open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abercorn

**Abercorn** (skotsk-gælisk *Obar Chùirnidh*) er ein landsby og eit sokn i West Lothian i Skottland. Han ligg nær sørkysten av Firth of Forth, om lag 5 km vest for South Queensferry. Ved folketeljinga i 2011 hadde Abercorn 458 innbyggjarar.

Det stod eit slott her i normannartida, men det vart øydelagt i 1455 av Jakob II.

## Sjå òg
* Hertugen av Abercorn

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*Gazetteer of Scotland
Pitmedden

**Pitmedden** er ein landsby i grevskapet Aberdeenshire i Skottland. Han har kring 1&nbsp;500 innbyggjarar og ligg midt mellom Ellon og Oldmeldrum, omtrent 25 km unna Aberdeen.

I tillegg til lokale butikkar og grunnskule er landsbyen vitja av turistar for det store botaniske hageanlegget Pitmedden Gardens som består av 40&nbsp;000 planter i sommarmånadane. Hagen vart opphavleg danna av Alexander Seton i 1675, og hagen vart på 1950-talet overteke av National Trust for Scotland som gjenskapte anlegget tilbake til den opphavlege forma frå 1600-talet.

Namnet Pitmedden, som alle skotske stadnamn som byrjar på «Pit-», indikerer ein tidlegare piktisk busetjing. I utkanten av landsbyen på søraustsida ved vegen *B999* ligg ein liten steinhaug som lokal blir kalla «Grannie's Steppies». Det er trudd å tidlegare å ha vore ein del av ein forhistorisk steinsirkel. Ikkje langt unna ligg ein liten brønn frå 1700-talet ved den same vegen, som blir kalla «Auld Nursies well», og som var vasskjelda for ei samling småhus rett ved som no ikkje lenger eksisterer. Brønnen vart òg nytta for reisande og hestane deira.

Av attraksjonar i landsbyen finst Tolquhon Gallery, eit kunstgalleri for samtidskunst.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pitmedden|Pitmedden]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Stonehaven

**Stonehaven** (skotsk-gælisk *Cala na Creige*, skotsk *Steenhive*) er ein by i Skottland. Han har kring 11&nbsp;000 innbyggjarar og ligg i regionen Aberdeenshire, 24 km sør for Aberdeen på vestkysten av Nordsjøen.

Stonehaven er det historiske sentrumet for grevskapet Kincardineshire. Dunnottar Castle ligg om lag 3 kilometer sør for Stonehaven.

Stonehaven er ein hamneby, og var ei viktig fiskerihamn på 1800-talet. Byen har vakse kraftig sidan den britiske oljeverksemda i Nordsjøen tok til. Ved folketeljinga i 2001 hadde Stonehaven 9&nbsp;577 innbyggjarar. I 2006 vart folketalet estimert til 10&nbsp;090 innbyggjarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stonehaven|Stonehaven]]» frå ,  den 27. oktober 2011.* 

## Bakgrunnsstoff
Arbroath

**Arbroath** (skotsk-gælisk *Obair Bhrothaig*) er ein by i regionen Angus i Skottland. Han har kring 24&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på austkysten av Skottland ved Nordsjøen, 27,5 kilometer nordaust for Dundee og 82 km sør for Aberdeen. I 2020 vart folketalet estimert til 23&nbsp;500 innbyggjarar.

Historisk er byen først og fremst kjend for Arbroath-deklarasjonen som vart underteikna i Arbroath Abbey i 1320. I nyare tid er han blitt kjend for «Arbroath-smokie», ein type røykt hyse som er ein lokal spesialitet. 

Fotballklubben Arbroath FC heldt til i Arbroath og spelar heimekampane på Gayfield Park.

## Galleri

Arbroath Abbey1.jpg|Ruinane av Arbroath Abbey, med karakteristisk raudfarge frå bergarten Old Red Sandstone.
Arbroath Wide Angle Panorama.jpg|Arbroath sett frå sjøsida.
Wet Dock, Arbroath Harbour - geograph.org.uk - 2985673.jpg|Hamna i Arbroath.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arbroath|Arbroath]]» frå ,  den 27. oktober 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Brechin

**Brechin** er ein by i regionen Angus i Skottland. Han har kring 7&nbsp;500 innbyggjarar. Byen er kjend for domkyrkja si, Brechin Cathedral, som er bygd rundt eit rundtårn frå 900-talet. Brechin er òg bispesete for Brechin bispedømme i den skotske episkopale kyrkja. På grunn av dette vart han lenge rekna som ein *[[Bystatus#Engelsktalende land|city]]*, men han har aldri fått kongeleg charter som det. Han er derimot ein kongeleg burgh.

*Pictavia Exhibition* er ei permanent utstilling om historia til piktarane. Byen har òg eit museum i det tidlegare rådhuset.

Jernbanestasjonen tener Caledonian Railway.

Fotballklubben til byen er Brechin City FC.

## Kjende folk frå Brechin
* Sir David de Brechin (d. 1320), lord av Brechin
* Robert Watson-Watt, radarpioner, fødd i Brechin
* Joseph Fairweather Lamb, akademikar, *[[Chandos Chair of Medicine and Anatomy|Chandos Chair of Physiology]]* ved University of St Andrews
* Dame Anne Begg, parlamentsmedlem for Aberdeen South.
* Brian Keany, musikar
* Robin Orr, komponist
* David Myles, parlamentsmedlem for Banffshire 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Brechin|Brechin]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Carnoustie

**Carnoustie** er ein by i regionen Angus i Skottland. Han har kring 11&nbsp;500 innbyggjarar.

Han er særleg kjent for Carnoustie Golf Club. Ein spelte visstnok golf der alt i 1527, medan den tidlegaste referansen til golf i St. Andrews er frå 1552.

På byrjinga av det 1900-talet vart byen ein kurstad, då det kom på moten å reise til sjøen for å få frisk luft og bade i saltvatn. Dette førte til enorm aktivitet, som vart avbrote av utbrotet av første verdskrigen i 1914. Etter slutten til krigen i 1918 tok turistnæringa seg opp att, og i dag er turisme særs viktig for byen. Særs mange av dei som kjem dit no er på golfferie; då det etter andre verdskrig vart mogleg å reise på billege pakketurar til varmare strøk var det få som valde å leggje strandferie så langt nord.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Carnoustie|Carnoustie]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Forfar

** Forfar ** er ein by i regionen Angus i Skottland og er administrasjonssenter i regionen. Han har kring 14&nbsp;500 innbyggjarar. Tidlegare heitte regionen Forfarshire etter denne byen. 

Forfar er marknadsby for landbruket i Strathmore i det sentrale Angus. Han er kjent for *Forfar Bridies*, ein halvrund pai fylt med kjøttdeig og lauk. 

Byen ligg rett ved A90, vegen mellom Perth og Aberdeen. Han gjekk tidlegare rett gjennom byen, men det er laga ein ringveg for å føre trafikken utanom. Jernbanestasjonen til byen vart stengd i 1967. 

## Historie

Historia til byen går tilbake til før romersk tid. Ein veit at piktiske leiarar møttest i ei festning ved Forfar for å planleggje korleis ein skulle slå tilbake dei invaderande romarane. 

I 1215 vart dottera til leiaren av MacWilliam-klanen myrda på marknaden i Forfar, fordi faren hennar hevda at ho hadde arverett på grunn av slektskapar til Duncan II av Skottland. Ho var enno berre eit spedbarn då motstandarane til faren knuste hovudskallen hennar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Forfar|Forfar]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Kirriemuir

** Kirriemuir ** er ein by i regionen Angus i Skottland. Han har kring 6&nbsp;000 innbyggjarar og er særleg kjent som eit sentrum for jakt og skytesport. 

Blant kjende personar frå byen er J.M Barrie og Bon Scott frå AC/DC. Huset til Barrie er gjort om til museum. Det ligg òg eit flymuseum i byen, og dessutan eit *[[camera obscura]]* som vart donert av Barrie, der ein kan sjå over til Ben Lawers. 

På 1500-talet vart det ført fleire hekseprosessar i byen. Dammen der fleire påståtte heksar vart drukna ligg enno i utkanten av byen, og er no kjent som *Witch Pool* («Heksedammen»). 

Familieeigedommen til sir Hugh Munro, som laga lista over skotske fjell på over 3&nbsp;000 fot (914 m) ligg rett ved byen. Desse fjella går no under samleomgrepet *[[Munro]]* til ære for han. 

Byen er eit turistmål, med utsikt over Strathmoredalen, som er eit av dei beste områda for fruktdyrking i Skottland. Han ligg òg kort veg frå *Angus glens*, som er eit populært område for fotturistar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kirriemuir|Kirriemuir]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Montrose i Angus

** Montrose ** er ei mindre hamn i regionen Angus i Skottland. Han har kring 12&nbsp;000 innbyggjarar og ligg midtvegs mellom Aberdeen i nord og Dundee i sør.

## Historie
Tidlege namn synst å vise til nærvær frå ei norsk eller norrøn busetjing i området rundt den noverande hamna. Nordmenn slo seg ned fleire stader i Skottland, mest i nord på dei ytste øyane, men òg mange område i Moray og Banff og så langt sør som Galloway. Dei vart fort assimilert i den øvrige folkesetnaden, og gælisk synst å bli det foretrukne språket. Desse inngifte vart kjent som *gallgaels* ('framande gallarar') eller som *murchadah* ('sjøkrigarar'). Den opphavlege busetjinga til Montrose låg ein kilometer vest for dagens sentrum, på vestsida av Montrose Basin i Old Montrose. 

Første gongen Mentrose blir dokumentert skriftleg er i eit brev, eit *charter*, om retten av *burgh* frå kong David I av Skottland, som no er gått tapt. Det stod ei mellomalderkyrkje på staden som den noverande kyrkja, Old Church, står i dag, saman med eit sjukehus rett ved som strekkjer seg tilbake til 1200-talet. I 1180 var det eit kongeleg slott i Montrose, men det vart øydelagt av William Wallace i 1297 og det finst inkje spor etter det i dag. 

Det same året som Robert I av Skottland døydde, i 1329, donerte han pengar til ein lærer, den tidlegaste dokumenterte skuleinstitusjonen i området, det noverande Montrose Academy. 

I mellomalderen var det regulær handelen med den hanseatiske handelskartellet i Nord-Tyskland og sørlege Skandinavia, og på 1700-talet var byen eit stort senter for smugling. 

Montrose hadde ei viktig rolle under reformasjonen. John Erskine av Duner, George Wishart og Andrew Melville var viktige reformatorar medan John Knox feira den første protestantiske nattverda i huset til Erskine. 

### Golf
Montrose har òg den femte eldste golfbanen i verda, Montrose Medal, datert tilbake til 1562. Det er òg ein kvalifisert bane for The Open Championship (òg kalla *The British Open*). 

### Kjende personar
Vest for byen ligg Montrose Basin, det største bassenget for innlandssaltvatn i Storbritannia. 

Den skotske poeten Helen Cruickshank voks opp i dette området.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Montrose i Angus|Montrose i Angus]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
* Undiscovered Scotland: Montrose
* Walter Scott: A Legend of Montrose (1819)
Campbeltown

**Campbeltown** er ein by i regionen Argyll and Bute i Skottland. Han har kring 5&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg ved Campbeltown Loch heilt sør på Kintyre-halvøya. Campbeltown heitte i tidlegare tider *Dalruadhain*, så *Kinlochkerran*. Byen fekk det noverande namnet sitt på 1700-talet. Dei viktigaste næringane i Campbeltown er fiske, whisky og gruvedrift, i dei seinare åra òg tekstilindustri og turisme.

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Campbeltown|Campbeltown]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Helensburgh

** Helensburgh ** (skotsk-gælisk *Baile Eilidh*)  er ein by (tidlegare med status som burgh) i regionen Argyll and Bute  i Skottland. Han har kring 14&nbsp;000 innbyggjarar og ligg nordaust for Glasgow på nordkysten av Firth of Clyde.

Helensburgh vart grunnlagt i 1776. Han er i dag ein forstad til Glasgow, med mange dagpendlarar. I 2006 vart folketalet estimert til 15 890 innbyggjarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Helensburgh|Helensburgh]]» frå ,  den 27. oktober 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Inveraray

**Inveraray** er ein by i regionen Argyll and Bute i Skottland. Han har kring 560 innbyggjarar. Byen ligg nesten inst i Loch Fyne på vestkysten av Skottland. Inveraray vart bygt på midten av 1700-talet av den tredje Hertugen av Argyll, overhovudet i den mektige Campbell-klanen. Heimen til Campbell-hertugane av Argyll, Inveraray Castle, ligg rett utanfor byen. Den største attraksjonen i tillegg til slottet er det no nedlagde fengselet midt i byen.

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Inveraray|Inveraray]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Lochgilphead

** Lochgilphead ** (Skotsk-gælisk *Ceann Loch Gilb*) er ein by og det administrative senteret i regionen Argyll and Bute i Skottland. Han har kring 2&nbsp;300 innbyggjarar.

Byen ligg i enden av Loch Gilp (ein fjordarm av Loch Fyne) og Crinan Canal går rett utanfor byen. Lochgilphead by har fasilitetar som symjehall, sjukehus, 9-hols golfbane og vidaregåande skule.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lochgilphead|Lochgilphead]]» frå , den 27. oktober 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Oban

** Oban ** (*An t-Òban* på skotsk-gælisk, som tyder «Den vesle bukta») er ein by i regionen Argyll and Bute i Skottland. Han har kring 8&nbsp;500 innbyggjarar.

Sjølv om staden er av audmjuk storleik, er det den største byen mellom Helensburgh og Fort William. I turistsesongen aukar innbyggjartalet til byen til over 25 000 menneske.  Oban ligg vent til ved Firth of Lorn, med utsikt til øyane Kerrera og Lismore. Turistattraksjonar i Oban inkluderer The Waterfront Centre, St. Columba-katedralen, Oban-destilleriet, Dunollie Castle, Dunstaffnage Castle og McCaig's Tower.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Oban|Oban]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Tarbert

** Tarbert ** er ein landsby i regionen Argyll and Bute i Skottland. Han har kring 1&nbsp;200 innbyggjarar. Byen ligg nord på Kintyre-halvøya, der ho er på sitt smalaste. Turisme og fiske er dei viktigaste næringane. På ei høgd over hamna ligg Tarbert Castle som vart bygd av Robert Bruce mellom 1325 og 1329. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tarbert|Tarbert]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Per Kristian Lunden

**Per Kristian Lunden** () er ein norsk medievitar og lokalpolitikar for Arbeidarpartiet. Lunden er frå 2011 ordførar i Risør kommune.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Bloggen til Per Kristian Lunden
Clackmannan

** Clackmannan** (skotsk-gælisk *Clach Mhanainn*) er ein by i regionen Clackmannanshire i Skottland. Han har kring 3&nbsp;500 innbyggjarar. Byen var tidlegare hovudsete i det minste grevskapet i Skottland, òg kalla Clackmannan.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Clackmannan|Clackmannan]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Dollar i Clackmannanshire

** Dollar ** (skotsk-gælisk *Dolair/Dolar*) er ein by i regionen Clackmannanshire i Skottland. Han har kring 3&nbsp;000 innbyggjarar.

Forfattaren og esperantobrukaren William Auld budde i Dollar fram til han døydde i 2006.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dollar (Clackmannanshire)|Dollar (Clackmannanshire)]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Annan

** Annan ** er ein by i regionen Dumfries and Galloway i Skottland. Han har kring 9&nbsp;000 innbyggjarar og ligg omkring 24 km frå Dumfries. 

Dei fleste husa i sentrum er bygd av raud sandstein. Blant offentlege bygningar finn ein Annan Academy, der forfattaren Thomas Carlyle var elev, og rådhuset i viktoriansk stil frå 1878. I Port Street kan ein sjå bygningar der vindauga er mura igjen for å sleppe å betale vindaugeskatt, ei spesiell form for eigedomsskatt. Byen har eit *Historic Resources Centre*. 

Det finst romerske leivningar i området rundt byen. Seinare bygde slekta *de Brusa*, som etter kvart vart kjent som slekta Bruce, Annan slott. Andre slektar som er assosiert med byen er Balliol og Douglas. Byen leid under stadige åtak under grensekrigane mellom England og Skottland. 

Elva blir kryssa av ein steinbru med tre bogar frå 1824, og av ein nyare jernbanebru. 

Annan er ein maritimt orientert by, med verft som bygde mange klipparar og andre skip. Ved hamna finn ein ein varde som er reist til minne om Robert Burns, som jobba på tollkontoret i 1790-åra. 

Edward Irving vart fødd og voks opp i byen, og det står ein statue av han på kyrkjegarden. Ein annan kjent skotsk predikant, Robert Murray M'Cheyne, vart ordinert i Annan. 

Utanfor byen ligg Hoddom slott, bygd av John Maxwell, 4. Lord Herries kring 1552–1565.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Annan|Annan]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Château de Fieuzal

**Château de Fieuzal** er ein bordeauxvin frå Pessac-Léognan-appellasjonen, rangert mellom *Premiers Crus* for raudvin i klassifikasjonen av Gravesvin frå 1953 og 1959. Slottet produserer òg kvitvin som ikkje er klassifisert. Vinkjellaren og vinmarkene ligg sør for byen Bordeaux, i kommunen Léognan. Slottet har sidan 2008 nytta satellitt til å planlegge innhaustinga.

## Historie
Château de Fieuzal er eit gammalt slott som ei gong i tida høyrde til familien La Rochefoucauld. Det var svensken Erik Bocké, som var gift med slottsarvingen Odette etter andre verdskrig, som gjorde vinene frå slottet kjent. Château de Fieuzal vart overtatt av Lochlann og Brenda Quinn i 2001.

## Produksjon
Vinmarkene dekker 48 hektar, 39 hektar med raude vinstokkar med 60&nbsp;% cabernet sauvignon, 33&nbsp;% merlot, 4,5&nbsp;% Cabernet Franc og 2,5&nbsp;% petit verdot. Dei kvite vinstokkane dekker ni hektar med like delar av sémillon og sauvignon blanc.

Av *Grand vin* Château de Fieuzal og andrevin L'Abeille de Fieuzal er den typiske årlege produksjonen på 13 000 kassar raudvin og 4 000 kassar av tørr kvitvin.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Château de Fieuzal|Château de Fieuzal]]» frå ,  den 29. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
*
* Château de Fieuzal offisielle heimeside
* Château de Fieuzal foto galleri
Alva i Skottland

** Alva ** (skotsk-gælisk *Allamhagh*) er ein by i regionen Clackmannanshire i Skottland. Han har kring 5&nbsp;000 innbyggjarar.

I 2006 vart folketalet estimert til 4&nbsp;960 innbyggarar.

Alva ligg like nord for Alloa, mellom landsbyane Menstrie i vest og Tillicoultry i aust. Landsbyen ligg sør for fjella Ochill Hills, og er saman med Blairlogie, Menstrie, Tillicoultry, Dollar og Muckhart del av gruppa med tettstader i Clackmannanshire som blir kalla «Hillfoot Villages».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Alva (Skottland)|Alva (Skottland)]]» frå ,  den 27. oktober 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Castle Douglas

** Castle Douglas ** (skotsk-gælisk *Caisteal Dhùghlais*) er ein by i regionen Dumfries and Galloway i Skottland. Han har kring 4&nbsp;000 innbyggjarar. Castle Douglas ligg i det sørlege Galloway like nord for Solway Firth og austom elva Dee. Næraste større by er Dumfries ca. 20 kilometer mot nordaust.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Castle Douglas|Castle Douglas]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Einar Halvorsen

**Einar Halvorsen** () er ein norsk siviløkonom, og Høgrepolitikar. Han var ordførar i Arendal kommune frå 20. oktober 2011 til 2015.

Halvorsen vart uteksaminert som ingeniør i Gøteborg i 1966 og som siviløkonom ved Handelshøyskolen BI i Oslo i 1970.

Han har arbeidd ved Norske Esso som utbyggingskonsulent, hjå Pusnes Marine and Offshore Services som innkjøpssjef, og hjå Scan Boats som administrasjonssjef. Frå 1987 til 2007 arbeidde han som banksjef i Nordea.

Han har vore initiativtakar og leiar av Sørlandets båtmesse i tre år, nestleiar ved Norwegian Grand Prix i fem år, styremedlem i 14 år ved Arendal Griegfestival, styremedlem i stiftinga Arendal byselskap og styreleiar ved Arendal kulturhus.

## Politiske verv
*2007-2011: Gruppeleiar i Arendal Høgre
*2007-2011: Medlem av formannskap, planutval og kommuneplanutval i Arendal kommune
*2009-2011: Opposisjonsleiar i Arendal bystyre
*2011-2015: Ordførar i Arendal

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Einar Halvorsen (politiker)|Einar Halvorsen (politiker)]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*
Dalbeattie

**Dalbeattie** (skotsk-gælisk *Dail Bheithe*) er ein by i regionen Dumfries and Galloway i Skottland. Han har kring 4&nbsp;500 innbyggjarar. Dalbeattie ligg seks kilometer austom Castle Douglas og 19 km sørvest for Dumfries.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dalbeattie|Dalbeattie]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Dumfries

** Dumfries ** er ein by og det administrative senteret i regionen Dumfries and Galloway i det sørlege Skottland. Han har kring 33&nbsp;000 innbyggjarar og ligg ved elva Nith. 

Byen blir kanskje forbunde mest med at Robert Burns budde der i 1790-åra. Robert Burns-senteret ligg i ein vassmølle frå 1700-talet ved vestbreidda av Nith. Over møllen er det ei vindmølle, òg frå 1700-talet, som rommar Dumfries museum og Camera Obscuraobservatoriet. Museet har utstillingar om førhistorisk tid, faunaen i saltmyrene i Solway, tidlege kristne utskjeringar frå Skottland og viktoriansk gardsliv. Observatoriet vart opphavleg oppretta for å huse eit astronomisk instrument som vart installert i 1836, og har ein spesiell skjerm som viser panorama frå Dumfries og omland. 

Ved Devorgillabrua, som er frå det 1400-talet, ligg Old Bridge House, som er dei eldste husa til byen. Det er frå 1660, og er bygd inn i sjølve brua. 

Under andre verdskrig låg den norske Brigaden i Skottland forlagt her. 

Fleire tidlegare studentar frå Dumfries Academy er velkjende personar, blant andre: James Matthew Barrie, som skreiv *[[Peter Pan]]*; skodespelaren John Laurie og Jane Haining. Kjende personar som kjem frå byen inkluderer Formel 1-føraren David Coulthard og tidlegare racerførar Alan McNish. 

Dumfries er heimstaden for fotballklubben Queen of the South.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dumfries|Dumfries]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Gretna i Skottland

** Gretna ** er ein by i regionen Dumfries and Galloway  i det sørlege Skottland. Han har kring 3&nbsp;000 innbyggjarar og ligg ved munningen av elva Esk, ved hovudvegen A74. Staden er ein av dei få i Storbritannia som har status som *township*, som er distinkt frå både *[[Bystatus#Engelsktalande land|town]]* og *[[Landsby#Landsbyar i engelsktalande land|village]]*, og ligg ein stad mellom dei to vanlege nemningane. Landsbyen Gretna Green ligg rett ved Gretna.

Staden er kjent for HM Factory i Gretna, ein ammunisjonsfabrikk som vart bygd under første verdskrigen. Han strekte seg heilt frå Eastriggs til Longtown i England, ei strekning på over fjorten kilometer, og er dermed den største ammunisjonsfabrikken som nokonsinne er bygd. Meir enn 30&nbsp;000 arbeidarar, dei fleste av dei kvinner, var tilsett i produksjonen av korditt. Gretna og Eastriggs vart oppretta for å gje husrom til arbeidarane, og var opphavleg kjent under det felles kodenamnet «Moorside». Staden var ein av dei første der *[[Defence of the Realm Act]]* vart innført i 1916, mest for å kontrollere arbeidarane og sjauarane som bygde fabrikken. Det vart blant anna innført strenge restriksjonar på sal av alkoholhaldige drikk.

Ei viktig inntektskjelde for Gretna er «ekteskapsindustrien» i Gretna Green, sidan mange av dei som giftar seg der bur på hotell i Gretna, og dessutan at mange av ekteskapa blir inngått i Gretna og ikkje i den vesle landsbyen; den spesielle dispensasjonen som blir nytta ved ekteskapsvigslar der gjeld begge stader.

Fotballklubben Gretna FC, som gjekk konkurs i 2008, var frå Gretna.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gretna (Skottland)|Gretna (Skottland)]]» frå , den 27. oktober 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Langholm

** Langholm ** (med kallenamnet *Muckle Toon*) er ein by i regionen Dumfries and Galloway i Skottland. Han har kring 2&nbsp;000 innbyggjarar.

Byen voks opp omkring tekstilindustrien, men er i dag mest kjend som fødestaden til Hugh MacDiarmid, ein av dei største skotske diktarane på 1900-talet. 

Holm slott er omgjort til eit museum for klanen Armstrong.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Langholm|Langholm]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Lockerbie

** Lockerbie ** (skotsk-gælisk *Locarbaidh*) er ein by i regionen Dumfries and Galloway i sørvestlege  Skottland. Han har kring 4&nbsp;500 innbyggjarar. Han er mest kjend som åstad for Lockerbie-saka, ei ulukke som fann stad då restane av eit passasjerfly styrta der i desember 1988 etter ei terroristbombe ombord på flyet. 

Den dominerande bygningen i byen er rådhuset, som er eit godt døme på skotsk baronistil. Han er bygd i lokal raud sandstein. Ved sida av står eit minnesmerke over dei falne i andre verdskrigen.

Byen har, for storleiken sin, eit godt utvikla transportnett. Han ligg ved vegen A47, og har ein jernbanestasjon. Den lokale økonomien var lenge avhengig av handel med stor- og småfe, noko nærleiken til grensa til England gjorde lukrativt. Det blir enno halde saueauksjonar i byen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lockerbie|Lockerbie]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Stranraer

** Stranraer ** (skotsk gælisk *An t-Sròn Reamhar*) er ein by i regionen Dumfries and Galloway i Skottland. Han har kring 11&nbsp;000 innbyggjarar.

Han ligg ved breidda av Loch Ryan, på nordsida av landtunga som knyter Rhins of Galloway med fastlandet. Det gæliske namnet tyder «Den feite nasen», ein referanse til utstikkaren han ligg ved som kan minne om ei stor nase.

Det er ferjesamband mellom Stranraer og Belfast, og tidlegare Larne i Nord-Irland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stranraer|Stranraer]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Whithorn

** Whithorn ** er ein by i regionen Dumfries and Galloway i Skottland. Han har kring 800 innbyggjarar, og ligg omkring 16 km sør for Wigtown. 

Den første kyrkja i Skottland, Candida Casa, vart reist av sankt Ninian i 397. På 1100-talet hadde ho meir eller mindre rasa saman, og eit kloster vart bygd på same staden. Dette ligg no i ruinar. Museet til byen har funn frå staden, som er eit av dei viktigaste funnstadane frå etterromersk Britannia. 

Hamna til byen er Isle of Whithorn, der ein blant anna finn St. Ninians kyrkje frå 1200-talet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Whithorn|Whithorn]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Lake Placid

**Lake Placid** (av engelsk *placid* (adjektiv), ‘roleg, koseleg’) er ein feriestad i Essex County i delstaten New York i USA. Staden hadde 2&nbsp;638 innbyggarar i 2000, og vert ofte nemnt i samband med Nord-Elba, det opphavlege namnet på området. Nord-Elba er i dag nabobyen til Lake Placid.

Lake Placid ligg i regionen High Peaks i Adirondack-fjella. Her er to innsjøar: Lake Placid og Mirror Lake. Store delar av denne fjellrike regionen vart vedteke verna i 1892. Adirondack Park er det største naturreservatet i USA utanfor Alaska, og dekker ca ein femdel av arealet i delstaten New York.

## Turisme
Lake Placid er ein heilårs feriestad med ei rekke sportslege aktivitetar. OL-anlegga rundt turistbyen er i bruk mykje av året. Vinteren er høgsesongen, då kan alle OL-anlegga brukast. OL-anlegga er fire i talet; skeisebana i sentrum, bobsleighbana, langrennssenteret på Mount Van Hoevelberg og alpinløypene på Whiteface Mountain. Dei kringliggjande Adirondack-fjella er eit populært område for turgåarar.

Sidan 1999 har tevlinga *Ironman USA* årleg vorte arrangert i Lake Pacid. Denne triatlontevlinga går over lange distansar; 3,86 km symjing, 180,2 km sykling, 42 195 meter springing.

## Olympiske leikar
Dei olympiske vinterleikane vart avvikla i Lake Placid både i 1932 og 1980. Saman med St. Moritz i Sveits og Innsbruck i Austerrike er Lake Placid ein av tre stader som har arrangert vinter-OL to gongar. Innsbruck har i tillegg arrangert vinter-OL for ungdom éin gong.

Kunstløparen Sonja Henie, kombinertrennaren Johan Grøttumsbråten og skihopparen Birger Ruud var dei norsk gullvinnarane i 1932. Bjørg Eva Jensen vann det einaste norske OL-gullet i 1980, då ho sigra i 3000 meter lengdeløp.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Lake Placid|Lake Placid]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Auchinleck

** Auchinleck ** (skotsk-gælisk *Achadh nan Leac*) er ein by i regionen East Ayrshire i Skottland. Han har kring 4&nbsp;000 innbyggjarar.

Auchinleck ligg like nordvest for Cumnock sentralt i East Ayshire, og åtte kilometer søraust for Mauchline. Byen er mest kjend for Auchinleck House, den herskaplege heimen til James Boswell, 9. Laird av Auchinleck.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Auchinleck|Auchinleck]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Cumnock

** Cumnock ** (skotsk-gælisk *Cumnag*) er ein by i regionen East Ayrshire i Skottland. Han har kring 9&nbsp;000 innbyggjarar og ligg aust for Ayr og søraust for Kilmarnock. Like nordvest for byen ligg Auchinleck.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cumnock|Cumnock]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Kilmarnock

**Kilmarnock** er ein by i regionen East Ayrshire i Skottland. Han har kring 45&nbsp;000 innbyggjarar og er administrasjonsbyen for regionen. Kilmarnock ligg mellom Glasgow og Ayr.

Dei tradisjonelle næringsvegane har vore teppe og andre tekstil. Byen er kjent for fengselet sitt, HMP Kilmarnock og for å vere heimbyen til whiskyprodusenten Johnnie Walker. Fotballaget til byen er Kilmarnock FC.

Den skotske diktaren Robert Burns utgav det første verket sitt, *Poems*, i Kilmarnock i 1786. Denne svært ettertrakta førsteutgåva er difor kjent som *Kilmarnockutgåva*.

I Dean slott, som ligg i byen, er det ei kjend utstilling av antikke musikkinstrument.

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kilmarnock|Kilmarnock]]» frå , den 27. oktober 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Cockenzie and Port Seton

**Cockenzie and Port Seton** er ein by i regionen East Lothian i Skottland. Han har kring 5&nbsp;500 innbyggjarar. Cockenzie ligg på østkysten av Skottland, på sørsida av fjorden Firth of Forth. Han ligg seks kilometer nordvest for Musselburgh. 

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cockenzie and Port Seton|Cockenzie and Port Seton]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Dunbar

**Dunbar** (skotsk-gælisk *Dùn Bàrr*, skotsk *Dunbaur*) er ein by i regionen East Lothian i Skottland. Han har kring 9&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg langs kysten, nær byen Edinburgh.

Engelskmenn og skottar har to gonger slost mot kvarandre i eller nær denne byen. Skottane tapte begge kampane, til trass for at dei hadde fleire soldatar enn engelskmennene.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dunbar|Dunbar]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Haddington

**Haddington** er ein by (*burgh*) i regionen East Lothian i Skottland. Han har kring 9&nbsp;000 innbyggjarar. 

Han var sentrum for jordbruksrevolusjonen i Skottland. John Knox, grunnleggjar av Den skotske presbyterianske kyrkja, vart fødd der i 1513 eller 1514. 

Viktige bygningar er rådhuset, Mitchell's Close, Lennoxlove House og Mariakyrkja, der kona til historikaren og forfattaren Thomas Carlyle er gravlagt. Haddington ligg cirka 27 kilometer frå den skotske hovudstaden Edinburgh. Byen har ikkje togsamband, men kan nåast med buss 44 frå Edinburgh. 

Tandbergs Radiofabrikk A/S oppretta avdelinga Tandberg Electronics med ca 150 tilsette i Haddington våren 1975 for produksjon av fargefjernsyn. Denne vart overteke av Mitsubishi i 1979 etter at Tandbergs Radiofabrikk gjekk konkurs i desember 1978. Fabrikkbygningane ligg i det som no heiter *Gateside Commerce Park* ca 2,5 kilometer vest for sentrumet til byen. 

Alle Tandbergfabrikkar hadde ein skulptur i parken, og skulpturen som høyrde til Haddington avdelinga står no i Haddington sentrum, utanfor *The George Hotel*. Skulpturen heitte «Konkurransen» og var utforma av Dyre Vaa. Skulpturen framstiller to stangande bukkar. Seinare viste det seg at Haddingtons kommunevåpen inkluderte ei geit. 

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Haddington|Haddington]]» frå , den 27. oktober 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Musselburgh

**Musselburgh** er ein by i regionen East Lothian i Skottland. Han har kring 21&nbsp;000 innbyggjarar og ligg på sørsida av Firth of Forth, omkring 8 km austom Edinburgh.
Elva Esk renn ut i sundet ved Musselburgh.

Byen er kjent for Musselburgh Race Course, den private internatskulen Loretto School og for Musselburgh Grammar School frå 1600-talet, som er ein av dei eldste allmennskulane i landet.

Rett sør for byen ligg Inveresk, kjent for Inveresk Lodge Gardens.

## Galleri

Pinkie House, Musselburgh.jpg|Pinkie House, ein del av Loretto School. 
Fisherrow Harbour, Musselburgh - geograph.org.uk - 9891.jpg|Fisherrow Harbour i Musselburgh. 


## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Musselburgh|Musselburgh]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Tranent

**Tranent** er ein liten by i East Lothian i det søraustlege Skottland, omtrent 18 kilometer austom Edinburgh. 

Namnet ser ut til å vere av brytonisk, med elementa *tre* og *nant* som tyder «byen ved bekken». 

Staden er særleg kjent for Tranentmassakren, som fann stad i august 1797. Under ein protest mot innføringa av obligatorisk verneplikt i Skottland braut det ut opptøyar, og soldatar skaut ned og drap 12 personar. I 1995 vart det reist ein statue i sentrum av byen som viser eit av offera, Joan «Jackie» Crookston. I 1998 måtte han gjerast om ved at ein gut vart plassert ved sida av henne, sidan statuen var ustabil.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tranent|Tranent]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Falkirk

**Falkirk** er ein by i regionen Falkirk i Skottland. Han har kring 36&nbsp;000 innbyggjarar med opp under 100 000 innbyggjarar i heile byområdet som omfattar dei nærliggande tettstadane Carron, Grangemouth, Polmont og Stenhousemuir. Han ligg nordvest for Edinburgh og nordaust for Glasgow. 

Byen ligg der Forth and Clyde Canal møter Union Canal og voks kraftig som eit stort industrisenter under den industrielle revolusjonen. 

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Falkirk|Falkirk]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Grangemouth

**Grangemouth** (skotsk-gælisk *Inbhir Ghrainnse*) er ein by i regionen Falkirk i Skottland. Han har kring 17&nbsp;000 innbyggjarar og ligg ved elva Forth. Byen er kjent for Grangemouth-raffineriet som er eit av dei største i Europa.

Det første namnet var *Sealock*, men dette vart endra til *Grange Burn Mouth*, etter den vesle elva Grange Burn som rann inn i Carron like ved. I løpet av 1780-åra vart dette trekt saman til Grangemouth.

## Soge
Byen vart grunnlagt på slutten av 1700-talet, då sir Lawrence Dundas foreslo å byggje ein landsby og ein kai i austenden av Forth og Clyde-kanalen. Forslaget fekk støtte frå styresmaktene, og byggeverksemda starta i 1777. Innan 1797, då det vart skrive ein rapport om framgangen, var staden ein stor landsby, og hadde fått namnet Grangemouth.

Etter at det vart konstruert eit hamneanlegg, som hadde direkte samband med Glasgow via kanalen, byrja staden verkeleg å vekse. Ein stor del av varene som vart importert til Skottland vart teken inn over hamna i Grangemouth før dei vart sende vidare gjennom kanalnettverket. I 1810 fekk byen sitt eige tollhus, og trong dermed ikkje lenger å betale toll til den eldre landsbyen Bo'ness nokre kilometer unna. Det vart òg bygt ein tørrdokk i 1811. Mot slutten av det 1800-talet fekk Grangemouth bystatus.

Grangemouth Aerodrome vart oppretta i februar 1939 som ein del av planlegginga for ein eventuell krig, og var ei tid den største flyplassen i Storbritannia. Under andre verdskrigen vart han særleg brukt til opplæring av jagarflygarar. Berre to hangarar står igjen av anlegget, medan resten av området er dekt av ein stor petrokjemisk fabrikk, eit sportsstadion og andre bygningar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Grangemouth|Grangemouth]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Stenhousemuir

**Stenhousemuir** (skotsk-gælisk *Am Featha Taigh nan Clach*) er ein by i regionen Falkirk i Skottland. Han har kring 10&nbsp;000 innbyggjarar og ligg rett nord for byen Falkirk. 

Byen har namn etter eit steinhus, som var romersk bygning liggjande nord for elva Carron. Bygningen fekk seinare namnet Arthur's O'on, eigenleg kong Arthurs omn. Denne bygningen passar med den skildringa Wace gav av den såkalla «rotunda tabulata» i boka *[[Roman de Brut]]* frå 1155, noko som kan ha gjeve grunnlaget for feiltolkinga «runde bord» 

Bygningen vart riven i samband med bygginga av ein dam i 1743, men han vart grundig dokumentert i teikningar. Ein replika vart oppført i 1763 i Midlothian, og denne står enno. 

Byen er heimbyen til fotballklubben Stenhousemuir FC.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stenhousemuir|Stenhousemuir]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Anstruther

**Anstruther** er ein by i regionen Fife i Skottland. Han har kring 4&nbsp;000 innbyggjarar. Byen er den største busetjinga i området East Neuk, ei strekning langs nordsida av Firth of Forth. I aust går han over i landsbyen Cellardyke.

Anstruther ligg rett ovanfor Isle of May. Han har eit minnesmerke over slaget ved Isle of May, ei marineulukke som fann stad under fyrste verdskrigen.

Det er gjort funn knytte til piktarane og tidleg kristen tid på staden. Han var tidlegare ein fiskarlandsby, og Scottish Fisheries Museum ligg der.

Turisme er no viktigaste næringsvegen, spesielt knytt til golfbanen og marinaen. Byen har eit fish and chips-utsal som har vunne fleire prisar for maten sin.

Anstruther er fødebyen til geologiprofessoren Andrew Lawson.

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anstruther|Anstruther]]» frå ,  den 27. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Auchtermuchty

**Auchtermuchty** er ein by i regionen Fife i Skottland. Han har kring 2&nbsp;000 innbyggjarar og ligg ved Pitlour Hill, omkring 14 km nord for Glenrothes. Byen er ein *[[burgh|kongeleg burgh]]*, grunnlagt under charter frå Jakob V i 1517. 

Ein har funne spor etter busetjing 2000 år tilbake. Romarane hadde ein leir i den søraustlege delen av byen. 

Tidlegare var tekstilindustrien viktigaste næringskjelde, men på byrjinga av det 1700-talet grunnla John White det første støyperiet i byen, og dette vart seinare følgt av eit til. Frå 1829 til 1929 var det òg eit destilleri der, men med forbodstida i USA forsvann den viktigaste eksportmarknaden, og det vart nedlagt. I dag er det noko industri i byen, men dei fleste pendlane til andre stader. 

Blant kjende personar frå byen er John Gladast, som grunnla sekta glasittane i 1725, og trekkspelspelaren sir Jimmy Shand. Charlie og Chris Red frå The Proclaimers vart fødd i Leith, men voks opp i Auchermuchty.

## Merknader

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Auchtermuchty|Auchtermuchty]]» frå ,  den 28. oktober 2011.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Alexis Claude Clairaut

**Alexis Claude Clairault** eller **Clairaut** () var ein fransk matematikar. Alt 18 år gammal vart han medlem av vitskapsakademiet på grunn av undersøkingane sine av algebraiske kurver. 

Han deltok i gradmålinga til Maupertuis i Lappland i 1736, og på grunnlag av denne utarbeidde han i 1743 teorien sin om forma til jorda. Her synte han mellom anna det kjende Clairault-teoremet, som var eit enkelt samband mellom flattrykkinga til jorda, omdreiingssnøggleiken og tyngdefordelinga på overflata. Måneteorien hans vart i 1752 prislønt av Det russiske vitskapsakademiet i St. Petersburg. Clairault utgav òg eit verk om kometbanar og rekna i 1758 når for Halleys komet kom attende.

## Kjelder
Alexis Claude Clairault. (2011-10-28) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Alexis_Claude_Clairault
Algebraisk geometri

**Algebraisk geometri** er ei grein av matematikken som nyttar abstrakt algebra, spesielt ringar og kommutativ algebra, for å formulere og løyse geometriske problem.

Greina har ein sentral plass i moderne matematikk og har fleire bruksområde som blant anna kompleks analyse, topologi og talteori. Eit døme er Andrew Wiles bevis for Fermats siste sats som nyttar seg av teknikkar frå algebraisk geometri om elliptiske funksjonar.

Innanfor algebraisk geometri skilst det mellom to undergreiner, klassisk og moderne algebraisk geometri. I klassisk algebraisk geometri studerer ein nullpunktsmengder av funksjonar, såkalla varietetar, ved hjelp av ringar av polynom. I moderne algebraisk geometri studerer ein skjema ved hjelp av kategoriar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Algebraisk geometri|Algebraisk geometri]]» frå ,  den 28. oktober 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* R.C. Churchill: ''A brief introduction to algebraic geometry'' .
Algebraisk likning

Ei **algebraisk likning** er ei matematisk likning på forma: 

:P = Q
der *P* og *Q* er (mogelege multivariate) polynom over dette feltet. Til dømes 
:a_0 x^n + a_1 x^{n-1} + \cdots + a_{n-1}x + a_n = 0

Der a0, a1, ··· , an er koeffisientar som er storleikar som ikkje er avhengig av x. Når a0 ikkje er 0, seier ein at likninga er av n-te grad. Ei løysing til likninga er ein verdi av *x* som tilfredsstiller likninga. 

## Kjelder
* algebraisk ligning. (2011-10-28) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/algebraisk_ligning
Algebraisk topologi

**Algebraisk topologi** er ei grein av matematikk som nyttar reiskapar frå abstrakt algebra for å studere topologiske rom. Hovudmålet er å finne algebraiske invariantar som å klassifisere topologiske rom opp til homeomorfisme, sjølv om ein vanlegvis klassifiserer opp til homotopisk likskap.

Sjølv om algebraisk topologi vanlegvis nyttar algebra for å studere topologiske problem, er det stundom mogeleg å nytte topologi til å løyse algebraiske problem. Algebraisk topologi gjer at ein til dømes kan finne høvelege bevis for at alle undergrupper i ei fri gruppe igjen er ei fri gruppe. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Algebraic topology|Algebraic topology]]» frå ,  den 28. oktober 2011.*
Det kroatiske flagget

**Det kroatiske flagget** er ein vassrett trikolor der dei tre like breie stripene har fargane raud, kvit og blå. Det kroatiske riksvåpenet er avbilda midt på flagget. Dette gjer at det kroatiske skil seg frå det nederlandske flagget, som det elles er heilt likt.

## Historie
Kroatia har brukt trikoloren i raudt, kvitt og blått sidan 1848, men med ulike merke i midten. Fargane er ofte rekna som panslaviske, og går att i mellom anna det serbiske og det russiske flagget, men er henta frå våpenskjolda til dei sentrale kroatiske områda: Raudt og kvitt frå kongeriket Kroatia og blått frå Dalmatia og {Slavonia. Desse områda høyrde til keisarriket Austerrike-Ungarn, og fekk ikkje ha eigne flagg, men kunne ha våpenskjold. Trikoloren blei offisielt forboden i Austerrike-Ungarn den 10. september 1852, men blei gjeninnført i 1860.

Kongeriket Kroatia og Slavonia nytta trikoloren med eit nytt våpenskjold fram til 1918, då Austerrike-Ungarn braut saman. Landet gjekk i union med Serbia i 1918, frå 1929 som kongeriket Jugoslavia. I førstninga blei det lagt preg på sentralisme i det nye landet, og det kroatiske flagget var ikkje tillate, men frå 1938, då områda fekk meir sjølvstende att, blei det teke i bruk. Banatet Kroatia leidd av Ustasja-partiet hadde både det sjakkruta våpenskjoldet, eit tradisjonelt flettemønster og ein U som merke. Etter andre verdskrigen, då Kroatia blei delstat i det kommunistiske Jugoslavia, blei merket på trikoloren ei raud stjerne. I samband med at Kroatia byrja arbeida for sjølvstende i 1990 blei stjerna bytta ut med det enkle kroatiske våpenskjoldet. 

21. desember 1990 blei det noverande flagget vedteke. Den offisielle datoen for introduksjonen av flagget fann dermed stad rundt ti månader før Kroatia erklærte sjølvstende frå Jugoslavia. Trikoloren er den same som før, men våpenskjoldet i midten er endra ved at sjølve skjoldet har fått ei krone sett saman av fem våpenskjold for det gamle Kroatia, Dubrovnik, Dalmatia, Istria og Slavonia. 

Til bruk på land er Kroatia sin trikolor i storleikstilhøvet 1:2. Han blir brukt slik både som nasjonalflagg og statsflagg. Til sjøs, som handelsflagg og statsflagg, er trikoloren kortare, i forholdet 2:3. Orlogsflagget er basert på nasjonalflagget i tilhøvet 2:3, men har to korslagte gule anker bak riksvåpenet. 

## Historiske flagg


Fil:Flag of Croatia Ustasa.svg|Den uavhengige staten Kroatia sitt flagg, 1941-1945
Fil:Flag of the Socialist Republic of Croatia.svg|Flagget til Sosialistrepublikken Kroatia i Jugoslavia, 1945-1990


## Kjelder

* Croatia ved *FOTW Flags Of The World*
----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kroatias flagg|Kroatias flagg]]» frå , og «[[:sv:Kroatiens flagga|Kroatiens flagga]]» frå  den 28. oktober 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
* Alt om de Kroatiske flaggene fra Zeljko Heimer's Vexillological Webpages
* Kroatia på Flags of the world
Pluton

**Pluton** (gresk Πλούτων, *Ploutōn*) er eit namn på dødsguden i gresk mytologi som også er kjend under namnet til dødsriket som han herska over, Hades. På latin blei namnet hans skrive **Pluto**. Romersk mytologi identifiserte han også med [Dis Pater] og Orcus. I moderne tid har guden gjeve namn til grunnstoffet plutonium og dvergplaneten Pluto.

Pluton var kjend som ein skremmeleg og strid gud. Den beste kjende soga om han er korleis han bortførte kona si, Persefone (latin Proserpina), dottera til grødegudinna. Dette paret kunne gje grøde og rikdom.

Namnet til rikdomsguden Plutos kan lett forvekslast med Pluton, særleg ettersom Pluton òg blei knytt til rikdom.

## Sjå òg
*Plutonisme

## Kjelder

*«Pluton» i *[[Store Norske Leksikon]]*

## Bakgrunnsstoff
Kjell Kopstad

**Kjell Kopstad** () var ein norsk skihoppar frå Eidsfoss i Hof i Vestfold.

Kopstad vann tre medaljar i noregsmeisterskap. Han tok sølv i Drammen i 1956 og i Mo i Rana året etter, og bronse i Midtstubakken i Oslo i 1958. Arne Hoel var hans overmann i 1956, medan Halvor Næs vart noregsmeister i 1957. I 1958 var det Arnfinn Bergmann som tok NM-gull og Sverre Stenersen stakk av med sølvet.

Kopstad deltok i verdsmeisterskapen på ski både i 1954 og 1958, og vart nummer 27 i Falun i 1954 og nummer 16 i Lahti i 1958. Han var med i den tysk-austerrikske hoppveka i 1956/57 og 1958/59, siste gongen vart han samanlagt nummer 16. Hans beste enkeltresultat i hoppveka var sjetteplassen i Garmisch-Partenkirchen 1. januar 1959.

### Besteplasseringar i internasjonale renn
*1956: Nr 10 i Holmenkollen og i Lahti
*1957: Nr 11 under Svenska skidspelen i Skellefteå
*1959: Nr 6 i Garmisch-Partenkirchen

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 1956: Sølvmedalje i Drammen
*Ski-NM 1957: Sølvmedalje i Mo i Rana
*Ski-NM 1958: Bronsemedalje i Oslo
*Ski-NM 1960: Nr 12 i Nedre Eiker
*Ski-NM 1962: Nr 8 i Skien

## Kjelder

* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kjell Kopstad|Kjell Kopstad]]» frå ,  den 28. oktober 2011.*
Bandar-e Anzali

**Bandar-e Anzali** (av iransk *bandar*, 'hamn') er ein hamneby ved Anzali-lagunen i Kaspihavet som ligg nordvest i Iran. Han har rundt 112&nbsp;500 innbyggjarar (2001). 
Byen blei grunnlagd som uthamn for Rasht, som ligg 25 km søraust for Bandar-e Anzali. Byen er fiskerihamn og omlastingshamn for godstrafikken til andre statar ved Kaspihavet. Ein produserer også mellom anna bomull og kaviar her.

Frå 1926 og fram til den iranske revolusjonen i 1980 heitte byen *Bandar-e Pahlavi*, etter Pahlavi-dynastiet.

## Bakgrunnsstoff
*www.anzaliport.ir 

## Kjelder
Kaviar

**Kaviar** (gjennom fransk og italiensk frå tyrkisk *khāvyār*) er ei matvare laga av rogn frå visse fiskeslag, hovudsakleg stør. Som det beste kaviarslaget reknar ein rogn frå sterletten (*Acipenser ruthenus*). Elles bruker ein rogn frå mange ulike fiskeslag til å laga kaviar. Kaviar kan etast ukokt, frisk eller salta. 

## Kaviar frå stør
Kaviar frå stør blir ofte kalla *ekte kaviar*. Den største produksjonen finn stad i Russland ved elvene som renn ut i Kaspihavet og Svartehavet. 

Den beste kaviaren er laga av rogn teken ut før ho har mogna, og blir lagt med berre tre prosent salttilsetjing i små blikkdåsar eller glas som må haldast avkjølt. Han er ein grautaktig, svartgrøn masse av rognkorn på ca. 2 mm i tverrmål.

## Kaviar frå annan fisk
Ein nyttar også rogn frå aure, sik, lagesild, gjørs, gjedde, rognkjeks, makrell, lodde og torsk til kaviar. Den norske torskerognkaviaren er mykje brukt, som oftast lettrøykt og krydra. Rogna til denne kaviaren blir sukkersalta og lagra på tynner før han blir brukt.

## Kjelder

*kaviar i *[[Store norske leksikon]]*. Henta 2011-10-28.