open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Silvermuseet

**Silvermuseet** er eit museum i sentrale Arjeplog som vart innvigt 23 oktober 1965. Samlingane skildrar historia til staden, frå forhistorisk tid til notid. Samane og nybyggarane sine liv blir gjort levande i ulike utstillingar. I eit av romma blir det til dømes vist ei av dei største samlingane i verda av samiske sylvgjenstandar. Sylvmuseet vert drive av ei kommunal stifting.

## Namn og soge
Namnet til museet har inkje å gjera med den sylvsamlinga som vert teke vare på der, men kjem av Nasafjälls silververk som åra 1635-1659 og 1770-1810 var verksam i området. Det er òg derfor  Riksveg 95 som går gjennom Arjeplog i dagleg tal vert kalla for Silvervägen og at nokre selskap innanfor Arjeplogs kommune har ordet *silver* i selskapsnamnet.

Sylvmuseet vart grunnlagt av Einar Wallquist. Han var provinslækjar i Arjeplog i førti år, i ei tid då den gamle nybyggarkulturen og den samiske kulturen byrja forsvinna. Med den store interessa som Einar Wallquist hadde for historie byrja han samla gamle gjenstandar frå staden. Samlingsiveren leia så etterkvart til ein ambisjon om å inventera soknet og samla inn minst ein av kvart slag av  gjenstandane som hadde vorte nytta. Heimen vart fylt med gjenstandar og buer og forråd i bygda vart nytta til förvaring. I 1965 donerte Einar Wallquist den unike samlinga si til Arjeplogs kommune og var sidan sjølv verksam som museumsmann fram til han døydde, knapt 90 år gammal, i 1985.

Bygninga som vart teken i bruk då Sylvmuseet vart til i 1965 var opphavleg ein nomadeskole oppført i 1854 og er ein av dei eldste bevarte bygningane i sentrum av Arjeplog. Silvermuseet består av tre etasjar og har gjennomgått ei mengd om- og nybyggingar gjennom åra.

Sidan april 2009 har Instituttet for subarktisk landskapsforsking, INSARC, vore driven innanfor råma for Organisasjonen til Silvermuseet. Instituttet driv høgkvalitativ forsking med innretning på sambandet mellom mennesket si landskapsutnytting og endringane til økosystema i nordlege miljø. Eit av mange forskingsresultat har m.a. resultert i funnet av ein av dei aller eldste kjende buplassane i Nordland, datert til ca. år 7800 f.Kr, ved sjøen Dumpokjauratj nær grenda Svannäs i Arjeplogs kommune. Sommaren 2014 vart leiaren for Silvermuseet INSARC, Ingela Bergman, tildelt H.M. Konugens medalj 8:e ndi storleik Serafimerordens batt «För framstående insatser inom subarktisk landskapsforskning.»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Silvermuseet|Silvermuseet]]» frå ,  den 20. oktober 2016.*
Meymaneh

**Meymaneh**, **Maymana** eller **Maimana** er ein by i Faryab-provinsen nord i Afghanistan. Meymaneh har ca. 67 800 innbyggjarar (2006). Han ligg nær grensa til Turkmenistan.

Meymaneh har ein gammal bymur. Byen er administrasjons- og handelssenter i eit jordbruksdistrikt med mykje husdyrhald, særleg av karakulsau. Det blir drive handel med korn, lêrvarer, teppe og silke. Det finst også ull- og bomullsindustri her. 

Byen var base for ein ISAF-styrke frå 2005.

## Kjelder

*
'Amqah

**'Amqah** er ein busetnad i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:&#39;Amqah|&#39;Amqah]]» frå ,  den 20. oktober 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Adhan i Ras al-Khaimah

**Adhan** (arabisk ادهان) er ein by i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Adhan, Ras al-Khaimah|Adhan, Ras al-Khaimah]]» frå ,  den 20. oktober 2016.*
Ar-Rams

**Ar-Rams** er ein by i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata. Han ligg kring 25&nbsp;km nord for Ras al-Khaimah. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ar-Rams|Ar-Rams]]» frå ,  den 20. oktober 2016.*
Daftah

**Daftah** er ein landsby nær Masafi i Dei sameinte arabiske emirata og styrt av emiratet Ras al-Khaimah. Han er omgjeve av fjell. Daftah ligg langs vegen til Fujairah i Hamdalen. I 2016 opna ein ny veg frå Daftah til Khor Fakkan med fem tunnelar gjennom fjella.

Daftah er hovudsakleg busett av Al Naqbi-stamma.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Daftah|Daftah]]» frå ,  den 20. oktober 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Subkultur

**Subkultur** er ei gruppe som skil seg ut frå ein større og meir utbreidd kultur gjennom særmerke som haldningar, språk, symbol, gjenstander eller kunnskap.
Medlemmar av ein subkultur definerer seg sjølv medvite som ulike frå majoritetskulturen, med ulike normer og verdiar.
Subkulturar kan låna symbol, verdiar og tru frå majoritetskulturen, men ofte forsterka, forandare eller snudd om på. I nokre høve kan dei definera seg i opposisjon til majoritetskulturen, og kan då kallast ein motkultur. Subkulturar kan byggja på ungdomskultur, gjengar, yrkesgrupper, religion, etnisk tilhøyre, seksuell orientering eller felles interesser som musikk, idrett  eller ulike hobbyar.

## Kjelder

*
MGS

**MGS** kan syna  til:

* Mars Global Surveyor, ein marsbanesonde
* Metal Gear Solid, eit videospel frå 1998
TGO

**TGO** kan syna  til:
* Landet Togo
*Tongliao lufthamn i Kina
* ExoMars Trace Gas Orbiter‎, ein marsbanesonde
Khatt

**Khatt** er ein fjellandsby søraust for byen Ras Al Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata.

Han er kjend for den lange stammekrigen mellom herskarane i Ras Al Khaimah og Fujairah. Det ligg nokre kjelder med svovelhaldig vatn i nærleiken som vert nytta til kurbad. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Khatt|Khatt]]» frå ,  den 22. oktober 2016.*
Kub i Ras al-Khaimah

**Kub** er ein busetnad i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kub, Ras al-Khaimah|Kub, Ras al-Khaimah]]» frå ,  den 22. oktober 2016.*
Mawrid

**Mawrid** (arabisk مورد) er eit stammeområde i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mawrid|Mawrid]]» frå ,  den 22. oktober 2016.*
Aasmund Aslaksson Nestestog

**Aasmund Aslaksson Nestestog** () var ein norsk-amerikansk bygdekunstnar og farmar frå Vinje. Aslak Nestestog var far hans.

Nestestog var ein evnerik mann og viste tidleg handlag både som børsemakar, gull- og sølvsmed, gravør og målar. Kanskje utmerkte han seg særleg med sine fint graverte børser. Kister på Jamsgard i Vinje, Bandak hotel i Dalen og på Fetveit i Bøgrend er alle måla i ein stil  med brun botn og mykje blått i rosene, typisk for Nestestog. Ei kiste frå 1819 som vart måla til ein «H.J.S.», var i si tid i Aasmund Olavson Vinje si eige. Vinje skreiv om Nestestog i Drammens Tidende i 1853 og i Dølen i 1870 og kalla han eit universalgeni.

Nestestog utvandra til USA i 1843 og vart farmar.

## Kjelder

*Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
Sylfest Muldal

**Sylfest Hansson Muldal** () var ein norsk skulemann frå Norddal kommune.

Muldal var frå fjellgarden Muldal og tok lærareksamen i 1891. Fram til 1900 var han lærar ymse stader, frå 1900 underviste han ved Foss skole i Kristiania. I 1915 fekk han stilling   som skuleinspektør i Tønsberg, eit arbeid han hadde til han gjekk av i 1942.

Muldal skreiv tre forteljingar/romanar som kom ut i åra 1895-97. Frå 1905 gav han ut fleire læreverk både i norsk, geografi, historie og kristendomsfaget. Han stod også bak fleire rettskrivingslister/-bøker i tida fram til 1939. I 1948 kom han med *Kulturkrisen og følelselivet*. Elles var Muldal også aktivt med i lokalpolitikk og i arbeid for lærarorganisasjonar.

## Kjelder
* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
Hans Andreas Naverstad

**Hans Andreas Berntsson Naverstad** () var ein norsk mekanikar og oppfinnar frå Lund i Rogaland.

Naverstad var i samtida ein kjend klokkemakar som laga klokker heilt av tre. Elles konstruerte han mange slags maskinar og bruksting. Han laga også venger til å flyge med. Lenge før tyskaren Otto Lilienthal «greidde han å ro seg fram gj[ennom]. lufthavet, fyrste gongen 100 m, andre gongen greidde han 300 m.

## Notar

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
Soga om laksdølane

**Soga om laksdølane** (norrønt *Laxdæla saga*) er ei islendingesoge som vart skriven mellom 1230 og 1260. Historia finn stad vest på Island, og følgjer ei slekt gjennom sju eller åtte slektledd i åra før og etter år 1000. 

## Handling
Hovudhandlinga ligg i sjette generasjonen: det tragiske og destruktive trekantdramaet mellom fosterbrørne og fetrane Kjartan og Bolle, som begge elskar Gudrun, og som begge døyr på grunn av kjærleiksrivaliseringa. Soga har vorte skildra som «ein av dei største kjærleikstragediar i nordisk litteratur, skildra med psykologisk djupsyn og stor litterær kunst», og «dens beskrivelser avslører også innflytelse fra ridderdiktningen som hadde blitt oversatt fra franske originaler under styret til kong Håkon den gamle av Norge på 1200-tallet.»

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Laksdøla saga|Laksdøla saga]]» frå ,  den 23. oktober 2016.*  


## Bakgrunnsstoff
Ludmila Engquist

**Ludmila Engquist** () er ein sovjetisk-svensk tidlegare friidrettsutøvar frå Tambov oblast i dåverande Sovjetunionen. Ho spesialiserte seg på 100 meter hekk og vann gullmedaljen i øvinga under VM 1991 i Tokyo, då som **Ludmila Narozjilenko**, og på ny i VM 1997 i Aten. I mellomtida vart ho olympiske meister i øvinga under Sommar-OL 1996 i Atlanta.

## Aktiv
Narozjilenko vart verdsmeister på 100 meter hekk under friidretts-VM 1991 i Tokyo, fire hundredels sekund framom favoritten Gail Devers frå USA. Sommaren etter sette ho personleg rekord med 12,26 sekundar i eit stemne i Sevilla, 0,05 sekund bakom verdsrekorden. I dei olympiske leikane 1992 i Barcelona førte ein skade til at ho braut av hekke-tevlinga. 

I 1993 vart ho dømd til fire års utestenging for brot på dopingreglementet. Utestenginga var oppheva i 1995, då det kom fram at hennar då tidlegare ektemann Nikolaj Narozjilenko, utan hennar vitande, i 1992 hadde forsynt henne med steroidar i form av vitaminpillar.

Sommaren 1996 fekk Ludmila Engquist svensk statsborgarskap og deltok i sommarleikane i Atlanta for det svenske OL-laget. I kvartfinaleløpet sette ho svensk rekord på 100 m hekk med 12,47 sekundar. Dagen etter vart ho olympisk meister i øvinga, eitt, lite hundredels sekund framom slovenske Brigita Bukovec og med franske Patricia Girard på tredjeplass. For denne prestasjonen fekk ho Radiosportens Jerringpris 1996.

Ved verdsmeisterskapen 1997 sikra Engquist seg sin tredje store triumf då ho vann korthekken på tida 12,50, og ho vart tildelt Svenska Dagbladets gullmedalje for årets fremste svenske idrettsbragd 1997. To år seinare gjorde ho unna sitt snøggaste finaleløp i noko meisterskap på 100 m hekk. Under VM i Sevilla kom ho i mål på 12,47 sekundar og tangerte sin svenske rekord, men måtte likevel nøye seg med ein bronsemedalje.

Enquist avslutta friidretts-karrieren 2000 på grund av en skada i ei hælsene. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1990 i Split: Nr 5 – 12,97
*VM 1991 i Tokyo: Gullmedalje – 12,59, framom Gail Devers (12,63)
*OL 1992 i Barcelona: Starta ikkje kvartfinalen
*OL 1996 i Atlanta: Gullmedalje – 12,58, framom Brigita Bukovec (12,59)
*VM 1997 i Aten: Gullmedalje – 12,50, framom Svetla Dimitrova (12,58)
*VM 1999 i Sevilla: Bronsemedalje – 12,47, bakom Glory Alozie (12,44)

## Bobsleigh
Etter ho gav opp friidretten satsa Engquist på å verte den fyrste kvinna som vann gull i både sommar- og vinter-OL. Vinteren 2001 deltok ho i verdscuptevlingar i bobsleigh. Då ho vart dopingavslørd for andre gong, vart ho på ny utestengd frå idrett.

Sidan 2000 har Engquist budd med familien i Spania.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Ludmila Engquist|Ludmila Engquist]]» frå ,  den 24. oktober 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Kraniedyr

**Kraniedyr** (*Craniata*, av og til også *Craniota*) er ein føreslått klade av ryggstrengdyr som har hovudskalle (kranium) av bein eller brusk. Dei har også ei muskuløst hjarte. Kraniedyr er i stor grad det same som virveldyr. Blant nolevande dyr omfattar han slimålar (Myxini), niauga (Petromyzontida) og kjevemunnar (Gnathostomata). 
## Kjelder

* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Craniate|Craniate]]» frå ,  den 24. oktober 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*
*
*
*
Al `Arish

**Al `Arish** er ein fråflytta landsby i Qatar, i kommunen Ash Shamal. Han ligg 1,5 km frå busetnaden Al Khuwayr.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al `Arish|Al `Arish]]» frå ,  den 24. oktober 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Doha-cornichen

**Doha-cornichen** er ein promenade som strekkjer seg fleire kilometer langs Dohabukta i hovudstaden Doha i Qatar. 

Parallelt til cornichen går Corniche Street, ei hovudåre gjennom Doha som går frå forretningsstrøket West Bay til dei sørlege områda byen og Doha internasjonale lufthamn. Han vart danna etter omfattande oppmudringsarbeid seint i 1970- og 1980-åra som omforma kystlinja ved Doha.

Cornichen var berre ein tom gangveg, der det einaste synlege bygget var Sheraton Hotel, men utviklinga har skote fart på 2000-talet med mange skyskraparar nord for cornichen. Området er blitt utvikla som ein del av den økonomiske oppgangen i landet og i eit forsøk på å fremje turismen. Mange landemerka i Doha ligg langs cornichen, frå og med Museum for islamsk kunst, og endar ved Sheraton Park nær den særeigne, pyramideforma Sheraton Hotel. Al Rumaila-parken ligg òg i nærleiken.

## Landemerke
*Emiri Diwan
*Museum for islamsk kunst
*Doha hamn
*Qatar nasjonalmuseum
*Qatar nasjonalteater
*Dubai Towers - Doha
*Sheraton Hotel
*Commercialbank Plaza
*Doha Tower
*Richard Serra '7'

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Doha Corniche|Doha Corniche]]» frå ,  den 24. oktober 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
Rosenterne

**Rosenterne** (*Sterna dougallii*) er ein sjøfugl i måsefamilien, Laridae. Ho har leveområde på austkysten av Amerika, vestkysten av Europa, kystar av Sør-Afrika, Aust-Afrika, Asia og Australia.

## Skildring

Dette er ei lita til mellomstor terne, 33-43 centimeter lang med vengespenn på 72-80 cm, og kroppsvekt varierande rundt 110 gram. Ho kan forvekslast med makrellterne, raudnebbterne, og større, men med tilsvarande fjørdrakt, splitterne. Ho er lyst gråbleik på oversida og kvit på undersida. Som dei fleste andre terner har ho svart hette frå panne til nakke. Halen er særs kløfta med lange stjertspyd. Vengene er relativt korte. Vaksne fuglar har raudfarge på beina, varierande frå mørkeraudt til klårt lyst raudt med geografi. Nebbet er gjerne svart, men endrar seg sesongmessig mot raudt med årstida. Nebbfarga varierer òg med geografi. I hekketida får fuglane i Europa eit svakt rosa skjer på bryst og undersida, og nebbrota blir raud. Generelt kan nebbet vere heilt svart eller svart med raud base før hekking tar til og skifte til raudt over heile nebbet til hausttrekket startar. Juvenile fuglar har grovt skjelforma mønster på ryggen, lysare hette enn vaksne, mørke bein og svart nebb. 

Dette er ein trekkfugl, men trekkmønstret er ikkje kjent for alle populasjonane. Fuglar frå Europa overvintrar i Vest-Afrika.

## Utbreiing
Nominatforma hekkar særs fragmentert på kysten av Nord-Amerika frå Nova Scotia, gjennom Karibia til øyane nord for Venezuela. Dessutan i nordvestre Europa, vesentleg Irland og Storbritannia, ved Asorane og  kysten av Sør-Afrika, Somalia og Tanzania. Overvintringsområde er atlanterhavskysten av Sør-Amerika og kysten av Vest-Afrika.

Dei andre underartane lever frå Seychellane, Madagaskar gjennom Søraust-Asia til Ryukyuøyene og til Molukkane, Ny-Guinea, Solomonøyane og kystane av vestlege og nordlege Australia.

## Åtferd og økologi
Som  andre *[[Sterna]]*-terner, beitar rosenterne ved å stupdukke etter småfisk, men karakteristisk for rosenterner er at dei stuper med skrå vinkel ned mot havoverflata. Nesten utan unntak beitar dei i havet, dei lever meir marint enn nærskylde terner. Ein sjeldan gong vitjar dei ferskvasslaguner langs kysten for å bade. 

## Status
Storleiken på den globale populasjonen av rosenterner er over 100&nbsp;000 individ. I Europa er han generelt sparsam og minkande, under 1000 par, dei fleste i Irland. I Storbritannia er han minkande og truga, berre 86 hekkande par i 2013. I Noreg finst seks observasjonar av rosenterne som einslege streiffuglar.

BirdLife International klassifiserer arten som globalt livskraftig.

## Kjelder
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Al Mukaynis

**Al Mukaynis** er ein stad i Mebaireek i kommunen Ar Rayyan i Qatar. Mudhlemgrotta ligg i området. Arakhiya gard ligg i Al Mukaynis og er ein populær stad for fuglekikking.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al Mukaynis|Al Mukaynis]]» frå ,  den 24. oktober 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Geography.org
Halul

**Halul** (arabisk حالول) er ei øy i Qatar. Ho ligg kring 100&nbsp;km nordaust for Doha og er eit lagringsområde og losseterminal for olje frå dei kringliggande oljefelta i havet. Ein av hovudbasane til den qatarske marinen ligg på Halul. Kystvakta har òg ein base på øya.

Tidleg på 1900-talet var det stort sett perledykkarbåtar som vitja øya.

## Industri
Kort tid etter oljeindustrien i Qatar kom i gang byrja staten i midten av 1950-åra å investere resursar i å omgjere Halul til ein stor oljeterminal. Øya vart enno viktigare då dei i 1960-åra byrja å utnytte fleire oljefelt i havområdet. Mellom 1964 og 1966 vart det bygd industriområde på øya. I 2015 hadde øya 11 flytande oljetankar med ein kapasitet på i alt 5 millionar fat råolje.

Halul produserer sin eigen elektristet. Her er ni turbogeneratorar med ein kapasitet på 43 MW. To avsaltingsverk på Halul leverer kvar dag 400 kubikkmeter vatn.

## Geologi
Det meste av øya ligg på eit sedimentært lag frå paleozoikum. Hormuz-formasjonen frå kambrium er det dominerande overflatelaget. Det er eit av berre to territorium i Qatar som ligg på ei flate frå paleozoikum. Det finst jernoksid som hematitt og oker på øya, men dette er ikkje vunne ut på grunn av store kostnader med utvinninga og transporten bort frå øya.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Halul Island|Halul Island]]» frå ,  den 24. oktober 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Dhal Al Misfir

**Dhal Al Misfir** er ei 40 meter djup hole og eit naturleg landemerke i Rawdat Rasid-området i Qatar. Grotta inneheld fiberaktige gips-krystallar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dhal Al Misfir|Dhal Al Misfir]]» frå ,  den 24. oktober 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Qurayn Abu al Bawl

**Qurain Abu al-Bawl** (òg **Gurain al Balbul**, **Gurain al Bâlbûl**, **Qurain Abul Bul**, **Qurayn Aba al Bawl**, **Qurayn Abā al Bawl** eller **Tuwayyir al Hamir**) er det høgaste punktet i Qatar, med ei høgd på 103&nbsp;meter over havet. Det ligg sør på halvøya, nær grensa til Saudi-Arabia.

## Sjå òg
* Qatarsk geografi

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Qurayn Abu al Bawl|Qurayn Abu al Bawl]]» frå ,  den 24. oktober 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Dohabukta

**Dohabukta** er ei bukt ved hovudstaden i Qatar, Doha. Doha vart grunnlagd på sørsida av bukta. Ein har fylt ut delar av bukta for å utvide byen i nord, kring kanten av bukta. Doha hamn, Corniche Street og Doha-cornichen, Al Bidda Park, Al Rumaila Park og Sheraton Park ligg ved bukta. Palm Tree Island ligg i midten av bukta.

## Sharq-kryssinga
I 2011 annonserte kommunaldepartementet i Qatar Sharq-kryssinga. Prosjektet går ut på å byggje tre bruer, designa av Santiago Calatrava, over eit 10 km strekke mellom West Bay og Hamad internasjonale lufthamn. Prosjektet vart sett i gang for å betre den aukande trafikken i Doha og som ei førebuing til fotball-VM 2022. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dohabukta|Dohabukta]]» frå ,  den 24. oktober 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Øyar i Qatar

Dette er ei **liste over øyar i Qatar**, både busette og folketomme.
* Ishat
* Al Khor
* Shrao's
* Halul
* Hawarøyane
* Al-Safia eller Al Salfiya
* Aliaøya eller Al Aaliya
* Perleøya
* Ras Rakan
* Bananøya
Al Khor-øya

**Al Khor**, òg kalla **Jazirat bin Ghanim**, er ei øy og ein arkeologisk funnstad utafor nordaustkysten av Qatar. Det er den einaste staden i landet der det er gjort arkeologiske funn som går heilt attende til det andre tusenåret fvt. Øya har vore busett i fire hovudperiodar, datert så tidleg som kring 2000 fvt. til så seint som 1900-talet. Øya er mest kjend for drifta av ein kassittisk-kontrollert purpurfargeindustri på 1000-talet fvt.
## Historie

### Steinalderen
Ein har ikkje funne avgjerande spor på at øya var busett i yngre steinalder. Ein har derimot oppdaga fleire steinalderleirar og potteskar frå Ubaid kring 6&nbsp;km aust for øya. Ein har gjetta på at øya vart vitja av desse steinaldermenneska.

### Tidleg Dilmun-tid
Keramikk frå Dilmun-sivilisasjonen indikerer at øya var nytt til den Bahrain-baserte sivilisasjonen frå kring 2000 til 1750 fvt. Keramikk datert til tidleg i Dilmun-tida består hovudsakleg av mellomstore krukker og kokekar. Ein kan ha oppretta busetnader i Dilmun-tida for reisande mellom Bahrain og dei nærmaste, viktigare busetnadane i Persiabukta, Tell Abraq. Eit anna forslag går ut på at vitjande fiskarar eller perledykkarar hadde leir på øya. Funn av keramikk i området indikerer òg at det kan ha vore handel mellom innbyggjarane på Al Khor og Dilmun-sivilisasjonen, men dette er usannsynleg fordi det var få innbyggjarar i Qatar på denne tida.

### Kassitt-tida
Kassitane dreiv ein purpurfargeindustri på øya frå kring 1400 til 1100 fvt. Det var òg handelssamband mellom innbyggjarane i Qatar og kassittane. Ein har funne kring tre millionar knuste snigleskal og kassittiske potteskar. Det er påstått at øya er den tidlegaste kjende staden for denne typen purpurfargeproduksjon. Fargen kom frå sniglen *[[Hexaplex trunculus|Murex]]* og fekk namnet «tyrisk fiolett». Den raudbrune fargen i det qatarske flagget vart dels vald på grunn av purpurfargeindustrien på denne øya.

### Sasanidane
Ein har funne lekamar frå seint i sasanidetida, frå kring 400 til 600.

### Sein islamsk tid
Al Khor var busett i sein islamsk tid, frå kring 1700 til 1900.

## Oppdaging
Mission Archéologique Français à Qatar, ein fransk team leia av Jacques Tixier, gjorde dei arkeologiske funna her i 1976.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al Khor|Al Khor]]» frå ,  den 25. oktober 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
The Pearl-Qatar

**The Pearl-Qatar** (arabisk اللؤلؤة قطر) er ei kunstig øy i Doha i Qatar, som dekkjer nesten fire millionar kvadratmeter. Det er det første landområdet i Qatar som er tilgjengeleg for sjølveige for utlendingar. I januar 2015 var det kring 12&nbsp;000 innbyggjarar på øya. Dette var opp frå 5&nbsp;000 innbyggjarar våren 2012 og 3&nbsp;000 innbyggjarar våren 2011.

Når øya er ferdig utbygd vil The Pearl danne over 32&nbsp;km med ny kystlinje med 18&nbsp;831 bustader for 45&nbsp;000 innbyggjarar.  Øya er blitt utvikla av United Development Company og planlagt og designa av Callison. Øya ligg 350 meter frå kysten ved West Bay Lagoon-området i Doha.

## Namn
Namnet «The Pearl» eller «Perla» vart vald fordi øya er bygd over ein av dei tidlegare, store perledykkestadane i Qatar. Qatar var ein av dei viktigaste perlehandlarane i Asia før japanarane fann opp dei billigare kulturperlene.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Pearl-Qatar|The Pearl-Qatar]]» frå ,  den 25. oktober 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*The Pearl-Qatar  – offisiell nettstad
*The Pearl-Qatar
Korteks i anatomi

**Korteks** eller **bork** er det ytste laget av eit organ. Døme på organ med markert korteks er nyrene (*nyrebork*), binyrene (*binyrebork*), eggstokkane (ovarialkorteks), briset (*thymuskorteks*), og delar av hjernen, slik som hjerneborken.

Ordet kjem av latin 'cortex' som tyder «bork» eller «skal».

## Døme
* Nyreborken ligg mellom nyrekapselen og nyremergen og bidreg med ultrafiltrasjon.
* Thymuskorteks består for det meste av lymfocyttar og fungerer som eit område for somatisk rekombinasjon av T-cellereseptorar.
* Hjerneborken er det ytre laget i storhjernen og spelar ei viktig rolle i minne, oppmerksemd, tanke, språk og medvit.
** Pannelappen
*** Primærmotorisk korteks
*** Supplementærmotorisk korteks
*** Premotorisk korteks
*** Prefrontal korteks
**** Orbitofrontal korteks
**** Dorsolateral prefrontal korteks
** Isselappen
*** Primær somatosensorisk korteks
*** Sekundær somatosensorisk korteks
*** Bakre parietalkorteks
** Bakhovudlappen
*** Primær synskorteks
** Tinninglapp
*** Primær høyrselskorteks
*** Sekundær høyrselskorteks
*** Insular korteks
*** *[[Gyrus cinguli|Cortex cingularis]]*
**** *[[Cortex cingularis anterior]]*
**** *[[Cortex cingularis posterior]]*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cortex (anatomy)|Cortex (anatomy)]]» frå ,  den 25. oktober 2016.*
Kommunar i Qatar

Sidan 2004 har Qatar vore delt inn i sju **kommunar**. Ein ny kommune, Al Daayen, vart skapt under resolusjon nr. 13, frå delar av Umm Salal og Al Khawr på same tid. Al Ghuwariyah vart slått saman med Al Khawr; Al Jumaliyah vart slått saman med Ar Rayyan; Jarayan al Batnah vart delt mellom Ar Rayyan og Al Wakrah og Mesaieed vart slått saman med Al Wakrah.

For statistiske føremål vert kommunane vidare delt inn i 87 soner, som igjen er delt inn i blokker. 

## Historie
I følgje kommunaldepartementet i Qatar vart den første kommunen i landet oppretta i 1963 som Qatar kommune. Denne endra seinare namn til Doha kommune same året. I 1972 vart Ar Rayyan, Al Wakrah, Al Khawr og Dhekra, Ash Shamal og Umm Salal oppretta. I 1997 vart Umm Sa'id kommune danna frå delar av Al Wakrah og Jariyan al Batnah). 

## Kommunar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Municipalities of Qatar|Municipalities of Qatar]]» frå ,  den 25. oktober 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Al Daayen

**Al Daayen** (arabisk الضعاين) er ein kommune i Qatar. Han var den sjuande kommunen som vart oppretta av Kommunaldepartementet etter kommunane Doha, Al Rayyan, Al Wakrah, Umm Salal, Al Khor og Al Shamal. 

Kommunen hadde i folketeljinga i 2010 24&nbsp;772 innbyggjarar. Kommunesenteret ligg søraust for Simaismabrua. 

## Administrative soner
Dei følgjande sonene vart oppretta for folketeljinga i 2010:

* Leabaib 
* Al Ebb 
* Jeryan Jenaihat 
* Al Kheesa 
* Rawdat Al Hamama 
* Wadi Al Wasaah 
* Al Sakhama 
* Al Masrouhiya 
* Wadi Lusail 
* Lusail 
* Umm Qarn 
* Al Daayen 

## Samferdsle
Dei viktigaste vegane mellom byar og landsbyar i kommunen er: 
* Al-Shamal-vegen
* Al-Khor-vegen

## Prosjekt
* Al-Daayen kommunesenter
* Hagar i Umm Qarn
* Al-Dahil-hagen (fullført)
* Hagar og bystader for arbeidarar i gardsregionen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al Daayen|Al Daayen]]» frå ,  den 25. oktober 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Nyrebork

**Nyreborken** (*cortex renalis*) er den ytre delen av nyra mellom nyrekapselen og nyremergen. Den former ei glatt og kontinuerleg overflate med fleire framspring (bertinske søyler) som går ned mellom nyrepyramidane. Borken inneheld nyrelekamar, nyretubuli, storparten av Henles sløyfe (resten ligg i nyremergen), blodårer og samlerøyr.

Syntese av erytropoietin og ultrafiltrasjon går føre seg i nyreborken.

## Sjå òg
* nyrefascie

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Renal cortex|Renal cortex]]» frå ,  den 25. oktober 2016.*
Leif Midthaug

**Leif Gunnar Larssen Midthaug** () var ein norsk historikar frå Søndre Land i Oppland.

Midthaug var son til ein skogsarbeidar på Fluberg i Søndre Land. Sjølv fekk han seg arbeid i Statsarkivet på Hamar, der han var assistent frå 1917 til han i 1939 vart fullmektig ved institusjonen.

Midthaug var både rådgjevar og medarbeidar til fleire bygdebøker i Oppland og Hedmark, mellom anna for Toten og Furnes. Han skreiv gards- og ættesoge for Valdres og ei mengd artiklar med lokalhistorie som tema.

Midthaug var styremedlem i Opland Historielag, Hedmark Historielag og Hedmark Slektshistorielag.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
Rotatorkappe

**Rotatorkappa** (også kalla *rotatormansjetten* eller *rotatorcuffen*) er ei gruppe musklar og sener som bidreg til å stabilisere skuldra. Dei fire musklane i rotatorkappa er supraspinatusmuskelen, infraspinatusmuskelen, den vesle runde akselmuskelen og subskapularismuskelen. Desse utgjer meir enn halvparten av dei sju musklane i skulderbladet og overarmen. Musklane i kappa er viktige for skulderrørsle og for å istandhalde stabiliteten til glenohumeralleddet (skulderleddet). Musklane har utspring i skulderbladet og har feste i humerushovudet (*caput humeri*), og former dimed ei kappe over skulderleddet.

Sener i utkanten av musklane kan rivne (rotatormansjettruptur) som følgje av slitasje og føre til smerte og nedsett rørsleevne. Det er oftast supraspinatussenen under skulderhøgda som blir råka av denne typen skade.

## Sjå òg
* impingementsyndrom

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rotator cuff|Rotator cuff]]» frå ,  den 26. oktober 2016.*
Bjarne Solli

**Bjarne Daniel Solli** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Lenvik som representerte Arbeidarpartiet i Troms på Stortinget i to valperiodar frå 1954 til 1961.

Solli arbeidde i unge år på gard, bortsett frå skuleåret 1925/26, då han gjekk på folkehøgskule. Frå 1940 dreiv han farsgarden i Lenvik, noko han gjorde til 1976. I perioden 1939-44 var han likningssekretær i Lenvik. Mange år seinare var han 1966-68 rådmannsfullmektig i kommunen og 1969-77 sosialsjef.

På fritida var han formann i arbeidarungdomslaget "Nordstjerna" i fleire periodar, i Lenvik Bonde- og småbrukerlag 1937-40 og i Lenvik Arbeiderparti 1946-48.

Solli var medlem av kommunestyret i Lenvik frå 1946 til 1955, ordførar frå 1946 til 1953. Frå 1954  til 1961 var han stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet. I den fyrste fireårsperioden var han medlem av Militærkomiteen og i den andre var han i Sosialkomiteen til 5. mai 1960, då han gjekk over i Sjøfarts- og fiskerikomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Anders Mehlum

**Anders Andersson Mehlum** () var ein norsk bladmann og forfattar frå Skaun i Sør-Trøndelag. Han levde ugift.

Mehlum var son til ein leiglendingsbonde. Sjølv tok han eksamen ved Klæbu seminar og var ei tid lærar i Nordland. Sidan var han journalist i *[[Morgenbladet]]* i Kristiania og redaktør av *[[Drammens Blad]]* og *[[Kristianiaposten]]*. Frå 1896 til 1932 gav han ut det «originale» vekebladet *Nu*, ein publikasjon som skulle «fremme fædrelandkjærlighed, urbanitet, sandhed og ret». Her formidla han mykje «smånytt» frå tallause ferder rundt om i bygdene på Austlandet, mest frå Hallingdal.

Mehlum gav ut boka *Nordlandsliv* i 1888, sju hefte med *Hallingdal og hallingen* åra 1891 og 1893 og boka *Karen og Nils* i 1938.

## Bibliografi
* 1875: *Samtale med Gud og Godtfolk.*
* 1875: *Linærlen.*
* 1875: *Tjeneren.* Et religiøst maanedsskrift, N:o 1-14
* 1876: *Gråspurven.*
* 1876: *Billeder av Jesu liv og død.*
* 1888: *Nordlandsliv.* Fortællinger og skildringer Runeberg
* 1891, 1893: *Hallingdal og Hallingen.* Runeberg
* 1894: Tidskriften *Nu*, N:o 1-2 Runeberg
* Nedigerer og udgiver, August 1896-1932: Tidskriften *Nu*, Ugeblad Runeberg
* 1938: *Karen og Nils.* Fortelling Runeberg
* 1943: *Hallingdal og Hallingen.* Runeberg

## Kjelder
***Mehlum, Anders** i *Norsk Forfatter-Lexikon 1814-1880*. Fjerde Bind. Runeberg
*Anders Mehlum, 1943: *Hallingdal og Hallingen.* Runeberg
*Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957

## Bakgrunnsstoff

*Thor Gotaas: *Livslang skrivekløe: historien om den vandrende redaktør Anders Mehlum*, 2004
Baracktrema obamai

***Baracktrema obamai*** er ein art av blodiktar som finst i malaysiske ferskvasskjelpadder. *B. obamai* infiserer lungene til vertsskjelpadda og er klassifisert som ein parasittisk flatmakk.

Oppdaginga av arten i 2015 var grunnlag for å opprette ei ny biologisk slekt, *Baracktrema*.

Flatmakken er oppkalla etter president Barack Obama som ei heidersgåve frå oppdagarane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Baracktrema obamai|Baracktrema obamai]]» frå ,  den 26. oktober 2016.*
Erling Vindenes

**Erling Johan Vindenes** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Nordfold i Nordland. Han var stortingsrepresentant frå Nordland og partiet Venstre i tida 1950-61.

Vindenes var son til ein gardbrukar på Håsand i Nordfold. Etter ein skulevinter ved Vågan folkehøgskule gjekk han i tida 1919-21 på Nordland fylkes landbruksskole i Bodin. Frå 1922 til -24 var han folkeskulelærar. I 1927 tok han over farsgarden Håsand, ei tid var han også høvedsmann under lofotfisket.

Bolken 1926-28 var Vindenes medlem av heradsstyret i Nordfold. Sidan var han ordførar i heradet frå 1932 til han var avsett av nazi-styret i 1942. Han fekk tilbake ordførarombodet då verdskrigen var over i 1945 og sat som Nordfolds øvste leiar til 1951. Etter kommunesamanslåing var han ordførar i Steigen i 1966-67.

Hausten 1949 vart Vindenes vald inn på Stortinget for Nordland Venstre. Etter attval i 1953 og -57 gjorde han teneste på Tinget til hausten 1961. I den fyrste fireårsbolken var han medlem av Kommunalkomiteen, dernest sat han fire år i Kyrkje- og undervisningskomiteen og så like lenge i Skog-, vassdrags- og industrikomiteen. Han var medlem av landsstyret i Norges Venstrelag frå 1952 til 1968, og i Samferdselskommisjonen av 1955 (1955-60). Elles formann 1938-48 i Nordland landbruksselskap, og i til saman seks år i Norges Herredsforbund i perioden 1952-67.

## Kjelder
*Stortinsgbiografi
Nyrekapsel

**Nyrekapselen** (*capsula fibrosa renis*) er eit lag med fibrøst bindevev, tekt med eit tjukt lag perirenalt feittvev, *nyrefeitt*, som omgjev nyra. Kapselen vernar nyra i ei viss grad mot traume og skade.

## Sjå òg
* nyremerg
* nyrepyramide
* nyrearterie
* nyrevene

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Renal capsule|Renal capsule]]» frå ,  den 26. oktober 2016.*
Hans Evju

**Hans Oskar Evju** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Sandsvær i Buskerud som representerte Bondepartiet på Stortinget i tida 1950-57.

Evju var son til ein gardbrukar i Ytre Sandsvær herad. Han gjekk landbruksskule i 1906, og allereie same året tok han over farsgarden, 20 år gammal, og vart også skogeigar. 

Han engasjerte seg i lokalpolitikken og var ordførar i Ytre Sandsvær 1923-28 og 1932-34. Perioden 1926-28 var han også formann i fylkestinget i Buskerud. Evju hadde fleire leiarposisjonar i skognæringa; han var formann 1926-57 i Lågendalen skogeierforening, 1930-46 i Ytre Sandsvær skogeierforening og i Buskerud skogselskap 1938-52. Frå 1941 til 1957 sat han sentralt i Norges skogeierforbund, dei fyrste åtte åra som varaformann og dei siste åtte som formann i forbundet.

Hausten 1949 vart Evju vald til stortingsrepresentant frå Buskerud og Bondepartiet, attvald i 1953. I alle åtte åra han vart tingmann, var han medlem i Skog-, vassdrags- og industrikomiteen. Han var medlem i Jordlovkomiteen 1947-53.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Kulturår

__NOTOC__
## 1500-talet
1500  1501  1502  1503  1504  1505  1506  1507  1508  1509
1510  1511  1512  1513  1514  1515  1516  1517  1518  1519
1520  1521  1522  1523  1524  1525  1526  1527  1528  1529
1530  1531  1532  1533  1534  1535  1536  1537  1538  1539
1540  1541  1542  1543  1544  1545  1546  1547  1548  1549
1550  1551  1552  1553  1554  1555  1556  1557  1558  1559
1560  1561  1562  1563  1564  1565  1566  1567  1568  1569
1570  1571  1572  1573  1574  1575  1576  1577  1578  1579
1580  1581  1582  1583  1584  1585  1586  1587  1588  1589
1590  1591  1592  1593  1594  1595  1596  1597  1598  1599

## 1600-talet
1600  1601  1602  1603  1604  1605  1606  1607  1608  1609
1610  1611  1612  1613  1614  1615  1616  1617  1618  1619
1620  1621  1622  1623  1624  1625  1626  1627  1628  1629
1630  1631  1632  1633  1634  1635  1636  1637  1638  1639
1640  1641  1642  1643  1644  1645  1646  1647  1648  1649
1650  1651  1652  1653  1654  1655  1656  1657  1658  1659
1660  1661  1662  1663  1664  1665  1666  1667  1668  1669
1670  1671  1672  1673  1674  1675  1676  1677  1678  1679
1680  1681  1682  1683  1684  1685  1686  1687  1688  1689
1690  1691  1692  1693  1694  1695  1696  1697  1698  1699

## 1700-talet
1700  1701  1702  1703  1704  1705  1706  1707  1708  1709
1710  1711  1712  1713  1714  1715  1716  1717  1718  1719
1720  1721  1722  1723  1724  1725  1726  1727  1728  1729
1730  1731  1732  1733  1734  1735  1736  1737  1738  1739
1740  1741  1742  1743  1744  1745  1746  1747  1748  1749
1750  1751  1752  1753  1754  1755  1756  1757  1758  1759
1760  1761  1762  1763  1764  1765  1766  1767  1768  1769
1770  1771  1772  1773  1774  1775  1776  1777  1778  1779
1780  1781  1782  1783  1784  1785  1786  1787  1788  1789
1790  1791  1792  1793  1794  1795  1796  1797  1798  1799

## 1800-talet
1800  1801  1802  1803  1804  1805  1806  1807  1808  1809
1810  1811  1812  1813  1814  1815  1816  1817  1818  1819
1820  1821  1822  1823  1824  1825  1826  1827  1828  1829
1830  1831  1832  1833  1834  1835  1836  1837  1838  1839
1840  1841  1842  1843  1844  1845  1846  1847  1848  1849
1850  1851  1852  1853  1854  1855  1856  1857  1858  1859
1860  1861  1862  1863  1864  1865  1866  1867  1868  1869
1870  1871  1872  1873  1874  1875  1876  1877  1878  1879
1880  1881  1882  1883  1884  1885  1886  1887  1888  1889
1890  1891  1892  1893  1894  1895  1896  1897  1898  1899

## 1900-talet
1900  1901  1902  1903  1904  1905  1906  1907  1908  1909
1910  1911  1912  1913  1914  1915  1916  1917  1918  1919
1920  1921  1922  1923  1924  1925  1926  1927  1928  1929
1930  1931  1932  1933  1934  1935  1936  1937  1938  1939
1940  1941  1942  1943  1944  1945  1946  1947  1948  1949
1950  1951  1952  1953  1954  1955  1956  1957  1958  1959
1960  1961  1962  1963  1964  1965  1966  1967  1968  1969
1970  1971  1972  1973  1974  1975  1976  1977  1978  1979
1980  1981  1982  1983  1984  1985  1986  1987  1988  1989
1990  1991  1992  1993  1994  1995  1996  1997  1998  1999

## 2000-talet
2000  2001  2002  2003  2004  2005  2006  2007  2008  2009
2010  2011  2012  2013  2014  2015  2016  2017  2018  2019
Nyreport

**Nyreporten** eller **nyrehilus** (av latin *hilum renale*) er ein hilus (port) i nyra der årer, nervar og urinleiaren passerer. Den indre nyreflata er konkav langs midten og konveks mot begge utkantar. Midtpartiet er prega av ein djup og lang fissur, avgrensa framme og bak av overhangande lepper. Det er denne fissuren som utgjer nyreporten.

## Kjelder
Inkaterne

**Inkaterne** (*Larosterna inca*) er ein fugl i måsefamilien, Laridae, som lever langs kysten av Chile og Peru. Ho er einaste medlemmen av slekta *Larosterna*.

## Skildring
Denne ternearten har ein utsjånad som skil seg frå alle andre i måsefamilien, særtrekka som identifiserer arten er skiftergrå fjørdrakt med noko mørkare hovud, kvit mustasje, og sterkt raudfarga nebb og føter. Bakkanten av vengene er kvite. Inkaterna er knytt til Perustraumen, hekkar utelukkande innaskjers på kysten av Peru og Chile. Arten var først avgrensa til Peru, spreidde seg sørover i Chile og er vanleg sør til Valparaíso. Terna kan førekomme sjeldan og sparsamt på sørvestkysten av Ecuador, og har vore ein særs sporadisk streiffugl nord til Costa Rica. Inkaterna er elles ein standfugl.

Inkaterna er ei stor terne, ca. 40 cm lang med kroppsvekt rundt 190 gram. Kjønna er like.

Føda er primært småfisk, som ansjosarten som lever langs kysten. Dei kan beite i store flokkar rundt fiskebåtar. Dei kan plukke føde direkte frå overflata, men òg stupdukke. Andre matkjelder er avfall etter sjøløver og andre predatorar. Lætet er eit katteliknande 'mju'.

Hekkehabitata er bratte bergskrentar med avsatsar, opne hòler, sprekker eller overheng. Dei vil ofte hekke saman med humboldtdukkpetrellar og raudfotskarvar. Reirplassen kan òg ligge i menneskegjorte strukturar der dei finn dekning. 

BirdLife International klassifiserer arten som nær truga, jamvel om populasjonen har vore estimert til over 150&nbsp;000. Bestanden er minkande, og det har vore sett saman med guanoindustrien, dessutan svingar ternebestanden med dei sterkaste periodiske El Niño-hendingane.

## Kjelder
*Gochfeld, M. & Burger, J. (2016)  *[http://www.hbw.com/node/54055 Inca Tern (Larosterna inca)]* In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 27. oktober 2016
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Johan Karlsen

**Johan Sigurd Karlsen** () var ein norsk steinhoggar og politikar fødd i Fredrikstad. Han var stortingsrepresentant frå Sør-Trøndelag og Arbeidarpartiet i tida 1954-65.

Karlsen var son til ein steinhoggar. Han var sjølv steinhoggar og arbeidar ved ulike anlegg i åra frå 1908 til 1927. I 1927 fekk han stilling ved restaureringsarbeida på Nidarosdomen og arbeidde der sidan.

Karlsen engasjerte seg politisk og var 1929-35 formann i Strinda Arbeiderparti. Han var medlem av Strinda kommunestyre 1934-40, ordførar i kommunen i 1945, varaordførar 1945-47 og medlem 1951-55. Frå 1932 til 1958 hadde han plass i skulestyret i Strinda, formann 1938-1954. Han var også ein lang periode med i alderstrygdnemnda i Strinda, som varaformann 1945-51 og formann 1952-55. Perioden 1946-60 var han formann i sjukehusstyret i Strinda.

Av tillitsverv kan nemnast at Karlsen var formann 1948-53 i Sør-Trøndelag Tjenestemannslag, landsstyremedlem 1951-66 i Norsk Tjenestemannslag og 1958-66 medlem i representantskapet i Landsorganisasjonen.

Karlsen representerte Sør-Trøndelag på Stortinget frå nyår 1954 til hausten 1965. I den fyrste av dei tre fireårs valbolkane Arbeidarparti-mannen var på Stortinget var han medlem i Protokollkomiteen, sidan hadde han plass i Samferdslekomiteen til han forlet Tinget i 1965.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Wattens

**Wattens** er ein kommune i distriktet Innsbruck Land i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 10,8 km² og i kring 7&nbsp;900 ibuarar. Landsbyen ligg 564 meter over havet, cirka 13 km aust om Innsbruck.

Staden er kjend som hovudsete for industriselskapa Swarovski og Swarco. Swarco er eit multinasjonalt firma som lagar trafikkstyringar.

Wattens vert nemnd fyrste gongen i 930. I 1559 vart det fyrste masse- og papirbruket sett i drift, det laga det såkalla Wattenspapier. Papirbruket eksporterer i dag sigarettpapir til om lag 90 statar. Staden hadde ein ny blomstringstid etter at krystallglasprodusenten Swarovski i 1895 etablerte seg i Wattens.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wattens|Wattens]]» frå ,  den 27. oktober 2016.*
Encyclopédie

***Encyclopédie, ou dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers*** var eit tidleg leksikon som blei gjeve ut i Frankrike mellom 1751 og 1772. Hovudredaktørar for verket var Denis Diderot og Jean le Rond d'Alembert.

Eit år etter at første band kom ut blei verket midlertidig forbode, men allereie året etter, i 1753, kunne utgjevinga halda fram. Frå først av var verket ei omsetjing Ephraim Chambers si engelske *[[Cyclopaedia, or Universal Dictionary of Arts and Sciences]]*, som kom ut i 1728 i to band, men etterkvart blei *Encyclopédie* kraftig utvida og politisert med mange liberale og progressive idear. Ved avsluttinga i 1772 omfatta verket 17 band tekst og 11 band med bilete og teikningar.

Mange framtredande personar bidrog til verket, mellom dei Jean-Baptiste Bourguignon d'Anville, Georges Louis Buffon, Antoine Louis (konstruktør av den første giljotinen), baron de Montesquieu, Jean-Jacques Rousseau og Voltaire. Bidragsytarae blei omtalte som *encyclopédistes.* Verket spelte ei viktig rolle i den intellektuelle tankegangen som førte fram til den franske revolusjonen. Nokre artiklar snakka om å endra sosiale og politiske institusjonar som ville betra samfunnet for alle. Sidan verket var skrive på fransk som på den tida var eit viktig språk intellektuelt, diplomatisk og administrativt, kunne mange europearar ta til seg ideane i verket.
 
## Bakgrunnsstoff
;Nettstader
* Nettversjon på fransk
* Nettversjon med engelsk grensesnitt 
* *[[:s:fr:Encyclopédie, ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers|Encyclopédie, ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers]]* på Fransk Wikisource

;Litteratur om Encyclopédie 
* Anne Beate Maurseth *Opplysningens sjonglør Denis Diderot 1713-1784*, 2005 ISBN 82-92622-01-2 
* Robert Darnton *The Business of Enlightenment: A Publishing History of the Encyclopédie, 1775-1800* Cambridge 1979 ISBN 0674087860

## Kjelder
;Fotnotar

;Kjelder
* Spielvogel, Jackson J, *Western Civilization*, Boston: Wadsworth Cengage Learning, 2011, ISBN 0-495-89733-7
* Magee, Bryan, *The Story of Philosophy*, New York: DK Publishing, Inc., 1998, ISBN 0-7894-3511-X

----

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Encyclopédie|Encyclopédie]]» frå ,  den 28. oktober 2016.*
Rat für deutsche Rechtschreibung

**Rat für deutsche Rechtschreibung** («Rådet for tysk rettskriving»), forkorta **RdR**, er det viktigaste internasjonale reguleringsorganet for tysk rettskriving. Rådet har hovudsete i Mannheim i Tyskland og blei oppretta i 2004 som ein etterfylgjar til *Zwischenstaatliche Kommission für deutsche Rechtschreibung* («Den mellomstatlege kommisjonen for tysk rettskriving»), for å femne om både forkjemparane og motstandarane av den tyske rettskrivingsreforma i 1996 (og seinare reformer).

RdR består av 39 medlemmar frå land og regionar i det tyske språkrommet (*deutsche Sprachraum*):

* Tyskland: 18 rådgjevarar
* Austerrike: 9 rådgjevarar
* Sveits: 9 rådgjevarar
* Provinsen Bolzano (Italia): 1 rådgjevar
* Det tysktalande fellesskapet i Belgia: 1 rådgjevar
* Liechtenstein: 1 rådgjevar
* Luxembourg: 1 observatør (har ikkje stemmerett)

Luxembourg var ikkje med å utforme reforma i 1996 og er heller ikkje eit fullverdig medlem av rådet, trass i at landet har tysk som eit av sine offisielle språk. Luxembourg deltek likevel i La Francophonie og har medlemmar i Académie française.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Council for German Orthography|Council for German Orthography]]» frå ,  den 28. oktober 2016.*  
 





## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad *(tysk)*
* RtR sine pressekonferansar i audio-format  *(tysk)*
TV-aksjonen

**TV-aksjonen** er ein norsk årleg innsamlingsaksjon som blir arrangert av Norsk rikskringkasting (NRK). Aksjonen er landsdekkjande og har vore arrangert årleg sidan 1974. Innsamlinga går til veldedige føremål og blir utført gjennom bøssebærarar som går frå dør til dør hjå norske husstandar og gjennom gåver frå verksemder og privatpersonar. I 2019 er CARE Norge mottakar av TV-aksjonen. 

TV-aksjonen går føre seg ein søndag i oktober og NRK set denne dagen mykje av sendetida si av til innsamlinga.

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
* Nettsidene til TV-aksjonen
Hundekøyring

**Hudekøyring** er køyring med eit hundespann, med pulk, vogn eller slede som blir trekt av ein eller fleire trekkhundar. Hundekøyring blir drive som konkurranseidrett, til turkøyring, til berging og til transport av utstyr og personar. I Noreg, Canada og Alaska er hundekøyring vanlegast på snø om vinteren, medan i Europa er det mest vanleg på berr mark.

## Kjelder
*
Hundespann

**Hundespann** er ein hundeførar og to eller fleire trekkhundar som er spana inn for å trekke vogn, pulk eller slede under hundekøyring. 

Nemninga «spann» kjem av det tyske ordet *spannen*, som tyder å spane for fleire enn eitt trekkdyr til ein reiskap, med mål om å trekkje reiskapen mellom to stader.  I eit hundespann er leiarhunden viktig både for rask framdrift og for styring.

Hundar har vore nytta i fleire tusen år for å trekkja sledar.

## Referansar
Johan Andersen

**Johan Andersen** () var ein norsk jarndreiar og  politikar frå Holmestrand. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1945 til han døydde i 1968.

Johan Andersen var son til ein sjømann. Frå han var 15 år gammal gjekk han fire år i dreiarlære hos eit firma i Oslo, og arbeidde så i firmaet til 1926. Åra 1927-29 var han tilsett i Melkefabrikken i Holmestrand. Deretter fekk han seg stilling som jarndreiar ved Marinen sitt hovudverft i Horten, ei stilling han formelt hadde til han døydde.

Frå 1945 til 1947 var Andersen med i Horten bystyre. Hausten 1945 vart han vald til å representere kjøpstadene i Vestfold på Stortinget, og vart attvald frå krinsen i 1949. Frå 1954 og resten av stortingstida representerte han Vestfold fylke, heile tida som representant for Arbeidarpartiet. I alle sine 23 år som tingmann hadde han sete Militærkomiteen, ein komite som frå 1. oktober 1967 bar namnet Forsvarskomiteen.

Andersen var 1951-66 formann i Horten Arbeiderparti og 1956-68 i tiltaksrådet i Horten. 

## Kjelder
*