet laust*, og skreiv i alt 21 bøker. Best kjent er kanskje *Raudmerra* (1948) og oppfølgjarane *Raudmerra er di* (1956) og *Samstadprinsen* (1961). Eit hovudtema i forfattarskapen er ei realistisk skildring av brotet mellom det gamle bondesamfunnet og det moderne industrisamfunnet. 

## Prisar og utmerkingar
For *Raudmerra* og *Turid og dei andre* (1951) fekk han Kyrkje- og undervisningsdepartementet sin barnebokpris. Då han fekk prisen i 1948, var han den første som fekk denne prisen. 

I 1967 blei By tildelt Kongens fortenestemedalje i gull.

## Bibliografi (i utval)
**Nidarosdomen : den herlegaste kyrkja i norderlanda* (1946)
**På livet laust* (1946)
**Raudmerra* (1948)
**Fart i tingen* (1950)
**Turid og dei andre* (1951)
**Leiv møter eventyret* (1953)
**Reidar Rask* (1955)
**Raudmerra er di* (1956)
**Gullklokka* (1958)
**Åge* (1959)
**Kjetil på marknad* (1960)
**Samstadprinsen* (1961)
**På krigsfot : forteljing frå 1905* (1964)
**Jenta med dei brune flettene* (1964)
**Fagerbekken* (1966)
**Flaumen går* (1967)
**Heggdalsgruva* (1968)
**Glimådalen* (1969)
**Sæmund Bonde og Rønnaug* (1971)
**Styrk Audunsson* (1972)
**Bølgjer i bygda* (1973)

## Kjelder
* Gunvor Risa: «Sverre By som barnebokforfattar» I: *Årbok for Trøndelag*, 1975
* Birkeland, Risa, Vold: *Norsk barnelitteraturhistorie.* 2. utg. Samlaget, 2005 ISBN 82-521-5933-8
* Artikkel om Sverre By i Alkunne nettleksikon
Ola A. Bergset

**Ola A. Bergset** () var ein norsk lærar. Han var frå Fjelli i Stryn kommune. 

Bergset tok eksamen ved Volda Lærarskule i 1912. Etter å ha hatt fleire vikariat, kom han til Stongfjorden i Askvoll kommune i 1913, der han vart i 50 år. Bergset var m.a. formann i Askvoll lærarlag, Stongfjorden Sanitetslag, Stongfjorden Indremisjonsforening og Askvoll bibliotek. I over 40 år var han organist ved Stongfjorden kapell. 

Bergset tok over slektsgarden i Stryn, og dreiv han i lag med kona og eldste sonen, Alv O. Bergset.

I 1963 fekk Bergset Kongens fortenestmedalje.

## Bibliografi
### Bøker
*

## Kjelder

* Årbok for Nordfjord, 1977
* Gravminner i Norge

## Bakgrunnsstoff
* Om Ola A. Bergset i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
* Verk av Ola A. Bergset iLokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Berit Lyslo Concha

**Berit Lyslo Concha** () er ein norsk forfattar. Ho er frå Innvik i Stryn kommune.

## Bibliografi
*

## Kjelder
* Stryn bibliotek
Tanzanianske presidentar

Det har vore seks **tanzanianske presidentar** sidan Tanzania vart oppretta 26. april 1964 ved at Tanganyika og Zanzibar vart slegne saman. Julius Nyerere, som hadde vore president i Tanganyika frå dette landet vart sjølvstendig frå Storbritannia i 1962, vart òg den fyrste presidenten i Tanzania.

## Liste

## Sjå òg
* Tanzanianske visepresidentar
* Tanzanianske statsministrar
* Zanzibarske presidentar
Knut A. Johnson

**Knut A. Johnson** () er ein norsk lyrikar. Han er frå Eid.

## Bibliografi
### Bøker
*
*

## Kjelder
* Solfnugg : dikt (baksidetekst)
Arve Melchior Bakken

**Arve Melchior Bakken** () er ein norsk forfattar og journalist. Han er frå Årdal.

Bakken har m.a. jobba som journalist i Aftenposten og i perioden 1990-1992 var han redaktør i Fjordabladet.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*

## Kjelder
* Biblioteka i Sunnfjord
Parusnoje i Kaliningrad

**Parusnoje** (russisk  Парусное) er ein liten landsby i Kaliningrad oblast, ein eksklave i Russland. Før 1946 heitte landsbyen Gaffken.  Landsbyen husar ei militær eining med feltpostnummer 10617 — 561. etterretningssenter som ein del av SPETSNAZ.

## Kjelder
Rashidi Kawawa

**Rashidi Mfaume Kawawa** () var ein tanzaniansk politikar som var den andre og siste statsministeren i Tanganyika i 1962, og den fyrste statsministeren i Tanzania frå 1972 til 1977. Han tente seinare som forsvarsminister frå 1977 til 1980.
Spetsnaz

**Spetsnaz** (russisk Войска специального назначения (спецназ) &ndash; *Vojska *'spets**ialnogo **naz*'natsjenija (spetsnaz)*) er ei russisk fellesnemning på militære spesialstyrker. Utanfor Russland er det vanleg at ordet berre viser til russiske spesialstyrkar, som vart oppretta av KGB i Sovjetunionen. Styrkane si oppgåve er alt frå hemmelege operasjonar til store offentlege kontraterror-aksjoner, til dømes under gisseldramaet i Beslan.

«Spetsnaz» kan delast inn i fleire grupper: 

*Forsvarsdepartementet i Russland har øvingssenteret Senezj og to andre einingar
*Generalstaben i Russland har 8 brigader og eitt regiment fordelte med to brigader i kvart militærdistrikt i Russland.
*Den russiske nasjonalgarden har 18 einingar, og her er 604. SPETSNAZ-senter med, tidlegare MVD. Senteret vart oppretta i 2008, og her er både  «Vitjaz» (anti-terrorisme og grensekontroll) og «Rus» (anti-terrorisme og nøytralisering av fiendtlege våpenlager) fletta inn, og er dermed oppløyste som eigne organ. 

FSB sine einingar, inkludert Russisk grensevakt, har:
** «Alfa» 
** «Vympel»
og tre einingar i tillegg.

* GRU (russisk Гла́вное Разве́дывательное Управле́ние &ndash; *Glavnoje Razvedjvatelnoje Upravlenije*, «Hovudetterretningsdirektoratet») har etterretningssenter hjå alle fire marineflåtane og eit regiment hjå luftlandestyrkane.

## Referansar


## Kjelder
* http://newsinphoto.ru/v-rossii/samoe-texnologichnoe-podrazdelenie-specnaza-rossii/ 
* http://zonwar.ru/shkolaspetsnaza/spetsnsz.html
* http://army-news.ru/2011/02/arsenal-specnaza/ 
* http://www.xn---9-6kcpebwr4cwb1a3i.xn--p1ai/%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%BD%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B8/
Forsvarsdepartementet i Russland

**Forsvarsdepartementet** i Den russiske føderasjonen er eit føderalt organ som gjennomfører militærpolitiske vedtak i Russland. 

Organet var oppretta 16. mars 1992 på basis av Forsvarsdepartementet i Sovjetunionen. Departementet har ingen juridiske plikter i høve det tidlegare sovjetiske forsvarsdepartementet.
10&nbsp;540 personar arbeider i dette departementet i høve ein presidentordre frå 2016.

Departementet fekk ny struktur i 2004 etter eit dekret frå president Vladimir Putin, og gjennomfører stadig justeringar i organisasjonen. Hovudkontoret ligger i Znamenka-gata 19 i Moskva.
Forsvarsministeren heiter i 2017 Sergej Sjojgu. Han har vore forsvarsminister sidan 6. november 2012.

### Samansetjing i 2017
Øvsteleiing i 2017 inkluderte:
* **Generalstabssjef** – Armégeneral Valery Gerasimov (sidan 9. november 2012)
* **Nestkommanderande generalstabssjef** – Ruslan Tsalikov (sidan 24. desember 2015)
* **Statssektretær** – Armégeneral (pensjonert) Nikolay Pankov (sidan 13. september 2005)

### Hovudkommandoar

* Den russiske hæren
* Den russiske marinen
* Dei russiske luft- og romfartsstyrkane

### Kommandoar
* Dei strategiske rakettstyrkane
* Dei russiske luftlandestyrkane

Einingar underlagde Forsvarsminsteriet i august 2012 inkluderte:

* Presse- og Informasjonsdirektorat  
* Kroppsøvingsdirektorat             
* Finansdirektorat                    
* Militært helsedirektorat               
* Militært innkjøpsdirektorat         
* Militært eigedomsdirektorat            
* Militært ekspertsenter                    
* Militært administrasjonsdirektorat             
* Direktorat for store militære investeringar            
* Departement for statleg konsum og kapitalforvaltning           
* Departement for statleg arkitektur og konstruksjon          
* Departement for sanatoriar og rekreasjon                 
* Direktorat for bustader
* Hovuddirektoratet for missil og artilleri (GRAU)
* Departement for djuphavsforskning

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Den russiske nasjonalgarden

**Den russiske nasjonalgarden** (russisk Национальная гвардия педофила путина, forkorta Росгвардия, *Rosgvardija*)
er ein paraplyorganisasjon for innanriksstyrkane i Russland, skipa i 2016. Han er bygd opp på grunnlag av styrkar til det russiske innanriksdepartementet.

Nasjonalgarden er direkte underlagt presidenten i kraft at han òg er den øvste leiaren av Forsvaret og formann i Tryggingsrådet i Russland.

Den russiske nasjonalgarden vart etablert i april 2016 ved eit direkte presidentdekret. Det heiter seg at grunnen var opprydding i dei mange organa som driv med innanrikspolitikk i Russland, og oppgåva til det nye føderasjonsorganet er sikring av grensene, våpenkontroll, kamp mot terrorisme og organiserte brotsverk, vern av offentleg ro og orden og av offentlege byggverk.

## Referansar
Vektlaus

***Vektlaus*** er det andre albumet til Daniel Kvammen. På denne andreutgjevinga går Kvammen ei anna retning enn på debuten. Då han i januar 2016 skulle til å skriva ny musikk for plata, hadde han nett gått ut av eit forhold. Sjølv om han ikkje ville lata seg inspirera av brotet, klarte han ikkje å unngå at musikken ber preg på eit kjærleiksbrot. Tekstane på *Vektlaus* handlar om kjærleik som har skore seg, og har blitt kategorisert som eit «breakup-album».

## Innhald

## Kjelder
Amani Abeid Karume

**Amani Abeid Karume** () er ein tanzaniansk politikar som var president på Zanzibar frå 2000 til 2010. Han er sonen til den fyrste presidenten på Zanzibar, Abeid Karume, og er medlem av regjeringspartiet Chama cha Mapinduzi.
Kokosmjølk

**Kokosmjølk** er ei kvit væske som kjem ut frå det raspa kjøtet i ei mogen kokosnøtt. Væska skil seg frå kokosnøttvatn ved å vera tjukkare og meir mjølkeaktig. Fargen og smaken på væska kjem frå det høge kokosoljeinnhaldet, som hovudsakleg er metta feitt. Kokosmjølk er ein viktig ingrediens i søraustasiatisk, karibisk og nordleg søramerikansk matlaging. Ho kan brukast både i matrettar og drikkar.

Ein kan bruka kokosmjølk til å laga ulike supper, gryte- og risrettar, som kokosnøttris (*[[nasi lemak]]* i Malaysia, *[[nasi uduk]]* i Indonesia). 
Ho kan brukast til krydra mat, som *[[laksa]], [[laing]]* og ulike karrirettar, og til søt mat som *espasol*, *halo-halo*, *pamonha* og *titoté*.

Væska blir brukt i fleire tradisjonelle drikkar, som søraustasiatisk *[[cendol]]* av kald kokosmjølk og grøn gelé laga av rismjøl, og varme drikkar som *[[bandrek]]* og *bajiguar* frå Indonesia.
Cocktailen piña colada inneheld ofte kokosmjølk.
Kokosmjølk kan også brukast som ei vegansk mjølkeerstatting i te, kaffi og til baking.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Coconut milk|Coconut milk]]» frå ,  den 22. april 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Kalo Dungar

**Kalo Dungar** ('Svartås', også skrive *Kala Dunger*) er det høgaste punktet i Kachch i Gujarat i India, på 462 meter. Toppen ligg 97 km frå administrasjonsstaden Bhuj og 25 km nord for næraste by, Khavda.

Toppen er truleg den einaste staden ein har panoramautsikt over saltmyra Rann av Kachchh. Sidan han ligg nær grensa til Pakistan ligg det ein militærpost på toppen. Allmugen har ikkje tilgang forbi posten.

Kalo Dungar er også kjend for eit rundt 400 år gammalt tempel til Dattatreja. Prestane i tempelet lager offermat (*[[prasad]]*) av ris som dei gjev til dei lokale sjakalane etter *[[aarti]]*-seremonien.
Ei soge knytt til tempelet fortel at då Dattatreja var på jorda kom han til Kalo Dungar og fann ei gruppe sveltande sjakalar. Som gud kunne han gje dei kroppen sin å eta, og etter at han var blitt eten bli heil att.
Ei anna soge fortel at ein heilag mann, Lakkh Guru, budde her og tilbad Dattatreja. Han pleide å mata sjakalane. Ein dag då han ikkje hadde mat å gje dei skar han ein del av sin eigen kropp og gav dei til å eta. I ein annan versjon skal ein konge ha tilbydd same offer då Dattatreja i sjakalform spurte kvifor han gav sjakalar vegetarisk mat som offer når dei var kjøtetarar.
Også tilreisande menneske blir gjevne gratis måltid ved tempelet.

## Galleri

Monument on kala dunger.JPG|Høgaste punktet på Kalo Dungar med utsyn over Rann av Kachchh. 
View from kala dunger kutch.JPG|Utsyn frå Kalo Dungar
View from kala dunger.JPG|


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kalo Dungar|Kalo Dungar]]» frå ,  den 22. april 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
FSB

**FSB** (russisk , *Federalnaja sluzjba bezopasnosti*) er ei føderal tryggingsteneste i Russland internt. 
Organisasjonen er den viktigaste etterfylgjaren til den sovjetiske Tsjekaen, KGB og NKVD. Hovudkvarteret ligg i Moskva, og mykje av tenesta vert gjort i løynd og er framleis hemmeleg.

Direktøren i 2017 er Aleksandr Vasiljevitsj Bortnikov.

Organisasjonen er under omorganisering og større reformer er undervegs. Dei vil halda fram til 2018 og truleg lenger.
Tryggingstiltaka vert gjorde på desse områda:

*den russiske grensevakta
*kontraspionasje
*Kontraterrorisme
*kamp mot store former for kriminalitet
*etterretning
*informasjonstryggleik

## Samansetjing
### Spesialstyrkar
FSB sine einingar, inkludert den russisk grensevakta, omfattar:
** «Alfa»
** «Vympel»
og tre einingar i tillegg.

### Stabsapparat
*Apparatet til den nasjonale antiterroristkomiteen (NAC)
*Koordinering av kontraspionasje (CTR)
*Institutt for militær kontraspionasje (spesielle avdelingar)
*Teneste for vern av konstitusjonell orden og kamp mot terrorisme (SZKSiBT)
*Det spesielle formålssenteret for FSB av Russland (CSN)
*Administrasjon «A» («Alfa»)
*Leiing «B» («Vympel»)
*Kontor for spesielle operasjonar
*Økonomisk tryggingsteneste (SES)
*Kontroll og koordinering av kontraspionasje 
* Støtte til industrielle føretak («P»)
* transport («T»)
* kreditt- og finanssystem («K»)
* det russiske innanriksdepartementet
* EMERCOM i Russland
* det russiske justisdepartementet («M»)
* kamp mot smugling, menneskehandel og narkotika («N»)
*Teneste for operativ informasjon og internasjonale forhold (SOIiMS)
*Støtte av organisasjonspersonellarbeid (SOKR)
*Støtte til forretningar
*Personleg tryggingsadministrasjon
*Grensevakt (FS)
* grensemynde
** regional grenseleiing
** fagleg grensekontroll i grensevaktsstyrkane til den russiske føderasjonen
*** divisjonar og grupper i FSB
*Vitskapleg og teknisk teneste (NTS)
*Kontrollfunksjonar
*Undersøkingsavdeling (etterforsking)
*Forvalting av registrerings- og arkivfond (URAF)

## Døme på kontraspionasje
I 2006 var Storbritannia skulda for å ha plassert avansert opptaksutstyr og ein liten radiosendar i en pakke som såg ut som ein stein i nærleiken av eit sensitivt område.

Den 5. desember 2017 vart ein tidlegare norsk grenseinspektør, Frode Berg, gripen og skulda for spionverksemd i Moskva.

. 

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Структура ФСБ России  на сайте Agentura.Ru.
* Как растет бюджет российских спецслужб  // Agentura.Ru.
* Отчет ФСБ за 2011 год и критика Медведева // Agentura.Ru.
* ФСБ России  на сайте Razvedinfo.ru.
* Историческая справка (1998 год) на сайте politika.su.
* Символика Федеральной службы безопасности России. Знаки, награды, памятные медали.
* Условия правомерности применения оружия и специальных средств сотрудниками органов ФСБ
* https://www.dagbladet.no/nyheter/her-henter-britene-spiondata-fra-en-falsk-stein/66176382
Aasulv Løddesøl

**Aasulv Løddesøl** () var ein norsk forskar på jordbruk frå Øyestad. Han var i si tid leiar av Det norske myrselskap, og sentral i utviklinga av eit meir effektivt myrbruk.

Løddesøl var son til sølveigarbønder. Han studerte 1916/17 til agronom ved Holt landbruksskole og tok eksamen ved Noregs landbrukshøgskule i 1920. Sidan gjekk han linja med bygnings- og kulturteknikk ved Norges tekniske høgskole i Trondheim studieåret 1923/24. Frå 1926 var han stipendiat i faget jordbotnlære og tok doktorgraden i 1929.

Løddesøl var formann i Jordvernkomiteen av 1936, nemnda som la grunnlaget for Stortinget sitt vedtak om lov om vern mot jordøydeleggjing av 1949 (Jordvernlova). Han var styremedlem i organisasjonen 'Bygg ditt land', og hadde ei rekke faglege verv, både i Noreg og internasjonalt. I 1956 vart han tildelt Petter Dass-medaljen for å ha organisert hjelpearbeid i gjenreisinga av Troms og Finnmark etter andre verdskrigen. År 1965 var han i Tyrkia og gav opplæring i myrdyrking.

Han var svigerson til geologen Knut Olai Bjørlykke, og far til til næringsdrivaren Leif Terje Løddesøl.

## Kjelder
* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957