open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bendik Riis

**Bendik Riis**, **Bendik Arnold Riis Kristiansen** () var ein norsk kunstmålar og teiknar, fødd i Fredrikstad. Foreldre var tømmermann Albert Kristiansen (1882–1945) og Thora Marie Riis (1882–1943). Bendik Riis var ugift heile livet.

Riis gjekk i lære hjå målarmeister Andreas Nilsen i Fredrikstad frå 1928, og fekk eit godt ord på seg som dekorasjonsmålar.  Han tok òg privat kunstundervisning hjå kunstmålaren Waldermar S. Dahl og seinare hjå Bjørn Smith-Hald.

I 1933 debuterte Riis på Haustutstillinga (Statens Kunstutstilling) i Oslo  med ei teikning. Han deltok i idékonkurransen for utsmykkinga av Oslo rådhus i 1938, og tok òg del i mange andre utsmykkingskonkurransar.

Hausten 1939 gjekk han på  Statens håndverks- og kunstindustriskole i Oslo med  Per Krohg og Karl Høgberg som lærarar, og i januar og februar 1940 studerte han på Statens Kunstakademi under Axel Revold. 

Bendik Riis har skapt nokre av dei mest særprega verka i den norske målarkunsten, både mellom dei meste fantasifulle og vakre, og mellom dei mest traumatiske og sosialt opprørande. I det store og heile er verka av Riis ein sjølvbiografi med mange sterke skildringar av det som han såg på som overgrep frå styresmaktane og frå den legestanden han møtte under sine mange år på psykiatriske sjukehus. Ei hending som sette djupe spor, og som han ofte tok opp i kunsten sin, var då han som sekstenåring opplevde at familien vart kasta ut av heimen med makt grunn av økonomiske problem. Eit av hovudverka hans er *Utkastelsen* frå 1954, der han syner korleis truande og overmektige politimenn tvingar den hjelpelause familien ut av huset deira.

Då Bendik Riis døydde i 1988, arrangerte Galleri Dobloug minneutstilling, og då Museet for samtidskunst i Oslo opna i 1990, var verk av Bendik Riis blant hovudverka i utstillinga. I 1998 arrangerte Galleri F 15 i Moss den fyrste større retrospektive utstillinga av verka hans. Han er elles representert i fleire av dei offentlege kunstsamlingane i Noreg.

## Bakgrunnsstoff

*Ein presentasjon av biografien om kunstmålaren Bendik Riis.
*Jon-Ove Steihaug, Jan Erik Vold ; omsetjar: Peter Cripps. 2010. *«Norge, Norge mitt fædreneland» : Bendik Riis : malerier og arbeider på papir*. Oslo : Nasjonalmuseet for kunst, arkitektur og design. ISBN 978-82-8154-047-7
*Ketil Bjørnstad. 2011. *Drømmemesteren Bendik Riis : en livshistorie*. Oslo : Aschehoug. ISBN 978-82-03-35046-7
Andrew Lloyd Webber

**Andrew Lloyd Webber, Baron Lloyd-Webber** () er ein engelsk komponist, særleg av musikalar. Han har komponert musikken til Jesus Christ Superstar, Evita, Cats, Operafantomet samt det vidgjetne rekviemmet sitt.

## Biografi

Lloyd Webber voks opp i Kensington i London i ein musikalsk familie. Faren var komponist, mora spela fiolin og piano og broren Julian er i dag ein kjend solo-cellist. Han tok utdanning ved Royal College of Music.

Som musikalkomponist har Webber hatt eit langt og produktivt samarbeid med lyrikaren Tim Rice. Webber og Rice har skrive fleire framgangsrike musikalar saman. Fleire av musikalane har vorte filmatisert, slik som Jesus Christ Superstar (1973), Evita (1996) og Operafantomet (2004).

## Verkliste

### Musikalar

* The Likes of Us (1965), tekstar av Tim Rice.
* Joseph and the Amazing Technicolor Dreamcoat (1968), tekstar av Tim Rice
* Jesus Christ Superstar (1970), tekstar av Tim Rice
* Jeeves (1975), tekstar av Alan Ayckbourn
* Evita (1976), tekstar av Tim Rice
* Tell Me on a Sunday (1979), tekstar av Don Black
* Cats (1981), tekstar av T. S. Eliot
* Song and Dance (1982), tekstar av Don Black
* Starlight Express (1984), tekstar av Richard Stilgoe
* Cricket (1986), tekstar av Tim Rice
* Operafantomet (1986), tekstar av Charles Hart
* Aspects of Love (1989), tekstar av Don Black og Charles Hart
* Sunset Boulevard (1993), tekstar av Christopher Hampton og Don Black
* Whistle Down the Wind (1996), tekstar av Jim Steinman
* The Beautiful Game (2000), tekstar av Ben Elton
* Bombay Dreams (2002), musikk av A.R. Rahman, tekstar av Don Black. Webber var produsent.
* The Woman in White (2004), tekstar av David Zippel
* The Sound of Music (2006), musikk av Richard Rodgers, tekstar av Oscar Hammerstein II. Webber var produsent.
* Love Never Dies (2010), tekstar av Glenn Slater
* Trollmannen fra Oz (2011), musikk av Harold Arlen, tekstar av E. Y. Harburg og Tim Rice. Webber var produsent.

### Andre verk

* Variations (1978). Denne cd-plata var basert på eit verk av Niccolo Paganini og tileigna Julian Lloyd Webber. Gitaristen Gary Moore og pianisten Rod Argent deltok.
* Requiem (1985) Eit klassisk rekviem-korverk tileigna faren som døydde i 1982.

Andrew Lloyd Webber har vore gift tre gonger, m.a. med sopransongaren Sarah Brightman, som m.a. hadde hovudrolla i musikalen Operafantomet. Han har fem born frå to ekteskap.

## Heider

* Andrew Lloyd Webber vart slegen til riddar av Elizabeth II i 1992.
* I 1997 vart han i tillegg utnemnd til Life peer. Han ber difor tittelen baron og har eit sete i Overhuset.
* Verka hans har både vunne Oscar-prisen, Grammy-prisen, Tony-prisen, Olivier-prisen og Golden Globe, m.fl..
* Andrew Lloyd Webber har fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame.

## Kjelder


**Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Andrew Lloyd Webber|Andrew Lloyd Webber]]» frå ,  den 30. oktober 2011.*
Benemning

Ei **benemning** er ei typeeining. Eit **benemnt tal** gjev mengda einingar av ein bestemt type. Til dømes er «5 cm» eit benemnt tal med benemning cm. Tal som er utan benenmning vert kalla ubenemnte eller absolutte. 

## Kjelder
*benevning. (2011-10-31) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/benevning
Benoît Mandelbrot

**Benoît B. Mandelbrot** () var ein polskfødd fransk-amerikansk matematikar. Han er mest kjend for det banebrytande arbeide innan fraktalgeometri der han fann den såkalla mandelbrotmengda. Mengda kom fram ved iterasjonar av eit komplekst andregradsuttrykk på ein datamaskin, der resultata av iterasjonane vart uttrykt grafisk. Det var Mandelbrot som gav denne typen matematiske mengder namnet fraktalar. Teorien om fraktalar vart framsett i boka *The Fractal Geometry of Nature* i 1987, og har sidan vist seg nyttig innanfor mange vitskapar som astrofysikk til økonomi.

Mandelbrot studerte i Paris og Pasadena i California frå 1945 til 1952 og forska ved Institute for Advanded Study i Princeton, mellom andre saman med John von Neumann. Frå 1958 til 1993 var han tilsett ved forskingssenteret til IBM i New York. Frå 1987 underviste han ved Yale University og vart professor der i 1999. 

I 1993 vart han tildelt Wolfprisen i fysikk. Mandelbrot var medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi og frå 1987 medlem av National Academy of Sciences.

## Sjå òg

* Fraktal
* Kaosteori
* Feigenbaum

## Bakgrunnsstoff
* New York Times - nekrolog

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Benoît Mandelbrot|Benoît Mandelbrot]]» frå ,  den 31. oktober 2011.*
Bernhard Riemann

**Georg Friedrich Bernhard Riemann** () var ein tysk matematikar som leverte viktige bidrag til matematisk analyse og differensialgeometri. Nokre av oppdagingane hans bana vegen for den seinare utviklinga av generell relativitet. Riemann var ein av dei mest innflytnadsrike matematikarne på midten av 1800-talet, og sjølv om han publiserte lite opna han vegen til nye område av matematikken ved å kombinere analyse og geometri.

Han overtok etter P. G. L. Dirichlet som professor i Göttingen i 1859. Dokoravhandlinga til Riemann frå 1854, *Über die Hypothesen, welche der Geometrie zu Grunde liegen* er eit av dei revolusjonerande bidraga hans til geometrien. Det er her ein for første gong finn ideane som vert kalla riemannsk geometri, og som kom til å spele ei hovudrolle i relativitetsteorien til Albert Einstein. 

## Sjå òg
* Riemann-integral
* Riemann-zeta-funksjonen
* Riemannsk sfære

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bernhard Riemann|Bernhard Riemann]]» frå ,  den 31. oktober 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Bernhard Riemann - MacTutor History of Mathematics archive
Bernt Karsten Øksendal

**Bernt Karsten Øksendal** () er ein norsk matematikar. 

Han tok doktorgraden i 1971 og har vore professor ved Universitetet i Oslo frå 1991 og professor II ved Norges Handelshøgskole frå 1992. Øksendal har særleg arbeidd med stokastisk analyse og matematisk finans og har mellom anna skrive boka *Stochastic Differential Equations* (5. utgåve 1998).

## Kjelder
*Bernt Karsten Øksendal. (2011-10-31) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Bernt_Karsten_Øksendal
Bhaskara

**Bhaskara** () var ein indisk matematikar og astronom. Han representerer på mange måtar det ypparste av matematisk og astronomisk kunnskap på 1100-talet. 

Han skreiv det astronomiske verket *Siddhantashiromani*, men det er særleg dei matematiske delane som er kjend. Han leverte viktige resultat innan aritmetikk, algebra og trigonometri, og han vart rekna som ein av forløparane til den moderne matematiske analysen. Mange av problema har fått poetisk form og gjev eit godt innblikk i indisk kultur. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bhaskara|Bhaskara]]» frå ,  den 31. oktober 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* O'Connor, J.J. og Robertson, E. F.: Bhaskara - MacTutor History of Mathematics archive
Syntese

**Syntese** (gresk σύνθεσις, av *syn* 'med' og *thesis* 'plassera') er det å føya saman mange delar til ein heilskap, og er rekna som det motsette av analyse. Omgrepet blir brukt innan ulike felt:

* Kjemisk syntese, framstilling av ulike kompliserte stoff frå enklare delar. Slike stoff blir gjerne kalla syntetiske.
* Syntese i filosofi, eit resultat av tese og antitese

## Sjå òg
* Fotosyntese
Türk Telekom Arena

**Ali Sami Yen Spor Kompleksi - Türk Telekom Arena** er eit idrettsstadion i Şişli-distriktet i Istanbul i Tyrkia. Arenaen er heimebana til fotballaget Galatasaray Spor Kulübü.
Lunde Forlag

**Lunde Forlag AS** er eit norsk forlag som særleg gir ut kristen litteratur i ulike sjangrar. Lunde forlag er tilknytt konsernet Lunde Holding. Lunde Holding driv og bokhandlar i kjeda Bok & Media, bibelforlaget Norsk Bibel og tidsskriftet Fast Grunn. Forlaget har sin eigen bokklubb, Bokklubben Perspektiv.

Lunde Forlag vart grunnlagt i Bergen i1905 av Andreas O. Lunde. I 1944 vart det overteke av Norsk Luthersk Misjonssamband (NLM).
Forlaget flytta til Oslo midt på 1950-talet. Det er nå etablert på Sinsen. Lunde har hovudkontor på Fjellhaug saman med Misjonssambandet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lunde Forlag|Lunde Forlag]]» frå , den 31. oktober 2011.* 

## Bakgrunnsstoff
*
Bikvadrat

Eit **bikvadrat** er eit kvadrat av eit kvadrat. Det vil seia det same som fjerde potens. 

Ei bikvadratisk likning er ei likning av fjerde grad. 

## Kjelder
*
Binom

**Binom** er eit omgrep i matematikken for eit uttrykk eller polynom med to ledd, til dømes , altså summen av to monom. Det er den enklaste forma for polynom etter monom. 

**Binomial** tyder at noko kan delast i to delar og tyder i matematikken ‘toledda’. 

## Kjelder
*
Binomialformel

**Binomialformelen** er eit matematisk uttrykk som viser korleis potensen av eit såkalla binom (x+y)^n - kan reknast ut. I den enklaste forma seier formelen at 

:(x+y)^n=\sum_{k=0}^n{n \choose k}x^ky^{n-k}\quad\quad\quad(1)

når *n* er eit vilkårleg ikkje-negativt heiltal. Då vert binomialkoeffisientane: 

:{n \choose k}=\frac{n!}{k!\,(n-k)!}

n! vert lesen «*n* fakultet».

## Sjå òg
* Binomialkoeffisient
* Binomisk fordeling

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Binomialformelen|Binomialformelen]]» frå ,  den 31. oktober 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* mathworld.wolfram.com - Binomialformelen
Binomisk fordeling

Ei **binomisk fordeling** eller **binomialfordeling** er ei diskret fordeling (eit omgrep innan sannsynsteori og matematisk statistikk) som handsamar hyppige (diskrete) forsøk med fast sannsyn. 

Dersom ein stokastisk variabel *X* er binomisk fordelt, med *n* er mengd forsøk og *p* er sannsynet for å lukkast i kvart forsøk, skreiv ein:

: X \in Bin(n,p) 

*X* har sannsynsfunksjonen 

: p_X(k) = {n \choose k} p^k (1-p)^{n-k}. 

der {n \choose k} er binomialkoeffisienten, *p* er sannsynet for at hendinga skal opptre *k* gongar og 1 - *p* = *q* såleis sannsynet for at hendinga ikkje opptrer.  

Binomialfordelinga kan under visse omstende tilnærmast med andre fordelingar. Tommelfingerregelen er at dersom p  kan fordelinga tilnærmast med poissonfordelinga Po(np), eller dersom np(1-p) > 10  med normalfordelinga N(np,\sqrt{npq}).

**Døme:** Favorittdøme til statistikarane er urnemodellar som bygger på urner med svarte og kvite kuler. Sannsynet for å ta ut ei kvit kule ved ei tilfeldig trekning er *p*. Sannsynet for at ein tar ut nøyaktig *k* kvite kuler ved *n* forsøk, dersom ein har *s* mengd svarte og *v* kvite kuler i ei urne, og *legg tilbake* kulene mellom kvar trekning (trekning med tilbakelegging), for ein då av sannsynsfunksjonen over med 

: p = {v \over {s+v}} \quad og \quad q = 1 - p,

der *p* og *q* vert gjeven gjennom den klassiske sannsynsdefinisjonen.

**Døme 2:** Dersom ein kastar ein terning tre gonger, og terningen er velbygd, slik at sannsynet for å få ein seksar er 1/6, blir sannsynet for å få seksar to gonger
: P = {3 \choose 2} \left( {1 \over 6} \right)^2 {5 \over 6} = {5 \over 72}.

**Døme 3:** På same vis kan ein rekne ut sannsynet for å få sifferet seks *n* gonger ved *n* mengd kast:

: P = {n \choose n} \left( {1 \over 6} \right)^n \left( {5 \over 6} \right)^{n-n} = \left( {1 \over 6} \right)^n, 

## Sjå òg
*Binomialformel
*Binomialkoeffisient

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Binomisk fordeling|Binomisk fordeling]]» frå ,  den 31. oktober 2011.*
Binormal

Ein **binormal** gjev ei av tre retningar til eit punkt på ei kurve i rommet. Til kvart punkt på ei slik kurve vert det tilordna tre retningar. Den eine er bestemt av tangenten, den andre ved hovudnormalen som står vinkelrett til tangenten og gjennom krummingssenteret til kurva, og den tredne, binormalen, står vinkelrett på dei to første. Dei tre retningane spelar ei avgjerande rolle i studiar av kurvar i rommet og er knytt saman ved dei såkalla Frenet–Serret-formlane. 

## Kjelder
*
Binær i matematikk

**Binær** vert i matematikk nytta om operasjonar, relasjonar og uttrykk der det inngår to storleikar. Til dømes er vanleg addisjon av to tal ein binær operasjon, og likskapen mellom to tal er ein binær relasjon. 

## Sjå òg
* totalsystemet (det binære talsystemet)

## Kjelder
*
Biometri

**Biometri** eller **biostatistikk** er eit vitskapleg felt som nyttar statistiske metodar på biologiske problem. Føremålet med biometri er ei matematisk handsaming av variabiliteten av og korrelasjonar mellom eigenskapar, eller fordelinga av eigenskapar i populasjonar. Biometri er grunnleggande i genetikk, evolusjonsteori, økologi og antropologi. Mange statistiske metodar er utarbeidde på grunnlag av biologisk materiale og biometri har derfor vore viktig for utviklinga av teoretisk statistikk. 

## Kjelder
*biometri. (2011-10-31) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/biometri
Bjørn Gjevik

**Bjørn Gjevik** () er ein norsk forskar. 

Han tok doktorgraden i 1972 og vart professor i hydrodynamikk ved Universitetet i Oslo i 1977. Gjevik driv forsking i grenseområdet mellom hydrodynamikk og geofysikk, og er særleg kjend for detaljerte og realistiske matematiske modellar av tidvatn, havstraumar og tsunamiar. 

## Kjelder
*Bjørn Gjevik. (2011-10-31) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Bjørn_Gjevik
Blandingsrekning

**Blandingsrekning** eller **alligasjonsrekning** er ein reknemetode som vert nytta for å finne det forholdet som to eller fleire sortar med ein viss pris eller eigenskap må blandast i for å at ein skal få ein ny sort (eller legering) med ein bestemt mellompris eller eigenskap. Blandingsrekning blir mest nytta ved berekning av metallegeringar og ved oppblanding av væsker som skal halde ein viss styrkegrad. 

## Døme
Tenk at ein blandar ein drykk som består av 1/2 Cola, 1/4 Sprite og 1/4 Solo. Cola har 120 gram sukker per liter, Sprite har 100 gram sukker per liter og Solo har 150 gram sukker per liter. Kor mykje sukker har drykken. Løysinga finn ein slik: 

:{1\over2}\times 120 + {1\over4}\times 100 + {1\over4}\times 150 = 122,5 gram per liter. 

## Kjelder
*blandingsregning. (2011-10-31) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/blandingsregning
Bokstavrekning

**Bokstavrekning** er rekning med bokstavar og er ein del av algebraen. I dei tidlegaste matematiske tekstane vart alle metodar framstilt gjennom numeriske døme. Dei stadig meir kompliserte problema og behovet for å formulere generelle reglar førte til at ein nytta bokstavar for kjende og ukjende storleikar. Denne utviklinga skjedde gradvis, men den franske matematikaren François Viète (1540–1603) var ein av dei førte som nytta bokstavrekning systematisk. René Descartes innførte det no vanlege prinsippet ved å føre opp dei ukjende storleikane med bokstavar får slutten av alfabtet, *x, y, z*, og dei kjende storleikane med dei første bokstavane, *a, b, c*.

## Kjelder
*
Bonaventura Cavalieri

**Francesco Bonaventura Cavalieri** () var ein italiensk matematikar. 

Han gjekk inn i Jesuittordenen og vart i 1629 utnemnd til professor i Bologna. Verket hans *Geometria indivisibilium continuorum* frå 1635 er ein forløpar til differensial- og integralrekninga. Her innfører han «udelelege element» og nyttar dei til utrekning av areal og volum. 

Det cavalieriske prinsippet er ein metode for å rekne ut rominnhaldet i lekamar. 

## Kjelder
*Bonaventura Cavalieri. (2011-10-31) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Bonaventura_Cavalieri
Elbilen Buddy

**Buddy** er ein norsk  elbil, som vart produsert av Elbil Norge på Økern i Oslo fram til oktober 2011. Ved nedlegginga hadde Buddy 26 % av marknaden i Norge.

## Historie
Buddy var sjette generasjon av det elektriske køyretøyet Kewet. Opphavleg vart Kewet utvikla i Danmark der den første modellen kom i 1991. Produksjonen vart flytta mellom Danmark og Tyskland. Då i overkant av 1&nbsp;000 elbilar var produsert, fordelt på fem utviklingstrinn og seld i 18 land, vart alle rettane overtatt av ElBil Norge AS (het da Kollega Bil AS) i 1998. I nokre år utvikla ElBil Norge elbilen vidare og hausten 2005 kom den nye modellen som først heitte Kewet Buddy Citi-Jet 6, no blir den kalla berre Buddy. 28. oktober 2011 meldte foretaket oppbod etter å ikkje å ha lykkast med å skaffe nok kapital til å ta elbilen internasjonalt. Ved oppbodet var det 33 som arbeidde i selskapet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Buddy (elbil)|Buddy (elbil)]]» frå ,  den 31. oktober 2011.*  
  

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettside
*Bilnorge.no si historie om Kewet
*www.elbilnorge.no
Boolsk algebra

**Boolsk algebra**, matematisk modell for logikk som vert nytta innan symbolsk logikk, sannsynsrekning og IT. Feltet har namn etter den britiske matematikaren George Boole, som i avhandlinga si *An Investigation of the Laws of Thought* frå 1854, undersøker korleis ein kan bruke matematikk for å analysere og systematisere sanningsutsegn. 

## I matematikk
Boolsk algebra i matematikk er eit algebraisk system der det er definert to operasjonar, union (∪) og snitt (∩), som begge er assosiative og kommutative og dessuten distributive med omsyn på kvarandre. Det vert òg kravd at a ∪ a = a, a ∩ a = a og at kvart element har eit komplement.

Dei to viktigaste døma på boolsk algebra er utsegnslogikken der ∪ vert tolka som «eller» og ∩ vert tolka som «og», og mengdealgebraen der ∪ og ∩ vert tolka som høvesvis union og snitt av undermengder i ei gjeven mengd. I det første tilfellet er komplementet til ei utsegn lik negasjonen til utsegna, medan komplementet til ei undermengd består av alle element som ikkje høyrer til denne undermengda. 

## I IT
Innan IT vert boolsk algebra nytta i utforminga av digitale elektroniske kretsar, og i søk i databasar.

Digitale kretsar opererer med to spenningsnivå. Den eine vert tildelt verdien 1 (eller sann), det andre verdien 0 (eller usann). Boole definerte grunnleggjande logiske operasjonar som OG, ELLER og IKKJE. Ein OG-krets leverer verdien 1 viss og berre viss begge inngangsverdiane er 1. Ein ELLER-krets leverer verdien 1 når minst éin av inngangsverdiane er 1. Ein IKKJE-krets leverer 0 når inngangsverdien er 1, og 1 når inngangsverdien er 0. Med desse kretsane som utgangspunkt kan det konstruerast meir kompliserte kretsar som legg saman tal eller utfører andre operasjonar. 

Kommandoar og framgangsmåte for søk i databasar varierer kraftig, men essensen er alltid å uttrykke søkekriteria som boolske relasjonar. Om ein til dømes har eit personregister og ønskjer eit utval som består av alle femten år gamle jenter busette i Oslo eller Bergen, kan søkekriteriet uttrykkast slik: (kjønn = kvinne) OG (alder = 15) OG (postnummer  4999 OG postnummer < 6000)).

## Sjå òg
*formal logikk

## Kjelder
*boolsk algebra. (2011-10-31) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/boolsk_algebra
Jump Up!

***Jump Up!*** er det sekstande studioalbumet til den britiske songaren og låtskrivaren Elton John, utgjeve i 1982 på Rocket Records, unntatt i USA og Canada, der det vart utgjeve på Geffen Records. Det inneheld songar som «Blue Eyes» og «Empty Garden (Hey Hey Johnny)», ei hyllest til John Lennon. Det vart innspelt i Air studios i Montserrat og Pathe Marconi-studioet i Nice i Frankrike.

Dette er eit av dei første albuma der John syng med ei djupare røyst, som på «Blue Eyes». Songen «Legal Boys» vart skriven av John og Tim Rice, som skreiv tekstar for songane for *[[The Lion King av Elton John|The Lion King]]* 12 år seinare. I USA selde albumet til gullplate i november 1982.

## Innhald

## Medverkande
*Elton John – solovokal og korvokal, piano, cembalo på «Empty Garden»
*Pete Townshend – akustisk gitar på «Ball and Chain»
*James Newton-Howard – synthesizer, Fender Rhodes elektrisk piano
*Dee Murray – bassgitar, korvokal
*Jeff Porcaro – trommer, kanskje perkusjon
*Richie Zito – gitar
*Steven Holley – tamburin på «Ball and Chain», synthtromme på «I Am Your Robot»
*Gary Osborne – korvokal
*Strykarar og blåsarar arrangerte og dirigert av James Newton-Howard
*Blåsarar og orkester skaffa av Martyn Ford (omtalt i omslaget som «Mountain Fjord»)
*Orkester leia av Gavyn Wright

### Produksjon
*Produsent av Chris Thomas
*Lydteknikar: Bill Price
*Assisterande lydteknikarar: Nigel Barker and Mike Stavrou
*Mastra av Greg Fulginiti i Artisan Sound Recorders (Hollywood ).
*Design: David Costa
*Fotografi: David Nutter

## Salslister

### Vekeslister

### Årslister

### Salstrofé

} 
} 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jump Up!|Jump Up!]]» frå ,  den 1. november 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
The Kylie Collection

***The Kylie Collection*** er det første remiksalbumet til den australske songaren Kylie Minogue, utgjeve i 1988 av Mushroom Records i Australia og New Zealand. Albumet inneheld i tillegg til songar frå debutalbumet hennar remiksar av populære singel-utgjevingar. Det vart òg utgjeve på video i Australia i 1988.

## Sporliste
#«I Should Be So Lucky» – 3:24
#«The Loco-Motion» – 3:14
#«Je Ne Sais Pas Pourquoi» – 3:51
#«It's No Secret» – 3:55
#«Got to Be Certain» – 3:17
#«Turn It into Love» – 3:36
#«I Miss You» – 3:15
#«I'll Still Be Loving You» – 3:45
#«Look My Way» – 3:35
#«Love at First Sight» – 3:09
#«I Should Be So Lucky» (Extended Mix) – 6:08
#«The Loco-Motion» (Kohaku Mix) – 5:59
#«Je Ne Sais Pas Pourquoi» (Moi Non Plus Mix) – 5:55
#«Got to Be Certain» (Extended Mix) – 6:37
#«Made in Heaven» (Maid in Australia Mix) – 6:20

## VHS-utgjeving
#«I Should Be So Lucky» (Video)
#«Got to Be Certain» (Video)
#«The Loco-Motion» (Video)
#«Je Ne Sais Pas Pourquoi» (Video)
#«It's No Secret» (Video)
#«Made in Heaven» (Video)
Breathe av Kylie Minogue

«**Breathe**» er ein popsong skriven av den australske songaren Kylie Minogue, Dave Ball og Ingo Vauk for det det sjette albumet hennar, *[[Impossible Princess]]* frå 1997. Songen vart produsert av Dave Ball og Ingo Vauk og fekk ei blanda mottaking hjå kritikarane. Songen vart utgjeve i første kvartal i 1998 og nådde Top 20 i Storbritannia.

## Format og sporliste
Dette er formata og sporoppføringane på singelutgjevingar av «Breathe».
;CD singel 1
# «Breathe» (Radio Edit) — 3:39
# «Breathe» (Tee's Freeze Mix) — 6:59
# «Breathe» (Nalin & Kane Remix) — 10:11
# «Breathe» (Album Mix) — 4:38

;CD singel 2
# «Breathe» (Radio Edit) — 3:39
# «Breathe» (Sash! Club Mix) — 5:20
# «Breathe» (Tee's Radio Edit) — 3:29
# «Did It Again» (Video) — 4:15

## Topplisteplasseringar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* ''Breathe av Kylie Minogue'' på Allmusic
Boye Strøm

**Boye Christian Riis Strøm** () var ein norsk statistikar.

Strøm vart *[[cand. jur.]]* i 1870, og var direktør for Det statistiske Centralbureau 1882–1886. 1889–1915 var han stiftamtmann i Tromsø stift og amtmann i Tromsø amt.

Han gav ut eit bind (om Stavanger amt, 1889) av verket *[[Norges land og folk]]*, som han òg var med å planlegge. Elles medverka han til publikasjonane til Det statistiske sentralbyrået, og redigerte dei åtte første årgangane av *[[Statistisk årbok for kongeriket Norge]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Boye Strøm|Boye Strøm]]» frå ,  den 1. november 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** *[[Salmonsens konversationsleksikon]], Anden Udgave*, bind XXII, s. 472. København: J. H. Schultz, 1927.
Too Low for Zero

***Too Low for Zero*** er det syttande studioalbumet til den britiske songaren Elton John, utgjeve i 1983. For første gong sidan *[[Blue Moves]]* i 1976, vart alle tekstar skrivne av Bernie Taupin. Elton John vart òg gjenforeint med kjernen av gruppa hans, med Dee Murray, Nigel Olsson og Davey Johnstone. Albumet vart produsert av Chris Thomas og innspelt i Montserrat og Hollywood.

I USA selde albumet til gullplate i januar 1983 og til platinaplate i oktober 1995. 

## Innhald

## Medverkande
*Elton John – akustisk piano (spor 1-5, 8, 10), Fender Rhodes (spor 1), synthesizer (spor 1-7, 9) Yamaha elektrisk piano (spor 9), solo- og korvokal
*Davey Johnstone – akustisk gitar (spor 1, 4, 5, 6, 9), elektrisk gitar (spor 2-10) korvokal
*Dee Murray – bassgitar, korvokal
*Nigel Olsson – trommer, korvokal
*Ray Cooper – perkusjon på «Cold as Christmas (In the Middle of the Year)»
*Skaila Kanga – harpe på «Cold as Christmas (In the Middle of the Year)»
*Kiki Dee – korvokal på «Cold as Christmas (In the Middle of the Year)»
*Stevie Wonder – munnspel på «I Guess That's Why They Call It the Blues»
*James Newton Howard – strykearrangement på «One More Arrow»

;Teknisk
*Produsert av Chris Thomas
*Lydteknikar og miksing: Bill Price
*Miksa i AIR Studios i London
*Mastering av Chris Thomas (Storbritannia) og Greg Fulginiti (USA).
*Management: John Reid
*Kunstnarisk leiar: Rod Dyer
*Design: Clive Piercy

## Salstrofé

## Salslister

### Vekeslister

### Årslister

### Tiårsliste

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Too Low for Zero|Too Low for Zero]]» frå ,  den 14. mai 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*''Too Low for Zero'' på Allmusic
21 at 33

***21 at 33*** er det fjortande studioalbumet til den britiske songaren Elton John, utgjeve i 1980 og innspelt i Nice i Frankrike i august 1979. Tittelen kjem frå det faktumet at dette var det tjueførste albumet til Elton John som var i ein alder av 33 år. Då har dei telt med alle studioalbuma, tre samlealbum, to konsertalbum, filmmusikkalbumet *[[Friends av Elton John|Friends]]*, og EP-en *[[The Thom Bell Sessions]]*.

Det vart spelt inn i Super Bear Studios i Nice i Frankrike i august 1979 og Rumbo Recorders og Sunset Sound i Los Angeles i California frå januar til mars 1980.

Albumet selde over 900&nbsp;000 eksemplar i USA, og har nesten nådd platinastatus.

### Side one

### Side to

## Medverkande
*Curt Becher – kovokal (6)
*Byron Berline – fele (8)
*Richie Cannata – altsaksofon (7)
*Lenny Castro – congatrommer (5, 9)
*Bill Champlin – korvokal (2, 9)
*Joe Chemay – korvokal (6)
*Victor Feldman – tamburin (1, 3, 5, 9)
*Chuck Findley – trompet (2, 4), trombone (2, 4)
*David Foster – strykararrangements(9)
*Clive Franks – tamburin (4, 6), kubjølle (4)
*Glenn Frey – korvokal (5)
*Venette Gloud – korvokal (1, 3, 6, 9)
*Max Gronenthal – korvokal (2)
*Larry Hall – trompet (9), flygelhorn (9)
*Don Henley – korvokal (5)
*Jerry Hey – flygelhorn (2, 9), trompet (4, 9), blåsararrangement (9)
*Jim Horn – blåsararrangement (2, 4), pikkolofløyte (2), altsaksofon (2), tenorsaksofon  (4)
*James Newton Howard – Fender Rhodes (2, 6, 7), Yamaha CS-80 (2), elektronisk klaverinstrument (3, 7), akustisk piano (9)
*Elton John – solo- og korvokal, overdubba piano, akustisk piano (1, 3, 5, 6, 8), Yamaha elektrisk piano (4), Wurlitzer elektrisk piano (8)
*Bruce Johnston – korarrangement (6), korvokal (6)
*Jon Joyce – korvokal (6)
*Steve Lukather – elektrisk gitar (1, 3, 4, 6, 7, 9)
*Reggie McBride – bassgitar (1-4, 6-9)
*Dee Murray – korvokal (2), bassgitar (5)
*Peter Noone – korvokal (6)
*Nigel Olsson – trommer (2, 5)
*David Paich – orgel (6)
*Bill Reichenbach Jr. – trombone (9)
*Timothy B. Schmit – korvokal (5)
*Stephanie Spruill – korvokal (1, 3, 6, 9)
*Alvin Taylor – trommer (1, 3, 4, 6-9)
*Toni Tennille – korvokal (6)
*Carmen Twillie –  korvokal (1, 3, 6, 9)
*Larry Williams – tenorsaksofon (9)
*Steve Wrather – elektrisk gitar (7)
*Richie Zito – akustisk gitar (2, 7), elektrisk gitar (5, 8)

## Produksjon
*Produsert av Clive Franks og Elton John
*Lydteknikarar: Clive Franks, Steve Desper (Track 6), Patrick Jaunead (Tracks 1-4, 6-9).
*Assisterande lydteknikarar: David Burgess (Tracks 1-4, 6-9), David Leonard, Peggy McCreary and Stephen McManus.
*Innspelt i Super Bear Studios (Berre-les-Alpes i Frankrike); Rumbo Recorders og Sunset Sound Recorders (Los Angeles, CA).
*Miksa i Sunset Sound Recorders
*Mastera av Bernie Grundman i A&M Mastering Studio (Los Angeles, CA).
*Studiokoordinator: Adrian Collee
*Kunstnarisk leiar: George Osaki
*Design og konsept: Norman Moore
*Fotografi: Jim Shea
*Management: John Reid Management, LTD.

## Salstrofé

}  
}

## Salslister

### Vekeslister

### Årslister

## Bakgrunnsstoff
* ''21 at 33'' på Allmusic

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:21 at 33|21 at 33]]» frå ,  den 23. november 2011.*
Det brakistokrone problemet

**Det brakistokrone problemet** (av gresk βραχίστος, brakhistos - *den kortaste*, χρόνος, khronos - *tid*) består i å finne den kurva eit massepunkt må følgje for å gli raskast mogeleg frå eit punkt til eit anna under påverknad av tyngdekrafta, utan friksjon. Dette vil til dømes vere den ideelle skibakken. Dette problemet vart framsett av Johann Bernoulli i 1696 og snart etter løyst av fleire matematikarar, som Jakob Bernoulli, Gottfried Leibniz, Isaac Newton og Guillaume de l'Hôpital.

Den brakistokrone kurva er ein sykloide av ein særskild type, ei isokron kurve. Problemet er særleg viktig som ei historisk innleiing til variasjonsrekninga.

## Kjelder
* brakistokrone problem. (2011-11-01) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/brakistokrone_problem

## Bakgrunnsstoff
*
Charles Émile Picard

**Charles Émile Picard** () var ein fransk matematikar. 

Han vart professor i Paris i 1886. Picard-satsen seier at ein heil analytisk funksjon tek alle komplekse verdiar med høgast eitt unntak. Picard skreiv *Traité d'analyse* som kom ut i tre bind i fleire utgåver og har vore ein av dei mest brukte lærebøkene i funksjonsteori. 

Picard vart utnemnd til æresdoktor ved Abel-jubileet ved Universitetet i Oslo i 1902.

## Kjelder
* Charles Émile Picard. (2011-11-01) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Charles_Émile_Picard
Charles Julien Brianchon

**Charles Julien Brianchon** (uttale briãʃˈɔ) () var ein fransk matematikar og offiser. 

Brianchon var ei tid professor ved den franske artilleriskulen. Han skreiv matematiske verk og Brianchon-satsen er særleg kjend. Denne seier at når ein sekskant er omskriven om eit kjeglesnitt, så går dei tre diagonalane mellom motståande hjørne gjennom same punkt. Brianchon-satsen svarar dualt til Pascal-satsen om innskrivne sekskantar. 

## Kjelder
* Charles Julien Brianchon. (2011-11-01) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Charles_Julien_Brianchon
Chiffer

**Chiffer** eller **siffer** er ein algoritme for kryptering av informasjon. Metoden består av ei rekkje veldefinerte steg som kan følgjast som ein prosedyre. I daglegtale vert chiffer nytta på same vis som kode, men omgrepa er forskjellige innan kryptografien. 

Når ein nyttar ein chiffer er den originale informasjonen kjend som klårtekst og den krypterte forma som *[[kryptogram]]*. Kryptogrammeldinga inneheld all informasjonen frå klårtekstmeldinga, men er ikkje leseleg for menneske eller datamaskin utan ein riktig mekanisme for å dechiffrere meldinga. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cipher|Cipher]]» frå ,  den 1. november 2011.*
Chin Ch'iu-shao

**Chin Ch'iu-shao** (, ca. 1202–1261) var ein kinesisk matematikar. Han skreiv i 1247 boka *Dei ni delane i matematikken*, som syner stor dugleik i løysinga av numeriske likningar ved ein metode som vart gløymt, og oppdaga på ny først 500 år seinare. 

## Kjelder
*
Christian Goldbach

**Christian Goldbach** () var ein prøyssisk matematikar. Han vart fødd i Königsberg i Preussen som son av ein prest. Goldbach las jus og matematikk. Han reiste mykje i Europa og møtte fleire kjende matematikarar; blant andre Gottfried Wilhelm von Leibniz, Leonhard Euler og Nicolaus I Bernoulli. Goldbach arbeidde på det nyopna russiske Vitskapsakademiet og underviste den seinare tsar Peter II av Russland. Gjennom arbeidet sitt for den russiske statstenesta oppnådde han etter kvart høg rang og store inntekter, og han avslo forskjellige tilbod om vitskaplege stillingar. 

Goldbach leverte viktige bidrag til matematikken og interesserte seg særleg for differensiallikningar, sannsynsrekning og talteori. Namnet hans vert i dag best hugsa for Goldbachs formodning, som seier at alle like tal (partal) kan skrivast som summen av to primtal, til dømes 10 = 3 + 7 eller 16 = 3 + 13. Denne førehandstrua er enno ikkje bevist. Han studerte òg teorien omkring ekte potensar.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Christian Goldbach|Christian Goldbach]]» frå ,  den 1. november 2011.*  
 
* Christian Goldbach. (2011-11-01) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Christian_Goldbach
Christophorus Clavius

**Christophorus Clavius** (fødd **Christoph Klau** 1537/38 i Bamberg i Tyskland, død 1612 i Roma) var ein tysk matematikar, astronom og jesuittpater på 1500-talet. I samtida vart han kalla «kongen av matematikken», og vart framført alt kjend for arbeidet sitt ved det vatikanske stjerneobservatoriet som førte til utviklinga av det nye kalendersystemet som vart kalla opp etter pave Gregor XIII, den gregorianske kalenderen. 

Clavius tredde inn i jesuittordenen i 1555 og fekk utdanninga si i ordenen. Ved jesuittane sitt *[[Collegio Romano]]* i Roma studerte han teologi og underviste deretter matematikk der i ein lang periode. Clavius forfatta fleire matematikkbøker og medverka slik til utviklinga av matematikken. Ein vidt utbreidd kommentar til euklidsk geometri stammer frå han. Clavius medverka òg til teorien for prostaferese, ein reknemetode som var ein forløpar for logaritmane. Verka hans kom ut i 1612 i Mainz i fem band.

Månekrateret Clavius er kalla opp etter han.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Christophorus Clavius|Christophorus Clavius]]» frå ,  den 1. november 2011.*
Charles Hermite

**Charles Hermite** () var ein fransk matematikar. 

Familien til Hermite stamma frå Marseille og Santo Domingo. Slik tilfellet ofte har vore med store matematikarar, viste det seg tidleg at Hermite hadde ein uvanleg matematisk dugleik. Allereie medan han gjekk på skulen i Paris sysla han med studium av arbeida til dei klassiske meistrane på fritida. Han har sjølv fortalt at skriftene til Niels Henrik Abel gjorde eit så djupt inntrykk på han at han allereie i tidleg skulealder vedtok seg for å vie livet sitt til matematiske studium. Han byrja å studere ved École Polytechnique, men allereie etter eit år avbraut han studia for å bruke all tida si på matematikken. 

Allereie då han var 19 år fekk han heile den matematiske merksemda i verda retta mot seg gjennom ei løysing av divisjonsproblemet for dei ultra-elliptiske funksjonane. På den tida høyrde dette området til eit av dei minst tilgjengelege emna innanfor den høgare matematikken. Arbeida om dei ultra-elliptiske funksjonane vart snart etterfylgt av oppdaginga av ei rekkje nye og enkle eigenskapar hos dei elliptiske funksjonane, og dette var oppdagingar som Abel og Jacobi heilt hadde oversett. 

Etter desse arbeida innanfor matematisk analyse, konsentrerte Hermite seg hovudsakleg om aritmetikk og algebra. Særleg sentralt er arbeidt hans om femtegradslikningar. Det første banebrytande arbeidet til Abel var eit bevis for at allmenne algebraiske likningar av høgare enn fjerde grad ikkje kunne løysast gjennom rotutdraging. Dermed var det vist at den allmenne femtegradslikninga ikkje kunne løysast på same måte som vanlege likningar av lågare grad. 

I 1858 gjorde dei tre matematikarane Hermite, Brioschi og Kronecker nesten samstundes oppdagingar som førte til ei fullstendig løysing av dette vanskelege problemet. Hermite var den første som publiserte arbeidet sitt, og han viste at dei elliptiske funksjonane gav dei naudsynte opplysningane som måtte til for å løyse femtegradslikningar, og dermed kunne desse handsamast omtrent på same måte som ein tidlegare hadde gjort med tredjegradslikningar gjennom såkalla *casus irreductibilis*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Charles Hermite|Charles Hermite]]» frå ,  den 1. november 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Charles Hermite - MacTutor History of Mathematics archive
Charles Fefferman

**Charles Fefferman** () er ein amerikansk matematikar. 

Fefferman er vorte skildra som eit matematisk «vedunderbarn» og meistra til dømes differensialrekning då han var 12 år gammal. Mastergraden fullførte han med høgaste karakter ved University of Maryland i 1966, 17 år gammal og han tok doktorgraden ved Princeton University i 1969. 

Han underviste ved Princeton eitt år og frå 1970 til 1973 var han ved University of Chicago. I 1971 fekk han full professorstilling, som den yngste gjennom tidene i USA. Han kom attende til Princeton University i 1973. I 1978 mottok han Fields-medaljen for resultata sine innan matematisk analyse. Han har særleg arbeidd med fourieranalyse, funksjoner med fleire komplekse variablar og partielle differensiallikningar.

## Kjelder
* Charles Fefferman. (2011-11-01) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Charles_Fefferman
Claude Chevalley

**Claude Chevalley** () var ein fransk matematikar. 

Han kom med store bidrag innan fleire område av matematikken, som talteori, algebra, algebraisk geometri og Lie-grupper. Frå 1949 til 1954 var Chevalley professor ved Columbia University i New York og ved Princeton University i New Jersey, før han reiste attende til Universitetet i Paris.

Chevalley var ein av grunnleggjarane av gruppa Nicolas Bourbaki.

## Kjelder
*
Fotosfære

**Fotosfæren** er den synlege overflata til ei stjerne, som sola. Solflekkar og faculae (mørke og lyse flekkar) kan ein sjå på fotosfæren. Fysisk er fotosfæren definert som det området der optisk djupne er 2/3 for eit foton med bølgjelengd 500 nanometer. Dette tilsvarer at fotosfæren er transparent for rundt 50% av grønt lys. Under fotosfæren er sola optisk opak for lys.

## Bakgrunnsstoff
*Kort fortalt om sola ved UIO/ITA

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fotosfære|Fotosfære]]» frå ,  den 1. november 2011.*
Håkjerring

**Håkjerring** er ein stor hai i håfamilien som held til i arktiske farvatn i Nord-Atlanterhavet, særleg i havet mellom Island og Grønland, men òg langs norskekysten og i Barentshavet. Leveviset til denne haiarten er lite utforska. Namnet håkjerring har denne haiarten fått fordi ein tidlegare trudde dette var hofisken av same arten som håbrand.

## Skildring

Ei håkjerring er oftast mellom tre og fire meter lang. Ho veg då om lag 300 kg. Ho kan verte mykje større, heilt opp til åtte meter. Ho veks seint. Ei håkjerring som vart fanga ved Grønland, skal ha vore merkt ved norskekysten 16 år tidlegare. Ho hadde vakse åtte centimeter.Håkjerringa føder levande ungar. Det vart først bekrefta i 1954 då ein norsk fiskebåt fekk ei håkjerring med ti levande foster.

Ei håkjerring har 48—52 små kvasse tenner i kvar kjeve. Ho vert rekna som ein altetande rovfisk. I magen til håkjerringar har ein mellom anna funne heile selar av ulikt slag, torsk, laks, lange og storkveiter. Steinkobbe kan ho take medan han søv i vatnet. Det er uklart korleis ho fangar kjappe skapningar som torsk og laks. Dei fleste håkjerringar er angripne av parasittar i auga.  Ein parasittisk kopepod (*Ommakotoita elongata*) festar seg på hornhinna. Sjølv om haien vert svært gammal, syner undersøkingar at berre eit fåtal har så mykje arrvev i auge at det hemmar synet vesentleg.

Parasittane har lange eggsekkar som heng ut frå auget. Det har vorte framsett teori om at når eggsekkane viftar framfor auge kan dei lokke fisk bort til håkjerringhovudet.

## Alder
Håkjerringa veks svært seint. Kanskje berre omlag ein centimeter i året. Ho har ikkje 
vekstsoner i øyresteinane, slik ein finn hjå andre fiskeartar. Det har difor vore vanskeleg å bestemme alderen til haien.

Ved seinare forsking har ein studert den radiaktive isotopen <sup>14</sup>C i augelinsa hjå håkjerring.
Vevet i linsa daudt og det vert ikkje tilført meir  14C etter at fisken er fødd. Ved å ekstrapolere målingane meiner dei å ha påvist at håkjerring først vert kjønnsmoden ved 130-års alderen.Den eldste undersøkte håkjerringa var 5,02 m lang og  gammel, noko som gir ein maksimal alder på omlag 510 år.

## Fiske
Håkjerringfiske har gått føre seg over heile utbreiingsområdet. Ho har vorte fiska for å utvinne tran av den feitthaldige levra. Ein reknar at levra tilsvarar 12% av fisken. Ein kan få opp til 60&nbsp;% olje av levra. Håkjerringkjøtet kan etast, men det blir ofte rekna som dårleg mat. Det kjem av at det vert utvikla ammoniakk i fiskekjøtet kort tid etter han er daud. Om kjøtet vert salta, isa eller frose når det er heilt ferskt, kan det omsetjast til konsum. Det har vorte gjort både i Europa og USA. Tidlegare veit ein at håkjerringkjøt vart turka som rekling både i Noreg, Island og Grønland. Det kunne og verta nedgrave, slik at det gjæra før det vart opphengd.

Fiske av håkjerring har vorte populært mellom sportsfiskarar. Den norske sportsfiskerekorden er på 775 kg. 

## Kjelder
* Levy Carlson: Håkjerringa og håkjerringfisket. Fiskeridirektoratets skrifter1958
;Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Claude Elwood Shannon

**Claude Elwood Shannon** () var ein USA-amerikansk matematikar og informasjonsteoretikar. Han blir rekna som grunnleggjaren av informasjonsteorien med ein artikkel utgjeven i 1948.

I 1932 vart han oppteke ved University of Michigan, der han tok eit kurs som introduserte han til arbeid av George Boole. Han vart uteksaminert i 1936 med to bachelorgradar, ein i elektroteknikk og ein i matematikk. Deretter byrja han ved Massachusetts Institute of Technology (MIT), der han blant anna arbeidde med ein analog datamaskin.

Allereie i 1937, som 21-årig mastarstudent ved MIT, skreiv han ei avhandling som viser at elektrisk bruk av boolsk algebra kunne nyttast til å konstruere og løyse ein kva som helst logisk, numerisk samanheng. På grunn av dette er han tilskriven som grunnleggjar av både datamaskinteori og digital kretsteori. I følgje nokon var dette den viktigaste, og òg den mest berømte, masteravhandlinga på 1900-talet. Shannon publiserte i 1948 ein generell teori som dannar grunnlaget for seinare arbeid innan informasjonsteorien, der han innførte eit mål for informasjon, bit, og frå dette utgangspunktet studerte overføringskapasiteten av kommunikasjonssystem, metodar for optimal koding av signal og informasjonsinnhaldet i ulike meldingstypar. 

## Samplingsteoremet
Formelt heiter teoremet Nyquist–Shannons samplingsteorem, og det lyder:

*Viss ein funksjon x(t) ikkje inneheld frekvensar høgare enn B Herz, så er han fullt avgjort ved å angje ordinatane som ein serie av punkt som ligg 1/(2B) sekund frå kvarandre.*

Det gjev utvekslingsforholdet mellom bandbreidde, støy og signal i ein transimisjonskanal. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Claude Elwood Shannon|Claude Elwood Shannon]]» frå ,  den 1. november 2011.*
Claude-Gaspard Bachet de Méziriac

**Claude-Gaspard Bachet de Méziriac** () var ein fransk diktar og matematikar. 

Han skreiv poesisamlingar på fransk og latin, og vart medlem av Det franske akademiet då det vart grunnlagd i 1634. I matematikken arbeidde han med talteori og stilte mellom anna opp hypotesen om at eit kvart heilt tal kan skrivast som ein sum av fire kvadrattal. Dette vart sidan bevist av Joseph Louis Lagrange. Studiane til Méziriac, og særleg omsetjinga hans av verka til Diofant frå gresk, inspirerte Pierre de Fermat i det talteoretiske arbeidet hans. Det mest kjende verket til Méziriac er ei samling matematiske underhaldningsproblem, *Problèmes plaisans et délectables qui se font par les nombres*, frå 1612, som sidan er komen ut i mange utgåver. 

## Kjelder
* Claude-Gaspard Bachet de Méziriac. (2011-11-01) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Claude-Gaspard_Bachet_de_Méziriac
Colin Maclaurin

**Colin Maclaurin** () var ein skotsk matematikar. 

Han var professor i Aberdeen frå 1717, og i Edinburgh frå 1725 til 1745 etter tilråding av Isaac Newton. Han var særleg interessert i geometri og søkte mellom anna å byggje fluksjonsrekninga til Newton opp reint geometrisk. Han er elles mest kjend i samband med Maclaurin-rekkjer, som ikkje skuldast han, men er eit spesialtilfelle av Taylor-rekkjer. 

## Kjelder
* Colin Maclaurin. (2011-11-01) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Colin_Maclaurin
Cosekans

**Cosekans** med symbol **csc** eller **cosec** er ein trigonometrisk funksjon. Cosekans til ein vinkel i ein rettvinkla trekant er definert som forholdet mellom hypotenusen og den motståande kateten til vinkelen. 

Cosekans, csc *A*, er det inverse talet til sin *A*:
:\csc A = \frac {\textrm{hypotenus}} {\textrm{motst}\overset\textrm{ande}} = \frac {h} {a}\,. 

## Kjelder
* cosecans. (2011-11-01) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/cosecans
Den harmoniske rekkja

**Den harmoniske rekkja** er ei rekkje der kvart ledd er det harmoniske gjennomsnittet mellom det føregåande og det etterfølgjande leddet. 

: \sum_{n=1}^\infty\,\frac{1}{n} \;\;=\;\; 1 \,+\, \frac{1}{2} \,+\, \frac{1}{3} \,+\, \frac{1}{4} \,+\, \frac{1}{5} \,+\, \cdots.\!

Den harmoniske rekkja er divergent. Bevis for at harmoniske rekkjer faktisk divergerer vart først bevist på 1300-talet av Nicole Oresme, men dette fall i gløymeboka. Nye bevis vart gjevne på 1600-talet av Pietro Mengoli, Johann Bernoulli og Jakob Bernoulli.

Den inverse verdien av ledda dannar den aritmetiske rekkja:

: \sum_{n=1}^\infty\,n \;\;=\;\; 1 \,+\, 2 \,+\, 3 \,+\, 4 \,+\, 5 \,+\, \cdots.\!

## Kjelder
* den harmoniske rekke. (2011-11-01) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/den_harmoniske_rekke
Den tomme mengda

**Den tomme mengda** er innanfor matematikk ei mengd utan element.

## Notasjon
Den tomme mengda vert skriven «{}», «\varnothing» eller «\emptyset». Dei to siste symbola vart innført av Bourbaki-gruppa i 1939, inspirert av bokstaven Ø.

## Eigenskapar
I samsvar med eksistensialitetsaksiomet er to mengder like dersom dei inneheld dei same elementa – det finst med andre ord berre éi mengd som ikkje inneheld nokon element. Denne blir difor kalla *den tomme mengda*, snarare enn *ei tom mengd*.

For ei kvar mengd *A* gjeld følgjande:
* Den tomme mengda er ei delmengd av *A*:
*: ∀*A*: ∅ ⊆ *A*
* Unionen mellom *A* og den tomme mengda er *A*:
*: ∀*A*: *A* ∪ ∅ = *A*
* Snittet mellom *A* og den tomme mengda er den tomme mengda:
*: ∀*A*: *A* ∩ ∅ = ∅
* Det kartesiske produktet av *A* og den tomme mengda er tomt:
*: ∀*A*: *A* &times; ∅ = ∅

Den tomme mengda har følgjande eigenskapar:
* Den einaste delmengda til den tomme mengda er den tomme mengda sjølv:
*: ∀*A*: *A* ⊆ ∅ ⇒ *A* = ∅
* Potensmengda av den tomme mengda er ei mengd som berre inneheld den tomme mengda:
*: 2∅ = {∅}
* Mengda element (kardinaliteten til mengda) er null:
*:|∅|= 0

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Den tomme mengden|Den tomme mengden]]» frå ,  den 1. november 2011.*