open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jevgeni Ossinovski

**Jevgeni Ossinovski** () er ein estisk politikar, som frå 14. april 2024 er borgarmeister i Tallinn. Han representerer .

## Liv og virke
Ossinovski er tospråkleg estisk og russisk, og han har som politikar ønskt å dempe etniske spenningar i Estland. Han er son av den russiskfødde forretningsmannen Oleg Ossinovski, som er estisk statsborgar og ein av dei rikaste personane i landet. Mora, Irina, er halvt russisk og estisk.

Ossinovski har bachelorgrad i filosofi frå Universitetet i Tartu, mastergrad i filosofi frå  og mastergrad i statsvitskap frå London School of Economics. Han mottok æresutmerkingar (laud) for begge masteroppgåvene sine.

I 2011 blei Ossinovski vald inn i den estiske riksdagen, Riigikogu, frå Ida-Viru fylke. I 2013 blei han også vald inn i bystyret i Narva.

Ossinovski var utdannings- og forskingsminister frå 2014 til 2015 og arbeids- og helseminister frå 2015 til 2018. Han var også leiar for Det sosialdemokratiske partiet frå 2015 til 2019.

Ossinovski blei vald inn i bystyret i Tallinn i 2017, og i 2022 blei han friteken frå vervet i Riigikogu for å ivaretake dei kommunalpolitiske oppgåvene sine. I 2024 støtta sosialdemokratane eit mistillitsvotum mot borgarmeister Mihhail Kõlvart, som følgje av ei korrupsjonssak, og Ossinovski blei vald til ny borgarmeister.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jevgeni Ossinovski|Jevgeni Ossinovski]]» frå , den 16. april 2024.*
Mihhail Kõlvart

**Mihhail Kõlvart** () er ein estisk politikar, som er leiar for Det estiske senterpartiet. Han var borgarmeister i Tallinn frå 2019 til 2024.

## Liv og virke
Kõlvart har estisk far og koreansk mor, og foreldra møtte kvarandre i sovjettida, då dei studerte ved Statsuniversitetet i Moskva. Han blei fødd i , der familien til mora, saman med andre koreanske flyktningar i Russisk fjerne austen, hadde blitt deporterte. Då han var tre år gammal, flytta familien til Tallinn. Dei hadde russisk som heimespråk, og han er russisk-ortodoks kristen.

Kõlvart har, som sin far, vore aktiv som utøvar, trenar og forbundsleiar innan taekwondo i Estland.

Kõlvart er utdanna jurist med spesialisering i forretningsjus. Han har vore advokat og høgskulelektor.

Kõlvart begynte som bydelspolitikar i den russiskdominerte  i Tallinn for , men gjekk i 2008 over til Det estiske senterpartiet. Han blei formann i byrådet i Tallinn i 2017 og borgarmeister i 2019. Han har også vore medlem av Riigikogu i flere periodar. I 2024 blei han felt som borgarmeister ved et mistillitsvotum, som følgje av ei korrupsjonssak.

Kõlvart blir rekna til den russiskvennlege delen av Det estiske senterpartiet. I 2023 vann Kõlvart partileiarvalet mot , som var støtta av avtroppande partileiar . Det førte til at mange av medlemmane av partiet i Riigikogu melde seg ut.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mihhail Kõlvart|Mihhail Kõlvart]]» frå , den 16. april 2024.*
Henrik J. Lisæth

**Henrik Johan Lisæth** () er ein norsk forretningsmann og politikar frå Bergen. Han var stortingsrepresentant i tida 1966-73 for partiet Høgre og ordførar i Bergen 1986–87.

## Liv og gjerning
Far hans var seljar. Sjølv utdanna Lisæth seg til siviløkonom ved Norges Handelshøyskole i 1960. Dei neste åra var han fyrst tilsett i firma Johan C. Martens Co., sidan i eit reklamebyrå og til sist var han salssjef i grossisten B. Friele & Sønner. I 1965 var Lisæth ei kort tid formann i Unge Høgre. Same hausten fekk han jobb som statssekretær i Samferdsledepartementet. Då stortingsrepresentanten Edvard Hambro i 1966 fekk stillinga som norsk FN-ambassadør, rykka Lisæth opp frå varamannsplass til fast plass i stortinget. Resten av tingbolken var han sekretær i Forsvarskomiteen. Tingperioden 1969-73 representerte han Bergen og Høgre på stortinget, då medlem i Finanskomitéen.

Lisæth var medlem 1964-67 i bystyret for Bergen. Frå 1980 til 1991 engasjerte han seg i styringa av Hordaland fylke og Bergen kommune. Valbolken 1980-83 var han medlem i fylkestinget. Deretter sat han i bystyret i åtte år, fyrst som varaordførar 1984–85 og så ordførar 1986–87. 

Etter åra på Stortinget arbeidde Lisæth som avdelingsdirektør og seinare regiondirektør i Storebrand. Han avslutta arbeidslivet 1990–2000 som administrerande direktør ved Chr. Michelsens Institutt.

Lisæth var styreleiar 1990–98 i Folketrygdfondet. Formann i representantskapa i selskapa NERA og Vital Forsikring. 2001–04 var han nestleiar i Kreftforeningen.

## Kjelder

*stortinget.no
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Henrik J. Lisæth|Henrik J. Lisæth]]» frå ,  den 16. april 2024.*
Noura Mint Seymali

**Noura Mint Seymali** er ein mauritansk griot, ein songar, låtskrivar og musikar.

## Liv og virke
Noura Mint Seymali er fødd i Nouakchott i Mauritania. Foreldra hennar er Dimi Mint Abba og Seymali Ould Ahmed Vall. Begge foreldra var viktige musikalske figurar i Mauritania. Far hennar, Seymali, er ein maurisk komponist som tilverka musikk til den mauritanske nasjonalsongen. Stemora hennar, Dimi, var ein av dei best kjende songarane i landet. Som 13-åring byrja Noura å komponera for mor si, og turnerte med henne som bakgrunnssongar. Gjennom dei musikalske medlemmene i familien fekk ho opplæring i å spela ardin, ei nistrengsharpe reservert for kvinner, og fekk høve til å opptre.

Etter at Noura hadde gifta seg med gitaristen sin Jeiche Ould Chighaly, byrja paret å spela i bryllaup. Dei skipa sitt fyrste band i 2004. Etter lokal utgjeving av to gjekk bandet tilbake til studio for å spela inn det fyrste fulllengdalbumet sitt, *Tzenni*. Albumet blei gjeve ut i 2014 via Glitterbeat Records. Bandet held fram med å spela på musikkfestivalar rundt om i verda.

Noura er opplært til å spela ardin, det tradisjonelle mauritanske instrumentet for kvinnelege griotar. Ho reknar seg sjølv og musikken som ikkje-politisk. I 2018 var Noura vert for den maliske tuareg-gruppa Tinariwen då det reiste til Mauritania, og ho var med på albumet deira frå 2019, *Amadjar*.

Noura Mint Seymali har spelt mange stadar rundt om i verda sidan bandet hennar blei oppretta i 2004. Nokre av dei kjende festivalane det har spelt på er globalFEST i USA, Festival au Désert i Mali og Hayy-festivalen i Egypt. Noura Mint Seymali har kombinert ulike sjangrar av maurisk musikk med popmusikk, noko som har gjeve henne ei stor plattform av publikum. Bandet hennar inkluderer Jeiche Ould Chighaly på gitar og tidinit, Ousmane Tour på bass, Matthew Tinari på trommer, Ayniyana Chighaly med bakgrunnsvokal og ardin og Mayassa Hemed Vall med bakgrunnsvokal og perkusjon.

## Diskografi

* *Tarabe* (2006)
* *El Howl* (2010)
* *Azawan* (2012) (EP)
* *Azawan II* (2013) (EP)
* *Tzenni* (2014)
* *Arbina* (2016)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Noura Mint Seymali|Noura Mint Seymali]]» frå ,  den 16. april 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Asta Busingye Lydersen

**Asta Busingye Lydersen** () er ein norsk-ugandisk journalist, songar og skodespelar  fødd i Skottland. Ho er medlem av Queendom, ein norskafrikansk kunstnarduo som tidlegare var eit kollektiv med fleire medlemmer. Queendom fekk Oslo bys kunstnerpris for 2007. Gruppa speler konsertar og held framsyningar med samfunnsengasjert perspektiv. 

Asta Busingye Lydersen har delteke i oppsetjingar ved mellom anna Riksteatret, Oslo Nye Teater, Trøndelag Teater og Nordic Black Theatre, og har dessutan hatt mindre roller i ei rekkje film- og TV-produksjonar. Ho er medlem av Norsk Skuespillerforbund. Ho var programleiar i NRK Migrapolis på TV og radio frå 2003 til 2006, og gjekk seinare over til å ta oppdrag som kulturprodusent, prosjektleiar og programleiar på prisutdelingar, kulturarrangement og fagseminar. 

Busingye Lydersen var nestleiar i Norsk kulturråd frå 2009–2015, der ho leidde Scenekunstutvalget, og deretter Utvalg for barne- og ungdomskultur. Frå 2017 har ho hatt verv som styremedlem på Nationaltheatret og Humanistisk Fakultet ved Universitetet i Oslo, vore jurymedlem i Telenors Kulturpris og medlem av fagkomiteen i ArtEx, Talent Norge. 

## Artiklar og essays (utval)
I 2013 gav Aschehoug forlag ut det personlege essayet *Afropolitt* i samband med 100-årsjubileet for allmenn stemmerett. I 2019 var dei kulturpolitiske essaya hennar *Synlig/Usynlig - Norske kulturinstitusjoner fra et afropolittisk perspektiv*. eit av bidraga i ei tekstsamling som Nasjonalmuseet publiserte.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Asta Busingye Lydersen|Asta Busingye Lydersen]]» frå ,  den 16. april 2024.*
Kari Økland

**Kari Økland** (), fødd Hartun, er ein norsk agronom, gardbrukar, lærar og politikar frå Bergen. Ho representerte Nordland fylke og Kristeleg Folkeparti på Stortinget 1997–2001.

Økland utdanna seg 1975-80 i hagebruk ved Norges Landbrukshøgskole og er cand.agric. Etter eit år som lærar ved landbruksskule, var ho heradsagronom 1982-86 i Hemnes. Etter den tid gardbrukar i Hemnes og lærar 1991-97 ved Bleikvassli skole.

Økland var 1984-87 medlem i skulestyret og 1987-1995 i kommunestyret i Hemnes. Valperioden 1991-95 var ho i tillegg medlem i formannskapet, arbeidsmiljøutvalet og forhandlingsutvalet i Hemnes. År 1997 vart ho vald til landsstyremedlem i Kristeleg Folkeparti og om hausten til stortingsrepresentant for Nordland fylke. På stortinget var ho i fireårsperioden medlem i Kontroll- og konstitusjonskomiteen. Kristeleg Folkeparti fekk berre eitt mandat i Nordland ved stortingsvalet 2001. Økland vart då vararepresentant perioden 2001-05, møtte i til saman fire veker.

2003-07 var Økland styremedlem for Høgskolen i Bodø og frå 2005 medlem i riksvalstyret. Ho fekk i 2004 jobb som prosjektleiar for Trusopplærings-prosjektet i Hemnes prestegjeld.
 
## Kjelder
*stortinget.no
Igor Vori

**Igor Vori** () er ein kroatisk tidlegare handballspelar som vart verdsmeister 2002 og olympisk meister 2004 med Kroatia sitt landslag, og vinnar av meisterligaen 2013 med HSV Hamburg. Han var linjespelar i angrep.

## Karriere
### Klubbspel
Vori spelte for RK Zagreb i fire periodar, den fyrste frå 1997 og den siste til 2018, då han la opp. Elles var han innom dei italienske laga Prato og Conversano, før han 2005-07 hadde kontrakt med det spanske storlaget FC Barcelona. 2009-13 spelte han på HSV Hamburg, 2013-15 var han å sjå i PSG-drakt i fransk handball. Han vart seriemeister i alle dei fem landa han var aktiv. Våren 2013 skåra han eitt mål då HSV Hamburg vann finalen i meisterligaen etter ekstraomgangar.

### Landslagsspel
Frå debuten i 2003 til 2018 deltok Vori i 229 landskampar for Kroatia, skåra 565 mål. I denne perioden var han med på å vinne ni medaljar i dei store internasjonale meisterskapane. Høgdepunkta kom med triumfane i Handball-VM 2003 og Sommar-OL 2004. I Handball-VM 2009 i heimlandet vart han kåra til meisterskapens beste spelar.

### Merittar
*Handball-VM 2003 for menn: Gullmedalje, siger over Tyskland
*Sommar-OL 2004: Gullmedalje, siger mot Tyskland
*Handball-VM 2005 for menn: Sølvmedalje, tap mot Spania 
*Handball-EM 2008 for menn: Sølvmedalje, tap mot Danmark
*Handball-VM 2009 for menn: Sølvmedalje, tap mot Frankrike
*Handball-EM 2010 for menn: Sølvmedalje, tap mot Frankrike
*Handball-EM 2012 for menn: Bronsemedalje
*Sommar-OL 2012: Bronsemedalje
*Handball-VM 2013 for menn: Bronsemedalje
*Vinnar av EHF-meisterligaen: 2013 for HSV Hamburg
*Kroatisk seriemeister: 1998, 1999, 2000, 2001, 2004, 2005, 2008, 2009, 2017, 2018 for RK Zagreb (10)
*Italiensk seriemeister: 2003 for Conversano
*Spansk ligameister: 2006 for FC Barcelona
*Spansk cupmeister: 2007 for FC Barcelona
*Tysk pokalvinnar: 2011 for HSV Hamburg
*Tysk ligameister: 2011 for HSV Hamburg
*Fransk cupmeister: 2014 og 2015 for PSG
*Fransk seriemeister: 2015 og 2016 for PSG

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Igor Vori|Igor Vori]]» frå ,  den 17. april 2024.*
Jan-Olav Ingvaldsen

**Jan-Olav Ingvaldsen** () var ein norsk journalist, arbeidar og politikar frå Fauske i Nordland. Han representerte Arbeidarpartiet og Nordland på Stortinget 1985-89.

Ingvaldsen arbeidde på smelteverket i Sulitjelma frå 1974. Her fekk han fleire tillitsverv, mellom anna var han formann i Sulitjelma gruvearbeiderforening frå 1979 til 1985. Hausten 1985 vart han vald til stortingsrepresentant frå Nordland, som den sjette og siste for Arbeidarpartiet. På Tinget fekk han plass i Forbrukar- og administrasjonskomiteen. Då Gro Harlem Brundtland tok over som statsminister i mai 1986, vart han flytta over i Sosialkomiteen. Siste sesjonen, 1988/89, måtte han tilbake til Forbrukarkomiteen.

Stortingsvalet 1989 gav Arbeidarpartiet fem representantar frå Nordland, så Ingvaldsen måtte finne seg noko anna å gjere. Han utdanna seg til å bli journalist og arbeidde i Nordlands Framtid og sidan opp Avisa Nordland.

## Kjelder
*stortinget.no
Erling Erland

**Erling Erland** () var ein norsk ingeniør og politikar frå Time i Rogaland. Han representerte Anders Langes Parti og Rogaland på Stortinget 1973–77.

Erland utdanna seg 1943 til sivilingeniør ved Norges Tekniske Høgskole. Perioden fram til 1952 var han tilsett i familie-firmaet Erlands Maskin på Bryne, med unnatak for eit år hos Patentstyret i Oslo. Sidan underviste han på maskinlinja Stavanger Tekniske skole.

Hausten 1973 vart Erland vald til stortingsrepresentant frå Rogaland for det nyskipa partiet Anders Langes Parti, forløparen til Framstegspartiet. Fireårsbolken 1973–77 var han medlem i Forsvarskomiteen. Ikkje attvald i 1977.

## Kjelder
*stortinget.no
Aleksandr Tutsjkin

**Aleksandr Arkadjevitsj Tutsjkin** () er ein tidlegare handballspelar frå Minsk som 1986–91 representerte Sovjetunionen, 1992–95 Belarus og 1999–2004 Russland. Han vart olympisk meister 1988 og på ny i 2000. 2,03 meter høge Tutsjkin var høgre rykkromspelar og kjend for sine harde skot.

## Karriere
### Klubbspel
Tutsjkin var aktiv på SKA Minsk frå 1984 til -90, ein lag som i hans tid sigra i fire europeiske klubbturneringar. Deretter spelte han på tyske lag i over 10 år. Fyrst gjorde han teneste i TUSEM Essen til 1998, så var han to sesongar i GHW Minden. Etter nokre månader hos Eintracht Hildesheim, flytta han i desember 2000 til spanske Cantabria. Sidan spelte han 2002-04 for greske Fílippos Véria. Frå 2004 til han la opp i 2006 var han etter tur innom Hannover-Burgdorf og Wilhelmshaven.

### Landslagsspel
Tutsjkin vart olympisk meister 1988 for Sovjetunionen. Både i 1990 og 1999 tok han del då det vart tap mot Sverige i finalar i verdsmeisterskap, i begge kampane var han laget sin toppskårar. Det var han også då Russland vann OL-finalen 2000 i Sydney, også då stod det svenske laget på motsett banehalvdel. Han deltok også i Sommar-OL 2004 i Aten, der det vart bronse på det russiske mannskapet. Tutsjkin fekk 160 landskampar for Sovjetunionen, 10 for Belarus og 92 for Russland.

### Merittar
*Sommar-OL 1988: Gullmedalje, 32-25 over Sør-Korea
*VM 1990: Sølvmedalje, 23-27 mot Sverige
*VM 1999: Sølvmedalje, 24-25 mot Sverige
*EM 2000: Sølvmedalje, 31-32 mot Sverige
*Sommar-OL 2000: Gullmedalje, 28-26 mot Sverige
*Sommar-OL 2004: Bronsemedalje, 28-26 mot Ungarn
*Vinnar av EHF-meisterligaen: 1987, 1989 og 1990 for SKA Minsk
*Vinnar av EHF-cupvinnarcupen: 1988 for SKA Minsk
*Vinnar av EHF-europaserien: 1994 for TUSEM Essen
*Sovjetisk seriemeister: 1985, 1986, 1988 og 1989 for SKA Minsk
*Tysk pokalvinnar: 1991 og 1992 for TUSEM Essen
*Gresk seriemeister: 2003 for Fílippos Véria
*Gresk cupmeister: 2003 for Fílippos Véria

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alexander Arkadjewitsch Tutschkin|Alexander Arkadjewitsch Tutschkin]]» frå ,  den 18. april 2024.*
Néa Fókea

**Néa Fókea** (gresk Νέα Φώκαια) er ein busetnad i periferieininga Khalkidikí i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Néa Fókea høyrer til kommunaleininga Kassándra i kommunen Kassándra.

## Referansar
Hanne Tollerud

**Hanne Kristin Tollerud** () er ein norsk lokalpolitikar for Arbeidarpartiet. Ho var ordførar i Moss kommune frå 2017 til 2023.

## Referansar
Talant Dujsjebajev

**Talant Dujsjebajev** () er ein handballtrenar og -spelar frå Bisjkek. Han er kirgisisk av opphav og representerte etter tur Sovjetunionen, Russland og Spania. Dujsjebajev vart olympisk meister 1992 for den oppløyste Sovjetunionen og verdsmeister 1993 for Russland. Han har sidan 2014 vore trenar for polske Kielce.

## Karriere
### Klubbspel
Dujsjebajev var aktiv i CSKA Moskva frå 1987 til 1992. Sidan gjorde han 1992-97 teneste i spanske TEKA Santander, før han tok ein sesong i tyske Nettelstedt. Han heldt fram i Tyskland med GSW Minden i tida 1998-2001. Til sist spelte han 2001-07 for det spanske storlaget Ciudad Real.

### Landslagsspel
Dujsjebajev vart olympisk meister for det tidlegare sovjetiske landslaget under Sommar-OL 1992 i Barcelona. Året etter bidrog han mykje til at Russland vart verdsmeister under Handball-VM 1993 i Sverige. Frå 1995 var han spansk statsborgar. Med det spanske landslaget vann han to OL-sølv, to EM-sølv og ein EM-bronse i tida 1996-2000.

### Trenar
2006-09 leia han Ciudad Real til tre triumfar i EHF-meisterligaen. Sidan var han i to år trenar for Atletico Madrid, som tapte meisterligafinalen i 2012. Han leia polske Kielce til triumf i meisterligaen 2016, medan det vart finaletap i same turneringa både 2022 og 2023.

### Merittar
*Sommar-OL 1992: Gullmedalje, 22-20 mot Sverige
*VM 1993: Gullmedalje, 28-19 over Frankrike
*Sommar-OL 1996: Bronsemedalje, 27-25 mot Frankrike
*EM 1996: Sølvmedalje, 22-23 mot Russland
*EM 1998: Sølvmedalje, 23-25 mot Sverige
*Sommar-OL 2000: Bronsemedalje, 26-22 mot Jugoslavia
*EM 2000: Bronsemedalje, 24-23 mot Frankrike
*Vinnar av EHF-meisterligaen: 1994 for TEKA Santander
*Vinnar av EHF-europaserien: 1993 for TEKA Santander
*Spansk seriemeister: 1993, 1994 for TEKA Santander og 2004 for Ciudad Real
*Spansk cupmeister: 1995 for TEKA Santander og 2003 for Ciudad Real

I 1994 og 1996 vart Dujsjebajev kåra til verdas beste handballspelar.

## Kjelder

* 
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Talant Dujshebaev|Talant Dujshebaev]]» frå ,  den 19. april 2024.*
Castelfranco Veneto

**Castelfranco Veneto** er ein by og ein kommune i provinsen Treviso i Veneto-regionen i Italia. Kommunen har i kring 33&nbsp;000 ibuarar og eit areal på 50,9 km².

Castelfranco Veneto ligg midt mellom byane Treviso, Padova og Vicenza. Innom bymuren er eit godt bevart mellomalderslott.

Målaren Giorgione vart fødd i byen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Castelfranco Veneto|Castelfranco Veneto]]» frå ,  den 19. april 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Vittorio Veneto

**Vittorio Veneto** er ein by og ein kommune i provinsen Treviso i Veneto-regionen i Italia, 110 meter over havet. Kommunen har i kring 27&nbsp; 000 ibuarar og eit areal på 327,8 km².

Byen ligg drygt 30 kilometer nord for byen Treviso.

Hausten 1918, på tampen av den fyrste verdskrigen, fann eit stort slag stad ved Vittoria Veneto. Kongeriket Italia sigra over den austerrikske keisarhæren.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vittorio Veneto|Vittorio Veneto]]» frå ,  den 19. april 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Sommar-OL 2024

**Sommar-OL 2024**, dei 33. olympiske sommarleikane, vart avvikla i Paris i Frankrike i tida 26. juli til 11. august 2024.

Paris vart vald som vertsby då den internasjonale olympiske komitéen møttest i Lima i Peru den 13. september 2017.

## Referansar
Slangeørner

**Slangeørner** (*Circaetus*)  er ei biologisk slekt av mellomstore ørner i haukefamilien Accipitridae. Fem artar lever i Afrika. Den sjette, arten slangeørn, hekkar frå Middelhavsbassenget til Russland, Midtausten og India, og overvintrar i Afrika sør for Sahara og austover til Indonesia.

Slekta *Circaetus* vart introdusert i 1816 av den franske ornitologen Louis Pierre Vieillot for å romme ein enkelt art, arten slangeørn, som derfor blir rekna som typearten. Slektsnamnet er frå det antikke greske *kirkos*, ein «hauk», og *aetos*, «ørn». Slekta inneheld seks artar.

## Skildring
Slangeørner finst i opne habitat som dyrka sletter og tørre savannar, men krev tre for å byggje eit pinnereir. Det er hovudsakleg hoa aleine som rugar det eine egget i kullet.

*Circaetus*-ørner har eit avrunda hovud og breie venger. Dei jaktar på krypdyr, hovudsakleg slangar, men tek også øgler og nokre gonger små pattedyr.

### Artsliste
*Circaetus* i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V14.1. 2024. Norske artsnamn er etter *Norske navn på verdens fugler*. 

* Slangeørn, *Circaetus gallicus*, Short-toed Snake Eagle, (Gmelin, JF, 1788), (LC)
* Guineaslangeørn, *Circaetus beaudouini*, Beaudouin's Snake Eagle, Verreaux, J & des Murs, 1862, (VU)
* Svartbrystslangeørn, *Circaetus pectoralis*, Black-chested Snake Eagle, Smith, A, 1829, (LC)
* Brunslangeørn, *Circaetus cinereus*, Brown Snake Eagle, Vieillot, 1818, (LC)
* Kystslangeørn, *Circaetus fasciolatus*, Southern Banded Snake Eagle, Kaup, 1847, (NT)
* Bandslangeørn, *Circaetus cinerascens*, Western Banded Snake Eagle, Müller, JW, 1851, (LC)


Circaetus Gallicus.jpg|Slangeørn, *Circaetus gallicus*
Black-chested snake-eagle (Circaetus pectoralis).jpg|Svartbrystslangeørn, *Circaetus pectoralis*
Beaudouin's Snake-Eagle - Gambia (32270187980).jpg|Guineaslangeørn, *Circaetus beaudouini*
Brown snake eagle, Kruger National Park (38184851511).jpg|Brunslangeørn, *Circaetus cinereus*
Circaetus fasciolatus, Chiboma, Sofala, Birding Weto, a.jpg|Kystslangeørn, *Circaetus fasciolatus*
Western Banded Snake-eagle (Circaetus cinerascens) (23164729504).jpg|Bandslangeørn, *Circaetus cinerascens*

## Kjelder

* *Denne artikkelen er ei omsetjing av «[[:en:Circaetus|Circaetus]]» frå , den 18. april 2024*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
San Donà di Piave

**San Donà di Piave** er ein by og ein kommune i provinsen Venezia i regionen Veneto i Italia. Kommunen har i kring 42&nbsp;000 ibuarar og dekker eit areal på 78,7 km². Byen ligg 38 kilometer nordaust for byen Venezia.

Den historiske busetnaden vart mykje skadd i 1917-18, under langvarige og harde stridar mellom dei krigførande maktene. Dagens by er mykje godt nybygd etter 1920.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:San Donà di Piave|San Donà di Piave]]» frå ,  den 20. april 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Villafranca di Verona

**Villafranca di Verona** er ein by og ein kommune i provinsen Verona i Veneto-regionen i Italia. Kommunen har i kring 33&nbsp;000 ibuarar og er 57,3 km² vid. Byen ligg 54 meter over havet, ei 20 kilometer sørvest for provinshovudstaden Verona.

Ein bymur frå mellomalderen og ein borg-ruin pregar bybiletet den dag i dag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Villafranca di Verona|Villafranca di Verona]]» frå ,  den 20. april 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Vilhelm av Poitiers

**Vilhelm av Poitiers** (ca. 1020–1090, engelsk William of Poitiers) var ein normannisk prest og historieskrivar. Han levde i andre halvdel av 1000-talet, og var kapellan for Vilhelm erobraren. 
Vilhelm var forfattar av verket *Gesta Guillelmi dugeciss Normannorum et regis Anglorum*, som handla om livet og gjerningane til Vilhelm erobraren. Ein trur verket blei skrive ned tidleg i 1070-åra.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Vilhelm af Poitiers|Vilhelm af Poitiers]]» frå ,  den 20. april 2024.*
Steiner Kvalø

**Steiner Arvid Kvalø** () var ein norsk fiskeskipper, politikar og motstandsmann frå Vikna i Nord-Trøndelag. Han representerte Nord-Trøndelag og Arbeidarpartiet på Stortinget 1973–77.

## Liv og virke
Kvalø voks opp på Kvaløya i Vikna. I 1941 var han med å danne ei lokal Milorg-avdeling som tok imot våpen, mat og klede frå Storbritannia. Ved 70-årsjubileet for frigjeringa, få dagar før han døydde, tok han imot regjeringas minnemedalje for sin motstandskamp.

Kvalø byrja fiske straks etter fullført folkeskule, då han og faren kjøpte ein bindalsbåt med påhengsmotor. Seinare var han skipper på eigne farty. Den 106 fot lange ringnotsnurparen «Viknabuen» var den største.

Heimstaden Kvaløya vart fråflytta like etter 1945. Steiner Kvalø bygde frå 1948 hus og heim i Rørvik. Han melde seg inn i Arbeidarpartiet i 1939 og var medlem i Vikna kommunestyre 1956–71, 1980–83 og 1992–95. Frå 1965 til 1978 var medlem i Arbeidarpartiet sitt fiskeripolitiske utval. Kvalø var vald til vararepresentant til Stortinget 1969–81. Heile perioden 1973–77 møtte han som fast medlem, ettersom Johan Støa døydde like etter valet. På Tinget hadde han sete i Sjøfarts- og fiskerikomiteen. Gjennom åra hadde Kvalø ei rekke tillitsverv innom fiskeria, mellom anna var han styremedlem i Norges Råfisklag i 31 år.

## Kjelder

*stortinget.no
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Steiner Kvalø|Steiner Kvalø]]» frå ,  den 20. april 2024.*
Michelangelo Rossi

**Michelangelo Rossi** (ca. 1601/1602-) var ein viktig italiensk komponist, fiolinist og organist under barokken.

Rossi var fødd i Genova, der han studerte med onkelen sin, Lelio Rossi, som var organist (frå 1601 til 1638), ved Katedralen i San Lorenzo. Kring 1624 flytta han til Roma for å koma inn i tenesta til kardinal Maurizio av Savoia. Det var der han møtte madrigalkomponisten Sigismondo d'India og klaverkomponisten Girolamo Frescobaldi.

Rossi sine to madrigal-bøker, som fyrst er funne av forskinga attrelativt nyleg, blei truleg skrivne i denne perioden. Madrigalproduksjonen til Rossi frå denne perioden er bemerkelsesverdig kromatisk, med eit nivå som berre matchar med musikk frå eksperimentelle komponistar som Carlo Gesualdo. Årsaka til at Rossi blei sagt opp av kardinalen i 1629, etter eit kort opphald i Torino, er uklar.

Frå 1629 til 1632 var Rossi organist i kyrkja San Luigi dei Francesi. Den fyrste operaen til Rossi som er kjent er datert til den andre perioden av den romerske tenesta hans, medan han var i teneste hjå rikmannen Taddeo Barberini. Operaen hans *Erminia sul Giordano* hadde premiere under karnevalet i 1633 på teateret i Palazzo Barberini (Rossi sjølv spelte violin på scenen som solguden Apollo), og dukka opp i trykka form fire år seinare.

I 1634 forlet Rossi Roma for å ta teneste hjå hertugen av Modena, Francesco I d'Este. Ein annan opera av han, *Andromeda* (libretto av Ascanio Pio di Savoia), blei urframført i Ferrara i 1638. 

I 1648 var Rossi kome tilbake til Roma, og frå 1649 til 1655, som kammertenar (*cameriere extra muros*) for pave Innocens X budde han i hoffpalasset til paven nær Quirinalpalasset.

Han døydde i Roma den 7. juli 1656 og blei gravlagd i kyrkja i Sant'Andrea delle Fratte.

Sjølv om Rossi var kjend som ein framifrå fiolinist, har ingen fiolinkomposisjonar av han overlevd, og i dag byggjer omdømet hans hovudsakleg på eit overlevende band av klavermusikk. Dei ti toccataene i dette verket er velsette, særleg *Toccata VII* med sin høgt kromatiske slutt er velkjend. Dei står stilistisk nær musikk av Carlo Gesualdo og Johann Jakob Froberger, men er individuelle, og er rekna som ein viktig milepåle i klaverlitteraturen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Michelangelo Rossi|Michelangelo Rossi]]» frå ,  den 20. april 2024.*
Staffan Olsson

**Erik Staffan Olsson** ( er ein svensk handballtrenar og -spelar frå Uppsala. Omframt to VM-gull og fire EM-gull, sanka Olsson tre OL-sølv, to VM-sølv og like mange VM-bronsar. Han var vanlegvis høgre rykkromspelar.

## Karriere
### Klubbspel
Olsson spelte mange sesongar på Stockholms-laget Cliff. 1989-91 var han aktiv i tyske Hüttenberg, vende så tilbake til Cliff. Få 1992 til 2003 gjorde han teneste for tyske lag, fyrst Niederwürzbach og frå 1996 for topplaget THW Kiel. Med Niederwûzbach kom han to gongar på sølvplass i bundesligaen, medan han som Kiel-spelar vann bundesligaen i fire av sju sesongar. Dei tre siste åra før han la opp i 2006, spelte han på Hammarby sitt lag i heimlandet. Med unnatak for ei kort tid i spanske Ademar León i 2004.

### Landslagsspel
Hausten 1986 debuterte Olsson i landskamp mot Noreg i Trondheim. Fram til 2004 deltok Olsson i 358 av Sverige sine landskampar og skåra 855 mål. Åra frå 1990 var han med å vinne gull i VM 1990, sølv i Sommar-OL 1992, gull i EM 1990, bronse i VM 1993 og VM 1995, sølv i Sommar-OL 1996, bronse i VM 1997, gull i EM 1998, VM 1999 og EM 2000, sølv i Sommar-OL 2000 og EM 2002. Han vert særleg hugsa for si utlikning mot Tyskland i sluttsekunda under EM-finalen 2002 i Globen i Stockholm. Målet sikra Sverige ekstraomgangar i kampen, og deretter siger.

### Trenar
Olsson har vore sjefstrenar i Hammarby, og svensk landslagssjef 2008-16 i spann med Ola Lindgren. Sidan 2022 er han landslagsjef for Nederland.

### Merittar
*VM 1990: Gullmedalje, 27-23 mot Sovjetunionen
*Sommar-OL 1992: Sølvmedalje, 20-22 mot «Sovjetunionen»
*VM 1993: Bronsemedalje, 26-19 over Sveits
*EM 1994: Gullmedalje, 34-21 over Russland
*VM 1995: Bronsemedalje, 26-20 mot Tyskland
*Sommar-OL 1996: Sølvmedalje, 26-27 mot Kroatia
*VM 1997: Sølvmedalje, 21-23 mot Russland
*EM 1998: Gullmedalje, 25-23 mot Spania
*VM 1999: Gullmedalje, 25-24 mot Russland
*Sommar-OL 2000: Sølvmedalje, 26-28 mot Russland
*EM 2000: Gullmedalje, 32-31 mot Russland
*VM 2001: Sølvmedalje, 25-28 mot Frankrike
*EM 2002: Gullmedalje, 33-31 mot Tyskland
*Vinnar av EHF-cupvinnarcupen: 1998 og 2002 med THW Kiel
*Finaletap i EHF-meisterligaen: 2000 med THW Kiel
*Tysk ligameister: 1998, 1999, 2000 og 2002 med THW Kiel
*Tysk pokalvinnar: 1998, 1999 og 2000 med THW Kiel

## Kjelder

* 
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Staffan Olsson|Staffan Olsson]]» frå ,  den 20. april 2024.*
Carlo Goldoni

**Carlo Osvaldo Goldoni** () var ein italiensk dramatikar og librettist.

Goldoni var fødd i Venezia. Han blei utdanna som sakførar. Men frå han var ung – og til stor harme frå faren – var han besett av teater. Frå 1730-åra begynte han å skriva teaterstykke. Han prøvde seg fyrst med tragediar, men snart lærte han å blanda commedia dell'arte med Molière, og blei den mest beundra komedieforfattaren i Italia. I 1737 blei han teaterdirektør ved Teatro Malibran i Venezia.

Særleg kjend er komedien *Tener for to herrar* (*Il servitore di due padroni*, 1745).

I 1761 flytta han til Frankrike og skreiv deretter mest på fransk.

## Verk i utval

* *Il servitore di due patroni* (1745)
* *L'Arcadia in [[Brenta]]* (1749, libretto til ein opera av Galuppi)
* *La locandiera* (1753)
* *La buona figliuola* (1760, libretto til ein opera av Piccinni)
* *Le Bourru bienfaisant* (1771)
* *Mémoires* (1787, sjølvbiografi)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Carlo Goldoni|Carlo Goldoni]]» frå ,  den 20. april 2024.*
Mats Olsson

**Mats Åke Olsson** () er ein svensk handballtrenar og -spelar frå Malmö. Han vart verdsmeister for Sverige i 1990 og europameister 1994. Olsson er sidan 2005 målvaktstrenar for Noregs kvinnelandslag i handball. 2005-12 var han sjef for Portugal sitt landslag for karar.

## Karriere
### Klubbspel
Olsson var til 1980 aktiv i Dalhems IF i heimbyen. Perioden 1980-88 spelte han for det svenske topplaget Lugi frå Lund. I 1988 skreiv han kontrakt med spanske Santander, ein klubb han tente i seks sesongar. 1994-96 var han målvakt for Ystad IF, før han avslutta som aktiv i Santander i 1996/97.

### Landslagsspel
Frå debuten i 1979 spelte Olsson 294 landskampar for Sverige fram til han la opp i 1997. Han deltok i fire olympiske leikar, seks verdsmeisterskap og den fyrste europameisterskapen i handball. Dei siste åtte åra på landslaget fekk han med seg to gullmedaljar, tre sølvmedaljar og to bronsemedaljar frå dei største internasjonale turneringane.

### Merittar
*VM 1990: Gullmedalje, 27-23 mot Sovjetunionen
*Sommar-OL 1992: Sølvmedalje, 20-22 mot «Sovjetunionen»
*VM 1993: Bronsemedalje, 26-19 over Sveits
*EM 1994: Gullmedalje, 34-21 over Russland
*VM 1995: Bronsemedalje, 26-20 mot Tyskland
*Sommar-OL 1996: Sølvmedalje, 26-27 mot Kroatia
*VM 1997: Sølvmedalje, etter 21-23 mot Russland
*Vinnar av EHF-meisterligaen: 1994 for Santander
*Vinnar av EHF-cupvinnarcupen: 1990 for Santander
*Vinnar av IHF-pokalen: 1993 for Santander
*Spansk ligameister: 1993 og 1994 for Santander
*Spansk cupmeister: 1989 for Santander

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Mats Olsson (Handballspieler)|Mats Olsson (Handballspieler)]]» frå ,  den 21. april 2024.*
Padling under Sommar-OL 2012

**Padling under Sommar-OL 2012** vart avvikla på robana Dorney Lake, ei 30-40 kilometer vest for sentrum av London. Tevlingane gjekk føre seg i i dagane frå 29. juli til 11. august.

Noreg vann ein gullmedalje ved Eirik Verås Larsen.

## Kajakk, menn
### K1 200 meter





### K1 1000 meter





### K2 200 m





### K2 1000 m





### K4 1000 m





## Kajakk, kvinner
### K1 200 m





### K1 500 m





### K2 500 m





### K4 500 m





## Kano
### Kano1 200 m





### Kano1 1000 m





### Kano2 1000 m





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Canoeing at the 2012 Summer Olympics|Canoeing at the 2012 Summer Olympics]]» frå ,  den 21. april 2024.*
Månefest

**Månefesten**, **månefestivalen** eller som han vanlegvis blir kalla på kinesisk, **midthaustfesten** (tradisjonell kinesisk: 中秋節; forenkla kinesisk: 中秋节; pinyin: *Zhōngqiūjié*,  Wade-Giles: *Chung ch'iu chieh*; kantonesisk: *Jūng chāu jit*; jyutping: *Zung1* cau1 *zit³*; POJ: *Tiong-chhiu-chiat*; vietnamesisk: *Tết Trung Thu*), blir ofte rekna som den nest viktigaste tradisjonelle høgtida i kinesisk kultur etter nyttårsfeiringa. Månefesten fell etter den kinesiske kalenderen på den 15. dagen i den åttande månaden (vanlegvis i slutten av september), ein dag då fullmånen blir sagt å vera på sitt rundaste og klaraste. Festivalen er ein haustfest som tradisjonelt markerte slutten av innhaustingstida og byrjinga av det mørke halvåret, men er også ei familiehøgtid der fullmånen symboliserer eininga og samhaldet til familien.

## Andre namn
I tillegg til *midthaustfesten* og *månefesten* er høgtida også kjend under desse namna:

* *Zhongqiufesten*
* Lanternefesten, eit uttrykk som særleg blir nytta i Singapore og Malaysia, men som ikkje må forvekslast med den kinesiske eigentlege *lanternefesten* som fell på den 15. dag av den fyrste månaden i den kinesiske kalenderen;
* *Foreiningsfesten*; og
* *Barnefesten* (namnet i Vietnam).

## Historie

Offer til månen føregjekk svært tidleg i Kina, og overgangen til det mørke halvåret blei også kopla til læra om dei to grunnelementa yin og yang. Ein festival med bestemd dato voks fram under Tangdynastiet, og frå Songdynastiet og framover kom han til å bli knytt til eit spesielt bakverk, månekake. 

Ein kan spora innhaustingsfester under haustleg fullmåne tilbake til Shangdynastiet, men tradisjonane har utvikla seg over tid på grunn av endringar innan teknologi, vitskap, økonomi, kultur og religion. Morris Berkowitz, som studerte hakkafolket i 1960-åra, går ut frå at haustfeiringane opphavleg byrja med tilbeding av guddommane for fjella etter gjennomføringa av innhaustinga. Desse feiringane greip ikkje for alvor om seg før i første delen av tida til Tangdynastiet (618–907 e.Kr). Uttrykket midthaust[festen] (中秋) finn ein for fyrste gong skrive ned i *[[Zhouritene]]*.

Festen blir i dag feira på liknande vis som under Ming- og Qing-dynastia.

## Feiring
Offera til månen har frå lenge sidan nesten falle bort som innslag i festen, men ein et månekaker i tilslutning til ein familiemiddag. Det er også vanleg at ein dreg med venner til ein høgtliggjande stad for å beundra fullmånen. Det finst store lokale variasjonar i feiringane ikkje berre i Kina, men også i andre delar av Aust- og Søraust-Asia der ein markerer høgtida.

## Mytar og forteljingar
Den vanlegaste myten knytt til månefesten er den om Chang'e, som drakk ein livseliksir som mannen hennar, meisterskyttaren Hou Yi, hadde fått tak i. Ho sveva så opp til månen for der å leva som månegudinne. Soga finst i fleire versjonar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Månefest|Månefest]]» frå ,  den 21. april 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Månekake

**Månekake** (forenkla kinesisk 月饼, tradisjonell kinesisk 月餅, pinyin *yuèbĭng*) er eit kompakt, lite bakverk med fyll som kan vera søtt eller salt. I Kina og i store delar av Aust-Asia er bakverket tett knytt til månefesten, som blir feira om hausten, i alle fall sidan Song-dynastiet. Kaka har som regel eit eller fleire kinesiske teikn trykt på oversida som fortel kva slags fyll kaka har, eller berre signaliserer lykke i form av til dømes teiknet for 'langt liv' eller nettopp 'lykke'. Bakeria kan også påføra kaka andre symbol og mønster, som til dømes omrisset av jadekaninen.

Skikken med å gje kvarandre månekaker blei alminneleg i fyrste del av Songdynastiet (906–1279 e.Kr).

Kaka har form etter fullmånen, som i midten av hausten når månefesten blir feira blir rekna for å vera uvanleg rund og stor. Men rundleiken er også eit symbol på den samla familien. Ei populær forteljing seier gjeldande at grunnleggjaren av Ming-dynastiet, Zhu Yuanzhang, lét spreia meldingar som mante til kamp mot dei mongolske herskarane i utdelte månekaker. 

Månekaker er i dag ofte dyre bakverk som er vanlege å gje som gåver i tida før månefesten. 

Den typiske månekaka er rund, har eit tverrsnitt på ca. 10 cm og er ca. 5 cm høg. Ho er svært mettande og blir gjerne servert med te.

Kvar region har eigne spesialitetar. På Taiwan er dei salte månekakene fylte med eggeplomme og kjøt, og dei søte med søtpotet. Det er også vanleg med fyll av bønner, lotusfrø, sesamfrø og ananas.

## Galleri

Gâteau de lune edit.jpg|Månekake med tydelege skriftteikn.
Mooncake with five smashed nuts.jpg|Månekake med fem slag nøtter.
Coloured Mooncakes with different flavors 1.jpg|Farga månekaker.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Månekake|Månekake]]» frå ,  den 21. april 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
April Ferry

**April Ferry** (fødd **April Cecilia Gaskins**; ) var ein amerikansk kostymdesigner. Ho blei nominert til ein oscarpris i 1995 i kategorien Best Costume Design for filmen *[[Maverick (1994)|Maverick]]*.

Ferry vann ein emmypris for kostyma til TV-serien *[[Fjernsynsserien Rome|Roma]]*. Ho blei òg nominert til ein emmy i 1989 for Hallmark-filmen *My Name Is Bill W*. I 2014 fekk ho Career Achievement Award ved Costume Designers Guild Awards..

I 2016, frå sesong 6 av HBO sin fantasyserie *[[Game of Thrones]]*, tok Ferry over frå Michele Clapton som kostymedesigner for størstedelen av sesongen. Clapton vende tilbake til showet som kostymedesigner i den sjuande sesongen.

Ferry døydde den 11. januar 2024, 91 år gammal.

## Filmografi i utval

**[[Mohenjo Daro (2016)|Mohenjo Daro]]* (2016)
**[[Game of Thrones]]* (2016)
**[[Jurassic World]]* (2015)
**[[Robocop (2014)|Robocop]]* (2014)
**[[Elysium (2013)|Elysium]]* (2013)
**[[The Box (2009)|The Box]]* (2009)
**[[Southland Tales]]* (2006)
**[[Terminator 3: Rise of the Machines]]* (2003)
**[[Donnie Darko]]* (2001)
**[[U-571 (2000)|U-571]]* (2000)
**[[Don King: Only in America]]* (1997)
**[[Flubber (1997)|Flubber]]* (1997)
**[[Shadow Conspiracy]]* (1997)
**[[Maverick (1994)|Maverick]]* (1994)
**[[Little Giants]]* (1994)
**[[Beethoven's 2nd]]* (1993)
**[[Free Willy]]* (1993)
**[[The Babe (1992)|The Babe]]* (1992)
**[[Radio Flyer (1992)|Radio Flyer]]* (1992)
**[[Almost an Angel]]* (1990)
**[[Leviathan (1989)|Leviathan]]* (1989)
**[[Three Fugitives]]* (1989)
**[[Made in Heaven (1987)|Made in Heaven]]* (1988)
**[[Planes, Trains & Automobiles]]* (1987)
**[[Big Trouble in Little China]]* (1986)
**[[Mask (1985)|Mask]]* (1985)
**[[The Jerk (1979)|The Jerk]]* (1979)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:April Ferry|April Ferry]]» frå ,  den 20. april 2024.*
The Delgados

**The Delgados** er ei skotsk musikkgruppe skipa i 1994 av dei tre barndomsvennene Alun Woodward, Steward Henderson og Paul Savage. Gruppa tok namnetter den spanske syklisten og Tour de France-vinnaren Pedro Delgado. Kort tid etter skipinga blei songaren og gitaristen Emma Pollock del av gruppa.

I tillegg til The Delgados starta kvartetten også indieselskapet Chemikal Underground, som i tillegg til The Delgados også har stått bak mellom anna Mogwai og Arab Strap.

I 1997 gav Delgados ut debutalbumet sitt, *Domestiques*. Det blei følgd av *Peloton* (1999), som hausta mykje heider i pressa. Innspelinga til det tredje albumet, *The Great Eastern*, gjekk derimot i stå, og etter fleire månader i studio valde bandet å overlata produksjonen til Flaming Lips-produsenten Dave Friedmann.

Dette skulle visa seg å vera eit godt val, for med støtte frå Friedmann braut The Delgados for alvor gjennom lydmuren og *The Great Eastern* løfta The Delgados opp i superligaen til den moderne symfoniske rocken – saman med band som Mercury Rev og nettopp Flaming Lips.

I kjølvatnet på *The Great Eastern* blei Delgados hyra inn til å laga soundtrack til ein alternativ kunstfilm med dystre tema.

Sjølv om det fjerde albumet til gruppa fekk tittelen *Hate*, var resultatet langt frå så utilnærmeleg som tittelen kunne antyda. Albumet inneheldt ei romantisk insistering på venleik og idealisme, og er rekna som eit høgdepunkt.

I 2004 gav The Delgados ut det femte albumet sitt, *Universal Audio*, no utan hjelp frå Dave Friedmann. Året etter blei gruppa oppløyst. Sidan har *The Complete BBC Peel Sessions* kome ut i 2006. Etter oppløysinga byrja Emma Pollock å gje ut plater i eige namn.

## Diskografi

### Album

* 1997: *Domestiques*
* 1999: *Peloton*
* 2000: *The Great Eastern*
* 2002: *Hate*
* 2004: *Universal Audio*
* 2006: *The Complete BBC Peel Sessions*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:The Delgados|The Delgados]]» frå ,  den 20. april 2024.*
Chicagoskulen

**Chicagoskulen** kan visa til:

* Chicagoskulen i arkitektur
* Chicagoskulen i økonomi
* Chicagoskulen i litteraturkritikk
* Chicagoskulen i matematisk analyse
* Chicagoskulen i meteorologi
* Chicagoskulen i sosiologi

## Sjå òg
* The Chicago School, eit privat universitet i Chicago
*University of Chicago
Magnus Wislander

**Hans Einar Magnus Wislander** () er ein svensk tidlegare handballspelar og -trenar. Han var verdsmeister 1990 og 1999, og europameister 1994, 1998, 2000 og 2002. År 1990 kåra til årets handballspelar av IHF. Wislander var ein framifrå smidig linjespelar i landslaget, på klubbnivå vart han også nytta som rykkromspelar. 

## Karriere
### Klubbspel
Frå 1981 til 1990 var Wislander aktiv i Redbergslids IK i heimlandet. Med laget frå Göteborg vann han den svenske handballserien fire gongar før han fór utanlands. Sidan var han i tolv sesongar THW Kiel-spelar. Her var med på å vinne bundesligaen heile sju gongar, og den europeiske cupvinnarcupen i 1998 og 2002. I mellom desse to sistnemnde triumfen, måtte han og lagkameratane tole tap i meisterliga-finalane 2002 mot FC Barcelona. Frå 2002 til han la opp i 2005 var han atter Redbergslid-spelar, seriemeister i den fyrste sesongen.

### Landslagsspel
Wislander hadde enorm suksess med det svenske landslaget åra 1990 til 2002. Over denne 13-års perioden fekk han med seg 13 medaljar frå dei største internasjonale landslagsturneringane. Omframt to VM-gull og fire EM-gull, sanka han tre OL-sølv, to VM-sølv og like mange VM-bronsar.
Perioden 1985 til 2004 spelte han 384 landskampar for Sverige og skåra 1185 mål. 

### Merittar
*VM 1990: Gullmedalje, 27-23 mot Sovjetunionen
*Sommar-OL 1992: Sølvmedalje, 20-22 mot «Sovjetunionen»
*VM 1993: Bronsemedalje, 26-19 over Sveits
*EM 1994: Gullmedalje, 34-21 over Russland
*VM 1995: Bronsemedalje, 26-20 mot Tyskland
*Sommar-OL 1996: Sølvmedalje, 26-27 mot Kroatia
*VM 1997: Sølvmedalje, 21-23 mot Russland
*EM 1998: Gullmedalje, 25-23 mot Spania
*VM 1999: Gullmedalje, 25-24 mot Russland
*EM 2000: Gullmedalje, 32-31 mot Russland
*Sommar-OL 2000: Sølvmedalje, 26-28 mot Russland
*VM 2001: Sølvmedalje, etter 25-28 mot Frankrike
*EM 2002: Gullmedalje, 33-31 mot Tyskland
*Vinnar av EHF-cupvinnarcupen: 1998 og 2002 med THW Kiel
*Finaletap i EHF-meisterligaen: 2000 med THW Kiel
*Svensk seriemeister: 1985.1986, 1987, 1989 og 2003 med Redbergslids IK
*Tysk ligameister: 1994, 1995, 1996, 1998, 1999, 2000 og 2002 med THW Kiel
*Tysk pokalvinnar: 1999 og 2000 med THW Kiel

## Kjelder

* 
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Magnus Wislander|Magnus Wislander]]» frå ,  den 22. april 2024.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Magnus Wislander|Magnus Wislander]]» frå ,  den 22. april 2024.*
Finnskogen

**Finnskogen** (finsk *Suomalaismetsät*) er eit stort samanhengande skogområde som strekkjer seg langs begge sider av riksgrensa mellom Solør i Noreg og Värmland i Sverige, der Trysil Finnskog dannar nordgrensa. Lokalt blir namnet uttalt fiɳɳ`skoga, noko som er ei stivna dativform av namnet. Namna Eidskog Finnskog, Vinger Finnskog, Brandval Finnskog, Grue Finnskog, Hof Finnskog, Åsnes Finnskog og Våler Finnskog finst brukt om delar av området i samsvar med tidlegare kommunegrenser. Området er spreidd folkesett. Svullrya i Grue kommune dannar eit slags uoffisielt senter for den norske delen av Finnskogen.

## Omfang
Området ligg i kommunane Kongsvinger, Grue, Åsnes, Våler og Trysil i Innlandet i Noreg og i Torsby kommun i Värmland i Sverige. Det kan grovt sett avgrensast av busetnadene ved Glåma i vest, Klara i aust, Eidskog (Skotterud og Magnor) i sør og Trysilvegen (Rv 25) i nord.

Vegetasjonsmessig er Finnskogen prega av skrinn morenejord med furu og lyngmoer. Jordbruket er prega av små gardsbruk med dyrehald og lite kornproduksjon.

## Historie

Områda har namn etter dei finske innvandrarane, såkalla skogfinnar, som reiste frå Finland til Sverige på 1570-talet fram til utvandringa ebba ut i 1630-åra. Utvandringa frå Savolaks kom i gang ved at kongen gav seks år skattefridom for dei som dro. Det som gjorde innvandringa mogleg var at savolaksarane hadde med seg ei ny driftsform, svedjebruket, som gjorde at dei kunne busetje seg i område der nordmenn og svenskar ikkje hadde busett seg tidlegare.

Erik Pontoppidan skreiv i 1752 at dei første finnane kom til Noreg allereie i 1624, men det er neppe rett. Først frå 1640-talet ligg det føre skriftlege opplysningar om finsk busetjing på Finnskogene. Kjerneområdet for den norske «finnekulturen» ligg i Grue og Åsnes. Innvandringa kom i overveiande grad frå området Savolax i Finland. Det finst også tilsvarande «finnskogar» eller «finnemarkar» andre stader på Austlandet, både mellom Hedmark og Akershus og mellom Akershus, Oppland, Oslo og Buskerud (sjå Finnemarka der). Også i Sverige finst det slike isolerte «finnskogar», mellom anna Orsa Finnmark i Dalarna og i Tiveden i Västra Götalands län.

Skogfinnar er i dag anerkjende som ein av dei fem nasjonale minoritetane i Noreg. Den årlege festivalen Finnskogdagane feirar proklameringa av Republikken Finnskogen.

## Språk

Skogfinnane snakka *skogsfinsk*, dvs. savolaksdialekten av finsk frå 1600-talet. Språket var i bruk av alle generasjonar på både norsk og svensk side på 1800-talet då C.A. Gottlund frå Finland vitja dei. Språket var framleis i bruk i Noreg i første halvpart av 1900-talet. De siste talaren på svensk side døydde så seint som på 1980-talet.

## Sjå òg

* Finnemarka
* Svedjebruk

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Finnskogen|Finnskogen]]» frå ,  den 22. april 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

* Turforslag til Finnskogen på DNT og NRKs nettsted ut.no
* Visit Finnskogene
* Finnskogen Turistforening Arkivert 12. mai 2012 hos Wayback Machine.
* Norsk Skogfinsk Museum
* FINNSAM – Finnbygder i samverkan
* Trysilfinnskog Arkivert 12. mai 2021 hos Wayback Machine.
Reidar Johansen

**Reidar Peder Johansen** () er ein norsk lærar og politikar frå Akkarfjord og Hammerfest som representerte Sosialistisk Venstreparti og Finnmark på det norske Stortinget i tida 1989-97.

Johansen er utdanna ved Nordland distriktshøgskole i Bodø og lærarskulen i Alta. Han var lærar i heimbyen Hammerfest frå 1977 til han vart til stortingsrepresentant i 1989. 1983-87 var han med i Sørøysund kommunestyre. Hausten 1987 vart han vald til medlem av bystyret i Hammerfest og til fylkestinget i Finnmark. I begge desse styringsorgana fekk han framskotne roller.

Hausten 1989 vart Johansen vald inn på stortinget, som den andre SV-politikaren frå Finnmark og den fyrste sidan tingbolken 1973-77. Attvald i 1993. Johansen var dei fire fyrste åra medlem i Næringskomiteen, i den andre perioden medlem i Sjøfarts- og fiskerikomiteen.

Etter åra på stortinget var Johansen aktiv i politikken i Hammerfest og Finnmark. 

## Kjelder

*stortinget.no
**Stortinget i navn og tall: høsten 1993 - våren 1997*.
Niccolò Piccinni

**Niccolò Piccinni** () var ein italiensk klassisk komponist. 

Piccinni fekk opplæring av Leonardo Leo og Francesco Durante. Han produserte sin fyrste opera, *Le Donne dispettose*, i 1755, og sin fyrste opera seria, *Zenobia*, i 1756. Piccinni fekk den største suksessen sin med den komiske operaen *La buona figliuola* frå 1760. Han blir sagt å ha produsert over 300 operaer, noko ein kan sjå på som eit overdrive tal, men han var uansett produktiv. Blant dei andre operaene hans kan nemnast *La pescatrice* (1766), *Roland* (1778), *Atys* (1780), *Iphigénie en Tauride* (1781), *Didon* (1783) og *La Griselda* (1793).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Niccolò Piccinni|Niccolò Piccinni]]» frå ,  den 22. april 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
* 
*