open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Martin Jensen

**Martin Jensen** () var ein norsk friidrettsutøvar frå Askøy som tevla i tresteghopp. Han vann fem norske meisterskap i øvinga i tida 1961-69, og var norsk rekordhaldar frå 1964 til 1972. Med sitt livs lengste tresteghopp på 16,27 m, oppnådd i 1965, vart han fyrste nordmann over 16 meter. Han vart etter tur medlem av Ask IL, TIF Viking, IL i BUL og IK Tjalve.

### Aktiv
Jensen fekk sitt gjennombrot i 1961-sesongen då han sette personleg rekord med 15,40 m under eit stemne i Tønsberg 6. august. Tolv dagar seinare vart han norsk meister med 15,35 m, eit resultat som gjorde at han vart tildelt kongepokalen for NM 1961. Sesongen 1962 forbetra han sitt personbeste med ein centimeter under ein landskamp i Rostock. Sommaren 1963 flytta han den personlege rekorden to gongar, fyrst til 15,60 m i Bergen i juli og deretter til 15,62 m i Oslo i september, det siste hoppet var ein cm bak noregsrekorden til Odd Bergh. I tida mellom dei to tevlingane tok han sølvmedaljen under Nordisk meisterskap i friidrett i Göteborg med eit hopp på 15,43 m.

Den 8. juli 1964 vann Jensen ei trestegtevling i Stockholm på ny norsk rekord, 15,73 m. Sommaren 1965 forbetra han den norske rekorden to gongar, begge gongane på Bislett stadion i Oslo. Den 21. juli landa han på 15,83, men den store stunda kom 5. august då han plussa på heile 44 cm slik at den nye norsk rekorden i tresteghopp lydde på 16,27 m. Det var norsk rekord til 1972, då Kristen Fløgstad hoppa 16,39 meter.

### Medaljar i norske meisterskap
*1961: Gullmedalje i  tresteghopp – 15,35 m og kongepokal, framom Odd Bergh (14,98 m)
*1963: Bronsemedalje i  tresteghopp – 14,95 m
*1964: Gullmedalje i  tresteghopp – 15,34 m, framom Odd Bergh (15,19 m)
*1965: Gullmedalje i  tresteghopp – 15,56 m, framom Kjell A. Paulsen (15,53 m)
*1966: Gullmedalje i  tresteghopp – 15,78 m, framom Odd Bergh (15,33 m)
*1967: Bronsemedalje i  tresteghopp – 15,07 m
*1969: Gullmedalje i  tresteghopp – 15,59 m, framom Kristen Fløgstad (15,59 m)
*1970: Sølvmedalje i  tresteghopp – 15,33 m, bakom Kristen Fløgstad (15,55 m)

## Kjelder
*Magnus Breili: *Sport i navn & tall*. 1971
*friidrett.no
Ein Tzurim

**Ein Tzurim** (hebraisk skrift עֵין צוּרִים, tyder 'Klippekjelde') er ein religiøs kibbutz sør i Israel. Han ligg sør for Kiryat Malakhi og høyrer til Shafir regionale kommune, og er eit medlem av Den religiøse kibbutzrørsla. I 2007 var folketalet 1&nbsp;100.

## Historie
### Første kibbutz

Kibbutzen vart grunnlagd den 23. oktober 1946 som ein ny busetnad i Gush Etzion (aust for dagens plassering). Grunnleggjarane var palestinsk-fødde  medlemmar av den femte gruppa (*Gar'in*) av Bnei Akiva som vart danna i Tirat Zvi.

I 1947 hadde kibbutzen eit folketal på 80. Under den israelsk-arabiske krigen i 1948 vart kibbutzen øydelagd i lag med dei andre busetnadane i Gush Etzion, av den jordanske hæren. Mennene som var att for å kjempe vart tekne som krigsfangar til Mafrak krigsfangeleir.

Under fornyinga av jødiske busetjingar i Gush Etzion etter seksdagarskrigen, vart det grunnlagd ein ny kibbutz kalla Rosh Tzurim på den opphavlege staden til Ein Tzurim.

### Dagens plassering
I 1949 danna innbyggjarane som drog frå Ein Tzurim ei ny busetjing sør i det sentrale Israel, nær landsbyane Zerahia, Shafir og Merkaz Shapira, og dei kalla òg denne Ein Tzurim. Han vart grunnlagd på landområdet som høyrte til den avfolka palestinske landsbyen Al-Sawafir al-Sharqiyya.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ein Tzurim|Ein Tzurim]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Eitan i Israel

**Eitan** (hebraisk skrift אֵיתָן, tyder 'Varig') er ein nasjonal-religiøs moshav sør i det sentrale Israel. Han ligg i sørdelen av Shfela og høyrer til Shafir regionale kommune. I 2012 hadde han 412 innbyggjarar.

Landsbyen vart grunnlagd i 1955 av immigrantar frå Tunisia. Namnet er bibelsk og kjem frå «...**Varig** er bustaden din, ditt reir er lagt på berget.» (4. Mos 24:21)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eitan, Israel|Eitan, Israel]]» frå ,  den 13. september 2015.*
Komemiyut

**Komemiyut** (hebraisk skrift קוֹמְמִיּוּת, tyder 'Rak') er ein ultra-ortodoks hasidisk moshav sør i det sentrale Israel. Han ligg i sør i Shephelah nær Kiryat Gat og høyrer til Shafir regionale kommune. I 2006 hadde han 248 innbyggjarar.

Landsbyen vart grunnlagd i 1950 av demobiliserte soldatar frå eit religiøst selskap, som kjempa i området under sjølvstendekrigen Namnet er henta frå eit bibelvers (3. Mos 26:13): «Eg braut sund stengene på åket dykkar, og eg lét dykk gå **rake**.»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Komemiyut|Komemiyut]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
No'am

**No'am** (hebraisk skrift נֹעַם, נועם, tyder 'Herleg') er ein religiøs moshav sør i det sentrale Israel og kalla opp etter eit vers i Salomos ordtak 3:17: «På vegane hennar er det herleg å fara, alle hennar stigar fører til fred.».

Han ligg i Hevel Lakhish og høyrer til Shafir regionale kommune. I 2006 hadde han 430 innbyggjarar.

Landsbyen vart grunnlagd i 1955 av Hapoel HaMizrachi. Dei første innbyggjarane var immigrantar frå Nord-Afrika, dei fleste frå Marokko. Seinare slutta immigrantar frå Iran og Irak seg til.

## Kjelder
Shalva

**Shalva** (hebraisk skrift שַׁלְוָה, tyder Tryggleik) er ein moshav shitufi sør i Israel. Han ligg sør i Shephelah nær Kiryat Gat og høyrer til Shafir regionale kommune. I 2006 hadde han 436 innbyggjarar.

Moshaven vart grunnlagd i 1952 av immigrantar som hovudsakleg kom frå Libya. Namnet er henta frå boka Salmane 122:7: «Må fred råda innanfor dine vollar, tryggleik i dine borger!»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shalva|Shalva]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Shafir

**Shafir** (hebraisk skrift שָׁפִיר) er ein moshav sør i Israel. Han ligg i Shephelah nær Kiryat Malakhi og høyrer til Shafir regionale kommune. I 2006 hadde han 499 innbyggjarar.

Shafir vart grunnlagd den 15. august 1949 av immigrantar frå Ungarn og Tsjekkoslovakia. Han vart kalla opp etter den bibelske byen Shafir som er nemnt i Mika 1:11, og som òg tyder «god og vakker». Han er bygd nær den avfolka palestinske landsbyen Al-Sawafir al-Shamaliyya,  på landområdet som høyrte til landsbyen Al-Sawafir al-Sharqiyya.

I 1956 opna ein fedayeen eld mot ei synagoge full av barn og tenåringar. Tre barn og ein ung arbeidar vart drepne, medan fem andre vart skadde, tre alvorlege.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shafir|Shafir]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*Morris, Benny (2004), *The Birth Of The Palestinian Refugee Problem Revisited*, Cambridge University Press, ISBN 0-521-00967-7
Uza i Israel

**Uza** (hebraisk skrift עוזה, tyder 'Styrke') er ein religiøs moshav sør i Israel. Han ligg i Hevel Lakhish kring 2&nbsp;km sør for Kiryat Gat og dekkjer 1&nbsp;000 mål og høyrer til Shafir regionale kommune. I 2006 hadde han 463 innbyggjarar.

Landsbyen vart grunnlagd i 1950. Namnet kjem frå eit bibelvers Gud, vis din styrke, vis deg sterk, Gud, slik vi før har sett.» (Salmane 68:29).»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Uza, Israel|Uza, Israel]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Zavdiel

**Zavdiel** (hebraisk skrift זַבְדִּיאֵל, tyder Gåve frå Gud) er ein religiøs moshav sør i Israel. Namnet kjem frå eit vers i Nehemja (11:14), der det er namnet på ein prest som kjem attende frå Babel. Han ligg i Hevel Lakhish nær Kiryat Gat og høyrer til Shafir regionale kommune. I 2006 hadde han 413 innbyggjarar.

Landsbyen vart grunnlagd i 1950 av immigrantar frå Jemen på land som tidlegare hadde høyrt til den avfolka arabiske landsbyen Hatta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zavdiel|Zavdiel]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Revaha

**Revaha** (hebraisk skrift רְוָחָה, tyder 'Trøyst') er ein religiøs moshav sør i det sentrale Israel. Han ligg i sør i Shephelah nær Kiryat Gat og høyrer til Shafir regionale kommune. I 2006 hadde han 449 innbyggjarar.

Landsbyen vart grunnlagd i 1953 av immigrantar frå Kurdistan på land som tidlegare hadde høyrt til den fråflytta arabiske landsbyen Hatta. Dei fleste av innbyggjarane er statsreligiøse.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Revaha|Revaha]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Masu'ot Yitzhak

**Masu'ot Yitzhak** (hebraisk skrift מְשּׂוּאוֹת יִצְחָק, tyder 'Yitzhaksvardane') er ein moshav shitufi sør i Israel. Han ligg nær Ashkelon i Shafir regionale kommune. Han var opphavleg ein kibbutz i Gush Etzion som vart øydelagd og avfolka i den arabisk-israelske krigen i 1948. Ein ny busetnad vart grunnlagd i 1949 på den noverande staden. I 2007 hadde Masu'ot Yitzhak eit folketal på 604.

## Historie

Kibbutzen Masu'ot Yitzhak vart grunnlagd i 1945 i Gush Etzion, halvvegs mellom Jerusalem og Hebron. Nybyggjarane var unge pionerar frå Ungarn, Tsjekkoslovakia og Tyskland som hadde kome her før andre verdskrigen. Kibbutzen vart kalla opp etter sjefsrabbien i Palestina, Yitzhak HaLevi Herzog.

Nybyggjarane i Masu'ot Yitzhak tok utfordringa med å leve i Judeafjella, bygde heimar og planta frukthagar. I 1948 vart Gush Etzion erobra av den arabiske legionen. Innbyggjarane i Kfar Etzion vart massakrerte, og alle dei andre innbyggjarane i Gush Etzion, inkludert dei i Masu'ot Yitzhak, vart tekne til fange og sende til Jordan.

Etter dei kom attende frå fangenskapen i 1949, grunnla pionerane i Masu'ot Yitzhak ein ny moshav med same namn nær Shafir, ein region busett av filistrane i bibelsk tid. Profeten Mika talte om Shafir (Mika 1:11). Shafir hadde vore base for den sørlege fronten til det israelske forsvaret under sjølvstendekrigen til Israel. Moshaven var tilknytt Hapoel Hamizrachi. I følgje Walid Khalidi, vart han grunnlagd på land som høyrte til den  palestinske landsbyen Al-Sawafir al-Gharbiyya.

Tzahali, eit militært førebuande opplegg for religiøse jenter, er basert i Masu'ot Yitzhak.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Masu&#39;ot Yitzhak|Masu&#39;ot Yitzhak]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad 
*Memorial for Masu'ot Yitzhak in Gush Etzion
Even Shmuel

**Even Shmuel** (hebraisk skrift אֶבֶן שְׁמוּאֵל, tyder Samuelssteinen) er ein religiøs, sionistisk moshav sør i Israel. Han ligg kring fire kilometer sør for Kiryat Gat og høyrer til Shafir regionale kommune. I 2012, hadde han eit folketal på 1&nbsp;250.

Landsbyen vart grunnlagd i 1956 under namnet **Uman**, og vart seinare omdøypt til ære for den jødiske, kanadiske filantropen Samuel Bronfman.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Even Shmuel|Even Shmuel]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Merkaz Shapira

**Merkaz Shapira** (hebraisk skrift מֶרְכַּז שַׁפִּירָא), òg kalla **Shapira Sentral**, er ein religiøs landsby i Det sørlege distriktet i Israel. Han ligg sør i Shephelah mellom Kiryat Malakhi og Ashkelon og høyrer til Shafir regionale kommune. I 2007 var folketalet 3&nbsp;000, men meir enn halvparten av dei bur i offentlege anlegg. 

## Historie
Landsbyen vart grunnlagd på byrjinga av 1950-åra som **Shafir Regional Sentral**, ei gruppe regionale utdanningsanlegg på landområde som høyrte til den avfolka arabiske landsbyen Al-Sawafir al-Gharbiyya. I 1958 vart han slått saman med garden Dganim, som vart fråflytta. Namnet vart endra i oktober 1957 til Merkaz Shapira, etter det skadde Knesset-medlemmt Moshe Shapira, men på grunn av rettslege problem, vart det første offisielt endra i 1970.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Merkaz Shapira|Merkaz Shapira]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Tamar regionale kommune

**Tamar regionale kommune** (hebraisk skrift מועצה אזורית תמר, *Mo'atza Ezorit Tamar*) er ein regional kommune i Det sørlege distriktet i Israel, på sør og vestsida av Daudehavet langs Aravadalen. Kommunen vart grunnlagd i 1955 og dekkjer eit område på 1&nbsp;650 km2.

Kommunen består av fleire felleslandsbyar, jordbruk, fabrukkar, turiststader og militære- og sivile installasjonar. Folketalet er kring 2&nbsp;300, halvparten i jødiske samfunn og halvparten i arabiske landsbyar. Mange arbeider året rundt eller til tider av året i Dead Sea Works, og hotellområdet ved Daudehavet nær Neve Zohar, og mange andre turiststader som Ein Gedi og Masada. 

## Busetnader
*Ein Gedi kibbutz
*Har Amasa (kibbutz)
*Neot HaKikar (moshav)
*Ein Hatzeva (moshav)
*Ein Tamar (moshav)
*Neve Zohar (fellesbusetnad)

Ir Ovot vart oppløyst som kibbutz i midten av 1980-åra, men det bur framleis folk på staden. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tamar regionale kommune|Tamar regionale kommune]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

*Jordanian / israelske Cooperation at Southern Daudehavet MoU signed to advance sustainable development i Southern Daudehavet Basin, article by Friends of the jorda Midtausten (FoEME), published 12. april 2015
Øverbygd kyrkje

**Øverbygd kyrkje** er ei langkyrkje som står i Målselv kommune i Troms.

Byggverket er frå 1867, er bygd i tømmer og har 280 sitjeplassar. Kyrkja er den eldste i Målselv kommune etter at hovudkyrkja på Storbakken brann ned i 1972.

Altartavla er frå 1934, er utført av Hjalmar Pedersen og viser «Jesus metter 5000 i ørkenen» som midtmotiv. Preikestolen er i tre av Jon Markusson frå 1867. Døypefonten er i furu og frå same tid.

Øverbygd kyrkje vart restaurert innvendig i 1967 og 1972. Mellom anna vart tømmerveggane isolert og panelt, for å gjere kyrkja lunare. Omnane som stod i kyrkja fram til då vart fjerna. Elekstrisk oppvarming og lys vart montert. Kyrkja fekk også doble vindauge. I nyare tid har det vore lokalt initiativ til å føre inventaret i kyrkja tilbake til den opphavlege stilen. Ein er også på jakt etter dei to omnane som vart fjerna i 1972.

Kyrkjegarden ligg like utanfor og er like gamal som kyrkja.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* Øverbygd kirke på Kirken.no
* Arkitekturguide for Nord-Norge og Svalbard
* Arkivverket: Prestegjeld og sogn i Troms
Zrahia

**Zrahia** (hebraisk skrift זְרַחְיָה) er ein religiøs moshav sør i Israel. Han ligg nær Kiryat Malakhi og høyrer til Shafir regionale kommune. I 2012 hadde han 818 innbyggjarar.

Landsbyen vart grunnlagd i 1950 på land som høyrte til den avfolka arabisk landsbyen Al-Sawafir al-Sharqiyya. Dei fleste av nybyggjarane var immigrantar frå Iran, men det var òg somme  frå Nord-Afrika, særskild Marokko. Han vart kalla opp etter Seraiah, far til Ezra og ein av jødane som kom til Israels land etter det babylonske fangenskapet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zrahia|Zrahia]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Aluma

**Aluma** (hebraisk skrift אֲלֻמָּה eller אלומה, tyder Nek) er ein haredisk fellesbusetnad sør i Israel. Han ligg i sør på kystsletta kring tre kilometer nordvest for Kiryat Gat og høyrer til Shafir regionale kommune. I 2012, hadde han 479 innbyggjarar.

Landsbyen vart grunnlagd i 1965 som ein ungdomslandsby kalla **Hazon Yehezkel** av ei gruppe kalla *Mosadot Hinukh Ezuri* (tyder *Institutt for regional utdanning*), som bestod av unge medlemmar av Agudat Yisrael. Han vart bygd på land som tidlegare hadde høyrt til den avfolka arabiske landsbyen Hatta. I 1996 vart namnet endra til Aluma.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aluma|Aluma]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Neot HaKikar

**Neot HaKikar** (hebraisk skrift נְאוֹת הַכִּכָּר) er ein moshav nord i Arabahdalen i Israel. Han ligg sør for Daudehavet og høyrer til Tamar regionale kommune.

Han var åstad for Neot HaKikar-katastrofen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Neot HaKikar|Neot HaKikar]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ein Tamar

**Ein Tamar** (hebraisk skrift עֵין תָּמָר, tyder Daddelkjelda) er ein moshav nord i Arabahdalen i Israel. Han ligg sør for Daudehavet og høyrer til Tamar regionale kommune.

Han vart grunnlagd i august 1982 av 24 familiar.

Den historiske, bibelske landsbyen Tamar (Esekiel 47:19) låg truleg ved Hatzevaborga nær Ir Ovot.

## Bakgrunnsstoff
*Ein Tamar  Negev.net
Har Amasa

**Har Amasa** (hebraisk skrift הַר עֲמָשָׂא, tyder Amasafjellet) er ein fellesbusetnad sør i Israel. Han ligg nær Yatirskogen 20 kilometer sør for Hebron og 14&nbsp;km nordaust for Arad. Han er den einaste busetnaden i Tamar regionale kommune som ligg i høglandet utafor Jordandalen.

Han vart kalla opp etter det nærliggande fjellet Amasa (859 m), som igjen vart kalla opp etter Amasa, som av israelitten Ithra (2 Samuel 17:25).

## Historie
Landsbyen vart først grunnlagd som ei Gush Emunim-busetjing, avgjort av regjeringa den 14. september 1980. Han vart gjeven over som ein kibbutz til Kibbutzrørsla den 30. juni 1983. Han vart gradvis endra dei neste 20 åra. I 2003 vart han overført til Jordbruksunionen-rørsla,.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Har Amasa|Har Amasa]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Neve Zohar

**Neve Zohar** (hebraisk skrift נְוֵה זֹהַר) er ein fellesbusetnad i Det sørlege distriktet i Israel, og det administrative senteret i Tamar regionale kommune. Han ligg ved breidda av Daudehavet og 23 km frå Arad via veg. Han er den nærmaste permanent busetnaden til hotellområdet Ein Bokek. Landsbyen er den lågastliggande i verda. 

Namnet Neve Zohar tyder 'Zohar-oasen'. Staden er kalla opp etter Zoharelva, ein wadi som flyt ut i Daudehavet.

Det bur kring 20 familiar i Neve Zohar.

## Historie
Neve Zohar vart grunnlagd som ein arbeidsleir for fabrikkarbeidarar ved Daudehavet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Neve Zohar|Neve Zohar]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Neve Zohar info  
*Neve Zohar si nettside
Ir Ovot

**Ir Ovot** (hebraisk skrift עִיר אֹבֹת ,עיר אובות, *Ir Obot*; tyder Obothbyen) var ein kibbutz i Israel 1967 til 1980-åra, som låg nordaust i Negev i Aravadalen. Det bur framleis folk her, i ei gruppe hus nær Ein Hatzeva.

Staden er eit omfattande arkeologisk kompleks kalla Tamarfestninga eller *Hatzevahfestninga* (hebraisk skrift מצודת חצבה) som er datert attende til 900-talet fvt. (tida kring Det samla kongedømet Israel/Det første tempelet).

## Geografi
Ir Ovot ligg sør for Daudehavet og søraust for Dimona i Arabahdalen, på ei tørr slette nedanfor Negevplatået og sør for Jordandalen. Busetnaden ligg inntil Ein Hatzeva på andre sida av veg 90 nær grensa til Jordan, og grensar til Arava regionale kommune.

### Historie
Opphavleg låg *Ein Husub* politistasjon her under Palestinamandatet, og staden vart erobra av Det israelske forsvaret i 1948. Landsbyen Ir Ovot vart grunnlagd i 1967, i eit område som låg fråskild frå ein liten militærbase og ei vegkro langs vegen til Eilat. Han vart grunnlagd av ei gruppe amerikanske jødar.

## Hatzevafestninga

Festninga vart først observert og dokumentert av Alois Musil i 1902, men det var først i 1950 at staden vart tidfesta til tida kring Det første tempelet. I 1960-åra vart det føreslått at det kan ha vore staden som er nemnt som Tamar i Esekiel.

Den første utgravinga fann stad i 1972.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ir Ovot|Ir Ovot]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Arava.com 
*Blossoming Rose
Erki Nool

**Erki Nool** () er ein estisk politikar og tidlegare friidrettsutøvar frå Võru. Han vart europameister i tikamp i 1998 og olympisk meister i same øvinga i 2000. Nool var 2007-15 medlem av folkeforsamlinga i Estland, vald på programmet til den høgreorienterte Fedrelands- og folkeunionen. 

## Idrett
Nool var ein av dei fremste tikjemparane i verda frå midt på 1990-talet. Frå friidretts-VM 1995, då han kom på fjerdeplass med 8&nbsp;268 poeng, var han medaljekandidat i alle dei store meisterskapane i ei tiårs tid. Med 8&nbsp;667 poeng sikra han seg gullmedaljen då europameisterskapen fann stad i Budapest i 1998.

To år seinare opplevde Nool det absolutte høgdepunktet i si tid som idrettsutøvar. Under sommarleikane i Sydney hausten 2000 vann han gullmedaljen etter å ha oppnådd 8&nbsp;641 poeng, 35 fleire enn Roman Šebrle frå Tsjekkia. Sigeren førte til at Nool vart ein folkehelt i Estland. Dei to dagane tikampøvinga føregjekk, hadde borna i Estland fri frå skulen, slik at dei kunne 
fylgje tikampen via fjernsynsskjermen. Då han kom heim frå Sydney, møtte kring 80&nbsp;000 menneske opp i Tallinn for å hylle olympiameisteren.

Poengmessig gjorde Nool sin aller beste tikamp under VM 2001 i Edmonton. Han tok då sølvmedaljen med 8&nbsp;815 poeng, tjekkiske Tomáš Dvořák vann med 8&nbsp;902 poeng. I 2002 Nool vann ei ny sølvmedalje, også i friidretts-EM 2002 måtte han sjå ein tsjekkar framfor seg på resultatlista, førnemnde Roman Šebrle revansjerte seg for «tapet» i Sydney-OL. 

Nools sterkaste tikjemp-grein var stavhopp, der han i ei tevling tok seg over 5,60 meter. Under Götzis-tikampen i 1995 var han beste lengedhoppar med eit hopp på 8,10 meter, framleis estisk rekord i lengde i 2015.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1992 i Barcelona: Braut
*EM 1994 i Helsinki: Nr 10 – 7&nbsp;953 poeng
*VM 1995 i Göteborg: Nr 4 – 8&nbsp;268 poeng
*OL 1996 i Atlanta: Nr 6 – 8&nbsp;543 poeng
*VM 1997 i Aten: Nr 6 – 8&nbsp;413 poeng
*EM 1998 i Budapest: Gullmedalje – 8&nbsp;667 poeng, framom Eduard Hämäläinen (8&nbsp;587 p) 
*VM 1999 i Sevilla: Nr 14 – 7&nbsp;568 poeng
*OL 2000 i Sydney:  Gullmedalje – 8&nbsp;641 poeng, framom Roman Šebrle (8&nbsp;606 p)
*VM 2001 i Edmonton: Sølvmedalje – 8&nbsp;815 poeng, bakom Tomáš Dvořák (8&nbsp;902 p)
*EM 2002 i München:  Sølvmedalje – 8&nbsp;438 poeng, bakom Roman Šebrle (8&nbsp;800 p)
*VM i 2003 i Paris: Braut
*OL 2004 i Aten: Nr 8 – 8&nbsp;235 poeng

## Politikk
Frå 2007 til 2015 representerte Nool det konservative partiet *Isamaa ja Res Publica Liit* (Ferdelands- og folkeunionen) ved Riigikogu, det estiske parlamentet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Erki Nool|Erki Nool]]» frå ,  den 13. september 2015.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:et:Erki Nool|Erki Nool]]» frå ,  den 13. september 2015.*
Ein Gedi kibbutz

**Ein Gedi** (hebraisk skrift עֵין גֶּדִי, tyder 'Geitekjekjelda') er ein kibbutz på vestsida av Daudehavet i Israel. Han ligg langs utkanten av Judeaørkenen ved den historiske staden Ein Gedi, og er kommunesenter i Tamar regionale kommune. I 2011 hadde kibbutzen 213 medlemmar.

Ein Gedi driv hovudsakleg med jordbruk og turisme. Kibbutzen driv òg ein 100 mål stor botanisk hage som husar over 900 planteartar frå heile verda.

## Historie

Kibbutzen vart grunnlagd i 1953 av avgangselevar frå sionistiske ungdomsrørsler og medlemmar av Nahal. Han ligg på Den grøne linja som skilde Israel frå det Jordan-heldte Vestbreidda, og låg fullstendig isolert i ørkenen. Den nærmaste israelske landsbyen var fleire timar unna langs ein grusveg. Etter seksdagarskrigen i 1967, då Israel erobra Vestbreidda frå Jordan, vart det asfaltert ein veg frå Jerusalem via Jeriko og langs kysten av Daudehavet. Dette enda i røynda isolasjonen til kibbutzen og opna døra for utviklinga ein har i dag. I dag bur det 650 innbyggjarar i Ein Gedi.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ein Gedi (kibbutz)|Ein Gedi (kibbutz)]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad (''hebraisk'')
Yoav regionale kommune

**Yoav regionale kommune** (hebraisk skrift מועצה אזורית יואב, *Mo'atza Azorit Yoav*) er ein regional kommune i Det sørlege distriktet i Israel. Han ligg nær byane Kiryat Gat, Kiryat Malakhi og Ashkelon. Han vart grunnlagd i 1952 og dekkjer eit område på 230 km2 og har kring 5&nbsp;300 innbyggjarar.

Kommunen er kalla opp etter Yitzhak Dubnov, som hadde kallenamnet «Yoav». Han fall i kampar ved Negba i den israelske sjølvstendekrigen. Operasjon Yoav og Metzudat Yoav, som ligg i kommunen, er òg kalla opp etter han. 

Kommunen består av to delar som ikkje heng geografisk saman. Hovuddelen grensar i nord til Nahal Sorek regionale kommune, i vest til Be'er Tuvia regionale kommune og Shafir regionale kommune, i sør til Lakhish regionale kommune og Kiryat Gat, og i aust til Matte Yehuda regionale kommune. Den vestlege delen av kommunen, som omfattar kibbutzane Negba og Sde Yoav, grensar i nord og aust til Shafir regionale kommune, i vest til Hof Ashkelon regionale kommune, og i vest til Lakhish regionale kommune.

## Busetnader
Kommunen består av åtte kibbutzar, tre moshavar, ein ungdomslandsby, ein fellesbusetnad og ein arabisk landsby. 

### Kibbutzar
*Beit Nir
*Beit Guvrin
*Gal On
*Gat
*Kfar Menachem
*Negba
*Revadim
*Sde Yoav

### Moshavar
*Kfar HaRif
*Nahla
*Sgula

### Ungdomslandsby
*Kedma

### Fellesbusetnad
*Vardon

### Arabisk landsby
*al-'Azi

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yoav Regional Council|Yoav Regional Council]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Beit Nir

**Beit Nir** (hebraisk skrift בֵּית נִיר, tyder Nirhuset) er ein kibbutz nær Lakhish i Israel. Han høyrer til Yoav regionale kommune og er  eit medlem av Kibbutzrørsla. Han har kring 115 medlemmar.

Beit Nir vart grunnlagd i august 1957 av ei rekkje nybyggjarar frå Hashomer Hatzair. Beit Nir ligg på landområdet til den palestinske landsbyen Kudna, som vart avfolka i 1948. Namnet «Beit Nir» er ei omsetjing av namnet til dr. Bundheimer, ein leiar for sionisme i Tyskland.

Hovudnæringa til kibbutzen er jordbruk og produksjon av mineralvatn og smykke.

Kibbutzen vart slått saman med Gat til føretaket «Ganir», som produserer juice for eksport og sal i Israel. I Israel vert juicane selde under merkenamnet Primor (פרימור).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Beit Nir|Beit Nir]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad 
*Bilete av Beit Nir
Beit Guvrin kibbutz

**Beit Guvrin** (hebraisk skrift בֵּית גֻּבְרִין, tyder Menneskehuset på arameisk) er ein kibbutz i Lakhish-området, vest for den antikke byen Beit Guvrin, som han er kalla opp etter. Han høyrer til Yoav regionale kommune. Kibbutzen ligg 14&nbsp;km aust for Kiryat Gat og har eit folketal på 340.

## Historie
Kibbutzen Beit Guvrin vart grunnlagd i 1949, på Shavuot-kvelden, av tidlegare Palmach-medlemmar. Han vart bygd på landområdet til til den avfolka palestinske landsbyen Beit Jibrin, som flykta etter ordre frå dei lokale imamane under den arabisk-israelske krigen i 1948. Dei første innbyggjarane var medlemmar av «Yetzivim» ungdomsgruppe, som emigrerte frå Tyrkia i 1945, og «Bnei Horin» ungdomsgruppe, som emigrerte frå Romania i 1946.

## Landemerke
Kibbutzen er omgjeve av ruinar frå Beit Guvrin frå 100- og 200-talet evt., som vart kalla Eleutheropolis, «byen av frie menn» av romarane. Beit Guvrin-Maresha nasjonalpark er ein eit populært turistmål med grottermåleri, kolumbarium og ruinar av ein romersk by og etter krossfararane.

## Sjå òg
*Beit Guvrin nasjonalpark

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Beit Guvrin, Israel|Beit Guvrin, Israel]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Gal On

**Gal On** (hebraisk skrift גַּלְאוֹן, גל און, tyder *Styrkebølgje*) er ein kibbutz i Israel, i dei sørlege låglanda. Han er tilknytt Hashomer Hatzair-rørsla og kibbutz Artzi-organisasjonen (som no er ein del av Kibbutzrørsla). Han vart grunnlagd i 1946 som ein del av Dei 11 punkta i Negev, og ligg kring ti kilometer nordaust for Kiryat Gat og to kilometer aust for Beit Guvrin. Kibbutzen høyrer til Yoav regionale kommune.

Gal On står på ei høgd kring 20&nbsp;km frå Middelhavet. The hill on which it is located borders the Guvrin stream, an auxiliary of Lachishelva. With average

## Historie
Grupp som danna kibbutzen var tidlegare medlemmar av Hashomer Hatzair si ungdomsrørsle i Polen. Dei kom til Palestina i 1939 og slo seg først ned i Ein HaMifratz, nær Haifa. Dei flytta sidan til Giv'at Michael nordvest for Ness Ziona for å få opplæring (*hakhshara*). Like etter Yom Kippur mellom 5. og 6. oktober 1946, flytta gruppa til den noverande plasseringa si, ved kibbutzen Gat i Shephelah som eit av Dei 11 punkta i Negev. Kibbutzen vart grunnlagd med støtte frå Keren Hayesod på landområde kjøpt av Jewish National Fund.

Under den arabisk-israelske krigen i 1948 vart kibbutzen angripen av den egyptiske hæren og kringliggande palestinsk-arabiske landsbyar. Dei egyptiske soldatane var opp til ein kilometer frå Gal On, men innbyggjarane la minefelt for å forsvare kibbutzen og oppretthalde den sørlege frontlinja til Israel under krigen. Seint i oktober 1948 tente kibbutzen som ein base for Operasjon Yoav då han vart angripen av arabiske styrkar.

I 2000 var kibbutzen i økonomiske problem og medlemmane endra levesettet. Dette stabiliserte den økonomiske situasjonen, men han leid framleis av utflytting.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gal On|Gal On]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
*Gal On gjestgjevari
Revadim

**Revadim** (hebraisk skrift רְבָדִים) er ein kibbutz  i Israel på den sørlege kystsletta. Han høyrer til Yoav regionale kommune og er tilknytt Hashomer Hatza'ir-rørsla.

## Historie
Revadim vart først grunnlagd den 14. februar 1947 som den fjerde busetnaden i Etzion-blokka i Hebronåsane. Han vart grunnlagd av pionergruppa Tsabar på eit område kjøpt av Jewish National Fund i Ein Abu Zeid og Shuweika.

Den 13. mai 1948 vart landsbyen jamna med jorda av den arabiske legionen. Overlevande vart tekne som fangar til Jordan. Kibbutzen vart grunnlagd på ny på ein ny stad den 28. november 1948. Dei frigjevne krigsfangane slo seg saman med immigrantar frå Bulgaria og andre land.

I 2002 hadde Revadim eit folketal på 296. Økonomien er basert på turisme og småindustri.

## Arkeologi
Tel Miqne-Ekron er ein av dei største jernalderstadane i Israel. Arkeologar har oppdaga over 100 oljepresser der, i tillegg til Ekron-inskripsjonen, som identifiserer staden som den filistinske Ekron. Tel Miqne (Khirbat al-Muqanna') er datert til 1100-talet fvt. Byen er nemnt i Josva 13:2-3 og I Samuel 5:10 i høve Paktas ark. Etter filistrane kom til området, vart Ekron ein festningsby som forsynte Egypt og Assyria med 700 tonn olivenolje i året, og gjorde han til den største olivenoljeprodusenten i det antikke Midtausten. Dei rekonstruerte filstinske gatene syner oljepresser, ei pottemakarskive og ein vev, som syner til ein aktiv tekstilindustri.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Revadim|Revadim]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Revadim homepage
Sde Yoav

**Sde Yoav** (hebraisk skrift שְׂדֵה יוֹאָב, tyder Yoavåkeren) er ein kibbutz sør i det sentrale Israel. Han ligg mellom byane Kiryat Gat, Kiryat Malakhi og Ashkelon og høyrer til Yoav regionale kommune.

## Historie
Kibbutzen vart grunnlagd i 1966, og vart kalla opp etter Yitzhak Dubno (kallenamn Yoav) som vart drepen under forsvaret av den nærliggande kibbutzen Negba under den arabisk-israelske krigen i 1948. Nær Sde Yoav var det ein palestinsk-arabisk landsby kalla Iraq Suwaydan som vart avfolka i 1948. I 2006 hadde han 210 innbyggjarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sde Yoav|Sde Yoav]]» frå ,  den 13. september 2015.*
Negba

**Negba** (hebraisk skrift נֶגְבָּה) er ein kibbutz nord i Negev i Israel. Han ligg nær byane Kiryat Malakhi og Ashkelon og høyrer til Yoav regionale kommune. Kibbutzen has 768 innbyggjarar og dekkjer 12&nbsp;000 mål.

Namnet på kibbutzen er basert på eit vers i Første Mosebok (13:14), der Gud kommanderer Abraham reise gjennom Israels land, mot nord, sør, aust og vest. Ordet «negba» tyder «sørover».

## Slaget ved Negba i 1948

Negba kibbutz vart grunnlagd den 12. juli 1939 som ein tårn og palisade-busetjing. Dei første nybyggjarane var medlemmar av Hashomer Hatzair frå Polen. Han var den sørlegaste jødiske busetnaden i Palestinamandatet.

I den arabisk-israelske krigen i 1948 invaderte egyptarane området den 15. mai 1948, og styrkane deira kapra ein politistasjon i området, Iraq-Suweidan, eit Tegart-fort kalla opp etter den nærliggande arabiske landsbyen, som kontrollerte vegen til Negev. Utanom politistasjonen tok egyptarane arabiske landsbyar nær kibbutzen, og frå her gjekk dei til åtak på jødiske kjøretøy som køyrde på vegane frå Ashkelon til Hebron og Jerusalem.

Kibbutzen vart øydelagd i kraftige kampar som pågjekk i tre månader. Den 9. november 1948, etter den egyptiske hæren hæren leid nederlag i Operasjon Yoav, vart politistasjonen erobra av Det israelske forsvaret.

Eit minnesmerke over dei falne soldatane vart sett opp like ved krigsgravplassen. Dette syner ein mann og ei kvinne frå kibbutzen med ein kjempande soldat. Like ved minnesmerke står ei egyptisk stridsvogn. Vasstårnet til kibbutzen, full i kulehol, står der som eit minne om dei harde kampane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Negba|Negba]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Sgula

**Sgula** (hebraisk skrift סְגֻלָּה, סגולה), òg **Segula**, er ein moshav nord for Kiryat Gat sør i det sentrale Israel. Han er eit medlem av Yoav regionale kommune.

Moshav Sgula vart grunnlagd i 1953 av innfødde israelarar. Namnet kan vere basert på eit vers i Andre mosebok(19:5) der ordet *segula* er nytta i tydinga  «kosteleg»: «Dersom de lyder mi røyst og held mi pakt, skal de vera min **kostelege eigedom** framfor alle andre folk; for heile jorda er mi.»
Han vart grunnlagd på land som høyrte til den palestinske landsbyen Summeil, som vart avfolka under den arabisk-israelske krigen i 1948.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sgula|Sgula]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kedma i Israel

**Kedma** (hebraisk skrift קֵדְמָה) er ein ungdomslandsby i Shephelah-området sør i det sentrale Israel. Han høyrer til Yoav regionale kommune.

## Historie
Kedma vart grunnlagd som ein kibbutz og ein av  Dei 11 punkta i Negev i 1946. På grunn av sosiale og økonomiske vanskar vart kibbutzen fråflytta mot slutten av 1960-åra, og vart seinare ein ungdomslandsby.

Gruppa som grunnla samfunnet planla opphavleg å byggje staden nær Netanya eller på nordvestbreidda av Daudehavet, men etter at dette området vart erobra av den jordanske hæren, flytta dei til den noverande staden.

Han vart grunnlagd på land som opphavleg høyrte til den palestinske landsbyen Summeil. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kedma, Israel|Kedma, Israel]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Vardon

**Vardon** (hebraisk skrift ורדון) er ein fellesbusetnad sør i det sentrale Israel nord for Kiryat Gat og sør for Kiryat Malakhi. Han er ein del av Yoav regionale kommune.

Han vart grunnlagd i 1960 som eit ungdomssenter og vart ein felleslandsby i 1998. Han ligg mellom tre store moshavar: Menuha, Nahala og Sgula.

Vardon vart grunnlagd på jord som høyrte til den palestinske landsbyen Summeil, som vart avfolka under den arabisk-israelske krigen i 1948. 

Namnet på landsbyen er ei laus omsetjing av familien til Julius Rosenfeld, som var ein jødisk bidragsytar frå USA. «Vardon» kjem frå *vered*, som tyder «rose», derfor *Rose*nfeld. 

I 2007 hadde Vardon 69 buande familiar, som utgjorde kring 280 innbyggjarar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vardon|Vardon]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kfar Menahem

**Kfar Menahem** (hebraisk skrift כְּפַר מְנַחֵם, tyder Menahemlandsby) er ein kibbutz i Israel som ligg 7&nbsp;km aust for Kiryat Malakhi sør i det sentrale Israel. Han høyrer til Yoav regionale kommune.

## Historie
Samfunnet vart grunnlagd som ein moshav kalla «Irgun Menachem» i 1935 av ei Rehovot-gruppe av aktivistar. Under arabararopprøret i 1936 vart staden fråflytta av jødane og øydelagd av arabarar.

Den 28. juli 1937 vart moshaven oppretta på ny som ein tårn- og palisade-busetjing, men heldt ikkje stand. I 1939 vart institusjonane for å skape nye busetjingar erstatta av medlemmar av «Irgun Menahem», pionerar frå USA og medlemmar av Hashomer Hatzair, som var i opplæringen i moshaven Kfar Hadar, nær Ramatayim.

Eit år etter dei drog frå tårn- og palisade-busetjinga vart det grunnlagd ein permanent busetnad på ei høgd i nærleiken, sør for muren.

Etter den arabisk-israelske krigen i 1948 tok kibbutzen over kring 9&nbsp;000 mål med jord frå den avfolka palestinske landsbyen Idnibah.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kfar Menachem|Kfar Menachem]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad 
* Joel Rohr - israelske Artist former member of Kfar Menauchem
Al-'Azi

**al-'Azi** (hebraisk skrift אל עזי) er ein arabisk landsby i Israel. Han ligg like sør for Kfar Menahem og høyrer til Yoav regionale kommune. I 2012 hadde han 187 innbyggjarar.

Landsbyen fekk offisiell status i 2003, men eksisterte lenge før den tid. Trans-Israel-vegen vart bygd på jord som høyrte til landsbyen, og landsbyen fekk jord eigd av nabo-kibbutzen Kfar Menahem som kompensasjon.

## Sjå òg
* Arabiske stader i Israel

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al-&#39;Azi|Al-&#39;Azi]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Nahala i Israel

**Nahala** (hebraisk skrift נַחֲלָה, tyder ‘Eigedom’) er ein moshav sør i det sentrale Israel, nokre kilometer nord for Kiryat Gat og sør for Kiryat Malakhi. Han er ein del av Yoav regionale kommune.

Samfunnet vart grunnlagd i 1953 av immigrantar til Israel frå Jemen, men har i dag ein blanda folkesetnad.

Landsbyen er i lag med nabolandsbyen Menuha kalla opp etter organisasjonen Menuha VeNahala (hebraisk skrift מנוחה ונחלה) som grunnla Rehovot.

Nahala vart grunnlagd på land som høyrte til den palestinske landsbyen Summeil, som vart avfolka under den arabisk-israelske krigen i 1948.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nahala, Israel|Nahala, Israel]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kfar HaRif

**Kfar HaRif** (hebraisk skrift כְּפַר הָרִי"ף, tyder *[[Isaac Alfasi|Rif]]-landsbyen*) er ein *[[moshav]]* på grensa mellom Shfela og kystsletta sør i det sentrale Israel. Han er den største busetnaden i Yoav regionale kommune. Landsbyen ligg kring ein kilometer søraust for Masmiya-krysset og kring to kilometer nordaust for Kiryat Malakhi.

Aust for moshaven flyt elva HaRif, som landsbyen er kalla opp etter. I nærleiken ligg nokre brunnar.

Moshaven vart grunnlagd på slutten av 1956 av immigrantar til Israel frå Marokko. Seinare kom det fleire immigrantar frå mange land i Aust-Europa.

I dag bur det kring 200 familiar, eller 800 menneske, i landsbyen. Fleire av dei arbeider utafor landsbyen, medan andre framleis driv med jordbruk i nærområdet.

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Gat kibbutz

**Gat** (hebraisk skrift גַּת) er ein kibbutz nær Kiryat Gat i Israel i Yoav regionale kommune.
Gat kibbutz vart grunnlagd i 1934 av jødiske immigrantar frå Polen, Jugoslavia og Austerrike. I 1948 vart delar av landområdet til den nærliggande arabiske landsbyen Iraq al-Manshiyya overført til kibbutzen. Primor, ein av dei største juicefabrikantane i Israel, vert driven av kibbutzen.

Namnet til kibbutzen kjem frå filistinar-byen Gath, som ein trur låg i dette området.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gat, Israel|Gat, Israel]]» frå ,  den 13. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Gush Etzion regionale kommune

**Gush Etzion regionale kommune** (hebraisk skrift מועצה אזורית גוש עציון, *Mo'atza Azorit Gush Etzion*) er ein regional kommune nord i Judeafjella, nord på den okkuperte Vestbreidda, som styrer alle busetjingane i Gush Etzion-området, i tillegg til andre som ligg i nærleiken. Kommunesenteret ligg like ved Alon Shvut.

## Busetjingar
Denne regional kommune gjev forskjellige kommunale tenester til dei følgjande israelske busetjingane:

Det historiske Gush Etzion:
* Alon Shvut
* Bat Ayin
* Carmei Tzur
* Gvaot
* Elazar
* Har Gilo
* Kfar Etzion (kibbutz)
* Migdal Oz (kibbutz)
* Neve Daniel
* Rosh Tzurim (kibbutz)

Judeafjella:
* Ibei Hanachal
* Kedar
* Kfar Eldad
* Ma'ale Amos
* Ma'ale Rehav'am
* Metzad
* Nokdim (El David)
* Pnei Kedem
* Tekoa

Alle busetjingane i det historiske Gush Etzion-området ligg på den israelske sida av sperringa på Vestbreidda, utanom Carmei Tzur. Ingen av busetjingane i Judeafjella, utanom Kedar, som ligg langt nord, er innafor sperringa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gush Etzion Regional Council|Gush Etzion Regional Council]]» frå ,  den 14. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*  
* engelsk website
Migdal Oz

**Migdal Oz** (hebraisk skrift מִגְדַּל עֹז, tyder Styrketårnet) er ei israelsk busetjing og ein kibbutz i den historiske Etzion-blokka som er underlagt Gush Etzion regionale kommune på den okkuperte Vestbreidda. Han vart grunnlagd i 1977. Han ligg 7,4&nbsp;km frå Den grøne linja, vest for israelske sperringsmuren/-gjerdet på Vestbreidda. I 2011 hadde Migdal Oz eit folketal på 435.

Busetjinga vert, saman med dei andre israelske busetjingane på Vestbreidda, rekna som ulovleg etter folkeretten.

Migdal Oz vart grunnlagd der Migdal Eder låg, ein jødisk landsby som vart øydelagd 50 år tidlegare under den arabisk-israelske konflikten. Namnet er teken frå eit bibelvers som skildrar Gud, skriven i Salmane 61:4 og Salomos ordtak 18:10.

Migdal Oz er eit medlem av den ortodokse religiøse kibbutzrørsla, og har kring 430 innbyggjarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Migdal Oz|Migdal Oz]]» frå ,  den 14. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Rosh Tzurim

**Rosh Tzurim** (hebraisk skrift רֹאשׁ צוּרִים, tyder Toppen av berga) er ei israelsk busetjing og ein religiøs kibbutz på den okkuperte Vestbreidda, grunnlagd i 1969. Han ligg kring 20&nbsp;km sør for Jerusalem, 3,9&nbsp;km aust for Den grøne linja, på innsida av den israelske sperringsmuren/-gjerdet på Vestbreidda. Han er eit medlem av Den religiøse kibbutzrørsla og er underlagt Gush Etzion regionale kommune. I 2011 hadde han 730 innbyggjarar.

Busetjinga vert, saman med dei andre israelske busetjingane på Vestbreidda, rekna som ulovleg etter folkeretten. 
  
## Historie
Busetjinga vart grunnlagd i 1969 av medlemmar av Bnei Akiva religiøse speidarar og Nahal-soldatar. Namnet kjem frå bibelverset «g ser han frå toppen av berga, frå høgdene skodar eg han» (4. Mos 23:9).

Rosh Tzurim ligg der der Beth Zechariah låg i antikken og på ein åstopp der Ein Tzurim tidlegare låg. Denne vart øydelagd under den arabisk-israelske krigen i 1948 av den arabiske legionen frå Jordan og seinare oppretta på ny i Lakhish-området.

Rosh Tzurim er i dag privatisert.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rosh Tzurim|Rosh Tzurim]]» frå ,  den 14. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Bat Ayin

**Bat Ayin** (hebraisk skrift בַּת עַיִן, tyder 'augestein', kan òg tyde Kjeldedottera) er ei israelsk busetjing i Gush Etzion på den okkuperte Vestbreidda, mellom Jerusalem og Hebron. Han er underlagt Gush Etzion regionale kommune og er busett av kring 200 familiar. Busetjinga vert, saman med dei andre israelske busetjingane på Vestbreidda, rekna som ulovleg etter folkeretten.

## Historie

Bat Ayin vart grunnlagd av sju familiar leia av rabbi Yitzchak Ginsburg i 1989, på land som opphavleg vart kjøpt av jødar før 1948, og som var under jordansk styre fram til 1967. Han fekk rykte for å vere særleg ekstremistisk og særs hard mot dei lokale palestinarane, som ikkje fekk lov å nærme seg busetjinga. Busetjinga har synt interesser for å utvide området sitt, og har oppretta ein ulovleg utpost kalla Vest-Vet Bat Ayin.

Innbyggjarar i Bat Ayin har fleire gonger vore mistenkte for terrorhandlingar med båte åtak mot arabarar og planar om å angripe israelske politikarar, i tillegg til planar om å sprenge moskear, som dei på Tempelhøgda. Det er blitt gjort arrestasjonar, men alle mistenkte er blitt sleppte fri att på grunn av bevismangel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bat Ayin|Bat Ayin]]» frå ,  den 14. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Nettside 
* Yeshivat Bat Ayin
Grepa

**Grepa** er eit tidlegare norskeigd varemerke for fleire ulike produkt, mellom andre komfyrar, varmeomnar og barnevogner. Produkta vart opphavleg produsert ved Grepa og Mjelva Fabrikker i Ørsta på Sunnmøre, ein fabrikk som vart starta i 1929 av Havtor Hovden. 

## Komfyren
Dei elektriske komfyrane som Grepa produserte, var i seinare tid særleg kjend for sin «tette steikeomn». Ei silikonlist tetta mellom sjølve steikeomnen og glaset på steikeomsdøra, slik at fukt- og varmetapet vart redusert. Hos andre produsentar var det tidlegare vanleg at lista rundt steikeomnen ikkje gjekk heilt rundt og dermed fekk ein ikkje ein heilt tett steikeomn. Grepa si «tette løysing» gav også raskare oppvarming og redusert energibehov. Grepa var i mange år åleine om å ha «tett steikeomn», men i dag har dei fleste komfyrmerka ei liknadne løysing for sine beste produkt.

## Fabrikken
Grepa og Mjelva Fabrikker i Ørsta var den siste, store komfyrprodusenten som faktisk produserte alle sine modellar i Noreg, sjølv om BEHA framleis produserer nokre komfyrmodellar for innbygging her i landet. Fabrikken i Ørsta hadde produksjon av Grepa-komfyrar fram til utgangen av juni 2008,dei siste åra under namnet «Heklama Grepa AS». Selskapet vart seld til italienske Candy Group, produksjonen vart flytta til utlandet og merkenamnet endra til «Hoover Grepa».

## Bakgrunnsstoff
* Candy Group
Kfar Etzion

**Kfar Etzion** (hebraisk skrift כְּפַר עֶצְיוֹן, tyder Etzionlandsbyen) er ei israelsk busetjing og ein religiøs kibbutz i Judeafjella mellom Jerusalem og Hebron sør på den okkuperte Vestbreidda. Han ligg 4,7&nbsp;km frå Den grøne linja vest for israelske sperringsmuren/-gjerdet på Vestbreidda og er underlagt Gush Etzion regionale kommune. I 2011 hadde Kfar Etzion eit folketal på 872.

Busetjinga vert, saman med dei andre israelske busetjingane på Vestbreidda, rekna som ulovleg etter folkeretten.

## Historie
### Migdal Eder
I januar 1927 oppretta Zikhron David-samfunnet, ei gruppe på 160 ortodokse jødar frå Mea Shearim-området i Jerusalem, eit lite gardssamfunn kalla Migdal Eder, i eit område sør for Jerusalem. Namnet var henta frå eit vers i Bibelen, Første Mosebok 35:21, som refererte til ein by med same namn. Under Palestinaopprøra i 1929 vart Migdal Eder angripen og øydelagd. Innbyggjarane frå den arabiske nabolandsbyen Beit Umar verna bøndene, men dei kunne ikkje dra attende til gardane sine.

### Kfar Etzion
Tidleg i 1930-åra vart landområdet kjøpt av Shmuel Yosef Holtzman, som gav busetjinga namnet Kfar Etzion, som var eit ordspel med sitt eige namn: det jiddisk *holts* og tyske *Holz* tyder «skog», som vert omsett til *etz* på hebraisk. Jødane vart tvungne til å forlate staden etter arabararopprøret 1936–39. Det meste av det Holtzman og venene hadde bygd, vart øydelagd av arabarane.

I 1943-1947 sendte kibbutzrørsla ut grupper av nybyggjarar for å opprette fire kibbutzar og skape det som vart kjend som Etzion-blokka.  Kfar Etzion, Ein Tzurim, Massu'ot Yitzhak og Revadim vart alle øydelagde under den arabisk-israelske krigen i 1948, og heile området kom under jordansk styre.

Kibbutzen heldt unna åtaka i ti dagar før han falt. I Kfar Etzion-massakren den 14. mai 1948, vart 157 jødiske innbyggjarar i landsbyen drepne, og alle utanom fire vart avretta av den arabiske legionen og irregulære styrkar. Dei tre andre kibbutzane overgav seg. Desse vart tekne som krigsfangar og sleppte fri ni månader seinare.

I 1967 fekk Israel igjen kontroll over Vestbreidda etter seksdagarskrigen. Kfar Etzion vart då bygd opp på ny, trass i at dette braut med Genevekonvensjonen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kfar Etzion|Kfar Etzion]]» frå ,  den 14. september 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad