open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Handball-NM 1982 for kvinner

**Noregsmeisterskapen i handball 1982 for kvinner** vart vunne av Sverresborg Idrettsforening etter finalesiger 22-21 over favoritten Skogn Idrettslag.

### Finalen
Finalen vart avvikla i Nidarøhallen i Trondheim 19. desember 1982 framfor 2&nbsp;202 tilskodarar. Sverresborg leia 11-8 ved pause. I den andre omgangen auka Trondheims-laget til 15-10, før Skogn henta inn forspranget og utlikna til 21-21. Eitt minutt før full tid skåra Anne Berg Larssen målet som gav Sverresborg sigeren med sluttsiffera 22-21.

Mona Lilleberg skåra 7 av **Sverresborg IF** sine mål, 3 av dei på straffekast. Elles netta Britt Johansen og Anne Berg Larssen 4 gongar kvar, Tove Westby og Karin Singstad stod begge for 3 mål og Kjersti Zahl skåra 1 gong.

**Skogn IL** sine målskårarar var Annepetra Jensen og Marit Breivik Løkeberg, begge 7 mål, Eli Brenne (4), Randi Eriksen, Gerd Bjørnaas, Ann-Kristin Jenshus, alle 1.

Bjørn Erik Børresen (Linderud) og Nils Hallan (Haslum) dømde kampen. Dei straffa Skogn med sju tominutts-utvisingar og Sverresborg med tre.

## Kjelder
*Arbeiderbladet 20. desember 1982
Anne Berg Larssen

**Anne Berg Larssen** () er ein norsk tidlegare handballspelar. Ho spelte 105 landskampar og skåra 195 mål for Noregs landslag frå debuten i august 1978 til april 1985. Berg Larssen var aktiv i Sverresborg IF i tida 1975-88, sidan spelte ho på Selbu IL fram til 1992, der ho også var trenar.

Anne Berg var ein sentral spelar då Sverresborg IF høyrde til noregstoppen i handball på 1980-talet. Ho var ein anvendeleg spelar som i landslaget vart nytta på kantane, på klubblaget spelte ho oftast i rykkromet (bakspelar). Med Sverresborg vann ho både NM-pokalen og ho vart seriemeister. Etter ho i 1988 tok over som spelande trenar i Selbu IL, bidrog Anne Berg Larssen stort til at Selbu i 1990-åra tok steget opp i toppdivisjonen.

## Kjelder
*handball.no
Grand Prismatic Spring

**Grand Prismatic Spring** er ei varm kjelde i Yellowstone nasjonalpark i USA. Ho er den tredje største slike kjelda i verda, etter Frying Pan Lake på New Zealand og Boiling Lake på Dominica. Han ligg i eit geotermisk område kjent som Midway Geyser Basin.

Grand Prismatic Spring blei omtalt av geologar som var med på å utføra Hayden Geological Survey i 1871. Dei gav han namnet «Prismatic» etter dei slåande fargane hans, som minner om regnbogefargane til kvitt lys spreidd av eit optisk prisme: raudt, oransje, gult, grønt og blått.

## Historie
Dei fyrste nedteikningane om kjelda kjem frå tidlege europeiske utforskarar og landmålarar. I 1839 reiste ei gruppe pelsjgegar frå American Fur Company gjennom Midway Geyser Basin og noterte seg ein «kokande sjø» mest truleg Grand Prismatic Spring, med ein diameter på . I 1870 vitja Washburn–Langford–Doane-ekspedisjonen kjelda, og merka seg ein geysir på  i nærleiken som seinare blei kalla Excelsior).

## Farge

Dei sterke fargane i kjelda kjem av mikrobematter rundt kantane av det mineralrike vatnet. Mattene lager farger frå grønt til raudt; fargen kjem an på forholdet mellom klorofyll og karotenoid og på temperaturskilnaden i vatnet. Om sommaren er gjerne mattene oransje til raude, medan om vinteren er dei vanlegvis mørkegrøne. Midten av sjøen er sterilt på grunn av den sterke varmen.

Den djupe blåfargen til vatnet kjem av den innebygde fargen til vatn. Effekten er sterkast i midten av kjelda på grunn av den stere tilstanden og djupna her.

## Fysisk struktur
Kjelda er rundt  i diameter og er  djup. Ein reknar med at ho slepp ut  av vatn på  per minutt.

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grand Prismatic Spring|Grand Prismatic Spring]]» frå ,  den 14. mai 2019.*

## Bakgrunnsstoff
Handball-NM 1983 for kvinner

**Noregsmeisterskapen i handball 1983 for kvinner** vart vunne av tittelforsvarar Sverresborg Idrettsforening gjennom finalesiger 16-15 mot byrivalen Sportsklubben Freidig.

### Finalen
Finalen vart avvikla i Nidarøhallen i Trondheim 28. desember 1983 framfor 1&nbsp;383 tilskodarar. Sverresborg leia 6-4 ved pause. Gjennom den andre omgangen jamna stillinga seg ut. Få sekundar før ordinær tid var ute utlikna Freidig til 13-13. I ekstraomgangane skåra Sverresborg 3 mål mot Freidigs 2. Dermed sikra Sverresborg IF seg sin andre NM-pokal gjennom sluttsiffera 16-15.

**Sverresborg** sin toppskårar Åse Nygård fann nettmauskane 5 gongar. Vidare skåra Ragnhild Fausa 3 mål, Anne Berg Larssen og Mona Lillberg 2 mål kvar, medan Britt Johansen, Karin Singstad, Ingrid Steen og Tove Westby alle noterte seg for 1 mål. Målvakta Inger Lise Guldseth vart «[k]ampens store helt».

Toppskårar i finalen vart **Freidig**s Berit Hansen med heile 9 skåringar. Resten av Freidig-måla kom frå Sissel Brenne Buchholdt (2), Lille Bente Mæhla (2) og Kjesti Overvik og Gro Balstad, begge 1.

Dommarparet Knut Oustorp og Ivar Hvidsten «tillot altfor mye holding». Dei straffa Freidig med fire tominutts-utvisingar og Sverresborg med ei.

## Kjelder
*Arbeiderbladet 29. desember 1983
NM i symjing 1990

**Noregsmeisterskapen i symjing 1990** vart avvikla i Tøyenbadet i Oslo dagane frå laurdag 21. til tysdag 24. juli 1990. Meisterskapen omfatta 28 individuelle tevlingar og 6 stafettar, likt fordelt på menn og kvinner.

Ingen kongepokalar i meisterskapen.
 
## Menn
### 50 meter fri





### 100 m fri





### 200 m fri





### 400 m fri





### 1500 m fri





### 100 m rygg





### 200 m rygg





### 100 m bryst





### 200 m bryst





### 100 m butterfly





### 200 m butterfly





### 200 m medley





### 400 m medley





## Kvinner
### 50 meter fri





### 100 m fri





### 200 m fri





### 400 m fri





### 800 m fri





### 100 m rygg





### 200 m rygg





### 100 meter bryst





### 200 m bryst





### 100 m butterfly





### 200 m butterfly





### 200 meter medley





### 400 m medley





## Kjelder
**Sportsboken 90-91*. Sportsboken As/VG. 1990.
Britt Johansen

**Britt Johansen** () er ein norsk tidlegare handballspelar. Ho spelte 156 landskampar og skåra 140 mål for Noregs landslag frå debuten i august 1978 til november 1985. Johansen var aktiv i Sverresborg IF i tida 1973-88, eit lag ho vann tre cupmeisterskap og ein seriemeisterskap med.

Johansen var linjespelar. Gjennom ein periode på 15 år var ho ein sentral aktør då Sverresborg vann tre NM-finalar og ein seriemeisterskap i tida 1982-86. Seinhaustes 1982 deltok ho i Handball-VM 1982, ein meisterskap der Noreg vart nummer 7. Frå 1988 var Johansen aktiv i Nidelv IL på lågare nivå.

### Merittar
*Noregsmeister: 1982, 1983, 1984 med Sverresborg IF
*Seriemeister: 1986 med Sverresborg IF

## Kjelder
*handball.no
Logogram

**Logogram** (av logo- og -gram) er skriftteikn som gjev att heie ord eller morfem (ei eining med tyding i eit språk). Skriftsystem med logogram er til dømes egyptiske hieroglyfar og kinesisk skrift.

Andre typar skriftsystem er til dømes alfabet og abjadar, der kvart symbol (bokstav) først og fremst står for ein lyd eller ein lydkombinasjon. Slike system kan likevel også innehalda logoram, som ampersand (&), tal (som 1 og 100), matematiske symbol (som + og -) eller valutasymbol (som $ og €).

## Sjå òg
* Emoji
* Logo
* Symbol
* Syllabogram
* Rebus

## Kjelder
Nicholas Wilkinson

**Nicholas Wilkinson** () er ein norsk politikar for Sosialistisk Venstreparti. Han var leiar i Sosialistisk Ungdom frå 2014 til 2016 og frå 2017 er han stortingsrepresentant frå Akershus. Wilkinson fekk blodforgiftning og fleire små slag våren 2018 og er per mai 2019 framleis i permisjon frå Stortinget. Sheida Sangtarash møter som vararepresentant.

## Kjelder
Man'yōgana

**Man'yōgana** (万葉仮名) er eit gammalt skriftsystem for japansk som nytter kinesiske teikn til å uttrykka dei ulike språklydane. Dette var det første kanasystemet ein brukte til å skriva japansk, og er opphavet til dei moderne skriftsystema hiragana og katakana. Nøyaktig kva tid systemet blei utvikla er ukjend, men det var i bruk på midten av 600-talet. Namnet *man'yōgana* er avleidd frå *Man'yōshū*, ein diktantologi frå Nara-perioden skriven med man'yōgana. 

Sjølv om tekstar som nytta dette systemet også kunne bruka kinesiske teikn som vanlege logogram, viser *man'yōgana* berre til bruken av kinesiske teikn med fonetiske verdiar. Desse verdiane kom frå dåtidas kinesiske uttale, eller i nokre høve japansk uttale av teikna. Til dørmes kunne teiknet 木 (som logografisk tyder 'tre') bli lese som lyden  (basert på mellomkinesisk ) eller  eller  (som har tydinga 'tre' på gammaljapansk).

Forenkla versjonar av *man'yōgana* danna grunnlaget for dei to forskjellige moderne skriftsystema hiragana og katakana, som blir brukt til å skriva moderne japansk.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Man&#39;yōgana|Man&#39;yōgana]]» frå ,  den 14. mai 2019.*
Matias Torheim

**Matias Johan Torheim** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Vik i Kvæfjord. Han var stortingsmann 1931-33 for Bondepartiet.

Torheim gjekk skulevinteren 1904/05 på Lofoten og Vesterålens folkehøgskole og sidan to vintrar (1908–10) på Nordlands amts landbruksskole. Heilt frå ungdomsåra deltok han i sildefisket. Seinare var han notbas og disponent for Voktor og Vik notlag. I 1919 tok han over farsgarden i Vik og dreiv denne jamsides i lang tid. 

Frå 1913 til -28 var Torheim medlem i Kvæfjord heradsstyre. Han var då varaordførar 1916-22 og ordførar 1922-28. Valbolken 1931-33 representerte han Troms og Bondepartiet på Stortinget, der han var medlem i Kyrkje- og skulekomiteen. Torheim var ei tid med i landsstyret til Bondepartiet, han var elles formann i Troms Sildefiskerlag, Nord-Norges Meierilag og i Nord-Norges Salgslag.

I august 1942 melde Torheim seg inn i Nasjonal Samling. Etter verdskrigen vart han dømd til fengsel i 12 månader.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Nord-Asia

**Nord-Asia** eller **Nordlege Asia** er ein underregion av Asia. Han omfattar den asiatiske delen av Russland som ligg aust for Uralfjella: Ural, Sibir og Russisk Fjerne Austen. Ein kan også omtala området som asiatisk Russland, i motsetnad til europeisk Russland i vest. Nord-Asia har kyst mot Nordishavet i nord og Stillehavet i aust. Det grensar til Aust-Europa i vest, Sentral-Asia og Aust-Asia i sør og Nord-Amerika i aust over havet. 

Området dekkjer eit areal på rundt  km² eller 8,8&nbsp;% av landarealet på jorda. Det er 1,5 gonger større enn Brasil. Det er den største underregionen i Asia i flatevidd, men også den minste og tynnast folkesette. Folketalet er rundt 33 millionar, 0,74&nbsp;% av folketalet i Asia. 

Nord-Asia utgjer over 75&nbsp;% av landmassen til Russland, men husar berre 22&nbsp;% av innbyggjarane i landet. Folketettleiken er 2,5 folk per km². 

## Land i Nord-Asia
*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:North Asia|North Asia]]» frå ,  den 15. mai 2019.*
Tim Conway

**Thomas Daniel Conway** (), kjend som **Tim Conway**, var ein amerikansk komikar og skodespelar som særleg var kjend frå tv-programmet *[[The Carol Burnett Show]]*. Han vann fire emmyprisar som skodespelar og skribent for *The Carol Burnett Show*, og vann også prisar for roller i andre komiske tv-program som *Coach* og *30 Rock*. På 1980-talet spelte han sin eigen karakter, Derk Dorf, i ein serie filmar.

Conway vart fødd i Willoughby i Ohio.
Han gav ut *What's So Funny?: My Hilarious Life* i 2013. Boka nådde *[[The New York Times]]* si bestsellerliste den fyrste veka ho var i sal.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad for Tim Conway
Naruhito av Japan

**Naruhito av Japan** () er keisar av Japan og son av den føregåande keisaren Akihito og keisarinne Michiko. Naruhito blei keisar av Japan 1. mai 2019, dagen etter at far hans abdiserte.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Naruhito|Naruhito]]» frå ,  den 15. mai 2019.*
Pukkenholt

**Pukkenholt**, **pokkenholt** eller **lignum vitæ** er namn for ein særs hardt og tungt tresort frå tropiske *[[Guaiac]]*-tre, særleg *[[Guaiacum officinale]]* og *[[Guaiacum sanctum]]*. Han blei historisk mykje brukt til taljer, foringar og reiskapar som trengde særskild slitestyrke.
## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Pukkenholt|Pukkenholt]]» frå ,  den 15. mai 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Pokkenholt i Store Danske Leksikon
* Pokkenholt i Store Norske Leksikon
Waka-poesi

**Waka** er ein japansk poesi-form som vart nytta ved keisarhoffet i tida frå det 6. til det 14. hundreåret e.Kr. Saman med *[[chōka]]* og *[[sedōka]]* er waka den eldste forma for poesi i den japanske bokheimen. Waka blir òg nytta som eit synonym for diktsjangeren *[[tanka]]*, som er den grunnleggjande komponenten i japansk poesi. 

Waka har fem linjer med i alt 31 rytmiske einingar (5-7-5-7-7). I den eldste diktsamlinga med japansk poesi, *Man'yōshū* (norsk *Samling av ti tusen blad*), skrive i 750-åra, er dei fleste dikta skrivne i den femlinja waka-forma. Denne forma kom dessutan til å dominere dei seinare antologiane som vart redigerte ved keisarhoffet.

## Døme
Eit japansk waka-dikt i norsk attdikting (or *Blad frå ein austleg hage*): 

## Kjelder
*Inadomi, M. (1963). *Innføring*. I *Blad frå ein austleg hage. Hundre haiku-dikt* (s. 9-10). Oslo: Det Norske Samlaget.
*. Henta 15. mai 2019.
Lyftereiskap

**Lyftereiskap** eller **løftereiskap** er ei innretning brukt til å lyfta opp bører for flytting, transport eller anna handsaming. Dette kan vera enkle maskinar eller maskinar som nytter motorar eller hydraulikk. Lyftereiskapar kan vera farlege å bruka, og det finst ofte reglar knytt til bruk og konstruksjon.

Vanlege typar lyftereiskapar er:
* Heis
* Heisekran
* Jekketralle
* Kran
* Stubbrytar
* Talje
* Tau
* Truck

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lyftereiskap|Lyftereiskap]]» frå , og «[[:en:Lifting equipment|Lifting equipment]]» frå  den 15. mai 2019.*
Groß Gerungs

**Groß Gerungs** er ein by og ein kommune i distriktet Zwettl i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 105,9 km² og i kring 4&nbsp;500 ibuarar. Byen Groß Gerungs ligg 675 meter over havet i eit skoglandskap i grenselandet mot Tsjekkia i nord.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Groß Gerungs|Groß Gerungs]]» frå ,  den 14. mai 2019.*
Villa d'Este

**Villa d'Este** er ein villa i Tivoli i nærleiken av Roma. Villaen og hagen er på UNESCO si liste over verdsarv.

Kardinalen Ippolito II d'Este, sonen til Lucrezia Borgia og Alfonso I av Ferrara, kom til Tivoli den 9. september 1550 til Tivoli som guvernør for byen. Han var ikkje nøgd med den offisielle bustaden han blei tiboden i samband med stillinga, og valde difor for å byggja ein ny villa. Over dei neste 10 åra skaffa han arealet han trengde, og fekk bygd villaen med ein hage i skråninga nedanfor villaen. Utforminga er tradisjonelt tilskriven Pirro Ligorio, som dreiv arkeologiske utgravingar av den romerske Villa Adriana like i nærleiken.

## Hagen
Hagen er laga med terrassar i skråningen nedanfor villaen, og nyttar fallet til fontener. For å skaffa vatn blei det laga ein viadukt frå Monte Sant'Angelo, og dessutan ein tunnel frå elva Anio. Vatnet blir brukt i ei stort tal fontener, som har gjeve hagen særpreget sitt og gjort han kjend over heile verda. 

Midt i hagen er det ein statue av Herkules. Herkules var ein av gudane som hadde verna Tivoli, og var ifølgje historikarar frå 1500-talet ein av forfedrane til familien Este. 

## Villaen
Romma er rikt dekorerte. Viktige kunstnarar i sein romersk manierisme deltok. Det gjeld Livio Agresti, Federico Zuccari, Durante Alberti, Girolamo Muziano, Cesare Nebbia og Antonio Tempesta. Dette arbeidet var nesten ferdig då kardinalen døydde i 1572. Seinare bidrog òg Giovanni Lorenzo Bernini til utsmykkinga av hagen.

## Villaen i kulturen
Franz Liszt skreiv pianostykket *Les Jeux d'Eaux à la Villa d'Este*, som viser til den vakre hagen og fontenene til Villa d'Este.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Villa d&#39;Este|Villa d&#39;Este]]» frå , og «[[:sv:|Villa d&#39;Este]]» frå  den 15. mai 2019.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Š

:*Š* er også kortnamn for det samiske tidsskriftet *[[Š nuoraid magasiidna]]*.

**Š** og **š** (*[[S]]* med hake) er den 29. bokstaven i det skoltesamiske alfabetet, og den 23. bokstaven i det nordsamiske alfabetet. Den vert òg brukt på tsjekkisk, kroatisk, bosnisk, slovensk, latvisk og litauisk. I alle desse språka representerer han lyden /ʃ/. På slovakisk representerer han lyden /ʂ/. 

Bokstaven vert nokre gongar brukt for for bokstaven *[[ш]]* når ein romaniserer språk skrivne med kyrillisk skrift. På norsk, transkriberer ein vanlegvis *ш* som *sj*. Bokstaven *š* bruker ein òg for å transkribere nokre forhistoriske skriftformer som kileskrift. 

## Kjelder


**Denne artikkelen byggjer på «[[:nb:Š|Š]]» frå ,  den 15. mai 2019.*
Ŋ

**Ŋ** eller **ŋ** (uttala «eng») er ein bokstav som vert brukt for å skrive nordsamisk, lulesamisk, pitesamisk, umesamisk og skoltesamisk. I det nordsamiske alfabetet er han nummer 18 i rekkja, og i det skoltesamiske alfabetet er han nummer 23. Bokstaven har lydverdien /ŋ/ (som *ng* i til dømes «ring»). I det internasjonale fonetiske alfabetet representerar han den same lyden, kalla velar nasal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ŋ|Ŋ]]» frå ,  den 15. mai 2019.*
Ž

**Ž** og **ž** (Z med hake) er ein bokstav brukt i fleire språk, ofte for å representere stemt postalveolar frikativ ([ʒ]), det stemte tilsvaret til sj-lyden.

I datasystemar er teikna, *Ž* and *ž* på Unicode-kodepunkt U+017D og U+017E, høvesvis. På Windows-datamaskinar kan ein skrive Alt+0142 (Ž) eller Alt+0158 (ž) for å få fram teikna.

**Ž** er den siste bokstaven i dei fleste alfabeta som inneheld han, unnateke mellom anna estisk og turkmensk.

## Opphav
Symbolet vart opphavleg nytta i 1600-talets tsjekkiske alfabet etter reformane hans Jan Hus. Det vart òg brukt i det nærskylde slovakiske språket. Ljudevit Gaj tok bokstaven inn i det kroatiske alfabetet frå tsjekkisk i 1830. Deretter vart han innført i dei slovakiske, slovenske, serbiske og bosniske alfabeta. Seinare vart bokstaven òg brukt i alfabeta til dei baltiske, nokre uralske og andre språk.

## Bruken

### Uralske språk
Ž er den 19. bokstaven i det nordsamiske alfabetet og står for lyden . Han er den 20. bokstaven i det estiske alfabetet, der han er brukt i lånord. Bokstaven er òg brukt sporadisk i finsk, men er berre rekna som ein variant av z, ikkje ein eigen bokstav. Bruken er avgrensa til lånord og romanisering av mellom anna russisk og andre ikkje-latinske alfabet. Det er mogleg å erstatte *ž* med *zh* i estisk og finsk viss det er teknisk umogleg å bruke *ž*.

### Slaviske språk
Ž er den 42. bokstaven i det tsjekkiske alfabetet, den 46. i det slovakiske, den 25. i den slovenske, det 27. i det sorbiske og den 30. i dei kroatiske og bosniske alfabeta. I dei latinske versjonane av serbisk, montenegrinsk og makedonsk er han òg den 30. bokstaven, og han vert brukt i det kviterussiske latinske alfabetet.

Berre sjeldan vert han brukt i latinske versjonar av russisk, ukrainsk, kviterussisk og bulgarsk.

I dei fleste av desse språka representerer ž ein stemt postalveolar frikativ  utanom i transliterasjon av kyrillisk Ж i russisk. Der representerer han ein stemt retrofleks frikativ .

### Baltiske språk
Ž er den 32. bokstaven i det litauiske alfabetet og den 33. i det latviske.

### Andre språk
Ž er:
* Den 13. bokstaven i det turkmenske alfabetet, uttala .
* Den 33. bokstavet i det laziske alfabetet, uttala .
* Den 27. og siste bokstaven i det songhaiske alfabetet.
* Brukt i romanisering av persisk, for ژ.
* Brukt i standardortografien for lakota.
* Uoffisielt brukt i kyprosgresk, for lyden  som ikkje er ein lyd i standard moderne gresk.
* Nokre gongar brukt i det gammalsyriske alfabetet, for å representere lyden  i iranske lånord. Dog er digrafen «zh» vanlegare.

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Ž|Ž]]» frå ,  den 15. mai 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

:*
Arne Dørumsgaard

**Arne Dørumsgaard** () var ein norsk komponist som òg er kjend som attdiktar av austerlandsk poesi. Som ung var han elev av musikarar som Ivar Johnsen og Karl Andersen. Frå 1949 var han busett i utlandet, fyrst i Frankrike, seinare i Italia. Han var statsstipendiat frå 1975 og kulturrådgjevar for regjeringa frå 1976. Dørumsgaard komponerte om lag 100 songar og nokre klaverstykke i moderat moderne stil. Attåt dette gjorde han ei heil rad med omarbeidingar av vokalmusikk frå renessanse- og barokktida og opp til 1800-talet, *Canzone Scordate*, som vart spela inn på plate. 

Frå 1949 og utetter utførte han eit omfattande arbeid med attdiktingar frå japansk, kinesisk og koreansk poesi. Den fyrste samlinga med klassisk kinesisk poesi, *Blomster fra de keiserlige haver*, kom i 1951. Fram til 1993 rakk han å gje ut 25 bind med attdiktingar av den gamle, austerlandske poesien. På bakgrunn av denne innsatsen vart han i 1979 løna med Bastianprisen. Attåt desse attdiktingane skreiv han òg boka *Om å gjendikte kinesisk poesi* (1972). Ifølgje Store Norske Leksikon er dei musikalske og poetiske attdiktingane «...gjort med fin kunstnerisk sans og forståelse, og blir høyt verdsatt».

Dørumsgaard sette òg spor etter seg som musikksamlar. Gjennom mange år skapte han seg ei stor samling grammofonplater og opptak frå musikalske storhendingar på 1900-talet. I samarbeid med Stavanger kommune skipa han i 1984 stiftinga Norsk Lydinstitutt Stavanger, og i 2003 fekk samlinga eigne lokalar.

## Kjelder
 Henta 16. mai 2019
Roger Byrne

**Roger William Byrne** () var ein engelsk fotballspelar frå Manchester, ligameister med Manchester United i 1956 og 1957. Han var ein av dei åtte Manchester United-spelarane som omkom i ei flyulukke ved München.

## Karriere
### Klubbspel
Byrne var proffspelar i Manchester United frå hausten 1951. Han spelte seg snøgt til fast plass i forsvarsrekka til laget og var kaptein i United frå 1955. Både våren 1956 og våren etter førte han klubben til ligapokal i England. Den 4. mai 1957 gjekk han derimot på tap i FA-cupfinalen mot Aston Villa med 1-2, ein kamp der han og lagkameratane hans måtte spele så å seie heile kampen med 10 mot 11, etter at United-målvakta vart skadd tidleg i oppgjeret.

### Landslagsspel
Byrne spelte 33 landskampar for England, skåra ingen mål. Frå debuten i Glasgow mot Skottland, 3. april 1954, til sin siste landskamp 27. november 1957, eit heimemøte mot Frankrike, deltok han i samtlege av Englands landskampar. Denne lange uavbrotne landslagsrekka har ingen andre England-spelarar gjort han etter. Byrne var såleis med i alle Englands VM-kampar i 1954, ei turnering der laget rauk ut i kvartfinalane.

Byrne og sju andre Manchester United-spelarar omkom då eit rutefly styrta ved ein flyplass i München. Spelarane var på veg heim frå ein europacupkamp i Beograd.
 
### Merittar
*Engelsk ligameister: 1956 og 1957 med Manchester United
*Finaletap i FA-cupen: 1957 med Manchester United
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Roger Byrne|Roger Byrne]]» frå ,  den 16. mai 2019.*  

*eu-football
Talysjfjella

**Talysjfjella** (aserbajdsjansk *Talış dağları*, Талыш дағлары, تالش داغلارى; , *Kuhhâye Tâleš*) er ei fjellkjede som ligg søraust i Aserbajdsjan og nordvest i Iran. Ho utgjer den nordvestlegaste delen av Elburzfjella, og strekkjer seg frå slettelandet ved Lənkəran til det nedre løpet av Sefid Rud. Talysjfjella får mykje nedbør og er dekka av frodige, artsrike lauvskogar. Dei er del av økoregeionen hyrkansk skog.

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Talysjfjellene|Talysjfjellene]]» frå ,  den 16. mai 2019.*
Kolkhida

**Kolkhida** er ei lågtliggande kystslette i Georgia som ligg aust for Svartehavet. in Georgia. Ho har namn etter Kolchis, eit gammalt kongerike og ein region. Fjellkjeda Store Kaukasus ligg nord for sletta medan Litle Kaukasus ligg i sør.

Sletta strekkjer seg frå Sukhumi i nord til Kobuleti i sør. I vest er sletta litt høgrare enn havoverflata, medan i nord har ho ei høgd på 100-150 moh.

Ho har ei årleg nedbørsmengd på rundt 1500 mm). Elvene Rioni, Inguri og andre elver frå Store og Litle Kaukasus har elveslettene sine her.
Kolkhida har eit subtropisk klima, og det har vore dyrka plantar som sitrusfrukt, te og tungtre.

## Kjelder
Philip Johan von Strahlenberg

**Philip Johan von Strahlenberg** (1676-1747) var ein svensk general av tysk opphav som føretok viktige bidrag innan kartografi i Russland. Han var den første som lanserte ideen om Uralgrensa, som gjorde Uralfjella og ulike elvar til den austlege grensa for Europa. Han fekk seinare dette framlegget godkjend av den russiske tsar.

Strahlenberg føretok også banebrytande arbeid innan samanliknande forsking omkring altaiske språk. Han var den første til å fremja hypotesen om ein altaisk språkfamilie.

Von Strahlenberg var fødd i Stralsund i Sverige, i dag i Mecklenburg-Vorpommern i Tyskland, som Philip Johan Tabbert. Han gjekk inn i den svenske hæren i 1694 og blei utnemnd til kaptein i 1703. I 1707 blei han adla og tok namnet von Strahlenberg. Han kjempa i Den store nordiske krigen og blei teken til fange av dei sigrande russiske styrkane ved slaget ved Poltava i 1709. Som krigsfange blei han send til Tobolsk, der han budde frå 1711 til 1721. I denne perioden studerte han geografien til Sibir og språka og skikkane til dei lokale folka. 
Etter å ha kome tilbake til Stockholm i 1730 gav han ut boka *Das Nord- und Ostliche Theil von Europa und Asia* om studiane sine. Som del av bokarbeidet laga Strahlenberg og Johan Anton von Matérn nye kart over heile Russland. Han føreslo også ei ny grense mellom verdsdela Europa og Asia i territoria til Russland. Denne grensa følgde toppane til Uralfjella, gjekk vestover langs ei mindre fjellkjede, og følgde vestbreidda av Volga til 49. breiddegrad og deretter Don til Svartehavet. 

Asteroiden (15766) Strahlenberg er kalla opp etter han.

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Philip Johan von Strahlenberg|Philip Johan von Strahlenberg]]» frå  og «[[:en:Philip Johan von Strahlenberg|Philip Johan von Strahlenberg]]» frå ,  den 16. mai 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Philip Johan von Strahlenberg  i katalogen til det tyske nasjonalbiblioteket
FA-cupfinalen i fotball 1957

**FA-cupturneringa i fotball 1957** vart avslutta med finale på Wembley stadion i London 4. mai 1957. Framfor 99&nbsp;225 tilskodarar tok Aston Villa sin sjuande og siste FA-pokal etter siger 2-1 over Manchester United. Det var 37 år sidan den førre Villa-triumfen i FA-cupen.

### Kampen
Sju minuttar ut i kampen vart målvakta til Manchester United, Ray Wood, skadd etter eit angrep frå Peter McParland, venstrevengen til Aston Villa. Wood vart frakta av bana og Manchester United måtte halde fram med 10 mann, senterhalfen Jackie Blanchflower tok over mellom målstengene. Midtvegs i den andre omgangen nikka McParland inn det fyrste målet frå kring straffemerket. Fem minuttar etter la same mann på til 2-0 frå 6-meters hald, på ein retur etter eit skot i tverrliggaren. Manchester United reduserte til 1–2 i det 83. minutt ved senterløparen Tommy Taylor, noko som vart sluttsiffera.

**Aston Villa** sitt vinnarlag: Nigel Sims, Stan Lynn, Jimmy Dugdale, Pat Saward, Peter Aldis, Stan Crowther, Les Smith, Jackie Sewell, Bill Myerscough, Johnny Dixon (kaptein) og Peter McParland.

**Manchester United** stilte med: Ray Wood, Bill Foulkes, Eddie Colman, Jackie Blanchflower, Roger Byrne (kaptein), Duncan Edwards, Johnny Berry, Billy Whelan, Tommy Taylor, Bobby Charlton og David Pegg.

F. Coultas var dommar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:1957 FA Cup Final|1957 FA Cup Final]]» frå ,  den 16. mai 2019.*
DS «Wergeland» (1881)

**DS «Wergeland»** (kallesignal JPFS) var eit dampskip bygt i 1881 som eit lasteskip for Jacob Christensen med fleire ved Bergen Mekaniske Verksted. I mars 1894 vart skipet kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS) og omdøypt til **«Pallas»**, men forliste alt året etter. 

Dette var det andre skipet til BDS som heitte «Pallas». BDS hadde som tradisjon å namngje skipa sine etter fenomen og objekt på nattehimmelen. Pallas er ein asteroide i solsystemet. 

## Historie
«Wergeland» vart levert i juli 1881 for Jacob Christensen med fleire i Bergen. I 1887 vart skipet kjøpt av Harloff & Bøe og i mars 1894 kjøpte Bergenske skipet for 77&nbsp;000 kroner.. Det fekk då namnet «Pallas». 

7. april 1895 grunnstøytte «Pallas» ved Fladskjær under innseglinga til Bodø med rogn og tran og vart vrak. 

## Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 528 bruttoregistertonn og 308 nettoregistertonn og lasteevna var 660 dødvekttonn. Volumet på lasteromma var 510 kubikkmeter.  976&nbsp;m³. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tosylindra compound dampmaskin, levert av Bergen Mekaniske Verksted, med eit damptrykk på 65 psi. Oppgjeven yting var 274 iHk (indikerte hestekrefter) og 55 nHk (nominelle hestekrefter), noko som gav ein toppfart på 8,5 knop. 

## Sjå òg
*Flåten til Det Bergenske Dampskibsselskab
*For andre skip kalla «Pallas», sjå Pallas. 

## Kjelder
*
Handball-NM 1984 for kvinner

**Noregsmeisterskapen i handball 1984 for kvinner** vart vunne av tittelforsvarar Sverresborg Idrettsforening gjennom finalesiger 22–16 over byrivalen Sportsklubben Freidig.

### Semifinalane
*Larvik Turn – Freidig 22 – 23
*Sverresborg IF – Gjerpen IF 21 – 18

### Finalen
Finalekampen, med dei same NM-finalistane som året før, vart avvikla i Nidarøhallen i Trondheim 16. desember 1984 med 2&nbsp;200 tilskodarar til stades. Sverresborg leia 10–9 ved pause. I den andre omgangen drog Sverresborg ifrå, sluttresultatet vart 22-16 før Sverresborg-kapteinen kunne heve lagets tredje rake NM-pokal.

Ingrid Steen vart toppskårar for **Sverresborg** med sine 7 mål. «[A]lltid fightervillige» Ragnhild Fausa skåra 6 mål, Mona Lilleberg og Anne Berg Larssen, begge 3 mål, medan Britt Johansen og Hilde Schjerven noterte seg for høvesvis 2 og 1 mål. Inger Lise Guldseth stod mellom målstengene.

**Freidig**s mål kom ved Berit Hansen (4), Tove Liberg Sannes (3), Sissel Brenne Buchholdt (3), Kjersti Overvik (2), Sidsel Bakken, Lill Bente Mæhla, Gro Balstad, Bodil Næss, alle 1.

Dommarparet Øyvind Bolstad (Hamarkameratene) og Terje Antonsen (Larvik Turn) straffa Sverresborg med 8 tominutts-utvisingar og eitt raudt kort, og Freidig med 2 tominutts-utvisingar.
Republikanerne av Welhaven

**«Republikanerne»** er eit dikt frå 1832 skrive av Johan Sebastian Welhaven. Det er eit av dei best kjende dikta til Welhaven, og inneheld den kjende og ofte siterte avslutningslinja «De hadde champagne, men rørte den ei.».

Welhaven gav diktet ut i bokform i 1839. 
Ein noko modernisert versjon vart utgjeven i 1873 i antologien *Norsk Lyrik : 1814-1873 i Udvalg*.

Diktet tek for seg den politiske situasjonen like etter slaget ved Ostrołęka (Ostrolenka), der russarane knuste det polske opprøret. Handlinga spelar seg ut på ein kafé i Paris som var hyppig vitja av dei unge revolusjonære studentane.

Ein av desse reiser seg for å halda ein flammande tale om det polske opprøret då ein ukjend mann reiser seg og minner om slaget ved Ostrolenka, der han var med. Dei bitre orda hans dempar dei unge idealistane, som til slutt lèt champagnen stå urørt på bordet.

## Tolking
Diktet har blitt tolka som ein harmdirrande spott over dei tome frasene som pregar fridomstankane til dei unge studentane. Den ukjende mannen har kjempa og lidd for fridomen, medan dei høgrøysta studentane ikkje gjer meir enn å sverme for saka med sangvinsk glød. Ifølgje professor Lorentz Dietrichson skal den finske fridomskjemparen August Myhrberg, som Welhaven visstnok møtte i Paris, vore modell for mannen som går i rette med studentflokken.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Republikanerne (dikt)|Republikanerne (dikt)]]» frå ,  den 16. mai 2019.*  


## Bakgrunnsstoff

* «Republikanerne» hos kalliope.org
Kolchis

**Kolchis** (georgisk კოლხეთი, *k'olxeti*, gammalgresk Κολχίς) var eit gammalt georgisk kongedøme og ein region i den vestlege delen av dagens Georgia. Området spelte ei viktig rolle i den etniske og kulturelle danninga av den georgiske nasjonen og undergruppene hans. 

I gresk mytologi var Kolchis heimen til Det gylne skinnet og Medeia, og var reisemålet til argonautane. 

Området til riket blir gjerne rekna for å ha omfatta den vestlege delen av Georgia med provinsane Mingrelia, Svaneti, Racha, Imereti, Guria, Adsjaria og Abkhazeti (Abkhasia), dei russiske områda Sotsji og Tuapse og dei tyrkiske provinsane Rize, Trabzon og Artvin.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Colchis|Colchis]]» frå ,  den 16. mai 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 
*Braund, David. 1994. *Georgia in Antiquity: A History of Colchis and Transcaucasian Iberia 550&nbsp;BC-AD&nbsp;562*. Clarendon Press, Oxford. 
*
*Gocha R. Tsetskhladze. *Pichvnari and Its Environs, 6th&nbsp;c&nbsp;BC-4th&nbsp;c&nbsp;AD*. *Annales Littéraires de l'Université de Franche-Comté*, 659, Editeurs: M. Clavel-Lévêque, E. Geny, P. Lévêque. Paris: Presses Universitaires Franc-Comtoises, 1999. 
*Otar Lordkipanidze. *Phasis: The River and City of Colchis*. *Geographica Historica 15*, Franz Steiner 2000. 
*Alexander Melamid. *Colchis today. (northeastern Turkey)*: An article from: *The Geographical Review*. American Geographical Society, 1993. ISBN B000925IWE
*Akaki Urushadze. *The Country of the Enchantress Media*, Tbilisi, 1984 (in Russian and English)

## Bakgrunnsstoff

* Colchis in Dictionary of Greek and Roman Geography (1854) (ed. William Smith, LLD)
* Colchian coins
* Strabo on Colchis 
* Herodotus on Colchis
* Pliny on Colchis
* Golden graves, archeological evidences
* Colchis (tysk)
Peder Olai Kleppe

**Peder Olai Knutsson Kleppe** () var ein gardbrukar, landhandlar og politikar, fødd og død på Storekalsøy i Austevoll.

Kleppe var sjømann i yngre år. Han gjekk elles eit vinterkurs ved folkehøgskulen i Sogndal og tok i 1892 styrmannseksamen. Allereie i 1893 tok han over gardsbruket og landhandelen på Møkster etter far sin. Kleppe dreiv òg med kjøp og sal av fisk og engasjerte seg såleis i nasjonale fiskerispørsmål. Han var 1908-20 med i Fiskeriådet og var medlem i både Den departementale snurpenotkomite av 1914, Fiskeforsyningskomiteen av 1916, Komiteen om en landsorganisasjon for fiskere av 1917, samt i Komiteen om fiskeribedriftens vanskelige stilling av 1917.

Kleppe var ordførar i Austevoll kommune frå 1902 til 1918. Hausten 1918 vart han vald til stortingsmann frå einmannskrinsen Ytre Sunnhordland som representant for partiet Høgre. Kleppe var den fyrste på Stortinget frå Austevoll. Han møtte einast 1919-sesjonen, medlem i Næringskomite nr 1.  Det er uvisst kvifor han var «permittert» resten av 3-årsperioden.

Frå 1928 og fram til han døydde i 1933 var Kleppe reisande inspektør for Noregs Sildesalslag.

## Kjelder
*[lokalhistoreiwiki](https://lokalhistoriewiki.no/wiki/Peder_Olai_Kleppe_(1872-1932))
Edith McGuire

**Edith Marie McGuire** () er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar frå Atlanta i delstaten Georgia. Ho vart olympisk meister på 200 meter under Sommar-OL 1964.

McGuire utmerkte seg på sprintdistansane og i lengdehopp frå 1961. Åra 1963-66 vann ho seks nasjonale meistertitlar (AAU), fire av dei på 200 yards. Under sommarleikane 1964 i Tokyo sette ho personleg rekord med 11,47 sekundar i forsøksløpet på 100 meter. I finalen på distansen sprang ho i mål på tida 11,62 og sikra dermed dobbeltsiger til USA, vinnaren Wyomia Tyus vart klokka inn på 11,49, medan polske Ewa Kłobukowska på 11,64 måtte nøye seg med bronsemedalje. På 200 meter var McGuire uslåeleg heile OL-sesongen. I OL-finalen på 200 m gjorde ho sitt livs beste løp og sette olympisk rekord  med tida 23,05 sekundar, hardt pressa av Irena Kirszenstein frå Polen som fekk notert 23,13 og Marilyn Black frå Australia på 23,18. McGuire var ankerkvinne for USA i 4 x 100 m stafett, der ho ikkje klarte å hente inn Polen sitt forsprang etter tre etappar og måtte sjå at nemnde Kłobukowska sprang inn til polsk triumf, ho sjølv og USA fekk sølv.

McGuire slutta friidrettssatsinga etter 1966-sesongen.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Edith McGuire|Edith McGuire]]» frå ,  den 16. mai 2019.*
Kobuleti

**Kobuleti** (georgisk skrift ქობულეთი) er ein by i Adsjaria i sørvestlege Georgia, ved kysten av Svartehavet. Han har 16&nbsp;546 innbyggjarar (2014).

Kobuleti er ein populær feriestad, særleg blant georgiarar og russarar, og kvart år vitjar kring 100&nbsp;000 menneske staden. 

## Galleri

Kobuleti church 18.jpg|Kyrkjeinteriør i Kobuleti
NEW STATIONS GEORGIA 2006 KOBULETI NEW Station 1.jpg|Den nyrenoverte jernbanestasjonen i Kobuleti.
Kobuleti Beach.JPG|Stranda i Kobuleti
Kobuleti seaside park Aug2016.jpg|Kystpark


## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
Møteplass

**Møteplass** på ein veg blir brukt ved vegar som er så smale at to køyretøy ikkje kan passera kvarandre. På møteplassen er vegen breidd ut slik at dei kan passera. 

I Noreg er slike vegar markerte med eit rektangulært trafikkskilt med ein stor M på blå bakgrunn. Det er forbode å parkera på ein møteplass.

Når to køyretøy nærmer seg ein møteplass skal det som kjem først til plassen stoppa, uansett kva side av vegen det er på, og venta på det møtande køyretøyet.

## Kjelder
Jan Carlzon

**Jan «Janne» Gösta Carlzon** () er ein svensk forretningsmann. Han er mest kjend frå perioden då han var administrerande direktør og konsernsjef for  SAS frå 1981 til 1993. I SAS vart Carlzon kjend som ein nytenkjande leiar med fokus på kunden og ein flat organisasjon, og han revolusjonerte flyindustrien med eit stadig fokus på kundeservice.

Jan Carlzon vart utdanna som siviløkonom ved Handelshögskolan i Stockholm i 1967. Han starta karrieren i reiselivsnæringa i Vingresor, der han var produktsjef i 1969-71, marknadsdirektør for Vingresor og Club 33 1971-73 og administrerande direktør 1974-78. I 1978 vart Carlzon administrerande direktør for Linjeflyg. 18. september 1980 vart han tilsett i SAS som viseadministrerende direktør og sjef for flyverksemda. Han vart administrerande direktør og konsernsjef i selskapet i 1981.

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jan Carlzon|Jan Carlzon]]» frå ,  den 18. mai 2019.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Jan Carlzon i Store norske leksikon
DS «Vega» (1895)

**DS «Vega»** (kallesignal JVTL) var eit dampskip bygt i 1895 som passasjer- og lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab ved Joseph L. Thompson & Sons i Sunderland. Skipet vart levert i mai 1895 og gjekk inn i turistruta til Bergenske frå England til fjordane på Vestlandet og nordover. 

Dette var det første skipet til BDS av fleire som heitte «Vega». BDS hadde som tradisjon å namngje skipa sine etter fenomen og objekt på nattehimmelen. Vega er ei stjerne. 

## Historie
«Vega» vart bygt for ein kostnad på kring 470&nbsp;000 kroner og gjekk i rute mellom England og Noreg og kvar sommar vart ho kvitmåla og gjort om til turistskip. Då første verdskrigen braut ut i 1914 var «Vega» blant skipa som frakta turistar heim til England. 

Seinare i krigen, 17. november 1916 vart skipet stogga, sprengt og skoten i senk i Nordsjøen sørvest for Håboen og Stavanger av den tyske ubåten U 78 og kapteinløytnant Otto Dröscher. Skipet var då på reise frå Bergen til Newcastle med hermetikk. Alle 16 om bord vart redda.

## Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 1166 bruttoregistertonn og 674 nettoregistertonn og lasteevna var 850 dødvekttonn. Volumet på lasteromma var 870 kubikkmeter om vinteren og 743&nbsp;m³. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tresylindra ekspansjonsdampmaskin, levert av John Dickinson i Sunderland. Oppgjeven yting var 1&nbsp;607 iHk (indikerte hestekrefter) og 250 nHk (nominelle hestekrefter), noko som gav ein toppfart på 14 knop. 

Om sommaren var det køyeplass til 103 passasjerar på 1. plass (1. klasse) og om vinteren var det 20 køyeplassar på 1. plass, åtte køyer på 2. plass og 76 køyer på 3. plass. 

I 1909 fekk skipet nye kjeler og i 1914 radio. 

## Sjå òg
*Flåten til Det Bergenske Dampskibsselskab
*For andre skip kalla «Vega», sjå Vega (fleirtyding). 

## Kjelder
*
Č

**Č** og **č** (C med hake) er ein bokstav brukt i ulike språk, vanlegvis for å representere lyden ustemt postalveolat affrikat , uttala som *ch* i det engelske ordet **''ch**ocolate*. I Noreg vert han brukt i [[nordsamisk]], der han òg vert uttala .

[[Unikode]]-kodepunkta er høvesvis U+010C og U+010D for *Č* og *č*.

==Opphav==

Symbolet vart opphavleg nytta i 1600-talets [[tsjekkisk]]e alfabet etter reformane hans [[Jan Hus]]. [[Ljudevit Gaj]] tok bokstaven inn i det [[kroatisk]]e alfabetet frå tsjekkisk i 1830. Deretter vart han innført i dei [[makedonsk]]e, [[slovakisk]]e, [[slovensk]]e,, [[bosnisk]]e, [[latvisk]]e, [[litauisk]]e, [[pomakisk]]e, [[berbarspråk|berbiske]] og [[montenegrinsk]]e alfabeta.

==Bruk==

I alfabeta til [[Berbarspråk|berbisk]], [[bosnisk]] latin,
[[kroatisk]], [[slovensk]], [[montenegrinsk]],
[[serbisk]], [[tsjekkisk]],
[[sorbisk]], [[skoltesamisk]] og [[lakota]] er han den fjerde bokstaven. I alfabeta til [[nordsamisk]] og dei [[baltiske språk]]a er han den femte, medan han er den sjette i slovakisk. Han vert òg brukt i [[pashto]] (tilsvarar [[چ]]), [[gammalsyrisk]] og [[språket saanich|saanich]].

Č tilsvarar [[kyrillisk]] [[Ч]] og kan brukast i transliterasjon av [[ukrainsk]], [[kviterussisk]], [[russisk]] og [[bulgarsk]] med latinsk skrift. I dei latinske formene av [[serbisk]], [[montenegrinsk]] og [[makedonsk]], som er standardformer, er han meir brukt.

/Č/ vert òg brukt i [[det amerikanske fonetiske alfabetet]].

==Kjelder==

**Denne artikkelen bygger på «Č» frå ,  den 17.5.2019.''
Horornis

__NOTOC__
***Horornis*** er ei slekt med små insektetande songfuglar  som utgjer kjernen i den nyleg anerkjente orientsongarfamilien. Dei var tidlegare plasserte i songarfamilien, Sylviidae, som på den tida var eit oppsamlingstakson for 'songarliknande' sporvefuglar. Artsutvalet innanfor denne slekta finst frå Søraust-Asia gjennom heile vestlege Stillehavet. Den sist skildra arten er odedisongar, *Horornis haddeni*, frå Bougainville, Salomonøyane, Papua Ny-Guinea i 2006.

## Skildring
Dette er fuglar som lever nær bakken i habitat med tett vegetasjon som småskog og takrøyr. Artane i slekta har sterk tendens til å skjule seg, og har mykje like fjørdrakter.  Det gjer desse fuglane vanskelege å observere og å identifisere.

Fjørdraktene har rein brun eller gråbrun overside og lysare oransjebrun eller lyse gråtoner i undersida. Dei har berre utydelege markeringar bortsett frå augebrynstripa, supercilium. Samla sett har dei stor likskap med kjerrsongarartane i kjerrsongarfamilien som har fjørdrakter med diffuse eller utydelege mønstre. 

;Artar 
*Horornis* vart nyleg skilt ut frå slekta *[[Cettia]]*. 
*Horornis*-songarar i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2019 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*: 
 
* Ilocanosongar, *Horornis seebohmi*, Philippine Bush Warbler, Ogilvie-Grant, 1894, (LC)
* Japansongar, *Horornis diphone*, Japanese Bush Warbler, Kittlitz, 1830, (LC)
* Kinasongar, *Horornis canturians*, Manchurian Bush Warbler, Campbell, CW, 1892, (LC)
* Palausongar, *Horornis annae*, Palau Bush Warbler, Hartlaub & Finsch, 1868, (LC)
* Tanimbarsongar, *Horornis carolinae*, Tanimbar Bush Warbler, Rozendaal, 1987, (NT)
* Skuggesongar, *Horornis parens*, Shade Warbler, Mayr, 1935, (LC)
* Odedisongar, *Horornis haddeni*, Odedi, Lecroy & Barker, 2006, (NT)
* Fijisongar, *Horornis ruficapilla*, Fiji Bush Warbler, Ramsay, EP, 1875, (LC)
* Crescendosongar, *Horornis fortipes*, Brownish-flanked Bush Warbler, Hodgson, 1845, (LC)
* Gråstenksongar, *Horornis brunnescens*, Hume's Bush Warbler, Hume, 1872, (LC)
* Gulstenksongar, *Horornis acanthizoides*, Yellowish-bellied Bush Warbler, Verreaux, J, 1871, (LC)
* Vulkansongar, *Horornis vulcanius*, Sunda Bush Warbler, Blyth, 1870, (LC)
* Gusjesongar, *Horornis flavolivaceus*, Aberrant Bush Warbler, Blyth, 1845, (LC)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Horornis|Horornis]]» frå ,  den 17. mai 2019.*  
 
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Sadahiro Takahashi

**Sadahiro Takahashi** () er ein tidlegare japansk fotballspelar.

Han spela for klubben Fujita Industries. 

## Kjelder
Makoto Sugiyama

**Makoto Sugiyama** () er ein tidlegare japansk fotballspelar.

Han spela for klubbane Nissan Motors, Kashima Antlers og Kyoto Purple Sanga. 

## Kjelder
Ŧ

**Ŧ** og **ŧ**, er ein bokstav som er den 25. i det nordsamiske alfabetet. Der representerer han lyden ustemt dental frikativ , den same som *th*-lyden i engelsk **''th**in*. I SENĆOŦEN-alfabetet, som vert brukt for å skrive språket saanich, representerer han den same lyden. Teiknet vert og brukt i havasupai-dialekten av språket [[språket havasupai–hualapai|havasupai–hualapai]], og for å representere bokstaven [[ט]] i romaniseringar av [[hebraisk]]. [[Unicode]]-kodepunkta for teikna *Ŧ* og *ŧ'' er høvesvis U+0166 og U+0167.
## Kjelder
Vega (fleirtyding)

**Vega** kan vise til:

## Stader
*Vega, ei øy og ein kommune i Nordland fylke
*Vega i København, eit konsertlokale i København, Danmark.
*Vega i Sverige, eit tettbygd område i Haninge kommune i Stockholm län, Sverige
*Vega i Texas, by i Texas, USA

## Astronomi og romfart
*stjerna Vega, den klåraste stjerna i Lyren
*Vega 1 og Vega 2, sovjetiske romsonder
*bereraketten Vega

## Flyselskap
*flyselskapet Vega (ICAO: *VAG*), flyselskap frå Kasakhstan.
*Vega Airlines (ICAO: *VEA*), flyselskap frå Bulgaria.
*Aerovega (ICAO: *VEG*), flyselskap frå Mexico.
*Air Vegas Airlines (ICAO: *VGA*), flyselskap frå USA.
*Vega Aviation (ICAO: *VIG*), flyselskap frå Sudan.
*Vega Air Company (ICAO: *WGA*), flyselskap frå Ukraina.

## Personar
*Alan Vega, vokalist i Suicide
*Suzanne Vega, amerikansk tekstforfattar, gitarist, komponist og vokalist
*songaren Vega, spanske Mercedes Mígel Carpio

## Skip
*Barken «Vega» (1834), frå 1869 norsk bark, opphavleg amerikansk, seinare tysk bark kalla «Aristides». 
*Barken «Vega» (1863), frå 1882 norsk bark, opphavleg britiske «Ramolino». 
*Barken «Vega» (1873), barken «Vega» bygt i Røyken. 
*MS «Vega» (1875), norsk kutter, opphavleg britiske «Peace», frå 1935 motorskip.  
*SS «Vega», svensk seglskip, kjent frå den finsk-svensken oppdagar Adolf Erik Nordenskiöld 
*DS «Vega» (1895), norsk dampskip frå 1895 for Det Bergenske Dampskibsselskab
*DS «Vega» (1913), svensk dampskip frå 1913
*MS «Vega» (1938), norsk motorskip frå 1938 for Det Bergenske Dampskibsselskab
*MT «Vega» (1962), norsk tankskip frå 1962 for Det Bergenske Dampskibsselskab, seinare kalla «Team Vega». 

;Andre skip
*Albin Vega, seglbåt
*MS «Eidsvaag Vega», norsk motorskip frå 2007 for Eidsvaag A/S, opphavleg «Bondenau» på Antigua og Barbuda
*MS «Nopal Vega», norsk motorskip frå 1958 for Øivind Lorentzen, opphavleg «Høegh Drake» for Leif Höegh & Co. Heitte òg ei kort stund «Concordia Vega». 
*MS «Skandi Vega», norsk supplyskip frå 2010 for DOF.
*MS «Trio Vega», norsk motorskip frå 1971, opphavleg «Teka» for tyske Skandinavia Transport & Schiffahrtsges
*MS «Spar Vega», norsk motorskip frå 2011 for Spar Shipping.

## Anna
*Cerwin-Vega, amerikansk høgttalarprodusent
*Facel Vega, fransk bilprodusent
*Lockheed Vega, fly
*Vega Forlag, eit forlag
*Vega Strike, eit romfart-flysimulatorspill

## Sjå òg
Vegas
Masatada Ishii

**Masatada Ishii** () er ein tidlegare japansk fotballspelar.

Han spela for klubbane NTT Kanto, Kashima Antlers og Avispa Fukuoka. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Naruyuki Naito

**Naruyuki Naito** () er ein tidlegare japansk fotballspelar.

Han spela for klubbane Honda, Kashima Antlers, FC Tokyo, Avispa Fukuoka og Volca Kagoshima. 

## Kjelder
Carlos Alberto Souza dos Santos

**Carlos Alberto Souza dos Santos** () er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.

Han spela for klubbane Kashima Antlers, Shimizu S-Pulse, Vissel Kobe og Thespa Kusatsu. 

## Kjelder
Yasuhiro Yoshida

**Yasuhiro Yoshida** () er ein tidlegare japansk fotballspelar.

Han spela for klubbane Kashima Antlers, Shimizu S-Pulse, Sanfrecce Hiroshima, FC Gifu og Fujieda MYFC. 

## Kjelder
Eiji Gaya

**Eiji Gaya** () er ein tidlegare japansk fotballspelar.

Han spela for klubbane Kashima Antlers, Yokohama Marinos, Kyoto Purple Sanga og Vegalta Sendai. 

## Kjelder
Seiichi Negishi

**Seiichi Negishi** () er ein tidlegare japansk fotballspelar.

Han spela for klubbane Honda og Kashima Antlers. 

## Kjelder

*FIFA
Yasuo Manaka

**Yasuo Manaka** () er ein tidlegare japansk fotballspelar.

Han spela for klubbane Kashima Antlers, Cerezo Osaka, Sanfrecce Hiroshima og Yokohama FC. 

## Kjelder
Osvaldo Escudero

**Osvaldo Escudero** () er ein tidlegare argentinsk fotballspelar.

Han spela for klubben Urawa Reds. 

## Kjelder
Yoshinori Sembiki

**Yoshinori Sembiki** () er ein tidlegare japansk fotballspelar.

Han spela for klubbane Yomiuri, NKK, Urawa Reds, NEC Yamagata og Fukuoka Blux. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Hideaki Ozawa

**Hideaki Ozawa** () er ein tidlegare japansk fotballspelar.

Han spela for klubbane Kashima Antlers, Yokohama F. Marinos, Cerezo Osaka, FC Tokyo og Albirex Niigata. 

## Kjelder