open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Llyn Geirionydd

**Llyn Geirionydd** ligg i ein dal i Nord-Wales der nordenden av Gwydyr Forest møter foten av Carneddaufjella. Innsjøen er nesten 1,4 km lang og dekkjer eit areal på 18 hektar. Han er ikkje djupare enn 15 meter nokon stad. 

Elva Afon Geirionydd renn ut frå Llyn Geirionydd og gjennom eit bratt gjel, som er populært å gå gjennom. I botn av gjelet ligg restane av Klondyke Mill, som nytta vatnet i elva. Det gjekk ein taubane frå mølla og nedover til vegen nedfor vatnet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Geirionydd|Llyn Geirionydd]]» frå ,  den 23. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*"The Lakes of North Wales" av Jonah Jones, Whittet Books Ltd, 1987
*"The Lakes of Eryri" av Geraint Roberts, Gwasg Carreg Gwalch, 1985
Llyn Glangors

**Llyn Glangors** er ein innsjø i Gwydir Forest i Nord-Wales. Han ligg 270 meter over havet og dekkjer eit areal på 6 hektar. Innsjøen er eit kunstig reservoar som vart bygd for å skaffe vatn til Pandora-gruva i nærleiken.

Ein trur at Sarn Helen, den romerske vegen, gjekk like ved innsjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Glangors|Llyn Glangors]]» frå ,  den 23. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**The Lakes of Eryri*, av Geraint Roberts, Gwasg Carreg Gwalch, 1985
Glaslyn

**Glaslyn** er ein innsjø i Snowdonia nasjonalpark i Gwynedd, nordvest i Wales. Han ligg høgt, 600 meter over havet, i ein dalbotn på austsida av Snowdon. Vatnet er omtrent forma som ein ellipse, og er 500 meter frå aust til vest og 300 meter frå nord til sør. 

Glaslyn er kjelda til Afon Glaslyn, den store elva i Gwynedd, som renn austover til reservoaret Llyn Llydaw før ho snur sørvestover og når havet ved Porthmadog.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Glaslyn|Glaslyn]]» frå ,  den 23. desember 2010.*
Julemerke

**Julemerke** er eit spesielt frimerkeliknande klistremerke, som  er nytta til juleposten. Det var opphavleg oppfunne for å samle inn pengar til barn med tuberkulose.
I motsetnad til julefrimerke har eit julemerke ingen frankeringsverdi.

Det første julemerket var dansk og vart sendt ut den 6. desember 1904 etter en idé av postmeistar Einar Holbøll. I Noreg har det tradisjonelt vore religiøse og humanitære organisasjonar som har sendt ut julemerke, mellom andre Norske Kvinners Sanitetsforening, Den Norske Sjømannsmisjon og Norges Røde Kors. Julemerker kom på marknaden i Noreg i 1906.

## Sjå òg
* Julefrimerke

## Kjelder
* Knut Anders Berg, Liv Berit Tessem og Kjetil Wiedswang: *Julen i norsk og utenlandsk tradisjon*, Gyldendal , 1993
Julefrimerke

**Julefrimerke** er eit frimerke til bruk på julekort og julebrev. 

I motsetnad til julemerke har eit julefrimerke frankeringsverdi. Som oftast er frankeringsverdien trykt på merket, men det kan forekomme at ikkje er trykt nokon verdi.

## Sverige
Posten garanterar at julekort frankerte med julefrimerke, postlagt den dagen som posten har oppgitt som siste dato, kjem fram før julaftan. Er julefrimerka valørlause kan ein nytta merke frå tidlegare år. Julefrimerket kan nyttast på anna post og blir då rekna som frimerke for B-post opp til 20 gram. Posten brukar å sette opp raude postkasser for julekort og å dele ut særskilte konvoluttar for å lette sorteringsarbeidet av juleposten.

## Sjå òg
*Julekort
*Julemerke

## Bakgrunnsstoff
* «The First Christmas Stamp in America» ved hubpages.com
Llyn Goddionduon

**Llyn Goddionduon** er ein innsjø i Gwydir Forest i Nord-Wales. Han ligg 242 meter over havet og dekkjer eit område på 4 hektar. Vatnet ligg midt i ein barskog og er ein av få naturlege innsjøar att i området. Nesten alle andre vatn i skogen er delvis eller heilt vorte ombygde til reservoar for gruver som er spreidd omkring i skogen. 

Det er sett ut bekkeaure i vatnet av ein lokal fiskeklubb. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Goddionduon|Llyn Goddionduon]]» frå ,  den 23. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**The Lakes of Eryri*, av Geraint Roberts, Gwasg Carreg Gwalch, 1985
Llyn Gwernan

**Llyn Gwernan** er ein innsjø i Gwynedd i Wales og ein viktig geologisk stad. Dei organiske avleiringane etter den siste istida er ekstra tjukke i dette området.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Gwernan|Llyn Gwernan]]» frå ,  den 23. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Llyn Gwynant

**Llyn Gwynant** er ein innsjø i Snowdonia i Wales. Llyn Gwynant ligg ved River Glaslyn i Nant Gwynant-dalen, om lag 2 km nordaust for Llyn Dinas; landsbyen Bethania ligg mellom dei. 

Snowdon ligg 3 km mot nordvest. Innsjøen er naturleg og har ein storleik på 50 hektar. Han er ein populær stad for kano- og kajakkpadling. 

I 2003 vart delar av filmen *[[Lara Croft Tomb Raider: The Cradle of Life]]* filma der. 

## Bakgrunnsstoff
*Film locations
*www.geograph.co.uk : Bilete av Llyn Gwynant og omliggande område
Llyn-y-foel

**Llyn-y-Foel** er ein innsjø i Snowdonia i Wales. Han er om lag 240 meter lang og 120 meter brei, men ikkje djupare enn 2 meter på det djupaste. Han ligg 535 moh. ved foten av hovudryggen til Moel Siabod.

Elva som renn ut av søraustenden av innsjøen er ei av hovudkjeldene til Afon Ystumiau, som renn vidare til Afon Lledr og til slutt Afon Conwy.

Den djupe brunfargen i vatnet kjem av torv i det omliggande området. Dette har gjeve opphav til ein unik type bekkeaure som berre finst i denne innsjøen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn-y-foel|Llyn-y-foel]]» frå ,  den 23. desember 2010.*
Llyn Idwal

**Llyn Idwal** er ein innsjø i Cwm Idwal i Glyderaufjella i Snowdonia i Wales. Han er om lag 800 meter lang og 300 meter brei. 

Innsjøen er kalla opp etter sonen til Owain Gwynedd, ein av dei gamle prinsane av Wales, som i følgje segna vart myrda ved drukning i innsjøen.

Det renn fleire bekkar ut i Llyn Idwal frå kring Cwm Idwal. Ei lita elv renn ut av innsjøen og munnar ut i Afon Ogwen ved Pont Pen-y-Benglog nær Ogwen Cottage, like oppfor fossen Rhaeadr Ogwen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Idwal|Llyn Idwal]]» frå ,  den 23. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*www.geograph.co.uk : bilete av Llyn Idwal og omliggande område
Llangorse Lake

**Llangorse Lake** (walisisk *Llyn Syfaddon* eller *Llyn Syfaddan*) er den største naturlege innsjøen i Sør-Wales og ligg i Brecon Beacons nasjonalpark, nær byen Brecon og landsbyen Llangors.

Innsjøen er kjend for fisk som ikkje høyrer til laksefamilien (sørleg gjedde), vassport og den einaste crannogen i Wales. Llangorse er òg ein av stadane som vert oftast nemnd i walisiske folkeminne.

På grunn av den lange historia til innsjøen har han hatt mange forskjellige namn.

Llangorse Lake er ein eutrofisk bresjø med ein omkrins på kring 8&nbsp;km og eit areal på 1,53&nbsp;km². Innsjøen er 1,5&nbsp;km lang og ligg 154 meter over havet. Innsjøen ligg mellom nedslagsfelta til River Wye i nord og River Usk i sør. Elva som renn ut av innsjøen heiter Afon Llynfi.

Innsjøen har status som *[[Site of Special Scientific Interest]]* (SSSI) og har eit rikt mangfald på fisk og fugl, noko som vart nemnd alt på 1100-talet av Gerald av Wales (Giraldus Cambrensis).

Crannógen er ei lita kunstig øy, som ligg om lag 40 meter frå nordsida av innsjøen. Han vart bygd av massive stokkar av eik. Han vart utforska av arkeologar frå National Museum of Wales mellom 1989 og 1993.  Ein fann mellom anna tekstil av høg kvalitet og ein bronse-tapp frå 700- til 800-talet.

I 1925 fann arkeologar ein nesten komplett uthola kano i innsjøen. Karbon-14 datering viste at han kom frå 800-talet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llangorse Lake|Llangorse Lake]]» frå ,  den 23. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**The Description of Wales av Geraldus Cambrensis på Project Gutenberg
**The Domesday Book of Mammoth Pike av Fred Buller, Hutchinson, 1979 (ISBN 0-09-136170-2)
Llwyn-on-reservoaret

**Llwyn-on-reservoaret** er det største og sørlegaste av tre reservoar i Taff Fawr-dalen i Sør-Wales. Det er eigd av Welsh Water og ligg i Brecon Beacons nasjonalpark. Den austlege halvdelen ligg i Merthyr Tydfil sameinte styresmaktområde og den vestlege halvdelen i Rhondda Cynon Taff. Reservoaret ligg innanfor dei historiske grensene til Breconshire. Demninga ligg like ved landsbyen Llwyn-On.

Nant Gwinau, Nant Car og Garwnant er dei største elvane som renn ut i reservoaret.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llwyn-on-reservoaret|Llwyn-on-reservoaret]]» frå ,  den 23. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Welsh Water Recreation Guide
Llyn Llydaw

**Llyn Llydaw** er ein innsjø i Snowdonia nasjonalpark ved foten av Snowdon, det høgaste fjellet i Wales. Denne lange tynne innsjøen vart danna i ein dalbotn, om lag ein tredjedel på veg opp fjellet. 

Innsjøen er ein av dei mest vitja i heile Storbritannia. Kvart år vitjar tusenvis av menneske Snowdon, og den mest populære ruta går forbi innsjøen. Llyn Llydaw er den største av tre vatn på austsida av Snowdown. Høgare oppe ligg Glaslyn og lenger nede ligg Llyn Teyrn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Llydaw|Llyn Llydaw]]» frå ,  den 23. desember 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*www.geograph.co.uk : bilete av Llyn Llydaw og omliggande område
Llyn Fanod

**Llyn Fanod** er ein innsjø mellom Penuwch og Bontnewydd i Ceredigion i Wales.

Han har status som *[[Site of Special Scientific Interest]]* og er delvis eigd av Wildlife Trust of South and West Wales. Han er ein mesotrofisk innsjø som ligg ved kjelda til River Aeron. Det næringsfattige vatnet gjer at det finst mange lokalt sjeldne planter her. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Fanod|Llyn Fanod]]» frå ,  den 23. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*www.geograph.co.uk : bilete av Llyn Fanod og omliggande område
Llyn Melynllyn

**Llyn Melynllyn** er ein innsjø på kanten av Carneddau-fjella i Snowdonia i Nord-Wales. Han ligg like over 600 meter over havet og har eit areal på 7,5 hektar. Bratte klipper stig opp på vestsida opp til toppen av Foel Grach.

Det vart bygd ei lita demning i nordenden i 1887, men denne vart det slått hol på i 1970. Innsjøen er reservoar for Llandudno-området. Mindre enn ein kilometer mot nord ligg den større Llyn Dulyn.

Elva som renn ut frå innsjøen heiter Afon Melynllyn, og renn nordaustover mot Afon Dulyn, som igjen er ei sideelv til Conwyelva.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Melynllyn|Llyn Melynllyn]]» frå ,  den 23. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**The Lakes of Eryri* av Geraint Roberts, Gwasg Carreg Gwalch, 1985
Llyn y Fan Fach

**Llyn y Fan Fach** er ein innsjø på austsida av Black Mountain (Brecon Beacons nasjonalpark) i Carmarthenshire sør i Wales. Han ligg nær Llyn y Fan Fawr.

## Segna om Llyn y Fan Fach

Eit folkeminne er knytt til innsjøen. I følgje segna skal ein lokal ung mann, sonen til ei enkje frå Blaen Sawdde (nær Llanddeusant) vorte samd om å gifte seg med ei jente som steig opp frå innsjøen. Vilkåret var at han ikkje skulle slå her tre gonger. Han gjekk med på dette for jenta var særs vakker, og dei var lukkeleg i fleire år i eit hus i Esgair Llaethdy nær Myddfai, der dei fekk born. Jenta hadde spesielle kyr og andre dyr. I løpet av åra så slo mannen hennar ho tre gonger, og ho måtte attende i innsjøen og førte kveget sitt med seg. Mora kom derimot attende for å hjelpe og instruere borna sine, og sørleg ein kalla Rhiwallon. Rhiwallon og dei andre sønene reiste til hoffet til Rhys Gryg frå Deheubarth der dei vart kjende lækjarar som i dag er kjend som lækjarane frå Myddfai. Fleire av medisinoppskriftene deira finst framleis i walisiske dokument. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn y Fan Fach|Llyn y Fan Fach]]» frå ,  den 23. desember 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*www.geograph.co.uk : bilete av Llyn y Fan Fach og omliggande område
Llyn Llywenan

**Llyn Llywenan** er ein innsjø vest på Anglesey i Wales om lag 1&nbsp;km nord for landsbyen Bodedern og 9&nbsp;km aust for byen Holyhead. Han er 1,1&nbsp;km lang og 400 meter brei med ei flate på 0,4&nbsp;km². Innsjøen er den største naturlege innsjøen på øya. Dei større Llyn Alaw og Llyn Cefni er begge menneskeskapte.

Innsjøen har status som *[[Site of Special Scientific Interest]]* og ligg 34 meter over havet. Han vart vald som SSSI på grunn av uvanlege vassplanter som finst her og at han er særs grunn, slik at han dei neste hundreåra kan mudre heilt til.

Det ligg to gravhaugar frå steinalderen like sør for innsjøen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Llywenan|Llyn Llywenan]]» frå ,  den 23. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
John Debney

**John C. Debney** () er ein USA-amerikansk filmmusikkomponist. 

Debney er fødd og oppvaksen i Glendale i California. Som seksåring tok han gitartimar, og spelte i rockeband på college. Etter college tok han ein grad i musikkomposisjon ved California Institute of Arts før han starta å jobba for Disney. Sidan har han arbeidd seg oppover og er i dag mest kjend for å ha komponert musikken til filmar som The Passion of the Christ, Sin City, Et kongerike for en lama og Iron Man 2. 

## Filmmusikk komponert av John Debney (utval)

### 1993

* White Fang 2: Myth of the White Wolf

### 1997

* I know what you did last summer
* Lystløgneren
* Skrikene i Chicago

### 1999

* Inspector Gadget
* Mannen fra Mars

### 2000

* Et kongerike for en lama

### 2001

* Som hund og katt
* Spy Kids
* Prinsesse på prøve

### 2002

* The Tuxedo
* Dragonfly
* Spy Kids 2: The Island of Lost Dreams
* Skorpionenes konge

### 2003

* Bruce Almighty
* Elf

### 2004

* The Whole Ten Yards
* The Princess Diaries 2: Royal Engagement
* Spider-Man 2 (samarbeid med Danny Elfman)
* The Passion of the Christ (filmmusikken vann oscar)

### 2005

* The Pacifier
* Lille Kylling
* Sin City (med Graeme Revell og Robert Rodriguez)

### 2006

* Maurbølla
* Everyones Hero

### 2007

* Spider-Man 3 (samarbeid med Christopher Young)
* Evan Almighty

### 2008

*  (samarbeid med Randy Edelman)
* Meet Dave
* My Best Friends Girl

### 2009

* Hannah Montana: The Movie
* Hundehotellet
* De kom fra rommet

### 2010

* Valentines Day
* Iron Man 2
* Yogi Bjørn

## Kjelder

* Engelsk Wikipedia om John Debney.
* John Debney på Imdb.com
Llyn y Fan Fawr

**Llyn y Fan Fawr** er ein innsjø i grevskapet Powys i Wales. Han ligg ved foten av Fan Brycheiniog, den høgaste toppen i Black Mountain i Brecon Beacons nasjonalpark.

Innsjøen ligg i eit dalsøkk danna under den siste istida. Elva Nant y Llyn renn frå innsjøen og vidare til River Tawe. Vatnet ligg om lag 605 meter over havet.

Llyn y Fan Fach ligg 3 km lenger mot vest. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn y Fan Fawr|Llyn y Fan Fawr]]» frå ,  den 23. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*Bilete av innsjøen
Llynnau Mymbyr

**Llynnau Mymbyr** er to innsjøar i Dyffryn Mymbyr, ein dal som går frå landsbyen Capel Curig til Pen-y-Gwryd hotell i Snowdonia, nordvest i Wales. Vegen A4086 går langs nordsida av begge to. 

Strengt tatt er det ein enkelt innsjø, opphavleg kalla Llyn Mymbyr. Halvvegs i innsjøen er det bygd opp ein midtveg langs nrodsida.  Elva som renn ut frå innsjøane er Nantygwryd, som kjem frå Llyn Cwm-y-ffynnon. Elva munnar ut i Afon Llugwy. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llynnau Mymbyr|Llynnau Mymbyr]]» frå ,  den 23. desember 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Plas y Brenin
* 360 panoramabilete av Llynau Mymbyr
Llyn Ogwen

**Llyn Ogwen** er ein innsjø nordvest i Wales. Han ligg langs A5 mellom fjellkjedene Snowdonia, Carneddau og Glyderau. Grevskapsgrensa her er trekt slik at sjølve innsjøen ligg i Gwynedd, medan alt det omliggande landområdet (utanom utsiget) ligg i Conwy County Borough.

Llyn Ogwen ligg 310 meter over havet og har eit areal på 32 hektar. Han er særs grunn og den største djupna er ikkje meir enn tre meter. Det renn fleire bekkar ut i vatnet frå fjella omkring, mellom anna Tryfan og Pen yr Ole Wen. Den største av desse elvane er Afon Lloer, som kjem frå Ffynnon Lloer.

Llyn Ogwen er òg kjelda til Afon Ogwen som renn nordover og ut i sjøen nær Bangor. Sjølv om Ogwen er ein naturleg innsjø, vart det bygd ei demning tidleg på 1900-talet for å auke vassnivået. Vatnet vart nytta i Penrhyn-gruva i nærleiken.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Ogwen|Llyn Ogwen]]» frå ,  den 23. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Geraint Roberts (1995) *The Lakes of Eryri*, Carreg Gwalch ISBN 0-86381-338-0
Llyn Padarn

**Llyn Padarn** er ein innsjø i Snowdonia i Gwynedd, nord i Wales, og eit døme på ein bresjø. Innsjøen er om lag 3,5 km lang og 29 meter på det djupaste. I sørenden er han knytt til nabosjøen  Llyn Peris. Den travle landsbyen Llanberis ligg på sørsida av vatnet. 

Elva som renn ut frå Llyn Padarn på nordsida heiter Afon Rhythallt.

Padarn Country Park ligg på nordsida av sjøen med ein sjeldan vintereikskog. Både skogen og Llyn Padarn har status som *[[Site of Special Scientific Interest]]*.

Llanberis Lake-jernbanen går langs nordsida. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Padarn|Llyn Padarn]]» frå ,  den 23. desember 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*www.geograph.co.uk: bilete av Llyn Padarn og omliggande område
Llyn Parc

**Llyn Park** er ein innsjø i Gwydir Forest i Nord-Wales. Han ligg 200 meter over havet og har ei flate på 9 hektar. Vatnet er langt og smalt.

Han er ein naturleg innsjø, men det vart bygd ei demning i sørenden som heva vassnivået for å gje vatn til maskineri i den nærliggande bly- og sinkgruva Aberllyn, som i 1900 hadde 200 mann tilsette. Elva som renn frå innsjøen, renn i dag forbi ruinane av møllene før ho munnar ut i River Conwy.

Vest for innsjøen står restane av ein høg mur, bygd av franske krigsfangar frå napoleonskrigane for å halde hjorten inne i Gwydir High Park.

I 1938 vart området råka av ein stor skogbrann. Ein håpte at Llyn Parc skulle fungere som ei naturleg branngate, men brannen var så kraftig at han kryssa innsjøen.

Det høge blynivået i vatnet gjer at det ikkje er fisk her.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Parc|Llyn Parc]]» frå ,  den 23. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***The Lakes of Eryri*, av Geraint Roberts, Gwasg Carreg Gwalch, 1985
Llyn Peris

**Llyn Peris** er ein innsjø i Snowdonia i Wales, om lag 1, 8 km lang og nær landsbyane Llanberis og Nant Peris. Innsjøen vart danna under den siste istida og er demd opp av morenar. Llyn Peris er kalla opp etter St. Peris, ein tidleg kristen helgen som ein veit lite om. På eine sida av vatnet ligg fjellet Elidir Fawr og det tidlegare skiferbrotet Dinorwig. På den andre breidda ligg åsane Derlwyn og Clogwyn Mawr og ein steinformasjon kalla Lady of Snowdon. Ruinane av Dolbadarn Castle står på ein haug oppfor innsjøen. 

Innsjøen er i dag det nedre reservoaret for Dinorwig kraftverk. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Peris|Llyn Peris]]» frå ,  den 23. desember 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Dinorwig kraftverk 
*Dolbadarn Castle, frå Llanberis
Pluck Lake

**Pluck Lake** er ein innsjø aust for sentrum av Swansea i Morfa-området nord for Kilvey Hill. I april 2008 vart det visstnok observert ein krokodille i vatnet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pluck Lake|Pluck Lake]]» frå ,  den 23. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Llyn Mair

**Llyn Mair** er ein 6 hektar stor innsjø i Nord-Wales i området Tan-y-Bwlch, like oppfor Plas Tan-y-Bwlch og i tilsigsområde til River Dwyryd. Han vart bygd av William Edward Oakeley (frå Plas Tan-y-bwlch) som ein 21-årsdagsgåve til dottera Mair og som vassforsyning.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Mair|Llyn Mair]]» frå ,  den 23. desember 2010.*
Marchlyn Mawr

**Marchlyn Mawr** reservoar er ein innsjø i Snowdonia bak fjellet Elidir Fawr. Han vert nytta som reservoar for Dinorwig kraftverk.

Det er sagt at skatten til kong Arthur ligg i ei grotte i nærleiken. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marchlyn Mawr|Marchlyn Mawr]]» frå ,  den 23. desember 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*www.geograph.co.uk : bilete av Marchlyn Mawr og omliggande område
Tal-y-llyn Lake

**Tal-y-llyn Lake**, **Talyllyn Lake** eller **Llyn Mwyngil**, er ein innsjø ved foten av Cadair Idris i Snowdonia i Gwynedd i Wales.

River Dysynni renn frå innsjøen gjennom landsbyen Abergynolwyn, og munnar ut i havet nord for Tywyn.

Sommaren 2009 vart eit landskapsbilete av innsjøen valt som ein offisiell skrivebordsbakgrunn for Windows 7. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tal-y-llyn Lake|Tal-y-llyn Lake]]» frå ,  den 23. desember 2010.*
Talybont-reservoaret

**Talybont-reservoaret** er det største reservoar sentralt i Brecon Beacons i Wales. Det har eit areal på 129 hektar. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Talybont Reservoir|Talybont Reservoir]]» frå ,  den 23. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Fishing in Kite County: Talybont Reservoar


## Bakgrunnsstoff

*www.geograph.co.uk bilete av Talybont reservoar og omliggande område
Llyn Trawsfynydd

**Llyn Trawsfynydd** er eit stort reservoar nær landsbyen Trawsfynydd i Gwynedd i Nord-Wales. Med ei total flate på 4,8&nbsp;km² er reservoaret berre litt større enn den største naturlege innsjøen i Wales, Llyn Tegid (med eit areal på 4,5&nbsp;km²).

Det vart bygd i 1928 som det øvste reservoaret for Maentwrog vasskraftverk. Etter kvart vart det nytta som kjølevatn for Trawsfynydd atomkraftverk. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llyn Trawsfynydd|Llyn Trawsfynydd]]» frå ,  den 23. desember 2010.*
Usk-reservoaret

**Usk-reservoaret** ligg i den øvre Uskdalen, 320 meter over havet, i Carmarthenshire, sør for Wales. Reservoaret ligg i delar av Brecon Beacons nasjonalpark.  

Det stod ferdig i 1955, og dekkjer i dag 110 hektar land. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Usk Reservoir|Usk Reservoir]]» frå ,  den 23. desember 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*www.geograph.co.uk : bilete av Usk-reservoaret og omliggande område
Lake Vyrnwy

**Lake Vyrnwy** (walisisk *Llyn Efyrnwy*) er eit landområde i Powys i Wales, omkring reservoaret Lake Vyrnwy. Det er ein steinbygd dam, bygd i 1880-åra, og den første i verda i sitt slag. Naturreservat og området kring vert styrt av Royal Society for the Protection of Birds (RSPB) og Severn Trent Water. Reservoaret vart bygd for å gje ferskvatn til Liverpool og Merseyside. Det sette botn av Vyrnwydalen og den vesle landsbyen Llanwddyn under vatn. I dag er området eit populært friluftsområde. Reservatet har status som nasjonalt naturreservat, *[[Site of Special Scientific Interest]]*, *[[Special Protection Area]]* og *[[Special Area of Conservation]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Vyrnwy|Lake Vyrnwy]]» frå ,  den 23. desember 2010.*
Juleglede

**Juleglede** (*Begonia x cheimantha*) er ei plante i begoniaslekta. Ho er ein hybrid mellom artane *B. socotrana* og *B. dregei*. Ho har rosa eller kvite blomar, og er rekna som den eldste norske juleblomen.
Planta kan også kallast **julebegonia**, men dette kan også visa til andre begoniatypar som *[[Begonia hiemalis]]*.

## Opphav

Den første kjende kryssinga vart gjort i Frankrike i 1891. Victor Lemoine kryssa den sørafrikanske arten *[[Begonia dregei|B. dregei]]*, med *[[Begonia socotrana|B. socotrana]]* frå øya Socotra i Jemen.
Dei nye plantene vart kalla B. 'Gloire de Lorraine'. I delar av Europa går derfor hybriden under namnet *Lorraine begonia*.

I Skandinavia fekk planta namnet julebegonia eller juleglede. Ho er ei sesongpotteplante som kjem på marknaden 7-8 veker før jul.

Seinare er det utført vidare dyrkearbeid der ein har sjølvpollinert planter, kryssa tilbake med foreldretypæn eller ved å ta stiklingar av særeigne plantedelar. Det er særleg gjort mykje arbeid med planta i Skandinavia.
Dei norske plantane kjem alle frå same kjelda, sorten 'Marina' som blei registert i 1948.

'Gloire de Lorraine' kan vera ei vanskeleg plante å dyrka, men har vore eit godt utgangspunkt for andre hybridar, som B. ‘Glory of Cincinnati’ og B. ‘Konkurrent’.

## Bruk av juleglede i dag
Den norske produksjonen er på om lag 1 million plantar, men julestjerne (Poinsettia) har teke over ein stor del av marknaden slik at salet av juleglede er merkbart mindre enn tidlegare. 
Planta føretrekk jamn fukt, mykje lys og eit inneklima som ikkje er for varmt.

## Kjelder

*  Hvoslef-Eide, A.K., Fjeld, T. og Einset, J.W. 1995. BREEDING CHRISTMAS BEGONIA (BEGONIA X CHEIMANTHA EVERETT) FOR INCREASED KEEPING QUALITY BY TRADITIONAL AND BIOTECHNOLOGICAL METHODS. Acta Hort. (ISHS) 405:197-204
Klaus Badelt

**Klaus Badelt** () er ein tysk filmmusikkomponist.

Badelt voks opp i Frankfurt. Han starta karrieren sin med å komponera musikk til reklamefilmar og spelefilmar i heimlandet. Men i 1998 vart han kontakta av den vidgjetne hollywood-komponisten Hans Zimmer, som også er oppvaksen i Frankfurt. Zimmer inviterte Badelt til å jobba med seg i studioet sitt i California. Badelt takka ja, og har sidan komponert musikk til ei rekkje storfilmar, både i samarbeid med andre komponistar, eller på eiga hand.

## Filmmusikk av Klaus Badelt

### 2001
* Mistanken (med Hans Zimmer.)
* Invincible (med Hans Zimmer.)
* Extreme Days

### 2002
* The Time Machine
* Equilibrium

### 2003
* Pirates of the Caribbean: the Curse of the Black Pearl

### 2004
* Catwoman
* Thunderbirds

### 2005
* The Promise
* Constantine (med Brian Tyler.)

### 2006
* Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest (med Hans Zimmer.)
* Poseidon
* Miami Vice

### 2007
* Pirates of the Caribbean: At World's End (med Hans Zimmer.)

### 2008
* The Scorpion King 2: Rise of a Warrior
* Dragejegerne
* Avslutningsseremonien under Sommar-OL 2008 i Beijing.

### 2009
* Solomon Kane

### 2010
* Valentine
* Heartbreaker

### 2011
* Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides (med Hans Zimmer.)

## Kjelder

* Engelsk Wikipedia om Badelt.
* Badelt på imdb.com
Yann Tiersen

**Yann Pierre Tiersen** () er ein fransk komponist og multiinstrumentalist.

Tiersen kjem frå Brest i Bretagne. Han har teke musikkutdanning ved musikkhøgskulane i Rennes, Nantes og Boulogne. I Frankrike fekk han gjennombrotet sitt då han gav ut albumet *La Phare* i 1998, men han slo gjennom internasjonalt då han komponerte filmmusikken til Den fabelaktige Amélie fra Montmartre frå 2001. Filmmusikken er prega av fiolinar, trekkspel og piano. Han har også komponert filmmusikken til La Vie Rêvée des Anges (1998), Alice et Martin (1998) og Qui Plume la Lune? (1999), samt Good bye, Lenin! (2003) og Tabarly (2008).

## Diskografi

* *La Valse des Monstres* (1995)
* *Rue des Cascades* (1996)
* *Le Phare* (1998)
* *Black Session: Yann Tiersen* Live. (1999)
* *L'Absente* (2001)
* *C’était ici* Live. (2002)
* *Les Retrouvailles* (2005)
* *On Tour* Live. (2006)
* *Dust Lane* (2010)

## Kjelder

* Engelsk Wikipedia om Yann Tiersen, henta inn 23. desember 2010.
* Yann Tiersen på Imdb.com
Arnljot Høyland

**Arnljot Høyland** () var ein norsk professor i statistikk ved NTH (i dag NTNU).

Høyland var ein internasjonalt anerkjent fagperson innan feltet matematisk statistikk. Han var sentral i oppbygginga av statistikk som universitetsfag og utga fleire lærebøker. Han gjorde òg ein stor innsats for å nytte statistikk i norsk industri og næringsliv.

Han var cand.real. frå Universitetet i Oslo 1952. I 1963 fullførte han sin doktorgrad (ph.d.) i statistikk ved University of California, Berkeley.

Høyland var universitetslektor ved Universitetet i Oslo 1959–1965. I 1965 vart han tilsett som dosent og seinare professor ved Institutt for matematiske fag på NTH i Trondheim. Her var han professor til 1990 og deretter seniorforskar til 1994.

## Julekveldsvisa
Utenfor fagmiljøet er han best kjent for å ha komponert melodien til Alf Prøysen si «Julekveldsvise».

I 1996 vart han  tildelt St. Olavs Orden.

## Kjelder

* Julekveldsvisas andre far er død. Aftenposten 22. desember 2002
* St.Olavs Orden til professor emeritus Arnljot Høyland, NTNU
Fritz Wotruba

**Fritz Wotruba** () var ein austerriksk bilethoggar, målar og teiknar og vert rekna som den fremste på sitt felt i Austerrike. 

Han var ein pioner innan moderne austerriksk skulptur med abstraherte, blokkliknande menneskefigurar. Frå 1938 til 1945 var han busett i Sveits, og vart sidan lærar ved akademiet i Wien. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Fritz Wotruba Society
Wormskonkordatet

**Wormskonkordatet**, òg kalla **Pactum Calixtinum** av historikarar, var eit konkordat mellom pave Callistus II og den tysk-romerske keisaren Henrik V den 23. september 1122 ved byen Worms.  Det avslutta den første perioden med strid mellom kongemakta og paven.

Konkordatet vart eit kompromiss som paven i det lange løpet kom til å tape mest på. I andre land skulle biskopar veljast på vanleg vis, men i Tyskland fekk keisaren vetorett. Dette kom særleg fram gjennom den såkalla *investituren* (konflikten vart kalla investiturstriden) der biskopen fekk bisperingen og bispestaven av kongen og ikkje av den som forretta messa, normalt ein annan biskop.

Wormskonkordatet vart stadfesta av Callistus II under det første laterankonsilet i 1123.

Bakgrunnen for at paven gjekk med på dette konkordatet kan skuldast den veldige makta til keisaren på denne tida, for innhaldet i konkordatet både politisk og kyrkjerettsleg var eigenleg ganske ugunstig for kyrkja høvesvis rettsleg tvilsamt. Om ein verdsleg leiar i dag hadde kravd tilsvarande (som styresmaktene i Kina prøver overfor den kinesiske katolske kyrkja) ville dette ha utløyst ein kyrkjeleg ekskommunikasjon av alle involverte.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Wormskonkordatet|Wormskonkordatet]]» frå ,  den 24. desember 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Teksten i konkordatet på engelsk
Jacob Stenersen Worm-Müller

**Jacob S. Worm-Müller** eller **Jacob Stenersen Worm-Müller** () var ein norsk historikar, og son av Jacob Worm-Müller. 

Han studerte i fleire år jus, og vart i 1919 dr.philos. på avhandlinga *Norge gjennem nødsaarene 1807–10*. Han vart *dosent* i historie ved Universitetet i Oslo i 1919, og professor same stad frå 1928 til 1954. Worm-Müller gav mellom anna ut *Boergeneralen Christian de Wet* (1902), *Krisen efter Napoleonskrigene* (1922), *Til Norge* (1946), *Idéer og mennesker* (1954). Han var hovudredaktør for *Den norske sjøfarts historie* (3 bind i 6, 1923–1951) og var redaktør for tidsskriftet *[[Samtiden]]* frå 1925, og frå 1943 til 1945 var han redaktør for *[[The Norseman]]*. Han var formann i Norges Venstrelag frå 1945 til 52 og i Nordmanns-Forbundet frå 1954 til 60. 

Worm-Müller var delegat til Folkeforbundets forsamling 1926 og 1927 og deltok i San Francisco-konferansen i 1945. Han var norsk utsendig til fleire av samlinga til SN. Han var ein av dei fremste talarane i Noreg og gjorde ein viktig innsats under den andre verdskrigen, særleg i dei norske sendingane frå BBC.

## Verk
Dette er eit utval av noko av verka Worm-Müller publiserte. 
* *Boergeneralen Christian de Wet. En skildring af Helten og hans Kampe*, 1902
* *Ledende ideer i fransk historieskriving i det 19. århunderede, foredrag på norsk historikermøte* 1912, i Samtiden nr. 23, 1912, opptrykt 1954
* *Norge gjennem nødsaarene. Den norske regjeringskommission 1807–1810*, dr.avh. 1918
* *Christiania og krisen efter Napoleonskrigene*, 1922
* red. *Den norske sjøfarts historie fra de ældste tider til vore dager*, 6 bd., 1923–51
* *Til Norge. Taler og artikler gjennom krigsårene* 1939–1945, 1946
* *Ideer og mennesker. Utvalgte avhandlinger, arbeider og taler*, 1954
* *Etterlatte papirer i Håndskriftsamlingen*, UBO

## Kjelder
Wormgut

**Wormgut** eller **gut** er ein fin silketråd som er laga av spinnkjertelen til silkeormen. Han vart mykje nytta til fortommer ved sportsfiske, men er no erstatta av nylon. Han har òg vert nytta innan kirurgi til å sy saman indre sår. 

## Kjelder

*
John Powell

**John Powell** () er ein britisk filmmusikkomponist.

Powell voks opp i London. Han tok fiolintimar som barn, og tok seinare til å studera ved Trinity College of Music. På fritida spelte han i fleire band. Etter college tok han til med å laga musikk for reklamefilmar. Slik kom han i kontakt med komponisten Patrick Doyle som han etter kvart vart assistent for. 

Powell skreiv musikken til ein spelefilm for fyrste gong i 1990. I 1995 grunnla han ei eiga verksemd for filmmusikk i London; *Independently Thinking Music*. I 1997 flytte han til USA for å halda fram med filmmusikken. 

## Filmmusikk produsert av John Powell (utval)

* Stay Lucky (1990)
* Face/Off (1997)
* Antz (1998) (med Harry Gregson-Williams)
* Endurance (1999)
* Flukten fra hønsegården (2000) (med Harry Gregson-Williams)
* Veien til El Dorado (2000) (med Hans Zimmer)
* Evolution (2001)
* I Am Sam (2001)
* Rat Race (2001)
* Shrek (2001) (med Harry Gregson-Williams)
* Hvem var Jason Bourne (2002)
* Two Weeks Notice (2002)
* Agent Cody Banks (2003)
* The Italian Job (2003)
* Gåten Jason Bourne (2004)
* Mr. & Mrs. Smith (2005)
* Robotene (2005)
* Istid 2 (2006)
* United 93 (2006)
* X-Men: The Last Stand (2006)
* Happy Feet (2006)
* Jason Bournes Ultimatum (2007)
* P.S. I Love You (2007)
* Horton redder en Hvem! (2008)
* Kung Fu Panda (med Hans Zimmer) (2008)
* Hancock (2008)
* Bolt (2008)
* Istid 3 - Dinosaurene kommer (2009)
* Dragetreneren (2010)
* Green Zone (2010)
* Knight and Day (2010)
* Mars Needs Moms! (2011)
* Rio (2011)
* Kung Fu Panda 2 (2011)
* Captain America: The First Avenger (2011)
* Happy Feet 2 (2011)
*  (2012)
Harry Gregson-Williams

**Harry Gregson-Williams** () er ein britisk filmmusikkomponist.

Gregson-Williams byrja med komposisjon for film og fjernsyn tidleg på 90-talet. No er han kjend frå fleire storfilmar. Han har også komponert musikk for dataspel.

## Filmmusikk av Gregson-Williams (utval)

* The Rock (1996) med Hans Zimmer og Nick Glennie-Smith.
* Smillas Sense of Snow (1997) med Hans Zimmer.
* The Borrowers (1997)
* Antz (1998) med John Powell.
* Enemy of the State (1998)
* Tigergutt (2000)
* Flukten fra hønsegården (2000) med John Powell.
* Shrek (2001) med John Powell.
* Spy Game (2001)
*  (2003)
* Man on Fire (2004)
* Shrek 2 (2004)
* Bridget Jones: På randen (2004)
* Kingdom of Heaven (2005)
* Legenden om Narnia - Løven, heksa og klesskapet (2005)
* Shrek den Tredje (2007)
* Legenden om Narnia - Prins Caspian (2008)
* Shrek - Lykkelig alle sine dager (2010)
* Prince of Persia: The Sands of Time (2010)
* Cowboys and Aliens (2011)

## Kjelder

* Engelsk Wikipedia om Harry Gregson-Williams.
* Profil frå Imdb.com
World Resources Institute

**World Resources Institute** (WRI) er eit miljøinstitutt grunnlagd i 1982. Det har sete i Washington D.C. og driv forsking og dokumentasjonsarbeid om miljø- og utviklingsspørsmål. Kvart år gjev dei ut boka *World Resources*. 

## Kjelder
Worcester i Massachusetts

**Worcester** er ein by i Worcester County i Massachusetts i USA ved Blackstone River. Han er kalla opp etter Worcester i England og har litt over 200&nbsp;000 innbyggjarar og den nest største byen i New England.

Worcester ligg om lag 64 km vest for Boston. Byen er kjend som ein mølleby. Byen har maskin- metall-, våpen-, tekstil- og papirindustri, samt framstilling av ler- og glasprodukt. Han er sete for Clark University, som vart grunnlagd i 1887, og har fleire høgskular og museum. 

Byen var eit viktig senter for motstanden mot slavehald på 1800-talet. Ein årleg musikkfestival, som har eksistert sidan 1858, vert halden her kvar oktober. 

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff

*
F.W. Woolworth Company

**F.W. Woolworth Company**, ofte berre kalla **Woolworth's** eller **Woolworth**, er eit tidlegare amerikansk handelskonsern med røter i ein «femcent-butikk» (*[[nickelstore]]*), der varene kosta mellom 5 og 10 cent. Han opna i Utica i New York i 1878 av Frank Winfield Woolworth (1852–1919). Han grunnla saman med bror sin Charles F.W. Woolworth Company i 1911 då seks liknande butikkjeder vart slått saman. Woolworth satsa på sal av billige varer, helst til same pris, og etter kvart voks det fram Woolworth-filialar i heile USA, og etter kvart òg i andre land. 

I 1990-åra satsa konsernet meir på spesialforretningar, særleg sportsbutikkjeder. Dei siste varehusa med namnet Woolworth vart stengde i 1997, og i 1998 skifta konsernet namn til Venator Group, i 2001 til Foot Locker med sal av sportssko. Omsetnaden i 2006 var kring 5,5 milliardar amerikanske dollar. 

Woolworth Building i New York City med hovudkontoret til konsernet, stod ferdig i 1913 og var til 1930 den høgaste bygningen i verda med ei høgd på 241 meter og 60 etasjar. Den norske ingeniøren Gunvald Aus hadde ei viktig rolle i prosjekteringsarbeidet til dette bygget.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
Leonard Woolley

Sir **Leonard Woolley** () var ein britisk arkeolog. Han leia fleire utgravingar i Egypt (Tell el-Amarna), Nubia, Tyrkia (Alalakh), Syria (Karkemisj, saman med T. E. Lawrence) og Mesopotamia, og vart særleg kjend for det banebrytande arbeidet sitt i Ur. Han vert rekna for å vere den første «moderne» arkeologen, og vart slått til riddar i 1935

Han gav mellom anna ut *The Sumerians* (1928), *Ur of the Chaldees* (1929 og seinare utgåver), *Digging up the Past* (1930), *Ur Excavations* (10 bind, 1927–55), *The Development of Sumerian Art* (1935) og *Spadework* (1953).

## Kjelder
Joanne Woodward

**Joanne Gignilliat Trimmier Woodward** () er ein amerikansk skodespelar.

Woodward har medverka i kring 45 filmar og TV-produksjonar, og ho vann ein oscarpris i 1958 for beste kvinnelege hovudrolla i filmen «Evas tre ansikter» (Three faces of Eve). Ho var òg den første, 9. februar 1960, som fekk ei stjerne på Hollywood Walk of Fame.

Joanne Woodward var gift med Paul Newman frå 1958 til han døydde i 2008.

## Oscarprisar og nomineringar
*1991 - Nominert - for beste kvinnelege hovudrolle i filmen *[[Mr. and Mrs. Bridge]]*
*1974 - Nominert - for beste kvinnelege hovudrolle i filmen *[[Drømmen om sommer ]]* (Summar Wishes, Winter Dreams)
*1969 - Nominnert - for beste kvinnelege hovudrolle i filmen *[[Sensommer for Rachel]]* (Rachel, Rachel)
*1958 - Vann Oscar for beste kvinnelege hovudrolle i filmen- *[[Evas tre ansikter]]* (The Three Faces of Eve)

## Filmografi (utval)

* 1957 Evas tre ansikter (*The Three Faces of Eve*) : *Eve White / Eve Black / Jane*
* 1958 Damene tar offensiven (*Rally 'Round the Flag, Boys!*) : *Grace Oglethorpe Bannerman*
* 1958 (The Long, Hot Summer) : *Clara Varner*
* 1959 Slangeskinn (The Fugitive Kind) : *Carol Cutrere*
* 1959 Nakne ansikter (The Sound and the Fury') : *Quentin Compson*
* 1960 Fra terrassen (From the Terrace) : *Mary St.John / Mrs. Alfred Eaton*
* 1961 Paris Blues (Paris Blues) : *Lillian Corning*
* 1963 (A New Kind of Love) : *Samantha Blake*
* 1968 Sensommer for Rachel (Rachel, Rachel) : *Rachel Cameron*
* 1969 Vinneren (Winning) : *Elora Capua*
* 1970 WUSA (WUSA) : *Geraldine*
* 1971 (They Might Be Giants) : *Dr. Mildred Watson*
* 1972 Effekten av gamma-stråler på gule margeritter (The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon Marigolds) : *Beatrice*
* 1973 Drømmen om sommer (Summer Wishes, Winter Dreams): *Rita Walden*
* 1975 Siste stikk til Harper (The Drowning Pool) : *Iris Devereaux*
* 1983 (*Harry and Son*) : *Lilly*
* 1990 Mr. & Mrs. Bridge (Mr. & Mrs Bridge) : *India Bridge*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Joanne Woodward|Joanne Woodward]]» frå ,  den 24. desember 2010.*
Woods metall

**Woods metall** er ei legering som består av fire delar vismut, to delar bly, ein del tinn og ein del kadmium. Smelteområdet til legeringa ligg rundt 70 ºC. 

Legeringa vert mellom anna nytta i automatiske brannsløkkingsapparat, sidan det smeltar ved låge temperaturar og slik utløyser sløkkesystemet. 

## Kjelder
Grant Wood

**Grant Wood** () var ein USA-amerikansk kunstmålar, fødd i Anamosa i Iowa. Dei mest kjende verka hans er *American Gothic* (1930) og *Daughters of Revolution* (1932).

Wood studerte i Paris og München i 1920-åra og vart interessert i eldre, tysk målarkunst. Etter at han kom attende til USA, slo han seg nær fødestaden sin i Iowa og skildra amerikansk liv og natur i måleria sine. Stilen hans er naturalistisk, streng og røyndomsnær, påverka av flamsk måleri. Wood er ein av dei mest særprega kunstnarane i moderne amerikansk kunstmåleri. 

## Kjelder
Wong Kar-wai

**Wong Kar-wai** () er ein kinesisk regissør oppvaksen i Hongkong. Han er kjend for sin unike visuelle filmstil, og har regissertfilmar som *[[As Tears Go By (1988)|As Tears Go By]]* (1988), *[[Days of Being Wild]]* (1990), *[[Ashes of Time]]* (1994), *[[Chungking Express]]* (1994), *[[Fallen Angels (1995)|Fallen Angels]]* (1995), *[[Happy Together (1997)|Happy Together]]* (1997), *[[filmen 2046|2046]]* (2004) og *[[The Grandmaster (2013)|The Grandmaster]]* (2013). Wong har vunne ei rekkje prisar i Hongkong og internasjonalt. I 1997 fekk han prisen for beste regissør under Cannes filmfestival for *Happy Together*.

Wong debuterte i 1988, og vart lagt merke til med den originale *Chunking Express* (1994), som handlar om to politimenn i Hong Kong og lengselen deira etter kjærleik. *Happy Together* (1997) skildrar homofil kjærleik hos eksilkinesarar i Argentina.

## Filmografi
**[[The Grandmaster (2013)|The Grandmaster]]* (2013)
* *[[My Blueberry Nights]]* (2007)
* *[[Filmen 2046|2046]]* (2004)
* *[[In the Mood for Love]] (Hua yang nian hua)* (2000)
* *[[Happy Together (1997)]] (Cheun gwong tsa sit)* (1997)
* *[[Fallen Angels]] (Duoluo Tianshi)* (1995)
* *[[Ashes of Time]]* (1994)
* *[[Chungking Express]] (Chonqing senlin)* (1994)
* *[[A Fei jing juen ]]* *(Days of Being Wild)* (1991)
* *[[Filmen As Tears Go By|As Tears Go By]]* (1988)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Wong Kar-wai|Wong Kar-wai]]» frå ,  den 24. desember 2010.*  


## Bakgrunnsstoff
*
Stevie Wonder

**Stevie Wonder** eller **Stevland Morris Judkins Hardaway** () er ein amerikansk låtskrivar, songar, pianist og munnspelspelar. Han vart først kjent under artistnamnet **Little Stevie Wonder** i 1962.

Stevie Wonder er kjent for songar som mellom andre «I Just Called to Say I Love You», «I Wish», «You Are the Sunshine of My Life», «As», «Sir Duke»  og «Isn't She Lovely».

## Liv og karriere
Då Wonder låg i kuvøse på grunn av tidleg fødsel fekk han truleg for mykje oksygen og mista synet. Alt då Wonder var i sjuårsalderen byrja han å spele piano, trommer og munnspel. Då han var ti signerte han ein langtids-platekontrakt med Tamla Motown. Då han var tolv kom den første plata hans. 

Med sitt jazza Toots Thielemans-aktige harmonikaspel (kromatisk) har Wonder òg spelt på ein del av Herbie Hancock sine jazz-utgjevingar. Han bidrog til å plassere synthesizeren i sentrum til popmusikken. Wonder har vore gjest på innspelingar med Busta Rhymes, Sting, Barbra Streisand, Paul McCartney, Frank Sinatra, The Beach Boys, Eurythmics, Snoop Dogg, Babyface og mange andre. 

Stevie Wonder har motteke 25 amerikanske Grammy-prisar. I 1989 vart han innvotert i Rockens æresgalleri. Han har fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame og i 1999 vart han tildelt MusiCares Person of the Year. Wonder har i alt ti førsteplassar på dei amerikanske hitlistene og har hatt meir enn 30 hit på singellista. Wonder vart i juni 2005 far for sjuande gongen.

20. september 2008 spelte han i Vikingskipet på Hamar. Sundag 18. juli 2010 var Stevie Wonder i Bergen der han heldt sin einaste konsert i Noreg i 2010.

## Inspirasjonskjelde

Wonder har vore ein stor inspirator for atskillege musikarar og mange av songane hans er vorte innspelt av andre songarar som mellom anna «Pastime Paradise» som i Coolios versjon heitte «Gangsta's Paradise», «As» av George Michael og «I Wish» som Will Smith brukte til filmen *[[Wild Wild West]]*. Blant dei artistane som oppgjev Wonder som éin av dei viktigaste inspirasjonskjeldene finn ein Michael Jackson, Alicia Keys, Maria Carey, George Michael, Sting, Justin Timberlake, Kanye West og Red Hot Chili Peppars.

## Diskografi
* 1962 *The Jazz Soul of Little Stevie Wonder*
* 1962 *Tribute to Uncle Ray*
* 1963 *Recorded Live: The 12 Year Old Genius*
* 1963 *With A Song in My Heart*
* 1964 *Stevie at the Beach*
* 1966 *Up-Tight*
* 1966 *Down to Earth*
* 1967 *I Was Made to Love Her*
* 1968 *Eivets Rednow*
* 1968 *For Once in My Life*
* 1969 *My Cherie Amour* 	 
* 1970 *Signed, Sealed, and Delivered* 	
* 1970 *Stevie Wonder Live* 	 
* 1970 *Live at the Talk of the Town*  
* 1971 *Where I'm Coming From*  
* 1972 *Music of My Mind*	 
* 1972 *Talking Book*  
* 1973 *Innervisions*  
* 1974 *Fulfillingness' First Finale* 
* 1976 *Songs in the Key of Life*  
* 1980 *Hotter than July*  
* 1985 *In Square Circle*  
* 1987 *Characters* 
* 1995 *Conversation Peace*  
* 1995 *Natural Wonder* 	 
* 2005 *A Time to Love*

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stevie Wonder|Stevie Wonder]]» frå ,  den 24. desember 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Vombatar

**Vombatar**  (*wombatar*) er ei biologisk gruppe kortbeinte, muskuløse pungdyr som går på alle fire bein. Dei blir omtrent ein meter lange, kan vege meir enn 30 kilo, og har ein veldig kort hale. Namnet vombat kjem frå eit av språka til dei australske urinnvånarane.

## Åtferd
Vombatene grev store holesystem med gnagar-aktige fortenner og kraftige klør. Dei er først og fremst skumrings- og nattaktive, men kjem ut for å leite etter mat på kjølige eller overskya dagar. Dei er vanskelegare å få auge på enn mange andre dyr, men etterlèt seg tydelege spor. Gjerder vert ikkje rekna som noka stor utfordring, vombatene grev seg lett under eller gjennom slike hinder. Dei etterlèt seg òg særprega kubisk lort.

Vombatar er planteetarar, og et stort sett gras, halvgras, urter, bark og røter.

### Vombatar og menneske
Vombater er ikkje redde for menneske, og einskilde har difor med eit visst hell prøvt å temme dei. Dei eignar seg likevel dårleg som husdyr. Dei er ikkje spesielt sosiale frå naturen si side. Dei er sterke, og raske, og kan lett velte ein vaksen mann. Dei har skarpe tenner, og dei kan bli aggressive viss dei blir provosert eller berre er i dårleg humør.

## Slekter og artar

**[[Vombatus]]*
:: *[[Vombatus ursinus]]*
* *[[Lasiorhinus]]*
:: *[[Lasiorhinus latifrons]]*
:: *[[Lasiorhinus krefftii]]*
* †*[[Rhizophascolomus]]*
* †*[[Phascolonus]]*
* †*[[Warendja]]*
* †*[[Ramasayia]]*

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vombater|Vombater]]» frå ,  den 24. desember 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
Wolters Kluwer

**Wolters Kluwer nv.** i Amsterdam er eit nederlandsk forlagskonsern som vart skipa i 1987 då forlaga Wolters Samson (grunnlagd 1836) og Kluwer (grunnlagd 1889) vart slått saman. Dei gjev hovudsakleg ut profesjonelle fagbøker og lærebøker med verksemd i kring 25 land, hovudsakleg i Europa og Nord-Amerika. I 1993 overtok selskapet det svenske forlaget Liber, som då var det nest største i Sverige. 

I 2004 hadde selskapet nesten 20&nbsp;000 tilsette og ei omsetning på kring 4,5 milliardar amerikanske dollar.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff

*
Thomas Wolsey

** Thomas Wolsey ** eller **Wulcy** () var ein kardinal i Den katolske kyrkja. Han var erkebiskop av York og *Lord Chancellor of England* frå 1514.

Han vart kreert til kardinal i september 1515 av pave Leo X. Det var hans andre konsistorium. Wolsey var kjent for den store prakta han omgav seg med, men var ein slu politikar som i mange år hadde øyret til den ureknelege kong Henrik VIII. Sjølv hadde han ambisjonar om å bli pave. Det som førte til fallet hans var den langvarige striden rundt ynsket til kongen om å bli skilt frå dronninga si for å kunne gifte seg med Anne Boleyn. Mot slutten av livet sitt vart han ført til Tower, skulda for høgforråding. Ei rettssak ville utan tvil enda med dødsdom, men Wolsley døydde i fengselet før saka kom opp. Ryktet sa at han hadde teke sitt eige liv.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Thomas Wolsey|Thomas Wolsey]]» frå ,  den 24. desember 2010.*
Wols

**Wols** eller **Alfred Otto Wolfgang Schulze** () var ein tysk målar. 

Han studerte først musikk og var ein kort stund elev ved Bauhaus, før han i 1932 flytta til Frankrike. Frå 1933 til 1937 arbeidde han som fotograf. Han illustrerte fleire diktsamlingar av Franz Kafka og Jean-Paul Sartre, og skreiv òg lyrikk sjølv. Han viste stor interesse for automatismen, og i måleria hans mellom 1946 og 1951 bygde han på førestillinga om måleriet som direkte kjensleuttrykk, sakt utan hjelp frå medvitet. Wols vart eksponent for såkalla tachistiske måleri, der fargeflekken og penselstrøket skulle uttrykke ein eigen materiell røyndom, der kunstnaren er opphavsmannen, men ikkje heilt den bestemmande.

## Kjelder