Norske statsministrar

**Norske statsministrar** gjev oversyn over statsministrar i Noreg. Statsministeren er regjeringsleiar og vart peika ut av Kongen til å leia regjeringa med parlamentarisk grunnlag. 

Sjølv om *tittelen* statsminister blei introdusert i 1814, fekk han sitt noverande innhald gjennom reformer i 1873 og 1884. I 1873 avskaffa Oskar II det kvilande statthaldarembetet og rolla som *fyrstestatsråd* blei forma om til ein aktiv regjeringsleiar: statsministeren. I 1884 knesette det norske Stortinget prinsippet om parlamentarisme;, det at regjeringa skal gå ut frå eller ha støtte frå eit fleirtal i nasjonalforsamlinga. 

## Perioden frå 1814 til 1873

I det meste av den tida Noreg var i union med Sverige var det ansvaret som i dag ligg til statsministeren delt på fleire roller. Representanten til kongen i landet, og regjeringas leiar, var statthaldaren. Han vart titulert *visekonge* om det var ein kongeleg som hadde embetet. Ein av statsrådane hadde i tillegg til sitt eige departement rolla som *førstestatsråd* eller *regjeringens formann*. 

Førstestatsråd var leiar av regjeringa i dei periodane statthaldarembetet var ledig. Tittelen *statsminister* blei i den same perioden nytta om den norske regjeringas representant i Stockholm, og denne &ndash; som sat *nær kongen* &ndash; hadde rang framføre kollegaen sin i Kristiania. 

Stillingane som statsråd var i utgangspunktet embetsstillingar, og for den fyrste delen av perioden blir dei fleste statsrådstillingane, og som *førstestatsråd* og som *statsminister i Stockholm*, sett på som avansementstillingar for embetsverket. Det skjedde, særleg mellom 1860 og 1884, ein glidande overgang frå embetsstillingar til politiske utnemningar.

Statthaldarstriden mellom Stortinget og dobbelmonarken var årsak til at embetet frå 1856 var ubesett. Etter at Oskar II i 1873 avskaffa embetet, gjekk tittelen statsminister over til å gjelde for leiaren av regjeringa i Noreg. 

## Statsministrar 1873&ndash;1945

## 1940&ndash;45: [[Noreg under andre verdskrigen|Andre verdskrig]]
* Statsminister og leiar for London-regjeringa i eksil 1940&ndash;1945: Johan  Nygaardsvold
* Statsminister: Vidkun Quisling, (NS) (9.&ndash;15. april 1940) 
* Formann for Administrasjonsrådet: Ingolf Elster Christensen (15. april&ndash;25. september 1940)
* Kommissariske statsrådar (1940&ndash;1942)
* Ministerpresident: Vidkun Quisling, (NS): (1942&ndash;1945)

## Statsministrar frå 1945

*Einar Gerhardsen (1945–1951)
*Oscar Torp (1951–1955)
*Einar Gerhardsen (1955–1963)
*John Lyng (1963)
*Einar Gerhardsen (1963–1965)
*Per Borten (1965–1971)
*Trygve Bratteli (1971–1972)
*Lars Korvald (1972–1973)
*Trygve Bratteli (1973–1976)
*Odvar Nordli (1976–1981)
*Gro Harlem Brundtland (1981)
*Kåre Willoch (1981–1986)
*Gro Harlem Brundtland (1986–1989)
*Jan P. Syse (1989–1990)
*Gro Harlem Brundtland (1990–1996)
*Thorbjørn Jagland (1996–1997)
*Kjell Magne Bondevik (1997–2000)
*Jens Stoltenberg (2000–2001)
*Kjell Magne Bondevik (2001–2005)
*Jens Stoltenberg (2005–2013)
*Erna Solberg (2013–2021)
*Jonas Gahr Støre (2021–)

## Sjå òg
* Statthaldarar i Noreg
* Lengst sitjande norske statsministrar
* Norske regjeringar
* Norske finansministrar 
* Norske utanriksministrar 
* Norske landbruksministrar
* Norske kulturministrar
## Referansar