open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Target Hill

**Target Hill** er ein markant ås som ligg 1010 m oppom  Larsenisen. Han ligg 6 nautiske mil (11&nbsp;km) vest for Mount Fritsche sør for Leppardbreen aust i Graham Land. Åsen var det vestlegaste punktet som Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) nådde under kartlegginga si i 1955. Han var synleg for laget som eit mål (*target* på engelsk) å styre seg inn etter frå toppen av Richthofen Pass.

## Kjelder
Terrapin Hill

**Terrapin Hill** er ein avrunda, raudaktig ås, 545 meter over havet, som ligg ved sørenden av The Naze, ei halvøy nord på James Ross Island, like sør for Trinityhalvøya. Området vart først utforska av Den svenske antarktisekspedisjonen, 1901–04, under Otto Nordenskjöld. Terrapin Hill vart først kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS), 1945, som i 1948 nytta dette namnet etter forma på åsen. 

## Kjelder
Tesore Hill

**Tesore Hill** er ein ås med ei høgd opp mot kring 160 moh på austsida av Spath Peninsula på Snow Hill Island. Den engelske omsetjinga av det eksisterande argentinske namnet Cerro Tesore vart godkjend av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1995.

## Kjelder
Thyasira Hill

**Thyasira Hill** er ein markant ås i ei gruppe små åsar med ei høgd opp mot kring 60 moh, 250–300 m sør for hytta til Nordenskjöld på Spath Peninsula på Snow Hill Island. Han vart namngjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1995 på grunn av store mengder fossil Thyasira, eit blautdyr, i området.

## Kjelder
Tombstone Hill i Antarktiske Arkipel

**Tombstone Hill** er ein ås som har ei høgd på 50 moh like aust-nordaust for Damoy Point på Wiencke Island i Antarktiske Arkipel. Han vart oppdaga og først kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, under Charcot. Han vart namngjeve av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1944 og skildrar nokre steinar på toppen av åsen. *Tombstone* er eit engelsk ord for gravstein. 

## Kjelder
Tortoise Hill

**Tortoise Hill** er ein ås på meir enn 500 meter over havet, 3 nautiske mil (6&nbsp;km) vest for The Watchtower ved søraustenden av James Ross Island. Han vart namngjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter kartlegginga til Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1958-61. Åsen minnar geologisk og utjånadsmessig om Terrapin Hill nordaust på øya. Det har derfor fått eit namn tilknytt dette. *Terrapin* er sumpskjelpadde på engelsk, medan *tortoise* er ei vanleg skjelpadde. 

## Kjelder
Virchow Hill

**Virchow Hill** er ein ås mellom Lister- og Parebreen nord på Brabant Island i Antarktiske Arkipel. Det er med på eit argentinsk kart i 1953, men ikkje namngjeve. Han vart fotografert av Hunting Aerosurveys Ltd. i 1956-57, og kartlagd frå desse bileta i 1959. Han vart namngjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Rudolf Virchow (1821–1902), ein tysk pioner innan patologiske undersøkingar. 

## Kjelder
Virgin Hill

**Virgin Hill** er ein ås med ei høgd opp mot 665 moh vest for Carro Pass på James Ross Island. Namnet kjem frå «Cerro Virgen de las Nieves», gjeve av ein argentinsk antarktisekspedisjon i 1978. Ei meir konsis engelsk form av namnet er godkjend. 

## Kjelder
Visser Hill

**Visser Hill** er ein ås 2,5 nautiske mil (4,6&nbsp;km) sør for Mount Velain nord på Adelaide Island. Han vart kartlagd frå flyfoto tekne av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon (RARE) (1947–48) og Falkland Islands and Dependencies Aerial Survey Expedition (FIDASE) (1956–57). Han vart namngjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Philipp C. Visser (1882–1955), ein nederlandsk diplomat og fjellklatrar som gjorde grunnleggande undersøkingar av isbrear i Karakoram (1921–35).

## Kjelder
Whiteside Hill

**Whiteside Hill** er ein isdekt ås, 330&nbsp;moh, ved sørsida av munningen av Evansbreen på austkysten av Graham Land. Området vart observert frå lufta av sir Hubert Wilkins den 20. desember 1928. Han vart først kartlagd som eit nes i løpet av 1947 av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS). i 1955, FIDS rapporterte at neset er så tildekt av is at namnet ås verkar å vere eit meir høvande namn. Det skildrande namnet vart gjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC).

## Kjelder
Weasel Hill

**Weasel Hill** er ein liten, markant ås 8 km nord for Larsenfjorden i Graham Land, mellom Pyke- og Polarisbreen. Han vart kartlagd frå landmålingar av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) (1960–61). Han vart namngjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC), etter snøbilen M-29, eller «Weasel», laga av Studebaker Corporation.

## Kjelder
Woozle Hill

**Woozle Hill** er ein ås nær midten av IÎles Galindez i Argentine Islands i Wilhelm Archipelago. Han vart først kartlagd av British Graham Land Expedition (BGLE) under Rymill, 1934-37. Han vart namngjeve av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1959 etter eit oppdikta dyr i A.A. Milne-romanen *[[Ole Brumm]]*, som lagar spor i snøen (vussel på norsk), medan det i røynda er han sjølv som går rundt i sirklar. Åsen vart mykje nytta for observasjonar og ein kunne nå åsen for alle retningar, slik at det ofte vart sett spor i snøen som gjekk i sirklar frå toppen. 

## Kjelder
Karl Olivecrona

**Knut Hans ''Karl'' Olivecrona**, (), var ein svensk jurist og rettsfilosof. 

Han var son till heradshøvdingen Axel Olivecrona og grevinna Ebba Christina Mörner af Morlanda og bror til hjernekirurgen og bandyspelaren Herbert Olivecrona. Han studerte jus ved Uppsala universitet i perioden 1915 til 1920, og var elev av Axel Hägerström – som vert rekna som grunnleggjaren av den skandinaviske rettsrealismen. 
Han fullførte doktorgraden i 1928 ved Uppsala universitet. I 1933 vart han professor i prosessrett ved Lunds universitet der han var fram til 1964.  Gjennom arbeidet sitt vidareførte han den rettsrealistiske teorien og vart sett på som ein framståande representant for Uppsalaskolan. Han var sterkt påverka av Axel Hägerström og Vilhelm Lundstedt.

Olivecrona var kjend for sine uttalte nazistsympatiar, og motiverte haldninga vitskapleg: for han vart retten skapt av lova og lovas opphav er makta. Hustrua og forfattaren Birgit Lange støtta hans syn og paret tok aktivt del i den offentlege debatten. 

## Nokre publikasjonar
**Law as Fact* (London: Oxford University Press, 1939)
**England eller Tyskland* (1940)
*"Is a Sociological Explanation of Law Possible?", *Theoria* (1948)
**The Problem of the Monetary Unit* (1957)
**Law as Fact*, 2. utg. (London: Steven & Sons, 1971) (ISBN 0-420-43250-7)
*"Locke's Theory of Appropriation", *Philosophical Quarterly* (1974)
*"Appropriation in the State of Nature: Locke on the Origin of Property", *Journal of the History of Ideas* (1974)

## Referansar
Nevrópoli Agráfon

**Nevrópoli Agráfon** (gresk Νευρόπολη Αγράφων) er ein tidlegare kommune i periferieininga Kardítsa i Thessalía i Hellas. Nevrópoli Agráfon inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Límni Plastíra.

## Referansar
Pezoúla

**Pezoúla** (gresk Πεζούλα) er ein landsby i periferieininga Kardítsa i Thessalía i Hellas. Pezoúla var hovudsete i den tidlegare kommunen Nevrópoli Agráfon, som no er ei kommunaleining i kommunen Límni Plastíra.

## Referansar
Alexander Hill

**Alexander Hill** er ein 220&nbsp;moh høg ås med ei bratt klippeside mot sjøen, som ligg sør for Harrison Stream og Cinder Hill i den nedre isfrie vestsida av Mount Bird på Ross Island i Antarktis. Han vart kartlagd av geolog-gruppa frå New Zealand, 1958–59, og vart namngjeven av New Zealand Antarctic Place-Names Committee etter B.N. Alexander, ein landmålar på ekspedisjonen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alexander Hill|Alexander Hill]]» frå ,  den 27. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* *
Black Knob

**Black Knob** er eit svart frambrot 500 meter vest for Twin Crater på Hut Point Peninsula på Ross Island. Han ligg nord for McMurdo-basen. Namnet har vore i bruk på kart sidan minst 1971.

## Kjelder
Cone Hill

**Cone Hill** er ein ås 2&nbsp;nautiske mil nordaust for Castle Rock på Hut Point Peninsula på Ross Island. Det skildrande namnet **Cone Hill I** vart nytta av Terra Nova-ekspedisjonen under Robert Falcon Scott, men forma Cone Hill har sidan vorte nytta.

## Kjelder
Conical Hill

**Conical Hill** er ein liten, men markant ås, 655&nbsp;moh på sørsida av Mount Terror, oppom Cape MacKay, på Ross Island. Han vart gjeven det skildrande namnet av Terra Nova-ekspedisjonen, under Robert Falcon Scott.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Conical Hill|Conical Hill]]» frå ,  den 27. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* *
Ingrid Qvarnström

**Ingrid Qvarnström** () var ein finlandssvensk forfattar fødd i Helsingfors. Ho gifta seg i 1913 med legen Einar Fabian Qvarnström (1873–1960). Nokre av bøkene hennar vart omsette til norsk og kom mellom anna ut på Blix forlag under andre verdskrigen. Ho skreiv både under eige namn, men ho nytta òg pseudonyma «Stina Stålfelt» og «Paul Nylander».

## Bibliografi
Eige namn:
* *Bergsrådets sextioårsdag*. 1925
* *Flemings på Tavastila*. Schildt, Helsingfors 1926
* *En gedigen flicka*. Schildt, Helsingfors 1930
* *Ett legendomspunnet liv : [[Aurora Karamzin|Aurore Karamsin]] och hennes samtid*. Schildt, Helsingfors 1937 (finsk *Tarunhohteinen elämä : Aurora Karamzin ja hänen aikakautensa*, Otava 1939, 3. painos 1948) 
* *Ett liv i glans : en nordisk kvinnas sällsamma öde : (Aurore Karamsin)*. Medén, Stockholm 1938
* *Den romantiska leken : en berättelse från 1840-talets Helsingfors*. Schildt, Helsingfors 1939 (finsk *Romanttinen leikki : kertomus 1840-luvun Helsingistä*, Otava 1940)
* *I Kumlinge prästgård : en krönika från 1700-talets Åland*. Schildt, Helsingfors 1943 (finsk *Kumlingen pappilassa : sukutarina 1700-luvun Ahvenanmaalta*, Otava 1944)
* *Svensk teater i Finland 1 : Rikssvensk teater*. Schildt, Helsingfors 1946
* *Svensk teater i Finland 2 : Finlands-svensk teater*. Schildt, Helsingfors 1947
Pseudonym *Stina Stålfelt*:
* *Fallet Finlay* : roman. Schildt, Helsingfors 1942
Pseudonym *Paul Nylander*:
* *Professorn från Uppsala*. 1918

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fi:Ingrid Qvarnström|Ingrid Qvarnström]]» frå ,  den 28. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Ingrid Qvarnström  ved Suomen kirjailijat (finlit.fi)
Fitzgerald Hill

**Fitzgerald Hill** er ein ås, 230 moh, som ligg vest for Mount Bird mellom Fitzgerald Stream og Shellbreen på Ross Island. Han vart kartlagd av geolog-gruppa frå New Zealand, 1958–59, og vart namngjeven av New Zealand Antarctic Place-Names Committee etter E.B. Fitzgerald, nestleiaren for ekspedisjonen.

## Kjelder
Finn Støren

**Finn Støren** () var ein norsk finansmann og diplomat.

Han tok examen artium i 1914, studerte finans og dreiv meklarfirmaet P. Anker i Kristiania. I Russland trefte han Fridtjof Nansen og Vidkun Quisling som dreiv hjelpearbeid under svoltkatastrofen der. 

I 1922 var han blant dei første nordmennene som budde på Galápagos i lengre tid, i eit forsøk på å kolonisera øygruppa saman med Per Bang og Jens Aschehoug. Dei gav ut ei reiseskildring i 1926. Han var i lengre tid utanlands som diplomat i Russland, Colombia og konsul i Panama 1930-33.

Tilbake i Noreg i 1933 busette han seg i Drangedal og vart med i Nasjonal Samling. Støren vart reiar i eige kvalfangstfirma i Kragerø. Han eigde mellom anna kvalkokaren FLK «Roald Amundsen» (1904) frå 1937 til 1939, uten at denne blei swtt i drift.

Han verka som leiar for Direktoratet for spesialorientering i perioden 1940-45. Direktoratet var innordna Innanriksdepartementet, men var meint å bli det nye utanriksdepartementet etter okkupasjonen. I denne funksjonen var Støren i praksis uoffisielle utanriksminister for Quisling, og var blant anna Quisling sin ledsagar på besøk hjå Adolf Hitler.  
Etter krigen vart han arrestert, men flykta til Argentina i 1947 saman med mellom andre Arne Høygaard.

Det er kjent at han skreiv under pseudonyma *F. Grong* og *F. Balg*.

## Referansar
Ford Rock

**Ford Rock** er eit markant berg som ligg 1&nbsp;nautisk mil nordaust for Cone Hill på Hut Point Peninsula på Ross Island i Antarktis. Cone Hill og dette berget fekk høvesvis namna «Cone Hill I» og «Cone Hill II» av Terra Nova-ekspedisjonen, under Robert Falcon Scott. Cone Hill I har sidan fått namnet Cone Hill, medna det nye namnet vart foreslått av A.J. Heine for dette berget. M.R.J. Ford, var ein landmålar frå New Zealand som oppretta eit nettverk av vardar for oppmålinga kring McMurdoisen, 1962–63. Ein varde vart bygd tidlegare på denne knausen av eit landmålingslag frå U.S. Hydrographic Office i 1955–56.

## Kjelder
Inclusion Hill

**Inclusion Hill** er ein markant, bratt ås, 335&nbsp;moh, mellom McDonald Beach og Mount Bird på Ross Island i Antarktis. Han er ein vulkanplugg av trakytt med intrusjonar av basalt. Åsen vart utforska og namngjeve av geolog-gruppa frå New Zealand, 1958–59.

## Kjelder
Lutz Hill

**Lutz Hill** er ein ås med ei høgd opp mot ca. 1000 moh 1 nautisk mil (1,9&nbsp;km) søraust for The Tooth i Kyle Hills på Ross Island. Han vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) (2000) etter Larry F. Lutz, ein elektroingeniør på fysisk og teknologisk institutt ved University of Maryland, ein spesialist på utviklinga av vitskaplege instrument for sondeprosjekt med ballong og rakettar for United States Antarctic Program (USAP). Han var 17 sommarsesongar ved McMurdo Sound, Sørpolen og Siple-stasjonen, 1980-2000.
 
## Kjelder
Nausea Knob

**Nausea Knob** er ein markant knaus, 3633 moh, danna av ein lavastraum nordvest på den aktive kjegla på Mount Erebus på Ross Island. Åsen ligg nær leirstaden som vart nytta i 1970-åra av forskarane ved toppen av vulkan. Det fekk dette namnet fordi mange av forskarane vart kvalme (*nausea* på engelsk) av høgdesjuke ved leiren. 

## Kjelder
Observation Hill ved McMurdo Station

**Observation Hill** er ein 230 meter høg ås ved McMurdo-basen i Antarktis. Han vert ofte berre kalla «Ob Hill». Det er god utsikt frå toppen av åsen. 

Då søkelaget fann Robert Falcon Scott og gruppa hans død på Rossisen etter å ha nådd Sørpolen, reiste dei attende til denne staden som no er kjend som McMurdo og gjekk til toppen av Observation Hill. Her reiste dei ein stor trekross med namna på dei døde inskravert og eit kort sitat frå Alfred Tennyson-diktet «Ulysses», som les «To strive, to seek, to find, and not to yield.»

## Sjå òg
*McMurdo-basen
*Winter Quarters Bay

## Bakgrunnsstoff
*Photo of cross
Post Office Hill

**Post Office Hill** er ein markant ås i Antarktis, 430 moh, som ligg 4 nautiske mil (7&nbsp;km) nordvest for The Knoll og oppom adeliepingvinkolonien på Cape Crozier på Ross Island. Han vart kartlagd og fekk dette namnet av geolog-gruppa frå New Zealand Geological Survey Antarctic Expedition (NZGSAE), 1958–59, fordi skipet «Discovery» i januar 1902, etterlet post ved ein påle på ein varde i pingvinkolonien for støtteskipet «Morning».

## Kjelder
Trachyte Hill

**Trachyte Hill** er ein markant ås, 470 moh, like sør for Shellbreen i midten av det isfrie området på den nedre vestsida av Mount Bird på Ross Island. Han vart kartlagd og fekk dette namnet av geolog-gruppa frå New Zealand Geological Survey Antarctic Expedition (NZGSAE), 1958–59, på grunn av bergarten åsen består av.

## Kjelder
Windvane Hill

**Windvane Hill** er ein liten ås like nordaust for tuppen av Cape Evans på Ross Island. Det fekk dette namnet av Terra Nova-ekspedisjonen (1910–13) fordi det vart sett ein vindmålar på åsen. 

## Kjelder
Keys Hill

**Keys Hill** er ein ås (1100&nbsp;moh) på toppen av Shearwaterbreen, 2,2 nautiske mil (4,1&nbsp;km) vest-sørvest for toppen av Mount Bird nordvest på Ross Island. Han vart namngjeve av New Zealand Geographic Board (NZGB) (2000) etter Gordon Keys, leiaren for forskinga på atmosfæren i området, 1985-95.
 
## Kjelder
The Knoll

**The Knoll** er ein snøfri knaus, 370 moh, som ragar over Cape Crozier heilt aust på Ross Island. Han vart oppdaga og namngjeven av Discovery-ekspedisjonen, 1901–04, under Robert Falcon Scott.

## Kjelder
Optisk pumping

**Optisk pumping** er ein eksitasjon av atom eller molekyl i eit stoff til ein metastabil tilstand ved at stoffet blir bestrålt med lys med passande bølgjelengd. Vanlegvis føregår optisk pumping som ein totrinns prosess, idet atoma først eksiterast til eit høgareliggande nivå, og deretter straks fell ned i ein tilstand med lengre levetid (metastabil tilstand). Viss strålinga som eksiterar atoma er intens nok eller levetida av den metastabile tilstand er lang nok, kan ein få eksitert så mange atom at ein får ein populasjonsinversjon, det vil sei fleire atom i eksitert tilstand enn i grunntilstanden, noko som er eit vilkår for å få laserstråling.

Teknikken vart først utvikla av Alfred Kastler, som fekk Nobelprisen for dette i 1966. Metoden kjem omfram ved laserar til bruk ved spektroskopiske undersøkingar av energinivå i atom og molekyl.

## Kjelder
* optisk pumping. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/optisk_pumping
Otto Robert Frisch

**Otto Robert Frisch** () var ein austerriksk-britisk fysikar. I samarbeid med Rudolf Peierls utforma han den første teoretiske mekanismen for å detonere ei atombombe i 1940.

Frisch foreslo i 1938 saman med Otto Hahn nemninga fisjon på kjernespalting. 

I 1930-åra studerte han i København, England og USA, og var under andre verdskrigen i England, og seinare i USA. Frå 1947 til 1971 var han professor ved University of Cambridge. I 1940 skreiv han saman med Rudolf Pierls eit skriv om høvet for å lage ei superbombe basert på kjedereaksjon i uran, og dei konkluderte med at dette var mogleg. Frå 1943 deltok han i Manhattan-prosjektet i Los Alamos med bygging av atombomba. 

Han har mellom anna skrive *Meet the Atoms* (1947) og *The Nature of Matter* (1970).

## Kjelder
*Otto Robert Frisch. (28.02.2013) I Store norske leksikon. 

## Bakgrunnsstoff
* Annotated bibliography for Otto Frisch from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues 
* Oral History interview transcript with Otto Robert Frisch 8 May 1963, American Institute of Physics, Niels Bohr Library and Archives 
* Oral History interview transcript with Otto Robert Frisch 3 May 1967, American Institute of Physics, Niels Bohr Library and Archives
Cooper-par

Eit **Cooper-par** eller **BCS-par** er to elektron (eller andre fermion) som er bundne saman ved låge temperaturar på ein måte som først vart skildra av den amerikanske fysikaren Leon Cooper. Cooper synte at ei vilkårleg liten tiltrekning mellom elektron i eit metall kan skape ein par-tilstand for elektrona der dei har lågare energi enn Fermienergien, som impliserar at paret er bunde til kvarandre. I vanlege superleiarar skjer denne bindinga ved vekselverknad mellom eit elektron og eit fonon. Cooper-par-tilstanden er ansvarleg for superleiing, som synt i BCS-teorien utvikla av John Bardeen, Leon Cooper og John Schrieffer, som dei fekk Nobelprisen i fysikk for i 1972.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cooper pair|Cooper pair]]» frå ,  den 28. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Pennkammer

Eit **pennkammer** er eit ionisasjonskammer med innebygt elektrometer for direkte avlesing av stråledosar. Pennkammer har utsjånad som ein fyllepenn.

## Kjelder
*
Ionisasjonskammer

Eit **ionisasjonskammer** er den enklaste av alle gassfyllte strålingsdetektorar, og vert mykje nytta for å registrere og måle visse typar ionisert stråling, som røntgenstråling, gammastråling og betapartiklar. 

## Sjå òg

* Absorert dose
* Dosemeter
* Pennkammer
* Sievertkammer

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ionization chamber|Ionization chamber]]» frå ,  den 28. april 2013.*
Pincheffekt

**Pincheffekt** er ein magnetisk sjølvfokusering av ei straumførande plasmasøyle. Når det blir sendt straum i same retning gjennom to parallelle leiarar, vil det induserte magnetfeltet omkring leiarane verke slik at dei blir trekt mot kvarandre. På same måte vil, når ein sender straum gjennom ein sterkt ionisert gass, eit plasma, straumbanane og dermed plasmaet blir trekt saman. Dette blir kalla pincheffekt. Effekten kan gjere at plasmaet fjernar seg frå veggene som held det på plass, samstundes som trykket inne i plasmasøyla stig kraftig.

Pincheffekten nyttast ved fusjonsforsøk, der kjernefysiske reaksjonar skal setjast i gang og haldast ved like ved så høg temperatur at ingen faste stoff toler belastninga, men smeltar eller fordampar. Den ekte pincheffekten er ustabil. Etter nokre få mikrosekunder vert den straumførande søyla broten i stykke og plasmaet breier seg utover. Men med ytre magnetfelt i tillegg kan ein oppnå stabile tilhøve i lang tid.

## Kjelder
*pincheffekt. (27.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/pincheffekt
Reaktor

**Reaktor** kan syne til: 

* Kjernereaktor
* Reaktor i kjemi, prosessutstyr (behaldar eller røyr) der kjemiske reaksjonar finn stad. 
* Reaktor i elektrisitetslære, leiar som inneheld reaktans
Henrik Herse

**Henrik Herse**, eigentleg *Friedrich Hahn* () var ein tysk bonde, arbeidar, dramaturg og forfattar. I tillegg var han SS-Obersturmführer im Hauptamt og Obersturmführer i Waffen-SS. 

## Liv og virke
Dei fleste av bøkene han skreiv vart gitt ut på Nordland Verlag, forlaget til SS; Somme bøker vart sette om til nederlandsk og norsk. Kjent er bøkene *Die Schlacht der weißen Schiffe* som vart distribuert til Hitlerjugend og *Reiter für Deutsch-Südwest*, som fram til i dag er kjent for Namibia-Interesserte. Den første boka kom i 1942 i norsk omsetting under tittelen *Drømmen om de hvite skipene* på Blix forlag.

Etter krigen vart skriftene *Schambok*, *Die Schlacht der weißen Schiffe*, *Reiter für Deutsch-Südwest*, *Madrid* og *Wahr dich, Garde, der Bauer kommt* sett på Liste der auszusondernden Literatur i den sovjetiske okkupasjonssona.

Nokre bøker kom ut som faksimileutgåver på 1990-talet på Husumer Kultur-Verlag. 

Arkivet etter han er i Schleswig-Holsteinischen Landesbibliothek.

## Bøker

* *Das Fähnlein Rauk - Roman einer Familie*. Vieweg-Verlag, Braunschweig 1935
* *Schambok. Südafrikanische Erzählung.* Vieweg-Verlag, Braunschweig 1936
* *Reiter für [[Namibia|Deutsch-Südwest]]! Schauspiel in 3 Akten*. Drei Masken Verlag, Berlin 1939
** *Volk am Oranje: Eine afrikanische Tragödie in 3 Akten*. Verlag Die Wende, Berlin-Wilmersdorf 1939 (Neufassung von EA *Reiter für Deutsch-Südwest*)
** *Reiter für Deutsch-Südwest*. Nordland-Verlag, Berlin 1941 (Roman)
* *Wahr dich, Garde, der Bauer kommt!*. Nordland-Verlag, Berlin 1939 (Erzählung)
* *Die Schlacht der weißen Schiffe - nach alten Mären*. Nordland Verlag G.m.b.H. Berlin 1939 auch 1943 gedruckt bei H.Hännisen Kirjapaino Oy, Helsinki - *Hansische Ballade. Balladen aus dem Thingspiel*. Deutsche Hausbücherei, Hamburg 1938; Kulturhof-Genossenschaft, Kiel 1938; Nordland-Verlag, Berlin 1942
* *Wir zwei, wir gehören zusammen! Geschichten um Tod und Liebe*. A. Strauch Verlag, Leipzig 1939
* *Die Hexe von [[Hemmingstedt]]. Schauspiel in 5 Akten*. Drei Masken Verlag, Berlin 1939
* *Madrid - Eine Erzählung aus den Tagen des spanischen Freiheitskampfes*. (Jugend-Bücherei) Aufwärts-Verlag, Berlin 1940
* *Es ruft der einsam Fliegende*. Deutscher Volksverlag, München 1940
* *Zur Raa fuhr auf ein roter Schild*. Nordland-Verlag, Berlin 1940 (Roman)
* *Fünf Wiegen und noch eine*. Nordland-Verlag, Berlin 1942
* *Des Reiches Brücke - Bilder aus dem Leben einer deutschen Stadt* (Magdeburg). Nordland-Verlag, Berlin 1942
* *Engelmar und Friederun*. Nordland-Verlag, Berlin 1943

## Litteratur
* *Der Dichter Henrik Herse*. Vieweg-Verlag, Braunschweig 1937 (Broschüre)
* Ernst Klee: *„Henrik Herse“.* Eintrag Ernst Klee: *Das Kulturlexikon zum Dritten Reich. Wer war was vor und nach 1945.* S. Fischer, Frankfurt am Main 2007, ISBN 978-3-10-039326-5.
* Lawrence D. Stokes: *Der Eutiner Dichterkreis und der Nationalsozialismus 1936–1945: Eine Dokumentation.* Neumünster: Wachholtz, 2001. (Quellen und Forschungen zur Geschichte Schleswig-Holsteins; Bd. 111.) ISBN 3-529-02211-X

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Henrik Herse|Henrik Herse]]» frå ,  den 2. mai 2013.*  


## Bakgrunnsstoff
*
Nachlass

**Nachlass**, somme gongar stava **Nachlaß**, er eit tysk ord som kan verte nytta i akademia om ei samling av etterlatne manuskript, notat, korrespondanse osv. etter ein avdød vitskapsmann eller liknande. Ordet er sett saman av dei tyske orda *nach* som tyder 'etter' og verbet *lassen* som tyder 'late'.  Fleirtalsforma kan anten vere *Nachlasse* eller (med omlyd) *Nachlässe*. Ordet er ikkje vanleg brukt i norsk.

På tysk er ordet *Nachlass* eit vanleg ord som vert nytta om dei aktiva og passiva som ein avdød person let etter seg, altså det som etter norsk språkbruk utgjer dødsbuet. Ordet vert òg nytta om arven etter den døde, og dessutan om dei overleverte arkivalia etter den døde, som til dømes brev og andre dokument som har vore i hans eller hennar eige, og som kan vere eigna til å kaste ljos over livet til vedkomande. Men vart slikt arkivmateriale overlevert eit bibliotek, arkiv eller museum allereie før vedkomande døydde, taler ein om  *Vorlass* i staden for Nachlass. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nachlass|Nachlass]]» frå ,  den 2. mai 2013.*
Hauptamt

**Hauptamt** tyder avhengig av bruken eit sentralamt i områdeforvaltinga eller eit omgrep i tysk offentleg rett. Historisk var Hauptämt òg regionavdelingar av NSDAP (t. d. SS-Hauptämter som Hauptamt Ordnungspolizei) eller ei kombinasjon av statlege og partiregionar (t.d. Reichssicherheitshauptamt) i Tyskland mellom 1933 og 1945.
Anhalt

**Anhalt** er ein region i midttyskland. Det har tidlegare vore eit hertugdømme og ein Gliedstaat i det Tyske Rike og er i dag del av Sachsen-Anhalt.
Luca Signorelli

**Luca Signorelli** () var ein italiensk renessansemålar, fødd og død i Cortona i Toscana. Freskomåleria i Orvieto-katedralen (1499-1503), ein serie halvsirkelforma komposisjonar som formidlar visjonar av liv og død, straff og oppstode, vert rekna som høgdepunktet i hans verksemd som målar. Interessa hans for nakne figurar i rørsle vart vidareført gjennom Michelangelo si gjerning. 

## Liv og gjerning

Signorelli var elev av Piero della Francesca i Arezzo i Toscana. I verkstaden hans lærte Signorelli seg å lage perspektiv og korleis framstille nakne figurar. Sidan utdanna han seg hos meistrane i Firenze, der han arbeidde ei tid. Til Lorenzo I de Medici laga han mellom anna eit bilete som synte *Gjetaren Pan* med fint utforma naken kropp, og dessutan eit madonnabilete.

Signorelli si interesse for den formelle oppbygginga mot den dramatiske handlinga gjennomsyrer dei religiøse komposisjonane og portretta hans. Frå 1482 til 1484 arbeidde han på freskane i det sixtinske kapellet i Roma, der han laga ein freske med motiv frå historia om den bibelske Moses. Kring same tid måla han figurar av englar, apostlar, evangelistar i det åttekanta sakristiet i kyrkja i Loreto. I klosteret Monte Oliveto Maggiore ved Buonconvento i nærleiken av Montalcino i provinsen Siena måla han omkring 1498 ein freskosyklus over legenda om helgenen Benedikt.

Frå år 1499 budde Signorelli i Orvieto, der han utsmykka 'Cappella della Madonna' i bykatedralen med det berømte freskomåleriet som framstiller *Dommedag*, eit verk som påverka Michelangelo då denne måla dei verdskjende freskomåleria i det sixtinske kapellet. Signorelli oppheldt seg i korte tidsrom i Firenze 1508 og 1512, og i Roma 1508 og 1517.

Signorelli sine arbeid er prega av stor skaparevne, originalitet knytt opp mot strenge formkrav. I bruken av figurar i kraftig rørsle var Signorelli ein forløpar for Michelangelo.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Luca Signorelli|Luca Signorelli]]» frå ,  den 28. april 2013.*  

## Bakgrunnsstoff
Antonello da Messina

**Antonio di Giovanni de Antonio** (), betre kjend som **Antonello da Messina**, var ein italiensk målar under ungrenessansen. Han var både fødd og døydde i Messina, og for det meste aktiv på Sicilia. I si levetid var Antonello ein mykje omtykt målar.

## Liv og gjerning

Antonio de Antonio var son til steinhoggaren Giovanni de Antonio frå Messina. Berre lite er kjent om livet hans, men ein veit at han rundt 1450 var i Napoli og truleg gjekk i lære hos Niccolo Colantonio. Ein går utifrå at Antonello da Messina i det minste hadde sett verk av Rogier van der Weyden eller Jan van Eyck i Italia. Utifrå denne kjennskapen har han intuitivt utvikla ein heilt særeigen teknikk for oljemåling på lerret. Han lærte seg Eycks måte å bruke oljefargar og oppnådde ein kjenslemessig syntese mellom den nordlege stilen og den italienske. Då Antonello arbeidde i Venezia i 1475, overførte han denne kunnskapen til Giovanni Bellini. Slik kom han til å ha stor innverknad på utviklinga av den venetianske målarskulen.

Antonello og familien hans oppheldt seg 1460 i Amantea i Calabria og var før 1465 og seinare i 1473-74 i Messina. Perioden 1474-76 heldt hans seg sannsynlegvis i Venezia, der han i den fyrste tida arbeidde på altartavla i San Cassiano. Takk vere sin nye målarstil vart han snøgt vide kjend som portrettmålar og hadde nær kontakt med Giovanni Bellini og Vittore Carpaccio. Eit fleirtal av verka til Antonello stammar frå denne korte skapingsperioden i lagunebyen.

I måleriet *Marias bodskap*, kanskje Sicilias mest berømte, brukte Antonello da Messina eit redusert fargespektrum. Geometrien i verket tyder på at han hadde studert Piero della Francesca sitt formspråk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Antonello da Messina|Antonello da Messina]]» frå ,  den 28. april 2013.*
Henry Schjærven

**Henry Schjærven** () var ein norsk teiknar.

Han teikna mellom anna ex-libris-merke.

Han var medlem i Tegnerforbundet.
Carl Georg Starbäck

**Carl Georg Starbäck** () var ein svensk historikar og forfattar. Han var fødd i Falun og døydde  i Uppsala.

Starbäck gav ut både historiske fagbøker og historiske romanar. Han dyrka den historiske romanen etter mønster av den skotske forfattaren Walter Scott og den danske forfattaren Bernhard Severin Ingemann, og tok for seg episodar frå den svenske mellomalderen i romanane sine. Saman med forfattaren og embetsmannen Per Olof Bäckström vart han òg vidgjeten for det populærhistoriske verket *Berättelser ur svenska historien* i 22 band, som Starbäck hadde påbyrja og skrive elleve av banda av, og dessutan byrjinga på det tolvte (1860-75), og som Bäckström fullførte (1875-81).

Starbäks bøker *Försök till lärobok i svensk historia för folkskolor och nybegynnare* (1862) og *Små berättelser ur svenska historien* (1867), kom ut i fleire opplag. Andre av hans arbeid er  *Inledning till medeltidens historia* (1856), *Historiens betydelse som undervisningsämne* (1859), *Öfversikt av riksföreståndarskapet i Sverige under unionstiden* (1864), *Läsebok, innehållande smärre berättelser ur svenska historien* (1865), *Skarpskyttens ungdomsminnen, historisk berättelse* (1867) og *Små berättelser om märkliga orter i Sverige* (1868).

Den fyrste novella hans, *Gud och guld*, kom på trykk i 1853. Deretter kom  *Grafvens son* (1859), ein roman frå fyrste halvparten av 1830-talet, *Mäster Olofs bröllop* (1871), den historiske romanen *Engelbrekt Engelbrektsson* (1868-69), *Taflor ur historien och vår tid* (1870), den historiske romanen *Öfverste Stålhammar* (1870), den historiske romansyklusen *Nils Bosson Sture* (1870-71), *Berättelser ur gamla historien* (1871), *Historiska bilder* (1871), *Lifknektens berättelser om händelser ur Gustaf II Adolfs historia* (1879). 

## Kjelder
* Svensk biografisk leksikon
Kristen Gundelach

**Kristen Christen Larsen Gundelach** () var ein norsk lyrikar, omsettar og skribent. Hans ettermæle er prega av han var aktiv i Nasjonal Samling sitt kulturarbeid 1940-45.

Gundelach debuterte med diktsamlinga *Liv og lek* i 1916, og skreiv fleire diktsamlingar, òg i sonettform. Han omsette lyrikk frå tysk, fransk, italiensk og spansk, og blir i dag kanskje best huska for sine versjonar av Goethes *[[Faust ab Goethe|Faust]]* (1943 og 1957), Dantes *[[Den guddommelige komedie]]* (utvalg, 1953) og Vergils *[[Aeneiden]]* (utvalg, 1967). Han skreiv òg, under ulike pseudonym, kriminal- og underhaldningslitteratur. Eit av desse var Christen Larsen.

## Referansar
Arne van Erpekum Sem

**Arne Ole van Erpekum Sem** () var ein norsk songar, songlærar og musikkritikar. Han debuterte som Max i *[[Der Freischütz]]*, av Carl Maria von Weber.

Erpekum Sem var fødd i Oslo, men vaks opp i Mandal.

## Kjelder
*
Francesco del Cossa

**Francesco del Cossa** () var ein italiensk målar frå Ferrara. Han er særleg kjend for sine freskomåleri.

### Liv og gjerning
Cossa skal ha vore son til ein steinhoggar i Ferrara. Han var truleg elev av Cosimo Tura, men vart også påverka av Andrea Mantegna og Francesco Squarcione. Nokre av bileta hans minner elles sterkt om Piero della Francesca sin stil.

Lite er kjent om dei tidlege arbeida til Cossa, ein veit at han reiste ut frå Ferrara då han var seint i tjueåra eller tidleg i trettiåra. Før den tid, i 1456, assisterte han far sin, Cristofano del Cossa, som på den tid hadde i oppdrag å måle utskjeringane og statuane på høgaltaret i kapellet på bispe-palasset i Ferrara.

Freskane *Månadene* i sommarpalasset 'Palazzo di Schifanoia' i Ferrara, frå omkring 1470, gjengir detaljrikt bilete av livet ved hoffet. Saman med Tura måla han ein serie med forseggjorde allegoriar som tok føre seg dei astrologiske himmelteikna og årets tolv månader. Tre frskar er med rimeleg visse knytt til Cossa. Eit av dei mest minneverdige bileta syner ei horde med småborn i *Apollos triumf*, ein allegori over mai månad. April-allegorien skildrar dei tre dydane, eit av dei tidlegaste døma i målarkunsten med nakne, samantvinna dansarar. Sandro Botticelli sin versjon av same i *Primavera* er datert 1482. Om tidspunktet for Cossa sin død er korrekt, må verka hans ha vore fullført før andre nytta same motivet.

Cossa var misnøgd med betalinga for arbeida sine i Ferrara og flytta i 1470 til Bologna. I Bologna fekk han mange oppdrag av Bentivoglio-familien. Her måla han dei to meisterverka *Madonna del Baracano* (1472) og *Jomfru og barn med to helgenar* (1474).  I freskomåleriet *Madonna del Baracano*, som syner ei jomfru og barn; er samstundes portrett av og Giovanni Bentivoglio og Maria Vinziguerra. Cossa laga fleire glasmåleri i Bologna, det beste er i eit bogevindu i San Giovanni in Monte-kyrkja. Måleriet framstiller Johannes på Patmos.

Francesco del Cossa døydde i Bologna.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Francesco del Cossa|Francesco del Cossa]]» frå ,  den 28. april 2013.*
Ethelreda Lewis

**Ethelreda Lewis** () var ein sørafrikansk forfattar av engelsk opphav. Ho er kjend for å ha gjeve bøkene om og av Trader Horn eit litterært språk. Lewis nytta også pseudonymet **R. Hernekin Baptist**.

Ethelreda Lewis var fødd i Derbyshire i England, og kom til Sør-Afrika i 1904. Ho døydde i Port Alfred i Kapp-provinsen i 1946.

Lewis tilhøyrde den «kvite» folkegruppa i Sør-Afrika, men var politisk liberal. Medan det berømte samarbeidet hennar med Trader Horn skildra eit eventyrarliv i det koloniserte Afrika, var hennar eigne verk sterkt kritiske til den imperialistiske utnyttinga av innfødde kvinner.

Den første boka om Trader Horn kom på norsk som *Trader Horn : Elfenbenskysten i tidenes morgen : den gamle kremmer Aloysius Horn's egenhendig skrevne erindringer og livshistorie* i 1942.

## Verkliste
**The Harp* (1925) 
**The Flying Emerald* (1926)
* *Harold the Webbed, or the Young Vykings* (1928) med Alfred Aloysius Horn 
**Mantis* (1929) 
**The Waters of Africa* (1929) med Alfred Aloysius Horn 
**Four Handsome Negresses* (1931) som R. Hernekin Baptist
* * Wild Deer* (1933) som R. Hernekin Baptist
* *A Cargo of Parrots* (1937) som R. Hernekin Baptist
* *Love at the Mission* (1938) som R. Hernekin Baptist

## Kjelder


}}
* Ethelreda Lewis på NNDB
*Ethelreda Lewis og R. Hernekin Baptist ved unz.org


## Bakgrunnsstoff
*Ethelreda Lewis. Verk og e-tekstar ved unz.org
*Trader Horn; being the life and works of Alfred Aloysius Horn: an "old visiter" ... / the works written by himself at the age of seventy-three and the life, with such of his philosophy as is the gift of age and experience, taken down and here edited by Ethelreda Lewis; with a foreword by John Galsworthy. E-tekst ved hathitrust.org
Addison Burbank

**Addison Buswell Burbank** () var ein amerikansk biletkunstnar og forfattar. Han var gift med Covelle Newcomb og budde i New York.

## Kjelde
* Addison Burbank papers, 1958-1975
St. Paul gymnas

**St. Paul gymnas** er ein romersk-katolsk vidaregåande skule på Florida i Bergen i Noreg. Då leieavtala til Florida sjukehus laup ut i 2012 fekk St. Paul menighet overta bygget. Skulen opna i 2012 med to klasser på fyrste trinn og tilbyr utdanningsprogrammet studiespesialisering.

## Bakgrunnsstoff
*
Ragna Prag-Magelssen

**Ragna Prag-Magelssen** () var ei norsk organisasjonskvinne som var kultur- og opplæringsleiar i Nasjonal Samling sin kvinneorganisasjon og sentral i dyrevernrørsla. 

## Familie og bakgrunn
Ragna Prag-Magelssen var fødd på Ådalsbruk i Løten. Ho var dotter av forvaltaren på Ådals bruk i Løten, Mathias (Maths) Pedersen og hustru Gunhild Olsen. Ho var faster til arkitekten Rolf Prag. Ragna og fleire andre familiemedlemmer endra etternamna sine til Prag ein gong før 1915. Ho vart gift 16. mars 1916 på Hamar med tannlege Johannes Magelssen.

## Liv og virke
Ragna Prag-Magelssen var frå slutten av 1890-åra tilsett i Oplandske Kreditbank på Hamar. Ho vart seinare medlem av Norske Kvinners Nasjonalråd. I perioden 1928-38 var ho formann i Hamar og omegns dyrebeskyttelsesforening. Ho var deretter varamedlem i styret for Norges Dyrebeskyttelsesforbund.

Ho vart tidleg medlem av Nasjonal Samling og stod på listene til Stortingsvalet i 1933 i Hedmark. I NS vart ho etterkvart kultur- og opplæringsleiar i NS’ kvinneorganisasjon (NSK), der Olga Bjoner var leiar. I 1942 vart ho omtalt som «konsulenten for kvinnespørsmålene» i Kulturdepartementet.

Ragna Prag-Magelssen dreiv dessutan i ei årrekke ei antikvitetsforretning på Hamar.

I dommen mot Ragna Prag-Magelssen etter andre verdskrig «ble det lagt vekt på hennes arbeid med å nazifisere kvinneorganisasjonene og hennes utstrakte kursvirksomhet og studiesirkler for å lære kvinnene opp i *nyordningens tanker*.»

Dette arbeidet resulterte mellom anna i boka *Også vi når det blir krevet ... : Innlegg fra norske kvinner om den nasjonale, moralske og politiske gjenfødelse i Norges skjebnetime*, der ho var redaktør. Boka kom ut på Blix forlag.

## Bibliografi
* 

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ragna Prag-Magelssen|Ragna Prag-Magelssen]]» frå ,  den 18. mai 2013.*  
 


## Kjelder
* Hamar Stiftstidende 39.21.3
* Registreringssentral for historiske data (RHD) – http://draug.rhd.isv.uit.no/ 
* Bygda og bruket – I serie: Lautin. Særutg. – Forfatter: Andreas Bekkevoll  – 1981
* *Dyrenes beskyttelse*, 1933
* *Dyrenes Ven*, 1938
* SSB: Stortingsvalget 1933 – http://www.ssb.no
Arna vidaregåande skule

**Arna vidaregåande skule** er den einaste fylkeskommunale skulen i Arna bydel i Bergen, skipa 1. august 2016 ved samanslåing av Garnes vidaregåande skule og Arna vidaregåande skule. Skulen har tilbod om utdanningsprogramma helse- og sosialfag, bygg- og anleggsteknikk, medium og kommunikasjon, studiespesialisering, påbygging til generell studiekompetanse og toppidrett. Arna vidaregåande skule har frå hausten 2017 to avdelingar: Vestlivegen og Garnesstølen. Avdeling Tunesvegen vart lagt ned då skuleåret 2016/17 vart avslutta.

## Undervisningstilbod
Garnes vidaregåande skule har frå hausten 2014 tilbod i toppidrett i samarbeid med Arna-Bjørnar fotball og Bjørnar håndball. I 2016 vart det kjend at Garnes vidaregåande skule, no Arna vidaregåande skule, ville verte den fyrste norske skulen med e-sport på undervisningsplanen.

## Historie

Avdelinga i Tunesvegen vart skipa som ein privat handarbeidsskule i Ytre Arna i 1888 av Bertha Garnæs, då under namnet Bertha Garnæs' Haandgjerningsskole. Skulen flytta til Garnes i Indre Arna i 1890, og endra namn til Garnes Handarbeidsskule i 1930, Garnes Husflidskule i 1970 og Garnes vidaregåande skule 1. august 1988. I 1976 fekk skulen òg ny skulebygning. Skulen har tradisjonelt undervist i husflid og estetiske fag, men hadde dei siste åra medium og kommunikasjon, studiespesialisering, påbygging til generell studiekompetanse og toppidrett.

Avdelinga på Garnesstølen vart skipa som middelskule i 1935 og vart realskule i 1950. Frå 1965 var skulen gymnas, og i 2006 vart Arna gymnas slått saman med Garnes vidaregåande skule. 

Før Garnes vidaregåande skule og Arna gymnas vart slått saman til Garnes vidaregåande skule 1. august 2006 føreslo Garnes vidaregåande skule at den nye skulen skulle få namnet Garnes vidaregåande skule etter staden skulen ligg på, eller Hambro vidaregåande skule etter Cristian Hambro som i 1887 starta Garnes Folkehøiskole på Garnes. Arna gymnas ville at skulen skulle få namnet Arna vidaregåande skule, eit namn Arna yrkesskule tok i bruk i 2010.

Avdelinga i Vestlivegen vart skipa som Statens Husindustriskole av Kyrkje- og kulturdepartementet i Ytre Arna i 1921. Seinare tok Landbruksdepartementet over skulen. I 1964 brann skulen ned, og Hordaland fylkeskommune overdrog tomten. Fylkeskommunene skipa Arna yrkesskule på tomten i 1972. Skulen hadde òg ei avdeling på Dalekvam i Vaksdal. I 2010 endra skulen namn til Arna vidaregåande skule. I 2016 vart Garnes vidaregåande skule slått saman med Arna vidaregåande skule, og det nye namnet er Arna vidaregåande skule.

Frå hausten 2017 er det berre undervisning i dei to avdelingane Garnesstølen og Vestlivegen, medan avdelinga i Tunesvegen er lagt ned. Ein ny skule på Seimsmyrane i Indre Arna er planlagt ferdigbygd i 2027.

## Fotnotar

## Kjelder
*
*
Karl Larsson

**Karl Anton Alfred Larsson** () var ein svensk leiar for Frelsesarmeen.

## Liv og virke
Larsson var fødd i Norra Sandsjö församling i Jönköpings län som den eldste av ni sysken. Han var tilsett ved Litograf ab i Jönköping frå 1884 til 1890.

Larsson vart frelsesarmesoldat i 1889, frelsesarmeoffiser i 1890 og kommandør i Frelsesarméen i 1919. I Frelsesarméen arbeidde han mellom anna som leiar i fleire land: i Finland (1912–1918 og 1927–1928), Russland (1918), Tjekkoslovakia (1919–1921), Sør-Amerika (1922–1926), Noreg (1928–1935) og i Sverige (1935–1945). Han var òg ein flittig songdiktar og omsettar av songar.

I 1936 gjorde Sveriges Radio det mogleg for andre trusamfunn enn Svenska kyrkan å halde morgonandakter i radio, og Larsson var ein av dei første til å utnytte dette.

## Familie
Karl Larsson gifta seg med songtekstforfattaren Anna Beata Dahlbom i 1897. Han var far til kommandør Sture Larsson, som var leiar for Frelsesarmeen i Noreg frå |969 til 1972, og farfar til den 17. generalen for Frelsesarmeen (verdsleiar), John Larsson. Han var og svigerfar til lyrikaren Flora Larsson, som har gjeve ut seks bøker med «samtale-bøner» - mest kjend er «Et øyeblikk, Herre» (1970).

## Bibliografi
*  Om Frelsesarméens arbeid i Russland i perioden 1913–1923. I perioden 1923–1991 var dette arbeidet forbode, men kunne deretter takast opp att.
*  Sjølvbiografi.
* PÅ ANDRA SIDAN ATLANTEN i Sveriges och Frälsningsarméns tjänst. 1946. Kommendör Larsson rapporterar från det frikyrkliga USA, inte minst från svenskamerikanska bygder.
* TÄND ELDARNA. En samling radiotal. 1941 (Frälsningsarméns Högkvarter).

## Salmar
Salmar som Larsson skreiv eller omsette til svensk:

* *[[Låt mig få höra om Jesus]]*, 1904 omsett til svensk av  Fanny Crosby sin engelske tekst og gjeve ut i Fribaptistförbundet sitt *Barnatoner* 1922 (nr 127), i Missionsförbundets Svensk söndagsskolsångbok 1929 (nr 59) og i den økumeniske delen av Frälsningsarméns sångbok, 1986 års psalmbok, Psalmer och Sånger, Segertoner og Cecilia (nr 46).
* *[[Mitt rop nu hör, o Herre kär]]*, omsett frå engelsk til Frälsningsarméns sångbok (nr 359)
* *[[Himmelsk glädje och musik]]*, omsett frå engelsk til Frälsningsarméns sångbok (nr 492)
* *[[O Jesus, din kärlek]]*, Frälsningsarméns sångbok (nr 512)
* *[[Fram över berg, över dal, över bölja]]*, Frälsningsarméns sångbok (nr 610)
* *[[O, låt min tro få vingar]]*, omsett frå engelsk til Frälsningsarméns sångbok (nr 705)

## Kjelder
Rolv Selvig

**Rolv Selvig** () var ein norsk prest. Han var gift med Asta Dehli.

Selvig var utdanna cand. theol. i 1915. Selvig vart sjømannsprest i Glasgow og deretter residerande kapellan i Ålesund i 1919 og fengselsprest i Akershus i 1925. I september 1940 fekk han stillinga som sokneprest i Hedrum i Vestfold.

Han vart kjent som ein liberal teolog og var frittalande i preikene sine under okkupasjonen. Det førte til at kan måtte flytte frå Hedrum til Andøya under krigen. Etter krigen kom han attende til Hedrum.

## Kjelder
* Rolv Selvig i Lokalhistioriewiki
Cathrine Hambro

**Cathrine Hambro** () var ein norsk lege. Ho var søster til stortingspresident Carl Joachim Hambro.

Ho var opptatt av den religiøse Oxfordrørsla og var med på å gi ut *Hvorfor jeg tror på Oxfordbevegelsen.* på Blix forlag før krigen.
Øyvind Sørensen

**Øyvind Sørensen** () var ein norsk teiknar. Han blir rekna av fleire som Noregs første avisteiknar. 

Sørensen var tilsett i *[[Aftenposten]]* 1909&ndash;1914 og 1918&ndash;1962, og i *[[VG]]* 1914&ndash;1918. Han vart særleg kjend for sine treffsikre portrett, mellom anna i Aftenpostens *[[A-magasinet]]*. Han teikna òg i vekebladet *[[Urd]]*, i vittigheitspressa og i andre vekeblad og julehefte. Han illustrerte over 60 bøker, m.a. Henrik Haugstøl sine bøker om det gamle Christiania. Den mest kjende av illustrasjonane hans er dei til *[[Trangviksposten]]* (4.–7. samling), som han vart knytt til i 1914. Dessutan deltok han på ei rekke utstillingar med frittståande arbeid, og er representert i Nasjonalgalleriet.

## Litteratur
* Nilsen, Harald. *Forsøk på et portrett av Øyvind Sørensen : Fragmenter av en avistegners liv* (Oslo, 1963).  39 s. Særtrykk av Aftenposten. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Øyvind Sørensen|Øyvind Sørensen]]» frå ,  den 8. mai 2013.*  


## Bakgrunnsstoff
* Bilete av Øyvind Sørensen, Oslo Museum
Zum Friedefürsten

**Zum Friedefürsten** er ei barokk åttekantkyrkje (også omtala som rundkyrkje) i Klingenthal, Sachsen. Den evangelisk-lutherske kyrkja vart innvigd i 1737 og er den største i sitt slag i Sachsen. Kyrkja er eit av dei viktigaste kulturminna i Klingenthal og er eit landemerke på staden. Altar og preikestol er integrert slik det var vanleg i den protestantiske barokken.
Ítamos

**Ítamos** (gresk Ίταμος) er ein tidlegare kommune i periferieininga Kardítsa i Thessalía i Hellas. Ítamos inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Kardítsa.

## Referansar
Arnt J. Mørland

**Arnt Jacobsen Mørland** () var ein norsk skipsreiar og stortingsrepresentant frå Arendal.

## Bakgrunn
Mørland vart fødd i Arendal av foreldra Sofie Jacobsen (1855–1945) og Jens Halvorsen Mørland (1853–1936). Han gifta seg 16. juli 1913 med Constance Thomsen (1889–1977). Begge vart gravlagde på Arendal kyrkjegard. Saman fekk dei fem barn, tre jenter og to gutar. Den eine jenta døydde rett før ho fylte fire år.

## Skipsreiaren
Mørland starta først opp med reiarlaget «Agdesidens Rederi», etablert 23. september 1916 saman med John Wilson. I 1927 starta han «Mørland Shipping Company», og i 1930 starta han «Mørland Tankrederi». Etterkvart sat han med kontrollen over alle tre selskapa. Mørland hadde store tap under andre verdskrig, berre eitt skip var att då krigen var over. Han vart arrestert av tyskarane 24. februar 1944 og ført til Arkivet i Kristiansand for avhør og deretter overført til Grini fangeleir. Han ble lauslaten 8. mai 1945. Selskapet «Arnt J. Mørland» har i dag (2013) kontor på Langbryggen i Arendal.

## Samfunnsstøtta
I tillegg til å vere skipsreiar var Mørland aktiv i det lokale samfunnslivet i Arendal. Han donerte mellom anna pengar til ombygging av kyrkjeorgelet i Treeiningskyrkja i Arendal, som stod ferdig i 1957, og stod bak etableringa av Arendal Sjømannsskole (i dag Strømsbu videregående skole) som stod ferdig i 1954. Han var òg med på å donere pengar til tre glasmåleri i sjømannskirka i Rotterdam.

Han var aktivt med i Oxfordrørsla.

## Politikaren
Mørland sat som stortingsrepresentant for Kristeleg Folkeparti i Aust-Agder frå 1953 til han døydde i 1957.

## Utmerkingar
Arnt J. Mørland blei utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden og var riddar av 1. klasse av den svenske Vasaordenen.

## Litteratur
* Birger Dannevig: *Arnt J. Mørland 1916-1966*, 1966

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arnt J. Mørland|Arnt J. Mørland]]» frå ,  den 18. mai 2013.*
Halvard Storm

**Halvard Storm** () var ein norsk kunstnar.

Han illustrerte mellom anna bøker som vart gitt på Blix forlag før krigen.