open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Provinsen Castellón

**Castellón** (valenciansk/katalansk *Castelló*) er ein provins nord i Spania, sentralt i den autonome regionen Valencia. Han grensar til provinsane Valencia, Teruel og Tarragona og til Middelhavet.

Provinshovudstaden er Castellón de la Plana (ka: Castelló de la Plana). Provinsen har om lag ein halv million innbyggjarar, der ein tredjedel bur i provinshovudstaden, to tredjedelar i storbyområdet til byen og kring 85 % langs kysten. 

Andre store byar i provinsen er Villarreal, Burriana, la Vall d'Uixó og Vinaròs. Det er 135 kommunar i provinsen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Castellón (province)|Castellón (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Ustaoset

**Ustaoset** ligg på 990 meter over havet i Hol kommune i Buskerud fylke. Ustaoset er ein stasjon på Bergensbanen. Her ligg òg ein hytteby med rundt 900 hytter, overnattingsverksemd, butikk, bensinstasjon og kafe.

Ustaoset ligg ved nasjonalparkane Hallingskarvet og Hardangervidda, og er utgangspunkt for mange merka stiar for fotturar, og langrennsløyper for skitufart i området.

Skarverennet er eit årleg skirenn på 37 kilometer, som startar på Finse, går langs Hallingskarvet og endar på Ustaoset.

Namnet Ustaoset kjem av at staden er osen der elva Usteåne renn ut frå Ustevatn.

## Kjelder
Ustaoset stasjon

**Ustaoset stasjon** er ein jernbanestasjon på Bergensbanen. Stasjonen ligg i Hol kommune i Viken, han vart opna i 1912 fordi det hadde oppstått ein hytteby på staden.

## Bakgrunnsstoff
* Jernbaneverkets side om Ustaoset stasjon 
* Norsk Jernbaneklubb.no – Om Ustaoset stasjon
* NSB.no – Om Ustaoset stasjon


Fil:Ustaoset stasjon 1.jpg|Stasjonen i 2017
Fil:Ustaoset stasjon 2.jpg|Mot Ustevatn
Provinsen Ciudad Real

**Ciudad Real** er ein provins sentralt i Spania, sørvest i den autonome regionen Castilla-La Mancha. Han grensar til provinsane Cuenca, Albacete, Jaén, Córdoba, Badajoz og Toledo. Provinshovudstaden er Ciudad Real.

Provinsen har kring ein halv million innbyggjarar. 

Tablas de Daimiel nasjonalpark ligg i Ciudad Real, medan Cabañeros nasjonalpark ligg i både denne provinsen og provinsen Toledo.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ciudad Real (province)|Ciudad Real (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Córdoba

**Córdoba** () er ein provins sør i Spania, nord i den autonome regionen Andalucía. Han grensar til provinsane Málaga, Sevilla og Badajoz, Ciudad Real, Jaén og Granada.

Provinsen har eit areal på  og opp mot 800&nbsp;000 innbyggjarar. 40 % av desse bur i provinshovudstaden Córdoba. Provinsen har kring 75 kommunar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Córdoba (Spanish province)|Córdoba (Spanish province)]]» frå ,  den 4. oktober 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Girona

**Girona** (spansk *Gerona*) er ein provins heilt nordaust i Spania og den autonome regionen Catalonia. Han grensar til provinsane Barcelona og Lleida, til Middelhavet og til Frankrike.

Det bur kring 790&nbsp;000 innbyggjarar i provinsen. Provinshovudstaden er Girona. Andre byar i provinsen er Figueres, Blanes, Lloret de Mar, Olot, Salt, Palafrugell og Sant Feliu de Guíxols, samt historiske byar som Banyoles, Palamós, Cadaqués, Ripoll, Camprodon og Puigcerdà.

Provinsen har 221 kommunar. Kommunen Llívia er ein eksklave i Frankrike. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Barcelona (province)|Barcelona (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Dôme du Goûter

**Dôme du Goûter** (4304 m) er eit fjell i Mont Blanc-massivet. Det er ei aksel av Mont Blanc, toppen på sjølve Mont Blanc ligg to kilometer borte, i søraustleg retning. Dômen vert traversert på dei topprutene til Mont Blanc som går via Bosses-ruta.

Toppen av Dôme du Goûter ligg i fylgje det franske Institut Géographique National (IGN) sine kart inne i Frankrike. På kartet til italienske Istituto Geografico Militare (IGM) synest det som fjelltoppen ligg på grensa mellom Frankrike og Italia.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dôme du Goûter|Dôme du Goûter]]» frå , den 4. oktober 2009.*
Provinsen Granada

**Granada** er ein provins sør i Spania, aust i den autonome regionen Andalucía. Han grensar til provinsane Albacete, Almería og Jaén, Murcia, Córdoba, Málaga og Middelhavet. Provinshovudstaden er Granada.

Provinsen har eit areal på  og opp mot 910&nbsp;000 innbyggjarar. Om lag ein tredjedel bur i provinshovudstaden. 

Det høgaste fjellet på Den iberiske halvøya, Mulhacén, ligg i Granada. Det har ei høgd på 3481 meter over havet.

Det historiske festningsverket Alhambra ligg i Granada.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Granada (province)|Granada (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Guadalajara

**Guadalajara** er ein provins sentralt i Spania, nord i den autonome regionen Castilla-La Mancha. Han grensar til provinsane Cuenca, Segovia, Soria, Madrid, Zaragoza og Teruel.

Provinsen har litt over 255&nbsp;000 innbyggjarar og dekkjer om lag . Provinshovudstaden er Guadalajara, der om lag ein tredjedel av innbyggjarane i provinsen br. Det er 288 kommunar i Guadalajara, men dei fleste er landsbyar med mindre enn 200 innbyggjarar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Guadalajara (province)|Guadalajara (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Bellecôte

**Bellecôte** er eit fjell i Vanoise-massivet i Dei graiiske Alpane. Fjellet ligg i den nordlege delen av Vanoise nasjonalpark og dominerer Peisey-Nancroix-dalen i Savoie. Nordsida er veldig og austere, medan sørsida er meir tilgjengeleg for menneskefot.

Kurstaden La Plagne ligg ved Bellecôte.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bellecôte|Bellecôte]]» frå , den 4. oktober 2009.*
Grande Casse

**Grande Casse** på 3855 meter er det høgste fjellet i Vanoise-massivet i Dei graiiske Alpane i Frankrike.

Fjellet vart klatra fyrste gongen av William Mathews, Michel Croz og E. Favre, den 8. august 1860.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grande Casse|Grande Casse]]» frå ,  den 4. oktober 2009.*
Provinsen Cuenca

**Cuenca** er ein provins sentralt i Spania, sentralt i den autonome regionen Castilla-La Mancha. Han grensar til provinsane Valencia, Albacete, Ciudad Real, Toledo, Madrid, Guadalajara og Teruel.

Det bur om lag 200&nbsp;000 innbyggjarar i provinsen. Provinshovudstaden er Cuenca, som har kring ein fjerdedel av innbyggjarane i provinsen. Det er 238 kommunar i Cuenca.

Andre byar og kommunar er Tarancón, San Clemente, Quintanar del Rey, Huete, Villanueva de la Jara, Motilla del Palancar, Mota del Cuervo og Las Pedroñeras.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cuenca (province)|Cuenca (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Ailefroide

**Ailefroide** (3954 m) er eit fjell i Massif des Écrins i franske Alpane, og er den tredje høgste toppen i Dauphiné-Alpane. Barre des Écrins og La Meije er begge høgre. Fjellet ligg ved sørenden av Mont Pelvoux–Pic Sans Nom–Ailefroide-egga.

Fjellet har tre toppar:
* L'Ailefroide Occidentale (3954 m): Fyrst klatra av W.A.B. Coolidge, Christian Almer og Ulrich Almer, den 7. juli 1870
* L'Ailefroide Centrale (3928 m): Fyrst klatra av Auguste Reynier, Pierre Gaspard, Christophe Clot og Joseph Turc, den 8. august 1889
* L'Ailefroide Orientale (3848 m): Fyrst klatra av J. Nérot, Emile Pic og Giraud-Lézin, den 25. august 1880


## Kjelder
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ailefroide|Ailefroide]]» frå , den 4. oktober 2009.*
Mont Pourri

**Mont Pourri** på 3&nbsp;779 meter er etter Grande Casse det nest høgste fjellet i Vanoise-massivet i Dei graiiske Alpane i det franske départementet Savoie.

Etter at William Mathews i 1860 saman med Michel Croz hadde føreteke  den fyrste bestiginga av Grande Casse, og deretter mislukkast på å kome til topps på Mont Pourri, påla han Croz om å finne den beste oppstigningsruta. Året etter nådde Michel Croz toppen den 4. oktober 1861.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Mont Pourri|Mont Pourri]]» frå ,  den 4. oktober 2009.*
Tjugum sokn

**Tjugum sokn** var tidlegare eit kyrkjesokn i Ytre Sogn prosti i Den norske kyrkja. Soknet vart slege i hop med Kvamsøy sokn til det nye Balestrand sokn i 2000.

Tjugum sokn femnde området som soknar til Tjugum kyrkje, og omfatta mellom anna kommunesenteret Balestrand (St. Olafs kyrkje i Balestrand høyrer til Den engelske kyrkja). Tjugum har soge som kyrkjestad til attende i mellomalderen. Den eldste kyrkja ein kjenner til på staden meiner ein vart bygd kring 1300.

Fram til Balestrand kommune vart oppretta i 1850 høyrde Tjugum sokn til Leikanger prestegjeld.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
Gipuzkoa

**Gipuzkoa** (spansk *Guipúzcoa*) er ein provins nord i Spania i den autonome regionen Baskarland. Han grensar til provinsane Bizkaia og Álava, den autonome regoinen Navarra, provinsen Labourd i det franske departementet Pyrénées-Atlantiques og Biscayabukta.

Provinsen har eit areal på  og er dermed den minste provinsen i Spania. Han har 88 kommunar og omtrent 730&nbsp;000 innbyggjarar. Ein fjerdedel av desse bur i provinshovudstaden San Sebastián. Andre byar er Irun, Errenteria, Zarautz, Arrasate, Oñati (med eit gammal universitet), Eibar, Tolosa (ein kort periode hovudstad i provinsen), Beasain, Pasaia (den største hamnebyen) og Hondarribia.

## Merknader

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Guipúzcoa|Guipúzcoa]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Huelva

**Huelva** er ein provins sør i Spania, vest i den autonome regionen Andalucía. Han grensar til provinsane Badajoz, Sevilla og Cádiz, Portugal og til Atlanterhavet. Provinshovudstaden er Huelva.

Provinsen har eit areal på  og om lag 520&nbsp;000 innbyggjarar. Ein tredjedel av desse bur i provinshovudstaden. Provinsen har 79 kommunar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Huelva (province)|Huelva (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Huesca

**Huesca** (spansk *Huesca*, aragonsk *Uesca*) er ein provins nordaust i Spania, nord i den autonome regionen Aragón. Provinshovudstaden er Huesca.

Provinsen ligg like sør for Pyreneane og grensar Zaragoza og Lleida og regionen Navarra. I tillegg grensar han til dei franske departementa Pyrénées-Atlantiques og Hautes-Pyrénées.

Provinsen har 202 kommunar og dekkjer eit område på . Det bur om lag 225&nbsp;000 innbyggjarar i provinsen, om lag ein fjerdedel av desse bur i provinshovudstaden.

Det høgaste fjellet i Pyreneane, Aneto, ligg i Huesca.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Huesca (province)|Huesca (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Jaén

**Jaén** er ein provins sør i Spania, aust i den autonome regionen Andalucía. Han grensar til provinsane Ciudad Real, Albacete og Granada og Córdoba. Provinshovudstaden er Jaén.

Provinsen har eit areal på  og opp under 700&nbsp;000 innbyggjarar. Ein sjettedel av desse bur i hovudstaden. Provinsen har 97 kommunar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jaén (province)|Jaén (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Las Palmas

**Provinsen Las Palmas** (spansk *Provincia de Las Palmas*) er ein provins i Spania og utgjer den austlege delen av den autonome regionen Kanariøyane og inneheld øyane Gran Canaria, Fuerteventura og Lanzarote, samt dei mindre øyane (Alegranza, Graciosa, Montaña Clara, Lobos, Roque del Este og Roque del Oeste). Det samla areal er 4065,78&nbsp;km².

Provinshovudstaden er Las Palmas de Gran Canaria (som regel berre kalla *Las Palmas*), på øya Gran Canaria, som òg er regionshovudstad i den autonome regionen. Provinsen har kring ein million innbyggjarar og kring 40 % av desse byr i hovudstaden. Det er 34 kommunar i provinsen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Las Palmas|Province of Las Palmas]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Blåved

**Blåved** er ved misfarga av blåvedsoppar. Blåved oppstår ved fuktig lagring av trevirke sommarstid, oftast like etter felling, men nokre blåvedsoppar angriper også levande tre. Furumaterial er mest utsett for blåved. Misfarginga svekkjer ikkje styrken til treet, men misfarginga er skjemmande. Trevirke med blåved vil òg vere meir utsett for fukt.

Ved tømmermåling vert feilen kalla tømmerblått. Virke med tømmerblått kan bli klassifisert som sekunda sagtømmer, men om yteblått ikkje går meir enn 5 mm inn i stokken, vert feilen tolerert.

Sidan misfarginga ikkje svekkjer styrken til trevirket, er fargeeffektane i blåved tidvis nytta i husflid og anna snikkararbeid for å gje spesielle effektar. 

Dei vanlegaste fargeskadesoppane høyrer til slekta Ophiostoma. *[[Ophistima piceae]] , [[Ophistima tetropii|O. tetropii]]* og *[[Ophistima minus|O. minus]]* er døme på blåvedsoppar som kan spreie seg ved hjelp av insekt, ofte barkbiller. 

## Fotnotar
Provinsen León

**León** er ein provins nordvest i Spania, i den nordvestlege delen av den autonome regionen Castilla y León. 

Det bur om lag ein halv million innbyggjarar i provinsen og ein fjerdedel av dedsse bur i provinshovudstaden León.

Han grensar til provinsane Lugo, Ourense og Zamora, Valladolid, Palencia, Cantabria og Asturias.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:León (province)|León (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Lleida

**Lleida** (spansk *Lérida*) er ein provins nordaust i Spania, vest i den autonome regionen Catalonia. Han grensar til provinsane Girona, Barcelona og Tarragona, Zaragoza og Huesca og landa Frankrike og Andorra.

Provinsen har i om lag 440&nbsp;000 innbyggjarar, og om lag 30 % bur i provinshovudstaden. Lleida. Andre byar i provinsen er La Seu d'Urgell, Mollerussa, Cervera, Tàrrega og Balaguer. Det er i alt 231 kommunar i Lleida. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lleida (province)|Lleida (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Lugo

**Lugo** er ein provins nordvest i Spania, nordaust i den autonome regionen Galicia. Han grensar til provinsane Ourense, Pontevedra og La Coruña, León, Asturias og i nord til Biscayabukta.

Provinshovudstaden er Lugo som har omtrent ein fjerdedel av innbyggjarane på kring 330&nbsp;000 innbyggjarar. 

Provinsen har 67 kommunar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lugo (province)|Lugo (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Les Droites

**Les Droites** (4&nbsp;000 m) er eit fjell i Mont Blanc-massivet i dei franske Alpane. 

Fjellet har to toppar:
* Austtoppen (4000 m), fyrste gong klatra 7. august 1876 av Thomas Middlemore, John Oakley Maund saman med fjellførarane Henri Cordier, Johann Jaun og Andreas Maurer.
* Vesttoppen (3984 m), fyrste gong klatra 16. juli 1876 av W.A.B. Coolidge, Christian Almer og Ulrich Almer.

Nordveggen av fjellet reiser seg kring 1600 m opp frå Argentière-koppen. Gjennomsnittleg steilheitsgrad på fjellsida er 60°, og veggen er den brattaste langs den 10 kilometer lange egga som strekker seg frå Aiguille Verte til Mont Dolent. Fyrste ruta i nordveggen vart klatra 31. juli 1930 av Bobi Arsandaux og Jacques Lagarde. Ruta dei tok går opp hovudrenna på nordaustflanken av fjellet. Klatraren Reinhold Messner har uttala at nordveggen på Les Droites er den villaste nordveggen i Alpane.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Les Droites|Les Droites]]» frå , den 4. oktober 2009.*
Dommar

**Dommar** kan bety:

* Dommar i retten - ein person i ein domstol som har mynde til å treffe dømmande avgjerder
* Dommar i tevling - ein person som har som oppgåve å leie og treffe avgjerder i tevlingar i sport og andre aktivitetar
* Dommar - fleirtal av dom på nynorsk
Melilla

**Melilla** (berber *Tamelilt* ) er ein autonom by i Spania som ligg på nordkysten av Nord-Afrika ved Middelhavet. Han vart rekna som ein del av provinsen Málaga fram til 14. mars 1995, då byen fekk status som autonom by.

Melilla var ei frihamn før Spania kom inn i EU. Både spansk og berberspråk vert mykje nytta, men spansk er offisielt språk.

## Politisk status
Melilla er i lag med Ceuta ein av to spanske autonome byar eller såkalla *plazas de soberanía*.

Marokko har gjort krav på begge desse byane og har lagt til grunn av områda var ein del av Idrisid og andre muslimske dynasti frå 791 til 1497, då dei vart teken av Castilla. Eit anna argument er at Spania har gjort krav på Gibraltar, som høyrer til Storbritannia.

## Historie
Melilla var ein fønikisk og seinare punisk busetnad kalla Rusadir. Seinare vart han ein del av den romerske provinsen Mauretania Tingitana. Gjennom dei neste hundreåra var høyrte han til vandalane, Austromarriket og vestgotarar. Melilla var ein del av Kongedømet Fez då Juan Alonso Pérez de Guzmán, kjend som *Guzmán el Bueno*, den tredje hertugen Medina Sidonia erobra han i 1497. Eit par år tidlegare (1492) hadde Castilla fått kontroll over Kongedømet Granada, den siste resten av Al-Andalus.

Dei noverande grensene rundt det spanske området rundt festninga vart fastsett i avtalar med Marokko i 1859, 1860, 1861 og 1894. Seint på 1800-talet var Melilla den einaste autoriserte handelssenteret på Rif-kysten mellom Tetuan og grensa til Algerie.

I 1893 la Rif-berbarar ei omleiring rundt Melilla, og 25&nbsp;000 mann måtte settast ut mot dei. I åra som følgde var det fleire kampar mellom spanjolane og lokale folk, særleg om nokre gruver utanfor byen. Først i 1927 klarte spanjolane å få heilt kontroll over området.

General Francisco Franco nytta byen som utgangspunkt for opprøret hans i 1936 og ein statue av han, den siste i Spania, står her framleis.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Melilla|Melilla]]» frå , den 4. oktober 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Palencia

**Palencia** er ein provins aust i Spania, sentralt i den autonome regionen Castilla y León. Han grensar til provinsane León, Burgos og Valladolid og til Cantabria.

Provinsen har kring 162&nbsp;000 innbyggjarar og nesten halvparten av desse bur i provinshovudstaden Palencia. Det er 191 kommunar i provinsen, men meir enn halvparten av landsbyane har færre enn 200 innbyggjarar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Palencia (province)|Palencia (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Pontevedra

**Pontevedra** er ein provins på kysten av Atlanterhavet nordvest i Spania, sørvest i den autonome regionen Galicia. Han grensar til provinsane La Coruña, Lugo og Ourense og til Portugal.

Provinsen har opp under ein million innbyggjarar. Om lag 9 % av desse bur i provinshovudstaden Pontevedra, som ikkje er den største byen. Den største byen er Vigo. Provinsen har totalt 62 kommunar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pontevedra (province)|Pontevedra (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Salamanca

**Salamanca** er ein provins vest i Spania, vest i den autonome regionen Castilla y León. Han grensar til provinsane Zamora, Valladolid og Ávila og Cáceres og til Portugal.

Det bur kring 340&nbsp;000 innbyggjarar i provinsen, og opp under halvparten bur i provinshovudstaden Salamanca. Det er 362 kommunar i provinsen, men meir enn halvparten av landsbyane har færre enn 300 innbyggjarar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Salamanca (province)|Salamanca (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.*

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Málaga

**Provinsen Málaga** (spansk *Provincia de Málaga*) er ein provins på sørkysten av Spania, i den autonome regionen Andalucía. Han grensar til provinsane Cádiz, Sevilla og Córdoba og Granada.

Provinsen har eit areal på  og kring 1,7 millionar innbyggjarar. Málaga-provinsen har 100 kommunar. Provinshovudstaden er Málaga; utanom hovudstaden er dei største byane Marbella, Vélez-Málaga, Antequera og Ronda.

Hovudnæringa i provinsen er turisme, særleg langs strendene i Costa del Sol. Desse strendene vert vitja av millionar av turistar kvart år. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Málaga (province)|Málaga (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Ourense

**Ourense** (spansk *Orense*) er ein provins nordvest i Spania, søraust i den autonome regionen Galicia. Han grensar til provinsane Pontevedra, Lugo og León og Zamora, samt Portugal i sør. Provinsen har eit areal på  og er den einaste provinsen i Galicia som ikkje har kyst. 

Provinsen har om lag 305&nbsp;000 innbyggjarar og ein tredjedel av desse bur i provinshovudstaden Ourense. Det er 92 kommunar i provinsen og andre viktige byar er Verín, Ribadavia, Allariz, A Rua, Carballiño, Viana do Bolo og Xinzo de Limia.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ourense (province)|Ourense (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Dommar i tevling

:*Sjå også [[dommar i retten]]*

Ein **dommar** i ei tevling eller ein konkurranse er ein person som er vald eller oppnemnd til å leie ei tevling, til å avgjere spørsmål som måtte kome opp under tevlinga, og også i mange tilfelle avgjere resultatet av tevlinga. Det kan vere ein eller fleire dommarar i ein konkurranse.

## Eksempel
* Fotballdommar
* Dommar i golf
Provinsen Santa Cruz de Tenerife

**Provinsen Santa Cruz de Tenerife** eller **Provinsen Santa Cruz** er ein provins i Spania og utgjer den vestlege delen av den autonome regionen Kanariøyane i Atlanterhavet. Han inneheld øyane Tenerife, La Gomera, El Hierro og La Palma, samt Los Roques de Anaga, Salmor og Garachico. Provinsen har eit samla areal på 3&nbsp;381&nbsp;km². 

Provinshovudstaden er Santa Cruz de Tenerife (ofte berre kalla *Santa Cruz*) på øya Tenerife. Det bur kring ein million innbyggjarar i provinsen og ein fjerdedel bur i provinshouvdstaden. Santa Cruz de Tenerife er òg regionshovudstad i den autonome regionen. Det er 53 kommunar i provinsen. 

Det høgaset fjellet i Spania, Teide på 3718 moh, ligg på Tenerife. 

Den andre provinsen i øygruppa er provinsen Las Palmas.

## Merknader

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Santa Cruz de Tenerife|Province of Santa Cruz de Tenerife]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Tour Noir

**Tour Noir** (3836 moh) er eit fjell i Mont Blanc-massivet i dei franske Alpane. Dei næraste fjelltoppane er Mont Dolent og Aiguille d'Argentiere.

Eit klatrelag på tre, to britar og ein sveitsar var dei fyrste som nådde toppen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tour Noir|Tour Noir]]» frå , den 4. oktober 2009.*
Provinsen Segovia

**Segovia** er ein provins nord i Spania, sør i den autonome regionen Castilla y León. Han grensar til provinsane Burgos, Soria og Guadalajara, Madrid, Ávila og Valladolid.

Provinsen har kring 155&nbsp;000 innbyggjarar og ein tredjedel av desse bur i provinshovudstaden Segovia. Av 209 kommunar i provinsen har meir enn halvparten av landsbyane under 200 innbyggjarar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Segovia (province)|Segovia (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Sevilla

**Sevilla** er ein provins sør i Spania, vest i den autonome regionen Andalucía. Han grensar til provinsane Málaga, Cádiz og Huelva, Bajadoz og Córdoba.

Han har eit areal på  og kring 2 millionar innbyggjarar. Om lag 40 % av desse bur i hovudstaden Sevilla. Provinsen har 105 kommunar og han er den fjerde mest folkerike provinsen i Spania og den mest folkerike i Andalucía. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Seville (province)|Seville (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Soria

**Soria** er ein provins aust i Spania, sentralt i den autonome regionen Castilla y León. Han grensar til provinsane Zaragoza, Guadalajara og Segovia og Burgos, samt La Rioja.

Soria er den minst folkesette av dei spanske provinsane med opp under 100&nbsp;000 innbyggjarar og berre rundt 9 innbyggjarar per kilometer, noko som er noko av det lågaste i EU. Om lag 40 % av innbyggjarane bur i provinshovudstaden Soria. Det er 183 kommunar i Soria, men nesten halvparten av dei har mindre enn 100 innbyggjarar og berre 12 av dei har meir enn tusen innbyggjarar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Soria (province)|Soria (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Teruel

**Teruel** er ein provins nordaust i Spania, i den autonome regionen Aragón. Han grensar til provinsane Tarragona, Castellón og Valencia, Cuenca, Guadalajara og Zaragoza.

Provinshovudstaden er Teruel. Han har eit areal på  og kring 150&nbsp;000 innbyggjarar. Det er 236 kommunar i provinsen, men meir enn halvparten av dei har mindre enn 200 innbyggjarar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Teruel (province)|Teruel (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Toledo

**Toledo** er ein provins sentralt i Spania, vest i den autonome regionen Castilla-La Mancha. Han grensar til provinsane Cuenca, Ciudad Real, Badajoz, Cáceres og Ávila, dessutan Madrid.

Provinsen har kring 705&nbsp;000 innbyggjarar. Berre kring 1/9 av desse bur i provinshovudstaden Toledo, som òg er regionshovudstad i den autonome regionen. Den mest folkerike byen i provinsen er Talavera de la Reina med kring 85&nbsp;000 innbyggjarar. 

Provinsen har 204 kommunar. Den minst kommunen i Spania, Illán de Vacas, med berre åtte innbyggjarar, ligg i Toledo. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Toledo (province)|Toledo (province)]]» frå ,  den 4. oktober 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Tarragona

**Tarragona** er ein provins aust i Spania, sør i den autonome regionen Catalonia. Han grensar til provinsane Castellón, Teruel, Zaragoza, Lleida, Barcelona og Middelhavet.

Provinsen har kring 825&nbsp;000 innbyggjarar og ein om lag ein femtedel av desse bur i provinshovudstaden Tarragona. Andre byar i Tarragona er Constantí, Reus, Falset, El Vendrell, Tortosa og Amposta. Provinsen har i alt 183 kommunar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tarragona (province)|Tarragona (province)]]» frå ,  den 4. oktober 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Pic Ramougn

**Pic Ramougn** er ein kvass fjelltopp på 3011 meter i Néouvielle-massivet i Pyreneane i Frankrike.

Fjellet ligg kommunen Saint-Lary-Soulan, som høyrer til department Hautes-Pyrénées. Fjelltoppen er oppkalla etter den franske politikaren, geologen og botanikaren Louis Ramond de Carbonnières. Ramougn er eit baskisk namn som tilsvarar Ramond.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pic Ramougn|Pic Ramougn]]» frå , den 4. oktober 2009.*
Provinsen Valencia

**Valencia** er ein provins aust i Spania, sentralt i den autonome regionen Valencia. Han grensar til provinsane Alicante, Albacete, Cuenca, Teruel, Castellón og til Middelhavet.

Delar av provinsen, Rincón de Ademuz, er ein eksklave mellom provinsane Cuenca og Teruel.

Provinsen har kring 2,6 millionar innbyggjarar, og ein tredjedel bur i provinshovudstaden Valencia, som òg er regionshovudstad. Det er 265 kommunar i provinsen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Valencia (province)|Valencia (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Valladolid

**Valladolid** er ein provins nordvest i Spania, sentralt i den autonome regionen Castilla y León. Han grensar til provinsane Palencia, Zamora, León, Burgos, Segovia og Salamanca.

Provinsen har kring 520&nbsp;000 innbyggjarar og nesten to tredjedelar av desse bur i provinshovudstaden Valladolid, som òg er regionshovudstad i den autonome regionen. Det er 225 kommunar i provinsen,m en ein tredjedel av desse har færre enn 1000 innbyggjarar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Valladolid (province)|Valladolid (province)]]» frå ,  den 4. oktober 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Zamora

**Zamora** er ein provins vest i Spania, vest i den autonome regionen Castilla y León. Han grensar til provinsane Ourense, León og Valladolid, Salamanca og til Middelhavet.

I 2018 hadde provinsen kring 175&nbsp;000 innbyggjarar, og nesten ein tredjedel av desse bur i provinshovudstaden Zamora. Det er 250 kommunar i provinsen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zamora (province)|Zamora (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Zaragoza

**Zaragoza** er ein provins nord i Spania, sentralt i den autonome regionen Aragón. Han grensar til provinsane Tarragona, Lleida og Teruel, Guadalajara, Soria, La Rioja, Navarra og Huesca.

Provinshovudstaden er Zaragoza, som òg er regionshovudstad i den autonome regionen. Andre byar i Zaragoza er Calatayud.

Provinsen har eit areal på  og opp under éin million innbyggjarar. Nesten ein tredjedel av desse bur i provinshovudstaden. Det er 292 kommunar i provinsen, men meir enn halvparten av desse har færre enn 300 innbyggjarar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zaragoza (province)|Zaragoza (province)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Byar i Spania

Dette er ei liste over **byar i Spania**.

To provinshovudstader har færre enn 50&nbsp;000 innbyggjarar:
Boye

:*Sjå òg det kinesiske [[Boye i Baoding]]*
**Boye** er eit mannsnamn og slektsnamn. Det har norsk namnedag den 5. oktober. Andre skrivemåtar er **Boie, Boje** og** Bøye**.

Opphavet til namnet er uklart. Det kan koma frå norrønt *bogi*, 'boge' eller eit frisisk ord for 'bod'.

I 2009 var det 147 norske menn som heitte Boye medan 15 heitte Bøye, 11 heitte Boje og 5 heitte Boie.

304 nordmenn haddet etternamnet Boye.

## Namneberarar
* Boye Asbjørn Killingberg (1913-1993), norsk musikar
* Boye Bjerkholt (f. 1979), norsk politikar
* Boye Ullmann, norsk fagforeningsleiar
* Boye Ølstøren, norsk kusk

### Slektsnamn
* Karin Maria Boye (1900-1941), svensk forfattar
* Thore Albert Boye (1912-1999), norsk embetsmann og diplomat
* Mame Madior Boye (f. 1940), senegalesisk statsminister
* Anker Boye (f. 1950), dansk politikar
* Jan Boye (f. 1962), dansk politikar

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Boye (navn)|Boye (navn)]]» frå , den 4. oktober 2009.* 
 
* norskenavn.no
Brynjar

**Brynjar** er eit mannsnamn av norrønt opphav. Det norrøne *Brynjarr* er sett saman av *brynja*, 'brynje', og -ar med tydinga 'krigar, hær'. Brynjar har norsk namnedag den 5. oktober.

I 2009 var det 621 norske menn som heitte Brynjar. 7 heitte Brynjard.

## Namneberarar
* Brynjar Hoff (f. 1940), norsk oboist
* Brynjar Aa (f. 1960), norsk forfattar
* Brynjar Lia (f. 1966), norsk historikar
* Brynjar Meling (f. 1967), norsk advokat
* Brynjar Gunnarsson (f. 1975), islandsk fotballspelar
* Brynjar Mørkved, norsk advokat
* Brynjar Stautland, norsk forfattar og filmregissør

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Brynjar|Brynjar]]» frå , den 4. oktober 2009.*
Boye i Baoding

**Boye** (kinesisk 博野县; pinyin *Bóyě Xiàn*) er eit fylke i byprefekturet Baoding i provinsen Hebei i Folkerepublikken Kina.

I 1999 var folketalet i Boye .

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Boye (Baoding)|Boye (Baoding)]]» frå , den 4. oktober 2009.*
Bøye

:*Bøye kan òg visa til vêrfenomenet [[bye]] og eit mannsnamn, sjå [[Boye]]*

**Bøye** er ei flytande innretting som er festa til noko og blir brukt til ulike føremål i vatn. Bøyer er ofte utstyrte med ulike typar lys, lyd eller klokker, alt etter kva dei skal brukast til.

Bøyer kan brukast som sjømerke, til fortøying eller som varsel. Ein kan også bruka livbøyer til å gje nokon som har falle i vatnet flyt.
Tevling

**Tevling** eller **konkurranse** (frå *[[Latin]]* concurrere, «løpe saman»), blir mellom anna brukt om:

* Rivalisering, tevling om omdøme, makt og stillingar, mellom anna innan private føretak, offentleg administrasjon og politikk
* Tevling innan økonomi, tevling blant tilbydarar om kundar
* Tevling innan sport og spel
* Tevling innan økologi, tevlinga i naturen mellom organismar og artar om knappe ressursar
* Arkitekttevling, arkitektkonkurranse, mellom ulike arkitekar om den beste løysinga for eit byggeprosjekt
Anton L. Alvestad

**Anton Ludvig Alvestad** () var ein norsk politikar, statsråd og stortingsmann. Alvestad var faglært bakar og hadde eiga bakarforretning i Ålesund. Han var vidare aktiv fråhaldsmann og medlem i IOGT.

Anton L. Alvestad kom tidleg med i arbeidarrørsla. I 1904 deltok han ved stiftinga av Ålesund Arbeiderparti. Han vart ordførar i Ålesund i åra 1920-1921, den første Arbeidarparti-ordføraren i byen. I 1921 blei han vald inn på Stortinget som representant for Mørebyane (Ålesund, Molde, Kristiansund). Dette blei starten på ein lang karriere som stortingsmann. Han var stortingsmann fram til 1936. I 1950 var han vald på nytt og var representant fram til han døydde i 1956. Frå 1954 representerte han Møre og Romsdal fylke. Alvestad var medlem av Regjeringa Hornsrud i januar–februar 1928, då som statsråd i Handelsdepartementet.

## Kjelder
* Alvestad, Anton Ludvik frå Stortinget
*
Follestaddalen

**Follestaddalen** er eit dalføre i Ørsta kommune på Sunnmøre. Dalen tek til ved Høgebrua og går i nordleg lei til matrikkelgarden Kolås på vestsida av Follestaddalselva. Mellom Høgebrua og Kolås er det om lag 8 km. Ved Kolås kløyver dalføret seg i to seterdalar, Romedalen som går mot nordvest, og Øyadalen som går mot nordaust.

## Natur
Frå framom Barstad og Moane er dalen nokolunde jambrei, 5-600 m. Dalbotnen er rett så flat, særleg dei fremste delane av dalføret. Også stigninga i dalbotnen er liten, frå Rebbestadvadet til Kolås er det ingen stryk i Follestaddalselva. Sett vekk frå gardsbruka på Kolås, ligg busetnaden på 90-110 moh. Jordlaget i den dyrka delen av dalen består av morenejord og litt myrjord.

Fjelltoppane kring dalen varier i høgde frå ca 900 til over 1400 moh. Toppane i vest er Rebbestadhornet, Grøthornet og Årsætrehornet. Kolåstinden ligg dominerande i nord, til endes for dalføret. Aust for Follestaddalen ligg fjella Veirahaldet og Øyahornet (ei aksel av Sandhornet).

## Busetnad
Ved Høgebrua, som ligg 5 km frå kommunesenteret i Ørsta, deler hovuddalføret i Ørsta seg i Åmdalen og Follestaddalen. Matrikkelgardane i Follestaddalen er Moane, Follestad, Myklebust og Øy på austsida, og Barstad, Rebbestad, Fyldal, Langstøyl, Årsæter og Kolås på vestsida.

Landbruk med vekt på mjølkeproduksjon, noko sau og gris, har vore hovudnæring i Follestaddalen. Dei siste femti åra har alt fleire pendla til yrkesarbeid i bygdesenteret i Ørsta, og etter kvart til den nærliggjande Volda-byen.

## Vegar
Fylkesveg 55 i Møre og Romsdal tar av frå Riksveg 655 på begge sider av Høgebrua i Ørsta og går rundt Follestaddalen. Midt framme i dalen går det veg over dalen. Frå Kolåsen går det kommunal veg over Standaleidet til Storestandal ved Hjørundfjorden. Frå Kolåsen går det også privat veg til Romedalen.

## Kjelder
* Asbjørn Øye: *Follestaddalen i farne dagar*, Stend 1983
Urner-Alpane

**Urner-Alpane** er ei fjellkjede i det sentrale Sveits, i den vestlege delen av Alpane. Dei strekker seg inn i kantona Obwalden, Valais, Luzern, Bern, Uri og Nidwalden. Uri-Alpane grensar i vest mot Bern-Alpane, i sør mot Lepontin-Alpane og mot Glarus-Alpane i aust.

## Berggrunn
Uri-Alpane består av to ulike fjellmassiv, skilt frå kvarandre av Sustenpasset. Dammastock-massivet i sør har mange brear. Den nordlege delen, som når si største høgde med Titlis, har lågare toppar men dekker eit større areal.

## Fjelltoppane
I Uri-Alpane finst 58 toppar med ei høgde på meir enn 3000 meter over havet.

## Brear

Dei største isbreane :

*Rhonebreen
*Triftbreen
*Steinbreen
*Tiefenbreen

*Chelenbreen
*Dammabreen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Uri-Alpane|Uri-Alpane]]» frå ,  den 5. oktober 2009.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Urner-Alpane på SummitPost
Dammastock

**Dammastock ** (3&nbsp;630 moh) er det høgste fjellet i Uri-Alpane i Dei sveitsiske Alpane. Toppegga på fjellet er grenselinje mellom kantonane Uri og Valais. Dammastock er høgste fjelltoppen i Uri. Trepunktet mellom kantonane Bern, Valais og Uri ligg nær toppen av Eggstock, ein topp på egga straks nord om toppen av Dammastock.

Fjellmassivet er for det meste dekt av isbrear. Den store Rhonebreen ligg på vestsida, den mindre Dammabreen på austsida og Triftbreen på nordsida.

Fjellet var fyrst klatra av Albert Hoffmann-Burkhardt saman med fjellførarane Johann Fischer og Andreas von Weissenfluh den 28. juli 1864.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dammastock|Dammastock]]» frå , den 5. oktober 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Dammastock på SummitPost
Finansminister

**Finansministeren** er ministeren som har ansvaret for økonomien i staten. Ministerposten har ulike titlar i ulike land. I Danmark og Finland har finansministeren *finansminister* som tittel. I Noreg og Sverige er *finansminister* ein uformell tittel som blir brukt om den som i Noreg offisielt har tittelen *statsråd og sjef for Finansdepartementet* og i Sverige har tittelen *statsråd och chef för finansdepartementet*. USA sin finansminister har tittelen *secretary of the treasury*.

## Sjå også
* Finansdepartement
* Finansdepartementet i Noreg
* Norske finansministrar
Erik Rundlöf

**Erik Rundlöf** () var ein svensk oppfinnar. I 1902 konstruerte han ein totakts glødehovudmotor, som han selde til Bolinders Mekaniska Verkstads. Bolinder hadde teke til å eksperimentera med forbrenningsmotorar så tidleg som 1893, då dei konstruerte den fyrste motoren med inter forbrenning i Sverige, men det var «Rundlöf-motoren» som la grunnlaget for den seinare så kjente «Bolinder-motoren». 

## Kjelder
Sichuanuniversitetet

**Sichuanuniversitetet** (**SCU** - kinesisk skrift 四川大学, pinyin Sìchuān Dàxué) vart skipa i 1896, og er med det eit av dei eldste universiteta i Folkerepublikken Kina. Universitetet ligg i Chengdu, provinshovudstaden i Sichuan.

I dag har universitetet omtrent 70 000 studentar og 11 300 tilsette.

## Bakgrunnsstoff

*
Psychonauts

**Psychonauts** er eit plattformspel skapt av Tim Schafer, utvikla av Double Fine Productions og utgjeve av Majesco for PlayStation 2, Microsoft Windows og Xbox. Det vart utgjeve i Nord-Amerika på Xbox og Windows i april 2005, og på PlayStation 2 juni same året. I Europa kom spelet på alle dei tre plattformene den 10. februar 2006. Det er også tilgjengeleg som digital nedlasting på Steam og som ein «Xbox Original» gjennom Xbox Live Marketplace.

Spelet handlar om ungguten Razputin (ofte korta «Raz») med psykiske tamar som rømmer frå eit sirkus for å snika seg inn i ein sommarleir for folk like psykiske eigenskapar. Her håpar han på å kunne bli ein «Psychonaut». Etter kvart finn han ut at nokon legg skumle planar i leiren som berre han kan hindra. Som ein Psychonaut-lærling må han koma seg inn i tankane til forskjellige karakterar i spelet for å hjelpa desse i å koma over redslene eller minna frå fortida si, slik at han kan få hjelp frå dei og koma vidare i spelet. Undervegs lærer Raz nye psykiske triks som kan bli brukte både for å åta fiendar og løysa gåter.

*Psychonauts* fekk generelt svært god kritikk, men selde ikkje so mange kopiar og utgjevar Majesco opplevde økonomiske vanskar mellom anna grunna dette spelet.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside for ''Psychonauts''
* Psycho-pedia - ''Psychonauts''-oppslagsverk hjå Double Fine
Målfrid

**Målfrid** er eit kvinnenamn av norrønt opphav. Dei norrøne namna *Málfriðr* og *Malmfriðr* er sett saman av 'malm', og *[[frid|fríðr]]*, 'ven'. 

Maalfrid, Malmfrid, Malfrida, Molfri, Molfrid og Molfrie er variantar av namnet. Det finst på færøysk som Málfríð og på islandsk som Málfríður. Målfrid har norsk namnedag den 6. oktober; same dato har den færøyske varianten namnedag på Færøyane.

## Bruk
Målfrid var særleg mykje brukt i norsk samanheng i åra rundt 1930, då over 0,40 % av jentebarn kunne få namnet.
I 2009 var det 2473 kvinner som heitte Målfrid i Noreg. 80 heitte Malfrid, 27 heitte Maalfrid og 17 heitte Molfrid.

## Namneberarar

* Målfrid Grude Flekkøy (f. 1936), norsk psykolog og barneombud
* Målfrid Persson (f. 1954), norsk keramikar
* Malfridur Adalsteinsdottir (f. 1960), islandsk kunstnar
* Målfrid J. Frahm Jensen (f. 1963), norsk forfattar
* Maalfrid Brath (f. 1965), norsk forretningskvinne

## Kjelder

* 

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Målfrid|Målfrid]]» frå , den 6. oktober 2009.*
Møyfrid

**Møyfrid** er eit kvinnenamn av norrønt opphav. Namnet er sett saman av norrøne *mey*, 'ung kvinne', og *[[frid|fríðr]]*, 'ven'. Møyfrid har norsk namnedag den 6. oktober.

I 2009 var det 342 norske kvinner som heitte Møyfrid.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Møyfrid|Møyfrid]]» frå , den 6. oktober 2009.*
Finsteraarhorn

**Finsteraarhorn** (4274 m) er det høgste fjellet i Bern-Alpane, i kantonen Bern og i Sveits aust for fjellskaret Lötschberg og Simplonpasset, i tillegg til at det er det høgste fjellet i nedslagsfeltet til Rhinen. Den markante toppen dominerer panoramaet i heile Sentral- og Aust-Sveits. I Alpane er det berre to fjell med primærfaktor høgare enn Finsteraarhorn. Sidan 2001 er heile massivet omfatta av UNESCO si verdsarvliste.

## Geografi
Omgjeven av bredalar vert Finsteraarhorn sjeldnare besøkt enn dei nærliggjande toppane Jungfrau og Eiger. Vest for fjellet ligg Fieschergletscher, den tredje største breen i Alpane. I aust ligg Store Aargletscher og nord for massivet finn vi Nedre Grindelwaldbreen. Finsteraarhorn er omgjeven av toppane Schreckhorn og Lauteraarhorn i nord, Gross Fiescherhorn, Grünhorn og Gross Wannenhorn i vest og Oberaarhorn i aust.

Fjelltoppen ligg på grensa mellom kantonane Valais og Bern, og er samstundes vasskilje mellom elvane Rhone (Middelhavet) og Rhinen (Nordsjøen). Kjeldene til Rhinen finst rundt Finsteraarhorn.

## Geologi
Finsteraarhorn er ein del av Aar-massivet. Massivet, som kjem i dagen i dei vestlege delane av Bern-Alpane og går vidare inn i Uri-Alpane, består av geologisk krystall. Heile massivet høyrer til den helvetiske geologisona og består av kontinentale bergartar, i hovudsak granittar og gneisar. Sjølve toppen består av amfibolitt, ein metamorf bergart rik på gneis.

## Klatresoge
Fyrste forsøket på å nå toppen av Finsteraarhorn fann stad 16. august 1812. Rudolph Meyer, i fylgje med fjellførarane Arnold Abbühl, Joseph Bortes og Aloys Volker, hevda å ha vore på toppen. Dei klatra søraust-egga, ei rute som er både lengre og vanskelegare enn det som i dag er normalruta. Ein av fjellførarane, Arnold Abbühl, vart i 1828 spurd av Franz Joseph Hugi om stiginga, utan å overbevise Hugi om at dei hadde nådd til topps. Året etter fann Hugi ingen teikn til tidlegare stigingar.

Hugi sjølv, saman med A. Abbühl, A Dändler, C. Lauener og J. Währenhad nådde 19. august 1828 til eit punkt, straks under toppen, som i dag vert kalla Hugisattel. Klatrarane måtte då gjere vendereis, grunna dårleg ver. Notatar frå turen viser at Hugi og Dändler risikerte livet under forsøket. Året etter vart fjellførarane Jakob Leuthold og Johann Währen dei fyrste til å klatre til topps, den 10. august 1829. Dei var med i eit klatrelag leia av same Franz Joseph Hugi. Han hadde fått ein lettare skade, så han gav seg på Hugisattel.

Den femte stiginga av Finsteraarhorn fann stad 13. august 1857. Eit klatrelag på ti mann, beståande av fem britar, tre sveitsarar og to franskmenn, klatra til topps. På toppen avgjorde britane at dei skulle stifte ei foreining som skulle få namnet *[[Alpine Club]] *.

Vanskelegaste ruta til toppen, som går opp nordaustveggen, vart klatra 16. juli 1904 av G. Hasler og fjellføraren F. Amatter. Denne bestiginga markerte byrjinga av klatringa av store, høge nordveggar i Bern-Alpane.

## Panorama

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Finsteraarhorn|Finsteraarhorn]]» frå , den 6. oktober 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* insteraarhorn frå Bachalpssee
Leikanger sokn

**Leikanger sokn** kan vise til:

* Leikanger sokn i Nordfjord 
* Leikanger sokn i Sogn 
* Leikanger sokn på Sunnmøre
PASOK

**Panellínio Sosialistikó Kínima** (**PASOK**; Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα), den panhellenske sosialistrørsla,  er eit sosialdemokratisk parti i Hellas. 

Partiet vart skipa i 1974, på grunnlag av ei eksilgruppe danna i 1968 av Andreas Papandreou, og vann parlamentsvalet i 1981. Det vann òg i 1993, men etter det byrja helsa til Andreas Papandreou å skrante, og i 1996 tok Kostas Simitis over. I 2004 kom det til eit generasjonsskifte i partileiinga, og Georgios Papandreou tok over. Dei tapte likevel makta til dei konservative i Nea Dimokratia, og vart verande i opposisjon etter valet i 2007. Ved valet i 2009 vart PASOK atter det største partiet, med nesten 44% av stemmene. 

Logoen til PASOK er ei oppstigande grøn sol. Partiet blir i Hellas forbunde med grønt som politisk symbolfarge. Dette har likevel ikkje noko direkte med økologi å gjere. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:PASOK|PASOK]]» frå ,  den 6. oktober 2009.*  
  
## Bakgrunnsstoff
*
Ottomotor

**Ottomotor** syner til ein firetakts forgassarmotor, på grunn av at Nikolaus August Otto lenge vart rekna som oppfinnaran av firetaktsmotoren. Det har i ettertid kome fram at landsmannen hans, Christian Reithmann, alt i 1873 demonstrerte ein fungerande firetaktsmotor. Alphonse Eugène Beau var enda tidleare ute, då han i 1862 leverte ei utførleg utgreiing av den termodynamiske syklusen som ligg til grunn for firetakts forgassarmotoren.

## Referansar




## Sjå òg
* Firetaktsmotor
* Forgassarmotor
Nils Nygaard

**Nils Nygaard** () var ein norsk professor i juss  ved Universitetet i Bergen. Han var frå Imsland i Ryfylke.

Sidan Nygaard var odelsgut til ein skogeiendom, tok han i unge år både økonomisk og juridisk utdanning for å førebu seg til overtakinga. Nygaard starta å studere juss ved Universitetet i Oslo då han var 30 år. Han blei utdanna cand. jur. i 1967 og tok i 1974 den første juridiske doktorgraden ved UiB med avhandlinga *Aktløysevurderinga i norsk rettspraksis*. Nygaard si forsking har hovudsakleg vore innanfor erstatningsrett og boka *Skade og ansvar* er eit av standardverka innan erstatningsrett i Noreg. Han blei i 2007 tildelt målprisen av Juristmållaget for å ha vore «ein føregangsmann i å utvikla omgrepsapparatet på nynorsk i bøkene og artiklane sine».

Nygaard har også gitt ut *Rettsgrunnlag og Standpunkt* – ein grundig gjennomgang av den metoden jurister nyttar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside ved UiB
Lauteraarhorn

**Lauteraarhorn** er eit fjell (4042 m) i Aar-massivet i Bern-Alpane i Sveits. Fjellet ligg nær Schreckhorn (i nordleg retning) og Finsteraarhorn (i sørleg retning). Ved foten av Lauteraarhorn ligg Lauteraargletscher og Finsteraargletcher, brear som flyt saman i Unteraargletscher.

Første til topps av fjellet var Pierre Jean Édouard Desor, Christian Girard, Arnold Escher von der Linth og fjellførarane Melchior Bannholzer og Jakob Leuthold. Dette klarte dei 8. august 1842.  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lauteraarhorn|Lauteraarhorn]]» frå ,  den 6. oktober 2009.*
Wildhorn

**Wildhorn ** (3248 moh) er det høgste fjellet i Wildhorn-massivet i Bern-Alpane i Sveits. Fyrstemann til topps var Gottlieb Studer i september 1843.

Fjellet dannar grense mellom kantonen Valais og kantonen Bern. To små brear ligg på austsida av Wildhorn; *Glacier des Audannes* og *Glacier de Ténéhet*. Tungelgletscher, ein bre som var 1900 m lang i 1973, har sine kjelder på nordaustsida av fjellet.

Schweizer Alpen-Club driv *Wildhornhütte* (2303 m) i Iffigtal, ovan om Iffigsee, på nordskråningane av fjellet. Lettaste turen til topps (ei brevandring) startar frå Wildhornhütte. Ein meir utfordrande topptur har utgangspunkt frå ei anna fjellhytte, *Geltenhütte* (2759 m).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wildhorn|Wildhorn]]» frå , den 6. oktober 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Wildhorn på SummitPost
* Wildhorn
* ''Geltenhütte''
* ''Wildhornhütte''
* ''Tour du Wildhorn''