open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andreas Guttormsen Egge

**Andreas Guttormsen Egge** () var ein gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Lier i Buskerud. På Stortinget var han medlem av Venstre. Johan Hyggen var ein brorson.

Far hans var gardbrukar på Helgerud i Lier. Sjølv vart han i 1839 eigar av garden Egge, busette seg der to år seinare. Han var medlem av heradsstyret i over 30 år, ordførar frå 1856 til 1880. Elles hadde han mange kommunale verv og var forlikskommissær i tolv år.

Egge var stortingsmann frå Buskerud 1871-73 og 1877-88. Bolken 1871-73 var han medlem av justiskomite nr 1. Heile perioden 1877-88 var han medlem av Lagtinget og attåt var han medlem av justiskomiteen 1877-82 og gasje- og pensjonskomiteen 1883-88. I 1883-84 var han medlem av riksretten mot statsminister Christian Selmer, der han var den fyrste som røysta over domsslutninga.

Han døydde på garden sin i 1893.

## Kjelder
* 
*
Jørgen Dahll

**Jørgen Martinus Dahll** () var ein norsk handelsmann, gardbrukar og stortingsmann frå Eidsberg i Østfold.

Dahll var son av ein gardbrukar på Lindhol i Eidsberg. Sjølv var han fyrst handelsmann i Moss til han i 1821 kjøpte garden Linnes i Lier i Buskerud. Han var gardbrukar på Linnes til 1836, sidan var han gardbukar på Lindestad i Berg i Østfold i ti år. Frå 1846 dreiv han garden Sommerfryd ved Drammen.

Dahll var 2. representant frå Buskeruds amt på Stortinget i 1833, medlem av tollkomiteen. Til 1830-stortinget vart han vald til 3. varamann. I 1840 var han medlem av ein kommisjon som drøfta spørsmålet om ei utviding av Fredrikshald.

Dahll døydde på Sommerfryd ved Drammen i 1858.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Ketsalar

__NOTOC__
**Ketsalar** er fuglar i trogonfamilien, Trogonidae, med sterke, klåre farger. Dei finst i skog, spesielt i fuktig høgland, med fem artar frå slekta *[[Pharomachrus]]* utelukkande neotropiske, medan den eine *[[Euptilotis]]*-arten er nesten heilt avgrensa til vestlege Mexico, marginalt òg i tilstøytande statar i USA. Dei har iriserande grøne eller gyllengrøne farger på vengdekkarar, rygg, bryst og hovud, og dei har raud buk og underside. Dei viser sterkt kjønnsdimorfisme i fjørdrakta, delar av fjørdrakta hos hoer er brun eller grå. Desse fuglane lever hovudsakleg einslege av frukt, bær, insekt og små virveldyr som froskar. Trass den klåre fjørdrakta, kan dei vere overraskande lite synlege der dei lever i skogkledde habitat.

## Etymologi
Fellesnamnet 'ketsal' er frå nahuatl *quetzalli*, 'store briljante halefjør' eller 'haledekkfjør' frå ketsalar, rota *quetz*, 'stå opp', brukar ein for å referere til fjørpryd.

Nemninga 'ketsal' vart opphavleg brukt berre for arten praktketsal, *Pharomachrus mocinno*, den berømte langhala ketsalen i Sentral-Amerika, som er nasjonalfuglen i Guatemala. Framleis refererer ofte ketsal til denne arten spesifikt, men ketsal er òg fellesnamn for alle artar av slektene *Pharomachrus* og *Euptilotis*.

Slektnamnet *Pharomachrus* er frå gresk *pharos*, 'kappe', og *makros*, 'lang', det refererer til veng og haledekkfjør hos praktketsal.

## Artslista
Ketsalar i rekkjefølgje etter *[[IOC World Bird List]]* V11.2, 2021, med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*: 

**Slekt ''Euptilotis***
* [[Øyreketsal]], *Euptilotis neoxenus*, Eared Quetzal, <small>(Gould, 1838), (LC)</small>

*'Slekt *[[Pharomachrus]]**'
* [[Amazonketsal]], *Pharomachrus pavoninus*, Pavonine Quetzal, <small>(Spix, 1824), (LC)</small>
* [[Svarthaleketsal]], *Pharomachrus auriceps*, Golden-headed Quetzal, <small>(Gould, 1842), (LC)</small>
* [[Bronsekroneketsal]], *Pharomachrus fulgidus*, White-tipped Quetzal, <small>(Gould, 1838), (LC)</small>
* [[Praktketsal]], *Pharomachrus mocinno*, Resplendent Quetzal, <small>La Llave, 1832, (NT)</small>
* [[Krøllketsal]], *Pharomachrus antisianus*, Crested Quetzal, <small>(d'Orbigny, 1837), (LC)</small>

== Kjelder ==
<div class="references-small">
* *Denne artikkelen bygger på «Quetzal» frå , den 18. desember 2010'', artikkelen referer til 
** 
** 
 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Dresden-traktaten i 1699

**Dresden-traktaten** vart underskriven den 14. september 1699 og førebudde den store nordiske krigen. August den sterke allierte seg med Fredrik IV av Danmark-Noreg mot Karl XII av Sverige.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Treaty of Dresden (1699)|Treaty of Dresden (1699)]]» frå ,  den 18. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Prut-traktaten

**Prut-traktaten** vart signert ved breidda av elva Prut mellom Det osmanske riket og Det russiske tsardømet den 21. juli 1711 og enda den russisk-tyrkiske krigen (1710–1711). Krigen var eit nederlag for Russland, men avtalen innebar at osmanarane trekte seg frå den store nordiske krigen, slik at russarane kunne konsentrere seg om andre motstandarar (hovudsakleg Sverige).

Avtalen gav Azov attende til osmanarane, Taganrog og fleire russiske festningar skulle øydeleggjast, og tsaren måtte love å ikkje blande seg inn i sakene til Det polsk-litauiske samveldet, som russarane i aukande grad klarte å påverke. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Treaty of the Pruth|Treaty of the Pruth]]» frå ,  den 18. desember 2010.*
Einar Sagen

**Einar Kristofer Sagen** () var ein norsk målmann, offiser og forfattar fødd i Oslo.

Sagen utdanna seg til offiser og vart utnemnd til major i 1918. Sagen var svært kritisk til forsvarspolitikken som vart ført av arbeidarpartiregjeringa, og peika på faren for tysk åtak etter 1934 dersom ikkje Forsvaret vart sterkare. Han var ein ihuga målmann og underviste i nynorsk på Krigsskulen frå 1932. Han tok avskil frå Hæren i 1936.

Sagen skreiv *Skytebok for gutar i by- og landsskular* (1910), omsette *Soldatens Bok - Hermannsboki* (1913) og  gav ut *Militær ordliste med nynorsk tyding* (1932). I 1936 publiserte han forsvarsbrosjyren *Då krigen kom. Noregsveldets endelege undergang*, som tydeleg varsla om det som kom til å henda den 9. april 1940. I 1945 gav han ut *Noregs undergang og attreising* der han drog fram alle dei mistaka Nygaardsvoldregjeringa hadde gjort på forsvarsfeltet.

## Bakgrunnsstoff
* Nokre av Sagen sine bøker hjå Bergen Offentlige Bibliotek.
Risvollan

**Risvollan** er eit område i Trondheim. Det er mellom dei sørlegaste områda av Trondheim aust for Nidelva. Området er dominert av Risvollan borettslag, som er landets største frittståande borettslag.
Nystad

**Nystad** (finsk *Uusikaupunki*), er ein finsk by og kommune i landskapet Egentliga Finland. Byen vart grunnlagt av Gustav II Adolf i 1617, og har i dag ca 16&nbsp;000 innbyggjarar. Byen er einspråkleg finsk.

Freden i Nystad, ein fredsavtale mellom Sverige og Russland som enda den store nordiske krigen, vart underskriven her i 1721.

Sidan 1960-talet har byen hatt bilproduksjon i regi av Valma. Valma Automotive hadde fram til 1992 eit samarbeid med SAAB. Seinare har det vorte produsert andre bilmerke ved fabrikken, mellom dei Opel og Porsche.

## Bakgrunnsstoff
* Nystad  i *Uppslagsverket Finland*
Provinsen Pommern (1653-1815)

**Provinsen Pommern (1653–1815)** var ein provins i Brandenburg-Preussen, seinare Kongedømet Preussen. Etter trettiårskrigen bestod provinsen av Hinterpommern. Seinare vart Lauenburg og Bütow Land, Draheim og Svensk Pommern sør for elva Peene lagt til provinsen. Provinsen vart etterfølgd av Provinsen Pommern i 1815.
Nardo

**Nardo** er ein bydel i Trondheim.
Nardo ligg sør for sjølve Midtbyen og aust for Nidelva. Namnet Nardo skriv seg frå norrøn tid og ein reknar med at det låg et gudehov tileigna Njord her.

Statistisk sentralbyrå si levekårsundersøking i 2004 utpeikte Nardo som den bydelen i Trondheim der innbyggarane hadde det best.

## Geografi
Området Nardo strekkjer seg frå Lerkendal i nord og til Risvollan i sør. Grensene i aust og vest er kvar seg Moholt og Sunnland.

Med tida har det endra seg ein del kva for område som blir rekna til Nardo. Tendensen er at Nardo, noko feilaktig, har strekt seg sørover. Handlesenteret Nardocenteret har bidratt mykje til dette, i tillegg til at Nardo administrative distrikt fram til 1. januar 2005 omfatta bydelane Nardo, Steinan, Bratsberg, Nidarvoll og Hoeggen. Nardo er nå underlagt Lerkendal administrative bydel.

Omkjøringsvegen og Nardokrysset deler bydelen i to delar, Nardosletta er et relativt flatt område frå omkjøringsvegen og sørover til Nardocenteret. Nord for omkjøringsvegen ligg Blomsterbyen og Nardotoppen kvar seg aust og vest for Torbjørn Bratts veg.

Sør for Nardo ligg det fire store burettslag som hovudsakleg består av blokker og rekkehus: Othilienborg, Vestlia, Sollia og Risvollan. Sistnemnte er mellom Noregs største burettslag.

## Idrett
Nardo har ein suksessfull bydelsklubb, Nardo Fotballklubb. Nardo FK held til i Nissekollen – eit friluftsområde i Blomsterbyen – der klubben har eit klubbhus og to fotballbanar med kunstgrasunderlag, ein stor og ein liten.

## Utdanning
I hjarta av bydelen ligg den nyleg nyleg gjenreiste Nardo skole. Den nye skolen opna i 2008 etter ein byggjeperiode på to år, mellombels opphaldsstad for elevane var i brakker på Sverresborg. Bydelen sin lokale ungdomsskole er Sunnland ungdomsskole, rett vest for Nardo

Næraste vidaregåande skole er Strinda videregående skole som tilbyr studieretning for idretts- og studieforberedende fag.

Nardo ligg òg i umiddelbar nærleik til Norges teknisk-naturvitenskapelige universitet, campus Gløshaugen.

## Næringsverksemd
Nardo er først og fremst eit bustadstrøk, og har få butikkar og andre arbeidsplassar i sjølve bydelen. Sør i bydelen ligg bydelssenteret Nardocenteret. Trondheims Mercedes-Benz-forhandlar, Motor-Trade er òg lokalisert på Nardo. Røde kors, Tapir og Mamoz er nokre av dei få foretaka som har lokale på Nardo.

## Kommunikasjon
Nardo ligg like ved Omkjøringsvegen og er lett tilgjengeleg med bil. Det meste av kollektivtransport til og frå Nardo går med buss, hovudsakeeig bussrute nr. 8 og 52. Heilt nord i bydelen ligg òg Lerkendal stasjon, ein togstasjon på Stavnebanen.

## Gardsnamnet
Gardsnamnet **Nardo** (Nardoe/Nardve (1801)) var tidlegare matrikulert til Strinden prestegjeld i Lade sokn. I 1801 vert to gardar nemnde: Nardoe nedre og Nardve den mellemste. I 1886 vert fire gardar nemnde: Nardo nordre, vestre, østre og søndre med til saman sju bruk.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Trondheim Energi AS

**Trondheim Energi AS** er eit kraftselskap som vart stifta i 1901 som *Trondhjems Elektricitetsværk og Sporvei*. Kraftproduksjonen ligg på 3&nbsp;200 GWh i eit normalår og kjem frå vasskraftverk i Nea-Nidelvvassdraget og Orklavassdraget. Trondheim Energi AS omfattar dotterselskapa Trondheim Energi Nett AS, Trondheim Energi Fjernvarme og Trondheim Energi Kraftsalg AS.

Trondheim Energi Kraftsalg sel straum i sluttbrukarmarknaden og er aktuell straumleverandør for store og små kundar i heile landet. Nettselskapet har Trondheim og Klæbu kommunar som konsesjonsområde.

Det opphavlege kommunalt eigde Trondheim Energiverk vart i 2002 selt til Statkraft. Selskapets namn vart i 2007 endra til Trondheim Energi. Talet på tilsette i selskapet er ca. 250. Omsettinga i 2007 var på 2 369 Mkr og driftsresultat etter skatt 412 Mkr. 

Det tidlegare produksjonsselskapet Trondheim Energi Kraft var frå 1. januar 2009 fullstendig innlemma i Statkraft Energi AS. Kraftverka er her samla i ei eining som er gjeven namnet Kraftverksgruppe Trondheim og vert styrt frå Statkraft sin driftssentral i Gaupne.

## Bakgrunnsstoff
* Oppslag i Brønnøysundregistra
* Trondheim Energi
Orklavassdraget

**Orklavassdraget** er eit vassdrag i kommunane Orkdal, Meldal, Rennebu og Oppdal i Trøndelag og Tynset i Hedmark. Vassdraget har eit nedbørsfelt på 3092 km³ og strekker seg 170 km frå Store Orkelsjø til Orkdalsfjorden ved Orkanger. Statkraft har, gjennom oppkjøpet av Trondheim Energiverk, saman med andre kraftselskap fem kraftverk i vassdraget, og den totale produksjonen er 1250 GWh.

Viktige elver i Orklavassdraget er Orkla, Grana og Inna. Viktige magasin er Store Orkelsjø, Granasjøen og Innerdalsvatnet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Orklavassdraget|Orklavassdraget]]» frå , den 19. desember 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Kart over Orklavassdraget (TEV)
Det kosakkiske hetmanatet

**Hetmantatet til saporosjarkosakkane** (ukrainsk Гетьманська Держава Війська Запорізького, *Het’mans'ka Derzjava Vijs’ka Zaporoz’kogo*) eller **Det kosakkiske hetmanatet** var eit rutensk kosakkisk sjølvstyrt område som bestod av hetmanatlanda og området til saporosjarkosakkane. Området var sjølvstyrt mellom 1649 og 1709 og låg sentralt og nordaust i Ukraina. Det starta med Khmelnytskij-opprøret i 1648 og motstandsrørsla mot polsk kolonisering av Dneprregionen, som russarane seinare effektivt utnytta for å skaffe seg tilkomst til Svartehavet. Den første leiaren var Bohdan Khmelnytskij, som styrte frå 1648 til 1657.

Bohdan Khmelnytskij erklærte seg sjølv herskar av Rus-staten til den polske representanten Adam Kysil i februar 1649. Han kalla òg hetmanatet Gosudarstvo Rosijske (ukrainsk skrift Государство Російське) i brevet til tsaren den 17. februar 1654. I kjelder frå Moskva vert det kalla Malorossijskoje Gosudarstvo. Metropolitten Sylvestr Kosiv, som levde samstundes, anerkjende han som *leiaren og kommandøren av landet vårt*. I brevet til C. Şerban (1657) kalla han seg sjølv *Clementiae divinae Generalis Dux Exercituum Zaporoviensium*.

I 1645 svor hetmantet truskap til Storfyrstedømet Moskva under rådet i Perejaslav (*Perejaslavska Rada*), samstundes som dei var ein del av Det polsk-litauiske samveldet. Ein regional folkeavstemming gjorde at regionen kom inn under den russiske staten sitt vern. Andrusovo-traktaten (*Andrusiv*) frå 1667 sette grensene mellom dei polske og russiske statane, og delte hetmantatet i to. Denne delinga førte til borgarkrig i Ukraina mellom forskjellige kosakkar som varte til slutten av 1600-talet. På 1700-talet var området til hetmantatet avgrensa til Ukraina på venstrebreidda. I 1764 vart sjølvstyret til kosakkstaten og hetmanatstilligna avskaffa av Katarina II av Russland.

Hovudstaden var byen Tsjyhyryn. Etter Andrusovo-traktaten vart hovudstaden i 1669 flytta til Baturyn då Tsjyhyryn vart ein del av Polen-Litauen. Etter Baturyn-massakren i 1708, utført av den russiske armeen til Aleksandr Mensjikov, vart området innlemma i guvernementet Kiev. Dette avslutta i det store og heile sjølvstyret til hetmanatet, og ei rekkje episodar med undertrykking følgde, slik som i byen Lebedyn. Seinare i 1709 tente byen Hlukhiv nominelt som residens for hetmanen. 

Hetmanatet bestod hovudsakleg av det som i dag er det sentrale Ukraina og ein liten del av dagens Russland. Området omfatta oblasta (provinsane) Tsjernihiv, Poltava og Sumy (utanom den søraustlege delen), venstrebreidda av Kiev og Tsjerkasy, og venstredelen av Brjansk oblast i Russland. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cossack Hetmanate|Cossack Hetmanate]]» frå ,  den 19. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**
Jakob Pedersen Bolstad

**Jakob Pedersen Bolstad** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Ringsaker i Hedmark.

Bolstad var son av ein gardbrukar i Ringsaker. Sjølv gifta han seg med ei enke på garden Bolstad i heimbygda og var sidan gardbrukar på denne. Han representerte Hedemarkens amt på Stortinget 1821, omframstortinget 1822 og Stortinget 1824. I 1821 var han medlem av fem komitear, der i mellom formannskapslova og om sportellova. 1 1824 var han medlem av justiskomiteen.

Han døydde på garden sin i Ringsaker i 1832.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Ole Evensen Hjelmstad

**Ole Evensen Hjelmstad** () var ein norsk gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Ringsaker i Hedmark. Johannes Hjelmstad var halvbror hans.

Han overtok farsgarden Hjelmstad i 1847, med selde han tre år seinare til halvboren Johannes Hjelmstad. Sjølv overtok han då garden Mølstad i Nes i Hedmark av svigerfar sin, og budde der sidan. Han var i kring 40 år medlem av heradsstyret i Nes frå 1853, ordførar i over 25 år. Elles var han forlikskommissær og sparebankdirektør, samt medlem av tilsynskomiteen for Hamar-Tynsetbanen.

Hjelmstad representerte Hedemarkens amt på Stortinget frå 1877 til 1885. I alle dei tre tingbolkane var han medlem av jarnbanekomiteen, frå 1880 til- 85 også medlem av Lagtinget. Under riksretten 1883-84 vart han utskoten av påklaga. Han melde seg inn i Stortingets Venstreforening då denne vart skipa.

Hjelmstad omkom i ei ulykke på jarnbanen på Tynset i 1896.

## Kjelder
* 
*
Bollmora

**Bollmora** er ein svensk tettstad i Stockholms län i landskapet Uppland. Bollmora er administrasjonssenter for Tyresö kommune og er ein del av tettstaden Stockholm. I 2010 hadde tettstaden 15 220 innbyggjarar. Bollmora er vokse saman med kommunedelane Trollbäcken og Tyresö. 

Bollmora gard var namnet på eigedomen som i dag utgjer byen Bollmora. Garden låg omtrent der Shellstasjonen i dag ligg, i krysset mellom Njupkärrsvägen og Industrivägen. Fram til 1950-talet var Bollmora ei bygd, men i samband med den store innflyttinga til Stockholm på 1950- og 60-tllet ekspanderte Bollmora sterkt. Ekspansjonen vart gjort mogeleg av *[[Lex Bollmora]]* i 1959, ei lovendring som gav kommunale eigedomsselskap høve til å bygge i andre kommunar enn sin egen. Stockholms kommunale eigndomsselskap byrja like etter å bygge i Bollmora.

I 1965 vart Bollmora sentrum, som fram til då var eit ordinært småbysenter, innvigd. I 1992 vart det nye Bollmora sentrum innvigd, og det hadde no blitt eit kjøpesenter, og namnet vart endra til *Tyresö Centrum*. Per 2008 er det planlagt å bygge ut Tyresö Centrum med meir forretningsareal og fleire bustader. 

## Bakgrunnsstoff
*Nettstaden til Tyersö kommune
Kungsängen

**Kungsängen** er ein svensk by i Stockholms län i landskapet Uppland. Kungsängen er administrasjonssenter for Upplands-Bro kommun og i 2005 hadde byen 7 367 innbyggjarar.

## Bakgrunnsstoff
*Kungsängens nettsted
Even Glestad

**Even Larssen Glestad** () var ein lærar, gardbrukar og stortingsmann frå Veldre i Hedmark. Han var medlem av Venstre.

Glestad var son til ein gardbrukar. Han var fyrst lærar i omgangsskule, sidan i ein privatskule driven av kapellanen i Stange. Deretter lærar på ein høgre skule for allmugen i Stange, ein skule styrt av kyrkjesongaren i prestegjeldet. Han var så krambudreng i sju år på Røros og på Lillehammer, og nokre år rekneskapsførar for Veldre brenneri. År 1856 vart han gardbrukar på Dalaust i heimbygda Veldre, før han i 1879 tok over farsgarden Glestad.

Glestad var medlem av heradsstyret i Ringsaker 1857-69 og 1873-85, ordførar var han frå 1877 til -83. Medlem av forlikskommisjonen 1867-85, og formann i matrikkelkommisjonen i heradet. Formann i Hedemarkens fogderis landbruksforening.

Glestad representerte Hedemarkens amt på Stortinget frå 1880 til 1900. Han var 1880-85 medlem av protokollkomiteen, 1883-1900 av fullmaktskomiteen, 1886-1900 av tollkomiteen, samt 1889-1900 av valkomiteen. Perioden 1889-1900 var han med i Lagtinget, frå 1891 i eigenskap av president. Elles var han medlem av jurykommisjonen 1882, av traktatkomiteen 1890-91, og frå 1893 av riksskattekommisjonen.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Amund Bredesen

**Amund Bredesen** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Nord-Odal i Hedmark. Han var far til Ole Bredesen.

Bredesen var son av ein gardbrukar. Sjølv kjøpte han garden Oppset i Grue i 1827, og dreiv denne til han døydde. Han vart medlem av det fyrste formannskapet i 1837 og var med livet ut. I 1836 var han 3. representant frå Hedemarkens amt på Stortinget og sameleis på omframstortinget 1836-37. Han var i 1836 medlem av gasje- og budsjettkomiteen, i 1836-37 av gasje- og pensjonskomiteen.

Bredesen døydde på garden sin i Grue i 1842.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Mikkel Anderssen Saxlund

**Mikkel Anderssen Saxlund** () var ein norsk gardbrukar, stortingsmann og ordførar frå Vang i Hedmark. Han var far til Even Saxlund.

Han var fødd i Vang, der far hans var gardbrukar. Sjølv kjøpte han i 1802 garden Sakslund i Stange av svigerfaren sin. Han dreiv garden til 1849, då han tok ut kår. År 1822 fekk han i stand kjøp av Stange allmenning for 5&nbsp;000 spesiedalar. 1838 vart han den fyrste ordføraren i Stange, eit verv han hadde til han døydde.

Saxlund møtte på Stortinget 1815-16 som varamann for Halvor Hoel. Sidan representerte han Hedemarkens amt på Stortinget i 1818 og 1827, samt på omframstortinget 1828. 1815-16 var han medlem av fire komitear, mellom dei var komiteen om finans- skatte-, bank- og pengestellet og komiteen om bergverkslova og Kongsberg sølvverk. I 1818 var han medlem av ti komitear, mellom dei om kontroll med bank- og pengestellet, om tjuverilovgjevinga, om sal av benefisert gods og om sivile og militære embetsgardar. På Stortinget 1828 var han medlem av gasje- og pensjonskomiteen, om kjøpstad på Oplandene og om brennevinsbrenning. År 1818 var han medlem av Stortinget sin deputasjon til kongekroninga i Trondheim.

Han døydde på Sakslund-garden i Stange i 1853. Femti år seinare, 1903, reiste allmenningsstyret i Stange ein minnestein på grava hans på Stange kyrkjegard.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Andreas Olsen Sæhlie

**Andreas Olsen Sæhlie** () var ein norsk gardbrukar, næringsdrivar, ordførar og stortingsmann frå Vang i Hedmark.

Han var son til ein brukseigar. Etter han var ferdig med skulegang i Christiania og utanlands byrja han i faren si verksemd som gardbrukar og brennerieigar. Då faren døydde, overtok han desse og utvida både garden Sæli og verksemda elles. Han kjøpte opp fleire skogeigedomar i Noreg og Sverige og eigde Sælie spritfabrikk. Elles var han medeigar i Christiania bryggeri, Hamar bryggeri, Hamar meieri, Ådals bruk, Vardal sliperi og i Telboge og Liljedals glasverk i Sverige.

Sæhlie var ordførar i Vang i åtte år, og ordførar i Oplandske kreditbanks representantskap frå 1879, styreformann i Hedmarks landbruksselskap frå 1881 og medlem av representantskapet i Selskabet for Norges Vel frå 1892.

Sæhlie representerte Hedemarkens amt på Stortinget frå 1868 til -79. Han var 1868-74 sekretær i budsjettkomiteen, 1871-76 medlem av både valkomiteen og jarnbanekomiteen, samt 1875-79 medlem av skattekomiteen. Elles var han medlem av røysterettskomiteen 1875-77, gasje- og pensjonskomiteen 1877-79 og av den parlamentariske skattekommisjonen av 1877. I 1872 var han med i Stortinget sin deputasjonen til tusenårsfeiringa i Haugesund.

Sæhlie døydde under ein fisketur på ein av eigedomane sine i Gausdalsfjella.

## Utmerkingar
Sæhlie var innehavar av St. Olavs Orden.

## Kjelder

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Ole Bredesen

**Ole Bredesen** () var ein norsk gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Grue i Hedmark. Amund Bredesen var far hans.

Bredesen gjekk Jønsberg landbruksskule og tok eksamen der. I si tid tok han over farsgarden Oppset og var inspektør under tømmerfløytinga. Han var medlem av heradsstyret 1859-87, ordførar 1863-79 og 1883-87. Elles var han forlikskommissær 1864-87.

Han var valmann 1862-79, og vart sjølv vald til stortingsrepresentant for Hedemarkens amt for periodane 1862-64 og 1865-66. Både i 1862-63 og 1865-66 var han medlem av næringskomite nr 2, i 1862-63 og medlem av skoglovskomiteen, medan han på omframstiortinget 1864 var medlem av komiteen om senking av Øyeren.

Han døydde på Hankø i Østfold sommaren 1887.

## Kjelde
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Torsten Pederssen Trøften

**Torsten Pederssen Trøften** () var ein norsk gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Odalen i Hedmark.

Trøften var son til ein gardbrukar på Trauten i Nord-Odal. Han tok over farsgarden i 1844 og dreiv denne til han døydde. Frå 1840 var han ordførar i bygda, eit verv han hadde i om lag 20 år. Også medlem av forlikskommisjonen. Trøften, som hadde mange kommunale verv, fekk stifta Odalens brannkasse.

Han representerte Hedemarkens amt på Stortinget frå 1859 til 1866. Heile tida var han medlem av tollkomiteen, frå 1862 også av valkomiteen.

Trøften døydde på garden sin i 1868.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Ole Olsen Aaset

**Ole Olsen Aaset** () var ein norsk gardbrukar, trelasthandlar, landhandlar og stortingsmann frå Åmot i Hedmark.

Åset var son av ein gardbrukar. Han tok over farsgarden i 1788. I tillegg dreiv han trelasthandel i heile Østerdalen, for ein stor del for trelasthandlar Holm i Christiania. Han kjøpte opp store skogeigedommar, i 1812 eigde han 400&nbsp;000 dekar skog inn mot svenskegrensa. Saman med Holm eigde han fem skip, til eit av dei, som vart bygt i Fredrikstad i 1810 og kosta 121&nbsp;000 riksdalar, leverte han alt skipstømmeret. Han dreiv landhandel på Åmot, der han mellom anna nokre år ala fram tobakk til sal.

Aaset var stortingsmann frå Hedemarkens amt i 1821 og på omframstortinget året etter. I 1821 var han medlem av fem komitear, mellom anna om utskiftingslova og om gasjar, pensjonar og budsjett.

Han døydde på Åset i Åmot i 1825.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak:*[http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2006120500016 Stortinget og Statsraadet 1814-1914]*. Kristiania, 1914
*
Jakob Tollefsen Dieseth

**Jakob Tollefsen Dieseth** () var ein norsk lærar, kyrkjesongar, gardbrukar og stortingsmann frå Åmot i Hedmark.

Dieseth var son til ein gardbrukar i Åmot. Sjølv gjekk han Asker seminar og var frå 1838 til 1856 lærar og kyrkjesongar i Stor-Elvdal. Frå 1846 var han også gardbrukar på garden Mykleby i Stor-Elvdal.

1847-59 var Dieseth ordførar i heradsstyret i Stor-Elvdal, medlem av forlikskommisjonen frå 1846 til han døydde. I 1856 vart han frå skogeigarane i Stor-Elvdal tildelt ei sølvkanne for å ha verka til at dei fekk høgre prisar for tømmeret sitt.

Dieseth var stortingsmann for Hedemarkens amt 1854-1858. Både i 1854 og 1857-58 var han medlem av protokollkomiteen. Til 1851-stortinget var han 1. varamann.

Dieseth døydde på garden sin i Stor-Elvdal i 1861.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Koptarar

**Koptarar** er egyptarar som høyrer til den koptiske kyrkja eller andre kristne kyrkjelydar.

Ordet «koptisk» kjem via latin *coptus* frå arabisk *qubt*. Dette ordet kjem frå dei koptiske *kubti* eller *kuptaion* som viser til det koptiske språket og er avleidd frå gresk aiguptios (Αἴγύπτιος), 'egyptisk'. Koptarar er i dag arabisktalande, men bruker koptisk, som har opphav i gammalegyptisk, som kyrkjespråk.

Rundt 6,5 millionar innbyggjarar i Egypt er rekna som koptarar (2005). Dette er mellom 5 og 10 % av folketalet i Egypt. Dei aller fleste høyrer til den koptiske ortodokse kyrkja, medan rundt ein halv million er katolikkar eller protestantar. Koptarane er dermed det største kristne samfunnet i Midtausten og den største arabisktalande, ikkje-muslimske gruppa i verda. Det er hovudsakleg religionen som skil koptarar frå andre egyptarar; i klesdrakt og daglege skikkar elles er dei ganske llike.

Koptarar bur spreidd i heile Egypt. Ein fjerdedel bur i Kairo, halvparten på landsbygda og elles i ulike byar og landsbyar. I byane er dei tradisjonelt sysselsette i bankvesen, handel og administrasjon.
 
## Kjende koptarar
* Origenes, tidleg teolog
* Salama Moussa, journalist og reformator
* Boutros Ghali, statsminister i Egypt
* Ester Fanous, feminist
* Boutros Boutros-Ghali, generalsekretær i SN
* Shenouda III av Alexandria, noverande koptisk pave
* Naguib Sawiris, forretningsmann
* Hala Sedki, skodespelar
* Meriam George, modell, Miss Egypt i 2005

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Copt|Copt]]» frå , og «[[:nb:Koptere|Koptere]]» frå  den 19. desember 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Nykvarn

**Nykvarn** er ein svensk tettstad i Stockholms län i landskapet Uppland. Nykvarn er administrasjonssenter for Nykvarn kommune og i 2011 hadde tettstaden 6 497 innbyggjarar. Staden ligg 10 km vest for Södertälje. 

## Bakgrunnsstoff
*Nettstaden åt Nykvarn kommune
Nynäshamn

**Nynäshamn** er ein svensk by i Stockholms län ved Austersjøen, 50 km sør for Stockholm. Nynäshamn er administrasjonssenter for Nynäshamns kommune og i 2005 hadde byen 13 079 innbyggjarar.

Nynäshamn er ein hamneby med ferjesamband til Visby på Gotland, Kiel i Tyskland og St. Petersburg i Russland. Her ligg eit stort oljeraffineri, produksjon av telekommunikasjonsutstyr og meir. Mange av innbyggjarane pendlar til Stockholm. 

Nynäshamn fekk bystatus i 1946.

## Bakgrunnsstoff
*Nettstaden til Nynäshamn kommune
Gareth McAuley

**Gareth McAuley** () er ein nordirsk fotballspelar som har spela i forsvar for Ipswich Town i engelsk Football League Championship og for det nordirske fotballandslaget.

McAuley spelte for diverse klubbar i Nord-Irland fram til han var 24 år gammal, sommaren 2005, då han vart profesjonell fotballspelar hjå Lincoln City i England. Han spelte to sesongar for Lincoln i *League Two*, fjerde høgste divisjon i England. Sommaren 2006 tok han steget opp til Leicester City i *The Championship*, nest høgste nivå. Då Leicester rykte ned etter 2007/08-sesongen, gjekk McAuley til Ipswich, og blei dermed verande i *The Championship*.

McAuley debuterte for Nord-Irland sitt A-landslag 4. juni 2005 i ein privatlandskamp mot Tyskland. Han skåra det første landslagsmålet sitt 11. februar 2009 i ein VM-kvalifiseringskamp borte mot San Marino.
Djursholm

**Djursholm** er ein svensk by og administrasjonssenter for Danderyds kommun. Han ligg i Stockholms län i landskapet Uppland. Den kommunale forvaltninga har hus i Djursholms slott.

Djursholm hadde 8&nbsp;982 innbyggjarar i 2021. Statistiska centralbyrån i Sverige reknar heile Danderyds kommun som del av tettstaden Stockholm. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*Nettstaden åt Danderyd kommune
Residensby

**Residensby** er nemninga om ein by som er sete (residens) for ein fyrste eller den øvste styresmakta. 

Omgrepet blir brukt i Sverige (svensk *residensstad*) og tidlegare i Finland om den byen der styret i eit len og *landshövdingen* (fylkesmannen) held til. Normalt har svenske landsting si sentrale forvaltning lagt til residensbyen men det finst nokre unnatak. I dei nye «storlena», Skåne län og Västra Götalands län, har styresmaktene sin sentrale administrasjon i ein av dei tidlegare residenssbyane (Kristianstad og Vänersborg). 

## Noverande residensbyar

### I Sverige

### Tidlegare residensbyar
#### I Sverige

På grunn av mellom anna samanslåingar av len er dei følgjande byane i Sverige ikkje  lenger residensbyar. Våpenet til lenet er følgd av namnet på byen, deretter lenet og til slutt kva for år byen var residensby.
 

### I Finland
Finske len vart avskaffa ved utgangen av 2009, bortsett frå på Åland. Ålands landshövding har sidan 1. januar 2010 leidd Statens ämbetsverk på Åland.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Residensstad|Residensstad]]» frå ,  den 19. desember 2010.*
Svenning Olsen Kongsgård

**Svenning Olsen Kongsgård** () var ein norsk offiser, gardbrukar og stortingsmann fødd i Brandval i Hedmark.

Far hans var gardbrukar og handverkar på Funderud i Brandval, men flytta sidan til Hesbøl i Eidskog. Sjølv gjekk han i unge år i skreddarlære. I 1801 eller –02 verva han seg og kom inn på underoffiserskulen på Kongsvinger. Han vart korporal i 1804 og kommandersersjant i Solør korps frå 1806. Kongsgård deltok i krigen 1808-14 og vart då titulert for løytnant. I 1808 vart han utnemnd til dannebrogsmann for sine handlingar då han 20. april 1808 fekk stoppa ei fiendtleg patrulje. Før krigen tok til, kjøpte han i 1807 garden Kongsgård i Grue og dreiv denne. Han var medlem av formannskapet i Grue 1837-39.

Kongsgård var 3. representant frå Hedemarkens amt på Stortinget i 1824, medlem av militærkomiteen. I 1821 var han 4. og i 1833 2. varamann til Stortinget.

Han døydde på garden sin i Grue i 1865.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Iver Olsen Svenneby

**Iver Olsen Svenneby** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Våler i Hedmark.

Far hans var gardbrukar i Våler. Sjølv gjekk han underoffisersskule og var i åra 1807-13 sersjant ved livgarden i København. Han kjøpte sidan garden Lundeby i Våler, der han budde frå 1820. Svenneby var valmann 1829-49 og medlem av heradsstyret i Våler 1837-56.

Svenneby representerte Hedemarkens amt på Stortinget i 1830 og 1833. Begge gongane var han medlem av komiteen for gasjar, pensjonar, budsjett- og skattestell.

Han døydde på garden sin i Våler i 1856.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Even Christensen Ringnæs

**Even Christensen Ringnæs** () var ein norsk gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Stange i Hedmark. Nils Christensen Ringnæs var bror hans.

Far hans var gardbrukar og gardeigar. Sjølv var han 1806-12 styrar av garden Ajer i Furnes, ein gard far hans eigde. Frå 1812 var han i femti år gardbrukar på farsgarden i Stange. Han var ordførar i heradet i mange år og medlem av forlikskommisjonen 1831-42.

Ringnæs var 2. representant frå Hedemarkens amt på Stortinget 1830. Der var han medlem av næringskomiteen.

Han døydde på slektsgarden i Stange i 1870.

## Kjelder
* 
*
Nils Christensen Ringnæs

**Nils Christensen Ringnæs** () var ein norsk lensmann, gardbrukar og stortingsmann frå Stange i Hedmark. Even Christensen Ringnæs var bror hans.

Far hans var gardbrukar og gardeigar. Sjølv vart han i 1823 kontorist hos sorenskrivaren i søre Hedemarken, to år seinare fullmektig hos amtmannen i Hedemarken. Frå 1830 til 1858 var han lensmann i Stange, og frå 1838 gardbrukar på garden Dælin. Han var medlem av forlikskommisjonen 1850-53, slutta grunna svekka syn. 

Ringnæs representerte Hedemarkens amt på Stortinget i 1842 og 1845. Han var medlem av justiskomiteen på begge tinga. I 1845 vart han medlem av Lagtinget frå 26. mars, men fekk ikkje sete i riksretten då den tiltala skaut han ut.

Han døydde på garden sin i Stange i 1873.

## Kjelder
* 
*
Kristian Halvorssen Svenkerud

**Kristian Halvorssen Svenkerud** () var ein norsk lærar, gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Åsnes i Hedmark. Han var farfar til Otto H. Svenkerud.

Han var son til ein gardbrukar på Sjøli i Åsnes. Sjølv var han 1817-24 skulehaldar i Våler og heldt 1835-39 privatskule i same bygda. I 1824 kjøpte han garden Svenkerud i Våler og var gardbrukar der.

Svenkerud var medlem av heradsstyret 1838-73, fråteke to år. Han var ordførar i 18 år, samt forlikskommissær. Åra 1861-72 var han sparebankdirektør. Valmann var han 1838-76.

Han representerte Hedemarkens amt på Stortinget 1839-42 og 1848-51. I 1839 var han medlem av komiteen om militærutgifter, både i 1842 og 1848 av militærkomiteen. På sitt siste storting, 1851, var han medlem av Lagtinget, militærkomite nr 1 og av trykkekomiteen.

Han døydde på garden sin i Våler i 1886.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Christen Larsen Arneberg

**Christen Larsen Arneberg** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Romedal i Hedmark.

Arneberg var son av ein gardbrukar i Romedal. Sjølv kjøpte han garden Arneberg i heimbygda. Då han skøytte frå seg garden til sonen sin, budde han eit år på Lillehammer, før han flytta til Arneberg att. Han var ordførar i Romedal og i 1858 medlem av ein kongeleg kommisjon om skysslova.

1851-58 representerte Arneberg Hedemarkens amt på Stortinget. Han var i 1851 medlem av arbeidarkomiteen, medan han var medlem av tollkomiteen både i 1851, 1854, 1857 og på omframstortinget 1858.

Han døydde på slektsgarden i Romedal i 1874.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Ola Nyhuus

**Ola Olsen Nyhuus** () var ein norsk gardbrukar, skogbestyrar og stortingsmann frå Trysil i Hedmark.

Far hans var gardbrukar og fullmektig for det svenske firmaet AS Mölnbacka-Trysil. Sjølv arbeidde han ei tid på kontoret til Mölnbacka-Trysil, og då faren døydde overtok han som fullmektig for selskapet. Attåt var han stor skogeigar sjølv. Han var ordførar 1859-63 i Trysil, medlem av forlikskommisjonen og formann i matrikkelkommisjonen i heradet.

Han var stortingsmann 1865-66 for Hedemarkens amt, medlem av vegkomiteen. Også til Stortinget 1868-69 vart han vald, men grunna sjukdom møtte han ikkje.

Nyhus døydde på Størks i Trysil i 1874. Han var far til bibliotekaren Haakon Nyhuus.

## Kjelder
* 
*
Hedevard Kristofferssen Norderhaug

**Hedevard Kristofferssen Norderhaug** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Løten i Hedmark.

Norderhaug var gardbrukar på farsgarden frå 1853. Han var medlem av heradsstyret 1861-77, ordførar 1861-65 og 1869-73. Elles var han forlikskommissær frå 1863 til -73 og på ny frå 1879 til -86. Frå 1861 var han ordførar i allmenningsstyret og makta då å få styret med på å frede skogen, samt vedteke bruksreglar for same.

Norderhaug var vart vald til 1. varamann for Hedemarkens amt til Stortinget 1868-69, men sidan representanten Ole Olsen Nyhus var sjukmeld, møtte Norderhaug heile tingbolken. Han var sidan 3. representant frå same amtet til Stortinget både 1871-73 og 1874-76. Heile si tid på Stortinget var han medlem av næringskomite nr 2. Han var medlem av kongelege kommisjonar om brennevinsskatt 1870, og om skoglova 1874.

Han døydde på garden sin i Løten i 1891.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Lars Hektoen

**Lars Pedersson Hektoen** () var ein norsk gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Tynset i Hedmark. Han melde seg inn i Stortingets Venstreforening då denne var skipa.

Hektoen var son til ein gardbrukar på Tynset. Sjølv gjekk han seminaret i Klæbu, der han tok eksamen i 1852. Han var i seks år skulehaldar og i fire år privatlærar i Tynset. Den lange perioden 1862-1900 var han kasserar for Tynset sparebank. Han var frå 1863 til 1889 gardbrukar på Framnes, eit bruk han rydda og bygde frå grunnen. I 1889 kjøpte han garden Nysted ved jarnbanestasjonen på Tynset og budde der sidan. Han kom med i heradsstyret i 1871, frå 1873 til 1889 var han ordførar. Då folkeskulelova av 1889 skulle gjennomførast i Tynset var han skulestyreformann. Ei tid var han formann i amtsskulestyret.

Hektoen representerte Hedemarkens amt på Stortinget frå 1877 til 1888. I den fyrste valbolken, 1877-79, var han medlem av protokollkomiteen, 1880-81 medlem av skattekomiteen, så var han 1882-88 sekretær i budsjettkomiteen og 1886-88 var han medlem av Lagtinget og valkomiteen.

Hektoen døydde på Tynset i 1903.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Polsk-svenske krigar

**Dei polsk-svenske krigane** var ei rekkje krigar mellom Det polsk-litauiske samveldet og Sverige. Vidt rekna omfattar uttrykket ei rekkje krigar mellom 1563 og 1721. Meir spesifikt viser det særleg til to krigar mellom 1600 og 1629. Dette er ei liste over krigane som vert omtalt i det meir vidare omgrepet: 

*Konflikten på 1500-talet som stundom vert kalla Livlandskrigen (1558–1583)
*Krigen mot Sigismund, i 1598
*krigen i 1600–1629 (stundom rekna som ein del av den større europeiske trettiårskrigen) som hadde to periodar med våpenkvile og som kan delast inn i: 
**krigen i 1600–1611
**krigen i 1617–1618
**krigen i 1621–1625
**krigen i 1626–1629

*konfliktane på andre halvdel av 1600-talet kjend som Syndefloden (del av dei nordiske krigane 1655–1661)
*Karl Gustav-krigane i 1655–1661
*den polsk-svenske krigen, òg kjend som den store nordiske krigen (1700–1721).
*den polsk-svenske krigen, òg kjend som den fjerde koalisjonskrigen (1806–1807)
*den siste polsk-svenske krigen var den sjette koalisjonskrigen, fordi hertugdømet Warszawa var ein napoelonsk alliert, medan Sverige var ein del av den anti-napoleonske koalisjonen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Polish–Swedish wars|Polish–Swedish wars]]» frå ,  den 20. desember 2010.*
Dansk-svenske krigar

**Dansk-svenske krigar** kan vise til ein av dei mange krigane mellom Danmark-Noreg og Sverige:

*Den dansk-svenske krigen 1470-1471
*Den svenske sjølvstendekrigen (1521-1523)
*Den nordiske sjuårskrigen (1563-1570)
*Kalmarkrigen (1611-1613)
*Hannibalfeiden (1643-1645)
* Del av Karl Gustav-krigane:
**Karl X Gustavs første danske krig (1657-1658)
**Karl X Gustavs andre danske krig (1658-1660)
*Gyldenløvefeiden (1675-1679)
*Den store nordiske krigen (1700-1721)
*Tyttebærkrigen (1788-1789), del av den russisk-svenske krigen 1788-1790.
* Delar av Napoleonskrigane:
**Finskekrigen (1808-1809)
**Den dansk-svenske krigen 1813-1814
Viborgs län

**Viborgs län** (finsk *Viipurin lääni*) er eit historisk len i Finland. Lenet bestod i tidsrommet 1812–1945. Før 1811 utgjorde lenet mesteparten av *Viborgs guvernement* i Russland.

Ved freden i Nystad 1721 måtte Sverige avstå Det karelske neset og Ladoga-Karelen til Russland. Ved freden i Åbo 1743 måtte Sverige dessutan avstå alt land austom Kymmene älv til Russland. Desse områda i Russland utgjorde fram til 1811 Viborgs guvernement. Då heile Finland vart avstått til Russland i 1809 vart Viborgs guvernement sameint med Finland att i 1811 og danna frå 1812 Viborgs län i Finland. Byar i Viborgs län var Viborg (Viipuri), Fredrikshamn (Hamina), Kotka, Villmanstrand (Lappeenranta), Kexholm (Käkisalmi) og Sordavala (Sortavala). Byen Nyslott (Savonlinna) som òg hadde høyrt til Viborgs guvernement, vart overført til det i 1831 oppretta Sankt Michels län.

Etter vinterkrigen 1939–1940 vart størsteparten av Viborgs län med byane Viborg, Kexholm og Sordavala avstått til Russland. Området vart teke attende av Finland i framhaldskrigen 1941–1944 men på nytt tapt til Russland i 1944. Landavståinga vart stadfest ved fredsavtala i Paris 1947. Dei over 400&nbsp;000 innbyggjarane i dei avståtte finske områda måtte finne seg nye heimar i Finland. Dei avståtte områda vart innlema i Leningrad oblast og Karelia i Russland. Det karelske neset med byane Viborg (russisk *Vyborg* (Выборг)) og Kexholm (russisk: *Priozersk* (Приозерск)) ligg i Leningrad oblast, medan Ladoga-Karelen med byen Sordavala (russisk *Sortavala* (Сортавала)) ligg i Karelia.

Dei attverande delane av Viborgs län med byane Kotka, Fredrikshamn og Villmanstrand vart 1945 omdøypt til Kymmene län.

## Kommunar i dei avståtte områda
Nedanfor fylgjer eit alfabetisk oversyn over dei kommunane i Viborgs län som vart avståtte til Russland i 1944. I tabellen er svenske, finske og russiske namn oppførte. Lista over svenske namn fylgjer den offisielle arkivlista. Eldre svenske namn som kan nyttast i historiske samanhengar, finst i lista frå *Svenska folkpartiets ortnamnskommitté*. Kommunar i dei avståtte områda med tradisjonelle, men ikkje «offisielle», svenske namn: Impilax, Jääskis, Kirvus, Mola, Rautus, Salmis er ikkje oppførte i tabellen. Dei russiske namna i Ladoga-Karelen er transkripsjonar av dei finske namna. På Det karelske neset vart dei russiske namna tildelte i 1948–49 for alle tettstader, unnateke Viborg.

Folketalet i kommunane er henta frå *Finlands officiella statistik*.

Kommunar som berre miste ein del av området sitt, men som elles heldt fram etter krigen:
Virolahti, 
Ylämaa, 
Lappee, 
Nuijamaa, 
Ruokolahti, 
Rautjärvi, 
Simpele, 
Parikkala, 
Saari, 
Uukuniemi, 
Kitee, 
Tohmajärvi, 
Värtsilä, 
Ilomants.

Øvrige utøyar i Finskebukta som vart avståtte til Russland: 
Sommarö, 
Nervö, 
Rödskär.

## Sjå òg
*Karelen
*Det karelske neset
*Tidlegare kommunar i Finland

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Viborgs län|Viborgs län]]» frå ,  den 20. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*''Uppslagsverket Finland'', Viborgs län
*Artikkel om Viborgs län i Nordisk familjebok, bind 32, spalte 215, 1921
*Kommuneinndeling i dei avståtte områda
Ahmed III av Det osmanske riket

**Ahmed III** () var sultan i Det osmanske riket og son av sultan Mehmed IV (1648–87). Mor hans var Mâh-Pâre Ummatullah (Emetullah) Râbi'a Gül-Nûş valide sultan, som opphavleg heitte Evmania Voria og kom frå Kreta. Han var fødd i Hajioglupazari i Dobruja og tok over trona i 1703 då broren Mustafa II (1695–1703) abdiserte. Nevşehirli Damat İbrahim Pasha og kona hans, sultandottera prinsesse Hatice, styrte landet frå 1718 til 1730, ein perioden kalla *[[Tulipanperioden i Det osmanske riket|tulipanperioden]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ahmed III|Ahmed III]]» frå ,  den 20. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Russisk-tyrkiske krigar

**Dei russisk-tyrkiske krigane** var ei rekkje krigar mellom Det russiske imperiet og Det osmanske riket frå 1500-talet til 1900-talet. Det var ein av dei mest langvarige konfliktane i europeisk historie. 

## Konfliktar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:History of the Russo-Turkish wars|History of the Russo-Turkish wars]]» frå , den 20. desember 2010.*
Slaget ved Hummelshof

**Slaget ved Hummelshof** fann stad 1. august 1702 nær den vesle byen Hummelshof i Svensk Livland (dagens Estland). Det var den andre viktige russiske sigeren i den store nordiske krigen.

## Opptakt
Om lag eit halvt år etter slaget ved Erastfer var det ingen store slag mellom dei russiske og svenske armeane. I juli starta den russiske armeen å rykke fram til Tartu. Dei to armeane møttest nær byen Hummelshof.

## Slaget
I starten vann dei svenske soldatane slaget mot den russiske fortroppen og tok fem eller seks kanonar. Seinare nådde den russiske hovudstyrken slagmarka og gjekk til åtak på svenskane. Sverige dreiv tilbake det første russiske åtaket, men russarane kom attende. Det utkvilte russiske infanteriet omringa den svenske styrken. Den svenske armeen vart fullstendig utsletta. 

## Etterverknad
Etter dette slaget marsjerte Boris Sjeremetev gjennom det sørlege Svensk Livland utan motstand og plyndra området. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battle of Hummelshof|Battle of Hummelshof]]» frå ,  den 20. desember 2010.*
Slaget ved Pułtusk i 1703

**Slaget ved Pułtusk** fann stad 21. april 1703 i Pułtusk under den store nordiske krigen. Den svenske armeen under Karl XII slo den saksiske armeen under Adam Heinrich von Steinau.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battle of Pułtusk (1703)|Battle of Pułtusk (1703)]]» frå ,  den 20. desember 2010.*
Slaget ved Jakobstadt

**Slaget ved Jēkabpils** eller **Jakobstadt** var eit slag i den store nordiske krigen. Det fann stad 5. august 1704 mellom ein svensk armen under Adam Ludwig Lewenhaupt og ein samla litauisk/russisk styrke under storhetman Michał Serwacy Wiśniowiecki ved byen Jēkabpils (tysk *Jakobstadt*) i hertugdøme Kurland. Svenskane gjekk av med sigeren.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battle of Jēkabpils|Battle of Jēkabpils]]» frå ,  den 20. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** northernwars.com
Sotra Patera

**Sotra Patera** (namnsett etter øya Sotra i Hordaland; tidlegare kalla *Sotra Facula*) er eit fjell på saturnmånen Titan og kan henda ein isvulkan. Fjellet har ei høgd på opp til 1500 meter over det kringliggjande terrenget. 

## Kjelder
Kjønnshår

**Kjønnshår** (med. *pubes*) er kroppshår som veks over underlivsbeinet i området rundt dei ytre kjønnsorgana til menneske etter kjønnsmogning. Håra er litt grovare enn hovudhår.

Forma på området som er dekt med kjønnshår varierer frå person til person og etter kjønn. Kjønnshåret byrjar å vekse ut i starten av puberteten etter påverking frå kjønnshormon. Før puberteten veks finare vellushår i dette området. Fargen på kjønnshåret kan avvike mykje frå håret på hovudet. Dei fleste har mørkare kjønnshår enn dei har på hovudet, men det kan òg vere omvendt. Ofte liknar fargen mykje på augebrynsfargen til same individ. Hjå kvinner dekker det ofte venusberget og er trekantforma med spissen peikande nedover. Hjå menn kan ein gradvis minkande hårvekst nærma seg navlen og dermed likna ein trekant med spissen oppover.

## Fjerning av kjønnshår
Ein har fjerna kjønnshår i fleire kulturar. I vestlege kulturar har tendensen til å fjerna eller klippa kjønnshår vakse sidan 1960-talet, til dømes for at det ikkje skal synast utanfor badebuske eller bikini. Det finst mellom anna salongar der ein gjer dette.

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Pubic hair|Pubic hair]]» frå ,  den 22. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** Sherrow, Victoria (2006). *Encyclopedia of hair: a cultural history.* Greenwood Publishing Group


## Bakgrunnsstoff