Sofija Gubajdulina

**Sofija Asgatovna Gubajdulina** () var ein russisk tatarisk komponist busett i Tyskland.

## Liv

Gubajdulina var fødd i 1931 i Tsjistopol i Den tatariske autonome sovjetrepublikken. Ho studerte komposisjon og klaver ved konservatoriet i Kazan og heldt fram etter samansluttinga i 1954 studia ved Moskvas konservatorium fram til 1963. Under desse studia blei musikken hennar kritisert som «pliktforsømming», men Dmitrij Sjostakovitsj oppmuntra henne til å halda fram med slike «avvik».

På midten av 1970-åra grunnla ho saman med komponisten Viktor Suslin og Vjatjeslav Artjomov ensemblet *Astreja*, som improviserte på instrument brukt i russisk folkemusikk.

Gidon Kremer hjelpte Gubajdulina til suksess i Vesten ved å uroppføra fiolinkonserten hennar *Offertorium* i 1981. Saman med Alfred Schnittke og Edison Denisov høyrde ho til dei førande russiske komponistane i tida etter Sjostakovitsj. Ho var medlem av Berlin kunstakademi, det frie kunstakademiet i Hamburg og Kungliga Musikaliska Akademien i Stockholm.

Frå 1992 budde Sofija Gubajdulina i Appen i Kreis Pinneberg utanfor Hamburg.

## Musikk
Verka til Gubajdulina var inspirerte av alle former for rituell musikk, men først og fremst kristen og orientalsk mystikk. Komposisjonane er ofte i spenningsfeltet mellom «notert» improvisasjon og seriell musikk. Tre av kjenneteikna til musikken er massive tonekluster, kraftige aksentar, og dessutan raske og akselererande vekslinger i halvtone-intervall.

Ofte brukte ho uvanlege instrumentsamansetjingar. I *In Erwartung* kombinerte ho perkusjonsinstrument (blant anna bongotrommer, guiro, temple blocks, cymbalar, tam-tam-trommer og bajan) og saksofonkvartett. Ho skreiv stykke for for vestlege orkester, japanske kotoar med 17 strengar og kotoar med 13 strengar og for zhengar.

## Verk i utval

* Strykekvartett nr. 1 (1971)
* *Detto II* for cello og tretten instrument (1972)
* Konsert for fagott og djupe strykarar (1975)
* Duosonate for to fagottar (1977)
* *Dei Profundis* for bajan solo (1978)
* *Introitus* for klaver og orkester (1978)
* *In croce* for bajan og cello (1979)
* *Garten von Freuden und Traurigkeiten* for fløyte, bratsj og harpe (1980)
* *Offertorium* fiolinkonsert (uroppført 1981)
* *Freuet euch*! sonate for fiolin og cello (1981)
* *Silenzio* fem stykke for bajan, fiolin og cello (1981)
* *Sieben Worte Jesu am Kreuz* for cello, bajan og strykarar (1982)
* *Quasi hoquetus* for bratsj, fagott og klaver (1984/85)
* *Et Exspecto*. Sonate for bajan solo (1985)
* *Sinfonie Stimmen ... verstummen ...* (1986)
* *Hommage à T.S. Eliot* for oktett og sopran (1987)
* Strykekvartett nr. 2 (1987)
* Strykekvartett nr. 3 (1987)
* Stryketrio (1988)
* Symfonien *Alleluja* (1990)
* *Silenzio*. Fem stykke for bajan, fiolin og cello (1991)
* *Jetzt immer Schnee*. Fem stykke for talar, kammerensemble og kammerkor etter tekster av Gennadi Aigi (1993)
* Strykekvartett nr. 4 (1993)
* Musikk for fløyte, strykarar og slagverk (1994)
* Konsert for bratsj og orkester (1997)
* *Der Sonnengesang* for cello, kor, slagverk og celesta (1997) (uroppføring med Mstislav Rostropovitsj 1998)
* Johannespasjon (2000 på russisk)
* *Im Zeichen des Skorpions*. Variasjonar over seks heksakordar for bajan og orkester (2003)
* *In tempus praesens* 2. fiolinkonsert (Uroppført 2007)
* *Am Randa des Abgrunds* for sju celloar og to waterphones

## Prisar og utmerkingar

* 1998: Praemium Imperiale
* 1999: Pour le mérite für Wissenschaft und Künste; Léonie Sonnings musikkpris
* 2001: Goethemedaljen
* 2002: Polarprisen
* 2002: Forbundsrepublikken Tysklands fortenstorden
* 2007: Bach-Preis der Freien und Hansestadt Hamburg
* 2009: Großes Verdienstkreuz mit Stern des Verdienstordens der Bundesrepublik Deutschland

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sofija Gubajdulina|Sofija Gubajdulina]]» frå ,  den 27. desember 2021.*