open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mosandritt

**Mosandritt** er eit brunt mineral som finst i syenittpegmatittar ved Langesundsfjorden. Det er eit fluorhaldig silikat av natrium, kalsium, lantanoid og titan. Det vart først skildra av A. J. Erdmann i 1841.

Det er kalla opp etter C. G. Mosander og -itt.

Johnstrupitt er identisk med mosandritt, men har ein grønleg farge. Johnstrupitt vart først skildra av W.C. Brøgger i 1890 frå nefelinsyenitt-pegmatitt ved Langesundsfjorden. 

## Kjelder
*Mosandritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/mosandritt.
*Johnstrupitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/johnstrupitt.
Joliotitt

**Joliotitt** er eit sekundært uranmineral med gul farge. I Noreg er det påvist frå ein granittpegmatitt i Kraudsherad i Buskerud. Den kjemiske formelen er (UO2)(CO3) · 2H2O.

Det er kalla opp etter J. F. Joliot og I. Joliot-Curie

## Kjelder
*Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Joliotitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/joliotitt.
Jordanitt

**Jordanitt** er eit monoklint ertsmineral i sulfosaltgruppa, Pb14(As,Sb)6S23. Mineralet dannar ein blandkrystallserie med geokronitt.

Typelokaliteten er Lengenbach-brotet i Binnental i Valais i Sveits. Det opptrer saman med tennantitt i malmen frå Bleikvassli i Nordland. 

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
Julgolditt

**Julgolditt** er eit mineral som først vart skildra frå skarnførekomsten Långban i Värmland i Sverige. I Noreg er det kjent frå Tafjord-området. Mineralet er nærskyldt med pumpellyitt og har formel Ca2Fe(Fe,Al)2(SiO4)(Si2O7)(OH)2·H2O med både to- og treverdig jarn.

Det er kalla opp etter Julian R. Gullsmith (f. 1918), som er ein amerikansk geokjemikar.

## Kjelder
*Julgolditt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/julgolditt.
Juvel

Ein **juvel** er ein slipt edelstein eller eit smykke av edelsteinar. Ein som arbeider med sliping, innfatning og/eller sal av edelsteinar og smykke som yrke vert kalla ein juvelar eller gullsmed.

I overførd tyding vert det nytta om noko fint og kostbart.

## Kjelder
*Juvel. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/juvel.
*Juvelar. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/juvelar.
Franz Ritter von Kobell

**Wolfgang Xavier Franz Ritter von Kobell** () var ein tysk mineralog og diktar. 

Von Kobell var professor i München. Kobell oppfant galvanotypien og innførte nye metodar ved mineralogiske undersøkingar. Forutan fagverk utgav han dikt på bayersk og pfalzisk bygdemål og ei samling jaktskisser, *Wildanger*.

## Kjelder
*«Franz Ritter Von Kobell» (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

## Bakgrunnsstoff
Schlieferspitze

**Schlieferspitze** er eit 3&nbsp;290 meter over havet høgt fjell i Venediger-massivet i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Fjelltoppen, som er den høgste på den såkalla Krimmlerkammen, vert i litteraturen skildra som ein av dei vakraste toppane i Venediger-massivet. Frå toppen av Schlieferspitze strekker seg i fleire retningar ut opptil to kilometer lange egger. 

Fjelltoppen vart nådd fyrste gongen den 22. august 1871 av ein geografiprofessor i Graz, Eduard Richter og ein kjøpmann i Praha, Johann Stüdl, den siste var elles ein av grunleggjarane av Deutschen Alpenverein. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Schlieferspitze|Schlieferspitze]]» frå ,  den 31. juli 2014.*
Kalsitt

**Kalsitt** eller **kalkspat** er eit mineral som består av kalsiumkarbonat, CaCO3. Det er eit av dei vanlegaste minerala i jordskorpa. Under den kjemiske formelen inngår òg aragonitt. Kalsitt kan vere bergartsdannande og vert då kalla kalkstein eller marmor. Han finst i organismar med kalkskal som til dømes muslingar, korallar, foraminiferar og trilobittar. Kalsitt er eit vanlig mineral og er fargelaust, eller farga av ureinleikar. Skalenoedriske, romboedriske og prismatiske former opptrer i kombinasjonar. Det har ein seksida avsluttande pyramideform. Krystallar opptrer med breie, flate ender, eller med lange tynne spissar. Kalsitt er ofte korna eller massiv. Det er ein bestanddel i kalksteinsmarmorar og andre sedimentære og metamorfe førekomstar, og det finst i hydrotermale gangar og magmatiske bergartar. 

## Dobbeltbrytning
Dobbeltbrytning kan lett observerast i vassklåre spaltestykke av kalsittkrystallar, som kalles dobbeltspat eller islandsspat. Lys som passerer gjennom desse vil bli spalta i to stråler. Dette inneber at ein kan sjå eit dobbeltbilete av ein lekam, når ein ser den gjennom spaltestykket. Kalsitt viser denne dobbeltbrytninga særskild godt. Dobbelbrytninga vart oppdaga i 1669 av den danske fysikeren Erasmus Bartholin i kalsitt frå Island.
  
## Bruk
* Kalkstein med høgt innhald av kalsitt vert nytta til å framstille kalk og sement.
* Vassklåre spaltestykke med dobbeltbrytande effekt kan nyttast i optiske instrumenter.

## Galleri

Fil:CalciteEchinosphaerites.jpg|Kalsittkrystallar i ein test av cystoiden *[[Echinosphaerites|Echinosphaerites aurantium]]*, frå nordaustlege Estland).
Fil:Calcite-HUGE.jpg|Kalsittrombe frå Dixon i New Mexico som syner dobbeltbryting.
Fil:MississippianMarbleUT.JPG|Mississippi-marmor (av kalsitt) i Big Cottonwood Canyon i Wasatch Mountains i Utah.
Fil:GeopetalCarboniferousNV.jpg|Tynn del av kalsittkrystallar i ein omkrystallisert toskjela skal i biopelsparitt.
Fil:Calcite_Nb_Medford.jpg|Kalsitt med niob (som gjev det ein klår blåfarge), frå Medford Quarry i Maryland.
Fil:Calcite-183615.jpg|Spikerhovudspat-kalsitt
Fil:Calcite-tch21c.jpg|Raudaktig romboedrisk kalsittkrystallar frå Kina. Raudfargen kjem av innhald av jern.
Fil:Calcite LongWaveUV HAGAM.jpg|Kalsitt fluorescerer rosa under langbølgja ultrafiolett lys.
Fil:Calcite ShortwaveUV HAGAM.jpg|Kalsitt fluorescerer blått under kortbølgja ultrafiolett lys.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kalsitt|Kalsitt]]» frå ,  den 31. juli 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*mindat.org
Keeskogel

**Keeskogel** er eit 3&nbsp;291 meter over havet høgt fjell i Venediger-massivet i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Toppen ligg i luftlinje om lag fire kilometer nordvest for hovudtoppen Großvenediger.

Den merka, brefrie normalruta frå fjellhuset Kürsingerhütte på 2&nbsp;547 moh. er under snøfrie og turre tilhøve ein rimeleg grei og lite vanskeleg tur som tek eit par timar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Keeskogel|Keeskogel]]» frå ,  den 31. juli 2014.*
Hohe Tenn

**Hohe Tenn** er eit 3&nbsp;368 meter over havet høgt fjell i Glockner-massivet i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Mot nordaust og nordvest går markerte, lange egger frå toppen. På nordsida reiser fjelltoppen seg høgt over det kringliggjande landskapet, og sidan det er ein grei tur til topps, er Hohe Tenn eit ynda turmål.

Ein gong i 1840-åra vart kardinalen Friedrich Schwarzenberg og fylgjet hans dei fyrste menneska til å stå på toppen av Hohe Tenn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hoher Tenn|Hoher Tenn]]» frå ,  den 31. juli 2014.*
Hohe Eichham

**Hohe Eichham** er eit 3&nbsp;371 meter over havet høgt fjell i Venediger-massivet i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Fjelltoppen var tidlegare omringa av isbrear; framleis breier seg Nilkees seg på søraustsida og Hexenkees nordaust for fjellet. Derimot er det berre mindre restar att av Große Eichhamkees i nordvest og Kleine Eichhamkees i sørvest.

På nordegga ragar den mindre toppen Eichhamturm (3&nbsp;255 moh). Lengre vekk på same egga, om lag 600 meter i luftlinje frå Hohe Eichham, reiser 3&nbsp;313 meter over havet høge Große Hexenkopf seg.

Hohe Eichham vart besøkt fyrste gongen i 1850-åra. Militære landmålarar kleiv då til topps og  dreiv trigonometriske oppmålingar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hoher Eichham|Hoher Eichham]]» frå ,  den 31. juli 2014.*
Malhamspitze

**Malhamspitze** er eit 3&nbsp;368 meter over havet høgt fjell i Venediger-massivet i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Det mektige fjellet består av fire toppar på fjellryggen Maurerkamm, alle skilde frå kvarandre av små skard. Også det lågare Malhamhorn (3&nbsp;186 moh.) på same fjellryggen høyrer til fjellet Malhamspitze.

Fjellklatraren Victor Hecht frå Praha hadde fylgje med fjellføraren Johann Außerhofer då dei den 12. juli 1873 vart dei fyrste menneska som tok seg til topps på Malhamspitze.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Malhamspitzen|Malhamspitzen]]» frå ,  den 31. juli 2014.*
Nils Landmark (1844–1923)

**Nils Landmark** ()  var ein norsk forfattar av tre bøker. Bøkene handla om først og fremst om misjonsverksemda til Landmark, og om historia til Det norske misjonsselskap. 

Han var kaptein på misjonsskipet «Elieser» frå 1872 til 1880, og tilsett i Tolletaten i perioden 1880 til 1904.

Nils Landmark er gravlagt på Vestre gravlund i Oslo.

## Bibliografi
### Bøker
*
* 
*

## Referansar

## Kjelder
* 
* 
* Om Nils Landmark i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
Marie Amalie Landmark

**Marie Amalie Landmark** () var ein norsk husstellærar og kokebokforfattar.

Landmark er mest kjend for utgjevinga *Kokebok for land og by* som kom ut i mange opplag fram til 1932 og selte i over 100&nbsp;000 eksemplar.
Denne boka innheld ikkje berre oppskrifter på mat og råd om kosthald, men er av stor verdi kulturhistorisk av di ho gir eit godt bilete av skikkar og levemåtar i ei bygd på Vestlandet rundt førre hundreårsskiftet.

Landmark skipa og drifta ein husstellsskule i Fjaler i 1883-1893, var omreisande lærar i husstell i regi av Nordre Bergenhus Amts Landhusholdningsselskab i perioden 1893-1897, og var mellom anna medarbeidar i bondekvinnebladet *[[Husmoderen : Tidsskrift for Hus og Hjem]]*.

Marie Amalie Landmark vaks opp på Tysse i Fjaler kommune i Sunnfjord og vart buande der heile livet.

## Bibliografi
### Bøker
* 
*
* 
* 
* 

## Kjelder
* 
* 
* 

* 

### Referansar


## Bakgrunnsstoff
*Om Marie Amalie Landmark i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Große Bärenkopf

**Große Bärenkopf** er eit 3&nbsp;396 meter over havet høgt fjell i Glockner-massivet i Hohe Tauern i Alpane, på grensa mellom forbundslanda Kärnten og Salzburg i Austerrike. Fjellet har to toppar som står i kring 300 meter frå einannan; hovudtoppen er 43 meter høgre over havet enn vesttoppen. 

Fjelltoppen vart vitja fyrste gongen den 18. september 1869 av den tyske fjellklatraren Karl Hofmann og kjøpmannen Johann Stüdl, i fylgje med fjellførarane Thomas Groder og Josef Schnell frå landsbyen Kals am Großglockner. Det var elles same dagen dei fire også vart fyrstebestigarar av Klockerin og Hintere Bratschenkopf, nord for Große Bärenkopf.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Großer Bärenkopf (Glocknergruppe)|Großer Bärenkopf (Glocknergruppe)]]» frå ,  den 31. juli 2014.*
Hintere Bratschenkopf

**Hintere Bratschenkopf** er eit 3&nbsp;413 meter over havet høgt fjell i Glockner-massivet i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Fjelltoppen er grei å gå til frå fjellhuset Heinrich-Schwaiger-Haus, og såleis eit ynda turmål og utsiktspunkt.

Toppen vart vitja fyrste gongen den 18. september 1869 av den tyske fjellklatraren Karl Hofmann og kjøpmannen Johann Stüdl, i lag med fjellførarane Thomas Groder og Josef Schnell frå landsbyen Kals am Großglockner. Same dagen vart dei fire også fyrstebestigarar av Klockerin og Große Bärenkopf.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hinterer Bratschenkopf|Hinterer Bratschenkopf]]» frå ,  den 31. juli 2014.*
Weißspitze

**Weißspitze** er eit 3&nbsp;300 meter over havet høgt fjell i Venediger-massivet i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Fjellet er omgjeve av isbreane Frosnitzkees i nordaust, av Äußeres Mullwitzkees i nordvest og Zettalunitzkees i vest, samt i sør av restane av Garaneberkees.

Brørne Emil og Otto Zsigmondy gjekk over Wallhorntörl og breen Garaneberkees då dei 8. september 1881 vart dei fyrste fjellturistane på Weißspitze, same dagen som dei gjekk vidare til den 3&nbsp;451 meter over havet høge Hohe Zaun.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Weißspitze (Venedigergruppe)|Weißspitze (Venedigergruppe)]]» frå ,  den 1. august 2014.*
Daberspitze

**Daberspitze** er eit 3&nbsp;402 meter over havet høgt fjell i Venediger-massivet i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Tirol i Austerrike. Fjelltoppen har form som eit kvasst horn og består av flat og oppsprokken skiferstein.

Toppen av Daberspitze vart nådd fyrste gongen 17. september 1873 av Georg Hofmann og fjellførarane Josef Berger og Johann Grill.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Daberspitze|Daberspitze]]» frå ,  den 1. august 2014.*
Rainerhorn

**Rainerhorn** er eit 3&nbsp;359 meter over havet høgt fjell i Venediger-massivet i Hohe Tauern i Alpane, i Salzburg i Austerrike.  Fjelltoppen er den nest høgste i massivet, og den mest augekjende toppen i breområdet Hohes Gletscherdach.

Rainerhorn vart vitja fyrste gongen den 10. august 1859 av dei austerrikske kartografane Franz Keil og Ignaz Wagl, som gav fjellet namn etter erkehertugen Rainer av Austerrike. Dei to vart leidde til topps av fjellførarane Bartlmä Steiner og Balthasar Ploner. Rudolf Spannangel og fjellførarane J. Unterwurzacher og J. Ensmann vart i 1892 dei fyrste som tok turen til topps om vinteren.

Rainerhorn er enkel å nå frå fjellhuset Defreggerhaus og eit ynda utsiktspunkt. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Rainerhorn|Rainerhorn]]» frå ,  den 1. august 2014.*
Simonyspitze

**Simonyspitze** er eit 3&nbsp;473 meter over havet høgt fjell i Venediger-massivet i Hohe Tauern i Alpane, på grensa mellom forbundslanda Tirol og Salzburg i Austerrike.

Namnet fekk fjellet på eit møte i Oesterreichischen Alpenverein den 15. mars 1865 etter eit framlegg frå kartografen Franz Keil. Slik ynskte han å heidre geografen og alpeforskaren Friedrich Simony. Fjelltoppen vart bestige fyrste gongen 28. juli 1871 av fjellklatraren Theodor Harpprecht frå Stuttgart og fjellføraren Josef Schnell.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Simonyspitze|Simonyspitze]]» frå ,  den 1. august 2014.*
Fiskereiskapen gilje

Ei **gilje** er ein fiskereiskap som truleg har røter tilbake til steinalderen. Giljene vart brukt til laksefiske og var vanleg på Vestlandet i Noreg. 

## Utsjånad
Ei gilje er eit stillas bygd i strandsona. På denne festa ein ei not, kalla giljenot ellet sitjenot, som fungerte som ein stor håv. Nota vart senka slik at den låg flatt under vatn, men hadde eit hjørne over vatn. Giljene vart bygd på stader der fisken vandra. Oppe i stillaset var det plass til to fiskarar på vakt.

## Metode
Fisket med gilje er best i tussmørke. Dei to vaktmennene i stillaset sat oppe på toppen av gilja og stirde ned i sjøen. Når laksen kom, drog dei i to tau, og laksen vart fanga. Så måtte dei ro ut til nota og få laksen om bord før dei tok ein ny runde i gilja.

## Historie
Denne fiskemetoden har trulig røter tilbake til steinalderen, og var utbredt på Vestlandet før i tida. Laksefiske med gilje og not var nesten einerådande fram til midt på 1800-talet. Men mot slutten av 1800-talet kom ein ny reiskap, kilenota. Kilenota var sjølvfiskande i motsetnad til fiske med gilje. I dag er dei fleste giljene kulturminne som ikkje er i bruk. 

## Kjelder

*
*Laksegiljene og sitjenota, Kulturhistorisk vegbok Hordaland
*Gilje, Store Norske Leksikon
Kainositt

**Kainositt** er eit brunleg, sjeldan mineral, originalskildring frå ein granittpegmatitt på Hidra ved Flekkefjord av A. E. Nordenskiöld i 1886. Det er kjemisk sett eit karbonatsilikat av kalsium og lantanoid, Ca2(Ce,Y)2Si4O12(CO3)·H2O, med rombisk symmetri.

## Kjelder
*Kainositt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kainositt.
Kalksinter

**Kalksinter** er eit porøs, korna eller tråda kalkavsetning. 

## Sjå òg
* kalktuff

## Kjelder
*Kalksinter. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kalksinter.
Kamotoitt-(Y)

**Kamotoitt-(y)** er eit sekundært uranmineral med gul farge. Det er kjemisk eit vasshaldig yttrium-uran-karbonat.

Mineralet er kalla opp etter Kamoto i Shaba-provinsen i Kongo (Zaïre)

I Noreg er det påvist frå ein granitt-pegmatitt i Kraudsherad i Buskerud. 

## Kjelder
*Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Kamotoitt (Y). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kamotoitt-%28Y%29.
Kamphaugitt-(Y)

**Kamphaugitt-(y)** er eit mineral som først gongen vart skildra av Gunnar Raade og Brastad i 1993 frå ein helvinførande skarnførekomst i Lier i Buskerud. Den kjemiske samansetjinga er Ca2Y2(CO3)4(OH)2·2–3H2O.

Mineralet er òg funne i granittpegmatittar ved Kragerø og i Tørdal i Telemark, der det er danna sekundært etter kuliokitt-(Y). 

Mineralet er kalla opp etter Erling Kamphaug (1931-2000), som var ein norsk mineralsamler.

## Kjelder
*Raade, Gunnar. (2009, 19. februar). Kamphaugitt-(Y). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kamphaugitt-%28Y%29.
Kapprubin

**Kapprubin** er ein ven, karmosinraud, rubinliknande granat. Denne finst i diamantførekomstane i Sør-Afrika og blir brukt som edelstein.

## Kjelder
*Kapprubin. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kapprubin.
Hydroksylapatitt

**Hydroksylapatitt**, òg kalla **hydroksyapatitt** (HA), er ei mineralform av kalsiumapatitt med formelen Ca5(PO4)3(OH). 

Opp til 50% av knoklar etter vekt består av ei modifisert form av hydroksylapatitt (kjend som beinmineral). Karbonat-hydroksylapatitt, er ein karbonathaldig variant av hydroksylapatitt.

## Bakgrunnsstoff
Karfunkel

**Karbunkel** eller **karfunkel** er ei gammal nemning for edelstein, særleg brukt om klåre, raude steinar som rubin, spinell, turmalin og granat. Karfunkelen var i mellomalderen høgt skatta på grunn av dei visstnok magiske eigenskapane sine. Saman med smaragden var han òg i renessansen høgast vurdert blant edelsteinar, til han i løpet av 1600- og 1700-talet kom meir i bakgrunnen på grunn av den aukande populariteten til diamanten. Karfunkelen var slipt *en [[cabochon]]*.

Namnet kjem frå det latinske *carbunculus*, som tyder «lite kolstykke», over tysk med påverknad frå *funke*, «gneiste». Opphavleg var det ei nemning på eit lite stykke gloande kol. Theofrastos og Plinius den eldre brukar nemninga om klåre, raude edelsteinar, og karfunkel er brukt i denne tydinga i avhandlingane frå mellomalderen om edelsteinar, i poesi og i romanar.

## Kjelder
*
Karneol

**Karneol** er ein gulraud til blodraud varietet av kalsedon. Han vert særleg nytta til signet og i ringar. Sarder liknar karneol, men er mørkare og meir brunleg.

Namnet kjem frå det latinske *carneolus*, som har tilknyting til det latinske ordet for «kjøt».

## Kjelder
*Karneol. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/karneol.
Hohe Dock

**Hohe Dock** er eit 3&nbsp;348 meter over havet høgt fjell i Glockner-massivet i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Salzburg i Austerrike. 

Ein gong kringom 1842 til -45 kleiv Gregor Maier som fyrstemann til topps på Hohe Dock, då han var på jakt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hohe Dock|Hohe Dock]]» frå ,  den 1. august 2014.*
Östliche Feuerstein

**Östliche Feuerstein** er ein 3&nbsp;268 meter over havet høg fjelltopp i Stubaialpane, på grensa mellom den italienske provinsen Bolzano og det austerrikske forbundslandet Tirol. Grannetoppen Westliche Feuerstein er 3&nbsp;245 moh. Dei to toppane er knytt til kvarandre med ei 400 meter lang egg. Begge Feuerstein-toppane er greie å nå frå fjellhusa Bremer Hütte og Nürnberger Hütte.

Den fyrste fjellturisten stod på vesttoppen den 14. september 1869. Det var historikaren Julius Ficker frå Innsbruck som hadde fylgje med fjellføraren Andrä Pfurtscheller. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Feuerstein (Stubaier Alpen)|Feuerstein (Stubaier Alpen)]]» frå ,  den 1. august 2014.*
Poker av Kirsti Sparboe & Benny Borg

**«Poker»** er ein song av Kirsti Sparboe & Benny Borg frå 1977. Songen er skriven av Frode Thingnæs og Philip Kruse.

## Eurovision
### Melodi Grand Prix 1977
«Poker» deltok i Melodi Grand Prix 1977, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1977 i London i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Kirsti Sparboe & Benny Borg i semifinalen «Austlandet», som omfatta Hedmark, Oppland, Buskerud, Akershus, Telemark, Vestfold og Østfold. Bidraget enda på tredjeplass med ein ukjend poengsum, og gjekk ikkje vidare til finalen.

## Fotnotar
Karyoceritt

**Karyoceritt** er eit sjeldant mineral, nært nærskyldt med melanoceritt-(Ce). Det vart originalskildra frå nefelinsyenittpegmatitt ved Langesundsfjorden av W.C. Brøgger i 1890. Det er vesentleg eit borosilikat av kalsium, lantanoidar og thorium, med komplisert kjemisk samansetjing. Mineralet opptrer i metamikt tilstand.

Namnet kjem av det greske ordet for 'nøtt' og cerium, og syner til den nøttebrune fargen.

## Kjelder
*Karyoceritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/karyoceritt.
Kasolitt

**Kasolitt** er eit gult, sekundært uranmineral med formel Pb(UO2)SiO4·H2O. 

Det er kjent frå fleire norske lokalitetar som eit omvandlingsprodukt av uraninitt.

## Kjelder

*Kasolitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.
Kassiteritt

**Kassiteritt** er den einaste tinnmalmen av tyding. Det er eit mineral som består av tinndioksid, SnO2, med teoretisk tinninnhald 78,6 %, men inneheld ofte ein del jarn og andre bestanddelar. Det er for det meste svart eller brunt, sjeldnare fargelaust eller gulraudt, med ljos strek og diamantglans. Mineralet er isotypt med rutil og pyrolusitt.

Finst primært vesentleg i greisen, på hydrotermalgangar og granittpegmatittar, dessutan i sand og grus på sekundære avsetningar. Verdas gruveproduksjon av tinn er på noko over 200&nbsp;000 tonn med Brasil, Indonesia, Malaysia og Kina som dei viktigaste produsentlanda. Førekomstar i Europa er no av liten økonomisk tyding (Böhmen og Sachsen; gruvedrifta i Cornwall var viktig i bronsealderen). Kassiteritt er i Noreg mellom anna kjent i små mengder frå Bleikvassli gruver og frå Tørdal i Telemark.

## Kjelder
*Kassiteritt. (2013, 16. januar). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kassiteritt.

## Bakgrunnsstoff
Katapleiitt

**Katapleiitt** eller **catapleiitt** er eit gult til brunt, heksagonalt mineral som opptrer i nefelinsyenittpegmatittar, ofte saman med eukolitt.

Det vart originalskildra frå Langesundsfjorden av P. C. Weibye i 1849. Den kjemiske samansetjing er Na2ZrSi3O9·2H2O, eit vasshaldig natrium-zirkonium-silikat. Ein polymorf form er gaydonnayitt.

Namnet kjem av *kata-*, som er gresk for «fleire» og -itt, og syner til at mineralet opptrer saman med andre sjeldne mineral.

## Kjelder
*Katapleiitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/katapleiitt.
Kattauge

**Kattauge** er ein edelstein som i cabochonform under ei sterk, punktforma lyskjelde viser eit lysande band eller ei stripe som rører seg når steinen dreiast. Fenomenet blir kalla chatoyans og vert skapt ved indre refleksjon av lys frå talrike parallelle inklusjonar av fibrige mineral eller frå lange, parallelle holrom. Det opptrer oftast hos krysoberyll, kvarts
(kalsedon) og turmalin.

## Kjelder
*Kattøye: edelstein. (2009, 17. mai). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå
http://snl.no/katt%C3%B8ye%2Fedelstein.
Kegelitt

**Kegelitt** er eit særs sjeldan sekundært blymineral, kjent frå den mineralrike førekomsten Tsumeb i Namibia. Samansetjinga er komplisert: Pb8Al4Si8(SO4)2(CO3)4(OH)8O20.

Det vart først skildra i 1975 etter ein førekomst i Tsumebgruva i Tsumeb i Namibia og kalla opp etter Friedrich Wilhelm Kegel (?-1948), direktør for gruveoperasjonane i Tsumeb.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Keiviitt-(Y)

**Keiviitt-(y)** er eit mineral som består av yttriumsilikat, Y2Si2O7, med same struktur som thortveititt. Det er kjent frå Russland, Sverige og ein førekomst i Iveland i Aust-Agder.

## Kjelder
*Keiviitt (Y). (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/keiviitt-%28Y%29.
Keilhauitt

**Keilhauitt** eller **yttrotitanitt** er ein varietet av mineralet titanitt som inneheld lantanoidar, jarn og anna. Mineralet vart først skildra frå ein pegmatitt ved Arendal i 1844.

Det finst fleire stader på granittpegmatittgangar i Noreg. 

Det er kalla opp etter Baltazar Mathias Keilhau.

## Kjelder
*Keilhauitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/keilhauitt.
Det er hans land

**«Det er hans land»** er ein son av Kirsti Sparboe frå 1977. Songen er skriven av Kristian Lindemann og Jan Eggum.

## Eurovision
### Melodi Grand Prix 1977
«Mærra hass Ka'l» deltok i Melodi Grand Prix 1977, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1977 i London i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Kirsti Sparboe i semifinalen «Austlandet», som omfatta Hedmark, Oppland, Buskerud, Akershus, Telemark, Vestfold og Østfold. Bidraget enda på fjerdeplass med ein ukjend poengsum, og gjekk ikkje vidare til finalen.

## Fotnotar
Kentrolitt

**Kentrolitt** er eit sjeldant mineral med prismatisk krystallutvikling og samansetjing Pb2Mn2(Si2O7)O2. 

Det er påvist frå Skjerpemyr i Grua i Oppland og Vestpolltind på Hinnøya i Lofoten.

## Kjelder
*Kentrolitt. (19. mars 2012). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kentrolitt.
Kernitt

**Kernitt**, òg kalla **rasoritt**, er eit boratmineral som særleg er kjent frå California og Argentina. Det er eit økonomisk viktig mineral som dannar utgangspunkt for framstilling av boraks og andre borsambindingar. Den kjemiske formelen er Na2B4O6(OH)2· 3H2O. Mineralet krystalliserer monoklint.

Det er kalla opp etter Kern County i California. 

## Kjelder
*Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Kernitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kernitt.

## Bakgrunnsstoff
Kieseritt

**Kieseritt** er eit kvitt, monoklint mineral, eit vasshaldig magnesiumsulfat, MgSO4·H2O. Det finst i store mengder på saltleiene i Tyskland.

Det er kalla opp etter tyskaren Dietrich Georg von Kieser.

Tidleg i 2005 oppdaga Mars Express, spor av kieseritt i Valles Marineris (den største canyonen på Mars), i lag med gips og polyhydrerte sulfat. Dette er direkte bevis på at Mars har hatt vatn i fortida. 

## Kjelder
*Kieseritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kieseritt.
Kis

**Kis** er ei nemning for ein del sprø svovel- og arsenertsar av forholdsvis ljos farge, mest grå eller gule. Døme på desse er svovelkis, koparkis, magnetkis og arsenkis. Dei tilsvarande mineralogiske namn er pyritt, chalkopyritt, pyrrhotitt og arsenopyritt.

## Kjelder
*Kis. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kis.
Kiselsinter

**Kiselsinter** er porøse massar av kvarts eller opal (SiO2), avsett av varmekjelder. Det finst mellom anna på Island og i Yellowstone Park i USA. Det inneheld ofte avtrykk av planter.

## Kjelder
*Kiselsinter. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kiselsinter.
Klinozoisitt

**Klinozoisitt** er eit forholdsvis vanleg bergartsdannande mineral i einskilde metamorfe bergartar. Det utgjer den jernfattige delen av blandingsserien klinozoisitt–epidot, men er ikkje så alminneleg utbreidd som den jernrike epidoten.

Det vart originalskildra i 1896 i Tirol i Austerrike, og fekk namnet fordi det likna på zoisitt.

## Kjelder
*Klinozoisitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.
Kloritoid

**Kloritoid** er eit grønleg-svart, klorittliknande mineral som opptrer som bestanddel i visse metamorfe skifrar. Den kjemiske formelen er Fe2Al4O2(SiO4)2(OH)4. Mineralet er strukturelt sett eit nesosilikat, ikkje eit sjiktsilikat som kloritt.

Det vart først skildra i 1837 from lokalitetar i Uralfjella i Russland. Det fekk dette namnet fordi det likna mineral i klorittgruppa.

I Noreg er det kjent frå Stavangerfeltet. 

## Kjelder
*Kloritoid. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kloritoid.
Kloritt

**Kloritt** er ei gruppe mineral som i likskap med glimmerar lèt seg spalte opp i tynne flak på grunn av ein sjiktgitterstruktur. Spalteflaka er fleksible, men ikkje elastiske som hos glimmer. 

Kloritt finst ofte i lågmetamorfe bergartar som fyllitt, grønskifer og kleberstein. 

Minerala er hydroksylhaldige silikat av aluminium, magnesium og jarn, med generell formel (Mg,Fe,Al)6(Al,Si)4O10(OH)8. Einskilde klorittar kan òg innehalde nikkel, mangan, krom eller litium. 

## Hovudtypar
* klinoklor (Mg5Al)(AlSi3)O10(OH)_8
* chamositt (Fe5Al)(AlSi3)O10(OH)_8
* nimitt (Ni5Al)(AlSi3)O10(OH)_8
* pennantitt (Mn5Al)(AlSi3)O10(OH)_8

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
Kloromelanitt

**Kloromelanitt** er eit mørkegrønt, natriumhaldig pyroksenmineral. Det er eit blandkrystall mellom jadeitt, akmitt og diopsid og er hovudbestanddel i mange
eklogittbergartar, til dømes på Møre.

## Kjelder
*Kloromelanitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kloromelanitt.
Koparskifer

**Koparskifer** er ein mørk leirskifer frå permtida i det nordvestlege Europa, mellom anna i Nordsjøen. Det er særleg kjent frå Harz i Tyskland. Det er eit koparmalm som inneheld 2–3 % kopar, 1–2 % sink, 0,02 % sølv og 0&nbsp;014 % molybden. Ertsminerala er fint fordelte, og skiferen er danna i eit oksygenfattig botnvatn, av same type som det ein finn i dei norske fjordane og i Svartehavet. Den metallførande sona er berre 1–2 m tjukk, men er utbreidd over store område og difor ein viktig metallresurs. Det har vore drive i Tyskland sidan mellomalderen. Koparskifer inneheld mange fossil, særleg av fisk.

## Kjelder
*Kobberskifer. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kobberskifer.
Koboltitt

**Koboltitt**, **kobaltin** eller **koboltglans**, eit sølvkvitt, metallisk mineral med raudleg skjer, består av kobolt, arsen og svovel (CoAsS), med 35,5 % kobolt. Det krystalliserer rombisk (pseudokubisk) og er strukturelt nærskyldt med pyritt . Mineralet er ein viktig koboltmalm. Finst saman med andre koboltmineral på Modum, der det tidlegare var ei betydeleg gruvedrift (sjå Modum Blaafarveværk). Gersdorffitt (NiAsS) er den tilsvarande nikkelsambindinga.

Det funne hovudsakleg i Sverige, Noreg, Tyskland, Cornwall, Canada, Australia, Den demokratiske republikken Kongo og Marokko.

## Kjelder
*Koboltitt. (2012, 24. februar). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/koboltitt.

## Bakgrunnsstoff
Kokkolitt

**Kokkolitt** er ein varietet av pyroksenmineralet diopsid. Det er oftast grønt og jernhaldig, kjent frå skarnførekomstar ved Arendal.

Innan paleontologi syner kokkolittar til ørsmå skiveforma kalkplater, som er kring 1-30 mikrometer i diameter. Desse består av minerala aragonitt eller kalsitt. Desse har vore skalet til planktonaktige flagellatar (coccolithophorider) og inngår som ein viktig bestanddel i mange bergartar, særskild kritkalkstein, og i visse typar djuphavsslam.

## Sjå òg
*Kokolith

## Kjelder
*«Kokkolitt: mineralogi» (14. februar 2009). I *Store norske leksikon*. Henta 14. februar 2014.
*Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Kokkolitt: paleontologi. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kokkolitt%2Fpaleontologi.
Koppitt

**Koppitt** er ein varietet av mineralet pyroklor, vesentleg eit oksid av niob, kalsium og natrium. Det var grunnlaget for den tidlegare niobdrifta ved Søve gruver i Telemark.

Det er kalla opp etter Herrmann Kopp, 1817–92, ein tysk kjemikar.

## Kjelder
Kornerupin

**Kornerupin** er eit relativt sjeldan mineral, som oftast med gulgrøn til mørkegrøn farge. Finst i visse metamorfe bergartar. 

Edelsteinskvalitet er kjent frå Madagaskar. Det er kjemisk eit hydroksylhaldig borosilikat av magnesium og aluminium, Mg4(Al,Fe)6(Si,B)4O21(OH), med rombisk symmetri. Kornerupin er ein verdifull edelstein, når han finst i gjennomskineleg grøn- og gulfargar. Den smaragdgrøne varieteten er særskild ettertrakta. 

Mineralet vart først skildra i 1884 etter ein førekomst i Fiskernæs sørvest på Grønland. Han vart kalla etter den danske geologen Andreas Nikolaus Kornerup (1857–1883).

I Noreg er det funne i Bamble-traktene og på Modum. 

## Kjelder
*Kornerupin. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kornerupin.
Korona i geologi

**Korona** er i geologi ein bergartsstruktur der éit eller fleire mineral ligg omkring eit anna som tydelege, konsentriske sonar.

## Sjå òg
* koronitt

## Kjelder
*Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Korona: geologi. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/korona%2Fgeologi.
Koronitt

**Koronitt** er ein magmatisk bergart med mineralkorn omgjeve av koronaer. 

I Noreg finne in dette i dei omdanna gabbro-anortosittane ved Bergen og i indre Sogn. Slike bergartar kan vere særs vene, med kvit grunnmasse, mørk pyroksen i midten og raud granat i ring rundt, stundom skilde åt. Koronitt er òg valt som fylkesstein for Hordaland.

## Kjelder
*Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Koronitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/koronitt.
Kragerøitt

**Kragerøitt** er ein sjeldan bergart som vesentleg består av albittfeltspat, noko kvarts og varierande mengder rutil. Han vart tidlegare brote ved Kragerø for utvinning av rutil.

## Kjelder
*Kragerøitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kragar%C3%B8itt.
Kristiansenitt

**Kristiansenitt** er eit sjeldan, scandiumhaldig mineral. Det har den kjemiske samansetjinga Ca2ScSn(Si2O7)(Si2O6OH). Det vart på verdsbasis første gongen skildra frå Heftetjern i Tørdal i Telemark. 

Det er kalla opp etter Roy Kristiansen (1943- ) som er ein norsk amatørmineralog.

## Kjelder
*Selbekk, Rune S.. (2012, 24. februar). Kristiansenitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kristiansenitt.
Kolloidmineralogi

**Kolloidmineralogi** er ei grein innan mineralogien som studerer mineralpartikler av kolloidal storleik, det vil sei mindre enn omkring 0,001–0,0001 mm i diameter. Desse finst først og fremst i leirer (sjå leirmineral). Kolloidale partiklar vil ha fysiske eigenskapar som er ulike frå dei stoffa har når det finst som store krystall, til dømes større overflateenergi og entropi. Årsaka til dette ligg hovudsakleg i det tilhøvet at krystallgitteret langs overflata av ein krystall er av ein anna art enn det indre av krystalla. I ein særs liten krystall vil overflateatoma utgjere ein stor prosent av det totale mengda atom. Leirene sine fysiske og mekaniske eigenskapar baserer seg i høg grad på innhaldet av kolloidale partiklar.

## Kjelder
*Kolloidmineralogi. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kolloidmineralogi.
Kongsbergitt

**Kongsbergitt** er eit naturleg amalgam, det vil sei ei sølv/kvikksølvlegering. Det finst på sølvgangane ved Kongsberg med opptil 23 % kvikksølv.

## Kjelder
*Kongsbergitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kongsbergitt.
Krokoitt

**Krokoitt** eller **raudblyerts** er eit oransjeraudt, monoklint mineral som består av blykromat, PbCrO4. Det opptrer som sekundærmineral på einskilde blyførekomstar. Det er særleg kjent frå Tasmania. 

Det vart oppdaga i Berezovskgruvene nær Jekaterinburg i Uralfjella i 1766, og kalla *crocoise* av F.S. Beudant i 1832. I krokoitt frå Ural oppdaga den franske kjemikaren L.N. Vauquelin metallet krom i 1798.

## Kjelder
*Krokoitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

## Bakgrunnsstoff
Kromitt

**Kromitt** er det viktigaste krommineralet og er metallisk med brunsvart farge. Det krystalliserer kubisk og har den kjemisk samansetjinga FeCr2O4. Mineralet finst særleg i peridotittar og serpentinittar, og er den einaste krommalmen. 

Dei viktigaste produsentane er Sør-Afrika og Russland. Den årlege verdsproduksjonen er på ca 12 mill. tonn. Det finst fleire mindre førekomstar i Noreg, mellom anna ved Feragen austom Røros, der det tidlegare var ei ganske stor drift. Kromittmalmen vart sendt til Trondheim, der det var ein kromsaltfabrikk ved Leirfossen.

## Kjelder
*Kromitt. (2012, 24. februar). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kromitt.

## Bakgrunnsstoff
*Minerals.net
*USGS info.
Botzer

**Botzer** er eit 3&nbsp;250 meter over havet høgt fjell i Stubaialpane i provinsen Bolzano i Italia.

Kring fjellet ligg isbrear i nordvest og i aust. I nordvest breier seg sørdelen av Botzerferner, som når heilt opp til om lag 3&nbsp;200 meters høgde, i aust når Hangende Ferner heilt opp til tindekrossen på fjellet. Mot nord, søraust og vest går markerte egger.

Frå landsbyen Ridnaun tok fjellklatraren Theodor Petersen og fjellføraren Alois Ennemoser seg heilt til topps på Botzer den 16. juli 1874, og vart dermed dei fyrste som kunne skode ut frå fjelltoppen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Botzer|Botzer]]» frå ,  den 1. august 2014.*
Magerstein

**Magerstein** (italiensk **Monte Magro**) er ein 3&nbsp;273 meter over havet høg fjelltopp i Rieserferner-massivet i Hohe Tauern i provinsen Bolzano i Italia. Fjelltoppen kjem i skuggen av den noko høgre Schneebiger Nock, som reiser seg om lag 1200 meter unna i nordvestleg retning på ei egg som strekker seg mellom dei to toppane. På nordsida av Magerstein breier Westliche Rieserferner seg, den største isbreen i Rieserferner-massivet.

Dei fyrste på toppen av Magerstein var Reinhold Seyerlen og professor Reuschle frå Stuttgart, saman med Stefan Kirchler, den 10. juli 1878.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Magerstein|Magerstein]]» frå ,  den 1. august 2014.*
Krysoberyll

**Krysoberyll** eller **chrysoberyll** er eit særs hardt mineral med rombisk symmetri og den kjemiske samansetjinga BeAl2O4, slik at det er eit beryllium-aluminiumoksid. Det kan ha grøn eller gulgrøn farge.
Edelsteinsvarianter er alexandritt og kymofan, som har kattauge-effekt.

Mineralet finst i granittpegmatittar, i Noreg til dømes ved Nateland i Iveland, eller alluvialt i grusleie, som i Brasil eller Sri Lanka.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Krysopras

**Krysopras** er ein gjennomskineleg varietet av kalsedon, farga grøn av nikkel. Det vert nytta som smykkestein.

## Kjelder
*Krysopras. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/krysopras.

## Bakgrunnsstoff
Krysotil

**Krysotil**, **krysotilasbest**, **serpentinasbest** eller **kvit asbest** er ein type serpentin som har fibrig struktur, sidan serpentinsjikta er sylindrisk samanrulla. Det er den viktigaste forma for asbest med store førekomstar i Québec i Canada. 

I Noreg er det kjent frå Møre og Snarum–Modum.

## Kjelder
*Krysotil. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/krysotil.
Krystallinsk skifer

**Krystallinsk skifer** er ein metamorf, skifrig bergart som har mineralkorna ordna etter avgjorde plan eller retningar, typisk ved bladaktige mineral som glimmerar og klorittar. Strukturen kjem fram  ved at einsidig trykk og glidande rørsler har verka samtidig med at mineralkorna vart danna. Gneis og glimmerskifer er typiske døme.

## Kjelder
*Krystallinske skifere. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/krystallinske_skifere.
Krystallitt

**Krystallittar** er eit samleomgrep for mikroskopisk små krystallpartikler som ikkje har fått ei fullt utvikla form. Krystallittar finst i fleire glasførande bergartar. Litt større partiklar, ofte med god krystallform, kallast mikrolittar og kan identifiserast som mineral, til dømes feltspat og hematitt.

## Kjelder
*Krystallitter: mineralogi. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/krystallitter%2Fmineralogi.
Krystallkjemi

**Krystallkjemi** er samanhengen mellom den kjemiske samansetjinga til eit stoff og krystallstrukturen deira. Prinsippa som styrer samankomsten av krystall og glasstrukturar vert skildra, ein studerer modellar av mange teknologisk viktige krystallstrukturar (sinkblende, alumina, kvarts, perovskitt), og ein studerer effekten av krystallstruktur på forskjellige grunnleggande mekanismar som er ansvarleg for mange fysiske eigenskapar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Crystal chemistry|Crystal chemistry]]» frå ,  den 1. august 2014.*
Wildgall

**Wildgall** (italiensk **Collaspro**) er ein 3&nbsp;273 meter over havet høg fjelltopp i Rieserferner-massivet i Hohe Tauern i provinsen Bolzano i Italia. Toppen, som ligg i Naturpark Rieserferner-Ahrn, ser frå sør ut som ein veldig pyramide. Av fjelltoppane i Rieserferner-massivet vert han rekna som ein av dei vanskelegast tilgjengelege toppane.

Victor Hecht frå Praha hadde fylgje med fjellførarane Johann og Sepp Ausserhofer frå Rein in Taufers då dei den 18. august 1872 vart dei fyrste menneska som sette sine føter på toppen av Wildgall. Ein kan nå fjelltoppen på fire timar frå Kasseler Hütte på nordsida av fjellet, men det er heller sjeldan nokon tek turen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wildgall|Wildgall]]» frå ,  den 1. august 2014.*
Krysolitt

**Krysolitt** er ein edel varietet av mineralet olivin, med gulgrøn eller grøn farge. 

Det finst i Noreg i olivinstein på Sunnmøre. 

Som namn på edelstein er krysolitt òg brukt om andre mineral med tilsvarande farge, til dømes krysoberyll, turmalin og korund.

## Sjå òg
* peridot 

## Kjelder
*Krysolitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/krysolitt.
Krysokoll

**Krysokoll** eller **koparkisel** er eit blått til blågrønt mineral, som kjemisk er eit vasshaldig koparsilikat med varierande samansetjing, ofte delvis amorft. Det finst sekundært etter andre koparmineraler, anten som belegg eller som pseudomorfoser. 

I Noreg er det funne i små mengder i Telemark og Årdal i Sogn.

## Kjelder
*Krysokoll. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/krysokoll.
Kunstmuseum Basel

**Kunstmuseum Basel**, er eit museum i Basel som hyser den største og viktigatse kunstsamlinga i Sveits.

Kunstmuseet har sitt opphav i Amerbach-samlinga som byen Basel kjøpte inn i 1661, noko som gjorde ho til den fyrste kommunalt eigde museums-samlinga. Samlinga merkar seg ut med verk frå eit vidt historisk tidsrom, frå tidleg 1400-tal til i dag. Den store breidda i kunstuvalet har gitt museet ein internasjonal status som eitt av dei viktigaste i sitt slag. Samlinga innheld måleri og teikningar frå Øvre-Rhin-regionen i tida 1400-1600 og kunst frå 1800-åra til i dag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kunstmuseum Basel|Kunstmuseum Basel]]» frå ,  den 1. august 2014.*
Cornelius Holmboe

**Cornelius Holmboe** () var ein norsk jurist og politikar, fødd i Tromsø.

Holmboe, som var son til ein lækjar, vart cand.jur. i 1903 og arbeidde så nokre år i arbeidarpressa, og vart ein kjend agitator i arbeidarrørsla. Han var fyrst redaktør i *Solungen* på Flisa, og frå 1908 av *Den 1. Mai* i Stavanger. I 1909 slo han seg ned i fødebyen Tromsø og praktiserte som sakførar til han i 1937 vart tilsett som sorenskrivar i Nedre-Hedmark.

Vinteren 1928 var Holmboe justismister i den kortliva Hornsrud-regjeringa, leidd av Christopher Hornsrud.

Holmboe døydde i Oslo i 1947 og vart gravlagd på Hamar.

## Kjelder
* *[[Norsk Allkunnebok]]*. VI. bandet. 1955
Kapp Farvel

**Kapp Farvel** (grønlandsk **Nunap Isua**) på 59° 46′ 28″ nordleg breidd går for å vere det sørlegaste punktet på Grønland. Det ligg på Eggersøya (Itivdleq) sør for det grøndlandske fastlandet. Mellom Eggersøya og fastlandet går sundet og skipsleia Prins Christian Sund. Sør for Eggersøya ligg nokre små namnlause holmar, den sørlegaste og største 2,1 km sør for Kapp Farvel. Det sørlegaste punktet på Grønland ligg såleis på 59° 44′ 48″ Nord. Her på sørspissen av Grønland grensar Labradorhavet i vest mot Irmingerhavet i aust. Sørover breier den opne Nord-Atlanteren seg.

I periodar av året fyl mykje drivis Austgrønlandstraumen vestover forbi Kapp Farvel. Skipstrafikken frå Europa til Vest-Grønland går difor ofte ei 100 nautiske mil og meir sør for Kapp Farvel, for å unngå å kome inn i drivisbeltet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Kap Farvel|Kap Farvel]]» frå ,  den 1. august 2014.*
Ktenasitt

**Ktenasitt** er eit sjeldan koparmineral som blir danna ved låg temperatur i gamle gruvehaugar og stollar. I Noreg er det kjent frå Glomsrudkollen sinkgruver på Modum. Mineralet finst i små, grøne til blågrøne, plateforma krystall med monoklin symmetri. Den kjemiske samansetjinga er (Cu,Zn)5(SO4)2(OH)6·6H2O.

Det er kalla opp etter den greske mineralogen K. A. Ktenas (1884–1935).

## Kjelder
*Ktenasitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/ktenasitt.
Kukersitt

**Kukersitt** eller **kuchersitt** er eit olje- og gasshaldig skiferbergart av ordovicisk alder frå Estland. Det organiske materialen kjem frå eit fossil, ein mikroskopisk alge, *Gloexapsamorpha prisca*, og kan destillerast ut.

Det vert brote i stor stil, og gassen blir send via røyrledning til St. Petersburg.

Det er kalla opp etter busetnaden Kukruse i Estland i 1917 av den russiske paleobotanikaren Mikhail Zalesskij. 

## Kjelder
*Kukersitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kukersitt.
Kolblende

**Kolblende** er ei skinande svart, amorf kjemisk sambinding. Det er eit mineraloid med hardleik 2–3 og er funne fleire stader i Sør-Noreg, både i prekambriske, kambrosiluriske og permiske bergartar, mellom anna i Kongsberg gruver ned til 1000 m djup. Det består hovudsakleg av karbon med ein del oksygen og hydrogen og spor av nitrogen og svovel.

## Kjelder
*Kullblende. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kullblende.
Kuliokitt-(Y)

**Kuliokitt-(y)** er eit sjeldan mineral som er funne i nokre få amazonitt-førande granittpegmatittar. I Noreg er det kjent frå ein slik førekomst i Tørdal i Telemark. Det er eit fluorhaldig yttrium-aluminium-silikat, Y4Al(SiO4)2(OH)2F5. Det er relativt ustabilt og omdannast til kainositt-(Y) og kamphaugitt-(Y).

Det er kalla opp etter Kuliok-elva på Kola i Russland.

## Kjelder
*Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Kuliokitt (Y). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kuliokitt-%28Y%29.
Kupletskitt

**Kupletskitt** er eit sjeldant mineral, og den manganrike analogen til astrofyllitt. Det opptrer saman med mellom anna elpiditt i ekeritt frå Gjerdingselva i Nordmarka ved Oslo.

Det er kalla opp etter dei russiske geologane B. M Kupletski og E. M Bohnstedt-Kupletskaja.

## Kjelder
*Kupletskitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kupletskitt.
Kvabb

**Kvabb** er ein jordart som særleg finst i dei store dalane på Austlandet. Det består av silt, som er ein leiraktig sand, som vart avleira ved slutten av den siste istida på botnen av store bredemde innsjøar.

## Kjelder
*Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Kvabb. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kvabb.
Kvartssand

**Kvartssand** er sand som vesentleg består av kvartskorn. Det vert nytta som råstoff i glasfabrikasjonen.

## Kjelder
*Kvartssand. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/kvartssand.