open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Darwin i Australia

**Darwin** er hovudstaden og den største byen i Nordterritoriet i Australia, med  innbyggjarar (est. 2018). Byen ligg ved nordkysten av Australia, og har tropisk klima. Han er utsett for tropisk tordenvêr og syklonar; mykje av byen blei øydelagd av syklonen Tracy i 1974.

Han ligg ved Clarencesundet som går mellom det australske fastlandet og Melvilleøya i Timorsjøen. 

Byen er kalla opp etter den britiske naturforskaren Charles Darwin. I perioden 1869–1911 blei han kalla *Palmerston*. Palmerston er òg namnet på ei drabantby som har vokse fram frå 1980-talet rundt 20 km sør for Darwin. 

Folkesetnaden i Darwin har størst del aboriginarar av australske hovudstader, og ein relativt stor del er innvandrar frå Sør- og Aust-Asia. Darwin er ein viktig hamn, særleg for eksport av sau og storfe, og av mineral.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Darwin (Australia)|Darwin (Australia)]]» frå , og «[[:sv:Darwin, Northern Territory|Darwin, Northern Territory]]» frå  den 7. august 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Dei vestfinske dialektane

**Dei vestfinske dialektane** er dialektane av finsk som blir snakka i den sørvestlege og nordlege delen av Finland.  Dialektane er (jf. nummera på kartet): 

# Sørvestfinsk
# Tavastlendsk
# sørasterbottensk
# Midt- og nordasterbottensk
# Nordfinsk

I lag med dei austfinske dialektane utgjer dei vestfinske dialektane det finske språkområdet. Grensa mellom desse to områda tilsvarar omtrent grensa mellom Sverige og Russland slik ho vart drege ved Nöteborgsfreden i 1323.

## Kjelder
East Neuk Festival

**East Neuk Festival** er ein årleg musikkfestival som går føre seg over fem dagar rundt 1. juli i området kjent som East Neuk i Fife i Skottlandt.

Festivalen blei skipa i 2004 etter idear frå Donald og Louise MacDonald og den fyrste kunstnariske leiaren Svend McEwan-Brown.

Det blir halde konsertar på fleire ulike stader, mellom anna i kyrkjer i landsbyar som St Monans, Crail, Kilconquhar, Kilrenny og Cellardyke i tillegg til uvanlege stader som bunkeren frå den kalden krigen, den såkalla Secret Bunker i Anstruther, hagar, holer, dalar, lokale attraksjonar og The Bowhouse, eit senter for matproduksjon og promotering av Balcaskie Estate som blir gjort om til ein framsyningsstad i høve festivalen.

Musikarar og ensemble kjem saman i residensar under praktisk talt heile festivalen, og speler standar kammermusikk-repertoar i tillegg til nye bestillingsverk, samtidsverk, jazz og verdsmusikk. Historieforteljing, poesi, litteratur, utstillingar, filmar og andre kunst- og installasjonsprosjekt høyrer også til festivalen.

Musikarar og grupper som har vitja festivalen fleire gonger er mellom anna Scottish Chamber Orchestra, dirigenten og pianisten Christian Zacharias, Belcea Quartet, Pavel Haas Quartet, Castalian Quartet, Leipzig String Quartet, The Tallis Scholars og pianistane Elisabeth Leonskaja og Llŷr Williams.

## Prisar
East Neuk Festival har vunne Royal Philharmonic Society sin pris for Audience Development to gonger,  i 2007 og i 2017. I 2019 vann han Scottish Awards for New Music for prosjektet sitt *Lost at Sea*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:East Neuk Festival|East Neuk Festival]]» frå ,  den 8. august 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Sound Festival

**Sound Scotland**, **Sound Festival**, **sound''festival*** eller berre *'sound''' er ein årleg musikkfestival som går føre seg i Aberdeen og Aberdeenshire i Skottland i slutten av oktober og byrjinga av november. Han omfattar ny musikk innan ulike sjangrar, som jazz, klassisk, elektroakustisk musikk og lydkunst. Festivalen går over 5-6 dagar.

Festivalen byrja med eit samarbeid mellom Mark Hope frå Woodend Barn og Pete Stollery frå University of Aberdeen om å få fleire framsyningar av ny musikk til Nordaust-Skottland.
Det blei halde ein liten forsøksfestival over fire dagar i november 2004 kalla Upbeat!. Året etter blei den fyrste offisielle festivalen halden.

Festivalen omfattar grupper som BBC Scottish Symphony Orchestra, Edinburgh Quartet, lokale festivalorkester og ulike grupper, og musikk av til dømes Sally Beamish, James MacMillan, McKenzie Medboe og La Boum!.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Acridoidea

***Acridoidea*** er ein overfamilie av insekt som høyrer til ordenen rettvengar Ifølgje Catalogue of Life omfattar Acridoidea 7579 artar. 

## Familiar
*Orthoptera Species File* rekna følgjane familiar til Acridoidea:
*Acrididae MacLeay, 1821
*Dericorythidae Jacobson & Bianchi, 1905
*Lathiceridae Dirsh, 1954
*Lentulidae Dirsh, 1956
*Lithidiidae Dirsh, 1961
*Ommexechidae Bolívar, 1884
*Pamphagidae Burmeister, 1840
*Pamphagodidae Bolívar, 1884
*Pyrgacrididae Kevan, 1974
*Romaleidae Pictet & Saussure, 1887
*Tristiridae Rehn, 1906

## Kjelder




----
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Acridoidea|Acridoidea]]» frå ,  den 9. august 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
Romaleidae

**Romaleidae** er ei gruppe av rettvengene (Orthoptera)  og tilhøyrer ei familiegruppe blant grashoppene.  

## Utsjånad
Gruppa omfattar middelsstore til særs store (nokre artar over 25 cm lange), kraftige grashopper. Denne familien omfattar dei største grashoppene. Nokre artar er kamuflasjefarga, medan andre er ganske fargerike, ofte mørkbrune med raude flekker. Bakbeina er kraftige hoppebein og leggane er piggete. Flygevengene er vanlegvis velutvikla og ofte skarpt raude.

## Levevis
Ein kan finna familien i mange ulike miljø, frå ørken til tropisk regnskog. Nokre artar lever på bakken, men det finst òg artar som lever oppe i trekronene. Familien er planteeterar, og nokre artar kan gjera noko skade i tropisk jordbruk. Mange artar har sterke fargar som signaliserer at dei er giftige (aposematisme), særleg gjeld dette nymfene. Nokre kan laga ein kvesande lyd når dei blir forstyrra, eller skilje ut eit giftig skum frå spirakla (andehola) på sida av kroppen.

## Utbreiing
Romaleidae har flest artar i tropiske og varm-tempererte område av Amerika. Vidare finst det nokre få artar i tropisk Asia. Dei finst ikkje i Afrika, Europa og Australia.

## Systematisk inndeling

* **[[Flygande insekt]]** (Pterygota) 
** **Neoptera** («nyvinger»)
*** **Orthopteroida** 
**** Orden rettvenger (Orthoptera) 
***** Underorden **grashopper** (Caelifera) 
****** Overfamilie Acridoidea
******* Familie Romaleidae Brunner von Wattenwyl, 1893.॥॥93.
******** Underfamilie Bactrophorinae Amédégnato, 1974 – ca. 195 artar
********* gruppe Bactrophorini Amédégnato, 1974 – 17 artar
********* gruppe Ophthalmolampini Descamps, 1977 – 155 artar
********* gruppe Taeniophorini Brunner von Wattenwyl, 1893 – 23 artar
******** Underfamilie Romaleinae Brunner von Wattenwyl, 1893 – ca. 265 artar
********* gruppe Eurostacrini Amédégnato, 1997 – 5 artar
********* gruppe Hisychiini Descamps, 1979 – 15 artar
********* gruppe Leguini Amédégnato & Poulain, 1986 – 4 artar
********* gruppe Phaeopariini Gigli-Tos, 1898 – 40 artar
********* gruppe Procolpini Giglio-Tos, 1898 – 17 artar
********* gruppe Romaleini Brunner von Wattenwyl, 1893 – 169 artar
********* gruppe Trybliophorini Giglio-Tos, 1898 – 12 artar
********* slekta Quitus Hebard, 1924 (ikkje plassert til gruppe) – 3 artar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Romaleidae|Romaleidae]]» frå ,  den 9. august 2022.*  
* * oppgav desse kjeldene:*
* Liste over artane, frå Orthoptera Species File Online

## Bakgrunnsstoff
Aleksej I av Russland

**Aleksej Mikhajlovitsj Romanov** (født , død ) var tsar av Russland frå 1645 til 1676. Då han døydde strekte riket seg over eit område på kring 8 millionar km².

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aleksej I av Russland|Aleksej I av Russland]]» frå ,  den 9. august 2022.*
Norsk buhund

**Norsk buhund** er ein norsk spisshundrase. Det er ein allsidig gardshund og blir antatt å vera ein gammal rase. Buhund har vore brukt til å gjeta sau, geit, storfe og hestar. Buhunden har òg vore brukt til jakt på elg, rådyr, rev og skogsfugl. Han har fungert som vakthund og har i moderne tid vorte vanleg som familiehund. Buhunden er litt under middels stor med kvadratisk fasong. Halen er stramt opprullet og øra er spisse og står rett opp. Av gemytt er den vaken, energisk, modig og vennleg overfor menneske.

Dei eldste funna i Noreg er av ein spisshundtype som liknar norsk buhund, men ingen kan knyta slike funn til bestemte rasar. Likevel er det på grunnlag av dei store likskapane stort sannsyn for at desse tidlege norske hundane er nært nærskyldt med norsk buhund. Buhunden er Noregs nasjonalhund.
Kapp São Roque

**Kapp São Roque** (portugisisk *Cabo de São Roque*) eller **Heilage [[Rochus av Montpellier|Rochus]]-kappet** er eit kapp på nordausttippen av Brasil.
Kapp São Roque  ligg i kommunen Maxaranguape, 51&nbsp;km nord for Natal, i delstaten Rio Grande do Norte i Brasil. Kappet er det punktet på fastlandet av Brasil som ligg nærast kontinentale Afrika.

Kappet blei fyrst offisielt vitja av europeisk utforskarar i 1501, under den portugisiske kartleggingsekspedisjonen 1501–1502 leia av André Gonçalves og Amerigo Vespucci. Dei gav det namn etter heilage Rochus etter festdagen hans den 16. august.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cape São Roque|Cape São Roque]]» frå ,  den 11. august 2022.*
Alexandra av Storbritannia

**Alexandra** () var prinsesse av Danmark og dronning av Storbritannia. Ho var gift med Edvard VII av Storbritannia og mor til mellom anna kong Georg V av Storbritannia og dronning Maud av Noreg.

## Liv og virke

### Bakgrunn
Alexandra var det nest eldste barnet og den eldste dottera til prins Christian av Slesvig-Holsten-Sønderborg-Glücksborg (den seinare Christian IX av Danmark) og Louise av Hessen-Kassel. Ho fekk namna *Alexandra Caroline Marie Charlotte Louise Julia* då ho blei døypt, men var kjend under namnet Alexandra, som også var namnet på den nyleg avdøde svigerinna til Louise, storfyrstinne Aleksandra Nikolajevna av Russland.

Då Alexandra blei fødd var faren hennar framleis berre prins av Slesvig-Holsten-Sønderborg-Glücksborg, ei fjern og ubetydeleg sidelinje til det danske kongehuset, som stamma frå Kristian III. Statusen til familien blei endra i 1853, då faren hennar blei gjort til dansk tronarving. Bakgrunnen var utsikta til at den oldenborgske slektslinje som sat på trona ville døy ut. Respekten til familien steig deretter betydeleg, og Alexandra blei prinsesse av Wales.

### Ekteskap med prins Albert Edvard
Ho gifta seg 10. mars 1862 med prins Albert Edvard, fyrsten av Wales, på Windsor slott.

Svigermor hennar, dronning Victoria, var ikkje glad for dei politiske problema som følgde då Bertie blei gift med ei dansk prinsesse. Alexandra agiterte for britisk intervensjon på dansk side under krigen mellom Danmark og Tyskland i 1864, og i 1890 sendte ho eit langt memorandum til lord Rosebery i samband med skiftet, der Storbritannia gav Helgoland til Tyskland i byte mot kolonien Zanzibar.

Alexandra fekk mykje ros for førespurnaden sin, men han fekk inga praktisk tyding. Dronning Victoria skreiv: «Kva kunne vera meir smerteleg for familien vår enn dei politiske vanskane vi blei sette i under krigane med Danmark?» Den tyskætta dronninga ønskte ingen dansk siger.

Ekteparet fekk seks barn:

* Prins Albert Victor av Storbritannia (fødd 1864, død 1892)
* Kong Georg V av Storbritannia (fødd 1865, død 1936)
* Prinsesse Louise av Storbritannia (fødd 1867, død 1931)
* Prinsesse Victoria av Storbritannia (fødd 1868, død 1935)
* Prinsesse Maud av Storbritannia (fødd 1869, død 1938), med tida dronning av Noreg
* Prins John av Storbritannia (fødd 1871, død 1871)

Før Edvard overtok trona, hadde Alexandra i nokre år driv med representasjons- og velgjerdsoppgåver. Mellom anna stifta ho eit fond til nedkjemping av arbeidsløyse og arbeidde for å forbetra sjukehusvesenet.

Alexandra blei tunghøyrd med alderen. Dei siste åra av livet var ho ein stor del i Danmark, dels hjå familien på Fredensborg slott, dels på Hvidøre slott, som ho kjøpte saman med systera si, enkekeisarinne Dagmar av Russland.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Alexandra av Storbritannia|Alexandra av Storbritannia]]» frå ,  den 12. august 2022.*  

## Litteratur

* 
*
Pamphagidae

**Pamphagidae** er ei gruppe av rettvengene (Orthoptera) og ei familiegruppe blant grashoppene.  

## Utsjånad
Artar i Pamphagidae er stort sett store (opptil 10 cm lange), kraftige og treige grashopper som ofte liknar på steinar eller borkebitar. Pronotum er kvelva i ein jamn boge, gjerne med ein midtkjøl. Dei fleste har meir eller mindre reduserte venger.

## Levevis
Dei fleste artane lever på relativt tørre stader. Dei er planteeterar, men er ikkje rekna som vesentlege skadedyr ettersom dei nesten aldri er talrike. Mange av artane har svært avgrensa utbreiing og kan vera truga av ulike menneskelege aktivitetar.

## Utbreiing
Familien er utbreidd i den gamle verda, med dei fleste artane i Afrika og nokre få i Europa og Asia.

## Systematisk inndeling

* **[[Flygande insekt]]** (Pterygota) 
** **Neoptera** («nyvenger»)
*** **Orthopteroida** 
**** Orden rettvenger (Orthoptera) 
***** Underorden **[[grashopper]]** (Caelifera) 
****** Overfamilie Acridoidea
******* Familie Pamphagidae Burmeister, 1840.॥॥40.
******** Underfamilie Akicerinae Bolívar, 1916 – 39 artar. I Europa:
********* Slekta Glyphanus Fieber, 1853 – éin art i Europa
******** Underfamilie Echinotropinae Dirsh, 1961 – 9 artar
******** Underfamilie Nocarodesinae Bolívar, 1916 – 48 artar. I Europa:
********* Slekta Paranocaracris Mistshenko, 1951 – éin art i Europa
******** Underfamilie Orchaminae Zhang, Daochuan, Hong Yin & Yin, 2003 – 39 artar. I Europa:
********* Slekta Acinipe Rambur, 1838 – 11 artar i Europa
********* Slekta Eumigus Bolívar, 1878 – 5 artar i Europa
********* Slekta Orchamus Stål, 1876 – 3 artar i Europa
******** Underfamilie Pamphaginae Burmeister, 1840 – 106 artar. I Europa:
********* Slekta Acrostira Enderlein, 1929 – 3 artar i Europa
********* Slekta Euryparyphes Fischer, 1853 – 3 artar i Europa
********* Slekta Kurtharzia Gomez, Llorente & Presa, 1981 – 2 artar i Europa
********* Slekta Ocneridia Bolívar, 1912 – éin art i Europa
********* Slekta Ocnerodes Brunner von Wattenwyl, 1882 – 4 artar i Europa
********* Slekta Pamphagus Thunberg, 1815 – 3 artar i Europa
********* Slekta Pupuraria Enderlein, 1929 – éin art i Europa
******** Underfamilie Porthetinae Bolívar, 1916 – 50 artar
******** Underfamilie Prionotropisinae Zhang, Daochuan, Hong Yin & Yin, 2003 – 104 artar. I Europa:
********* Slekta Asiotmethis Uvarov, 1943 – 3 artar i Europa
********* Slekta Glyphotmethis Bei-Bienko, 1951 – 2 artar i Europa
********* Slekta Prionotropis Fieber, 1853 – 4 artar i Europa
******** Underfamilie Tropidaucheninae Zhang, Daochuan, Hong Yin & Yin, 2003 – 59 artar. I Europa:
********* Slekta Paranocarodes Bolívar, 1916 – 3 artar i Europa
******** Slekta Neotmethis Usmani, 2008 – éin art
******** Slekta Utubius Uvarov, 1936 – éin art

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pamphagidae|Pamphagidae]]» frå ,  den 9. august 2022.*  
** oppgav desse kjeldene:*
* Liste over artane, frå Orthoptera Species File Online
* Fauna Europaea, utbreiingsdatabase for europeiske insekt

## Bakgrunnsstoff
Józef Kozłowski

**Józef Kozłowski** () var ein polsk-russisk komponist. 

Kozłowski var fødd i Warszawa. Han flytta til Russland i 1786. Han var med i den russisk-tyrkiske krigen som adjutant for prins Dolgorukij, og kom då i gunst hjå fyrst Grigorij Potemkin. Denne tok han med til Sankt Petersburg, der Kozłowski blei hoffkapellmeister. I tillegg til mykje skodespelmusikk komponerte han godt likte poloneser, blant anna ei for kor og orkester ('Sigersrop må lyda') som lenge gjorde teneste som russisk nationalsong. Vidare skreiv han nokre messer, ein Te Deum, to rekviem og fleire songar.

Han døydde 11. mars (27. februar i den julianske kalenderen) 1831 i Sankt Petersburg. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Józef Kozłowski|Józef Kozłowski]]» frå ,  den 9. august 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Patsy Cline

**Patsy Cline** () var ein USA-amerikansk countrysongar. Ho hadde songar på førsteplassen til Billboard si country-liste.

Singlane hennar var mellom anna
*«I Fall to Pieces» (1961, førsteplassen på Billboard si country-liste)
*«Crazy» (1961)
*«She's Got You» (1962, førsteplassen på Billboard si country-liste)

## Kjelder
Carrie Underwood

**Carrie Underwood** () er ein USA-amerikansk countrysongar. 

## Utgjevingar
### Singlar
(utval)
*«Before He Cheats» (2006, førsteplassen på Billboard-listene Hot Country Songs og Country Airplay)
*«Last Name» (2008)
*«Church Bells» (2016, førsteplass på Billboard Country Airplay)

## Kjelder
Menneskegenomet

**Menneskegenomet** er genomet til mennesket. Det er på kring 3 milliardar basepar fordelt på 23 par kromosom. I tillegg har mitokondria, som mogelegvis ættar frå ein prokaryot organisme, eit eige genom.

Ei tidleg utgjeving av eit referansegenom for mennesket kom i 2000, men per 2022 stod det enno arbeid att med sekvensering av Y-kromosomet. Heile det genetiske mangfaldet hjå mennesket er heller ikkje sekvensert.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
Luke Combs

**Luke Combs** () er ein USA-amerikansk countrysongar. 

## Utgjevingar

;Album
**This One's for You* (2017)
**[[What You See Is What You Get]]*
**[[Growin' Up (album)|Growin' Up]]* (2022)

;Singlar i utval
*«One Number Away» (2017)
*«Doin' This» (2021, førsteplassen på Country Airplay-lista)
*«The Kind of Love We Make» (2022, førsteplass på Hot Country Songs-lista)

## Kjelder
Mark Chesnutt

**Mark Chesnutt** () er ein USA-amerikansk countrysongar. 

## Utgjevingar
### Singlar
(utval)
*«Too Cold at Home» (1990, førsteplassen på Hot Country Songs-lista)
*«Brother Jukebox» (1990, førsteplassen på Hot Country Songs)
*«It's a Little Too Late» (1996)
*«I Don't Want to Miss a Thing» (1998, førsteplassen på Hot Country Songs)
*«Rollin' with the Flow» (2007)
*«Hot» (2017)

## Kjelder
Morgan Wallen

**Morgan Wallen** () er ein USA-amerikansk countrysongar frå Sneedville i Tennessee. 
Han deltok i sjette omgang av songtevlinga *[[The Voice USA|The Voice]]* i 2014, og gav ut debut-EP-en sin *Stand Alone* i 2015. 

## Utgjevingar
;Album
**If I Know Me* (2018)
**Dangerous: The Double Album* (2021)
* *One Thing at a Time* (2023)
* *I'm the Problem* (2025)

;Singlar (utval)
*«Sand in My Boots» (2021, førsteplassen på Country Airplay-lista)
*«Wasted on You» (2021, førsteplassen på Hot Country Songs-lista)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Morgan Wallen|Morgan Wallen]]» frå ,  den 21. august 2022.*
Elvie Shane

**Elvie Shane** er ein USA-amerikansk countrysongar frå Caneyville i Kentucky.

## Utgjevingar
### Album
* *Backslider* (2021)

### EP-ar
**County Roads* (2021)

### Singlar

*«My Boy» (2020, førsteplass på Country Airplay-lista i USA)
*«County Road» (2022)

## Kjelder
Skolastikk

**Skolastikk** (frå gresk σχολαστικός scholastikós) var ei filosofisk og vitskapleg hovudstrøyming i seinmellomalderen. Skolastikken femna om all kjend kunnskap på denne tida og freista å utvikla ein teologisk vitskap.
Institut des hautes études scientifiques

**Institut des hautes études scientifiques** (**IHÉS**) er eit privat institutt i Frankrike som driv med avansert forsking innan matematikk og teoretisk fysikk.
Det ligg i Bures-sur-Yvette, i campusen til Université Paris-Saclay.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Institut des hautes études scientifiques|Institut des hautes études scientifiques]]» frå ,  den 16. august 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
George Strait

**George Strait** () er ein USA-amerikansk countrysongar. 

## Utgjevingar
### Singlar
(utval)

*«I Hate Everything» (2004, førsteplass på Hot Country Songs-lista)
*«Every Little Honky Tonk Bar» (2019)

## Kjelder
Marsjfløyte

**Marsjfløyte** er ein fløyte som liknar pikkolofløyte og tverrfløyte. Ein bruker henne mykje i tamburkorps i gardeorkester.
Fløyta blir også brukt ein del i folkemusikk, særleg innan keltisk musikk. Marsjfløyter, gjerne laga av bambus, blir også brukte i ein del karibisk musikk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Marchfløjte|Marchfløjte]]» frå , og «[[:en:Fife (instrument)|Fife (instrument)]]» frå  den 16. august 2022.*
Carlene Carter

**Carlene Carter** () er ein USA-amerikansk countrysongar. 

## Utgjevingar
### Singlar
(utval)

*«Every Little Thing» (1993, 3.-plass på Hot Country Song-lista)
*«Sweet Meant to Be» (1994)

*«Little Black Train» (2014)

## Kjelder
Pål Øie

**Pål Øie** () er ein norsk filmskapar som fekk gjennombrotet sitt med spelefilmdebutten *Villmark* (2003). Han har tidlegare laga ei rad kortfilmar. Arbeidet til Øie er kjenneteikna av eit sterkt visuelt filmspråk som ofte bidreg til å lade dramatiske situasjonar med ei dempa uro.

I 2013 regisserte han ein dokumentarfilm om kunstnaren Lars Hertervig, kalla *Lysets vanvidd*.

I 2019 kom han med filmen *[[Astrup – Flammen over Jølster]]* med danske Thure Lindhardt i hovudrolla som Nikolai Astrup. Øie har sjølv familietilknyting til Jølster, og initiativet til filmen kom frå Jølster kommune. *Dagbladets* anmeldar roste fotograferinga og meinte filmen elles er ujamn. Meldarane i Aftenposten og Bergens Tidende var meir positive og gav terningkast fire.

## Filmografi

; Langfilm

* Villmark 2, 2015
* *[[Villmark (film)|Villmark]]*, 2003
* *[[Skjult]]*, 2009
* Tunnelen, 2019

; Kortfilmar

* *Kloning,* 1990
* *Brønnen*, 1997
* *Zorry,* 2000
* *Steppdans*, 2000
* *Stopp*, 2001
* *Siste Hus*, 2002
* *Vakuum*, 2005
* *Familien Bergs Erfaringer,* 2009

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pål Øie|Pål Øie]]» frå ,  den 18. august 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* Pål Øie i IMDb Filmdatabase
* Intervju med regissør Pål Øie, Cineuropa, 08.10.2015
* Handmade Films In Norwegian Woods, produksjonselskapet stifta av Pål Øie, Einar Loftesnes og Sjur Aarthun, 2013
Valerij Tarsis

**Valerij Jakovlevytsj Tarsis** () var ein ukrainsk forfattar, litteraturkritikkar og omsettar, fødd i Kyiv. Han var ei tid medlem av kommunistpartiet, men kom seinare i opposisjon til partiet. 

## Bibliografi
* Den blå flue (Dreyer forlag 1962)
* Rødt og sort (Dreyer forlag 1962)
Songaren Alan Jackson

**Alan Jackson** () er ein USA-amerikansk countrysongar. 

## Utgjevingar
### Singlar
(utval)

*«Dallas» (1991, førsteplass på Hot Country Songs-lista)
*«Chattahoochee» (1993)
*«Small Town Southern Man» (2007, førsteplass på Hot Country Songs)

*«You'll Always Be My Baby» (2021)

## Kjelder
Kane Brown

**Kane Brown** () er ein USA-amerikansk countrysongar. Han er fødd i Chattanooga i Tennessee.

## Utgjevingar
### Singlar
(utval)

*«Like I Love Country Music» (2022, førsteplass på Country Airplay-lista)

### Andre songar som kom på liste
(utval)

*«Like a Rodeo» (2019, 17.-plass på Hot Country Songs-lista)
*«For My Daughter» (2019, 19.-plass på Hot Country Songs)

## Kjelder
Bebe Rexha

**Bebe Rexha** () er ein USA-amerikansk songar og låtskrivar. Ho som mellom anna har gjeve ut songar innan sjangrane pop og country. 

## Utgjevingar

### Album
**Expectations* (2018)
**Better Mistakes* (2021)

### Songar
Singlane hennar er mellom anna
*«Meant to Be» med Florida Georgia Line (2017, førsteplass på Hot Country Songs-lista)

## Kjelder
Tim McGraw

**Tim McGraw** () er ein USA-amerikansk countrysongar. 

## Utgjevingar
### Singlar
(utval)
*«Please Remember Me» (1998, førsteplass på Hot Country Songs-lista)
*«Something Like That» (1999, førsteplass på Hot Country Songs)
*«7500 OBO» (2022)

## Kjelder
Kenny Chesney

**Kenny Chesney** () er ein USA-amerikansk countrysongar. 

## Utgjevingar
### Singlar
(utval)
*«Here and Now» (2020, førsteplass på Country Airplay-lista)
*«Knowing You» (2021)

;Deltaking på andre sine singlar

*«Half of My Hometown», Kelsea Ballerini m. Chesney (2021, førsteplass på Country Airplay)

## Kjelder
Chris Stapleton

**Chris Stapleton** () er ein USA-amerikansk countrysongar. 

## Utgjevingar
### Singlar
(utval)
*«Parachute» (2016)
*«You Should Probably Leave» (2021, førsteplass på Hot Country Songs-lista og Country Airplay-lista)

## Kjelder
Joe Diffie

**Joe Diffie** () var ein USA-amerikansk countrysongar. 

## Utgjevingar
### Singlar
(utval)
*«Pickup Man» (1994, førsteplass på Hot Country Songs-lista)
*«The Quittin' Kind» (1999)

## Kjelder
Phil Vassar

**Phil Vassar** () er ein USA-amerikansk countrysongar. 

## Utgjevingar
### Singlar
(utval)
*«Six-Pack Summer» (2001)
*«In a Real Love» (2004, førsteplass på Hot Country Songs-lista)

## Kjelder
Jon Pardi

**Jon Pardi** () er ein USA-amerikansk countrysongar. 

## Utgjevingar
### Singlar
(utval)
*«She Ain't in It» (2017, førsteplass på Hot Country Songs-lista)

*«Last Night Lonely» (2022) 

## Kjelder
Billy Yates

**Billy Yates** () er ein USA-amerikansk countrysongar. 

## Utgjevingar
### Album
(utval)
**Billy Yates* (1997, 56.-plass på Top Country Albums-lista)
**[[If I Could Go Back]]* (2001)

**These Old Walls* (2015)

### Singlar
(utval)
*«Flowers» (1997, 36.-plass på Hot Country Songs-lista)

## Kjelder
Brett Young

**Brett Young** () er ein USA-amerikansk country-pop-songar, låtskrivar og gitarist frå Orange County i California. 

Han var baseball-pitcher i a college, men måtte gje seg etter ein olbogeskade, og byrja skriva songar medan han kom seg. 

Debut-EP-en hans, *Brett Young*, var produsert av Dann Huff, og kom ut på Republic Nashville 12. februar 2016. Hovudsingelen frå albumet, «Sleep Without You», kom ut 11. april. Han hadde ein stor hitt med den neste singelen, «In Case You Didn't Know». Han gav ut det andre albumet sitt på eit større merke, *Ticket to L.A.*, i 2018, og det tredje, *Weekends Look a Little Different These Days*, i 2021.

## Utgjevingar
### Album
**Brett Young* (2012)
* *On Fire* (2013)
**Broken Down* (2013)
* *Brett Young* (2017)
**Ticket to L.A.* (2018)
* *Weekends Look a Little Different These Days* (2021)
* *Across the Sheets* (2023)

### Singlar
(utval)
*«Lady» (2020, førsteplass på Country Airplay-lista)
*«You Didn't» (2021) 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brett Young|Brett Young]]» frå ,  den 1. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Travis Tritt

**Travis Tritt** () er ein USA-amerikansk countrysongar. 

## Utgjevingar
;Studioalbum
* *[[Country Club]]* (1990)
* *[[It's All About to Change]]* (1991)
* *[[Albumet T-R-O-U-B-L-E|T-R-O-U-B-L-E]]* (1992)
* *[[Ten Feet Tall and Bulletproof]]* (1994)
* *The Restless Kind* (1996)
* *[[No More Looking over My Shoulder]]* (1998)
* *[[Down the Road I Go]]* (2000)
* *[[Strong Enough]]* (2002)
* *[[My Honky Tonk History]]* (2004)
* *[[The Storm]]* (2007)
* *[[The Calm After...]]* (2013)

;Singlar (utval)
*T-R-O-U-B-L-E (1992)
*«Best of Intentions» (2000, førsteplass på Hot Country Songs-lista)
*«It's a Great Day to Be Alive» (2000)

## Kjelder
Wynonna Judd

**Wynonna Judd** () er ein USA-amerikansk countrysongar. Ho blei fyrst kjend på 1980-talet som del av duoen The Judds saman med mora Naomi Judd. Etter at duoen blei oppløyst i 1991 byrja Judd ein solokarriere under artistnamnet **Wynonna**.

## Utgjevingar
;Studioalbum
* *Wynonna* (1992)
* *Tell Me Why* (1993)
* *Revelations* (1996)
* *The Other Side* (1997)
* *New Day Dawning* (2000)
* *What the World Needs Now Is Love* (2003)
* *A Classic Christmas* (2006)
* *Sing: Chapter 1* (2009)
* *Wynonna & the Big Noise* (2016)
* *Recollections* (2020)

;Singlar
(utval)
*«To Be Loved by You» (1996, førsteplass på Hot Country Songs-lista)
*«What the World Needs» (2003)

## Kjelder
Jarabe de Palo

**Jarabe de Palo** var ei spansk rockegruppe skipa i 1996 og oppløyst i 2020 etter at vokalisten, låtskrivaren og gitaristen hennar Pau Donés døydde.

## Utgjevingar
### Album
(utval)
**[[La Flaca]]*, 1996
* *[[Depende]]*, 1998 
* *[[De Vuelta y Vuelta]]*, 2001 
**[[Bonito]]*, 2003 
* *1m² (Un Metro Cuadrado)*, 2004
* *[[Samba Pa' Ti - Un Tributo a Brasil]]*, 2005 
**[[Adelantando]]*, 2007 
* *[[Orquesta Reciclando]]*, 2009 
* *[[¿Y ahora que hacemos?]]*, 2011 
**Somos*, 2014

## Kjelder
Cimafunk

**Cimafunk** () er ein cubansk songar. 

## Utgjevingar
### Album
**Studio albums**
**Terapia* (2017)
**Cun Cun Prá* (EP, 2020)
**El Alimento* (2021)

## Kjelder
VM i friidrett 2022

**Verdsmeisterskapen i friidrett 2022**, den 18. i rekka, vart avvikla på Hayward Field i Eugene i Oregon i USA i tida frå 15. til 24. juli 2022. Gjennom meisterskapen vart det tevla i 49 øvingar, fordelt på 24 for menn og like mange for kvinner. I tillegge var det 4x400 meter stafett for blanda lag.  Frå 192 deltakarland var påmeldt 1&nbsp;900 utøvarar.

Russland og Belarus var stengt ute frå å delta grunna invasjonen av grannelandet Ukraina.

### Rekordar
Sydney McLaughlin frå USA forbetra sin eigen verdsrekord på 400 meter hekk med 0,73 sekund til 50,68 sekund. I semifinalen på 100 meter hekk sette nigerianske Tobi Amusan ny verdsrekord med tida 12,12 sekund, i finalen sprang ho på 12,06 i for sterk medvind. Same dagen flytta Sveriges Armand Duplantis sin eigen verdsrekord i stavhopp med ein centimeter til 6,21 meter.

### Norske prestasjonar
Jakob Ingebrigtsen vann gullmedaljen på 5&nbsp;000-meteren, etter å ha teke sølvmedaljen på 1500 m. Eivind Henriksen vart bronsemedaljør i sleggjekasting og Karsten Warholm sjuandemann på 400 meter hekk. Karoline Grøvdal kom på åttandeplass på 5&nbsp;000 meter, medan stavhopparane Pål Lillefosse og Sondre Guttormsen enda som nummer 9 og 10 i øvinga. Også kulestøytaren Marcus Thomsen vart nummer 10.

## Menn
### 100 meter

Finale: 16. juli

### 200 m

Finale: 21. juli

### 400 m

Finale: 22. juli

### 800 m

Finale: 18. juli

### 1500 m

Finale: 19. juli

### 5&nbsp;000 m

Finale: 18. juli

### 10&nbsp;000 m

17. juli

### Maraton

17. juli

### 110 meter hekk

Finale: 17. juli

### 400 m hekk

Finale: 19. juli

### 3&nbsp;000 meter hinder

Finale: 18. juli

### 4 × 100 meter stafett

Finale: 23. juli

### 4 × 400 m stafett

Finale: 24. juli

### 20 km kappgang

15. juli

### 35 km kappgang

24. juli

### Høgdehopp

Finale: 18. juli

### Stavhopp

Finale: 24. juli

### Lengdehopp

Finale: 16. juli

### Tresteghopp

Finale: 23. juli

### Kulestøyt

Finale: 17. juli

### Diskoskast

Finale: 19. juli

### Sleggjekast

Finale: 16. juli

### Spydkast

Finale: 23. juli

### Tikamp

23. og 24. juli

## Kvinner
### 100 meter

Finale: 17. juli

### 200 m

Finale: 21. juli

### 400 m

Finale: 22. juli

### 800 m

Finale: 24. juli

### 1500 m

Finale: 18. juli

### 5&nbsp;000 m

Finale: 23. juli

### 10&nbsp;000 m

7. august
>

### Maraton

7. august
>

### 100 meter hekk

Finale: 24. juli

### 400 m hekk

Finale: 22. juli

### 3&nbsp;000 meter hinder

Finale: 20. juli

### 4 × 100 meter stafett

Finale: 23. juli

### 4 × 400 m stafett

Finale: 24. juli

### 20 km kappgang

Finale: 6. august
>

### Høgdehopp

Finale: 19. juli

### Stavhopp

Finale: 17. juli

### Lengdehopp

Finale: 24. juli

### Tresteghopp

Finale: 18. juli

### Kulestøyt

Finale: 16. juli

### Diskoskast

Finale: 20. juli

### Sleggjekast

Finale: 17. juli

### Spydkast

Finale: 22. juli

### Sjukamp

17. og 18. juli

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Leichtathletik-Weltmeisterschaften 2022|Leichtathletik-Weltmeisterschaften 2022]]» frå ,  den 22. august 2022.*
Kelsea Ballerini

**Kelsea Ballerini** () er ein USA-amerikansk countrysongar. 

## Utgjevingar
;Singlar (utval)
*«Homecoming Queen?» (2019)
*«Half of My Hometown», med Kenny Chesney (2021, førsteplass på Country Airplay-lista)
*«Heartfirst» (2022)

## Kjelder
Guayacán Orquesta

**Guayacán Orquesta** er eit colombiansk salsa-band. Bandet er eit av dei mest kjende salsa-banda i Colombia.

## Utgjevingar
;Album (utval)
* Llego La Hora De La Verdad (1985)
* Que La Sangre Alborota (1987)
*Guayacan Es La Orquesta (1988)
*La Mas Bella (1989)
*5 Años Aferrados Al Sabor (1990)
*Sentimental de Punta a Punta (1991)
*Con el Corazon Abierto (1992)
*A Verso y Golpe (1993)
*Marcando La Diferencia (1995)
*Como En Un Baile (1995)
*La Otra Cara (1996)
*Con Sabor Tropical (1997)
*Nadie Los Quita Lo Bailao (1998)
*Xtremo (2005) 
*Bueno y Mas (2009)
*25 Años 25 Exitos 25 Artistas (2013)
*Supernatural (2019)

## Kjelder
Eddy Herrera

**Eddy Herrera** er ein dominikansk merengue-songar. Han har vunne sju Casandra-prisar.

## Utgjevingar
;Album
**Independiente* (1990)
**Mi More* (1991)
**Ámame* (1993)
**Lluvia de Amor* (1994)
**Los Hombres Calientes* (1997)
**Alma Gemela* (1998)
**Me Enamoré* (2000)
**Atrevido* (2001)
**20 Exitos* (2002)
**Para Siempre* (2003)
**Amor de Locos* (2005)
**Paso Firme* (2009)
**Vida* (2009)
**Mega MixHits* (2011)
**Viviendo Al Tiempo* (2011)

## Kjelder
Maskorama (sesong 3)

**Den tredje sesongen av ''[[Maskorama]]*** hadde premiere på [[NRK1]] [[15. oktober]] 2022. Programleiar for den tredje sesongen var [[Silje Nordnes]]. I «detektivpanelet» sat [[Jan Thomas]], [[Marion Ravn]] og [[Nicolay Ramm]]. [[Kjell A. Nordström (stylist)|Kjell A. Nordstrøm]] stod for kostyma i den tredje sesongen av *Maskorama*.

I denne sesongen var det ein gjestedetektiv i kvart program. 

==Deltakarar==




== Episodar ==
=== Veke 1 (15. oktober) ===
Gjestedetektiv: [[Ulrikke Brandstorp]]


=== Veke 2 (22. oktober) ===
*Gjestedetektiv: [[Selma Ibrahim Karlsen|Selma Ibrahim]]


=== Veke 3 (29. oktober) ===
*Gjestedetektiv: [[Yousef Hadaoui]]


=== Veke 4 (29. oktober) ===
*Gjestedetektiv: [[Randulle|Sander «Randulle» Dale]]


=== Veke 5 (12. november) ===
*Gjestedetektiv: [[Else Kåss Furuseth]]


===Finale (19. november)===
*Gjestedetektiv: [[Vegard Harm]]

**'Gruppeframsyning:*' «All Night Long (All Night)» av [[Benjamin Ingrosso]] 





== Kjelder ==


**Denne artikkelen bygger på «Maskorama» frå ,  den 21. august 2022.''  
 

## Bakgrunnsstoff
* Maskorama (sesong 3) på NRK nett-TV.
Kip Moore

**Kip Moore** () er ein USA-amerikansk countrysongar og låtskrivar. Han har gjeve ut fem  studioalbum på MCA Nashville, og har hatt fleire hittar. Han har også skrive songar for Frankie Ballard, Thompson Square og James Wesley.
## Utgjevingar

;Studioalbum
* *Up All Night* (2012)
* *Wild Ones* (2015)
* *Slowheart* (2017)
* *Wild World* (2020)
* *Damn Love* (2023)

;Singlar
(utval)
*«Somethin' 'Bout a Truck» (2011, førsteplass på Hot Country Songs-lista og Country Airplay-lista)

*«Good Life» (2021)
*«Crazy One More Time» (2022)}}

## Kjelder
Alejandro Sanz

**Alejandro Sanz** () er ein spansk musikar, songar og låtskrivar frå Madrid.

## Utgjevingar
;Album (utval)
* *Los Chulos Son Pa' Cuidarlos* (1989)
* *Sanz* (2021)

;Singlar (utval)
*«Y Sólo Se Me Ocurre Amarte» (2001, førsteplass på lista Promusicae)

## Prisar og utmerkingar
*Premios Odeón
*Æresdoktor ved Berklee College of Music

## Kjelder
Silvio Rodríguez

**Silvio Rodríguez** () er ein cubansk songar. Han reknast som ein av dei beste folkesongarane i landet. 

## Utgjevingar
;Album (utval)

* *[[Días y Flores]]* (1975)
**Para la espera* (2020)

## Kjelder
Costaceae

**Costaceae** er ein plantefamilie i ingefærordenen. Han omfattar 7 slekter med om lag 100 artar. Artane er ofte svært fargerike og prydelege, ofte med raude blomar.

## Slekter
* *[[Chamaecostus]]*
* *[[Cheilocostus]]*
* *[[Costus]]*
* *[[Dimerocostus]]*
* *[[Hellenia]]*
* *[[Monocostus]]*
* *[[Paracostus]]*
* *[[Tapeinochilos]]*

## Galleri

Chamaecostus cuspidatus kz3.jpg|*Chamaecostus cuspidatus*
Starr 030807-0069 Costus speciosus.jpg|*[[Cheilocostus speciosus]]*
Wild crêpe ginger (Cheilocostus speciosus) - Bukidnon, Philippines 01.jpg|Spiralstilte blad av vill *[[Cheilocostus speciosus]]*
Tapeinochilus ananassae.JPG|*[[Tapeinochilos ananassae]]*


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Costaceae|Costaceae]]» frå ,  den 21. august 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
Canna

***Canna*** eller **kannaslekta** er den einaste slekta i plantefamiliein Cannaceae, som høyrer til ingefærordenen Zingiberales. Ho omfattar 55 artar. Artane kjem frå Latin-Amerika, der nokre av dei blei domestiserte. Seinare er dei blitt dyrka i fleire land.

## Artar

* *[[Canna bangii]]* Kraenzl. (1912)
* *[[Canna flaccida]]* Salisb. (1791)
* *[[Canna ×generalis]]* Bailey (pro sp.)
* *[[Canna glauca]]* L.(1753)
* *[[Canna indica]]* L. (1753) - Conflore (syn. : *Canna lutea* Mill.)
* *[[Canna iridiflora]]* Ruiz & Pav. (1798)
* *[[Canna jaegeriana]]* Urb. (1917), nom. cons.
* *[[Canna liliiflora]]* Warsz. ex Planch. (1855)
* *[[Canna paniculata]]* Ruiz & Pav. (1798)
* *[[Canna pedunculata]]* Sims (1822)
* *[[Canna tuerckheimii]]* Kraenzl. (1912), nom. cons.
Pertti Virtaranta

**Erkki Pertti Ilmari Virtaranta** () var ein finsk språkvitar.

Virtaranta vart filosofie doktor 1950. Han var lektor i finsk ved universitetet i Lund i 1948–1955 , han vart sjefredaktør for *Karjalan kielen sanakirja* [Karelsk ordbok] i 1955 (del 1 utkom 1968, del 6 2005), og han var 1959–1983 professor i finsk  ved Helsingfors universitet.

Virtaranta vart mest kjend som innsamlar av finske dialektar. Han utgav ei mengd dialektbøker, til dømes *Hämeen kansa muistelee* [Tavastlendingar minnest eldre tider] (1950), *Elettiinpä ennenkin* [Vi levde no før i tida, òg] (1953), *Someron murrekirja* [Dialektbok for Somero] (1973) og mange artiklar om ingrisk, lydisk, karelsk, amerikafinsk, skogsfinsk og om finske dialektar i Finland. Den vitskaplege forskinga hans handla fremst om lydhistorie, spesielt i Satakuntadialekterna. Han tok initiativet til å opprette det finske dialektarkivet *Suomen kielen nauhoitearkisto* i 1959, dette arkivet har vakse til å omfatte 23 000 timar bandopptak ifrå praktisk tala alle finske dialektar.

Virtaranta gjorde òg ein betydeleg innsats for å utvikle finskundervisninga ved utanlandske universitet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Pertti Virtaranta|Pertti Virtaranta]]» frå ,  den 22. august 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Fred Karlsson: Pertti Virtaranta i Uppslagsverket Finland (webbupplaga, 2012). CC-BY-SA 4.0

## Bakgrunnsstoff
*
Sally Potter

**Sally Potter** () er ein engelsk filmregissør og manusforfattar.

Ho blei utnemnd til Officer of the Order of the British Empire (OBE) i 2012 Birthday Honours for «services to film».

## Filmar

* *[[The Gold Diggers]]* (1983)
* *Orlando* (1992)
* *[[The Tango Lesson]]* (1997)
* *[[The Man Who Cried]]* (2000)
* *[[Filmen Yes|Yes]]* (2004)
* *[[Rage]]* (2009)
* *[[Ginger & Rosa]]* (2012)
* *[[The Party]]* (2017)
* *[[The Roads Not Taken]]* (2020)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sally Potter|Sally Potter]]» frå ,  den 23. august 2022.*
Solanum incanum

***Solanum incanum*** er ein planteart i søtvierslekta i søtvierfamilien. Han stammar frå Afrika sør for Sahara og Middtausten, aust til India. Arten er blitt introdusert til Taiwan og Vietnam.

Planten er kjend under namn som *thorn apple*, *bitter apple*, *bitterball* og *bitter tomato*. Ein kan forveksla han med den liknande planten *[[Solanum linnaeanum|S. linnaeanum]]*, som har overlappande vekstområde i Afrika.  

I India i oldtida blei *Solanum incanum* domestiset til kulturplanten aubergine, *Solanum melongena*.

## Galleri


File:Solanum incanum 002.JPG
File:Solanum incanum 0.JPG
File:Solanum incanum 001.JPG
File:Solanum incanum 1.JPG
File:Solanum incanum 003.JPG
File:Solanum_incanum_(DITSL).JPG


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Solanum incanum|Solanum incanum]]» frå ,  den 26. august 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* 
*''Solanum incanum'' L., Prota database
Azúcar Moreno

**Azúcar Moreno** er ein spansk duo danna av systraene Toñi og Encarna Salazar i 1984. Duoen var deltakar i Eurovision Song Contest i 1990.

## Diskografi
;Album
* *Con La Miel En Los Labios*, 1984
* *Estimúlame* 1986
* *Carne De Melocotòn* 1988 
* *Mix In Spain* 1989
* *Bandido* 1990
* *The Sugar Mix Album* 1990
* *Mambo* 1991 
* *Ojos Negros* 1992
* *El Amor* 1994
* *Brillantes* (samlingsalbum) 1995
* *Esclava De Tu Piel* 1996 
* *Mucho Azucar - Grandes Exitos*

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Azúcar Moreno|Azúcar Moreno]]» frå ,  den 27. august 2022.*
Verdsarv i Aserbajdsjan

**Verdsarven i Aserbajdsjan** omfattar tre oppføringar på UNESCO si verdsarvsliste. Alle oppføringane i Aserbajdsjan er rekna som kulturarv.

Aserbajdsjan underteikna UNESCO-konvensjonen 16. desember 1993.

Den første aserbajdsjanske verdsarvstaden var Gamlebyen i Baku, med Sjirvansjahpalasset og Jomfrutårnet. Han vart teken med på lista i 2000.

## Verdsarvstader
Desse stadene i Aserbajdsjan står på verdsarvlista. Årstala viser til kva tid stadene vart tekne med på lista av UNESCO.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Verdensarven i Aserbajdsjan|Verdensarven i Aserbajdsjan]]» frå , den 25. august 2022 [https://no.wikipedia.org/w/index.php?title=Verdensarven_i_Aserbajdsjan&oldid=22908291 revisjon 22908291]*

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Taifaen Granada

**Taifaen Granada** (arabisk *طائفة غرناطة* , *Ta'ifa Garnata*) var eit maurisk kongedøme (taifa) i Al-Andalus, innan dagens provins Granada i det sørlege Spania. Kongedømet oppstod i 1013 og varte til 1091

## Vestgotarar
«Garnata» eller «Garnata al-Yahud» var ein busetnad ved sida av byen som dei kristne kalla «Elvira», etter det tidlegare iberiske namn «Ilbira».

## Maurarar
Den nærliggande iberiske byen Elvira var hovudstad i provinsen Al-Andalus i Córdoba-kalifatet. Sivile konfliktar som herja kalifatet på det tidlege 1000-talet leidde til øydelegginga av byen i 1010. Zawi ben Ziri, Zirid, var leiar av ein av hærane som tok delar av kalifatet i ein borgarkrig som øydela Medina Azahara i Córdoba, og seinare øydela Medina Elvira. Under leiinga hans forlét borgarane av Elvira provinshovudstaden og etablerte seg i den jødiske busetjinga Gharnata al-Yahud, og grunnla dermed byen Granada. Han grunnla det fyrste taifa-kongedømet Granada, og flytta hovudstaden frå Elvira til Garnata al-Yahud.

Zirid var ein familie frå Nord-Afrika med medlemmer som blei herskarar og kongar i mange andre islamske regionar, som i Ifriqiya.

Taifaen Granada enda etter å ha blitt erobra av Almoravidane i 1091, som tok over territoriet og sameina det med dei andre i dynastiet.

## Liste over emirar

### Zirid-dynastiet

* Zawi: 1013-1019/20
* Habbus al-Muzaffar: 1019/20-1038
* Badis bein Habus: 1038-1073
* Abdallah ibn Buluggin: 1073-1090 
** Til Almoravidene: 1090-1145

### Adhaid-dynastiet

* Ibn Adha: 1145

### Huddid-dynastiet

* Abu Dja'far Ahmad «Zafadola» (òg Cord., Jaen): 1145
** Til Almohadane: 1145-1237
Emiratet Granada

**Emiratet Granada**, også kjent som Nasridkongeriket av Granada (spansk *Reino Nazarí de Granada*),  blei skipa i 1238 av Muhammad ibn al-Ahmar, grunnleggjaren av det siste muslimske dynastiet på Den iberiske halvøya, nasridane. Under deira tid blei Granada eit verdssenter for kunst, kultur og vitskap, og palassområdet Alhambra blei vidare utbygt. Emiratet var det siste området på Den iberiske halvøya som blei styrt av maurarar. Det motsvara omtrent dei novarande spanske provinsane Granada, Almería og Málaga. Størsteparten av innbyggjarane hadde andalusisk arabisk som morsmål. 

Stadig innbyrdes strid førte til at emiratet blei svekka og  minska i utbreiing, og mot slutten av eksistensen sin omfatta det berre hovudstaden Granada og nokre område rundt. I 1246 måtte Granada til slutt erkjenna overmakta til Castilla, og måtte deretter betala ein årleg skatt. I 1481 betalte ikkje emiren skatten, og dette førte til ein lang krig som enda med at Granada blei erobrra 2. januar 1492. Den siste nasrideherskaren Muhammad XII eller Boabdil flykta, og drog etterkvart i eksil til Marokko. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Emiratet Granada|Emiratet Granada]]» frå ,  den 27. august 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* 
*Store norske leksikon/ Granada

## Bakgrunnsstoff
Nasridedynastiet

**Nasridedynastiet** var det siste muslimske dynastiet i Spania. Det blei grunnlagt av Muhammed ibn Nasr i 1238 og tilhøyrde slekta al-Ahmar. Medlem av slekta blei difor kalla alahmarar. I blømingstida til dynastiet oppførte ein mellom anna det kjende palasset Alhambra i Granada, der nasridene hadde hovudstad. I 1492 blei den regjerande sultanen, Muhammad XII eller Boabdil, overvunnen av det kristne spanske kongeriket under Ferdinand og Isabella.

## Liste over nasrideherskarar
*Muhammed I ibn Nasr (1238–1272)
*Muhammed II al-Faqih (1273–1302)
*Muhammed III (1302–1309)
*Nasr (1309–1314)
*Ismail I (1314–1325)
*Muhammed IV (1325–1333)
*Yusuf I (1333–1354)
*Muhammed V (1354-1359, 1362-1391)
*Ismail II (1359–1360)
*Muhammed VI (1360–1362)
*Yusuf II (1391–1392)
*Muhammed VII (1392–1408)
*Yusuf III (1408–1417)
*Muhammed VIII (1417-1419, 1427-1429)
*Muhammed IX (1419-1427, 1430-1431, 1432-1445, 1448-1453)
*Yusuf IV (1432)
*Yusuf V (1445-1446, 1462)
*Muhammed X (1446–1448)
*Muhammed XI (1453–1454)
*Said (1454–1464)
*Abu l-Hasan Ali, kjent som Muley Hacén (1464-1482, 1483-1485)
*Abu 'abd Allah Muhammed XII, kjent som Boabdil (1482-1483, 1486-1492)
*Abū `Abd Allāh Muhammed XIII, kjent som El Zagal (1485–1486)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nasrider|Nasrider]]» frå ,  den 27. august 2022.*
Ødegaard

**Ødegaard** er eit etternamn.
## Kjende namneberarar
* Alexander Ødegaard (fødd 1980), norsk fotballspelar
* Christian Ødegaard (1849–1917), norsk jarnbanemann, gardbrukar og stortingsmann frå Løten
* Hans Ødegaard (1876–1943), norsk kunstmålar og grafikar frå Ringerike
* Jon Ødegaard (1937–2002), norsk motorsyklist
* Knut Jørgen Røed Ødegaard (fødd 1966), norsk astrofysikar og formidlar av populærvitskap
* Martin Ødegaard (fødd 1998), norsk fotballspelar
* Niels Ødegaard (1892–1976), norsk avisredaktør og politikar
* Ole Ødegaard (1847–1932), norsk lærar, gardbrukar, lensmann, ordførar, lokalhistorikar og stortingsrepresentant
Taifa

**Taifa** (frå  *ṭā'ifa*, fleirtal  طوائف *ṭawā'if*, 'gruppe')  er ei nemning brukt om dei ulike småkongedøma som herska i al-Andalus (muslimsk Iberia) på 1000-talet frå Córdoba-kalifatet braut saman til almoravidane erobra området seint på 1000-talet. Då Almoravidedynastiet braut saman gjenoppstod mange av taifaene, før dei blei gjenopptekne i Almohad-kalifatet. Dei bløma att då dette kalifatet fall, trass i konstant krigføring med kristne kongerike. Splitting og kaos i denne perioden gav den muslimske posisjonen på halvøya ein varig knekk, og var ein av hovudfaktorane til at den kristne gjenerobringa, reconquista, lukkast.

Taifaene heldt same kulturelle nivå som Córdoba-kalifatet, med hoff der diktarar, vitskapsfolk og andr lærde kunne verka. Derimot var dei militært svake. Dei var ofte nøydde til å betala tributt til dei kristne kongane, eller betala dei til å angripe rivalar.

## Dei viktigaste taifaene

*Badajoz (1012–1094), erobra av almoravidane
*Córdoba (1031–1069), erobra av Sevilla
*Granada (1013–1090), erobra av almoravidane
*Málaga (1026−1239), erobra av Granada-emiratet
*Sevilla (1023–1091), erobra av almoravidane
*Toledo (1012–1085), erobra av Castilla
*Valencia (1010−1238), erobra av Aragón
*Zaragoza (1010–1110), erobra av almoravidane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Taifa|Taifa]]» frå  og «[[:en:Taifa|Taifa]]» frå ,  den 28. august 2022.*
Vega de Granada

**Vega de Granada** er eit *comarca* (fylke, men utan noka administrativ rolle) i provinsen Granada  søraust i Spania. Ifølgje folketeljinga frå 2007 hadde comarcaen eit folketal på 500 121, noko som utgjorde over halvparten av folketalet i provinsen.

## Kommunar

* Albolote
* Alfacar
* Alhendín
* Armilla
* Atarfe
* Beas de Granada
* Cájar
* Calicasas
* Cenes de la Vega
* Chauchina
* Churriana de la Vega
* Cijuela
* Cogollos Vega
* Cúllar Vega
* Dílar
* Dúdar
* Fuente Vaqueros
* Las Gabias
* Gójar
* Granada
* Güéjar Sierra
* Güevéjar
* Huétor Santillán
* Huétor Vega
* Jun
* Láchar
* Maracena
* Monachil
* Nívar
* Ogíjares
* Peligros
* Pinos Genil
* Pinos Puente
* Pulianas
* Quéntar
* Santa Fe
* Valderrubio
* Vegas del Genil
* Villa de Otura
* Víznar
* La Zubia

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vega de Granada|Vega de Granada]]» frå ,  den 28. august 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* Vega de Granada tourism  
* Northeast of the Vega de Granada
Churriguerastil

**Churriguerastil** eller **churrigueresco** er ein spansk arkitektur- og interiørstil under den spanske seinbarokken som er prega av innvikla og uttrykksfulle detaljar. Churriguerastilen voks fram som ei form for stukkornamentering i Spania på slutten av 1600-talet, og blei nytta fram til cirka 1750. Ein finn han typisk over  hovudinngangen på fasaden til ein bygning.

Stilen har namn etter familien Churriguera frå Salamanca. Opphavet kan sporast til arkitekten og bilethoggaren Alonso Cano som teikna fasaden til domkyrkja i Granada i 1667.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Churriguerastil|Churriguerastil]]» frå ,  den 28. august 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
*