open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Susan Boyle

**Susan Boyle** () er ein songar frå Blackburn i West Lothian i Skottland. Ho blei verdskjend etter at ho var med i TV-programmet *[[Britain's Got Talent]]* den 11. april 2009 på tv-kanalen ITV. Berre ei veke etter TV-framsyninga hadde dei ulike klippa med henne blitt vist godt over 60&nbsp;000&nbsp;000 gonger på internettsida YouTube.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Heile hennar framføring på Britain's Got Talent 11.04.2009
* Reportasje om Susan Boyle på ITV etter framføringa på Britain's Got Talent
Åsmarka

**Åsmarka** er ei bygd austom innsjøen Næra nord i Ringsaker kommune i Innlandet. I Åsmarka ligg Åsmarka kyrkje frå 1859.

Staden ligg kring 25 kilometers køyring nordom kommunesenteret Brumunddal. 

## Kjelder
### Referansar
Kunstgjødsel

**Kunstgjødsel** er kjemisk framstilt plantenæring.

Kunstgjødsel inneheld plantenæring i form av uorganiske sambindingar som nitrat (NO3-), ammonium (NH4+) og fosfat (PO43-). Sidan denne plantenæringa er i ei form som er lettløyseleg i vatn, kan plantane lett nyttiggjere seg næringsemna, men dei har samtidig lett for å bli utvaska med sigevatn eller for å fordunste til lufta. 

Fullgjødsel inneheld ei blanding av nitrogen (N), fosfor (P), og kalium (K) og vert kalla NPK-gjødsel; nemninga vert dessuten tilføyd ein talkombinasjon slik at NPK-fullgjødsel 21 - 4 - 10 er samansett av 21 % nitrogen, 4 % fosfor og 10 % kalium. 

## Produksjon
Yara International er blant verdas største produsenter av kunstgjødsel, og har i Noreg produksjon på Herøya og i Glomfjord.

Produksjon av kunstgjødsel skjer gjennom Haber-Bosch-prosessen, som lager ammoniakk med elektrisitet gjennom reaksjon mellom hydrogen frå naturgass og nitrogen frå luft. Produksjonen skjer i to trinn, hydrogenseparasjon og ammoniakksyntese. Ammoniakken vert deretter nytta til å laga nitrat i lag med andre grunnstoff. Kunstgjødsel vert gjerne tilsett andre grunnstoff ut frå kva bruksområde han skal ha. Ulike plantesortar har ulike behov for mineralsk/uorganisk næring.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:no:Kunstgjødsel|Kunstgjødsel]]» frå ,  den 23. april 2023.*
Mjølfjell sportskapell

**Mjølfjell sportskapell** står i hytte- og utfartsområdet Mjølfjell aust i Raundalen i Voss herad i Vestland, og er ei langkyrkje frå 1976.

Kapellet er teikna av Leiv Tvilde og Dag Mossige og er bygd i tre.

## Kjelder
* Norges Kirker: «Mjølfjell kapell» på nettstaden til Norsk institutt for kulturminneforsking

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Raundalen sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Kart frå 1979 som viser soknegrenser og kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* «Kirkebøker, Hordaland» på nettstaden til Arkivverket 
* Skanna kyrkjebøker frå Hordaland på nettstaden til Arkivverket
* Oversyn over gravminne i Voss kommune på nettstaden disnorge.no
*
*
Det britiske austindiske kompaniet

**Det britiske austindiske kompaniet** (engelsk *(British) East India Company*) var eit handelskompani skipa 31. desember 1600 ved kongeleg konsesjon av dronning Elisabeth&nbsp;I. I løpet av dei neste 250 åra vart selskapet eitt av dei mektigaste føretaka i verda. 

Verksemda til selskapet var i hovudsak retta mot India, der det tileigna seg forvaltningsmessige og militære oppgåver. 

Perioden som territorialmakt for selskapet på det indiske subkontinentet vert rekna frå slaget ved Plassey i 1757, der Sir Robert Clive tileigna seg retten til å skattleggje det rike Bengal. Sjølv om slaget i seg sjølv var av avgrensa storleik, vert det rekna som starten på ein 100-årsperiode der britane erobra store delar av dagens India, Pakistan og Bangladesh.

Kompaniet opererte som overhovud i India fram til 1858, då staten overtok det formelle ansvaret, etter å ha gradvis påført Kompaniet større grad av statleg kontroll.

## Galleri

British East India Company flag.svg|Flagget til selskapet 1600–1707.
Flag of the British East India Company (1707).svg|Flagget til selskapet 1707–1801.
Flag of the British East India Company (1801).svg|Flagget til selskapet 1801–1858.


## Sjå og
* Sepoy

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Det britiske Ostindiske kompani|Det britiske Ostindiske kompani]]» frå , den 18. april 2009.*
Kongedømet Irland

**Kongedømet Irland** (irsk *Ríocht na hÉireann*) var namnet på den irske staten frå 1541 til 1800. Det erstatta herredømet Irland, som vart oppretta i 1171. Kong Henrik VIII av England vart dermed den første kongen av Irland sidan 1169. Kongedømet Irland enda då Irland i saman med Storbritannia danna Det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland i 1801.
Hønsefuglar

**Hønsefuglar** (Galliformes) er ein biologisk orden av omnhøns, hokkoar, kalkunar, tannvaktlar, fasanar og perlehøns. Fasanar inkluderer òg skogshøns. Det finst meir enn 280 nolevande artar.

Asiablåvaktel (*Coturnix chinensis*) er den minste nolevande hønsefuglen, han er ca. 12,5 centimeter lang og veg mellom 28 og 40 gram. Den største er den nordamerikanske villkalkunen (*[[Meleagris gallopavo]]*), som kan vege så mykje som 14 kilo og måle 120 centimeter. Smaragdpåfuglen kan vere hønsefuglarten med størst vengespenn. 

Dei fleste slektene av Galliformes har artar med rund kroppsform, tjukt nebb og middels lange bein, og har avrunda og ganske korte venger. Ryper, frankolinar og andre hønsefuglar i fasanfamilien har typisk tjukkfallen silhuett. Om dei fleste artane er relativt veike flygarar, så finst det ingen nolevande hønsefuglar utan flygeevne. Den utdøydde, enorme omnhønsslekta *[[Sylviornis]]* var utan flygeevne og synast å ha mista evna på grunn av kroppsstorleiken. 

Vaksne hannar av mange hønsefuglartar har ein eller fleire skarpe utvekstar på baksida av kvar fot som dei brukar i slostkampar. I mange slekter finst tydeleg kjønnsdimorfisme og innanfor kvar klade i denne ordenen har dei mest utvikla («mest avanserte») linjene tendens til kjønnsdimorfisme utvikla i størst grad. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Galliformes|Galliformes]]» frå ,  den 19. april 2009.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Frontline

**Frontline Ltd.**  er verdas største reiarlag for oljetankarar. Det er basert på Bermuda. Aksjane til selskapet vert omsett på Oslo Børs og New York Stock Exchange (NYSE). Hovudaksjonær i Frontline er norsk-kypriotiske John Fredriksen, som har bygd opp selskapet gjennom oppkjøp av andre selskap og nybygging.

Frontline hadde i 2008 ei flåte beståande av 82 tankskip, av desse 66 oljetankarar på 16,4 millionar dødvektstonn.

Den 18. april 2009 vart tanskipet MV «Front Ardenne» forsøkt kapra av somaliske piratar. Skipet var på veg frå Libya til Kina, då ein oppdaga piratane.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
*
MS «Bohus»

**MS** «**Bohus**» er eit skip som er eigd og drifta av reiarlaget Color Line og som trafikkerer strekninga Sandefjord–Strömstad. Dette er det eldste og minste av dei to skipa som køyrer denne strekninga. MS «Bohus» har blitt bygd om to gonger, og framstår i dag som eit moderne skip.

## Fasilitetar

### Restaurantar
* Buffet Færder
* Bistro

### Underhaldning
* Svenner Bar

### Shopping
* Taxfree Supermarked
* Color Shop
* Food Shop

## Bakgrunnsstoff
* Color Line
*
MS «Christian IV»

**MS «Christian IV»** var eit skip eigd av Color Line, som trafikkerte rutene Oslo - Hirtshals (1991 - 1994), Kristiansand - Hirtshals (1994 - 2008) og Larvik - Hirtshals (2008). Den 20. mai 2008 vart skipet seld til Stella Navis Russia som tok over skipet i byrjinga av av juli 2008. Med namnet «MS Julia» trafikkerte skipet Helsingfors — St. Petersburg fram til Stella Navis gjekk konkurs den 6. november 2008. Det er no den finske kreditoren Aktia Savings Bank som eig ferja som no er i opplag i Finland.

## Fasilitetar

Restaurantar:

* Trattoria Riviera
* Captains Grill à la carte Restaurant
* Fairytale Buffét restaurant
* Seaside Café

Underhaldning:

* Irish Corner Pub
* Colorama Dancing
* Kino

Shopping:

* Taxfree Market
* Color Shop
* Perfume Shop

## Olau Line

Skipet vart bygd som MS «Olau Britannia» av AG Weser Seebeckswerft, Bremerhaven, Tyskland i 1982 og levert til Olau Line Ltd same året. Skipet vart då sett i rute mellom engelske Sheerness og nederlandske Vlissingen saman med systerskipet «Olau Hollandia». I 1989 vart begge skipa seld, sidan Olau bygde to nye og større skip til den ruta. «Olau Britannia» vart seld til Fred. Olsen & Co medan systerskipet vart seld til Nordström & Thulin Ab. Den 21. mai 1990 hadde skipet sin siste overfart mellom Sheerness og Vlissingen og fortsette etter det til Hamburg.

## Fred. Olsen & Co

Ved Blohm & Voss verftet i Hamburg fekk skipet nye fargar og vart døypt om til «Bayard». I juni 1990 vart skipet sett inn i rute mellom Kristiansand og Hirtshals i somarhalvåret og Oslo og Hirtshals i vinterhalvåret. Same året vart skipet seld til Color Line A/S.

## Color Line

Då skipet vart levert til Color Line i 1991, fekk skipet namnet «Christian IV» og sett i rute mellom Oslo og Hirtshals. I 1994 bytta skipet rute ettersom den nyare og større MS «Color Festival» skulle ta over ruta mellom Oslo-Hirtshals. «Christian IV» gjekk då tilbake til ruta Kristiansand - Hirtshals. I 1999 fekk skipet fleire restaurantar og større konferanserom ved Fredericiaverftet i Danmark. Skipet vart igjen bygd om ved Remontowaverftet i Gdansk, Polen i 2005. Den 13. mars 2008 vart «Christian IV» erstatta av den nye og større ferja MS «Superspeed 1», som høyrer til den nye Superspeed-klassen til Color Line. Sidan MS «Superspeed 2» vart forsinka, måtte MS «Christian IV» vikariere for MS «Peter Wessel» på ruta Larvik - Hirtshals fram til MS «Superspeed 2» kom i juni 2008.

## Tekniske data

* Byggeår: 1982
* Byggjestad: Tyskland
* Register: Norge
* Heimehamn: Kristiansand
* Tonnasje: 21699 BRT
* Lengde: 154 meter
* Bredde: 24 meter
* Djupgåande: 5,8 meter
* Klasse: Det Norske Veritas
* Max fart: 20 Knop
* Gjestekapasitet: 2048
* Lastekapasitet: 530

## Bakgrunnsstoff

*
Kamniška Bistrica

**Kamniška Bistrica** er ei fjellelv nord i Slovenia og ei av sideelvane til Sava frå venstre. Ho spring ut i Kamnik-Alpane (del av Dei sørlege kalksteinsalpane), nær grensa til Austerrike. Ho er 33 km lang. Kamniška Bistrica renn gjennom byen Kamnik, der ho mottar sideelva Nevljica. Ho munnar ut i Sava i Dol pri Ljubljani, om lag 10 km aust for Ljubljana.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kamniška Bistrica|Kamniška Bistrica]]» frå , den 19. april 2009.*
Kokra

**Kokra ** er ei elv i Slovenia. Ho spring ut frå Karavankane og er ei av sideelvane til Sava. Ho er 34 km lang og har eit nedslagsfelt på 223 km².

Elva renn gjennom ein trong dal mellom Karavankane og Kamnik-Alpane og munnar ut i Sava verd Kranj. Elva har eit stort fall og fleire delar av ho består av kaskadar og stryk. 

## Sjå òg
* Elvar i Slovenia
Krka i Slovenia

**Krka** er ei elv i regionen Dolenjska i Slovenia med ei lengd på rundt 111 km. 

Ho spring ut ved Gradiček nær landsbyen Krka, 10 km frå Ivančna Gorica og rundt 25 km søraust for Ljubljana. Frå her renn ho sørvestover og munnar ut i Sava ved Brežice nær grensa til Kroatia. Den mest kjende byen langs Krka er Novo Mesto.


Krka4.jpg|Krka i Novo Mesto.
Krka zgornji tok Slovenija.jpg|Krka
-

## Bakgrunnsstoff
* Krka på Novo Mesto
* burger.si

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Krka River (Slovenia)|Krka River (Slovenia)]]» frå , den 19. april 2009.*
Arnstein

:*Sjå òg [[Arnstein i Bayern]]*
**Arnstein** er eit mannsnamn sett saman av dei norrøne ledda *orn*, 'ørn', og *steinn*, 'stein'. 

Arnstein har namnedag den 19. april.

Namnet er kjend frå rundt 1300. I moderne tid var namnet mest brukt på 1950-talet.

## Namneberarar
* Arnstein Rynning Arneberg (1882&ndash;1961), norsk arkitekt 
* Bjarne Arnstein Brøndbo (f. 1964), norsk musikar frå rockegruppa DDE

### Tilnamn
* Eufemia av Arnstein (f. ca. 1270), dronning av Noreg

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arnstein|Arnstein]]» frå , den 19. april 2009.*
Arnfinn

**Arnfinn** er eit mannsnamn sett saman av dei norrøne ledda *orn*, 'ørn', og *finnr*, 'same'. 

Arnfinn har namnedag den 19. april.

Namnet er hovudsakleg brukt i Noreg. Det finst på Island som *Arnfinnur*,
Arnfinn var mest brukt som døypenamn i Noreg i perioden ca 1930-1960, med ein topp i 1952.

## Namneberarar
* Arnfinn Heje (1887-1958), norsk seglar
* Arnfinn Vik (1901-1990), norsk lokalpolitikar og motstandsmann
* Arnfinn Bergmann (1928-2011), norsk skihoppar
* Arnfinn Haga (f. 1936), norsk forfattar
* Arnfinn Astad (f. 1938), norsk lokalpolitikar og ordførar
* Arnfinn Ellingsen (f. 1946), norsk lokalpolitikar og ordførar
* Arnfinn Vigrestad (f. 1947), norsk lokalpolitikar og ordførar
* Arnfinn Nergård (f. 1952), norsk lokal- og fylkespolitikar 
* Arnfinn Clementsen (f. 1953), norsk kristenmann
* Arnfinn Storvik (f. 1954), norsk lokalpolitikar og ordførar
* Arnfinn Bårdsen (f. 1966), norsk jurist og dommar i høgsterett

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arnfinn|Arnfinn]]» frå , den 19. april 2009.*
Lahinja

**Lahinja** er ei elv i Bela Krajina, heilt søraust i Slovenia. Ho er 33,4 km lang og spring ut frå fleire karstkjelder mellom landsbyane Knežina, Belčji Vrh og Mali Nerajec. 

Den øvre delen av elva renn nordover gjennom eit smalt og grunt elveleie som er ganske slakt. Alle dei store sideelvane hennar kjem frå venstre, og alle spring ut frå karstkjelder. Ved Dragatuš, mottar ho Podturnščica og ved Črnomelj kjem Dobličica. Frå Podturnščica vert Lahinja smalare og og opp til 20 meter djup med mange svingar. Nær ein av svingane står Gradac-borga. Frå Črnomelj til Gradac har elva ingen sideelvar på overflata, og nedanfor Gradac mottar ho den vassrike og raske Krupa. Etter ho renn saman med Krupa vender ho Lahinja austover. Lahinja munnar ut i Kolpa ved Primostek.

Lahinja er ein del av elvesystemet til Sava. Frå Knežina til Pusti Gradec, dei første sju kilometrane, renn gjennom Lahinja regionspark.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lahinja|Lahinja]]» frå , den 19. april 2009.*
Ledava

**Ledava** er den største elva i Goričko, nordaust i Slovenia og den største sideelva til Mura i Slovenia. Ho er 68 km lang, men med mindre sideelva vert ho 76 km. Ho spring ut i Austerrike som *Lendva Bach* og renn først søraustover. Ho renn inn i Slovenia nær *Kugla*, den høgaste fjelltoppen i Prekmurje (418 moh) og renn så sørover som *Ledava*. I denne dele av elva dannar ho den eingaste kløfta i Goričko. Ved landsbyen Ropoča renn ho ut i den kunstige Ledavasjøen som har eit variert fugleliv, mange augestikkarar og den best bevarte oter bestanden i Slovenia. Ledava er det einaste utsiget frå innsjøen. 

Den nedre delen av elva renn gjennom Murska Sobota og Lendava. Ho har fleire sideelva i denne delen, hovudsakleg frå venstre, og den største av dei er Velika Krka. Til slutt munnar ho ut i elva Mura.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ledava|Ledava]]» frå , den 19. april 2009.*
Ragnhild Foss

**Ragnhild Antonie Marie Foss** () var ein norsk omsetjar og kontorist frå Sokndal i Rogaland. Bjarne Foss var bror hennar.

Ragnhild Foss var dotter til ein skulestyrar. Familien hennar flytta til hovudstaden straks etter ho vart vaksen, der ho i 1910 var kontorist. Ei tid var ho lærar på ein privatskule på Hadeland, frå 1916 til 1943 arbeidde ho i Storebrand. Ho reiste mykje omkring i Europa og Palestina, og skreiv i blad som *[[Urd]]*, *Noreg* og *St. Olav*.

I 1929 gjekk ho over til katolisismen. Best er ho kjend for omsetjingar av kyrkjeleg mellomalderdikting. Ho har omsett m.a. *Latinske salmar og sekvensar* (Det Norske Samlaget 1938) og *Sekvensane i Misseale Nidarosiense* (1949).  I *[[Lov Herren Katolsk salmebok]]* er 28 av omsetjingane hennar tekne med, i *[[Norsk Salmebok]]* har ho omsett tre salmar.

Ragnhild Foss brukte i omsetjingane sine ei høgnorsk språkføring. Ho har testamentarisk forbode ei kvar språkleg omarbeiding av sine gjendiktingar av «latinske hymnor». Salmane er omsette med stor truskap mot innhald og form, og til skilnad frå mange andre norske omsetjarar, har ho ikkje forsøkt å føre songen over i evangelisk sfære.

## Kjelder
*P.E. Rynning (1954): *Salmediktingi i Noreg* Det norske Samlaget
**LOV HERREN Katolsk salmebok* St. Olav Forlag 2000 ISBN 82-7024-117-2
*Einar Breidsvoll (1953) i *[[Norsk Allkunnebok]]*
**[[Norsk Allkunnebok]]*. IV, bandet. 1953
Kongepokal

**Kongepokal**, eigenleg **Hans Majestet Kongens Pokal**, er eit norsk trofé delt ut under norske meisterskap i ei rekkje tevlingar, særleg innan idrett, men også til dømes sjakk. Den første kjende kongepokalen som blei tildelt i ein idrett innan Norges Idrettsforbund blei sett opp av Kong Oscar II til Husebyrenna i 1879. 

## Historikk
Under Husebyrenna i 1879 sette kongen opp eit kongekrus til bestemann, og dette blei vunne av morgedølen Jon Hauge. Vidare blei det også sett opp seks mindre krus som blei delt ut i andre klasser. Kong Oscar II var sjølv tilstades. 

Den eldste registrerte kongepokalen blei laga hos Tostrup i 1878, og skal vere gitt til eit travstemne i Christiania. Mykje tyder på at det har vore sett opp kongepokalar i turn, skyting og travsport før dette, men det finst inga oversikt over desse tildelingane.

## Pokalen si utforming, produsentar
Kongepokalen sin utsjånad har variert, og fleire forskjellige gullsmedar er nytta til å lage dei, mellom anna Tostrup, Thune og Hammer i Bergen. Omkring 1920 overtok A. Frisch det meste av produksjonen av kongepokalane og seinare Th. Marthinsens Sølvvarefabrikk.

I Kong Haakon VII si regjeringstid blei det laga ei rekkje ulike kongepokalar, men kongepokalen fekk ei ny utforming etter tronskiftet i 1957, då Kong Olav V gjekk over til den kongepokalen vi kjenner i dag. Det var Th. Marthinsen Sølvvarefabrikk i Tønsberg som laga den. Kong Harald V heldt fram med same utforming og produsent som Kong Olav etter tronskiftet i 1991.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kongepokal|Kongepokal]]» frå , den 19. april 2009.*
Sandesundbrua

: *Denne artikkelen er om Sandesundbrua i Østfold. For informasjon om Sandnessundbrua i Troms, sjå [[Sandnessundbrua]].*

**Sandesundbrua** mellom Sarpsborg og Fredrikstad er, med ei totallengd på 1&nbsp;528 m, ei av dei lengste bruene i Noreg. Brua kryssar Glomma, og strekkjer seg frå Alvim via Sandesund over Glomma i Sarpsborg kommune, og møter land att på Årum i Fredrikstad kommune. Kommunegrensa kryssar brua omtrent på midten.

## To-felts Sandesundsbru
Brua er ein del av E6 gjennom Østfold, og vart opna i 1978. Ho hadde då to køyrefelt og ein gang- og sykkelbane bygd under køyrefelta.

Då brua vart bygd i perioden 1970-1978 var det ein føresetnad at ho skulle få fire køyrefelt, men på grunn av finansieringssituasjonen vart det vedteke å byggja berre to felt. 

## Brudelar
Brua har 48 spenn og er inndelt i brudelar:
* Viadukt sør har ei totallengd på 414 m. Landkar i sør og dei to næraste søyleaksane er fundamenterte direkte på fjell. Overbygningen har form som eit kassetverrsnitt.

* Brua over Glomma har ei totallengd på 449 m og eit hovudspenn på 139 m. Dei tre pilarane lengst nord er fundamenterte med bora betongpålar til fjell, i andre aksar er det fundamentert med sole direkte på fjell. Spennet over Glomma er bygd som «fritt frambygg». Overbygningen har form som eit kassetverrsnitt.

* Brua over Torsbekkdalen har ein totallengde på 389,5 m og hovudspenn 99 m. De tre pilarane lengst nord er fundamenterte med sole direkte på fjell. Øvrige fundament er fundamentert med pålar til fjell. Hovudspennet er bygd som «fritt-frambygg», det vil seia at dei berande delane av konstruksjonen er plasserte under brua.

* Viadukt nord har ei totallengd på 275,5 m. Fundamenteringa er ein kombinasjon av nedramma betongpålar og bora betongpålar til fjell. Overbygningen har form av ei plate.

## Ny fire-feltsbru
I 2005 starta bygginga av ein «kopi» av den gamle brua, som vart bygd parallelt med den gamle. Ho er 1&nbsp;521 m lang. Dette var eit ledd i utbygginga av fire-felts veg frå Oslo til Gøteborg. 
Denne utbygginga er også ein del av den bompengefinansierte utbygginga av E6 gjennom Østfold.

16. mai 2008 vart den nye brua opna for trafikk. Samstundes vart den gamle brua stengd for rehabilitering. Sandesundbrua opna for fire-feltstrafikk i november 2008.

## Bilete frå bygginga av den nye Sandesundsbrua

Fil: Sandesund Bridge01.jpg|Brua sett over Glomma
Fil: Sandesund Bridge02.jpg |Fundamentet på sørsida av Glomma
Fil: Sandesund Bridge03.jpg |Bilde teke frå gangbrua
Fil: Sandesund Bridge04.jpg |Her er den eine pilaren som skal bera «fritt-fram konstruksjonen» 
Fil: Sandesund Bridge05.jpg |Stillas er monterte for å kunna byggja brubanen
Fil: Sandesund Bridge06.jpg |Brua sitt sørlege landkar
Fil: Sandesund Bridge07.jpg |Sandesundbrua sett frå viadukt sør


## Sjå òg
* Bruer i Noreg
* Bruer i Noreg etter lengd

## Bakgrunnsstoff



* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sandesundbrua|Sandesundbrua]]» frå , den 19. april 2009.*
Ljubljanica

**Ljubljanica** er ei elv i Slovenia. Ho er 51 km lang og 20 km av ho renn gjennom grotter, slik at elva har sju forskjellige namn. Elva renn gjennom hovudstaden i Slovenia, Ljubljana. Ljubljanica er ei av sideelvane til Sava og dei to renn saman om lag 10 km nedanfor Ljubljana. 

## Historie

Ljubljanica har vorte ein populær stad for arkeologar og skattejegerar som dykkar etter tapte gjenstandar. Mellom Ljubljana og Vrhnika har ein funne spor frå steinalderen til renessansen og fleire forskjellige folkegrupper som gamle lokale kulturar til dei meir kjende romarane og keltarane.

Kvifor det vart kasta så mykje i Ljubljanica er omstridd, men dei fleste historikarar meiner at elva kan ha vore ein lokal heilag stad. Mykje av det som skattejegerane har funne er seld til private samlarar, noko som har ført til strid mellom dei internasjonale skattejegerane og dei lokale historikarane. I 2003 innførte derfor dei slovenske styresmaktene forbod om å dykke i elva utan særskild løyve. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ljubljanica|Ljubljanica]]» frå , den 19. april 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Kaufmann, Carol (Jan 2007). «A River's Gifts». *National Geographic*. 150-157.



## Bakgrunnsstoff
* http://expo98.literal.si/eng/zakladi/vode-slovenije/ljubljanica.html 
* http://www7.nationalgeographic.com/ngm/0701/feature6/index.html
Ložnica

**Ložnica** er ei elv i Slovenia og ei av sideelvane til Savinja frå venstre. Ho munnar ut i Savinja nær Celje. Ho er 26 km lang og har eit nedslagsfelt som dekker 141 km².
Mirna i Slovenia

**Mirna** er ei elv i Slovenia i provinsen Dolenjska. Elva er ei av sideelvane til Sava og er 44 km lang. Nedslagsfeltet hennar er 294 km².

## Sjå òg
* Elvar i Slovenia

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mirna River (Slovenia)|Mirna River (Slovenia)]]» frå , den 19. april 2009.*
Meža

**Meža** er ei 43 km lang elv i Koroška i Slovenia. Ho har kjelde i Austerrike nær fjellet Olševa, og forsvinn under jorde ein kilometer frå kjelda, før ho dukkar opp att i Koprivna nær Črna na Koroškem i Slovenia. Ho er ei sentral elv i Mežicadalen. Elva renn gjennom Črna na Koroškem, Mežica, Prevalje og Ravne na Koroškem og munnar ut i Drava ved Dravograd. Den første delen av Meža har eit stort fall og med sideelvane sine frå Kamnik-Alpane og Karavankane er ho ei typisk fjellelv. Etter Črna na Koroškem vert ho ei sakte, meanderande låglandselv. Den største sideelva hennar er Mislinja, som munnar ut i Meža berre nokre få hundre meter før ho sjølv munnar ut i Drava.

Meža er kjend som den mest forureina elva i Slovenia. I 1982 skreiv låtskrivaren og songaren Marijan Smode ein song om elva kalla «Mrtva reka» («Den døde elva»). Songen vart til og med trykt i skulesongbøker. Den største forureiningskjelda har vore Ravne stålverk.

## Bakgrunnsstoff
* Interaktivt kart på geopedia.si 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Meža|Meža]]» frå , den 19. april 2009.*
Mislinja

**Mislinja** er ei elv nord i Slovenia. Ho renn gjennom Mislinja og Slovenj Gradec og munnar ut i Meža nær Dravograd like før Meža munnar ut i Drava. Elva er 36 km lang og har eit nedslagsfelt på 238 km².

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* Interaktivt kart
Nadiža

**Nadiža** er ei fjellelv nær byen Kranjska Gora heilt nordvest i Slovenia. Ho spring ut på austsida av fjellet Zadnja Ponca opp or dalen Tamar i Dei juliske Alpane. Ho er den første kjeldeelva til Sava Dolinka, den lengre av dei to kjeldene til elva Sava, som er den lengste elva i Slovenia og ei sideelv til Donau.

Kjelda til Nadiža er nær Tamar fjellheim. Like etter kjelda dannar ho ein ti meter høg foss, nær drikkevasskjelda til Kranjska Gora. Berre om lag 300 meter av elva renn over bakken, for ho forsvinn i grusen nær Rateče. Nadiža dukka opp igjen i den to meter djupe innsjøen Zelenci, som er omgjeve av eit myrlendt våtmarksområde med eit rikt økosystem. 

## Bakgrunnsstoff
*Satellittbilete på Google Maps
Morgedal

**Morgedal** er ei bygd i Kviteseid kommune i Vest-Telemark med ca 300 innbyggarar. Den ligg ca 20 mil frå Oslo. Morgedal er kjend som *[[skisport]]en si vogge* der den moderne skisporten sin far Sondre Norheim blei fødd. 

Også brørne Torjus Hemmestveit og Mikkjel Hemmestveit var frå Morgedal. Dei dreiv den første skiskulen i verda i Christiania i 1881. 

Den olympiske elden blei tend på Sondre Nordheim sin fødestad, Øvrebø, til vinter-OL i Oslo i 1952 og til vinter-OL i Squaw Valley i 1960. Prinsesse Märtha Louise tende den olympiske elden på Øvrebø til OL på Lillehammer i 1994.

## Bakgrunnsstoff
* http://www.morgedal.com/english.html 
* http://www.sondrenorheim.com/
MS «Color Fantasy»

**M/S «Color Fantasy»** er eit skip som tilhøyrer Color Line, og som trafikkerer strekninga Oslo–Kiel. Skipet tok over for det tidlegare flaggskipet til selskapet, MS «Prinsesse Ragnhild», på ruta Oslo-Kiel den 10. desember 2004. Saman med MS «Color Magic» er ferja den største og blant dei mest luksuriøse bilferjene i verda. Søsterskipet MS «Color Magic» tok over etter MS «Kronprins Harald» på ruta mellom Oslo og Kielden 15. september 2007.

## Fasilitetar
Underhaldning:
* Kino
* Casino
* Kids Corner
* Aqualand
* Golfsimulator
* Color spa - og fitnessenter
* Fantasy Show Lounge.
* Observation Lounge
* Fantasy Promenade

Restaurantar:
* Oceanic à la Carte reestaurant
* Grand Buffet
* Cosmopolitan Gourmet Restaurant ( med bar)
* Mama Bella Pizza
* Sport & Burgerbar
* Promenade Café

Butikkar:
* Fantasy promenade
* Tax free Market
* Color Shop
* Fashion Boutique.
* 24h kiosk
* Perfume & Cosmetics

Barar:
* Donkey Pub
* Sport & Burgerbar
* Teens Plaza
* Tower Night Club
* Tapas Bar
* Bar Bella
* Cosmopolitan Bar

Konferansesalar:
* Color Conference Center
* Exhibition Center

## Lugarar
* Color Fantasy har lugarar i mange klassar og størrelsar, frå enklare lugarar på 10-11 m2 til større, såkalla reiarlugarar på 35 m2. Det er totalt 966 lugarar om bord på skipet, som gjev plass til 2,750 passasjerar.

## Virtuelt skip
* MS «Color Fantasy» er eit av skipa ein kan navigere i dataspelet Virtual Sailor.

## Kjelder
Nevljica

**Nevljica** er ei elv i kommunen Kamnik i Slovenia. Ho spring ut nedanfor Kozjak og renn gjennom Tuhinjdalen. Ho renn òg gjennom landsbyen Nevlje.

Det vart funne mange bein frå mamuttar ved elva i 1938. Desse beinea, restar etter reinsdyr og steinreiskap frå steinalderen er datert til 20&nbsp;000 til 18&nbsp;000 f.Kr.
Paka

**Paka** er ei elv i Slovenia. Elva er 40 km lang og har eit nedslagsfelt på 210 km². Ho er ei av sideelvane til Savinja. 

## Sjå òg
* Elvar i Slovenia
Forza Italia

**Forza Italia** ('framåt, Italia!') var eit italiensk liberalkonservativt høgreparti som fanst mellom 1993 og 2009. 

Det vart grunnlagt i 1993 av Silvio Berlusconi, som var leiar for partiet frå det vart danna til det vart nedlagt. Saman med det populistiske separatistpartiet Lega Nord og det reformerte fascistpartiet Alleanza Nazionale utgjorde Forza Italia ved parlamentsvala i 2001 og 2006 valsambandet Casa delle Libertà. Partiet har vore i regjering i fleire periodar med Berlusconi som statsminister.

Kritikarar hevdar at partiet ikkje har noko sjølvstendig program, men meiner det som til ei kvar tid passar Berlusconi. I økonomiske spørsmål er partiet liberalistisk, i andre spørsmål konservativt eller høgrepopulistisk.

Ved parlamentsvalet i 2008 stilte Forza Italia som ein del av valalliansen Il Popolo della Libertà. Delar av denne alliansen vart den 27. mars 2009 omdanna til eit politisk parti. Forza Italia slutta då å eksistere som eige parti.

## Kjelder
Pesnica

**Pesnica** er ei sentral elv i Slovenske gorice i Slovenia. Elva er 65 km lang, men med ei mindre sideelv vert ho 69 km. Pesnica er ei av sideelvane til Drava. 

## Sjå òg
*Elvar i Slovenia
Pivka

**Pivka** er ei elv i Slovenia. Ho er 27 km lang. Elva forsvinn fleire stader under bakken og renn gjennom eit karstområde. Ho dannar mellom anna den lengste grotta i Slovenia, Postojnagrotta. 

## Sjå òg
* Elvar i Slovenia
Nasjonalalliansen i Italia

**Nasjonalalliansen** (*«Alleanza Nazionale»*, *AN*) var eit italiensk politisk parti med røter i det nyfascistiske Movimento Sociale Italiano. Partiet vart grunnlagt i 1994 etter MSI sitt allmøte i Fiuggi. Nasjonallalliansen inkluderer også konservative delar av det tidlegare Democrazia Cristiana. Partileiar er Gianfranco Fini. Den politiske ideologien vert i dag ofte karakterisert som nasjonalkonservativ. Partiet har vore ein nær samarbeidspartnar av Silvio Berlusconis Forza Italia sidan skipinga. 

Eit tidlegare partimedlem er Alessandra Mussolini, som braut med partiet då Gianfranco Fini tok avstand frå bestefar hennar, Benito Mussolini. 

Ved parlamentsvalet i 2008 stilte Alleanza Nazionale som ein del av valalliansen Il Popolo della Libertà. Denne alliansen vart omdanna til eit politisk parti i 2009 og Alleanza Nazionale opphøyrde då å eksistere. 

## Kjelder
Kabelferje

**Kabelferje** er ein båttype som ein kan dra over eit sund ved hjelp av kablar.  Dei vert ofte dregne fram ved hjelp av handkraft, ved at passasjerane dreiar rundt på eit handtak.

Det finst òg motoriserte kabelferjer.  Fordelen ved desse, jamført med tradisjonelle ferjer, er at dei bruker vesentleg mindre energi og har tilsvarande mindre utslepp.

For kryssing av elvar, finst det kabelferjer som hentar energi til framdrift av elvestraumen.  

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Bergens Tidende - Over sundet for en femmer (video)
*Søgne Veteran og Trekkferje Klubb
Kjellaug

**Kjellaug** er eit kvinnenamn av norrønt opphav. Det er sett saman av kjell, som tyder 'offerkjele' eller 'hjelm', og kvinneendinga *[[-laug]]*, 'vigd til'.

Kjellaug har namnedag i Noreg den 20. april.

I løpet av 1900-talet var namnet mest brukt i tida frå rundt 1925 til 1945. I nokre av 1930-åra fekk over 0,40 % av nyfødde jenter namnet Kjellaug. I 2009 var det 2&nbsp;310 kvinner i Noreg som heitte Kjellaug.

## Namneberarar
* Kjellaug Nakkim (f. 1940), norsk politikar 
* Kjellaug Steinslett (f. 1946), norsk forfattar
* Kjellaug Veivåg Høyvik (f. 1949), norsk lokalpolitikar og ordførar

## Kjelder

* norskenavn.no
Kjellrun

**Kjellrun** er eit kvinnenamn av norrønt opphav. Det er sett saman av kjell, som tyder 'offerkjele' eller 'hjelm', og 
*[[Rune|rún]]*, 'løyndom'

Kjellrun har namnedag i Noreg den 20. april.

I 2009 var det 547 kvinner i Noreg som heitte Kjellrun. 41 heitte Kjellrunn og 10 heitte Kjelrun.

## Namneberarar
* Kjellrun Sporild, norsk orienteringsløpar

## Kjelder

* nordicnames.de
Tiår

**Tiår**, **decennium** eller **desennium** (frå latin *decem*, 'ti' og *annum*, 'år'), er ein periode på ti år. På norsk vert helst ordet bruka om eit kalendertiår, som 1980-åra, men i prinsippet kan eit tiår starta kva tid som helst og rekkja over to kalendertiår (som frå 2009 til 2018). Ein kan omtala kalendertiår som *-åra* eller *-talet*, men sistnemnde kan føra til forvirring ved det første tiåret av kvart hundreår (som 2000-åra på 2000-talet). Ei vanleg kortform er å ikkje ta med hundretalet, som «sekstiåra», men dette kan nokre gonger gje forvirring om kva hundreår ein siktar til.

Ein har særleg tala om kalendertiår frå 1800-talet av, og mange av dei har fått tilnamn, som «det glade tjuetalet», «det harde trettitalet» eller «det svingande sekstitalet».

## Oversyn over tiår
* Tiår på 2000-talet: 2000-åra, 2010-åra
* Tiår på 1900-talet: 1900-åra, 1910-åra, 1920-åra, 1930-åra, 1940-åra, 1950-åra, 1960-åra, 1970-åra, 1980-åra, 1990-åra
* Tiår på 1800-talet: 1800-åra, 1810-åra, 1820-åra, 1830-åra, 1840-åra, 1850-åra, 1860-åra, 1870-åra, 1880-åra, 1890-åra

## Sjå òg
* År
* Lustrum
* Hundreår 
* Millennium
Millennium

**Millennium** eller **tusenår** er ein periode på 1000 år. Ordet *millennium* kjem frå latin *mille* (tusen) og *annum* (år).

I norsk språk har ein tradisjonelt snakka om det første, andre eller tredje tusenåret etter Kristi fødsel, det vil seie om tidbolkane år 1 til år 1000, år 1001 til år 2000 eller år 2001 til 3000. I praksis har det vist seg at ein no heller snakkar om «totusentalet», slik at ein har rekna slik at eit nytt millenium starta med år 2000. 

## Sjå òg
* År
* Tiår 
* Hundreår
Ny-Frankrike

**Statthalderskapet Ny-Frankrike** (fransk *Vice-royauté de Nouvelle-France*) var området som Frankrike koloniserte i Nord-Amerika, i perioden som startar med utforskinga til Jacques Cartier av St. Lawrence-elva i 1534, til Ny-Frankrike vart avstått til Spania og Storbritannia i 1763. På det største i 1712 (før Utrecht-traktaten) dekte Ny-Frankrike området frå Newfoundland til Rocky Mountains, og frå Hudsonbukta til Mexicogolfen. Området vart så delt i fem koloniar, kvar med sitt eige styre: Canada, Acadia, Hudsonbukta, Newfoundland, (Plaisance)http://www.heritage.nf.ca/exploration/french.html og Louisiana. Utrecht-traktaten gjorde at Frankrike gav opp krava på fastlandsdelen av Acadia, Hudsonbukta og Newfoundland, og oppretta kolonien Île Royale (Cape Breton-øya) som etterfølgjaren til Acadia.

I dag er det berre øygruppa Saint-Pierre og Miquelon av Ny-Frankrike som framleis er under fransk kontroll. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:New France|New France]]» frå , den 19. april 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kongedømet Portugal

**Kongedømet Portugal** var Portugal som monarki frå 1139 til 1910. Kongedømet låg vest på Den iberiske halvøya og vart erstatta av Den første portugisiske republikken etter det portugisiske kongenmordet i 1908 og 5. oktober-revolusjonen i 1910. 

## Opphav og slutt

Det andre portugisiske grevskapet (1093-1139) var etterfølgjar etter Det første portugisiske grevskapet (868-1071), og vart ein kongedøme den 26. juli 1139 då Afonso I var erklært konge av Portugal.

I 1908 vart kong Karl av Portugal myrda i Lisboa. Det portugisiske monarkiet varte fram til 5. oktober 1910, då ein revolusjon styrta monarkiet og Portugal vart ein republikk. Dette førte til ein 16 år lang kamp for å oppretthalde parlamentarisk demokrati. 

## Det portugisiske imperiet

Gjennom historia bygde Kongedømet Portugal det som vart kjend som Det portugisiske imperiet frå 1415. Dette viste tradisjonelt til dei store koloniane dei hadde. Den største var Brasil (oppretta i 1500 og vart eit sjølvstendig land i 1822). Resten av riket kom inn under Republikken Portugal fram til seint på 1900-talet, då dei siste oversjøiske territoriet til Portugal vart slepte fri (mellom andre Portugisisk Afrika, som inkluderte Angola og Mosambik, i 1975, og til slutt Macau i 1999).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kingdom of Portugal|Kingdom of Portugal]]» frå , den 19. april 2009.*
Oakland i California

**Oakland** er ein amerikansk by i delstaten California som blei grunnlagt i 1852. Oakland er hovudsete for fylket Alameda. Nord for byen ligg Berkeley, vest for Oakland ligg San Francisco på den andre sida av brua Bay Bridge. Folketelljnga i 2006 sette folketalet til . I 2010 rekna ein med at folketalet hadde vakse til .

Oakland er heimstad for det amerikanske fotballaget Oakland Raiders, som spelar i NFL. Oakland internasjonale lufthamn ligg i Oakland.

## Historie
Huchiun-stammen av det som seinare blei kalla Ohlone-folk budde opphavleg i området der Oakland blei bygd. I 1772 gjorde conquistadorar krav på dette og resten av California for den spanske krona. I 1820 blei offiseren Luís María Peralta gjeven eit landområde på heile 181 km² langs East Bay-kysten som omfatta dei framtidige byane San Leandro, Alameda, Emeryville, Piedmont, Berkeley, Albany og Oakland. I løpet av 1800-talet busette mange nybyggjarar seg i eit område der det voks mykje eik, og 4. mai 1852 blei Oakland inkorporert som by av styresmaktene i California.

Byen og omlandet voks med utbygginga av jernbanen, og på 1860- og 1870-talet blei han eit viktig jernbaneknutepunkt, med stasjon for Den transamerikanske jernbanen driven av Central Pacific Railroad og lokaltog. Toglinja gjekk heilt til hamna i Oakland ved Stillehavet. Folketalet dobla seg i 1906, då folk som var blitt heimlause etter jordskjelvet i San Francisco året før slo seg ned her. På 1920-talet hadde Oakland ei rekkje industriar, mellom anna verft, bilindustri, metall, hermetikk og bakeri. Økonomien og byen voks i løpet av heile tiåret. I 1927 blei lufthamna i Oakland opna.

Under andre verdskrigen blei det laga mykje krigsmateriell her, og arbeidarar frå andre område av USA kom flyttande til byen. Etter krigen blei det nedgang i skipsbygging og bilindustri, og færre arbeidsplassar. Konfliktar mellom innflyttarar og eldre innbyggjarar, og mellom kvite og afroamerikanarar, voks. I 1966 blei det ytterleggåande antirasistiske partiet Black Panthers skipa i byen som eit forsvar mot politivald. I løpet av 1970-åra fekk byen problem med kriminelle gjengar som styrte narkotikasal og medførte annan kriminalitet. Drapsraten blei nesten dobbelt så stor som den i San Francisco og New York. På 1980-talet spreidde bruken av crack-kokain seg.

Ved slutten av 1980-åra gjekk over 20 % av innbyggjarane i Oakland på trygd. Loma Prieta-skjelvet i 1989 råka fleire bygningar i byen. Byggjeverksemd i 1990-åra gav byen noko økonomisk vekst. Frå denne tida og inn på 2000-talet stod borgarmeistrane i byen, Elihu Harris og seinare for Jerry Brown, for utviklingsprogram som skulle tiltrekka innbyggjarar til sentrum.

## Folk frå Oakland
*Kamala Harris, politikar, senator

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad 

## Kjelder
* Jerry Brown’s No-Nonsense New Age for Oakland, *City Journal*, 1999

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oakland, California|Oakland, California]]» frå , den 28. desember 2010.*
Den franske marinen

**Den franske marinen**, offisielt **Marine nationale** og ofte kalla **La Royale** (tyder *Den kongelege marinen*), er den maritime delen av det franske forsvaret. Det består av alle typar fartøy, frå patruljebåtar til fregattar med styrte missilar, mellom anna eit atomdrive hangarskip og ti atomdrivne ubåtar.

Mottoet til den franske marinen er *Honneur*, *Patrie*, *Valeur*, *Discipline* («Ære, fedreland, mot, disiplin»). Desse orda finn ein på dekk på alle skip i marinen. 

## Den franske marinen i dag
Marinen er inndelt i 5 undergreiner
* *Force d'Action Navale* Overflateflåten. Hovuddelen av den franske marine
* *Force Océanique Stratégique* Strategiske ubåt flåten
* *[[Aviation navale]]* Flystyrken til marinen, vert nytta på hangarskipet m.a.
* *Fusiliers Marins* bakkestyrkar som vernar landinnstallasjonar og *Commandos de Marine* - kommandostyrkar / marinejegerar
* *Gendarmerie Maritime*, politi og kystvakt

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:French Navy|French Navy]]» frå , den 19. april 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Eid i Møre og Romsdal

**Eid** er ein tidlegare sjølvstendig kommune i Møre og Romsdal. Bygda ligg inst i Rødvenfjorden.

## Eid kommune 1874-1964
Kommunen blei oppretta då Eid og Voll kommune blei delt 1. januar 1874. Eid kommune hadde ved opprettinga 1048 innbyggarar.

1. januar 1964 blei Eid, Grytten, Hen og Voll kommunar samt det meste av Veøy slått saman til den nye Rauma kommune. Eid hadde ved samanslåinga 381 innbyggarar. Han var då den nest minste kommunen i fylket etter folketal, berre større enn Grip.

## Folketalsutvikling
Eid kommune var den nest minste kommunen i Møre og Romsdal etter folketal frå 1952, då Ålvundeid kommune passerte han i folketal og fram til kommunesamanslåinga i 1964. Berre Grip var mindre.


**Folketalsutvikling for tidlegare Eid kommune frå 1875 til 1964:**

Kommunenamnet Eid er også kjent frå Hordaland og Sogn og Fjordane.

## Kjelder
Grytten

:*For forfattaren, sjå [[Frode Grytten]]*
**Grytten** er ein tidlegare sjølvstendig kommune i Møre og Romsdal oppretta som Grytten formannskapsdistrikt i 1837.

1. januar 1902 blei Hen skilt ut frå Grytten som eigen kommune. Grytten hadde etter delinga 1&nbsp;728 innbyggarar.

1. januar 1964 blei Grytten slått saman med Eid, Hen og Voll kommunar, samt det meste av Veøy kommune til den nye Rauma kommune. Grytten hadde ved samanslåinga 3&nbsp;683 innbyggarar.

Siste ordførar i Grytten kommune var dåverande stortingsrepresentant Hans Hjelle.

## Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for tidlegare Grytten kommune frå 1902 til 1964:**

## Kjelder
Nenetsarar

**Nenetsarar**, som tidlegare vart kalla **jurakar** og **juraksamojedar**, er eit urfolk som held til på den vestlege delen av den russiske taigaen, særleg i Nenetsia og Jamalo-Nenetsk i Russland. Nenetsarane er eit samojedisk folk, og den viktigaste næringsvegen deira er reindrift.

Dei aller fleste nenetsarane held til i nord, på tundraen, og snakkar tundranenetsisk. Viss det blir referert berre til «nenetsisk» er det som regel tundranenetsisk det blir referert til. Den andre gruppa held til i taigabeltet vest i Sibir, dei snakkar skogsnenetsisk.

Nenetsarane er, attmed evenkiane, den største urfolksgruppa i dei russiske nordområda, og dei er dei som har bevart språket sitt lengst.

## Bakgrunnsstoff
Raundalen kyrkje

**Raundalen kyrkje** står på Øyeflaten i Raundalen i Voss herad i Vestland, og er ei langkyrkje frå 1921.

Ho er teikna av Haldor Larsen Børve og er bygd i tre. Veggane er i bindingsverk kledd med panel og trestolpar (søyler) i kyrkjerommet ber midtskipsveggane. Kyrkja er treskipa med forhøga midtskip. Sideskipa har form noko nær ein omgang. Dette gjev kyrkja eit preg som fører tanken til stavkyrkjene.

Kyrkja er den fyrste på staden. Før dei fekk henne sokna folk i området til Vangskyrkja på Vossavangen.

## Altertavla
Altertavla er måla av Lars Osa og syner Jesu gravlegging. 
Målarstykket er frå 1952. 
Før denne tavla kom på plass var det ein utskoren trekross i ramme som tente som altertavle.

## Gravstad
Gravstaden i Raundalen vart teken i bruk i 1905. 
Klokkestøpulen som står ved kyrkja er truleg frå same tida og såleis eldre enn kyrkja.

## Kjelder
* Norges Kirker: «Raundalen kyrkje» på nettstaden til Norsk institutt for kulturminneforsking

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Raundalen sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Kart frå 1979 som viser soknegrenser og kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* «Kirkebøker, Hordaland» på nettstaden til Arkivverket 
* Skanna kyrkjebøker frå Hordaland på nettstaden til Arkivverket
* Oversyn over gravminne i Voss kommune på nettstaden disnorge.no
* 
*
Rak

**Rak** er ei elv i Slovenia og ei av sideelvane til Reka. Ho er berre 2,5 km lang og renn gjennom naturparken Rakov Škocjan. 

## Sjå òg
* Elvar i Slovenia
Rekaelva

**Reka** (slovensk) eller **Timavo** (italiensk) er ei elv som renn vest i Slovenia og nordaust i Italia. Elva er 51 km lang. 

Ved landsbyen Škocjan forsvinn ho under bakken gjennom Škocjangrottene, ein verdsarvstad, og renn 38 km under det slovenske Kras-området. Ho kjem til overflata igjen som den italienske elva Timavo. Etter berre 2 km i Italia munnar ho ut i ein kanal i hamna i Monfalcone (i Friuli-Venezia Giulia i Italia).

## Sjå òg
*Elvar i Slovenia
Rinža

**Rinža** er ei elv i Slovenia. Ho er 9,3 km lang. Ho er ei av sideelvane til Krka. Delar av elva renn under bakken gjennom eit karstlandskap. 

## Sjå òg
* Elvar i Slovenia
Sava Bohinjka

**Sava Bohinjka** er ei av kjeldeelvane til Sava nordvest i Slovenia.

Ho er 31 km lnag og er den kortaste av to kjeldeelvar som renn saman og dannar Savar i Radovljica. Den andre er den 45 km lange Sava Dolinka. Sava Bohinjka spring ut nedanfor Komarčaryggen i ei høgd på 805 meter over havet, frå kjelder i Triglavvassdalen. Fram til ho når Bohinjsjøen vert elva kalla Savica ('vesle Sava') og her finst den 60 meter høge Savicafossen. Ho renn så gjennom Ukanckløfta, der Savica kraftverk er bygd med ein kapasitet på 3 MW. Ho renn frå Bohinjsjøen som Sava Bohinjka gjennom Bohinjska Bistrica, Bohinjska Bela og nær Bledsjøen, før ho møter Sava Dolinka nær Radovljica.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sava Bohinjka|Sava Bohinjka]]» frå , den 20. april 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sava Dolinka

**Sava Dolinka** er ei av kjeldeelvane til Sava nordvest i Slovenia.

Den 45 km lange Sava Dolinka startar som Nadiža i Planicadalen nedanfor Zadnja Ponca i Dei juliske Alpane, 1222 meter over havet, nær grensa til Italia. Elva går raskt under jorda like etter kjelda go kjem til overflata att 5 km seinare i ei høgd 842 meter over havet i Zelenci, nær Kranjska Gora. Sava Dolinka renn gjennom Kranjska Gora, Gozd Martuljek, Jesenice, mellom Bled og Breg og forbi byen Lesce. Den første av ei rekkje vasskraftverk i elva, Moste (22,5 MW) ligg nær Žirovnica. 

Elva renn saman med den andre store kjeldeelva til Sava, Sava Bohinjka, ved Radovljica. Ei av dei største sideelvane til Sava Dolinka er Radovna, som ho møter i Vintgar, ei kløft nær Bled.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sava Dolinka|Sava Dolinka]]» frå , den 20. april 2009.*
Pšata

**Pšata** er ei elv i Slovenia. Ho er 28 km lang og ei av sideelvane til Kamniška Bistrica. Ho spring ut frå Kamnik-Alpane og har eit nedslagsfelt på 139 km². 

## Sjå òg
* Elvar i Slovenia
Savinja

**Savinja** er ei elv nordaust i Slovenia som hovudsakleg renn gjennom Øvre og Nedre Savinjadalen (slovensk *Zgornja* i *Spodnja Savinjska dolina*) og gjennom byane Celje og Laško. Savinja er den største elva i Kamnik-Alpane. Ho munnar ut i Sava ved byen Zidani Most. Ho har ofte medført flaum, som i 1960-åra, 1990 og 1995. Savinja er 96 km lang. 

Elva oppstår ved Rinkafossen, som renn gjennom eit regulert område i den nedre delen av Logarskadalen, der ho renn saman med Jezera og vert Savinja. Denne kjelda er erklært ein naturarvstad, og Rinkafossen er ein av dei mest kjende i Slovenia. Fossefallet er det høgaste av 20 fossar i Logardalen og vert vitja året rundt. Om vinteren er staden populær hos isklatrarar. 

Dei største sideelvane til Savinja er Lučnica ved Luče, Ljubnica ved Ljubno, Dreta ved Nazarje, Paka ved Šmartno ob Paki og Ložnica og Voglajna med Hudinja ved Celje.

Vasskvaliten er rekna som førsteklasses ved Radmirje, men fell så gradvis til andre og tredje klasse. 

Frå Ljubno vart det vanleg med tømmerfløyting på elva fram til 1950-åra. Det finst eit monument av ein tømmerfløytar (*Splavar*) ved elva i Celje.

## Bakgrunnsstoff
* Rinkafossen
* Øvre Savinjadalen
* Nedre Savinjadalen
* Savinja i Celje

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Savinja|Savinja]]» frå , den 20. april 2009.*
Sora

**Sora** er ei elv i Slovenia. Ho er 51 km lang og renn nordaust i landet. Elva spring ut i Škofja Loka-fjella. Ho er danna av kjeldeelvene Poljanska Sora eller Poljanščica, som renn gjennom dalen Poljanska dolina, og Selška Sora eller Selščica frå dalen Selška dolina. Sora munnar ut i Sava ved Medvodah. 
Middelvassføringa hennar ved munningen er 25 m³/s. Elva har store variasjonar i vassføring, og fløymer ofte over. Den største vassføringa ved munningen, som blei målt i 1990, var 690 m³/s.

Poljanska Sora er 43 km lang medan Selška Sora er 32 km. Dei renn saman i Škofja Loka og renn saman som Sora i 9,2 km til Medvode,  der elva renn ut i Sava. Tek ein med Poljanska Sora, den lengste av kjeldeelvene, er Sora 52 km lang. Dette gjer henne til den 15. lengste 
elva i Slovenia.


Hotavlje Slovenia - Poljane Sora bridge.JPG|Trebru over Poljanska Sora i Hotavlje.
Zelezniki2.jpg|Selška Sora i Železniki.


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sora (river)|Sora (river)]]» frå ,  den 25. oktober 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Sutla

**Sotla** (slovensk) eller **Sutla** (kroatisk) er ei elv som renn gjennom Slovenia (Podčetrtek kommune) og Kroatia (Zagorska Sela kommune), og det meste av elva dannar landegrensa mellom dei to landa. Ho er ei av sideelvane til Sava, som igjen er ei sideelv til Donau.

Provinsparken Sotle ligg ved breidda av elva. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sutla River|Sutla River]]» frå , den 20. april 2009.*