open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chris Witty

**Christine Diane Witty** () er ein USA-amerikansk tidlegare skeiseløpar og syklist. Ho vart sprint-verdsmeister i 1996 og olympisk meister på 1000 meter i 2002, begge på skeiser.

## Karriere
### Skeisesport
Witty deltok i internasjonale tevlingar frå 1995 til 2006. I februar 1996 gjekk ho til topps i Skeise-VM i sprintfirkamp i Heerenveen, vann med 0,18 tidspoeng framom norske Edel Therese Høiseth. Åra 1997 og 1998 kom Witty på tredjeplassen i sprint-VM. Då Vinter-OL 1998 vart avvikla i Nagano, sikra ho seg bronsemedaljen på 1500 meter og, tre dagar seinare, sølvmedaljen på 1000 meter.

I sprint-VM 2000 vann Witty begge 1000-meterane, samanlagt kom ho på andreplass, berre tyske Monique Garbrecht var betre. Under dei olympiske leikane i Salt Lake City i 2002 sette Witty verdsrekord på 1000 meter og vann gullmedaljen på distansen. På den olympiske 1500-meteren vart ho nummer 5.

Witty sanka tre medaljar i VM enkeltdistansar, alle på 1000 m. Ho vann sølv i 1996, gull i 1998 og bronse i 2000.

### Sykkelsport
Wiity kom på femteplass på 500 meter sykkeltempo under Sommar-OL 2000 i Sydney.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Chris Witty|Chris Witty]]» frå , den 18. november 2025.*
Jenny Wolf

**Jenny Wolf** () er ein tysk tidlegare skeiseløpar frå Berlin. Ho vart i 2008 verdsmeister i sprint-firkamp.

## Aktiv
Wolf var aktiv i kortbaneløp før ho i 2006 kom på sjetteplass på 500 meter under Vinter-OL 2006 i Torino. Året etter sigra ho på begge 500-meterane då sprint-VM vart avvikla på Hamar, men fall på den fyrste 1000-meteren øydela for ei sterk plassering samanlagt. Seinare i 2007-sesongen sletta ho verdsrekorden til Catriona Le May på 500 m og vann sitt fyrste VM-gull på distansen ved verdsmeisterskapen i enkeltdistansar i Salt Lake City. Rekordtida 37,04 sekund forbetra ho til 37,02 ved eit verdscupstemne same staden den 16. november same året.

Skeise-VM 2008 i sprint-firkamp i Heerenveen vart Wolf sin største triumf på skeisebana. Ho gjekk inn til bestetider på 500-meterane, og viste landskvinna Anni Friesinger til sølvplassen samanlagt. Seinare i sesongen forsvarte ho gullmedaljen på 500 m VM enkeltdistanse, vintrane 2009 og 2011 tok ho sitt tredje og fjerde VM-gull på same distansen. 11. desember 2009 presterte ho livsbeste 37,00 sekund då ho forbetra verdsrekorden på 500 m for tredje gong.

I dei olympiske leikane 2010 i Vancouver måtte ho nøye seg med sølvmedaljen på 500 meter. Etter to 500-meterar enda ho samanlagt fattige 0,05 sekund bakom gullvinnaren, sørekoreanske Lee Sang-hwa. 13. november 2010 vann Wolf 500 meter for førtiande gong i verdscupen. Skade førte sidan til at ho ikkje heldt same høge nivå. Ho la opp i 2014, etter å ha vorte nummer 6 på 500 m i vinterleikane i Sotsji.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Jenny Wolf|Jenny Wolf]]» frå ,  den 19. november 2025.*
Handrokk

**Handrokk**, **rokkehovudkjepp**, **rokk** eller **spinnekjepp** er ein hjelpereiskap som blir nytta under spinning med handtein. Han blir særleg brukt ved spinning av lin, men kan nyttast til alle typar fiber. Reiskapen har form av ein tilskoren kjepp, og derfor blir det òg kalla spinnekjepp. Spinnematerialet blir bunde fast eller vikla rundt. Håndteinen, eller teinen, er påmontert eit svinghjul, spinnehjulet. Ved å spinna lager ein tråd som kan brukast til veving, strikking eller saum.

Handrokk, som opphavleg berre blei kalla rokk, kan haldast i handa, stikkast under armen, klemmast mellom knea, festast i beltet eller leggast i fanget. Handrokken er ein iaugefallande del av alle avbildingar av spinning med handtein.

Når reiskapen blir montert på ein hjulrokk blir det ofte kalla *rokkehovud*.

Ordet «handrokk» kan òg brukast som nemning på handtein og dessutan om heile systemet med rokkehovudkjepp og hengande handtein.

## Sjå òg

* Handtein
* Spinnehjul
* Spinning
* Spinnerokk

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Håndrokk|Håndrokk]]» frå ,  den 19. november 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
Else Ragni Yttredal

**Else Ragni Yttredal** () er ein norsk forskar, journalist, næringsdrivar og tidlegare skeiseløpar frå Asker, busett i Norddal. Ho vart noregsmeister 1989 i sprint-firkamp og 1991, 1992, 1993 i full firkamp. Yttredal var medlem i Asker Skøyteklubb.

## Karriere
### Skeisesport
Yttredal sigra ved sprint-NM 1989 på skeiser. Åra 1991, 1992 og 1993 vart norsk meister i firkamp. I NM enkeltdistanser vann ho gullmedaljen på 1500 meter i 1989, 1991, 1992 og 1994, og på 3&nbsp;000 meter i 1993 og 1994 og på 1000 meter i 1994. På 500 meter vart kvart år i tida 1987-93 nummer 2 etter Edel Therese Høiseth. I alt sanka Yttredal 11 gullmedaljar, 17 sølvmedaljar og 6 bronsemedaljar i norske skeisemeisterskap.

Internasjonalt var femteplassen ved europameisterskapen 1993 Yttredals største prestasjon. I verdsmeisterskap nådde ho som best tiandeplassen i Hamar i 1991. Ho deltok i Vinter-OL 1992 i Albertville og vart nummer 12 på 1500 meter.

### Yrke
Yttredal er utdanna i statsvitskap ved Universitetet i Oslo. Ho var frå 2004 tilsett ved Møreforsking. I dei seinare år har ho leia Norddals næringshage. Ho er gift og busett i Norddal.

## Kjelder

*møreforsking
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Else Ragni Yttredal|Else Ragni Yttredal]]» frå ,  den 20. november 2025.*
Om folk og hendingar

***Om folk og hendingar*** er ei bok fra 2019 med tekster av Halvor Floden (1884–1956) som først stod på trykk i avisa *[[Østlendingen]]* i 1956–1958. Dette var første gang desse avisstykka var utgjevne i bokform. Boka er utgitt av det vesle Trysil-forlaget Fregn forlag.

Boka er redigert av forlegjaren Bjørn Skaret og Flodens soneson Otto Brun Pedersen. Dei skriv i forordet i boka: «Etter at Halvor Floden hadde gitt frå seg manuset til *[[Ein fjellgard]]*, tok avisa *[[Østlendingen]]* inn ei rad forteljingar av han frå det same miljøet. Det er desse stubbane frå det siste leveåret til forfattaren som no for fyrste gong er samla mellom to permar.» Dei skriv og at artiklane er anekdoter og småhistoriar som han valgte å ikkje ta med i *Ein fjellgard*.

Stykka i boka er
* *De lange murane*, om arbeidet med å setje opp skigard for å halde hestar unna engslåttane.
* *Dei gamle ljosa*, om støyping av lys.
* *Den store baby'n*, om mjølkestell før og etter separatoren.
* *Storskomakaren*.
* *Pål skreddar*.
* *Ein svarting*, om feiaren.
* *Skinnfellar*. 
* *Gammeljøden*, ein «skreppekremmar» eller omvandrande handelsmann.
* *Det feite vatnet*.
* *Han Jon-fabro*, om Halvor Flodens gammelonkel Jon (1824-1894).
* *Smordølen*, om en fjern slektning, bureisaren Halvor Gjermundsen Smordalen.
* *Jens Grønland*, om bygdeoriginalen Jens Enoksen Grønland (1800-1885) frå Østby.
* *Bonden*, om sonen til overnevnte, Ole Jensen Hoel (1843-1921) i Ljørdalen.
* *Ein bjørn og ein prins*, om ein tysk prins på jakt i Sør-Trysil i 1887.
* *Gnollgubben*, om ein legdsmann som gjekk seg bort.
* *Ny lærar i grenda*, om læraren som vart forvirra av skikken med mannsnamn som gardsnamn på Østby i Trysil. 
* *Eit sårt minne*, om ein 5-årig gut som gikk seg bort i Ryskdalen og døydde der.
* *Matframande*, om tiggarar.
* *Fleire framande til gards*, om faren sitt arbeide for fattigkommisjonen i Trysil.

Boka er illustert av Bård E. Valberg. Valberg legg seg fleire stader tett opp til dei teikningar av Halvor Flodens datter Tora Floden som følgde forteljingane i avisa. 

## Referansar
Stress

**Stress** kan definerast som eit mønster av fysiologiske, åtferdsmessige, emosjonelle eller kognitive responsar til reelle eller imaginære stimuli som blir oppfatta som å hindra mål eller verkar truande. Slike stimuli er ofte ubehagelege og blir kalla stressorar. Stressorar kan variera i omfang, frå naturkatastrofar og valdsopplevingar til trivielle dagleg hendingar som å sitja fast i trafikk eller halda tale for eit publikum. Kortvarig stress har vist å ha positiv effekt på helsa, medan langvarig stress har vist å kunne ha negativ innverknad på både fysisk og psykisk helse.

## Helsemessige konsekvensar
I ein akutt stressituasjon blir det autonome nervesystemet aktivert som gjer at kroppen blir innrett atil å handtera ein stressor. Dette skjer ved at HPA-aksen blir aktivert. Aktiveringa av HPA-aksen byrjar i hypotalamus og går via hypofysen til binyrene, der det fører til auka utskilling av adrenalin, noradrenalin og kortisol i blodomløpet. Desse hormonane set i gang ei rekkje prosesser i kroppen som blir kalla ein kjemp eller flykt-respons. Dette er ein adaptiv respons som førebur kroppen til å handtera stressoren gjennom å stansa mellombels aktivitet og frigjera energi til anten flukt eller kamp. Adrenalin og noradrenalin fører til auka puls og pustefrekvens, blodårer trekkjer seg saman og det blir frigjort glukose i musklane. Blodtilføringa blir ført bort frå fordøyingsorgan og ut til viktige muskelgrupper. Kortisol verker ved å frigjera glukose i skjelettmuskulatur og lever slik at blodsukkeret aukar.  Kjemp eller flykt-responsen er dermed adaptiv for å handtera ein akutt stressituasjon. Dersom denne responsen held fram over lengre periodar, er særleg kortisol helseskadeleg ved at immunforsvaret blir svekka.

Forskarar har funne ut at stamcellene som kontrollerer hud- og hårfarge blei fort øydelagde i mus som blei utsette for stress.

## Medisinsk omgrep
Stressomgrepet slik det blir brukt i dagens skulemedisin blei definert i 1936 av den ungarsk-austerriksk-kanadiske legen og biokjemikaren Hans Hugo Bruno Selye, ein spesialist i endokrinologi.

Han kalla det *General Adaptation Syndrome*, som er tilstanden som menneske og dyr kan koma inn i når dei blir utsette for ekstremt stressande omstende. Han påviste at den biologiske stresstilstanden utviklar seg i tre fasar. Stressreaksjonen blir den same, uansett om dei stressande omstenda er fysiske/kjemiske/biologiske eller om dei er sosiale/psykiske.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Stress|Stress]]» frå ,  den 16. november 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
Vinter-OL 2026

**Vinter-OL 2026** er dei 25. olympiske vinterleikane og blir avvikla frå 6. til 22. februar 2026. Dei italienske byane Milano og Cortina d'Ampezzo vart vald som vertsbyar i 2019.

## Referansar
Arnt Holm

**Arnt Gunerius Holm** () var ein norsk fiskehandlar, gardbrukar og politikar frå Bodin i Nordland.

Holm dreiv, i lag med faren, silde- og fiskehandel frå han 14 til 24 år. Etter den tid styrte han verksemda eigenhendig. I 1904 kjøpte han eit gardsbruk under Rønvik i Bodin og dreiv også dette.

Etter 14 år som varaordførar, var Holm ordførar i Bodin 1929-31. Omframt desse omboda var han medlem i rad med kommunale styre og råd. Perioden 1925-27 var han varamann til stortinget for Frisinna Venstre, møtte ei tid. Sidan fast stortingsmann tingbolken 1931-33, der han var medlem i Helsekomiteen. Til sist medlem i formannskapet i Bodin fram til han døydde.

## Kjelder
*Nordlandsposten, 13. november 1940
*''Stortinget 1931-1933''
Verdscuprenna i alpine greiner 1974 på Voss

**Verdscuprenna i alpine greiner 1974 på Voss** vart avvikla laurdag 2. og sundag 3. mars på Voss i Hordaland. Renna omfatta ei storslalåm-tevling og ei slalåm-tevling, begge for menn.

## Menn
### Storslalåm



Dato: 3. mars


### Slalåm



Dato: 4. mars


## Kjelder
*Bergens Arbeiderblad, 4. mars 1974
Verdscuprenna i alpine greiner 1970 på Voss

**Verdscuprenna i alpine greiner 1970 på Voss** vart avvikla dagane frå torsdag 12. til sundag 15. mars på Voss i Hordaland. Renna omfatta to storslalåm-tevlingar og to slalåm-tevlingar for kvinner og menn. Verdscuprenna var dei aller fyrste i sitt slag på Voss og dei tredje som fann stad i Noreg.

## Kvinner
### Storslalåm



Dato: 12. mars


### Slalåm



Dato: 14. mars


## Menn
### Storslalåm



Dato: 13. mars


### Slalåm



Dato: 15. mars


## Kjelder
*Bergens Arbeiderblad 13. mars 1970
*Bergens Arbeiderblad 15. mars 1970
Sequencer

**Sequencer** er eit verktøy eller programvare som kan spela inn, redigera eller spela av musikk ved å handsama note- og utføringsinformasjon i flere former, typisk CV/Gate, MIDI eller Open Sound Control. og ved nokre høve lyd- og automatiseringsdata for musikkarbeidsstasjonar (digital audio workstation, DAW) og pluginnar.

## Utvikling av sequencerar
Utviklinga av Musical Instrument Digital Interface (MIDI) på 1980-talet gav programmerarar høve til å laga programvare som lett kunne spela inn og spela av att sekvensar av notar som var framførte av musikarar eller programmerte. Etterkvart som teknologien utvikla seg vidare fekk sequencerar fleire funksjoner, som å kunne utføra fleirsporsinnspeling. Sequencerar som blir brukte til lydopptak blir kalla digitale lydarbeidsstasjonar (*digital audio workstation*, DAW).

Mange moderne sequencerar kan brukast til å styra virtuelle instrument som blir implementerte som programvarepluginnar. Dette gjer at musikarar kan erstatta dyre og uhandterlege synthesizerar med kvar sine programvaretypar.

I dag blir ordet *sequencer* ofte brukt til å skildra programvare. Men det finst framleis eigne sequencer-maskiner. Musikkarbeidsstasjonar (*music workstation*) har sine eige innebygde MIDI-sequencerar. Trommemaskinar og nokre eldre synthesizarar har sin eigen innebygde trinn-sequencer. Etterspurnaden etter eigne MIDI-sequencer-maskinar har gått markant tilbake på grunn av det større funksjonssettet til dei tilsvarande programvareversjonane deira.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Music sequencer|Music sequencer]]» frå ,  den 23. november 2025.*
Herøy ungdomsskule

## Året 2025
Herøy Ungdomsskule også kalt HU, er Ungdomskulen til alle som bur i Herøy med unntak av dei som går på Møre. Skulen var tidlegare Ytre Herøy Ungdomsskule (YHU), då var det kun dei som budde på ytre-sida av Herøybrua som gjekk på skule her (Resten gjekk i Indre (Stokksund)). Sammanslåinga skjedde sommaren 2025 som også førte til problem med skulekjøkken (les om skulekjøkkenet). 

## Valfag og andre Fasilitetar på skulen

#### Skulekjøkken
Elevane har tilgang til skulekjøkken i andre etasje på Tiande-bygget (Del av bygget med klasseromma til 10 klasse). På skulekjøkkenet er der fire kjøkkenøyer slik at ein kan ha fire forskjellige grupper. I skuleåret 25/26 var det så mange elevar som skulle ha Mat og Helse så 9C måtte ta Buss til kjøkkenet på Stoksund.

#### Naturfags-Lab
Også kalla Labben, her er det utstoppa dyr og eit plastikk skjelett, elevane og lærarane brukar labben når dei skal ha ekspriment eller har om tema som kemi. Labben ligg også i andre etasje på Tiandebygget, rett vedsidan av Skulekjøkkenet.

#### Musikkrom
Musikkrommet ligg i fyrste etasje på Tiandebygget. Det er litt større enn eit vanleg klasserom og har alt eit vanleg klasserom har i tillegg til instrument som piano, trommer og høgtalarar.

#### Kunst og Handverk
**Tekstil:** Tekstilrommet har rundt sju symaskiner det er litt an på om alle funkar, her er også eit stort stofflager.

**Kjeramikk:** Kjeramikk ligg rett vedsidan av Tekstil, men er mykkje mindre her er kun det nødvendige: To bord der elevane MÅ stå, vask, og eit skap med alt nødvendig.

**Sløyd:** Større rom med mange benkar, har eiget rom til verktøy for læraren og eit for matriale.

**Teiknesal:** Større enn eit klasseromm og med mange pultar, rommet brukast til planlegging av proskjekt (tekstil, kjeramikk) og som valfaget Design og Redesign. Her er og mange skap med maling, fargeblyantar og farga ark.

**Kantine:** Nede i kjellaren (underetasje) er her ei kantine som er dreve av valfag på 10 trinn, her er brettspel og julelys

**BlackBox**

Nede vedsidan av kantina er blackbox som brukast av dei som går scene og sal.

**Loftet**

På loftet på tiandebygget er eit stort ope rom kalla loftet. Det brukast til diverse valfag som friluftsliv og Arbeidslifsfag.

**Skule Biblioteket**

møteplass i andre-etasje som ein kan bruke i matfriminutta til å spele sjakk, der er også to grupperom.

**Holen**

Stor møteplass inne i fyrste-etasje som ein kan bruke i friminutta
Skeise-VM 2011 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 2011 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla laurdag 22. og sundag 23. januar i Heerenveen i Nederland. Meisterskapen var den 42. i sprint-firkamp. 72 utøvarar, 43 karar og 29 kvinner, deltok i meisterskapen.

Lee Kyu-hyuk frå Sør-Korea vart verdsmeister for fjerde gong. Han gjekk fortast av alle på begge 500-meterane. Laurdagen sigra Stefan Groothuis frå Nederland på 1000-meteren og om sundagen Shani Davis frå USA. Også Christine Nesbitt frå USA vart verdsmeister, ho var best av alle kvinnene på 1000 meter både laurdag og sundag. Tyske Jenny Wolf gjekk inn til bestetid på begge 500-meterane.

Dei tre norske deltakarane enda som nummer 21 Håvard Bøkko, 23 Hege Bøkko og 40 Even Johansen.

## Verdsmeisterskapen 2011 i skeise-sprint/Menn



Dato: 22./23. januar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 2011 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 22./23. januar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2011 World Sprint Speed Skating Championships|2011 World Sprint Speed Skating Championships]]» frå ,  den 24. november 2025.*
Berenike II av Egypt

**Berenike II** (267/266 f.Kr.-221 f.Kr.) var dotter av Magas av Kyrene og dronninga hans Apama II (i dagens Libya). Ho var kona til Ptolemaios III Euergetes, den tredje herskaren av ptolemeardynastiet i Egypt.

## Fyrste ekteskap
Ein gong rundt 249 f.Kr., kort tid etter at far hennar døydde, blei Berenike gift med Demetrios Kalos, «den kjekke», ein makedonsk prins. Etter at han kom til Kyrene blei han elskaren til mor hennar Apama. I ei dramatisk hending fekk Berenike den utru ektemannen drepen medan han var i soverommet til mor hennar, medan mora overlevde. Berenike hadde ingen barn med Demetrios.

## Andre ekteskap

Ho blei sidan gift med Ptolemaios III, og med han fekk ho følgjande born: Ptolemaios IV Filopator, Magas, Lysimakhos, Aleksander, Arsinoe III og Berenike.

Det er hevda at Berenike deltok i dei greske nemeiske leikane i tida mellom 245 og 241 f.Kr.. Ho skal òg ha konkurrert i dei olympiske leira på ein ukjend dato. Det er sannsynleg at ho ikkje deltok som aktiv utøver, men heller som sponsor.

Kort tid etter at ektemannen hennar Ptolemaios III døydde i 221 f.Kr. blei ho drepen på tilskunding frå sonen sin Ptolemaios IV, som ho truleg delte makta i riket med. Til trass for drapet, eller kanskje på grunn av det, blei det gjeven ut ei kongeleg forordning som skisserte ein kult for den nyleg guddommeleggjorte dronninga Berenike II. Forordninga tilsa at mannlege og kvinnelege songarar skulle syngja heile dagen framfor statuen av Berenike.

## Mytar
Medan mannen hennar var på ein militær ekspedisjon til Syria, ofra Berenike håret sitt til Afrodite for at han skulle koma trygt tilbake. Det blei plassert i tempelet for gudinna i Zefyriom i sørlege Anatolia. Håret skal på ukjent vis ha forsvunne. Den greske hoffastronomen Konon frå Samos skal ha forklart dette fenomenet ved å seia at det var frakta til himmelen og plassert blant stjernene. Denne forteljinga blei seinare parodiert i Alexander Pope sitt satiriske dikt *The Rape of the Lock* frå 1712. 

Namnet Berenikes hår, eller *Coma Berenices*, er blitt nytta på eit stjernebilde som minne om denne hendinga. Kallimakhos, ein diktar frå Kyrene, feira omforminga i eit dikt som berre nokre få linjer er att av. Dei blei omsette av den romerske diktaren Catullus.

Byen Euesperides blei grunnlagd på nytt av henne og fekk namn etter henne, Berenike (i moderne tid Benghazi). Asteroiden 653 Berenike, som blei oppdaga i 1907, har òg namn etter henne. Kvitmankehornfuglen (*Berenicornis comatus*) har òg namn til ære for håret hennar.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Berenike II av Egypt|Berenike II av Egypt]]» frå , den 24. november 2025.*  
*** oppgav denne kjelda:*
* Salmonson, Jessica Amanda (1991): *The Encyclopedia of Amazons*. Paragon House. ISBN 1-55778-420-5. s. 33.
Chico Bouchiki

**Chico Bouchikhi**, eigentleg **Jahloul** (eller **Djellolul**) **Bouchikhi** (), er ein fransk musikar og medgrunnleggjar av Gipsy Kings. Han blei i 2016 tildelt Æreslegionen av president François Hollande for sitt sosiale engasjement og for sitt bidrag til musikk og kultur i Frankrike og Middelhavsområdet.

## Gipsy Kings

Gipsy Kings blei etablerte av Bouchikhi og svograr hans frå Reyes-familien og deira tre syskenbarn frå Baliardo-familien. Han er gift med dottera til José Reyes, medlem av Gipsy Kings. Bouchikhi var 12 år gammal då han blei kjend med Reyes-familien, som budde i campingvogner i nabolaget der han voks opp i Arles. Bandet var relativt ukjent i mange år fram til 1986, då dei gjennom plateprodusenten Claude Martinez moderniserte lydbiletet (med elektrisk bassgitar, synthesizer og trommer) og slo gjennom med albumet *Gipsy Kings* (spelt inn i 1987, lansert året etter). Bouchikhi var til tider  talsperson for bandet, og fungerte som leiar. Musikken er ein virtuøs miks av romani-musikk, flamenco og rock/pop med innslag av arabisk songstil.
Bouchikhi skreiv hitlåten «Bamboléo» (1988) saman med andre medlemmar av bandet. Etter at han forlét Gipsy Kings, grunnla han Chico and the Gypsies og seinare The Original Gypsies. Han forlét Gipsy Kings i 1991 fordi han meinte dei hadde blitt for kommersielle. Bouchikhi gjekk til sak i Frankrike for å sikre seg retten til namnet, og i 1993 gjekk dei andre medlemmane til sak i Florida for å hindre Bouchikhi i å bruke namnet.

I løpet av karrieren har han opptrådt for framståande personar som Michael Douglas, Diego Maradona, Charles Aznavour, Helmut Kohl og Dalai Lama, og han er venn av Brigitte Bardot. Bardot bidrog til framgangen deira då dei fekk i oppdrag å spele på ein restaurant der ho feira fødselsdagen sin.

## Familie og aktivisme
Mora hans var av marokkansk opphav, og faren kom frå Algerie. Broren hans, Ahmed Bouchikhi, blei drepen av Mossad i den såkalla Lillehammer-saka sommaren 1973. I 1996 blei Chico Bouchikhi utnemnd til UNESCO-utsending for fred, og han har halde store konsertar i Israel saman med bandet sitt trass i drapet på broren. Han har spelt konsertar i Israel og på Vestbreidda med ønskje om å fremje fred og toleranse. «If there is a concert for peace then yes, I would go back to Israel without any hesitation,» uttalte han til *[[The Independent]]* i 2014. Ved markeringa av Oslo-avtalen i 1994 spelte han for og helsa på Shimon Peres og Yasir Arafat. Peres, Arafat og arrangørane visste ikkje at broren til Bouchikhi var eit offer i striden mellom Israel og palestinarane. Bouchikhi har fordømt framveksten av høgreorientert vald i Europa, der romfolk og innvandrarar blir gjorde til syndebukkar. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Chico Bouchiki|Chico Bouchiki]]» frå ,  den 24. november 2025.*
Skeise-VM 2012 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 2012 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla laurdag 28. og sundag 29. januar i Calgary i Canada. Meisterskapen var den 43. i sprint-firkamp. 61 utøvarar, 34 karar og 27 kvinner, deltok i meisterskapen.

Stefan Groothuis frå Nederland og Yu Jing frå Kina vart verdsmeistrar, begge for fyrste gong. Sørkoreanske Lee Kyu-hyuk sigra på den fyrste 500-meteren og japanske Jōji Katō på den andre. Shani Davis frå USA vann 1000 m om laurdagen, Groothuis om sundagen. Kinesiske Yu vann begge 500-meterane, sundagen sette ho verdsrekord med tida 36,94 sekund. Ho sette også verdsrekord i sprint-firkamp samanlagt og slo Christine Nesbitt frå USA med totalt 0,02 tidspoeng. Laurdagen forbetra Nesbitt verdsrekorden på 1000 meter til 1.12,68, ho vann distansen også sundagen.

Dei to norske deltakarane enda som nummer 20 Espen Hvammen og 29 Håvard Holmefjord Lorentzen.

## Verdsmeisterskapen 2012 i skeise-sprint/Menn



Dato: 28./29. januar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 2012 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 28./29. januar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2012 World Sprint Speed Skating Championships|2012 World Sprint Speed Skating Championships]]» frå ,  den 25. november 2025.*
Sisikar

**Sisikar** (*Spinus*) er ei biologisk slekt med 20 artar i finkefamilien (Fringillidae). Nesten alle har leveområdet sitt i Amerika. 
Namnet «sisik» kjem opphavleg frå vestslavisk og vart lånt inn i mellomnedertysk (sīsek) og derfrå til norsk.
*Spinus* er frå gresk *spinos* og brukt av mellom anna Aristophanes om ein ukjent fugl.

Ein art utanfor slekta *Spinus* har òg namneleddet «-sisik» på norsk, dette er gråsisik (*Acanthis*).

## Skildring

Sisikar er små til mellomstore finkar med som regel korte, kraftige og kjegleforma nebb. Kroppslengda varierer frå 9 til 14 centimeter, og kroppsvekta ligg mellom 10 og 20 gram. Den minste arten er småstillits *S. psaltria*, den største kan vere tjukknebbsisik *S. crassirostris*.
Fjørdrakta er ofte påfallande fargerik, men syner stor variasjon innan slekta. Mange artar syner eit iaugefallande gult vengband i flukt. Typisk er hannfuglar  dominert av klår gult til olivengrønt, svart og grått. Unntaka er raudsisiken *S. cucullatus* med klår lysraud fjørdrakt og utan gult, samt svartsisik *S. atratus* som berre har gult i bakkropp og nokre fjører i venger og hale, men er elles svart. Andre unnatak er dei meir diskrete grønsisik *S. spinus* og stripesisik *S. pinus* med gulgrøne tonar på oversida og gråleg stripete underside.

Alle artar har i varierande grad synleg kjønnsdimorfisme i fjørdrakta, der hoene som regel er mindre iaugefallande enn hannar. 

Songen hjå mange artar er ofte kvitrande, knitrande eller pipande.

### Leveområde og næring
Ein finn 18 sisikartar i Amerika, 15 av dei lever i den neotropiske regionen.
Den einaste europeiske arten i *Spinus* er den vidt utbreidde grønsisiken som òg finst i Noreg. Den andre arten utanfor Amerika er tibetsisiken.

Mange artar i slekta lever i halvopen skog, men nokre utnyttar òg savannar, ope krattlandskap, plantar, hagar og parkar. Sisikar finst praktisk talt i alle høgder, paramosisik *S. spinescens* opp til 4100 meter over havnivå i Colombia.

Hovudføda for dei fleste artane er frø og knoppar, men annan planteføde blir òg nytta som næringskjelder. Mange artar tar tidvis i tillegg insekt. 

## Artsoversyn

Brasilsisik er ein sårbar art (VU), raudsisik er sterkt truga (EN, Verdas naturvernunion IUCN reknar dei andre artane i slekta å vere livskraftige (LC). 

Medlemmer av *Spinus* i rekkjefølgje etter AviList v2025: med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*: 

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer dels på «[[:de:Zeisige|Zeisige]]» frå , den 25. november 2025*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Skeise-VM 2013 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 2013 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla laurdag 26. og sundag 27. januar i Salt Lake City i USA. Meisterskapen var den 44. i sprint-firkamp. 69 utøvarar, 36 karar og 33 kvinner, deltok i meisterskapen.

Michel Mulder frå Nederland og Heather Richardson frå USA vart verdsmeistrar, begge for fyrste gong. Richardson vann også den avsluttande 1000-meteren. Elles på kvinnesida sigra kinesiske Yu Jing på den fyrste 500-meteren og sørkoreanske Lee Sang-hwa på den andre, medan Christine Nesbitt frå USA vann 1000 meter om laurdagen. Japanske Jōji Katō var bestemann på begge 500-meterane, det same var nederlendaren Hein Otterspeer på dei to 1000-meterane.

Dei tre norske deltakarane enda som nummer 25 Espen Hvammen, 29 Christoffer Rukke og 31 Hanne Haugland.

## Verdsmeisterskapen 2013 i skeise-sprint/Menn



Dato: 26./27. januar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 2013 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 26./27. januar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2013 World Sprint Speed Skating Championships|2013 World Sprint Speed Skating Championships]]» frå ,  den 26. november 2025.*
Verdscuprennet i alpine greiner 1981 på Voss

**Verdscuprennet i alpine greiner 1981 på Voss** vart avvikla onsdag 11. februar på Voss i Hordaland. Rennet omfatta ei storslalåm-tevling for menn.

### Storslalåm



Dato: 11. februar


## Kjelder
*Bergens Arbeiderblad 12. februar 1981
Verdscuprennet i alpine greiner 1981 i Bærum

**Verdscuprennet i alpine greiner 1981 i Bærum** vart avvikla sundag 8. februar i Kirkerudbakken. Rennet omfatta ei slalåm-tevling for menn.

## Menn
### Slalåm



Dato: 8. februar


## Kjelder
*Arbeiderbladet 9. februar 1981
Skeise-VM 2014 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 2014 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla laurdag 18. og sundag 19. januar i Nagano i Japan. Meisterskapen var den 45. i sprint-firkamp. 50 utøvarar, 26 karar og 24 kvinner, deltok i meisterskapen.

Michel Mulder frå Nederland vart verdsmeister for andre gong i rad. Han var også bestemann på dei to 500-meterane, medan Denis Kuzin frå Kasakhstan sigra på den fyrste 1000-meteren og Shani Davis frå USA på den andre. Også Yu Jing frå Kina vart verdsmeister for andre gong, ho òg gjekk i mål til bestetider på dei to 500-meterane. Landskvinna Zhang Hong vann 1000 meter om laurdagen og Heather Richardson frå USA vann 1000 meter om sundagen.

Dei tre norske deltakarane enda som nummer 17 Espen Hvammen, 19 Christoffer Rukke og 22 Hege Bøkko.

## Verdsmeisterskapen 2014 i skeise-sprint/Menn



Dato: 18./19. januar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 2014 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 18./19. januar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2014 World Sprint Speed Skating Championships|2014 World Sprint Speed Skating Championships]]» frå ,  den 27. november 2025.*
Lydia frå Tyatira

**Lydia frå Tyatira** er ei kvinne i Det nye testamentet som var den fyrste kristne som blei omvend av apostelen Paulus, blir kalla den første europearen som omvende seg til kristendommen. Ho er sett på som ein helgen av fleire kristne trusretningar, og blir rekna som ein vernehelgen for fargarar og produsentar av tekstilfargar.

Lydia kan ha vore av gresk opphav. Ho var frå Tyatira, søraust for Pergamon, og budde i Filippi, der ho hadde ei vellukka verksemd som farga purpurtøy. Namnet «Lydia» kan visa til staden ho kom frå, sidan Tyatira låg i provinsen Lydia.

Ifølgje Apostelgjerningane viste ho gjestmilde til apostelen Paulus då han kom gjennom området:

:Der var det ei kvinne frå Tyatira som heitte Lydia og handla med purpurtøy. Ho var ei av dei som dyrka Gud. Ho høyrde på oss, og Herren opna hjartet hennar så ho tok til seg det Paulus sa. Då ho og heile huslyden hennar var døypte, bad ho oss til seg og sa: «Så sant de held meg for ei kvinne som trur på Herren, så kom heim til meg og bli der.» Og ho overtala oss til det.

Etter at Paulus og Silas var blitt fengsla og piska for å ha skapt «uro i byen», drog dei til Lydia sin heim.

Fordi desse hendingane fann stad i område som no blir rekna som del av Europa, blir Lydia kalla den fyrste europeiske kristne konvertitten.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Lydia från Thyatira|Lydia från Thyatira]]» frå ,  den 27. november 2025.*
Paramosisik

**Paramosisik** (*Spinus spinescens*) er ein art av sisikslekta i finkefamilien (Fringillidae). Arten finst i Ecuador, Colombia og Venezuela med utbreiing langs Andes og andre fjellområde i kratt ved skoggrensa eller høgare i páramo økosystem.

## Skildring

Paramosisiken er ein liten grøn- og gultona fink med omtrent same storleik som den minste i slekta, småstillits (*Spinus psaltria*). Total kroppslengd er 9–11 cm, og ei vekt på rundt 11,5 gram.

Han har mørkgrøn overside med svarte og gule teikningar på venger og stjert. Den vaksne hannen har ei karakteristisk svart hette. Hoa manglar svart hette og ho er generelt mattare og meir olivenfarga, med kvitt frå buken til dei nedste stjertdekkfjørene. 

Ropet til paramosisiken er eit typisk gullfinkliknande *tswee* eller liknande variantar, ofte gjeve i flukt. Songen er ein livleg og springande serie av høgfrekvente tonar, ispedd ei rullande trille.

### Utbreiing og habitat

Nominatforma finst i kystfjella i Aragua i Nord-Venezuela, i Andesfjella i Vest-Venezuela, i Serranía del Perijá langs grensa mellom Colombia og Venezuela og i Sierra Nevada de Santa Marta i Nord-Colombia. 
*S. s. nigricauda* lever i vestleg og sentrale Andes i Vest-Colombia, sør til provinsen Carchi i nordlege Ecuador.

Paramosisiken er vanleg til lokalt vanleg i leveområda sine. Han finst i subtropiske soner og i páramo økosystema i dei nordlege Andesfjella. Vanleg høgdeutbreiing er 1&nbsp;800–4&nbsp;100 moh., men arten kan stundom gå ned til 1&nbsp;500 moh. i Colombia. Han held til i krattskog eller låge buskfelt ved  tåkeskog eller dvergskog, eller langs skogkantar.  

Paramosisiken blir som regel observert i par eller små flokkar på opptil 20 individ, stundom blanda med andre finkeartar, til dømes hettesisik i Nord-Ecuador. Han sit ofte i trekronene, men søkjer som oftast føda på eller nær bakken. Paramosisiken et ei rekkje plantefrø, men har særleg forkjærleik for frø og blomstrar frå slekta *[[Espeletia]]*.

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer dels på «[[:en:Andean siskin|Andean siskin]]» frå , den 27. november 2025*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff

* 
*
Skeise-VM 2015 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 2015 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla laurdag 28. februar og 1. mars i Astana i Kasakhstan. Meisterskapen var den 46. i sprint-firkamp. 59 utøvarar, 32 karar og 27 kvinner, deltok i meisterskapen.

Verdsmeister Pavel Kulizjnikov frå Russland vann begge 500-meterane og den avsluttande 1000-meteren. Nederlandske Hein Otterspeer sigra på den fyrste 1000-meteren. I kvinneklassa triumferte Brittany Bowe frå USA i alle fire tevlingane og vart verdsmeister med stor margin til nummer 2.

Dei tre norske deltakarane enda som nummer 5 Espen Hvammen, 13 Håvard Holmefjord Lorentzen og 18 Hege Bøkko.

## Verdsmeisterskapen 2015 i skeise-sprint/Menn



Dato: 28. februar/1. mars

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 2015 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 28. februar/1. mars

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 2015|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 2015]]» frå ,  den 28. november 2025.*
Dejbjergvognene

**Dejbjergvognene** er to danske trevogner frå jernalderen med ornamenterte bronsebeslag. Dei blei funne i høvesvis 1881 og 1883 under torvgraving i Præstemosen ved Skjern i Vestjylland. Vognene blei gravne ut av arkeologen Henry Petersen, som i 1888 gav ut boka *Vognfundene i Dejbjærg Præstegaardsmose ved Ringkjøbing* om om funna. Vognene er daterte til kring 100 f.Kr.

Vognene har truleg vore praktkjøretøya til ein stormann i førromersk jernalder. Jernet i vognkassene er av bergmalm frå Sentral-Europa og er truleg framstilt av keltiske handverkarar der. Hjula er blitt reparerte i Danmark med dansk myrmalm til felgbanda. Den store mengda bronseornamentikk gjer vognene svært uvanlege.

I dag er vognene stilte ut på Nationalmuseet i København. Dejbjerg Jernalder, eit museum under Ringkøbing Fjord Museer, har ein kopi av Dejbjerkvogn I, som er den enklaste av dei to.

På funnstaden er det reist ein minnestein.

## Galleri

File:Dejbjergvognen (6890574549) (2).jpg|Dejbjergvogna før nyopstilling i 1930-åra.
File:Dejbjergvognen (6890574377) (2).jpg|Dejbjergvogna i 1930-åra.
File:Dejbjerg wagon, Nationalmuseet Copenhagen.jpg|Dejbjergvogna stilt ut i 2011.
File:Beslag-med-maske-fra-Dejbjergvognen DO-13834 2000.jpg|Beslag med maske frå Dejbjergvogna.


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Dejbjergvognene|Dejbjergvognene]]» frå ,  den 28. november 2025.*
Claes Neeb

**Claes Neeb** () var ein norsk gitarist, komponist og plateprodusent.

## Karriere
Neeb var ein særs anerkjend fingerspelgitarist og var også annrkjend av Chet Atkins. Chet sa: «Claes is a good friend and among the very best guitar players of this style in the world today. He is definetely a certified guitar player.» Han vart invitert til Atkins hus i Nashville der Neeb lærte frå seg arrangementet sitt av Fanitullen. Denne spelte Atkins inn og gav ut som «Norwegian Mountain Song» på albumet sitt *Read My Licks* frå 1994.

Han gav ut fleire album og produserte også musikk for andre. I 2013 gav han ut ut albumet *Active Hands*. Her speler han saman med Tommy Emmanuel, Richard Smith, Pat Bergeson, Muriel Anderson, John Knowles, Muriel Anderson, Emil Ernebro og fleire.

Neeb var frå Halden og var viktig for musikkmiljøet der. Han var også ein mentor og inspirasjonskjelde for unge folk i området. Han var også produsent og komponist. Han har mellom anna produsert for Scotty Moore, Anita Hegerland, Henning Kvitnes og Rodney C. Riley.

I Noreg var Claes den største eksponenten for «finger-picking»-gitarspel. Ein annan stor musikar innan denne stilen i Noreg er Øystein Sunde.

## Diskografi

### Album

* Gospels the Guitar Country Way (Gospel Center 1978)
* Ain’t No Train Here Bound For Nashville (New Noise 1980)
* Fingerstyle Guitar Picker (Mariann 1981)
* There’s More to Music Than Rock ’n’ Roll (Clan Recorders 1984)
* For You Once More (Belle Meade Records, Nashville 1994)
* Christmas Greetings /with Fay Sanansang (Rock Records 1998)
* Active Hands - Claes Neeb & Friends (MHO 2013)

### Singlar

* Sangen Om Fantasiland / Sangen Om Østfold - Bruno Skogmann, Claes Neeb (Clan Records 1984)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Claes Neeb|Claes Neeb]]» frå , den 29. november 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* Youtubekanal
Skeise-VM 2016 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 2016 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla laurdag 27. og sundag 28. februar i Seoul i Sør-Korea. Meisterskapen var den 47. i sprint-firkamp. 60 utøvarar, 31 karar og 29 kvinner, deltok i meisterskapen.

Tittelforsvararane Pavel Kulizjnikov frå Russland og Brittany Bowe frå USA vart begge verdsmeister for andre året i rad. Kulizjnikov var bestemann på dei to 500-meterane, medan Bowe vann begge løpa om sundagen. Nederlendaren Kjeld Nuis gjekk inn til siger på begge 1000-meterane. I kvinneklassa vann kinesiske Zhang Hong 500 meter og nederlanske Jorien ter Mors 1000 meter om laurdagen.

Dei seks norske deltakarane enda som nummer 15 Espen Hvammen, 15 Hege Bøkko, 22 Håvard Holmefjord Lorentzen, 26 Martine Ripsrud, 29 Ellen Bjertnes, 30 Christoffer Rukke.

## Verdsmeisterskapen 2016 i skeise-sprint/Menn



Dato: 27./28. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 2016 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 27./28. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 2016|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 2016]]» frå ,  den 29. november 2025.*
Elektroakustisk musikk

**Elektroakustisk musikk** er ei form for moderne kunstmusikk med røter i det avantgardistiske, eksperimentelle musikkmiljøet i etterkrigstida. Forma oppstod rundt midten av 1900-talet, sterkt påverka av utviklinga av kringkastings- og opptaksteknologi. Komponistane brukte innspelingsteknologi og lydsignalhandsaming for å manipulera klangfargene i akustiske lyder i skapinga av musikkstykke. Fokus er på klang og tekstur framfor tradisjonell melodi og harmoni. Forma blir ofte brukt i konsertinstallasjonar, lydkunst og eksperimentell musikk, og blir gjerne framført via høgtalarar, ikkje nødvendigvis med levande musikarar.

Frå 1950-talet blei det eksperimentert med såkalla konkret musikk, som er nemninga på musikalske komposisjonar med utgangspunkt i opptak av naturlege lydar som blei omarbeidde elektronisk og sette inn i musikalske samanhengar der lyden får ei sjølvstendig verdi. I meir eller mindre omarbeidd form kan musikken vekka heilt andre assosiasjonar enn lyden gjorde i utgangspunktet.

I Köln var elektronische musikk, som blei lansert i 1949-51 av komponisten Herbert Eimert og fysikaren Werner Meyer-Eppler, utelukkande basert på elektronisk genererte (syntetiske) lydar, særleg sinusbølgjer. Byrjinga på utviklinga av elektronisk musikk kan spores tilbake til oppfinninga av radiorøyret i 1906. Musikken kunne spelast inn og framførast gjennom høgtalarar, utan ein menneskeleg utøvar.

Den moderne elektroakustiske musikken har sameint to historiske retningar som tidlegare stod i kontrast til kvarandre – franske Pierre Schaeffer sin konkrete musikk med opptak av ekte lydar omarbeidde og sett saman til musikk og tyske Herbert Eimert, som utvikla elektronisk musikk.

I Noreg blir Arne Nordheim (1931-2010) rekna som pioneren innan musikksjangeren. Av andre norske namn kan ein nemna Kåre Kolberg (1936-2014), John Persen (1941-2014), Åse Hedstrøm (f. 1950), Kjell Samkopf (f. 1952), Ragnhild Berstad (f. 1956), Rune Rebne (f. 1961), Arnt Håkon Ånesen (f. 1977), Agnes Ida Pettersen (f. 1981), Adrian Clemens Di Ruscio (f. 1981), Kristin Bolstad (f. 1981) og Eric Skytterholm Egan (f. 1983).

Notam, norsk senter for teknologi i musikk og kunst, blei skipa i 1992 og arbeider med utvikling og nyskapande bruk av teknologi i musikk, òg innan elektroakustisk musikk.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Elektroakustisk musikk|Elektroakustisk musikk]]» frå , den 29. november 2025.*
Vår samtid

**Vår samtid** var eit norsk tidsskrift med aktuell orientering for skoleungdom, på nynorsk. Det kom ut frå 1965 til 1982, i Oslo, på Det Norske Samlaget. Tidsskriftet byrja utgjevinga med årgang 1 i året 1965, med nr. 1 (september) 1965. Siste utgåve var nr. 4/5 (april/mai) 1982, i årgang 18.

## Kjelder
Kamila Beregszásziová

**Kamila Beregszásziová** () er ein tidlegare slovakisk fotballspelar. Ho spela som angripar for kvinneklubben Olympia Košice og for det slovakiske kvinnelandslaget frå 1996 til 2001.

## Klubbkarriere
Beregszásziová spela heile seniorkarrieren sin for Olympia Košice mellom 1995 og 2001. I den slovakiske toppdivisjonen skåra ho 131 mål på 120 seriekampar.

Ved sida av fotballen studerte ho ved Det tekniske universitetet i Košice.

## Landslagskarriere
Beregszásziová debuterte for A-landslaget til Slovakia den 14. august 1996 i ein EM-kvalifiseringskamp mot Finland.

Ho spela totalt 32 landskampar og skåra 18 mål.

I kvalifiseringa til VM 2003 skåra ho fire mål i Slovakias 7–0-siger mot Bosnia-Hercegovina.

## Heider
I 2001 vart Beregszásziová nummer 20 i *FIFA Women’s World Player of the Year*.
Avrøystinga i 2001 var den første historiske verdsomspennande FIFA-kåringa som utelukkande var retta mot kvinnefotball.

## Statistikk

## Kjelder
Skeise-VM 2017 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 2017 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla laurdag 25. og sundag 26. februar i Calgary i Canada. Meisterskapen var den 48. i sprint-firkamp. 56 utøvarar, likt fordelt kar og kvinne, deltok i meisterskapen.

Kai Verbij frå Nederland og Nao Kadira frå Japan vart begge verdsmeister for fyrste gong. Nederlendarane Ronald Mulder og Kjeld Nuis vann to distanseløp kvar, Mulder på 500 meter og Nuis på 1000 m. I kvinneklassa sigra Kodaira i dei fyrste tre løpa, medan Heather Bergsma frå USA vann den avsluttande 1000-meteren.

Dei fire norske deltakarane enda som nummer 2 Håvard Holmefjord Lorentzen, 5 Hege Bøkko, 17 Espen Hvammen og 20 Martine Ripsrud.

## Verdsmeisterskapen 2017 i skeise-sprint/Menn



Dato: 25./26. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 2017 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 25./26. februar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 2017|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 2017]]» frå ,  den 30. november 2025.*
Tintinnabulum

**Tintinnabulum** er eit lita klokke, ofte montert på toppen av ein stav og plassert i ein katolsk basilika for å visa bandet mellom kyrkja og paven. Ho blir boren framfor prestane i prosesjonar ved særskilde høve. 
Tintinnabulum er eit av tre fysiske teikn for å visa at ei kyrkje er ein mindre basilika. Dei andre to teikna er umbraculum (conopaeum) og ei framsyning av pavesymbolet.


Saint-Pol-de-Léon (29) Basilique-Cathédrale Tintinnabulum.JPG|Tintinnabulum i Cathédrale Saint-Paul-Aurélien i Saint-Pol-de-Léon.
Domrémy-la-Pucelle (88) Basilique du Bois Chenu - Tintinnabulum.jpg|Tintinnabulum i Basilique du Bois Chenu i Vosges.
The_tintinnabulum_of_the_basilica.jpg|Tintinnabulum i Heilage blod-basilikaen i Brugge.
Procession of the Precious Blood of Jesus Christ-Bruges; het conopeum.JPG|Prosesjon med dei tre basililka-symbola i Brugge.
Dole (39) Basilique Notre-Dame - Intérieur - Tintinnabulum.jpg|Tintinnabulum i Collégiale Notre-Dame de Dole i Jura.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Tintinnabulum|Tintinnabulum]]» frå , og «[[:en:Tintinnabulum|Tintinnabulum]]» frå  den 30. november 2025.*
Aki

***Blighia sapida*** eller **aki** (engelsk *ackee*) er ein art i lønnefamilien, skildra av Koenig. Han har ei epleliknande frukt som blant anna blir brukt i jamaikansk matlaging.

## Biologi og historie
*'Blighia sapida* tilhøyrer slekta *Blighia* i lønnefamilien. Han har ingen underartar i Catalogue of Life.

Planten veks vilt i Vest-Afrika, og er blitt dyrka i Karibia sidan 1778.

## Bruk og toksisitet
Akifrukta er ein del av den jamaicanske nasjonalretten *Ackee and Saltfish*. (der «saltfish» blant anna kan visa til torsk). Som umogen er fruktene sterkt giftige, og dei store svarte frøa er alltid giftige. Det einaste som er trygt å eta er frøkappa rundt frøa; frøkappa inneheld ikkje det sterkt brekningsfremkallande stoffet hypoglycin. Forgifting med dette stoffet kan vera dødeleg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Blighia sapida|Blighia sapida]]» frå ,  den 30. november 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Minnie Hauk

**Amalia Mignon Hauck** (), kjend som **Minnie Hauk**, var ein amerikansk operasongar som song dramatisk sopran og seinare mezzosopran.

## Bakgrunn
Hauk blei fødd i New York City den 16. november 1851 som det einaste barnet til den tyske innvandraren Francis Hauck og den amerikanske kona hans. Kort tid etter at Minnie var fødd flytta familien Hauck til Providence i Rhode Island, og deretter, i 185, til Sumner i Kansas. Det gjekk seinare eit feilaktig rykte om at Hauk var dottera til finansmannen Leonard Jerome, som var ein sterk tilhengjar av opera.

## Karriere

I 1865 byrja Hauk å studere vokal med Achille Errani, som sikra henne ein plass i den italienske opera-kompanjen Max Maretzek. Då ho var fjorten år hadde ho debuten sin som operasongar i Brooklyn som Amina i *[[La sonnambula]]* av Meyerbeer. Ein månad seinare, i november 1866, debuterte ho i New York som Prascovia i *[[L'étoile du nord]]* av same komponist. I den amerikanske premieren av Gounod sin opera *[[Roméo et Juliette]]* den 15. november 1867 song ho Juliette.

Hauk song i Europa for fyrste gong på Covent Garden i London den 26. oktober 1868. Ho debuterte i Paris i 1869. Sopranen song så i italiensk og tysk opera ved Grand Opera i Wien (1870-1874) og andre lokale i Europa. Hauk tolka tittelrolla i *[[Carmen]]*, den tidlegare mislykka operaen til Georges Bizet, på ein ny intensiv måte for fyrste gong den 2. januar 1878 i Brussel. Dette var ein suksess som førte til at operaen fekk langvarig kjennskap. Ho spelte deretter rolla ved dei britiske og amerikanske premierane på operaen i 1878. Hauk spelte *[[Manon av Jules Massenet|Manon]]* på den amerikanske premieren i 1885. Stemmen hennar utvikla seg til ein mezzosoprano med stor styrke og djupne. Hauk slutta å gjera intensive opera-turnear ved slutten av 1893. Ho hadde eit enormt repertoar som omfatta rundt hundre roller, og ho song Carmen på fire språk.

## Seinare liv og død
I 1878 gifta Hauk seg med den austerriksk-amerikanske forfattaren og reisande Ernst von Hesse-Wartegg. Hauk tapte mykje av formuen sin under fyrste verdskrigen. I 1920 skal ho ha vore fattig og nesten blind. Ho døydde heime nær Lucerne i Sveits i 1929.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Minnie Hauk|Minnie Hauk]]» frå , den 30. november 2025.*  
*** oppgav desse kjeldene:*

* Edward T. James, Janet Wilson James, Paul S. Boyer, *Notable American women, 1607–1950*. Radcliffe College, 1971.
* 
* Andreas Dutz og Elisabeth Dutz: *Ernst von Hesse-Wartegg. Reiseschriftsteller, Wissenschaftler, Lebemann.* Böhlau-Verlag, Wien 2017.