open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Primož Kozmus

**Primož Kozmus** () er ein slovensk friidrettsutøvar som tevlar i sleggjekast. Under OL 2008 i Beijing vann han gullmedaljen i øvinga. Dette var Slovenias første olympiske gullmedalje i friidrett. Året etter vart han verdsmeister i Berlin.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 2000 i Sydney: Utslått i kvalifiseringa
*EM 2002 i München: Utslått i kvalifiseringa
*VM i 2003 i Paris: Nr 5 – 79,68 m
*OL 2004 i Athen: Nr 6 – 78,56 m
*EM 2006 i Göteborg: Nr 7 – 78,18 m
*VM 2007 i Osaka: Sølvmedalje – 82,29, m bakom Ivan Tsikhan (83,63 m)
*OL 2008 i Beijing: Gullmedalje – 82,02 m, framom Vadzim Dzevjatoŭski (81,61 m) og Ivan Tsikhan (81,51 m)
*VM 2009 i Berlin: Gullmedalje – 80,84 m, framom Szymon Ziółkowski (79,30 m)
*VM 2011 i Daegu: Bronsemedalje – 79,39 m
*OL 2012 i London: Sølvmedalje – 79,37 m, bakom Krisztián Pars (80,59 m)
*VM 2013 i Moskva: Nr 4 – 79,22 m
*EM 2014 i Zürich: Nr 6 – 77,46 m

Kozmus sin personlege rekord er 82,30 m og vart oppnådd under eit stemne i Bydgoszcz i august 2007.

## Bakgrunnsstoff
*World Athletics

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Primož Kozmus|Primož Kozmus]]» frå ,  den 6. august 2012.*
Foçaøyane

**Foçaøyane** er ei øygruppe i Izmirbukta i Tyrkia, utanfor byen Foça. Den største øya er Uzunada. Øygruppa består mellom anna av Fener Ada og Incir Ada.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Foça Islands|Foça Islands]]» frå ,  den 6. august 2012.*
Kvarven i Bømlo

**Kvarven** er ein gard på Selsøyo i Fitjarøyane i Bømlo kommune. Han høyrte inntil 1990-talet til Fitjar kommune. Garden grensar til Eidet i aust og Torgjo i nord. I vest ligg Brandasund på Gisøyo, medan øya Vikøyo ligg i sør. 

Garden på øya var opphavleg husmannsplass under Brandasundet og den første husmannen der er nemnd i 1668. 

## Namn
Namnet på garden er nytta om eit nes som stikk ut i skipsleia som ferdselen må svinga rundt. Den same tydinga har til dømes Kvarven i Bergen. 

Gardsnamnet vart skrive Qvarven i 1720, Qvarvøen i 1732, Kværnes i 1780, Qværven og Qvarven i 1838, og sidan 1890 Kvarven. 

## Kjelder
*
Galatasarayøya

**Galatasarayøya** (tyrkisk *Galatasaray Adası* eller *Kuruçeşme Adası*) er ei lita øy i Bosporossundet utanfor bydelen Kuruçeşme i Istanbul i Tyrkia. Ho er eigd av Galatasaray sportsklubb.

Ho ligg like nordom Bosporosbrua med utsyn over Bosporos. På øya er det hus, barar, seks restaurantar og to symjebasseng. Øya ligg berre 165 meter frå kysten av Europa, og er mogeleg å nå via eit gratis båtsamband.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Galatasaray Islet|Galatasaray Islet]]» frå ,  den 6. august 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Galatasaray SK si offisiell side
Garipøya

**Garipøya** er ei lita øy utanfor kysten av Dikili i provinsen İzmir i Tyrkia. Ho er ei av to små øyar, i lag kalla Garipøyane, ved Bademlibukta. Begge øyane ligg i nærleiken av den greske øya  Lesbos. 

I antikken vart øyane kalla *Arginusae* eller *Arginussae* (gammalgresk Ἀργινούσ(σ)αι) og var åstad for slaget ved Arginusae i 406 fvt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Garip Island|Garip Island]]» frå ,  den 6. august 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Olympiske leikar for ungdom

**Dei olympiske leikane for ungdom** er ei fleirsportshending for ungdom som vert arrangert kvart andre år, parallelt med dei olympiske leikane. Deltakarane må vere mellom 14 og 18 år. Idéen om eit arrangement som dette vart introdusert av presidenten for Den internasjonale olympiske komitéen (IOK), Jacques Rogge, i 2001. 6. juli 2007, på kongressen til IOK i Guatemala by, godkjende delegatane til IOK at ein skulle arrangere olympiske leikar for ungdom.

Olympiske sommarleikar for ungdom vil verte arrangert kvart fjerde år frå 2010 og olympiske vinterleikar for ungdom vil verte arrangert kvart fjerde år frå 2012. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Olympiska spelen för ungdomar|Olympiska spelen för ungdomar]]» frå ,  den 6. august 2012.*  
 
### Fotnotar
Tautra Mariakloster

**Tautra Mariakloster** er eit katolsk kvinnekloster på øya Tautra i Trondheimsfjorden. Tautra ligg i Frosta kommune i Nord-Trøndelag. Nonnene i klosteret høyrer til cisterciensarordenen.

Klosteret ligg ikkje langt frå ruinane av Tautra kloster frå mellomalderen, som var eit munkekloster frå den same ordenen. Tautra Mariakloster vart grunnlagt i provisoriske bygningar i 1999. Grunnsteinen til eit nytt kloster vart så lagt ned av dronning Sonja 8. mai 2003. Den 25. mars 2006 vart klosteret gitt status som sjølvstendig priorat. Klosterbygningane vart tatt i bruk i 11. juli 2006.

I mars 2007 vart det nye bygget, som er teikna av Jensen & Skodvin Arkitektkontor, kåra til «årets bygg» for 2006 av byggebransjen i Noreg.

Klosterkyrkja vart vigsla 12. mai 2007. Ved dette høvet var òg dronning Sonja til stades.

Kommunestyret i Frosta nominerte i oktober 2011 klosteret som kulturminne.

## Relikviar
I samband med vigslinga vart det lagt inn relikviar av følgjande helgenar i altaret: den heilage martyren Maria Goretti (1890–1902), den salige bulgarske biskopen og martyren Eugenius Vincent Bossilkov CP (1900–1952), den heilage Benedikt av Nursia (ca 480-547), den heilage karmelittsøstera og kyrkjelæraren Teresa av Lisieux OCD (1873–1897), den salige spanske trappistoblaten Rafael Arnáiz Barón OCSO (1911–1938) og den salige sardinske trappistsøstera Maria Gabriela Sagheddu OCSO (1914–1939).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tautra Mariakloster|Tautra Mariakloster]]» frå , den 7. august 2012.* 
** * oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Tautra Mariakloster sin nettstad
Giresunøya

**Giresunøya** (tyrkisk *Giresun Adası*) er ei lita øy på 4 hektar 1,2 km utanfor byen Giresun i Tyrkia på søraustkysten av Svartehavet. Ho er den største øya langs den tyrkiske svartehavskysten. Ruinane av eit taklaust steintempe, festningsverk og to vin- eller olivenpresseri står på øya. 

I antikken heitte øya **Aretias**, **Ares**, **Areos Nesos** og **Puga**. Ein stor, svart, sirkelforma stein står på øya og vert kalla Hamza Taşı på tyrkisk. Han vert sagt å ha magiske eigenskapar. Det taklause tempelet var i antikken tileigna amasonene.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Giresun Island|Giresun Island]]» frå ,  den 6. august 2012.*
Gemilerøya

**Gemilerøya** er ei øy utanfor kysten av Tyrkia nær byen Fethiye. På øya står restane av fleire kyrkjer bygd mellom 300- og 500-talet, samt fleire tilknytte bygg, bygd under Austromarriket. Arkeologar trur at St. Nikolas vart gravlagde her. Ei av kyrkje vart skoren ut i berget på det høgaste punktet på øya. 

Det tradisjonelle tyrkiske namnet på øya er Gemiler Adası, som tyder Båtøya. Øya vart òg kalla St. Nikolasøya av sjømenn i mellomalderen, og St. Nikolas var vernehelgen for sjømenn. Arkeologar trur at helgenen vart gravlagd i den utskorne kyrkja då han døydde i 326. Leivningane vart verande der til 650-åra då øya vart fråflytta etter at ho vart truga av ein arabisk flåte. Leivningane vart teken med til byen Myra 40 km lenger aust.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gemiler Island|Gemiler Island]]» frå ,  den 6. august 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Distriktet Gökçeada

**Gökçeada** er eit landleg distrikt i provinsen Çanakkale i Tyrkia. Distriktet har litt over 9&nbsp;440 innbyggjarar (2019). Distriktet består av øya Gökçeada, den største øya i Tyrkia. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gökçeada (district)|Gökçeada (district)]]» frå ,  den 6. august 2012.*
Heybeliada

**Heybeliada** eller  **Heybeli Ada** (gresk Χάλκη, *Halki*) er den nest største av Prinseøyane i Marmarahavet, nær Istanbul i Tyrkia. Ho er offisielt eit nabolag i bydelen Adalar i Istanbul. 

Den tyrkiske sjøkrigsskulen ligg på øya, i tillegg *Kamariotissa*, den einaste gjenverande austromerske kyrkja på øya, og den siste kyrkja som vart bygd før erobringa av Konstantinopel. Den engelske diplomaten Edward Barton, den andre engelske ambassadøren i Konstantinopel, ligg gravlagd her. 

Det bur kring 3000 menneske på øya om vinteren, men med mange sommarhus på øya aukar innbyggjartalet til kring 10 000 om sommaren. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Heybeliada|Heybeliada]]» frå ,  den 6. august 2012.*
Iç Ada

**İç Ada** (tyder 'indre øy'; gresk *Alimentaria*) er ei lita øy nær Kaş (Antiphellos i antikken) i provinsen Antalya i Tyrkia. Ho ligg aust i Middelhavet, om lag fem nautiske mil sørvest for øya Kekova, og om lag halvvegs mellom Kekova og den greske øya Stroggyli. Øya har form som ein trekant og er 2,5 km lang og 1,2 km brei. Sundet mellom fastlandet og øya er 150 meter breitt. Øya er ikkje busett og dekt med krattskog.

Etter at Italia okkuperte Kastelorizo vart øya tildelt Tyrkia då sjøgrensa mellom dei to landa vart teikna i 1932. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Iç Ada, Antalya|Iç Ada, Antalya]]» frå ,  den 6. august 2012.*
ANSI C

**ANSI C** er ein serie med standardar for programmeringsspråket C, publisert av American National Standards Institute (ANSI). While some software developers use the term ISO C, others are standards-body neutral and use Standard C.
Føremålet med ein slik standard er at kode som fylgjer standarden lettare kan flyttast til andre operativsystem og det er lettare å gjenbruka delar av koden i andre program og å vedlikehalda han.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* ISO C working group
* ''Draft ANSI C Standard'' (ANSI X3J11/88-090) (May 13, 1988), Third Public Review
* ''Draft ANSI C Rationale'' (ANSI X3J11/88-151) (Nov 18, 1988)
* ''C Information Bulletin #1'' (ANSI X3J11/93-007) (May 27, 1992)
* ANSI C Yacc grammar
** ANSI C grammar, Lex specification
* 
*
Standard C-bibliotek

**Standard C-bibliotek** (**libc**) er standardbibliotek for programmeringsspråket C. Det er standardisert av ISO/IEC, som ISO/IEC 9899:1999. Biblioteket inneheld makroar, typedefinisjonar]], teksthandsaming, matematikk, I/O-funksjonar, hukommelsesallokering og ulike operativsystemtenester.

## Kjelder
İmralı

**İmralı** er ei lita tyrkisk sør i Marmarahavet, vest for Armutlu-Bozburun-halvøya i provinsen Bursa. Frå 1999 til 2009 tente ho som eit høgtryggleiksfengsel for ein enkel fange, Abdullah Öcalan leiaren for PKK som vart erklært ein terroristorganisasjon av USA og EU. I november 2009 vart fleire andre fangar overførte til eit nybygd fengsel på øya, der Abdullah Ocalan og vart sett inn. 

Øya er 8 km lang og 3 km brei med eit areal på 9,98&nbsp;km². Den høgaste toppen er Türk Tepesi med ei høgd på 217 moh. 

Øya vart først erobra av osmanarane, som slik fekk kontroll over Marmarahavet, og hindra austromarane tilkomst til Bursa. 

Fram til den tyrkiske sjølvstendekrigen (1919–1922) var det tre greske landsbyar på øya. Etter utvekslinga av folk mellom Hellas og Tyrkia i 1923, vart øya stort sett ståande utan innbyggjarar fram til 1935, då eit fengsel vart bygd på øya. Fangane her fekk lov å tene pengar med å arbeide i jordbruk og fiske. Då Abdullah Öcalan vart send hit i 1999, vart dei andre fangane sende til andre fengsel. Ein anna kjend fange som har sete her er Billy Hayes, ein amerikansk forfattar som skreiv boka Midnight Express. 

Tre politikarar vart avretta på øya i 1961: 

* Adnan Menderes, statsminister
* Fatin Rüştü Zorlu, utanriksminister
* Hasan Polatkan, finansminister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:İmralı|İmralı]]» frå ,  den 6. august 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Kort historie 
* Om øya
* Kort historie 
* Om namnet på øya
Incir Ada

**Incir Ada** (tyrkisk for 'fikenøya') er ei tyrkisk øy og ein del av Foçaøyane. Ho er eit populært fritidsområde for både lokale og turistar. 

Øya og dei omliggande buktene held den einaste selkolonien i Tyrkia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Incir Ada|Incir Ada]]» frå ,  den 6. august 2012.*
Gudbrandsdal krigsminnesamling

**Gudbrandsdal krigsminnesamling** er eit museum over hendingane i Gudbrandsdalen i den andre verdskrigen og slaget på Kringen i 1612 i den store nordiske krigen. Museet ligg på Kvam i Nord-Fron kommune og er i dag ein del av Gudbrandsdalsmusea. Samlinga er i det såkalla «Vollsfjoset» i sentrum av Kvam.

Museet opna 5. mai 1995.

Like ved museet er det minnesmerke bauta over falne i og omkomne under siste krig frå Gudbrandsdalen, Kvam fredspark. Kvam kyrkje ligg like ved museet.

## Krigen 1940-1945
Museet tar for seg kampane i Gudbrandsdalen i april 1940, dagleglivet under okkupasjonen, motstandskampen og fredsvåren 1945.

## Skottetoget 1612
Museet dokumenterer skottetoget med slaget på Kringen i 1612.

## Bakgrunnsstoff
* Gudbrandsdal krigsminnesamling si heimeside
* Gudbrandsdal krigsminnesamling på kulturnett
* Ditt distrikt 
* Foto frå museet
* Olavsrosa 
* Digitalt museum
Kara Ada i Bodrum

**Kara Ada** (tyrkisk for «svart øy») er ei lita tyrkisk øy i Bodrumbukta i Egearhavet. Ho er eit populært turistmål, særleg for seglsport. 

I mellomalderen var øya, som grekarane kalla *Arkos*, erobra av Maltesarordenen, som òg tok Bodrum. Ho vart erobra på ny av  Det osmanske riket på 1500-talet. I 1919 vart ho okkupert av Italia, men i 1932 gjeven attende til Tyrkia. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kara Ada (Bodrum)|Kara Ada (Bodrum)]]» frå , den 6. august 2012.*
Kara Ada i Izmir

**Kara Ada** eller **Karaada** er ei øy i provinsen Izmir i Tyrkia, nord for Çeşme mellom Çeşmebukta og Khiossundet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kara Ada (Izmir)|Kara Ada (Izmir)]]» frå , den 6. august 2012.*
Kargı Adası

**Kargı Adası** er ei tyrkisk øy i Egearhavet og eit turistmål kjent for fisket sitt og fiskerestaurantane sine. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kargı Adası|Kargı Adası]]» frå , den 6. august 2012.*
Kaşıkøya

**Kaşıkøya** (tyrkisk *Kaşık Adası*, tyder Skeiøya; gresk Πίτα (νήσος)) er ei av ni øyar i Prinseøyane i Marmarahavet, nær Istanbul. Ho ligg mellom øyane i Burgazada og Heybeliada. Kaşık Adası vert offisielt styrt av nabolaget Burgazada i bydelen Adalar i Istanbul i Tyrkia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kaşık Island|Kaşık Island]]» frå ,  den 6. august 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* 
*
Szymon Ziółkowski

**Szymon Jerzy Ziółkowski** () er ein polsk sleggjekastar frå Poznań. Han vart olympiameister i sleggekast i 2000 og verdsmeister i 2001.

## Aktiv
Ziółkowski deltok i sitt fyrste sommar-OL i 1996 i Atlanta, der han kom på tiandeplass, medan han under OL 2000 i Sydney noko overraskande tok gullmedaljen i sleggekast.

Under VM 2001 sette han meisterskapsrekord med 83,38 m og vart verdsmeister. Etter eit par mislykka meisterskap, EM 2002 og OL 2004, kom han sterkt tilbake under VM 2005 i Helsingfors, der han kapra bronsemedaljen.

Etter nokre medaljelause meisterskap, kasta Ziółkowski nest lengst i sleggetevlinga under VM i friidrett 2009 i Berlin og vann sølvmedaljen. Tre år seinare tok han bronsemedaljen under europameisterskapen, og vart nummer sju under sommar-OL i London.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1995 i Göteborg: Utslått i kvalifiseringa
*OL 1996 i Atlanta: Nr 10 – 76,64 m
*EM 1998 i Budapest: Nr 5 – 78,16 m
*VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvalifiseringa
*OL 2000 i Sydney: Gullmedalje – 80,02 m, framom Nicola Vizzioni (79,64 m)
*VM i 2001 i Edmonton: Gullmedalje – 83,38 m, framom Koji Murofushi (82,92 m)
*EM 2002 i München: Utslått i kvalifiseringa
*OL 2004 i Athen: Utslått i kvalifiseringa
*VM i 2005 i Helsingfors: Bronsemedalje – 79,35 m
*EM 2006 i Göteborg: Nr 5 – 78,97 m
*VM 2007 i Osaka: Nr 7 – 80,09 m
*OL 2008 i Beijing: Nr 7 – 79,22 m
*VM 2009 i Berlin: Sølvmedalje – 79,30 m, bakom Primož Kozmus (80,84 m)
*EM i 2010 i Barcelona: Nr 5 – 77,99 m
*VM 2011 i Daegu: Nr 7 – 77,64 m
*EM i 2012 i Helsingfors: Bronsemedalje – 76,67 m
*OL 2012 i London: Nr 7 – 77,10 m
*VM 2013 i Moskva: Nr 9 – 76,84 m
*EM 2014 i Zürich: Nr 5 – 78,41 m

## Bakgrunnsstoff
*Szymon Ziółkowski på World Athletics

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Szymon Ziółkowski|Szymon Ziółkowski]]» frå ,  den 6. august 2012.*
Kekova

**Kekova**, òg kalla  *Caravola*, er ei lita tyrkisk øy nær Demre i provinsen Antalya som vender mot landsbyane Kaleköy (i antikken Simena) og Üçağız (i antikken Teimioussa). Kekova har eit areal på 5,7-10,07 km² og er ikkje busett.

Etter at Italia okkuperte Kastelorizo vart Kekova &mdash; som på denne tida var mellombels busett om sommaren for skoghogst &mdash; omstridd mellom Italia og Tyrkia. I 1932 vart øya gjeven attende til Tyrkia. 

På norsida av øya ligg ruinane av *Dolchiste/Dolikisthe*, ein by frå antikken som vart øydelagd av eit jordskjelv på 100-talet og er i dag delvis under vatn. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kekova|Kekova]]» frå ,  den 6. august 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
* Turistinformasjon 
* Informasjon og bilete av Kekova
* Antalya.gov.tr Historisk info
Kınalıada

**Kınalıada** (gresk Πρώτη, *Proti*) er ei øy i Marmarahavet og den av Prinseøyane som ligg nærast Istanbul i Tyrkia, om lag 12 km sør for byen. Administrativt er øya eit nabolag i bydelen Adalar i Istanbul. 

Proti vart hovudsakleg nytta som ein eksilstad under Austromarriket. Den mest kjende personen som sat i eksil her var keisar Romanos IV Diogenes, etter slaget ved Manzikert i 1071.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kınalıada|Kınalıada]]» frå ,  den 6. august 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Kınalıada at Istanbul Metropolitan Municipality website


## Bakgrunnsstoff
* Bilete av Kınalıada
* Alt om Kinaliada
Küçük Tavşan Adası

**Küçük Tavşan Adası** (tyrkisk for «dei vesle kaninøyane») er to tyrkisk øyar i Egearhavet nord for Gölköy i Bodrum. 

Øyane er typiske fiskelandsbyar i Tyrkia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Küçük Tavşan Adası|Küçük Tavşan Adası]]» frå , den 6. august 2012.*
Kuşøya

**Kuşøya** (tyrkisk *Kuş Adası*, tyder «fugleøya») eller **Arterøya** (armensk Արտեր *Arter*), er ei lita øy i Vansjøen i Tyrkia. Ho er ikkje lenger busett, men tidlegare låg det eit lite armensk kloster på øya. Ruinane av klosteret finst framleis. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kuş Island|Kuş Island]]» frå , den 6. august 2012.*  


## Bakgrunnsstoff
* Side om klosteret på øya
Marmaraøya

**Marmara** er ei tyrkisk øy i Marmarahavet. Ho er den nest største øya i Tyrkia (etter Gökçeada) og den største øya i Marmarahavet. Øya ligg midt i provinsen Balıkesir. Det går både båt og ferje til øya frå Istanbul, og motorbåt frå Tekirdağ og Erdek.

Det er funne spor etter joniske grekarar på øya frå 2000-talet fvt. I antikken heitte øya **Proconnesus** eller **Prokonnesos** (Προκόννησος). I 493 fvt. vart ho brunne av ein fønikisk flåte som kjempa for Darius. I 410 erobra Alcibiades øya for atenarane.
 
Under regjeringstida til Konstantin den store på 300-talet slo aristokratar frå Konstantinopel seg først ned på øya. I 569 hadde dei bygd fleire palass på øya. Det største vart bygd av keisar Justinian I. Justinian bygde òg eit stort nonnekloster på Marmara som er eit av dei tidlegaste nonneklostera ein kjenner til i historia. Frå Austromarriket fall til åra rett etter fyrste verdskrigen var øya nesten utelukkande busett av gresk-ortodokse grekarar.. Under den første verdskrigen vart dei fleste innbyggjarane på øya tvinga over til fastlandet, og etter krigen førte folkeutvekslinga mellom Hellas og Tyrkia i 1923 til at alle dei gjenverande grekarane på øya vart flytta til Hellas og andre stader i verda. 

Den 4. januar 1935 vart Marmaraøya råka av eit kraftig jordskjelv. I lag med naboøyane Avşa og Paşalimanı mista fem personar livet, 30 vart skadde og fleire landsbyar vart øydelagde.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marmara Island|Marmara Island]]» frå ,  den 6. august 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Metelik Adası

**Metelik Adası** er ei tyrkisk øy. Ho høyrer til Foçaøyane i Egearhavet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Metalik Ada|Metalik Ada]]» frå ,  den 6. august 2012.*
Paşalimanı

**Paşalimanı** (tyrkisk *Paşalimanı Adası*), tidlegare  **Halone** (gresk Αλώνη), er ei lita øy sør i Marmarahavet i Tyrkia. Øya ligg under distriktet Marmara i provinsen Balıkesir nordvest i Tyrkia. Det er fem busetnader på øya. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Paşalimanı|Paşalimanı]]» frå ,  den 6. august 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 

	
## Bakgrunnsstoff
* Governorship of Balıkesir
Prinseøyane

**Prinseøyane** (tyrkisk *Prens Adaları*, eller oftare *Kızıl Adalar*, 'Dei raude øyane', eller berre *Adalar*; gammalgresk Πριγκήπων νήσοι *Prinkēpōn nēsoi*) er ei gruppe på ni øyar utanfor kysten av Istanbul i Tyrkia i Marmarahavet. Øyane utgjer distriktet **Adalar** (som tyder øyane) distrikt i provinsen Istanbul.

Øygruppa består av fire større øyar, Büyükada (Storøya) med eit areal på 5,46 km², Heybeliada, Burgazada, Kınalıada og dei fem mindre øyane Sedef Adası, Yassıada, Sivriada, Kaşık Adası og Tavşan Adası.

Om sommaren er øyane populær turistmål frå Istanbul. Sidan det ikkje er trafikk på øya er den einaste transporten her hest og vogn. Øyane ligg berre ein kort båttur frå Istanbul. Dei fleste båtane legg til ved dei fire største øyane.

## Historie

I perioden under Austromarriket vart prinsar og andre kongelege sende i eksil til øyane, og sidan medlemmar av dei osmanske sultanfamiliane. Dette er opphavet til namnet til øyane. Øyane vart erobra av den osmanske flåten under omleiringa av Konstantinopel i 1453. På 1800-talet vart øyane eit populært feriemål for dei rike i Istanbul og fleire hytter og hus i victoriansk stil er framleis bevarte på dei større Prinseøyane.

Øyane har fått ein gradvis meir etnisk tyrkisk karakter på grunn av det kjem mange rike tyrkarar hit.

## Bakgrunnsstoff
* 360 graders bilete av øya
Boikotten av sommar-OL 1980

**Boikotten av sommar-OL 1980** var ein protest mot Sovjetunionen, vertsnasjonen for leikane, av di dei hadde invadert Afghanistan 27. desember 1979.

## Nasjonar som ikkje deltok
65 nasjonar deltok ikkje i leikane sjølv om dei var invitert. Nokre deltok ikkje på grunn av boikotten, medan andre ikkje deltok på grunn av økonomiske problem. Qatar vart ikkje invitert til å delta.

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*2
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*1
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*



1 Qatar deltok ikkje i leikane av di dei ikkje var invitert av Den internasjonale olympiske komitéen (IOK).
2 Kinesisk Taipei deltok ikkje på grunn av oppløysinga av Nagoya i 1979 der Folkerepublikken Kina ville deltake i dei olympiske leikane om Republikken Kina, òg kjend som Taiwan, deltok under namnet Kinesisk Taipei.


## I etterkant
I 1984 var USA vertsnasjon for sommar-OL og leikane vart arrangert i Los Angeles. Denne gongen boikottet Sovjetunionen og 13 andre land dei olympiske sommarleikane. Iran er det einaste landet som boikotta leikane både i 1980 og 1984. 

## Kjelder

### Fotnotar
Kaninøyane i Çanakkale

**Kaninøyane** (tyrkisk **Tavşan adaları** eller **Karayer adaları**) er ei lita tyrkisk øygruppe nord i Egearhavet. Dei ligg om lag 7 km utanfor kysten av fastlandet i den tyrkiske provinsen Çanakkale, 10 km nord for øya Bozcaada (Ténedos) og 13 km sørvest for inngangen til Dardanellane. Den største øya i gruppa er *Tavşan adası* eller *Kaninøya* er om lag 2 km lang og 600 meter brei. I sør ligg dei tre små holmane *Pırasa*, *Orak* og *Yılan*.

Kaninøyane vart politisk og strategisk viktige tidleg på 1900-talet, fordi territorialfarvatnet er viktig for å kontrollere inngangen til Dardanellane. Dei vart gjevne til Tyrkia med Lausanne-traktatane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rabbit Islands (Çanakkale)|Rabbit Islands (Çanakkale)]]» frå ,  den 6. august 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Salih Ada

**Salih Ada** er ei tyrkisk øy i Egearhavet, nord for Bodrum i Tyrkia. Salih Ada er eit populært turistmål og det går båt frå Bodrum til øya. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Salih Ada|Salih Ada]]» frå , den 6. august 2012.*
Sedeføya

**Sedeføya** (tyrkisk *Sedef Adası*, gresk Τερέβυνθος *Terebinthos*, og i antikken kjend som *Androvitha* eller *Andircuithos*) er ei av dei ni øyane i Prinseøyane i Marmarahavet, nær Istanbul i Tyrkia. Sedef Adası er offisielt eit nabolag i distriktet Adalar i Istanbul.

Med eit areal på 0,157 km² er ho ei av dei minste øyane i øygruppa. Øya er hovudsakleg privateigd. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sedef Island|Sedef Island]]» frå ,  den 6. august 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av Sedeføya
STAX

**Stax** (japansk 有限会社スタックス *Yugen-gaisha Sutakkusu*) er eit japansk føretak som produserer elektrostatiske høyretelefonar. Føretaket vart stifta i 1938. Produksjonen av dei fyrste elektrostatiske høyretelefonane, SR-1, tok til i 1960. 

Elektrostatiske høyretelefonar har høg inngangsimpedans og krev difor høg drivspenning (nokre hundre V, noko som kan oppnåast enten med å nytta signaltransformatorar eller effektforsterkarar med høg utgangsspenning. Nokre av høyretelefonane til STAX vert leverte med transformatorar og andre modellar med røyrforsterkarar, som arbeider med spenningar som høver for å driva elektrostatiske høyretelefonar. I motsetnad til røyreffektforsterkarar for svingspolehøgtalarar treng ikkje desse forsterkarane utgangstransformator.

Det er dei elektrostatiske høyretelefonane som har gjort STAX kjent, men føretaket har òg produsert elektrostatiske høgtalarar, tonearmar og pickupar til platespelarar, CD-spelarar, osv. 

I 1995 gjekk STAX konkurs, men starta opp att året etter. I 2011 vart føretaket kjøpt opp av det kinesiske føretaket Edifier.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Sedirøya

**Sedirøya** (tyrkisk *Sedir Adası*), òg kjend som **Kleopatraøya**, er ei lita øy i Gökovabukta sørvest i Egearhavet utanfor kysten av Ula, ein del av provinsen Muğla i Tyrkia. Strendene på øya består utelukkande av skjel, og det vert sagt at denne organiske sanden vart ført med skip frå Raudehavet for Kleopatra. Kvart sandkorn er nær perfekt kuleforma og på grunn av dette er stranda under kraftig vern av styresmaktene for å hindre at det vert fjerna sand frå stranda. I følgje segna symde Kleopatra og Antonius her. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sedir Island|Sedir Island]]» frå ,  den 6. august 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
*
Justin Gatlin

**Justin Gatlin** () er ein tidlegare sprintar frå USA. Han tevla i både 100 meter og 200 meter sprint.

Gatlin har tidlegare delteke i sommar-OL 2004 i Aten, der han vann gull på 100 meter og bronse på 200 meter i tillegg til sølv på 4 x 100 meter stafett. Under VM i friidrett 2005 i Helsingfors tok Gatlin gull på både 100 meter og 200 meter. I 2006 var han ein hundredel frå å setja ny verdsrekord på 100 meter, før han same året vart teken i doping. Opphavleg vart Gatlin utestengd frå idretten i åtte år, men straffa vart seinare korta ned til fire år. Gatlin gjekk difor glipp av m.a. Sommar-OL 2008 i Beijing.

Gatlins personlege rekordar på 100 meter og 200 meter lyder 9,74 og 19,57 sekund. Begge desse rekordane er frå 2015-sesongen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 2004 i Aten: Gull på 100 m, sølv i 4 x 100 m stafett, bronse på 200 m 
*VM 2005 i Helsinki: Gullmedalje på 100 m og 200 m
*VM 2011 i Daegu: Utslått i semifinalane på 100 m (10,23=nr 14)
*OL 2012 i London: Bronsemedalje på 100 m – 9,79
*VM 2013 i Moskva: Sølvmedalje på 100 m og i 4 x 100 m stafett
*VM 2015 i Beijing: Sølvmedalje på 100 m og 200 m
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Sølvmedalje på 100 m – 9,89
*VM 2017 i London: Gullmedalje på 100 m, sølvmedalje i 4 x 100 m stafett
*VM 2019 i Doha: Gullmedalje i 4 x 100 m stafett, sølvmedalje på 100 m

## Kjelder

* 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Justin Gatlin|Justin Gatlin]]» frå ,  den 6. august 2012.*  
 
*World Athletics
Asafa Powell

**Asafa Powell** ()  er en jamaicansk sprintar som spesialiserer seg på 100 meter. Hans personlege rekord på distansen er på 9,72, og han har sprunge 200 meter på 19,90.

Asafa Powell har delteke i fleire OL og internasjonale verdsmeisterskap, men har aldri greidd å nå heilt opp til individuelt gull. Hans beste resultat på 100 meter er bronse under VM i friidrett 2007 i Osaka og ny bronse under VM i friidrett 2009 i Berlin.

Derimot har Powell vore med på å bli olympisk meister for Jamaica på 4 x 100 meter stafett. Det skjedde under sommar-OL 2008 i Beijing, då stafettlaget med Nesta Carter, Michael Frater, Usain Bolt og Powell sette ny verdsrekord. Asafa Powell var også med på det jamaicanske stafettlaget då dei tok gull under VM i friidrett 2009.  Verdsrekorden vart slått av det same jamaicanske laget under VM i friidrett 2011 i Daegu, med Yohan Blake som erstatning for Powell.

## Kjelder
* Nrk.no, 05.08.12: - Har aktører som fra en såpeopera

### Fotnotar
Tavşan Adası

**Tavşan Adası** eller **Neandros Adası** (tyder 'Kaninøya'; gresk Νέανδρος *Neandros*) er den minste av Prinseøyane i Marmarahavet, søraust for Istanbul i Tyrkia. Ho høyrer til distriktet Adalar (som tyder øyane) i provinsen Istanbul. Øya har eit areal på 0,004 km2.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tavşan Adası|Tavşan Adası]]» frå ,  den 7. august 2012.*
Bozcaada

**Bozcaada**, tidlegare oftast **Ténedos** (gresk Τένεδος), er ei lita øy i Egearhavet og utgjer distriktet Bozcaada i Çanakkale i Tyrkia. I 2010 hadde Bozcaada 2354 innbyggjarar. Hovudnæringa er turisme, vinproduksjon og fiske. Øya er kjend for druene sine, vinen og raude valmuar. 

Øya har eit areal på 39 km2. Fleire holmar og midnre øyar ligg kring øya, som ligg nær Dardanellane. Det er det einaste landlege distriktet i Tyrkia utan landsbyar, og har berre ein stor busetnad, Bozcaada.

Øya er kring 6,5 km frå nord til sør og 11 km frå aust til vest. Den høgaste åsen på øya er 192 meter over havet og ligg nordaust på øya, ovanom byen. Søraustsida av øya er åslendt og kupert, høvande for gjeting av sauer og geiter. Den sentrale delen av øya er generelt flat eller med små åsar, høvande for jordbruk, særleg vindyrking.

Øya har middelhavsklima med ein årleg middeltemperatur på 14 °C og ein årleg normalnedbør på 529 mm. Det renn fleire småelvar på øya, men det er for få ferskvasskjelder, så ein må føre vatn over frå fastlandet. Dei sterke nordlege vindane gjer øya til ein av dei mest høvelege plassane for energiproduksjon i Egearhavsregionen i Tyrkia/

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tenedos|Tenedos]]» frå ,  den 7. august 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Oxford Classical Dictionary* *s.* "Tenedos"
*Loeb Classical Library Athenaeus.
**The struggle for justice : 1923-1993 : 70 years of tyrkisk provocation and violations of the Treaty of Lausanne : a chronicle of human rights violations*; Citizen’s Association of Constantinople-Imvros-Tenedos-Eastern Thrace of Thrace. Komotini (1993) 

## Bakgrunnsstoff

*Bozcaada
*Øyguide
Uzunada

**Uzunada** eller **Uzun ada** (tyder 'lang øy') er ei øy ved inngangen til İzmirbukta på vestkysten av Tyrkia. Ho ligg mellom Karaburunhalvøya i vest, og distriktet Foça i aust. Øya er kring 9 km lang frå nord til sør og er den fjerde største øya i landet, og den tredje største tyrkiske øya i Egearhavet. Det gamle greske namnet var *Drymoussa* (Δρυμούσσα), og ho er seinare på gresk kalla *Makronisi* (Langøy) eller *Englezonisi* (Engelskmannøya). I sør ligg fleire mindre småøyar, som Yassıca.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Uzunada|Uzunada]]» frå ,  den 7. august 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Small øys i Near East
Yassıada

**Yassıada** (gresk **Πλάτη** *Plati*) er ei av Prinseøyane i Marmarahavet. Øya har eit areal på 0,05&nbsp;km², og er offisielt eit nabolag i distriktet Adalar i Istanbul i Tyrkia.

Yassıada (Plati) vart nytta av austromarane som sendte prominente personar i eksil her. Ein av desse var den armenske patriarken Narses som var den første som vart sendt til denne øya etter å ha vorte teken til fange på Büyükada (Pringipos) på 300-talet. På 1000-talet nytta austromarane øya for politiske fangar. Restane av fire undergrunnsceller frå denne perioden finst framleis. Austromarane bygde òg eit kloster på øya. Yassıada (Plati) vart erobra av latinske krossfararar under det fjerde krosstoget i 1204.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yassıada|Yassıada]]» frå ,  den 7. august 2012.*
Sivriada

**Sivriada** (gresk Ὀξεία}, *Oχeia*) er ei av Prinseøyane i Marmarahavet nær Istanbul.

Øya, som har eit areal på 0,05&nbsp;km², er offisielt eit nabolag i distriktet Adalar i Istanbul i Tyrkia.

Sivriada vart ofte nytta av prestestanden i Austromarriket som ein stad for fredfull tilbeding, og av dei austromerske keisarane som ein stad for å sende bort brysomme personar. Den første kjende personen som sat fanga på øya etter ordre frå keisar Nikeforos I var Platon av Sakkoudion, onkelen til den kjende presten Theodoros Stoudites, for å ha støtta nevøen sin i konflikten med keisaren. Andre kjende folk som har sete i eksil på øya av religiøse og politiske årsaker var Gebon, Basil Skleros, Nikeforitzes (sjefsministeren til Mikael VII Doukas), partiark Johannes av Konstantinopel og  patriark Mikael II av Konstantinopel. 

Ruinane av ein romersk busetnad og eit austromersk kloster frå 800-talet er framleis synleg på kysten. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sivriada|Sivriada]]» frå ,  den 7. august 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Yılancık Ada

**Yılancık Ada** (tyrkisk for «lita slangeøy») er ei tyrkisk øy i Egearhavet. Hovudnæringa er turisme og fiske.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yılancık Ada|Yılancık Ada]]» frå , den 7. august 2012.*
Gisøya

**Gisøya** er ei øy i Fitjarøyane i Bømlo kommune. Inntil tidleg i 1990-åra høyrte øya til Fitjar kommune. 

Handelsstaden Brandasund ligg på austsida av øya, med Selsøyo på andre sida av sundet. Sundet vert òg kalla Gisøysundet. I sør ligg Ylvesøyo, i nord Selbjørnsfjorden og Slåtterøy, medan berre nokre små holmar ligg mellom øya og storhavet i vest. 

## Historie
Handelsstaden Brandasund og garden som høyrte til, er den einaste garden på øya, men det har vore folk på Gisøyo i lang tid. Det er mellom anna funne ei flintpil og anna flintmateriale i ein buplass frå steinalderen.

Gisøya var i privateige på 1500-talet. I 1590 var Trond Benkestokk eigar, og sidan sonen hans Jon, som selde øya til Anders Mowat på Tysnes. Øya gjekk i arv til sonen Aksel Mowat og vidare til dottera hans Karen. Ho var gift med baron Ludvig Rosenkrantz, som fekk Gisøyo med henne. Baronen selde sidan øya på grunn av pengevanskar og ho hamna etter kvart i eige hos magister Samuel Schrøder, som var sokneprest i Domkyrkja i Bergen. Sidan vart handelsmennene i Brandasund eigarar.

**Folketalsutvikling**

## Namn
Ein er usikker på tolkinga av øynamnet. Professor Magnus Olsen har gissa på at det første leddet kan vere frå mannsnamnet Geiteir. 

Namnet vart skrive Gieszøen i 1570, Geidtzøe i 1599, Geze Sund i 1668, Gesesund i 1692, Gissesund i 1699, Giseøn eller Gisesund i 1723, Brandesund 1758, Gisøsund eller Brandesund i 1838, Brandøsund i 1866, Gisøsund i 1890. 

## Kjelder
*
Kamban forlag

**Kamban forlag** var eit norsk forlag eigd av Hans S. Jacobsen. Det var eit av dei såkalla «NS-forlaga» saman med Blix forlag, Atlantic forlag, Viking forlag, Stenersens Forlag og Centralforlaget.

Før andre verdskrig hadde forlaget namn etter Jacobsen sitt tidsskrift, Ragnarok. Forlaget utvikla seg under okkupasjonen til eit sjølvstendig nasjonalsosialistisk forlag med personleg profil. Ikkje minst vart forlaget prega av litteratur av og for frontkjemparane, med forfattarar som Per Imerslund, Olav Arnesen, Bernhard Bolsmo og Oscar Barth. Halldis Neegaard Østbye gav òg ut bøker på Kamban, likeeins Kåre Bjørgen; dessutan utkom fleire barnebøker prega av nasjonalsosialistisk ideologi. Under rettsoppgjeret etter andre verdskrig fekk forlaget midlar inndrege og konfiskert.  Seinare starta Jacobsen opp på nytt under namnet Store Bjørn Forlag der han m.a. utgav Ralph Hewins si bok om Quisling.

## Forfattarar knytt til Kamban
* Per Imerslund
* Olav Arnesen
* Bernhard Bolsmo
* Oscar Barth
* Halldis Neegaard Østbye
* Kåre Bjørgen
* Mita Hartmann

## Bøker gitt ut på Kamban
*Pegasus på flukt*, Lars Hansen (1940)
* *Jeg flyktet fra England*, Willy Bjørneby (1941)
* *Eld og blod*, Kåre Bjørgen (1941)
* *Det står et berg*, Mita Hartmann (1941)
* *Norwegen* (1943)
* *En musikus*, Mita Hartmann (1943)
* *Videre i passgang, opplevelser i Mexico og Spania*, Per Imerslund (1944)
* *Djala den dumme* F. Faye og R. Qvam (1944)
* *Karavanen ved Den persiske bukt – [[F. Steuben]] (1944)*
* *Rappfot og Pilgjente*, F. Steuben (1944)
* *Den flygende pil*, F. Steuben (1944)
* *Den røde storm*, F. Steuben (1944)
* *Tecumseh, bergløven*, F. Steuben (1944)
* *Den strålende Stjerne, *F. Steuben (1944)
* *Manito's sønn*, F. Steuben (1944)
* *Tecumsehs død* F. Steuben (1944)
* *[[Slik talte Zarathustra]]*, Friedrich Nietsche (1944)
*  Oscar Bangs dagbok fra en overvintring 1938-39 på Nordøst-Grønland (1944)
* *Stifinnere* Bjørn Bruse (Erling Hauger)(1945) 

## Kjelder
* NorgesLexi 
* Ringdal, N.J./Larsen, T.H.: Kultur og kommers, Den norske Forleggerforening 1895—1995, 1995
NS-forlaga

«NS-forlaga» var norske forlag som under andre verdskrigen gav ut litteratur, brosjyrer og anna propagandamateriale i «den nye tids ånd». Dei samarbeidde ofte nært med Nasjonal Samling (NS) og i mindre omfang direkte med okkupasjonsmakta. Mellom dei større forlaga reknar ein Centralforlaget, Blix forlag, Stenersens forlag og Kamban forlag. Det siste var eigd Hans S. Jacobsen. I tillegg inkluderte var det små forlag og trykkeri som Viking forlag og Atlantic forlag. Atlantic var direkte dirigert av tyskarane.

Gyldendal forlag vart ikkje rekna som eit NS-forlag sjølv om det hadde eit stort tal av NS-forfattarane.

## Kjelder
* NorgesLexi 
* Ringdal, N.J./Larsen, T.H.: Kultur og kommers, Den norske Forleggerforening 1895—1995, 1995
Centralforlaget

**Centralforlaget** var eit norsk forlag. Sommaren 1943 vart det tatt over av Stenersens forlag.

Forlaget var saman med Kamban forlag, Blix forlag og Stenersens forlag eit av dei såkalla «NS-forlaga». 

## Kjelder
* 
* Ringdal, N.J./Larsen, T.H.: Kultur og kommers, Den norske Forleggerforening 1895—1995, 1995
Andrej Abduvalijev

**Andrej Khakimovitsj Abduvalijev** () er ein sovjetisk/tadsjikisk/usbekisk, tidlegare sleggjekastar, fødd i Leningrad. Han vart olympiameister i sleggekast under OL 1992 i Barcelona. Året etter vart han verdsmeister i øvinga, ein tittel han forsvarte i 1995. Hans personlege rekord er 83,46 m, oppnådd i Sotsji i 1990.

## Aktiv
Abduvalijev representerte Sovjetunionen fram til 1992. Etter dei ulike statane braut ut av unionen og denne vart oppløyst, representerte han Tadsjikistan fram til 1996. Frå 1997 gjekk han over til å representere Usbekistan. Både då han vann OL-gull i 1992 og dei to VM-gulla (1993  og 1995) hadde Abduvalijev hardast konkurranse frå Igor Astapkovitsj, som altså måtte nøye seg med tre sølvmedaljar frå dei nemnde meisterskapane.

I 1998 vart han asia-meister i sleggekast. Han deltok i Sommar-OL 2000, men vart utslått i kvalifiseringa.

### Medaljar og plaserringar i internasjonale meisterskap
* VM 1991 i Tokyo: Nr 5 (78,30 m)
* OL 1992 i Barcelona: Gullmedalje (82,54 m) framom Igor Astapkovitsj (81,96 m)
* VM 1993 i Stuttgart: Gullmedalje (81,64 m) framom Igor Astapkovitsj (79,88 m)
* VM 1995 i Göteborg: Gullmedalje (81,56 m) framom Igor Astapkovitsj (81,10 m)
* VM 1999 i Athen: Utslått i kvalifiseringa (nr 15 med 74,96 m)
* Asia-meisterskapen 1998 i Fukuoka: Gullmedalje
* VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvalifiseringa (nr 15 med 75,12 m)
* OL 2000 i Sydney: Utslått i kvalifiseringa (nr 15 med 75,64 m)

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Andrey Abduvaliyev|Andrey Abduvaliyev]]» frå ,  den 7. august 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Flittiglise

**Flittiglise** (*Impatiens walleriana*) er ein planteart i springfrøslekta i springfrøfamilien. Han er ein blomstrande urteaktig fleirårig plante med breie lansettforma blad som er 3–12&nbsp;cm lange og 2–5&nbsp;cm breie. Blada er oftast fyllotaksiske og alternerande, men dei kan også vere fyllotaksiske og motsette mot toppen av planta. Blomstrane er talrike, 2–5&nbsp;cm i diameter. Dei har fem kronblad og 1 cm lange sporar. Mogne frøkapslar eksploderer på same måte som hos andre artar i springfrøslekta, noko som er ei evolusjonært tilpassa frøspreiing.

Planta veks naturleg i Aust-Afrika frå Kenya til Mosambik. Flittiglise er ein utbreidd prydvekst i andre delar av verda, både som bed- og potteplante.

## Namn
Det vitskaplege namnet er *Impatiens walleriana*: 
* *Impatiens* tyder 'utolmodig' og viser til korleis frøkapselen til planta slenger ut frøa sine ved berøring.
* *walleriana* er etter Horace Waller, ein misjonær i det sentrale Afrika på 1800-talet.
Eit tidlegare vitskapleg namn var *Impatiens sultanii*.

På engelsk har planten vore kjend som *busy Lizzie* (i Storbritannia), *balsam*, *sultana* eller berre *impatiens*.

## Utbreiing
Flittiglise finn ein naturleg i Kenya, Tanzania, Mosambik, Sør-Malawi og Aust-Zimbabwe. Arten veks her på fuktige, skyggefulle stader, fuktige klipper, kyst- og fjellregnskogar i høgder frå 0 til 2000 moh.

## Kultivarar

Sjølv om *I. walleriana* er fleirårig når han får stå frostfritt, er planten vanlegvis sett på som halvherdig eittårig i tempererte regionar. Som potteplante kan han likevel overvintre innandørs. Flittiglise er vanleg å plante i parkar og hagar, typisk i blomsterkassar og i blomsterbed. Flittiglise kan formeirast gjennom frø eller stiklingar, som ofte lett slår rot i vatn. Talrike kultivarar med ei rekkje fargar frå  kvitt til lilla er tilgjengelege i handel, anten som frø eller unge plantar. Dei omfattar dei følgjande (namna merka med  har oppnådd britiske Royal Horticultural Society sin Award of Garden Merit:

Super Elfin-serien er den mest vanlege kultivargruppa i handelen. Denne gruppa var odla fram av Claude Hope på Costa Rica. Hope utvikla denne kultivaren frå arten si naturlege form til å bli ein av dei mest populære blomsterbedplantane i verda.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Impatiens walleriana|Impatiens walleriana]]» frå ,  den 23. mai 2017.*  

## Bakgrunnsstoff
Libor Charfreitag

**Libor Charfreitag** () er ein slovakisk tidlegare sleggjekastar frå Trnava. Han vart europameister i sleggekast i 2010 og fekk VM-bronse i 2007. Charfreitag sin personlege rekord på 81,81 meter vart oppnådd under eit stemne i Praha i 2003.

## Aktiv
Charfreitag deltok mellom 2002 og 2010 i ei rad meisterskapsfinalar. Første gongen, i EM 2002 i München, vart han nummer sju. Same plasseringa oppnådde han under OL 2004 i Athen.

I 2007 vann Charfreitag den fyrste medaljen i eit stort internasjonalt meisterskap, då han kom på bronseplass i sleggetevlinga under verdsmeisterskapen i Osaka. I finalen presterte han sitt lengste kast for sesongen, 81,60 m, men kunne ikkje hamle opp med korkje Ivan Tsikhan eller Primož Kozmus. Charfreitag nådde sitt mål om ein meisterskapstittel då han vann europameisterskapen 2010 med eit kast på 80,02 m, og slo italienaren Vizzioni med nesten ein meter.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
* VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvalifiseringa
* OL 2000 i Sydney: Utslått i kvalifiseringa
* VM 2001 i Edmonton: Utslått i kvalifiseringa (nr 18)
* EM 2002 i München: Nr 7 – 79,20 m
* VM 2003 i Paris: Utslått i kvalifiseringa (nr 13 med 76,52 m)
* OL 2004 i Athen: Nr 7 – 77,54 m
* VM 2005 i Helsingfors: Nummer 9 – 76,05 m
* EM 2006 i Göteborg: Utslått i kvalifiseringa (nr 14 med 74,13 m)
* VM 2007 i Osaka: Bronsemedalje med 81,60 m
* OL 2008 i Beijing: Nr 6 – 78,65 m
* VM 2009 i Berlin: Nr 10 – 72,63 m
* EM 2010 i Barcelona: Gullmedalje – 80,02 meter, framom Nicola Vizzoni (79,12 m) og Krisztián Pars (79,06 m)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Libor Charfreitag|Libor Charfreitag]]» frå , den 7. august 2012.*
Juha Tiainen

**Juha Tiainen** () var ein friidrettsutøvar og politimann frå Uukuniemi i Finland, som vann gullmedaljen i sleggjekast under OL 1984 i Los Angeles. Hans personlege rekord på 81,52 meter sette han i Tammerfors same året som han vart olympiameister.

### Aktiv
Dei fleste landa i Aust-Europa boikotta dei olympiske sommarleikane i Los Angeles i 1984, noko som gjorde at mange av medaljekandidatane mangla i sleggekast-øvinga under olympiaden. Største favorittane til gullmedaljen var då dei to vesttyskarane Karl-Hans Riehm og Klaus Ploghaus. Etter to omgangar i finalen leia Ploghaus med 75,96 m, vel meteren føre italienaren Gianpaulo Urlando (som etterpå vart diska for doping) med Riehm på tredjeplass, Tiainen låg på sjetteplass med 72,64 m. I tredje omgang fekk både Riehm og Tiainen opp sine best kast i tevlinga, med høvesvis 77,98 m og 78,08 m. Ploghaus auka til 76,68 m i siste omgang og fekk bronse. Utan  vinnarkastet sitt ville Tiainen hamna på fjerdeplassen i tevlinga.

Tiainen vart finsk meister i sleggekast seks gongar (1977, 1979, 1981, 1984, 1987 og 1990), og vann 13 medaljar i finske meisterskap (6-5-2).

### Medaljar i internasjonale meisterskap
* EM i friidrett 1982 i Aten: Nr 12 med 72,12 m
* VM i friidrett 1983 i Helsingfors: Nr 9 med 75,60 m
* Sommar-OL 1984 i Los Angeles: Gullmedalje med 78,08 m, framom Karl-Hans Riehm (77,98 m)
* EM i friidrett 1986 i Stuttgart: Utslått i kvalifiseringa
* VM i friidrett 1987 i Roma: Utslått i kvalifiseringa
* Sommar-OL 1988 i Seoul: Utslått i kvalifiseringa
* EM i friidrett 1990 i Split: Nr 9 med 73,70 m

Tiainen døydde i Lappeenranta av «viral lungebetennelse».

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Juha Tiainen|Juha Tiainen]]» frå ,  den 7. august 2012.*
Angloarabar

**Angloarabar** er ein fransk hesterase med opphav i arabarhest og engelsk fullblodshest. 
## Raseskildring
Rasen er forholdsvis ny og det er ein viss variasjon mellom individa. Idealet er ein hest som er uthaldande som arabarhesten og har styrken, farten og storleiken til engelsk fullblodshest. Rasen er vanlegvis mellom 157 cm og 170 cm i mankehøgd.

## Historie
Angloarabaren vert avla fram for å freiste å kombinere dei beste eigenskapane til arabarhest og engelsk fullblodshest. Avlsarbeidet tok til på 1800-talet. I Frankrike og visse andre land, mellom anna Sverige, finst eige avlsregister for angloarabar, og i desse landa vil ei krysning mellom fullblods og arabar kunne registrerast som angloarabar. Andre land har annan praksis.

## Førekomst
I heimlandet Frankrike og ei rekkje andre land er angloarabaren ein mykje nytta ridehest.
## Bruk
Angloarabaren vert brukt som ridehest, og nokre individ har hevda seg sterkt i høge klassar av sprangriding og feltritt. Angloarabaren har også vorte brukt i avlsarbeidet til andre hesterasar, mellom anna svensk varmblods ridehest og hensonhest. Det er ikkje uvanleg at sportsponniar har innslag av angloarabarblod.

## Kjelder
*Store norske leksikon om angloarabar
*Den franske rasestandarden (sida er på fransk)
Adrián Annus

**Adrián Annus** () er ein ungarsk, tidlegare sleggjekastar, fødd i Szeged. Han vart europameister i sleggjekast i 2002. To år seinare gjekk han til topps i OL-finalen i øvinga, men vart få dagar seinare frådømt gullmedaljen.

### Aktiv
Annus vann gullmedaljen under EM i friidrett 2002 med eit lengste kast på 81,17 m framom Vladislav Piskunov frå Ukraina som nådde 80,39 m. Året etter erobra Annus sølvmedaljen under verdsmeisterskapen i Paris. Med eit kast på 80,36 m var han langt bak verdsmeisteren Ivan Tsikhan frå Kviterussland, som kasta 83,05 m.

### Doping
Annus vart tildelt gullmedaljen i sleggjekast under Sommar-OL 2004 i Athen, men grunna mistankar om juks med urinprøvene vart han kalla inn til nye prøver. Han nekta å ta ein ny test, og vart då frådømt gullmedaljen. Medaljen nekta han å gje frå seg, fyrst etter Ungarn vart truga med sanksjonar leverte han frå seg medaljen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
* OL 1996 i Atlanta: Utslått i kvalifiseringa
* EM 1998 i Budapest: Nr 8 (77,29 m)
* OL 2000 i Sydney: Utslått i kvalifiseringa
* VM 2001 i Edmonton: Nr 9 (78,10 m)
* EM 2002 i München: Gullmedalje (81,17 m)
* VM 2003 i Paris: Sølvmedalje (80,36 m)
* OL 2004 i Athen: Diskvalifisert (opphavleg tildelt gullmedaljen)

Han vart kåra til «Årets idrettsmann i Ungarn» i 2003.

## Kjelder

*
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Adrián Annus|Adrián Annus]]» frå ,  den 7. august 2012.*
Mita Hartmann

**Mita Hartmann** () var ein norsk forfattar. Ho var gift med Lorentz Patrik Thoresen. Ved folketellinga i 1910 studerte ho ved Berliner Universitetet.

## Bibliografi
* Vi nye fattige, 1931
* Det står et berg : roman, Kamban forlag, 1941
* En musikus : roman, Kamban forlag, 1943

## Kjelder
* Mita Hartmann i Bibsys

;Referansar