open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johan Neeskens

**Johannes Jacobus Neeskens** () var ein nederlandsk fotballspelar og -trenar frå Heemstede i Nederland. Neeskens var ein av nøkkelspelarane på klubblaget Ajax og på Nederlands landslag, lag som i første halvdelen av 1970-åra revolusjonerte idretten gjennom sin totalfotball. Han spelte 49 landskampar for Nederland og skåra 17 mål.

## Karriere
### Klubbspel
Neeskens debuterte i 1968 med RCH Heemstede på nivå to i det nederlandske divisjonssystemet. Her spelte han i to sesongar, før han vart oppdaga av Ajax-trenaren Rinus Michels. Åra 1970-74 spelte han på Ajax, med klubben vann han Europacupen tre år på rad 1971&ndash;1973, dessutan to cupmeisterskap og to seriemeisterskap. I europacup-finalen i 1971 spelte Neeskens høgreback, sidan hadde han fast posisjon på sentral midtbane.

Etter VM 1974 i Vest-Tyskland gjekk Neeskens til FC Barcelona. I Barcelona var også den tidlegare Ajax-trenaren Rinus Michels og Johan Cruijff. Med Barcelona vann han i 1978 den spanske fotballcupen og i 1979 cupvinnarcupen med siffera 4-3 over Fortuna Düsseldorf. Etter fem år i Barcelona flytta Neeskens sommaren 1979 til den USA-amerikanske klubben New York Cosmos. Frå hausten 1984 spelte Neeskens litt her og der, utan å sette spor etter seg.

### Landslagsspel
Neeskens fekk sin landslagsdebut for Nederland hausten 1970 mot Aust-Tyskland. Sesongane 1972-74 var han ein heilt sentral spelar på Nederlands fotballandslag. Med sin kvikke og rørlege spelestil passa han godt inn spelet med totalfotball. Under verdsmeisterskapen i fotball 1974 spelte Nederland seg fram til finalen. I finalen mot Vest-Tyskland i München gav Neeskens sitt lag leiinga med eit straffespark det 2. minutt, men vertsnasjonen snudde kampen og vann 2-1. Også i 1978 var Neeskens med på å spele Nederland fram til VM-finalen. På ny måtte han nøye seg med VM-sølv då vertsnasjonen Argentina vann 3-1 etter ekestraomgangar.

### Trenar
Frå 1991 arbeidde Neeskens som fotballtrenar. Mellom anna var han assistentrenar for landslaga til Nederland 1995-2000 og Australia 2005-06, og i klubbane Barcelona 2006-08 og Galatasaray 2009-10. Fremste stillingane som hovudtrenar hadde han i NEC Nijmegen 2000-04 og frå 2011 i den sør-afrikanske klubben Mamelodi Sundowns.

### Meistertitlar og medaljar
*Tre gongar vinnar av Europacupen med Ajax Amsterdam: 1971, 1972, 1973
*To gongar nederlandsk seriemeister med Ajax Amsterdam: 1972, 1973
*To gongar nederlandsk cupmeister med Ajax Amsterdam: 1971, 1972
*Spansk cupmeister med FC Barcelona: 1978
*VM-sølv med Nederland: 1974, 1978
*EM-bronse med Nederland: 1976

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Johan Neeskens|Johan Neeskens]]» frå ,  den 27. mai 2012.*  


## Bakgrunnsstoff
*
East Anglia

**East Anglia** er ein landsdel aust i England. Det byggjer på det tidlegare kongeriket East Anglia, *Ēast Engla rīce* på gammalengelsk, som var namnsett etter angelsaksarar frå Angeln (Schleswig-Holstein). 

Området har i dag inga administrativ rolle, og har ikkje offisielt fastsette grenser. Det var tidlegare eit statistisk område i Storbritannia. I dag er området ein del av regionen East of England, som omfattar fylkar Norfolk, Suffolk og Cambridgeshire og den sjølvstyrande byen Peterborough.

## Geografi
East Anglia er kjend som eit låglendt område med mykje våtmark kjend som *The Fens*. Området sør for bukta The Wash var lenge sumpmark som ikkje blei brukt til landbruk. Frå 1600-talet, mellom anna med hjelp frå Nederlanda, bygde ein dike og kanalar og drenerte store landområde som blei til grøderik dyrka mark. Nettverket av vatn og kanalar er kjend som *[[The Broads]]*.

## Historie
Dei første innbyggjarane ein kjenner namnet på i East Anglia var icenarar. Rundt 520 blei kongeriket East Anglia danna som eitt av sju angelsaksiske kongedøme. Ei kort tid etter 616, då det nedkjempa Northumbria, var East Anglia det mektigaste av desse kongedøma. 

I 897 blei East Anglia teke av vikingar leia av Ivar Beinlause. Det blei teke attende av angelsaksarar i 920 og tapt av dei i 1015–1017, då det blei erobra av Knut den mektige. Området låg under Danelagen gjennom store delar av mellomalderen.

Landskap og industri har fått mykje påverknad frå Nederland, som i dreneringa av sumpene, bruk av takheller av raudleire og innan ulltilverking. East Anglia tente seg rikt på tekstilindustri fram til den industrielle revolusjonen, då mykje av tilverkinga flytta nordover til Midlands og Nord-England. I dag er jordbruk og turisme viktige næringsområde.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:East Anglia|East Anglia]]» frå , den 27. mai 2012.*
Melchior Lorck

**Melchior Lorck** eller **Melchior Lorichs** (fødd ca. 1527 i Flensburg i hertugdømet Slesvig, død 1588 i København) var ein tysk-dansk multikunstnar. Han hadde ei omfattande kunstnarisk verksemd som den danske kunsthistorikaren og forfattaren Erik Fischer beskriv såleis: 
:«han var digter, opdagelsesrejsende, forfatter af etnografiske beskrivelser, kartograf, maler, tegner, grafiker, arkitekt, guldsmed, festarrangør; han var en adelsmand i kongelig og kejserlig tjeneste, havde venskabelige og bidragydende tilknytninger til tidens humanistiske videnskabsmiljø, var muligvis tillige diplomat.»

Lorck er rekna for ein av dei store teiknarane i renessansen og den første viktige grafikaren knytt til dansk kunsthistorie.

## Liv og virke
Lorck var frå ein gamal adelsfamilie i Flensburg, faren var fut og rådmann og ein kjenning av Kristian III. Kongen tilbydde seg å finansiere utdanninga hans mot at han seinare kom att for å arbeide som kunstnar ved hoffet.

Lorck var i ein periode lærling ved ein gullsmedverkstad i Lübeck og vitja dei leiande kunstsentera i Tyskland, Nederlanda og Italia. Da han hadde brukt opp pengane han hadde fått frå Kristian III vende han ikkje attende slik han hadde lova.

I 1555 vart Lorck tilsett hos den tyske keisaren Ferdinand I i Wien. Keisaren sende han med på ei reise til Det osmanske riket og fram til 1559 vart han i tre og eit halvt år knytt til den keisarlege tyske ambassaden hos Süleyman I i det daverande Konstantinopel. Oppgåva til Lorck var å skildre livet til dei som budde der og på det viset auke Vestens kjennskap til tyrkisk kultur.

Etter at Melchior Lorch kom heim slo han seg ned i Wien. Han arbeidde på skissene han hadde utført i Tyrkia.  
Han utførte eit ca. 12 meter langt prospekt som sidan 1599 har vore i Leiden. Dei to store koparstikka med portrett av  Süleyman I den store og den  persiske utsendingen i Konstantinopel vart utført i dei kommande åra.

Til saman vart det 128 tresnitt frå reisa til Lorck, og meininga var at han skulle gje dei ut i ei bok. Det vart ikkje noko av i levetida hans og boka – *Tyrkerværket* – kom ut først i 1626.

Lorck reiste frå Wien og kom til København. Den 19. februar 1580 vart han tilsett som hoffmålar hos Fredrik II. Ein kjenner ikkje mykje til arbeida hans for kongen med unntak av eit koparstikk av kongen, eit måleri og eit tresnitt som ser ut til å ha vore tenkt nytta til Elefantordenen. Den siste betalinga til han er datert 4. mars 1583.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff

*Verk av Lorck hos Statens Museum for Kunst
Ruud Krol

**Rudolf Jozef Krol** (), best kjend som **Ruud Krol**, frå Amsterdam i Nederland er ein tidlegare fotballspelar og noverande fotballtrenar. Han vann Europacupen tre gongar med Ajax og fekk VM-sølv med Nederland i 1974 og 1978. Mellom 1969 og 1983 aksla han Nederlands landslagsstøyre 83 gongar.

## Karriere
### Klubbspel
Krol debuterte for Ajax i 1968 under den legendariske trenaren Rinus Michels. Han spelte venstreback på det laget som nådde finalen i Europacupen for serievinnarar i 1969, men spelte ikkje finalen grunna beinbrot. Derimot var han med på å vinne Europacupen med Ajax tre år i rad, 1971 til 1973. Medan fleire av lagkameratane, som Johan Cruijff og Johan Neeskens, forlet Ajax, spelte Krol for klubben fram til januar 1980. Han flytta då til Canada for å spele i 'Vancouver Whitecaps' i den nord-amerikanske fotballigaen. Etter ein sesong i Vancouver flytta han tilbake til Europa og spelte fire sesongar for den italienske toppklubben Napoli. Frå 1984 til han la opp i 1986 spelte Krol for franske Cannes.

### Landslagspel

Krol debuterte for Nederlands fotballandslag mot England 1969. Han var gjennom 1970-talet ei viktig brikke i den nederlandske totalfotballen. Han hadde stor fart og ein god pasningsfot, med få unnatak spelte han i forsvaret. Under verdsmeisterskapen i fotball 1974 i Vest-Tyskland spelte Krol venstreback. Nederland tapte då VM-finalen i München med 1-2 mot Vest-Tyskland.

Ved verdsmeisterskapen i fotball 1978 i Argentina hadde Krol plass i midtforsvaret. Han spelte då i ein liberoposisjon og var lagkaptein. Som i 1974 gjorde Krol ei god turnering, men kunne ikkje hindre Nederland på ny tapte sin andre rake VM-finalen, då med 1–3 mot vertsnasjonen Argentina.

Krol var også lagkaptein for Nederland under EM 1980, laget rauk då ut i gruppespelet. Dei nederlandske landslaga heldt ikkje same kvalitet tidleg i 1980-åra som tidlegare. Nederland mislukkast å kvalifisere seg til VM 1982. Krol spelte sin 83. og siste landskamp i 1983, då laget tapte 0-1 for Spania i ein kvalifiseringskamp til europameisterskapen 1984. Med sine 83 landskampar hadde han spelt fleire kampar for Nederland enn nokon anna spelar. Først under  EM 2000 vart han overgått, då Aron Winter sin 84. landskamp.

### Trenar
Krol har vore landslagssjef for Egypt og assisterande langslagstrenar for Nederland under Louis van Gaal. Sidan 2008 har han vore trenar for Orlando Pirates i USA.

### Meistertitlar og medaljar som spelar
*Seks gongar nederlandsk seriemeister med Ajax Amsterdam: 1970, 1972, 1973, 1977, 1979, 1980
*Fire gongar nederlandsk cupmeister med Ajax Amsterdam: 1970, 1971, 1972, 1979
*Tre gongar vinnar av Europacupen med Ajax Amsterdam: 1971, 1972, 1973
*VM-sølv med Nederland: 1974 og 1978
*EM-bronse med Nederland i 1976

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Ruud Krol|Ruud Krol]]» frå ,  den 27. mai 2012.*
Procol Harum - In Concert With the Danish National Concert Orchestra and Choir

***In Concert With the Danish National Concert Orchestra and Choir*** er eit konsertalbum av Procol Harum som kom ut i 2009. Det vart spelt inn ved Ledreborg slott i Danmark. 

Albumet inneheld ein song som bandet ikkje hadde gjeve ut før, «Symphathy for the Hard of Hearing». Dette er ein song om andre verdskrigen som tidlegare var gjeven ut på soloalbumet til Gary Brooker, *Lead Me to the Water*.

## Innhald

## Medverkande
* Gary Brooker - piano og vokal 
* Mark Brzezicki- trommer
* Matt Pegg - bassgitar
* Josh Phillips - orgel
* Geoff Whitehorn - gitar
* Keith Reid - tekstar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Procol Harum - In Concert With the Danish National Concert Orchestra and Choir|Procol Harum - In Concert With the Danish National Concert Orchestra and Choir]]» frå ,  den 27. mai 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* ProcolHarum.com - ProcolHarum.com om albumet
Thorpe St Andrew

**Thorpe St Andrew** er ein landsby i Norfolk i England. Han ligg nord for elva Yare, rundt tre kilometer aust for Norwich, som han er forstad til. Thorpe St Andrew er administrasjonssenter for distriktet Broadland. 

Landsbyen er nemnd i *[[Domesday Book]]* frå 1000-talet, der namnet er stava «Torp». Namnet er skandinavisk. Vikingane kom truleg til East Anglia så tidleg som år 870. I 1004 siglde Svein Tjugeskjegg opp elva til Norwich.

Delar av den opphavlege landsbyen er synlege langs Yarmouth Road, vegen austover frå Norwich til Great Yarmouth. Her ligg mellom anna soknekyrkja St. Andrew's, den gamle skulebygningen og pubane Riverside og Buck. På 2000-talet har Thorpe St Andrew blitt  utvida austover, med bustadområdet Dussindale som det største tillegget.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Thorpe St Andrew|Thorpe St Andrew]]» frå , og «[[:en:Thorpe St Andrew|Thorpe St Andrew]]» frå  den 27. mai 2012.*
Fredrik Kempe

**Fredrik Kempe** () er ein svensk musikar og låtskrivar frå Vårgårda. Han er no busett i Stockholm.

Tidlegare har Kempe delteke i musikalar, m.a. Les Miserables og Chess. I 2002 vart han kjend i Sverige med pop-låta «Vincéro», som blanda techno med operamusikk.

Kempe deltok i Melodifestivalen 2004 med songen «Finally», og prøvde på nytt i 2005 med «Du och jag mot världen» saman med Sanna Nielsen. Den sistnemnte songen enda på ein åttandeplass.

Fredrik Kempe har gjort seg eit stort namn innan låtskriving, særleg i Melodifestivalen. Mellom anna har han skrive låtane «Hero» av Charlotte Perrelli og «Popular» av Eric Saade, som begge vann festivalen og representerte Sverige i Eurovision Song Contest. Også «My Heart Is Yours», som vart framført av norske Didrik Solli-Tangen i Eurovision Song Contest 2010, var skriven av Kempe i samarbeid med Hanne Sørvaag.

## Kjelde


**Denne artikkelen byggjer på «[[:sv:Fredrik Kempe|Fredrik Kempe]]» frå , den 28. mai 2012.*
Jan Thorsvik

**Jan Thorsvik** () er ein norsk statsvitar som bor i Kristiansand. Han er professor ved Universitetet i Agder.

Frå 1989 til 1991 var Thorsvik underdirektør i Finansdepartementet. Han har blant anna skrive bøker innanfor organisasjon og leiarskap.

## Forfattarskap
* 1984: *Forvaltningen og straffedømte. En studie av kriminalomsorg i frihet.* Universitetsforlaget, Oslo.
* 1991: *Politikk og marked.* Bedriftsøkonomens Forlag, Oslo.
* 2007: *Hvordan organisasjoner fungerer.* (m/ Dag Ingvar Jacobsen) Fagbokforlaget, Bergen

## Bakgrunnsstoff
* Presentasjon av Jan Thorsvik på UiA sine nettsider  (besøkt 27. mai 2012)
Sørflaggermus

**Sørflaggermus** (*Eptesicus serotinus*) er som nordflaggermus medlem av *Eptesicus*-slekta i glattnasefamilien. Sørflaggermusa er på størrelse med storflaggermus. Arten vart første gong påvist i Noreg i 2011. Viruset EBL1 (European Bat Lyssavirus 1), som gjev liknande sjukdomsforløp hos menneske som med rabies hos rev, har hovudsakleg blitt funne hos sørflaggermus. I Noreg er det ikkje blitt observert rabiessmitte hos flaggermus.

## Kjelder
*http://www.zoologi.no/fakta/storflag.htm 
*http://www.zoologi.no/flmus/flm_rabi.htm 

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
Stormusøyre

**Stor musøre** (*Myotis myotis*) er ein flaggermusart i *Myotis*-familien. 

## Kjelder
* http://www.naturleksikon.no/flaggermus.htm
Prestegardsrose

**Prestegardsrose** er ei nemning for gamle rosesortar knytt til prestegardar.
Fleire alba-sortar er omtalt som prestegardsroser.
Mellom desse er 'Maiden's Blush', 'Suaveolens' og 'Maxima'.

## Kjelder

* «Tre prestegårdsroser fra 1700-tallet» , *Skog og landskap*
Helena Bonham Carter

**Helena Bonham Carter** () er ei kjend engelsk skodespelarinne.

## Filmar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Helena Bonham Carter|Helena Bonham Carter]]» frå ,  den 28. mai 2012.*
Filmen Harry Potter og Halvblodsprinsen

***Harry Potter og Halvblodsprinsen*** er ein fantasy-film frå 2009 regissert av David Yates og distribuert av Warner Bros Pictures. Han var den sjette av åtte filmar i serien, som bygde på bokserien om Harry Potter av J. K. Rowling. Filmen er skriven av Steve Kloves og produsert av David Heyman og David Barron. Han hadde premiere 17. juli 2009.

Filmen handlar om Harry Potter sitt sjette år på Galtvort, der han blir besett av ei mystisk skulebok, forelsker seg, og prøvar å få tak i eit minne som kan hjelpe til med å stoppe Fyrst Voldemort. Daniel Radcliffe spelar Harry Potter, saman med Rupert Grint og Emma Watson som Harry sine bestevener, Ronny Wiltersen og Hermine Grang. Det er oppfølgjaren til *[[Filmen Harry Potter og Føniksordenen|Harry Potter og Føniksordenen]]* og blir etterfylgt av *[[Harry Potter og Dødstalismanene - del 1]]*.

*Halvblodsprinsen* fekk særs gode tilbakemeldingar og blei umiddelbart ein kommersiell suksess.

## Skodespelarar

## Forskjellar frå boka
Filmen la til og endra ein del hendingar frå boka. Boka byrjar med ein scene med gompestatsministeren. Yates og crewet diskuterte denne scenen, i tillegg til karakteren Rufus Scrimgeour, men starta heller filmen med hendingar som berre var omtalte, men ikkje skildra direkte i boka. Yates trudde det ville gje publikum ei betre kjensle for kva Dødseterane gjorde dersom dei viste samanbrotet av Millennium Bridge i staden for å omtala det. Dumlingane blei droppa frå filmen, nett som i *[[Filmen Harry Potter og Ildbegeret|Ildbegeret]]*. Dette gjorde Steve Kloves for å «bryte mønsteret». Mykje av Tom Venster si bakgrunnshistorie vart fjerna. Kampscena på Galtvort som skjedde i slutten av boka blei òg kutta vekk; Heyman kommenterte at dei gjorde det for «å unngå repetisjon» med den kommande filmatiseringa av Slaget ved Galtvort i *[[Harry Potter og Dødstalismanene|Dødstalismanene]]*. Humlesnurr si gravferd blei ikkje med fordi ein meinte ho ikkje passa inn med resten av filmen.
## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Harry Potter and the Half-Blood Prince (film)|Harry Potter and the Half-Blood Prince (film)]]» frå ,  den 28. mai 2012.*  

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Harry Potter og Halvblodsprinsen (film)]|Harry Potter og Halvblodsprinsen (film)]]]» frå ,  den 28. mai 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
* Harry Potter og Halvblodsprinsen, offisiell side, med trailer.
* Harry Potter and the Half-Blood Prince på Internet Movie Database
* Harry Potter and the Half-Blood Prince på AllRovi
* Harry Potter and the Half-Blood Prince på Box Office Mojo
* Harry Potter and the Half-Blood Prince på Rotten Tomatoes
Ove Arbo Høeg

**Ove Fredrik Arbo Høeg** () var ein norsk botanikar.
Han tok  tok examen artium  1917 og vart cand.real. ved Universitetet i Kristiania 1923. I tillegg til biologi studerte han historisk geologi med paleontologi. Plantefosilar vart eit av hovudfelta hans. Han vart dr.philos i 1942 på avhandlinga *The Downtonian and Devonian flora of Spitsbergen.*

Frå 1923-1925 var Høeg konservator ved Paleontologisk museum i Oslo. 1926–47 arbeidde han ved dei botaniske samlingane ved Videnskapsselskapets museum i Trondheim. 1947-1967 var han professor i botanikk ved Universitetet i Oslo. 1958-1967 verka han som styrar for Botanisk hage og museum ved Universitetet i Oslo. At han utmerkte seg som paleobotanikar, gjorde at han vart leiar for oppbygging av, Birbal Sahni Institute of Palaeobotany, eit forskningsinstitutt i Lakhnaui India. Han arbeidde i tre år med dette UNESCO prosjektet.

Ove Arbo Høeg arbeidde mykje med etnobotanikk. I 1974 gav han ut *Planter og tradisjon*, ei bok om folkeleg bruk av norske planter. Høeg var i mange år redaktør for *[[Blyttia]]*, tidsskrift for Norsk Botanisk Foreining.
  
Han var æresmedlem i Norges Naturvernforbund, Norsk Botanisk Foreining og International Organization of Palaeobotany.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ove Arbo Høeg|Ove Arbo Høeg]]» frå ,  den 28. mai 2012.*  
*Ove Arbo Høeg – i Norsk biografisk leksikon

## Litteratur
*
Peter Slotsvik

**Peter Joakim Kristian Pedersson Slotsvik** () var ein norsk lærar, ungdomslagsleiar og avismann frå Borgund, aktiv i Østfold.

### Liv og gjerning
Slotsvik var son til ein leiglending på garden Slotsvik på Ellingsøya i Borgund på Sunnmøre. Han var frå 1882 lærar fleire stader, sist i Eidsberg til 1902. Frå 1901 var Slotsvik redaktør i Indre Smaalenenes Avis, to år seinare vart han også eigar av avisa. Han styrte avisføretaket, som kom ut i Mysen, til han døydde.

Slotsvik skreiv skodespelet *Hovedøtrene* (1900) og gav i tida 1909 til -22 ut fem små bøker med forteljingane *Storfossen*, *Utpaa stupe*, *Brita-Lars*, *Hemn* og *Brukseigaren*.

Slotsvik var sentral då Noregs Ungdomslag vart skipa i Trondheim i 1896. Frå skipinga og fram til 1899 var han formann for landssamanslutninga. Lokalt skipa han Eidsiva ungdomslag, der han var formann 1895-1900. I 1918 vart han, som den fyrste, utnemnd til æresmedlem i Noregs Ungdomslag.

## Kjelder
*Allkunne
*Folketeljing 1865 for Borgund
Småflaggermus

**Småflaggermus** (*Microchiroptera*) er den eine hovudgruppa av flaggermus (*Chiroptera*). Den andre gruppa er flygehundar eller fruktflaggermus (*Megachiroptera*). Namnet småflaggermus er litt unøyaktig sidan fleire artar er større enn nokre av flygehundane. Av dei to undergruppene av flaggermus er det småflaggermus som omfattar flest artsfamiliar og flest artar.

## Forskjellar mellom småflaggermusene og flygehundane
*Småflaggermus brukar ekko til å koordinere, mens dei aller fleste flygehundar ikkje gjer det.
*Småflaggermus manglar naglen på den andre tåa på forlemen.
*Øyrene på småflaggermus er ikkje forma som ein lukka ring, men som eitt stort øyre separert i to delar.

Dei fleste småflaggermus lever av insekt. Nokre av dei største artane jaktar i tillegg på fuglar, firfisler, froskar eller til og med fisk. Vampyrflaggermus er ein type småflaggermus som lever av blod fra store pattedyr som kyr og esel. Desse lever hovudsakleg i Sør-Amerika. Generelt er småflaggermus frå 4 til 16 cm lange.

Alle flaggermus som lever i Noreg, er småflaggermus.

## Artar og familiar

Småflaggermus er delt inn i desse artane og familiane:

***Emballonuroidea**
**Emballonuridae (eng.:sac-winged bats or sheath-tailed bats)

***Rhinopomatoidea**
**Rhinopomatidae (eng.:mouse-tailed bats)
**Craseonycteridae (eng.:Bumblebee Bat or Kitti's Hog-nosed Bat)

***Rhinolophoidea**
**Rhinolophidae (eng.:horseshoe bats)
**Nycteridae (eng.:hollow-faced bats or slit-faced bats)
**Megadermatidae (eng.:false vampires)

***Vespertilionoidea**
**Vespertilionidae «**[[Glattnasefamilien]]**» (eng.:vesper bats or evening bats)

***Molossoidea**
**Molossidae (eng.:free-tailed bats)
**Antrozoidae (eng.:pallid bats)

***Nataloidea**
**Natalidae (eng.:funnel-eared bats)
**Myzopodidae (eng.:sucker-footed bats)
**Thyropteridae (eng.:disk-winged bats)
**Furipteridae (eng.:smoky bats)

***Noctilionoidea**
**Noctilionidae (eng.:bulldog bats or fisherman bats)
**Mystacinidae (eng.:New Zealand short-tailed bats)
**Mormoopidae (eng.:ghost-faced bats or moustached bats)
**Phyllostomidae (eng.:leaf-nosed bats)

## Kjelder
* Norsk bokmålswikipedia
* Engelsk wikipedia
Krossknappslekta

**Krossknappslekta** (*Glechoma*) er ei planteslekt med 12 artar av blomsterplante i leppeblomfamilien. Den høyrer heime i store delar av Europe og Asia.

Stengelen kan slå røter frå bladfesta der det blir danna ei mengd av grovtanna, ovale og hårkledde blad. Blomstrane er uregelmessige og to-leppa. Dei sit i bladhjørna.

Krossknappslekta er i nær slekt med slektene *[[Nepeta]]*, *[[Stachys]]* og ''Prunella''.

*Glechoma*-artar er mat for larver av nokre Lepidoptera-artar som *[[Coleophora|Coleophora albitarsella]]*.

## Artar
I Noreg veks det ein art:
* Krossknapp (*G. hederacea*), livskraftig (LC) i Raudlista 2021

### Andre utvalde artar
**[[Glechoma biondiana|G. biondiana]]* (Diels) C.Y.Wu & C.Chen
**[[Glechoma decolorans|G. decolorans]]* (Hemsl.) Turrill
**[[Glechoma grandis|G. grandis]]* (A. Gray) Kuprianova
**[[Glechoma hirsuta|G. hirsuta]]* Waldst. & Kit.
**[[Glechoma longituba|G. longituba]]* (Nakai) Kuprian.
**[[Glechoma nivalis|G. nivalis]]* (Benth.) Press
**[[Glechoma pharica|G. pharica]]* (Prain) Turrill
**[[Glechoma serbica|G. serbica]]* Halácsy & Wettst.
**[[Glechoma sinograndis|G. sinograndis]]* C.Y.Wu

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
*
*Flora Europaea: ''Glechoma''
*Flora of China: ''Glechoma''
Vampyrflaggermus

**Vampyrflaggermus** (*Desmodontinae*) er ei mindre gruppe flaggermus i familien Phyllostomidae, småflaggermus. Ho har berre tre artar. 

Flaggermusene lever på blod frå store pattedyr som kyr, hestar og grisar. Bittet i seg sjølv er berre farleg viss flaggermusa er smitta av rabies, elles er det ufarleg. Om lag 0.5% av flaggermysene har rabies. Dei tre artane liknar mykje på kvarandre og er rekna for å vere i slekt, sjølv om dei er plassert i forskjellige slekter. På grunn av at artane liknar meir på kvarandre enn andre artar, tyder det på at *songuivorisme* (det å leve av blod) berre har utvikla seg ein gong, og at dei tre artane har felles stamfar.

## Artar
### Diaemus youngi
Denne arten er den einaste arten i familien Diaemus. 
### Desmodus rotundus
Denne flaggermusa lever mest på blod frå kyr og hestar. 
### Diphylla ecaudata
Denne lever mest av fugleblod. Arten held til i Sør-Amerika.

## Kjelder
* Engelsk Wikipedia
* Norsk bokmål-Wikipedia
* Store Norske Leksikon: Ekte vampyrer
Peter Hallaråker

**Peter Samuel Hallaråker** () var ein norskfilolog og namnegranskar frå Bremnes som var busett i Volda. Han er kjend for sitt arbeid med stadnamn, både som leiar av Stadnamnprosjektet i Møre Romsdal i eit tiår og som forfattar av teoriverk kring innsamling og publisering av stadnamn.

## Liv og gjerning
Hallaråker var frå Bremnes i Sunnhordland, der far hans var gardbrukar og fiskar. Han tok examen artium ved Voss landsgymnas i 1954 og vart cand. philol. ved Universitetet i Bergen i 1961, med norsk hovudfag, engelsk mellomfag og folkeminnevitskap grunnfag. 1964-65 studerte han engelsk ved University of Minnesota.

Frå hausten 1962 var Hallaråker tilsett som lektor i norsk ved Volda lærarskule. Åra 1966-68 underviste han i norsk ved Universitetet i Bologna, og lærde seg samstundes italiensk. Frå 1968 til -70 arbeidde han atter ved lærarskulen i Volda, tok så steget over TIL den nyskipa Møre og Romsdal distriktshøgskule, også i Volda, der han arbeidde som fyrsteamanuensis.. Med unnatak for året 1978-79, då han underviste ved University of Wisconsin, arbeidde Hallaråker her fram til 2000. Frå 1994 heitte arbeidsstaden elles Høgskulen i Volda, då distriktshøgskulen og lærarskulen vart slått saman.

I 1983 kom *Norwegian Nynorsk: An Introduction for Foreign Students* ut, ei lærebok om nynorsk for utanlandske studentar. Dette emnet tok Hallaråker seinare for seg i fleire bøker og artiklar. 

Hallaråker var i perioden 1985-95 leiar for «Stadnamnprosjektet» i Møre og Romsdal, i regi av Møreforsking. Omkring 200&nbsp;000 stadnamn frå alle dei dåverande 38 kommunane i fylket vart samla inn. Prosjektet vart summert opp i *Innføring i stadnamn. Innsamling og gransking*, ei handbok om namneinnsamling som kom ut i 1997, og som er Hallaråker si mest kjende bok. 
Innanfor namnegranskinga interesserte han seg elles særleg for vegnamn, og i 2006 kom oppslagsverket *Vegar og namn. Veg- og gatenamnleksikon for Møre og Romsdal*. Han skreiv i alt ti bøker og mange vitskaplege artiklar om stadnamn og nynorsk.

Hallaråker hadde fleire fagpolitiske verv. Han representerte også Venstre i Volda kommunestyre, ein periode var han med i formannskapet.

## Utvalde verk
* *Skjergardsnamn frå Bremnes* (1976)
* *The Nynorsk Language in the United States* (1991)
* *Stadnamn i Møre og Romsdal. Innsamling, teori, metode og formidling* (1995)
* *Innføring i stadnamn. Innsamling og gransking* (1997)
* *Vegar og namn. Veg- og gatenamnleksikon for Møre og Romsdal* (2006)
* *Ei tid var. Dokumentsamling frå Bømlo 1668-1905* (2010)

## Kjelder
* Leif Ramsdal og Jon Tvinnereim: Minneord om Peter Hallaråker i *Voldaminne Årsskrift 2011*, Volda 2011
Tommy Bolin

**Thomas Richard «Tommy» Bolin** () var ein amerikansk gitarist som spelte med Zephyr (frå 1969 til 1971), The James Gang (frå 1973 til 1974) og Deep Purple (frå 1975 til 1976).

Bolin medverka på eit Deep Purple-album, *[[Come Taste the Band]]* som kom ut i 1975. Samtidig hadde han jobba med sitt første soloalbum som kom i 1975. Etter at Deep Purple vart oppløyst, gav han ut eit andre soloalbum som kom i 1976. 

Tommy Bolin hadde eit narkotikaproblem som vart verre utover på 1970-talet. Den 4. desember 1976 vart han funnen død etter ein overdose heroin.

## Diskografi
### Solo
* *[[Teaser av Tommy Bolin|Teaser]]* (1975)
** *[[Whips and Roses]] I & II* (2006) : Teaser outtakes
* *[[Private Eyes av Tommy Bolin|Private Eyes]]* (1976)
* *[[The Bottom Shelf]]* (1997)
* *[[Snapshot av Tommy Bolin|Snapshot]]* (1999)
* *[[Naked av Tommy Bolin|Naked]]* (2000)
* *[[Naked II av Tommy Bolin|Naked II]]* (2002)
* *[[After Hours: The Glen Holly Jams - Volume 1]]* (2004)
* *[[Teaser Deluxe]]* (2011)
* *[[Fever]]*

#### Konsertalbum
* *[[Live at Ebbets Field 1974]]* (1997)
* *[[Live at Ebbets Field 1976]]* (1997)
* *[[Live at Northern Lights Recording Studio]]* (1997)
* *First Time Live* (2000)
* *[[Live 9/19/76]]* (2001)
* *[[Live in Miami at Jai Alai: The Final Show]]* (2002)
* *[[Alive on Long Island]]* (2003)
* *[[Albany 9/20/76]]* (2004)
* *[[Live at the Jet Bar]]* (2004)

#### Samlealbum
* *From the Archives, Vol. 1* (1996) *Vol. 2* (1998) : demo archive
* *[[The Ultimate: The Best of Tommy Bolin]]* (1989)
* *[[Come Taste the Man]]* (1999)
* *[[The Ultimate Redux]]* (2008)

### med Patch of Blue
* *[[Live av Patch of Blue|Patch of Blue]]* (1999)

### med Zephyr
* *[[Zephyr av Zephyr|Zephyr]]* (1969)
* *[[Going Back to Colorado]]* (1971)
* *[[Live at Art's Bar and Grill]]* (1996)

### med Energy
* *[[The Energy Radio Broadcasts 1972]]* (1998)
* *[[Energy av Energy|Energy]]* (1999)
* *[[Tommy Bolin & Energy, Live in Boulder / Sioux City 1972]]* (2003)

### med James Gang
* *[[Bang av James Gang|Bang]]* (1973)
* *[[Miami av James Gang|Miami]]* (1974)

### med Billy Cobham
* *[[Spectrum av Billy Cobham|Spectrum]]* (1973)
* ** (2004)
* *[[Love Child. The Spectrum Sessions]]* (2002)

### med Alphonse Mouzon
* *[[Mind Transplant]]* (1975)
* *[[Tommy Bolin & Alphonse Mouzon Fusion Jam]]* (1999)

### med Moxy
* *[[Moxy av Moxy|Moxy]]* (1975)

### med Deep Purple
* *[[Come Taste the Band]]* (1975)

#### Konsertalbum
* *[[Last Concert in Japan]]* (1977)
* *[[King Biscuit Flower Hour Presents: Deep Purple in Concert]]* (1995)
* *On the Wings of a Russlandn Foxbat - Live in California '76* (1995)
* *[[Days May Come and Days May Go]]* (*The California Rehearsals Volume 1*) (2000)
* *1420 Beachwood Drive* (*The California Rehearsals Volume 2*) (2000)
* *[[Deep Purple: Extended Versions]]* (2000)
* *[[This Time Around: Live in Tokyo]]* (2001)

### Hyllestalbum
* *Mister Bolin's Late Night Revival* (2010)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tommy Bolin|Tommy Bolin]]» frå ,  den 28. mai 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* The Official Tommy Bolin Archives
*
Krossknapp

**Krossknapp**  (*Glechoma hederacea*) er ei eviggrøn, flerårig urt i leppeblomfamilien. 
Planta har ein krypande til oppstigande vekst. Han blir 5–30 cm høg, men stengelen kan krype opptil 1 meter. Blada er runde eller nyreforma med ei svakt hårete overside. Blomane sit i mindre kvastar ved bladhjørna på opprette skot. Dei er blåfiolette på farge og har purpurfarga flekkar på underleppa.

Pollenknappen dannar to kvite krossar i blomen, noko som har gjeve planten det norske namnet sitt. Han har ei sterk aromatisk lukt.

## Leveområde og utbreiing
Krossknapp føretrekk fuktig jordsmonn i mellom anna buskas, kulturmark eller lauvskog. Krossknapp veks i skogkantar, ved gjerde og langs vegkantar. I Noreg er han vanlegast på Austlandet.
Han veks nord til Finnmark, men er sjeldan i innlandet og i Nord-Noreg. Truleg er arten ein framandart innført som medisinplante i vikingtida eller i mellomalderen.

Krossknapp veks over store delar av Europa og nord og vest i Asia. Han er også innført i Nord-Amerika og på New Zealand. Han formerer seg og spreier seg raskt og blir sett på av mange som ein invasiv art. Planten vert nytta som staude i hagar, men er invaderande og blir av mange sett på som eit ugras.

## Bruk
Blome og blad kan brukast til vinlaging. Før han blei erstatta av humleplanten blei krossknapp også brukt til ølbrygging, for å gjera brygget beiskare, klarare og meir haldbart.

Planten er svakt giftig og var tidlegare mykje nytta som feber- og hostemiddel. Han er blitt spreidd i Finland som hageplante, og teken med av europeiske utvandrarar til koloniane.

## Variantar
Den tidlege, meir djupblå varianten blir ofte kalla vårkrossknapp, og er mindre enn krossknapp.
* *Glechoma hederacea* subsp. *glabriuscula* (Neilr.) Gams
* *Glechoma hederacea* var. *micrantha* (Rchb.) Nyman 	
* *Glechoma hederacea* var. *micrantha* P.Fourn.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Udsigt gennem tre af de nordvestlige buer i Colosseums tredje stokværk

«**Udsigt gennem tre af de nordvestlige buer i Colosseums tredje stokværk**» (den fulle tittelen er: *Udsigt gennem tre af de nordvestlige buer i Colosseums tredje stokværk. Tordenskyer trækker op over byen*) er eit måleri av den danske kunstmålaren C.W. Eckersberg, utført i 1815–1816.

Måleriet er utført under det tre år lange studieopphaldet Eckersberg hadde i Roma og framstiller ein utsikt over byen sett frå Colosseum. Han måla motivet ute i det fri, noko som var heilt nytt blant danske kunstnarar på denne tida.

Eckersberg, som i Danmark har fått tilnamnet «Guldaldermaleriets far», var den første i den danske målarkunsten som interresserte seg for å måle landskap og byrom. Både valet av eit utsyn over Roma som motiv, og måten utsynet over byen er ramma inn på ved hjelp av bogane i veggen i Colosseums tredje etasje (tredje stokværk), var noko heilt nytt. Detaljane har vore viktige for han, slik det går fram av både sjølve målarstykket og av den utførlege tittelen han gav det. Likevel er ikkje dette ei skildring av motivet slik det strengt tatt såg ut for han, men ei så ven og forførande framstilling som det var mogleg å gjere ved hjelp av klassiske verkemiddel i form av stramme, reine liner og harmonisk balanse. Biletet kan eigenleg sjåast som ein konstruksjon ettersom det ikkje er ein utsikt, men tre, som har blitt sette saman til eitt motiv. Motivet utrykker kunstnarens personlege syn på utsikten, sett med hans auge.

Måleriet har eit dramatisk ljos av uver med grå skyer som møter ei sterk sol. Då alle detaljane i bakgrunnen er teikna med presisjon, kan Eckersberg ha nytta kikkert. Sansen for detaljane og den presise teknikken som pregar dette måleriet, vart eit ideal for dei kommande vidgjetne danske målarane i den perioden som går under nemninga *[[Den danske gullalderen|gullalderen]]* i den danske målarkunsten, frå om lag 1815 til 1850. 

Å sjå gjennom buer vart eit mykje nytta motiv på 1800-talet. Eckersberg har brukt same teknikken i mellom anna måleriet *Klostergården i S. Maria in Aracoeli, Rom* frå same tid.

*Udsigt gennem tre af de nordvestlige buer i Colosseums tredje stokværk* er stilt ut på Statens Museum for Kunst i København og vart tatt opp i den danske Kulturkanonen i 2006.
## Referansar
Corinthians

**Sport Club Corinthians Paulista** er ein brasiliansk fotballklubb, frå São Paulo, stifta 1. september 1910.

## Meisterskap
* **VM i fotball for klubblag (FIFA World Club Championship): (1)** 2000
* **Ligameister** (5) : 1990, 1998, 1999, 2005, 2011 
* **Brasil-cupen** (3): 1995, 2002, 2009

## Kjende spelarar som har spelt for klubben
* Garrincha (1933-1983)
* Roberto Rivellino (f. 1946)
* Sócrates (1954-2011)
* Ronaldo (f. 1976)

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
Hygieia

**Hygieia** eller **Hygeía** (gresk:Ὑγίεια eller Ὑγεία - 'God helse')  var den greske gudinna for god helse for dei levande, både menneske og dyr. Ordet «hygiene» er danna av namnet hennar.

Hygieia var dottar av Asklepios (Æskulap),  som var gud for legevitskapen.
Ho blei framstilt som ei ung kvinne i fotsid drakt, og ofte medan ho gav  den heilage slangen drikke frå ei skål.

## Sjå òg
*Asklepios
*Salus

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Norwich-katedralen

**Norwich-katedralen** (engelsk *Norwich Cathedral*) er ein katedral i byen med same namn i Norfolk i England. Katedralen, som er ei biskopskyrkje innanfor den anglikanske kyrkja, er vigd den heilage treeininga.

### Soge
Biskopen Herbert de Losinga av Thetford beordra bygginga av Norwich-katedralen. Reisinga av byggverket tok til 1096, i 1145 stod katedralen ferdig. Spiret vart ferdigbygt i 1465. Katedralen nådde då ei høgd på 140 meter, spiret åleine er 95 meter høgt. Ein to-etasjars krossgang, den einaste i England, var bygt mellom 1300 og 1430.

Edith Cavell er gravlagd i katedralen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norwich-katedralen|Norwich-katedralen]]» frå ,  den 28. mai 2012.*
Hush

«**Hush**» er ein song skriven av den amerikanske musikaren Joe South for Billy Joe Royal. Royal gav songen ut som singel og denne nådde 52. plass på Billboard Hot 100 i 1967.  Refrenget byrjar med «Hush, hush, I thought I heard her calling my name», som er henta frå ein tradisjonell gospelsong.

## Deep Purple-versjonen
Songen vart så spelt inn av det britiske hardrockbandet Deep Purple for debutalbumet deira *[[Shades of Deep Purple]]* i 1968. Songen vart den første hitsingelen deira og nådde fjerdeplass i USA og andreplass i Canada, medan han selde dårleg i Storbritannia.

For å feire 20-årsjubileet til bandet, spelte Deep Purple songen inn på ny i 1988 for albumet *[[Nobody's Perfect av Deep Purple|Nobody's Perfect]]*. Songen nådde då 62. plass i Storbritannia og 44. plass på Hot Mainstream Rock-lista i USA.

## Andre versjonar
*Låtskrivaren Joe South spelte inn «Hush» i 1968 til sitt andre album *Games People Play*. 
* Den britiske songaren Kris Ife gav ut ein versjon i desember 1967 (MGM Records singel).
* Tommy Körberg spelte inn «Hush» til albumet *Nature Boy* i 1968, kreditert til Tom.
* Merrilee Rush spelte inn «Hush» i 1968 på albumet hennar *Angel of the Morning*.
* Love Affair spelte inn «Hush» til albumet *[[The Everlasting Love Affair]]* frå 1968.
* Ei singelutgiving frå 1973 av «Hush» av Jeannie C. Riley, frå albumet hennar *Just Jeannie*, nådde 51. plass på *[[magasinet Billboard|Billboard]]* C&W chart.
* Det sveitsiske bandet Gotthard inkluderte ein cover på sitt sjølvtitulerte debutalbum frå 1992. Dei framførte òg låten live med Jon Lord som gjestespesialist på Zermatt Unplugged-festivalen i 2008.
* Jenny Rock, ein kanadisk artist, spelte inn ein fransk versjon i 1970 med tittelen Mal (produsert av Michel Pagliaro).
* Kula Shaker spelte inn ein versjon som nådde andreplass på den britiske hitlista i 1997 og vart brukt på soundtracket til *[[I Know What You Did Last Summer]]* og i marknadsføringa av **. 
* Somebody's Image spelte inn ein versjon som vart ein mindre hit i Australia i 1967.
* The Partridge Family framførte ein versjon i TV-serien sin, med David Cassidy på vokal.
* Milli Vanilli spelte inn ein versjon på debutalbumet *[[All or Nothing av Milli Vanilli|All or Nothing]]* i 1988.
* Complex spelte inn ein versjon på sitt første sjølvtitulerte studioalbum i 1970.
* Funky Junction spelte inn ein versjon av «Hush» på sitt einaste album *Funky Junction Play a Tribute to Deep Purple* i 1973. Bandet bestod av Phil Lynott, Eric Bell og Brian Downey frå Thin Lizzy.
* Captain Jack gjorde ein versjon av «Hush» på Eurodance-albumet *Party Warriors*, gjeve ut i Europa i 2003.

## Medverkande
### 1968-versjonen
*Ritchie Blackmore - gitar
*Rod Evans - vokal
*Nick Simper - bass, korvokal
*Ian Paice - trommer
*Jon Lord - orgel, korvokal

### 1988-versjonen
*Ritchie Blackmore - gitar
*Ian Gillan - vokal, Munnspel
*Roger Glover - bass
*Ian Paice - trommer
*Jon Lord - orgel, tangentinstrument

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hush (Billy Joe Royal song)|Hush (Billy Joe Royal song)]]» frå ,  den 28. mai 2012.*
Statens Museum for Kunst

**Statens Museum for Kunst** (tidlegare **Den Kongelige Malerisamling**) er det danske nasjonalgalleri og hovudmuseum for biletkunst og ligg i København. 

Statens Museum for Kunst har ca.  måleri i Den Kongelige Malerisamling,  koparstikk og andre grafiske blad i Den Kongelige Kobberstiksamling, og meir enn  gipsavstøpingar. Dei sistnemnte er stilt ut i Den Kongelige Afstøbningssamling i Toldbodgade ved Københavns havn.

Samlingane på Statens Museum for Kunst stammar frå Kunstkammeret til dei danske kongane som har røter attende til Kristian II.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Birger Martinussen

**Birger Martinussen** () var ein norsk student, skribent og dialektgranskar.

## Liv og virke
Foreldra til Birger Martinussen var William Andreas Joakim Martinussen (1856-1945) og Anne Marie Olsen (1855-1940).  Birger hadde tre søsken, Anny Pauline (1883-1954), Pauline Sofie (1886-1964), og Magna Johanne (1895-1989). Anny og Magna var ikkje gift, Pauline var gift med Karl Fjærvoll.

Birger Martinussen tok middelskoleeksamen i Trondheim på eitt år etter å ha lese middelskolepensum heime i Bø over to år saman med seks andre sambygdingar.

Etter middelskoleeksamen reiste Birger til Kristiania og begynte på eit privat gymnas, Hauges Minde, som blei drive av Kristiania Indremisjonsforeining, og i 1905 tok han examen artium ved Det kongelige Fredriks universitet som privatist. Same året begynte han å studere juss. I Kristiania kom han med i Bondeungdomslaget og Studentmållaget. Frå no av skreiv han berre landsmål, og han var også republikanar.

Studietida i Kristiania blei kort. Vinteren 1906 blei han sjuk, han fekk nyretuberkulose. No reiste han heim til Bø og fordreiv tida med lesing, felespel, treskjering og skriving. Han var også med i ungdomslaget på Straume. På denne tida begynte han også å samle stoff og skrive *Maalet i Bø i Vesteraalen,* der han blant anna la vinn på å syne samanhengen mellom bømål og landsmål. I ungdomslaget Fram heldt han i 1907 innleiing til ordskifte om målsaka der han tok utgangspunkt i sine eigne erfaringar frå Kristiania.

Birger Martinussen sleit med helsa heime i Bø. Hausten 1909 reiste han til ein morbror i Bergen som hadde kurbad. Han syntest kuren gjorde godt, og han søkte derfor ei redaktørstilling i avisa *[[Avisa Nordmør|Nordmør]]* i Kristiansund, som han fekk. På vegen dit over jul blei han sjuk, men han greidde å få ut eit par nummer av avisa. Han var dødssjuk, men ville reise heim, og saman med ei sjukesøster reiste han nordover. Søstera hans, Anny, møtte han i Svolvær, og han døydde på lokalbåten ved kaia i Skagen 17. januar 1910.

## Utgjevingar

**Maalet i Bø i Vesteraalen*. Student-maallaget, Oslo. 32 sider. 1907.

Ingeborg Hoff seier dette om dette vesle skriftet: «Da ‘Målet i Bø i Vesterålen’ kom ut i 1907, var det eitt av dei fyrste arbeid i sitt slag: ein grammatikk over bygdemålet i jamføring med normalmål, som skulle visa at dette nordnorske målføret var eit mål med grammatiske reglar og lover på line med andre målføre, og ein lekk i det norske talemålet, som i sine skiftande målføre-utformingar vert nytta av vanlege folk over heile landet.»

**Målet i Bø*. Auka utgåve ved Finn Myrvang. 48 sider. Bø i Vesterålen. 1973.

## Kjelder
*Finn Myrvang: "Birger Martinussen". *Bøfjerding 1980*. Bø bygdelag: Bø i Vesterålen. (Utgitt 1979).
## Fotnotar
Ignaz Semmelweis

**Ignaz Philipp Semmelweis** (opphavleg **Ignác Fülöp Semmelweis** (ungarsk) () var ein ungarsk-austerriksk lege som synte at barselfeber var smittsam og at tilfella av barselfeber kunne minke drastisk om pleiarane vaska hendene grundig. Han oppdaga dette i 1847 då han var sjef for fødselsavdelinga på eit sjukehus i Wien.

## Liv og gjerning
Semmelweis arbeidde på 'Allgemeine Krankenhaus der Stadt Wien', der han merka seg den store skilnaden i dødelegheit mellom dei to fødeavdelingane på sjukehuset. På Fyrste avdeling låg kvinner frå borgarskapet; desse vart primært undersøkt av lækjarane under fødselen. På Andre avdeling var innlagt kvinner med svakare økonomi; her var det jamnast jordmødrer som assisterte under fødslane. Semmelweis registrete at kvinnene på Fyrste avdeling hadde ein markant større dødelegheit enn dei som vart overvåka av jordmødrene. På Fyrste avdeling døydde ofte mellom 10% og 35% av dei fødande, medan dødelegheita for kvinnene på Andre avdeling, samt for kvinner som fødde heime, låg heilt ned på 2%.

Semmelweis kom på sporet av årsaka til skilnaden i dødelegheit, etter at kollegaen Jakob Kolletschka døydde av ein infeksjon han fekk under ein obduksjon av ei kvinne som hadde døydd i barselssenga på sjukehuset. Arbeidsdagen for lækjarane på Fyrste avdeling var organisert såleis at dei starta i disseksjonsstova, der ein utførte obduksjonar, deretter heldt ein fram på avdelingane med tilsyn av pasientane. Jordmødrene på Andre avdeling arbeidde einast med å gje fødselhjelp. Semmelweis utvikla ein hypotese om at lækjarane måtte overføre et «likstoff» frå dei døde pasientane til dei levande. Han fekk lækjarane til å vaske hendene i ei klorkalk-oppløysing, før dei førte tilsyn med kvinnene. Dødelegheita fall då til eit nivå som samsvarte med nivået på Andre avdeling. Seinare innførte han også tilsvarande vask av operasjonsinstrument og enda med å kunne syne til ei dødelegheit på under 1%.

I Noreg er han særleg kjend etter Jens Bjørneboe sitt skodespel «Semmelweis» frå 1968.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Ignaz Semmelweis|Ignaz Semmelweis]]» frå ,  den 13. juli 2015.*
Joseph Lister

**Joseph Lister** () var ein britisk kirurg.

Han er kjend for å ha oppdaga at karbolsyre påverkar bakteriane. Ved å rense sår og å leggje på desifiserte bandasjer, klarte han å unngå infeksjoner hos fleire pasientar. Lister sin metode innebar òg at kirurgane måtte vaske seg med karbolsyreløysingar før og etter operasjonar. Middelet skulle elles sprøytast i operasjonssalen under operasjoner. Lister fekk redusert dødsprosenten ved amputasjonar frå om lag 50 til 15 prosent.

Lister mottok Copleymedaljen i 1902.

## Bakgrunnsstoff
Groove Armada

**Groove Armada** er eit band frå London i Storbritannia som spelar elektronika, big beat, trip-hop, downtempo og neo-psychedelia. Bandet består av duoen Andy Cato og Tom Findlay.

## Album
*Northern Star (1998)
*Vertigo (1999)
*Goodbye Country (Hello Nightclub) (2001)
*Lovebox (2002)
*Soundboy Rock (2007)
*Black Light (2010)

## I populærkultur
* «Madder» er på oppningsekvensen i videospelet Rayman 3: Hoodlum Havoc.
* «Hands of time» er omtalt i filmane Collateral og Tell No One.
* «Edge Hill» var på soundtracket til den fyrste Tomb Raider-filmen.
* «Chicago» var på soundtracket til Kevin & Perry Go Large.
* «If Everybody Looked the Same» er omtalt i 2000 remake av Get Carter, i 2000 remake av Gone in Sixty Seconds og Miss Congeniality.

## Bakgrunnsstoff

*
Margaríti

**Margaríti** (gresk Μαργαρίτι) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Thesprotía i Ípiros i Hellas. Margaríti inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Igoumenítsa.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Margaríti 1&nbsp;931&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 508&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Menneskerettsdagen

**Menneskerettsdagen** er ein internasjonal merkedag som blir feira årleg den 10. desember.

Dagen vart opphavleg utvald for å minnast den 10. desember 1948, då generalforsamlinga i Dei sameinte nasjonane vedtok Menneskerettsfråsegna. Merkedagen vart oppretta den 4. desember 1950.

## Kjelde

* *Engelsk Wikipedia om Human Rights Day, 29. mai 2012.*
Verdshumanistdagen

**Verdshumanistdagen** er ein humanistisk merkedag som blir feira den 21. juni kvart år over heile verda. Ifylgje International Humanist and Ethical Union er føremålet er å skaffa merksemd til humanismen som filosofisk livssyn og som middel til å forandra verda. 

Ifylgje magasinet *[[Fri tanke]]* har dagen i lita grad vore feira i Noreg.

## Kjelde

* *Engelsk Wikipedia om World Humanist Day, 29. mai 2012.*

### Fotnotar
Loúros i Préveza

**Loúros** (gresk Λούρος) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Préveza i Ípiros i Hellas. Loúros inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Préveza.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Loúros 3&nbsp;987&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1&nbsp;769&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Kanáli

**Kanáli** (gresk Κανάλι) er ein landsby i periferieininga Préveza i Ípiros i Hellas. Kanáli var hovudsete i den tidlegare kommunen Zálongo, som no er ei kommunaleining i kommunen Préveza.

## Referansar