open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fusel

**Fusel**, eller **fuselolje**, er ei fellesnemning på ymse kjemiske stoff som oppstår i tillegg til etanol under gjæring. Stordelen er høgverdig alkohol som propanol og butanol, men òg esterar, aldehyd og karboksylsyrer finst med.

Fuselolje har kokepunkt mellom 105&nbsp;°C og ca. 140&nbsp;°C. Ein måte å fjerne dei på er difor å destillere etanolen ein gong til.

Fusel er eit av dei største problema ved heimebrenning, men kan setta ein ekstra spiss på smaken i til dømes whisky.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fusel|Fusel]]» frå ,  den 14. oktober 2007.*
Dalkey Island

**Dalkey Island** (*Deilginis* på irsk, tyder «Tornete øy») er ei øy 15 km sør for Dublin, nær landsbyen Dalkey, 3 km sør for hamna Dún Laoghaire. Øya er ikkje lenger busett, men har restar etter hus, ei kyrkje og eit Martellotårn. Ho ligg mindre enn 300 meter frå land og har eit areal på 9 hektar.

Det finst bevis for at øya var busett for 6000 år sidan og vart nytta som ein base for vikingane. Det er òg ruinar etter ei anna kyrkja, frå 600-talet, kalla opp etter St. Begnet. 

Ei festning på det nordlegaste neset (eit såkalla *promontory fort*) er framleis synleg i form av ei grøft. 

Steinkyrkja som det finst ruinar av i dag vart bygd på 800-900-talet og vart truleg forlaten då vikingane nytta øya som base og del av den travlaste hamna i landet på den tida. Tidleg på 1800-talet reiste den britiske admiraliteten Martellotårnet på øya, eit av åtte tårn langs Dun Laoghaire-kysten. Tårnet fungerte som eit signaltårn som skulle sende vidare signal når det vart oppdaga invaderande skip under Napoleonstida. 

Sundet mellom øya og fastlandet er svært djupt og ein gong vart det vurdert å byggje ein oljeterminal her. Området rundt er hovudsakleg bustadområde så ein valde å plassere terminalen ein annan stad. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dalkey Island|Dalkey Island]]» frå ,  den 14. oktober 2007.*
Gud signe Norigs land

**«Gud signe Norigs land»** er ein fedrelandssong skriven av Arne Garborg, første gong trykt i *[[Fedraheimen]]* 15. mai 1878 under tittelen **«Norsk Fedralandssong»**. 

Denne songen var eit lyrisk gjennombrot for den 27 år gamle Garborg. Salmen vart m.a. trykt i *[[Norsk songbok]]* v/ Olaus Alvestad (1898) og i *[[Forbundets sangbok]]* (1900). Han vart ikkje teken inn i *[[Nynorsk salmebok]]*. Seinare vart han trykt i Mads Bergs *[[Skulesongbok]]* og med fem vers (1, 2, 4, 7 og 8) på nr 738 i *[[Norsk salmebok]]*.

I *Fedraheimen* oppgav Garborg som tone «God save the king». Sidan er det laga minst 15 melodiar til songen. I Mads Bergs songbok står songen til tonar både av Sparre Olsen og Oscar Borg, i *Norsk Salmebok* er det Borg sin tone frå 1905 som er nytta. 

## Teksten
(Etter *Norsk songbok*, 1911)

:Gud signe Norigs land, kvar heim, kvar dal og strand,
::kvar lund og lid! Han lat det aldri døy,
::han verje bygd og øy, han verje mann og møy
:::::til ævleg tid!

:Me fekk det høgt og fritt, me fekk det vænt og vidt
::med hav og fjell. Det stend so trygt og godt,
::det stend so reint og blaatt rett som eit gudeslott
:::::med solskinstjeld.

:Det er vaar elsk paa jord, det er vaart beste ord,
::vaar trivd og trygd. Storfrægdarmenn dei var,
::som fram til oss det bar; det er vaar ættargard
:::::til fridom bygd.

:Stort arbeid ned er lagt til landsens fred og magt
::fraa tid til tid. Det kostad tusund aar
::i kav fraa vaar til vaar, i strid so tung og saar,
:::::fyrr me vart fri’.

Her ligg dei, grav i grav, fraa heid og ned i hav,
::som stridde so. Gud sign’ kvar ærleg svein,
::som søv der under stein, Gud sign’ dei kvar og ein,
:::::der dei er no.

:Men landet, dei hev rudt, det vil me verja trutt
::til siste stund. Vaar elsk og beste agt,
::vaart liv og all vaar magt skal vera Norigs vakt
:::::til siste stund.

:I kjærleik varm og mild me legg vaar vilje til,
::daa veks det fram. Daa fær det bløma blidt
::daa fær det spyrjast vidt og alltid standa fritt
:::::for naud og skam.

:Her stig det stort og blaatt, vaart fagre heimlands slott
::med tind og taarn. Og som det ervdest ned
::alt fagrar’ led for led, det byggjast skal i fred
:::::aat vaare born.

## Kjelder
* *Kristen sang og musikk*, Runa forlag, 1962 (red. Lars Aanestad, Karsten Ekorness, Sigurd Lunde og Johan B. Straume)
* *Norsk songbok* ved Olaus Alvestad, Alb. Cammermeyers Forlag, Kristiania 1911 (Femte auka utgaava)

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Garborg sitt handskrivne, uferdige, utkast til salmen på noteblad
Ireland's Eye

**Ireland's Eye** (*Inis Mac Neasáin* på irsk) er ei lita øy utanfor kysten av County Dublin på Irland. Øya er ikkje busett og ligg rett nord for Howth Head. 

## Historie
Ruinane av eit martellotårn og ei kyrkje frå 700-talet er dei einaste teikna på tidlegare busetjing. Kyrkja var lenge soknekyrkje for Howth før ho vart erstatta av ei kyrkja i Howth på fastlandet. 

I keltisk tid vart øya kalla «Eria's øy». Eria var eit kvinnenamn og dette har vorte forveksla med Erin, det irske namnet for Irland. Vikingane ersatta ordet for øy med Ey, den gamalnorske varianten, og øya vart då «Erin's Ey» og etter kvart Ireland's Eye. 

I september 1852 vart Sarah Maria Louisa Kirwan drepen på øya og ektemannen William Burke Kirwan vart dømt for drapet.

## Geografi og fauna
Ireland's Eye består av hovudøya, ei rekkje skjer og ei lita øy kalla Thulla. Den flottaste staden på øya er eit stort frittståande berg kalla «the Stack», «skorsteinen», nordaust på øya. Her finn ein mange forskjellige sjøfuglar, som lomvi, alke, havhest og måse. Irland sin femte havsulekoloni vart oppretta ved The Stack i 1980-åra, og det er i dag eit par hundre hekkande fuglepar her. Det er òg ein stor koloni med skarv på øya og eit par hekkande lundefuglar. I sjøen utanfor finn ein gråsel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ireland&#39;s Eye|Ireland&#39;s Eye]]» frå ,  den 14. oktober 2007.*  
 
## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Fuglekikking på Irland
Rockabill

**Rockabill** (irsk *Carraig Dá Bheola*) er ei øy, eller eigentleg dei to øyane The Rock og The Bill, vest i Irskesjøen, om lag 6 kilometer nordaust for Skerries i County Dublin i Republikken Irland. Det irske namnet, *Carraig Dá Bheola*, tyder «To lepper-skjeret».

Sundet mellom dei to granittøyane er 20 meter breitt. På The Rock står det eit fyr, bygd i 1855&ndash;1860 og automatisert i 1989, fleire murar og uthus. Desse oppmurte områda har ført til oppbygging av jord og etter kvart vegetasjon, hovudsakleg lavatera, som fuglar hekkar i. Den mindre øya The Bill har lite vegetasjon. 

Rockabill er eit viktig område for hekkande sjøfugl, særleg for terner. Her ligg den største kolonien av rosenterne i Europa, over 600 par i 2003, og staden er derfor internasjonalt viktig. Det finst om lag like mange vanlege terner og av anna sjøfugl finn ein teist og krykkje.

Rockabill er eigd av Commissioners of Irish Lights og er eit verna område under EU sitt fugledirektiv. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rockabill|Rockabill]]» frå ,  den 29. februar 2020.*
Simen Willgohs

**Simen Johan Willgohs** () er ein norsk ungdomspolitikar, oppvaksen i Fana, og var Bergen SV sin ordførarkandidat for kommunevalet i 2007.

## Politisk karriere
Simen Johan Willgohs vart med i Bergen Sosialistisk Ungdom i 2002, og har vore aktiv i lokallaget sidan det.

Etter valet i 2003, gjekk Willgohs inn i styret i Bergen Sosialistisk Ungdom, der han sat i eit år ut 2004. Eit halvt år seinare, sommaren 2005 vart han vald til leiar for Bergen Sosialistisk Ungdom før han i januar 2006 vart vald til nestleiar i Hordaland Sosialistisk Ungdom. Sommaren 2006 vart han leiar i fylkeslaget etter Ingvild Hunsrød.

I desember 2006 vart Simen Willgohs nominert som ordførarkandidat for Bergen Sosialistisk Venstreparti med andreplass på SV si nominasjonsliste.

## Anna

Han er son av biletkunstnarane Jan Erik Willgohs og Gerd Frantzsen.

## Bakgrunnsstoff

* Aftenposten, 28.05.07: Simen (20) skal bli ordfører i Bergen.
Shenick

**Shenick Island** (irsk *Oileán na Sionnach* som tyder «Reveøya») er ei øy aust for Skerries i County Dublin i Republikken Irland. Ho er berre busett av selar som held til på vestsida av øya. I tillegg hekkar noko sjøfugl på øya. Ein kan nå øya med båt, men ved fjøre sjø kan ein gå over på sandbankane. 

Ruinane av eit Martellotårn står på Shenick. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shenick Island|Shenick Island]]» frå ,  den 14. oktober 2007.*
Martellotårn

**Martellotårn** er små forsvarstårn bygd i fleire land av Det britiske imperiet på 1800-talet frå tida rundt Napoleonskrigane og utover. Dei er opp mot 12 meter høge med to etasjar og hadde ofte ein garnison med ein offiser og 25 mann. Den runde strukturen og dei tjukke murane av solid murarbeid gjorde dei svært motstandsdyktige mot kanoneld, medan høgda deira gjorde dei til ideelle stader for artilleri som vart montert på det flate taket og kunne snurrast 360º rundt. Rundt eit fåtal Martellotårn vart det bygd vollgraver som ekstra vern. Dei vart nytta gjennom heile 1800-talet men vart forelda då ein fekk kraftigare artilleri. Mange tårn står framleis i dag og vert ofte bevart som historiske monument. 

## Kjelde
Drikkeglas

**Drikkeglas** er eit ilåt brukt til å servera drikkevarer i, og til å drikka av. Glas er anten utan hank eller av glas, men finst også i materiale som plast og metall.

Glas finst i mange utformingar ut frå bruksområde; både kva slags drikke ein vil ha i dei og kor praktiske eller forfina ein vil ha dei. Dei kan vera sylinderforma, men har oftare ei mindre grunnflate som dei vidar seg ut frå mot åpninga. Mange glas står også opphøgd på ein stett.


fil:Copa champagne.jpg|Sjampanjeglas med stett. 
fil:Glass of tea 05119.jpg|Teglas med hank. 
fil:Botellón de sangría en una ermita de Dima.jpg|Plastglas med sangria. 


## Sjå og
* drikkehorn
* kopp
* krus
* seidel

## Bakgrunnsstoff
Inisheer

**Inisheer** (irsk offisielt namn *Inis Oírr*) er den minste og austlegaste av dei tre Aranøyane i Galway Bay i Republikken Irland. Naomh Caomhan, vernehelgenen for Inisheer, er den eldste broren til Naomh Caomhín (heilage Kevin), som grunnla klosteret i Glendalough. 

Det offisielle irske namnet er av nyare dato og ser ut til å vere eit kompromiss mellom det tradisjonelle lokale namnet Inis Thiar (uttalt «Inisjer»), «Den bakerste øya», og det tidlegare offisielle namnet Inis Oirthir,  «Austøya». Det er ingen irske ord som samsvarar med det andre ordet i det offisielle irske namnet. Det kan virke ut får årbøker at namnet på øya alltid har vore basert på element av «iarthar» eller «thiar», som tyder «bak» eller «bakerste», og ikkje «vest» som er den vanlegaste bruken av dette ordet. Bruken av Inis Oirthir av Rory O Flaherty på 1600-talet ser ut til å ha vore ei feillesing av årbøkene. 

Det står ei mellomalderborg kalla O'Brien på øya, bygd i eit eldgamalt steinfort på toppen av åsen. I tillegg finn ein fleire kyrkjeruinar, inkludert ei kyrkje kalla Teampall Caomhán, som må gravast ut kvart år fordi golvet ligg lågare enn sandnivået i området. Irsk vert framleis brukt som hovudmål av dei om lag 300 innbyggjarane. 

Øya har båtsamband frå Rossaveal i Connemara og Doolin i County Clare, i tillegg til dei andre Aranøyane. Turisme er viktig for øya. I tillegg kjem mange skuleelevar til øya for å lære irsk i eit miljø der språket vert nytta dagleg. 

Lastskipet «Plassey» forliste utanfor Inis Oirr i 1960-åra, og har sidan vorte kasta opp på grunn sjø ved *Carraig na Finise* på øya av dei kraftige bølgjene frå Atlanterhavet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Inisheer|Inisheer]]» frå ,  den 15. oktober 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Offisiell turistside
Inishmaan

**Inishmaan** (irsk: *Inis Meadhóin* / *Inis Meáin* «Mellomøya» eller «Den midterste øya») er øy i Galway Bay på vestkysten av Irland og den midterste av dei tre Aranøyane. Ho har om lag 200 innbyggjarar og er rolegare utan så mange turistar som dei to naboøyane Inishmore og Inisheer. Ho er derimot ein av dei viktigaste stadane for tradisjonell irsk kultur, og øybuarane har mellom anna irsk som morsmål. Øya høyrer til County Galway i provinsen Connacht vest for Irland. 

## Landemerker

### Dún Conchuir (Conor's Fort)
Eit svært gamalt ovalt steinfort frå førkristen tid med flott utsyn over resten av øya og havet. 

### Dún Fearbhaí
Steinfortet frå 300-talet er uvanleg fordi det er nesten rektangulært, og ikkje sirkulært som dei andre forta på øya. 

### Teach Synge (Synge si hytte)
Huset der John Millington Synge var på øya kvar sommar frå 1898 til 1902, med Bríd og Páidín Mac Donnchadha som vertskap. Det var her han fekk inspirasjon for skodespela *[[The Playboy of the Western World]]* (Helten på den grøne øya), *[[Riders to the Sea]]* (Ryttarar ved havet), og mange andre verk frå historier han høyrte på øya. Huset han budde i gjekk i arv i Mac Donnchadha-familien fram til 1970-åra då det forfall kraftig. Det har i seinare tid vorte restaurert til si opphavlege form og har vore open for publikum sidan august 1999. 

### Cathaoir Synge (Synge sin stol)
Dette var forfattaren sin favorittstad på øya, der ein kan sjå over Inis Mór og Atlanterhavet.

### Clochan na Carraige
Clochan na Carraige er ei bikubehytte. Strukturen er uvanleg fordi utsida er sirkulær, medan innsida er rektangulær. 

## Litteratur

* Coley, Patricia, and J. M. Armer. *Inishmaan*. London: Queen Mary College Univ, 1959. 
* Quilkin, Rennie Mc. 1999. "Inishmaan". *Poetry*. 174, no. 5: 277. 
* Synge, J. M. 1903. "A Dream on Inishmaan". *Green Sheaf*. no. 2: 8-9. 
* Synge, J. M. *A Story from Inishmaan*. Dublin: New Ireland Review, 1898. 


## Kjelde
Inishbofin

**Inishbofin** (irsk *Inis Bó Finne*, 'Den kvite kua-øya') er ei øy om lag 8 km utanfor kysten av Connemara i County Galway i Republikken Irland. Ho er om lag 5,5 km lang og 3 km brei, og har rundt 200 innbyggjarar. Ein kan nå Inishbofin med båt frå Cleggan. Ho har òg ein landingsplass for helikopter og det er planlagt ei flystripe. 

## Historie
Den engelske namnet på øya kjem frå det irske namnet Inis Bó Finne. Namnet har opphav i ei lokal segn. Øya har vore busett sidan bronsealderen. I 668 grunnla St. Colmán eit kloster på Inishbofin som overlevde fram til 900-talet. Her ligg òg ruinar av Oliver Cromwell sine kasernar, som vart bygde i 1652. Då den mykje hata Cromwell hadde makta vart Inishbofin omforma til ein straffekoloni for den katolske prestestanden. Ein uheldig biskop vart bunden fast til «Bishop's Rock» ved fjøre sjø og drukna då vatnet steig. 

På Inishbofin ligg Dún Gráinne, restane av eit fort som vart nytta av den legendariske Grace O'Malley, Irland si sjørøvardronning, i tillegg til ruinar av eit keltisk fort frå 1000-talet fvt. Ein meiner at Inishbofin har vore busett i opp mot 10&nbsp;000 år. Øybuarane omtalar fortet som Oliver Cromwell's Fort. Det vart bygd i 1650-åra under Cromwell-krigane for å kontrollere inngangen til hamna. Inishbofin var ein av dei viktigaste skipshamnene på vestkysten av Irland i seglskipsdagane. Det var ein av dei siste rojalistskansane som fall til Cromwell sin hær og var okkupert av dei fram til slutten av hundreåret. Cromwell-tilhengjarane nytta han som ein samlingsstad for irske menn og kvinner som skulle transporterast til Vestindia.

I dag har øya om lag 200 innbyggjarar. På det meste hadde øya over 1000 innbyggjarar i 1840-åra.

## Fotnotar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Inishbofin, Galway|Inishbofin, Galway]]» frå ,  den 15. oktober 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Lettermullen

**Lettermullen** (irsk *Leitir Mealláin*) er ei lita øy på vestkysten av Irland i Connemara i County Galway, om lag 57 km frå byen Galway. Øya ligg heilt vest i Galway Bay og er den vestlagste av dei tre øyane Lettermullen, Tír an Fhia og Lettermore, som i lag vert kalla Gorumna. Ho er forbunde til fastlandet via bruer og vegfyllingar. 

Lettermullen er ein del av Gaeltacht (irskspråklege regionar i Irland). Namnet kjem frå det irske namnet Leitir Mealláin som tyder «Mealláin si harde åsside».

## Kjelde
Omey Island

**Omey Island** (irsk: *Iomaidh*) er ei tidvassøy nær Claddaghduff heilt vest i Connemara ved Irland. Det går ein veg over sanden til øya, men ved høgvatn er vatnet djupt nok til å dekke ein bil. 

Ruinane av eit kloster ligg på øya. Det vart bygd av St. Feichin og namnet på øya kjem frå det irske *Iomaidh Feichín* som tyder *Feichín si seng eller sete*. Ein meiner at klosteret vart bygd tidleg på 500-talet. 

Øya har fleire spor etter St. Feichín, som Den heilage brønnen heilt vest på øya. Det står òg ei gamal kyrkje på øya. Kyrkja var i fleire hundreår gravlagd under sand, men soknepresten i området fekk hjelp av lokale innbyggjarar og grave ho ut att. 

St. Feichín skal ha oppretta mange slike samfunn vest på Irland og vert rekna som ein av dei viktigaste dei tidlege grunnleggjarane irsk kristendom. 

## Kjelde
Inishmore

**Inishmore** (irsk *Inis Mór* eller *Árainn Mhór*) er ei øy i Galway Bay i Republikken Irland og er den største av dei tre Aranøyane med eit areal på 30 km².
Fram til 1900-talet vart øya kalla *Aranmore* eller *Árainn Mhór* («Store Aran»), men sidan det alt eksisterte ei øy med namnet Arranmore i County Donegal endra engelske landmålarar på midten av 1800-talet namnet på øya for å unngå forvirring. 

Øya er kjend for sin sterke irske kultur, der øybuarane har irsk som morsmål, og for dei mange førkristne og gamle kristne stadane, som Dún Aengus, «det flottaste barbariske monumentet i Europa»

Inis Mór er ein stor turistdestinasjon. Private minibussar, hestevogner og syklar er dei beste måtane å kome seg rundt til dei mange landemerka om sommaren. Den største landsbyen på øya er Cill Rónáin.

Inishmore var fødestaden til forfattaren Liam O'Flaherty og barndommen hans går mykje igjen i forfattarskapet hans.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Inishmore|Inishmore]]» frå ,  den 15. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
Inishark

**Inishark** eller **Inishshark** (*Inis Airc* på irsk) er ei lita øy like vest for den større naboøya Inishbofin i County Galway på vestsida av Irland. Øya er i dag utan folk og dei siste 23 innbyggjarane i dette tidlegare isolerte fiske- og jordbrukssamfunnet vart evakuert i 1960. Øybuarane hadde ikkje kunne forlate øya i fleire månadar om vinteren og regjeringa valde å flytte dei til fastlandet i staden for å byggje ein dyr molo på øya. 

Som Inishbofin består Inishark nesten berre av silurisk skifer. Ho er 100 meter på det høgaste. 

Øya sin vernehelgen var St. Leo. Restane etter ei kyrkje på Inishark frå 1800-talet er kalla opp etter han. 

## Kjelde
Blasketøyane

**Blasketøyane** (*Na Blascaoidí* på irsk) er ei øygruppe utanfor vestkysten av Irland og ein del av County Kerry. Dei var busett fram til 1953 av ein irsktalande folkesetnad. Innbyggjarane vart evakuert til fastlandet 17. november 1953. Mange etterkomarar bur i dag i Springfield i Massachusetts og på Dinglehalvøya der dei kan sjå ut på den tidlegare heimen sin.

Øybuarane vart ein del av antropologiske og lingvistiske studiar på slutten av 1800-talet og byrjinga av 1900-talet og det vart skrive fleire bøker om dei tradisjonelle skikkane og levesettet. 

Dei seks største av Blasketøyane er:
* Great Blasket Island (*An Blascaod Mór*)
* Beginish (*Beiginis*)
* Inishnabro (*Inis na Bró*)
* Inishvickillane (*Inis Mhic Uileáin*)
* Inishtooskert (*Inis Tuaisceart*)
* Tearaght (*An Tiaracht*)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Blasket Islands|Blasket Islands]]» frå ,  den 15. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

* blasketislands.ie
* blasketislands.com
Beginish

**Beginish** (*Beiginis* på irsk) er ei øy utanfor County Kerry i Republikken Irland som høyrer til Blasketøyane. Ho er berre 14 meter høg på det høgaste og ligg i Blasketsundet, mellom Great Blasket Island og fastlandet. Ho har ein stor koloni med isterner. Øya er òg fødestad for gråsel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Beginish|Beginish]]» frå ,  den 15. oktober 2007.*
Great Blasket Island

**Great Blasket** (*An Blascaod Mór* på irsk) er den største av Blasketøyane i County Kerry i Republikken Irland.

## Geografi
Øya ligg om lag 2&nbsp;km frå fastlandet ved Dunmore Head, og strekkjer seg 6&nbsp;km sørvestover. Croaghmore er det høgaste punktet på øya med 292 meter over havet. Den næraste byen på fastlandet er Dunquin og det går båtar frå her til øya om sommaren.

## Historie
Øya var busett fram til 1953 då den irske regjeringa avgjorde at dei ikkje lenger kunne garantere for tryggleiken til innbyggjarane. Tre irske forfattarar har budd her: Tomás Ó Criomhthain, Peig Sayers og Muiris Ó Súilleabháin. Dei høyrer til tre ulike generasjonar og har alle skrive sjølvbiografiar. Slik har ein eit godt bilete av korleis livet på øya var frå midten av 1800-talet til rundt 1920. Dei skreiv alle på irsk, bøkene er omsett engelsk og andre språk. Heimane til Tomás Ó Criomhthain og Muiris Ó Súilleabháin er i dag ruinar, men huset til Sayers er vorte restaurert og var tidlegare ein del av eit ungdomsherberge.

### Eigarskap
Ungdomsherberget og kaféen som ein gong vart driven på øya er no stengd. Dette kjem av ein krangel mellom den irske staten, som ynskjer å gjere øya om til ein nasjonalpark, og ein person som gjer krav på store delar av øya.

## Kjelde
Inishnabro

**Inishnabro** (*Inis na Bró* på irsk) er ei av Blasketøyane i County Kerry i Ireland. Mellom øya og Inishvickillane går eit 200 meter smalt sund. Øya har ei høgd på 175 moh på det høgaste. 

I 1973 føreslo den amerikanske pioneren innan kommersiell romfart, Gary Hudson, å byggje eit oppskytingsstad for eit nytt rakettsystem på øya. Dette vart først offentleg kjend i 2003 då irske styresmakter frigav arkiva etter 30 år. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Inishnabro|Inishnabro]]» frå ,  den 15. oktober 2007.*
Inishtooskert

**Inishtooskert** (*Inis Tuaisceart* på irsk) er den nordlegaste av Blasketøyane i County Kerry i Irland. Namnet tyder «Nordøya». Øya vert òg kalla *An Fear Marbh* (Den døde mannen) på grunn av utsjånaden når ein ser øya frå aust. Inishtooskert har viktige koloniar med sjøfugl og mange ruinar av gamle steinbygningar. 

Av fuglar i kolonien finn ein mellom anna havsvaler. Med over 27&nbsp;000 par i 2000 er dette den største kolonien med denne fuglearten på Dei britiske øyane og ein av dei største i verda. 

## Kjelde
Inishvickillane

**Inishvickillane**, òg kalla **Inishvickillaun** eller **Inishvickillaune**, (*Inis Mhic Uileáin* på irsk) er ein av Blasketøyane i County Kerry i Irland. Innbyggjarane på Blasketøyane brukte å kalla ho The Inis. Inishvickillane var busett i periodar på 1800-talet og tidleg på 1900-talet av ein eller fleire familiar. Det er mange ruinar av gamle steinbygningar på øya og eit hus vart bygd i 1970-åra av tidlegare taoiseach (statsminister) Charles Haughey, som eigde øya og nytta ho som feriestad.

Inishvickillane har viktige koloniar med sjøfugl, særleg viktig er havhest, havsvale og lundefugl. Ein flokk med kronhjort vart sett ut på øya av Haughey.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Inishvickillane|Inishvickillane]]» frå ,  den 15. oktober 2007.*  
 
## Fotnotar
Nils Gaup

**Nils Gaup** () er ein norsk samisk filmregissør fødd i Kautokeino. Han er kjend for suksessfilmen *[[Veiviseren]]*, og i 2007/2008 for filmatiseringa av Kautokeino-opprøret.

## Karriere

Gaup utdanna seg som skodespelar ved Statens Teaterhøgskole, der han tok han eksamen i 1978. Han var mellom anna med på å oppretta det respekterte Beaivvas Sami Teahter, før han fekk gjennombrot som filmskapar med *[[Veiviseren]]*. Filmen blei nominert til Oscarprisen for beste utanlandske film, tente inn over ein halv milliard kroner, og blei ein av det årets mest populære leievideoar i mange land, som England. Suksessen gjorde Gaup så velkjend at han blei tilboden å regissera *RoboCop* i Hollywood, men han takka nei.

Den neste filmen hans kom i 1990, og var den delvis Disney-finansierte *[[Håkon Håkonsen]]*. Denne blei med sitt budsjett på 60 millionar kroner den til då dyraste skandinaviske filmen nokonsinne, og gjorde det godt også på amerikanske kinoar i dubba versjon. Året etter takka Gaup nei til å regissera dramaet *[[Not Without My Daughter]]* (*[[Ikke uten min datter]]*). Han valde i staden å laga komedie/thrilleren *[[Hodet over vannet]]* (1993) som vann Amandaprisen for beste film. 

I Hollywood blei Gaup ein respektert filmskapar som særleg kunne filma i naturen. *Hodet over vannet* blei spelt inn som ein USA-amerikansk film med Cameron Diaz og Harvey Keitel i hovudrollene. Gaup sjølv blei knytt til moglege Bond-filmar, og blei den som byrja regien av *[[Waterworld]]* med Kevin Costner, men hoppa av ettersom han meinte prosjektet blei for vanskeleg og budsjettet var urealistisk — noko som viste seg å stemma. I staden spelte Gaup inn westernfilmen *Tashunga* (*North Star*) med Christopher Lambert og James Caan i Nordmarka. Denne filmen var mykje rimelegare enn Waterworld å produsera, men blei som Waterworld slakta av kritikarane. Gaup har sjølv innrømma at dette er det dårlegaste han har gjort.

Det neste prosjektet til Gaup var å regissera NRK-dramaserien *Nini* med Irén Reppen. Året etter, i 1999, var han tilbake i filmverda med regien på *[[Misery Harbour]]*, ein samproduksjon mellom Noreg, Canada, Sverige og Danmark. Gaup har sidan vore oppteken av å fullføra ein gammal draum, å filmatisera Kautokeino-opprøret. I 2002 fekk han endeleg klarsignal og førproduksjonen kunne ta til. Filmen vart først vist på TIFF, Tromsø Internasjonale Filmfestival, 16. januar 2008, og hadde noregspremiere den 18. januar.

## Kjelder
Parthenon

**Parthenon** (gresk Παρθενών) er eit gresk tempel til Pallas Athene som blei oppført mellom 447 f.Kr. og 433 f.Kr. på Akropolis i Aten, der Athene var vernegudinne. Det offisielle namnet bygget var «tempelet åt jomfru Athene», og namnet «Parthenon» kjem frå det greske ordet *parthenos* som tyder jomfru. Parthenon er ein av verdas mest berømte bygningar, snart 2500 år gamal, og heile Akropolis vart oppført på UNESCO si liste over verdsarv i 1987.

Dagens tempel erstatta eit eldre, uferdig tempel *(Før-Parthenon)* vigd til same gudinne som vart rasert av persarane i 480 f.Kr., som i sin tur hadde erstatta eit enno eldre, mindre Athenetempel. I tillegg til å fungera som tempel hadde det også ei rolle som skattkammer.

## Bakgrunnsstoff
Tearaght

**Tearaght** eller **An Tiaracht** (på engelsk *The Tearaght*, *Inishtearaght* eller *Tearaght Island*) er ei øy med bratte sider vest for Dinglehalvøya i County Kerry i Republikken Irland. Ho er den vestlegaste av Blasketøyane og det vestlegaste punktet i Irland. Ho ligg i Atlanterhavet 12,5 km vest for Dinglehalvøya på 10.70ºW.

An Tiaracht er om lag ein kilometer frå aust til vest og 500 meter brei frå nord til sør. Øya er delt inn i to delar, ein større austleg del med ei høgd på 200 meter, og ein vestleg del med ei høgd på 116 meter over havet. Ei smal landtunge med ein naturleg tunnel gjennom går mellom dei to delane. 

Som dei andre Blasketøyane har An Tiaracht mykje sjøfugl med internasjonalt viktig koloniar av havlire og havsvale. Stormsvale er òg funne her dei siste åra, men det er ikkje vist at dei hekkar her. Talet på alkefuglar, særleg lundefugl, har variert mykje gjennom åra. 

Eit fyr vart bygd på øya i 1870 og automatisert i 1988. Lyshøgda på fyret ligg 84 meter over havoverflata. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tearaght|Tearaght]]» frå ,  den 15. oktober 2007.*  

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av fyret
Skelligøyane

**Skelligøyane** er to små øyar med bratte klipper om lag 16 km vest for Bolus Head på Iveragh i County Kerry i Irland. Dei er kjend for dei store koloniane med havsule og lundefugl og for eit tidleg kloster som står på UNESCO si verdsarvliste.

## Little Skellig
Den minste øya heiter Little Skellig (*Sceilig Bheag* på irsk). Ho er stengd for ålmenta og har den største kolonien med havsule i Irland, og kanskje òg i verda, med nesten 30&nbsp;000 par. Ho ligg om lag 1,5 km aust for Great Skellig.

## Great Skellig
Great Skellig eller Skellig Michael (*Sceilig Mhichíl* på irsk) er den største av dei to øyane. Ho har ei høgd på 230 meter over havet. Nær toppen ligg det eit kloster frå 500-talet som står på UNESCO si verdsarvliste. 

## Dyreliv
Begge Skelligøyane er kjend for sine store koloniar med sjøfugl og i lag utgjer dei eit av dei viktigaste sjøfuglområda i Irland, både i talet på fugl og i mangfald av artar. 

Av dei hekkande fuglane finn ein havsvale, havsule, havhest, havlire, krykkje, lomvi, alke og lundefugl. Ein kan òg sjå enkelte alpekråke og vandrefalk. 

I havområde rundt finn ein òg dyr som gråsel, brugde, vågekval, delfin og lærskilpadde. Øyane har mange flotte dykkestader på grunn av det klåre vatnet, det mangfaldige dyrelivet og undervassklipper ned til 60 meter. 

## Sjå òg
Sjå òg eigne artiklar for kvar av dei to øyene Great Skellig og Little Skellig. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Skelligøyane|Skelligøyane]]» frå ,  den 15. oktober 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Verdsarv- Skellig Michael
* Ei prosjekt side om Skelligøyane 
* Skelligøyane - Ei nettside med detaljert informasjon om korleis vitje øyane
* SkelligsRock - Ei nettside om historia og dyrelivet på øya
Little Skellig

**Little Skellig** (*Sceilig Bheag* på irsk) er den minste av dei to Skelligøyane, om lag 14 km utanfor kysten av County Kerry i Irland. Som den større naboøya Skellig Michael har ho bratte klipper og er ikkje busett. Ho stig 134 meter opp av havet og er mest kjend for å ha den største kolonien med havsule på Irland, 22&nbsp;500 hekkande ar i 1993. Øya har vore eit naturreservat, styrt av BirdWatch Ireland, i mange år.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Little Skellig|Little Skellig]]» frå ,  den 15. oktober 2007.*
Vinjefjorden på Nordmøre

**Vinjefjorden** er ein smal og lang fjord som strekkjer seg frå Hemne i Trøndelag til Aursundet og Valsøyfjorden i Aure og Halsa i Møre og Romsdal. Europaveg 39 går langs heile sørsida av fjorden, medan Fylkesveg 359 går langs delar av nordsida.

Vinjefjorden strekkjer seg offisielt frå Vinjeøra i aust og heilt til Kristiansund i vest, men på grunn av sunda Aursundet, Imarsundet og Sålåsundet i nord og sidefjordane Valsøyfjorden, Skålvikfjorden og Halsafjorden i sør, vert han stundom berre rekna for å strekkje seg til Aursundet. Korsnesfjorden er namnet på fjorden sør for Stabblandet, medan Arasvikfjorden ligg på sørsida av Ertvågsøya.

Vinjefjorden aust for Arasvikfjorden er 25&nbsp;km lang og er på det djupaste 224&nbsp;m djup. Heile Vinjefjorden frå Talgsjøen i aust er 53&nbsp;km lang og rundt 320&nbsp;m djup på det djupaste.

Vinjefjorden er kjent som ein «sildefjord» men det vert òg fiska laks, sei og torsk helt oppe i 20&nbsp;kg. Den 30. august 2005 rømde vel 850&nbsp;000 oppdrettslaks frå Marine Harvest på Tustna og mykje av den fisken som rømde tok vegen til Vinjefjorden. Dermed vart fjorden full av laks og lokalbefolkninga hamstra fleire hundre kilo laks.

På nordsida av den indre delen av fjorden strekkjer den lengste samanhengande hasselskogen i Nord-Europa seg oppetter fjellsida.

## Referansar
Lukke

**Lukke** eller **lykke** er eit positivt omgrep som kan visa til medgang, god lagnad eller flaks, eller det å vera lukkeleg, ei varig kjensle av glede eller velvære, også kjend som **sæle**. Omgrepet blir brukt innan filosofi, religion og psykologi, med noko ulike definisjonar og forståingar av innhaldet. I nyare tid har det utvikla seg ein ny vitskap, lukkeforsking, som prøver å måla kor lukkelege folk er, og kva som verker inn på dette.

## Tru

Religion og folketru kan lova truande lukke, anten i dette livet eller det neste, gjennom til dømes rett oppførsel, seremoniar eller andre lukkebringande handlingar. Det er vanleg å ønskja folk lykke, med uttrykk som «Lykke til!» eller «Tvi tvi!» Ulike handlingar, som å kryssa fingrane eller seia «prosit» når nokon nys, er også opphavleg meint å vera lykkebringande. Ein kan bera amulettar eller lukkebringande klede for å tiltrekka lukke og avverja ulukke. Tankeretningar som astrologi og feng shui går ofte ut på å prøva å påverka det som fører til lukke eller ulukke.

Eit lukkeleg liv etter døden blir ofte omtala som Himmelen eller Paradis. Dette kan vera ei førestilling om ein stad der ein har det bra heile tida, til dømes ved at ein alltid kan eta god mat eller møter alle ein har kjær, eller at ein er lukkeleg på grunn av nærleik til Gud. Dharma-religionar lærer at ekte lukke etter døden er å lausriva seg frå ønske, også om materiell lukke. Hinduismen opererer til dømes både med eit ønskeparadis, Svarga, og lukke gjennom lausriving, *[[moksja]]*.

## Filosofi
I gammal gresk filosofi var lukke og det gode livet eit viktig og omdiskutert emne. Tre ulike hovudsyn legg vekt på anten nyting, intellektuell utvikling eller deltaking i samfunnslivet.
Aristoteles hevda at å oppnå lukke var meininga med livet, noko seinare filosofar som John Locke også meinte. Jeremy Bentham grunnla utilitarianismen, som hadde som mål å oppnå størst mogleg lukke for flest mogleg.
## Forsking
Lukkeforsking inneber å samanlikna korleis folk skildrar si eiga lykkeoppleving i ulike samfunn til ulike tider. Forskinga prøver å finna ut kva faktorar som fører til at ein opplever lukke, og tidvis kva eit samfunn kan gjera for å bli lukkelegare. Ein har funne ut at gode familietilhøve, god helse, sosial tillit, personleg fridom, meiningsfullt arbeid og økonomisk tryggleik aukar lukkenivået, medan faktorar som velstand ikkje nødvendigvis gjer det.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* «Lycka» i ''Nordisk familjebok'' frå 1912 (på svensk)
* «Lykke» i ''Ordbog over det danske sprog'' (etymologi og tyding på dansk)
Vinjefjorden

* Vinjefjorden på Nordmøre &ndash; er ein fjord i Møre og Romsdal og Sør-Trøndelag
* Vinjefjorden i Vinje &ndash; er ein del av Møsvatnet
Nyplatonisme

**Nyplatonisme** var ei filosofisk rørsle som oppstod på 200-talet og hadde til mål å sameina gresk filosofi (særleg Platon) og orientalsk tenking til eit religiøst, mystisk og filosofisk system.
Sjokoladen SOHO

**SOHO** var eit sjokoladeprodukt som blei lansert av Nidar i 1998.  Sjokoladen er ein youghurtsjokolade, samansett av sjokolade, stivpiska yoghurt og crisp. SOHO tok to år å utvikle, men etter berre tre år på marknaden vart SOHO trekt tilbake i 2001 grunna med dårlege salstal.

Namnet viser til Soho i London, for å understreke det urbane og ungdommelege inntrykket.

## Design
SOHO vann i 1998 Merket for God Design under kategorien Industridesign. Suzanne Schürch stod bak produktdesign, mens Christensen/Lund stod for utforminga av emballasjen. 

## Folkekrav om oppståing
Sjølv om sjokoladen vart trekt tilbake grunna dårlege salstal, kom det i ettertid eit folkekrav for å få SOHO tilbake til marknaden. I november 2011 hadde 31&nbsp;793 Facebook-brukarar samla seg i ei Facebook-gruppe for å få SOHO tilbake. 

## SOHOs retur til marknaden
20. november 2011 annonserte Nidar at sohosjokoladen ville koma i sal som ein del av 100-årsposen laga til markeringa av Nidar sitt jubileum i 2012. Posen ville også innehalda andre eldre nidarprodukt. Nidar meldte at dei hadde endra oppskrifta slik at sohosjokoladen ikkje lenger ville vera avhengig av å oppbevarast kjølig.

## Kjelder

* Nidars side om SOHO
* Norsk Designråd om SOHO 
* Nå kommer Soho Tilbake, avisartikkel
Soho

**Soho**, **SoHo** eller **SOHO** kan visa til:

## Stader
* Soho i London
* SoHo i New York

## Anna
* sjokoladen SOHO laga av Nidar
* Utestaden SoHo i Oslo

## Forkortingar
* Solar and Heliospheric Observatory (SOHO), eit romfartøy for å studera Sola
* Se Oss, Hør Oss (SOHO), ein norsk organisasjon for rettane til asylsøkjarborn
* St. Olavs Hospital, forkorta SOHO
Njord

**Njord** (norrønt *Njǫrðr*, kanskje frå urnordisk *[[Nerthus|Nerthuz]]*) er havguden i norrøn gudetru. Han rår over vindane og rikdommen i havet, og kan stilla storm og sløkka eld. Han er guden ein kan blota til for for lukkeleg seilas, godt fiske, jaktlukke, for rikdom og lausøyre. Njord var ein viktig gud som ein finn spor av i ei rekke stadnamn i Skandinavia.

Guden er kjend som far til Frøy og Frøya, anten med si eiga søster, som også kan ha blitt kalla Njord, eller med seg sjølv som tvekjønna. Han er også kjend for eit kortvarig ekteskap med jotunkvinna Skade, som feila fordi han føretrekte havet medan ho lengta til fjellheimen til far sin.

Njord var av vaneslekt og budde opphavleg i Vanaheim. Som del av fredspakta med æsene etter Vanekrigen kom han til æsene, der han blei rekna som ein av dei høgaste. Han budde i Noatun (*Nóatún*, som betyr 'skipstun', altså 'hamn'), ved sjøen. 

## Njord i stadnamn
Ei rekke stader i Noreg har namn som truleg kjem frå guden Njord, og tyder på omfattande dyrking i Norden. Ein finn Njord-namn særleg på stader der sjørfart og fiske var viktig, som ved Mälaren i Sverige, ved Oslofjorden og på Vestlandet i Noreg.

Dei fleste namna er avleia av den norrøne genitivsforma *Njarðar* som kan ha blitt til Njær-, Nær- eller Norder- på moderne norsk. Namn som opphavleg hadde kortforma *Njarð-* kan òg ha eit anna opphav enn Njord.

### Bruk i nyare tid
Njordfeltet er eit olje- og gassfelt i Norskehavet, om lag 130 km nordvest for Kristiansund. 

I innlandet i Sør-Varanger i dagens Finnmark er det eit område som heiter Noatun.
## Kjelder


* *Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen «[http://no.wikipedia.org/w/index.php?title=Njord&oldid=2831118 Njord]» frå [[:nb:Hovedside|Wikipedia på bokmål]]*.
* *[[Encyclopædica Britannica]]*: «Njord»
Norsonic

**Norsonic** er eit norsk føretak som produserer avanserte måleinstrument for bygning og vibrasjon. Det dei er kanskje best kjent for er måleinstrumenta sine for bygningsakustikk, men måling av akustisk støy er òg eit viktig område. Andre produkt er forsterkarar for målemikrofonar og lydtrykkmålarar. Føretaket held til på Tranby i Lier kommune i Buskerud.

## Bakgrunnsstoff
*Nettstaden til Norsonic
Morset Sound Development

**Morset Sound Development** er eit norsk føretak som produser avanserte måleinstrument (WinMLS) for elektroakustiske målingar.
Fenit Island

**Fenit Island** er ei øy utanfor kysten av County Kerry i Republikken Irland. Øya er forbunde til fastlandet via ein sandbanke. Fenit Island ligg i Tralee Bay og omringar Barrow Harbour. Tidlegare vart området kalla «Fenit Within», og ligg nær områda Tawlacht og Fenit Without på fastlandet. Uttrykket within/without (innanfor/utanfor) referer til murane som verna øya frå åtak frå fastlandet. 

Ein kan køyre til øya med bil ved fjøre sjø. Det ligg mange gamle ruinar på øya, inkludert ei borg, to kyrkjer og ein gravplass. Brendan sjøfararen vart fødd på Fenit Island.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fenit Island|Fenit Island]]» frå ,  den 15. oktober 2007.*
Hegel

**Hegel** er eit tysk slektsnamn frå Sør-Tyskland (Württemberg og Baden).

Namnet er truleg ei avleiing av *hagen*, som kan tyda anten 'tyr' eller 'hekk', med diminutivet *-li, -lin *eller* -le*. Opphavleg kan det ha vist til ein mann som eigde avlsoksar, eller ein som budde ved ein hekk eller krattskog. Hagel er ein variant, men dette namnet kan også ha andre opphav.

## Kjende namneberarar
* Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831), tysk filosof
* Karl Hegel (1813−1901), tysk historikar

## Annan bruk
* Det norske føretaket Hegel Audio AS
* Drueslaget Hegel

## Kjelder

* www.eduqna.com/Home-Schooling  som oppgjev kjelda *Dictionary of German Names* (1999) av Hans Bahlow.
Electrocompaniet

**Electrocompaniet** er eit norsk føretak som produserer audioutstyr. Electrocompaniet vert stifta av Per Arild Abrahamsen i 1973. Føretaket er best kjend for ein liten effektforsterkar utvikla Matti Otala. 

## Soge
### Starten
I 1970 publiserte finnen Matti Otala resultatet av banebrytande forsking innan forsterkarteknologi. Arbeidet hans vekte ikkje så mykje oppsikt før han i 1973 heldt eit foredrag om TIM ved ein AES-konferanse. På denne konferansen var den norske lydteknikaren Svein Erik Børja tilstades. Børja var, som mange andre i samtida, lite nøgt med attgjevinga når det vart nytta transistorforsterkarar, som fyrst på 1970-talet vart oppfatta som noko hard og «metallisk». Då han kom attende frå konferansen tok han kontakt med Abrahamsen og dei vart samde om å freista å laga ein forsterkar etter Otals sine retningslinjer. Dei tok kontakt med Nils Jørgen Kjærnet, som var tilsett ved Nera og fekk han til å bygga ein forsterkar.

### Produksjon
Då forsterkaren kom i produksjon vart han kalla *The 2 Channel Audio Power Amplifier*. Han vart svært godt motteken både i Noreg og i andre land og førte til at Electrocompaniet fekk eit godt omdøme. På grunn av at teknologien var tufta på arbeidet til Matti Otala vart forsterkaren ofte kalla «Otalaforsterkaren» på folkemunne. Føretaket utvida etter kvart med fleire produkt, som i stort mon gjekk til eksport. 

### Eigarskifte
Etter å ha produsert audioutstyr i om lag 30 år fekk Electrocompaniet økonomiske problem og gjekk våren 2004 konkurs og vart kjøpt opp av WestControl Electronics på Tau, som sprøyta inn ny kapital og fekk føretaket på fote att.

## Referansar




## Bakgrunnsstoff
*Nettstaden til Electrocompaniet
Puffin Island

**Puffin Island** (*Oileán na gCánóg* på irsk) er ei øy med bratte klipper utanfor kysten av halvøya Iveragh i County Kerry i Irland. Øya er om lag 1,5 km lang og 0,7 km brei og har ei høgd på 159 meter. Ho er skild frå fastlandet ved Puffinsundet, som er om lag 250 meter breitt. Mange viktige sjøfuglar hekkar på Puffin Island, inkludert lundefugl (*puffin* på engelsk), havlire og havsvale, og øya vart av den grunn eit naturreservat tidleg i 1980-åra. 

Øya er i dag ikkje busett, men har teikn etter busetnadar frå gamal tid. 

## Kjelde
Seven Hogs

**Seven Hogs** er ei øygruppe like nord for halvøya Maharees i Republikken Irland. Ho vert òg kalla *Mahareeøyane* og ligg heilt vest i Tralee Bay

Dei sju øyane er: 
* Gurrig Island
* Inishtoosker
* Illaunimmil
* Illaunboe
* Illauntannig
* Illaunturlogh
* Mucklaghbeg Island

Mahareessundet ligg mellom Seven Hogs og fastlandet. Restane av eit kloster med hytter og ruinane av ei gamal kyrkje ligg på Illauntannig. Kyr beiter på øyane om sommaren. Scraggane Pier er den næraste hamna på fastlandet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Seven Hogs|Seven Hogs]]» frå ,  den 16. oktober 2007.*
Hegel Audio AS

**Hegel Audio AS** er eit norsk føretak som produserer audioutstyr. Hegel er mest kjent for forsterkarane sine. Ein stor del av produksjonen går til eksport.

## Bakgrunnsstoff

Heimesida til Hegel Audio AS
Innisfallen

**Innisfallen** er ei øy i Lough Leane, ein av dei tre Killarneysjøane i Republikken Irland.

Her ligg ruinane av Innisfallen Kloster, ein av dei mest imponerande ruinane frå tidleg kristen tid i Killarney nasjonalpark. Klosteret vart grunnlagd på 600-talet av St. Finian den spedalske og var i drift i om lag 700 år. I ein periode på 300 år vart Innisfallen-annalane skrive, som dokumenterer den tidlege historia til Irland, slik ho var kjend for munkane. 

Ein meiner at klosteret på øya har gjeve namn til Lough Leane (irsk *Loch Léin*), som tyder «Lærdomsjøen». 

## Kjelde
VilVite

**VilVite** er eit såkalla vitensenter på Marineholmen attmed Puddefjorden i Bergen. Senteret er eigd og drive av Bergen Vitensenter AS, og er lagd for at publikum skal kunne skaffe seg lærdom innanfor faga matematikk, naturvitskap og teknologi ved sjølv å eksperimenter med det utstyret som vert stilt til rådvelde for dei. Her er både avansert og enkelt utstyr som publikum kan prøve ut og leike seg risikofritt med, og det er lagt vinn på å skape ei uhøgtidleg atmosfære der dei skal få tiltru til si eiga forståing og sine eigne evner. Føremålet er å få fram kor spanande det er å utforske, eksperimentere og drive med innovasjon.

VilVite er eit resultat av blant anna ein donasjon frå Norsk Hydro på 100 millionar kroner. Senteret har hovudfokus på hav, vêr og energi. Eit spesielt fokus er det på olje og gass og klimaforsking. Dette knyter senteret opp mot Bergen og Vestlandet sin eigenart. I tillegg er emna kropp, kreativitet og bølgjer representert mellom totalt 75 apparat og eksperiment. Senteret held og «forskarkurs» for born og unge og populærvitskaplege foredrag i helgane. Senteret er lagt til rette for å take imot skuleklasser.

VilVite er for folk i alle aldrar og med ulik forkunnskap og føresetnader, men er framfor alt meint for born og unge under utdanning. Difor har VilVite òg ein mobil avdeling kalla *VilVite på hjul* som vitjar skulane i fylka Hordaland og Sogn og Fjordane for å gje elevar og lærarar ein annleis skuledag. På programmet står populærvitskaplege show med ulike eksperiment, ei utstilling med naturfag- og matematikkeksperiment der elevane skal drive med forsking på eiga hand i matematikk, fysikk, biologi og kjemi, og til sist undervisningstimar for elevar der det vert teke utgangspunkt i kompetansemåla i naturfag og matematikk i Kunnskapsløftet. Tanken med dette opplegget er å gjere elvar og lærarar nyfikne, og slik stimulere til bruk av engasjerande forsøk i undervisninga.

## Administrasjon og eigarforhold
Selskapet Bergen Vitensenter AS vart stifta hausten 2005 og er eigd av Bergen kommune, Hordaland Fylkeskommune, Universitetet i Bergen, Høgskolen i Bergen og Bergen Næringsråd.

Opphavleg hadde senteret tilhald på Høgskolen i Bergen, men kunne 31. mai 2007 opne i dei noverande lokala på Marineholmen, som er ein ombygd og utvida verkstadhall på det nedlagde skipsverftet som låg her. VilVite har her 3800 rutemeter til rådvelde, derav 2700 rutemeter til utstilling, laboratorium og «klasserom». Det er til saman om lag 60 tilsette i meir enn 33 årsverk, av dei 25 fast tilsette. Resten er deltidstilsette studentar og skuleelever. Administrerande direktør er Svein Anders Dahl.

Tilleggsinntekter for senteret er utleige av lokale til konferansar, arrangering av fødselsdagsfeiring for born og sal av leiker o.l. i eigen butikk.

## Bakgrunnsstoff

* VilVite sine nettsider
Acta Borealia

**Acta Borealia** er eit tverrfagleg vitskapleg tidsskrift for kulturstudium, utgjeve på engelsk av UiT. Tidsskriftet publiserer resultat frå forsking på samfunn i nordområda.

Tidsskriftet legg mest vekt på spørsmål knytt til

* etniske tilhøve -
* busetjingsmønster og busetjingsutvikling - 
* økonomi - 
* politiske, kulturelle og sosiale fenomen -

- frå forhistorisk tid til nær fortid. 

## Bakgrunnsstoff
* Acta Borealia  (engelsk)
Broad Peak

**Broad Peak** (urdu بروڈ پیک; kinesisk 布洛阿特峰; pinyin Bùluòātè Fēng) er med ei høgd på  det tolvte høgste fjellet på jords. Broad Peak er ein del av Gasherbrum-gruppa i fjellkjeda Karakoram nord i Pakistan. 8 kilometer lengre nord, på andre sida av Godwin-Austen-breen ligg K2, verdas nest høgste fjell.

## Namnet
William Martin Conway, leiaren av ein engelsk utforskingsekspedisjon i 1892, døypte fjellet Broad Peak («Breidtind») på grunn av det over ein kilometer lange, nesten flate toppområdet. Fjellet skal ha gjeve Conway assosiasjonar til Breithorn i Zermatt. Området der Baltorobreen og Godwin-Austen-breen flyt saman minna Conway om *Konkordiaplatz* på Aletschgletscher i Bern-Alpane, og han gav det derfor namnet *[[Concordiaplassen|Concordia]]*.

## Toppane på Broad Peak

## Klatrehistorikk
Ein ekspedisjon leia av Karl Herrligkoffer kom i 1954 til om lag  før dei blei tvungne ned att.

Førsteklatringa stod austerrikarane Hermann Buhl, Kurt Diemberger, Marcus Schmuck og Fritz Wintersteller for 9. juni 1957. Dei klatra i alpin stil, dvs utan flaskeoksygen og berarar. Dei var på fortoppen allereie 29. mai, men måtte konstatere at det høgste punktet var et godt stykke unna og gå ned att for å samle krefter til det endelege toppangrepet.

Nordtoppen førsteklatra Renato Casarotto i 1983.

14. juli 1984 soloklatra polakken Krzysztof Wielicki fjellet på 14 timar; for opp- og nedstigninga totalt brukte han berre 22 timar.

Kari Dybsjord Røstad nådde som første nordmann toppen av Broad Peak den 27. juli 2017.

## Litteratur
* Kurt Diemberger, *Spirits of the Air*, 1994. Mountaineers Books, ISBN 0-89886-408-9
* Richard Sale, *Broad Peak*, Carreg, Ross-on-Wye, 2007. ISBN 0-9538631-5-8
* Marcus Schmuck, *Broad Peak 8047 m Meine Bergfahrten mit [[Hermann Buhl]]*, Das Bergland-Buch, Salzburg, 1958 (om førsteklatringa)
* Rollo Steffens, *Faszination Karakorum. Die wilden Berge Asiens*, Bruckmann Verlag, München, 2000. ISBN 3-7654-3593-7
* Jochen Hemmleb, *Broad Peak – Traum und Albtraum*, Tyrolia, Innsbruck 2007. ISBN 3-7022-2811-X

## Kjelder

: *Teksten er basert på artikkelen [[:de:Broad Peak|Broad Peak]] frå Wikipedia på tysk slik den var 9. juli 2012.*

## Bakgrunnsstoff

* ''ÖAV-Karakorumexpedition'' si førsteklatring 1957 (Fritz Wintersteller)
* Ekspedisjonsdagbok 2006  (Markus Kronthaler)