open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maskeolivenkrone

**Maskeolivenkrone** (*Mitrospingus cassinii*) er ein sporvefugl i olivenkronefamilien Mitrospingidae, og er ein av berre fire artar i familien. Han hekkar frå Costa Rica i nord til sentrale Ecuador i sør. 

## Taksonomi og systematikk

Maskeolivenkrone og dei tre andre artane i familien vart tidlegare plassert i tanagarfamilien Thraupidae. Ein publikasjon frå 2013 skildra kvifor dei ikkje høyrde heime der og foreslo etablering av den nye familien for dei. Den internasjonale ornitologiske komiteen (IOC) tok med familien frå januar 2018 i artslista si.

Maskeolivenkrone har to underartar, nominatforma *Mitrospingus cassinii cassinii* og *M. c. costaricensis*.

## Skildring
Dei vaksne individa er 18 til 18,5 cm lange og veg 32 til 39 gram. Krona og nakken deira er sennepsgul. Ansiktet har ei stor svart «maske». Oversida er blygrå. Halsen er lysegrå og går over til olivengul på bryst og flankar og vidare til ein grå-oliven-gul blanding på buken. Juvenile fuglar liknar, men har mindre gult på krona og eit gulaktig skjer på undersida.

Maskeolivenkrone av underarten *M. c. costaricensis* finst langs den karibiske kysten frå Heredia-provinsen i Costa Rica sørover til det ekstreme nordvestlege Panama. Nominatunderarten finst i begge skråningane av det vestlege Panama sør gjennom vestlege Colombia til Guayas-provinsen i Ecuador. Han finst også i austskråninga av den sentrale fjellkjeda av Andes i nordlege Colombia.

Maskeolivenkrone lever i låg vegetasjon av tette buskar, kratt og andre vekstar. Han finst langs skogkantar, skogsopningar, og langs skogsbekker og myrområde. I Costa Rica strekkjer utbreiinga seg vanlegvis opp til 300 moh., men kan bli funne opp til 600 m. Den øvre grensa i Panama er 1200 m. I Colombia lever han tort sett under 800 m, sjølv om det er registrert opp til 1100 m. I Ecuador kan han finnast så høgt som 800 moh.

Maskeolivenkrone ser ut til først og fremst å vere ein fruktetar, sjølv om han også et insekt og frø.

Ein kjenner lite til hekkebiologien for denne arten.  I Costa Rica, Panama og Colombia er det registrert hekkeaktivitet mellom mars og mai. I to tilfelle av hekking som er studerte var reira koppforma og hengt opp i buskar. Kullet var tilsynelatande to egg, og ungane vart følgt av minst tre vaksne.

Maskeolivenkrone sin daggrysong er «seety, seety, seety, seety, seety». Dei skravlar heile dagen med «sputrande tonar som *chet* eller *chet-ut*».

## Status
IUCN har vurdert arten maskeolivenkrone som livskraftig. Han har eit stort utbreiingsområde mellom anna i fleire verna område, og bestanden ser ut til å vere stabil. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen er omsett frå «[[:en:Dusky-faced tanager|Dusky-faced tanager]]» frå , den 5. september 2024*

## Bakgrunnsstoff
India Hicks

**India Amanda Caroline Hicks** () er ein britisk aristokrat, designar og tidlegare modell. Etter å ha gått ut frå New England School of Photography blei Hicks interiørdesignar og verka som modell for mellom anna Ralph Lauren. Ho flytta til Bahamas i 1996, der ho gav ut bøker, promoterte heim- og venleiksprodukt og stod bak ei smykkesamling. Hicks har vitja fleire ulukkesstader i rolla si for Global Empowerment Mission. Frå 2015 har ho drive livsstilsverksemda India Hicks, Inc., som m.a. sel moteklede.

## Bakgrunn
India Hicks er det yngste barnet og den yngste dottera til Pamela Mountbatten Hicks (fødd 1929) og David Nightingale Hicks (1929–1998).
Ho voks opp i Oxfordshire i England. I feriane var ho på slektseigedommen på Irland og på feriehuset deira, utforma av faren, på Bahamas.

### Slektskap med kongehuset
Hoicks er tippoldebarn av dronning Victoria av Storbritannia, og ho er grandkusine av kong Charles. Mor hennar er syskenbarn av prins Philip, hertug av Edinburgh.

India Hicks er guddottera til kong Charles. Ho var brudejente for lady Diana Spencer då denne gifta seg med prins Charles av Wales i 1981. 

India Hicks har ein (teoretisk) arverett til den britiske trona. I arvefølgja er ho plassert etter barna til den eldre systera.

### Slekta Mountbatten av Burma
India Hicks tilhøyrer Mountbatten av Burma-greina av Huset Battenberg.

Ho er barnebarn (dotterdotter) av krigshelten Louis Mountbatten, 1. jarl Mountbatten av Burma. Han var den siste britiske visekongen av India (februar–august 1947), og var generalguvernør i landet frå august 1947 til juni 1948.

Louis Mountbatten og nokre av familiemedlemmene hans blei drepne av det provisoriske IRA under ein fisketur utanfor  Sligo på vestkysten av Irland den 27. august 1979. 

## Karriere
Etter å ha gått ut frå college blei Hicks introdusert av faren for Emilio Pucci i Firenze, der ho blei badetøymodell. Seinare var ho mellom anna modell for Ralph Lauren i New York, Tod's, og J.Crew. Ho budde i Paris i tre år, og var deretter tre år i New York.

Hicks flytta til Bahamas i 1996. Her restaurerte ho hus, investerte i og utvikla eit hotell og gav ut fleire bøker om design og livsstil. Ho starta ein butikk på Bahamas, Sugar Mill Trading Company, i lag med Linda Griffin.  Butikken sel smykke, klede, hushaldsvarer og anna.

Frå 2005 til 2014 arbeidde Hicks som talsperson og kreativ konsulent for Crabtree & Evelyn. Selskapet laga produktlinjene India Hicks Island Living og India Hicks Island Night som omfatta såper, lys og parfymar.

I 2008 var Hicks medprogramleiarfor andre sesong av Top Design i Los Angeles i California. Ho innførte si eiga smykkeproduktline i 2011. 

## Privatliv
India Hicks er gift med David Flint Wood. Paret har fem barn.

## Bøker
* 2004: *Island Life: Inspirational Interiors*
* 2006: *Island Beauty*
* 2015: *India Hicks: Island Style*
* 2018: *India Hicks: A Slice of England*
* 2020: *An Entertaining Story*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:India Hicks|India Hicks]]» frå , og «[[:en:|India Hicks]]» frå  den 6. september 2024.*
Eldkjærleik

**Eldkjærleik** (*Silene* eller *Lychnis chalsedonica*) er ein plante i nellikfamilien. Arten stammer fra øst europa og er ikke en naturlig Norsk art. Den er sjeldent forvillet eller gjenstående, men kan bli funnet i parker, innmark, hageavfall, kirkegårder og veikanter. Blomsten kan bli 30-110cm høy og blomstrer fra juni til august. Stengelen er stivt opprett og stilken er hårete og rund. Denne blomsten er ikke forgreinet. Stengelbladene kan bli mellom 4 og 10cm og de er eggrunde-avlange og spisse i formen. Bladene er nokså ru, øvre med omfattende, hjerteformet grunn.
Kronbladene på blomsten er 6-11mm og det sitter 10-40 blomster tett på toppen av blomsten. Blomstene er hele-kløvde, telgrøde, rosa eller hvite i fargen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Broșteni

**Broșteni** kan vise til:
* Broșteni i Costești, busetnad i landkommunen (*comună*) Costești i Argeș fylke i Romania
* Broșteni i Mehedinți, landkommune (*comună*) i Mehedinți fylke i Romania
* Broșteni i Oravița, busetnad i landkommunen (*comună*) Oravița i Caraș-Severin fylke i Romania
* Broșteni i Plopșoru, busetnad i landkommunen (*comună*) Plopșoru i Gorj fylke i Romania
* Broșteni i Rîbnița, landkommune i distriktet Rîbnița i Transnistria
* Broșteni i Suceava, mindre bykommune (*oraș*) i Suceava fylke i Romania
* Broșteni i Vrancea, landkommune (*comună*) i Vrancea fylke i Romania
* Broștenii de Sus, busetnad i landkommunen (*comună*) Plopșoru i Gorj fylke i Romania
Grafing

**Grafing bei München** er ein by og ein kommune søraust i forbundslandet Bayern i Tyskland, drygt 30 kilometer aust for München. Kommunen har 14&nbsp;000 ibuarar og eit areal på 29,6 km². Byen ligg 522 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Grafing bei München|Grafing bei München]]» frå ,  den 6. september 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Ebersberg

**Ebersberg** er ein by og ein kommune søraust i forbundslandet Bayern i Tyskland, ei 30 kilometer aust for München. Kommunen har 12&nbsp;500 ibuarar og eit areal på 40,8 km². Byen ligg 558 meter over havet og hyser administrasjonen for Landkreis Ebersberg.

Nord for Ebersberg strekker Ebersberg Forst seg, det største samanhengande skogsområdet i heile Tyskland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ebersberg|Ebersberg]]» frå ,  den 6. september 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Eirik Røthe

**Eirik Røthe** () var ein norsk bonde og forfattar. Røthe var opptatt av å ta vare på språk og skikkar brukt i heimbygda Voss frå gamalt av.

Røthe arbeidde som bonde på (Vetla-) Røthe, på Dyrvedalen på Voss, fram til eldste sonen Knut Røthe tok over gardsdrifta på 70-talet. Det var fyrst då Eirik Røthe byrja å skriva og teikna for eigne eller andre sine bøker og publiseringar.

Røthe har blant anna gjeve ut boka Vossamål i Ord og Vendingar. Dette er ei samling av gamle uttrykk og ord brukt i vossamålet frå gamalt av. Arbeidet med denne starta lenge før utgjeving, men vart publisert som ei eige bok i 1994. Teikningane i boka er laga av Røthe sjølv.

Eirik Røthe var ein periode formann i Voss Bygdeboknemnd. Voss Bygdeboknemnd har saman med Voss Sogelag og Voss Museum gjeve ut årboka *Gamalt frå Voss* sidan 1969. Her skreiv Røthe artiklar åleina eller saman med andre som vart gjeve ut i regi av Bygdeboknemnda.

## Utgjevingar/bidrag

## Artiklar:

## Familie
Røthe var gift med Solveig Johanna Røthe (fødd Sognefest).
Dei hadde borna Kirsti, Knut, Inga og Jon Røthe.

## Kjelder
4. divisjon fotball 1974, avdeling Sunnmøre

**4. divisjon fotball 1974, avdeling Sunnmøre** tok til sundag 28. april og vart avslutta sundag 29. september med Sunnmøre Fotballkrins som arrangør. Avdelinga bestod av 10 lag. Vinnaren av avdelinga rykte direkte opp i 3. divisjon, avdeling Møre.

## Poengtabell

Aksla Idrettslag frå Ålesund rykte opp til 3. divisjon for fyrste gong. Harøy IL, Haramsøy IL  og Volda TI rykte alle ned ein divisjon.

## Toppskårarar

## Kjelder
*Sunnmørsposten. 1974-årgangen.
Mărășești

**Mărășești** kan vise til:
* Mărășești i Baia de Aramă, ein busetnad i landkommunen (*comună*) Baia de Aramă i Mehedinți fylke i Romania
* Mărășești i Band, ein busetnad i landkommunen (*comună*) Band i Mureș fylke i Romania
* Mărășești i Cubolta, ein busetnad i landkommunen Cubolta i distriktet Sîngerei i Moldova
* Mărășești i Vrancea, ein mindre bykommune (*oraș*) i Vrancea fylke i Romania
Odobești i Vrancea

**Odobești** er ein by i Vrancea fylke i Romania.

## Busetnader

Odobești er ein *[[oraș]]* (mindre bykommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Odobești|Odobești]]» frå , den 6. september 2024.* 

### Referansar
Bolotești

**Bolotești** er ein kommune i Vrancea fylke i Romania.

## Busetnader

Bolotești er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Bolotești, Vrancea|Comuna Bolotești, Vrancea]]» frå , den 6. september 2024.* 

### Referansar
Simen Velle

**Simen Velle** () er ein norsk politikar frå Asker som er leiar for Framstegspartiets Ungdom. Han tok over vervet etter tidlegare formann Andreas Simon Brännström. Han er tidlegare formann for Viken FpU.

Som leiar i FpU har Velle kome med sterke meiningar som taler moderpartiet imot; legalisera alle rusmiddel, sal av organ og polygami.

I april 2024 stod Velle fram med at han i ein periode av tenåra jamleg nøytte hasj som sjølvmedisinering, hadde nøytt kokain to gongar, og at han og to kameratar vart dømde for oppbevaring av til saman 100 gram hasj. Velle vart mellom anna rosa for openheita si, og omtala som eit politisk talent.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Simen Velle|Simen Velle]]» frå ,  den 6. september 2024.*
Amrit Kaur

**Amrit Pernille Kaur Sandhu** () er ein norsk politikar for Raud Ungdom. Ho var leiar i Raud Ungdom frå april 2024 til september 2025.

## Politisk karriere
Kaur hadde eit verv i hovudutvalet i oppvekst og utdanning i Drammen kommune frå oktober 2023 til mai 2024.

### Leiar i RU
Amrit Kaur vart valt til leiar i Raud Ungdom (RU) i april 2024 – eit val som var omstridd. I tida før valet vart fem medlemer suspenderte frå RU, deriblant Amrit Kaur, som fylgje av somme fråsegner på ei internettplattform. Landsmøtet oppheva likevel suspensjonen før valet skulle gjennomførast. I ettertid har mellom anna den avsette tidlegare leiaren i RU, Liv Smith-Sivertsen, hevda at valet vart kuppa ved at ei kommunistisk eining som «infiltrerte» organisasjonen.

Den 6. mai 2024 skreiv Kaur på Facebook at ho trekte seg frå dei lokalpolitiske verva sine i Drammen. Dagen etter var det ifylgje *[[Kommunal Rapport]]* kommunestyremøte i Drammen, med fleire fritakssøknader på sakslista, men ingen søknad frå Kaur i dei publiserte sakspapira.

### Kontroversar
Våren 2024 fekk Kaur stor omtale i norske medium som fylgje av nokre kontroversielle fråsegner. Mellom anna hadde ho uttala at ho var kommunist og motstandar av norsk våpenstøtte til Ukraina. Vidare ynskte ho ikkje å klassifisera Hamas som ein terrororganisasjon, noko dei fleste andre norske politikarar hadde gjort.

I mai 2024 skapa ho kontroversar då ho i ein video på TikTok uttala at Joe Biden, Jonas Gahr Støre, Jens Stoltenberg og Nicolai Tangen var terroristar, ettersom ho var usamd i korso Regjeringa og Oljefondet hadde handtert situasjonen på Gazastripa. Ved å kalla norske politikarar for terroristar meinte mange at ho var med på å veikja tydinga av det ein terrorist faktisk er. Etter omfattande klander, mellom anna frå politikarar i moderpartiet Raudt, orsaka ho fråsegnene sine og avpubliserte videoen. AUF sin generalsekretær Jan Halvor Vaag Endrerud meinte unnskuldingane «ikke har vært reelle». Somme dagar seinare møttest Kaur og AUF-leiar Astrid Hoem i *[[Politisk kvarter]]*, der Kaur orsaka seg nok ein gong. Fleire medlemer, blant dei to tidlegare leiarar i RU, Alberte Bekkhus og Liv Smith-Sivertsen, melde seg or partiet etter desse fråsegnene frå Kaur.

I september 2025 fekk Kaur mykje kritikk etter at ho la ut ein video på TikTok der ho forsøkte å ironisera over drapet på den amerikanske høgrekonservative aktivisten Charlie Kirk. Videoen vart raskt sletta. Kaur uttala like etterpå at ho vart riven med av «memes» av Kirk der han hadde sagt at «det går bra om folk døyr som konsekvens av våpenreglane i USA, og hans støtte til folkemordet mot Palestina». Nestleiaren i Raud Ungdom, Ahmed S. Al-Saedi, trekte seg i protest som følgje av videoen til Kaur. Partileiaren i Raudt, Marie Sneve Martinussen, uttala dagen etter at ho forventa at Kaur ville gå av som leiar i ungdomspartiet. Kaur valde å trekkja seg som leiar same dag, og sa ho angra for å ha publisert videoen og kalla han for «usmakeleg».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Amrit Kaur|Amrit Kaur]]» frå ,  den 6. september 2024.*
Vulturu

**Vulturu** er namnet på fleire stader i Romania:
* Vulturu i Constanța, landkommune (*comună*) i Constanța fylke
* Vulturu i Vrancea, landkommune (*comună*) i Vrancea fylke
Lazuri

**Lazuri** er namnet på fleire stader i Romania:
* Lazuri i Comișani, busetnad i landkommunen (*comună*) Comișani i Dâmbovița fylke
* Lazuri i Satu Mare, landkommune (*comună*) i Satu Mare fylke
* Lazuri i Scoarța, busetnad i landkommunen (*comună*) Scoarța i Gorj fylke
Joseni (fleirtyding)

**[[Joseni]]** er ein landkommune (*comună*) i Harghita fylke i Romania.

Joseni kan òg vere:
* Joseni i Berca, ein busetnad i landkommunen (*comună*) Berca i Buzău fylke i Romania
* tidlegare namn på landkommunen (*comună*) Berca i Buzău fylke i Romania
Idus martiae

**Idus Martiae** (klassisk latin *idus martiae*, seinlatin *idus martii*) var den 15. dagen i månaden mars (*martius*), og den midste dagen i månaden, etter den tradisjonelle romerske kalenderen. Dagen vart markert med fleire religiøse ritual. Gjeld og renter vart ofte betalte på idus, men dagen er særleg kjend fordi den romerske statsmannen og diktatoren Julius Cæsar vart myrda ved ein konspirasjon av senatorar på denne datoen i 44. f.Kr. Døden til Cæsar gjorde *idus martiae* til eit vendepunkt i romersk historie, som ei av hendingane som markerte overgangen frå den historiske perioden kjent som den romerske republikken og til det romerske keisarriket.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Idus martiae|Idus martiae]]» frå ,  den 7. september 2024.*
Ipotești

**Ipotești** er namnet på fleire stader i Romania:
* Ipotești i Mihai Eminescu, busetnad i landkommunen (*comună*) Mihai Eminescu i Botoșani fylke
* Ipotești i Olt, landkommune (*comună*) i Olt fylke
* Ipotești i Suceava, landkommune (*comună*) i Suceava fylke
Vama

**Vama** er namnet på fleire stader i Romania:
* Vama Buzăului, landkommune (*comună*) i Brașov fylke
* Vama i Satu Mare, landkommune (*comună*) i Satu Mare fylke
* Vama i Suceava, landkommune (*comună*) i Suceava fylke
* Vama Veche, busetnad i landkommunen (*comună*) Limanu i Constanța fylke
Vulturu i Vrancea

**Vulturu** er ein kommune i Vrancea fylke i Romania.

## Busetnader

Vulturu er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Vulturu, Vrancea|Comuna Vulturu, Vrancea]]» frå , den 6. september 2024.* 

### Referansar
Roșia

**Roșia** er namnet på fleire stader i Romania:
* Roșia de Amaradia, landkommune (*comună*) i Gorj fylke
* Roșia de Secaş, landkommune (*comună*) i Alba fylke
* Roșia i Bihor, landkommune (*comună*) i Bihor fylke
* Roșia i Sibiu, landkommune (*comună*) i Sibiu fylke
* Roșia Montană, landkommune (*comună*) i Alba fylke
4. divisjon fotball 1975, avdeling Sunnmøre

**4. divisjon fotball 1975, avdeling Sunnmøre** tok til laurdag 3. mai og vart avslutta sundag 27. september med Sunnmøre Fotballkrins som arrangør. Avdelinga bestod av 10 lag. Vinnaren av avdelinga rykte direkte opp i 3. divisjon, avdeling Møre.

## Poengtabell

SK Rollon frå Ålesund rykte opp til 3. divisjon. Laga plassert frå nummer 7 til 10 rykte alle ned ein divisjon.

### Toppskårarar

## Kjelder
*Sunnmørsposten. 1975-årgangen.
Eichstätt

**Eichstätt** er ein by og ein kommune sentralt i forbundslandet Bayern i Tyskland, ei 20 kilometer nordvest for Ingolstadt. Kommunen har knapt 14&nbsp;000 ibuarar og eit areal på 47,8 km². Byen ligg 393 meter over havet i eit landskap prega av åsar og dalar. Han hyser administrasjonen for Landkreis Eichstätt og forvaltar Naturpark Altmühlthal. Eit katolsk universitet har hovudsete i Eichstätt.

Borga Willibaldsburg er eit landemerke i Eichstätt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Eichstätt|Eichstätt]]» frå ,  den 7. september 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Beilngries

**Beilngries** er ein by og ein kommune sentralt i forbundslandet Bayern i Tyskland, 30 kilometer nord for Ingolstadt. Kommunen har 10&nbsp;000 ibuarar og dekker 100 km².

Elva Altmühl renn gjennom kommunen, som er ein kjend feriestad.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Beilngries|Beilngries]]» frå ,  den 7. september 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Erlenbach am Main

**Erlenbach am Main** er ein by og ein kommune nordvest i forbundslandet Bayern i Tyskland, nær grensa mot forbundslandet Baden-Württemberg. Kommunen har drygt 10&nbsp;000 ibuarar og eit areal på 16,4&nbsp;km². Kommunen ligg på austbreidda av elva Main og er kjent for framstilling av vinar.

Erlenbach fekk byrettar i 1970 og har eitt av dei to sjukehusa i Landkreis Miltenberg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Erlenbach am Main|Erlenbach am Main]]» frå ,  den 7. september 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Avestisk

**Avestisk** er eit austiransk språk som døydde ut om lag 800 år f.Kr. Saman med gammalpersisk er det den eldste iranske språket ein kjenner til. Iranske språk er ein del av den indoiranske språkgruppa, som er den store austlege greina av indoeuropeiske språk. Andre språk frå denne greina er sanskrit. Avestisk er har klare likskapar med både sanskrit og gammalpersisk. 

Språket blei nytta i Avesta, den heilage boka til zoroastrismen, til hymner og dikt. Det kan delast i to språkperiodar, gammalavestisk og nyvestisk. Truleg blei gammalavestisk brukt av Zarathustra sjølv. Det blir rekna for å vera frå om lag 1000 før Kristus og vera i slekt med forma av sanskrit som er brukt i dei indiske Veda-skriftene. Nyavestisk er delt i to grupper: Opphavleg nyavestisk, som var i bruk til om lag 800 år før Kristus, og kunstig nyavestisk, som blei nytta av prestar i seinare tider til å skriva nye tekstar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Avestisk|Avestisk]]» frå ,  den 7. september 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

* Ethnologue
* Avesta - Zoroastrian Archives
Louis Mountbatten

**Louis Francis Albert Victor Nicholas Mountbatten**, 1. jarl Mountbatten av Burma, opphavleg prins **Louis av Battenberg**, () var ein britisk admiral og statsmann av tysk opphav. Han var den siste visekongen av India (1947) og den fyrste generalguvernøren i Unionen India (1947–1948), som det moderne India oppstod frå i 1950. Frå 1954 til 1959 var han leiar for den britiske marinen som First Sea Lord, ei stilling far hans, prins Ludwig av Battenberg, hadde hatt i perioden 1912–1914. Mountbatten blei drepen i eit IRA-attentat i 1979 medan han var på fisketur utanfor irskekysten i nærleiken av byen Sligo.

Louis Mountbatten blei fødd på Windsor Castle som prins Louis av Battenberg, son av prins Ludwig av Battenberg og prinsesse Viktoria av Hessen-Darmstadt. Ludwig av Battenberg var son av prins Alexander av Hessen-Darmstadt (1823−1888) og grevinne Julia von Hauke (1825−1895), som var gift i morganatisk ekteskap. Etterkommarane deira fekk derfor tittelen prins/prinsesse av Battenberg, etter ein småby i Hessen. Battenberg er altså ei morganatisk linje av huset Hessen. Familien Battenberg endra skrivemåten av namnet sitt til det meir engelskklingande Mountbatten i 1917, i samband med første verdskrigen. Louis av Battenberg var oldebarn av dronning Victoria av Storbritannia gjennom mor si.

Lord Mountbatten var bror til Alice av Battenberg, og dermed også onkel til sonen hennar Philip, hertug av Edinburgh. Då Philip gifta seg med prinsesse Elizabeth av Storbritannia, tok han etternamnet Mountbatten.

I byrjinga av andre verdskrigen leidde han den dristige evakueringa av allierte soldatar frå Namsos.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Louis Mountbatten|Louis Mountbatten]]» frå ,  den 7. september 2024.*
Julie Vinter Hansen

**Julie Marie Vinter Hansen** () var ein dansk astronom. Ho var den fyrste kvinnelege astronomiske observatøren i Europa, og den fyrste kvinna i ei embetstilsetjing ved Københavns Universitet.
## Bakgrunn
Vinter Hansen var fødd i København. Foreldra hennar var politikaren Jørgen Hansen (1837-1911) og Rasmine Sophie Vinter (1848-1929).

Vinter Hansen tok artium frå N. Zahles Skole i 1910 og begynte året etter på Københavns Universitet. Medan ho studerte blei ho i 1915 tilsett som reknar ved universitetet sitt observatorium på Østervold. I 1917 blei ho den fyrste kvinna som blei mag.scient. i astronomi ved Københavns Universitet.

## Karriere
I 1919 tok Vinter Hansen i mot ei nyoppretta assistentstilling ved Observatoriet. I 1921 gav så ei lovendring kvinner tilgang til alle offentlege stillingar, bortsett frå i militæret og i folkekyrkja. Derfor kunne Vinter Hansen bli tilsett som Observator ved Københavns Universitet. Ho blei dermed den fyrste kvinna som fekk embetstilsetjing ved KU, og den fyrste kvinnelege observatøren i Europa.

Hansen blei redaktør av *[[Nordisk Astronomisk Tidsskrift]]*.

Seinare blei ho direktør for Internasjonale Astronomiske Union.

I 1939 blei Hansen den fyrste astronomen på Københavns Universitets observatorium som blei breitt kjend for utrekning av banane til mindre planetar og kometar. Same året fekk ho Tagea Brandts Rejselegat, som blir gjeve til kvinner som har utført eit stort bidrag til kunst eller vitskap. Med pengane ho vann reiste ho frå USA til Japan og tilbake. Utbrotet av andre verdskrigen i 1940 gjorde det umogleg for henne å reisa heim, og ho blei verande i USA til krigen slutta i 1945.

Ho fekk eit Martin Kellogg Fellowship ved University of California, noko som gjorde det mogleg for henne å arbeida i USA. Ho blei òg tildelt Annie J. Cannon Award in Astronomy i 1940.

Hansen blei slått til riddar av Dannebrog i 1956, og fortsette karrieren sin ved Københavns Universitet fram til 1960.

## Død
Julie Vinter Hansen døydde i 1960 av hjartestopp, berre nokre få dagar før ho skulle ha blitt pensjonert, i den sveitsiske fjellbyen Mürren. Ho blei gravlagd på Vestre Kirkegård i København.

Asteroiden 1544 Vinterhansenia, som blei oppdaga av den finske astronomen Liisi Oterma i 1940-åra, er kalla opp etter henne.

## Prisar og utmerkingar

* 1931: Fellow of Royal Astronomical Society
* 1939: Tagea Brandts Rejselegat
* 1940: Annie Jump Cannon Award in Astronomy
* Martin Kellogg Fellowship
* 1956: Riddar av Dannebrog

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Julie Vinter Hansen|Julie Vinter Hansen]]» frå ,  den 7. september 2024.*
Ola Svenneby

**Ola Svenneby** () er ein norsk politikar for Høgre frå Våler. Svenneby er leiar for Unge Høgre. Han har sidan 2021 vore vald inn som vararepresentant på Stortinget for Hedmark valdistrikt.

## Politisk karriere
I 2017 vann han Unge Høgre sitt elitekurs.

Svenneby vart i 2020 vald til leiar i Unge Høgre etter å ha vore 2. nestleiar frå 2018 til 2020. Han vart attvald som leiar for Unge Høgre i 2022 og i 2024.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ola Svenneby|Ola Svenneby]]» frå ,  den 7. september 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
*
4. divisjon fotball 1978, avdeling Sunnmøre

**4. divisjon fotball 1978, avdeling Sunnmøre** tok til sundag 30. april og vart avslutta sundag 24. september med Sunnmøre Fotballkrins som arrangør. Avdelinga bestod av 10 lag. Vinnaren av avdelinga rykte direkte opp i 3. divisjon, avdeling Møre.

## Poengtabell

VRF frå Straumgjerde rykte opp i 3. divisjon. Ellingsøy IL og Blindheim IL rykte ned ein divisjon.

## Kjelder
*Sunnmørsposten. 1978-årgangen.
4. divisjon fotball 1979, avdeling Sunnmøre

**4. divisjon fotball 1979, avdeling Sunnmøre** tok til fredag 4. mai og vart avslutta sundag 23. september med Sunnmøre Fotballkrins som arrangør. Avdelinga bestod av 10 lag. Vinnaren av avdelinga møtte vinnaren av avdeling Romsdal og Nordmøre til kamp om opprykk til 3. divisjon fotball 1980.

## Poengtabell

Hareid IL møtte Åndalsnes IF til opprykkskampar om plass i 3. divisjon. Etter dei to laga vann kvar sin bortekamp 1–0, møttest laga til avgjerande kamp på Rekdal i Vestnes. Åndalsnes vann og deltok 1980 i 3. divisjon. Hareid vart verande i 4. divisjon Sunnmøre. Aksla, Skodje og Sykkylven rykte ned ein divisjon.

### Toppskårarar

## Kjelder
*Sunnmørsposten. 1979-årgangen.
4. divisjon fotball 1980, avdeling Sunnmøre

**4. divisjon fotball 1980, avdeling Sunnmøre** tok til fredag 25. april og vart avslutta sundag 28. september med Sunnmøre Fotballkrins som arrangør. Avdelinga bestod for fyrste gong av 12 lag. Vinnaren av avdelinga rykte opp til 3. divisjon fotball 1981.

## Poengtabell

Hareid IL rykte opp i 3. divisjon for fyrste gong. Stranda og Vigra rykte ned ein divisjon.

### Toppskårarar

## Kjelder
*Sunnmørsposten. 1980-årgangen.
4. divisjon fotball 1977, avdeling Sunnmøre

**4. divisjon fotball 1977, avdeling Sunnmøre** tok til fredag 29. april og vart avslutta sundag 25. september med Sunnmøre Fotballkrins som arrangør. Avdelinga bestod av 10 lag. Vinnaren av avdelinga rykte direkte opp i 3. divisjon, avdeling Møre.

## Poengtabell

Idrettslaget Valder frå Valderøya i Giske kommune rykte opp til 3. divisjon. Harøy Idrettslag var det einaste laget som rykte ned ein divisjon.

### Toppskårarar

## Kjelder
*Sunnmørsposten. 1977-årgangen.
Manic Street Preachers

**Manic Street Preachers**, òg kjent som **the Manics**, er eit walisisk rockeband som blei skipa i Blackwood i Caerphilly i 1986. Bandet består av Nicky Wire (bassgitar, tekst) og syskenbarna James Dean Bradfield (vokal, gitar) og Sean Moore (trommer, perkusjon, lydlandskap). Dei er ein viktig del av den walisiske kulturrørsla frå 1990-talet kjend som Cool Cymru.

Etter utgjevinga av debutsingelen «Suicide Alley» i 1988, blei Manic Street Preachers ein kvartett då Richey Edwards kom inn som medlåtskrivar og rytmegitarist. Dei tidlege albuma til bandet var i ein pønkaktig stil, men gruppa gjekk etterkvart over til ein meir alternativ rock-aktig stil, medan ho heldt på eit venstreorientert politisk syn i tekstane. Dei tidlege kombinasjonane av androgyne glam-bilde og tekstar om «kultur, framandskap, keisamheit og desperasjon» gav dei lojale tilhengjarar.

Den fyrste singelen til gruppa som gjekk inn på topplistene var «Motown Junk» frå 1991, som blei følgd av debutalbumet, *Generation Terrorists*, i februar 1992. Dei to neste albuma til bandet var *Gold Against the Soul* i 1993 og *The Holy Bible* i 1994, det siste albumet med Edwards, som forsvann i februar 1995 og blei erklært død i 2008. Bandet heldt fram som ein trio og fekk kommersiell suksess med albuma *Everything Must Go* (1996) og *This Is My Truth Tell Me Yours* (1998).

Manics har opptredd på festivalar som Glastonbury, T in the Park, V Festival og Reading, og vunne elleve NME-prisar, åtte Q-prisar og fire BRIT-prisar. Dei blei nominerte til Mercury-prisen i 1996 og 1999, og har hatt ein nominasjon til MTV Europe Music Awards. Bandet har selt meir enn ti millionar album over heile verda. Gruppa har hatt to singlar på fyrsteplassen av den britiske topplista: «If You Tolerate This Your Children Will Be Next» (1998) og «The Masses Against the Classes» (2000), og to album på fyrsteplassen: *This Is My Truth Tell Me Yours* og *The Ultra Vivid Lament* (2021). Frå 1991 til 2010 hadde gruppa 33 topp 40-singlar i Storbritannia.

## Diskografi

* *Generation Terrorists* (1992)
* *Gold Against the Soul* (1993)
* *The Holy Bible* (1994)
* *Everything Must Go* (1996)
* *This Is My Truth Tell Me Yours* (1998)
* *Know Your Enemy* (2001)
* *Lifeblood* (2004)
* *Send Away the Tigers* (2007)
* *Journal for Plague Lovers* (2009)
* *Postcards from a Young Man* (2010)
* *Rewind the Film* (2013)
* *Futurology* (2014)
* *Resistance Is Futile* (2018)
* *The Ultra Vivid Lament* (2021)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Manic Street Preachers|Manic Street Preachers]]» frå ,  den 8. september 2024.*  

* 
* 

## Bakgrunnsstoff

* 
* 
*
Rothenburg ob der Tauber

**Rothenburg ob der Tauber** er ein by og ein kommune i Landkreis Ansbach i delstaten Bayern i Tyskland med ikring 11&nbsp;400 ibuarar. Byen ligg i landskapet Franken ved elva Tauber, 442 meter over havet. Rothenburg er vide kjend for sin stort sett bevarte mellomalderske gamlebyen. Gamlebyen framstår som original, trass krigsskadane i 1945 og den lite i augefallande oppbygginga utan særleg synlege modernistiske brot. Det historiske sentrum er omgjeve av bymurar og den stort sett ubebygde i Tauber-elvedalen.

Frå 1274 til 1803 hadde Rothenburg status som keisarby. Etter trettiårskrigen mista byen rolla si. Sidan utvikla staden seg sakte og bybiletet vart stor sett verande uendra. Låg industrialisering førte til at Rothenburg allereie før andre verdskrigen var eit turistmål.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Rothenburg ob der Tauber|Rothenburg ob der Tauber]]» frå ,  den 8. september 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Forchheim

**Forchheim** er ein by og ein kommune sentralt i forbundslandet Bayern i Tyskland, 30 kilometer nord for Nürnberg. Kommunen har 33&nbsp;000 ibuarar og eit areal på 44,4 km². Byen hyser administrasjonen for Landkreis Forchheim.

Forchheim vert rekna som staden der den eigenhendige tyske historia tok form gjennom valet av Konrad den fyrste i 911 som den fyrste kongen av Austfrankarriket.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Forchheim|Forchheim]]» frå ,  den 8. september 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Strawberry Switchblade

**Strawberry Switchblade** var ein skotsk popduo skipa av Jill Bryson og Rose McDowall i Glasgow i 1981. Gruppa blei kjend for hitlåten «Since Yesterday», som nådde 5. plassen på UK Singles Chart i 1985. Ho var òg kjend for den fargerike visuelle framtoninga si, med sløyfer og polkadott-kjolar som stod i medviten kontrast til dei melankolske poplåtane deira. 

Strawberry Switchblade gav ut sitt einaste album, med same namn som gruppa, i 1985. Ho fekk fleire hittar med «Let Her Go» og «Who Knows What Love Is?», men etter usemjer blei duoen oppløyst i 1986. Rose McDowall danna seinare ein ny duo kalla Sorrow.

## Diskografi

; Album

* *Strawberry Switchblade*, 1985
* *The 12." Album* (berre utgitt i Japan), 1995
* *The Platinum Collection*, 2005

; Singlar

* *Trees and Flowers*, 1983
* *Since yesterday*, 1984
* *Let Her Go*, 1985
* *Who Knows What Love Is?*, 1985
* *Jolene*, 1985

; EP

* *1982 4-Piece Demo*, 2017

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Strawberry Switchblade|Strawberry Switchblade]]» frå ,  den 8. september 2024.*
Freilassing

**Freilassing** er ein by og ein kommune med 18&nbsp;000 ibuarar i Berchtesgadener Land, søraust i Bayern i Tyskland. Flatevidda er 14,8 km². Byen ligg 421 meter over havet, åtte kilometer frå Salzburg i Austerrike og er som ein forstad til denne.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Freilassing|Freilassing]]» frå ,  den 8. september 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Alma Bodén

**Alma Maria Bodén**, fødd **Sahlberg**, () var ein svensk operettesongar og skodespelar.

## Liv
Bodén var fødd i i Kungsholms forsamling i Stockholm. Ho debuterte på scena i 1880 i *Onkelen i Californien* hjå Knut Tivander i Kristiania. Ho hadde deretter engasjement ved ulike selskap, 1889–1900 ved Folketeateret i Stockholm og deretter ved Albert Ranft sine ulike teater fram til 1924.  

Alma Bodén debuterte på film i 1913. Ho var med i ei lang rekkje filmar på 1930-talet.

I 1890 gifta ho seg med skodespelaren August Bodén (1857–1915). Dei fekk barna Arild Lennart Torsten (1891–1970) og Sixten August Wiking (fødd 1892).

Alma Bodén døydde i i Katarina forsamling i 1947. Ho er gravlagd på Norra begravningsplatsen utanfor Stockholm.

## Filmografi i utval
 
* 1913 – Filmdrottningen
* 1931 – Hans Majestät får vänta
* 1932 – Värmlänningarna
* 1932 – Kärlek och kassabrist
* 1933 – Hemliga Svensson
* 1934 – Sången om den eldröda blomman
* 1934 – Flickorna från Gamla sta'n
* 1935 – Flickornas Alfred
* 1936 – Kvartetten som sprängdes
* 1937 – Bergslagsfolk
* 1938 – Kamrater i vapenrocken
* 1938 – Baldevins bröllop
* 1938 – Sol över Sverige
* 1942 – Kan doktorn komma?

## Teater

### Rollar (utval)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Alma Bodén|Alma Bodén]]» frå ,  den 8. september 2024.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Ottoson, Elvin (1941). Minns du det än- : ett avsnitt ur operettens historia. Stockholm: Fritzes bokförl. sid. 139. Libris 1404046
Feuchtwangen

**Feuchtwangen** er ein by og ein kommune i Landkreis Ansbach i delstaten Bayern i Tyskland med ikring 13&nbsp;000 ibuarar. Kommunen dekker 137,2 km². Byen ligg 452 meter over havet i landskapet Franken.

Byen vart grunnlagt i andre halvdel av det 12. hundreåret under Hohenstaufen-ætta. I 1241 fekk byen status som riksstad. Kongeriket Preussen erobra Feuchtwangen i 1791, men byen tilfall i 1806 kongeriket Bayern.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Feuchtwangen|Feuchtwangen]]» frå ,  den 8. september 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Orienteparula

**Orienteparula** (*Teretistris fornsi*) er ein av to fugleartar i kubaparulafamilien, Teretistridae. Han er endemisk for sentrale og austlege Cuba.

## Taksonomi og systematikk

Orienteparula er ein av to artar i slekta *Teretistris* og slekta er monotypisk i kubaparulafamilien. Slekta var opphavleg plassert i parulafamilien (Parulidae), men fylogenetiske studiar av nukleært og mitokondrielt DNA førte til revurdering av fleire slekter og i 2017 vart desse to kubanske parulaene splitta ut til sin eigen familie. 

Orienteparula har to underartar, nominatforma *T. f. fornsi* og *T. f. turquinensis*.[2]

## Skildring
Orienteparulaer er omtrent 13 cm lange og veg 7,4 til 13 gram. Krona, nakken og oversida er grå. Ansiktet, halsen og brystet har klår gul farge; buken og undersida av halefjørene er kvite eller lys grå. Dei har ein markert gul augering, og nebbet er svakt nedbøygd.

Nominatunderarten av orientsongar finst i fjella og kysten av det austlege Cuba og Sabana-Camagüey-skjergarden utanfor nordkysten til hovudøya. 
*T.f. turquinensis* finst i Sierra Maestra langs søraustkysten av Cuba. 
Arten kan observerast i kratt, halvtørre skogar nær kysten og i meir fuktig skog oppe i høgda. Han har habitat i alle tilgjengelege typar av skog så lenge dei lågare nivåa av skogen er relativt upåverka, og også i krattskog i tørrare strøk. Høgdnivået for arten ligg frå havnivå til nesten 2000 moh.  Dette er standfuglar som rører seg lite.

Orienteparula søkjer føde frå bakken til skogen midt på trea, hovudsakleg ved å sanke, men også ved å sveve-plukke og sondere bork og klumpar av daude blad. Det viktigaste byttedyret er biller (Coleoptera), men han lever òg av andre insekt, andre virvellause dyr, små øgler og kanskje små frukter. Utanom hekkesesongen beitar han ofte i små flokkar av opptil 16 individ og kan vere aktiv i fleirartsflokkar med til dømes kubavireoar.

Hekkesesongen er frå mars til juli, med egglegging i mars og april. Han byggjer reir av mose, gras, rotblad og andre plantefibrar. Reiret er vanlegvis plassert i ein klump av epifytten *[[Tillandsia]]* omtrent ein meter opp på ei grein eller gaffel av eit tre. Kullet er på to eller tre egg. Rugetida er åtte eller ni dagar og ungane flyg 10 til 11 dagar etter klekking.

Songen til orienteparulaen er «ein serie 'buzzy' tonar ispedd søtare tonar». Kall og rop inkluderer ein «skarp 'tchip'».

## Status

IUCN har vurdert arten orienteparula til å vere livskraftig. Han har eit avgrensa utbreiingsområde på Cuba og storleiken på populasjonen er ukjend, men er truleg stabil. Det er ikkje identifisert nokre direkte trugsmål mot arten. Han er «sannsynlegvis vanleg innanfor sitt avgrensa og ganske oppstykka utbreiingsområde». 

## Kjelder

* *Denne artikkelen er omsett frå «[[:en:Oriente warbler|Oriente warbler]]» frå , den 8. september 2024*

## Bakgrunnsstoff
Nancy Huston

**Nancy Louise Huston** () er ein fransk forfattar av kanadisk opphav, fødd i Calgary og seinare busett i Paris. Ho skriv hovudsakleg på fransk og set om sine eigne verk til engelsk.

Huston skriv bøkene sine på fransk sjølv om ho ikkje lærte seg fransk før ho flytta til Paris. Sidan 1980 har Huston gjeve ut over nitten sakprosa- og skjønnlitterære bøker inkludert dei tre engelske versjonane av egne publiserte franske verk. Av romanane hennar har berre *Histoire d'Omaya* (1985) og *Trois fois septembre* (1989) ikkje blitt gjevne ut på engelsk.

Den fyrste romanen hennar, *Les variations Goldberg* (1981), blei løna med *Prix Contrepoint*. Ho omsette denne romanen til engelsk som *The Goldberg* *Variations* (1996).

Den neste store prisen hennar kom i 1993, då ho fekk Governor General's Awards for *Cantique des Plaines*. Prisen til Huston forårsaka ein del diskusjon blant litterære i Quebec, då forfattaren ikkje var fransk-kanadisk. I tillegg kom romanen fyrst ut på engelsk og deretter på fransk, og den engelske versjonen av romanen var aldri nominert til den engelskspråklege kategorien av prisen. 

## Prisar og utmerkingar

* Governor General's Awards 1993 for *Cantique des plaines*
* Prix Femina 2006

## Verk
;Romanar

* 1981: Les Variations Goldberg, Seuil ; rééd. Actes Sud
* Inspiré du roman, publication en 2000 de Pérégrinations Goldberg, avec l'auteure, Freddy Eichelberger (clavecin) et Michel Godard (serpent), Livre et CD, Naïve Records
* 1985: Histoire d'Omaya, Seuil ; rééd. Actes Sud
* 1989: Trois fois septembre, Seuil ; rééd. Actes Sud
* 1993: Cantique des plaines, Actes Sud
* 1994: La Virevolte, Actes Sud ; rééd. J'ai lu
* 1996: Instruments des ténèbres, Actes Sud ; rééd. poche
* 1998: L'Empreinte de l'ange, Actes Sud
* 1999: Prodige, Actes Sud
* 2001: Dolce agonia, Actes Sud
* 2003: Une adoration, Actes Sud
* 2006: Lignes de faille, Actes Sud ; rééd. poche
* 2008: L'Espèce fabulatrice, Actes Sud
* 2010: Infrarouge, Actes Sud
* 2013: Danse noire, Actes Sud
* 2014: Bad Girl, Actes Sud
* 2016: Le Club des miracles relatifs, Actes Sud
* 2018: Lèvres de pierre, Actes Sud
* 2019: Rien d'autre que cette félicité, Leméac/Éditions Parole
* 2021: Arbre de l'oubli, Actes Sud
* 2024: Francia, Actes Sud

;Anna
* 2011: Démons quotidiens, avec Ralph Petty, L'Iconoclaste
* 2014: Bad Girl. Classes de littérature, Actes Sud
* 2017: Sensations fortes, Actes Sud
* 2023: Choses dites, L'Iconoclaste. Diktsamling

;Teaterstykke

* 2002: Angela et Marina: tragicomédie musicale, en collaboration avec Valérie Grail, Actes Sud-Papiers
* 2008: Mascarade, avec Sacha Huston, Actes Sud junior - théâtre jeunesse
* 2009: Jocaste reine, Actes Sud
* 2011: Klatch avant le ciel, Actes Sud
* 2023: En fleur et en os, Aethalidès

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Nancy Huston|Nancy Huston]]» frå ,  den 8. september 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
François de Malherbe

**François de Malherbe** () var ein fransk poet og litteraturteoretikar som gjekk inn for strikte former, sjølvtøyming og ein rein diksjon. Verka hans bana veg for franskklassisismen.

## Liv og virke

### Bakgrunn
Malherbe var fødd i ein protestantisk dommarfamilie i Caen nord i Frankrike. Han studerte rettsvitskap ved Universitetet i Caen, der han vanka i humanistiske sirklar og forfatta dei fyrste dikta sine, og i Basel og i Heidelberg, som på den tida begge var kalvinistiske høgborger. 

### Embetsmann
I 1577 konverterte Malherbe til katolisismen og blei sekretær for den kongelege statthaldaren i Provence, den litteraturinteresserte uekte sonen til kong Henrik II, Henri d'Angoulême, som dessutan var *Grand Prieur*, det vil seia overhovud, for den franske greina av Maltesarordenen.

I 1581 gifta Malherbe seg i Aix-en-Provence med dottera av hovuddommaren for den høgaste domstolen (parlement) for Provence. 

### Dikting
Det fyrste publiserte diktet til Malherbe var *Les Larmes de Saint Pierre* i 1587. Dei fyrste verka hans (kortare eller lengre lyriske tekstar) er prega av italienske førebilete og av diktinga til Pléiade-skulen, det vil seia lyrikargenerasjonen før hans eigen. Då vernaren hans Henri d'Angoulême blei drepen i 1586 i ein av dei akutte fasane av dei franske religionskrigane, den åttande hugenottkrigen, vende Malherbe tilbake til Caen og blei bydommar der.

Frå 1595 budde han likevel i Aix igjen, og blei etter kvart allment kjend. I vennskap med nokre advokatar, filosofen Guillaume du Vaire og akademikaren Nicolas-Claude Fabri de Peiresc utvikla han kunsten sin, som mellom anna resulterte i eit ode til dronning Marie de Médici, som gjorde han kjend. Han blei hoffdiktar for  Henrik IV, og fekk mellom anna Honorat de Bueil Racan og François Maynard som lærlingar.

Det mest innverknadsrike verket hans omfattar mellom anna omsetjingar av Seneca den yngre og Titus Livius, eit hundretals brev til Peiresc og kommentarar til verk av Philippe Desportes. Hans eiga dikting er likevel blitt kritisert som tankefattig og repetitiv, sjølv om dei fremste dikta viser både harmoni og styrke.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:François de Malherbe|François de Malherbe]]» frå ,  den 8. september 2024.*
Alma Taylor

**Alma Louise Taylor** () var ein britisk skodespelar som særleg var ei stjerne innan stumfilmar.

## Liv og virke
Taylor var fødd i London. Ho debuterte som barneskodespelar i filmen *His Daughter's Voice* frå 1907. Ho kom til å ha over 150 filmroller, og var med i ei rekkje filmar med større budsjett, som *Shadow of Egypt*, som blei filma i Egypt i 1924. Taylor var ein av dei største britiske stjerne på 1910-talet og tidleg på 1920-talet. I 1915 blei ho vald til den mest populære britiske utøvaren av lesarar av *Pictures and the Picturegoers*, langt framom Charlie Chaplin på andre plass.

Taylor opptredde sjeldnare etter 1932, og var med i filmar som *Lilacs in the Spring, Blue Murder at St Trinian's* og *A Night to Remember* på 1950-talet. På TV var ho med to gonger i Armchair Theatre, i 1957: ho spelte Mrs. Castor og Greta Stenbourg.

Ho døydde i London, 79 år gammal.

## Filmar i utval

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alma Taylor|Alma Taylor]]» frå ,  den 8. september 2024.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Babington, Bruce. *British stars and stardom: from Alma Taylor to Sean Connery*. Manchester University Press, 2001.
Tillandsia

***Tillandsia*** er ei planteslekt i ananasfamilien som omfattar over 400 artar.
Plantane stammar frå Sør-Amerika til sørlege delar av Nord-Amerika.
Slekta har namn etter den finske vitskapsmannen Elias Tillandz (opphavleg Tillander).

Plantane i slekta dannar ofte små, iaugefallande blomar. Dei veks anten som epifyttar, eller på fjellveggar og steinar. Nokre av dei har tjukke blad, andre har tynne. Spansk mose er ein kjend art frå slekta.

*Tillandsia*-plantar blir også nytta som inneplantar, og er då gjerne kjende som luftplantar. Dei treng ikkje nødvendigvis å veksa i ei potte med jord, men kan plasserast i trestykke, skjel eller liknande.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Tillandsia|Tillandsia]]» frå ,  den 8. september 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Ananasfamilien

**Ananasfamilien** er ein plantefamilie i grasordenen, Poales. Han omfattar 58 planteslekter. 

Ananasslekta og ein del potteplantar høyrer til i denne familien. Dei fleste av plantane har lange, spisse, stive blad som sit i rosettar, og blomar som veks fram i midten.

Til familien høyrer både epifyttar, som *[[Tillandsia]]*-slekta, og plantar som veks på bakken, som *Ananas*. Mange av plantane dannar ein «behaldar» mellom blada som sit tett og kan samla opp vatn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Ananasfamilien|Ananasfamilien]]» frå ,  den 8. september 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Tobias Stokkeland

**Tobias Stokkeland** () er ein norsk politikar som sidan 2023 har vore leiar i Grøn Ungdom. Frå 2021 til 2023 var han nasjonal talsperson i organisasjonen; han delte då leiarskapen fyrst med Ulrikke Torgersen, og dinest Margit Martinsen.

Stokkeland vaks opp i Kristiansand. Han har studert samanliknande politikk i Bergen. Før studia i Bergen gjekk han to år på United World Colleges i Eswatini. Han vekkja åtgaum under Arendalsuka i 2022, då han drog fram ein joint under ein direktesend debatt. I 2024 fortalde Stokkeland om ein overdose han hadde fått under eit ferieopphald i Sør-Afrika; hendinga fann stad i 2018.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tobias Stokkeland|Tobias Stokkeland]]» frå ,  den 8. september 2024.*
Erik Lindahl

**Erik Lindahl** () var ein svensk prest i Svenska kyrkan. Han er i dag mest kjend for arbeidet sitt med samisk, nærare bestemt med sydlapska bokspråket. 

Erik Lindahl var son av komministeren i Umeå landsförsamling, Olof Erik Lindahl, og Sara Hellberg. 

Etter å ha vorte ordinert til prest i 1740 vart han i 1743 pastoradjunkt hos Pehr Fjellström i Lycksele og gifta seg same år med Fjellströms dotter Anna Agatha. I 1749 vart Lindahl komminister i Sorsele før han i 1767 tok over etter svigerfar sin som kyrkoherde i Lycksele. Saman med kyrkoherden i Jokkmokk, Johan Öhrling, utarbeidde Lindahl *Lexicon Lapponicum*, som kom ut i 1780 og lenge var den viktigaste samisk-svensken ordboka. Ordboka vart skriven på det sydlapska bokspråket, og inneheldt også ei grammatisk skisse over samisk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Erik Lindahl|Erik Lindahl]]» frå ,  den 10. september 2024.*  

## Litteratur
*Erik Lindahl & Johan Öhrling 1780: Lexicon Lapponicum, cum interpretatione vocabulorum Sveco-Latina et indice Svecano Lapponico.
James MacMillan

**James MacMillan** CBE () er ein skotsk komponist fødd i Kilwinning i Skottland.

Han er utdanna i England og er ei stor drivkraft bak den engelske scenen for ny musikk. 

Den følsame, men likevel ofte energiske musikken hans kan innehalda element av skotsk folkemusikk. 

Han er ein av den mest anerkjende britiske komponistane, og har med stor suksess skrive musikk til ei rekkje leiande orkester og solistar, m.a. ein cellokonsert til Mstislav Rostropovitj i 1997, 5 symfoniar og 2 sinfoniettaer.

## Verk i utval

* Symfoni nr. 1 «Vigil» (1997) - for orkester
* Symfoni nr. 2 (1999) - for orkester
* Symfoni nr. 3 «Stille» (2000) - for orkester
* Symfoni nr. 4 (2014-2015) - for orkester
* Symfoni nr. 5 «Det store ukjende» (2018) - for kammerkor, kor og orkester
* Sinfonietta nr. 1 (1991) - for orkester
* Sinfonietta nr. 2 (1991) - for orkester
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:James MacMillan|James MacMillan]]» frå ,  den 8. september 2024.*