Tian Shan

**Tian Shan** (kinesisk skrift 天山; pinyin Tiān Shān; «Himmelfjella»; uigurisk *Tangri Tagh*), òg ofte skrive *Tien Shan*, er ei fjellkjede i Sentral-Asia. 

Namnet «Tian Shan» som stort sett er i bruk i dag, er ei kinesisk omsetjing av det uiguriske namnet, som kan gå tilbake til ein Xiongnu-namn, *[[Qilian]]* (祁连), omtalt av *[[Shiji]]* som heimlandet til Yuezhi. Dette er derimot vorte hevda at dette refererer til ei fjellkjede 1500 km lenger aust som i dag heiter Qilian Shan. Ei nærliggande fjellkjede, Tannu-Ola-fjella (tuvinsk Таңды-Уула, *Tangdy-Uula*), tyder òg «Himmelfjellet».

Fjellkjeda ligg nord og vest for ørkenen Taklamakan i grenseområdet mellom Kasakhstan, Kirgisistan og provinsen Xinjiang i Kina. I sør glir fjella over i Pamirfjella. Ho strekkjer seg òg inn i Xinjiang og dei nordlege områda av Pakistan, der ho møter Hindu Kush.

I vestleg kartografi vert den austlege enden av Tian Shan sett til like vest for Ürümqi, medan rekkja aust for denne byen vert kalla Bogda Shan. I kinesisk kartografi frå Han-dynastiet og fram til i dag, vert Tian Shan rekna for å inkludere Bogda Shan og Barkolfjella.

Tian Shan er ein del av det orogeniske beltet rundt Himalaya som oppstod då den indiske og eurasatiske jordskorpeplata kolliderte i kenozoikum-perioden. Dei er ei av dei lengste fjellkjedene i Sentral-Asia og strekkjer seg 2&nbsp;800 km austover frå Tasjkent i Usbekistan.

Den høgaste toppen i Tian Shan er Jengish Chokusu med ei høgd på 7&nbsp;439 moh, som òg er det høgaste punktet i Kirgisistan og ligg på grensa til Kina. Det nest høgaste fjellet er Khan Tengri («Andane sin herre») på 7&nbsp;010&nbsp;moh, som ligg på grensa mellom Kasakhstan og Kirgisistan. Fjellklatrarar klassifiserer desse to som dei nordlegaste toppane i verda over 7&nbsp;000 meter. 

Torugart-passet ligg på grensa mellom Kirgisistan og Xinjiang i ei høgd på 3&nbsp;752 moh. Dei skogkledde Alataufjella, som ligg i dei lågare nordlege delane av Tian Shan, er busett av folk som talar tyrkiske språk. Dei største elvane som spring ut frå Tian Shan er Syr-Darja, Ili og Tarim. Aksuravinen er ein attraksjon nordvest i Tian Shan.

Ein av dei første europearane ein kjenner til som først vitja og skildra Tian Shan i detalj var den russiske utforskaren Peter Semenov i 1850-åra.

## Økologi

Tian Shan inneheld viktige skogar med Schrenkgran (*Picea schrenkiana*) i høgder over 2&nbsp;000 meter. Dei lågare fjellsidene har unike naturlege skogar med vill ekte valnøtt- og epletre.

## Kinesisk religion
I taoismen meiner ein at gudinna av vesten vaktar over ferskentrea av udødelegdom i Tian Shan.

## Galleri

Fil:Gorkiy Peak from South Inylchek Glacier.jpg|Gorkijtoppen sett frå Sør-Inyltsjek-breen
Fil:South_Inylchek_Base_Camp.jpg|Sør-Inyltsjek hovudleir, med Tsjapajev og Khan Tengri på tvers breen
Fil:tianshansnow.jpg|Astronomiske observasjonar i Tian Shan, om lag 1912, av Sergej Prokudin-Gorskij
Fil:IMG 9369-Kaindy.jpg|Skog av schrenkgran
Fil:TianShanRoad.jpg|Veg frå Yining til Kucha i Xinjiang i Kina
Fil:TianShanYaks.jpg|Jakoksar som beiter i Xinjiang i Kina
Fil:AlaKol.jpg|Ala Köl (innsjø), Terskej-Alatau-fjella i Kirgisistan
Fil:Piktalgar.jpg|Talgartoppen i Talgar


## Sjå òg
* Nord-Silkevegen
* Imeon

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tian Shan|Tian Shan]]» frå , den 13. januar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* *The Contemporary Atlas of China*. 1988. London: Marshall Editions Ltd. Reprint 1989. Sydney: Collins Publishers Australia.
* *The Times Comprehensive Atlas of the World*. Eleventh Edition. 2003. Times Books Group Ltd. London.


### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Russisk fjellklatringssider 
* Tien Shan på britannica.com