open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Liatårnet

**Liatårnet** er det høgaste punktet på øya Sotra i Øygarden kommune i Vestland med ei høgd på 341 meter over havet. Det ligg på eit fjellmassiv som strekkjer seg i nord–sør retning mellom Bildefjellet og Haganes. Frå toppen er det storslått utsikt over Sotra med lyngheier og myrer, grå steinknausar, øyar og holmar, og vidare i alle himmelretningar: Hjeltefjorden i nord, byfjella rundt Bergen i aust, Folgefonna i søraust og Nordsjøen i vest. Liatårnet er mest framtredande frå vest med steile bergflater av gneisgranitt, smale fjellhyller og bratte stup. Opphavleg var planen å bygge Fjell Festning oppe på sjølve toppen, men dette vart ikkje noko av. 

Då isen sakte trekte seg tilbake etter første istid, sørgde den gradvise avlastinga frå den tunge isen for at Sotra og landområda nedover langs kysten heva seg «skeivt», det vil sei at vestsida ofte er svært bratt og steil, medan ein på austsida ofte finn slakare hellingar. Så er òg tilfellet med Liatårnet og fjellrekka som går langs Sotra: i vest er fjella bratte og ulendte, medan dei i aust er slake. 

Første ledd i namnet viser til gardsnamnet Li, ein gard som ligg like søraust for fjellet.
Kattabergsfjellet

**Kattabergsfjellet** er ein ås i Sveio kommune på 89 moh som ligg nær ein sti som går mellom Fjellstad og nær Hokla. Fjellet ligg ved både Furuvatnet og tettstaden Krossleite.
Reinaknuten

**Reinaknuten**  (787 moh) er eit fjell i Hjelmeland kommune i Rogaland. Fjellet ligg på sørsida av Tysdalsvannet, der fjellet reiser seg loddrett mot toppen. Det finst ei merka turløype frå Bjørheimshei hyttefelt. På toppen av fjellet har ein utsikt over heile Ryfylke.

## Bakgrunnsstoff
* Turistforeininga si side om Reiarknuten
Hopsfjellet

**Hopsfjellet** er eit fjell om lag 4&nbsp;km nord for Førde sentrum i Sveio kommune. 
Det var skogbrann på Hopsfjellet 2.-3.&nbsp;juni 1992. Området er no er verna.

Det tar om lag 45 min å nå toppen av fjellet.
Gullsteinen

**Gullsteinen** er ein 352 meter høg, såteforma, karakteristisk og skogkledd fjelltopp sør for Løvstakken i Bergen. Det går turstiar opp på fjellet frå Fjøsanger, Bønes og Fyllingsdalen. På sørsida av fjellet ligg Gullstølen og den såkalla Speiderhytten.
Veten i Øygarden

**Veten** (**Førdesveten**) er det høgaste fjellet i Øygarden kommune på Sotra i Vestland med ei høgd på 284 meter over havet. Fjellet har truleg vore ein del av Håkon den gode sitt vetesystem for landvern. 

Førdesveten-ulykka i 1948, der eit av Luftforsvaret sine Catalinafly styrta, hadde 14 omkomne. I dag er det sett opp eit minnesmerke på fjellet. 

Det er òg laget turstiar til Førdesveten. Ein tur til toppen tar tre til fire timar. 

## Bakgrunnsstoff
*Førdesveten
Sangoltshornet

**Sangoltshornet** (**Hornet**) (190 moh.) er det høgaste fjellet i Skogsvåg i Øygarden kommune i Vestland. På folkemunne vert fjellet kalla **Hødne**.
Hårteigen

**Hårteigen** er eit av dei høgaste fjella på Hardangervidda etter Sandfloegga, Nupsfonn og Hardangerjøkulen. Toppen ligg i Ullensvang kommune i Vestland. Fjellet er det mest karakteristiske landemerket på vestvidda og er synleg over store område. Det vert derfor kalla kongen av Hardangervidda. Frå toppen (1690&nbsp;moh.) er det i klårvêr godt utsyn til mange landemerke som Folgefonna (i vest), Gaustatoppen (søraust) og Fravikbreen (nord). Botanikaren Christen Smith, J. Fr. Schouw og prost Niels Hertzberg frå Ullensvang gjekk til toppen av Hårteigen 18. august 1812.

Den karakteristiske hatteforma skuldast at Hårteigen er ein rest av et overskjøve lag av gammal havbotn frå den kaledonske fjellkjedefoldinga. Denne skjedde som resultat av ein kollisjon mellom Grønland og Noreg for omkring 400 mill. år sidan i overgangen mellom silur og devontida. På grunn av sterk heving av vestvidda er store delar av dette dekket seinare erodert bort. Hårteigen, Hallingskarvet og grunnen under Hardangerjøkulen er døme på gjenverande delar. Grunnen rundt Hårteigen er eldre sediment som ligg over grunnfjell (gneis). Harde bergarter over sediment gjev ofte opphav til toppar med bratte sider.

Til toppen tar ein gjerne utganspunkt ved Torehytta: Avkøyring frå Rv7 ved Øvre Eidfjord til parkering ved Hjølmo. Deretter til Vivelid og DNT-sti merka til turisthyttene Hedlo (har77), Hadlaskard (har78) og Torehytta (har62) på 1330&nbsp;m, totalt ein 6&ndash;8 timar. Deretter mot turisthytta Litlos (motsett har61/60) til austsida av Hårteigen om lag 1 time. Her er den enklaste oppstiginga (merket, ikkje DNT) opp eit gjel (ofte på snø), og til høgre ved toppen av gjelet på hyller i nordaustveggen (tau og vaier). Etter veggen er det kort veg til toppen mot sørvest.

## Bakgrunnsstoff
* Forvaltningsplan for Hardangervidda 
* DNT rute har60: Litlos-Hadlaskard, om Hårteigen
* Petters mountain page - Hårteigen
* Hiking in Hordaland, Hårteigen mfl
* Botanikk.no Hårteigen
Breivatnan i Brønnøy

**Breivatnan** er tre innsjøar nord for Snøfjellet mellom Tosen og Lomsdalen i Brønnøy.

* Øvre Breivatnet er mellom 1 og 2 km² og ligg 494 m.o.h.
* Midre Breivatnet er noko større og ligg 487 m.o.h.
* Nedre Breivatnet er knapt 2 km² og ligg 288 m.o.h.

Breivasselva renn nordvestover til Lomselva og ut i Storbørja.

Aust for vatnan ligg Breivasstinden, 1224 m.o.h.
Jean de Hautefeuille

**Jean de Hautefeuille** () var ein fransk abbé (kyrkjemann) og oppfinnar, som er kjend for å ha kome med framlegg om å nytta ein krutdriven atmosfæremotor til å pumpa vatn i 1678. Men det var Huygens som fyrst laga ein slik motor, som han demonstrerte i 1680.

## Kjelder
Vindkjegla

**Vindkjegla** er eit fjell i Sunnfjord kommune i Vestland. Fjellet har ein reflektor på toppen og er synleg frå store delar av Naustdal sentrum.
Norsk institutt for by- og regionforskning

**Norsk institutt for by- og regionforskning (NIBR)** er eit uavhengig, samfunnsvitskapleg forskingsinstitutt som ligg i CIENS i Oslo.

Instituttet driv forsking og utgreiiningsarbeid på tema som offentleg forvalting, styring og demokrati, planlegging, velferd og levekår og regional analyse, og har rundt 60 forskarar.

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside
Vetle Skagastølstind

**Vetle Skagastølstind**, òg kalla **Skagastølstindane, Vetle** eller **-Vesle**, er ein av toppane i Skagastølstindane og ligg mellom Midtre Skagastølstind, Storen (Store Skagastølstind) og Sentraltind.

Vetle Skagastølstind er ein del av den høgastliggande fjellryggen i Noreg, Styggedals- og Skagastølsryggen, som ligg i fjellområdet Hurrungane, i den sørvestre delen av Jotunheimen.

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av Vetle Skagastølstind
CIENS

**CIENS** - **Forskningssenter for miljø og samfunn** (Oslo **<u>C</u>**entre for **<u>I</u>**nterdisiplinary **<u>En</u>**vironmental and **<u>S</u>**ocial Research) er eit strategisk forskingssamarbeid mellom sjølvstendige forskingsinstitutt og Universitetet i Oslo. Senteret er basert på felles faglege strategiar og forskingsprogram, samarbeid om forskings- og formidlingsoppgåver og samlokalisering av rundt 500 personar i Forskningsparken på Blindern i Oslo. 

**Medlemer:**
* CICERO - Senter for klimaforskning 
* met.no - Meteorologisk institutt
* NIBR - Norsk institutt for by- og regionforskning 
* NILU - Norsk institutt for luftforskning 
* NINA - Norsk institutt for naturforskning
* NIVA - Norsk institutt for vannforskning
* TØI - Transportøkonomisk institutt 
* UiO - Institutt for geofag, Avdeling for meteorologi og oseanografi 
* Assosiert medlem: NVE - Noregs vassdrags- og energidirektorat

## Bakgrunnsstoff
* CIENS heimeside
Holmvatnan i Grane

**Holmvatnan** er to innsjøar i Holmvassdalen i Grane, Nordland.

* Store Holmvatnet (sørsamisk * Såålehjaevrie*) ligg 405 m.o.h.
* Litlholmvatnet (sørsamisk *ohtje Såaloehjaevrie*) ligg 360 m.o.h.

Holmvasselva renn ut i Svenningelva, ei sideelv til Vefsna. Midt i Store Holmvatnet ligg det ein stor holme.
Vestre Høgvagltinden

**Vestre Høgvagltinden** (1967 moh.) er eit fjell i Jotunheimen. Toppen er ein av Høgvagltindane og ligg i Luster kommune i Vestland.
Torill Rolstad Larsen

**Torill Rolstad Larsen** () var ordførar i Arendal kommune frå 2003 til 2011. Ho representerer Arbeidarpartiet.
The Arctic Dance Experience

**The Arctic Dance Experience** er ei dance/trance-gruppe frå Stokmarknes. Gruppa vert oppretta som eit trance/dance konsept i september 1996, av Dj Falk. Gruppa bestod frå starten av Guro Myhre og Raymond Løken i tillegg til Dj Falk. Konseptet blei etterkvart lagd ned, men i 2004 blei gruppa gjenoppliva, men då med nye medlemmer.

Dj Falk er den einaste som er igjen av de opphavlege medlemmane. Dj Falk er gruppas hovudlåtskrivar, komponist og Dj.
I mars 2008 hadde dei sin første offisielle opptreden i Vesterålshallen.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* Fan nettside
Tverrådalskyrkja

**Tverrådalskyrkja** (2087&nbsp;moh.) er eit ryggforma fjell på grensa mellom Skjåk kommune i Innlandet i nord og Luster kommune i Vestland i sør. Fjellet ligg i fjellområdet Breheimen. Den høgaste toppen (*Tverrådalskyrkja* eller *Store Tverrådalskyrkja*) er 2087&nbsp;moh. Toppen har ein særs karakteristisk og dominerande profil frå Sota i Skjåk. Tverrådalskyrkja har òg et lågare toppunkt, Søre Tverrådalskyrkja, som er 2034&nbsp;moh. og ligg om lag 700&thinsp;m sørvest for det høgaste toppunktet. Toppen vart første gong nådd 2. august 1842 av Harald Nicolai Storm Wergeland. I dag er den vanlegaste ruta til toppen opp austryggen frå Fortundalsbreen.
Søre Tverrådalskyrkja

**Søre Tverrådalskyrkja** (2034&nbsp;moh.) er eit fjell i Luster kommune i Vestland. Søre Tverrådalskyrkja er eit toppunkt som ligg om lag 700&thinsp;m sørvest for det høgare toppunktet, Tverrådalskyrkja.
Atmosfæremotor

Ein **atmosfæremotor** er ein forbrenningsmotor som utfører arbeid ved at eit stempel har atmosfæretrykket på eine sida og undertrykk på den andre sida. Det var Abbé Hautefeuille som i 1678 foreslo ein slik motor, medan Christiaan Huygens laga ein  motor, som han demonstrerte i 1680. Samuel Morland eksperimenterte med ei krutdriven vasspumpe på 1600-talet.

## Krutmotorar
I maskina til Huygens var stemplet festa i eit tau, som gjekk over ei trinse plassert på ein påle. Den andre enden av tauet var festa til ei last. Seinare motorar av denne typen hadde ein bom  som var festa til stemplet i den eine enden og til ei last i den andre enden. Lasta lyfta stemplet slik at det stod øvst i sylinderen. På dei aller fyrste motorane vart ein krutladning avfyrt i sylinderen. Trykket av eksplosjonen vart ikkje nytta for å utføra arbeid, men vart sleppt ut gjennom ein ventil, slik at det etter eksplosjonen var om lag same trykk på begge sider av stemplet. Når gassen i sylinderen vart avkjølt, vart volumet av gassen mindre og atmosfæretrykket på toppen av stemplet pressa det ned i sylinderen og lyfta lasta i andre enden av tauet/bommen og utførte arbeid. Når det vart sleppt luft inn i sylinderen att, ville lasta på andre sida av tauet/bommen lyfta stemplet til øvre posisjon att, klar for neste krutladning. At motoren måtte «ladast» med ein ny krutladning mellom kvart arbeidsslag, var sjølvsagt noko tungvint, med desse motorane var å rekna som forskningsverktøy og var ikkje brukbare til praktisk arbeid.

## [[Gassmotor]]ar
Dei fleste forsøka med motorar med intern forbrenning frå tida før 1869 var atmosfæremotorar.  
* I 1820 publisete W. Cecil  eit framlegg for ein atmosfæremotor som nytta hydrogen som drivstokk.
* I 1854 fekk Barsanti og Matteucci patent på ein gassdriven atmosfæremotor, som vart sett i drift i 11856. 

## Dampmaskinar
Dei fyrste eksperimenta med dampmaskiner nytta òg atmosfæretrykket for å utføra arbeid. Denis Papin, som var assistenten til Huygens då han arbeidde med krutmotoren, var ein pioner på dampdriven atmosfæremotorar. Frå 1690 og utover utførte han fleire eksperiment med atmosfæriske dampmaskinar, som han mellom anna nytta i hjuldamparar. Dampmaskinene til Thomas Newcomen og Iwan Iwanowitsch Polsunow nytta òg atmosfæretrykket for å utføra arbeid.

## Kjelder
Transportøkonomisk institutt

**Transportøkonomisk institutt** (**TØI**) er eit nasjonalt senter for samferdselsforskning med ansvar for å drive og fremme forskning til nytte for norsk samfunns- og næringsliv. TØI skal også formidle informasjon om forskningsresultata og bidra til at desse blir nytta i samfunnet gjennomn samarbeid med brukarane. TØI er oppdragsforskarar.

TØI held til i Forskningsparken i Oslo og har kring 80 forskarårsverk (mellom anna ingeniørar, sosiologar, økonomar, statsvitarar, geografar og psykologar) som gjennomfører forskings- og utgreiiningsoppdrag innanfor område som trafikktryggleik, kollektivtransport, miljø, reisevanar, reiseliv, byutvikling, avgjerdsprosessar, transportøkonomi og transportar i næringslivet.

TØI ble opprettet i 1964, og ble en fristilt privat stiftelse i 1986. Instituttet mottar basisbevilgning fra Norges forskningsråd.

## Bakgrunnsstoff
*
Harald Vestøl

**Harald Vestøl** () var ordførar i Birkenes kommune frå 1991 til 2010, då han trekte seg frå vervet for skuld helsa. Han representerte Høgre.

## Referansar
Knut A. Austad

**Knut A. Austad** () var ordførar i Bygland kommune mellom 1995 og 2011. Han representerte Senterpartiet.
Søre Dyrhaugstinden

**Søre Dyrhaugstinden** er ein av Dyrhaugstindane, som ligg i fjellområdet Hurrungane i den sørvestlege delen av Jotunheimen. 

Sett frå Skagastølsbreen og Bandet er Søre Dyrhaugstind ein markert og bratt tind med mange klatreruter. *Søre Dyrhaugstind frå Bandet* er ei klassisk turrute først klatra av Charles W. Patchell, John Simpson og Johannes Vigdal i 1895. I 1936 klatra Arne Næss og Erik Holter nordaustegga frå Skagastølsbreen. Ruta vart ståande som den vanskelegaste i Hurrungane i mange tiår.

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av Dyrhaugstindane
Styggedals- og Skagastølsryggen

**Styggedals- og Skagastølsryggen** er den høgastliggande fjellryggen i Noreg og ligg i fjellområdet Hurrungane, i den sørvestre delen av Jotunheimen. Ryggen ligg hovudsakleg i Luster kommune i Vestland, men den sørvestre delen ligg i Årdal kommune i same fylke.

Toppane langs Styggedals- og Skagastølsryggen er av dei høgaste i Noreg og er, frå nord mot sør og aust
* Nordre Skagastølstind (2167&nbsp;moh.)
* Skagastølsnebbet (2222&nbsp;moh.)
* Midtre Skagastølstind (2284&nbsp;moh.)
* Vetle Skagastølstind (2340&nbsp;moh.)
* Storen (Store Skagastølstind) (2405&nbsp;moh.)
* Sentraltind (Vestre Styggedalstind) (2348&nbsp;moh.)
* Store Styggedalstind, Vesttoppen (2383&nbsp;moh.)
* Store Styggedalstind, Austtoppen (2387&nbsp;moh.)
* Jervvasstind (Austre Styggedalstind) (2351&nbsp;moh.)
Eksklusive økonomiske soner

**Eksklusive økonomiske soner** er eit havområde som omgjev eit land, der kyststaten har eksklusive rettar til økonomisk utnytting av ressursane i havet og på havbotn. Dette vil for dette meste vere fiske og petroleumsutvinning Omgrepet er heimla i Havrettstraktaten. Sona strekker seg 200 nautiske mil ut frå grunnlinja. Det gjeld likevel andre rettar i territorialfarvatnet som kan strekke seg 12 nautiske mil ut frå grunnlinja.

I den eksklusive økonomiske sona kan ein stat ikkje nekte andre statar rett til gjennomfart med skip eller fly. 

## Storleiken på dei eksklusive økonomiske sonene











## [[Norsk økonomisk sone]]






 	

Kjelde: Statistisk årbok 2007,

## Bakgrunnsstoff
Store Styggedalstind

**Store Styggedalstind**, òg kalla **Styggedalstindene, Store**, er ein av Styggedalstindane, som er ein del av den større ryggen Styggedals- og Skagastølsryggen. Ryggen ligg igjen i fjellområdet Hurrungane, i den sørvestre delen av Jotunheimen. Styggedalstindane ligg i Luster kommune i Vestland.

Store Styggedalstind, som ligg mellom Sentraltind i vest og Jervvasstind i aust, er ein om lag 800 meter lang rygg som går i aust-vest-retning. Ryggen er smal med bratt nord- og sørside. Ryggen har to toppunkt, **Austtoppen** (2387&nbsp;moh.) og **Vesttoppen** (2383&nbsp;moh.), som ligg om lag 300&nbsp;m frå kvarandre.

Store Styggedalstind (Austtoppen) er det fjerde høgaste fjellet i Noreg. Sjølv om Vesttoppen òg er eit toppunkt, og høgdemessig kvalifiserer til å verte kalla Noreg sitt femte høgaste fjell, er han normalt ikkje med i lister over Noreg sine høgaste fjell sidan han har ein primærfaktor på berre 25&nbsp;m.

## Sjå òg
* Norske fjell

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av Styggedalstindane
Store Austanbottstind

**Store Austanbottstind**, 2203 moh., er den høgaste toppen vest i Hurrungane i Jotunheimen. Toppen ligg på ein fjellrygg med Søre Austanbotntind i sør og Vestre Austanbotntind i vest. Fjellet er det 55. høgaste i Noreg. 

For å nå toppen via normal veg må ein gjennom lett klatring, men på grunn av eit utsett snøfelt og krev det normalt klatreerfaring.

Toppen ligg på kommunegrensa mellom Luster og Årdal i Vestland.

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av Store Austanbotntind
Stetinden i Jotunheimen

**Stetinden** (2020 moh.) er eit fjell i Leirdalen i Jotunheimen på grensa mellom Lom kommune i Innlandet og Luster kommune i Vestland. 

Med den «svarte knollen» på toppen er han godt synleg frå Leirvassbu, og er ein av dei mest populære turane frå hytta. Frå Leirvassbu tar turen om lag 4 timar til fots opp og ned på sommarstid. Turen er noko kortare på vinterstid. Toppen er grei å nå både frå aust og søraust, medan ein frå vest møter eit stup på fleire hundre meter.

Frå toppen er det god utsikt til Storebjørn (2222 moh.)

Dei første til å nå toppen av fjellet var Carl Christian Hall og Mattias Soggemoen i 1890.
Skagastølstindane

**Skagastølstindane**, òg kalla **Skagastølstindene** og **Skagastølsryggen**, er ein rygg som ligg i fjellområdet Hurrungane, i den sørvestre delen av Jotunheimen. Skagastølstindane ligg på grensa mellom kommunane Luster og Årdal i Vestland. Toppen av Storen, som er den sørlegaste av Skagastølstindene, markerer kommunegrensa.

Skagastølstindane er den vestlegaste delen av Styggedals- og Skagastølsryggen, den høgastliggande fjellryggen i Noreg. Toppane langs Skagastølstindane er av dei høgaste toppane i Noreg og er, frå nord mot sør
* Nordre Skagastølstind (2167&nbsp;moh.)
* Skagastølsnebbet (2222&nbsp;moh.)
* Midtre Skagastølstind (2284&nbsp;moh.)
* Vetle Skagastølstind (2340&nbsp;moh.)
* Storen (2405&nbsp;moh.)

Klatreturen over desse toppene vert kalla Skagastølstraversen.

## Bakgrunnsstoff

* Skildring av Skagastølstindane
Skagastølsnebbet

**Skagastølsnebbet** er ein av toppene av Skagastølstindane og er ein liten topp som ligg rett nord for Midtre Skagastølstind. Skagastølsnebbet ligg i Luster kommune i Vestland.

Skagastølsnebbet er ein del av den høgastliggande fjellryggen i Noreg, Styggedals- og Skagastølsryggen, som ligg i fjellområdet Hurrungane, i den sørvestre delen av Jotunheimen.

## Bakgrunnsstoff
* Sklidring av Skagastølsnebbet
Sentraltind

**Sentraltind**, òg kalla **Centraltind** og **Vestre Styggedalstind**, ligg midt på Styggedals- og Skagastølsryggen i fjellområdet Hurrungane, i den sørvestlege delen av Jotunheimen. Med ei høgd på 2348 meter over havet er Sentraltind det tiande høgaste fjellet i Noreg. Sentraltind ligg midt mellom Storen (Store Skagastølstind) og Store Styggedalstind.

Sentraltind høyrer til Luster kommune i Vestland.

## Sjå òg
* Norske fjell

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av Sentraltind
Kvefsebukk

**Kvefsebukken**er ei bille i trebukkfamilien. Namnet sitt har han fått fordi kroppen hans er farga med svarte og gule stripar som hjå ein stikkekvefs. Arten er relativt vanleg i Europa, Kaukasus og Litle-Asia, i Noreg i låglandet frå Vest-Agder og Østfold i sør til Sør-Trøndelag i nord.

## Levesett
Kvefsebukk brukar hovudsakleg lauvtre som vertar, men har òg unnataksvis funnest i bartrea einer og gran. Dei føretrekk nyleg daude tre, tørre greinar og liknande trevirke. Larvane gneg først mellom borken og veden, før dei gneg seg vidare inn i yteveden. Det er her dei forpuppar seg, anten om hausten eller om våren. Både larvar og puppar kan overvintra.

Generasjonstida er på minst to år. Vaksne biller kjem fram seint på våren, og er aktive frå mai til juli. Dei vitjar gjerne blomar, særleg i skjermplantefamilien.

## Kjelder
*Norges Biller

## Bakgrunnsstoff
*
Soteroen

Gangaren **Soteroen** eller **Fille-Værn** (6/8-takt), er spela i Setesdal, Telemark og Numedal. Slåtten er stundom kalla *Kjosekrullen*, og dette tyder på at Jon Kjos kan ha vore kjelde til han. Namnet *Soteroen* skriv seg frå spelemannen Olav Soterud frå Seljord. Han hadde vore mykje i lag med Øystein Langedrag (som kan ha fått slåtten etter Jon Kjos). Slåtten heiter oftast *Soteroen* i Setesdal, men *Fille-Værn* i Telemark. I Setesdal er mest alle formene av slåtten skrivne ned i Bygland. Han er spela på Nedstilt bass. Soteroen er rekna som ein god danseslått, og er svært populær.
 
Slåtten er spela på Nedstilt bass.

### Variantgruppa

Hardingfeleverket har slåtten under gruppenummer 113 (tilleggsform 156).

*	a:*Fille-Værn*, etter Steingrim Haukjem, Veggli http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0201. Nedskrift Truls Ørpen 1954 (Ø 165). Haukjem hadde slåtten etter Steinar Gladheim frå Veggli. Slåttenamnet kjem seg frå ein gut som heitte Værn, som ikkje ville ta seg noko til, men berre gjekk i filler. Han kom frå Vågdal.

*	b: *Soteroen*, etter Olav Heggland, Bygland http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0202. Nedskrift Eivind Groven 1954 (G 979). Denne forma var stundom kalla *Kjosekrullen*.

*	c: *Soteroen*, etter Eivind Aakhus, Bygland http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0203. Nedskrift Truls Ørpen 1954 (Ø 393). Aakhus skreiv sjølv ned slåtten og gav han ut i 1925. Ørpen skreiv tona ut for hardingfele seinare.

*	d: *Soteroen*, etter Eivind Hamre, Bygland http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0204. Nedskrift Arne Bjørndal 1917 (B 179). Hamre hadde slåtten etter Tarkjell Aslaksson Austad frå Bygland. Austad hadde vore i lag med Myllarguten. 

*	e: *Fille-Værn (Soteroen)*, etter Ånund Tveiten, Høydalsmo, Telemark http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0205. Nedskrift Eivind Groven etter minne 1954 (G 993). Groven spela inn slåtten for NRK i 1948.

*	f: *Soteroen (Nordmannsklubben)*, etter Torkjell Haugerud, Bø i Telemark http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0206. Nedskrift Eivind Groven 1955 (G 1011).

**Supplementsnedskrift:**

*	156: *Soteroen*, etter Dreng Ose, Ose, Setesdal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1904. Nedskrift Sven Nyhus 1978. Dreng Ose hadde forma etter Eivind Aakhus. 

* Det finst og ein slått som er katalogisert under 2/4-gangarane med taktskifte til 6/8 nr 174). Dette er ein halling etter Jørn Hilme, som mellom anna var nytta av Olav Moe. Slåtten er skriven ned etter Ola Bøe, Vestre Slidre, av Eivind Groven (G 1590).
Tussebruri

**«Tussebruri»** eller **«Tussebrureferdi»** er ein gangar spela på Voss, i Telemark, i Valdres og i Setesdal. Dette er ein vandreslått som er sopass gamal at det er uvisst å seia kvar han opphavleg kom frå. Truleg er kjerneområdet Voss eller Sogn. Slåtten er rekna som gamal på Voss. Slåtten går på nedstilt bass og er spela i 6/8-takt. 

Nokre av formene er og kalla «Røven». Elles er slåtten kalla «Vossetussa», eller «Søtebroki åt Netrøsti» (Valdres), eller «Båtlåten» (Valdres. Til minne om eit brurepar som drukna av di brurebåten kvelvde). Stevet «Ser du røven, Lambetjuven» finst som songleik i Sogn. Slåttemotivet er soleis svært utbreidd. Wilhelm Sorteberg bygde ut gangaren «Gubben på Norefjell» over taka i slåtten. 

## Variantgruppa

Hardingfeleverket har katalogisert slåtten under gruppenr 115/125. Wilhelm Sorteberg bygde ut ei eiga form (nr 12).

*	Nr 12: «Gubben i Norefjell», av og etter Wilhelm Sorteberg frå Krødsherad. Truls Ørpen skreiv ned slåtten 1908-09. Slåtten er brigda over «Tussebruri», og soleis teken med her.

**Nr. 115**

*	a: «Tussebruri», etter Hølje Sjoåsen frå Tuddal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0213. Nedskrift Eivind Groven 1921 (G 469).

*	b: «Tussebrureferdi», etter Knut Dale frå Tinn http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0214. Nedskrift Truls Ørpen 1910 etter voksrullopptak (Ø 397). Johan Halvorsen skreiv ned slåtten i si samling. Forma var så nytta av Edvard Grieg i hans opus 72.

*	c: «Røven», etter Ola Mosafinn frå Voss http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0215. Nedskrift Arne Bjørndal 1905. Isak Rokne lærde bort slåtten då Mosafinn var tolv år gamal. Stevet *Ser du røven, lambetjuven, du* høyrer til forma. Spelemannen Halvor Flatland skal ha lært forma av Mosafinn og nytta ho i Telemark.

*	d: «Tussebruri», etter Olav H. Tveito frå Vinje http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0216. Nedskrift Eivind Groven 1920 etter minne (G 995). 

*	e: «Ser du røven, Lambetjuven», etter Olav Moe frå Aurdal i Valdres http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0217. Nedskrift Eivind Groven 1952 etter sending i NRK (G 997). Olav Moe rekna slåtten som gamal i Valdres, men stevet er det same som på Voss. ”Det er klagesongen uppi fjellet over skadyri som gjere skae på bufeet” (Olav Moe).

*	f: «Bondedans», etter Olav Moe frå Aurdal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0218. Nedskrift Arne Bjørndal i 1930-åra (B 1055). Moe lærde slåtten av Ola Hamresbrøti frå Vestre Slidre. 

**Supplementsformer:**

*	125 a: «Tussebrureferdi», etter Torleiv Bjørgum frå Rysstad i Setesdal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1868. Nedskrift Eivind Groven 1968 (G 1760).

*	125 b: «Vossetussa», etter Halldor Meland frå Kvam http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1869. Nedskrift Eivind Groven 1964 etter privatopptak. Meland bygde ut slåtten etter Ola Mosafinn. 

## Innspelingar (i utval)
* Olav Moe, hardingfele. Innspilt i Oslo 23. februar 1954. Han blei utgjeven på 78-plata His Master's Voice A.L.&nbsp;3394.
Ramsdalsheia

**Ramsdalsheia** er eit fjellområde i kommunane Sunnfjord og Kinn i Vestland. Rv5 gjekk her før han vart erstatta med Naustdalstunnelen.
Midtre Høgvagltinden

**Midtre Høgvagltinden** (2066 moh.) er eit fjell i Jotunheimen. Toppen er den høgaste av Høgvagltindane og ligg i Luster kommune i Vestland.
Middagsfjellet i Bremanger

**Middagsfjellet** er eit fjell i Bremanger kommune, inst i Vindspollen. Middagsfjellet kjem ned frå Magnhildskaret. Namnet kjem frå at då ein arbeida på gardane og sola stod midt på fjellet var det middag.
Bernhard Riksfjord

**Bernhard Riksfjord** () er ein norsk lokalpolitikar for Arbeidarpartiet. Han var ordførar i Aukra kommune i Møre og Romsdal frå 2007 til 2019.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bernhard Riksfjord|Bernhard Riksfjord]]» frå , den 23. april 2008.*
Maritinden

**Maritinden** er ein fjelltopp på om lag 1270&nbsp;moh. Toppunktet markerer grensa mellom kommunane Bremanger og Kinn (tidlegare Flora) i Vestland fylke.

Maritinden er ein pinakkel på Sagafjellet (1318&nbsp;moh.).
Maradalstindane

**Maradalstindane** (eller **Maradalstindene**) er ein rygg som ligg i fjellområdet Hurrungane, i den sørvestre delen av Jotunheimen, på grensa mellom Luster kommune og Årdal kommune i Vestland. Maradalstindane ligg ved Maradalsbreen, og sør for Styggedalstindane. Mardalsryggen har mange toppar over 2000 meter, der den høgaste er Nordre Maradalstinden (2160&nbsp;moh.).

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av Maradalstindane
Kvamshesten

**Kvamshesten**, lokalt kjend som **Storehesten**, er eit fjell som ligg nær Bygstad i Sunnfjord kommune i Vestland. Fjellet er eit kjent landemerke i Sunnfjord. Konkurransen *Storehesten opp* vert halden årleg, og er eit løp med mål å kome først opp på toppen. 

## Bakgrunnsstoff
* Storehesten opp
Kletten

**Kletten** er eit lågt fjell i Sunnfjord kommune i Vestland. Fjellet går vertikalt rett opp til toppen frå elva ved havnivå.
Jervvasstind

**Jervvasstind**, òg kalla **Gjertvasstind** og **Austre Styggedalstind** m.m., er den austlegaste av toppene på Styggedals- og Skagastølsryggen i fjellområdet Hurrungane, i den sørvestre delen av Jotunheimen. Jervvasstind ligg i Luster kommune i Vestland.

## Sjå òg
* Norske fjell

## Bakgrunnsstoff

* Sklidring av Jervvasstind
Gaularfjellet

**Gaularfjellet** er eit lite fjellområde på grensa mellom kommunane Sogndal og Sunnfjord i Vestland

Fylkesveg 613 går over Gaularfjellet. Vegen, som vart opna for trafikk i 1938, er eit kjent turistmål og nasjonal turistveg. Den raske overgangen frå fjord til fjell og svingane opp frå Vetlefjorden lokkar mange hit. På toppen av stigninga ligg rasteplassen Utsikten med toalett og tilrettelagt utsiktsplattform. Høgaste punkt på fjellovergangen er 748 moh.

## Bakgrunnsstoff
* Statens vegvesen sine sider for nasjonale turistvegar
Fannaråki

**Fannaråki** eller **Fannaråken** er eit fjell i Luster kommune i Vestland. Like ved toppunktet, som ligg 2068&nbsp;moh., finn ein Fannaråkhytta som er open sommarstid og då som den høgastliggande overnattingsstaden i Noreg. Tilkomst er via Sognefjellsvegen til Storfonni. Ein kan òg gå frå Turtagrø gjennom Helgedalen og inn i Steindalen og så rett opp til toppen.

## Bakgrunnsstoff
Hellefjellet

**Hellefjellet**, òg kalla **Heilefjellet**, er eit fjell som går langs sørsida av Førdefjorden. Fjellet er delt mellom kommunane Askvoll og Sunnfjord. Hellefjellet går stupbratt rett opp frå Førdefjorden til det høgaste punktet Blægja (1304&nbsp;moh.), vidare aust finn ein Heilestaurane. Midt på fjellet ligg isbreen Blåfonna, òg kalla Trollfonna. Hellefjellet ligg plassert på Askvollhalvøya. Hellefjellet er det høgaste fjellet mellom Sognefjorden og Førdefjorden.
Halls hammer

**Halls hammer** er ein bratt, liten fjellvegg mellom Midtre og Vetle Skagastølstind. Det var her dansken Carl Hall gav opp då han prøvde å klatre Vetle Skagastølstind i 1885. Året etter klarte eit taulag med Charles W. Patchell å passere hammaren over eit sva som fekk namn etter han.

Ved travers av Skagastølsryggen vert Halls hammer normalt passert på austsida over Patchells sva med vanskegrad 3–4. Halls hammer i front har gradering 6+.
Dyrhaugstindane

**Dyrhaugstindane** (eller **Dyrhaugsryggen**) er ein fjellrygg som ligg i fjellområdet Hurrungane, i den sørvestre delen av Jotunheimen, på grensa mellom kommunane Luster og Årdal i Vestland. Dyrhaugstindane ligg mellom Skagadalen og Ringsdalen. Dyrhaugsryggen har fleire topper over 2000 meter, der den høgaste er Store Dyrhaugstind (2146&nbsp;moh.). Søre Dyrhaugstind er den bratteste av tindane langs ryggen og har mange klatreruter.

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av Dyrhaugstindane
Falketind i Jotunheimen

:*Sjå òg [[Falketind på Dovrefjell]]*. 

**Falketind** (2067&nbsp;moh.) er eit fjell sør i Jotunheimen. Fjellet vart første gong klatra av Christian Peder Bianco Boeck, Baltazar Mathias Keilhau, og Ole Urdi i 1820. Det var det første fjellet av &laquo;alpin karakter&raquo; som vart klatra i Noreg. Dei gjekk via Snøggeken (Falkbreen) og nordryggen.

Den gongen heitte tinden **Koldedalstinden**, men Aasmund Olavson Vinje gav fjellet namnet Falketind over femti år seinare. I etterkant er ekspedisjonen som starta i Øystre Slidre vorte sett på som &laquo;oppdaginga av Jotunheimen&raquo;.

## Bakgrunnsstoff
* Beskrivelse av Falketind.
Koldedalstinden

** Koldedalstinden ** er eit fjell i Årdal kommune i Vestland. Det har ei høgd på 1927 meter over havet og er det 263. høgaste fjellet i landet av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.

Koldedalstinden var tidlegare òg namnet på Falketind. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Brenibba

**Brenibba** (2017 moh.) er eit fjell i Luster kommune i Vestland. Brenibba og Lodalskåpa er dei einaste fjella over 2000 meter på Jostedalsbreen.
Høgste Breakulen

**Høgste Breakulen** er det høgaste punktet på Jostedalsbreen. Lodalskåpa og Brenibba er høgare, men er nunatakar som ikkje er dekte av isbreen. 

## Bakgrunnsstoff
* www.westcoastpeaks.com

## Litteratur

* Bjørn Wold, Leif Ryvarden "Jostedalsbreen, Noreg's Largest Glacier", ISBN 82-7683-092-7.
* W.C. Slingsby "Noreg: the Northern Playground", ISBN 1-904466-07-9.
* A. Dyer et al "Walks and Scrambles in Noreg", ISBN 1-904466-25-7.
Austre Høgvagltinden

**Austre Høgvagltinden** (1916 moh.) er eit fjell i Jotunheimen. Toppen er ein av Høgvagltindane og ligg på grensa mellom Luster kommune i Vestland og Lom kommune i Innlandet.
Høgvagltindane

**Høgvagltindane** er ei samling toppar midt i Jotunheimen. Dei mest markante er Vestre Høgvagltinden (1967 moh.), Midtre Høgvagltinden (2066 moh.) og Austre Høgvagltinden (1916 moh.), og ein topp på 1925 moh. mellom Austre og Midtre. Høgvagltindane ligg på grensa mellom Luster kommune i Vestland og Lom kommune i Innlandet. Austre Høgvagltinden ligg på grensa mellom dei to fylkene.
Puttegga

**Puttegga** (1999 moh.), og kalla **Pyttegga**, er høgste fjellet i Møre og Romsdal. Det ligg på grensa mellom kommunane Rauma og Fjord. Det er enkel oppstiging til toppen frå Pyttbu. Fjellet er det 197. høgaste i landet av fjella med ein primærfaktor på minst 50 meter. 

Fjellet ligg innanfor Reinheimen nasjonalpark og utgjer ein del av fjellområdet Tafjordfjella.
Vinjeronden

**Vinjeronden** er eit av ti fjell i Rondane over 2000 meter. Det ligg på grensa mellom dei tre kommunane Dovre, Folldal og Sel i Innlandet.

Fjellet er lett tilgjengeleg til fots frå hytta Rondvassbu (DNT), på veg frå Rondvassbu til Rondeslottet, det høgaste fjellet i Rondane.
Faringdon

**Faringdon** er ein marknadsstad i Vale of White Horse, nær Thame-dalen i Sør-England. Sjølve tettstaden ligg mellom elva Themsen og Ridgeway i Oxfordshire.

I 2004 fekk Faringdon status som fairtrade-stad. Faringdon er også basen til Faringdon Gateway, som hjelper forretningar i Oxfordshire med utvikling og oppretthalding.

## Historie

Namnet Faringdon tyder 'bregnedekt ås'. Kongane av Wessex og seinare England åtte eit palass lokalisert i Faringdon. Det har gått rykte om at ein av kongane døydde der, men det er truleg ikkje sant.

Vekemarknaden blei til allereie på 1200-talet, og er halden ved like den dag i dag.

Under den engelske borgarkrigen vart Robert Pye halden som fange i sin eigen heim i Faringdon. Huset hans står den dag i dag i tettstaden, og det noverande huset blei bygd i 1750.

## Transport

### Bussar

Faringdon er forbunde til Wantage med vanlege bussruter. Reisa tar bortimot 30 minutt og går innom stadane som ligg i mellom. I 2007 var nyttinga av tilbodet så dårleg at ruta står i fare for å bli lagt ned. Faringdon er også bunde til Swindon og Oxford med vanlege bussruter.

### Tog

I 1864 opna ei nærmare seks kilometer lang jernbanelinje mellom Faringdon og hovudlinja ved Uffington, finansiert av Faringdon Railway Company. Passasjertalet var størst i 1913, men etter at passasjertalet sokk dramatisk blei linja stengd i 1951.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Savanne

**Savanne** er eit av dei større bioma på jorda og er ein slags mellomting mellom skog og steppe, eit grasdekt landskap med spreidde tre. Det finst savanne i Afrika, Sør-Amerika og Australia.

## Klima og jordsmonn
Temperaturen er høg heile året. Årsnedbøren varierer mellom 250 mm på de tørraste savannene til 1800 mm på dei mest nedbørrike. Det er ei eller to tørketider.
Jordsmonnet høyrer til lateritt-typen, men har på grunn av det tørrare klimaet høgare humusinnhald enn i den tropiske regnskogen.

## Vegetasjon
Gras dominerer landskapet. Dei fleste grasartane er høgvokste, men utstrekt beiting held graset nede. Det afrikanske elefantgraset kan nå høgder på 5 meter.

Trea står enkeltvis eller i små holt. Mest vanleg er akasieartar. Trea tilpassar seg tørken på ulike måtar. Nokre artar fell blada i tørketida, medan andre har tjukke og nesten nåleforma blad. Dei hyppige brannane favoriserer artar som toler brann.

## Fauna
Dyrelivet på savannen er rikt. Det er eit mangfald av store, planteetande pattedyr (antiloper, sebra, gnu, sjiraff) og store rovdyr som jaktar på desse (løve), så vel som åtseletarar (hyene).

Av insekt finn ein termittar, grashopper, sirissar og talrike maur- og vepseartar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Savanne|Savanne]]» frå ,  den 23. april 2008.*
Tropisk savanneklima

**Tropisk savanneklima** eller **tropisk vått og tørt klima** er ein klimatype som høyrer til kategoriane *Aw* og *As* i Köppen si klimaklassifisering. Dette klimaet har månadsmiddeltemperaturar over 18&nbsp;°C kvar einaste månad i året og ei markant tørketid der dei tørraste månadene har mindre enn 60&nbsp;mm og i tillegg mindre enn (100 − [total årsnedør {mm}/25]). 
 
Dei fleste stadane som har dette klimaet ligg i utkanten av tropane, men stundom finn ein dei òg innanfor tropane (t.d. San Marcos i Antioquia i Colombia). Kysten av Karibia austover frå Urabábukta på grensa mellom Colombia og Panama til Orinoco sitt elvedelta ved atlanterhavskysten (om lag 4000&nbsp;km), har lange tørkeperiodar (det ekstreme er BSh-klima (sjå under) med svært lite nedbør som i Guajira og Coro vest i Venezuela, dei nordlegaste halvøyane i Sør-Amerika, som får mindre enn 300&nbsp;mm nedbør i året, nesten alt på to-tre månader) Desse forholda strekkjer seg til Antillane og dannar eit tørt belt rundt Det karibiske havet. Lengda på tørkeperioden og omfanget av perioden vert mindre jo lenger inn i landet ein kjem (sørover). Ved Amazonaselva, like sør for ekvator, er klimaet Af. Aust for Andesfjella, mellom det tørre Karibia og den alltid våte Amazonas ligg Orinocoelva sine llanos eller savannar, som klimaet er kalla opp etter. 
 
Stundom vert *As* nytta i staden for *Aw* om tørketida varer i perioden når sola står høgt og dagane er lengre. Dette er tilfellet dei fleste stader i t.d. Hawaii (Honolulu), Aust-Afrika (Mombasa, Kenya) og Sri Lanka (Trincomalee). Dei fleste stader med tropisk savanneklima har derimot tørketida når sola står lågast og dagane er kortast.
 
## Sjå òg
* Köppen si klassifisering av tropisk savanneklima
Johannes Eide

**Johannes Malvin Eide** (), betre kjend som **Johs. Eide**, frå Høylandsbygd på Halsnøy er grunnleggjar, eigar og tidlegare direktør i Eide Marine Services. Han starta verksemda i 1993.

## Kjelder
* Thore Medhus, 2006
Breidvatnet

**Breidvatnet** kan vise til:
* Breidvatnet i Hjartdal i Telemark 
* Breidvatnet i Fjaler i Sogn og Fjordane
* Breivannet i Ringerike i Buskerud
* Øvre, Midte eller Nedre Breivatnet i Brønnøy i Nordland
* Breidvatn i Bykle i Aust-Agder
Vesle Galdhøpiggen

**Vesle Galdhøpiggen** (2369&nbsp;moh.), òg kalla **Veslepiggen**, ligg i Lom kommune i Innlandet. Vesle Galdhøpiggen vert rekna som den sjette høgaste fjelltoppen i Noreg (når Styggedalstindane vert rekna som ein topp). Vesle Galdhøpiggen ligg i austre Jotunheimen om lag 600&thinsp;m nord-nordvest for Galdhøpiggen.

## Sjå òg

* Norske fjell

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av Vesle Galdhøpiggen
Veobreahesten

**Veobreahesten** (2185&nbsp;moh.), òg kalla **Veobrehesten**, er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Fjellet ligg ved den nordvestre enden av Veobreen. Høgda på fjellet er noko usikker. 

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av Veotindan
* Bergtatt si side om Veobreahesten
Veslesmeden

**Veslesmeden** er eit fjell i Rondane, i den vestlege delen av Rondane som ofte vert kalla Smiubelgen.

Det er lett å gå til fjellet frå hytta Rondvassbu (DNT). 

Erfarne fjellfolk kan kravle vidare til Storsmeden frå Veslesmeden.
Tjønnholstinden

**Tjønnholstinden** ligg sør for Gjende og nord for Leirungsdalen. På nordsida ligg eit 400 m loddrett stup ned i Nordre Tjønnholet, ein botn med isbre. Fjellet har to toppar med ein smal egg mellom. Vesttoppen er toppunktet og den noko lågare austtoppen (2318 moh.) går òg under namnet Steinflytind.

## Tilkomst
Ein kan lett nå toppen av Tjørnholstind frå fleire kantar. Kjem ein frå aust kan ein å gå over Høgdebrotet. Frå der går ein opp på snøfeltet til den austre toppen av Tjørnholstind, òg kalla Steinflytind. Frå her på ryggen til toppen. 

## Bakgrunnsstoff
* Beskrivelse av Tjønnholstinden
Trolltinden i Oppland

**Trolltinden** (tidlegare kalla **Sagtinden**) er eit fjell i den vestlege delen av Rondane kalla Smiubelgen. Fjellet har ei høgd på 2018 meter over havet og høyrer til Dovre kommune i Innlandet.
Torfinnstindane

**Torfinnstindane** er eit fjell i Noreg med tre fjelltoppar, den høgaste av dei 2120 meter over havet. Fjellet ligg i Vang kommune i Innlandet i den sørlege delen av Jotunheimen. Det ligg på nordsida av vatnet Bygdin og på vestsida av Svartdalen. Toppen er den sørlegaste og mest markante toppen langs ein lang rygg med tolv toppar på 2000 meter over havet. Han kan observerast frå dei fleste fjella i den sørlege Jotunheimen. 

Fjellet består av tre toppar, Østre, Midtre og Vestre Torfinnstind. Namnet kjem truleg av det norske mannsnamnet Torfinn, men andre kjelder hevdar at namnet kjem frå eit lokalt namn på ein type gras og at det gjennom dei siste hundreåra har endra seg til Torfinn. 

Austtoppen vart klarta første gong i 1876 av Emanuel Mohn, William Cecil Slingsby og Knut Lykken. Dei to første var fjellklatrarar frå Kristiania og Storbritannia, og den tredje ein lokal ekspert. I 1894 vart den midtre toppen klatra av Andreas Saxegaard, Therese Bertheau, Antonette Kamstrup og Tostein Røine, sistnemnde ein lokalkjend. Vesttopen, som er den lettaste å klatre, vart vitja første gong i 1912 av Rolv Ødegaard

Fjelltoppane er dei sørlegaste på over 2000 meter i Noreg og består av den ekstremt harde bergarten gabbro. Utsynet frå toppen, særleg den austlege av dei, er ein av dei beste i Noreg og på ein klår dag kan ein nesten sjå heilt til Oslo. 

Ein kan nå både den austlege og den vestlege toppen til fots, men turen opp er hard. Den midtre toppen kan berre klatrast. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Torfinnstindene|Torfinnstindene]]» frå , den 23. april 2008.*
Sunndalsfjella

**Sunndalsfjella** er eit høgfjellsområde i Møre og Romsdal sør for Sunndalen. Fjellområdet strekkjer seg sørover til Dovrefjell i Oppland. I aust går E6 gjennom området som held fram vidare austover til Folldal i Hedmark. 

Den sørlege delen av fjellområdet høyrer til Dovrefjell-Sunndalsfjella nasjonalpark på 1693&nbsp;km².

Sunndalsfjella har 259 isbrear og 23 fjelltoppar over 1800 m. Vinnufonna er den største isbreen i Møre og Romsdal, og han er òg den største isbreen i området mellom Svartisen og Jostedalsbreen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sunndalsfjella|Sunndalsfjella]]» frå , den 23. april 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Jostein Sande (red.): *Sunndalsfjella. Fjell og folk*. Samlaget 2007. ISBN 978-82-521-7019-1
Storebjørn

**Storebjørn** er eit fjell på 2222 moh. i Lom kommune i Innlandet fylke. Fjellet ligg i Jotunheimen, sør for fjellet Veslebjørn og aust for breen Smørstabbrean.

Storebjørn vart første gong klatra 14. august 1884 av Carl Christian Hall og Mattias Soggemoen. 

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av Storebjørn
Surtningssue

**Surtningssue**, òg kalla **Surtningssui**, er eit fjell som ligg i aust i Jotunheimen, på grensa mellom kommunane Lom og Vågå. Med ei høgd på 2368 meter over havet er dette det sjuande høgaste fjellet i Noreg. Surtningssue består av fleire toppar med til dels svært smale og luftige parti mellom.

Surtningssue når ein enklast frå Memurubu ved den nordlege breidda av Gjende.

## Sjå òg
* Norske fjell

## Bakgrunnsstoff

* Skildring av Surtningssue
* Surtningssue hos sidene til Memurubu
Store Hellstugutinden

**Store Hellstugutinden** er den høgaste av Hellstugutindane, som dannar ein rygg mellom Hellstugubrean og Vestre Memurubrean i aust og Urdadalen i vest.

Hellstugutindane består av:
* Nordre Hellstugutinden
* Midtre Hellstugutinden
* Store Hellstugutinden
* Nestsøre Hellstugutinden
* Søre Hellstugutinden

## Bilete

Fil:Store Hellstugutinden II.jpg|Store Hellstugutinden sett frå sør


## Bakgrunnsstoff
* Skildring av Hellstugutindane
Bukkeholstindan

** Bukkeholstindan** er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Fjellet består av ei rekkje tindar mellom Søre Illåbreen i vest og Bukkeholsbreen i aust. Den største toppen er Store Bukkeholstinden på 2213 meter over havet, noko som er det 47. høgaste fjellet i landet.

Andre toppar er Vestre Bukkeholstinden (2166 moh.), Nørdre Bukkeholstinden (2149 moh.), Midtre Bukkeholstinden (2154 moh.) og Søre eller Søraustre Bukkeholstinden (2058 moh.). Alle desse er av dei 150 høgaste toppane i Noreg med primærfaktor større enn 50 meter.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av Bukkeholstindan
Skeikampen

**Skeikampen** (1123 moh.) er eit fjell i Gausdal kommune i Innlandet. På 1950-talet vart Skeikampen Alpinsenter bygd her, og vert i dag som eit av dei største og mest familievenlege anlegga i Noreg. Ved foten av fjellet ligg den høgastliggande golfbanen i landet. Banen vart opna i 1995, har 18 hol, par 70 og ei lengd på 5200 meter.

Skeikampen har den første stolheisen i Skandinavia med åtte sete. Skeikampen alpinsenter har ti heisar og 17 nedfartar. Skeikampen har òg 200 km med skiløyper. 

Området rundt Skeikampen vert kalla Skei.
Svellnosbreahesten

**Svellnosbreahesten** (2181&nbsp;moh.), òg kalla **Svellnosbrehesten**, er eit fjell i Lom kommune i Innlandet. Fjellet er omgjeve av Svellnosbreen på alle kantar.
Spåtind

**Spåtind** (1414 moh.) er ein fjelltopp midt i mellom Lillehammer og Fagernes. Toppen ligg på grensa mellom kommunane Nordre Land og Etnedal, begge i Innlandet. Ved foten av Spåtind er det mange store og små hyttefelt. Det største er Hugulia, på sørsida av Spåtind. På vestsida er det ein alpinbakke og eit hotell.

Spåtind er det høgaste fjellet i fjellområdet Synnfjell.

## Bakgrunnsstoff
* Hugulia Fjellstove
Skarvemellen

**Skarvemellen** (1267&nbsp;moh.) er eit fjell i Øystre Slidre kommune i Innlandet.

Skarvemellen er ein del av de såkalla Mellene, som i tillegg består av Rundemellen (1345&nbsp;moh.), Rabalsmellen (1111&nbsp;moh.) og Kalvemellen (1136&nbsp;moh.)
Skardstinden

**Skardstinden** (2373&nbsp;moh.), òg kalla **Skardstind**, ligg i Lom kommune i Innlandet. Skardstinden vert rekna som det femte høgaste fjelleti Noreg. Skardstinden ligg aust i Jotunheimen, 2,5&thinsp;km vest for Galdhøpiggen.

Skardstinden er ein del av det såkalla Skardstindmassivet, som har tre toppar: Skardstinden (2373&nbsp;moh.), Nåla (2310&nbsp;moh.) og Vestre Skardstinden (2219&nbsp;moh.).

## Sjå òg
* Fjell i Noreg

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av Skardstind
Memurutindan

**Memurutindan** er ei rekkje tindar i Jotunheimen i Lom kommune i Innlandet. Størst er **Store Memurutinden** som med ei høgd på 2366 meter over havet er det åttande høgaste fjellet i Noreg. Det ligg på nord for Austre Memurubreen og sør for Veobreen. Store Memurtinden er òg den mest markante av desse tindane med ein primærfaktor på 336 meter. 

Andre tindar i massivet er **Austre Memurutinden** og **Vestre Memurtindan**. Austre Memurutinden har ei høgd på 2301 moh og er den 21. høgaste fjelltoppen i landet. Mellom Store og Austre Memurtinden går Memuruskardet. Vestre Memurutindan består av fem tindar på 2280, 2243, 2230, 2140 og 2049 moh. Den høgaste av desse fem er den 26. høgaste fjelltoppen i landet. Vestre Memurtindan ligg mellom Austre og Vestre Memurubreen. 

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
Store Knutsholstinden

**Store Knutsholstinden** er eit fjell i Vågå kommune i Innlandet. Med ei høgd på 2341 meter over havet er fjellet det 14. høgaste i Noreg. Fjellet ligg på ein høg rygg mellom Knutsholet mot aust og Svartdalen mot vest. Mot Knutsholet er tinden alpin, med store hengebrear.

På midten av 1800-talet vart Knutsholstinden sett på som ubestigeleg, og dessutan trudde enkelte at han den var Noregs høgaste fjell. Johannes Heftye si førsteklatring i 1875 vart sett på som ei stor bragd, og vart i samtida samanlikna med Slingsby si klatring av Storen. Mellom Slingsby og Heftye oppstod det eit kjensleladd, offentleg ordskifte, med nasjonalistiske undertonar. Som ei følgje av dette, og for å vise at Storen var eit enkelt fjell å klatre, fann Heftye ruta på Storen som seinare har vorte normalvegen, Heftye-ruta.

## Kjelder
Rundemellen

**Rundemellen** (1345&nbsp;moh.) er eit fjell i Øystre Slidre kommune i Innlandet.

Rundemellen er ein del av dei såkalla Mellene, som i tillegg består av Rabalsmellen (1111&nbsp;moh.), Skarvemellen (1267&nbsp;moh.) og Kalvemellen (1136&nbsp;moh.) 

Rundemellen har ein av dei beste utsyna i Valdres. På godversdagar kan du sjå heilt til Gaustatoppen i Telemark. Vidare ser ein godt over i Hallingdal med Hemsedalsfjella, Filefjell, Bygdin med Bitihorn, fjellrekka i Jotunheimen med mellom anna Besshøe og Glittertind. Nærare kan ein sjå Skaget og i aust Synnfjell med Spåtind. I sør ser ein Leirin flyplass.