Arne Skouen

**Arne Skouen** () var ein norsk journalist, filmskapar og forfattar frå Oslo.

## Biografi

### Unge år

Arne Skouen voks opp i Oslo, der han tok artium ved Hegdehaugen skole i 1933. Allereie før artium hadde han debutert som romanforfattar med *Gymnasiast* (1932). Dette vart den fyrste av ei lang rekkje romanar frå Skouen. Etter eitt år på sjøen vart han tilsett som journalist i Dagbladet allereie i 1935, opphavleg som rettsreferent, deretter sportsredaktør. Her dekte han m.a. sommar-OL og vinter-OL 1936 i Tyskland som yngste registrerte medarbeidar. Allereie i 1939 debuterte han som dramatikar med skodespelet *Ansikt mot ansikt*.

Krigsutbrotet gjorde at Skouen måtte forlata jobben i Dagbladet. Frå 1941-43 jobba han som forlagskonsulent hjå Aschehoug i tillegg til å vera involvert i motstandsarbeid. Åra 1943-45 jobba Skouen innan presse og media både i Stockholm, London (for NRK) og New York. I New York studerte han også journalistikk, og han dreiv med informasjon for den norske regjeringa saman med Sigrid Undset.

Arne Skouen vendte heim att til Noreg i 1946, og gifte seg same året med Kari Øksnevad, dotter til radiomannen Toralv Øksnevad. Skouen jobba fyrst i *[[Dagbladet]]*, der han føreslo for redaktøren Einar Skavlan å byta til tabloidformat slik *[[New York Post]]* hadde gjort. Skavlan avslo dette, og Skouen skifte deretter arbeidsplass til Verdens Gang, der han var tilsett frå 1947-1957 som sports- og kulturjournalist. Frå tida i VG vart Skouen den som fyrst lanserte idéen om å nytta terningkast i film- og bokmeldingar i norsk presse.

### Filmskapar

I 1948 gav Skouen ut romanen *Gategutter*, som i 1949 blei til hans debut som filmregissør. Filmen *[[Gategutter]]* handla om kriminelle gategutar i Oslo på 1920-talet, og var dels sjølvopplevd av Skouen. Karakterane brukar utprega vikamål frå austkanten av Oslo. I rollene var mellom anna Svein Byhring, Pål Bang-Hansen, Tom Tellefsen og Ella Hval. Filmen vart ein stor suksess som Skouen fekk Filmkritikarprisen for i 1950 saman med Ulf Greber. Skouen og Greber var dei fyrste som tok imot denne prisen.

I løpet av 1950- og 1960-talet regisserte Skouen heile seksten filmar (i tillegg til Gategutter), mellom anna den Oscarnominerte krigsfilmen *[[Ni liv]]* (1957) med Jack Fjeldstad i hovudrolla. Skouen hadde ei dotter med autisme, og dette forma også tematikken i filmane hans. Trilogien *[[Om Tilla]]* (1963), *[[Vaktpostene]]* (1965) og *[[Reisen til havet]]* (1966) handlar alle om born med psykiske vanskar. Han regisserte også komediar, til dømes *[[filmen Bussen|Bussen]]* (1961), og fleire av filmane hans var filmatiseringar av hans eigne bøker. Den siste filmen han laga var filmen om *[[An-Magritt]]*, basert på romanfiguren til Johan Falkberget. 

### Eldre år

Arne Skouen var aktiv i VG også etter at han slutta, m.a. i 1963, då avisa gjekk over til tabloidformat. På slutten av 1960-talet skreiv han for *[[Dagbladet]]* att, sjølv om han ikkje vart fast tilsett som kulturjournalist før 1971. Her han vart kjend for å skriva mange samfunnsengasjerte artiklar under spalta «Ytring». Sjangerforma hadde han i stor grad lært av Samuel Grafton i *[[New York Post]]*. Særleg var Skouen engasjert i saka for funksjonshemma born, og han kritiserte ofte spesialskulane som han meinte var øydeleggjande for borna. I alt skreiv Skouen over 2.400 artiklar i «Ytring». 

Frå 1967 til 1972 var Skouen styreleiar for Norske Dramatikeres Forbund. På 1970-talet hadde Skouen gitt seg som filmskapar, men var aktiv både som forfattar og journalist. Frå midten av 1970-åra var han særleg engasjert i «Gro-saka». Dagbladet avslørte her i ein serie reportasjar ekstreme tvangstiltak mot psykisk utviklingshemma. Skouen skreiv også om dette i suksess-skodespelet *Ballerina* (1976). På 1980- og 1990-talet fekk han ei rekkje prisar, mellom anna Amandas Ærespris (1986), Norsk kulturråds ærespris (1988) og Fritt Ords Pris (1996).

Arne Skouen var også ein engasjert sportsjournalist. Under Vinter-OL 1994 var han eldste registrerte medarbeidar som journalist. Han var aktiv som forfattar heilt til det siste, og gav i 1996 ut sjølvbiografien *En journalists erindringer*. Den siste boka hans kom ut i 2002. 

Arne Skouen døydde i Bærum i 2003, 89 år gamal. Ei av døtrene hans er komponisten Synne Skouen.

## Bibliografi (utval)

* *Gymnasiast*, roman, 1932
* *Jeg er sjømann og sytten år*, roman, 1935
* *Nå skulde Ruth sett mig!*, roman, 1937
* *Ansikt mot ansikt*, skodespel, 1939
* *Barn av solen*, skodespel, 1941
* *Gullstolen*, skodespel, 1942
* *66 Skinnbrev fra Oslo*, Stockholm og København 1943
* *Fest i Port des Galets*, roman, 1947
* *Gategutter*, roman, 1948
* *Pappa tar gull*, roman, 1962 (skodespel 1963)
* *Pappas dans*, roman, 1964
* *Pappa blir voksen*, roman, 1966
* *Rettferd for de handicappede*, sakprosa, 1966
* *Alle elsket enken*, kriminalroman, 1970
* *Farlig weekend*, kriminalroman, 1971
* *Ytringer*, artikkelsamling, 1973, 1976 og 1980
* *Ballerina*, skodespel, 1976
* *Sigrid Undset skriver hjem*, biografi, 1982
* *Bess*, skodespel, 1982
* *En journalists erindringer*, sjølvbiografi, 1996

## Filmografi

* Gategutter (1949)
* Nødlanding (1952)
* Cirkus Fandango (1954)
* Barn av solen (1955)
* Det brenner i natt! (1955)
* Ni liv (1957)
* Pastor Jarman kommer hjem (1958)
* Herren og hans tjenere (1959)
* Omringet (1960)
* Bussen (1961)
* Kalde spor (1962)
* Om Tilla (1963)
* Pappa tar gull (1964)
* Vaktpostene (1965)
* Reisen til havet (1966)
* Musikanter (1967)
* An-Magritt (1969)

## Prisar og utmerkingar

* Hirschfeldt-prisen
* Filmkritikarprisen 1950 for Gategutter, saman med Ulf Greber.
* Aamot-statuetten 1957
* Narvesen-prisen 1980 for journalistikk.
* Oslo bys kulturpris 1983
* Ibsenprisen 1986 «for samla dramatisk forfattarskap».
* Amandas ærespris 1986
* Jonas-prisen frå Institutt for spesialpedagogikk 1988
* Norsk kulturråds ærespris 1988
* Oslo Byes Vels ærespris 1993
* Fritt Ord-prisen 1996 «for hans årvakne, uredde journalistiske og kunstnariske verksemd».
* I 2005 vart Arne Skouen posthumt kåra til «beste norske filmskapar gjennom hundre år».
* Arne Skouen var æresmedlem i Norske Dramatikeres Forbund og Norsk Filmforbund.

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:no:Arne Skouen|Arne Skouen]]» frå ,  den 30. november 2011.*  
* NBL-artikkel om Arne Skouen, skriven av Gudleiv Forr
* Profil på Filmfront.no
* Profil på imdb.com

## Bakgrunnsstoff

* Dagbladet, 22.07.08: Rettighetsforkjemperen