open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Norsk utanrikspolitisk institutt

**Norsk Utanrikspolitisk Institutt** (**NUPI**) vart oppretta av Stortinget i 1959, for «å bidra til auka innsikt i mellomfolkelege spørsmål ved å drive forsking og utgreiing, og ved å spreie informasjon om internasjonale forhold». NUPI er eit uavhengig forskingsinstitutt som forskar på globale maktforhold, tryggingspolitikk, utviklingsspørsmål, internasjonal økonomi og andre forhold av interesse for norsk utanrikspolitikk.

## Historie
Mannskapet i NUPI var opphavleg ein styrar, ein instituttsekretær og ein sekretær. Instituttet har tilhald i Oslo. Det fyrste tiåret flytta staben frå Victoria Terrasse, via Parkveien og Grønnegata til Bygdøy allé 3. På sistnemnde adresse hadde instituttet kontora sine i tjue år inntil trongen for meir plass tvinga fram flytting til Grønlandsleiret på Grønland i 1989. Etter fire år der flytta staben til dagens lokale på C.J. Hambros plass 2 D.

Eit seminar i oktober 1959 hadde nedsett ei arbeidsgruppe med den tentative tittelen ”Norsk selskap for Sovjetstudier”. Gruppa vart umiddelbart laust knytt til NUPI gjennom engasjementet til John Sanness i saka. Etter oppfordring frå Sanness deltok også tenestemannen Bucher-Johannessen frå Utanriksdepartementet (UD) i dette arbeidet, mens han heldt fram i stillinga si i departementet. I samband med dette arbeidet prøvde ein å opprette et ”Service-kontor for opplysningar om sovjetisk næringsliv” som ”konsulent Hallaråker, som får løn av Forsvarsstaben” skulle leie. UD tilrådde sterkt arbeidet. NUPI gjorde i denne samanheng eit poeng av utelukkande å arbeide med opne kjelder. I eit internt notat vart det tilrådd at utestasjonane ikkje oversendte fortruleg materiale til NUPI; ”Der arbeider nemleg personar av dei mest ymse politiske fargar i Instituttet”.

## Organisasjon
Frå 2007 vert NUPI leidd av Jan Egeland, tidlegare visegeneralsekretær og naudhjelpskoordinator i FN. Sidan 1959 har instituttet hatt fylgjande direktørar: John Sanness, Johan Jørgen Holst, Kjell Skjelsbæk, Olav F. Knudsen og Sverre Lodgaard.
Instituttet har i dag fem forskingsavdelingar: Avdeling for internasjonal politikk, Avdeling for internasjonal økonomi, Avdeling for utviklingsstudiar, Avdeling for Russland og Eurasia og Avdeling for tryggleik og konfliktløysing. NUPI står redaksjonelt bak tidsskrifta *Internasjonal Politikk*, *Nordisk Østforum*, *Forum for Development Studies* og artikkelserien *Hvor hender det? *Instituttet er administrativt underlagt Kunnskapsdepartementet.

I 2009 hadde NUPI 73 årsverk.

## Forskingsfelt
Forskinga til NUPI dekkjer fylgjande temaområde: 
* Norsk tryggingspolitikk, europeisk tryggleik og transatlantiske relasjonar 
* Global styring, stormaktsrivalisering og statssystem 
* Energi og geopolitikk 
* Internasjonal handel og investeringar, teknologi og økonomisk vekst 
* Utvikling, statsdanningar og tryggleik, fattigdom og korrupsjon 
* Konflikt og fredsbygging 
* Fleirnasjonale operasjonar og tryggleik

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norsk utenrikspolitisk institutt|Norsk utenrikspolitisk institutt]]» frå ,  den 6. september 2010.*
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*
Hanekam

**Hanekam** (*Silene flos-cuculi*) er ei urt i nellikfamilien. Arten er utbreidd i Europa og Asia til Sibir og Nord-Kaukasus. Tidlegare har arten vore klassifisert som *Lycnis flos-cuculi*.

Planta er kring 40 cm høg med grann småhåra stengel og smale snaue eller finhåra blad. Ho har sylindrisk raudt beger og lysraude fireflika kronblad. Hanekam har fem kapseltenner. Han blømer kring juli månad på fuktige enger. Planta finst over heile Noreg så langt nord som til Sør-Varanger. Ho er funnen opp til 960 m på Hardangervidda. 

## Kjelder

*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Gökblomster|Gökblomster]]» frå , den 6. september 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Grétar Steinsson

**Grétar Rafn Steinsson** () er ein islandsk fotballspelar som spelar i forsvar for Bolton i engelsk Premier League, og for Island sitt landslag.

Grétar Steinsson vart seriemeister på Island i 2001 med Íþróttabandalag Akraness. Han debuterte for Island sitt A-landslag i mars 2002 i ein privatlandskamp mot Brasil og skåra i den same kampen.
Maringeologi

**Maringeologi** omfattar geofysisk, geokjemisk, sedimentologisk og paleontologisk utforsking av havbotn og områda utanfor kysten. Maringeologi har sterke band til fysisk oseanografi og platetektonikk. 

Studiar innan maringeologi var særs avgjerande for å finne viktige bevis for havbotnspreiing og platetektonikk i åra etter den andre verdskrigen. Djuphavsbotn er det siste området på jorda som er lite utforska og detaljert kartlegging for både militære (ubåtar) og økonomiske (petroleum og metall) føremål driv forskinga framover. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marine geology|Marine geology]]» frå ,  den 6. september 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Erickson, Jon, 1996, *Marine Geology: Undersea Landforms og Life Forms*, Facts on File ISBN 0-8160-3354-4
Markvard Armin Sellevoll

**Markvard Armin Sellevoll** () er ein norsk geofysikar. Han vart dosent i seismologi ved Universitet i Bergen i 1961 og professor i fastjordfysikk frå 1975 til 1990. Frå 1990 vart han professor emeritus. 

Han styrte jordskjelvstasjonen i Bergen frå 1968 til 1974 og spelte ei viktig rolle under oppbygginga av NORSAR. Sellevoll har konsentrert forskinga si om undersøkingar av jordskorpestrukturane i Skandinavia og utforska den norske kontinentalsokkelen. 

## Kjelder
Tom Høgli

**Tom Høgli** () er ein norsk tidlegare fotballspelar. Han spelte m.a. for Club Brugge i den belgiske fotballigaen. Han har òg landskampar for Noreg. Han debuterte for A-landslaget 20. august 2008 i ein privatlandskamp mot Irland. Tom Høgli voks opp i kommunen Skånland i Troms fylke, og han begynte tidleg med både fotball og ski. Etter kvart satsa han på fotballen. Han spelte på SOIF, det lokale fotballaget i Skånland. Han gjekk så vidare til Bodø Glimt, og nokre år seinare hamna han på Tromsø IL.

## Fotnotar
Massiv

Eit **massiv** eller **fjellmassiv** er eit større samanhengande fjellområde som består av bergartar som er meir motstandsdyktige mot erosjon eller som er heva ved forkastingar. 

## Kjelder
Matriks i geologi

**Matriks** eller **grunnmasse** er den finkornige massen som større partikler er omgjeve av. Omgrepet vert nytta innan mineralogi om matriks rundt mineralkorn, innan paleontologi om massen rundt fossil og innan sedimentologi om finkorna masse rundt større partikler (til dømes grus og stein].

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Matrix (geologi)|Matrix (geologi)]]» frå ,  den 6. september 2010.*
Mikkel Escholt

**Mikkel Pederson Escholt** () var ein norsk prest og vitskapsmann og var den første i verda som brukte ordet «geologi» i den noverande tydinga. Han var slottsprest på Akershus frå 1646 og sokneprest i Våler frå 1660. 

I 1657 skreiv han *Geologia Norvegica*, som handlar om eit jordskjelv i sørlege fjellstrøk i Noreg den 24. april 1657. I tillegg er det tankar om andre geologiske emne. Dette er det første vitskaplege arbeidet som er trykt i Noreg og det første der ordet geologi vert nytta. Gjennom ei engelsk omsetjing i 1662 kom ordet inn i verdslitteraturen. 

## Kjelder
Yitzhak Rabin

**Yitzhak Rabin** () var ein israelsk politikar og general. Han var statsminister i Israel i to periodar: 1974–77 og 92–95.

I 1994 mottok han Nobels fredspris saman med Yasir Arafat og Shimon Peres. Prisen fekk dei for fredsprosessen i Midtausten, som leia fram til Oslo-avtalen.

Den 4. november 1995, under hans andre statsministerperiode, vart han myrda i Tel Aviv av den jødiske fundamentalisten Yigal Amir. Amir var ein motstandar av fredsprosessen som han meinte førte til auka palestinsk terror. Dagen for mordet på Yitzhak Rabin er i dag heilagdag til minne om han.
MIL 03346

**MIL 03346** er ein meteoritt frå Mars som vart funnen i 2003 i Miller Range i Antarktis, om lag 750 km frå Sørpolen, av ei gruppe amerikanarar. Steinen veg 715 gram og høyrer til gruppa nakhlittar. Denne gruppa meteorittar kjem frå lavastraumar som størkna på Mars for om lag 1,3 milliardar år sidan. 

Etter MIL 03346 er det funne tre andre nakhlittar, MIL 090030, MIL 090032 og MIL 090136, i det same området. Dei har liknande kjemisk samansetjing og kan vera stamma frå det same nedslaget.

## Kjelder
Johan Christoffer Boklund

**Johan Christoffer Boklund** () var ein svensk målar. 

Han studerte ved Kunstakademiet i København for å studere med J.L. Lund (dansk målar, 1777-1867). I 1825 byrja han ved Konstakademien i Stockholm.

## Utvalde illustrasjonar

Fil:Marksmen in Merano (Johan Christoffer Boklund) - Nationalmuseum - 17942.tif|*Meranerskyttar* (1862)
Fil:Johan Christoffer Boklund-Lovisa.jpg|*Lovisa* (1861) 
Fil:Johan Christoffer Boklund-Ung kvinna i fönster med stickning och katt.jpg|*Ung kvinna i fönster med stickning och katt*


## Bakgrunnsstoff
Byen Oaxaca

**Oaxaca**, offisielt **Oaxaca de Juarez**, er hovudstaden og største byen i den meksikanske delstaten  Oaxaca. I 2014 hadde byen 300 050 innbyggjarar og arealet er på 85,47 km². Oaxaca vart grunnlagd av aztekarane i 1486. Han vart erobra av spanske conquistadorar i 1521.

Reformatoren Benito Juárez var frå byen, noko som gav han tilnamnet «de Juarez».

Det gamle bysentrumet står på verdsarvlista til UNESCO, i lag med ruinbyen Monte Albán i nærleiken.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Grøftesoleie

**Grøftesoleie** (*Ranunculus flammula*) er ei plante i soleiefamilien. Ho er utbreidd i Europa og Asia.
Planta er kring 2 dm høg, og er snau med einskilde hår. Grøftesoleia har knebøygd stengel og smalt avlange blad, dei nedre blada er litt tagga. Planta har langskafta gule blomstrar som er 1-2 cm breie. Ho får ei nøtt med kort rett nebb. Grøftesoleier blømer kring juli i grøfter og andre våte stader. Planta finst i Noreg nord til Lofoten. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Ältranunkel|Ältranunkel]]» frå ,  den 7. september 2010.*  
 
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
Motörhead

**Motörhead** er ei heavy metalgruppe frå England, starta i 1975. Gruppa vart starta av Lemmy Kilmister.

## Diskografi
;Studioalbum
* 1977: *[[Albumet Motörhead|Motörhead]]* 
* 1979: *[[Overkill]]* 
* 1979: *[[Bomber]]* 
* 1980: *[[Ace of Spades]]* 
* 1982: *[[Iron Fist]]* 
* 1983: *[[Another Perfect Day]]* 
* 1986: *[[Orgasmatron]]* 
* 1987: *[[Albumet Rock 'n' Roll|Rock 'n' Roll]]* 
* 1991: *[[Albumet 1916|1916]]* 
* 1992: *[[March ör Die]]* 
* 1993: *[[Bastards]]* 
* 1995: *[[Sacrifice]]* 
* 1996: *[[Overnight Sensation]]* 
* 1998: *[[Snake Bite Love]]* 
* 2000: *[[We Are Motörhead]]* 
* 2002: *[[Hammered]]* 
* 2004: *[[Inferno]]* 
* 2006: *[[Kiss of Death]]* 
* 2008: *[[Motörizer]]* 
* 2010: *[[The Wörld Is Yours]]*
* 2013: *Aftershock*
* 2015: *Bad Magic*

;Konsertalbum
* 1981: *[[No Sleep 'til Hammersmith]]*
* 1983: *What's Words Worth?*
* 1988: *[[Nö Sleep at All]]*
* 1989: *Blitzkrieg on Birmingham '77*
* 1990: *Lock Up Your Daughters 1978*
* 1994: *Live at Brixton '87*
* 1999: *[[Everything Louder than Everyone Else]]* 
* 2003: *[[Live at Brixton Academy]]*
* 2003: *BBC Live & In-Session*
* 2007: *[[Better Motörhead than Dead: Live at Hammersmith]]* 
* 2011: *The Wörld Is Ours - Vol. 1: Everywhere Further Than Everyplace Else*
* 2012: *The Wörld Is Ours - Vol. 2: Anyplace Crazy as Anywhere Else*
* 2016: *Clean Your Clock*

;Samlealbum
* 1984: *[[No Remorse]]*
* 1986: *Anthology*
* 1990: *Welcome to the Bear Trap* 
* 1991: *Meltdown*
* 1993: *All the Aces*
* 1993: *The Best of Motörhead*
* 1997: *[[Protect the Innocent]]* 
* 2000: *[[Deaf Forever: The Best of Motörhead]]* 
* 2000: *[[The Best of Motörhead]]*
* 2000: *Over the Top: The Rarities*
* 2002: *[[Tear Ya Down: The Rarities]]* 
* 2002: *[[The Very Best of Motörhead]]* 
* 2003: *[[Stone Deaf Forever!]]*
* 2003: ** 
* 2006: *[[All the Aces]]*
* 2007: *The Essential Motörhead*
* 2010: *You'll Get Yours: The Best of Motörhead*
* 2017: *Under Cöver*

;Extended plays
* 1980: *[[The Golden Years]]*
* 1980: *Beer Drinkers and Hell Raisers*
* 1981: *[[St. Valentine's Day Massacre]]*
* 1982: *[[Stand by Your Man]]* 
* 1992: *[['92 Tour EP]]* 

;Singlar
* 1977: *[[Leaving Here]]* 
* 1977: *[[Motorhead av Motörhead|Motorhead]]* 
* 1978: *[[Louie Louie av Motörhead|Louie Louie]]* 
* 1979: *[[Overkill]]* 
* 1979: *[[No Class]]* 
* 1979: *[[Bomber]]* 
* 1980: *[[Ace of Spades]]* 
* 1981: *[[Motorhead av Motörhead|Motorhead]]* 
* 1982: *[[Iron Fist]]* 
* 1983: *[[I Got Mine]]* 
* 1983: *[[Shine]]* 
* 1984: *[[Killed by Death]]* 
* 1986: *[[Deaf Forever]]* 
* 1987: *[[Eat the Rich]]* 
* 1988: *[[Ace of Spades]]* 
* 1991: *[[The One to Sing the Blues]]* 
* 1992: *[[Hellraiser]]* 
* 1993: *[[Don't Let Daddy Kiss Me]]* 
* 1994: *[[Born to Raise Hell]]* 
* 2000: *[[God Save the Queen av Motörhead|God Save the Queen]]* 
* 2010: *[[Get Back In Line]]*
* 2011: *I Know How to Die*
* 2013: *Crying Shame*
* 2015: *Thunder & Lightning/Electricity*
* 2016: *Ace of Spades* (reissue)
* 2018: *Get Back in Line* (VideoVinyl)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Motörhead|Motörhead]]» frå ,  den 8. november 2011.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* imotorhead.com
Jon Lyng

**Jon Lyng** () var ein norsk advokat, forfattar og politikar frå Høgre.

Lyng var forretnings- og prosedyreadvokat, og var særleg kjend som  ein av Arne Treholt sine forsvarar. Han var ein av advokatane som hadde flest saker for Høgsterett.

Jon Lyng var Oslo Høgre sin leiar i perioden 1992-96. Han sat også i Oslo bystyre i fleire periodar, og han var statssekretær i Justisdepartementet for Wenche Frogn Sælleg i perioden 1985-86. 

Jon Lyng var son til tidlegare statsminister John Lyng.

I 2002 kom Lyng med boka *Valgets kval*, ein politisk thriller.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jon Lyng|Jon Lyng]]» frå ,  den 15. mai 2013.*
Lintorskemunn

**Lintorskemunn** (*Linaria vulgaris*) er ei plante i kjempefamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing. 

Planta er kring 40 cm høg, har blågrøne blad og kort klase. Ho har ei 10-12 mm lang spore. Frukta er ein eggforma kapsel som er lengre enn begerflikane. Det er brei vengekant på frøet. Torskemunn blømer kring juli månad på turre steinete stader. 

Arten er heimleg eller komen inn med tidleg jordbruk. Han finst over heile Noreg, men sjeldan i nord. Planta er funnen opp til 1240&nbsp;m på Dovrefjell.

## Kjelder

* Svensk Wikipedia.
Miljøgeologi

**Miljøgeologi** er eit fagområde innan geologi som vert nytta innan miljø- og ressursforvalting. Det er viktig med geologisk kunnskap på område som grunnvatn og drikkevassforsyning, avfallshandsaming, miljøovervaking, erosjonsproblem, radioaktiv nedfall og naturleg bakgrunnsstråling, rassikring og forureiningsproblematikk. Mellom anna kjem vern av verneverdig miljø naturleg inn under miljøgeologi. 

## Kjelder
Bleik piggsopp

**Bleik piggsopp** *(Hydnum repandum)* er ein matsopp som er lett å kjenne att på dei karakteristiske piggane på undersida av hatten. Desse piggane er sprø og kvite eller lyst kremgule. Oversida av hatten er kvelva og gjerne uregelmessig bølgja. Han er kjøtfull og gulkvit på farge, somme tider med lyseraudt skjær. Soppen er om lag 5-15 cm brei, men oftast ganske liten. Foten er kraftig og kjøtfull og har omtrent same fargen som hatten.
Kjøtet på soppen er fast og kvitt med mild smak. Kan vere beiskare hjå eldre eksemplar.

Bleik piggsopp er vanleg over heile Noreg og veks samanfiltra i rekkjer eller ringar i både lauv- og barskog.

## Bakgrunnsstoff
Peter Klodt

**Peter Jakob Klodt von Jürgensburg** () var ein russisk bilethoggar. Han var ein kunstnar tsar Nikolaj I sette særleg stor pris på.

Klodt var fødd i St. Petersburg, og stamma frå ein høgt akta tyskbaltisk familie. Han byrja  sin livsveg som offiser ved artilleriet. På fritida dreiv han med bilethogging, og vitja kurs ved St. Petersburgs kunstakademi. Her synte han meisterskap i å framstille hestar, noko tsaren rosa han for. Nikolaj I skal ha ytra at  *Klodt lagar hestar vakrare enn alle mine premierte hingstar*.

Den mest kjende gruppa av hestestatuar som Klodt laga, dei to *Hestetemjarane*, vart i året 1842 av tsar Nikolaj I skjenka kongen av Preussen, Fredrik Vilhelm IV. Denne stilte ut begge skulpturgruppene fram om byslottet i Berlin. I dag står dei framfor kammerretts-bygningen i Heinrich-von-Kleist-parken. År 1843 kom han med ei gjentaking av begge *Hestetemjarane*. Men fyrst i 1850 vart dei montert på Anitsjkov-brua i St. Petersburg. Desse er til denne dag halden i god stand. Likeså fekk kongen av Napoli kopiar av begge *Hestetemjarane*“, som sidan har stått på Piazza del Re.

Klodt laga også bronsestatuen Ivan Krylov (1855), i dag står ho i sommarhagen i St. Petersburg. Ho var den fyrste i sitt slag som i Russland vart reist til minne om ein diktar. Klodt samarbeidde med Vasilij Demut-Malinovskij då det vart laga  minnesmerke over den heilage Vladimir i Kiev, og sameleis med statuane på Triumfporten på Narvaplassen i St. Petersburg.

Klodts siste minneverdige verk var ei avskjedshelsing til velgjeraren sin. Ei ryttarstatue av Nikolai I som vart plassert på Isaaksplassen. Statuen var den fyrste ryttarstatuen i heile verda med einast to støttepunkt, ettersom hesten var fanga i det han steilar og såleis einast står på bakbeina.

Klodt døydde i 1867 på landstaden sin i Finland. Sonen og særleg brorsonen Mikhail Klodt førte vidare dei kunstnariske familietradisjonane og vart kjende målarar gjennom Peredvizjnikij-rørsla.

## Hestetemjarar (utval)

Wilkinus Pferdebändiger in St. Petersburg.jpg|Ein hestetemjar i St. Petersburg
Kammergericht Berlin Skulptur 1.jpg|Ein av dei to hestetemjarane i Berlin
Cavalli di Bronzo.jpg|Hestetemjaren i Napoli
Nicolai gift.jpg|I Napoli 


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:|de:]]» frå ,  den 6. september 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Mineralkjelde

**Mineralkjelder** er naturlege kjelder med vatn som inneheld mineral eller andre oppløytse stoff, som anten endrar smaken eller gjev vatnet ein påstått terapeutisk verdi. Salt, svovelsambindingar og gassar er av stoffa som kan løysast opp i kjeldevatn når det renn under jorda. 

Kurbad er feriestader som har utvikla seg rundt mineralkjelder, der (ofte rike) kundar drikk vatnet (hydroterapi) eller badar i mineralvatnet. 

Historiske mineralkjelder vart ofte utrusta med utførleg steinarbeid - inkludert kunstige basseng, støttemurar, sølyegongar og tak - stundom forma som fantasirike «greske tempel», lysthus eller pagoder. 

Mineralvatn frå mineralkjelder har lenge vore ei viktig handelsvare. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mineral spring|Mineral spring]]» frå ,  den 7. september 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Cohen, Stan (Revised 1981 edition), *Springs of the Virginias: A Pictorial History*, Charleston, West Virginia Quarrier Press.
Mohorovičićs diskontinuitet

**Mohorovičićs diskontinuitet** (ofte berre kalla **Moho**) er grensa mellom skorpa og mantelen til jorda. Moho skil både havskorpe og kontinentalskorpe frå mantelen under. Moho ligg nesten heilt innanfor litosfæren, berre under midthavsryggane definerer han grensa mellom litosfæren og astenosfæren. Mohorovičićs diskontinuitet vart først identifisert i 1909 av Andrija Mohorovičić, ein seismolog frå Kroatia, som oppdaga at seismogram frå grunne jordskjelv hadde to sett med P-bølgjer og S-bølgjer, ei som følgde ei direkte linje nær jordoverflata og den andre som vart broten av eit raskare medium.

Mohorovičićs diskontinuitet ligg 5-10 km under havbotn og 20 til 90 km under typiske kontinent, med 35 km i snitt.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mohorovičić discontinuity|Mohorovičić discontinuity]]» frå ,  den 7. september 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Mohole-prosjektet

**Mohole-prosjektet** var eit amerikansk forskingsprosjekt frå 1958 til 1966 der ein ønskte å bore gjennom jordskorpa for å undersøke dei fysiske og kjemiske eigenskapane til mantelen. Ein prøvde å bore ute i djuphavet der jordskorpa er tynnast, men sidan havdjupna her var fleire tusen meter, var dette langt utanfor det som var teknisk mogeleg på denne tida. 

Prosjektet var leidd av geofysikarar og geologar som konstruerte eit boreskip, som i 1961 klarte å bore to hòl utanfor kysten av Mexico i Stillehavet. Det djupaste vart utført på ei havdjupne på 3,8 km, men sjølve borehòlet vart berre 214 meter djupt. 

Prosjektet vart skrinlagt, men det var likevel eit viktig teknologisk gjennombrot i marin geologi og den nye boreteknologien vart seinare nytta i Deep Sea Drilling Project og andre studiar av djuphavet. 

Namnet på prosjektet kjem av *moho*, som er ei forkorting for Mohorovičićs diskontinuitet, og det engelske *hole*, som tyder «hòl». 

## Kjelder
Møllestein

**Møllesteinar** eller **kvernsteinar** er runde steinskiver nytta i vindmøller og vassmøller, inkludert tidvassmøller, eller kverner for å male korn og andre material.

Steintypen som høver seg best til møllesteinar er ein kiselstein, som har ein open struktur som er porøs, men hard, og består av finkorna sandstein eller kiselhaldig kalkstein med forsteiningar.

I Noreg har ein nytta staurolittførande granat-glimmerskifer frå Klæbu, kyanittførande granat-glimmerskifer frå Hyllestad og gneis frå Ryfylke som materiale for møllestein.

## Sjå òg
*Slipestein

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Millstone|Millstone]]» frå ,  den 8. september 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene: <references />*
 
*

## Bakgrunnsstoff
* Ein database over europeiske steinbrot for møllesteinar
* Nasjonalt kulturminneprosjekt om kvernstein i Selbufjellet 
* Forskning.no: Kvernsteinsbrudd som historiebok, 06. juli 2009
* Forskning.no: Selbu-stein ga brød til folket , 22. november 2006
* Kvernstein.no: Kvernstein i Hyllestad
Morten Smelror

**Morten Smelror** () er ein norsk paleontolog. Han tok cand. scient i 1985 og dr. philos i 1992. Han var direktør i Norges geologiske undersøkelse (NGU) frå 2006 til 2018. 

Frå 1983 til 1985 var han stipendiat ved Paleontologisk museum ved Universitetet i Oslo. 
Han hadde ulike forskar- og leiarstillingar ved Institutt for kontinentalsokkelundersøkelser og petroleumsteknologi i Trondheim frå 1985 til 1997, og frå 1997 var han underdirektør ved Institutt for naturhistorie ved NTNU. I 2000 vart han avdelingsdirektør ved geofagleg avdeling ved Noregs geologiske undersøkingar (NGU) og i 2006 vart han administrerande direktør her.

## Kjelder
Nativt element

Eit **nativt element** er eit grunnstoff som opptrer i rein form som mineral i naturen. Av metall ein kan finne som native element er vismut, kadmium, krom, indium, jern, nikkel, tellur, tinn, titan og sink, samt to metallgrupper, gullgruppa og platinagruppa. Gullgruppa består av gull, kopar, bly, kvikksølv og sølv. Platinagruppa består av platina, iridium, osmium, palladium, rhodium og ruthenium. Berre gull, sølv, kopar og platina finst i naturen i større mengder.

Over geologiske tidsskalaer er det berre få metall som kan motstå erosjonsprosessane i naturen, som oksidering, og dette gjeld hovudsakleg berre dei mindre reaktive metalla som gull og platina.

Native metall var dei einaste metalla som førhistoriske menneske kunne få tak i, sidan ein ikkje oppdaga utvinning av metall frå malm via smelteomnar før kring 6500 f.Kr. Ein kunne berre finne desse metalla i små mengder, så dei kunne ikkje nyttast i omfattande grad. Så sjølv om kopar og jern var kjende lenge før bronsealderen og jernalderen, hadde dei ikkje stor innverknad på mennesket før ein klarte å smelte dei fram frå malmen deira og slik masseproduserast.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Native metal|Native metal]]» frå ,  den 8. september 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Mineral og mineralogi (engelsk)
*Metallutvinning (engelsk)
*Native element-klassar (engelsk)
*Native metall  (engelsk)
Ragnhild Queseth Haarstad

**Gerda Ragnhild Queseth Haarstad** () var ein norsk politikar frå Senterpartiet. Ho var fødd i Grue i Hedmark, blei vald inn på Stortinget frå Hedmark i 1981, og sat på Stortinget til 1997. I periodane 1973&ndash;1977 og 1977&ndash;1981 var ho vararepresentant.

## Regjering
* 17. oktober&nbsp;1997&ndash;31. desember&nbsp;1997 Statsråd i  Kommunal- og arbeidsdepartementet, med ansvar for kommunalsaker (kommunalminister) i regjeringa Bondevik I.
*1. januar&nbsp;1998&ndash;16. mars&nbsp;1999 Statsråd i Kommunal- og regionaldepartementet (kommunal- og regionalminister) i Regjeringa Bondevik I.

## Stortingskomitéar
*1981&ndash;1985 sekretær i Kyrkje- og undervisingskomitéen
*1981&ndash;1985 medlem i Kyrkje- og undervisingskomitéen
*1981&ndash;1985 medlem i Valkomitéen
*1985&ndash;1989 nestleiar i Kyrkje- og undervisingskomitéen
*1985&ndash;1989 medlem i Valkomitéen
*1989&ndash;1993 medlem i Kommunal- og miljøvernkomitéen
*1989&ndash;1993 medlem i Valkomitéen
*1993&ndash;1997 leiar i Energi- og miljøkomitéen
*1993&ndash;1997 varamedlem i Den utvida utanrikskomitéen

## Kjelder

*Stortinget.no - Biografi
Bandopptakar

**Bandopptakar** er eit apparat som lagrar lyd, bilde eller data på eit magnetiserbart band.

## Verkemåte

Bandet, som er samansett av ein plastfolie tilsett eit magnetisk materiale, vert ført forbi eit innspelingshovud. Ein vekselstraum som varierer i takt med signalet, framkallar der eit kraftig og varierande magnetfelt slik at bandet får ei magnetisering som varierer i takt med inngangssignalet. Når bandet seinare vert ført fordi eit avspelingshovud, vil det i dette hovudet skje ein induksjon som gjev ei vekselspenning som svarar til den som magnetiserte bandet tidlegare.

Det innspelte signalet vert viska ut ved at ein på nytt lèt bandet passere eit kraftig magnetfelt som vert danna ved hjelp av eit slettehovud. Andre kraftige magnetfelt kan derimot også skade innhaldet på eit magnetband.

## Typar
Den vanlegaste typen lydbandopptakarar er framleis den analoge kassettspelaren, men han har fått sterke konkurrentar i form av digitale bandopptakarar, av desse DAT og DCC, som gjev ein vesentleg betre lydkvalitet. Dessutan vert bandopptakarar i stadig større omfang erstatta av andre lagringsmedia for digitale signal, kompaktplater (CD) med optisk lagring og magnetiske plater, harddiskar, minidiskar og liknande for magnetisk lagring.

Videobandopptakarar har fått ei stor utbreiing dei seinare åra. Desse verkar i prinsippet på same vis som lydbandopptakarane, men dei må lagra mykje større mengder informasjon og krev derfor meir avanserte tekniske detaljar.

Det finst også spesielle bandopptakarar for lagring av data, som bandlager. For digital lagring av video vert det brukt stadig meir optiske media (DVD) og magnetplater, som i harddiskar.

## Sjå òg
* Lydredigeringsprogram

## Kjelde
* «båndopptaker» av Ragnar Johnsen *[[Store Norske Leksikon]]*
Lausøyre

**Lausøyre** er gods som ikkje er fast eigedom. Lausøyre kan derfor til dømes vera ting som høyrer til heimen; som syklar, treningsutstyr eller verktøy. Sikring av rettar i lausøyre kan skje ved at desse vert registrerte (å tinglysa) i Lausøreregisteret. Dette skjer på den måten at rettar og heftingar vert registrerte på den fysiske eller juridiske personen som har eigedomsretten til tingen. Pantsetjing av lausøyre vil normalt berre vera mogleg ved overlevering (handpant), men nokre unntak gjeld frå dette. Mellom anna kan nokre former for lausøyre ein kan registrera i eit realregister, kunne verta sett i pant ved at panteretten vert registrert på bladet til eigendelen i dette registeret. Slike register, som fungerer omtrent som ved tinglysing av fast eigedom, finst i Noreg for skip, skip under bygging og luftfartøy. Nokre andre former for lausøyre kan verta pantsette saman med den faste eigedomen de er knytte til, mellom anna gjeld dette driftstilbehør av ymse slag. Eit tredje unntak frå hovudregelen om overlevering er reglane om salspant. 

Kjøpsloven av 1988 gjeld omsetjing av lausøyre. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Løsøre|Løsøres]]» frå ,  den 8. september 2010.*

## Bakgrunnsstoff
*Tinglysing i Brønnøysundregistrene
*Kjøpsloven
*Lov om pant
Yerkes-observatoriet

**Yerkes-observatoriet** er eit astronomisk observatorium i Williams Bay i Wisconsin i USA, om lag 140 km nordvest for Chicago. Det vart bygd av George Ellery Hale og finansiert av Charles T. Yerkes i perioden 1892 til 1897. Det høyrer til Chicago University. 

Observatoriet er utstyrt med fleire instrument, mellom anna den største refraktoren i verda med ein objektivdiameter på 102 cm og ei brennvidde på 19 m. Frå 2006 har teleskopet berre vore nytta til undervisningsføremål. 

## Kjelder
* 
*Yerkes-Observatoriet. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/Yerkes-observatoriet.
* Litt frå :en:Yerkes Observatory

## Bakgrunnsstoff
* Yerkes Observatory  (offisiell side).
Yeoman

**Yeoman** var frå seinmellomalderen eit engelsk omgrep for ein sjølveigande bonde. 

**Yeoman of the Guard** eller Yeoman Warders er namnet på livvaktene til den britiske monarken og vart oppretta i 1485. Vaktene i Tower of London er òg yeoman, men høyrer ikkje til livvakta. 

## Kjelder
*
Yellowstone

**Yellowstone** kan syne til:
* Yellowstone County
* Yellowstone-kalderaen
* Yellowstone Lake
* Yellowstone nasjonalpark
* Yellowstone River
Yellowknife

**Yellowknife** (uttalt /ˈjɛloʊnaɪf/) er hovudstaden og den største byen i Nordvestterritoria i Canada, med 18&nbsp;700 innbyggjarar (2006). Byen ligg på nordsida av Great Slave Lake, på vestsida av Yellowknife Bay, nær munningen til elva Yellowknife. Byen har ei blanding av etnisitet og fem offisielle språk er utbreidd: engelsk, fransk, dene suline, dogrib og sør og nord slavey. På dogrib heiter byen **Somba K'e** («der pengane er»). Byen vart først busett i 1935, etter at det vart funne gull i området. Byen voks fram som ein viktig regional handelsstad, og vart hovudstad i 1967. Etter at gruvedrifta vart redusert, voks Yellowknife på 1980-talet fram meir som ein administrasjonsby. Nye funn av diamantar nord for byen kan kanskje endre denne trenden.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Yellowknife|Yellowknife]]» frå ,  den 8. september 2010.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Yazdegird

**Yazdegird** var tre kongar av Persia:
*Yazdegird I av Persia
*Yazdegird II av Persia
*Yazdegird III av Persia
Gulskolm

**Gulskolm** eller **gulflatbelg** (*Lathyrus pratensis*) er ei plante i ertefamilien. Arten er utbreidd i Europa, Asia og Nord-Afrika.

Planta er kring 40 cm høg med ein oftast snau stengel som kliv i andre plantar. Ho har spisse småblad som er 2-3 cm lange og store spisse øyreblad. Blomstrane er lysgule. Frukta er ein snau eller finhåra skolm som er rundt 30 cm lang. 

Gulskolm blømer kring juli på eng, vegkantar og i småskog. Han er vanleg over heile Noreg, og er funnen opp til 1050 m i Hemsedal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Gulvial|Gulvial]]» frå ,  den 8. september 2010.*  
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
Yazdegird I av Persia

**Yazdegird I** («skapt av gud» *Izdigerdes*) var konge av Persia 399–421. Han var son av Shapor III og vart kalla «syndaren» av persarane.

Han var ein særs intelligent herskar som freista å frigjere seg frå makta til stormennene og magi-prestane. Han straffa adelsmennene strengt då dei freista undertrykking. Han stoppa forfølgingane av dei kristne og gav dei ein eigen organisasjon.

Han levde i fred og venskap med Austromarriket, og vart difor lovprist like mykje av bysantiske forfattarar som han vart skulda av persarane.

Etter eit styre på tjue år ser det ut til at han vart myrda i Khorasan. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Yazdegird I av Persia|Yazdegird I av Persia]]» frå ,  den 8. september 2010.*
Yazdegird II av Persia

**Yazdegird II**, («skapt av gud» *Izdegerdes*) var konge av Persia og herska frå 438 til 457. Han var sonen til Bahram V. 

Han forfølgde dei kristne og jødane og hadde ein kort krig med Austromarriket i 441. Han freista å utvide kongedømmet i aust og kjempa mot Kushan og kidaritane (eller hunarane).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Yazdegird II av Persia|Yazdegird II av Persia]]» frå ,  den 8. september 2010.*
Yazdegird III av Persia

**Yazdegird III**, («skapt av gud» *Izdegerdes*) var konge av Persia som vart sett på trona i 632 etter ei rekkje interne konfliktar. Han var barneborn av Khosrau II, som vart myrda av sonen sin Kavadh II i 628.

Han var berre eit barn og kan aldri ha hatt reell makt. I dei første åra hans starta han den arabiske invasjonen av Persia, og i 637 avgjorde slaget om Kadisiya lagnaden til imperiet.

Ctesiphon vart erobra av arabarane, og kongen flykta til Media. Yazdegird flykta frå eit distrikt til eit anna, før han til slutt vart myrda ved Merv i 651. Parsiane som brukte den gamle persiske kalenderen, heldt fram å telje åra frå han kom på trona (Yazdegirds periode, starta 16. juni 632).

Dottera hans Shahr Banu gifta seg med barnebarnet til Muhammed, Husayn ibn Ali, og fødde den fjerde sjiaimamen, Ali Zayn al Abidin. Sonen hans Peroz flykta til Kina. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Yazdegird III av Persia|Yazdegird III av Persia]]» frå ,  den 8. september 2010.*
Sverre Solberg

**Sverre Solberg** () var ein norsk skodespelar. Han var ferdig utdanna innan teater i 1984. Han var fyrst tilsett ved Rogaland Teater, men reiste så til hovudstaden og var tilsett ved Det Norske Teatret. Han  jobba  både Oslos nye teater og i Radioteatret. For ei tolking av *Julian* i dramaet *Keiser og gallileer* av Henrik Ibsen, vann han Radioteatrets blå fugl i 1994.

På fjernsyn er han kjend frå NRK-seriane Vestavind frå 1994, og Soria Moria frå 2000. Solberg har også spelt politispanaren «Kjetil» i TV 2-serien Fox Grønland, og den karismatiske «Alexander Löw» i Hotel Cæsar frå 2009.

## Kjelder
* Sverre Solberg på Filmfront
* Nrk.no, 29.01.04: Blå fugl til Sverre Solberg.
* TV2 underholdning, 17.01.09: Han er veldig glad i damer.
Rundskolm

**Rundskolm** er ei plante i ertefamilien. Arten er utbreidd i Europa, Asia og Nord-Afrika.
Stengel og blad er silkehåra. Planta har fingerforma støtteblad under hovudet og gule eller stundom raude blomstrar. 

Rundskolm finst i mange former og fargevariantar. Han blømer kring juli på sand og turr kalkrik grunn. Planta er nokså vanleg både i låglandet og til fjells i Noreg. Funnen opp til 1350 m på Hardangervidda.

## Kjelder

* Svensk Wikipedia.
* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

## Bakgrunnsstoff
*
Gauss' lov

**Gauss' lov** er ei lov som seier korleis ladningar skapar elektriske felt. Ho kan utleiast frå Coulombs lov, men det er ofte lettare å rekna med Gauss' lov enn med Couloumb si lov.
I dei tilfella der ein har enkle symmetriske former på ladningar, vil ein ved hjelp av Gauss' lov enkelt kunna finna uttrykk for feltet rundt ladningen.

\oint_S \mathbf{D}\cdot d\mathbf{S} = \int_V \rho dV = Q_{fri}  (1)

kor

\mathbf{D} = \epsilon \mathbf{E} 

for vanlege material som har lineære eigenskapar.

Her er vektorfeltet **D** den elektriske forskyvinga. **E** eit vektorfelt for feltstyrken. \epsilon er den elektriske permittiviteten, som er ein materialeigenskap.

## Eksempel
Sei at ein for eksempel vil finna det elektriske feltet ut frå ei kula med jamnt fordelt ladning over seg. Då kan ein leggja ei "Gaussflate" over denne, og seia at sidan denne er symmetrisk vil det elektriske feltet vera radielt retta og like sterkt (med styrken D) i alle retningar. Ettersom overflatearealet av ei kule er A = 4\pi r^2 har me frå lova (1) at:

4\pi r^2 D = Q_{fri} \Rightarrow D = \frac{Q_{fri}}{4\pi r^2}

Dersom omgivnadene rundt kula har lineære dielektriske eigenskapar, vil ein såleis kunne seia at:

E = \frac{Q_{fri}}{4\pi r^2\epsilon}

Retninga på feltet utover av kula blir i \mathbf{u}_r-retning dersom senteret av kula er i origo, og då kan en seia at det elektriske feltet ut frå kula vil vera:

\mathbf{E} = E\mathbf{u}_r = \frac{Q_{fri}}{4\pi r^2\epsilon}\mathbf{u}_r ,

der \mathbf{u}_r er ein einingsvektor i radiell retning. 

## Differensialform
Ofte blir Gauss si lov uttrykt på ei anna form. Denne ser då slik ut:

\mathbf{\nabla} \cdot\mathbf{D} = \rho

Denne vert kalla Gauss si lov på differensialform, medan den andre vert kalla Gauss' lov på integralform. For å gå frå den eine til den andre forma brukar ein Divergensteoremet. Dette er den første av Maxwells likningar.

## Sjå og
*Maxwells likningar

## Bakgrunnsstoff
*Wolfgang K. H. Panofsky og Melba Phillips, *Classical Electricity and Magnetism*, Addison-Wesley, 1962.
Triboelektrisitet

**Triboelektrisitet** eller **gnidingselektrisitet** er eit fenomen som gjer at dersom to spesifikt ulike materiale kjem i kontakt med kvarandre og så vert tekne frå kvarandre, vil begge materiala vera elektrisk lada. Effekten vert spesielt stor viss materiala vert gnidd mot kvarandre.

Kor sterk ladning og kva for eit materiale som blir positivt eller negativt ladd, avheng av fleire faktorar. Fyrst og fremst er typen av materiale viktig, men også overflateruheit, temperatur og andre eigenskapar har noko å seia.

Ulike typar materiale kan vera lista opp i ei liste der to materialer som er langt frå kvarandre på lista, vil gje større ladning enn to materiale som er nærme kvarandre. Til høgre er ei slik liste.

Når ein opplever at ein får støyt i seg eller at ein festar ein ballong i taket etter å ha gnidd han mot håret, kan ein takka den triboelektriske effekten.

Generatorar som har som formål å generera elektrostatisk ladning slik som for eksempel Van de Graaff-generatoren gjer og nytte av den triboelektriske effekt.
Digital Audio Tape

**Digital Audio Tape**, forkorta DAT, er ein digital og kompakt kassettspelar som kombinerer teknologi frå den vanlege analoge kassettspelaren og den digitale CD-spelaren. DAT er utvikla av Sony , vart lansert i 1987 og konkurrerte med Digital Compact Cassette (DCC) utvikla av Philips. Dei to systema går ikkje saman, og som ein arvtakar etter den vanlege analoge kassettspelaren har begge tapt i forhold til MiniDisc

## Egenskaper
I ein DAT- spelar vert det brukt magnetbandkassettar som lagringsmedium og han kan, som ein vanleg analog kassettspelar, gjere både opptak og avspeling. I tillegg til lydopptak kan ein lagre tilleggsinformasjon som ein kan vise på eit display og raskt søkja tilbake til opptaka. På ein digital kassett må ein spola fram og tilbake for å finna fram til aktuelle opptak, noko som skil bandspelarar frå CD-spelarar der det alltid er direkte tilgang til heile innhaldet på plata. Sett i høve lydkvalitet er DAT i same gruppe som CD. DAT vert brukt i ei viss utstrekning til tryggingskopiering av data.

## Kjelde
* «DAT» av Ragnar Johnsen *[[Store Norske Leksikon]]*
Gerd Janne Kristoffersen

**Gerd Janne Kristoffersen** () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Ho vart vald inn på Stortinget for Nord-Trøndelag i 2005 og 2009, og sat ut denne perioden til 2013. Ho var vararepresentant frå 2001. 

Kristoffersen var formannskapsmedlem i Verdal 1991–1995, og ordførar 1999–2005. I periodar 1995-1999 var ho medlem av Nord-Trøndelag fylkesting, i 1997-1999 medlem av Arbeiderpartiets landsstyre og leiar i Nord-Trøndelag Arbeidarparti frå 2008.

Ho er utdanna sjukepleier frå Innherad sjukepleiarhøgskole frå 1974, og har seinare vidareutdanna seg i leiing og pedagogikk. Ho har hatt ulike stillingar som sjukepleiar, faglærar og oversjukepleiar, det meste av tida ved Sjukehuset Levanger.

## Stortingskomitear
*2005&ndash;2009: medlem i Kyrkje-, utdannings- og forskingskomiteen
*2005&ndash;2009: varamedlem i Valkomiteen
*2009&ndash;2013: medlem i Finanskomiteen

## Bakgrunnsstoff
*Gerd Janne Kristoffersen hjå Stortinget
*Gerd Janne Kristoffersen hjå TV 2
Arild Grande

**Arild Stokkan-Grande** () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet, oppvaksen på Ytterøy i Levanger kommune. Han vart vald som vararepresentant til Stortinget frå Nord-Trøndelag i 2005, og møtte fast mens Bjarne Håkon Hanssen var i regjering. Ved stortingsvalet 2009 var han 2. kandidat frå Nord-Trøndelag Arbeidarparti, og vart vald inn på eige mandat.

Han er utdanna ved institutt for musikk ved NTNU, og arbeidde som organist i Levanger 2000–2005.

Stokkan-Grande var fylkessekretær i Nord-Trøndelag AUF 1997–2000, og fylkesleiar 2000–2002. Han var medlem av Nord-Trøndelag fylkesting 2003–2005. Hausten 2007 vart han nemnt opp som leiar av Mannspanelet, nedsett av Barne- og likestillingsdepartementet i samband med ei ny stortingsmelding om menn og mannsroller.

## Stortingskomitear
*2005–2009: Medlem i Kommunal- og forvaltingskomiteen
*2009–2013: Medlem i Familie- og kulturkomiteen

## Bakgrunnsstoff
*Arild Stokkan-Grande hjå Stortinget
Terje Lien Aasland

**Terje Lien Aasland** () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Han vart vald inn på Stortinget frå Telemark i 2005 og vald på nytt ved stortingsvalet 2009.

Lien har bakgrunn som energimontør og tillitsvald i fagrørsla. Frå 1982 til 1994 var Aasland lærling og seinare energimontør ved Skiensfjordens Kommunale Kraftselskap. Han er distriktssekretær i LO i Telemark, og var dessutan medlem av kommunestyret i Skien frå 1991 til 2003. Han var medlem av sentralstyret i Arbeidarpartiet 1998-2000.

## Stortingskomitear
* 2005&ndash;2009: Medlem i Energi- og miljøkomiteen
* 2009&ndash;2013: Leiar av Næringskomiteen
* 2009&ndash;2013: Medlem i Valgkomiteen
* 2013&ndash;2017: Første nestleiar i Energi- og miljøkomiteen
* 2013&ndash;2017: Medlem i Valkomiteen
* 2017&ndash;2021: Andre nestleiar i Næringskomiteen
* 2021&ndash;2025: Leiar av Energi- og miljøkomiteen

## Bakgrunnsstoff
*
Bård Hoksrud

**Bård André Hoksrud** () er ein norsk politikar frå Framstegspartiet. Han vart vald inn på Stortinget frå Telemark i 2005, og vart sist attvald i 2017. Han var vararepresentant i periodane 1997–2005.

## Karriere
Hoksrud har vore kommunestyrerepresentant i Bamble kommune og medlem av fylkestinget i Telemark. Han har tidlegare vore formann av Framstegspartiets Ungdom. Frå 31. august 2018 til 22. januar 2019 var han landbruks- og matminister i Regjeringa Solberg.

I september 2011 vart han filma av TV2 på veg ut av ein bordell i Riga. Han innrømte etter dette å ha kjøpt sex av ei prostituert kvinne. Hoksrud trekte seg etter avsløringa frå alle verv i FrP, men held fram som stortingsrepresentant. Han vedtok bota på 25 000 kroner som han vart pålagt å betale av Politiet i Telemark for brot mot §202a i Straffelova.

## Stortingskomitear
* 2019– : medlem i finanskomiteen
* 2015–2018: medlem i helse- og omsorgskomiteen
* 2009–2013: andre nestleiar i transport- og kommunikasjonskomiteen
* 2005–2009: medlem i transport- og kommunikasjonskomiteen
* 2005–2013: medlem i valkomiteen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bård Hoksrud|Bård Hoksrud]]» frå ,  den 9. september 2010.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Fábio Coentrão

**Fábio Alexandre da Silva Coentrão** () er ein portugisisk fotballspelar som har spela for Real Madrid i spansk Primera Division og for det portugisiske landslaget.

Coentrão var med på å bli seriemeister i Portugal i 2010 med Benfica. Same sesongen vart han kåra til beste nye spelar i den portugisiske ligaen, og i 2011 vart han kåra til årets spelar i Benfica. I 2012 vart han seriemeister i Spania med Real Madrid, og i 2014 var han med på å vinna den europeiske Meisterligaen med dei. Han debuterte for A-landslaget 14. november 2009 i ein VM-kvalifiseringskamp mot Bosnia-Hercegovina. Han var med i Portugal sin tropp til fotball-VM i 2010, der han spelte alle Portugal sine fire kampar. Under fotball-EM i 2012 spelte han alle Portugal sine fem kampar då dei nådde semifinalen i meisterskapen.
Neotektonikk

**Neotektonikk** er alt som kan knytast til rørsler i jordskorpa som skjer i dag eller den aller siste delen av historia til jorda (pliocen og yngre). Dette er først og fremst landheving og landsenking og forkastingar. Det er viktig å vite om det finst slike rørsler i undergrunnen om ein skal bygge større byggverk, tunnelar, transportrøyr og liknande. 

Berggrunnen i Noregvert rekna for å vere ganske så stabil, men landhevinga og lokale svermar av små jordskjelv, som i Sunnhordland og ved Meløy i Nordland, viser at det òg her finst rørsler i undergrunnen. Trykkavlastinga då isdekket smelta etter den siste istida førte til mange rørsler og eit døme på dette er Stuoragurra-forkastinga på Finnmarksvidda der det oppstod ein 80 km lang og opp mot 8 meter høg skrent i eitt enkelt rykk. Dette utløyste eit særs kraftig jordskjelv som truleg hadde ein styrke på 7 til 8 på richterskalaen.

## Kjelder
Neptunisme

**Neptunisme** er ein forelda geologisk teori, som særleg vart fremma av tyskaren Abraham Gottlob Werner på 1700-talet. I følgje teorien var alle bergartar danna ved utfelling eller sedimentasjon i havet. Til dømes meinte han at syndfloda til Noah medførte at det vart lagt nye berglag på jorda. 

James Hutton og andre gjekk imot teorien og påviste at nokre bergartar, som til dømes basalt, måtte vere danna av krystallisasjon av smelta steinmassar. Teorien deira vart kalla plutonisme. Dette medførte til ein livleg strid mellom «neptunistane» og «plutonistane». 

Teorien er kalla opp etter Neptun, den romerske havguden. 

## Kjelder
Niels-Henrik Kolderup

**Niels-Henrik Kolderup** () var ein norsk geolog. Han var son til geologen Carl Fredrik Kolderup. 

Han tok doktorgraden i 1928 og vart professor ved Universitetet i Bergen i 1939. Han gjorde omfattande undersøkingar av geologien i Vest-Noreg og gav i saman med faren ut *Geology of the Bergen Arc System* i 1940. 

## Kjelder

*Biografi frå Stortinget.no
Nordisk Vulkanologisk Center

**Nordisk Vulkanologisk Center** eller **Nordvulk** er ein fellesnordisk forskingsinstitusjon i Reykjavík på Island. Senteret er ei vidareføring av *Nordisk Vulkanologisk Institutt*, som vart skipa i 1973 etter initiativ av Nordisk Råd og finansiert av dei nordiske landa. Senteret driv vulkanologisk forsking og overvaker vulkanar på Island, samt utdannar vulkanologar og andre geologar. Senteret er slått saman med Universitet på Island.

## Kjelder

*
Oktaedritt

**Oktaedritt** er ein vanleg type meteoritt av jern. Dei består hovudsakleg av legeringane av nikkel og jern kalla tenitt med mykje nikkel og kamasitt med lite nikkel. 

Tidlegare var det òg eit namn på mineralet anatas. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Octahedrite|Octahedrite]]» frå ,  den 9. september 2010.*
Plantearten smørbukk

**Smørbukk** (*Hylotelephium maximum*) er ei plante i bergknappfamilien. Ho er utbreidd i Europa og Asia.
Planta er kring 30 cm høg og har motsette blad som er nokså breie ved grunnen. Blomstrane kan vera gulgrøne eller raude og sit i halvskjerm. 

Smørbukk blømer kring juli månad på berg og steinete stader, og langs strandkantar. Planta finst i Noreg så langt nord som til Møre.

Fleire kultivarar av planta blir dyrka som hageplanter. Det finst også dyrka kryssingar mellom smørbukk og den nærskylde *[[Hylotelephium spectabile]]*.

## Kjelder

*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
----
*Svensk Wikipedia.
Ole Tobias Grønlie

**Ole Tobias Grønlie** () var ein norsk kvartærgeolog og skulemann. 

Han tok cand.real. i1 903 og dr.philos. i 1925. Han var overlærar (lektor) i Tromsø i 1913 og rektor i Bodø frå 1927 til 1941. 

Grønlie skreiv fleire viktige kvartærgeologiske avhandlingar om strandlinjer og landhevingar. 

## Kjelder
Kjempespringfrø

**Kjempespringfrø** (*Impatiens glandulifera*) er ei plante i springfrøslekta i springfrøfamilien. Opphavleg kjem arten frå det vestlege Himalaya.
Planta er kring 1-2 meter høg og har motsette blad som er mørkgrøne og sagtagga. Ho har rosa til raude blomstrar med grov rak spore. I Noreg blomstrar ho i juli-august månad. 

## Utbreiing
Den naturlege veksestaden til kjempespringfrø er Himalaya. Til Europa har han komme som hageplante, og har forvilla seg frå hagar. Arten er funnen i alle fylke i Noreg unntatt Finnmark.

## Invasiv art
Kjempespringfrå produserer mykje nektar som tiltrekk seg insekt slik pollineringa er effektiv. Det blir danna ei mengde frø som den spreier på ein effektiv måte. Det gjer at kjempespringfrø kan legg spreie seg og konkurrere ut lokale artar. Den blir såleis sett på som ein invasiv art og er ført opp på norsk svarteliste både for 2007 og 2012.

## Kjelder
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

## Bakgrunnsstoff
* Svarteliste 2012
Overflategeologi

**Overflategeologi** er eit omgrep som særleg vert nytta innan petroleumsgeologien, om den vanlege forma for geologi, der ein kan sjå bergartane direkte på overflata og ta prøver frå dei. Dette skil seg frå undergrunnsgeologi og marin geologi. 

## Kjelder