open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tia Hellebaut

**Tia Hellebaut** () er ein belgisk tidlegare friidrettsutøvar frå Antwerpen som tevla i høgdehopp og mangekamp. Ho vart europameister i høgdehopp i 2006 og olympiameister i same øvinga i 2008.

## Aktiv
Hellebaut tevla i sjukamp, før ho spesialiserte seg i høgdehopp. Ho held den belgiske sjukamp-rekorden med 6&nbsp;201 poeng. Ved dei olympiske leikane i 2004 vart ho nummer tolv i høgdehopp, året etter kom på sjetteplassen i verdsmeisterskapen i Helsingfors.

Ved EM i friidrett 2006 i Göteborg vann ho ein svært overraskande siger i høgdetevlinga. Ho sette då belgisk rekord ved å gå over 2,03 m. Endå høgre klarte ho i innandørs-EM 2007 då ho vann høgdetevlinga med 2,05 m. Vintersesongen 2008 vann ho femkampen i innandørs-VM.

Hellebaut ovveraska på ny i høgdetvelinga under sommar-OL 2008 i Beijing. Ho og favoritten Blanka Vlašić svinga seg begge over 2,05 m, men Vlašić trong to forsøk på høgda, mot Hellebauts eine, og dermed vann Hellebaut OL-gullet.  

Seinare vart Hellebaut nummer fem i høgdehopp i friidretts-EM 2010 i Barcelona, same plasseringa fekk ho under Sommar-OL 2012 i London. I begge desse meisterskapane vart ho ståande med 1,97 m på resultatlista. Ho la opp som aktiv våren 2013.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Tia Hellebaut|Tia Hellebaut]]» frå ,  den 4. oktober 2014.*
Max Klauß

**Max Klauß** () er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar som tevla internasjonalt for Aust-Tyskland i øvingane tikamp og lengdehopp. Han vart europameister i lengdehopp i 1971.

## Aktiv
Klauß satsa på tikamp fram til 1968. 19 år gammal vart han nummer fire i tikampen under friidretts-EM i Budapest. Året etter oppnådde han 7&nbsp;986 poeng, ny austtysk rekord. I OL-sesongen 1968 måtte han nøye seg med 7&nbsp;889 poeng som best, og deltok ikkje i Sommar-OL 1968 i Mexico-byen.

Sommaren 1968 forbetra Klauß sin personlege rekord i lengdehopp til 8,07 m, og lengdehopp vart den øvinga han satsa på i åra frametter. I 1969 kom han sjetteplass i lengde under EM i Aten. Høgst overraskande gjekk Klauß bort og vann lengdetevlinga ved europameisterskapen 1971 i Helsingfors. Lengste hoppet målte 7,92 m, eit høgst ordinært vinnarresultat i ein internasjonal meisterskap, men nok til å vise den sovjetiske veteranen Igor Ter-Ovanesjan til sølvmedalje med hans 7,91 m.

I 1972 forbetra Klauß den personlege rekorden sin til 8,10 m og vart nummer seks i OL-tevlinga i lengde i München. To år seinare gjorde han sitt livs lengste hopp i Aust-Berlin i juni 1974, der han landa på 8,18 m, ein centimeter bak den austtyske rekorden til Klaus Beer. Han var dermed i fremste favorittsjiktet ved EM i Roma, men nådde ikkje opp mot sitt beste og enda som nummer sju.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1966 i Budapest: Nr 4 i tikamp – 7446 p
*EM 1969 i Aten:  Nr 6 i lengdehopp – 8,00 m
*EM 1971 i Helsingfors:  Gullmedalje i lengdehopp – 7,92 m, fram Igor Ter-Ovanesjan (7,91 m)
*OL 1972 i München: Nr 6 i lengdehopp – 7,96 m
*EM 1974 i Roma: Nr 7 i lengdehopp – 7,73 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Max Klauß|Max Klauß]]» frå ,  den 4. oktober 2014.*
Gilboafjellet

**Gilboafjellet** (hebraisk הר הגלבוע, *Har haGilboa*) er ei fjellkjede oppom Jezreeldalen nord i Israel.

## Historie
I Bibelen leia kong Saul, den første israelske monarken, eit åtak mot filistrane på Gilboafjellet. Slaget endar med at kongen fell på sitt eige svert og Jonatan vert drepen i slaget. David, som kjem til staden etter slaget, forbannar fjellet: «De Gilboa-fjell, gjev det aldri må falla dogg eller regn på dykk, gjev markene aldri må bera førstegrøde! For der låg tilsølte krigarskjold, Sauls skjold var ikkje smurt med olje.» (2. Samuel 1:21) 

## Geografi
Formasjonen strekkjer seg frå søraust til nordvest og grensar til høglandet på Vestbreidda og Beit She'an-dalen. Den grøne linja mellom Israel og Vestbreidda går sør og vest for ryggen. 

## Plante- og dyreliv

Kvart år blømer *Irus Ha-Gilboa*, ein rosa iris, på fjellet. Det er oppretta to naturreservat på Gilboa. Irus Ha-Gilboa naturreservat i 1970, som dekkjer 7,28&nbsp;km² og Aust-Gilboa-reservatet i 2005, som dekkjer 18,29&nbsp;km².

## Sjå òg
*Ma'ale Gilboa
*Meirav
*Gilboa regionale kommune

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Gilboa|Mount Gilboa]]» frå ,  den 4. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ann Packer

**Ann Elizabeth Packer** () er ein britisk tidligere friidrettsutøvar som tevla på sprint- og mellomdistanse. Ho vart olympisk meister på 800 meter og tok OL-sølv på 400 under sommarleikane i Tokyo i 1964.

## Aktiv
Packer vart nummer seks på 200 m i EM i friidrett 1962 i Beograd på tida 24,4. I same meisterskapen sprang ho startetappen for det britiske stafettlaget som tok bronsemedaljen på 4 x 100 meter.

Packer deltok i sommar-OL 1964 i Tokyo og vann sølvmedaljen på 400 meter, slått med to tidels sekund av Australias Betty Cuthbert. Etter å ha gått vidare til finalen på 800 m med knapp margin, gjorde Packer sitt livs løp i finalen eog spurta forbi leiande Maryvonne Dupureur frå Frankrike. Packer vann gullmedaljen på ny verdsrekord, 2.01,1, Dupureur tok sølv med 2.01,9.

Etter olympiaden la Packer opp som aktiv idrettsutøvar, og gifta seg med sprintaren Robbie Brightwell.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ann Packer|Ann Packer]]» frå ,  den 4. oktober 2014.*
Judeafjella

**Judeafjella** (hebraisk הרי יהודה *Harei Yehuda*, arabisk جبال الخليل, *Jibal al-Khalil*), òg kalla **Hebronåsane**, er ei fjellkjede i Israel og på Vestbreidda der Jerusalem og fleire andre bibelske byar ligg. Fjella når ei høgd på 1&nbsp;000 m.

## Geografi

Judeafjella går frå nord til sør gjennom Vest- og Aust-Jerusalem, Hebron, Betlehem og Ramallah. Fjella dannar eit naturleg skilje mellom Shephelah-kystslettene i vest og Jordandalen i aust. Judeafjella var dekte av tett skog i antikken. Åsane består av terra rossa-jorda over hard kalkstein.

## Geologi og førhistorie
Judeafjella er overflata av ei rekkje monokline foldingar som strekkjer seg nord-nordvest gjennom Israel. Foldinga er eit sentralt uttrykk for den syriske bogen av antiklin folding som byrja i sein krittid i nordaustlege Afrika og det sørvestlege Asia. Den syriske bogen strekkjer seg aust-nordaust over Sinai, og snur nord-nordaust gjennom Israel og heldt fram aust-nordaust inn i Syria. Den israelske delen ligg parallelt til Daudehavsforkastinga som ligg like i aust.

I førhistorisk tid levde det dyr i området som ikkje finst her lenger, som elefantar, flodhestar, sjiraffar og vassbøflar.

Fjellkjeda har karstlandskap med mange grotter, som stalaktittgrotta i Nahal Sorek nasjonalpark mellom Jerusalem og Beit Shemesh og området kring Ofra, der ein har funne fossil av plante- og dyreliv frå førhistoria.

## Samferdsle
Israel Railways har ein linje frå Beit Shemesh langs Sorekelva og Rephaimdalen til Jerusalem Malha togstasjon.

## Sjå òg
*Israelsk vin
*Turisme i Israel
*Dyr i Israel

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Judaean Mountains|Judaean Mountains]]» frå ,  den 4. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

* Bilete
* Judeafjella & Jerusalem
* Symbolisme og landskap: Etzionblokka i Judeafjella, Yossi Katz and John C. Lehr
Har Karkom

**Har Karkom** («Safranfjellet», òg kalla **Jabal Ideid**) er eit fjell i sørvest i Negevørkenen i Israel, halvvegs mellom Petra og Kadesh Barnea. På grunnlag av at israelittane reiste over Sinaihalvøya mot Petra i ei forholdsvis rett linje, har mange forskarar lurt på om Har Karkom kan vere det same som Sinaifjellet i Bibelen. Emmanuel Anati gjorde utgravingar ved dette fjellet og fann ut at det var eit stort kultsenter i eldre steinalder og det kringliggande platået var dekt med heilagdomar, altar, steinsirklar og steinsøyler, og over 40&nbsp;000 helleristingar.

Basert på desse funna har Anati forfekta at Har Karkom er Sinaifjellet i Bibelen, men den religiøse aktiviteten på staden ser ut til å ha hatt ein topp kring 2350-2000 fvt., og fjellet verka å ha vore forlate kanskje kring 1950-1000 fvt. Utvandringa frå Egypt er stundom datert til 1600-1200 fvt., men det finst ingen arkeologiske funn som støttar dette. Anati har i staden plassert utvandringa, basert på arkeologiske funn, til kring 2300 fvt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Har Karkom|Har Karkom]]» frå ,  den 4. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Har Karkom 
*Har Karkom på Tripod
*Har Karkom frå lufta
*Helleristingar i Karkom
Nærings- og fiskeridepartementet

**Nærings- og fiskeridepartementet** (**NFD**) er eit norsk departement som vart oppretta 1. januar 2014.

## Leiing
Nærings- og fiskeridepartementet har to statsrådar; næringsminister Cecilie Myrseth og fiskeri- og havminister Marianne Sivertsen Næss, begge frå Arbeidarpartiet. Næringsministeren er leiar for departementet, men det konstitusjonelle ansvar er delt mellom statsrådane.

## Soge
Departementet blei oppretta av det tidlegare Nærings- og handelsdepartementet og Fiskeri- og kystdepartementet, med unntak av kyst- og miljøavdelinga og delar av avdelinga for forskning, styring og administrasjon. I tillegg fekk departementet overført konkurransepolitisk avdeling frå det tidlegare Fornyings-, administrasjons- og kyrkjedepartementet, og ansvaret for selskapslovgiving frå Justis- og beredskapsdepartementet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Har Meron

**Har Meron** (hebraisk הר מירון, *Har Meron*; arabisk جبل الجرمق, *Jabal al-Jarmaq*) er eit fjell i Israel. Det er viktig i jødisk religiøs tru og delar av det er ein del av eit naturreservat.

Med ei høgd på 1208 meter over havet, er Har Meron det høgaste punktet i Israel, sjølv om mange fjell i Golanhøgdene er høgare.

## Har Meron naturreservat
I 1965 vart eit 84&nbsp;km² stort naturreservat oppretta. Det vart utvida med 1,199&nbsp;km²i 2005. Det er største og høgastliggande reservatet i Israel.

## Religiøs tyding

Landsbyen Meron og grava til rabbinaren Shimon bar Yochai ligg på Har Meron. I høve jubileet til dødsfallet hans på Lag B'Omer, samla tusenvis seg i fjellsida nær grava hans, og på sjølve Lag B'Omer.

## Klima

Meron har eit middelhavsklima med varme og tørre somrar og fuktige, kjølige vintrar. Det snør nokre gonger kvart år på Meron. I snitt er det 22 dagar i året med temperaturar over 32&nbsp;°C og 28 dagar med frost.





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Meron|Mount Meron]]» frå ,  den 4. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Har Arif

**Har Arif** (hebraisk הר חריף) er eit fjell med ei høgd på 1&nbsp;012 meters i Negevørkenen sør i Israel.

Fjellet ligg sentralt i Negevørkenen, kring 85 kilometer sørvest for byen Beersheba, 112 kilometer nordvest for byen Eilat, ved grensa til Egypt. Fjellet er det nest høgaste i Negevørkenen etter Har Ramon. Ein militærbase for Det israelske forsvaret ligg på fjellet på grunn av den strategiske plasseringa ved grensa til Egypt.

Restane av ein førhistorisk busetnad er oppdaga pås taden. Ei gruppe på 17 cisterner ligg kring 5 km aust for fjellet, som truleg vart bygd kring regjeringstida til kong Salomo, og var i bruk fram til det babylonske fangenskapet. Somme av vasscisternene vert framleis fylte med vatn om vinteren. 

## Bakgrunnsstoff
* Mount Arif  - published on the website of Midreshet Ben-Gurion

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Harif|Mount Harif]]» frå ,  den 4. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Cisterne

**Cisterne** eller **sisterne** (latin *cisterna*, som er avleidd frå *cista*, som tyder kiste/kasse, som igjen kjem frå det greske ordet *kistê*, som tyder kurv) er eit ilåt for ei væske, vanlegvis vatn. Cisterner vert oftast bygd for å samle inn og lagre regnvatn. Cisterner skil seg gjerne frå brunnar ved den vasstette kledninga. Moderne cisterner har kapasitet frå å halde på nokre få liter til å vere store vasstankar som kan halde fleire kubikkmeter, noko som gjer dei til vassreservoar.

Cisterner tetta med gips og kalk er avdekt i neolittiske landsbyer i Midtausten, til dømes ved Ramad og Lebwe, og ved slutten av 3000-talet fvt., som ved Jawa i nordaustlege Libanon, var cisterner vesentlig nyskapande teknikkar for vasshandtering i varme og tørre jordbrukssamfunn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Cisterne|Cisterne]]» frå ,  den 4. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* The Homestead Cistern, korleis byggje ei cisterne.
* Skilnaden mellom regntunner og innhaustingssystem
Dietmar Haaf

**Dietmar Haaf** () er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Stuttgart-Bad Cannstatt som tevla internasjonalt i lengdehopp. I 1990 vart han europameister i øvinga for Vest-Tyskland.

### Aktiv
Haaf vart junior-verdsmeister i 1986. Vinteren 1990 vann han lengde-tevlinga i innandørs-EM i Glasgow. Eit lite halvår seinare gjekk han heilt til topps under europameisterskapen i Split då han i sitt andre forsøk i tevlinga hoppa 8,25 m. I 1991 triumferte han i Sevilla i lengdehopp i innandørs-VM.

I den minneverdige lengde-tevlinga under friidretts-VM 1991 i Tokyo, der Mike Powell sette verdsrekord med 8,95 meter, vart Haaf nummer fire med 8,22 m. Året etter deltok han i sommarleikane i Barcelona, med klarde ikkje å nå finalen. Han vart i Paris 1994 innandørs europameister for andre gong.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1986 i Stuttgart: Nr 10 – 7,74 m
*VM 1987 i Roma: Utslått i kvalifiseringa (7,51 m -nr 26)
*EM 1990 i Split: Gullmedalje – 8,25 m, framom Ángel Hernández (8,15 m)
*VM 1991 i Tokyo: Nr 4 – 8,22 m
*OL 1992 i Barcelona: Utslått i kvalifiseringa (7,85 m -nr 14)
*EM 1994 i Helsingfors: Utslått i kvalifiseringa (7,55 m -nr 24)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Dietmar Haaf|Dietmar Haaf]]» frå ,  den 4. oktober 2014.*
Julija Petsjonkina

**Julija Sergejevna Petsjonkina** () er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Krasnojarsk som spesialiserte seg på 400 meter hekk. Ho vann VM-gull på 400 meter hekk og i 4x400 meter stafett under VM 2005. Perioden 2001-07 tok ho ein medalje på langhekken i samtleg fire verdsmeisterskapane.

### Aktiv
Julija Nosova fekk sitt gjennombrot ved friidretts-VM i Edmonton i 2001, der ho vann  sølvmedaljen på 400 meter hekk og sprang andre etappen på Russland sitt bronselag på 4x400 m stafett. To år seinare vart medaljehausten omsnudd i det neste VM i friidrett; i Paris-VM fekk ho sølv på den lange stafetten og bronse på langhekken. Tre veker før meisterskapen i Paris sette ho i Tula verdsrekord på 400 m hekk med 52,34 sekundar, ein rekord som har stått vedlag. Under sommar-OL 2004 vart Petsjonkina nummer åtte og sist i langhekkfinalen.

Petsjonkina vart ein av forgrunnsfigurane under VM i friidrett 2005 i Helsingfors. Ho presterte årsbeste i verda då ho den 13. august vann 400 m hekk på tida 52,90 sekundar. Dagen etter sprang ho startetappen for Russlands lag på 4 x 400 meter stafett. Saman med Olesja Krasnomovets, Natalja Antjukh og Svetlana Pospelova syrgde ho for ein suveren siger til Russland.

I 2007 vann Petsjonkina sølvmedaljen på 400 m hekk under friidretts-VM i Osaka med tida 53,50. Ho la opp i 2009.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Julija Sergejewna Petschonkina|Julija Sergejewna Petschonkina]]» frå ,  den 4. oktober 2014.*
Har Ramon

**Har Ramon** er eit fjell i Negevørkenen i Israel, nær grensa til Egypt og vest for det kjende Ramonkrateret. Det ligg 1037 meter over havet og er det hgøaste fjellet i Negevfjella.

Fjellet er det høgaste fjellet i det sørlege Israel. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Ramon|Mount Ramon]]» frå ,  den 4. oktober 2014.*
Har Sedom

**Har Sedom** (hebraisk הר סדום, *Har Sedom*) eller **Jebel Usdum** (arabisk جبل السدوم, *Jabal(u) 'ssudūm*) er eit fjell langs sørvestkysten av Daudehavet i Israel, og ein del av Judeaørkenen naturreservat. Har Sedom byrja å stige for tusenvis av år sidan og veks seg stadig høgare med ein fart på 3,5&nbsp;mm i året.

Fjellet er merkverdig fordi det nesten utelukkande består av halitt eller steinsalt. Det ligg 226 meter over Daudehavet, men likevel 170 meter under havnivå. På grunn av forvitring, skil somme delar av fjellet seg ut. Ei av desse søylene har fått namnet «Lots hustru», ein referanse til soga om kona til Lot under øydelegginga av Sodoma og Gomorra.

## Sjå òg
*Judeaørkenen
*Naturreservat i Israel
*Turisme i Israel

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Sodom|Mount Sodom]]» frå ,  den 4. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Har HaMenuchot

**Har HaMenuchot** (hebraisk הר המנוחות, tyder «fjellet til dei som kviler», òg kalla **Givat Shaul-gravplass**) er den største gravplassen i Jerusalem i Israel. Åsen ligg vest i byen i bydelen Givat Shaul med utsyn mot Mevaseret Zion i nord, Motza i vest og Har Nof i sør. Gravplassen vart opna i 1951 på 30 hektar land, og har gradvis blitt utvida sidan den gongen. I 2008 var gravplassen 58 hektar og over 150&nbsp;000 menneske ligg gravlagd der.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Har HaMenuchot|Har HaMenuchot]]» frå ,  den 4. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
Har Hotzvim

**Har Hotzvim** (hebraisk הר חוצבים) er ein høgteknologipark nordvest i Jerusalem i Israel. Det er hovudsenteret i byen for vitskapsbaserte og teknologiske industriar, som Intel, Teva, Amdocs, NDS, Ophir Optronics, Sandvine, Radware og IDT Global Israel. I tillegg til store føretak, husar parken òg kring 100 mindre og mellomstore høgteknologiføretak. I 2011 var Har Hotzvim arbeidsplassen til 10&nbsp;000 menneske.

Parken vart grunnlagd tidleg i 1970-åra av Jerusalem økonomiske samarbeid for å utvikle høgteknologiindustrien i Jerusalem. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Har Hotzvim|Har Hotzvim]]» frå ,  den 5. oktober 2014.*  


## Bakgrunnsstoff
*Bilete av Teva-bygget i Har Hotzvim
Skopusfjellet

**Skopusfjellet** (hebraisk הַר הַצּוֹפִים *Har HaTsofim*; arabisk جبل المشارف **', جبل المشهد **' eller جبل الصوانة Ǧabal al-Swana) er eit fjell (826 meter over havet) nordaust i Jerusalem. Etter den arabisk-israelske krigen i 1948 vart Skopusfjellet ein SN-verna israelsk eksklave i det Jordan-styrte territoriet, fram til seksdagarskrigen i 1967. I dag ligg Skopusfjellet innafor kommunegrensene til byen Jerusalem.

## Namn
Åsryggen aust for både den gamle og moderne Jerusalem gjev flott utsyn over byen. Sidan hovuddelen av ryggen heiter Oljeberget, vart namnet «utkikk» nytta om ein topp nordaust for gamlebyen. Dette har ført til dei forskjellige namna på hebraisk arabisk, gresk og latinsk, som alle tyder «utkikk».

## Historie

### Antikken
Med utsyn over Jerusalem var Skopusfjellet ein strategisk viktig stad som base, der ein kunne angripe byen frå. Den 12. romerske legionen hadde leir her i år 66 evt. I år 70, då krigen var over og øydelegginga av Det jødiske tempelet vart Skopusfjellet nytta som ein base for den endelege kringsetjing av byen av den same 12. legionen, i tillegg til andre legionar.

### Moderne tid
Den nøyaktige plasseringa av Skopusfjellet er ikkje kjend. Han er i antikke kjelder skildra å vere i nordaust på ryggen som omfattar Oljeberget, og som ruvar over Jerusalem i aust. Då sionistorganisasjonen valde å bygge eit nytt jødisk institutt for høgare utdanning, som etter kvart vart Det hebraiske universitetet, meinte dei det var uklokt å prøve å få midlar til å legge dette til Oljeberget, som er viktig for kristendomen. Dei valde i staden ei høgd i nærleiken, som dei valde å kalle Skopusfjellet. Namnet vart etter kvart daglegdags.

## Galleri

Fil:Jerusalem war cemetery 2.JPG|Jerusalem britiske krigsgravplass
Fil:Har Hatsofim IMG 7790.jpg|Nikanorgrotta
Fil:HaMate HaArtzy 2 Jerusalem.jpg|Det nasjonale politihovudkvarteret i Israel
Fil:Hadassa 1.JPG|Hadassah sjukehus - Skopusfjellet
Fil:Bezalel.jpg|Bezalel kunstakademi


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Scopus|Mount Scopus]]» frå ,  den 5. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*Skopusfjellet - Hebraisk universitet 
*Skopusfjellet - Brigham Young universitet
* Bilete frå Jerusalem - Skopusfjellet
Har Kedumim

**Har Kedumim** (hebraisk הר הקפיצה arabisk جبل القفزة) er eit fjell i Nasaret, nær byen Nof HaGalil.

Mange meiner at det er staden der Jesus vart avvist, som skildra i Lukasevangeliet 4:29-30 - Folket i Nasaret, som ikkje aksepterer Jesus som Messias, prøver å presse han utfor fjellet, men «han gjekk midt igjennom flokken og bort derifrå.»

Arkeologiske utgravingar i Qafzehgrotta i fjellet har funne spor av menneske, som er estimerte til å vere 100&nbsp;000 år gamle. Menneskeskjelett vart funnen gravlagd i raud oker, som indikerer at gravene var symbolske. Før denne oppdaginga trudde forskarar at symbolsk resonnement utvikla seg mykje seinare, for kring 50&nbsp;000 år sidan.

På 1900-talet låg det eit steinbrot i fjellet. Hovudveg 60 går gjennom ein tunnel i fjellet, der det gamle steinbrotet låg, og knyter Afula og Jezreeldalen til Nasaret.

Den 14. mai 2009 heldt pave Benedikt XVI ei messe på fjellet då han vitja Israel. 40&nbsp;000 menneske deltok i messa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Precipice|Mount Precipice]]» frå ,  den 4. oktober 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Har Nitai

**Har Nitai** (hebraisk הר נתאי, *Har Nitai*) er eit fjell i Israel, vest for Genesaretsjøen, nord for byen Tiberias og like vest for Har Arbel. Har Nitai er kalla opp etter Nittai av Arbela. Klippene i både Nitai og Arbel er synlege når ein ser sørvestover frå Capernaum ved breidda av Genesaretsjøen.

Ein dal med ei elv skil fjellet Har Nitai frå Har Arbel. Det ligg ein lund og ruinar av ein gammal busetnad på toppen av Har Nitai. RUinane er ikkje grave ut og identiteten til staden er ukjend. Aust på staden ligg ruinane av ein gammal mur, kring 80 meter aust for muren er eit stup. 

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Nitai|Mount Nitai]]» frå ,  den 4. oktober 2014.*
Katrin Krabbe

**Katrin Krabbe** () er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Neubrandenburg i Mecklenburg-Vorpommern som tevla for Aust-Tyskland og frå 1991 for Tyskland. Ho vart europameister på både 100 og 200 meter, samt 4x100 m stafett i 1990, året etter vart ho også verdsmeister på 100 m og 200 m under friidretts-VM i Tokyo. 

## Aktiv
I 1988 sette Krabbe personleg rekord på 100 m med 10,89 sekundar og vart utteken til sommar-OL i Seoul. Ho deltok i Seoul på 200 m, der ho rauk ut i semifinalane.

Krabbe fekk sitt store gjennombrot under europameisterskapen i Split i 1990. Etter 10,89 og ein suveren siger på 100 meter framfor to landskvinner, sigra ho seg to dagar seinare sigeren også på 200 m. Her vann ho på tida 21,95 sekundar framom landskvinna Heike Drechsler, som fekk notert 22,19. Dagen etter sigeren på 200 m sprang Krabbe andreetappe for Aust-Tyskland på 4x100 m stafett. Saman med Silke Möller, Kerstin Behrendt og Sabine Günther syrgde ho for at Aust-Tyskland susa i mål på 41,68 sekundar, sølvvinnarane frå Vest-Tyskland brukte 43,09.

Den 27. august 1991 tok Krabbe sin fyrste VM-tittel då ho vann gullmedaljen på 100 m under friidretts-VM i Tokyo. Vinnartida vart 10,99 sekundar, Gwen Torrence frå USA og Merlene Ottey frå Jamaica kom halsande inn til sølv og bronse på 11,03 og 11,06. Tre dagar seinare vart rekkefylgja den same for dei tre sprintarane på 200 meter. Krabbe vann med 22,09 sekundar, Torrence hadde 22,16 og Ottey 22,21. Den 1. september deltok Krabbe fyrst på Tysklands stafettlag på 4 x 100 m stafett, og halvannan time seinare, på laget på 4 x 400 meter. Begge laga kom i mål til bronsemedaljar.

### Doping
I juli 1992 vart det funne spor etter dopinmiddelet clenbuterol i ei urinprøve, og Krabbe vart utestengd frå idretten i eitt år av det tyske friidrettsforbundet. Det internasjonale friidrettsforbundet, IAAF, forlengde utestenginga med to år. Krabbe gjekk i 1995 til rettssak mot det internasjonale friidrettsforbundet og vart i 2001 tilkjend 1,2 millionar tyske mark i skadeserstatning for tapte yrkesinntekter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Katrine Krabbe|Katrine Krabbe]]» frå ,  den 5. oktober 2014.*
Marie-José Pérec

**Marie-José Pérec** () er ein fransk tidlegare friidrettsutøvar, fødd i Guadeloupe, som tevla i sprint og hekkeløp. Ho vann olympiske gullmedaljar på 400 meter i 1992 og på både 200 og 400 meter i 1996. To gongar vart ho verdsmeister på 400 meter, fyrst i 1991 og så i 1995. I 1994 tok ho EM-gull på 400 m og 4x400 m stafett.

## Aktiv
Pérec fekk sitt gjennombrot då ho i 1990 tok bronsemedaljen på 400 m ved europameisterskapen i Split. Med tida 50,84 sekundar splitta ho den austtyske trioen på distansen og tok bronsemedaljen. Året etter gjorde ho eit fenomenalt løp på 400 meter i VM i friidrett 1991 i Tokyo. Ho kom i mål til gullmedalje på tida 49,13, og viste førre års europameister, Grit Breuer frå Tyskland, til sølvplass, trass i sterke 49,42.

Under sommarleikane 1992 i Barcelona vart Pérec olympisk meister på 400 m med tida 48,83 sekundar, framom sovjetiske Olha Bryzhina som fekk notert 49,05. Året etter forbetra ho den franske rekorden på 200 meter til 21,99 sekundar. I 1994 vann ho EM-gull på 400 m og i 4x400 m stafett for Frankrike under meisterskapen i Helsingfors. Pérec vann sin andre VM-tittel på 400 m ved friidretts-VM 1995 i Göteborg. Same sesongen sette ho fransk rekord på 400 m hekk med gode 53,21 sekundar.

Pérec var i sitt livs form under dei olympiske leikane 1996 i Atlanta. Den 29. juli 1996 sette ho olympisk og fransk rekord på 400 meter med 48,25 sekundar, der Australias Cathy Freeman vart ein god nummer to med 48,63. Tre dagar seinare, den 1. august, vart Pérec dobbeltvinnar då ho med 22,12 vann gullmedaljen også på 200 m, Merlene Ottey frå Jamaica tok sølvmedaljen på 22,24 m.

Etter 1996 var ho mykje plaga med skadar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Marie-José Pérec|Marie-José Pérec]]» frå ,  den 5. oktober 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Inga Bolstad

**Inga Reidun Bolstad** () vart utnemnd til ny riksarkivar i Noreg i juni 2014. Ho kom frå Skatteetaten, der ho hadde hatt leiarstillingar gjennom dei siste fjorten åra.

## Kjelder
Sharonsletta

**Sharonsletta** (hebraisk שרון) er den nordlege halvdelen av kystsletta i Israel. Den største byen her er Netanya.

Sletta ligg mellom Middelhavet i vest og Samariaåsane, 15&nbsp;km i aust. Ho strekkjer seg frå Haifa og Karmelberget i nord til Yarkonelva i sør, i utkanten av dagens Tel Aviv, etter kring 90&nbsp;km. Delar av sletta ligg innafor Haifa, Sentral og Tel Aviv-distrikt i Israel. I 2008 budde det i alt 1&nbsp;131&nbsp;600 innbyggjarar på Sharonsletta, 965&nbsp;300 av dei (85,3%) er jødar og 166&nbsp;300 (14,6%) arabarar.

Saronsletta er nemnt i Bibelen (1 Krøn. 5:16, 27:29; Jesaja 33:9, 35:2, 65:10), mellom anna den kjende referansen til den gåtefulle «blomen frå Saron» (Høgsongen 2:1). I antikken var sletta særleg grøderik og tett folkesett. Sionistiske emigrantar kom her tidleg på 1900-talet og folkesette regionen med mange busetnader. I 2008 var sletta den tettast folkesette regionen i Israel.

## Sjå òg
*Sarona, ein tempelriddarbusetnad på Sharonsletta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sharon plain|Sharon plain]]» frå ,  den 5. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
Beit Netofa-dalen

**Beit Netofa-dalen** (hebraisk בקעת בית נטופה) er ein dal i Nedre Galilea i Israel, halvvegs mellom Tiberias og Haifa. Han dekkjer 46&nbsp;km² og er den største dalen i Galilea og ein av dei største i det sørlege Levanten. Namnet Beit Netofa-dalen finst først i Mishna og seinare i mellomaldersk rabbinarlitteratur, og har fått namn etter den jødiske busetnaden frå romartida, Beth Netofa, som låg i nordaustenden av dalen. Det arabiske namnet på dalen er *Sahel al-Batuf* og er omtalt som *Vallée Battof* i krossfarardokumenter.

## Geografi

Dalen er 16&nbsp;km lang og i snitt 3&nbsp;km brei, og er ein graben forma av to parallelle forkastingar som går aust-vest. Han ligg mellom to horstar som dannar Yodfatfjella i nord og Tur'anfjella i sør. Kalksteinsåsane i aust indikerer at dalen òg er forma av karstiske prosessar. Lang og smal og omringa av bratte åssider, består dalen av feit leire som vatnet har vanskar med å trenge gjennom, og ein får derfor stundom flaum i dalen om vinteren, noko som alt vart skildra på 1300-talet av den arabiske mellomaldergeografen Al-Dimashqi.

Den 7. februar 1950 registrerte ein vêrstasjon i dalen den lågaste temperaturen som er målt i Israel nokon gong, -13,7&nbsp;°C.

### Busetnader

Den frodige dalen vert nytta til jordbruk og er stort sett eigd og oppdyrka av innbyggjarane frå forskjellige arabiske busetnader i området rundt, som Kafr Manda, Sakhnin, Arraba, Bi'ina, Eilabun, Uzeir og Rumana. Delar av dalen er òg eigd av innbyggjarar frå Yodfat, Tzippori og kibbutz HaSolelim. Andre landsbyar i regionen er Bu'eine Nujeidat, Hanaton, Bir al-Maksur og Dmeide.

### Nasjonal vasstransport

Beit Netofa-kanalen er ein del av Nasjonal vasstransport, som går gjennom dalen. Den 17&nbsp;km lange, opne kanalen, vart bygd med ein oval base på grunn av leirjorda. Breidda på kanalen er 19-20 meter og han er 2,60 meter djup. Sørvest i Beit Netofa-dalen munnar kanalen ut i dei to Eshkol-reservoara, der vatnet vert reinsa og testa før det flyt sørover mot Negev.

### Arkeologiske funn

Det er gjort fleire arkeolgiske funn i dalen. Dei tidlegaste er frå kalkolittisk tid og er funnen i vestsida nær Kafr Manda. Her fann ein mange flintreiskap, spydspissar og keramikk.

To tellar ligg i dalbotnen. Den første er Tel Hanaton (Tell Bedeiwiyeh), som dekkjer kring 5 hektar og dominerer vestenden av dalen.  Hanaton er identifisert som Hinnatuni i Amarnabreva, og i følgje Bibelen vart denne og området rundt styrt av Sebulonstammen. Den andre tellen, Tell el-Wayiwat, er 0,4 hektar og stig 3,5 meter over dalbotnen i austenden.

## Sjå òg
* Al-Batuf regionale kommune

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Beit Netofa Valley|Beit Netofa Valley]]» frå ,  den 5. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*
*
Beracah

**Beracah** er ein dal i Det gamle testamentet. Han vart kalla  «Velsigningsdalen» (velsigning er *berakhah* på hebraisk) av Josjafat etter sigeren hans over Moab og Ammon, slik det står fortalt i Andre Krønikebok.

Dalen ligg langs hovudvegen frå Hebron til Jerusalem.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Beracah|Beracah]]» frå ,  den 5. oktober 2014.*  
 
Andre Krønikebok 20:1-30
Kjemisk absorpsjon

**Kjemisk absorpsjon** viser til opptak av gassar eller væsker (kalla absorbentar) i eit anna stoff (absorbator). Det blir særleg brukt om løysing av ein gass i ei væske. Ved absorpsjon blir molekyla frå absorbenten fordelt jamnt overalt i absorbatoren. Ein prosess der gassen eller væska berre legg seg på overflata, slik at dei lett kan skiljast ut att, blir kalla adsorpsjon.

Absorpsjons-koeffisienten fortel kor mykje av ein gass ein viss væskemengd kan ta opp. Gassmengden som kan absorberast veks med aukande trykk, jamfør Henrys lov. I kjemiteknikk nytter ein absorpsjon mellom anna til å fjerna ureinande gassa, til dømes SO2 frå avgassar.

## Sjå og
* adsorpsjon
* absorpsjonsapparat

## Kjelder

* «Absorpsjon: kjemi» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 12. oktober 2014.
Hamatzlevadalen

**Hamatzlevadalen** eller **Krossdalen** (hebraisk עמק המצלבה, *Emek Hamatzlevah*) er ein dal vest i Jerusalem, kalla opp etter Krossklosteret som ligg i dalen.

Klosteret vart bygt på 1000-talet, under regjeringstida til kong Bagrat IV av det georgiske Giorgi-Prokhore av Shavsheti. Ein trur at staden opphavleg vart innvigd som kloster på 300-talet etter instruksjonar frå den romerske keisaren Konstantin den store, som seinare gav staden til den georgiske kongen Mirian III av Iberia etter landet hans konverterte til kristendomen i 327.

På vestsida av dalen ligg åsen Givat Ram, med Israel Museum og Knesset som ligg oppom dalen. I aust ligg bydelen Rehavia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Valley of the Cross|Valley of the Cross]]» frå ,  den 5. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Shfela

**Shfela** eller **Shephelah** (hebraisk הַשְּפֵלָה eller שְׁפֵלַת יְהוּדָה *Shfelat Yehuda*, «Dei judeiske forberga») er eit lågland sør i det sentrale Israel som strekkjer seg over 10–15 km mellom Hebron-fjellet og kystsletta. Det var ein av regionane som tilhøyrte Juda-stamma i Bibelen. I dag er Shfela stort sett eit landleg område med mange gardar. 

## Referansar i Bibelen
Shfela er nemnt i Det gamle testamentet, in Femte Mosebok 1:7 (dalen); Josva 9:1 (dalane); 10:40 (dalen); 11:2, 16 (dalen); 12:8; 15:33; Domarane 1:9; 1. Kongebok 10:27; Jeremia 17:26; 32:44; 33:13; Obadja 1:19; Sakarja 7:7; 1. Krønikebok 27:28; 2. Krønikebok 1:15; 9:27; 26:10; 28:18. Shfela var åstad for mange slag i Bibelen. Under Bar Kokhba-opprøret vart det grave ut tunnelar i åsane, som danna eit utførleg bunkersystem for å kunne slå romarane. 

## Geografi
Shfela er ei frodig, bølgjande slette. Ein av dei viktigaste kjenneteikna er åsane som er danna av mergel-dekt, mjuk kalk, i motsetnad til Judeafjella som består av hard kalk og dolomitt. Jordsmonnet i dalen og dei nedre områda har høgt sandinnhald, i tillegg til store område med grøderik jord. Det kan stundom oppstå myrområde i regntida. Dei sørlege delane består av løss, medan områda nord for Ashkelon består av leire.

Shfela ligg 120-450 meter over havet og har eit temperert middelhavsklima til halvtørt klima.

Ei rekkje dalar som går aust til vest, skjer gjennom Shefelah. Frå nord til sør er desse Ayalondalen, Sorekdalen, Elahdalen, Guvrindalen, Lachishdalen og Adorayimdalen. Dei bibelske byane som vart grunnlagd der vakta over dei indre byane og utnytta handelen som passerte gjennom området. Ayalon var hovudvegen til Jerusalem etter Horon.

Det er mange grotter sør i Shfela, og mange av dei er bjølleforma, som dei i Beit Guvrin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shfela|Shfela]]» frå ,  den 5. oktober 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Soils of the Coastal Plain and the Shefela
Ta'anakh

**Ta'anakh-regionen** (hebraisk חבל תענך, *Hevel Ta'anakh*), òg kalla **Ta'anachim** (hebraisk תענכים), er eit område sør for Jezreeldalen i Israel og aust for Wadi Ara. Området er kalla opp etter den bibelske byen, og ligg like over Den grøne linja nordvest på Vestbreidda. I 1950-åra var området busett av emigrantar frå Marokko, Tunisia, Kurdistan og Polen.

Det meste av regionen ligg i Gilboa regionale kommune.

## Landsbyar
*Adirim
*Avital
*Barak
*Dvora
*Gadish
*Meitav
*Mlea
*Nir Yafeh
*Prazon
*Ram-On

## Sjå òg
*Ti'inik

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ta&#39;anakh|Ta&#39;anakh]]» frå ,  den 5. oktober 2014.*
Tel Aviv storbyområde

**Tel Aviv storbyområde** (hebraisk מֶטְרוֹפּוֹלִין תֵּל אָבִיב) eller **Gush Dan** (hebraisk גּוּשׁ דָּן), er eit storbyområde inkludert område frå både Tel Aviv og Sentral-distriktet i Israel. Området er nært knytt til byen Tel Aviv gjennom sosiale, økonomiske og kulturelle band. Han ligg langs den israelske middelhavskysten. Tel Aviv storbyområde er det største storbyområdet i Israel og har eit estimert folketal på 3&nbsp;464&nbsp;100 innbyggjarar, av desse er 95 %  (3&nbsp;286&nbsp;500) israelske jødar. 42 % av innbyggjarane i Israel bur i dette området.

## Byar i Gush Dan
Innbyggjartalet i byane i området er:

**Over 400&nbsp;000**

*Tel Aviv 414&nbsp;600

**Over 200&nbsp;000**

*Rishon LeZion 235&nbsp;100
*Ashdod 214&nbsp;900
*Petah Tikva 213&nbsp;900

**Over 100&nbsp;000**

*Netanya 192&nbsp;200
*Holon 185&nbsp;300
*Bnei Brak 168&nbsp;800
*Ramat Gan 148&nbsp;400
*Bat Yam 129&nbsp;400
*Rehovot 115&nbsp;700

**Over 50&nbsp;000**

*Herzliya 88&nbsp;000
*Kfar Saba 85&nbsp;600
*Modi'in-Maccabim-Re'ut 82&nbsp;900
*Lod 70&nbsp;000
*Ra'anana 69&nbsp;200
*Ramla 65&nbsp;800
*Giv'atayim 55&nbsp;700

**Over 10&nbsp;000**

Hod HaSharon, 
Modi'in Illit,
Rosh HaAyin,
Ramat HaSharon,
Ness Ziona,
El'ad,
Yavne,
Kiryat Ono,
Yehud-Monosson,
Tira,
Giv'at Shmuel,
Kafr Qasim,
Qalansawe,
Be'er Ya'akov,
Even Yehuda,
Gan Yavne,
Ganei Tikva,
Gedera,
Giv'at Shmuel,
Jaljulia,
Kfar Yona,
Kiryat Ekron,
Kokhav Ya'ir,
Mazkeret Batya,
Shoham,
Tel Mond,
Tzoran-Kadima


Fil:Gush Dan.png|Kart over Gush Dan
Fil:Location telaviv.png|Kart over det indre storbyområdet
Fil:Tel Aviv SPOT 1083.jpg|Satellittbilete av den indre ringen i Gush Dan
Fil:Tel Aviv Area at Night (ISS026-E-28912).jpg|Astronautbilete av Tel Aviv-området om natta
Fil:Modiin-vue general.jpg|Modi'in-Maccabim-Re'ut
Fil:BeginBlvd.JPG|Ashdod
Fil:Netanya skyline - hoyasmeg.jpg|Netanya
Fil:Peta Tikwa.jpg|Petah Tikva
Fil:Tel Aviv Beachs.jpg|Tel Aviv-stranda


## Storbyringar
Israelsk statistisk sentralbyrå deler Tel Aviv storbyområde inn i fire:


**Merknadar**
*1 «Jødar og andre» omfattar israelske jødar, ikkje-arabiske kristne og dei som ikkje er klassifisert av religion
*2 Kjerneområdet omfattar byen Tel Aviv.
*3 Den indre ringen omfattar byane Bat Yam, Holon, Ramat HaSharon, Ramat Gan, Giv'atayim, Bnei Brak, Herzliya, Or Yehuda, Giv'at Shmuel og Kiryat Ono, i tillegg til mindre byar (lokale kommunar)
*4 Den midtre ringen omfattar byane Petah Tikva, Ra'anana, Rishon LeZion, Hod HaSharon, Kfar Saba, Yehud, Ramla, Lod, Rosh HaAyin, Ness Ziona og Rehovot, i tillegg dei mange mindre byar (lokale kommunar).
*5 Den ytre ringn omfattar byane Tayibe, Netanya, Modi'in-Maccabim-Re'ut, Ashdod, og mindre byar (lokale kommunar).

## Sjå òg
*Byar i Israel

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tel Aviv Metropolitan Area|Tel Aviv Metropolitan Area]]» frå ,  den 5. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Per Halle

**Per Halle** () er ein norsk tidlegare mellom- og langdistanseløpar. Han vart norsk meister på 5000 meter i 1972, og vann fire NM-sølv og NM-bronsar på 1500 m, 5000 m og 10000 i tida 1969-74. I 1972 vart han nummer sju på 5000 m under olympiaden i München. Halle var medlem av IF Sturla i Drammen. Han er far til Gunhild Halle Haugen.

## Aktiv
Allereie som junior nådde den lettbygde Halle noregstoppen på 5000 m. 21 år gammal sprang han for fyrste gong under 14 minuttar på distansen, tida 13.56,0 førte han opp på femteplass på noregsstatistikken på 5000 m. I 1971 persa han med 13.45,2, den beste tida på 5000 m av ein nordmann det året. Endå betra var han på 10&nbsp;000 m, der han sette ny norsk rekord med 28.36,4, ein rekord han same sesongen mista til Arne Risa som presterte 28.24.4. Både Risa og Halle deltok på mila i Helsingfors-EM, men Halle gjorde eit svakt løp og vart nummer 29.

Halle vart norsk meister på 5000 m då han i august 1972 i Stavanger slo Knut Børø i spurten og kom i mål på tida 13.56,0. Nokre veker seinare gjorde han eit godt løp under OL i München og kvalifiserte seg til finalen på distansen. I finalen sprang Halle inn til sjuandeplass på tida 13.34,4, ny norsk rekord med tre sekundar i høve til den gamle.

I juni 1974 forbetra han den norsk milrekorden til 28.23,4 på Stockholm stadion under ein landskamp mellom Sverige, Noreg og Aust-Tyskland. Rekorden stod berre i fire veker, då Knut Børø i landskampen mot Bulgaria vann 10&nbsp;000 m på 28.14,6. På 5000 m forbetra Halle den personlege rekorden til sterke 13.27,6 på Bislett stadion i slutten av juli, men var likevel berre nummer fire på distansen i Noreg gjennom 1974. Dermed fekk han berre delta på 10&nbsp;000 m under EM i friidrett 1974 i Roma, der han braut løpet.

### Medaljar i norske meisterskap
*1969: Bronsemedalje på 5000 m – 14.15,6
*1970: Sølvmedalje på 5000 m – 14.13,6, bakom Arne Kvalheim (14.13,6)
*1971: Sølvmedalje på 5000 m – 14.05,8, bakom Arne Kvalheim (14.05,0)
*1972: Gullmedalje på 5000 m – 13.56,0, framom Knut Børø (13.57,8), og bronsemedalje på 1500 m – 3.46,7
*1973: Sølvmedaljar på 5000 m og 10000 m (14.14,8 og 29.46,8), bakom Knut Børø (14.08,0 og 29.43,6) 
*1974: Bronsemedalje på 5000 m – 14.05,8

## Kjelder
* friidrett,no
Bjørn Grimnes

**Bjørn Grimnes** () er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar som representerte Kongsberg Idrettsforening. Han deltok i spydkast, ei øving han i perioden 1972-78 vann tre NM-gull i. Hans fremste internasjonale resultat var femteplassen i dei olympiske sommarleikane 1972.

## Aktiv
Grimnes var i noregstoppen allereie i 1970-essongen, med 77,42 meter var han nummer to på årsstatistikken og tok òg sølv under friidretts-NM. Året etter forbetra han den personlege rekorden til 78,62 m.

Gjennom 1972-sesongen hadde han stor framgang. Under Bislett-leikane kasta han heile 84,70 m og vann føre ein så dyktig spydkastar som Miklós Németh frå Ungarn som oppnådde 84,06 m. Einast Terje Pedersen og Egil Danielsen av norske spydkastarar hadde då betre personbeste enn Grimnes. Grimnes deltok så i september 1972 i sommar-OL i München, der han kvalifiserte seg til spydfinalen som tolvte- og sistemann. I finalen heva han prestasjonane og kom på femteplass etter eit lengstekast på 83,08 meter, mindre enn halvannan meter bak bronsemedaljøren. Gull- og sølvvinnarane Klaus Wolfermann og Jānis Lūsis var i ei klasse for seg med høvesvis 90,48 m og 90,46 m.

Grimnes vart noregsmeister i spydkast i 1972, 1973 og 1978. Han pynta på den personlege rekorden då han nådde 84,90 m i 1973. I 1976 vart han nummer fjorten i dei olympiske leikane i Montreal.

Han sette personleg rekord i juni 1978 i med 88,32 m.

### Medaljar i norske meisterskap
*1970: Sølv – 73,74 m, bakom Arve Olsson (78,02 m)
*1971: Bronse – 75,22 m
*1972: Gull – 84,70 m, framom Jan Pedersen (73,72 m)
*1973: Gull – 75 ,90 m, framom Harald Lorentzen (75,74 m)
*1977: Bronse – 72,24 m
*1978: Gull – 82,70 m, framom Terje Thorslund (79,14 m)
*1979: Bronse – 77,52 m
*1980: Bronse – 79,80 m

## Kjelder
* friidrett.no
Sysselmeisteren på Svalbard

**Sysselmeisteren på Svalbard**, tidlegare **Sysselmannen på Svalbard**, er regjeringa i Noreg si øvste representant på øygruppa Svalbard, som er underlagd Justis- og beredskapsdepartementet.

## Organisasjon
Sysselmeisteren har same myndigheit som ein statsforvaltar, men han er òg politimeister og notarius publicus, i tillegg til å ha andre offentlege funksjonar jf. svalbardlova §&nbsp;5. Han skal vidare sjå etter at rettane og ansvaret Noreg har, etter Svalbardtraktaten, vert overheldt.  

Sysselmeisteren på Svalbard vert tilsett for tre år med mogelegheit for ei forlenging med inntil to år. Sysselmeisteren held til i Longyearbyen med totalt 37 personar som arbeider i etaten. Sidan 2021 har Lars Fauske vore sysselmeister på Svalbard.

## Namn
Den offisielle tittelen sysselmann, og kjend som syslemann, vart endra av regjeringa Solberg til sysselmeister den 1. juli 2021 av di ein ynskja å ha ein kjønnsnøytral tittel. Fylgjeleg fekk sysselmeisteren på Svalbard også ein ny logo.

## Tidlegare syslemenn
* 2015–2021 : Kjerstin Askholt
* 2009–2015 : Odd Olsen Ingerø
* 2005–2009 : Per Sefland
* 2005–2005 : Sven Ole Fagernæs
* 2001–2005 : Odd Olsen Ingerø
* 1998–2001 : Morten Ruud
* 1995–1998 : Ann-Kristin Olsen
* 1991–1995 : Odd Blomdal
* 1986–1991 : Leif Eldring
* 1982–1986 : Carl A. Wendt
* 1978–1982 : Jan S. Grøndahl
* 1974–1978 : Leif Eldring
* 1970–1974 : Frederik Beichmann
* 1967–1970 : Stephen Stephensen
* 1963–1967 : Tollef Landsverk
* 1960–1963 : Finn Backer Midbøe
* 1956–1960 : Odd Birketvedt
* 1945–1956 : Håkon Balstad
* 1935–1942 : Wolmer Marlow
* 1933–1935 : Helge Ingstad (fullmektig)
* 1932–1933 : Wolmer Marlow (konstituert sysselmann)
* 1925–1935 : Johannes Gerckens Bassøe

## Kjelder
Tzahar

**Tzahar** (hebraisk צח"ר) er ein region i Galilea i Israel. Namnet er eit akronym for dei tre byane i regionen: Safed (*Tzfat*), Hazor HaGelilit og Rosh Pinna. Innbyggjarane er nesten utelukkande jødiske og tel kring 40&nbsp;000.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tzahar|Tzahar]]» frå ,  den 5. oktober 2014.*
Uvda

**Uvda** (hebraisk עובדה) er namnet på ein region i sørlege område av Negevørkenen, like nord for Eilat.

Namnet kjem frå det hebraiske ordet *uvda* (som tyder fakta). Regionen vart erobra under operasjon Uvda i den arabisk-israelske krigen i 1948, då Det israelske forsvaret gjekk inn i området for å opprette 'Ex factis jus oritur' (fakta på bakken), og derfor namnet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Uvda (Israel)|Uvda (Israel)]]» frå ,  den 5. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Manassesletta

**Manassesletta** (hebraisk רָמַת מְנַשֶּׁה, *Ramat Menashe*) er eit geografisk område nord i Israe mellom Karmelberget og Amirfjellet/Umm al-Fahm. Sjølv om sletta ligg i fjellområdet, ligg ho berre kring 200 meter over havet, og er 400 moh. på det høgaste. Sletta grensar til Jezreeldalen i nordaust, Yokne'amelva i nordvest, Wadi Ara i søraust og Nadivdalen i sørvest. Ramat Menashe er kalla *Balad ar-Ruha* på arabisk, som tyder «landet med vindane».

Menassehsletta, òg kalla Ramot Menashe, fekk offisiell status som biosfærereservat av UNESCO i 2011. Dette kom av at sletta var «ein mosaikk av økologiske system som representeret Middelhavet sin versjon av dei globale eviggrøne lêrbladskogane.»

## Stader
Dei følgjande stadane finst på Manassesletta:
*Dalya
*Ein HaEmek
*Ein HaShofet
*Gal'ed
*Ramat HaShofet
*Ramot Menashe

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Plain of Manasseh|Plain of Manasseh]]» frå ,  den 5. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Wadi Ara

**Wadi Ara** (òg kalla **Nahal 'Iron**, arabisk وادي عارة, hebraisk נחל עירון, ואדי עארה), er ein dal i Israel som hovudsakleg er folkesett av arabarar. Wadi Ara ligg nordvest for Den grøne linja i Haifa distrikt. Hovudveg 65 gå gjenneom dalen.

## Geografi
Wadi Ara er ein 20&nbsp;km wadi nord i Israel som byrjar ved møtepunktet i Samaria mellom Manassesletta og Sharonsletta. Elveleiet byrjar nær Umm al-Fahm og renn sørvestover langs grensa mellom Manasseåsane og Umm al-Fahm-åsane. Kring 1&nbsp;km vest for grensesjekken på hovudveg 65, opnar dalen seg ut mot Sharonsletta, og elva vert ei sideelv til Haderaelva, sør for Talmei Elazar og nord for Tel Zeror.

## Historie
Wadi Ara er ei historisk rute mellom Den israelske kystsletta og Jezreeldalen. Seint i bronsealderen nytta den egyptiske kongen Thutmose III ruta, som då heitte *Aruna*, for å overraske fiendane sine og ta kontroll over Megiddo. Ifølgje informasjonen på ein stele frå Armant rykka kong Kadesh fram med hæren sin til Megiddo. Thutmose III samla sin eigen hær og drog ut frå Egypt og passerte gjennom grensefestninga Tjaru (Sile). Thutmose marsjerte soldatane sine over kystsletta så langt som til Jamnia, så inn i landet til Yehem, ein liten by nær Megiddo. Det påfølgjande slaget ved Megiddo var truleg det største slaget i dei 17 felttoga til Thutmose. Ein fjellrygg som stikk inn i landet frå Karmelberget stod mellom Thutmose og Megiddo, og han hadde tre potensielle ruter han kunne ta. Den nordlege og den sørlege ruta, som begge gjekk kring fjellet, vart rekna som dei tryggaste rutene, men Thutmose valde den farlege ruta inn Arunapasset, som visstnok berre var akkurat var breitt nok til at ein armé kunne passere hest etter hest og mann etter mann.

Området vart erobra av dei irakiske styrkane til Den arabiske ligaen i den arabisk-israelske krigen i 1948, og vart avstått til Israel i byte for område sør for Hebron i våpenkvileavtalen i 1949 med Jordan. I mars 1949, då den jordanske armeen erstatta den irakiske styrken, vart tre israelske brigadar flytta inn i stillingar i operasjon *Shin-Tav-Shin*. Etter denne operasjonen, forhandla Israel på ny våpenkvilelinja i Wasi Ara-området nord på Vestbreidda i ein avtale den 23. mars 1949. 15 landsbyar vart då avstått til Israel.

## Stader i Wadi Ara
### Antikken
* Harosheth Haggoyim, kanaanittisk borg og arkeologisk stad

### Arabiske
* Aqqada
* Ar'ara 
* al-Arian
* Baqa-Jatt 
* Basma 
* Buweishat
* al-Byar
* Dar al-Hanoun
* Ein Ibrahim
* Kafr Qara
* Khor Saqr
* Ma'ale Iron (Baiyada, Musmus, Zalafa, Musheirifa, Salim)
* Meiser
* Muallaqa
* Murtafi'a
* al-Shari'ah
* Umm al-Fahm
* Umm al-Qutuf
* Zemer

### Jødiske
* Ein Iron
* Barkai
* Gan HaShomron
* Givat Oz
* Ma'anit
* Magal
* Maor
* Mei Ami
* Metzer
* Katzir-Harish

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wadi Ara|Wadi Ara]]» frå ,  den 5. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais

**Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais** (**PUC-MG**) er eit universitet i Minas Gerais i Brasil. Det blei oppretta i 1958.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad