Chariots of Fire av Vangelis

***Chariots of Fire*** er eit filmmusikkalbum av den greske musikaren Vangelis (Vangelis Papathanassiou) frå 1981 for den britiske filmen *[[Chariots of Fire]]*. Filmen vann fire Oscarprisar, mellom anna for beste film og beste musikk.

Albumet toppa Billboard 200 i fire veker. Opningstemaet i filmen (kalla «Titles» på albumet, men elles kjend som «Chariots of Fire») vart gjeven ut som singel i 1981 og toppa Billboard Hot 100 i USA i ei veke, etter å ha klatra jamt og trutt i fem månader. «Titles» nådde òg 12. plassen i Storbritannia, medan albumet nådde femteplassen og låg 107 veker inne på albumlista. Singelen nådde 21. plassen i Australia.

## Ein ny stil
Filmregissøren Hugh Hudson valde Vangelis til å skrive musikk til filmen, etter å ha blitt imponert av albuma *[[Opera Sauvage]]* og *[[China av Vangelis|China]]*. Han hadde òg arbeidd med Vangelis på ein reklamefilm i Paris i 1970-åra. Vangelis spelte alle instrument, inkludert synthesizerar, akustisk piano, trommer og perkusjon, og spelte inn musikken i studioet sitt, Nemo Studio i London, som han hadde sett opp i 1975. Musikken hans, som hovudsakleg var elektronisk, var ein ny stil for filmmusikk. Bruken av synthesizerar i filmmusikk, utanom bakgrunnsteppe, gjorde at regissørar, produsentar og studio kunne høyre tidlege versjonar av fulle lydspor til flimane sine, og dette hadde røter i *Chariots of Fire*.

:«Han [Vangelis] fortel oss om korleis han produserte musikken for *Chariots of Fire*. Om det låge budsjettet det hadde. Korleis han heile tida endra retning i tråd med forfattaren til soga. Berre når filmen var heilt ferdig, byrja han i røynda å skrive musikken for det. Såg filmen tre gonger, før han byrja å arbeide.» — Vangelis intervju til magasinet *Music Maker* i september 1982 

:«Eg ønskte ikkje å lage periodemusikk. Eg prøvde å skrive musikk som var moderne og samtidig kompatibel med tida filmen føregjekk på. Men eg ønskte ikkje å gå for ein fullstendig elektrisk stil.» — Vangelis-intervju i *American Film* i september 1982 

Nesten all musikken på albumet er spelt inn på ny, og høyres annleis ut enn musikken ein høyrer i filmen, ofte med rikare arrangement, særleg på sporet «Titles». Den andre delen av albumet er ein lang suite som inneheld musikk frå og inspirert av filmen. Fleire av dei originale temaa frå filmen kom ikkje med på albumet.

:«Ei plate er noko anna enn ein film. Det må vere forskjellar - i det minste av kunstnariske årsaker.» — Vangelis-intervju til magasinet *Neumusik* i august 1981 

Sjølv om Vangelis hadde skrive filmmusikk før, inkludert naturdokumentarane for Frédéric Rossif, var *Chariots of Fire* den første store filmen han skreiv musikk for, og det gav han eit umiddelbart gjennombrot som komponist, sidan «Titles» vart ein internasjonal hit og endra retninga til karrieren hans.

:«Det er sjeldan ein komponist tenkjer på det mest suksessrike verket sitt som sitt beste. Eg er ikkje noko unntak til det. Eg syns for eksempel musikken min til *Mutiny on the Bounty* er langt meir interessant enn *Chariots of Fire*.» — Vangelis-interjvu til avisa *De Telegraaf* den 15. juni 1991 

## Ytterlegare informasjon
I tillegg til den originale musikken til Vangelis, omfattar albumet eit arrangement av «Jerusalem», sungen av Ambrosian Singers, slik han vart framført i 1978 i gravferda til Harold Abrahams, hendinga som starta og sluttar filmen. Det kjende korverket frå 1916 er skriven av Sir Hubert Parry frå eit William Blake-dikt.

Vangelis tileigna musikken til faren Ulysses Papathanassiou som hadde vore ein sprinter.

Trass i at Vangelis sjeldan held konsertar, spelte han «Chariots of Fire» live i Los Angeles i USA (7. november 1986), Roma i Italia (17. juli 1989, som ekstranummer), Rotterdam i Nederland (18. juni 1991), og Aten i Hellas (*[[Mythodea]]*-konsertane 13. juli 1993 og 28. juni 2001, som ekstranummer, og 1. august 1997)

Fleire spor på albumet finst på offisielle samlealbum av Vangelis: *Themes* (1989), *Best Of Vangelis* (1992), *Portraits {So Long Ago, So Clear}* (1996) og *Odyssey - The Definitive Collection* (2003).

Noko musikk frå filmen kom ikkje med på albumet til Vangelis. Ein av dei er bakgrunnsmusikken til løpet Eric Liddell gjer i Dei skotske høglanda. Titetlen på stykket er «Hymn,» og kjem frå albumet *[[Opéra sauvage]]* i 1979.

Regissør Hugh Hudson ønskte først å bruke «L'Enfant» frå *[[Opéra sauvage]]* som musikk for den kjende løpesekvensen i sakte film på stranda. Vangelis overtydde han derimot til å skrive ein ny song. Dei to songane har ein liknande intro.

## Rettssak
I 1985 saksøkte den greske komponisten Stavros Logaridis Vangelis for plagiat (EMI mot Warner Brothers), og hevda at tittelsporet var eit plagiat av songen «City of Violets» (1977) — som har noko liknande instrumentering og akkordprogresjon. Vangelis demonstrerte korleis han hadde skrive songen på synthesizerane sine i retten og vann saka.

Saka gjekk heilt til høgsterett i London High Courts i 1987, og vart omtalt som ein prøvesak for saker som omhandla sampling, brot på opphavsrett og liknande.

## Innhald

## Medverkande
* Vangelis&nbsp;— all instrument
* Ambrosian Singers&nbsp;— kor (spor 6)
* John McCarthy&nbsp;— kordirigent (spor 6)
* Raphael Preston&nbsp;— lydteknikar
* Raine Shine&nbsp;— lydteknikar
* John Walker&nbsp;— lydteknikar

## Lister

## Bruk i andre media
«Titles» frå *Chariots of Fire* er brukt i mange filmparodiar, fjernsynsshow og andre stader, òg som inspirasjonsmusikk for idrettsfolk. Nokre av desse er: 
*Temasongen vart spelt då Apple Inc. sin dåverande styreformann Steve Jobs intoduserte den første Macintosh-maskinen den 24. januar 1984 ved ei teknologimesse.
*I ein scene når familien Griswold spring i inngangen til fornøyelsesparken Wally World i filmen *[[National Lampoon's Vacation]]* i 1983.
*Teaser for filmen *[[filmen Marley & Me|Marley & Me]]* (2008).
*I filmen *[[filmen Madagascar (2005)|Madagascar]]* frå 2005 når sebraen Marty og løva Alex spring i sakte film.
*I 2000 i film, *[[How the Grinch Stole Christmas]]*, der Jim Carrey spelar rolla som Grinchen som kryssa mållinja i eit potetesekkløp.
*I filmen *[[Good Burger]]* når Dexter og Ed spring til Shaquille O'Neal.
*Under opningsseremonien til sommar-OL 2012 i London, der songen vart framført av London Symphony Orchestra i lag med Rowan Atkinson som Mr. Bean. Songen vart nytta under medaljeseremoniane under i same OL.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chariots of Fire (album)|Chariots of Fire (album)]]» frå ,  den 7. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*