open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alessandro Marcello

**Alessandro Ignazio Marcello** () var ein italiensk adelsmann som mellom anna òg var diktar, filosof og matematikar. Som broren Benedetto Marcello er han i dag hovudsakleg kjent som ein komponist av barokkmusikk.

Alessandro Marcello stamma frå ein venetiansk patrisierfamilie. Han komponerte fleire samlingar solokonsertar (mellom anna seks konsertar ved namn *La Cetra*) og nokre kantatar. Som medlem av *Accademia dell'Arcadia* publiserte han musikken sin under det «arkadiske» pseudonymet *Eterio Stinfalico*.

Hans mest kjente verk er *Konsert for obo og orkester i d-moll*, som Johann Sebastian Bach seinare arrangerte for cembalo (BWV 974).

## Litteratur
* Héliane Derégis: *Alessandro Marcello nel terzo centenario della nascita. (Venezia 1669-1747). Sei cantate da camera*. (= Historiae musicae cultores; 26). Olschki, Florenz 1969
* Eleanor Selfridge-Field: *The music of Benedetto og Alessandro Marcello. A thematic catalogue, with commentary on the composers, repertory og sources*. Clarendon Press, Oxford 1990, ISBN 0-19-316126-5

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* Musikkdøme: Adagio frå obokonsert i d-moll
* Fritt tilgjengelege notar i ''Kantoreiarchiv'' 
*
Benedetto Marcello

**Benedetto Marcello** (fødd mellom 24. juli og 1. august 1686 i Venezia; død 24. eller 25. juli 1739 i Brescia) var ein italiensk komponist av barokkmusikk.

Benedetto Marcello stamma frå ein advokatfamilie, studerte jus og hadde høge offentlege stillingar i den venetianske republikken.

Alt som ung publiserte han songar og sonettar. Han studerte komposisjon hos Francesco Gasparini (1668–1727) og Antonio Lotti (rundt 1667–1740). Marcello dyrka komposisjon som ein hobby ved sidan av sine offentlege verv og han vart derfor kalla *nobile Veneto dilettante di contrappunto*, dvs. ein amatørkomponist.

Òg broren Alessandro Marcello var ein ganske framgangsrik amatørkomponist.

Nokre verk av Benedetto Marcello:
* *Concerti a 5 stromenti* (1701)
* Cellosonatar op. 1 (1712)
* 12 fløytesonatar op. 2 (1712)
* 10 cembalosonatar op. 3 (1712)
* *Canzoni madrigalesce ed arie per camera a 2, a 3, a 4 voci* (1717)
* *Gioa* (Oratorium, o.A.)
* *Salve* (o.A.)
* *Tantum ergo* (6-stemmig)
* Eit allegorisk oratorium: *Il trionfo della poesia e della musica nel celebrarsi la morte, la esaltazione e la coronazione di Maria* (o.A.)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Benedetto Marcello|Benedetto Marcello]]» frå ,  den 17. juli 2010.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Eleanor Selfridge-Field: *The music of Benedetto and Alessandro Marcello. A thematic catalogue, with commentary on the composers, repertory and sources*. Clarendon Press, Oxford 1990, ISBN 0-19-316126-5

## Bakgrunnsstoff
* 
* [Gratis noter i ''Kantoreiarchiv''](http://kantor.acc.de/Kantoreiarchiv/index.php/Sonate_Opus_2,2_(Marcello))
Aust-Telemark

**Aust-Telemark** er ein kommuneregion aust i det tidlegare Telemark fylke som er samansett av dei seks kommunane Nome, Bø, Sauherad, Notodden, Hjartdal og Tinn. Regionen har om lag 36200 innbyggjarar og til saman eit landareal på kring 4800 kvadratkilometer.

Dei største sentra i Aust-Telemark er Bø, Notodden og Rjukan. 

## Kommunar

Til Aust-Telemark reknast seks kommunar:

Kommunane Bø, Nome og Sauherad profilerer seg som Midt-Telemark.
Søre del av Nome kommune, tidlegare Holla kommune vart rekna til Grenland.
Orfeo

***Orfeo*** (italiensk ***L'Orfeo***) er ein opera (i røynda ein *favola in musica*) av Claudio Monteverdi med libretto av Alessandro Striggio den yngre. Urframføringa fann stad i Mantova 24. februar 1607 i hertugpalasset og det er ein av dei aller første operaer som vart skrivne. Verket var ein del av underhaldninga til karnevalet i 1607. Det var den eldste sonen til hertugen, den 21 år gamle Francesco Gonzaga, som bestilte verket. Operaen vart framført for *Accademia degli Invaghiti*, som Francesco var med i. 

## Handling

*Orfeo* består av ein prolog og 5 aktar basert på det greske sagaen om Orfeus og Eurydike. Eurydike er død, og Orfeus vil prøvde å redde henne frå Hades.

### Prologen
*La Musica* (muse for musikken) trer fram og fortel at vi nå skal høyre historia om Orfeus. Musikken til Orfeus var så mektig at den rørte til og med gudane.

### Første akt
Gjetarane og nymfene feirar bryllaupet til Orfeus og Eurydike. Dei to syng om gleda si. Koret av nymfer og gjetarar avsluttar akta og syng at Orfeus er så lukkeleg at han ikkje har noko meir å lengte etter.

### Andre akt
Medan Orfeus prisar lukka si, får han vite at Eurydike er død, biten av ein slange. Ho og følgjet hennar hadde vore i blomsterengene og samla blomar til ein bryllaupskrans. Orfeus bestemmer seg straks for å reise til Hades for å hente henne attende. Orfeus syng resitativet og arien «Tu se' morta» ('Du er død, mitt liv, og eg pustar framleis').

### Tredje akt
Håpet følgjer Orfeus heilt til inngangen til underverda. Kharon vaktar inngangen, og Orfeus prøver med songen sin å sleppe inn. Han lukkast ikkje. Når Orfeus tar i bruk lyra si, maktar han å få Kharon til å sovne og kan halde fram ferda inn i Hades.

### Fjerde akt
Proserpina (Kore), dronninga av Hades, lèt seg påverke av musikken til Orfeus. Ho overtaler Plutone (Pluto), kongen av Hades, til å la Eurydike sleppe ut. Pluto set eitt vilkår: Orfeus må ikkje sjå tilbake på Eurydike på veg tilbake ut av Hades. Etter ei stund maktar ikkje Orfeus å motstå tvilen, han snur seg for å sjå henne, og ho forsvinn tilbake til underverda. Fortvila returnerer Orfeus til jorda.

### Femte akt
Appolo, far til Orfeus, stig ned frå himmelen og bringer den sørgande Orfeus med tilbake dit. Der kan han sjå Eurydike i stjernene.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Orfeo|Orfeo]]» frå ,  den 17. juli 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Libretto til Orfeo (italiensk)
*Libretto på tysk og engelsk ved www.opera-guide.ch
Tremolo

**Tremolo** er i musikk ein særs rask repetisjon av ein tone, med visse unntak byte mellom to tonar. På ein fiolin er tremolo ein vanleg spelestil for å gjere tonen kjenslemessig og på mandolinen er tremolo den vanlegaste spelestilen.

Tremolo-teknikken vert òg ofte nytta av gitaristar og bassistar innan den ekstreme metallmusikken.

Fysisk er tremolo ein amplitudemodulering av ein tone, til skilnad frå vibrato som er frekvensmodulering av tonen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Tremolo|Tremolo]]» frå , den 17. juli 2010.*
Dan Young

**Dan Young** () er ein amerikansk-norsk fotograf. 

Young vart fødd i Fort Defiance i Arizona og busette seg i Noreg i 1962. 
Same året danna han biletbyrået Manité saman med Arild Kristo og Robert A. Robinson, og var aktiv der til Manité vart lagt ned i 1967. Han vart seinare tilknytt biletbyrået Samfoto. 

Han arbeidde ein periode med mote- og reklamefotografering, før han starta med dokumentarfilm i 1970. Frå 1980 til 1995 har han arbeidt som stillfotograf på meir enn 40 norske filmar, og han har hatt utstillingar ved fleire museum i Oslo. Dan Youngs fotografi er kjøpt inn av ei rekkje museum i Skandinavia og USA. 

## Bibliografi
* *En Amerikaner i Oslo: Fotografier 1962 - 1964*, Forlaget Press (2007) ISBN 9788275472623 
* *Precious Times*, Forlaget Press (2009) ISBN 9788275473507 

## Utstillingar
* 2004 «Passing Time, Time Past» Stenersen-museet, Oslo. 
* 2004 - 2005 «Nordic Triangle», Odense, Danmark. 

## Referansar
 
 
 

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Dan Young
Georg Muffat

**Georg Muffat** () var ein barokk-komponist og organist av fransk opphav.
 
Mellom 1663 og 1669 studerte Muffat hos Jean-Baptiste Lully i Paris. Deretter budde han fleire år i Alsace, først som student ved Jesuittkollegiet i Sélestat (Schlettstadt) og frå 1671 som organist i Molsheim der Straßburg Domkapitel låg i eksil. Frå 1674 studerte han jus i Ingolstadt og slo seg deretter ned i Wien. 

Då han ikkje kunne finne fast arbeid reiste han til Praha i 1677, og så til Salzburg der han fekk stilling som domorganist og kammertenar hos erkebiskop Max Gandolf, Graf von Kuenburg. Han fekk her høvet til eit lengre studieopphald i Italia hos Bernardo Pasquini som stod i tradisjonen etter Girolamo Frescobaldi. Muffat beundra musikken til Arcangelo Corelli og i Roma fekk han høvet til å treffe han. Inspirert av møtet komponerte han fire Concerti grossi og fire sonatar og fekk dei oppført i huset til Corelli.

Etter at tenesteherren døydde flytta Muffat i 1690 til Passau for å arbeide som kapellmeister for biskop Johann Philipp von Lamberg. Her vart han til han døydde. Dei ni sønene til Muffat vart musikarar, den mest kjende av dei er Gottlieb Muffat.

Som Johann Jakob Froberger før han og Georg Friedrich Händel etter, var Muffat ein musikalsk kosmopolitt som spelte ei viktig rolle i utvekslinga av impuls i den europeiske musikktradisjonen.

Muffat skreiv musikk både i fransk og italiensk stil. Dei færraste musikarane på den tida var fortrulege med begge, så han hadde for vane å føre inn merknader om oppføringspraksis på notearka. Desse er framleis nyttige ved innøving av musikken. 

## Media

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Georg Muffat|Georg Muffat]]» frå ,  den 17. juli 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
*  
* Notar i kantorarkivet 
* Begleitende Notizen zu ''Regulae Concentuum Partiturae'' 
*  
* Notar på Mutopiaproject
Jørn Areklett Omre

**Jørn Areklett Omre** () er ein norsk naturfotograf, busett i Oslo. 

Yrkesmessig har han bakgrunn som brigadesjef i Oslo Brann og redningsetat. Som naturfotograf gjennom 30 år, har han gjeve ut fleire bøker. Han er medlem av samskipnaden Norske Naturfotografer, der han òg har vore leiar. Omre er knytt til biletbyrået Samfoto, Scanpix, NTB. 

## Bibliografi
* *Markaboka. Oslomarkenes turmål og merkesteder* (med Bård Løken og Bjarne Jensen), Orion Forlag (1995) ISBN 82-458-0053-8 
* *Østesjøvannet. Naturreservatet i Oslo*, Orion Forlag (2000) ISBN 82-458-0428-2 
* *Hedmark i dikt og bilete* (med Bård Løken, redaktør Knut Imerslund), Kom Forlag (2009) ISBN 978-82-92496-75-6
Hans Hvide Bang

**Hans Hvide Bang** () var ein norsk fotograf og filmmakar. 

Bang var på fleire område ein pioner innan norsk naturfilm. Omkring 1950 overvintra han på Grønland med eit enkelt filmkamera av «opptrekkstypen». Den gongen var overvintringa i seg sjølv eit vågestykke, der ein var avhengig av kva ein kunne oppnå med rifla i øydemarka for å sikre forsyningar, og av vêrgudane og isforholda for å bli henta heim av fangstskute neste sommar. Delar av filmen frå opphaldet vart vist på fjernsyn, då NRK mange år seinare portretterte Bang. 

Han filma mykje for Per Høst, og gjorde mellom anna vesentlege delar av opptaka til filmen «Same Jakki» (1957). Som stillfotograf dokumenterte han samisk liv og levesett på 1950-talet. 

Då Helge Ingstad drog på si første vinlandsferd til New Foundland var Bang fotograf. Han hadde òg oppdrag for NRK sin naturredaksjon og for BBC. 

Bang arbeida for Redningsselskapet, og laga film om verksemda deira. Eit av stillbileta hans, ei redningsskøyte i storm, er blant dei mest publiserte bileta i Noreg. Han var medlem av samskipnaden Norske Naturfotografer og knytt til biletbyrået Samfoto. 

## Bibliografi
**Når havet kaller. Festskrift for Redningsselskapet* (Redaktør Oddvar Nilsen), Norvest Forlag 1981 ISBN 82-90330-13-8
Fotogruppe 72

**Fotogruppe 72** var eit fotografkollektiv som var aktivt i Oslo på første delen av 1970-talet. På sitt største omfatta Fotogruppe 72 30–40 fotografar. Gruppa hadde ein svart-kvitt-fotolab i Oslo. 

Det som sameinte deltakarane var, i tillegg til det fotografiske, eit samfunnsengasjement prega av ein radikal ståstad og motstand mot norsk medlemskap i EEC (EF). I gruppa sine vedtekter gjekk ein inn for å «forsvare en politisk, progressiv fotografisk kultur i folkets tjeneste». 

Mykje idealisme og ein sterk kollektiv tankegang prega fotogruppa, og gjorde at mange av bileta berre vart kreditert med omgrepet «Fotogruppe 72» då dei vart publisert i tidsskrift og bøker, utan at namna til fotografen vart utgjevne. Blant dei mest sentrale fotografane var Svein Erik Dahl, Rune Lislerud  og Per-Anders Rosenkvist. 

Fotogruppe 72 vart lagt ned i 1976, då nokre av dei mest aktive fotografane oppretta biletbyrået Samfoto og vidareførte mykje av aktiviteten der. 

## Bakgrunnsstoff
* Samfoto  

## Referansar
Jim Bengston

**Jim Bengston** (fødd 1942 i Evanston, Illinois, USA) er ein amerikansk fotograf og biletkunstnar, busett i Noreg.

Bengston voks opp i Chicago-området i USA. Han studerte litteratur ved Lake Forest College (1964), og var innom Princeton University. Deretter tenestegjorde han som fotoassistent i den amerikanske hæren, stasjonert i Bayern i 1967-68, før han byrja å arbeide som biletredaktør i Associated Press i New York.

I 1970 flytta han med familien til Noreg, og arbeidde som tekstforfattar, omsetjar og fotograf i Young & Rubicam før han byrja som frilansfotograf i 1975.

Han har hatt ei rekkje separatutstillingar både innanlands og utanlands, og delteke i fleire kollektivutstillingar, inkludert Haustutstillinga og Fotografisk vårutstilling. Bengstons bilete er innkjøpt av ei fleire samlingar; Museum of Modern Art, New York, National Museum of American Art (Smithsonian), Washington DC, Henie Onstad Kunstsenter, Museet for samtidskunst og Norsk Kulturråd.

Bengston har vunne førstepremie i Nikons Internasjonale fotokonkurranse, og vunne reklamebransjens pris Gullblyanten her i Noreg for oppdraget på Lillehammer under Vinter-OL 1994, der han fotograferte OL-plakatane. Han er òg tildelt treårig arbeidsstipend for kunstnarar. Bengston er knytt til biletbyrået Samfoto

## Bibliografi
* *Afterwords* (1978) ISBN 0-9601612-0-1
* *Fiber*, Kalejdoskop, Åhus, Sverige (i samarbeid med bilethoggaren Bård Breivik) (1981)
* *Slow Motion* (1986) ISBN 3-923283-11-3 / ISBN 3-923283-12-1 / ISBN 3-923283-13-X
* *Empty Landscape*, Lillehammer Kunstmuseum - Labyrinth Press (1996) ISBN 82-7393-059-9

## Separatutstillingar
* 1979: Fotogalleriet, Oslo
* 1980: Camera Obscura, Stockholm
* 1981: Henie Onstad Kunstsenter, Høvikodden
* 1982: Trondheims Kunstforening, Trondheim
* 1982: Galleri Anders Tornberg, Lund, Sverige
* 1982: Gallerie Renn, München, Tyskland
* 1983: Galerie Lindemann, Stuttgart, Tyskland
* 1984: Galeria Image, Madrid, Spania
* 1984: Amsterdam, Paris, Bourges, Gent, Köln, Oslo. Turne med prosjektet «Alcatraz».
* 1985: Chicago, Colorado Springs, Minneapolis, New York. USA-turne med prosjektet «Alcatraz».
* 1986: Los Angeles
* 1987: Galleri Melhuus, Oslo
* 1990: Preus Fotomuseum, Horten
* 1991: Henie Onstad Kunstsenter, Høvikodden
* 1992: Kunstsentret i Oppland, Lillehammer,
* 1993: Galleri AHO, Oslo
* 1993: Jernigan/Wicker Fine Art si, San Francico
* 1994: Galleri Wang, Oslo
* 1996: Lillehammer Kunstmuseum, Lillehammer

## Referansar




## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jim Bengston|Jim Bengston]]» frå ,  den 26. april 2012.*
Euridice

***Euridice*** (òg ***Erudice*** eller ***Eurydice***) er ein opera av Jacopo Peri, med noko musikk av Giulio Caccini. Han vart først framført i Firenze den 6. oktober 1600 med libretto skriven av Ottavio Rinuccini, basert på Ovid sitt *[[Metamorfoser]]*.

## Historie
Operaen vart skriven for bryllaupet til Henrik IV og Maria de Medici. Dette vert av somme rekna for å vere den andre moderne operaen som vart skriven og den tidlegaste operaen som har overlevd fram til i dag. Den første, *[[Dafne av Jacopo Peri|Dafne]]*, òg av Peri, vart skriven i 1597. 

Operaen vart først framført i Palazzo Pitti. Peri sjølv song hovudrolla og mange av dei andre rollene vart spelte av medlemmer i følgjet til Caccini, inkludert dottera Francesca Caccini. Caccini skreiv faktisk ein heil opera kalla Euridice til same libretto og fekk han publisert før Peri sin. Caccini sin opera vart derimot ikkje framført før 1602 og vart aldri framført på ny, truleg fordi Peri si utgåve vart særs populær. 

Euridice inneheld nokre av dei første døma på resitativ. Peri set varsamt tempoet i stemma og akkompagnementet for å legge vekt på spaning og frigjering i teksten. Rytmane og melodiske vendingar i vokallinja imiterer tale. I tillegg er lidenskaplege utrop sett med uførebudde dissonansar og uventa bassrørsler. 

## Roller

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Euridice (Peri)|Euridice (Peri)]]» frå ,  den 17. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** William V. Porter. "Jacopo Peri", *[[Grove Dictionary of Music and Musicians|Grove Music Online]]*, ed. L. Macy, grovemusic.com  (krev abonnement).
** Howard Mayer Brown. "Euridice (i)", *[[Grove Dictionary of Music and Musicians|Grove Music Online]]*, ed. L. Macy, grovemusic.com  (krev abonnement).


## Bakgrunnsstoff
Jean-Philippe Rameau

**Jean-Philippe Rameau** () var ein fransk musikkteoretikar og komponist. Han komponerte 65 stykke for cembalo, operaer, ballettar, kantatar og kammermusikk. Han har òg skrive nokre suitar. 

Rameau komponerte sin første opera som femtiåring i 1733. På det tidspunkt var han best kjent som musikkteoretikar. I dag er cembaloverka hans ein del av standardlitteraturen for cembalo, og operaene hans vert ofte oppførte. 

Den mest kjende kammermusikken til Rameau er mellom anna *Pièces dei clavecin en concert* (1741): 5 konsertar for konserterande cembalo med høve for fiolin, fløyte eller gambe. Dette er i motsetnad til J.S. Bachs *Sei Sonate à Cembalo certato è Violi Solo* (Köthen, 1720), der dei tre stemmene er likeverdige.

Dei mest kjente operaene hans er mellom anna:
* *Hippolyte eit Aricie*  (1733)
* *Castor eit Pollux* (1737, rev. 1754)
* *Dardanus* (1739)
* *Naïs* (1749)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jean-Philippe Rameau|Jean-Philippe Rameau]]» frå ,  den 17. juli 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Jean-Philippe Rameau sine verk
Preus museum

**Preus museum** er det nasjonale museet for fotografi i Norge som ligg i Horten i Vestfold fylke. Museet er ein sentral utstillingsstad for norsk fotografi.  

Museet vart opphavleg grunnlagt av Leif Preus, og opna i Langgata i Horten i 1976. Heilt frå starten hadde museet ei omfattande fototeknisk samling med oversyn over fotohistoria i Europa. Etter berre eitt års drift, i 1977, fekk museet *European Museum of The Year Award*. Det var det første norske museet som vann denne prisen. 

Museet var drive privat fram til 1995, då Staten kjøpte museet med tanke på å grunnleggje eit nasjonalt museum for fotografi. Preus var sjølv direktør for museet frå 1994 til 1998. 

I 2001 flytte museet til Karljohansvern utanfor Horten. 

Marinemuseet ligg i etasjane under Preus museum. Bygget, som tidlegare var proviantlager for Den norske marinen, er frå 1860-talet og blei tilpassa museumsformål i 2001 av arkitekt Sverre Fehn. Det er i dag Nasjonale Festningsverk som eig sjølve bygnaden. 

Samlingane til museet består av norsk og internasjonalt fotografi, fotoalbum og diverse andre former for bilete, kamera og andre tekniske gjenstandar som kaster lys over utviklinga til fotografiet. Preus museum husar også eit fagbibliotek og har ein fotokonservator som arbeidar med behandling og bevaring av fotografisk materiale.

## Fotnotar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Preus museum|Preus museum]]» frå ,  den 17. juli 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Preus museum
Fotogalleriet

**Fotogalleriet**, grunnlagd i 1977 i Møllergata i Oslo, er den første nordiske fotohallen utelukkande vigd til fotografi som kritisk, kunstnarleg praksis.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fotogalleriet|Fotogalleriet]]» frå ,  den 18. juli 2019.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
*Fotogalleriet i Store norske leksikon
IRAS

**Infrared Astronomical Satellite** (**IRAS**) var eit internasjonalt romteleskopprosjekt med USA, Nederland og Storbritannia som medlemer. Hovudmålet med prosjektet var å kartleggja alle himmelretningane i det infraraude for fyrste gongen, slik at ein kunne finna himmellekamar med temperaturar på mellom ti og nokre hundre kelvin.
Teleskopet vart skote opp 26. januar 1983 og var operativt frå februar til det gjekk tomt for flytande helium den 22. november same året. Teleskopet rakk å kartleggja 98% av himmelen før prosjektet var over. Spegelen til teleskopet hadde ein diameter på 60 cm.

Mellom oppdagingane til IRAS var den uvanlege asteroiden 3200 Phaethon og seks kometar. IRAS-katalogen som vart gjeven ut i 1984 inneheldt  infraraude punktkjelder, noko som var meir enn ti gonger talet ein kjende til før oppskytinga.

## Kjelder
* *Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «Infrared Astronomical Satellite» s. 196-197 i *'Philip's Astronomy Encyclopedia*' gjeven ut i [[2002]].*
Dafne av Jacopo Peri

***Dafne*** er det tidlegaste kjende musikkverket, etter moderne standard, som kan reknast som ein opera. Han vart komponert av Jacopo Peri i 1597, med ein libretto av Ottavio Rinuccini.

## Historie
*Dafne* er instrumentert for eit mykje mindre ensemble enn dei litt seinare operaene til Claudio Monteverdi, nemleg cembalo, ein lutt, ein gambe, ein erkelutt og ei trippelfløyte. Peri tydde til ei ny utvikling på denne tida og oppretta resitativ, melodisk tale sett til musikk, som ein sentral del av opera.

Historia omhandlar Apollon som forelskar seg i nymfen Dafne. Jacopo Peri skreiv *Dafne* for ein elitesirkel av humanistar i Firenze, Florentine Camerata, mellom 1594 og 1597, med støtte og kanskje samarbeid, med komponisten og vernaren Jacopo Corsi. Han vart truleg først framført anten 1597 eller 1598 ved Palazzo Corsi. Det var eit forsøk på å gjenskape gresk drama, men i følgje moderne lærde var det langt frå noko dei gamle grekarane hadde kjent att. I staden oppretta dei ei heilt ny musikkform som skulle var dei neste 400 åra. 

Det meste av musikken til Peri er gått tapt, trass i at han var populær og kjend i Europa då han vart publisert. Ein har hatt 455 linjer frå librettoen. Den herskande Medicifamilien i Firenze var så nøgd med *Dafne* at dei let det neste verket til Peri, *[[Euridice]]*, verte framført som ein del av bryllaupsfeiringa til Marie de' Medici og Henrik IV i 1600.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dafne|Dafne]]» frå ,  den 17. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*''The Starry Messenger'' by Justin Fleming  A play about the first production of *Dafne*
Forbundet Frie Fotografer

**Forbundet Frie Fotografer (FFF)** er ein landsdekkjande kunstnarorganisasjon for biletkunstnarar som arbeider med fotobasert kunst. Forbundet vart oppretta i 1974, som resultat av eit behov for ein organisasjon for det aukande fotokunstnariske miljøet i Noreg på 1970-talet. Det har som målsetjing både å fremje stillinga til kunstfotografiet i Noreg og ivareta dei fagpolitiske interessene til fotokunstnarane.

FFF har forhandlingsrett med staten for vederlag og midla frå desse forhandlingane vert forvalta av Norsk Fotografisk Fond. Midla skal fordelast tilbake til dei som har rett på det, i form av stipend og stønader til verksemd som er i deira felles interesser. Dette dekkjer òg drift av FFF og stønad til Fotogalleriets utstillingsverksemd. 

I tillegg til å ivareta dei politiske interessene til medlemene og tilhøvet til offentlege styresmakter, er FFF også ansvarleg for den årlege *Fotografenes Stipendutstilling* som er grunnlaget for å fordele dei statlege stipenda og garantiintekter retta mot det fotokunstnariske miljøet. 

FFF tek opp medlemer etter eit poengutrekningssystem, der ein oppnår poeng på grunnlag av kunstnarisk utdanning og/eller kunstnarisk verksemd. Det er berre kunstnariske kriterium som vert lagt til grunn for medlemskap i FFF. 

FFF vert drive for midlar løyvt av Norsk Fotografisk Fond og medlemsavgifter. FFF vert dagleg drive av ein fast administrasjon. 

## Bakgrunnsstoff
*Forbundet Frie Fotografar
Midt-Telemark

**Midt-Telemark** er ein kommuneregion sentralt i Telemark fylke som er samansett av tre kommunane Nome, Bø og Sauherad. Regionen har om lag 16400 innbyggjarar og til saman eit landareal på kring 940 kvadratkilometer.

Dei største sentera i Aust-Telemark er Ulefoss, Bø og Gvarv. Det er ingen byar i regionen.

## Kommunar

Til Midt-Telemark reknast tre kommunar:

Dei tre kommunane reknast òg som ein del av Aust-Telemark.
Søre del av Nome kommune, tidlegare Holla kommune vart rekna til Grenland.

## Sjå òg

* Midt-Telemarkrådet
Ove Bergersen

**Ove Bergersen** () er ein norsk biolog og naturfotograf frå Trondheim, busett i Ås kommune. 

Bergersen er utdanna biolog, og arbeider som seniorforskar på Bioforsk Jord og miljø. Han har delteke i fleire utstillingar og illustrert ei rekkje bøker. Han er spesielt kjend for bileta sine av insekt og plantar. Bergersen er medlem i samskipnaden Norske Naturfotografer og er knytt til biletbyrået Samfoto. 

Bergersen står òg for bileta på nettstaden og oppslagsverket *Norges øyenstikkere*, i regi av Norsk entomologisk forening og Naturhistorisk museum ved Universitetet i Oslo.

## Bibliografi
* *Våre vanligste sommerfugler* (med Kirsten Winge), Landbruksforlaget (2005) ISBN 82-529-2850-1
* *Våre vanligste fjellblomster* (med Kirsten Winge), Landbruksforlaget (2005) ISBN 82-529-2849-8
* *Spiselige bær og planter* (med Kirsten Winge), Landbruksforlaget (2005) ISBN 82-529-2876-5
* *Norske bær fra natur og hage* (med Kirsten Winge), Tun Forlag (2009) ISBN 978-82-529-3231-7

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ove Bergersen|Ove Bergersen]]» frå ,  den 26. april 2012.*  
  

## Bakgrunnsstoff
* Norges øyenstikkere
* Samfoto
Ingvild Bryn

**Ingvild Bryn** () er ein norsk journalist og programleiar frå Voss. Ho er særleg kjend som nyheitsanker i *[[Dagsrevyen]]* i NRK. Saman med Morten Harket var ho programleiar for Eurovision Song Contest 1996.

## Liv og virke
Ingvild Bryn jobba i lokalavisa *[[Horda Tidend]]* eitt år etter Voss gymnas. Ho er cand.mag. med nordisk grunnfag, media og kommunikasjon ved Høgskulen i Volda og statsvitskap ved Universitetet i Oslo.

Bryn byrja i NRK i 1984. Ho arbeidde først eitt år i NRK Hordaland, deretter i NRK Dagsnytt radio, og i 1990–1992 var ho korrespondent i Stockholm. Ho vart programleiar i Dagsrevyen i 1992. Mellom 1995 og 1999 var ho korrespondent i USA. Ho har hatt ei rekkje ulike oppdrag for NRK. Saman med Morten Harket var ho programleiar for Eurovision Song Contest 1996.

Ho var styreleiar for Mediemållaget i 1988–1990 og styremedlem i 2004–2010. I tillegg sit ho i styret for adopsjon- og fadderskapsforeininga Verdens Barn.

## Utmerkingar
*Kringkastingsprisen 1998
*Alf Helleviks mediemålpris 2004
* Årets nynorskbrukar i 2012
* Storegutprisen i 2012

## Kjelder
*«Ingvild Bryn» i Allkunne, innhenta 22. juli 2010.
*Denne artikkelen byggjar på «Ingvild Bryn» på Wikipedia på bokmål, innhenta 18. juli 2010.
Mauring

**Mauring** er ein gammal teknikk for å tette mindre lekkasjar i trebåtar etter at båten er sett på vatnet. 

Ein maurar ein båt ved å sleppe ut sagflis eller liknande i vatnet *under* båten. Når flisa flyt opp vert ho soge inn i sprekkar og småhòl, og vil på den måten tette lekkasjane. Mauring er ein vanleg teknikk i samband med utsett når trebåter har lege på land og treverket har tørka, dersom lekkasjane er for store til at båten trutnar på rimeleg tid. 

I praksis er det enkelt å maure ein båt ved å feste ein tom blikkboks på ei lang list, fylle boksen med sagflis, halde handa for opninga og føre boksen opp-ned ned i vatnet. Deretter fører ein lista inn under båten før ein bikkar lett på han, slik at sagflisa spreier seg som ei «sky» i vatnet under skroget.
Samuel Scheidt

**Samuel Scheidt** (døypt 4. november 1587 i Halle død 24. mars 1654 i Halle) var ein tysk organist og komponist.

## Biografi
Han fekk sin første post som hjelpeorganist i Moritzkirche i Halle i 1603, og i åra 1607 til 1609 studerte han hos Jan Pieterszoon Sweelinck i Amsterdam. Sweelinck fekk ein sterk innverknad på stilen til Scheidt.

Etter at han vendte tilbake til Halle i 1609 vart han hofforganist hos erkebiskopen av Magdeburg, markgreve Christian Wilhelm von Brandenburg, og noko seinare  kapellmeister for hofforkesteret i Halle. I åra 1614 til 1616 arbeidde han her saman med Michael Praetorius.

I 1624 fekk Scheidt utgjeve *Tabulatura nova*. Denne samlinga verk for orgel og klavikord er den første trykte musikkutgjevinga i Tyskland for tangentinstrument der det vart nytta  partiturnotasjon (dvs. kombinasjon av femlinjes notesystem).

I 1627, 40 år gammal, gifta Scheidt seg med Helena Magdalena Keller. Dei fekk sju barn saman, men berre to overlevde ein pestepidemi i 1636.

Tenesteherren flykta frå troppane til Albrecht von Wallenstein i 1628, og Scheidt vart arbeidslaus. Stillinga *Director musices* (musikkdirektør) vart då spesielt skapt for han for tre store kyrkjer i Halle by. Scheidt mista denne stillinga i 1630, truleg på grunn av en truande rekatolisering av Halle. Før har ein trudd at det skuldast ein konflikt med gymnasrektor Christian Gueintz.

Scheidt var no privat næringsdrivande («bloßer Privatus») og livnærte seg ved hjelp av ei lang rekke elevar og musikalske høvesoppdrag. Tilslutt mista han heile formuen sin og fekk etter han døydde ei fattiggravferd.

Han høyrte til dei viktigaste komponistane på 1600-talet. Både kvantitativt og kvalitativt gav han vektige bidrag til vokal- og instrumentalmusikken, i det hele mykje breiare enn sine samtidige Heinrich Schütz og Johann Hermann Schein. Mange av hans mest gripande vokalverk, som dei seine *Geistliche Konzerte* er i dag stort sett ukjente og uoppførte.

## Et utval verk
* *Cantiones sacrae* (1620)
* *Tabulatura nova I-III* (1624)
* *Geistliche Konzerte Teil I* (1631)
* *Geistliche Konzerte Teil II* (1634)
* *Geistliche Konzerte Teil III* (1635)
* *Liebliche Kraftblümlein* (1635)
* *Geistliche Konzerte Teil IV* (1640)
* *LXX Symphonias* (1644)
* *Görlitzer Tabulaturbuch* (1650)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Samuel Scheidt|Samuel Scheidt]]» frå ,  den 18. juli 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
* Diskografi (tysk)

### Notar

*
Johann Hermann Schein

**Johann Hermann Schein** () var ein tysk komponist, kyrkjemusikar, salmebokutgjevar og jurist som arbeidde i Leipzig. Schein var ein av grunnleggjarane av den tyske barokkmusikken, og vart på si tid nemnd i saman med Samuel Scheidt og Heinrich Schütz som «dei tre kjende S'ane». Både Scheidt og Schültz var fødd innanfor same året som Schein. 

Frå 1616 var Schein kantor ved Thomaskyrkja i Leipzig, og frå den posten hadde han ansvar for vokalmusikken i samtlege kyrkjer i byen, samt at han underviste i musikk. Schein hadde eit eige forlag, der han gav ut sine eigne komposisjonar, som bestod av både kyrkjemusikk som verdsleg musikk og instrumentale verk. Av dei instrumentale formene han nytta seg av finst suitar, som til dømes *Banchetto musicale* frå 1617. 1623 gav han ut ei samling madrigalar, *Israelis Brünlein*, i ein stil som var eit resultat av italiensk madrigalkunst blanda med den tyske protestantiske kyrkjemusikktradisjonen.

## Verk
Av den store korproduksjon hans kan ein nemne *Venus Kräntzlein* (1609) for fem stemmer, *Cymbalum Sionium* (1615) for 5–12 stemmer, *Tedeum* (1618) og *Gesangbuch Augspurgischer Confession* (1627). Av instrumentalverka hans finn ein *Banchetto musicale newer anmutiger Padouanen, Gagliarden, Courenten und Allemanden à 5, auff allerley Instrumenten*  (1617).

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:sv:Johann Hermann Schein|Johann Hermann Schein]]» frå ,  den 18. juli 2010.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Stora Focus, Esselte Focus 1989
** Nationalencyklopedin
** Schein, Johann Hermann i *[[Nordisk familjebok]]*
Seljord

**Seljord** er ein tettstad og administrasjonssenter i Seljord kommune i Telemark fylke. Tettstaden har  og er handels- og sørvissenter for kommunen, men i nokon mon også for heile Vest-Telemark.

Seljord er kjend for «Dyrsku'n», eit fesjå som har vore halde på plassen årleg sidan 1866.

Av institusjonar på staden kan nemnast  Seljord Folkehøgskule og ei avdeling av Bø vidaregåande skule.

## Kommunikasjonar
Seljord ligg ved nordenden av Seljordsvatn, omtrent 30 kilometer nordvest for Bø ved krossen mellom riksveg 36 og E 134. Bussekspressar har ruter til Notodden-Oslo, Bergen og Skien-Porsgrunn-Tønsberg. Det går òg bussruter går til Kviteseid-Fyresdal og Arendal.

## Folketalsutvikling

## Seljordingar
*Ronny Kjosvold Råmunddal (d. 2019), karate-utøvar, -organisator og -trenar

## Sjå òg
* Tettstader i Telemark

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Nettsidene til Seljord kommune
* Seljordportalen
International Ultraviolet Explorer

**International Ultraviolet Explorer** (**IUE**) var eit romteleskop som observerte i det ultrafiolette. Det var eit samarbeidsprosjekt mellom NASA, ESA og Storbritannia. Teleskopet hadde ein spegel på 45 cm og vart skote opp i 1978. Det var verksamt til det vart sett ut av drift i 1996, noko som gjer det til mellom dei lengstlevande astronomiske romfartøya nokosinne.

Teleskopet gjekk i ein elliptisk geosynkron bane i ei høgd på mellom 26000 og 45000 km og med ei helling på 28,4° til ekvator. I fyrstninga vart observasjonstida delt mellom deltakarlanda etter bidrag; NASA fekk to tredelar av tida medan ESA og Storbritannia fekk ein sjettedel kvar. Etter 1981 vart den felleseuropeiske observasjonstida tildelt etter vitskapleg tyngd åleine.

Då prosjektet var over hadde teleskopet utført  ultrafiolettte observasjonar. IUE observerte mellom anna mange kometar og atmosfærane til dei store gassplanetane i solsystemet. Teleskopet gav i tillegg innsikt i stjernevinden og energitransporten i atmosfærane til varme og massive stjerner, og andre astronomiske fenomen som til dømes Seyfert-galaksar og kvasarar

## Kjelder
* *Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «International Ultraviolet Explorer» s. 201 i *'Philip's Astronomy Encyclopedia*' gjeven ut i [[2002]].*
Dyrsku'n

**Dyrsku'n** er eit årleg fesjå som vert arrangert i Seljord i Telemark. Det vart arrangert fyrste gong i 1866.

## Historikk
Fesjået Dyrsku'n har sine røter frå fesjå som vart haldne i Vest-Telemark på 1850-talet for å danna kurasen telemarksfe. Det fyrste fesjået vart arrangert i Kviteseid i 1856 etter initiativ frå statsagronomen Johan Lindequist. Då fesjåa etter kvart vart ei viktigare hending voks det fram trong for ein fast plass med nok areal. Kommunestyret i Seljord søkte i 1865 Indre-Departementet om å få skipa eit årleg fesjå for Statens Regjering. Even Høyesen Nordgarden stilte med eit 100 dekar stort område til disposisjon. Den 17. september 1866 vart dermed Statens fyrste årlege Kvæg-Udstilling i Seljord arrangert.

## Dyrsku'n i dag
I laupet av åra har Dyrsku'n utvikla seg til ein folkefest med mellom 60&nbsp;000 og 80&nbsp;000 besøkjande, 50 utstillarar og mange aktivitetar spreidd på det 120 mål store området. Utstillingane av husdyr står framleis sentralt i arrangementet, men det er òg utstillingar av husflid og handverk, skogsdrift og anna knytt til tradisjonelt og moderne landbruk og bygdeliv. Dessutan er det ei stor salsutstilling med ei mengd varer og tenester, attåt underhalding av ymse slag, derimellom tivoli.

På Dyrskuplassen er det rekonstruert ein husmannsplass kalla «Sterke-Nils tunet» til minne om Sterke-Nils som vart fødd kring 1720. På tunet vert det vist fram dyrehald og gardsdrift frå eldre tider.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dyrsku'n|Dyrsku'n]]» frå , den 18. juli 2010.*


## Bakgrunnsstoff
* Dyrskuplassen i Seljord
Trygve Bølstad

**Trygve Bølstad** () er ein norsk fotograf, busett i Oslo. 

Bølstad er utdanna ved Ealing School of Photography i London. Han har arbeidd som frilansfotograf sidan 1978, mellom anna for NORAD og SNs høykommisær for flyktningar. Bølstad har arbeidd mykje internasjonalt, og fotografert i meir enn 80 land. I fleire år var han busett i Mosambik. 

Han har illustrert ei rekkje bøker, og vore med i fleire utstillingar. Bølstad er knytt til biletbyrået Samfoto 

## Bibliografi
* *Vi tier ikke - om innvandrere i Oslo* (med Tove Nilsen) Oktober forlag (1983)
* *Jordas fordrevne - flyktninger i 90 åra* (med Øyvind Fjeldstad og Dag Leraand) Universitetsforlaget (1995).
* *Sailing agaist the wind - Boats and boatmen of Bangladesh* (med Eirik G. Jansen), Univ. Press, Dhaka & IMT Intermediate Technology, London (1992) ISBN 1-85339-159-X

## Utstillingar
* 1982 Fangeliv - om livet bak murene. Frå Ila landsfengsel. Vandreutstilling
* 1996 Grønn utstilling. Oslo rådhus
* 1998 Flyktningenes mottaksvilkår i Europa. Geneve UNHCR.
Telemark Bilruter

**Telemark Bilruter** er eit norsk busselskap med eit omfattande rutenett i vestre del av Telemark med Seljord som hovudbase. Selskapet har oppstått ved at diverse mindre selskap er slegne saman.

## Historikk
Telemark Bilruter er ei vidareføring av Vest-Telemark Bilruter (VTB). Dette selskapet vart oppretta i 1972 etter fusjon av Fyresdal-Vrådal-Nissedal Billag, Seljord Billag og Vest-Telemark Billag. På slutten av 1990-talet kjøpte selskapet opp transportverksemder i Skien - området og trafikken Bø - Skien vart monaleg utvida. Dette førte også til at namnet vart endra til Telemark Bilruter.

## Verksemd
Hovudaktivitetane til Telemark Bilruter kan delast i tre, og kvar står for omtrent 1/3 av inntektene til selskapet:

*Ekspressbussruter: Grenlandekspressen, Haukeliekspressen og Telemarkekspressen. Haukeliekspressen vert køyrd i samarbeid med Tide Buss, medan dei to andre rutene vert køyrd i samarbeid med Nettbuss. Alle rutene inngår i NOR-WAY Bussekspress.
*Godstrafikk: Det meste av transport går med vogntog, og mykje av trafikken er køyring for Schenker (tidlegare Linjegods).
*Lokalruter: I dag fyrst og fremst i Vest-Telemark. Rutetrafikken i Grenland er teke over av Telemark Kollektivtafikk som selskapet eig saman med Nettbuss.

Selskapet driv mellom anna kombinert buss- og godsrute mellom Arendal i Aust-Agder og Seljord.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Telemark Bilruter|Telemark Bilruter]]» frå ,  den 18. juli 2010.*


## Bakgrunnsstoff
* Telemark Bilruter Nettside
Henrik Björnsson

**Henrik Björnsson** () er ein svensk fotograf. 

Björnsson vart fødd og voks opp i Kristianstad, og har drive det meste av sitt fotografiske arbeid i Sverige. Ein periode på byrjinga av 2000-talet var han busett i Oslo. Han arbeidde då som fotosjef i Dagsavisen og var knytt til biletbyrået Samfoto. 

Han har gjeve ut fleire bøker, og har seinare arbeidd i Göteborgs-Posten. 

## Bibliografi
* *Degerberga* 
* *Skulpturstaden Kristianstad* 
* *Ära Skyldighet Vilja* 
* *Inte ein vackrare plats på jorda* 
* *Båda sidor. Om [[Öresund]]* (saman med Tomas Polvall), Accent förlag (2004) ISBN 91-89622-10-3
Aslak Aarhus

**Aslak Aarhus** () er ein norsk fotograf og filmskapar, busett i Asker. 

Aarhus har bakgrunn som fotoreporter frå internasjonale konfliktområde og har laga fleire større multimedia-program frå Latin-Amerika og Afrika, til dømes «Eldorado» og «Hvite skygger». Han har laga over 20 dokumentarar frå tre kontinent for NRK og TV2. Fleire av filmprosjekta har han utført i samarbeid med Ole Bernt Frøshaug. I 2006 vart han tildelt Ole Bull-prisen for dokumentarfilmen «Ole Bull - himmelstormeren» der han var regissør. 

Aslak Aarhus er knytt til biletbyrået Samfoto. 

## Bibliografi
* *Draumar i krysseld* (saman med Sigrun Slapgard), Samlaget (1989) ISBN 9788252134421

## Filmar
* *Når øyeblikket synger* (med Ole Bernt Frøshaug).
* *Stygg men deilig*, om iguanar (med Ole Bernt Frøshaug).
* *Under en mykere himmel*, fra El Salvador (medOle Bernt Frøshaug).
* *Sex i solen*, om sexturisme på Cuba.
* *[[Ole Bull]] - himmelstormeren*. 
* *Underet i Drammen*.

## Bakgrunnsstoff
*Ole Bull-prisen
Ole Bernt Frøshaug

**Ole Bernt Frøshaug** () er ein norsk fotograf og filmskapar busett i Oslo. 

Han har bakgrunn som samfunnsvitar, og har hovudsakleg hatt Afrika og Latin-Amerika som arbeidsområde. Frøshaug har laga eit trettitals dokumentarfilmar for TV2, NRK og BBC, med fokus på politikk, miljø og kultur. Filmen «Hvitt lerret, svart hyene» vann i 2005 Prix Essai på Unesco sin store kunstfilmfestival i Paris som årets mest nyskapande kunstfilm. Filmen «Ole Bull – Himmelstormeren» gjekk på norske kinoar i 2007 og hausta fleire internasjonale prisar. Ole Bernt Frøshaug har i ein femårsperiode leidd film-og fotoeininga i Norad/UD. I filmarbeidet har han ofte samarbeidd med Aslak Aarhus. 

Saman med Svein Wilhelmsen starta han i 1998 turistkonseptet Basecamp Explorer i Kenya. Dette er eit prosjekt som reklamerer med natur- og reiseopplevingar kombinert med miljømessig ansvarleg turisme. Seinare har Basecamp òg etablert destinasjonar i India, Frankrike, Kenya og på Svalbard. 

Frøshaug er knytt til biletbyrået Samfoto. 

## Filmar
* *Skitne penger, Bad Money*, om internasjonal korrupsjon
* *Stygg men deilig*, om iguanar (med Aslak Aarhus)
* *Under en mykere himmel*, frå El Salvador (med Aslak Aarhus)
* *Ole Bull - himmelstormeren* (med Aslak Aarhus)
* *Hvitt lerret, svart hyene*

## Publikasjonar
* *Regnskog* (med tekst av Erik Steineger), NORAD (1991) 

## Multivisjonsprogram
* 1991 *Gull og grønne skoger*. For NORAD og SN-sambandet. 

## Bakgrunnsstoff
*www.visions.no
Mønster

**Mønster** er noko som kan gjentakast  eller blir gjenteke etter visse reglar, og kan visa til bilde, lyd, handlingar og modellar av ulike slag. Mønster finst mellom anna i naturen og i matematikken, og blir laga bevisst av menneske i formgjeving og anna kunst. Å finna mønster i hendingar kan også vera med på å løysa problem.

Ordet «mønster» kjem av mellomalderlatin *monstra*, 'prøvestykke', frå latin *monstrare*, 'visa fram'. Konkret kan ordet visa til noko som kan brukast til å laga ein slags kopi av noko, til dømes eit hekle-, strikke- eller symønster. Ved å snakka om «mønster» kan ein også visa til uttrykket ein får når noko blir gjenteke fleire gonger, til dømes stripe- eller rutemønster.

## Sjå òg
* Mal
* Sjablong
* Mønster i naturen

## Kjelder

*
*
Grense (fleirtyding)

Ei **grense** er eit tenkt eller konkret skilje mellom to ting. Det kan visa til:

*Ei grense som skil geografiske område, som statar og delstatar.
*Ei grense på ein skala, til dømes aldergrense og fartsgrense.

* Grenselag i fysikk
* Grensevilkår i fysikk
* Grensestraum i oseanografi
* Grensevinkel i optikk
* Grenseverdi i matematikk.
Dyrekrinsen

**Dyrekrinsen** eller **zodiaken** viser til eit tenkt belte av stjerneteikn som går rundt jorda langs ekliptikken. Dei fleste stjerneteikna har namn etter dyr. Omgrepet blir brukt innan astrologi, der kvart stjerneteikn skal ha særskilde eigenskapar. 

## Inndeling
Dei tolv stjerneteikna i Dyrekrinsen er:
* Vêren (Aries) 21. mars - 20. april
* Tyren (Taurus) 21. april - 20. mai
* Tvillingane (Gemini) 21. mai - 21. juni
* Krepsen (Cancer) 22. juni - 23. juli
* Løva (Leo) 24. juli - 23. august
* Jomfrua (Virgo) 24. august - 22. september
* Vekta (Libra) 23. september - 21. oktober
* Skorpionen (Scorpio) 22. oktober - 21. november
* Skyttaren (Sagittarius) 22. november - 21. desember
* Steinbukken (Capricorn) 22. desember - 19. januar
* Vassmannen (Aquarius) 20. januar - 19. februar
* Fiskane (Pisces) 20. februar - 20. mars

Stjerneteikna er delte inn i fire grupper som svarer til dei fire elementa frå gresk antikk. Teikna knytte til eld er Vêren, Løva og Skyttaren, dei knytte til jord er Tyren, Jomfrua og Steinbukken, dei til luft er Tvillingane, Vekta og Vassmannen, og dei til vatn er Krepsen, Skorpionen og Fiskane.

## Sjå også
* Horoskop

## Kjelder
* 

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dyrekretsen|Dyrekretsen]]» frå ,  den 18. juli 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Tepic

**Tepic** er hovudstaden og største byen i den meksikanske delstaten Nayarit. Byen hadde i 2005 rundt 684 145 innbyggjarar og arealet er på 1,983.3 km². Tepic vart grunnlagd i 1542.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* www.tepic.gob.mx
Møsstrond kyrkje

**Møsstrond kyrkje** er ei langkyrkje som står på øya Hovden i Møsvatn i Vinje kommune i Telemark. Kyrkja vart bygd av Olav Bitustøyl i 1923 etter at den gamle kyrkja brann ned i 1919. Byggverket er i tre og kyrkja husar 100 plassar.

Med dekorering av Sveinung Svalastoga har den nye kyrkja vorte eit særmerkt gudshus.

På Møsstrond lever framleis ein gamal gravferdsskikk som truleg går attende til katolsk tid.

## Bakgrunnsstoff
* Ditt distrikt om kyrkja
* Kyrkjesøk om kyrkja
* Vinje kyrkjelege fellesråd om kyrkja 
* 
* 
* 
*
Monterrey i Nuevo León

**Monterrey** er hovudstaden og største byen i den meksikanske delstaten Nuevo León. Han er den tredje største byen i Mexico. Byen hadde i 2005 rundt 2 056 538innbyggjarar og arealet er på 860.70  km². Monterrey vart grunnlagd i 1596.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Storkenebbslekta

**Storkenebbslekta** (*Geranium*) er ei slekt i storkenebbfamilien. Ho inneheld 422 artar og veks i alle tempererte delar av verda, men er særleg vanleg i dei austre middelhavslanda. I Noreg veks fjorten artar.

Eit kjenneteikn for slekta er frukta som har gjeve opphav til namnet hennar (og heile storkenebbfamilien): Griffelen blir til ein lang, stiv søyle i frukta som kan minna om nebbet til ein stork. Andre kjenneteikn ved slekta er forgreina stenglar med djupt flika blad. Blomane har fem kronblad, begerblad og fruktblad. Det er to kretsar av pollenberarar og dermed ti pollenberarar. Dei fleste blomane har farge frå rosa til purpur, men ein finn også kvite blomar, særleg hjå skogstorkenebb. 

## Norske artar
*Blodstorkenebb (*G. sanguineum*)
*Rosestorkenebb (*G. macrorrhizum*)
*Skogstorkenebb (*G. sylvaticum*)
*Engstorkenebb (*G. pratense*)
*Askerstorkenebb (*G. pyrenaicum*)
*Stankstorkenebb (*G. robertianum*)
*Blankstorkenebb (*G. lucidum*)
*Bråtestorkenebb (*G. bohemicum*)
*Åkerstorkenebb (*G. dissectum*)
*Møllestorkenebb (*G. carolinianum*)
*Steinstorkenebb (*G. columbinum*)
*Hjulstorkenebb (*G. rotundifolium*)
*Lodnestorkenebb (*G. molle*)
*Småstorkenebb (*G. pusillum*)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Storkenebbslekta|Storkenebbslekta]]» frå ,  den 18. juli 2010.*
Storkenebbfamilien

**Storkenebb-** eller **geraniumfamilien** er ein plantefamilie i ordenen *[[Geraniales]]*. Han inneheld rundt 800 artar fordelt på 7 slekter. Familien har namn etter underslekta storkenebb (*Geranium*), som igjen viser til dei storkenebbliknande fruktene plantane lager. 

Dei fleste artane veks i temperert eller varmt temperert klima, men nokre veks i tropane. I Noreg finst to viltveksande slekter, storkenebb (*Geranium*) og tranehals (*Erodium*) . Nokre artar i slektene Geranium og Pelargonium blir dyrka som potte- og hageplantar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Storkenebbfamilien|Storkenebbfamilien]]» frå , og «[[:en:Geraniaceae|Geraniaceae]]» frå  den 19. juli 2010.*  


## Bakgrunnsstoff
*