open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Øyar i Tyskland

Dette er ei liste over øyar i Tyskland

## Største øyar

1) 72 km² høyrer til Polen

## Øyar i [[Austersjøen]]

** Fehmarn
** Poel
** Walfisch
** Langenwerder
** Hiddensee
** Rügen
** Dänholm
** Vilm
** Greifswalder Oie
** Ruden
** Usedom

## Øyar i elva [[Trave]] inkludert [[Pötenitzer Wiek]] og [[Dassower See]]

** Buchhorst

## Øyar i [[Nordsjøen]]

** Helgoland 
** Dei austfrisiske øyane (i Vadehavet)
*** Borkum
*** Buise
*** Lütjehörn
*** Kachelotplate
*** Memmert
*** Juist
*** Norderney
*** Baltrum
*** Langeoog
*** Spiekeroog
*** Wangerooge
*** Mellum
** Neuwerk
** Scharhörn
** Dei nordfrisiske øyane
*** Sylt
*** Föhr
*** Amrum
*** Nordmarsch-Langeneß
*** Norderoog
*** Süderoog
*** Nordstrandischmoor
*** Oland
*** Südfall
*** Gröde-Appelland
*** Hooge
*** Hallig Habel
*** Hamburger Hallig
*** Pellworm

## Øyar i elva [[Elbe]]

** Lühesand

## Øyar i elva [[Weser]]
** Harriersand

## Øyar i [[Bodensjøen]]
** Mainau
** Reichenau
** Lindau

## Bakgrunnsstoff
*Islands - Germany Tourism (EN)
Plauer See

**Plauer See** er ein innsjø i delstaten Mecklenburg-Vorpommern i Tyskland. Han har eit areal på 38,4 km² og eit djup på 25,5 meter på det meste, og er den tredje størte innsjøen i delstaten. Omkretsen på innsjøen er om lag 15 km. Elva Elde munnar ut i innsjøen, medan vatnet renn ut gjennom kanalen Müritz-Elde-Wasserstraße. På vestsida av innsjøen ligg byen Plau am See, som er eit turistsentrum i området. 

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Plauer See (Mecklenburg)|Plauer See (Mecklenburg)]]» frå ,  den 3. juni 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Algarve

**Algarve** er den sørlegaste regionen i Portugal. Hovudstaden i region er Faro og av andre byar finn ein Albufeira, Lagoa, Lagos, Loulé, Olhão, Silves, Tavira og Vila Real de Santo António. Quarteira, som er ein by og eit sokn i kommunen Loulé, er ein annan by med bystatus (portugisisk *cidade*), men folketalet varierer stort gjennom året. 

Turisme er den største næringa om sommaren. Fisk, sjømat og frukt, mellom anna appelsinar, frukt frå johannesbrødtre, fiken og mandel er andre viktige næringar. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Tanger

**Tanger** (fransk namn, , *Tanja* på berbar og arabisk) er ein by i det nordlege Marokko. Han har ein folkesetnad på 669 680 (2004). Han ligg ved den vestlege inngangen til Gibraltarstredet, der Middelhavet møter Atlanterhavet ved Kapp Spartel. Tanger er hovudstaden i regionen Tangier-Tétouan.

## Merknadar

## Fotnotar
Rakel

**Rakel** er eit kvinnenamn avleia av det hebraiske ordet for «lamsau». I dansketida vart namnet oftast skrive Rachel, og denne skrivemåten har tatt seg opp att i nyare tid, sjølv om den skrivemåten med K er vanlegast.

Rakel har i Noreg namnedag 3. juni.

Utbreiing gjennom tre hundreår:
* I 1801 var det etter folketeljinga om lag 750 som het Rachel/Rakel/Rackel.
* I 1900 var det etter folketeljinga om lag 3000 som het Rachel/Rakel/Rackel.
* I 2007 var det nær 1940 med namnet Rakel eller Rachel.

## Rakel som bibelsk namn
Rakel er nemnd fleire gonger i Bibelen, og det er då vist til Rakel, Labans dotter. Rakel vart, som systera Lea, gift med Jakob. Ho var mor til Josef og Benjamin og vert rekna som ei av dei jødiske stammødrene.

## Sjå òg:

## Kjelder
* Olav Veka 1991: Namneboka (Det Norske Samlaget)
* Folketeljingar på Digitalarkivet
Fyrste Mosebok 29.6 f
Rasmus

**Rasmus** er eit mannsnamn som stammar frå det latinske namnet «Erasmus», som tyder 'verd å elske'. Rasmus har namnedag 3. juni.

Utbreiing gjennom tre hundreår:
* I 1801 var det etter folketeljinga om lag 4&nbsp;600 som heitte Rasmus.
* I 1900 var det etter folketeljinga vel 5&nbsp;600 som heitte Rasmus.
* I 2007 var det nær 1&nbsp;360 med namnet Rasmus.

I 1801 og 1900 var det og nær 10 personar som vart manntalsførte med namnet Erasmus, men denne skrivemåten er knapt bruka i dag.

## Kjende namneberar
* Rasmus Ingebrigtsson på Myklebust, norsk bondeopprørar
* Rasmus Jakobsson Vassbotn (1749-1821), norsk dagbokforfattar
* Rasmus Leganger (1776-1851), norsk stortingsmann
* Rasmus Rasmusson Viland (1778-1837), norsk stortingsmann
* Rasmus Rask (1787–1832), dansk språkvitar
* Rasmus S. Aarflot (1792-1845), norsk stortingsmann
* Rasmus Nielsen (1809-1884), dansk filosof
* Rasmus R. Aarflot (1829-1888), norsk stortingsmann
* Rasmus Flo (1851-1905), målmann
* Rasmus Meyer (1858-1916), norsk forretningsmann og mesen, gav den store kunstsamlinga si til Bergen kommune
* Rasmus Sindre (1859-1908), norsk stortingsmann
* Rasmus Løland (1861-1907), norsk forfattar.
* Rasmus Olai Steinsvik (1863-1913), norsk målmann og forfattar
* Rasmus Rasmussen (1871-1962), færøysk forfattar
* Rasmus Olsen Langeland (1873-1954), norsk stortingsmann
* Rasmus Buset (1891-1965), norsk museumsmann
* Rasmus Fleischer (f. 1978), svensk debattør for piratrørsla

## Annan bruk av namnet
* Kjartan Fløgstad skreiv boka *Rasmus* i 1974.
* Astrid Lindgren har skrive om *[[Rasmus på loffen]]*.
* Ludvig Holberg har skrive skodespel om Rasmus Berg som vart student under namnet *[[Erasmus Montanus]]*.
* The Rasmus er ei finsk popgruppe.
* Innan sjøfart har «Rasmus» blitt nytta som eit synonym for havet, og særskild i samband med grov sjø der høge bølgjer slår inn på dekk eller inn ventilar på ein båt.

## Bakgrunnsstoff

### Kjelder
* Olav Veka 1991: *Namneboka* (Det Norske Samlaget)
* Folketeljingar på Digitalarkivet
Erasmus Montanus

***Erasmus Montanus*** er ein komedie skriven i 1723 av Ludvig Holberg. 

Stykket handlar om den unge Rasmus Berg som har reist til København for å studere. Etter nokre år kjem han attende til heimbygda som ein lærd mann. Han har latinisert namnet til Erasmus Montanus, og opptrer arrogant og betrevitande overfor alle.  Han meiner han er for fin til å ha ein bonde til bror.  Han er nær ved å miste kjærasten for vitskapen, og skapar uro og snakk i bygda; folk meiner han spreier vranglære når han seier at jorda er rund.  

Holberg har i komedien brodd både mot trongsynte bygdefolk og betrevitande lærde.

## Roller
* Erasmus Montanus / Rasmus Berg, hovudperson
* Jeppe Berg, far hans
* Nille, mor hans
* Jacob, bror hans
* Elisabeth, kjærasten
* Jeronimus,  far hennar
* Magdelone, mor hennar
* Per Degn, klokkar i bygda
* Jesper Ridefogd
* Ein løytnant
Bayerischer Wald

**Bayerischer Wald** (norsk 'Den bayerske skogen') er ei låg fjellkjede i Bayern i Tyskland. Ho strekkjer seg langs grensa til Tsjekkia og held fram på den tsjekkiske sida som Böhmerwald. Geografisk er Bayerischer Wald og Böhmerwald same fjellkjede. 

Det høgaste fjellet er Großer Arber på 1&nbsp;456 meter over havet. Den største elva er Regen, som vert danna der elvane Kvite Regen og Svarte Regen renn i hop, og ho renn ut av fjella mot byen Regensburg.

Eit 240 km² stort område av Bayerischer Wald er omgjort til nasjonalpark. Han vart grunnlagd i 1970 og var den første nasjonalparken i Tyskland. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bavarian Forest|Bavarian Forest]]» frå ,  den 3. juni 2007.*
Folketeljing

**Folketeljing** vert gjort med jamne mellomrom i dei fleste landa i verda for å føre statistikk over innbyggjartal og andre demografiske tilhøve. Formålet med teljingane var i tidlegare tider å få betre grunnlag for skatteinnkreving eller betre oversyn over rekrutteringa av soldatar, men statistikk kan brukast til mange ulike formål.

Dei eldste kjende folketeljingane vart haldne i Babylon, Egypt og i Kina 2000–3000 f.Kr. Romerrikets folketeljingar er kjende frå Bibelen, der er dei kalla «manntal». 

På 1700-talet organiserte mange land i Europa folketeljingar, mellom dei Island i 1701, Sverige i 1748 og Danmark-Noreg i 1769. USA hadde si første folketeljing i 1790 mens England og Frankrike heldt sine første folketeljingar i 1801.

## Norske folketeljingar

I Noreg er det gjennomført fullstendige systematiske folketeljingar sidan 1769. I 1769 vart også kvinnene talde med, berre dei yrkesmilitære er haldne utanfor. I motsetnad til dei eldre manntala inneheld denne teljinga ingen individualopplysningar, berre dei prestegjeldsvise summariske data om alder, kjønn og yrke er tekne vare på. For Vefsn (som då òg omfatta Grane og Hattfjelldal vart namnelistene tekne vare på, og dei er tilgjengelege gjennom Digitalarkivet.

På 1600-talet vart det ført manntalslister som berre inneheldt opplysningar om menn eller kvinner som hadde eigen gard.

Ved dei siste folketeljingane har dei kombinert opplysningar på spørjeskjema med opplysningar frå blant anna Folkeregisteret og GAB. Den siste folketeljinga i Noreg vart gjennomført 3. november 2001. Dei registra som finst over befolkning, sysselsetting og bustader er no så omfattande at styresmaketene meiner det ikkje er naudsynt å gjennomføre fleire skjemabaserte teljingar

## Søking etter personar i folketeljingene

Folketeljingane for 1801, 1865, 1875, 1900 er digitalisert av Digitalarkivet og Registreringssentral for historiske data, og er gjort søkbare på nettet. For den første folketeljinga, som vart halden i 1769, er dei fleste av namnelistene gått tapt, slik at berre dei numeriske resultata er tatt vare på. 

## Folketeljingar i Noreg

* 1769 – 723 618 innbyggjarar
* 1801 – 883 603 innbyggjarar
* 1815 – 885 431 innbyggjarar
* 1825 – 1 051 318 innbyggjarar
* 1835 – 1 194 827 innbyggjarar
* 1845 – 1 328 471 innbyggjarar
* 1855 – 1 490 047 innbyggjarar
* 1865 – 1 701 756 innbyggjarar
* 1875 – 1 813 424 innbyggjarar
* 1891 – 2 000 917 innbyggjarar
* 1900 – 2 240 032 innbyggjarar
* 1910 – 2 391 782 innbyggjarar
* 1920 – 2 649 775 innbyggjarar
* 1930 – 2 814 194 innbyggjarar
* 1946 – 3 156 950 innbyggjarar
* 1960 – 3 591 234 innbyggjarar
* 1970 – 3 874 133 innbyggjarar
* 1980 – 4 091 132 innbyggjarar
* 1990 – 4 247 546 innbyggjarar
* 2001 – 4 520 947 innbyggjarar

## På nettet:

* Statistisk sentralbyrå - Folketeljingar
* Folketeljinga for Vefsn 1769
* Digitalarkivet – folketeljingar
Flesk

**Flesk** er feitt kjøt, særleg frå svin. Det er tidlegare òg bruka som ei generell nemning for svinekjøt. Det tyske ordet *Fleisch* tyder ganske enkelt 'kjøt'.

Flesk er ein viktig komponent i tradisjonell norsk mat, som fleskesuppe, steikt flesk eller pannekaker, men det høge feittinnhaldet har gjort flesket mindre populært i nyare tid. Ei populær form av flesk er røykt, lettsalta sideflesk, kjend under det engelske namnet for flesk, «bacon».

## Flesk i kulturen
Ordet «flesk» vert også brukt i andre samanhengar, ofte som skjemt. «Sideflesk» eller berre «flesk» kan visa til kroppsfeitt hos folk. Å «selje flesk» viser til det å gå med for kort kjole slik at underkjolen viser. Det engelske uttrykket «to save [some]one's bacon» tyder at ein reddar skinnet sitt, eller det til nokon andre, frå større eller mindre skade.

«Flesk» kan også brukast om rikdom, noko uturvande eller noko urealistisk. Om noko «kostar flesk» er det svært dyrt. Å «sitje på flesket» vil seia at ein sit godt i det utan å dela med andre. Det engelske omgrepet «bringing home the bacon» viser til å tena mykje eller nok pengar.

«Smør på flesk» er ein pleonasme som ofte blir brukt for å omtala liknande overflødige utsegner. «Valflesk» viser til lovnader gjevne før eit val som ikkje blir oppfylte seinare. Eit liknande engelsk uttrykk, «pork barrel», altså ei tynne røykt svineflesk, viser til politiske vedtak eller tildelingar som blir gjort berre for å vinna røyster.

## Kjelder

* 
*  i *Engelsk Wiktionary*
* «Grautmål» - hyllest til dialektord. NRK Sogn og Fjordane, 22.01.2006.
Schwarzwald

**Schwarzwald** ('Svartskogen') er ei skogkledd fjellkjede i Baden-Württemberg sørvest i Tyskland. Ho grensar til Rhindalen i vest og sør. Den høgaste toppen er Feldberg med ei høgd på 1&nbsp;493 meter over havet. 

## Geografi
Geologisk består Schwarzwald av eit sandsteindekke over ei kjerne av gneis. Under den siste istida vart Schwarzwald forma av isbrear og fleire dalgryter, som Mummelsee, har sitt opphav frå denne perioden. Av elvar i Schwarzwald finn ein Donau (som har sitt utspring her), Enz, Kinzig, Murg, Neckar og Rench. Schwarzwald er ein del av det kontinentale vasskiljet mellom Atlanterhavet (Rhinen) og Svartehavet (Donau).

Administrativt høyrer Schwarzwald til følgjande *[[landkreis]]*: 
* I nord: Enz, Pforzheim, Rastatt og Calw
* Sentralt: Freudenstadt, Ortenaukreis og Rottweil
* I sør: Emmendingen, Schwarzwald-Baar, Breisgau-Hochschwarzwald, Lörrach og Waldshut. 

Dielektar som vert snakka her er alemannisk og schwabisk.

Skogane består stort sett av furu og gran, og nokre av dei vert dyrka i kommersielle monokulturar. Hovudnæringa i området er derimot turisme. På grunn av trehogst og arealbruk er skogen i dag berre ein brøkdel av det han ein gong var. I tillegg er skogen hardt råka av sur nedbør. Stormen Lothar rotvelta fleire kvadratkilometer med skog på fjelltoppane i 1999. Dermed vart mange av dei høge toppane heilt berre, og berre kratt og unge furutre er å finne der i dag. 

## Attraksjonar

Byane Freiburg og Baden-Baden er populære turiststader på vestsida av Schwardswald. I skogen finn ein byar og landsbyar som Bad Herrenalb, Baiersbronn, Freudenstadt, Gengenbach, Schramberg, Staufen, Titisee-Neustadt, Hausach og Wolfach. Andre populære destinasjonar er fjell som Feldberg, Belchen, Kandel og Schauinsland, innsjøane Titisee og Schluchsee, fossen Triberg (ikkje den høgaste, men den mest kjende fossen i Tyskland), og gjelet i elva Gooch.

Vogtsbauernhöfe er eit friluftsmuseum som viser livet til bønder i området på 1500- og 1600-talet. Deutsches Uhrenmuseum (det tyske klokkemuseet) i Furtwangen viser historia til klokkeindustrien og urmakarane.

## Fasnet
Den tyske høgtida Fastnacht, eller Fasnet som ho vert kalla i Schwarzwaldområdet, har ein i tida før Fasten. På Rosenmontag, eller mandagen før oskeonsdag, trekk innbyggjarane ut i gatene med masker. 

## Dei høgaste fjella
* Feldberg (1&nbsp;493 m)
* Herzogenhorn (1&nbsp;415 m)
* Belchen (1&nbsp;414 m)
* Spieshorn (1&nbsp;349 m)
* Schauinsland (1&nbsp;284 m)
* Kandel (1&nbsp;241 m)
* Hochblauen (1&nbsp;165 m)
* Hornisgrinde (1&nbsp;164 m)

## Galleri

Fil:Feldberg.JPG|Feldberg.
Fil:Baden-Baden 10-2015 img06 View from Merkur.jpg|Schwarzwald.
Fil:titisee_winter.jpg|Titisee
Fil:Feldseekessel 2006 05 13.jpg|Feldsee i Schwarzwald
Fil:Clockmakers black forest.jpg|Schwarzwald er kjend for dei innfødde urmakarane
Fil:Freiburg vom Schlossberg.jpg|Freiburg er den viktigaste byen i Schwarzwald


## Bakgrunnsstoff
* Turistinformasjon
* Mange bilete 
* blackforestinfo.com
* Bilete
* Biletegalleri frå Schwarzwald Bauernhaus 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Black Forest|Black Forest]]» frå ,  den 3. juni 2007.*
Eggegebirge

**Eggegebirge** er ei låg, skogkledd fjellkjede heilt aust i Nordrhein-Westfalen i Tyskland.

## Geografi
Eggebirge er fortsettjinga av den sørlege enden av Teutoburger Wald nær Horn-Bad Meinberg og sørover til dei nordlege delane av Sauerland nær Marsberg. Det høgaste punktet er Preußischer Velmerstot med ei høgd på 468 meter. 

Eggegebirge utgjer delar av vasskiljet mellom elvane Rhinen og Weser.

## Kjelde
Eifel

**Eifel** er ei låg vulkansk fjellkjede vest i Tyskland. Ho ligg i sørvestlege delar av Nordrhein-Westfalen og nordvest i Rheinland-Pfalz.

Eifel grensar til elva Mosel i sør og til Rhinen i aust. I nord held kjeda fram som Hautes Fagnes (*Hohes Venn*) og i vest Ardennane. Ardennane og Eifel er eigentleg den same geologiske regionen og dei er eit enkelt vulkanfelt.

I tertiærtida var Eifel eit omfattande vulkanområde. Nokre av åsane er vulkanske skorsteinar og innsjøane i området er tidlegare vulkankrater. Det siste utbrotet fann stad for rundt 10&nbsp;000 år sidan. Vulkanismen i Eifel er skapt av ein søylestraum, ein stad der varmt stoff frå djup i mantelen stig til overflata. Forsking har vist at mantelplumen framleis er aktiv. Eifelområdet stig 1-2 mm kvart år. Tidlegare hadde Eifelvulkanane inaktive fasar på 10&nbsp;000 til 20&nbsp;000 år mellom aktive fasar, noko som tyder at det kan vere mogelege utbrot her i framtida. 

Det er fleire kjeder innanfor Eifel: 

* Den nordlegaste heiter **Ahrgebirge** og stig opp nord for elva Ahr i *[[landkreis]]* Ahrweiler. 
* Sør for elva ligg Hohe Eifel, der ein finn det høgaste fjellet i Eifel, Hohe Acht på 747 meter. 
* I vest, ved den belgiske grensa, ligg åsane som vert kalla Schneifel (opphavleg Schnee-Eifel som tyder «Snø-Eifel»), som er opp mot 698 meter høge. 
* Den sørlege halvdelen av Eifel er ikkje like høge. Ho vert kryssa av fleire elvar som går frå nord til sør mot Mosel. Den største av desse elvane er Kyll, og åsane på kvar side av denne elva vert kalla **Kyllwald**. 
* I sør endar Eifel med **Voreifel** i nærleiken av Mosel. 
* Nürburgring, ein av dei mest kjende bilbanane i verda ligg i Eifel. Den nordlege sløyfa (*Nordschleife*) av banen vert òg kalla «det grøne helvete» (*Grüne Hölle*), sidan ho er ein lang, vanskeleg og farleg del gjennom den lokale skogen. 

Sidan 2004 har eit 110 km² stort område av Eifel vore ein del av Eifel nasjonalpark.

Ein attraksjon i området er Eifelakvedukten, ein av dei lengste akveduktane i Romarriket, som gjev byen Köln vatn. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eifel|Eifel]]» frå ,  den 4. juni 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Historisk bakgrunn: Eifelområdet
Estergebirge

**Estergebirge** er ei lita fjellkjede i Bayern i Tyskland. Ho vert anten rekna som ein del av Dei bayerske Alpane eller som ei større kjede i Dei nordlege kalksteinsalpane. Kjeda er om lag 15 km lang og grensar til elvedalen til Loisach i vest, og i aust til innsjøen Walchensee og elva Isar. Den høgaste toppen er Krottenkopf på 2&nbsp;086 meter og er ein del av kjeda som akkurat når over 2&nbsp;000 meter. 

Av fjelli Estergebirge finn ein Krottenkopf (2&nbsp;086 m), Bischof (2&nbsp;033 m), Hohe Kisten (1&nbsp;922 m), Hohe Fricken (1&nbsp;940 m). Eit par kilometer unna ligg Simetsberg (1&nbsp;836 m).

Bergarten i fjellkjeda er kalkstein og tregrensa går på om lag 1&nbsp;700 meter. 

Sidan berre fjellet Wank (1&nbsp;779 m) har kabelvogn som går til toppen, og mange turistar og fjellklatrarar føretrekk dei nærliggande fjellkjedene Wetterstein, Karwendel og det høgaste fjellet i Tyskland, Zugspitze, er *Estergebirge* ein relativt roleg stad med unntak av Wank. 

## Kjelder
* Kompass (2005) *Wettersteingebirge Zugspitzgebiet 1:50000. Kompass-Wanderkarten*, ISBN 3-85491-007-X (map)

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Estergebirge|Estergebirge]]» frå ,  den 4. juni 2007.*
Dei austlege Alpane

**Dei austlege Alpane** er den austlege halvdelen av Alpane og vanlegvis vert grensa rekna for gå aust for Splügenpasset aust i Sveits. Nord for Splügenpasset dannar dei øvste delane av Rhinen grensa og sør for passet er det elva Liro og Comosjøen.

Dei austlege Alpane inneheld delar av Sveits, det meste av Austerrike og Liechtenstein, i tillegg til sørlege delar av Tyskland, nordlege område i Italia og Slovenia. Den austlege grensa er Wienerwald og Wien-bekkenet, som er ei overgangssone til Karpatane.

Dei austlege Alpane vert vanlegvis igjen delt inn i fleire mindre område, som kvar er ein del av Dei nordlege kalksteinsalpane, Dei sentrale Alpane og Dei sørlege kalksteinsalpane. 

Det høgaste fjellet i Dei austlege alpane er Piz Bernina (4&nbsp;049 m) i Sveits. Bortsett frå andre toppar i Berninakjede er det nest høgaste fjellet Ortler (3&nbsp;905 m) i Italia og Sør-Tyrol og så Großglockner (3&nbsp;798 m) i Austerrike. 

Under Weichsel-istida var Dei austlege Alpane tørrare enn Dei vestlege Alpane og det kontinuerlege isdekket enda ved Niedere Tauern i Austerrike. Dette gjorde at fleire artar klarte å overleve istida i Dei austlege Alpane, som ikkje overlevde andre stader. Dermed finn ein mange endemiske planter i Dei austlege Alpane. 

## Sjå òg
* Dei nordlege kalksteinsalpane
* Dei sentrale Alpane 
* Dei sørlege kalksteinsalpane. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eastern Alps|Eastern Alps]]» frå ,  den 3. juni 2007.*
Fichtelgebirge

**Fichtelgebirge** er ei fjellkjede nordaust i Bayern i Tyskland. Ho strekkjer seg frå dalen til elva Main og til den tsjekkiske grensa, der ho held fram som Erzgebirge, som igjen er ein del av Böhmerwald. 

Det høgaste fjellet er **Schneeberg** på 1&nbsp;051 meter over havet. Elvar som har sitt utspring i Fichtelgebirge er Kvite Main (tysk Weißer Main) , Saale, Ohře (tysk Eger) og Fichtelnaab, som seinare renn i hop med Waldnaab. Av byar ved foten av fjellet finn ein Bayreuth og Hof.

Fjella stig bratt opp i vest, medan dei heller sakte mot nord og sør. 

Fichtelgebirge trekkjer til seg mange turistar om både sommar og vinter, hovudsakleg for tur- og skigåing, men òg for å sjå dei store bergformasjonane. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fichtelgebirge|Fichtelgebirge]]» frå ,  den 4. juni 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til 'Fichtelgebirgsverein'
Fläming

**Fläming** er eit område og ei rekkje åsar som strekkjer seg over 100 km frå elva Elbe til elva Dahme i Tyskland og delstatane Sachsen-Anhalt og Brandenburg. Den høgaste toppen er Hagelberg på 201 meter over havet. Namnet Fläming har sitt opphav frå 1100-talet då flamske kolonistar slo seg ned i området etter å ha immigrert frå dei overfylte byane i Flandern.

I dag er Fläming eit landleg område, som ligg i nærleiken av storbyområdet til Berlin, og turisme har vorte ei viktig økonomisk næring. Med sine tre naturparkar (Hohe Fläming naturpark, Fläming naturpark og Nuthe-Nieplitz naturpark) er fokuset på turar, sykling og rekreasjon i naturen. Ein annan turistattraksjon er FlaemingSkate, som er den lengste rulleskeisebanen i Europa (190 km). 
Byane og landsbyane Ziesar, Belzig, Niemegk, Treuenbrietzen, Jüterbog, Baruth/Mark, Dahme/Mark, Wittenberg, Loburg, Möckern og Zerbst, i tillegg til kommunane Wiesenburg (Mark) og Rabenstein/Fläming, ligg i eller på grensa til Fläming.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelde
Frankenwald

**Frankenwald** er ei mellomstor fjellkjede nord i Bayern i Tyskland. Ho ligg i *[[landkreis]]* Oberfranken og dannar eit geologisk samband mellom Fichtelgebirge og Thüringer Wald. Ho har ei vidt, skogkledd platå som går om lag 45 km mot nordvest og heller sakte mot nord og aust og elva Saale, men er brattare mot den bayerske sletta i vest. Dei høgaste toppane finn ein på Döbraberg nær Schwarzenbach am Wald (794 meter). Sentralt ligg vasskiljet mellom elvane Main, sideelv til Rhinen, og Saale, sideelv til Elbe.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Frankenwald|Frankenwald]]» frå ,  den 4. juni 2007.*
Mittelgebirge

**Mittelgebirge** er åslandskapet i sentrale område av Tyskland – som i motsetnad til Alpane i sør – er prega av rolege, avrunda former utan spor etter iserosjon. Uttrykket vert òg nytta om enkeltåsar og høgdedrag i denne regionen med høgder på mellom 500 og 1500 m. Det høgaste fjellområdet i Mittelgebirge i Tyskland er Schwarzwald, medan Wiehengebirge er det nordlegaste.

## Liste over Mittelgebirge
Hunsrück

**Hunsrück** er ei låg fjellkjede i Rheinland-Pfalz i Tyskland som høyrer til Mittelgebirge. Ho grensar til elvedalane til Mosel i nord, Nahe i sør og til Rhinen i aust. Hunsrück held fram som fjella Taunus på austsida av Rhinen. På andre sida av Mosel ligg Eifel. Sør for Nahe ligg Pfalz. 

Mange av åsane er ikkje høgare enn 400 meter. Det ligg fleire kjeder med høgare toppar innfor Hunsrück, som alle har sitt eige namn: (Schwarzwälder) Hochwald, Idarwald, Soonwald og Binger Wald. Den høgaste av toppane er Erbeskopf på 816 meter. 

Av byar innanfor Hunsrück finn ein Simmern, Kirchberg og Idar-Oberstein, Kastellaun, og Morbach. Frankfurt-Hahn flyplass, ligg òg i området. 

Klimaet i Hunsrück er forholdsvis vått med ein god del regn. Skifer vert vunne ut i fjella. 

## Bakgrunnsstoff
* Bilete frå HEIMAT- og HEIMAT3 - ein tysk miniserie som vart filma i Hunsrück

## Kjelde
Kellerwald

**Kellerwald** er ei låg fjellkjede i nordvestlege delar av Hessen i Tyskland. Ho når ei høgd på 675 meter over havet. Fjellkjeda inneheld den største samanhengande bøkeskogen i Tyskland og den einaste nasjonalparken i Hessen, Kellerwald-Edersee nasjonalpark.

## Geografi
Kellerwald ligg nord i Hessen i *[[landkreis]]a* Waldeck-Frankenberg og Schwalm-Eder. I nord av Kellerwald ligg innsjøane Edersee og Affolderner, i nordaust grensar ho til Ederdalen, og mot aust og søraust til Schwalmdalen. I sørvest går fjellkjeda over i Wohradalen og inn i Burgwald i vest. På andre sida av Eder ligg Breite Struth.

Innanfor Kellerwald finn ein *Ederhöhen*, eit fjellområdet nord i kjeda som om lag dekkjer den tidlegare nemnde nasjonalparken, *Keller* (òg kalla *Hoher Keller* eller *Hoher Kellerwald*, ei fjellkjede sør i Kellerwald) som frå sørvest til nordaust inneheld fjella Jeust (585&nbsp;m), Wüstegarten (675&nbsp;m), Hunsrück (636&nbsp;m) og Sauklippe (584&nbsp;m).

## Etymologi
Kellerwald er kalla opp etter fjellkjeda kalla Keller. Ein har to mogelege opphav til namnet Keller. På byrjinga av 1600-talet vart det vunne ut kol her til dei mange jernverka og koparverka, som trengde kol til omnane sine. Dette førte til namnet *Köhlerwald* (Kolskogen), ofte uttalt som *Köllerwald*.

Det andre mogelege opphavet er at området opphavleg vart kalla *Kahler Wald*, eit namn som kan vise til den store nedhogginga av skogen i tidlegare tider.

*Wald* tyder «skog» på tysk.

## Fjell
Dei lågaste områda i Kellerwald ligg nær Ederdalen i nærleiken av Affoldern og er 194 meter over havet. Det høgaste punktet er Wüstegarten på 675 meter over havet.

* Wüstegarten (675 m) – med *Kellerwaldturm* 
* Hohes Lohr (657 m) – med eit TV-tårn
* Große Aschkoppe (640 m) 
* Hunsrück (636 m) 
* Traddelkopf (626 m) 
* Winterberg (617 m) – foten av Gr. Aschkoppe 
* Auenberg (611 m) 
* Kleine Aschkoppe (607 m) – foten av Gr. Aschkoppe
* Ahornkopf (604 m) – foten av Traddelkopf
* Dicker Kopf (604 m) 
* Jeust (585 m) 
* Talgang (566 m) 
* Ermerod / Peterskopf (ca. 540 m / 507 m)
* Homberg (518 m) – med utkikkstårn

## Elvar og innsjøar
Fleire elvar renn gjennom Kellerwald

To kunstige innsjøar ligg i Kellerwald:

* Edersee 
* Affolderner See

## Kjelde

## Bakgrunnsstoff
* Kellerwald-Edersee nasjonalpark
* Regionen Kellerwald-Edersee 
* Kellerwaldsteig
Lausitzer Bergland

**Lausitzer Bergland** er ei låg, åslendt fjellkjede aust i Tyskland og i Tsjekkia. Han ligg i Lausitz i Sachsen mellom Sveitsisk Sachsen i vest og Neisse i aust. I sør går ho over i Lausitzerfjella, der Zittaufjella ofte vert rekna som ein del av Lausitzer Bergland. Šluknov Hook i Tsjekkia vert òg stundom rekna som ein del av fjellkjeda. 

Lausitzer Bergland er eit kjent turistområde som er vist i fleire filmar. Ho er kjend for sitt vakre landskap og pittoreske byar med kyrkjer i barokkstil og trehus. 

Populære turistbyar i området er Schirgiswalde, kjend for karnivalet i Lausitz, Šluknov med den kjende botaniske hagen, og Rumburk med eit bysentrum frå mellomalderen. Andre byar er Ebersbach, Großschönau, Sohland an der Spree, Kirschau, Crostau og Wehrsdorf.

## Kjelde
Rhön

**Rhön** er ei gruppe låge fjell sentralt i Tyskland i delstatane Hessen, Bayern og Thüringen. Dei har vulkansk opphav og er skild frå nabofjellkjeda Vogelsberg av elva Fulda og dalen ho renn gjennom. Fjellkjeda er ein del av Mittelgebirge.

Desse fjella er ein populær turistdestinasjon. Turgåarar har nesten 6&nbsp;000 km med turstiar i det naturskjønne området, og seglflypilotar har kome her sidan byrjinga av 1900-talet. 

Sidan 1991 har UNESCO erklært Rhön for eit biosfærereservat på grunn av det unike økosystemet. 

## Fjelltoppar
Av fjelltoppar i Rhön finn ein mellom anna
* Wasserkuppe 950 m (Hessen)
* Kreuzberg (mountain) 928 m (Bayern)
* Schwabenhimmel 926 m (Bayern)
* Heidelstein 913 m (Bayern)
* Milseburg 835 m (Hessen)
* Feuerberg 832 m (Bayern)
* Ellenbogen 814 m (Thüringen)

## Bakgrunnsstoff
* Turisme i Rhönl
* Rhön turklubb
* Om Fulda og Rhön i Hessen 
* Virtuell vitjing av Rhön
* Orkidear i Rhön og informasjon om det lokale plantelivet

## Kjelder
Rothaargebirge

**Rothaargebirge** (òg kalla **Rotlagergebirge**) er ei låg fjellkjede i Nordrhein-Westfalen og Hessen i Tyskland..

Ein meiner at namnet ein gong må ha vore *Rod-Hard-Gebirge*, eller «nedhogd skog-fjella», sidan fjella ikkje har noko samanheng med fargen raud. (*rot* på tysk) eller «hår» (*Haar*).

## Geografi

Den djupe skogen Rothaargebirge med rike mineralførekomstar ligg hovudsakleg i Westfalen mellom Sauerland i nord, høglandet i nordaust, Wittgensteiner Land i søraust og Siegerland i sørvest. Berre dei søraustlege delane av fjellkjeda ligg i Hessen. Ho strekkjer seg frå Eder og Lenne frå *Kahler Asten* (841&nbsp;m) sørvest for *Winterberger Hochfläche* og om lag 30 km mot sørvest. Ho er ein del brattare i vest enn i aust. 

Rothaargebirge utgjer mesteparten av Rothaargebirge naturpark.

### Elvar og vatn

Nord i Rothaargebirge har fleire elvar sitt utspring, som Diemel, Lenne, Neger, Nuhne, Odeborn, Orke, Ruhr, Wenne og Wilde Aa. I sør har elvane Dill, Eder, Ferndorfbach, Ilse, Lahn og Sieg sitt utspring. 

Vasskiljet til elvane Rhinen og Weser. Lengst sørvest i Rothaargebirge ligg demningane Obernau og Breitenbach.

### Fjell
Av dei mest kjende fjella i Rothaargebirge finn ein:

### Busetnadar
Av byar og landsbyar i Rothaargebirge finn ein: 
 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Rothaargebirge|Rothaargebirge]]» frå ,  den 4. juni 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Området Rothaargebirge
* Rothaarsteig 
* Waldskulpturenweg
Sauerland

**Sauerland** er eit landleg, åslendt landskap aust i Nordrhein-Westfalen i Tyskland med djupe skogar og få innbyggjarar. Sauerland er den første staden i Tyskland der visenten eller den europeiske bisonen er gjeninnført, hovudsakleg på grunn av dei store skogane her.

## Historie

Namnet *Sauerland* har ikkje opphav i det tyske ordet *sauer* som tyder *sur*, men frå det plattyske ordet *sur* frå mellomalderen, som tyder *vanskeleg*. Dette kan tyde at området var vanskeleg å reise gjennom på grunna dei mange åsane og dalane. Andre meiner at namnet har opphav i ei germansk stamme kalla sicambri, og som på tysk vart kalla Sugambrer.

Ein del av Sauerland høyrte til grevskapet Mark med sentrum i Altena, og den andre delen høyrte til Grevskapet Arnsberg, som seinare vart eigd av biskopane i Köln. Hertugdømet Limburg dekte eit lite område i den lågare delen av elva Lenne. Etter Napoleonskrigane vart heile området ein del av Preussen og den nye provinsen Westfalen, som etter den andre verdskrigen vart ein del av den nye delstaten Nordrhein-Westfalen. I dag er området delt av *[[landkreis]]a* Märkischer Kreis, Olpe og Hochsauerland. Dei vestlegaste områda av det hessiske landkreiset Waldeck-Frankenberg vert òg rekna som ein del av Sauerland.

## Geografi

I vest held åsane fram i det som ein gong var Hertugdømet Berg, i sør går dei over i Siegerland, og i nordaust til Teutoburger Wald. Dei største elvane i Sauerland er Ruhr og Lenne. Fleire mindre elvar forsvann i vassreservoar for det nærliggande Ruhr-området. Dei største av desse innsjøane er Möhne og Bigge.

Det høgaste punktet i Sauerland er *Langenberg* (843 m) nær Olsberg. Meir kjend er derimot *Kahler Asten* (842 m) nær Winterberg på grunn av vêrstasjonen som ligg her. Begge høyrer til fjellkjeda som heiter Rothaargebirge.

## Byar
Den største byen i Sauerland er Iserlohn etterfølgt av Lüdenscheid og Arnsberg.

## Bakgrunnsstoff

* Turisme i Sauerland
* Visent i Sauerland
* Webkamera i Sauerland

## Kjelde
Habichtswald

**Habichtswald** er ei lita fjellkjede like vest for byen Kassel nord i Hessen i Tyskland. Ho dekkjer eit areal på 35 km² og har ei høgd på 615 meter over havet på det høgaste. 

Store delar av fjellkjeda er ein del av eit naturreservat. Resten ligg innanfor bygrensa til Kassel og er delvis busett. Slottet og parken Wilhelmshöhe ligg innanfor Habichtswald.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Habichtswald|Habichtswald]]» frå ,  den 4. juni 2007.*
Harz

**Harz** er ei fjellkjede i nord i Tyskland. Ho er den nordlegaste fjellkjeda i landet og ligg på grensa mellom delstatane Niedersachsen, Sachsen-Anhalt og Thüringen. Namnet *Harz* kjem frå plattysk og tyder «skog»

## Geografi
Harz har ei lengd på 95 km (søraust til nordvest) og ei breidd på 35 km. Ho dekkjer eit areal på om lag 2&nbsp;000 km², og det høgaste punktet er Brocken på 1&nbsp;141 meter over havet, som ligg i Sachsen-Anhalt. Wurmberg på 971 meter er den høgsate toppen i Niedersachsen. Det bur 600&nbsp;000 innbyggjarar i byar og landsbyar i Harzfjella. 


  Fil:Harzgipfel.jpg|Harz
  Fil:Bodetal.jpg|Bode
  Fil:Bodetal2.jpg|Bodegjelet


Harz er delt inn i *Øvre Harz* (*Oberharz*) i nordvest og *Nedre Harz* (*Unterharz*) i søraust. Øvre Harz har høgare fjell og er dekt av granskog, medan Nedre Harz heller jamnt nedover mot det omliggande landet og har stort sett lauvskog med enger innimellom. 

Harz nasjonalpark ligg i Harz og dekkjer Brocken og det omliggande området. 

## Historie
Dei første busetnadane i Harz kom for berre om lag 1&nbsp;000 år sidan. I antikken gjorde dei tjukke skogane området ugjennomtrengeleg. I 968 oppdaga ein sølvførekomstar nær byen Goslar, og det vart oppretta gruver i dei neste hundreåra i heile fjellområdet. I mellomalderen vart malm frå deette området transporter så langt bort som til Mesopotamia. Rikdomen i området tok slutt på byrjinga av 1800-talet då gruvene vart tomme. Folk reiste frå byane ein kort periode før turisme førte rikdom tilbake til området. Mellom 1945 og 1990 gjekk grensa mellom Vest- og Aust-Tyskland gjennom desse fjella. I dag er Harz ein populær turistdestinasjon for folk som vil gå turar eller gå på ski. 

## Byar i eller nær Harz

## Transport i Harz

Smalsporjernbanen (tysk: Harzer Schmalspurbahnen) er ei svært populær turistrute, og mange kjem til Harzfjella berre for å ta dette gamle damplokomotivet.

Bortsett frå det er Harz knytt til resten av Tyskland via motorveg A7 frå Hamburg, Hannover eller Kassel til Seesen/Rhüden og Lautenthal, A395 frå Braunschweig til Bad Harzburg, riksvegane B6, B 27, B 234 og mange andre. Motorveg A 38 sør for Harzfjella går mellom Leipzig og Göttingen og er berre nyleg ferdig. 

## Elvar med utspring i Harz

Bode, Grane, Holtemme, Ilse, Innerste, Laute, Oder, Oker, Rhume, Selke, Söse, Thyra, Wipper og Zorge.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Harz|Harz]]» frå ,  den 4. juni 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

* Turistinformasjon på harz-paradies.de
* Informasjon på harz-travel.de
* Historier og segner frå Harz
* Harz nasjonalpark
* 18&nbsp;000 bilete frå Harz
Spessart

**Spessart** er ei rekkje åsar nordvest i Bayern og sør i Hessen i Tyskland. Elva Main tar ein lang sving rundt Spessart og renn langs tre av sidene på fjellkjeda. To store byar ligg ved foten av Spessart, Aschaffenburg og Würzburg.

Sjølv om Speessart om lag er sirkelforma strekkjer hovudryggen seg frå sørvest til nordaust. Ho held fram som Odenwald i sørvest og som Rhön i nordaust. 

Den høgaste toppen er Geiersberg (586 m). Bortsett frå ved foten av fjellkjeda er området tynt folkesett. To naturparkar kalla **Bayerische Spessart** og **Hessische Spessart** utgjer store delar av åsane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Spessart|Spessart]]» frå ,  den 4. juni 2007.*
Taunus

**Taunus** er ei fjellkjede i Hessen i Tyskland. Ho grensar til elvane Rhinen, Main og Lahn. På andre sida av Rhinen ligg held fjella fram som Hunsrück. Området dekkjer *[[landkreis]]a* Hochtaunuskreis, Main-Taunus, Rheingau-Taunus og Rhein-Lahn.

Det høgaste fjellet er *Großer Feldberg* (878 moh) (ikkje det same som Feldberg i Schwarzwald). Andre fjell er *Kleiner Feldberg* og *Altkönig* (798 m) med ruinane etter ei gamal bygdeborg frå seint i jernalderen (La-Tène A, om lag 400 fvt.) nær toppen. 

Romarane bygde limes på tvers av Taunus. Saalburg, ein restaurert romersk castellum, er i dag eit museum. Etter at limes fall (i 259/260 evt.) slo alemannarar seg ned her, og ved foten i sør ligg det enkelte alemanniske gravstader. Området vart frankisk etter Slaget ved Tolbiac.

## Høgaste fjell
* Großer Feldberg (878 m), Hochtaunuskreis 
* Kleiner Feldberg (825 m), Hochtaunuskreis
* Altkönig (798 m), Hochtaunuskreis
* Weilsberg (701 m), Hochtaunuskreis
* Glaskopf (685 m), Hochtaunuskreis
* Pferdskopf (663 m), Hochtaunuskreis
* Kalte Herberge (619 m), Rheingau-Taunus
* Hohe Wurzel (618 m), Rheingau-Taunus
* Hohe Kanzel (592 m), Rheingau-Taunus
* Erbacher Kopf (580 m), Rheingau-Taunus
* Kuhbett (526 m), Hochtaunuskreis ved (Weilrod-)Hasselbach
* Steinkopf (518 m), Hochtaunuskreis

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Taunus|Taunus]]» frå ,  den 4. juni 2007.*
Thüringer Wald

**Thüringer Wald** er ei fjellkjede i Thüringen i Tyskland som går frå nordvest til søraust. Ho er om lag 120 km lang og 35 km brei og den høgaste toppen er Großer Beerberg (982 meter). 

*[[Rennsteig]]* (stundom kalla *Rennweg*) er ein eldgamal veg som følgjer toppane over hovudryggen. Dette er ei dag ein populær tur og markerer grensa mellom det slettedominerte terrenget i Nord-Tyskland og det meir kuperte terrenget sentralt i landet, grensa mellom Thüringen og Franken. Dialektar og tradisjonelle skikkar og klesplagg var forskjellig på dei to sidene av Rennsteig. 

Thüringer Wald er kjend for slottet Wartburg utanfor Eisenach, der Martin Luther heldt seg ei stund i eksil, og for turisme året rundt. 


ruppberg_gipfel_bank.jpg|Utsyn frå Ruppberg nær Zella-Mehlis
Stuetzerbach-081.JPG|Utsyn frå Stützerbach


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thuringian Forest|Thuringian Forest]]» frå , den 4. juni 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* thueringer-wald.de
* Mange bilete
Brocken

**Brocken** eller **Blokksberg** er det høgaste fjellet i Harz i Tyskland (mellom Weser og Elbe) og er òg den høgaste fjelltoppen i Nord-Tyskland med ei høgd på 1&nbsp;141 meter over havet. Sjølv om fjellet er mykje mindre enn dei alpine fjella i sør, har det eit mikroklima som liknar det ein finn på fjell med ei høgd på 2&nbsp;000 meter. Toppen har snødekke frå september til mai og er dekt av dis og tåke om lag 300 dagar i året. Den årlege normaltemperaturen er berre 2,9&nbsp;°C.

Brocken har alltid hatt ei viktig rolle i segner og har vore knyta til hekser og demonar. Goethe tok opp segnene i verket hans *[[Faust]]*, der han òg nemner fjellet. Brockenspekteret er eit vanleg fenomen på dette disige fjellet, der skuggar som vert kasta på tåka skapar ein skummel optisk effekt.

I dag er Brocken ein del av ein nasjonalpark og har fleire historiske botaniske hagar med fjellplanter, grunnlagd i 1890. Ein smalsporsjernbane, Brockenbahn (del av Harzer Schmalspurbahn), tar passasjerar frå Wernigerode i nord og Nordhausen i sør til jernbanestasjonen på toppen. Fjellet har mange turstiar. På toppen av fjellet står eit TV-tårn.

## Historie

I 1935 var det første TV-tårnet i verda bygd på toppen av fjellet, og byrja å sende *Deutsche Reichspost*. Det sendte ut TV-sendingar frå Sommar-OL 1936 i Berlin. Tårnet vart stengd av styresmaktene september 1939 då den andre verdskrigen braut ut.

Dei allierte styrkane bomba Brocken 17. april 1945 og øydela Brocken Hotel og verstasjonen, men ikkje TV-tårnet. Amerikanske styrkar brukte installasjonen frå 1945 til 1947. Før amerikanarane reiste frå Brocken i 1947 kopla dei frå den gjennoppbygde vêrstasjonen og TV-tårnet.

Mellom 1973 og 1976 vart det bygd eit nytt moderne TV-tårn for GDR-TV. I dag nyttar den tyske fjernsynskanalen *[[ZDF]]* tårnet.

Frå 1957 vart Brocken ei tryggleikssone, og etter at Berlinmuren vart reist, utpeikte dei ausstyske styresmaktene området som ei høggradsmilitærsone og omgjorde toppen til ei festning. På grunn av høgda vart stasjonen òg nytta til avlytting etter radiosignal frå dei omliggande områda. Grensetroppar heldt til ved jernbanestasjonen og den sovjetiske Raude arméen brukte store delar av området. Stasi, det hemmelege politiet i Aust-Tyskland nytta TV-tårnet fram til 1985, før dei flytta til ein ny bygning, som i dag er eit museum. Heile toppen vart omringa av ein betongmur for at ingen skulle kome inn. Muren og fleire andre bygg er i dag tatt bort.

## Brocken i kulturen
Goethe skildrar Brocken i *[[Faust]]* (frå 1808) som staden der heksane feirar Valborgsnatta (30. april). Goethe kan ha fått inspirasjon frå to steinformasjonar på toppen av fjellet, *Teufelskanzel* (Djevelens preikestol) og *Hexenaltar* (Alteret til heksene).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Brocken|The Brocken]]» frå ,  den 4. juni 2007.*
Bussen

**Bussen** er eit fjell sør i Tyskland i regionen Oberschwaben og har ei høgd på 767 meter over havet. Det vert òg kalla «Det heilage fjellet i Oberschwaben» og ligg på grensa mellom Dei schwabiske Alpane og Oberschwaben. Staden er ein viktig pilegrimsstad og gjev eit flott utsyn så langt som til Alpane, som ligg meir enn 100 km lenger sør. 

## Geografi
Bussen ligg vest i *[[landkreis]]* Biberach i delstaten Baden-Württemberg mellom innsjøen Federsee og byen Riedlingen. Det er eit av dei høgaste fjella i Oberschwaben. I klårvêr kan ein sjå Münster i Ulm i tillegg fjella som strekkjer seg frå Füssen sør i Bayern til Säntis i Sveits. Landsbyen Offingen, som høyrer til kommunen Uttenweiler, ligg på sørsida av Bussen. 

## Geologi
Fjellet vart danna i lag med Alpane under tertiærtida. Fjellet består av eit 8 meter tjukt lag av kalkstein og under den siste istida klarte ikkje isbreane og jamne ut fjellet, som derfor framleis står i dag. 

## Historie

Bussen har vorte vitja og akta sidan førhistorisk tid. Keltarane brukte fjellet til ofringar, og ei kyrkje på toppen av fjellet vart nemnd i eit dokument frå regjeringstida til Karl den store i 805, då kyrkja vart overført til klosteret i St. Gallen. Frå denne tida har Bussen vore ein pilegrimsstad. 

På 1200-talet vart det bygd eit kongeleg slott av Hohenstaufen. Etter at dette dynastiet braut saman, vart slottet eigd av grevane av Veringen, og kom slik under huset Habsburg. I 1387 lånt bort til Seneschal av Waldburg. Dei militære og politiske funksjonane til Bussen stoppa opp i 1633, då slottet vart øydelagt av svenske troppar under trettiårskrigen.

I 1786 selde Waldburg-dynastiet herskapet Bussen til Prins Karl Anselm von Thurn und Taxis. Etter Reichsdeputationshauptschluss, mediatiseringa og sekulariseringa av mange langvarige og kyrkjelege fyrstedøme i det tidlegare tysk-romerske riket vart herskapet annektert av det nyoppretta kongedømet Württemberg i 1806.

## Kjelder
* Kolb, Gerhard (1999). *Alpenpanorama vom Bussen. 300 km Föhnsicht vom Karwendel bis zu den Viertausendern des Berner Oberlands*. Tübingen: Silberburg-Verlag. ISBN 3-87407-298-3.
* Kramer, Ferdinand (2005). *Der Bussen, heiliger Berg Oberschwabens, mit seiner Kirche und Geschichte, zur 1200-Jahrfeier der Bussenkirche 2005*. Bad Buchau: Federsee-Verlag. ISBN 3-925171-60-6.
* Paul, Josef; Mandel, Josef (1991). Offingen. *Der Bussen und die Marienwallfahrtskirche*. Passau: Kunstverlag Peda. ISBN 3-927296-36-8.
* Schneiders, Toni; Karl Bertsch, Karl, Walther Schmidt (1955). Oberschwaben. *Das Land um den Bussen mit seinen Städten und Barockkirchen*. Lindau: Thorbecke. ASIN B0000BNGDH. 
* Selig, Theodor (1987). *Um den Bussen. Heimatgeschichtliche Forschungen und Erzählungen*. Bad Buchau: Federsee-Verlag. ISBN 3-925171-16-9.
* Uhl, Stefan (1998). *Die Burg auf dem Bussen und ihre Geschichte*. Bad Buchau: Federsee-Verlag. ISBN 3-925171-36-3.

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bussen|Bussen]]» frå ,  den 4. juni 2007.*
Feldberg

**Feldberg** er det høgaste fjellet i Schwarzwald, og det høgaste fjellet i Tyskland utanfor Alpane med ei høgd på 1&nbsp;493 meter over havet. Freiburg im Breisgau er den næraste byen. 

Feldberg vert òg nytta som namn på to mindre fjell i Hochtaunuskreis 300 km lenger nord, Kleiner Feldberg (825 m) og Großer Feldberg (880 m).

Feldberg er i tillegg namnet på eit lokalt landsbysamfunn som består av landsbyane Bärental, Feldberg, Falkau, Altglashütten og Neuglashütten.

## Geografi
Feldberg ligg søraust for Freiburg im Breisgau, og er omringa av landsbysamfunna Hinterzarten, Titisee, Menzenschwand, Bernau og Todtnau. Frå den høgaste toppen går det eit platå 2 km mot søraust til toppen Seebuck (1&nbsp;448 m). Frå her går ein djup dal mot nordaust, der ein mellom anna finn innsjøen Feldsee. Andre djupe dalar rundt Feldberg er Zastlertal i nordvest og Wiesental i sørvest. 

## Klima
Den årlege middeltemperaturen er rundt 3&nbsp;°C. Den normale årsnedbøren er på 2&nbsp;114 mm, og det meste av dette kjem som snø. August er den einaste månaden som ikkje har hatt snøfall på toppen. 

## Sport og fritid
Feldberg er det største skisenteret i Tyskland utanfor Alpane. Den første skiheisen vart bygd her i 1907. I dag er det om lag 28 skiheisar og over 50 km med utforløyper på fjellet. Turisme er derfor hovudnæringa til innbyggjarane ved fjellet. 

## Bakgrunnsstoff
* Feldberg: Historie og bilete
* Bilet galleri 
* Webkamera 

## Kjelde
Fellhorn

**Fellhorn** er eit fjell nær Oberstdorf i Bayern i Tyskland. Fjellet ligg på grensa til Austerrike mellom Kleinwalsertal og Birgsautal og er 2&nbsp;038 meter høgt.

Eit populært skisenter ligg ved fjellet, og frå Birgaustal (som òg vert kalla Stillachtal) går det ein kabelbane opp til 1&nbsp;967 meter.

Fellhorn er kjend for dei store felta med alperoser (*[[Rhododendron ferrugineum]]*).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Fellhorn|Fellhorn]]» frå ,  den 4. juni 2007.*
Fichtelberg

**Fichtelberg** er eit fjell i midten av Erzgebirge i Sachsen søraust i Tyskland nær grensa til Tsjekkia. Fjellet er 1&nbsp;215 meter over havet, og er det høgaste fjellet i Sachsen og det nest høgaste i Erzgebirge. Fichtelberg har to toppar og den minste er 1&nbsp;206 meter høgt. Fichtelberg vart det høgaste fjellet i Aust-Tyskland

Fichtelberg ligg ovanfor vintersportstaden Oberwiesenthal, der ei kabelvogn går opp til fjellet. Kabelvogna vart opna i 1924 og er 1&nbsp;175 meter lang og stig 305 høgdemeter. Kabelvogna er den eldste av sitt slag i Tyskland. 

På toppen ligg Fichtelberghaus, som er ein restaurant og eit hotell, og eit 31 meter høgd utsiktstårn. På klåre dagar kan ein sjå til fjella nord i Tsjekkia (Dei sentrale tsjekkiske fjella) og til fjella på grensa mellom Tsjekkia og Polen. Området rundt Fichtelberg og nabofjellet Klinovec er ein populær vintersportstad og har mange skiheisar og løyper for langrenn. 

 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fichtelberg|Fichtelberg]]» frå ,  den 4. juni 2007.*
Großer Arber

**Großer Arber** er den høgaste toppen i Bayerischer Wald i Tyskland med ei høgd på 1&nbsp;456 meter over havet. Sjølv om fjellet geografisk høyrer til Böhmerwald vert det ofte kalla «Kongen av Bayerisher Wald».

Großer Arber og skogområda ned til Bayerisch Eisenstein høyrer til Prinsen av Hohenzollern.

Så tidleg som i 1939 vart store delar av det unike området lagt under vern. 
Großer Arber er den einaste toppen i den bayersk-bøhmiske fjellkjeda over tregrensa. Nær Großer Arber ligg det mindre fjellet Kleiner Arber. På toppen av fjellet står to militære radarstasjonar som vart nytta under den kalde krigen sidan fjellet ligg svært nær den tsjekkiske grensa. Großer Arber har òg eit lite skisenter som har hatt renn i verdscupen i alpine greiner.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell side
* Vinterbilete 

## Kjelde
Großer Feldberg

**Großer Feldberg** er det høgaste fjellet i fjellkjeda Taunus i Tyskland med ei høgd på 878 meter over havet. Fjellet ligg i *[[landkreis]]* Hochtaunuskreis i Hessen. På toppen av fjellet står ei TV- og radiomast. 

## Bakgrunnsstoff

* Webkamera