open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hyllestad kyrkje

**Hyllestad kyrkje** er ei langkyrkje frå 1880 i Hyllestad ved Hyllestadfjorden i Hyllestad kommune i Vestland. 

Gamlekyrkja, som vart seld på auksjon i 1881, låg om lag ein halv kilometer nordaust frå der dagens kyrkje ligg. 
Hyllestad har vore kyrkjestad sidan mellomalderen og Hyllestad-kyrkja er fyrste gongen nemnd i kjeldene i 1322.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Kjelder
* 
* «Hyllestad kyrkje» på NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon
* Sigurd Muri: *Norske kyrkjer*. Det Norske Samlaget. Oslo 1971

## Bakgrunnsstoff
* Om Hyllestad sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
*
*
Ransåsen

Springaren **Ransåsen** skriv seg opphavleg frå Numedal, men er og nytta i Telemark. Her heiter slåtten *Ondelåna*, *Kari Einung* eller *Eivind Tave*, og er spela i tradisjon etter Håvard Gibøen. Slåtten var mykje nytta av Gullik Spellemann frå Flesberg, og namnet Ransåsen skriv seg frå stordansaren Levor Ransåsen som levde frå 1788 til 1857. 

### Variantgruppa

Variantgruppa har katalognr 494 i hardingfeleverket, og tel seks variantar, to frå Numedal og fire frå Telemark. Slåttane etter Eilev Smedal, Olav Løndal og Eivind Mo er meir utbygde enn dei tre første variantane. 

* a: *Ransåsen*, etter Hellik Juveli, Flesberg http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1434. Nedskrift Sven Nyhus 1975. 

* b: *Ransåsen*, etter Steingrim Haukjem, Veggli http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1435. Nedskrift Eivind Groven 1960 (G 1183).

* c: *Gibøslått*, etter Olav R. Berge, Rauland http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1436. Nedskrift Eivind Groven 1919 (G 615). 

* d: *Kari Einung*, etter Eilev Smedal, Seljord http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1437. Nedskrift Eivind Groven 1936 (G 370). Slenger noko inn på springaren Saltevju. 

* e: *Eivind Tave*, etter Olav Løndal, Tuddal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1438. Nedskrift Eivind Groven 1960 (G 1203). Eivind Tave er eit anna namn på Eivind Spellemann frå Flesberg. Slåtten har venteleg kome til Tuddal med Lars Fykerud.

* f: *Ondelåna*, etter Eivind Mo, Rauland http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1439. Nedskrift Truls Ørpen 1956 (Ø 542). Slåttenamnet er etter spelemannen Tor Ondelåna frå Bø i Telemark.
Vårflaumen

**Vårflaumen** er ein springar på nedstilt bass, mykje nytta i Valdres og Hallingdal. Slåtten er og kjend i Sogn og Hardanger. Namnet Vårflaumen er mest nytta i Valdres. Nemninga skriv seg truleg frå opningsveket, tre ristetak på midtstrengene, som kan minne noko om duren av ein foss i vårløysinga. Vårflaumen spel og dansarlag har teke namn etter denne springaren.

### Variantgruppa

Slåtten har fått katalognr 493 i Hardingfeleverket, og gruppa har seks variantar i nedskrift. To av desse er etter spelemenn frå Valdres. Av dei fire øvrige er to å rekne som valdrestradisjon med rimeleg visse. Dei to Hordalandsvariantane, b og c, er knappare i forma enn dei andre. Dei mest utbygde formene, d, e og f, er mest nytta i dag. Forma frå Vang er noko mindre enn dei andre valdresvariantane.

* a: *Springar*, etter Sjur Eldegard, Årdal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1428. Nedskrift Arne Bjørndal 1916 (B 535). Eldegard hadde slåtten frå Trond Eltun, Vang i Valdres. 

* b: *Springar*, etter Gjermund Eide, Bruvik i Hordaland http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1429. Nedskrift Arne Bjørndal 1916. Eide lærde slåtten i 1860 av Anders Mostraum frå Hosanger. 

* c: *Springar etter [[Severin Kjerland]]*, etter Anders S. Kjerland, Granvin http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1430. Nedskrift Sven Nyhus 1974. Severin Kjerland hadde slåtten etter ein spelemann dei kalla Halte-Lars. 

* d: *Vårflaumen*, etter Olav Moe, Nord-Aurdal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1431. Nedskrift Eivind Groven 1962 (G 1490, NRK magn. 603).

* e: *Vårflaumen/Ørrhanalåtten*, etter Torleiv Bolstad, Øystre Slidre http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1432. Nedskrift Sven Nyhus 1975. Bolstad hadde slåtten etter Ola Okshovd frå Øystre Slidre. 

* f: *Vårflaumen*, etter Jørgen Husemoen, Nes i Hallingdal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1433. Nedskrift Sven Nyhus 1977. Husemoen hadde slåtten etter Tor Grimsgard, og Grimsgard nok frå spelemenn i Valdres.
Øn kyrkje

**Øn kyrkje** er ei langkyrkje frå 1958 på Sørbøvåg på nordsida av Åfjorden i Hyllestad kommune i Vestland. 
Kyrkja er den fjerde kjende i tidlegare Øn sokn, og ho erstatta ei trekyrkje frå 1880 som brann ned etter lynnedslag 4. november 1940. 

Fyrste gongen ei kyrkje på Øn er nemn i skriftlege kjelder er 1327. 
Den gamle kyrkjestaden var på Øn tre kilometer lenger inne i fjorden. 
Kyrkjegarden på den gamle kyrkjestaden vert framleis brukt og det er ikkje kyrkjegard ved kyrkja på Sørbøvåg.

Øn kyrkje var soknekyrkje i Øn sokn fram til dei tre sokna i Hyllestad prestegjeld vart slegne saman til eitt sams Hyllestad sokn i 2001.

## Kjelder
* Margrethe Henden Aaraas og Sigurd Vengen: «Øn kyrkje» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
* Finn Borgen Førsund: «Øn gravstad» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
* «Øn kyrkje» på NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon
* Sigurd Muri: *Norske kyrkjer*. Det Norske Samlaget. Oslo 1971

## Bakgrunnsstoff
* Om Hyllestad kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på Arkivverket
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* 
*
Lauskarlåtten

**Lauskarlåtten**, òg kjend under namnet **Danse lauskar og gå fri**, er ein springar på nedstilt bass, mykje nytta i Hallingdal og Valdres. I Valdres finst slåtten i tradisjon etter Bendik i Nøen, medan kjelda i Hallingdal er Ola Dekko. Her heiter slåtten ofte Vesle-Dekken, etter son av Ola Dekko, Ola Dekko den yngre.

Slåtten er òg funnen i Vik i Sogn, der han heiter *Semjarslåtten* eller *Hatletusken*.

### Stev

Det mest kjende stevet til slåtten slik han er spela i Hallingdal og Valdres går slik:

: Danse lauskar og gå fri
: det går då an på ein måte
: det går då an for ei liti rid
: så får det sakti stå rå te.

I Sogn finst stevet i denne forma:

: Å Ha du vore i Hatleli
: og lagt på lur etter jentor?
: Nei, eg ha vore i Krokeli
: og lagt på lur ett` ho Eli.

Både slåttenamn og stev knyter slåtten til tradisjonar for frieri.

### Variantgruppa

Slåtten har variantnummer 492, band VI i Hardingfeleverket. To former er frå Hallingdal, to frå Vik i Sogn og to frå Valdres. Attåt desse finst det dokumentert ei form frå Flå ved Truls Ørpen. Ulrik Jensestogun spela og ei form på vanleg oppstilt bass som ikkje er teken med her. Denne forma er seinare spela inn av Håkon Asheim og teken opp att i seinare år av yngre spelemenn i Valdres.

* a: *Vesle-Dekken*, etter Olav Timannhagen frå Ål. Nedskrift Sven Nyhus 1975. Namnet er etter spelemannen Ola Dekko den yngre.
* b: *Fuglen*, etter Olav Sataslåtten frå Torpo. Nedskrift Sven Nyhus 1975. Sataslåtten hadde slåtten etter den eldre Ola Dekko, men har brøytt om slåtten på eige vis.
* c: *Hatletusken*, etter Lars Sande, Vik i Sogn. Nedskrift Arne Bjørndal 1916 (B 615). Slåtten er òg kalla Hatlelien. Å "gange på tusk" er det same som å "løbe etter leg og morskab" (Ivar Aasen). Hatle = vestlandsk for Hassel.
* d: *Semjarslåtten*, etter Klaus Sande frå Vik i Sogn. Nedskrift Sven Nyhus 1975. Sande hadde slåtten etter far sin, Lars Sande.
* e: *Springar*, etter spelemannen Andreas Hauge frå Nord-Aurdal. Nedskrift Arne Bjørndal 1925 (B 320). Hauge hadde slåtten frå Ulrik Jensestogun, som hadde han frå Bendik i Nøen.
* f: *Danse lauskar og gå fri*, etter Torleiv Bolstad frå Øystre Slidre. Nedskrift Sven Nyhus 1977. Bolstad hadde slåtten frå Ola Okshovd.
Fengsel

**Fengsel** er ei straff der fråteken fridom er det sentrale elementet. Ordet blir òg brukt om lokala eller bygningen der fangane, enten dei er arresterte eller dømde, blir heldt innelåst. Dom på fengselsstraff kan vere fengsel på vilkår, som vil seie at fengselsstraffa ikkje vert gjennomført dersom den straffedømde ikkje bryt straffelova eller særskilde fastsette vilkår i ei fastsett prøvetid, eller fengsel utan vilkår, som vil seie at fengselsstraffa vert sett i verk så snart råd er. Dommen kan òg gå ut på ein kombinasjon av dei to formene. I Noreg er reglane om dette gjeve i § 34 i straffelova frå 2005, der fengsel på vilkår vert kalla «Fullbyrdingsutsettelse (betinget fengsel)».

## Sjå og
* Fengsel i Noreg
* Politiarrest
* Botsfengsel
* Fange
* Fangenskap
* Gjeldsfengsel
* Kakebu
* Konsentrasjonsleir
* Lukka avdeling
* Prøvelauslating
* Samvittighetsfange
* Sikring
* Tukthus
* Tvangsarbeid
* Varetektsfengsling
* Kriminalomsorgen
* Gjeldsfengsel

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fengsel|Fengsel]]» frå , den 4. november 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
Ran

**Ran** er vinningstjuveri som blir utført ved hjelp av vald eller trugsmål. Enkeltpersonar, verksemder eller verditransportar kan bli rana. Ein som utfører eit ran blir kalla **ranar**.

## Ran i norsk rett
Ein person kan straffast for ran i norsk rett om han får tak i ein gjenstand som tilhøyrer ein annan 
med vinning for auget, anten ved å øve vald mot ein person eller ved hjelp av trugsmål som framkaller alvorleg frykt for vald mot ein person. Ein kan også straffast for ran om ein bruker slike middel til å tvinga nokon til å valda tap fare for tap (straffeloven § 268 jf § 267). Bortføring av ein person for utpressing, «kidnapping», er derfor juridisk sett ran eller forsøk på det. I andre tilfelle kan ran liggja på grensa mot tjuveri, til dømes om ein riv ein ting frå ein annan utan elles å tilføya denne overlast (som veskenapping).

Straffa for ran er fengsel i inntil fem år, medan grovt ran kan straffast med fengsel i inntil 12 år. Har det grove ranet hatt til følgje død eller betydeleg skade på lrp[eller helse, kan straffa omfatta fengsel inntil 21 år. Ved avgjeringa av om ranet er grovt eller ikkje skal det særleg leggjast vekt på om det er brukt grov vald, om det er truga med [skytevåpen eller ein annan særleg farleg reiskap, om ranet er nøye planlagt, utført mot forsvarslaus person eller gjeld ein betydelig verdi.

Dei strengaste ransdommane avsagt i Noreg blei nytta etter ranet av Norsk Kontantservice (NOKAS) i Stavanger i 2005. Ved dommar frå Høgsteretten i 2007 (Rt-2007-1056) fekk deltakarane mellom 9 og 18 år i fengsel for ulike roller i ranet der ein politimann blei skoten og drepen under gjennomføringa.

## Kjelder

*«Ran» (5. juli 2012), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 9. mars 2015.

## Bakgrunnsstoff
* Straffeloven §§ 267-268
Brekke kyrkje

**Brekke kyrkje** er ei langkyrkje frå 1862 i bygda Brekke ved Risnefjorden i Gulen kommune i Vestland. 
 

Dette skal vere tredje kyrkja i bygda, og dagens kyrkje erstatta ei trekyrkje som vart riven etter at nykyrkja stod ferdig. 
Det har vore kyrkje på staden sidan 1590, før den tida låg det ei stavkyrkje på garden Haugland på hi sida av Storelva.

Kyrkja vart ført opp etter teikningar av arkitekt Christian Heinrich Grosch og har altertavle måla av Anders Askevold.

Brekke kyrkje er soknekyrkje for Brekke sokn i Nordhordland prosti.

Tilkomst til staden er via Fylkesveg 1.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Kjelder
* 
* «Brekke kyrkje» på NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon
* Sigurd Muri: *Norske kyrkjer*. Det Norske Samlaget. Oslo 1971

## Bakgrunnsstoff
* Om Brekke sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane»
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* Johannes J. Takle, Bodil Bjørlo Takle og Signe Sandberg: «Brekke kyrkje» på nettstaden scandion.no
*
Magnetanomalien i Kursk

**Magnetanomalien i Kursk** (russisk Курская магнитная аномалия - *Kurskaja magnetnaja anomalija*) er eit område rikt på jernmalm i Kursk, Belgorod og Voronezh oblast i Russland og utgjer ein viktig del av Den sentrale svartjordregionen. Magnetanoamlien i Kursk vert rekna som den største magnetanomalien i verda.

Magnetanomailen i Kursk (KMA) vart først oppdaga i 1733 av den russiske astronomien og akademikaren Pjotr Inokhodtsev medan han lagde kart for dei russiske styresmaktene. Området vart først undersøkt igjen i 1875 då I. N. Smirnov gjorde dei første geomagnetiske undersøkingane i den europeiske delen av Russland. I 1883 gjorde N.D. Piltsjikov 71 observasjonar i magnetanomalien. Desse viste at omfanget var langt større enn tidlegare og for første gong vart jernmalm identifisert som årsaka. I 1884 fekk Piltsjkov sølvmedalen av Den russiske geografiske foreininga for oppdaginga.

Vidare undersøkingar av det økonomiske potensialet til anomalien vart gjort under Ivan Gubkin i 1920-1925, opphavleg for å undersøke om det kunne vere olje her. Det vart oppdaga rike malmårer i regionen rundt 1931. Malmen er spreidd over eit område på 120&nbsp;000&nbsp;km² og består av magnetittkvartsitt i metamorfe bergartar og prekambrisk granitt. Det er estimert at det finst 25 milliardar tonn kvartsitt med 23-37 % jerninnhald og meir enn 30 milliardar tonn med 52-60 % jerninnhald. Dagbrotmetoden vert nytta til å grave ut denne malmen ved Stojlenskoje, Lebedinskoje og Mikhailovskoje. Ved Korobkovskoj vert malmen henta ut frå gruver.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kursk Magnetic Anomaly|Kursk Magnetic Anomaly]]» frå , den 4. november 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Mesjtsjoralåglandet

**Mesjtsjoralåglandet** (russisk Мещёрская низменность, *Mesjtsjorskaja nizmennost*) er eit stort lågland i den europeiske delen av Russland. Det er kalla opp etter det finsk-ugriske folket mesjtsjra som tidlegare levde her. Området dekkejr delar av Moskva oblast, Vladimir oblast og Rjazan oblast. 

## Geografi
Mesjtsjora er ei slette som er om lag forma som ein trekant og som grensar til elvane Oka i sør, Moskvaelva i sørvest, Kljazma frå nord og Sudogda og Kolp i aust. Høgda på sletta varierer mellom 80 og 130 meter. 

Ho består av blandingsskog, furuskog i sandete område, med mange våtmarksområde og innsjøar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Meshchera Lowlands|Meshchera Lowlands]]» frå , den 4. november 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Samarasvingen

**Samarasvingen** (russisk Самарская Лука, *Samarskaja Luka*) er ein stor, omvendt C-forma sving i Volga der ho mottar elva Samara. Svingen ligg i Samara oblast i Russland.

Samaradalen er den lettaste vegen til Uraldalen og har gjennom historia vore ein stad der europeiske og sentralasiatiske kulturar har møttest. Det er òg ei klassisk invasjonsrute. Det som i dag er byen Samara vart grunnlagd i 1586 som ein forsvarsutpost.

Fleire gamle kulturar har halde til her. 
* Khvalynsk-kulturen, om lag 4900–3500 f.Kr.
* Samarakulturen, om lag 4000–3000 f.Kr.
* Poltavkakulturen, om lag 2700–2100 f.Kr.
* Potapovkakulturen, om lag 2500–2000 f.Kr.
* Abasjevokulturen, om lag 1600–1500 f.Kr.

## Sjå òg
* Slaget ved Samarasvingen
Severia

**Severia** (russisk Северщина, *Seversjtsjina*; ukrainsk Сіверія eller Сіверщина, *Siveria* eller *Siversjtsjyna*, polsk *Siewierszczyzna*) er ein historisk region nord i Ukraina og sørvest i Russland, rundt byen Novkhorod-Siverskyj (tidlegare *Novgorod-Severskij*), på grensa mellom Russland og Ukraina.

## Severianar
Regionen har fått namn etter severianar, eit austslavisk folk som busette område nærare år 1000. Dei viktigaste busetnadane deira er mellom det som i dag er byane Novkhorod-Siverskyj, Tsjernikhiv (*Tsjernigov*), Putyvl (*Putivl*), Khlukhiv (*Glukhov*), Liubetsj, Kursk, Rylsk, Sevsk og Brjansk.

Severianane støtta khazarane og aust-polanane og vart erobra av Oleg av Novgorod, som innlemma landområda deira i det nye fyrstedømet Kievriket. Under Jaroslav den vise (1019–1054) hadde severiane mista mykje av særpreget sitt og områda i Severia langs den øvre delen av elva Desna kom under Tsjernikhiv sin kontroll.

## Fyrstedømet
I 1096 oppretta Oleg av Tsjernigov det store Severiske fyrstedømet, som strekte seg til dei øvre delane til Oka. Fram til slutten av hundreåret var fyrstedømet ein bufferstat mot åtak frå kiptsjakar. Etter mongolinvasjonen av Russland fall fyrstedømet i grus, men vart verande intaktt gjennom tatarinvasjonane. Ein kjenner lite til Severia i denne perioden på 1200- og 1300-talet på grunn av få skriftlege kjelder. På 1400-talet to Storthertugdømet Litauen over området. Etter at dei tapte slaget ved Vedrosja, gjekk det severiske fyrstedømet til Storfyrstedømet Moskva, og var ein del av Det russiske riket i fleire hundreår, bortsett frå ein kort periode mellom 1618 og 1648, då det var innlemma i Det polsk-litauiske samveldet etter Deulinoavtalen (1618).

På 1700-talet oppretta hetmanar av Ukraina bustader i byane Baturyn, Khlukhiv og Potsjep. Sørleg Khlukhiv utvikla seg til eit ein sann hovudstad i Ukraina på 1700-talet.

Etter Oktoberrevolusjonen vart Severia, med mykje ukrainsk arkitektur og folk, delt mellom dei sovjetiske republikkane Ukrainsk SSR og Russisk SFSR og området vart dermed delt i to.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Severia|Severia]]» frå , den 4. november 2008.*
Mississauga

**Mississauga** er ein by som ligg i den kanadiske provinsen Ontario. Med eit folketal på 721 599 (tal frå 2016) er han den sjette største byen i Canada. Den er òg i sterk folkeauke; folketalet i byen har om lag dobla seg på 20 år. Dette er mykje på grunn av at byen ligg nær Toronto, og blir rekna som ein forstad. I byen ligg òg eit av dei viktigaste finansdistrikta i Canada; mellom andre har Microsoft hovudkvarteret sitt her.
Amitav Ghosh

**Amitav Ghosh** () er ein bengalsk forfattar frå India. Ghosh skriv romanar på engelsk, og er ein viktig person innan den såkalla boomen til anglo-indisk litteratur som tok til på 1990-talet.

Ghosh er fødd i Calcutta i India, og voks opp der og i Bangladesh og på Sri Lanka. Han studerte ved universiteta i Delhi, Alexandria og Oxford, der han tok doktorgrad i sosialantropologi. Ghosh har undervist ved universitet i India og USA. Han er busett i New York med kona Deborah Baker, som han har to ungar med.

## Verkliste
### Bøker

* 1986: *The Circle of Reason*
* 1990: *The Shadow Lines*
* 1995: *The Calcutta Chromosome*
* 2000: *The Glass Palace*
* 2004: *The Hungry Tide* 
* 2008: *Sea of Poppies*
* 2011: *River of Smoke*

### Essay

* 2002: *The Imam and the Indian*
* 1999: *Countdown*
* 1998: *Dancing in Cambodia, At Large in Burma*
* 1992: *In an Antique Land*

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Amitav Ghosh|Amitav Ghosh]]» frå , og «[[:da:|Amitav Ghosh]]» frå  den 4. november 2008.*
Den sibirske sokkelen

**Den sibirske sokkelen** er ein del av kontinentalsokkelen i Nordishavet og Russland. Han strekkjer seg frå kontinentet Eurasia og 1500 km utover i Nordishavet. Området er relativt grunt med eit gjennomsnittleg djup på om lag 100 meter. Fleire øyar ligg på sokkelen, som Wrangeløya, Novaja Zemlja og Nysibirøyane.

Sokkelen består av Karahavet, Laptevhavet og Aust-Sibir-havet, og er slik delt inn i respektive Karahavsokkelen, Laptevhavsokkelen og Aust-Sibir-havsokkelen.

Austover går sokkelen over i Tsjuktsjarsokkelen (i Tsjuktsjarhavet), som er delt mellom Eurasia og Alaska. Vestover går han over i Barentssokkelen i Barentshavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Siberian Shelf|Siberian Shelf]]» frå , den 4. november 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sloboda

**Sloboda** (russisk ) var ein slag busetnad i Russland, Kviterussland og Ukraina. Namnet kjem av det tidlege slaviske ordet for 'fridom' og kan omtrent omsetjast til 'fri busetnad'. 

Statusen til ein sloboda har variert frå tid til tid og frå stad til stad. Opphavleg var ein sloboda ein bustnad som fekk skatteletter av forskjellige årsaker. Slik skattelette kunne til dømes vera ei oppmuntring til kolonisering.

Mange slobodaer var busetnader i nykoloniserte land, særleg av kosakkar. Enkelte slobodaer var delar av byar. 
På byrjinga av 1700-talet vart desse privilegia avskaffa og slobodaer vart vanlege landsbyar, sjtetlar, småbyar og forstader. 
Uttrykket er bevart i namna til forskjellige busetnader og bydelar. Liknande busetjingar fanst i Valakia og Moldavia med namnet *slobozie/slobozia*. 

## Sjå òg
* Det kosakkiske hetmanatet
* Sloboda Ukraina
* Sloboda-tatarar

## Kjelder

----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sloboda|Sloboda]]» frå , den 4. november 2008.*
Sloboda Ukraina

**Sloboda Ukraina** (ukrainsk Слобiдська Україна, *Slobids'ka Ukrajina*, russisk Слободская Украина, *Slobodskaja Ukraina*) eller **Slobozjansjtsyna** (russisk/ukrainsk Слобожанщина) var ein historisk region som utvikla seg på 1600- og 1700-talet i det sørvestlege grenseområdet av Det russiske keisarriket.

Området vart tradisjonelt nytta av krimtatarar og nogajtatarar for å invadere russiske området langs Muravskijvegen og Iziumvegen. Etter fleire russisk-krimske krigar oppfordra dei russiske tsarane kosakkar til å slå seg ned i regionen for å fungere som ein slags grensevakt mot invasjonane.

Bortsett frå kosakkar var busetjarane bønder og byfolk frå Ukraina på venstrebreidda og høgrebreidda. Namnet *Sloboda Ukraina* kjem frå ordet *[[sloboda]]* (russisk cлободa), eit slavisk uttrykk som tyder «fridom» og som var ein slags busetnad. Innbyggjarane i ein sloboda slapp å betale skatt til tsaren i ein tidsperiode, og dette viste seg å freiste mange innbyggjarar. Mot slutten av 1700-talet var det 532 slobodaer i Sloboda Ukraina.

Frå 1650–1765 vart Sloboda Ukraina i aukande grad organisert i følgje kosakkiske militærtradisjonar og kosakkane som flytta hit vart kjend som Sloboda-kosakkar. Under Katarina den store vart privilegia til kosakkane og den delvis sjølvstyrte regionen vart ein provins (*namestnitsjestvo*) som òg vart heitande Sloboda Ukraina. I 1835 vart provinsen Sloboda Ukraina avskaffa og det meste av området vart ein del av det nye Kharkov-gubernija, og noko vart ein del av Voronezj og Kursk, som då var under Ukraina på venstrebreidda i Vesle-Russland. Regionen vart omorganisert fleire gonger under Sovjetsk Ukraina, før grensene til dagens Kharkiv oblast vart oppretta i 1930-åra.

Sloboda Ukraina tilsvarer i dag områda i dagens Kharkiv og delar av Sumy, Donetsk og Luhansk oblast i Ukraina, og delar av Belgorod, Kursk og Voronezj oblast i Russland.
Tataria

**Tartaria** eller **Store Tartaria** (latinsk *Tataria* eller *Tataria Magna*) var namnet europearane frå mellomalderen og fram til 1900-talet nytta om eit landområde nord og sentralt i Asia frå Kaspihavet og Uralfjella til Stillehavet. Området var busett av mongolar og tyrkiske folk kalla «tartarar». Det omfatta dei noverande områda i Sibir, Turkestan (inkludert Aust-Turkestan), Stor-Mongolia,  Mandsjuria og stundom Tibet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tartary|Tartary]]» frå ,  den 4. november 2008.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Tataria frå 1704
Den transkaspiske regionen

**Den transkaspiske regionen** (russisk Закаспийская Область, Zakaspijskaja Oblast) eller **Transkaspia** er eit namn nytta før 1924 om dei russiske områda aust for Kaspihavet som grensa til Khorasan i Iran og Afghanistan i sør, den tidlegare russiske provinsen Uralsk i nord, det tidlegare russiske protektoratet Khiva og Bukhara-emiratet i nordaust og Afghanistan i søraust. Området var 550&nbsp;489 km² stort med 377&nbsp;416 innbyggjarar i 1897. Omrmådet tilsvarer i dag omtrent Turkmenistan. 

## Historie
Transkaspia vart erobra av Russland i 1879-1885 i ei rekkje felttog leia av generalane Lomakin, Skobelev og Mikhail Annenkov. Bygginga av Den transkaspiske jernbanen startar ves kysten av Kaspihavet i 1879 for å sikre russisk kontroll over regionen og gje ein rask militærveg til den afghanske grensa. I 1885 oppstod nesten ei krise då russarane annekterte oasen Pendjeh sør for Merv, og Storbritannia nesten gjekk til krig då dei trudde at russarane kom til marsjere vidare til Herat i Afghanistan. Fram til 1898 var Transkaspia ein del av generalguvernørskapet Kaukasus og styrt frå Tiflis, men same år vart det gjort til oblastet Russisk Turkestan og styrt frå Tasjkent. Under revolusjonsperioden i 1917-191 var Transkaspia ein kort periode okkupert av britisk-indiske styrkar frå Meshed. Regionen var ein av dei siste områda med motstand frå Basmatsji under bolsjevikane og dei siste opprørarane rømde over grensa til Afghanistan og Iran i 1922-1923.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Transcaspian Region|Transcaspian Region]]» frå , den 4. november 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Urskogen i Komi

**Urskogen i Komi** er ein av UNESCO sine naturlege verdsarvstader og ligg nord i Uralfjella i republikken Komi i Russland. Med eit areal på 32&nbsp;800 km² er han den største urskogen i Europa.

Urskogen i Komi høyrer til taigaen i Uralfjella. Dei dominerande tresortane er sibirgran, sibiredelgran og sibirlerk, medan dei mest talrike dyreartane er reinsdyr, sobel, mink og hare.

Skogen høyrer til Petsjora-Ilytsj naturreservat og Jugyd Va nasjonalpark i Russland. Skogen vart ein verdsarvstad i 1995 og vart den første naturlege verdsarvstaden i landet. Dette førte til eit større fokus på området og det vart redda frå hogst. Det vert derimot drive ulovleg nedhogging og gullgruvedrift i området som trugar skogen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Virgin Komi Forests|Virgin Komi Forests]]» frå ,  den 4. november 2008.*  

## Bakgrunnsstoff
* Oppføring ved UNESCO.org
*
Vest-Kaukasus

**Vest-Kaukasus** er eit område vest i Kaukasus frå Svartehavet til Elbrus. Det inkluderer verdsarvstaden som ligg 50 km nord for den russiske feriebyen Sotsji og består av dei vestlegaste områda av Kaukasusfjella. I følgje UNESCO er dette det einaste større fjellområde som er urørt av menneske. Området er særs variert over eit lite område og varierer frå lågland til isbrear.

Området inneheld *Det kaukasiske statlege naturlege biosfærereservatet* (russisk Кавказский государственный природный биосферный заповедник) som vart oppretta av sovjetiske styresmakter i delar av Krasnodar kraj, Adygia og Karatsjajevo-Tsjerkessia i 1924 for å bevare nokre 85 meter høge eksemplar av nordmannsedelgran, som ein meiner er dei høgaste trea i Europa, og ein unik skog av barlind innanfor bygrensene til Sotsji. Om lag ein tredjedel av fjellartane er rekna som endemiske. Området inkluderer òg Sotsji nasjonalpark.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Western Caucasus|Western Caucasus]]» frå , den 4. november 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Omtale ved UNESCO
Tsjernyajevskijskogen

**Tsjernyajevskijskogen** (russisk Черня́евский лес) er ein skog i byen Perm i Russland. Skogen dekkjer eit område på 689,9 hektar.

Skogen består hovudsakleg av furu, sibirsk gran og sibirsk furu. Det finst òg bjørk, or og osp, medan andre tresortar som ikkje naturleg høyrer til her er vorte planta. Det er meir enn 50 planteartar i lysningane, hovudsakleg forskjellige typar gras. 14 av artane er sjeldne.

Skogen er rik på fugl, og tidlegare var det mykje ekorn og hare her, men i dag har menneske stort sett jaga desse bort.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chernyayevsky Forest|Chernyayevsky Forest]]» frå , den 4. november 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Den mongolsk-mandsjuriske sletta

**Den mongolsk-mandsjuriske sletta** eller **Den mongolsk-mandsjuriske steppa** er ei temperert grasslette i Mongolia og Nord-Kina.

Sletta dekkjer eit område på 887&nbsp;300 km². Økoregionen dannar ein stor boge rundt Gobiørkenen og strekkjer seg over sentrale og austlege område av Mongolia og inn i austlege område av Indre Mongolia, austlege og sentrale område av Mandsjuria og så sørvest over Den nordkinesiske sletta. I nordaust og nord ligg Selenge-orkhon-skogssteppa og Den dauriske skogssteppa og dannar ein overgang mellom grasslettene i sør og skogane i Sibir i nord. I aust og søraust glir sletta over i temperert lauvskog, inkludert Dei mandsjuriske blandingsskogane, Den nordaustkinesiske skogssletta og Den sentralkinesiske blandingsskogen. I sørvest strekkjer sletta seg til Huang He.

## Klima
Sletta har hyperkontinentalt tørt klima eller halvtørt klima, med *BSk* etteer Köppen si klimaklassifisering og *Dwa* eller *Dwb* heilt i aust. Regionen har varme somrar med minkande nedbør frå aust til vest, i lag med kalde, ekstremt tørre vintrar. Denne relative tørre tilstanden, som kjem frå ein kombinasjon av å ligga i innlandet og nærleiken til Sibirhøgtrykket, gjer at berre visse dyr kan leva her.

## Flora

Den dominerande floraen er halvhøgt til høgt  grass, dominert av fjørgrasslekta (*Stipa baicalensis*, *S. capillata* og *S. grandis*), sauesvingel (*Festuca ovina*), *[[Aneurolepidium chinense]]*, *[[Filifolium sibiricuman]]* og *[[Cleistogenes sqarrosa]]*. I dei tørrare områda rundt Gobi veks tørketolerante grasslag, blomar og låge, tornete buskar.

Dei sørvestlege fjellsidene til Da Hinggan har lommar av lauvfellande skog av anten mongol-eik (*Quercus mongolica*) eller ei blanding av poppel (*[[Populus davidiana]]* og *[[Populus suaveolens|P. suaveolens]]*), bjørka *Betula platyphylla* og selje (*[[Salix rorida]]).*

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mongolian-Manchurian grassland|Mongolian-Manchurian grassland]]» frå , den 4. november 2008.*
Aleutargropa

**Aleutargropa** er ein subduksjonssone og djuphavsgrop som går langs sørsida av Alaska og havområda utanfor kysten av Kamtsjatkahalvøya i Sibir. Ho vert klassifisert som ei «randgrop» i aust sidan ho går langs randa av kontinentet. Gropa er 3400 km lang frå eit trippelpunkt i vest med Ulakhanforkastinga og Kuril-Kamtsjatka-gropa til Queen Charlotte-forkastinga i aust. Aleutargropa dannar grensa mellom to jordskorpeplater. Her forsvinn Stillehavsplata under den nordamerikanske plata med ein vinkel på nesten 45º. Den djupaste delen av Aleutargropa er målt til 7679 meter. Nord for gropa går ei rekkje vulkanar og øyar som er danna der jordskorpa har smelta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aleutian Trench|Aleutian Trench]]» frå ,  den 4. november 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
****Webster's New Geographical Dictionary*. Springfield, Massachusetts: Merriam-Webster, Inc., 1984. ISBN 0-87779-446-4
Baltisk klint

**Baltisk klint** (estisk *Balti klint*, russisk Балтийско-ладожский уступ, Глинт, *Baltisjsko-ladozjskij ustup* eller *Glint*) er ein skrent av kalkstein på fleire øyar i Austersjøen i Estland og i Leningrad oblast i Russland. Området strekkjer seg om lag 1200 km frå Öland i Sverige gjennom kontinentalsokkelen til dei estiske øyane Osmussaar og Suur-Pakri til Paldiski, så langs sørkysten av Finskebukta og elva Neva til område sør for innsjøen Ladoga i Russland, der det forsvinn under yngre avleiringssediment. Klippene når opp til 55,6 meter over havet på Ontika i Kohtla kommune i Estland. Fleire elvar har grave seg gjennom klippene, som Narva, Luga, Izjora, Tosna, og dannar mange fossefall og stryk. Valastefossen i Kothla kommune er den høgaste av dei med eit fall på 25 meter. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Baltic Klint|Baltic Klint]]» frå , den 4. november 2008.*
Barabasteppa

**Barabasteppa** eller **Den barabinske steppa** (russisk Барабинская низменность - *Barabinskaja nizmennost*) er ei skogkledd slette vest i Sibir og eit viktig jordbruksområde i Russland. Steppa har eit areal på 117&nbsp;000&nbsp;km² og strekkjer seg mellom Irtysj og Ob. Barabinsk er den største byen på steppa. Kalundasteppa ligg i sør. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Baraba steppe|Baraba steppe]]» frå , den 4. november 2008.*
Det sentralsibirske platået

**Det sentralsibirske platået** (russisk Среднесиби́рское плоского́рье, *Srednesibirskoje ploskogore*) er eit skarpt markert platå med varierande høgd som dekkjer det meste av Sibir mellom elvane Jenisej og Lena. Platået dekkjer eit område på 3,5 millionar kvadratkilometer. Det høgaste området er Putoranplatået som stig til 1701 meter over havet. Purotanfjella ligg heilt nord på platået og sør for platået ligg dei austlege Sajanfjella og Bajkalfjella. I aust glir platået gover i låglandet i Sakha.

Klimaet er kontinentalt med korte, varme somrar og lange, særs kalde vintrar. Det meste av området er dekt av barskog (lerketre). Den største elva på platået er Nedre Tunguska. Området er geologisk kjend for Dei sibirske trappene med særs mange mineralressursar, som kol, jernmalm, gull, diamantar og naturgass.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Central Siberian Plateau|Central Siberian Plateau]]» frå ,  den 4. november 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kuznetskbekkenet

**Kuznetskbekkenet**, ofte forkorta til **Kuzbass**, (russisk Кузнецкий бассейн, Кузбасс, *Kuznetskij bassejn*, *Kuzbass*) ligg sørvest i Sibir i Russland og er eit av dei største kolgruveområda i verda med eit areal på 69&nbsp;900&nbsp;km². Det ligg i Kuznetsksenkinga mellom Tomsk og Novokuznetsk i nedslagsfeltet til elva Tom. I sør grensar det til Abakanfjella, i vest til Salairryggen og i nord til Kuznetsk Alatau.

Det inneheld nokre av dei største kolførekomstane i verda og det kolberande laget strekkjer seg over eit område på 26&nbsp;700&nbsp;km³ og når eit djup på 1800 meter. Totalt er det estimert at det finst 725 milliardar tonn kol her. Dei andre industriane i regionen, som maskinproduksjon, kjemikaliar og metallurgi, er basert på kolgruvedrifta.

I sovjettida var Kuznetskbekkenet det nest største kolproduserande området i landet etter Donetsbekkenet i Ukraina. Smelting av jern tok til her så tidleg som i 1697 og kol vart oppdaga i 1721, sjølv om det ikkje vart systematisk vunne ut før 1851. Seint på 1800-talet vart Russland raskt industrialisert og industrien i området tok seg raskt opp. Industrien blømde ytterlegare då den transsibirske jernbanen kom til området. Under Stalin sin Første femårsplan vart Ural-Kuznetsk industrielle samanslutning oppretta tidleg i 1930-åra. Det vart eit sentrum for produksjon av jern og stål, sink, aluminium, maskineri og kjemikaliar, med råmateriale og ferdige produkt frakt til og frå stader i Kuzbas og Ural.

Dei økonomiske problema til Sovjetunionen seint i 1980-åra førte til streik hos kolgruvearbeidarane i 1989 og 1990, og dette svekka styret til Mikhail Gorbatsjov. Etter at Sovjetunionen fall og planøkonomien kollapsen, opplevde industrien i regionen ei ny krise. Sidan den gong har området igjen vorte viktig og står i dag for 60 % av den totale kolproduksjonen i Russland.

Administrativt høyrer Kuznetskbekkenet til Kemerovo oblast med administrasjonsstad i Kemerovo. Andre store byar i området er Anzjero-Sudzjensk, Leninsk-Kuznetskij, Kiseljovsk og Prokopjevsk.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kuznetsk Basin|Kuznetsk Basin]]» frå , den 4. november 2008.*
Izjoraplatået

**Izjoraplatået** (russisk Ижорская возвышенность - Izjorskaja vozvsjennost) er eit platå sørvest i Leningrad oblast i Russland som består av kalkstein frå ordovicium. Platået ligg mellom Finskebukta i nord og Luga i sør. Nordenden er danna av ei erosjonsklippe kalla Baltisk klint. Den høgaste delen av platået er Orekhovayaåsen i Duderhovhøgdene på 176 meter over havet, lengst nordaust på platået. Platået er stort sett dekt av jordbruksland. Området var tidlegare hjarte i den historiske regionen Ingermanland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Izhora Plateau|Izhora Plateau]]» frå ,  den 4. november 2008.*
Mendelejevryggen

**Mendelejevryggen** (russisk Хребет Менделеева - *Khrebet Mendelejeva*) er ein brei midthavsrygg i Nordishavet frå Aust-Sibir-havet ved Den sibirske sokkelen til sentrale området av havet. Han er knytt til Alfaryggen i Det amerasiatiske bassenget. Han er kalla opp etter Dmitrij Mendelejev. Ryggen vart oppdaga i 1948 av ekspedisjonar frå Sovjetunionen. Namnet vart godkjend av kommiteen for geografiske namn og nomenklatur for havbotn (SCGN, i dag SCUFN) i april 1987.

Mendelejevryggen er medverkande til det Russland sitt krav på Nordpolen Området som vert lagt krav på av Russland dekkjer ein stor del av Nordishavet, inkludert Nordpolen. Eit av argumenta er at Mendelejevryggen og Lomonsovryggen er fortsetjinga ar kontinentet Eurasia. I 2002 verken avslo eller godtok SN-kommisjonen det russiske kravet, men tilrådde vidare undersøkingar.

Opphavet til ryggen er framleis usikkert på grunn av lite data og at det er uklårt om det er ein del av kontinentet eller havbotn og om opphavet er knytt til Alfaryggen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mendeleev Ridge|Mendeleev Ridge]]» frå , den 4. november 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ufaplatået

**Ufaplatået** (russisk Уфимское Плато, *Ufimskoje Plato*) er eit platå i Basjkortostan og Sverdlovsk oblast i Russland der byen Ufa ligg. Delar av nedslagsfelta til elvane Ufa, Jurjuzan og Aj dekkjer platået. Frå nord til sør er platået 150 km lang.
Aj

**Aj** (russisk Ай) er ei elv i Basjkortostan og Tsjeljabinsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Ufa frå venstre. Elva er 549 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Aj frys til seint i oktober eller tidleg i november og er islagd til midten av april. Byen Zlatoust ligg ved Aj. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ay River|Ay River]]» frå , den 4. november 2008.*
Vasjuganje

**Vasjuganje** eller **Vasjuganmyrane** (russisk Васюганские болота, *Vasjuganskije bolota*) er eit myrområde i vest i Sibir. Det dekkjer eit område på 53&nbsp;000&nbsp;km² og er med det ei av dei største myrene i verda. Vasjuganje dekkjer delar av Novosibirsk, Omsk og Tomsk oblast i Russland, mellom elvane Ob og Irtysj. Mot sør går myrområdet over i Barabasteppa.

Vasjuganmyrene oppstod for 10–15&nbsp;000&nbsp;år sidan og har konstant utvida seg sidan den gong. Dei er eit viktig ferskvassreservoar for regionen og fleire elvar spring ut frå området. Vasjuganje er eit viktig leveområde for mange trua artar. 

Området inneheld store reservar av petroleum og produksjon av olje og gass er vorte ein stor industri i regionen. Vasjuganje innehehld òg enorme førekomstar av torv.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vasyugan Swamp|Vasyugan Swamp]]» frå , den 4. november 2008.*
Den vestsibirske sletta

**Den vestsibirske sletta** er ei stor slette som dekkjer dei vestlege delane av Sibir og Russland, mellom Uralfjella i vest og Jenisej i aust, og av dei austlege Sajanfjella og Bajkalfjella i sør. Ho har vorte skildra som det største uavbrotne låglandet i verda, og meir enn 50 % av området ligg under 100 meter over havet. Sletta dekkjer eit område på om lag 2,6–2,7 millionar&nbsp;kvadratkilometer, som er ein tredjedel av Sibir, og strekkjer seg 2400&nbsp;km frå nord til sør, frå Nordishavet til foten av Altajfjella, og 1900&nbsp;km frå vest til aust, frå Jenisej til Uralfjella.
 
Sletta er delt inn i åtte forskjellige vegetasjonssoner: tundra, skogstundra, nordleg taiga, mellomtaiga, sørleg taiga, subtaiga, skogssteppe og steppe. Talet på dyreartar varierer frå minst 107 i tundraen til 278 eller meir i skogssteppe-regionen.

Vintrane på Den vestsibirske sletta er harde og lange. Klimaet på det meste av slette er anten subarktisk eller kontinentalt. To av dei større byane på sletta er Surgut og Nizjnevartovsk.

## Geologi
Den vestsibirske sletta består hovudsakleg av avleiringar frå kenozoikum og er uvanleg flat. Om havnivået hadde stige 50 meter ville heile området frå Nordishavet til Novosibirsk vorte lagt under vatn. Mykje av avleiringane på sletta kom som følgje av isdammar som gjorde at elvane Ob og Jenisej rann andre vegen og ut i Kaspihavet, og kanskje òg Aralsjøen. Sletta er særs myrlendt og består hovudsakleg av histosoljord og i den trelause nordlege delen histeljord

Sletta er eit av dei største torvområda i verda. Den støre myra her er Vasjuganje, som dekkjer eit område på om lag 50&nbsp;000&nbsp;km².

Den sørlege delen av sletta, der det stort sett ikkje er permafrost, er dekt av ei frodig grasslette som er ei forlenging av Den kasakhstanske steppa.

Store regionar på sletta vert råka av flaum om våren og sumpland gjer store delar av området ueigna for jordbruk. Dei største elvane på Den vestsibirske sletta er Ob, Irtysj og Jenisej. Det er mange innsjøar og myrområde, samt store førekomstar av petroleum og naturgass. Mykje av olje- og gassproduksjonen i Russland vart henta frå dette området i 1970- og 1980-åra.

## Sjå òg
* Den austeuropeiske sletta, den andre store sletta i Russland
* Den eurasiatiske steppa

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:West Siberian Plain|West Siberian Plain]]» frå , den 4. november 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Earthobservatory 
* Topografi og drenasje av Russland
* Torvland i verda: Russland og Sibir
Kolkabreen

**Kolkabreen** er ein isbre i Nord-Ossetia i Russland, nær Kazbek. Breen er kjend for bresurge-hendingane, og den siste og mest alvorlege skjedde 20. september 2002 då minst 125 menneske omkom. 

Det er fleire isbrear i nedbørsområdet til elva Genaldon. Den største er Maili på om lag 6,8 km². Kolkabreen, ved sida av Maili, er ein dalbre med nokre hengande delar. Kolka veks ved hjelp av snøras og firn som kollapsar og is året rundt. Breen strekkjer seg frå 3000 til 3450 meter over havet. Meir enn to tredjedelar av isavsmeltingssonen er dekt av eit morenelag opp til ein meter tjukt. Dette og andre trekk, som ei forholdsvis slak helling, ein djup dalbotn og sidemorener, hindrar brestraumen og tvingar han i ein skarp sving, som gjer at det lett samlar seg opp smeltevatn under breen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kolka Glacier|Kolka Glacier]]» frå , den 4. november 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Breen sett frå verdsrommet
Kivatsjfossen

**Kivatsjfossen** er ein 10,7 meter høg kaskadefoss i Russland. Han ligg i elva Suna i Kondopoga rajon i republikken Karelia og har gjeve namn til Kivatsj naturreservat, grunnlagd i 1931.

Kivatsj er stort sett kjend på grunn av Gavrila Derzjavin, ein russisk diktar som vart inspirert av fossen og skreiv diktet «Foss», eit av dei viktigaste russiske dikta frå 1700-talet. Mange ønskte å sjå fossen som Derzjavin dikta om. Ein av desse var Aleksander II av Russland, som fekk lagt ein ny veg til fossen, eit lysthus på høgresida av elva og ei bru like nedanfor. 

I 1936 tok sovjetarane noko av vatnet frå elva til eit lokal vasskraftverk, som førte til mindre vatn i fossen, medan dei nærliggande fossane Girvas (14,8 m) og Por-Porog (16,8 m) vart heilt øydelagde. Sjølv om han ikkje er like flott som han var er Kivatsj framleis ein populær attraksjon i Karelia. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kivach waterfall|Kivach waterfall]]» frå , den 4. november 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Turistinformasjon
*** Bilete 
*** Offisiell side for Karelia
Gulen kyrkje

**Gulen kyrkje** er ei langkyrkje frå 1863 i Eivindvik i Gulen kommune i Vestland. 

## Historie

Fram til 1890 heitte kyrkja *Eivindvig kyrkje*.
Staden er ein gammal kyrkjestad, ved kyrkja er det to steinkrossar som er kring tusen år gamle. 
Dagens kyrkje er den tredje kjende på staden. 
Den fyrste var ei stavkyrkje som fyrste gong er nemnd i kjeldene i 1327. 
Stavkyrkja vart erstatta av ei lafta kyrkje på 1500-talet. 
Denne stod til dagens kyrkje skulle byggjast i 1863.

Gulen kyrkje er soknekyrkje i Gulen sokn i Nordhordland prosti.

## Interiør


Gulen kirke.3.jpg
Gulen kirke.5.jpg
Døpefontgulen 009.jpg


## Sjå òg
* Døypefonten i Gulen kyrkje
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Margrethe Henden Aaraas, og Sigurd Vengen: «Gulen kyrkje» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
* «Gulen kyrkje» på NRK Sogn og Fjordane fylkesleksikon
* Sigurd Muri: *Norske kyrkjer*. Det Norske Samlaget. Oslo 1971

## Bakgrunnsstoff
* Om Gulen sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* Magnor Midtun: «Gulen kyrkje» på nettstaden scandion.no
* 
*
Mjømna kyrkje

**Mjømna kyrkje** er ei langkyrkje frå 1901 vest på øya Mjømna. 

Kyrkja er soknekyrkje i Mjømna sokn som femner ytre delane av Gulen kommune. 
Anders Korsvold var både arkitekt og byggmeister for kyrkja. 
Altertavla er måla av Wilhelm Bjørknes frå Byrknesøyna, og er ein kopi etter Adolph Tidemand.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Margrethe Henden Aaraas og Sigurd Vengen: «Mjømna kyrkje» på nettsstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
* «Mjømna kyrkje» på NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon
* Sigurd Muri: *Norske kyrkjer*. Det Norske Samlaget. Oslo 1971

## Bakgrunnsstoff
* Om Mjømna kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
* Kart som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* 
*
Volgadeltaet

**Volgadeltaet** er det største innlandsdeltaet i Europa og er danna av den lengste elva i Europa, Volga, som renn ut i Kaspihavet i Astrakhan oblast og Kalmykia i Russland. Deltaet ligg i Den kaspiske senkinga og den austlegaste delen av området ligg i Kasakhstan. Deltaet drenerer ut i Kaspihavet om lag 60 km nedanfor byen Astrakhan.

Volgadeltaet har vokse kraftig det siste hundreåret på grunn av endringar i vassnivået til Kaspihavet. I 1880 hadde deltaet eit areal på 3222 km², og i dag dekker det eit område på 27&nbsp;224 km² og er om lag 160 km på tvers. Det har eit klassisk «deltamønster». Deltaet ligg i ei tørr klimasone og får særs lite nedbør. Kraftig vind sveipar ofte over deltaet og skaper sanddyner. I deltaet finn ein gjørmete sandgrunner, mudderflater og coquinabreidder. 

Endringar i nivået til Kaspihavet har ført til tre særeigne soner i deltaet. Det høgare område vert kalla «Behr-haugane», og er ein rettlinja rygg med leirig sand med lengder på 400 meter til 10 km og ei gjennomsnittleg høgd på åtte meter. Mellom Behr-haugane er eit søkk fylt med vatn og bukter med anten ferskt eller salt vatn. Den andre sonen er sjølve deltaet, som generelt er særs flatt, vanlegvis mindre enn ein meter høgt, og som består av fleire aktive og gamle vasskanalar, små dyner og algeflater. Den tredje sonen er eit breitt område som strekkjer seg opp til 60 km utover i sjøen og er den undersjøiske delen av deltaet. 

Deltaet har vore verna sidan tidleg på 1900-talet og var ein av dei første russiske naturreservata (Astrakhan naturreservat, russisk Астраханский заповедник) oppretta i 1919. Mykje av det lokale dyrelivet vert likevel rekna som utryddingstrua. Deltaet er stoppestad for mange trekkfuglar. 

Industri og jordbruk har endra deltasletta og ført til at store våtmarksområde har gått tapt. Mellom 1984 og 2001 mista deltaet 277 km² våtmarker, eller i snitt 16 km² per år, av både naturlege og menneskeskapte årsaker. Volga fører med seg store mengder industrielt avfall og sediment til den relativt grunne nordlege delen av Kaspihavet. Dette har ført til oppblomstring av alger i denne delen av havet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Volga Delta|Volga Delta]]» frå , den 4. november 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* earthwatch.org 
* Wetland Loss in World Deltas, Coastal Studies Institute, Louisiana State University
* wetlands.org

## Bakgrunnsstoff
Byrknesøy kapell

**Byrknesøy kapell** er eit kapell på Byrknes på Byrknesøyna i Gulen kommune i Vestland. 

Kapellet er eigd av Indremisjonen som leigar huset ut til mellom anna Den norske kyrkja. 
På staden der kapellet står stod det tidlegare eit bedehus, og lokalt vert kyrkjehuset framleis ofte omtala som bedehuset.

Kapellet fekk kyrkjeklokke i 1980, klokka var dels finansiert av ei gåve frå Det Stavangerske Dampskibsselskab. 
Gåva kom etter forliset til MS «Austri» utanfor Byrknesøyna, der bygdefolket deltok i berginga av mannskap frå skipet.

Byrknesøy kapell ligg under Mjømna sokn i Nordhordland prosti.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Kjelder
* 
* «Byrknesøy kapell» på NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon

## Bakgrunnsstoff
* Om Mjømna sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* 
*