open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kåre Martin Hansen

**Kåre Martin Hansen** () var ein norsk arbeidar, funksjonær og politikar frå Hammerfest som representerte Troms og Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1961-69.

Far hans var murar og smed. Hansen dreiv fiskje 1928–30 og arbeidde der etter som telefonmontør 1931–44. Under andre verdskrigen gjekk han Oslo elementærtekniske skole. Åra 1946-48 var han sosialsekretær i Nord-Troms. I 1949 byrja han på ein lang arbeidsdag i Telegrafverket, fyrst som teiknar og konstruktør til 1975 og til sist avdelingsleiar 1976-80.

Hansen var medlem i kommunestyret i Tromsøysund frå 1945 til kommunen vart slått saman med Tromsø i 1963. Han var ordførar frå 1947 til 1961. Perioden 1972-75 var han kommunestyrerepresentant i Tromsø. Frå 1961 var Hansen representant til Stortinget frå Troms, attvald til ein ny fireårsperiode i 1965. Den fyrste perioden var han medlem i Sosialkomiteen, den andre i Finanskomiteen.

Hansen hadde ei rad offentlege verv i Troms.  Mellom anna var han formann 1959-63 i Byggekomiteen for Troms og Tromsø sykehus, 1960-62 i kommunikasjonsplankomiteen 1972-75 i næringsnemnda og byplanrådet i Tromsø. Dessutan hadde han verv i fagrørsla, fyrst i Tromsø Bygningsarbeiderforening og der etter på ulike nivå i Norsk Tele Tjeneste Forbund.

## Kjelder
*
Eide kyrkje på Nordmøre

**Eide kyrkje** er ei langkyrkje frå 1871 i Hustadvika kommune i Møre og Romsdal. Ho har 250 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* Eide kyrkjelyd
Harøy kyrkje

**Harøy kyrkje** er ei langkyrkje frå 1934 i Ålesund kommune i Møre og Romsdal. Ho har 340 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Kirkelandet kyrkje

**Kirkelandet kyrkje** er hovudkyrkja i Kristiansund, reist i 1964. Ho ligg ved Langveien på øya Kirkelandet.
 
Den tidlegare kyrkja brann etter tysk bombing i 1940.

## Bygning
Kyrkja har ei form som bryt totalt med tradisjonell kyrkjearkitektur. Den arkitektoniske ideen bak Kirkelandet kyrkje er «Bergkrystall i roser», dvs. at kyrkja skal skine som ein lysande krystall mellom rosene i vestskråninga.

## Interiør
Kunstnaren Gunnar S. Gundersen står bak den innvendige utsmykkinga, mellom anna glasmåleriet som gjev det spesielle lyset bak altartavla.
 
Kyrkja vart nominert som Møre og Romsdal sitt bidrag til *Århundrets byggverk 1905–2005*, ei kåring i regi av bladet *Byggeindustrien*.
 
## Kjelder
* 
* Kirklandet kirke (Kristiansund kommune)

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kirkelandet kyrkje|Kirkelandet kyrkje]]» frå ,  den 22. september 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Kristiansund kyrkjelyd 
* Hildegaard Meese: Alterutsmykkingene i Kirkelandet kirke og Kvernes sine to kirker (Nordmøre museum)
Bremsnes kyrkje

**Bremsnes kyrkje** er ei krosskyrkje frå 1771 i Averøy kommune i Møre og Romsdal. Kyrkja har 550 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
MF «Storegut»

:*Sjå òg [[Storegut (fleirtyding)]]*

**MF «Storegut»** er ei norsk jarnbaneferje som trafikkerte Tinnsjå i Telemark frå 1956 til 1991. 

Ferja vart bygt i stål av Glommen Mekaniske verkstad på ferjeslippen på Tinnoset i 1956. Ho var ein del av transportkjeda Rjukanbanen-Tinnsjøen-Tinnosbanen-Telemarkskanalen til trafikken på banen vart nedlagt i 1991. 

Da skipet vart sjøsett i 1956, var det den største innsjøferja i Nord-Europa. Ho tok over trafikken for DF «Ammonia», som gjekk over til å bli reserveferje. 

MF «Storegut» vart freda av Riksantikvaren i 2009. Frå i 2015 vart ho innskrive på UNESCO si verdsarvliste som ein del av Rjukan-Notodden industriarv.

## Tekniske data
*Byggjeår: 1956
*Lengde: 82.11 m
*Tonnasje: 1&nbsp;119 bruttotonn
*Maskinar: 3 stk 6 sylindra MWM dieselmotorar 
*Kapasitet: 19-21 jarnbanevognar, 400 passasjerar

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:MF «Storegut»|MF «Storegut»]]» frå , den 22. september 2017, revisjon [https://no.wikipedia.org/w/index.php?title=MF_%C2%ABStoregut%C2%BB&oldid=17767343 17767343].*  
 

## Bakgrunnsstoff

*
Kvernes kyrkje

**Kvernes kyrkje** er ei langkyrkje frå 1893 i Averøy kommune i Møre og Romsdal. Kyrkja har 350 sitjeplassar og avløyste i si tid Kvernes stavkyrkje. Dei to kyrkjene står like ved sida av kvarandre.

Kyrkjegarden ligg 3–400 meter sørvest for kyrkja. Prestegarden er like nordaust for stavkyrkja.

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Brattvær kyrkje

**Brattvær kyrkje** er ei langkyrkje frå 1917 i Smøla kommune i Møre og Romsdal. Ho har 420 sitjeplassar.

Det er ikkje kyrkjegard ved kyrkja, men Vollan gravplass er ein drøy kilometer lengre nordaust.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Kulturminneatlas – Brattvær kirke 
* Smøla kyrkjelege fellesråd
Hopen kyrkje

**Hopen kyrkje** er ei langkyrkje frå 1892 i Smøla kommune i Møre og Romsdal. Ho har 260 sitjeplassar.

Det er ikkje kyrkjegard ved kyrkja.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* Erling Skjølberg: «Frå fiskarkapellet på Veien til soknekyrkja i Hopen», i Hopen kirke 75 år (Hopen menighetsråd, 1967)
* 
* Lokalhistoriewiki
* 
* Smøla kyrkjelege fellesråd
Isopren

**Isopren** (nydanna ord) eller **2-metyl-1,3-butadien** er eit fargelaust og brennbart dien. Det syner seg som ei væske og har eit kokepunkt på 34 °C.

Isopren er eit kjemisk reaktivt mellomprodukt i petrokjemisk industri. Den totale årsproduksjonen i verda er på om lag 700 000 tonn, og isopren vert teknisk framstilt med fleire metodar. Fleire av desse prosessane går over mange syntesesteg. Isopren kan polymeriserast, og størstedelen (kring ) er nytta til teknisk framstilling av isoprengummi. Isopren er òg nytta til framstilling av enkelte kopolymerar.

Tidlegare vart det rekna at isopren ikkje har naturlege kjelder. I dag veit ein at hovuddelen av isopren har naturlege kjelder, og det vert rekna at lægre luftlag vert tilførte 450 millionar tonn årleg frå ei rekkje treslag. Isopren reagerer snøgt med hydroksylradikal i atmosfæren og dannar smog og bakkenært ozon. Dette fører mange stader til større luftforureining om sumaren.

## Kjelder
Jørgen Grave

**Jørgen Grave** () var ein norsk lekpreikar og stortingsrepresentant frå Drangedal. Han møtte på Stortinget for Kristeleg Folkeparti i to periodar på 1950- og 1960-talet. 

Grave var son til ein småbrukar. Etter å ha gått Vestmar folkehøgskole skuleåret 1926/27 arbeidde han i ymse tenester. Frå 1933 til -35 gjekk han predikantkurs på Indremisjonsselskapets bibelskule. Sidan var han reisesekretær i Det norske lutherske Indremisjonsselskap. I tida 1958 til 1961 var han redaksjonssekretær i «For Fattig og Rik». Han var elles i mange år medarbeidar i avisa Vårt Land.

I åra frå 1947 til 1957 var Grave medlem i Drangedal heradsstyre. Perioden 1954-57 møtte han på Stortinget, vald inn frå Telemark fylke og for Kristeleg Folkeparti. Han lukkast ikkje å verte attvald i 1957, derimot vart han vald inn på Stortinget att i 1961. Begge bolkane var han medlem i Kyrkje- og undervisningskomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
60. kommando- og kontrollbrigade

**60. kommando- og kontrollbrigade** (russisk 60-я бригада управления) er ein sambandsbrigade underlagt 1. stridsvognarmé i det russiske forsvaret. Han er forlagt til garnisonen Bakovka.

## Referansar
9. kommando- og kontrollbrigade

**9. kommando- og kontrollbrigade** (russisk 9-я бригада управления) er ein sambandsbrigade underlagt 20. kombinerte armé i det russiske forsvaret. Han er forlagt til garnisonen Voronezj.

## Sjå òg
*Militær kommando og kontroll
*Standard kommando- og kontrollbrigade
75. kommando- og kontrollbrigade

**75. kommando- og kontrollbrigade** (russisk 75-я бригада управления) er ein sambandsbrigade underlagt 36. kombinerte armé i det russiske forsvaret. Han er forlagt til garnisonen Ulan Ude.

## Organisasjon
Standard kommando- og kontrollbrigade
NM i friidrett 1989

**Noregsmeisterskapen i friidrett 1989**, hovudmeisterskapen, vart avvikla på Øverlands Minde i Stjørdal dagane 18.-20. august 1989 med idrettslaga Nybrott og Stjørdals-Blink som arrangørar.

Lisbeth Andersen vart tildelt kongepokal for sitt vinnarløp på 400 meter, medan kulestøytaren Lars Arvid Nilsen fekk kongepokalen for menn.

## Menn
### 100 meter





### 200 m





### 400 m





### 800 m





### 1500 m





### 5&nbsp;000 m





### 10&nbsp;000 m





### 110 meter hekk





### 400 m hekk





### 3&nbsp;000 m hinder





### Høgdehopp





### Stavhopp





### Lengdehopp





### Tresteghopp





### Kulestøyt





### Diskoskast





### Sleggjekast





### Spjutkast





## Kvinner
### 100 m





### 200 m





### 400 m





### 800 m





### 1500 m





### 3&nbsp;000





### 5&nbsp;000





### 100 m hekk





### 400 m hekk





### Høgdehopp





### Lengdehopp





### Kulestøyt





### Diskoskast





### Spjutkast





## Kjelder
**Sportsboken 89-90*. Sportsboken As/VG. 1989.
Gunnar Mykstu

**Gunnar Mykstu** () var ein norsk skogsarbeidar og politikar frå Rollag. Han representerte Buskerud fylke og Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1958 til 1965. 

Mykstu var son til ein småbrukar. Etter å ha gått Numedal Folkehøgskole skulevinteren 1925/26 arbeidde han i skogbruket fram til 1958. Frå 1947 var han tømmermålar i Lågen distrikt og frå 1949 i tillegg hjelpeblinkar i Rollag.

Mykstu var medlem i Rollag heradsstyre 1934–1940 og på ny 1947-55. Valperiodane 1950-53 og 1954-57 var han vararepresentant til Stortinget for Buskerud Arbeidarparti og møtte då nokre veker i staden for vald representant. Gjennom stortingsvalet hausten 1957 rykte han inn på fast tingplass, attvald i 1961. Alle åtte sesjonane 1958-65 var han medlem i Justiskomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Hov kyrkje i Sunndal

**Hov kyrkje** er ei langkyrkje frå 1887 på Sunndalsøra i Sunndal kommune i Møre og Romsdal. Sakristia er frå 1992. Kyrkja har 300 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Hemneslekt om kyrkja
Åsskard kyrkje

**Åsskard kyrkje** er ei langkyrkje frå 1876 i Surnadal kommune i Møre og Romsdal. Kyrkja har 250 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Hana Idrettslag

**Hana Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande på Hana i Sandnes kommune, skipa i 1976. Idrettslaget er aktivt med i idrettsgreinene fotball og handball. Hana IL spelar i gule trøyer og blå bukser.

Fotballaget har på sitt beste delteke på nivå tre i seriesystemet.

## Kjelder
Eiger Fotballklubb

**Eiger Fotballklubb** er eit idrettslag heimehøyrande i Eigersund, skipa 19. mars 1961. Laget er ein rein fotballklubb, noko som var grunnen til at laget skifta namn frå Idrettslaget Eiger til Eiger FK dagen etter laget fylte 50 år. Eiger spelar i raude trøyer og blå bukser.

Fotballaget har med få unnatak spelt på nivå fire og fem i seriesystemet.

## Kjelder
*Nettstaden til Eiger Fotballklubb, vitja  23. september 2017.

## Bakgrunnsstoff
*Nettstaden til Eiger Fotballklubb
Averøykameratene

**Averøykameratene** er eit idrettslag heimehøyrande på Averøya i Averøy kommune, skipa i 1951. AK, som laget ofte vert kalla, er ein rein fotballklubb. Laget spelar heimekampane på Bruhagen stadion. AK spelar i raud- og kvitstripete trøyer og kvite bukser.

A-laget til Averøykameratene har jamnast delteke pånivå fire og fem i seriesystemet. I 1990-åra spelte laget fleire sesongar på nivå tre. Magne Hoseth var AK-spelar 1997 og -98, før han melde overgang til Molde FK.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Averøykameratene|Averøykameratene]]» frå ,  den 23. september 2017.*
Dominion

**Dominion** (av engelsk, frå latin 'velde, herredøme') var opphavleg eit uttrykk for alle britiske besittelsar, men blei seinare brukt om dei heilt sjølvstyrte delane av Det britiske samveldet, i første rekke Canada. 

Balfour-deklarasjonen av 1926 erklærte dominion som sjølvstyrande samfunn i Det britiske riket. 
Statute of Westminster 1931 gav dei fullt lovgjevande sjølvstende.
I 1947 avgjorde den britiske regjeringa at dominionane skulle kallast *Members of the Commonwealth* eller *Commonwealth Countries*, og nemninga dominion er etterkvart gått ut av bruk. 

## Historie
Frå 1500-talet var det vanleg å omtala eit særskild territorium som «dominion» på engelsk. Det blei brukt om Wales frå 1535 til 1801 og om New England frå 1686 til 1689. Den kanadiske konføderasjonen blei ein dominion i  1867. Etterkvart omfatta dominionane Canada, Australia, New Zealand, Newfoundland, Sør-Afrika og Den irske fristaten. Frå seint på 1940-talet var også India, Pakistan og Ceylon (no Sri Lanka) dominionar under den britiske krona. 

## Sjå òg
*Commonwealth

## Merknadar

## Kjelder

*


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dominion|Dominion]]» frå ,  den 23. september 2017.*
Ålgård Fotballklubb

**Ålgård Fotballklubb** er eit idrettslag heimehøyrande på Ålgård i Gjesdal kommune, stifta i 1915. Laget er ein rein fotballklubb som spelar i svarte drakter, ispedd litt grønt, og i kvite underdelar. Heimekampane går av stabelen på Ålgård stadion.

Ålgård FK spelte i den norske Hovudserien 1947-49. I den fyrste sesongen, 1947/48, vart laget nummer fem i A-avdelinga. Året etter enda det på nestsiste plassen i avdelinga og rykte. Store delar sidan den tid har Ålgård FK spelt på nivå tre eller fire i det seriesystemet.

Dagny Mellgren var Ålgård-spelar til og med 1995.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ålgård FK|Ålgård FK]]» frå ,  den 23. september 2017.*
Chenab

**Chenab** er ei elv i Sør-Asia som er ca. 1000 km lang. Ho spring ut i Himalaya i den indiske delstaten Himachal Pradesh og renn nordvestover og inn i Kashmir. Deretter renn ho sørover og saman med Sutlej i Pakistan. Ho har store irrigasjonsanlegg.

## Kjelder
*
Gaetano Donizetti

**Domenico Gaetano Maria Donizetti** () var ein italiensk toneskapar frå Bergamo i Lombardia. Saman med Gioacchino Rossini og Vincenzo Bellini var han dei fremste skaparane av bel canto-operaer i den fyrste halvdelen av det 19. hundreåret. Gjennom sine verk i bel canto-stil påverka han mange andre toneskaparar, til dømes Giuseppe Verdi. Donizetti laga i alt 70 operaer.

## Liv og gjerning

Donizetti fekk allereie i unge år framhjelp frå komponisten Simon Mayr, som ordna det slik at Donizetti fekk stipend til ein skule Mayr dreiv. På denne skulen vart Donizetti grundig lært opp i kunsten å lage ei fuge og kontrapunkt. Mayr spelte også ei viktig rolle då han fekk plass til den unge Donizetti ved akademiet i Bologna. I 1822 slo Donizetti seg ned i Napoli, der han arbeidde for Domenico Barbaja og Teatro di San Carlo. Fram til januar 1844 hadde han husvære i Napoli.

Føre 1830 hadde Donizetti størst suksess med sine komiske operaer. Den fyrste minneverdige suksessen fekk han med ein opera seria, *Zoraida di Granata*, som hadde premiere i 1822 i Roma. Premieren på *Anna Bolena* i 1830 fekk stor innverknad både på den italienske og internasjonale operascenen. Suksessen med *Anna Bolena* gjorde at han kunne lage verk av meir dramatisk karakter, endå om han også skapte nye komediar som *L'elisir d'amore* (1832) og *Don Pasquale* (1843). Også store historiske drama som *[[Lucia di Lammermoor]]* i Napoli i 1835 og ei av dei meste vellukka operaene i Napoli, *Roberto Devereux* frå 1837, vart vel mottekne. Til dess hadde alle operaene hans hatt ein italiensk libretto.

Donizetti kjende seg meir og meir hemja av dei grensene sensuren sette i Italia, særleg i Napoli. Kring 1836 søkte han mot Paris der han kunne velje tema friare. Samstundes som han kunne få større innkomer og prestisje. Frå 1838 arbeidde han mykje ved opéraen i Paris, som bestilte to nye verk. Han laga fleire operaer til fransk språk og fekk sett opp verk frå si tid i Italia.

Tidleg i 1840-åra reiste Donizetti jamt og samt mellom Napoli, Roma, Paris og Wien og var alle stadene med i å sette opp eigne og andre komponistar sine operaer. Frå 1843 byrja alvorleg sjukdom å sette grenser for arbeidet hans. Tidleg i 1846 vart han lagd inn på ein institusjon for mentalt sjuke. Siste månadene før han døydde i april 1848 budde han hos vener i Bergamo.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gaetano Donizetti|Gaetano Donizetti]]» frå ,  den 23. september 2017.*
Lur

**Lur** er eit blåseinstrument av tre eller metall. Det er eit langt naturhorn utan fingerhol der ein former lyden ved hjelp av leppene (embouchure).

Lurar har lang historie. I Norden kan dei førast tilbake til bronsealderen. 
Lurar av bark (t.d. olderlur) eller tre tekka med never (neverlur), eller tæger (tåglur) var nytta i norsk seterdrift heilt til 1900-talet. 

Ein kjenner liknande lurar med lengd på opptil 4–5 meter frå Karpatane, Alpane (alpehorn) og Pyreneane. 

Eit eige lag for lur og bukkehorn, Norsk Lur-og Bukkehornlag, blei skipa i 1996.

## Bronsealderlurar
I Noreg er det funne 4 bronselurar og i Danmark, Sverige og Nord-Tyskland omkring 40.  
Lurane er opptil 2 meter lange. Dei er S-forma bronserøyr med konisk mensur og skålforma munnstykke (omtrent som på ein moderne basun). Lydopningen er forsynt med ei ornamentert plate.
Bronselurane er oftast funne to og to saman. Dei er stemd i same tone, men svinga symmetrisk og har sannsynlegvis vore brukt i religiøs kult. Slike lurar er ofte avbilda på helleristingar frå bronsealderen.

## Kjelder

*Lur: blåseinstrument. (14. juni 2015). I Store norske leksikon. Fri artikkel henta 23. september 2017.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Norsk Lur-og Bukkehornlag
Øye kyrkje i Surnadal

**Øye kyrkje** er ei langkyrkje frå 1871 på Skei/Surnadalsøra i Surnadal kommune i Møre og Romsdal. Kyrkja har 300 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
*
Saga Walli

**Saga Walli** () var ein svensk biletkunstnar. 

Ho blei fødd i Praha som dotter av operasongaren Johannes Elmblad og kona hans, forfattaren Sigrid Elmblad, fødd Pettersson.
Ho gifta seg med teologen og skulemannen Gustaf Walli. Paret fekk to søner.

Walli har måla altartavler i fleire svenske kyrkjer. Ho har også måla landskap og portrett, illustrert barnbøker og laga postkort. Ho var også verksam som pedagog.

Walli er representert i Göteborgs konstmuseum og i det svenske Nationalmuseumet i Stockholm.

## Kyrkjelege utsmykkingar
* Annedalskyrkja
* Hunnebostrand kyrkje
* Murum kyrkje
* Sankta Birgittas kapell i Göteborg
* Tiarp kyrkje
* Vänersnäs kyrkje
* Älvsborg kyrkje
* Ödsmål kyrkje

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Saga Walli|Saga Walli]]» frå ,  den 23. september 2017.*  
 
* Gustaf Walli i  Vem är det?, 1943
* Gustaf Walli i Vem är vem?, 1948
### Fotnotar
Rindal kyrkje

**Rindal kyrkje** er ei langkyrkje frå 1874 i Rindal kommune i Trøndelag fylke. Kyrkja har 420 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Valsøyfjord kyrkje

**Valsøyfjord kyrkje** eller **Otnes kyrkje** er ei langkyrkje i Heim kommune i Trøndelag fylke. Ho vart oppført i 1863 etter teikningar av Jacob Wilhelm Nordan, og innvigd i 1864.

Kyrkja har 300 sitjeplassar. Alteret har hovudmotiv av Jesus som ber i Getsemane. På kvar side er det to måleri, til saman fire måleri med motiv frå livet til Jesus. Desse er måla av organisten og kunstmålaren Olav Halse. Kyrkja har også ein utskoren og måla preikestol.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Botolv Bråtalien

**Botolv Bråtalien** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Ål. Han møtte på Stortinget frå Buskerud for Bondepartiet/Senterpartiet frå 1958 til 1965.

Bråtalien var son til ein gardbrukar. Han gjekk amtsskule 1907/08, mellomskule 1908/10 og landbruksskule 1912/13. Frå 1914 til 1943 var han skogvaktar for Statens skoger i Torpo. Han tok over farsgarden i 1932 og dreiv han i lang tid.

Bråtalien var formann 1928-38 i jordstyret i Ål, 1932-34 i Ål kommunale kraftverk og 1942-45 i skogrådet. Han var medlem i Ål heradsstyre frå 1928 til 1940 og frå 1952 til 1959, dei siste fire åra også i formannskapet. Frå 1933 til 1950 var han styreformann i Hallingdal meieri. 

Frå 1954 til -57 var Bråtalien fyrste vararepresentant til Stortinget for Bondepartiet frå Buskerud, og vart partiet sin toppkandidat i 1957 etter at Hans Evju ikkje tok attval. Fire år seinare vart Bråtalien attvald til Tinget med klar margin i 1961. Han var medlem 1958-61 i Sosialkomiteen og 1961-65 i Justiskomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Sør-Tustna kapell

**Sør-Tustna kapell** er ei langkyrkje i Aure kommune i Møre og Romsdal. Ho har 75 sitjeplassar. Bygget vart oppført som bedehus i 1907 og påbygd til kapell i 1952.

Det er ikkje kyrkjegard ved kapellet.

## Fotnotar


## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Vippetangen

**Vippetangen** er den heilt yste spissen, sørspissen, av Akersneset i Oslo, det neset mellom Pipervika og Bjørvika som mellom anna Akershus festning ligg på. Namnet skal ha opphav i eit vippefyr som stod her i gamal tid, det vil seie eit fyr som var laga som ei jarnkorg til å elda opp i, festa til ei mast som kunne vippast opp i lufta som ei vektstang, og ned att når det var naudsynt med påfyll av brenne.

Vippetangen vart frå byrjinga av 1900-talet ein part av hamna kring Akersneset, med kaiene Vippetangkaia og utstikkar I, II og III. Utbygginga av kaiene tok til i 1899. På austsida av Vippetangen er det ferjekai for bil- og passasjerferjer til Danmark på plassen der utstikkar I låg. denne utstikkaren vart bygd i 1922, rive i 1981, og i si tid terminal for «amerikabåtane» til reiarlaget Den Norske Amerikalinje i USA-ruta. På vestsida var det fiskehamn med fiskehall, og det er framleis fiskehall her. Sør på Vippetangen er det importhamn for korn. Tidlegare stod det to kornsiloar her som tok mot kornet som vart lossa, for seinare å verte frakta med korntrikkar på det ordinære trikkenettet gjennom byen til møllene på Nedre Foss og på Bjølsen på den austre breidda av Akerselva. Den eldste siloen frå 1903 vart rive på slutten av 1970-talet etter ein eksplosjon, men den yngste er framleis i bruk. Etter at mølla på Nedre Foss vart lagt ned, og korntrikken vart lagt ned i 1967, vert kornet frakta med spesialbil til mølla på Bjølsen.

På midten av 1800-talet var det steinhoggeri på Vippetangen for straffangar på Akershus landsfengsel, som hadde tilhald på Akershus festning. På steinhoggeriet vart det hogd steinsoklar til monumenta som skulle setjast opp i byen. Dei to steinfigurane av løver som er sett opp på Løvebakken framfor Stortinget, vart hogde her, og det same vart søylene og trappene til Trefoldighetskirken og til basarhallane på Youngstorget (Nytorget). Her låg òg det militære badehuset, studentbadehuset Sjølyst, det private herrebadet Hygea og det kommunale kvinnebadehuset Iduna. Alt dette vart med tida borte etter at kommunen kjøpte stranda kring neset i 1897 for å byggje kaier.

Kong Haakon 7 gjekk i land på Vippetangen då han kom til landet 25. november i 1905 som konge av Noreg. For å gje han ein verdig velkomst, var det bygd ein større paviljong attmed fiskehamna.

Av dei 771 jødane som vart tvangssende til Tyskland under andre verdskrigen, vart 736 sende med skipa «Donau» og «Gotenland» i 1942 og 1943 frå utstikkar I aust på Vippetangen, etter å ha vorte arresterte av det sivile norske politiet. Berre 32 overlevde.

## Kjelder
*Oslo byleksikon, femte utgåva

## Bakgrunnsstoff
Skoltesamisk syntaks

**Skoltesamisk syntaks** er setningslæra for skoltesamisk. 

## Ordstilling
Skoltesamisk har relativ fri ordstilling, og både **SOV** og **SVO** er vanleg i transitive setningar. Intransitive setningar har nesten alltid ordstillinga **SV**, mens subjektlause setningar typisk har **OV**.

Det finitte verbet kongruerer med subjektet, og både subjektet og objektet er merka for kasus (nominativ og akkusativ). 

## Litteratur
* Feist, Tim (2015): *.* *Mémoires de la Société Finno-Ougrienne 273*
Rist

**Rist** er ein reiskap med gitterverk av metall, tre eller kunststoff som har eit visst føremål.
Rister kan brukast til varme og matlaging, som vern eller filter. 

## Mat og varme

Rist er ein utbreidd måte å varma mat over eld på, anten ved å steika han direkte på rista eller ved å bruka henne som eit underlag for gryter, panner, takker og liknande. 
Ei slik rist eller brannjern er typisk laga av jern med små føter slik at ho kan stå i elden utan å ta skade, og utan å sløkka elden.
Andre rister kan ha handtak slik at ein kan halda dei over varmen utan å brenna seg.

Primitive grillar er gjerne berre ei stor rist lagt over ein eldstad.
I moderne grillar kan ein ha rister til å leggja maten på og som varmeberarar.
Ei omnsrist er ei liknande rist til bruk i ein varmluftsomn. Ho slepp varmen til det som skal steikast frå alle kantar.

Ein kan bruka rister til matlaging der ein vil dampa, frityrsteika eller koka mat over lang tid utan å brenna han.

Etter steiking kan ein også bruka rist til å kjøla ned bakverk.
Dette gjev ventilasjon, slik at ekstra fukt slepp unna.

## Skilje

Rister kan brukast til å skilja område frå kvarandre eller til å filtrera stoff slik at noko går gjennom dei og andre ikkje.

Brannrist er ein type rist som slepp gjennom luft, men hindrar flammar frå å spreia seg ved brann.

Ei dørrist blir lagt ved ei ytterdør, men kan fanga opp skit og fukt frå fottøy. Det blir samla nedi rista og ikkje liggjande oppå, som med ei dørmatte.

Rundt bytre kan ein montera ei trerist som gjev ein solid bakke i staden for laus jord, men samstundes slepp inn vatn.

På gater, fortau og liknande kan ein bruka rister for å sleppa gjennom lys eller vatn utan å fanga opp større ting eller laga farlege hol i bakken. 
Desse kan brukast i samband med avløp, ventilasjon eller lyskassar til kjellarvindauge.
Ei dreneringsrist kan til dømes ha små hol som fottøy ikkje set seg fast i. Avløpskummar kan ha ristlok eller kuppelrister over. 

Ferist er ei rist med større hol som blir installert i vegar slik at menneske og køyretøy kan passera, men beitande bufe frykter å falla oppi og derfor held seg på si side av rista.

## Rist i kulturen
Den heilage Laurentius er ein kristen helgen som har ei rist som symbol av di kan vart teke langsamt av dage ved å steikast på ei jarnrist over glødande kol. Larsok til minne om han er markert på primstaven med ei rist.

Kirkeristen i Oslo har namn etter ei ferist ved kyrkjegarden til Oslo domkyrkje.

## Kjelder
Gjøra kapell

**Gjøra kapell** er ei langkyrkje frå 1935 i Sunndal kommune i Møre og Romsdal. Kyrkja har 100 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
*
NM i friidrett 1990

**Noregsmeisterskapen i friidrett 1990**, hovudmeisterskapen, vart avvikla på Melløs stadion i Moss dagane 3.-5. august 1990 Moss Idrettslag og Østfold Friidrettsklubb som arrangørar.

Hanne Haugland vart tildelt kongepokal for sitt høgdehopp på 1,90 meter, medan kulestøytaren Georg Andersen fekk kongepokalen for menn.

## Menn
### 100 meter




### 200 m




### 400 m




### 800 m




### 1500 m




### 5&nbsp;000 m




### 10&nbsp;000 m




### 110 meter hekk




### 400 m hekk




### 3&nbsp;000 m hinder




### Høgdehopp




### Stavhopp




### Lengdehopp




### Tresteghopp




### Kulestøyt




### Diskoskast




### Sleggjekast




### Spjutkast




## Kvinner
### 100 meter




### 200 m




### 400 m




### 800 m




### 1500 m




### 3&nbsp;000 m




### 5&nbsp;000 m




### 100 meter hekk




### 400 m hekk




### Høgdehopp




### Lengdehopp




### Kulestøyt




### Diskoskast




### Spjutkast




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:NM i friidrett 1990|NM i friidrett 1990]]» frå ,  den 23. september 2017.*
42. strategiske missildivisjon

**42. strategiske missildivisjon** med hovudkvarter i Svobodnyj i Sverdlovsk oblast er ein av missildivisjonane i 31. strategiske rakettarmé i Det russiske forsvaret.
Divisjonen hadde 18 bererakettar av tyepen SS-29 i midten av 2017.
Divisjonen har dessutan ei rekkje støtteelement, mellom anna ein bataljon for etterretning og vakthald.

## Referansar
Eggedelar

**Eggedelar** er ein kjøkkenreiskap som kan dela eit skrella hardkokt egg i jamstore delar. Egget kan delast i skiver eller båtar.

Ein eggedelar har ei grop ein kan plassera i og som skjerereiskapane kan gå gjennom. Dei skjerande delane kan vera metallstrengar eller blad. Dei sit på ei plate som er festa til botne med hengsler og blir lukka for å dela egget.

Eggedelaren blei skapa på byrjinga av 1900-talet av den tyske oppfinnaren Willy Abel (1875-1951), som også fann opp brødskjeraren og vaffeljern med hjarte. Dei første eggedelarane blei laga i Berlin-Lichtenberg.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Kongsberg stasjon

**Kongsberg stasjon** er ein jarnbanestasjon i Kongsberg sentrum, 99,37 kilometer frå Oslo. Stasjonen ligg 161,9 moh. 
Kongsberg ligg på Sørlandsbanen og er endestasjon for lokaltog Kongsberg-Eidsvoll.

Den opphavelege stasjonen vart opna i 1871 da sidelinja til Randsfjordbanen Hokksund–Kongsberg stod ferdig. 

Ny stasjon med noverande plassering vart bygt etter teikningar av Gudmund Hoel og Niels Winge Grimnes og teken i bruk i 1917 i samband med bygginga av Sørlandsbanen.

Stasjonen og bygningane på området vart freda av Riksantikvaren i 1997.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kongsberg stasjon|Kongsberg stasjon]]» frå ,  den 24. september 2017, revisjon [https://no.wikipedia.org/w/index.php?title=Kongsberg_stasjon&oldid=17475209 17475209]*  
 

## Bakgrunnsstoff

*
Tjelle-skredet

**«Tjelle-skredet»** var eit fjellskred som fann stad den 22. februar 1756. 15 million kubikkmeter stein rasa ut frå Tjellafjellet ved Tjelle i Nesset kommune i Møre og Romsdal fylke.  Dette er truleg det største steinraset i Noreg, og det vert sagt til å vera eit av dei største steinskreda i Nord-Europa målt i volum rasmasse. Under rasulukka i Loen i 1936 rasa det, til samanlikning, ein million kubikkmeter rasmasse.

Raset ved Tjelle laga tre bølgjer som nådde opptil «50 skritt» over normalt flomål og som gjekk «200 skritt» innover land, der dei slo inn på andre sida av Langfjorden og vidare inn i  Eresfjorden. Ifølgje Noregs Geotekniske Institutt merkte ein 25&nbsp;km unna (på Veøy i Molde) seg at bølgja slo «20 skritt» høgare enn normalt flomål.

32 menneske omkom i raset og dei tre påfølgjande flodbølgene.

Det finst ei oppslagstavle i området der skredet gjekk som forbireisende kan lesa. Her er det òg sett ut benk for å nyta naturen rundt om i den austlege delen til raset. Det har no vorte sett opp ein bauta med informasjon om raset. Den 22. februar 2006 var det 250 år sidan raset gjekk, noko som vart markert med ei samling på Tjellefonna der fleire hundre menneske møtte opp.

## Sjå òg
* Norske katastrofar og store ulukker

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tjelle-skredet|Tjelle-skredet]]» frå ,  den 24. september 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Fjellskredprosjektet ved Fylkesmannen i Møre og Romsdal
* Nye Molde sjukehus: Vurdering av oppskyllingshøyder 18. mai 2005
* Bygda vår Tjelle
Lodalsulukkene

**Lodalsulykkene** var to fatale rasulykker frå Ramnefjellet til Lovatnet i Lodalen i Loen i Stryn kommune i 1905 og 1936. Ved begge rasa var det flodbølga frå Lovatnet som gjorde dei største skadane.
* Rasulukka i 1905: 15. januar, 62 menneske døydde
* Rasulukka i 1936: 13. september, 74 menneske døydde
Norske katastrofar og store ulukker

**Norske katastrofar og store ulukker** er ei liste der hendingar med tap av menneskeliv med minst 15 personar.

* Sjukdom og epidemiar på det som idag er norsk territorium.
* Ulukker på norsk territorium, inklusive Svalbard.
* Ulukker i samband med oljeleiting og/eller tilbringarteneste på norsk sokkel (hovudsakleg Nordsjøen).
* Ulukker/forlis skjedd innanfor norsk territorialfarvatn, uansett om nordmenn er direkte berørte.
* Ulukker/forlis på norske skip uavhengig av kvar i verda forlis har hendt.
* Flyulukker der eit større tal nordmenn døydde (normalt minst 15).

## Liste over norske katastrofar

## Andre katastrofar i utlandet der norske liv har gått tapt

* Halifax-eksplosjonen, 6. desember 1917: ca. 2&nbsp;000 omkom, derav tre nordmenn.
* «Titanic»-forliset, 14. april 1912: 1502 omkomne, derav 21 norske.
* «Estonia»-ulykken, Østersjøen, kantring, 28. september 1994: 852 omkomne, derav seks norske.
* Linate-ulykken, Italia, flyulykke, 8. oktober 2001: 118 omkomne, derav tre norske.
* Jordskjelvet i Indiahavet, 26. desember 2004 tok livet av ca. 350&nbsp;000 menneske. 84 nordmenn omkom; 18. juli 2005 blei den siste omkomne, norske statsborgeren identifisert.
* Air France-ulykken i Atlanterhavet, flyulykke, 1. juni 2009: 228 omkomne, derav tre norske og ein britisk-norsk 11-åring.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norske katastrofer og store ulykker|Norske katastrofer og store ulykker]]» frå ,  den 24. september 2017.*
NM i friidrett 1991

**Noregsmeisterskapen i friidrett 1991**, hovudmeisterskapen, vart avvikla på Fana stadion i Fana dagane 2.-4. august 1991 og vart arrangert av Bergen-Hordaland Friidrettskrins.

Steinar Hoen vart tildelt kongepokal for sitt høgdehopp på 2,29 meter, medan Trine Hattestad fekk kongepokal for eit spjutkast som målte heile 71,44 meter.

## Menn
### 100 meter





### 200 m





### 400 m





### 800 m





### 1500 m





### 5&nbsp;000 m





### 10&nbsp;000 m





### 110 m hekk





### 400 m hekk





### 3&nbsp;000 m hinder





### Høgdehopp





### Stavhopp





### Lengdehopp





### Tresteghopp





### Kulestøyt





### Diskoskast





### Sleggjekast





### Spjutkast





## Kvinner
### 100 meter





### 200 m





### 400 m





### 800 m





### 1500 m





### 3&nbsp;000 m





### 5&nbsp;000 m





### 100 meter hekk





### 400 m hekk





### Høgdehopp





### Lengdehopp





### Tresteghopp





### Kulestøyt





### Diskoskast





### Spjutkast





## Kjelder
**Sportsboken 91-92*. Sportsboken As/VG. 1991.
Torgeir Berge

**Torgeir Andreas Berge** ()  var ein norsk gardbrukar og politikar frå Fusa i Hordaland. Han representerte Vestfold og Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1950 til 1961.

Berge var son til ein gardbrukar. Frå 1913 til -16 arbeidde han i industrien og på anlegg. Etter å ha vorte agronom frå Stend jordbruksskule i 1918, var han mellom anna i arbeid på gardar i Kvam og i Fana. Frå 1921 til 1926 forpakta han prestegarden i Arna. Der etter var han styrar ved Sandar kommunale gardsbruk til 1950.

Berge var medlem i Sandar heradsstyre frå 1945 til 1955. Ved stortingsvalet hausten 1949 vart han vald til å representere Vestfold og Arbeidarpartiet på Stortinget. Sidan vart han attvald i dei neste to stortingsvala. Han var medlem i Skog-, vassdrags- og industrikomiteen 1950-57 og i Landbrukskomiteen 1958-61.

Berge var formann i Sandefjord og Sandar mållag 1936-46 og styreformann i Sandar kommunale mølle 1945-49. Seinare var han styreformann 1957-69 i Direktoratet for Statens skogar.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Iqbal Bano

**Iqbal Bano** () var ein pakistansk songar. Ho var kjend for framføringar av klassisk hindustanimusikk, ghazalar, persisk og urdudikting, og filmmusikk.

## Bakgrunn
Iqbal Bano blei fødd i Delhi i dåverande Britisk India. 
Mykje av barndommen sin hadde ho i Rohtak, ikkje langt unna Delhi.

Ho var ein elev av Ustad Chand Khan ved Delhi gharana. Han var ein ekspert på klassisk indisk musikk og meir populære songformer som ghazal, thumri og dadra. 
Ustad Chaand Khan henviste henne til All India Radio i Delhi, og ho song på radioen.

## I Pakistan
Som syttenåring, i 1952, blei ho gift inn i ein landeigarfamilie i Pakistan, og flytta til Multan. Ektemannen lova at han aldri ville hindra henne frå å opptre, men i staden oppmuntra og støtta henne. Ho blei ei stjerne på 1950-talet, og song fleire songar til urdufilmar som blei klassikarar. Ho framførte songar for kjende pakistanske filmar som *Gumnaam* (1954), *Qatil* (1955), *Inteqaam* (1955), *Sarfarosh* (1956), *Ishq-e-Laila* (1957) og *Nagin* (1959). Ho debuterte med ein offentleg konsert ved Lahore Arts Council i 1957.
Ho hadde også klassiske framføringar på Radio Pakistan.

Ektemannen hennar døydde på 1970-talet, og ho flytta frå Multan til Lahore. Ho var populær i Iran og Afghanistan for framføringa si av persisk lyrikk, og blei ofte invitert til den afghanske kulturtilstellinga Jashn-e-Kabul.
Kongen av Afghanistan sette stor pris på framføringane hennar, og gav henne ein gong ein gyllen vase som takk.
I 1974 blei ho tildelt Pride of Performance av dei pakistanske styresmaktene for sine bidrag til klassisk musikk.

Bano var særleg kjend for si tolking av lyrikken til Faiz Ahmed Faiz. Under styret til militærdiktatoren Zia ul-Haq på 1980-talet blei ho kjend for å framføra songar av han, sjølv om dei var forbodne av styresmaktene på grunn av det nære sambandet hans til den styrta Zulfiqar Ali Bhutto, og Faiz sjølv sat i fengsel. I 1985 framførte Bano det kjende diktet hans «Hum Dekhenge» ('Me skal sjå [dagen som var lova]') for eit entusiastisk publikum på fleire tusen i Lahore. 
Som svar blei ho utestengd frå fjernsyn og alle konsertar med offentleg støtte, men ho mista ikkje populariteten.

Iqbal Bano døydde i Lahore i Pakistan den 21. april 2009, etter kort tids sjukdom. Ho var 74 år.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Iqbal Bano|Iqbal Bano]]» frå ,  den 24. september 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* BBC sin nekrolog om Bano
* Offisiell Facebook-fanside
* Nekrolog i The Independent av Ken Hunt
Forlis

**Forlis** (avleidd frå lågtysk og/eller nederlandsk *verlieren, verlust*, 'tap') er eit sjøfartsuttrykk som viser til det totale tapet av eit skip.

Forlis kan henda på grunn av vind, straum, bølgjer eller uventa grunnar og skjer, gjerne under omstende der mannskapet ikkje heilt har kontroll med styring eller framdrift. Omgrepet vert òg brukt om fatale ulukker som skuldast at skip har gått på ei sjømine.

Uttrykket *havari* vert ofte brukt om det same, men som regel meir gradert og uten at utfallet alltid er like katastrofalt. Havari er også ei nemning  på enkelte større eller mindre uhell og ulukker i veg-, jernbane- og lufttrafikk. Ordet har òg ei spesifikk juridisk tyding.

Nokre av dei større og best kjende forlisa i historia er Titanic-forliset i 1912 og Estoniaforliset i 1994.

## Årsaker
Blant dei faktorane som kan føra til forlis er:
* Dårleg utforming eller feil i utstyr.
* Ustabilitet grunna dårleg skipsdesign, feilaktig lagra skipslast, last som endrar posisjon, eller at skipet er overlasta.
* Feil i navigeringa eller andre menneskelige feil, som fører til kollisjon med andre skip, skjær, isberg eller liknande.
* Dårleg vêr, storm til havs, vind og mektige bølgjer.
* Krig, sjørøveri, mytteri, eller sabotasje, inkludert kanonar, torpedoar, sjøminer, bomber og liknande.
* Brann om bord.
* Bevisst senking av skipet; bore i senk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Forlis|Forlis]]» frå ,  den 24. september 2017.*  
 
; Referansar 


## Litteratur
* Blumenberg, Hans (1997): *Shipwreck with Spectator: Paradigm of a Metaphor for Existence*, Cambridge, Massachusetts: MIT Press

## Bakgrunnsstoff
* NOAA Wrecks and Obstructions Database , database over skipsforlis
Den norsk-russiske grensa

**Den norsk-russiske grensa** er riksgrensa mellom Noreg og Russland. Ho strekkjer seg 196 kilometer frå Treriksrøysa i Pasvikdalen, der Finland, Noreg og Russland møtest, til Grense Jakobselv. To tredelar av grensa går langs elvar og vassdrag, i hovudsak Pasvikelva og Jakobselva. Grenselanda Noreg og Russland har om lag 230 operative soldatar kvar langs grensa. 396 grensemerke merkjer grensa. Av desse er det tre som markerer grensa utover i Barentshavet.

På norsk side blir grenseavtalen følgd opp med grenseovervaking (Garnisonen i Sør-Varanger), grensekontroll (Østfinnmark politidistrikt) og Grensekommissariatet for den norsk-russiske grense. Dei held tilsyn med avtaleverket og har jamleg kontakt med russarane. Det er berre ein grensekontroll, og den er i Storskog.

Russland hadde 14 grensestasjoner langs grensa fram til 2006. I 2007 vart 7 av desse lagt ned. Myndigheitene i Noreg og Russland held seg til grensekonvensjonen av 1826. Denne skal mellom anna sikre at begge har tilgang til grensevassdraga heile vegen.

I 2016 sette norske myndigheiter opp eit 200 meter langt ståltrådgjerde langs grensa ved Storskog.

I 2016 vart det gjort ein avtale om at den russiske grensekontrollen ikkje tillét folk å krysse grensa om dei ikkje har rett visum til Noreg. Dette tyder at dei ikkje kan søke om asyl fordi dei aldri når Noreg. I tvilstilfelle har det norske grensepolitiet lov til å sjå pass medan eigaren må vente ved den russiske stasjonen.

## Grenseoppgangar

Grensa mellom Noreg og Russland vart gått opp og justert i 1826 og 1846. I 1847 vart det inngått avtale om grenseoppgangar kvart 25. år, og det vart gjennomført slike i 1871 og 1896. Etter fyrste verdskrigen var det Finland og ikkje Russland som grensa til Noreg, og det vart gjennomført ein grenseoppgang mellom Noreg og Finland i 1925. Etter at Sovjetunionen vart norsk granne, vart det gjennomført ein grenseoppgang i 1947. I 1949 blei det underteikna ein overeinskomst om forskjellige forhold ved grensa, inkludert byggjing av vasskraftverk i Pasvikelva. I 2009 blei det avtalt mellom Noreg og Russland å føreta ein ny grenseoppgang. Òg den delen av grensa som går over land vart gått over og mælt på ny. Grenseoppgangen vart avslutta med ei markering i 2013.

Den nye grensa trong ikkje å få anerkjenning av andre land enn Noreg og Russland. Utanriksdepartementet kom likevel med presiseringa at oppdraget er å «kontrollere at grensen går der vi har avtalt at den skal gå».

## Sjå òg
* Svenskegrensa
* Finskegrensa
* Novgorod-traktaten (1326)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Den norsk-russiske grense|Den norsk-russiske grense]]» frå ,  den 25. september 2017.*
Betina Riegelhuth

**Betina Riegelhuth** () er ein norsk handballspelar frå Ski i Akershus. Ho vart europameister i 2014 og verdsmeister i 2015. Linn-Kristin Riegelhuth er hennar eldre syster.

Riegelhuth spelte på oslolaga Njård IL 2003-06 og Bækkelaget SK 2006-08. Frå hausten 2008 har ho spelt på Hamar-laget Storhamar i norsk eliteserie, med unnatak for sesongen 2015/16, då ho var med å vinne denne dansk toppserien i handball for kvinner med Esbjerg. 

Riegelhuth fekk ein einsleg landskamp sommaren 2010, landskamp nummer to kom våren 2013. Ho meisterskapsdebuterte i Handball-EM 2014, der ho skåra to mål i finalen og vann EM-gull. Eitt år seinare vann ho VM-gull, ein meisterskap ho fekk heller lite speletid. Ho skåra sitt 52. landslagsmål då ho 20. mars 2016 spelte sin 53. og siste landskamp. 

### Merittar
*EM 2014: Gullmedalje etter 28-25 mot Spania
*VM 2015: Gullmedalje etter 31-23 mot Nederland
*Dansk seriemeister: 2015 med Esbjerg

## Kjelder
*handball.no
Kjersti Beck

**Kjersti Beck** () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Østre Toten som vart europameister i handball i 2004.

Beck var målvakt i både Viken HK, Toten HK og trondheimslaget Sjetne IL. Frå 1998 til 2006 var ho sisteskanse på topplaget Byåsen IL. Hausten 2006 var ho ei kort tid i spanske Sagunto, men då klubben kom i økonomiske vanskar vende ho heimover til Gjøvik & Vardal vinteren 2008. Våren 2013 rykte laget frå Oppland ned frå eliteserien og ho slutta med handball.

Beck debuterte på det norske landslaget 22. oktober 2004 mot Frankrike. Få veker seinare kom høgdepunktet då ho viste klassespel som målvakt då Noreg vann Handball-EM 2004 i Ungarn. Landslagstida hennar tok slutt 3. mars 2007 mot nettopp Ungarn, Becks 42. landskamp.

### Merittar
*EM 2004: Gullmedalje etter 27–25 mot Danmark
*VM 2005: Nr 9 med Noreg

## Kjelder
*handball.no
Universitetets aula

**Universitetets aula**, eller berre Aulaen, er ein festsal i Domus Media, midtbygningen, ved det opphavlege Universitetet i Oslo på Karl Johans gate i sentrum av Oslo. Aulaen er ei eiga fløy som stikk ut frå Domus Media midt på baksida av bygningen, men med inngang frå den mektige trappa som går opp attom søylerekka på framsida av Domus Media, slik at Aulaen har tilkomst frå Universitetsplassen.

Universitetsbygningane vart tekne i bruk i 1851, medan Aulaen vart bygd til hundreårsjubileumet til universitetet i 1911. Aulaen vart utforma utan vindauge, med overljos frå glastak, og med store innvendige veggflater som var meint for å verte utsmykka. Etter diskusjonar og strid vart salen utstyrt med monumentale måleri av Edvard Munch, måla med oljefargar på lerret festa til desse veggflatene.

Arkitektar for Universitetets aula var Harald Bødtker og Holger Sinding-Larsen. Arkitekt for Domus Media hadde vore Christian H. Grosch, som hadde fått assistanse av den namngjetne tyske arkitekten Karl Friedrich Schinkel.

Universitetes aula var hovudarenaen for symfonikonsertar og andre konsertar i Oslo før Konserthuset vart bygd, og er framleis ofte nytta som konsertlokale på grunn av god akustikk, høveleg storleik og sentral plassering.

## Bakgrunnsstoff
*Universitetet i Oslo: Om Munchs måleri i Aulaen
*Universitetet i Oslo: Om Aulaen
Strauman kyrkje

**Strauman kyrkje**, tidlegare *Sydal skolekapell*, er ei langkyrkje frå 1984 i Vågan kommune i Nordland fylke. Gymsalen på skolen er utvida med eit korområde til kyrkje.

Kyrkja har 125 sitjeplassar.

Det finst ein gravplass nokre hundre meter lengre nordaust.

## Kjelder
* Vågan kyrkjelege fellesråd
*
Stugudal kapell

**Stugudal kapell** er ei lafta langkyrkje i Tydal kommune i Trøndelag fylke. Kyrkja har 106 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Selbustrand kyrkje

**Selbustrand kyrkje** er ei lafta langkyrkje frå 1901 i Selbu kommune i Trøndelag fylke. Ho har 300 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* Selbu kyrkjelyd
Catrine Telle

**Catrine Telle** () er ein norsk regissør og teatersjef.

Ho tok artium i 1972 på dramalinja ved Hartvig Nissen Skole i Oslo, med Maja Lise Rønneberg Rygg som lærer i drama, norsk og teaterhistorie. Saman med tidlegare medelevar skipa ho i 1975 Perleporten Teatergruppe, som blei kjend for venstreradikalt politisk teater. I 1976 var ho med på å skipa den lesbiske kunstnargruppa Sfinxa, som mellom anna skreiv *Lesbiafonisk nintett* saman.

Telle tok regiutdanning i Danmark og blei regissør ved Den Nationale Scene i 1986. Eit av hennar første regioppdrag var uroppsetjinga av *I Satans vald* av Norvald Tveit, om religiøs fanatisme. Seinare på 1980-talet regisserte ho stykke som *Love me tender* av Ragnar Hovland og *Edel har fest* av Per Knutsen.

Ho har samarbeidd med Ivar Tindberg om å skriva *Ibsens barn* , som blei sett oppp på Trøndelag Teater i 1992, og *Postkort fra Lillebjørn*, som blei ein publikumssuksess på Oslo Nye Teater i 2012. 

Frå 1994 til 2000 var ho fast tilsett som instruktør på Nationaltheatret. Av viktige oppsetninger kan ein nemna *Beslutningen*  av Claire Luckham, *Erasmus Montanus* av Ludvig Holberg, *Stor og smått* av Botho Strauss, *Stor stue for ingenting .no*  som var jubileumsforestilling då teateret feira 100 årsjubileum. 

Sommaren 2000 tok Catrine Telle over som sjef på Trøndelag Teater etter Ola B. Johannessen, ei stilling ho hadde til januar 2005. 
Ho blei så tilsett ved Riksteatret. 1. januar 2010 overtok ho stillinga som teatersjef ved Oslo Nye Teater etter Svein Sturla Hungnes.

Catrine Telle har også regissert filmane *[[Ballen i øyet]]* (2000) og TV-filmen *Beslutningen* (1994).

## Prisar og utmerkingar
*Teatrets Venners priser 2004 (Teatrets Venners Ærespris)
*Trondheim kommunes Kulturpris 2004
*Heddaprisen 2004. Årets forestilling for *Purpur og gull*

## Kjelder
Eolitt

**Eolitt** (eller *eolit*, av gresk for 'morgeoraude' og 'stein') er eit grovt, reiskapsliknande brotstykke av flint frå istids- og tertiærtidsavleiringar. Innan arkeologi blei eolittar tidlegare oppfatta som bevisst laga reiskapar, og sett som bevis på tilstadeveret til menneske. I dag blir dei oppfatta som geologiske fenomen, danna ved at ei flintblokk blei knust mellom andre steinar i flaumar eller i moreneavleiringar framfor isbrear.

## Kjelder
*
Storfosna kyrkje

**Storfosna kyrkje** er ei langkyrkje frå 1913 på øya Storfosna i Ørland kommune i Trøndelag fylke.

Byggverket er i tre og har 150 sitjeplassar.

Det er kyrkjegard ved kyrkja.

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* Yrjar heimbygdslag
* 
* 
* 
* Ørland kyrkjelyd