open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bel Canto

:*Sjå òg musikkomgrepet [[bel canto]]*
**Bel Canto** er ei musikkgruppe frå Tromsø.

Bel Canto vart starta i 1985 av Nils Johansen, Anneli Drecker, og Geir Jenssen. Gruppa drog ut av landet for å få platekontrakt, og fekk napp hos belgiske Crammed Discs. Dei første utgjevingane kom ut med bandnamnet Bel Kanto i Noreg for å unngå samanblanding med koret Bel Canto. Gruppa samarbeidde blant andre med Erik Meyn på låten «Kiss of spring».

Gruppa var eit av dei første i Noreg til å nytte datamaskiner som eit hovudelement i musikken, både i studio og på konsertar. Nils Johansen kjøpte det engelske datamaskinbaserte UMI-systemet frå vartfirmaet Umusic i London og enda med same komposisjonsverktøy som Vince Clarke (Depeche Mode, Yazoo, Erasure) og mange andre kjende engelske musikarar på åttitalet. Geir Jenssen vart den første i Noreg som brukte det eksotiske systemet Yamaha CX 5 live, og Bel Canto heldt fram å vere svært oppdaterte på teknologi. Seinare innførte Bel Canto andre musikalske element i musikken, først og fremst på grunn av multiinstrumentalisten Nils Johansen, som speler bass, gitar, fløyte, mandolin og ei rekke andre instrument, ved sida av å ha hatt fiolin som hovudinstrument frå han var barn.

Geir Jenssen forlét bandet før *Shimmering, Warm & Bright*, og er blant anna kjend for solo-prosjekta Bleep og Biosphere.

Albumet Magic Box var planlagt som den internasjonalen gjennombrotet, men sjølv om førstesingelen gjorde det skarpt på dei amerikanske danselistene, vart Bel Canto aldri noko meir enn eit middels stort band utanfor Noreg.

For albumet *Shimmering, Warm & Bright* vann bandet Spellemannprisen 1992 i klassa pop. For *Magic Box* vann dei klassene gruppe og dance/techno under Spellemannprisen 1996.

Bel Canto eksisterer framleis i 2007 med Anneli Drecker og Nils Johansen som faste medlemer og med perkusjonisten Andreas Eriksen som ein tredje medlem. Både Anneli Drecker og Nils Johansen gjer musikkprosjekt ved sida av å halde liv i Bel Canto; Drecker med stadige soloprosjekt og samarbeid med andre artistar og kunstinstitusjonar (teater/film) og Nils Johansen gjennom medlemskapen sin i gruppa Vajas.

## Plater
* 1987 White-Out Conditions, Crammed Discs/WEA
* 1990 Birds of Passage, Crammed Discs/WEA
* 1992 Shimmering, Warm & Bright, Dali
* 1996 Magic Box, Atlantic
* 1998 Rush, EMI Norway
* 1999 Images, EMI Norway
* 2001 Retrospect (best of), WEA (førsteopplag med bonus-CD med sjeldent materiale)
* 2003 Dorothy's Victory, EMI

## Bakgrunnsstoff
* Bel Canto offisiell side
* Bel Canto på MySpace.com
* Anneli Drecker sin nettstad
* Anneli Drecker på MySpace.com
* Nils Johansen i sitt andre band Vajas - MySpace.com

## Kjelde
Omsett frå Bokmålswikipedia 29.10.07
Bentsjordgodset

Bentsjordgodset er namnet på den søre delen av det såkalla Tromsøgodset. Tromsøgodset er kort sagt kongen sine eigedomar i Tromsø futedømme, som alle vart selt i 1666 av kong Fredrik III til Joachim Irgens, ein hollending som mellom anna dreiv bergverk på Røros. Bentsjordgodset fekk namnet sitt fordi denne delen av det store jordegodset var i familien Moursunds eige frå 1783, og familien hadde hovudsetet sitt på Bentsjord i Malangen. Rundt år 1900 var jorda stort sett selt til dei forskjellige oppsittarane, og godset var dermed oppløyst.

## Kjelde
Omsett frå Wikipedia på bokmål 29.10.07
Bydelar i Tromsø

**[[Tromsø]]** er ikkje delt opp i administrative bydelar. Det finst likevel fleire lokale bydelsråd som har ein slags halvoffisiell status. Bydelsråda er ikkje oppretta av kommunen men av befolkninga i den aktuelle bydelen, og medlemmane er gjerne valde inn frå velforeningar, idrettslag o.l. Dei definerer sjølv grensene sine og dekker ikkje heile byen. Bydelane i Tromsø er derfor i hovudsak namn som blir brukt av folk utan administrativ overbygging.

Liste over bydelsråd i Tromsø (frå Tromsø kommune) 

## Liste over bydelar i [[Tromsø]]

### [[Tromsøya]]
* Sentrum
* Alfheim
* Bjerkaker
* Sorgenfri
* Fagereng
* Elverhøy
* Holt
* Myreng
* Storskogen
* Norrøna
* Håpet
* Mortensnes
* Breivika
* Gimle
* Stakkevollan
* Skattøra
* Hamna
* Bjørnebekken

### Fastlandet
* Solligård
* Gammelgård
* Reinen
* Tromsdalen
* Tomasjord
* Lunheim
* Kroken

### [[Kvaløya]]
* Åsland
* Storelva
* Kvaløysletta
* Slettaelva
Asbjørn Dybwad

**Asbjørn Dybwad** (fødd 1924 i Tromsø, død 1973) var ein norsk forsikringsagent, forfattar, målar og radiokåsør. Han arbeidde ei tid som forsikringsagent, og det gav han eit innblikk i nord-norske forteljingar som han hugsa og bygde vidare på i bøkene og kåseria sine. Dybwad har av Arthur Arntzen vore karakterisert som «storlygar» i positiv forstand. På 1960-talet var han fast i radioprogrammet «Søndagsposten». Han var med på etableringa av Nordnorsk Forfatterlag. 

Han blei heidra av Humorfestivalen i Tromsø i 2007, der han blei profilert ved at dei forskjellige aktørane på festivalen skulle tolke humoren hans som eit av innslaga sine. 

## Bibliografi
* *Kraftkost og andre historia*, Tromsø Bokhandels forlag (1964) og Samlaget (1990)
* *Møljekalas*, Tromsø Bokhandels forlag (1966) og Samlaget (1988) 
* *Hemmel og hav*, Tromsø Bokhandels forlag (1972), også i oppsetning med Hålogaland Teater (2001)
* *De skinnhelliges samfunn*, roman, Dreyer forlag (1973) omslag av Karl Erik Harr
* *Samlede skrøner*, Angelica forlag 	(2000), (*Kraftkost*, *Møljekalas* og *Hemmel og Hav* i en utgivelse) illustrert av Ulf Dreyer og Dagfinn Bakke
Hålogaland teater

**Hålogaland Teater** er eit regionteater for Nord-Noreg. Teateret vart etablert i 1971 som det første regionteateret i Noreg og det første profesjonelle teateret i Nord-Noreg. Det starta verksemda si 15. august 1971.

Læraren, forfattaren og kulturpersonlegdomen Lars Berg kjempa heile livet sitt for eit nordnorsk teater. Nordnorsk mål på nordnorsk scene var Lars Bergs kongstanke – det skulle vise seg at pionergruppa som tok fatt på oppgåva i 1971 ikkje slo igjennom hos det nordnorske publikumet før dei tok nordnorsk dialekt i bruk på scena. Sida har nordnorsk prega alle teateret framsyningane sine fram til i dag.

Opphavleg hadde ein teateroppsettingar i heile Nord-Noreg, men etter starten av Nordland Teater fokuserer teateret hovudsakleg på oppsettingar i Troms og Finnmark. Hovudsetet ligg i Tromsø, der Hålogaland Teater tok i bruk sitt eige teaterbygg den 4. november 2005. Teateret hadde  per 21. februar 2006 over 50 tilsette.

## Teatersjefar
* 1971–1985: Kollektiv leiing, styrt gjennom allmøte
* 1986–1989: Bernhard Ramstad
* 1989–1990: Svenn B. Syrin og Arvid Esperø
* 1990–1992: Arvid Esperø og John Sigurd Kristensen
* 1992–1996: John Sigurd Kristensen
* 1997–2000: Haukur J. Gunnarsson
* 2001–2008: Nils Johnson
* 2009–2012: Iren Reppen
* 2013– : Nina Wester

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hålogaland Teater|Hålogaland Teater]]» frå ,  den 29. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Nordnorsk forfatterlag

**Nordnorsk forfatterlag** (Nnf, nordsamisk *Davvi-Norgga girječálliid searvi*) er ein nordnorsk interesseorganisasjon som arbeider for å fremje og ivareta interessa til nordnorske forfattarar, litteratur generelt og nordnorsk litteratur spesielt. Han vart etablert på Kjerringøy i 1972. Blant initativtakarane var forfattar og dramatikar Magnar Mikkelsen (Finnmark), heradsagronom og skribent Knut Moe (Nordland), og forfattarane Asbjørn Dybwad (Troms), Kjell Sandvik og Terje Nilssen (begge Finnmark). 

Laget har alltid vore frittalande, og fekk «Fritt Ord-prisen» i 1984. I høve 25-årsjubileet (1997) gav Nnf ut antologien *Circum Polaris* med bidrag frå femti av medlemmane. Fram til i dag har Nnf gitt ut 21 bøker, saman med bokforlag som Tiden, Orkana og MargBok, eller i eigen regi. Tidlegare gav laget ut medlemsbladet/tidskriftet Skarven, men dette er i dag gått inn. Søknad om medlemskap etter søknad, og vurdering av det litterære rådet. Støtte til drift kom i det vesentlege frå Nordnorsk Kulturråd til det vart lagt ned, og får i dag løyvingar frå dei tre nordnorske fylkeskommunane. 

Nnf har kontor i Tromsø, og deler mellom anna ut Nordland fylkes kulturstipend. Ved inngangen til 2019 hadde laget 154 medlemmer, ti av dei æresmedlemmer.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nordnorsk Forfatterlag|Nordnorsk Forfatterlag]]» frå , den 3. april 2012.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Nordnorsk forfatterlag
Carrick-on-Shannon

**Carrick-on-Shannon** (irsk *Cora Droma Rúisc*) er ein by i Republikken Irland. Han er det administrative senteret i County Leitrim og ligg på grensa til County Roscommon. Han er òg den største busetnaden i grevskapet. 

Byen ligg ved elva Shannon, som er forbunde til elva Erne via Shannon-Erne Waterway.

Carrick-on-Shannon jernbanestasjon opna 3. desember 1862.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carrick-on-Shannon|Carrick-on-Shannon]]» frå ,  den 29. oktober 2007.*  
 

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Tromsøgodset

**Tromsøgodset** var eit jordegods med hovudsete på Karnes ved Lyngseidet, Lyngen i Troms.

Det omfatta ei rekke eigedomar i Hillesøy, Skjervøy og Lyngen som opphavleg var ein del av kongen sitt krongods, men vart selt til Joachim Irgens i 1666. Irgens gjekk konkurs, og etter dødsbuet vart nokre av eigedomane i 1677 overteke av lagmannen Gjert Lange, som dessutan òg var godsforvaltar for Irgensgodset. På dette tidspunktet omfatta det 120 gardar og rundt 90 finnerydningar, som i overtakinga vart verdsett til rundt 5000 riksdalar. Irgens' enke Cornelia Bickers kjøpte tilbake desse i 1705, og sat som eigar inntil dauden hennar i 1708. Hennar bror, Jacob de Petersen frå Amsterdam, overtok i 1713, og namnet «Tromsøgodset» vart teke i bruk omtrent då.

Hans søner selde i 1751 til kjøpmann Johan Chr. Hvid frå Trondheim. Hans far Michael Hvid var godsstyrar i perioden 1716-1757. Johan Hysing overtok godset i 1764 for 6000 dalar, og sonen hans Ahlert Hysing overtok i 1771 for 6600 dalar. Hans svoger Andreas Røst kjøpte det i 1772 for 7000 riksdalar, og i 1777 og 1781 vart det selt vidare til Georg Wasmuth. Ei tredeling vart gjort 10. juni 1783, då godset utgjorde 139 våger, 2 bismarpund og 12 mark og kjøpesummen sett til 8600 riksdalar.

Den nordlege delen med Skjervøy og Kåfjord opp til Finnmark, gjekk til Hysing, seinare drive av Ovidia Fredrikke Lyng også kalla «Mor Lyng»; dette vart kalla Skjervøygodset.
Georg Wasmuth fekk den midtre, inkludert Helgøy, Karlsøy, Ullsfjord og Lyngen; dette vart kalla Karnesgodset og seinare overteke av sonen Ulrik.

Hans Andreas Moursund den søre delen som omfatta Hillesø og Troms sokn; dette vart heretter kalla Bentsjordgodset eller Moursundgodset.

Rundt 1850 begynte oppdelinga og sal til leiglendingane som brukte jorda.

## Kjelde
* Tromsøgodset på Wikipedia på bokmål 29.10.07
Lifford

**Lifford** (irsk *Leifear*) er ein by i Republikken Irland. Han er det administrative senteret i County Donegal og ligg nordvest på Irland ved grensa til Nord-Irland. 

Byen voks opp rundt ei borg bygd av Manghus Ó Domhnaill, herskaren i det vestlege Donegal på 1500-talet, og vart seinare ein engelsk garnisonsby fram til den irske sjølvstendekrigen i 1922. Han ligg ved elva Foyle med Strabane i County Tyrone i Nord-Irland på andre sida. Dei er forbunde via brua Lifford Bridge.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lifford|Lifford]]» frå ,  den 29. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Bálint Török

Grev **Bálint Török** de Enying () var ein ungarsk aristokrat, ban av Nándorfehérvár og herre av Csesznek frå 1527 til 1542. Han leia eit opprør mot Det osmanske riket, men blei teken til fange av osmanarane og frakta til Istanbul, der han blei avretta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bálint Török|Bálint Török]]» frå ,  den 2. juli 2024.*
Jakab Cseszneky

**Baron Jakab Cseszneky de Cseszneg et Visk** var ein ungarsk aristokrat på 1200-talet.

Jakab var son til Mihály, av Bána-ætta, og stallmeister til Anders II av Ungarn. 

Han vart sverddragar til Kong Bela IV og heldt også tittelen greve av Trencsén. I 1263 bygde han den vidgjetne gotiske slottet i Csesznek i Bakony-fjella, som han og etterkomarane hans fått namn etter: Cseszneky. 

Kona hans var dottera til Márk Trencséni, av Csák-ætta. Sønene hans, Miklós, Szomor og Mihály var viktige tilhengjarar av Kong Ladislaus IV og Karl I av Ungarn og slost modig mot Máté Csák, de-facto herskaren av det som no er det vestlege Slovakia. 

## Bakgrunnsstoff

* Györffy György: Az Árpád-kori Magyarország történeti földrajza
* The castle of Csesznek
* Szilágyi Sándor: A Magyar Nemzet Története
* Buskó András: Lengyel emlékhelyek
Smil

Eit **smil** er eit uttrykk for menneskelege kjensler, framkalla ved lett samantrekking av musklar i ansiktet. Eit smil kan omfatte musklane rundt munnen og augo.

## Eit uttrykk for kjensler
Det første uttrykket for kjensler hos menneske er skriket. Det neste er gjerne smilet. Først smiler barna med munnen, ofte berre nokre veker gamle. Dette smilet kjem helst når barnet har soge seg mett på mjølk. Smilet som uttrykk for kjensler har vi med oss heile livet, ofte heilt inn i dødsaugneblinken.

Litt eldre barn kan kombinere smilet med ein lyd, og smilet utviklar seg til latter. 

Det opphavlege smilet er eit enkelt og ukomplisert uttrykk for gode kjensler. Men andre kjensler kan òg bruke dei same ansiktsmusklane for å uttrykke ordlaust språk. Slik kan vi smile medlidande, hånleg, deltakande, kjærleg, vellystig, hult, forførande osv. Smil kan vere tilgjorte eller naturlege.

## Smilet - ein del av det ordlause språket
Smilet er knytt til vårt inste sjeleliv. Eit smil hos eit menneske vert gjerne etterfølgd av eit tilsvarande smil hos dei som ser smilet. Slik er smilet ein viktig del av det ordlause språket menneske imellom.

Smilet har ulik funksjon i ulike kulturar. I nokre kulturar smiler og ler folk mykje, i andre kulturar er det ikkje sed og skikk at vaksne menneske blottlegg kjenslene sine ved å smile. 

## Smilet i kulturarven

Bibelens Job minnest med lengsel dei gode dagar, då han kunne oppmuntre folk med eit smil http://www.bibel.no/Hovedmeny/Nettbibelen.aspx?book=JOB&chapter=29&verse=24&lang=2.

*[[Håvamål]]* advarar mot det falske smilet:
:«Vanklok mann
:trur vel om alle
:som hugblidt mun helse.
:Ikkje han ser 
:at dei snaror legg han,
:når dei sit med kloke saman.

:Vanklok mann
:trur vel om alle
:som hugblidt mun helse.
:Det ser han fyrst
:når til tings han kjem,
:av frendar eig han få.»

Ingen har måla smilet som Leonardo da Vinci. Smilet vert bruka i ungdommeleg kommunikasjon, ofte som ei såkalla smiley-tekning (eit smilefjes) eller som emotikonet : ).

## Litteratur
Jakob Billström: *Leendet. En psykologisk studie*. Särtryck ur *Ord och Bild*, Stockholm 1939.

## Sjå òg:
* Sjokoladen Smil
* den ukrainske byen Izmajil, som har det rumenske namnet Smil.
Kringkastingsringen

**Kringkastingsringen** er ein ubunden medlemsorganisasjon som arbeider for at nynorsk, norske dialektar og samisk skal få eit rettkome rom i allmennkringkastinga og i media elles.

I over 50 år har Kringkastingsringen vore pådrivar for at medieverksemdene skal føre ein språkpolitikk som speglar språkmangfaldet i Noreg og for at styresmaktene skal leggje forholda til rette for at vi skal få eit godt og mangfaldig språk i media.

Kringkastingsringen deler kvart år ut Kringkastingsprisen.

Inger Johanne Ruset er leiar. 

## Bakgrunnsstoff
Kringkastingsringen
Latter

**Latter** eller **lått** er ein fysiologisk prosess hos menneske, kjenneteikna ved ei rad raske ut- og innpust saman med rytmiskt vekselvis spente og avslappa stemmeband, noko som til saman gjev opphav til ein karakteristisk lyd.

Latter kan utløsast av ei mengd ulike hendingar, vanlegvis etter at personen har vorte utsett for ein spøk eller noka anna form for humor, men latter kan òg oppstå av glede, lettnad, nervøsitet eller annan sinnstillstand. Latterens funksjon er usikker, men mykje tyder på at det er ein måte å signalere samhald innan grupper av individ. Liksom geisping har latter ein smittande effekt.

Latteren er individuell og varierer frå person til person. Latteren er ein spontan kroppsleg reaksjon på slikt som personen oppfattar som morosamt.

### Ordsoge
Både ordet «latter» og ordet «lått» har opphav i det norrøne ordet *hlâtr*. Det norrøne ordet er ei avleiing av norrønt *hlæja*, 'å le'.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder
Andrej Bogoljubskij

**Andrej Bogolubskij** (levde om lag 1111-1174) var knjaz av Vladimir-Suzdal. Han var son av Jurij Dolgorukij og gift med ei kiptjaker-kvinne som var dotter av ein kiptjakerkhan. 

Frå barndommen skilde han seg ut med kjærleik til kyrkjelege tenester og gav mykje til fattige. I 1155 drog knjaz Andrej til riket Vladimir-Suzdal utan å spørje faren. Der bar han med seg Vladimirskaja-ikonet av Jomfru Maria frå Vysjgorod.
Her kom Jomfru Maria til han og bad han grunnlegge eit kloster til ære til for hennar fødselsdag. Knjazen gav ordre om å måle eit nytt ikon med synet Andrej fekk av Maria. Ikonet fekk namnet Bogoljubskaja, og klosteret Bogoljubskij.

Andrej vart vald til knjaz av ei samling og var den første i Rutenia som etablerte eineherredøme. Under regjeringstida hans vart Rutenia større og vart eit nytt senter i Russland, og knjaz Andrej vart den første store russiske knjazen. Han bygde mange kloster og katedralar.
 
Andrej vart drepen i 1174 etter ei samansverjing der tjue av hoffmennene hans storma inn og knivstakk han medan han sov.

## Minnefestdagar for St. Andrej
* 17. juli (4. juli i den julianske kalenderen)

## Kjelder
* Ortodoks kalender
Gaetabukta

**Gaetabukta** er ei bukt på vestkysten av Italia og er ein del av Det tyrrenske havet. Det grensar til neset Circeo i nord, Ischia og Napolibukta i sør og Dei pontinske øyane i vest.

Bukta er kalla opp etter den nærliggande italienske byen Gaeta. Volturno er den største elva som munnar ut i bukta. 

Det låg ein NATO-base i bukta frå 1967 til 2006.

## Kjelde
Tyrrenhavet

**Tyrrenhavet** eller **Det tyrrenske havet** (*Mar Tirreno* på italiensk) er ein del av Middelhavet utanfor vestkysten av Italia. Det grensar til Korsika og Sardinia i vest, Liguria i nord, Toscana, Lazio, Campania og Calabria i aust og Sicilia i sør.

På det djupaste er havet 3&nbsp;785 meter djupt. Tyrrenhavet ligg nær den afrikansk-europeiske forkastinga, og derfor finn ein undervassfjellkjeder og aktive vulkanar under havnivå. Av vind i området finn ein mistralvinden frå Rhônedalen, libeccio frå sørvest, sirocco og Ostro frå sør.

Det er fem vegar ut av Tyrrenhavet:
* Messinasundet mellom Sicilia og Calabria på «tåa» til Italia. Det er 3&nbsp;km breitt. 
* Korsikakanalen mellom Toscana og Korsika, om lag 80&nbsp;km brei.
* Bonifaciosundet mellom Korsika og Sardinia, 11&nbsp;km breitt. 
* Sardiniakanalen mellom Sardinia og Tunisia, om lag 200&nbsp;km brei.
* Siciliasundet mellom Tunisia og Sicilia, om lag 160&nbsp;km breitt.

I gresk mytologi trudde ein at klippene ved Tyrrenhavet var heimstad for dei fire vindane til Aeolos. Namnet på denne delen av Middelhavet kjem frå det greske namnet på etruskarane, som skal ha vore emigrantar frå Lydia og styrt av Tyrrhenos. Etruskarane slo seg ned langs kysten av det som i dag er Toscana og refererte til havområdet som «Etruskarsjøen».

## Kjelde
Fjerding

:*For andre tydingar, sjå [[Fjerding (fleirtyding)]]*
Ein **fjerding** var i mellomalderen ei administrativ eining, ofte fjerdedelen av eit prestegjeld eller fjerdedelen av eit futesokn. Ordet kjem frå norrønt *fjórðungr*, som tyder 'fjerdedel'.

Fjerdingane vart hovudsakleg bruka av dei verdslege styremaktene, blant anna ved inndeling av skattedistrikt. 

Nemninga har i somme område overlevd heilt opp til vår tid. Tilsvarande kan områdeinndelinga frå mellomalderen falle saman med moderne områdegrenser eller kommunegrenser.
Sjokoladen Smil

**Smil** er namnet på ein sjokoladetype laga av Freia som blei laga for første gong i 1955. Sjokoladen har form som ein smalnande sylinder og består av ei kjerne flytande toffee med eit skal av Freia Melkesjokolade rundt. Han blir som regel selt saman med fleire andre innpakka i ein rull. Først var bitane ovale, men frå 1978 fekk dei den noverande runde forma dei har i dag.

I 2017 inneheldt ein Smil-sjokolade tretten bitar. Dette talet har variert mellom elleve og tretten opp gjennom historia.
Smil har vorte marknadsført under slagordet «smart å dele».

## Kjelder
Genovabukta

**Genovabukta** (italiensk *Golfo di Genova*) er den nordlegaste delen av Liguriahavet. Ho er om lag 125 km brei og strekkjer seg frå byen Imperia i vest til La Spezia i aust. Den største byen langs kysten av bukta er Genova, som har ei viktig hamn. 

## Kjelde
Fjerdingar i Helgeland

**Fjerdingane på Helgeland** hadde mot slutten av mellomalderen funksjonar som distikt for innkreving av skattar og avgifter. 

Helgeland var i periodar eitt futedømme, i periodar var det delt, nett som det i mellomalderen har vore inndelt i to halvfylke; Rødøy halvfylke på Nord-Helgeland og Herøy halvfylke på Sør-Helgeland. 
Rødøy halvfylke var òg eit prestegjeld, medan Herøy halvfylke var inndelt i Alstahaug prestegjeld og Brønnøy prestegjeld. Kvart prestegjeld var inndelt i fjerdingar, slik at det i verdsleg samaneng var ialt 12 fjerdingar på Helgeland:

Brønnøy prestegjeld var i følgje Indrebø 1935 og R. Fladby 1978 inndelt i
* Bindal fjerding (som i verdsleg samnheng høyrde til Namdalen), jf. dagens Bindal kommune.
* Sør-Sømn fjerding, jf. dagens Sømna kommune.
* Nord-Sømn fjerding, jf. dagens Brønnøy kommune.
* Vega fjerding

Alstahaug prestegjeld var inndelt i 
* Mynda fjerding, jf. delar av dagens Alstahaug, Vega og Vevelstad kommunar.
* Alstahaug fjerding, med det som i dag er Alstahaug kommune og dessutan delar av Leirfjord.
* Herøy fjerding, med sørdelen av Dønna attåt Herøy.
* Vefsn fjerding, jf. dagens Vefsn, Grane og Hattfjelldal kommunar, dessutan noko av Leirfjord.
* Rana fjerding, dagens Hemnes og Rana kommunar, dessutan òg Elsfjord i Vefsn.
* Nesna fjerding, med norddelen av Dønna attåt Nesna.

Rødøy prestegjeld var inndelt i
* Lurøy fjerding, med dagens Lurøy kommune i tillegg til Træna.
* Rødøy fjerding
* Meløy fjerding

Avgrensinga kan ha variert. Då tiendpengeskatten vart innkrevd mot slutten av mellomalderen, kan det sjå ut til at Nesna høyrde til Rødøy fjerding.

## Kjelder
* *Helgeland historie* b. 2, red.: Birgitta Berglund (Helgeland historielag 1994)ISBN 82-90148-55-0
* *[[Årbok for Helgeland]]* 2004 «Tiendpengeskatten på Helgeland 1521-22» Helgeland historielag ISBN 82-90148-63-1
Liguriahavet

**Liguriahavet** eller **Det liguriske havet** (italiensk *Mar Ligure*, fransk *Mer Ligurienne*) er ein arm av Middelhavet mellom Den italienske rivieraen (Liguria og Toscana) og øyane Korsika og Elba. Havområdet er truleg kalla opp etter ligurarane som budde ved kysten i antikken.

Havet grensar til landa Italia, Frankrike og Monaco. I aust grensar havet til Tyrrenhavet og i vest til sjølve Middelhavet. Genova er den viktigaste byen langs kysten, og nordvestkysten er kjend den vakre naturen og det behagelege klimaet.

Genovabukta ligg lengst nord i havet. Elva Arno munnar ut i havet i aust, i tillegg andre elvar med utspring i Apenninane. Hamnene i Genova, La Spezia og Livorno ligg ved klippene langs kysten.

På det djupaste er havet om lag 2&nbsp;850 meter djup, nordvest for Korsika. Området mellom Korsika og det italienske fastlandet vert kalla Korsikakanelen og er om lag 80&nbsp;km brei. Han skil Liguriahavet frå Tyrrenhavet.

## Kjelder
Napolibukta

**Napolibukta** er ei bukt på sørvestkysten av Italia (provinsen Napoli i regionen Campania). Han opnar i vest til Tyrrenhavet. Bukta grensar i nord til byane Napoli og Pozzuoli, i aust til Vesuv og i sør Sorrentinehalvøya og den støsrte byen her Sorrento. På andre sida av halvøya ligg Salernobukta.

Øyane Capri, Ischia og Procida ligg i bukta. Området er ein viktig turistdestinasjon for Italia med romerske ruinar av Pompeii og Herculaneum (øydelagd av vulkanutbrotet til Vesuv i år 79 e.Kr.) ligg i nærleiken.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gulf of Naples|Gulf of Naples]]» frå ,  den 30. oktober 2007.*
Salernobukta

**Salernobukta** er ei bukt i Tyrrenhavet på kysten av provinsen Salerno sørvest i Italia. Nordkysten av bukta er turistområdet kalla Amalfikysten, inkludert byar som Amalfi, Maiori, Positano og sjølve byen Salerno.

Salernobukta grensar til Sorrentinahalvøya i nord, og på andre sida av halvøya ligg Napolibukta. 

## Kjelde
Squillacebukta

**Squillacebukta** (italiensk *Golfo di Squillace*; latin *Scylleticus Sinus* eller *Scyllaceus Sinus*; gresk *Σκυλλητικὸς κόλπος*, *Skullitikos kolpos*) er ei bukt i Det joniske havet langs kysten av Calabria i Italia.

Bukta, som er kjend for den vakre naturen, er ein del av Det joniske havet og utgjer delar av austkysten av regionen Calbria. Ho har fått namn etter kystbyen Squillace.

I antikken vart bukta kalla Scylleticus Sinus, etter byen Scylletium, som Strabo nemner ligg på austkysten av Bruttium (i dag Calabria). Det har vore mange skipsforlis i bukta gjennom tidene og ho har ingen naturlege hamner langs kysten.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gulf of Squillace|Gulf of Squillace]]» frå ,  den 30. oktober 2007.*
Tarantobukta

**Tarantobukta** (italiensk: *Golfo di Taranto*, latin: *Sinus Tarentinus*) er ei bukt i Det joniske havet sør i Italia. 

Tarantobukta er nesten firkanta og er 140 km i begge retningar. Ho grensar til nesa Santa Maria di Leuca i aust og Colonna i vest. Ho er omgjeve av tre italienske regionar, Apulia, Basilicata og Calabria. Dei viktigaste elvane som munnar ut i bukta er Basento, Sinni og Agri.

Dei største byane langs kysten er Taranto og Gallipoli. Dei greske koloniane (Magna Graecia) Crotone, Heraklea, Thurii og Sybaris låg langs Tarantobukta. 

Italia gjer krav på heile bukta som sitt territorialfarvatn og derfor stengd for internasjonal trafikk. Dette vert derimot ikkje annerkjend av enkelte andre land, som USA og Storbritannia.

## Kjelde
Veneziabukta

**Veneziabukta** er ei bukt på vestsida av Adriahavet som grensar til Italia, Slovenia og Kroatia. Ho ligg mellom halvøya Istria og deltaet til elva Po. 

Elvane Tagliamento, Piave, Adige og Brenta munnar ut i bukta. Inst i bukta ligg Venezialagunen og byen Venezia. Her ligg òg ferieøya Albarella.

Av store byar langs Veneziabukta finn ein Venezia, Trieste, Chioggia og Pula.

## Sjå òg
* Venezia
* Republikken Venezia
* Adriahavet
* Triestebukta

## Kjelde

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gulf of Venice|Gulf of Venice]]» frå , den 30. oktober 2007.*
Kamtsjatka kraj

**Kamtsjatka kraj** er ein provins i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Petropavlovsk-Kamtsjatskij, arealet 472 300 km² og innbyggjartalet 311 667 (2021).

## Geografi

Kamtsjatka kraj omfattar Kamtsjatkahalvøya, heilt aust i Russland, og nærliggjande delar av fastlandet. I aust ligg Stillehavet, i vest Okhotskhavet, ein arm av Stillehavet. Halvøya heng fast i fastlandet i nord. Kamtsjatka ligg i ei vulkansk aktiv sone. I provinsen finst det om lag 300 vulkanar, 29 av dei vert rekna som aktive. Her ligg mellom anna den høgaste vulkanen i Eurasia – Kljutsjevskaja Sopka (4750 moh.). Her finst òg mange geysirar og varme kjelder.

## Demografi
Den einaste store byen er hovudstaden, Petropavlovsk-Kamtsjatskij, med 179 800 ibuarar i 2010, om lag 56 % av folketalet i regionen.

Ved folketeljinga i 2010 var folket i Kamtsjatka kraj for det meste etniske russarar. Den etniske samansetjinga var:
* Russarar: 78,4 %
* Ukrainarar: 3,6 %
* Korjakar: 2,1 %

Den største urfolksgruppa, korjakane, bur hovudsakleg i distriktet (*okrug*) Korjakia i nord, der dei i 2002 utgjorde 26,7 % av folket. Andre, mindre urfolksgrupper var:
* Itelmenar - (2394 - 0,7 %)
* Evenar (1872 - 0,6 %)
* Kamtsjadalar (1551 - 0,5 %)
* Tsjuktsjarar (1496 - 0,5 %)
* Aleutar (401 - 0,1 %)

Som i mange andre delar av arktisk Russland er folketalet i Kamtsjatka kraj sterkt minkande. I 1989 var folketalet 471 932. Frå 1989 til 2010 sokk folketalet med 31,8 %.

## Historie
Urfolka korjakar, itelmenar, evenar, aleutar og tsjuktsjarar budde på Kamtsjatka før russarane kom dit. Russarane nådde først Kamtsjatka på slutten av 1600-talet, mellom anna ved ekspedisjonane til Semjon Dezjnjov og Vladimir Atlasov. På 1700-talet var det etablert permanente russiske busetjingar på Kamtsjatka. Petropavlovsk vart grunnlagd som festning i 1740. I 1812 budde det om lag 3200 urfolk og 2500 russarar i området. Petropavlovsk vart angripen av ein britisk-fransk styrke under Krimkrigen i 1854, men vart ikkje erobra. Etter at Alaska vart seld til USA i 1867 mista området betydning for Russland, og på slutten av 1800-talet oppretta amerikanarane fleire handelsstasjonar i området. Etter den russiske revolusjonen oppnådde Sovjetunionen kontroll over området i 1923. Kamtsjatka oblast låg under Khabarovsk kraj fram til 1956 då det vart eige oblast. Den nordlege delen av Kamtsjatka oblast utgjorde det sjølvstyrte distriktet (*okrug*) Korjakia. Korjakia var både ein del av Kamtsjatka oblast, og samstundes eit eige føderasjonssubjekt. Denne litt forvirrande situasjonen tok slutt 1. juli 2007, då Kamtsjatka oblast og Korjakia vart slått saman til det nye føderasjonssubjektet Kamtsjatka kraj. Dette vart godkjend i ei folkerøysting 23. oktober 2005.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Circeo

**Circeo** er eit nes i nordenden av Gaetabukta på vestkysten av Italia. Nester bratt og åslendt, medan områda like aust for neset er flatt og myrlendt. Sjølv om mykje av myrområda er vunne tilbake for jordbruk og urbane område er delar av myrområdet verna som eit naturreservat. 

## Kjelde
Miseno

**Miseno** (latin *Misenum*) er neset som markerer den nordvestlege grensa til Napolibukta og Pozzuolibukta sør i Italia. Neset ligg direkte overfor øya Procida og er kalla opp etter Misenus, ein figur i Vergil sitt verk *[[Aeneiden]]*.

Historisk har neset vore viktig sidan romartida sidan ho verna den indre hamna i Portus Julius, marinebasen til den vestlege romerske keisarflåten. Sentrale delar av verket *Aeneiden* utspeler seg her og i Napolibukta. Det er her Aeneis sin ven, Misenus, meisteren av sjøhornet i form av ein konkylie, får «bølgjene til å klinge» med musikken sin og utfordrar sjøguden Triton til eit musikalsk slag. Han vart kasta i sjøen av ein sjalu Triton og gravlagt på neset som så vart kalla opp etter han. 
 
## Kjelde
Capo Palinuro

**Capo Palinuro** er eit nes søraust i Italia, om lag 65 km sørvest for Salerno, i den sørlege delen av av regionen Cilento. Det er visstnok kalla opp etter Palinurus, rorsmannen på Aeneas sitt skip i Aeneiden av Vergil.

På nordsida av neset ligg Palinuro, eit turiststad ved Centola. Sørsida vender ut mot Policastrobukta og strekker seg 6 km frå Marina di Camerota.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Capo Palinuro|Capo Palinuro]]» frå ,  den 30. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av Palinuro 
* Informasjon om Palinuro
Punta di Pellaro

**Punta di Pellaro** (gresk Λευκοπέτρα, *Levkopetra*, latin *Leucopetra*) er det sørvestlegaste punktet på det italienske fastlandet i regionen Calabria. Aust for neset ligg Sicilia.

Den kvite bergarten har gjeve namn til neset som tyder «kvit klippe»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Punta di Pellaro|Punta di Pellaro]]» frå ,  den 30. oktober 2007.*
Capo Vaticano

**Capo Vaticano** er eit nes i kommunen Ricadi i Calabria i Italia. Neset er danna av kvitgrå granitt og er 124 meter høgt på det høgaste. 

Kysten av Capo Vaticano byrjar ved Tonobukta og endar ved Jomfru Maria-bukta. 

Den kjende ventianske forfattaren Giuseppe Berto slo seg ned på Capo Vaticano etter å ha reist gjennom Italia. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Capo Vaticano|Capo Vaticano]]» frå ,  den 30. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Turistportal for Tropea og Capo Vaticano  
* Capo Vaticano på vivicapovaticano.it
Dei sju høgdene i Roma

**Dei sju høgdene i Roma** aust for elva Tiber dannar hjarta av Roma. Dei sju opphavlege høgdene var Cermalus, Cispius, Fagutal, Oppius, Palatium, Sucusa og Velia. Desse er mykje nemnd i romersk mytologi, religion og politikk. Byen skal i følgje segna ha vorte grunnlagd av Romulus på Palatinerhøgda (*Collis Palatinus*). Dei andre seks er i dag kalla Aventinerhøgda (*Collis Aventinus*), Kapitol (*Capitolinus*), Kvirinalhøgda (*Quirinalis*), Viminalhøgda (*Viminalis*), Esquilinhøgda (*Esquilinus*) og Celio (*Caelius*). 

Opphavleg var dei sju høgdene okkupert av små busetnadar og ikkje gruppert i lag eller rekna som ein by kalla «Roma». Innbyggjarane på dei sju høgdene byrja å delta i ei rekkje religiøse leikar, som knytte gruppene i lag. Byen Roma vart dermed til ved at desse separate busetnadane opptredde som ei gruppe, drenerte dei myrlendte dalane og gjorde dei om til marknadar og forum

Den no kjende Vatikanhøgda ligg nordvest for Tiber og er ikkje ei av dei sju høgdene i Roma. Det same gjeld Pincio i nord og Janiculum i vest. 

Fem av dei sju høgdene (Aventiner-, Esquilin-, Kvirnal- og Viminalhøgdene og Celio) har monument, bygningar og parkar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Seven hills of Rome|Seven hills of Rome]]» frå ,  den 30. oktober 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Kart over dei sju høgdene
Aventinerhøgda

**Aventinerhøgda** eller **Aventinhøgda** er ei av dei sju høgdene som Roma vart bygd på. Ho ligg i den tolvte rionen, Ripa, og er i dag eit fasjonabelt bustadområde.

## Etymologi
Namnet kan kanskje sporast tilbake til kong Aventinus eller ein son av Hercules og den latinske prestinna Rhea, som òg vart kalla Aventinus.

Namnet kan òg kome frå ei segn om grunnlegginga av Roma. Romulus såg fuglar som steig frå Aventinerhøgda, og Romulus såg på dette som eit teikn (fuglar = *aves*).

## Mytologi
Vergil skreiv at Cacus, som Hercules tok livet av, levde i ei grotte på Aventinerhøgda. Hercules tok livet av Cacus fordi han hadde stole kveget til Geryon som Hercules måtte levere.

## Historie
Aventinerhøgda vart ikkje ein del av sjølve Roma før lenge etter byen vart grunnlagd. Strabo skriv at Ancus Marcius, som regjerte frå 640-616 f.Kr. som den fjerde kongen av Roma, gjorde Aventinerhøgda til ein del av Roma for å forskanse byen og verne han frå inntrengande fiendar. I følgje romerske segner vart Aventinerhøgda ein del av Roma då Serviusmuren vart bygd under regjeringstida til Servius Tullius, den sjette kongen av Roma, på midten av 500-talet fvt. Muren kan derimot truleg ikkje ha vorte bygd før 393 f.Kr. då romarane erobra Veii, som kontrollerte eit steinbrot som produserte ein spesiell type kalktuff, som Serviusmuren er laga av.

Dei fleste lærde meiner at muren vart bygd etter ein invasjon og okkupasjon av gallarar i 387 f.Kr.. Aventinarhøgda var ein forstad til Roma under monarkiet og den tidlege republikken fram til om lag 456 f.Kr. då det vart vedtatt ei lov om at plebeiarar kunne få eigedom på åsen. Dermed voks byen utanfor bymurane til Aventinarhøgda og Campus Martius. Denne utvidinga gjorde det lettare for gallarar å erobre Roma. Denne invasjonen gjorde at det mådde byggast ein ny mur utanfor dei nye områda av byen, inkludert Aventinerhøgda.

## Fotnotar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aventine Hill|Aventine Hill]]» frå ,  den 30. oktober 2007.*
Celio

**Celio** (latin *Collis Caelius*) er ein av dei sju høgdene i Roma. Under regjeringstida til Tullus Hostilius vart heile folkesetnaden i Alba Longa flytta til Celio med tvang. I følgje ei segn gjenfortalt av Titus Livy fekk åsen namnet sitt frå Caelius Vibenna, anten fordi han oppretta ein busetnad her, eller fordi venen hans Servius Tullius ønskte å æra han etter han døydde. 

Under Den romerske republikken var Ceilo eit fasjonabelt bustadområde og ein stad der dei rike budde. Arkeologiske utgravingar under badet Caracalla har vist restane etter overdådige villaer med med komplette veggmåleri og mosaikk. Basilikaen Santi Giovanni e Paolo og den antikke basilikaen Santo Stefano Rotondo, kjend for det sirkulære planet i midten, står på Celio. 

## Bakgrunnsstoff
* Samuel Ball Platner, ''A Topographical Dictionary of Ancient Rome'': Caelian Hill (Celio)

## Kjelder

* Livy - første bok
Kapitol

**Kapitol** (latin *Capitolinus Mons*, italiensk *Campidoglio*) er den høgaste av dei sju høgdene i Roma. Ho ligg mellom Forum Romanum og Marsmarken. I antikken låg det eit tempel for den kapitolinske triade der, det vil seie Jupiter, Juno og Minerva. Tempelet vart påbyrja av den siste kongen av Roma, Lucius Tarquinius Superbus, og vart rekna som eit av dei største og vakraste i byen. Høgda er i dag prega av Kapitolmuseuma. 

Høgda er kjend for ei rekkje hendingar i historia til Roma. Det var der Brutus og hans medsamansvorne stengde seg inne i tempelet etter mordet på Julius Cæsar. Graccherane låg komplottet sitt og vart myrda der. Generalar som vart innvilga ein triumf såg ut over byen frå høgda. Gallarane vart sleppt inn i citadellet av vestallinna Tarpeia, som seinare vart avretta ved å bli kasta ned frå det som vart kjend som den tarpeiske klippa. Seinare skulle òg andre som var dømd for politiske lovbrot verte avretta der. Då gallarane plyndra Roma i 390 f.Kr. var høgda den einaste delen av byen som ikkje vart inntatt.

Frå 1536 til 1546 endra Michelangelo Buonarroti høgda fullstendig ved å bygge tre palass som rundt ein trapesforma plass. Inngangen er via ei brei trapp. Michelangelo reverserte heile planen for høgda; tidlegare hadde ho hatt utsikt mot mot Forum, keisaren sitt Roma, men plassen vender ut mot den andre sida, pavane sitt Roma. Dei tre palassa er heim for Kapitolmuseuma. 

Ved sida av plassen ligg kyrkja Santa Maria in Aracoeli. Ved foten av høgda ligg ruinar av ein romersk insula på meir enn fire etasjar, som er synleg frå gata.

Det engelske ordet *[[Capitol]]* kjem frå frå Kapitol. Historia om at ordet *[[kapital]]* òg kjem derfrå, sidan det vart slått mynt i tempelet, er ikkje riktig; det ordet kjem frå *capite* som tyder «hovud».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kapitolhøyden|Kapitolhøyden]]» frå ,  den 30. oktober 2007.*
Esquilinhøgda

**Esquilinhøgda** er ei av dei sju høgdene i Roma. Den sørlegaste toppen heiter Oppius.

## Etymologi
Opphavet til namnet *Esquilino* vert framleis mykje debattert. Ein teori er at åsen vart kalla opp etter dei mange steineikene, *exculi*, som stod her. Ein annan teori er at like etter Roma vart grunnlagd så var Kapitol, Palatinerhøgda og dei nordlege delane av Celio som var busett. Desse innbyggjarane vart rekna som *inquilini*, 'innanbys', medan innbyggjarane utanfor desse områda vart rekna som *exquilini*, 'utanbys'.

## Historie
Åsen stig opp frå dalen der Colosseum seinare vart bygd og var eit fasjonabelt bustadområde. Ved åsen Oppius konfiskerte keisar Nero ein eigedom for å bygge sitt ekstravagante, kilometerlange *[[Domus Aurea]],* og seinare bygde Trajan badet sitt her. Restane av begge er framleis synleg i dag. Lenger nordaust, ved toppen *Cispius* ligg Basilikaen Santa Maria Maggiore.

I 1781 vart marmorstatuen av ein diskoskastar, den såkalla Discobolus av Myron, oppdaga. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Esquiline Hill|Esquiline Hill]]» frå ,  den 30. oktober 2007.*
Palatinerhøgda

**Palatinerhøgda** eller **Palatinhøgda** (latin: *Collis Palatium*) er den sentrale av dei sju høgdene i Roma og den eldste delen av byen. Han er 40 meter høg ovanfor Forum Romanum på eine sida og Circus Maximus på andre. Høgda er det etymologiske opphavet til ordet «palass».

## Mytologi
I følgje romersk mytologi var det på Palatinerhøgda at Romulus og Remus vart funne av ulvemora som heldt dei i live. I følgje dette segna fann gjetaren Faustulus spedborna og i lag med kona si Acca Larentia fostra dei borna. Då dei vart eldre var det her Romulus valde å byggje Roma.

## Historie
Roma har sitt opphav på Palatinerhøgda, og nylege utgravingar har vist at det har budd folk her frå sidan om lag år 1000 f.Kr.

Mange rike romarar i Den romerske republikken (510 f.Kr.&ndash; om lag 44 f.Kr.) budde her. Ruinane av palassa til Augustus (63 f.Kr.&ndash; 14 e.Kr.), Tiberius (42 f.Kr.&ndash;37 e.Kr.) og Domitian (51&ndash; 96) er framleis synleg. Augustus bygde òg eit tempel til Apollo her, ved sida av huset sitt.

Palatinerhøgda var òg staden der festivalen lupercalia vart halden.

## Kjelder
Kvirinalhøgda

**Kvirinalhøgda** (latin *Mons Quirinalis*, italiensk *Quirinale*) er ei av dei sju høgdene i Roma, og ligg mellom Trajanus forum og Diocletianus termer. Namnet Kvirinalen kjem av *[[Quirinus]] tempel*.

I antikken var Kvirinalhøgda dominert av ulike domkyrkjer og andre offentlege bygg, men òg patrisiervillaer. På byrjinga av 300-talet oppførte keisar Konstantin det siste badeanlegget her. I mellomalderen vart høgda avfolka, men vart vekka til liv på midten av 1500-talet av pavane si interesse for området.

Kvirinalhøgda er dominert av Palazzo del Quirinale med mektige hagar. Palasset var før 1870 pavane sin sommarresidens, og fram til 1947 den italienske kongen sin bustad. På Piazza del Quirinale står to statuar som framstiller Zevs sine to søner Castor og Pollux. På Kvironalhøgda ligg to sakrale arkitektoniske meisterverk frå barokken: Kyrkjene San Carlo alle Quattro Fontane av Francesco Borromini og Sant'Andrea al Quirinale av Giovanni Lorenzo Bernini.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Quirinalhøyden|Quirinalhøyden]]» frå ,  den 30. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
Viminalhøgda

**Viminalhøgda** (latin *Collis Viminalis*, italiensk *Viminale*) er den minste av dei kjende sju høgdene i Roma i Italia. Ein topp forma som ein finger peiker mot sentrum av Roman mellom Kvirinalhøgda i nordvest og Esquilinhøgda i søraust. Her ligg Teatro dell'Opera og Termini jernbanestasjon.

## Bakgrunnsstoff
* Samuel Ball Platner, ''A Topographical Dictionary of Ancient Rome'': Viminal Hill

## Kjelde
Øyar i Italia

Dette er ei liste over øyar i Italia. 

## Øyar i Middelhavet
* Dei eoliske øyane
** Alicudi
** Filicudi
** Lipari
** Panarea
** Salina
** Stromboli
** Vulcano
* Dei egadiske øyane
** Favignana
** Levanzo
** Marettimo
* Asinara
* Bergeggi
* Capri
* Ferdinandea
* Dei flegreiske øyane
** Ischia
** Nisida
** Vivara
** Procida
* Gallinara
* Maddalenaøyane
** Budelli
** Caprera
** La Maddalena
** Santa Maria
** Santo Stefano
** Spargi
** Razzoli
* Molara
* Dei pelagiske øyane
** Lampedusa
** Lampione
** Linosa
* Pantelleria
* Dei pontinske øyane
** Gavi
** Palmarola
** Ponza
** Santo Stefano
** Ventotene
** Zannone
* Sant'Antioco
* Isola di San Pietro
* Sardinia
* Sicilia
* Tavolara
* Isola di Sant'Andrea
* Dei toskanske øyane
** Capraia
** Elba
** Giannutri
** Giglio
** Gorgona
** Montecristo
** Pianosa
* Tremiti
** Caprara
** San Domino
** San Nicola
* Ustica
* Den venetianske lagunen
** Burano
** Giudecca
** Lido
** Pellestrina
** Mazzorbo
** Murano
** Isola di San Michele
** Torcello

## Øyar i innsjøar
* Lago di Bolsena
** Isola Bisentina
* Lago di Como
** Isola Comacina
** Isola Martana
* Lago di Garda
** Isola del Garda
** Isola di San Biagio
** Isola dell'Olivo
** Isola del Sogno
** Isola del Trimelone
* Lago d'Iseo
** Montisola
* Lago Maggiore
** Isole Borromee
*** Isola Bella
*** Isola Madre
*** Scoglio della Malgera
*** Isola dei Pescatori (eller Isola Superiore)
*** Isolino di San Giovanni
** Castelli di Cannero
** Isolino Partegora
* Lago d'Orta
** Isola San Giulio

## Øyar i elvar
* Tiber
** Isola Tiberina
Dei eoliske øyane

**Dei eoliske øyane** (italiensk *Isole Eolie*) er ei vulkansk øygruppe i Tyrrenhavet, nord for Sicilia i Italia. Dei er ein populær turistdestinasjon om sommaren og trekkjer til seg opp mot 200&nbsp;000 turistar årleg.

Den største øya er Lipari og turistindustrien kallar ofte heile øygruppa for Lipariøyane fordi det verkelege namnet er vanskeleg å uttale på enkelte språk. Andre øyar er Vulcano, Salina, Stromboli, Filicudi, Alicudi, Panarea og Basiluzzo. Byen Lipari har om lag 11&nbsp;000 innbyggjarar. Vulcano er kjend for sine fangobad.

## Historie
Busetjarar frå Knidos under Pentathlos kom til Lipara i 580 f.Kr. og slo seg ned der den landsbyen Castello eller la Cittade ligg i dag. Dei kalla opp øyane etter den greske vindvaktaren Aeolos, som dei trong velviljen til. Utanfor Lipara, på vegen til kyrkjegarden, har det vorte oppdaga ein heilagdom til Demeter og Persephone. I 394 f.Kr. tok den romerske ambassaden, som bestod av Lucius Valerius, Lucius Sergius og Aulus Manlius ein bolle av gull med seg til Delfi som ei offergåve til Apollon. Diplomatane vart fanga av lipariske sjørøvarar, men i staden for å verte skada vart dei trygt ført til Delfi og offergåva deira vart verna av Timasitheus. Dette førte til fredelege forhold mellom dei to statane. Øyane var åstad for slaget ved Lipari i 260 f.Kr. mellom Roma og Kartago. Den bibelske historikaren Josefus nemnde ei gruppe som truleg er forbunde til Dei eoliske øyane: «Elisa gav namn til elisearane, som var emnene hans. Dei er i dag eoliarar.» Elisa refererer til den bibelske figuren Elishah, barnebarnet til Jafet, son av Javan.

I 1544, då Spania erklærte krig mot Frankrike bad den franske kongen Frans I den omanske sultanen Suleiman om hjelp. Sistnemnde sende ein flåte leia av Khair ad Din (òg kjend som Barbarossa) som slo spanjolane og klarte å ta tilbake Napoli frå dei. I løpet av slaget vart Dei eoliske øyane avfolka. Seinare kom emigrantar frå det italienske fastlandet, Sicilia og Spania og gjenoppretta samfunna på øygruppa.

## Verdsarv

Dei eoliske øyane står på UNESCO si verdsarvliste, men sidan eit steinbrot ikkje er vorte stengd og fleire hamnebygg er bygd ved den einaste hamna på Lipari kan dei mista plassen sin på lista.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aeolian Islands|Aeolian Islands]]» frå ,  den 31. oktober 2007.*  

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

* UNESCO verdsarv: Dei eoliske øyane
* Turisme på Dei eoliske øyane
* Informasjon om Dei eoliske øyane
* Informasjon om Dei eoliske øyane på aeoliancharme.com
* Fakta om Dei eoliske øyane
* Bilete av Dei eoliske øyane på worldphototour.org 
* SiciliaOrientale.com: Bilete av Dei eoliske øyane
Farmasøyt

Ein **farmasøyt** (gresk *pharmakeutes*) er ein person som er utdanna innan farmasi. Apotekaren har gjerne denne utdanninga og er ein del av det farmasøytiske personalet i apoteket.
Penna Forlag

**Penna Forlag AS** var eit norsk forlag som blei etablert i Førde i Sogn og Fjordane i byrjinga av 2007. Forlaget var eigd av Johannes Fleten, som var styreleiar, og Iris Loftheim Valaker, som hadde jobben som dagleg leiar. Forlaget hadde kontora sine i Elvevegen i Førde.

Forlaget hadde som føremål å «vere eit forlag for folk flest, og skal ha hovudvekt på produksjon og sal av bøker som er spesielt retta mot vestlandsregionen». Den første boka frå forlaget var skriven av Ole Johannes Øvretveit og kom ut i oktober 2007. Den største salsuksessen til forlaget var boka *Til Førde* skriven av Firda-journalist Stig Roger Eide. Boka vart svært populær i Sunnfjord. Totalt rakk forlaget å gje ut ut sju bøker.

Penna Forlag AS vart slege konkurs i Fjordane Tingrett, fredag 30. april 2010.

## Bakgrunnsstoff
* Penna forlag sin nettstad 
* Nytt forlag i fylket på http://www.sognavis.no
Espen Steffensen

**Espen Steffensen** () er ein norsk fotballtrenar. Steffensen var tilsett som assistenttrenar i Sportsklubben Brann frå 2003 til august 2008 då han blei laust frå kontrakta si i overkant av fire månader før den gjekk ut. 

Steffensen har blitt sett på som hovudtrenar Mons Ivar Mjelde sin næraste og kanskje mest trufaste medarbeidar, og det har etter oppsigelsen kome fram i media at Mjelde og Steffensen var gode vener også utanom jobb og at hovudtrenaren var imot at Steffensen skulle miste jobben.

## Karriere som trenar
Panarea

**Panarea** er den nest minste (etter Basiluzzo) av dei viktigare medlemmane av Dei eoliske øyane i Tyrrenhavet utanfor nordkysten av Sicilia i Italia. Ho har eit areal på berre 3,4 km². I antikken vart øya kalla Euonymus, den nærliggande småøya til Basiluzzo, som administrativt høyrte til Panarea, vart kalla Hycesia" Det er arkeologiske spor som går tiblake til mykenske innbyggjarar, om lag 1200 f.Kr., og øya var seinare busett av romarar. Det budde framleis folk på øya fram til sjørøvarar og andre røvarar i Middelhavet gjorde det umogeleg å bu her etter Romarriket sitt fall.

Øya er ein gamal, utdøydd vulkan. Det høgaste punktet på øya er Punta del Corvo med ei høgd på 421 meter over havet. Det er varmekjelder nær landsbyen Punta di Peppe e Maria. Mange kjem til den vesle øya for å dykke, og ein kan til og med symje til eit skipsvrak mellom klippene ved Lisca Bianca og Bottaro.

I dag bur det om lag 280 innbyggjarar på øya året rundt, men om sommaren kjem det turistar hit i hopetal. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Panarea|Panarea]]» frå ,  den 31. oktober 2007.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** 


## Bakgrunnsstoff

* panarea.com
* Den vulkanske øya Panarea