open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
County Durham

**County Durham** er eit seremonielt grevskap og ei (mindre) einskapleg styresmakt nordaust i England. Administrasjonsbyen er Durham. Den største byen i det seremonielle grevskapet er Darlington. Grevskapet har ein industribasert økonomi som historisk sett har vore basert på kol- og jerngruveindustrien. 

Det seremonielle grevskapet grensar til Tyne and Wear, North Yorkshire, Cumbria og Northumberland og ligg i regionen Nordaust-England.

## Historie
Området som vart County Durham var opphavleg ein *[[Eininga liberty|liberty]]* under biskopane av Durham. Etter at normanniske invasjonen spreidde makta deira seg sakte nordover til Nord-England. På 1100-talet vart grevskapet Northumberland oppretta og Durham vart rekna som ein del av dette. Biskopane kjempa derimot mot sheriffen av Northumberland om makta i Durham, men krona rekna Durham som ein del av Northumberland fram til seint på 1200-talet. På 1300-talet vart Durham igjen rekna som ein *liberty* direkte underlagt kongen. I røynda var det eit privat grevskap der biskopen peikte ut sin eigen sheriff. 

Sadberge var ein *liberty*, stundom kalla eit grevskap, i Northumberland som i 1189 vart kjøpt av biskopen. På det største strekte Durham seg frå Penninane i vest, elva Tees i sør, Nordsjøen i aust og elvane Tyne og Derwent i nord. Grevskapet hadde òg fleire eksklavar: Bedlingtonshire, Islandshire og Norhamshire i Northumberland og Craikshire i North Riding of Yorkshire. 

I 1888 vart grevskapa i England og Wales omstrukturerte og det meste av County Durham kom under det nye Durham grevskapsråd og vart eit administrativt grevskap. Fleire bykommunar var ikkje medrekna i grevskapet, Gateshead, South Shields og Sunderland. Statthaldaren for County Durham vart likevel utpeikt for desse bykommunane òg. Fleire endringar vart gjort utover 1900-talet, men i 1974 vart dei administrative grevskapa og bykommunane avskaffa og County Durham vart eit ikkje-metropolitansk grevskap Det nye County Durham mista område i nordaust til Tyne and Wear og i søraust til Cleveland. Samstundes fekk det tilbake tidlegare område i Startforth Rural District frå North Riding of Yorkshire. 

I 1996 vart Cleveland avskaffa og distrikta vart einskaplege styresmakter. Hartlepool og Stockton-on-Tees (nord for elva Tees) kom tilbake til det seremonielle grevskapet Durham. I 2009 vart distriktsråda avskaffa og alle distrikta vart einskaplege styresmakter.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:County Durham|County Durham]]» frå ,  den 17. november 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** 

## Bakgrunnsstoff
* Durham grevskapsråd
* Visit County Durham
East Riding of Yorkshire

**East Riding of Yorkshire**, eller berre **East Yorkshire** er eit ikkje-metropolitansk og seremonielt grevskap med einskapleg styresmakt i England. For seremonielle årsaker omfattar grevskapet òg byen Kingston upon Hull, som er ei eiga einskapleg styresmakt. Det er kalla opp etter det historiske East Riding of Yorkshire (ein av tre *[[riding i England|ridings]]* i tillegg til North Riding og West Riding), som òg var eit administrativt grevskap fram til 1974. Frå 1974 til 1996 utgjorde dagens East Riding of Yorkshire den nordlege delen av det ikkje-metropolitanske grevskapet Humberside.

Landskapet består av låge kalksteinsåsar, Yorkshire Wolds, omgjeve av dei lågtliggande frodige slettene Holderness og Vale of York. Humber-estuaret og Nordsjøen markerer den sørlege og austlege grensa. Ein har gjort arkeologiske funn i alle historiske periodar sidan den siste istida i grevskapet. Det er få store busetnader og ingen industrisenter. Området vert administrert frå byen Beverley. 

Økonomien er hovudsakleg basert på jordbruk og turisme, som har medverka til ein landleg karakter i grevskapet. 

Namnet kjem frå norrønt *þriðing* (*thridhing*, «tredjedel»), som er ei gammal inndeling av grevskap. Det tradisjonelle grevskapet Yorkshire bestod av, som namnet antydar, tre slike einingar - aust, nord og vest. Grevskapet er altså basert på grenser frå mellomalderen. I 1996 vart den nordlege delen av Humberside innlemma i East Riding, det vil si dei tidlegare distrikta Beverley, East Yorkshire, Holderness og den nordlege delen av Boothferry. Desse vert etter grenseendringa ikkje lenger rekna som eigne distrikt.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell turistside
* Offisiell nettstad
*  Mange bilete frå East Riding of Yorkshire 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:East Riding of Yorkshire|East Riding of Yorkshire]]» frå ,  den 17. november 2009.*
Zinalrothorn

**Zinalrothorn** er eit 4&nbsp;221 m høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Landsbyen Zinal ligg i dalen på nordsida av fjellet. *Rothorn* er tysk for raudhorn. Midt på 1800-talet kalla bygdefolket fjellet for *Moming*.

## Geografi

Zinalrothorn er ein av dei høge fjelltoppane som skil dalen  Mattertal i aust frå Val d'Anniviers (meir presist Val de Zinal) i vest. Toppen av Weisshorn (4&nbsp;505 m) ligg 5 km lenger nord og Dent Blanche 7 km i vestleg retning. Ved foten av fjellet i vest ligg den store Zinalbreen og på nordsida Momingbreen. L'Epaule (skuldra) er ein mindre topp som ligg opp for foten av nordegga.

Landsbyane Täsch og Zermatt ligg nærast fjellet, Zinal i nordvest ligg litt lenger unna (9 km).

## Klatresoge
Fyrste oppstiginga til toppen fann stad 22. august 1864 og gjekk via nordegga. Britane Leslie Stephen og Florence Grove gjekk då i fylgje med fjellførarane Jakob Anderegg og Melchior Anderegg. Dei la ut frå Zinal i 1-tida om natta og steig opp Zinalgletscher. Dei nådde fjellaksla mellom egga og grannetoppen Blanc de Moming ved foten av nordegga kring klokka 9  på føremiddagen. Traverseringa av toppegga tok to timar. Stephen skreiv seinare at det var den fælaste klatringa han nokon gong hadde gjeve seg ut på.

Den litt lettare normalruta, søraustegga, vart fyrst klatra av Clinton Thomas Dent, Alexander Burgener, George Passingham, Ferdinand Imseng og Franz Andenmatten den 5. september 1872.

Fyrste skibestiginga vart føreteken av Marcel Kurz og T. Theytaz den 7. februar 1914.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zinalrothorn|Zinalrothorn]]» frå ,  den 17. november 2009.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Zinalrothorn på SummitPost
* wiki/view/Zinalrothorn Zinalrothorn på MountWiki
Aiguille de la Tsa

**Aiguille de la Tsa** er eit 3&nbsp;668 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i Evolène i kantonen Valais. Fjelltoppen er ein iaugefallande tagg på fjellryggen mellom Arolla og Ferpècle. Den vanlegaste oppstigsruta går opp austsida.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Aiguille de la Tsa|Aiguille de la Tsa]]» frå ,  den 17. november 2009.*
Pigne d'Arolla

**Pigne d’Arolla** er eit 3&nbsp;796 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, nær Arolla og grensa mot Italia. Fjelltoppen ligg i kantonen Valais. 

Fjellet vart klive fyrste gongen den 9. juli 1865 av Adolphus Moore, Horace Walker og fjellføraren Jakob Anderegg.

Oppstiginga langs normalruta går frå nord frå *Cabane des Dix* øvst i dalen *Val d’Hérémence* (fire timar), og frå aust frå *Cabane des Vignettes* øvst i *Val d’Arolla* (tre timar).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Pigne d&#39;Arolla|Pigne d&#39;Arolla]]» frå , den 17. november 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Pigne d'Arolla på SummitPost
Mont Blanc de Cheilon

**Mont Blanc de Cheilon** er eit 3&nbsp;870 meter høgt fjell vest i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Fjelltoppen ligg vest for Pigne d'Arolla nær grensa mot Italia. Fjellet reiser seg opp for enden av dalen *Val des Dix*. Mont Blanc de Cheilon har ein mektig nordvegg, ved foten av denne deler Cheilonbreen seg i to brearmar.

Startpunkt for å nå toppen kan vere den i nord liggande *Cabane des Dix* (2&nbsp;928 m) eller den austleg liggande *Cabane des Vignettes* (3&nbsp;158 m).

### Klatresoge og-ruter
11. september 1865 steig dei to fyrste på toppen. Dei to var Jakob Johann Weilenmann og J. Felley.

Normalruta til Mont Blanc de Cheilon går over *Col de Cheilon* 3&nbsp;243 m) og vestryggen til toppen.

Ein kan også klive over til austryggen, med nedstiging langs vestryggen. Dertter går ein over den austlege sidearma av Cheilongletscher på *Col de la Serpentine* (3&nbsp;547 m) og frå denne langs austegga til fjelltoppen.

Om vinteren kan ein også kome til topps på Mont Blanc de Cheilon med turski. Ein går også då langs vestryggen, opprettar eit skidepot og går dei siste meterane til topps til fots.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Mont Blanc de Cheilon|Mont Blanc de Cheilon]]» frå ,  den 17. november 2009.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Mont Blanc de Cheilon på SummitPost
East Sussex

**East Sussex** er eit grevskap søraust i England. Det grensar til grevskapa Kent, Surrey, Brighton and Hove og West Sussex og i sør til Den engelske kanalen. Det seremonielle grevskapet har kring 770&nbsp;000 innbyggjarar.

## Historie
East Sussex var ein del av det gamle kongedømet til sørsaksarane, som slo seg ned der på 400-talet, etter at romarane forlet området. Området hadde derimot vore busett i mange tusen år før den tid. Det finst mange arkeologiske funn, særleg i dei høgareliggande områda, både frå romarane og normannarane. Tidleg industriverksemd i området var basert på fiske, jernproduksjon og ullhandel.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:East Sussex|East Sussex]]» frå ,  den 17. november 2009.*
Yngre steinalder

**Yngre steinalder** viser til siste delen av steinalderen, då dei fleste menneske blei bufaste jordbruksfolk. Tida er også kjend som bondesteinalderen, neolittisk tid eller neolitikum. Den yngre steinalderen var prega av «den neolittiske» eller «jordbruksrevolusjonen», ei gradvis endring frå jakt og sanking til dyrehald og dyrking av jorda som hovudnæringar. Slike «revolusjonar» fann stad fleire stader på jorda, uavhengig av kvarandre, og spreidde seg så ofte gjennom kontakt. Ein reknar med at yngre steinalder tok til rundt 8500 f.Kr. i den fruktbare halvmånen i Midt-Austen, der ho frå rundt 3500 f.Kr. blei avløyst av bronsealderen. I Norden reknar ein tida 4000–1800 f.Kr. til yngre steinalder. 

Endringane omfatta nye teknologiar, som polerte steinreiskapar, veving og pottemakeri i stort omfang; mogleik for matoverskot og større busetjingar i hus og landsbyar, men også eit meir einsidig kosthald og nye sjukdommar og epidemiar. Ein fekk større yrkesspesialisering, truleg også større sosial skilnad. Store steinsetjingar og gravkammer blei bygde på denne tida, noko som peiker mot organiserte samfunn og at visse personar var verdige større gravminne. Funn av gjenstandar som har flytta seg over større avstandar viser at ein dreiv handel. Busetjingar med vernande påleverk, skjelett med spor av vald og bergkunst av krigarar tyder på at det også blei utkjempa konfliktar.

Nokre viktige funnstader frå yngre steinalder er Abu Hureyra i Syria, Çatal Höyük i Tyrkia, Jeriko på Vestbreidda, Mehrgarh i Pakistan og Yangshao i Kina.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Neolittisk tid|Neolittisk tid]]» frå , og «[[:en:Neolithic|Neolithic]]» frå  den 17. november 2009.*  
 
* 

## Bakgrunnsstoff
Edmund Harris Utne

**Edmund Harris Utne** () er ein norsk næringslivsleiar frå Lofthus i Hardanger. Han er fjerdegenerasjons eigar av Hotel Ullensvang, som ligg på Lofthus, og som han overtok drifta av saman med kona Ina Torill i 1969. 

## St. Olavs Orden

Kongen utnemnde Utne til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden «for sin mangeårige innsats for norsk reiseliv» i 2006.

Overrekkinga fann stad den 20. april 2006 overrakt av fylkesmann Svein Alsaker. Han sa mellom anna i talen sin at Utne hadde "marknadsført Noreg, Vestlandet, Hardanger og sitt hotell til nasjonale og internasjonale gjester på stadig nye kontinent. Gjennom dei mange reisene sine til ulike land har han opp gjennom åra bygt opp eit stort nettverk. Det er full dekning for å seia at Edmund Utne i reiselivssamanheng har vore ein pionér og ein av dei mest engasjerte leiarane i landet."

Utne har òg motteke æresprisen til Norwegian Travel Workshop. Prisen vart overlevert av Dronning Sonja.

## Kjelder

* Historia til hotellet på heimesidene til Hotel Ullensvang
* Hr-r.no: St. Olav til Edmund Utne
* Innovasjon Norge: HM Dronning Sonja overleverte ærespriser til Edmund Harris Utne og Karl Mjelva
Gloucestershire

**Gloucestershire** er eit grevskap sørvest i England. Grevskapet består av delar av Cotswold Hills, delar av den flate, frodige dalen til elva Severn og heile Forest of Dean.

Administrasjonsbyen er Gloucester og andre viktige byar er Cheltenham, Stroud, Cirencester og Tewkesbury.

Det seremonielle grevskapet grensar til Gwent i Wales (i dag Monmouthshire) og i England til dei seremonielle grevskapa Herefordshire, Worcestershire, Warwickshire, Oxfordshire, Wiltshire, Somerset og Bristol. Som administrativt grevskap omfattar det ikkje South Gloucestershire som er ei sameint styresmakt.

## Historie
Gloucestershire er eit historisk grevskap nemnt i den anglo-saksiske krønika på 900-talet, men Winchcombe og Forest of Dean vart ikkje ein del av grevskapet før seint på 1000-talet. Gloucestershire omfatta opphavlet den «vesle byen» Bristol. Bristol vart ein del av det administrative grevskapet Avon i 1974.

Då Avon vart oppheva i 1996 vart regionen nord for Bristol ei sameint styresmakt kalla South Gloucestershire og er i dag ein del av det seremonielle grevskapet Gloucestershire.

I juli 2007 vart Gloucestershire råka av storflaum, ein av dei verste ein veit om i britisk historie. Titusenvis av innbyggjarar vart råka. Skadane vart estimerte til over to milliardar pund.

Grevskapet kom seg raskt etter katastrofen og har sidan satsa mykje på turisme i området. 

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gloucestershire|Gloucestershire]]» frå , den 18. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Møbelprodusenten Brunstad

**Brunstad** er ein norsk møbelprodusent som har hovudkontor og fabrikk i Sykkylven i Møre og Romsdal. Verksemda vart etablert i 1941 av Hjalmar Brunstad. Brunstad produserer sofaer og stolar. På 2000-talet har ein merka seg særleg ut med stolkolleksjonane "Delta" og "Sting". "Delta" vart kåra til "folkets favorittstol" i interiørmagasinet Bonytt i 2000, og har sidan vorte utvikla i fleire former. "Sting" fekk utmerkinga "Merke for godt design" av Norsk designråd i 2008. Når det gjeld sofaproduksjonen, har ein dei seinare åra gjort meir nytte av modulsystem, der kjøparane sjølve kan avgjere modulsamansetjinga.

## Historikk
Verksemda har hatt ulike firmanamn: Hj. Brunstad Trevarefabrikk (1941), Hj. Brunstad Møbefabrikk (1950), Hj. Brunstad Fabrikker AS (1970) og Brunstad AS (1985). 

Fyrste tida heldt produksjonen til i enkle lokale i Velledalen (i Sykkylven) der Hjalmar Brunstad hadde vakse opp. Fyrste lokalet var kjellaren på gardshuset, dinest kjellaren på bedehuset og kjellaren i ungdomshuset. I 1947 flytte ein til nye produksjonslokale i Straumgjerdet. På denne tida hadde ein gått overgangen frå å produsere enkle spisestovestolar og vere underleverandør av treverk til å sjølv produsere stoppa møblar. Etter kvart vart lokala i Straumgjerdet for tronge, og i 1968 kunne ein ta i bruk ein ny og moderne fabrikk på Vik (i Sykkylven) der produksjonen framleis finn stad. Brunstad har i tillegg hatt møbelproduksjon på Stranda. 

### Varemerke
* Brunstad   - hovedlogo for alle produkter
* Fantasy  - modulsofakonsept

### Merkevarer
* Delta - hvilestolkolleksjon
* System pluss - modulsofakonsept

## Utmerkingar
* 2008 - *[[Merket for God Design]]* frå Norsk Designråd for stolen *Sting*, kategori Møbeldesign.
* 2000 - *Folkets favorittstol* frå magasinet Bonytt for stolen *Delta*.
* 1985 - *[[Merket for God Design]]* frå Norsk Designråd for møbelserien *Avenue*, kategori Møbeldesign.

## Referansar
* Hole, Jon. *50 år i god form*. Hj. Brunstad Fabrikker AS 1041–1991. Sykkylven. 
## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* www.brunstad.no - heimeside for firmaet
10. tebét

**10. tebét** (hebr. עשרה בטבת‎, ‘asará betebét) er ein mindre fastedag innan jødedommen. Avhengig av kor lang rosj hodesj for tebét er fell dagen sju eller åtte dagar etter hannuka.

Dagen er til minne om byrjinga av babylonarkongen Nebukadnesar si beleiring av Jerusalem, som tok til den tiande dagen i den tiande månaden (tebét) i det niande regjeringsåret hans (588 fvt.). Etter ei beleiring på to og eit halvt år tok babylonarane byen og øydela Tempelet i Jerusalem. Andre markeringar knytt til desse hendingane er tammúz-fasta, til minne om brotet på bymurane, og tisj‘á beáb, til minne om øydelegginga av tempelet.

Som andre mindre jødiske fastedagar tek 10. tebét-fasta til ved soloppgang til solnedgang, då jødar utan fysiske hindringar (som sjukdom, svangerskap eller amming) let vera å eta eller drikka. Ved morgon- og ettermiddagsbøna les ein Toráen, ei eiga ‘amidábøn og i mange tradisjonar avinu malkeinu-bøna. 

I nyare tid er 10. tebét også blitt brukt til å minnast holocaust-offer utan ein kjend dødsdato. Ein vil då lesa kaddísj og tenna levande lys for dei. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tenth of Tevet|Tenth of Tevet]]» frå , den 18. november 2009.* 
 
* Tevet 10 ved chabad.org
Lage Opedal

**Lage Opedal** () er ein norsk målar.

## Liv

Lage Opedal er fødd i Porsgrunn. Etter fullført vidaregåande skule i Haugesund utdanna han seg ved Statens Kunstakademi i Oslo. 
I seinare tid har han butt i Tyskland, i henhaldsvis Dresden, Leipzig og Berlin. 
Han har hatt fleire utstillingar både i Tyskland og i Noreg.

Bileta til Opedal minner tilsynelatande om klassisk stilleben og landskapsbilete. Han ser mot målertradisjonen frå gamle meistrar, og målar fotorealistiske bilete av moderne karakter. Matrestar og avfall vert presenterte i ein tradisjonell, behageleg måleform. 
Opedal skaper bevisst eit avvik mellom det fotorealistiske i bileta og sjølve biletinnhaldet, kan henda for å skapa forvirring hjå 
sjåaren. 

## Utstillingar
* 2008: Galerie Deschler
* 2008: Art Space Gallery for Young Art Food
* 2008: Berlin Hauptbahnhof, Vattenfall-lobby
* 2008: Erfurt, Galerie Rothamel
* 2007: Art Cologne (med Galerie Rothamel)
* 2007: "Kompostkomposisjoner" Opedal / Tellefsen, GAD, Oslo
* 2006: Mat, Galleri Rothamel, Frankfurt
* 2006: Art Cologne (med Galerie Rothamel)
* 2006: Art Karlsruhe (med galleri Rothamel)
* 2006: Arte Fiera, Bologna (med galleri Rothamel)
* 2006: "Maleri", Neue Galerie Sächsische, Chemnitz
* 2005: "Melting Moments", Galerie Rothamel, Erfurt
* 2005: "Innovación y Tradicion", Museo Municipal, Malaga
* 2005: "Axel Anklam / Sted Opedal, Galerie Rothamel Frankfurt
* 2005: "Innovación y Tradicion" Museuo Municipal, Malaga (Galerie Baer)
* 2005: "sidelanternene" Kunstsammlungen Zwickau (Galerie Baer)
* 2005: Heroes, Galerie Rothamel Frankfurt
* 2005: "profil" Galerie Baer, Dresden
* 2005: Art Cologne (med Galerie Rothamel)
* 2005: Måleri, Galleri Rothamel, Frankfurt
* 2005: Det norske konsulat, Leipzig
* 2004: Stavanger Kunstforening med Stefan Kübler, Norge
* 2004: "Sputniza" Kunsthaus Dresden
* 2004: Art Cologne (med Galerie Rothamel)
* 2004: Art Frankfurt (med galleri og galleri Rothamel Baer)
* 2003: 14 dager, Dresden
* 2003: Galerie Baer, Dresden
* 2002: College of Fine Arts, Dresden
* 2000: Bergen Kunstmuseum, Annual Exhibition of Young Art
* 2000: "HØVLERIET" Festspillutstillingen, Haugesund
* 2000: Stenersenmuseet, Graduate Utstilling, Oslo
* 2000: Steen Gallery, Spring Exhibition, Oslo
* 2000: Haugesund Art Gallery

## Referansar
* Verk av Lage Opedal http://www.rothamel.de/en/Lage-Opedal/Selected-works/index.php 
* http://de.wikipedia.org/wiki/Lage_Opedal
* Lage-Opedal.de Nettsida til Lage Opedal, med CV.
Hampshire

**Hampshire**  (tidlegare stundom kalla *Southamptonshire*,  *Hamptonshire*, eller *County of Southampton*) er eit grevskap på sørkysten av England. Grevskapet grensar til Dorset, Wiltshire, Berkshire, Surrey og West Sussex. Det har eit areal på 3769&nbsp;km² og strekkjer seg på det lengste 90 km frå aust til vest og 65 km frå nord til sør. Administrasjonsbyen er Winchester og det har kring 1,7 millionar innbyggjarar. Det seremonielle grevskapet består av elleve distrikt i det administrative grevskapet i tillegg til dei sameinte styresmaktene Southampton og Portsmouth. Dei to byene vart sjølvstyrte i 1997 og har kring 1,6 millionar innbyggjarar. Christchurch og Bournemouth, som tidlegare låg i grevskapet, vart ein del av Dorset i 1974.

Hampshire er eit populært ferieområde med turistattraksjonar som dei mange kystbyane, området rundt Portsmouth og motormuseumet i Beaulieu. Nasjonalparkane New Forest og South Downs ligg i grevskapet. Hampshire har ei lang sjøfartshistorie og to av dei største hamnebyane i England, Portsmouth og Southampton, ligg ved kysten. Grevskapet er kjend som heimstad til forfattarane Jane Austen og Charles Dickens og ingeniøren Isambard Kingdom Brunel.

## Historie

Hampshire har tidlegare vorte kalla Southamptonshire, mellom anna på kart frå viktoriansk tid. Namnet vart offisielt endra til Hampshire 1. april 1959. 

Isle of Wight vart tidlegare, i seremonielle samanhenger, rekna som ein del av Hampshire, men har vore eit eige administrativt grevskap sidan 1890 og eige seremonielt grevskap sidan 1974. Det einaste formelle administrative bandet mellom dei to grevskapa er den felles politistyrken.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hampshire|Hampshire]]» frå ,  den 18. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* / Basingstoke Karate og Martial Arts Academy
* Hampshire grevskapsråd 
* Gåturar i Hampshire
* Bilete av Hampshire 
* Attraksjonar i Hampshire 
* Gamle flyfoto av Portsmouth
Herefordshire

**Herefordshire** er eit historisk og seremonielt grevskap i Vest-Midlands i England. Han er òg ei sameint styresmakt kalla *County of Herefordshire*. Det grensar til dei engelske seremonielle grevskapa Shropshire i nord, Worcestershire i aust, Gloucestershire i søraust og i Wales til dei bevarte grevskapa Gwent i sørvest og Powys i vest. Administrasjonsbyen er Hereford som med kring 50&nbsp;000 innbyggjarar òg er den største byen i grevskapet. 

Grevskapet er det mest landlege og tynnast folkesette i England med 82 innbyggjarar per kvadratkilometer. Området består hovudsakleg av jordbrukslandskap og er kjend for frukt- og siderproduksjon, og for herefordkveget. 

## Historie
Herefordshire er eit av 39 historiske grevskap i England. 

I 1974 vart det slått saman med nabogrevskapet Worcestershire til det kortvarige Hereford og Worcester administrative grevskapet. Innan for dette dekte Herefordshire distrikta South Herefordshire, Hereford og delar av Malvern Hills og Leominster.

Det noverande seremonielle grevskapet og sameinte styresmakta har omtrent dei same grensene som det historiske grevskapet frå tida før 1974. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Herefordshire|Herefordshire]]» frå ,  den 18. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Herefordshire portal
Alexander Hamilton

**Alexander Hamilton** () var ein amerikansk politikar, ein av dei amerikanske grunnlovsfedrane, og den første finansministeren i USA. Han har mellom anna æra for å ha oppretta den amerikanske nasjonalbanken. Hamilton skipa og Det amerikanske føderalistpartiet. Hamilton var hovudmannen bak dei amerikanske føderalistpapira som vart grunnlaget for den amerikanske grunnlova. Elles var Hamilton militær rådgjevar for George Washington under den amerikanske sjølvstendekrigen, og stod støtt høgt i vørdnad hjå Washington for denne tenesta. Hamilton mista livet i duell med Aaron Burr, visepresidenten til Thomas Jefferson.
Aleksandr Laktionov

**Aleksandr Ivanovitsj Laktionov** () var ein tiljubla målar i etterkrigstidas Sovjetunionen. Hans nøyaktige og nærast fotografilike stil var svært populær, men hausta motbør frå kunstkritikarar og andre kunstnarar.

## Liv og gjerning
Laktionov var fødd i Rostov-ved-Don og studerte ved Leningrad kunstakademi 1926-29 og seinare,1938-44, tok han etterutdanning. Laktjonov var elev av målaren Isaak Brodskij og var påverka av Brodskijs tekniske og realistiske tilnærming, i samsvar med tradisjonane til dei gamle meistrane. Laktionovs gjennombrotsarbeid var *Eit brev frå fronten* (1947), eit verk som fanga den rådande tidsstemninga i Sovjetunionen etter den store fedrelandskrigen. Det er eit svært optimistisk verk, bada i ein varm glød, og er kjenneteikna ved sitt fråvære av konflikt, noko som vart motiv i Laktjonovs seinare arbeid og i den sosialistiske realismen generelt.

Laktionov vart mest berømt for sine sjangermåleri, så som *Inn i eit nytt husvære* (1952) og *Sørgd for alderdomen* (1958-60). Desse samvitsfullt realistiske verka målar eit overveldande positivt bilete av sovjet-samfunnet, framstillingar som for mange menneske må ha vore i klar kontrast med den røynlege kvardagen. Desse måleria var svært populære hos det store publikum, trass i ein meir blanda kritikk. Kritikken botna i hovudsak i at Laktjonovs merksemd mot detaljen, skygde for det kunstnariske uttrykket til gunst for naturalismen.

Trass i dette hadde Laktjonov mange støttespelarar i det statlege kulturbyråkratiet, som støtta hans nasjonalistiske og optimistiske handsaming av emnet for måleriet. Dette sikra Laktjonov ein svært suksessrik karriere og tilgang til å omgåast folk i det høgste sjiktet i sovjet-samfunnet. I sine seinare leveår fekk Laktjonov i oppdrag å måle portrett av mange av dei leiande skodespelarane, kirurgane, soldatane, politikarane og kosmonautane, attåt eit særleg berømt portrett av sjølvaste kamerat Stalin.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aleksandr Laktjonov|Aleksandr Laktjonov]]» frå , den 18. november 2009.*
Bishorn

**Bishorn** er eit 4&nbsp;153 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Fjellet har tvillingtoppar, vesttoppen er 18 meter høgre enn austtoppen (oftast kalla *Pointe Burnaby*). Mellom dei to toppunkta strekker ein 600 m lang snørygg seg. Frå toppen har ein eit inntrykksfullt utsyn mot nordryggen på Weisshorn. Bishorn er eigentleg ei forlenging av denne ryggen.

Utgangspunkt for normalruta over nordvestsida er *Cabane de Tracuit* (3&nbsp;265 m), som ein når frå landsbyen Zinal (1&nbsp;675 m). Frå skaret Weisshornjoch fylgjer ein fjellryggen til toppegga. Om våren kan ein med ski gå langs normalruta og stige heilt til topps på Bishorn.

Fyrstebestiginga fann stad 18. august 1884. G.S. Barnes og R. Chessyre-Walker med hjelp frå fjellførarane Joseph Imboden og J.M. Chanton kleiv heilt til topps. Fyrste gongen folk stod på toppen av austtoppen (Pointe Burnaby) hende allereie 6. mai 1884. Engelske Elizabeth Burnaby var då i fylgje med fjellførarane Joseph Imboden og Peter Sarbach.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bishorn|Bishorn]]» frå ,  den 18. november 2009.*
Mont Collon

**Mont Collon** er eit 3&nbsp;637 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Frå landsbyen Arolla dominerer nordveggen på fjellet med sin isbre synsfeltet i sør.

3. august 1876 stod menneske på toppen for aller fyrste gongen. A. Cust og F. Gardiner hadde fylgje med fjellførarane H. og P. Knubel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mont Collon|Mont Collon]]» frå ,  den 18. november 2009.*
Nærings- og energidepartementet

**Nærings- og energidepartementet** er eit tidlegare norsk departement.

Det vart skipa 1. januar 1993 under Gro Harlem Brundtland si tredje regjering, ved ei samanslåing av Næringsdepartementet og Olje- og energidepartementet. 

Nærings- og energidepartementet vart nedlagt 31. desember 1996 under Regjeringa Jagland. Frå 1. januar 1997 vart det erstatta av Nærings- og handelsdepartementet og Olje- og energidepartementet.

## Historie
Nærings- og energidepartementet har røter tilbake til 1846 med Departementet for det Indre. 

Andre departement med ansvar for næringssaker:
*Industridepartementet frå 6. desember 1947 til 31. desember 1988
*Næringsdepartementet frå 1. januar 1989 til 31. desember 1992
*Nærings- og energidepartementet frå 1. januar 1993 til 31. desember 1996
*Nærings- og handelsdepartementet frå 1. januar 1997
Kabinpersonale

**Kabinpersonale** er ei nemning som omfattar tre yrkesgrupper som tek seg av passasjerane sin tryggleik og trivsel om bord i passasjerfly: stuertar (steward/stewardess), flyvertar/flyvertinner og purserar. Elles arbeider dei med servering, varesal, kontroll av tryggleiksutstyr, varebehaldninga på flyet osb. Purser er ei opprykksstilling som det vert rekruttert til frå dei to andre gruppene.

Dei større flyselskapa tilbyr utdanning for kabinpersonale ved eigne kurs. For å verte oppteken krevst det ei god allmennutdanning, gode språkkunnskapar og erfaring eller utdanning frå andre serviceyrke.

## Kjelde
* «Kabinpersonale» på SNL.no.
Torskekrigen

**Torskekrigen** (islandsk *Þorskastríðin*) var ein konflikt mellom Island og Storbritannia frå 1958 til 1976 med grunnlag i omstridde fiskerettar.

Krisa var mest alvorleg mellom 1973 og 1976, etter at Island utvida sitt territorialfarvatn til 200 nautiske mil (370 km). Storbritannia anerkjende ikkje den nye islandske grensa. Derfor blei konflikten trappa opp med nærgåande patruljar av kystvaktskip frå begge land, der skipa tidvis støytte borti kvarandre.

Konflikten enda då Island truga med å stenga NATO-basen på Keflavik. Stenging av denne basen ville ha svekka NATO si moglegheit til å forsvara Nord-Atlanteren mot frykta åtak frå Sovjetunionen. Dei to statane gjekk med på eit kompromiss der ikkje meir enn 24 britiske trålarar fekk tilgang til den omstridde sona. Territorialsoner på 200 nautiske mil blei internasjonalt anerkjend under Havrettstraktaten i 1994.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Torskekrigen|Torskekrigen]]» frå , og «[[:en:Cod Wars|Cod Wars]]» frå  den 19. november 2009.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* «Den siste torskekrigen»  i www.dagsavisen
Kabriolet

**Kabriolet** (av fransk *cabriole*, «bukkesprang») er ei karosserinemning for ein bil med kalesje eller metalltak som kan slåast ned.

Til skilnad frå ein roadster, som òg har nedfellbart tak, har ein kabriolet vindauge, slik at ein med vindauga oppsveiva og taket oppe sit verna for regn og liknande.

I barndommen til bilane var alle bilar kabrioletar, og det var ikkje før i 1910 at Cadillac kom med den fyrste overdekte bilen. Utanom visse konservative produsentar forsvann kabrioletane nesten heilt på 1970-talet, og det var ikkje før med Chrysler LeBaron og Saab 900 på 1980-talet at dei fekk ein tilbakekomst.

Før bilane kom, var «kabriolet» nemninga på eit lett, to-hjula, einspent hestekøyretøy som hadde kalesje over setet.
Mikrolitt

:*Sjå og [[mineralet mikrolitt]]*

**Mikrolitt** (frå gresk *[[mikro]]*, 'liten' og *lith*, 'stein') er ei arkeologisk nemning for ein liten steinreiskap, som regel av flintstein. Dei blei sette inn i større reiskapar, til dømes som spyd- og pilespissar. Det er funne mikrolittar over heile verda. Dei blei laga frå slutten av eldre steinalder, var vanlege under mellomsteinalderen og blei mindre vanlege i yngre steinalder.

Mikrolittar har geometrisk utforming og er opptil 3 cm lange. Typiske mål er ei lengd på 1 cm lang breidde på 0,5 cm. Mikrolittar blei som regel danna av mikroflekkjer, små steinemne, laga med mikrostikkelteknikk.

Ein klassifiserer mikrolittar etter kva form dei har. Dette kan ofte tidfesta dei til særskilde periodar.

**lansettmikrolitt*, rette, spisse mikrolittar
**segmentmikrolitt*, mikrolittar med halvmåneform
**trekantmikrolitt*
**trapesoid mikrolitt*
**rektangulær mikrolitt*
**rombisk mikrolitt*

Mikrolittar frå Nord-Skandinavia skil seg ut ved at dei i tillegg til mikroflekkjer også kan vera danna frå avslag, materiale ein elles ville kasta. I staden for spesialisert mikrostikkelteknikk er det også ofte brukt ein meir generell slagteknikk, retusjering.

## Kjelder
* Lansettmikrolitt ved Arkeologisk studiesamling, Universitetet i Tromsø
*MIKROLITTER  ved SARC- Referanse samling for steinalderen, Universitetet i Oslo
Mont Fort

**Mont Fort** er eit 3&nbsp;328 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Fjellet er det høgste i kantonen som der det det går kabelbane heilt til topps.

Frå fjelltoppen ser ein over femti fjelltoppar, der i mellom Matterhorn, Dent Blanche, Dent d'Hérens og Mont Blanc. I dei næraste omgjevnadene ligg dei bredekte toppane av Rosablanche og Grand Combin med isbreen *Glacier de Corbassière*.

Om ein reiser i retning Siviez via Tortin eller i retning Verbier via La Chaux, kjen ein til *Col des Gentianes*. Herifrå har ein tilgang til det relativ flate breområdet kalla *Glacier de Tortin*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Mont Fort|Mont Fort]]» frå ,  den 18. november 2009.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Terje Tønnessen

**Terje Tønnessen** () er ein norsk prest og forfattar frå Kristiansand.

Tønnessen har teologisk embetseksamen frå Menighetsfakultetet i 1974. Han har vore prest sidan 1976 i Hjelmeland, Åmli og i Agder bispedøme. Han har gjeve ut ei rekke bøker, både faglitteratur og skjønlitteratur. Tønnessen har også vore journalist i Vårt Land og spaltist i fleire aviser, mellom anna i Fædrelandsvennen, der han i ei årrekke har skrive andaktar. I 1999 vart han gjenordinert til prest i Den nordisk-katolske kyrkja.

## Bibliografi

* *Kristus blant dere, håpet om herlighet - eukaristisk spiritualitet i en såret og splittet verden* 2003 ISBN 82-92173-39-0
* *Det må da være noen her* - dikt, aforismer, hymner og bønner 2002 ISBN 82-92173-35-8 
* *Rubens hus* 2001 ISBN 82-92173-32-3 
* *Maria* 2000 ISBN 82-92173-26-9
* *Svak fornemmelse av vår - tekster om frelsens mysterium* 2000 ISBN 82-92173-25-0 
* *Utfordring og ansvar - Et bidrag i debatten om ekumenikk* 1972 ISBN 82-501-0061-1

## Kjelder
* Omtale i høve til 60-årsdag i *[[Fædrelandsvennen|Fædrelandsvennen Kultur]]* side 18 onsdag 28. januar 2009
Den nordisk-katolske kyrkja

**Den nordisk-katolske kyrkja** er eit lite, høgkyrkjeleg orientert konservativt kyrkjesamfunn oppretta i 1999. Det vart mellom anna danna av tidlegare lutheranarar, mellom anna frå statskyrkjene i dei nordiske landa. Dei var mange imot den politisk styrte utviklinga i desse kyrkjene dei siste åra, og søkte mot katolisismen, men utan heilt å «gløyme»  den lutherske arven: «Selv om man altså stiller seg avvisende til Den norske kirkes utvikling, er man seg samtidig bevisst at det gis en åndelig arv som man gjør rett i å ta vare på» Trussamfunnet kan difor seiast å vere ei gamal-katolsk kyrkje. Dei står i kommunion med The Polish National Catholic Church, PNCC. Blant prestane i DNKK er Asle Dingstad, tidlegare prost i Den norske kyrkja og forlagssjef for Luther Forlag.

Kyrkja sin fyrste biskop, Roald Nicolai Flemestad, vart vigsla i 2011. I 2021 tok Ottar Mikael Myrseth over som biskop for stiftet Skandinavia.

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* http://www.nordiskkatolsk.no
La Ruinette

**La Ruinette** er eit 3&nbsp;875 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Fjelltoppen er den høgste mellom Grand Combin og Dent Blanche. La Ruinette ligg nær ved den meir kjende og nesten jamnhøge fjelltoppen Mont Blanc de Cheilon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:La Ruinette|La Ruinette]]» frå ,  den 18. november 2009.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* La Ruinette på SummitPost
Kabulelva

**Kabul** (sanskrit: कुभा, farsi: دریای کابل, pashto: کابل سیند) er ei elv som har utspring i fjellkjeda Sanglakh i Afghanistan, som er skild frå Helmandelva av Unaipasset. Ho er hovudelva i den austlege delen av Afghanistan. Elva går 700&nbsp;km austover før ho munnar ut i Indus nær Attock i Pakistan. Større byar ho går gjennom er Kabul, Chaharbagh, Jalalabad og Nowshera. Ho går inn i Pakistan om lag 30&nbsp;km nord for Khyberpasset. Dei største sideelvane til Kabul er Logar, Panjshir, Kunar, Alingar og Bara.

Elva Kabul er i seg sjølv ikkje så mykje meir enn ein tynn straum mesteparten av året, men vert større om sommaren grunna snøsmelting. Den største sideelva er Kunar, som startar som elva Mastuj, som går frå Chiantar-isbreen i Chitraldistriktet i Pakistan, og når ho kjem sørover og inn i Afghanistan, møter ho elva Bashgal, som kjem frå Nurestan. Kunar møter Kabulelva nær Jalalabad. Trass i at Kunar har høgare vassføring enn Kabul, held elva fram under namnet Kabul, hovudsakleg av politiske og historiske årsaker.
Kabwe

**Kabwe** er ein by i Zambia med ein folkesetnad på rundt 210&nbsp;000 og hovudstaden i Central Province. Det tidlegare namnet **Broken Hill** skriv seg frå då det vart funne bly og sink i nærliggjande Broken Hill i 1902. Dette var elles det som førte til at byen vart grunnlagd. Kabwe hevdar også å vere fødestaden til zambisk politikk.

## Gruva i Broken Hill og forureininga
Namnet ‘Kabwe’, eller ‘Kabwe-Ka Mukuba’ tyder «åre» eller «smeltestad», men dei europeiske/australske skjerparane kalla gruva og byen opp etter ei liknande gruve i Broken Hill i New South Wales i Australia. Gruva vart den største i landet før det store kopargruveprosjektet vart starta i Koparbeltet tidleg på 1930-talet. Utanom bly og sink vart det også utvunne sølv, mangan og tungmetall som kadmium, vanadium og titan i mindre mengder.

Gruva, som ligg på eit 2.5&nbsp;km² stort område berre 1&nbsp;km sørvest for sentrumet i byen, er nedlagd i dag, men det vert framleis utvunne metall frå gammal malm. Ein studie frå Blacksmith Institute namngav Kabwe som ein av dei ti mest forureina stadene i verda, grunna at mykje støv frå tungmetall (for det meste sink og bly) endar opp i den lokale vassforsyninga til byen.

I 1921 vart det funne eit menneskefossil (ein hovudskalle) som vart kalla «mannen frå Broken Hill» eller den rhodesiske mannen (klassifisert som *[[Homo rhodesiensis]] eller [[Homo heidelbergensis]]*) i gruva.

## Kjelder
### Referansar
Kabylar

**Kabylar** (kabylsk: *Iqbaylyen* eller *Leqbayel*) er eit berbarfolk som har det tradisjonelle heimlandet sitt i høglanda Kabylia i den nordaustre delen av Algerie. Dei tel vanlegvis 4 millionar, eller 6–9 millionar dersom ein tek med dei som har busett seg andre stader enn i Kabylia.

Namnet er avleidd frå namnet på fjellregionen nord i Algerie, der dei tradisjonelt kjem frå. Opphavet er det arabiske ordet ‘qabîlah’, som tyder 'stamme', med fleirtal ‘qaba'il’.

Kabylane snakkar det tamazightiske språket kabylsk. Sidan «Berbarvåren» i 1980 har dei stått i fronten for kampen for ei offisiell anerkjenning av berbarspråket i Algerie.

Den kabylske regionen vert vanlegvis kalla *Al Qabayel* («stammane»), men innbyggjarane kallar han *Tamurt Idurar* («fjellandet») eller *Tamurt Leqvayel* («kabyllandet»). Han er ein del av Atlasfjella og ligg i den vestlege enden av Middelhavet.

Landbruksområdet til kabylane er det tettast busette i Algerie. Kabylane dyrkar oliven og fiken, som gjev overskot til sal, i tillegg til frukt, grønsaker og ein del kveite og bygg. Dei held også storfe, men stort sett berre for pløying. Det er lite februk fordi det er knapt med beite i området. Eigedommane deira er små (1 til 2 hektar) og jorda forholdsvis lite fruktbar.

## Kjelder
*

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kabyle people|Kabyle people]]» frå ,  den 19. november 2009.*  

## Bakgrunnsstoff
Eburran

**Eburran** er namnet på ein austafrikansk reiskapstradisjon frå steinalderen. Han omfattar funn frå  13&nbsp;000 f.Kr. og seinare. Det er særleg funne spor etter han rundt Nakurusjøen i Ol Doinyo Eburru-vulkankomplekset i Riftdalen i Kenya. Ein har funne reiskapar laga av det vulkanske glaset obsidian ved Gambles-hòla. Kulturen var ei tid kjend som «kenyansk capsien», ettersom funna minner om den nordafrikanske capsienkulturen. Seinare har ein likevel kome til at dei er sjølvstendige frå kvarande.

Eburran blir delt inn i fem fasar:
* Fase 1, tok til for rundt 12 000 år sidan, der ei kort tid med fuktig klima blei avløyst av tørt klima
* Fase 2, frå rundt 9–10 000 år sidan, då klimaet blei svært fuktig
* Fase 3, frå rundt 8 000 år sidan
* Fase 4, frå rundt 6–7 000 år sidan, med ujamnt tørrare klima
* Fase 5, frå rundt 5 000 år sidan, då klimaet var mykje tørrare enn no. I denne perioden finn ein også keramikk (Nderit og Ilderet) og etterkvart også husdyr på stader med eburran-verktøy.

Eburranfolk før fase 5 livnærte seg derimot av jakt og sanking. Rundt år 700 fann det stad ein overgang frå gjetar-neolittisk kultur til gjetar-jernalder i området.

## Kjelder

* 
*
Bysse

**Bysse** (eigentleg *kabyss* eller *kabysse*, av mellomnedertysk) er kjøkkenet om bord på eit skip. Maten vert servert til mannskapet og offiserane i *[[Skipsmesse|messa]]*.

Ordet vert også brukt om sjølve komfyren i rommet. Om bord på båtar der maten ikkje vert laga på eit eige rom, vert kjøkkendelen gjerne kalla «pantry».
Kabylia

**Kabylia** (kabylsk: *Tamurt Iqbayliyen*, *Tamurt n Leqbayel* eller *Tamurt idurar*) er ein historisk og etnisk region i Nord-Algerie som ligg mellom Alger i vest og Skikda i aust.

Han er ein del av Tell-Atlas og ligg i den vestre enden av Middelhavet. Kabylia dekkjer fleire provinsar i Algerie: heile Tizi Ouzou og Bejaia (Bgayet), mesteparten av Bouira (Tubirett) og delar av wilayaene Bordj Bou Arreridj, Jijel, Boumerdes og Setif. Gouraya nasjonalpark og Djurdjura nasjonalpark ligg også i Kabylia. Regionen er inndelt i Stor-Kabylia og Vesle-Kabylia.

Som den moderne arvtakaren til den historiske berbarkulturen, vert Kabylie rekna som ei vogge til den vestlege sivilisasjonen.

Det er viktig å ikkje blande saman «Kabylia» og den kabylske folkesetnaden andre stader i verda: rundt 25% av kabylane bur i hovudstadsregionen Alger. Denne artikkelen omfattar altså berre den historiske regionen «Kabylia».

## Kjelder
### Referansar
Ismail Kadaré

**Ismail Kadaré** () er ein albansk forfattar. Kadaré studerte litteraturvitskap i Tirana og Moskva. Etter at Albania og Sovjetunionen braut med kvarandre, arbeidde han som journalist i Tirana. Sidan heldt han i fleire år fram som berre forfattar. Han flytta til Paris tidleg på 1990-talet, og der har han budd sidan.

Kadaré har skrive fleire titals bøker, og mange av romanane hans er omsette til meir enn 40 språk. Dei mest kjende bøkene hans vart skrivne under kommunistregimet i Albania. Kadaré har dei siste åra ofte vorte nemnd som ein mogleg kandidat til nobelprisen i litteratur. Han vart i 2009 tildelt Fyrsten av Asturias-prisen for litteratur.

## Verk på norsk
* 1968 – *Bryllupet* (roman, omsetting ved Torstein Bugge Høverstad), Forlaget Oktober (1972)
* 1985 – *Den døde hærs general* (roman)
* 1990 – *Hvem fulgte Doruntine hjem?* (roman)
* 1991 – *Drømmenes palass* (roman)
* 1991 – *Albansk vår: krønike, brev, refleksjoner*
* 1992 – *H for Homer* (roman)
* 1993 – *Avbrutt april* (roman)
* 1999 – *Tre sørgesanger for Kosovo* 

## Kjelder
### Referansar
Kadens

Ein **kadens** (av latin *cadere*, «falle») har to tydingar innanfor musikken: Det kan anten vere ein harmonisk formel (akkordrekke) innanfor ein komposisjon, eller eit solistisk innslag i ein komposisjon.

## Kadens som slutning
I tonal musikk vert kadensar ofte brukte for å markere avslutninga av musikalske avsnitt, gjerne ved at ein via ulike akkordar går tilbake til tonika. Dei kan òg opptre som førebuingar til modulasjonar. I klassisk satslære vert ulike kadensar skildra. Ein skil ofte mellom ein *fullkomen* og ein *ufullkomen* kadens. Den fullkomne kadensen er kjenneteikna ved at den øvste stemma (i til dømes ein firstemt korsats) har grunntonen. I motsett fall vert kadensen kalla *ufullkomen*.

## Kadens som solistisk del i ein konsert
Ein kadens kan òg vera ein notert eller improvisert solo som vert framført anten av ein songar eller av eit soloinstrument, der akkompagnementet har pause. Kadensen kjem gjerne på slutten av ein sats. Dette er ofte fyrste sats i kammermusikk, orkestermusikk eller andre konsertformer innanfor klassisk musikk. Denne kadensen oppstod rundt år 1700 for at solisten skulle kunne vise virituositeten i spelet sitt. Før Beethoven si tid vart kadensane berre antyda av komponistane, med ein fermate eller ordet «cadenza», slik at det var opp til musikaren å improvisere, men i seinare tid vert han oftast skriven på førehand, anten av musikaren sjølv, eller av komponisten.
Helena i Montana

**Helena** er hovudstad i den amerikanske delstaten Montana. I 2020 hadde byen om lag 32&nbsp;000 innbyggjarar, men det bur over 70 000 innbyggjarar i storbyområdet. Byen ligg i fylket Lewis and Clark County. Her finn ein mellom anna Carroll College frå 1909.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Call of Duty: Modern Warfare 2

**Call of Duty: Modern Warfare 2** (òg kalla for **Modern Warfare 2**) er eit fyrstepersonsskytespel utvikla av Infinity Ward og publisert av Activision på Microsoft Windows, PlayStation 3 og Xbox 360. Spelet vart annonsert 11. februar 2009, og lansert globalt 10. november 2009. Det er det sjette spelet i Call of Duty-serien, og den direkte oppfølgjaren til *[[Call of Duty 4: Modern Warfare]]*, der det held fram på handlinga til føregangaren. *Modern Warfare 2* vart lansert i samband med to andre Call of Duty-spel; *[[Call of Duty: Modern Warfare: Mobilized]]* på Nintendo DS, og ei omlaging av Call of Duty 4: Modern Warfare utvikla for Wii.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside for ''Modern Warfare 2''
* Heimesida til Infinity Ward
Sautso

**Sautso** (nordsamisk *Čávžu*) er eit elvegjel eller ein canyon danna av Altaelva i Vest-Finnmark i Finnmark fylke. Det er om lag 10 kilometer langt og 300–420 meter djupt og er det største elvegjelet i Nord-Europa. Øvst i Sautso ligg Alta kraftverk.
Nell

***Nell*** er ein amerikansk film frå 1994, regissert av Michael Apted for Twentieth Century Fox. Hovudrollene er spela av Jodie Foster, Liam Neeson og Natasha Richardson. Filmen er basert på skodespelet *Idioglossia* av forfattaren Mark Handley. Filmen produsert av Jodie Foster og Renee Missel, etter ein idé frå Foster. Filmen er ikkje tilrettelagd for norske kinoar. 

Foster vann ein Screen Actors Guild-pris og publikumsprisen People's Choice for rolla si, og blei i tillegg nominert til Oscar for beste kvinnelege hovudrolle. Ho blei også nominert til to Golden Globe-prisar for både rolleskildringa og produsentarbeidet. Isham blei nominert til ein Golden Globe-pris for musikken sin.

## Handling

Ei jente, Nell (Foster), har vakse opp einsam langt ute i skogen saman med mor si, som leid av at halve andletet hennar var lamma. Soleis har ikkje Nell lært å snakke «reint», men har utvikla eit eige språk, omtala som «nellisk». Når mora døyr, blir dei to psykologane Jerry og Paula (Neeson og Richardson), sende opp for å greie ut om Nell er skikka for eit sjølvstendig liv. Dei lyt samstundes freiste å tolke språket hennar, og finn ut at ho i røynda er skikka til å greie seg sjølv, sit inne med stor evne til omsut for andre, og mykje visdom. Dei to psykologane blir glade i Nell, og i kvarandre, men lyt sidan overtyde rettsvesenet i California om at Nell er frisk, og ikkje lid av nokre psykiske syndrom. Sistpå greier Nell å ta ordet sjølv, og talar si eiga sak, slik at ho får løyve til å bu på plassen sin i skogen. Det lokale samfunnet sluttar opp om ho, og Jerry og Paula vernar om ho saman med venene sine. 

Initiativet til filmen kom frå Jodie Foster, og skodespelarparet Liam Neeson og Natasha Richardson vart òg gifte etter at filmen var ferdigstilt.

## Kjelder
Fletschhorn

**Fletschhorn** er eit 3&nbsp;993 meter høgt bredekt fjell i Wallis-Alpane i Sveits. Fjellet ligg i hovudfjellkjeda i Alpane, mellom dalen Saastal og Simplonpasset. Fjellet ligg i kantonen Valais.

### Fyrstebestiging
Dei fyrste på toppen var J.D. James og fjellføraren hans, Ambros Supersaxo. Hendinga fann stad ein gong i juli 1889.

Fletschhorn er for ein stor del dekt av isbreen Grubengletscher, breen endar ved Saas Balen.

Fletschhorn dannar saman med Lagginhorn og Weissmies eit tretoppsmassiv aust for Saastal. Den vanlegaste ruta til Fletschhorn byrjar frå *Weissmieshütte* på 2&nbsp;726 moh. Frå same staden kan ein også klive til topps på dei to andre fjelltoppane.

Tidlegare vart Fletschhorn rekna for å vere ein 4&nbsp;000-meters topp. Karl Blodig, som skal ha vore den fyrste som kleiv til topps på alle 4&nbsp;000-metringane i Alpane, klatra i 1900 også opp på Fletschhorn. Fyrst i 1950 vart fjellet stroke frå lista over 4&nbsp;000 meter høge alpetoppar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Fletschhorn|Fletschhorn]]» frå ,  den 19. november 2009.*