open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Torrelavega

**Torrelavega** er ein kommune og ein viktig industri- og handelsby i den autonome regionen Cantabria nord i Spania.

Han ligg om lag 8 km frå den kantabriske kysten og 27,5 km frå hovudstaden Santander, halvvegs mellom Fyrstedømet Asturias og Baskarland. Elvane Saja og Besaya renn gjennom byen. 

Det høgaste punktet i kommunen er 606 meter over havet og det lågaste 12 meter over havet. 

## Historie
Torrelavega vart grunnlagd mot slutten av 1200-talet av Garci Lasso I de la Vega (den eldre), Adelantado Mayor i Kongedømet Castilla under kong Alfonso XI av Castilla.

Det noverande namnet er ei samandraging av det opphavlege eponymet «Torre de la Vega». Borga eller tårnet Vega vart bygd av Leonor de la Vega, dotter til Garci Lasso II de la Vega, den yngre og mor til Íñigo López de Mendoza, marqués de Santillana for å administrerte skattane på området til familien. 

Torrelavega var ein viktig jordbruksstad i Kongedømet Castilla frå mellomalderen av. Stadig vekst gjorde at Torrelavega fekk bystatus i 1895. 
 
## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Torrelavega|Torrelavega]]» frå , den 31. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Teruel

**Teruel** er ein by i Aragón, aust i Spania og provinshovudstad i provinsen Teruel. Han har kring 35&nbsp;000 innbyggjarar og er den minste av provinshovudstadane i landet. Han er kjend for det harde klimaet (varme somrar, særs kalde vintrar), *[[jamón serrano]]* (spekeskinke),  keramikk, dei omliggande arkeologiske funna med nokre av dei eldste dinosaurfossila på Den iberiske halvøya og for nokre av festivalane. Teurel vert rekna som «mudéjarbyen» fordi mange av byggverka i byen er forma i denne stilen. Alle er ein del av Mudéjar-arkitekturen i Aragón som er ein verdsarvstad på lista til UNESCO.
 
Teruel ligg oppe i fjella, om lag 915 meter over havet og ligg relativt isolert til. I 1999 vart kampanjen *Teruel existe*(«Teruel finst») skipa for å gjere folk merksame på byen. Delvis på grunn av denne kampanjen vhar vegane til byen vorte kraftig utbetra med motorveg mellom Zaragoza og Sagunto. Teruel er likevel den einaste provinshovudstaden i Spania som ikkje har direkte jernbanesamband med hovudstaden Madrid.

## Historie
Teruel vart grunnlagd i 1176 av Sancho Sánchez Muñoz og Blasco Garcés Marcilla. I mellomalderen hadde Teruel eit stort jødisk samfunn, som stod sterkt då dei muslimske arabarane regjerte over området. Seinare, då dei kristne kongane tok tilbake Spania, betalte jødane årleg 300 sueldos i skatt. Under forfølgingane i 1391 vart mange av dei drepne, medan andre konverterte til kristendom for å redde liva sine.

Teurel var åstad for kamphandlingar under den spanske borgarkrigen og vart kraftig øydelagd. Slaget ved Teruel i desember 1937 og februar 1938, eit av dei blodigaste under krigen. Byen skifta hender fleire gonger og fall først til republikanarane, før han vart gjenerobra av nasjonalistane. Teruel vart råka av kraftige bombeåtak frå både artilleri og luftåtak. Dei to sidene tapte til saman kring 100&nbsp;000 mann i løpet av dei tre månadane. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Teruel|Teruel]]» frå ,  den 31. oktober 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Burgos

**Burgos** er ein by nord i Spania, på kanten av det sentrale platået i landet. Han har om lag 175&nbsp;000 innbyggjarar og er provinshovudstad i provinsen Burgos i den autonome regionen Castilla y León. Burgoslovene eller Leyes de Burgos vart kunngjort her i 1512.

## History

Det er funne spor etter tidlege menneske rundt Burgos frå så tidleg som 800&nbsp;000 år sidan. Då romarane tok over det som i dag er provinsen Burgos låg det ein keltiberisk by her. I Romarriket høyrte området til Hispania Citerior («Næraste Spania») og så til Hispania Tarraconensis. På 400-talet dreiv vestgotarane tilbake suebane, før arabarane erobra nesten heile Castilla på 700-talet. Dette var berre for ein kort periode, og dei sette lite preg på området samanlikna med områda lenger sør. Alfonso III den store, konge av León erobra området tilbake på midten av 800-talet og bygde fleire borger her for å forsvare kristendomen. Regionen vart derfor kalla *Castilla* (latinsk *castella*), altså «landet med borgene».

Burgos vart grunnlagd i år 884 som ein utpost langs den kristne grensa, då Diego Rodríguez «Porcelos», greven av Castilla, styrte området med ordre om å auke den kristne folkesetnaden. Han samla derfor innbyggjarane på den omliggande landsbygda i denne forskansa landsbyen, som vestgotarane kalla Burgos på grunn av dei kraftige bymurane. Grevskapet (*condado*) Burgos var underlagt kongane av Léon og vart styrt av grevar. Grevskapet vart gradvis utvida og ein av desse grevane, Fernán González, gjorde seg sjølvstendig. Dette vart seinare Kongedømet Castilla, og var stundom samla i lag med Navarra, stundom i lag med Leon. Under regjeringstida til St. Ferdinand III (om lag  1200–1252), vart Leon og Castilla slått saman, men dei vart framleis kalla Kongedømet Leon og Kongedømet Castilla fram til 1800-talet. 

På 1000-talet vart byen sete for ein katolsk biskop og hovudstad i Kongedømet Castilla. Burgos var ein viktig stoppestad for pilegrimar på veg til Santiago de Compostela. Jakobsvegen gjekk gjennom byen. Han var òg eit handelssenter mellom Biscayabukta og områda lenger sør, og dermed kom mange utanlandske handelsmenn til byen. Dei vart ein del av oligarkiet i byen og stengde ute andre utlendingar. På 1200- og 1300-talet var Burgos ofte hovudstad for kongane av León og Castile og fleire av kongane var gravlagde her. 

I 1574 gjorde pave Gregorius XIII biskopen i byen til erkebiskop, etter ønske frå kong Filip II.

Burgos var åstad for mange krigar: med maurarane, kampane mellom León og Navarra og mellom Castilla og Aragón. I den spanske sjølvstendekrigen mot Frankrike var Burgos åstad for eit slag, og igjen på 1800-talet under borgarkrigen då. Under den spanske borgarkrigen i 1930-åra var Burgos base for nasjonalistregjeringa til general Franco.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Burgos|Burgos]]» frå ,  den 31. oktober 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***Katolsk leksikon

## Bakgrunnsstoff

*
Sveinulv Jarnæs

**Sveinulv Jarnæs** () var ein norsk diktar frå Mosjøen. Han skreiv mellom anna dikt, prologar, revyviser og høvesdikt.

Mest kjend er han for songen «Nordlandsnetter» som vart tonesett av Bjarne Mo, og som framført av Jens Book-Jenssen vart nasjonal slager i 1953/53.

## Bibliografi
* *Preludium*, utg. ved Per Amdam (1999) ISBN 82-995028-0-2
León

**León** er provinshovudstaden i provinsen León i den autonome regionen Castilla y León, nordvest i Spania. Han har kring 125&nbsp;000 innbyggjarar og er den største kommunen i provinsen med over ein fjerdedel av innbyggjarane. Storbyområdet kring byen tel i overkant av 200&nbsp;000 innbyggjarar.

León er kjend for den gotiske León-katedralen og mange andre monumentale byggverk, som Real Colegiata de San Isidoro (der kongane av kongedømet León vart gravlagd), Casa de Botines (tidleg arbeid av den spanske arkitekten Antoni Gaudí, i dag ein bank); San Marcos frå 1500-talet og det nye MUSAC, eit museum for moderne kunst. 

León er òg kjend for festivalen eller «fiestas», som påskefeiringa. 

## Historie
León vart grunnlagd i det første hundreåret fvt. av den romerske legionen Legio VI ''Victrix''. I 68 evt. oppretta Legio VII ''Gemina'' ein permanent militærleir her, som seinare vart opphavet til byen. Det moderne namnet på byen kjem frå det latinske namnet *Legio*, som igjen kjem av den romerske legionen som heldt til her. Legionen oppretta staden for å verne gulltransporten i området.

Etter Romarriket har historia til byen i stor grad følgd historia til Kongedømet León. León stod imot åtak frå vestgotarane fram til 586 då han omsider vart erobra av Leovigild, og han var ein av få byane som fekk lov å behalde festningsverka sine av vestgotarane. Under kampane mot dei muslimske inntrengarane vart dei same festningane som romarane bygde, nytta som ein del av forsvaret av området. 

I 846 kom ei gruppe av mozarabarar (kristne som ikkje flykta frå muslimane og levde under det muslimske regimet) og prøvde å gjenoppbygge byen, men eit muslimsk åtak hindra dei i dette. I 856 gjorde den kristne kongen Ordoño I eit nytt forsøk på å gjeninnta byen og klarte det. Alfonso III av León og  García I av León gjorde León til hovudstad i Kongedømet León og han vart på denne tida den viktigaste kristne byen på Den iberiske halvøya.

Kongeømet León starta offisielt som eit sjølvstendig kongedømet i 910, og vart eit rike som nådde elva Rhone på 1100-talet. 

Byen vart plyndra av Almanzor rundt 987, og byen vart gjenoppbygd av Alfonso V. 

Kongedømet León erobra det leonesiske Extremadura og vart ført saman av Fernando III, kongen av Castilla i 1230. Sonen hans Alfonso X delte kongedømet igjen i testamentet sitt, men dette vart ikkje godteke av kongen av Castilla, som slo saman begge kongedøma igjen. Frå 1296 til 1301 var León eit sjølvstendig kongedøme igjen, og igjen fram til 1833 då Spania vart delt inn i regionar og provinsar. 

På 1500-talet vart det økonomiske nedgangstider i byen og mange folk flytta. Denne trenden heldt fram til 1800-talet. I juli 1936 under den spanske borgarkrigen gjekk León inn i krigen på republikanarane si side. 

I 1983 vart León ein del av naboregionen Castilla då den autonome regionen Castilla y León vart oppretta. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:León, Spain|León, Spain]]» frå ,  den 31. oktober 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Ponferrada

**Ponferrada** (frå latinsk *Pons Ferrata*, «Jernbrua») er ein by og kommune i provinsen León i Castilla y León i Spania. Ponferrada ligg ved elva Sil, ei sideelv til Miño. Byen har opp mot 65&nbsp;000 innbyggjarar.

## Historie
Det moderne namnet kjem frå jernet som vart nytta for forserke brya over Sil.

Ponferrada har fleire offentlege bygg og kyrkjer frå mellomalderen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ponferrada|Ponferrada]]» frå , den 31. oktober 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Vetle

**Vetle** er eit norsk mannsnamn med norrønt opphav. Det har namnedag 1. november.

Vetle er danna frå norrønt *Vetrliðr* og *Vetrliðr*, og finst enno på islandsk som Veturliði. Tydinga er truleg 'årsgammal bjørn'.

## Namneberarar
* Vetle Vislie (1858-1933), norsk forfattar, skulemann og journalist
* Vetle Lid Larssen (f. 1960), norsk journalist og forfattar
* Vetle Kvia (f. 1990), norsk motorsportutøvar
* Vetle Børresen (f. 1993), direktør og redaktør 

## Kjelder
* 

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vetle|Vetle]]» frå , den 31. oktober 2009.*
Salamanca

**Salamanca** er ein by vest i Spania og provinshovudstad i provinsen Salamanca i den autonome regionen Castilla y León. Gamlebyen i Salamanca vart innskrive på verdsarvlista til UNESCO i 1988.

Byen ligg kring 200&nbsp;km vest for Madrid og 100&nbsp;km aust for grensa til Portugal. Han har kring 155&nbsp;000 innbyggjarar og er den tredje største byen Castilla y León etter Valladolid og Burgos.

Salamanca er kjend både for dei mange monumenta og Universitetet i Salamanca, som vart grunnlagd i 1218 som det eldste universitetet i Spania og det femte eldste i den vestlege verda. Med 30&nbsp;000 studentar er universitet, i lag med turisme, hovudnæringa i byen.

## Historie
Byen vart grunnlagd i førrromersk tid av vacceos, eit keltisk folk, som ei av fleire festninga i området nær elva Duero. På 200-talet fvt. la Hannibal omleiring på byen. Då Kartago fall til romarane, vart byen *Helmantica*, som han då heitte, å verte ein viktig handelsstad i det romerske Hispania. Salamanca låg ved ein romarveg, Via de la Plata, som knytte han til Emerita Augusta (dagens Mérida i sør og Asturica Augusta (dagens Astorga) i nord. Romarbrua, frå det første hundreåret evt., var ein del av denne vegen.

Etter Romarriket fall, vart byen erobra av vestgotarar og innlemma i området deira. Byen var alt eit bispesete og signaturane frå biskopane i Salamanca er funne i rådet i Toledo.

Salamanca vart erobra av maurarar, ført an av Musa bin Nusair, i år 712. I fleire år var dette området mellom Duero i sør og Tormes i nord hovudslagmarka mot dei muslimske fiendane. Dei vedvarande kampane mellom først Kongedømet León og Kongedømet Castilla og León og seinare mot Kalifatet Córdoba avfolka Salamanca og reduserte han til ein uviktig busetnad. Etter slaget ved Simancas (939) busette dei kristne området på nytt. Etter Alfonso VI av Castilla erobra Toledo i 1085 auka folketalet i området.

Ein av dei viktigaste hendingane i historia til Salamanca skjedde i 1218, då Alfonso IX av León grunnla Universitetet i Salamanca. Det vart raskt eit av dei viktigaste akademiske sentera i Europa.

I den spanske sjølvstendekrigen vart slaget ved Salamanca utkjempa her den 22. juli 1812. Dette var eit alvorleg nederlag for franskmennene og eit stort tilbakeslag for Salamanca, som fekk den vestlege bydelen fullstendig øydelagd.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Salamanca|Salamanca]]» frå , den 31. oktober 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Veslemøy

**Veslemøy** er eit norsk kvinnenamn sett saman av *vesle* og *[[møy]]* (ungjente). Det har namnedag 1. november.

Veslemøy blei skapt av Arne Garborg til diktsyklusen *[[Haugtussa]]* og er tonesett av T. Raugstad.

## Namneberarar
* Veslemøy Haslund (1939-2005), norsk skodespelar
* Veslemøy Solberg (f. 1964), norsk tekstforfattar og artist
* Veslemøy Hausken (f. 1973), norsk friidrettsutøvar
* Veslemøy Mørkrid (f. 1982), norsk skodespelar

## Kjelder
* behindthename.com
Palencia

**Palencia** er ein by sør for *Tierra de Campos*, nordvest i Spania, og provinshovudstad i provinsen Palencia i den autonome regionen Castilla y León. Byen har kring 80&nbsp;000 innbyggjarar. 

Palensia har eit få, men merkverdige historiske attraksjonar. Den romerske brua over Carrión vart erstatta av ei ny bru i mellomalderen med tre bogar. Det er framleis spor etter den over 10 meter høge bymuren. Den gotiske katedralen bygd frå 1321 til 1504 står over ein vestgotisk krypt. 

## Historie

Palencia var opphavleg ein keltiberisk festning kalla *Pallantia* av romarane, eit namn som kanskje kjem av den keltiske rota *pala*, som tyder «slette». Byen vart omleira på 100-talet fvt. og innlemma i den romerske provinsen Hispania Tarraconensis. Etter Romarriket fall vart byen nesten jamna med jorda i 457 under ein krig mellom vestgotarar og suevar. Det katolske bispedømet Palencia vart grunnlagd på 200-talet eller tidlegare og biskopane hadde setet sitt her. 

Då maurarane kom tidleg på 700-talet var det lite motstand hos biskopane som styrte området. Under arabarane var Palencia ein uviktig by og vart berre nemnd ein gong av dei mauriske forfattarane. El Cid gifta seg med si Ximena i Palencia i 1074 etter at området vart gjenerobra tidleg på 1000-talet. 

Like sør for byen, i landsbyen Baños de Cerrato, ligg den eldste kyrkja på Den iberiske halvøya, ein basilika frå 600-talet, bygd av den vestgotiske kong Reccaswinth (døydde i 672).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Palencia|Palencia]]» frå , den 31. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Nordli-regjeringa

**Regjeringa Nordli** vart utnemnd 15. januar 1976 og sat til 4. februar 1981. 
Regjeringa var ei regjering med statsrådar berre frå Arbeidarpartiet. 

## Medlemmer
* Statsminister: Odvar Nordli 15. januar 1976-4. februar 1981
* Utanriksminister: Knut Frydenlund 15. januar 1976-4. februar 1981

Statsråd i: 

* Justis- og politidepartementet: 
** Inger Louise Valle 15. januar 1976-8. oktober 1979
** Andreas Cappelen 8. oktober 1979-3. oktober 1980
** Oddvar Berrefjord 3. oktober 1980-4. februar 1981

* Finans- og tolldepartementet:
** Per Kleppe 15. januar 1976-8. oktober 1979
** Ulf Sand 8. oktober 1979-4. februar 1981

* Industridepartementet:
** Bjartmar Gjerde 15. januar 1976-11. januar 1978
** Olav Haukvik 11. januar 1978-8. oktober 1979
** Lars Skytøen 8. oktober 1979-4. februar 1981

* Olje- og energidepartementet:
** Bjartmar Gjerde 11. januar 1978-3. oktober 1979
** Arvid Johanson 3. oktober 1979-4. februar 1981

* Sekretariatet for havretts- og fiskerigrensesaker:
** Jens Evensen 15. januar 1976-31. desember 1978

* Forbrukar- og administrasjonsdepartementet:
** Annemarie Lorentzen 15. januar 1976-11. januar 1978
** Kirsten Myklevoll 11. januar 1978-8. oktober 1979
** Sissel Rønbeck 8. oktober 1979-4. februar 1981

* Fiskeridepartementet:
** Eivind Bolle 15. januar 1976-4. februar 1981

* Kommunal- og arbeidsdepartementet:
** Leif Aune 15. januar 1976-11. januar 1978
** Arne Nilsen 11. januar 1978-8. oktober 1979
** Inger Louise Valle 8. oktober 1979-3. oktober 1980
** Harriet Andreassen 3. oktober 1980-4. februar 1981

* Miljøverndepartementet:
** Gro Harlem Brundtland 15. januar 1976-8. oktober 1979
** Rolf Hansen 8. oktober 1979-4. februar 1981

* Samferdsledepartementet:
** Ragnar Christiansen 15. januar 1976-11. januar 1978
** Asbjørn Jordahl 11. januar 1978-8. oktober 1979
** Ronald Bye 8. oktober 1979-4. februar 1981

* Kyrkje- og undervisingsdepartementet:
** Kjølv Egeland 15. januar 1976-8. oktober 1979
** Einar Førde 8. oktober 1979-4. februar 1981

* Forsvarsdepartementet:
** Rolf Hansen 15. januar 1976-8. oktober 1979
** Thorvald Stoltenberg 8. oktober 1979-4. februar 1981

* Landbruksdepartementet:
** Oskar Øksnes 15. januar 1976-4. februar 1981

* Sosialdepartementet:
** Ruth Ryste 15. januar 1976-8. oktober 1979
** Arne Nilsen 8. oktober 1979-4. februar 1981

* Handels- og skipsfartsdepartementet:
** Hallvard Bakke 15. januar 1976-8. oktober 1979
** Reiulf Steen 8. oktober 1979-4. februar 1981

* Sjef for langsiktige planleggings- og samordningssaker:
** Per Kleppe 1. januar 1980-4. februar 1981
## Hendingar
Volvo-avtalen blei underteikna i Oslo av statsminister Nordli og Volvo-leiaren Pehr G. Gyllenhammar den 8. desember 1978. Det var meininga at den norske staten skulle få 40 prosent i Volvo, men aksjonærane avvisteavtalen under ei ekstraordinær generalforsamling i januar 1979.

## Sjå også
* Norske regjeringar

## Kjelder

* Odvar Norli si regjering hos Regjeringen.no, vitja 15. januar 2010
Zamora i Spania

**Zamora** er ein by i Castilla y León i Spania og provinshovudstaden i provinsen Zamora. Han ligg ein ås nordvest i landet, nær grensa til Portugal og elva Duero renn gjennom byen. Det ligg 24 romanske kyrkjer frå 1100- og 1200-talet i byen. Ingen fleire byar i Europa har fleire romanske kyrkjer enn Zamora.

## Historie

Etter den romerske sigeren over helten Viriathus vart busetnaden av romarane kalla *Occelum Durii* eller *Ocellodurum*. Under romarriket var han busett av vacceos og vart innlemma i den romerske provinsen Hispania Tarraconensis. Byen låg langs vegen frå Emerita (dagens Mérida) til Asturica Augusta (dagens Astorga).

To myntar frå regjeringstida til den vestgotiske kongen Sisebuto viser at byen på denne tida vart kalla *Semure*. I perioden under maurarane vart byen kalla *Semurah* eller *Azemur*. Etter at det kristne kongedømet Asturias vart oppretta, vart busetnaden ein strategisk grenseby og åstad for mange kamphandlingar mellom muslimar og kristne. Begge sider hadde kontroll over byen fleire gonger frå tidleg på 700-talet til seint på 1000-talet. I denne tida vart det bygd kraftige festningsverk i byen.

Den mest kjende episoden i historia til Zamora var drapet av kong Sancho II av Castilla utanfor bymurane i 1072. Nokre ti år tidlegare hadde kong Ferdinand I av León delt kongedøma sine mellom dei tre sønene sine. Til dottera si, Doña Urraca, fekk Zamor. Dei tre sønene gjekk til krig mot kvarandre og vinnare vart Sancho. Zamora under systera, som var alliert med den leonesiske adelen, gjorde motstand. Sancho II av Castilla, med støtte frå El Cid, la omleiring på Zamora. Kong Sancho II vart myrda av adelsmannen Bellido Dolfos, som lurte kongen til eit privat møte. Etter Sancho døydde kom Castilla tilbake til broren Alfonso VI av León. Zamora var òg åstad for intense kampar på 1400-talet under ein konflikt mellom støttespelarane til Isabella I av Castilla og Juana la Beltraneja. Det spanske ordtaket *No se ganó Zamora en una hora*, som tyder *Zamora vart ikkje vunne på ein time*, viser til desse kampane.

På 1100-talet vart byen særs strategisk i krigane mellom Kongedømet León og arabarane under kampen om Den iberiske halvøya. Etter kvart vart byen mindre viktig og mange flytta frå byen, særleg til Sør-Amerika.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zamora, Spain|Zamora, Spain]]» frå , den 31. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Ávila

**Ávila de los Caballeros** (latinsk *Abila* og *Óbila*) er provinshovudstaden i provinsen Ávila i den autonome regionen Castilla y León i Spania.

Byen ligg 1117 meter over havet og er den høgastliggande provinshovudstaden i landet. Han ligg på ein flat topp som stig bratt opp frå den omliggande villmarka. Dette gjer at byen har eit ekstremt klima med særs harde, lange vintrar og korte somrar. 

## Historie

Ávila kan ha vore den gamle byen *Abula*, nemnd av Ptolemaios i *Geographia* (II 6, 60) i den iberiske regionen Bastetania. Abula er nemnd som ein av dei første byane i Hispania som vart kristna, særleg av Saint Secundus (*San Segundo*). Men Ávila kan òg ha vore *Obila* istadenfor , medan *Abula* kan ha vore Abla.

Ávila er mest kjend for bymurane frå mellomalderen. Dei vart bygd av brun granitt i 1090 med åtti tårn og ni portar som framleis er intakte. Ein stor del av byen ligg derimot i dag utanfor bymurane. Den gotiske katedralen er ein del av forsvarsverket i byen. Han vart bygd mellom 1100- og 1300-talet og ser ut som ei festning med befesta murar og to solide tårn. I tillegg vart dei romanske kyrkjene San Vicente, San Pedro og San Segundo bygd på 1100-talet. I det gotiske klosteret Santo Tomás, reist av den katolske dronninga Isabella i 1482, står ein marmorskulptur, hogd ut av den florentinske skulptøren Domenico Fancelli på 1400-talet. Skulpturen står over grava til prins Juan, den einaste sonen til Ferdinand og Isabella.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ávila|Ávila]]» frå , den 1. november 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** 

## Bakgrunnsstoff

*
Skylstad

**Skylstad** er ein gard i Norangsdalen i Hjørundfjord i Ørsta kommune. Skylstad er gardsnummer 126 i Ørsta kommune. Garden har vanlegvis hatt 5 bruk.

Skylstad er den garden som ligg lengst frå sjøen i Norangsdalen, vel 2 km opp gjennom dalen frå enden av Norangsfjorden, langs fylkesveg 655. Tuna ligg på om lag 90 moh. På grunn av dei høge fjella så ser ein ikkje sola mellom om lag 15. oktober og 1. mars.

Skylstadbrekka går opp mot fjellet Slogen (1564 m).

6. februar 1679 sopte Brekkefonna, som kjem ned frå Slogen, nesten heile Skylstad av hustuftene, og 27 eller 28 menneske omkom. Som følgje av rasulykka flytta ein deretter husa nordvestover nokre hundre meter, under den noko bratte Skylstadåsen, der dei ligg no. Der kunne dei framleis kjenne lufttrykket av fonna, men no berre utkanten av det. 

Forfattaren Marie Takvam og diplomaten Rasmus Skylstad var begge frå Skylstad. Den USA-amerikanske katolske biskopen av Spokane, William Stephen Skylstad, som var president for United States Conference of Catholic Bishops]] frå 2004 til 2007, stammar frå Skylstad.

## Folketal:
*1801: 38
*1865: 52
*1900: 66

## Skylstad som etternamn
I følgje SSB (2006) er det 72 personar i Noreg med etternamnet Skylstad.

## Kjelder
* Lars Strømme og Ragnar Standal: *Hjørundfjordboka Band III Gard og ætt*, Ørsta 1988 ISBN 82-991200-2-0 side 268-307
Segovia

**Segovia** er ein by i Spania, og provinshovudstad provinsen Segovia i Castilla y León. Byen ligg nord for Madrid, 35 minutt med tog. Byen har kring 55&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Attraksjonar
Gamlebyen ligg på ein lang, smal ås og her ligg mange monument, mellom anna katedralen, ein kjend romerske akvedukt, ein *[[Alcázaren i Segovia|alcázar]]* (borgslott) og forskjellige romansk kyrkjer som San Esteban, San Martín og San Millán. Gamlebyen er innskrive på verdsarvlista til UNESCO og er omgjeve av murar bygd på 700-talet, truleg over ein romersk base. 

## Klima og vegetasjon
Segovia har eit kontinentalt middelhavsklima, kaldt og tørt, på grunn av den høge plasseringa og avstanden til havet. Den årlege normaltemperaturen er 12&nbsp;°C. I desember er temperaturen rundt -14&nbsp;°C og i juli 34&nbsp;°C. Den årlege normalnedbøren er 520 mm. 

Den dominerande vegetasjonen er svartfuru, pinje, furu, eik, bøk og einer, samt kornåkrar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Segovia|Segovia]]» frå , den 31. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Ofredalstunnelen

**Ofredalstunnelen** er ein vegtunnel i Årdal kommune i Sogn og Fjordane fylke. Tunnelen er 2200 meter lang, og går gjennom Seimsåsen mellom Seimsdalen og Åsete i Indre Ofredal. Ofredalstunnelen og den kommunale vegen til Indre Ofredal vart opna i 1992. Vegen opp dalen frå staden Indre Ofredal vart bygd som sysselsettingsprosjekt mellom 1935 og 1939.

På grunn av dårlege kartdata vart tunnelen sprengt halvvegs med feil stiging; dette førte til at siste halvdelen måtte lagast svært bratt, med heile 15,5 % stiging, for å kome ut på rett plass i Indre Ofredal.

## Sjå òg
*Seimsdalstunnelen

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:nb:Ofredalstunnelen|Ofredalstunnelen]]» henta frå Wikipedia på bokmål den 1. november 2009. Der vart desse referansane gjevne:*  
 

## Bakgrunnsstoff
*NRK - «Norsk attraksjon»: Ofredalstunnelen (11. september 2007)
Tove

**Tove** er eit skandinavisk kvinnenamn av norrønt opphav. Det har namnedag i Noreg den 2. november. 

Tove stammar frå det norrøne *Tófa*, ei kortform av namn som begynte med Tor- og hadde sluttledd på f- eller v-, som Torfrid eller Torve.
Tova og Tuva er variantar av namnet.

## Bruk

Namnet Tove er mest brukt i Danmark og Noreg, og er lite kjent utanfor Skandinavia. 

Tove er kjend i Noreg frå 1300-talet og kom truleg frå Danmark. Tove var mellom dei mest populære namna på nyfødde jenter i Noreg i tida ca. 1940&ndash;1970.

## Namneberarar

* Tove Mohr 1891–1981), norsk lege, kvinnesaksforkjemper og forfattar
* Tove Ólafsson (1909–1992), dansk bilethoggar
* Tove Jansson (1914–2001), finlandssvensk forfattar og kunstnar
* Tove Ditlevsen (1917–1976), dansk forfattar
* Tove Stang Dahl (1938–1993), norsk jurist 
* Tove Skutnabb-Kangas (f. 1940), finsk lingvist
* Tove Strømme (f. 1940), norsk målar
* Tove Veierød (f. 1940), norsk politikar og minister
* Tove Lie (1942–2000), norsk diktar
* Tove Bull (f. 1945) norsk språkforskar
* Tove Strand (f. 1946), norsk politikar
* Tove Paule (f. 1951), norsk idrettsleiar
* Tove Nilsen (f. 1952), norsk forfattar

## Kjelder
* 

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tove|Tove]]» frå , den 1. november 2009.*
Heimaey stavkyrkje

**Heimaey stavkyrkje** (islandsk: *Stafkirkjan við Hringskersgarð*) står på Heimaey i Vestmannaeyjar i Island, og er ei stavkyrkje reist i 2000. Kyrkja var ei gåve frå Noreg til Island i høve tusenårsjubileet for innføringa av kristendommen på Island. Bygget vart laga med Haltdalen stavkyrkje som forelegg ved lafteverksemda Stokk & Stein i Lom. Norsk Institutt for kulturminneforskning hadde ansvaret for prosjektet. Kyrkja vart overlevert og vigsla 30. juli 2000.

Det var dåverande statsminister Jan P. Syse som foreslo ei stavkyrkje som gåve. 

Med kyrkja vart det også gjeve eit altarfrontal som er ein nøyaktig kopi av Olavfrontalet. Originalen er frå 1300-talet og var truleg laga i Trondheim.

Døypefonten i kyrkja er laga av lavastein frå utbrotet til Eldfell i 1973.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* «Sagan» på nettstaden landakirkja.is
* Om Olavsfrontalet og korleis kopien vart laga
Albacete

**Albacete** er ein by og ein kommune søraust i Spania, 258&nbsp;km søraust for Madrid og hovudstad i provinsen Albacete i den autonome regionen Castilla-La Mancha. Kommunen har kring 175&nbsp;000 innbyggjarar. 

Busetnaden vart kalla *al-Basīṭ*, 'sletta', av arabarane. Byen har vore kjend som eit senter for produksjon av fine dolkar, sakser og knivar. Sjølv om Albacete aldri har vorte rekna som ein industriby, har industriparken i byen, Polígono de Campollano, nyleg vorte utvida og er i dag ein av dei største industriparkane i landet. 

Albacete har i lag med Ciudad Real eit av hovudkvartera til Universitetet i Castilla-La Mancha. Om lag 9000-10&nbsp;000 studentar held til i byen. 
Albacete er ikkje kjend som eit viktig turistmål, men har attraksjonar som katedralen og provinsmuseuemet i Albacete. 

## Historie

Albacete var ein maurisk landsby. Landsbyen vart erobra av kristne troppar i 1241 og var underlagt Alarcon.

Første del av 1300-talet, då forfattaren Don Juan Manuel, hertug av Peñafiel, som var guvernør i Murcia og derfor herre over desse landområda, utvikla landsbyen seg og folketalet auka. I 1375 vart Albacete ein eigen kommune og vart sjølvstendig frå Chinchilla. Hundreår seinare i 1476, takka dei katolske monarkane Albacete for støtta til krona og han fekk rettar til å halde ein marknad ein gong i veka. 

Under Comunerosopprøret (1520–1522) støtta Albacete den nye keisaren Karl V som i 1526 gav dei føydale eigedomane i byen til kona si, keisarinne Isabel av Portugal. I denne perioden starta bygginga av kyrkja San Juan Bautista (Johannes Døyparen), som seinare vart ei domkyrkje. 

Albacete låg strategisk til mellom Madrid og austkysten av Spania og jordbruket førte til vekst i kommunen dei neste hundreåra fram til Filip V gav løyve til ei årleg messe. 

Jernbanen nådde Albacete i 1855 og Madrid-Alicante-ruta gjekk gjennom byen. Seinare vart Albacete òg knytt med jernbane til Cartagena. I 1862 gav Isabel II Albacete byrettar. I 1888 fekk byen elektrisk lys, og vart dermed den første av provinshovudstadane i Spania som fekk elektriske gatelys. 

Gjennom 1800-talet dobla folketalet seg frå 10&nbsp;000 til rundt 21&nbsp;000 på byrjinga av 1900-talet. I denne perioden forsvarte Albacete dronning Isabel II mot karlistane (støttespelarane til Karl, kandidat til den spanske trona). 

Mellom 1900 og slutten av den spanske borgarkrigen (1939) tripla folketalet seg. Byen fekk vassforsyning og kloakksystem i 1905. I 1910–1923 vart Abelardo Sanchez-parken utbygd. Under den spanske borgarkrigen støtta byen Madrid og republikanarane. 

Då demokratiet vendte attende til Spania vart høgsteretten i Castilla-La Mancha plassert i Albacete i 1982, og i 1985 førte grunnlegginga av universitetet til nytt liv i byen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Albacete|Albacete]]» frå , den 1. november 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Talavera de la Reina

**Talavera de la Reina** er ein by og ein kommune vest i provinsen Toledo i den autonome regionen Castilla-La Mancha i Spania. Han er den nest største byen i Castilla-La Mancha og den største i provinsen med om lag 85&nbsp;000 innbyggjarar. Han er dermed større enn Toledo, som er provinshovudstaden.

Byen ligg ved elva Tajo og to øyar i elva er ein del av sentrum i byen, Isla Grande (Store Øya) og Chamelo. Den andre øya har ein del av den opphavlege middelhavsskogen. Byen er omgjeve av to fkjellkjeder, Sierra de San Vicente i nord og Montes de Toledo i sør.

Byen er delt i to av Tajo. Den nordlege delen er større og meir folkerik. Fleire bruer knyter dei to delane saman. Ei av desse bruene vart bygd av romarane.

Byen har kontinentalklima med våte og kalde vintrar med tett morgontåke, medan sommaren er forholdsvis varm.

## Historie

Talavera de la Reina vart grunnlagd av keltarar der elvane Alberche og Tajo renn saman. I perioden under Romarriket vart byen kalla *Caesarobriga*. I 182 fvt. erobra Quinto Fulvio Flaco byen og han vart ein del av den romerske provinsen Lusitania. I denne perioden var byen rik med kvegmarknader og handel. Kristendomen kom tidleg til byen og då Romarriket fall, erobra vestgotarane byen. Talavera var då kjend som *Aküis* eller *Aibura*. I 602 gav kong Liuva II ei gåve til byen, ein skulptur av Jomfru Maria, som frå då har vore eit symbol på dei kristne i Talavera de la Reina.

Muslimane erobra Talavera i 712. Dei bygde nye murar og ei borg her. Dei innførte òg fontener, vassmøller og nye produkt frå Afrika og Asia. Den frodige gjorde produserte mykje grønsaker, frukt og gras for dyr. Marknaden fekk ny styrke og folkesetnaden, som var ei blanding av kristne, muslimar og jødar, levde i harmoni i fleire hundreår. Medina Al Talavayra tok del i forskjellige krigar mellom kongdøma i Spania, og vart allierte med Córdoba og Badajoz. Talavera var hovudstaden i eit kortvarig kongedøme eller *[[taifa]]*. Etter at byen vart gjenerobra på 1000-talet av Alfonso VI av Castilla, vart han eit viktig handelssenter i Spania i mellomalderen.

På 1400- og 1500-talet vart Talavera kjend for keramikkarbeidet som vart produsert her. I dag finn ein keramikk frå Talavera i mange museum i verda, og i dei mest lukseriøse palassa over heile Europa.

Under den spanske sjølvstendekrigen mot Napoleon og Frankrike, fann slaget ved Talavera stad her den 27. og 28. juli 1809. Under kampane vart byen hardt råka. Ein samla engelsk-spansk arme dreiv franskmennene ut av byen.

Då republikanarane overtok i Spania i 1931, vart namnet på byen endra til *Talavera del Tajo*. 3. september 1936 erobra nasjonalistane Talavera og starta ein periode med terror mot kommunistane og sosialistane. Republikanarane hadde gjort det same tidlegare mot sine motstandarar i byen. Under resten av krigen vart Talavera de la Reina øydelagd av republkanske bombeåtak.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Talavera de la Reina|Talavera de la Reina]]» frå , den 1. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Gulsongar

**Gulsongaren** (*Hippolais icterina*) er ein fugleart i kjerrsongarfamilien, Acrocephalidae. 

## Utsjånad og lyd
Lengda er kring 12-14 cm. Vekt 14-20 gram. Oversida er grågrøn og undersida lyst gul. Beina er grå. Lang og spisst nebb. Kjønna ser like ut. Lokkelyden på hekkeplassen kan skrivast «tete hyi», «tekderehui» eller «hippolyit». Songen er hurtig og sterk med innslag av hermelydar frå songen til andre fugleartar. Lokkelyden inngår i songen. Også hermingar av fugleartar frå vinterkvarteret i Afrika vert vovne inn i songen. Folk som kjenner fuglesong ekstra godt kan bruke dette til å seie kvar i Afrika eit syngande individ overvintrar.

## Utbreiing
Gulsongar finst frå Ural og det vestlege Sibir i aust og vestover gjennom Sentral-Europa til det nordvestlege Frankrike, og mot nordvest til Fennoskandia. Totalt i Europa reknar ein 3,5 til 7,1 millionar par. Her har bestanden gått litt attende dei siste tiåra. Arten er monotypisk. Gulsongaren manglar i det sørvestlege Europa der spottesongaren tek over nisja.

## Biotop og utbreiing i Noreg
Gulsongaren lever i ope skogslandskap med busker og frodig undervegetasjon, men held seg også i parkar og gamle hagar. Det aller beste er sørvende lauvskogslier eller oreskog. Hovudutbreiinga i Noreg er nord til Helgeland. Lengre nord finst fuglen berre på eit fåtal eigna lokalitetar. Den norske hekkebestanden er rekna til 50 000–300 000 par. 

## Føde
Først og fremst insekt og edderkoppar, som vert funne oppe i lauvverket. Om hausten også litt bær.

## Hekking

Fuglen er kjønnsmoden etter eit år. Hekkeperioden er frå mai til juli. Reiret, som vert gøymt i tre eller busker, er fint skålforma og laga av kvist, strå, lauv og gras. Hoa legg 4-6 egg som er rosa med svarte prikkar. Egga vert ruga av begge foreldra i 12-14 dagar. Ungane vert i reiret 12-13 dagar etter klekkinga. Gulsongaren kjenner lett att eit gaukegg og kastar det ut av reiret.

## Trekkvanar
Gulsongaren er ein av dei siste trekkfuglane som kjem om våren. Dei fleste kjem i slutten av mai og i juni, og dei dreg frå hekkeplassane i slutten av juli og i august. I Sør-Noreg kan nokre individ enno sjåast tidleg i september. Heile verdsbestanden av gulsongarar overvintrar i det søraustre Afrika, for det meste sør for ekvator. Fuglane kjem til vinterområda i september-november. Dei nordvestlege bestandane flyg mot søraust om hausten, og dei nordaustlege flyg mot sørvest. Fuglane kjem til Afrika via Italia og Hellas. Vårtrekket frå vinterområda startar i februar-mars, gjennom Nigeria er trekket på det største seint i april. Gjennom Italia og det sentrale middelhavsområdet går trekket frå midt i april til midt i mai. Soleis ser fuglane ut til å ha same trekkruta vår og haust.

## Kjelder
* Artikkelen er bygd på stoff frå tysk, engelsk og svensk wikipedia.
* *Norsk FUGLEATLAS*, Norsk Ornitologisk Foreining, 1994.
* Norsk RingmerkingsAtlas, 2006.
Toledo

**Toledo** (latinsk *Toletum*) er ein by og ein kommune sentralt i Spania, 70 km sør for Madrid. Han er provinshovudstad i provinsen Toledo og regionshovusdtad i den autonome regionen Castilla-La Mancha.

Han vart innskriven på verdsarvlista til UNESCO i 1986 for kulturarva og dei mange monumenta som ein av dei tidlegare hovudstadane i Det spanske riket og som ein stad der kristne, muslimske og jødiske kulturarar levde side om side. Mange kjende folk og kunstnarar vart fødd i eller levde i Toledo, som Al-Zarqali, Garcilaso de la Vega, Eleanor av Toledo, Alfonso X og El Greco.

Byen har kring 80&nbsp;000 innbyggjarar.

## Historie

Området har vore busett sidan bronsealderen og Toledo vart viktig under Romarriket då han vart eit handels- og administratsjonssentrum i den romerske provinsen Tarraconensis. Etter Romarriket fall, vart Toledo hovudstad for vestgotarane i Spania, og han var hovudstad fram til maurarane erobra Den iberiske halvøya på 700-talet.

Under Kalifatet Córdoba opplevde Toledo ein gullalder. Denne lange perioden vert kalla La Convivencia, der jødar, kristne og muslimar levde fredeleg i lag. Under arabarane vart Toledo kalla *Tulaytulah*. Etter at Kalifatet fall, vart Toledo hovudstad i eit av dei rikaste taifaene i al-Andalus, og med den sentrale plasseringa på Den iberiske halvøya, fekk Toledo ein sentral plass i kampane mellom dei muslimske og kristne herskarane nord i Spania.

Den 25. mai 1085 erobra Alfonso VI av Castilla Toledo og tok direkte personleg kontroll over den mauriske byen. Dette vart det første steget det samla kongedømet Leon-Castilla gjorde i reconquista av dei kristne styrkane. Etter kastiljanarane erobra Toledo, vart byen verande eit stort kultursenter. Dei arabiske biblioteka vart ikkje øydelagde, og det vart oppretta eit senter for omsetjing av bøkene frå arabisk eller hebraisk til spansk, og frå spansk til latinsk. Ein periode på 1500-talet var Toledo hovudstad i Castilla og byen blømde. Det spanske hoffet vart snart flytta til Valladolid og så til Madrid, og byen vart mindre viktig fram til seint på 1900-talet då han vart hovudstad i den autonome regionen Castilla-La Mancha. Den økonomiske nedgangstida i byen etter hovudstaden vart flytta, gjorde at det ikkje vart bygd nytt, og mykje av byen vart dermed bevart. I dag har Toledo ei rik kulturarv og vert vitja av mange tusen turistar årleg.

Alcázaren i Toledo vart kjend på 1800- og 1900-talet som eit militærakademi. Då den spanske borgarkrigen braut ut i 1936, vart garnisonen omleira av republikanarane.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Toledo, Spain|Toledo, Spain]]» frå , den 1. november 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Jon Hustad

**Jon Ottar Hustad** () var ein norsk lektor, journalist og forfattar frå Bondalen i Hjørundfjord i Ørsta kommune. Hustad var utdanna historikar og tok hovudfag ved Universitetet i Oslo om amerikansk Kina-politikk etter Koreakrigen. I løpet av utdanninga hadde han eit studieopphald i Sambandsstatane. Der gjennomførte han arkivstudiar ved Eisenhower-biblioteket i Kansas. Hustad arbeidde mellom anna som journalist i *[[Klassekampen]]* og forskingsredaktør i *[[Morgenbladet]]*. Ei tid var Han også lærar i grunnskulen. Frå 2007 arbeidde han som journalist i *[[Dag og Tid]]*. 

Han fekk Ole Vig-prisen i 2002 og Kulturdepartementet sin nynorskpris for journalistar i 2016.

## Bibliografi
**Skolen som forsvann*, 2002
**14 menn og 1 kvinne*, 2004
**Hjørundfjorden* (med Per Eide), 2005
**Varsleren*, 2006
**Gjeldsslaven Europa*, 2012
**Partiguiden*, 2013
**Farvel Norge*, 2013

## Fotnotar
Ole Vig-prisen

**Ole Vig-prisen** er ein norsk kulturpris. Den blir delt ut i Stjørdal til minne om skole- og folkeopplysingsmannen og lyrikaren Ole Vig (1824–1857). Prisen består av eit diplom og ein sjekk på 10 000 kroner, delt ut av Ole Vig-fondet. Kriteria for valet er at kandidaten er «ein ungdom mellom 20 og 35 år som har gjort ein framifrå innsats i Ole Vigs ånd. Det gjeld ungdommar frå heile landet utan omsyn til politisk oppfatning. Ein Ole Vig-prisvinnar må ha gjort ein meir enn vanleg god innsats innanfor eitt eller fleire av desse områda: Folkeopplysningsarbeid, kunst eller kulturarbeid medrekna idrett.»

## Prisvinnarar

## Bakgrunnsstoff
* Ole Vig-prisen 
* Ole Vig-prisen , *Ole Vig-året 2007*
Knivsflå

**Knivsflå** er ein fjellgard ved Geirangerfjorden i Stranda i Møre og Romsdal fylke. Garden ligg på ei fjellhylle 250 moh. på nordsida av fjorden. Like ved garden ligg Dei sju systrene som tidlegare vart kalla *Knivsfossane*.

På Knivsflå dyrka dei korn til eige bruk. Det gode fjellbeitet gjorde at dei kunne ha mange dyr. På det meste fødde dei meir enn 15 storfe og omkring 100 geiter. Denne garden vart i eldre tid rekna som den beste av fjordgardane. Garden har to setrar. Den lengst til fjells ligg to og ein halv time i gangavstand frå tunet.

Det ulende terrenget førte til at mange kom til skade eller vart ihel slegne. Ein kjenner til at seks menneske har mist livet i område rundt garden.

Ein finn garden nemnd som øydegard i 1603. For det meste har han vore einbølt. På siste halvdel av 1800-talet var her to bruk. Knivsflå vart fråflytt i 1898. Ein fjellhammar ovanfor husa vart vurdert til å kunne rause ut. Etter synfaring konkluderte kommunestyret med at «gaarden besluttes fraflyttede». Dei to familiane, som båe hadde store syskenflokkar flytte til Geiranger. Båe stovehusa vart nedteke og oppsett som ny heim på Maråk i Geiranger. I åra etter dei flytte heldt eigarane fram med å slå på Knivsflå. Dei turka høyet, førte det til fjorden med løypestrengar, og rodde det inn til dei nye heimane sine. Det vart drive slått heilt opp på 1960-talet.

## Kjelder
* storfjordens-venner.no
* Sakarias Ansok: *Eld som sloknar*. Stranda sogenemnd 1970
* Arild Flydal: *Fjorden, fjellet og folket*. Timbjørgane forlag 1996
Fjellet Sermitsiaq

**Sermitsiaq** ('evig is') er eit stort fjell i Nuuk på Grønland. 

Det er 1210 meter høgt.
Det ligg på Sermitsiaq-øya i Nuup Kangerlua-fjorden, og er synleg frå det meste av Nuuk.

Det danske namnet er *Sadlen* ('Salen'), fordi fjellet liknar på ein sal sett frå Nuuk.

Avisa *[[Sermitsiaq]]* er kalla opp etter fjellet.

## Kjelder
Skattelister

**Skattelister** er oversyn over kva som er betalt i skatt. Skattelister gjer det mogleg for styresmakter å halda oversyn over skuld, innkreving og betaling. I nokre høve kan også skattebetalarar sjå på slike lister kva dei sjølv eller andre betaler i skatt. Skattelister kan også brukast til å finna statistisk og historisk-økonomisk informasjon.

## Kjelder
* Statistisk sentralbyrå (1999): «Bedre kilder for skattestatistikken» . Statistikk mot år 2000: 1966-1967.
Eg veit i himmerik ei borg

**Eg veit i himmerik ei borg** er ein salme omsett av Bernt Støylen, dels etter den tyske salmen «Ich weiß ein ewiges Himmelreich», dels etter H.C. Sthens omsetjing av den same salmen, «Jeg veed et evigt Himmerig».

## Innhald
Salmen er skriven som ein samtale mellom Jesus Kristus og kyrkjelyden. Kyrkjelyden er ein pilegrim som lengtar etter å nå fram til det trygge himmelriket (vers 1 – 3), Jesus trøystar med at han har frelst vandraren (vers 4 – 6) og kyrkjelyden svarer med bøn og takk til Kristus.

## Historie
Salmen er truleg dikta i Tyskland på 1500-talet, med tone etter ei verdsleg vise, «Es liegt ein Schlößlein i Österreich». Den tyske teksten er kjend frå *Geistliches Gesangbuchlein*, trykt i Hamburg 1612. H.C. Sthen har i si gjendikting skrive eit nytt niande vers, dessutan har teksten hans meir fullkomne rim.

Salmen var mykje bruka i Danmark og Noreg på 1600-talet. Thomas Kingo oppfører han som meloditilvisning for fleire av salmane sine. Likevel tok han ikkje teksten med i Kingos salmebok, noko som førte til at salmen etter kvart vart gløymd. I *[[Landstads kirkesalmebog]]* vart den danske teksten teken med i lett modernisert språk. Bernt Støylen skreiv så ei ny attdikting i 1905. I denne forma kom salmen i kyrkjesalmebøkene som kom ut på 1900-talet. 

I *[[Nynorsk salmebok]]* er han oppført under bolken med salmar for 2. sundag i advent. I *Norsk Salmebok* er han oppført i kapitlet «Den kristne vona», og vert i dag kanskje framfor alt bruka til Helgemesse.

*[[Lov Herren Katolsk salmebok]]* har med dei tre første og dei fire siste vera; det er dei sju versa som kyrkjelyden syng.

## Melodien
Melodien som vert nytta i Noreg, er ein folketone frå Hallingdal. Den opphavlege tonen er «Es liegt ein Schlösslein i Österreich», ein tone som vi finn att ein variant av i koralboka som melodi til salmen «Opp alle ting som Gud har gjort» (NoS 283). 
## Teksten
 

## Kjelder
* Johannes Nilssøn Skaar 1879: *[[Norsk Salmehistorie]]*
* *Kristen sang og musikk* Runa forlag 1962

## Bakgrunnsstoff
Hans Christensen Sthen

**Hans Christensen Sthen** ()  var ein dansk prest og salmediktar. 

## Levnetsløp
Hans Christensen Sthen vart fødd og voks opp i Roskilde; difor la han stundom tittelen Roschildensis til namnet sitt. Han vart rektor i Helsingør berre 22 år gammal, og året etter vart han kapellan ved St.Olai-kyrkja i byen. I 1580 tok han magistergraden ved Universitetet i København. I 1583 tok han imot kallet som sokneprest ved St. Peterskyrkja i Malmö, og vart då samstundes prost i Oxie herad. Her arbeidde han til han søkte avskil i 1607.  Før den tida vart han fleire gonger omstridd, ved eitt høve forsøkte bystyret å få han avsett.

Stehn vart etter kvart ein svært velståande mann. Han åtte fleire bygårdar i Malmö og hadde ei kostbar boksamling.  I familielivet hadde han ikkje berre lykke. Sthen var gift tre gonger.  I første ekteskap hadde han 16 barn, av desse døydde 8 i pest i 1580. Han vart enkemann i 1602, men snart oppattgift, og han fekk 5 barn med si andre kone. Då ho døydde og han gifta seg for tredje gong, vart det arvestrid med barna frå det første ekteskapet, som meinte dei hadde fått for lite av morsarva og nå frykta farsarva ville bli forminska. I denne striden døydde Sthen i Malmö 1610.

## Forfattarskap
Som forfattar av oppbyggjelege skrift hadde Sthen ein stor produksjon.  Dei viktigaste skrifta var *En liden nyttig haandbog* (1578) med bøner og andaktar for daglege høve og 10 salmar, og *En liden vandrebog* frå 1589, ei bønebok forma i verseform. 

Han har skrive mange salmar, mange av dei vart tekne inn i *[[Kingos salmebok]]*, og somme av dei er i bruk eno i dag, òg i Den norske kyrkja.  *[[Norsk salmebok]]* har seks salmar opphavleg dikta av H.C. Sthen:

*«Herre Jesus Krist, eg veit for visst» (omsett av  Blix 1870/1891)
*«Til kven sal eg gå med mi sorg og min sut» (omsett av Bjarne Norheim 1964)
*«Eit trufast hjarta, Herre min» (omsett av Kristofer Juvkam Ørjavik 1975)
*«Syng ein song or hjartans grunn» (omsett av Kristofer Juvkam Ørjavik 1975)
*«Den mørke natta liden er» (omsett av Bjarne Norheim 1975)
*«Den ljose dagen liden er» (omsett av Bernt Støylen 1905)

Dessutan har salmeboka teke inn minst to av dei attdikta salmane hans; «Min største hjertens glede» (oms. av M.B. Landstad 1869) og «Eg veit i himmerik ei borg» oms. 1905 av B. Støylen.

## Kjelder
*Norsk salmebok 1985
*Anders Malling i *Kristen sang og musikk* Runa forlag 1962

## Bakgrunnsstoff
*Biografi og verk