open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Einar Hovdhaugen

**Einar Hovdhaugen** () var ein norsk bonde, politikar, kulturhistorikar og målmann frå Venabygd i Ringebu. Han representerte Bondepartiet/Senterpartiet på Stortinget frå 1958 til 1969, og skreiv fleire bøker om kulturhistorie. Han var far til språkforskaren Even Hovdhaugen.

## Liv og gjerning
Hovdhaugen gjekk Gudbrandsdal fylkesskule og arbeidde på gard og tidvis som lærar i folkeskulen. I 1927 tok han over slektsgarden i Venabygd og dreiv denne, etter 2. verdskrigen var han også medarbeidar i avisa Gudbrandsdølen.

Frå 1946 til -49 var Hovdhaugen generalsekretær i Bondepartiet. Han var medlem av Ringebu kommunestyre i 1945-47 og 1951-55. Elles hadde han verv i mellom anna skulestyre, forliksråd og styret for Noregs Bank si avdeling på Lillehammer.

Hovdhaugen møtte enkelte gongar på Stortinget i perioden 1954-57, som andre vararepresentant for Bondepartiet i Oppland. Ved stortingsvalet hausten 1957 vart han vald direkte inn på Stortinget, og møtte fast frå nyår 1958. Han vart attvald dei to neste periodane, fyrste gongen på fellesliste med Venstre, deretter på ei rein senterpartiliste. I alle tre tingbolkane var han medlem av kyrkje- og undervisningskomiteen. Han var mellom anna saksordførar for opprettinga av Universitetet i Tromsø. I dei to siste periodane var han høvesvis sekretær og visesekretær i Odelstinget.

Hovdhaugen hadde ei mengd offentleg verv. Han var styremedlem i Riksteatret frå 1949 til 1972, leiar dei siste fire åra. På 1960-talet var han medlem av Vogt-komiteen, som vurderte språkstoda i landet, aktiv i Noregs Mållag. Han hadde fleire sentrale tillitsverv i landbrukssamvirket og i Norges Bondelag. Frå 1969 var han med i den fem mann store Nobelkomiteen. Hovdhaugen og Helge Rognlien trekte frå Nobelkomiteen i 1973, etter at fleirtalet på tre hadde trumfa gjennom at prisen skulle tildelast Henry Kissinger og Le Duc Tho.

Gjennom store delar av sitt vaksne liv skreiv Hovdhaugen mange kultur- og lokalhistoriske bøker og artiklar, og tok del i debattar om kulturpolitiske spørsmål. Mellom anna forfatta han to bøker prenta i serien Norsk kulturarv; *Husmannstida* frå 1975 og *Vårt møte med døden* frå 1981.

Hovdhaugen vart tildelt ei rad prisar. I 1976 vart han utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden og  i 1978 fekk han Norsk kulturråds pris for lokalhistorie.

## Kjelder
* Norsk biografisk lelksikon
*
Wabar-kratera

**Wabar-kratera** er nokre nedslagskrater i Saudi-Arabia, som den britisk-arabiske oppdagaren, forfattaren og etterretningsoffiseren Jack Philby vart gjort merksam på då han leitte etter den legendariske byen Ubar i Arabia i 1932.

Kratera ligg i ørkenen Rub' al Khali, som er eit av dei mest aude områda på jorda. Philby leita etter byen Ubar, som i følgje Koranen vart øydelagd av Gud for å ha trassa profeten Hud. Philby fekk nyss i beduinske segner om eit område kalla *Al Hadida* («jernstaden» på arabisk) med ruinar av gamle busetnader og eit område med eit stykke jern på storleik med ein kamel. Han organiserte derfor ei reise dit. Turen gjennom ørkenen var særs hard og tok ein månad, og sjølv nokre av kamelane døydde. Dei nådde den 2. februar 1932 fram til eit område som var dekt med kvit sandstein, svart glas og bitar av ein jernmeteoritt. Philby identifiserte to store, sirkelforma søkk som var delvis fylte av sand. Philby trudde området var ein vulkan, men då han tok med prøvar attende til Storbritannia, vart området identifisert som eit krater.

Nyare målingar frå området indikerer at nedslaget skjedde for mindre enn 250 år sidan. Dette er konsistent med arabiske rapportar om ei eldkule som passerte over Riyadh. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wabar craters|Wabar craters]]» frå ,  den 8. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* US Geological Survey report. Jeff Wynn and Gene Shoemaker
* Skildring av ein bit av meteoritten.
* Wynn-ekspedisjonane 
* Bilete
Asirfjella

**Asirfjella** (arabisk عسير, *ʿsyr*) er eit fjellområde sørvest i Saudi-Arabia som går parallelt til Raudehavet. Det består av områda i Asir innanfor Saudi-Arabia, men omfattar generelt òg område nær grensa til Jemen. Fjella dekkjer eit område på kring  og består av fjell, sletter og dalar i dei arabaiske høglanda.

## Geologi
Fjella består hovudsakleg av sedimentære bergartar som kalkstein, sandstein og skifer frå jura, krit og paleogen over ein sokkel av prekambrisk granitt.

## Klima og jordbruk
Regionen har den høgaste årsmiddelnedbøren i Saudi-Arabia. I snitt varierer nedbøren frå kring 600 mm til over 1000 mm i året i våte område. Dei austlege slettene og platåa får mykje mindre nedbør, frå 500 mm til mindre enn 100 mm i året.

### Jordbruk
Avlingar i regionen, som hovudsakleg vert dyrka i bratte, terrasserte fjellsider, og omfattar kveite, kaffi, bomull, indigo, ingefær, grønsaker og palmar. Regionen har òg kveg, sauer, geiter og kamelar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Asir Mountains|Asir Mountains]]» frå ,  den 8. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Nodul i medisin

Ein **nodul**, ofte kalla ved det latinske namnet **nodulus** (*[[Pluralis|pl.]]* noduli), er ein liten, forhøgja knute fylt med betent vev eller ei blanding av vev og væske. Den kan ligge i eller under huda og har ein diameter på meir enn 0,5 cm. Noduli kan oppstå på sener og musklar som følgje av skade. Dei er oftast godarta og smertelause, men kan somme gonger forstyrre funksjonen i eit organ.

Døme på noduli er røystbandsknutar, giktknutar og tyreoideaknutar. Furunklar og Kaposis sarkom er kjend for å valde noduli i huda. Gonoré, ein seksuelt overførbar sjukdom, er kjend for å valde noduli på kjønnsorgan og i munnen.

Ein blautvevslesjon mindre enn 0,5 cm (og opptil 1 cm) blir gjerne kalla ein papel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nodule (medicine)|Nodule (medicine)]]» frå ,  den 8. mars 2016.*
Sarawatfjella

**Sarawatfjella** eller **Sarat** (arabisk **جبال السروات**) er ei fjellkjede som går parallelt til vestkysten av Den arabiske halvøya og er blant dei mest markante geografiske områda på halvøya. Fjellkjeda er den største på Den arabiske halvøya. Fjella er hovudsakleg nakne, men kan ha noko vegetasjon. Mange av toppane er forholdsvis unge og kvasse, medan andre er jamnare på grunn av forvitring. 

Sarawat startar ved grensa til Jordan i nord til Adenbukta i sør og går gjennom Saudi-Arabia og Jemen. Den nordlege halvdelen av fjellkjeda, kalla *Sarat al-[[Hejaz]]* er sjeldan over 2&nbsp;100 moh., medan dei midtre og sørlege delane (*Sarat [['Asir]]* og *Sarat al-[[Jemen]]*) har høgder på over 3&nbsp;300 moh.

Den nordlege delen går frå kring nord for Ta'if gjennom det vestlege Saudi-Arabia fram til sørenden av Saudi-Arabia. Somme hevdar at fjella i Libanon og vestlege Syria er eit framhald av denne fjellkjeda. Det er i hovudsak eit noko høgareliggande område enn resten av Saudi-Arabia, med unntak av Asir, og ein finn fleire obskure landformer her. Høgda er i snitt kring 1200 til 2000 meter over havet, medan dei høgaste toppane er kring 2400 moh. 

Etter Medina verkar fjellkjeda å løyse seg opp før ho dukkar opp att kring Ta'if. Lenger sør, nedanfor Ta'if, ligg den saudiarabiske Asir-regionen, der høge fjell når opp til nær 3&nbsp;000 meter. Jabal Sawda vert sagt å vere det høgaste på 2&nbsp;982 meter over havet. Sjølv denne delen av Sarawatfjella er omtrent som ei stor klippe som strekkjer seg opp frå kystsletta Tihamah. 

Nær grensa til Jemen byrjar Sarawat å spreie seg ut til individuelle toppar, og Hejaz heller gradvis oppover mot det jemenittiske platået. Alle fjella over 3&nbsp;000 moh. ligg i Jemen. Det høgaste av desse er Jabal an-Nabi Shu'ayb, som er det høgaste fjellet på Den arabiske halvøya. Det har ei høgd på 3&nbsp;666 moh. og ligg nær hovudstaden Sana'a. I Jemen er Sarawat delt mellom dei vestlege og sentrale høglanda, der dei vestlege høglanda får rikeleg med nedbør, meir enn nokon annan stad på halvøya, og det sentrale høglandet har dei høgaste fjella på heile halvøya. Ein særs dramatisk del av dei jemenittiske Sarawatfjella er Harazfjella, der eit par av toppane er 3&nbsp;000 moh. Somme av fjella stig frå kring 500 moh til 2&nbsp;800-3&nbsp;300 moh.   

Geologisk er Sarawat er ein del av det arabiske skjoldet, og består hovudsakleg av vulkanske bergartar. Vestsida fell bratt ned til kysten av Raudehavet, medan austsida av fjellkjeda heller slakt nedover og vert kryssa av wadiar, der det finst noko jordbruk, særleg på sørsida av Sarawat, der fjellsida har monsun.

Av byar i Sarawat finn ein Mekka, som ligg i ein dal omtrent midt i Sarawatfjella, og den jemenittiske hovudstaden San'a, som ligg nær somme av dei høgaste fjella i Sarawat.

## Sjå òg
* Hijazfjella

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sarawat Mountains|Sarawat Mountains]]» frå ,  den 8. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* [Library of Congress Country Study: Saudi-Arabia](http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+sa0028))
Kormak Ogmundsson

**Kormak Ogmundsson** (norrønt: *Kormákr Ögmundarson*) var ein islandsk skald som truleg levde i tida 935 – 970.

I Skaldatal er Kormak Ogmundsson nemnd som skald hos kong Harald Gråfell og Sigurd Håkonsson ladejarl. Det meste vi elles veit om Kormak finn i islendingesoga «Kormaks saga» der hovudinnhaldet er spunne omkring Kormak sin ulykkelege kjærleik til den vene Steingerd Torkelsdotter.
Etter soga vart Kormak fødd på garden «Melr» i Midfjorden på Island omkring år 937. Faren skal ha vore Ogmund, son til Kormak som var ein rik og ættestor hovding frå Vika i Noreg. Mor hans heitte Dalla og var dotter til Onund Sjone frå Island.

Han kom til Noreg, truleg omkring, eller litt før år 960, då Håkon Adalsteinsfostre (Håkon den gode) var konge. Seinare herja han ute i viking og då han kom attende til Noreg, vart han mannen til kong Harald Gråfell. Han var med kongen på ei krigsferd til Irland og seinare på ei ferd til «Bjarmeland». Soga sluttar med at Kormak døydde etter ein sverdstrid i Skottland, på ein stad som vart kalla Skarðaborg, truleg Scarborough.

Sjølv om det ikkje er nemnt i soga om han, må Kormak truleg ha vore ei tid hos Sigurd Håkonsson ladejarl. 
At Kormak var ein historisk person, blir støtta av at Snorre har teke med mange av dikta hans i Skaldskaparmål.

Kormak Ogmundsson skal ha gjort ei dråpa om Harald Gråfell, som er gått tapt. Vi kjenner til desse dikta av han:
:**Sigurddråpa** dråpa om ladejarlen Sigurd Håkonsson 
:**Lausaviser** (64 vers, alle henta frå Kormaks saga)
:**Lausavise** (2 strofer)

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Kormákr Ögmundarson v/Finnur Jónsson
* The Saga of Cormac the Skald engelsk tekst
Sverre Hope

**Sverre Hope** () var ein norsk bonde og Høgre-politikar frå Kvam i Hordaland, stortingsrepresentant 1945-53.

Hope var son til lekpreikaren Ludvig Hope som dreiv eit gardsbruk ved Vikøyr prestegard. Sjølv gjekk han Framnes ungdomsskule, ein kristeleg folkehøgskule i heimbygda, før han reiste til Nord-Amerika og tok eksamen ved «høgskule» i Grand Forks i Nord-Dakota i 1919. Deretter arbeidde han i to år på ymse farmar i USA og Canada.

I 1923 kjøpte Hope garden Eikli i Ski i Akershus og dreiv denne til 1960.

Hope var mellom dei mange nye representantane som vart valde inn på Stortinget hausten 1945. Han vart attvald hausten 1949 og var stortingsrepresentant for landkrinsen Akershus og partiet Høgre til ut året 1953. Begge tingbolkane var han medlem av Landbrukskomiteen, i den siste også av Valkomiteen. Perioden 1950-55 var han medlem av landsstyret i Høgre,

Hope var medlem av kommunestyret i Ski 1952-55 og frå 1960 til han døydde i 1966.

## Kjelder
* Stortingsbiografi
Jabal al-Nour

**Jabal al-Nour** (òg skrive **Jabal an-Nur** eller **Jabal Nur**), som på arabisk جبل النور tyder «Lysfjellet» eller «Opplysningsfjellet», er eit fjell nær Mekka i Saudi-Arabia. Det er eit av dei mest populære turistmåla i Mekka. Den kjende *Ghar-E-Hira* eller Hiragrotta ligg i fjellet. Grotta er ganske lita, berre nokre meter lang og brei. Fjellet er 642 moh, men turen til grotta tar likevel rundt to timar og er strevsam. Både fjellet og grotta er særs viktige for muslimar verda over. Den islamske profeten Muhammed skal i lange tider har meditert i grotta og ein trur at det var her han fekk den første openberringa frå erkeengelen Gabriel. 

## Namn

Sidan dette er sagt å vere staden der Muhammed fekk dei første versa i Koranen, fekk fjellet namnet «Jabal-al-Nour». *Jabal* tyder «fjell» på arabisk og *Nour* eller *Noor* tyder «lys» eller «opplysning». 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jabal al-Nour|Jabal al-Nour]]» frå ,  den 8. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* 3D-bilete av Hiragrotta
Peter Bendow

**Peter Bendow** er namnet den norske juristen, forfattaren og illustratøren **David Dietrichs Svendsen Arnesen** () tok i 1948 etter å ha brukt det som forfattarpseudonym i ei årrekke. Han brukte også av og til pseudonyma **Hermann Munter** og **Bjørn Rafft**.

Peter Bendow budde i Lærdal frå 1895-1906 då faren Johan Ludvig vart prest der. Han skreiv som kriminalforfattar under dekknamnet Peter Bendow og endra altså seinare sitt eige namn til dette. Han blei cand. jur. i 1910, var rettsskrivar i Oslo lagdøme 1927-1936, i Eidsiva lagdøme 1936-1954.

Han skreiv fleire skodespel, mellom anna *Kongens Ord* i 1953 om lærdølane sitt opprør mot militærtenesta i 1802.

Han var også ein kjend amatøregyptolog og skreiv fleire bøker om emnet, mellom anna trilogien *Pyramidetidens Egypt* (1947), *Stormaktstidens Egypt* (1952) og *Forfallets Egypt* (1957). Til dei tre sistnemnde teikna Bendow også omslaget og vignettane som innleiar og avsluttar kapitla i bøkene. Boka *Historisk lidenskap* (1943) inneheld artiklar om såvel det gamle Egypt som frå Roma, middelaldersk romantikk, kong Christian II og dronning Elisabeth I.

Bendow skreiv også fleire historiar som vart publiserte i det populære norske tidsskriftet Magasinet For Alle, og han heldt radioføredrag. Boka *Guder og templer* (1956) inneheld utdjupande artiklar basert på radioføredrag om Egypt, med forfattaren sine teikningar og eigne fotografi frå Egypt. Han omsette også andre forfattarar sine bøker til norsk.

## Bibliografi
### Bøker
*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

### Omsetjingar til andre språk - eit utval
**Med egen ingång* (1935). Svensk utgave illustrert av Ludvig Johnson
**Pyramidetidens Ægypten* (1949). Dansk utgave oversatt av Grethe Lundsgaard

### Omsetjingar til norsk av andre forfattarar sine bøker - eit utval
*E. Phillips Oppenheim: *Virginia griper inn* (1933)
*W. N. Weech (redaktør): *Verdens historie. I – II* (1949)
*Vivi Laurent-Täckholm: *Faraos blomster. En kulturhistorisk-botanisk skildring av livet i Det gamle Egypt bygd på virkeligheten og med bilder fra de siste års utgravninger* (1953)

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Om Peter Bendow i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
* Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978
* Gravminner i Norge

## Bakgrunnsstoff
* Peter Bendow i Store norske leksikon
*
* Om Peter Bendow i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Hijazfjella

**Hijazfjella** eller **Hejazfjella** er ei fjellkjede i Hejaz-regionen vest i Saudi-Arabia. Fjella går frå nord til sør langs austkysten av Raudehavet.

## Geografi
Den vestlege kystskrenten langs Den arabiske halvøya består av to fjellkjeder, Hijazfjella i nord og Asirfjella lenger sør, med ei kløft mellom dei nær midten av kystlinja på halvøya. Frå ei høgd på 2100 moh heller fjellkjeda nedover mot kløfta til ei høgd på 600 meter over havet. 

Fjella er bratte på vestsida mot Raudehavet, og dannar ei smal kystslette kalla Tihamah. Austsida er ikkje bratt og sjeldne regnfall skapar her oasar kring kjelder og brunnar i dei få wadiane som er der.

«Gullkrybba» (*[[Mahd adh Dhahab]]*) ligg i Hijazfjella i området mellom Mekka og Medina. Dette er den einaste kjende større gullkjelda i Arabia. 

Hijazfjella vert rekna som kjelda til den eldgamle Pishonelva, som vart omtalt som ei av fire elvar tilknytt Edens hage. Dette er ein del av forskinga til Juris Zarins som plasserer Edens hage i nordenden av Persiabukta nær Kuwait. 

Det inntørka elveløpet som no dannar wadien Wadi Al-Rummah og forlenginga Wadi Al-Batin vart identifisert av Farouk El-Baz i Boston University og kalla «Kuwaitelva». Dette går kring 1000 km nordaustover gjennom den saudiarabiske ørkenen og følgjer Wadi Al-Batin til Persiabukta. 'Pishon' eller 'Kuwaitelva,' og heile Hejaz-regionen, er estimert å ha tørka inn kring 2&nbsp;500–3000 år sidan.

## Sjå òg
*Asirfjella 
*Sarawatfjella 
*Paranfjellet

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hijaz Mountains|Hijaz Mountains]]» frå ,  den 8. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Anders Hove

**Anders Hove** () var ein norsk lærar og politikar frå Fåberg i Oppland, som representerte Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1945 til 1957.

Hove var son til ein gardbrukar og tok eksamen ved amts-landbruksskulen i 1906. Tre år seinare tok han eksamen ved Hamar lærarskule og skulte del neste to åra i Valset i dåverande Romedal herad. Frå 1911 arbeidde han i skulen i Lillehammer heilt til han vart vald inn på Stortinget hausten 1945, formelt til 1955. Før han vart vald til tingmann sat Hove fleire periodar i bystyret og formannskapet i Lillehammer, og hadde elles mange ulike tillitsverv, som til dømes styreformann i Lillehammer samvirkelag 1928-46 og i avisa Dagningen 1932-48.

Hove vart vald inn på Stortinget som representant for kjøpstadene i Hedmark og Oppland, og vart attvald frå same krinsen i 1949. Ved stortingsvalet 1953 var ordninga med by- og landkrinsar oppheva, og Hove vart vald å representere Oppland fylke. I alle tre periodane på Tinget var han medlem av Kyrkje- og undervisningskomiteen.

## Kjelder
**[[Norsk Allkunnebok]]*. 1955
*Stortingsbiografi
Nettserier.no

**Nettserier.no** er ein teikneserieportal på Internett der alle som ønskjer kan publisere eigne teikneseriar. Nettstaden er gratis og ein kan få tilbakemeldingar på korleis eigne seriar kan bli betre.

## Bakgrunnsstoff
*
Pýli på Kos

**Pýli** (gresk Πυλί) er ein landsby på øya Kos i øygruppa Dodekanesane i periferien Dei sørlege egeiske øyane i Hellas. Pýli høyrer til kommunaleininga Díkeos i kommunen Kos i periferieininga Kos.

## Referansar
Torvald Børtnes

**Torvald Børtnes** () var ein norsk lærar og klokkar fødd på Hafslo i Luster kommune. Han tok eksamen ved Volda lærarskule 1928, og var lærar i Hovin i Telemark 1928-1958. Børtnes er gravlagd i bygda.

## Bibliografi
### Bøker
*
*

*

## Kjelder

*Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978
*Gravminner i Norge

## Bakgrunnsstoff
*I tidsskrift - eit utval ved Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Johannes Brochmann

**Bodvar Fredrik Johannes Brochmann** () var ein norsk prest, forfattar, dramatikar og skribent.

## Liv og virke
Johannes Brochmann var fødd i Kvinesdal. Han var son av sokneprest Diderik Hegermann Brochmann (1808–75) og Sara Jessine Louise Brock (1811–91) frå Nannestad. Han vart cand.theol. i 1876, og arbeidde som lærar i Oslo frå 1877 til han i 1885 av helsemessige grunnar flytta til Vestlandet. Han budde i Ullensvang frå 1885, vart sokneprest i Røldal i 1900 og i Sogndal frå 1908 til 1923. I Ullensvang arbeidde han som fri skribent, journalist, prestevikar og føredragshaldar. I denne tida bidrog han til å stifta ungdomslag i bygda. I Røldal skal han ha bidrege til å bevara Røldal stavkyrkje.

Han skreiv dikt og ein komedie allereie i studietida. Dramaet *Haakon Adelsteinsfostre* (1878) er basert på Heimskringla, og er aldri oppført. Forfattarskapet hans omfattar elles polemikk med Bjørnson om *Over Ævne*, biografiar over teologane E.F.B. Horn og Anton Christian Bang, dikt, songar og eventyr.

## Familie
Brochmann gifta seg i 1878 med Elisabeth Falsen Smith (1855–1915) frå Molde, som også var litterært interessert og omsette Sherlock Holmes-bøker. 

Dei var foreldre til Diderik Brochmann og Georg Brochmann, og gjennom Diderik besteforeldre til Zinken Hopp og Odd Brochmann. Han var onkel til Bertram Dybwad Brochmann.

## Bibliografi
### Bøker
*
*

*

*

*

*

### Omsetjing
*
* 

## Kjelder

* Johannes Brochmann i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
*Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978

## Bakgrunnsstoff
*
* Om Johannes Brochmann i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
* Tekstar i tidsskrift - eit utval ved Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Melchior Falk Gjertsen

**Melchior Falk Gjertsen** () var ein norsk-amerikansk prest, salmediktar og skuledirektør. 

Gjertsen utdanna seg på latinskule i Bergen Han utvandra til USA, tok presteeksamen ved Augustana Seminary og vart ordinert til prest i 1868.

Han jobba som prest i Lutheran Trinity Church i Minneapolis, og var også skuledirektør i byen. Saman med Th. S. Reimstad gav han ut songboka *Sangbogen* i 1897. Gjertsen er representert med ein salme i *[[Norsk Salmebok (1985)|Norsk Salmebok]]* og *[[Norsk salmebok 2013]]*. Han gav også ut «Hjemlands sange» 1877, «Christopher Brun og pietismen» 1899, «Harald Hegg» - ei skildring av norsk settlarliv på prærien - 1914.

## Bibliografi
### Bøker
*

*

*

*

### I bøker - eit utval
*

## Kjelder

* Melchior Falk Gjertsen i Fylkesleksikonet for Sogn og Fjordane 
*Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978

## Bakgrunnsstoff
*Anne Kristin Aasmundtveit, *Biografisk leksikon til Norsk Salmebok og Norsk Koralbok*, Verbum forlag, Oslo, 1995. ISBN 82-543-0573-0. Side 113.
*
*
Náousa på Páros

**Náousa** (gresk Νάουσα) er ein landsby på øya Páros i øygruppa Kykladane i periferien Dei sørlege egeiske øyane i Hellas. Náousa høyrer til kommunen Páros i periferieininga Páros.

## Referansar
Anaïs Bescond

**Anaïs Bescond** () er ein fransk skiskyttar fødd i Aunay-sur-Odon i Normandie. Ho har vunne ein gullmedalje og fem sølvmedaljar i ulike verdsmeisterskap i skiskyting i tida 2011-16.

## Aktiv
Bescond gjekk på dei franske laga som tok sølv i 4 x 6 km stafett under VM i skiskyting 2011 og 2012, begge gongane bak tyske mannskap. Ho deltok i vinterleikane 2014 i Sotsji og gjorde fleire gode prestajonar i dei indviduelle tevlingane, med femteplassar på både sprinten og i normalpropgrammet som dei fremste. Under VM i skiskyting 2015 i finske Kontiolahti tok ho sitt tredje VM-sølv i 4 x 6 km stafett, og hadde dessutan tidlegare i meisterskapen sikra seg endå eit VM-sølv då ho gjekk ein etappe for Frankrike i mixstafetten.

Då VM i skiskyting 2016 tok til i Holmenkollen gjekk Bescond den fyrste etappen i opningstevlinga med mixstafett. Saman med Marie Dorin Habert, Quentin Fillon Maillet og Martin Fourcade vart ho verdsmeister i øvinga. Seinare i Oslo-VM gjekk ho inn til sølv på 15 km, vel 12 sekundar bak lagvenninna Marie Dorin Habert. Begge trefte på 19 av 20 blinkar.

Bescond vann 7,5 km sprint i verdscuprenna 2014 i italienske Antholz, hennar einaste indviduelle triumf i verdscupen i skiskyting.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Anaïs Bescond|Anaïs Bescond]]» frå ,  den 9. mars 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Hilde Fenne

**Hilde Fenne** () er ein norsk skiskyttar frå Voss. Ho var med på Noregs lag som vann kvinnestafetten i VM i skiskyting 2013. Skiskyttarane Gisle Fenne og Helga Øvsthus er foreldra hennar.

Fenne var med på det norske laget som vann verdscup-stafetten i Hochfilzen 9. desember 2012. Trass i at ho ikkje hadde betre enn ein 28. plass i verdscuprenn å vise til, fekk ho gå startetappen for Noreg i 4 x 6 km stafett under VM i skiskyting 2013 i Nové Město na Moravě i Tsjekkia. På ståande skyting pådrog ho seg ein strafferunde, men framifrå etappar av lagvenninnene Ann Kristin Flatland, Synnøve Solemdal og Tora Berger sikra ein norsk gullmedalje.

Individuelt har ikkje Fenne lukkast å hevde seg mot verdseliten i skiskyting. Ein åttandeplass på jaktstarten i Pokljuka i desember 2015 er hennar beste plassing i verdscupen i skiskyting.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hilde Fenne|Hilde Fenne]]» frå ,  den 9. mars 2016.*
Bergljot Solberg

**Bergljot Solberg** () er ein norsk arkeolog. Ho vart tilsett i 1982 som førsteamanuensis ved Arkeologisk institutt, Universitetet i Bergen, avla doktorgraden (dr.philos) ved Universitetet i Bergen i 1985 med avhandlinga *Norwegian spear-heads from the Merovingian and Viking periods*, og vart i 1989 professor ved Universitetet i Bergen som ein av dei fyrste kvinnelege arkeologiprofessorane i Noreg. 

Solberg har ein stor vitskapleg produksjon attom seg, har skrive fleire artiklar i bokutgåvene av *[[Store norske leksikon]]*, og er forfattar av boka *Jernalderen i Norge*. Ho er medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi, og dessutan medlem av Internationales Sachsensymposion. Arbeitsgemeinschaft zur Archäologie der Sachsen und ihrer Nachbarvölker in Nordwesteuropa.
 
## Fotnotar
Disco

**Disco** eller **discomusikk** er ei form for popmusikk som særleg er rekna for bruk i diskotek. Musikkforma oppstod i USA i 1970-åra. Stilen byggjer på soulmusikken frå 1960-åra. Han er ofte kjenneteikna av ein «hjarteslagsrytme» med bruk av basstromme på kvart taktslag, latino-perkusjon, rik instrumententasjon og gjerne bruk av synth.

Blant dei fremste discoutøvarane kan ein nemna Donna Summer, Gloria Gaynor og gruppene Bee Gees, Boney M, Chic, Jackson Five og Kool and the Gang. Innan disco er det også vanleg at ein produsent har ei viktig rolle, og hovudsakleg kan bruka anonyme studiomusikarar.

Discomusikken gjekk tilbake i poplaritet sist på 1970-talet. Han kulminerte med filmen *[[Saturday Night Fever]]* (1977), men element av han lever vidare i ein del av dance- og house-musikken frå 1980- og 1990-åra.

## Kjelder
Klappeleik

**Klappeleik** er ei form for leik som omfattar klapping, gjerne også song eller regler. Klappeleikar blir ofte  utførte av to eller fleire personar i lag. 

Enkle klappeleikar kan leikast av ein vaksen i lag med småbarn, som «Klappe kake søte» eller «Patty cake». Ofte sit barnet på fanget til den vaksne, gjerne vend mot han. Barnet kan då klappa med den eldre eller ved å kopiera. Denne typen leik kan vera til glede for barnet og den vaksne, men kan også hjelpa barnet til å læra klapping, ord og rytme, kommunikasjon og koordinering.

Litt eldre barn kan klappa med jamgamle partnerar. Desse leikane kan klappast i par eller grupper, og kan ha varierande, gjerne nonsensprega, regler knytt til seg. Nokre slike regler som er kjende i Noreg er «Anne Liane» og «Min far han er barber».
«Pease Porridge Hot» og «Mary Mack» er ein utbreidd klappeleik i heile den engelskspråklege verda.

Nokre klappeleikar kan utførast som ringleik der det er om å gjera å klappa, eller ikkje klappa, rett for å ikkje bli ute.
«Stella Ella Ola» er ein ringleik der deltakarane klappar kvarandre sine hender etter tur, men prøver å unngå klappet som høyrer til den siste stavinga i verset.

Klappeleikane kan brukast til å øva dugleiken sin og til å knyta vennskap. Mange regler og songar som er brukte i klappeleikar kan også brukast når ein hoppar hoppetau.

Større ungar og ungdommar kan klappa kompliserte rytmar som del av eit danse- eller musikkstykke som i jubadans. Klappeleikar med glas eller koppar kan danna kompliserte rytmar.

## Klappeleikar i populærkulturen

Ei regle som mellom anna blei brukt til klappeleikar, «Rubber Dolly», blei til hitten «The Clapping Song» i 1965. Songen var skriven av Lincoln Chase og framført av Shirley Ellis. Han inneheld både klapping og tala instruksjonar for ein klappeleik.

Klappeleiken «Green Sally Up» blei sampla på Moby-songen «Flower» frå 1999.

Rytmen frå klappeleiken med koppar er mellom anna brukt i «Optimist (We Are Not for Them)» av rapparen P.O.S. i 2009. Same året spelte pop-folkgruppa Lulu and the Lampshades inn songen «Cups» med den same rytmen. Etter at denne songen blei framført av Anna Kendrick i filmen *Pitch Perfect* fekk leiken eit oppsving i skulemiljø.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Jon O. Bøtun

**Jon O. Bøtun**, () var ein norsk bonde og forfattar. Han var fødd i Fresvik i Vik kommune og var også busett der.

## Bibliografi
### Bøker
*

### I tidsskrift - eit utval
*Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
*Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978
*Gravminner i Norge

## Bakgrunnsstoff
*Om Jon O. Bøtun i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Fjell i Saudi-Arabia

Dette er ei **liste** over nokre av fjella i Saudi-Arabia.

## Fjell over 3&nbsp;000 moh

## Fjell over 2&nbsp;500 m

## Høgaste fjell i [[Hijazfjella]]

## Høgaste fjell i [[Madiyanfjella]]

## Merknader
* (*) Desse målingane er ikkje nøyaktige og henta frå *GoogleEarth*.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lists of mountains in Saudi Arabia|Lists of mountains in Saudi Arabia]]» frå ,  den 9. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Saudi geologiske undersøkingar: 
* Saudi Geological Society 
* Ministry of Petroleum and Minerals Resources: Aerial Survey Department 
* GoogleEarth
Donald Trump

**Donald John Trump** () er den 47. presidenten av USA og ein tidlegare forretningsmann og tv-kjendis. Han vart vald som den 45. presidenten i USA for Det republikanske partiet ved presidentvalet i 2016, der han slo Hillary Clinton. Han tapte presidentvalet mot Joe Biden i 2020, men vann mot Kamala Harris ved 2024-valet.

I september 2019 starta Representanthuset i USA ein prosess for å stille Trump for riksrett etter varsel som hevda at Trump misbrukte makta si for å få presidenten av Ukraina, Volodymyr Zelenskyj, til å etterforske Hunter Biden, son av Joe Biden.

## Karriere som forretningsmann
Trump var president og styreleiar i The Trump Organization då han vart vald til USA sin leiar. Han grunnla konsernet Trump Entertainment Resorts, ei kasino- og hotellverksemd som han eigde fram til 1995.

## Bøker der Trump er kreditert som forfattaren

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Bhajan

**Bhajan** er ein lovsong som uttrykker kjærleik til ein guddom i hinduismen. Bhajansong er karakteristisk for hinduretningen bhakti. 
Songane blir ofte framført i grupper. Dei er gjerne på dei lokale folkespråka, ikkje på sanskrit som meir formelle hymne kan vera. 

Bhajan-synging er svært populært i India, både i tempel, på gater og på tog. 

## Sjå òg

*bhakti
*kirtan
*pada

## Kjelder

*
Kirtan

**Kirtan** eller **kirtana** er ei religiøs musikkform frå India, utbreidd i hindu-, sikh- og nokre buddhistiske tradisjonar. Han er ein vekselsong mellom solist og kor som særleg blei utvikla i Bengal av Chaitanya. Kirtanar blir ofte framført spontant i tempel, på gater og liknande. Dei kan framførast med instrument, og kan dansast til.

## Sjå òg

*bhajan

## Kjelder

*
Torvald Haavardstad

**Torvald Haavardstad** () var ein norsk lærar og politikar frå Evje i Aust-Agder. Han var stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet i 1931-45 og 1950-53.

### Liv og gjerning
Haavardstad var son til ein gardbrukar, lensmann i Evje. Etter å ha teke eksamen ved Kristiansand lærarakule i 1914, var han det neste året lærar i Kristiansand og Randaberg. Etter eit befalskurs i 1915/16 var han løytnant i nøytralitetsvernet 1916-18. Frå 1919 var han lærar, og seinare skulestyrar, i heimbygda Evje til 1961. Kyrkjesongar i Evje frå 1928 til 1956.

Frå 1923 til 1965 var Haavardstad medlem av del lokale heradsstyret. Han var ordførar i Evje frå 1929 til han var avsett av NS-styresmaktene i 1942, på ny ordførar 1945-49. Haavardstad byrja i 1960 på si tredje periode som ordførar i Evje. Då den nye kommunen Evje og Hornnes såg dagens lys frå 1962 var han ordførar i denne i ein fireårsperiode.

Ved stortingsvalet hausten 1930 vart Haavardstad vald inn på Stortinget frå nyår 1931, og vart attvald både i 1933 og 1936. Han kom tilbake på Tinget i perioden 1950-53, då han var medlem av Finanskomiteen. Visesekretær i Odelstinget 1937-45 og 1950-53. Haavardstad var medlem i kyrkjelovsnemnda frå 1938 og i tilsynsnemnda for Sørlandsbanen frå 1945.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
**[[Norsk Allkunnebok]]*, VI. bandet. 1955
Finn Halvorsen

**Finn Halvorsen** () var ein norsk forfattar, kritikar og omsetjar. 

Halvorsen voks opp som den yngste av seks barn i ein presteheim. Barneåra tilbrakte han i Alta, Luster og Ålesund, der han tok examen artium 1912. Etter eksamen drog han til Oslo for å studera teologi, men etter tre år avbraut han studiane og begynte som kulturjournalist i Morgenposten. Her avanserte han til redaksjonssekretær medan han starta sitt forfattarskap. Frå 1920 var han forfattar og kulturskribent på heiltid og reiste mykje i Europa, og ei tid var han Aftenposten sin korrespondent i Roma. Som teaterkritikar skreiv han både for *[[Aftenposten]]* og *[[Morgenbladet]]*.
 
Finn Halvorsen mottok tidleg sterke impulsar frå Mussolini sin fascisme, som han også lenge etter krigen meinte «gjorde underverker for det italienske folk». Han fann sin plass på ytste høgre fløy i kulturkampen i mellomkrigstida og meinte at kommunismen var «vår dødsfiende» og at Hitler var den beste garanti mot dette «europeiske spøkelset». Først mange år seinare gjekk han så langt som til å innrømme at «Hitler-veldet ville blitt en like så stor redsel for Europa som et Stalin-velde» og at han sjølv hadde gjort seg skuldig i «samme slags dumhet som de fleste forhenværende kommunister». Denne betinga sjølvkritikken stod på trykk 1955. 

Under andre verdskrigen var han 1941–1945 sjef for Statens teaterdirektorat, som hadde ansvaret for Nasjonal Samling sin teaterpolitikk og kontrollerte alle førestillingar. I denne stillinga forsøkte han å «nazifisera» kulturlivet i Norge, og fekk kallenamnet «teaterdiktator». 

Han vart også knytt til Gyldendal som konsulent, redigerte ein antologi over tyske diktarar frå nyare tid og utgav litterære kampartiklar i bokform (*I kampens hete*, 1943). 

Halvorsen sona fem år i fengsel før han vart benåda i statsråd etter ein opphavleg landssvikdom på 12 år. Men Forfatterforeningen avslo søknaden hans om medlemskap, og på sitt gamle forlag Gyldendal var han uønskt. Berre i den katolske kyrkja, som han konverterte til 1948, fann han barmhjertigheit og vilje til forsoning.

Halvorsen hevda seinare at han alltid hadde vore imot dødsstraff, at han hadde sveva i uvissa om pinslar og torturdrap i Norge og at han hadde vore eit «opprørt og avmektig vitne» til at jødane vart sende ut av landet. Hans einaste roman etter krigen (Jomfruen, helgenen og banditten) kom ut 1959, året før han døydde i Italia.

## Bibliografi
### Bøker
*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

### I bøker - eit utval
*

## Kjelder
*Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978

;Referansar


## Bakgrunnsstoff

* Finn Halvorsens hyllest av det nasjonalsosialistiske Tyskland (fra ''Norske røster'', utgitt 1942)
*
*
Gerhard Haaland

**Gerhard Aslaksson Haaland** () var ein norsk lærar og forfattar.

Haaland, som var son til ein gardbrukar, tok eksamen ved Notodden lærerskole i 1898. Sidan var han lærar på Klepp 1899-1900, på  ein privat jenteskule i Kristiansund 1900-1903 og i folkeskulen i Bergen 1903-1941.

Haaland skreiv mange lærebøker for folkeskulen, særleg for norskfaget.

## Bibliografi
### Bøker
*

*

*
### I tidsskrift - eit utval
*Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
*Om Gerhard Håland i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
*Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978
*Gravminner i Norge
Einar Iveland

**Einar Iveland** () var ein  norsk lærar og politikar frå Iveland i Aust-Agder. Han var stortingsrepresentant for Venstre og Aust-Agder frå 1950 til 1953.

## Liv og gjerning
Etter å ha gått på Setesdal landbruksskule skulevinteren 1909/10 gjekk Iveland på Kristiansand lærarskule der han tok eksamen i 1917. Frå 1918 var han den neste tia åra lærar på høvesvis Farsund middelskole, Agder Folkehøgskule 1918-24 og Aust-Agder fylkesskule 1924-28. I 1928 fekk han lærarstilling i heimbygda Iveland, ein post hadde han til 1959. Han var også kyrkjesongar i Iveland 1928-45 og tok over farsgarden i 1937.

Frå 1932 var han medlem av heradsstyret i Iveland, ordførar 1934-42, då han vart avsett av NS-styresmaktene. Kom tilbake i 1945 og var ordførar til og med 1949. Perioden 1945-49 han leiar av fylkestinget i Aust-Agder.

Iveland var formann i Aust-Agder Venstrelag frå 1946 til 1954, og medlem av landsstyret i Venstre frå 1948 til 1956. Perioden 1950-53 var han fast representant frå Aust-Agder på Stortinget, medlem av skog-, vassdrags- og industrikomiteen.

Iveland hadde ei rad verv, bådee offentleg og privat. Han var medlem i Statens samferdselsråd 1948-64, styremedlem Noregs Heradsforbund og formann for Noregs Bank i Arendal 1960-63. Han var frå 1949 fylkesformann og 1952-55 nestformann i Norges Bondelag. Både i bondelaget og i Venstre var han ein mykje nytta talar.

## Kjelder
**[[Norsk Allkunnebok]]*, VI. bandet. 1955
*Stortingsbiografi
Sela i Saudi-Arabia

**Sela** (arabisk سلع) er eit fjell i Medina i Saudi-Arabia.

Namnet Sela tyder «i skiver», fordi fjellet ser ut som det er delt opp fleire gonger.

Sela er nemnt som staden der profeten Muhammed bad til Gud om siger i «slaget i grøftene». 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sela (Saudi Arabia)|Sela (Saudi Arabia)]]» frå ,  den 10. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* ِBilete av Sela
Jabal Thawr

**Jabal Thawr** (arabisk جبل ثور) er eit fjell i Saudi-Arabia i den nedre delen av Mekka sør for bydelen Misfalah. Høgda på fjellet er 1&nbsp;405 moh.

## Grotte

Ei grotte kalla **Ghar al-Thawr** (Oksegrotta) ligg i fjellet, der profeten Muhammed og følgjesveinen hans Abu Bakr gøymde seg for forfølgjarane sine under vandringa til Medina. Grotta kan framleis vitjast av eit fåtal pilegrimar under hajj. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jabal Thawr|Jabal Thawr]]» frå ,  den 10. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Jabal Uhud

**Jabal Uhud** er eit fjell nord for Medina i Saudi-Arabia, 1077 meter over havet. Det var åstad for det andre slaget mellom muslimar og styrkar frå Mekka. Slaget ved Uhud vart utkjempa den 19. mars 625 mellom ein styrke frå det vesle muslimske samfunnet i Medina, og ein styrke frå Mekka.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Uhud|Mount Uhud]]» frå ,  den 10. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Abu Kubais

**Abu Kubais** er eit heilag fjell på austsida av den heilage byen Mekka i Saudi-Arabia.

Opphavet til namnet er ukjend, mein ein trur det vart kalla al-Amin i heidensk tid på grunn av ein påstått «svart stein» skal ha lege her. I følgje ei anna segn vart fjellet vart fjellet òg kalla Skattegrotta (Magharat al-kans) og ein trur at dette var den aller første staden dei første menneska budde og vart gravlagd då dei døydde.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Abu Kubais|Abu Kubais]]» frå ,  den 10. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Al-Manifa

**Al-Manifa** er eit fjell som ligg 20 km nord for Ajnuna nær Wadi al-Hrob nordvest i Saudi-Arabia. På grunnlaget av at *Hrob* er ei forvansking av *Horeb* føreslo både Alois Musil og H. Philby kvar for seg at Al-Manifa var det bibelske fjellet Sinai.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al-Manifa|Al-Manifa]]» frå ,  den 10. mars 2016.*
Jabal Atherb

**Jabal Atherb** er eit fjell i Bareq i Saudi-Arabia. Fjellet består hovudsadkleg av sedimentære bergartar frå jura, krit og tertiær.

Jabal Atherb har noko av den høgaste normalnedbøren i Saudi-Arabia på grunn av mykje monsunregn. Nedørssmengdene varierer frå  til  i året. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jabal Atherb|Jabal Atherb]]» frå ,  den 10. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Jabal Radwa

**Jabal Radwa** er eit fjell ved landsbyen Rakhou i Al Medina-området vest i Saudi-Arabia. Fjellet dekkjer eit område på 120 kvadratkilometer og er over 27 km langt frå aust til vest. Det høgaste punktet ligg 2282 meter over havet. 

Det er mange tradisjonelle bikubar i fjellet, som går i arv frå foreldre og besteforeldre og som produsert honning av høg kvalitet frå villblomar. Av dyreliv i fjella finn ein steinbukk, hjort, tiger, ulv og gaupe. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Radwa Mount|Radwa Mount]]» frå ,  den 10. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Jabal Sawda

**Jabal Sawda** er eit fjell i Saudi-Arabia med ei høgd på kring 3000 meter over havet. Styresmaktene i landet hevdar at fjellet har ei høgd på 3&nbsp;133 moh., som i så fall er det høgaste punktet i Saudi-Arabia, men SRTM-data indikerer at høgda er rundt 2&nbsp;985 m, og at det finst høgare toppar andre stader i landet. 

## Klima




## Sjå òg
* Saudiarabisk geografi

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jabal Sawda|Jabal Sawda]]» frå ,  den 10. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*
Jabal al-Dukhan

**Jabal al-Dukhan** (arabisk جبل دخان, tyder for «Røykfjellet») er eit fjell i Saudi-Arabia sørvest for byen Jizan, nær grensa til Jemen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jabal al-Dukhan|Jabal al-Dukhan]]» frå ,  den 10. mars 2016.*
Jabal al-Lawz

**Jabal al-Lawz** (arabisk جبل اللوز, **Gebel el-Lawz**) er eit fjell nordvest Saudi-Arabia, nær grensa til Jordan oppom Akababukta med ei høgd på 2580 meter over havet. Namnet tyder 'Mandelfjellet'.

Det har blitt hevda av somme forfattarar, som Bob Cornuke, Ron Wyatt og Lennart Moller, at dette er det verkelege Sinaifjellet i Bibelen men dette er blitt avvist av forskarar som James Karl Hoffmeier. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jabal al-Lawz|Jabal al-Lawz]]» frå ,  den 10. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* «Jabal al Lawz, Saudi-Arabia» on Peakbagger
Sirhandalen

**Sirhandalen** eller **Wadi as-Sirhan** (arabisk وادي السرحان) er ein dal nord i Saudi-Arabia som strekkjer seg frå Sakakah og opp til Jordan. «Sirhan» tyder «ulv». Namnet på dalen kjem frå namnet på stamma al Seerhan.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sirhan Valley|Sirhan Valley]]» frå ,  den 10. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Al Harrah

**Al Harrah** er eit stort basaltisk vulkanfelt nordvest i Saudi-Arabia nær grensa til Jordan. Det dekkjer eit område på 15&nbsp;200&nbsp;km2. Vulkanfeltet dannar den sørlege tredjedelen av massivet Harrat Ash Shamah (òg kjend som Harrat Ash Shaam), som strekkjer seg frå Syria gjennom Jordan til nordlege  Saudi-Arabia.

Den saudiarabiske delen av Harrat Ash Shamah vulkanfeltet strekkjer seg over 210&nbsp;km og er 75&nbsp;km brei frå nordvest til søraust til nordaustsida av Wadi Sirhan. Den høgaste høgda er 1100 meter over havet ved Jabal al Amud.

Den vulkanske aktiviteten byrja i miocen, medan eit yngre utbrotsstadium i søraustenden av vulkanfeltet skjedde seint i pleistocen og holocen.

## Sjå òg
*Vulkanar i Saudi-Arabia

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al Harrah, Saudi Arabia|Al Harrah, Saudi Arabia]]» frå ,  den 10. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Hala-'l Badr

**Hala-'l Badr** (eller **Hala-'l Bedr** / **Hallat al Badr**, på arabisk حلا البدر) er ein vulkan nordvest i Saudi-Arabia. Vulkanen er ei sinderkjegle og ligg i nordausthjørnet av platåfjellet Thadra i al Jaww-bekkenet, som er eit erosjonsskilje mellom Harrat ar-Rahah og Harrat al 'Uwayrid. Utbrotshistoria er så langt ukjend, men geologiske studiar har synt at Hallat al Badr hadde utbrot ein gong under holocen, og dei siste lavastraumane var i al Jaww-bekkenet. Badr har ein vulkaneksplosivitetsindeks (VEI) på minst 2, så er kapabel til å produsere ei utbrotssøyle som er minst 5 km høg.

Fleire forskarar, inkludert Charles Beke, Sigmund Freud, Immanuel Velikovsky, Eduard Meyer, Martin Noth, og Hermann Gunkel har føreslått at den bibelske skildringa om ein *fortærande eld* på Sinaifjellet i Bibelen refererer til eit vulkanutbrot i det bibelske landet Midian. Denne forklaringa ekskluderer alle fjella på Sinaihalvøya og Seirfjellet, men passar med fleire stader nordvest i Saudi-Arabia, der Hala-'l Badr er det mest markante. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hala-&#39;l Badr|Hala-&#39;l Badr]]» frå ,  den 10. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*  Grafar som syner vulkanutbrut
Harrat Kishb

**Harrat Kishb** er ei 5&nbsp;892&nbsp;km2 lavaslette vest i Saudi-Arabia. Ho ligg nærleiken Al Wahbah-krateret.

## Sjå òg
*Vulkanar i Saudi-Arabia

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Harrat Kishb|Harrat Kishb]]» frå ,  den 10. mars 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* [Geological Society of America Bulletin](http://www.gsajournals.org/perlserv/?request=get-abstract&doi=10.1130%2F0016-7606(1992)104%3C0379%3ATACABP%3E2.3.CO%3B2&ct=1)
Harrat Rahat

**Harrat Rahat** er ei vulkansk lavaslette i Saudi-Arabia. I 1256 kom 0,5 kubikkilometer med lava ut frå seks sinderkjegler og flaut 23&nbsp;km av stad til berre 4&nbsp;km frå den heilage byen Medina. Dette var det siste utbrotet til vulkanen. Det var tidlegare utbrot. Dette er den største lavasletta i Saudi-Arabia. I nærleiken ligg Al Wahbah-krateret.

## Sjå òg
* Vulkanar i Saudi-Arabia

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Harrat Rahat|Harrat Rahat]]» frå ,  den 10. mars 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Harrat Rahat i Global Volcanism Program ved Smithsonian Institution.
Samisk religion

**Samisk religion** før kristendommen var ein naturreligion og bestod av fleire gudar. Dei trudde på ander og at naturen var besjela. 

## Gudar og makter
I nokre av 1700-talframstillingane av samisk religion vert den samiske gudeverda delt inn i fire grupper, basert på kva for eit rike dei heldt til i. Underjordiske gudar, gudar som heldt til på jorda, himmelske gudar, og overhimmelske gudar. 

Solguden Beaivi var den sentrale guden i samisk religion og skaparguden Ipmils son. Ordet «Ipmil» vert òg brukt om den kristne guden av kristne samar. Andre store gudar i samisk religion var allfader-guden Dearpmis og toreguden Horagállis. Denne guden var ein himmelsk gud, og var vêrguden, vass- og havguden og guden over liva til menneska og ansvarleg for den gode helsa deira.

## Religiøs praksis
Sjamanen, eller noaiden, som det heiter på samisk, var ein samsik prest. Han skulle ha ein spesiell kontakt med andeverda. Han greidde å setja seg sjølv i ein slag transe, eller ein djup meditasjon for å spå framtida eller heila sjukdom. Den viktigaste reiskapen til sjamanen var runebomma (ei slag tromme laga hovudsakleg av reinskinn, tre og bein). Denne var ein veldig viktig gjenstand i den førkristne samiske religionen. Runebomma var dekorert med teikningar som forestilte legender og segn, og dei kunne og forestille samiske gudar. Mange runebommer viser òg bilete av jomfru Maria, Gud, Den heilage anden og Jesus Kristus, dette som følgje av kristningen på byrjinga av 1800-talet.

## Kjelder til samisk religion
Blant dei viktigaste eldre skriftlege kjeldene til samisk religion er «Nærøymanuskriptet» av presten Johan Randulf, og misjonsprest Thomas von Westen sine notatar. Von Westen arbeidde med fornorsking av samane, og både Randulf og hans notatar må sjåast i ljos av dette. Isaac Olsen (1680-1739) samarbeidde med von Westen, og skreiv ein *Relation om lappernes vildfarelser og overtro*, som vart trykt i 1910.

Andre kjelder er eldre mellomalderskrifter, rettsprotokollar frå 1600-talet og folkloristiske studiar. Arkeologiske kjelder kan òg gje informasjon om kultstadar og offerpraksis.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Samisk religion|Samisk religion]]» frå ,  den 11. mars 2016.*  
 


## Bakgrunnsstoff
* Samisk religion  fra unginordland.no
* Samisk religion, en kortfattet oversikt , av Roald E. Kristiansen
* Samisk religion på religioner.no
* Samisk tro og religion , ei nettutstilling frå Varanger Samiske Museum
* Anbefalt litteratur  hos Roald E. Kristiansen