open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Omleiringa av Maastricht

**Omleiringa av Maastricht** var eit særs viktig ledd i kong Ludvig XIV av Frankrike sine planar om å erobra Dei sameinte Nederlanda for å hemne dei audmjukande vilkåra han måtte godta frå Trippelalliansen då han prøvde å erobre Spansk Nederland. Etter å ha gjort ein skinnmanøver mot Gent og Brussel, marsjerte Ludvig og hæren hans forbi Maastricht, som vart styrt av både Dei sameinte Nederlanda og bispedømet Liège, i mai 1672 og lèt byen vere i fred. I 1673 vart forsyningslinene hans truga og han valde å erobre byen. Omleiringa byrja 11. juni 1673. 

Maastricht var den første store byen som vart angripe av Sebastien Vauban, ein meister innan festningshandverk på denne tida. I tillegg til at han skaut på bymurane med kanonar, gav han ordre om å grave grøfter i eit sikksakkmønster, parallelt til murane. Med å gjere det på denne måten var det vanskeleg for forsvararane å få åtakarane i sikte og slik kunne slik kunne dei ingeniørtroppane nå uskadd fram til bymurane for å plante bomber i muren. 

24. juni var minnefestdagen for Johannes Døyparen og kong Ludvig ønskte å erobre byen innan den tid slik at han kunne feire messa i domkyrkja i Maastricht. Grøftene stod ferdig og regimentet til kongen og kompaniet med dei grå musketerane førte an marsjen inn i byen under kapteinløyntnant Charles de Batz de Castelmore si leiing. Han var òg kjend som d'Artagnan. Franskmennene kryssa vollgrava etter harde kampar og erobra eit halvmåneforma festningsverk der nokre av dei hardaste kampane under slaget stod. 

Dei fleste av franskmennene vart driven ut av spanske reservestyrkar kort tid etter, men om lag 30 mann heldt ut nesten heile natt. Hertug James Scott av Monmouth prøvde å erobre ein veg som var under spansk kontroll, men måtte trekke seg tilbake etter å ha mista 300 mann. Nederlendingane gjenerobra den halvmåneforma festinga kort tid etter og då hertugen av Monmouth samla troppane sine saman til eit nytt åtak vart dei driven tilbake nok ein gong og denne gong mista grev d'Artagnan livet.

Til slutt gav den franske kongen ordre om at artilleriet skulle setjast i gang igjen og lokka nederlendingane til å overgje seg i løpet av ei veke. 

Då Nijmegentraktaten enda krigen mellom franskmennene og nederlendingane vart Maastricht gjeve tilbake, men Ludvig heldt fleire andre av Habsburg sine byar. 

Slaget vert kanskje meir hugsa for dei revolusjonerande teknikkane som Vauban nytta, enn for sjølve utfallet av slaget. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Siege of Maastricht|Siege of Maastricht]]» frå , den 18. februar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Davis, Paul K. (2001). "Besieged: 100 Great Sieges from Jericho to Sarajevo." Oxford: Oxford University Press.
Eileen Collins

**Eileen Marie Collins** () er ein tidlegare amerikansk astronaut og pensjonert oberst i United States Air Force. Collins var den første kvinnelege piloten og kommandøren av ei romferje.

Collins vart fødd i byen Elmira i delstaten New York. Ho vart vald ut som astronaut av NASA i 1990, og fullførte treninga eit år etter.

Collins første reise til verdsrommet var den 3. februar 1995 om bord romferja Discovery på STS-63. Som pilot skulle Collins fly Discovery i nærleiken av den sovjetiskbygde romstasjonen Mir for å førebu kommande samankoplingar mellom Mir og dei amerikanske romferjene i framtida. Collins var og pilot om bord Atlantis på STS-84 i 1997. Denne gongen kopla dei to fartøya seg saman.

I 1999 vart ho utnemnd som kommandør på STS-93 då romferja Columbia skulle utplasserte Chandra X-ray Observatory. Då den same romferja brann opp i 2003 og sette heile det amerikanske romferjeprogrammet på bakken i to og eit halvt år, var det Collins som var kommandør då STS-114 og Discovery markerte den første av dei to "return to flight" ferdene med å bringe nye forsyningar til den internasjonale romstasjonen, samt teste ut nye sikkerheitsprosedyrer for romferjeferdene.

Den 1. mai 2006 kunngjorde Eileen Collins at ho pensjonerte seg frå NASA for å få meir tid til familien.

## Bakgrunnsstoff
*Biografi hjå NASA
*Space.com: NASA's First Female Shuttle Commander Retires from Spaceflight
Krok- og torskekrigen

**Krok- og torskekrigane** (nederlandsk *Hoekse en Kabeljauwse twisten*) var ei rekkje krigar og slag i grevskapet Holland mellom 1350 og 1490. Dei fleste av desse krigane handla om kven som skulle ha tittelen greve av Holland, men bak dette var det ein maktkamp mellom borgarane i byane mot den regjerande adelen. 

Torske-gruppa bestod hovudsakleg av dei meir framståande byane i Holland, medan krok-gruppa for det meste bestod av konservative adelsmenn. 

Opphavet til namnet er ukjent, men det kom kanskje frå hæren til Bayern som hadde rustningar forma som fiskeskjel. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hook and Cod wars|Hook and Cod wars]]» frå ,  den 19. februar 2008.*  

## Litteratur
*
*
Liv Kari Eskeland

**Liv Kari Eskeland** () var ordførar i Stord kommune frå 2007 til 2015. Ho representerer Høgre, som fekk ordførarvervet gjennom eit valteknisk samarbeid med Venstre, Kristeleg Folkeparti, Senterpartiet og Demokratane.

Eskeland var ikkje politisk aktiv før valkampen i 2007. Før ho vart ordførar, var ho avdelingssjef i arkitektfirmaet Link-signatur på Stord.

Ho var vararepresentant nr. 6 til Stortinget for Hordaland 2009-2013 og nr. 5 2013-2017. I stortingsperioden 2017-2021 er ho vararepresentant nr. 1 og møter fast som representant for Erna Solberg frå 1. oktober 2017.

## Kjelder
Den fransk-nederlandske krigen

**Den fransk-nederlandske krigen** (1672–1678) var ein krig mellom Frankrike, Münster, Köln og England på den eine sida mot Dei sameinte Nederlanda.Nederlendingane fekk etter kvart støtte frå Det tysk-romerske riket, Brandenburg og Spania. Krigen enda med Nijmegentraktaten der Frankrike fekk kontroll over Franche-Comté (frå Spania). 

Frankrike leia ein koalisjon i lag med bispedømet Münster og England. Ludvig XIV vart fornærma då nederlendingane avslo eit samarbeid mot å øydeleggje Spansk Nederland. 

Sidan den nederlandsk hæren hadde vore forsømd sidan 1648, hadde franskmennene ingen problem med å marsjere rett forbi Maastricht og inn i hjarte av republikken, der dei tok Utrecht. Ein meiner at prins Vilhelm III av Orange då tok livet av den nederlandske politikaren Johan de Witt og vart utnemnd til statthaldar. Sidan franskmennene hadde lova bort dei store byane i Holland til engelskmennene hadde dei ikkje hast med å erobre desse, men prøvde å presse 16 millionar gylden frå nederlendingane i byte mot fred. Dette skandaløse kravet førte til kraftigare nederlandsk motstand og forhandlingane gav dei tid til å oversvømme landsbygda ved å øydeleggje dika og blokkere franskmennene sin frammarsj. Biskopen av Münster la ei omleiring rundt Groningen, men det var mislukka. Eit forsøk på å invadere republikken til sjøs vart slått tilbake av admiral Michiel de Ruyter i fire strategiske sigrar mot ein kombinert engelsk.fransk flåte (desse hendingane vert vanlegvis kalla den tredje engelsk-nederlandske krigen). England forlét krigen i 1674.

Nederlendingane hadde då alt fått støtte frå fyrsten av Brandenburg, keisaren og Karl II av Spania. Trass i dette klarte Ludvig å slå omleiring rundt Maastricht i 1673, men vart tvungen til å gje opp planane om å erobre Nederlanda og heller drive ein forsiktig krig rundt den franske grensa. 

I 1678 klarte han å bryte koalisjonen til motstandarane sine og fekk tak i store område etter Nijmegentraktaten, mellom anna Franche-Comté og fleire område i Dei sørlege Nederlanda frå Spania. Nederlendingane hadde likevel klart å hindre ønsket om to store kongelege dynasti på denne tida, Huset Stuart og Huset Bourbon. Krigen markerte byrjinga på ei endelaus rivalisering mellom Vilhelm III (som seinare fekk trona i England) og Ludvig XIV, som kjempa mot kvarandre i ei rekkje krigar i åra som følgde. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Franco-Dutch War|Franco-Dutch War]]» frå , den 19. februar 2008.*
Bjørn Dahl (1954)

**Bjørn Dahl** () er ein norsk forretningsmann og tidlegare fotballspelar. Han var dagleg leiar i Sportsklubben Brann, klubben han òg spelte for gjennom mange år, fram til april 2010.

## Referansar
Benn Eidissen

**Benn Harald Eidissen** () er ein norsk forretningsmann frå Gravdal i Vestvågøy kommune. Eidissen vart styreleiar for Bodø/Glimt i 2006.
Magne Revheim

**Magne Revheim** () er ein norsk forretningsmann og advokat. Han var styreleiar i Sportsklubben Brann fram til januar 2009. Revheim er eigar i diverse advokatfirma, president i Norges Automobil-Forbund, samt konsernstyremedlem for Gjensidige i Oslo og Tide ASA. 

## Bakgrunnsstoff

* BT.no, 23.01.09: Går av som Brann-formann.
Ernst Pedersen

**Ernst Pedersen** () frå Vadsø, var direktør for Fotballklubben Bodø/Glimt frå 2005 til desember 2008. Han er tidlegare fotballspelar, og vann saman med Vålerenga Fotball cupfinalen i 1980 og seriemeisterskapet i 1. divisjon fotball for menn i 1981. Han har òg spelt toppfotball for Bodø/Glimt.

Pedersen er far til Morten Gamst Pedersen, og har tidlegare mellom anna arbeidd som dagleg leiar for region Nord-Norge i Norges handballforbund.

## Bakgrunnsstoff

* VG, 28.11.05: Ernst Pedersen ny Glimt-direktør
* Avisa Nordland, 18.12.08: Bittert å gå av.
* Fotball.no, 16.02.10: Ernst Pedersen tilbake i manesjen
Zwolle

**Zwolle** er ein kommune og by i Nederland i provinsen Overijssel, 120 km nordaust for Amsterdam. Zwolle har om lag 130&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
Området har vore busett sidan steinalderen og i romartida var området busett av saliske frankarar. 

Den moderne byen vart grunnlagd rundt 800 av frisiske kjøpmenn og troppane til Karl den store. Namnet *Zwolle* kjem av ordet *Suolle*, som tyder «ås» (jfr. det norske verbet «å svelle»). Denne åsen er ei lita høgd mellom dei fire elvane rundt byen, IJssel, Vechte, Aa og Zwarte Water. Åsen var det einaste som området her som ikkje vart råka av flaum frå elvane. 

Zwolle vart først nemnd i skriftlege kjelder i 1040 då ei kyrkje til eigna St. Mikael vart bygd. Kyrkja vart renovert på første halvdel av 1400-talet og eksisterer framleis som *Sint Michaëlskerk*.

Den 31. august 1230 gav biskopen av Utrecht Zwolle byrettar og han vart eit medlem av Hansaen i 1294. I 1361 vart han med i krigen mellom Hansaen og Valdemar IV av Danmark. I 1370 enda Stralsundtraktaten krigen og Zwolle fekk ein *vitte*, ein handelskoloni, i Skåne i Sverige. Zwolle var òg ein av hansabyane som dreiv handel på Bryggen i Bergen. Gullalderen for Zwolle kom på 1400-talet. Det vart drive mykje handel langs elvane og byen hadde ein stor fiskemarknad og den viktigaste kvegmarknaden i Nederland etter Rotterdam. Andre viktig næringar var bomullsprodukusjon, jernproduksjon, båtbygging, farging og bleiking, spinning, taulaging og saltproduksjon.

## Folk
*Gerard ter Borch (ca 1617-1681), målar
*Erben Wennemars (f. 1975), skeiserennar
*Michel Mulder (f. 1986), skeiserennar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zwolle|Zwolle]]» frå , den 19. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Tor-Ove Falch

**Tor-Ove Falch** () er ein norsk fotballeiar og forretningsmann. Falch arbeider som administrasjonssjef i Fotballklubben Bodø/Glimt.
145 Adeona

**145 Adeona** er ein heller stor hovudbelteasteroide. Overflata hans er veldig mørk og samansetnaden er sannsynlegvis av primitive karbonhaldige materiale.

Asteroidefamilien Adeona er namnsett etter han.

145 Adeona blei oppdaga av C. H. F. Peters den 3. juni 1875 frå Clinton i New York og namnsett etter Abeona, ein barnas forsvarar i romersk mytologi.

Adeona blei observert medan han okkulterte ei stjerne den 9. juli 2002.
Kåre Ingebrigtsen

**Kåre Hedley Ingebrigtsen** () er ein norsk fotballtrenar og tidlegare fotballspelar. Han var tidlegare hovudtrenar i Rosenborg Ballklub. 

## Spelarkarriere
Han spelte i ei årrekke for Rosenborg, og spelte også for Lillestrøm, Strømsgodset og Manchester City. Han blei cupmeister med Rosenborg i 1988, 1990 og 1992 og vart seriemeister med klubben i 1988, 1990 og 1992. Kåre Ingebrigtsen spelte i tillegg 23 kampar på A-landslaget og scora 1 mål. Han la opp i 1997 etter eit beinbrot.

## Trenarkarriere
Kåre Ingebrigtsen var i 2007-sesongen trenar for 2. divisjonsklubben Ranheim som enda på tredjeplass i avdeling 2. Ved sesongslutt i 2. divisjon vart han henta inn som assistentrenar i Rosenborg for resten av tippeligasesongen, under Trond Henriksen, etter at Knut Tørum gjekk av som hovudtrenar. 1. november 2007 blei han tilsett som hovudtrenar i tippeligaklubben Bodø/Glimt.
Bent Inge Johnsen

**Bent Inge Johnsen** () er ein norsk fotballtrenar og tidlegare fotballspelar. Han har spelt for Mosjøen IL, Bodø/Glimt, Rosenborg og Odd Grenland. Johnsen er no assistenttrenar i tippeligaklubben Bodø/Glimt.
146 Lucina

**146 Lucina** er ein asteroide i hovudbeltet. Han er stor og mørk og har ein karbonhaldig samansetnad.

Han blei oppdaga av Alphonse Borrelly den 8. juni 1875 og namnsett etter Lucina, den romerske gudinna for barnefødslar.

To stjerneokkultasjonar av 145 Lucina har blitt observert så langt, ein gong i 1982 og i 1989. Under den første okkultasjonen blei det kanskje funne ein satellitt 6 kilometer i diameter.

Vidare bevis for ein satellitt kom fram i 2003, denne gongen basert på astrometriske målingar.

## Fotnotar
147 Protogeneia

**147 Protogeneia** er ein stor asteroide i hovudbeltet. Han har ei mørk overflate og sannsynlegvis ein primitiv samansetnad av karbonhaldig materiale.

Han blei oppdaga av Lipót Schulhof den 10. juli 1875 og blei hans einaste asteroideoppdaging. Han er namnsett etter Protogeneia, ei av døtrene til Devkalion og Pyrrha i gresk mytologi.

Det finst ein rapportert stjerneokkultasjon av 147 Protogeneia, den 28. mai 2002 frå Texas.
148 Gallia

**148 Gallia** er ein stor asteroide i hovudbeltet. Han er klassifisert som ein av dei få R-type-asteroidane.

Gallia blei oppdaga av brørne Paul og Prosper Henry den 7. august 1875, men æra for denne oppdaginga blei gjeve til Prosper. Asteroiden er namnsett etter det latinske namnet for den historiske regionen Gallia som låg i det som i dag for det meste utgjer Frankrikeog Belgia.
Stord Sumo Klubb

**Stord Sumo Klubb** var i byrjinga av 2000-åra eitt av dei sterkaste miljøa innan sumobryting i Noreg. Klubben held til på Stord.

I 1990 deltok Jan Kleveland frå Stord i NM i sumobryting og fekk bronsemedalje. Han fekk etterkvart med seg fleire, og dei starta Stord Sumo Klubb. I NM i 2000 kom klubben heim med sølv og bronse. Same året tok Arnold Aasheim bronse i verdsmeisterskapen for amatørar i Japan. Klubben har òg gjort det sterkt og vunne mange medaljar i europeiske meisterskap. Andre som har hatt suksess i Stord Sumo Klubb er Hans Åge Jordalen og Odd Magnus Severinsen.
Mike Speight

**Mike Speight** () frå Upton, West Yorkshire i England) er ein engelsk fotballtrenar og tidlegare fotballspelar. Som spelar var posisjonen hans midtbane, og han spelte aktivt frå 1967 til 1985. Speight er for tida tilsett som offensiv trenar i Vålerenga Fotball.

## Karriere som spelar
*(oppdatert 19. februar 2008)*

## Karriere som trenar
* Spelande manager i Chester City F.C. (1984-1985)
* Hovudtrenar i Sogndal Fotball
* Hovudtrenar i Moss Fotballklubb
* Hovudtrenar i Mjøndalen IF
* Offensiv trenar i Vålerenga Fotball (23. november 2007-)
AMSN

**aMSN (Alvaro's Messenger)** er ein gratis, open kjeldekode-klient for MSN (Microsoft Network).
Den finst på alle dei vanlegaste operativsystema (Windows XP, Windows Vista, Mac OS X, og så og seie alle Linux-basere operativsystem)

aMSN har som sagt open kjeldekode, noko som gjer at alle kan endra på klienten, og leggje til og fjerne funksjonar og utsjånad slik at han blir tilpassa kvar enkelt sine behov og ønskjer.

## Funksjonar
Programmet har også nokre funksjonar som ein del andre opne kjeldekode klientar manglar, deriblant støtte for nettkamera i samtalar, lydklipp, nudge, hugsar tidlegare samtaler, og du kan leggje til eige ikon.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*
Dataspelet Soldat

**Soldat** er eit gratis online 2D skytespel laga og utgjeve av ein polsk utviklar.
Spelet er hovudsakleg gratis, men ein kan velje om ein vil betale for ekstra funksjonar.

Det er laga slik at den som vil kan lage til nye spelebrett, våpen og liknande slik at kvar enkelt får den gleda som dei søkjer.

## Bakgrunnsstoff

* Soldat si heimeside
* Last ned Soldat
Damptrykk

**Damptrykk** er trykket til damp i likevekt med sin eigen fasetilstand som væske eller fast stoff. Alle væsker og faste stoff har ein tendes til å fordampe til gassform og alle gassar har ein tendens til å kondensere tilbake til sin opphavlege fase (anten væske eller fast stoff). Ved ein viss temperatur for eit visst stoff så finst det eit trykk der gassen til stoffet er i dynamisk likevekt med væskefasen eller den faste fasen til stoffet. Dette er damptrykket til stoffet ved denne temperaturen. 

Likevektsdamptrykket eller dampen sitt mettingstrykk er ein indikasjon på væska sin fordampingsevne. Dette er knytt opp til molekyla og atoma sin evne til å forlate ei væske eller eit fast stoff. Eit stoff med høgt damptrykk ved normal temperatur vert som regel kalla flyktig. Kelvinlikninga viser korleis vassdampen sitt mettingstrykk er avhengig av dropestorleiken. 

Eit døme er vassdamp når lufta er metta med vassdamp. Då finn ein damptrykket over ei flat vassflate og er i dynamisk likevekt der kondensasjonsraten til vatn er lik fordampingsraten til vatn. Generelt vert damptrykket høgare når temperaturen vert høgare. Når luft er ved vassdampen sitt mettingstrykk seier ein at lufta er ved doggpunktet. Altså ved vassdampen sitt mettingstrykk har luft ei relativ fukt på 100 % og ein vil få kondensasjon om ein aukar vassdampinnhaldet i lufta eller reduserer temperaturen. 

Den internasjonale standarden for vassdampen sitt mettingstrykk er gjeven ved Goff-Gratch-likninga. 

Om ein har heilt rein luft og vassdropane er særs krumme, som dei er når dei er små, så må ein ha relative fukt over 100 % (kalla overmetting) for å få likevekt. Når dropar kjem opp i ein storleik på om lag 20 mikrometer, så kan dei overleve ved 100 % relativ fukt. Når dropane veks ved kollisjon og koalesens kan dei overleve kengre fordi kurven vert glattare når dropane veks. I jordatmosfæren må ein som regel dropane kondensere på kondensasjonskjerner for å kunne vekse raskt nok til å falle ned som nedbør eller verte skyer. På grunn av oppløysingseffekten kan dropane oppstå ved relativ fukt langt under det verkelege mettingsvassdamptrykket, fordi andre stoff har andre mettingstrykk. Om temperaturen i ei sky vert låg nok, som i nimbostratus og cumulonimbus, kan mikroskopiske iskrystallar oppstå og fungere som kondensasjonskjerner. Denne prosessen vert kalla Bergeronprosessen.

Dampptrykket til alle stoff aukar ikkje-lineært med temperaturen i forhold til Clausius-Clapeyron-forholdet. Kokepunktet til ei væske ved atmosfærisk trykk er temperaturen der dampptrykket til ei væske er lik damptrykket til den omliggande lufta. Om temperaturen då aukar vil damptrykket verte stort nok til å overvinne atmosfæretrykket og løfte væska i form av bobler inne i væska. 

## Sjå òg
* Absolutt fukt
* Clausius-Clapeyron-likninga
* Damp-væske-likevekt
* Flyktig stoff
* Partialtrykk
* Relativ fukt
* Relativ flyktigheit
* Trippelpunkt

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vapor pressure|Vapor pressure]]» frå , den 19. februar 2008.* 
 

### Fotnotar
Diskusjon.no

**Diskusjon.no** er eit norsk diskusjonsforum på internett. Forumet fungerer som diskusjonsforum for brukarane av nettsidene Hardware.no, Kulturo.no, Gamer.no, Akam.no, Amobil.no, Amotor.no, The Experience og HWB.no. Ansvarleg redaktør er Håvard Røste.

Diskusjon.no har i dag 217 470 brukarar, og 18 167 892 innlegg (4. september 2011). Dette gjer Diskusjon.no til det nest største diskusjonsforumet i Noreg, og eit av dei 100 største foruma i verda.

Forumet har over 60 moderatorer, der flesteparten er vanlege brukarar som har vist at dei kan mykje og er villige til å gjere litt for å få eit betre forum. Resten er tilsette i Hardware.no-nettverket.

## Bakgrunnsstoff
* Diskusjon.no

## Kjelder
Akustisk impedans

**Akustisk impedans** *Z* (eller **lydimpedans**) er generelt ein kompleks og difor frekvensavhengig parameter. Impedansen vert som oftast framstilt som amplitude og fase som funksjon av frekvens. Det vert ofte nytta logaritmisk frekvensakse. 
Ein skil mellom **spesifikk akustisk impedans**, **akustisk impedans** og **akustisk strålingsimpedans**. 

## Spesifikk akustisk impedans
Spesifikk akustisk impedans er definert som tilhøvet mellom lydtrykket *p* og partikkelfarten *u* i ei planbølgje i fritt felt:

:z = p/u.

Spesifikk akustisk impedans har eining Pa s/m. I luft med ein temperatur på 20 °C er *z* = 413 Pa s/m.

## Akustisk impedans
Den akustiske impedansen i eit røyr (med liten diameter i høve til bølgjelengda) vert (av historiske grunnar) kalla *akustisk impedans*. Han er definers som spesifikk akustikk impedans over arealet *S* av tverrsnittet til røyret:

:Z = z/S = \frac{p}{uS}.

Akustisk impedans har eining Pa s/m³. Produktet *uS* har eining m³/s og vert kalla *volumfarten*. Den akustiske impedansen *Z* er invers proporsjonal med arealet *S*.

## Akustisk strålingsimpedans
Impedansen sett frå ei akustisk kjelde (høgtalar) vert kalla strålingsimpedansen. Han varierer med produktet *kr*, der *k* er bølgjetalet og *r* er avstanden frå kjelda. I fjernfeltet (*kr* > 1) er den akustiske strålingsimpedansen

:Z = Sz = \frac{Sp}{u},

der *S* er overflatearealet til kjelda. Den akustiske strålingsimpedansen har med andre ord ein reell verdi i fjernfeltet, men i nærfeltet (*kr* 
* Kinsler, L.E., Frey, A.R., Coopers, A.B. og Sanders, J.V., *Fundamentals of acoustics*, John Wiley & Sons, 1982.
Temperaturmåling

**Temperaturmåling** ved bruk av moderne vitskaplege termometer og temperaturskalaer går tilbake til tidleg på 1700-talet då Gabriel Fahrenheit tilpassa eit termometer med å kvikksølv og nytta ein skala som var utvikla av Ole Christensen Røemer. Fahrenheitskalaen er framleis i bruk (hovudsakleg USA) i tillegg til Celsius og Kelvin sine skalaer.

Den gjennomsnittlege lufttemperaturen i verda er 15&nbsp;°C. 

## Måling av lufttemperatur

Dei fleste vêrstasjonar måler temperatur og luftfukta nær overflata av jorda med termometer plassert i eit stevensonbur som er eit standardisert instrumentbur med god ventilasjon. Termometeret skal plasserast 1,25 til 2 meter over bakken etter Verdas meteorologiorganisasjon (WMO) sine definisjonar.

## Samanlikning av temperaturskalaer


&sup1; Temperaturskalaen er ikkje i bruk lenger

&sup2; Normal krossptemperatur er 36.6&nbsp;°C ±0.7&nbsp;°C. 

Enkelte tal i tabellen er runda av


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Temperature measurement|Temperature measurement]]» frå , den 19. februar 2008.*
Ole Christensen Rømer

**Ole Olaus Christensen Rømer** () var ein dansk astronom, fysikar og teknikar. 

Rømer reiste i 1671 til Paris der han var i ti år som medlem av Akademiet og astronom ved Paris-observatoriet. Han påviste i 1676 at lyset har ein endeleg snøggleik. I 1676 vart han professor i matematikk i København, ei stilling han starta i 1681, og i 1705 vart han politi- og borgarmeister i byen. 

I Paris brukte han den forseinkinga han observerte ved solformørkingane på Jupiter sin månader når dei var på veg bort frå jorda i forhold til når dei var på veg mot jorda, til å rekne ut lysfarten. Observasjonane gjorde han i 1672, og i 1676 rekna han ut lysfarten til å vere 227&nbsp;000 km/s, eit avvik på om lag 24 % frå det som er korrekt (300&nbsp;000 km/s).

Rømer gjennomførte mange praktisk-tekniske reformer, mellom anna når det gjeldt måleeiningar, og han introduserte det første nasjonale systemet for vekt og mål, og innførte det nye fotsystemet som vart innført i Danmark-Noreg, eit system han baserte på eit gjennomsnitt av rhinsk fot. Det viste seg derimot at Rømer sine utrekningar av rhinsk fot var feil, slik at foten måtte omdefinerast i 1698. I 1700 fekk Rømer kongen til å innføre den gregorianske kalenderen i Danmark-Noreg. 

Rømer utvikla i 1701 ein av dei første temperaturskalaene, Rømerskalaen. Fahrenheit vitja han i 1708 og utbetra skalaen og resultatet vart Fahrenheit-skalaen som framleis er i bruk i somme land i dag. 

Som borgarmeister innførte Rømer gatelamper (oljelamper) i København og arbeidde hardt for å kontrollere tiggarar, fattige, arbeidsløyse og prostituerte i København. 

Han fann opp meridiansirkelen. Dei verdifulle handskrivne meridianobservasjonane hans gjekk tapt i ein bybrann i København i 1728, og berre observasjonane hans frå 21.–23. september 1706, kalla *Tredagers arbeide* (eller *Triduum*), er bevart.

## Sjå òg
* Rhinsk fot
* Fot
* Alen
* Dansk alen

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
Absolutt rørsle

**Absolutt rørsle** er rørsle i forhold til rommet, utan referanse til noko anna. 

Omkring 1860 oppdaga den skotske fysikaren James Clerk Maxwell at lys er elektromagnetiske bølgjer. Fysikarane meinte at dei elektromagnetiske bølgjene måtte ha eit medium å breie seg i og dette vart kalla eteren. Ein meinte at eteren var i ro og fylte heile universet. Absolutt rørsle vart då oppfatta som rørsle i forhold til eteren. 

Jorda har ein snøggleik på om lag 30 km/s i banerørsla si rundt sola. Albert Michelson og Edward Morley utførte i 1887 eit eksperiment for å måle denne snøggleiken, som vart oppfatta som ein snøggleik gjennom eteren. Men eksperimentet gav ikkje noko resultat. 

I følgje relativitetsteorien kan ikkje absolutt snøggleik målast og det finst heller ingen eter. Dei elektromagnetiske bølgjene er svingingar i elektriske og magnetiske felt og flyttar seg gjennom tomt rom. Ein kan berre måle rørsla til ein lekam i forhold til eit anna. 

Omgrepet absolutt rørsle, eller *Motus Absolutus*, vart første gong brukt av Isaac Newton i Philosophiæ naturalis principia mathematica.

## Sjå òg
* Relativitetsteorien
* Tregleikssystem

## Kjelder

*
CGS-systemet

**CGS-systemet** (forkorting for **centimeter-gram-sekund-systemet**), **Gauss-systemet** eller **absolutt målsystem** er eit målesystem som går ut frå grunneiningane centimeter, gram og sekund.

Systemet vart føreslått i 1832 av den tyske matematikaren Carl Friedrich Gauss og vart utvida med elektromagnetiske einingar av James Clerk Maxwell og William Thomson. CGS-systemet vart erstatta av MKSA-systemet og seinare SI-systemet.

CGS-systemet vert i dag brukt i noko amerikansk teknisk litteratur, særleg innan elektrodynamikk og astrofysikk. Mange astronomar argumenterer for at notasjonen vert enklare med dette systemet.
Gauss-systemet

**Gauss-systemet**, **Det gausske einingssystemet** eller **Det symmetriske CGS-systemet** er ein kombinasjon av Det elektrostatiske og Det elektromagnetiske CGS-systemet, der elektriske storleikar stort sett vert gjeve i elektrostatiske eininga og magnetiske storleikar i elektromagnetiske eininga.

## Kjelder
*Gauss&Apos; enhetssystem. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 9. november 2013 frå http://snl.no/Gauss%26apos%3B_enhetssystem.
Trippelpunkt

**Trippelpunktet** til eit stoff er temperaturen og trykket der dei tre aggregattilstandane (fast stoff, gass og væske) til stoffet kan eksistere samstundes i termodynamisk likevekt. 

Til dømes er trippelpunktet til kvikksølv ved −38,8344&nbsp;°C, ved eit trykk på 0,2 MPa. 

Trippelpunktet til vatn vert nytta til å definere kelvin, SI-eininga til termodynamisk temperatur. Talet som er gjeve for temperaturen til trippelpunktet er ein eksakt definisjon og ikkje ein målt storleik. 

## Trippelpunktet til vatn

Den enkle kombinasjon av trykk og temperatur der reint vatn, rein is og rein vassdamp kan eksistere samstundes i stabil likevekt skjer ved nøyaktig 273,16&nbsp;K (0,01&nbsp;°C) og eit trykk på 611,73&nbsp;pascal (ca. 6,1173&nbsp;hPa, 0,0060373057 atm). Ved dette punktet er det mogeleg å endre heile stoffet til anten is, vatn eller vassdamp ved å gjere små endringar i trykk eller temperatur. Strengt tatt bør òg flata som skil dei forskjellige fasane vere fullstendig flate for å unngå overflatespenningar. 

Vatn har eit uvanleg og komplisert fasediagram, men dette påverkar ikkje omtalen om trippelpunktet. Ved høge temperaturar fører auka trykk til at ein først får væske og så is (over om lag 10^9&nbsp;Pa får ein ei krystallinsk form for is som er tettare enn vatn.) Ved lågare temperaturar under kompresjon forsvinn væskefasen og vatn går direkte frå gass til fast stoff. 

Ved konstant trykk over trippelpunktet fører oppvarming at is går frå fast stoff til væske og så til gass, eller vassdamp. Ved trykk under trippelpunktet, slik som i verdsrommet der trykket er nær null, kan ikkje flytande vatn eksistere. I ein prosess kalla sublimasjon går is direkte over til damp når han vert oppvarma. 

## Sjå òg
* Kritisk punkt i termodynamikk
* Gibbs sin faseregel
* ITS-90
* Aggregattilstand
* Vienna Standard Mean Ocean Water (VSMOW)
* Vakuumdestillering

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Triple point|Triple point]]» frå , den 19. februar 2008.*
Musikkgruppa Quasi

**Quasi** er ei indie-rock-gruppe som vart grunnlagd i Portland i 1993. Medlemane i gruppa er Sam Coomes, Janet Weiss og Joanna Bolme.

## Diskografi
### Album
* Self-titled cassette (1993) sjølvutgjeve
* *[[Early Recordings|Early Recordings]]* (1996) Key Op (utgjeve på nytt i 2001 av Touch & Go)
* *[[R&B Transmogrification]]* (1997) Up
* *[[Featuring "Birds"]]* (1998) Up
* *[[Field Studies]]* (1999) Up
* *[[The Sword of God]]* (2001) Touch & Go
* *[[Hot Shit!]]* (2003) Touch & Go / Domino Records (Europa) &mdash; inlkluderer the *Live Shit* bonus CD.
* *[[When the Going Gets Dark]]* (2006) Touch & Go / Domino Records (Europa)
* *[[Quasi Self Boot 93-96]]* (2006) Sjølvutgjeve, berre turneutgjeving

### EP-ar og singlar
* *Kill Rock Stars Singles Club 7"* (1993) Kill Rock Stars
* Split 7" with Bugskull (1994)
* "The Poisoned Well" / "California" 7" (1998)	
* Split 7" with Mars Accelerator og Space Pants (2000)
* "The Sword of God" (2001)
* *Tour 7"* (2001)
* *Hot Shit Tour CD* (2003)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Quasi|Quasi]]» frå ,  den 19. februar 2008.*
Fagrskinna

***Fagrskinna*** er ei soge om dei norske kongane frå Halvdan Svarte til 1177. Originaltittelen var *Nóregs konunga tal* som tyder 'Opprekninga av Noregs kongar'. Soga er truleg skriven av berre éin person, men kven dette er, er ikkje kjent. Forfattaren må ha vore islending, men soga kan vere skriven i Trøndelag.

Soga er sett saman i 1220-åra. Ho har namn etter eit handskrift islendingen Thormod Torfæus, som arbeidde på Kristian V si tid, fann og kalla *Fagrskinna* fordi det var uvanleg fagert i innbinding og utstyr. Ein eldre versjon av same soga var òg kjend. Begge desse manuskripta gjekk tapt då det danske universitetsbiblioteket brann i 1728, og er i dag berre kjende gjennom avskrift frå 1600-talet.

Etter Snorres *[[Heimskringla]]* er *Fagrskinna* den mest utførlege kjelda for kunnskap om norsk høgmellomalder. Snorre Sturlason har truleg nytta *Fagrskinna* som kjelde då han skreiv om dei norske kongane før Heilag-Olav, medan Snorres Olavssoge har vore kjelde for *Fagrskinna*.

## Kjelde
* Johan Schreiner: *Fagrskinna - En norsk kongesaga* Fabritius & Sønner Oslo 1926
Gehør

**Gehør** er evna til å oppfatta, og kunna gje att, tonar ein høyrer. Ordet er tysk og tyder høyrsle.

*Absolutt gehør* vil seia at ein kan avgjera kva tone ein høyrer berre ved hjelp av si eiga høyrsle. Absolutt gehør er medfødd.
Arara

**Arara** er ein kommune i delstaten Paraíba i Brasil.

Staden var opphavleg folkesett av kiririfolk.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Emmen

**Emmen** er ein kommune og by nordaust i Nederland i provinsen Drenthe med om lag 110&nbsp;000 innbyggjarar.

Emmen er ein planlagt by og oppstod frå fleire mindre bonde- og torvinnhaustingssamfunn som har eksistert i Drenthe sidan mellomalderen. Byen voks først etter den andre verdskrigen. Forstadane vart bygd med klokka rundt det gamle sentrumet av Emmen. Sidan han er såpass ny er det få historiske landemerke i byen, men det finst ei gammal kyrkje ved marknadsplassen som er frå mellomalderen. Tinghuset og postkontoret er frå byrjinga av 1900-talet.

Tidleg i 1980-åra vart dyreparken Dierenpark Emmen opna nær byen. Parken trekkjer til seg mange turistar og er økonomisk viktig for byen. Arbeidet med å byggje parken byrja allereie i 1930-åra og han stod ferdig på 1970-talet. Han har over 1,5 millionar vitjande kvart år.

Emmen er den nest største byen i Drenthe, og arealmessig er han ein av dei største kommunane i Nederland, sjølv om det meste av områda er landleg. Dei viktigaste landsbyane i kommunen er Emmercompascuum, Klazienaveen, Nieuw-Amsterdam og Schoonebeek.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Emmen, Netherlands|Emmen, Netherlands]]» frå ,  den 19. februar 2008.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Ede

**Ede** er ein kommune og by i Nederland i provinsen Gelderland med om lag 120&nbsp;000 innbyggjarar.

Sjølve byen ligg halvvegs mellom Arnhem og Utrecht og har veg- og jernbanesamband til desse to.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ede, Netherlands|Ede, Netherlands]]» frå ,  den 19. februar 2008.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Westland i Nederland

**Westland** er ein kommune vest i Nederland i provinsen Zuid-Holland med om lag 100&nbsp;000 innbyggjarar. 

Kommunen består av tettstadaneDe Lier, 's-Gravenzande, Monster, Naaldwijk, Wateringen, Heenweg, Honselersdijk, Kwintsheul, Maasdijk, Poeldijk og Ter Heijde.

Kommunen vart oppretta 1. januar 2004 ved at kommunane De Lier, 's-Gravenzande, Monster, Naaldwijk og Wateringen vart slått saman. Westland er ikkje ein eigen by i kommunen. 

I Honselersdijk ligg det største selskapet i verda, FloraHolland, som sel blomar på auksjon. Dette er ein særs viktig del av økonomien i Westland. Blomar frå Westland vert sendt over heile verda.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Westland, Netherlands|Westland, Netherlands]]» frå ,  den 19. februar 2008.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Absorpsjon

At noko vert **absorbert** vil seia at noko vert soge opp eller går inn i eit anna stoff eller ein annan lekam.

Ordet **absorpsjon** har ulike tydingar, ut frå kva for eit naturvitskapleg fagfelt ein snakkar om:
* Akustisk absorpsjon vil seia at lydbølgjer vert fanga opp.
* Elektromagnetisk absorpsjon vil seia at energien til eit foton vert teke opp av eit anna objekt.
* Absorpsjon innan farmakologi vil seia at eit stoff, til dømes eit legemiddel, vert teke opp i ein organisme.
* Kjemisk absorpsjon vil seia at molekyl av eit stoff vert trekt inn i ein bulkfase.
Vienna Standard Mean Ocean Water

**VSMOW** eller **Vienna Standard Mean Ocean Water** er ein isotopisk vasstandard som vart definert i 1968 av Det internasjonale atomenergibyrået. Trass i det noko villeiande uttrykket «ocean water» (sjøvatn) refererer VSMOW til reint vatn (H2O) og inneheld ikkje salt eller andre stoff i det heile tatt. VSMOW fungerer som ein standardreferanse for å samanlikne isotopforhold i hydrogen og oksygen, hovudsakleg i vassprøvar. Særs reint, destillert VSMOW-vatn vert nytta til å lage særs nøyaktige instrument som måler dei fysiske eigenskapane til vatn og for å definere standardar for laboratorium. 

Tidlegare vart normalt sjøvatn og smelta snø nytta som referansepunkt. Desse vart vidare reinsa i 1960-åra etter standarddefinisjonen Standard Mean Ocean Water (SMOW). Det amerikanske National Bureau of Standards (i dag NIST) oppretta ein fysisk vasstandard for globalt bruk. Den fysiske integriteten til den amerikanske standarden vart derimot snart trekt i tvil. 

VSMOW er ei rekalibrering av den opphavlege SMOW-definisjonen og vart oppretta i 1967 av Harmon Craig og andre forskarar frå Scripps Institution of Oceanography, som blanda destillert havvatn frå forskjellige område på jorda. VSMOW er framleis eit av dei store isotopiske referansepunkta for vatn som er i bruk i dag. 
remains one of the major isotopic water benchmarks in use today.

## Eigenskapar til VSMOW
* Væske, maksimum tettleik: 999,97495 kg/m3 ved 3,984&nbsp;°C
* Tettleik til smeltande is: 916,8 kg/m3
* Smeltepunkt: 0.000 089(10) °C
* Trippelpunkt: 0.01&nbsp;°C (nøyaktig ut frå definisjonen) ved 611.657 Pa
* Kokepunkt ved 1013,25 hPa: 99,9839&nbsp;°C, (99,974&nbsp;°C med kalibrering ved ITS-90)
* Molar masse: 18,015268 gram per mol

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vienna Standard Mean Ocean Water|Vienna Standard Mean Ocean Water]]» frå , den 19. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
* Det internasjonale atomenergibyrået - IAEA
* ITS-90
Sittard-Geleen

**Sittard-Geleen** er ein kommune i Nederland i provinsen Limburg med om lag 95&nbsp;000 innbyggjarar. Han vart oppretta i 2001 frå dei tidlegare kommunane Sittard, Geleen og Born.

Kommunen er den nest største i Limburg etter Maastricht. I vest grensar kommunen til Belgia, medan han i aust grensar til Tyskland

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sittard-Geleen|Sittard-Geleen]]» frå , den 19. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Delft

**Delft** er ein kommune og by i Nederland i provinsen Zuid-Holland. Han ligg mellom Rotterdam og Haag. Delft er hovudsakleg kjend for det typiske nederlandske bysentrumet (med kanalar) og for målaren Vermeer, delftfajanse og for tilknytinga til kongefamilien.

## Historie
Byen oppstod på 1200-talet og fekk byrettar i 1246.

Delft fekk tilknyting til Huset Oranien då Vilhelm I av Oranien, med kallenamnet «Vilhelm den stillferdige» busette seg her i 1572. Vilhelm var leiaren på denne tida under kampane mot Spania i åttiårskrigen. 

Delft var ein av dei leiande byane i Holland og var utstyrt med bymurar. Då Vilhelm vart skoten i 1584 av Balthazar Gerards i hallen Prinsenhof, var familien sin tradisjonelle gravplass i Breda i hendene på spanjolane. Han vart derfor gravlagd i Nieuwe Kerk (Nykyrkja) og frå den tid har kongefamilien vorte gravlagd her. 

I 1654 vart byen hardt råka og over 100 menneske døydde då eit krutlager med over 40 tonn krut eksploderte. 

## Kjelder

----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Delft|Delft]]» frå , den 19. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Tilnærmingsfeil

**Tilnærmingsfeil** er i numerisk analyse skilnaden mellom ein eksakt verdi og den tilnærma verdien. Ein tilnærmingsfeil kan oppstå fordi
# målingane av verdien ikkje er nøyaktig nok (på grunn av instrumenta) eller
# ei tilnærming vert nytta i staden for verkelege data (t.d. 3,14 i staden for &pi; som inneheld uendeleg mange desimalar).

Den numeriske stabiliteten til ein algoritme i numerisk analyse indikerer korleis feilen forplantar seg i algoritmen. 

## Oversyn
Ein skil vanlegvis mellom **relativ feil** og **absolutt feil**. Den absolutte feilen er storleiken til skilnaden mellom den nøyaktige verdien og tilnærminga. Den relative feilen er den absolutte feilen delt på storleiken av den eksakte verdien. Feile gjeve i prosent er altså den relative feilen. 

Til dømes om ein eksakt verdi er 50 og tilnærminga er 49,9, så er den absolutte feilen 0,1 og den relative feilen er 0,1/50 = 0,002. Den relative feilen vert ofte nytta til å samanlikne tilnærmingar av tal med forskjellig storleik. Til dømes er ei tilnærming til talet tusen med ein absolutt feil på 3 i dei fleste høve ein mykje større feil enn ei tilnærming av talet 1&nbsp;000&nbsp;000 med ein absolutt feil på 3. I det første tilfellet er den relative feilen 0,003 og i det andre tilfellet er han berre 0,000003.

## Definisjonar

Om ein har ein verdi *a* og tilnærminga *b*, så er **absolutt feil**

:\epsilon = |b - a|\,

der dei vertikale strekane tyder absoluttverdi. 
Om a\ne 0, er **relativ feil** lik

:\eta = \frac, 

og **prosentfeilen** er

:\delta = \frac\times{}100\%.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Approximation error|Approximation error]]» frå , den 19. februar 2008.*
Alkmaar

**Alkmaar** (vestfrisisk *Alkmare*) er ein kommune og by i Nederland i provinsen Noord-Holland med om lag 95&nbsp;000 innbyggjarar

Alkmaar er kjend for den tradisjonelle ostemarknaden.

## Historie
Alkmaar vart først nemnd på 900-talet og fekk byrettar i 1254. Dei eldste delane av Alkmaar ligg på ein gammal sandbanke som gav vern mot havet i mellomalderen. Resten av byen ligg berre nokre meter over havet og består av ein av dei eldste polderane som eksisterer.

I 1573 klarte byen å stå imot ei omleiring frå spanske styrkar leia av Fernando Álvarez de Toledo av Alba. Alkmaar var den første byen i Nederland som vart frigjeve frå den spanske okkupasjonen og dette var eit vendepunkt i åttiårskrigen. Sigeren gav opphav til uttrykket *Bij Alkmaar begint de victorie* («Siger byrjar i Alkmaar»). Hendinga vert framleis feira kvart år den 8. oktober i byen, dagen då omleiringa enda.

I 1799, under dei franske revolusjonskrigane, erobra ein engelsk-russisk styrke byen, men vart til slutt i slaget ved Castricum. Den franske sigeren vart minna på Triumfbogen i Paris som «Alcmaer».

Noordhollandsch Kanaal opna i 1824 og vart grave gjennom Alkmaar. I 1865 vart det opna jernbanesamband mellom Alkmaar og Den Helder og i 1867 mellom Alkmaar og Haarlem.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alkmaar|Alkmaar]]» frå , den 19. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Leeuwarden

**Leeuwarden** (vestfrisisk *Ljouwert*) er ein kommune og by nord i Nederland i provinsen Friesland der han òg er administrasjonssenter. 

## Historie
Området har vore busett sidan 900-talet og Leeuwarden fekk byrettar i 1435. Ved breidda av Middelzee var han eit aktivt handelssenter fram til vassvegen tørka opp på 1400-talet.

Under den andre verdskrigen styrta kanadiske troppar inn i byen 15. april 1945, og braut dermed direkte ordrar. Dei dreiv ut tyskarane frå den sterkt okkuperte byen dagen etter. 

Av kjende personar som er fødd i Leeuwarden finn ein statthaldar Vilhelm IV av Oranien, kunstaren M.C. Escher, og spionen Mata Hari.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Leeuwarden|Leeuwarden]]» frå , den 20. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Venlo

**Venlo** er ein kommune og by i Nederland i provinsen Limburg med om lag 100&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Maas. 

I 2003 vart kommunane Tegelen og Belfeld ein del av Venlo. Tegelen var opphavleg ein del av hertugdømet Jülich for fleire hundre år sidan, medan Venlo var ein del av hertugdømet Geldern.

## Historie
Venlo har ei historie som går tilbake til romartida. Venlo utvikla seg som ein viktig handelspost langs elva Maas og var eit medlem av Hansaen. Han fekk byrettar i 1343. Blerick, som ligg på andre sida av elva vart grunnlagd av romarane som Blariacum.

Sidan han var strategisk viktig var Venlo omleira fleire gonger. Den viktigaste omleiringa skjedde i 1702 og var utført av Menno van Coehoorn. Etter dette vart Venlo innlemma i Dei sameinte Nederlanda og vart seinare ein del av Kongedømet Nederland. 

Den 9. november 1939 vart to britiske agentar kidnappa av *[[Sicherheitsdienst]]* i det som har vorte kalla Venlo-tilfellet. Hendinga vart nytta av nazistane til å knyte Storbritannia til Georg Elser sitt mislukka attentatsforsøk på Adolf Hitler ved Burgerbraukeller to dagar tidlegare og rettferdigjorde invasjonen deira av Nederland, eit nøytralt land, den 10. mai 1940.

Sidan Venlo hadde både veg- og jernbanebru over Maas vart han utsett for kraftige bombeåtak mot slutten av krigen. Dei allierte trengde 13 forsøk på å øydelegge bruene og om lag 300 menneske mista livet i åtaka. Fleire historiske bygg gjekk òg tapt. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Venlo|Venlo]]» frå , den 20. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Oslo Lufthamn

**Oslo Lufthamn** (, ), tidlegare kjend som **Oslo Lufthamn**, **Oslo Lufthamn, Gardermoen**, **Gardermoen** og **OSL**, er den største og mest trafikkerte lufthamna i Noreg. Lufthamna ligg på Romerike nord for Oslo, for det meste på Gardermoen i Ullensaker kommune, men har òg areal i grannekommunen Nannestad.

Norwegian, SAS og Widerøe har base på Gardermoen.
Gardermoen har to parallelle rullebanar som er høvesvis  m (01L/19R) og  m (01R/19L) lange, og 71 flyoppstillingsplassar. Gardermoen flystasjon utgjer den militære delen av lufthamnsområdet og er driven av Luftforsvaret.

Jarnbanelina mellom Oslo og Hamar passerer lufthamna, med stasjon under ekspedisjonsbygningen, der både langdistansetoga og lokaltoga på denne strekninga stoggar. Her er dessutan særskild stasjon for høgfartstoget Flytoget mellom lufthamna og Drammen, med stopp på dei store stasjonane undervegs, mellom andre Oslo Sentralstasjon og Nationaltheatret stasjon i Oslo sentrum.

## Historie
I tidlegare tider var det ekserserplass for kavaleriet på eit av areala der Oslo Lufthamn ligg no. Under den andre verdskrigen bygde den tyske okkupasjonsmakta ein militær flyplass med to rullebaner og hangarar på området, og etter krigen vart denne flyplassen ein av basane for det norske luftforsvaret. På slutten av 1980-talet vart Gardermoen meir og meir nytta til sivil luftfart ved at chartertrafikken vart flytte over hit for å avlaste Oslo lufthamn, Fornebu i Bærum kommune vest for Oslo, som då var hovudflyplassen for Oslo. Somme langdistanseruter til utlandet vart òg flytta til Gardermoen med tida, av di rullebana på Fornebu vart i stuttaste laget for dei store flya som vart teke i bruk, medan rullebana på Gardermoen var lang nok. Lufthamna på Gardermoen opna i si nye form med to rullebaner i 1998, samstundes som Oslo lufthamn, Fornebu vart lagd ned.

Terminalbygget vart utvida i 2017 for å auka kapasiteten. Det fekk ein ny pir, 21 nye butikkar og 37 nye restaurantar og barar. Utvidinga vart offisielt opna 27. april 2017. Bygget vart totalt sett rundt dobbelt så stort i areal som tidlegare, og kapasiteten auka til 40 millionar reisande årleg.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Oslo Lufthamn|Oslo Lufthamn]]» frå ,  den 21. mai 2021.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Deventer

**Deventer** er ein kommune og by i Nederland i provinsen Overijssel. Byen ligg i regionen Salland og har om lag 100&nbsp;000 innbyggjarar. Deventer ligg på austsida av elva IJssel, men små delar av kommunen ligg òg på vestsida. I 2005 vart den vesle kommunen Bathmen (med 5&nbsp;000) slått saman med Deventer. 

Deventer har ein jernbanestasjon langs den viktige linja Amsterdam / Utrecht–Amersfoort–Osnabrück–Berlin / Hamburg og langs Groningen–Zwolle–Arnhem–Nijmegen. Han ligg òg ved motorvegen A1, 90 km frå Amsterdam. Vegen går vidare til Berlin. 

Deventer vart truleg grunnlagd av den engelske misjonæren Lebuinus rundt 768, som bygde ei trekyrkje her ved breidda av IJssel. Dette var ikkje den første busetnaden i området, som har vore busett sidan bronsealderen. I seinmellomalderen var byen medlem i Hansaen og var ein av byane som dreiv handel på Bryggen i Bergen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Deventer|Deventer]]» frå , den 19. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Heerlen

**Heerlen** er ein kommune og by i Nederland i provinsen Limburg med om lag 90&nbsp;000 innbyggjarar. Han er den fjerde største kommunen i Limburg og ein del av storbyområdet Parkstad Limburg som har rundt 220&nbsp;000 innbyggjarar. 

Heerlen har ei historie som går heilt tilbake til romartida, men var heller uviktig gjennom denne perioden og heilt fram til seint på 1800-talet, då han vart eit senter for kolindustrien i Nederland. På 1900-talet spelte arkitekten Fritz Peutz ei stor rolle i utforminga av byen som ein kjenner han i dag. Hans mest kjende design og særeigne bygg i sentrum av byen er den såkalla Glaspaleis («Glaspalasset») frå 1935. I 1995 fekk bygget status som nasjonalmonument og i 1999 plasserte Det internasjonale arkitektforbundet bygget på ei liste over dei tusen viktigaste byggverka på 1900-talet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Heerlen|Heerlen]]» frå , den 20. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Rubbel

**Rubbel** er NRK Møre og Romsdal si nettside for ungdom. Sidene er bygde opp som eit nettsamfunn og som ei oppdatert nyheitsside for ungdom i Møre og Romsdal. Gjennom dette prosjektet undersøkjer også NRK om det er mogleg å få eit sosialt nettsamfunn til å fungere i eit lokalmiljø. Adressa til Rubbel er www.rubbel.no .

Rubbel er utvikla i samarbeid med utviklingsavdelinga i NRK. Prosjektleiar i NRK Møre og Romsdal har vore Terje Reite. Dei tekniske sidene er utvikla av Henrik Lied. Grafikken er i all hovudsak ved Simon Bognø.

## Bakgrunnsstoff
* Direkte til Rubbel her