Netumbo Nandi-Ndaitwah

**Ndemupelila Netumbo Nandi-Ndaitwah** (), med kallenamnet **NNN**, er ein namibisk politikar som har vore den femte og noverande presidenten i Namibia sidan 21. mars 2025. Ho er den første kvinnelege presidenten i landet. Tidlegare var ho den tredje visepresidenten under president Nangolo Mbumba mellom 2024 og 2025. Ho har hatt ulike høge politiske og ministerielle posisjonar, i tillegg til fleire ansvar innan SWAPO-partiet og regjeringa deira over ei uavbrotne periode på 57 år.

Ho var den første kvinnelege presidentkandidaten for SWAPO (South West Africa People's Organisation) i 2024. I 2017 vart Nandi-Ndaitwah vald til visepresident i SWAPO, som den første kvinna i denne posisjonen. Før ho gjekk inn i topposisjonen, var Nandi-Ndaitwah nestleiar i regjeringa som visestatsminister i Namibia frå 2015 til 2024, utanriksminister frå desember 2012 til 2015, og miljø- og turistminister frå mars 2010 til desember 2012. Ho har vore medlem av Nasjonalforsamlinga over lang tid.

## Tidleg liv og utdanning
Netumbo Nandi vart fødd 29. oktober 1952 som dotter av Justina Nekoto Shaduka-Nandi og Petrus Nandi i Onamutai, Sørvest-Afrika, i dag nær grensa mellom Ohangwena-regionen og Oshana-regionen i Namibia. Faren hennar var ein anglikansk prest. Ho er den niande av 13 born. Ndaitwah fekk utdanning ved St. Mary's Mission i Odibo.

Nandi-Ndaitwah vart politisk aktiv som tenåring, og meldte seg inn i SWAPO som 14-åring. Snart vart ho leiar for SWAPO si Ungdomsrørsle og kjempa for å få slutt på den sørafrikanske okkupasjonen. Ho vart raskt eit mål for okkupasjonsstyresmaktene, noko som gjorde at ho måtte gå i skjul. 

I 1973 gjekk Nandi-Ndaitwah i eksil og slo seg saman med SWAPO-medlemmar i Zambia. Ho arbeidde ved SWAPO-hovudkvarteret i Lusaka frå 1973 til 1975, og deltok på kurs ved Lenin Higher Komsomol School i Sovjetunionen frå 1975 til 1976. Ho tok eit diplom i arbeid og praksis innan den kommunistiske ungdomsrørsla. I 1987 tok ho eit post-graduate diplom i offentleg administrasjon og leiing frå Glasgow College of Technology i Storbritannia, og i 1988 eit nytt post-graduate diplom i internasjonale relasjonar frå Keele University, òg i Storbritannia. I 1989 tok Nandi-Ndaitwah mastergrad i diplomatistudium frå Keele University.

Etter valet i november 2024 fekk ho ein æresdoktorgrad i diplomatisk og offentleg arbeid frå University of Dar es Salaam.

## Politisk karriere

Nandi-Ndaitwah var nestleiar for SWAPO  i Zambia frå 1976 til 1978, og hovudrepresentant i Zambia frå 1978 til 1980. Frå 1980 til 1986 var ho SWAPO sin hovudrepresentant i Aust-Afrika, basert i Dar-es-Salaam. Ho var medlem av sentralkomiteen til SWAPO frå 1976 til 1986, og president for Namibian National Women's Organisation (NANAWO) frå 1991 til 1994.

Nandi-Ndaitwah har vore medlem av Nasjonalforsamlinga i Namibia sidan 1990. Ho var viseminister for internasjonale relasjonar og samarbeid frå 1990 til 1996, og fekk første gong ministerstatus i 1996 som generaldirektør for kvinnelege saker i Presidentkontoret. Der arbeidde ho fram til 2000 under den første presidenten av Namibia, Sam Nujoma. I denne rolla koordinerte Nandi-Ndaitwah mellom regjeringa, private aktørar og offentlege institusjonar for å fremje regjeringsprogram som støtta kvinner og barn. I denne perioden vart den nasjonale kjønnsstrategien til Namibia (1997) vedteken. Andre kjønnsretta lovar, som «Married Persons Equality Act» (1996) og «Combating of Rape Act» (2000), som anerkjenner ekteskapleg valdtekt, vart også vedtekne for å styrkje likestilling og redusere kjønnsbasert vald.

I 2000 vart Nandi-Ndaitwah forfremma til minister og fekk porteføljen Kvinne- og Barnevern. I 2003 vart «Domestic Violence Act» vedteken med hennar støtte for å beskytte barn og ektefellar mot vald i heimen. I 2022 vart lova endra for å utvide beskyttelsen av barn utover 18-årsdagen deira.

Frå 2005 til 2010 var Nandi-Ndaitwah minister for informasjon og kringkasting i den namibiske regjeringa. Deretter var ho miljø- og turistminister fram til ei større kabinettomlegging i desember 2012, då ho vart utnemnd til utanriksminister, ein portefølje som seinare vart omdøypt til Internasjonale relasjonar og samarbeid.

Under president Hage Geingob vart Nandi-Ndaitwah utnemnd til visestatsminister i mars 2015, samtidig som ho heldt fram som minister for internasjonale relasjonar og samarbeid. Ho sit både i SWAPO sitt sentralkomité og Politbyrået. Ho er òg partisekretær for informasjon og mobilisering, og er dermed ein av hovudtalspersonane til SWAPO.

### Presidentskap
I mars 2023 utpeikte president Geingob Nandi-Ndaitwah som SWAPO sin presidentkandidat til valet i Namibia i 2024. Etter at Geingob døydde i februar 2024 vart Nandi-Ndaitwah utnemnd til visepresident, som den første kvinna i denne rolla, etter at Nangolo Mbumba vart mellombels president. 

Den 3. desember 2024 vart Nandi-Ndaitwah offisielt erklært som president i Namibia, og ho vart dermed den første kvinna til å halda denne stillinga. Ho fekk 683 560 røyster, eller 58,7 % av røystene, og slo Panduleni Itula og McHenry Venaani. Ho vart teken i eid 21. mars 2025.

I innsetjingstalen sin i 2025 lova ho å prioritere jobbskaping, med mål om å skape «500 000 nye arbeidsplassar», med særleg fokus på landbruk, fiske, kreative næringar og idrett.

I april 2025 kunngjorde Nandi-Ndaitwah at styresmaktene ville tilby gratis høgare utdanning i offentlege skular frå 2026. Den 27. april sa ho opp Mac-Albert Hengari som minister for landbruk, fiske, vatn og jordreform etter at han vart arrestert for bestikkingssaker, etter at han hadde prøvd å hindre at eit påstått valdtektsoffer kunne tale.

## Privatliv
Netumbo Nandi-Ndaitwah er gift med generalmajor (pensjonert) Epaphras Denga Ndaitwah, tidlegare sjef for forsvarsstyrkane i Namibia. Ho er interessert i arbeid for barn i lokalsamfunn og lesing.

Ho blir vanlegvis kalla NNN, eit kallenamn som blir mykje brukt av dei politiske samarbeidspartnarane hennar. 

Ho er ein forkjempar for kvinner og likestilling i Namibia. Til trass for arbeidet sitt for kjønnsjamstelling, meiner mange av kritikarane hennar at synspunkta hennar står i motsetnad til feminisme, då ho har ei meir tradisjonell og konservativ haldning. I eit intervju i 2022 mellom EagleFM og politisk analytikar Henning Melber, sa Melber at ho historisk sett ikkje har støtta reproduktive rettar eller vern for LHBTQIA+-personar. Ho er òg motstandar av abort.

## Prisvinnande utmerkingar
Netumbo Nandi-Ndaitwah har motteke prisen «African Political Leader of the Year» og «African Female Leader of the Year» frå African Leadership Magazine (ALM), og har blitt tildelt prisen for «thought leadership» under Namibia Sustainable Development Awards. Ho vart også anerkjent med Inter-Generational Leadership Award under 2024 Nala Feminist (Nalafem) Summit. I tillegg har ho ein æresdoktorgrad frå University of Dar es Salaam i Tanzania.

Ho har òg blitt heidra av presidenten for Namibia National Women’s Organization (NANAWO) for arbeidet sitt med å styrkje rolla til kvinner i politikken.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Netumbo Nandi-Ndaitwah|Netumbo Nandi-Ndaitwah]]» frå , den 6. mars 2026.*