open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Villacidro

**Villacidro** (sardisk *Biddexidru*) er ein by på Sardinia i Italia. Han har om lag 15&nbsp;000 innbyggjarar.

Han var hovudstad i den tidlegare provinsen Medio Campidano, i lag med Sanluri.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Villacidro|Villacidro]]» frå ,  den 5. januar 2008.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Iglesias

**Iglesias** (sardisk *Igrèsias*) er ein by i provinsen Sud Sardegna på Sardinia i Italia. Han har om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg 200 meter opp i åsane sørvest på Sardiina og var tidlegare eit senter for gruvedrift etter bly, sink og sølv, i tillegg til destillering av svovelsyre. I dag er 48 % av innbyggjarane i Iglesias arbeidslause. 

Domkyrkja i Iglesias er frå 1288, medan borga er frå 1325. San Francesco-kyrkja er frå 1400-talet og eit fint døme på gotisk arkitektur.

Iglesias var provinshovudstad i den tidlegare provinsen Carbonia-Iglesias i lag med Carbonia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Iglesias|Iglesias]]» frå ,  den 5. januar 2008.*
Pianist

**Pianist** eller **pianospelar** er ein musikar som spelar piano. Ein profesjonell pianist kan framføre solostykke, akkompagnere song eller soloinstrument eller spele med eit orkester eller mindre musikalske samansetjingar (ofte kalla kammermusikk). Pianospel kan lett kombinerast med at ein syng, og det finst fleire artistar som syng og speler piano samstundes.

Dei fleste pianistar spesialiserer seg i større eller mindre grad i å framføre verk av visse komponistar eller innan ein avgrensa sjanger. Ein kan til dømes fokusera på musikk frå barokken, romantikken, jazz eller blues. Den kanadiske pianisten Glenn Gould er til dømes kjend for sine tolkingar av Bach, medan norske Morten Gunnar Larsen har utmerkt seg med framføringar av ragtime og tidleg jazz.

Klassiske konsertpianistar startar vanlegvis å spele piano i svært ung alder, nokre så tidleg som i treårsalderen. Det finst fleire døme på pianospelande «vedunderbarn», det vil seia ungar som oppnår stor dugleik på piano i ung alder. 

Mange velkjende klassiske komponistar var også dyktige pianistar. Wolfgang Amadeus Mozart, Ludwig van Beethoven, Franz Liszt, Johannes Brahms, Frédéric Chopin, Edvard Grieg, Agathe Backer Grøndahl, Isaac Albéniz, Benjamin Britten, Sergej Rakhmaninov, George Gershwin og Geirr Tveitt var alle velrenommerte klaverspelarar. 

## Pianistar i kulturen
Pianospelarar har hovudroller i fleire filmar, som i *Pianoet* (*The Piano*) frå 1993, *Pianisten* (*La pianiste*) frå 2001, etter ein roman av Elfriede Jelinek, og *Pianisten* (*The Pianist*) frå 2002, etter eit memoar av Władysław Szpilman.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Pianist]]» frå Wikipedia på bokmål, den . *
Vines skule

**Vines skule** var ein barneskule i Ullensvang herad. Skulebygget ligg i grenda Vines ved Indre Samlafjorden, kring 7&nbsp;km frå Utne, og var barneskule for ungane i området frå grensa mot Jondal til og med Utne, det vil seia alle som hadde Utne til postadresse. Skulen hadde elevar frå 1. til 7. klassetrinn, og hadde 29 elevar i 2008. Etter 7. klasse fortsette elevane skulegonga si på Hauso skule på Hauso ved Sørfjorden.

## Nedlegging

Hausten 2011 vedtok Ullensvang herad at Vines skule skulle leggjast ned frå og med våren 2012. Hovudgrunnane var lågt elevtal og dårleg økonomi, men ein annan grunn var at rektoren, Audny Teigland skulle gå av med pensjon etter skuleåret 2011/2012. Dersom skulen skulle halda fram, måtte ein søkja etter ny rektor. Resultatet vart nedlegging, og elevane frå tidlegare Vines skule går på Hauso skule frå og med hausten 2012.

## Fotnote

## Bakgrunnsstoff
* Nettstad
Klaverkonsert

**Pianokonsert** eller **klaverkonsert**, kort for *Konsert for piano og orkester*, er eit som oftast relativt omfangsrikt verk for virtuos pianosolist og symfoniorkester. Mange komponistar har komponert pianokonsertar. Til dei aller best kjende høyrer pianokonsertar av Mozart, Beethoven, Schumann, Brahms, Tsjaikovskij, Grieg, Rakhmaninov, Prokofjev, Sjostakovitsj, Villa-Lobos og Bartók.

Ein klassisk pianokonsert består tradisjonelt sett av tre satsar, fort-langsam-fort, der den første satsen plar ha sonateform med to eksposisjonar (ein for solisten og ein for orkesteret) og den siste ofte er ein rondo. Ein klassisk konsert plar innehalde ein improvisert kadens for solisten si bravuroppvisning. Visse berømte improviserte kadensar har seinare blitt nedskrivne og gjenbrukte. Ein konsert frå seinare periode, til dømes frå romantikken kan sakne eksposisjonen til orkesteret, og gjerne framheve virtuositet og bravur (*consert brillant*). Forma kan også bli friare, til og med likne eit einsats-tonedikt.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:pianokonsert|Pianokonsert]]» frå Wikipedia-utgåva på bokmål, den 5. januar 2008. *
Det joniske universitetet

**Det joniske universitetet** er eit universitet som ligg i byen Kérkyra i Hellas. Universitetet vart etablert av regjeringa til Andreas Papandreou i 1984. Dette som ei anerkjenning av at det første universitetet i Hellas vart etablert på Korfu i 1824.

## Fakultet
* Department of History

* Department of Foreign Languages, Translation & Interpreting

* Department of Music Studies

* Department of Archives & Library Science

* Department of Computer Science

* Department of Audio & Visual Arts

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Ionian University|Ionian University]]» frå Wikipedia-utgåva på engelsk, den 8. januar 2008.*

## Bakgrunnsstoff
* 
* Ionian University website
* Audio & Visual Arts
Georges Sorel

**Georges Sorel**, (), var ein fransk filosof og teoretikar omkring revolusjonær syndikalisme. 

## Filosofi
Sorel sin filosofi omhandlar teorien om myten som motiverande kraft. Dette gjeld både religiøse mytar om himmel og helvete, og arbeidarane sine mytar om revolusjon og generalstreik. Sorel kalla desse «myten om siger» og fellestrekket for desse mytane var at dei fungerte som samlande for gruppa, og motiverte til handling. 

Sorel meinte også at vald var ei samlande kraft, og da spesielt den valden som kjem i etterkant av store streikar, altså revolusjonær vald mellom politi og arbeidarar. Utfallet av valden er ikkje viktig i Sorel sine augo, berre det at revolusjonær vald finn stad. 

Sorel argumenterte mot dei sosialistiske partia som gjekk i det parlamentariske systemet, da han meinte at parlamentarismen var borgarskapet sin arena, og at dei sosialistiske og revisjonistiske partia var borgarskapet sine reiskapar for å avvæpne og passivisere arbeidarane. Sorel mislikte også dei store fagforeiningane, han ville at arbeidarane i staden burde organisere seg i mindre fagforeiningar - eller syndikat - med lokal forankring i arbeidsplassen. 

I motsetning til marxistane meinte ikkje Sorel at religion nødvendigvis var ein undertrykkjande og passiviserande faktor. Religion kunne brukast som motiverande myte på lik linje med myten om generalstreik og revolusjon.

Georges Sorel sin filosofi har spela ei rolle for utviklinga av fascistisk teori og ideologi, særleg for venstrefløya av dei fascistiske partia.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* ''Cahiers Georges Sorel'' - ''Mil neuf cent. Revue d'histoire intellectuelle''
* Georges Eugène Sorel, 1847-1922 
* Georges Sorel and Syndicalism
Lindemanprisen

**Lindemanprisen** er ei årleg utmerking, administrert av «Lindemans legat» ved Noregs musikkhøgskole som i si tid vart starta av Ludvig Mathias Lindeman. I perioden 1978-1993 var prisen delt mellom komponist, utøvar og pedagog. Prisen var i 2005 på 150&nbsp;000 norske kroner, og vinnaren har sidan 2001 hatt ei ekstra rolle med å velje ut mottakaren av den årlege «De unges Lindemanpris» på 50&nbsp;000 kroner. Prisvinnaren her må vere under 35 år. Utdelinga skjer i slutten av oktober i Lindemansalen på Noregs musikkhøgskole i Oslo.

## Vinnarar av Lindemanprisen
* 1978: Nicolai Dirdal, Klaus Egge, Arild Sandvold
* 1979: Ludvig Nielsen, Eline Nygaard, Robert Riefling
* 1980: Eva Knardahl, Reimar Riefling, Geirr Tveitt
* 1981: Rolf Karlsen, Arne Nordheim, Kåre Opdal
* 1982: Rolf Bækkelund, Finn Mortensen, Kåre Opdal
* 1983: Egil Hovland, Robert Levin, Ketil Vea
* 1984: Ivar Benum, Johan Kvandal, Einar Steen-Nøkleberg
* 1985: Ørnulf Gulbransen, Mariss Jansons, Gunnar Sønstevold
* 1986: Leif Jørgensen, Knut Skram, Harald Sæverud
* 1987: Ingrid Bjoner, Lasse Thoresen, Frøydis Ree Wekre
* 1988: Harry Kvebæk, Alfred Janson, Karsten Andersen
* 1989: Olav Anton Thommessen, Agnes Buen Garnås, Babben Larvik
* 1990: Aase Nordmo Løvberg, Ketil Hvoslef, Joar Rørmark
* 1991: Jan Garbarek, Richard Kjelstrup, Øistein Sommerfeldt
* 1992: Knut Buen, Antonio Bibalo, Jiri Hlinka
* 1993: Anne Gjevang, Marit Isene, Knut Nystedt
* 1994: Ole Kristian Ruud
* 1995: Bjarne Fiskum
* 1996: Ragnar Søderlind
* 1997: Kjell Bækkelund, Leif Ove Andsnes
* 1998: Erik Niord Larsen
* 1999: John Persen
* 2000: Truls Mørk
* 2001: Harald Heresthal
* 2002: Magne Hegdal
* 2003: Christian Eggen
* 2004: Liv Glaser
* 2005: Rolf Wallin
* 2006: Kåre Nordstoga
* 2007: Stephan Barratt-Due og Soon-Mi Chung
* 2008: Asbjørn Schaathun
* 2009: Solveig Kringlebotn
* 2010: John Pål Inderberg
* 2011: Nils Henrik Asheim
*2012: Sven Nyhus og Terje Kvam
*2013: Terje Tønnesen og Det norske kammerorkester

## Vinnarar av «De unges Lindemanpris»
* 2001: Rolf Gupta
* 2002: Lene Grenager
* 2003: Erlend Skomsvoll
* 2004: Tor Espen Aspaas
* 2005: Rolf-Erik Nystrøm
* 2006: Arve Moen Bergset
* 2007: Christian Ihle Hadland
* 2008: Rolf Borch
* 2009: Mari Eriksmoen
* 2010: Espen Reinertsen og Eivind Nordset Lønning
* 2011: Ørjan Matre
* 2013: Audun André Sandvik

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Lindemans legat
Gymnas

**Gymnas** (frå gresk, *gymnos*, som tyder naken) er det gamle omgrepet på den del av vidaregåande skule som omfatta almenfag, språkfag, realfag m.m. Dei elevane som gjennomførte gymnaset med ståkarakterar, bestod examen artium. I dag høyrer desse gymnaslinene inn under det normale 13-årige løp i skulen.

Fleire vidaregåande skular har helde på *gymnas* i namnet. Særleg gjeld dette private vidaregåande skular.
Nuoro

**Nuoro** (sardisk *Nùgoro*) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Nuoro på Sardinia og har om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg i fjellsida av Ortobene og vart grunnlagd under fascistperioden og er det administrative senteret i eit av dei minst folkesette områda i Europa. 

Han ligg i dei sentrale fjella på Sardinia med flott utsyn over omgjevanadane. Nuoro har vorte kalla «Sardinia sitt svar på Aten» på grunn av dei mange diktarane, forfattarane og intellektuelle som her tok del i den forholdsvis originale kulturen.. Han er heimstad for Grazia Deledda, som vann nobelprisen i litteratur i 1926. Provinsen har vore heimstad til andre kunstnarar og vitskapsfolk, som skulptøren Francesco Ciusa Romagna.

Ein annan kjend forfattar frå Nuoro er Salvatore Satta.

Området er kjent for den lange levealderen til menneskene i område, som Antonio Todde som frå 5. mars 2001 til 3. januar 2002 var verdas eldste mann med ein alder på 112 år..

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nuoro|Nuoro]]» frå ,  den 5. januar 2008.*
Tortolì

**Tortolì** (sardisk *Tortuelie*, latin *Portus Ilii*) er ein by i Italia som ligg i provinsen Nuoro på Sardinia.
Han har om lag 10&nbsp;000 innbyggjarar.

## Geografi
Tortolì ligg på austkysten av Sardinia. Hamna og den største tettstaden i kommunen er Arbatax, som òg har flysamband til det italienske fastlandet og resten av Europa. I nord ligg Girasole og Lotzorai, i vest Villagrande Strisaili og Ilbono, og i sør Barisardo. Aust for byen ligg Middelhavet.

## Historie
Tortolì vart erobra av kartagarane, romarane, vandalane, omajadane og spanjolane. Han var ein del av giudicato av Cagliari på 1100-talet. 

Byen var hovudby i grevskapet Quirra.

I 1807 vart Tortolì sete i ein provins med 27 landsbyar, men i 1921 mista han denne statusen til Lanusei. I 1859 vart han innlemma i provinsen Cagliari og i 1926 vart han ein del av provinsen Nuoro. Tortolì var provinshovudstad i Ogliastra, i lag med Lanusei, fram til provinsen vart avskaffa i 2016.

I 1943, under den andre verdskrigen, vart hamna i Arbatax bombardert og 13 menneske mista livet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tortolì|Tortolì]]» frå ,  den 5. januar 2008.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Wallis- og Futunaøyane

**Wallis- og Futunaøyane** (fransk **Wallis-et-Futuna**, futunisk og uveisk **Uvea mo Futuna**) er eit fransk oversjøisk område i Stillehavet. Det omfattar Wallisøyane (Uvea) i nord og Futunaøyane i sør. Arealet er 274 km² og folketalet 11 558 (2018).

Øyane vart først folkesette av polynesiske folkeslag. Dei vart først vitja av europearar på 1600-talet. Franske misjonærar kom dit i 1837 og konverterte folket til katolisismen. Dei vart gjort til fransk protektorat i 1887 og 1888. Dei vart ein fransk koloni, underlagt Ny-Caledonia i 1917. I 1961 vart dei eit fransk oversjøisk territorium, og tilknytinga til Ny-Caledonia vart broten. I 2003 fekk dei status som fransk oversjøisk «kollektivitet».

Det store fleirtalet av folket på øyane, 97,3 % i 2003, er av polynesisk opphav, med eit lite mindretal av fransk opphav. Over 16 000 menneske med opphav frå Wallis- og Futunaøyane bur på Ny-Caledonia. Dei fleste snakkar polynesiske språk, uveisk (*fakauvea*) på Wallisøyane og futunaisk (*fakafutuna*) på Futunaøyane.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
St. Helena

**St. Helena** er eit britisk oversjøisk territorium i Atlanterhavet. Øya er frå 2009 ein del av eininga St. Helena, Ascension og Tristan da Cunha. Hovudstaden er Jamestown. I underkant av 3000 menneske bur på øya St. Helena. 

## Historie

St. Helena vart truleg oppdaga av den portugisiske sjøfararen João da Nova i 1502. Øya var ikkje folkesett ved oppdaginga. Portugisarane bygde eit kapell og eit par hus på øya, og opp kalla henne opp etter keisarinne Helena av Konstantinopel. Etter nokre tiår gjorde korkje portugisarane eller andre sjømakter gjorde noko krav på øya.

I 1657 gav Oliver Cromwell Det britiske austindiske kompaniet eit skøyte om å forpakta St. Helena. Den fyrste britiske guvernøren la til på øya i 1659. Då ein gjeninnførte monarkiet i England året etter, fekk austindiakompaniet einerett til å kolonisera øya. Britane bygde deretter eit fort som fekk namnet James Fort, og busetnaden fekk namnet «Jamestown» etter hertugen av York, den seinare James eller Jakob II av England.

Med tida tok øya til å få problem med avskoging, skadedyr, turke og erosjon grunna overdriven utnytting av naturressursane på St. Helena. Øya vart vitja av både oppdagaren James Cook og astronomen Edmond Halley. Halley sette opp eit observatorium med eit teleskop på øya i 1676. I 1723 registrerte ein 1110 fastbuande på øya, inkludert 610 slavar. Det vart forbode å importera slavar til St. Helena i 1792. I staden innførte ein kinesiske arbeidarar frå og med 1810. Under folketeljinga i 1814 budde det 3507 menneske på øya.

I oktober 1815 vart Napoleon Bonaparte forvist til St. Helena, der han døydde i Longwood House i 1821. Longwood House og områda rundt vart gjort til fransk eigedom av Napoleon III i 1858, noko det framleis er den dag i dag.

I 1817 vart det halde ny folketeljing, der ein registrerte 821 kvite fastbuande, ein garnison på 820 menn, 618 kinesiske arbeidsfolk, 500 frie svarte og 1,540 slavar. Den gradvise frigjeringa av slavane starta ikkje før i 1827. 6 år seinare vart slaveriet forbode i alle britiske koloniar. I 1833 gjekk St. Helena frå å vera underlagt austindiakompaniet til å vera direkte underlagt den britiske krona; øya fekk altså status som kronkoloni. Utover 1800-talet vart hamna på St. Helena stadig mindre viktig, men såkalla «frigjorte slavar» vart plasserte på øya og mange boarar vart haldne i fangenskap her. Folketalet på St. Helena nådde heile 9850 menneske i 1901, det høgaste folketalet her nokonsinne.

I 1922 vart øya Ascension underlagt St. Helena, og i 1938 skjedde det same med øygruppa Tristan da Cunha. Dette varte til 2009, då dei tre britiske territoria fekk jamstilt makt i den nye administrative eininga St. Helena, Ascension og Tristan da Cunha.

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Saint Helena|Saint Helena]]» frå ,  den 9. april 2012.*
*Engelsk Wikipedia refererer til denne historieartikkelen frå nettsida sthelena.se, henta inn 9. april 2012. 

## Bakgrunnsstoff

*
Lanusei

**Lanusei** (sardisk *Lanusèi*) i er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Ogliastra på Sardinia i lag med Tortolì. Byen har om lag 6&nbsp;000 innbyggjarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lanusei|Lanusei]]» frå ,  den 5. januar 2008.*  

## Bakgrunnsstoff
Oristano

**Oristano** (sardisk *Aristanis*) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Oristano i regionen Sardinia og har om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar.

Hovudnæringa er fiske. 

## Historie
Oristano vart under Austromarriket kalla *Aristianis*, men vart grunnlagd av fønikarane som byen *Othoca* (i dag Santa Giusta). Han vart viktig i 1070, då erkebiskop Torcotorio flytta bispesetet frå Tharros til byen, truleg som følgje av åtak frå sarasenarar. Byen vart òg nemnd som hovudstad i *[[giudicato]]* (tilsvarande hertug- eller kongedøme) av Arborea, og det vart bygd fleire festningsverk i byen. 

I mellomalderen var Oristano ofte i krig med andre sardiske kongedømet, som enda med eit forsøk på å erobre heile øya under Mariano IV (regjerte 1347-75) og dottera hans Leonara (1375-1404). Giudicato av Arborea var det siste av dei sardiske kongedøma som vart erobra av katalanske troppar i Kongedømet Aragon då Macomer fall i 1478. Etter dette har Oristano følgt historia til Sardinia under spanjolane (fram til 1708) og Piemonte (frå 1720), og vart så ein del av Italia. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oristano|Oristano]]» frå ,  den 5. januar 2008.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Enya

**Enya** () er ein irsk songar og komponist som fekk gjennombrotet sitt i bandet Clannad.

Enya fekk internasjonal suksess med albumet *Watermark* i 1988 og hadde stor kommersiell suksess på 1990- og 2000-talet. Albumet *A Day Without Rain* frå 2000 selde 15 millionar eksemplar og ho var den mestselgande kvinnelege artista i verda i 2001. I Irland er det berre U2 som har høgare salstal. Samla opplag på albuma hennar er over 75 millionar, med meir enn 26 millionar selde album i USA. Ho har fått fire Grammy-prisar og ein Oscar-nominasjon.

## Diskografi
;Studioalbum
* 1986: *[[Albumet Enya|Enya]]*
* 1988: *[[Watermark]]*
* 1991: *[[Shepherd Moons]]* (Grammy)
* 1995: *[[The Memory of Trees]]* (Grammy)
* 2000: *[[A Day Without Rain]]* (Grammy)
* 2005: *[[Amarantine]]* (Grammy)
* 2008: *[[And Winter Came...]]*

;Samlealbum
* 1997: *[[Paint the Sky with Stars]]*

## Bakgrunnsstoff

*
Sassari

**Sassari** (sassarisk *Sassari*) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Sassari i regionen Sardinia. Med om lag 130&nbsp;000 innbyggjarar er han den nest største byen på Sardinia etter Cagliari. Sassari er òg ein av dei eldste byane på øya og har kanskje den flottaste samlinga av sardisk kunst. 

## Historie
Sassari vart truleg grunnlagd tidleg i mellomalderen av innbyggjarane frå den gamle romerske hamnebyen *Turris Lybisonis* (i dag Porto Torres, som til då hadde vore den viktigaste byen på øya) etter at sarasenarar plyndra langs kysten frå sjøen. Landsbyen *Tathari* vart først nemnd i skriftlege kjelder i 1113. Sassari vart plyndra av genuesarane i 1166. Innflyttinga heldt fram og tidleg på 1200-talet var Sassri den folkerikaste byen i *[[giudicato]]* av Torres. Etter at den siste domaren i denne *giudicatoen* vart myrda i 1274 vart Sassari underlagd Republikken Pisa med delvis sjølvstende.

I 1294 vart Pisa erobra av Genova sin flåte i slaget ved Meloria, og byen vart heilt sjølvstendig. Han var den første og einaste frie kommunen på Sardinina og vart ein alliert av Genova. 
 
Frå 1323 og fleire hundreår framover kom byen inn under Aragon, men gjorde fleire opprør. Genova prøvde å erobre byen, men klarte det ikkje. I 1391 vart han erobra av Brancaleone Doria og Marianus V av Arborea til Giudicato av Arborea, der han vart hovudstad, men i 1420 kom han igjen tilbake til Aragon. Aragon vart erstatta av spanjolane i 1479. I 1527 vart han plyndra av franskmennene. Under Catalonia og så Spania vart byen kalla *Sàsser*. Byen leid av at han vart økonomisk utnytta, i tillegg til korrupte leiarar. I 1528 og 1652 vart han råka av pest.

Ein periode under Det tysk-romerske riket (1708-1717) vart etterfølgt av Kongedømet Sardinia (1720-1861), før Sassari vart ein del av det nye Kongedømet Italia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sassari|Sassari]]» frå , den 5. januar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*Turistguide
Clannad

**Clannad** er ei irsk musikkgruppe skipa i 1970. Medlemmane er Moya Brennan (Máire Ní Bhraonáin) på vokal og harpe, Ciarán Brennan, Noel Duggan, Pádraig Duggan og Pól Brennan.

## Diskografi
### Studioalbum
* 1973 &mdash; *[[Clannad (1973)|Clannad]] (The Pretty Maid)* 
* 1975 &mdash; *[[Clannad 2]]* 
* 1976 &mdash; *[[Dúlamán]]* 
* 1980 &mdash; *[[Crann Úll]]*
* 1982 &mdash; *[[Fuaim]]*
* 1983 &mdash; *[[Magical Ring]]*
* 1984 &mdash; *[[Legend (Robin of Sherwood soundtrack)|*Legend*]]*
* 1985 &mdash; *[[Macalla]]*
* 1987 &mdash; *[[Sirius (1987)|Sirius]]* 
* 1988 &mdash; *[[Atlantic Realm]]* [soundtrack]
* 1989 &mdash; *[[The Angel and the Soldier Boy]]* [soundtrack]
* 1990 &mdash; *[[Anam (1990)|Anam]]* (US: 1992)
* 1993 &mdash; *[[Banba (1993)|Banba]]*
* 1996 &mdash; *[[Lore (1996)|Lore]]*
* 1997 &mdash; *[[Landmarks (1997)|Landmarks]]*

### Samblealbum
* 1989 &mdash; *[[Past Present]]*
* 1990 &mdash; *[[The Collection (Clannad album)|The Collection]]*
* 1994 &mdash; *[[Themes (Clannad album)|Themes]]*
* 1996 &mdash; **
* 1998 &mdash; *[[An Díolaim (album)|An Díolaim]]* [collection of early recordings for Irish Gael-Linn label]
* 2002 &mdash; *[[A Magical Gathering: The Clannad Anthology]]*
* 2003 &mdash; *[[The Best of: In a Lifetime]]*

## Bakgrunnsstoff

*
Napoprovinsen

**Napo** (spansk *Provincia del Napo*) er ein av 22 provinsar i Ecuador. Han ligg i *Oriente*, den austre delen av Ecuador som òg er ein del av Amazonasbassenget i Sør-Amerika. Provinsen har namn etter elva Napo som flyt gjennom provinsen og som tar imot vatn frå dei fleste andre elvar i provinsen. 

Han grensar mot Sucumbíos i nord, mot Orellana i aust, mot Pastaza i sør, mot Pichincha i sørvest og mot Cotopaxi og Tungurahua i vest.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Sucumbíosprovinsen

**Sucumbíos** er ein av 22 provinsar i Ecuador. Han ligg lengst nord i *Oriente*, den austre delen av Ecuador som òg er ein del av Amazonasbassenget i Sør-Amerika. Den vestlege delen av provinsen har òg eit areal innanfor Andes som gjev opphav til elvane som flyt austover. Provinsen har ei lang grense mot Colombia i nord, grensar mot Peru i aust. Han grensar mot provinsane Napo og Orellana i sør, mot Pichincha i sørvest og mot Carchi og Imbabura i vest.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Bagheria

**Bagheria** (siciliansk *Baaria*) er ein by i provinsen Palermo på Sicilia i Italia med om lag 55&nbsp;000 innbyggjarar.

## Historie
I 1658 slo Giuseppe Branciforti, fyrste av Butera og tidlegare statthaldar på Sicilia, seg ned her og bygde ein stor villa. I 1769 ombygde etterkomarane hans den tidlegare landsbyen til ein godt planlagt barokk by, som då vart ein fasjonabel feriestad og fleire flotte villaer vart bygd. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bagheria|Bagheria]]» frå , den 6. januar 2008.*
56 Melete

**56 Melete** er ein stor og mørk hovudbelteasteroide. Han er ein heller uvanleg P-type-asteroide; asteroidesamansetninga er sannynlegvis organisk rike silikat, karbon og anhydrerte silikat, kanskje med vassis i det indre. Asteroiden vart oppdaga av H. Goldschmidt den 9. september 1857 og vart namnsett etter Melete, Musen for meditasjon i gresk mythologi. Så langt har to stjerneokkultasjonar blitt observerte, først i 1997 og så igjen i 2002).

## Kjelder
57 Mnemosyne

**57 Mnemosyne** er ein stor hovudbelteasteroide av S-typen. Den vart oppdaga av R. Luther den 22. september 1859 og er namnsett etter Mnemosyne, ein Titan frå gresk mytologi.

## Kjelder
Kote

Ein **kote** (frå fransk *cote*, av latin *quota (pars)* 'kor stor [del]') eller ei **høgdekurve** er ei line som viser høgdeendringar på eit kart. Alle punkta på ein kote ligg like høgt over havet. Der det er tettast mellom kotane er altså terrenget brattast. På sjøkart vert linjer med same havdjupne kalla **isobatar**. 

Kotar løyser problemet med å projisere eit tredimensjonalt landskap ned i to dimensjonar. Tenk deg eit langt tau som ligg horisontalt og pressa inn mot landskapet, men alltid nøyaktig i same høgd. Tauet vil snirkle seg bortover i landskapet. Sjå så for deg at du ser det heile ovanfrå. Alle punkt på tauet har lik høgd. 

I samband med kotar snakkar vi òg om ekvidistanse, som fortel kor langt det er mellom kotane vertikalt i terrenget. Om ekvidistansen til dømes er 20 meter, er det 100 høgdemeter mellom fem kotar. 

Kvar femte kote er tjukkare enn dei andre, og blir kalla «tellekote».

## Sjå òg
* Isoplet
* Isolinje

## Kjelder
55 Pandora

:*Må ikkje forvekslast med saturnmånen [[saturnmånen Pandora|Pandora]].*

**55 Pandora** er ein ganske stor og veldig lys hovudbelteasteroide. Pandora vart oppdaga av G. Searle den 10. september 1858. Oppdaginga var hans første og einaste. Asteroident er namnsett etter Pandora, den første kvinna i gresk mytologi.

## Kjelder
Trapani

**Trapani** (*Tràpani* på siciliansk) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Trapani i regionen Sicilia og har om lag 70&nbsp;000 innbyggjarar. Han vart grunnlagd av elymiarar og er framleis ein viktig fiskeby og utgangspunktet for reiser til dei nærliggande egadiske øyane.

## Historie
Trapani vart grunnlagd elymiarar som ein hamn for den nærliggande byen Erice (i antikken *Eryx*), som ligg oppfor byen i Monte San Giuliano. Han vart opphavleg kalla «Drépanon», det greske ordet for 'sigd', på grunn av forma til hamna. Kartago tok kontroll over byen i 260 fvt. og gjorde han til ein viktig marinebase. Byen vart avstått til Den romerske republikken i 241 fvt. etter Slaget ved Dei egadiske øyane i den første punarkrigen.

To segner frå antikken fortel om korleis byen vart til. Den første segna fortel at Trapani oppstod då gudinna Demeter mista sigden sin, medan ho leita etter dottera Persephone, som Hades hadde kidnappa. Den andre myta fortel om Saturn, himmelguden, som skar far sin Cronus med ein sigd, som han så mista i sjøen. 

Byen vart hardt råka under den andre verdskrigen då dei allierte utførte kraftige bombetokt over byen. Turisme har dei seinare åra vorte stadig viktigare, særleg sidan byen ligg nær populære destinasjonar som Erice, Segesta og Dei egadiske øyane.

## Galleri

Fil:Trapani 1.JPG|Gamlebyen
Fil:Trapani9.JPG|Cavarrettapalasset
Fil:Trapani liceo Ximenes.jpg|Jesuittklosteret
Fil:Erice-views-bjs-2.jpg|Salines og byen Trapani sett frå Monte Erice


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Trapani|Trapani]]» frå ,  den 6. januar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
Caltanissetta

**Caltanissetta** (siciliansk *Nissa* eller *Cartanissetta*) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Caltanissetta i regionen Sicilia og har om lag 63&nbsp;360 innbyggjarar. Han ligg i eit område med bølgjande åsar og mange små landsbyar. Elva Salso renn gjennom området. 

## Historie
Caltanissetta kan sporast tilbake til 406 fvt., då admiral Nicia av Hamilcar sin omleiringsstyrke frå Kartago oppretta eit fort på staden, seinare kalla Castra Nicia (Nicia fort).  

I 829 evt. vart byen okkupert av sarasenarar. Likskapen mellom det kartagiske namnet og det arabiske ordet *nissa* (som tyder «kvinne») gjorde at sarasenarane kalla han *Qalat al Nissa* («Kvinnefortet»), som igjen har vorte omforma til det italienske *Caltanissetta*. Busetnaden vart erobra av normannarar i 1086. Staden fekk byrettar i samband med grev Roger Borsa sine store planar om å urbanisere Sicilia, og byplanen som vart laga er framleis synleg i dag. 

Etter normannarane kom byen inn under Hohenstaufen, Anjou og til slutt Aragon, som gjorde byen til hovudstad i eit grevskap. Det var her Fredrik II av Sicilia vart erklært konge. 

I 1406 vart Caltanissetta eit len for familien Moncada av Paternò, og ei lang nedgangstid starta. I 1539 byrja bygginga av domkyrkja og i 1566 vart ei kjend bru bygd over Salso. I denne perioden vart byen utvida utanfor bymurane sine og nye bydelar (Santa Flavia, San Rocco degli Zingari og San Francesco) vart oppretta.

8. juli 1718 gjekk piemontesiske troppar til åtak på byen og mange mista livet. I 1787 vitja Johann Wolfgang Goethe byen. 

I 1813, etter 406 år, enda styret til Moncada-familien då det føydale systemet vart avskaffa og Caltanissetta vart det 22. Comarca på Sicilia. I 1819 vart han erklært provinshovudstad, men eitt år seinare vart han plyndra fordi han framleis var lojal mot Huset Bourbon. I 1844 vart byen òg bispesete. 

I 1860 gjekk Giuseppe Garibaldi inn i byen i lag med Cesare Abba og Alexandre Dumas den eldre, og 22. oktober same året vart Caltanissetta ein del av Kongedømet Italia etter ei folkeavstemming. 

Byen vart hardt råka under den andre verdskrigen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Caltanissetta|Caltanissetta]]» frå , den 6. januar 2008.* 


## Bakgrunnsstoff

*
Marsala

**Marsala** er ein hamneby i provinsen Trapani på Sicilia i Italia med om lag 80&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg i den vestlegaste delen av øya og er kanskje mest kjend for Marsalavinen som kjem her frå. 

Marsala ligg på same stad som *Lilybaeum*, ein tidlegare kartagisk by på Sicilia, grunnlagd av Himilco i 396 fvt. etter han forlet Motya. Verken Pyrrhus eller romarane klarte å ta byen med omleiringar, men romarane fekk til slutt byen i 241 fvt. mot slutten av den første punarkrigen som i ledd av fredsavtalen. I dei andre punarkrigane var byen utgangspunkt for romarane sine felttog til Kartago, og under det romerske styret vart han forholdsvis velståande. Han fekk kommunerettar frå Augustus og vart ein koloni under anten Pertinax eller Septimius Severus.

Arabarane gav det noverande namnet «Marsala», som kom frå det arabiske «Marsa Allah» (hamna til Allah) eller «Marsa Ali» (Ali-hamna, som òg kan tyde «den store hamna», sidan Ali er synonymt med «stor» på arabisk). Den gamle hamna i nordaust vart øydelagd av Karl V for å hindre fleire åtak frå sjørøvarar. Den moderne hamna ligg lenger søraust.

11. mai 1860 gjekk Giuseppe Garibaldi og «dei tusen mennene» hans i land ved Marsala og byrja felttoget for å styrte Bourbon på Sicilia som eit ledd i samlinga av Italia.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marsala|Marsala]]» frå , den 6. januar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
Gela

**Gela** er ein by i provinsen Caltanissetta på Sicilia i Italia med om lag 75&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg sør på øya ved Middelhavet, om lag 84 km frå byen Caltanissetta. Byen har fleire innbyggjarar enn provinshovudstaden. 

Gela er eit viktig industrisenter og ein hamneby. Ein viktig industri er petroleumsraffineriet som ligg her. 

Gela er kalla opp etter elva med same namn. 

## Historie
Byen vart grunnlagd rundt år 689 fvt. av kolonistar frå Ródos og Kreta, 45 år etter grunnlegginga av Siracusa. Byen voks raskt og etter berre hundre år oppretta ei gruppe kolonistar frå byen kolonien Agrigento. Under tyrannen Hippokrates erobra Gela Callipoli, Leontini, Naxos, Hergetios og Zancles, dagens Messina. Berre Siracusa, med hjelp frå Korint og Kérkyra, klarte å sleppe unna ekspansjonen til Gela. Hippocrates starta krig mot Siracusa etter at kolonien deira Camarina gjorde opprør. Han omleira Siracusa, men trekte seg til slutt tilbake for å ta Camarina i staden. Hippocrates vart etterfølgd av Gelo, som i 484 fvt. erobra Siracusa og flytta setet sitt her. Bror hans Hiero fekk kontroll over Gela. Då Theron av Agrigento erobra Himera og ein hær frå Kartago gjekk i land på Sicilia for å møte han, bad han om hjelp frå Gela og Siracusa. Gelo og Hiero vann slaget ved Himera, der den kartagiske føraren Hamilcar mista livet. 

Etter Gelo døydde flytta Hiero til Siracusa og Gela vart langt mindre viktig. I 406 fvt. vart han plyndra og øydelagd av kartagarane og i 311 fvt. erobra dei byen. Under Romartida høyrer ein lite om byen, og under Austromarriket vart han eit mindre senter. Arabarane tok seinare byen og han var då kjend som «Søylebyen». 

Den moderne byen vart grunnlagd i 1233 av Fredrik II med namnet *Terranova*, som han var kjend under fram til 1928. Den nye busetnaden låg vest for antikkens Gela og fekk ei borg og bymurar. Terranova var underlagd kongen fram til 1369, då kong Fredrik III av Aragon gav han til Manfredi III Chiaramonte. Seinare kom han inn under fleire aragonesiske familiar. 

I 1928 fekk byen namnet Gela igjen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gela|Gela]]» frå , den 6. januar 2008.* 


; Referansar 
 

## Bakgrunnsstoff

* Gelacittadimare.it
* Arkeologi i Gela
* (en) Piccolo, Salvatore. ''Gela.'' Ancient History Encyclopedia. December 20, 2017.
David Simonsen

**David Simonsen** () var ein dansk rabbinar med utdanning frå København og Breslau (det noverande Wrocław i Polen) som var overrabbinar for Det mosaiske Troessamfund i København frå 1892 til 1902. Den store boksamlinga hans, som dekker mange humanistiske disiplinar og språkområde, og arkivet hans vart teke over av Det Kongelige Bibliotek i København i 1932.

Breva i arkivet, som omfattar perioden frå kring 1880 til 1932 og som involverer kring 4&nbsp;700 avsendarar og mottakarar, avspeglar det store kontaktnettet hans i Danmark og internasjonalt. Gjennom utdanninga si i Breslau kom han i kontakt med mange av dei leiande forskarane innanfor jødedom og jødisk historie i si tid, men gjennom interessa si for andre fag hade han òg kontakt med historikarar, arkeologar og andre vitskapsfolk. Virket hans som filantrop førte med seg mykje korrespondanse med politiske og andre organisasjonar, så vel som privatpersonar i Danmark og elles som trong støtte.

## Bakgrunnsstoff
*Det Kongelige Bibliotek: David Simonsens Arkiv
Mazara del Vallo

**Mazara del Vallo** er ein by i provinsen Trapani sørvest på Sicilia i Italia med om lag 50&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg på venstre sida av munningen til elva Mazaro.

Byen er eit jordbruks- og fiskesenter med ei hamn som gjev ly til ein av dei største fiskeflåtane i Italia.

## Historie
Mazara vart grunnlagd av fønikarar på 800-talet fvt. med namnet *Mazar*. Han kom i tur og orden inn under grekarane, kartagarane, romarane, vandalane, austgotarane, austromarane, før han vart erobra av arabarar i 827. Under den arabiske perioden vart Sicilia delt inn i tre administrative regionar, *Val di Noto*, *Val Demone* og *Val di Mazara*, og byen vart eit viktig senter for handel og utdanning. Sentrum av byen, kalla Kasbah, har framleis mykje av særpreget sitt frå denne perioden.

I 1072 vart Mazara erobra av normannarane leia av Roger I.

Etter at keisar Fredrik II gjekk Sicilia til Angevin, etterfølgd av spanske Aragon. Aragonperioden (1282-1409) var ei nedgangstid for Mazara, både politisk, økonomisk og folketalsmessig. Byen kom inn under Savoie i 1713, men regjeringstida deira varte berre fem år før austerrikarane overtok (i 16 år) og til slutt overtok Bourbon. I 1860 vart byen erobra av Giuseppe Garibaldi og Mille og kom så inn under Kongedømet Italia.

## Bakgrunnsstoff

* Historia til Mazara del Vallo 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mazara del Vallo|Mazara del Vallo]]» frå , den 6. januar 2008.*
Sarasenarar

**Sarasenarar** var eit namn nytta i Europa i antikken og mellomalderen om arabarar og muslimar. Opphavleg var det ei folkegruppe som kom frå ein del av Sinai, men etter kvart, og særleg under krosstoga, vart det nytta om muslimar generelt. 

Sarasenar kjem frå det greske *sarakēnoí*, som tyder austlendingar. Klaudios Ptolemaios var den første ein veit om som nytta uttrykket då han skildra området *Sarakene* nord på Sinai, kalla opp etter byen Saraka mellom Egypt og Palestina.

## Kjelder

----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Saracen|Saracen]]» frå , den 6. januar 2008. Engelsk Wikipedia oppgav desse kjeldene:* 

*Daniel, Norman . 1979. *The Arabs and Mediaeval Europe*. Longman Group Limited. ISBN 0-582-78088-8
*Heng, Geraldine. 2004. *Empire of Magic: Medieval Romance and the Politics of Cultural Fantasy*. Columbia University Press ISBN 978-0-231-12527-7
*Kahf, Mohja. 1999. *Western Representations of the Muslim Women: From Termagant to Odalisque*. University of Texas Press. ISBN 978-0-292-74337-3
*Retsö, Jan. 2003. *The Arabs in Antiquity: Their History from the Assyrians to the Umayyads*. Routledge. ISBN 978-0-7007-1679-1
*Rubenstein, Jay. 2011. *Armies of Heaven: The First Crusade and the Quest for Apocalypse.* Basic Books ISBN 0-465-01929-3
* Timani, Hussam, *Saracens,* i Muhammad in History, Thought, and Culture: An Encyclopedia of the Prophet of God (2 vols.), Edited by C. Fitzpatrick and A. Walker, Santa Barbara, ABC-CLIO, 2014, Vol. II, pp.&nbsp;538–542. ISBN 1610691776
*Tolan, John; Veinstein, Gilles and Henry Laurens. 2013. *Europe and the Islamic World: A History. *Princeton University Press. ISBN 978-0-691-14705-5.
*Tolan, John Victor. 2002. *Saracens: Islam in the Medieval European Imagination*. Columbia University Press. ISBN 978-0-231-12333-4
Modica

**Modica** (gresk Μότουκα *Mótoyka*, latin: *Mutyca* eller *Motyca*) er ein by i provinsen Ragusa på Sicilia i Italia med om lag 55&nbsp;000 innbyggjarar.

Byen ligg i Ibleafjella  og i lag med Val di Noto er han ein del av UNESCO sin verdsarv i Italia.

## Historie
I følgje Thukydides vart byen grunnlagd i 1360 fvt. eller 1031 fvt. og vart busett av sicelar om lag 600-talet fvt. og seinare styrt frå Siracusa. Modica vart erobra av romarane etter slaget ved Dei egadiske øyane mot Kartago i punarkrigane 241 fvt. i lag med Siracusa og heile Sicilia. Han vart ein sjølvstendig *[[municipium]]*.

I 535 kasta den austromerske generalen Belisarius ut gotarane og byen vart underlagt Austromarriket. I 845 erobra arabarar Modica og han fekk namnet *Mudiqah*. I 1091 enda den langvarige krigen til normannarane, leia av Roger av Hauteville, mot arabarane med fallet til heile Val di Noto, den søraustlege delen av øya.

I 1296 vart Modica hovudstad i grevskapet Modica, som under Chiaramonte-familien vart ein velståande, delvis sjølvstyrt, stat som kontrollerte om lag den sørlege tredjeelden av øya. Dei hadde mellom anna retten til å prege sine eigne myntar. I 1693 vart området råka av eit jordskjelv som øydela heile Val di Noto.

Modica vart annektert til Italia i 1860 og var provinshovudstad fram til 1926, då han vart inkludert i provinsen Ragusa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Modica|Modica]]» frå ,  den 6. januar 2008.* 


## Bakgrunnsstoff
Acireale

**Acireale** (siciliansk *Aciriali*) er ein hamneby  i provinsen Catania på Sicilia i Italia med om lag 50&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg ved foten av vulkanen Etna og har mellom anne mineralvasskjelder. Han er del av Stor-Catania.

Han er kjend for den nygotiske domkyrkja St. Peter og måleri som Basilica di San Sebastiano som forma heile barokkrørsla på Sicilia. Det eldste akademiet på Sicilia, Accademia dei Dafnici e degli Zelanti ligg her. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Acireale|Acireale]]» frå ,  den 6. januar 2008.* 


## Bakgrunnsstoff

*
Dei to Sicilia

**Kongedømet Dei to Sicilia** (italiensk * Regno delle Due Sicilie*, bokmål òg *Begge Sicilier*) var det nye namnet som Bourbon-kongen Ferdinand IV av Napoli, I av Dei to Sicila gav det nye riket sitt (inkludert Sør-Italia og øya Sicilia) etter slutten på napoleonskrigane og han hadde fått all makt tilbake i 1816. Hovudstaden i kongedømet var Napoli.

## Overblikk

Før dei franske invasjonane under napoleonstida herska bourbonarane over dei same områda, men dei var då formelt delt i Kongedømet Napoli og Kongedømet Sicilia. Etter at dobbeltkongedømet skifta namn vart Ferdinand kjend som kong Ferdinand I av Dei to Sicilia. Kongedømet bestod til 1860, då kong Frans II vart styrta av opprørsstyrkane til Garibaldi og støtta av kongedømet Sardinia. Dette kongedømet annekterte Begge Siciliar, og frå no av vart det nye området kalla kongedømet Italia.

### Namnehistoria

Namnet *Dei to Sicilia* går tilbake til 1282, då kongedømet Sicilia vart delt i to. Sjølv om det framleis vart styrt som ei eining i endå eit hundreår, skilde øya og fastlandet lag under den sicilianske aftansongen, eit opprør mot det napolitanske styre der Sicilia kom inn under Aragon. Dei angevinske napolitanske kongane klarte å halde på områda på fastlandet og heldt på namnet «Kongedømet Sicilia» for å halde kravet sitt i hevd. I ein periode vart Sør-Italia kalla «Kongedømet Sicilia på denne sida av fyret», etter fyret på fastlandssida av Messinasundet. Men dette var aldri kongedømet sitt offisielle namn.

Dei to kongedøma var ikkje igjen under same herskar før i 1735 under Karl III av Spania, og vart ikkje folkerettsleg samla før etter Wienerkongressen i 1815.

## Kongar av Dei to Sicilia, 1816-1860
* 1816 Ferdinand I
* 1825 Frans I
* 1830 Ferdinand II
* 1859 Frans II

I 1860 vart kongedømmet erobra av Kongedømet Sardinia, og namnet forsvann.

Eit anna kjend medlem av Huset Begge Siciliar var Maria Christina av Bourbon-Dei to Sicilia (1806-1878)

## Hendingar

* 1820–21: *[[Carbonari]]ane* tvinga Ferdinand I til å vedta ei grunnlov. Seinare klarte kongen ved hjelp av austerrikske troppar å tilsidesette lova. Han starta så å forfølgje liberale og carbonariane.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Two Sicilies|Two Sicilies]]» frå , og «[[:nb:Begge Sicilier|Begge Sicilier]]» frå  den 6. januar 2008.*
Kongedømet Italia

**Kongedømet Italia** (italiensk *Regno d'Italia*) var ein stat grunnlagd i 1861 med samlinga av Italia med hjelp av Kongedømet Sardinia. Det eksisterte fram til 1946 då italienarane stemde for ein republikansk konstitusjon. Kongedømet var den første italienske staten som inkluderte heile Den italienske halvøya sidan fallet til Romarriket.

I perioden under regimet til det nasjonale fascistpartiet under diktatoren Benito Mussolini frå 1922 til 1943 vart kongedømet av nasjonalistane og fascistane ofte kalla «Det italienske riket» (italiensk *Impero Italiano*) eller «Det nye Romarriket» (italiensk *Nuovo Impero Romano*, latin *Novum Imperium Romanum*), men desse vart ikkje nytta offisielt. Namnet som historikarar ofte nyttar om Kongedømet Italia under styret til Mussolini og fascistane er *Fascist-Italia*. Under fascismen var Kongedømet alliert med Nazi-Tyskland under den andre verdskrigen fram til 1943. Dei siste to åra av krigen byta Kongedømet Italia til dei allierte si side etter å ha jaga bort Mussolini som statsminister og nedlagt forbod mot Fascistpartiet. Restane av fasciststaten kjempa mot dei allierte som ein marionettstat under Nazi-Tyskland kalla «Den italienske sosialrepublikken», framleis styrt av Mussolini og fanatiske fascistar i Nord-Italia. Kort tid etter krigen førte borgarleg misnøye til at det i 1946 vart halde ei folkeavstemming om Italia framleis skulle vere eit monarki eller verte ein republikk. Italienarane valde bort monarkiet og danna Den italienske republikken, som i dag utgjer Italia.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kingdom of Italy (1861–1946)|Kingdom of Italy (1861–1946)]]» frå , den 7. januar 2008.*
Eg synger jolekvad

**«Eg synger jolekvad»** er ei nynorsk omsetjing av den tysk-latinske salmen «In dulci jubilo» frå 1300-talet. Songen handlar om gleda over at frelsaren er fødd, og er ein utbreidd norsk julesong, også kjend i bokmålsomsetjinga «Jeg synger julekvad».

Første verset av teksten vert tilskriven dominikanaren Henrik Suso som døydde i 1366, mens dei tre neste versa truleg er skrivne til seinare. Salmen er opphavleg skriven som eit makaronisk dikt, det vil seie med vers som vekslar mellom to ulike språk. Slike dikt er kjende frå 900-talet i folkeleg dikting, og kom med denne salmen òg inn i den kyrkjelege diktinga. I *[[Hans Thomissøns Psalmebog]]* frå 1569 vart den tyske teksten omsett til dansk. Ved reformasjonen vart latinske salmar elles omsette til morsmålet for kyrkjebruk, men nokre slike tospråklege salmar vart ståande enno ei tid i salmebøkene som vart bruka i Danmark-Noreg.

Teksten som i dag vert bruka på bokmål og nynorsk byggjer på Martin Luthers tyske gjendikting frå 1533. Landstad si gjendikting vart første gongen trykt som nr. 30 i hans *Jule-Salmer* i 1856 som «Jeg synger Frydekvad». I *[[Landstads kirkesalmebog]]* fekk salmen den forma vi kjenner på bokmål i dag, om lag slik han er trykt i *[[Norsk salmebok]]*. Bernt Støylen omsette salmen til nynorsk i 1905 på grunnlag av M.B. Landstads gjendikting.

I *[[Svenska psalmboken]]* er salmen tatt med i tospråkleg verseform.

## Engledikt

I ei forteljing om dominikanarmunken Henrik Suso (1295-1366) vert det fortalt at Gud sende ein engel som ein himmelsk spelemann med eit følgje for å trøyste den lidande munken. Han skulle ikkje tenkje meir på plagane sine, men gje seg i lag i engledansen. Så tok englane Suso i handa, drog han med i dansen medan ein av dei song «In dulci jubilo». Då vart Suso vel til mote, og alle plagene hans forsvann.

Etter denne legenda skal Suso ha høyrd songen på mikkelsmesse; salmen var opphavleg ikkje ein julesong, men ein rekkjedans som vart framført som ei hylling til jomfru Maria. På Suso si tid song dei berre eitt vers, dette vart sunge opp att fleire gonger. I hundreåret som følgde kom fleire vers til. Seinare vart salmen bruka i kyrkjelege julespel. Martin Luther gav salmen den forma som er kjend i Noreg i dag.

## Melodien
Den eldste kjente melodikjelda er frå rundt 1420, og denne melodien er, med små endringar, enno i bruk. Frå mellomalderen finst det òg andre melodiar til salmen.

Den mest kjende melodisatsen stammar frå Johann Walter, og det finst talrike vidare omarbeidingar, som koralforspelet til Johann Sebastian Bach og ein kantate komponert av Dietrich Buxtehude. I 1976 hadde Mike Oldfield ein populærversjon av melodien på LP-en *Boxed*.

## Første verset i dei eldste kjeldene

## Kjelder
* Johannes N. Skaar 1879: *Norsk salmehistorie* 
* *Kristen sang og musikk* Runa forlag 1962 (red. Lars Aanestad, Karsten Ekorness, Sigurd Lunde og Johan B. Straume)
* *Cappelens musikkleksikon*, Cappelen forlag, 1979, (red. Kari Michelsen) ISBN 82-02-03687-9.

## Bakgrunnsstoff
* «In dulci jubilo» på latin og svensk på Wikisource
* Tekst og melodi i ulike versjonar frå Tyskland og Nederland
Impresario

**Impresario** (frå it. *impresa*, 'føretak') er ein forretningsførar for utøvande kunstnarar. Ordet blir òg nytta om ein som formidlar engasjement for desse.

## Kjende impresarioar

## Sjå òg
* Den vonde oppdikta impresarioen Svengali
Misjon

**Misjon** (frå latin *missio*, utsending) kan tyde fleire ting. Særleg er det bruka om verksemd for å spreie ein religion, som kristendommen. Opphavleg gjaldt dette spreiing til andre folkeslag, men blir òg nytta om kristeleg og sosialt arbeid blant nordmenn, indremisjonen.

Ulike religionar legg større eller mindre vekt på misjon. Særleg innan kristendommen, islam og bahai er spelar misjon ei viktig rolle.

I Noreg er det mange aktive organisasjonar som driv misjonsarbeid både i innland (indremisjon) og i utlandet (ytremisjon).

Misjon blir òg nytta som synonym til livsoppgåve eller kall, det kan òg nyttast om ein *delegasjon*, særleg i internasjonalt samkvem.

## Kjelder
*
Partito Socialista Unitario

**Partito Socialista Unitario** (PSU), *Det sameinte sosialistpartiet*, var eit sosialistiske politisk parti i Italia i 1922-1930. 

Partiet vart danna av Filippo Turati og Giacomo Matteotti i november 1922 av den reformistiske fløya av Det italienske sosialistpartiet PSI etter at dei vart utestengde frå dette partiet i oktober same året.

Partiet var ein sterk motstandar av Benito Mussolini og fascismen, og kom sterkt i fokus etter at Matteotti vart bortført og myrda av fascistiske paramilitære i juni 1924. PSU vart forbode i 1925, men heldt fram verksemda si illegalt under ulike namn. I juni 1930 gjekk dei inn att i PSI.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:United Socialist Party (Italy, 1922–1930)|United Socialist Party (Italy, 1922–1930)]]» frå ,  den 5. januar 2008.*