Maimonides

**Moshe ben Maimon** (), mest kjend som **Maimonides**, var ein jødisk doktor, rabbinar og filosof som er særleg kjend for det halakhiske verket Misjné Torá og boka *[[Dalālat al-ha’irīn]]* (meir kjent som *Moré nebukhím* eller *Dei rådvilles lærar*) — ei bok som søkjer å harmonisere jødedommen med vitskap og aristotelisk filosofi.

## Biografi
### Córdoba
Moshe ben Maimon vart fødd den 30. mars 1135 i Córdoba i Spania, som på den tida var under muslimsk styre, og studerte Torá under far sin, Maimon, og rebbí Joséf ibn Migásj.

### Marokko
Familien flykta til Marokko etter at Córdoba fall og vart innteken av almohadane. I Marokko tok han til seg det meste av den sekulære lærdommen sin da han studerte ved universitetet i Fez. I tida han var der skreiv han det vidkjente kommentarverket sitt til Misjná.

### Israel
Etter opphaldet i Marokko budde Moshe ei kort tid i Israel — hovudsakleg i Jerusalem, der han bruka å be i ein synagoge på Tempelhøgda.

### Egypt
Etter dette flytte han til Egypt og busette seg i Fustat, der han verka som lækjar åt storvisir Alfadhil og/eller sultan Saladin av Egypt. I Egypt skreiv han det meste av verket sitt, inkludert Misjné Torá. Moshe ben Maimón døydde i Fustat den 13. desember 1204 og vart gravlagd i Tiberias i Israel.

## Innflytnad
Maimonides var ein av dei få jødiske filosofane som òg hadde stor innverknad på den ikkje-jødiske verda — både innanfor kristendommen og innanfor islam. Enno i dag er han blant dei mest respekterte av alle jødiske filosofar. Eit mykje bruka ordhell blant jødar i mellomalderen var «Frå Moses (med Toráen) til Moses (Maimonides) har det ikkje vore nokon slik Moses.»

Maimonides var utan samanlikning den mest innflytnadsrike personen i jødisk tenkjing i mellomalderen. Radikale jødiske tenkjarar i dei neste århundra kan skildrast som maimonidanarar eller anti-maimonidanarar. Moderate tenkjarar var dei som i hovudtrekk aksepterte Maimonides sitt aristoteliske verdssyn, men som avviste dei elementa av dette som dei meinte gjekk mot den jødiske religiøse tradisjonen. Denne typen eklektisisme hadde høgdepunktet sitt på 1300- og 1400-talet.

Den skarpaste og mest gjennomgåande kritikken av Maimonides i mellomalderen var Hasdai Crescas sitt verk *[[Or hasjém]]*. Crescas gjekk imot den eklektiske tendensen ved å rive heilt ned vissheita i det aristoteliske verdssynet — ikkje berre i religiøse spørsmål, men òg i dei mest grunnleggjande områda av vitskapen i mellomalderen, slik som fysikk og geometri. Crescas sin kritikk provoserte fleire jødiske tenkjarar på 1400-talet til å skrive forsvarsskrift for Maimonides sine idéar. Ei omsetjing av *[[Or hasjém]]* til engelsk skriven av Harry Austryn Wolfson ved Harvard University vart utgjeven i 1929.

## Sitat
* «Lær tunga di å seie ‘Eg veit ikkje!’ og du vil gjera framsteg.»
* «Sjansen at ein tek feil avgjersle er betre enn redsla ved ikkje å bestemme seg.»
* «Du lyt godtaka sanninga same kva kjelde ho kjem frå.»
* «Føregrip velferdsgåver ved å hindre fattigdom; hjelp den trengande grannen, anten ved ei stor gåve eller ein pengesum eller ved å lære han ein næringsveg eller ved å leie han inn i handel så han kan tena si ærlege løn og ikkje bli tvungen til det fryktelege alternativet å vera nøydd til å halde ut handa si for velferd. Dette er det øvste steget og toppen av den gylne velferdsstigen.»
* «Vi er skuldige å vise meir omsut med bodet om å gjeva til velferd enn med noko anna gjerningsbod — for velferdsgåver er teiknet på eit rettvist menneske.»

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Treasures of the JNUL: Writings of Maimonides (Manuscripts and Early Print Editions) 
* «Moses ben Maimon» frå JewishEncyclopedia.com