Eyvind Johnson

**Eyvind Johnson** (), fødd **Olof Edvin Werner Jonsson**, var ein svensk forfattar og nobelprisvinnar frå Björkelund utanfor Boden i Norrbottens län. Barndomsheimen hans er i dag restaurert. 

Johnson kom frå ein arbeidarheim, og laut sjølv ut i arbeid frå han var 14 år. Han hadde mange ulike arbeid i traktene kring Boden, mellom anna på sagbruk, teglsteinfabrikk, som hjelpemann for elektrikar og røyrleggjar og som billettseljar på kino. Etterkvart reiste han sørover til Stockholm og fekk seg arbeid på verket til LM Ericsson. Då metallarbeidarstreiken kom i 1920 prøvde han å livnæra seg av skrivinga si, noko som ikkje var så lett. Saman med nokre andre unge forfattarar starta han det litterære tidsskriftet *Vår Nutid* som kom med seks nummer. På 20-talet budde han for det meste i Berlin og Paris der han hadde ymse fabrikkarbeid eller levde av å skrive for svenske aviser.

Den første boka han fekk gitt ut var novellesamlinga *De fyra främlingarna* i 1924, og med den stod han fram som ein typisk proletarforfattar med sosial tendens og realistisk form, men snart skulle han utvikla ein avansert stil som elles var uvanleg for proletarforfattarane. Han vart påverka av arbeida til mellom andre James Joyce, André Gide, Thomas Mann og Marcel Proust. 
Eit av høgdepunkta i forfattarskapen hans kom på 30-talet, den sjølvbiografiske *Romanen om Olof* i 4 bind frå 1934-1937.

Eyvind Johnson ropte tidleg ut om den faren nazismen truga Europa og verda med. Han tok eit klart standpunkt mot totalitær terror og også mot nøytralismen til denne totalitære terroren. Bøkene *Nattövning* (1938) og *Soldatens återkomst* (1940) omhandlar dette. 1942-1945 var han med i redaksjonen i den illegale avisa *[[Håndslag]]*, som vart smugla over grensa til Noreg. Under andre verdskrigen skreiv han også verket *Krilion* i tre bind, som handlar om kampen for demokratiet i allegorisk form. Han var medlem i Svenska Akademien frå 1957.
 
I etterkrigstida skreiv han fleire historiske romanar. Eit av hovudverka hans, *Strändernas svall*, kom i 1946, det er ein moderne Odyssevs-roman. Så, i 1949, kom *Drömmar om rosor och eld* som er ein hekseroman frå Frankrike på 1600-talet. Med *Molnen över Metapontion* frå 1957 vender han attende til antikken og boka er dels ein moderne problemroman og dels ei gjendikting av Xenofons *Anabasis*. I 1960 kom *Hans nådes tid* med handling frå Karl den stores tid.

Eyvind Johnson fekk Nobelprisen i litteratur i 1974 saman med Harry Martinson. Han fekk prisen for *[[Romanen om Olof]]*. Romanen skildrar korleis det var å veksa opp som ung mann i Norrland på 1900-talet, slik Johnson sjølv gjorde. I og med at begge prismottakarane sat i Svenska Akademien, som er dei som peikar ut vinnarane av Nobelprisen i litteratur, og ingen av dei var særleg kjende internasjonalt, var prisetildelinga kontroversiell. 

Johnson døydde i Stockholm i 1976. Han vart far til Tore Johnson.

## Prisar og utmerkingar
* 1936 Samfundet De Nios pris
* 1951 Doblougprisen
* 1953 Fil. heidersdoktor ved Universitetet i Göteborg 
* 1956 Litteraturfrämjandets stora pris
* 1960 Doblougprisen
* 1962 Nordisk Råds litteraturpris for *Hans nådes tid*
* 1974 Nobelprisen i litteratur

## Verk
* 1924 *De fyra främlingarna*
* 1925 *Timans och rättfärdigheten*
* 1927 *Stad i mörker*
* 1928 *Stad i ljus*
* 1928 *Minnas*
* 1929 *Kommentar till ett stjärnfall*
* 1930 *Avsked till Hamlet*
* 1932 *Bobinack*
* 1932 *Natten är här*
* 1933 *Regn i gryningen*
* 1934 *Än en gång kapten*
* 1934 *Nu var det 1914*
* 1935 *Här har du ditt liv!*
* 1936 *Se dig inte om!*
* 1937 *Slutspel i ungdomen*
* 1938 *Nattövning*
* 1940 *Soldatens återkomst*
* 1940 *Den trygga världen*
* 1941 *Grupp Krilon*
* 1942 *Krilons resa*
* 1942 *Krilon själv *
* 1946 *Strändernas svall*
* 1949 *Drömmar om rosor och eld*
* 1951 *Lägg undan solen*
* 1956 *Romantisk berättelse*
* 1957 *Tidens gång*
* 1957 *Molnen över Metapontion*
* 1960 *Hans Nådes tid*
* 1961 *Spår förbi Kolonos - en berättelse*
* 1964 *Livsdagen lång*
* 1968 *Favel ensam*
* 1973 *Några steg mot tystnaden*
* 1986 *Olibrius och gestalterna*

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Eyvind Johnson-sällskapet