open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aurelia Frick

**Aurelia Cäcilia Katharina Frick** () er ein liechtensteinsk politikar som frå 2009 til 2019 var utanriksminister i Liechtenstein.

## Liv og virke
Frick er dotter av ein kjøpmann.

Frick gjekk på Liechtensteinisches Gymnasium i Vaduz før ho utdanna seg til jurist i Sveits. Ho studerte frå 1995 juss ved Universität Freiburg og avslutta i 1999 med lisensiatgrad. I 2004 avla ho advokateksamen i Zürich. Den juridiske doktorgraden avla ho i 2005 ved Universität Basel.

Frå 2001 arbeidde Frick i domstolsvesenet og i eit advokatfirma i Zürich, før ho frå 2005 til 2006 arbeidde i London. Deretter arbeidde ho for leiarrekrutteringsfirmaet Dr. Bjørn Johansson Associates AG i Zürich før ho i eit par år arbeidde som sjølvstendig næringslivskonsulent. Frå 2008 til 2009 førelas ho også ved Hochschule Liechtenstein.

Frick blei i 2009 regjeringsmedlem og utanriksminister. I tillegg til utanrikssaker, har porteføljen hennar omfatta justissaker og kultur (2009–2013), undervisning og kultur (2013–2017) og frå mars 2017 igjen justissaker og kultur. I juli 2019 tapte ho eit mistillitsframlegg mot seg og gjekk av som utanriksminister.

Frick er medlem av Fortschrittliche Bürgerpartei (FBP), der ho frå 2009 sat i presidiumet til partiet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aurelia Frick|Aurelia Frick]]» frå , den 12. mars 2024.*
Politikaren Mona Juul

**Mona Juul** () er ein dansk politikar. Ho er medlem av Folketinget for Østjyllands storkrins frå 2019 og leiar for folketingsgruppa til Det Konservative Folkeparti frå 2024.

Juul er utdanna siviløkonom. Ho hadde ein lang karriere innan reklame og marknadsføring før ho gjekk inn i politikken.

Juul har vore medlem av både styret og presidentskapen for World Wide Fund for Nature (WWF) i Danmark.

Juul blei fødd i Aarhus og vaks opp i Horsens, der ho fortsatt bur.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mona Juul (dansk politiker)|Mona Juul (dansk politiker)]]» frå , den 12. mars 2024.*
Colette Flesch

**Colette Flesch** () er ein luxembourgsk politikar. Ho har vore ordfører i Luxembourg by 1970–1980, visestatsminister og utanriksminister 1980–1984 og generaldirektør i Europakommisjonen. Flesch har vore aktiv fektar og deltatt for Luxembourg i tre olympiske sommarleikar.

## Liv og virke
Familien budde i Dudelange sør i Luxembourg, nær grensa til Frankrike. Faren arbeidde i stålindustrien. Familien flykta under andre verdskrigen til Frankrike, der faren døydde. Hun byrja på skulen i Frankrike og fortsette etter krigen skulegangen i heimlandet. 

Flesch drog til USA for å studere. Ho fullførte i 1960 bachelorgrad i statsvitskap ved Wellesley College. Deretter studerte ho internasjonal politikk ved Fletcher School of Law and Diplomacy ved Tufts University, der ho avla mastergrad i 1961. Flesch har også studert ved The Hague Academy of International Law i Nederland. 

## Idrett
Flesch byrja som skuleelev med fekting og kom i 1953 med på landslaget. Ho deltok for Luxembourg i sommarolympiadane i Roma i 1960, Tokyo i 1964 og Mexico by i 1968. I 1967 ble hun kåret til årets idrettskvinne i Luxembourg.

## Politikk
Etter studia byrja Flesch å arbeide for Det europeiske økonomiske fellesskapet i Brussel. Der arbeidde ho med landbruksspørsmål i fem år.

I 1968 stilte Flesch til val for Det demokratiske partiet og blei vald til deputertkammeret i Luxembourg. Året etter, i 1970, blei ho ordførar i Luxembourg by. Ho var den fyrste kvinnelege ordføraren i byen. Ho beheldt ordførarvervet til 1980.

Frå 1980 til 1984 var Flesch visestatsminister, utanriksminister, økonomi- og middelklasseminister og justisminister i regjeringa til Pierre Werner. Ho overtok regjeringsposten og statsrådsporteføljen til Gaston Thorn, som blei president i Europakommisjonen.

Flesch engasjerte seg også i europeisk politikk. Ho var medlem av Europaparlamentet 1969–1980, 1984–1985, 1989–1990 og 1999–2004. Ho tilhøyrte den liberale og demokratiske gruppa, der ho også var viseformann, seinare Det europeiske liberale og demokratiske partiet si gruppe. I 1990 blei ho generaldirektør i Europakommisjonen som sjef for generaldirektoratet for informasjon, kommunikasjon og kultur.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Colette Flesch|Colette Flesch]]» frå , den 12. mars 2024.*
Turn-EM 1979/Kvinner

**Europameisterskapen 1979 i turn for kvinner**, den 12. i sitt slag, vart avvikla i København i  Danmark helga 11. og 12. mai. Utøvarar frå 21 ulike land deltok i meisterskapen.

Nadia Comăneci frå Romania vart europameister i mangekamp for tredje gong i rad. Ho vann også gullmedaljar i frittståande og hopp. Jelena Mukhina og Natalja Sjaposnikova frå Sovjetunionen vann gullmedalje i høvesvis skranke og på bom.

Dei norske deltakarane Hanne Kraft-Johanssen, Unni Holmen og Janne Bore vart høvesvis nummer 24, 27 og 28.

### Mangekamp





### Bom





### Frittståande





### Hopp





### Skranke





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:1979 European Women's Artistic Gymnastics Championships|1979 European Women's Artistic Gymnastics Championships]]» frå ,  den 13. mars 2024.*
Denis Villeneuve

**Denis Villeneuve** () er ein kanadisk filmregissør.

Villeneuve langfilmdebuterte med *Un 32 août sur terre* (1998). Han følgde opp med dei premierte filmane *[[Maelström]]* (2000) og *[[Polytechnique]]* (2009).

Filmen hans *Incendies* frå 2010 blei nominert til Oscar for beste framandspråklege film, medan Villeneuve sjølv blei nominert til beste regissør for *Arrival* i 2016.

Ved nyttår 2018 blei Villeneuve utnemnd til offiser av Order of Canada. I 2019 blei han utnemnd til riddar av Ordre national du Québec.

## Filmar

* *Un 32 août sur terre* (1998)
* *Maelström* (2000)
* *Polytechnique* (2009)
* *Incendies* (2010)
* *Prisoners* (2013)
* *Enemy* (2013)
* *Sicario* (2015)
* *Arrival* (2016)
* *Blade Runner 2049* (2017)
* *Dune* (2021)
* *Dune: Part Two* (2023)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Denis Villeneuve|Denis Villeneuve]]» frå ,  den 13. mars 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
Jeremias Gotthelf

**Jeremias Gotthelf** (pseudonym for **Albert Bitzius**; ) var ein sveitsisk forfattar og sokneprest.

Bitzius var fødd i Murten som son av ein prest, og var frå 1832 sjølv prest i Lützelflüh i Emmental. Med debutboka *Der Bauernspiegel odar Lebesgeschichet des J. G.* (1837; «Bondespegelen») verka han som ei av dei fremste bondeskildrarane i den tyskspråklege litteraturen. Debutboka var skriven i fyrsteperson som ein sjølvbiografi tillagd den fiktive forteljaren Jeremias Gotthelf, og forfattaren tok sidan namnet i bruk for heile forfattarskapen. Han skreiv i alt 12-13 romanar og kring 50 noveller i dei 18 åra han verka som forfattar. 

Nesten alle forteljingane hans går føre seg «blant sveitsiske bønder og landsbyfolk». Den opphavlege målgruppa hans var soknebarna, og dei didaktiske intensjonane følgjer med også når han skriv for eit større publikum. Han «la større vekt på folkeoppdragende momenter enn på kunstnerisk utføring», og for han «var det ingen skillelinje mellom prestegjerningen og litteraturen; ja, han nøler ikke med å fletta inn bruddstykker av sine prekener i romanene.» Slik verkar tekstane ofte som impulsive kollasjar, som ei blanding av praktiske råd, oppbygging, anekdotar og roman. Trass i avgrensingane som ligg i skrivestilen og i dei didaktiske intensjonane blir Gotthelf rekna som ein klassikar, og blir omtalt som «ein sveitsisk Homer», på grunn av ein «fortellerevne av uvanlig kraft og en realisme som har sett både menneskets storhet og dets elendighet.»

På norsk finnes *Gull og* *kjærlighet* (1950; *Geld und Geist* 1844) og *Den sorte edderkopp* (1975 i Mesterverk fra verdenslitteraturen; *Die schwarze Spinne* 1842). Andre viktige bøker er *Uli der Knecht* (1841) og oppfølgjaren *Uli der Pächter* (1846), som skildrar «tjenestegutten Ulis utvikling fra lømmel og ranglefant til aktverdig selveierbonde.»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Jeremias Gotthelf|Jeremias Gotthelf]]» frå ,  den 13. mars 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
Turn-EM 1973/Kvinner

**Europameisterskapen 1973 i turn for kvinner**, den 9. i sitt slag, vart avvikla i London i  Storbritannia fredag 26. og laurdag 27. oktober. Utøvarar frå 1 ulike land deltok i meisterskapen.

Ljudmila Turisjtsjeva frå Sovjetunionen vann gullmedalje i alle fem tevlingane, i hopp-øvinga delte ho fyrsteplassen med Angelika Hellmann frå Aust-Tyskland.

### Mangekamp





### Bom





### Frittståande





### Hopp





### Skranke





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Turn-Europameisterschaften 1973 (Frauen)|Turn-Europameisterschaften 1973 (Frauen)]]» frå ,  den 13. mars 2024.*
Azita Raji

**Azita Raji** () var ein iranskfødd USA-amerikansk diplomat. Ho var utdanna økonom. Ho var USA sin ambassadør til Sverige frå februar 2016 til januar 2017.

## Liv og virke
### Bakgrunn
Azita Raji vaks opp i ein rik diplomatfamilie i Teheran og gjekk på skule i Lausanne i Sveits, der ho deltok på nasjonale sjakkturneringar og tevla i utforrenn. Etter den iranske revolusjonen i 1978 utvandra familien til USA, då ho var 17 år gammal. 

Raji studerte arkitektur og fransk ved Columbia University fram til 1983 og tok ein mastergrad i økonomi i 1991 ved Columbia Business School. Ho blei USA-amerikansk statsborgar i 1988.

Raji budde og arbeidde i mange land i Midtausten, Latin-Amerika, Europa og Det fjerne Austen. 

Etter ein karriere som bankier for investeringsbankar i New York City (J.P. Morgan & Co., Salomon Brothers og Drexel Burnham Lambert) vigde Raji seg frå 2008 på heiltid til politiske spørsmål og arbeidde blant anna med Barack Obama sine presidentvalkampanjar.

### Ambassadør til Sverige
Raji tiltredde i mars 2016, som fyrste kvinne, posten som USA sin ambassadør i Stockholm og hadde vervet fram til 20. januar 2017. Ho var den fyrste USA-amerikanske ambassadøren i Sverige som deltok i Prideparaden i Stockholm. Ho var også den fyrste iranskfødde personen som var amerikansk ambassadør.

Den 4. juli 2016 blei Raji heidra av *[[Great Immigrants]]*: «The Pride of America», Carnegie Corporation of New York si årlege utkåring av inspirerande naturaliserte USA-amerikanske borgarar som har bidrege i særleg grad til framgang i det USA-amerikanske samfunnet.

Den 10. desember 2016 var det Raji som i eigenskap av ambassadør til Sverige på vegner av Bob Dylan las opp talen hans til Nobelkomiteen under nobelbanketten i Stockholm, i anledning tildelinga av Nobelprisen i litteratur til Dylan.

## Prisar og utmerkingar
Raji mottok i 2017 Ellis Island Medal of Honor og ho mottok *Barnard College* sin *Joan Rivers Trailblazer Award* i 2020.

## Privatliv
Azita Raji var gift med Gary Syman, ein tidlegare partner i Goldman Sachs. Paret hadde fem døtrer.

Raji døydde den 6. februar 2022 etter ein kort tids sjukdom.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Azita Raji|Azita Raji]]» frå , den 13. mars 2024.*
Olga Korbut

**Olga Valentinovna Korbut** () er ein tidlegare turnar frå Hrodna som representerte Sovjetunionen. Ho vann tre gullmedaljar under Sommar-OL 1972, to gullmedaljar i Turn-VM 1974 og gull med det sovjetiske mannskapet ved Sommar-OL 1976.

Gjennom sine prestasjonar under dei olympiske sommarleikane 1972 i München, tok Korbut kvinneturn bort frå ballett til akrobatikk. Særleg imponerte ho med sin Korbut-salto på bom. Ho vart også olympisk meister i frittståande og i lagtevlinga, samt sølv i skranke. Under Turn-EM 1973 vart ho nummer 2 i mangekampen. Ved Turn-VM 1974 i Varna vann ho medalje i alle seks tevlingane, to i gull og fire i sølv. Under Sommar-OL 1976 fekk ho gull i lagtevlinga og sølv på bom, bakom rumenske Nadia Comăneci.   

Korbut utvandra til USA i 1991.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Olga Korbut|Olga Korbut]]» frå ,  den 14. mars 2024.*  
* 

## Bakgrunnsstoff
Vitseteikning

**Vitsetegning** er tegne- og illustrasjonskunst der hensikten med teikningen er å mora den som ser han. Ein vitseteikning kan vera med eller utan tekst. Det vil seia at poenget anten kan formidlast gjennom teikningen eller gjennom teksten. Ofte er det eit samspel mellom tekst og bilde. Vitseteikningar finst særleg i blad og aviser og blir laga av avisteiknarar og illustratørar, tekstforfattarar og vitsemakarar.

## Historikk
Humoristiske bilde har lange tradisjonar i kunsthistoria. Underhaldande vitseteikningar for eit massepublikum oppstod fyrst med trykkekunsten på 1500-talet, men voks spesielt med den europeiske vittigheitspressa frå 1700- og 1800-talet. Dei poengterte småteikningane, morosame teikneseriane og satiriske karikaturane til vittigheitsblada blei spreidde vidare på 1900-talet, med lettare variantar særleg i USA. I dag finn ein humoristiske teikningar både i teikneseriar, humorblad, aviser og vekeblad, ofte i form av enkeltteikningar eller såkalla avis- eller teikneseriestriper. Vitseteikningane blir ofte distribuerte gjennom internasjonale pressebyrå.

## Kjente vitseteiknarar

### Norske
* Sven Sønsteby
* Arvid Andreassen («Arvid»)
* Thore Hansen
* Asbjørn Ystad
* Ragnar Pedersen («Joker»)
* Morten M. Kristiansen («Morten M.»)
* Erik Foseid
* Walters
* Tommy Sydsæter
* Steffen Kverneland
* Arild Midthun
* John Arne Sæterøy («Jason»)
* Frode Øverli
* Øyvind Sagåsen («FLIS»)

### Utanlandske
* George Cruikshank (England)
* Charles Addams, USA
* Honoré Daumier 
* Richard Felton Outcault
* Gary Larson, USA
* Storm P., Danmark
* Leif Sjöström, Finland
* Kari Suomalainen, Finland
* Tad Williams (USA)
* Albert Engström (1869–1940), Sverige
* Oscar Andersson (1877–1906), Sverige
* Doubout (1882–1944), Frankrike
* Jean Effel, Frankrike
* Saul Steinberg, USA
* Virgil Franklin Partch («VIP»), USA
* James Thurber (1894–1961), USA
* André François (født 1915), Frankrike
* Gahan Wilson, USA
* Ronald Searle (født 1920), 
* Siné (1928–), Frankrike
* Jean-Jacques Sempé (1932–), Frankrike
* Quino (1932–), Argentina
* Mordillo (1932–), Argentina
* Eugéne Mihaesco (født 1937), Romania

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Vitsetegning|Vitsetegning]]» frå ,  den 14. mars 2024.*
Cheng Fei

**Cheng Fei** () er ein kinesisk tidlegare turnar frå Huangshi. Ho vart verdsmeister i hopp-øvinga tre år i rad: 2005–07, og verdsmeister i frittståande i 2006. Både ved Turn-VM 2006 og Sommar-OL 2008 i Beijing var ho med på å sikre Kina triumf i lagtevlinga. Åra frå 2005 til 2008 sikra ho seg seks medaljar i verdsmeisterskap og tre medaljar i Sommar-OL 2008.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Cheng Fei|Cheng Fei]]» frå ,  den 14. mars 2024.*  
*
Aleqa Hammond

**Aleqa Hammond** () er ein grønlandsk politikar. Ho var statsminister på Grønland frå 2013 til 2014 og representerte partiet Siumut.

## Bakgrunn
Hammond er fødd i Narsaq, men vaks opp i Uummannaq. På morssida tilhøyrer ho ei grønlandsk grein av den norsk-danske slekta Hammond. Før ho blei politikar jobba ho med turisme i Diskobukta, Nuuk og Qaqortoq.

## Karriere
I 2005 blei Hammond vald inn på Grønlands landsting, og blei familie- og justisminister. Frå 1. juli 2007 til 12. juni 2009 var ho finans- og utanriksminister. Ho blei 2. juni 2009 formann i Siumut.

I mars 2013 leia Hammond partiet til valsiger. Ho blei dimed den fyrste kvinnelige statsministeren på Grønland.

I oktober 2014 førte Hammond sitt misbruk av offentlege middel til private føremål til regjeringskrise. Hammond trekte seg som partileiar. Det blei utlyst nyval. Kim Kielsen overtok som partileiar og fungerande regjeringssjef.

I 2015 blei Hammond den eine av to representantar frå Grønland i det danske Folketinget, som representant for Siumut. I 2016 blei ho ekskludert av Siumut, etter å ha misbrukt kredittkortet til Folketinget til private føremål.

I 2018 slutta Hammond seg til Nunatta Qitornai, eit utbrytarparti frå Siumut. Ho stilte til val ved landstingsvalet på Grønland, men blei ikkje vald. Ho gjekk ut av Folketinget i 2019.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aleqa Hammond|Aleqa Hammond]]» frå , den 14. mars 2024.*
Mai Mercado

**Mai Mercado** () er ein dansk politikar. Ho har vore vald til Folketinget frå Fyns storkrins sidan 2011 og tilhøyrer Det Konservative Folkeparti.

## Bakgrunn
Mercado vaks opp i Odense og Nørre Aaby på Fyn. Ho gjekk katedralskulen i Odense og studerte statsvitskap ved Syddansk Universitet frå 2001 til 2008. Ved sida av studia var ho formann i Odense Konservativ Ungdom og medlem av forretningsutvalet til Konservativ Ungdom. Ho var medlem av bystyret i Odense frå 2006 til 2011.

## Karriere
I 2011 blei Mercado vald inn i Folketinget. Ho har markert seg som sosialpolitikar. Ho var politisk ordførar for Det Konservative Folkeparti frå 2014 til 2016, barne- og sosialminister i den tredje regjeringa til Lars Løkke Rasmussen frå 2016 til 2019 og leiar for den konservative folketingsgruppa frå 2019 til ho trekte seg tilbake i 2024.

## Privatliv
Mercado er gift med forretningsmannen Christopher Mercado, som ho har barn med. Dei bur på Frederiksberg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mai Mercado|Mai Mercado]]» frå , den 14. mars 2024.*
Johanne Schmidt-Nielsen

**Johanne Schmidt-Nielsen** () er generalsekretær for den danske organisasjonen Red Barnet og tidlegare parlamentarisk leiar i danske Folketinget for Enhedslisten. Enhedslisten har flat struktur, og då Schmidt-Nielsen i 2009 blei vald til parlamentarisk leiar var det fyrste gongen i historia til partiet at nokon blei vald til dette vervet. Partiet har ikkje nokon vald leiar, men Schmidt-Nielsen var i praksis andletet til partiet mot omverda. I mai 2016 tok Pernille Skipper over rolla som parlamentarisk leiar.

## Politisk karriere
Schmidt-Nielsen byrja den politiske karrieren sin i Danske Gymnasieelevers Sammenslutning, der ho var nestleiar frå 2002 til 2003. Ho har gjort seg merka ved deltaking i ei rekkje politiske aksjoner. I forkant av valet i 2007 fekk ho stor merksemd rundt å ha meldt eit dansk pornoblad til politiet for hallikverksemd fordi dei hadde med ein prostituert som premie i ein av sine konkurransar. Under partileiardebatten i 2007 var ho den yngste deltakaren i ein dansk partileiardebatt nokon sinne.

Under folketingsvalgt i Danmark 2011 fekk Schmidt-Nielsen 47&nbsp;002 personrøyster – berre sitjande statsminister Lars Løkke Rasmussen fekk fleire.

Enhedslisten har eit rotasjonsprinsipp som gjorde at Schmidt-Nielsen ikkje stod på nokre vallister under Folketingsvalet 2019.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Johanne Schmidt-Nielsen|Johanne Schmidt-Nielsen]]» frå , den 14. mars 2024.*
Susanne Zimmer

**Susanne Zimmer** () er ein dansk politikar og pedagog. Ho blei vald inn i Folketinget for Alternativet ved Folketingsvalet 2019.

Etter kritikk av partileiar Josephine Fock meldte Uffe Elbæk, Rasmus Nordqvist, Zimmer og Sikandar Siddique den 9. mars 2020, at dei forlet partiet til fordel for å bli lausgjengarar. Dimed gikk folketingsgruppa til Alternativet frå fem til berre ein medlem (Torsten Gejl).

Seinare i 2020 var Zimmer, saman med Uffe Elbæk, Sikandar Siddique og Niko Grünfeld, med på å stifte partiet Frie Grønne – Danmarks Nye Venstrefløjsparti.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Susanne Zimmer|Susanne Zimmer]]» frå , den 14. mars 2024.*
Pia Kjærsgaard

**Pia Merete Kjærsgaard** () er ein dansk politikar for Dansk Folkeparti.

Kjærsgaard har vore vald til Folketinget sidan 1984, fyrst for Fremskridtspartiet, som ho blei medlem av i 1978. Etter leiarstrid braut Kjærsgaard og tre andre folketingsmedlemmar med partiet i 1995 og danna Dansk Folkeparti med Kjærsgaard som leiar. I 2012 overlet ho leiinga i Dansk Folkeparti til Kristian Thulesen Dahl, som i si tid var med på å grunnleggje partiet. Frå 2015 til 2019 var Kjærsgaard formann i presidiumet til Folketinget.

Kjærsgaard blei i 2018 utnemnd til kommandør av 1. klasse av Dannebrogordenen. Ho blei også tildelt fleire utanlandske ordenar mens ho var formann for Folketinget.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pia Kjærsgaard|Pia Kjærsgaard]]» frå , den 14. mars 2024.*
Skeise-VM 2003 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 2003 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla laurdag 18. og sundag 19. januar i Calgary i Canada. Meisterskapen var den 34. i sprint-firkamp. 66 utøvarar, 38 karar og 28 kvinner, deltok i meisterskapen.

Canadas eigen Jeremy Wotherspoon gjekk fortast av alle på dei to 500-meterane og vart verdsmeister for i sprint fjerde gong. Erben Wennemars frå Nederland vann 1000 meter om laurdagen, Joey Cheek frå USA om sundagen. Tyske Monique Garbrecht vann alle fire distanseløpa i kvinneklassa, også ho vart sprint-verdsmeister for fjerde gong.

## Verdsmeisterskapen 2003 i skeise-sprint/Menn



Dato: 18./19. januar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 2003 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 18./19. januar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 2003|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 2003]]» frå ,  den 15. mars 2024.*
Mina Gerhardsen

**Mina Gerhardsen** () er ein norsk tidlegare arbeidarpartipolitikar og generalsekretær i Nasjonalforeningen for folkehelsen frå 2019.

## Liv og virke
Gerhardsen er dotter av tidlegare statsråd Tove Strand og tidlegare byrådsleiar Rune Gerhardsen og barnebarn av tidlegare statsminister Einar Gerhardsen. Ho er gift med Eirik Øwre Thorshaug.

Ho var rådgjevar for generalsekretær Jonas Gahr Støre i Norges Røde Kors frå 2004 til 2005, og har jobba som journalist i *[[Dagbladet]]* og *[[Mandag Morgen]]*. Ho var politisk rådgjevar for statsminister Jens Stoltenberg i perioden 2005–2009. Frå oktober 2009 var Gerhardsen statssekretær ved Statsministerens kontor, og frå februar 2012 til regjeringsskiftet etter Stortingsvalet i 2013 var ho statssekretær i Kulturdepartementet. 

Mina Gerhardsen var tidlegare generalsekretær i paraplyorganisasjonen Actis, og har vore kommunikasjonsdirektør i Norad.

Gerhardsen har også sete i styret for Norges Fotballforbund som representant for Vålerenga. Under Fotballtinget 2016 tok Gerhardsen som avtroppande styremedlem sterk avstand frå fråsegnene til NFF-direktør Ronny Åsland sitt åtak på visepresidenten i fotballforbundet Bjarne Berntsen og den dåverande VIF-leiaren Stig-Ove Sandnes. Ho er nestleiar i Etisk komite i Norges Fotballforbund.

I mars 2019 blei Gerhardsen tilsett som generalsekretær i Nasjonalforeningen for folkehelsen.

Gerhardsen er forfattar av bøkene *Å lykkes med taler* (2018) og *Å lykkes med media* (2019). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mina Gerhardsen|Mina Gerhardsen]]» frå , den 15. mars 2024.*
Karen Ellemann

**Karen Ellemann Kloch** () er en dansk politikar (Venstre). Ho har vore medlem av Folketinget for Københavns omegns storkrins sidan 2007. Ellemann har hatt flerie ministerposter i regjeringane til Lars Løkke Rasmussen.

Ellemann er dotter av tidlegare utanriksminister og Venstre-leiar Uffe Ellemann-Jensen og syster av Venstre-leiar Jakob Ellemann-Jensen. Ho gifta seg i 2011 med direktør Kresten Kloch.

Ellemann arbeidde innen marknadsføring, kommunikasjon, underhalding og journalistikk før ho utdanna seg til folkeskulelærar. Ho var lærer og kommunepolitikar då ho blei vald inn i Folketinget.

Ellemann var innanriks- og sosialminister frå 2009 til 2010 og miljøvernminister frå 2010 til regjeringsskiftet i 2011. Ho var også minister for nordisk samarbeid frå 2010 til 2011. Då Lars Løkke Rasmussen på nytt danna regjering i 2015, blei Ellemann igjen sosial- og innanriksminister. Frå regjeringsutvidinga i 2016 til 2018 var ho minister for likestilling og nordisk samarbeid; frå 2017 til 2018 hadde ho også ansvaret for fiskerisaker.

Ellemann har vore formann i Foreningen Norden i Danmark.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Karen Ellemann|Karen Ellemann]]» frå , den 13. mars 2024.*
Tove Strand

**Tove Astri Strand**, tidlegare **Strand Gerhardsen**, () er ein norsk Ap-politikar og embetskvinne. 

Strand er utdanna sosialøkonom ved Universitetet i Oslo. Ho var sosialminister frå 1986&ndash;1989, og arbeids- og administrasjonsminister frå 1990&ndash;1992, begge gongane under Gro Harlem Brundtland. Ho hadde også hatt fleire stillingar som statssekretær for tidlegare arbeiderparti-regjeringar. Frå 1997&ndash;2005 leia ho Norad. Strand har tidlegare hatt direktørstillingar ved Rikshospitalet og Norges forskningsråd. Sommaren 2005 blei ho utnemnd til administrerande direktør for Ullevål universitetssykehus, og etterfølgde då Helge Kjersem. Ho har også vore viseadministrerande direktør og direktør ved Oslo universitetssykehus

Strand var visepresident i Norges Idrettsforbund 1994&ndash;1999. Ho har også vore styreleiar for Kronprinsparets humanitære fond. I februar 2023 blei ho vald til leiar av Norske Idrettsleder-Veteraner (NIV).

## Privatliv
Strand var tidlegare gift med Rune Gerhardsen og heitte då Tove Strand Gerhardsen. Ho har to døtrer, Mina Gerhardsen og Marte Gerhardsen. Strand er gift med Tor Saglie. Ho er dotter av tidlegare Kongsvinger-ordførar Norvald Strand, og syster av den tidlegare Kongsvinger-ordføraren (2015–2019) Sjur Strand.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tove Strand|Tove Strand]]» frå , den 15. mars 2024.*
Turn-EM 1985/Kvinner

**Europameisterskapen 1985 i turn for kvinner**, den 14. i sitt slag, vart avvikla i Helsinki i Finland helga 11. og 12. mai. Utøvarar frå 22 ulike land deltok i meisterskapen.

16-åringen Jelena Sjusjunova frå Sovjetunionen vart europameister i mangekamp. Ho vann også gullmedalje i frittståande, hopp og skranke, i den sistnemnde øvinga delte ho fyrsteplassen med Maxi Gnauck frå Aust-Tyskland. Sovjetiske Oksana Omeljantsjik vann tevlinga på bom.

Dei norske deltakarane enda som nummer 47 Siv Rita Eikeskog, 48 Gry Hansen og 49 Hanne Veiby.

### Mangekamp





### Bom





### Frittståande





### Hopp





### Skranke





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Turn-Europameisterschaften 1985 (Frauen)|Turn-Europameisterschaften 1985 (Frauen)]]» frå ,  den 15. mars 2024.*
Beth Tweddle

**Beth Tweddle**, fullt namn **Elizabeth Kimberly Tweddle**, () er ein britisk tidlegare turnar som vann tre gullmedaljar i tre ulike verdsmeisterskap og seks gullmedaljar i fire ulike europameisterskap. Under Sommar-OL 2012 i London fekk ho bronsemedaljen i spesialøvinga skranke. Ho høyrde til verdseliten i særleg skranke frå 2002 til ho la opp i 2012, men òg i frittståande sanka ho internasjonale medaljar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Beth Tweddle|Beth Tweddle]]» frå ,  den 15. mars 2024.* 
* 

## Bakgrunnsstoff
Pan Twardowski

***Pan Twardowski*** (polsk Pan Twardoski, ), òg kjend som ***Meister Twardowski*** (polsk: Mistrz Twardoński), er ein trollkar i polsk folklore og litteratur som inngjekk ei djevelpakt. Twardowski selde sjela si i bytte mot særskilde evner, som å kunna kalla på sjela til den avdøde kona til kong Sigismund Augustus, og møtte til slutt ei tragisk skjebne. 

Soga om Twardowski finst i ulike versjonar, og er grunnlaget for mange litterære verk, som den humoristiske balladen «Pani Twardowska» av Adam Mickiewicz. Ein reknar gjerne med at folkloren var sterkt inspirert av den tyske forteljinga om Faust, som han har mange parallellar med.

## Soga

I ei gamal legende var Twardowski ein adelsmann (''szlachcic'') som budde i Kraków på 1500-talet. Han selde sjela si til djevelen i bytte mot stor kunnskap og magiske evner. Twardowski ville lura djevelen ved å inkludera ein klausul i kontrakten som slo fast at djevelen berre kunne ta sjela til Twardovski til Helvete under ei vitjing til Roma – ein stad trollmannen aldri planla å dra til. I variantar av soga blir Twardowski seld til djevelen som barn av far sin.

Med hjelp frå djevelen fekk Twardowski raskt rikdom og berømming, og blei til slutt ein hovudmann for kong Sigismund Augustus, som søkte trøst i magi og astrologi etter at den kjære kona hans Barbara Radziwiłł hadde døydd. Han skulle ha framkalla ånda til den avdøde dronninga for å trøysta den sørgende monarken ved hjelp av ein magisk spegel. Trollmannen skreiv òg to bøker som begge blei dikterte til han av djevelen - ei magibok og ein encyklopedi.

Etter å ha kome unna skjebnen si i mange år, blei Twardowski til slutt lurt av djevelen og blei fanga ikkje i byen Roma, men på ein gjestgjevarstad som heitte Rzym (polsk for «Roma»). Medan han blei frakta vekk, byrja Twardowski å be til jomfru Maria, og dette fekk djevelen til å kasta offeret frå seg halvvegs til helvete. Twardowski fall ned på månen der han stadig lever. Det einaste selskapet hans er ein venn som han ein gong forvandla til ein edderkopp; frå tid til annan let Twardowski denne spinna ein tråd ned til jorda og gje han nyhende om det som har skjedd i verda.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pan Twardowski|Pan Twardowski]]» frå ,  den 15. mars 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
Røværulukka

**Røværulukka** råka øysamfunnet Røvær i Rogaland fredag 13. oktober 1899. 30 personar omkom då skøyta dei var ombord i kollsegla på veg heim frå ei gravferd i Haugesund.

Då Røvær ikkje hadde eigen gravstad måtte dei til Udland kyrkjegard i Haugesund når nokon skulle jordfestast. Den 13. oktober var det 31 peronar som var om bord då skøyta med gravfyljet starta frå Røver.  Dei hadde stor og velprøvd listerskøyte. Veret var bra. 
Då dei skulle på heimveg etter gravferda, vart ein i gravfølgjet att i byen. Veret hadde hardna på. Det var storm og haglbyer med orkan i kasta. 

Ingen veit korleis det bar til, men skøyta forliste, og alle 30 om bord omkom. Då vraket vart funne var både mast og ror sundbrote. Folket på Røvær fekk ikkje kjennskap til ulykka for søndag, då ei skøyte som var ute og leita møtte  Dampskipet « Avaldsnes», med prest om bord, som var på veg ut med melding til Røværfolket.

Av dei omkomne høyrde 25 heime på Røvær. 20 % av innbuarane miste livet.
Mellom dei omkomne var tretten gifte og ni ugifte menn, fire ugifte kvinner, og fire born i alderen 9-14 år (Borna til den gravlagde).Tretten enkjer sat att på Røvær, med til saman 36 ukonfirmerte born. 

Då same uveret natta til 14. oktober kom til Trøndelag, råka det fiskeveret Titran og fiskefloten som låg ute. I den påfyljande Titranulukka miste 140 menneske livet.

Det vart sett igang innsamling til dei etterlatne både på Røvær og etter Titranulukka. 

I 1951 vart ei minnestøtte reist på Røvær. Namna på alle omkomne er innhogne på steinen.

## Galleri

Røverulykken.jpg|Graver etter omkomne ved Udland kyrkjegard i Haugesund
Røværulykke2.jpg|Gravtekst
Røvær 05.jpg|Minnestøtta på Røvær

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Røværulukka|Røværulukka]]» frå ,  den 15. mars 2024.*  

## Fotnotar


## Bakgrunsstoff
* Møter for lukkede dører Stortinget 1925–1939 (PDF), Stortinget
Karen Hækkerup

**Karen Angelo Hækkerup** () er ein tidlegare dansk politikar for Socialdemokraterne. 

## Bakgrunn
Hækkerup er dotter av læraren Erik Debois og psykologen Kirsten Angelo Schmidt. Ho er gift med folketingsmedlemmet Ole Hækkerup, og busett i Dragør på Amager. Med dette er ho også svigerinna av folketingsmedlem og minister Nick Hækkerup og svigerdottera av tidlegare folketingsmedlem Klaus Hækkerup. Karen Hækkerup har studentereksamen frå Odense Katedralskole fra 1993, studium i historie frå Odense Universitet frå 1994/1995 og kandidatutdanning i statsvitskap frå Københavns Universitet frå 2010.

## Karriere
Hækkerup var medlem av Københavns borgarrepresentasjon 1998–2005 og medlem av Folketinget for Københavns amtskrins 2005–2007 (nominert frå Amager krins) og for Københavns storkrins (nominert frå Tårnby krins) 2007–2014. Hækkerup var sosial- og integreringsminister 2011–2013, matvareminister i 2013 og justisminister 2013–2014.

I 2014 søkte Hækkerup avskjed frå dei politiske verva sine for å tiltre som administrerande direktør i interesseorganisasjonen til bøndene og næringsmiddelindustrien Landbrug & Fødevarer.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Karen Hækkerup|Karen Hækkerup]]» frå , den 16. mars 2024.*
Skeise-VM 2004 i sprint-firkamp

**Verdsmeisterskapen 2004 i sprint-firkamp på skeiser** vart avvikla laurdag 17. og sundag 18. januar i Nagano i Japan. Meisterskapen var den 35. i sprint-firkamp. 62 utøvarar, 33 karar og 29 kvinner, deltok i meisterskapen.

Erben Wennemars frå Nederland vann begge 1000-meterane og vart verdsmeister. Fjorårsvinnaren Jeremy Wotherspoon frå Canada gjekk fortast av alle på den fyrste 500-meteren, nederlendaren Gerard van Velde på den andre. Marianne Timmer syrgde for at det vart nederlandsk triumf også i kvinneklassa. Japans Sayuri Osuga vann den fyrste 500-meteren, Kinas Wang Manli den andre. På dei to 1000-meterane stod tyske Anni Friesinger for bestetida både laurdag og sundag.

## Verdsmeisterskapen 2004 i skeise-sprint/Menn



Dato: 17./18. januar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Verdsmeisterskapen 2004 i skeise-sprint/Kvinner



Dato: 17./18. januar

### 500 meter




### 1000 meter




### 500 meter




### 1000 meter




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 2004|Wereldkampioenschappen schaatsen sprint 2004]]» frå ,  den 16. mars 2024.*
Turn-EM 1983/Kvinner

**Europameisterskapen 1983 i turn for kvinner**, den 13. i sitt slag, vart avvikla i Göteborg i Sverige helga 7. og 8. mai. Utøvarar frå 22 ulike land deltok i meisterskapen.

Olga Bitsjerova frå Sovjetunionen vart europameister i mangekamp. Ho vann også gullmedalje i hopp og frittståande, i den sistnemnde øvinga delte ho fyrsteplassen med Ecaterina Szabo frå Romania. Szabo vart europameister også i skranke, som landskvinna Lavinia Agache i bom-øvinga.

Dei norske deltakarane enda som nummer 38 Frøydis Holter, 42 Kjersti Løken og 
43 Siv Rita Eikeskog.

### Mangekamp





### Bom





### Frittståande





### Hopp





### Skranke





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Turn-Europameisterschaften 1983 (Frauen)|Turn-Europameisterschaften 1983 (Frauen)]]» frå ,  den 16. mars 2024.*
Andy Stewart

**Andy Stewart** () var ein skotsk musikar og komikar.

Andy Stewart vart fødd i Glasgow som son av ein lærar, og flytte sidan til Arbroath, der han gjekk på skule. Han debuterte som musikar då han var 18 år gammal, på Gaiety Theatre i Leith. Andy hadde ein lang karriere og turnerte rundt i heile verda, på stader så langt unna som Sør-Afrika og Canada. Han kunne spela konsertar svær tett etter kvarandre, og kunne ofte pendla fram og tilbake over Atlanterhavet fleire gongar i veka.

Musikken hans kan omtalastsom typisk skotsk folkemusikk, med mange humoristiske innslag, litt i same stil som Povel Ramel. Dei best kjende songane hans er «Donald, wheres yer troosers» og «A Scottish soldier». Andy skreiv både på lågskotsk (til dømes «Muckin' o Geordies byre»), skotsk engelsk (til dømes Tunes of glory) og skotsk-gælisk («Cailin Mo Ruin-Sa»).

Han var aktiv heile livet, og heldt den siste konserten sin berre nokre timar før han døydde, i Usher Hall i Edinburgh, til ei innsamling for ein barneheim i Skottland.

Andy Stewart blei omtalt som særs vennleg, som ofte donerte inntektene frå konsertane sine til veldedige formål. Han drog også ofte til ulike sjukehus og eldreheimar og underheldt folk der.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Andy Stewart|Andy Stewart]]» frå ,  den 15. mars 2024.*
Ágnes Keleti

**Ágnes Keleti**, fødd **Klein**, () var ein ungarsk turnar frå Budapest som vann fem olympisk gullmedaljar i tida 1952-56 og eitt VM-gull i 1954.

Keleti vann frittståande under Sommar-OL 1952 i Helsinki, leikar der ho også fekk ein sølvmedalje og to bronsemedaljar med heim. To år seinare tok ho gull, sølv og bronse ved Turn-VM i Roma, gullmedaljen kom i skranke. Under dei olympiske sommarleikane i Melbourne i desember 1956 vann ho gullmedalje i fire tevlingar, mellom dei frittståande, skranke og bom. Ho vart nummer 2 i mangekampen bakom sovjetiske Larisa Latynina, ho fekk også sølv i lagtevlinga med det ungarske mannskapet  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ágnes Keleti|Ágnes Keleti]]» frå ,  den 16. mars 2024.*  
*
Ole Erik Almlid

**Ole Erik Almlid** () er ein norsk næringslivsdirektør, tidlegare kommunikasjonsdirektør, avisredaktør og journalist. Sidan 2018 har han vore administrerande direktør i Næringslivets Hovedorganisasjon (NHO).

## Karriere
Almlid har ei utdanning frå Norsk journalisthøgskole, forutan studium i statsvitskap og psykologi. Han har vore nyhenderedaktør, nettredaktør og sjef for politisk redaksjon i *[[Aftenposten]]*, sjefsredaktør i *[[Østlendingen]]* og *[[Hamar Dagblad]]*, sjefredaktør og dagleg leiar i Avisenes Pressebyrå, politisk redaktør og konstituert sjefredaktør i *[[Trønder-Avisa|Trønder-avisa]]*. Han har òg vore journalist i ei rekkje aviser. I 2013 vart Almlid kommunikasjonsdirektør i NHO. Frå 1. januar 2016 vart han viseadministrerande direktør i same organisasjon. Dinest, vart han administrerande direktør i NHO den 18. desember 2018. Almlid sit i fleire styre, mellom anna i styret i Norges Varemesse, Civita og Ungt Entreprenørskap (UE).

Ole Erik Almlid er son av Kolbjørn Almlid, tidlegare fylkesordførar i Nord-Trøndelag.

Ole Erik var i yngre år aktiv i Senterungdommen, mellom anna som medlem av sentralstyret.

Almlid har vore open på at han har cerebral parese.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ole Erik Almlid|Ole Erik Almlid]]» frå ,  den 16. mars 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Englandsruta

**Englandsruta** var det populære namnet på passasjer- og postrutene til Det Bergenske Dampskibsselskap og Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab mellom Vestlandet i Noreg og Newcastle i England.

Ruta blei oppretta sist på 1800-talet, og var i lang tid det raskaste sambandet frå Vestlandet til England. Kombinert med nattoget  til Bergen var ho også det raskaste sambandet mellom Oslo og England.

## Kjende skip i ruta

### Bergenske

* DS «Irma» (1905)
* DS «Vega»
* DS «Venus»
* TS «Leda»

### Nordenfjeldske

* DS «Haakon VII»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Englandsruten|Englandsruten]]» frå ,  den 15. mars 2024.*  

## Litteratur

* Pettersen, Lauritz: *Opprettelsen av Englandsruten: (Trondheim)-Bergen-Newcastle*. Bergens sjøfartsmuseum, 1954.

* Lauritz Pettersen: «Opprettelsen av Englandsruten» hos Bokhylla ved Nasjonalbiblioteket.
Botten Soot

**Ingeborg Bergit «Botten» Soot** () var ein norsk revyskodespelar og songar.

Soot var utdanna som klassisk songar, men revydebuterte på Chat Noir i 1913 og var revyartist på heiltid frå 1915. Spesielt på 1920-talet var ho ein av dei djervaste og mest fantasifulle kunstnarane innan norsk revy. Soot var den fyrste norske kvinnelege revyartisten som komponerte deler av sitt eige materiale, blant anna «Vårvise» og «De gammeldagse Piger». I 1946 gav ho ut boka *Mamma i fint selskap og andre historier*; boka var illustrert av dottera Berit Soot Thorsen.

## Familie
Soot var dotter av Inga Bjørnson og Eyolf Soot og halvsyster av Guri Stormoen. Ho var mora til skodespelaren og regissøren Svend Soot von Düring (1915–1969).

Soot var gift tre gongar. Det fyrste ekteskapet inngjekk ho med friherre Woldemar von Düring, (f. 6.2.1884, Erlangen, Tyskland, død 9.11.1950, Stockholm). Dei fekk sonen Svend Soot von Düring (1915-1969). Dei blei skilt i 1916. Deretter gifta ho seg med bilethoggaren og målaren Trygve Thorsen, og dei fekk dottera Berit Soot Thorsen (1920–1975), som etter å ha gifta seg tok namnet Berit Soot Kløvig. Ekteskapet med Thorsen blei oppløyst, og i 1924 gifta ho seg med revyartisten og songaren Olaf Kronstad. Dette ekteskapet blei oppløyst nokre år seinare.

## Filmografi
* 1911 – *Under forvandlingens lov*
* 1917 – *En vinternat*
* 1917 – *De forældreløse*
* 1921 – *Jomfru Trofast*

## Kjelder

  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Botten Soot|Botten Soot]]» frå , den 16. mars 2024.*

## Bakgrunnsstoff
* «Botten Soot» i Norsk biografisk leksikon
* «Botten Soot» i Store norske leksikon
Berit Soot Kløvig

**Berit Soot Kløvig** () var ein norsk bilethoggar og målar. Ho debuterte som målar på Haustutstillinga i 1946. Ho arbeidde også som bilethoggar frå 1958. Ho oppheldt seg mykje på Kunstakademiet frå 1960 til 1964 som elev av Per Palle Storm. Ho laga ein del portrett, men gjekk seinare inn i eksperimentelle og popkunst-inspirerte arbeid, og var ein viktig medlem av kunstnargruppa Park 62. Ho brukte mange kasserte gjenstandar i skulpturane sine, og no blir ho rekna som ein viktig skikkelse i moderne norsk skulptur som virka i ei tid då tradisjonelle arbeidsmåtar frå modell var utbreidde. 

Berit Soot Kløvig var dotter av kunstnaren Trygve Thorsen og skodespelaren Botten Soot.

## Kjelder

  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Berit Soot Kløvig|Berit Soot Kløvig]]» frå , den 16. mars 2024.*

[
[Kategori:Norske bilethoggarar]]
Bjørn Reinertsen

**Bjørn Moi Reinertsen** () var eit av dei sentrale medlemma av den norske etterretningsorganisasjonen XU under andre verdskrigen. Han vart drepen av Gestapo 16. desember 1943.

Då krigen byrja studerte Reinertsen medisin ved Universitetet i Oslo i eit miljø der fleire av Xu sine framståande medlem vart rekrutterte frå. Etter den tyske invasjonen av Noreg vart Reinertsen tidleg med i illegalt arbeid og var med å gi ut aviser. 

Reinertsen vart arrestert av Gestapo og sat fengsla på Grini i to månader hausten 1942 i samband med Kongeblomstaksjonen.

Då han vart drepen av Gestapo i desember 1943, tilhøyrde han den sentrale XU-leiinga i Oslo i lag med Øistein Strømnæs, Anne Sofie Østvedt, Astrid Løken og Otto Øgrim.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bjørn Reinertsen|Bjørn Reinertsen]]» frå , den 17. mars 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
* Sæter, Einar og Sæter, Svein (2007): *XU. I hemmeleg teneste 1940–45*. Samlaget Oslo.
* Omstenda rundt avrettinga på okkupasjonen.no
* Data om fengselsopphaldet på Grini på fanger.no
* Om XU  i Store norske leksikon
Óluva Klettskarð

**Óluva Elin Klettskarð** () er en færøysk gymnaslærar og politikar  for Tjóðveldisflokkurin.

## Liv og virke
Klettskarð er dotter av Páll Klettskarð frå Haraldssund og kona hans Edith (fødd Stenberg) frå Porkeri. Foreldra dreiv eigen næringsverksemd i Klaksvík, og faren blei seinare fiskebåtreiar. Óluva Klettskarð og politikaren Sirið Stenberg er søskenbarn. Óluva Klettskarð er gift med arkivaren Andras Sólstein. Dei er foreldre til fotballspelaren Páll Klettskarð.

Klettskarð har bifag i historie og nordisk filologi frå Fróðskaparsetur Føroya frå 1991 og 1996, og hovudfag i historie frå Aarhus Universitet frå 2000. Ho har sidan 1997 vore lærar ved Føroya Studentaskúli og HF-skeið i Tórshavn.

Klettskarð har vore formann i hovudstyret i Tjóðveldisflokkurin og medlem av arbeidsutvalet til partiet. Ho har vore medlem av kommunestyret i Klaksvík frå 2009 til 2016 og vara til Lagtinget i fleire valperiodar. I to veker hausten 2008 var ho kulturminister før Tjóðveldisflokkurin gjekk ut av den andre regjeringa til Jóannes Eidesgaard. Frå 2015 til 2019 møtte ho fast på Lagtinget, så lenge Sirið Stenberg var medlem av regjeringa. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Óluva Klettskarð|Óluva Klettskarð]]» frå , den 16. mars 2024.*
Rósa Samuelsen

**Rósa Samuelsen** () er ein færøysk politikar for Sambandsflokkurin.

Samuelsen har utdanning innan kontor- og bankfag, og har vore funksjonær i ein sparebank.

Ho var medlem av kommunestyret i Sandavágur 1999–2008, borgarmeister 2001–2008 og styreleiar i Føroya Kommunufelag 2004–2008. I 2009 blei Sandavágur slått saman med Miðvágur til kommunen Vágar. 2013–2016 var Samuelsen borgarmeister i den nye kommunen.

Samuelsen var vald inn på Lagtinget 2008–2015 og leia velferdskomitéen til Lagtinget 2011–2015. Ho var sosialminister i den fyrste regjeringa til Kaj Leo Johannesen 2008–2011, så Marjus Dam møtte som varamann på Lagtinget. I 2019 kom Samuelsen tilbake som lagtingskvinne.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rósa Samuelsen|Rósa Samuelsen]]» frå , den 16. mars 2024.*
Inga Bjørnson

**Inga Bjørnson** () var ein norsk teatersjef som i mange tiår dreiv det fyrste barneteateret i Noreg. Ho dreiv også med sosialt hjelpearbeid og gjorde ein stor innsats for dei gamle.

## Barneteater og velgjerdsarbeid
### Inga Bjørnsons Barneteater
Bjørnson etablerte i 1920 Inga Bjørnsons Barneteater i Oslo (då Kristiania), som ho leia i mange år. Dette var det fyrste barneteateret i Norden, kanskje i heile Europa, og Inga Bjørnson leia teateret i over 30&nbsp;år. Avkastninga av billettinntektene frå verksemda til barneteateret blei gitt til hjelpefondet «Ut i solen».

### «Ut i solen» og Solstua
I 1930 blei det reist eit tømmerhus på Hvalstad i Asker som til å byrje med blei brukt av pedagogen Anna Sethne. Det var det sosialt engasjerte kunstnarekteparet Otto og Tilla Valstad som hadde skaffa tømmerstua frå Gausdal. Inga Bjørnson var på den tida djupt engasjert i å bidra til betre kår for dei eldste og fattigaste innbyggjarane på austkanten og den indre bykjerna av Oslo, og meinte dei både hadde behov for ljos og luft ute på landet, og for næringsrik kost. I 1935 eller 1936 arrangerte ho den første utflukta til Solstua i Asker for ei gruppe eldre, fattige Osloborgarar. Ho etablerte etter kvart eit eige fond som ho kalla «Ut i solen», og i 1938 gav ekteparet Valstad tømmerhuset på Hvalstad i gåve til Inga Bjørnsons hjelpefond. Heilt fram til 1948 eller 1949 – også under andre verdskrigen – fortsette Inga Bjørnson og hjelpefondet hennar å tilby rekreasjonsturar til Solstua for eldre menneske frå dei fattigaste strøka i Oslo.

## Familie
Inga Bjørnson var dotter av byfogden Peter Elias Bjørnson og Laura Mathilde Riiser Larsen, brordotter av diktarhøvdingen Bjørnstjerne Bjørnson og sonedotter av presten Peder Bjørnson. Ho var syster av skodespelaren Aagot Bjørnson og kusine av admiral Hjalmar Riiser-Larsen. Ho var gift to gongar: 1892–1900 med målaren Eyolf Soot, som ho fekk dottera Ingeborg med, og 1900–1909 med skodespelaren Harald Stormoen, som ho fekk dottera Guri med.

## Bibliografi
* 1950: *30 år med barneteatret*

## Minnesmerke
Inga Bjørnsons vei i Oslo har fått namn etter Bjørnson.

## Kjelder

  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Inga Bjørnson|Inga Bjørnson]]» frå , den 16. mars 2024.*

## Bakgrunnsstoff
* ''Inga Bjørnson'' i Store norske leksikon
* ''Inga Bjørnson'' i Norsk biografisk leksikon
Aagot Bjørnson

**Aagot Bjørnson** () var ei norsk skodespelarinne.

## Familie
Aagot Bjørnson var dotter av byfogden Peter Elias Bjørnson og Laura Mathilde Riiser Larsen, niese av diktarhøvdingen Bjørnstjerne Bjørnson og sonedotter av presten Peder Bjørnson. Ho var syster av teatersjef Inga Bjørnson og kusine av admiral Hjalmar Riiser-Larsen. Ho blei 20. mai 1896 gift med forlagsbokhandlar Lars Magnus Swanstrøm (1868-1939).

## Liv og virke
Aagot Bjørnson opptredde på Christiania Theater, der ho fekk sin debut fyrste nyttårsdag 1891 i rolla som *Ella Brandt* i stykket *Vores Koner*.

Haustsesongen 1891 spelte Bjørnson *Ophelia* i ei scene mot Herman Bang, som spelte *Hamlet* (i *[[Hamlet]]* av William Shakespeare), i Brødrene Hals' konsertlokale. Same år reiste ho på turné med ein trupp frå Christiania Theater. Der opptredde ho i Fredrikshald, Fredrikstad, Skien og Drammen saman med Olaf Hansson og Thora Hansson.

I 1895 fråtredde Bjørnson stillinga som skodespelar ved teateret.

## Utvalde roller
**Ella Brandt* i stykket *Vores Koner* (Christiania Theater, 1891)
**Ophelia* i *[[Hamlet]]* av William Shakespeare (Brødrene Hals' konsertlokale, 1891)
**Signe* i *En Fallit* av Bjørnstjerne Bjørnson (1891)

## Kjelder

  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aagot Bjørnson|Aagot Bjørnson]]» frå , den 16. mars 2024.*

## Bakgrunnsstoff
*