open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pro bono publico

**Pro bono publico**, vanlegvis forkorta til **pro bono**, er eit latinsk uttrykk som betyr «for det offentlege gode». Uttrykket blir brukt om arbeid som blir utført friviljug og ubetalt som ei teneste til det samfunnet. Pro bono-arbeid inneber at fagfolk stiller opp med sine tenester til folk som ikkje normalt har råd til dei. Det er særleg vanleg i den juridiske profesjonen at advokatar vil påta seg å representere eller gje råd til personar som blir sett på som trengande eller i saker som advokaten oppfattar som viktige. Eit advokatfirma vil ofte utføre ei viss mengde pro bono-arbeid.

## Bakgrunnsstoff
* International pro bono, International Bar Association .
Bona fide

**Bona fide** er eit latinsk uttrykk som betyr «i god tru». 

I ein juridisk samanheng er det viktig om den gode trua knyter seg til dei faktiske omstenda - god tru *[[de facto]]*, eller til rettsreglane - god tru *[[de jure]]*. Det kan også vere viktig om den gode trua knyter seg til konsekvensen av ei handling. God tru kan såleis etter omstenda medføre at ein ikkje blir halden ansvarleg - erstatningsrettsleg eller strafferrettsleg, for handlingar som elles hadde danna grunnlag for ansvar. 

Det er grunnleggande at den gode trua må vere aktsam. Det er såleis ikkje nok å vere i god tru, den gode trua må også basere seg på at ein har gjort dei undersøkingane som ein normalt aktsam person vil foreta seg. 

Det skal spesielle omstende til for at ein skal kunne påberope seg god tru når det gjeld manglande kunnskap om rettsreglar, såkalla rettsvillfarelse. Ein rettsstat må legge til grunn at borgarane pliktar å setje seg inn i dei rettsreglane som gjeld for den aktiviteten borgarane gir seg i kast med.

God tru når det gjeld faktiske omstende, faktisk villfarelse, er langt meir praktisk, og blir ikkje sjeldan lagt til grunn. Den aktsame gode trua og dei gode intensjonane blir då retningsgjevande for korleis handlingar skal vurderast.

Aktsam god tru er også avgjerande i dei tilfella det er spørsmål om godtruerverv, ekstinksjon, til dømes ved godtruerverv av lausøyre etter Godtruervervslova og hevd etter Hevdslova. 

*Bona fide* blir ikkje brukt som uttrykk i Noreg i særleg grad, ein brukar i staden omgrepet «i god tru» som ein såkalla juridisk standard. 

## Sjå også
* De jure
* De facto
Møre og Romsdal distriktshøgskole, Molde

**Møre og Romsdal distriktshøgskole, Molde** er ein tidlegare distriktshøgskule. Den blei etablert i Molde i 1969, som ein av dei tre første distriktshøgskulane i Noreg, samtidig med distriktshøgskulane i Stavanger og Kristiansand. 

Skulen gav frå starten av utdanning i EDB og økonomi. 

Skulen blei i 1994 slått saman med Sjukepleierhøgskolen i Molde til Høgskolen i Molde, som ein del av Høgskulereforma.
Sjukepleierhøgskolen i Molde

**Sjukepleierhøgskolen i Molde** er ein tidlegare høgskule for sjukepleiarutdanning. Skulen blei etablert i Molde i 1958, som ei sjukepleiarutdanning knytt til Fylkessjukehuset i Molde. 

Skulen blei i 1994 slått saman med Møre og Romsdal distriktshøgskole, Molde til Høgskolen i Molde, som ein del av Høgskulereforma.
God of War: Chains of Olympus

**God of War: Chains of Olympus** er eit action-eventyr for PlayStation Portable, utvikla av Ready at Dawn og utgjeve av Sony Computer Entertainment. Det vart gjeve ut i Nord-Amerika 4. mars 2008 og i Europa 28. mars same året. Spelet er det tredje i God of War-serien og er det første i serien kronologisk.

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettside
Spøkjelsesapar

**Spøkjelsesapar** er ei apeslekt som lever på øyar i det søraustlege Asia. Slekta er den einaste i familien *Tarsiidae*, som igjen er den einaste familien i underorden *Tarsiiformes*. Dyreguppa var meir utbreidd tidlegare – ein har funne fossilar av spøkjelsesapar og primatar frå *Tarsiiformes* i Asia, Europa og Nord-Amerika, i tillegg til omstridde funn i Afrika.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tarsier|Tarsier]]» frå ,  den 15. august 2010.*
Elverum

**Elverum** er ein tettstad og administrasjonssenteret i Elverum kommune i Innlandet. Tettstaden ligg ved Glåma, med Leiret på austsida og Vestad på vestsida av elva, og har . Dei fleste sentrumsfunksjonane og størsteparten av busetnaden ligg på Leiret. Her ligg rådhuset og den kommunale administrasjoenn, og ein del offentlege kontor som har heile Østerdalen eller Sør-Østerdal som verkeområde. På vestsida av elva ligg mellom anna jarnbanestasjonen, Skyte- og Vinterskolen for Infanteriet (Terningmoen) og ein del industri. Norsk skogmuseum og Glomdalsmuseet ligg i Elverum.

Tettstaden Elverum voks opp under skansen i Christiansfjeld, som vart bygd i 1680-åra. Frå 1750 vart den kjende Grundsetmartn halden her, og med utbygging av kommunikasjonane i nyare tid har staden styrkt posisjonen som handels- og skulesentrum.

Kommunestyret vedtok bystatus for Elverum i 1996. Namnet «Leiret» kjem av 'Elverums leir', her i tydinga militær leirplass.

## Sjå òg
* Elverum kommune
* Tettstader i Innlandet

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Elverum Reiseliv 
* Nettsidene til Elverum kommune
Folldal

**Folldal** er ein tettstad og administrasjonssenter i Folldal kommune i Innlandet. Staden har vakse opp omkring gruvene til Folldal Verk, i lia på nordsida av Folla. Det meste av busetnaden ligg i Nybyen, på det noko flatare partiet ned mot Folla og fylkesveg 29.
Tettstaden har .

## Kjelder
Tynset

**Tynset** er ein tettstad og administrasjonssenteret i Tynset kommune i Hedmark i Innlandet fylke. Tettstaden ligg ved Glåma og har .

Tynset har utvikla seg til eit regionsenter for Nord-Østerdalen. Her ligg mellom anna sjukehuset Innlandet Tynset og kontora til Nord-Østerdal tingrett. Tettstaden har grunnskule og vidaregåande skule.

## Næringar
Jordbruket er ein viktig næringsveg i kommunen, og det rikaste jordbruksarealet ligg ved Glåma omkring der tettstaden Tynset ligg. Sidan Tynset ligg rimeleg høgt er jordbruket konsentrert om dyrking av gras til mjølkeproduksjon. Bygg kan nå modning i gunstige år, og det er òg ein del sauehald. Veksten til tettstaden skjer i samanstøyt med interessene for jordbruk. 

På Tynset er det offentleg sektor og tenesteytande næringar innan handel, data, jus, økonomi og bygg og anlegg som dominerer. Fleire statlege, fylkeskommunale og interkommunale tiltak er tillagt Tynset. Mykje av funksjonen som regionsenter er knytt til tettstaden som skulesenter og lokaliseringa av sjukehuset Innlandet Tynset. Kulturhuset på Tynset er vorte eit levande og pulserande hus til bruk for Tynset og folket i Nord-Østerdalen.

## Samferdsle
Tynset ligg sentralt i høve kommunikasjon. Langsetter Glåma, i retning sør, går Riksveg 3 og Rørosbanen til Elverum. Jarnbanen går vidare nordaustover langsetter Glåma og Rv3 går i retning nordvest gjennom kommunen og til Ulsberg. Fylkesveg 30 går nordover gjennom Tylldalen frå Øvre Rendal, kryssar Glåma attmed Tynset og går vidare langsetter vestsida av elva mot Tolga. Ei 125 m lang fagverksbru i limtre med spenn på 70 m opna i 2001. Mykje trafikk gjennom desse vegane har styrkt Tynset som turistområde. Nært Savalen er det skipa anlegg for vintersport.

## Galleri

Fil:Tynset rådhus.jpg|På Tynset er det eige rådhus
Fil:Tynset jernbanestasjon.jpg|Tynset Stasjon på Rørosbanen er nyoppussa og inneheld attåt venterom ein restaurant
Fil:Tynset spark1.jpg|Spark-skulpturen på Tynset, med vanleg spark framfor


## Sjå òg
* Tynset kommune

## Kjelder
* «Tynset» i *[[Store norske leksikon|Store Norske Leksikon]]*
* Fakta om kommunen  - Tynset kommune
Tysnes skule

**Tysnes skule** ligg på Gjerstad i Tysnes kommune i Sunnhordland i Vestland fylke. Han vart bygd i 1956 og er ein kombinert barne- og ungdomsskule. Skulen har om lag 200 elevar.
The Last Olympian

***The Last Olympian*** er ei bok basert på gresk mytologi skriven av Rick Riordan og er den siste boka i Percy Jackson-serien. *The Last Olympian* kom ut i 2009.
God of War

**God of War** er eit action-eventyr for PlayStation 2, utvikla av SCE Santa Monica Studio og utgjeve av Sony Computer Entertainment. Det vart gjeve ut i Nord-Amerika 22. mars 2005 og i Europa 21. juni same året. Spelet er det første som vart laga i God of War-serien og er det andre spelet i serien kronologisk.

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Tolga

**Tolga** er ein tettstad og administrasjonssenter i Tolga kommune i Innlandet fylke. Tettstaden har , og ligg ved Glåma 21 kilometer nordaust for Trysil og 21 kilometer sørvest for Os. Her ligg mellom anna barneskolen Tolga skole og Dølmotunet. Tolga er stoppestad på Rørosbanen som går til Røros og Trondheim nordover og til Hamar i sør.

## Sjå òg
* Tettstader i Innlandet

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tolga (tettsted)|Tolga (tettsted)]]» frå ,  den 4. september 2016.*
Løten

**Løten** er ein tettstad og administrasjonssenteret i Løten kommune i Innlandet fylke. Tettstaden har . Rørosbanen går gjennom tettstaden. Staden vart kommunesenter etter at Løten stasjon vart lagt hit i 1862.

## Sjå òg
* Tettstader i Innlandet

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Løten|Løten]]» frå ,  den 4. september 2016.*
Olov Grøtting

**Olov Grøtting** () er ein norsk politikar. Ho er ordførar i Alvdal kommune i Hedmark fylke og representer Senterpartiet. Ho vart vald  til ordførar ved valet i 2007 ved direkteval.

## Kjelder
* Oversikt over direktevalgte ordførere
Svein Borkhus

**Svein Borkhus** () er ein norsk politikar som representerte Arbeidarpartiet og var ordførar i Alvdal kommune frå 1999 til 2007 og frå 2011 til 2015.

Han vart vald som ordførar i Alvdal kommune i Hedmark fylke etter valet i 1999. Etter to periodar som ordførar takka han nei til å stille til omval gjekk over til fylkespolitikken og frå oktober 2007 til 2011 var han medlem av fylkesrådet i Hedmark, med ansvar for miljø og samferdsel. Ved valet i 2011 gjekk han attende til kommunepolitikken og han vart igjen vald til ordførar i Alvdal.

Borkhus sat i kommunestyret i Alvdal frå 1988 til 2015.

## Kjelder
Erling Aas-Eng

**Erling Aas-Eng** () er ein norsk lokalpolitikar som representerer Senterpartiet. Han var ordførar i Tolga kommune i Hedmark fylke frå 2007 til 2011.

Aas-Eng har vore med i kommunestyret for Senterpartiet sidan 1995. Han har også vore i sentralstyret i Senterungdommen, vore nestleiar i Hedmark Nei til EU og vore vararepresentant til fylkestinget.  I 2015 blei han vald til leiar i Hedmark Bondelag. Han er også tillitsvald i Bondelaget.

Aas-Eng er sivilagronom frå Noregs landbrukshøgskule på Ås og driv mjølkeproduksjon på Telneset. Han er seniorrådgjevar i Rådhuset Vingelen.

## Kjelder
Odysseen

**Odysseen** er eit episk dikt frå Hellas i antikken. I 24 songar fortel det soga om heimreisa og heimkomen til helten Odyssevs frå Troja etter den trojanske krigen. Verket blir tillagt Homer. Det er rekna som eit hovudverk i vestleg litteratur og er blitt lese over heile verda. På mange språk er «odyssé» blitt til eit synonym for ei tilsynelatande endelaus reise. Helten Odyssevs er også kjend under det latinske namnet sitt, Ulysses.

## Handling
Diktet byrjar med ei skildring av den forlatne kongsgarden på Itaka, der Odyssevs si kone Penelope prøver å stagga uønskte friarar, og sonen Telemakos legg ut for å leita etter faren. Odyssevs er på ei øy hjå nymfa Kalypso. Han sigler vekk frå henne, forliser, og blir skyld i land på Skheria. Her fortel han om hendingane han har vore ute for i løpet av dei ti år han har vore på heimveg: Han har vore ute for kyklopar, monstera Skylla og Kharybdis, trollkona Kirke og vitja dødsriket. 

Då Odyssevs endeleg vender tilbake til Itaka er han forkledd som tiggar. Han deltek i ei tevling med alle beilarane der det er om å gjera å utføra eit kunststykke med kongen sin boge. Odyssevs vinn, og tek tilbake kongsmakta.

## Omsetjingar
Odysseen blei første gong omsett til norsk av Arne Garborg i 1918, på nynorsk. P. Østbye laga ein riksmålversjon i 1922.

## Kjelder

* 
----
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Odysseen|Odysseen]]» frå , den 6. mai 2010.* 

## Bakgrunnsstoff
* Odyssevskvædet. Fyrste songen  ved aasentunet.no
Alfred Elis Törnebohm

**Alfred Elis Törnebohm** () var ein svensk geolog. Han er mest kjend for studiet av overskyvinga av Den kaledonske fjellkjeda i *Grunddragen af det centrala Skandinaviens bergbyggnad* (1896), som er viktig for kjennskapen til geologien i Sør-Noreg.

Etter studiar ved Kungliga Tekniska högskolan (KTH) 1855-1858, arbeidde han ved Sveriges geologiska undersökning (SGU) 1859-1873, frå 1870 som leiar av selskapet. 1873-1874 studerte han petrografisk mikroskopi ved Universitetet i Leipzig under Ferdinand Zirkel. I 1874 slutta han i SGU for halde fram som privat geolog og i mange år gjorde han geologiske undersøkingar for forskjellige svenske selskap. Han underviste i geologi og mineralogi ved KTH frå 1878 og hadde ei stilling som forelesar her 1885-1897. Han kom attande til SGU som leiar i 1897, etter Otto Torell og fekk tittelen professor. Han vart verande her fram til 1906.

Törnebohm vart vald til medlem av Kungliga Vetenskapsakademin i 1876.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alfred Elis Törnebohm|Alfred Elis Törnebohm]]» frå ,  den 6. mai 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Nordisk familjebok
*Svenskt biografiskt handlexikon
Abraham Gottlob Werner

**Abraham Gottlob Werner** () var ein tysk mineralog og geolog som vert rekna som grunnleggjaren av geognosien og neptunismen.

Frå 1775 arbeidde Werner som inspektør, lærar og tilslutt professor i mineralogi ved bergakademiet i Freiberg i Sachsen. Av dei meir kjende studentane hans var Alexander von Humboldt, Leopold von Buch og Robert Jameson. Nordmannen Jens Esmark var òg student hos Werner i Freiberg. 

## Galleri

Fil:abraham_werner.jpg|Abraham Gottlob Werner
Fil:Werner G W house productive Osiecznica.jpg|Fødestad
Fil:Agwerner.jpg|Byste av Werner i Freiberg


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Abraham Gottlob Werner|Abraham Gottlob Werner]]» frå ,  den 6. mai 2010.*
Alexandre Brongniart

**Alexandre Théophile Brongniart** () var ein fransk kjemikar, mineralog og zoolog som samarbeidde med Georges Cuvier i eit studium av geologien i regionane kring Paris.

## Familie og virke
Han var sonen til arkitekten Alexandre-Théodore Brongniart og faren til botanisten Adolphe-Théodore Brongniart.

Han vart fødd i Paris og vart instruktør for *[[École nationale supérieure des mines de Paris|École de Mines]]* (ein gruvedriftsskule) i Paris og direktør over porselensfabrikken i Sèvres. Han introduserte eit nytt system for klassifisering av reptilar og skreiv om mineralogi. Han laga òg ein stor studie av trilobittar og gjorde pionerarbeid til stratigrafi ved utviklinga av fossilkjenneteikn.

Han var også grunnleggjaren av det franske nasjonalmuseet for keramikk (Le musée national de Céramique), etter å ha vore direktør ved fleire porselensfabrikkar frå  1800 til 1847.

## Bibliografi
*Brongniart, Alexandre. *Traite des Arts Ceramique, ou des poteries considerees dan leur Histoire, Leur Pratique et leur Theorie*. Paris. 2nd Ed. Rev. 1854

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Alexandre Brongniart|Alexandre Brongniart]]» frå ,  den 6. mai 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** Rudwick, Martin J.S., *Georges Cuvier, Fossil Bones, and Geological Catastrophes* (The University of Chicago Press, 1997) ISBN 0-226-73106-5
Amund Helland

**Amund Theodor Helland** () var ein norsk geolog og politikar (Venstre).

Han vart *cand.min.* i 1868, og vart i 1885 tilsett ved Det Kongelege Frederiks Universitet i eit *ekstraordinært professorat* i bergbyggingslære og geologi, eit embete han heldt til han døydde.

Helland var ein allsidig person. I dag er han best hugsa som kulturgeograf, og det omfattande verket hans *Norges land og folk topografisk-statistisk beskrevet* i førtito tjukke bind, er i format og omfang ei unik kjelde til landet i denne tida. Verket inneheld skildringar av landskap, samfunn og folk.  

Karakteristikkane hans av samar kategoriserte desse som å finne seg på eit lågareståande utviklingstrinn. Om kollegaen sin Thekla Resvoll sa han &laquo;Hon er en meget betydeleg vitenskapsmann, eg hadde aldri trodd at et
kvinnfolk kunde nå så langt&raquo;. Helland var òg utdanningspolitisk interessert, og ivra for sjølvstyre for universitetet i forhold til dei pengemessige bidragsytarane, samt fridom for professoren i forhold til administrativ rektor.

Erik Werenskiold målte eit frodig portrett av Helland i 1885. I 1912 fekk han Petter Dass-medaljen.

## Utgjevingar
* *Om Jordklodens Bygning* (1878) NBdigital
* *Kongsbergs Sølvværks drift før og nu* (1885)
* *Tagskifere, hellere og vekstere* (1893) NBdigital
* *Norsk bergret* (1893)
* *Jordbunden i Norge* (NGU, 1893) NBdigital
* *Jordbunden i Jarlsberg og Larviks amt* (NGU, 1894) NBdigital
* *Hvad vi spiser i Norge og hvad der spises i Paris. Forsøg paa en norsk ernæringsstatistikk.* (1896)
* *Lofoten og Vesteraalen* (NGU, 1897) NBdigital
* *Bergverksdrift og steinbryting i Norge* (1901)
* *Oldfundene og Norges folkemængde i forhistoriske tider* (1908)
* *Rovdyrene i Norge* (1914)
* *[[Noregs land og folk]] topografisk-statistisk beskrevet* (1885&ndash;1921)
** *Topografisk-historisk skildring over [[Søndre Trondhjems amt]]* (2 bd., 1898)
** *Topografisk-historisk skildring over [[Tromsø amt]]* (2 bd., 1899)
** *Topografisk-historisk skildring over [[Bratsberg amt]]* (2 bd., 1900)
** *Topografisk-historisk skildring over [[Nordre Bergenhus amt]]* (2 bd., 1901)
** *Topografisk-historisk skildring over [[Hedemarkens amt]]* (2 bd., 1902)
** *Topografisk-historisk skildring over [[Lister og Mandals amt]]* (2 bd., 1903)
** *Topografisk-historisk skildring over [[Nedenes amt]]* (2 bd., 1904)
** *Topografisk-historisk skildring over [[Finmarkens amt]]* (3 bd., 1905)
** *Topografisk-historisk skildring over [[Nordlands amt]]* (4 bd., 1907)
** *Topografisk-historisk skildring over [[Nordre Trondhjems amt]]* (2 bd., 1909)
** *Topografisk-historisk skildring over [[Romsdals amt]]* (2 bd., 1911)
** *Topografisk-historisk skildring over [[Kristians amt]]* (4 bd., 1913)
** *Topografisk-historisk skildring over [[Jarlsberg og Larvik amt]]* (3 bd., 1914)
** *Topografisk-statistisk skildring over Bergen* (2 bd., 1916)
** *Topografisk-statistisk skildring over Kristiania* (3 bd., 1917)
** *Topografisk-statistisk skildring over [[Søndre Bergenhus amt]]* (3 bd., 1921)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Amund Helland|Amund Helland]]» frå ,  den 6. mai 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Archibald Geikie

Sir **Archibald Geikie** () var ein skotsk geolog og bror av James Geikie.

Geikie var ein dominerande person i geologimiljøet på si tid. Frå 1881 til 1901 var han sjef for Geological Survey and Museum i London. Han gav ut mange avhandlingar og fleire lærebøker i geologi, mellom anna *Textbook of Geology*, som kom ut på norsk i 1889.

## Kjelder
Anders Kristian Orvin

**Anders Kristian Orvin** () var ein norsk geolog frå Hattfjelldal. Faren, Ole Tobias Olsen var prest der fram til 1905 då familien flytte til Kristiania.

Han fekk cand.min. i 1912 og vart dr.philos. i 1934. Han deltok og stundom leia mange ekspedisjonar til Spitsbergen, Bjørnøya og Austgrønland. 

I 1948 vart han tilsett som underdirektør for Norsk Polarinstitutt og i 1958–59 vart han direktør for instituttet.

Orvin skreiv mellom anna *Geology of Bear Island* saman med Gunnar Horn (1928), doktoravhandlinga *Geology of the Kings Bay Region, Spitsbergen* (1934) og *Outline of the Geological History of Spitsbergen* (1940).

## Utmerkingar

* Framkomiteens Nansenbelønning 1963
* Innvald i Det norske videnskaps-akademi
* Riddar i 1. klasse i St. Olavs Orden 1960
* Riddar i Nordstjerneordenen

Orvin Land, nordaust på Svalbard har fått namn etter Orvin.

## Kjelder

* Wikipedia på bokmål om Orvin, henta inn 29. august 2010.
Andreas Hansen

**Andreas Martin Hansen** () var ein norsk geolog, etnograf og statsstipendiat. Hansen er kjend både for teoriane sine om bresjøar, og for engasjementet sitt i studiet av kortskallar og langskallar, *kraniometri*. 

Hansen var presteson og voks opp i Levanger og Trondheim. Han tok artium i 1875, og vart cand.real. i 1881. Deretter arbeidde han fram til 1898 ved Universitetsbiblioteket i Oslo, etter kvart som *[[amanuensis]]*. Han høyrte til eit positivistisk, darwinistisk miljø, som mellom anna omfatta G.O. Sars, Ernst Sars og Amund Helland. Foredraget hans *Den yngre akademiske Slægt og de moderne Ideer* i Studentersamfundet i 1882 er i tittelen sin karakteristisk. 

Hans doktoravhandling *Strandlinje-studier* (1891) er ein banebrytande og framleis gyldig teori om landskapsforming med bresjøar, eller *bredemte sjøar*: Isbrear som utgjorde restar av innlandsisen demde opp vatn til sjøar som verka landskapsformande. 

Den andre hjartesaka til Hansen var kraniometriske studiar av kortskallar og langskallar, og då han vart utnemnd til statsstipendiat i 1908 var det for å studere *norsk antropologi*. Han var allsidig orientert og engasjert, og Kjeldstadli skriv at «Han hadde en tidstypisk ambisjon om en helhetsvitenskap som skulle gi svar på de 'store' spørsmålene, et prosjekt i grenselandet mellom kunnskapsmengde, ideologi og dilletanteri.» 

Han vart medlem av Vitskapsakademiet i 1910. 
 
## Litteratur
*Knut Kjeldstadli. «Andreas Hansen» I: *Norsk biografisk leksikon*.

**Om seter eller strandlinjer i store høider over havet*. 1885
**Strandlinje-studier*. 1891
**De kvartære klimat-skifter og excentricitets-teorierne*. 1894
**Norsk folkepsykologi : med politisk kart over Skandinavien*. 1899
**Landnåm i Norge : en utsigt over bosætningens historie*. 1904
**Oldtidens nordmænd : ophav og bosætning*. 1907
**Bre og biota*. 1929   

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Andreas Hansen|Andreas Hansen]]» frå ,  den 6. mai 2010.*
Agrogeologi

**Agrogeologi** er studiet av mineral som er viktige i landbruk og hagebruk, særleg med tanke på dyrkingsjorda  og gjødsling. Desse minerala er vanlegvis essensielle næringssalt og vert kalla agromineral. Studiet omfattar jordbotnslære under geologisk synsvinkel, klassifikasjon av jordsmonntypar på bakgrunn av forskjellig opphavsmateriale, danning, kornstorleiksfordeling og utvikling som følgje av klimaet. 

## Bakgrunnsstoff
*Rocks for Crops 

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Agrogeology|Agrogeology]]» frå ,  den 6. mai 2010.*  
 
*
Jordartslære

**Jordartslære** er studiet av jord som ein naturressurs på overflata av jorda, inkludert jordsmonnsdanning, klassifisering og kartlegging; dei fysiske, kjemiske, biofysiske, kjemiske, biologiske eigenskapane og fertiliteten til jorda, og desse eigenskapane i samanheng med bruk av jorda og jordhandsaming.

Greiner innan jordartslære er mellom anna pedologi (danning, kjemi, morfologi og klassifisering av jrod) og edafologi (påverknad av jorda på organismar, særleg planter). 

## Sjå òg
*Agrologi
*Kalking
*Agrofysikk

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Soil science|Soil science]]» frå ,  den 6. mai 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Soil Survey Staff (1993). Soil Survey: Early Concepts of Soil.  (html) *Soil Survey Manual USDA Handbook 18*, Soil Conservation Service. U.S. Department of Agriculture. 


## Bakgrunnsstoff
*United States Department of Agriculture Natural Resources Conservation Service - Information on US Soils
*Certified Professional Soil Scientist 
*Soil-Science.info
*ISRIC - World Soil Information
*IPSS - Institute of Professional Soil Scientists
*BSSS - British Society of Soil Science
*SSSA - Soil Science Society of America
*National Soil Resources Institute
Pedologi

**Pedologi** (frå gresk πέδον, *pedon*, «jord»; og λόγος, *logos*, «studie») er studiet av jord i naturen. Det er ein av to hovudgreiner innan jordartslære i lag med edafologi. Pedologi omfattar jordsmonnsdanning, jordmorfologi og jordklassifisering, medan edafologi omfattar korleis jord påverkar levande organismar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pedology (soil study)|Pedology (soil study)]]» frå ,  den 6. mai 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Aktualitetsprinsippet

**Aktualitetsprinsippet** eller **uniformitarianisme** innan vitskapsteorien er ein teori om at dei naturlege prosessane som gjekk føre seg i fortida er dei same som ein kan observere i dag. Det vert ofte samanfatta i omgrepet «Notida er nøkkelen til fortida». Denne lova vart først framsett av James Hutton.

Prinsippet vart først formulert innanfor geologien, der ein rekna med at dei geologiske prosessane som verkar i dag, må vere dei same som òg verka i ei fjern fortid. Denne teorien stod i motsetnad til katastrofismen, ein teori som gjekk ut frå at jordoverflata vart danna brått gjennom geologiske prosessar som var ulike noko av det ein kan observere i notida ved at utviklinga gjekk føre seg i valdsame katastrofar.

## Sjå òg
* Plutonisme

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aktualitetsprinsippet|Aktualitetsprinsippet]]» frå ,  den 6. mai 2010.*
Edafologi

**Edafologi** (frå gresk ἔδαφος, *edafos*, ‘jord’, og -λογία, -logia) er læra om samvirket mellom jord og organisk liv og ei av to hovudgreiner innan jordartslære. Den andre greina er pedologi. Uttrykket vert òg nytta om studiet om korleis jorda påverkar måten mennesket nyttar jorda til plantevekst, samt måten menneske nyttar landjorda på. Generelle fag innan edafologi er mellom anna landbruksjordlære (kalla agrologi i somme regionar). 

## Sjå òg
* Edafisk
* Berekraftig landbruk

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Edaphology|Edaphology]]» frå ,  den 6. mai 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** European Environment Information og Observation Network (EIONET)  Url last accessed 2008-01-07
** SSSA Soil Science Glossary  
** USEPA Term list (theme=soil) 


### Referansar
Geologisk datering

**Geologisk datering** er forskjellige metodar for å datering innan geologi. Den geologiske dateringa er dels relativ og dels absolutt. Under ei relativ datering vert ei hending eller ein geologisk fase datert i forhold til ein anna som er kjend, og vil då vere eldre, yngre eller samtidig med den kjende. Under ei absolutt datering prøver ein å uttrykke alderen i det eksakte talet på år, ofte i millionar av år. 

## Relativ datering
Eit geologisk lag som til dømes ligg over eit anna vil som regel vere yngre enn laget det ligg over, dersom dei har lege uforstyrra sidan dei vart danna. Normalt vil den relative dateringa gå ut på å plassere ei hending inn i ein geologisk tidsskala ved hjelp av fossil eller andre stratigrafiske hjelpemiddel. 

## Absolutt datering
Ein kan få absolutt datering ved å telje årsavsetjingar, eller varv, i istidssediment eller marine sediment. Metoden kan nyttast for å tidfesta nøyaktige år, og kan gå fleire titusen år tilbake.

Absolutt datering er ofte basert på radioaktive isotopar i bergartar, mineral og fossil. Isotopane går ofte gjennom fleire trinn når dei vert radioaktivt nedbryte. Tida det tar å spalte halvparten av ei viss mengd av eit radioaktiv stoff vert kalla halveringstida. Når ein veit kor mykje det er att av ein radioaktiv isotop, og kor mykje som er danna av den stabile isoptopen, kan ein rekne ut alderen. De eldste stoffet er 238U, uran med nukleontal 238, som utgjer 99,28 prosent av naturleg uran. Det går over til det stabile 206Pb (bly med nukleontal 206). Halveringstida er 4,51 milliardar år. Metoden vert kalla uran-blymetoden. Andre metodar er kalium-argonmetoden med halveringstid på 1,28 milliardar år, rubidium-strontiummetoden med ei halveringstid på 47 milliardar år. Denne metoden er mindre utsett for feilkjelder enn dei andre, men fordi det er lite rubidium i dei fleste mineral, og fordi halveringstida er så lang, kan han berre nyttast til prøvar som er meir enn 10 millionar år gamle.

14C er karbon med nukelontal 14. Dette vert danna heile tida ved stråling i jordatmosfæren. 14C-atom finst i organiske stoff, som tre og muslingskal, slik at dei vert svakt radioaktive. Radiokarbondatering vert nytta til å datere organiske stoff ved hjelp av denne isotopen. Halveringstida er er 5730 år og metoden kan nyttast til å datere lekamar opp til 65&nbsp;000 år, men vert unøyaktig når tida nærmar seg 25-30&nbsp;000 år. Metoden vert mykje nytta innan arkeologi.

## Kjelder
ALH 84001

**ALH 84001** eller **Allan Hills 84001** er ein meteoritt som vart funnen i Allan Hills i Antarktis den 27. desember 1984 av ein USA-amerikansk meteoritt ekspedisjon. Ein trur at meteoritten kjem frå Mars. Då han vart oppdaga var massen 1,93 kg. Meteoritten vart verdskjend i 1996 då forskarar annonserte det dei meinte kunne vere bevis etter mikroskopiske fossil etter bakteriar frå Mars. 

Steinen er truleg ein av dei eldste i solsystemet og vart truleg danna av smelta stein for 4,1 milliardar år sidan.. Ein trur at steinen vart broten sund under eit kraftig meteorittnedslag på Mars for 3,9 til 4,0 milliardar år sidan, men vart liggande på planeten. Han vart seinare kasta opp frå overflata av eit anna nedslag for kring 15 millionar år sidan, og kom ned på jorda for om lag 13&nbsp;000 år sidan. Desse tala har ein kome fram til med radiometrisk datering. 

Om funna på meteoritten verkeleg er teikn på liv på Mars, kjem av abiotiske prosessar på Mars eller er forureina på jorda etter nedslaget, er ein prosess som framleis pågår.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Allan Hills 84001|Allan Hills 84001]]» frå ,  den 7. mai 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*NASA - ALH 84001-meteoritten
Ulstein Verft AS

**Ulstein Verft AS** er eit norsk, familieeigd verft i Ulstein Group. Verftet ligg i Ulsteinvik på Sunnmøre, eit sentralt område for den maritime klynga på Møre. 

Verftet er Ulstein Group sin kompetanse- og utviklingsbase for konstruksjon, samanstilling, utrusting og integrasjon av system og utstyr i skip. 

Ulstein Verft spesialiserer seg på å bygge avanserte skip, og har dei seinaste åra bygd kabelleggarar, ekspedisjonscruiseskip, serviceskip til havvindindustrien, yacht og Ropax-hybridferje, i tillegg til fartøy innan offshore olje og gass. Hovudsatsinga er nybygg og større ombyggingar, men verftet tek også på seg service- og ettermarknadsoppdrag som dokkingar, klassing, vedlikehald, reparasjonar, oppgraderingar, sliping, maling, kran- og løftearbeid og ei avdeling i verftet tek også på seg lektertransport og kranløftoppdrag langs kysten.To av dei seinaste leveransane frå verftet er kabelleggingsskipet Nexans Aurora (2021) og ekspedisjonscruiseskipet National Geographic Resolution (2021). 

Med ei teknisk avdeling er ingeniørtenester innan engineering og prosjektering sentrale oppgåver.

Dei stålintensive delane av skroga er sett bort til samarbeidsverft.

## Historie
Verftet vart etablert av Martin Ulstein i 1917 som ein mekanisk verkstad for reparasjon av fiskebåtar. Gjennom meir enn 100 år har verftet bygd mange ulike typar skip, mellom anna fiskefartøy (trålarar, linebåtar, snurparar), hurtigruter, dykkebåtar, isbrytarar og ferjer, i tillegg til offshorefartøy, og seinare offshore fornybar, passasjerskip, yacht og cruiseskip. Sidan starten har verftet bygd meir enn 300 skip. Hurtigruteskipet MS «Polarlys» blei bygd her i 1996.

## Kjelder

* Ulstein Group sine nettsider
*Idar Ulstein: Historia til Ulstein 
*Artikkel om Ulstein Verft AS
*Om skipsbygging på konsernet sine nettsider 
*Ny milepæl for Ulstein Verft
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ulstein Verft AS|Ulstein Verft AS]]» frå , den 7. mai 2010.*
Arendalsfeltet

**Arendalsfeltet** er eit geologisk område mellom Fevik og Tvedestrand i Agder fylke, hovudsakleg innanfor Arendal kommune. Arendalsfeltet er spesielt kjent for førekomstane av jernmalm og kalksilikat-bergartar. Ein reknar med at kalksilikat-bergartane vart danna ved regionalmetamorfose av ureine kalksteinar eller at dei vart danna som skarn på grensa mellom kalksteinar og inntrengte granittiske smeltar. 

Det har vore gruvedrift og vunne ut jern i Arendalsfeltet frå ca. 1585 til ca. 1975, då den siste gruva ved Bråstad vart lagt ned. Den eldste gruva vart oppretta i 1660-åra i Barbudalen, ikkje så langt frå sentrum av Arendal. Malm frå Arendalsfeltet hadde spesiell høg kvalitet og var ein ettertrakta råvare ved alle dei tidlegare, norske jernverka. I 1620-1870 leverte gruvene herfrå 2/3 av all malm som vart brukt ved norske jernverk. 

## Kjelder


*
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arendalsfeltet|Arendalsfeltet]]» frå ,  den 7. mai 2010.*
Martin Ulstein

**Martin O. Ulstein** () var ein norsk industrigrunnleggjar, verkseigar og ordførar frå Ulstein.

Han starta i 1917 selskapet *Ulstein Mekaniske Verksted*, som i ettertid har utvikla seg til noverande Ulstein Group. Forretningsideen var å bygge om lokale fiskebåtar, som på denne tida vart motoriserte. Han fekk lån hos Ulstein Sparebank, med faren som kausjonist, kjøpte 800 kvadratmeter grunn frå onkelen sin, og starta verksemda saman med svogeren Andreas Flø.

Martin Ulstein engasjerte seg også i lokalpolitikken, og var ordførar i Ulstein kommune for Venstre. Han døydde på veg heim frå ei samling i Fylkestinget.

Etter den tidlege bortgangen til Martin Ulstein, vart selskapet i lang tid drive vidare av ektefellen hans, Inga Ulstein. Dei seks borna deira, Dagny, Inger, Magnulf, Kolbein, Idar, og Ragnhild - særleg Kolbein og Idar - bygde selskapet vidare til eit stort industrikonsern.

## Kjelder
* http://www.eyemag.se/core/items/200802/2221/Ulstein_eng_low.pdf  Omtale av Martin Ulstein i Harald Grytten: Kreativ entusiasme i 90 år (engelsk versjon)

## Fotnotar
Hannelore Måseide

**Hannelore Måseide** () er ein norsk politikar. Ho var ordførar i Ulstein kommune i Møre og Romsdal frå 2003 til 2011

Måseide var varaordførar i Ulstein frå 1999 til 2003. Ho blei vald til ordførar ved kommunevalet i 2003, og representerte då Arbeiderpartiet. Ved kommunevalet i 2007 blei ho attvald. Ho var varaordførar i kommunen frå 1999 til 2003. Den 28. januar 2008 melde ho seg ut av Arbeidarpartiet. Ho meldte seg sidan inn i Venstre.
Ho blei vald til medlem av kommunestyret i Ulstein for Venstre for perioden 2015-2019.

## Fotnotar
Ordførarar i Ulstein kommune

**Ordførarar i Ulstein kommune** er ei oversikt over dei som har vore ordførarar i Ulstein kommune i Møre og Romsdal:

1838-1841	Andreas Hofgaard Winsnæs	
		
1842-1843	Nils Toresen Nedrelid	

1844-1845	Martinus Mortensen Overaae	

1846-1849	Hans Nicolai Wraamann	
		
1850-1853	Martinus Mortensen Overaae	
		
1854-1855	Hans Nicolai Wraamann	

1855.	Jon Pedersen Brandal	

1856-1859	Martinus Mortensen Overaae	
		
1860-1867	Knut Guliksen Hareide	
		
1868-1871	Johannes Pedersen Scheide	
		
1872-1873	Elling Ellingsen Ulfsteen	

1874-1875	Lars Hansen Hareide	

1876-1881	Johannes Pedersen Scheide	
		
1882-1883	Ole Johannessen Teigene	

1884-1895	Martinus Bjørndal	
		
1896-1897	Ole Johannessen Teigene	

1898-1901	Martinus Bjørndal	
		
1902-1904	Ole Johannessen Teigene	

1905-1910	Hans Nilsen Rise	
		
1911-1913	Arne Ingebrigtsen Grimstad	

1914-1922	Hans B. Osnes	
		
1923-1928	Knut Strand	V
		
1929-1931	Sverre J. Lynge	

1932-1934	Knut Strand	V

1935-1945	Leif H. Saunes	V
		
1946-1947	Knut Strand V	

1948.	Martin O. Ulstein	V

1948-1959	Knut A. Ertesvåg	

1960-1963	Jan Remø	H
		
1964-1967	Per A. Dimmen	H
		
1967.	Peter K. Saunes	Ap

1968-1975	Oskar V. Sundgot	KrF
		
1976-1979	Olav B. Urke	KrF
		
1979-1987	Asbjørn Flø	Sp
		
1988-1993	Ottar Kaldhol	Ap
		
1993-1995	Arne Walderhaug	KrF

1995-2003	Jan Berset	H
		
2003-	Hannelore Måseide	Ap, uavhengig frå 28. januar 2008

2015-
Jan Berset

**Jan Gerhard Berset** () er ein norsk politikar. Han var ordførar i Ulstein kommune i Møre og Romsdal frå 1995 til 2003. Jan Berset representerer Høgre. Han vart vald på nytt som ordførar i Ulstein kommune i 2011 og sat til 2015.

Berset var rektor ved Ulstein vidaregåande skule til 2010.
## Kjelder
Ordførarar i Volda kommune

**Ordførarar i Volda kommune ** er ei oversikt over dei som har vore ordførar i Volda kommune i Møre og Romsdal.

* 1838-1839	Sjur H. Halkjelsvik
* 1840-1841	Peder E. Schjelderup
* 1842-1845	Sjur Hansson Halkjelsvik
* 1846-1849	Anders Velle	
* 1850-1857	Mauritz Aarflot	
* 1858-1859	Rasmus R. Aarflot	
* 1860-1885	Mauritz Aarflot	
* 1886-1887	Rasmus R. Aarflot	
* 1888-1889	Rasmus Barstad	
* 1890-1893	Rasmus Mork	
* 1894-1904	Laurits Barstad	
* 1905-1910	Norman Eng (V)	
* 1911-1913	Anders Vassbotn (V)	
* 1914-1916	Ola S. Rotevatn (V)	
* 1917-1919	Henrik Kaarstad
* 1920-1931	Ola S. Rotevatn (V)
* 1932-1934	Ola Drabløs	
* 1935-1937	Ola R. Heltne	
* 1938-1941	Johan Alvestad (Ap)
* 1941-1945	Maurits Aarflot (utnemnd)
* 1945.	Johan Alvestad (Ap)
* 1946.	Ola Drabløs	
* 1946-1947	Georg Rønnestad	
* 1947.	Henrik Driveklepp	
* 1948-1951	Martin Dahl	(V)
* 1952-1955	Johannes Nes (V)
* 1956-1959	Per Longva (Ap)	
* 1960-1967	Karl Alme (V)
* 1968-1975	Sigurd H. Halkjelsvik (Sp)	
* 1976-1979	Eilert Bø (KrF)	
* 1980-1987	Rasmus R. Aarflot (Sp)
* 1988-2003	Knut Bere (H)
* 2003-2011	Ragnhild Aarflot Kalland (Sp)
* 2011-2015 Arild Iversen (KrF)
* 2015-2019 Jørgen Amdam (Ap)
* 2019- Sølvi Dimmen (Sp)
Arne Bjørlykke

**Arne Bjørlykke** () er ein norsk geolog og son av av Harald Bjørlykke. 

Han tok utdanning som bergingeniør ved NTH (no NTNU) i Trondheim og var tilsett ved Noregs geologiske undersøkingar (NGU) frå 1968 til 1984. Frå 1984 og fram til 1994 var han tilsett som professor i mineralogiske ressursar ved Universitetet i Oslo og vart så administrerande direktør ved NGU i fram til 2006, då han vart seniorforskar ved NGU. I 2009 tok han over som direktør ved Naturhistorisk museum (NHM) i Oslo. 

Bjørlykke har særleg drive innan ressursgeologi, mellom anna gullmineralisering. Han har delteke i mange offentlege utreiingar og vore delegat ved internasjonale havrettsforhandlingar. 

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
Astenosfære

**Astenosfæren** (frå gresk *a* + **stenos* «utan styrke») er eit geologisk sjikt i på [[jorda]] som ligg om lag 75–300 [[km]] under jordoverflata i den øvre delen av [[mantel]]en. Astenosfæren er blautare og meir plastisk enn massane over og under og det føregår langsame straumar i den seige [[lavamasse]]n, som vert kalla [[mantelstraum]]ar. Det er varmen frå det indre i [[jorda]] som driv mantelstraumane. Dei stivare platene ytst i jordskorpa glir på dette blaute skallet, ein prosess kalla [[platetektonikk]]. Den uregelmessige jordoverflate vert jamna ut tyngdemessig, [[isostasi]], i astenosfæren og [[magma]] vert danna.

I nokre tilfelle kan astenosfæren gå heilt ned til eit djup på 700 km.

Sjølv om ein såg føre seg astenosfæren alt i [[1926]], vart det først ved det store [[jordskjelv]]et i [[Chile]] [[22. mai]] [[1960]] at ein fekk stadfesta at han eksisterte.

== Kjelder ==

* 
* *Delar av denne artikkelen bygger på «Astenosfære» frå ,  den 7. mai 2010.''  

## Bakgrunnsstoff

* San Diego State University, «The Earth's internal heat energy and interior structure»
Astrogeologi

**Astrogeologi** er ei grein innan planetologi som omfattar geologien til himmellekamar som planetar og månane deira, asteroidar, kometar og meteorittar. 

Eugene Shoemaker har fått æra for å ha skapt Branch of Astrogeology (i dag kalla Astrogeology Research Program) hos U.S. Geological Survey. Han gjorde viktige bidrag til feltet og studiet av nedslagskrater, selenografi, asteroidar og kometar. 

Vitjingssenteret ved Barringer Meteor Crater nær Winslow i Arizona har eit astrogeologimuseum. 

## Sjå òg
* Planetologi

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Planetary geology|Planetary geology]]» frå ,  den 7. mai 2010.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* 
*
Baltazar Mathias Keilhau

**Baltazar Mathias Keilhau** () var ein norsk geolog og fjellklatrar, kjent for sine utførte banebrytande arbeid innan norsk geologi. 

Keilhau var sonen til soknepresten i Biri og avla som den første i Noreg mineraleksamen ved Universitetet i Oslo (1821), der han vart tilsett som lektor (1826) og vart etterfølgjar til den første geologiprofessoren i Noreg, Jens Esmark (1834).  

Keilhau var med på &laquo;oppdaginga av Jotunheimen&raquo; i 1820, med førsteklatringa av fleire tindar.  Reisa vart gjort saman med medisinaren og veterinæren Christian Peder Bianco Boeck og reinjegeren Ole Urdi, som nokre av dei første, ei reise gjennom eit område som dei gav namnet Jotunfjeldene, etter Riesengebirge, eit fjellområde i det noverande Tsjekkia og Polen. Aasmund Olavsson Vinje gav seinare området namnet Jotunheimen. Under reisa gjorde Keilhau og Boeck flittige nedteikningar og publikasjonar av oppdagingane sine. Dette vakte stor interesse for området, som frå før rettnok var kjent for lokale bønder og fangstfolk, men som aldri hadde vorte verkeleg skildra eller kartlagt. Keilhau målte ei rekkje akvarellar som han kalla *Erindringer af Fjeldreisen i 1820*.
Den einaste returen til Jotunheimen var i 1844 då han som den første klatra Keilhaus topp, men han klarte ikkje å nå Galdhøpiggen.

Keilhau vert i ettertida hugsa som *grunnleggaren av norsk geologi* og saman med Boeck som *Jotunheimens oppdagarar*.  Han har gjeve namnet til Keilhauitt òg kjent som *yttrotitanitt*, først skildra frå eit funn på ein pegmatitt i Arendal (1844).

Keilhau gav i 1831 ut ei skildring av reisa si til Finnmark, Bjørnøya og Svalbard. Målet med denne reisa var geologiske undersøkingar, men i dag har denne boka òg stor topografisk og historisk verdi.

## Bibliografi
* *Reise i Øst- og Vest-Finmarken samt til Beeren-Eiland og Spitsbergen, i Aarene 1827 og 1828 * (1831). (I fulltekst på www.finnmarkslitteratur.net 
* *Gæa Norvegica*. Tre bind som utkom 1838, 1844 og 1850. Finst òg på tysk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Baltazar Mathias Keilhau|Baltazar Mathias Keilhau]]» frå ,  den 7. mai 2010.*
Bergensfeltet

**Bergensfeltet** er eit geologisk område kring Bergen. Området er ein del av Den kaledonske fjellkjeda, og er forma som to konsentriske bogar kalla Bergensbuene, som består av kambro-siluriske bergartar med ei overskyvd blokk av prekambriske bergartar mellom. I motssetnad til dei vanlege retningane i fjellkjeda, opnar bogane seg mot vest og set sitt preg på topografien i landskapet. 

Bergartane i Bergensfeltet er metamorfe, hovudsakleg gneis og djupbergartar, som anortositt, gabbro-anortositt og mangeritt sentralt i den indre delen, og ei blanding av vulkanske og sedimentære lag i dei ytre og indre bogane. 

Ved Os er det gjort fossilfunn frå ordovicium og silur og dette har vare viktig for å forklare utviklinga av Bergensfeltet i tillegg til at det var første gong ein fann fossil i metamorfe bergartar. Bergensfeltet er eit av dei viktigaste områda for å forstå Den kaledonske fjellkjeda. 

## Kjelder
Carl Bugge

**Carl Bugge** () var ein norsk geolog. 

Han starta på bergstudiet ved Universitetet i Oslo (Kristiania) i 1900 og tok bergeksamen (can.min) i 1903. I 1904 vart han amanuensis hos professor L. Vogt ved Metallurgisk laboratorium. I 1906 studerte han i Hamburg, samstundes som han var assistent ved Noregs geologiske undersøkingar (NGU). Bugge vart myntmeister på Kongsberg frå 1907 til 1921, men heldt fram med dei geologiske undersøkingane sine og i 1918 vart han Dr. philos. med avhandlinga *Kongsbergfeltets geologi*. Som myntmeister var han med på å modernisere myntsystemet, og mellom anna innførte Noreg nikkelmyntar etter hans forslag. Han var òg medlem av bystyret i Kongsberg. 

Frå 1921 til 1951 var han direktør ved Noregs geologiske undersøkingar (NGU) 1921–51. Han heldt då fram med vitskaplege arbeid, mellom anna med geologiske gradteigskart for Hemsedal og Gol. Som pensjonist heldt han fram det geologiske arbeidet og publiserte i 1954 avhandlinga *Den kaledonske fjellkjede i Norge*, som var ei samanstilling av dei geologiske observasjonane han hadde gjort gjennom livet sitt. Avhandlinga var nyskapande og han hevda mellom anna at fjellkjedefoldinga gjorde at bergartane låg invertert, altså at dei eldste bergartane låg over dei yngre bergartane. Han vart sterkt kritisert for denne påstanden då avhandlinga kom ut, men seinare forsking viste at Bugge hadde rett. 

Han var gift med Catharine Werenskiold, dotter til målaren Erik Werenskiold. 

## Verk
Eit utval av verka som Carl Bugge publiserte. 
* *Kalksten og marmor i Romsdals amt*, i Norges geologiske undersøkingar si årbok 1905, 1905
* *Studien über Kugelgesteine. I. Der Kugelnorit zu Romsaas*, VSK Forh. 1906 nr. 8, 1906
* *Rennebu. Fjeldbygningen inden rektangelkartet Rennebus omraade*, Norges geologiske undersøkelse 56, 1910
* *Petrographische Resultate der 2ten Fram-Expedition*, 1910
* *Lagfølgen i Trondhjemsfeltet*, i Norges geologiske undersøkelse årbok 1912, 1913
* *Kongsbergfeltets geologi*, dr.avh., Norges geologiske undersøkelse 82, 1917
* *Hemsedal og Gol. Beskrivelse til de geologiske gradteigskarter E 32 v og E 32 ø*, Norges geologiske undersøkelse 153, 1939
* *Den kaledonske fjellkjede i Norge*, Norges geologiske undersøkelse 189, 1954

## Kjelder
* Norsk biografisk leksikon:
Waldemar Christofer Brøgger

**Waldemar Christofer Brøgger** () var ein norsk geolog og universitetsrektor. Waldemar Christofer Brøgger var son av boktrykkaren Anton Wilhelm Brøgger, far til arkeologen og politikaren Anton Wilhelm Brøgger, farfar til forfattaren og omsetjaren Waldemar Christoffer Brøgger og oldefar til antropologiprofessoren og skribenten Jan Brøgger.

## Utdanning og karriere
Han tok artium ved Christiania Katedralskole i 1869 og anneneksamen i 1870. Deretter studerte han realfag og zoologi under professor Theodor Kjerulf. Den tidlege forskinga hans førte til avhandlinga *Über Apatitvorkommnisse im südlichen Norwegen* (saman med Hans Reusch, 1875). Brøgger vart så like etter tilsett i Noregs geologiske undersøkingar som assistent og arbeidde vesentleg på Korsika og Elba.

Han vart amanuensis mineral-kabinettet ved Universitetet (1876), stipendiat (1878) før han i 1881 vart utnemnd til professor i geologi og mineralogi ved Stockholms högskola. Han overtok professoratet til Kjerulf i Christiania (1890) og vart der til 1917 for å vie seg heilt til forsking. Frå 1906-1911 var han den første rektoren ved universitetet.

Han var ein viktig person under unionsoppløysinga med Sverige rundt 1905. Professor Brøgger vart sendt til Stockholm som hemmeleg agent for å sjå dei svenske reaksjonane.

## Utmerkingar
Brøgger  mottok fleire ordenar og utmerkingar for virket sitt. Han vart i 1895 utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden og vart i 1902 forfremma til kommandør med stjerne. I 1911 vart han tildelt storkrossen av St. Olavs Orden «for videnskabeleg fortjeneste og fortjeneste av Universitetet». Han fekk storkrossen av Finlands kvite rose, var kommandør av første klasse av den svenske Nordstjerneordenen og riddar av Dannebrogordenen. Han vart utnemnd til kommandør av den franske Æreslegionen og av Italias kroneorden. Brøgger var innehavar av 1. klasse av Den prøyssiske krone-ordenen og 2. klasse av den russiske Sankt Stanislaus-ordenen.

Brøgger vart utnemnd til æresdoktor ved Universitetet i Heidelberg, Universitetet i Oxford, Universitetet i Cambridge og Stockholms universitet. Han vart løna med Murchisonmedaljen i 1891 og med Gunnerusmedaljen i 1927. 

Brøggerhalvøya, Brøggerbreane og Brøggertinden på Spitsbergen er kalla opp etter han. Brøgger er òg avbilda på eit norsk frimerke.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Waldemar Christofer Brøgger|Waldemar Christofer Brøgger]]» frå ,  den 7. mai 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

*toyen.uio.no frå Naturhistorisk Museum, Universitetet i Oslo.
Måløy Musikklag

**Måløy Musikklag** er eit janitsjarkorps heimehøyrande i Måløy i Kinn kommune. Talet på medlemmar er rundt 50. Musikklaget vart skipa 18. oktober 1904. Laget legg stor vekt på det sosiale og på å spreie musikalsk glede for Vågsøy sine innbyggjarar.

Musikklaget var tidleg ute med å halde showkonsertar for korps, komporkester og songsolistar, og har halde mange store konsertar, med blant andre Øystein Wik og tyske Sanni Luis som solistar. Eksempel på tema har vore musikalar, Tom Jones, Elvis, Las Vegas og Pop Classics.

## Nissefest
I desember kvart år arrangerer musikklaget Nissefest for små og store. Nissefesten er ein slags revyførestilling med sketsjar, song og musikk. Dette er ein fest på tvers for alle generasjonar, med mykje humor, dramatikk og julestemning. Nissefesten er det største og viktigaste sosiale kulturarrangementet i Vågsøy, med 6-700 gjestar kvart år. Den var først arrangert i Turnhallen i Måløy, men har sidan 1980 vore arrangert i Samfunnshallen på Tennebø. Den første Nissefesten vart arrangert 11. desember 1950 og den er følgd opp av ei ubroten rekkje av førjulsfestar kvart år heilt til i dag og musikklaget kunne i 2009 difor feire førestilling nr. 60. I 1999 vart laget heidra med Vågsøy kommune sin kulturpris.

## Kjelder
* Nettstaden til Måløy Musikklag