open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Huelva

**Huelva** er ein by sørvest i Spania og provinshovudstad i provinsen Huelva i den autonome regionen Andalucía. Han ligg ved kysten av Cádizbukta der elvane Odiel og Rio Tinto renn saman. Byen har opp under 150&nbsp;000 innbyggjarar. 

Fotballaget i byen, Recreativo de Huelva, er den eldste i heile Spania. Den einaste tropiske orkanen, Vince, som nokon gong har nådd land i Europa, gjekk på land her. 

## Historie

Byen er skildra i antikken som ein by mellom elvane Anas (dagens Guadiana) og Baetis (dagens Guadalquivir)

Byen kan ha vore same by som Tartessus; som fønikarane kalla *Onoba*. Grekarane heldt dette namnet og skreiv det Ὄνοβα. Byen var under turdetanar då romarane erobra området. I romartida vart byen kalla *Onoba Aestuaria* eller *Onuba* (nytta på myntar) eller *Onoba*. Byen vart ein del av den romerske provinsen Hispania Baetica. Arabarane erobra området og kalla byen *Walbah* mellom 712 og 1250. Byen vart hardt råka av eit jordskjelv i 1755. 

Det er framleis ruinar etter romarane i byen. Byen prega sine eigne myntar og det er funne fleire myntar her med namnet Onuba.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Huelva|Huelva]]» frå , den 27. oktober 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Jaén

**Jaén** () er ein by sør i det sentrale Spania, og provinshovudstad i provinsen Jaén i Andalucía. Namnet kjem truleg frå det arabiske ordet *Jayyan* («caravanekryss»). 

Innbyggjarane i byen vert kalla *jiennenses* og han har opp under 120&nbsp;000 innbyggjarar, som er om lag ein sjettedel av innbyggjarane i provinsen. 

Dei siste åra har Jaén opplevd ein stor auke i kulturell turisme. Jaén er òg kjend som «verdshovudstaden for olivenolje» fordi han er den største produsenten av dette produktet. Jaén består av bratte, smale gater og er avgrensa av åsane han ligg rundt. 

Jaén er det administrative og industrielle senteret i provinsen. Av industri byen finn ein kjemiske fabrikkar, garveri, distilleri, kjeksfabrikkar og tekstilfabrikkar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jaén|Jaén]]» frå , den 27. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Linares

**Linares** er ein by i provinsen Jaén i Andalucía i Spania. Han er den nest største byen i provinsen med kring 60&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg om lag 400 meter over havet, 51 km frå provinshovudstaden Jaén.

Linares har ei historie som går tilbake til antikken og i denne tida låg det blygruver nær byen. Det var òg her at den kartagiske generalen Hannibal gifta seg med den lokale iberiske prinsessa Himilce mot slutten av den andre punarkrigen.

Rundt midten av 1800-talet vart Linares igjen eit viktig gruvesenter med blygruver i nærleiken. Dette medførte stor folkeauke frå kring 6000 i 1849 til 36&nbsp;000 i 1877. Gruvedrifta og handsaming av bly var ein stor industri byen fram til nyleg i lag med produksjon av krut, dynamitt og tau lokale næringar. Den siste gruva vart stengd i 1991. I dag vert det produsert terrengbilar for den spanske hæren i byen. Det finst òg fabrikkar som produserer tog (CAF), komponentar for vindturbinar og biodiesel. 

Kvart år vert Linares sjakkturnering halde i byen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Linares, Jaén|Linares, Jaén]]» frå , den 27. oktober 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Yoshi's Island

er eit plattformspel utvikla og publisert av Nintendo for Super Nintendo Entertainment System. Det vart gjeve ut i Japan august 1995 og i Nord-Amerika og Europa oktober same året. Spelet skil seg ut frå tidlegare spel i Super Mario-serien i og med at ein berre styrer Yoshi, som fraktar ei spedbarnsutgåve av Mario gjennom varierande omgjevnader.

*Yoshi's Island* har blitt omlaga og gjeve ut på nytt på Game Boy Advance under namnet *Yoshi's Island: Super Mario Advance 3*. Oppfølgjaren til spelet, *[[Yoshi's Island DS]]*, kom på Nintendo DS i 2006.
Super Mario Land 2

***Super Mario Land 2: 6 Golden Coins*** er eit plattformspel utvikla og utgjeve av Nintendo til Game Boy. Det er ein oppfølgjar til *[[Super Mario Land]]* frå 1989 og vart gjeve ut i Japan oktober 1992, i Nord-Amerika november 1992 og i Europa januar 1993. Spelet vart gjeve ut på nytt til Nintendo 3DS gjennom Virtual Console i 2011.

*Super Mario Land 2* er utvikla av regissør Hiroji Kiyotake i staden for skaparen av *[[Mario]]*-serien, Shigeru Miyamoto. Musikken vart komponert av Kazumi Totaka, og er eit av dei tidlegaste verka hans. Den korte signatursongen hans, «Totaka's Song», er gøymt i spelet og kan høyrast på Game Over-skjermen etter 2 minuttar og 30 sekundar.

I *Super Mario Land 2* tek spelaren rolla som Mario. Han vil vinne attende slottet sitt som har vorte stole av Wario, ein illkyndt dobbeltgjengar av Mario. For å kome inn i slottet, må Mario samle seks gylne myntar som er vakta av følgjesmennene til Wario i ulike soner på øya Mario Land. Etter å ha samla alle myntane, får Mario tilgjenge til slottet og kan nedkjempe dobbeltgjengaren. *Super Mario Land 2* er kjent som spelet der figuren Wario debuterer. Han vart seinare hovudperson i biproduktet *[[Wario Land-serien|Wario Land]]*-serien, som startar med oppfølgjaren *[[Wario Land: Super Mario Land 3]]*.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (på japansk)
Neandertalarar

**Neandertalarar** viser til ei gruppe menneskeapar i slekta *[[Homo]]* som levde i Europa og Vest-Asia frå rundt 200&nbsp;000 år sidan, fram til dei forsvann frå Asia for rundt 50&nbsp;000 
og frå Europa for rundt 30&nbsp;000 år sidan. 

I kroppsbygnad likna neandertalarar ganske mykje på moderne menneske, men skilde seg særleg frå dei i utforminga av kraniet. Modellar tyder på at dei hadde ein hjerne som var like stor eller større enn den til moderne menneske. Etter dei funna som er gjort var menn rundt 165–168 cm og kvinner rundt 152–156 cm, omtrent same høgd som moderne menneske i samtida si. Dei var truleg sterkare enn moderne menneske, særleg i armar og hender, og tettbygde, noko som truleg gjorde dei betre tilpassa kulde. Neandertalarar åt variert dyrekost frå dyr dei jakta på eller sanka, men særs lite plantekost.

Neandertalarane blei gradvis erstatta av moderne menneske (*Homo sapiens*). Det er framleis ikkje heilt klart om neandertalane kan kallast ein eigen art, *Homo neanderthalensis*, eller ein underart nærare i slekt med mennesket, *Homo sapiens neanderthalensis*, noko som ville innebera at dei to mennesketypane kunne få avkom saman. Det har også vore ei rekkje spekulasjonar rundt utdøydinga deira — om moderne menneske ganske enkelt utkonkurrerte neandertalarane, om dei døydde ut av seg sjølv ettersom klimaet blei varmare, eller om det var konfliktar mellom gruppene.

## Oppdaging
Dei første neandertalarskallane blei funne i Engis i Belgia i 1829 og i Forbes' Quarry på Gibraltar i 1848. Det første større funnet, Neanderthal 1, blei gjort i den vesttyske dalen Neanderthal i 1856, tre år før Darwin gav ut *[[Origin of Species]]*. Funnet omfatta 16 knoklar og knokkeldelar: Toppen av ein skalle, to lårbein, eit tarmbein, tre bein frå høgrearmen og to frå den venstre, delar av eit skulderblad og ribbein.

## Rekonstruksjonar

fil:Neanderthaler Fund.png|Ei tidleg skisse av korleis ein tenkte seg ein neandertalarmann, frå 1888.
fil:Homo neanderthalensis reconstruction1 (University of Zurich).JPG|Moderne rekonstruksjon av neandertalbarn etter eit funn på Gibraltar. (Frå Universitetet i Zürich)
|Ved Museum für Naturkunde i Berlin.


## Kjelder
* 
* 

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Neandertalere|Neandertalere]]» frå , og «[[:en:Neanderthals|Neanderthals]]» frå  den 27. oktober 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff

* Jensen, Peter K. A. : *Menneskets oprindelse og udvikling*, 2005
* Dawkins, Richard: *The Ancestor's Tale (A Pilgrimage to the Dawn of Life)*, 2004
Det nordlandske kyrkje- og skulefond

**Det nordlandske kyrkje- og skulefond** (bokmål *Det nordlandske kirke- og skolefond*, dansk *det Nordlandske Kirke- og Skole-Fond*) vidareførte etter 1814 arbeidet som sidan 1715 hadde vore drive av det dansk-norske Misjonskollegiet. Fondet høyrde under kyrkjedepartementet. 

Hovudføremålet til fondet var først å fremje misjon blant samane. Sidan vart føremålet å sikre lønsinntekter til geistlege embetsmenn i Nord- og Sør-Hålogaland bispedømme, å vedlikehalde kyrkjer og kapell fondet åtte og å fremje skulestellet i desse bispedømma.

Kyrkjene Misjonskollegiet åtte i Nord-Noreg vart selde etter Lov av 1. august 1821 «angaaende de Nordlandske Kirkers Salg». Eigedommane fondet åtte, vart forvalta som anna kyrkjegods, etter Lov av 20. august 1821 «angaaende det beneficerede Gods». Ved lov av 4. august 1827 vart det opna for at leiglendingane kunne få kjøpe eigedommane dei dreiv.

Fondet hadde i 1954 ein grunnkapital på kr 1 659 300 og eit rentefond på kr 2 460.

Fondet tok slutt 31.12.1971, så Stortinget overdrog eigedommane til Opplysningsvesenets fond. 
## Kjelder:
* *[[Norsk Allkunnebok]]* (1958)
* *Norges Lover 1682-1965*
* Historisk leksikon
Dag Ole Teigen

**Dag Ole Teigen** () er ein norsk politikar frå Volda. Han er vald inn frå Hordaland, og representerer Arbeidarpartiet på Stortinget i perioden 2009-2013. I perioden 2005-2009 var Teigen fastmøtande vararepresentant på Stortinget, medan Anne-Grete Strøm-Erichsen var forsvarsminister.

## Bakgrunnsstoff
* Presentasjon ved Stortinget.no
Odd Iversen

**Odd Iversen** () var ein norsk fotballspelar kjend som «Ivers». Han var ein av Noregs beste fotballspelarar gjennom tidene, og hadde erfaring frå både norsk, og belgisk toppdivisjon.

Iversen var fødd i Trondheim. Han kom til Rosenborg frå klubben Trond i 1964. Rosenborg rykte opp i toppserien (dåverande 1. divisjon) i 1967, og Odd Iversen blei toppskårar i serien tre år på rad med heile 73 mål på 54 kamper. Han hadde landslagsdebuten sin i ein landskamp mot Finland 1. juni 1967 (Resultat: 2&ndash;0). 
Våren 1970 blei han saman med Harald Sunde utanlandsproff i den belgiske klubben Racing Mechelen, der han spelte fram til 1973. Han sleit med ein skade som ikkje blei helt bra. Før han blei skada stod han øvst på ønskelista til den belgiske toppklubben Anderlecht, som nr 2 på lista hadde dei den legendariske vingen Johan Cruyff. Odd Iversen spelte deretter for Rosenborg fram til 1975, då han gjekk til Vålerenga, der han blei i fem år. Han avslutta karrieren som fotballspelar i Rosenborg, frå 1980 til 1982.

«Ivers» fekk 45 landskamper og han skåra 19 mål for Noreg.

Odd Iversen er far til landslagsspelaren Steffen Iversen.

Odd Iversen svevna stille inn på Øya Helsehus i Trondheim, etter ein periode med sjukdom.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* rbkweb.no: Odd Iversen
Aiguilles Dorées

**Aiguilles Dorées** er eit 3&nbsp;519 m høgt fjell i Mont Blanc-massivet i Sveits. Fjellet, som ligg i kantonen Valais, er grannefjell til Mont Dolent og Aiguille d'Argentière.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:it:Aiguilles Dorées|Aiguilles Dorées]]» frå , den 27. oktober 2009.*
Petite Pointe d'Orny

**Petite Pointe d'Orny** er eit 3&nbsp;187 m høgt fjell i Mont Blanc-massivet i Sveits. Fjellet ligg i kantonen Valais.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Petite Pointe d&#39;Orny|Petite Pointe d&#39;Orny]]» frå , den 27. oktober 2009.*
Super Mario 64

er eit plattformspel utvikla og publisert av Nintendo som eit lanseringsspel for Nintendo 64. Det vart gjeve ut i Japan juni 1996, i Nord-Amerika september same året, og i Europa mars 1997. Ei omlaging av spelet, Super Mario 64 DS, vart gjeven ut på Nintendo DS i 2004.
Anwar Sadat

**Anwar Sadat** () var ein egyptisk offiser og politikar, og tok over som president av Egypt etter at Gamal Abdel Nasser døydde i 1970.

Egypt under Sadat og Syria starta Jom kippur-krigen mot Israel i 1973. Det overraskande åtaket gav den egyptiske hæren eit fotfeste på Sinai-halvøya, og gjorde Sadat til ein helt i Egypt og den arabiske verda. Medan Israel prøvde å driva dei ut att, innførte Tryggingsrådet i SN våpenkvile. Egypt og Israel gjekk deretter inn i forhandlingar som til slutt førte til at dei to landa anerkjende kvarandre og inngjekk fred. I 1977 reiste han sensasjonelt til Israel, som den første egyptiske leiaren. Sadat vitja Jerusalem og heldt tale for den israelske folkeforsamlinga Knesset. For fredsavtalen fekk Sadat og den israelske statsministeren, Menachem Begin, Nobels fredspris.

Sadat fjerna seg frå Nasser-politikken gjennom å innføra fleirpartisystem og økonomisk liberalisering, noko som opna for privat investering, men også førte til folkeoppstand då priskontrollen på brød vart oppheva i 1977. Under Sadat braut Egypt med Sovjetunionen og knytte seg tettare til USA. Landet, som tidlegare hadde vore sett på som ein leiar av arabarverda, blei ekskludert frå Den arabiske ligaen.

I februar 1981 fekk egyptiske styresmakter nyss om planar frå *Al-Jihad* eller Egyptisk islamsk jihad om å utføra ein islamistisk revolusjon i landet. I september det året gav Sadat ordre om å arrestera over 1&nbso;500 menneske, både medlemmer av *Al-Jihad* og koptiske leiarar, aktivistar og intellektuelle med ulik ideologisk bakgrunn.

Sadat vart drepen den 6. oktober 1981 under ein militærparade i Kairo til minne om sigeren i 1973. Fleire attentatmenn kasta granatar og skaut mot plattforma han stod på. Elleve andre blei drepne i åtaket og tjueåtte blei skadde. Drapsmennene var leidd av Al-jihad medlemmen Khalid Islambouli.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Anwar Sadat|Anwar Sadat]]» frå , den 28. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
Menachem Begin

**Menachem Begin** () var ein israelsk politikar fødd i Brest-Litovsk i Russland (noverande Kviterussland).

Begin var leiar av Irgun, ein militant jødisk organisasjon. Organisasjonen Irgun stod mellom anna bak bombeåtaket på det britiske hovudkvarteret i King David-hotellet i Jerusalem i 1946, der 91 menneske vart drepne. Mellom ofra var det både britar, arabarar og jødar.

Han var Israels 6. statsminister og sat frå 1977 til 1983, og fekk Nobels fredspris i 1978.

Begin var leiar for dei politiske partia Herut frå 1948, Gahal frå 1965 og Likud frå 1973 til 1982. Han blei med i regjering for første gong i 1967, under Levi Eshkol som minister utan portefølje. Han trekte seg frå regjeringa til Golda Meir i 1970. I 1977 vann Likud valet til Knesset, og Begin blei statsminister.

Begin fekk Nobels fredspris for 1978 saman med Anwar Sadat etter fredsavtala mellom Israel og Egypt. Fredsavtala vart inngått på Camp David i USA. Ettermælet hans har vorte sverta på grunn av ordrane hans om å invadere Libanon i 1982. Invasjonen var ei medverkande årsak til dei berykta massakrane i Sabra og Shatila i Beirut same året.

Begin døydde i Tel Aviv og blei etter eige ønske gravlagd på Oljeberget.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Menachem Begin|Menachem Begin]]» frå , den 27. oktober 2009.* 
 

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Menachem Begin|Menachem Begin]]» frå , den 20. januar 2010.*
New Super Mario Bros.

**New Super Mario Bros.** (japansk *New スーパーマリオブラザーズ*) er eit siderullande plattform-dataspel utvikla og publisert av Nintendo for den handhaldne spelkonsollen Nintendo DS. Det vart gjeve ut i Nord-Amerika og i Japan mai 2006 og i Europa juni same året. Spelet er det første nye siderullande plattformspelet med Mario i hovudrolla sidan *[[Super Mario Land 2: 6 Golden Coins]]* frå 1992, og det første spelet i hovudserien innanfor Mario-serien sidan *[[Super Mario Sunshine]]* frå 2002.

Handlinga i spelet liknar dei i tidlegare Mario-plattformspel, der Mario må kome seg forbi ymse farar og fiendar for å berge prinsesse Peach frå Bowser. Mario får tilgang på fleire hjelpemiddel som hjelper han på ferda, deriblant supersoppen, eldblomen og stjerna som kvar gjev han særskilde eigenskapar. På ferda gjennom åtte verder med til samans 80 nivå, må Mario overvinne Bowser Jr. og Bowser før han får berga prinsessa.

Ein oppfølgjar til spelet, *[[New Super Mario Bros. Wii]]*, kom i 2009 på Wii.

## Handling
*New Super Mario Bros.* opnar med Mario og prinsesse Peach gåande i lag medan eit lyn brått slår ned i slottet til Peach. Når Mario renn mot slottet for å sjå nærare, kjem Bowser Jr. og bortfører prinsessa. Mario innser fort kva som har skjedd, og skundar seg tilbake for å sette etter kidnapparen.

## Oppsett
Attåt sjølve hovudeventyret i spelet er det ein modus for fleirspel. Her kan to spelarar kjempe mot kvarandre som Mario eller Luigi på ein av fem baner, der målet for begge er å bli førstemann til å samle eit fastsett nummer stjerner. Begge spelarane kan åta den andre spelaren for å stele stjerner. Å hoppe vanleg på motstandaren vil få han til å misse ei stjerne, medan å treffe han med eit rauvdunk vil koste han tre. Nokre minispel frå *[[Super Mario 64 DS]]* er tilgjengelege med nye moglegheiter for fleirspel. Det er til saman 18 småspel for ein enkelt spelar og 10 for fleire. Småspela er delte i fire kategoriar (en: «Action», «Puzzle», «Table» og «Variety»).

## Arv
*New Super Mario Bros.* introduserer Dry Bowser, som etter det har dukka opp i andre spel i serien. I *[[Super Smash Bros Brawl]]* er det nokre referansar til *New Super Mario Bros*.

Ein oppfylgjar til spelet, *[[New Super Mario Bros. Wii]]*, blei utgjeven i slutten av 2009 til Wii. Her kan ein spele opp til fire spelarar samtidig. Den direkte oppfylgjaren, *[[New Super Mario Bros. 2]]*, blei kunngjort 21. april 2012 og kom ut til Nintendo 3DS i august 2012. *[[New Super Mario Bros U]]* blei lansert til Wii U i november 2012 og er ein indirekte oppfylgjar til *New Super Mario Bros Wii*.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*''New Super Mario Bros.'' hjå Nintendo.no
* Offisiell''New Super Mario Bros'' iQue DS-side 
* Offisiell nettstad til ''New Super Mario Bros.''
* ''New Super Mario Bros.'' instruksjonsbok
* New Super Mario Bros. på Internet Movie Database
Hallgrímur Pétursson

**Hallgrímur Pétursson** () var ein islandsk prest og diktar.

Hallgrímur var fødd i Hólar nord på Island der onkelen var biskop og far hans ringde kyrkjeklokkene. Som ung rømde han heimefrå og til fastlands-Europa, der han blei smedlærling. Den omreisande islandske presten Brynjólfur Sveinsson kom over Hallgrímur i Glückstadt, då ein del av Danmark, og hjelpte han til å koma inn ved Vor Frue Skole i København.

Under det siste skuleåret fekk Hallgrímur Pétursson i oppgåve å gje kristendomsundervising til ei gruppe islendingar som var henta heim frå eit niårig fangenskap ved Barbareskkysten (dei var blitt røvde under *[[Tyrkjaránið]]*, 'tyrkarrana'). Ei av desse var den gifte kvinna Guðríður Símonardóttir, som han hadde eit tilhøve med og gjorde gravid. Hallgrímur blei med dei lauskjøpte fangane tilbake til Island, der Guðríður fekk vita at mannen var død, og dei to gifta seg snøgt med kvarandre. Det uvanlege tilhøvet deira, medrekna at Guðríður var 16 år eldre enn han, vekte oppsikt.

Hallgrímur arbeidde som fiskar og arbeidar, men blei etter sju år tilbake på Island utnemnd til prest av Brynjólfur Sveinsson, som no var blitt biskop ved Skálholt. Også dette var noko uvanleg, ettersom Hallgrímur ikkje hadde fullført utdanninga si i København. Han skikka seg likevel godt som prest, først ved Hvalsnes og deretter ved den ettertrakta Saurbær i Hvalfjörður frå 1651 til 1669.

Hallgrímur Pétursson skreiv ei rekkje dikt, som *Aldarháttur, Rímur af Lykla-Pétri og Magellónu, Króka-Refs rímur* og ei samling moralske barnerim. 

Då Hallgrímur blei spedalsk skreiv han eit verk på 50 *Passiusálmar*, salmar der han hans eiga liding og Jesus si glei saman. Samlinga blei svært populær på Island, og er blitt rekna blant den beste religiøse diktinga i verda. Salmesamlinga blei først trykt i 1666 og var i 1999 kome ut i 68 opplag. Hallgrímur heldt seg populær på Island, og blei også trykt den danske salmeboka.

Hallgrimúr Pétursson døydde i Ferstikla. Hallgrímskirkja i Reykjavík er bygd til minne om han.

## Kjelder

* 
----
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Hallgrímur Pétursson|Hallgrímur Pétursson]]» frå , og «[[:sv:|Hallgrímur Pétursson]]» frå  den 27. oktober 2009.* 


## Bakgrunnsstoff
* Passíusálmar
* bild på Hallgrímur
Deformasjon i meteorologi

**Deformasjon** i meteorologi er endringsraten til forma på ein væskelekam. Storleiken er særs viktig i danninga av frontar, i utforminga av skyer og i diffusjon av stoff og eigenskapar.

## Likningar
Deformasjon av horisontal vind er definert som \ def  \mathbf{V} = \sqrt{A^2 + B^2}, der \ A = \frac{\partial v}{\partial x} + \frac{\partial u}{\partial y} og \ B = \frac{\partial u}{\partial x} - \frac{\partial v}{\partial y}, representerer dei deriverte av vindkomponentane. Sidan desse deriverte varierer stort med rotasjonen til koordinatsystemet, så vil \ A og \ B gjere det same.

## Strekkingsretning
Deformasjonselementa \ A og \ B (over) kan nyttast til å finne *retninga til utvidingsaksen*, altså linja som elementa strekkjer seg langs (òg kalla *strekkingsretninga*). Fleire straummønster er kjenneteikna ved stor deformasjon: konfluens, diffluens og skjerstraum. Konfluens, òg kjend som *strekking*, er ei forlenging av eit væskeelement langs straumeretninga (straumlinjene konvergerer), medan diffluens, òg kjend som *skjerdanning*, er ei forlenging av væskeelementet normalt på straumretninga (straumlinje divergens).

## Sjå òg
*Vindskjer
*Konvergenssone
*Divergens

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Deformation (meteorology)|Deformation (meteorology)]]» frå ,  den 28. oktober 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Antisyklonsk storm

Ein **antisyklonsk storm** er eit uvêr der vinden bles i motsett retning enn det corioliseffekten rundt eit lågtrykk skulle tilsei. På den nordlege halvkula bles ein antisyklonsk storm med klokka og på den sørlege halvkula mot klokka. 

Ein antisyklonsk storm oppstår som regel rundt høgtrykk. Desse strir ikkje «imot» corioliseffekten, men følgjer naturlovene for antisyklonsk vind rundt høgtrykksområde. Antisyklonske uvêr, som høgtrykkssystem, kjem ofte i samband med kaldt vêr og fører ofte til mykje snø. 

Den store raude flekken på Jupiter er eit godt døme på ein utanomjordisk antisyklonsk storm. 

Antisyklonske tornadoar oppstår ofte. Sjølv om tornadoar er kvervlar rundt lågtrykksområde, så skjer dette fordi tornadoen har så liten skala at corioliseffekten ikkje er merkbar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Anticyclonic storm|Anticyclonic storm]]» frå , den 28. oktober 2009.*
Ånund

**Ånund** er eit mannsnamn av norrønt opphav. Det har namnedag den 30. oktober.

Norrøne *Ǫnundr* eller *Anundr* var truleg danna av urnordisk *ánu*, 'aner', og *winduR*, 'vinnar'. 
Ånon, Ånen, Anund og Ånond er andre skrivemåtar av namnet.

## Namneberarar
* Braut-Ånund (600-talet), svensk sogekonge frå Ynglingeætta
* Ånen Årli (1902–1982), norsk lærar og forfattar
* Ånon Odd Egeland (f. 1954), norsk folkemusikar

## Kjelder
*
American Meteorological Society

**American Meteorological Society** (**AMS**) er ein organisasjon for utvikling, informasjonsformidling og utdanning av meteorologiske og tilknytte oseanografiske og hydrologiske vitskapar. AMS vart skipa i 1919 og har i dag meir enn 11&nbsp;000 medlemmar som består av yrkesaktive meteorologar, professorar, studentar og vêrentusiastar. Enkelte medlemmar har fått status som «Certified Consulting Meteorologist (CCM)» («sertifisert meteorologkonsulent»),. 

AMD gjev ut ni atmosfæriske og tilknytte oseanografiske og hydrologiske tidsskrift og dekkjer økonomisk meir enn 12 årlege konferansar, samt tilbyr mange program og tenester. 

Hovudkvarteret til AMS ligg i Boston. 

## Tidsskrift
American Meteorological Society gjev ut følgjande vitskaplege tidsskrift: 
* *[[Bulletin of the American Meteorological Society]]*
* *[[Journal of the Atmospheric Sciences]]*
* *[[Journal of Applied Meteorology and Climatology]]*
* *[[Journal of Physical Oceanography]]*
* *[[Monthly Weather Review]]*
* *[[Journal of Atmospheric and Oceanic Technology]]*
* *[[Weather and Forecasting]]*
* *[[Journal of Climate]]*
* *[[Journal of Hydrometeorology]]*
* *[[Weather, Climate, and Society]]*
* *[[Earth Interactions]]*
* *[[Meteorological Monographs]]*

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:American Meteorological Society|American Meteorological Society]]» frå ,  den 28. oktober 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Heimeside
Vélez-Málaga

**Vélez-Málaga** er ein by i provinsen Málaga i den autonome regionen Andalucía i Spania. Lokalt vert han berre kalla Vélez. Kommunen er ein del av Costa del Sol-regionen.

Sjølve Vélez-Málaga er ein marknadsby og ligg 4 km inn i landet for frå Torre del Mar, men er i motsetnad til feriebyen ikkje dominert av turisme. I byen ligg ei borg på ein ås ovanfor byen, kyrkjene Santa María la Mayor, Nuestra Señora de la Encarnación og San Juan Bautista, barndomsheimen til Don Miguel de Cervantes og Palacio del Marqués de Beniel frå 1500-talet.

Kommunen har store landlege område og består av fleire andre busetnader, som Torre del Mar. Kommunen dekkjer 156,36&nbsp;km² og har opp mot 90&nbsp;000 innbyggjarar. Området har kraftig folkevekst og infrastrukturen er i stadig utbetring for å handsame det auka folketalet. 

Kommunen har 25 km kystlinje. Den største elva er Rio Vélez. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vélez-Málaga|Vélez-Málaga]]» frå , den 28. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Mijas

**Mijas** er ein by og kommune i provinsen Málaga i Andalucía sør i Spania. Han er ein typisk andalusisk, kvitvaska landsby i fjellsida, om lag 450 meter over havet i hjartet av Costa del Sol-regionen. 

Det finst nokre lokale historiske museum og mange suvenirbutikkar. Mijas har òg sju golfbanar, inkludert La Cala Resort det største golfområdet i Spania. 

Det opphavlege namnet på landsbyen var *Tamisa*, som så endra seg til *Mixa* og til slutt vart Mijas. Det historiske namnet *Tamisa* går tilbake til rundt år 600 då tartessarar grunnla staden. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mijas|Mijas]]» frå , den 28. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Marbella

**Marbella** er ein by i Andalucía i Spania ved Middelhavet i provinsen Málaga. Byen har kring 160&nbsp;000 innbyggjarar. 

Marbella og den nærliggande Puerto Banús er viktige feriestader med strender på Costa del Sol. Byen er kjend som feriestad for rike og kjende. Dei siste åra har rykte til Marbella vorte dårlegare på grunn av korrupsjonsskandalar hos dei lokale styresmaktene og band til organisert kriminalitet.

Området rundt Marbella er særleg populært for folk som likar golf. 

## Historie
Det er gjort arkeologiske funn i fjella rundt Marbella som viser at det har vore busetnad her sidan yngre steinalder. Her er òg funn frå fønikarane og seinare kartagarar. I romartida vart byen kalla *Salduba*.

Under det islamske styret, bygde muslimane ei borg i byen, som dei omringa med murar. Namnet Marbella kjem frå *Marbil-la* og denne islamske perioden. Oppdagaren Ibn Battuta skildra byen som «ein liten, vakker by i eit frodig distrikt». I 1485 erobra spanjolane byen og byen voks dei neste hundreåra. 

I 1940-åra var Marbella berre ein liten landsby med kring 900 innbyggjarar. Dette endra seg raskt då fyrst Max Egon zu Hohenlohe-Langenburg og arvingen hans Alfonso de Hohenlohe opplevde problem med Rolls-Royce-bilen sin i nærleiken. Det første møtet deira med Marbella imponerte Alfonso så mykje at kjøpte landområde her for å starte turistverksemd. I 1954 opna han Marbella Club Hotel. Sidan Alfonso høyrte til adelen i Europa trekte hotellet raskt til seg den herskande eliten i Europa og dei som sosialiserte med dei. 

I 1980-åra var Marbella framleis ein jet set-destinasjon, men i 1987 fekk byen negativt fokus då Melodie Nakachian og den koeranske songaren Kimera vart kidnappa. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marbella|Marbella]]» frå , den 28. oktober 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Ove

**Ove** er eit dansk mannsnamn av norrønt opphav. Det har norsk namnedag den 30. oktober.

Namnet er danna som kortform av gammaldanske namn på *Agh-*, 'sverdegg'. Det blir også stava Owe. Ein finn eit tilsvarande namn, Uwe, i Tyskland og Nederland.

## Bruk

Ove var eit populært norsk namn på 1950- og 1960-talet.

I Tyskland var Uwe mykje brukt i tida 1930–1970.

## Namneberarar
* Ove Gjedde (1594-1660), dansk embetsmann
* Ove Høegh-Guldberg (1731–1808), dansk statsmann
* Ove Bang (1895-1942), norsk arkitekt
* Ove Eide (f. 1950), norsk forfattar
* Ove Bergersen (f. 1957), norsk naturfotograf
* Ove Røsbak (f. 1959), norsk forfattar
* Uwe Rösler (f. 1968), tysk fotballtrenar
* Ove Wendelboe Sprogøe Petersen (1919-2004), dansk skodespelar
* Ove Borøchstein (f. 1949), norsk forfattar 
* Ove Thorsheim (f. 1949), norsk ambassadør
* Ove Robert Aunli (f. 1956), norsk langrennsløpar
* Ove Sverre Bjørdal (f. 1971), norsk lokalpolitikar
* Ove André Vanebo (f. 1983), norsk ungdomspolitikar (FPU)
* Ove Kvavik (f. 1985), norsk fotograf

## Kjelder

* 
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ove|Ove]]» frå , den 28. oktober 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
Barbie

**Barbie** er ei motedokke skapt av Ruth Handler og produsert av det amerikanske leiketøyselskapet Mattel. Den fyrste dokka vart lansert i 1959 ved New York Toy Fair. 

Ho var ei revidert utgåve av den tyske dokka Bild Lilli – som på si side bygde på avisstripa Lilli, ein erotisk figur i tabloidavisa *Bild*. Ruth Handler, som i lag med sin ektemann Elliot grunnla Mattel i 1945, såg potensialet i Lilli-dokka og ville gjere henne om til ei dokke som passa for unge jenter. Med god hjelp frå Jack Ryan, omskapte Handler Lilli til den fyrste utgåva av Barbie – som vart oppkalla etter Handlers dotter Barbara. Dokka vart ikkje godt motteke i starten. Det var nesten berre menn som jobba i leiketøyindustrien på denne tida, og dei likte ikkje tanken på at borna deira skulle leike med dokker med kvinnelege former. Etter mykje fram og tilbake henta Mattel inn den austerrikske psykoanalytikaren Ernest Dichter, som etter kvart fekk folk til å endre meining om barbiedokka. Den fyrste barbien som kom i produksjon vart dermed ein stor suksess. Sjølve dokka vart seld relativt billig medan kleda vart selde separate og til ein mykje høgare pris.

Opp gjennom åra har det vorte lansert ei rekke ulike barbiedokker, stadig med nye moteklede og klede for ulike yrker. Barbie har mellom anna ein kjærast – Ken – og ei yngre syster – Skipper. Ho har prøvd seg som lærar, atlet, soldat, astronaut, veterinær, lækjar, president og mykje anna. Utsjånaden hennar har også endra seg gjennom åra, for at ho skal sjå tidsriktig ut. Trass i at det har vorte lansert Barbiedokker med ulike hud- og hårfarger samt ulike storleikar og fasongar, har Barbie møtt ein storm av kritikk. Særleg dei siste åra har det vorte fokus på at Barbie si verd består av utdaterte verdiar og fremmer sexistiske og rasediskriminerande ideal. Mange meiner også at Barbie fremmer urealistiske kroppsmål som ikkje er bra for unge jenter å vakse opp med.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Barbie|Barbie]]» frå , den 28. oktober 2009.* 


## Bakgrunnsstoff

*
ISO/IEC 10646

**ISO/IEC 10646** er ISO og IEC sin standard for teiknsettkoding. Den blir halden ved like av den tekniske komiteen ISO/IEC JTC1 WG2. 

Sidan 1991 har repertoaret i ISO/IEC 10646 og Unicode vore identisk. Tillegg til standarden (standarden kan ikkje bli endra, berre utvida) må bli godkjent både av Unicode-konsortiet og av JTC1 WG2.

## Bakgrunnsstoff

* Heimesida til JTC1 WG2
* ISO/IEC 10646 i ISOs standardkatalog
Torremolinos

**Torremolinos** er ein by på Costa del Sol ved Middelhavet, like vest for byen Málaga i provinsen Málaga i den autonome regionen Andalucía sør i Spania. Han var ein fattig fiskelandsby fram til turismen vart utvikla i området seint i 1950-åra. Torremolinos var den første av feriestadane på Costa del Sol som vart utvikla. Han vart særs populær hos britiske turistar. 

## Historie
Det er funne arkeologiske funn av menneske, vertkøy og keramikk heilt tilbake til 150&nbsp;000 år sidan ved Torremolinos. Regionen har vore busett av tidlege sivilisasjonar som fønikarar, romarar og arabarar. Arabarane bygde mellom anna det 12 meter høge forsvarstårnet Torre de los Molinos.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Torremolinos|Torremolinos]]» frå , den 28. oktober 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Fuengirola

**Fuengirola** (i antikken kalla både *Suel* og *Suhayl*) er ein by og ein kommune på Costa del Sol i provinsen Málaga og den autonome regionen i Andalucía i det sørlege Spania. Han er ein stor feriestad med 8&nbsp;km strender og ei stor maurisk festning. I lag med mykje av kysten her har byen gått gjennom omfattande urban utvikling.

Området har eit subtropisk middelhavsklima med ein årleg middeltemperatur på 18 °C.

## Historie
Byen har opphav i fønikisk, romersk og arabiske sivilisasjonar.

Ved foten av fjellkjeda bak byen ligg ei arabisk borg med ruinar av tidlege iberisk-puniksle eller fønikiske busetnader, som romarane seinare overtok. Under romarane vart byen kalla Suel. I 1961 vart det oppdaga ruinar av romerske bad på staden.

Borga vart bygd av Abderramán III på midten av 900-talet. Byen Suel vart ikkje nemnd frå starten av mellomalderen og utover. Etter fleire hundre år endra namnet seg frå Suel til Suhayl, som vart namnet på borga og området rundt under maurartida. Suhayl vart ein forholdsvis stor busetnad. Det meste av området rundt vart nytta som beitemarker for kamelane til dei mauriske herskarane. Tidleg i mellomalderen vart byen sett i brann og innbyggjarane flykta til Mijas. Suhayl vart ein ruinhaug og namnet vart endra til det romaniserte Font-Jirola, etter kjelda ved foten av borga.

I 1485 stod berre festninga att og busetnaden vart erobra av kristne monarkar. Det vart gjort forsøk på folkesette byen på ny, men det var mislukka og i 1511 var staden registrert som folketom bortsett frå festninga og eit utkikkstårn.

På 1600-talet utvikla ein ny busetnad seg og utover 1700-talet ein liten landsby. Slaget ved Fuengirola fann stad i området under den spanske sjølvstendekrigen den 15. oktober 1810. Om lag 200 polske soldatar frå Hertugdømet Warszawa slo ein blanda britisk-spansk styrke med 3000 soldatar under Lord Blayney.

I 1960-åra vart Fuengirola eit turistsenter.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fuengirola|Fuengirola]]» frå , den 28. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Joachim Frich

**Joachim Christian Geelmuyden Gyldenkrantz Frich** () var ein norsk kunstmålar. Frich var ein kjend kunstnar i si samtid, mellom anna fordi han budde i Noreg (Kristiania). Han vert rekna som ein sentral kunstnar i den nasjonalromantiske stilen.

### Liv og gjerning
Frich var frå Bergen, son av ein kjøpmann. Han var elev ved kunstakademiet i København, før han studerte vidare hos J. C. Dahl i Dresden og deretter i München. Frich var ein av dei fyrste kunstmålarane som valde å slå seg ned i Noreg.

Heilt frå unge år var han på ei rekke reiser i Noreg. Basert på skisser frå desse turane laga han ei mengd akvarellar av norske folkedrakter, desse danna grunnlaget for Aagot Noss si bok *Joachim Frichs draktakvarellar* (1973). 

I seinare år vart Frich påverka av Düsseldorfskulen, noko som førte til ein gyllen grunntone i bileta og meir teatralske motiv. Han vart mest kjend for ein serie med seks målarstykke av norske landskap i lystslottet Oscarshall på Bygdøy i Oslo, måla i 1850, og kanskje særleg for dei mange illustrasjonane han laga til Christian Tønsbergs bøker *[[Norge fremstillet i Tegninger]]* (1846 og 1848).

Han døydde i Kristiania.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder
* Norsk Allkunnebok, IV. Bandet. 1952.
* Bokmålswikipedia
Estepona

**Estepona** er ein by og ein kommune på Costa del Sol, sør i Spania. Han ligg i provinsen Málaga i den autonome regionen Andalucía. Estepona er kjend for strendene sine og har ei kystlinje som er 21 km lang. Han er ein populær feriestad. 
Namnet «Estepona» stammar truleg frå det mauriske *Astabbuna* eller *Al-extebunna.* 
Kommunen har kring 80&nbsp;000 innbyggjarar, men talet aukar kraftig i turistsesongen. På grunn av naturtilhøva sine, omgjeven av hav og Sierra Bermeja-fjella, har Estepona eit mikroklima med over 325 soldagar i året.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Estepona|Estepona]]» frå , den 28. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Benalmádena

**Benalmádena** er ein by og ein kommune i provinsen Málaga i den autonome regionen Andalucía sør i Spania. Kommunen ligg om lag 12 km vest for byen Málaga på sørkysten mellom Torremolinos og Fuengirola, midt på Costa del Sol og Alhaurín de la Torre i nord. Han har kring 80&nbsp;000 innbyggjarar, men tar òg imot store mengder turistar. 

## Historie
Historisk har regionen vore okkupert og busett av mange kulturar heilt tilbake til bronsealderen. Desse inkluderer fønikarar, romarar, og området har vore kraftig påverka av maurarar. To Almanara-tårn på kystelinja frå 1400-talet vart opphavleg bygd for å vakte kysten og folkesetnaden her frå berbarar. 

I nyare tid har byen, i lag med resten av Costa del Sol vorte ein viktig turistdestinasjon. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Benalmádena|Benalmádena]]» frå , den 28. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Alrek og Eirik

**Alrek og Eirik** var kongar av Ynglingeætta. Etter Snorre Sturlason var dei søner av Agne, medan Historia Norvegiæ (Den eldste Noregshistoria) fortel at dei var søner av Dag Dyggveson, og at Alrek var far til Agne. 

Om desse to er det fortald at dei var glade i hestar, og kappast med kvarandre om kven som var best til å ri dei. Ein dag vart dei funne på vollen, daude båe to, og hausane deira var krasa. Folk trudde dei hadde drepe kvarandre med beisla til hestane sine. 

Tjodolv frå Kvine fortel i Ynglingatal:

: Fall der Alrek
: der som Eirik
: for bror-våpn
: sin bane fekk,
: og med hestens
: hovud-reimar

: frendane hans Dag
: drap kvarandre.
: Aldri fyrr de spurdest
: at Ynglingar
: heste-beisl
: hadde til verju.

Historia Norvegiæ fortel berre at Alrik drap bror sin med eit beisl. Tjodolv kallar brørne "frendene hans Dag", noko som tyder på at dei er nærare knytt til Dag enn til Agne (søner av Dag). I så fall er det Snorre som har snudd om på ættelista. 

Nokre forskarar reknar namnet Alrik eller Alrek som ein variant av Alarik, og at forteljinga er knytt til ei minning om vestgotarkongen Alarik på eit eller anna vis. Moglegvis har dette med å gjera at gotarane og var kjende for å bruke hestar (Hreidgotar).
Agne

**Agne** var ein konge av Ynglingeætta, son eller far av Alrek (eller son av Dag Dygveson). Forteljinga om han finst mellom anna i Ynglingesoga.

Snorre Sturlason fortel at Agne fann seg kone i Finland, etter å ha drepe far hennar, Froste. Kona heitte Skjålv, og bror hennar heitte Loge. På veg heim la han til ved Stokksund, ikkje langt frå innseglinga til Stockholm. Han hadde ein halsring av gull, som før hadde vore ått av Visbur. Her gifta Agne seg med Skjålv, og budde til eit stort gilde. Då han var drukken, bad Skjålv at han skulle akte på halsringen sin, og han feste ringen om halsen før han gjekk til sengs. Då han hadde sovna, tok Skjålv eit snøre og feste i halsringen, og slengde snøret over ei grein. Så heiste mennene hennar Agne opp i treet etter ringen, og dette vart banen hans. Etter dette vart staden kalla Agnafit, av di Agne vart bålført på staden.

Tjodolv frå Kvine seier i Ynglingatal:

: Underlegt er det
: um Agne-heren
: svik-fulle
: Skjålv skulle lika,
: då syster hans Loge
: upp i lufti drog

: kongen gode
: mer gullhalsbande,
: han som ved Taur
: temja skulde
: hesten svale
: som Hagbard reid.

Historia Norvegiæ fortel berre at kona til Agne "drap han med båe hender" på Agnafit.

### Kommentar

Forteljinga om Agne tykkjest vera mytologisk, og måten Agne døyr på minner i mangt om menneskeofring, slik dette vart utført i Uppsala etter skildringa hjå Adam av Bremen. Her kan ein og tenkje på at namnet Agne minner om grøde-offeret som er knytt til vanekulten og Frøydyrkinga i desse områda. Namnet *Skjålv* (Skjolv), er og eit av namna til Frøya. Skilvingane, som er eit anna namn på kongane av Ynglingeætta, tyder "ætlingar av Skjolv".

*Froste* og *Loge* er namn som finst i Fundinn Noregs. Her er Froste son av Fornjot, og Loge er bror til Kåre og Ler. Namna er tydeleg mytiske, og knytt til vinteren, som "bur" i Finland. Dette "Finland" eller "Finnland" er tydeleg ikkje det geografiske Finland, men eit mytisk land der vinteren rår. Det kan samanliknast med Finnmark, og "finnane" i forteljinga er mytiske skapnader. Bak forteljinga om Agne kan ein soleis spore ein kamp mellom sommar og vinter, noko som fell naturleg inn i ein grødekultus.

Halsringen som er skildra i forteljinga gjev minningar om ein keltisk torques, ein ring dei keltiske hovdingane ofte gjekk med. Slike ringar er funne mange stader i søre Skandinavia i funn frå tidleg jernalder.
Valking

**Valking** (frå norrønt *valka*, 'drive fram og attende') er ein teknikk som går ut på å behandla vove ullstoff for å gjera det tett og tjukt. Ein valkar stoffet i våt tilstand, til dømes med varmt såpevatn. Ved valkinga vert ulltøyet stampa eller gnidd mellom rifla valsar slik at overflata filtrar seg. Vadmål er eit døme på eit stoff som har blitt sterkt valka. Stoffet er gjerne blitt vove av uvaska ullgarn og deretter valka i særskilde stampar.

Valking kan minna om filting og toving, men medan valking tek for seg vove stoff, kan filting brukast på lause fiber, medan toving gjerne viser til forming av ferdige tekstilprodukt. 

## Opphav til etternamn
Valking kan på engelsk kallast *fulling, tucking* eller *waulking*, og har gjeve opphav til etternamna Fuller, Tucker og Walker/Waulker.

## Kjelder
* 
* 
* ULL  ved yrkeslitteratur.no
* Dagrun Gullvåg Ansnes i *[[Norsk Allkunnebok]]* (1966)

## Bakgrunnsstoff
Johan Fredrik Eckersberg

**Johan Fredrik Eckersberg** () var ein norsk kunstmålar. Han er særleg kjend for sine landskapsmåleri frå høgfjellet.

## Liv og gjerning

Eckersberg var fødd i Drammen, der faren var kjøpmann. I yngre år lærte han seg til farens yrke. Under eit opphald i Nederland vart han for fulle kjend med målarkunsten. Han fekk si målarutdanning ved Den kgl. Tegneskole i Kristiania, under Johannes Flintoe (1843-46), og sidan ved kunstakademiet i Düsseldorf under Johann Wilhelm Schirmer (1846-48). I Düsseldorf fekk han elles rettleiing frå Hans Gude, og Eckersberg vart påverka av både denne og avdøde August Cappelen sin målarstil.

Frå 1848 busette Eckerberg seg i den norske hovudstaden. Han levde av å måle landskapsbilete og illustrere eventyr. Dessutan laga han teikningar til plansjeverk (til dømes *[[Norge fremstillet i Tegninger]]* og *Norske Nationaldragter*). 1852-54 budde han av helsegrunnar på Madeira. Året etter han kom heim fekk han trykt ei mappe med fargelitografi basert på opphaldet.

I si framstilling av det norske landskapet la Eckersberg etter kvart vekt på den klare, skarpe strek. Det koloristiske vart tona ned, og landskapa framstår som meir røyndomsnære enn tilsvarande som dei andre norske düsseldorf-målarane laga. Slik vert han ein overgangsfigur i norsk kunsthistorie mellom romantikken og realismen. *Fra Valle i Setesdal* er hans fyrste hovudverk, midt i 1860-åra kom *Solnedgang på fjellet* og *Fra Jotunheimen*.

Eckersberg oppretta i 1859 ein målarskule i Kristiania. Denne skulen fekk stor innverknad på norsk kunstliv dei neste tiåra. Trass i dårleg helse grunna tuberkulose, dreiv han skulen fram til sin død. Skulen vart driven vidare av mellom andre Knud Bergslien.

Eckersberg døydde i Sandvika i Akershus.

## Verk
**Fra Valle i Setesdal*, 1852
**Norske Nationaldragter*, 1852
**Views in the islands of Madeira*, 1855
*Portrett av Rikard Nordraak
**Romsdalshorn*, 1865
**Brudeferd i Hardangerfjorden*, 1865 og 1866
**Fra Jotunheimen*, 1866

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Johan Fredrik Eckersberg|Johan Fredrik Eckersberg]]» frå ,  den 29. oktober 2009 .*  
  
* Glenny Alfsen: «Johan Fredrik Eckersberg» i *Norsk biografisk leksikon*

## Bakgrunnsstoff
Vincent Lerche

**Vincent Stoltenberg Lerche** () var ein norsk kunstmålar. Hans beste måleri er interiørbilete frå kyrkjer og kloster, men mest kjend vart han for sine humoristiske bilete frå klostermiljø.

## Liv og gjerning
Lerche var fødd i Tønsberg. Frå 1857 fekk han målarutdanning i Düsseldorf. Mellom anna lærte han av landsmannen Hans Gude, noko som kan sporast i hans akvarellar. Han la ut på to studiereiser i Noreg, den fyrste i 1864 gjekk til byar i Sør-Noreg der han konsentrerte seg om å lage skisser av eldre kyrkjer. Ni år seinare reiste han langs kysten like til Vadsø.

Lerche var framand for dei nasjonale målsettingane som mange av hans eldre kunstnarkollegaer fremja. Ideologisk og tematisk var han del av den samtidige tysk kunsten som såg på den borgarlege livsverda med både romantiske og ironiske blikk.

Lerche budde i Düsseldorf frå 1872 og livet ut.

### Bokverk
**Med Blyanten, løse blade af en malers skizzebøger*, 2 bd. 1873–1874
**Små billeder for store børn*, 2 bd., 1876–79
**Fra det gamle hjørneskab. Skisser fra en smaaby i firtiaarene*, 1893

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok, VIII. Bandet
*Norsk Biografisk Leksikon

## Bakgrunnsstoff
Balestrand

**Balestrand**, også kalla Balholm eller *Holmen*, er ein tettstad i Sogndal kommune i Vestland fylke.

Balestrand var kommunesenteret i tidlegare Balestrand kommune i Sogn og Fjordane fram til kommunen vart slegen saman med Leikanger og Sogndal til nye Sogndal kommune frå 1. januar 2020. 

Sjølve namnet «Balestrand» blei skapt av Henrik Wergeland då han reiste i Sogn i 1832, og skreiv diktet «Framnæs - Balestrand». Namnet kjem av den sentrale garden Bale i bygda. På gamalnorsk betyr Bale ein graskledd bakke ved sjøen. 

Tettstaden har  og ligg sørom innlaupet til Esefjorden, på nordsida av Sognefjorden. Balestrand er ein viktig turiststad og har fleire hotel og andre overnattingsstader, mellom andre Kviknes hotel. Her ligg også Norsk Reiselivsmuseum, Sognefjord Akvarium og Balholm AS . 

I sommarsesongen går det turistbåtar frå Balestrand ferjekai inn Fjærlandsfjorden og til Flåm. Det er heilårs snøggbåtrute til Bergen.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

* Eldre fotografi frå Balestrand på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Edit

**Edit** og **Edith** er kvinnenamn av gammalengelsk opphav. Edit har norsk og svensk namnedag den 31. oktober.

Edita, Edyth og Edyta er andre former av namnet.

## Opphav
Engelsk *Edith* stammar frå det gammalengelske *Eadgyth*. Dette namnet svarer til norrøne Audgunn, der første stavinga av ordet, *[[Aud|auðr]]*, tyder 'rikdom, lukke' og den andre, *[[gunn|gunnr]]* eller *guðr*, tyder 'kamp'. 

## Bruk
Namnet var brukt i det gammalengelske samfunnet, og fortsette å vera i bruk under normannarstyret. Etter 1400-talet blei det mindre vanleg, men Edith kom så i utbreidd bruk igjen i den engelskspråklege verda på 1800-talet. Edith var mykje brukt rundt 1880-talet i USA, og blei deretter gradvis mindre brukt.

Edith var eit populært namn for norske jentebarn rundt 1920-talet.

I Frankrike var namnet mest brukt rundt 1950-talet.

## Namneberarar
*Heilage Edith av Wilton (f. 961), også kjend som Eadgyth og Ediva.
*Edith av Wessex (cirka 1020–1075), også kjend som Eadgythe, engelsk dronning
*Edith av Skottland (1080-1118), engelsk dronning
*Edith Södergran (1822-1923), finlandssvensk diktar
*Edith Corbet (1846-1920), britisk målar
*Edith Nesbit (1858-1924), britisk forfattar
*Edith Cowan (1861–1932), australsk politikar, første kvinna til å bli vald inn i det australske parlamentet
*Edith Wharton (1862–1937), amerikansk forfattar og formgjevar
*Edith Louisa Cavell (1865–1915), britisk sjukepleiar og krigshelt
*Édith Piaf (1915-1963), fransk songar, døypt Édith Giovanna Gassion
*Edith Carlmar (1911-2003), norsk skodespelar og filmregissør døypt Edith Mary Johanne Mathiesen
*Edith Pargeter (1913-1995), engelsk forfattar
*Edith Ranum (1922-2002), norsk skodespelar og forfattar
*Edith Roger (f. 1922), norsk teaterinstruktør
*Edith Aas (1927-1976), norsk bilethoggar
*Edith Thallaug (f. 1929), norsk songar og skodespelar
*Édith Cresson (f. 1934), fransk politikar og statsminister, fødd Edith Campion

## Kjelder
*


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Edit|Edit]]» frå ,  den 29. oktober 2009.*