IPhone 5

**iPhone 5** er ein smarttelefon som var utvikla og marknadsført av Apple Inc. Han er den sjette generasjonen iPhone og etterfølgjaren til iPhone 4 og iPhone 4S. Telefonen vart formelt avduka den 12. september 2012 under ein pressekonferanse og lansert på marknaden i utvalde land den 21. september 2012. iPhone 5 var den første iPhone-modellen som vart annonsert i september, og markerte starten på denne trenden for påfølgjande iPhone-avdukingar, var den første iPhonen som var utvikla under rettleiing av Tim Cook og den siste modellen under tilsyn av Steve Jobs. Designen i iPhone 5 vart brukt tre gonger, først i 2012, deretter med iPhone 5S i 2013 og til slutt med den første generasjonen iPhone SE i 2016. Telefonen hadde ein skjerm på 4 tommar og vart utgjeven om lag ti månader etter bortgangen til Steve Jobs. 

iPhone 5 introduserte fleire designendringar i høve iPhone 4S. Endringane inkluderte ei aluminiumsbasert innfatning som var tynnare og lettare enn tidlegare modellar, ein høgare skjerm med eit storleikshøve på nesten 16:9, Apple A6-prosessoren, LTE-støtte og Lightning, ein ny kompakt utgang som erstatta 30-pins-utgangen brukt i tidlegare iPhone-modellar. Telefonen var den andre iPhone-modellen som brukte eit Sony-produsert kamera på 8 megapikslar, som først vart introdusert i iPhone 4S.

Apple starta med førehandsbestillingar på telefonen den 14. september 2012 og fekk inn over to millionar bestillingar innan det første døgnet. Etterspurnaden overgjekk tilgangen på iPhone 5-telefonar ved lanseringa den 21. september og vart av Apple skildra som «ekstraordinær», med førehandbestillingar som har seld over tjue gonger raskare enn dei tidlegare iPhone-modellane. Medan mottakinga av iPhone 5 generelt var positiv, merkte forbrukarar og omtalarar problem med maskinvara, til dømes ein utilsikta lilla fargetone i tekne bilete og at belegget rundt telefonen var utsett for avskaling. Avgjerda til Apple om å endra ladeutgangen fekk òg blanda mottaking, ettersom endringa påverka kompatibiliteten med ekstrautstyr som var kompatible med tidlegare modellar.

Salet av iPhone 5 vart offisielt avvikla av Apple den 10. september 2013 samtidig med kunngjeringa av nye modellar, iPhone 5S og iPhone 5C. Telefonen har såleis den nest kortaste levetida av nokon iPhone med berre tolv månader i produksjon, og bryt med standardpraksisen til Apple med å selja ein eksisterande iPhone-modell til redusert pris ved utgjevinga av ein ny modell. Berre iPhone X har hatt kortare tid i produksjon. Telefonen vart erstatta med ein modell i mellomsjiktet, iPhone 5C, med nesten identiske spesifikasjonar og ei billigare innfatning i polykarbonat. iPhone 5 støtter operativsystema iOS 6 til og med iOS 10, men ikkje 11 og nyare på grunn av avviklinga av stønad for einingar med 32-bits-prosessorar. Han er den andre iPhonen som støtter fem hovudversjonar av iOS, etter iPhone 4S.

## Historikk

Rykta om iPhone 5 starta kort tid etter kunngjeringa av iPhone 4S, sjølv om detaljerte lekkasjar ikkje dukka opp før i juni 2012. Den 30. juli 2012 peikte rapportar på datoar iPhone 5 ville presenterast og lanserast, saman med nokre nøyaktige spådommar om funksjonane. Den 4. september 2012 kunngjorde Apple at dei ville vera vertskap for eit arrangement på Yerba Buena Center for the Arts i San Francisco den 12. september 2012. Ein skugge av 5-talet vart vist i invitasjonane som vart sende til media, noko som tydde på at den neste iPhone-modellen ville avdukast på arrangementet.

Ved avdukinga annonserte Apple iPhone 5 og introduserte også nye iPod Nano- og iPod Touch-modellar. Selskapet uttalte òg at dett ville akseptera førehandsbestillingar frå 14. september 2012. Over to millionar førehandsbestillingar vart mottekne innan 24 timar. Etterspurnaden etter den nye telefonen overgjekk rekorden som vart sett av forgjengaren, iPhone 4S, ved å selja over 5 millionar einingar innan dei tre første dagane.

Salet av iPhone 5 vart offisielt avvikla av Apple den 10. september 2013, med kunngjeringa av etterfølgjarane iPhone 5S og iPhone 5C. Medan 5C delte nesten den same interne maskinvara som iPhone&nbsp;5, brukte 5C eit billigare plastdeksel i  polykarbonat i staden for den originale aluminiumsforma til 5. Introduksjonen av 5C avveik frå den tidlegare marknadsstrategien til Apple, der den førre iPhone-modellen ville halda fram å produserast, men seld til ein lågare pris enn den nye modellen.

Den 28. april 2014 starta Apple eit tilbakekallingsprogram utanfor garantien for å erstatta eventuelle sviktande straumknappar på iPhone 5-modellar som vart produserte før mars 2013 utan kostnad. Den 23. august 2014 annonserte Apple eit program for å erstatta batteri til iPhone 5-modellar som «plutseleg kan oppleva kortare batterilevetid eller må ladast oftare» som vart selde mellom september 2012 og januar 2013.

## Produksjon
Komponentane og arbeidskrafta som krevst for å konstruera den mest grunnleggjande iPhone 5 var rekna til å kosta 207 US-dollar, som er 19 US-dollar meir enn kostnadene for komponentane for den tilsvarande iPhone 4S-modellen. LTE-modulen i iPhone 5 åleine kosta 34 dollar, 10 meir enn mobilmodulen i iPhone 4S. Tilsvarande kosta skjermane som var brukte i iPhone 5 44 US-dollar, som er 7 dollar meir enn skjermen til forgjengaren. Nettstaden Mashable uttalte at fortenestemarginen for Apple var «enorm» ettersom iPhone 5 vart seld for 649 US-dollar.

Etter kunngjeringa av iPhone 5 var det tydelege teikn på forsyningsmangel. Dette kom av mangel på komponentar, som skjermen i telefonen. Det dukka opp rapportar som hevda at Sharp ikkje var i stand til å senda ut skjermen før lanseringa til iPhone 5, og andre produsentar rapporterte at det var vanskeleg å halda tritt med etterspurnaden. Som eit resultat auka talet på førehandbestillingar på grunn av uvissa om lagerbehaldninga i butikkar, og leveringsdatoane for førehandbestillingar vart utsette til datoar etter den opphavlege utgjevingsdatoen for telefonen.

## Funksjonar
### Operativsystem og programvare
iPhone 5 nyttar iOS, det mobile operativsystemet til Apple. Brukargrensesnittet til iOS er basert på konseptet direkte manipulasjon, ved hjelp av multi-touch-rørsler. Grensesnittkontrollelement består brytarar, knappar og glidebrytarar. Interaksjonen med operativsystemet inkluderer rørsler som sveip, trykk, klyp og omvend klyping, som alle har spesifikke definisjonar innanfor konteksten av iOS-operativsystemet og multi-touch-grensesnittet i det. Interne akselerometer er nytta av nokre applikasjonar for å reagera på å rista eininga (eitt vanleg utfall er angre-kommandoen) eller rotera henne vertikalt (som regel for å bytta frå ståande til liggande modus). iPhone 5 er levert med iOS 6, som vart utgjeve 19. september 2012.

iPhone 5 kan spela av musikk, filmar, TV-seriar, e-bøker, lydbøker og podcastar og kan sortera mediebiblioteket etter songar, artistar, album, videoar, spelelister, sjangrar, komponistar, podcastar, lydbøker og samlingar. Alternativ er alltid presenterte alfabetisk, bortsett frå i spelelister, som held på rekkefølgda frå iTunes. Brukarar kan rotera eininga horisontalt til liggande modus for å få tilgang til Cover Flow. Som på iTunes viser denne funksjonen dei ulike albumomslaga i eit biletbibliotek som kan rullast gjennom. Rulling gjer ein ved å sveipa ein finger over skjermen. Alternativt kan headsetkontrollane brukast til å pausa, spela av, hoppa over og gjenta spor. På iPhone 5 kan volumet endrast med dei medfølgande Apple Earphones, og stemmekontrollfunksjonen kan brukast til å identifisera eit spor, spela av songar i ei speleliste eller av ein bestemt artist, eller laga ei Genius-speleliste.

I likskap med iPhone 4S har iPhone 5 Siri, som lèt brukaren betena iPhone med talte kommandoar. Programvara vart forbetra i iOS 6 for å inkludera at brukaren kan laga restaurantreservasjonar, lansera apper, diktera Facebook- eller Twitter-oppdateringar, henta filmomtalar og detaljert sportsstatistikk.

### Design
Apple la vekt på den forbetra byggekvaliteten til iPhone 5 på pressearrangementet. Ramma som vart brukt i tidlegare versjonar vart redesigna for å bruka ei komposittramme av aluminium. iPhone 4 og iPhone 4S brukte rustfritt stål i staden for aluminium på grunn av preferansen til Steve Jobs for metallet som han meinte, «ser vakkert ut når det tærast».

iPhone 5 er 18 % tynnare, 20 % lettare og har 12 % mindre totalvolum enn forgjengaren, iPhone 4S. Aluminiuminnfatninga til telefonen er 0,30 tommar (7,6 mm) tjukk. På konferansen i september 2012 hevda Apple at han var den tynnaste smarttelefonen i verda på 7,6 mm, sjølv om påstanden vart omstridd då den kinesiske Oppo Finder var tynnare og nokon andre smarttelefonar kunne reknast å vera tynnare, avhengig av kvar tjukna er målt. Oppo Finder målte 6,65 mm (0,262 tommar) på det tynnaste punktet og 7,1 mm (0,28 tommar) på det tjukkaste punktet, som gjer den totalt sett tynnare enn iPhone.

Designen i iPhone 5 vart brukt tre gonger, først med iPhone 5 i 2012, deretter med 5S i 2013, og til slutt med første generasjon iPhone SE i 2016.

### Maskinvare

iPhone 5 bruker ein system-on-chip (SoC), kalla Apple A6. SoC-en har ein 1,3 GHz to-kjerne-prosessor, 1 GB RAM og ein tre-kjerne PowerVR SGX543MP4 som køyrer ved 266 MHz. Operativminnet til iPhone 5 (LPDDR2-1066 eDRAM) vart dobla, frå 512 MB til 1 GB. Dei tilgjengelege lagringskapasitetane for telefonen er bundne til 16, 32 eller 64 GB, dei same som for 4S; plug-in minnekort er ikkje støtta. Dei to fargealternativa er svart (med svart glas og skiferfarga metallkant), og kvit (med kvit keramikk og sølvfarga metallkant); igjen dei same fargealternativa (men annleis implementert) som forgjengaren 4S hadde. iPhone 5 har same bakkamera på 8 megapikslar som på iPhone 4S, men har forbetra yting i lite lys, og har 40 % raskare biletfangst enn forgjengarane, samtidig som telefonen har ein lilla fargetone når ei sterk lyskjelde er på biletet. Frontkameraet, som er tilgjengeleg via FaceTime og kameraappen, har ei lågare oppløysning, på 1,2 megapikslar. Det oppladbare litium-ion-batteriet med ein ladekapasitet på 1440mAh er innebygd og kan ikkje erstattast av brukaren; det er vurdert til ≤225 timar standbytid og ≤8 timar taletid. Det er tre separate modellar av telefonen tilgjengeleg: ein som støtter CDMA og to GSM-versjonar. Telefonen har rom for eitt nano-SIM-kort, som er mindre enn mikro-SIM-kortet brukt i iPhone 4 og iPhone 4S.

Maskinvaretestar utførte ved hjelp av Geekbench og GLBenchmark validerer fleire av påstandane som Apple la ut på nettstaden til selskapet og hevda ved avdukinga av telefonen, som to gonger raskare og to gonger grafikkytinga. I den samla maskinvarevurderinga til Geekbench fekk iPhone 5 ein poengsum som var omtrent 2,5 gonger høgare enn iPhone 4S. Referansemålinga utført med GLBenchmark for iPhone 5 gav ein poengsum som var 2 gonger betre enn iPhone 4S. Resultatet var likevel inkonsekvent ettersom ei 3D-grafikkvurdering ved bruk av Passmark gav ein poengsum som berre var omtrent 1,45 gonger betre enn iPhone 4S. Batterilevetidsvurderingar utførte av AnandTech konkluderte med at batterilevetida er kortare på iPhone 5 enn forgjengaren når ein utfører visse oppgåver, men under andre oppgåver viser iPhone 5-batteriet seg å halda ut lengre enn det i iPhone 4S.

Retina-skjermen er på 1 136 × 640 pikslar med eit sidehøve på nesten nøyaktig 16:9 (minus ein ekstra rad med horisontale pikslar). Med ein diagonal på 4 tommar har telefonen ein skjermstorleik på 6,7 kvadrattommar, samanlikna med 5,7 i iPhone 4 og 4S.  Pikseltettleiken er framleis den same som 4S-modellen, som er 326 pikslar per tomme. Skjermikon for iPhone 5 er ordna i ei matrise med seks radar med fire ikon i kvar. Den auka skjermstorleiken gjev rom for ein sjette rad med ikon oppå dei fem radene som var for iPhone 4 og 4S. Ny peikeskjerm-teknologi frå Sharp lèt telefonen ha ein slankare skjerm, som gjev ein tynnare telefon i høve tidlegare modellar. Fargemetninga i skjermen er 44% større en forgjengaren. Telefonen har tre mikrofonar (plasserte på framsida, sida og baksida) brukt til støydemping og videosamtalar.

Den 28. april 2014 starta Apple eit tilbakekallingsprogram utanfor garantien for å erstatta eventuelle sviktande straumknapper på iPhone 5-modellar som vart produserte før mars 2013 utan kostnad for forbrukaren.

Den 23. august 2014 annonserte Apple eit program for å erstatta batteri til iPhone 5-modellar som «plutseleg kan oppleva kortare batterilevetid eller må ladast oftare» som vart selde mellom september 2012 og januar 2013.

### Ekstrautstyr

iPhone 5, i tillegg til iPod Touch (5. generasjon), iPod Nano (7. generasjon), iPad (4. generasjon) og iPad Mini har ein ny utgang kalla Lightning, som erstattar den tidlegare 30-pinnar-Apple Dock-kontakten som vart introdusert i 2003 av Apple på iPod (3. generasjon). Apple Lightning-kontakten har åtte pinnar og all signalering er digital. Denne nye kontakten er mindre enn den førre, og bidreg til å gjera iPhone 5 slankare enn forgjengarane. Apple Lightning-kablar har dupliserte pinnar på to sider av kvar plugg, slik at dei kan settast inn begge vegar. Ulike ekstrautstyr har vore tilgjengelege for å konvertera Apple Lightning-kontakten til den eldre 30-pinnar-Apple Dock-kontakten eller USB, sjølv om ikkje alt gamalt utstyr ville fungere, sidan ikke alle signala er tilgjengelege, særleg videoutgang og iPod Out-funksjonen for BMW-bilar.

Øyretelefonar kjende som Apple EarPods er inkluderte med iPhone 5 og andre einingar som vart annonserte på mediearrangementet til Apple 12. september 2012. Dei erstatta øyretelefonane som følgde med tidlegare generasjonar iPhonar og iPodar. Ifølge teknologikommentatorar er redesignen av øyretelefonane retta mot å betra lydkvaliteten ved å la lufta bevega seg inn og ut meir fritt. Apple uttalte at redesignen av øyretelefonane deira gjer det mogeleg å «konkurrera med avanserte hovudtelefonar som kostar hundrevis av dollar meir». Omtalar frå Gizmodo og TechRadar rapporterte at sjølv om dei redesigna øyretelefonane lyda betre enn dei førre, meinte omtalarar at kvaliteten på lyden som vert produsert er låg.

## Mottaking
### Kritisk mottaking

iPhone 5 fekk hovudsakleg positive omtalar frå kommentatorar og kritikarar. Tim Stevens frå *[[Engadget]]* roste iPhone 5 for den høgoppløyselege skjermen som overgår den til iPhone 4S, som han rekna for å vera ein av dei beste telefonskjermane tilgjengelege på marknaden. Stevens var kritisk til den nye utgangen, som er inkompatibel med einingar og kablar som bruker den erstatta 30-pins-utgangen, sjølv om *[[LA Times]]* skreiv at dette var ei naudsynt endring for å gjera eininga mindre enn forgjengaren. Engadget var samd i at Apple oppfylte dei fleste løfta som vart opplyst om på nettstaden, til dømes «betre batteriyting», «dobla grafikkyting» og «to gonger raskare». David Pogue i *[[The New York Times]]* såg på 4-tommar-Retina-skjermen som ei «fin, men ikkje livsendrande forandring», og roste Lightning-utgangen for storleiken og å vera robust og reversibel, samtidig som han påpeikte mangelen på stønad for eldre ekstrautstyr, og merkte at «Apple har ei lang historie med å avvikla teknologiar, gjerne tungvint og dyrt, som forbrukarar hadde lært seg å elska.» Teknologispaltisten Ed Baig i *[[USA Today]] * var imponert over at Apple med iPhone 5 hadde møtt dei «høge forventningane» frå publikum 5 i ein konkurranseutsett marknad. I ein gjennomgang av reparasjonsevna fann iFixit iPhone 5 som enklare å demontera og reparera enn forgjengaren.

*[[Wired]]* rapporterte at iPhone 5-designen, som var vidareført i iPhone 5S og førstegenerasjons iPhone SE, var lenge rekna som «yndlingen innan Apple-telefondesign og ein målestokk for telefonar generelt», medan den etterfølgjande iPhone 6/6S-designen vart mindre kritikarrost då han «kjentest litt feil, som om ein held på eit glatt såpestykke til 650 US-dollar». *Wired* skildra iPhone 5 som «eleganse forankra i måten aluminium og glass fungerer saman på. Han kjentest straumlinjeforma, men likevel solid, som er ulikt frå iPhone 6, som kjennest bastant ut berre i storleik. Dessutan, i motsetnad til dei avrunda hjørna på 6-aren som ein finn overalt, såg iPhone 5 eigentleg ikkje ut som noko anna på marknaden på den tida». Designen til iPhone 5 var likevel ikkje eigna til å skalerast opp, i motsetnad til iPhone 6/6S som betre kunne koma den aukande forbrukartrenden med større skjermstorleikar i møte og gav rom for 6/6S Plus-phablet-modellane.

### Kommersiell mottaking
Techcrunch rapporterte at iPhone 5 vart utseld tjue gonger raskare enn 4- og 4S-modellane. Apple sa at dei vart «mållause av kunderesponsen». Phil Schiller, visepresident i Apple for global marknadsføring, sa at over to millionar iPhone 5-bestillingar hadde vorte mottekne innan dei første 24 timane. AT&T sa at iPhone 5 var den raskast seljande iPhonen selskapet nokon gong hadde tilbydd, og selde over fem millionar einingar i lanseringshelga og overgjekk tilgangen. Utgjevinga og salet av iPhone 5 har også bremsa veksten av Android ifølgje marknadsdelsrapportar utgjevne av Kantar Worldpanel ComTech. I laupet av dei første 16 dagane etter den første utgjevinga utgjorde iPhone 5 over 20 % av alle telefonar som vart selde i den perioden.

Sjefsøkonomen i J.P. Morgan, Michael Feroli, sa at «salet av iPhone 5 kan auka den årlege BNP-veksten i USA med 3,2&nbsp;milliardar, eller 12,8&nbsp;milliardar i årleg rate.» Kort tid etter kunngjeringa av iPhone 5 og før lanseringa steig aksjekursen til Apple opp til rekordhøge $705,07, men fall i laupet av tre månader til $507,48. Ifølgje analysen til Eric Savitz var ikkje aksjenedgangen til Apple og dei resulterande tapa eit resultat av noko problem med den nye Maps-applikasjonen, men skuffa investorar. Han peiker på innleiande maskinvaresal på berre fem millionar, samanlikna med kalkylar opp til det dobbelte, som hovudårsaka.

Sidan lanseringa av iPhone 5 har rabattar på tidlegare generasjonar av iPhone gjort det mogeleg for Apple å oppretthalda ein marknadsleiande posisjon i USA og Japan, men iPhone heldt fram å ligga bak det samla talet Android-telefonar på den globale marknaden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:iPhone 5|iPhone 5]]» frå  den 10. august 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
* iPhone 5 – Offisielle spesifikasjonar