open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Apples

** Apples ** er ein kommune i distriktet Morges i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 635 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Apples, Vaud|Apples, Vaud]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* (fransk) Offisiell nettstad 
* (fransk) Flyfoto av kommunen
* (fransk) Commune de Apples - VD - Suisse . *communal.ch*.
Arboldswil

** Arboldswil ** er ein kommune i distriktet Waldenburg i kantonen Basel-Landschaft i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 630 meter over havet.

Kommunen ligg på eit platå i Jurafjella, mellom dalane Waldenburger og Reigoldswiler.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arboldswil|Arboldswil]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
*
Ardon i Sveits

** Ardon ** er ein kommune i distriktet Conthey i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 503 meter over havet.

Kommunen ligg på høgresida av elva Rhône, om lag 10 km frå Sion.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ardon, Switzerland|Ardon, Switzerland]]» frå ,  den 13. mars 2012.*
Arbaz

** Arbaz ** er ein kommune i distriktet Sion i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1146 meter over havet.

Landsbyen Arbaz vart delvis øydelagd i brann i 1924, men vart gjenoppbygd. Nesten halvparten av husa i landsbyen er ferieheimar. Landsbyen ligg på nordsida av Rhône.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arbaz|Arbaz]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (fransk)
*
Arni i Aargau

** Arni ** er ein kommune i distriktet Bremgarten i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 568 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arni, Aargau|Arni, Aargau]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
*
Den nye saklegdomen

**Den nye saklegdomen**, på tysk ***Neue Sachlichkeit***, var ei kunstretning på 1920-talet med tyngdepunkt i Tyskland.

I målarkunsten var retninga ein reaksjon mot ekspresjonismen og ville føre målarkunsten attende til verkelegheita gjennom ei skarp iakttaking av objektet, ein tydeleg teiknemåte og ei særs fast biletoppbygging. Dei mest kjende målarane som som var knytt til retninga er George Grosz, Otto Dix og Max Beckmann. I biletkunsten kan retninga vurderast som ein mindre utbyterik parallell til den franske surrealismen. Kring 1930 var ho ikkje lenger viktig, men hadde påverka norske målarar som til dømes Leon Aurdal, Otto Sverdrup, Henrik Finne, Rolf Rude og Ridley Borchgrevink.

Den litterære saklegdomen var òg ein reaksjon mot ekspresjonismen, og forfattarane som trådde fram mot slutten av 1920-talet sette fokus på sosiale mistilhøve på ein realistisk måte. Av forfattarar som sokna til denne retninga kan ein nemne Erich Maria Remarque, Bertolt Brecht, Erich Kästner og Hans Fallada. Etter NSDAP si maktovertaking i 1933 måtte mange av dei saklege forfattarane rømme landet.

## Kjelder

*Zetterholm, Tore, Eide, Eiliv: *Levende litteratur: fra Gilgamesj til Bob Dylan*. Stabekk: Den norske bokklubben, 1986. ISBN 82-525-1283-6
J.D. Salinger

**Jerome David Salinger**, til vanleg **J.D. Salinger** () var ein amerikansk forfattar.

## Forfattarskap
Salinger blei verdskjend for romanen *The Catcher in the Rye*. Boka handlar om den 16 år gamle Holden Caulfield sine opplevingar i New York City etter at han har vorte kasta ut av eit internat. Holden strir på den eine sida mot forventningane til vaksenverda, på den andre sida meiner han at at dei vaksne ikkje tar han på alvor. Romanen er omsett til norsk to gonger: *Hver tar sin &ndash; så får vi andre ingen* (1952) og *Redderen i rugen* (2005). Eit viktig poeng med den siste omsetjinga var å oppdatere Holden Caulfield sin idiolekt til moderne ungdomsslang.

Etter suksessen med *The Catcher in the Rye* levde Salinger eit tilbaketrekt liv i Cornish i eit hus omgjeve av høge murar. Den siste publikasjonen hans var historia *Hapworth 16, 1924*, som kom 19. juni 1965 i *New Yorker*. Som i alle publikasjonane etter *The Catcher in the Rye*, handlar også denne om familien Glass. 

Sjølv om Salinger berre skreiv ein roman, to kortromanar, novellesamlinga *Nine Stories* og om lag 20 noveller publisert i ulike amerikanske tidsskrift, er han ein av dei mest lesne og omtala amerikanske etterkrigsforfattarane.

## Norske omsetjingar
*1952 &ndash; *Hver tar sin &ndash; så får vi andre ingen*, omsett av Åke Fen (*The Catcher in the Rye*)
*1962 &ndash; *Franny og Zooey*, 208 sider, omsett av Thor Gabrielsen (*Franny and Zooey*)
*1979 &ndash; *Ni noveller*, Oslo, Gyldendal, Lanterne-bøkene, 186 sider, omsett av Torstein Hilt, ISBN 82-05-11586-9 (*Nine stories*)
*2005 &ndash; *Redderen i rugen*, omsett av Torleif Sjøgren-Erichsen, ISBN 978-82-02-23829-2 (*The Catcher in the Rye*)

## Referansar

## Litteratur
* Paul Alexander: *Salinger. A biography*. Renaissance Books, Los Angeles 1999, ISBN 1-58063-080-4.
* Eberhard Alsen: *A readers guide to J. D. Salinger*. Greenwood Press, Westport, Conn. 2002, ISBN 0-313-31078-5.
* Margaret A. Salinger: *Dream Catcher. A memoir*. Washington Square Press, New York 2000, ISBN 0-671-04282-3.
* Kenneth Slawenski: *J. D. Salinger : a life raised high*, Hebden Bridge : Pomona, 2010, ISBN 978-1-9045902-3-1
* Sarah Graham. *J.D. Salinger's The Catcher in the Rye.* London; New York: Routledge, 2007.
* Margaret Dumais Svogun. *Salinger's the Catcher in the Rye.* Explicator 61.2 (2003): 110-112.
* J.P. Steed (red.) *The Catcher in the Rye: New Essays* New York: Lang, 2002.
* Pamela Hunt Steinle. *In Cold Fear: The Catcher in the Rye Censorship Controversies and Postwar American Character.* Columbus: Ohio State UP, 2000.

## Bakgrunnsstoff

* «Catcher» blir «redder», Aftenposten 17.oktober 2005
* Nekrolog i Time Magazine 
*
Aranno

** Aranno ** er ein kommune i distriktet Lugano i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 707 meter over havet.

I Aranno ligg «Maglio», den siste damphammaren i Sveits. Drifta vart stoppa i 1952. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aranno|Aranno]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
*Aranno på kantonen si side
Rossa GR

** Rossa ** er ein kommune i distriktet Moesa i kantonen Graubünden i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1089 meter over havet og er den høgastliggande kommunen i Val Calanca.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rossa, Switzerland|Rossa, Switzerland]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  


## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad (italiensk)
*
Cama i Sveits

** Cama ** er ein kommune i distriktet Moesa i kantonen Graubünden i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 366 meter over havet.

Lago di Cama ligg i kommunen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cama, Switzerland|Cama, Switzerland]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
* Val Cama (tysk), (italiensk)
Gilbert Stuart

**Gilbert Charles Stuart** () var ein USA-amerikansk kunstmålar. Stuart var ein leiande kunstmålar i tida etter den amerikanske revolusjonen og er særleg kjend for sine mange portrett av George Washington. Eit av portretta er gjengitt på den USA-amerikanske dollarsetelen.

## Liv og gjerning
Stuart var fødd i Saunderstown i Rhode Island. Faren var ein skotsk immigrant som arbeidde  snusindustrien, og som frå 1762 dreiv handelsverksemd i Newport i Rhode Island.

Sonen Gilbert fekk opplæring i kunstmåling av ein skotsk kunstmålar frå 1770. Året etter reiste Stuart til England. Der prøvde han å livnære seg som kunstmålar, men gav opp og reiste heim i 1773.

Han reiste på ny til London i 1775. Der møtte han landsmannen Benjamin West og gjekk dei neste seks åra i lære hos han. På 1780-talet naut Stuart godt av store inntekter og stønad, dels på grunn av å vere ein sjarmerande person. Han tok høge prisar for verka sine, men sløste vekk pengane og stod ei tid i fare for å hamne i gjeldsfengsel.

I 1793 vende han tilbake til USA i håp om å skape seg ein formue gjennom å portrettere George Washington. Han lukkast og var nærast å rekne for ein hoffmålar for det samtidige USA. Stuart måla alle dei seks første US-amerikanske presidentane.

Stuart levde frå 1805 i Boston i Massachusetts, der han døydde i armod.

## Kjelder
*Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon*

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gilbert Stuart|Gilbert Stuart]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
Richard Parkes Bonington

**Richard Parkes Bonington** () var ein britisk kunstmålar som arbeidde i Frankrike. Han var ein dei fremste britiske landskapsmålarane under romantikken.

### Liv og gjerning
Bonington kom tidleg til Paris og vart elev ved Antoine-Jean Gros sitt atelier. Han vart kjend med Eugène Delacroix og vart påverka av denne, men utdanna seg til landskapsmålar på eiga hand. Saman med John Constable vekte han stor merksemd på utstillingar i Paris i 1822 og 1824 med to bilete med motiv frå Normandie. Gjennom sine friske, lyse fargetonar og fint avmålte landskapskunst vart han ein banebrytar for det intime landskapsmåleriet i Frankrike, og ein forgjengar til Barbizon-skulen.

Boningtons bilete, fremst landskap i olje og akvarell, har motiv frå Frankrike, Storbritannia og Venezia. Han laga også mange historiemåleri, med både mellomalderske og orientalske motiv, og dessutan portrett. Alt saman utført med stor teknisk briljans. Bonington var også ein framifrå litograf.

Han døydde av tuberkulose i London i 1828.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder
*Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon*

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Richard Parkes Bonington|Richard Parkes Bonington]]» frå ,  den 13. mars 2012.*
Bassins

**Bassins** er ein kommune i distriktet Nyon i kantonen i Vaud i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kommunen ligg ved foten av Jurafjella på ein liten terrasse ovanom Nyon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bassins|Bassins]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* http://www.bassins.ch
* http://www.piscinedebassins.ch
Begnins

**Begnins** er ein kommune i distriktet Nyon i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kommunen ligg vest for vinområdet Côte. Han ligg mellom byen Nyon mellom Genfersjøen  og Jurafjella, nær byane Genève og Lausanne.

## Bakgrunnsstoff
Edwin Henry Landseer

**Edwin Henry Landseer** () var ein britisk kunstmålar, bilethoggar og grafikar. Han var fødd og døydde i London.

## Liv og gjerning

Landseer måla i den romantiske stilen. Motiva hans var i fremste rekke dyr og natur, særleg hundar og hestar. Hunderasen landseer har namn etter han. Mange av måleria hans er prega av ein tendens som skulle framheve ei moralsk oppfatning, eller fortelje ei soge. Dei sentimentale bileta var svært populære og nådde eit stort publikum gjennom ulike stikk. Hans mest kjende bilete er *Monarch of the glen* frå 1851.

Som bilethoggar er Landseer kjend for å ha forma dei fira løvefigurane som omgjev statuen av admiral Nelson på Trafalgar Square i London.

## Bakgrunnsstoff

*Landseer Gallery at MuseumSyndicate 
*Web Gallery of Art
*The Royal Collection

## Kjelder
*Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon*
Crans-près-Céligny

**Crans-près-Céligny** (fransk for *Crans nær [[Céligny]]*) er ein kommune i distriktet Nyon i kantonen Vaud i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 423 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Crans-près-Céligny|Crans-près-Céligny]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Caribana Festival
*Offisiell nettstad (fransk)
Marchissy

**Marchissy** er ein kommune i kantonen Vaud. Han ligg i distriktet Nyon i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 825 meter over havet. 

Kommunen ligg ved foten av Jurafjella langs vegen til Col du Marchairuz.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marchissy|Marchissy]]» frå ,  den 13. mars 2012.*
Tannay i Sveits

**Tannay** er ein kommune i distriktet Nyon i kantonen Vaud i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 407 meter over havet. 

Kommunen ligg på ein terrasse ovanom Genfersjøen mellom Genève, Saint-Cergue og Lausanne.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tannay, Switzerland|Tannay, Switzerland]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  

## Bakgrunnsstoff

*www.tannay.ch (fransk)
*Tannay (fransk)
Rolle i Sveits

**Rolle** er ein kommune i kantonen Vaud i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 376 meter over havet. Han var setet for distriktet Rolle fram til 2006, då dette vart ein del av distriktet Nyon. Han ligg på nordvestsida av Genfersjøen mellom Nyon og Lausanne. Rolle ligg om lag 30 km nordaust for Genève i vinområdet La Côte og flott utsyn mot Alpane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rolle|Rolle]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Turisme i Rolle
Brione sopra Minusio

**Brione sopra Minusio** er ein kommune i distriktet Locarno i kantonen Ticino i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 486 meter over havet. 

Kommunen ligg om lag 4 km nordaust for Locarno.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brione sopra Minusio|Brione sopra Minusio]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Corippo

**Corippo** er ein kommune i distriktet Locarno i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har berre  innbyggjarar () og er den minste kommunen i Sveits. Han har eit areal på  og kommunesenteret ligg 558 meter over havet. 

Trass i at han er så liten har han offisiell nettstad, sitt eige kommunevåpen, ei landsbykyrkje, ein restaurant og ein borgarmeister som leiar eit kommuneråd på tre medlemmar. Landsbyen har vore sjølvstendig som kommune sidan 1822. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Corippo|Corippo]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad  (italiensk) 
* Skildring og fotogalleri
Cugnasco-Gerra

**Cugnasco-Gerra** er ein kommune i kanton Ticino i Sveits. Han vart skipa 1. januar 2009 då Cugnasco og Gerra i Verzasca vart slått saman. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cugnasco-Gerra|Cugnasco-Gerra]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Cugnasco-Gerra
* 
*
Onsernone

**Onsernone** er ein kommune i kantonen Ticino i Sveits, i nærleiken av byen Locarno. Elva Isorno renn gjennom denne dalen. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 802 meter over havet. 

Kommunen vart skapt i 1995 då Comologno, Crana og Russo vart slått saman.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Onsernone|Onsernone]]» frå ,  den 14. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Armenia i Eurovision Song Contest 2012

**Armenia** skulle delteke i Eurovision Song Contest 2012, og Hajastani hanrajin herrustajnkerut’jun meldte seg på tevlinga 17. januar 2012. Landet vart dimed det siste som stadfesta si deltaking, på grunn av konflikten med vertslandet Aserbajdsjan. Det vart planlagt å halde ein intern uttaking 18. mars 2012, og landet vart tildelt ein plass i den andre semifinalen. 7. mars 2012 trekte dei seg frå tevlinga. Som straff måtte dei direktesende både semifinalane og finalen utan avbrot.

## Fotnotar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Armenien i Eurovision Song Contest 2012|Armenien i Eurovision Song Contest 2012]]» frå ,  den 14. mars 2012.*
Michael von Grünigen

**Michael von Grünigen** () er ein sveitsisk tidlegare alpinist frå landsbyen Schönried i Saanen. Han var i fleire år mellom dei aller fremste storslalåmrennarane i verda, fram til han la opp i 2003. Både i 1997 og 2001 vart han verdsmeister i storslalåm, dessutan vann han to VM-bronsar og ein OL-bronse. Grünigen vann storslalåmcupen i verdscupen både i 1996, 1997, 1999 og 2003. Han sigra i 23 enkeltrenn i verdscupen, storslalåmrenn alle.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
*1991: Nr 7 i storslalåm under VM i alpint i Saalbach-Hinterglemm
*1992: Nr 7 i slalåm under vinter-OL i Albertville
*1993: Nr 16 i slalåm under VM i alpint i Morioka
*1994: Nr 15 i slalåm under vinter-OL på Lillehammer
*1996: Bronsemedalje både i slalåm og storslalåm under VM i alpint i Sierra Nevada
*1997: Gullmedalje i storslalåm under VM i alpint i Sestriere
*1998: Bronsemedalje i storslalåm under vinter-OL i Nagano
*1999: Nr 7 i storslalåm under VM i alpint i Vail
*2001: Gullmedalje i storslalåm under VM i alpint i St. Anton
*2002: Nr 11 i storslalåm under vinter-OL i Salt Lake City
*2003: Nr 7 i storslalåm under VM i alpint i St. Moritz

### Verdscupsigrar

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Michael von Grünigen|Michael von Grünigen]]» frå ,  den 14. mars 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
*Offisiell nettstad
Urs Kälin

**Urs Kälin** () er ein sveitsisk tidlegare skirennar frå Bennau i Einsiedeln. Frå 1991 til -96 vann han tre sølvmedaljar under VM i alpint og i OL, alle i spesialgreina hans, storslalåm.

### Aktiv
Kälin debuterte i verdscupen i alpint i januar 1989 med ein ellevteplass i eit storslalåm i Adelboden. På byrjinga av neste sesong, 30. november 1989, overraska han med å vinne verdscuprennet i storslalåm i Waterville Valley i delstaten New Hampshire i USA. Det skulle gå over seks år før den neste verdscupsigeren kom. I mellomtida kom han tre gonger på sølvplassen i storslalåmrenna i tre internasjonale meisterskap; 1991, 1994 og 1996. Under VM i 1991 måtte han sjå seg slått av Rudolf Nierlich frå Austerrike, under OL 1994 på Lillehammer kom han med tida 2.52,48 to hundredels sekund bak vinnaren Markus Wasmeier frå Tyskland, medan Kälin i VM 1996 fekk sin overmann i Alberto Tomba frå Italia.

Mellom 1989 og 1996 vann Kälin tre storslalåmrenn i verdscupen, dessutan van han ein siger i parallellslalåm. Sju gongar kom han på andreplass i verdscuprenn, tre gongar på tredjeplass. 1996-sesongen var hans beste sesong. Han vart då nummer to i storslalåmcupen av verdscupen i alpint, bak landsmannen Michael von Grünigen. Totalt i verdscupen den sesongen kom han på niandeplass, nordmannen Lasse Kjus vann.

Kälin la opp i desember 2001 grunna skade.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
*1989: Nr 14 i storslalåm under VM i alpint i Vail
*1991: Sølvmedalje i storslalåm under VM i alpint i Saalbach-Hinterglemm
*1992: Nr 14 i super-G under vinter-OL i Albertville
*1993: Nr 4 i storslalåm under VM i alpint i Morioka
*1994: Sølvmedalje i storslalåm under vinter-OL på Lillehammer
*1996: Sølvmedalje i storslalåm under VM i alpint i Sierra Nevada
*1998: Nr 12 i storslalåm under vinter-OL i Nagano
*2001: Nr 14 i storslalåm under VM i alpint i St. Anton

### Verdscupsigrar

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Urs Kälin|Urs Kälin]]» frå ,  den 14. mars 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
* 
*
William Somerset Maugham

**William Somerset Maugham**, òg kjend som *W. Somerset Maugham* () var ein viktig engelsk dramatikar, forfattar, lege og hemmeleg agent for britane under den første verdskrigen.

## Forfattarskap
William Somerset Maugham fekk suksess allereie med den første romanen sin, *Liza of Lambeth* (1897). Han skreiv boka som legestudent medan han gjorde jordmorarbeid i eit fattigkvarter i London. Boka vart litt av ein skandale, borgarskapen såg det som upassande å skildre arbeidarane på ein så naturalistisk måte, men førsteutgåva var utseld på få veker.

Maugham tok sin legeeksamen, men levde som fri forfattar, og det neste tiåret reiste han mykje, og budde i Spania og på Capri. Ingen av dei ti verka han gav ut i denne perioden var i nærleiken av suksessen til *Liza of Lambeth*. Si eiga forfattarstemme fann han først med teaterstykka; *Lady Frederick* (1907) blei en stor suksess, andre var *Our Betters* (1917) og *The Constant Wife* (1926). Han var svært produktiv, som regel brukte han berre ei veke på kvar akt og ei veke for å revidere heile stykket.

Til vanleg blir romanen *Of Human Bondage* (1915, på norsk *Livets lenker*, 1970) rekna som det viktigaste verket til Maugham. Boka er sjølvbiografisk: hovudpersonen Philip Carey er foreldrelaus og veks opp – slik Maugham òg gjorde – hos ein from onkel. Carey har klumpfot medan Maugham stamma. 

## Verk i utval

## Litteratur
* Bryan Connon: *Somerset Maugham and the Maugham dynasty.* London: Sinclair-Stevenson 1997. ISBN 1-85619-274-1
* Selina Hastings: *The secret lives of Somerset Maugham*, London: Murray, 2009, ISBN 978-0-7195-6554-0
* Philip Holden: *Orienting masculinity, orienting nation. W. Somerset Maugham's exotic fiction.* Westport, Conn.: Greenwood Press 1996. (= Contributions to the study of world literature; 68) ISBN 0-313-29812-2
* Anna Makolkin: *Semiotics of misogyny through the humor of Chekhov and Maugham.* Lewiston: Mellen 1992. ISBN 0-7734-9570-3
* Jeffrey Meyers: *Somerset Maugham. A life.* New York, NY: Knopf 2004. ISBN 0-375-41475-4
* Ted Morgan: *Maugham.* New York: Simon og Schuster 1980. ISBN 0-671-24077-3
* Samuel J. Rogal: *A William Somerset Maugham encyclopedia.* Westport, Conn.: Greenwood Press 1997. ISBN 0-313-29916-1
* Raymond Toole Stott: *A bibliography of the works of W. Somerset Maugham.* London: Kaye og Ward 1973. ISBN 0-7182-0950-8

## Bakgrunnsstoff

* 
*
Abraham Laboriel

**Abraham Laboriel sr.** () er ein meksikansk bassgitarist av afro-meksikansk avstamning  (garifuna).

## Biografi

Abraham Laboriel vart fødd i Mexico by, men studerte klassisk gitar ved Berklee College of Music i Boston, USA. Henry Mancini oppfordra han til å flytta til Los Angeles for å jobba meir med musikk. Han er ein svært dyktig bassist og har jobba med ei lang rekkje musikarar, m.a. Stevie Wonder, Barbra Streisand, Dolly Parton, Elton John, Ray Charles, Paul Simon, Keith Green, Madonna, Quincy Jones, Engelbert Humperdinck, Crystal Lewis, Chris Isaak, Herbie Hancock og Michael Jackson.

I 1980 danna Abraham Laboriel jazz/fusion-bandet Koinonia saman med perkusjonisten Alex Acuña frå Weather Report, fløytisten Justo Almario m. fl. Bandet spelte stort sett berre instrumentalt og eksperimerte med rytmar og avanserte instrumentsoloar. Koinonia gav ut 4 plater i løpet av 1980-talet, og vart særleg populære i Skandinavia. Laboriel spelte også i gruppa *Friendship* i tillegg til å ha gjeve ut 3 soloalbum: *Dear Friends*, *Guidum* og *Justo & Abraham*.

I 2005 vart Abraham Laboriel utnemnd til æresdoktor i musikk av Berklee College of Music. Sonen hans, Abraham Laboriel jr. er profesjonell trommeslagar. Ein annan son, Mateo Laboriel er filmprodusent og filmmusikkomponist.

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Abraham Laboriel|Abraham Laboriel]]» frå , den 14. mars 2012.* 
 

; Fotnotar
Abraham Laboriel jr.

**Abraham Laboriel jr.** (), kjend som **Abe Laboriel jr.**, er ein USA-amerikansk trommeslagar frå Los Angeles, son til bassgitaristen Abraham Laboriel sr., og bror til filmkomponisten og produsenten Mateo Laboriel.

## Biografi

I oppveksten fekk Laboriel jr. trening av perkusjonistar som Alex Acuña, Jeff Porcaro og Chester Thompson. Han studerte musikk ved Dick Grove School of Music og Hamilton High School, begge i Los Angeles før han flytte til Boston for å studera ved Berklee College of Music. Han vart uteksaminert herifrå i 1993.

Som trommeslagar har Laboriel jr. spelt med Steve Vai, Seal, Sting, k.d. lang og Paul McCartney. Sistnemnte spelte han med under pauseunderhaldninga i Super Bowl 2005, og han har spelt på dei fleste platene til McCartney sidan. Seinare har Laboriel spelt med Crystal Lewis, Shakira, B.B. King, Steven Curtis Chapman, Eric Clapton, Ashlee Simpson, LeAnn Rimes, Kelly Clarkson og Lady Gaga m. fl. I 2009 reiste Laboriel på turné med Eric Clapton og Steve Winwood. Laboriel spelte på utdelinga av Grammy-prisen 2011.

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Abe Laboriel, Jr.|Abe Laboriel, Jr.]]» frå , den 14. mars 2012.* 
 

; Fotnotar
Artur Schnabel

**Artur Schnabel** () var ein austerriksk pianist og komponist, særleg kjend for å spela pianoverka til Beethoven og Schubert.

## Biografi

Artur Schnabel vart fødd som yngste barnet i ein jødisk familie i Bielsko-Biała i Galizia i dåverande Austerrike-Ungarn. Staden er i dag ein del av Polen. I 1884 flytte familien til Wien, der Artur Schnabel fatta interesse for å spela piano frå han var fire år gamal. Allereie som seksåring fekk han timar av professor Hans Schmidt ved konservatoriet i Wien. 3 år seinare fekk han den polske pianisten Teodor Leszetycki til pianolærar. Han fekk pianoundervisning av Leszetycki frå 1891 til 1897. I tillegg studerte han komposisjon under Eusebius Mandyczewski. Mandyczewski var ein kjenning av komponisten Johannes Brahms, og tok Artur Schnabel med på konsert med Brahms, noko som gjorde stort inntrykk på den unge Artur Schnabel.

Artur Schnabel konsertdebuterte i 1897 i Wien, og hadde konsertar i Budapest, Praha og Brno same året. Alle desse byane låg den gongen i keisardømet Austerrike-Ungarn. I 1898 flytte Schnabel til Berlin i Det tyske keisardømet. Her gifte han seg i 1905 med songaren Therese Behr-Schnabel (1876-1959), som han også hadde konsertar i lag med.  Artur Schnabel begynte no å bli kjend som konsertpianist, og reiste på turnéar i heile den vestlege verda. I byrjinga av 1900-talet skipa han *Schnabel-trioen* der han opptredde saman med ein cellist og ein fiolinist.

Frå 1925 underviste Artur Schnabel ved eit musikkakademi i byen. Då NSDAP kom til makta i 1933, valde Schnabel, som var jøde, å forlata Tyskland og reiste til England der han oppheldt seg ei stund. I 1939 reiste han til Sambandsstatane, der han tok ei undervisningsstilling i musikk ved University of Michigan. Etter at andre verdskrigen tok slutt i 1945 reiste han tilbake til Europa. Dei siste leveåra sine verka han som konsertpianist og komponist før han døydde i Schwyz i Sveits i 1951. Her ligg han òg gravlagd.

## Arv

Dei viktigaste komposisjonane til Schnabel omfattar 3 symfoniar, ein pianokonsert, fem strykekvartettar og nokre sonater og lieder.

Saman med Therese Behr-Schnabel fekk han sonen Karl Ulrich Schnabel (1909-2001), som vart ein kjend pianist. Ein annan son, Stefan Schnabel (1912-1999), vart skodespelar.

Therese, deres sønn Karl Ulrich, hans kone Helen, født Fogel (1911–1974), som var en pianist fra USA, og deres barnebarn Claude Alain Mottier (1972–2002), som også var pianist og var uskyldig i en trafikk ulykken døde, ble gravlagt i Schnabels grav. I 2006 erklærte Schwyz kommune familiegraven som et monument, noe som betyr at den er permanent beskyttet mot oppløsning.

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Artur Schnabel|Artur Schnabel]]» frå , den 14. mars 2012.* 
**Denne artikkelen byggjer på «[[:de:Artur Schnabel|Artur Schnabel]]» frå , den 14. mars 2012.*
Schubert

**Schubert** er eit tysk slektsnamn som tyder 'skomakar'. Namnet er utbreidd i Tyskland og Austerrike, også blant askenasiske jødar.

## Kjende namneberarar
* Gotthilf Heinrich von Schubert (1780-1860),  tysk filosof, lege og naturforskar
* Franz Schubert (1797–1828), austerriksk komponist
* Hermann Schubert (1848–1911), tysk matematikar

## Kjelder
**Dictionary of American Family Names*, Oxford University Press, ISBN 0-19-508137-4 ved ancestry.co.uk
John Opdal

**John Opdal** () er ein norsk lokalpolitikar for Høgre og ordførar i Odda kommune frå 2011 til 2015. Han overtok stillinga etter Gard Folkvord (Ap).

John Opdal har vore aktiv i lokalpolitikken sidan 1989, og har hatt ymse verv både i kommunestyret i Odda og i som fylkespolitikar i Hordaland. Frå 2007 til 2011 var han varaordførar i kommunen. Han vart ordførar ved hjelp av ein samarbeidsavtale mellom Høgre, Senterpartiet, Venstre, Nye Odda og Raudt. Odda er ein kommune der den politiske venstresida tradisjonelt har stått sterkt, og John Opdal var den fyrste høgreordføraren i kommunen sidan politimeister Guttorm Narum som sat som ordførar 1920-1922.

John Opdal er gift og har fire born. Eitt av dei er fotballmålvakta Håkon Opdal.

## Fotnotar
Robert Zünd

**Robert Zünd** () var ein av dei fremste kunstmålarane i Sveits i det 19. hundreåret. Stilistisk høyrer verka hans inn under klassisismen.

### Liv og gjerning
Zünd vart fødd inn i ei middelklassefamilie i Luzern. Etter å ha gått mellomskulen i Luzern, vart han undervist i teikning og måling i atelieret til James Schwegler. På råd frå målaren Joseph Nidwaldner flytta han i 1848 til Genève. Der gjekk han først i lære hos François Diday, sidan med Alexandre Calame.

Våren 1851 møtte han Rudolf Koller, som vart hans nære venn. Året etter reiste Zünd til Paris. I kunstmuseet Louvre studerte han arbeida til nederlandske og franske 1600-talsmeistrar. Zünds første store verk er *Skurdonn* («Ernte») frå 1860. Same året var han i kunstgalleriet i Dresden der han kopierte verk av Claude Lorrain, Jacob van Ruisdael og Paulus Potter.

I 1863 busette Zünd seg i utkanten av Luzern. Sidan forlet han staden berre sjeldan og knappast for noko lengre tid. Mellom 1867 og 1877 viser Zünd si kristne tru seg i bibelske motiv i bileta hans, til dømes i *På veg mot Emmaus* frå 1877.

År 1882 fullførte han *Eikeskogen* («Der Eichenwald»), eit av dei mest kjende verka hans. Biletet baserte han på ein eldre studie og ein mindre versjon som han måla i 1859. Den sveitsiske diktaren og politikaren Gottfried Keller var overvelda av måleriet då han vitja Zünds enkle atelier, og uttala at biletet nærast viste det ideelle landskap. *Eikeskogen* vart utstilt i 1883 på nasjonalutstillinga i Zürich.

### Stil
Zünd sin kunst er kjenneteikna av ein særleg nærleik til naturen og hans høgst naturalistiske, rikt utsmykka måleristil. Han var særleg oppteken av idylliske landskap rundt Luzern. I bileta sine heldt han seg unna å skildre moderne gjenstandar, som bygningar og jarnbaner. Landskapsbileta hans er i hovudsak arrangert i høve klassisismen sin komposisjonsteori.

## Bakgrunnsstoff


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Robert Zünd|Robert Zünd]]» frå ,  den 14. mars 2012.*
Bretigny-sur-Morrens

**Bretigny-sur-Morrens** er ein kommune i distriktet Gros-de-Vaud i kantonen Vaud i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 721 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bretigny-sur-Morrens|Bretigny-sur-Morrens]]» frå ,  den 14. mars 2012.*
Cademario

**Cademario** er ein kommune i distriktet Lugano i den sveitsiske kanton Ticino. Han grensar til kommunane Aranno, Bioggio og Iseo i Alto Malkantone-området.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cademario|Cademario]]» frå ,  den 14. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell stad
Carona i Sveits

**Carona** er ein kommune i distriktet Lugano i kantonen Ticino i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 597 meter over havet. 

Kommunen ligg mellom fjella S. Salvatore og Arbostora nær Luganosjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carona, Switzerland|Carona, Switzerland]]» frå ,  den 14. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Lamone

**Lamone** er ein kommune i distriktet Lugano i kantonen Ticino i Sveits.

Kommunen ligg mellom åsen San Zeno og venstresida av elva Vedeggio. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lamone|Lamone]]» frå ,  den 14. mars 2012.*
Arvid Torgeir Lie

**Arvid Torgeir Lie** () var ein norsk lyrikar frå Skafså.

Lie voks opp i Åmdalsverk, og studerte ved Universitetet i Oslo før han ei tid arbeidde som skogsarbeidar. Han debuterte i 1967 med diktsamlinga *Under fuglens vengjekross*, som var påverka av diktinga til Aslaug Vaa. Han fekk sidan fått utgitt elleve diktsamlingar til, den seinaste kom i 2011. Lie skreiv også ei novellesamling og gjendikta bøker til norsk. Frå 1977 hadde han Statens garantiinntekt for kunstnarar (kunstnarløn).

Han fekk Halldis Moren Vesaas-prisen i 1995 for *Eksakthet. Nærvær*, og Melsom-prisen i 2007 for *Innfor den myndige og den umyndige beretninga*. Same året fekk han også Doblougprisen.

Lie var busett i Spydeberg kommune sidan 1997.

## Bøker
* 1967 &ndash; *Under fuglens vengjekross* &ndash; diktsamling
* 1968 &ndash; *Snøvinter* &ndash; diktsamling
* 1969 &ndash; *Frå eit halvt liv* &ndash; diktsamling
* 1971 &ndash; *Skrive og tenke* &ndash; diktsamling
* 1973 &ndash; *Sol og sekund* &ndash; diktsamling
* 1976 &ndash; *Sju svingar opp* &ndash; diktsamling
* 1981 &ndash; *Eit merkeleg hus* &ndash; diktsamling
* 1982 &ndash; *Dikt i utvalg* &ndash; dikt i utval
* 1986 &ndash; *Den nye maskina* &ndash; novellesamling
* 1990 &ndash; *I eit Bergsto-år* &ndash; diktsamling
* 1995 &ndash; *Eksakthet. Nærvær* &ndash; diktsamling
* 2001 &ndash; *39 fragment over ein harmonika* &ndash; diktsamling
* 2006 &ndash; *Innfor den myndige og den umyndige beretninga* &ndash; diktsamling
* 2011 &ndash; *Mot det ærlege lyset* &ndash; diktsamling

## Litterære prisar
* 1995 &ndash; Halldis Moren Vesaas-prisen for *Eksakthet. Nærvær*
* 2007 &ndash; Melsom-prisen for *Innfor den myndige og den umyndige beretninga*
* 2007 &ndash; Doblougprisen

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Utgjevingar av Arvid Torgeir Lie i BIBSYS Ask
Melide i Sveits

**Melide** er ein kommune i distriktet Lugano i kantonen Ticino i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 279meter over havet. Landsbyen ligg særs nær fjellet Monte San Salvatore ved Luganosjøen. Brua i aust vart bygd for å krysse Bissone og lage ein motorveg mellom nord og sør. 

Melide er kjend for det kjende Swissminiatur, eit museum som syner miniatyrutgåver av kjende byggverk i Sveits. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Melide i Sveits|Melide i Sveits]]» frå ,  den 15. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (italiensk)
* Swissminiatur
Morcote

**Morcote** er ein kommune i den sveitsiske kanton Ticino, om lag 10 km frå Lugano i distriktet Lugano ved breidda Luganosjøen.

Med små allear, bogegangar av gamle patrisiarheimar, verdifulle arkitektoniske monument og vakker natur ved breidda av innsjøen, vert Morcote rekna som «perla av Ceresio».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Morcote|Morcote]]» frå ,  den 15. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*offisiell nettstad.
*
Skafså

**Skafså** er ei bygd og eit sokn i Tokke kommune i Telemark.

I Skafså ligg Skafså kyrkje og Visliestoga.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Skafså Trim- og Grendelag
Attalens

**Attalens** er ein kommune i distriktet Veveyse i kantonen Fribourg i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 777 meter over havet. 

Kommunen ligg langs vegen mellom Vevey og Palézieux.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Attalens|Attalens]]» frå , den 15. mars 2012.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Offiell nettstad (fransk)
*
Granges i Sveits

**Granges**, offisielt kalla Granges (Veveyse), er ein kommune i distriktet Veveyse i kantonen Fribourg i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 753 meter over havet.  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Granges, Switzerland|Granges, Switzerland]]» frå ,  den 15. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad (fransk)
*
Saint-Martin i Fribourg

**Saint-Martin** er ein kommune i distriktet Veveyse i kantonen Fribourg i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 833 meter over havet.  

1. januar 2004 vart Besencens og Fiaugères innlemma i kommunen..

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Saint-Martin, Fribourg|Saint-Martin, Fribourg]]» frå ,  den 15. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* 
*
Polína Misailídou

**Polína Paraskeví Misailídou**, kjend som **Polína**,  er ein gresk songar.
Polína er fødd og oppvaksen i Néa Smýrni, ein forstad sør for Aten. Ho starta karriéra si i 1971 då ho song songen «Lives» i Thessaloniki Song Festival.

## Eurovision Song Contest
I 1979 var ho støttevokalist for Elpída som representerte Hellas og framførte songen «Sokráti» i Eurovision Song Contest.

Sju år seinare, i 1986, vart ho sjølv vald til å representere Hellas i Eurovision Song Contest, men den nasjonale kringkastaren Ellinikí Radiofonía Tileórasi (ERT) trekte seg heilt uventa ut av tevlinga. Polína sa at det var på grunn av politiske problem i Hellas, men ho bemerka seg at ein Eurovision-nettstad hadde oppgjeve at det var fordi tevlinga vart halden kvelden før den ortodokse påsken. Ho skulle delteke med songen «Wagon-lit».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Polina Misailidou|Polina Misailidou]]» frå ,  den 15. mars 2012.*
Søylestraum

**Søylestraum** (engelsk *mantle plume* eller *hot spot*, 'heit flekk') er ei søyle av magmatisk lava som stig opp frå stort djup i mantelen, gjennom ei såkalla* mantel-diapir*. Slike søylestraumer skapar eit basaltisk lavakammer eller utbrot som kan danne øyer (som Réunion), eller heve større område opp som ved Yellowstone og Island.

«Heite flekkar» viser til stader i bakken der mantelen er ekstra varm. Hawaii, Kanariøyene og Kapp Verde er døme på vulkanområde som ligg over slike flekkar. Island ligg både på ein heit flekk og på ein midthavsrygg.

Dei største områda vi kjenner som er danna av søylestraummar er Dei sibirske trappene (251 mill år sidan), Island, Yellowstone-provinsen, og basaltområda i Aust-Afrika.
Yrsa Sigurðardóttir

**Vilborg Yrsa Sigurðardóttir** () er ein islandsk forfattar. Ho er student frå MR i 1983 og studerte etterpå til bygningsingeniør ved Háskóli Íslands, der ho avslutta med ein Bachelor of Science i 1988. Ho heldt fram studiane ved Concordia University i Montreal i Canada, og fekk i 1997 den akademiske graden Master of Science. Ho bur no med mann og to born i Seltjarnarnes ved Reykjavík, og arbeider som ingeniør ved Kárahnjúkar-kraftverket aust på Island.

## Forfattarskap
Yrsa Sigurðardóttir gav ut den første barneboka si, *Þar lágu Danir í því*, i 1998, og året etter kom barne- og ungdomsboka *Við viljum jól í júlí*. Den første spaningsromanen til Yrsa, *Þriðja táknið*, kom ut i 2005, og vart svært godt motteken, og omsett til fleire språk. Den sentrale karakteren i kriminalromanane hennar hittil, har vore advokaten Þóra (Thora) Guðmundsdóttir.

## Bibliografi

### Barnebøker
*1998 *Þar lágu Danir í því*
*1999 *Við viljum jólin í júlí*
*2000 *Barnapíubófinn, Búkolla og bókarránið*
*2001 *B 10*
*2003 *Biobörn*

### Kriminallitteratur
*2005 *Þriðja táknið*  (Norsk omsetjing av Tone Myklebost, *Det tredje tegnet*) ISBN 9788204117779
*2006 *Sér grefur gröf*  (Norsk omsetjing av Silje Beite Løken, *Den som graver en grav-*) ISBN 9788204138323
*2007 *Aska*  (Norsk omsetjing av Silje Beite Løken, *Aske*) ISBN 9788204155290 
*2008 *Auðnin* 
*2009 *Horfðu á mig*
*2010 *Ég man þig*  (Norsk omsetjing av Silje Beite Løken, *Jeg vet hvem du er*)  ISBN 9788248911517
*2011 *Brakið*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:is:Yrsa Sigurðardóttir|Yrsa Sigurðardóttir]]» frå , og «[[:de:Yrsa Sigurðardóttir|Yrsa Sigurðardóttir]]» frå  den 15. mars 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
* Yrsa Sigurðardóttir på Facebook.
* ''Yrsa Sigurðardóttir''; forlaget Veröld. (islandsk)
* Intervju med Yrsa Sigurðardóttir på Scotsman.com (på engelsk).
Attelwil

**Attelwil** er ein kommune i distriktet Zofingen i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 501 meter over havet. 

Kommunen ligg på venstresida av den øvre Suhredalen (*Suhrental*). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Attelwil|Attelwil]]» frå ,  den 15. mars 2012.*
Bauen

**Bauen** er ein kommune ved Vierwaldstättersee i den sveitsiske kantonen Uri. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 436 meter over havet. 

Landsbyen ligg på vestsida av Urnersjøen, som er ein del av den større Vierwaldstättersee. Fram til 1956 var det berre mogeleg å nå landsbyen via bratte stiar frå nabokommunane. 

På grunn av plasseringa ved innsjøen og fønvind har Bauen særs mildt klima. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bauen|Bauen]]» frå ,  den 15. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad of Bauen
*
Göschenen

**Göschenen** (italiensk *Casinotta*, retoromansk *Caschanuttais*) er ein kommune i kantonen Uri i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1111 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Göschenen|Göschenen]]» frå ,  den 15. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad (tysk)
*
Bettenhausen

**Bettenhausen** er ein kommune i distriktet Oberaargau i kantonen Bern i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 480 meter over havet.  

1. januar 2011 vart den tidlegare kommunen Bollodingen slått saman med Bettenhausen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bettenhausen, Switzerland|Bettenhausen, Switzerland]]» frå ,  den 15. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Huttwil

**Huttwil** er ein by og ein  kommune i distriktet Oberaargau i den sveitsiske kanton Bern. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 638 meter over havet. 

Han ligg i den nedre Emmental mellom Eriswil, Wyssachen, Dürrenroth og Walterswil.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Huttwil|Huttwil]]» frå ,  den 15. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad  (tysk)
*
*Bilete av Huttwil
Obersteckholz

**Obersteckholz** er ein tidlegare kommune i distriktet Oberaargau i kantonen Bern i Sveits. 1. januar 2021 blei Obersteckholz del av Langenthal kommune.

Kommunen hadde 419 innbyggjarar i 2018 og eit areal på . Kommunesenteret låg 525 meter over havet. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Obersteckholz|Obersteckholz]]» frå ,  den 15. mars 2012.*
Wangen an der Aare

**Wangen an der Aare** er ein by og ein kommune i distriktet Oberaargau i kantonen Bern i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 423 meter over havet. 

Den vesle byen ligg mellom Olten og Solothurn i landlege omgjevnader ved Aare, ei stor elv i det vestlege sentrale låglandet i Sveits. Ei gammal trebru kryssar Aare her. Wangen an der Aare var det administrative senteret for det tidlegare distriktet med same namn. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wangen an der Aare|Wangen an der Aare]]» frå ,  den 15. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Heimeside (tysk)
Aubonne i Vaud

**Aubonne** er ein kommune i distriktet Morges i kantonen Vaud i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 508 meter over havet. 

Aubonne ligg 19 km vest for Lausanne i dalen til elva Aubonne, ved foten av Jurafjella og om lag 130 meter ovanom Genfersjøen. Det høgaste punktet i kommunen ligg 643 meter over havet. 

Landsbyane Trévelin og Bougy-Saint-Martin ligg i kommunen. Dei omliggande kommunane er Allaman, Féchy, Pizy, Montherod, Saint-Livres, Lavigny og Etoy.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aubonne i Vaud|Aubonne i Vaud]]» frå ,  den 15. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Aubonne nettside
*
Bière i Vaud

**Bière** er ein kommune i den sveitsiske kantonen Vaud, i distriktet Morges. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 699 meter over havet. 

Kommunen ligg ved foten av Jurafjella i ein stor jordbruksdal. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bière i Vaud|Bière i Vaud]]» frå ,  den 15. mars 2012.*
Chigny i Sveits

**Chigny** er ein kommune i den sveitsiske kanton Vaud, i distriktet Morges. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 445 meter over havet. 

Kommunen ligg på høgresida av elva Morges.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chigny, Switzerland|Chigny, Switzerland]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
*Informasjon om kommunen
Cottens i Vaud

**Cottens** er ein kommune i distriktet Morges i kantonen Vaud i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . 

Kommunen ligg i krysset til vegane Aubonne-Cossonay og Morges-Col du Mollendruz.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cottens, Vaud|Cottens, Vaud]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Denens

**Denens** er ein kommune i distriktet Morges i den sveitsiske kanton Vaud. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 504 meter over havet. 

Kommunen ligg på eit platå ovanom elva Morges.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Denens|Denens]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*http://www.denens.ch
Cossonay

**Cossonay** er ein kommune i kantonen Vaud i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 562 meter over havet. Han er administrasjonsstad for distriktet Morges.

Kommunen ligg på eit platå som stig bratt opp frå elva Venoge. 

Dei kringliggande kommunane er Penthalaz, Gollion, Senarclens, La Chaux, Dizy og Lussery-Villars, alle i same distrikt. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cossonay|Cossonay]]» frå ,  den 16. mars 2012.*
Audun Sjøstrand

**Audun Sjøstrand** () er ein norsk kriminalforfattar og lektor. Han debuterte i 1985 med kriminalromanen *Hundemordet* og fylgde opp med *Ureint trav* i 1987 og *Valsekongens fall* i 1991.

Hovudpersonane i bøkene er lensmannen Peder Moe og lensmannsbetjenten Jørgen Asbjørnsen. I debutboka, som var den fyrste reine kriminalboka som kom i skuleutgåve, etterforskar dei narkotikasmugling i Øygarden. 

Han har arbeidd som lektor i den vidaregåande skulen og skrive i *[[Gula Tidend]]*. Han er bokmeldar i *[[Bergens Tidende]]*.

For *Hundemordet* fekk Sjøstrand Melsom-prisen i 1986, og for *Valsekongens fall* fekk han Rivertonprisen i 1991.

## Bøker
* 1985 &ndash; *Hundemordet* &ndash; kriminalroman
* 1987 &ndash; *Ureint trav* &ndash; kriminalroman
* 1991 &ndash; *Valskekongens fall* &ndash; kriminalroman

## Litterære prisar
* 1986 &ndash; Melsom-prisen
* 1991 &ndash; Rivertonprisen

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* ''Valsekongens fall'' i digitalisert utgåve i bokhylla.no (Nasjonalbiblioteket)
Etoy

**Etoy** er ein kommune i kantonen i Vaud i Sveits, i distriktet Morges. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 454 meter over havet. 

Kommunen ligg i området La Côte.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Etoy, Switzerland|Etoy, Switzerland]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*http://www.etoy.ch
*
Dizy i Sveits

**Dizy** er ein kommune kantonen Vaud i Sveits, i distriktet Morges. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kommunen ligg i ein ås mellom elvane Venoge og Veyron. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dizy i Sveits|Dizy i Sveits]]» frå ,  den 16. mars 2012.*
Echandens

**Echandens** er ein kommune i Morges i kantonen i Vaud i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 432 meter over havet. 

Han består av landsbyen Echandens og grenda Les Abbesses.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Echandens|Echandens]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Gimel i Vaud

**Gimel** er ein kommune i den sveitsiske kantonen Vaud, i distriktet Morges. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 730 meter over havet. 

Kommunen ligg ved foten av Jurafjella langs vegen til Col du Marchairuz.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gimel, Switzerland|Gimel, Switzerland]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*www.gimel.ch (fransk)
L'Isle

**L'Isle** er ein kommune i kantonen Vaud i Sveits, i distriktet Morges. Kommunen har kring 1 000 innbyggjarar (2018) og eit areal på .

Kommunen ligg ved foten av Jurafjella ved kjelda til elva Venoge. Han består av landsbyen L'Isle og grendene Villars-Bozon, La Coudre, Les Mousses. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:L&#39;Isle|L&#39;Isle]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Moiry i Sveits

**Moiry** er ein kommune i kantonen Vaud i Sveits, i distriktet Morges..  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kommunen ligg på høgresida av elva Venoge.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Moiry, Switzerland|Moiry, Switzerland]]» frå ,  den 16. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad (fransk)
Mollens i Vaud

**Mollens** er ein kommune i den sveitsiske kanton Vaud. Han ligg i distriktet Morges.

Kommunen ligg ved foten av Jurafjella. Han består av landsbyen Mollens og fleire grender. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mollens i Vaud|Mollens i Vaud]]» frå ,  den 16. mars 2012.*