open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Al-Hirak i Syria

**Al-Hirak** (arabisk الحراك, òg skrive **al-Hrak** eller **Herak**) er ein liten by sør i Syria, som administrativt høyrer til Izra-distriktet i Daraa guvernement. Han ligg kring 40 kilometer nordaust for Daraa, og er omgjeve av byane Maliha al-Gharbiyah i aust og Izra' i nordaust. I 2004 talde Statistisk sentralbyrå i Syria eit folketal på 20&nbsp;760 i al-Hirak. Innbyggjarane er hovudsakleg sunnimuslimar.

## Den syriske borgarkrigen
Under den syriske borgarkrigen tente al-Hirak som base for millitante opprørarar som Den frie syriske armeen (FSA). Den 6. mars 2012 vart byen hard skadd under kampar mellom den syriske hæren og FSA, ein kamp som av det britiske-baserte Syrisk observatorium for menneskerettar som «særs intens». Bustadområde og Abu Bakr al-Saddiq-moskeen tener som militærbase for dei militante og vart i følgje rapportar bomba av den syriske hæren. Under slaget tok FSA eit pansra kjøretøy frå den syriske hæren i eit bakhaldsåtak og fem soldatar mista livet. Ein 15 år gammal gut skal ha blitt skoten og drepen av ein statleg skarpskyttar. «Al-Herak-moskeen» er oppført på Global Heritage Fund si liste over øydelagd kulturarv i Syria under borgarkrigen. I juli 2012 flykta kring 4&nbsp;000 innbyggjarar flyta til nabobyane i Syria eller Jordan.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al-Hirak, Syria|Al-Hirak, Syria]]» frå ,  den 19. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Nawa i Syria

**Nawa** (arabisk نوى) er ein by i Syria som administrativt høyrer til Daraa guvernement. Han ligg 568 meter over havet og hadde i 2007 eit folketal på 59&nbsp;170 i 2007, noko som gjer han til den 28. største byen i Syria.

I antikken høyrte byen Neve til den romerske provinsen Arabia Petraea.

## Historie
Nawa er definert som byen som Job budde i og gravstaden til Sem, sonen til Noa.I følgje den arabiske geografen al-Muqaddasi er byen omtalt av Georg av Kypros («Descriptio orbis romani», ed. Heinrich Gelzer, 54) på 600-talet, og *Revue biblique* (III, publisert 625). Under det islamske kalifatet Rashidun, umayyadane, og abbasidane, var han ein del av Jund Dimashq og hovudbyen i Hauran. Al-Mas'udi skreiv i 943 at ein moske tileigna Job låg 5 km frå Nawa. På 1200-talet vart byen mindre viktig og Yaqut al-Hamawi skreiv i 1225 at Nawa var «ein liten by i Hauran», tidlegare hovudstad i regionen. Han skreiv òg at grava til Job låg der. I 1277 vart imam Yahya ibn Sharaf al-Nawawi, ein viktig muslimsk lærd, fødd i byen.

I 1596 stod Nawa oppført i osmanske skattelister som *Nawi* og var ein del av Jaydur *[[nahiya]]* i Hauran qada. Han hadde ein heilt muslimsk folkesetnad som bestod av 102 hushaldningar og 43 ungkarar. Skattane vart betalte for kveite, bygg, sommaravlingar, geiter og/eller bikubar.

## Kyrkjehistorie
Bispedømet Neve (Nawa) var eit underbispedøme under Bostra, metropolittsetet Arabia Petraea. To av biskopane er kjende: 
*Petronius, som deltok på konsilet i Efesos i 431;
*Jobius, som deltok på kyrkjemøtet i Kalkedon i 451.

Isak, nemnt av Le Quien som ein tredje biskop, kring 540 (*Oriens christiana*, II, 864). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nawa, Syria|Nawa, Syria]]» frå ,  den 19. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*
Anneliese Dørum

**Anneliese Dørum** (), fødd **Anneliese Parow**, var ein norsk lærar og politikar frå Trondheim. Ho representerte Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1985 til ho døydde i 2000.

Dørum, som var dotter til ein forretningsmann, utdanna seg til lærar i heimbyen Trondheim. Ho skulte så ved Nordby ungdomsskole på Jessheim frå 1967 til 1980. Deretter var ho politisk sekretær i Akershus Arbeidarparti fram til 1985.

Frå 1972 til -79 sat Dørum to periodar i Ullensaker kommunestyre. Ho kom med i det fyrste direktevalde fylkestinget i Akershus frå 1976 og hadde plass i fylkestinget til 1985. Hausten 1985 vart Dørum vald inn på Stortinget frå Akershus fylke. Fire år tidlegare møtte ho på Stortinget dei to første vekene av stortingssesjonen, i staden for statsråd Einar Førde som gjekk tilbake til Stortinget då den første Brundtland-regjeringa vart avløyst etter å ha tapt stortingsvalet hausten 1981. Dørum vart attvald til Tinget både i 1989, 1993 og 1997. I den første fireårsbolken var ho medlem av Finanskomiteen, som sekretær frå 4. oktober 1988. Perioden 1989-93 var ho medlem av Kommunal- og miljøvernkomiteen, og i den neste, 1993-97, av Kommunalkomiteen. Ho var då elles med i Valkomiteen, noko som vart vidareført etter 1997-valet. Samstundes var ho i si siste stortingsperiode medlem av Kyrkje-, utdannings- og forskningskomiteen.

Dørum døydde hausten 2000, før siste valperioden var over.

## Kjelder
*Stortinget.no - Biografi
Steikt flesk

**Steikt flesk** er ein tradisjonell middagsrett som mellom anna er kjend frå fleire skandinaviske land. Han er sett saman av pannesteikte fleskeskiver som kan serverast med saus, stappe, stuing, mjølbollar, poteter og grønsaker. Flesket kan òg serverast som tilbehøyr til ulike potet- og fiskeretter. Ein bruker gjerne skiver av lettsalta sideflesk til steikt flesk, men kan også bruka spekeflesk eller bacon.

I dansk matlaging blir den tradisjonelle forma for steikt flesk servert med persillesaus og kokte poteter. Dette er rekna som ein dansk nasjonalrett som er blitt særskild populær på valdagar.

I Noreg er steikt flesk brukt i mange kombinasjonar, til dømes i retten «flesk og duppe» der duppe er ein kvit saus. Steikt flesk er ein ingrediens i åbitfrukosten frå Sør-Trøndelag. Det kan også serverast til kumle eller saman med flatbrød til fiskerettar som gammalsei og plukkfisk. På Finnskogen blir steikt flesk gjerne servert med motti, kokte bollar av rugmjøl eller havre. I Telemark blei potetgraut (lokalt *[[jordeplegraut]]*) servert med steikt flesk som erstatning for smørauge. 

I svensk matlaging kan ein til dømes servera steikt flesk til *råraka* (potetpannekake), *[[äggakaka]]* eller *palt* (raspeball).

Elles er steikt bacon ein viktig del av ein varm britisk (engelsk) frukost.

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stekt flesk|Stekt flesk]]» frå , og «[[:en:Stegt flæsk|Stegt flæsk]]» frå  den 19. april 2014.*  

## Bakgrunnsstoff
*Flesk og duppe  ved matprat.no
Musikkgruppa Island

**Island** var ei kypriotisk musikkgruppe som var sett saman av Aléxia Vassilíou, Areti Kassapi Haralbidou, Aristos Moskovakis, Roger Lee og Dóros Georgiádis. Gruppa vart skipa for å representere Kypros i Eurovision Song Contest 1981 i Dublin i Irland.

## Eurovision
### Eurovision Song Contest 1981
Radiofonikó Ídrima Kýprou hadde ein intern uttaking der dei valde ut bidraget som representerte Kypros i Eurovision Song Contest 1981. Bidraget vart «Mónika», skriven av Dóros Georgiádis og Monika Mickutė, og framført på gresk av Island. Gruppa vart sett saman spesielt til Eurovision Song Contest 1981, og medlemmene var Aléxia Vassilíou, Areti Kassapi Haralbidou, Aristos Moskovakis, Roger Lee og Dóros Georgiádis. I finalen enda Kypros på sjetteplass med 69 poeng; tolv frå Hellas, ti frå Storbritannia, åtte frå Nederland og Irland, sju frå Noreg og Belgia, seks frå Jugoslavia, fem frå Israel og tre frå Danmark og Sveits. Dette var fyrste året landet deltok i Eurovision Song Contest samt ein av dei beste plasseringane landet har fått fram til i dag.

## Fotnotar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Island (music group)|Island (music group)]]» frå ,  den 19. april 2014.*
Tasil

**Tasil** (arabisk تسيل, òg skrive **Tsil**) er ein by sør i Syria i Izra-distriktet i Daraa guvernement. Av stader i nærleiken finn ein Nawa i nordaust, Adwan og al-Shaykh Saad i aust, Jalin og Tafas i sør, Saham al-Jawlan i sørvest og Saida og Golanhøgdene i aust. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå hadde Tasil eit folketal på 15&nbsp;985 i 2004. Han er det administrative senteret i ein *[[nahiyah]]* («underdistrikt») som består av tre stader med eit samla folketal på 17&nbsp;778 i 2004.

Byen ligg 525 meter over havet og er omgjeven av område med dyrkbar, men steinete mark.

## Historie
Ruinar frå antikken indikerer at det stod eit tempel i Tasil tileigna ein av dei romerske keisarane Konstantin den store or Konstantius II, datert til tidleg på 300-talet fvt. Tasil kan ha vore «Tharsila ved Batanea» som er oppført av Eusebius som busett av samaritanarar, men det finst ikkje skriftlege eller arkeologiske bevis på dette. Tasil spelte ei rolle  i fleire kampar mellom dei bysantinske og muslimske arabiske armeane i Hauran under den muslimske erobringa av Syria tidleg og på midten av 600-talet.

I 1596 var Tasil oppført i osmanske skattelister som ein landsby i Jawlan Sargi *[[nahiya]]* Hawran *qada*. Han hadde då eit folketal på 37 muslimske hushaldningar og 25 ungkarar. Det vart betalt skatt for kveite, bygg, sommaravlingar, geiter eller bikubar, og ei vassmølle.

Seint på 1800-talet var Tasil ein stor landsby med kring 90 hus bygde av stein eller gjørme. Folkesetnaden var kring 300, alle muslimar. Hovudvasskjelda var eit naturleg tjern, som dekte kring 50 kvardratmeter, kalla al-Birkeh, i nord. I tørre årstider måtte landsbybuarane reise til Allan-kjelda. Dei fleste arkeologiske funna i Tasil vart nytta i husa og moskeane i ladnsbyen, mange av dei gøymde bak mørtel. Det var ei lokal overtru blant innbyggjarane i Tasil om at dei som fjerna og gav reisande steinar frå bygga i landsbyen ville bli straffa av Gud, anten med døden eller alvorlege uhell.

Israelske fallskjermsoldatar landa i Tasil den 10. juni 1953 i følgje offisielle syriske kjelder på den tida. Det vart bygt ein dam nær landsbyen seint i 1970-åra.

## Arkeologi
To kjende bygg frå antikken låg i Tasil, nær bustaden til sjeiken. Dei stod like ved kvarandre og vart kalla «Jama'ah» og «Medany.» Jama'ah tente som moske med eit indre areal på 17 x 13 meter og med eit tak støtta opp av fire firkanta søyler. Sjølv om moskeen verkar å vere ein islamsk konstruksjon, er det mogeleg at han vart bygd ut av ei gammal synagoge eller kyrkje. Han hadde ein gardsplass mot aust som målte 17 x 12 m og var omgjeven av basaltiske murar. I sørvestenden av moskeen stod ruinane av Medany-tårnet som hadde i høgd på 6–7 m og var støtta opp av tre søyler.

I felta vest for Tsil, låg fleire dolmen, dei fleste av dei kollapsas eller i ruinar.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tasil|Tasil]]» frå ,  den 19. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*
*
*
MS «Ulvik»

**M/S «Ulvik»** er eit motorskip bygt i 1952 for Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap og var i drift for selskapet fram til 1972, då det vart selt til utlandet. 

I desember 1972 vart skipet seld til Leslie Alston (Albro Ltd.) i Ipswich i Storbritannia og fekk namnet «Miss Albro». I 1982 vart det seldt vidare til Hevea Transport Ltd. i Georgetown på Caymanøyane og vart ombygd med namnet «Ulvik Hevea Transport» 

I 1985 vart registreringshamna overført til Panama, og i 1997 vart skipet selt til Tuna-Pac (CI) Inc. i Port Vila i Vanuatu. Ho vart då ombygd til fiskeskøyte med fryserom for tunfisk og fekk namnet M/Fi «Powerful Viking». I 2005 vart registreringshamna endra til Rarotonga på Cookøyane. I 2011 var skipet enno i fart. 

## Kjelder
* Skipet.no
MF «Hardangerfjord»

**MF «Hardangerfjord»**, og frå 1959 seinare **MF «Vøringen»**, var ei bilferje bygd i 1953 for Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap. Ho gjekk i rute for HSD fram til 1983. Ferja kunne ta 30 bilar og 300 passsjerar. I dag ligg ferja i Kvinnherad og har namnet «Gamle Hardangerfjord». 

## Historie
Ferja vart sett inn i ruta Kvanndal-Utne-Kinsarvik, der ho gjekk fram til 1961, og igjen i 1973. I slutten av 1960-åra gjekk ho i ruta Hatvik-Fusa, og frå 1971 til 1973 i ruta Gjermundshamn-Varaldsøy-Løfallstrand. Dei siste åra for HSD var ho reserveferje. 

Ferja vart selt i 1983 og fekk nytt namn, «Bergshorn», og hadde fleire eigarar dei neste åra. I 1991 vart ho omdøypt «Bergsjø», og i 1994 vart ho seld til Danmark, der ho låg i opplag. Fram til juli 2009 låg ferja i København, der det vart nytta som kontorlokale. 

I 2009 vart ferja kjøpt av nokre nordmenn og frakta for eigen maskin til Sunnhordland i juli. Sidan oktober 2009 har ferja lagt i Dimmelsvik i Kvinnherad, men maskinen er per februar 2014 ut av drift. 

## Kjelder
* Skipet.no
* Hardangerfjord på fjordfaehren.no 

## Bakgrunnsstoff
*Bilete av ferja frå 2011 
*Videoklipp av ferja frå 1991
MF «Rosendal» (1956)

**MF «Rosendal»**, i dag **MF «Bogøy i Tromsø»**, er ei bilferje bygt i mai 1956 for Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap. 

Ferja vart først sett inn i ruta Løfallstrand-Mundheim, men alt same året vart ho leigd ut til ruta Hatvik-Fusa for Det Midthordlandske Dampskibsselskab fram til 1961. 
Seinare gjekk ferja i rutene Leirvik-Halsnøy-Sunde (1966), Kvanndal-Utne-Kinsarvik (1967), Jondal-Tørvikbygd, Skånevik-Utåker-Matre og Jektevik-Flatråker-Nordhuglo (1978). 

I 1979 vart ferja seld til Øygarden & Sotra Rutelag og omdøypt **MF «Vestgar»**. Fram til 1985 var ho reserveferje for ruta Solsvik-Rongesund i Nordhordland, samstundes som ho gjekk i fraktruter i Øygarden og Askøy i 1979-1981. 

Frå 1985 til 2007 vart ferja nytta som restaurantskip, losjiskip og til utflukter, med hamn ved Agasøster i Bømlo. I 2008 vart ferja selt til Tromsø, der ho fekk namnet MF «Bogøy i Tromsø», og vart nytta som husbåt. 

Seint i 2010 vart ferja seld til Kristiansand, der ho vert nytta som ein del av eit ungdomsprosjekt. Ho ligg i dag ved Marviksbugta i Kristiansand. 

## Kjelder
* Skipet.no
MS «Halsnøy» (1957)

**MS «Halsnøy»**, i dag **MS «Sagafjord»**, var ein rutebåt bygt i 1957 for Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap (HSD). 

Skipet vart levert i mars 1957 og gjekk i Kvinnheradsruta, som var den raskaste vegen frå Kvinnherad til Os og Bergen, fram til 1981. 

I 1981 vart skipet selt og omdøypt «Strilborg». Odfjell Drilling kjøpte skipet i desember 1983 og bygde ho om til moderskip for mini-ubåtar. Skipet fekk då namnet «Deepsea Inspector». I 1987 vart skipet selt til Stavanger og fekk namnet «Party», men alt året etter gjekk skipet vidare til Danmark, der det fekk namnet MS «Sagafjord». I 1994 vart det ombygd og vert i dag nytta som restaurantskip. 

## Kjelder
* Skipet.no

## Bakgrunnsstoff
* Videoklipp av skipet frå Kvinnheradsruta i 1980.
Sung Jae-gi

**Sung Jae-gi** () var ein sør-koreansk menneskerettsaktivist og liberalistisk filosof som var grunnleggjaren og den første presidenten i Samskipnaden av koreanske menn (남성연대 男性連帶) frå 2008 til 2013.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Suicide performance and journalist ethics *News Dongah* (engelsk)
* Police continue search for missing men's rights activist yonhapnews 2013.07.27 (engelsk)
* Body of Sung Jae-gi found in Han River Koreaherald 2013.07.29 (engelsk)
* Seoul ‘Bridge of Life’ Attracts More Suicide Attempts korearealtime 2013.11.08 (engelsk)
* South Korean channel films suicide  (engelsk)
* In memoriam 2013:Sung Jae-ki  (fransk)
* Grabación de un suicidio en Corea del Sur abre el debate sobre la ética de los medios de comunicación (spansk)
* Activista Sung Jae-ki se suicidó frente a las cámaras de televisión (spansk)
Morten Ludvig Sundt

**Morten Ludvig Sundt** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann, fødd og død i Stavanger.

Sundt var son til ein kjøpmann i Stavanger. Sjølv reiste han til Christiania der han studerte teologi ei tid. Han gav opp studiane og vart gardbrukar i Hole i Buskerud. Fyrste tida på storgarden Haug og seinare på ein annan storgard, By. I 1867 flytta han til garden Søtland i Eidsberg og dreiv denne nokre få år. På 1870-talet budde han i Kristiania, folketeljinga 1875 fortel at han levde av «Livrente og statiskt arbeide».

Sundt representerte Buskeruds amt på Stortinget frå 1851 til 1866. Dei tre fyrste tingsamlingane, 1851, 1854 og 1857, var han medlem av budsjettkomiteen. På 1859-60-tinget var han medlem av tollkomiteen og Lagtinget, Lagtinget var han elles medlem av i alle dei seinare stortingssesjonane han deltok på. Både i 1862-63 og 1865-66 var han medlem av næringskomite nr 2. På det overordentelege storting 1864 var han medlem av komiteen om senkinga av innsjøen Øyeren.

På sin eldre dagar flytta den barnlause Sundt tilbake til fødebyen Stavanger.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Folketeljinga 1875
Stortingsrepresentantar 1859-1861

**Stortingsrepresentantar 1859-1861** er ei oversikt over representantane til Stortinget 1859-1861. Lista syner alle som vart valt til Stortinget. Totalt var det 117 representantar frå 44 valkrinsar; 67 representantar frå 17 landkrinsar (amt) og 50 representantar frå 27 bykrinsar. 

## Landkrinsar

### Smaalenenes Amt

### Akershus Amt

### Hedemarkens Amt

### Christians Amt

### Buskeruds Amt

### Jarlsberg og Laurvigs Amt

### Bratsberg Amt

### Nedenæs og Robygdelagets Amt

### Lister og Mandals Amt

### Stavanger Amt

### Søndre Bergenhuus Amt

### Nordre Bergenhuus Amt

### Romsdals Amt

### Søndre Trondhjems Amt

### Nordre Trondhjems Amt

### Nordlands Amt

### Finmarkens Amt

## Bykrinsar

### Frederikshald

### Sarpsborg

### Frederiksstad

### Moss og Drøbak

### Christiania, Hønefos og Kongsvinger

### Lillehammer og Hamar

### Drammen

### Kongsberg

### Holmestrand

### Tønsberg

### Laurvik og Sandefjord

### Brevik

### Porsgrund

### Skien

### Kragerøe

### Østerrisør

### Arendal og Grimstad

### Christiansand

### Flekkefjord

### Stavanger

### Bergen

### Aalesund

### Molde

### Christiansund

### Trondhjem og Levanger

### Tromsøe

### Hammerfest og Vadsøe
Landbruksindustri

**Landbruksindustri** er ei industrigrein som får råstoff frå landbruk. Døme på dette er møller, meieri, slakteri, pølsemakeri, hermetikkfabrikkar og treforedlingsfabrikkar. Det er stor overlapping mellom denne industrien og næringsmiddelindustrien.

## Kjelder

*«Landbruksindustri» (10. februar 2012), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 20. april 2014.
Næringsmiddelindustri

**Næringsmiddelindustri** er ei industrigrein som produserer næringsmiddel, det vil seie mat og drikke meint for menneske. Dette var tidlegare hovudsakleg mindre verksemder som laga lokalt produserte produkt for ein mindre omkrins, men er blitt stadig tettare knytt til global handel og økonomi. 

Næringsmiddelindustrien er ofte tett regulert i høve til hygiene, merking av innhald og opphav og gjennom ulike subsidiar og avgifter (som importtoll). I Noreg er industrien regulert gjennom matloven som er forvalta av Mattilsynet.

Det finst i dag fleire store fleirnasjonale føretak innan næringsmiddelindustrien, som Nestlé, Unilever og Kraft Foods. 

I Noreg er Orkla (som eig Stabburet og Idun), Gilde og Tine dei største produsentane innan næringsmiddelindustrien. Talet på sysselsette innan norsk produksjon av næringsmiddel har stadig gått nedover mellom anna som følge av internasjonal konkurranse.

## Sjå òg
*Landbruksindustri

## Kjelder

* Ditlefsen, Anne. «Næringsmidler» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Henta 20. april 2014.

## Bakgrunnsstoff
Dole Food Company

**Dole Food Company**, ofte kjend som **Dole**, er eit USA-basert fleirnasjonalt selskap som driv med landbruksprodukt som frukt, grønsaker og produkt av desse, som jus og hermetikk. Det har hovudkontor i Westlake Village i California. Dole hadde i 2011 34&nbsp;500 tilsette og verka i 90 land. Selskapet har lenge vore den største produsenten av frukt og grønsaker i verda, men ei samanslåing av Chiquita og Fyffes annonsert i mars 2014 vil gjera resultatet ChiquitaFyffes til den største bananprodusenten. 

## Historie

Selskapet kan førast tilbake til Castle & Cooke, grunnlagd i 1851 på Hawaii, og Hawaiian Pineapple Company, grunnlagd i 1901 av James Dole. Castle & Cooke dreiv med shipping, jernbanekonstruksjon, sjømatpakking, sukkerproduksjon og andre næringsmiddel. Hawaiian Pineapple Company dreiv hovudsakleg med ananas. Det blei delvis kjøpt av Castle & Cooke i 1932 og heilt kjøpt opp på 1960-talet, saman med Standard Fruit Company. I 1975 kjøpte det tyske Philipp Astheimer & Sohn og kom inn på den europeiske marknaden. Selskapet fekk sitt noverande namn i 1991. Castle & Cooke Inc blei skilt ut som eit eigedomsselskap i 1995. Dole kjøpte opp det amerikanske frosenmatselskapet JR Woods i 2004, svenske Saba AB i 2005, bærprodusenten Sunny Ridge i 2011 og Mrs. May’s Naturals i 2012.

Ein ingeniør for Dole fann i 1911 opp ein maskin som kunne skrella, ta ut midten og skiva opp ananasar. I 1933 byrja selskapet merka hermetikken sin med merkevarenamnet Dole. Den noverande logoen for Dole, med namnet i raude bokstavar og ei sol inni o-en, blei utforma i 1983.

## Verksemd
Dole driv plantasjar i Sør- og Sentral-Amerika og i Stillehavs-Asia, på Filippinane. Det har pakkefabrikkar i Hua Hin og Chumphon i Thailand, distribusjonssenter i Shanghai og Qingdao i Kina og fleire fabrikkar i Europa.

## Etiske spørsmål
Dole Food Company er eit av dei store fruktelskapa som er blitt kritisert for å utnytta arbeidarar i utviklingsland. Det er likevel blitt nemnd som eit av «verdas mest etiske selskap» av *Ethisphere Magazine*.

I 2009 blei det skulda for å ha brukt eit sprøytemiddel, DBCP, som hadde ført til sterilitet hjå arbeidarar, på ein plantasje i Nicaragua på 1970-talet. Selskapet gjekk gjennom fleire rettssaker, men blei ikkje dømt. Den svenske dokumentarfilmen *[[Bananas!*]]* skildra kampen mot selskapet, og blei hardt motarbeidd av Dole Food Company. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dole Food Company|Dole Food Company]]» frå , og «[[:sv:|Dole Food Company]]» frå  den 20. april 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Halhjem-Våge-Bruntveit

**Halhjem-Våge-Bruntveit** var eit tidlegare ferjesamband over Bjørnefjorden i Hordaland. Det gjekk mellom Halhjem på Bergenshalvøya, til Tysnes på Tysnesøy og Bruntveit på Reksteren. 

Ferjekaien på Bruntveit vart nedlagt 13. august 1998. Reksteren fekk brusamband til Tysnesøy alt i juni 1977, og det var då opphavleg planen å legge ned Bruntveit då, men etter store protestar fortsette ferja. Etter kvart vart meir og meir av trafikken ført til Våge. 

Ferjesambandet Våge-Halhjem er framleis i drift. 

## Kjelder
*STP-Scandinavia
MF «Vikingen» (1957)

**MF «Vikingen»** var ei bilferje bygt i 1957 for Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap (HSD). 

Ferja vart sett inn i ruta Kinsarvik-Utne-Kvanndal fram til 1966, i tillegg til at ho vart nytta som reserveferje. I perioden 1967-1970 gjekk ho i ruta Halhjem-Våge-Bruntveit, og fram til 1975 i ruta Ulvik-Brimnes, i tillegg til at ho igjen vart nytta som reserveferje. I 1972 fekk ferja ny og kraftigare motor. Frå 1975 til 1980 gjekk ferja i ruta Leirvik-Utbjoa-Sydnes-Fjelberg eller Leirvik-Valevåg-Mosterhavn, og fram til 1983 i ruta Leirvik-Utbjoa-Sydnes-Fjelberg eller Leirvik-Ranavik-Sunde. Ferja vart berre nytta som reserveferje i 1983-1984, men så vart ho sett inn i ruta Flatråker-Jektevik-Nordhuglo fram til 1987. I perioden 1985 til 1988 vart ho òg nytta i ruta Bruravik-Brimnes. Frå 1987 til 1989 låg ferja i opplag. 

I februar 1989 vart ferja seld til Eide Shipping Ltd. A/S, Høylandsbygd/Bergen og fekk namnet «Sun Flower», men alt i april 1990 vart ho seld til Pontos Bunker Service i Kalmar i Sverige. Der fekk ho namnet «Nordöland» og gjekk i rute mellom Byxelkrok på Öland til Oskarshamn fram til 1995. I 1995 vart ho seld til ein ukjend eigar i Hudiksvall og fekk namnet «Singapore II». Ferja vart seld til Restauranga AB Catten i 1998. Bildekket vart innbygd og ferja fekk namnet «Harley-Davidson I». Ho vart då nytta som restaurantbåt i Stockholm fram til ho vart seld i 2007. 

Det var planar om å opne eit restaurantskip i Luleå i 2012, men desse planane vart skrinlagte då båten var i for dårleg forfatning. 

## Kjelder
* Skipet.no
* Fjordfähren.de 

## Bakgrunnsstoff
* To bilete  av M/F «Vikingen».
* M/F «Vikingen»  ved Gjermundshavn på 1980-tallet.
Bruntveit

**Bruntveit** var eit ferjeleie på austsida av Reksteren i Tysnes kommune i Sunnhordland i noverande Vestland fylke. Det var ein del av ferjesambandet Halhjem-Våge-Bruntveit til Halhjem i Os kommune og Våge på Tysnes. 

Ferjeleiet vart lagt ned sommaren 1998. Reksteren fekk brusamband til Tysnesøy alt i 1977, men etter store protestar frå innbyggjarane vart ikkje Bruntveit lagt ned då som først planlagt. 

Området er i dag eit industriutbyggingsområde.

## Kjelder
* Bruntveit. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 20. april 2014 frå http://snl.no/Bruntveit.
* Om ferjesamband på STP-Scandinavia
Ferjeleie

Eit **ferjeleie**, **ferjelægje**, **ferjestad** eller **ferjekai** er ein stad der ei ferje legg til for på- og avkøyring av kjøretøy.

Kaianlegga er som regel utstyrt med ein ferjelem, som vert nytta av kjøretøya som køyrer ombord eller av ferja. Ferjelemmen kan hevast og senkast for å tilpassast flo og fjøre. 

Somme ferjekaiar er tilpassa jernbaneferjer. 

Salhus ferjekai er den einaste freda ferjekaien i Noreg. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fergekai|Fergekai]]» frå ,  den 20. april 2014.*
Leirvik-Utbjoa-Sydnes-Fjelberg

**Leirvik-Utbjoa-Sydnes-Fjelberg** er eit tidlegare ferjesamband i Sunnhordland mellom Leirvik på Stord, Utbjoa i Vindafjord, Sydnes på Halsnøy og Fjelberg. 

Frå 1975 til 1983 vart strekninga trafikkert av MF «Vikingen». I 1983 vart ferjeleiet på Skjersholmane opna, og dette ferjesambandet vart lagt ned. I dag er Fjelberg–Sydnes–Utbjoa–Skjersholmane framleis i drift, men berre turar eit par gonger i veka til Skjersholmane på Stord. 

## Ferjer i ruta
* MF «Folgefonn»: 1964-?
* MF «Stord»: 1970-? (1982/83 som nattferje)
* MF «Austevoll»: 1979 - ?
* MF «Ulvik»: Nattferje 1982/83
* MF «Vikingen»: 1982/83

## Kjelder
* Fjordfähren
Leirvik-Valevåg-Mosterhamn

**Leirvik-Valevåg-Mosterhamn** var eit tidlegare ferjesamband som gjekk mellom Leirvik på Stord, Valevåg i Sveio kommune og Mosterhamn i Bømlo kommune driven av Hardanger Sunnhordlandske Dampskipselskap. 

MS «Tysnes» var den første båten som tok med seg bilar i lokalrute i Sunnhordland. Ho kunne ta med seg to bilar tverrskips på framdekket og trafikkerte rutene Leirvik - Halsnøy - Sunde og Leirvik - Valevåg - Mosterhamn, med mange anløp langs desse rutene, frå 1930 og framover. I 1947 vart ruta omtalt som ferjerute i ruteheftet til HSD, men det var framleis «Tysnes» som trafikkerte ruta. Etter kvart gjekk òg MS «Granvin» i denne ruta. Denne båten kunne òg berre ta 2-3 bilar. 

I 1957 vart MS «Halsnøy» sett inn i ruta og denne kunne ta åtte bilar, men vart alt same året avløyst av MF «Folgefonn», som kunne ta 20 bilar. Sidan «Halsnøy» ikkje hadde lokalruter, slik «Tysnes» hadde hatt, kunne «Folgefonn» gjere langt fleire rundturar enn tidlegare. «Folgefonn» gjekk i ruta fram til midten av 1960-talet. Kapasiteten på ferja byrja etter kvart å bli for liten, og MF «Osafjord», som trafikkerte ruta Flatråker-Jektevik-Nord-Huglo, tok ein tur til Sunde, Halsnøy og Leirvik med retur midt på dagen. 

Sommaren 1967 kom nye MF «Sveio» inn i ruta i tillegg til MF «Folgefonn» og hausten 1968 vart «Folgefonn» avløyst av MF «Kinsarvik», som tok 30 bilar. «Sveio» og «Kinsarvik» trafikkerte ruta i lag fram til 1969-1970. 

Då ferjekaien på Skjersholmane vart opna i mai 1983 vart dette ferjesambandet lagt ned og delt opp i Skjersholmane-Valevåg og Valevåg-Mosterhamn.

## Kjelder
* Ferjer i Hordaland - STP-Norway 
* Skjersholmane - Valevåg (E39)
Leirvik-Ranavik-Sunde

**Leirvik-Ranavik-Sunde** var eit ferjesamband som gjekk frå Leirvik i Stord kommune til Ranavik på Halsnøy i Kvinnherad kommune og Sunde i Kvinnherad. Det vart driven av Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap. 

Sambandet vart lagt ned då ferjekaien på Leirvik vart lagt ned i 2003. Sambandet vart då overteken av Skjersholmane-Ranavik-Sunde. I dag går ferjesambandet berre Ranavik-Skjersholmane, etter at det vart opna undersjøisk tunnel til Halsnøy i 2008. 

Sambandet var det fjerde største i HSD i 2002 og vart då trafikkert av tre ferjer. 

## Kjelder
Paris-traktaten av 1814

**Paris-traktaten av 1814** var ein fredsavtale som avslutta Den sjette koalisjonskrigen, ein del av Napoleonskrigane. Avtalen blei underteikna den 30. mai 1814. Han blei slutta mellom Frankrike på den eine sida og «den sjette koalisjonen» av Austerrike, Preussen, Russland, Sverige, Storbritannia og fleire  tyske statar på den andre.

Forhandlingane byrja 9. mai mellom Talleyrand, som forhandla for eksilkongen Ludvig XVIII av Frankrike og dei allierte frå Chaumont. Avtalen opna for framforhandlinga av fleire traktatar mellom Frankrike og dei ulike landa, og førte til Wienerkongressen der alle partane deltok.

Koalisjonen vann krigen, og tvinga mellom anna den franske keisaren Napoleon til å abdisera og dra i eksil til middelhavsøya Elba. Avtalen omfordelte også fleire landområde til ulike land. Frankrike fekk halda på alle landområda som nasjonen hadde hatt den 1. januar 1792, og fekk tilbake dei fleste  territoria Storbritannia hadde erobra i løpet av krigen. Dei einaste unntaka var koloniane Tobago, Saint Lucia, og Mauritius. I tillegg blei Malta gjeven til Storbritannia. Frankrike fekk halda på dei erobra  Saarbrücken, Saarlouis, Landau, Montbéliard, delar av Savoie med Annecy og Chambéry, Avignon og Comtat Venaissin, i tillegg til ting det hadde erobra under krigen.

Avtalen gjeninnsette huset Bourbon gjennom Ludvig XVIII som monarkar i Frankrike, Bourbon-restaurasjonen. Avtalen hadde også som mål å avvikla den franske slavehandelen, men ikkje sjølve slaveriet, i løpet av ein femårsperiode. Traktaten gav Sveits sjølvstende medan Malta blei gjeven til Storbritannia.

Sverige, som hadde fått kontroll over den karibiske øya Guadeloupe av Storbritannia, måtte gje øya tilbake til Frankrike. Frankrike på si side anerkjende unionen mellom Noreg og Sverige.

Dei tidlegare Austerrikske Nederlanda (no Belgia) blei overført til Nederlanda under huset Oranien-Nassau. Fleire tyske statar som var blitt konsoliderte under Napoleon heldt på statusen sin, men Preussen fekk landområde ved franskegrensa, i dagens Vest-Tyskland. Fleire ulike statar i Italia blei anerkjende, og sjølvstendet til Sveits blei formelt anerkjend.

## Sjå også
* Napoleonskrigane
* Paris-traktaten av 1815
* Wienerkongressen 
* Paris-traktaten (liste av fleire traktatar gjort i Paris)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Parisfreden (1814)|Parisfreden (1814)]]» frå ,  den 20. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Ulf Sundberg: *Svenska freder 1249-1814*, s. 359-60. Hjalmarson & Högberg 2002.
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Treaty of Paris (1814)|Treaty of Paris (1814)]]» frå ,  den 20. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
*
*
*Treaties of Paris (1814-1815) - Britannica Online Encyclopedia
Paris-traktaten

**Paris-traktaten** kan visa til fleire ulike avtalar:

* Paris-traktaten av 1259, som avslutta Albigensarkrosstoget
* Paris-traktaten av 1763, som gjorde slutt på Sjuårskrigen 
* Parisavtalen av 1783, som gjorde formelt slutt på den amerikanske sjølvstendekrigen
* Parisavtalen av 1810, der Sverige slutta fred med Frankrike etter nederlaget i finskekrigen 1808-1809
* Paris-traktaten av 1814, som enda den sjette koalisjonskrigen
* Parisfreden av 1856, avslutninga av Krimkrigen
* Svalbardtraktaten i 1920, der Noreg blei tilkjend overhøgheit over Svalbard
* Paristraktatane av 1947, der dei allierte i andre verdskrigen slutta fred med Finland, Bulgaria, Ungarn, Romania og Italia
* EKSF-traktaten
* SEANWFZ-avtalen mellom ASEAN-medlemmene
Craonne

**Craonne** (lokal uttale /krɑn/) er ein kommune i Aisne-departmentet i Picardie nord i Frankrike.

Craonne ligg midtvegs mellom Laon og Reims, 18,5 km sørvest for Laon. Elva Ailette utgjer ein del av den nordre kommunegrensa.

Landsbyen var åstad for slaget ved Craonne under Den sjette koalisjonskrigen, ein av Napoleonskrigane, i 1814. Han blei vidare totaløydelagd under Chemin des Dames-slaga under første verdskrigen. Den tidlegare busetnaden er i dag eit arboret, medan den nye landsbyen blei bygd i 1920-åra, sørvest for den gamle.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Craonne|Craonne]]» frå , og «[[:fr:|Craonne]]» frå  den 20. april 2014.*
*** oppgav desse kjeldene: *
*
*
*
*


## Bakgrunnsstoff
MS «Hardangerfjord» (1959)

**MS «Hardangerfjord»**, i dag **MS «Dicle»**, er eit motorskip som vart bygd for Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap ved Stord Verft i 1959. 

Det var i drift for HSD fram til 1982 og gjekk i ruta mellom Odda og Bergen. Skipet kunne frakte 420 passasjerar og 35 bilar. Like før skipet vart seld skifta det namnet til «Hardangerfjord I». Same året vart det seld til Fylkesbaatane i Sogn og Fjordane som gav båten namnet «Firda». Under dette namnet gjekk ho i rute mellom Sogn og Bergen, eller Nordfjord og Bergen. 

I juni 1989 vart det seld til Aanen Nilsen Shipping og fekk namnet MS «Brand». Ho vart då nytta som turistskip og sidan hotellskip for verfts- og oljeindustrien. Ho segla under dette namnet til 19. april 2004, då ho vart seld til Kroatia og omdøypt til «Darli». 

I 2009 vart ho seld vidare til tyrkiske eigarar til Saint Kitts og Nevis og fekk der namnet MS «Dicle». Det vart så utflagga til Kasakhstan og vart nytta som hotellskip i Kaspihavet. Skipet er framleis i drift. 
 
## Kjelder
* Fjordfähren
Oddrunn Pettersen

**Oddrunn Kristine Helene Pettersen** () var ein norsk politikar, fødd i Hadsel i Nordland. Ho var administrasjonsminister eit halvår i 1989 og fiskeriminister 1990-92, samstundes som ho representerte Finnmark og Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1977 til 1993.

Pettersen, som var dotter til ein industriarbeidar, fekk seg jobb som lærar i Berlevåg i 1958 og arbeidde ved Berlevåg skole til 1968. Ho tok då over styrarstillinga ved skulen, og hadde denne til ho vart stortingsrepresentant i 1977. 

Hausten 1975 vart Pettersen vald inn i kommunestyret i Berlevåg. Kommunestyret valde henne til ordførar for 1976-77. Ved stortingsvalet i 1977 kom ho inn på Stortinget for Finnmark og Arbeidarpartiet, og stilte dermed ikkje ved ordførarvalet i heimkommunen same hausten. På Stortinget fekk ho plass i Samferdslekomiteen, men allereie tre månader seinare vart ho i staden vald til formann i Kommunal- og miljøvernkomitéen, i samband med at det vart gjort endringar i samansetjinga av regjeringa Nordli. Ho heldt fram i same komiteen valbolken 1981-85, då som meinig medlem. Frå 1985 til våren 1989 var ho medlem av Samferdselskomitéen.

Den 28. april 1989 kom Pettersen med i den andre Brundtland-regjeringa då ho tok over statsrådposten i Forbrukar- og administrasjonsdepartementet. Ei lite halvår seinare måtte regjeringa forlate statsrådtaburettane. Tilbake i Stortinget vart Pettersen sekretær i Sjøfarts- og fiskerikomitéen. Då Gro Harlem Brundtland danna si tredje regjering 3. november 1990, vart Pettersen den ny fiskeriministeren. Så pass tidleg som 4. september 1992 måtte ho gje frå seg leiarskapen av Fiskeridepartementet til partikollegaen Jan Henry T. Olsen. Siste heile året på Stortinget, 1992-93, var ho medlem av Utanriks- og konstitusjonskomitéen.

Etter Pettersen gjekk ut av Stortinget i 1993 arbeidde ho som leiar av Barentssekretariatet i Kirkenes. Ho døydde i Kirkenes, 65 år gammal.

## Kjelder
*Stortinget.no - Biografi
MF «Osafjord»

**M/F «Osafjord»**, i dag **MS «Showboat»**, var ei bilferje bygd for Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap i 1959.

Ferja vart bygd ved Stord Verft ved Leirvik i Stord kommune og var i drift for HSD fram til 1976 og gjekk hovudsakleg i tre forskjellige ruter i Hardanger og Sunnhordland. 

I oktober 1976 vart ferja seld til Namsos Trafikkselskap. Ferja vart då ombygd og omdøypt MF «Lauvsnes». 

I juni 1983 vart ho seld vidare til Stavanger og vart nytta som transportskip. I 1986 gjekk ho vidare til Oslo, der ho vart ombygd og fekk namnet «Showboat». Under dette namnet hadde ho forskjellige eigarar fram til 2002 og vart nytta til utfluktar i Oslofjorden. I 2002-2003 vart båten renovert i Bergen ved Bergen Mekaniske Verksted i Laksevåg. Sidan 2004 har ho vert nytta til utflukter kring Bergen.

MF «Osafjord» vart seld til West Charter AS i 2019. I 2020 vart skipet selt vidare til Geir Atle Stormbringer etter at West Charter AS gjekk konkurs.
I 2021 kjøpte Pål Aaserud skipet gjennom firmaet Sailr As. Dei fører skipet vidare ved å leie ut til events og blåturar.      

## Ferjesamband
*1959-1962: Ulvik - Brimnes 
*1962-1965: Skånevik - Matre - Utåker 
*1965-1976: Jektevik - Flatråker - Nordhuglo, med lokalrute til Flakkavåg
*1976-1980: Kjerstivika - Seierstad - Salsnes
*1980-1982: Kjerstivika - Briksillan

## Kjelder

* Skipet.no

## Bakgrunnsstoff
Stortingsrepresentantar 1862-1864

**Stortingsrepresentantar 1862-1864** er ei oversikt over representantane til Stortinget 1862-1864. Lista syner alle som vart valt til Stortinget. Totalt var det 111 representantar frå 42 valkrinsar; 74 representantar frå 17 landkrinsar (amt) og 37 representantar frå 25 bykrinsar.

## Landkrinsar

### Smaalenenes Amt

### Akershus Amt

### Hedemarkens Amt

### Christians amt

### Buskeruds Amt

### Jarlsberg og Laurvigs Amt

### Bratsberg Amt

### Nedenæs og Robygdelagets amt

### Lister og Mandals Amt

### Stavanger Amt

### Søndre Bergenhuus Amt

### Nordre Bergenhuus Amt

### Romsdals Amt

### Søndre Throndhjems Amt

### Nordre Throndhjems Amt

### Nordlands Amt

### Finmarkens Amt

## Bykrinsar

### Frederikshald

### Sarpsborg

### Frederiksstad

### Moss og Drøbak

### Christiania, Hønefoss og Kongsvinger

### Gjøvik, Hamar og Lillehammer

### Drammen

### Kongsberg

### Holmestrand

### Tønsberg

### Laurvig og Sandefjord

### Brevik

### Porsgrund

### Skien

### Kragerø

### Østerriisøer

### Arendal og Grimstad

### Christianssand

### Flekkefjord

### Stavanger

### Bergen

### Aalesund og Molde

### Christianssund

### Throndhjem og Levanger

### Hammerfest, Tromsø, Vadsø og Vardø

## Bakgrunnsstoff
*Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste
Rakaposhi

**Rakaposhi** er eit 7&nbsp;788 meter over havet høgt fjell i Karakoram, langt nord i Pakistan. Fjelltoppen er den høgste i Rakaposhi-Haramosh-fjella. Den 5&nbsp;800 meter høge og 20 km breie nordveggen på Rakaposhi er den høgste fjellveggen i verda.

Britane Mike Banks og Tom Patey nådde toppen den 25. juni 1958 som dei fyrste menneska. Dei kleiv opp langs sørvestegga.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Rakaposhi|Rakaposhi]]» frå ,  den 21. april 2014.*
Malubiting

**Malubiting** er eit 7&nbsp;458 meter over havet høgt fjell i Karakoram i det nordlege Pakistan. Fjelltoppen ligg sentralt i Rakaposhi-Haramosh-fjella, om lag 40&nbsp;km aust-søraust for Rakaposhi, den høgste toppen i fjellområdet. Fjellmassivet Malubiting består omframt hovudtoppen av tre lågare, alle knapt 7&nbsp;000 moh. høge, toppar.

Fire mann frå ein austerriksk klatreekspedisjon vart den 23. august 1971 dei fyrste til å nå toppen av Malubiting.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Malubiting|Malubiting]]» frå ,  den 21. april 2014.*
Diran

**Diran** er eit 7&nbsp;266 meter over havet høgt fjell i Karakoram i det nordlege Pakistan. Fjelltoppen ligg i Rakaposhi-Haramosh-fjella, om lag 15 km aust for Rakaposhi, den høgste toppen i fjellområdet. 

Tre austerrikske klatrarar nådde toppen av Diran den 17. august 1968. Mellom dei tre var Hanns Schnell, som tre år seinare var mellom fyrstebestigarane av Malubiting, ein annan fjelltopp i Rakaposhi-Haramosh-fjella.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Diran|Diran]]» frå ,  den 21. april 2014.*
Vindharpe

**Vindharpe** eller **eolsharpe** er eit gammalt strengeinstrument som bruker vind til å få fram klang. 

Ei vindharpe kan ha ulike utformingar. Vanlegvis har ho rektangulær resonanskasse med lydhol og 5–12 senestrengar av samme tonehøgd og lengd, men med ulik tjukkleik og stramming. Når vinden set strengane i svingingar, kan ein høyra overtonane, og klangsammensetjinga varierer med til- og avtakande vindstyrke. 

Prinsippet for vindharpe var kjend i det gamle Kina, India og i Mellomalder-Europa. I romantikken var instrumentet utbreidd over hele Europa. Det inspirerte ofte diktarar, mellom anna Samuel Taylor Coleridge som skreiv diktet «The Eolian Harp» i 1795.

Vindharpa har også inspirert komposisjonar på andre instrument, som klaverstykka «Vindharpe-slåtten» og «Vindharpe II» av Harald Sæverud, eller *Aeolian Harp* (1923) av Henry Cowell, eit av dei første stykkene der uvanlege speleteknikkar som å plukka eller slå direkte på pianostrengane blei brukt. Ein etyde av Sergej Ljapunov i *12 études d'exécution transcendante*, Op. 11 No. 9, blei kalla *Harpes éoliennes* (vindharper) av komponisten. «Etyde nummer 1 i A-dur» (i 12 etydar, opus 25) av Frédéric Chopin blir ofte også kalla «Vindharpa».

I nyare musikk nytta mellom anna Jan Garbarek ei vindharpe, laga av Sverre Larssen etter antikke førebilde, på albumet *Dis* frå 1976.
Det er også blitt laga mange kunstnarisk utforma vindharper som er blitt sett opp ute i naturen eller ved ei vindkjelde som kunstverk med lyd.

## Bilde

Fotothek df tg 0008347 Akustik ^ Schall ^ Windharfe ^ Aeolsharfe ^ Musikinstrument ^ Saiteninstrument ^.jpg|Skisse av ei vindharpe frå 1684.
Aeolian harp.JPG|Skisse av ei typisk rektangulær vindharpe frå 1876.
Fotothek df tg 0008348 Akustik ^ Musikinstrument ^ Aeolsharfe ^ Windharfe ^ Saiteninstrument ^ Ordensli.jpg|Skisse av ei anna vindharpe.
Fotothek df tg 0008349 Akustik ^ Schall ^ Harfe ^ Aeolsharfe ^ Windharfe ^ Musikinstrument ^ Saiteninst.jpg|Skisse av ei større vindharpe.
Aeolian harp.jpg|Vindharpe i Hohenbaden-slottet i Baden-Baden i Tyskland, utvikla av Rüdiger Oppermann.
Hou Windharfe.jpg|Vindharpe i Hals i Danmark.
Windharfe am Otto-Leege-Pfad.JPG|Vindharpe i eik på halvøya Juist i Tyskland, utforma av Bernd F.K. Bunk, Peter Neubert og Jutta Kelm.


## Sjå òg
*Aiolos, vindguden harpa i nokre høve har namn etter

## Kjelder

*«Vindharpe» (22. juni 2012), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 5. april 2014.
Stolt henrik

**Stolt henrik** eller **stolt-henrik** (*Blitum bonus-henricus*), også kalla *stolthenriksmelde* og *henriksspinat*, er ei fleirårig urt i amarantfamilien. Planten har vore brukt til mat i fleire hundre år, men er i dag ofte rekna som ugras.

Stolt henrik er i dag rekna til planteslekta *Blitum*, medan han tidlegare var rekna til meldeslekta *Chenopodium*. Planten blir 20–70 cm høg. Han har spydforma blad medan blomsterstanden er høg, smal og aksforma med lite prangande grøne blomar. 

Artsnamnet *bonus-henricus* tyder 'gode Henrik' og er avleidd av tysk *Guter Heinrich* som viser til ei godsinna husånd og at planten er blitt nytta som dyremedisin. På fransk og engelsk er planten også kjend som 'gode kong Henrik' (*Good King Henry/Harry*, *Chénopode du bon roi Henri*), utan at det er klart kva som er opphavet til dette namnet.

## Utbreiing
Ein reknar med at stolt henrik stammar frå fjell nord for Middelhavet og mot Kaukasus. Han er blitt dyrka i store delar av Europa der han ofte veks forvilla. Ein finn han også nordaust i Nord-Amerika. I Noreg veks stolt henrik spreidd på Austlandet og nokre stader på Vestlandet. Han er rekna som nær truga i Noreg.

## Bruk
Stolt henrik kan brukast som spinatvekst, kokt eller steikt i rettar som supper eller omeletter, eller saman med potet eller bulgurkveite. Ein kan også eta frøa, som på den amerikanske slektningen quinoa.  I Nordaust-Italia er han ein del av vår-retten *pistic* der han blir forvella og så steikt i olje med kvitlauk saman med ei rekkje andre planteslag.

## Kjelder

*«Stolt Henrik - flerårig melde til hagen» , Skogoglandskap.no, henta 4. april 2014.
*Stolt Henrik» (31. desember 2013), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 4. april 2014.
*Chenopodium bonus-henricus, Artsdatabanken, henta 4. april 2014.
*«Lungrot», *Den virtuella floran*
*«Good Henry, n.», OED.com

## Bakgrunnsstoff
HB «Teisten» (1961)

**HB «Teisten»** var den første hydrofoilbåten for Hardanger Sunnhordlandske Dampskipselskap. Båten vart levert til HSD i juli 1961 frå eit skipsverft i Messina i Italia.  

22. oktober 1969 grunnstøytte «Teisten» på Noreskjær ved Tysnes i Bjørnefjorden på reise frå Ølen til Bergen med passasjerar. Båten vart då kondemnert. 

27. januar 1970 vart båten seld av assurandørane attende til verftet i Messina for å få reparert båten. Han vart seinare sett i fart i Messinasundet som «Freccia di Reggio». I 1990 var han eigd av Aliscafi S.N.A.V. i Messina i Italia. 

## Kjelder
* Skipet.no
MF «Fusa» (1949)

**M/F «Fusa»**, seinare **MF «Hatvik»**, var ei bilferje levert for Det Midthordlandske Dampskibsselskab i juli 1949. 

Ferja vart bygt ved Skaalurens Skibsbyggeri i Rosendal. Ferja gjekk inn i ruta Hatvik-Venjaneset fram til 1956, og frå 1956 til 1962 gjekk ho i sambandet Mundheim-Løfallstrand. I januar 1962 vart ferja seld til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap og gjekk attende til ruta Hatvik-Venjaneset. I 1969 vart ho omdøypt MF «Hatvik». Ferja gjekk i rute til 1974. Ho gjekk òg stundom i ruta Skånevik-Utåker-Matre. Somrane 1972 og 1973 vart ferja nytta i ruta Jondal-Tørvikbygd. 

I mai 1974 vart ho seld til Rolf Jostein Trovåg og fekk namnet «Nårasund». Ho gjekk då i rute Daløy-Nåra fram til 1979, då ho fekk namnet «Nåra». 

Kva som skjedde vidare med ferja er usikkert. Ho skal ha søkkt i 1980-åra, men er i mai 2011 framleis registrert i norsk skipsregister. 

## Ferjesamband
* 1949-1956: Hatvik-Eikelandsosen
* 1956-1962: Mundheim-Løfallstrand
* 1962-1974: Hatvik-Eikelandsosen
* periodar òg Skånevik-Utåker-Matre
* Sommaren 1972 og 1973: Jondal-Tørvikbygd
* 1974-1979: Daløy-Nåra

## Kjelder
* Skipet.no
* Fjordfähren.de
Andreas Stoltenberg

**Andreas Vincent Stoltenberg** () var ein norsk gardbrukar, fyrvaktar og stortingsmann frå Trondenes i Troms.

Stoltenberg var son til ein gardbrukar i Trondenes. Han tok over farsgarden, Årnes, og dreiv denne til 1862. Sidan i livet var han fyrvaktar på Hjertholmen fyr i Lødingen i Nordland.

Stoltenberg hadde mange kommunale verv, og var medlem av fleire kongelege kommisjonar; 1855 om Lofotfisket, 1859 om sildefisket i Nord-Noreg, 1861 om handelen i Finmarken og 1877 om hamnestellet.

Frå 1857 til han døydde i 1877 møtte på fleire av stortinga. Han representerte Finmarkens Amt i 1857, 1859-60, 1862-63 og på omframtstortinga 1858 og 1864. Sidan representerte han Nordland 1865-66, 1874-76 og 1877-sesjonen. Stoltenberg var medlem av næringskomite nr 1 i 1857, 1859-60, 1862-63, 1865-66, 1874-77. På omframtstortinget 1858 var han med i bankkomiteen og i 1864 i komiteen som avgjorde senkinga av innsjøen Øyeren. Frå 1875 var han medlem av Lagtinget. I 1860 var Stoltenberg med i sendelaget som deltok på vegner av Stortinget under kongekroninga i Trondheim.

Stoltenberg drukna under bading på Hjertholmen i 1877.

(Fornamnet Anders som er nytta i Lindstøls verk er feil, alle andre kjelder nyttar Andreas, inkludert kyrkjebøker og folketeljingar.)
 
## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* [lokalhistoriewiki](http://lokalhistoriewiki.no/index.php/Andreas_Stoltenberg_(1815-1877))
*
Daløy-Haldorsneset

**Daløy-Haldorsneset** er eit ferjesamband i Solund kommune mellom Daløyna og Ytre Solund. Ruta vert driven av Fjord1 og tar kring 8 minuttar med 16-17 avgangar kvar dag. 

Ferjesambandet gjekk opphavleg frå Daløyna til Nårøyna, som er knytt med bru til Ytre Sula, og opna i 1974. Sambandet knytte Indre og Ytre Solund saman. Det hadde i mange år vorte drive skyssbåt over sundet då fiskaren Rolf Trovåg kjøpte bilferja MF «Fusa» og døypte ho MF «Nårasund». Kommunen og fylke gav støtte til drifta av ferja og i 1979 tok Fylkesbaatane over drifta. Samstundes sette selskapet inn ferja MF «Valsøy», som fekk namnet MF «Nårasund». Denne ferja gjekk i ruta fram til 1992, då ferja MF «Kvinafjord» (opphavleg MF «Møysalen» frå 1968) vart sett inn i ruta. Denne ferja går her enno, òg denne med namnet MF «Nårasund».  

I 2006 vart ferjeleiet på Haldorsneset opna og dette korta ned ferjestrekninga i stor grad. Turen tar i dag kring åtte minuttar. 

I 2010 vart sambandet plukka ut til eit treårig forsøk med gratis ferje. 

## Kjelder

* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Daløy-Haldorsneset minutt for minutt - youtube