open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Snelleslekta

**Snelleslekta** (*Equisetum*) er ei slekt av fleirårige karsporeplantar som veks mest på fuktig jordsmonn, nokre artar til og med i vatn. Slekta omfattar 16-29 artar, avhengig av taksonomisk systematikk. Ho er den einaste nolevande slekta i snellefamilien (Equisetaceae).

Sneller har karakteristiske ledda stenglar. Blada dannar uskinnbarlige slirer ved avslutningane til ledda. Nokre artar har òg kransar med sidegreiner rett under slirene.

Dei 18 artane av sneller som finst i dag er dei einaste overlevande restane av den store klassen snelleplantar som dominerte skogane i perm- og karbontida. Desse tidlegare snelleplantane var opptil 20 m høge tre med 1 meter stammediameter, og utgjorde eit stort bidrag til dagens steinkolførekomstar.

Sneller formeirar seg både vegetativt ved knoppskyting frå jordstenglar, og kjønna gjennom sporar. Det finst både stor- og småsporer (heterospori), som blir danna i sporehus anten i toppen av dei vanlege stenglane, eller på spesielle forplantingsstengler som ikkje er grøne.

Sneller er mykje brukt i både skule- og folkemedisin.

Plantar kjende som hesterumpe (*Hippuris*) har av og til blitt forveksla med snellar, men er ei heilt anna slekt. På engelsk blir både sneller (*Equisetum*) og hesterumpe kalla for *horsetail*, slik at dei to artane blir blanda saman språkleg sett.

## Taksonomi

* Karplantar (*Tracheophyta*)
** Karsporeplantar (*Pteridophyta*)
*** Klasse: Kråkefotplantar (Lycopsida, Isoetopsida)
*** Underdivisjon: Bregneplantar (Monilophytae, Monilophytes)
*** Klasse: *Psilotopsida*
**** Orden: Psilotales (*Psilotales*)
**** Orden: Ormetunger (Ophioglossales)
*** Klasse: **[[Equisetopsida|SNELLEPLANTAR]]** (***SPHENOPSIDA***) 
**** Snellefamilien (*Equisetaceae*)
***** Snelleslekta, *Equisetum* Linné (1753)
***** Underslekt *Equisetum* 
****** åkersnelle (E. arvense)
******* polarsnelle (E. arvense subsp. *boreale*)
****** «Andean Horsetail» (*[[Equisetum bogotense]]*)
****** «Camtchatka Horsetail» (*[[Equisetum camtschatcense]]*)
****** «Himalayan Horsetail» (*[[Equisetum diffusum]]*)
****** elvesnelle (*Equisetum fluviatile*)
******* strandsnelle (*Equisetum pratense x arvense*)
******* dynesnelle (*Equisetum palustre x fluviatile*)
****** engsnelle (*Equisetum pratense*)
****** myrsnelle (*Equisetum palustre*)
****** skogsnelle (*Equisetum sylvaticum*)
****** kjempesnelle (*Equisetum telmateia*)
***** Underslekt *Hippochaete*
****** skavgras (E. hyemale)
******* grussnelle (E. variegatum x hyemale)
******* gotlandssnelle (E. ramosissimum x hyemale)
****** *([[Equisetum debile]])*
****** gigantsnelle (*Equisetum giganteum*)
****** «Smooth Horsetail» (*[[Equisetum laevigatum]]*)
****** «Mexican Giant Horsetail» (*[[Equisetum myriochaetum]]*)
****** «Branched Horsetail» (*[[Equisetum ramosi|Equisetum ramosissimum]]*)
****** dvergsnelle (*Equisetum scirpoides*)
****** *([[Equisetum umbrosum]])*
****** fjellsnelle (*Equisetum variegatum*)
*** Klasse: Marattiopsida (Marattiopsida)
*** Klasse: Bregnar (Polypodiopsida)
** Frøplantar (Spermatopsida)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Sneller|Sneller]]» frå ,  den 22. mai 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Snellefamilien

**Snellefamilien** (*Equisetaceae*) er ein plantefamilie som omfattar ei nolevande slekt, snelleslekta  (*Equisetum*), med kring tjue artar. Han er den einaste nolevande familien i snelleordenen (Equisetales). Det er funne fleire fossile plantar frå familien med ledda stilkar som dei nolevande plantane, men med storleikar som tre. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Equisetaceae|Equisetaceae]]» frå ,  den 22. mai 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Einar Kristian Tveitå

**Einar Kristian Tveitå** () er ein norsk lege, forskar og tidlegare friidrettsutøvar frå Oslo. Han var noregsmeister i diskoskasting åra 1999-2002. Tveitå var medlem av IL i BUL.

## Lege
Tveitå forsvarte avhandlinga «Adhesive capsulitis, hydrodilatation and some aspects of validity regarding shoulder assessments» til doktorgrad (ph.d.) på Institutt for sykehusmedisin ved Universitetet i Oslo i 2010. Han arbeidde på Ullevål sykehus frå 2002 til han i 2008 vart overlege ved Evjeklinikken.

## Friidrett
Tveitå tok steget opp mot noregseliten i diskos-øvinga i 1995-sesongen. Året etter sette han personleg rekord til 59,28 meter ved eit stemne i Helsingborg i Sverige. Sommaren 1998 passerte han 60-metersgrensa i seks tevlingar, lengst nådde han i Oslo den 24. august med 60,82 m. I juli 1999 flytta han sitt personbeste til 61,08 m og 61,31 m innom tre dagar. Ved noregsmeisterskapen 1999 på Byrkjelo sigra han med eit kast på 61,09 m og viste gullgrossist Svein Inge Valvik til sølvplass. Den 4. september 1999, under særs gunstige tilhøve i islandske Hafnarfjörður, flaug diskosen 63,64 m, det aller lengste kastet til Tveitå.

Sidan vann Tveitå NM-gull både i 2000, 2001 og 2002, dei to sistnemnde åra stod han også for årsbeste i øvinga i Noreg. Han kvalifiserte seg til finalen ved VM i friidrett 2001 i Edmonton som tolvtemann med eit kast på 61,85 m. I finalen enda han også på tolvteplass med 59,11 m. Eitt år seinare, då EM i friidrett 2002 vart avvikla i München, nådde han 59,69 m i kvalifiseringa og vart totalt nummer 18.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1998 i Askøy: Sølv – 60,67 m, bakom Olav Jenssen (62,00 m)
*1999 på Byrkjelo: Gull 61,09 m, framom Svein Inge Valvik (60,62 m)
*2000 på Steinkjer: Gull 59,63 m, framom Svein Inge Valvik (57,70 m)
*2001 i Drammen: : Gull – 60,15 m, framom Gjøran Sørli (57,88 m)
*2002 i Sandnes: Gull – 60,29 m, framom Gaute Myklebust (57,49 m)

### Personlege rekordar og årsbeste

## Kjelder
*friidrett.no
Rynkevier

**Rynkevier** (*Salix reticulata*) er eit lite lauvtre i pilefamilien, òg kalla vierfamilien. Planten er ein liten, krypande busk som blir 5 til 15 cm høg og blomstrar i juni til juli. Han veks på fuktig og kalkhaldig fjelljord og snøleie i heile den skandinaviske fjellkjeda.  

## Skildring

Årskvistane er raudlege og snaue. Blada er grøne og nesten sirkelrunde i ulike storleikar, 2–5 cm breie, med nedbøygde kantar. Fargen oppå bladplatene er mørk grøn og nervene er innsunkne. Undersida av bladplatene er grågrøne. Bladet har berre 2–4 par sidenervar og elles ein struktur av nettnervar. Dei raudbrune bladstilkene er maksimalt 2 cm lange, ofte mindre. Horakla har 11–40 blomstrar med kapslar som er mørkeraude hårete og har fort griffel. 

Rynkevier dannar sjeldan hybridar.

## Utbreiing
Rynkevier er ganske vanleg i fjellet, og dannar matter ein kan sjå med karakteristiske mørkeraude kvistar og kapslar. Han breier seg til snaufjellet i Noreg og Sverige. I Noreg veks arten i sør frå høgder på over 1 500 meter, medan han i arktiske strøk veks heilt ned til havet, t.d. i Nord-Noreg og på Svalbard. Han veks på Bjørnøya og konsentrert rundt Isfjorden på Spitsbergen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Rynkevier|Rynkevier]]» frå ,  den 23. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Stenberg, Lennart & Bo Mossberg, Steinar Moen (norsk red.), *Gyldendals store nordiske flora*, Gyldendal, Oslo 2007. ISBN 978-82-05-32563-0

## Bakgrunnsstoff
*
Bolero

**Bolero** kan visa til:
*Spansk bolero, ein spansk dans og musikalsk form frå 1700-talet
*Cubansk bolero, ei musikalsk form frå 1800-talet
**[[Boléro]]*, eit musikkstykke av Maurice Ravel
*Klesplagget bolero, ei kort jakke
Nålkolibriar

**Nålkolibriar** er ei biologisk slekt ***Chalcostigma*** av kolibriar med fem medlemmer som samla har eit leveområde langs Andesfjella frå grenseområde Venezuela-Colombia i nord gjennom Colombia, Ecuador og Peru til Bolivia. Slekta er ein del av stammen Lesbiini – «koketter» i underfamilien Lesbiinae.

## Skildring
Eit kort, sylforma nebb er det mest slåande trekket ved utsjånaden for nålkolibriar. Hannane har ein glitrande strupeflekk som er smal og forlenga ned over brystet. Elles for det meste mørke, lite iaugefallande fjørdrakter i slekta, kroppsstorleiker frå 10 til 15 centimeter. Litt ulike preferanser for habitat, t.d. lever koboltnålkolibri høgare enn regnbogenålkolibri som kan gå ned til 2700 moh. i Ecuador. Fire av dei fem artane lever innanfor grensene til Peru, og ein av dei, olivennålkolibri, lever på det høgste nivået, opp til 4700 moh. I Ecuador finn ein nålkolibriar i páramo økosystem.

IUCN har kategorisert alle fem som livskraftige artar(LC).

## Galleri

Fil:Chalcostigma heteropogon (17187640355).jpg|Bronsenålkolibri, *Chalcostigma heteropogon* 
Fil:Rainbow-bearded Thornbill.jpg | Regnbogenålkolibri, *Chalcostigma herrani*, Caldas-departmentet, Colombia
Fil:Chalcostigma ruficeps 252645072.jpg  | Brunkronenålkolibri, *Chalcostigma ruficeps*, Cuzco-regionen, Peru
Fil:MonographTrochiSupplementGoul 0224 (cropped).jpg | Olivennålkolibri, *Chalcostigma olivaceum*
Fil:Blue-mantled Thornbill - Ecuador S4E3147.jpg | Koboltnålkolibri, *Chalcostigma stanleyi*, Ecuador



## Artslista
Nålkolibriar i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V13.1, 2023, med norske artsnamn etter *Norske navn på verdens fugler*. IUCN kategori er etter *HBW and BirdLife Taxonomic Checklist*.
* Bronsenålkolibri, *Chalcostigma heteropogon*, Bronze-tailed thornbill, (Boissonneau, 1840), (LC)
:13-14 cm, páramo økosystem 3000-3900 moh. i Colombia, marginalt inne i Venezuela
* Regnbogenålkolibri, *Chalcostigma herrani*, Rainbow-bearded thornbill, (Delattre & Bourcier, 1846), (LC)
:10 cm, mørk hannar med iriserande raud kronestripe i tillegg til strupen, 2700-3700 moh., páramo økosystem ofte ved tregrensa, frå nordlegaste Peru til Tolima-departementet, Colombia
* Brunkronenålkolibri, *Chalcostigma ruficeps*, Rufous-capped thornbill, (Gould, 1846), (LC)
:10,5 cm, raudbrun krone, lever frå sørlegaste Ecuador til sentralt i Bolivia (Cochabamba-departementet), fuktig skog i austsida av Andes, 1400-3500 moh.
* Olivennålkolibri, *Chalcostigma olivaceum*, Olivaceous thornbill, (Lawrence, 1864), (LC)
:14-15 cm, mørk brungrøn fjørdrakt, høgt (3100-4700 moh.) i puna økosystem frå Ancash-regionen i Peru til La Paz-departementet i Bolivia
* Koboltnålkolibri, *Chalcostigma stanleyi*, Blue-mantled thornbill, (Bourcier, 1851), (LC)
:12-13 cm, sotbrun, gaffelforma hale, lever i våt páramo og jalca, frå Ecuador til Cochabamba, Bolivia

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chalcostigma|Chalcostigma]]» frå , den 18. mai 2023*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Anne Rintamäki

**Anne Rintamäki** () er ein finsk politikar for Sannfinländarna. Den 5. april 2023 blei ho riksdagsmedlem for Vasa valkrins.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Kummakivi

**Kummakivi** er ei flyttblokk som ligg i Ruokolax i Södra Karelen i Finland. 
Steinen er 7 meter lang, 5 meter høg, og er berekna å vege omlag 500 tonn.

Berget under steine er glatt og har konveks form. Blokka balanserar på ein svært liten del av overflata. 
Geologar rekna med at blokka vart frakta dit ho no ligg for 10-12 000 år sidan. Det er andre flyttblokker i nærleiken. 

På toppen av steinen veks ei fure, som i 2023 er omlag 40 år gammal

Kummakivi har vore freda sidan 1962.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fi:Kummakivi|Kummakivi]]» frå ,  den 23. mai 2023.*
Slavisk mytologi

**Slavisk mytologi** er den overordna nemninga for det mytiske aspektet av den førkristne polyteistiske religion som blei praktisert av slavarane Det proto-indoeuropeiske islettet på mytologien er tydeleg, og den slaviske mytologien omfattar fleire felleskarakteristikkar med andre folkereligioner av proto-indoeuropeisk opphav. På trass av dei relativt få kjeldene til mytologien, som hovudsakleg stammar frå kristne misjonærar, meiner ein at den slaviske mytologien stammar frå den tidlege steinalderen. Naturen, som var samlingspunkt for religionen, blei tilbeden under namnet Mat Zemlya (moder natur). 

I motsetnad til gresk og egyptisk mytologi har ein ingen fyrstehandsskildringar om slavisk mytologi.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Slavisk mytologi|Slavisk mytologi]]» frå ,  den 24. mai 2023.*
Verdsmeisterskapen i orientering 2013

**Verdsmeisterskapen i orientering 2013**, den 30. i sitt slag, vart avvikla ved Vuokatti i Finland dagane frå 6. til 14. juli. På programmet stod seks individuelle tevlingar og to stafettar, likt fordelt menn og kvinner. Deltakarane kom frå 44 land. Det var fjerde gongen orienterings-VM fann stad i Finland, sist i 2001.

Sveits vann 3 gullmedaljar og ein bronsemedalje. Sverige tok flest medaljar med 7, fire i sølv og tre i bronse. Arrangørlandet sanka 5 (1–2– 2) medaljar. Noreg fekk ein medalje då kvinnene overraskande sprang inn til siger i stafett-tevlinga.

## Menn
### Klassisk-distanse





### Mellomdistanse





### Kort-distanse





### Stafett





## Kvinner
### Klassisk-distanse





### Mellomdistanse





### Kort-distanse





### Stafett





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Orientierungslauf-Weltmeisterschaften 2013|Orientierungslauf-Weltmeisterschaften 2013]]» frå ,  den 24. mai 2023.*
Olav Fjørtoft

**Olav Elias Peder Fjørtoft** () var ein lærar, klokkar, gardbrukar og forfattar frå Haram.

Fjørtoft var 1910-11 lærar i Evje i Setesdal. Sidan var han i mange år lærar og klokkar i heime på Fjørtofta. Nær samstundes etter han flytta heim, tok han over slektsgarden Einagarden på Nøre-Fjørtoft og dreiv denne. 

I 1921 gav han ut *Olaus J. Fjørtoft. Eit utsyn av livssoga og livsverket hans*- I 1947 kom soga om *Storsildlaget 1927-1937*, ei bok han skreiv på oppdrag frå Storsildlaget.

I 2012 gav Haram historiske lag ut *Fiskarsoge for Haram*, eit manuskript Olav Fjørtoft hadde ferdig då han døydde.

Fjørtoft skreiv elles artiklar om historiske og nasjonale emne, prenta i blad og tidsskrift.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. IV. Bandet. 1953

* Olav Fjørtoft: *Fiskarsoge for Haram*, Haram kulturhistoriske lag, skrift nr.61. Bokbra forlag, 2012. ISBN 978-82-998208-4-4
Terje Fidjeland

**Terje Ånonsson Fidjeland** () var ein børsemakar frå Vegusdal, busett på Fosstveit i Iveland.

Fidjeland dreiv som børsemakar og oppfinnar før han i 1897 kjøpte bruket Fosstveit i Iveland. Her «gjekk han straks i gang med å reisa ein verkstad med moderne maskiner, og løyste kraftspørsmålet med å bygja stem for» Kinnefossen. Han laga eit nytt gevær meint til bruk i den norske hæren, men «tapte i tevlinga med Krag og Jørgensen». «Seinare arbeidde han med halv-automatvåpen, og nådde langt». Han døydde av «lungebrann».

## Kjelder
**Iveland I Gards- og ættesoge*, s. 542.
Bernt Severinsen

**Bernt Severinsen** () var ein norsk arbeidsmann og polikar frå Løten i Hedmark, busett på Sætre i Hurum. Han var stortingsmann 1922-24 frå Buskerud for Høgre.

Bernt Severinsen var son til ein jordlaus husmann. Sjølv arbeidde han i 1890-åra på papirfabrikken Granfos Brug i Bærum. Like etter år 1900 flytta han til Hurum, der han sidan var blyloddar på ein dynamittfabrikk.

I Hurum var Severinsen medlem av kommunestyret, ei tid også med sete i formannskapet. Gjennom stortingsvalet 1921 fekk han plass på Stortinget. «Han var ikke særlig aktiv på Stortinget, men var en drivende kraft i valgarbeidet» og vart tillagt ein del av æra for at partiet Høgre i 1921 vann tre av dei fem plassane i valkrinsen Buskerud. «Det sies at han ikke en eneste gang de tre årene på Stortinget grep ordet, men var desto mer aktiv i komitearbeidet.» Stortingsbolken 1925-27 var han fyrste varamann frå Buskerud.

## Kjelder
*«Kommune – styr deg selv», 1987
Usher Hall

**Usher Hall** er eit konserthus i Edinburgh i Skottland. Konsertlokalet, som kan romme kring  menneske, stod ferdig 16. mars 1914. Konsertlokalet har blitt brukt i samband med større musikkarrangement som Eurovision Song Contest og europameisterskapen for brassband.

## Historie
Bygningen blei påkosta av whiskymakaren Andrew Usher, som gav byen ei gåve på  pund spesifikt til eit nytt konserthus. Usher døydde i 1898, før bygginga hadde byrja. Utpeikinga av tomte førte til forseinkingar, men i 1910 blei det halde ein arkitektkonkurranse om å teikna ein enkel men verdig bygning. Det kom inn 130 forslag. Vinnarforslaget frå Stockdale Harrison & Howard H Thomson frå Leicester var prega av Beaux-Arts-stilen, i eit tilbakeslag mot viktoriansk nygotikk. Kong Georg V og dronning Mary sette ned to minnesteinar på staden 19. juli 1911. Dei boga veggane var uvanlege for tida, og nytta det nyutvikla materialet armert betong. 

I perioden 1996–1999 blei bygget renovert og bygd noko om. 
Frå 2007 til 2010 gjekk bygningen gjennom nye renovasjonar, med forbetringar av pulikumsområde og fasilitetar og bygging av ei ny glasfløy. Arveidet kosta totalt 40 millionar pund.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Usher Hall|Usher Hall]]» frå , den 24. mai 2023.*   

## Bakgrunnsstoff

*
Verdsmeisterskapen i orientering 2014

**Verdsmeisterskapen i orientering 2014**, den 31. i sitt slag, vart avvikla i dei italienske provinsane Trento og Veneto dagane frå 5. til 12. juli. På programmet stod seks individuelle tevlingar og to stafettar, likt fordelt menn og kvinner. Deltakarane kom frå 54 land. Det var fyrste gongen orienterings-VM fann stad i Italia.

Sveits vart beste land med sine 3 gullmedaljar, 4 sølvmedaljar og eine bronsemedalje. Deretter kom Sverige og Finland, kvar med 6 medaljar, høvesvis 2–2–2 og 1–3–2. Noregs Olav Lundanes tok ein gullmedalje og ein bronsemedalje.

## Menn
### Klassisk-distanse





### Mellomdistanse





### Kort-distanse





### Stafett





## Kvinner
### Klassisk-distanse





### Mellomdistanse





### Kort-distanse





### Stafett





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Orientierungslauf-Weltmeisterschaften 2014|Orientierungslauf-Weltmeisterschaften 2014]]» frå ,  den 25. mai 2023.*
Kjetil Hodnekvam

**Kjetil Hodnekvam** () er ein tidlegare mellomdistanseløpar frå Askøy som vart norsk meister på 1500 meter i 2000 og på spesialdistansen 800 meter i 2001. Han var medlem i AKS-77.

## Aktiv
Hodnekvam sette personleg rekord på 800 meter med 1.48,38 då han vart tredjemann i Friidretts-NM 1997, klart slått av olympiameister Vebjørn Rodal og Tor Øivind Ødegård. Året etter forbetra Hodnekvam seg til 1.47,65 på Bislett stadion i Oslo den 4. august, der han viste Atle Douglas til andreplass. 

28. juli 2000 sprang Hodnekvam sitt livs beste 800 meter. Med tida 1.47,01 vart han fjerdemann i eit sterkt felt på Bislett stadion. Under noregsmeisterskapen 2000 på Steinkjer måtte han nøye seg med sølv på 800 m bak Rodal, men på 1500-meteren spurta han i mål til NM-gull og personbeste 3.46,2. Også i NM 2001 vann Hodnekvam gull og sølv, men då på omvendte distansar. På 1500 meter presterte han elles livsbeste 3.43,7, klart slått av Marius Bakken som drog feltet heile løpet. Hodnekvam slutta satse på friidrett då han var 26 år gammal.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1997 i Overhalla: Bronsemedalje på 800 m – 1.48,38
*1998 i Askøy: Sølv på 800 m – 1.49,82, bronse på 1500 m – 3.49,1
*1999 på Byrkjelo: Bronsemedalje på 800 m – 1.50,54
*2000 på Steinkjer: Gull på 1500 m – 3.46,2, sølv på 800 m – 1.47,98
*2001 i Drammen: Gull på 800 m – 1.51,41, sølv på 1500 m – 3.43,7
*2002 i Sandnes: Sølv på 1500 m – 3.49,9
*2003 i Fredrikstad: Sølv på 800 m – 1.51,47

### Personlege rekordar og årsbeste

## Kjelder
*friidrett.no
Vierfamilien

**Vierfamilien** (Salicaceae), også kalla **pilefamilien**, er ein plantefamilie i vierordenen. Alle artane i familien er buskar eller tre med spreidde blad. Dei fleste har blomar utan kronblad og ofte også begerblad.

Plantar frå vierfamilien veks i nesten alle landområde som ikkje er dekte av is, men opptrer ikkje i Sahara, Den arabiske ørken, Atacamaørkenen, sørlege Patagonia, New Zealand eller størstedelen av Australia.

Alle artane frå familien i Europa tilhøyrar anten vierslekta (*Salix*) eller poppelslekta (*Populus*). Begge desse slektene omfattar særbu-tre og -buskar som blomstrar før lauvsprett. Dei er hurtigveksande og kan lett formeira seg vegetativt. I Noreg veks naturleg osp (*Populus tremula*) og ei rekke artar av pil, selje og vier som tilhøyrer slekta *Salix*.

I Cronquist-systemet omfatta familien berre dei tre slektene *[[Vierslekta|Salix]]*, *[[Poppelslekta|Populus]]* og *[[Salix arbutifolia|Chosenia]]*, og han var plassert i ein eigen orden, Salicales. I APG III-systemet inneheld familien 55 slekter og er del av vierordenen (Malpighiales). Mange av slektene som er tilførte familien kom frå den no utgåtte familien Flacourtiaceae.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Vierfamilien|Vierfamilien]]» frå ,  den 25. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* 
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Klesplagget bolero

Ein **bolero** er ei kort, open jakke, ofte utan slagl, som er avskoren rett under ribbeina. Boleroen er gjerne knappa på ei side, av og til dobbelknappa eller kan ha avrunda, knappelause framstykke. Opphavet er den spanske toreadorjakka.

Jakka blei kjend under namnet bolero i samband med at dansen bolero blei utbreidd kring 1800. På slutten av 1800-talet kom damejakker inspirerte av dei spanske jakkene på mote, og blei verande vanlege fram til byrjinga av 1900-talet. På 1960-talet kom boleroen på mote igjen, då ofte i svart fløyel. Søramerikanske gauchoar har sin eigen variant av boleroen, ei slaglaus open jakke med broderi og dekorative tinnknappar som opphavleg blei skapt kring1590.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Bolero (klädesplagg)|Bolero (klädesplagg)]]» frå ,  den 25. mai 2023.*
Verdsmeisterskapen i orientering 2015

**Verdsmeisterskapen i orientering 2015**, den 32. i sitt slag, vart avvikla i Inverness i Skottland dagane frå 1. til 7. august. På programmet stod som vanleg seks individuelle tevlingar og to stafettar, likt fordelt menn og kvinner. Nytt av året var ein mix-stafett med to kvinner og to menn på dei enkelte laga. Deltakarane kom frå 50 land. Det var tredje gongen orienterings-VM fann stad i Storbritannia, sist i 1999.

Sveriges tropp sikra seg flest medaljar med seks (2-0-4) i talet, medan Noreg kom nest med  fem (0-4-1) medaljar. Men det var særleg Danmark som kunne juble med sine 4 gullmedaljar.

## Menn
### Klassisk-distanse





### Mellomdistanse





### Kort-distanse





### Stafett





## Kvinner
### Klassisk-distanse





### Mellomdistanse





### Kort-distanse





### Stafett





## Mix-stafett





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Orientierungslauf-Weltmeisterschaften 2015|Orientierungslauf-Weltmeisterschaften 2015]]» frå ,  den 26. mai 2023.*
Unn Merete Lie

**Unn Merete Lie** () er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Aremark i Østfold. Ho vann seks NM-gull og til saman 13 NM-medaljar i hovudmeisterskap i friidrett, fordelt på sleggekast og spjutkast. I tillegg tok ho NM-gull i lengde utan tilløp 1999 og 2000. Lie var medlem 1988-92 i Halden Idrettslag, 1993-94 i Aremark IF og 1995-2000 i Sportsklubben Vidar.

Perioden 1990-2000 sikra Lie seg i medalje i samtlege noregsmeisterskap, bortsett frå 1994. Ho vart norsk spjutmeister i 1990 og i 1997. Sleggjekast kom på NM-programmet i 1996, og Lie vann øvinga i fire år på rad frå 1997.
   
Lie sette personleg rekord i spjutkast med 51,94 meter i 1992. Etter ein ny type spjut kom i bruk kasta ho som lengst 47,96 meter i 1996. Sin personlege rekord i sleggjekast oppnådde Lie i 1999-sesongen. Ved eit stemne i Tampere 14. juli, forbetra ho sin eigen norske rekord med 1,18 m til 59,39 meter. Rekorden vart sletta i 2002 av Eva Danielsen.

### Medaljar i norske meisterskap
* **Sleggjekast**:
* Gull: 1997, 1998, 1999, 2000
* Sølv: 1996

* **Spjutkast**:
* Gull: 1990, 1997
* Sølv: 1991
* Bronse: 1992, 1993, 1995, 1996, 1999

## Kjelder
*friidrett.no
Hans Faret

**Hans Olsson Faret** () var ein norsk lærar, kyrkjesongar og gardbrukar frå Hornnes i Aust-Agder.

Faret var seminarist frå Holt seminar i 1846. Same året fekk han stilling som lærar i heimbygda, ein post han hadde til utgangen av 1904. Åra 1861-65 var han også lærar ved ein skule i Hornnes som utdanna lærarar til folkeskulen. I fleire år var han medlem av heradsstyret og forlikskommisjonen. Han var også med i amtsskulekommisjonen og styremedlem i amtet sitt landbruksselskap. Valperioden 1874-76 var han 2. varamann til Stortinget frå Nedenes amt.

Faret dreiv farsgarden i lang tid. Han var mykje interessert i fealet, og ein talsmann for telemarkskua. Frå 1850-åra var han i tiår etter tiår dommar ved fesjå i distriktet. Han vart tildelt borgardådsmedaljen i sølv.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
**Kultursoge for Evje og Hornnes*. B. 1 (1990)
Kråkefotfamilien

**Kråkefotfamilien** (Lycopodiaceae) er ein familie av relativt primitive karsporeplantar som tilhøyrer kråkefotplantane (Lycopodiopsida). Nokre botanikarar deler inn kråkefotplantane i to familiar, men i nordisk botanikk blir alle slektene lagt til kråkefotfamilien. Plantane i slekta er fleirårige og har gaffelforma skotgreiner.

Karsporeplantar formeirar seg gjennom generasjonsveksling, og ved sporar i staden for frø. Den ukjønna generasjonen er den dominerande. Når sporen veks blir det danna eit protallium, som er ein liten kjønna mellomgenerasjon som ikkje lever lenge. Frå denne veks det opp ein langt større, kjønnslaus (ukjønna) men langtlevande generasjon av plantar som produserer nye sporar.

Sporane sit øvst i skotet eller i eigne aks. Plantane har enten berre éin sporetype (*[[homospori]]*, som er den opphavlege tilstanden og er bevart i kråkefotfamilien), eller både holege storsporar og hannlege småsporar (*[[heterospori]]*, som hjå brasmegras og dvergjamnar). Dvergjamnefamilien har stor- og småsporer i ulike grupper, brasmegras har storsporar inst ved dei ytre rosettblada og småsporar ved dei indre.

## Taksonomi
Taksogrupperinga av kråkefotfamilien i nordisk botanikk med nokre vanlege norske artar:

* Karplantar (*Tracheophyta*)
** Karsporeplantar (*Pteridophyta*)
*** Klasse: Kråkefotplantar (*Lycopsida*)
**** Dvergjamnefamilien (*Selaginellaceae*)
***** Dvergjamneslekta (*Selaginella*)
**** Brasmegrasfamilien (*Isoetaceae*)
***** **Brasmegrasslekta** (*Isoetes*)
**** **KRÅKEFOTFAMILIEN** (*LYCOPODIACEAE*) 
***** **Kråkefotslekta** (*Lycopodium*), 200 artar, 4 i Noreg
****** Strikråkefot (L. annotinum)
****** Fjellkråkefot (L. annotinum ssp alpestre)
****** Mykkråkefot (L. clavatum)
****** Rypefot (L. clavatum ssp monostachyon)
***** **Jamneslekta** (*Diphasiastrum*)
****** Fjelljamne (*Diphasiastrum alpinum*) 
****** Skogjamne (*Diphasiastrum complanatum ssp complanatum*) 
****** Finnjamne (*Diphasiastrum complanatum ssp montellii*) 
****** Grannjamne (*Diphasiastrum tristachyum*) 
****** Hybridjamne (*Diphasiastrum x zeilleri*) 
***** **Myrkråkefotslekta** (*Lycopodiella*)
****** Myrkråkefot (*Lycopodiella inundata*)
***** **Palhinhaeaslekten** (Palhinhaea)
***** **Pseudolycopodiellaslekten** (Pseudolycopodiella)
***** Lusegrasfamilien (Huperziaceae)
***** **Lusegrasslekta** (*Huperzia*) 
****** Lusegras (*Huperzia selago* ssp. *selago*)
****** Polarlusegras (*Huperzia selago* ssp. *arctica*)
***** **Phylloglossumslekten** (Phylloglossum)
*** Klasse: Snelleplantar (*Sphenopsida*)
*** Underdivisjon: Bregneplantar (*Polypodiopsida*)
*** Klasse: Psilotopsida? (*Psilotopsida*) 
**** *Orden: Psilotales (Psilotales)*
**** Orden: Ormetunger (*Ophioglossales*)
*** * Klasse: Marattiopsida (Marattiopsida)*
*** Klasse: Bregnar (*Pteriopsida*)
** Frøplantar (*Spermopsida*)

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Kråkefotfamilien|Kråkefotfamilien]]» frå ,  den 25. mai 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Lars Pedersen

**Lars Pedersen** () var ein norsk arbeidsmann og politikar frå Gran på Hadeland. Han var stortingsrepresentant 1922-24 frå valkrinsen Oppland.

Lars var frå unge år smed og mekanikar på A/S Randsfjord Træmasse og Papirfabrik på Jevnaker. Han kom tidleg med i arbeidarrørsla og tok på seg mange tillitsverv. I fleire periodar var han medlem av Jevnaker kommunestyre, sat også i formannskapet.

Valbolken 1922-24 var Pedersen stortingsmann. Han representerte Det norske Arbeidarparti til hausten 1923. Etter Arbeidarpartiet vart sprengt, representerte han Norges Kommunistiske Parti. Han var ein av få «her i distriktet» som heldt fast på medlemskapen i NKP. «Pedersen er en interessert og grei kar som går inn for de saker som ligger ham på hjertet».

## Kjelder
*Opland Arbeiderblad 24. januar 1939
Artemisia borealis

***Artemisia borealis*** er ein arktisk og alpin planteart i malurtslekta i korgplantefamilien. Engelske namn på han er *northern wormwood, boreal sage, boreal wormwood* og *boreal sagewort*. Han veks ved høge breiddegrader og store høgder i Eurasia og Nord-Amerika. I Nord-Amerika finn ein planten i Alaska, Grønland, Nord-Canada og Rocky Mountains, Kaskadefjella og Sierra Nevada så langt sør som Arizona og New Mexico. I Eurasia er han utbreidd i europeiske og asiatiske Russland, og veks også i Skandinavia og fjella i Sentral-Europa (Karpatane, Alpane osb.).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Artemisia borealis|Artemisia borealis]]» frå ,  den 26. mai 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Silkebygg

**Silkebygg** (*Hordeum jubatum*) er eit eitårig 15-40 cm høgt aksgras som blømer i juni-august og veks opp til til Trøndelag i Noreg og Jämtland-Ångermanland i Sverige. 

## Skildring
Silkebygg veks i tuver, men finst òg som enstaka smale strå. Blada er 2-5 mm breie. På undersida er dei lodne, og dei har ikkje bladøyre. Akset er 3-8 cm langt, innleiingsvis er det gulgrønt og seinare raudtona, vanlegvis med parallell bust. Etter ei kort stund byrjar busten å spreia seg, og akset får snart ein bustete utsjånad som ein liten flaskebørste. Ytteragna til blomane er er børsteaktige og dei til sideblomane er 3-8 cm lange, medan midtblomane er 2-6 cm lange. 

### Vekststad
Silkebygg er rekna som ganske sjeldan i Skandinavia, og har den naturlege førekomsten sin i Nord-Amerika. Arten er blitt innført til Skandinavia dels som prydplante, men sannsynlegvis mest i lag med importvarer, noko som er avspegla av at det særleg er å finna på ruderatmark, avfallsplassar, ved jernbaner, vegkantar, hamner og på strender.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Ekorrkorn|Ekorrkorn]]» frå ,  den 26. mai 2023.*  

* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Verdsmeisterskapen i orientering 2016

**Verdsmeisterskapen i orientering 2016**, den 33. i sitt slag, vart avvikla ved Strömstad og Tanum i Sverige dagane frå 20. til 27. august. På programmet stod seks individuelle tevlingar og tre stafettar: ein for men, ein for kvinner og ein mix-stafett. Deltakarane kom frå 47 land. Det var fjerde gongen orienterings-VM fann stad i Sverige, sist i 2004.

Sveits vann flest medaljar med sine 8 (1– 4–3). Høgst på medaljetabellen kom likevel arrangørlandet Sverige med 3 gullmedaljar og 2 bronsar, føre Noreg med 2 gull, 2 sølv og 1 bronse. 

## Menn
### Klassisk-distanse





### Mellomdistanse





### Kort-distanse





### Stafett





## Kvinner
### Klassisk-distanse





### Mellomdistanse





### Kort-distanse





### Stafett





## Mix-stafett





## Kjelder
*https://eventor.orienteering.org/Events/ResultList?eventId=5354&groupBy=EventClass
*https://eventor.orienteering.org/Events/ResultList?eventId=5355&groupBy=EventClass
*https://eventor.orienteering.org/Events/ResultList?eventId=5356&groupBy=EventClass
*https://eventor.orienteering.org/Events/ResultList?eventId=5357&groupBy=EventClass
*https://eventor.orienteering.org/Events/ResultList?eventId=5358&groupBy=EventClass
Amerikasandlo

**Amerikasandlo** (*Charadrius semipalmatus*) er ein vadefugl i lofamilien.

Vaksne fuglar har grå-brun rygg og venger, kvit buk og kvitt bryst med svart nakkeband. Dei har brun isse, kvitt framhovud, og ei svart maske rundt auga og eit kort oransje og svart nebb.

Hekkeområda til fuglen er opne flater på strender og flatar over nordlege Canada og Alaska. Reiret er plassert på bakken i ope lende som er utan eller har svært lite vegetasjon. 

Amerikasandlo er ein trekkfugl, og overvintrar i kystområda frå USA til Patagonia. Fuglane er særs sjeldne gjester i Europa, men det finst ikkje nøyaktige data for dei sidan dei er svært like sandlo. 

Fuglane livnærer seg av mat dei finn på strendene, som regel utan å grava. Dei et insekt, krepsdyr og makk.

Amerikasandlo liknar på tobeltelo, men er mykje mindre og har berre eitt band.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Amerikasandlo|Amerikasandlo]]» frå ,  den 27. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Charadrius semipalmatus i Avibase ()

## Bakgrunnsstoff
*
Ronny Nilsen

**Ronny Nilsen** () er ein norsk politimann, idrettsleiar og tidlegare friidrettsutøvar frå Bergen. Han var norsk meister i spjutkasting i 2000 og 2007. Nilsen var medlem i IL Norna-Salhus. Frå 2008 til –16 var han sportssjef i Norges Friidrettsforbund.

## Aktiv
Nilsen var ein av noregs beste spjutkastarar i ein tiårsperiode. Så å seie alle desse åra stod han i skuggen av fyrst Pål Arne Fagernes og etter 2000 av Andreas Thorkildsen. 28. juni 1997 forbetra Nilsen sitt personbeste med over fire meter til 78,00 m. Det skulle gå nære på fem år før han forbetra seg til 79,33 m ved eit stemne i Florø. Året etter, den 22. mai 2004 i Tønsberg, presterte sitt livs beste kast. Spjutet landa på 84,73 meter. Dette vart einaste gongen han kasta over 80 meter.

Nilsen deltok i Sommar-OL 2004, VM i friidrett 2005 og EM i friidrett 2006, utan nokon gong å vere i nærleiken til å kvalifisere seg til finale.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1996 i Kristiansand: Sølv – 73,90 m, bakom Pål Arne Fagernes (77,04 m)
*1997 i Overhalla: Sølv – 72,20 m, bakom Arne Indrebø (73,24 m)
*1999 på Byrkjelo: Bronsemedalje – 71,12 m
*2000 på Steinkjer: Gullmedalje – 75,39 m, framom Andreas Thorkildsen (72,72 m)
*2002 i Sandnes: Bronsemedalje – 73,31 m
*2003 i Fredrikstad: Sølv – 74,71 m, bakom  Andreas Thorkildsen (76,04 m)
*2004 i Florø: Sølv – 73,57 m, bakom  Andreas Thorkildsen (81,38 m)
*2006 i Oslo: Sølv – 76,00 m, bakom  Andreas Thorkildsen (85,02 m)
*2007 i Askim: Gullmedalje – 73,01 m, framom Teemu Pasanen (71,60 m)

### Personlege rekordar og årsbeste

## Kjelder
*friidrett.no
Elias Fiigenschoug

**Elias Fiigenschoug** var ein norsk målar som arbeidde i Bergen kringom 1630-60, den fremste barokkmålaren i Noreg på 1600-talet.

Fiigenschoug var kanskje fødd i København. Mykje truleg gjekk han i lære i Amsterdam, då portrettstilen hans er typisk nederlandsk. Han måla ei rekke portrett av prestar og prestefamiliar, datert til mellom 1633 og 1657. Desse var lokalisert til kyrkjer frå særleg Hardanger i sør til Nordfjord i nord. Han har også laga livfulle portrett-medaljongar av kjøpmenn og embetsfolk. Fiigenschoug sine seinare bilete viser påverknad frå flamsk barokkmåleri. Hans prospekt av Halsnøy kloster frå 1656 vert rekna som det fyrste norske landskapsmåleriet.

## Kjelder
Kornwestheim

**Kornwestheim** er ein by og ein kommune i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland. Kommunen omfattar 14,7 km² og hyser kringom 34&nbsp;000 ibuarar. Byen ligg få kilometer sør om Ludwigsburg og er i gagnet ein integrert del av Ludwigsburg. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Kornwestheim|Kornwestheim]]» frå ,  den 27. mai 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
For The Gambia, Our Homeland

**«For The Gambia, Our Homeland»** er nasjonalsongen til Gambia.

Han tek utgangspunkt i ein tradisjonell mandinka-song, som Jali Nyama Suso skreiv ny tekst til.
Ekteparet Jeremy og Virginia Howe laga engelsk tekst og eit nytt arrangement, og denne songen blei gjort til nasjonalsong.

«For The Gambia, Our Homeland» har vore gambisk nasjonalsong sidan landet fekk sjølvstende frå Storbritannia 18. februar 1965.

## Merknadar

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:For The Gambia, Our Homeland|For The Gambia, Our Homeland]]» frå  og «[[:en:For The Gambia, Our Homeland|For The Gambia, Our Homeland]]» frå , den 27. mai 2023.*
Strandbalderbrå

**Strandbalderbrå** (*Tripleurospermum maritimum*, tidlegare *Matricaria maritima*) er ein urt i korgplantefamilien.

Stenglane er glatte, utoverliggande eller oppståande og ofte raudbrune og nesten forveda nedst. Blada sit spreitt og er dobbelt eller tredobbelt fjørflika og kjøttfulle. Korgene sit einskildvis på ein lang stengel; dei har gul skive og kvite, utsperra randkroner. Blomstringstida er juni–september. Planten veks på havstrender.

Nokre botanikarar reknar strandbalderbrå som ein underart av ugrasbalderbrå (*Tripleurospermum inodorum*), men dei skil seg frå kvarandre både i kromosomtal og morfologi. Balderbrå er eittårig med opprett vekst og har 2n = 4x = 36 kromosom, medan strandbalderbrå er to- eller fleirårig med utoverliggande vekst og 2n = 2x = 18 kromosom.

Strandbalderbrå blir delt i tre underarter, som av og til blir rekna som sjølvstendige artar. Dei har følgjande utbreiing:

* tangbalderbrå (*T. m.* subsp. *maritimum*) – dei europeiske kystane mot Atlanterhavet og Austersjøen; i Noreg vanleg langs kysten nordover til Måsøy i Vest-Finnmark
* finnmarkbalderbrå (*T. m.* subsp. *phaeocephalum*) – sirkumpolar i arktiske og subarktiske strøk; i Noreg i Troms og Finnmark; tilfeldig ugras på Svalbard
* nordleg strandbalderbrå (*T. m.* subsp. *subpolare*) – Island, nordlege strøk i Eurasia; veks både på havstrand og i fjellet; i Noreg sørover til Buskerud; tilfeldig ugras på Svalbard

## Litteratur

* 
* 
* 
* 
* R. Elven m.fl. (red.) Tripleurospermum maritimum i Annotated Checklist of the Panarctic Flora (PAF): Vascular plants. Besøkt 3. desember 2017.

## Bakgrunnsstoff
*
Ugrasbalderbrå

**Ugrasbalderbrå** (*Tripleurospermum inodorum*), ofte berre kalla balderbrå, er ein art i korgplantefamilien. Blomen har korger med kvite tungekroner og gule røyrkroner.

Ugrasbalderbrå er ein toårig plante. Korgene liknar dei til andre korgplantar av prestekragetypen, men bladverket er ganske annleis. Medan prestekrage har heile, taggete blad har balderbrå svært oppdelte blad med trådsmale bladflikar. I tillegg er veksestadene for desse to artane ganske ulike: prestekrage veks på tørr bakke, i vegkantaer og slåttemark, medan balderbrå er eit åkerugras. Han veks også kan i vegkantar, men då som regel fuktigare

Namnet «balderbrå» tydr 'Balder sine augebryn'. Planten er nemnd i Gylvaginning i *[[Den yngre Edda]]*, der han er samanlikna med venleiken til Balder.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Balderbrå|Balderbrå]]» frå ,  den 27. mai 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Kanadatrane

**Kanadatrane** (*Antigone canadensis*) er ein særs stor fugl i tranefamilien (Gruidae). Arten høyrer til slekta *[[Slekta Antigone|Antigone]]*, som i alt omfattar fire artar. Seks underartar er godkjente.

Ifølgje IUCN si globale raudliste er arten livskraftig.

## Taksonomi
Kanadatrane var tidlegare rekna til traneslekta, *[[Traneslekta|Grus]]*, men «HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World» plasserer arten i *Antigone*, ifølgje del Hoyo *et al*. (2014). Nokon vel likevel framleis å plassera desse som basale artar i slekta *Grus*, men slekta blir då ifølgje Krajewski *et al*. (2010) parafyletisk.

## Skildring
Kanadatraner varierer mykje i storleik. Nominatforma og underartane *rowani* og *tabida* viser ei gradvis morfologisk endring. Sistnemnde er betydeleg større og består av fem populasjonar som også viser morfologiske forskjellar, men desse er framleis lite studerte. Nominatforma blir kring 120 cm høg. Hannen veg cirka 3 750 g og hoa 3 350 g. Til samanlikning veg hannen av underarten *A. c. tabida* cirka 5 390 g og hoa 4 300 g. Vengespennet utgjer kring 160–210 cm.

Kanadatraner har unison grå fjørdrakt som lysnar litt oppover halsen mot hovudet. Også dette er fjørkledd, med unntak av den berre raude huda i panna. Dei ulike underartane varierer meir i storleik enn farge. Dei tre nordlegaste underartane er trekkfuglar, som ofte er meir brune enn grå under trekket. Dette kjem av at fjørdrakta blir farga av sølebad.

## Inndeling og utbreiing
Inndelinga følgjer HBW Alive og Archibald *et al*. (2016). Norske namn følgjer Norsk namnekomité for fugl og Syvertsen *et al*. (2008).

* *Antigone*
** *A. canadensis*, kanadatrane
*** *A. c. canadensis*, nominatforma er utbreidd arktisk og subarktisk Nord-Amerika og Aust-Sibir. Ho overvintrar sørvest i USA og nord i Mexico
*** *A. c. rowani*, utbreidd i subarktisk Canada, frå Britisk Columbia og austover til det nordlege Ontario. Overvintrar langs kysten av Texas i Mexicogolfen, det sørvestre USA og det nordlege Mexico
*** *A. c. tabida*, fem populasjonar hekkar i Nord-Amerika, frå Vancouverøya til Dei store sjøane. Overvintrar i sør, frå California til Georgia, Florida og det nordlege Mexico
*** *A. c. pulla*, utbreidd i søraustlege Mississippi sør i USA
*** *A. c. pratensis*, utbreidd i Søraust-Georgia og Florida i USA
*** *A. c. nesiotes*, utbreidd på Cuba og Pinesøya
** *A. vipio*, kvitnakketrane
** *A. antigone,* sarustrane
** *A. rubicunda*, brolgatrane

## Habitat
Habitatet består av grunne våtmarksområde og fuktig grasland i breie elvedalar og langs innsjøar. Arten har òg tatt i bruk dyrka mark.

## Åtferd
Arten hekkar på open våtmark. Dei tre nordlegaste underartane hekkar i mange ulike typar våtmark, medan dei sørlege òg hekkar på savanne, prærie og beiteland med meir.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kanadatrane|Kanadatrane]]» frå ,  den 27. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 




* Handbook of the Birds of the World Alive

## Bakgrunnsstoff
*
Verdsmeisterskapen i orientering 2017

**Verdsmeisterskapen i orientering 2017**, den 34. i sitt slag, vart avvikla ved Tartu i Estland dagane frå 30. juni til 7. juli. På programmet stod seks individuelle tevlingar og tre stafettar: ein for menn, ein for kvinner og ein mix-stafett. Deltakarane kom frå 50 land. Det var fyrste gongen orienterings-VM fann stad i Estland.

Sverige vann 4 gull- og 3 bronsemedaljar, medan Russland sanka 5 (0–3–2) medaljar. Noreg tok 2 gullmedaljar og ein sølvmedalje.

## Menn
### Klassisk-distanse




### Mellomdistanse




### Kort-distanse




### Stafett




## Kvinner
### Klassisk-distanse




### Mellomdistanse




### Kort-distanse




### Stafett




## Mix-stafett




## Kjelder
*https://eventor.orienteering.org/Events/ResultList?eventId=5738&groupBy=EventClass
*https://eventor.orienteering.org/Events/ResultList?eventId=5739&groupBy=EventClass
*https://eventor.orienteering.org/Events/ResultList?eventId=5740&groupBy=EventClass
*https://eventor.orienteering.org/Events/ResultList?eventId=5741&groupBy=EventClass
*https://eventor.orienteering.org/Events/ResultList?eventId=5742&groupBy=EventClass
NM i turn 1985 for kvinner

**Noregsmeisterskapen i turn 1985** for kvinner vart arrangert i Gyllenborghallen i Tromsø helga 19.–20. oktober.  Deltakarane tevla i åttekamp i øvingane bom, frittståande, hopp og skranke. 

### Åttekamp





Gry Hansen sigra i bom og skranke, Hanne Veiby i frittståande og hopp.

## Kjelder
**Sportsboken 86-87*. Sportsboken As. Stavanger 1986.
NM i turn 1985 for menn

**Noregsmeisterskapen i turn 1985** for menn vart avvikla i Sarpsborg i Østfold helga 26. og 27. oktober. Deltakarane tevla i tolvkamp.

### Tolvkamp





## Kjelder
**Sportsboken 86-87*. Sportsboken As. Stavanger 1986.
*Sarpsborg Arbeiderblad 28. oktober 1985
Gerlingen

**Gerlingen** er ein by og ein kommune i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland med nærare 20&nbsp;000 ibuarar. Kommunen omfattar 17,0 km² og byen ligg 336 meter over havet. Frå Gerlingen er det ei 8–9 kilometer austover til storbyen Stuttgart, noko lengre er det til Ludwigsburg i nordaust. Kommunen høyrer til Landkreis Ludwigsburg.

Hovudkontoret til det verdsomspennande industriselskapet Bosch ligg i Gerlingen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Gerlingen|Gerlingen]]» frå ,  den 28. mai 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Korntal-Münchingen

**Korntal-Münchingen** er ein by og ein kommune i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland med kringom 19&nbsp;500 ibuarar. Kommunen, som i sør grensar til Stuttgart, omfattar 20,7 km² og ligg 304 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Korntal-Münchingen|Korntal-Münchingen]]» frå ,  den 28. mai 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
P.M. Gjærder

**Paul Martinus Gjærder** () var ein norsk boktrykkar og avisutgjevar frå Syvde på Sunnmøre.

Gjærder var son til ein gardbrukar på matrikkelgarden Koppen i Syvde. Sjølv gjekk han 1880-82 på den høgare allmennskulen i Volda. I samarbeid med ein sambygding bygde han si eiga presse i 1886. Ho var i bruk i tjue år og står i dag på Sunnmøre Museum.

I 1886 byrja Gjærder å gje ut Fjellblomar, eit blad der nesten alt var skrive på dansk. Året etter tok han med seg trykkjeriet til Volda, og i 1887 vart Fjellblomar slege saman med Vestmannen, og var frå no av eit reint målblad. Sviktande inntekter gjorde at Gjærder i 1889 tok med seg trykkjeriet til Tynset, der han mellom anna trykte Fedraheimen. Inntektene strekte ikkje til, så han gav opp året etter. Dei neste to åra budde han i Bergen, der han gav ut eit arbeidarblad. Frå 1892 til 1896 gav han i Volda ut venstrebladet Søndmøringen.

Gjærder skreiv elles dikt, skodespel og bøker. Den fyrste boka, *De livsforspilde fremmede*, gav han ut på eige forlag i 1887. I 1900 kom *Nirvana. Det ævelege ingenting. Det ævelege alt*. *Eit draumsviv*, ei forteljing med innslag av filosofi og samfunnskritiske tankar. I 1901 gav han ut skodespelet *Fru Ragnhild Erlingsdotter til Giske*.

Gjærder komponerte slåttar og skreiv ned folketonar frå Sunnmøre og Nordfjord. Tida 1910-18 gav han ut tidsskriftet Norsk Toneblad.

## Kjelder

*Store norske leksikon
Rock 'n' Roll Damnation

«**Rock 'n' Roll Damnation**» er ein singel av det australske rockebandet AC/DC, og det første sporet på albumet *[[Powerage]]*, gjeven ut i 1978. Singelversjonen er ein forkorta versjon av albumsporet, med ei speletid på 3:05, i motsetning til lengda på albumsporet på 3:37. Albumsporet «Sin City» var B-sida i Storbritannia, Tyskland, Belgia og Japan. I USA, Canada og Nederland var det «Kicked in the Teeth», òg frå albumet. I Australia, derimot, var B-sida «Cold Hearted Man», som dukka opp på dei første britiske og europeiske utgåvene av albumet, og som til slutt vart fjerna då «Rock 'n' Roll Damnation» vart lagt til (sjå nedanfor).

## Låtdetaljar
Låten er skriven av Angus Young, Malcolm Young og Bon Scott, og vart spelt live av bandet under *Powerage*-turneen, og vart òg spelt live under verdsturneen i 2003, sungen av Brian Johnson, Scotts erstattar etter han døydde i 1980. Han dukka òg opp på konsertalbumet *[[If You Want Blood You've Got It]]* frå 1978. Songen var òg med på soundtrack-albumet til *[[albumet Iron Man 2|Iron Man 2]]*.

«Rock 'n' Roll Damnation» var det siste sporet som vart spelt inn under *Powerage*-innspelingane, etter at plateselskapet overtalte bandet til å gå tilbake i studio og laga ein radiovenleg singel som kunne få litt radiospeling. Tiltaket vart ein viss suksess, og gav bandet sin første singel på hitlistene i Storbritannia, der han nådde 24. plassen. Låten inneheld klapping og maracas og har ingen tradisjonell gitarsolo, i motsetning til dei fleste andre AC/DC-låtane.

*[[Record World]]* skreiv at låten «har ein monstergitar-hook og rockar hardare enn omtrent alt anna.»

På den første utgåva av den britiske versjonen av *Powerage* er ikkje «Rock 'n' Roll Damnation» med; side 1 opnar med «Gimme a Bullet». På nokre seinare britiske og europeiske utgåver vart singelversjonen av «Rock 'n' Roll Damnation» lagt til som opningssporet på albumet. Etter kvart vart fullversjonen av songen standard.

«Cold Hearted Man», som var med på dei første britiske og europeiske utgivingane, vart fjerna frå albumet omtrent samtidig som «Rock 'n' Roll Damnation» vart lagt til. Det finst likevel ein 10-spors LP med begge låtane i (i alle fall) Storbritannia (katalognummer K 50483 (SD19180), som er identisk med 9-sporversjonen), Tyskland (ATL 50 483) og Portugal (ATL 50483 SD 19180).) Desse versjonane inneheld singelversjonen av «Rock 'n' Roll Damnation» og har ei uttoning for «Riff Raff» (britiske kassettversjonar hadde fullversjonen av «Riff Raff» fram til dei ommastra utgåvene i 1994).

## Medverkande
*Bon Scott – vokal
*Angus Young – sologitar
*Malcolm Young – rytmegitar, korvokal
*Cliff Williams – bassgitar, korvokal
*Phil Rudd – trommer

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rock &#39;n&#39; Roll Damnation|Rock &#39;n&#39; Roll Damnation]]» frå ,  den 28. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Bunkerbombe

**Bunkerbomber** er bomber utforma for å kunna råka mål under bakken eller bak forsterka lag, som ein bunker. Slike bomber kan vera utforma for å kunna nå gjennom armert betong som er fleire titals meter tjukk.

## Kjelder




## Bakgrunnsstoff