open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Galatisk

**Galatisk** er eit utdøydd keltisk språk. Det blei bruka i Galatia i Litleasia (nåtidas Tyrkia) frå 200-talet til 400-talet e.Kr.

Det er berre nokre få ord og kommentarar frå klassiske forfattarar og spreidde namn på inskripsjonar som er kjent i dag. Dette er til saman om lag 120 ord, for det meste personnamn som endar på *-riks* (samanlikn med gallisk *-rix/-reix*, gammalirsk *ri*, latin *rex*) «konge», nokon endingar på *-marus*, dativ *-mari* (jfr. gallisk *-maros*, gammalirsk *mor*, walisisk *mawr*) «stor», og stammenamn som *Ambitouti* (gammalirsk *imm-* «rundt», gammalirsk *tuath* «stamme»), og eit leksikonoppslag *drunaimeton* «samlingsstad» (jfr. gammalirsk *drui* «druide», «trollmann» eller «diktar» , gammalirsk *neimed* «heilag stad»). Galatisk høyrer til den kontinentale greina av keltisk og var samtidig med gallisk språk, eventuelt ein variant av det.

## Kjelder
* Artikkel på engelsk wikipedia: :en:Galatian language
Oban på New Zealand

**Oban** er hovudbusetnaden på Stewart Island/Rakiura, den sørlegaste busette øya på New Zealand. Oban ligg ved Half Moon Bay (som stundom vert nytta som eit alternativt namn på byen). Byen har flysamband med Invercargill på Sørøya, og ferjesamband med byen Bluff som også ligg på Sørøya.

I følgje folketeljinga frå mars 2001 budde då om lag 80 % av innbyggjarane på Stewart Island/Rakiura i Oban.

## Sjå òg
* Oban i Skottland
* Stewart Island/Rakiura

## Bakgrunnsstoff

*
Personalunion

Ein **personalunion** er ein union der to eller fleire statar har eit felles statsoverhovud som regjerer over alle statane, men der kvar enkelt stat er uavhengig av kvarandre og difor vert rekna som sjølvstendige.

## Personalunionar
* Kongeriket Danmark og hertugdøma Slesvig og Holsten fram til 1864.
* Sverige-Noreg på 1800-talet
* Sverige-Noreg-Skånelanda på 1300-talet
* Kongeriket Polen og hertugdømet Litauen frå 1569 til 1795
** Sverige var frå 1592 til 1599 i personalunion med Polen-Litauen
* Storbritannia og Irland frå 1707 til 1801
* Storbritannia og Hannover frå 1714 til 1837
* Danmark og Island frå 1. desember 1918 til 17. juni 1944
* Polen og Storhertugdømet Litauen frå 1386 til 1596
* Polen og Sachsen under huset Wettin

## Sjå òg
* Konføderasjon
* Føderasjon
Abdikasjon

**Abdikasjon** (latin: *abdicatio* «å fråseie», frå *ab* «frå» og *dicare* «å seie») er handlinga der ein regjerande fyrste gjev avkall på verdigheita si.

## Kjente abdikasjonar
I moderne tid er sannsynlegvis abdikasjonen til den britiske kongen Edvard VIII den mest omtala. Han fråsa seg retten til trona for å gifte seg med den fråskilde amerikanaren Wallis Simpson.
Olav Harald Ulstein

**Olav Harald Ulstein** () i Hareid) er ein norsk lokalpolitikar for FrP og sjølvlærd biletkunstnar. Han er lokallagsleiar og kommunestyrrepresentant for Framstegspartiet i Sykkylven og i perioden 2003–2007 var han varaordførar. Som biletkunstnar måler han i hovudsak naturalistiske landskapsbilete. Saman med Trine Cruickshank driv han Sykkylven Kunstgalleri der han også har atelier og stiller ut bileta sine.

## Bakgrunnsstoff
* FrP si nettside om lokallaget i Sykkylven.
* Olav Harald Ulstein si nettside
Santiago de Compostela

**Santiago de Compostela** er ein by i Spania, og hovudstad i den autonome regionen Galicia nordvest i landet. Byen er kjend som pilegrimsstad for europeiske katolikkar.

I år 813 oppdaga ein ei grav der ein trudde at apostelen Jakob var gravlagd. Han vart avretta i Jerusalem i år 44, men leivningane skal ha vorte førte til Compostela der han ei tid hadde arbeidd. Både byen og pilegrimsvegen dit (Jakobsvegen, spansk *Camino de Santiago*) gjennom Frankrike og Spania står oppført på UNESCO si liste over verdas kulturarv (verdsarv).

Namnet «Compostela» meiner ein kjem av det latinske *campus stellæ* – «stjerna sitt eige», og Santiago de Compostela vert slik «St. Jakob i stjerna sitt eige». Leivningane etter apostelen var etter folketrua nedgravne der ein gjetar hadde sett ei stjerne, og ei kyrkje vart etter kvart bygd over grava. Seinare vart denne kyrkja erstatta med katedralen som står i dag (påbyrja seint på 1000-talet).

Compostela har i dag i overkant av 90&nbsp;000 innbyggjarar. Byen har òg eit universitet, og var Europeisk kulturhovudstad i 2000.

## Sjå òg
* Jaksland
* Catedral de Santiago de Compostela

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Ole Gunnar Solskjær

**Ole Gunnar Solskjær** () er ein tidlegare norsk fotballspelar mest kjend som spelar for Manchester United F.C. frå 1996 til 2007. Han har jobba som fotballtrenar for Molde Fotballklubb sidan januar 2011.
 
## Karriere

Solskjær debuterte for Clausenengen som 17-åring. For Clausenengen laga han 115 mål på 109 kampar. Siste året i Clausenengen i 2. divisjon skora han 31 av laget sine 47 mål, før han vart henta av Åge Hareide og Molde i 1994 for 200&nbsp;000&nbsp;kr. Solskjær skora 21 mål for Molde første året i klubben og vart òg teken ut i landslagstroppen. Etter halvtanna år i Molde vart han henta av Alex Ferguson til Manchester United, der han spelte frå 1996/97-sesongen til 2007/2008-sesongen. Totalt skora han 115 mål på 329 kampar for Manchester United.

I 1999 avgjorde Solskjær Champions League-finalen mot Bayern München då han sette inn vinnarmålet to minuttar på overtid.

27. august 2007 la Solskjær opp grunna kneskader. Kneskaden har vore under operasjon sju gonger. Solskjær spelte til saman 67 landskampar og skora 23 mål for Noreg.

Solskjær har no starta som fotballtrenar i Molde Fotballklubb, der han har gjort ein svært god sesong til noverande tidspunkt.

## Utmerkingar

* Den 24. oktober 2008 vart det kunngjort at H. M. Kongen hadde utnemnt Ole Gunnar Solskjær til riddar av 1. klasse av Den Kongelege Norske St. Olavs Orden for hans tyding som rollemodell. Ordensoverrekkinga vart gjort ved kansellisjef Egil Vindorum 25. oktober 2008 i Kristiansund. 
* I 2009 vart Solskjær tildelt Peer Gynt-prisen.
* Solskjær har også vunne Kniksen-prisen sin ærespris.

## Karriere som spelar (alle turneringar)

### Merittar
*Vinnar av Meisterligaen: 1999 med Manchester United
*Engelsk ligameister: 1997, 1999, 2000, 2001, 2003, 2007 med Manchester United
*Vinnar av FA-cupen: 1999 og 2004 med Manchester United

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ole Gunnar Solskjær|Ole Gunnar Solskjær]]» frå ,  den 9. juli 2024.*  

*eu-football

## Bakgrunnsstoff
* Ole Gunnar Solskjær sin profil på united.no 
* Ole Gunnar Solskjær sin profil på manutd.com (engelsk)
Hans Hammond Rossbach

**Hans Ditlev Hammond Rossbach** () var ein norsk sosialøkonom og politikar frå Kristiansund. Han var leiar av Venstre frå 1976 til 1982. Han representerte Venstre på Stortinget 1965—1985 for Møre og Romsdal, og var mellom anna parlamentarisk leiar 1973—1985, varapresident 1969—1972. Han var politisk nestleiar i Venstre 1973—1975.

## Kjelder
*
Stig Bagge

**Stig Bagge** (død 1542), også kalla Stig Skausten, var ein norsk adelsmann.

Stig Bagge var son av Gasse Torkelsen i Kvinesdal. Han tente, i det minste frå 1525, Henrik Krummedike som fut på Lista og i fleire andre len. Seinare, då lena etter Krummedikes død i 1530 vart lagde under Bergenhus, tente han Krummedike sin svigerson, Eske Bille. I 1530 vart han utplyndra av Christian II sine kaperar og igjen i 1532, under Christian II sitt opphald i Noreg, vart han fanga av hans folk, men rimelegvis sett fri av ein ekspedisjon utsendt frå Bergenhus av Eske Bille. Bille bad difor seinare Stig Bagge skaffa seg hovudmannen for Christian II sitt parti der i området, Mikkel Jude på Landvik, i si makt død eller levande. Ordren vart utført, sjølv om Mikkel Jude hadde kongeleg vernebrev; han vart overfallen og plyndra, men slapp unna. Ettersom Eske Bille hadde tatt på seg ansvaret, slapp Stig Bagge frå denne og liknande valdsverk utan vidare fylgjer. I 1534, då Eske Bille drog til Danmark, fekk Stig Bagge del i befalinga over Bergenhus og viste under Eske Bille sitt fangenskap stor fastheit og åndsnærvær, særleg under Christopher Trondsen sitt angrep i 1536. Då Eske Bille forlet Noreg, vart Stig Bagge sjølv forlena med Lista len. Han synte seg som ein påliteleg, men hard lensmann, og vart difor utsett for valdelege overfall av folket. Han vart òg nytta av Christian III til sjøekspedisjonar, men vart teken til fange under ein slik i 1542 i Nederlanda. Han vart der halshoggen og lagt på stegle som spion, til stor sorg for kongen.

## Kjelder
**Dansk Biografisk Lexicon*, Gyldendalske Boghandels Forlag, København, 1887-1905
Kongeriket Kypros

**Kongeriket Kypros** (gresk *Βασίλειον τῆς Κύπρου*) var eit krossfarar-kongerike på øya Kypros i seinmellomalderen.

Øya vart erobra frå Isak Komnenos, ein lokal guvernør og herskar. Han hadde utropa seg sjølv som keisar av det bysantinske riket. I 1191 vart han sigra over av kong Rikard I av England, i løpet av det tredje krosstoget. Rikard selde så øya til Tempelriddarordenen, som i sin tur selde vidare til Guy de Lusignan i 1192. Rikard sitt krosstog hadde slege feil, og Guy vart avsett frå Kongedømet Jerusalem. Broren og etterfylgjaren Amalrik I av Kypros, fekk tildelt kongekrona og kongetittelen av keisar Henrik VI av Det tysk-romerske riket. Ein liten minoritet av romersk-katolske budde mest i byar ved kysten. Døme på ein slik by var Famagusta, men òg i innlandsbyen og den tradisjonelle hovudstaden Nikosia (Levkosía). Romersk-katolikkane hadde styringsmakta, medan greske innbyggjarar budde mest på landsbygda. Slik var maktstrukturen mykje lik Kongedømet Jerusalem. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kingdom of Cyprus|Kingdom of Cyprus]]» frå ,  den 28. august 2006.*
Barents

**Barents**, eller på nederlandsk språk **Barentsz**, kan visa til:

* Willem Barents - ein nederlandsk oppdagar
* Barentshavet - eit havområde kring Svalbard
* Barentsburg - ein by på Spitsbergen
* Barentsøya - ei øy i Svalbard-øygruppa
* Barentsregionen - ein region i nordområda
* Barents Press International -ein laus organisasjon for pressefolk i Barentsregionen
Rikard I av England

**Rikard I av England** eller **Rikard Løvehjarta** (), var konge av England frå 1189 og hertug av Aquitaine frå 1168. Han var son av Henrik II av England og Eleonor av Aquitaine, bror av Johan utan land. Rikard høyrde til den normanniske ætta Plantagenet. 

Rikard vart sett på som ein helt i samtida, og har ofte vorte skildra som ein helteskapnad i litteraturen. Mellom anna er han skildra i forteljingane om Robin Hood. I røynda var han veldig lite tid i England, og brydde seg mest om krosstog og sine len i Frankrike. 

## Sjå òg
* Robin Hood
* Walter Scott

## Bakgrunnsstoff
Commodore 128

**Commodore 128**, eller **C-128**, er ein heimedatamaskin som vart laga av føretaket Commodore Business Machines og vart lansert i 1985, tre år etter veslebroren Commodore 64.

Commodore 128 hadde to ulike prosessorar, ein MOS 8502 for C64- og C128-modus og ein Zilog Z80 for CP/M-modus. Ettersom veslebroren Commodore 64 vart seld i så store opplag, vart det ikkje skrive så mange program for etterfølgjaren. Dei fleste som kjøpte maskina brukte den difor som ein Commodore 64.
Det skotske riksvåpenet

**Det skotske riksvåpenet** viser ei raud løve på gul bakgrunn. Dette våpenet er i dag brukt på det skotske kongeflagget og er ein del av det britiske riksvåpenet. I Skottland har dette riksvåpenet den raude løva i første og fjerde feltet og det engelske riksvåpenet er i det andre feltet, med ein einhyrning til venstre og ei løve til høgre for skjoldet som skjoldhaldarar. I resten av Storbritannia står skjoldhaldarane motsett, og det skotske våpenet er i det andre feltet, oppe til høgre.

Fram til 1603, då Skottland kom i personalunion med England og Irland, var den raude løva hovudsymbolet i riksvåpenet. Jakob VI av Skottland og I av England innførte element frå det engelske, det irske og det franske riksvåpenet; dette siste fordi den engelske krona framleis gjorde krav på Frankrike. Jakob brukte ulike versjonar av skjoldet i Skottland og England, ein skilnad som har halde seg fram til våre dagar.


Fil:Royal Coat of Arms of the Kingdom of Scotland.svg|Riksvåpenet til kongeriket Skottland før 1603
Fil:Coat of arms of the United Kingdom in Scotland.svg|Den skotske varianten av Det britiske riksvåpenet
Fil:Royal Coat of Arms of the United Kingdom (Government in Scotland).svg|Variant som vert nytta av den britiske statsforvaltinga i Skottland.
Fil:Royal Standard of Scotland.svg|Dronninga fører Skottlands riksbanner


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Royal coat of arms of Scotland|Royal coat of arms of Scotland]]» frå , den 10. november 2011.*
Talet 23

**Talet tjuetre (23)** er eit oddetal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 22 og før talet 24.

Ordenstalet som svarar til talet 23, er **tjuetredje** (**23.**).
Talet 80

**Talet åtti** (**80**) er eit partal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 79 og før talet 81.

Ordenstalet som svarar til talet åtti, er **åttiande** (**80.**).
Helsedirektoratet

**Helsedirektoratet** er eit tidlegare norsk direktorat i statsforvaltinga. Helsedirektoratet var fagorganet i den sentrale helseforvaltinga frå 1945 til 1993 og var leiande i utviklinga av helsevesenet i etterkrigstida under helsedirektørane Karl Evang og Torbjørn Mork. 

Direktoratet vart oppretta i 1945 ved omorganisering av det tidlegare Medisinaldirektoratet, og nedlagd frå 1. januar 1994 ved ei omorganisering der det nye Statens helsetilsyn vidareførte dei fleste oppgåvene. Helsedirektoratet var organisert under Sosialdepartementet.

Statens helsetilsyn inngjekk seinare i ei omorganisering av den sentrale sosial- og helseforvaltinga frå 1. januar 2002 der det nye Sosial- og helsedirektoratet overtok ein del av oppgåvene som Helsedirektoratet og Statens helsetilsyn hadde hatt.
Oda Krohg

**Oda Krohg** () var ein norsk kunstmålar. Før ho gifta seg heitte ho **Oda (Døpt Othilia Pauline Christine) Lasson**. Ho var syster av revysongarinna Bokken Lasson. 

Ho var leiande av kvinnene i Kristianiabohemen, ei kortvarig kulturpolitisk rørsle på 1880- og 90-talet. Hans Jæger vart rekna som leiar for bohemgruppa. 

Oda gifta seg med forretningsmannen Jørgen Engelhardt i 1881 og fekk to barn med han, før ho flytte frå han i 1883. Ho skilde seg formelt i 1888. Kring 1885 vart ho elev av Erik Werenskiold og Christian Krohg. Ho gifta seg med Krogh i 1888, og fekk to barn med han, Nana og Per.

Oda Krohg er kjend for sine landskapsbilete, mellom anna «Sommernatt ved Kristianiafjorden» (1886), «Japansk lykt» (ca. 1887) og «Kinesisk lykt» (1889). Ho måla òg portrett av mellom anna Aasta Hansteen, Ivar Arosenius, Gunnar Heiberg og Christian Krohg.

I boka *[[Syk Kjærlighet]]* frå (1893) skildra Hans Jæger eit trekant-tilhøve, der Jæger hadde sterk kjærleik til ei kvinne som skulle gifta seg med ein målar. Oda Lasson skal vera modell for denne kvinna. 

## Bakgrunnsstoff

## Litteratur
* Ketil Bjørnstad: *Oda! : dokumentarroman*, Oslo 2003 ISBN 82-05-32535-9
Ole Idar Kvelvane

**Ole Idar Kvelvane** () er ein norsk forfattar. Kvelvane voks opp i Stavanger, men bur no i Bergen. 

Sommaren 2006 skreiv Kvelvane ein kronikk i Dagbladet, om tilhøvet mellom kjønn og litteratur. Særleg spissformuleringa «menn skriv betre bøker enn kvinner» gav opphav til ordskifte. 

## Verkliste
* 2004: *Astronautar*, roman. Det Norske Samlaget ISBN 82-521-6490-0

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Kjønnlitteratur Kronikk av Kvelvane i Dagbladet
* Ole Idar Kvelvane på http://www.samlaget.no/
* Ole Idar Kvelvane i NRK Forfatter
* Ole Idar Kvelvane i Aftenposten Alex
* Ole Idar Kvelvane  på http://www.bergen.folkebibl.no
Barentsøya

**Barentsøya** er ei av øyane som utgjer øygruppa Svalbard. Barentsøya ligg mellom Spitsbergen og Edgeøya. Store delar av øya er dekte av Barentsjøkulen. Øya har ei flatevidd på 1288&nbsp;km², der breane utgjer 558 km². Det høgaste punktet er Solveigdomen på 666&nbsp;moh.

I nord, i sundet mellom Barentsøya og Spitsbergen, ligg Kükenthaløya. I sør, mellom Barentsøya og Edgeøya, ligg Freemansundet.

Barentsøya har ingen permanent busetnad og er kalla opp etter den nederlandske oppdagaren Willem Barents.

Det finst ei hytte på Frankenhalvøya i nordenden av Barentsøya. Det er ei gammal fangsthytte som ikkje er i bruk lenger, men området har vore brukt som depot for helikopterdrivstoff til bruk under teljing av isbjørn.

Frå Frankenhalvøya er det lett å ta seg inn til det indre av øya. Andre stader kan det vere vanskeleg på grunn av høge klipper.

I Dorstbukta kjem Besselbreen ut. Han har trekt seg mange kilometer tilbake i løpet av dei siste åra. Kapp Bessel, som ligg aust for utløpet til breen er no (i 2007) heilt endra frå det som står i karta. Dette skuldast at neset utelukkande består av lausmassar, og desse vert vaska ut igjen i sjøen. I Dorstbukta er det òg eit stort fuglefjell som hovudsakleg vert nytta av krykkje. I hekkeperioden er dette ein sikker stad å observere isbjørn på nært hald. Om sommaren er det mange isbjørner på Barentsøya. Nokre sirklar rundt øya på jakt etter mat. Andre held seg fast under fuglefjell og atter andre okkuperer dei mindre øyane som Engeløya.


Fil:Barents_island_franken_hut_1.jpg|Hytta i Frankenhalvøya
Fil:Barents_island_franken_hut_2.jpg|Hytta i Frankenhalvøya
Fil:Dorst_bay.jpg|Fuglefjell ved Dorstbukta, på austsida av Barentsøya. Grønt gras er sikkert teikn på fuglefjell


## Bakgrunnsstoff
* Barentsøya  hjå Svalbard Images

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Barentsøya|Barentsøya]]» frå , den 5. april 2008.*
Kristianiabohemen

**Kristianiabohemen** var ein krins kunstnarar, kulturarbeidarar og forfattarar i Kristiania på 1880-talet. Desse vart kalla bohemar av di dei gjorde opprør mot tradisjonelle normer for moral og samfunnsliv. Rørsla høyrde til naturalismen, men med den tydelige vekta dei la på kjensler peika ho også frem mot neste litterære periode, modernismen (nyromantikken). 

Leiaren for denne gruppa var forfattaren Hans Jæger (1854-1910). Oda Lasson var den kvinnelege leiarfiguren. Andre kjende bohemar var Christian Krohg, Jon Flatabø, Haakon Nyhuus og Nils Johan Schjander. Forfattaren Arne Garborg var også knytt til miljøet.

Kristiania-bohemene er kjend for sine ni Bohêmbud, som har opphav i eit stykke trykt i bladet *[[Impressionisten]]* nr. 8 i februar 1889. Bodorda er ofte tillagde Hans Jæger. Forsking gjort av til dømes Ketil Bjørnstad til den biografiske romanen *Jæger - en rekonstruksjon* tilseier at utgjevarane av bladet, Johan Collett Michelsen, Oda og Christian Krohg, skreiv boda sjølv som ein parodi på Jæger, som dei var i krangel med nett då. 

I ettertid har miljøet kring Kristianiabohemen inspirert fleire kunstnarar. Musikkverket *[[Leve Patagonia]]* av Ketil Bjørnstad tek utganspunkt i Kristianiabohemen sin draum om å starta på nytt i eit land langt vekke. Til dømes kunne dette vera Patagonia. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Jæger og Kristianiabohemen  på http://www.garborg.aasentunet.no 
* Mitt Patagonia 

## Litteratur
* Halvor Fosli: *Kristianiabohemen : byen, miljøet, menneska*, Oslo 1994.
Mangroveskog

**Mangroveskog** eller **mangrovesumpar** er ein tropisk og subtropisk biotop som er utbreidd i kyststrok ved ekvator på alle kontinent unnateke Europa. Det grunnleggande i vegetasjonen her er naturleg nok såkalla mangrovar; tre og buskar som har spesialisert seg på å veksa i tidevatn.

## Utbreiing og økologi

Mangrovar finst langsmed kysten både i tropiske og subtropiske strok. Ofte veks dei i samspel med korallrev, som tek av mykje av støyten frå bølgjene frå havet. Nytta er gjensidig; trea tek opp mange næringsstoff og syter for at korallane får det næringsfattige, lyse vatnet dei treng. Øydelegginga av mangroveskogen har mange stader ført til at korallrev har vorte utkonkurrerte av kraftige algeoppblømingar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mangrove|Mangrove]]» frå ,  den 29. august 2006.*
Korallrev

**Korallrev** er store koralldyrkoloniar bygd opp av korallpolyppar og skjeletta deira. Ein finn dei hovudsakleg i næringsfattig, grunt og klårt havvatn i tropane. Me har tre slag korallrev: barriererev, kystrev og atollar. I Noreg finst såkalla kaldtvasskorallrev.

Korallreva husar eit biologisk mangfald som berre vert overgått av det i regnskogane. Berre av fisk finn ein over 4000 ulike artar her.

Korallar veks både i tropisk og temperert hav, men dei fleste korallreva blir til i ei sone som strekker seg rundt 30° nord og sør for ekvator.

## Bakgrunnsstoff
DRM

**DRM** kan mellom anna stå for:
* Digital Radio Mondiale - Digital radio på mellombølgebandet, langbølgebandet og kortbølgebandet.
* Digital Rights Management - Eit rettsstyringssystem
Leve Patagonia

«**Leve Patagonia**» er eit musikkverk av Ketil Bjørnstad utgjeve på LP i 1978, seinare òg utgjeve på CD. Verket er skrive som ei moderne suite, og tek for seg historia om Hans Jæger og Kristiania-bohemen. Bjørnstad synte allereie den gongen ei sterk interesse for og kunnskap om bohemrørsla. Utgjevinga inneheld den lange artikkelen *Om Jæger, bohemen og det som hendte senere*, skriven av Bjørnstad. Kvar enkelt song har ei forklaring, som seier noko om den historiske bakgrunnen. Bjørnstad har seinare fordjupa seg endå meir i dette stoffet, og utgjeve fyldige bokverk om Oda Lasson i «Oda!» (1983) og Hans Jæger i «Jæger» (2001). «Leve Patagonia» er basert på faktiske hendingar, og Bjørnstad sjølv karakteriserer verket som «en hyllest til en gruppe mennesker som på ingen måte var feilfrie, men som våget å kjempe for det de trodde på». Tittelen «Leve Patagonia» spelar på at fleire i bohemkrinsane trudde dei kunne skapa seg eit nytt liv i eit land langt vekke, til dømes i Patagonia. 

«Leve Patagonia» rommar eit stort historisk persongalleri, sunge av nokre av dei fremste songarane innan visetradisjonen i Skandinavia. Den mest kjente songen frå «Leve Patagonia» er *Sommernatt ved fjorden*.

:: *Jæger ror -*
:: *og Oda sitter foran i en pram*
:: *som de har tatt*
:: *Jeg står ved vinduet i natt*
:: *og en fiol er min trøst*
:: *Snart vil sommervinden varsle høst*
::* Men lyset er i nord*
:: *Vær velsignet, du som ror*

Leve Patagonia vart innspela i Rosenborg Studios i Oslo, og utgjeve på Polygram records.
Produsent var Svein Erik Børja.
Grafisk formgjevar var Bruno Oldani.

### Rolleliste
* *[[Oda Lasson]]* - Lill Lindfors
* *[[Hans Jæger]]* - Ole Paus
* *[[Edvard Munch]]* - Lars Klevstrand
* *[[Aimar Sørensen]]* - Cornelis Vreeswijk
* *[[Bokken Lasson]]* - Ellen Westberg Andersen
* *[[Alexandra Lasson]]* - Alexandra Sandøy
* *Saihuekis datter* - Radka Toneff
* *[[Nils Johan Schjander]]* - Olle Adolphson
* *Kelner Hans* - Alf Cranner
* *[[Henrik Ibsen]]* - Jahn Teigen
* *[[Jappe Nilsen]]* - Harald Heide Steen jr.
* *Anny* - Anne Lise Gjøstøl
* *Jensine* - Hege Tunaal
* *Arbeidere* - Tore Onsaker og Ånen Valand
* *Forteller* - Ketil Bjørnstad

### Musikarar
* Knut Riisnæs - Saksofon og fløyte
* Nipe Nyrén - Gitar, el-gitar
* Ketil Bjørnstad - Piano, el-piano, Hammond B3, synthesizer
* Terje Venaas - Bass
* Pål Towsen - Trommer
* Jon Eberson - Gitar
* Øivind Ekorness - Cello
* Svein Gundersen - Kor
* Alexandra Sandøy - Kor
Digital rettsadministrasjon

**Digital rettsadministrasjon** (DRA), en: *Digital Rights Management* (DRM) er ei samlenemning på ulike teknologiar som har til mål å administrere tilgangen til opphavsrettsbeskytta informasjon lagra på, eller distribuert ved hjelp av, digitale medium.

I motsetnad til dei reint juridiske restriksjonane som nasjonal og internasjonal opphavsrettlovgjevnad pålegg den som innehar kopiar av opphavsrettbeskytta materiale, gjer DRA det mogleg å påleggje kopiinnehavaren ulike tilleggsrestriksjonar med hjelp av maskinvare- og programvare-kodar som vert kontrollerte av opphavsrettsinnehavaren.

Eit tidleg døme på DRA er det såkalla Content Scrambling System (CSS) for DVD-plater, som vart introdusert om lag i 1996. Prinsippet bak CSS er at data på DVD-plata er kryptert, slik at innhaldet berre kan spelast av dersom den koda informasjonen vert kombinert med ein eigen avspelingsnøkkel. For å få tillating til å leggje ein slik nøkkel inn i avspelarane sine måtte produsentane signere ei avtale som påla dei å byggje ei rekkje avgrensingar inn i spelarane, som til dømes å ikkje gje den som eig spelaren direkte tilgang til dei digitale signala som vert brukte for å framstille klartekstskopiar av signala på DVD-plata. I 1999 vart desse avgrensingane dekoda, og avspelingsnøklane er nå allment tilgjengelege (sjå DeCSS).

I dei seinare åra er det føreslege fleire nye DRA-initiativ. Dette inkluderer til dømes teknologi for å forhindre uautorisert innspeling av signal frå HDTV-kringkasting, det såkalla NGSCB-initiativet frå Microsoft, Intel og andre, og ulike teknologiar knytte til elektroniske bøker.

Motstandarar av DRA meiner denne typen teknologi pålegg forbrukarane urimelege restriksjonar og også mogleggjer andre former for misbruk, medan tilhengjarane hevdar at DRA er nødvendig for å forhindre ustrekt piratkopiering av digitale åndsverk.
Jærhagen

**Jærhagen** er eit kjøpesenter ved Kleppe i Klepp kommune. Kjøpesenteret vart opna den 23. september 2004.
Namnet Jærhagen kjem av at kjøpesenteret ligg på Jæren.

## Bakgrunnsstoff
* Jærhagen sin heimeside
Talet 25

**Talet tjuefem (25)** er eit oddetal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 24 og før talet 26.

Ordenstalet som svarar til talet 25, er **tjuefemte** (**25.**).
Oltedal

**Oltedal** er ein tettstad og skulekrins i Gjesdal kommune i Rogaland. Oltedal ligg 11 km aust for Ålgård og tettstaden har . 

## Namnesoge
Gamle namneformer har vore Optedal (1519), Olttedall (1521), Alttedal, Altedal og Oftedal. Namnet kjem frå fuglenamnet *alpt* (*olpt*) eller *elptr* som i gamal tid tydde 'svane'. Dalen har truleg fått namnet på grunn av svanar som overvintrar i Ragstjørn nedst i dalen.

## Historie
Oltedal Kraftverk vart bygd av Stavanger kommune i 1909 for å forsyne byen med elektrisitet. Etter kvart vart det anlagt garnindustri her, Svanedal Ullvarefabrikk og Gjestal Spinneri. Dalen har fleire sandtak, og sand og grus vert lasta ut gjennom hamna i Oltesvik. Av anna aktivitet kan Styro Oltedal AS som vart etablert i 1983 nemnast.

Under krigen mobiliserte hæren ved Svanedal Ullvarefabrikk i april 1940. Utstyr vart frakta inn til Oltedal der soldatar frå Stavanger og Jæren vart dressa opp før dei rykte ut og møtte tyskarane ved Bråstein. Nordmennene vart raskt pressa attende til Dirdal der dei sette seg fast ved Dirdal og i Gloppedalsura. Under krigshandlingane søkte den lokale folkesetnaden tilflukt i Uburhedlaren som etter krigen vart rusta opp til tilfluktsrom.

## Geografi
Riksveg 45 går gjennom dalen, men utanom tettstaden. Vegen gjennom dalen vart oppgradert i 2005 og 2006 og vart attopna rett før påska 2006. Frå riksvegen ved Gjestal Spinneri øvst i dalen går riksveg 508 til Høle.

## Kulturliv
Oltedal Musikkorps har vunne 3. divisjon i NM for brassband to gonger, i 1988 og 1992. Korpset har seinare slege seg saman med Ålgård Musikkorps og dannat Gjesdal Brass. Korpset tok andreplass i NM i 3. divisjon i 2006 og rykte opp i 2. divisjon.

Staden har òg ein fotballklubb, Oltedal FK, i 5. divisjon.

Klatreentusiaster brukar *Trollsteinane* til klatring.

## Sjå òg
* Tettstader i Rogaland

## Kjelder
* Arneson, Søren: *Gards- og ættesoga for Gjestal*, Gjestal Kommune, Stavanger 1939
* Nerheim, Gunnar og Øye Gjerde, Kristin: *Energiske linjer: Stavanger Energi gjennom 100 år 1898-1998*, Stavanger Energi AS, Stavanger 1998
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»
Norges Samemisjon

**Norges Samemisjon** er ein organisasjon for kristen misjonsverksemd mellom samar, ofte kalla **Samemisjonen**. Samemisjonen vart skipa i 28. februar 1888. Dei som grunnla misjonen blant samane, meinte det var viktig å ta omsyn til samisk språk og kultur. Samemisjonen har i dag hovudsete i Trondheim og driv forkynning, sosialt arbeid og skoleverksemd i den samiske befolkninga i Noreg og Russland. 

## Historie
### Etableringa
Misjonsarbeidet blant samane vart på 1700-talet drive gjennom Misjonskollegiet, eit arbeid igangsett på kongeleg initiativ, og finansiert med tvungen kontingent frå alle kyrkjer sør i Noreg. 

På 1880-talet dreiv norske styresmakter ein hardhendt fornorskingspolitikk, og dei samiskspråklege kristendomsbøkene som Stockfleth hadde skrive, var ikkje lenger i bruk i skolen. Tromsøbiskopen J.N. Skaar sende då ut eit opprop for etablering av «Norsk Finne-Mission». Biskopens viktigaste grunnar for å opprette finnemsisjonen var følgjande:
# Å motarbeide ein hardhendt og urettferdig fornorsking
# Å forkynne kristendom for samar som budde uvegsamt til
# Å skape ei motvekt til læstadianismen
# Å omsette Bibelen og andre kristelege skrift på samisk.

Arbeidet i samemisjonen vart den første tida leia av biskop Skaar saman med J. K. Qvigstad og N. Ursin. 31. desember 1892 hadde misjonen sitt første styremøte og vedtok lover for organisasjonen, med formål å sende ut samisktalande predikantar og å omsetje Bibelen og andre småskrift til samisk. Formålet skulle stå uendra «saalænge der inden Tromsø Bispedømme ere Finner, som ikke forstaar det norske Sprog».

## Arbeid i dag
Samemisjonen har vore med å bygd 6 fjellkyrkjer i Finnmark, 4 leirstader og fleire bedehus i den nordlege landsdelen. Organisasjonen driv Øytun folkehøgskole i samarbeid med andre organisasjonar. Samisjonen driv ein to-språkleg nærradio i Finnmark, og har hatt arbeid med samane på Kolahalvøya sidan 1995. Samemisjonen har om lag 300 foreiningar, organisert i 7 krinsar og ei fellesforeining. I alt har organisasjonen om lag 40 tilsette, av desse er det vel 10 forkynnarar. Bladet Samenes Venn vert utgjeve av Samemisjonen, med eit opplag på 3 000.

## Bakgrunnsstoff
* www.samemisjonen.no 
* Adolf Steen *Finnemisjonen 75 år* Norges Finnemisjonsselskap 1963
Lars Skrefsrud

**Lars Olsen Skrefsrud** () var ein norsk misjonær og språkforskar fødd i Fåberg i Oppland og død i Benagaria i India. Saman med Hans Peter Børresen vert han rekna som stiftar av Santalmisjonen. 

Før han byrja med misjonsverksemda hadde Skrefsrud eit omflakkande liv. I 1858 vart han dømd til fire års soning i Oslo Kretsfengsel for fleire tilfelle av tjuveri. Under fengselsopphaldet fekk han ei religiøs nyorientering, vart omvend og la om livsstilen.

Då han slapp ut att frå fengsel, var det få som ville hjelpa ein tidlegare innsett. Trass i dette vart han ynskt velkomen hjå bokhandlaren Bodding på Gjøvik. Hjå familien Bodding fungerte han òg som lærar for sonen i huset, Paul Olaf Bodding. 

Skrefsrud skjøna med tida at han måtte læra seg språket til folka på misjonsmarka. Dette gjorde han med tida svært språkmektig, og han lærde seg å meistra over atten ulike språk. Han utvikla ei religiøst prega språkfilosofisk tenking, som han gjerne formidla vidare. Han vart kjend som ein dyktig og inspirerande folketalar. 

Skrefsrud lét seg attdøypa, og var lenge inspirert av dei baptistiske misjonskyrkjene i India, før han saman med Børresen etablerte «The Indian Home Mission to the Santals». Santalmisjonen har i tida etter fått avgreiningar til fleire land, mellom anna Danmark (ved Hans P. Børresen), Sverige og USA (ei tid òg til Storbritannia). Skrefsrud døydde i Benagaria i India. Gravstaden ligg like utanom kyrkja. 

Paul Olaf Bodding førte vidare arbeidet til Skrefsrud og Børresen.
Huseby i Trondheim

**Huseby** er ein bydel sørvest i Trondheim som grensar til Flatåsen i nord, Kolstad og Saupstad i aust og Bymarka i sør og vest. Namnet kjem frå eit gamalt gardsbruk i området som no vert nytta til andre føremål.

Bydelen er i all hovudsak eit bustadområde med rekkjehus og einebustader. Huseby barnehage ligg på Huseby slik namnet tilseier, medan Huseby skole, Husebyhallen og Husebybadet ligg på Saupstad.

Bustadområda på Huseby heiter:

* Husebyvegen
* Nordre Husebytun
* Søndre Husebytun
* Vestre Husebytun
* Nordbakken
* Husebyhøgda

Huseby ligg administrativt i Heimdal bydel. Før kommunesamanslåinga i 1964 var området ein del av Leinstrand kommune.
Kaldtvasskorallrev

**Kaldtvasskorallrev** er korallrev som veks på større djupn og i kaldare hav enn dei tropiske korallreva. Dei finst vidt utbreidd i alle verdshav, bortsett frå i polområda, og er ikkje i særleg grad avhengige av lys.

## Biologi
Den vanlegaste revdannande korallen er steinkorallen *[[Lophelia pertusa]]*, men òg andre artar kan danna kaldtvasskorallrev. Lophelia-korallen trivst best i vatn med temperaturar på 6-8&nbsp;°C og er vanlegast på 200-1000 meters dyp. Ein har likevel funne han så grunt som 39 meter (Trondheimsfjorden) og så djupt som 3383 m (ei undersjøisk fjellkjede utanfor austkysten av USA). Reva veks særs sakte – frå nokre få millimeter til maksimum to centimeter i året, og dei eldste delane av norske korallrev er om lag 8&nbsp;500 år gamle.

Noreg har verdas største kjende kaldtvasskorallrev, men havbotnen er dårleg kartlagt. Kaldtvasskorallreva vert kartlagt med multistråle-ekkolodd i kombinasjon med filming med fjernstyrte miniubåtar. Utviklingen av betre kartleggingsutstyr og det auka fokuset på kaldtvasskorallreva vil truleg føra med seg stadig nye oppdagelser av slike korallrev framover, både i norske og utanlandske farvatn.

Røstrevet som vart oppdaga i 2002, er verdas største kaldtvasskorallrev. Det ligg på 300 til 400 meters djup rundt 110 km vest for Røst. Revet er om lag 35 km langt og 3 km bredt, og har eit flateinnhald på rundt 100 km².

Reva gjev levestad til eit rikt mangfald av marint liv. Ein trur dei er viktige som yngleplassar.

## Trugsmål og vern
Den seine veksten og den skjøre fysiske strukturen gjer reva særs sårbare. Etter kvart som kaldtvasskorallreva er vortne betre kartlagt, har forskarar oppdaga at mange er skadde. Ifølge Havforskningsinstituttet er 30-50 % av norske korallrev skadd eller øydelagt på grunn av botntråling. I tillegg til dette trugsmålet kan legging av røyrledningar og kablar gjera mykje skade.

Fiskeridepartementet fastsette i 1999 Forskrift om beskyttelse av korallrev. Denne har heimel i Saltvannsfiskeloven og Lov om Noregs økonomiske sone, og gjev korallreva generelt vern mot fiskeredskap som vert slepte langsmed botnen. Forskrifta forbyr tilsikta øydelegging av korallrev og set krav om aktsemd ved fiske i nærleiken av kjende korallrevførekomstar. Vidare forbyr forskrifta bruk av aktiv fiskereiskap som vert slept langs botnen i spesielt einskilde område. Så langt har fem korallrev — Sularevet og Iverryggen utanfor Midt-Noreg, Røstrevet utanfor Lofoten og to rev på Hvaler (Tisler og Fjellknausene) — fått slikt spesielt vern

## Kjelder

Omsett frå bokmålswikipedia
Talet 24

**Talet tjuefire (24)** er eit partal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 23 og før talet 25.

Ordenstalet som svarar til talet 24, er **tjuefjerde** (**24.**).
Thomas Kingo

**Thomas Kingo** () var ein dansk biskop og salmediktar. Han vart fødd i Slangerup, og døydde i Odense. Han var biskop over Fyns stift frå 1677.

Kingo redigerte fleire salmeboksamlingar, og har namnet sitt knytt til Dend Forordnede Ny Kirke-Psalme-Bog, *Kingos salmebok*.
«Hver har sin Skæbne» frå *Samlede digte* er teke opp i Danmarks kulturkanon si lyrikkantologi.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Digte, biografi og bibliografi i Kalliope
* Project Runeberg: Thomas Kingo
Amiga 1000

**Commodore Amiga 1000**, ogso kjend som **A1000** og opphavleg berre som **Amiga**, var den fyrste heimedatamaskinen frå Commodore i Amiga-linja, utgiven i 1985. Han brukte ein av dei kraftigste og ortogonale CPU-ane og den mest avanserte grafikken for si tid.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Amiga 1000|Amiga 1000]]» frå ,  den 30. august 2006.*
Golf

**Golf** er ein utandørsidrett der enkeltspelarar eller lag slår ein liten ball i hòl med ulike typar køller. I golfreglane blir idretten definert som 'å spele ein ball med ei kølle frå utslagsstaden ned i hòlet med eit slag eller fleire påfølgjande slag i samsvar med reglane'.

Golf oppstod truleg i Skottland og har vore spelt i fleire hundre år på Dei britiske øyane. Sjølv om golf av nokre blir rekna som ein fritidsaktivitet helst for rike, blir spelet stadig meir populært og talet på spelarar veks i store delar av verda. I Noreg er over 119&nbsp;000 spelarar medlem av Norges Golfforbund. Dette blir ein gjennom medlemskap i ein norsk golfklubb. Det blir kravd medlemskap for å kunna spela på dei aller fleste av dei norske banane.

## Spelet

Ein golfrunde består i å spele eit tal hòl, vanlegvis 18, på færrast slag råd. Å spele eit hòl består i å slå ein ball frå utslagsstaden (eit område avsett for å slå det første slaget på hòlet), og å halde fram med å slå ballen til den ligg i hòlet. Når ballen er på «greenen» (puttinggreenen – eit område med ekstra kortklipt gras) går ein over til å slå ballen langs bakken («putting»). Målet om å slå ballen i hòlet ved å bruke så få slag som mogleg blir gjort vanskelegare med diverse hinder, som «bunkerar» (sandhinder) og vasshinder.

Konkurransegolf kan spelast på ei rekke forskjellige måtar av både enkeltspelarar eller lag. Poengberekninga kan skje som slagspel («stroke play») eller matchspel («match play»). I slagspel tel ein kor mange slag som blir brukt på heile runden eller turneringa, og spelaren med færrast slag totalt blir vinnaren. I matchspel spelar ein om kvar enkelt hòl, og den som avsluttar hòlet med færrast slag, vinn hòlet.

Til forskjell frå mange andre sportsgreiner, blir golf for det meste spelt utan overoppsyn av ein dommar. Spelet avheng av at den enkelte viser omsyn til andre spelarar og følgjer reglane. Som det står i golfreglane: 'Alle spelarar bør oppføre seg på ein disiplinert måte, alltid vise høflegheit og ei god sportsånd, utan omsyn til kor konkurranseinnstilte dei måtte vere. Det er ånda i golfspelet'.

## Bakgrunnsstoff
* Offisielle golfreglar på norsk
* Decisions on the rules of golf
* Norges Golfforbund
* Kina eller Skottland først med golf? frå golf.no
Røstrevet

**Røstrevet** er eit korallrev som ligg utanfor kysten av Lofoten. Det vart oppdaga i 2002, men fiskerne fra Lofoten og Værøy / Røst har kjent til revet i generasjoner, og er det største kaldtvasskorallrevet ein kjenner til i heile verda. Revet ligg på 300 til 400 meters djup rundt 110 km, er om lag 35 km langt og 3 km bredt, og har eit flateinnhald på rundt 100 km².
Gunnhild Øyehaug

**Gunnhild Øyehaug** () er ein norsk forfattar. Ho vart fødd i Volda og voks opp i Ørsta. Øyehaug skriv på nynorsk. Ho underviser ved Skrivekunst-akademiet i Hordaland.

Gunnhild Øyehaug har hovudfag i litteraturvitskap og ho er tilsett som lærar ved Skrivekunstakademiet i Hordaland. Ho har vore med i redaksjonen for tidsskriftet Vagant, og frå 2005 til 2009 redigerte ho tidsskriftet *[[Kraftsentrum]]* saman med Olaug Nilssen. Ho debuterte i 1998 med diktsamlinga *Slaven av blåbæret*. I 2004 vart novellesamling *Knutar* nominert til Brageprisen. I 2005 vart ho plukka ut av Bjørnsonfestivalens kunstnariske råd til å representere Noreg i det internasjonale festivalsamarbeidet Scritture Giovani. Ho vart i 2006 tildelt Bjørnsonstipendet, og i 2007 fekk ho Tanums Kvinnestipend. 

## Utgjevingar
**Slaven av blåbæret* &ndash; diktsamling (1998) 
**Knutar* &ndash; novellesamling (2004)
**Stol og ekstase* &ndash; essays og noveller (2006)
**Vente, blinke* &ndash; roman (2008)
**Knutar+* &ndash; noveller (2012)
**Undis Brekke* &ndash; roman (2014) 
**Kvinner i for store herreskjorter* &ndash; filmmanus (saman med Yngvild Sve Flikke) (2015)
**Draumeskrivar* &ndash; novellesamling (2016)
**Miniatyrlesingar* &ndash; essay (2017)
**Presens maskin* &ndash; roman (2018)
**Vonde blomar* &ndash; noveller (2020) Kolon forlag
**Hjartet i skalkeskjulet* &ndash; essay (2022) Kolon forlag.
**Gunnhild, kona till Eirik Blodøks &ndash;* skodespel (2023) Kolon forlag
**Her kjem sola &ndash;* roman (2024) Kolon forlag
**Samla noveller &ndash;* noveller (2025) Kolon forlag

## Omsetjingar
*Sonja Åkesson: *11 dikt om einsemd* (2009)
*Christophe Tarkos: *Kasser* (m. Cathrine Strøm, 2011) 

## Prisar og utmerkingar
*Bjørnsonstipendet 2006, for «sitt skakke blikk på verda, sin absurde humor og si evne til å skape eit særeige, medvite språk» (juryen si grunngjeving)
*Tanums Kvinnestipend, 2007
*Nynorsk litteraturpris 2008 for *Vente, blinke*
*Doblougprisen, 2009
*Sultprisen, 2009
*Prins Eugens kulturpris, 2010
*O. Henry prize for short fiction, 2022
*Nynorsk litteraturpris, 2024
* Nynorskstipendet til Vestland fylkeskommune, 2025

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Gunnhild Øyehaug hjå Nasjonalbiblioteket
Karlstad

**Karlstad** er ein by i Sverige. Byen ligg på nordsida av Vänern, på eit elvedelta skapa av Klaraelva. Byen ligg i det svenske landskapet Värmland. Byen er administrasjonsstad for kommunen Karlstads kommun, for länet Värmlands län og for Karlstads stift. 

Karlstad blei grunnlagt av Karl IX i 1584. I 1865 brann store delar av dei sentrale delane av byen ned. Etter brannen laga ein eit nytt gatesystem som har gjeve byen den utsjånaden den har i dag. I 1905 føregjekk forhandlingane mellom den norske og svenske regjeringa om sjølvstendet til Noreg (Karlstad-forhandlingene). Dette skjedde i Frimurarlosjen i byen som ligg på stortorget ved sidan av bl.a. Stadshotellet og rådhuset. Den endelege avtalen blei underteikna i festsalen til losjen 23. september 1905.

Karlstad har eit universitet med 11&nbsp;000 studentar.

I utkanten av Karlstad ligg Bergvik kjøpesenter.

Ishockeyklubben Färjestads BK, som har vore blant dei dominerande klubbane i svensk ishockey i fleire tiår, kjem frå Karlstad.

## Geografi

Karlstad ligg på delar av elvedeltaet til Klarälven og delvis ved Vänern. Deltaet breier seg ut til omgjevandane rundt Karlstad sør for byen, ned til mellom anna Skoghall. Det vestre elveløpet i deltaet omgir øya som det sentrale Karlstad er bygd på, Tingvallaön. Deltaet fører til at det er mykje vatn i byen i form av ulike elveløp, sjøar og viker på grunn av danning av kroksjøar. Deltalandskapet gjer òg at landskapet er relativt flatt, men det finst ein del høgder og høgdedrag i byen, som ikkje skuldast elveavleiringar. Dette gjeld særleg nord og aust for deltaet, og sør for deltaet på Hammarö. Karlstads domkyrka ligg på eit høgare punkt (det så kalla *Lagberget*) på Tingvallaön midt i deltaet, mellom alle elveløpa.

## Venskapsbyar
San Marinos kommunistiske parti (marxist-leninistisk)

**San Marinos kommunistiske parti (marxist-leninistisk)** (*Partito Comunista (Marxista-Leninista) di San Marino*) var eit kommunistparti i San Marino. Partiet vart skipa i 1968.

Partiet tok del i parlamentsvalet i 1969 og 1974, men fekk ikkje noko mandat.
Pirattrålar

Ein **pirattrålar** er i norsk språkbruk ein trålar som fiskar ulovleg i Norsk økonomisk sone (NØS) eller utan kvote i internasjonal farvatn i Barentshavet. Mange pirattrålarar er eigd frå Island, Spania eller Noreg, men fiskar under flagget til andre land. Eit godt døme er trålaren Kabou. Kabou vart arrestert i Barentshavet sommaren 2006. Trålaren bar då namnet Joanna og bar flagget til São Tome, seinare vart det klårt at trålaren var registrert i Guinea under namnet Kabou.

Også trålarar som ikkje seglar under falsk flagg blir omtalt som pirattrålarar om dei medvite og over lang tid overfiskar kvotene sine eller på anna måte driv med alvorlege brot på reglane for fiskeri. Døme på dette er trålarane Elektron frå Russland og Arosa Quince frå Spania.

Norske styresmakter har dei siste åra tatt problemet med overfiske og piratfiske meir alvorleg og prøver å få til eit samarbeide med EU og Russland om dette. Norske styresmakter har og tatt til å kontrollere trålarar som landar fisk i utanlandske hamnar. Mellom anna vart Kabou kontrollert ved hamn i Portugal i august i 2006.
The School

**The School** er eit norsk rockeband frå Trondheim. Bandet består av Stig Førde Aarskog, Karl Martin Hoddevik, Thor-Inge Hoddevik, Andreas Elvenes og Per Andreas «Puppy» Gulbrandsen.

Bandet blei starta i Trondheim våren 2004. I januar 2006 kom førsteutgivinga deira, *Mädchen EP*.

I 2006 blei bandet signert av Kong Tiki Records og det første heile albumet deira, *Espionage*, blei lansert 11. september 2006.

## Bandmedlemmer
### Noverande medlemmer
* Stig Førde Aarskog (vokal/gitar)
* Karl Martin Hoddevik (gitar)
* Thor-Inge Hoddevik (bass/vokal)
* Andreas Elvenes (keyboard/vokal)
* Per Andreas «Puppy» Gulbrandsen (trommer)

## Diskografi
### LP
* Espionage (September 2006)

### EP
* Mädchen EP, (Januar 2006)

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til The School 
* MySpace-sida til The School
Talet 26

**Talet tjueseks (26)** er eit partal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 25 og før talet 27.

Ordenstalet som svarar til talet 26, er **tjuesjette** (**26.**).
Sinclair ZX Spectrum

**Sinclair ZX Spectrum** var ein heimedatamaskin utvikla i Storbritannia i 1982 av Sinclair Research. Maskinen er basert på Zilog Z80 prosessoren med ein klokkefrekvens på 3,5 MHz. ZX Spectrum kom anten med 16 eller 48 kB minne.
Jakob Jakobsen

Dr. philos. **Jakob Jakobsen** (også *Jákup*) () frå Tórshavn, var ein færøysk språkforskar. Han vert rekna som ein av dei viktigaste bidragsytarane til moderne færøysk språk, som den leiande dokumentaristen av Norn, det no utdøydde språket på Shetland. Han er òg kjend som samlar av eventyr.

Han vart fødd i 1864 som son av bokhandlaren Hans Nicolai Jacobsen, og reiste som 13-åring til Danmark for vidare skulegang. 

## Verk
* 1889 - *Nogle ord om færøsk, samt et forslag til en ny færøsk retskrivning*. I: *[[Dimmalætting]]*, Tórshavn, Nr. 20-25
* 1890 - *Det færøske Retskrivningsspørgsmål*. I: *Dimmalætting*, Tórshavn, Nr. 12-14
* 1891 - *Færøsk anthologi* (med Hammershaimb). København, 1891. - 2 Bd. (Sist utgjeve i Tórshavn, 1991)
* 1892 - *[[Nólsoyar Páll|Poul Nolsø]]: et Livs- og Tidsbillede fra Færøerne ved Slutningen af det 18. og Begyndelsen af det 19. Aarhundrede* - 87 s. 
* 1897 - *Det norrøne sprog på Shetland* - 193 s.
* 1898-1901 - *Færøske folkesagn og æventyr* - 648 S. (4. utg. 1975)
** *4 ævintýr : úr Sagnum og ævintýrum*. Tórshavn, 2003. - 75 s. 
* 1901 - *Shetlandsøernes stednavne* - 205 s. (Omsett som *The place-names of Shetland* (Kirkwall, 1993. - xxviii, 273 S.)
* 1902-1903 - *Austfirðinga sœgur* 264 s. (på islandsk)
* 1904 - *Færøsk sagnhistorie : med en indledende oversigt over øernes almindelige historie og literatur* - 81 s. 
* 1907 - *Diplomatarium Færoense : føroyskt fodnbrævasavn : við søguligum rannsóknum* (nytt opplag 1985)
* 1908-1912 - *Etymologisk Ordbog over det norrøne sprog på Shetland* (3 Bd.) (Omsett som *An etymological dictionary of the Norn language in Shetland* (Lerwick, 1985. - 2 Bd.)
* 1912 - *Poul Nolsöe : livssöga og Yrkingar* - 340 s. 

## Bakgrunnsstoff
* Faroestamps.fo - Hammershaimb og Jakobsen 
* Dansk Biografisk Leksikon (1887-1905)