open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Heraldikk

**Heraldikk** er fagområdet for våpenskjold, også kalla våpen, våpenmerke og skjoldmerke. Innhald, tyding og område for heraldikken kan vera forskjellig på ulike stader og til ulike tider, men dei har gjerne også fellestrekk: Våpenskjold inngår i eit system der våpena er brukte som faste kjenneteikn for eigarane. Dei har bestemte fargar og figurar som til vanleg blir attgjeven innanfor ei skjoldforma innraming. 

Eit system med desse grunntrekka blei teke i bruk i fransktalande område i Vest-Europa, på siste halvdel av 1100-talet, og spreidde seg raskt vidare til andre land i Europa. Seinare har heraldikken blitt utbreidd vidare til andre verdsdelar og blitt brukt i mellom anna riksvåpen, kommunevåpen og såkalla kommunistisk heraldikk. Japan har eit eige heraldisk system av kjenneteikn kalla *mon*.

## Kjelder

*
Krateret Cilix

**Cilix** er eit relativt ungt nedslagskrater på jupitermånen Europa med ein diameter på kring 18 kilometer. Det har eit midtfjell med ei høgd på kring 200 meter. Kraterkantane er bratte og når 300 meter over kraterbotnen.

Cilix er eit av få krater på Europa som ikkje er slitne ned av geologisk aktivitet.

Cilix ligg mellom  og  og nordvest for .

## Kjelder
* ''PIA17851: 3-D Cilix Crater on Europa'' - NASA Photojournal
* Kart hjå Gazetteer of Planetary Nomenclature
Handball-NM 2003/Kvinner

**Noregsmeisterskapen i handball 2003** for kvinner vart vunnen av Larvik Håndballklubb etter finalesiger 30 – 23 over Nordstrand Idrettsforening frå Oslo.

### Semifinalane
*Larvik HK – Stabæk IF 36 – 26
*Nordstrand IF – IK Våg 28 – 17

### Finalen
Finalen vart avvikla i Oslo Spektrum tysdag 30. desember 2003 framfor 4&nbsp;944 tilskodarar. Larvik leia 12-10 ved pause og vann til slutt med sju fleire mål. «Kampen var preget av mange feil, og var i bunn og grunn en dårlig håndballkamp. Larvik var vel egentlig aldri truet.»

**Larvik HK** sin toppskårar vart Vigdis Hårsaker med 7 mål. Linn-Kristin Riegelhuth skåra 5 gongar og Kari Mette Johansen 4. Katja Nyberg, Tonje Larsen, Inger Sofie Heieraas og Karen Brødsgaard skåra alle kvar sine 3 mål, Kristine Duvholt Havnås stod for 2 nettkjenningar. Tine Kristiansen og Sara Breistøl kom ikkje på skåringslista. I mål stod Mimi Kopperud Slevigen og Lene Rantala, sistnemnde vart av Østlandsposten kåra til vinnarlagets beste spelar.

Med sine 7 mål vart Randi Gustad toppskårar for **Nordstrand**. Anette Hovind Johansen skåra 5 mål, Monica Sandve og Mari Hegna 3 mål kvar, Unni Hinkel og Iva Zamorska, 2 mål, begge, og Linn Rosenlund eitt mål. Heidi Tjugum vakta målburet.

Øyvind Togstad og Svein Olav Øie dømde oppgjeret. Dei straffa vinnarlaget med tre 2 minutts-utvisingar, Nordstrand med to.

## Kjelder
*Tønsbergs Blad 31. desember 2003
*Østlandsposten 31. desember 2003
Handball-NM 2003/Menn

**Noregsmeisterskapen i handball 2003** for menn vart vunne av Sandefjord Turn- & Idrettsforening etter finalesiger 32 - 23 over Haslum Håndballklubb.

Finalen vart avvikla i Oslo Spektrum 30. desember 2003 framfor 4&nbsp;018 tilskodarar. Sandefjord leia 14-8 ved pause. 

**Sandefjord** sitt vinnarlag bestod av målvaktene Mats Fransson og Stig Johansen, målskårarane Thomas Pettersen (8), Øystein Havang (5), Kenneth Klev (4), Bjarte Myrhol (4), Geir Jomaas (3), Aleksander Børresen (2), Eivind Ellingsen (2), Anders Pettersen (1), Kim G. Jacobsen (1), Andreas Kjølner Hansen (1), Bård E. Tobiassen (1) og Kristoffer Moen.

**Haslum** mønstra fylgjande spelarar: Henrik Swennergren (målvakt), Steven Larsson (1), Fredrik Dyve (5), André Kolstad (1), Lasse Lie (2), Trygve M. Moen (1), Thomas Håkonsen (1), Trond Hægstad, Håvard Mamelund (1), Erlend Mamelund, Thomas Ranvik, Theodor Valsson, Morgan Lunde (7), Lasse Steinseth (4).

André Hansen og Øystein Pettersen dømde kampen. Vinnarlaget vart straffa med sju 2-minuttsutvisingar, Haslum med fire to-minuttarar.

## Kjelder

*vg.no
Høgaste fjella i Grane

**Høgste fjella i Grane** er fjelltoppar i Grane kommune med ein primærfaktor på minst 50 meter. Fjella ligg, med få unnatak, i Kvigtind-massivet og i Børgefjell langs eller nær ved kommunegrensa mot Hattfjelldal kommune i aust. 

## Kjelder
*Noregs geografiske oppmåling. Kartserien M711.
Sverre Walter Rostoft

**Sverre Walter Rostoft** () var ein norsk industrileiar og politikar frå Glemmen i Østfold. Høgremannen Rostoft var industriminister i Borten-regjeringa (1965-71).

## Liv og gjerning
Rostoft var son til skipper Georg Andersen i Glemmen i dagens Fredrikstad. Etter filologi-studiar i åra 1935–37 arbeidde Rostoft ved Nylands verksted i Oslo og sidan ved Kristiansands mek. verksted, der han var administrerande direktør i tida 1945-79. Samstundes med at arbeidde som direktør, fullførte han dei juridiske studiane sine og vart cand.jur. i 1947.

Ved stortingsvalet hausten 1953 vart Rostoft vald til stortingsrepresentant for Aust-Agder og partiet Høgre. Perioden 1954-57 var han medlem av Skog-, vassdrags- og industrikomiteen, men trekte seg frå Stortinget allereie då fireårsperioden var over. Ved sidan av arbeidet ved Kristiansands mekaniske tok han del i styringa av næringslivsorganisasjonar, med leiande verv i Mekaniske Verksteders Landsforening og Skipsbyggerienes Landsforening. Perioden 1962-65 var han president i Norges Industriforbund. Attåt næringslivsverva hadde han ei lang rekke offentlege verv, både regionalt og nasjonalt.

Ved stortingsvalet i 1965 vart Rostoft på ny vald til representant for Vest-Agder. Han møtte ikkje i Stortinget for heile perioden, ettersom han ved danninga av Borten-regjeringa like etter valet vart utnemnd til industriminister. Rostoft leia Industridepartementet heilt fram til Borten-regjeringa gjekk av i mars 1971. Tida hans i Industridepartementet bar preg av stor aktivitet på mange område, mellom anna det som vart starten på norsk oljenæring. For å møte den nye næringa fekk han oppretta ei eiga oljeavdeling i Industridepartementet.

Rostoft var ein mann innstilt på samarbeid, sterkt prega av kristendom.

## Kjelder
*
Melkisedek

**Melkisedek** var ifølgje Bibelen ein konge som levde på Abraham si tid. 

Melkisedek blir omtalt som konge og prest i Salem, som seinare blei til Jerusalem. Han gav Abraham ei signing etter sigeren over fire kongar som hadde teke Lot til fange.

I Salmane heiter det:
:Herren har svore og angrar det ikkje:
:«Du er prest til evig tid på Melkisedeks vis.»

I Det nye testamentet blir det sagt at Jesus skal vera prest «prest av same slag som Melkisedek».

Hos Dei siste dagars heilage blir ein del av organisasjonen kalla *Melkisedeks prestedøme.* Melkisedeks prestedøme blir rekna for prestedømet etter sonen til Gud sin orden som israelittane ikkje fekk del i, men som har er blitt gjenoppretta for dei kristne. Alle verdige menn blir innvigde til dette prestedømet etter først å ha vore innvigd til *Arons prestedøme*.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Melkisedek|Melkisedek]]» frå ,  den 22. desember 2016.*  
 
## Bakgrunnsstoff

*  Kasper Dalgaard: Melkisedek - præstekonge, ærkeengel og ludersøn
Staphylococcus epidermidis

***Staphylococcus epidermidis*** er ein bakterie som er vanleg å finna på huda hjå menneske. Han valdar vanlegevis ikkje sjukdom, men er samstundes den mest vanlege kjelda for infeksjon på medisinske implantat; sannsynlegvis av di han er so vanleg på huda og slik kan setja seg på implantatet ved innsetjing.

## Kjelder
*
Kari Støfringsdal

**Kari Støfringsdal** () er ein norsk husstellærar og forfattar. Ho er frå Jølster.

Støfringsdal har gitt ut fleire kokebøker. Ho har vore leiar i bondekvinnelaget i Jølster, og ho har hatt sentrale verv i Norges Bygdekvinnelag. Støfringsdal har vore medlem av kommunestyret og varaordførar, vald frå Senterpartiet, frå 2003.

I 2014 vart ho tildelt Fylkeskulturprisen frå Sogn og Fjordane fylkeskommune.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Om Kari Støfringsdal i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
Kåre Myklebust

**Kåre Myklebust** () er ein norsk bilsakkunnig og forfattar. Han er frå Myklebust i Jølster og busett i Førde. Myklebust arbeidde i 43 år ved Biltilsynet i Førde og gav i 2007 ut boka ”På hjul” (Selja Forlag) som tek føre seg bilhistoria i Sogn og Fjordane.

## Bibliografi
### Bøker
*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
*
Lektin

**Lektin** er protein som bind karbohydrat. Dei er klassifiserte etter evolusjonært skyldskap og kva slags karbohydrat dei bind. Lektin vert produserte av alle fleirsella organismar og har mange ulike funksjonar. Særskilt i planter er det funne mange ulike lektin.

I dyr kan lektin sitja på selleyta og bidra til kontakt mellom seller, eller mellom seller og den ekstrasellulære matriksen.

## Kjelder
Biofilm

**Biofilmar** er samfunn av mikroorganismar (til dømes bakteriar) som er feste til kvarandre og/eller ei yte gjennom ein i hovudsak sjølvlaga matriks av ektrasellulære polymeriske substansar. Biofilmen gjer det mogeleg for organismane å leva på måtar som klart skil seg frå dei levevisa sjølvstendige, frie organismar har.

Biofilmar kan mellom anna verka som eksterne meltingssystem og gje bakteriar auka overlevingsevne overfor antibiotikum.

I dei fleste biofilmane tel mikroorganismane for mindre enn 10 % av den turre massen medan matriksen kan telja for over 90 %.

## Kjelder
* 
*
Jenbach

**Jenbach** er ein by og ein kommune i distriktet Schwaz i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 15,3 km² og 7&nbsp;000 ibuarar. Byen Jenbach ligg i Unterinntal 563 meter over havet, 36 km aust om Innsbruck.

Jenbach er særleg kjend for jarnproduksjon. I 1410 dreiv ein og smelta sølv- og koparmalm frå gruvene i Schwaz. Etter tilgangen på edelmetall byrja minke, vart bygt eit jarnsmelteverk i 1685. Det var opptakta til Jenbacher Werke, eit firma som på 1900-talet mellom anna laga lokomotiv. I dag produserer verket gassmotorar og utstyr til desentralisert varmeutnytting og straumproduksjon. General Electric kjøpte verket i 2003. 

Til og frå jarnbanestasjonen Jenbach går jarnbanelinjer med tre ulike sporvidder. Såleis er Jenbach stoppestad for fjerntoga mellom Innsbruck og München, Salzburg eller Wien (normalspor 1435 mm), sørleg endestasjon for tannhjulbana Achenseebahn (sporvidde 1000 mm) som går nordover til Achensee, medan Zillertalbahn (sporvidde 760 mm) har nordleg endestasjon i Jenbach, den bana går sørover til Mayrhofen i Zillertal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jenbach|Jenbach]]» frå ,  den 23. desember 2016.*
Fügen

**Fügen** er ein kommune i distriktet Schwaz i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 6,63 km² og 4&nbsp;000 ibuarar, og ligg 545 meter over havet i Zillertal. Omframt landsbyen Fügen omfattar kommunen landsbyane Kapfing og Kleinboden, samt grenda Gagering. 

Næringslivet i kommunen er variert og omfattar både turisme, landbruk, handel, industri og handverk. Trelast- og møbelfirmaet Binderholz, med i kring 1500 tilsette i Austerrike og Tyskland, har sitt hovudkontor i Fügen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Fügen (Zillertal)|Fügen (Zillertal)]]» frå ,  den 23. desember 2016.*
Viroid

**Viroidar** er små (246–401 nukleotid) enkelttråda RNA-molekyl som kan øksla seg i planter, der dei valdar symptom som liknar på virusinfeksjon. Viroidane er sirkulære og kodar ikkje for protein. Dei nyttar RNA-polymerasar i verten under prosessen med å laga kopiar av seg sjølve.

Artar av viroidar vert delte opp i to kategoriar etter kvar dei økslar og samlar seg:

* Pospiviroidae: i sellekjernen
* Avsunviroidae: i kloroplastane

Den fyrste viroiden som vart oppdaga var *[[Potato spindle tuber viroid]]* (PSTVd), ein viroide som valdar sjukdom i potetplanta.

Det finst teikn på at viroidar kan ha eit evolusjonært opphav uavhengig av virusa.

## Kjelder
*
Ribitol

**Ribitol** (kjemisk formel ) er ein fleirverdig alkohol som er skyld sukkerarten ribose. Han er med i den biokjemisk viktige sambindinga riboflavin og dimed òg i flavinadenindinukleotid (FAD) og flavinmononukleotid (FMN).

## Kjelder
Polysakkarid

**Polysakkarid** er karbohydrat bygde opp av eit større tal monosakkarid bundne til kvarandre gjennom glykosidbindingar. Vanlege døme er cellulose og stive. Syntesen av polysakkarid hender ved at monosakkaridet er aktivert i form av eit nukleosiddifosfatmonosakkarid. Uridindifosfatglukose fungerer slik som donor i glykogensyntesen.

## Kjelder
Bakteriofag ΦSA012

**Bakteriofag ΦSA012** er ein bakteriofag i slekta *[[Twortlikevirus]]* i Myoviridae som snyltar på gule stafylokokkar. Han har ein hale på 237 ± 19 nanometer (kring 2,5 gonger lengre enn kapsidet).

Ein studie fann at eit protein i ΦSA012 bind seg til α-N-acetylglukosamin, ei molekylgruppe som kan finnast på tekoidsyra i selleveggen til gule stafylokokkar. Eit anna protein bind seg til ryggraden på teikoidsyremolekylet.

ΦSA012 vert i lag med andre virus i *[[Twortlikevirus]]*-slekta rekna som lovande kandidatar for bakteriofagterapi og som påvisingsagentar.

## Kjelder
* 
*
Teikoidsyre

**Teikoidsyrer** er viktige komponentar i selleveggene og sellemembranane i dei fleste gram-positive bakteriane. I hovudsak er dei polymerar av glyserol-fosfat eller ribitol-fosfat med glykosyl- og D-alanyl-ester-restar feste til seg. Det finst to typar teikoidsyrer, veggteikoidsyre og lipoteikoidsyre, som skil seg ved kva molekyl dei er feste til. Lipoteikoidsyre er fest til den cytoplasmatiske sellemembranen gjennom eit glykolipidanker, medan veggteikoidsyre er fest til peptidoglykan gjennom ei disakkarideining.

Teikoidsyrer er vortne identifiserte som reseptorar for bakteriofagar.

## Kjelder
Streptococcus pyogenes

***Streptococcus pyogenes*** (dessutan kalla **gruppe A ''streptococcus*** (*'GAS''')) er ein gram-positiv bakterie som er ein av dei vanlegaste patogena i menneske. Han kan valda mildare sjukdomar som faryngitt og brennkoppar, og alvorlege sjukdomar som toksisk sjokksyndrom og nekrotiserande fasciitt.

## Kjelder
*
Bakteriofag T4

**Bakteriofag T4** er ein bakteriofag som snyltar på *[[Escherichia coli]]*. Han har eit dobbelttråda DNA-genom på  basepar med 274 opne leserammer. Genomet kodar for kring 300 genprodukt, av desse meir enn 40 strukturelle protein, noko som gjer T4 til ein av dei mest kompliserte kjende bakteriofagane.

T4 har eit 1150 ångstrøm langt og 850 Å breitt hovud med utbulande topp og botn. Halen er 1000 Å lang, 210 Å i diameter og endar i ei grunnskive med ein diameter på 460 Å. Langre trådar med ei lengd på 1450 Å er feste til skiva, i tillegg til nokre korte trådar.

Dei lange trådane feste til grunnskiva kjenner att *E. coli*-seller. T4 ankrar seg so til *E. coli*-selleyta med dei korte trådane feste til grunnskiva; desse bind seg irreversibelt til lipopolysakkarid i selleyta. Ei nål danna av genprodukt 5 (gp5), ofte kalla halelysozymet, får hòl på den ytre sellemembranen til *E. coli* og meltar deretter peptidoglykanet i selleveggen. Bakteriofaghalen kan då nå heilt inn til den indre sellemembranen, og DNA-et går til sist truleg gjennom ein viss reseptor i denne.

## Kjelder
* 
* 
*
Baby What You Want Me to Do

«**Baby What You Want Me to Do**» (stundom kalla «**You Got Me Running**» eller «**You Got Me Runnin**'») er ein bluessong skriven og spelt inn av Jimmy Reed i 1959.  Han vart ein hit for Reed og som fleire andre av songane hans, appellerte han innan fleire musikksjangrar, og songen er blitt spelt inn i mange stilar av andre artistar.

## Komposisjon og innspeling
«Baby What You Want Me to Do» er ein mellomrask blues-shuffle i E-dur med «Reed sin unike, tilbakelente vokalstil, gitar og munnspel.» I eit intervju i 1959 med ''Billboard'' vart han kalla «uhemma og seig&nbsp;... fritt levert i ein klassisk, rusten jazz-stil.» Musikkjournalisten Cub Koda skildra songen som «misleiande enkel» og ein av «ein av dei verkeleg ureduserbare bluessongane, ein song så enkel at han verka å ha eksistert for alltid.» Men i motsetnad til ein typisk 12-taktsblues, innehld han akkordsubstitusjon i takt ni og ti:
 Reed vart akkompagnert av kona si Mary «Mama» Reed på harmonivokal, Eddie Taylor og Lefty Bates på gitar, Marcus Johnson på bass og Earl Phillips på trommer.

Jimmy Reed vart oppført som einaste låtskrivar på songen, men blueshistorikaren Gerard Herzhaft peikar på at «som nesten alle songane til Reed og uansett kven som offisielt er låtskrivar, er originalen skriven av kona, Mama Reed.»

## Lister og ettermæle
«Baby What You Want Me to Do» nådde tiandeplassen på *[[magasinet Billboard|Billboard]]* R&B-lista og 37. plassen på ''Billboard'' Hot 100 i 1960. I 2004 vart Reed innlemma i Blues Foundation Hall of Fame i kategorien «klassiske bluesinnspelingar».

## Innspelingar av andre artistar
I følgje Koda var «Baby What You Want Me to Do» «ein song som var fast på repertoaret til blues, country og rock and roll-band tidleg i 1960-åra» og fleire av desse artistane har spelt inn sine versjonar av songen. Songen er kanskje den mest innspelte Reed-songane. Somme av desse er:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Baby What You Want Me to Do|Baby What You Want Me to Do]]» frå ,  den 25. desember 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
6-hydroksymelatonin

**6-hydroksymelatonin** (**6-OHM**) er eit naturleg førekomande endogen og ein aktiv metabolitt i nevrotransmittaren melatonin. Liksom melatonin er han ein full agonist til reseptorane MT<sub>1</sub> og MT<sub>2</sub>. Han er også ein antioksidant og eit nevroprotektivt middel, og er på desse områda langt meir potent enn melatonin.

## Sjå òg
* N-acetylserotonin

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:6-Hydroxymelatonin|6-Hydroxymelatonin]]» frå ,  den 25. desember 2016.*
Up Above My Head

**«Up Over My Head»** er ein amerikansk gospelsong som opphavleg vart spelt inn i 1940-åra av Sister Rosetta Tharpe og Marie Knight som ein duo. Han er sidan også vorten framført av Frankie Laine og Johnnie Ray, Long John Baldry og Rod Stewart, Al Hirt og av Elvis Presley.

## Stil
Songen er skriven som ein tradisjonell kall- og svar-song der Tharpe syng ei kort linje, før Knight «svarer» med same linje. Det er sju linjer (utanom svara) i kvart vers. Dei første seks er som kall og svar og den siste syng dei i lag.

Songen vart spelt inn som ein duett av Frankie Laine og Johnnie Ray den 17. oktober 1956. Songen danna ein del av ei dobbel A-side i Storbritannia i oktober 1957. Singelen kombinert med «Good Evening Friends» og tittelen «Up Over My Head, I Hear Music in the Air» (Philips PB 708), nådde 25. plassen på UK Singles Chart i Storbritannia.

Han vart gjeven ut som ein duett av Long John Baldry og Rod Stewart (som Long John Baldry and the Hoochie Coochie Men) i juni 1964. Dette var B-sida til United Artists UP 1056).

Al Hirt gav ut ein versjon av songen i 1964 på albumet *[[Sugar Lips]]*. Denne nådde 12. plassen på Adult Contemporary chart og 84. plassen på ''Billboard'' Hot 100. Hirt gav ut ein live-versjon av songen i 1965 på albumet *[[Live at Carnegie Hall av Al Hirt|Live at Carnegie Hall]]*. Han vart produsert av Chet Atkins.

Songen vart òg framført av Elvis Presley i 1968 på TV-programet *[[Elvis (NBC TV Special)|Elvis]]*. Denne var ein del av ein gospel-medley i lag med songane «Where Could I Go but to the Lord» og «Saved». Ein bluesversjon av songen spelt inn av Ruthie Foster i 2007 på albumet *The Phenomenal Ruthie Foster*. Ein roots reggae-versjon finst òg spelt inn av den britiske artisten Matumbi i 1978 på albumet *Seven Seal*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Up Above My Head|Up Above My Head]]» frå ,  den 25. desember 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Trådforma bakteriofag

**Trådforma** eller **filamentøse bakteriofagar** er ein stor famile av stavforma bakteriofagar. Dei har typisk ein diameter på 6,5 nanometer og ei lengd på 900 nanometer. Dei har eit sirkulært enkelttråda DNA-molekyl som strekkjer seg ut langs lengda deira.

Trådforma bakteriofagar snyltar på gram-negative bakteriar og nyttar pili på bakterien som reseptor.

Til skilnad frå dei fleste andre bakteriofagar drep ikkje trådforma bakteriofagar vertane sine. I staden vert bakteriofagpartiklane frakta gjennom sellemembranane til bakterien og ut av bakteriesella utan å valda lysis og selledaude.

## Kjelder
*
Endolysin

**Endolysin** er enzym som hydrolyserer peptidoglykan i selleveggen til bakteriar og slik kan valda oppløysing av bakteriesella og selledaude. Dei vert koda for av bakteriofagar som nyttar dei til å sleppa ut frå bakteriesella ved lytisk syklus. 

Endolysin som har gram-positive og gram-negative bakteriar som mål har generelt ulik oppbygging. Endolysin for gram-positive bakteriar har to ulike domene (eitt for binding av sellevegg og eitt for enzymatisk aktivitet), medan endolysin for gram-negative bakteriar som regel berre har eitt domene.

Endolysin har interessert forskarar som potensielle antimikrobielle middel. Ein føremøn til endolysin over klassiske antibiotikum er at endolysin er relativt spesifikke for visse typar av peptidoglykan og soleis kan lata harmlause eller tenlege bakteriar få vera i fred.

## Kjelder
*
Gram-positiv bakterie

**Gram-positive bakteriar** er bakteriar som held på den blå fargen ved gramfarging. Dei skil seg frå gram-negative bakteriar på selleveggene. Selleveggene til gram-positive bakteriar har eit peptidoglykanlag som er mykje tjukkare (20–80 nanometer) enn det som gram-negative har (< 10 nm), og det er bygt opp av fleire lag. Gram-positive bakteriar har heller ikkje ein ytre sellemembran slik som gram-negative bakteriar har.

I selleveggene og sellemembranane til dei fleste gram-positive bakteriane er teikoidsyrer viktige komponentar.

## Kjelder

* 
* 
* Andre kjelder:
Bacillus subtilis

***Bacillus subtilis*** er ein gram-positiv bakterie som lever i jord, der han spelar ei nykelrolle i økosystemet. 

I ei utrøyning fann ein at ein biofilm av *B. subtilis* la seg over ein biofilm av *[[Bacillus simplex]]* og drap denne med surfaktin og andre toksin.

## Kjelder
*
Ekstrasellulær polymerisk substans

**Ekstrasellulære polymeriske substansar** (**EPS**) er komplekse blandingar av polymerar med høg molekylærvekt som i hovudsak er sette saman av protein, polysakkarid, humussubstansar, nukleinsyrer og andre molekyl, og som vert utskilde av mikroorganismar.

Ekstrasellulære polymeriske substansar har sentrale verknader i prosessen der mikrobane fester seg til kvarandre og samlar seg, og hjelper til med danninga av og aukar stabiliteten til oppbygginga av mikrobesamfunn.

Ekstrasellulære polymeriske substansar finst i biofilmar, der dei er sentrale.

## Kjelder
* 
* 
* Andre kjelder:
Aipysurus eydouxii

***Aipysurus eydouxii*** er ein havslange som berre et fiskerogn. Han finst mellom anna i Australia.

Gifta til *A. eydouxii* er 50 til 100 gonger veikare enn giftene til andre slangar i slekta, og det er mogeleg at slettinga av to nukleotid i eit gen for trefingertoksin (mogelegvis det einaste trefingertoksingenet slangen uttrykkjer) kan ha ført til dette. Nukleotidslettinga gav ei forskuving i leseramma og ei avstytting av proteinproduktet, slik at det berre vart ein tredjedel so langt og ikkje verksamt.

Slangen har òg dårlegare hoggtenner og giftkjertlar enn tilsvarande slangar, noko som i lag med den veikare gifta kan tydast som evolusjonære tilpassingar til den nye rognedietten.

## Kjelder
*
Denmotoksin

**Denmotoksin** (frå B. dendrophila-*monomerisk toksin*) er eit uvanleg trefingertoksin og ei nervegift isolert frå mangrovesnoken. Det er eit polypeptid på 77 aminosyrerestar med fem disulfidbindingar. Mangrovesnoken lever i hovudsak på fuglar, og i ei utrøyning synte denmotoksin seg 100 gonger meir effektivt på fugleseller enn museseller.

## Kjelder
*
Trefingertoksin

**Trefingertoksin** (**3FTx**) er ein proteinoverfamilie av ormegifter som finst i giftsnokar. Han har fått namnet sitt frå tre lykkjer av β-trådar som stikk ut frå ein sentral kjerne og som slik kan likna på fingrar.

Medlemene i familien er ikkje-enzymatiske polypeptid med 60–74 aminosyrerestar. Dei er rike på disulfidbindingar, og fire av desse er konserverte i alle medlemer. Ein stor del av medlemene er ulike typar nervegifter.

## Kjelder
*
Rokkmann

**Rokkmann** var i norsk tradisjon den fyrste mannen som kom inn i stova etter at rokken var teken i bruk etter jul. Han vart då «rokkmann» til kona eller jenta som sat og spann. Rokkmannen fekk då ei gåve av ho som sat ved rokken. Det kunne vera flammaband, vottar eller liknande. Nokre stader kunne rokkmannen vera eit teikn på korleis spinninga kom til å gå det komande året. Ein rokkmann som var full kunne til dømes vera eit dårleg teikn.

## Sjå òg
* First-foot
* Låvfrue

## Referansar
Barn Jesus i en krybbe lå

**Barn Jesus i en krybbe lå** er ein opphavleg dansk julesong skriven av diktaren H.C. Andersen i 1832.
Den best kjende melodien er skriven av Niels W. Gade.
Songen er oppført som salme nr. 45 i Norsk salmebok 2013 og som nummer 103 i Den Danske Salmebog, der han først kom med i 2003.


**Norsk tekst:**
Barn Jesus i en krybbe lå,
skjønt himlen var hans eie,
hans pute her var høy og strå,
mørkt var det om hans leie!
Men stjernen over huset stod,
og oksen kysset barnets fot.
Halleluja, halleluja, barn Jesus!

Hver sorgfull sjel blir frisk og glad
og legger bort sin smerte;
et barn er født i Davids stad
til trøst for hvert et hjerte.
Til dette barnet skal vi gå
For barnesinn igjen å få.
Halleluja, halleluja, barn Jesus!

**Dansk originaltekst:**
Barn Jesus i en krybbe lå,
skønt Himlen var hans eje.
Hans pude her blev hø og strå,
mørkt var det om hans leje!
Men stjernen over huset stod,
og oksen kyssed barnets fod.
Halleluja! Halleluja! Barn Jesus!

Hver sorgfuld sjæl, bliv karsk og glad,
ryst af din tunge smerte,
et barn er født i Davids stad
til trøst for hvert et hjerte.
Til barnet vil vi stige ind
og blive børn i sjæl og sind.
Halleluja! Halleluja! Barn Jesus!


## Historie

Songen blei først skriven som eit dikt og var ein del av utgjevinga *Aarets tolv Maaneder, Tegnede med Blæk og Pen*, og representerte desember måned. Først i 1849 sette Johan Christian Gebauer melodi til diktet, og denne var den mest brukte fram til 1950-talet. I 1859 blei melodien som er brukt i dag komponert av Niels W. Gade. I 1874 komponerte også Henrik Rung ein melodi som han arrangerte for blanda kor.

«Barn Jesus i en krybbe lå» kom først med i *[[Den Danske Salmebog]]* i den nye utgåva i 2003. Ho er salme nummer 103 under temaet «Troen på Guds søn - Jesu fødsel», med melodien til Niels W. Gade.
I same utgåve av salmeboka kom også H.C. Andersen sitt dikt 1864 «Jeg har en Angst» med.

Songen inngår i norsk kristen juletradisjon. Han er med i Norsk Salmebok (1985), og er nr. 45 i Norsk salmebok 2013.

Nokre norske artistar som har gjort innspelingar av songen er Arve Tellefsen (med Nidarosdomens Guttekor på plata *[[Våre beste julesanger]]*) og Merete Hjortsø.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Barn Jesus i en krybbe lå|Barn Jesus i en krybbe lå]]» frå  og «[[:da:Barn Jesus i en krybbe lå|Barn Jesus i en krybbe lå]]» frå ,  den 28. desember 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Barn Jesus i en krybbe lå i Den Danske Salmebog Online
Mangrovesnok

**Mangrovesnok** (*Boiga dendrophila*) er ein art i snokfamilien i underfamilien tresnokar. Han lever i sumpområde i Søraust-Asia og et i hovudsak fugl. Han vert over to meter lang og er svart med smale og gule band. Gifta er ikkje ufarleg for menneske, men slangen er lite aggressiv.

## Kjelder
Akrylnitril-butadien-styren

**Akrylnitril-butadien-styren**, ofte kalla **ABS-plast**, er ein type termoplast.

ABS-plast er, saman med PLA (polymjølkesyre), ein type plast som blir brukt som filament i mindre 3D-printerar. ABS-plast er petroleumsbasert, medan PLA er basert på stive.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Akrylonitril-butadien-styren|Akrylonitril-butadien-styren]]» frå ,  den 28. desember 2016.*
Praktsnokar

**Praktsnokar** eller **flygande slangar** (*Chrysopelea*) er ei slekt av slangar i underfamilien tresnokar. Artane i slekta lever høgt oppe i tre i Søraust-Asia. Dei kan spila ut sidene slik at kroppen vert flat og kan slik sveva frå tre til tre eller frå eit tre og ned til bakken.

## Kjelder
Mamelukk-sultanatet

**Mamelukk-sultanatet** (arabisk: ; *Sulṭanat al-Mamālīk*)  var ei statsdanning som omfatta Egypt, Levanten og Hijaz i Arabia som varte frå styrtinga av Ajjubide-dynastiet  i 1250 til den osmanske erobringa av Egypt i 1516-17. Herskarkasten i dynastiet var mamelukkar, arabiserte soldatar som opphavleg hadde vore slavar av kiptsjaktyrkisk, tsjerkessisk, abkhasisk oghuz-tyrkisk og georgisk opphav. Mamelukkar hadde høgare status enn vanlege slavar, og kunne bera våpen.

Styret til Baibars (1260-1277) markerte byrjinga på mamelukkae sin dominans i det austlege middelhavsområdet. Han klarte å endeleg få fjerna krossfararane frå Syria og å eina Syria og Egypt til éin mektig stat som var i stand til å forsvara seg mot både krossfararane og mongolane. Som sultan brukte Baibars også ein kombinasjon av diplomati og militære handlingar som gjorde at mamelukkane kunne utvida riket sitt. Sjølv om dynastiet etter kvart gjekk over i ei nedgangstid, representerte det i stordomstida si eit politisk, økonomisk og kulturelt høgdepunkt i den muslimske mellomalderen i Levanten og Egypt.
## Mamelukksultanar
### Baḥri-dynastiet
*Al-Mamālīk al-Baḥariyya* 

**Gul bakgrunn indikerer det nominelle styret til [[ajjubide-dynastiet]] under Sultan al-Ašraf [[Muzaffar ad-Din Musa]] 1250–1254*.
***Sølv bakgrunn indikerer avbrekk der Burǧi-dynastiet herska*

### Burǧi-dynastiet
*Al-Mamālīk al-Burǧiyyah* 

**Oransje bakgrunn indikerer avbrot med styre av Baḥri-dynastiet.*
***Sølv bakgrunn indikerer avbrot av [[abbasidane]].*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mamelukk-sultanatet|Mamelukk-sultanatet]]» frå , og «[[:en:Mamluk Sultanate (Cairo)|Mamluk Sultanate (Cairo)]]» frå  den 28. desember 2016.*
Pneumokokkar

**Pneumokokkar** (*Streptococcus pneumoniae*) er gram-positive bakteriar som kan valda lungebrune, bakteriemi, hjernehinnebrune og mellomøyrebrune. Pneumokokkar er vanlege i dei øvre luftvegane, der dei stort sett lever utan å valda sjukdom.

Pneumokokkar har genom på mellom 2 og 2,1 millionar basepar avhengig av stamme. Ei gruppe på 1553 kjernegen er identifisert for arten.

## Kjelder
* 
*
Mamelukk (fleirtyding)

**Mamelukk** kan visa til:
* Mamelukkar, slavesoldatar i Det osmanske riket
* Ghaznavidedynastiet i Khorasan (977-1186)
* Khoresm-dynastiet i Transoxania (1077–1231)
* Slavedynastiet eller Mamluk-dynastiet i Delhi (1206–1290)
* Mamelukk-sultanatet i Kairo (1250–1517)
* Mamluk-dynastiet i Irak (1704–1831, under osmansk Irak)

;Andre tydingar
*Mamelukkar, halvlange underbukser for kvinner
Holin

**Holin** er membranprotein som vert nytta av bakteriofagar med dobbelttråda DNA i lag med endolysin under oppløysing av bakteriesella ved lytisk syklus.

På eit visst tidspunkt lagar holin mikron-store hòl i den indre sellemembranen slik at endolysina kan sleppa ut frå cytoplasmaet og gå til åtak på peptidoglykanet i selleveggen utanfor.

## Kjelder
*
Sardana

**Sardana** er ein katalansk folkedans. Det er ein ringdans som er rekna for å ha et seremonielt eller alvorlig preg. Sardana blir dansa til musikk frå blåseinstrument og trommer. Dansen er utbreidd i Catalonia og det katalanske kulturområdet, som i Andorra.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sardana|Sardana]]» frå ,  den 29. desember 2016.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* sardana, Enciclopèdia.cat (katalansk)
Phromnia rosea

***Phromnia rosea*** er ein sikade som lever på Madagaskar. Han kan finnast på planta *[[Elachyptera minimiflora]]*.

## Kjelder
*
S-lag

**S-laget** (frå engelsk *surface layer*) er eit lag av protein eller glykoprotein som er vanleg kring bakteriar og arkar. Dei er anten knytte til peptidoglykanet eller den ytre sellemembranen i bakteriar og er den einaste komponenten i selleveggen til mange arkar. S-lag bidreg til mekanisk og osmotisk stabilisering av bakterie- eller arkesella. Den nøyaktige funksjonen til S-lag er truleg spesifikk for slekter og for grupper av prokaryotar som lever i det same miljøet.

Som regel har protein i S-laget eit høgt innhald av sure og hydrofobe (mest lysin) aminosyrer. Cystein er berre funne i nokre få S-lagprotein. Proteina i S-laget i gram-positive bakteriar og i mange arkar kan ha karbohydratkjeder kovalent bundne til seg (glykoprotein).

S-lag vart fyrste gongen oppdaga i 1952 på delar av selleveggen til bakterien *[[Spirillum serpens]]* gjennom eit elektronmikroskop.

## Kjelder
* 
*
Metodologisk individualisme

**Metodologisk individualisme** er eit vitskapsteoretisk omgrep som inneber at ein må forstå og forklare sosiale fenomen (grupper, institusjonar, samfunn, språk) skal som resultat av einkskilddeler (t.d. individ) og ikkje heilskapar (system). «Metodologisk» vil seie at dette er eit analytisk forskingsgrep der visse sider av livet vert fokuserte på og andre sett i parentes.  

Omgrepet er sentralt i sosiologien og historievitskapen som diskusjonen om tilhøvet mellom individ og samfunn/gruppe og mellom mikro- og makroperspektivet. Ein er ofte del i kulturelle praksisar utan å vite om det (kjønnslege, sosiale, smaksbaserte o.l.), men det er mogleg for andre, t.d. forskarar, å sjå det. Tanken er at ein ikkje er del av noko større utan at ein òg er det som individ. Diskusjonen blir presenterte som ein diskusjonen mellom Emile Durkheim og Max Weber. 

I sosiologien finn ein fleire variantar, frå svar til sterk metodologisk individualisme. Svak vil berre seie at ein på ein eller annan måte, gjerne indirekte, må kunne føre forklaringsteoriane attende til ei tuft (ei førestelling, ei handling) på individnivå. Sterk vil seie at det må vere eit direkte samband. Peter Berger og Thomas Luckmann argumenterte alt midt på 60-talet for ein kombinasjon av mikro- og makroanalysenivået ut frå ein idé om ein sosial dialektikk mellom objektive og subjektive aspekt, noko som kan kallast svak metodologisk individualisme. I Noreg har Jon Elster vore talsmann for ein liknande posisjon. Internasjonalt har det kome viktige innlegg frå Anthony Giddens og Karin Knorr-Cetina. 

Det motsette av metodologisk individualisme er metodologisk kollektivisme og særleg her strukturfunksjonalismen. 

## Kjelder
* Berger, P. og T. Luckmann (1967). «The social construction of reality. A treatise in the sociology of knowledge». Garden City, New York, Anchor Books/Doubleday. Oms. til dansk (1976). «Den samfundsskabte virkelighed. En videnssociologisk afhandling». København, Lindhard og Ringhof. Oms. til norsk (2000). Den samfunnsskapte virkelighet. Bergen, Fagbokforlaget.
*
Tuberkelbakterie

**Tuberkelbakterien** (*Mycobacterium tuberculosis*) er ein gram-positiv og stavforma bakterie som valdar tuberkulose.

Ei sekvensering av genomet til stamma H37Rv vart publisert i 1998. Det var på  basepar og hadde eit særs høgt GC-innhald.

## Kjelder
Masurka

**Masurka** (polsk *mazurek*, fleirtal *mazurki*, 'masurisk dans') er ein gammal polsk pardans i ujamn 3-takt og moderat tempo. Dansen blir utført med varierte og ofte improviserte rørsler. Dansen er ein polsk nasjonaldans, men er også utbreidd andre stader.
I norsk tradisjon er masurka ein polkett, ein dans i 3/4 takt i slekt med hambo.

Innan kunstmusikk blei masurkaen innført av Chopin, og seinare dyrka av komponistar som Glinka, Tsjajkovskij og Karol Szymanowski.

## Kjelder
*
Don't Cry Daddy

«**Don't Cry Daddy**» er ein song skriven av Mac Davis og spelt inn av Elvis Presley i 1969.

## Bakgrunn
Songen vart skriven av Scott Davis (òg kjend som Mac Davis) og spelt inn av Elvis Presley den 15. og 21. januar 1969. Songen vart gjeven ut på singel. Rytmesporet vart spelt inn 15. januar og vokalen til Elvis lagt på den 21. januar. Somme spekulerer i om songen vart laga som ei trøyst til faren til Elvis som vart enkemann då kona døydde i 1958. Songen nådde sjetteplassen på den amerikanske singellista og åttandeplassen i Storbritannia. 

Det vart teke konsertopptak av songen i andre sesongen i Las Vegas i februar 1970, og fleire av desse er gjevne ut. Middagskonserten den 13. august 1970 ved International Hotel spelte han inn ein versjon som glir rett inn i «In the Ghetto»https://www.youtube.com/watch?v=Y6cBgatJbHQ.

## Duett
I 1997 laga Lisa Marie Presley ein video av «Don't Cry Daddy», der ho syng songen som ein duett med faren. Videoen vart presentert 16. august 1997, på ein konsert som markerte at det var 20 år sidan Elvis døydde. Videoen nyttar originalvokalen til Elvis, med nyinnspelt akkomapgnement og vokalen til Lisa Marie. Innspelinga var ikkje for kommersielt bruk. Songen skapte fornya interesse i Lisa Marie som plateartist, og synte ein slørete klang i røysta hennar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Don&#39;t Cry Daddy|Don&#39;t Cry Daddy]]» frå ,  den 30. desember 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Elvis-fansen sine kommentarer og kjensler om «Don't Cry Daddy» 
*
Kentucky Rain

«**Kentucky Rain**» var ein song av Elvis Presley i 1970. Ronnie Milsap spelte piano på innspelinga og han vart skriven av Eddie Rabbitt og Dick Heard. Songen vart innspelt i American Sound Studio. Singelen nådde 16. plassen på poplista i USA. 

«Kentucky Rain» vart utgjeven på singel den 29. januar 1970, og var ein av dei tidlege hittane i 1970-åra for Elvis sjølv om songen ikkje kom med på samlealbumet *[[Worldwide 50 Gold Award Hits Vol. 1]]* (LPM-6401). Songen kom ut på nyutgjevinga av *[[From Elvis in Memphis]]* i 2000, men var ikkje med på originalalbumet frå 1969. På konsertane i Las Vegas i februar 1970, spelte han songen på kvar konsert, og introduserte han som ein ny song «som kjem ut om ei veke». Konsertversjonar finst i plateboksane *Elvis Aaron Presley* og *[[Live in Las Vegas av Elvis Presley|Live in Las Vegas]]*. Songen omhandlar ein uroa kjærast som leiter etter kjæasten sin med han går gjennom regnet i Kentucky. 

## Lister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kentucky Rain|Kentucky Rain]]» frå ,  den 30. desember 2016.* 
 

## Bakgrunnsstoff
*
Kapsel i bakteriologi

**Kapslar** er strukturar av polysakkarid som finst på yta til mange bakteriar. Dei er viktige for overlevinga av bakterieseller i ein vert; dei vernar sellene mot immunsystemet til verten.

Kapslar ymsar mykje i oppbygging, sjølv innanfor den same arten. I *[[Escherichia coli]]* er det funne nesten 80 serotypar av kapslar. Trass i ymsinga i oppbygging, er spennet i strategiane nytta i biosyntesen og samansetjinga av kapslar avgrensa.

## Kjelder
*
Only the Strong Survive

«**Only the Strong Survive**» er ein song skriven av Jerry Butler, Kenny Gamble og Leon Huff og opphavleg sungen i 1968 av Jerry Butler. Songen kom ut på albumet hans *[[The Ice Man Cometh]]*. Det vart den mest suksessrike singelen hans i karrieren og nådde fjerdeplassen på ''Billboard'' Hot 100 og låg to veker på toppen av ''Billboard'' Black Singles Chart, i mars og april 1969.

«Only the Strong Survive» vart den første av to singlar som fekk platinaplate hos RIAA i USA for over ein million selde eksemplar (den andre var «Ain't Understanding Mellow» i 1972).

Elvis Presley (1969) og Billy Paul (1977) spelte òg inn versjonar av denne songen. Ein annan versjon av songen vart spelt inn av The Trammps i Nederland i 2003. Denne minnar mykje om Billy Paul-versjonen. Songen finst på samlealbumet *Only the Strong Survive* (Sony). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Only the Strong Survive (song)|Only the Strong Survive (song)]]» frå ,  den 30. desember 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
I'll Hold You in My Heart (Till I Can Hold You in My Arms)

«**I'll Hold You in My Heart (Till I Can Hold You in My Arms)**» er ein song frå 1947 av Eddy Arnold. Songen vart den tredje førsteplassen til Eddy Arnold på *[[magasinet Billboard|Billboard]]* Juke Box Folk Records-lista.  «I'll Hold You in My Heart (Till I Can Hold You in My Arms)» låg 46 veker på lista og 21 veker på førsteplassen.. 

## Låtskrivarar
Songen vart skriven av Eddy Arnold, Hall Horton og Tommy Dilbeck og først spelt inn av Eddy Arnold i 1947. Han nådde toppen av countrylista og låg der i 21 veker, den nest lengste perioden ein song har vore på toppen gjennom tidene (tangert av «I'm Movin' On» av Hank Snow og «In the Jailhouse Now» av Webb Pierce, men dei er lista 1, 2 og 3 på listene.)

Arnoldversjonen var den første av tre songar gjennom midten av 1950-åra som låg 21 veker på toppen av lista. I 1950 tangerte Hank Snow sin «I'm Movin' On» denne rekorden og i 1955 gjorde Webb Pierce det same med sin versjon av Jimmie Rodgers sin «In the Jailhouse Now». I 58 år var det ingen som slo denne rekorden før august 2013, då *Billboard* endra metoden for korleis Hot Country Songs-lista blir rekna ut (radiospeling, nedlasting og nettbasert strøyming) og «Cruise» av Florida Georgia Line låg 22 veker på toppen av lista. 

## Andre versjonar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:I&#39;ll Hold You in My Heart (Till I Can Hold You in My Arms)|I&#39;ll Hold You in My Heart (Till I Can Hold You in My Arms)]]» frå ,  den 30. desember 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Eddy Arnold, «I'll Hold You in My Heart»
Long Black Limousine

**«Long Black Limousine»** er ein song skriven av Vern Stovall og Bobby George. Han er mest kjend i ei innspeling med Elvis Presley, som gjorde den opphavlege countrysongen om til ein sjelful rhythm and blues-song.

Stovall og George var countryartistar i Sør-California, og skreiv truleg songen i 1958, då han først vart spelt inn (men ikkje gjeven ut før fleir år seinare) av Wynn Stewart. Den første utgjevne versjonen var av Stovall i 1961, etterfølgd av  Glen Campbell i 1962. Den einaste versjonen som nådde singellista (73. plassen på countrylista i 1968) vart spelt inn av Jody Miller. Versjonen hennar finst òg på albumet *The Nashville Sound of Jody Miller* i 1968. O.C. Smith-versjonen vart gjeven ut som B-sida til singelen «Little Green Apples» i 1968. Elvis Presley-versjonen kom ut på albumet *[[From Elvis in Memphis]]* i 1969.

Mange andre artistar har spelt inn songen, som Bobby Bare (1964), Glen Campbell (1964), Merle Haggard (1967), Jeannie Seely (1968), Connie Smith (1969), The Grateful Dead (1969), Doug Jernigan (1970), Rattlesnake Annie (1981) og Barb Jungr (2005). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Long Black Limousine|Long Black Limousine]]» frå ,  den 30. desember 2016.*
It Keeps Right On A-Hurtin'

**«It Keeps Right On A-Hurtin&#39;»** er ein song skriven og spelt inn av Johnny Tillotson. Han har òg blitt spelt inn av Margaret Whiting, Billy Joe Royal og Elvis Presley.

## Lister
### Johnny Tillotson

### Margaret Whiting

### Billy Joe Royal

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:It Keeps Right On A-Hurtin&#39;|It Keeps Right On A-Hurtin&#39;]]» frå ,  den 30. desember 2016.*
Mediebruket AS

**Mediebruket AS** er eit konsulentselskap i Førde i Sogn og Fjordane. Det vart starta i 2009 av Arild Finne Nybø. Selskapet utviklar og driftar internettløysingar, frå enkle nettsider til avanserte logistikk- og kundebehandlingssystem, nettbutikkar og bookingløysingar. Det driv også rådgjeving innan desse fagområda. Verksemda har utvikla merkevarene 123press og Stiftio. I 2018 har selskapet 7 tilsette.

## Kjelder
* https://mediebruket.no
Orm (fleirtyding)

**Orm** eller **ormar** kan visa til:

* Ormar, ein underorden av krypdyr
* Taksonomieininga Vermes, ei tidlegare taksonomisk eining av Carl von Linné
* Datavirus, som har ei undergruppe kalla ormar

## Taksonomiske einingar med ''orm'' som del av namnet
* Flatormar
* Slimormar
* Rundormar
* Leddormar
* Pilormar
Ormegift

**Ormegift** er dyregift som vert produsert av giftormar. Ho er sett saman av mellom anna protein, der nokre av desse er enzym.

Ormegift vert danna i giftkjertlane til ormen, som er er omdanna spyttkjertlar. Giftkjertlane ligg parvis på sidene av munnhòle og svelg. Gifta frå giftkjertlane endar opp i hole eller renneforma gifttenner som ormen nyttar til å setja gifta i såret med når han høgg til.

Ormegift kan verka på ulike måtar. I menneske kan ho gje vevsskadar på mellom anna blodårer, hjarta, lunger og nyrer. Ho kan òg påverka nervesystemet og hemja storkninga av blodet.

## Kjelder
Caganer

**Caganer** (katalansk uttale ) er ein liten figur som går igjen i julekrybber i Catalonia, i nærliggjande område og ein del andre stader i Sør-Europa.
Figuren viser ein person som huker seg ned for å skita (*caganer* tyder 'skitaren'). Opphavleg var han ein bondefigur i tradisjonelle katalanske klede, men i nyare tid er det også blitt laga kvinnelege caganerar og figurar som viser ulike samfunnsgrupper eller kjendisar i posituren. 

## Historie
Opphavet til caganer-figuren er ukjend, men skal gå tilbake til 1500-talet.

Organisasjonen Amics del Caganer ('Vener av caganeren') knyter skikken med caganeren i krybba til framveksten av store barokke krybber seint på 1600- eller tidleg på 1700-talet.  
Figuren blei allment populær på 1800-talet.  

I tillegg til i Catalonia er figuren kjend frå nærliggane område i Andorra og Murcia, men også i Portugal, der dei blir kalla *cagões*,
og i Napoli i Italia, der dei blir kalla *cacone* eller *pastore che caca*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Caganer|Caganer]]» frå , og «[[:en:|Caganer]]» frå  den 29. desember 2016.*  

## Bakgrunnsstoff
* caganer.com
* Les chieurs – Pooping stars : A new series of collectible caganers
GC-innhald

**GC-innhaldet** er prosenttalet av cytosin og guanin i ei viss mengd nukleinsyre (DNA eller RNA); til dømes i heile genomet til ein organisme. Dei fleste eukaryote organismane har eit GC-innhald i genomet sitt på 40–45&nbsp;%, medan bakteriar og arkar ymsar mykje meir. Hjå bakteriane har *[[Ureaplasma urealyticum]]* eit GC-innhald på 26&nbsp;% og *[[Streptomyces coelicolor]]* 72&nbsp;%.

## Kjelder
*
Slaggstein

**Slaggstein** var eit tidleg byggemateriale, i bruk  på 1800-talet, spesielt på stadar der det var jernverk og støyperi.  Eigenleg er slaggstein eit avfallsprodukt under framstilling av støypejernsprodukt. Slagget var nærast «skum» på toppen av det smelta jarnet og vart støypt i blokker. Storleiken kunne variera, men vanleg storleik var som ei lecablokk i dag. Slaggstein vart brukt i staden for murstein. På Bærums Værk vart det bygt fleire arbeidarbustader med slaggstein. Desse vart rivne i samband med omlegging av Lommedalsveien tidleg på 1950-talet. Materialet vart òg brukt i den delen av uthusa som vart brukt som fjøs eller stallar. Eit par slike står framleis på «Værket». Pussa slagsgtein er òg vorten brukt i praktbygg som Ulefos Hovedgaard.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Slaggstein|Slaggstein]]» frå ,  den 31. desember 2016.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Video om slaggstein laga av skuleelevar
Leprabakterie

**Leprabakterien** (*Mycobacterium leprae*) er ein bakterie som valdar leprasjukdomen og ein nær skylding av tuberkelbakterien. Han har den lengste kjende generasjonstida av alle bakteriar. Han har òg vore umogeleg å dyrka i laboratoriet, men kan dyrkast i nibandbeltedyret.

Genomet til leprabakterien syner stor grad av nedbryting; mindre enn halvparten av genomet inneheld verksame gen. Samstundes finst det mange pseudogen i genomet hans som har intakte utgåver i tuberkelbakterien. Leprabasillen har òg eit mykje mindre genom enn tuberkelbakterien; 3,27 megabasar mot 4,41 megabasar.

Leprabakterien vart oppdaga i 1873 av Gerhard Armauer Hansen i hudprøver.

## Kjelder
*
Sebrafisk

**Sebrafisk** (*Danio rerio*) er ein art i karpefamilien som lever i aust i India. Han har langsgåande blå striper på grå botn og vert kring 5 centimeter lang. Hoene er tjukkare enn hannane. Sebrafisken er mykje nytta i forsking, særskilt i studiar av tidleg fosterutvikling, og er ein modellorganisme for ryggradsdyr.

Sebrafisken lever i stim og er ein populær akvariefisk som trivst ved temperaturar på 20–25&nbsp;°C.

## Kjelder
Open leseramme

**Opne leserammer** (ofte avstytt *ORF* etter engelsk *open reading frame*)  er delar av leserammer som ikkje inneheld stoppkodon. Dei er definerte av eit startkodon og eit stoppkodon og er ei rekkje av nukleotid der tre og tre av dei kan tydast som kodon.

Opne leserammer i eit genom er mogelege gen, sidan dei kan svara til eit omsett peptidprodukt. Det er derimot ingen garanti for dei faktisk er gen.

## Kjelder
* ''Open reading frames'' - Nature
* 
* ''Åpen leseramme'' - Institutt for biovitenskap/UiO