open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wolfgangsee

**Wolfgangsee** er ein innsjø i Austerrike. Mesteparten av innsjøen ligg i delstaten Salzburg, og er ein av dei av dei mest kjende innsjøane i Salzkammergut-regionen. Av landsbyar rundt innsjøen finn ein Strobl, Sankt Gilgen med forstadane Abersee og Ried i delstaten Salzburg, og St. Wolfgang i delstaten Oberösterreich. Sankt Gilgen-delen av Wolfgangsee vert kalla Abersee. Innsjøen har eit areal mellom 12,9 og 13,1 km². 

Innsjøen er heilt omringa av fjell, og i sør og sørvest ligg Osterhorngruppe, ei fjellrekkje på om lag 1&nbsp;800 m. Rett sør for St. Gilgen stig fjellet Zwölferhorn til 1&nbsp;521 m, som ein kan vitje med ei kabelvogn.

På nordsida av innsjøen ligg Schafberg. Ein tannbane kalla Schafbergbahn går opp til toppen av fjellet som er 1&nbsp;782 m.
Degrassi: The Next Generation

***Degrassi: The Next Generation*** (forkortingar: ***DTNG*** eller ***D:TNG***) eller berre ***Degrassi*** er ein kanadisk tv-serie som følgjer ei gruppe gymnasiastar (high school-elevar). Degrassi-seriar er blitt laga sidan 1980; denne serien starta i 2001. 29. august 2011 hadde 258 episodar blitt sende i Canada.

### Sesong 1: 2001-2002

## Bakgrunnsstoff
Ivel Agricultural Motors Ltd

**Ivel Agricultural Motors Ltd** var eit britisk føretak som frå 1902 til 1916 produserte ein traktor som ofte berre vart kalla «Ivel». Han skilde seg frå andre traktorar på denne tida ved at han var særs lett med relativt høg motorstyrke, 24&nbsp;hk. Traktoren hadde ein masse på 1680&nbsp;kilogram. Andre karakteristikkar for Ivel var tre hjul og at motoren var ein tosylindra boxermotor. 

Denne etter tida gode spesifikasjonen for køyretøyet kan vere årsaka til at Isach Coldevin på Dønnesgodset valde Ivel då han skaffa den første traktoren til Noreg i 1908.

## Kjelder
* Moffitt, J., *The Ivel story*, Japonica Press, 2003.
Wörthersee

**Wörthersee** er ein fjellinnsjø som ligg sør i Austerrike i delstaten Kärnten.

Innsjøen er langstrekt, rundt 20 km lang og 1-2 km brei, og strekkjer seg frå Klagenfurt i den austlege enden til Velden i vest. I nord og sør ligg bratte lågberg dekte av tett skog, og like bak kan ein sjå dei snødekte alpine toppane. Innsjøen har ein framtredande blågrøn farge og har klårt vatn. 

Tidleg på 1800-talet budde det fattige bønder i dei sumpaktige kystområda. Bygningen som høyrde til den sørlege jarnbanelinja, Südbahn, på midten av 1800-talet endra raskt Wörthersee til ein eksklusiv feriestad for adelen i Wien. Det solrike middelhavsklimaet, og reint, varmt vatn gjer i dag staden til ein populær turiststad om sommaren. Og sjølv om området er vorte kalla Austerrike sitt Monte Carlo har turismen i området fått hard konkurranse frå pakkereiser til billigare stader utanlandsk. Som følgje av dette har lokale føretak prøvd å fokusere på nisjar som høgkvalitetsturisme, famileturisme eller golf- og rideferiar.

Dei fleste turistane vitjar innsjøen i juli og august då vasstemperaturen ligg på rundt 25&nbsp;°C. Mange turistar kjem igjen år etter og år, og nokre eig eller leiger ferieheimar nær strandsona. Dei fleste turistane kjem frå Wien, nordlege område av Tyskland og Nederland. 

Dei nordlege kystområda er tettbygd og yrer med liv om sommaren. Mellom butikkar, barar, hotell og ferieheimar går motorvegar og jarnbanelinjer mellom dei bratte skråningane og vasskanten. Dei største byane er Krumpendorf, Pörtschach og Velden. Eigedomsprisane langs strandsona, som ofte er utilgjengeleg for folk flest (med unntak av få offentlege strender) er blant dei høgaste i Europa. Det er lite vind på sjøen, så segling er ikkje mellom dei mange fritidsaktivitetane som vert utøvd i innsjøen. 

Den sørlege delen av innsjøen er mykje rolegare og mindre utvikla. Her har fleire tyske millionærar vald å byggje våningane sine. Den historiske byen Maria Wörth er truleg den vakraste staden ved innsjøen. Ein god del av den sørlege innsjøen er derimot skjemd av ein bråkete motorveg. Opphavleg var det meininga at motorvegen skulle gå i ein mindre folkesett dal 20 km lenger sør, men dei lokale myndigheitene på 1970-talet ville at han skulle byggjast så nær innsjøen som mogeleg, noko ein angrar på i dag. 

Om vinteren er området ofte dekt av snø, og sidan det ikkje er skisenter i nærleiken er området i dvale. Om lag kvart tiande år frys Wörthersee til slik at ein kan gå på skeiser. 

## Geografi

Wörthersee og området rundt vart stort sett danna av isbrear under den siste istida. Det er den største innsjøen i Kärnten. Innsjøen er delt i tre basseng av øyar og halvøyar. Det vestlege bassenget strekkjer seg frå Velden til Pörtschach, det sentrale bassenget frå Pörtschach til Maria Wörth, og det austlege bassenget frå Maria Wörth til Klagenfurt. Innsjøen renn ut i elva Glanfurt, og vatnet endar omsider opp i elva Drava via elvene Glan og Gurk.

Fiskelivet i Wörthersee er dominert av fiskar ein normalt finn i alpine innsjøar. Den vanlegaste arten er gjedde og vanleg kvitfisk. 

## Bakgrunnsstoff

* wörthersee.com
* Vêr & webkamera
Bregenzerwald

**Bregenzerwald** er eit av hovudområda i delstaten Vorarlberg i Austerrike.

Her renn det mellom anna ei elv kalla Bregenzer Ach. Innbyggjarane i området deler ofte Bregenzerwald i to område, Vorderwald og Hinterwald. Vorderwald, med åsar og lågare fjell, er nærast Rhinedalen. Hinterwald har høgare fjell med høgder opp til 2&nbsp;000 meter. Dei to områda har sine eigne særeigne dialektvariantar. Geologisk er Bregenzerwald ein del av Dei nordlege kalksteinsalpane, særleg den nordlege flysjsonen. 

Dei største landsbyane i Bregenzerwald er Bezau, hovudstaden i regionen, Alberschwende, Schwarzenberg, Bizau, Mellau, Au og Egg.

Dei fleste som bur i området arbeider anten innan turisme eller jordbruk, men på grunn av auka jobbtilbod i Rheintal har jordbruket minka dei siste åra.

Bregenzerwald er mest kjend som ein vintersportsstad, men her finn ein òg «Osteruta Bregenzerwälder» eller songfestivalen «Schubertiade» i Schwarzenberg. Bregenzerwald har mykje urørt natur, gamle tradisjonar og er eit gjestfritt område. 

## Bakgrunnsstoff
* http://www.bregenzerwald.at - Turistside
Dei karniske Alpane

**Dei karniske alpane** er ei fjellkjede i Dei sørlege kalksteinsalpane på grensa mellom Tirol, Kärnten og Friuli. Ho strekkjer seg om lag 100 km frå aust til vest mellom elvane Drava, Gail og Tagliamento.

Dei er kalla opp etter den romerske provinsen Carnia, som truleg hadde eit keltisk opphav.

Fjella har gjeve namn til stadiet på den geologiske tidsskalaen kalla carn.

### Dei viktigaste fjelltoppane

### Dei viktigaste fjellovergangane

## Bakgrunnsstoff
* Dei karniske alpane på Hribi.net (bilete og engelsk/slovensk tekst)
* SummitPost
Hohe Tauern

**Hohe Tauern** er den høgaste fjellkjeda i Alpane aust for Brennerpasset. og inneheld dei høgaste fjella i Austerrike. Ho går gjennom dei austerrikske forbundslanda Salzburg, Kärnten og Tirol, i tillegg til delar av Sør-Tyrol i Italia.

Kjeda grensar til Salzach-dalen i nord (med Kitzbühelalpane på andre sida) Mura-dalen og Murtörl-passet i aust (som skil Hohe Tauern frå Niedere Tauern), Drava-dalen i sør (med Dei sørlege kalksteinsalpane på andre sida), og Birnlücke-passet i vest (med Zillertalalpane på andre sida).

Dei viktigaste områda er (frå vest til aust):
* Venediger-massivet (om lag 20 toppar frå 3&nbsp;000 til 3&nbsp;660 moh)
* Granatspitz-massivet (Große Muntanitz 3&nbsp;232 moh)
* Glockner-massivet (Großglockner 3&nbsp;798 moh)
* Goldberg-massivet med Hoher Sonnblick (3&nbsp;106 moh)
* Ankogel-massivet (Hochalmspitze (3&nbsp;360 moh) med Hafner-massivet, som inneheld dei austlegaste fjelltoppane over 3&nbsp;000 m i Alpane. 

Områda i Hohe Tauern som ligg sør for hovudkjeda i Alpane er: 
* Rieserferner-massivet (Hochgall, 3&nbsp;436 moh)
* Villgratner-fjella (Weisse Spitze), 2&nbsp;962 moh)
* Schober-massivet (Hochschober, 3&nbsp;240 moh)
* Kreuzeck-massivet (Polinik, 2&nbsp;784 moh)

Namnet «Hohe Tauern» tydde opphavleg «høge fjellovergangar», men vart brukt om sjølve fjella då ein dreiv med gruvedrift her i Mellomalderen.

I sentrum av området ligg nasjonalparken *Hohe Tauern*. Området er 1&nbsp;800 km² og er den største av seks nasjonalparkar i Austerrike. Han er delt inn i ein kjernesone (der bygg- og anleggsverksemd er totalforbode) og ei randsone som vert nytta til skogbruk og setrar. 

Turismen har berre auka minimalt etter at nasjonalparken vart oppretta, men har vorte mindre skadeleg på omgivnadane. Då ein oppretta nasjonalparken var det lagt vekt på at den tradisjonelle levemåten i området skulle bevarast. 

## Fjelltoppar

Dei høgste fjelltoppane i Hohe Tauern er:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hohe Tauern|Hohe Tauern]]» frå ,  den 30. juli 2014.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hohe Tauern|Hohe Tauern]]» frå ,  den 30. juli 2014.*
Dreiländerspitze

**Dreiländerspitze** er eit av dei høgare fjella i Silvretta-kjeda. Grensene mellom Sveits og delstatane Vorarlberg og Tyrol i Austerrike kryssar toppen, og derfor har fjellet fått namnet *Dreiländerspitze*, som tyder *Trelandstoppen*. 


File:Dreilaenderspitze and Vermuntgletscher.jpg|Dreiländerspitze med Vermuntbreen føre
Fluchthorn

**Fluchthorn** eller **Piz Fenga** er den nest høgaste fjelltoppen i Silvretta-kjeda på grensa mellom Austerrike og Sveits. Det består av tre toppar der den sørlege toppen er den høgaste med 3&nbsp;399 m. Den lågaste er 3&nbsp;309 m, medan den i midten er 3&nbsp;397 m.
Senkveld

**Senkveld** var eit norsk talkshow som vart sendt fredagar på TV&nbsp;2 frå 2001 til 2021. Programleiarar har vore Hans Christian Andersen og Tommy Steine (2001–2003), Thomas Numme og Harald Rønneberg (2003–2018), og Helene Olafsen og Stian Blipp (2018–2021). Formatet har haldt seg ganske likt, men med nokre skilnader i innslag og utforming. 

Dei lengstlevande programleiarane for *Senkveld* er Thomas Numme og Harald Rønneberg, som leia programmet i 30 sesongar frå 2003 og 2018.  

## Programleiarar

## Historie

### Hans Christian «HC» Andersen og Tommy Steine
Premieren av ''Senkveld med HC og Tommy'' vart sett av 377 000 TV-sjåarar. Programleiarane vart ikkje einige med kanalen om fornying av programmet, og siste sending vart difor sendt 29. november 2002. Hans Christian Andersen ynskte å ta inn fleire internasjonale gjestar til programmet, men det gjekk ikkje TV 2 med på.

### Thomas Numme og Harald Rønneberg
Etter nærmare eit år utan programmet på TV-skjermen, ynskja TV 2 å gjera ei ny satsing på programmet. Thomas Numme og Harald Rønneberg gjekk frå jobben som  programleiarar i *[[Idol Noreg|Idol]]*, og over til *Senkveld*. I mai 2010 vann programmet Gullruten for «Beste underholdning».

### Helene Olafsen og Stian Blipp
Den tidligare snøbrettkøyraren Helene Olafsen og Stian Blipp vart valgt av TV 2 til å overta som programleiarar. *Senkveld med Helene og Stian* hadde premiere i september 2018, og premieren vart sett på av 582 000 TV-sjåarar.

## Konsept
Programmet har behaldt det samme grunnkonseptet sidan starten i 2001. Den største delen av programmet går til intervju med ulike gjestar som er aktuelle. På slutten av programmet er det som oftast ein opptreden av ein artist eller gruppe.

I *Senkveld med Thomas og Harald*satt begge programleiarane bak ein pult og gjestane tok plass i ein sofa. *Senkveld med Helene og Stian* har endra litt på dette og fjerna pulten. Programleiarane sit no saman med gjestane sine i ein større sofa.

## Sending
Senkveld blir sendt på TV 2 på fredagar, og er tilgjengeleg på strømmetenesta TV 2 Sumo.

## Bakgrunnsstoff
*Heimeside i tv2.no
*«Senkveld» i 100! i vg.no
*Senkveld-gutta på flukt  i Forsvaret.no
*Slutt for «Senkveld» etter 20 år i vg.no

## Kjelder
Golden Goal

**Golden Goal** er eit norskprodusert underhaldningsprogram for fjernsyn. Serien vert laga av Rubicon TV og vert send ein gong i veka både på TV 2 og TV 2 Zebra. Programleiar for programmet er Johan Golden, med seg har han Henrik Elvestad i rolla som ein såkalla stuntreportar.
Sunt & godt

***Sunt & godt*** er eit norsk fjernsynsprogram produsert for TV 2. Programmet går ut på at ernæringsekspert Cathrine Borchsenius og meisterkokk Charles Tjessem lærer vanlege familiar om ernæring, kosthald og mosjon. Programmet vert sendt ein gong i veka på TV 2.
Fjernstyrt undervassfartøy

**Fjernstyrt undervannsfartøy** (ofte kalla **ROV**, eit akronym etter den engelske nemninga *remotely operated vehicle*) er ein robot som blir manøvrert med fjernstyring frå eit kontrollrom på skip eller oljeplattformer. Fartøya vert brukt til mange ulike oppgåver på havdjupet, som detaljert kartlegging av havbotn, inspeksjon, vedlikehald og reparasjon av havbotnsinstallasjonar m.m. Dei kan brukast i staden for dykkarar til ulike gjeremål under vatn, særleg på store djupner.

Hovudtypar av fjernstyrte undervassfartøy er kartleggings-, observasjons- og arbeidsfartøy. Det er også utvikla ei rekkje spesialfartøy.

## Observasjonsfartøy
Observasjonsfartøy er som oftast ein forholdsvis lite fartøy med varierande utforming, den vert driven av fem eller fleire elektriske posisjonspropellar, er utstyrt med eitt video kamera som sender levande bilete til overflata og nokon gonger utstyrt med eitt stillbiletekamera, i enkelte høve har den også ein eller fleire manipulatorar. Observasjonsfartøyet blir nytta til små visuelle kartleggings- og inspeksjonsjobbar og som støtte for arbeidsfartøy og ved dykkeoperasjonar.

## Arbeidsfartøy
Arbeidsfartøy er noko større enn observasjonsfartøya, i likskap med observasjonsfartøya er dei elektrisk drivne, men som oftast med eitt hydraulikkaggregat som driv posisjonspropellane, hydraulikkaggregatet driv også ei mengd valfrie ekstrautstyr som høgtrykksspylar, momenttrekkeverktøy, kappeverktøy, roterande kosteverktøy m.m. Dei fleste arbeidsfartøya har også ein eller fleire hydrauliske manipulatorar (armar). Alt ekstrautstyret kan demonterast og monterast raskt og fartøyet kan etter tilhøva raskt skreddarsyast til kvart enkelt arbeidsoppdrag.

## Kartleggingsfarkostar
Eit kartleggingsfartøy (surveyfartøy) er i hovudsak bygd opp på same måte som arbeidsfartøya, men har kartleggingsutstyr som meir eller mindre er montert permanent på fartøyet. Kartleggingsutstyret er akustisk utstyr som kartlegg havbotn og grunnforholda. Surveyfartøya har også fleire videokamera. Det finst også ei rekkje ekstrautstyr og verktøy for forskjellige arbeidsoppgåver, som sporing av røyr og kablar under havbotn, sporing av radioaktive isotopar m.m.

## Produsentar
* Kongsberg Maritime
* Sperre AS

## Kjelder
Manipulator

Ein **manipulator** er eit instrument som blir brukt til å handsama noko i staden for at ein bruker handkraft.

Instrumentet nyttast til å utføre funksjonane til handa i eit utilgjengelig område (i vakuum, ved svært låge eller høge temperaturar og liknande), med stoff som ikkje må rørast av hand (radioaktive stoff, gift) eller der handkrafta ikkje strekkjer til. Ein god manipulator skal ikkje berre ha dei naudsynte gripeegenskapane, men òg gje operatøren kjensla av korleis han arbeider slik at han ikkje grip for sterkt eller for svakt. Han blir fortrinnsvis nytta til å utføre operasjonar som ikkje lèt seg automatisere. I enkle manipulatorar blir rørsla overført til handa direkte ved hjelp av stenger og ledd. Meir kompliserte og større manipulatorar vert drivne av motorar som blir styrt av handrørsla. Ved tilbakekobling oppnår ein føling med rørslene, men kreftane som blir omsett kan vere av ein heilt annan storleik enn kva handa følar. Dei blir bygd mellom anna for å røre tunge delar av kjernefysiske reaktorar. 

På fjernstyrte undervassfartøy er det vanleg å ha ein fjernstyrt arm som manipulator. Denne kan ha ein eller fleire funksjonar, ein skil mellom hovudtypane tal på funksjonar. Den mest vanlege utrustinga på ein fjernstyrt undervassfartøy er ein 5-funksjonsmanipulator og ein 7-funksjonsmanipulator. Dei mest brukte manipulatorane er hydraulisk drivne av hydraulikkaggregat på fartøyet, men det finst også elektriske utgåver.

## Kjelder
* Manipulator. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 10. november 2013 frå http://snl.no/manipulator.
Eda kommun

**Eda kommun** er ein kommune i Värmlands län i Sverige. Kommunen har eit folketal på 8&nbsp;638 (2006). Han grensar mot norske Eidskog kommune, og 16 % av innbyggjarane er norske statsborgarar. 

Den norske investoren Olav Thon har bygd ut store areal i tettstaden Charlottenberg til kjøpesenter. 

## Historie
Eda ligg langs Eskuleia, ein gammal ferdselsåre frå sagatida og viktig pilegrimsveg til Nidaros. Stadet Eda blir omtalt i Håkon Håkonssons saga frå 1200-talet.

Fram til og med 1814 var Eda på frontlinja i krigane mellom Danmark-Noreg og Sverige. Den viktige vegen over grensa mellom Eda og Eidskog har ved fleire høve vorte brukt av hærstyrkar frå begge sider. Eda skanse vart bygd omkring 1650 for å hindre dansk-norske styrkar i å rykke inn i området og utgjer i dag motivet i Edas kommunevåpen. Denne skansen var rett nok ikkje den første i området.

I 1865 opna Grensebanen mellom Kongsvinger og Charlottenberg, det første jarnbanesambandet mellom dei to landa. To år seinare opna strekninga vidare til Arvika. Disse jernbanestrekningene utgjer enno jernbaneforbindelsen mellom dei to hovedstadene Oslo og Stockholm.

Eda kommune vart oppretta i 1863 frå Eda sokn då kommuneordninga vart innført i Sverige. I 1952 vart Skillingmark slått saman med Järnskog, som igjen vart slått saman med Eda og Köla landsKommunar i 1971 til dagens Eda kommune.

## Næringsliv
Næringslivet blir dominert av industri, med Åmotfors som ein av dei viktigaste industristadane i Sverige i tilhøve til folketalet. Industrien består mellom anna lettmetallindustri, papirtilvirkning, trelast, ammunisjonsproduksjon og underleverandørar til bilindustrien.

Grensehandelen er òg viktig i Eda kommune. Dette gjer at Charlottenberg, på trass av den audmjuke storleiken sin, har eit av dei største sjølvbetjente Systembolaga i landet. Den store handelen har òg trekt til seg den norske investoren Olav Thon, som har bygd eit stort kjøpesenter ved hovudvegen eit stykke utanfor Charlottenberg sentrum.

I tillegg kjem mange småføretak innan jord- og skogbruksnæringa. Eda har, i likskap med Magnor på den norske sida av grensa, òg ei historie innan glasproduksjon.

Eda kommune har den lågaste arbeidsløysa i Värmland, og lågast andel ungdomar som vel høgare utdanning.

## Tettstader
Eda kommune har fire tettstader.
Folketalet i tabellen er frå 31. desember 2005.

## Attraksjonar
*Den vita älgen – i området lever ei lita stamme av elger med kvitt skinn.
*Eda Glasmuseum – museum vigd glasproduksjonen ved Eda Glasbruk.
*Eda skanse – gammal skanse.
*Morokulien – eit minnesmerke frå 1914 over den 100-årige freden mellom Noreg og Sverige.
*Skansen Hultet – forsvarsanlegg frå andre verdskrigen.
*Valfjället – med utsikt over mesteparten av kommunen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eda kommune|Eda kommune]]» frå ,  den 27. juni 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Nettsider
*Eda Glasmuseum
Filipstads kommun

**Filipstads kommun** er ein kommune i Värmlands län i landskapet Värmland og Dalarna. Centralort er Filipstad.
Folketalet er 10 506 år 2011.

## Administrativ historie
I Rämmens landskommun fanst i åra 1946-1954 eit municipalsamhälle med namnet Lesjöfors. I 1950 braut ein del av Kroppa landskommun ut for å danne Storfors köping (sjå vidare Storfors kommun). Det gjenverande held fram som landskommun fram til 1970.

Ved kommunereformen 1952 vart Värmlandsbergs landskommun oppretta gjennom samanslåiing av kommunane Brattfors, Gåsborn, Färnebo og Nordmark. Denne kommunen vart i 1971 slått saman med Filipstads stad i tillegg til Kroppa og Rämmens landskommunar for å danne Filipstads kommun. Den nordlegaste delen av Rämmens församling høyrte i eldre til Äppelbo socken og vart rekna til landskapet Dalarna.

## Kommunevåpenet
Blasonering: *I fält av silver en riddare, klädd i blå rustning med uppfällt visir och med naturfärgat ansikte samt sittande på en gående röd häst med beväring och mundering av guld.*

Våpenet vart faststilt 1945 for Filipstads stad og går tillbake på eit sigill frå 1630-talet. Etter kommunedanninga i 1971 fantest òg Kroppas og Värmlandsbergs våpen som kunne inngå i det nye, men ein registrerte det gamle stadsvåpenet uendra for kommunen i PRV 1975.

Fil:Kroppa vapen.svg|Kroppa landskommun(1963-1970)


## Kjende personar

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*Filipstads kommun
Alle mot en

***Alle mot en*** er eit kunnskapsbasert underhaldningsprogram der ein person utfordrar hundre menneske.
TV-programmet blei sendt på TV 2 frå 2006 til 2007 med Øyvind Mund som programleiar. Utfordraren skal slå ut dei 100 på tribunen ved å svare rett på kunnskapsspørsmål. Dei hundre får same spørsmål, så her må utfordraren vere smartare enn gjennomsnittet, for å svare rett når dei svarar feil.

Alle mot en blei sendt første gong på TV 2 våren 2006 med 12 program. Siste program i serien vart sendt 29. april.

## Kjelder
Grums kommun

**Grums kommune** ligg i det svenske länet Värmlands län i landskapet Värmland. Administrasjonssenteret i kommunen ligg i Grums. 

## Tettstader
Grums kommune har tre tettstader.
Folketalet i tabellen er frå 31. desember 2005.

	
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Grums kommune|Grums kommune]]» frå ,  den 27. juni 2012.*
Hammarö kommun

**Hammarö kommun** er ein kommune i landskapet Värmland i Värmlands län. Folketalet var 14 965 i 2011. Administrasjonssenter i kommunen er Skoghall.

## Tettstader
Hammarö kommune har to tettstader.
Folketalet i tabellen er frå 31. desember 2005.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hammarö kommune|Hammarö kommune]]» frå , den 27. juni 2012.*
Karlstads kommun

**Karlstads kommun** er ein kommune i landskapet Värmland i Värmlands län. I 2011 hadde kommunen ein folkesetnad på 86 348 personar. Byen Karlstad er kommunesenter.

## Administrativ historie
I 1934 vart Karlstads stad slått saman med den tilgrensande Karlstads landskommun. Molkoms municipalsamhälle vart oppretta i 1946 i Nyeds landskommun.

Ved kommunereformen 1952 vart desse nye kommunane oppretta: Östra Fågelvik (av Östra Fågelvik), Nyed (av Alster, Älvsbacka og Nyed), Nor (av Nor og Segerstad), Grava (av Grava, ur vilken 1944 Forshaga köping hadde utbrutits) og Väse (av Väse og Ölme).

Molkoms municipalsamhälle vart oppløyst ved utgangen av 1958. I 1967 vart Östra Fågelvik innlemma i staden og ved kommunereformen i 1971 vart Karlstads kommun oppretta då staden vart slått saman med Grava, Nor og Nyed i tillegg til Väse landskommun frå Väse. Ölme landskommun vart ført til Kristinehamns kommun.

## Kommunevåpenet
Blasonering: *I fält av silver den högra hälften av en blå örn med röd beväring mellan två höga, med spetsiga huvar försedda röda torn.*

Våpenet går attende til eit sigill i privilegiebrevet for Karlstads stad frå 1584. Våpenet vart fastsett av Kungl Maj:t i 1949. Etter kommunedanninga i 1971 valde ein våpenet til den namngivande eininga, som vart registrert i Patent- och registreringsverket i 1974. Både Nor og Nyed hadde våpen, men dei vart ugyldige.

Kommunen nyttar i dag helst ei Sol til å representere seg.


Fil:Nor vapen.svg|Nors landskommun(1956-1970)
Fil:Nyed vapen.svg|Nyeds landskommun(1954-1970)


## Geografi
Karlstads kommun ligg i søndre del av Värmland, ved nordenden av Vänern. Kommunen grensar til Grums kommun i vest, Hammarö kommun i sør, Kristinehamns og Storfors kommunar i aust og Forshagas, Hagfors og Kils kommun i nord i tillegg til ei maritim grense til Säffle kommun i sørvest.

### Tettstader

### Småorter

### Folketalsutvikling

* All statistikk baserer seg på dagens kommunegrenser. Alle år er basert etter den 31. desember.

## Føretak/styresmakter
*Myndigheten för samhällsskydd och beredskap, hovudkontor.
*Förvaltningsrätten i Karlstad, sete for förvaltningsrätten.
*Värmlandsnytt, SVTs kontor for Värmland.

## Kjende personar med tilknyting til Karlstads kommun

## Venskapsbyar

**I Norden**:
* Horsens i Danmark
* Nokia i Finland
* Blönduós i Island
* Moss i Noreg

**Utanfor Norden**:
* Jõgeva i Estland
* Ljubljana i Slovenia
* Gaziantep i Tyrkia

## Utdanning
*Karlstads universitet
**[[Gymnasieskolor]]:**
*Karlstads-Hammarö gymnasieskola
*John Bauer
*InfoKomp
*Karlstad Praktiska
*Folkuniversitetet
*Lillerudsgymnasiet
*Walthers gymnasium

## Sport
*Allsvenskan i bandy
**BS BolticGöta
*Elitserien i ishockey
**Färjestads BK
*Division 1 i fotboll för herrar
**Carlstad United BK
*Curling
**Lag Edin
**Lag Östlund
*Amerikansk fotboll
**Carlstad Crusaders
*Segling
**Jolleseglarna Karlstad KKF

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Utanomjordisk liv

**Utanomjordisk liv** er liv som ikkje har opphav på jorda. Utanomjordisk (eller ekstraterrestrielt) liv er forskingsfeltet til astrobiologi. So langt er det ikkje funne konklusive bevis for at det finst noko utanomjordisk liv. Det finst likevel kontrovers rundt meteoritten ALH84001 som det blei hevda at inneheldt fossile mikrobar.

## Bakgrunnsstoff

* Heimesida til NASA sitt astrobiologiprogram

## Sjå òg

* astrobiologi
* romvesen i populærkultur
* UFO
Großer Priel

**Großer Priel** er det høgaste fjellet i den austerrikske fjellkjeda Totes Gebirge. Den mest vanlege ruta oppover er frå hytta Prielschutzhaus på sørsida av fjellet, og frå Welser Hütte på nordsida. Det finst òg fleire stiar som går frå Großer Priel til resten av platået i Totes Gebirge.

## Bakgrunnsstoff
Juvikfolket

***Juvikfolket*** er ein serie bøker som kom ut frå 1918 til 1923, og som vert rekna for å vere Olav Duun sitt hovudverk. Serien femner om dei seks bøkene: *Juvikingar*, *I blinda*, *Storbrylloppet*, *I eventyret*, *I ungdommen* og *I stormen*. 

Romanane skildrar livet til seks, sju generasjonar juvikingar på 1800-talet og den første delen av det 20. hundreåret. Odin Setran er hovudpersonen i dei tre siste bøkene.
Gaisberg

**Gaisberg** er eit fjell aust for Salzburg i Austerrike. Det høyrer til Osterhorngruppe (ein del av Dei nordlege kalksteinsalpane) mellom Lammertal og Wolfgangsee. Det går ei bussrute frå Salzburg til fjellet, som er ein populær vintersportsstad, og som kan tilby andre fritidsaktivitetar som turgåing, fjellsykling og paragliding. På toppen av fjellet står ein 100 m høg TV- og radiosendar, som vart bygd i 1956. Frå 1887 til 1928 gjekk det ein tannhjulbane, Gaisbergbahn, frå byen og til toppen av fjellet, men i 1929 vart denne lagt ned då dei bygd veg til toppen. 

## Gaisberg-løpet
Gaisberg-løpet var eit bil- og motorsykkelløp mellom 1929 og 1969, som ein del av det europeiske meisterskapen i bakkeløp. Det første løpet gjekk 8. september 1929 med 83 deltakarar. Fleire kjende Formel 1-førarar og andre billøp-førarar har deltatt i løpet. 

I 2003 starta ein opp att det historiske løpet, og i 2004 feira ein 75-årsjubileum. http://www.src.co.at/gaisbergrennen/2003.html .

## Bakgrunnsstoff
* Historisk film frå motorsykkelløpet i 1933
Rettferdig Russland

**Rettferdig Russland: Moderland/Pensjonistar/Liv**, russisk **Справедли́вая Росси́я: Ро́дина/Пенсионе́ры/Жизнь** (*Spravedlivaja Rossija: Rodina/Pensionery/Zjizn*) er eit politisk parti i Russland. Partiet vart stifta 28. oktober 2006 då dei tre partia Rodina, Det russiske pensjonistpartiet (*Rossijskaja partija pensionerov*) og Det russiske livspartiet (*Rossijskaja partija zjizni*) slo seg saman. Rodina var det einaste av desse tre partia som var representert i dumaen frå før. Det nye partiet har erklært seg som eit støtteparti for president Putin. Formelt vart samanslåinga gjennomført ved at Rodina endra namn, og medlemene av dei to andre partia vart oppmoda om å melda seg inn i det nye partiet. Leiaren for det nye partiet vart Sergej Mironov, som tidlegare var leiaren for Livspartiet.

## Kjelder
* Partiet sine nettsider på russisk.

## Bakgrunnsstoff

*
Habicht

**Habicht** er eit fjell i Stubaieralpane i Austerrike. Lenge trudde dei lokale innbyggjarane at fjellet var det høgaste i Tyrol, på grunn av primærfaktoren over dei omliggande fjella. Trass i kva dei trudde, er den høgaste toppane i Stubaialpane Zuckerhütl som er 230 meter høgare enn Habicht. 

## Bakgrunnsstoff
* Habicht på SummitPost.org
Isach Coldevin

**Isach Jørgen Coldevin** () var den siste forvaltaren og eigaren av Dønnesgodset. Foreldra hans var Marie Danholm Wulff og godseigar og ordførar Hans Johan Emahus Tønder Coldevin.

Isach Coldevin hadde utdanning frå Danmark og frå Landbrukshøgskolen på Ås. Han dreiv Dønnesgarden frå 1904. Ut frå ein sosial og økonomisk motivasjon investerte han for å modernisere garden på alle område:

## Skogplanting
I dei lune skråningane langs Dønnesfjellet fekk han planta om lag 500 dekar med ulike slags bartre. For å skaffe plantar, starta han ein planteskole. I alt prøvde han minst 17 forskjellige bartreslag, blant dei gran, sembrafuru, lerk og forskjellige sortar edelgran.

I 1905 var han med å stifte Helgeland Skogselskap.

Sjå òg .

## Husdyrbruk og meieri
På slutten av 1800-talet var fiskerinæringa i prega av modernisering og framgang, medan jordbruket vart sett på som ei næring som gav små inntekter. Coldevin meinte at modernisering og spesialisering i jordbruket kunne gje denne næringa tilsvarande framgang.
 
Coldevin hadde opptil fem agronomar i arbeid som skulle hjelpe til med moderniseringa av husdyrbruket. Agronomane reiste rundt i distriktet og gav folk råd om fjøsstell og fôring. Han auka talet på storfe; for å få nok fôr, tok han i bruk kraftfôr og innkjøpt gjødsel. Grisane til Coldevin vart fora slik at dei fekk meir kjøt og mindre flesk. Han la om kosthaldet på garden, og serverte meir grønsaker. Men ikkje all denne moderniseringa vart godt motteken.

For å sleppa å fôre så mange hestar, kjøpte han inn ein traktor. 17. mai 1908 kom Noregs første traktor med forbrenningsmotor, ein *[[Ivel]]*, til Dønnes. Isach Coldevin var sjølv i England for å lære stell og køyring av traktoren.

Meieriet vart utvida, og mjølka vart henta med hest og vogn eller med ein motorkuttar som vart innkjøpt til formålet. Meieriet tok imot opptil 8000 liter mjølk for dagen.

Alle desse investeringane kravde store kapitalutlegg, men Coldevin hadde tru på at styresmaktene ville gje han økonomisk støtte når dei fekk sjå kva han fekk til. Men i staden vart drifta ramma av uhell og i 1911 enda drifta i konkurs. Dønnesgodset vart oppløyst og leiglendingane fekk kjøpe gardane dei dreiv. Hovudgarden på Dønnes vart selt til 20 husmenn, og Isach Coldevin sjølv utvandra til Sambandsstatane.

Isach Coldevin kom aldri attende til Noreg. I 1954 fekk han Nordland Landbruksselskaps gullmedalje, og Helgeland Skogselskap gjorde han til æresmedlem. Han døydde i Chicago i 1968.

## Kjelder

* tuxen.info om Dønnesgarden, besøkt 5. februar 2007
* Axel Coldevin 1989: *Jordegods og storgårder i Nord-Norge*
* Axel Coldevin 1980: *Dønna bygdehistorie*
Hahnenkamm

**Hahnenkamm** er eit fjell over Kitzbühel i Kitzbühelalpane i Austerrike, med ei høgd på 1&nbsp;712 m. 

Skisenteret i Kitzbühel held til i dette fjellet, og kvart år går det eit renn her kalla *Hahnenkammrennen*. Den mest vidgjetne løypa i fjellsida av Hahnenkamm er *Streif*, som vert rekna som den mest krevjande løypa i verdscupen i alpine greiner. 

## Hahnenkamm-rennet
*Hahnenkammrennen* har vorte halde årleg sidan 1931, og har vore ein del av Verdscupen i alpint for menn sidan 1967. 

Tradisjonelt vart vinnaren av Hahnenkamm-rennet avgjort etter ein kombinasjon av utfor og slalåm, men i dag er det personen som vinn konkurransen i utfor som kan kalle seg *Hahnenkammsieger*. To nordmenn har vunne utforrenn her, Atle Skårdal i 1990 og Lasse Kjus i 1999 og 2004.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hahnenkamm (Kitzbühel)|Hahnenkamm (Kitzbühel)]]» frå ,  den 21. mai 2016.*
Hochkönig

**Hochkönig** er det høgaste fjellet i Berchtesgadenalpane og heile den omliggande fjellgruppa. Det ligg vest for byen Bischofshofen i den austerrikske delstaten Salzburg og 42 km sør for byen Salzburg. Hochkönig ligg utanom dei andre fjella i Berchtesgadenalpane, og er skilt frå Steinernes Meer av fjellovergangen *Torscharte* på 2&nbsp;246 m. Sjølve toppen ligg på den sørlege kanten av eit stort kalksteinsplatå, som stort sett er dekt av isbreen Übergossene Alm. 

I 1898 bygde Österreichischer Touristenklub ei fjellhytte ved toppen. Bygningen som står der i dag er frå 1985 og kan huse nesten hundre fjellklatrarar.
Selskapsdans

**Selskapsdans**, engelsk «ballroom dance», er eit samleomgrep på fleire pardansar som har opphav i den vestlege verda og som no er til glede både i selskapslivet og i konkurransesamanheng over heile verda. I vidaste forstand kan ein kalle alle dansar som nyttast i formelle sosiale samanhengar for selskapsdans, men i dag tenkjer ein først og fremst på dei ti dansane som vert nytta i konkurransesamanheng internasjonalt — fem standarddansar og fem latindansar.

### Internasjonale standarddansar
*Engelsk vals
*Tango
*Wienervals
*Slowfox
*Quickstep

### Internasjonale latindansar
*Cha-cha-cha
*Samba
*Rumba
*Paso doble
*Jive

## Bakgrunnsstoff
Hoher Dachstein

**Hoher Dachstein** er eit karstfjell i Austerrike, og det nest høgaste fjellet i Dei nordlege kalksteinsalpane. Det ligg på grensa mellom delstatane Oberösterreich og Steiermark sentralt i Austerrike, og er det høgaste punktet til desse delstatane. Delar av massivet ligg og i delstaten Salzburg, og fjellet vert derfor stundom kalla *Drei-Länder-Berg* («trestatsfjellet»). Dachsteinmassivet dekkjer eit område på rundt 20×30&nbsp;km med fleire fjelltoppar over 2&nbsp;500 m, og dei høgaste ligg mot sør og sørvest. Sett frå nord er Dachsteinmassivet dominert av isbrear med steinete toppar som stig opp bak dei. Mot sør går fjellet derimot nesten vertikalt ned mot dalen nedanfor. 

Geologien til Dachsteinmassivet er dominert av såkalla *Dachstein-kalk*, som kjem frå trias-perioden. Som i andre karstområde, så finn ein fleire holesystem, inkludert nokre av dei største holene i Austerrike, slik som *Mammuthhöhle* og *Hirlatzhöhle*. Dachstein er kjend for fossilane ein har funne her, som vert kalla *Kuhtritte* («kufotspor»).

Det er ikkje vanleg med isbrear i Dei nordlege kalksteinsalpane, og dei ein finn i Dachstein, *Hallstätter Gletscher*, *Großer Gosaugletscher* og *Schladminger Gletscher* er dei største, i tillegg til dei nordlegaste og austlegaste i heile Alpane. Ein finn òg fleire mindre isfelt her, som *Kleine Gosaugletscher* og *Schneelochgletscher*. Isbreane trekkjer seg sakte, men sikkert tilbake, og kan vere heilt borte innan 80 år. Hallstatt-isbreen trekte seg tilbake 20 meter berre i 2003. 

Toppen av fjellet vart først nådd i 1832 av Peter Gappmayr, via Gosaubreen. Tidlegare hadde Erzherzog Karl mislykka etter å ha prøvd og nå opp via Hallstätterbreen. To år etter at Gappmayr nådde toppen vart det reist eit trekors her. Den første personen som nådde toppen om vinteren var Friedrich Simony 14. januar 1847. Den bratte sørsida av fjellet vart først klatra opp 22. september 1909 av brørne Irg og Franz Steiner. 

Som det høgaste punktet i to forskjellige delstatar, er toppen eit populært turistmål både om sommaren og vinteren. I fint vêr kan så mykje som 100 klatrarar prøve å klatre opp samtidig, noko som stundom fører til opphoping i enkelte parti av klatreruta. 

Området er òg ein del av Verdsarv-lista.
Großglockner

**Großglockner** er eit 3&nbsp;798 meter høgt fjell, det høgaste i Austerrike og det høgaste fjellet i Alpane aust for Brennerpasset. Fjellet har den nest høgaste primærfaktoren (høgda frå foten av sjøve fjellet til toppen) i Alpane etter Mont Blanc. 

Großglockner ligg på grensa mellom delstatane Kärnten og Tirol, og er den høgaste toppen i Glocknergruppa, ei gruppe fjell som dannar hovudryggen i fjellkjeda Hohe Tauern. Toppen sjølv ligg på Glocknerryggen, som strekkjer seg sørover frå hovudryggen. Pasterze, den største isbreen i Austerrike, ligg ved foten av Großglockner.

Den karakteristiske pyramide-forma består faktisk av to tindar, Großglockner og Kleinglockner (3&nbsp;700 m) (*klein* = liten på tysk), og mellom dei ligg eit salforma områda kalla *Glocknerscharte*.

Første gong ein prøvde å nå toppen av Großglockner var i 1799, men det gjekk gale. Sommaren 1800 prøvde ein ny ekspedisjon, organisert av Franz-Xaver Salm-Raifferscheid, fyrstbiskopen av Gurk: 62 personar, deriblant 47 guidar, tok del. Den gamle hytta *Salmhütte*, ved 2&nbsp;750 m vart bygd for spesielt som ly for ekspedisjonen. 28. juli 1800 tok brørna Martin og Sepp Klotz, i lag med to snikkarar og ein prest frå Dölsach kalla Horasch, seg til topps ved å gå vegen kalla *Hohenwartscharte*.

Det finst òg ei direkte klatrerute frå Pasterze-isbreen til *Glocknerscharte* gjennom Pallavicinidalen. Alfred Pallavicini var den første til å klatre denne ruta i 1876 med tre fjellførarar frå Heiligenblut.

Den naturskjønne hovudvegen *Großglockner-Hochalpenstraße* mellom Heiligenblut og Fusch vart bygd ferdig mellom 1930 og 1935, og nådde ei høgd på 2&nbsp;572 m.


Fil:Großglockner_from_South.jpg|Frå sør
Fil:Pasterze_im_Sommer_2005.jpg|Pasterze med Großglockner på venstre sida


## Bakgrunnsstoff

* Großglockner Hochalpenstraße
* Großglockner 
* Summitpost

Datagenerete virtuelle panoramabilete
* Nord
* Sør
* Indeks
Großvenediger

**Großvenediger** er eit fjell i Austerrike, og vert generelt rekna som det tredje høgaste fjellet (om ein ikkje reknar med dei individuelle toppane til dei to høgste fjella). Fjellet ligg i Hohe Tauern på grensa mellom Salzburg og Tirol og er dekt av isbrear.

Namnet «Großvenediger» (som tyder *stor venetianar*) vart først skrive ned i 1797. Opphavet er uklart, men kjem truleg frå italienske kjøpmenn som kom frå Venezia i sør og over fjellet. Ein annan teori er at det kan vere mogeleg å sjå toppen av fjellet så langt borte som Venezia, om lag 200 km borte. 

I 1828 sett ein ekspedisjon på 17 mann, inkludert erkehertug Johann, ut for å nå toppen, men dei klarte det ikkje. Først førti år seinare, etter at ein for første gong nådde toppen av Großglockner, gjorde eit lag leia av Josef Schwab det første forsøket på å nå toppen av Großvenediger. Dei starta ved Neukirchen am Großvenediger og klatra opp Obersulzbachtal og over Stierlahnerwand. Andre personar på ekspedisjonen var Ignaz von Kürsinger, Paul Rohregger, Dr. Ruthner og Dr. Spitaler. Berre 26 av 40 medlemmar av ekspedisjonen nådde toppen, dei andre gav seg på grunn av utmatting. 

## Bakgrunnsstoff
Kitzsteinhorn

**Kitzsteinhorn** er eit fjell i Alpane. Fjellet ligg i Kaprun kommune i delstaten Salzburg i Austerrike. Kitzsteinhorn er ein del av fjellkjeda Hohe Tauern i austlege område av Alpane og når ei høgd på 3&nbsp;203 meter. Toppen vart nådd for første gong i 1828 av Johann Entacher.

Ein kan nå toppen ved å ta Kaprun Gletscherbahnen frå dalstasjonen ved 911 m. Lenge var dette den høgaste kabelvognbanen i verda med ei høgd 113,6 m over bakken på det høgaste. Kabelvogna opna i 1965, og opna opp isbreane Schmiedingerkees og Maurerkees, som då vart dei første skibakkane isbrear i Austerrike. I 1974 vart det opna ein fjellheis gjennom ein 3&nbsp;295 m lang tunnel i fjellet, som gjekk parallelt med kabelvogna for å få større kapasitet. 

Denne fjellheisen tok fyr 11. november 2000 og 155 menneske omkom. Fjellheisen vart ikkje tatt i bruk igjen, og for å erstatte denne vart det bygd ein funitel året etter, som kan ta 24 personar. I 2002 opna det i tillegg ein gondolbane. 

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til Kitzsteinhorn
Loser

**Loser** er eit fjell i Ausseerland i Austerrike, som strekkjer seg opp til 1&nbsp;838 meter over havet. 

Fjellet er eit markant landemerke i Ausseerland. Dei lokale innbyggjarane kallar det òg for *Ausseer Ohrwaschl* (Aussee-øyret) på grunn av forma. Ein kan nå toppen med å køyre bil via ein bomveg på ni kilometer. På 1&nbsp;600 m ligg Loser Restaurant, og frå her kan ein gå forskjellige turar. Innsjøen Augstsee ligg like ved restauranten og er eit mål for mange turgåarar. Frå her kan ein nå toppen ved å gå forbi *Loser-Fenster* (Loser-vindauget), ein naturleg port i fjellet. Eit av dei viktigaste skisentera i Ausseerland ligg på Loser, og strekkjer seg om lag 1&nbsp;000 m oppover.

## Loser solkraftverk
Det største solkraftverket i Alpane ligg på sørsida av Loser i 1&nbsp;600 meter høgd. Den reine lufta, mangelen på tåke, og refleksjonen frå snøen om vinteren skapar gode forhold for å omforme sollys til elektrisitet. Loserkraftverket vart bygd på slutten av 1980-talet og består av 598 solmodular  som dekkjer eit område på 263 kvadratmeter. Tre generatorar produserer om lag 30 kilowatt under optimale forhold, som går ut på straumnettet via ein kraftvekselrettar.


Fil:Loser-Solaranlage.jpg|Loser solkraftverk
Fil:Loser auf Altaussee.jpg|Utsyn over Altaussee
Fil:Loserfenster I.jpg|Loser-vindauget
Parseierspitze

**Parseierspitze** er det høgaste fjellet i Dei nordlege kalksteinsalpane, og det einaste som går over 3&nbsp;000 med ei høgd på 3&nbsp;036 m. Det ligg i Tyrol i Lechtaleralpane og vert på grunn av høgda kalla «Dronninga av Lechtaleralpane». Toppen av fjellet vart først nådd i 1869.
Søppelkongen

***Søppelkongen*** var namnet på ein norsk røyndomsserie som vart send på TV 2 om hausten i 2005. Programmet gjekk ut på at 14 menneske vart plassert på ein søppelplass på Austlandet, etter 13 program stod det att ein vinnar av serien. Vinnaren kunne då smykke seg med tittelen *Søppelkonge*, i tillegg til andre premiar. I serien vart deltakarane delte inn i to lag. Desse laga konkurrerte mot kvarandre i ein konkurranse der det var om å gjere å få mest ut av ting som andre hadde kasta.

Gaute Grøtta Grav leia programmet i 2005.
Patscherkofel

**Patscherkofel** er eit fjell like sør for Innsbruck i Tyrol i vestlege delar av Austerrike. Toppen ligg 2&nbsp;246 meter over havet.

## Bakgrunnsstoff
*Turistinformasjon
Pfänder

**Pfänder** er eit fjell i Voralberg i Austerrike, like ovanfor Bodensjøen. Frå fjellet har ein eit flott utsyn over heile sjøen og heile 240 andre fjelltoppar i Tyskland, Austerrike og Sveits, og fjellet er det mest vidkjente utsiktspunktet i området. 

I god sikt kan ein sjå frå Allgäu- og Lechdalen i Alpane i aust, Bregenzwald, dei bratte Silvrettafjella i Arlberg-regionen og Rätikon til dei sveitsiske fjella og foten av Schwarzwald i vest. Under ligg innsjøen Bodensjøen med Rhindalen rundt. 


Fil:Pfänder_Blickrichtung_Bregenzerwald.jpg|Utsyn frå Pfänder mot Bregenzerwald
Fil:pfaenderpanorama.jpg|Utsyn mot den austlege delen av Bodensjøen
Fil:Pfaenderpanorama2.jpg|Panoramabilete mot Bregenz og Lindau


## Bakgrunnsstoff
*Offisiell side 
*Side for kabelvogna som går opp fjellet
Rax

**Rax** er eit fjell på grensa mellom Nedre Austerrike og Steiermark i Dei nordlege kalksteinsalpane

Den høgaste toppen er Heukuppe på 2&nbsp;007 m. Rax og fjellet Schneeberg, som ligg i nærleiken, vert kalla Wiener Hausberge. Frå Hirschwang ved foten av den nordaustlege sida av fjellet går det ei kabelvogn opp til om lag 1&nbsp;500 meter høgd. Rax og Schneeberg er skild av dalen Höllental.

Kabelvogna Raxseilbahn i Hirschwang var den første kabelvogna i området som i dag er Austerrike (bygginga starta i 1925), og det høge platået er mykje besøkt. 

## Bakgrunnsstoff
Fjellet Schneeberg

**Schneeberg** er det høgaste fjellet i Nedre Austerrike med ei høgd på 2&nbsp;076 m og det austlegaste fjellet i Alpane på over 2&nbsp;000 meter. Det er eit karakteristisk kalksteinsmassiv der tre av sidene er bratte. 

Schneeberg er ein del av Dei nordlege kalksteinsalpane i grenseområdet mellom Nedre Austerrike og Steiermark i austlege område av Austerrike. Schneeberg og fjellet Rax (2&nbsp;007), som ligg 13 km mot sørvest vert rekna som dei lokale fjella (*Hausberge*) rundt Wien. Dette rike karstplatået har gjeve drikkevatn til Wien, via eit 120 km langt vassrøyr, sidan 1873, og det er hevda at dette er det beste drikkevatnet i verda. 

På klåre dagar kan ein sjå Schneeberg frå delar av Wien, som ligg 65 km unna (i luftlinje), i lag med snødekte sletter som strekkjer seg ned frå dei nordlege fjellsidene sjølv på sommarstid. 

Ein tannbane, Schneebergbahn som no er over 100 år gamal, går opp til om lag 1&nbsp;800 meter, og reduserer gåturen til fjelltoppen til ein time eller to. 

## Bakgrunnsstoff

*Webkamera frå Losenheim og Puchberg 
*Webkamera frå: Schneeberg - Fischerhütte, Damböckhaus, Losenheim
*Bergsteigen.at
Schöpfl

**Schöpfl** er den høgaste åsen i Wienerwald (Wienerskogane) og den nordaustlegaste delen av Alpane. Geologisk høyrer fjellet til Flysjalpane

Toppen er skogkledd og frå her kan ein sjå 100 km vestover mot Dei nordlege kalksteinsalpane og mot Karpatane i aust. 

Ved Mitterschöpfl (om lag 880 meter over havet) ligg Leopold Figl-observatoriet, som høyrer til Universitetet i Wien. Det største instrumentet er eit teleskop med hovudspeil på 1,6 m, som vart konstruert på 1960-talet. Eit anna tårn vart bygd seinare med mindre astrofysiske teleskop. 

## Bakgrunnsstoff
* Astronomisk institutt ved Universitetet i Wien
Serles

**Serles** er eit fjell i Austerrike mellom Stubaital og Wipptal i Tyrol. Kallenamnet til fjellet er *Altar von Tirol*, som tyder *Alteret til Tyrol*
Piz Buin

**Piz Buin** er det høgaste fjellet i Vorarlberg i Austerrike og ein av dei høgaste toppane i fjellkjeda Silvretta, der det høgaste er Piz Linard (3&nbsp;410 m). 

Det opphavlege namnet på språket retoromansk i den sveitiske kantonen Graubünden er *Piz Buin Grand*. Ein svært lik fjell topp i nærleiken er kalla *Piz Buin Pitschen*, og har same forma, men er litt lågare (3&nbsp;255 m).

Ein kan nå Piz Buin frå Wiesbadener-hytta i Austerrike, krysse Vermuntbreen, klatre opp Wiesbadener-ryggen og så gå over Ochsentalerbreen til Buin-brotet. Frå brotet kan ein gå i sikksakk oppover til toppen der ein berre må overkomme ein 20 meter bratt skråning før ein kjem heilt til topps. Her finn ein eit gamalt trekors. Grensa mellom Sveits og Austerrike kryssar toppen frå aust mot vest. 

Namnet *Piz Buin* er også brukt som varemerke av eit solkremfirma, som har hovudkvarter i Vorarlberg, og som er kjend over heile verda.

## Bakgrunnsstoff
* Piz Buin solkrem
* Piz Buin på SummitPost