Bertha Wegmann

**Bertha Wegmann** () var ein dansk kunstnar.

I samtida si var ho ein kjend og ettertrakta portrettmålar, og måla talrike bestillingsarbeid for leiande folk i samfunnet. Ho skildra òg nokre av det næraste vennene sine med slåande innleving. Personleg var ho likevel mest oppteken av å måla landskap, stilleben og sjangerbilde, som utgjer størstedelen av verket hennar. Det er likevel primært som portrettmålar at Wegmann er kjend.

## Bakgrunn
Wegmann var fødd i  Soglio i kantonen Graubünden i Sveits, der faren hennar Eberhard Ludwig Wegmann (1810-1869) var overforstinspektør. Saman med Cathrine Wegmann (fødd Mini, 1821-1857) hadde han fem barn. Bertha var nest eldst. Då ho var fem år gammal, flytte familien til København, ettersom faren skifta karriere og blei kapsels- og eddikfabrikant. Den kunstnariske impulsen til Wegmann skal ha kome frå faren, som hadde kreative gåver, men aldri hadde hatt høve til å følgja ein kunstnerisk løpebane.

I ungdomsåra fekk Wegmann med hjelp frå faren teikneundervisning av Frederik Ferdinand Helsted og målartimar av Heinrich Buntzen og F.C. Lund. Ho treivst ikkje som elev av F.C. Lund. Dorothea Melchior og andre vennar sørgde i 1867 for at ho kunne reisa til München då ho var 19 år for å få ei betre kunstnerisk utdanning. Her blei ho verande i tretten år og var elev av målaren Johanna Unger (1836-1871) , sjangermålaren Edouard Kurzbauer og historiemålaren Wilhelm von Lindenschmit. Ho knytte òg ein nær vennskap med den svenske målaren Jeanna Bauck, som ho drog på mange studieturar med, blant anna i dei sørtyske fjella og til Italia.

I 1870-åra drog Wegmann saman med Bauck til Paris, og møtet med naturalismen, som var i høgsetet her, førte til eit stilistisk nybrot i kunsten hennar. Naturalistane dyrka friluftsmåleriet og arbeidde med mykje friare fargeval og penselsføring, inspirert av det flyktige lyset og vêret utandørs og av det hastige storbylivet. Frå då av har måleria til Wegmann lysare palett og lettare penselføring som tydeleg ber preg av skiftet frå ei tysk til ei fransk orientering i kunsten hennar.

## Gjennombrot og karriere

Allereie i 1873, medan Wegmann framleis budde i utlandet, debuterte ho på Charlottenborgs forårsutstilling. I 1877 fekk ho betydeleg anerkjenning då ho synte fram måleriet *En enke med sit barn*, som ber trekk av åra i München og stilen ho lærte der. I 1880 stilte ho for fyrste gong ut på Parissalongen, der arbeidet hennar fekk den ærefulle *Mention honorable*. To år seinare blei ho premiert med ein sølvmedalje på same stad då ho stilte ut eit portrett av syster si. Dette var ei viktig anerkjenning for ein kunstnar å bli fremheva blant 5-7000 utstillarar, og det resulterte i at den danske kunstverda for alvor fekk auga opp for talentet hennar. I dei neste åra mottok ho Thorvaldsenske utstillingsmedalje og blei dermed vald inn i plenarsamlinga til Kunstakademiet som fyrste kvinne, eit klart teikn på den høge anerkjenninga ho då hadde fått i Danmark. Ho blei så medlem av Akademiet og Charlottenborg sine utstillings- og censurkomitéar i 1887. På Verdsutstillingane i Paris 1889, 1892 og 1900 fekk ho sølv- og gullmedaljar for verka sine. For ein kvinneleg kunstnar var det einestående å oppnå så stor anerkjenning.

I 1895 deltok Wegmann på Kvindernes Udstilling fra Fortid og Nutid med ikkje mindre enn 30 verk. I verkregisteret til utstillinga kan ein sjå at fleire av hovudverka hennar var med, som portretta av Jeanna Bauck og av søstera Anna Seekamp i tillegg til portrettet av Moritz Gerson Melchior. Dessutan viste ho landskapsmåleri og interiør.

## Ettermæle
Wegmann er gravlagd på Solbjerg Parkkirkegård.

Heideren, ho oppnådde, gjekk i gløymeboka etter at ho var død. Då dei store monografiane og kunsthistoriane over dansk kunst blei skrivne i fyrste halvdel av 1900-talet blei ho oversett, slik som andre kvinnelege kunstnarar. Dette fekk stor tyding for det kollektive minne, så det var fyrst på slutten av 1900-talet at interessa for kunsten hennar blei vekka igjen. Øregaard Museum stilte ut verka hennar i 1998 (med katalog) og Den Hirschsprungske Samling har inkludert henne i fleire utstillingar med fokus på kvinnelege kunstnarar. 

Bertha Wegmann var ein betydeleg portrettmålar, og oppnådde både heider og stor suksess som dette. Etter at P.S. Krøyer var død, var ho den viktigaste danske målaren på dette feltet.

Portrettet hennar er måla av Jeanna Bauck ca. 1887, av Paul Fischer i 1893, av Ivar Rosenberg 1916 og 1922 og av Bertha Dorph 1920-21 (Charlottenborg). Det er laga ein portretteikning av faren i 1861 (Det Kgl. Bibliotek) og xylografi av H.P. Hansen 1884. Eit anna xylografi frå 1890 er gjort etter foto. Ei byste av August Saabye blei  utstilt i 1903 og ei av Max Andersen er frå 1912. Det finst fotografi av Georg E. Hansen, Hansen & Weller og Holger Damgaard.

Der har vore tvil om fødeåret hennar, då systera i 1870-åra feilaktig fortalde Philip Weilbach om at Wegmann var fødd i 1848. Det fremgår av eit brev på Danmarks Kunstbibliotek som var lagt til grunn for opplysingane i første utgåve av Weilbachs Kunstnarleksikon. Kunsthistorikaren Sigurd Schultz noterte i papira sine, som òg finst på Kunstbiblioteket, at ho var fødd i 1846. Det korrekte er 1847, noko som går fram av 70-årsdagsomtalar i m.a. Nationaltidende 16. desember 1917 og ein takk frå henne for dei mange gratulasjonane i Folkets Avis 20. desember 1917.

Det dyraste av bileta hennar er frå 1885 og syner kunstnaren Marie Triepcke. Det blei  selt av Bruun Rasmussens Kunstauksjonar og er ved Den Hirschsprungske Samling.

## Galleri

Fil:Bertha_Wegmann,_Portræt_af_kunstneren_Marie_Triepcke,_1885,_Den_Hirschsprungske_Samling.png|Portrett frå 1885 av kunstnaren Marie Triepcke
Fil:Young_Mother_with_a_Child_in_a_Garden_(Bertha_Wegmann)_-_Nationalmuseum_-_18363.tif|Ung mor med barn i ein hage, udatert. Nationalmuseum



Fil:Bertha_Wegmann,_Blå_vifte_ved_en_grøn_kande_med_blomstrende_æblegren,_not_dated,_3228,_Den_Hirschsprungske_Samling.tiff|Blå vifte ved ei grøn kanne med blømande eplegrein, utan datering, Den Hirschsprungske Samling 
Fil:Bertha_Wegmann,_Interiør_med_markbuket,_kunstnerens_malerkasse,_palet_og_en_halvt_røget_cerut.png|Interiør med markbukett, målarkassa til kunstnaren, palett og ein halvrøyka cerut.
Fil:'Poppies'_by_Bertha_Wegmann,_c._1900,_Bergen_Kunstmuseum.JPG|Valmuer. Ca. 1900
Fil:Bertha_Wegmann_-_Opstilling_med_frugt_i_en_vase.png|Opstilling med frukt i ein vase



Fil:Bertha_Wegmann,_Anna_Seekamp._Kunstnerens_søster,_1882,_KMS3390,_Statens_Museum_for_Kunst.tif|Anna Seekamp, syster til kunstnaren1882, Statens Museum for Kunst
Fil:Bertha_Wegmann,_Portræt_af_Cecilie_Trier,_f._Melchior,_1885,_KMS8643,_Statens_Museum_for_Kunst.tif|Portrett av Cecilie Trier, f. Melchior, 1885
Fil:Porträtt_av_målarinnan_Jeanna_Bauck_(Bertha_Wegmann)_-_Nationalmuseum_-_19883.tif|Den svenske målaren Jeanna Bauck, 1881 Nationalmuseum
Fil:Wegmann_Bauck_1887.jpg|Jeanna Bauck, svensk målar. Ca. 1887
Fil:Ferdinand_Meldahl_by_Bertha_Wegmann.png|Ferdinand Meldahl, arkitekt. Ca. 1887
Fil:Wegmann_Hanna_Lucia_Bauck_1890.jpg|Hanna Lucia Bauck, svensk pianist. Ca. 1890 
Fil:Mads_Christian_Holm_by_Bertha_Wegmann.jpg|Mads Christian Holm, grunnleggjar av Dampskibsselskabet Norden. 1891 
Fil:Moses_Melchior_(1825-1912).jpg|Moses Melchior, reiar. Seinast 1912
Fil:Portrait_of_engineer_H._A._Hammerich.jpg|Ingeniør Holger Aagaard Hammerich, seinast 1915
Fil:Philip_Schou_by_Bertha_Wegmann.jpg|Philip Schou, fabrikkeigar. Seinest 1922
Fil:Andreas_Sophus_Schack_Steenberg.jpg|Andreas Sophus Schack Steenberg (danske folkebibliotek). 1923?, senest 1926
Fil:Bertha_Wegmann,_En_kunstner_ved_sit_tegnebord,_i_baggrunden_et_lærred_med_en_birkeskov,_1925.png|Ein kunstnar ved teiknebord, i baggrunden eit lerret med ein bjørkeskog, 1925 (Augusta Dohlmann)
Fil:Bertha_Wegmann_-_Portræt_af_en_ældre_herre._Antageligt_kunstneren_Viggo_Johansen.png|Truleg målaren Viggo Johansen, ukjend dato.
Fil:Moritz_G._Melchior_by_Bertha_Wegmann.jpg|Moritz G. Melchior, reiar. Ukjend dato, før 1884.


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Bertha Wegmann|Bertha Wegmann]]» frå ,  den 8. mars 2026.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
* *Bertha Wegmann på Øregaard*. Utstillingskatalog veit Lise Svanholm og Mikael Wivel. Øregaard Museum, 1998
* Biografisk artikkel i Robbert Louis eit all; *Dei drogo till Paris*. *Nordiske kunstnarinnor på 1880-talet*. Liljevalchs Konsthal, 1988
* Rech, Carina: "Becoming Artists. Self-Portraits, Friendship Images and Studio Scenes by Nordic Women Painters in the 1880s", Gothenburg: Makadam, (Diss. Stockholm University), 2021.
*