open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gandhi

**Gandhi** er eit indisk kastenamn brukt av gujaratiske kjøpmenn. Det er etternamnet til to kjende politiske familiar i India. Dei mest kjende berarane av namnet er Mohandas Karamchand Gandhi (1869–1948), kjent som Mahatma Gandhi, og i den andre familien Indira Gandhi (1917–1984), den første kvinnelege statsministeren i India, som var gift med politikaren og journalisten Feroze Gandhi.

## Menneske
* Harilal Gandhi (1888–1948), eldste son til Mahatma Gandhi
* Manilal Gandhi (1891–1956), son av Mahatma Gandhi og far til Arun Gandhi
* Ramdas Gandhi (1897–1969), son av Mahatma Gandhi
* Devdas Gandhi (1900–1957), son av Mahatma Gandhi
* Samaldas Gandhi, fetter av Mahatma Gandhi og leiar av *Arzi Hukumat* under Junagadh-krisa
* Rajmohan Gandhi, forfattar og barnebarn av Mahatma Gandhi
* Arun Gandhi, leiar av M. K. Gandhi Institute for Non-violence og barnebarn av Mahatma Gandhi
* Ela Gandhi, sørafrikansk politikar og barnebarn av Mahtama Gandhi
* Gopalkrishna Gandhi, indisk politikar, barnebarn av Mahatma Gandhi
* Ramchandra Gandhi, indisk filosof, barnebarn av Mahatma Gandhi
* Tushar Gandhi, indisk politikar og fredsaktivist, barnebarns barn av Mahatma Gandhi
* Leela Gandhi, postkolonial teoretikar, barnebarns barn av Mahatma Gandhi
* Sanjay Gandhi (1946–1980), son av Indira Gandhi
* Maneka Gandhi, enkja til Sanjay Gandhi
* Rajiv Gandhi (1944–1991), statsminister i India(1984–1989); son av Indira Gandhi
* Sonia Gandhi (fødd i 1946), enkja til Rajiv Gandhi, tidlegare (2004–2006) leiar av Indian National Congress
* Rahul Gandhi (fødd i 1970), son av Sonia Gandhi og Rajiv Gandhi
* Priyanka Vadra (fødd i 1971), dotter av Sonia Gandhi og Rajiv Gandhi.

### Ymse
* **Gandhi** var òg kallenamnet til den israelske politikaren Rehavam Zeevi.

## Populærkultur
* Gandhi er kallenamnet gjeve til Christopher Duncan Turk av Dr. Cox i fjernsynsserien Scrubs.

### Film
* *[[Gandhi (film)|Gandhi]]* er ein film som i 1982 vann Oscar.

### Musikk
* Propagandhi er namnet på eit kanadisk politisk band.
* Gandhi er namnet på eit costaricansk rockeband.
* «Gandhi» er tittelen på ein song av Anne McCue.
* «Gandhi» er tittelen på ein song av Patti Smith frå albumet *[[Trampin']]*.
Bananfluge

**Bananfluge** (*Drosophila melanogaster*) er ei fruktfluge som hovudsakleg er kjend for å ha vorte brukt mykje som modellorganisme i genetikk og utviklingsbiologi.
Indira Gandhi

**Indira Gandhi** () var ein indisk politikar, statsminister i landet i periodene 1966-1977 og 1980-1984. Ho var den første kvinnelege statsministeren i India. 

Gandhi var dotter av den første indiske statsministeren Jawaharlal Nehru, og mor til seinare statsminister Rajiv Gandhi. Ho var gift med Feroze Gandhi, og ikkje i slekt med Mahatma Gandhi.

Ho var statsminister då ho blei drepen av sikh-livvaktene sine etter å ha sendt militæret i Det gylne tempelet i Amritsar mot sikhistiske nasjonalistar. 

## Bakgrunn

Indira Gandhi var fødd som Indira Priyadarshini Nehru i Allahabad den 19. november 1917. Familien hennar var kashmiri-panditar. Far hennar, Jawaharlal Nehru, var ein leiande person i den indiske frigjeringsrørsla frå det britiske kolonistyret. Ved delinga av Britisk India blei han den første statsministeren i unionen og seinare republikken India. Ho voks opp som einebarn - ho hadde ein yngre bror, men han døydde som liten. Indira voks opp med mora, Kamala Nehru, ved Anand Bhavan, eit stort slektegods i Allahabad. Ho hadde ein einsam og trist barndom. Faren var ofte vekke, anten for å utføra politisk arbeid eller sett i fengsel av kolonistyresmaktene, medan mora ofte var sjuk og sengeliggjande. Ho døydde ung av tuberkulose. Indira hadde lite kontakt med faren i barndommen, det meste var gjennom brevveksling.

Indira Gandhi fekk mykje opplæring heime privatlærarar, men gjekk no og då på skule og fullførte skulegangen i 1934. Ho var elev ved Modern School i Delhi, St Cecilia's og St Mary's Christian klosterskular i Allahabad, International School of Geneva, Ecole Nouvelle i Bex og Pupils' Own School i Poona og Bombay, som er tillknytt University of Mumbai. 

Ho og mora flytta til Belur Math, hovudkvarteret til Ramakrishna Mission, og Swami Ranganathananda blei verjen hennar. Seinare blei ho student ved Visva-Bharati University i Santiniketan, der Rabindranath Tagore gav henne namnet Priyadarshini. Etter dette blei ho kjend som Indira Priyadarshini Nehru. 

Mora drog til Europa for helsa si, og Indira flytta etter for å passa på henne. Etter at mora døydde gjekk Indira ei kort tid på Badminton School før ho blei elev ved Somerville College ved Universitetet i Oxford. Her byrja ho å studera historie i 1937. Ho gjorde det godt i historie, statsvitskap og økonomi, men ikkje så godt i det obligatoriske faget latin. I studietida var ho aktiv i studentlivet, mellom anna Oxford Majlis Asian Society. 

## Kjelder

*
* 
* 
* 
* 
* 
* 


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Indira Gandhi|Indira Gandhi]]» frå , den 13. februar 2008.* 


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Indira Gandhi|Indira Gandhi]]» frå ,  den 4. april 2019.*  
  

## Bakgrunnsstoff
Rotneims-Knut

**Rotneims-Knut**, opphavleg *Knut Skaga* () var ein norsk stordansar og kjempekar frå Gol i Hallingdal. Knut fekk namnet sitt etter garden Rotneim, som ligg mest på delet mellom Gol og Ål. Hallingen «Rotneims-Knut» er kalla opp etter han.

Knut skal ha vore ein dugande dansar, og særs god til å gjera hallingkast. Som andre karar frå Hallingdal har han vore over fjellet med drift, og skal ha dansa for kronprins Oscar, seinare Oscar 1 på Lærdalsmarknaden i 1839. Då bruka han slåtten som vart knytt til namnet hans.

Om Rotneims-Knut er det gjerne fortald at han var byrg av styrken og førleiken sin, og let seg sjeldan kappast med. Stevet til slåtten gjev att dette:

:Rotneims-Knut er leug og mjuk
:Det finst ikkje nokon som jaga'n ut
:Inkje i Hemsedal, inkje i Hol,
:Inkje på Torpo og inkje i Gol.

Ein annan variant av stevet fortel heller at det fanst dei som kunne takast med Knut, mellom dei Trulseguten. Ei overlevering fortel og at presten i Ål, Christian Kjelstrup, var sterkare enn dei båe. Dette tyder nok at Knut vel var den sprekaste, men ikkje den sterkaste, av dansarane i Hallingdal på denne tida. Segnene fortel at han var svært ærekjær.

Christian Kjelstrup skal ha tukta Knut i hans eige bryllaup, etter at Knut egla han. Knut vart då slengd så hardt gjennom dørkarmen at dørborda brotna.

Ein annan stordansar, Perigarden, møttest med Knut i eit jolegilde. Her gjorde Perigarden eit kast som var høgare enn det Knut hadde greidd, og då gauv Knut laus på Perigarden med kniv og skamfor motstandaren sin. For dette laut Knut sone på Akershus festning i mange år. Då han så kom attende frå festninga, var han helseknekt, vert det fortald, og døydde få år etter.

Knut skulle ha gjeve seg til å stela etter at han kom attende frå festninga, og vart teken att. Det er fortald at han tok livet sitt på lensmannsarresten på Nesbyen i 1851.

Hallingen Rotneims-Knut finst i mange variantar på Vestlandet, i Hallingdal og i Valdres. Edvard Grieg hadde han som den siste av tolv songar i *Album for Mandssang*, opus 30.

## Kjelder

*Tillegg til Hardingfeleverket, band III.
*Tolleiv G. Myhre: *[[Hallingdalens historie]]*, 1925.
Sigval Bergesen d.e.

**Berge Sigval Nathanael Bergesen** (), best kjend som **Sigval Bergesen d.e**, var ein norsk skipsreiar og Høgre-politikar fødd i Farsund i Vest-Agder. Han var son av Ole Bergesen og far til Sigval Bergesen d.y.

Bergesen starta rederiet Sigval Bergesen i Stavanger i 1887. Flåten hans voks til å verta det største i byen.

I tida 1903-1909 var Bergesen stortingsrepresentant, og gjennom 20 år var han ein ivrig forkjempar for Sørlandsbanen. Han var formann og medlem i ei lang rad styre, representantskap og komitéar. Mellom anna var han styreformann for Den norske Amerikalinje frå 1929 til 1939. 
I 1922 gav han eit klokkespel til domkyrkja i Stavanger.

Bergesen vart utnemnd til riddar av første klasse av St. Olavs Orden i 1953.

## Bakgrunnsstoff
*
Sigval Bergesen d.y.

**Sigval Bergesen d.y.** () var ein norsk skipsreiar fødd i Stavanger.

Bergesen byrja i arbeidslivet i faren, Sigval Bergesen d.e., sitt reiarlag i 1916. Han gjekk ut av rederiet Sigval Bergesen, og starta reiarlaget Sigval Bergesen d.y. & co i 1936. Under andre verdskrigen fekk Bergesen eigarskap i Rosenberg Verft som var grunnlagt av faren og Knud Zimmer i 1897. I tida etter verdskrigen vart ei rad fartøy bygd for reiarlaget på skipsverftet, fram til Rosenberg i 1970 vart seld til Kværner.

Etter at han døydde i 1980 vart det oppretta eit allmennyttig fond i Bergesen og kona hans sitt namn &ndash; *Sigval Bergesens d.y. og Hustru Nanki´s Almennyttige Stiftelse*.

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside for Bergesens Almennyttige Stiftelse 
*
Sigval Bergesen

**Sigval Bergesen** kan visa til: 

* Sigval Bergesen d.e., "den eldre" Berge Sigval Nathanael Bergesen, (1863–1956), skipsreiar og politikar Han starta i 1887 reiarlag i Stavanger, rederiet Sigval Bergesen. 
* Sigval Bergesen d.y. "den yngre" [(1893–1980). Skipsreiar. Han starta reiarlaget Sigval Bergesen d.y. & co 
* Sigval Bergensen O. S. (Oles sønn)Berge Sigval Natanael Bergesen, (1914-1965). Skipsreiar, son av Ole Bergesen, soneson av Sigval Bergesen d.e.
Provinsen Groningen

**Groningen** (groningsk *Grönnen*) er den nordaustlegaste provinsen i Nederland. I aust grensar han til Tyskland og delstaten Niedersachsen, i sør til Drenthe, i vest til Friesland og i nord til Vadehavet. Groningen er stort sett ein jordbruksprovins og har store naturgassfelt nær Slochteren. Aust-Groningen var åstad for ein hard klassekamp på 1800- og 1900-talet, og Groningen har òg den einaste kommunen (Beerta) der det nederlandske kommunistpartiet har hatt ein borgarmeister. Administrasjonsstad i provinsen er byen Groningen.

## Historie
Opphavleg var provinsen del av Friesland og vart så ein del av Frankarriket rundt 785. Karl den store let Ludger ta styringa over kristninga av dette området. På 1000-talet var byen Groningen ein landsby i Drenthe som var underlagt biskopen av Utrecht, medan det meste av provinsen var underlagt bispedømet Münster. I mellomalderen var sentralmakta langt under og Groningen fungerte som ein bystat og hadde stor påverknad på det omliggande Ommelanden. Rundt 1500 gav Maximilian I av Det tysk-romerske riket Groningen og Friesland til Albert av Sachsen, som aldri klarte å opprette permanent kontroll. I 1514/15 kom Groningen under hertugdømet Geldern, og i 1536 under Habsburgsk Nederland. I 1594 vart Groningen erobra av Dei sameinte Nederlanda og vart verande ein del av denne nasjonen etter dette.

## Kommunar
# Appingedam
# Bedum
# De Marne
# Delfzijl
# Eemsmond
# Groningen
# Grootegast
# Haren
# Leek
# Loppersum
# Marum
# Midden-Groningen
# Oldambt
# Pekela
# Stadskanaal
# Ten Boer
# Veendam
# Westerwolde
# Winsum
# Zuidhorn

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Groningen (province)|Groningen (province)]]» frå , den 13. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Otto Nielsen

**Otto Nielsen** () var ein norsk programleiar, programredaktør, songar, komponist og viseforfattar. Under den andre verdskrigen dreiv Otto Nielsen med illegalt arbeid og vart teken til fange i 1943 og plassert i konsentrasjonsleiren Grini utanfor Oslo. Han var redaktør i NRK sitt populære radioprogram «Søndagsposten» i 22 år. I den perioden fekk han fram mange nye visekunstnarar, mellom andre Erik Bye, Alf Prøysen, Birgitte Grimstad, Vidar Sandbeck, Lars Klevstrand, Stein Ove Berg, Kari og Ola Bremnes. Saman med søster si, Gerd, danna Otto Nielsen songgruppa Gerd og Otto. Dei debuterte som duo på eit arrangement for Bjørnsonforbundet på Trøndelag teater i 1930 og spela inn 21 78-plater i perioden 1934 til 1955. I 1982 gjorde dei nyinnspelingar av ein del songar på LP-plata *Svanesang i stereo* (Polydor). Otto Nielsen vart tildelt juryen sin heiderspris under Spellemannprisen 1975. Han vann i tillegg Leonardstatuetten i 1979.

I 1980 fekk han Alf Prøysens Ærespris. 

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* NRK om Otto Nielsen
* Presentasjon av Gerd og Otto på www.mic.no
Paul Tergat

**Paul Tergat** () er ein kenyansk friidrettsutøvar med store internasjonale meritt innan langdistanseløp. 

Sine største meritt oppnådde han på 10&nbsp;000-meter og i maraton. I tillegg blei han fleire gonger verdsmeister i terrengløp. I baneløp har han ofte måtte nøye seg med sølv, bak etiopiske Haile Gebrselassie. I OL-finalane i 1996 og 2000 vann Gebrselassie med liten margin etter at Tergat hadde leia inntil sisterunden.
Skuldalsbruri

**Skuldalbruri** er nemninga på ei segn, ei vise og ein slått, knytt til Skuldalen i Seljord. Segna finst i fleire variantar.

## Segna

*Signe Skuldalen* var tvinga til å gifte seg med ein gut ho ikkje ville ha, granneguten *Steinar Åse*, som ikkje hadde godt ord på seg. Bruferda gjekk over Skuldalsvatnet med båt, og midtveges utpå reiste Signe seg og kvad dette stevet:

:Mykji ti mann
:Mei ti gut
:va Steinar Åsi,
:ha`an kji legje
:mæ fante-fjåsi
:ha`an kji stole
:den tobaksdåsi

Eller

:det va meir ti mann, den Steinar Åse
:ha`an inkje fare med den fante-fjåse,
:Ha`an inkje stole den tobaks-ali,
:ha`an inkje legje med fante-Kari.
:å, eg tregar`a, eg tregar`a
:å hu å hu, eg tregar`a.

Då ho hadde sunge dette stevet, kasta ho seg på vatnet og vart borte. 

Ei anna variant fortel at Signe datt av hesten og braut lårbeinet, og laut sitja i benken medan dei andre dansa. Ho tralla slåtten medan dei andre tro dansen (Torkjell Haugerud).

Olav Tjønnstaul fortalde ei anna soge. om *Tone Skuldalen*:

*Ho va` saa stor paa dæ at daa ho sto brur saa gjekk` o i gvite husko mæ svarte gjeirar. Saa kaam` o inn u kjørkja, ho daa, ser dum aa helsa paa gvor bidige mann. "aa gudag du i den baasen!" sa `o, "aa gudag du i den baasen!" aa so helsa `o. Men saa saag `o på [[prekestol]]en. "Aa gudag Ivar i dæ store skaape!" sa ò. Men du veit dæ va`kje folkegjær paa `o. "Ja, fær `o noko mange av bónni, dett`e snart skarte!" sa di. Ja, dæ va` Tone Skuldalen, dæ!*

Gangaren Skuldalsbruri skal ha vore bygd ut av Myllarguten, etter ein tradisjon.

### Visa

Visa om Skuldalsbruri er kjend etter kvedaren Aslak Brekke. Visa følgjer handlinga i den mest kjende av segnene, og er bygd opp som ein skillingsvise. Etter visa vart Signe attfunnen daud i vasskanten dagen etter bryllaupet. siste verset går slik:

: Sea ho sin gut inkji sjov fekk velje
: fe pening vi` ho seg alli selje.
: og likferd blei etter brurelag,
: men slåtten liver den dag i dag.

### Bakgrunnsstoff

*[[Hardingfeleverket]]*, tillegg band I.

Rikard Berge: *[[Norsk sogukunst]]*, 1924

Ekgren: *[[Aslak Brekke og visune hans]]*, Norsk folkeminnelag 1983.
Vinderen

**Vinderen** er eit strøk i bydelen Vestre Aker nordvest i Oslo. Vinderen ligg heilt sør-aust i bydelen, omkring 10 minutt unna Blindern i Nordre Aker. Strøket er primært eit bustadstrøk og har mange villaer. T-bana har ein stoppestad her, Vinderen stasjon, som ligg på Holmenkollbanen.

## Bygningar
*Hippodromen

## Kjelder
Magne Thomassen

**Magne Thomassen** () er ein norsk tidlegare skøyteløpar. Han deltok i internasjonale meisterskap eit heilt tiår, frå 1962 til 1972. 

Etter å ha sett verdsrekord på 1500 meter med tida 2.02,5 5. februar 1968, trona Magne Thomassen øvst på adelskalendaren i skøyter. Der vart han berre verande i to dagar, før Kees Verkerk tok igjen førsteplassen. 

Thomassen blei norsk meister på skøyter i 1968. Han blei òg den første noregsmeisteren i sprint gjennom historia, då han vann i 1970. Året etter tok Thommasen nok ein tittel. Han representerte Trondheim Skøyteklubb.

## Bakgrunnsstoff
* Om Magne Thomassen på SkateResults.com
Carsten Thomassen (1969-2008)

**Carsten Thomassen** () var ein norsk journalist og forfattar. Han hadde arbeidd som utanriksreportar for Dagbladet i ni år då han blei skoten og drepen i samband med eit åtak mot Hotel Serena i Kabul i Afghanistan.

## Bakgrunn
Carsten Thomassen hadde bakgrunn frå oppvekst i Frankrike og på Madagaskar, der far hans var misjonær. Han var utdanna ved Gimlekollen Mediesenter og hadde grunnfag historie. Han starta si journalistiske karriere i redaksjonen i Natur og Ungdom sitt tidsskrift. I 1990-åra byrja han i avisa *[[Klassekampen]]* og slutta der etter at redaktør Paul Bjerke blei oppsagt i 1997. Han arbeidde også ei tid som frilans for *[[Dagens Næringsliv]]*, og for *[[Vårt Land]]* sommaren 1998. Thomassen arbeidde i *Dagbladet* frå 1999, og blei fast tilsett i 2001. Han arbeidde i avisa si samfunns- og utanriksavdeling.

## Bibliografi
* Gunnar Ringheim, Carsten Thomassen (red.) og Jan L. Dahl (bildered.): *Bølgen som traff oss alle* (2005) (ISBN 978-82-7683-411-6)
* Anne Hege Simonsen, Jon Bakkerud og Carsten Thomassen: *Feighetens våpen - Kampen mot minene * (1997) (ISBN 82-02-17633-6)

## Kjelder
Carsten Thomassen

: *For den norske journalisten med same namn, sjå *'Carsten Thomassen (1969-2008)**.''
----

**Carsten Thomassen*' (f. [[22. august]] [[1948]] i [[Grindsted]]) er ein [[Danmark|dansk]] [[matematikar]] og professor i matematikk ved [[Danmarks Tekniske Universitet]]. Han er medlem av Det kongelige danske Videnskabsakademi sidan [[1990]]. Forskinga hans dreier seg og [[diskret matematikk]] med hovudvekt på [[grafteori]]. 

Thomassen er sjefsredaktør for *Journal of Graph Theory* og *Electronic Journal of Combinatorics* og redaktør for *Combinatorica, The Journal of Combinatorial Theory, Ser B, Discrete Mathematics* og *European Journal of Combinatorics''.

Han fekk the Dedicatory Award of the 6th International Conference on the Theory and Applications of Graphs av Western Michigan University i mai 1988, the Lester R. Ford Award av the Mathematical Association of America i 1993 og the Faculty of Mathematics Alumni Achievement Medal av University of Waterloo i 2005. Han er oppført på lista over dei 250 mest siterte matematikarane på the ISI Web of Knowledge. http://www.isihighlycited.com/

## Bakgrunnsstoff
* Carsten Thomassen si heimeside
Tovenger

**Tovenger** (*Diptera*) er ein stor orden insekt som mellom anna består av myggar, knottar og ymse fluger. Det er beskrive omkring 151 000 artar på verdsbasis, med 2749 er registrerte i Noreg. For denne gruppa er det verdt å merka seg at mørketala sannsynlegvis er enorme - ein reknar med at det finst minst 200 000 artar på verdsbasis.

## Kjenneteikn
Tovengene har fått namnet sitt fordi det eine vengeparet deira er særs tilbakedanna. Framvengene er store og membranøse og kan nyttast til å fly med, medan dei bakerste er reduserte til eit par såkalla *køllevenger*; balanseorgan dyra nyttar til å stabilisera seg med i lufta når dei flyg.

Hovudet er stort og rørleg med digre fasettaugo. Munndelane er som regel tilpassa ein eller form for væskeopptak, det vera seg blod (som i myggar), ymse næringspartiklar blanda med spytt (som i mange fluger), saft eller nektar.

Bakkroppane til tovengene er ofte reduserte i nokon grad, det vil seie at somme av dei opphavleg 11 segmenta har falle bort eller smelta saman. Hoer har ofte omdanna somme av dei til eit eggleggingsrøyr.

Larvane manglar ekte bein, men har ofte tilsvarande strukturar som forsvinn i løpet av puppestadiet.

## Økologi

Tovengene er ei enorm gruppe dyktige flygarar med særs godt syn. Ein finn representantar frå gruppa om lag overalt i heile verda, bortsett frå i det opne havet, og på dei fleste trofiske nivå. Somme av artane er i stand til å trivast i særs tøffe miljø, til dømes i små oljekjelder, varme kjelder, saltsjøar og grunt vatn i havet.

Sidan gruppa er så talrik og så vidt utbreidd, er ho særs økonomisk viktig for menneske. Dei er viktige berarar av ei rekkje sjukdommar, til dømes sovesjuke, malaria og gulfeber, og er ved mange høve forferdelege skadedyr i landbruket. Husdyr har rett som det er problem med å bli infisert av tovengelarvar allereie før dei døyr. Andre artar er økologisk gunstige, sidan dei er viktige pollinatorar, eller parasittar og predatorar på skadedyr.

## Evolusjon og systematikk
Tovengene er særs avanserte insekt reint evolusjonshistorisk, det vil seie at dei er særs ulike stamfedrane sine. Ein tenkjer seg ofte at dei stammar frå gruppa *Mecoptera* (skorpionfluger) eller ei nærskyld gruppe. Dei første moderne utsjåande tovengene dukka opp i midten av triasperioden, og dei vart fort vanleg utbreidde.

Ein delar vanlegvis tovenger i to underordenar: *[[Nematocera]]*, som stort sett består av ymse myggar og knottar, og *[[Brachycera]]*, som består av dei artane me vanlegvis kallar ekte fluger. Ein reknar med at *Nematocera* er parafyletisk, og at *Brachycera* oppstod som ein del av gruppa.

Ein har klassifisert 218 familiar av tovenger, 43 av desse er utdøydde.

## Kjelder
* Brusca & Brusca: *Invertebrates* Sinauer 2002
* Norsk Entomologisk Forening

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fly|Fly]]» frå ,  den 13. februar 2008.*
Kotsjan

**Kotsjan** (bulgarsk Кочан) er ein landsby i kommunen Satovtsja i provinsen Blagoevgrad i Bulgaria. Ved folketeljinga i 2021 hadde landsbyen 2&nbsp;136 innbyggjarar.

## Referansar
Jødestjerne

**[[Jødestjerne]]** er det vanlege namnet på den gule davidsstjerna som jødar vart tvungne av nazistane til å bera i Tyskland og dei fleste områda okkuperte av Nazi-Tyskland under andre verdskrigen.

## Bakgrunnsstoff
* Jødestjerner ved nettstaden til Yad Vashem (engelsk)
Sjøkart

Eit **sjøkart** eller **draft** er eit kart over sjøområde med tilgrensande kyst der landdelen av kartet er lite detaljert, men med markering av landskapsformasjonar som er karakteristiske sett frå sjøen. Eit hovudpoeng ved sjøkarta, i tillegg til å vise konturen av land, holmar og skjer, er å oppgje detaljerte opplysningar om djupner ved full fjøre; tidlegare vart desse oppgjevne som famner, men frå innpå 1900-talet har norske sjøkart gradvis gått over til å vise djupner i meter.

## Om namna
Norsk «sjøkart», svensk *sjökort* og dansk *søkort* er lånt frå tysk *Seekarte* eller nederlandsk *Zeekaart*. «Sjøkart» er det tradisjonelle namnet i utanriksfart og offentlege samanhengar.

«Draft» er lånt frå engelsk &mdash; *draft*, ‘konturteikning, skisse’. Det blir hevda at ordet opphavleg vart bruka om dei foreløpige skissene som vart laga av nyoppdaga kystområde ved dei store oppdagingsferdene frå 1400-talet og framover. Draft er det tradisjonelle namnet i norsk kystfart, inkludert kystfiske. Ordet blir ofte avvist som feil  med argumentasjonen at lånet kjem frå *draught* (‘djupn, djupgang’) gjennom at norske sjømenn misforstod engelske sjøoffiserar som sa: *«Read the draught!»* (‘Logg djupna!’).

## Norske sjøkart
Den offisielle oppmålinga av kysten og sjøen for sjøkartbruk vart starta av Norges geografiske Opmaaling i 1785. Den hydrografiske seksjonen vart skilt ut som eigen institusjon direkte under Forsvarsdepartementet ved Marinen med namnet Norges Sjøkartverk ved stortingsvedtak den 26. mars 1930. Sjøkartverket fungerte som eigen institusjon frå 1932 til samanslåinga med fylkeskartkontora under namnet Norges kartverk i 1986.

Den viktigaste sjøkartserien er hovudkartverket (målestokk 1:50&nbsp;000).

## Kjelder
### Fotnotar


## Bakgrunnsstoff
Åfjordsbåt

Ein **åfjordsbåt** eller **åfjording** er ein tradisjonell open, spissgatta ro- og seglbåt frå Fosen, Namdalen og området kring Trondheimsfjorden. Namnet «åfjordsbåt» kjem av at den viktigaste staden der desse båtane har vorte bygde er Åfjorden i Fosen. Typiske trekk for åfjordsbåten, som på Nordmøre gjerne blir kalla **grisbåt**, er lang og grunn kjøl og rette og bratte stamnar. Åfjordsbåtane er tradisjonelt rigga med eit relativt høgt og smalt, symmetrisk råsegl. Dei største båtane kan i tillegg ha eit toppsegl.

Åfjordsbåten er ein relativt moderne båttype som truleg vart utvikla kring 1700-talet, men det finst ikkje dokumentasjon før tidleg på 1800-talet. Før den tida ser det ut til at geitbåtar av nordleg type vart bruka der åfjordsbåten seinare slo gjennom. Utover 1800-talet og innpå 1900-talet vart åfjordsbåten etterkvart vanleg heilt sørvest til Smøla på Ytre Nordmøre.

## Referansar
Ahmadiyya

**Aḥmadiyyā** (urdu احمدیہ‎ [aḥmadiyyā]) er den religiøse rørsla som vart starta av Mirza Ghulam Aḥmad (1835–1908) frå Qadian i Panjab i India. Mirza Ghulam Aḥmad var ein muslim som hevda å ha oppfylt kristne og islamske profetiar og som erklærte seg for å vera mudjaddiden (reformatoren) av islam for den moderne tida. Aḥmadiyyāene reknar seg som muslimar, og Mirza Ghulam Aḥmad kalla rørsla si *Aḥmadiyyā muslim djamāt* (samfunn) og såg ho som ei revitalisering av, heller enn ei erstatning for, islam. 

Den opphavlege *Aḥmadiyyā muslim djamāt* vart splitta i to separate grupper etter at Mirza Ghulam Aḥmad døydde. Desse to gruppene er kjente som Aḥmadiyyā-muslimsamfunnet og Lahore aḥmadiyyārørsle (Aḥmadiyyā Andjuman Isjāt-i-islām). Dei to aḥmadigruppene skil seg ut frå kvarandre i dei spesifikke tolkingane av Aḥmad sine læresetningar og påstandar. Dei skil seg òg ut i synet på kven som skulle vera etterfølgjaren etter Mirza Ghulam Aḥmad og korleis ein slik etterfølgjar skal veljast. Fleirtalet av muslimar reknar ikkje Mirza Ghulam Aḥmad sine påstandar som gyldige, og mange muslimar reknar ikkje aḥmadiyyā som muslimar i det heile teke. 

Muslimar skil ofte ikkje mellom dei to aḥmadigruppene, men kallar dei alle for *qadianiar*, eit omgrep som blir mislikt av aḥmadiyyāene sidan det har fått ein nedsettande biklang.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ahmadiyya|Ahmadiyya]]» frå , den 13. februar 2008.* 


## Bakgrunnsstoff
* www.ahmadiyya.no, nettstad for Ahmadiyya Muslim Jama'at Norge
Sjebek

Ein **sjebek** (gjennom eldre fransk *chabec* og eldre spansk *xabeque* frå arabisk  [šabbāk]) er ei relativt skarptseglande, lita til mellomstor ro- og seglskute med to eller tre master med latinseglrigg på minst éi av dei.

## Lenkjer
* Bilde av modellskip
* «Xebec Information» frå Ryan Moore
Valmtak

Eit **[[valmtak]]** er ein taktype som liknar på vanleg saltak med at taket over langveggene møtest ved mønet utan knekk, men det skil seg ut ved at taket skrånar mot endeveggene òg i staden for at endeveggene går opp i gavl til mønet. På tak med **heilvalm** går skråtaket ved endeveggene heilt ned til same nivå som resten av taket. På tak med **[[Halvvalmtak|halvvalm]]** går valmen berre halvveges ned, og huset får delvis gavl.

I norsk arkitekturhistorie høyrer valmtaket særleg til barokken, men det har vorte bygd hus med valmtak meir eller mindre kontinuerleg opp til våre dagar.
Gunnar Berg

**Gunnar Berg** () var ein norsk målar og kjent som ein av lofotmålarane.

Gunnar Berg vart fødd i Svolvær i Lofoten som væreigarson og voks opp der. Han var opphavleg etla for handelskarriere, og etter læretida i forretninga til familien drog han til Bergen for å begynna på handelsutdanninga i 1882. Her vart han oppfordra til å utnytte kunsttalentet sitt, og i 1883&ndash;1885 studerte han målarkunst i Düsseldorf. Etter studia reiste han heim til Lofoten, der han med hjelp frå foreldra bygde seg eit atelier på Svinøya i Svolvær. Atelieret er modernisert og bevart.

Gunnar Berg pendla mellom Tyskland og Lofoten. Om somrane i Lofoten hadde han eit eige lag med tilreisande. Han både selde kunsten og gav gjestene ei oppleving av staden, landsdelen og kunsten. 

I 1893 fekk han kreft og laut amputere det eine beinet. Likevel reiste han til Berlin, der han døydde den 23. desember same året. Gunnar Berg vart gravlagt i gravkapellet til familien på Gunnarholmen i Svolvær. Der vart reist ei byste av han i 1994.

Gunnar Berg blir i dag rekna som ein av dei største målarane frå Nord-Noreg og som ein av dei viktigaste i Noreg innanfor sin genre. Blant dei viktigaste måleria hans er «Fra Svolvær hamn» og «Trollfjordslaget»; &mdash; det siste viser ei faktisk hending frå Lofotfisket i 1890.

## Kjelder
* «Gunnar Berg» på *[[:nb:|Bokmålswikipediaen]]*

## Bakgrunnsstoff
* Jens Andvig, «Lofotfisket og Gunnar Berg og Kaare Espolin Johnson». I: *Skolp : årsskrift for Vågan historielag*, 1984 
* Gerd Røsand Bremnes, «Maleren Gunnar Berg - et hundreårs minne ». I: *Årbok for Vågan*, 1993
* Holst, Erling. «Gunnar Berg, Lofotens maler». I: *Kunst og kultur*, 1963
* Per Posti, *Trollfjordslaget, myter og virkelighet*. Svolvær: Montanus forlag, 2001 (*1. utg: Tromsø, 1991)
* [[Per Posti]], «Lofoten i billedkunsten fram til 1920-årene». I: [[Ottar]], nr 3, 2000
* [[Per Posti]], *Gunnar Berg 1863-1893, minneutstilling 1993. Tromsø Kunstforening, 1993 (*Utstillingskatalog*)
### Nettstader
* svinoya.no  Galleri Gunnar Berg
* Lofoten @rt on the www
Svæve

**Svæve** er ei stor slekt i korgplantefamilien. 

Slekta omfattar rundt 750 forskjellige artar med mange underartar som til dels er vanskeleg å skilje frå kvarandre. I Noreg er det i følgje Johannes Lid omtalt 250 artar, medan Axel Blytt meinte 700 norske artar var omtalte med eige namn i den hieraciologiske litteraturen, og han meinte, at om heile landet vart undersøkt, ville talet på hieraciumformer av høgre eller lægre systmatisk rang vere nærare 1400.

Berre hieraciologar kan skilje alle artane frå kvarandre; nokre av dei enklare kjennelege er nemnde i Lids flora og er tekne med i taksoboksen til høgre.

Forvirringa om artstalet har samanheng med at svæver formeirar seg både kjønna og ukjønna. Dei kan danne frø utan befrukting, og avkommet vert i så fall identiske kopiar av morplanten. Ulike grupper av slikt identisk avkom kan difor ha vorte rekna som artar. 

Det greske ordet *hierax* tyder hauk eller falk, plantenamnet kjem truleg frå forma på blomsterblada. Det norske namnet *svæve* kjem frå *svevn* eller søvn - blomstrane lukkar seg når det blir mørkt.

Svæver veks på eng, i eller utanfor skogen, ofte på tørre bakkar. 

## Kjennelege artar
* Beitesvæve (*Hierácium vulgátum*)
* Dovresvæve (*Hierácium sylváticum*)
* Fjellsvæve (*Hierácium alpinum*)
* Hårsvæve (*Hierácium pilosélla*)
* Raudsvæve (*Hierácium scándicum*)
* Skjermsvæve (*Hierácium umbellátum*)||

## Kjelder

* Johannes Lid: Norsk og svensk flora Det Norske Samlaget 1974 ISBN 82-521-0297-2
* Knut Fægri: Norges planter J.W. Cappelens Forlag 1958
* Axel Blytt (1896): Haandbog i Noregs flora

## Bakgrunnsstoff
*
Fjellsvæve

**Fjellsvæve** er ein fjellplante av slekta *Hieracum* (svæve).

Fjellsvæva har mange hårete, spadeforma blad i rosett og ein 10-15 cm høg langhåret stengel, som regel med eitt lite stengelblad. til tider to eller tre. Stengelen har ein stor lysgul blomsterkorg.

Ho veks på tørre rabbar og heier i fjellet, opp mot 2000 meters høgd i Jotunheimen, 1160 m høgd i Troms. Han veks elles i Europa og på Grønland. 

## Kjelder
* Johannes Lid *Norsk og svensk flora* Det Norske Samlaget 1974 ISBN 82-521-0297-2
Okkultasjon

**Okkultasjon** er eit astronomiuttrykk for når ein himmellekam passerer framom ein annan slik at heile eller delar av den bakre lekamen blir dekt. Det finst ulike typar av okkultasjonar. Frå jorda er dei observerte okkultasjonane stort sett av månen som passerer framom ei stjerne, ein planet eller asteroide. Alle formørkingar er okkultasjonar; til dømes er solformørking ein okkultasjon der månen passerer framom sola, medan under ei måneformørking okkulterer jorda sola sett i frå måneoverflata.

## Måneokkultasjonar

Sett i frå jorda er måneokkultasjonar den mest vanlege okkultasjonstypen. Sidan månen ikkje har nokon betydeleg atmosfære, vil objekt lekamar som okkulterer månen forsvinna og dukka opp att nesten med ein gong etter at dei passerer måneranden.

Fleire gongar i året kan ein observatør på jorda sjå at ein planet passerer bakom månen. I motsetning til stjerner har planetar betydelege vinkeldiametrar slik at ein her kan sjå delvise okkultasjonar.

## Planetokkultasjonar

Stjerner kan bli okkulterte av planetar. I 1959 okkulterte Venus stjerna Regulus. Uranusringane blei observerte første gongen då Uranus okkulterte ei stjerne i 1977.

Det er òg mogleg at ein planet okkulterer ein annan. Sett i frå jorda er slike okkultasjonar særs sjeldne. Den førre gongen dette skjedde var 3. januar 1818, og den neste gongen skjer 22. november 2065. I begge tilfelle er det snakk om Venus og Jupiter.

## Doble okkultasjonar

Ein himmellekam kan okkultera fleire andre himmellekamar på éin gong. Slike hendingar er særs sjeldne og kan berre sjåast frå ein liten del av jorda. Den førre dobbeltokkultasjonen skjedde 23. april 1998 då månen okkulterte Venus og Jupiter samstundes sett i frå Ascension-øya i det sørlege Atlanterhavet.

## Asteroideokkultasjonar

Asteroidar okkulterer omtrent kvar natt ei stjerne sett ifrå omtrent kor som helst på jorda, men dei fleste treng ein teleskop til for å kunna observera. Asteroideokkultasjonar blir nytta i astronomien til å måla størrelsen og posisjonen til asteroidane mykje meir presist enn det ein kan få til med andre metodar. Ved fleire observatørar nær same lokalitet kan ein laga ein todimensjonal formprofil av asteroiden.

## Bakgrunnsstoff
Olavsstake

**Olavsstake** (*Moneses uniflora*) er ein om lag 10 cm høg eviggrøn plante med små lysgrøne blad og kvite nikkande blomstrar på opprett stengel. Han blei tidlegare rekna til vintergrønfamilien men er no rekna som del av lyngfamilien. Arten er den einaste i slekta *Moneses*.

Blomsterkrona er reint kvit og har form som ei femtakka stjerne.  Blomsteren har gule støvberarar, og han har ein intens krydderduft. Olavsstaken formerer seg kjønna, ved sjølvbestøving eller ukjønna ved hjelp av lange utløparar.

Olavsstake er vanleg i moserike skogar over heile Skandinavia.  Han veks opp til 1080 moh. i Hemsedal. I Danmark er han sjeldan. Elles er han utbreidd sirkumpolart frå Europa gjennom Sibir til Nord-Amerika. Sør i utbreiingsområdet veks han helst i fjelltraktar.

I Sverige vert han kalla *ögonljus* eller *ögonpyrola*; namnet har samanheng med at planten har vore bruka som lækjemiddel mot augesjukdommar.  Det er usikker om det norske namnet har folkeleg tradisjon eller om det er eit nylaga namn.

## Kjelder

* Johannes Lid: *Norsk og svensk flora* Det Norske Samlaget 1974 ISBN 82-521-0297-2
* C.A:M. Lideman: *Nordens Flora*  Gyldendal Norsk Forlag 1977 ISBN 82-05-08681-8
* Knut Fægri: *Norges planter* J.W. Cappelens Forlag 1958
* «Art Moneses uniflora», artsdatabanken.no

## Bakgrunnsstoff
*
M45

Oppslagsordet **M45** kan ha fleire tydingar:

* M45 - ein open stjernehop i stjernebiletet tyren.
* M45, ein genetisk markør på Y-kromosomet
* Motorvegen M45, ein motorveg i England
Váh

**Váh** (tysk *Waag*; ungarsk *Vág*; polsk *Wag*) er den lengste elva som renn heilt innanfor Slovakia. Ho er ei sideelv til Donau frå venstre og har ei lengd på 403&nbsp;km, inkludert greina Čierny Váh. Ho har to kjelder, *Biely Váh* (Kvite Váh) og *Čierny Váh* (Svarte Váh), som ligg i respektive Høge Tatra og Låge Tatra. Elva renn nordover og vestover i Slovakia og munnar til slutt i Donau nær Komárno.

Frå venstre har ho sideelvane Demänovka, Revúca, Ľubochnianka, Turiec, Rajčanka og Nitra og frå høgre Belá, Orava, Varínka, Kysuca, Biela voda, Vlára, Dubová, Dudváh og Vesle Donau.

Elva består av kanalar og kunstige dammar (Čierny Váh, Liptovská Mara, Bešeňová, Krpeľany, Žilina, Hričov, Nosice, Sĺňava, Madunice, Kráľová og Selice) og det er bygd 16 vasskraftverk langs elva. Dei første vart bygd ut i 1930-åra og talet auka kraftig etter den andre verdskrigen. Den største motorvegen i Slovakia, D1, går langs Váh (Bratislava–Trenčín–Považská Bystrica–Žilina og Ružomberok–Poprad), samt jernbanelinja Bratislava–Žilina–Košice.

Av byar langs elva finn ein Liptovský Hrádok, Liptovský Mikuláš, Ružomberok, Vrútky, Žilina, Bytča, Považská Bystrica, Púchov, Ilava, Dubnica nad Váhom, Nemšová, Trenčín, Nové Mesto nad Váhom, Piešťany, Hlohovec, Sereď, Šaľa, Kolárovo og Komárno.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Váh|Váh]]» frå , den 5. april 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kamo

**Kamo** (eller **Kamō**) er ein busetnad nord for Whangarei, om lag sju km frå Whangarai bysentrum. 

## Historikk
Kolgruvedrift var ein tidleg næringsveg i området, og starta i 1876. Ein av dei første jarnvegane i regionen Northland på New Zealand vart bygd her i 1880 for å få fram kolet frå gruvene til Whangarei for eksport. Jarnvegen eksisterer enno som ein del av jarnvegslinja North Auckland Line.

## Notid
Kamo, som har eit folketal på knappe 7 000 menneske, er kjend for å ha det nordlegaste trafikklyset på New Zealand. Byen har to grunnskular, ein vidaregåande skule og to høgskular, der Kamo High School er den største med over 1 300 studentar.

## Referansar

Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand
Yngvar Ustvedt

**Yngvar Ustvedt** () var ein norsk litteraturforskar, populærvitskapleg forfattar og kringkastingsmann.

Ustvedt var fødd i Tromsø og vart cand. philol. i 1955. Han var lektor ved Sorbonne frå 1958 til 1961. I 1965 tok han doktorgraden på ei avhandling om Henrik Wergeland sin lyrikk. Han var son til Hans Jacob Ustvedt, og bror til Siri Jensen.

## Karrieren i NRK
Ustvedt byrja å arbeida i NRK frå 1962. Han vart utnemnd til programsekretær i 1965 og redaksjonssekretær frå 1973. Frå 1980 til 1987 var han programredaktør radioen si kulturavdeling.

## Forfattaren Ustvedt
Ustvedt hadde eit svært omfattande forfattarskap, hovudsakleg av populærhistoriske bøker.

## Utgjevingar
* 1973 – *Opprørere*
* 1974 – *Verdensrevolusjonen på Hønefoss. En beretning om Leo Trotskijs opphold i Norge*
* 1975 – *Arbeidere under våpen. Norske frivillige i den spanske borgerkrig*
* 1976 – *Karl Marx*
* 1977 – *De store anarkister*
* 1977 – *De utopiske sosialister*
* 1977 – *Paradiset og tårene*
* 1984 – *Ludvig Holberg om seg selv*
* 1985 – *Svartedauen: en litterær-historisk beretning om massedød og overlevelse* (2. utg 2002) ISBN 82-05-30068-2
* 1994 – *Henrik Wergeland: en biografi* ISBN 82-05-21975-3
* 1995 – *Frigjøringen i bilder*, med Torleif Sjøgren-Erichsen som biletredaktør ISBN 82-05-22879-5
* 1997 – *Dødens leger: de sinnslidendes skjebne i Hitlers Tyskland* ISBN 82-05-25285-8
* 1999 – *Slavene på Akershus: historien om vårt strengeste fengsel* ISBN 82-02-18464-9
* 2001 – *Trankebar: nordmenn i de gamle tropekolonier* ISBN 82-02-20475-5
* 2001 – *Norges kyst : i litteratur og maleri*, illustrert av Marianne Brochmann m.fl.
* 2004 – *Verre enn sitt rykte: Vikingene slik ofrene så dem* ISBN 82-02-20498-4
* 2005 – *Historiske øyeblikk: Store begivenheter hjemme og ute - slik NRK så dem* Bok med CD ISBN 82-04-10138-4

### Serien ''Det skjedde i Norge''

# *1945-1952 Den varme freden - den kalde krigen*
# *1945-1952 Vi bygger landet og samler oss rundt radioen*
# *1952-1961 Velstand og nye farer*
# *1952-1961 Fra bygdene til byene*
# *1961-1972 Politisk engasjement og utdanningseksplosjon*
# *1961-1972 Overflod og opprør*
# *1972-1980 Venstrevind og oljeboom*
# *1980-1986 Høyrebølge og økende miljøbevissthet*

## Bakgrunnsstoff

* Oversikt over publikasjonar av Yngvar Ustvedt i biblioteksdatabasen BIBSYS
Bergfrue

**Bergfrue** (*Saxífraga cotyledon*) er ein fleirårig fjellplante i sildrefamilien. 

## Utsjånad
Bergfrua har ein basal bladrosett. Rosetten veks i fleire år før han vert så kraftig at han kan blomstre. Då spring det ut ein kraftig blomsterstand med meir enn hundre kvite blomstrar; bergfrua kan blomstre i mange veker. Oftast er bergrua rundt 25 cm høg, men ho kan nå meir enn halvmeteren Etter fruktmogninga døyr bladrosetten. Nye bladrosettar for nye planter vert laga ved vegetativ formeiring i åra før plante blømer.

## Økologi
Bergfrua veks i bergsprekker og på fjellhyller, gjerne på utilgjengelege stader. Helst vil ho ha kalkhaldig berg. Ho treng luft med god råme, difor veks ho ofte under fosserøyk . Ho har hovudleveområdet sitt i Noreg, men finst òg i Jämtland og i Lapplandsfjella, på Island, i Alpane og i Pyreneane. 

## Kultur
Bergfrua er kåra til norsk nasjonalblomster (ved sida av røsslyng), fylkesblomster i Møre og Romsdal og kommuneblomster i Valle kommune. Ho har mange folkelege namn:

* Fjelldronning
* Bergabrur
* Lilja
* Venegut
* Sifylle (Telemark)

## Kjelder
* Johannes Lid *Norsk og svensk flora* Det Norske Samlaget 1974 ISBN 82-521-0297-2
* C.A:M. Lideman *Nordens Flora* Gyldendal Norsk Forlag 1977 ISBN 82-05-08681-8
* Knut Fægri: *Norges planter* J.W. Cappelens Forlag 1958
* Botanisk museum

## Bakgrunnsstoff
Framnes kristne vidaregåande skule

**Framnes kristne vidaregåande skule** er ein internatskule i Kvam herad i Hordaland. På skulen har dei idrettsfag og studiespesialisering. Det er ein kristen friskule eigd av Indremisjonsskipnaden som driv skulen saman med Indremisjonsforbundet. 

Den ligg om lag tre kilometer frå Norheimsund. 

I mai 1944 tok Framnes imot ei gruppe sivile fangar frå Telavåg. 

Skulen har no kring 260 elevar frå heile landet og frå så godt som alle fylka.

Staden har ein lang tradisjon som skule heilt frå 1897. Då kjøpte Johannes Brandtzæg Framnes-halvøya (Prestholmen) for å byggje misjonsskule for ungdom. Den vart seinare folkehøgskule og no er den vorte ein vidaregåande skule.

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside
Pleiadane

**Pleiadane** eller **Sjustjerna** (òg *Sjustjernene*) er ein open stjernehop i stjernebiletet Tyren. Han er blant dei næraste stjernehopane, med ein avstand på 440 lysår, og er den aller mest synlege på nattehimmelen. Han er òg kjend som **M45** (**Messier 45**). Namnet Pleiadane kan skriva seg frå dei sju nymfene *pleiadane* (*Πλειάδες*), som var døtrer av Atlas og Pleione. Det japanske namnet på stjernehopen er *Subaru*.

Hopen er dominert av varme, blå stjerner som har blitt til dei siste 100 millionar år. Romstøv som dannar ei refleksjonståke rundt dei lysaste stjernene, var tidlegare rekna som restar etter danninga av stjernene i hopen, men no veit ein at refleksjonståka er ei sky av romstøv som stjernene i pleiadane for tida passerer gjennom. Astronomar reknar med at hopen vil eksistera i endå 250 millionar år; sidan vil gravitasjonspåverknad frå det galaktiske nabolaget ha drege han sund.

## Kjelde


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pleiades (cluster)|Pleiades (cluster)]]» frå , den 13. februar 2008.* 


## Bakgrunnsstoff

*
Onerahi

**Onerahi** er ein kystforstad til Whangarei, det nordlegaste bymessige området på New Zealand.  
Han ligg søraust for bysenteret til Whangarei, og strekkjer seg langs kystlinja til den naturlege hamna *Whangarei Harbour* til denne møter Stillehavet.

Innbyggjartalet i Onerahi ved folketeljinga i 2006 var 2 100, ein oppgang frå 2 004 ved teljinga i 2002.

Hovudkjenneteiknet til denne forstaden er flyplassen Whangarei Airport, som ligg på eit ope flatt landområde midt inne i busetnaden.
 
Frå 1911 til 1933 var Onerahi tilknytt jarnvegsnettet gjennom ei sidelinje til North Auckland Line. Linja vart bygd for å gje tilkomst til eit verft i Onerahi, men då kysttrafikken gjekk sterkt attende i 1930-åra, vart sidelinja lagt ned. Delar av sporet er teke vare på som gangveg.

Onerahi har vorte eit av turistmåla i Whangarei, med stille gater, gode hotell og restaurantar, og ei rekkje utsiktsstader over sjøen.

## Kjelder
Histoire de Melody Nelson

***Histoire de Melody Nelson*** er eit musikkalbum av den franske artisten Serge Gainsbourg frå 1971. Albumet er eit såkalla konseptalbum som handlar om den eldre Gainsbourg som køyrer bilen sin, ein Rolls Royce Silver Ghost frå 1910, inn i sykkelen til den 15 år gamle jenta Melody Nelson. Han forfører ho og dei utviklar eit kjærleiksforhold. Både tilhengjarar og kritikarar reknar albumet som det meste framståande og viktigaste til Gainsbourg.

Albumet er berre er om lag 28 minuttar langt og med ein likskap og musikalsk konsistens frå song til song kan det virke meir som ein EP med eit einaste langt musikkstykke med forskjellige satsar. Musikken er ein miks av funky bass, tekst som meir vert snakka fram enn sunge, og fyldige, djupe strykarar og kor arrangert av Jean-Claude Vannier. Arrangementet har i seinare år påverka musikkstilen til fleire franske og engelskspråklege artistar som Air, David Holmes, Jarvis Cocker frå Pulp, Portishead og Beck. Beck sin song «Paper Tiger» frå *Sea Change* i 2002 er særs lik songen «Melody» på *Historie de Melody Nelson*

Det var lenge ukjend kva for musikarar som vart nytta på albumet. I oktober 2006 spelte Jean-Claude Vannier heile albumet på ein konsert i London med gjestevokalar frå Jarvis Cocker, Badly Drawn Boy, Mick Harvey frå The Bad Seeds og Gruff Rhys frå Super Furry Animals. I samband med denne konserten vart det avslørt at musikarane på albumet var Dougie Wright, Big Jim Sullivan, Herbie Flowers og Vic Flick, som alle medverka på konserten. Tidlegare gjekk det mange rykte om kven som spelte på albumet og både Alan Hawkshaw (som spelte på neste albumet) og til og med Jimmy Page har vore nemnd. Kvinna som spelar stemma til Melody Nelson er Jane Birkin, som på denne tida var kjærasten til Gainsbourg.

Etter albumet kom ut vart det laga ein musikkvideo til kvart spor på albumet. 

## Innhald

Alle songar er av Gainsbourg bortsett frå song 2, 4 og 6, som vart skrive i lag med Vannier.

# «Melody» - 7:32
# «Ballade de Melody Nelson» - 2:00
# «Valse de Melody» - 1:31
# «Ah ! Melody» - 1:47
# «L'hôtel particulier» - 4:05
# «En Melody» - 3:25
# «Cargo Culte» - 7:37

## Bakgrunnsstoff
* Tekstane på Histoire de Melody Nelson omsett til engelsk
* Musikkvideon ''Melody'' på IMDb

## Fotnotar
Vu de l'Extérieur

***Vu de l'Exterieur*** er eit musikkalbum av den franske artisten Serge Gainsbourg frå 1973.

Serge Gainsbourg var kjend som ein provokatør og stadige skandaløse opptrednar, og dette albumet var ikkje eit unntak. Tekstane på dette albumet omhandlar dei nedre delane av kroppen, inkludert promping og fising, analsex og skatologi. Her finst songar som «Le Poupee Qui Fait» («Dukka som går på do»), «Des Vents, des Pets, des Boums» («Vinden, prompane, drønna»), «Pamela Popo». Det heile er derimot pakka inn i vakre balladar og rolege rocke- og poplåtar, med svulstige strykearrangement som gjev ein tilsynelatande romantisk atmosfære for ikkje-fransktalande. Sjølv dei engelske musikarane på plata var ikkje klar over kva tekstane omhandla.

Songen «Je Suis Venu te Dire que Je M'en Vais» («Eg kom for å fortelje at eg dreg») omhandlar derimot ein person som reiser frå kjærasten sin og er kanskje den mest kjende songen på albumet. Gainsbourg spelte denne på fleire TV-opptrednar og konsertar utover 70- og 80-talet og songen er spelt inn av fleire andre artistar.

## Innhald
Alle songar er av Gainsbourg.

# «Je suis venu te dire que je m'en vais» - 3:20
# «Vu de l'extérieur» - 3:38
# «Panpan cucul» - 2:40
# «Par hasard et pas rasé» - 2:26
# «Des vents des pets des poums» - 2:53
# «Titicaca» - 2:57
# «Pamela Popo» - 2:23
# «La poupée qui fait» - 2:59
# «L'hippopodame» - 2:59
# «Sensuelle et sans suite» - 3:02

## Medverkande
* Alan Parker - Akustisk og elektrisk gitar
* Judd Proctor - Gitar
* Brian Odgers - Bass
* Dave Richmond - Bass
* Dougie Wright - trommer
* Alan Hawkshaw - Piano, orgel
* Chris Karan - perkusjon

## Fotnotar
Terje Svendsen

**Terje Svendsen** () er ein norsk forretningsmann. Han vart styreleiar i Rosenborg i 2004. Svendsen har vorte sterkt kritisert eksempelvis av supportarane i klubben for dårlege resultat og for måten å styre på. Han vart likevel innstilt som styreformann fram til 2010.

## Bakgrunnsstoff

* Rbk.no, 26.02.08: To nye år for Svendsen.
Chuzhou

**Chuzhou** er ein kinesisk by  i provinsen Anhui i det sentrale Kina. Befolkninga er i (2004) omkring 228.000.
Genmodifisert mat

**Genmodifisert mat** er mat laga av plantar eller med som har fått endra på arvematerialet sitt gjennom genmanipulasjon. Ein kan også bruka omgrepa som **genmanipulert mat** og **genmat** om emne. Det er strid kor vidt det er sunt å ete genmodifisert mat. 

## Bakgrunnsstoff
* Artikkel i Dagbladet om genmodifisert mat
Janniche Linde

**Janniche «Djaan» Linde** () er ein norsk fotballspelar frå Søfteland. Linde spelte for Arna-Bjørnar Fotball frå 2007 til 2010, før ho melde overgang til det trønderske Toppserielaget Kattem FK. Janniche Linde har og vore på ulike aldersbestemte landslag for Noreg der ho var kaptein. 

I oktober 2012 var ho passasjer i ein alvorleg front-mot-front-kollisjon som resulterte i to brot i ryggen og tre andre brot i overkroppen.

## Bakgrunnsstoff
* Spelarprofil på nettstaden til Arna-Bjørnar Fotball
Kine Tonning

**Kine Tonning** () er ein norsk fotballspelar frå Fusa. Tonning starta karrieren si i Fjorden IL i Fusa før ho drog vidare til Fusa United og deretter til Os Turn. I dag spelar ho for Idrettslaget Sandviken i Bergen. Kine har også spelt eit par kampar for damelandslaget. Ho gjorde seg svært utmerka i ein kamp mot Sverige, der ho vart kåra til banens beste spelar.

## Bakgrunnsstoff

* Profil på Altomfotball