open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jelena Välbe

**Jelena Välbe** () er ein russisk tidlegare langrennsløpar frå Magadan i Sibir, som tevla for Sovjetunionen og Russland. Ho var den fremste utøvaren i internasjonal kvinnelangrenn på 1990-talet, og vann ti individuelle gullmedaljar og fire stafettgull i ski-VM tida 1989-97, samt tre OL-gull i stafett. I alt vann ho 23 medaljar i ulike VM og vinter-OL i perioden 1989-98. Frå 1989-sesongen til 1997-sesongen var Välbe alltid mellom dei tre beste i verdscupen i langrenn og gjekk heilt til topps fem gongar; 1989, 1991, 1992, 1995 og 1997. Ho sigra i 45 renn i verdscupen. Under Ski-VM 1997 i Trondheim sette Välbe ein fantastisk rekord ved å vinne fem gullmedaljar av fem moglege.

I 1992 vart ho tildelt Holmenkollmedaljen.

Jelena Välbe har sidan 2010 vore leiar av Russlands Langrennsforbund.

## OL- og VM-medaljar
### OL
* Albertville 1992: gull på 4×5 km stafett, bronse på 15 km klassisk, 5 km klassisk, jaktstart og 30 km fristil
* Lillehammer 1994: gull på 4×5 km stafett
* Nagano 1998: gull på 4×5 km stafett
* 3 gull, 4 bronse

### VM
* Lahtis 1989: gull på 10 km fristil og 30 km fristil, sølv på stafetten
* Val di Fiemme 1991: gull på 10 km fristil, 15 km klassisk og stafetten, sølv på 30 km fristil
* Falun 1993: gull på 15 km klassisk og stafetten
* Thunder Bay 1995: gull på 30 km fristil og stafetten, sølv på 15 km klassisk
* Trondheim 1997: gull på 5 km klassisk, 15 km jaktstart, 15 km fristil, 30 km klassisk og stafetten
* 14 gull, 3 sølv

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Juhani Aho

**Juhani Aho** (), opphavleg *Johannes Brofeldt*, var ein finsk forfattar. Han var den første finskspråklege yrkesforfattaren.

Aho var fødd i Lapinlax i Savolax.

Han var i 1889 med på å grunnleggje avisa *[[Helsingin Sanomat]]*.

## Bibliografi
;Utgjevingar på norsk/dansk 
* *Patron Hellman : finsk Fortælling *, 1887
* *Bogen om Finland*, 1899
* *Skildringer fra Finland. 1*, 1899
* *De vakte*, 1940

;Utgjevingar på svensk

* *Folklif* (*Det unga Finland II*) 1886 (inneheld «Då far köpte lampan», «Jernvägen» & «En marknadskarl»)
* *Patron Hellman. För exemplets skull. Tvenne noveller* 1886
* *Spånor* 1891
* *[[Ensam]]* 1891
* *Nya spånor* 1892
* *Till Helsingfors* 1893
* *Prästens dotter* 1893 (originaltittel: *Papin tytär*)
* *Prästens hustru* 1893
* *Fredlös* 1894
* *Väkta* 1894
* *Panu: skildringar från kristendomens och hedendomens sista strid i Finland* 1898
* *Enris* 1900
* *En idéernas man: biografi öfver August Fredrik Soldan*  1901
* *Om jaktområden och jaktvård* 1902
* *Vårdagar och frostnätter* 1906 (originaltittel: *Kevät ja takatalvi*)
* *Antti Ahlström, hans liv och verksamhet*  1906
* *Domen: skådespel i tre akter*  1908
* *Johan* 1911 (filmatisert 1921, sjå, *[[filmen Johan|Johan]]*, og vart oppført som opera 1963, sjå, *[[operaen Juha|Juha]]*)
* *Hafvet i lugn* 1912
* *Samvetet* 1914 (originaltittel: *Omatunto*)
* *Fredseremiten* 1916
* *Valda skrifter* 1920
* *Minns du?* 1921
* *Småfisk och storfisk* 1922 (originaltittel: *Lohilastuja ja kalakaskuja*)
* *Fiskelycka* 1948

## Bakgrunnsstoff
* Bøker av Juhani Aho digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
*
Me ty

**«Me ty»** (albansk for *Med deg*) er ein song av den albanske songaren Klodian Kaçani, gjeven ut i desember 2013. Songen er skriven av Florian Zyka og Klodian Qafoku.

## Eurovision
### Festivali i 52-të i Këngës në RTSH
«Me ty» var eit av bidraga i den andre semifinalen og finalen i Festivali i 52-të i Këngës në RTSH, den albanske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark. Alle bidraga deltok både i éin semifinale og finalen, og «Me ty» enda på andreplass med 45 poeng. 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
*
Jeta në orën 4

**«Jeta në orën 4»** (albansk for *Livet klokka 4*) er ein song av den albanske songaren Orges Toçe. Songen er skriven av Orges Toçe.

## Eurovision
### Festivali i 52-të i Këngës në RTSH
«Jeta në orën 4» skulle vere eit av bidraga i den andre semifinalen og finalen i Festivali i 52-të i Këngës në RTSH, den albanske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark, men bidraget vart trekt attende og erstatta med «Jehona» av NA.

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Aðeins ætluð þér

**«Aðeins ætluð þér»** (islandsk for *Berre for deg*) er ein song av den islandske songaren Guðbjörg Magnúsdóttir frå 2014. Songen er skriven av María Björk Sverrisdóttir og Marcus Frenell.

«Aðeins ætluð þér» var eit av bidraga i Söngvakeppnin 2014, den islandske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.

## Kjelder
* 
*
Pieni tietosanakirja

***Pieni tietosanakirja*** (1925–1928) var det første leksikonet som vart publisert på finsk etter Otava sitt leksikon. *Pieni tietosanakirja* hadde fire delar og ca. 3&nbsp;000 sider. 

## Utgåver
**Pieni tietosanakirja*, 4 delar, 1925–1928. 3&nbsp;000 sider, Otava
**Pieni tietosanakirja*, 4 delar, 1949–1952, 3&nbsp;000 sider, Otava
**Pieni tietosanakirja*, 4 delar, 1958–1959, 3&nbsp;200 sider, Otava

## Sjå også
* Iso tietosanakirja

## Bakgrunnsstoff
* Pieni tietosanakirja hos Projekti Runeberg
Enga fordóma

**«Enga fordóma»** (islandsk for *Ingen fordommar*), kjend som **«No Prejudice»** i samband med Eurovision Song Contest, er ein song av den islandske musikkgruppa Pollapönk, som vart gjeven ut i 2014. Songen er skriven av Heiðar Örn Kristjánsson og Haraldur F. Gíslason.

«Enga fordóma» var eit av bidraga i Söngvakeppnin 2014, den islandske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark. Bidraget deltok i den andre semifinalen og gjekk vidare til finalen. I finalen sikra Pollapönk seg ein plass i superfinalen, som dei vann.

«Enga fordóma» representerte Island i Eurovision Song Contest 2014, skriven om til engelsk og framført under tittelen «No Prejudice».

## Kjelder
* 
*
Von av Gissur Páll Gissurarson

**«Von»** (islandsk for *[[Von]]*) er ein song av Gissur Páll Gissurarson, gjeven ut 1. februar 2014. Songen er skriven av Jóhann Helgason.

«Von» var eit av bidraga i Söngvakeppnin 2014, den islandske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark. Bidraget gjekk vidare frå den fyrste semifinalen til finalen, der han enda på femte- eller sjetteplass. Songen vart framført på islandsk av Gissur Páll Gissurarson.

## Kjelder

* 
*
Þangað til ég dey

**«Þangað til ég dey»** (islandsk for *Inntil eg døyr*) er ein song av den islandske musikkgruppa F.U.N.K. frå 2014. Songen er skriven av Franz Ploder Ottósson, Pétur Finnbogason og Lárus Örn Arnarsson.

«Þangað til ég dey» er eit av bidraga i Söngvakeppnin 2014, den islandske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.

## Kjelder
* 
*
Gravlaks

**Gravlaks** eller **graven laks** er ein nordisk fiskerett laga ved graving av rå laks.

## Namn og tillaging

I eldre tid pleide ein leggja fisk som skulle gravast ned i ei grop i jorda og dekka over for å sikra stabil temperatur. Dette er opphavet til namnet «graven» eller «gravlaks». Langvarig nedgraving med salt og sukker førte til fermentering som gjerne gjorde fisken meir lik rakfisk. På dansk og bokmål kan gravlaks også heita *gravet laks*, på svensk *gravlax* eller *gravad lax*, på finsk *graavilohi* og på islandsk *graflax*. I engelskspråkleg tradisjon bruker ein også *gravlax* som nemning for røykt laks, eller kan omtala gravlaks som *[[lox]]*. 

Ein typisk måte å grava laks på i dag er å marinera filetar i salt, sukker og dill.
Andre smakstilsetjingar kan vera pepar, peparrot, einebær, fennikel og akevitt eller andre typar alkohol. Så lèt ein fisken stå kaldt under lett press i 1-2 døgn. Omtrent kvar 12. time snur ein fisken og kan ausa over marinaden. Større filetar kan trenga opptil 4 døgn. 

## Servering

Ein kan servera gravlaks oppskoren i tynne skiver som små- eller forrett, anten med ulike typar brød eller med  potet. Ofte bruker ein sennepssaus eller *gravlakssaus* til. Anna tilbehøyr kan vera eggerøre,  pickle eller kapers.

Gravlaks kan ofte lagast som julemat, til dømes til eit kaldtbord.

## Sjå òg
* Laks
* Lox
* Røykelaks
* Rakfisk

## Bakgrunnsstoff
*Gravlaks , oppskrift med bilete ved godfisk.no
* Video ved spise.no

## Kjelder

* Gravlaks , godfisk.no
* Gravlaks with Sweet Mustard Sauce , Epicurious/Anders Viesad, 2003
* Smoked Salmon, Lox, Gravlax: Is There A Difference? , *Huffpost* (06/11/2013)
*Alaska Salmon Lox or Gravlax, alaskapublic.org
*Anders Viestad, Gravlaks , newscancook.com
*Tellus Works, Gravlaks (cured salmon)  , newscancook.com
*Gravad lax till jul, svd.se
Brønderslev kommune

**Brønderslev kommune** er ein dansk kommune på Jylland i Region Nordjylland. Kommunen vart oppretta i 1921. Ved kommunereforma i 2007 vart tidlegare Dronninglund kommune innlemma i kommunen.

Kommunen har 36&nbsp;614 (2024) innbyggjarar og administrasjonsenteret ligg i Brønderslev.

## Borgar­meistrar
* Mikael Klitgaard (V) 2014– 
* Lene Hansen (S) 2010–2013
* Mikael Klitgaard (V) 2007–2009

## Referansar
Hjørring kommune

**Hjørring kommune** er ein dansk kommune i Vendsyssel i Region Nordjylland, på øya Vendsyssel-Thy, òg kalla Nørrejyske Ø, som er den parten av Jylland som ligg nord for Limfjorden. Kommunen vart danna ved kommunereforma i 2007 ved ei samanslåing av den tidlegare Hjørring kommune med Hirtshals kommune, Løkken-Vrå kommune og Sindal kommune.

Kommunen har 63&nbsp;544 innbyggjarar (2024). Administrasjonssenteret  ligg i Hjørring.

## Byar

## Borgar­meistrar
* Søren Smalbro  (V) 2022–
* Arne Boelt (S) 2010–2021
* Finn Olesen (S) 2007–2009

## Referansar
Jammerbugt kommune

**Jammerbugt kommune** er ein dansk kommune på Jylland i Region Nordjylland. Kommunen, som har fått nam etter kyststrekninga Jammerbugt, vart danna ved kommunereforma i 2007 ved ei samanslåing av Brovst kommune, Fjerritslev kommune, Pandrup kommune og Aabybro kommune.

Kommunen har 38&nbsp;234 (2024) innbyggjarar og administrasjonssenteret  ligg i Brovst.

## Borgar­meistrar
* Mogens Gade (V) 2007–

## Referansar
Frederikshavn kommune

**Frederikshavn kommune** er ein dansk kommune på Jylland i Region Nordjylland. Kommunen vart danna ved kommunereforma i 2007 ved ei samanslåing av Frederikshavn kommune, Skagen kommune og Sæby kommune.

Kommunen har 58&nbsp;376 innbyggjarar (2024). Administrasjonssenteret  ligg i Frederikshavn.

## Borgar­meistrar
* Birgit Stenbak Hansen (S) 2014–
* Lars Mejlvang Møller (V) 2010–2013
* Erik Sørensen (S) 2007–2009

## Referansar
Mariagerfjord kommune

**Mariagerfjord kommune** er ein dansk kommune på Jylland i Region Nordjylland. Kommunen vart danna ved kommunereforma i 2007 ved ei samanslåing av  Mariager kommune, Arden kommune, Hadsund kommune, Hobro kommune og Hvilsom Skoledistrikt i Aalestrup kommune.

Kommunen har 41&nbsp;762 innbyggjarar (2024) og administrasjonssenteret  ligg i Hobro.

## Borgar­meistrar
* Mogens Jespersen (V) 2014–
* Hans Christian Maarup (S) 2007–2013

## Referansar
Kus on EXIT?

**«Kus on EXIT?»** (estisk og engelsk for *Kor er EXIT?*) er ein song av den estiske songaren August Hunt frå 2014. Songen er skriven av August Hunt.

«Kus on EXIT?» var eit av bidraga i Eesti Laul 2014, den estiske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.

## Kjelder
*
Elisas

**Elisas** er eit danseband frå Sverige. Bandet vant Dansbandskampen i 2010.

## Diskografi
### Album

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Morsø kommune

**Morsø kommune** er ein dansk kommune på Jylland i Region Nordjylland. Kommunen vart oppretta i 1970 ved ei samanslåing av fleire sognekommunar og ved kommunereforma i 2007 vart dette ikkje endra.

Kommunen har 19&nbsp;734 innbyggjarar (2024) og administrasjonssenteret ligg i Nykøbing Mors.

## Borgar­meistrar
* Hans Ejner Bertelsen (V) 2014–
* Lauge Larsen (S) 2010–2013
* Egon Pleidrup Poulsen (S) 1998–2009
* Knud Aage Larsen (KF) 1990–1997
* Knud Erik Jensen (V) 1982–1989
* Carl H. Christensen (V) 1970–1981

## Referansar
Kingston på Norfolkøya

**Kingston** er administrasjonssenteret for Norfolkøya i Stillehavet, som er eit territorium underlagt  Australia. Den største busetnaden er på øya i dag er Burnt Pine i innlandet.

Kingston blei grunnlagd i 1788, som ledd i den første britiske koloniseringa av Norfolkøya. Kolonien blei lagt til det einaste slettelandet på øya ved kysten. Kingston var den viktigaste busetnaden også då den andre og tredje bølgja av nybyggjarar kom til øya. Det er tidlegare spor etter polynesiarar på staden frå mellom 1200- og 1600-talet.

Frå 1788 til 1855 var Kingston ein straffekoloni, og var rekna som ein særskild hard og brutal stad å vera fange. I 1856 blei innbyggjarane på Pitcairn flytta hit. 

Kingston-området er eit viktig fritidsområde for innbyggjarane på Norfolkøya. Staden har fleire historiske bygningar og minnesmerke etter tidlegare koloniseringsforsøk. Kingston og Arthur's Vale på Norfolkøya blei del av verdsarvstaden australske straffangestader i 2010. Norfolk Island Museum held til i fleire av dei historiske bygningane i Kingston. Den lovgjevande forsamlinga for Norfolkøya held møta sine i ein gammal militærbygning.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Kingston (Norfolkøya)|Kingston (Norfolkøya)]]» frå ,  den 26. desember 2013.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Rebild kommune

**Rebild kommune** er ein dansk kommune på Jylland i Region Nordjylland. Kommunen vart danna ved kommunereforma i 2007 ved ei samanslåing av Nørager kommune, Skørping kommune og Støvring kommune

Kommunen har 30&nbsp;937 innbyggjarar (2024) og administrasjonssenteret  ligg i Støvring.

## Borgar­meistrar
* Jesper Ferlev Greth (V) 2022–
* Leon Sebbelin (R) 2014–2021
* Anny Winther (V) 2007–2013

## Referansar
Cadmanbreen

**Cadmanbreen** er ein isbre, 1,5&nbsp;nautiske mil brei ved munningen og kring 7&nbsp;nautiske mil lang, som flyt nordvestover til den sørlege armen av Beascochea Bay på vestsida av Den antarktiske halvøya. Han vart oppdaga og grovt kartlagt i 1909 av Den franske antarktisekspedisjonen under Jean-Baptiste Charcot. Han vart kartlagt i 1935 av British Graham Land Expedition (BGLE), leia av John Rymill og sidan kalla opp etter John Cadman, 1. Baron Cadman frå Silverdale, som medverka til å betale BGLE, 1934–37.

## Kjelder
Carbuttbreen

**Carbuttbreen** er ein isbre som munnar ut i Goodwinbreen aust for Maddox Peak, like aust for Flandres Bay på vestkysten av Graham Land. Isbreen finst på eit argentinsk kart i 1954. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1960 etter John Carbutt (1832–1905), ein amerikansk (tidlegare engelsk) fotograf.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carbutt Glacier|Carbutt Glacier]]» frå ,  den 26. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Vesthimmerlands kommune

**Vesthimmerlands kommune** er ein dansk kommune på Jylland i Region Nordjylland. Kommunen vart danna ved kommunereforma i 2007 ved ei samanslåing av delar av Aalestrup kommune, Farsø kommune, Løgstør kommune og Aars kommune.

Kommunen har 36&nbsp;012 innbyggjarar (2024) og administrasjonssenteret ligg i Aars.

## Borgar­meistrar
* Per Bach Laursen (V) 2018–
* Knud Vældgaard Kristensen (KF) 2010–2017
* Jens Lauritzen (V) 2007–2009

## Referansar
Cardellbreen

**Cardellbreen** er ein isbre som flyt ut i Darbel Bay mellom Shanty Point og Panther Cliff, på vestkysten av Graham Land. Han vart fotografert av Hunting Aerosurveys Ltd i 1955–57, og kartlagd frå desse bileta av Falkland Islands Dependencies Survey. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1959 etter John D.M. Cardell, ein engelsk augekirurg som utvikla eit snøbriller.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cardell Glacier|Cardell Glacier]]» frå ,  den 26. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
*
Panther Cliff

**Panther Cliff** er ei bratt klippe på sørvestsida av Stresher Peninsula på vestkysten av Graham Land i Antarktis. Han ligg på nordausthjørnet av Darbel Bay, like nord for munningen av Cardellbreen. Han vart fotografert av Falkland Islands and Dependencies Aerial Survey Expedition (FIDASE) i 1956-57. Namnet er skildrande for utsjånaden til klippa, som er eit landemerke for sledegrupper som reiser langs Darbel Bay. 

## Kjelder
*
Aalborg kommune

**Aalborg kommune** er ein dansk kommune på Jylland i Region Nordjylland. Kommunen vart danna ved kommunereforma i 2007 gjennom ei samanslåing av Hals kommune, Nibe kommune, Sejlflod kommune og Aalborg kommune.

Kommunen har 223&nbsp;174 innbyggjarar (2024) og administrasjonssenteret  ligg i Aalborg.

## Borgar­meistrar
* Lasse Frimand Jensen (S) 2023–
* Thomas Kastrup-Larsen (S) 2014–2023
* Henning G. Jensen (S) 2007–2013

## Referansar

## Bakgrunnsstoff

*
Carlsonbreen

**Carlsonbreen** er ein isbre, 9&nbsp;nautiske mil lang, som flyt nordover frå mellom Mount Edgell og Relay Hills ut i Wordieisen på Fallières Coast. Han vart fotografert frå lufta av U.S. Navy i 1966, og kartlagt av British Antarctic Survey mellom 1970 og 1973. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter kaptein Burford A. Carlson i US Navy, som var meteorolog i Naval Support Force i Antarktis under Operasjon Deep Freeze i 1970 og 1971,

## Kjelder
Caulfeildbreen

**Caulfeildbreen** er den nordlege av to isbrear som munnar ut i Hugibreen nær munningen, på vestkysten av Graham Land. Han vart fotografert av Hunting Aerosurveys Ltd i 1955–57 og kartlagt frå desse bileta av Falkland Islands Dependencies Survey. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1959 etter Vivian Caulfeild (1874–1958), ein tidleg engelsk skiinstruktør.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Caulfeild Glacier|Caulfeild Glacier]]» frå ,  den 26. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* *
Cayleybreen

**Cayleybreen** er ein isbre som flyt nordvest til sørsida av Brialmont Cove, på vestkysten av Graham Land. Han vart fotografert av Falkland Islands and Dependencies Aerial Survey Expedition i 1956–57 og kartlagt frå desse bileta av Falkland Islands Dependencies Survey. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1960 etter sir George Cayley, ein engelsk ingeniør, «luftfartens far», som først utvikla hovudprinsippa for mekanisk flyging, 1796–1857, og designa den første beltetraktoren i 1826.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cayley Glacier|Cayley Glacier]]» frå ,  den 26. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* *
Centurionbreen

**Centurionbreen** er ein liten, bratt isbre som flyt nordvest til Neny Bay mellom Mount Nemesis og Roman Four Promontory, på vestkysten av Graham Land. Han vart først grovt kartlagd i 1936 av British Graham Land Expedition under Rymill, og kartlagt på ny i 1947 av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS). Namnet vart gjeve frå FIDS, etter tilknytinga til Roman Four Promontory.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Centurion Glacier|Centurion Glacier]]» frå ,  den 26. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Chamberlinbreen

**Chamberlinbreen** er ein isbre som flyt nordaust ut i Whirlwindfjorden kring 4&nbsp;nautiske mil søraust for Matthesbreen, på austkysten av Graham Land. Han vart oppdaga av sir Hubert Wilkins på ein flytur under 20. desember 1928, og i 1940 vart fotografert frå lufta av U.S. Antarctic Service. Han vart kartlagt i 1947 av Falkland Islands Dependencies Survey, som namngav han etter den amerikanske glasiologen og geomorfologist Thomas C. Chamberlin, som var lærar og geologiprofessor ved University of Wisconsin og Chicago.

## Kjelder
Chernomenbreen

**Chernomenbreen** (bulgarsk *ледник Черномен*, ‘Lednik Chernomen’) er ein 5,6&nbsp;km lang og 2,2&nbsp;km brei isbre på Barison Peninsula på Graham Coast på vestsida av Den antarktiske halvøya, som ligg sør-sørvest for Butamyabreen og vest-sørvest for Talevbreen. Han flyt nordvestover, og ut i Leroux Bay søraust for Eijkman Point.

Isbreen er kalla opp etter busetnaden Tsjernomen sør i Bulgaria.

## Kjelder
* Bulgarsk antarktisk stadnamnregister.  Antarctic Place-names Commission. (detaljar på bulgarsk, grunnleggande data  på engelsk)
* SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Læsø kommune

**Læsø kommune** er ein dansk kommune i Region Nordjylland. Kommunen utgjer øya Læsø midt ute i Kattegat mellom Danmark og Sverige. Kommunen vart oppretta i 1842 av sokna Byrum, Vesterø og Hals.

Kommunen har 1&nbsp;759 (2024) innbyggjarar og administrasjonssenteret ligg i Byrum.

## Borgar­meistrar
* Tobias Birch Johansen (V) 2022–
* Karsten Nielsen (DF) 2018–2021
* Tobias Birch Johansen (Lokal liste, seinare V) 2014–2017
* Thomas Wrichsberg Olsen (Lokal liste) 2010–2013
* Olav Juul Gaarn Larsen (V) 2003–2009
* Erik Malmose (Lokal liste) 1994–2003
* Kjeld Strøm Pedersen (Lokal liste) 1990–1993
* Erik Malmose (Lokal liste) 1982–1990
* Tage Jacobsen (Lokal liste) 1978–1981
* Erik Malmose (Lokal liste) 1970–1978

## Referansar
Clarkebreen i Graham Land

**Clarkebreen** er ein 3 km brei og 32 km lang isbre, på vestkysten av Graham Land i Antarktis. Han flyt vestover, langs nordsida av Sickle Mountain og  Baudin Peak til Mikkelsen Bay. 

Han vart først kartlagd i 1936 av British Graham Land Expedition (BGLE) (1934-1937) under John Rymill. I januar 1941 vart han kryssa nær toppen av eit sledelag frå U.S. Antarctic Service (USAS). Den nedre delen av isbreen vart kartlagt i 1948-1949 av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS), som namngav breen.   

Isbreen vart kalla opp etter Louis C.G. Clarke, direktør ved Fitzwilliam Museum ved Cambridge frå 1937 til 1946, som assisterte BGLE.

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
*
Comriebreen

**Comriebreen** er ein isbre, 13&nbsp;nautiske mil lang, som flyt vest og ut i enden av Bigo Bay på vestkysten av Graham Land. Han vart oppdaga og grovt kartlagt av Den franske antarktisekspedisjonen i 1909. Han vart kartlagt på ny i 1936 av British Graham Land Expedition (BGLE), og seinare kalla opp etter Leslie J. Comrie, som grunnla og var den første direktøren i Scientific Computing Service Ltd i London, og som var anleggssjef for HM Nautical Almanac Office i 1934. Han gav mykje støtte til 1934–37 og gav dei The Nautical Almanac på forskot fram til 1937.

## Kjelder
Colebreen

**Colebreen** er ein isbre på austsida av Godfrey Upland, 11&nbsp;nautiske mil lang, som flyt nord-nordaust ut i Traffic Circle, sør i Graham Land. Han vart oppdaga av U.S. Antarctic Service i 1940, men ikkje namngjeve. Han vart grovt kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey i 1958, og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Humfray Cole, den mest kjende engelske instrumentmakaren i Elizabeth-tida som lagde flyttbare navigasjonsinstrument og utstyrte ekspedisjonane til Martin Frobisher.

## Kjelder
Cranebreen

**Cranebreen** er ein smal isbre som flyt 50&nbsp;km aust-nordaustover gjennom ein djup dal og ut i Exasperationfjorden, på austkysten av Den antarktiske halvøya. Sir Hubert Wilkins fotografert breen frå lufta i 1928 and gave han namnet «Crane Channel», etter C.K. Crane frå Los Angeles, og rapporterte om at det såg ut til å vere ein kanal som skar over halvøya frå aust til vest. Namnet vart endra til «Cranefjorden» etter utforskinga langs vestkysten av halvøya i 1936 av British Graham Land Expedition, som synte at det ikkje gjekk nokon kanal frå austkysten slik Wilkins hadde trudd. Samanlikningar med bileta til Wilkins av denne breen, med dei som ein tok i 1947 av Falklands Islands Dependencies Survey syner at Wilkins sin «Crane Channel» er denne breen, sjølv om han ligg kring 120 km nordaust for posisjonen Wilkins opphavleg rapporterte.

Cranebreen flyt no tre gonger så raskt etter at Larsen B-isen kollapsa i 2002 då isbrem støtta opp om Cranebreen.

## Sjå òg
* isbrear i Antarktis
* Isstraumar i Antarktis

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Retreat of Cranebreen at NASA Earth Observatory
Cumpstonbreen

**Cumpstonbreen** er ein liten isbre på austkysten av Graham Land, som flyt mellom Breitfussbreen og Quartermainbreen og ut i botnen av Millfjorden. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter J.S. Cumpston, ein australsk historikar som skreiv om Antarktis.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cumpston Glacier|Cumpston Glacier]]» frå ,  den 26. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Cronusbreen

**Cronusbreen** er ein isbre, 6&nbsp;nautiske mil lang og 3&nbsp;nautiske mil brei, som flyt nordvest ut i Bowmanfjorden mellom Calypso Cliffs og Crabeater Point på austkysten av Den antarktiske halvøya. Han vart fotografert av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon den 22. desember 1947, og grovt kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey i desember 1958. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Kronos, jordbruksguden i gresk mytologi.

## Kjelder
Daguerrebreen

**Daguerrebreen** er ein isbre på Kiev Peninsula i Graham Land, som flyt saman med Niepcebreen og ut i Lauzanne Cove i Flandres Bay. Han er med på eit argentinsk kart i 1954, og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1960 etter Louis Daguerre, ein fransk målar og fysikar som i lag med Nicéphore Niépce fann opp ein fotograferingsprosess i 1839.

## Kjelder
* SCAR Composite Gazetteer of Antarctica
*
Daspitbreen

**Daspitbreen** er ein isbre i Antarktis som er 6&nbsp;nautiske mil lang. Breen flyt aust-nordaust langs sørsida av Mount Shelby til enden av Trailfjorden, på austkysten av Graham Land. Han vart oppdaga av medlemmar av East Base frå U.S. Antarctic Service i 1939–41, og fekk opphavleg namnet *Flemingbreen* etter W.L.S. Fleming. Han vart fotografert frå lufta i 1947 av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon under Finn Rønne og kartlagt i 1948 av Falkland Islands Dependencies Survey. Han fekk nytt namn av Rønne etter kaptein Lawrence R. Daspit i U.S. Navy, som assisterte Rønne-ekspedisjonen. Det opphavlege namnet vart overført til Flemingbreen på Fallières Coast.

## Kjelder
Darvaribreen

**Darvaribreen** (bulgarsk *ледник Дървари*, ‘Lednik Darvari’) er ein 9&nbsp;km lang frå nordvest til søraust og 1,7&nbsp;km brei isbre på Nordenskjöld Coast i Graham Land i Antarktis. Han drenerer søraustsida av Detroit Plateau, som flyt mellom Rice Bastion og Grivitsa Ridge og ut i Mundraga Bay i Weddellhavet 6&nbsp;km nord for Fothergill Point.

Isbreen er kalla opp etter busetnaden Darvari i Nord-Bulgaria.

## Kjelder

* Darvari Glacier. SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Demorestbreen

**Demorestbreen** er ein isbre som flyt søraust ut i Whirlwindfjorden mellom Flintbreen og Matthesbreen, på austkysten av Graham Land. Han vart oppdaga av sir Hubert Wilkins på ein flytur under 20. desember 1928, og fotografert frå lufta av U.S. Antarctic Service i 1940. Han vart kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey i 1947 og kalla opp etter Max H. Demorest, ein amerikansk glasiolog.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Demorest Glacier|Demorest Glacier]]» frå ,  den 26. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Favrskov kommune

**Favrskov kommune** er ein dansk kommune på Jylland i Region Midtjylland. Kommunen vart danna ved kommunereforma i 2007 ved ei samanslåing av Hadsten kommune, Hammel kommune, Hinnerup kommune, Hvorslev kommune og delar av Langå kommune.

Kommunen har 49&nbsp;377 innbyggjarar (2024) og administrasjonssenteret ligg i Hinnerup.

## Borgar­meistrar
* Lars Storgaard (KF) 2022–
* Nils Borring (S) 2010–2021
* Anders G. Christensen (V) 2007–2009

## Kjelder
Devillebreen

**Devillebreen** er ein isbre som flyt langs sørsida av Laussedat Heights ut i Andvord Bay, på vestkysten av Graham Land. Isbreen er med på eit argentinsk kart frå 1952. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1960 etter Edouard G. Deville, sjefslandmålaren i Canada frå 1885 til 1924, som innførte og utvikla fotogrammetriske metodar for landmåling i Canada frå 1888 av.

## Kjelder
Dinsmoorbreen

**Dinsmoorbreen** er ein isbre som flyt aust frå sørkanten av Detroit Plateau i Graham Land, og ut i Edgeworthbreen nordaust for Mount Elliott. Han vart kartlagd frå landmålingar av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) (1960-61). Breen vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter Charles Dinsmoor frå Warren, PA, som fann opp larvekjedekjøretøy i 1886, ein forløpar til moderne beltevogner. Han vart først produsert kommersielt av Holt Manufacturing Company i Stockton i California i 1906.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dinsmoor Glacier|Dinsmoor Glacier]]» frå ,  den 26. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Stewart, John,  *Antarctica: An Encyclopedia,* McFarland, 1990. ISBN 0-89950-597-X
Doylebreen

**Doylebreen** er ein isbre som flyt til vestkysten av Graham Land på begge sider av Prospect Point. Han vart kartlagt av British Graham Land Expedition under Rymill i 1934–37, og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1959 etter sir Arthur Conan Doyle, den første  engelskmannen som gjennomførte ein dagstur på ski i mars 1893.

## Kjelder
Drummondbreen

**Drummondbreen** er ein isbre i Antarktis som er 10 nautiske mil (18&nbsp;km) lang og 2 nautiske mil (4&nbsp;km) brei. Breen ligg på vestkysten av Graham Land og flyt vest-nordvest ut i Darbel Bay til sør for Hopkinsbreen. Han vart først grovt kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey i 1946–47, og namngjeve «West Balchbreen». Med East Balch-breen vart han rapportert å fylle ein tverrgåande dal i Graham Land, men etter vidare landmåling i 1957 såg ein at det ikkje var nokon topografisk samanheng mellom dei to. Namnet Balch vart avgrensa til den austlege breen og eit heilt nytt namn vart godkjend for denne breen. Han er no kalla opp etter Jack C. Drummond, ein professor i biokjemi ved University of London, som var med på utvelginga og utrekninga av slederasjonar for mange britiske polekspedisjonar mellom den første og andre verdskrigen.

## Kjelder
Earnshawbreen

**Earnshawbreen** er ein isbre som er 10&nbsp;nautiske mil lang og flyt nordover, aust for Norwood Scarp og ut i Maitlandbreen til sør for Werner Peak aust på Den antarktiske halvøya. 

Breen vart fotografert frå lufta av U.S. Antarctic Service den 28. september 1940. Han vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey i januar 1961, og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Thomas Earnshaw, ein engelsk urmakar som var med på utviklinga som førte fram til det moderne marine kronometeret.

## Kjelder
Drygalskibreen

**Drygalskibreen** er ein brei isbre i Antarktis som er 113&nbsp;km lang. Breen flyt søraust frå Herbert Plateau til eit punkt like nord for Sentinel Nunatak på Nordenskjöld Coast, austkysten av Graham Land i Antarktis. Han vart oppdaga i 1902 av Den svenske antarktisekspedisjonen under Otto Nordenskjöld og namngjeven «Drygalski Bay» etter professor Erich von Drygalski. Det vart seinare slått fast at det var ein isbre av Falkland Islands Dependencies Survey i 1947.

## Sjå òg
* isbrear i Antarktis

## Kjelder

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Edenbreen

**Edenbreen** er ein isbre som er 5&nbsp;nautiske mil lang og i ein sørleg retning til inst i Cabinetfjorden, nordvest for Lyttelton Ridge, på austkysten av Graham Land. Breen vart kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) og fotografert frå lufta av Ronne antarktiske forskingsekspedisjon i 1947. Han vart namngjeven av FIDS etter Robert Anthony Eden, som då var britisk utanriksminister og medlem av krigskabinettet.

## Kjelder
Edgeworthbreen

**Edgeworthbreen** er ein isbre i Antarktis som er 12&nbsp;nautiske mil lang. Breen flyt sørvest frå kanten av Detroit Plateau nedanfor Wolseley Buttress til isbremmen vest for Sobral Peninsula på Nordenskjöld Coast i Graham Land. Han vart kartlagt frå landmålingar av Falkland Islands Dependencies Survey (1960–61), og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Richard Lovell Edgeworth, briten som fann opp «den berbare jernbanen», det første beltekøyretøyet, i 1770.

## Kjelder

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Eliasonbreen

**Eliasonbreen** er ein isbre som er 5&nbsp;nautiske mil lang og ligg like vest for Mount Hornsby i Antarktis. Breen flyt sør frå Detroit Plateau og ut forlandsisen nord for Larsenfjorden på Nordenskjöld Coast nord i Graham Land i Antarktis. Han vart kartlagt frå landmålingar av Falkland Islands Dependencies Survey (1960–61), og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Eliason motorslede. Sleden vart funnen opp i 1942 i Sverige men vert no laga i Canada. Ein har nytta han i arktisk Canada sidan 1950 og i Antarktis sidan 1960.

## Kjelder

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Erskinebreen

**Erskinebreen** er ein isbre som er 16&nbsp;nautiske mil lang og ligg på vestkysten av Graham Land i Antarktis. Breen flyt vest og ut i Darbel Bay nord for Hopkinsbreen. Han vart først kartlagt av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1946–47, og namngjeve «West Gouldbreen». I lag med East Gouldbreen vart han rapportert å fylle ein tverrgåande dal over Graham Land, men etter meir nøye landmåling i 1957 synte ein at det ikkje var noko topografisk samanheng mellom dei to. Namnet Gouldbreen vart avgrensa til den austlege breen, og eit heilt nytt namn, etter Angus B. Erskine som leia den første gruppa frå FIDS ned breen, har sidan vorte godkjend for den vestlege breen.

## Kjelder
Evansbreen i Graham Land

**Evansbreen** er ein slak isbre i Antarktis som er 5&nbsp;nautiske mil lang og 4&nbsp;nautiske mil brei. Breen flyt austover frå platåskrenten og saman med Hektoriabreen mellom Shiver Point og Whiteside Hill, på austkysten av Graham Land. Han vart oppdaga av sir Hubert Wilkins på ein flytur, 20. desember 1928, og namngjeven «Evansfjorden» av han etter E.S. Evans frå Detroit. Vidare landmålingar av Falkland Islands Dependencies Survey i 1955 rapporterte at dette lågtliggande området ikkje var ein fjord, men forma var den nedre delen av Hektoriabreen og breen som no er skildra.

## Kjelder
Palagonitt

**Palagonitt** er ein brun til gul lavabergart og består hovudsakleg av omdanna vulkansk glas, og minnar om obsidian, men har ein basaltisk samansetnad. Han vert danna ved lavautstrøyming i vatn eller under is. Vatnet går raskt over i vassdamp ved kontakt med den varme lavaen, og dei små lava-brotstykka reagerer med dampen og danner dei lyse kjeglene av palagonitt-tuff som er vanleg i område der basaltiske utbrot kjem i kontakt med vatn. Eit døme finn ein i dei pyroklastiske kjeglene på Galapagosøyane. Charles Darwin kjente igjen opphavet til desse steinane då han vitja øyane. På Island finst òg palagonitt, spesielt der basaltisk lava har strøymd ut under isbrear og vatn.

Palagonitt har òg blitt påvist i regolitt på Mars. Den spektroskopiske signaturen til palagonittendringar på Mars er brukt som bevis på at det finst vatn på planeten. 

Bergarten er kalla opp etter Palagonia på Sicilia. 

## Kjelder

*
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Palagonitt|Palagonitt]]» frå ,  den 27. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Volcan Darwin 
* J. R. Michalski*, M. D. Kraft, T. G. Sharp, and P. R. Christensen, ''Palagonite-like Alteration Products on the Earth and Mars I: Spectrocopy (0.4-25 microns) of Weathered Basalta and Silicate Alteration Products'' Lunar and Planetary Science XXXVI (2005) PDF
Galina Kulakova

**Galina Aleksejevna Kulakova**, (russisk: Галина Алексеевна Кулакова), () er ein sovjetrussisk, tidlegare langrennsløpar frå landsbyen Logatsji i Udmurtia. Ho var verdas beste langrennsløpar i fyrste halvdelen av 1970-talet. Kulakova vann fem VM-gull og totalt fire OL-gull.

## Aktiv
Kulakova kom med på Sovjetunionen sitt OL-lag i 1968 og vart landets beste løpar på 10 km med ein sjetteplass og tok deretter sølvmedaljen på 5 km, slått av svenske Toini Gustafsson med 3,2 sekundar. Kulakova gjekk så ankerettapen i 3 x 5 km stafett, men makta ikkje å blande laget inn i gullkampen, der Noregs kvinner overraskande vart olympiske meistrar framom Sverige.

I Ski-VM 1970 opna Kulakova med å ta bronsemedaljen på 10 km, før ho på 5 km tok sin fyrste internasjonale meistertittel. Til sist i meisterskapen fekk ho VM-gull i stafetten over 3 x 5 km, saman med Nina Fjodorova og Alevtina Smirnova. Både under Vinter-OL 1972 i Sapporo og i Ski-VM 1974 i Falun vann Kulakova alt som var å vinne; ho sigra på 5 km og 10 km ved begge høva, og ho avgjorde stafettane for Sovjetunionen både i Sapporo og i Falun.

Under Vinter-OL 1976 i Innsbruck gjekk Kulakova inn til bronse på 5 km, men mista medaljen for bruk av eit nasespray som inneheldt efedrin. Ho fekk likevel halde fram å delta i leikane og tok bronsemedaljen på 10 km og fekk sølv i 4 x 5 km stafett. Kulakova opna Ski-VM 1978 i Lahti med to fjerdeplassar, på 5 km og 10 km, og måtte på stafetten sjå seg slått av Finland og DDR sine ankerkvinner i kampen om gull og sølv. På den nye distansen over 20 km kjempa ho med landskvinna Zinaida Amosova om VM-tittelen, og måtte gje tapt med vel sju sekundars margin. 

Både under Vinter-OL 1980 og i Ski-VM 1982 deltok Kulakova på Sovjetunionen sitt stafettleg, som ved begge høva tok sølvmedalje. I 1980 tok ho sin siste individuelle medalje då ha vart nummer to på 20 km under VM i Falun, øvinga vart arrangert som eige meisterskap ettersom ho enno ikkje var teken med på OL-programmet. Kulakovas siste VM-løp fann stad i Holmenkollen under Ski-VM 1982, der ho vart nummer fem på 20-kilometeren.

Kulakova la opp i 1982. Ho er tildelt Leninordenen.

## Kjelder
* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
Paleostraum

Ein **paleostraum** er ein straum, vanlegvis vasstraum, som verkte i ei geologisk fortid og der retninga kan avgjerast frå strukturar i sedimentære bergartar. 

Paleostraumretningar blir til dømes avgjort frå silurisk ringerikssandstein i Oslofeltet og devonske avleiringer på Vestlandet.

## Kjelder
*Paleostrømmer. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/paleostr%C3%B8mmer.
Palingenese

**Palingenese** er eit omgrep for gjenfødsel og omforming nytta i forskjellige samanhengar i filosofi, politikk, teologi og biologi. Det kjem frå det greske ordet *palin*, som tyder «igjen» og *genesis* som tyder «fødsel».

I geologi var det ei nemning brukt av den finske geologen Jakob Sederholm om danning av granittiske magmaar ved oppsmelting i jordskorpa. Denne prosessen blir no kalla anatekse.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Palingenesis|Palingenesis]]» frå ,  den 27. desember 2013.*  
 
*Palingenese. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/palingenese.
Pallasitt

**Pallasitt** er ein type stein-jernmeteoritt som består av ein nikkeljernmasse som inneheld runde korn av mellom anna olivin.

Typen er kalla opp etter Peter Simon Pallas.

## Kjelder
*Pallasitt. (2012, 19. mars). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/pallasitt.
Pals

**Pals** er ein haug eller rygg (streng) på myr, som er over 1 meter høg og inneheld ein kjerne av permafrost. Telen går ned under grunnvassnivå. Palsmyr dannast i område med lite nedbør og låg gjennomsnittleg årstemperatur, i Noreg hovudsakleg i indre strøk av Troms og Finnmark, men òg over skoggrensa i Sør-Noreg. 

Palsane dannast når telen sprenger opp jorda, og dei har ei isolerande kappe av torv som vernar telen om sommaren. Dei høgaste palsane i Noreg finst i Varangerbotnområdet, og er mellom 5 og 6 meter høge. Palsane er ofte knytt til kvabb-avleiringer der store smeltevasselvar frå sein-istida ein gong munna ut i havet. Vassamlinga som ein ofte ser rundt eller inntil ein pals, kallast palslagg. Palslaggen er eit teikn på at palsen sakte smeltar bort. Når palsen er borte blir det gjerne ein sirkelforma dam att. 

Norsk institutt for naturforskning har overvaka palsmyrer i Finnmark, Troms og på Dovre sidan 1994. Det finst òg systematiske studium frå 1970-talet. Naturtypen minkar sterkt i utbreiing pga klimaendringer.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pals|Pals]]» frå ,  den 27. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Peneplan

Eit **peneplan** er eit landområde som er nesten plant etter lang tids erosjon og blir danna i område som har vore tektonisk stabile i fleire titals eller hundrevis av millionar år. Når elvar og bekkar har kome ned til erosjonsbasis, vil dei byrje å erodere landskapet på sidene. Til slutt vil alle høgder i landskapet vere borte, og ei flat slette er danna.

Omgrepet peneplan kjem frå teorien til den amerikanske geografen W.M Davis om den geomorfologiske syklusen. Eit tektonisk danna høgland vil gå igjennom fleire stadium med erosjonsmessig utjamning til det blir danna ei jamn flate like over havnivået.

Ei alvorleg innvending mot denne teorien er at det ikkje finst gode døme på peneplan i notida, noko som strid mot aktualitetsprinsippet i geologien. Forklaringa kan vere at det ikkje har vore mogleg å danne peneplan i neogen på grunn av omfattande fjellkjedefolding og stadige skiftingar i havnivå.

I norsk geologi er det særskild to peneplan som er vorte studert. Ved byrjinga av kambrium var det meste av Noreg og Fennoskandia slite ned til ei flat slette, det subkambriske peneplanet, som etter kvart vart oversumt av havet. Hardangervidda, Finnmarksvidda og låglandet i Östergötland er restar av dette peneplanet.

Den paleiske overflata er eit yngre peneplan som vart danna i mesozoikum. Då var Den kaledonske fjellkjeda slite ned, og Noreg var igjen eit sletteland omtrent på høgd med havflata. Heving av terrenget og erosjon under istidene har omdanna denne overflata, men han er likevel enno eit påfallande trekk ved landskapet i Noreg. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Peneplan|Peneplan]]» frå ,  den 27. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*
Paleomagnetisme

**Paleomagnetisme** er studiet av spor etter magnetfeltet til jorda i bergartar. Nokre mineral i stein bevarer eit minne (remanens) om styrken og retninga til magnetfeltet til jorda når dei dannast. Dette kan gje kunnskap om endringar i jordmagnetfeltet, og vere grunnlag for å angje korleis tektoniske plater har rørt seg. Spor etter polvendingar i lag av vulkanske og sedimentære bergarter gjev ein tidsskala som blir brukt i geologien.

Magnetiske mineral som jarn vil bidra til å vende krystall- eller molekylstrukturar i bergarter mot den eksisterande magnetpolen, og over eit større område kan ein måle vinkelskilnader for å undersøkja i kva for ei retning, og kor langt unna den magnetiske nordpolen låg frå staden på det aktuelle tidspunktet. Samanlikning mellom paleomagnetiske data frå same tidsepoke på ulike kontinent blir brukt til å avgjere korleis kontinenta låg i tilhøve til kvarandre. Denne typen forsking er brukt til å gjenskape kontinentaldrifta og den historiske platetektonikken dei siste to milliardar åra. Ofte samanliknar forskarane to område på ulike kontinent «mot kvarandre» paleomagnetisk, til dømes for å stadfeste geologiske indikasjonar på at kontinenta har hengt saman.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Paleomagnetisme|Paleomagnetisme]]» frå ,  den 27. desember 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*L.J.Pesonen et al, «Paleo-Mesoproterozoic Supercontinents – A Paleomagnetic View», *Geophysica* nr 48 1-2, 2012, side 5-47.
* Shihong Zhang et al,  «Pre-Rodinia supercontinent Nuna shaping up: A global synthesis With New paleomagnetic results from North China», *Earth and Planetary Science Letters * 353–354, 2012, side145–155.
Hedensted kommune

**Hedensted kommune** er ein dansk kommune på Jylland i Region Midtjylland.  Kommunen vart danna ved kommunereforma i 2007 ved ei samanslåing av tidlegare Hedensted kommune, Juelsminde kommune og delar av Tørring-Uldum kommune.

Kommunen har 47&nbsp;725 innbyggjarar (2024). Administrasjonssenteret ligg i Hedensted.

## Borgar­meistrar
* Ole Vind (V) 2022–
* Kasper Glyngø (S) 2018–2021
* Kirsten Terkilsen (V) 2010–2017
* Jørn Juhl Nielsen (S) 2007–2009

## Kjelder
Herning kommune

**Herning kommune** er ein dansk kommune på Jylland i Region Midtjylland. Kommunen vart danna ved kommunereforma i 2007 ved ei samanslåing av Aulum-Haderup kommune, Trehøje kommune, Aaskov kommune og Herning kommune. Den tidlegare Herning kommune låg fram til 2007 i daverande Ringkjøbing amt.

Kommunen har 89&nbsp;848 innbyggjarar (2024). Administrasjonssenteret ligg i Herning.

## Borgar­meistrar
* Dorte West  (V) 1. august 2021–
* Lars Krarup (V) 2007–31. juli 2021

## Kjelder
Holstebro kommune

**Holstebro kommune** er ein dansk kommune på Jylland i Region Midtjylland. Kommunen vart danna ved kommunereforma i 2007 ved ei samanslåing av Holstebro kommune, Ulfborg-Vemb kommune og Vinderup kommune. Den tidlegare Holstebro kommune låg inntil 2007 i daverande Ringkjøbing amt.

Kommunen har 59&nbsp;016 innbyggjarar (2024). Administrasjonssenteret ligg i Holstebro.

## Borgar­meistrar
* H.C. Østerby (S) 2010– 
* Arne Lægaard (V) 2007–2009

## Kjelder
Fieldbreen

**Fieldbreen** er ein isbre på Pernik Peninsula ved Loubet Coast i Graham Land, som ligg sør for Salmon Cove og flyt vest og ut i Lallemandfjorden. Han vart kartlagt frå flyfoto tekne av Falkland Islands and Dependencies Aerial Survey Expedition i 1956–57. I samband med at stadnamn i området vart kalla opp etter glasiologar, vart han namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter William B.O. Field, ein amerikansk glasiolog og landmålar.

## Kjelder

* SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Finsterwalderbreen

**Finsterwalderbreen** er ein isbre, 3&nbsp;km brei og 16 km lang, som flyt sørvest frå det sentrale platået i Graham Land i Antarktis, mot enden av Lallemandfjorden. Munningen ligg mellom munningen av Haefelibreen og Klebelsbergbreen, og dei tre breane flyt saman med Sharpbreen der denne møter fjorden. Han vart først kartlagt frå platået i 1946–47 av Falkland Islands Dependencies Survey, og vart namngjeven av dei etter Sebastian Finsterwalder og sonen hans, Richard Finsterwalder, to tyske glasiologar.

## Kjelder
Flintbreen

**Flintbreen** er ein isbre som flyt sør ut i Whirlwindfjorden mellom Demorestbreen og Cape Northrop, på austkysten av Graham Land i Antarktis. Han vart oppdaga av sir Hubert Wilkins på flyturen hans den 20. desember 1928, og fotografert frå lufta av U.S. Antarctic Service i 1940. Han vart kartlagt i 1947 av Falkland Islands Dependencies Survey, som namngav han etter glasiologen Richard F. Flint, ein geologiprofessor ved Yale University.

## Kjelder
Herman Melville

**Herman Melville** () var ein amerikansk forfattar som skreiv romanar, essay og poesi. Hovudverket til Melville, *[[Moby Dick]]* (1851), har ein særs viktig plass i amerikansk litteratur og er rekna som del av verdslitteraturen.

Herman Melville var fødd til velstand, men faren mista både forstanden og formuen, og Herman måtte tidleg ut i arbeidslivet. Som ung var han i fleire omgangar til sjøs, først som tener på eit passasjerskip frå New York til Liverpool i 1839, men mest skjelsetjande på kvalfangstskuta «Acushnet» i Stillehavet frå 1841. Røynslene frå den første sjøreisa finst mellom anna i romanen *Redburn* (1849). Han gifta seg i 1847 med Elizabeth Shaw; dei fekk fire born. Familien budde frå 1850 i Pittsfield i Massachusetts, og frå 1863 i New York.

Debuten med *Typee* i 1846 vart den første av seks bøker på seks år der han utnyttar røynslene frå tida ombord. 

I åra etter debuten las Melville mykje, og knytte kontakt med litterært skulerte forfattarar som Nathaniel Hawthorne – som han dediserte *Moby Dick* til; og han ønsket etter kvart å sameine den realistiske skildringa i sjøromanane med høgare litterære ambisjonar om å «skildra livsens grunnvilkår». Dette prøvde han først i *Mardi* (1849), som med sine abstraksjonar og allegoriar vart uvenleg mottatt i samtida. Med *Moby Dick* lukkast han derimot med å skape «ei fantastisk blanding av realistisk roman, naturvitskapleg reisejournal og prosalyriske visjonar» Verket vart likevel ikkje særleg god motteke ved utgjevinga, og fekk først sin noverande posisjon som klassikar då Melville vart oppdaga på ny i 1920-åra. Moby Dick vert til og med i nokre verk framstilt som eit «rejält fiasko», og då heller ikkje romanen *Pierre* (1852) gjorde lukke hos publikum med sin «lammande ambivalens overfor mennesket sjølv», mista Melville etter kvart trua på at han kunne livnære seg og familien som forfattar. 

I 1863 vart han tollinspektør i New York, og vart verande i dette yrket. I den seinare forfattarskapen kan ein nemne *Bartleby* (1853), ei surrealistisk kvardagshistorie frå kontormiljø, *Benito Cereno* (1855) om eit mytteri og den uferdige *Billy Budd*, som først utkom i 1924.

På norsk finst *Tai-pi* (1941, *Typee*), *[[Billy Budd]]* (1949), *Redburn* (1953) og *[[Moby Dick]]*. Novella «Bartleby» finst i antologien *Amerika forteller. 1* (1973). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Herman Melville|Herman Melville]]» frå ,  den 27. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Tekstar av Melville på Project Gutenberg
*Intervju: Bjørn Alex Herrman om å oversette Moby-Dick  ved litteraturklubben.no
* melville.org