open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kristoffer Skraastad

**Kristoffer Skraastad** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Vang i Hedmark. Han representerte valkrinsen Hedmark og partiet Høgre i Stortinget 1925-27.

Skraastad dreiv Vang Korn- og Frørenseri frå 1886 og forpakta deretter garden Hoel i Vang frå 1890 til 1900. I 1900 kjøpte han slektsgarden Skråstad og dreiv han til 1938. Han var medlem av kommunestyret i Vang frå 1898 til 1928. Periodane 1914-16 og 1920-22 var han ordførar i kommunen, mellomliggjande 1917-19 var han varaordførar. Hausten 1924 vart han vald til stortingsmann for Hedmark.

Skraastad var frå 1903 administrerande direktør i Vang- og Furnes Brannkasse i 44 år. Noko som førte til at han i 1928 vart styremedlem i det landsdekkjande forsikringsselskapet Samtrygd i 1928, nestleiar i 1937 og styreleiar i 1941. Han var elles styreleiar i Hamar Stiftstidende og Vangs Brænderi, samt styremedlem i Jønsberg landbruksskole og Hamar Privatbank. I Hamar Slagteri og Hedmark Meieri leia han representantskapet.

## Kjelder
*''Stortinget 1925-1927''.
Endre Strømsheim

**Endre Strømsheim** () er ein norsk skiskyttar som vann to gullmedaljar under VM i skiskyting 2025. Han gjekk den fyrste etappen for det norsk mannskapet som sigra i 4 x 7,5 km stafett, dagen etter sigra han i fellesstarten. Pr 1.4.2025 står han med to fyrsteplassar i individuelle tevlingar i verdscupen i skiskyting. Strømsheim er medlem i Bærums Skiklub.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Endre Strømsheim|Endre Strømsheim]]» frå ,  den 27. mars 2025.*
Maren Kirkeeide

**Maren Hjelmeset Kirkeeide** () er ein norsk skiskyttar frå Stryn i Nordfjord. Under VM i skiskyting 2025 gjekk ho Noregs kvinnelag inn til sølvmedalje i 4 x 6 kilometer stafett, dagen etter sikra ho seg bronsemedaljen i fellesstarten. Kirkeeide er medlem i Markane Idrettslag.

Odd-Bjørn Hjelmeset er morbroren hennar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Maren Kirkeeide|Maren Kirkeeide]]» frå ,  den 27. mars 2025.*
Ragnhild Femsteinevik

**Ragnhild Femsteinevik** () er ein norsk skiskyttar frå Hatlestrand i Kvinnherad. Ho vann to sølvmedaljar under VM i skiskyting 2025. Den fyrste medaljen kom i parstafetten i lag med Johannes Thingnes Bø. To dagar seinare dobla ho medaljehausten med di ho gjekk tredje etappe for det norske kvinnelaget i 4 x 6 kilometer stafett. Femsteinevik er medlem i Hålandsdal IL.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ragnhild Femsteinevik|Ragnhild Femsteinevik]]» frå ,  den 27. mars 2025.*
Éric Perrot

**Éric Perrot** () er ein fransk skiskyttar med ei norsk mor. Han vart verdsmeister i 20 kilometer under VM i skiskyting 2025. I verdsmeisterskapane 2024 og 2025 gjekk han ein etappe for dei franske mannskapa som vann gullmedaljar i mix-stafett. Pr 1.4.2025 har han vunne tre individuelle tevlingar i verdscupen i skiskyting.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Éric Perrot|Éric Perrot]]» frå ,  den 27. mars 2025.*
Verdscupen i skiskyting 2025

**Verdscupen i skiskyting 2025** tok til 30. november 2024 og vart avslutta 23. mars 2025. Turneringa omfatta 21 individuelle tevlingar for menn og like mange for kvinner, samt ei rekke stafettar. Renna fann stad i Kontiolahti i Finland, Hochfilzen i Austerrike, Le Grand-Bornand i Frankrike, Oberhof og Ruhpolding i Tyskland, Antholz i Italia, Nové Město na Moravě i Tsjekkia, Pokljuka i Slovenia og Oslo i Noreg. 

Dei mannlege utøvarane tevla i tre 20 km normalprogram, sju stk 10-kilometer sprint, seks jaktstartar à 12,5 km og fem 15 km-lange fellesstartar. I tillegg vart det arrangert fem stafettar over 4 x 7,5 km. Norske Sturla Lægreid vann verdscupen framom landsmannen, fjorårsvinnaren Johannes Thingnes Bø. Éric Perrot frå Frankrike vart tredjemann samanlagt.

Kvinnene tevla i tre 15 km normalprogram, sju stk 7,5 km sprint-tevlingar, seks jaktstartar à 10 km og fem fellesstartar à 12,5 kilometer. I tillegg vart det arrangert fem stafettar over 4 x 6 km. Franziska Preuß frå Tyskland vann verdscupen, etter ein svært jamn strid med franske Lou Jeanmonnot på andreplass. Julia Simon frå Frankrike kom på tredjeplassen.

## Menn
### Individuelt

## Kvinner
### Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Biathlon-Weltcup 2024/25|Biathlon-Weltcup 2024/25]]» frå ,  den 27. mars 2025.*
Lou Jeanmonnot

**Lou Jeanmonnot-Laurent** () er ein fransk skiskyttar. Ho vann to gullmedaljar i stafettøvingar under VM i skiskyting 2024, den eine i kvinnestafetten og den andre i parstafetten, då saman med Quentin Fillon Maillet. Også under VM i skiskyting 2025 tok ho gullmedaljar, fyrst i mix-stafetten, før dei franske kvinnene forsvarte meistertittelen i 4 x 6 kilometer stafett. Jeanmonnot enda på andreplass i Verdscupen i skiskyting 2024, så vel som i  2025. Pr 1.4.2025 har ho vunne 12 individuelle renn i verdscupen i skiskyting.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Lou Jeanmonnot|Lou Jeanmonnot]]» frå ,  den 27. mars 2025.*
Zsófia Polgár

**Zsófia Polgár** () er ein ungarsk og israelsk sjakkspelar, lærar og kunstnar. Ho er internasjonal meister og kvinneleg stormeister i sjakk. Ho er mellomsystera til stormeistrane  og Judit Polgár. Ho har spelt for Ungarn i fire sjakk-OL og vunne to laggullmedaljar, eit lagsølv, tre individuelle gull og ein individuell bronse.

## Biografi

Polgár blei fødd i ein jødisk familie i Budapest. Ho og hennar to systre var ein del av et pedagogisk eksperiment utført av deira far . László ville bevise at barn kunne oppnå eksepsjonelle ferdigheiter dersom dei blei trente i spesialistfag frå ein veldig tidleg alder. Tesa til László var at «geni er skapte, ikkje fødde». Han og kona Klara dreiv  av sine tre døtrer, med sjakk som spesialistfag. Dei lærte også døtrene sine det internasjonale språket esperanto.

I ungdoms-VM i klassen jenter under 14 i 1986 enda ho på andreplass etter  og blei erklært verdsmeister for jenter under 14 år.

I 1989, i en alder av 14 år, overvelda Polgár sjakkverda med sin prestasjon under ei turnering i Roma, som blei kjend som «Sack of Rome». Ho vant turneringa, der det deltok fleire sterke stormeistrar, med ein poengsum på 8½ av 9. Ratinga hennar, ifølgje New in Chess, var 2879, ein av dei sterkaste prestasjonane i historia.

Polgár blei nummer to etter  i  i 1994 i  i Brasil.

Polgár spelte for det ungarske landslaget i fire sjakk-OL, og vann flere lag- og individuelle medaljar.

* : (reserve) +3–1=3, laggull
* : (3. brett) +11−1=1, laggull og individuelt gull
* : (2. brett) +11−0=3, lagsølv, individuelt gull og beste rating
* : (1. brett) +7−1=6, individuell bronse

I ein periode rangerte Polgár som den sjette sterkeste kvinnelege spelaren i verda. Ho har spelt svært lite FIDE-vurdert sjakk sidan 2003, og ingen sidan 2010. På et tidspunkt slo hun Viktor Korchnoi i et parti hurtigsjakk.

I løpet av sumaren 1993 vitja Bobby Fischer  og familie hans i Ungarn. Alle Polgar-systrene (Judit,  og Zsófia) spelte mange parti  med Fischer. På eit tidspunkt slo Zsófia Fischer tre parti på rad.

## Privatliv
Den 7. februar 1999 gifta Polgár seg med den israelske stormeisteren  og flytta til Israel. Dei har to barn. Foreldra til Polgár ble seinare med dei til Israel. Ho og familien budde i Toronto ei stund slik at mannen hennar kunne fortsette sine studiar innan medisin. Deretter flytta dei i 2012 tilbake til Israel og busette seg i nærleiken av Tel Aviv.

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Zsófia Polgár|Zsófia Polgár]]» frå , den 27. mars 2025.*
Samsaya Sampda Sharma

**Samsaya Sampda Sharma** (fødd 3. november 1979) er ein indisk-norsk songar og skodespelar.

## Oppvekst
Samsaya vart fødd i Hamirpur, Nord-India. Frå ho var elleve månader voks ho opp på Ellingsrud i Oslo. I fleire år spelte ho fotball for Ellingsrud Idrettslag (EIL). 

Ho vart tidleg interessert i hiphop og høyrde på mellom anna Public Enemy. Som 19-åring var Samsaya med i Ungdommens Kulturmønstring med det dåverande bandet sitt. Bandet deltok også på NM i rock, der dei kom på andreplass, sjølv om dei eigentleg spelte R'n'B-pop.

## Karriere

### Artist
I 2004 vart albumet *Shedding Skin* gitt ut. Under Alarmprisen 2005 vart ho nominert i klassen årets nykommar. Samsayas første single, «Change», kom ut i august 2008.

Låten hennar «Dodge it» vart brukt i den prislønte filmen *The Wrestler* frå 2008.

### Skodespelar
Samsaya har vore skodespelar i grøssaren *Villmark* og i Varg Veum-filmen *Begravde hunder*. Ho hadde også ei rolle i adventskalenderen Jul i svingen.

### Programleiar og deltakar i realityprogram
Samsaya har vore med i fleire ulike program i norsk TV og radio. I 2008 var ho VJ på musikkanalen ''The Voice TV'', der ho leidde det populære programmet *Topp 10*. 

I 2009 var ho med i TV-programma *Det store korslaget*, *4-stjerners middag halv åtte* på TVNorge og *Zebra Grand Prix* på TV2.

Samsaya har også vore programleiar i den norske utgåva av musikk-konkurransen . I 2010 var ho med på *4-stjerners reise*. I 2014 var ho med på musikkprogrammet Hver gang vi møtes.

### Eige plateselskap
I 2010 skipa Samsaya plateselskapet 3 Millimeter i Oslo.

### Privatliv
Sommaren 2013 vart Samsaysa gift med den svenske musikaren Andreas Grega.

## Diskografi

## Utvald filmografi

## Referansar


## Eksterne lenkjer
Lily Allen

**Lily Rose Beatrice Allen** (fødd 2. mai 1985 i Hammersmith i London) er ein engelsk artist og skodespelar. Ho er dotter av skodespelaren, komikaren og musikaren Keith Allen og filmprodusenten Alison Owen. Ho har ei eldre søster, Sarah, ein bror, skodespelar Alfie Allen (som ho syng om i songen «Alfie») og fleire halvsøsken.

## Liv og virke

### Bakgrunn
Allen vart fødd i London, men flytta mykje og gjekk på 13 ulike skular i løpet av oppveksten og vart utvist frå mange av dei. Som 15-åring slutta ho på skulen. Ho har fortalt at sjølv i tidleg alder hadde ho problem med autoritetar og at musikken vart eit opprør for henne, men også ein måte å uttrykkja kjensler på. 

### Musikar
På ferie på Ibiza møtte ho Georg Lamb frå plateselskapet A&R, som introduserte henne for musikkprodusenten Futur Cut. Han har skrive mange av Lilys melodiar. Lily er kjend for å uttala seg skarpt om andre artistar, mellom anna Kylie Minogue, Bob Geldof og Madonna. Ho har vorte kåra til UKs 3. «coolest person», men også den 10. «Most Annoying Person of 2006».

### Musikken
Lily Allen har budd i fleire område av London, og dette har påverka musikkstilen hennar. I 2005 signerte ho kontrakt med Regal Records (EMI). Ho lasta opp songane sine på MySpace i november 2005, og fekk mykje omtale då sida hennar vart mykje besøkt. Dette enda med demoen «LDN» som vart Allens første singel. Debutalbumet hennar *Alright, Still* kom ut i 2006.

Allen har også ein parodi av 50 cents «Window shopper» på MySpace og som ho har spelt på konsertar. Allen er også med som bakgrunnssongar på Robbie Williams si plate *Rudebox* frå 2006.

Songtekstane hennar er kjende for å ta opp litt uvanlege tema og bruke sterke ord. Songen The Fear er til dømes ein kritikk av fokuset på konsum, utsjånad og berømtheit, mens Fuck You gjer narr av dei som promoterer homofobi og rasisme.

### Skodespelar
Allen har spelt i filmane *Elizabeth* (1998), ''How to Build a Girl'' (2019) og TV-serien *Dreamland* (2023).

Frå 2021 har ho også hatt fleire roller på scena, mellom anna hovudrolla i skodespelet *2:22 A Ghost Story*, som ho fekk gode kritikkar for.
Vikeidet

**Vikeidet** er eit eid på Langøya i Vesterålen. Vest for eidet ligg Eidsfjorden og i aust ligg Sortlandssundet.
Einar Jørgensen

**Einar Jørgensen** () var ein norsk offiser og politikar frå Kristiansand. Han var stortingsmann frå kjøpstadene i Agder-fylka og Rogaland valperioden 1928-30, der han representerte partiet Venstre.

Jørgensen tok examen artium i 1893 og vart uteksaminert frå krigsskulen i 1896. Deretter gjekk han inn i Kristiansandsbrigaden
som premierløytnant. Han vart forfremja til kaptein i 1900, major i 1919 og oberst i 1930. I tida 1930-35 var han sjef for Agder infanteriregiment.

Jørgensen var medlem i Kristiansand bystyre frå 1911 til 1940. Han var ordførar i Kristiansand 1914-19 og 1932-37. Hausten 1927 vart han vald til stortingsrepresentant for Venstre og Kristiansand, Mandal, Flekkefjord, Stavanger, Haugesund. På tinget var han sekretær i Militærkomiteen.

Han var riddar av den danske Dannebrogordenen.

## Kjelder
*''Stortinget. 1928-30''

## Bakgrunnsstoff
*Ordfører Einar Jørgensen ved agderkultur.no
Gifhorn

**Gifhorn** er ein by og ein kommune aust i forbundslandet Niedersachsen i Tyskland. 
Kommunen har 45&nbsp;000 ibuarar og er 105,4 km² vid. Byen, som hyser leiinga i Landkreis Gifhorn, er sterkt påverka av den korte avstanden til dei større byane Braunschweig og Wolfsburg.

Det einaste vind- og vassmylne-museet i Europa, Internationales Mühlenmuseum Gifhorn, ligg i kommunen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Gifhorn|Gifhorn]]» frå ,  den 28. mars 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Wittingen

**Wittingen** er ein by og ein kommune aust i forbundslandet Niedersachsen i Tyskland. Kommunen har 11&nbsp;000 ibuarar og har eit flatemål på 225,8 km² vid. Byen høyrer til Landkreis Gifhorn og ligg om lag 40 kilometer nord for Wolfsburg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wittingen|Wittingen]]» frå ,  den 28. mars 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Nana Ioseliani

**Nana Ioseliani** () er ein georgisk sjakkspelar. Ho blei tildelt tittelen stormeister i 1980 og internasjonal meister i 1993.

## Biografi
Allereie i 1978 fekk Ioseliani vere med på det sovjetiske kvinnelandslaget som skulle spele i  i Buenos Aires. Heile laget bestod av georgiske spelarar, og sovjetiske tenestemenn bytta ut Ioseliani, som var den yngste, med ein russiskfødd spelar. Ioseliani var med på det sovjetiske laget under  og . Seinare blei ho med på det georgiske laget under  og igjen i  og . Laget hennar vann gull alle fem gongane. Ho deltok også i dei tre neste olympiadane, og Georgia enda på høvesvise 3., 2. og 4. plass. Hennar individuelle poengsum var 65 poeng av 88 kampar.

I 1979 og i 1980 vann Ioseliani i klassen for jenter under . Ho har vunne kandidatturneringa to gongar, og kvalifisert seg til å spele i verdsmeisterskapen i sjakk for kvinner. I 1988 utfordra ho den dåverande verdsmeisteren Maja Tsjiburdanidze, men tapte 8½ mot 9½. I 1993 spelte ho mot , men tapte 2½ mot 8½.

Ioseliani har vunne den  fire gongar. Ioseliani har også spelt for Georgia i  i 1997, og scora 1½/7 på brett 2.

Sidan 2003 har Ioseliani tatt pause frå sjakkspelinga, og er gründer i Praha.

I 2021 dukka Ioseliani opp i dokumentaren *Glory to the Queen* saman med , Nona Gaprindashvili og Maja Tsjiburdanidze.

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nana Ioseliani|Nana Ioseliani]]» frå , den 28. mars 2025.*
Émilien Jacquelin

**Émilien Jacquelin** () er ein fransk skiskyttar. Han vart verdsmeister i jaktstart-øvinga under så vel VM i skiskyting 2020 og 2021. Åra 2020 til 2025 har han vunne fem VM-gull og like mange VM-bronsar, samt to sølvmedaljar ved Vinter-OL 2022 i Kina. Åtte av desse tolv meisterskaps-medaljane fekk han som deltakar i franske stafettlag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Émilien Jacquelin|Émilien Jacquelin]]» frå ,  den 28. mars 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
Garderobe

**Garderobe** (frå fransk , ‘vakta’ og  (‘kjole’), er ein oppbevaringsted for klede eller ein stad ein kan bytta klede. Det karakteriserer vanlegvis eit rom i eit offentleg bygg for omkleding, med moglegheit for vask og oppbevaring av eigendelar. I arbeids- eller idrettssamanheng viser garderobe vanlegvis til eit eige rom eller område der tilsette eller utøvarar kan skifta klede og eventuelt dusja.

Det er også vanleg å ha garderobeskap i private heimar, der ein også kan ha større garderoberom (walk-in-garderobe). Dette er ein garderobe som ein kan gå inn i, og som gjev god oversikt over både klede, tilbehøyr og sko. Han har ofte skuffer, korger, hyllar og oppheng.

Ordet «garderobe» blir også brukt som eit fellesord for alle klede og tilbehøyr ein har. Dette kan inkludera alt frå kvardagsklede, arbeidsklede, formelle klede, sesongklede, sko, vesker, belte, slips, hattar og meir. Garderoben til ein person kan variera sterkt basert på den personlege stilen deira, yrke, klimaet dei bur i, og dei sosiale aktivitetane deira.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Garderobe|Garderobe]]» frå ,  den 28. mars 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
Zhu Chen

**Zhu Chen** () er ein  kinesisk-qatarsk stormeister (GM) i sjakk. Ho representerte opphavleg fødelandet Kina, men spelar no for Qatar, der ho bur saman med ektemannen  . I 2001 blei ho den andre kinesiske verdsmeisteren for kvinner etter Xie Jun, og same året blei ho den tolvte kinesiske stormeisteren.

## Biografi
Zhu Chen er fødd i Wenzhou.
Zhu blei den fyrste kinesiske spelaren som vann ein internasjonal sjakkonkurranse, då ho vann verdsmeisterskapen for jenter under 12 i Romania i 1988. Seinare vann ho også juniorverdsmeisterskapen for jenter i 1994 og i 1996.

Som 25-åring slo Zhu  frå Russland i verdmeisterskapen i sjakk for kvinner i 2001/2002 med 5–3, og blei den ellevte kvinnelege verdsmeisteren.

Zhu gav opp sjansen til å forsvare tittelen sin i mai 2004 på grunn av eit fullt tidsskjema og graviditet.

I juni 2004 spelte Zhu to parti mot sjakkmaskina «Star of Unisplendour». Denne maskina bestod av ein avansert AMD 64 bit 3400+ CPU og 2 GB RAM som køyrde sjakkprogrammet Fritz 8. Ho tapte begge partia.

Zhu er gift med den qatarske stormeisteren Mohamad Al-Modiahki, og sidan 2006 har ho representert Qatar.
Ho har studert for å ta ein mastergrad ved Tsinghuauniversitetet.

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Zhu Chen|Zhu Chen]]» frå , den 28. mars 2025.*
Xie Jun

**Xie Jun** () er ein kinesisk stormeister i sjakk og er den fyrste asiatiske kvinna som blei stormeister i sjakk. Ho har vore  to gongar, ein gong frå 1991 til 1996 og igjen frå 1999 til 2001. Xie er den noverande presidenten for . I 2019 blei ho heidra i .

## Liv og virke
Xie Jun blei fødd i Baoding i Hebei i 1970 og vaks opp i Beijing. Hennar  er Liaoyuan i Jilin. I ein alder av seks byrja Xie å spele , og i ein alder av 10 hadde ho blitt xiangqi-meister i Beijing. Etter oppfordring frå myndigheitane byrja ho snart å spele internasjonal sjakk. Trass i likegyldige treningsmoglegheitar, blei Xie den kinesiske jentesjakkmeisteren i 1984. I 1988 dela ho på andre- til fjerdeplassar ved  i Adelaide. Ho var den høgaste plasserte asiatiske spelaren i turneringa og fekk tittelen «Asian Junior Girls' Champion».

Som 20-åring kvalifiserte Xie seg til å utfordre verdstittelen for kvinner, og i 1991 slo ho Maja Tsjiburdanidze, som hadde hatt tittelen sidan 1978, med ein poengsum på 8½–6½. Akkurat som Bobby Fischer avslutta den sovjetiske dominansen i den opne delen i 1972 etter 24 år, avslutta Xie den sovjetiske dominansen i kvinnedelen etter 41 år.

I 1993 forsvarte Xie tittelen sin mot Nana Ioseliani med ein 8½–2½-siger. Sumaren 1994 ble ho tildelt stormeistertittelen, og var den sjette kvinna nokonsinne som blei tildelt den tittelen. Ho tapte  mot  (8½–4½), men tok tilbake tittelen i 1999 ved å slå  8½–6½, etter at Polgár nekta å godta kampvilkåra og mista tittelen. I 2000 endra FIDE formatet på verdsmesterskapet til eit utslagssystem og Xie vann tittelen igjen. Ho slo den kinesiske medspelaren  2½–1½ i finalen.

I Guangzhou i april i 2000 spelte Xie ein kamp mot tidlegare verdsmeister Anatolij Karpov. Kampen blei rekna som ein «kvinne mot mann-sjakkonkurranse», og bestod av fire parti med langsjakk og to parti med hurtigsjakk. Langsjakk-delen blei vunnen av Karpov 2½–1½ (1 siger, 3 remis), og hurtigsjakk-delen gjekk også til Karpov, 1½–½ (1 siger, 1 remis).

Xie fremstår som ein helt i Kina, og er innan sjakken kjend for sin optimisme og livlege angrepsstil. Suksessen hennar har gjort mykje for å popularisere internasjonal sjakk i landet hennar og resten av Asia. Xie viste seg å være den fyrste av ei rekkje sterke kinesiske kvinnelege spelarar, som Zhu Chen, Xu Yuhua og Wang Lei. Ho var også ein viktig faktor for at det kinesiske kvinnelaget vann gullmedaljen under  i Elista i Kalmykia i Russland.

I juli 2004 blei Xie tildelt titlane «internasjonal dommar» og «FIDE Senior Trainer».  I april 2019 blei Xie Jun utnemnd til ny president for .

## Privatliv
Rundt slutten av 1990-tallet tok Xie ein doktorgrad i psykologi ved . I 2008 leia Xie eit byrå i Beijing-regionen som tok seg av sjakk- og Go-talent. Ho er gift med sin tidlegare trenar .

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Xie Jun|Xie Jun]]» frå , den 28. mars 2025.*
Elgeseter bru

**Elgeseter bru** går over Nidelva og bind saman Prinsens gate i Trondheim sentrum med Elgesetergata på Elgeseter i sør. Trondheim bystyre gjorde vedtak om å byggja brua den 17. mars 1949 og ho vart opna i 1951, etter ei byggetid på 2 år. Nybrua vart plassert berre nokre meter aust for den gamle trebrua, der trafikken gjekk under anleggsarbeidet.

## Galleri

Elgeseter bru Trondheim 01.jpg|Elgeseter bru sett fra luften. 
Elgeseter Bru (1949) (3944105586).jpg|Byggearbeidet i 1949, den gamle trebrua med trikk til venstre.


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Colm de Bhailís

**Colm de Bhailís** () var ein irsk diktar, songforfattar, steinhoggar som levde til å bli 109 år.

## Liv
De Bhailís var frå Lettermullen i Connemara. Han var ein steinhoggar som reiste mykje gjennom Irland, og ein trur han budde i ei tid i Kilrush i County Clare og Westport i County Mayo. «Amhrán a Tae» og «Cúirt an tSrutháin Bhuí» var dei mest kjende av dei minst sytten dikta ein kjenner av han. I Den britiske folketeljinga i 1901 blei han registrert som busett i eit fattighus i Cregg i Oughterard i County Galway som berre CW, 105 år gammal.  (Wallace er den angliserte forma av etternamnet hans).

Gjennom innsats frå Pádraig Pearse og Éamon de Valera blei Colm de Bhailís flytta frå fattighuset til å bu hjå familien O'Toole i Main Street i Oughterard. Han levde til han var 109 år gammal, nokre månader før han ville fylt 110. Han er gravlagd i Kilcummin Old Cemetery i Oughterard.

## Privatliv
Han blei enkjemann to gonger. Den andre kona hans, Úna, døydde rundt 1900. Han hadde ein son med den fyrste kona si, Siobhán Frainc Ní Lochlainn. Guten blei døypt Tomás og døydde i 1877, tjuefem år gammal. 

## Bibliografi

* *Amhrán Chuilm de Bhailís* (1904), red. J.H. Lloyd, med merknadar frå Douglas Hyde og Pádraig Pearse.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Colm de Bhailís|Colm de Bhailís]]» frå ,  den 28. mars 2025.*
Ljudmila Rudenko

**Ljudmila Vladimirovna Rudenko** () var ein sovjetisk sjakkspelar og den andre , frå 1950 til 1953.

Rudenko blei tildelt FIDE-titlane Internasjonal meister og Kvinneleg internasjonal meister i 1950, og Kvinneleg stormeister i 1976. Ho var den fyrste kvinna som blei tildelt tittelen Internasjonal meister. Ho var også  i 1952.

## Tidleg liv og symjekarriere
Rudenko blei fødd i 1904 i Lubny i Poltava-regionen i det som i dag er Ukraina. I ein alder av 10 lærte ho å spele sjakk av faren – sjølv om ho fyrst var meir interessert i symjing. Etter ungdomsskulen flytta ho til Odesa og tok ein grad innan økonomi. Rudenko har vunne symjemeisterskapen i Odessa i 400 meter {{ikkjeraud|brystsymjing]]. I 1925 kom ho på andreplass i den ukrainske symjemeisterskapen i brystsvømming. Ho starta ein karriere som økonom for Sovjetunionen, og dreiv med sjakk som ein hobby.

## Sjakkarriere
Rudenko byrja å spele i sjakkturneringar i 1925 etter at ho flytta til Moskva. I 1928 vann ho Moskva-meisterskapen for kvinner. Ho flytta deretter til Leningrad, der ho møtte og gifta seg med vitskapsmannen . I 1931 fekk dei ein son saman. I Leningrad i 1929 byrja ho å trene med sjakkmeister . Ho vann Leningrad-meisterskapen for kvinner tre gongar.

Under andre verdskrigen organiserte Rudenko eit tog for å evakuere barn frå . Ho skildra dette som den viktigaste prestasjonen i livet hennar.

Verdsmeisteren for kvinner  døydde i 1944 under eit luftåtak. Vinteren 1949–1950 etter krigen arrangerte verdssjakkforbundet FIDE ei  for å avgjere den nye kvinnemeisteren. Seksten kvinner frå tolv land konkurrerte, men fire sovjetiske spelarar tok dei fire beste plassane. Rudenko, som då var 45 år gammal, vann turneringa, eit helt poeng føre feltet (scora ni sigrar, eit tap og fem remis). Ho forblei verdsmeister for kvinner til ho mista tittelen til  i . Poengsummen hennar var 6–8 (fem sigrar, sju tap og to remis).

Sjakktrenarane til Rudenko etter krigen var  og .

## Utmerkingar
Rudenko blei innlemma i  i 2015. Ho ble heidra med ein  på 114-årsdagen hennar, 27. juli 2018.

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ljudmila Rudenko|Ljudmila Rudenko]]» frå , den 28. mars 2025.*
Natalja Pogonina

**Natalja Andrejevna Pogonina** () er ein russisk sjakkspelar og kvinneleg stormeister. Ho blei nummer to under . Ho er to gongar , i 2012 og 2018.

Pogonina var medlem av det gullmedaljevinnande russiske landslaget under  i 2012 og 2014, og i 2011 under  for kvinner.

## Sjakkarriere

Natalja Pogonina er fødd i Vladivostok. Ho lærte å spele sjakk i ein alder av fem av bestefaren hennar. Ho har vore ein aktiv sjakkspelar sidan 1993 etter at ho vann damturneringa på skulen.

Pogonina gjorde seg merka i 1998 då ho vann den russiske meisterskapen for jenter under 14 år. Ho har vunne to gullmedaljar under , i divisjonen jenter under 16 i 2000 og jenter under 18 i 2003. I 2004 blei Pogonina tildelt tittelen kvinneleg stormeister. Nokre av dei andre utmerkingane hennar er då ho vann -minnesmerket i 2005, Rudenko-minnesmerket i 2007, bronsemedalje i Nord-Ural-turneringa og då ho delte fyrsteplassen i verdsmeisterskapen i universitetssjakk for kvinner i 2008.

I 2008 vann Pogonina gullmedalje i lag-lynsjakk og bronsemedalje i lag-hurtigsjakk i den fyrste  i Beijing og scora 6 av 7 poeng på bord fem for det russiske landslaget i kvinnesjakk under . Ho enda på fyrsteplass (med 8 poeng etter 9 parti) under den prestisjetunge Moscow Open i 2009, og vann bronsemedaljen under  i 2009 (på tie-break). 

I 2011 vann Pogonina gullmedaljar i både  for kvinner og , i tillegg til sølv i  for kvinner. 

I august 2012 vann Pogonina den  for kvinner med ein score på 6,5 av 9 poeng.

I 2012 spelte Pogonina åtte av dei elleve partia på reservebordet (bord 5) for det russiske kvinnelaget, som vann gullmedaljen under  i Istanbul. Ho scora 6,5 av 8 poeng og vann gullmedaljen for sin individuelle prestasjon på bord 5. 

I 2014 spelte Pogonina for det russiske kvinnelaget og vann nok ein gullmedalje under  i Tromsø.

Pogonina nådde finalen i  i 2015, men tapte mot Marija Muzytsjuk.

## Andre sjakkrelaterte aktivitetar
Pogonina har vore spaltist på  sidan 2009. Ho har sjakkblogger på Sports.ru og RedHotPawn.com. 

Pogonina har fungert som vert og kommentator for sjakkarrangement på ei rekkje sjakknettsider, blant dei ChessGames.com og Chessdom.com. Pogonina kunngjorde i 2009 at ho og Peter Zhdanov vile gje ut ei bok med tittelen «Chess Kama Sutra». Boka fekk mykje merksemd frå internasjonale medium. I 2009 blei Pogonina ambassadør for Chess Elite-programvaren.

## Privatliv
I 2008 studerte Pogonina for ein mastergrad innan juss ved Saratov statlege jussakademi. 

Hobbyane hennar er flamenco, musikk, fotografi, reise, sport, litteratur og poesi. Brukarnamnet hennar på «Internet Chess Club» er «bagira».

Den 5. juni 2009 gifta Pogonina seg med IT-spesialisten Peter Zhdanov. I 2009 fekk dei ein son.

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Natalja Pogonina|Natalja Pogonina]]» frå , den 28. mars 2025.*
Ju Wenjun

**Ju Wenjun** () er ein kinesisk stormeister i sjakk. Ho har vore  sidan 2018. I mars 2017 blei ho den femte kvinna som oppnådde ei rating på 2600. Ho har vunne verdsmeisterskapen i sjakk for kvinner fire gongar; fyrste gongen i  mot . Ho forsvarte deretter tittelen sin i  mot , i  mot Aleksandra Gorjatsjkina, og i  mot .

## Karriere
Ju byrja å spele sjakk i ein alder av sju.

I desember 2004 hamna Ju Wenjun på ein tredjeplass i  i Beirut. Dette kvalifiserte ho til å spele sin fyrste  i . Ho konkurrerte i dette arrangementet også i , , ,  og .

Ju vann  i 2010 og 2014. I juli 2011 vann ho Women Grandmaster Chess Tournament i Hangzhou, utan å tape eit parti, med ein poengsum på 6½/9 poeng, føre den dåverande verdsmeisteren for kvinner . I oktober 2011 tok ho andreplassen under Naltsjik-turneringa i  med 7 av 11 poeng, 2,5 poeng bak vinnaren Zhao Xue. Prestasjonen var nok til å oppnå hennar tredje og siste stormeisternorm. Men, ein av de tre normane mangla signaturen til dommaren, og tok dimed frå ho for moglegheita til tittelen.

Frå 18. juni til 2. juli i 2014, i den 5. turneringa av  i Lopota Resort i Georgia, enda Ju på delt andreplass med  og ein poengsum på 7 av 11 poeng. Dette blei også hennar fjerde stormeisternorm. I den 6. turneringa av  i Sharjah i Dei sameinte arabiske emirata enda ho på ein delt fyrsteplass saman med , med ein poengsum på 8,5 av 11 poeng, men vann arrangementet takka være ein betre -score.

I november i 2014 tildelte FIDE Ju stormeistertittelen. Med seks stormeister-normer, inkludert tre normer frå Women's Grand Prix (1 frå kvar serie), blei ho ein fullverdig stormeister, den 31. kinesiske stormeisteren, og den 31. kvinna med tittelen.

I desember i 2017 vann Ju  for kvinner i Riyadh,  og igjen når det blei arrangert i St. Petersburg i desember 2018. Ho scora høvesvis 11,5 av 15 poeng og 10 av 12 poeng. Under  i New York kom ho på andreplass i hurtigsjakk, 0,5 poeng bak . Ju enda opp med 8 av 11 poeng, same poengsum som  og .

Ju oppnådde den største sigeren i karrieren under den femte runden av , då ho slo , den dåverande sjette høgaste rangerte i verda.

### Verdsmeisterskap
Ju vann . Dette kvalifiserte ho til ein kamp om verdsmeisterskapen for kvinner mot den regjerande meisteren . Ju vann kampen i , og blei med det verdsmeister for kvinner.

Den neste  blei avgjord i ei utslagsturnering med 64 spelarar. Ju vann turneringa og beheldt verdsmeistertittelen for kvinner. Sidan den gongen har ho forsvart tittelen sin to gongar: fyrst mot Aleksandra Gorjatsjkina under  (6–6; 2,5–1,5 i tiebreak), og deretter mot  i  (6,5–5,5).

### Lagspel
Ju har spelt for det kinesiske kvinnelandslaget sidan 2008. Laget hennar vann gullmedalje i ,  i 2009 og 2011, Asian Nations Chess Cup for kvinner i 2012, 2014 og 2016, gullmedalje i , og under .

I 2013 vann Ju sølvmedaljen med klubben Shanghai i Asian Cities Chess Championship i Dubai.

Ju spelar for sjakklubben Shanghai i .

## Privatliv
Ju blei uteksaminert frå  i 2015.

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ju Wenjun|Ju Wenjun]]» frå , den 28. mars 2025.*
Bishnupriya manipuri

**Bishnupriya manipuri** (বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী) er eit indoarisk språk som blir snakka i fleire indiske delstatar, særleg i Assam ogTripura. I tillegg blir bishnupriya manipuri snakka utanfor India, i regionen Sylhet i Bangladesh og i Burma. Språket blir skrive med bengalsk skrift.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Bishnupriya manipuri|Bishnupriya manipuri]]» frå ,  den 29. mars 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

* Bishnupriya Manipuri: A brief introduction
* Detaljar om Bishnupriya manipuri
Bodo

**Bodo** (devanagari बोडो), også kalla **boro**, er eit tibetoburmansk språk som blir snakka av bodoane i det nordaustlege India og i Nepal. Språket er eit av dei offisielle språka i den indiske delstaten Assam, og eit av dei 22 offisielle språka som har konstitusjonell status i India.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Bodo|Bodo]]» frå ,  den 29. mars 2025.*  

## Bibliografi

* Bhattacharya, Pramod Chandra  1977: *A Descriptive Analysis of the Boro Language*. Gauhati: Gauhati, Assam: Department of Publication, Gauhati University. 24+380pp.
Babenhausen i Hessen

**Babenhausen** er ein by og ein kommune sør i forbundslandet Hessen i Tyskland. Han ligg omtrent 34 kilometer søraust for Frankfurt am Main. Kommunen, som høyrer til Landkreis Darmstadt-Dieburg, har drygt 17&nbsp;000 ibuarar og omfattar 66,9 km².

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Babenhausen (Hessen)|Babenhausen (Hessen)]]» frå ,  den 29. mars 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Dieburg

**Dieburg** er ein by og ein kommune sør i forbundslandet Hessen i Tyskland. Han ligg omtrent 15 kilometer aust for Darmstadt. Kommunen, som høyrer til Landkreis Darmstadt-Dieburg, har knapt 16&nbsp;000 ibuarar og omfattar 23,1 km². 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Dieburg|Dieburg]]» frå ,  den 29. mars 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Gondi

**Gondi** er ei dravidisk språkgruppe som blir snakka av rundt tre millionar gondifolk  i India,  i delstatane Madhya Pradesh, Gujarat, Telangana, Maharashtra, Chhattisgarh, Andhra Pradesh og i ein del tilstøytande område og nabo-delstatar. Sjølv om gondi historisk sett har vore morsmålet til gondfolket, er det i dag berre ein femdel av gondiane som kan snakka språket, noko som gjer gondi til eit språk som står i fare for å forsvinne. UNESCO har lista gondi som eit sårbart språk. Språket har ein rikhaldig folkeleg litteratur, til dømes både folkelege forteljingar og songar for giftarmål. 

## Dialektar
Mange av gondi-dialektane er framleis i lita grad skrivne ned og skildra. Hovuddialektene er *dorla, koya, madiya, muria* og *raj gond*. Visse fonologiske trekk skil dei nordvestlege dialektane frå dei søraustlege. Eitt av desse trekka er bruken av opphavleg ordinital *s,*  som framleis blir brukt i nordleg og vestleg gondi, medan lyden lengre sør og aust har vorte endra til *h*, medan han i andre dialektar har forsvunne heilt. Andre dialektvariasjonar er veksling mellom ordinitial *r* og *l*, og endring av *e* og *o* til *a*.

## Skrift
Tradisjonelt har gondi vorte skrive med devanagari- og telugu-skrift. Gondi er likevel lite brukt som skriftspråk.

I India er det vanleg at kvart språk har sitt eige skriftsystem, med eigne skriftsymbol, der det i Europa har vore vanleg at kvart religiøst område har hatt same skrift. Dermed har det vore forsøk på å utvikla eit eige skriftsystem for gondi. 

Mellom anna utvikla Munshi Mangal Singh Marasam i 1928 eit skriftsystem basert på brahmi-teikn, og med same form som det indiske stavingsalfabetet.

Ifølgje Maharashtra Oriental Manuscripts Library and Research Centre of India har eit dusin manuskript vorte funne med denne skrifta, og det er også prosjekt under utvikling for å argumentere for gondisk skriftspråk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Gondi|Gondi]]» frå ,  den 29. mars 2025.*
Garo

**Garo**, eller **mande**, er eit tibetoburmansk språk som blir snakka av garofolket i delstaten Meghalaya i India og i deler av Bangladesh som grensar opp mot Meghalaya. Etter Indias folketeljing vart språket snakka av  1.145.323 personar som morsmål i 2011. Garo blir likevel sett på som truga, i og med at størstedelen av talarane bruker på  bengali og engelsk; særlig i Bangladesh får barn skoleundervisning på Bengali sjølv om de lærer garo heime..
Språket kan bli skrive med bengalialfabetet og med det latinske alfabetet.

## Fonologi

### Konsonantar

Kjelde:

### Vokalar

Kjelde:
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Garo|Garo]]» frå ,  den 29. mars 2025.*  

## Bibliografi
* Borah, Ashim. 2017. *A Study on Garo Language.* Guwahati: Assam Institute of Research for Tribals and Scheduled Castes. 153pp.
Kokborok

**Kokborok** eller **burok**, også kjent som **tripuri**, er ei fellesnemning for språka som blir talte av tripuri-folket i den indiske delstaten Tripura og dei områda av Bangladesh som grensar mot Tripura. Ordet «kók borok»  er ei samanstilling av orda *kók* («språk») og *burok* (‘folk’). Det er offisielt språk i Tripura.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Kokborok|Kokborok]]» frå ,  den 29. mars 2025.*  

## Bibliografi

* Debbarma, Samir. 2014. The structure of Kokborok. Silchar: Assam University dissertation. (332pp.)
* Pai, Pushpa. 1976. Kokborok Grammar. (CIIL Grammar Series, 3.) Manasagangotri, Mysore: Central Institute of Indian Languages.
Språket koro

**Koro** er eit sinotibetansk språk som blir snakka av rundt 800 menneske i distriktet East Kameng i den indiske delstaten Arunachal Pradesh. Sjølv om det har ein del fellestrekk med tanispråka som blir snakka lenger aust, ser det ut til å utgjera ei eiga undergruppe. Talarane av koro bur blant akaene.

Språket vart skildra nærare hausten 2010 av David Harrison, Gregory Anderson og Ganesh Murmu medan dei arbeidde med å dokumentera to hrusospråk for National Geographics «Enduring Voices»-prosjekt. Dei hadde vorte fortalde at koro var ein dialekt av aka, men det viste seg å vera svært ulikt aka.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Koro (språk)|Koro (språk)]]» frå ,  den 29. mars 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

* ABC Nyheter – Oppdaget nytt språk  Wayback Machine
* New Scientist – New Language Identified in Remote Corner of India
Meitei-lon

**Meitei-lon** (মৈতৈলোন্), **meitei-lol** (মৈতৈলোল্) eller **manipurisk** (মণিপুরি) er det dominerande språket og *[[lingua franca]]* i den søraustlege Himalaya-staten Manipur i det nordaustlege India. Det er også det offisielle språket i delstaten. Meitei-lon blir snakka i dei indiske delstatane Assam og Tripura, og i Bangladesh og Burma.
Meitei-lon er eit tibetoburmansk språk som er i slekt med nagaspråka.

Under namnet «manipuri» vart meitei-lon godkjent som eit av dei 22 offisielle språka i India i 1992, i den 71. endringa av den indiske grunnlova. Meitei-lon blir undervist i ved ulike universitet i India.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Meitei-lon|Meitei-lon]]» frå ,  den 29. mars 2025.*  

## Bibliografi

* Chelliah, Shobhana L. 1997. A Grammar of Meithei. (Mouton Grammar Library, 17.) Berlin, New York: Berlin: Mouton de Gruyter. xxv+539pp. doi: 10.1515/9783110801118.

* Devi, Wahengbam Saritarani. 2004. Morphosyntactic study of Meiteilon. Manipur University dissertation. (253pp.)
Nihali

**Nihali** eller **nahali** er eit isolert språk som blir snakka i det vestlege og sentrale India, i Madhya Pradesh og Maharashtra, av rundt 2000 menneske (etter ei undersøking frå 1991) i ei etnisk befolkning på rundt 5000 menneske. Området der nihali framfor alt blir snakka er rett sør for elva Tapti rundt landsbyen Tembi i distriktet Nimar i Madhya Pradesh.

Språket har mange ord som er lånt frå nabospråka. Rundt 60-70 prosent av låna er tekne frå korkuspråket (25 prosent av ordtilfanget og det meste av morfologien), frå dravidiske språk og frå marathi, men store delar av kjerna i ordtilfanget kan ikkje bli knytt til desse eller noko anna språk, slikt som  talorda og ord for grunnleggjande konsept som «blod» og «egg».

Forskaren Franciscus Kuiper var den første til å foreslå at språket ikkje er i slekt med noko anna indisk språk, med eit grunnleggjande ordtilfang som ikkje var avleidd frå korku eller noko dravidisk språk, men var eit språk snakka av ei tidlegare befolkning i India, eit paleo-indisk språk. Han utelukka likevel ikkje at nihali kunne vera eit munda-språk, dvs. i slekt med korku. Nihaliane har levd lenge i ein symbiotisk, men sosialt underordna tilhøve til korkufolket, og er tospråklege i nihali og korku, men der nihali ofte blir brukt for å hindra at korfufolk skal skjønna kva dei seier. Kuiper har foreslått at forskjellane også kan bli karakterisert som argot (dvs. som ein slang brukt som hemmeleg språk av ein subkultur). Forskaren Norman Zide har beskrive situasjonen på denne måten:

: «Nihali-lån er langt meir omfattande enn i typiske døme av utstrekt lånverksemd, som for albansk. Eit meir samanliknbart tilfelle kan vere ein del «nedbrotne» sigøynardialektar, slik som det er snakka USA og i Vest-Europa. Den nyare historia til nuhaliane inkluderer ein massakre organisert av ein av herskarane i området tidleg på 1800-talet, dette openbert som svar på dei aukande destruktive plyndringstokta deira. Sidan då har gruppa – forminska i storleik – fungert hovudsakleg som overfallsmenn og tjuvar, med tradisjonelle medarbeidarar utanfor som tok seg av dei stolne sakene. Gruppa har lenge vore tospråkleg, og bruker nihali som meir eller mindre eit hemmeleg språk som ikkje normalt blir avslørt for utanforståande. Tidlege undersøkingar for å læra språket vart openbert bevisst avvist eller narra.» 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Nihali|Nihali]]» frå ,  den 29. mars 2025.*  

## Bibliografi

* Mohan, Shailendra. 2015. Noun Morphology in Nihali and Korku: A comparative account. Bulletin of the Deccan College Research Institute 75. 185-194.   
* Nagaraja, K. S. 2014. The Nihali Language (Grammar, Texts, Vocabulary). Mysore: Central Institute of Indian Languages. xii+332pp.
Målrøystingar 2020-2029

Oversyn over folkerøystingar om opplæringsmål i norske skulekrinsar i åra 2020–2029.

## Referansar


## Kjelder

* Kommunestyreprotokollar
* Lokalavisar
Kutsji

**Kutchi** er eit indoarisk språk som blir tala i distriktet Kutch i den indiske delstaten Gujarat og i provinsen Sind i Pakistan. Språket har mange lånord frå gujarati. Kutchi blir skrive med gujaratiskrift.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Kutchi|Kutchi]]» frå ,  den 29. mars 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

* Kutchi language online
* Kutchi, ved Ethnologue
Malapandaram

**Malapandaram** (også: **malapantaram**) er eit dravidisk språk som blir snakka i distrikta Kottayam, Ernakulam og Quilon i delstaten Kerala, og dessutan i delstaten Tamil Nadu i India. Talarane utgjer det som i India blir kalla ein såkalla *[[scheduled tribe]]*.  Språket er forståelig for malayalamtalande, og statusen som språk og ikkje dialekt er meir politisk enn språkleg fundert. Språket vart i 2001 snakka av 5900 personar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Malapandaram|Malapandaram]]» frå ,  den 29. mars 2025.*
Marte Hallem

**Marte Heie Hallem** () er ein norsk journalist, manusforfattar, regissør, produsent og musikar frå Verdal. Ho fekk  i 2022. Hallem driv produksjonsselskapet Scene Midt saman med ektemannen Arnstein Langåssve.

Hallem har skrive manus og musikk og regissert fleire friluftsspel: «Oda fra havet» (2014 mfl) på Frøya, vandreteateret «Arvesølvet» på Stiklestad Nasjonale Kultursenter (2016), «Flyktningelosen» (2015) og trilogien «Operasjon Oleander» (2018, 2019, 2022) i Leksvik om  under andre verdskrigen.

Som dokumentarfilmskapar har Hallem skildra heimbygda Verdal i *I skyggen av oljeeventyret* (2017), sin eigen operasjon i *Balanse* (2019) og den skogsfinske kulturen i *Fremmed blod* (2021). Ho har sjølv skogfinsk slektsbakgrunn. Ho har også gjeve ut ei bok med stoffet frå *Fremmed blod*, gjeve ut kåserisamlinga *Mias markløft : hjerstesukk fra en frustrert ung frue* (2009), og bidrege til andre bokutgjevingar. 

## Diskografi
* *Ny destinasjon* (2009)
* *Fimbulnatta* (2012)
* *En lund i Melkeveien* (2014)
* *Lætt mæ føl det* (2021)

## Filmografi
* 2017: *I skyggen av oljeeventyret* (dokumentarfilm)
* 2019: *Balanse* (dokumentarfilm)
* 2021: *Fremmed blod* (dokumentarfilm)
* 2024: *Rinnans rival* (dokumentarfilm)

## Bibliografi
* 2009: *Mias markløft : hjertesukk fra en frustrert ung frue* (kåserisamling)
* 2010: *Glasshjertet* (skodespel)
* 2013: *Mens du er her* (skodespel)
* 2014: *Oda fra havet* (skodespel)
* 2015: *Flyktningelosen* (skodespel)
* 2016: *Arvesølvet* (skodespel)
* 2018: *Operasjon Oleander* *– Flukten* (skodespel)
* 2019: *Operasjon Oleander* *– Muldvarpen* (skodespel)
* 2022: *Operasjon Oleander – Vargtimen* (skodespel)
* 2021: *Fremmed blod : en oppdagelsesreise i skogfinsk kultur og historie* (sakprosa) ISBN 9788269253108
* 2024: *Rinnans rival - dobbeltagenten Karl Adding* (sakprosa) ISBN 9788253044774

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Marte Hallem|Marte Hallem]]» frå , den 30. mars 2025.*
Verdscupen i langrenn 2000/Menn

**Verdscupen i langrenn for menn i 2000-sesongen** omfatta 19 individuelle tevlingar og 6 stafettar. Tevlingane tok til 27. november 1999 og vart avslutta 19. mars 2000. Dei 19 individuelle renna bestod av fire tevlingar over 10 kilometer, fem over 15 km, ein 20 km, tre tremiler, ei femmil, eit 72 km langt turrenn, samt seks sprint-tevlingar. Fem av stafettane var på 4 x 10 km, i tillegg kom ein vekslingsstafett.

Renna fann stad i Kiruna, Falun og Stockholm i Sverige, Asiago, Sappada og Bormio i Italia, Davos, Engelberg og Ulrichen i Sveits, Garmisch-Partenkirchen i Tyskland, Kitzbühel i Austerrike, Moskva i Russland, Nové Město na Moravě i Tsjekkia, Trondheim, Lillehammer og Oslo i Noreg, Lamoura-Mouthe i Frankrike og Lahti i Finland.

Johann Mühlegg, som representerte Spania, vart tildelt FIS-pokalen. Han sigra i fire tevlingar. Finske Jari Isometsä og norske Odd-Bjørn Hjelmeset vann tre renn kvar. Thomas Alsgaard gjekk til topps i to 15-kilometerar. Mika Myllylä, Erling Jevne, Frode Estil, Mikhail Ivanov, Harri Kirvesniemi, Fabio Maj, Peter Schlickenrider, Morten Brørs og Cristian Zorzi vann kvar si tevling.   

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skilanglauf-Weltcup 1999/2000|Skilanglauf-Weltcup 1999/2000]]» frå ,  den 30. mars 2025.*
Verdscupen i langrenn 2001/Menn

**Verdscupen i langrenn for menn i 2000-sesongen** omfatta 20 individuelle tevlingar og 4 stafettar. Tevlingane tok til 25. november 2000 og vart avslutta 25. mars 2001. Dei 20 individuelle renna bestod av tre tevlingar over 10 kilometer, fem over 15 km, ein 20 km, to tremiler, ei femmil, ein 60 km, samt sju sprint-tevlingar. To av stafettane var på 4 x 10 km og ein på 4 x 5 km, i tillegg kom ein vekslingsstafett.

Renna fann stad på Beitostølen og i Oslo i Noreg, Santa Caterina, Clusone, Brusson og Asiago i Italia, Davos og Engelberg i Sveits, Soldier Hollow i USA, Nové Město na Moravě i Tsjekkia, Otepää¨i Estland, Kavgolovo i Russland, Borlänge og Falun i Sverige og Kuopio i Finland.

Per Elofsson frå Sverige vann FIS-turneringa, framom fjorårsvinnar Johann Mühlegg. Elofsson vart fyrstemann i seks verdscuprenn. Norske Thomas Alsgaard sigra i tre renn, og Odd-Bjørn Hjelmeset i to tevlingar. Også Mühlegg vann to renn. Mika Myllylä, Mikhail Ivanov, Sergej Dolidovitsj, Jan Jacob Verdenius, Tor Arne Hetland, Morten Brørs og Cristian Zorzi vann kvar si tevling.   

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skilanglauf-Weltcup 2000/01|Skilanglauf-Weltcup 2000/01]]» frå ,  den 30. mars 2025.*
Gro Hagemann

**Gro Hagemann** () er ein norsk professor i historie ved Universitetet i Oslo som  særleg har forska på kvinnehistorie. 

## Liv og virke
Hagemann vaks opp på Frogner i Oslo. Ho studerte fyrst sosiologi og fekk avgjerande inspirasjon frå dei historiske arbeida til Max Weber. Ho tok hovudfag i 1973 om politisk strid om arbeidsforhold for kvinner på tidleg 1900-talet. Etter hovudfag blei ho i 1974 tilsett som  for  ved Privatarkivkommisjonen (no Riksarkivet) i samband med eit prosjekt for registrering av kvinnehistoriske arkiv, som blir rekna som starten på kvinnehistorie som forskingsfelt i Noreg. Ho tok doktorgraden i 1989. Ho var forskar ved Institutt for samfunnsforskning frå 1992 til 1996 og hadde samstundes ei bistilling som professor ved . I 1996 blei ho tilsett som professor i historie ved UiO.

Hagemann har bakgrunn frå ml-rørsla, og var aktiv i Kvinnefronten på 1970-talet. Saman med  var ho sentral i utforminga av kvinnepolitikken i AKP(m-l). Ho forlét partiet i 1984, saman med ei gruppe som kritiserte AKP(m-l) for å ha brote «med sentrale kommunistiske prinsipper».

Hagemann mottok  i 2009.

## Bibliografi
* *Lavtlønnsyrker blir til: kvinnearbeid og kjønnsskiller i søm og telekommunikasjon 1870–1940*, doktorgradsavhandling (1989) 
* *Skolefolk: lærernes historie i Norge* (1992)
* *Kjønn og industrialisering* (1994) 
* *Det moderne gjennombrudd 1870–1905*, bind 9 i  (1997)
* *Feminisme og historieskriving – inntrykk fra en reise*, Universitetsforlaget (2003)
* *Twentieth-century housewives meanings and implications of unpaid work*, (med ), Unipub forlag (2005)
* *Med kjønnsperspektiv på norsk historie fra vikingtid til 2000-årsskiftet* (Med Kari Melby ; Hilde Sandvik m.fl.) Cappelen (2005)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gro Hagemann|Gro Hagemann]]» frå , den 30. mars 2025.*

## Bakgrunnsstoff