open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Isle Martin

**Isle Martin** er ei folketom øy i Loch Broom på vestkysten av Skottland. Ho er den av øyane i Summer Isles som ligg nærast Ullapool. Det har stått eit kloster, sildefiskeri og ei mølle på øya. I dag er øya eit fuglereservat. 

## Historie

St. Martin, som øya er kalla opp etter, skal ha grunnlagd eit kloster på øya rundt år 300-400 e.Kr. Det står ein stein med ein latinsk trippelkross frå 400-700 e.Kr. på øya, som truleg er knytt til den keltiske kyrkja. Her finst òg eit kapell frå tida etter reformasjonen og ruinane av ei gammal gate med hus og ein gammal skule. Det finst andre hus og eit nyare skulebygg nær kaien.

Jordbruk og fiske var hovudnæringa på øya. Ho var eit senter for fiskehadnel med eit fiserki, før Ullapool vart grunnlagd. Øya vart delt inn i husmannsplassar i 1831 og denne praksisen heldt fram til 1960-åra. Ho vart hovudsakleg nytta til oppdrett av kveg og sau, og berre eit lite område sør på øya kunne nyttast til dyrking.

Det var ei mølle i drift på øya mellom 1939 og 1948. Dei fleste av arbeidarane her pendla frå fastlandet, men nokre hus vart bygde på denne tida. Kveite vart ført attende til Ullapool og frå der ført vidare til bakeri i Nord-Skottland. Mølla vart lagt ned i 1948. 

I 1960-åra vart øya kjøpt av Monica Goldsmith. Ho gjorde fleire utbetringar, som å legge vatn og straum til øya, og i 1969 vart alle sauar fjerna. I 1980 gav ho øya til Royal Society for the Protection of Birds (RSPB) for at øya skulle bevarast. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Isle Martin|Isle Martin]]» frå ,  den 24. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Stasjonsby

**Stasjonsby** er eit omgrep som blir brukt om tettstadar som har vakse fram kring ein  jernbanestasjon (eller togstasjon). Stasjonen blei kanskje opphavleg plassert der jernbana  kryssa ein veg, eller nær kyrkja, der midtpunktet i bygda hadde vore frå gamalt. Ved stasjonen vart det deretter gjerne etableringar av handlande og handverkarar, og det vart også for mange ein naturleg stad å bu, mellom anna med tanke på å bruke jernbana for å kome på arbeid i næraste by. I stasjonsbyen kunne også små industribedrifter sjå føremunar med å etablere seg, fordi eit sidespor frå jernbana lett kunne kome på plass. 

Som følgje av plasseringa av jernbanelina, kunne også jernbanestasjonen bli plassert noko unna det tradisjonelle senteret i bygda. Dette kunne medføre at det voks opp eit nytt senter i bygda, ein stasjonsby.

Eksempel på stasjonsbyar er tettstadane Sem og Barkåker i Tønsberg kommune. På Barkåker ligg flatbrødfabrikken Korni strategisk plassert rett ved jernbanestasjonen. Bryne og Klepp er eksempel på stasjonsbyar som voks fram ved Jærbanen. 

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stasjonsby|Stasjonsby]]» frå ,  den 24. februar 2010.*
Gruvesamfunn

**Gruvesamfunn** er ein by, ein tettstad, ei landsbygd eller ein region der ein lever av malm-uttak frå ei gruve.

## Gruvesamfunn i Noreg
*Malm
*Knaben
*Røros
*Kongsberg
*Modum
*Sulitjelma
*Skorovas
*Kirkenes

## Sjå også
*Bergverksmuseum
*Industrisamfunn

## Litteratur

*Einar-Arne Drivenes: *Fiskarbonde og gruveslusk*. 1986, Universitetsforlaget.
*Einar-Arne Drivenes: *Rekruttering av arbeidere til Kåfjord kopperverk*. 1979, 48s 
*Einar-Arne Drivenes: *Gruvearbeidere i Nord-Norge. Rallare eller fiskarbønder?*. I: Ottar. (1986).
TV4 Fakta

**TV4 Fakta** er ein fjernsynskanal som er eigd av svenske TV4 AB. Kanalen starta sendingane sine frå Finland i 2005. Ei finsk utgåve starta året etter i samarbeid med MTV3. I 2008 flytta kanalen til Sverige, etter at den svenske TV- og radiolova vart liberalisert.

TV4 Fakta vert tilgjengeleg for norske Canal Digital kundar, frå 22. mars 2010.

## Bakgrunnsstoff
*
Bamblefeltet

**Bamblefeltet** er eit geologisk område i Kongsberg-Bamblefeltet som er ein del av det sørnorske grunnfjellsområdet. Området strekkjer seg langs kysten frå Langesundsfjorden til Kristiansand og grensar i vest mot Telemarksfeltet.

Bergartane er danna i prekambrium frå 1250 millionar år sidan og har etter det gjennomgått omfattande metamorfose. Bergartane består av sillimanitt-gneis, cordieritt-antofyllitt-bergartar, kvartsitt og andre sterkt omdanna bergartar saman med gneis, amfibolitt, gabbro og granitt. Feltet vart danna og omdanna under den svekonorvegiske orogenesen for 1100-1150 millionar år sidan, med noko gjennomtrengingar av granitt seinare. 

Gjennom Norsk bergindustrihistorie er det drive omfattande gruvedrift på jernmalm ved Arendal, nikkelhaldig magnetkis, kobolt, rutil, apatitt, feltspat og kvarts. 

## Kjelder


* 
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bamblefeltet|Bamblefeltet]]» frå , den 24. februar 2010.*
Banke

Ein **banke** er ei vid grunne i sjø, vatn eller elv, som ofte består av laust materiale som sand eller småstein. Ordet vert òg nytta om havområdet over ei slik grunne, til dømes i samband med fiskebanker. Nokre bankar kan ha delar over vasskorpa. 

Bankar består ofte av sand, men kan òg bestå av anna granulært materiale som vatnet kan flytte på, som jord, mudder, grus, småstein, rullesteinar og til og med større steinar. Kor store partiklar ein banke består av er knytt opp til kor store bølgjene er eller kor sterke straumane er for å flytte partiklane. 

Dei fleste bankar er danna av uorganiske avleiringar som sand og grus, til dømes Doggerbank og Newfoundlandbanken, medan skjelbankar er laga av organisk materiale som muslingar eller korallar, som Bahamabankane. På grunn av landhevinga etter istida kan gamle skjelbanker i Noreg no finnast heilt opp til kring 200 moh.

Skråninga frå ein banke og ned mot djuphavet vert kalla ein egg eller ein bakke, og somme stader er dette fast berggrunn. 

## Sjå òg
*fiskebanke
*rev i sjø
*flu i sjøen
*sandbanke
*øyr

## Kjelder

*Banke.: undersjøisk grunne (2009, 14. februar), *Store norske leksikon*. Henta 17. september 2013.
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Banke|Banke]]» frå ,  den 24. februar 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Basalkonglomerat

**Basalkonglomerat** (botnkonglomerat) er eit konglomerat avsett som rullestein og grus på ei gammal landoverflate. Det utgjer ofte den nedste delen av ein geologisk lagserie.

Basalkonglomerat blir danna i byrjinga av den gradvise utbreiinga av eit hav over landoverflata. Konglomeratet er avsett over ein lengre tidsperiode og markerer starten på ein periode med avleiringar av nye sediment.

I Noreg finn ein mellom anna basalkonglomerat på Hardangervidda direkte på grunnfjellet på botn av avleiringar frå kambrium og silur.

## Kjelder
Tanera Mòr

**Tanera Mòr** (skotsk-gælisk *Tannara Mòr*) er ei øy i Loch Broom i Indre Hebridane i Skottland. Ho er den største av øyane i Summer Isles og den einaste busette øya i øygruppa. Tanera Mòr er kjend for sine eigne frimerke og som staden der handlinga i boka til Frank Fraser Darling, *Island Years*, finn stad.

## Geografi

Tanera Mòr er rundt 310 hektar stor og det høgaste punktet er Meall Mòr på 124 meter over havet. Berggrunnen på øya består av torridonsk sandstein dekt av torv og beitemark.

## Historie
Øya var ei hamn for sildefiske og vart hardt råka då sildeindustrien gjekk dårleg. Det låg to busetnader på øya, Ardnagoine og Garadheancal.

I 1881 var det minst 118 menneske på Tanera Mòr, men alle hadde reist i 1931. Sidan den gong har det berre periodevis vore fast busetnad her. I 2001 budde det fem menneske på øya. Mange av dei gamle hyttene er reonverte og vert i dag nytta som feriehus.

## Anlegg og infrastruktur
Det ligg eit anlegg for lakseoppdrett ved Tanera Mòr, fleire feriehus, ein liten segleskule, ein kafe og eit postkontor som har gjeve ut eigne frimerker sidan 1970. Øya har ingen vegar. Det går båt til øya frå Achiltibuie i Wester Ross og Ullapool.

## Dyre- og planteliv
Øya har mange forskjellige blomar, sidan det ikkje har vore beite på øya dei siste 25 åra. På nordsida finn ein orkidear og nattfiolar. Det finst ein del oter, kobbe og gråsel, og om sommaren er det mogeleg å sjå brugder og niser. Av fuglar finn ein ærfugl, fiskehegre, skotsk lirype og musvåk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tanera Mòr|Tanera Mòr]]» frå ,  den 24. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** Keay, J. & Keay, J. (1994) *Collins Encyclopaedia of Scotland*. London. HarperCollins. (Entry: Summer Isles)

## Bakgrunnsstoff
*  Summer Isles website
Am Buachaille

**Am Buachaille** er ein staur eller vertikal klippeformasjon nær Sandwood Bay i Sutherland i Skottland. Han vart først klatra i 1968 av fjellklatrarane Tom Patey og Ian Clough. Namnet tyder «gjetaren» på skotsk-gælisk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Am Buachaille|Am Buachaille]]» frå ,  den 24. februar 2010.*  


## Bakgrunnsstoff
*Early Days on Am Buachaille&mdash; skildring av klatringa med bilete
Staur i geologi

**Staur** eller **rauk** i geologi er ei landform som består av ei bratt og ofte vertikal steinsøyle eller fleire steinsøyler i sjøen nær ein kyst. Klippa har oppstått på grunn av erosjon. Staurar oppstår gjennom kystnær geomorfologi, som er ein naturleg prosess. Tid, vind og sjø er dei einaste faktorane som dannar ein staur. Dei oppstår når bølgjene hamrar på eit nes, trengjer inn i sprekker i berget og etter kvart får neset til bryta saman, slik at frittståande staurar, eller til og med små øyar, står att. Staurar kan òg oppstå på stader utan vatn når naturlege bogar fell saman grunna vinderosjon. Staurar er ofte viktige hekkestader for sjøfugl og mange er populære klatremål.  

Staurar består ofte av horisontale lag med sedimentære eller vulkanske bergartar, særleg kalkstein. 


Fil:Ball's Pyramid2.jpg|Ball's Pyramid i Australia, den høgaste vulkanske stauren i verda.
Fil:Old man of hoy2.jpg|Old Man of Hoy i Skottland
Fil:Near stack Yesnaby.JPG|Døme på ein staur som er i ferd med å dannast ved Yesnaby på Orknøyane


## Døme
* The Big Flowerpot, Flowerpot Island i Lake Huron i Canada.
* Three Sisters i Eatonville i Nova Scotia.
* Goat Rock i California i USA.
* Sugar Loaf i Mackinac Island i Michigan i USA.
* Haystack Rock i Cannon Beach i Oregon i USA.
* Old Harry Rocks i Dorset i England.
* The Needles i Isle of Wight i England.
* Am Buachaille i Sutherland i Skottland.
* Ball's Pyramid i Lord Howe-øyane i Australia
* Old Man of Hoy på Orknøyane i Skottland.
* The Twelve Apostles i Victoria på Great Ocean Road i Victoria i Australia
* Percé Rock i Percé Quebec i Canada
* Hopewell Rocks i Hopewell Cape New Brunswick i Canada
* Po Pin Chau i High Island i Hong Kong
* Étretat i Seine-Maritime i Frankrike
* Lange Anna på Helgoland
* Stac an Armin i St Kilda i Skottland
* Stac Dhomnuill Chaim i Lewis i Skottland
* Tri Brata og Sail Rock i Russland
* Les Jumeaux i Hendaye i Frankrike.
* Ko Tapu i Phang Nga Bay i Thailand
* Rockall i Atlanterhavet

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Stack (geology)|Stack (geology)]]» frå ,  den 24. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Calbha Beag

**Calbha Beag** er ei folketom øy i Eddrachillis Bay, utanfor Sutherland i Highland i Skottland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Calbha Beag|Calbha Beag]]» frå ,  den 24. februar 2010.*
Vidar Nisja

**Vidar Nisja** () er ein norsk fotballspelar frå Vigrestad i Hå kommune. Han spelar på midtbanen for Sandnes Ulf, men har tidlegare spelt for Bryne fotballklubb og Viking fotballklubb.
Eilean nan Ròn

**Eilean nan Ròn** (skotsk-gælisk for 'seløya') er ei øy nær Tongue nord i Sutherland i Skottland. Øya har fått namn etter gråselane som årleg føder hundretals selungar her. Ho er i dag folketom.

## Historie

Eilean nan Ròn blei folkesett av leiglendingar som var blitt drivne frå heimane sine under Highland clearances. I 1881 budde det 73 menneske her. Innbyggjarane forlèt øya i løpet av 1930-talet, dei siste tolv i desember 1938. Ein kan sjå ruinar av busetnadane på midten av øya, mellom Mol na Coinnle og Mol Mòr. 

## Geografi og geologi

Øya er ikkje teknisk sett ein del av Hebridane, sidan ho ligg for langt mot nord. Øya består hovudsakleg av sandstein med bratte klipper i nord og aust, og ein naturleg boge ved Leathad Ballach, som er 50 meter høg og 22 meter brei. Dei høgaste punkta er Cnoc an Loisgein på 76 meter over havet og Cnoc na Caillich på 75 meter over havet. 

Det ligg fleire holmar og småøyar utanfor Eilean nan Ròn. Av desse finn ein tidvassøya Eilean Iosal og bortanfor den, Meall Thailm. I sørvest ligg An Innis. Rabbit Islands ligg i Tongue Bay i sørvest. 

## Dyreliv
Som namnet viser til, held gråsel til på Eilean nan Ròn. Det kjem hundrevis av sel her om hausten for å føde. Om lag 350 selungar vert fødde kvart år. Det finst òg mykje sjøfugl på øya.

## Kjelder
*
*


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eilean nan Ròn|Eilean nan Ròn]]» frå ,  den 24. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
*** 
***
*
Tanera Beag

**Tanera Be(a)g** eller **Tanara Beag** er ei folketom øy i Summer Isles i dei Indre Hebridane nordvest i Skottland. 

Ho heiter Tanara Beag («vesle Tanara») for å skilje ho frå Tanera Mòr, «store Tanara».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tanera Beag|Tanera Beag]]» frå ,  den 24. februar 2010.*
Priest Island

**Priest Island** (skotsk-gælisk *Eilean a' Chlèirich*) er ei lita, folektom øy i Summer Isles utanfor vestkysten av Skottland.

## Historie
Ein trur at øya vart nytta av culdear for religiøse føremål og har fleire steinsirklar.

## Geografi
Priest Island er den ytste og mest vêrharde av Summer Isles, og ligg om lag 6&nbsp;km utanfor vestkysten av Wester Ross.

## Dyreliv
Eilean a' Chleirich er eigd og styrt som eit naturreservat av Royal Society for the Protection of Birds. Det har status som *[[Site of Special Scientific Interest]]* og *[[Special Protection Area]]*. Av dyr finn ein spissmus, oter og gråsel.

Priest Island består av lyngheilandskap og små område med skog. Sjøsprøyt og guano medverkar til eit artsrikt maritimt lyngheilandskp. Øya har den største kolonien av havsvaler i Storbritannia, i tillegg til fleire andre sjøfugl.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Priest Island|Priest Island]]» frå ,  den 24. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Oldany Island

**Oldany Island** (tidlegare *Oldney Island*) er ei busetnadslaus øy i Assynt i Sutherland, nordvest i Skottland. Namnet har norrønt opphav. 

Oldany Island er ei stor tidvassøy sørvest i innløpet til Eddrachillis Bay/Kylescu. Ho har eit areal på to kvadratkilometer og det høgaste punktet er Sidhean nan Ealachan på 104 meter over havet. Handa Island ligg i nord, på andre sida av Eddrachillis Bay; Eilean Chrona ligg i sørvest og Sgeir nan Gall («Arret til nordmannen») ligg i nord.

Busetnaden Oldany ligg like ved øya på fastlandet. Øya har lenge vorte nytta for sauebeite. 


Fil:Oldany1.jpg|Oldany Island frå Culkein Drumbeg på fastlandet. Syner dei mange småøyane aust for Oldany.
Fil:Oldany2.jpg|Oldany Island til høgre, sett frå fastlandet (til venstre).


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oldany Island|Oldany Island]]» frå ,  den 24. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Rabbit Islands

**Rabbit Islands** eller  **Eileanan nan Gall** er tre små øyar i Tongue Bay utanfor nordkysten av Sutherland i Skottland. Øyane høyrer til Tongue sokn. Dei er ein populær stad for dykking.

## Geografi

Rabbit Islands er forholdsvis flate og smale, og ligg i ei nordaustgåande rekkje langs Tongue Bay. Dei ligg nær Coldbackie, Melness og Talmine på fastlandet, medan øya Eilean nan Ròn ligg i nordaust.

Rabbit Islands består av sandstein. Jordsmonnet er sandhaldig, og høver godt til å grava gangar i for dei mange kaninane som held til på øyane, og står bak det moderne engelske namnet deira. «Rabbit Islands» tyder 'kaninøyane'. Kaninane blei introdusert til øyane på 1700-talet for kjøtproduksjon. Ein har også brukt øyane som beite til andre husdyr.

Det skotsk-gæliske namnet «Eileanan nan Gall» tyder 'framandøyane'. Namnet skal visa til dei framande vikingane som steig iland øyane, som gjev ei god naturleg hamn.

Den nordlegaste øya heiter Sgeir an Òir, 'gullskjeret'. Visstnok skal eit skip som førte gull til «Bonnie Prince Charlie» ha forlist i nærleiken. Nord på denne øya finst ein naturleg boge kalla Claigeann na Sgeir ('Bjølla på skjeret').

## Kjelder
*
*

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rabbit Islands, Scotland|Rabbit Islands, Scotland]]» frå ,  den 24. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
*** (1984) *AA Illustrated Guide to Britain's Coast*. Drive Publications/Automobile Association
***
Lest

**Lest** vart spesielt frå 1500- til 1800-talet bruka som mål for last eller lasteevne i skip.  Ordet kjem via norrønt *lest* av lågtysk *last*. Ein lest kan vere eit rommål eller eit mål for masse, og storleiken på lesten varierer med kva for varer som vert lasta.

*Som rommål er lesten oftast 12-24 tønner, avhengig av kva slags last som vert ført.  Ein lest på 12 tønner kan ha blitt kalla ein smal lest, mens ein lest på 24 tønner var ein grov lest. 
*Som mål for masse er lesten oftast 6-16 skippund (960-2560 kg), avhengig av kva slags last det gjeld.
*Som mengdeeining vart ein lest rekna til 14 400 stk. sild, 12 sekker ull eller 144 huder.

Ei jekt kunne gjerne føre 20 til 60 lester, mens mindre farbåtar kunne føre 6-16 lester.

Som mål for lasteevne vart kommerselest brukt frå 1600-talet, og kunne tilsvare 80 norske  kubikkfot, dvs 2,47 m3 eller ei lasteevne på 5200 pund (frå 1769), dvs ca 2600&nbsp;kg.

I ein avtale mellom Danmark-Noreg og Holland frå 1669 vart det slått fast at lasteevna til alle fartøy skulle målast i trelastlester eller kommerselester, alt etter fraktefarta dei gjekk i.  1 trelastlest skulle tilsvare 0,77 kommerselest. I praksis var tilhøvet meir varierande, og i snitt slik at ein trelast tilsvarte to tredjedels kommerselest.

Frå 1851 vart lasteevna målt i tonn. Ein reell kommerselest skulle tilsvare 2,08 netto registertonn.

## Kjelder
*
*Lest i Caplex
*Lest i SNL
*Kommeselest i SNL
*Lest i Norsk historisk leksikon
*Jekt i Norsk historisk leksikon
**Norsk økonomisk historie 1500-1970* Universitetsforlaget 1979 ISBN 82-00-01921-7

## Sjå òg
*Lest (fleirtyding)
Morfologisk modifikasjon

**Morfologisk modifikasjon** er ein morfologisk operasjon av ein av desse typane:

# Ein endrar på eitt eller fleire fonem i basen.
# Ein endrar eller legg til trykk, aksent eller tone i basen.

Eit døme på type 1 er tilhøvet mellom desse to bøyingsformene av det norske leksemet MANN:

* Bøyingsformer av MANN
** Ubunden, eintal: **mann**
** Ubunden, fleirtal: **menn**

Vi endrar vokalen i basen frå **a** til **e** for å uttrykkje ubunden og fleirtal.

Eit døme på type 2 er tilhøvet mellom desse to engelske leksema:

* To engelske leksem
** **import** /ˈɪmpɔːt/ (substantiv) 'import'
** **import** /ɪmˈpɔːt/ (verb) 'importere'

Vi flytter trykket til siste stavinga for å danne eit verb av eit substantiv.

## Litteratur

* Bye, Patrik, Trond Trosterud og Øystein Vangsnes 2003: *Språk og språkvitskap, ei innføring.* Oslo: Samlaget.
Øyar i Ytre Hebridane

Ytre Hebridane er ei øygruppe med meir enn 100 øyar og skjer, om lag 70 km vest for det skotske fastlandet. Det er 15 busette øya i denne øygruppa, som òg vert kalla Dei vestlege øyane eller Vestøyane, og i eldre tider Long Isle (skotsk-gælisk *An t-Eilean Fada*).

Lewis og Harris er den største øya i Skottland og den tredje største av Dei britiske øyane etter Storbritannia og Irland. Ho omfattar Lewis i nord og Harris i sør, som begge ofte vert omtalte som eigne øyar, sjølv om dei heng saman. Den største busetanden på Lewis og i Ytre Hebridane er Stornoway.

## Busette øyar
Dei busette øyane i Ytre Hebridane har totalt 26&nbsp;502 innbyggjarar etter folketeljinga i 2001, og Lewis er den 13. mest folkerike øya i Dei britiske øyane. 

## Busetnadslause øyar

Dette er ei liste over øyane som har eit areal større enn 25 hektar. Dei fleste av desse øyane var busette ein eller annan gong sidan steinalderen. 

## Mindre øygrupper
Det ligg fleire mindre øygrupper innanfor Ytre Hebridane. Av desse finn ein: 



## Sjå òg
*Indre Hebridane
* Øyar i Orknøyane
* Øyar i Shetlandsøyane
* Øyar i Firth of Clyde
* Øyar i Firth of Forth
* Øyar i Skottland
* Øyar i Dei britiske øyane
* Rockall

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of Outer Hebrides|List of Outer Hebrides]]» frå ,  den 25. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Armit, Ian (1998) *Scotland's Hidden History*. Tempus (in association with Historic Scotland). ISBN 0-7486-6067-4
* "Occasional Paper No 10: Statistics for Inhabited Islands"  (28, november 2003) General Register Office for Scotland. Edinburgh. 
* Haswell-Smith, Hamish. (2004) *The Scottish Islands*. Edinburgh. Canongate. ISBN 1-84195-454-3
* Hunter, James (2000) *Last of the Free: A History of the Highlands og Islands of Scotland*. Edinburgh. Mainstream. ISBN 1840183764
* Mac an Tàilleir, Iain (2003) *[http://www.scottish.parliament.uk/vli/language/gaelic/vl-trans.htm#places Placenames/Ainmean-àite le buidheachas]* (pdf). Pàrlamaid na h-Alba.
* Maclean, Charles (1977) *Island on the Edge of the World: the Story of St. Kilda*. Edinburgh. Canongate. ISBN 0903937417
* Ordnance Survey (2009) http://www.ordnancesurvey.co.uk/oswebsite/getamap/"Get-a-map". 
* Murray, W.H. (1973) *The Islands of Western Skottland.* London. Eyre Methuen. ISBN 0413303802
* Thompson, Francis (1968) *Harris and Lewis, Outer Hebrides*. Newton Abbot. David & Charles. ISBN 0715342606
Baleshare

**Baleshare** (skotsk-gælisk *Baile Sear*) er ei flat tidvassøy i Ytre Hebridane i Skottland.  

Baleshare ligg sørvest for North Uist. Økonomien og samfunnet nøyt godt av ei vegfylling som vart bygd til øya i 1962. Den 350 meter lange vegfyllinga vart bygd av William Tawse Ltd. Øya er særs flat samanlikna med resten av Hebriadne, og er berre 12 meter over havet på det høgaste. Ho er òg kjend for dei lange sandstrendene. I 2001 budde det 49 menneske på øya i dei to busetnadane Samhla og Teananachar. 

Namnet på dei to grendene tyder «austgarden» og «austbyen». «Vestbyen» kan ein gong ha eksistert vest på Baleshare, men vestsida av øya vart vaska bort på 1500-talet, og det var då mogeleg å gå over til Monach Islands ved lågvatn. Monachs-øyane ligg 15 km mot vest. Ei anna soge fortel at det ein gong var ei landbru over til Kirkibost, 100 meter mot nord. 

Det er funne spor etter to førhistoriske busetnader, med restar av eit sirkelforma steinhus og delar av keramikk, bein og metall. Som med andre stader i området er dei truga av kysterosjon.

## Bakgrunnsstoff
*
*Bilete av erosjon på Baleshare 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Baleshare|Baleshare]]» frå ,  den 25. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Barra

**Barra** (skotsk-gælisk *Barraigh, Eilean Bharraigh*) er ei øy i Ytre Hebridane i Skottland. Innbyggjarane er hovudsakleg gælisktalande og bortsett frå den nærliggande Vatersay er ho den sørlegaste av dei busette øyane i øygruppa.

## Geografi

I 2001 hadde øya 1078 innbyggjarar. Ho har eit areal på 58,75 kvadratkilometer og den største landsbyen er Castlebay (*Bàgh a' Chaisteil*). Barra har i dag vegsamband til naboøya Vatersay (*Eilean Bhatarsaigh*) via ei vegfylling.

Vestsida av øya har kvite sandstrender med skjelsanddekt machair bakom. På austsida finn ein fleire berglendte viker. Barra har vakker natur, mange sjeldne planter og rikt dyreliv.

Kisimul Castle ved Castlebay ligg ved i bukt på øya og har slik gjeve landsbyen namnet sitt.

Andre stader på øya er ruinane av ei kyrkje og eit museum ved Cille Bharra, fleire festninga frå jernalderen og seinare strukturar som er grave ut.

## Historie
MacNeil-klanen har sterke band til Barra og hevdar dei er etterkomarar etter O'Neill-familien frå Ulster.

Alexander av Islay gav øya til MacNeill-klanen i 1427. Klanen hadde øya fram til 1838, då Roderick MacNeil, den 40. høvdingen i klanen, selde ho til oberst Gordon of Cluny. Gordon dreiv dei fleste innbyggjarane bort frå øya for å nytte ho til sauehald. Mange av innbyggjarane flytta då til fastlandet, Australia, New Zealand, USA og Canada. Barra kom tilbake til MacNeill-familien i 1937. I 2003 tok staten over øya, og ho vil verte gjeven attende til øybuarane om dei nokon gong krev det.

## Galleri

Fil:Isle of barra-castlebay.jpg|Castlebay på Barra
Fil:2004 0806hebridies0048.JPG|Traigh Eais
Fil:Traigh Sunset.jpg|Solnedgang frå Traigh Eais
Fil:Barra Airport Sands.JPG|Den sanddekte rullebanen på Barra
Fil:Barra-Airport-Canthusus.JPG|Barra lufthamn
Fil:2004 0806hebridies0040.JPG|Twin Otter tar av frå Barra lufthamn
Fil:Castlebay and the Heaval.jpg|Castlebay og Heaval, frå Vatersay


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Barra|Barra]]» frå ,  den 25. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
* Lokal musikk frå Barra
* Utforsk Isle of Barra
* Isle of Barra
* Barra destilleri
Bayble Island

**Bayble Island** (skotsk-gælisk *Eilean Phabail*) er ei folketom øy sør for Eyehalvøya på Lewis i Ytre Hebridane i Skottland. 

 
Bayble Island ligg sør i Bayble Bay (Pabail Bay). Ho består av to øyar (Eilean Mòr Phabaill og Eilean Beag Phabaill), men ser ut til å vere ei enkelt øy frå alle retningar. Grendene Upper og Lower Bayble ligg oppfor øya og bukta. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bayble Island|Bayble Island]]» frå ,  den 25. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Benbecula

**Benbecula** (skotsk-gælisk *Beinn nam Fadhla*) er ei øy i Ytre Hebridane vest for Skottland. I 2001 hadde øya 1249 innbyggjarar. Dei fleste av desse er katolikkar. 

## Geografi

Øya ligg mellom øyane North Uist og South Uist, og har vegsamband til begge to. Benbecula lufthamn på øya har dagleg flysamband til Glasgow, Stornoway og Barra. 

Den største landsbyen på Benbecula er Balivanich (*Baile a' Mhanaich*, tyder «Munkebyen»), nordvest på øya. Det er det adminsitrative senteret for dei tre øyane. Andre landsbyar er Craigstrome i aust. I motsetnad til den frodige vestsida av øya, består austsida av lyngheier, myrer og fleire viker og fjordar. Craigstrome nær Ruabhal er det høgaste punktet på Benbecula med 124 meter over havet. 

I landsbyen Lionacleit ligg den største vidaregåande skulen på Uist-øyane, samt eit symjebasseng, ein kafe, idrettsanlegg, eit lite museum og eit bibliotek. Like ved ligg Lionacleit-delen av Lews Castle College. 

Creagorry ligg sør på øya, nær vegen over til South Uist. Borve Castle ligg sørvest på øya.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Benbecula|Benbecula]]» frå ,  den 25. februar 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
* Utforsk Benbecula
* Undiscovered Scotland om Benbecula
Berneray

**Berneray** (skotsk-gælisk *Beàrnaraigh na Hearadh*, norrønt *Bjarnarey*) er ei øy i Sound of Harris i Skottland. Ho er i av femten busette øyar i Ytre Hebridane. Ho er kjend for den rike og fargerike historia, som har trekt til seg mykje turisme. 

Øya har eit areal på 10,1 kvadratkilometer og det høgaste punktet på Berneray er Beinn Shlèibhe på 93 meter over havet, medan Borve Hill er 85 meter over havet. Det er funne spor etter busetnad på Berneray frå bronsealderen og kanskje tidlegare. Her finst fleire gamle heilage stader, steinsirklar, spor etter vikingbusetnader og historiske bygningar som er fleire hundre år gamle.

Namnet Berneray kjem frå norrønt og tyder «Bjørnøya».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Berneray|Berneray]]» frå ,  den 25. februar 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*Isle of Berneray

*Panoramabilete av Berneray Beach  (krev QuickTime)
Boreray ved North Uist

**Boreray** (skotsk-gælisk *Boraraigh*) er ei øy med ein innbyggjarar, 2 km nord for North Uist i Ytre Hebridane i Skottland.

Øya er dominert av Loch Mòr.

## Historie

Øya har vore busett sidan førhistorisk tid. Frå 1400-talet var ho eigd av MacLean-klanen. MacLean-familien forlet Boreray rundt 1810 og øya vart delt inn i tjue bruk for leiglendingar. Folketalt voks raskt og i 1841 hadde øya 181 innbyggjarar. 

Overdyrking og dårlege år for tang og tare-handelen gjorde at folketalet fall gradvis. I 1923 vart øya evakuert etter ønske frå øybuarane. Ein familie vart verande att fram til 1960-åra, då ho vart fråreist. I 1999 starta ein bonde å dyrke opp at øya. 

## Bakgrunnsstoff
*Nettsida til Boreray

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Boreray, North Uist|Boreray, North Uist]]» frå ,  den 25. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Calvay

**Calvay** (skotsk-gælisk *Calbhaigh*) er ei folketom øy i Sound of Eriskay i Ytre Hebridane i Skottland. 

Det var her skipet *[[SS «Politician»]]* gjekk på grunn med ei whisky-last i 1941. Dette gav Compton MacKenzie inspirasjon til romanen hans *[[Whiskey Galore]]* frå 1947. 

Ei anna øy med same namn ligg ved innløpet til Loch Boisdale utanfor South Uist, om lag 6 km lenger nord. På denne øya står eit fyr og ruinane av eit gammal slott kalla Castle Calvay/*Caisteal Calbhaigh*. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Calvay|Calvay]]» frå ,  den 25. februar 2010.*
Ceabhaigh

**Ceabhaigh** er ei lita øy i ein fjordarm av Loch Ròg på vestkysten av Lewis i Ytre Hebridane i Scotland. Ho har eit areal på kring 25 hektar. Det er ikkje kjend om øya nokon gong har vore permanent busett. 

Øya ligg i Loch Ròg nan Ear (Vest-Loch Roag) mellom landsbyen Breasclete og den større øya Great Bernera og like nord for Eilean Chearstaidh. Det vesle skjeret Sgeir nan Cleibh ligg like nord for øya.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ceabhaigh|Ceabhaigh]]» frå ,  den 25. februar 2010.*
Eilean Chaluim Chille

**Eilean Chaluim Chille** (gælisk for «øya til St. Columba», Calum Cille) er ei folketom øy i Ytre Hebridane i Skottland.

Ho ligg utanfor austkysten av Lewis ved innløpet til Loch Erisort. Ved lågvatn er Eilean Chaluim Chille knytt til Lewis via ein molo ved Crobeag.

## Historie
Sør på øya ligg ruinane av kyrkja til St. Columba. Dette var ein gong eit viktig religiøst senter og vart i 1549 omtalt som soknekyrkja i området. Det har truleg vore ei kyrkje her sidan rundt år 800, bygt av etterfølgjarane til St. Columba. St. Columba døydde på Iona i 597 e.Kr. Gravplassen her var i bruk fram til 1878. Eilean Chaluim Chille er verna av Historic Scotland som eit fornminne.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eilean Chaluim Chille|Eilean Chaluim Chille]]» frå ,  den 25. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Chimay

**Chimay** kan vera ei nemning på:
*Asteroiden 1633 Chimay.
*Det belgiske trappistølet Chimay.
*Chimay i Belgia, kommune og by i provinsen Hainaut.
Eilean Chearstaidh

**Eilean Kearstay** (skotsk-gælisk *Eilean Chearstaidh* og norrønt *Hjortøya*) er ei folketom øy i Loch Roag i Ytre Hebridane i Skottland.

Ho ligg søraust for Great Bernera, like over sjøen frå neset Callanish.

I 1990 vart øya seld av prins Robin de la Lanne-Mirrlees til ein australar. Øya er framleis i privat eige.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eilean Chearstaidh|Eilean Chearstaidh]]» frå ,  den 25. februar 2010.*
Eilean Dòmhnuill

**Eilean Dòmhnuill** (skotsk-gælisk for «Donald-øya») er ei øy i Loch Olabhat ved North Uist i Skottland. Dette kan ha vore ein tidleg crannog. Ein har funne keramikk på øy som kan kome heilt tilbake frå 3200-2800 f.Kr. Ein har òg funne spor av torvdekte hus, som ser ut til å ha vorte rivne ned og bygde opp att fleire gonger. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eilean Dòmhnuill|Eilean Dòmhnuill]]» frå ,  den 25. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** Scotland's Hidden History - Ian Armit, Tempus (in association with Historic Scotland) 1998, ISBN 0-7486-6067-4
Ølet Chimay

**Chimay** er eit belgisk trappistøl som har vorte brygga i klosteret Abbaye Notre-Dame de Scourmont i Chimay i Vallonia i Belgia sidan 1862. Det er ein av sju øltypar som får bruka nemninga «trappistøl». Bryggeriet produserer tre variantar for kommersielt sal og éin variant berre for munkane. Bryggeriet vart modernisert i 1988 og produserte i 2005 120&nbsp;000 hektoliter i året. Sidan 1876 har klosteret òg laga ost, og sel for tida fire ostetypar.

## Historie
I 1850 vart munkane frå Westvleteren i Flandern inviterte til å oppretta eit cistersienerkloster i Chimay. Klosteret begynte å brygga øl i 1862.

## Produkt
* Chimay rouge (raud etikett), 7 % alkoholvolum. Vert selt i 75 cl-flasker som *Première*. Han har mørkebrun farge og søt, fruktig aroma. Malten i dette ølet har ein nøtteaktig kvalitet, som passar med hintet av pepper i bryggeriet sitt gjær. Dette er den eldste av dei noverande Chimay-variantane. Han bør serverast ved 10-12 grader, og helst ikkje lagrast lenger enn eitt år.
* Chimay bleue (blå etikett), 9 %. Vert selt i 75 cl-flasker som *Grande Réserve*. Denne koparbrune ølen har ein litt bitter smak. Han blir sett på som den "klassiske" Chimay-ølen, og har ein fruktig og pepperaktig kvalitet. Smaken held fram å utvikla seg i nokon år om han blir lagra. Bør serverast ved 10-12 grader.
* Chimay triple (kvit etikett), 8 %. Vert selt i 75 cl-flasker som *Cinq Cents*. Denne ølen er lyst oransje på farge og er den tørraste av dei tre, og den med mest humlepreg. Dette er den yngste av Chimay-variantane. Han bør drikkast ung, ved ein temperatur på 6-8 grader.
* Chimay Dorée, (svart etikett) 4,8 %. Han er brygga mykje på same måten som den raude, men er bleikare. Dorée blir ikkje selt kommersielt, men blir berre servert i klosteret og det tilhøyrande vertshuset *Auberge de Poteaupré*. Munkane sjølv drikk denne varianten. 

Som hjå dei andre trappistbryggeria, går inntektene av ølsalet til drift av klosteret og gode formål. Bryggeriet betaler leige til klosteret, som vert brukt til drifta av klosteret, medan overskotet av salet går til veldedige formål i regionen.

Vatnet til brygginga kjem frå ein brønn innanfor klostermurane. Restprodukt frå meskinga blir brukt som dyrefor. Ølen vert ikkje filtrert eller pasteurisert. Han vert tappa på flaske på ein fabrikk 12 km frå klosteret, for at denne industrielle prosessen ikkje skal forstyrra klosterlivet. Ølen blir så ettergjæra på flaska i tre veker før det blir sendt ut til sal. 20 % av produksjonen blir seld på eksportmarknaden.

Alle dei tre kommersielt produsert variantane er tilgjengelege i Noreg gjennom Vinmonopolet.

## Kjelder
**Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå [[:en:Chimay Brewery|engelsk]] og [[:nl:Chimay (trappist)|nederlandsk]] wikipedia, 25. februar 2010.*

## Bakgrunnsstoff
* Klosteret si nettside på fransk, engelsk, nederlandsk, spansk og japansk.
Regissør

**Regissør**, òg kalla **iscenesetjar**, viser til ein person som har regi, det vil seia ansvaret for å iscenesetta dramaturgiske verk, som skodespel, filmar og fjernsynsinnspelingar. Regissøren står for den kunstnariske planlegginga og korleis manus til eit stykke skal tolkast. 

Ordet er avleidd av eit fransk ord, men på fransk bruker ein i dag nemningane *metteur en scène* (som tyder *iscenesetjar*) eller *réalisateur* om yrket. På engelsk er ein som har denne rolla ein *director* og på dansk er han ein *instruktør*.

## Kjelder
*

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Regissør|Regissør]]» frå ,  den 25. februar 2010.*
Eilean Glas i Ytre Hebridane

**Eilean Glas** er ei halvøy på Scalpay i Ytre Hebridane i Skottland. Det står eit historisk fyr på Eilean Glas. Eilean Glas tyder *Grå/grøn øy* på gælisk.

Eilean Glas ligg på vestsida av Scalpay. Halvøya er 300 meter lang og 30 meter over havet på det høgaste. Halvøya strekkjer seg langt ut i The Minch. Eit smalt eid. I nyare tid er det og plassert ei radiomast på Eilean Glas.

Det første fyret på halvøya vart bygd i 1789. Det opphavlege tårnet vart erstatta i 1824. Fyret vart automatisert i 1978. Tårnet er 30 meter høgt med to raude band på kvit bakgrunn. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eilean Glas, Scalpay|Eilean Glas, Scalpay]]» frå ,  den 25. februar 2010.*
La Trappe

**La Trappe** er ein nederlandsk øltype, og den einaste nederlandske trappistølen. Det vert brygga av bryggeriet Bierbrouwerij De Koningshoeven i klosteret Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven ('Vår frue av Koningshoeven') i Berkel-Enschot i Noord-Brabant. Bryggeriet heitte tidlegare *De Schaapskooi*. Namnet *La Trappe* kjem frå det franske cistercienserklosteret La Trappe, der trappistordenen vart stifta i 1892.

## Historie
Munkane levde først av landbruk og feal, men då inntektene frå dette ikkje strekte til for den raskt veksande forsamlinga, såg ein etter alternativ. Ein av paterane var son av ein tysk ølbryggar og hadde lært faget av han. I 1884 vart det difor bestemt å starta ølbrygging. Sidan då har det blitt brygga øl i klosteret.

Med tida vart munkane mindre og mindre direkte involvert i brygginga, og fleire og fleire utanforståande vart tilsett for å driva bryggeriet, men det heldt fram å vera eigd av klosteret. Klosteret laga først undergjæra øl og fekk dermed ein stor marknadsdel i regionen. Dei brygga og øl på oppdrag av andre, til dømes supermarknadskjeda Spar. Merket «La Trappe» vart introdusert i 1958. Dette overgjæra ølet vart først produsert i liten målestokk. I 1980 lausreiv bryggeriet seg frå det belgiske Brouwerij Artois-konsernet, og laga etterpå berre overgjæra øl. La Trappe vart det mest vellykka merket til bryggeriet.

## Produkt
* Blond, 6,5 % alkoholvolum
* Dubbel, 7 %. Ein rubinfarga øl.
* Tripel, 8 %. Mørkeblond farge og fruktig smak.
* Quadrupel, 10 %. Bitter med litt sødme.
* Witte Trappist, 5,5 %. Den einaste kveiteølen frå eit trappistbryggeri.
* Bockbier, 7 %. Den einaste bokkølen frå eit trappistbryggeri.
* La Trappe Isid'or, ein jubileumsøl til bryggeriet sitt 125-årsjubileum i 2009. Inntektene frå salet av denne går til eit nytt trappistkloster i Uganda.

Dei to variantane blond og dubbel er tilgjengelege i Noreg gjennom Vinmonopolet, per februar 2010.

## Status
Klosteret i Koningshoeven var ein av initiativtakarane til den verna logoen og nemninga "autentisk trappistøl". Men i 1999 mista bryggeriet statusen som trappistøl, grunna kommersielt samarbeid med Bavaria-bryggeriet, som den internasjonale samanslutninga av trappistbryggeri meinte førte til for stor uklarheit om ølen var autentisk trappistøl. I 2005 vart avtalen med Bavaria sagt opp, og La Trappe vart igjen godkjend som ein trappistøl.

## Bakgrunnsstoff
* Klosteret sine nettsider på nederlandsk, fransk, engelsk, tysk og spansk.

## Kjelder
**Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå [[:nl:La Trappe (bier)|nederlandsk]] wikipedia, 25. februar 2010.*
Eilean Liubhaird

**Eilean Liubhaird** eller **Eilean Iubhard** er ei øy i Ytre Hebridane aust for Lewis, i Skottland. 

Berggrunnen på øya er gneis. Øya har ei avlang form med mange viker på sørsida. Ho ligg utfor landsbyen Lemreway på Lewis og gjev denne ly for vêr og vind. 

Det er to toppar på kvar side av øya, med noko lågare land i mellom. 

## Historie
Stadnamnet Dùnan på sørsida kan syne til ei lita festnings som kan ha vore her i eldre tider. Sjølv om Haswell-Smith skriv at namnet tyder «barlindøya», tyder overvekta av norrøne namn i  Ytre Hebridane på at den andre stavinga Iubhard kan vere ei forvrenging av *[[fjord]]*/firth.

Den skotske presten Donald Monro (eller Munro) (1550-1575), som har gjeve ei historisk verdfull skildring av Hebridane og andre skotske øyer, vitja denne øya i 1549 og skreiv «enger og sommarfjøs med god høve til jakt på oter når dei er ute av gangane sine».

Den 4. mai 1746 gøymde jakobitten prins Charles Edward Stuart (òg kjend som Bonnie Prince Charlie) seg på øya med nokre av mennene sine. Skipa til Royal Navy patruljerte the Minch på denne tida. 

Tidleg på 1800-talet levde det fem familiar på øya. Seanna-Bhaile (som tyder «gamlebyen») var den største grenda.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på mellom anna «[[:en:Eilean Liubhaird|Eilean Liubhaird]]» frå ,  den 25. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Eilean Mhealasta

**Eilean Mhealasta** (Mealista Island) er ei folketom øy vest for Lewis i Ytre Hebridane i Skottland. Ho har fått namnet sitt frå Mealista, ein nærliggande landsby på Lewis. 

## Historie
I [ealista låg helgenskrinet til St. Catan, men det er ikkje kjend om øya sjølv hadde ein busetnad med culdear.

Ein kan framleis sjå ruinar av gamle bygningar. I 1823 vart øya ein del av ein sauegard. Etter den tid har ho ikkje hatt busetnader som ein veit om. Ei segn seier at alle som var fødde på Eilean Mhealasta ville verte evneveike når dei var vaksne. Haswell-Smith meiner at det kan ha vore landeigaren som starta dette ryktet for å få innbyggjarane til å flytte. 

I 1785 søkte ein båt frå Mealista med tømmerlast ly frå uvêr heilt sør på øya ved Pairc. Ein høyrde aldri meir til mannskapet og i landsbyen rekna dei med at dei var forsvunne på havet. Sommaren etter på den årlege marknaden i Stornoway vart det seld tepper frå Mealista, og det kom skuldingar om at mannskapet var myrda for tømmerlasta si.

Øya vert framleis nytta som beitemark for sauer.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eilean Mhealasta|Eilean Mhealasta]]» frå ,  den 25. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Eilean Mhuire

**Eilean Mhuire** (tyder «St. Maria-øya») er den austlegaste av Shiant Islands i Ytre Hebridane.

Det budde tidlegare folk her, men i dag vert ho berre nytta til sauehald. På vestsida av øya ligg ruinane av St. Maria-kyrkja . Det ser òg ut til å ha stått eit kapell tileigna Jomfru Maria på Eilean an Taighe

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eilean Mhuire|Eilean Mhuire]]» frå ,  den 25. februar 2010.*
Eilean an Taighe

**Eilean an T(a)ighe** eller **Eilean an T(a)igh**, som tyder «heimøya», er ei øy i Shiant Isles i Ytre Hebridane i Skottland. Eit eid knyter ho til Garbh Eilean og begge dannar ei enkelt øy.

## Historie
Før 1820-åra vart øya kalla *Eilean na Cille* («kyrkjeøya») og det er spor etter ei kyrkje her, kanskje tileigna Jomfru Maria. Eilean Mhuire, ein av dei andre øyane i Shiant Isles har fått namn etter Jomfru Maria.

Det budde førti menneske her på midten av 1700-talet, men i 1770 var det ingen att. I 1820-åra budde ein gjetar og kona hans her, men dei hadde òg forlate øya i 1842. Ein annan gjetarfamilie budde her frå 1862 til 1901.

I 1937 vart øyane kjøpt av Nigel Nicolson, ein forfattar og politikar. Øyane er framleis i privat eige.

## Bakgrunnsstoff
* Side om Shiant Isles

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eilean an Taighe|Eilean an Taighe]]» frå ,  den 25. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ensay i Ytre Hebridane

**Ensay** (gælisk *Easaigh*) er ei folketom øy i Sound of Harris i Ytre Hebridane i Skottland.

Øya ligg i Sound of Harris mellom øyane Harris og Berneray.

## Historie
Namnet kjem frå norrønt for «Søyeøya» Øya har spor etter busetnader frå steinalderen med ein stor ståande stein.

Ensay House (Taigh Easaigh) vart bygd i edwardtida.

Sjølv om øya ikkje har hatt permanent busetnad sidan 1930-åra, vert det vesle kapellet Christ Church vedlikeheldt og det vert halde gudstenester her regelmessig. Øya vert framleis nytta til sommarbeite.

Byen Ensay i Victoria i Australia er kalla opp etter denne øya.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ensay, Outer Hebrides|Ensay, Outer Hebrides]]» frå ,  den 25. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Eriskay

**Eriskay** (skotsk-gælisk *Eirisgeidh*, norrønt *Eiriksey*) er ei øy i Ytre Hebridane i Skottland. Namnet kjem frå det norrøne «Eiriksøya». Ho ligg mellom South Uist og Barra og er knytt til South Uist med ein molo, som opna i 2001. Same året opna ferjekaien for sambandet mellom South Uist og Barra. 

## Øya

Sjølv om er ei liga øy som er 4 km lang og 2 km brei er ho kjend langt utanfor Hebridane. Ho er omtalt i den hebridiske folkesongen *Eriskay Love Lilt*, Eriskay-ponni og Eriskay-trøye. Den 2. august 1745 la den vesle fregatten «le Du Teillay» til lands med Charles Edward Stuart og sju av mennene hans. Her starta dei Jakobittopprøret som var dette året.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eriskay|Eriskay]]» frå ,  den 25. februar 2010.*
Fiaraidh

**Fiaraidh** (tidlegare anglisert som *Fiaray*) er ei øy i Ytre Hebridane i Skottland. Ho har eit areal på 41 hektar og det høgaste punktet er 30 meter over havet. Øya er relativt flat. Det meste av øya består av gneis. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fiaraidh|Fiaraidh]]» frå ,  den 25. februar 2010.*
Beinbreksje

**Beinbrekjse** er ein type breksje som hovudsakleg består av bein, særleg frå pattedyr. Bergarten er særleg vanleg i kalksteinsgrotter. 

## Kjelder
Benking

**Benking** er i geologi ein bergstruktur med oppsprekking i flatliggande og parallelle berglag, som benkar av stein. Dette er den minste litostratigrafiske inndelinga ein har, og vanlegvis er tjukkeleiken på laga frå nokre centimeter til fleire meter, og skil seg frå benkane både over og under. Benkane kan vere både av forskjellige bergartar eller mineral og partikkelstorleik. Uttrykket vert oftast nytta om sedimentære lag, men kan òg nyttast om vulkanske straumar eller oskelag.

Sandstein, kalkstein og granitt syner ofte benking. I steinindustrien er benking viktig for å kunne ta ut rektangulære steinblokker. 

## Kjelder

*
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bed (geology)|Bed (geology)]]» frå ,  den 25. februar 2010.*
Berggrunn

**Berggrunn** tyder hardt fjell eller det geologiske underlaget for yngre og lausare fjell med lausmassar øvst. Det oppstår ulike spenningar i bergrunnen som påverkar planlegginga og bygginga av tunneler og hallar i berg, desse vert kalla for bergspenningar.

Ved byggarbeid er det viktig å grave ned til berggrunnen for å fundamentere byggverket. Jordbrukarar ønskjer derimot ikkje å støyte på berggrunnen for tidleg da det tyder skrint jordsmonn.

Ved geologisk kartlegging kan ein seie berggrunn eller grunnfjell i tydinga berg frå det subkambriske peneplanet, som har gjennomgått ein metamorfose og er ofte kompetente både som byggmateriale og som underlag for byggverk (fundament).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Berggrunn|Berggrunn]]» frå ,  den 25. februar 2010.*
Niels Treschow

**Niels Treschow** () var ein norsk politikar og filosof som deltok ved stormannsmøtet på Eidsvoll.

Han vart privat dimittert til Universitetet i København i 1766 og fekk magistergraden i filosofi i 1774, etter å ha orientert seg i fleire naturvitskaplege og humanistiske disiplinar. Treschow var konrektor (viserektor) ved Throndhjems lærde Skole 1774–1780, rektor i Helsingør 1780–1789 og ved Christianias Latinskole 1789–1803. I 1803 vart han professor og arbeidde som filosofiprofessor i København. I 1813 vart han filosofiprofessor ved Universitetet i Christiania.

Treschow deltok ved stormannsmøtet på Eidsvoll 16. februar 1814. Han var medlem av den midlertidige komiteen som leia kyrkje- og undervisningsvesenet våren 1814, og møtte på det det overordna storting hausten 1814. Same år blei han utnemnd til statsråd og han leia Kyrkjedepartementet i fire periodar 1814–1816, 1817–1819, 1820–1822 og 1823–1825. Han var òg statsråd ved Statsrådsavdelinga i Stockholm.

## Utmerkingar
Treschow var medlem av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab, av Kungliga Vetenskapsakademien og Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskab. Han fekk kommandørkors av Nordstjerneordenen, riddarkors av Dannebrogordenen, var riddar av Karl XIIIs orden og innehavar av medaljen for borgardåd.

## Kjelder

*«Niels Treschow» på SNL.no.