open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nyttingnes

**Nyttingnes** er landskapsformasjonen som kløyver Solheimsfjorden søraust for Florø i to; Eikefjorden og Høydalsfjorden. 
Formasjonen strekkjer seg austover frå Nyttingnes til Sandvik og Barlindbotnen
på Eikefjordsida, og Seljeset, Høyvik, Steinhovden, Holmesund og Hopen på Høydalsfjordsida.

Grenda Nyttingnes var opphavleg ei jordbruksgrend med storfe og sauehald i buskapane.
Også i dag spelar jordbruk ei viss rolle som næringsveg.

Landskapet kring Nyttingnes og austover er eit skogsområde, med god tømmerkvalitet.
Området har elles ein svært interessann flora og fauna.
Vestre Nyttingnes er overvintringsområde for hjort.
Vindskjer

**Vindskjer** er skilnad i vindstyrke og/eller vindretning mellom to punkt i atmosfæren. Om skilnaden er med høgda kallar ein det «vertikalt vindskjer», og om det er mellom to horisontale punkt kallar ein det «horisontalt vindskjer».

Vindskjer kan ha innverknad på farten til eit fly i forhold til lufta i samband med letting og landing, og dette kan av og til ha katastrofale følgjer. Mange flyulykker har hatt samanheng med vindskjer. Vindskjer kan òg påverke kor kraftig eit torevêr kan bli, men motverkar utviklinga av tropiske syklonar. Turbulens er ein effekt som ofte oppstår i samband med vindskjer.

## Vêrsituasjonar

Ein kan få vindskjer i ymse vêrsituasjonar.

*Vêrfrontar. Ein kan få kraftig vindskjer når temperaturskilnaden på tvers av fronten er 5&nbsp;°C eller meir og fronten flyttar seg framover med ein fart på 25–30&nbsp;km/t. Sidan frontar er tredimensjonale fenomen, kan vindskjer i samband med frontar oppstå kor som helst mellom bakken og tropopausen.
*Når ein luftstraum blir hindra. Når vind bles over eit fjell eller ei fjellkjede kan ein få eit vertikalt vindskjer på lesida av fjellet.
*Temperaturinversjonar. På kalde og klåre netter kan det oppstå ein temperaturinversjon på grunn av varmeutstråling frå bakken. I slike tilfelle vil ikkje friksjon påverke vinden over toppen av inversjonen. Endring i vindretning kan bli så mykje som 90 grader og vindstyrke så mykje som 20&nbsp;m/s.
*Fallvindar.

## Effekt på forplanting av lyd
Vertikalt vindskjer kan påverke forplanting av lyd i den lågare atmosfæren ved at lydbølgjer blir «bøygd» ved refraksjon. Denne effekten er viktig å forstå når ein skal byggje lydisolerande veggar som skal verne mot bil- og flytrafikk.

## Sjå òg
*Luftfartstryggleik
*Fallvind
*Mikroutbrot
Romferja «Pathfinder»

**«Pathfinder»** er ein modell av romferjene NASA etterkvart skulle byggje. «Pathfinder» vart nytta til å teste korleis ein best skulle handtere romferjene medan dei var på bakken.

Då NASA ikkje lengre hadde behov for «Pathfinder» vart modellen kjøpt av ein japansk organisasjon og vart stilt ut ut i Tokyo. Pathfinder vart seinare send tilbake til USA og er no utstilt på U.S. Space & Rocket Center i Huntsville i Alabama.
Romferja «Enterprise»

**«Enterprise»** var den første romferja som vart bygd for NASA. «Enterprise» hadde verken motor eller brukbart varmeskjold ettersom den ikkje var meint for romferder, men berre å utføre aerodynamiske glideflytestar. Eigentleg var det avgjord at romferja skulle heite «Constitution», men etter ei heil mengd post som vart send til Det kvite huset i Washington, fekk romferja namnet «Enterprise» etter stjerneskipet i science fiction-serien Star Trek.

Den første turen til «Enterprise» var ei umanna ferd oppå toppen av ein Boeing 747 i 1977. 16 ulike testar vart gjennomføyrd, halvparten av desse var umanna.
Børge Brende

**Børge Brende** () er ein norsk tidlegare politikar for Høgre. Han var utanriksminister i regjeringa Solberg frå 2013 til 2017, og deretter president for World Economic Forum frå 2017 til 2026.

## Bakgrunn
Børge Brende er utdanna Cand. mag. med mellomfag i historie. Frå 1990 til 1992 var han tilsett som økonomisjef i Brende-entreprenør AS. 

## Politikk
Frå 1988 til 1990 var Børge Brende leiar for Unge Høgre. Etter det var han frå 1991 til 1997 medlem av formannskapet og kommunalrådet i Trondheim. Han var vararepresentant på Stortinget i periodane 1989–1993 og 1993–1997, og blei vald inn som stortingsrepresentant for Sør-Trøndelag i 1997, 2001 og 2005.

Brende var med i regjeringa Bondevik II, først som miljøvernminister (2001–2004) og deretter som nærings- og handelsminister (2004–2005). I 2013 blei han ny utanriksminister for Solberg-regjeringa.

Brende var nestleiar i Europabevegelsen (1991–1992) og var leiar av SN-kommisjonen for berekraftig utvikling (2003–2004).

### Regjeringar
* 2001–2004: Statsråd for Miljøverndepartementet
* 2004–2005: Statsråd for Nærings- og handelsdepartementet
* 2013–2017: Statsråd for Utanriksdepartementet

### Stortingskomitéar
* 1997–2001: medlem i Finanskomitéen
* 2005–2009: første nestleiar i Energi- og miljøkomiteen

## WEF-president
Brende var president for World Economic Forum (WEF) frå 23. oktober 2017 til 26. februar 2026. Han trekte seg etter at det kom fram at han hadde hatt kontakt med finansmannen og seksualforbrytaren Jeffrey Epstein.

## Prisar og utmerkingar
I 2005 blei Børge Brende utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden for embetstenesta si.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* Høyre - biografi
Abdelaziz Bouteflika

**Abdelaziz Bouteflika** () var president i Algerie frå 1999 til 2019.

Bouteflika vart fødd i Oujda i Marokko av algeriske foreldre. Han tok del i den algeriske sjølvstendekrigen og vart etter slutten av krigen og sjølvstendet i 1962 ungdoms- og sportsminister. Året etter vart han utanriksminister noko han var til 1979. Etter at president Houari Boumédienne døydde i 1978 mista Bouteflika posisjonen sin. Frå 1983 til 1989 var han i eksil i Dei sameinte arabiske emirata, Frankrike og Sveits. I 1999 vart han vald til president med 74 % av røystene i eit omdiskutert val, kontrollert av dei militære. 8. april 2004 vart han gjenvald med 85 % av røystene mot motkandidaten Ali Benflis. I 2019 trekte han seg etter folkelege protestar. Han var den lengst regjerande leiaren i landet. 

## Kjelder
Det algeriske flagget

**Det algeriske flagget** er loddrett todelt i grønt og kvitt med raud halvmåne og stjerne midt på. Det vart teke i bruk som nasjonalflagg i Algerie den 3. juli 1962, men ein hadde tidlegare hatt liknande flagg. Grøn er islam-fargen og halvmånen symbolet for religionen. Den kvite fargen tyder reinleik og den raude sosialisme.
Gulating

**Gulating** kan ha ulike tydingar:
* Gulating lagdøme, området Gulating lagmannsrett får sine saker frå, og i tillegg namnet på eit historisk lovområde som er nesten tilsvarande i utstrekning
* Gulatinget, lovgjevande forsamling (parlament) og domstol i Gulating lagdøme
* Gulating lagmannsrett, appellrett for Gulating lagdøme
* Forsøket på å gjenoppretta Gulating som sjølvstendig område, Republikken Gulating
* Tusenårsstaden Gulatinget, Gulen kommune, Sogn og Fjordane, sjå Gulatinget
Romferja «Endeavour»

**«Endeavour»** var den siste romferja som vart bygd for romfartsorganisasjonen NASA. Ho vart laga i 1987, etter tapet av «Challenger» året før. «Endeavour» hadde si siste romferd i mai 2011, før ho vart teken ut av bruk

## Historie

### Konstruksjon
Då «Challenger»]] gjekk tapt i ei tragisk ulykke i 1986, hadde ein to alternativ for å erstatte romferja. Ein vurderte ei stund å byggje om testfartøyet «Enterprise», men fann ut det ville verte for dyrt. I staden nytta ein reservedelar frå romferjene «Atlantis» og «Discovery» til å byggje den nye romferja. Den amerikanske kongressen gav grønt lys for bygginga av «Endeavour» i 1987. 6. juli 1990 var bygginga av «Endeavour» ferdig, 7. mai 1991 vart romferja levert til Kennedy Space Center.

### Jomfrutur

Romferja Endeavour hadde jomfruturen sin den 7. mai 1992, nøyaktig eit år etter den kom til Kennedy Space Center. Høgdepunktet var ein INTELSAT VI (F-3) satellitt som hadde stranda i ein ubrukeleg bane. Det måtte tre forsøk til før ein fekk fanga satellitten og montere ny rakettmotor.

16. mai 1992 landa Endeavour ved Kennedy Space Center etter 8 dagar, 21 timar og 17 minuttar i verdsrommet. 

Denne turen sette ei rekkje rekordar for romferder:

* Første romvandring med tre astronautar samtidig. 
* Til då den lengste, og famleis den nest lengste romvandring: 8 timar og 29 minuttar.
* Første romferjeferd med fire romvandringar. 
* Første gong ein romferje nytta bremseskjerm ved landing.

### Andre viktige ferder:
#### Romteleskopet Hubble

Den 2. desember 1993 byrja «Endeavour» på reisa mot romteleskopet Hubble. Det var naudsynt å skifte eit feilslipt spegel for at det nærsynte romteleskopet kunne gje skarpe bilete åt astronomane nede på bakken. Denne romferda varte i 10 dagar 19 timar 58 minuttar og kravde heile fem romvandringar før det uventa vedlikehaldet av teleskopet var fullført. Romferja Endeavour var tilbake på jorda den 13. desember 1993.

## Slutten
Då romferja «Columbia» vart den andre romferja som gjekk tapt for NASA, vart det bestemt at alle dei tre gjenverande romferjene skulle skrotast innan 2010 og erstattast med romfartøyet «Orion». 

«Endeavour» utførte si siste romferd, STS-134, til den internasjonale romstasjonen frå 16. mai til 1. juni 2011. Den aller siste ferda med ei romferje blei utført av «Atlantis» i juli 2011.

Etter at romferja blei trekt tilbake utførte ho nokre låge flygingar over NASA-hovudkvarteret og ulike landemerke før ho blei gjeven til California Science Center i Los Angeles.

## Bakgrunnsstoff
*Informasjon frå romfartsorganisasjonen NASA 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Space Shuttle Endeavour|Space Shuttle Endeavour]]» frå ,  den 26. oktober 2012.*  
 
* «NASA names new homes for retiring shuttles» (Apr 12, 2011) i *USA Today*
Kamtannhai

**Kamtannhai** (*Hexanchus griseus*) er den største haien i ordenen Hexanchiformes. Han kan vekse til over 4,8 m i lengd. 

 

Kamtannhaien er ovovivipar, han er arten som får største ungekull i denne ordenen, frå 22 til 108 ungar i kullet, på ca. 70 centimeter. Han lever på djupt vatn, under 90&nbsp;m, og er funnen ned til 1&nbsp;875&nbsp;meter under havyta. Som andre artar som lever djupt er kamtannhaien kjent for å gjere vertikale vandringar gjennom natta for så å returnere til si naturlege djupn før daggry. 

Arten lever i alle tropiske og tempererte marine område og kan vandre så langt nord som til dømes norskekysten. 

## Bakgrunnsstoff

* Skildring hos IUCN Raudliste
Storbjørnemose

**Storbjørnemose** (*Polytrichum commune*) eller vanleg bjørnemose er den største og vanlegaste bjørnemosearten i Skandinavia. 

Mosen veks i store, lause tuer med 10-30 cm lange ugreina stenger. Blada er 8-12 cm lange med ein glinsande nederdel som sluttar seg om stengelen. Sporekapselen sit på en 6-12 cm lang stilk, og før han er moden, har han ei lang gulbrun hette med frynser.

Vanleg bjørnemose er vanleg på myr og på fuktig og sur skogsmark. Han er nøysam.

## Bruk

Tradisjonelt har bjørnemose vorte brukt til å lage små soplimar av. Eit knippe bjørnemose kunne då verte lagt rundt eit langt skaft og surra fast med hyssing eller bjørketæger. Slike soplimar vart brukt til reingjering av hus. Mellom anna har dei vorte brukte til fjøsvask. Desse soplimane måtte haldast fuktige. 

Elles kunne dei verte brukte til gryteskrubb, til å koste oske og kolstykke ut or bakaromnen når brød skulle inn , og til å gjere bakstehella rein under flatbrødbaking.

Bjørnemosen har vorte brukt til husdyrfôr. Særleg har sporekapslane vorte rekna som næringsrike. Born har og mange stader ete desse sporehusa.

## Namn
Namnet «bjørnemose» kjem truleg av folketradisjonen om at bjørnen brukar å sanke saman denne mosen til hiet sitt.

Sjølv om dette namnet er kjend over heile Noreg, har og andre lokale namn vore vanlege:

* *Hestemose*, *staurmose* (på grunn av storleiken)
* *Sopemose*, *ryvippmåssa* (den vart brukt til soplime)
* *Musåker*, *gaukemat*, *gaukekonn*, *kråkehavre* og liknande (på grunn av sporehusa)

## Kjelder

* Kåre Arnstein Lye *Moseflora* Universitetsforlaget 1974
* Høeg, Ove Arbo:*Planter og tradisjon*. Universietsforlaget, 1975

## Bakgrunnsstoff
* Om bjørnemose på norsknettskole.no
Håkon Opdal

**Håkon André Eikemo Opdal** () er ein norsk fotballspelar frå Odda. Han var fast målvakt i Brann frå sommaren 2004, då klubben selde Ivar Rønningen til Rosenborg, fram til etter 2011-sesongen. Frå 2012 har Opdal vore fyrstemålvakt for den danske klubben Sønderjysk Elitesport.

## Karriere

Han vart for alvor ein del av klubben sitt A-lag då Brann selde Magnus Kihlstedt sommaren 2001 til FC København, og debuterte i cupkampen mot Ørn Horten kort tid etter. Han fekk sin eliteseriedebut for Brann i den siste seriekampen i 2002, som innbytar mot Rosenborg. I 2003 fekk han spela fleire kampar frå start ettersom Rønningen i periodar var ute med skade. Han vart ved enkelte høve foretrekt framfor Rønningen då sistnevnte var skadefri, men var for det meste andrevalg.

I 2004-sesongen fekk Opdal mykje av æra for at Brann gjekk til cupfinalen som dei vann. Han vart helt i straffesparkkonkurransen i 4. runde i cupen mot Bodø/Glimt då han vart matchvinnar både som fylgje av viktige redningar, og ved at han sette inn det avgjerande straffesparket sjølv.

Han var ein av Brann sine betre spelarar i 2005 til tross for at Brann-fansen og fotballekspertar meinte at keeperplassen var Brann sin svakaste lagdel før sesongstart. Opdal har fått kritikk for at han manglar autoritet i feltarbeidet, og har fleire gonger slept inn mål som fylgje av dårleg inngriping i feltet. På den andre side er han rekna som svært god på streken, og spesielt imponerande i éin-mot-éin-situasjoner.

I 2006-sesongen har Opdal fortsett utviklinga si. Han held fram å prestera på streken, men har no òg fått betre eigenskapar i feltet. Før sommarpausen slepte Opdal berre inn 7 mål på 11 kampar. Det gjorde at media og landslagstrenar Åge Hareide verkeleg har fått augene opp for Brann-keeperen. Det resulterte i plass i troppen mot Sør-Korea i mai 2006, men Opdal sett på benken heile kampen.

Håkon Opdal har 10 kampar for det norske U21-landslaget. Han har tidlegare spelt for Odda. Far hans er noverande ordførar i Odda kommune, John Opdal.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Håkon Opdal|Håkon Opdal]]» frå * 
 
* Fotballresultata er henta frå altomfotball.no, 07.10.12
Bjørn Dahl

:*For forretningsmannen Bjørn Dahl, sjå [[Bjørn Dahl (1954)]]*

**Bjørn Dahl**, () er ein tidlegare norsk fotballspelar  i Bergen. Han har spela for Viking, Brann, Hønefoss og Løv-Ham.

Dahl voks opp i Os, og starta fotballkarrieren sin der. Han spelte for Viking frå 1998, og spelte 171 eliteseriekampar for Stavanger-klubben. Dei siste sesongane var Dahl ein nykkelspelar for Viking, og han var nærast fast inventar på Viking dei siste fem åra. Han vart cupmeister i 2001. Dahl spelar primært høgreback i forsvaret, og han har òg 1 A-landskamp for Noreg, samt fire U-landskampar.

## Referansar
Cato Guntveit

**Cato Guntveit** () er ein norsk fotballspelar, som i 2011 spelar for Øystese i 3. divisjon. Han spelte mesteparten av karrieren sin for Brann der han òg var kaptein. Han har òg spelt for Aberdeen og Fana.

Guntveit debuterte for Brann som 20-åring i 1995 og vart, spesielt i tida før Hallvar Thoresen vart sparka som trenar, nytta mykje på sidebackane. Etter at Kjell Tennfjord tok over som Brann-trenar vart det mindre speletid på Guntveit, og i dei neste sesongane var han mykje inn og ut av laget.

I 1998-sesongen fekk han igjen moglegheit som back, men vart den store syndebukken då Brann tapte for Viking i den tradisjonsrike 16. mai-kampen. Han var så skuffa over sin eigen innsats at han nekta å gå bak Brann si fane under hovudprosesjonen i Bergen på 17. mai. Ironisk nok kom det store gjennombrotet hans berre nokre få veker etterpå. Guntveit vart flytta opp på høgresida av midtbanen av laget sin nye trenar Harald Aabrekk, der han umiddelbart vart ein suksess. Han fekk mykje av æra for Brann sin gode haustsesong i 1998 og bidrog sterkt til at Brann tok bronsemedaljen i eliteserien i 1999 og at klubben nådde cupfinalen same året.

Hausten 1999 vart han utanlandsproff i den skotske Premier League-klubben Aberdeen. Der markerte han seg som pliktoppfyllande spelar, men sleit òg i periodar med skader. Sommaren 2002 bestemte Guntveit seg for å returnera til Brann, men det tok nesten eit år før han vart speleklar på grunn av ein mystisk skade. Då han endeleg kom på banen, fekk han mykje av æra for at Brann gjorde ein svært god haustsesong i 2003 etter ein elendig start på sesongen.

I 2004 vart Guntveit Brann sin lagkaptein, men då Brann vann cupen var det utan Guntveit på banen under cupfinalen mot Lyn på grunn av for mange gule kort. Han beheldt kapteinsvervet til tross for at Brann henta landslagskaptein Martin Andresen før 2005-sesongen.

Guntveit la opp som profesjonell fotballspelar etter 2010-sesongen, men skal spela 3. divisjonsfotball for Øystese i 2011.

Guntveit blir rekna som ein spelar med ein oppofrande spelestil, som er kjent for å gå på smarte løp. Samstundes vert det peika på at han manglar stabilitet. Han passar best som indreløpar på midtbanen eller som kantspelar, men allsidigheita hans har gjort at eigenskapane hans er blitt ofra for Brann sitt behov for ein back dei siste sesongane.
Erlend Hanstveit

**Erlend Hanstveit**, () i Bergen, er ein norsk fotballspelar. Han spelar for Gent i den belgiske fotballigaen. Han har dei siste sesongane i all hovudsak spelt som venstreback. På grunn av Cato Guntveit sine skadeproblem fungerte Hanstveit som Brann-kaptein i store delar av 2005-sesongen.

Erlend Hanstveit kjem frå Osterøy, og i yngre år spelte Hanstveit for Fotlandsvåg og Osterøy. Han blei rekna som eit av Noreg sine største fotballtalent då han debuterte i eliteserien for Brann som 17-åring i 1998. Då hadde allereie Manchester United-manager Sir Alex Ferguson på eiga hand vore i kontakt med Hanstveit for å få han til å skriva under for den engelske storklubben, men Hanstveit prioriterte skulegang.

Eit slite korsband i 1999 prega Hanstveit i over eit år, noko som førte til at han berre fekk sporadisk med kampar i 2000-sesongen. Skaden har truleg ògshatt sitt å seie for at Hanstveit si utvikling stoppa noko opp, men i 2001 var han tilbake for fullt igjen på Brann-laget, og spelte i fleire posisjonar på Brann-laget. Han var både midtstoppar og sentral midtbanespelar i tillegg til venstreback.

Då Raymond Kvisvik forsvann til Austria Wien i Austerrike i 2002 spelte Hanstveit mykje på venstrekanten, utan at det var nokon stor suksess. Difor bestemte han seg for å satsa for fullt som venstreback då Mons Ivar Mjelde blei trenar i Brann i 2003. Han gjorde det såpass bra den sesongen at han fekk sin landslagsdebut mot Singapore på 23-årsdagen sin 28. januar 2004. Då hadde han allereie vore tatt med i landslagstroppen utan å få spela ved enkelte høve. Hanstveit har i alt spelt fire landskampar for Noreg. Då Brann vann cupen i 2004 var Hanstveit lagkaptein på grunn av Cato Guntveit sin karantene, og fekk dermed heva kongpokalen i påsyn av tusenvis av Brannsupportarar.

I 2005-sesongen fekk Hanstveit i vårsesongen mykje kritikk for svakt backspel av Brann-supportarar og fotballekspertar. I motsetning til resten av Brann-laget hadde Hanstveit ein vesentleg betre haustsesong då han var ein av klubben sine betre spelarar. Difor blei han igjen løna med landslagsplass då Åge Hareide tok ut landslagstroppen til to kampar i USA i januar 2006. Han var tidlegare same månad på prøvespel i den tyske bundesligaklubben Werder Bremen, men fekk ikkje tilbod om kontrakt. Etter godt spel i 2006-sesongen var Hanstveit tilbake på landslaget i august 2006.

## Bakgrunnsstoff
*Spelarprofil  på brann.no
Bengt Sæternes

**Bengt Sæternes**, () er ein norsk fotballspelar. Han spelar for Viking.

Sæternes starta fotballkarrieren sin i heimbyen Egersund. I 1996 gjekk han til Viking, men han blei aldri noko meir enn ein benkeslitar i klubben, og gjekk til Odd Grenland sesongen etter. Han blei seld til Bodø/Glimt i 1998, og det var her han skapte seg eit namn i norsk toppfotball. Sæternes var klubben sin toppscorar fire sesongar på rad, og fekk sin landslagsdebut i 2002 i ein privatlandskamp mot Island. Seinare same året blei han seld til den belgiske toppklubben Club Brugge.

Til tross for ein relativt god scoringsstatistikk hadde Sæternes berre moderat suksess i Belgia, og klarde aldri å etablera seg som fyrstevalg på laget. Sommaren 2004 returnerte han til norsk fotball då han blei kjøpt av Brann. Etter ein treg start, blei Sæternes etterkvart ein kjempesuksess i Brann. Han blei klubben sin toppscorar i Tippeligaen i både 2005 og 2006, med 9 seriemål i kvar sesong. Scoringane hans hjelpte klubben til ein tredjeplass i serien, og med tre scoringar i cupfinalen blei han den store helten då Brann vann cupen for fyrste gong sidan 1982. Sæternes gjekk til danske OB i 2007. Han var mykje plaga av småskadar, og i januar 2008 underteikna han kontrakt med Vålerenga. Han var Vålerenga sin toppscorar i Tippeligaen i 2009-sesongen, med 11 seriemål.

## Kjelder

* Nettavisens spelarstatistikk
* Spelarprofil hos Vålerenga
Ármann Björnsson

**Ármann Smári Björnsson** () er ein islandsk fotballspelar, som for tida spelar for den norske eliteserieklubben Brann.

I 2002 var han på utlån i tre månader til Brann, den gongen som spiss. Den gongen spelte han ni kampar og scora tre mål for Brann. Då var han midtstoppar for Valur og spiss for det islandske U21-landslaget.

No er Ármann Björnsson midtstoppar, og i 2006 fekk han sin debut på det islandske landslaget etter ein knallsesong for den islandske klubben FH (Hafnarfjörður).
 
Ármann Björnsson signerte ein avtale i 2006 som knytte han til Brann ut 2009-sesongen.
Thorstein Helstad

**Thorstein Helstad**, () er ein norsk fotballspelar og klesdesignar. Han starta i tredjedivisjonsklubben FL Fart, og har sidan det spelt for Hamarkameratene, Brann, Austria Wien og Rosenborg. Han har sidan sesongen 1995 spelt 283 eliteseriekampar, og skåra 128 mål. Han står og bak undertøysmerket *TO BE*.

Helstad blei toppskårar i eliteserien i 2000 og 2001 med henhaldsvis 18 og 17 mål, og er den einaste Brann-spelaren ved sida av Rolf Birger «Pesen» Pedersen som har vore toppskårar i Tippeligaen.

24. juni 2006 blei Brann og Rosenborg einige om ein overgang tilbake til Bergen for Helstad, og i 2007 vart han seriemeistar for laget og toppskårar i eliteserien med 22 mål. I 2008 vart han igjen Brann sin toppskårar, med 11 seriemål. Halvvegs i sesongen vart han seld til den franske klubben Le Mans.

Helstad har 21 kampar og 8 mål for landslaget.

## Kjelder
Robbie Winters

**Robbie Winters** () er ein skotsk fotballspelar.

Etter å ha spelt for amatørklubben Muirhead, fekk han sin første profesjonelle kontrakt med Dundee United i 1992. Der scora han 41 mål på 147 kampar, før han gjekk til Aberdeen i 1998. Han heldt fram med å gjera det bra der, og fekk sin landslagsdebut for Skottland mot Tyskland som innbytar i 1999. Han scora 45 mål på 152 kampar for Aberdeen.

Men klubben fekk i 2002 store økonomiske problem, og fristilte fleire av spelarane sine frå kontraktane. Mens Cato Guntveit reiste heim til Brann, valde Winters å prøva seg i denengelske klubben Luton Town i andredivisjon. Luton Town var på jakt etter ein venstrekant og etter ein to vekers prøveperiode for Winters uttalte leiinga at Winters ikkje var den typen spelar dei var på jakt etter. Han hadde fått spela ein liga kamp for klubben. Winters slo så fylgje med den gamle lagkameraten sin Guntveit for å bli Brann sin redningsmann i 2002, då klubben kjempa med nebb og klør for å unngå nedrykk. Winters blei på langt nær den målscoraren klubben håpa han skulle bli, og blei av mange rekna som ein av Brann sine mange dårlege investeringar dette året. Etter å ha fått prøva seg nokre få kampar som spiss, blei han etterkvart flytta ut som kantspelar før benken blei neste stopp. Det var tydeleg å sjå at Winters mangla kamptrening og var ute av form.

Likevel blei han i Brann i 2003, og etter ein skadeforfulgd vårsesong, blei Winters ein av Brann sine viktigaste spelarar på hausten då klubben med god margin sikra plassen i eliteserien. Trenaren Mons Ivar Mjelde sa til pressa etter sesongslutt at han meinte Winters kanskje var den viktigaste spelaren han hadde.

I 2004 heldt framgangen fram. Brann vann cupen, der Winters scora 12 mål på seks kampar, inkludert eitt mål i cupfinalen. I tillegg hadde han ein svært god sesong i eliteserien, og blei kåra til årets beste spelar i Noreg av VG. I 2005 var ikkje Winters like synleg som året før i Brann-drakta, noko som hadde samanheng med at han mista store delar av sesongoppkøyringa på grunn av skadar. Han scora likevel fleire viktige mål i tillegg til at han la opp til mange scoringar.
Kristján Örn Sigurðsson

**Kristján Örn Sigurðsson** () er ein islandsk fotballspelar som spela for Hønefoss (2010–2015). 

Vinteren 2005 kom han til den norske eliteserieklubben Brann, der han i 2005-sesongen for det meste blei nytta som høgreback, men sidan blei flytta inn som midstoppar.

Kristján Örn Sigurðsson er veslebror av den meir kjente Lárus Sigurðsson, som har hatt brukbar suksess i dei engelske klubbane Stoke og West Bromwich. Nettopp etter broren si anbefaling blei Kristján henta til Stoke som 17-åring, men han klarde aldri å slå gjennom der, og reiste attende til Island i 2001 der han spelte for KR Reykjavik.

Han markerte seg betre i den islandske toppdivisjonen og fekk sin debut på landslaget mot Italia i 2004.

I den første tida han var i Brann var han andreval som høgreback, men som fylgje av godt spel samstundes som konkurrentane fekk skadeproblem, spelte han dei fleste eliteseriekampane i 2005-sesongen.

Sigurðsson blir rekna som ein svært rask fotballspelar, samstundes som han er taklingssterk og har god spenst. I 2006-sesongen har han spelt glimrande i tospann med den islandske kollegaen sin Ólafur Örn Bjarnason og har fylt skoa til Brann sine tidlegare midtstopparprofilar Ragnvald Soma og Paul Scharner

Før han blei fotballspelar på heiltid, jobba han som assistent i barnehage. Kallenamnet hans blant Brann-tilhengjarane er «Ørn2». Ólafur Örn Bjarnason er «Ørn1».

## Kjelder
Migen Memelli

**Migen Memelli** () er ein albansk fotballspelar. Mimelli signerte ein treårsavtale med Brann i mars 2006. Memelli kom frå den albanske klubben KS Skënderbeu Korçë. Klubbpresidenten i Skënderbeu Korçë, Spiro Bardhi var rasande då overgangen blei eit faktum. Grunnen var at Bardhi meinte overgangen aldri burde ha vore godkjent av det albanske fotballforbundet, då Migen var under kontrakt med Skënderbeu Korçë.
 
I ein treningskamp på La Manga i Spania, spelte Brann mot KR Reykjavik. Kampen enda 1-1 og Memelli scora målet for Brann. Men Memelli sin offisielle Brann-debut, kom 3. mars 2006 i ein annan treningskamp mot Rosenborg same stad.

Det var forretningsmannen Kjell Høibraaten som hjelpte Memelli til Brann. Høibraaten har drive ein fotballklubb på juniornivå i Albania i tolv år, men er ikkje ein offisiell agent, berre ein rådgjevar.

Memelli har spelt for ei rekkje klubbar i Albania, mellom anna for Teuta Durrës, Elbasani og Laçi, i tillegg til Skënderbeu Korçë. Han står bokført med totalt 45 mål på 140 kampar i den albanske serien.

I 2006-sesongen har Memelli ikkje klard å få fast plass på laget hjå Brann, men han har gjort viktige innhopp og scora fleire mål, mest i cupkampar.

## Karriere som spelar
(*Sist oppdatert [[22. oktober]] [[2006]]*)

## Lenkjer
Spelarprofil på skbrann.org
Håkonarspelet

**Håkonarspelet** er eit historisk spel som har blitt oppført i Hordaland og Sogn og Fjordane, første gongen i 1997.

Spelet er skrive av Johannes Heggland og er i fem sjølvstendige delar, ein for kvar stad det har vore oppført. Dette har bl.a. vore på Marinebasen Haakonsvern, Fitjar og Seim i Hordaland og på Flolid ved Eivindvik i Sogn og Fjordane.

Spelet har hatt skodespelarar frå Sogn og Fjordane Teater og Hordaland Teater i leiande roller og ei rekke lokale skodespelarar og statister i andre roller. Tanken var at spelet skulle oppførast kvart år, men det har vist seg å vera vanskeleg. Dette skuldast særleg at både organisering, tilrettelegging og gjennomføringa av sjølve spelet i stor grad har vore basert på dugnadsinnsats frå lokale eldsjelar.

I 2000 blei alle delane sett saman til eit spel og framført på Bergenhus festning.

I samband med opninga av Tusenårsstaden Gulatinget i 2005 blei delar av spelet også framført.

I august 2010 skal Håkonarspelet igjen visast på Håkonshaugen på Seim i Lindås.


File:Fra Håkonarspelet 233.jpg|Frå oppføringa av Håkonarspelet på Flolid
File:Fra Håkonarspelet 234.jpg|Frå oppføringa av Håkonarspelet på Flolid
File:Fra Håkonarspelet 235.jpg|Frå oppføringa av Håkonarspelet på Flolid


## Bakgrunnsstoff
* Håkonarspelet i Eivindvik
* Håkonarspelet på Seim 
* Håkonarspelet på Fitjar
* Håkonarspelet på Haakonsvern/Håkonshella 
* Bilde frå spelet på Flolid ved Eivindvik 2005
Magnor Midtun

**Magnor Jørgensson Midtun** () er ein norsk bankmann, lokalhistorikar og Venstre-politikar.

I åra 1968—1990 var han banksjef i Gulen Sparebank. Han var også medlem av kommunestyre og formannskap i åtte år og blei tildelt Kongens fortenestemedalje i sølv i 2002.

Som historikar har han arbeidd med lokalhistorie frå Gulen, spesielt nærings- og organisasjonsliv og segner frå vikingtid og mellomalder. Han skreiv også Gulen Sparebank si 100-årshistorie.

Midtun har i ei rekkje år vore med som lagmann i Håkonarspelet.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Fylkesleksikon Sogn og Fjordane

## Bakgrunnsstoff
* Eivindvik før og no, tekstar av Magnor Midtun
* Om Magnor Midtun i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Almisse

**Almisse** (frå gresk *eleemosyne*; miskunn) er ei gåve til trengande. I alle dei store religionane er det påbod om å gje til dei som treng.

## Kjelder
* Nynorskordboka
Gulating lagmannsrett

**Gulating lagmannsrett** er ein av dei seks lagmannsrettane i Noreg, og har sete i Bergen. Domstolen held til i eit eige tinghus som er bygd ved Festplassen i sentrum av Bergen.

Lagdømmet omfattar fylka Rogaland, Hordaland og Sogn og Fjordane og i tillegg Sirdal kommune i Vest-Agder, sjå oversynet nedst på sida over dei tingrettane som høyrer til Gulating lagdømme. *Gulating lagmannsrett* er den nest største lagmannsretten i Noreg, både rekna etter talet på saker og talet på dommarar (33).

Lagmannsretten er ankedomstol over avgjerder i dei tingrettane som høyrer til lagdømmet - både i straffesaker og i sivile saker. Avgjerder i lagmannsretten kan ankast til Høgsterett, men det gjeld særskilde reglar for kva avgjerder som kjem til førehaving i Høgsterett. 

## Organisering
Gulating lagmannsrett blir leida av ein førstelagmann (Magni Elsheim i 2015). Det er fem lagmenn og 27 fast utnemnde lagdommarar. Domstolen er delt i to dømmande avdelingar som blir leia av kvar sin avdelingslagmann. I tillegg er det er utgreiingsening med 5 juridiske utgreiarar, sekretariat og ei administrativ fellesavdeling. Gulating lagmannsrett held mange rettsmøte i Stavanger og den har faste kontor og rettslokale i Stavanger tinghus der det er tilsett ein konsulent og ein rettsbetjent. Elles blir det halde det rettsmøte andre stader når det er behov for det - særleg gjeld det i saker der det er naudsynt med synfaring.

## Historie
Namnet har domstolen fått frå det gamle Gulatinget som vart halde i noverande Gulen kommune i Sogn og Fjordane, og som dekte det same området som dagens domstol og meir enn det. Truleg er Gulating lagmannsrett ein av dei eldste rettsinstansane i kontinuerleg bruk i verda ved å kunne føra historia si attende til Gulatinget og Gulating lagdøme.

## Førstelagmenn i Gulating lagdømme
* Rune Fjeld
* Bjørn Solbakken

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Gulating lagmannsrett
Gåve

**Gåver** er ting, handlingar eller andre gode som blir gjevne vekk utan å krevja noko igjen for det. Skikken med å gje gåver finst innan mange kulturar, og blir ofte styrt av uskrivne reglar om kven som skal gje til kven, kor stor verdi gåvene skal ha, korleis gåva skal gjevast og takast imot, og kva det er venta at mottakaren gjer som takk for gåva.

Ein kan gje gåver til visse høgtider, som jul eller id, i samband med overgangsriter, som vigsel, dåp eller bar mitsva, eller til andre feiringar, som fødselsdagar eller velkomstar.

Den franske sosiologen Marcel Mauss skildra gåvefenomenet i *Essai sur le don* (1923-24). I boka viser han til gåvetradisjonar i «primitive kulturar» og argumenterer for at ei gåve aldri er gratis, men går inn i eit system for å bygga band innan ei gruppe. I nokre kulturar er det ein flytande overgang mellom gåver og korrupsjon.

## Sjå òg
* almisse
* kula
* korrupsjon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Gave|Gave]]» frå ,  den 21. oktober 2006.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Marcel Mauss and W.D. Halls, *Gift: The Form and Reason for Exchange in Archaic Societies*, W. W. Norton, 2000, trade paperback, ISBN 0-393-32043-X
* Lewis Hyde: *The Gift: Imagination and the Erotic Life of Property*, 1983 (ISBN 0-394-71519-5), especially part I, "A Theory of Gifts", part of which was originally published as "The Gift Must Always Move" in *Co-Evolution Quarterly* No. 35, Fall 1982.
Ólafur Örn Bjarnason

**Ólafur Örn Bjarnason** () er ein islandsk fotballspelar. Frå 2004 til 2010 spelte han for Brann, som midtstoppar. I 2010 byrja han spela for Grindavík.

Bjarnason sin karriere starta i den islandske klubben Grindavik, der han debuterte i 1995. I 1998 gjekk turen til den svenske klubben Malmö FF. Der blei han tidvis flytta opp på midtbanen med vekslande hell. Difor reiste han attende til Grindavik i 2000, der han for alvor begynte å markera seg som ein god midtstoppar.

Då han blei klar for Brann hausten 2003 hadde han òg etablert seg på det islandske landslaget. Han var òg aktuell for den engelske klubben Stoke City, men valde Brann. Han hadde ei god innleiing på karrieren i Brann, og spelte alle seriekampane i 2004-sesongen.

I 2005 fekk han kritikk for ikkje å ha vore like stødig i forsvarsspelet, og på seinsommaren pådrog han seg òg ein skade som gjorde at han mista resten av sesongen for Brann.

I 2006 har Bjarnasson forsvart plassen sin i Brann sitt midtforsvar. Saman med landsmannen Kristján Örn Sigurðsson har han vore førsteval heile sesongen igjennom. Bjarnason signerte ny kontrakt med SK Brann sommaren 2006. Han er no kontraktbunden til klubben ut sesongen 2007.

Bjarnason blir rekna som ein stor og sterk midstoppar som er flink til å tima hovudduellar.
Gulating lagdøme

**Gulating lagdøme** er området Gulating lagmannsrett får sine saker frå, og i tillegg namnet på eit historisk lovområde som er nesten tilsvarande i utstrekning. I dag omfattar lagdømet vestlandsfylka Rogaland, Hordaland og Sogn og Fjordane. Lagdømet er inndelt i 2 lagsokn, der Rogaland utgjer det eine. Gulating lagdøme er også namnet på området som tradisjonelt var omfatta av Gulatingslova, dette inkluderte også Setesdalen, Agder, Sunnmøre, Valdres, Hallingdal, Shetland og Færøyane.

## Sjå òg
Gulating lagmannsrett

Lagting

Lagmannsrett

Lagtinget 

## Kjelder

''
Snorre B

**Snorre B** er ei oljeplattform på Snorrefeltet i Nordsjøen. Plattforma vart bygd av Aker Stord og stod ferdig i 2001.

## Bakgrunnsstoff
* «Fakta om Snorre» på nettstaden til StatoilHydro
Reidar Morset

**Reidar Morset** () var ein norsk lærar og klokkar i Selbu. Han er best kjend for å vere programleiar for *Morgongymnastikken* i NRK radio i ei årrekkje.

Reidar Morset vart i 1988 tildelt Kongens fortenestemedalje i sølv.

Morset var son av Peder Morset.

## Bakgrunnsstoff
* Hårstad, Kjell og Per O. Rød: *Selbu i fortid og nåtid*. Selbu kommune.
*
Huascarán

**Huascarán** er det høgste fjellet i Peru. Det har ei høgd på 6&nbsp;768 moh., og er det fjerde høgste fjellet i Sør-Amerika. Fjellet ligg i Huascarán nasjonalpark i Andes i Ancash-regionen i det nordlege Peru. 

Huascarán er eit fjellmassiv med tvillingtoppar; ein nord og ein sørtopp. Den nordlege toppen har flest oppstigningar. Eit klatrelag med A.S. Peck, R. Taugwalder og G. zum Taugwald var dei første som nådde nordtoppen den 2. september 1908, medan P. Borchers, W. Bernhard, H. Hoerlin, E. Hein og E. Schneider var dei første på sørtoppen den 20. juli 1932.

I mai 1970 skjedde ein naturkatastrofe ved Huascarán då eit snø- og steinskred utsletta byen Yungay med over 20&nbsp;000 innbyggjarar. Skredet vart utløyst av eit stort jordskjelv som elles gjorde mykje skade i nordlege Peru.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:es:Huascarán|Huascarán]]» frå ,  den 22. oktober 2006.*  


## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden Andeshandbook om Huascarán
Ramadan

**Ramadan** (arabisk رمضان, ) er den niande og heilagaste månaden i det muslimske året. Denne månaden er prega av bøn og avhald til ære for Gud. Denne månadslange fasten er rekna som ein av søylene i islam. 

## Faste
I ramadan er muslimar pålagde å fasta frå soloppgang til solnedgang (eller mellom normale klokkeslett for desse om ein bur svært langt frå ekvator der dagane er svært korte eller lange). Å fasta tyder innan islam å avstå frå mat, drikke, røyking og seksuelt samkvem.

Fastepåbodet gjeld ikkje for dei som kan bli skada av å ikkje eta. Dette gjeld gamle, sjuke, ungar, gravide, ammande mødre, reisande og krigande. Dersom tilhøva endrar seg slik at ein kan ta igjen fasta, skal ein gjera det. Elles kan ein sørgja for mat for trengande for å vega opp for å ikkje fasta. Unge som er fritekne frå fasting, kan gjennomføra henne om dei ønskjer det.

Hovudgrunnen for fastinga i ramadan er at ein skal gjera det for Gud. I tillegg er det bra å kjenna til korleis fattige kjenner svolt og at rike og fattige har same opplevingar. Fasta kan vera ein prøve på at ein er lydig overfor Gud eller ei øving i motstandskraft som fører til ei løfting av anden til dei som fastar.

Kveldsmåltida under ramadan like etter solnedgang, når ein bryt fasta, er ei viktig hending som ein prøver å feira saman med andre, helst familien. Id-festen når ramadan er over og månaden sjavvar har starta er likeeins ei stor høgtid i islam.
Id

Oppslagsordet **id** kan ha fleire tydingar:

* **[[Id ul-fitr]]**, ei muslimsk høgtid som markerer slutten på fastemånaden ramadan.
* **[[Id ul-adha]]**, ei muslimsk høgtid til minne om profeten Ibrahim si vilje til å ofra Ismael, sonen sin, til Gud. 
* **[[Id, ego og superego|Id]]**, ein av dei tre delane av kvar menneske sitt medvit i Sigmund Freud sine teoriar.
* **[[Ihuge|Id]]** av norrønt *íð*, strev, ihuge - «premie for id og dugleik».
* **[[Vederbuk|Id]]**, eit anna namn på fisken vederbuk, *Leuciscus idus*, ein karpefisk som lever i ferskvatn.
* **[[Idaho|ID]]**, ei forkorting for namnet på delstaten Idaho i USA.
Grav

Ei **grav** er ein stad kroppen eller oska til ein død person er gravlagd. I norsk kristen tradisjon er desse stadene som regel i eit hol ein har grove i jorda, som namnet viser. Historisk sett har ein òg hatt gravstader i naturlege grotter og ulike byggverk. På eller ved ei grav er det vanleg å setja eit gravminne. Fleire graver som ligg saman blir kalla ein gravlund. I Noreg er denne svært ofte ein kyrkjegard.

## Sjå òg
*Mausoleum

## Bakgrunnsstoff

* «Takk for alt»  Artikkel om norske gravskikkar frå 1874 til 2004 i forskning.no
Faste

**Faste** vil seia å avstå frå all eller nokre typar mat ei viss tid, ofte av religiøse grunnar. Fastinga kan til dømes vera meint som ei botsøving eller ei tid for andeleg fornying. Det kan òg finnast ulike reglar og rituale ein følgjer i samband med fasta. 

## Faste i ulike religionar
### [[Bahai]]
Ein fastar i nitten dagar, i heile den siste månaden i året, alá. Truande mellom 15 og 70 år som har helse til det fastar ved å avstå frå mat og drikke mellom soloppgang og solnedgang.

### [[Hinduismen]]
Ein fastar ut frå ulike tradisjonar, til dømes kvar laurdag eller kvar *ekadasji* (den ellevte dagen i kvar halvmånesyklus). Å fasta kan gå ut på å avstå frå all mat og drikke eller frå visse typar mat, til dømes kjøt, feit eller krydra mat.

### [[Islam]]
*Saum* er ei tretti dagar lang faste under ramadan. Alle muslimar skal faste då, bortsett frå dei som av visse oppgjevne grunnar ikkje er i stand til det. Ein avstår frå mat og drikke frå soloppgang til solnedgang.

### [[Jødedommen]]
På jom kippur fastar ein, angrar på synder og søker forsoning med Gud.

### [[Kristendommen]]
Tradisjonelt er det ei fastetid før påske og jul og på nokre spesielle fastedagar. Særleg dei ortodokse kyrkjene legg stor vekt på fastedagane. Protestantiske kyrkjelydar legg derimot lite vekt på fasta.

## Sjå og
* Anoreksi
* Sveltestreik

## Bakgrunnsstoff
Fest

**Fest, gilde** og **gjestebod** er spesielle tilstellingar der fleire folk er samla for å ha det kjekt. Festar kan vera arrangert for å markera ei bestemt hending, for å sosialiserast, for å visa fram status og rikdom eller for å få eit avbrekk frå kvardagen. Ein fest kan vera formell eller uformell, og den vil ofte ha eit eller fleire tema. Festar inneber ofte mat og drikke, gjerne med alkohol. Musikk og dans er også vanleg. Deltakarane kan pynta seg med fine klede, smykke og sminke. Festen føregår i eit privat lokale eller i eit selskapslokale som til dømes ein pub eller eit ungdomshus. Omgjevnadane er ofte forbetra med store bord, fin oppdekking og ulik pynt, som blomar eller levande lys.

## Sjå òg
*Bakkanal
*Balltilstelling
*Bryllaup
*Fødselsdag
*Jubileum
*Julebord
*Juletrefest

## Galleri

Fil:Agape feast 03.jpg|Tidlegkristen freske av ein agape-fest i ei katakombe i Roma.
Fil:Jan Havicksz. Steen - Het vrolijke huisgezin - Google Art Project.jpg|Fest, Jan Steen
Fil:Isaac Elias A party 1629.jpg|Isaac Elias,  Fest med musikk, 1629
Fil:Pieter Brueghel the Younger - Peasants Making Merry outside a Tavern 'The Swan' - WGA03623.jpg|Fest i puben Svana, Pieter Bruegel den yngre
GWAR

Gwar er eit metallband frå USA. Dei bruker vanlegvis kostymer framføre kamera, og påstår at dei er romvesen frå sentrum av universet. 

Bandet oppstod i 1986, og har sidan den tid gitt ut 16 album (det siste kom ut i hausten 2006)

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell webside (på engelsk)
Tungmetall

**Tungmetall** er ei nemning brukt om metalliske grunnstoff med ein tettleik som er høgare enn 5 g/cm3, det vil seia minst 5 gonger større enn tettleiken til vatn. Stoffa er vanskelege å kvitta seg med og kan ikkje brytast ned til andre stoff, sidan dei er grunnstoff. Dei hopar seg derfor opp i organismar der dei kan gjera stor skade. Av desse grunnane blir mange tungmetall rekna som miljøgifter.

I miljøsamanheng reknar ein vanlegvis desse grunnstoffa som tungmetall: Arsen (As), bly (Pb), kadmium (Cd), kobolt (Co), kopar (Cu), krom (Cr), kvikksølv (Hg), nikkel (Ni), tinn (Sn), vanadium (V) og sink (Zn).
World Idol

***World Idol*** var den fyrste og einaste internasjonale versjonen av fjernsynsserien *[[Fjernsynsserien Idol|Idol]]*, og vart arrangert i desember 2003, medan vinnaren vart presentert 1. januar 2004. Deltakarane var dei fyrste nasjonale Idol-vinnarane frå 11 nasjonar. Etter å ha presentert deltakarane skulle sjåarane frå dei 11 deltakande nasjonane røyste på kven dei syntest var flinkast, utan å røyste på deltakaren frå sitt eige land. Alle deltakarane song på engelsk bortsett frå Diana Karazon frå Saudi-Arabia som song på arabisk. Vertane for programmet var dei britiske programleiarane «Ant og Dec».

Idol-dommaren Simon Cowell var svært kritisk til formatet, og gjekk så langt som å seie at han hata det. Han meinte òg at det førte til at vinnarane frå dei 10 landa som ikkje vann *World Idol* ville verte sett på som taparar. Han deltok likevel som dommar i programmet.

## Deltakarar

11 land har deltatt minst ein gong i tevlinga. Her er ei oversikt over desse landa etter kva for år dei debuterte:

## Vinnarar

## Resultat
Poenga vart gjevne på same måte som i Eurovision Song Contest, og var:

## Dommarar
Det var med dommarar frå alle deltakande nasjonar. Dommarane var:

*  Randall Abrahams
*  Simon Cowell (representerte USA, men var også dommar i det britiske programmet)
*  Nina De Man
*  Ian Dickson
*  Shona Fraser
*  Jan Fredrik Karlsen
*  Elias Rahbani (Libanon)
*  Henkjan Smits
*  Pete Waterman
*  Zack Werner
*  Kuba Wojewodzski
Vågsvåg

**Vågsvåg** er ei bygd og ein tettstad på sørsida av Vågsøy, ved utløpet av Nordfjord. Staden har  og ligg i Kinn kommune i Vestland.

I Vågsvåg ligg garden Våge som er rekna for den fyrste busetnaden på Vågsøy. Bilveg med dagleg bussrute frå byen Måløy går gjennom Vågsvåg og vidare til Kannesteinen i Oppedal. Vågsvåg har naturleg og lun hamn. Den gamle handelsstaden Vågsberget frå 1600-talet ligg i Vågsvåg. Der ligg også verksemdene Vågsøy ferdigbetong, Solheims fiskeferie, Vågsvåg mekaniske verkstad og ei avdeling av Måløy gjestgiveri. 

Torskangerpoll musikklag held stormfestival for korps kvart tredje år i Vågsvåg.
Romferja «Challenger»

**«Challenger»** var den andre romferja bygd etter «Columbia». «Challenger» si fyrste reise i verdsrommet byrja den 4. april 1983. Denne turen inkluderte fyrste romvandring frå ei romferje. På grunn av drivstofflekkasje eksploderte «Challenger» den 28. januar 1986, 73 sekund etter oppskytinga. Etter Challenger-ulykka slutta NASA å sende opp kommersielle satellittar med romferjer.
Setesdal

**Setesdal** er ei nemning på dalføret langs Otravassdraget. Vassdraget har utspringet sitt lengst nord i Agder fylke. 

Namnet Setesdal vart opphavleg brukt berre om dei to kommunane lengst nord i fylket, Bykle og Valle. Området sør for dette vart kalla Otrudal. I neste omgang forskauv grensa for Setesdal seg sørover til Bygland med Byglandsfjord. Ein brukte då omgrepa Øvre og Nedre Setesdal.

I dag reknast heile dalføret frå Bykle til og med kommunane Iveland og Evje og Hornnes til Setesdal. Meir enn 50 % av arealet i fylket høyrer til Setesdalskommunane.

Riksveg 9, Setesdalsvegen, går frå Kristiansand i sør, opp gjennom heile Setesdalen til han møter E134 ved Haukeligrend i Telemark i nord. Setesdalsbanen er jarnbanestrekninga mellom Kristiansand og Byglandsfjord i Setesdal. Strekninga var i ordinær drift mellom 1896 og 1962.

I den geistlege inndelinga av landet finst Otredal prosti som omfattar følgjande prestegjeld og sokn langs Otra: 

Vennesla prestegjeld
* Hægeland sokn
* Vennesla sokn
* Øvrebø sokn

Evje prestegjeld
* Evje sokn
* Hornnes sokn
* Iveland sokn

Bygland prestegjeld
* Bygland sokn
* Årdal sokn i Aust-Adger

Valle prestegjeld
* Valle og Hylestad sokn
* Bykle sokn
Bolle

Ein **bolle** er eit lite, rundvore bakverk laga av gjærdeig. Bolledeig er gjerne laga av sikta mjøl og kan innehalda sukker, smør og i nokre høve også egg. I tillegg kan ein ha oppi visse krydder, rosiner og andre fruktbitar eller nøtter. Dei kan pyntast med glasur og liknande, fyllast med krem, syltetøy og anna eller smørjast med smør og etast som smørbrød.

Nokre bolletypar er kanelbolle, lussekatt og hot cross bun.

## Sjå òg
*Rundstykke

## Bakgrunnsstoff
Garden Katthult

**Garden Katthult** er ein oppdikta plass frå Astrid Lindgrens bøker om Emil i Lønneberget. Katthult var plassen Emil budde. I filmane om Emil blei Gibberyds gård  i Rumskulla i Vimmerby kommun nytta.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Katthult på Google Street View
Sunnylvsfjorden

**Sunnylvsfjorden** er ein del av Storfjorden i Stranda og Fjord kommune på Sunnmøre. Sunnylvsfjorden tek til ved Uksneset, der Storfjorden deler seg i to. Sunnylvsfjorden går sørover, medan Norddalsfjorden går austover til Tafjorden. Sunnylvsfjorden går inn til bygda Hellesylt. Eit par km nord for Hellesylt kløyver fjorden seg, Geirangerfjorden går austover, medan Sunnylvsfjorden held fram sørover. 

Sunnylvsfjorden er 26 km lang, og mellom 600 m og 2000 m brei. Den største djupna er 452 m, vest for Skrenakken i Norddal kommune.

Langs fjorden ligg mange forlatne fjord- og fjellgardar, og er elles ein typisk vestnorsk fjord. Fjorden er i dag særleg omtala i samband med Åkerneset, der ein fjellsprekk i ei ukjent framtid truleg kjem til å utløyse eit stort ras.
Hamp

**Hamp** eller **harp** (*Cannabis sativa*) er ein eittårig plante med gulgrøne blomstrar og motsette handdelte blad. 
Planten har vore nytta til tau, tekstilar og anna gjennom historia, men er no mest kjend som rusmiddel (sjå cannabis).

Hamp stammar frå Asia. Han er mykje dyrka i Søraust-Europa, Italia og Japan. Tidlegare vart planten dyrka i Sverige, og det vart gjort forsøk også i Noreg.
Planten er funnen spreidd på avfallsplassar og liknande over heile Noreg, men er ikkje rekna som reproduserande.

Hamp er særbu. Hannplanten har finare bastfibrar enn hoplanten, og gjev difor betre hampfibrar.

## Kjelder

* Lid, J.: *Norsk og svensk flora*. Oslo, 1974.
*«Hamp» (14. februar 2009). *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 21. juli 2015.
Apple II

**Apple II** (somme gonger skrive **Apple ][** eller **Apple //**) var den fyrste populære mikrodatamaskina som Apple Computer laga. Maskina vart lansert i 1977.