open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Austre Svartisen

**Austre Svartisen** er den austlege isbreen av Svartisen i Nordland. Han ligg i kommunane Meløy og Rana. Med eit areal på 148 km² er han den fjerde største isbreen på det norske fastlandet. 

Breen stig opp til 1550 meter over havet på det høgaste, medan det lågaste punktet ligg 208 meter over havet. Breen er skild frå Vestre Svartisen av Vesterdalen. Austre Svartisen har fleire brearmar, som Austerdalsisen, Lappbreen og Fingerbreen. 

## Sjå òg
* Isbrear i Noreg
Celledeling

**Celledeling** er ein prosess der ei celle deler seg og blir til to. I eukaryote celler skil me mellom mitose (vanleg celledeling) og meiose (reduksjonsdeling), der cellene skapte gjennom delinga har halvparten så mange kromosom som morcella, og er blitt til kjønnsceller. Prokaryote og nokre eukaryote celler kan også utføre todeling som skil seg frå mitose.
Simlebreen

**Simlebreen** er ein isbre i Beiarn kommune i Nordland. Med eit areal på 21 km² er han den 18. største isbreen på det norske fastlandet. Breen ligg på vestsida av Beiardalen nokre kilometer nord for Svartisen. Nord for Simlebreen igjen ligg breen Hábresfonna. 

Simletinden på 1329 meter over havet stikk opp av breen. 

## Sjå òg
* Isbrear i Noreg
Spidstinden

**Spidstinden** er ein fjelltopp og ein isbre ved Svartisen i Beiarn, Meløy og Rana kommune. Breen ligg like nord for Austre Svartisen og har eit areal på 12 km², noko som gjer han til den 29. største isbreen på det norske fastlandet. 

Sjølve Spidstinden har ei høgd på 1564 meter over havet. 

## Sjå òg
* Isbrear i Noreg
Storsteinsfjellbreen

**Storsteinsfjellbreen** er ein isbre i Narvik kommune i Nordland. Breen ligg øvst i Norddalen, ein arm av Skjomdalen. Han har eit areal på 12 km² og er den 30. største isbreen på det norske fastlandet. Det ligg fleire mindre brear rundt Storsteinsfjellbreen og grensa til Sverige ligg berre nokre kilometer lenger aust. 

Breen ligg ved Storsteinsfjellet som har ei høgd på 1893 meter over havet. 

## Sjå òg
* Isbrear i Noreg
Øksfjordjøkelen

**Øksfjordjøkelen** (nordsamisk *Ákšovuonjiehkki*) er den niande største isbreen på det norske fastlandet med eit areal på 41&nbsp;km². Han ligg mellom kommunane Kvænangen i Troms og Loppa i Finnmark.

Det høgaste punktet på breen er 1204 meter over havet, som er det høgaste punktet i Finnmark. Det lågaste punktet er 330 meter over havet. Breen ligg mellom Øksfjorden, som han er kalla opp etter, i aust og Langfjorden i vest. I sør grensar han til Jøkelfjorden og Isfjorden.

## Sjå òg
* Isbrear i Noreg
* Høgaste fjell i Noreg etter primærfaktor
* Fjell i Finnmark
Smaalenenes Avis

**Smaalenenes Avis** er ei avis som vert utgjeven i Askim i Østfold. 
Ho er lokalavis for innbyggjarane i Indre Østfold kommune, Marker kommune og Skiptvet kommune i indre (nordre) Østfold.

Denne lokalavisa er ei arv frå avisene Øvre Smaalenene og Indre Smaalenenes Avis, som vart slegne saman til Smaalenenes Avis 3. februar 2003, og Østfold-Posten som vart lagt inn i Øvre Smaalenene i 1990.

Avisa kjem ut seks dagar i veka (måndag-laurdag). Smaalenenes Avis høyrer til mediehuset Indre/Follo og er eigd av A-pressen. Jarle Bentzen er ansvarleg redaktør/adm.dir. i Smaalenenes Avis og mediehussjef.

## Opplagstal

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Strupbreen

**Strupbreen** er ein isbre i Lyngen kommune i Troms. Breen ligg på austsida av Lyngsalpan ved Lyngenfjorden. Strupbreen heng i hop med Koppangsbreen som ligg på sørsida av Koppangsfjellet, og til saman dannar dei ein bre med areal på 13 km². Dette gjer breen til den 26. største breen på det norske fastlandet. 

## Sjå òg
* Isbrear i Noreg
Indre Østfold Avis

**Indre Østfold Avis** er ei gratisavis, utgjeven som vekeavis i Mysen i Østfold. Avisa er eigd av Moss Avis og er ein del av medieselskapet Orkla Media.

Avisa kom med første utgåva si 3. januar 2004. 20.000 eksemplar vert distribuerte gratis kvar veke til alle husstandar i Askim, Eidsberg, Marker, Skiptvet, Spydeberg og Trøgstad.

Ansvarleg redaktør er Pål Marthinsen.

## Bakgrunnsstoff
* Indre Østfold Avis
Seilandsjøkelen

**Seilandsjøkelen** (samisk *Nuorttageašjiehki*) er ein isbre som ligg midt på øya Seiland i kommunane Hammerfest og Alta i Finnmark. Breen har eit areal på 14 km² og er med det den 24. største isbreen i landet om ein ser bort frå Svalbard. 

På det høgaste er breen 950 meter over havet og på det lågaste 450 meter over havet. 

## Sjå òg
* Isbrear i Noreg
Nordmannsjøkelen

**Nordmannsjøkelen** (nordsamisk *Dáččavuonjiehkki*) er ein isbre på øya Seiland i Hammerfest og Alta kommune i Finnmark fylke. Han har eit areal på 3&nbsp;km². 

Det høgaste punktet på breen er 1040 meter over havet, medan det lågaste er ca. 600 moh.

## Sjå òg
* Isbrear i Noreg
Langfjordjøkelen

**Langfjordjøkelen** er ein isbre i kommunane Kvænangen og Loppa i Finnmark. 

Breen har ei areal på 8 km² og er den 34. største isbreen i Noreg og den tredje største i både Finnmark og Troms. Han ligg vest for Langfjorden, som han er kalla opp etter. 

Det høgaste punktet på breen er 1081 meter over havet, noko som er det niande høgaste i Finnmark. 

## Sjå òg
* Isbrear i Noreg
* Fjell i Finnmark
Abrahamsenbreen

**Abrahamsenbreen** er ein isbre på Svalbard. Han er om lag 14&nbsp;km lang og strekkjer seg frå Holtedahlfonna ned i Woodfjorddalen heilt i sørvest på Andrée Land.
Adambreen

**Adambreen** er ein isbre på Svalbard. Han er er ein liten bre sør for Magdalenefjorden, ved Hoelhalvøya, vest på Albert I Land.
Adolfbreen

**Adolfbreen** er ein isbre på Svalbard. Breen ligg på vestsida av Bockfjorden, nord på Haakon VII Land.
Agnorbreen

**Agnorbreen** er ein isbre på Svalbard. Han er om lag 2,5&nbsp;km lang og ligg på nordsida av Elisebreen, mellom Brattskarvet, Prinsesseryggen og Bolken i Prins Heinrichfjella, vest på Oscar II Land.
Ahlmannfonna

**Ahlmannfonna** er ein isbre på Svalbard. Breen er om lag 6 kilometer i diameter og ligg på den sørlege delen av Prins Oscar land.

Breen er kalla opp etter Hans Jacob Konrad Wilhelmsson Ahlmann.
Akademikarbreen

**Akademikarbreen** er ein isbre på Svalbard. Breen ligg aust for Svanbergfjellet og Backlundtoppen, mellom Billefjorden og austkysten av Spitsbergen. Området høyrer til den sørvestlege delen av Olav V Land på grensa til Sabine Land. 

Breen er kalla opp etter medlemmene av Det russiske vitskapsakademiet.
Aktivbreen

**Aktivbreen** er ein isbre på Svalbard. Han er ein liten bre som ligg mellom Ramsayfjellet og Bottfjellet, heilt sør på Ny-Friesland.

Aktivbreen har fått namnet sitt på grunn av breen sin relativt høge fart samanlikna med Passivbreen, som ligg like ved.
Albertbreen

**Albertbreen** er ein isbre på Svalbard. Han er ein liten bre vest for Liefdefjorden, mellom Siktefjellet, Högeloftet og Fotkollen. Området ligg nord på Haakon VII Land.
Albrechtbreen

**Albrechtbreen** er ein isbre på Svalbard. Han er er den nordlegaste brearmen av Edgeøyjøkulen, i Blåbukta på Edgeøya.

Breen er kalla opp etter George Albrecht, leiar av Bremens geografiske selskap i Tyskland.
Tjuvfjorden

**Tjuvfjorden** er ein fjord på sørsida av Edgeøya på Svalbard. Fjorden strekkjer seg om lag 37 km nordaustover til Dyrdalen. 

Han har innløp mellom Kvalpynten i nordvest og Negerpynten i søraust. Nesten heilt inne i fjorden ligg Tjuvfjordlaguna på austsida av fjorden, like nedanfor Deltabreen. Kong Ludvigøyane, Bölscherøya og Tusenøyane ligg like utanfor fjorden. Zieglerøya ligg på austsida, inne i fjorden. 

Namnet er ei norsk forvansking av det engelske namnet *Deevie*, igjen ei forvansking av *Deicrowes Sound*, etter Benjamin Decrowe, som leidde Muscovy Company (Det moskovittiske kompaniet) tidleg på 1600-talet.

## Kjelder

* *The Place-names of Svalbard* Norsk polarinstitutt 1942/2001 ISBN 82-90307-82-9
Aldegondabreen

**Aldegondabreen** er ein isbre på Svalbard. Han er rundt 5,5&nbsp;km lang og ligg ved Hermod Petersenfjellet, Christensenfjella og Qvigstadfjellet nordaust mot den sørlege delen av Grønfjorden. Dette området ligg nordvest på Nordenskiöld Land.
Amenfonna

**Amenfonna** er ein isbre på Nordaustlandet på Svalbard. Breen er ein del av den austlege delen av Vestfonna i Gustav V Land. Austfonna ligg eit stykke lenger aust.
Aurkollfonna

**Aurkollfonna** er ein isbre på Spitsbergen på Svalbard. Breen er om lag 3,5&nbsp;km lang og ligg sørvest i Friherrefjella mellom Armfjellet og Aurkollen. Området ligg nordaust på Wedel Jarlsberg Land.
Balderfonna

**Balderfonna** er ein isbre på Svalbard. Breen ligg sør for Lomfjorden, vest for Hinlopenstretet i Ny-Friesland. 

Balderfonna er eit av mange stadnamn rundt Hinlopenstretet som har fått namn henta frå norrøn mytologi av Gerard De Geer.
Barlaupfonna

**Barlaupfonna** er ein isbre på Svalbard. Breen ligg aust og sør for Barlaupen ved Doktorbreen, mellom Nathorst Land og Torell Land.
Edgeøyjøkulen

**Edgeøyjøkulen** er ein isbre på austsida av Edgeøya på Svalbard. Isbreen er ein platåbre med eit areal på 1365&nbsp;km&sup2;. Nær kantane er isbreen rundt 100&nbsp;m tykk, men på midten er han rundt 250&nbsp;m tjukk.

Av brearmar på Edgeøyjuklene finn ein Stonebreen ved Blåfjorden, Kong Johans bre og Deltabreen.
Esmarkbreen

**Esmarkbreen** er ein isbre på Spitsbergen på Svalbard. Den ligg i Oscar IIs land, og endar opp i Ymerbukta i Isfjorden. 

Breen er kalla opp etter dansken Jens Esmark (1763-1839), professor i mineralogi ved Universitetet i Oslo. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av Esmarkbreen på ''www.svalbard-images.com''
Marthabreen

**Marthabreen** er ein isbre på 18 km² søraust i Nordenskiöld Land på Spitsbergen på Svalbard. Isbreen fyller dalen mellom Lunckefjellet og Skollfjellet og er 8 km lang. Tjukkleiken til Marthabreen er på det meste 160 meter.

Isbreen er kalla opp etter Martha Luncke, som var gift med den norske topografen Bernhard Luncke.
Seiland

**Seiland** (nordsamisk *Sievju*) er ei øy sørvest for Hammerfest by i Vest-Finnmark i Finnmark fylke. Øya er delt mellom Hammerfest og Alta kommune, og har eit areal på 559 km². Ho er den åttande største i Noreg, når ein ikkje reknar med Svalbard, og den fjortande største om ein reknar med Svalbard. Det høgaste punktet på Seiland er Seilandstuva på 1079 moh. Øya er omgjeven av Sørøya i nord, Kvaløya i nordaust, fastlandet i aust og sør og Stjernøya i sørvest.

Arkeologiske funn har vist at det har vore folk på Seiland i om lag 7000 år. I dag er det berre i Kårhamn, Hønseby, Eidvågeidet, Fiskebukta, Survika, Altneset og Hakkstabben det bur folk, og fleire mindre fiskevær på øya er fråflytte. Seiland har 190 innbyggarar (2007), 150 av dei bur i Hammerfest kommune og 40 i Alta kommune.

Øya er sommarbeite for rein som går på Finnmarksvidda om vinteren.
Seiland nasjonalpark vart oppretta i 2006, og femner 316 km² av øya.

Det er to isbrear på Seiland, Seilandsjøkelen og Nordmannsjøkelen.

## Historie
Noko av øya låg i dåverande Kvalsund kommune fram til kommunen blei del av Hammerfest i 2020.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Seiland|Seiland]]» frå , den 4. april 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
* Om Seiland på nettstaden til Direktoratet for naturforvalting
2685 Masursky

**2685 Masursky** er ein asteroide i hovudbeltet. Han blei oppdaga av Edward L. G. Bowell i 1981 og er namnsett etter Harolds Masursky (1923-1990), ein planetarisk geolog hos U.S. Geological Survey i Flaggstaff som arbeidde på mange romutforskingsprosjekt. 

Lite var kjend om Masursky før Cassinin-sonden passerte han på veg til Jupiter og Saturn den 23. januar 2000. Sidan Cassini passerte asteroiden ved ein avstand på 1,6 mill. km (omtrent fire gongar avstanden mellom Jorda og månen) viste ikkje bileta romsonden tok meir enn ein lyspunkt utan spesielle trekk. Cassini kunne likevel avgjera størrelsen (diameteren) til Masursky som er på omtrent 15-20 km.

Banen til Masursky ligg innanfor asteroidefamilien Eunomia som består av S-type-asteroidar. Cassini sine observasjonar skapte noko tvil kring samansetnaden til asteroiden, men seinare bakkebaserte spektroskopiundersøkingar bekrefta at han hadde eit S-type-spektrum. 

## Fotnotar
Barentsjøkulen

**Barentsjøkulen** er ein isbre som dekkjer store delar av Barentsøya på Svalbard. Det høgaste punktet på breen er Solveigdomen på 666 meter over havet.
Kronprins Olavs Bre

**Kronprins Olavs Bre** eller **Sørbreen** er den største av to isbrear på Jan Mayen. Breen ligg på Nord-Jan, den nordvestlege halvdelen av øya og på sørsida av fjellet Beerenberg som strekkjer seg 2270 meter over havet. Han er kalla opp etter kronprins Olav av Noreg, som seinare vart kong Olav V av Noreg. På nordaustsida av Beerenberg ligg Kronprinsesse Märthas Bre. 

## Fotnotar
Simonovbreen

**Simonovbreen** er ein isbre på Peter I Øy i Stillehavet. Breen ligg på nordsida av øya, nord for Lars Christen-toppen (1640 meter over havet).
Zavodovskibreen

**Zavodovskibreen** er ein isbre på Peter I Øy i Stillehavet. Breen ligg på sørsida av øya, sør for Lars Christenstoppen (1640 meter over havet) og Storfallet.
Speilsalen

**Speilsalen** var ein naturleg tunnel under ein isbre i Trollheimen i Trøndelag som var danna av breelva under breen. Under visse tilhøve om sommaren kunne ein gå 200-300 meter frå eine enden til den andre under isbreen. Dette vart aldri rekna for å vere trygt. Speilsalen kollapsa i august 2007.

Speilsalen låg nær fjellet Blåhøa i Oppdal.

## Bakgrunnsstoff
* Speilsalen - innsida av ein isbre 
* Artikkel med bilete av isbrear frå Trollheimen 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Speilsalen|Speilsalen]]» frå , den 4. april 2008.* 


### Fotnotar
Dalar

**Dalar** var opphavleg sølvmyntar prega i Joachimsthal i Böhmen, med verdi jambyrdig med rhinsk gylden.  

Dei første joachimstalarane vart prega i 1519, og snart vart liknande mynt prega over heile Europa. Dalar frå Austerrike, Tyskland og Nederland vart mykje bruka i Danmark-Noreg, og i 1537 vart det for første gong slått Joachimsdalarar i Danmark. Frå 1544 vart riksdalar species utgangspunktet for myntsystemet i riket. Den første norske dalaren, gimsøydalar, vart prega i 1546 under Kristian III av Danmark-Noreg på Gimsøy kloster ved Skien. Riksdalaren vart bruka i Danmark-Noreg heilt til riksbankdalaren vart innført i 1813.

Dalaren vart ein populær mynt, og fekk si form i mange eurpeiske land: (Tyskland: *Taler*; Holland: *Daler*, seinare *Daalder*; Portugal: *Dolera*; England/USA: *[[Dollar]]*; Tsjekkia: *Tolar*; Slovenia: *Tolar*; Kviterussland: *Талер, Таляр*). 

## Norsk dalar
Om norske dalarar, sjå riksdalar (1514–1813), riksbankdalar (1813–1816) og spesidalar (1816–1875).

## Bakgrunnsstoff
* Sølvgylden, dalar prega 1546 under Kristian III
* Norsk mynthistorie, nettutstilling
Kapp Circoncision

**Kapp Circoncision** er ei halvøy på nordvestenden av den subantarktiske Bouvetøya i Sør-Atlanteren. Halvøya skil Esmarchkysten og Morgenstiernekysten. 

Bouvetøya vart oppdaga av den franske marineoffiseren Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier 1. januar 1739. Bouvet de Lozier trudde at øya var ein del av Terra Australis og gav staden namnet *Cap de la Circoncision* (norsk: *Omskjærelsens forberg*) etter kyrkjefesten same dag. Seinare har øya vorte namngjeven etter oppdagaren, medan det originale namnet har blitt gjeve denne halvøya på nordvestkysten.

Under den andre Norvegia-ekspedisjonen 1928–29 vart det oppført ei depothytte på Kapp Circoncision, og året etter vart ytterlegare ei hytte oppført her av den tredje Norvegia-ekspedisjonen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kapp Circoncision|Kapp Circoncision]]» frå , den 11. desember 2012.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
Øyar i Noreg

Kongeriket Noreg sine øyar i sjø utgjer 85&nbsp;360&nbsp;km&sup2; (Bouvetøya og Peter 1.s øy ikkje rekna med).

## Største øyar

Dette er ei liste over dei største øyane i Noreg med kor dei høyrer til (fylke).
Lista er ikkje nødvendigvis fullstendig, særleg ikkje når det gjeld øyar mindre enn 50 km². 
Tal for areal er varierande og usikre. Det manglar tal for nokre øyar på Svalbard som elles ville ha vore med på lista. 

## Øyar 100-200 km²

## Øyar 50-100 km²

## Øyar 20-50 km²

## Øyar 10-20 km²

## Øyar 0-10 km²

## Fotnotar

# Jan Mayen er ikkje formelt underlagt Nordland fylke, men vert administrert av Fylkesmannen i Nordland.
# Fylket si største delte øy.
# Fylket si største øy.
# Vert òg kalla Kjerkøy.
# Vert òg kalla Vannøya.
# Vert òg kalla Otrøya.
# Noreg si største øy i ferskvatn.

## Sjå òg
* Norsk geografi
Øveraasens motorfabrikk & mek. verksted

**Øveraasens Motorfabrikk & Mek. Verksted** produserer utstyr for snørydding. 

## Soge
Føretaket vart starta av brørne Even (1877&ndash;1948) og Hans Johannes (1883&ndash;1939) Øveraasen, frå garden Øveråsen i Vardal, vest for Gjøvik . I 1901 utvandra dei til Wisconsin i Dei amerikanske sambandsstatane. Der arbeidde dei hjå fleire motorprodusentar og samla erfaring på dette området. I 1907 returnerte de til Noreg og i 1908 starta motorproduksjon på Gjøvik. I 1911 bygde dei ny fabrikk, med eige jarnstøyperi. 

Føretaket produserte både råoljemotorar og forgassarmotorar og både stasjonærmotorar og båtmotorar vart laga. Motorane, som hadde fordampingsavkjøling, vart selde under merkenamnet «Trygg». Føretaket utvikla òg *Simplex*-forgassaren. Motorproduksjonen heldt fram til 1958. 

Føretaket utvikla òg sagbruksmaskinar og skorpebrytarar , men snøplogar og snøfresarar vart etter kvart hovudproduktet. 

### Dumparar
I 1970 utvikla Øveraasen, i samarbeid med Statens vegvesen, ein rammestyrt dumpar. Vegvesenet var interessert i at det vart større konkurranse og støtta Øveraasen . Øveraasen-dumparen var ein direkte konkurrent til BM Volvo DR860, men hadde kraftigare motor. Den svenske ingeniøren Nils-Erik Pålson, som tidlegare hadde vore tilsett både hjå BM Volvo og hjå Nordverk, fekk ansvaret for konstruksjonen av dumparen . Maskina, som vart kalla D15, hadde ein totalmasse på 20 tonn og ei nyttelast på 13.5 tonn. Motoren var ein Scania DS 8, med ei effekt på 150 kW (200 hk) og kraftoverføringa hadde momentomformar og ein firetrinns girkasse. 

Vegvesnet tok til med prøvekøyringa tidleg i 1972. Det vart så bygd enda sju prototypar, som Vegvesnet testa ut i perioden 1972 til 1974. Basert på desse testane vart det innført ymse forbetringar. Etter å ha produsert tolv maskinar vart prisen på kunkurenten BM Volvo DR860 kraftig redusert, delvis på grunn av valutaendringar. Øveraasen kom da til at dei ikkje ville satsa på serieproduksjon og selde rettigheitane til D15 til Moxy i Elnesvågen, som Birger Hatlebakk hadde starta. Moxy sette D15 i produksjon og narknadsførte han som Viking D15. I ein overgangsperiode vart rammene til D15 produserte av Øveraasen, men etter ei tid tok Moxy over heile produksjonen. Det er dette produktet som ligg til grunn for dumparproduksjonen i Elnesvågen. 

## Kjelder
Real motorfabrik

**AS Real motorfabrik** er ein tidlegare norsk produsent av båtmotorar. Verksemda vart stifta i Oslo i 1920, men flytta til Horten på 1950-talet, der produksjonen heldt fram til 1957/1958.
Studentradioen i Bergen

**Studentradioen i Bergen** (**SriB**) er ein studentdriven, reklamefri nærradiostasjon i Bergen. Han er den eldste nærradioen i byen, og har halde på sidan 1982. Tidlegare år, frå midten av 1960-talet, hadde studentar i Bergen hatt sendingar i høve studentervekene.

SriB er ein del av Studentradioane i Noreg (SiN) og har rundt 180 frivillige medarbeidarar. I tillegg løner dei éin fulltidstilsett og to deltidstilsette; henhaldsvis ansvarleg redaktør, dagleg leiar og teknisk sjef, som tilsetjast av styret. Kanalen er ikkje-kommersiell, og mottek støtte frå Velferdstinget Vest. Radioprogramma er sortert under sju redaksjonar; underhaldning, nyhende og samfunn, kultur, musikk og humor og underhaldning, aktualitet og nettredaksjonen, i tilleg til ei teknisk avdeling på tvers av heile organisasjonen.

Frå 2009 til 2017 var lokalradioen hovudkonsesjonær for lokalradiofrekvensane på FM i bergensområdet, og fylte sendetida saman med ei rekke andre lokalradioar. Sidan september 2017 er Studentradioen i Bergen ein 24-timarsradio utan underkonsesjonærar. Frå 5. februar 2019 vart radiokanalen også tilgjengeleg på DAB i Hordaland. Han er framleis tilgjengeleg på nett og på FM.

Kjende personar som har vore medlem av SRIB inkluderer blant anna Karl Ove Knausgård, Tore Renberg, Arill Riise, Christian Mikkelsen. og Desta Marie Beeder

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* www.srib.no
Sørøya i Finnmark

**Sørøya** (nordsamisk *Sállan*), ofte kalla den grøne øya i nord, er ei stor øy nord i Finnmark fylke, og ho ligg vest for byen Hammerfest. Ho er den fjerde største øya i Noreg etter areal og er delt mellom kommunane Hasvik og Hammerfest. Arealet er på 811,4&nbsp;km². 

Tettbygde stader:

*Hasvik, der det er flyplass med to daglege avgangar om dagen på kvardagar, og der ferja til Øksfjord og hurtigbåten til Hammerfest legg til. I Hasvik finn ein eit hotell, ein kiosk, og ein matvarebutikk. Hasvik er største tettstaden på øya, med .
*Breivikbotn, som er administrasjonssenter i Hasvik kommune. Breivikbotn har bibliotek, fiskeindustri, pub og hytteutleige, samt butikk og den einaste banken på øya. Tettstaden Breivikbotn har  og ligg om lag 1,5 mil frå Hasvik.
*Sørvær har i underkant av 200 innbyggjarar og ligg ytst ut i havgapet. Staden er bygd på fleire holmar og skjer. Sørvær ligg om lag 2 mil frå Breivikbotn. Det går rutebuss til Sørvær nokre gonger i veka. 

Kvart år i juli vert det arrangert ein havfiskefestival på øya. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sørøya (Finnmark)|Sørøya (Finnmark)]]» frå ,  den 5. april 2008.*  

## Bakgrunnsstoff
* Askheim, Svein. (2013). Sørøya. I Store norske leksikon. 
* 
* 
*
Storhundre

**Storhundre** (av norrønt *hundrað* = 120 eller tolv tiarar) er ei gamal mengdeeining, òg kalla **tolvrøtt hundre** (*tolfrǿð hundrað*) for å skilja det frå tirøtt hundre (*tírǿð hundrað*), som ein i dag forbind med hundre.

Hundre utgjorde opphavleg 120 einingar, men vart seinare omdefinert til 100 einingar. Den opphavlege verdien vert difor kalla *storhundre* eller *stort hundre*. Et storhundre kunne vidare delast i 2 skokkar, 6 sneis eller 10 tylfter.

I trelasthandelen var storhundre i bruk til ut på 1800-talet og for omsetning av råfisk i Nord-Noreg heilt til etter hundreårsskiftet.

Ti storhundre utgjorde eit stortusen.
2117 Danmark

**2117 Danmark** er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 9. januar 1978 av Richard M. West ifrå La Silla Observatory i Chile og er namnsett etter Danmark.
Ringvassøy

**Ringvassøy** (nordsamisk *Ráneš*) er den sjette største øya i Noreg med eit areal på 656&nbsp;km². Øya ligg i kommunane Karlsøy og Tromsø i Troms. Namnet Ringvassøy kjem av ordet *rind* f. «bergrygg», øya med fjellryggane.

Det høgaste punktet på øya er Soltindan på 1051 meter over havet. Skogsfjordvatnet er eit 10&nbsp;km² stort vatn på øya og den største innsjøen på ei øy i Noreg.

## Geologi
Den sørlege delen av Ringvassøy består av tonalittiske til anorthosittiske og gabbroiske migmatittiske gneis. Ein prøve av den tonalitiske gneisen gav ein arkaisk U–Pb zirkon alder på 2841 millionar år.

Det 10&nbsp;km breie og 30&nbsp;km lange Ringvassøy grønsteinsbelte utgjer den nordlege delen av Ringvassøya og består av ulike felsiske til mafiske metavulkanske bergartar av tholeiitisk til kalsium-alkalisk affinitet. U–Pb zirkon alder på 2849 millionar år og 2835 millionar år.

Både gneisen og grønsteinane er gjennomskorne av mange mafiske gangar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ringvassøy|Ringvassøy]]» frå , den 5. april 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Håvard Dahl Brattrein: Bygdebok for Karlsøy og Helgøy
Prins Karls Forland

**Prins Karls Forland** er ei øy vest i øygruppa Svalbard. Øya ligg like vest for Oscar II Land på Spitsbergen, mellom dei ligg Forlandsundet. Heile øya og det omliggande området utgjer Forlandet nasjonalpark. Øya har eit areal på 615 km². Det høgaste punktet på øya er Monacofjellet på 1084 meter over havet. 

Øya er ikkje busett.
Tøffelhelt

**Tøffelhelt** er ein mann som vert kommandert rundt av kona. Ordet er blitt til gjennom at tøflar, som er vanleg fottøy innomhus, blei brukt som symbol på heimearbeidande kvinner. Ein mann som var «under tøffelen» var ein som var underlagt kona si.

Omgrepet stammar frå tysk som *unter dem Pantoffel stehen* ('stå under tøffelen'). Det kan visa til ein gammal skikk der ein meinte at den som trakka ektefellen sin på foten under vigselen, kom til å få makta i ekteskapet.

Omgrepet er populært i vitsar og teikneseriar. Finnbeck i teikneserien *[[Finbeck og Fia]]* er til dømes framstilt som tøffelhelt. Det same er Hårek som ikkje er redd for å fara i viking, men likevel ikkje tør å setta seg opp mot kona Gyda.

## Sjå òg
*Jordmormann

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tøffelhelt|Tøffelhelt]]» frå ,  den 27. desember 2008.*
Grovfjordbrua

**Grovfjordbrua** er ei bru på riksveg 825 i Tjeldsund kommune i Troms. Brua kryssar Grovfjorden mellom Grov og Myklevoll. 

Ho er 260 meter lang, og vart opna i desember 1968.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Grovfjordbrua|Grovfjordbrua]]» frå , den 5. april 2008.*
Kistefossbrua

**Kistefossbrua** er ei vegbru på riksveg 851. Ho kryssar Kistefossen på kommunegrensa mellom Bardu og Salangen i Troms. I tillegg til brua som er i bruk i dag finn ein ei eldre bru på same stad, og brukar etter ei endå eldre bru nokre hundre meter lenger ned langs elva. Fv153 gjennom Øvre Salangen tek av frå riksvegen like før brua på Bardusida.

## Bakgrunnsstoff

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kistefossbrua|Kistefossbrua]]» frå , den 5. april 2008.*
Mjøsundbrua

:*Denne artikkelen er om Mjøsundbrua i Troms, for ei bru på Nordmøre med liknande namn, sjå [[Mjosundbrua]]*
----

**Mjøsundbrua** er ei fritt frambygg-bru som kryssar Mjøsundet mellom fastlandet og Andørja i Troms. Brua er 840 meter lang. Ho vart opna i 1994 og er ein del av riksveg 848. Brua kosta 203 millionar kroner.

## Sjå òg
* Bruer i Noreg etter lengd

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Statens vegvesen region nord


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mjøsundbrua|Mjøsundbrua]]» frå , den 5. april 2008.*
Rolla

**Rolla**, eller **Rolløya** (nordsamisk *Rálli*) er den sørlegaste og minste av dei to øyene som utgjer Ibestad kommune i Troms, den andre er Andørja. 
Rolla og Andørja er skilde av sundet Bygda.
Mellom fastlandet og Rolla ligg Astafjorden og i nord og vest ligg Vågsfjorden. 
I 2000 vart det opna ein undersjøisk tunnel, kalla Ibestadtunnelen, under Bygdesundet. 
I lag med Mjøsundbrua, som går mellom Andørja og fastlandet, gjev han Rolla fastlandssamband. Øya er berglendt og har to fjellområde, eit på sørenden og det andre om lag midt på øya. 
Det midt på heiter Drangen og har høgste topp Stortinden på 1022 m. 
Mellom fjellområda og mot nord er det mange vatn.

Det meste av busetjinga ligg langs Bygdesundet.
Den sentrale staden på øya er Hamnvik, som også er kommunesenter i Ibestad. 
Andre stader er Nordrollnes og Sørrollnes, sistnemnde har ferjesamband med Harstad. Riksveg 848 går langs sørsida av øya og fortset frå Hamnvik til Andørja via Ibestadtunnelen, medan fylkesveg 7802 går mellom Hamnvik og Nordrollnes. 
Det meste av nordvestsida av øya har ikkje vegsamband.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rolla|Rolla]]» frå , den 6. april 2008.*
Ibestadtunnelen

**Ibestadtunnelen** er ein undersjøisk tunnel mellom øyene Andørja og Rolla i Ibestad kommune i Troms. Tunnelen går mellom Sørvika på Andørja og Hamnvik på Rolla. Saman med Mjøsundbrua knyter han Rolla til fastlandet. Tunnelen vart opna 2. desember 2000. Han er ein del av riksveg 848. 

Ibestadtunnelen er 3396 meter lang, og det djupaste punktet er 112 meter under havoverflata. Den største stiginga i tunnelen er 9,9 %.

Eit anna namn som er brukt om vegsambandet mellom Andørja og Rolla er *Bygdeforbindelsen*, etter namnet på sundet Bygda som tunnelen kryssar under.

Trafikantane i Ibestadtunnelen har vore plaga av at asfaltstøv og saltvatn som siv inn i tunnelen har gjord tunnelen glatt. Ibestadtunnelen er den einaste av dei undersjøiske vegtunnelane i Noreg som ikkje har ventilasjon.

## Bakgrunnsstoff
Denne artikkelen bygger på «Ibestadtunnelen» henta frå Wikipedia på bokmål 6. april 2008. Bokmålsartikkelen gjev desse kjeldene:
Sørrollnes

**Sørrollnes** (nordsamisk ) er ei bygd i Ibestad kommune i Troms. 
Staden ligg på sørvestspissen av øya Rolla. 
Sørrollnes har ferjesamband vestover til Harstad (Stangnes) (riksveg 848, 40 minutt). Riksvegen fortset austover til kommunesenteret Hamnvik.

Vegen mellom Sørrollnes og Hamnvik vart bygd på slutten av 1950-talet. 
Ferjesambandet til Harstad har vore i drift sidan 1964. 
Det vart opna ny ferjekai på Sørrollnes i 2006.

På Sørrollnes ligg Sørrollnes kapell frå 1976. 
På Sørrollnes er det også gravhaugar og hustufter frå eldre jarnalder. 
Det går tursti frå snuplassen på Sørrollnes til Foldnes lenger nord på Rolla.

Sørrollnes høyrde opphavleg til Trondenes kommune. 
I 1926 vart staden ein del av Skånland kommune. 
Sidan 1964 har Sørrollnes og heile Rolla høyrd til Ibestad kommune.

## Kjelder
Denne artikkelen byggjer på «Sørrollnes» henta frå Wikipedia på bokmål 6. april 2008. Bokmålsartikkelen oppgav desse kjeldene:

* Artikkel av Malvin Karlsen i Harstad Tidende 24. mars 2007

## Bakgrunnsstoff
* Ferjeruter Stangnes - Sørrollnes - Stangnes
Skattørsundet bru

**Skattørsundet bru** er ei platebru som kryssar Skattørsundet mellom Kågen og Skjervøya i Troms. 
Brua er 804 meter lang, med lengste spenn 32 meter. 
Ho vart opna i 1971 og er ein del av riksveg 866. 
Saman med Maursundtunnelen knyter ho Skjervøy til fastlandet.


Image:Skattørsundet bru 1.jpg
Image:Skattørsundet bru 2.jpg


## Sjå òg
* Bruer i Noreg etter lengd

## Bakgrunnsstoff

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Skattørsundet bru|Skattørsundet bru]]» frå , den 6. april 2008.*
Sommarøybrua

**Sommarøybrua** er ei fritt frambygg-bru som går frå Kvaløya til Sommarøya i Troms. Brua er 522 meter lang, og det lengste spennet er 120 meter. Ho er ein del av Fylkesveg 55.

Sommarøybrua er smal og utstyrd med trafikkljos for å regulere trafikken. 

## Sjå òg
*Bruer i Noreg etter lengd

## Andre nettstader
*Bilete av Sommarøybrua

## Bakgrunnsstoff
Denne artikkelen byggjer på «Sommarøybrua» henta frå Wikipedia på bokmål 6. mars 2008. Bokmålsartikkelen oppgav desse kjeldene:
Human Rights Watch

**Human Rights Watch** er ein USA-basert internasjonal ikkje-statleg organisasjon som støtter menneskerettane og undersøker forhold rundt dei. Organisasjonen sitt hovudkvarter ligg i New York City.

## Historie

Human Rights Watch blei grunnlagd under namnet Helsinki Watch i 1978 for å overvaka om Sovjetunionen følgde punkta i Helsingfors-avtalen. Etter som organisasjonen voks danna han andre overvakingskommitear som overvaka andre delar av verda. I 1988 blei alle kommiteane samla under same paraply under namnet Human Rights Watch.

## Saker og kampanjar

Human Rights Watch kjemper mellom anna

* for avskaffing av dødsstraff
* mot tortur
* mot folkemord, krigsbrotsverk og brotsverk mot menneska
* for rettane til homofile og lesbiske
* mot menneskehandel
* mot klasevåpen

## Bakgrunnsstoff

* Human Rights Watch - offisiell heimesida
Strokkenesbrua

**Strokkenesbrua** er ei om lag 80 meter lang vegbru på riksveg 851 i Salangen kommune i Troms. Brua kryssar elva Strokken mellom Øvervatnet og Nervatnet. Elva har eit fall på berre ein meter. Brua vart bygd i 1986 og er den tredje i rekka. Den fyrste vart bygd i 1879 og den andre i 1934. I dag er det berre den nye brua som står, men ein kan sjå brukar etter dei eldre bruene på begge sidene av elva.

## Bakgrunnsstoff

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Strokkenesbrua|Strokkenesbrua]]» frå , den 6. april 2008.*
Tjeldsundbrua

**Tjeldsundbrua** er ei vegbru som knyter Hinnøya til fastlandet. Ho strekkjer seg over Steinslandsstraumen frå Leikvikhamn på Hinnøysida til Steinsland på fastlandet.

Hengebrua er ein del av europaveg 10. Ho er 1007 meter lang, med hovudspenn på 290 meter. Seglingshøgda er 41 meter, og brua har i alt 32 spenn. Brua vart opna kong Olav V den 22. oktober 1967.

## Historie
Det fyrste regelmessige skyssambandet over Steinslandsstraumen tok til i 1911, då Ole Arntsen på Steinsland starta båtsamband mellom Steinsland og Lilleng og Leikvik på Hinnøya. 
I 1930 vart det etablert bilferjeselskap, og båten «Prillarguri» frå Harstad vart innkjøpt og omdøypt til «Tjeldsundfergen 1». 
Denne ferja var i drift til 1938, og etter henne kom «Tjeldsundfergen 2» og «Tjeldsundfergen 3». Ferjekaiene på Lilleng og Steinsland vart bygde i 1937-38 og modernisert på 1950-talet.

Ein komité for bru over Tjeldsundet vart stifta 23. februar 1953. 
Planlegginga av brua tok lang tid, ikkje minst fordi det var strid om kor stor seglingshøgd brua måtte ha. 
I 1958 godkjende hamnedirektøren at brua kunne byggjast med 40 meters seglingshøgd, men den etterfølgjande hamnedirektøren kravde i 1963 at bruhøgda måtte vere 50 meter. 
Tidleg året etter gjekk hamnedirektøren so med på 41 meters høgd.

Byggjearbeidet byrja i april 1965. Etter dei opphavlege planane skulle brua stå ferdig hausten 1968, men arbeidet vart forsert slik at brua kunne opnast 22. oktober 1967. Tjeldsundbrua vart betalt med bompengar, og bompengeinnkrevinga opphøyrde 30. juni 1981. Dei siste åra var bruavgifta for ein personbil sju kroner.

Ferjekaiane på Lilleng og Steinsland, nokre hundre meter sørom Tjeldsundbrua, finst enno. 
Dei er foreslegne verna i Nasjonal verneplan for veger, bruer og vegrelaterte kulturminner. 
Ei av ferjene, Tjeldsundfergen 2, er i dag i bruk som partybåt i Oslofjorden.

I periodar med sterk vind kan brua verte stengd. 
Nokre vintrar har det vore naudsynt med kolonnekøyring over brua. 
Det er vindmålarar på begge sidene av brua.

I *Samferdselsutredning for nordre Nordland/Sør-Troms* som vart lagd fram 3. november 2006 av I Statens vegvesen, vert det foreslege å leggje ei framtidig bru over Tjeldsundet frå Sandtorg til Fjelldal, 10 km lenger sør.

## Sjå òg
* Bruer i Noreg etter lengd

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tjeldsundbrua|Tjeldsundbrua]]» frå , den 6. april 2008.*  
***Bokmålsartikkelen oppgav desse kjeldene:*

* Bjørn Tore Forberg: *Tjeldsundbrua - porten til øyriket*. Tjeldsundbrua A/S 1983.
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Vestvågøya

**Vestvågøya** er ei øy i Lofoten i Nordland. Øya har eit areal på 413 km², og utgjer det meste av kommunen med same namn. Øya hadde om lag 10&nbsp;350 innbyggjarar i 2006.

Den midtre delen av øya er relativt flat og myrlendt, medan dei ytre delane i nord og sør er fjellendte. Det høgaste punktet på øya er Himmeltindan på 964 moh. Dei flate delane av øya er i stor grad jordbruksland.

Nappstraumen skil Vestvågøy frå Flakstadøya i vest, medan Sundklakkstraumen skil Vestvågøy frå Gimsøya i aust. Nappstraumtunnelen og Sundklakkstraumen bru går mellom Vestvågøy og naboøyane. Europaveg 10 kryssar øya på veg frå aust til vest i Lofoten.

Vestvågøy har fleire tettstader og fiskevær, med Leknes som kommunesenter og største tettstad. Andre fiskevær og tettstader på øya er Stamsund, Ballstad og Gravdal. På Gravdal ligg Nordlandssjukehuset Lofoten, tidlegare Lofoten sjukehus.

Vestvågøy hadde i tidlegare tider namnet *Lofotr*, som har gjeve namn til heile Lofoten.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Øya Vestvågøy|Øya Vestvågøy]]» frå ,  den 6. april 2008.*
Steinkrabbe

**Steinkrabbe** (*Ebalia tumefacta*) er ein liten krabbeart som lever på grunt vatn frå 5-155 m djupn. Han er registrert frå Vest-Afrika i sør til Sogn og Fjordane-kysten i nord.

## Kjenneteikn
Arten har karakteristisk forma skal som oftast er noko breiare enn det er langt: Breidda er om lag 13 mm, medan lengda er 11-12 mm. Over gjellene bular skalet ut i to oppblåste parti, som ein kan sjå to av på kvar side. Dei finst i fleire ulike fargar, men oftast er dei raudleg kvite til hudfarga.

Grensene av fremre delen av skalet er konkave eller med ei grunn vik midt på. Hoer har kortare klør og kraftigare bular over gjellene enn det hannen har.

## Kjelder

* Moen, Frank Emil & Svensen, Erling: *Dyreliv i havet - nordeuropeisk marin fauna* Kom forlag 2003 (heimeside )
* de Kluijver, M.J & Ingalsuo, S. S.: Macrobenthos of the North Sea
* Nettleksikonet ''Crustikon'' 

## Bakgrunnsstoff
*
Tryggve Andersen

**Tryggve Andersen** () var ein norsk forfattar.

Tryggve Andersen vart fødd på garden Velt-Kindli på Ringsaker som eitt av ti barn. Faren, Christen Andersen, var lensmann i Ringsaker. Mora var Antonette Andersdotter Krogvig. Faren var av handelsmannsslekt, mora av bondeslekt. Da Tryggve Andersen var ni år, fekk faren stilling som fut i Sunnhordland, og heile familien flytta dit. I 1878 byrja Tryggve på katedralskulen i Bergen, før familien i 1881 flytta attende til Hedmark, då faren fekk stilling som fut i Hamar. 
 
Han vart student 1885, og ved sida av å studere filologi skreiv han lyrikk. Hans *Digte*, som først utkom 1898, skriv seg frå denne tida. I 1892 vart Tryggve Andersen bortvist frå universitetet for eitt år, og han vende aldri attende til universitetet. Tryggve Andersen vart skulda for å ha vore indirekte årsak til ein ung manns død ved å kritisere mannens romanprosjekt, for sidan å gå til sengs med venninna hans. 

I 1895 publiserte han forteljinga *Den døde mann*. I 1896 hadde han manuskriptet til *I Cancelliraadens Dage* ferdig, og romanen kom ut året etter.

I 1898 gifta han seg med Margrethe Schønberg frå Kragerø. Dei fekk to søner, men Margrethe og den eldste sonen vart sjuke av tuberkulose. Sonen døydde først, og ho i 1901. I mars 1906 gifta han seg så med Regine Normann. Sommaren 1912 trefte Tryggve Andersen den 25 år yngre tyske forfattaren og Margarethe Edith Tichauer i Kristiania. I oktober 1913 vart Regine Normann og Tryggve Andersen skilde; då var Margrethe (Grete) Tichauer allereie gravid med hennar og Tryggve Andersens første barn. 

Grete Tichauer og Tryggve Andersen budde eitt år i København før dei flytta til Kristiania i 1914. Frå 1914 til 1918 budde dei med to barn på Hvalstad i Asker, nære forfattarvenner som Arne Garborg, Johan Bojer og Ronald Fangen. I 1918 flytta familien til Hadeland. Han var tyngd av pengesorger og tuberkulose. Den 10. april 1920 døydde han på garden Sjo ved Systerkyrkjene i Gran.
 
## Verk
* *[[I cancelliraadens dage]]*, Norli 1897
* *Digte*, 1898
* *Mot Kvæld*, 1900
* *Gamle folk*, 1904
* *Bispesønnen og andre fortællinger*, Aschehoug 1907
* *Hjemfærd*, Aschehoug 1913
* *Fabler og hendelser*, 1915
* *Samlede fortællinger*, Aschehoug 1916

## Litteratur
* 
* 
* Knut Imerslund (red.): Sine særegne evners træl. Om Tryggve Andersens forfatterskap, Vallset 2001.

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Tryggve Andersen hjå Nasjonalbiblioteket
* Knut Imerslund: Tryggve Andersen - en introduksjon
Osterøy

:*Sjå òg [[Osterøy kommune]].*

**Osterøy** er ei innlandsøy som ligg like nordaust for Bergen i Vestland. Øya er omringa av Osterfjorden i nord og vest, Sørfjorden i sør og Veafjorden i aust. Osterøy er den største av øyene i Noreg som ikkje vender direkte ut mot havet, og har eit totalt areal på 330,16&nbsp;km². Osterøy er delt mellom kommunane Osterøy og Vaksdal, der Vaksdal kommune dekkjer ein del nordaust på øya. 

Det bur om lag 8200 menneske (2023) på Osterøy. Det høgste fjellet er Høgafjellet som strekkjer seg 870 moh., medan Brøknipa (822 moh.) er det nest høgste. 

## Kommunikasjon
Fredag 3. oktober 1997 vart ein merkedag då den 1065 meter lange hengebrua, Osterøybrua, over Sørfjorden mellom Kvisti på øya og Herland på fastlandet vart opna av samferdsleminister Sissel Rønbeck. Men øya vart første gong landfast i 1985 då brua over Kallestadsundet i Vaksdal kommune stod ferdig. Dette brusambandet gagna berre innbyggjarar i Vaksdal kommune. I tillegg til desse to brusambanda finst ferjesamband mellom Valestrand og Breistein.

## Geografi
Fjell på Osterøy

**Folketalsutvikling:**

[mini|venstre|Sentrale område av Osterøy sett frå [Brøknipa]]

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Osterøy (øy)]]» frå , den 6. april 2008.*
Arnøya i Troms

**Arnøya** (nordsamisk: **', [[kvensk]]: **') er ei øy i Skjervøy kommune i Troms. Øya ligg nord for Kågen og vest for Laukøya. Arnøya har eit areal på 276 km² og er den 15. største øya i Noreg. Det høgaste punktet på øya er Arnøyhøgda på 1170 moh.

Det er ferjesamband frå Lauksundskaret på Arnøya til Nikkeby på Laukøya og Storstein på Kågen. I tillegg går det snøggbåt til Tromsø om lag ein gong til dagen.

Dei største busetnadane på øya er Lauksletta, Arnøyhamn (inkl. Haugnes og Langfjord), Akkarvik og Årviksand. Øya har 260 innbyggjarar (2025). Det er skule og butikk i Arnøyhamn og Årviksand. Av større bedrifter finn ein Arnøy Laks og Årvikbruket.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arnøya i Troms|Arnøya i Troms]]» frå , den 6. april 2008, oppdatert 17. april 2017.*
Kongsøya

**Kongsøya** er ei øy i øygruppa Svalbard. Ho er den største øya i Kong Karls land og har eit areal på 191 km². Den andre store øya i øygruppa er Svenskøya.

Øya er langstrekt og forma som ei banan. På sørsida av øya ligg Breidbukta. Svenskøya ligg sørvest for Kongsøya og mellom desse ligg Rivalensundet. Lydiannasundet ligg mellom Kongsøya og Abelsøya, som ligg nordaust for Kongsøya. Mellom desse tre øyane og Nordaustlandet i nordvest ligg Erik Eriksenstretet.
Tjeldøya

**Tjeldøya** (nordsamisk *Dielddasuolu*) er ei øy i Tjeldsund kommune i Nordland og ligg mellom Hinnøya og fastlandet. Øya har eit areal på 187 km². Det høgaste punktet på Tjeldøya er Trollfjellet på 1010 moh.

Tjeldøya er knytt til fastlandet med den 240 meter lange Ramsundbrua.

Rådhuset i Tjeldsund ligg på Hol på Tjeldøya.
Moskenesøya

**Moskenesøya** er den ytste av dei vegfaste øyane i Lofoten. Øya har eit areal på 186 km². Den nordaustlegaste delen av øya høyrer til Flakstad kommune, medan resten høyrer til Moskenes kommune.

Moskenesøya er ei bratt og fjellendt øy. Det høgaste punktet på øya er Hermannsdalstinden på 1029 moh. Busetjingane på øya ligg på sør- og austsida. I Moskenes ligg fiskeværa Å, Sørvågen, Reine og Hamnøy. På Flakstad-delen av øya ligg Mølnarodden og Fredvang. Nord- og vestsida av øya er ikkje busett, men det finst fleire flate viker mellom fjella på yttersida.

Aust for Moskenesøya ligg Flakstadøya, som utgjer den største delen av Flakstad kommune. Sørvest for Moskenesøya ligg Moskenstraumen, Mosken, Værøy og øyane på Røst.

Fredvang på Moskenesøya er knytt til Flakstadøya med to bruer (Fredvangbruene) og fylkesveg. Kåkern bru fører Europaveg 10 frå Flakstadøya til Moskenes. Vegen kryssar Reinefjorden på tre bruer og ender på Å. Frå staden Moskenes er det ferjesamband til Bodø, Værøy og Røst.


Moskenesøy-Faehranfahrt-14-2019-gje.jpg|Moskenesøya
Sørvågen-Faehranfahrt-18-2019-gje.jpg|Sørvågen
Å-Fischereimuseum-10-2019-gje.jpg|Å i Lofoten
Moskenes Reinebringen lub 2025-07-21 img09 Aussicht.jpg|Reine
Sakrisøy-06-Fjord-2019-gje.jpg|Sakrisøy


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Moskenesøya|Moskenesøya]]» frå , den 6. april 2008.*
Øya Karmøy

**Karmøy** (lokalt *Karmøyne* eller *Karmøynå*) er ei øy i nordvest i Rogaland, like sør vest for Haugesund. Heile øya ligg i kommunen med same namn. Øya har eit areal på 176,8 km² og er den største øya i Rogaland. Like sør for Haugesund går Karmsund bru over til øya. Karmsundet ligg mellom Karmøy og fastlandet. 

Dei største busetjingane på Karmøy er Kopervik, Åkrehamn, Skudeneshavn og Avaldsnes. Haugesund lufthavn, Karmøy ligg heilt nord på øya.
Platte

Ei **platte** er ein dekorert tallerken eller ei skål laga for å henge på veggen til pynt. Platter kan vera av porselen eller fajanse. 

Juleplatter er platter som er laga i samleseriar, ei ny til kvar jul.  Mange humanitære organisasjonar har laga eller lagar samlarplatter som er selde kvart år til inntekt for arbeidet i organisasjonen.

I Danmark laga Den Kongelige Porcelænsfabrik dei fyrste plattene med dagsaktuelle motiv for opphenging på vegg i 1888, og i 1895 sende Bing & Grøndahl ut den fyrste juleplatta. Porsgrunds Porselænsfabrik lagde dei fyrste minneplattene i 1898 i samband med landsutstillinga i Bergen. Ved unionsoppløysinga i 1905 vart det laga særleg mange minneplatter.

## Kjelder
*
*Ada Polak: *Gammelt Porsgrund porselen*, Cappelen 1980/2000 ISBN 82-7003-215-8
Cristiano da Matta

**Christiano da Matta** () er ein brasiliansk motorsportutøvar. Han vann den amerikanske Champ Car-serien i 2002. Året etter kom han til formel 1-stallen til Toyota og køyrde 2003 og 2004 sesongen i formel 1, før han gjekk attende til Champ Car.

## Bakgrunnsstoff

* Den offisielle heimesida til Cristiano da Matta
Reinøya i Troms

**Reinøya** (nordsamisk ) er ei øy i Karlsøy kommune i Troms. Fram til 1. januar 2008 var den sørlege delen av øya ein del av Tromsø kommune. Reinøy har fire bygder, der flesteparten av busetnaden bur, Nordeidet, Finnkroken, Grøtnesdalen og Stakkvik. Sistnemnde vert rekna som hovudsenteret på øya. Øya ligg aust for Ringvassøya og har eit areal på 147 km². Namnet Reinøy kjem av ordet *Rein* eller *Reina*; «øya med fjellkantane».

Målaren Einar Berger var frå Reinøya.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Reinøya i Troms|Reinøya i Troms]]» frå , den 6. april 2008.* 

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Håvard Dahl Brattrein: Bygdebok for Karlsøy og Helgøy
* Satellittbilete over Reinøy
Fylkesveg 494 i Nordland

:*Sjå òg [[fylkesveg 494|fylkesveg 494 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 494 i Nordland** går mellom Strandmoen og Leiråmo i Beiarn kommune. Vegen er 31,6 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

*  Strandmoen
*  frå Trones til  Storjorda (11,0 km)
* Høyforsmoen
* Kommunal veg frå Leiråmo til Staupåmoen (1,1 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 515 i Nordland

:*Sjå òg [[fylkesveg 515 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 515 i Nordland** går mellom Kvalnes og Skipmannvik i Saltdal kommune. Vegen er 13,7 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Kvalnes
*Rognan
*Vik
*Dverset
*Kommunal veg frå Skipmannvik til Isflogvika i Bodø kommune (4,2 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 7488

**Fylkesveg 7488 ** i Nordland (tidlegare Fv 554) går mellom Støvset og Breivik i Bodø kommune. Vegen er 12,9 km lang. Han går austover frå Støvset i fjordarmen Misværfjorden og innover langs Skjerstadfjorden.

## Kommunar og knutepunkt

*  Støvset
* Skjerstad
* Kommunal veg frå Breivik til Skarnov (0,8 km) og Storvika (7,2 km)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Vett og uvett

***Vett og uvett. Stubber fra Troms og Nordland*** er ei bok av Einar K. Aas og Peter W. Zapffe.
Ho gjev att 49 humoristiske fortellingar som overlærar Ole Heide Aas (f. 1863) skreiv ned som minne frå bygdebesøk i Trondenes, der han arbeidde. Arbeidet med å samle historiene starta i 1924, då sonen Einar K. Aas og Peter W. Zapffe studerte ved Universitetet i Oslo og den pensjonerte faren var busett i Tønsberg.

Utover de opphavlege fortellingane har Zapffe skrive eigne fortellinger «som forsøk i mesterens fotspor». Desse utgjer del to i boka.

Boka er skriven med eit språk skriven i ei blanding av riksmål og ulike nordnorske dialekter, slik at ein helst bør meistre ei nordnorsk dialekt om ein vil lese høgt frå boka. Ho er illustrert med graveringar av Kaare Espolin Johnson. 

Boka er utgjeven i mange utgåver, blant dei er

* *Vett og uvett*, med illustrasjoner av Kaare Espolin Johnson (1942), sjette opplag (1995)
* *Vett og Uvett - klassikeren i norsk humor*, praktutgåve (1992)
* *Vett og uvett*, Nils Johnson les 16 av fortellingane, utgjeven som CD av Lydbokforlaget (1999).

Boka er rekna som eit viktig bidrag til forståinga av nord-norsk kultur og humor. 

## Bakgrunnsstoff
* *[http://uit.no/getfile.php?PageId=977&FileId=602 Et lite pekk tesies], litt om språket i Vett og Uvett*, av førsteamanuensis Nils M. Knutsen, Universitetet i Tromsø.
Nelson Piquet

**Nelson Piquet** () er ein tidlegare brasiliansk motorsportutøvar Han vann meisterskapen i formel 1 i 1981 i 1983 og i 1987. Nelson Piquet konkurerte i formel 1 frå 1978 og heilt fram til 1991, då han gav seg etter 23 løpsigrar og 60 podiumplaseringar.

## Bakgrunnsstoff

* Statistikk om Nelson Piquet frå grandprix.com
Fylkesveg 633 i Nordland

:*Sjå òg [[fylkesveg 633|fylkesveg 633 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 633 i Nordland** går mellom Botn og Helnessund i Steigen kommune. Vegen er 18,5 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Botn
*Endepunkt Helnessund

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 636 i Nordland

:*Sjå òg [[fylkesveg 636|fylkesveg 636 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 636 i Nordland** går mellom Bogen og Holkestad i Steigen kommune. Vegen er 20,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Bogen
*Endepunkt Holkestad

## Bakgrunnsstoff