open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Laura

**Laura** er eit kvinnenamn, ei kortform av det latinske namnet Laurentia som tyder (kvinne) 'frå Laurentum', eller ei hokjønnsform av *Laurus*, 'laurbær'. 

Laura har i Noreg namnedag 15. januar. 

Den italienske diktaren Petrarca skreiv ei rekkje kjærleiksdikt til ei ukjend kvinne kalla Laura.

## Bruk

Laura har lenge vore kjend som eit italiensk namn. Det er mykje brukt i Spania, Finland og Italia, og er ellers vanleg i Chile, USA, Danmark, Frankrike og Belgia. 

Bruken av Laura hadde ein topp i USA rundt 1880, då over 1,0 % jentebarn fekk namnet, og ein endå større topp på slutten av 1960-talet. Bruken av namnet har gått nedover sidan 1985.

### Bruken av namnet i Noreg
Namnet var mykje bruka ved førre hundreårsskifte, men bruke nav namnet har gått jamnt attende.

* I folketeljinga frå 1801 var namnet ikkje registrert
* I 1900 var 7601 listeførte med namnet *Laura* , i tillegg hadde ein handfull (i alt 15) namnet i former som *Laugra, Lauvra, Leura, Loura, Læura*
* I 2008 hadde 1155 kvinner *Laura* til første fornamn. 

## Kjende namneberarar

* Laura av Córdoba (d. 864), spansk nonne og heilagkåra martyr
* Laura Secord (1775&ndash;1868), kanadisk heltinne fra den britisk-amerikanske krigen i 1812
* Laura Ingalls Wilder (1867&ndash;1957), amerikansk forfattar
* Laura Bush (f. 1946), amerikansk førstedame, gift med president George W. Bush
* Laura Branigan (1952&ndash;2004), amerikansk songar og skodespelar
* Laura Trenter (f. 1961), svensk forfattar
* Laura Linney (f. 1964), amerikansk skodespelar
* Laura Dern (f. 1967), amerikansk skodespelar
* Laura Djupvik (f. 1970), norsk forfattar
* Laura Pausini (f. 1974), italiensk popsongar

## Kjelder
* Olav Veka: *Namneboka*, Det Norske Samlaget 1991
* Folketeljingar i Digitalarkivet
Lasse

**Lasse** er eit mannsnamn, ei kort form av det latinske namnet Laurentius , og tyder (mann) 'frå Laurentum ' . 

Lasse har i Noreg namnedag 10. august. 

### Bruken av namnet i Noreg
Namnet er kjend i Noreg sidan 1300-talet. I dag er namnet vanleg som kallenamn for gutar som heiter Lars, somer eit nyare namn i Noreg. Det kan vere fleire som har bruka eller som brukar namnet enn det som går fram av statistikken. 
* I folketeljinga frå 1801 var 519 listeførte med namnet *Lasse*, flest i Sogn og Fjordane
* I 1900 var 509 listeførte med dette namnet, også då flest i Sogn og Fjordane.
* I 2008 har 5271 menn *Lasse* til første fornamn. 

## Kjende namneberarar
* Lasse Ellingsen (1825-1905), norsk stortingsmann
* Lasse Kolstad (f. 1922), norsk skodespelar og songar
* Lasse Lindtner (f. 1955), norsk skodespelar
* Lasse Myrvold (1953-2006), norsk musikar
* Lasse Kjus (f. 1971), norsk alpinist
* Lasse Ottesen (f. 1974), norsk skihoppar
* Lasse Sætre (f. 1974), norsk skeiseløpar

## Annan bruk

* Lasse & Geir er ein norsk spelefilm frå 1975.
* Lassefjellet er eit fjell i Alta kommune.

## Sjå òg

* Folketeljingar i Digitalarkivet

## Kjelder
* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991
Lars

**Lars** er eit mannsnamn, ei kort form av det latinske namnet Laurentius , og tyder (mann) 'frå Laurentum ' . Ein vanleg kalleform av namnet er Lasse.

Lars har i Noreg namnedag 10. august. 

### Bruken av namnet i Noreg
Namnet  Lars har vore utbreidd i Noreg sidan 1600-talet. Namnet var mykje bruka ved førre hundreårsskifte, men gjekk noko ned fram mot andre verdskrigen sør det igjen steig i popularitt og nådde ein topp rundt 1980, då det låg på andreplass blant nye gutenamn.

* I  folketeljinga  frå 1801 var 20176 listeførte med namnet *Lars*, flest i Hordaland
* I 1900 var 25459 listeførte med namnet *Lars*, også då flest i Hordaland
* I 2011 har 30381 menn *Lars* til første fornamn.   

## Kjende namneberarar
*Lars Levi Læstadius (1800-1861) svensk prest og som grunnla læstadianismen)
*Lars Hertervig (1830-1902), norsk kunstmålar
*Lars Kinsarvik (1846-1925), norsk kunstnar og målmann
*Lars Osa (1860-1952), norsk målar
*Lars Utne (1862-1922), norsk bilethoggar
*Lars Eskeland (1865-1942), norsk forfattar
*Lars Moen (1885-1964), norsk politikar og statsråd (Ap)
*Lars Vivelid (1903-1987), norsk forfattar og målar
*Lars Bergendahl (1909-1997), norsk langrennsløpar
*Lars Brandstrup (1913-1997), norsk gallerieigar
*Lars Korvald (1916-2006), norsk statsminister (KrF)
*Lars L. Ese d.y. (1922-1960), norsk skyttar
*Lars Jansson (1926-2000), finsk forfattar og kunstnar
*Lars Roar Langslet (f. 1936), norsk politikar og forfattar
*Lars Sølvberg (f. 1952), norsk offiser
*Lars Amund Vaage (f. 1952), norsk forfattar
*Lars Saabye Christensen (f. 1953), norsk forfattar
*Lars Peder Brekk (f. 1955), norsk politikar (Sp)
*Lars Martin Myhre (f. 1956), norsk artist, komponist, musikar og produsent
*Lars Sponheim (f. 1957), norsk politikar
*Lars Ove Seljestad (f. 1961), norsk forfattar
*Lars Lillo-Stenberg (f. 1962), vokalist i DeLillos
*Lars Monsen (f. 1963), norsk eventyrar og forfattar 
*Lars Ulrich, (f. 1963), dansk-amerikansk trommeslagar i bandet Metallica
*Lars Elling (f. 1966), norsk kunstnar og forfattar
*Lars Bohinen (f. 1969), norsk tidlegare fotballspelar
*Lars Fredriksen (f. 1971), norsk Eurovision-deltakar
*Lars Bøckmann (f. 1972), norsk ishockeyspelar
*Lars Lauvik (f. 1973), norsk teikneserieskapar
*Lars Bystøl (f. 1978), norsk skihoppar
*Lars Berger (f. 1979), norsk skiskyttar
*Lars-Henrik Michelsen (f. 1981), norsk politikar
*Lars Iver Strand (f. 1983), norsk fotballspelar
*Lars Vaular (f. 1984), norsk rappar

## Sjå òg

*  Folketeljingar i Digitalarkivet

## Kjelder
* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991
Astroturfing

**Astroturfing** er organiserte PR-prosjekt som forsøkjer å konstruere eit inntrykket av ein spontan grasrotreaksjon. Omgrepet er spesielt bruka som internettsjargong og om samordna opptreden i debattar på internett. Ordet er henta frå engelsk, der AstroTurf er kjend som ein type kunstgras produsert av det amerikanske selskapet Textile Management Associates . Ordet siktar altså til at dette er ei kunstig grasrotrørsle. Målet er å framstå som ein uavhengig folkeleg reaksjon mot eller for ein politikar, ei politisk gruppe, eit produkt, ei teneste, ei hending eller liknande. Organisator kan t.d. vere eit PR-byrå, ein politisk organisasjon eller ein næringsorganisason.


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kunstig grasrotbevegelse|Kunstig grasrotbevegelse]]» frå , den 13. januar 2009.*
Totland kyrkje

**Totland kyrkje**, tidlegare *Totland kapell*, står på Totland ved Bryggja i Stad kommune i Vestland, og er ei langkyrkje bygd i tre i 1912.

Arkitektar for bygget, som har sitjeplassar til 250 personar, var Lars Sølvberg og Jens Sølvberg.
Kyrkja er dekorert innvendig med utskjeringar og rosemåling av Lars Kinsarvik.

Frå starten til 1953 hadde gudshuset status som kapell i Rugsund sokn. 
Det året vart so Totland skild ut som eige sokn i Davik prestegjeld.
I 1967 vart Totland sokn overført frå Davik til Vågsøy prestegjeld.
Totland sokn vart nedlagd att i 2002, for då vart sokna i Vågsøy prestegjeld ihopslegne til eitt sams sokn som heiter Vågsøy sokn.

Før dei fekk kyrkje på Totland sokna folk på nordsida av Nordfjorden i Davik prestegjeld til Rugsund kyrkje.

## Kjelder
* 

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Vågsøy sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Totland kyrkje» i NRK Sogn og Fjordane fylkesleksikon
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
* Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
* Oversyn over gravminne i Vågsøy kommune på nettstaden disnorge.no
* 
*
Låa

**Låa** eller **Delebekken** er ein springar som er kjend i Hallingdal, Valdres og Sogn. Slåtten er spela på Nedstilt bass, og er svært lik i alle distrikta. Nokre tak har stundom vore nytta i former av Lauskarlåtten, i sær i Sogn. 

Namnet Låa skal vera etter ei kokke på plassen Lå i Nes. «Låa var en gammel, låghalt legdekjerring. I lag pleide hun at danse en bekjendt springar, som endnu den dag i dag kaldes Låa. ‘Leik Låa’ pleide hun at sige» (Etter Wilhelm Sorteberg). Slåtten er og kjend under namnet Raudalsdansen. Raudal er ein kjend dansestad mellom Hallingdal og Valdres.

Stevet til Låa går slik:

:Kjem du ruggan' med di hit tå låva
:Å set de' ne' me' du spela Låa.

Namnet Delebekken er kjend i Valdres. Delebekken var namnet på ein kar som har fått namnet sitt knytt til slåtten. Stevet her går slik:

: Eg skal ta deg så de muna
: sa Delebekken då han juna.

Dette stevet er rekna som svært grovt. 

### Variantgruppa

Slåtten har variantnr 435 i Hardingfeleverket. To variantar frå Valdres er skrive opp som nr 532 i etterraksten, og slåtten har fem variantar i alt. Slåttenamnet Låa er knytt til Nes. Lenger opp i dalen hadde ikkje springaren namn før. Slåtten har eit alderdommeleg preg, og blåtonepreget er ofte utnytta. 

* a: *Springar*, etter Peder Straumen, Solund i Sogn. Nedskrift Arne Bjørndal 1937 (B 1005). Straumen hadde lært slåtten av Per Kolgrov frå Solund. 

* b: *Låa*, etter Wilhelm Sorteberg, Krødsherad. Nedskrift Truls Ørpen 1912 (Ø 7). Sorteberg hadde slåtten etter Gudbrand Skjellerud frå Nes. 

* c: *Springar etter [[Ola Dekko]]*, etter Sevat Sataøen, Ål. Nedskrift Eivind Groven 1961 (G 1421, NRK magn.) 

Supplementsformer: 

* 532a: *Delebekken*, etter Torleiv Bolstad, Øystre Slidre. Nedskrift Sven Nyhus 1977.

* 532b: *Delebekken*, etter Ola Bøe, Vestre Slidre. Nedskrift Eivind Groven 1966 (G 1787, NRK magn. 53457).
Påledrivar

**Påledrivar** er ei anleggsmaskin som vert nytta for å driva pålar ned i grunnen, for å danna fundament for bygningar, kaier og liknande. Ein vanleg type har eit røyr som går utanpå pålen som skal drivast ned i grunnen, med eit lodd innvendig. Loddet vert heisa opp til toppen av røyret og slepp ned på pålen. Distansen pålen vert driven nedover for kvar gong loddet vert sleppt er proporsjonal med massefarten

:\mathbf{p}= m \mathbf{v}
der *m* er massen og **v** er farten til loddet. 

Ein annan type nyttar ein hydraulisk hammar for å driva ned pålen. Massefarten er mindre for denne typen, men slagfrekvensen er mykje høgare enn for typen med lodd. 

## Galleri

Battipalo Abhandlung vom Wasserbau an Strömen 1769.jpg|*Abhandlung vom Wasserbau an Strömen*, 1769
Fil:Truck mounted Pile driver 014.jpg|Lastebilmontert påledrivar.
Blåklokke

**Blåklokke** (*Campanula rotundifolia *) er ein fleirårig opptil 10-15 cm høg plante i klokkeslekta i klokkefamilien. Ho vert også kalla **småklokke**.

Blåklokka har små nyre- eller hjarteforma grunnblad, som vert danna det første leveåret til planten, og lange, smale stengelblad. Stengelen er snau eller lett håra nedst. Namnet «rotundifolia» tyder ‘runde blad’, og viser til grunnblada. I fjellet har blåklokka ei stor blå blomsterklokke, vel 2 cm lang, i låglandet kan ho ha fleire, men mindre, blomstrar. I sjeldne tilfelle kan blomsterklokka vere kvit.

Blåklokke veks i open skog, på tørre bakkar, på slåtteeng og beitemark.  Utbreiinga er sirkumboreal og sirkumpolar. 

I Noreg er blåklokka vanleg over heile landet, underarten *groenlandica* veks opp til 2060 moh. i Lom kommune. På Svalbard er ho funnen ved Colesbukta.

Planten er blant dei vanlegaste blomsterplantane i Noreg, og samstundes fell han lett i augo. Difor har han ein sterk kulturell posisjon. Mest kjend er songen «Blåklokkevikua» av Alf Prøysen.

## Kjelder

* Johannes Lid *[[Norsk flora]]* Det Norske Samlaget 2005 ISBN 82-521-6029-8
* Knut Fægri: *Norges planter* Cappelens forlag 1960
* C.A.M. Lindman *Nordens Flora* Gyldendal Norsk Forlag 1977 ISBN 82-05-08681-

## Bakgrunnsstoff

*
Larris

**Larris**, **Laris**, **Larrits** og **Laris** er kortformer av det latinske namnet Laurentius , og tyder (mann) frå Laurentum. Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991

### Bruken av namnet i Noreg
Namneformene var brukt sporadisk i Noreg frå utpå 1800-talet. Skrivemåtane varierte, og samla tal på personar med desse namneformene var 9 ved folketeljinga i 1875 og 6 i 1900.

I 2008 hadde ingen av skrivemåtane så mange brukarar at dei kom fram på den offentlege namnestatistikken frå Statistisk sentralbyrå.

## Kjende namneberarar
Den mest kjende namneberaren er teikeseriefiguren Larris Sjorhagen i Vangsgutane. 

## Sjå òg

* Folketeljingar i Digitalarkivet
* Skrivarloftet pratmakeri om Larris-namnet (Blogg)
### Referansar
Jeremy

**Jeremy** er ei engelsk form av det bibelske namnet Jeremia, som betyr *utnemnd av Gud*.
Ein fransk variant er *Jérémy*.

Namnet er ikkje mykje bruka i Noreg. I 1900 var det ein norsk mann som heitte Jeremy, han budde i Finnmark. I 2008 var det 82 menn som hadde Jeremy til første fornamn.

## Kjende personar med namnet

*Jeremy Bentham (1748–1832), engelsk filosof og jurist 
*Jeremy Bulloch (f. 1945) britisk skodespelar
*Jeremy Irons (f. 1948), britisk skodespelar
*Jeremy Clarkson (f. 1960), engelsk programleiar, kjend frå *Top Gear*.
*Jeremy Northam (f. 1961) britisk skodespelar
*Jeremy Piven (f. 1965), amerikansk skodespelar og komikar 
*Jeremy Ratchford (f. 1965), kanadisk skodespelar
*Jeremy Hunt (f. 1974), britisk syklist
*Jeremy Wotherspoon (f. 1976), kanadisk skøyteløpar
*Jérémy Toulalan, (f. 1983), fransk fotballspelar
*Jérémy Roy (f. 1983), fransk syklist
*Jeremy Wariner (f. 1984), amerikansk friidrettsutøvar
*Jeremy Sumpter (f. 1989), amerikansk skodespelar

## Kjelder
Fagerklokke

**Fagerklokke** (*Campanula persicifolia*) er ein fleirårig opptil 30-80 cm høg plante i klokkeslekta i klokkefamilien. 

Blåklokka har smale grunnblad, som vert danna det første leveåret til planten, og linjeforma stengelblad. Stengelen er snau og ugreina med få kortskafta blomstar. Blomstrane er blå og breitt klokkeforma. Kvite blomstrar finst òg. Frøkapslane er opprette og håra, med djupe groper. 

Fagerklokke veks i open skog og på tørre bakkar. 

I Noreg er fagerklokka nokså vanleg på Søraustlandet, i området frå Østfold til Mandal og nord til Elverum. Han er òg innført og forvilla i Stavanger og Randaberg, Fauske og Bodø, Sør-Varanger. Elles veks han i Europa og Vest-Asia.

## Kjelder

* Johannes Lid *[[Norsk flora]]* Det Norske Samlaget 2005 ISBN 82-521-6029-8
* Knut Fægri: *Norges planter* Cappelens forlag 1960
* C.A.M. Lindman *Nordens Flora* Gyldendal Norsk Forlag 1977 ISBN 82-05-08681-

## Bakgrunnsstoff
Ugrasklokke

**Ugrasklokke** (*Campanula rapunculoides*) er ein fleirårig 20-80 cm høg blomsterplante i klokkeslekta i klokkefamilien. 

Ugrasklokka har lang jordstengel med tjukke knollar. Dei nedre blada er smalt hjarteforma med lange skaft, dei øvre blada er lansettforma og sitjande. Blomstrane 2-3 cm lange og mørkt blåfiolette, med kanthåra flikar. Blomstringa byrjar nedanfrå, mens planten enno veks. 

Ugrasklokka vart innført til Norden som kjøkenplante på 1700-talet. Sidan har ho spreidd seg til hagar og parkar. Planten har ein greinete jordstengel, og ørsmå restar av rotstengelen er nok til at det spirer opp nye plantar. Har ugrasklokka komme inn i ein hage, er han svært vanskeleg å bli kvitt. Slik er ho blitt ein vanleg ugrasplante frå Sogn og sørover. Ho veks òg i Trøndelag og spreidd nordover til Troms. Opphavleg stammar ho frå Søraust-Europa og Vesleasia.

I Noreg er fagerklokka nokså vanleg på søraustlandet, i området frå Østfold til Mandal og nord til Elverum. Han er òg innført og forvilla i Stavanger og Randaberg, Fauske og Bodø, Sør-Varanger. Elles veks han i Europa og Vest-Asia.

## Kjelder

* Johannes Lid *[[Norsk flora]]* Det Norske Samlaget 2005 ISBN 82-521-6029-8
* Knut Fægri: *Norges planter* Cappelens forlag 1960
* C.A.M. Lindman *Nordens Flora* Gyldendal Norsk Forlag 1977 ISBN 82-05-08681-

## Bakgrunnsstoff

*UKAS UGRAS: Ugressklokke – prydelig plante til besvær. Forskning.no
Amazonasbekkenet

**Amazonasbekkenet**, ofte kalla **Amazonasbassenget**, er nedbørsfeltet i Sør-Amerika som er drenert av Amazonaselva med sideelvar. Nedbørsfeltet dekkjer eit område på rundt 7 300 000&nbsp;km² eller rundt 40 prosent av det søramerikanske kontinentet. Amazonasbekkenet har størst areal innanfor Brasil, men ligg òg i Peru, Bolivia, Colombia, Ecuador, og Venezuela, og grensar dessutan mot Guyanaregionen. Amazonasbekkenet er avgrensa av Guayanaskjoldet i nord, Andesfjella i vest og cerrado- savannar i sør.

Utanom grensestrøka i vest og nord ligg nedbørsfeltet i lågtliggande terreng, det meste dekt av regnskogen i Amazonas. Med eit område på 5,5 millionar km² med tett tropisk skog, er regnskogen i Amazonas den største regnskogen i verda.

Amazonaselva byrjar i Andesfjella vest for bassenget med vektige sideelver som Marañón, Apurímac og Mantaro i Peru. Andesfjella i Peru utgjer òg dei høgaste punkta i det vestlege vasskiljet.

Med ei lengd på rundt 6400&nbsp;km frå dei fjernaste kjeldene til utlaupet i Atlanterhavet, er ho ei av dei to lengste elvane i verda. Eit team av forskarar har hevda at Amazonas er lengre enn Nilen, men debatten om kor presist dette er held fram. Amazonas-systemet transporterer det største volumet av vatn i verdas elvesystem, og utgjer omtrent 20&nbsp;% av det totale ferskvatnet som blir ført til havs av elvar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger dels på «[[:en:Amazon basin|Amazon basin]]» frå , den 27. januar 2024*  

;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Jordstengel

**Jordstengel** (*rhizoma*) er ein underjordisk stengel som finst hos nokre plantar. Jordstengelen skil seg frå røtene ved at han kan ha skjelblad eller arr etter blad. 

## Kjelde
* Johannes Lid: *[[Norsk flora]]*, Det Norske Samlaget 2005 – ISBN 82-521-6029-8
Carl Axel Magnus Lindman

**Carl Axel Magnus Lindman** () var ein svensk botanikar.

C.A.M. Lindman tok studenteksamen i 1874 og studerte botanikk og zoologi ved Uppsala universitet. Her vart han dosent i 1884 og tok doktorgrad i 1886. Han vart intendent og professor på den botaniske avdelinga på det svenske Riksmuseet.

Lindman utgav 1901-1905 *Bilder ur Nordens flora*. Verket bygde på dei gamle koparplatene Johan Wilhelm Palmstruch lagde til *Svensk Botanik*. Til andre utgåve (1917) gjorde Lindman sjølv 144 nye bilete.

Etter forskingsreiser i Sør-Amerika utgav Lindman *Vegetationen i Rio Grande do Sul* (1900). Han utgav òg ein *Lärobok i botanik* (1904) og *Svensk fanerogamflora* (1918). Han fann mange ubeskrivne planteartar og forfatta ei mengd vitskaplege artiklar. 

*Bilder ur Nordens flora* vart utgjeven som ei nyutgåva av Magnus Fries på Wahlström & Widstrands bokförlag 1977-1978.

## Kjelder
 
* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Carl Axel Magnus Lindman|Carl Axel Magnus Lindman]]» frå , den 14. januar 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Carl Axel Magnus Lindman, Naturhistoriska riksmuséet
* Illustrationer av C. A. M. Lindman, Naturhistoriska riksmuséet
* Lindman, Karl (Carl) Axel Magnus, Nordisk familjebok, 1912
* Lindman, Karl (Carl) A. M., Nordisk familjebok, 1925
* C. A. M. Lindman: Vi och våra blommor, bokmelding 1913 i bladet Ord och bild
Ervik kyrkje

**Ervik kyrkje**, tidlegare *Ervik kapell*, òg kalla *St. Svithuns minnekapell*, står i Ervika på Stadtlandet i Stad kommune i Vestland, og er ei langkyrkje frå 1970.

Kyrkja vart reist til minne om forliset til hutigruteskipet DS «Sanct Svithun» under andre verdskrigen. 
Skipet vart bomba av allierte fly 30. september 1943, og gjekk ned. 
Bygdefolket medverka sterkt til berging av folk frå skipet. 
78 vart berga medan 50 miste livet. 
Kyrkja vart sett opp til minne om både bergingsinnsatsen og dei som omkom.
Skipsklokka frå «Sanct Svithun» heng i kyrkjetårnet saman med ei klokke frå 1844. 
Inni kyrka er det fleire minne frå skipet, mellom anna ein skipsmodell og fløyta frå skipet. 
Det heng òg ei minneplate der med namna på dei 50 som omkom.
Ankeret ligg utanfor kyrkja.

Teikningane til kyrkja vart laga av Arnstein Arneberg og Olav Platou. 
Kyrkja har sitjeplassar til 150 personar.

Gudshuset hadde status som kapell fram til 1997, då vart området eige kyrkjesokn med Ervik kyrkje som soknekyrkje.

## Kyrkjegarden
Det har vore gravstad i Ervika sidan før 1550. 
Truleg var det sjøfararane som hadde drukna på Stadthavet dei fyrst byrja å gravleggje der. 
Ei segn fortel at nokre portugisiske sjømenn var dei fyrste som vart gravlagde i Ervika.
Selje-presten kom i eldre tid til Ervika ei gong om året for å jordfeste dei som var vorte gravlagde der gjennom året.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Ervik sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Ervik kapell» i NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
* Reisemål Stryn og Nordfjord 
*
*
Volvo Construction Equipment

**Volvo Construction Equipment** er er eit dotterselskap til Aktiebolaget Volvo som produserer anleggsmaskinar i fleire land. 

Føretaket har røter attende til Munktells Mekaniska Verkstads (stifta 1832) og Bolinder-Munktell (stifta 1932), som Volvo kjøpte i 1950 . Føretaket vart kalla **AB Bolinder-Munktell** fram til 1973, då namnet vart endra til **Volvo BM AB**. I 1986 selde Volvo BM traktoravdelinga si til Valmet, for å konsentrera seg om produksjon av anleggsmaskinar . Same året gjekk Volvo BM AB inn i eit samarbeide med Clark Equipment Company og namnet vart endra til **VME Group**. Dei to firmaa Michigan og Euclid var tidlegare overtekne av Clark, som hadde heldt fram med å nytta desse merkenamna. I 1995 tok Volvo over heile dette føretaket og endra namnet til **Volvo Construction Equipment**.

Føretaket har sidan ekspandert kraftig ved å kjøpa opp fleire konkurrentar:
* 1960: Arvika-Thermaenius (Sverige)
* 1974: Livab (Sverige)
* 1982: Kockum Landsverk (Sverige)
* 1991: Åkermans Gjuteri & Mekaniska Verkstad (Sverige)
* 1991: Zettelmeyer Baumaschinen GmbH (Tyskland)
* 1995: Pel-Job Group (Frankrike)
* 1995: Mecalac (Frankrike)
* 1997: Champion Road Machinery Limited (Canada)
* 1998: Samsung Heavy Equipment (Sør-Korea)
* 2000: Champion Road Machinery Limited (USA)
* 2001: Scat Trak (USA)
* 2007: Lingong - Shandong Lingong Construction Machinery Co. (Kina)
* 2007: Ingersoll Rand Road Machinery (USA)

## Referansar

## Galleri

Fil:Volvo L70D.jpg|Volvo L70B hjullastar.
Fil:2009-07-29-schiffshebewerk-ndf-by-RalfR-40.jpg|Volvo A25D rammestyrt dumper.


## Bakgrunnsstoff
* ''Volvo Maskin AS''
* ''Volvo CE history''
Leikanger kyrkje i Selje

**Leikanger kyrkje** står på Leikanger i Stad kommune i Vestland, og er ei langkyrkje bygd i tre i 1866. 

Kyrkja vart bygd av materialane frå Selje kyrkje, som hadde stått i bygda Selje sidan 1654. 
Denne kyrkja vart flytt frå Bø på Selja, der ho truleg hadde stått sidan slutten på 1500-talet. 
I kyrkja heng tre altartavler, ei frå kvar kyrkjestad. 
Den eldste er frå 1600, den andre frå 1694, og den tredje er frå 1895. 
Også preikestolen er frå tida kyrkja stod på Selja, han er datert 1592.

I 1895 vart kyrkja mykje vølt om og utvida under leiing av arkitekt Lars Sølvberg. 
I tillegg til at ho vart utvida slik at ho fekk plassar til nesten dobbelt så mange som før, fekk ho ny bordkledning og nytt tårn. 
Etter ombygginga var ho ikkje til å kjenne att, og ein kan ikkje sjå noko av det gamle vyrket verken utvendig eller innvedig.

Leikanger kyrkje har frå 1997 vore soknekyrkje i Leikanger sokn i Nordfjord prosti. 
Før det høyrde området til Selje sokn.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* NRKs fylkesleksikon (på Allkunne.no)
* 
* 
* Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
Knut Fægri

**Knut Fægri** () var professor i botanikk ved Universitetet i Bergen.

## Utdanning og arbeid
Fægri voks opp i Sandviken i Bergen. Han tok examen artium ved Bergen Katedralskole som 17-åring og starta forskarkarrieren sin på slutten av 1920-åra med å studere plantane ved Jostedalsbreen og Nigardsbreen i Luster kommune. Fægri tok doktorgraden i 1934 på eit arbeid om langtidsvariasjon og plantesuksesjon ved Jostedalsbreen og var tilsett ved Universitetet i Bergen frå starten i 1948, og før det ved Christian Michelsens Institutt (1934-1946) og Bergen Museum 1946-1948). I mange år var han formann i Studentsamskipnaden.

I 1979 gjekk Fægri av med pensjon, men han heldt fram som professor emeritus på Botanisk Institutt ved Universitetet i Bergen til han døydde. I meir enn tretti år var professor Fægri redaktør for det populærvitskaplege tidsskriftet *Naturen*. Han vart utnemnd til kommandør av Den Kongelege Norske St. Olavs Orden i 1979 for sitt mangesidige vyrke for norsk vitskap.

I 1999 vart Knut Fægri utpeikt som ein av dei mest betydelege botanikarane på 1900-talet (*The Millenium Botany Award*). Det skyldtest først og fremst to av fagbøkene han hadde skrive. Den eine handla om pollenanalysen som metode, den andre om pollineringsøkologi. Begge desse bøkene er blitt ståande som internasjonale klassikarar i botanisk faglitteratur og begge kom i fleire reviderte utgåver på mange språk. Utover desse to fagbøkene hadde Fægri ein enorm produksjon av fagbøker og populærvitskaplege arbeid. Blant dei fleire bøker om krydder, ei bok om Henrik Wergeland sine blomstrar og eit stort bokverk med tittelen *Norges Planter*. Fægris bibliografi utarbeidd ved Fægris død inneheld 570 punkt.

Fægri var son til major Ole A. Fægri (1875–1962) og Gudrun Stoltz (1881–1940) og gift 1941 med museumsbestyrer Nancy Meyer (1912–2007). Han var far til professor Knut Fægri jr. og nevø av botanikaren Jørgen Brunchorst.

## Bibliografi
(utval)
### Vitskapspublikasjonar
* *Über die Längenvariationen einiger Gletscher des Jostedalsbre und die dadurch bedingten Pflanzensukzessionen* (1934)
* *Quartärgeologische Untersuchungen im westlichen Norwegen I-II* (1935–40)
* *Studies on the Pleistocene of Western Norway III-IV* (1943–49)
* *Text-Book of Modern Pollen Analysis* (4 utgaver 1950-1989, med Johannes Iversen)
* *Norges planter I* (1958)
* *Norges planter II* 1960)
* *The Distribution of Norwegian Vascular Plants: Coast Plants* (1960)
* *The Principles of Pollination Ecology* (1966, med L. van der Pijl)

### Poulærutgjevingar
* *Krydder (1966)*
* *Dikteren og hans blomster* (1988)

## Kjelder

### Litteratur

*Moe, Dagfinn. 2002. «Minneord. Professor dr. philos, dr. h. c. Knut Fægri snr. 17.07.1909 – 10.12.2001», *Blyttia 60(1)*: s. 3-4.
----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Knut Fægri|Knut Fægri]]» frå , den 14. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
* NRK: «Et liv med bien og blomsten»
* På Høyden: «Knut Fægris bisettelse »

* Professor dr. philos, dr. h. c. Knut Fægri snr.pdf
* Utdjupande artikkel om Fægri på snl.no, skriven av Inger Nordal.
Tolvskillingsoperaen

**Tolvskillingsoperaen** (tysk *Die Dreigroschenoper*) er eit skodespel av Berthold Brecht med musikk av Kurt Weill. *Die Dreigroschenoper* hadde urpremiere i Berlin i 1928, ei norsk omsetjing vart oppsett i Oslo 1930.

Brecht byggjer teksten på ei tolking av Elisabeth Hauptmanns omsetjing av *[[Tiggeroperaen]]* (*The Begger's Opera*) av John Gay (1728). Handlinga er hos Brecht lagt til London i 1890-åra, men språket og typeteikningane har trekk frå livet i Berling i åra etter første verdskrigen. Tolvskillingsoperaen er ei satirisk samfunnsskildring, med ein politisk radikal bodskap. Skodespelet vart alt frå urpremiera stor suksess. 

Halldis Moren Vesaas har omsett dei tyske tekstane til nynorsk. Stykket er fleire gonger sett opp på Det norske Teatret. 

## Kjelder
* Henrik Karlson i *Cappelens musikkleksikon* 1980, ISBN 82-02-03690-9

## Bakgrunnsstoff
Malaisetelt

**Malaisetelt** er ei felle som vert nytta i undersøkingar av flygande insekt. Dei vart først utvikla av den svenske entomologen René Malaise i 1934, og høyrer i dag til standardutstyret ein nyttar for å avgjera mangfaldet av insekt i eit område.

Malaisefella består av ein teltduk i myggnetting som skrår opp mot eit fangstglas. I dette er det som regel eit eller anna kjemikalium som nyttast til å drepa dyra, til dømes etanol, kloroform eller liknande. Insekt som forvillar seg inn i teltet flyg oppover og følgjer duken, til dei hamnar i glaset og døyr.

Bruk av malaisetelt er særskild nyttig for å kartlegga gruppene tovenger og årevenger. Dette har skjedd i størst skala i det svenske artsprosjektet, som ved hjelp av 72 feller fekk samla inn over 40 millionar eksemplar av eit ukjend tal på insektartar.

## Kjelder

* Svenska artsprojektet: Malaisefälleprojektet
Urpremiere

**Urpremiere** er ei nemning for den aller første framsyninga, urframføringa, av eit teaterstykke eller ein opera. 

Stykke som vert urframført er til vanleg nyskrivne, men det finst døme på at det har gått lang tid frå eit stykke er skrive til det vert urframført. Når eit tidlegare framført stykke vert sett opp på nytt, vert den første framføringa kalla ein premiere. Forleddet «ur-» er eit forsterkande prefiks, det same ordet som vi finn i prefikset «ør-» (som i «ørliten»).
Premiere

**Premiere** (frå fransk *première*, 'først') er ei første framføring av teater, film eller musikkstykke.

Premierar har ofte ein festleg ramme, med inviterte gjestar og pynta publikum, alt etter som sjangeren tilseier. Til publikum høyrer òg meldarane. Ved nokre høve vert gjestar og meldarar heller inviterte til ein «førpremiere».

Når filmar og turnéar vert framførte og marknadsførte i mange land, kan nemninga «verdspremiere» brukast.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Premiere|Premiere]]» frå , den 15. januar 2009.* 
 

## Sjå òg
* Urpremiere
ComicWiki

**ComicWiki** er ein dansk teikneserie-wiki bygd opp på same måten som Wikipedia, men med avgrenning og spesialisering innanfor alt som har med teikneseriar å gjere.

Ein del av artiklane på ComicWiki er utdjupingar av emne ein også finn på Wikipedia (til dømes Donald Duck, Asterix, Lucky Luke, Tintin og Blueberry), mens andre artiklar er meir spesialiserte, slik at det ikkje finst ein tilsvarande artikkel på Wikipedia (til dømes Familien Ands stamtræ, Asterix erobrer Rom, Lucky Luke 1946-50, Tintin i Sovjet og Den unge Blueberry.

I Sverige har ein eit tilsvarande oppslagsverk i Seriewikin, medan noko liknande ikkje finst i Noreg. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* ComicWiki
Seriewikin

**Seriewikin** er eit svensk, fritt tilgjengeleg wiki-oppslagsverk om teikneseriar. Seriewikin blei starta opp i 2005 og er i dag Sveriges største oppslagsverk for teikneseriar frå alle verdsdelar. I Danmark har ein eit tilsvarande oppslagsverk i ComicWiki, medan noko liknande ikkje finst i Noreg. 

## Bakgrunnsstoff
* Seriewikin
Cytologi

**Cytologi** er læra om celler, både når det kjem til struktur, funksjon og kjemi. Robert Hooke er ofte rekna som far til cytologien.

Cellelære kan vidare delast inn i mellom andre:
* Cytogenetikk
* Cytopatologi
* Cytoarkitektur
* Cytoteknologi
* Cytokjemi
* Cytometri
* Cellebiologi
Hjalmar

**Hjalmar** er eit nordisk mannsnamn med opphav i det norrøne *Hjálmarr*. Namnet er danna av *hjalmr*, som betyr 'hjelm', og sisteleddet *[[-ar]]*, som kan koma frå dei urnordiske orda **hariaR*, 'krigar', eller **wariaR*, 'forsvarar'. Hjalmar har namnedag den 16. januar i Noreg og Sverige og den 20. november i Finland.

«Hjallis» er ei kjæleform av namnet. Kvinnelege former kan vera Hjalma og Hjalmara.

## Bruk
Hjalmar er eit nokså sjeldent namn, men variantane *Jari* og *Jalmari* er utbreidde i Finland. I 2008 heitte 45&nbsp;942 eller 2 % av finske menn Jari og 27&nbsp;232 eller 1 % Jalmari.

Hjalmar var mykje brukt for norske gutebarn på 1880- og 1890-talet.

## Kjende namneberarar
* Hjalmar Løberg (1830-1906), norsk stortingsmann
* Hjalmar Falk (1859-1928), norsk språkforskar
* Hjalmar Branting (1860-1925), svensk statsminister, vinnar av Nobels fredspris
* Hjalmar Borgstrøm (1864-1925), norsk komponist
* Hjalmar Johansen (1867-1913), norsk offiser og polfarar
* Hjalmar Riiser-Larsen (1890-1965), norsk offiser
* Hjalmar Gullberg (1898-1961), svensk forfattar
* Hjalmar Johannesen (1907-1959), norsk idrettsmann
* Hjalmar «Hjallis» Andersen (f. 1923), norsk skeiseløpar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hjalmar|Hjalmar]]» frå , den 16. januar 2009.*
Hilmar

**Hilmar** er eit mannsnamn av gammalhøgtysk opphav. Det er sett saman av orda *hiltja*, 'kamp', og *mari*, 'kjent'.

Hilmar har namnedag den 16. januar i Noreg.

Andre former av namnet er Helmar, Hilmer, Hildemar og Hildimar. Kvinnelege former er Hilma, Hilmara og Helmara.

## Bruk
Namnet har vore brukt i tysktalande og nordiske område. I Noreg var namnet mest brukt dei siste tiåra av 1800-talet. Bruken avtok på første halvdel av 1900-talet, og har vore lite brukt sidan. I 2008 var det 606 norske menn som heitte Hilmar.

## Kjende namneberarar
* Hilmar Meincke Krohg (1776-1851), eidsvollsmann
* Hilmar Reksten (1897–1980), norsk skipsreiar
* Hilmar Alexandersen (1903–1993), norsk felespelar og komponist
* Hilmar Baunsgaard (1920-1989), dansk politikar
* Hilmar Thate (f. 1931 ), tysk skodespelar
* Hilmar Kabas (f. 1942), austerriksk politikar
* Hilmar Fredriksen (f. 1953), norsk kunstnar
* Hilmar Örn Hilmarsson (f. 1958), islandsk musikar

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hilmar|Hilmar]]» frå , den 16. januar 2009.*
Kjølsdalen kyrkje

**Kjølsdalen kyrkje** står nedst i Kjølsdalen i Stad kommune i Vestland, og er ei langkyrkje bygd i tre i 1940.

Kyrkja vart ført opp etter same teikningane som Hildrestranda kapell i Haram. Teikningane var laga av riksarkitekt Hans Fredrik Crawfurd-Jensen.
Inventaret er frå byggjeåret eller seinare, bortsett frå eit krusifiks på altaret som truleg er frå den gamle Davik kyrkje.

Under Nyårsorkanen i 1992 vart kyrkja mykje skada og nærpå blesen overende. Etter eit stort reparasjonsarbeid og montering av ståldragarar vart kyrkja betre sikra mot liknande i framtida.

Kjølsdalen kyrkje er soknekyrkje i Kjølsdalen sokn i Nordfjord prosti.
Då kyrkja var bygd høyrde området til Davik prestegjeld, og før dei fekk Kjølsdal-kyrkja sokna dei til Davik kyrkje på sørsida av fjorden. 
Kjølsdalen vart utskild som eige sokn frå Davik i 1954, og i 1965 vart Kjølsdalen overført frå Davik til Eid prestegjeld.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Kjølsdalen sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Digitalarkivet
* Kart frå 1979 som viser soknegrenser og kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
* Oversyn over gravminne i Eid kommune på nettstaden disnorge.no

*
Selje kyrkje

**Selje kyrkje** står nordom Seljesanden ved tettstaden Selje på fastlandet innom Selja i Stad kommune i Vestland, og er ei langkyrkje bygd i tre i 1866.

Bygget, som har sitjeplassar til 500, vart ført opp etter teikningar laga av arkitekt Frederik Hannibal Stockfleth.

Kyrkja er soknekyrkje i Selje sokn i Nordfjord prosti. 
Dagens kyrkje er den andre på staden, ho erstatta ei tømra kyrkje som var vorte for lita. 
Gamlekyrkja hadde vorte flytt dit frå Bø på Selja i 1654. 
Etter at ho vart riven i 1866 vart vyrket frakta rundt Stadtlandet til Leikanger det kyrkja vart sett oppatt som Leikanger kyrkje.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Selje sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kyrkjer i Selje» i NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Digitalarkivet
* Kart frå 1979 som viser soknegrenser og kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
*
*
Namnedagar i Danmark

**Namnedagar i Danmark** er stort sett ei liste over namna til dei helgenane som er knytt til kvar dag av året.

## Kronologisk

* I skotår har den 24. februar ikkje noko dansk namn. Dei danske nana Mattias, Victorinus, Inger, Leander og Øllegaard vert då flytta ein dag fram, til 25., 26., 27., 28. og 29. februar.

## Alfabetisk

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:da:Namnedagar i Danmark|Namnedagar i Danmark]]» frå , den 16. januar 2009.*
Alatri

**Alatri** er ein liten by og ein kommune med 30&nbsp;000 innbyggarar i provinsen Frosinone i regionen Lazio i Italia.

Byen vart grunnlagt omkring år 550 f.Kr. Etter at romerriket fall, vart byen prega av forfall, men på 1100-talet fekk byen ei rolle som tilfluktsstad for paven som måtte forlate den utrygge hovudstaden Roma. 

Byen har vore ein del av Italia sidan 1870.
Kåre Hansen

**Kåre Anstein Hansen**, () er ein norsk lærar og historikar. 

Kåre Hansen vart fødd på Bærøyvågen i dåverande Tjøtta kommune. Han bur no i Sandnessjøen.
Kåre Hansen er cand.philol. med hovudfag i historie frå NTNU 1996. Han har engasjert seg i lokalhistorisk arbeid med tilknyting til Helgeland, spesielt har han tatt fatt i fakta og mytar kring Petter Dass. 

Kåre Hansen var redaktør i Årbok for Helgeland 1997 og 1998/99. Han har skrive ei rad artiklar til årbøkene gjennom åra. Han har i mange år arbeidd som lærar. Frå 2010 var han engasjert av Herøy kommune med å skrive historia til kommunen.

### Bibliografi
* "På skreifiske og markedsferd i Nord-Norge" av Johan Bech Slotterøy, tilrettelagt av Kåre Hansen
* "*Du gamle og bøiede slider - Husmenn i Tjøtta herred, utbredelse, levekår og sosiale forhold ca 1865 - 1900". *(Hovudoppgåve) (1996)
* "Jorda er maktens kjerne - 2000 år på Tjøtta gård". Fotefar mot nord. Medforfatter (1996)
* "*Skålvær et helgelandsk handelssted i vekst og forfall".* (1998) (2. opplag 2003)
* *«Dæ sto' i avisa» - 100-årsberetning for [[Helgelands Blad]].* (2004)
* "*[[Alstahaug kirke]] og kirkested - et historisk tilbakeblikk".* (2005)
* "*Petter Dass - mennesket, makten og mytene". *(2006)
* "Edvard Meisfjord- foregangsmannen og idéskaperen fra Leirfjord på Helgeland". (2007)
* "Full av idel sang - 100 år med Alstahaug Sangkor". (2008)
* "Helgeland Historie bind 3, 1537-1840". Helgeland Historielag. Medforfatter. (2011)
* "*Øyfolket : en vandring i Herøy kommunes historie. Bind 1 - 2". (2012)*

## Kjelder
* Forfattaromtale i *Petter Dass - mennesket, makten og mytene * og *Årbok for Helgeland* 2002 
* "*Øyfolket : en vandring i Herøy kommunes historie. Bind 1 - 2". (2012)*
Bjørn Tiller

**Bjørn Tiller** () er ein norsk sjakkspelar. Han vart Noregsmeister i sjakk i 1983. Bjørn Tiller vart utnemnd til Internasjonal Meister i sjakk (IM) av Verdssjakkforbundet FIDE i 1982. 

I Noregsmeisterskapen i sjakk på Lillehammer i 1982 delte han førsteplassen med den då berre 15 år gamle Simen Agdestein. Simen Agdestein vann stikkampen.

Bjørn Tiller deltok på det norske landslaget i sjakk-OL (VM for landslag) i 1976 og 1980. I 1976 vart det 3 poeng på 7 parti, medan det i 1980 vart 4 sigrar og 4 remisar på 8 parti, 75 % skåre.

I 1974 vart Bjørn Tiller junior-Noregsmeister. 

Bjørn Tiller er medlem av Oslo Schakselskap.

## Bakgrunnsstoff
* Bjørn Tiller sine parti hos www.chessgames.com
* Bjørn Tiller sine parti hos NorBase
* Bjørn Tiller sin rating hos verdssjakkforbundet FIDE

## Kjelder
* Norsk Sjakkblad 
* Øystein Brekke: Norges sjakkforbund 75 år 1914-1989, Norges Sjakkforbund 1989, ISBN 82-991916-0-2
* Olimpbase, database over sjakk-olympiadar mv
NGC 2818

**NGC 2818** er ei planetarisk tåke som ligg rundt 10 400 lysår unna jorda i stjernebiletet Kompasset. Ho er éi av veldig få planetariske tåker i Mjølkevegen som ligg inne i stjernehopar, og ligg inne ein open stjernehop. Opne stjernehopar verte spreidde over hundrevis av millionar av år, medan stjerner som dannar planetariske tåker først tek til med prosessen å danna tåker etter milliardar av år. Den opne hopen som tåka ligg i er estimert til å vera nesten éin milliard år gamal.

## Kjelder

* *Denne artikkelen baserer seg på pressemelding [http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2009/05/image/a/ STScI-2009-05] frå [[Space Telescope Science Institute]].*
Torstein Bae

**Torstein Bae** () er ein norsk sjakkspelar. 
Torstein Bae vart i 2007 utnemnd til Internasjonal Meister i sjakk. Han oppfylte kravet om 3 turneringsresultat med til saman minst 27 parti i 2001 og 2002. Først ved ein tredjeplass i Noregsmeisterskapen i sjakk i juli 2001, så i ei stormeister-turnering i Oslo Schakselskap i januar 2002, og til slutt under EM i sjakk individuelt i Batumi i juni 2002. Han vart deretter tildelt tittelen Internasjonal Meister i sjakk av Verdssjakkforbundet FIDE på vilkår av at han klarte kravet om eigen FIDE-rating på minst 2400.
Dette tok si tid, men under Politiken Cup/Nordisk meisterskap i sjakk i Danmark, klarte han den 27. juli 2007 å oppfylle rating-kravet på 2400, etter å ha tatt 6 poeng på dei 8 første rundane mot sterke motstandarar. Verdssjakkforbundet stadfesta deretter pr 1. oktober 2007 at rating-vilkåret var oppfylt, og Torstein Bae blei dermed den 19. dålevande IM i Noreg. 

Torstein Bae deltok på det norske landslaget i sjakk-OL (VM for landslag) i 2002 og 2012. 

Han var president i Norges Sjakkforbund frå 2004 til 2007. Bae er også medlem av Schakklubben av 1911.

Torstein Bae er gift med sjakkspelaren Silje Bjerke.

## Bakgrunnsstoff
* Torstein Bae sine parti hos www.chessgames.com
* Torstein Bae sine parti hos NorBase
* Torstein Bae sin rating hos verdssjakkforbundet FIDE

## Kjelder
* *[[Norsk Sjakkblad]]* 
*Olimpbase, database over sjakk-olympiadar mv

## Fotnotar
Tønnes

**Tønnes** eller **Tønne** er mannsnamn danna som kortformer av Antonius med opphav i eit latin slektsnamn. Namna har gjeve opphav til slektsnamna Tønnesen og Tønnessen som patronym.

Tønnes har namnedag i Noreg 17. januar.

## Bruk
### Bruken av namnet i Noreg

* I folketeljinga frå 1801 var det 760 som hadde namnet i formene *Tønes, Tønnes*, 13 med namneforma *Tønne*
* I 1900 var 1518 listeførte med namnet *Tøn(n)es* , dei fleste budde i Vest-Agder og Rogaland, 5 med namneforma *Tønne*
* I 2008 har 206 menn *Tønnes* til første fornamn. Namnet *Tønne* er ikkje oppgjeve brukt i listene frå SSB.

## Kjende namneberarar
* Tønne Huitfeldt (1625-1677), norsk offiser og godseigar
* Tønnes Rolfsen (1736-1792), norsk skipsbyggjar og verftseigar
* Tønnes Taralsen (1786-1840), norsk stortingsmann
* Tønnes Puntervold (1826-1914), norsk handelsmann og skipsreiar
* Tønnes Birknes (1871-1956), norsk komponist
* Tønnes Frøyland (1879-1914), norsk misjonær til Kina
* Tønnes Sirevåg (1909-1994), norsk skulemann
* Tønnes Andenæs (1923-1975), norsk forleggjar og politikar
* Tønnes Hilden (f. 1959), dansk forfattar
* Tønnes Seland (f. 1964), norsk lokalpolitiakr, ordførar i Audnedal kommune

## Sjå òg

* Folketeljingar i Digitalarkivet

## Kjelder
* Olav Veka: *Namneboka*, Det Norske Samlaget 1991
Schakklubben av 1911

**Schakklubben av 1911** er ein sjakklubb i Oslo.

Schakklubben av 1911 vart stifta 14. november 1911. Den var ein av dei sju sjakklubbane som var med og stifta Norges Sjakkforbund i 1914.

Den vart raskt ein nokså stor klubb, med sterke spelarar. I 1926 vart Lars Hanssen nr 2 i øvste klasse i Noregsmeisterskapen i sjakk, og i 1927 vart Haakon Opsahl nr 3. I 1936 vann klubben den første noregsmeisterskapen i sjakk for klubblag.

Schakklubben av 1911 har vore i kontinuerleg drift sidan 1911, men i 1992 var klubben nær ved å bli nedlagd. Det vart då vald eit nytt interimstyre, og det vart skaffa nye spelelokale. På årsmøtet i 1993 vart dåverande generalsekretær i Norges Sjakkforbund Johs. R. Kjeken vald til ny formann.

Klubben har i ettertid hatt jamn vekst i medlemstal, aktivitet og spelestyrke. Dette mellom anna på grunn av systematisk og omfattande aktivitet i Schakklubben av 1911 si  ungdomsavdeling. Dette har ført til at spelarar frå klubben har tatt heim mange meisterskap i turneringar som NM i sjakk for ungdom og NM i sjakk for skulelag, og i dei aldersbestemte klassane i Noregsmeisterskapen i sjakk.

Klubben har dei siste sesongane spelt i den norske eliteserien i sjakk.

Schakklubben av 1911 er no den største i Noreg, med om lag 110 medlemmar pr 31.12.2007.

Dei mest kjende spelarane frå klubben no, er stormeistrane Frode Urkedal og Torbjørn Ringdal Hansen og Internasjonal Meister i sjakk (IM) Torstein Bae. Torstein Bae var president i Norges Sjakkforbund frå 2004 til 2007, og er seinare kjend som sjakk-kommentator i NRK. Frode Urkedal vart noregsmeister i sjakk for 2012 og 2014.

Schakklubben av 1911 arrangerte Noregsmeisterskapen i sjakk for 2011, i samband med at klubben då var 100 år.

## Bakgrunnsstoff
Heimesida til Schakklubben av 1911

## Kjelder
*Øystein Brekke: Norges sjakkforbund 75 år 1914-1989, Norges Sjakkforbund 1989, ISBN 82-991916-0-2
*SK av 1911 - klubbens historie
Bærøya

**Bærøya** er ei om lag 4 km lang øy i Vefsnfjorden i tidlegare Tjøtta, no Alstahaug kommune. Berggrunnen på øya består i hovudsak av kalkspatmarmor.

Namnet kan ha samanheng med at det er er plukka bær, då helst molter, på øya.

Det er fem fastbuande på Bærøya i 2016, flest i Bærøyvågen. Dei har postadresse 8880 BÆRØYVÅGEN. Øya har hurtigbåtsamband til Tjøtta og Husvika i Halsfjorden. 

## Kjelder
Needle in the Hay

**«Needle in the Hay»** er ein song skriven av amerikanske musikaren Elliott Smith og fyrst utgjeve som opningslåta på Albumet Elliott Smith, Elliot Smith sitt andre soloalbum. Plata vart utgjeva på Kill Rock Stars 21. juli 1995. Songen kom seinare på 7" vinyl. Songen vart brukt i filmen *[[The Royal Tenenbaums]]* frå 2001.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Needle in the Hay|Needle in the Hay]]» frå , den 16. januar 2009.* 
 .
Tarald Stein

**Tarald Stein** () er ein norsk diktar og aktivist. 

Stein er cand.philol. frå Universitetet i Tromsø med hovudfag i litteraturvitskap.  Han har vore aktiv i mellom anna Norsk Kritikerlag, Tromsø Kristelige Studentforbund (som leiar), Landsforeininga for lesbisk og homofil frigjering og Nordnorsk Forfatterlag.

Tarald Stein fekk Blix-prisen 2008 for boka *Framandkar*, ei samling dikt om å vere ein mann med kvinneleg kropp.

## Bøker
* *Frikar* &ndash; Diktsamling (2010)
* *Framandkar* &ndash; Diktsamling (2008)

## Bakgrunnsstoff
*Heimeside - blogg
*Kort biografi på sidene til Nordnorsk Forfatterlag. 
*Utgjevingar av Tarald Stein i BIBSYS Ask
Gausvik

**Gausvik** er ei bygd i Harstad kommune, som ligg mellom Haukebø i sør og Fauskevåg i nord. Bygda har omtrent 200 innbyggjarar. Gausvik ligg i Gausvika, som har fått sitt namn etter halvøya Gausøya. Gausøya har form om minnar om ei gås.

Gausvik skule er ein barneskule med elevar frå 1. til 7. klassetrinn frå Sandtorg i sør til Lilleng i nord. I 2008 vart Smeskogan barnehage, som tidlegare hadde heldt til i underetasjen til Gausvik kyrkje, flytta til eit nytt bygg i tilknyting til skulen.

Omkring 1990 var det postkontor og to landhandlarar i bygda - no er alle nedlagt.

Bygda har i dei siste åra opplevd ein vekst i innbyggjartal, då fleire barnefamiliar har vald å flytte til bygda. Mange av desse har ikkje noko tilknyting til bygda, medan andre er tidlegare innbyggjarar som har vald å flytte heim for å stifte familie. Dette har ført til ein lang kamp for å få gang- og sykkelsti til bygda, noko ivrige menneske enno arbeider med å få.

I tillegg til skulen har bygda eit eige songkor - Gausvik Blandakor - som ofte stillar til konsert både i heimbygda og andre stadar.
Konsmo

**Konsmo** er ei innlandsbygd i Vest-Agder, tidlegare eigen kommune. Konsmo er ein del av Audnedal kommune frå 1964.

Konsmo kyrkje er krossbygd (1802) med 400 plassar. Ho blei restaurert i 1952. I den kyrkjelege organiseringa er Konsmo eit sokn i Mandal prosti i Agder og Telemark bispedømme.

I Konsmo er det stiar frå barnevandringane i åra 1830 til 1910 haldne i hevd, og det er også reist ein skulptur for å minne om hardare tider med barnearbeid i Noreg.

## Historie

* 1837: Konsmo er ein del av Audnedal formannskapsdistrikt saman med Vigmostad, Spangreid og Valle.
* 1844: Konsmo og Vigmostad blir skilt ut til Nord-Audnedal kommune.
* 1911: Konsmo blir eigen kommune.
* 1964: Konsmo blir del av Audnedal kommune saman med Grindheim og litt av Bjelland.