open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rankin Inlet

**Rankin Inlet** (inuktitut ᑲᖏᕿᓂᖅ, *Kangiqliniq*) er regionsenteret og den største byen i regionen Kivalliq i Canada. Han ligg på Kudlulikhalvøya i Nunavut, nordvest for Hudsonbukta mellom Chesterfield Inlet og Arviat. Tettstaden hadde 2 842 innbyggarar i 2016.

Rankin Inlet er den nest største byen i Nunavut etter hovudstaden, Iqaluit.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rankin Inlet|Rankin Inlet]]» frå ,  den 14. juli 2022.*
Philippe Collet

**Philippe Collet** () er ein fransk tidlegare stavhoppar frå Nancy. Han fekk bronsemedaljen i øvinga ved europameisterskapen 1986 i Stuttgart.

## Aktiv
Collet vart fransk meister i stavhopp i 1985, ein prestasjon han gjorde opp att i 1988, 1989, 1991 og 1992. Han sette personleg rekord med 5,85 meter i Paris den 22. juli 1986. Innandørs hoppa han seinare 5,92 m våren 1989 og 5,94 meter i mars 1990, begge gongane i Grenoble. Høgdepunktet i dei store meisterskapane kom då han tok bronsemedaljen i EM 1986 med 5,75, like høgt som sølvmedaljør Vassyl Bubka]. Bror til sistnemnde, Sergej Bubka vart europameister på 5,85 meter. Sidan tok Collet del i medaljestriden både ved Sommar-OL 1988, der han vart femtemann, og i EM 1990 og EM 1994, der han kom på fjerdeplass i begge høva.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1986 i Stuttgart: Bronsemedalje – 5,75 m
*VM 1987 i Roma: Utslått i kvalifiseringa (-)
*OL 1988 i Seoul: Nr 5 – 5,70 m
*EM 1990 i Split: Nr 4 – 5,70 m
*VM 1991 i Tokyo: Nr 13
*OL 1992 i Barcelona: Nr 7 – 5,55 m
*EM 1994 i Helsinki: Nr 4 – 5,80 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Philippe Collet|Philippe Collet]]» frå ,  den 14. juli 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Giuseppina Leone

**Giuseppina Leone** () er ein italiensk tidlegare sprintar frå Torino. Ho var ein av dei beste sprintarane i Europa fram til 1960, sette europarekord på 100 meter i 1956 og vann bronsemedaljen på distansen under Sommar-OL 1960 i Roma.

## Aktiv
Leone markerte seg med fjerdeplass på 100 meter ved EM i friidrett 1954, der ho så vann bronsemedalje i 4 × 100 meter stafett med Italia sitt lag. 21. oktober 1956 i Bologna sette ho europarekord på 100 m med 11,4 sekund. Under Melbourne-leikane same hausten vart ho nummer fem på 100 m og i 4 x 100m stafett. På 200 meter rauk ho ut i forsøket.

Ved europameisterskapen 1958 enda Leone på femteplass på 100 m og fjerdeplass i stafetten. Sommaren 1959 i Torino sigra ho både på 100 m og 200 m i den aller fyrste universiaden. Under dei olympiske leikane i Roma i 1960 sikra ho seg bronsen på 100-meteren, på same tid som sølvvinnar Dorothy Hyman, begge vart dei klart slått av Wilma Rudolph frå USA. Leone vart deretter nummer seks på 200 m, før ho sprang Italia inn til femteplass i 4 x 100m stafett.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1952 i Helsinki: Utslått i kvartfinalen på 100 m (12,2=nr 16)
*EM 1954 i Bern: Nr 4 på 100 m – 12,0. Bronse i stafett
*OL 1956 i Melbourne: Nr 5 på 100 m – 11,9.
*EM 1958 i Stockholm: Nr 5 på 100 m – 11,8.
*OL 1960 i Roma: Bronse på 100 m – 11,3. Nr 6 på 200 m – 24,9.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Giuseppina Leone|Giuseppina Leone]]» frå ,  den 14. juli 2022.*
Claude Piquemal

**Claude Piquemal** () er ein fransk tidlegare sprintar. Han vart europameister 1962 på 100 meter og vann EM-gull 1966 med Frankrike sitt mannskap i 4 x 100 meter stafett.

## Aktiv
Piquemal vart fransk meister på 100 meter i 1960 og 1963. I mellomtida vann han 100-meteren ved EM 1962 på 10,4 sekund, landsmannen Jocelyn Delecour vart nummer 2. I Mellomhavsleikane 1963 sigra Piquemal på 100 meter framom Livio Berruti frå Italia. Under Sommar-OL 1964 i Tokyo nådde Piquemal semifinalen på 100 meter. I stafetten vann han og Frankrike bronse på 39,3 sekund, USA sette verdsrekord med 39,0 og Polen tok sølv.

Den 11. juni 1965 sette Piquemal fransk rekord med eit løp på 20,5, sekund i Charlety. Same sommaren presterte han livsbeste 10,33 sekund på 100 m. I Budapest-EM 1966 kom Piquemal på tredjeplass på 100 meter, slått av Wiesław Maniak frå Polen og sin eigen landsmann Roger Bambuck, alle tre fekk lik tid. Uoffisielt skilde det 0,02 sekund mellom dei fire beste i løpet. I 4 x 100 m stafett vann det franske laget, beståande av Marc Berger, Jocelyn Delecour, Claude Piquemal og Roger Bambuck, på 39,4 sekund, Sovjetunionen på sølvplass fekk notert 39,8. Under dei olympiske sommarleikane 1968 sprang Piquemal den tredje etappen for Frankrike sitt bronselag.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1960 i Roma: Utslått i kvartfinalen på 100 m (10,7=nr 19)
*EM 1962 i Beograd: Gull på 100 m – 10,4, framom Jocelyn Delecour (10,4). Nr 4 i 4 x 100 m stafett
*OL 1964 i Tokyo: Bronse i 4 x 100 m stafett (39,3). Utslått i semifinalen på 100 m (10,56=nr 12)
*EM 1966 i Budapest: Bronse på 100 m – 10,5. Gull i 4 x 100 m stafett (39,4)
*OL 1968 i Mexico-byen: Bronsemedalje i 4 x 100 m stafett (38,4)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Claude Piquemal|Claude Piquemal]]» frå ,  den 14. juli 2022.*
Handelspost

**Handelspost**, **handelsstad** eller **handelsstasjon** er ei busetjing eller verksemd skipa for å driva handel ein stad. Typisk er slike postar blitt skipa av folk frå fjerntliggjande område for å handla med lokale, men dei kunne også brukast til handel mellom lokale innbyggjarar. Handelspostar er ofte knytte til kolonisering.

## Døme
Dei gamle grekarane hadde handelspostar kalla *emporion*. Romarane plasserte ei mengd strategiske handelspostar langs handelsruter som dei kalla *emporia*.

Hanseatiske kontor var handelsstasjonar skipa av Hansaen i byar der dei dreiv handel.

Langs norskekysten blei det oppretta handelsstader for å driva fiskehandel frå mellomalderen. Desse hadde handelsprivilegium, og var regulerte til å liggja ei norsk mil unna kvarandre. I tillegg til kjøp og sal av fisk blei det også drive handel med nyttegjenstandar, øl og brennevin. Ein kunne også overnatta eller ligga til kai på desse stadene når det var nødvendig.

Manhattan og Singapore blei begge skipa som handelspostar, av høvesvis nederlendaren Peter Minuit i 1624 og engelskmannen Stamford Raffles i 1819. Med tida utvikla dei seg til storbyar.

## Galleri

Dutch factory at Hooghly-Chinsura 1721.jpg|Plan over den nederlandske handelsstasjonen ved Hugli-Chuchura i Bengal i 1721
View of Dejima in Nagasaki Bay Folding Screen by Kawahara Keiga c1836.jpg|Utsyn over Dejima i Nagasakibukta, med den nederlandske handelsstasjonen i framgrunnen, avbilda rundt 1836.
87368 Rugsund handelssted og gjestgiveri fra RA.jpg|Rugsund handelssted og gjestgiveri i Bremanger
Ghost town Rowley Alberta Canada (32962140974).jpg|Den forlatne handelsposten Rowley i Alberta i Canada


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Trading post|Trading post]]» frå ,  den 15. juli 2022.*
Gjoa Haven

**Gjoa Haven** (inuktitut ᐅᖅᓱᖅᑑᖅ, *Uqsuqtuuq*) er ein busetnad på øya Qikiqtaq i Nunavut, nord i Canada. Gjoa Haven er den einaste busetnaden på øya. Ved folketeljinga i 2021 hadde Gjoa Haven  innbyggjarar.

## Namn
Inuktitutnamnet «Uqsuqtuuq» tyder 'mykje feitt', og viser til dei mange havpattedyra ein kan finna i nærleiken.

Namnet «Gjoa Haven» kjem frå norsk «Gjøahavn». Staden er kalla opp etter «Gjøa», skuta til Roald Amundsen. Amundsen og mannskapet hans overvintra på staden då dei prøvde å finne Nordvestpassasjen.

## Geografi
Gjoa Haven ligg søraust på øya Qikiqtaq (engelsk King William Island) i Kitikmeot-regionen i det kanadiske territoriet Nunavut. Staden har eit areal på 28,47 km², og er den einaste busetnaden på øya.

## Historie
Området rundt Gjoa Haven har vore folkesett av netsilikinuittar i over tusen år. Dei hadde leirar i området då dei drog på jakt og fiske. Deira fyrste kontakt med europearar skjedde mellom 1829 og 1934 då den skotske utforskaren John Ross og mannskapet hans vart sitjande fast i isen ved Boothiahalvøya. Dei overlevde takka vere netsilikinuittane.

I 1903 kom den norske polfararen Roald Amundsen dit. Han kalla staden Gjøahavn, etter skuta si «Gjøa», fordi staden beskytta skuta i løpet av to vintrar. Amundsen og mannskapet på «Gjøa» budde der saman med inuittane, før dei segla vidare og oppdaga Nordvestpassasjen.

Permanent busetnad vart etablert i 1927, då Hudson's Bay Company flytta ein handelspost frå Douglas Bay til den noverande Gjoa Haven. Sjølv etter dette fortsette inuittane den tradisjonelle nomadiske livsstilen sin i lang tid utover 1900-talet. I 1961 budde det berre 110 personar i området. Folketalet har i ettertid vakse, blant anna grunna fleire arbeidsmoglegheitar, helsefasilitetar og utdanning.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gjoa Haven|Gjoa Haven]]» frå ,  den 15. juli 2022.*
Arviat

**Arviat** (inuktitut **ᐊᕐᕕᐊᑦ**, før 1989 kjend som **Eskimo Point**) er ein tettstad som ligg på vestkysten av Hudsonbukta, i regionen Kivalliq i det kanadiske territoriet Nunavut. I 2021 hadde han 2 864 innbyggjarar. Arviat er den sørlegaste busetnaden på fastlandsdelen av Nunavut, men den nest sørlegaste i Nunavut.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Arviat|Arviat]]» frå ,  den 14. juli 2022.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arviat|Arviat]]» frå ,  den 14. juli 2022.*
Mytteri

**Mytteri** er ein oppreist som består i at fleire folk går saman om ulydnad mot ei leiing. Mannskap på skip eller soldatar i ei militær eining er døme på folk som kan utføra mytteri.

Militært mytteri er straffbart i Noreg med ei strafferamme på tre års fengsel i fredstid og 15 år i krigstid (etter den militære straffeloven av 22. mai 1902, § 50 og § 97).

## Kjende mytteri
Mytteriet på Bounty, der besetninga på eit britisk fartøy tok over skipet i Stillehavet på slutten av 1700-talet, er eit kjend mytteri som sidan er blitt filmatisert fleire gonger. 

Mot slutten av fyrste verdskrigen bidrog mytteri blant tyske matrosar i Kiel til at Tyskland måtte godta våpenkvile og avslutta krigen.

Der var mytteri i Danmark i 1953, då soldatar i Søgårdlejren protesterte mot ei forlenging av verneplikta frå 12 til 18 månader.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Mytteri|Mytteri]]» frå , og «[[:nb:|Mytteri]]» frå  den 14. juli 2022.*  

* mytteri i Store norske leksikon
* Stevenson, David (2012), *1914-1918 The History of the First World War*, Penguin, ISBN 9780718197957
Mare Dibaba

**Mare Dibaba Hurrsa** () er ein etiopisk langdistanseløpar som tevla i maratonløping. Ho vart verdsmeister 2015 i maraton.

## Aktiv
I januar 2012 gjorde Dibaba personbeste med 2.19.52 då ho kom på tredjeplass i Dubai maraton. Denne tida tangerte ho då ho på nyåret 2015 sigra i Xiamen maraton. Seinare same året sprang ho inn til gullmedalje på maratondistansen ved Friidretts-VM i Beijing. Under dei olympiske sommarleikane 2016 kom ho i mål til bronse, 26 sekund bakom vinnaren frå Kenya.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 2012 i London: Nr 23 – 2.28.48
*VM 2015 i Beijing: Gullmedalje – 2.27.35, framom Helah Kiprop (2.27.36)
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Bronsemedalje – 2.24.30

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mare Dibaba|Mare Dibaba]]» frå ,  den 16. juli 2022.*
Murielle Ahouré

**Murielle Ahouré** () er ein ivoriansk friidrettsutøvar som tevla på sprintdistansane. Ho var på 2010-talet ein av verdas beste 100-meterløparar, vann to VM-sølv i 2013.

## Aktiv
Ahouré tok seg til finale både på 100 m og 200 m under Sommar-OL 2012, utan å prege løpa. Sommaren 2013 presterte ho livsbeste på 200 meter med 22,24 sekund i eit stemne i Monaco. Tre-fire veker seinare vart ho dobbel sølvmedaljør i Friidretts-VM i Moskva. Fyrst kneip ho medaljen på 100 meter med ein hundredels margin til Carmelita Jeter, deretter kneip ho sølvet på 200 m, der ho og nigerianske Blessing Okagbare på bronseplass fekk lik tid. Shelly-Ann Fraser-Pryce frå Jamaica vann begge VM-finalane.

Ahouré vart afrikameister 2014 på 200 meter i Marrakech. To år seinare vart ho afrikameister på 100 m i Durban. Like før den siste meisterskapen i juni 2016 sette ho personleg rekord med 10,78 sekund ved eit stemne i Monteverde i USA. Både i London-VM 2017 og Doha-VM 2019 kom Ahouré til kort i medaljestriden på 100 meter, i London var ho 0,02 sekund for seint ute til å ta bronsemedaljen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 2012 i London: Nr 6 på 200 m – 22,57, nr 7 på 100 m – 11,00
*VM 2013 i Moskva: Sølv på 100 m – 10,93, og på 200 m – 22,32
*VM 2015 i Beijing: Utslått i semifinalane på 100 m (10,98=nr 9)
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Utslått i semifinalane på 100 m (11,01=nr 10) og 200 m (22,59=nr 12)
*VM 2017 i London: Nr 4 på 100 m – 10,98
*VM 2019 i Doha: Nr 5 på 100 m – 11,02
*OL i 2021 i Tokyo: Utslått i semifinalane på 100 m (11,28=nr 19)
*VM 2022 i Eugene: Utslått i semifinalane på 100 m (11,25=nr 20)
*VM 2023 i Budapest: Utslått i forsøket på 100 m (11,29=nr 28)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Murielle Ahouré|Murielle Ahouré]]» frå ,  den 16. juli 2022.*
Melanie Paschke

**Melanie Paschke** () er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Braunschweig som tevla på sprintdistansane. Ho vann EM-gull 1994 og VM-gull 2001 i 4 x 100 m stafett.

## Aktiv
Paschke tok bronsemedaljen på 100 meter ved EM 1994. Dagar seinare vann ho og Silke Knoll, Bettina Zipp og Silke Lichtenhagen gull i 4 x 100 meter i same meisterskapen. Året etter deltok ho på det tyske mannskapet som sprang inn til stafettbronse i VM i Göteborg, etter fjerde- og sjetteplass på dei individuelle sprintdistansane 200 og 100 meter. Våren 1998 sigra Paschke på 60-meteren i hall-EM. Ved europameisterskapen same året vann ho bronsemedaljen på 200 meter og sølv i stafett.

To år etter Friidretts-VM 2001 vart Paschke verdsmeister i 4 x 100 meter stafett saman med Gaby Rockmeier, Birgit Rockmeier og Marion Wagner. I sitt siste store meisterskap, EM 2002, enda ho som nummer 5 på 100 m før ho vart sølvvinnar i den korte stafetten.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1994 i Helsinki: Bronse på 100 m – 11,28. Gull i 4 x 100 m stafett
*VM 1995 i Göteborg: Nr 4 på 200 m – 22,60. Nr 6 på 100 m – 11,10. Bronse i stafett 
*OL 1996 i Atlanta: Utslått i semifinalane på 100 m (11,14=nr 10) og på 200 m (22,81=nr 12)
*VM 1997 i Aten: Nr 6 på 100 m – 11,19. Utslått i kvartfinalane på 200 m (23,22). Nr 4 i stafett
*EM 1998 i Budapest: Bronse på 200 m – 22,78. Nr 5 på 100 m – 11,07. Sølv i stafett
*VM 2001 i Edmonton: Gull i 4 x 100 m stafett. Utslått i kvartfinalane på 100 m (11,60)
*EM 2002 i München: Sølv i 4 x 100 m stafett. Nr 5 på 100 m – 11,37

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Melanie Paschke|Melanie Paschke]]» frå ,  den 16. juli 2022.*
Brit Salbu

**Brit Salbu** () er ein norsk kjemikar og strålevernforskar. Ho er professor ved Fakultet for miljøvitskap og naturforvaltning ved Noregs miljø- og biovitskaplege universitet. Ho leier eit senter for ypperleg forsking, Center for Environmental Radio Activity (CERAD).

Salbu tok hovudfag i kjemi i 1974 og doktorgraden (dr. philos.) frå Universitetet i Oslo i 1984.

Ho har særleg forska på miljøkjemi og radioekologi. Ho har vore leiar av isotoplaboratoriet ved NMBU frå 1987 og har leidd NATOs miljøtryggingspanel. Ho er medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi og sidan 2004 fellow ved Royal Society of Chemistry i Storbritannia. 

Salbu vart i 2020 utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden for samfunnsnyttige virke.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Brit Salbu|Brit Salbu]]» frå ,  den 16. juli 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
* Profil hos NMBU  15. august 2020 hos .
Marit Bockelie

**Marit Bockelie** () er ein norsk biletkunstnar og fløytist. Ho er fødd i Bodø, oppvaksen i Tromsø og busett i Oslo. Ho er utdanna ved Statens håndverks- og kunstindustriskole (1953–56), Accademia di Belle Arti («Mosaikkakademiet») i Ravenna (1956–59) og Statens Kunstakademi (1960–64). Verka hennar inkluderer mosaikk, teikning, akvarell, måling og grafikk. Ho har òg illustrert fleire bøker, med hovudvekt på utgjevingar med tema frå Nord-Noreg. Ho er representert i fleire utstillingar, mellom anna Nasjonalgalleriet.

Seinare studerte ho utøvande musikk ved Instituto Verdi (fire år) og ved Norges musikkhøgskole med diplomeksamen 1977. Ho har spelt solo i fleire orkester og i NRK.

I 1994 opna ho Skulpturlandskap Nordland. Ho skreiv og illustrerte si eiga musikkbok *Marits egne drikkeviser* (Emilia forlag, 2001).

Bockelie vart i 2020 utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden for virket sitt som kunstnar.

## Prisar og utmerkingar

* Tromsø bys stipend 1954-57, Troms fylkes kulturstipend 1965
* Statens arbeidsstipend 1985 og Tegneforbundets stipend 1985
* Petter Dass-medaljen 1984
* Troms fylkeskommunes kulturpris 1986
* Utnemnd til st Olavs orden 2021 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Marit Bockelie|Marit Bockelie]]» frå ,  den 16. juli 2022.*
Safia Abdi Haase

**Safia Abdi Haase** () er ein norsk-somalisk sjukepleiar som er kjend for arbeidet sitt mot kjønnslemlesting. Kongen utnemnde i 2014 Haase til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden for arbeidet sitt til beste for levevilkåra til kvinner og barn.

Haase kom til Noreg frå Somalia som kvoteflyktning i 1992, som aleinemor med tre døtrer og utan utdanning. 
Ho har mellom mykje anna vore med på å utforma Regjeringa sin Handlingsplan mot kjønnslemlestelse, og har sete i det nasjonale utvalet KIM som arbeider med strategiar for å kjempa mot rasisme og fremje aksept og forståing mellom kulturar.

I 2002 kom dokumentarfilmen *Safia og døtrene hennar*. 

Ho fekk i 2011 ein pris frå Unni og Jon Dørsjøs minnefond for det kontaktskapande arbeidet sitt mellom somaliarar og nordmenn, og for at ho er ein viktig rollemodell for innvandrarkvinner i Noreg.

I 2007 fekk Safia Abdi Haase Blanche Majors Forsoningspris for engasjementet sitt for pluralisme og inkluderande politikk. Ho har sett fokus på   ukultur både i norsk offentleg forvaltning og i ulike innvandringsmiljø. Prisen blir delt ut av Aktive Fredsreiser kvart år og går til personar eller organisasjonar som på ulike plan engasjerer seg i  forsoning og forsoningsprosesser. Prisen peikar på viktigheita av forsoningsarbeidet som eit ledd i fredsskapande arbeid, særleg i forhold til partar som er, eller har vore, i konflikt.

I 2014 vart ho riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden og i 2016 mottok ho Amnestyprisen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Safia Abdi Haase|Safia Abdi Haase]]» frå ,  den 16. juli 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
* «En gripende flyktningehistorie», artikkel i samband med TV-aksjonen 2010
* «Presentasjon av Safia Abdi Haase.», frå organisasjonen Amathea (arkivert nettside)
* Om Safia Abdi Haase, frå NRK Østfold 27. september 2014
* «Somalia activist Safia Abdi Haase gets Norway medal», artikkel frå BBC 3. oktober 2014
Tori Stødle

**Tori Stødle** () var ein norsk pianist og professor ved Musikkonservatoriet ved Universitetet i Tromsø.

Stødle var utdanna klaverpedagog. Ho hadde vore elev av Mary Barratt Due og Robert Riefling og hadde studert ved Juilliard School i New York i USA og ved Staatliche Hochschule für Musik i Stuttgart. I 1987 vart ho førsteamanuensis ved Nordnorsk Musikkonservatorium, der ho seinare vart professor. Stødle debuterte som konsertpianist i 1970. Ho har halde konsertar i inn- og utland, og dessutan spelt inn fleire plater.

Kong Harald V av Noreg utnemnde i 2011 Stødle til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden for innsatsen hennar for norsk kulturliv.

## Utgjevingar

* *Pianomusts*. 2006. Arena AR 06006. Verk av norske samtidskomponister.
* *[[Franz Schubert]], [[Johannes Brahms|Brahms]]*. 2005. Arena Ar 05004
* *Landscapes in music: Piano works*, Tromsø: SoNor Music, 2000. SNMCD2000. Verk av David Monrad Johansen.
* *Piano works: [[Alban Berg|Berg]], [[Antonio Bibalo|Bibalo]], Germeten, [[Johannes Brahms|Brahms]]*. Victoria, 1996. ECD 19001
* *Music from the top of the world*, 1991. Victoria VCD 19058. Verk av Ketil Vea, Folke Strømholm, Gunnar Germeten jr., David Monrad Johansen, Arne Nordheim, Edvard Grieg

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tori Stødle|Tori Stødle]]» frå ,  den 16. juli 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* Diskografi , rockipedia.no
Kjetil Thorsen

**Kjetil Trædal Thorsen** () er ein norsk arkitekt og professor fødd i Haugesund og oppvaksen på Karmøy. Han er partnar i arkitektfirmaet Snøhetta, som han var med å starta i 1987.

Etter fleire år i Tyskland og Storbritannia, starta han utdanninga si som sivilarkitekt ved Technischen Universität Graz i Austerrike. Han har arbeidd hos David Sandved i Haugesund (1981), Espen Tharaldsen (Arbeidsgruppen Hus) i Bergen (1982–1983) og Ralph Erskine i Stockholm (1983–1984). 

Thorsen er kjent for å ha bidrege til å teikna byggverk som OL-museet i Lillehammer, Bibliotheca Alexandrina i Egypt og Operahuset i Oslo. Thorsen er professor ved Universität Innsbruck.

Thorsen vart på 50-årsdagen sin i 2008 utnemnd til kommandør av Den Kongelige Norske St. Olavs Orden «for hans innsats for arkitekturen». I 2011 vart han utnemnd til æresdoktor ved NTNU. I 2013 var han tildelt den svenske Prins Eugen-medaljen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kjetil Thorsen|Kjetil Thorsen]]» frå ,  den 16. juli 2022.*
Elisabeth Hoff

**Elisabeth Hoff** () er ein norsk sjukepleiar som var leiar for Verdshelseorganisasjonens hjelpearbeid i Syria 2012–19. I 2019 flytta ho virket sitt til Libya.

Hoff vart fødd i Ålesund og utdanna sjukepleiar. Ho jobba ved Ullevål sjukehus i Oslo der ho vidareutdanna seg til jordmor. Sidan tok ho fleire mastergradar, ein i pedagogikk ved Universitetet i Trondheim i 1988, og ein i Community Health (samfunnsmedisin) ved University of California, San Francisco frå 1991. Ho har òg ei grad i International Relations/Conflict Resolution frå Harvard Law School i USA frå 1996.

Hennar første stasjonering var for Palestinakomiteen i Kairo i 1987. Så jobba ho for internasjonale hjelpeorganisasjonar i land som Egypt, Zimbabwe, Afghanistan, Somalia, Rwanda og Armenia. For Verdshelseorganisasjonen var ho rådgjevar for familierådgiving i *Regional Office for Africa* (AFRO). Så var ho representant for organisasjonen i Armenia. Ho har òg vore *Chief of Operations* for Unitaid og for The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria.

Då ho var WHO sin lokale representant i Syria 2012–19 bygde ho, ifølgje eit intervju med Hanne Skartveit, opp eit hjelpeapparat frå sju til over to hundre medarbeidarar. Det vart i juli 2019 kjent at ho blei WHO sin nye representant i Libya.

Ho vart i 2018 tildelt Gunnar Sønstebys minnefond. Prispengane gav ho til eit humanitært prosjekt ho driv i Syria. Seinare i 2018 vart ho Årets Peer Gynt og ho mottok Erik Byes Minnepris for 2017.

I 2019 utkom det ein biografi om henne.

Hoff vart i 2021 utnemnd til kommandør med stjerne av St. Olavs Orden for ypperleg innsats for menneskja.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Elisabeth Hoff|Elisabeth Hoff]]» frå ,  den 16. juli 2022.*  

## Litteratur

* Ole Øyvind Sand Holth, *[https://www.gyldendal.no/layout/set/print/Sakprosa/E-boeker/En-helvetes-jobb En helvetes jobb (Elizabeth Hoff og hennes sju år i Syria)]*, Gyldendal, 2019
Tildelingar av St. Olavs Orden under Harald V

**Tildelingar av St. Olavs Orden under Harald V** er eit oversyn over tildelingar av St. Olavs Orden under Harald V inndelt etter år. Tildelingar blir kunngjort av Det kongelege hoffet. Oversynet er for 2014 supplert med opplysningar frå årsmeldinga til Det kongelege hoffet.

Ordenen er inndelt i tre gradar, der to av desse er delte i klassar, til saman fem trinn:

*  storkross
*  kommandør med stjerne
*  kommandør
*  riddar av 1. klasse
*  riddar

*Oversynet kan vera ufullstendig.*

## 2025

## 2024

## 2023

## 2022

## 2021

## 2020

## 2019

## 2018

## 2017

## 2016

## 2015

## 2014

## 2013

## 2012

## 2011

## 2010

## 2009

## 2008

## 2007

## 2006

## 2005

## 2004

## 2003

## 2002

## 2001

## 2000

## 1999

## 1998

## 1997

## 1996

## 1995

## 1994

## 1993

## 1992

## 1991

## Kjelder

* «Tildelinger av ordener og medaljer» på kongehuset.no

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Liste over tildelinger av St. Olavs Orden under Harald V|Liste over tildelinger av St. Olavs Orden under Harald V]]» frå ,  den 16. juli 2022.*
Port Nelson i Manitoba

**Port Nelson** er ein tidlegare busetnad ved Hudsonbukta i Manitoba i Canada, like ved munningen av Nelsonelva. Staden hadde den største folkesetnaden sin tidleg på 1900-talet med rundt 1 000 innbyggjaarar. I dag er han ein spøkelsesby. Sør-søraust for Port Nelson ligg munningen av Hayeselva og busetnaden og handelsposten York Factory, som var hovudkvarteret for den nordlege avdelinga av Hudson's Bay Company frå 1821 til 1873.

## Historie
### Tidleg historie

Port Nelson fekk namn av Thomas Button, som overvintra her i 1612. Han kom hit 15. august 1612 under leiting etter ei hamn på vestkysten av Hudsonbukta der han kunne vøla skader som båten hadde fått i ein kraftig storm. Han fann munningen av ei stor elv, og kalla staden Port Nelson, etter kapteinen på skipet sitt. Kapteinen blei gravlagd her.

I over hundre år kom det kvart år gjennomsnittleg to til fire seglskuter til hamna, ofte saman med krigsskip, som hadde kome frå Europa og Nord-Amerika. Dei vendte tilbake med last via denne einaste tilgjengelege ruta via Hudsonsundet.

### 1900-talet

Tidleg på 1900-talet såg styresmaktene i Canada ein trong for ei stor hamn i Hudsonbukta for å kunna tena båtar som frakta korn frå sentrale Canada. I 1912 blei Port Nelson vald framfor Churhill (ved munningen av Churchill-elva) til å bli endepunktet for Hudson Bay-jernbanen, byggearbeid som allereie var sett i gang frå The Pas i 1910.

Då Canada kom med i fyrste verdskrigen blei det mangel på materiale og arbeidskraft, og endå meir merkbart fall politisk og finansiell støtte bort. Prosjektet heldt fram i nokre få år fram til 1918, då alt arbeidet stopp opp og staden blei forlaten. Hudson Bay-jernbanen nådde aldri Port Nelson, og spora blei forlatne fram til 1927, då Churchill blei vald som det nordlege endepunktet. Byggjearbeida byrja att, og blei ferdigstilte i 1929.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Port Nelson (Manitoba)|Port Nelson (Manitoba)]]» frå ,  den 16. juli 2022.*
Maja Jäderin-Hagfors

**Maria «Maja» Jäderin-Hagfors** () var ein svensk forfattar. 

Far hennar var naturvitaren Edvard Jäderin, som i 1899-1900 leia ein ekspedisjon til Spitsbergen. Faster hennar, Anna, gifta seg med Hjalmar Branting. 

Maja Jäderin vaks opp i Stockholm. Ho gjekk på målarskole, men gifta seg allereie i 1902 med Frans Adolf Hagfors. Dei fekk fire barn saman, men ekteskapet vart seinare oppløyst. Jäderin-Hagfors var tilsett i Stockholm-Tidningen. Ho debuterte skjønnlitterært i 1926 med guteboka *Eventyret*, men ho vart mest kjend for dei populære jentebøkene sine. Ho skreiv 22 jentebøker, 14 barnebøker, to gutebøker, fire vaksenromanar og nokre fagbøker.

I jentebøkene hennar står ofte yrkesarbeiande jenter og problema deira sentralt.

## Barne- og ungdomsbøker i utval

* Dockskåpet och dess möblering (1925)
* Äventyret: En bok om en pojke, en hund och en aktersnurra. Med teikningar av Maja Synnergren. (1926)
* Flickorna på Uppåkra: En bok för unga flickor (1927)
* Fröknarna Sköldkrantz' barnbarn (1927)
* Ut till nya äventyr. Med teckningar av Maja Synnergren (1927)
* Marianne och Anne-Marie (1929)
* Kapten Pålssons dotter: en bok för unga flickor (1933)
* Anne-Marie gifter sig, men Marianne ...: ungflickroman (1935)
* Rickie, våran jycke: För flickor och pojkar (1936)
* Det finns dagar: stockholmsroman för unga flickor (1938)
* I livets vår: roman för unga flickor (1939)
* Ing-Britt och hennes friare: roman för unga flickor (1941)
* Klassens fosterbarn: berättelse för flickor (1941)
* Vem blir Lucia?: berättelse för flickor (1942)
* Två små flyktingar: Berättelse för flickor (1944)
* Valpen Kurres äventyr: Berättelse för barn. Med 6 illustr. av Fred Ockerse (1944)
* Barbro går sin egen väg (1945)
* Pricken berättar: Berättelse för barn. Med 6 illustr. av Kerstin Frykstrand (1945)
* Vita bergens drottning: en berättelse om Elsa Borgs liv och gärning (1945)
* Sonjas prövning: berättelse för flickor (1947)
* Kalle det är jag det: Berättelse för flickor (1949)
* Tappa inte modet, Kaj!: berättelse för flickor (1950)
* Murre, en kattunge på äventyr: berättelse för barn med illustrationer av Lucie Lundberg (1954)

## Vaksenbøker

* Madeleine Corelius (1930)
* Mödrar och döttrar (1931)
* Varje kvinnas rätt (1935)
* Gryningens timma (1937)
* Min far upplever polarnatten: Edvard Jäderins övervintring på Spetsbergen för fyrtio år sedan (1939)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Maja Jäderin-Hagfors|Maja Jäderin-Hagfors]]» frå ,  den 16. juli 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
*Maja Jäderin-Hagfors i Svenskt kvinnobiografiskt lexikon  

;Litteratur 
* «Att förvalta sitt pund» i antologien *Om flickor för flickor* (red. av Ying Toijer-Nilsson och Boel Westin), 1994 ()
Hallvard T. Bjørgum

**Hallvard Torleivsson Bjørgum** () er ein norsk folkemusikar og sølvsmed frå Valle i Setesdal. Han er rekna som ein av Noregs beste hardingfelespelarar.

Bjørgum har vunne Landskappleiken i 1982 og 1988 og Spellemannprisen i kategorien for folkemusikk tre gonger. Han har medverka på fleire andre plater som har vunne Spellemannprisen. Han er statsstipendiat frå 1991.

Bjørgum vart i 2014 utnemnt til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden «for sin enestående betydning for folkemusikk.»

## Prisar

* Ivar Aasen-prisen
* Aust-Agder blir fylka kulturpris i 1997
* Heidersmedlem i Norsk Folkemusikk- og Danselag (noverande FolkOrg) og i Setesdal Spelemannslag
* Spellemannprisen 1979 i klassen folkemusikk/gammaldans for albumet *Slinkombas* (med Kirsten Bråten Berg, Gunnar Stubseid og Tellef Kvifte)
* Nominert til Spellemannprisen 1987 i klassen folkemusikk/gammaldans for *Dolkaren* (med faren Torleiv H. Bjørgum)
* Spellemannprisen 1990 i klassen folkemusikk/gammaldans for albumet *Skjoldmøyslaget*. *Faremoslåttar frå Setesdal* (med faren Torleiv H. Bjørgum)
* Nominert til Spellemannprisen 1991 i klassen folkemusikk/gammaldans for *Juletid* (med Kirsten Bråten Berg og Eilert Hægeland)
* Spellemannprisen 1998 i klassen folkemusikk for albumet *Toneflaum* (med Bjarne Herrefoss og Knut Hamre)
* Gammleng-prisen i open klasse i 2002
* Nominert til Spellemannprisen 2003 i open klasse for *Free Field*
* Valle kulturprisen til kommune 2009
* Riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden i 2014
* Anders Jahres kulturpris i 2017
* Nominert til Folkelarmprisen 2019 i klassen dokumentasjon for *Dreng Ose* (med Gunnar Stubseid)

## Diskografi
Hallvard T. Bjørgum har gitt ut fleire plater med tradisjonsmusikk. Saman med Kirsten Bråten Berg har han òg arbeidd med å fornya folkemusikken. 

* *Klunkaren* (1985), med Torleiv H. Bjørgum
* *Dolkaren* (1987), med Torleiv H. Bjørgum
* *Skjoldmøyslaget – Faremoslåttar frå Setesdal* (1990), med Torleiv H. Bjørgum
* *Juletid* (1991), med Kirsten Bråten Berg & Eilert Hægeland
* *Toneflaum* (1998), med Bjarne Herrefoss & Knut Hamre
* *Runarstreng* (1999), med Kirsten Bråten Berg
* *Free Field* (2003)
* *Peace Will Come* (2009)
* Førnesbrunen – Slåttar etter J. Tjønnstau (2011), med Hauk Buen
* *Sterke slag – Meisterspelemannen Olav Hegland – Slåttar og konsertstykke 125 år 1888–2013* (2013), med Gunnar Stubseid
* Førnesbrunen Vol. 2 (2014), med Hauk Buen
* *Bjørgumspel Vol. II – Taddeivs minne 1* (2015), med Daniel Sandén-Warg
* Dreng Ose (2019, Sylvartun Folkemusikk), med Gunnar Stubseid (4 CD-er + 2 DVD-er, dokumentasjon om spellemannen *Dreng Ose*)

; Singlar

* *I denne søte juletid* (1991), med Kirsten Bråten Berg & Eilert Hægeland

### Slinkombas

* *Slinkombas* (1979)
* *…og bas igjen* (1982)
* *Slinkombas og bas igjen* (2008)

### Ferd

; Album

* *Music Without Borders* (2017)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hallvard T. Bjørgum|Hallvard T. Bjørgum]]» frå ,  den 16. juli 2022.*
Verdsmeisterskapen i roing 2001

**Verdsmeisterskapen i roing 2001** vart avvikla på Rotsee nord om Luzern i Sveits dagane frå 19. til 26. august. Mennene tevla i 14 i ulike båtklassar og kvinnene i 10.

Noreg vann ein gullmedalje i singlesculler ved Olaf Tufte.

## Menn
### Singlesculler





### Dobbeltsculler





### Toar utan styrmann





### Toar med styrmann





### Dobbeltfirar





### Firar utan styrmann





### Firar med styrmann





### Åttar





### Lettvekt singlesculler





### Lettvekt dobbeltsculler





### Lettvekt, toar utan styrmann





### Lettvekt dobbeltfirar





### Lettvekt, firar utan styrmann





### Lettvektsåttar





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2001 World Rowing Championships|2001 World Rowing Championships]]» frå ,  den 17. juli 2022.*
VM i fotball 2022

**VM i fotball 2022** var den 22. verdsmeisterskapen i fotball for menn som vart arrangert i Qatar frå 20. november til 18. desember 2022. 

## Stadion

## Gruppespelet
### Gruppe A

---------

-----------

---------

----------

### Gruppe B

-----------

------------

---------

### Gruppe C

-----------

------------

---------

### Gruppe D

-----------

------------

---------

### Gruppe E

-----------

------------

---------

### Gruppe F

-----------

------------

---------

### Gruppe G

-----------

------------

---------

### Gruppe H

-----------

------------

---------

## Sluttspelet
### Åttedelsfinalar

---------

---------

---------

---------

---------

---------

---------

---------

### Kvartfinalar

---------

---------

---------

### Semifinalar

---------

### Bronsefinale

### Finale

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
Puvirnituq

**Puvirnituq** (inuktitut ᐳᕕᕐᓂᑐᖅ) er eit inuittsamfunn i Nunavik i Quebec i Canada. Det ligg ved Povungnitukelva nær munningen av elva i Hudsonbukta. Det har status som «nordisk landsbykommune» (fransk *municipalité de village nordique*, engelsk *northern village municipality*). Ved den kanadiske folketeljinga i 2021 hadde det 2 128 innbyggjarar.

Av alle dei nordiske landsbyane i Nunavik har berre Puvirnituq og Ivujivik ikkje noko reservert inuittland med same namn.

Namnet på staden tyder 'stad med luke av rote kjøt'. Dette uvanlege namnet kan ha opphav i ei av desse legendariske hendingane:

* Ein flokk karibu blei tekne av Povungnituk-elva då dei prøvde å kryssa henne og blei vaska opp nær den noverande busetnaden, der kadavera deira gav frå seg lukt.
* Ein epidemi drap dei fleste innbyggjarane på staden slik at det ikkje var nok folk att til å gravleggja dei. Lika blei liggjande og rotna, slik at det oppstod stank her.

Puvirnituq er eit luftfartsknutepunkt på kysten av Hudsonbukta. Puvirnituq Airport har ruteflygingar til og frå alle dei andre kystsamfunna rundt bukta i Quebec, Montreal og Ottawa. Staden har ikkje vegsamband til resten av Canada.

## Historie

Hudson's Bay Company (HBC) skipa ein handelspost på staden i 1921, kjend som Povungnituk og ofte forkorta til Pov. Denne trekte til seg inuittar frå nærområdet. I 1951 opna HBC ein landhandle har. Etter at liknande butikkar i landsbyar rundtom stengde, flytta fleire inuittar til Puvirnituq.

Det blei skipa ein katolsk misjon her i 1956, som oppmuntra innbyggjarane til å skipa Carvers Association of Povungnituk to år seinare. Denne blei seinare til Co-operative Association of Povungnituk, og bidrog til å støtta, utvikla og marknadsføra inuittkunst. Suksessen inspirerte andre inuittsamfunn til å skipa liknande kooperativ, som no for det meste er med i Federation of Co-operatives of Northern Quebec. Leah Nuvalinga Qumaluk var ein av kunstnarane som var med i kooperativet.

## Utdanning og samfunnstenester
Kativik School Board driv tre skular i Puvirnituq: Ikaarvik Primary School for dei tre første skuletrinna, Iguarsivik Primary-Secondary School for 4. klass til Secondary 5, og Adult Education Centre.

Polititenester i Puvirnituq blir utførte av Nunavik Police Service.

## Galleri

Fil:Puvirnituq hospital.JPG|alt=Hospital|Sjukehus
Fil:Puvirnituq Northern store.JPG|Northern Store
Fil:Puvirnituq-2017-06-17-Vue de la rivière Puvirnituq.jpg|alt=View of Puvirnituq River|Utsyn over Puvirnituq-elva
Fil:Puvirnituq-2018-04-14-Vue d'une rue du village-IMG 3162.jpg|alt=Street view in winter|Gate om vinteren
Fil:Puvirnituq-Village et la rivière, avec arc-en-ciel-2018-08-05.jpg|alt=The village near the North bank of Puvirnituq River|Landsbyen nær nordbreidda av Puvirnituq
Fil:Puvirnituq-Cimetière-2018-08-04-IMG 3593.jpg|alt=Cemetery of Puvirnituq|Gravlunden i Puvirnituq


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Puvirnituq|Puvirnituq]]» frå ,  den 17. juli 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*

* Nunavik Tourism, Puvirnituq website 
* Watch ''My Village in Nunavik'', a documentary about life in the community
Blessing Okagbare

**Blessing Oghnewresem Okagbare** () er ein nigeriansk tidlegare friidrettsutøvar som tevla i sprintløp og lengdehopp. Ho tok OL-bronse i lengdehopp i 2008 og sikra seg VM-sølv i øvinga fem år seinare. Okagbare fekk då også bronsemedaljen på 200 meter. Dopingdømt.
 
## Aktiv
Okagbare vart nummer tre i lengdetevlinga under Sommar-OL 2008, andreplassen gjekk til Tatjana Lebedeva som fekk annullert sitt resultat ni år seinare. Under verdsmeisterskapen 2013 i Moskva enda Okagbare opp med sølv i lengde, 2 centimeter bakom Brittney Reese frå USA. Fem dagar seinare sprang Okagbare inn til bronse på 200 m, på same tid som sølvmedaljør Murielle Ahouré. I 2014 sigra Okagbare både på 100 m og 200 m ved samveldeleikane i Glasgow.

Okagbare sine personbeste på 100 meter og 200 m, høvesvis 10,79 og 22,04 sekund, var i si tid afrikarekordar. 100-meterstida presterte ho i 2003, same sesongen som ho sett personleg rekord med eit lengdehopp som målte 7 meter. 22,04 oppnådde ho våren 2018 i Abilene i Texas.

### Doping
Under Tokyo-OL 2021 testa Okagbare positivt i doping, det kom for ein dag at ho hadde nytta seg av veksthormonar og EPO over lengre tid. Ho vart deretter stengt ute frå idrett dei neste ti åra.

### Medaljar i internasjonale meisterskap
*OL 2008 i Beijing: Bronsmedalje i lengdehopp – 6,91 m
*VM 2013 i Moskva: Sølv i lengdehopp – 6,91 m, bronse på 200 m – 22,32

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Blessing Okagbare|Blessing Okagbare]]» frå ,  den 17. juli 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Fotball under Sommar-OL 1952

**Fotballturneringa under Sommar-OL 1952** vart avvikla i tida frå 15. juli 2. august. Kampane fann stad på seks ulike stadion, to av dei i høvesvis Helsinki, dei hine i Kotka, Lahti, Tampere og Turku.

25 land deltok: Austerrike, Brasil, Bulgaria, Chile, Danmark, Egypt, Finland, Frankrike, Hellas, India, Italia, Jugoslavia, Luxemburg, Nederland, Nederlandske Antillar, Noreg, Polen, Romania, Sovjetunionen, Storbritannia, Sverige, Ungarn, USA, Tyrkia, Tyskland.

Noregs mannskap møtte Sverige i 1. runde og tapte 1–4. 

Ungarn vart olympisk meister etter finalesiger over Jugoslavia. Ungararane vann 2–1 over Romania i kvalifiseringsrunda, deretter slo dei Italia 3–0 i 1. runde og Tyrkia 7–1 i kvartfinalen. I semifinalen vart Sverige slått 6–0, medan finalen enda med 2–0 over Jugoslavia. Sverige tok bronseplassen etter å ha sigra 2–0 over Tyskland.
 
### Finalen
På olympiastadion i Helsinki fekk 58&nbsp;853 tilskodarar sjå den komande legenda Ferenc Puskás skåre kampens fyrste mål i det 70. minutt. Eit par minutt før sluttsignalet la Zoltán Czibor på til 2–0.

**Ungarn** sitt meisterlag bestod av: Gyula Grosics, Jenő Buzánszky, Gyula Lóránt, Mihály Lantos, József Bozsik, József Zakariás, Sándor Kocsis, Nándor Hidegkuti, Péter Palotás, Ferenc Puskás og Zoltán Czibor.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Football at the 1952 Summer Olympics|Football at the 1952 Summer Olympics]]» frå ,  den 19. juli 2022.*
József Bozsik

**József Bozsik** () var ein ungarsk fotballspelar frå Budapest som vart olympisk meister under Sommar-OL 1952 i Helsinki og fekk sølv i VM i fotball 1954.

Bozsik spelte 101 landskampar for Ungarn i tida frå 1947 til han la opp i 1962. Han skåra 11 landslagsmål, mellom andre eitt då England på heimebane i 1953 vart slått 6-3.

Bozsik var aktiv på Honvéd sitt lag frå 1943 til 1962. Seriemeister 1949/50, 1950, 1952, 1954, 1955. Heimebana til Honvéd FC er oppkalla etter han.

Han døydde av hjarteslag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:József Bozsik|József Bozsik]]» frå ,  den 19. juli 2022.* 
*
Krimtatarar

**Krimtatarar** er ei tyrkisk-etnisk folkegruppe frå Krimhalvøya. Ho blei danna frå 1200- til 1600-talet då kumanar, som hadde kome til Krim på 900-talet, gradvis sameinte seg med andre folkeslag som allereie budde der, som grekarar, italienarar og gotarar. Desse gjekk gjennom ei tatarisering. Frå  1300-talet var krimtatarane muslimar. Språket deira er krimtatarisk, men etter undertrykkinga av krimtatarar i Sovjetunionen er språket blitt sterkt truga.

Krim-khanatet styrte Krim frå 1441 til 1783, fram til Russland erobra halvøya under Katarina den store. Krimtatarar  var den største folkegruppa på halvøya til slutten av 1800-talet. I Sovjetunionen hadde krimtatarane sin eigen sovjetrepublikk. Kort tid etter at aksemaktene tok tilbake Krim under andre verdskrigen, i mai 1944, deporterte sovjetiske styresmakter store delar av krimtatarane frå Krim, medrekna folk som hadde tent i den sovjetiske hæren. Tatarane blei sende med jernbane til Sentral-Asia, hovudsakleg til Usbekistan. 18-46 prosent av krimtatarane forsvann frå Krim på grunn av deportasjonane. Frå 1967 fekk nokre få krimtatatar løyve til å venda tilbake, og i 1989 fordømte det øvste sovjetet den etniske reinsinga av krimtatarar frå heimlandet. Alle krimtatarar fekk no rett til å venda tilbake.

I 2008 utgjorde krimtatarane 250&nbsp;000 av dei om lag to millioner innbyggjarane på Krim. 150&nbsp;000 budde framleis i eksil i  Sentral-Asia, hovudsakleg i Usbekistan.

## Galleri

File:Fullarton, A. & Co. Caucausus & Crimea. 1872 (T).jpg|Krimtatarkvinne, 1872
File:Карло Боссоли. Татарская школа для детей.jpg|Krimtatarbarn på skolen, Carlo Bossoli, 1856
File:PSM V53 D752 Tatars from goursuf southern crimea.png|Krimtatarmenn frå Hurzuf, 1898
File:Крымские татары. Мулла.jpg|Krimtatarar i tradisjonelle drakter, 1880
File:Карло Боссоли. Татарский танец.jpg|*Tatardans*, Carlo Bossoli, 1856


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Krimtatarar|Krimtatarar]]» frå , og «[[:en:Crimean Tatars|Crimean Tatars]]» frå  den 20. juli 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

;Litteratur 
* Brian Glyn Williams: «The Hidden Ethnic Cleansing of Muslims in the Soviet Union: The Exile and Repatriation of the Crimean Tatars», i *Journal of Contemporary History*, Bd.&nbsp;37, nr 3, juli, 2002 ISSN 0022-0094 s. 323–347
* Norman M. Naimark: «Flammender Haß. Ethnische Säuberungen im 20. Jahrhundert», i *Fischer: Die Zeit des Nationalsozialismus 17890*, Fischer-Taschenbuch-Verlag, Frankfurt am Main, 2008, ISBN 978-3-596-17890-2
* Greta Lynn Uehling: *Beyond Memory. The Crimean Tatars' Deportation and Return*, Palgrave Macmillan, New York NY, 2004, ISBN 1-403-96264-2
* V. Stanley Vardys: «The Case of the Crimean Tartars», i *Russian Review*, Bd.&nbsp;30, nr 2, april, 1971, ISSN 0036-0341, s 101–110
Sigurd Njerve

**Sigurd Njerve** () er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Stord, medlem i Stord TIL, frå 1991 IL Norna-Salhus. Han vart noregsmeister i tresteghopp i 1995, 1996 og 2000, i 1996 vart han også noregsmeister i lengdehopp. Frå 1996 til 1999 hadde han norske rekorden i tresteghopp.

## Aktiv
Njerve sette personleg rekord med 16,00 meter i tresteghopp ved eit stemne i Skien 8. august 1992. To år seinare forbetra han denne til 16,22 m då han på Jessheim vann han sitt andre NM-sølv i øvinga, slått av Ketill Hanstveit. Under NM 1995 på Lillehammer forbetra Njerve sitt personbeste til 16,73 meter og tok gull på norsk årsbeste. Sommaren 1996 var Njerve i sitt livs form. Ved eit stemne i Byrkjelo den 16. juni sette han norsk rekord med 16,86 m. Allereie ni dagar seinare, den 15. juni i Helsinki, flytta han rekorden til 17,01 meter og vart andremann etter verdsrekordhaldaren Jonathan Edwards. Dermed fekk han billett til dei olympiske leikane i Atlanta, der han med svake 16,14 m i kvalifiseringa enda på 30. plass. Vel heimkomen frå Atalanta vann han gullmedaljen i så vel lengde som tresteg då noregsmeisterskapen 1996 vart avvikla i Kristiansand midt i august. Han presterte livsbeste 7,78 meter i lengdegropa om fredagen, før han om sundagen forsvarte NM-gullet i tresteg med eit hopp på 17,06 m, men for sterk medvind til at det kunne godkjennast som norsk rekord. Sidan var Njerve tidvis plaga av skadar, lukkast likevel verte noregsmeister 2000, etter ein tvikamp med Ketill Hanstveit som i mellomtida hadde teke over som norsk rekordhaldar i øvinga.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1993 i Tønsberg: Sølv i tresteghopp – 15,79 m, bakom Ketill Hanstveit (16,38 m)
*1994 på Jessheim: Sølv i lengde – 7,36 m, sølv i tresteg – 16,22 m
*1995 på Lillehammer: Gull i tresteg – 16,73 m, bronse i lengde – 7,49 m
*1996 i Kristiansand: Gull i tresteg – 17,06 m, gull i lengde – 7,78 m
*1998 i Askøy: Sølv i tresteg – 15,76 m, bakom Ketill Hanstveit (17,20 m)
*2000 på Steinkjer: Gull i tresteg – 16,14 m, framom Ketill Hanstveit (16,07 m)

## Kjelder

*Statistikk ved friidrett.no
*Bergensavisen 26. juni 1996
Arbeidsklede

**Arbeidsklede** er klede ein nyttar i samband med ulike former for arbeid. Formålet med arbeidsklede kan vera å verna arbeidstakaren, syta for god hygiene eller å identifisere arbeidstakaren i høve til andre. Når formålet berre er å identifisere den tilsette er nemninga uniform gjerne meir passande. Arbeidsklede er ofte utforma for å vera praktiske i yrket ein brukar dei i. Dei er ofte laga av eit sterkt stoff som toler høgare slitasje enn andre klede. Spesialsko og hovudplagg  er også ofte inkluderte.

Folk som jobbar med næringsmiddel eller innanfor helse- og omsorgsyrke ber gjerne spesielle arbeidsklede av hygieniske grunnar. Sjukepleiaruniformer har utvikla seg frå ønske om at berarane skulle sjå reine og skikkelege ut, til meir praktiske og hygieniske plagga frå midten av 1900-talet av.

På verkstader og i handverksyrke nyttar ein ofte arbeidsklede som kan verna dei tilsette frå skadar. Nokre døme er kjeledress, forklede, vernehanskar og hjelmar.

Arbeisklede kan òg vera viktige verneplagg, som varselplagg som gjer at ein syner betre i utsette arbeidsmiljø, som på byggeplassar, flyplassar eller i trafikken. Det blir òg brukt verneklede i særskilde materiale som kan verna mot til dømes elektrisitet, sterke kjemikaliar, gnistar og varme.

Tilsette på hotell, restaurantar og liknande kan ha ulike typar uniform som arbeidsklede, til dømes serveringsdrakt eller ei bestemt samansetjing av skjørt eller bukse og bluse eller skjorte.

## Døme
*Brannuniform
*Flygardrakt
*Lagerfrakk
*Romdrakt

## Galleri

William Orpen Le Chef de l'Hôtel Chatham, Paris.jpg|*[[Kokk|Le Chef]] de l’Hôtel Chatham* (1921), måla av William Orpen
Wagner_Bacher_Kueche.jpg|Kvinne i arbeidsklede for matlaging.
Fil:POL chelm Liceum med.jpg|Kvinner i sjukepleieklede
Fil:Lany's Uniform.jpg|Kvinne i serveringsklede
Fil:Bunny suit.jpg|Mann i verneklede for arbeid i eit laboratoriemiljø.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arbetskläder|Arbetskläder]]» frå ,  den 21. juli 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*Søk etter arbeidsdrakt ved DitigaltMusuem
Kjeledress

**Kjeledress** eller **overall** er ein heildekkande drakt med samansydde bukser og overdel, gjerne av tjukt bomullsstoff, med lang knapping eller glidelås framme. Kjeledressar blir mellom anna brukte som arbeidsklede. 

Kjeledressen oppstod som eit vernande overtrekksplagg for maskinistar og andre som handterte koldrivne fyrkjeler og oljete skipsmotorar. Plagget er framleis svært utbreidd som ytterplagg ved meir eller mindre skite eller grovt kroppsarbeid, til dømes i verkstader, industrien og landbruket.

Den klassiske kjeledressen er gjerne blå, men ein kan få han i fleire fargar og ulike typar tekstil, avhengig av bruksområde. Det finst typar av papir til eingongsbruk i laboratorium, målararbeid og liknande, og russedressar som blir brukte til feiring og kan dekorerast. Fôra og brannsikra kjeledressar, ofte i signaloransje tekstilar, er vanlege i industrien og for kroppsarbeid i kaldt vêr.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kjeledress|Kjeledress]]» frå ,  den 21. juli 2022.*  

## Bakgrunnsstoff