open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Angelit

**Angelit**, tidlegare kalla **Angelin tytöt** (*Aŋŋel nieiddat*), er ei finsk samisk folkemusikkgruppe skipa av systrene Ursula og Tuuni Länsman i 1989. Historia til gruppa kan likevel førast tilbake til 1982, då Eino Ukkonen, finsklæraren til Ursula og Tuuni Länsman, tok dei og nokre klassekameratar med for å synga på ein samisk festival i Utsjoki. I 1987 gav gruppa ut sin fyrste ikkje-kommersielle kassett som var spelt inn saman med Mari Boine.

I 1989 omkom eit av medlemmen frå gruppa i ei bilulukke, og gruppa blei oppløyst. Ursula og Tuuni skipa saman med Ulla Pirttijärvi ei gruppe dei kalla Angelin tytöt, 'jenter frå  Angeli', etter landsbyen Angeli i Enare nord i Finland der dei voks opp. Ulla syng på det fyrste albumet deira, *Dolla*, og har hatt sin eigen musikkarriere etter å ha gått ut av gruppa.

Gruppa endra namn til Angelit i 1997 på grunn av problem med mange ulike omsetjingar av «Angelin tytöt».

## Medlemmer

* Tuuni Länsman (vokal)
* Ursula Länsman (vokal)
* Alfred Häkkinen (byrja i 1994; gitar og trommer)
* Samuli Kosminen (byrja i 1999; perkusjon)
* Mamba Assefa (byrja i 1999; perkusjon)
* Kimmo Kajasto (byrja i 1999; keyboard, programmering, atmosfære)

## Tidlegare medlemmer

* Ulla Pirttijärvi (vokal)
* Jonne Järvelä (frå Korpiklaani)

## Utgjevingar

### Album
Som *Angelin tytöt*:

* *Dolla* ('Eld', 1992)
* *Giitu* ('*Takk*', 1993)
* *Skeaikit* (*<nowiki/>'Latter*', 1995)
* *The Voice of the North* (1997) - samling av dei tre tidlegare albuma

Som *Angelit*:

* *Mánnu* (*<nowiki/>'Månen*', 1999)
* *Reasons* (2003)

### Samarbeid
Alle bortsett frå Final Fantasy-samarbeidet blei laga saman med gruppa Waltari.

* *Final Fantasy V Dear Friends* (1993)
* *So Fine!* (1994)
* *So Fine 2000* (2000)
* *Channel Nordica* (2000)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Angelit|Angelit]]» frå ,  den 3. mai 2022.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
* Angelin Tytöt - "Giddat" (1990)
Äʹvv skoltesamisk museum

**Äʹvv skoltesamisk museum** (*Äʹvv Saa'mi mu'zei*) er eit museum for den skoltesamiske kulturen; det ligg ved E6 i Neiden i Sør-Varanger kommune og opna for publikum i juni 2017.

Den faste utstillinga til museet, *Skoltelandet*, er fordelt på tre rom: Folket, Landet og Verden. Dei tre delane viser samfunna og tradisjonane til skoltesamane; livsforma og landskapsbruket deira, og skoltesamane i møte med storsamfunnet. I Neiden finst òg andre skoltesamiske kulturminne: det vesle, ortodokse Sankt Georgs kapell og det verna landskapet Skoltebyen.

Arbeidet med å ferdigstilla museet tok lang tid. Grunnsteinen blei lagt ned i 2007, og museet stod ferdig i 2009 Ei rekke feil ved bygget førte til utsetjingar med opninga. Museet heitte i planfasen *Østsamisk museum*, men skifta namn til *Äʹvv Skoltesamisk museum* før opninga i 2017. «Äʹvv» er skoltesamisk og betyr 'gjenspeglinga av sola på vatn eller snø'.

Museet deltar i bååstedeprosjektet for tilbakeføring av samiske gjenstandar frå Norsk Folkemuseum og Kulturhistorisk museum til samiske museum. Det blei tilbakeført ei rekke gjenstandar i april 2017.

Museet er ein del av Tana og Varanger Museumssiida, saman med tre andre museum i Aust-Finnmark. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Äʹvv skoltesamisk museum|Äʹvv skoltesamisk museum]]» frå ,  den 3. mai 2022.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*
Atelier

**Atelier** (uttalt atelié eller atlié, frå fransk for fransk ‘verkstad’) er arbeidsrommet, studioet eller verkstaden til ein biletkunstnar, fotograf eller ein annan kreativ utøvar. Nemninga blir òg brukt om arbeidslokale for kunstindustri og enkelte typar skredderi og finare systover. Tilgang på naturleg lys er ofte viktig i eit godt atelier.

*Ateliers libres* var uformelle akademi som utvikla seg på 1800-talet; der det blei skaffa modellar, men ikkje gitt noka undervisning. Desse var ettertrakta av avantgarde-kunstnarar. Charles Gleyre sitt atelier blei brukt som møtestad for unge Monet, Renoir og Sisley, og det finst ei levande skildring av den uformelle omgangsforma i George du Maurier sin roman *Trilby* (1894).

## Galleri

Frédéric Bazille - Bazille's Studio - Google Art Project.jpg|*L'atelier de Bazille* (1870) av Frédéric Bazille 
Hans Temple - Viktor Tilgner in seinem Atelier.png|*Viktor Tilgner in seinem Atelier* av Hans Temple
Krøyers atelier.jpg|P.S. Krøyer sitt atelier med nordvendt takvindauge.
Ateliér Zdenky Braunerové, Roztoky (Praha--východ).jpg|Zdenka Braunerová sitt atelier i Roztoky
Nils Nilsson Skums ateljékåta (2005).jpg|Ateliergammen til Nils Nillson Skum
Atelier Czichon 1.jpg|Atelier i Tyskland (2017)


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Atelier|Atelier]]» frå ,  den 3. mai 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
NM i padling 1973

**Noregsmeisterskapen i padling 1973** gjekk føre seg på Jonsvatnet i Trondheim 11. og 12.  august.

## Karar
### K1 500 meter





### K1 1000 meter





### K1 10000 meter





## Kvinner
### K1 500 meter





### K1 5&nbsp;000 m





## Kjelder
**Sportsboken 73*. Dreyer Stavanger. 1973
Musselin

**Musselin** (frå arabisk *mausili*, 'frå Mosul') er eit svært tynt vove bomullstekstil som blei frakta til Europa frå byen Mosul i dagens Irak på 1600-talet. Stoffet blei særleg populært som kjolestoff i Frankrike på 1700-talet og byrjinga av 1800-talet. Det har seinare særleg blitt brukt til kjolar og gardin.

Langt tidlegare er stoffet kjent frå Bengal, der det kanskje opphavleg blei laga. I *[[Periplus Maris Erythraei]]* frå det første hundreåret e.Kr. er musselin nemnt som ei eksportvare frå Bengal, og i det åttande hundreåret skryt den arabiske handelsmannen Sulaiman i *Salsilatu-t Tawarikh* av eit svært tynt bomullsstoff frå Bengal som han ikkje har sett maken til andre stader.

## Galleri

A Mughal warrior and his wife.jpg|Bilde av ein indisk krigar og kona hans kledd i musselin, frå ca. 1785
Selina Peckwell, later Mrs. George Grote (1775-1845) by Thomas Lawrence.jpg|*Selina Peckwell, later Mrs. George Grote* (1793) av Thomas Lawrence
Pelerine, cotton, ca. 1835.jpg|Brodert musselinkrage frå ca. 1835.
Woman with cypher by anonymous (1850s, Mogilev).jpg|Kvinne i musselinkjole. Russisk måleri frå 1850-talet.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Musselin|Musselin]]» frå ,  den 3. mai 2022.*  
 





## Bakgrunnsstoff
Cupfinalen i fotball 2016/Menn

**Cupfinalen for menn 2016** var den siste og avgjerande kampen i Noregsmeisterskapen i fotball for menn, den 110. cupfinalen i Noreg. Kampen stod mellom tittelforsvarar Rosenborg Ballklub frå Trondheim og nivå 2-laget Kongsvinger Idrettslag, og vart avvikla søndag 20. november 2016 på Ullevaal Stadion i Oslo framfor 26&nbsp;912 tilskodarar. Rosenborg vann kongepokalen for ellevte gong, etter siger 4–0 over laget frå Kongsvinger.

## Kampen
Pål André Helland gav Rosenborg leiinga på eit frispark frå 25 meter i det 12. minutt. Fem minutt ut i andre omgang skalla Tore Reginiussen eit hjørnespark i mål. I det 63. og 65. minutt la Helland på 3– og 4–0. Begge gongane finta han seg fri kringom hjørnet av 16-meterstreken, fyrste gongen sette han ballen i det nærast kiper-hjørnet, andre målet kom i det lengste hjørnet.

Tore Hansen frå Feda var hovuddommar. 

### Laga
**Rosenborg BK** mønstra fylgjande mannskap: André Hansen, Jonas Svensson,  Tore Reginiussen, Holmar Eyjolfsson, Jørgen Skjelvik, Mike Jensen (kaptein), Anders Konradsen, Fredrik Midtsjø, Pål André Helland, Christian Gytkjær, Mushaga Bakenga. I det 70. minutt vart Bakenga bytta ut Elbasan Rashani, medan Matthías Vilhjálmsson og Alexander Gersbach fekk vere med på festen dei siste 10-12 minutta. Midtsjø og Helland steig då av.

**Kongsvinger** mønstra Otto Fredrikson, Fredrik Pålerud, Adrian Ovlien, Kirill Suslov, Jørgen Richardsen, Martin Ellingsen, Harald Holter, Ørjan Røyrane, Helio Pinto, Adem Güven og Antonio Nieves Martin. Midtvegs i andre omgang kom Mame Niang, Johan Vennberg og Espen Nystuen på bana, ut gjekk Güven, Holter og Suslov.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cupfinalen i fotball 2016/Menn|Cupfinalen i fotball 2016/Menn]]» frå ,  den 3. mai 2022.*
Pål André Helland

**Pål André Helland** () er ein norsk fotballspelar frå Kyrksæterøra som sidan 2021 er aktiv for Lillestrøm Sportsklubb. Han er kantspelar, best kjend for sine sesongar som Rosenborg-spelar. Perioden juni 2015-oktober 2016 deltok han i 6 av Noregs landskampar.

## Kjelder

*eu-football
Fredrik Midtsjø

**Fredrik Midtsjø** () er ein norsk fotballspelar frå Stjørdal som sidan 2017 gjer teneste i den nederlandske fotball klubben AZ Alkmaar. Han er midtbanespelar, deltok 2016-21 i 11 av Noregs landskampar.

## Kjelder

*eu-football
Anders Konradsen

**Anders Ågnes Konradsen** () er ein norsk fotballspelar frå Innstranda i Bodø kommune. Han spelte for Bodø/Glimt i tida 2007-10, og er frå 2022 tilbake i Glimt-troppa. Konradsen, som er midtbanespelar, er særleg kjend for sine sju sesongar som Rosenborg-spelar. Perioden november 2012 til juni 2015 deltok han i 8 av Noregs landskampar, skåra eitt mål.

## Kjelder

*eu-football
Samtidsmuseet for nordlige folk

**Samtidsmuseet for nordlege folk** (nordsamisk **Davvi álbmogiid dálážiid musea**) er eit museum i Manndalen i Gáivuotna/Kåfjord kommune. Det blei offisielt opna 21. juli 2011 av kulturminister Anniken Huitfeldt. Museet heldt ope frå mars 2011 med kunstutstillinga Gierdu. Samtidsmuseet for nordlige folk held til på Senter for nordlige folk i Kåfjord. Museet dokumenterer og kommuniserer dei kulturelle uttrykka til nordlege folk og regional samisk kultur og historie. Uttrykka til nordlege folk blir kommuniserte i form av mellombelse kunst og tema-utstillingar, medan regional samisk kultur og historie blir kommunisert i ei basisutstilling (fast utstilling). Lisa Vangen skreiv med Marit Reiersen som fagleg rådgivar grunnboka til den faste utstillinga som opna samtidig med opninga av museet 21. juli 2011. Utstillinga blei sett saman av kuratoren Irina Haugane, som seinare blei avdelingsleiar for museet. 

Samtidsmuseet for nordlige folk er ei underavdeling av Senter for nordlige folk. Senteret blir drive med mellom anna driftstilskot frå Sametinget og Troms fylkeskommune. Det husar òg Riddu Riđđu-festivalen, Samisk språksenter, Samisk bibliotekteneste og lokalkontor for NRK Sameradio, Sametinget og Nord-Troms museum. Henrik Olsen (tidlegare produsent for Riddu Riđđu) har permisjon  Avdelingsleiar for Samtidsmuseet er Kjellaug Isaksen. Museet har ein internasjonal profil og opererer med tre namn: Samtidsmuseet for nordlige folk, Davvi álbmogiid dálážiid musea (nordsamisk) og Museum for Northern Peoples (engelsk). 

Museet er med i Samisk museumsnettverk og Samisk museumslag. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Samtidsmuseet for nordlige folk|Samtidsmuseet for nordlige folk]]» frå ,  den 3. mai 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* 
* nordligefolk.no
Cupfinalen i fotball 2018/Menn

**Cupfinalen for menn 2018** var den siste og avgjerande kampen i Noregsmeisterskapen i fotball for menn, den 113. cupfinalen i Noreg. Kampen stod mellom Rosenborg Ballklub frå Trondheim og Strømsgodset Idrettsforening frå Drammen. Finalen vart avvikla søndag 2. desember 2018 på Ullevaal Stadion i Oslo framfor 22&nbsp;182 tilskodarar. Rosenborg vann kampen 4–1 og kunne ta imot klubbens 12. kongepokal.

### Kampen
Mustafa Abdellaoue sende SIF i føringa i det 13. minutt. Fem minutt seinare utlikna RBK-kapteinen, danske Mike Jensen. Fem minutt før pause hadde Rosenborg snudd til 2–1 ved Anders Konradsen. I den andre omgangen fann dansken Nicklas Bendtner vegen til nettmauskane to gongar, det siste målet kom langt ute i plusstida.

### Laga
**Rosenborg BK** sitt vinnarlag bestod av: André Hansen, Vegar Hedenstad, Tore Reginiussen, Even Hovland, Birger Meling, Mike Jensen (kaptein), Anders Konradsen, Anders Trondsen, Pål André Helland, Nicklas Bendtner og Samuel Adegbenro. Yann-Erik de Lanlay tok over for Adegbenro i det 56. minutt, Jonathan Levi fekk spele eit langt kvarter i staden for Hedenstad og Alexander Søderlund ti minutt i staden for Helland.

**Strømsgodset** stilte med: Morten Sætra, Lars Vilsvik, Mounir Hamoud, Jacob Glesnes (kaptein), Jonathan Parr, Henning Hauger, Herman Stengel, Amahl Pellegrino, Tokmac Nguen, Eirik Ulland Andersen, Mustafa Abdellaoue. 15 minutt før full tid måtte Pellegrino vike plass for Lars Sætra. Martin Ovenstad og Kristoffer Tokstad fekk spele siste ti minutta, ut fór Stengel og Vilsvik.

Trond Ivar Døvle frå Fjellhamar dømde oppgjeret.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2018 Norwegian Football Cup Final|2018 Norwegian Football Cup Final]]» frå ,  den 4. mai 2022.*
Cupfinalen i fotball 2019/Menn

**Cupfinalen for menn 2019** var den siste og avgjerande kampen i Noregsmeisterskapen i fotball for menn, den 114. cupfinalen i Noreg. Kampen stod mellom Viking Fotballklubb frå Stavanger og FK Haugesund. Finalen vart avvikla søndag 8. desember 2019 på Ullevaal Stadion i Oslo framfor 21&nbsp;895 tilskodarar. Viking FK vann 1–0. Det var sjette gongen fotballklubben frå Stavanger fekk kongepokalen, førre NM-sigeren kom i 2001.

### Laga
**Viking** sitt vinnarmannskap: Iven Austbø, Sondre Bjørshol, Runar Hove, Viljar Vevatne, Adrian Pereira, Kristian Thorstvedt, Kristoffer Løkberg, Johnny Furdal, Ylldren Ibrahimaj, Benjamin Källman og Zlatko Tripić (kaptein). Fredrik Torsteinbø kom på bana i det 67. minutt, Samúel Friðjónsson i det 75. minutt og Rolf Daniel Vikestøl i sluttminutta. Ut gjekk etter tur: Furdal, Løkberg, Tripić.

**Haugesund** mønstra: Helge Sandvik, Mikkel Desler, Doug Bergqvist, Benjamin Tiedemann Hansen, Thore B. Pedersen, Christian Grindheim (kaptein), Sondre Tronstad, Bruno Leite, Niklas Sandberg, Martin Samuelsen, Kristoffer Velde frå start. Mot slutten av oppgjeret måtte Bergqvist, Leite og Velde vike plass, inn kom Pascal Gregor, Krister Krygård og Ibrahima Koné.

Zlatko Tripić vart matchvinnar gjennom eit straffespark i det 51. minutt. 

Espen Eskås frå Bækkelaget SK var hovuddommar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cupfinalen i fotball 2019/Menn|Cupfinalen i fotball 2019/Menn]]» frå ,  den 4. mai 2022.*
Tana og Varanger Museumssiida

**Tana og Varanger museumssiida** (nordsamisk Deanu ja Várjjat Museasiida) er ei museumsstifting som omfattar lokale samiske museum i Sør-Varanger, Tana og Nesseby kommunar aust i Finnmark. 

Stiftinga Tana og Varanger museumssiida blei skipa i 2010 med Sametinget, Sør-Varanger kommune, Nesseby kommune og Tana kommune som stiftarar. Ho har ansvar for den daglege drifta, medan dei respektive kommunane eig museumsbygningane og samlingane deira. Organisasjonen har hovudkvarter ved Varanger Samiske Museum i Varangerbotn.

I Tana og Varanger museumssiida inngår:
*Varanger Samiske Museum (Várjjat Sámi Musea) i Varangerbotn
*Tana museum (Deanu Musea) i Polmak
*Äʹvv skoltesamisk museum i Neiden, tidlegare *Østsamisk museum* 
*Saviomuseet i Kirkenes

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tana og Varanger Museumssiida|Tana og Varanger Museumssiida]]» frå ,  den 4. mai 2022.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Newbrough

**Newbrough** er ein landsby i Northumberland i England, ved nordbreidda av elva South Tyne rundt  nordvest for Hexham.

## Historie

Newbrough er staden for nokre av dei mange romerske festningane langs den opphavlege nordlege grensa til den romerske Stanegate-vegen som blei bygd i år 71. Kyrkja i Newbrough, St Peter's Church, er bygd på staden til ein av festningane.

Newbrough var i eldre tid del av Manor of Thornton. Eit bustadtårn (tower house) kjent som Thornton Tower blei rapportert på staden, men blei sagt å vera i forfall i 1541. Bygningen er no heilt i ruinar, men er verna med Grade II.

Newbrough Hall er eit herskapshus frå tidleg 1800-tal. Det er verna som Grade II*.

Newbrough Town Hall er rekna som ein av dei flottaste i Tynedale. Rådhuset stod ferdig i 1878, og blei omvølt i 1998.

Women's Institute-bygningen, tidlegare Mechanics Institute, blei bygd i 1854 og er verna som Grade II. I 1948 blei han gjeven til Newbrough Women's Institute (WI), som var blitt skipa i 1923. I 2000 gav WI bygningen til Town Hall. Foreininga har no møte i Town Hall, noko ho også gjorde før 1948.

Ei mile nord for landsbyen ligg ein bekk kalla Meggie's Dene. Dette skal vera staden ei heks på 1500-talet kalla Old Meg blei gravlagd.

Landsbyen har ein barneskule, Newbrough CE First School, Han er tilknytt Church of England.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Newbrough|Newbrough]]» frå ,  den 3. mai 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* Village website (Fourstones & Newbrough)
Bakkant

**Bakkant** eller **bakkantinne** var ein person i antikken som deltok på feiringa av den romerske guden Bacchus eller den tilsvarande greske guden Dionysos, eit såkalla bakkanal.

Orda er seinare blitt brukte om festande, utsvevande folk.

## Kjelder
Tana museum

**Tana museum** (*Deanu musea*/*Tenon museuo*) er eit museum med fokus på den elvesamiske kulturen i Tanadalen. Det ligg i Polmak i Tana kommune, der kommunen kjøpte inn Polmak gjestgiveri  i 1985 for å driva museum. Museet definerer elvesamisk kultur som ein kultur som spring ut av eit «særpreget næringsgrunnlag knytta tett til fiske, utmarks- og jordbruk.»

Utesamlingane til museet består av hovudbygningen og tre andre hus knytte til gjestgjeveriet. I tillegg finst det tre andre bygningar, med opphav i kvar sin kultur: Masjokhuset, Hormastabburet og Laksefiskehytta. Masjokhuset har opphav i den finske/kvenske kulturen i dalen, Hormastabburet er eit tradisjonelt samisk skjelterskjå, medan Laksefiskehytta blei bygga rundt 1870 for å husa vitjande lakselordar.

Museet har elles ei samling elvebåtar, og ei utstilling av samiske kofter frå Tana.

Tana museum tilhøyrer kommunen, og er ein del av Tana og Varanger Museumssiida, saman med tre andre museum i Aust-Finnmark.

Museet deltar i bååstedeprosjektet for tilbakeføring av samiske gjenstandar frå Norsk Folkemuseum og Kulturhistorisk museum til samiske museum. Ein av gjenstandene tilbakeførte til Tanadalen er ei samisk hornlue.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tana museum|Tana museum]]» frå ,  den 4. mai 2022.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Tana museum på Digitalt museum
Saviomuseet

**Saviomuseet** (nordsamisk Saviomusea) er eit kunstnarmuseum i Kirkenes i Noreg som er basert på livet og kunsten til John Savio (1902-1938). Savio var den fyrste samiske kunstnaren som hadde eit breitt offentleg gjennomslag.

Saviomuseet blei grunnlagt i 1994 med utgangspunkt i Sør-Varanger kommune si samlinga av kunsten av Savio. Denne samlinga omfatta 300 verk av John Savio: Tresnitt, måleri, akvarellar og blyantteikningar. I 2016 blei det innkjøpt ei større samling kunst frå ein privat samlar, i alt 490 einingar.

Saviomuseet er del av den samiske museumsstiftinga Tana og Varanger Museumssiida. Sidan 2002 har Saviomuseet hatt tilhald i Grenselandmuseet i Kirkenes, som er hovudbygning for Sør-Varanger museum, ei avdeling av Varanger museum.

Den fyrste Savio-prisen blei delt ut i 2015, og prisvinnaren Geir Tore Holm hadde utstilling på museet i 2016.

## Sjå òg

* Strimpgården, der John Savio voks opp
* Per Savio, far til John Savio

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Saviomuseet|Saviomuseet]]» frå ,  den 4. mai 2022.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Bakkanal

**Bakkanal** var ei overdådig feiring i romersk tid til ære for den romerske vinguden Bacchus. Feiringa var lagt til midten av mars månad, ved vårjamdøgn, når druene frå fjoråret var blitt til drikkeklar vin. 

Romarane overtok (via Etruria) dette kulturinnslaget frå grekarane, der vinguden var Dionysos, og festivalane blei kalla dionysia.

## Feiringa
Feiringa var opphavleg reservert kvinner og fungerte som eit religiøst mysterium i ein heilag lund. Kulten spreidde seg likevel raskt, ifølgje historikaren Livius, og utarta til både fyll, drap og anna. Det romerske senatet la ned forbod mot alle andre enn godkjente bakkanal i 186 f. Kr., anten på grunn av utsvevingane eller, meir truleg, for å hindra politisk organisering der. Trass harde straffer (Livius hevdar det var fleire avrettingar enn fengselsstraffer), overlevde feiringa enno nokre år i Sør-Italia.

Den greske diktaren Evripides skreiv dramaet *Bakkantinnene* litt over 400 år før Kristus, om korleis Dionysos sin fetter kledde seg som kvinne for å infiltrera Bacchus-dyrkelsen, men blei oppdaga og drepen av kvinnene (*bakkantinnene*).

## Omgrepet
Ordet er seinare blitt brukt om fyllefestar med ein nokolunde stilig start og ei orgiastisk avslutning, medan det mystiske innhaldet er gløymt. Litterært er det sjeldan brukt i dag, men Henrik Ibsen brukte det i variantar som «bacchanal», «bacchant» og «bacchantisk». Charles Dickens skreiv i ei av bøkene sine at «juristane ikkje stod tilbake for noko når det gjaldt bakkanalske evner og kapasitet» (fritt sitert frå *To byar*.) I Fjodor Dostojevskij sin roman Brødrene Karamasov blir ordet brukt for å skildra ein av festane til Dimitrij Fjodorovitsj (Mitja).Også i Knut Hamsun sin roman *Mysterier* er ordet brukt for å skildra ein fest på hotellrommet til Johan Nagel.  I Donna Tartt si bok *Den hemmelege historien* freistar ei gruppe studentar å attskapa eit bakkanal i moderne tid, noko som får tragiske konsekvensar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bakkanal|Bakkanal]]» frå ,  den 4. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* 
* Evripides *Bakkantinnene*, en gresk tragedie, gir litt innsikt i de opprinnelige ritene.
* *Bacchanales. Actes des colloques Dionysos de Montpellier (1996-1998).* Textes réunis par Pierre Sauzeau. Montpellier : Publications de l'Université Paul Valéry, 2000, 300 p. (ISBN 2-84269-382-5) ; ''Cahiers du GITA'''' nº 13 (ISSN 0295-9900).

; Referansar 

## Bakgrunnsstoff

* ''Senatus consultum dei Bacchanalibus'' på latin ved The Latin Library
* ''Senatus Consultum de Bacchaniabus'' på engelsk og latin ved forumromanum.org
* Description of the Bacchanalia and the Senate's ruling i Ancient History Sourcebook
Gállogieddi friluftsmuseum

**Gállogieddi** er eit samisk friluftsmuseum i Evenes kommune i Nordland. Namnet kan omsetjast til 'storstein-marka', eller 'enga ved den store steinen'. Det norske namnet på staden er Myrnes. Den samiske kulturfestivalen Márkomeannu blir halden kvart år på Gállogieddi. 

Museet er eit fråflytta markesamisk gardstun. Den fyrstDen samiske kulturfestivalen Márkomeannu blir halden kvart år på Gállogieddi. e faste busetjinga her fann stad mot slutten av 1700-talet, då reindriftssamen Jon Nilsen og familien hans slo seg ned her. Området i og rundt markebygdene i Evenes var godt kjent for reindriftssamane; kvar vår flytta dei frå vinterbeita på svensk side til sommarbeita ved norskekysten. Mange av reindriftssamane blei etter kvart bufaste, og dette er grunnlaget for dagens markebygder. Stovehuset og fjøset på garden er frå 1895.

Gállogieddi opna som museum i 1990, og består i dag av gamme, tradisjonell bogestongslavvo, våningshus, fjøsbygning, eldhus, stabbur, skjeltersjå, jordkjellar og ei samling gamle gjenstandar og reiskapar. Etter at museet ved Várdobaiki kultursenter blei oppretta i 2010, blei driftsansvaret for Gállogieddi friluftsmuseum overført frå Evenes kommune til Várdobáiki.

I august 2017 vitja kronprins Haakon museet under ei markering av ei fullført registrering av samiske bygningar frå før 1925. Sametinget, Riksantikvaren og Klima- og miljødepartementet samarbeidde om registreringa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gállogieddi friluftsmuseum|Gállogieddi friluftsmuseum]]» frå ,  den 4. mai 2022.*

## Litteratur
*Marit Myrvoll: «Markesamisk gårdstun» i: *Fotefar mot nord*, Nordland fylkeskommune 1995, ISBN 8291138206
*Martin Myrnes, Aslaug Olsen og Kjersti Myrnes Balto: *Gállogieddi. Fra nomader til bofaste*, Skániid girjie, 2006, ISBN 9788291973166

## Bakgrunnsstoff
*
Kirkandrews-on-Eden

**Kirkandrews-on-Eden** eller **Kirkandrews-upon-Eden**, i tidlegare tider kjend som Kirkanders, er ein landsby i Carlisle distrikt i Cumbria, i England. Han utgjorde tidlegare eit eige civil parish (kommune), men høyrer no til Beaumont civil parish. Dei blei slått saman i 1934. I 1931 hadde Kirkandrews civil parish eit folketal på 145.

Landsbyen ligg  nordvest for Carlisle. Saman med landsbyane Monkhill, Grinsdale, Rattlingate og Burgh-by-Sands dannar Kirkandrews Barony of Burgh. 

## Historie

Hadrian's Wall Path og Vallum-konstruksjonen til Hadrianmuren går gjennom landsbyen. Han ligg 500 meter frå elva Eden, som Cumbrian Coastal Walk følgjer. I landsbyen ligg det fleire verna bygningar: Hollow Creek Farm, bygd i 1760, The Manor House og The Croft, bygd i 1600-åra, The Beeches og Beech House er verna med Grade II. National Cycle Network Route 72, Hadrian's Cycleway, går 160 mile langs Hadrianmuren verdsarvstad frå Ravenglass ved kysten av Cumbria via Kirkandrews-on-Eden til Tynemouth nær Newcastle upon Tyne.

Kyrkja vigd St. Andrew, som tidlegare stod på staden og har gjeve namn til lansbyen, forsvann for lenge sidan. Det einaste som er att er spor i terrenget og ei vasskjelde, *well of St. Andrew*, i den gamle kyrkjegarden. Sidan 1692 har Kirkandrews vore sameint med Beaumont i alle kyrkjesaker, og St. Mary's Church i Beaumont og Beaumont Parish Hall i Kirkandrews tener begge sokna.

Ein kan finna spor etter Carlisle Canal, ein kanal seinare gjort om til jernbanelinja mellom Carlisle og Silloth, i landsbyen og jorda rundt han. Kirkandrews jernbanestasjon var ein av mange som blei stengde i 1964 dei såkalla Beeching cuts.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kirkandrews-on-Eden|Kirkandrews-on-Eden]]» frå ,  den 4. mai 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* Cumbria County History Trust: Kirkandrews-on-Eden (nb: provisional research only – see Talk page)
* Kirkandrews upon Eden Tourist Information (arkivert nettside)
* Burgh By Sands Parish Council
* Port Carlisle Railway - Towns and Villages
* Images Of Cumbria - Kirkandrews-on-Eden Parish
* Welcome to Ratlingate - Scout Activity Centre
* Living Magically - Holy Wells of Cumbria
Bacchus

**Bacchus** (latin *Bácchus*, klassisk gresk Βᾰ́κχος, *Bákkhos*, moderne gresk Βάκχος, *Vákchos*) var i romersk mytologi guden for vin og rus.

Han var den romerske versjonen av den greske guden Dionysos.
Bacchus blei fyrst framstilt som ein mann med skjegg, men senare blei han framstilt som ein unggut.
Han var gift med Ariadne (prinsessa som, etter gresk mytologi, hjelpte helten Theseus til å drepa minotauren).

Romarane sine ville feiringar av Bacchus blei kalla bakkanal (latin *bacchanalia*).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Bacchus|Bacchus]]» frå ,  den 4. mai 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
Davíð Oddsson

**Davíd Oddsson** () er ein islandsk politikar og jurist frå Reykjavik. Han var statsminister på Island frå 1991 til 2004.

Davíð var borgarmeister i Reykjavík 1982–91. I 1991 vart han vald inn i Alltinget, samstundes som han vart vald til formann i den konservative Sjálfstæðisflokkurinn. Frå 30. april 1991 var han statsminister i ei koalisjonsregjering med sosialdemokratane. Etter danna 1995 partiet hans regjeringskoalisjon med Framsóknarflokkurinn. Den 15. september 2004 bytta Davíð posisjon med Halldór Ásgrímsson, leiar i Framsóknarflokkurinn, og var dei neste 12 månadene utanriksminister. Allereie i oktober 2005 fekk Davíð stillinga som styreleiar i den islandske sentralbanken. Etter den islandske finansnæringa og økonomien kollapsa hausten 2008, vart han sterkt kritisert og tvinga til å trekke seg frå stillinga i februar 2009.

## Kjelder

*Davíð Oddsson, snl.no
David Barbarossa

**David Barbarossa** ( òg kjend som **Dave Barbe**) er ein engelsk trommeslagar og forfattar. Som ein del av både Adam and the Ants og Bow Wow Wow var han særs innverknadsrik og nyskapande då han skapte ein stammetrommestil som var populær hos britiske og amerikanske band frå 1979 til 1983.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:David Barbarossa|David Barbarossa]]» frå ,  den 5. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Matthew Ashman

**Matthew James Ashman** (datoar) var ein engelsk gitarist med Adam and the Ants og Bow Wow Wow. Han døydde 35 år gammal då han fall i koma på grunn av komplikasjonar knytte til diabetes i 1995.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Matthew Ashman|Matthew Ashman]]» frå ,  den 5. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Andy Warren

**Andrew Warren** () er ein engelsk bassist. Han var opphavleg i bandet Adam and the Ants, men slutta i 1979 for å bli med tidlegare medlemmar frå bandet Bid og Lester Square i The Monochrome Set.

Sidan 2004 har han vore medlem av det britiske indiepopbandet Would-Be-Goods.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Andy Warren|Andy Warren]]» frå ,  den 5. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Marco Pirroni

**Marco Francesco Andrea Pirroni** () ofte kreditert som berre **Marco**, er ein engelsk gitarist, låtskrivar og plateprodusent. Han har arbeidd med Adam Ant, Sinéad O'Connor, Siouxsie and the Banshees og mange andre frå slutten av 1970-åra og fram til i dag.

## Diskografi
**Med [[Adam and the Ants]]**
* *[[Kings of the Wild Frontier]]* (1980)
* *[[Prince Charming|Prince Charming]]* (1981)

**Med [[Adam Ant]]**
* *[[Friend or Foe av Adam Ant|Friend or Foe]]* (1982)
* *[[Strip av Adam Ant|Strip]]* (1983)
* *[[Vive Le Rock]]* (1985)
* *[[Manners & Physique]]* (1990)
* *[[Persuasion av Adam Ant|Persuasion]]* (ikkje utgjeven) (1993)
* *[[Wonderful av Adam Ant|Wonderful]]* (1995)
* *[[Adam Ant Is the Blueblack Hussar in Marrying the Gunner's Daughter]]* (2013) - berre fire spor

**Med [[Sinéad O'Connor]]**
* *[[The Lion and the Cobra]]* (1987)
* *[[I Do Not Want What I Haven't Got]]* (1990)
* *[[Universal Mother]]* (1994)
* *[[How About I Be Me (And You Be You)?]]* (2012)

**Med [[musikkgruppa Spear of Destiny|Spear of Destiny]]**
* *[[Outland av Spear of Destiny|Outland]]* (1987)

**Med [[The Slits]]**
* *Revenge of the Killer Slits* (2006)

**Med [[The Wolfmen]]**
* *Modernity Killed Every Night* (2008)
* *Prisoners of Sodomy*  (2011)
**Med [[Department S (band)|Department S]]**
*«Wonderful Day»
*«Is Vic There (Slight return)»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marco Pirroni|Marco Pirroni]]» frå ,  den 5. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Cupfinalen i fotball 2017/Menn

**Cupfinalen for menn 2017** var den siste og avgjerande kampen i Noregsmeisterskapen i fotball for menn, den 112. cupfinalen i Noreg. Kampen stod mellom Lillestrøm Sportsklubb og Sarpsborg 08 Fotballforening. Finalen vart avvikla søndag 3. desember 2017 på Ullevaal Stadion i Oslo framfor 25&nbsp;091 tilskodarar. Lillestrøm SK vann oppgjeret med 3 mot 2 mål. Det var sjette gongen fotballklubben frå Lillestrøm sikra seg  kongepokalen, førre NM-sigeren kom i 2007.

### Kampen
Vel eitt minutt etter startsignalet skåra Simen Kind Mikalsen for LSK, etter slett forsvarsspel. Ti minutt seinare stod det 2–0 på måltavla, Mats Haakenstad skaut frå skrått hald ei halvklarering i mål. Dansken Patrick Mortensen reduserte for Sarpsborg 08 i det 24. minutt, slik at stillinga ved pause var 2–1, fordel LSK. I det 59. minutt auka lagkaptein Frode Kippe til 3–1 då han frå kort hald skalla eit hjørnespark i mål. Fem minutt seinare kom kampens siste mål då eit Sarpsborg 08-innlegg trefte same spelaren og fauk inn i LSK-buret.

### Laga
**Lillestrøm** sitt vinnarmannskap bestod av: Arnold Origi, Mats Haakenstad, Marius Amundsen, Frode Kippe (kaptein), Simen Rafn, Aleksander Melgalvis, Fredrik Krogstad, Ifeanyl Mathew, Simen Kind Mikalsen, Chigozie Udoji, Erling Knudtzon. På tampen av kampen kom Erik Brenden, Stefan Antonijevic og Marco Tagbajumi i spel, ut gjekk Melgalvis, Udoji og Knudtzon.

**Sarpsborg 08** stilte med: Anders Kristiansen, Amin Askar, Joackim Jørgensen, Sigurd Rosted, Joachim Thomassen (kaptein), Ole Jørgen Halvorsen, Matti Lund Nielsen, Nicolai Poulsen, Kristoffer Zachariassen, Krépin Diatta og Patrick Mortensen.

Ola Hobber Nilsen frå Nordstrand IF var hovuddommar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cupfinalen i fotball 2017/Menn|Cupfinalen i fotball 2017/Menn]]» frå ,  den 5. mai 2022.*
Stordalstunnelen i Etne

:*Sjå og [[Stordalstunnelen i Fjord]] kommune i Møre og Romsdal.*
**Stordalstunnelen** er en vegtunnel på E134  i Etne kommune i Vestland. Tunnelen er 1190 meter lang. Det vart gjennomslag i tunnelen 29. oktober 2014.

Tunnelen skulle opnast 30. oktober 2015. Opninga vart utsett til 7. mars 2016 grunna byggetekniske problem.
Stordalstunnelen vart saman med fleire andre tunneler på E134,som Åkrafjordtunnelen, Markhustunnelen og Rullestadtunnelen, delvis finansiert med bompengar. Det var ein bompengestasjon ved Langefoss frå 1991 til 2021.

## Referansar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stordalstunnelen (Etne)|Stordalstunnelen (Etne)]]» frå ,  den 4. mai 2022.*
Jon Moss

**Jonathan Aubrey Moss** () er ein engelsk trommeslagar, mest kjend som medlem av new wave-gruppa Culture Club i 1980-åra. Han har òg spelt med andre band, som London, The Nips, The Damned og Adam and the Ants.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jon Moss|Jon Moss]]» frå ,  den 5. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*
Artsfiske

**Artsfiske** er sportsfiske med stong, der det gjeld å få flest mogeleg fiskeartar. Den som driv artsfiske fører oversikt, gjennom mange år, over kva artar han får. Det gjeld og å få størst muleg fisk av kvar art. Eit Norgesmeisterskap går over eit år. Ein reknar med fiskar som er godt dokumenterte.

Av dei om lag 300 fiskeartane ein finn i Noreg, saltvatn og ferskvatn, vert det rekna med at om lag 150 kan fiskast med stang. Då medrekna alt frå ørsmå kutlingar til store kveiter, makrellstørjer og håkjerringar. Dei ivrigaste artsfiskarane har  ei liste på over 130 artar. Per 2022 har Asgeir Alvestad flest i Noreg, med 153 artar på lista si.

Mange av dei fiskbare artane er vanskeleg å få på kroken og det krevst eit stort utval av ulike onglar, søkkje, lokkemiddel og anna spesialisert utstyr.

Så lenge fisken er teken på stang med krok, og dokumentert, vert arten godkjend. 
Ein god artsfiskar har stor kunnskap om fisken si atferd og levevis. Det gjeld  å vite kva han lever av, og kvar han held til.
Det er fleire ulike teknikkar som vert brukt av artsfiskarar.

Kikfiske vil seie at ein prøver å leite fram (kike etter) fisken frå land før ein prøver å fiske han. Det kan vere frå fjøra  når det er lyst, eller med sterk lykt i smæbåthamner eller andre grunne område.

Ved vindaugafiske vert eit spesial vindauga med vasstett flytande rame skubba rundt på grynt område av fiskarar i vadebukse eller våtdrakt. Glasruta verkar som ein vasskikkert. Når botnen vert opplyst er fisken, som ofte er svært liten, råd å sjå. Og så vert det å prøve å fiske han.
Ved blindfiske fiskar ein utan sikker kunnskap om kvar fisken er.

I havfiskekonkuransar kan artsfiske vere ein del av konkuransen, i tillegg til vektfiske.
## Kjelder
Cupfinalen i fotball 2012/Menn

**Cupfinalen for menn 2012** var den siste og avgjerande kampen i Noregsmeisterskapen i fotball for menn, den 107. cupfinalen i Noreg. Kampen stod mellom Idrottslaget Hødd frå Ulsteinvik og Tromsø Idrettslag. Finalen vart avvikla sundag 25. november 2012 på Ullevaal Stadion i Oslo framfor 24&nbsp;217 tilskodarar. Etter 120 minutts spel stod det uavgjort 1–1. I den påfylgjande straffeskytinga sigra Hødd med 4 fulltreffarar, Tromsø stod att med 2 mål på 4 skot. Det var IL Hødds fyrste NM-finale.

### Kampen
Kjell Rune Sellin gav Hødd leiinga i det 62. minutt. Fire minutt før ordinær tid var ute, utlikna senegalesaren Saliou Ciss for Tromsø. Ekstraomgangane vart mållause. I straffetevlinga skåra Hødds Latifu, Nilsen og Helland etter tur. Også Tromsø-spelarane Årst og Drage fann nettmauskane, før Hødd-målvakta redda Johansen sitt skot. Så stoppa Tromsø-målvakta Sandal si straffe, deretter skaut Tromsøs Ciss utanfor. Hødds femte eksekutør, innbytaren Andreas Rekdal, feila ikkje og sikra klubbens største triumf til dato.

### Laga
**Hødd** sitt historiske mannskap bestod av: Ørjan Nyland, Akeem Latifu, Steffen Moltu, Fredrik Klock (kaptein), Victor Grodås, Fredrik Aursnes, Erik Sandal, Sivert Heltne Nilsen, Pål André Helland, Vegard Heltne, Kjell Rune Sellin. Andreas Rekdal kom inn i det 85. minutt, Espen Standal i det 96. minutt og Bendik Torset i kampens aller siste sekund. Etter tur steig høvesvis Heltne, Sellin og Aursnes av bana.

**Tromsø** mønstra: Benny Lekström, Hans Norbye, Fredrik Björck, Saliou Ciss, Ruben Kristiansen, Thomas Kind Bendiksen, Kara Mbodj, Ruben Yttergård Jenssen (kaptein), Thomas Drage, Aleksandar Prijovic, Zdenek Ondrášek. I løpet av den andre omgangen vart Ole Martin Årst, Remi Johansen og Magnus Andersen bytta inn.

Kjetil Sælen frå Arna-Bjørnar var hovuddommar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cupfinalen i fotball 2012/Menn|Cupfinalen i fotball 2012/Menn]]» frå ,  den 6. mai 2022.*
Mikronova

**Mikronova** er eit stjerneutbrot med ein storleiksorden omtrent ein milliondel av ein klassisk nova. Fenomenet er forårsaka av ei opphoping av materie frå nærområdet til stjerna, til dømes frå ei følgjestjerne.

Eit team frå det europeiske sørobservatoriet kunngjorde 20. april 2022 at dei hadde identifisert tre kvit dverg-mikronovaer ved hjelp av data frå TESS-romteleskopet og Very Large Telescope.

## Sola
Då Neil Armstrong tok stereoskopiske bilete av overflata til månen under Apollo 11-oppdraget, såg han glitrande flekker som såg ut som glas. Astrofysikaren Thomas Gold analyserte bileta og antyda at forglasinga kunne vera eit resultat av eit «lite nova-liknande utbrot» frå sola.

## Sjå òg
* Supernova
* Hypernova

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* The Next End of the World: The Rebirth of Catastrophism Ben Davidson (2021) **ISBN:** 978-1-09835-778-8
* Nova Astronomy in Upheaval | Predictions Come True frå Suspicious0bservers
Korpiklaani

**Korpiklaani** (finsk for 'Skogsklan') er eit finsk folk metal-band som blei stifta av Jonne Järvelä i 1993 under namnet **Shaman**. Shaman endra namn til Korpiklaani i 2003, og endra samtidig vokalstil. Tidlegare hadde Järvelä joika, men no blei vokalen ei meir naturleg roping.

Korpiklaani syng på både finsk og engelsk. Fleire av songane til gurppa handlar om alkohol og festing, med songtitlar som «Beer, Beer», «Vodka», «Wooden Pints», «Happy Little Boozer» og «Tequila».

Jonne Järvelä har også joika for Finntroll på albumet *Jaktens Tid*.

## Medlemmer
Under namnet Shaman var Jonne Järvelä det einaste faste medlemmet
### Dagens medlemmer
*Jonne Järvelä – Vokal og gitar (tidlegare også joik, sjamantromme og annan perkusjon)
*Kalle «Cane» Savijärvi – Gitar
*Jarkko Aaltonen – Bass
*Jaakko «Hittavainen» Lemmetty – Fiolin
*Juho «JuhoKusti» Kauppinen – Trekkspel
*Matti «Matson» Johansson – Trommer

### Gjestemusikarar for Shaman
* Samu Ruotsalainen – Trommer og ekstra bass
* Hosse Latvala – Trommer
* Veera Muhli – Keyboard
* Toni Nãykki – Elektrisk gitar
* Henri «Trollhorn» Sorvali – Keyboard
* Janne G`thaur – Bass
* Tero Piirainen – Gitar, keyboard og støttevokal
* Juke Eräkangas – Trommer, keyboard og støttevokal
* Ilkka Kilpeläinen – Bass og støttevokal

## Utgjevingar
### Under namnet Shaman
*Ođđa Máilbmi (Single, 1998)
*Idja (1999)
*Shamániac (2002)

### Under namnet Korpiklaani
**Spirit of the Forest* (2003)
**Voice of Wilderness* (2005)
**Tales Along This Road* (2006)
**Tervaskanto* (2007)
**Korven Kuningas* (2008)
*Karkelo (2009)
**Ukon Wacka* (2011)
**Manala* (2012)
**Noita* (2015)
**Kulkija* (2018)
**Jylhä* (2021)
**Rankarumpu* (2024)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Korpiklaani|Korpiklaani]]» frå ,  den 6. mai 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
* 
*
Transjoik

**Transjoik** er ei norsk musikkgruppe innan jazz og samisk musikk skipa i Trondheim i 1992. Musikkstilen til gruppa blir ofte karakterisert som ambient electronica, techno og trance, men bruker òg noko joik, slik at han kan kallast world music.  Det fyrste namnet til gruppa var **Frode Fjellheim Jazzjoik Ensemble**.

Transjoik er ein kvartett med keyboardisten og den opphavlege initiativtakaren Frode Fjellheim som frontfigur, saman med to perkusjonistar og ein gitarist.
Gruppa har opptredd på Montreal International Jazz Festival, Water Festival, Stockholm, Rouen-festivalen i Frankrike og The Knitting Factory i New York.

## Bandmedlemmer
*Frode Fjellheim – keyboard
*Nils-Olav Johansen – gitar
*Tor Haugerud – perkusjon
*Snorre Bjerck – perkusjon

## Prisar og utmerkingar
*Liet Ynternasjonaal i Nederland, for låten *Mijjajaa* (2003) 

## Utgjevingar
**Saajve Dance* (Iđut 1994)
**Mahkalahke* (Warner Bros. 1997)
**Meavraa* (Warner Bros. 2000)
**Uja Nami* (Vuelie 2004), nominert til Spellemannsprisen
**Bewafá* med vokalar av Sher Mianfad Khan frå Pakistan (Vuelie, 2005)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Transjoik|Transjoik]]» frå ,  den 6. mai 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
* transjoik.com
Wimme Saari

**Wimme Saari** (døypenamn *Frans Wilhelm Saari*, artistnamn *Wimme*; ) er ein særeigen og internasjonalt anerkjend samisk joikar og musikar frå Kelottijärvi, Enontekis i Finland. 

Med ein særmerkt stemmebruk kombinerer Wimme tradisjonell samisk joik med jazz- og rockinspirerte improvisasjonar.

## Liv
Wimme Saari voks opp i ein reindriftsfamilie, både faren og den eldre broren hans var aktive innan reindrift. Foreldra joika ikkje, men Wimme lærte seg den lokale, nordsamiske måten å joika på ved å lytta til radio og album. Allereie ved 15 års alder komponerte han den fyrste joiken sin, og heldt konsertar som trubadur og joikar.

I 1986 blei Saari ansvarleg for arkivmaterialet til den finske kringkastinga *[[Yle|YLA]]* (Yleisradio), og i desse arkiva fann han mellom anna opptak av joikane til onkelen sin frå 1963. Som eit resultat freista han å eksperimenterte med jazz og joik saman med andre musikarar. Han gav seinare uttrykk for at desse musikalske eksperimenta var mislykka, men likevel ei verdifull erfaring.

Erfaringane tok han med seg inn i det langvarige samarbeidet med bandet RinneRadio, og musikarane Tapani Rinne og Jari Kokkonen. Fyrst i 1995 realiserte dei Wimme Saari sin solodebut *Wimme*. Albumet fekk prisen *Årets Folk album* i Finland.

## Diskografi
Wimme Saari albumdebuterte som joikar, musikar og komponist på albumet *Dance and Visions* i 1990 med jazz- og elektronikabandet *Rinneradio*. Sidan følgde RinneRadio-albumet *Joik* i 1992. Saari deltok òg som vokalist på RinneRadio sitt *Unik* i 1994.

Arbeidet med å gje ut joiken «Texas» i 1996 og albumet *Gierran* i 1997 enda i ei felles utgjeving frå Wimme Saari og RinneRadio kalla *File Under: Finnish Ambient Techno Chant*.

### Soloalbum

* *Mun*, 2010
* *Gápmu*, 2003
* *Bárru*, 2003
* *Cugu*, 2000
* *Gierran*, 1997
* *Texas*, 1996 (EP)
* *Wimme*, 1995

Wimme har òg deltatt på albuma til andre musikarar, til dømes Hedningarna, Nits og Hector Zazou.

### Film- og teatermusikk
Wimme Saari komponerte musikken til framsyninga «1852» ved Beaivváš Sámi Teáhter i 2008. Han har også komponert musikken til fleire samiske filmar:

* *Bázo*, 2003
* *Umur*, 2002
* *Ságojoga ministtar*, 1997

I 2009 produserte den finske regissøren Juha Iisak Koivisto den 30 minutt lange dokumentaren *Wimme*, som blei vist under den samiske internasjonale filmfestivalen i Kautokeino. Filmen handlar om samisk joik, samisk historie og den musikalske filosofien til Wimme Saari.

## Prisar og utmerkingar
I 1996 vann Wimme Áillohaš musikkpris, ein samisk musikkpris gjeven av Kautokeino kommune og Kautokeino sameforeining for viktige bidrag til det samiske musikklivet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Wimme Saari|Wimme Saari]]» frå ,  den 6. mai 2022.*
SomBy

**SomBy** er ei finsk samisk musikkgruppe frå Sodankylä som syng på nordsamisk. Gruppa blei skipa i 2004 og er ikkje oppløyst, sjølv om ho er blitt mindre aktiv.

Gruppa blei skipa i Vuotso i Sodankylä i 2004 av Miira Suomi, Milla Pulska og Unna-Marit Pulska. I 2007 blei Juho Kiviniemi og Oula Guttorm frå Enare med.

Gruppa er knytt til plateselskapet Tuupa Records Oy, som også den skoltesamiske songaren Tiina Sanila og den enaresamiske rapparen Amoc høyrer til. SomBy gav ut det fyrste albumet sitt, *Čáhppes Lasttat*, 24. mai 2008. 

Gruppa har blant anna medverka i offisiell finsk turistreklame gjennom ein video der medlemmane snakkar om heimstaden og kor viktig det samiske opphavet deira er.

Etter ti år reduserte gruppa verksemda si. Systene Pulska skipa gruppa Ravggon (ei nemning for ein rein som ikkje vil halda seg på plassen sin i ein rajd).

## Prisar og utmerkingar
I 2009 vann gruppa Sámi Grand Prix med songen «Ii iđit vel», og fekk dermed representera samane ved Liet-Lávlut, ei internasjonal musikktevling for minoritetsspråk.

## Medlemmar
*Miira Suomi, song
*Milla Pulska, piano
*Unna-Maari Pulska, trommer
*Juho Kiviniemi, bass
*Oula Guttorm, gitar

## Diskografi
**Čáhppes Lasttat*, 2008
**Álás eana*, 2010
**Viimmat*, 2014

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Somby (musikgrupp)|Somby (musikgrupp)]]» frå ,  den 6. mai 2022.*
Cartrouble

«**Cartrouble**» er ein song av Adam and the Ants, gjeven ut som singel i mars 1980 på Do It Records. Han nådde 33. plassen på UK Singles Chart. Sjølv om tittelen vanlegvis vert skriven som eitt ord, har tittelen òg vorte skriven som to separate ord, til dømes på samleplata *[[Antics in the Forbidden Zone]]*.

## «Cartrouble (Parts 1 & 2)»
«Cartrouble» skil seg frå «Cartrouble (Parts 1 & 2)» frå debutalbumet til Adam and the Ants, *[[Dirk Wears White Sox]]*, òg gjeven ut på Do It Records. «Cartrouble» er i røynda ein omarrangert og nyinnspelt versjo nav «…(Part 2)» aleine. Han er tyngre, men meir kommersielt polert, og langt meir radiovennleg enn originalen. 

«Cartrouble (Parts 1 & 2)» vart spelt inn med Matthew Ashman på gitar, Dave Barbarossa på trommer og Andy Warren på bassgitar. Ein remiks av versjonen kom ut på 12-tommarutgåva av *[[The B-Sides (EP)|The Antmusic EP]]* tidleg i 1982. Dette erstatta den originalen på CD-utgåva av *Dirk Wears White Sox*. 2004-utgåva av same albumet inneheld alle tre versjonane, med den originale attende som spor 1. 

«Cartrouble» vart spelt inn på ny med ei anna besetning av The Ants for å oppfylle kontraktskrav. .

Musikkvideoen for «Cartrouble Part 2» og eit anna albumspor, «Tabletalk» vart filma i november 1979 som ei prøvefilming for Malcolm McLaren. Desse vart regisserte av Stephanie Gluck og Clive Richardson og filma i hagen til Richardson.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cartrouble|Cartrouble]]» frå ,  den 6. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

### Bakgrunnsstoff
*
Zerox av Adam and the Ants

«**Zerox**» er ein song skriven av Adam Ant frå debutalbumet til Adam and the Ants, *[[Dirk Wears White Sox]]*. Besetninga som spelte med Ant på innspelinga var Dave Barbarossa på trommer, Matthew Ashman på gitar & Andy Warren på bassgitar. Sporet vart inkludert på samleplatene *[[Antics in the Forbidden Zone]]*, **', ''The Very Best Of Adam And The Ants'', ''Antbox'', ''The Essential Adam Ant'' & ''Stand & Deliver: The Very Best of Adam & the Ants''.

Omslaget på singelen syner ''Image in Motion'' (1913), eit fotografi av den italienske futuristen [[Anton Bragaglia]].

Songen var framført på eit radioprogram hos [[John Peel]] 10. juli 1978. Det vart delvis laga ein [[musikkvideo]] for songen i desember 1979, og eit opptak frå dette finst på DVD-samlinga ''Stand and Deliver'' frå 2006.

Songen nådde toppen av [[UK Indie Chart]], men nådde ikkje [[UK Singles Chart]] då han først kom ut. Etter suksessen med det andre albumet deira, ''[[Kings of the Wild Frontier]]'', nådde songen 45. plassen på den britiske singellista i januar 1981.

==Client-versjonen==

Den engelske [[elektronisk musikk|electronica]]-gruppa [[Client]] spelte inn ein versjon av «Zerox» på det tredje studioalbumet deira, ''[[Heartland av Client|Heartland]]'' (2007). Han kom ut som den andre singelen frå albumet og var den første sidan dei gav seg på selskapet [[Toast Hawaii]]. Client kalla sin versjon av songen «Zerox Machine.»

===Innhald===
**UK 7"-singel** <small>(LFS05)</small>
:A. «Zerox Machine» – 4:05
:B. «Zerox Machine» (Jonny Slut/[[Atomizer (band)|Atomizer]]mix) – 4:43

**UK 12"-singel** <small>(LFSX05)</small>
:A. «Zerox Machine» ([[N-Joi]] Remix) – 7:05
:B. «Zerox Machine» ([[IDC (music)|IDC]] Remix) – 5:00

**U.S. CD-singel** <small>(MET 470)</small>
#«Zerox Machine»
#«Loosetalking»
#«Zerox Machine» (IDC Mix)
#«Zerox Machine» (Jonny Slut/Atomizermix)
#«Zerox Machine» ([[Robert Görl]] Strange Pistol Mix) – 3:32
#«Zerox Machine» (Club Mix by [[Covenant (band)|Covenant]])

**Tysk promo-CD-singel*' <small>(LTD 21)</small>
#«Zerox Machine» (Edit) – 4:14
#«Zerox Machine» (Terence Fixmer Remix) – 5:33
#«Zerox Machine» (Covenant Remix) – 4:25
#«Zerox Machine» (Robert Görl Strange Pistol Mix) – 3:32

===Salslister===


==Kjelder==

**Denne artikkelen bygger på «Zerox (song)» frå ,  den 6. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:''

### Bakgrunnsstoff
*
*