open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mr. Spaceman

«**Mr. Spaceman**» er ein song av det amerikanske rockebandet The Byrds og var det tredje sporet på albumet deira *[[Fifth Dimension]]* frå 1966. Songen vart opphavleg skriven av bandmedlem Jim McGuinn som eit «melodramatisk manus», men det utvikla seg raskt til ein underleg fabel om utanomjordisk liv.  Songen vart gjeven ut som den tredje singelen frå albumet i september 1966. Singelen nådde 36. plass på den amerikanske singellista, men nådde ikkje lista i Storbritannia.

Då han kom ut kalla musikkpressa songen for «space-rock», men dette uttrykket har sidan heller vorte nytta om progressiv og psykedelisk rock i 1970-åra. Musikalsk har «Mr. Spaceman» eit country-aktig akkompagnement, og sjølv om ein òg finn spor av psykedelia, er det ein peikepinn framover mot countrymusikken dei laga på *[[Sweetheart of the Rodeo]]*.  Songen er derfor omtalt som eit av dei tidlegaste døma på countryrock. Tittelen minnar òg om den tidlegare monsterhitten til The Byrds, «Mr. Tambourine Man».

Songen vart mykje spelt på konsertar av The Byrds og finst på mange samleplater av bandet. Konsertutgåver av songen finst på *[[Untitled av The Byrds|(Untitled)]]* og *[[Live at Royal Albert Hall 1971]]*.

## Andre utgåver
Fleire andre artistar har spelt «Mr. Spaceman», som Jimmy Buffett og Gonzo på The Muppets-albumet *[[Kermit Unpigged]]* og Alvin and the Chipmunks på albumet *[[The A-Files: Alien Songs]]*. Songen er òg spelt av The Flying Burrito Brothers på konsertalbumet *Cabin Fever* frå 1985. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mr. Spaceman|Mr. Spaceman]]» frå ,  den 18. oktober 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Løveape

**Løveape** eller **løvetamarin** (*Leontopithecus rosalia*) er ein liten primat i silkeapefamilien, Callitrichidae. Arten er mellom anna i slekt med silkeapa.

## Utsjånad
Arten er den største i silkeapefamilien med ei kroppslengd på 34–40&nbsp;cm og halelengd på 26–38&nbsp;cm. Vekta er på 630-710 g. Pelsen er raudgul, og dei lange håra på issen, kinna og sidene av halsen kan reisast opp som ein man. Ulikt dei fleste apar har løveapa klør i staden for neglar. Hannar og hoer ser heilt like ut.

## Føde og levevis

Føda er frukt og grønsaker, men også insekt, edderkoppar og smådyr. Apa kan bli opptil 10-15 år gamal. Løveapa er endemisk for atlanterhavsskogen i Brasil. Ho lever høgt oppe i trekrunene, om lag 30 meter over bakken, eller meir.

## Utbreiing
Apa er truga av skoghogst; ein rekner med at berre 2&nbsp;%–5&nbsp;% av det opphavlege leveområdet deira er att. 
I vill tilstand finst berre nokre hundre eksemplar att. Dei finst berre i tre små regnskogsområde i Søraust-Brasil: Poço das Antas Biological Reserve, Fazenda União biologiske reservat og private landområde knytt til eit reintroduksjonsprogram.

Det finst rundt 490 individ i fangenskap i 150 ulike dyrehagar.
I Skandinavia finst arten mellom anna i Ålborg Zoo og Kristiansand Dyrepark.

## Kjelder

* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Golden lion tamarin|Golden lion tamarin]]» frå ,  den 22. august 2018.*  
 
* Bokmålswikipedia om løvetamarin.
The Byrds' Greatest Hits

***The Byrds' Greatest Hits*** er det første samlealbumet av det amerikanske rockebandet The Byrds og kom ut i august 1967 på Columbia Records. Det er det mestseljande albumet i katalogen til The Byrds og nådde sjetteplassen på den amerikanske albumlista, men nådde ikkje den britiske lista. Albumet var ei oppsummering av perioden i bandet då Gene Clark og David Crosby var medlemmar, samt ei oppsummering av singlane i periodem frå 1965 til 1967 då bandet hadde si stordomstid på singellistene. Dei fleste av singlane gjevne ut i USA er med på albumet, samt tre albumspor. Tre singlar frå perioden er ikkje med på albumet, «Set You Free This Time», «Have You Seen Her Face» og «Lady Friend».

## Innhald

## Medverkande
;The Byrds
*Jim McGuinn - gitar, vokal 
*Gene Clark - tamburin, vokal 
*David Crosby - gitar, vokal
*Chris Hillman - elektrisk bass, vokal
*Michael Clarke - trommer

;Andre medverkande
*Bill Pittman og Jerry Cole - rytmegitar på «Mr. Tambourine Man»
*Larry Knechtel - bass på «Mr. Tambourine Man»
*Hal Blaine - trommer på «Mr. Tambourine Man»
*Leon Russell - eletrisk piano på «Mr. Tambourine Man»
*Van Dyke Parks - orgel på «5D (Fifth Dimension)»
*Hugh Masekela - trompet på «So You Want to Be a Rock 'n' Roll Star»
*ukjend - orgel på «My Back Pages»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Byrds&#39; Greatest Hits|The Byrds&#39; Greatest Hits]]» frå ,  den 18. oktober 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Lady Friend

«**Lady Friend**» er ein song av det amerikanske rockebandet The Byrds, skriven av David Crosby og gjeven ut som singel den 13. juli 1967.  Singelen nådde 82. plass på den amerikanske singellista, men gjekk ikkje inn på lista i Storbritannia. I Amerika og Europa var B-sida til singelen «Old John Robertson» av Chris Hillman, men i Storbritannia var B-sida «Don't Make Waves», skriven av Roger McGuinn og Chris Hillman. «Lady Friend» er kjend som den einaste songen skriven av David Crosby aleine som kom ut som ei A-side på ein Byrds-singel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lady Friend (song)|Lady Friend (song)]]» frå ,  den 18. oktober 2010.*
Veving

**Veving** er det å laga ein type tekstil kjend som ein vevnad ved at ein set saman to sett trådsystem som kryssar kvarandre vinkelrett. Veving kan gjerast for hand eller industrielt med maskinar. Under veving sit dei langsgåande trådane, kalla *renning* eller *varp*, fast i vevstolen. Dei tversgåande trådane som vevaren legg inn blir kalla *innslag* eller *veft*. Ved ulik fargebruk i eitt eller begge setta kan ein få fram ulike mønster i stoffet. Ved dekorativ veving kan ein skapa kunstforma biletvev.

For å veva må ein ha ei renning spent fast i vevstolen. Ho er sett fast i hovlar som igjen sit på skaft som kan hevast og senkast, og fordelt utover ved hjelp av ei vevskei. Ein legg innslaget inn i rommet mellom heva og senka renningtrådar. Ved konvensjonell veving fører ein tråden inn med ein skyttel som held han opplagt på ein liten spole. Etter at innslaget er ført gjennom skiljet, blir det slått inn mot vevnadsfronten med vevskeia. Deretter bytter trådane i renninga posisjon og dannar eit nytt skilje, og innslaget blir bunde.

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
St. Olaf College

**St. Olaf College** er ein norsk-amerikansk høgskule (*[[liberal arts college]]*) i Northfield i Minnesota. Den private høgskulen tilbyr studentar av begge kjønn, som bur ved skulen, ei grunnleggjande universitetsutdanning over fire år i «dei frie kunstane».

St. Olaf College vart grunnlagt i 1874 av norsk-amerikanarar leidde av pastor Bernt Julius Muus og kalla opp etter Heilag-Olav. Frå 1899 tok Evangelical Lutheran Church in America (ELCA) over eigarskapen og drifta av skulen. 

St. Olaf College hadde 3&nbsp;041 studentar og 324 vitskapleg tilsette i 2006, og skolepengane dette året var US$ 30&nbsp;600.

Tidlegare elevar ved skulen er mellom anna forfattarane Ole Edvart Rølvaag (Rolvaag), Robert Bly og Siri Hustvedt og politikaren Al Quie.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:|]]» frå ,  den 26. oktober 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* St. Olaf College
* ''OleVille'', nettstaden til studentorganisasjonen ved St. Olaf College
So You Want to Be a Rock 'n' Roll Star

«**So You Want to Be a Rock 'n' Roll Star**» er ein song av det amerikanske rockebandet The Byrds, skriven av Jim McGuinn og Chris Hillman. Songen kom ut på albumet deira *[[Younger Than Yesterday]]* i 1967, men vart først gjeven ut som singel den 9. januar 1967. Singelen nådde 29. plass i USA, men nådde ikkje lista i Storbritannia.  Songen vart inspirert av den intensive publisiteten kring danninga av The Monkees, som nettopp hadde hatt debut på fjernsynsserien sin i USA, slik at det fabrikerte bandet vart internasjonalt kjende. Dette fekk Hillman og McGuinn til å sjå på den dåverande tilstanden til popverda med litt meir kynisme.

Musikalsk dannar 12-strengsgitaren til McGuinn og basslinja til Hillman kjernen i songen. Hillman har fortalt at han lagde basslinja i songen under ei innspeling for den sørafrikanske musikaren Hugh Masekela. Maskela spelar trompet på songen, noko som var første gong Byrds nytta blåseinstrument på ei innspeling. I tillegg kan høyran skrikande tenåringsjenter på songen. Desse hyla vart spelt inn den 15. august 1965 under ein konsert med The Byrds i Bournemouth.

Songen finst på fleire samleplater med The Byrds, samt konsertutgåve på *[[Untitled av The Byrds|(Untitled)]]* og *[[Live at the Fillmore - February 1969]]* og *[[Live at Royal Albert Hall 1971]]*.

## Andre utgåver
Andre artistar som har spelt inn songen er mellom andre The Patti Smith Group, Tom Petty and the Heartbreakers, Black Oak Arkansas, Roxette , Golden Earring, Jon Bon Jovi, Crowded House og Pearl Jam. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:So You Want to Be a Rock &#39;n&#39; Roll Star|So You Want to Be a Rock &#39;n&#39; Roll Star]]» frå ,  den 18. oktober 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Teksten
Have You Seen Her Face

«**Have You Seen Her Face**» er ein song av det amerikanske rockebandet The Byrds, skriven av bassisten i bandet, Chris Hillman. Songen finst på albumet *[[Younger Than Yesterday]]* frå 1967. Songen vart gjeven ut som den tredje singelen frå albumet, 22. mai 1967 og nådde 74. plass på den amerikanske singellista. 

Songen vart skriven etter ei innspeling for trompetisten Hugh Masakela, som Hillman hadde deltatt på i 1966, eit år då bassisten blømde som låtskrivar.  Før dette albumet hadde Hillmann medverka minimalt som låtskrivar for The Byrds. 
 
«Have You Seen Her Face» har ein skingrande struktur og melodi, og er sterkt påverka av den britiske bølgja på midten av 1960-talet, med ei melodisk basslinje som minna om Paul McCartney si basspeling.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Have You Seen Her Face|Have You Seen Her Face]]» frå ,  den 18. oktober 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Evangelisten Matteus

**Evangelisten Matteus** er i kristen tradisjon oftast rekna som identisk med **apostelen Matteus**. Matteus var blant læresveinane til Jesus og blant dei tolv opphavlege apostlane. 

Matteus vart fødd i Galilea tidleg i det første hundreåret. Han var son av ein Alfeus og arbeidde som tollar i Kapernaum, på grensa mellom Galilea og Gaulantis. Matteus kan vere identisk med tollaren Levi som er omtalt i Markusevangeliet 2,14 Nokre meiner at Levi var eit tilnamn, andre at Levi var det eigentlege namnet hans, og at han skifta namn til Matteus som tyder «gudsgåve» då han braut opp for å følgje Jesus. Det kan også vere at Levi, apostelen Matteus og evangelisten Matteus var tre ulike personar. 

Etter tradisjonen var det apostelen Matteus som skreiv Matteusevangeliet. Om tradisjonen kan vere historisk korrekt er usikkert. Somme hevdar at Matteus berre skreiv ned utsegner og talar frå Jesus på arameisk og at ein annan person med kjennskap til Markusevangeliet skreiv Matteusevangeliet på gresk mellom år 80 og 90.

Ut over dette veit vi lite om det vidare livet hans. Han skal ha vore apostel både i Egypt og i Etiopia, og det finst forskjellige legender om korleis han døydde. Fleire kyrkjer hevdar at dei har relikvie etter Matteus, fire forskjellige franske kyrkjer hevdar å ha hovudskallen hans. Minnedagen til Matteus er i vest 21. september, og den dagen er på primstaven avmerkt som mattismesse om hausten. Bysantinarane og syrarane minnest han den 16. november, mens koptarane feirar minnedagen over Matteus den 9. oktober. 

I kunsten vert Matteus ofte framstilt som eit menneske med venger, fordi evangeliet hans legg slik vekt på familiebanda til Jesus. Han vert også framstilt som skrivande evangelist, eller som som apostel med spyd, sverd eller hellebard som martyrreiskap. Andre gonger vert han framstilt med ein pengesekk eller eit pengeskrin, sidan han arbeidde som tollar.

## Kjelder
* Apostelen Matteus på katolsk.no
### Referansar
Goin' Back

«**Goin' Back**» er ein song skriven av Gerry Goffin og Carole King i 1966. Han skildrar tapet av uskulda som kjem når ein vert vaksen, samt eit forsøk på å ta attende uskulda frå ungdomstida. Songen er spelt inn av mange forskjellige artistar, som Dusty Springfield, Goldie Zelkowitz, The Byrds, Elkie Brooks, Deacon Blue, Nils Lofgren, Freddie Mercury (som Larry Lurex), The Move, The New Seekers, The Pretenders, Diana Ross, Richard Thompson og Phil Collins, samt av Carole King sjølv.

## Dusty Springfield-utgåva
Sjølv om Goldie (frå Goldie & The Gingerbreads) var den første artisten som spelte inn songen, vart utgåva hennar trekte attende etter usemje med Goffin og King om songteksten. Carole King valde så å spele inn «Goin' Back» sjølv, men gav han til slutt til Dusty Springfield i staden. Dusty fekk ein internasjonal hit med songen og det er hennar versjon som i dag er den mest kjende.

Hennar versjon vart spelt inn 15. juni 1966 i Philips Studios i Stanhope Place i London, akkompagnert av Peter Knight og produsert av Johnny Franz. Han kom ut på singel 1. juli 1966, og nådde 10. plass i Storbritannia. Han vart ikkje gjeven ut som singel i Amerika.

## The Byrds-utgåva
The Byrds si utgåve av «Goin' Back» vart gjeven ut som singel 20. oktober 1967 og nådde 89. plass i USA. Han kom ikkje inn på lista i Storbritannia. Songen kom òg ut på albumet deira *[[The Notorious Byrd Brothers]]* i 1968.  Det at bandet valde å spele inn denne songen førte til krangling internt i bandet sidan rytmegitarist David Crosby var lite entusiastisk overfor songen.  Crosby rekna «Goin' Back» som ein lett poplåt, som var typisk for Brill Building. Han vart derfor sjokkert då hans eigen song, «Triad», stod i fare for å verte fjerna frå albumet for å få plass til «Goin' Back». Crosby vart til slutt sparka frå bandet og «Goin' Back» hamna på albumet og som første singel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Goin&#39; Back|Goin&#39; Back]]» frå ,  den 18. oktober 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Norsk Fiskeritidende

***Norsk Fiskeritidende*** var det første fagtidsskriftet for fiskerinæringa i Noreg. Det vart utgjeve i tidsrommet 1882-1930. Fram til og med 1901 kom det ut kvartalvis. Frå 1902 kom det kvar månad.

Utgjevar av tidsskriftet var Selskabet for de norske Fiskeriers Fremme i Bergen. Selskapet sin sekretær var redaktør. Av stønaden frå staten som selskapet mottok var ein del øyremerkt til Norsk Fiskeritidende. Då denne statsstøtta tok slutt i 1930, slutta tidsskriftet å kome ut.

Dei 49 årgangane var på til saman  sider. Det har hatt stor verdi som kjeldeskrift om fiskerinæringa for denne tidsbolken.

## Kjelder
*Anders Haaland: «Norges Fiskerimuseum - landets eldste næringsmuseum», i * Norges Fiskerimuseum, Årbok 1999*
Vevnad

**Vevnad** er eit vove tøystykke. Ulike typar vevnad kan mellom anna brukast til klede, innreiing og større innretningar, som seglduk og telt.

Ulike typar vevnad skil seg gjennom materialet ein bruker, til dømes ull, lin eller kunststoff, tjukkleik og farge på tråden, og vevemåten. Mønsteret for kryssingspunkta mellom varp og veft blir kalla *bindinga* til vevnaden. Den bindingstekniske eller mønstertekniske eininga i vevnaden som blir gjenteken under veving, blir kalla ein *rapport*. Ein skil mellom tre grunnbindingar:

* Toskaftbinding, òg kalla lerretsbinding, som er den enklaste og kor vefttråden går regelmessig over og under annankvar varptråd, medan neste vefttråd går omvendt.

* Kyperbinding (twill, diagonal), der bindepunkta går på skrå av lengderetninga på stoffet og dannar markerte skråstriper.

* Satengbinding, der bindepunkta ligg meir isolert frå kvarandre og kor dei to trådsystema er framtredande på kvar si side av vevnaden.

## Sjå òg
*Biletvev
*Åkle

## Kjelder
*
Vendelrot

**Vendelrot** er ei urt i vendelrotfamilien. Arten si utbreiing ligg innanfor Europa. 
Planta vert kring 7 dm høg. Stengelen har krypande renningar. Bladet har grovtagga finnar og stort breitt endesmåblad. Blomstrar kring juli månad på våte stader og enger. Vanleg gjennom heile Noreg. Funnen opp til 1540 m i Jotunheimen.

## Kjelder

*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

## Bakgrunnsstoff
*
Frederik Christopher Trampe

**Frederik Christopher Trampe** ()  var ein embetsmann og greve frå Krabbesholm i Danmark som m. a. virka som stiftamtmann både på Island (1806-1809) og i Søndre Trondhjems amt (1810-1832).

Han var gift tre gonger, siste gong med Amalie Ulrikke Frederikke komtesse von Schmettow, dotter av
Carl von Schmettow.

## Kjelder
* *[[Dansk biografisk Lexikon]]*
* Thaulow, Christian: ''Personalhistorie for Trondhjems by og omegn i et tidsrum af circa 1 1/2 aarhundrede'' (Trondhjem 1919), s. 81
Asbjørn Øverås

**Asbjørn Øverås** () var ein norsk skolemann og historikar. Han var rektor ved Orkdal landsgymnas 1923–38 og ved Trondheim Katedralskole 1938–66.

## Virke
Øverås hadde sin første lærarjobb i heimbygda Eresfjord berre 18 år gammal. Han tok så artium, jobba ei tid som journalist og litt som lærar. Han tok til på jusstudiet, men vende attende til skolen. I 1923 blei han styrar ved eit nyoppretta privat landsgymnas i Follo i Orkdal. Han blei mag.art. i 1929, og dr.philos. i 1937 med ei avhandling om Bjørnstjerne Bjørnson og Romsdalen.

I 1938 tok han over embetet som rektor ved Trondheim katedralskole. Under andre verdskrigen blei han av styresmaktene forvist til Stavanger i nokre år. Etter krigen søkte han eit professorat ved Noregs lærarhøgskole, men han blei ikkje vurdert som kvalifisert til dette. 

Øverås var godt kjend i skulekretsar. Han var ein periode leiar for nordiske rektormøte og redaktør for *[[Norsk pedagogisk tidsskrift]]*. I 1953–54 hadde han et studieopphald i USA. Dette resulterte i boka *Indianarar og indianarproblem i Sambandsstatane* (1955). Han var seinare skolerådgiver for Unesco i Indonesia.

Øverås har eit stort og mangfaldig forfattarskap. Mest kjend er nok noregshistoria han skreiv for gymnaset samman med John Midgard. Den kom i sju utgåver. Han var òg medforfattar i eit historieverk for ungdomsskolen, og han var hovudredaktør for Trondheim katedralskoles historie.

I 1953 blei han utnemnd til riddar av første klasse av St. Olavs Orden. Øverås var formann i Noregs Mållag frå 1949 til 52.

## Bibliografi
* 1928 Romsdals soga. 1 : Fornalderen og sogetida, Brun
* 1936 I Bjørnsons fote-far : "Faderen" og "En glad gut", Gyldendal
* 1941 Romsdals soga. 2 : Dansketida, Brun
* 1942 Olav Gullvåg, Norli
* 1949 Frederik Moltke Bugge: Kulturarbeid og kulturstrid i 1830-40 åra, Aschehoug
* 1955 Indianarar og indianarproblem i Sambandsstatane, Aschehoug

## Biografi
* Trygve Ræder: *Asbjørn Øverås i profil*. Det Norske Samlaget 1976.

## Fotnotar
Karim Benzema

**Karim Benzema** () er ein fransk fotballspelar som har spelt for Real Madrid i spansk Primera Division og for det franske landslaget. Foreldra hans er berbarar frå Algerie.

Benzema har vorte seriemeister i Frankrike med Olympique Lyonnais i 2005, 2006, 2007 og 2008. Dei to første av desse sesongane spelte han under halvparten av seriekampane, men frå 2006/07-sesongen spelte han jamt på laget til Lyon. I 2007/08-sesongen vart han kåra til årets spelar i den franske toppdivisjonen, og var òg toppskårar. Sommaren 2009 gjekk han til den spanske toppklubben Real Madrid for om lag 35 millionar euro.

Benzema var med på det franske laget som vart U17-europameistrar i 2004. Han kunne òg ha spelt for Algerie sitt landslag og vart vald ut til Algerie sitt A-landslag i desember 2006, men valde å spela for Frankrike sitt landslag. Han debuterte for Frankrike sitt A-landslag 28. mars 2007 i ein landskamp mot Austerrike, der han òg vart matchvinnar med det einaste målet i kampen. Benzema var med i Frankrike sin tropp til fotball-EM i 2008, der han spelte to av Frankrike sine tre kampar frå start. Han vart ikkje teken ut i troppen til fotball-VM i 2010 i Sør-Afrika.
Johan Wiland

**Johan Wiland** () er ein svensk fotballspelar som har spela som keeper for FC København i den danske fotballigaen. Han har òg landskampar for Sverige.

Wiland kom til den svenske toppserieklubben Elfsborg som 16-åring i 1997. Han vart i klubben i 11 år, fram til 2008-sesongen, og vart seriemeister i Sverige med Elfsborg i 2006. 1. januar 2009 gjekk han til den danske toppklubben FC København og vart seriemeister med dei i 2009 og 2010.

Wiland debuterte for Sverige sitt A-landslag i januar 2007 under ein landslagsturné til Sør-Amerika. Han var med i Sverige sin tropp til fotball-EM i 2008 som reservekeeper, men fekk ikkje spela nokon kampar i meisterskapen.
Vurnon Anita

**Vurnon Anita** () er ein nederlandsk fotballspelar, opphavleg frå Curaçao, som har spela for Ajax i nederlandsk Eredivisie. Han har òg landskampar for Nederland.

Anita flytta til Nederland med familien sin då han berre var åtte månader gammal, men flytta attende til Curaçao som seksåring. I 1997 flytta han igjen til Nederland med familien og begynte å spela for Ajax i 2005. Han debuterte for Nederland sitt A-landslag 26. mai 2010 i ein vennskapskamp mot Mexico. Den første landskampen i ein teljande konkurranse fekk han 7. september 2010, då han spelte frå start i ein EM-kvalifiseringskamp heime mot Finland.
Preflyte

***Preflyte*** er eit samlealbum av det amerikanske folkrockbandet The Byrds som kom ut i juli 1969 på Together Records. Albumet er ei samling av demoar som vart spelte inn av The Byrds (då kalla The Jet Set) i World Pacific Studios i Los Angeles i 1964, før bandet hadde signert platekontrakt med Columbia Records. Musikken er spelt inn før debutsingelen deira for Columbia, ein coverversjon av Bob Dylan sin «Mr. Tambourine Man», som toppa listene i USA og Storbritannia i 1965. Tittelen på albumet er ei feilstaving av *pre-flight*, som er meint å etterlikne feilstavinga av «birds» som bandet nytta som namnet sitt. I 2001 gav Sundazed Records ut ei utvida dobbelplate med songar frå denne tida, kalla *The Preflyte Sessions*.

*Preflyte* nådde 84. plass på den amerikanske albumlista då plata kom ut, og selde betre enn det nyaste studioalbumet til The Byrds på den tida, *[[Dr. Byrds & Mr. Hyde]]*.

Albumet inneheld fleire songar som ikkje tidlegare var spelte inn, i tillegg til tidlege utgåve av kjende songar som kom ut på debutalbumet.

I 2001 gav Sundazed Records ut ei utvida, dobbel utgåve av albumet kalla *The Preflyte Sessions*. I 2012 gav Floating World Records ut Sundazed-samlainga med ytterlegare åtte bonusspor kalla *Preflyte Plus*. Songar frå World Pacific-innspelingane til Byrd vart òg gjevne ut som *[[In the Beginning av The Byrds|In the Beginning]]* i 1988.
## Innhald
### Side ein

### Side to

## ''The Preflyte Sessions''
### Plate ein

### Plate to

*MERK:  Spor 7-10 vart selte inn før The Byrds vart skipa og er framført av David Crosby med Tommy Tedesco (elektrisk gitar), Ray Pohlman (elektrisk bass) og Earl Palmer (trommer).

### ''Preflyte Plus''
CD-utgåva frå 2012 kalla *Preflyte Plus* er den same samlinga som *The Preflyte Session* med nokre songar ekstra på slutten av plate to:

## Medverkande
Kjelder:
* Jim McGuinn - sologitar, vokal
* Gene Clark - perkusjon, munnspel, gitar, vokal
* David Crosby - gitar, vokal
* Chris Hillman - elektrisk bass
* Michael Clarke - trommer, perkusjon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Preflyte|Preflyte]]» frå ,  den 18. oktober 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Rogan, Johnny, *The Byrds: Timeless Flight Revisited*, Rogan House, 1998, ISBN 0-95295-401-X
**Hjort, Christopher, *So You Want To Be A Rock 'n' Roll Star: The Byrds Day-By-Day (1965–1973)*, Jawbone Press, 2008, ISBN 1-90600-215-0.
Eresfjord

**Eresfjord** er ei bygd i Molde kommune i Møre og Romsdal. Bygda ligg inst i Eresfjorden og var tidlegare, saman med Vistdal, eigen kommune. Sira kyrkje ligg i Eresfjord.

## Kjende personar frå Eresfjord
* Asbjørn Øverås, norsk pedagog
Untitled av The Byrds

***(Untitled)*** er det niande albumet til det amerikanske rockebandet The Byrds og kom ut i september 1970 på Columbia Records. Det er eit dobbeltalbum der den eine plata inneheld konsertopptak frå tidleg i 1970 i New York City og den andre er ei studioplate med nye innspelingar. Dette var dei første konsertopptaka med bandet som vart gjeven ut, samt det første albumet med den nye bassisten Skip Battin, som hadde erstatta John York seint i 1969.

Studioalbumet består hovudsakleg av nye, sjølvskrivne songar, mellom anna fleire skriven av frontmannen Roger McGuinn og teaterinstruktøren frå Broadway, Jacques Levy, for ein planlagt countryrockmusikal som paret heldt på å utvikle.  Produksjonen skulle baserast på Henrik Ibsen sin *[[Peer Gynt]]* og oppsett som *Gene Tryp* (eit anagram av Peer Gynt)), der soga skulle finne stad sørvest i Amerika på midten av 1800-talet. Planane for musikalen fall gjennom og fem av songane som var meint for *Gene Tryp* vart i staden spelt inn av The Byrds for *(Untitled)*, sjølv om berre fire av dei hamna på albumet til slutt.

Albumet nådde 40. plass på den amerikanske albumlista og 11. plass i Storbritannia. Ein singel vart teken frå albumet, «Chestnut Mare» og gjeven ut i USA i oktober 1970. Singelen nådde 121. plass på singellista der. Singelen vart seinare gjeven ut i Storbritannia i januar 1971, der han gjorde det langt betre med ein 19. plass. Albumet fekk god kritikk då det kom ut og selde godt, og både kritikarar og tilhengjarar meinte at bandet no var tilbake der det hadde vore før kvalitetsmessig. Albumet vert framleis rekna som det beste av den seinare utgåva av The Byrds.
 
## Innhald

*Merk: siste songen endar ved 5:08; ved 5:17 byrjar Amazing Grace (trad. arr Roger McGuinn, Clarence White, Gene Parsons, Skip Battin)

## Medverkande
;The Byrds
* Roger McGuinn - gitar, Moog synthesizer, vokal
* Clarence White - gitar, mandolin, vokal
* Skip Battin - elektrisk bass, vokal
* Gene Parsons - trommer, gitar, munnspel, vokal

;Andre medverkande 
* Gram Parsons - korvokal på «All the Things»
* Terry Melcher - piano på «All the Things» og «Truck Stop Girl»
* Byron Berline - fele på «You All Look Alike»
* Sneaky Pete Kleinow - pedalsteelgitar på «Yesterday's Train»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Untitled (The Byrds album)|Untitled (The Byrds album)]]» frå ,  den 19. oktober 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Rogan, Johnny, *The Byrds: Timeless Flight Revisited*, Rogan House, 1998, ISBN 0-95295-401-X
**Hjort, Christopher, *So You Want To Be A Rock 'n' Roll Star: The Byrds Day-By-Day (1965-1973)*, Jawbone Press, 2008, ISBN 1-90600-215-0.
Byrdmaniax

***Byrdmaniax*** er det tiande albumet til det amerikanske rockebandet The Byrds og kom ut i juni 1971 på Columbia Records. Det kom ut på ei tid då dei førre albuma deira igjen hadde fått positiv kritikk og seld bra, *[[Ballad of Easy Rider av The Byrds|Ballad of Easy Rider]]* og *[[Untitled av The Byrds|(Untitled)]]*. Albumet vart hovudsakleg spelt inn tidleg i 1971, medan bandet heldt på med ein omfattande konsertturne. Bandet fekk derfor lita tid til å flikke på songane sine før dei spelte dei inn, så mange av songane på albumet er ikkje skikkeleg utvikla. *Byrdmaniax* vart dårleg teke imot då det kom ut, særleg i USA.

Albumet nådde likevel 46. plass på den amerikanske albumlista, men gjekk ikkje inn på lista i Storbritannia. Songen «I Trust (Everything Is Gonna Work Out Alright)» vart gjeven ut som singel den 7. mai 1971 i Storbritannia, men gjekk ikkje inn på singellista. Ein annan singel frå albumet, «Glory, Glory», vart gjeven ut 20. august 1971 og nådde 110. plass i USA. *Byrdmaniax* er i dag det albumet av The Byrds som har vorte dårlegast motteke, hovudsakleg på grunn av upassande bruk av strykarar, blåsarar og gospelkor, som vart lagt på songane av produsent Terry Melcher og arrangør Paul Polena, visstnok utan løyve frå bandet.

## Innhald

## Medverkande
;The Byrds
*Roger McGuinn - gitar, vokal
*Clarence White - gitar, vokal
*Skip Battin - elektrisk bass, vokal
*Gene Parsons - trommer, munnspel, banjo, vokal

;Andre medverkande
*Larry Knechtel - piano (spor 1, 4, 5, 6, 9) og orgel (spor 4, 7)
*Terry Melcher - piano (spor 3),
*Sneaky Pete Kleinow - pedalsteelgitar (spor 3, 9)
*Byron Berline - fele (spor 8)
*Eric White, Sr. - munnspel (spor 8)
*Jimmi Seiter - perkusjon (spor 4, 5, 7)
*Merry Clayton - korvokal som medelm av koret på spor 1
;Ukjende musikarar:
*kvinnekor (spor 1, 3, 4)
*strykarar (spor 2, 7, 11)
*valthorn (spor 4, 10)
*saksofon (spor 4, 6)
*trompet (spor 5)
*marsjorkester (spor 6)
*harpe (spor 7)
*orkester (spor 10)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Byrdmaniax|Byrdmaniax]]» frå ,  den 19. oktober 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Rogan, Johnny, *The Byrds: Timeless Flight Revisited*, Rogan House, 1998, ISBN 0-95295-401-X
**Hjort, Christopher, *So You Want To Be A Rock 'n' Roll Star: The Byrds Day-By-Day (1965-1973)*, Jawbone Press, 2008, ISBN 1-90600-215-0.
Farther Along av The Byrds

***Farther Along*** er det 11. albumet til det amerikanske rockebandet The Byrds og kom ut i november 1971 på Columbia Records. Albumet vart hovudsakleg spelt inn og produsert av bandet sjølv i London i England i løpet av fem intensive dagar i juli 1971. Det kom raskt ut som ein reaksjon på det kommersielt mislukka *[[Byrdmaniax]]*, som kom ut før, og var eit forsøk på å gjenvinne respekten i musikkpressa.  På *Byrdmaniax* hadde produsent Terry Melcher på eige initiativ lagt på strykarar og blåsarar, utan samtykke frå bandet, og dette høvde seg ikkje i følgje dei fleste kritikarane. *Farther Along* er derfor eit slags svar frå bandet på det overproduksjonen til Melcher, samt eit forsøk på å vise at dei kunne produsere eit album som var betre enn *Byrdmaniax* på eiga hand. Sidan albumet vart planlagt og spelt inn i all hast, vart *Farther Along* nok eit ujamt album, som bandet sjølv ikkje var nøgd med. Dei klarte derfor ikkje å snu den dårlege trenden etter *Byrdmaniax*.

Då albumet kom ut nådde det berre 152. plassen på den amerikanske albumlista, og gjekk ikkje inn på listene i Storbritannia i det heile.  Ein singel frå albumet, «America's Great National Pastime», kom ut 29. november 1971, men gjekk ikkje inn på listene. *Farther Along*, i lag med *[[Dr. Byrds & Mr. Hyde]]*, er dei to albuma som har lege kortast tid på den amerikanske albumlista av alle Byrds-albuma. 

## Innhald

## Medverkande
;The Byrds
*Roger McGuinn - gitar, vokal
*Clarence White - gitar, mandolin, vokal
*Skip Battin - elektrisk bass, piano, vokal
*Gene Parsons - trommer, gitar, munnspel, pedalsteelgitar, banjo, vokal

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Farther Along|Farther Along]]» frå ,  den 19. oktober 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Rogan, Johnny, *The Byrds: Timeless Flight Revisited*, Rogan House, 1998, ISBN 0-95295-401-X
**Hjort, Christopher, *So You Want To Be A Rock 'n' Roll Star: The Byrds Day-By-Day (1965–1973)*, Jawbone Press, 2008, ISBN 1-90600-215-0.
Ballad of Easy Rider

«**Ballad of Easy Rider**» er ein song skriven av Roger McGuinn med hjelp frå Bob Dylan (sjølv Dylan ikkje er nemnd som medlåtskrivar) for filmen *[[Easy Rider]]* frå 1969. Songen kom første gong ut i august 1969 på filmmusikkalbumet til *Easy Rider* som eit solospor av Roger McGuinn. Ei nyinnspelt utgåve vart sida spelt inn av bandet til McGuinn, The Byrds og gjeven ut på singel i oktober 1969.  Byrds-singelen nådde 65. plass på den amerikanske singellista. Redaktøren i *[[Rolling Stone]]* David Fricke har sagt at songen fanga den sosiale stemninga på slutten av 1969 på ein perfekt måte.

## Andre utgåver
«Ballad of Easy Rider» vart òg spelt inn av det britiske folkrockbandet Fairport Convention og versjonen deira av songen vart gjeven ut som bonusspor på 2003-utgåva av albumet deira *[[Unhalfbricking]]* frå 1969. Vise- og bluessongaren Odetta spelte òg inn ei utgåve av songen i 1969. Andre artistar som har spelt songen er Percy Faith, Bruce Springsteen, Tom Petty and the Heartbreakers, Grant McLennan og Kathryn Williams 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ballad of Easy Rider|Ballad of Easy Rider]]» frå ,  den 19. oktober 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Volda vidaregåande skule

**Volda vidaregåande skule** ligg i Volda i Møre og Romsdal. Skulen har 520 elevar, 75 pedagogisk tilsette og eit driftspersonale på 20. 

## Historie
### Volda offentlege landsgymnas
*Volda private millomskole og gymnas* vart etablert i 1910 som det første gymnaset på landsbygda i Noreg. Frå starten var skulen ein privat treårig skule som bygde vidare på middelskolen. Skulen fekk statstilskott frå 1914 og skifte då namn til *Volda offentlege landsgymnas*. Skulen vart etablert av Johan Fredrik Voss og Olav Riste som saman var rektorar fram til 1917. Deretter heldt Olav Riste fram som rektor. Skulen skifte seinare namn til *Volda Gymnas* og i 1966 til *Volda videregående skole AF* då den vart treårig. 

### Volda Handelsskole
*Volda Handelsskole*, seinare *Volda videregående skole HK*, vart etablert i 1933, den òg som den første av sitt slag i Noreg utanom byane. Frå og med skuleåret 1994/95 vart desse to skulane slegne saman til ein skule med det noverande namnet *Volda vidaregåande skule*.

## Litteratur
* Asbjørn Aarnes: *Periferi og sentrum*. I: Gudleiv Forr og Helge Vold (red.): *Landsgymnaset*. Samlaget 2007. ISBN 978-82-521-7138-9

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til skulen
Byrds av The Byrds

***Byrds*** er det tolvte og siste studioalbumet til det amerikanske rockebandet The Byrds og kom ut i mars 1973 på Asylum Records. Albumet vart spelt inn av dei fem originale medlemmene i The Byrds som nettopp var blitt gjenforeint:Roger McGuinn, Gene Clark, David Crosby, Chris Hillman og Michael Clarke. Den siste gongen alle fem medlemmene hadde arbeida i lag som The Byrds var i 1966, før Gene Clark forlet bandet. Under gjenforeininga spelte framleis den nyare utgåva av The Byrds konsertar fram til februar 1973, med McGuinn som det einaste medlemmet i begge utgåvene.  

Albumet fekk generelt dårleg kritikk då det kom ut, og mange kritikarar peikte på mangelen på musikalsk samkjensle og mangelen på den klingande gitaren som hadde prega albuma deira då dei spelte i lag sist. Likevel nådde albumet 20. plass på den amerikanske albumlista og 31. plass i Storbritannia. I USA var dette den høgaste plasseringa dei hadde hatt med eit album sidan *[[Turn! Turn! Turn! av The Byrds|Turn! Turn! Turn!]]* i 1965, som òg var det førre albumet der Clark var med heile vegen.  Tre av songane på albumet, «Full Circle», «Things Will Be Better» og «Cowgirl in the Sand» vart gjevne ut som singlar i 1973, men ingen av desse gjorde det særleg bra.  

## Innhald

## Medverkande
;The Byrds
*Roger McGuinn – gitar, banjo, Moog synthesizer, vokal
*Gene Clark - gitar, munnspel, tamburin, vokal
*David Crosby - gitar, vokal
*Chris Hillman – elektrisk bass, gitar, mandolin, vokal
*Michael Clarke – trommer, congatrommer, perkusjon

;Andre medverkande
*Wilton Felder - elektrisk bass på «Cowgirl in the Sand»
*Johnny Barbata - trommer på «Cowgirl in the Sand»
*Dallas Taylor - congatrommer,  tamburin

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Byrds (album)|Byrds (album)]]» frå ,  den 19. oktober 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Rogan, Johnny, *The Byrds: Timeless Flight Revisited*, Rogan House, 1998, ISBN 0-95295-401-X
**Hjort, Christopher, *So You Want To Be A Rock 'n' Roll Star: The Byrds Day-By-Day (1965–1973)*, Jawbone Press, 2008, ISBN 1-90600-215-0.
**Einarson, John, *Mr. Tambourine Man: The Life og Legacy of the Byrds' Gene Clark*, Backbeat Books, ISBN 0-87930-793-5.
Sveinung Rotevatn

**Sveinung Rotevatn** () er ein norsk jurist og tidlegare politikar, stortingsrepresentant og statssekretær for Venstre. Frå 2020 til 2021 var Rotevatn klima- og miljøminister. Han er frå Nordfjordeid i Sogn og Fjordane. Rotevatn er dagleg leiar i Bellona Noreg.

Rotevatn har vore i teneste i musikktroppen til Hans Majestet Kongens Garde. Rotevatn har studert rettsvitskap ved Universitetet i Bergen.

## Karriere
Rotevatn starta si Unge Venstre-karriere som økonomiansvarleg i Bergen Unge Venstre i 2007. Han vart medlem av sentralstyret i 2008 og deretter 1. nestleiar i 2009. Rotevatn var også aktiv studentpolitikar for Liberal Liste ved Universitetet i Bergen 2007–2009. I 2009 var han valkampsekretær for Sogn og Fjordane Venstre, og han sat som styremedlem i fylkeslaget 2009–2011. Ved kommunestyre- og fylkestingsvalet 2011 vart Rotevatn vald inn i Eid kommunestyre. Frå 2012 til 2014 var han styremedlem i Noregs Mållag.

Han vart leiar i Unge Venstre i 2010. Under landsmøtet i september 2013 gjekk han av som leiar, og gav jobben vidare til Tord Hustveit.

Rotevatn var innvald på Stortinget frå Sogn og Fjordane 2013–2017. 

Frå 2012 var han medlem av landsstyret i Noregs Mållag.

I 2012 vart Rotevatn kåra til årets europear av Europeisk Ungdom. I 2016 vart han i boka *Makteliten* peikt på som ein av Norges 252 mektigaste personer. Rotevatn var yngstemann på lista, og den einaste frå Sogn og Fjordane.

I 2014 ga han ut boka *Liberalisme på norsk* hos Civita, der han mellom anna skriv om frihandel, miljøpolitikk og velferdsstaten si bærekraft.

Etter at han ikkje fekk attval til Stortinget i 2017 begynte Rotevatn som advokatfullmektig i advokatfirmaet Steenstrup Stordrange (SANDS) Han fekk permisjon frå stillinga då han vart utnemnd som statssekretær i Erna Solbergs regjering.

Han var frå januar 2018 statssekretær for justis-, beredskaps- og innvandringsminister Sylvi Listhaug og frå april 2018 for Tor Mikkel Wara.

Frå 24. januar 2020 til 14. oktober 2021 var Rotevatn klima- og miljøminister i Solberg-regjeringa.

## Komitear
* 2013–2017: Medlem i Fullmaktskomiteen
* 2013–2017: Medlem i Arbeids- og sosialkomiteen
* 2021–2025: Medlem i Finanskomiteen
* 2021–2025: Varamedlem i Valkomiteen

## Bibliografi
### Bøker
* 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
*"Blå hippie" – portrettintervju i Morgenbladet
* Om Sveinung Rotevatn i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Hans Majestet Kongens Garde

**Hans Majestet Kongens Garde** (**HMKG**) er livgarden til kongen i Noreg. Garden står vakt ved dei kongelege residensane (Slottet, Skaugum gård, Bygdøy Kongsgård) og Akershus festning, og i tillegg held dei vakt for Huseby leir, der dei har standkvarter. Utanom kvarteret i Huseby-leiren (som ligg på Hovseter i Oslo), har dei òg eit rekruttkompani som held til på Terningmoen leir i Elverum.

## Organisasjon
HMKG er den norske Hærens største bataljon med over 1000 soldatar. Bataljonen er organisert som ein infanteribataljon med sju kompani (fargane nedanfor er symboliserer kompanistripa):
Birger Kildal

**Birger Kildal** () var ein norsk embetsmann, stortingsrepresentant og statsråd. Daniel og Mikael Kildal var farbrørne hans.

Kildal var son til ein kjøpmann og næringsdrivar  i Christiania. Han vart student frå Nissens skole i 1866 og tok juridisk embetseksamen i 1871. 1871-72 var han sakførar i Hammerfest, før han gjekk over i næringslivet og var medeigar i faren sine mange verksemder, mellom anna Lilleborg Fabrikker.

Kildal hadde fleire statsrådspostar i Johan Sverdrups Venstre-regjering frå 1884 (Revisjonsdepartementet, Postdepartementet, Arbeidsdepartementet, og statsrådsavdelinga i Stockholm). Saman med Hans Rasmus Astrup (1831-1898) og Sofus Arctander gjekk han 17. februar 1888 ut av regjeringa grunna usemje med statsministeren vedkomande ei ny kyrkjelov.

I 1888 vart han oppfordra om å stille til val til Stortinget frå byane i Oppland, dette vart ikkje av då Kildal var mot allmenn røysterett. Han hadde i dei komande åra mange offentlege verv, mellom dei formann i handelsstandens fellesforening og i 'Oplysningskontoret for Norges næringsveie', samt styreformann i begge forsikringstiltaka Storebrand og Idun. Han var også med i fleire lovkommisjonar; formann i tollkommisjonen og medlem av sivilprosesskommisjonen av 1890.

Kildal var seinare statsråd i to regjeringar. Han var finansminister frå 1895 til 1898 i ei regjering leia av Johannes Steen, og på ny frå 1903 til 1905. I den siste perioden var han også ansvarleg for Revisjonsdepartementet. 1903-04 var han elles eit halvt år i Stockholm. Den sistnemnde regjeringa vart leia av Francis Hagerup.

Ved stortingsvalet i 1903 vart Kildal vald til tredje representant på Stortinget frå Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger. Han representerte då Samlingspartiet. I tida etter han gjekk av som statsråd, var han 1905-06 medlem av budsjettkomiteen, heilt på slutten av sesjonen var han formann i same komite.

År 1906 vart Kildal utnemnd til amtmann i Romsdals amt, dette embetet hadde han til han døydde. Kommunikasjonar stod sentralt i arbeidet hans der, mellom anna  forbetring av vegstandarden og utbygging av jarnbanenettet gjennom Raumabanen. Vedtak om bygging av Raumabanen vart gjort i 1908.

Han døydde i Molde i 1913.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Apostelen Mattias

**Apostelen Mattias** var den tolvte av apostlane i den kristne oldkyrkja. Han høyrde truleg til flokken av læresveinar som hadde følgt Jesus, og han hadde vore til stades på Oljeberget ved Kristi himmelferd. Mattias vart utvald som ny apostel ved ei loddtrekking etter at Judas Iskariot hadde falle ifrå. Apostelvalet er omtalt i Apostelgjerningane 1,23. 

Mattias var frå Betlehem og var oppvaksen som jøde. Namnet Mattias tyder «Guds gåve». Ifølgje Apostelgjerningane var Mattias til stades og mottok Den Heilage Ande på pinsedagen. Kva han sidan gjorde som apostel, er uvisst, dei legendene som er fortalde om verksemda og martyrdøden hans er ikkje pålitelege. I nokre skrifter kan han ha vore forveksla med apostelen Matteus. Eit apokryft evangelium vart utgjeve i namnet hans, men det finst det berre nokre få setningar att av. 

Etter tradisjonen forkynte han evangeliet i heimlandet i 33 år før han vart kalla inn til ypperstepresten Ananias, som nekta han å preike. Men Mattias forkynte i staden for Det høge rådet, med det resultatet at dei vart rasande og lét han steine. Ein romersk soldat gav han nådestøyten og hogg hovudet hans av med ei øks. Året var 63. Andre forteljingar hevdar at han misjonerte i Kappadokia og ved Kaspihavet, atter andre at han var misjonær i Etiopia. 

I kunsten vert Mattias framstilt som apostel med ei bok eller ein skriftrull som apostelsymbol, eller med øks, sverd eller steinar som teikn på martyriet hans. På primstaven står minnedagen hans avmerkt den 24. februar, mattismesse om våren. Den katolske kyrkja har frå 1969 feira minnedagen hans den 14. mai, medan ortodokse kyrkjer feirar minnedagen hans den 9. august. 

## Kjelder

* Apostelen Mattias på katolsk.no

### Referansar
Vitskapsmuseet

**NTNU Vitskapsmuseet** i Trondheim er eit universitetsmuseum under Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet (NTNU) med natur- og kulturhistoriske samlingar og utstillingar. Museet har forskings- og forvaltningsansvar innan arkeologi og biologi i Midt-Noreg. I tillegg driv museet ei omfattende formidlingsverksemd og har utstillingar i tre bygg på Kalvskinnet.

Vitskapsmuseet er ei eiga eining i NTNU, direkte underlagt universitetsstyret på same måte som eit fakultet. 

## Utstilling
Dei arkeologiske ustillingane viser funn frå stein-, bronse-, jernalderen og vikingtida i Midt-Noreg. I Suhmhuset ligg Trondheims mellomaldermuseum som vart nominert til Årets museum i Europa i 1997.

Vitskapsmuseet har òg ei utstilling som syner unik kyrkjekunst og kyrkjeinventar frå mellomalderen og fram til ca. 1700.

I Gunnerushuset er det utstillingar om natur og miljø, menneske, livet i havet, biologisk mangfald, DKNVS si historie og mykje meir. Museet har ei blanding av langtids- og kortidsutstillingar som stadig blir fornya. I 2010 vart utstillinga Kunnskapslarm 2010 synt i samband med 100-årsjubileet til Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet og 250-årsjubileet til Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab.

## Historie
Vitskapsmuseet kan føre si historie attende til 1767, då Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab (DKNVS) vart offisielt stifta (då hadde museumsverksemda pågått i sju år). Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab oppretta eigne samlingar, og dette vart etterkvart organisasjonen si hovudoppgåve. DKNVS Museet vart offisielt etablert i 1926 som eiga eining.

I 1968 gjekk DKNVS Museet inn som ein del av det nyetablerte Universitetet i Trondheim (UNIT), og vart seinare døpt om til Universitetet i Trondheim, Vitskapsmuseet (VM).

## Sjå òg
*Gunnerusbiblioteket

## Bakgrunnsstoff

*
Musikkonservatoriet i Trondheim

**Musikkonservatoriet i Trondheim** vart etablert i 1911 som den private *Trondhjems musikskole*. I 1973 vart denne lagt ned, og vidareført i Trondheim kommunale musikkskole og *Trøndelag musikkonservatorium*. 

Etter ein kort periode som ein del av Høgskolen i Sør-Trøndelag frå 1994 til 1996, blei konservatoriet, no under namnet *Musikkonservatoriet i Trondheim*, innlemma i NTNU ved NTNU si etablering i 1996. Jazzlinja på NTNU blei etablert 1979.

## Dagens utdanning
**Institutt for musikk** ved Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet (NTNU) i Trondheim vart skipa 1. september 2002 etter samanslåinga av konservatoriet og *Musikkvitenskapelig institutt*. Musikkvitskapelig institutt vart oppretta i 1962 og var då ein del av Noregs Lærarhøgskole. 

Instituttet har desse lokala:
*Konservatorieutdanninga: Olavskvartalet, Trondheim 
*Musikkvitskap: universitetssenteret, Dragvoll
*Musikkteknologi: Dragvoll og Olavskvartalet
*Dansefaget: Dragvoll (administrert av Rådet for folkemusikk og folkedans)

## Bakgrunnsstoff
*Instituttet sine sider på NTNUs internettsider
Savva Mamontov

**Savva Ivanovitsj Mamontov**  () var ein kjend russisk industrigründer, forretningsmann, entreprenør og kunstmesen.

## Liv og gjerning
Mamontov var fødd i Jalutorovsk i dagens Tjumen oblast. Far hans var kjøpmann og industrieigar. I 1841, same året som Savva vart fødd, busette familien seg i Moskva. Frå 1852 studerte han i St. Petersburg, og seinare på universitet i Moskva. I 1864 budde han i Italia, der han tok læretimar i song.

År 1869 vart Mamontov styreformann for Moskva-Jaroslavl-jarnbanen. Han var også involvert i bygginga av Donetsk-jarnbanen frå 1876 til 1882.

Mamontov kjøpte i 1870 godset Abramtsevo nord for Moskva, og grunnla der ei kunstnarforeining som omfatta størsteparten av dei fremste russiske kunstnarane i dei siste tiåra av 1800-talet, slike som Konstantin Korovin, Rafail Levitskij, Mikhail Nesterov, Ilja Repin, Vasilij Polenov, Valentin Serov, Mikhail Vrubel, Vasnjetsov-brørne, Viktor Hartmann og Mark Antokolskij. Kunstnarkolonien som heldt til der i 1870- og 1880-åra søkte å gjenskape ånda i russisk mellomalderkunst. Fleire arbeidsstover vart bygt og der ein handlaga møblar, kjeramikkflisar, og silkevarer metta med tema henta frå russisk tradisjon.

Mamontov støtta også den private russiske operaen, som mellom anna  bringa fram den store russiske bassongaren Fjodor Sjaljapin, og gav midlar til russiske operakomponisstar som Pjotr Tsjajkovskij, Nikolaj Rimskij-Korsakov, Aleksandr Borodin, Modest Mussorgskij og mange andre. Drama og operaer basert på russisk folklore, som til dømes Rimskij-Korsakovs *Snøjenta* vart oppsett i Abramtsevo av Konstantin Stanislavskij, med kulissar forma av Vasnjetsov-brørne, Mikhail Vrubel og andre framifrå målarar. 'Den russiske privatoperaen' var Mamontovs viktigaste tilskot til russisk kunstliv. Mamontov var både teaterleiar, dirigent og songlærar.

I 1899 vart Mamontov arrestert og påklaga for underslag i samband med bygginga av jarnbanen til Jaroslavl. Han vart i 1900 dømd, og spela sidan inga rolle i russisk næringsliv og kulturliv.

Han døydde i Moskva i 1918.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:|]]» frå ,  den 19. oktober 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*The Russian Cultural Navigator: THE MOSCOW MEDICI (about Savva Mamontov) 
*The Russian Cultural Navigator: SAVVA MAMONTOV 
*Mamontov Savva Ivanovich, Russian entrepreneur and patron of art
Zsolt Laczkó

**Zsolt Laczkó** () er ein ungarsk fotballspelar som har spela for Sampdoria i italiensk Serie A. Han har òg landskampar for Ungarn.

Laczkó vart seriemeister i Ungarn med Debrecen i 2010. Han debuterte for Ungarn sitt A-landslag 29. mai 2010 i ein privatlandskamp mot Tyskland. Den første landskampen i ei turnering, fekk han 3. september 2010, i ein EM-kvalifiseringskamp mot Sverige.