open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Språkhistorie

**Språkhistorie**, eller **historisk lingvistikk**, er studiet om korleis naturlege språk endrar seg over tid, både studiet av konkrete språkfamiliar (og dermed språkslektskap) og allmenne prinsipp for språkleg endring.

Ei sentral hending i lingvistikken si historie er trykkinga i 1788 av eit føredrag William Jones heldt i *The Asiatic Society* i 1786 i Bengal. Her viser han at sanskrit, gresk, latin, gotisk, keltisk og persisk alle går attende til eit no utdøydd urspråk. Ei tilsvarande oppdaging vart gjort noko tidlegare, då János Sajnovics i 1770 publiserte ei avhandling som viste at finsk, samisk og ungarsk hadde same opphav. Felles for Sajnovics og Jones var at dei såg at språk hadde endra seg over tid, til skilnad frå tidlegare teoriar om språkslektskap, som samanlikna ulike språk i notida utan å sjå at språka kunne ha endra seg.

Desse idéane vart gjort til emne for seriøs gransking eit par tiår seinare, i Danmark i 1818 av Rasmus Rask og i Tyskland av Jacob Grimm. Dei viste korleis germanske språk skilde seg frå andre indoeuropeiske språk ved at lukkelydar blir til frikativar i ei serie av tre ulike vekslingsrekker. Relevant for språkistorisk metodologi er at denne innsikta opna opp for ei systematisk utforsking av lydovergangar frå eitt språksteg til det neste.

## Litteratur

* Grimm, Jacob 1822: Deutsche Grammatik. Zweite Ausgabe Bd. 1. Dieterich, Göttingen.
* Rask, Rasmus 1818: *Undersøgelse om det gamle Nordiske eller Islandske Sprogs Oprindelse*. København.
UEFA-cupfinalen i fotball 2005

**Finalen i UEFA-cupen fotball 2005** fann stad på Estádio José Alvalade i Lisboa 18. mai 2005 framfor 47&nbsp;085 tilskodarar. Oppgjeret stod mellom Sporting Lisboa og russiske CSKA Moskva. Laget frå hovudstaden i Russland vann kampen 3-1 på arenaen som er Sporting si heimebane.

### Kampen

Brasilianaren Rogério Régis sende Sporting i leiinga då oppgjeret var 28 minuttar gammalt. I den andre omgangen snudde CSKA kampen til 3-1 og siger. Skåringane kom ved Aleksej Berezutskij i det 56., Jurij Zjirkov i det 65. og Vágner Love i det 75. minutt.

Graham Poll frå England var dommar.

### Laga
**CSKA** sitt vinnarlag bestod av Igor Akinfejev, Vasilij Berezutskij, Sergej Ignasjevitsj, Aleksej Berezutskij, Chidi Odiah, Jevgenij Aldonin, Elvir Rahimić, Daniel Carvalho, Jurij Zjirkov, Vágner Love, Ivica Olić og innbytarane Deividas Šemberas, Miloš Krasić, Rolan Gusev.

**Sporting** mønstra Ricardo Pereira, Miguel Garcia, Joseph Enakarhire, Beto Severo, Rogério Régis, Pedro Barbosa, Fábio Rochemback, João Moutinho, Rodrigo Tello, Liédson Muniz, Ricardo Sá Pinto, Marius Niculae, Roudolphe Douala, Hugo Viana.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2005 UEFA Cup Final|2005 UEFA Cup Final]]» frå ,  den 14. september 2019.*
Kvitkronesporv

**Kvitkronesporv** (*Zonotrichia leucophrys*) er ein fugl i amerikasporvfamilien, Passerellidae, med utbreiing avgrensa til Nord-Amerika. Karakteristisk for arten er kvit krone og svarte og kvite striper på hovudet.

Det vitskaplege namnet er frå gamalgresk. Slektsnavnet *Zonotrichia* kjem av 'sone', «band» og 'thrix', 'trikos', «hår», og artsnamnet *leucophrys* er frå 'leukos', «kvitt» og 'ophrus', «augebryn».

## Skildring
Denne arten er ein mellomstor medlem av amerikasporvfamilien, 14-17 centimeter i kroppslengd. Vaksne fuglar har ei karakterisktisk kvit krone frå nebb til bakhovud, omkrinsa av svarte striper, eit kvitt felt mellom denne og ei svart augestripe som går mot nakken. Hovud, nakke, strupe og hals under augestripa er grått, undersida grå med svake brunraudestreker på sidene. Oversida er brunstripa, halen lang. Vengene er brune med smale kvite vengeband. Nebbet deira er rosa eller gult. Dei liknar på kvitstrupesporv, men har ikkje kvitt strupeområde og ikkje kraftig gult område mellom nebb og auge.

Han hekkar i område på taiga og tundra med krattskog i dei nordlegaste delane av kontinentet, i Rocky Mountains og langs stillehavskysten. Medan sørlege bestandar i Rocky Mountains og kysten stort sett er standfuglar, er hekkepopulasjonane i den nordlege delen av utbreiingsområdet trekkfuglar og kan sjåast som overvintrande eller på trekk gjennom det meste av Nord-Amerika sørover til det sentrale Mexico.

Det er for tida fem anerkjente underartar av kvitkronesporv med varierande hekkeutbreiing og trekkvegar. Underarten i California er standfugl. 

Desse fuglane beitar på bakken eller i låg vegetasjon, men tar nokre gongar på vengene for å fange flygande insekt. Dei et hovudsakleg frø, andre plantedelar og insekt. Under trekket beitar dei ofte i flokkar.

Kvitkronesporvar hekkar enten lågt i buskar eller på bakken under buskar og legg tre til sju, typisk fem brun til raudflekka bleike eller grønnblå egg.

Storleiken på populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

;Spontant i Noreg
Eit individ av arten er registrert på Ona i Sandøy kommune, Møre og Romsdal	i oktober 2009, ein annan i Askvoll i Sogn og fjordane i mai 2019. Dei er òg sjeldne streiffuglar til Grønland, Island, Irland, Storbritannia og andre land i Vest-Europa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:White-crowned sparrow|White-crowned sparrow]]» frå ,  den 14. september 2019.*  

;Referansar 

## Bakgrunnsstoff

* Cornell Lab of Ornithology White-crowned Sparrow Henta 14. september 2019
Verners lov

**Verners lov**, formulert av Karl Verner i 1875, skildrar ei historisk lydforskyving i urgermansk: Når dei ustemde konsonantane f, *þ*, *s* og *χ* kom rett etter ei trykksvak staving i same ord, vart dei til dei tilsvarande stemde konsonantane *b, d,* *z* og *g*.

## Sjølve lova
Då Grimms lov (om overgang frå lukkelydar til frikativar i germansk) vart formulert, vart det observert ei merkeleg uregelmessigheit. Dei indoeuropeiske ustemde lukkelydane p, t og k skulle etter Grimms lov ha vorte til urgermansk *f*, *þ* (dental frikativ) og *χ* (velar frikativ). Det viste seg likevel at det var ei lang rekkje ord, der latin, gresk, sanskrit, baltisk og slavisk garanterte indoeuropeisk p, t eller k, men dei germanske språka likevel hadde ein stemd frikativ (*b*, *đ* eller *g*).

Karl Verner observerte at dei tilsynelatande uventa stemde frikativane berre fanst der dei ikkje stod i byrjinga av ordet, og der vokalen føre dei var trykklett i indoeuropeisk. Dette er altså **Verners lov**: Indoeuropeisk p, t, k, s, som regelmessig skulle utvikla seg til ustemd f, *þ*, k, s, vert i staden til stemd b, d, g, *z* viss den føregåande vokalen ikkje var trykksterk i indoeuropeisk.

## Døme

### Leksikalske døme

* **p** > **b**: t.d. gresk *hypér* (ὑπέρ), sanskrit *upári*  = tysk *über*, gresk *heptá* (ἑπτά), sanskrit *saptá* = gotisk sibun, tysk *sieben*.
* **t** > **d**: t.d. gresk pa**t**ér (πατήρ), sanskrit *pitár-* = gotisk *fadar*, tysk *Vater* (med regelmessig d > t) mot gresk *phrátor* (φράτωρ), vedisk *bhrā́tek-* = gotisk *brōþar*, ty. *Bruder* (med regelmessig þ > d).
* **k** > **g**: t.d. gresk *makrós* (μακρός) ‘lang’ = tysk, norsk *mager* mot gresk *dákry* (δάκρυ) ‘tåre’ = norsk tåre, tysk *Zähre*, eng. *tear*.
* **s** > **z**: t.d. sanskrit *áyas* ‘metall’ (jf. latin *aes* ‘kopar’) = gotisk *aiz*,  norsk *eir*, tysk *ehern* ‘bronse-’, engelsk *ore* ‘malm’

### Døme frå verbbøyinga i germansk

Verners lov forklarer skilnaden i dei ulike verbformene ved at stavinga før frikativen er trykklett i fleirtal og i partisippforma.

## Oversyn over lydsambanda mellom urindoeuropeisk og germansk

Tabellen under må lesast slik: Dei urindoeuropeiske lukkelydane gjekk etter Grimms lov over i ustemde frikativar. Eventuelle stemde frikativar var etter denne forklaringa unntak. Verners lov opna for to realiseringar av kvar lukkelyd, ein stemd (framfor trykksterk staving) og ein ustemd (i andre posisjonar), som vist i tabellen. Unntaka var dermed gjort greie for.

## Sjå òg
* Grimms lov

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Verners lov|Verners lov]]» frå ,  den 15. september 2019.*  


## Litteratur
* 
*
Karl Verner

**Karl Adolf Verner** () var ein dansk lingvist, som formulerte Verners lov.

Verner vart student 1864 og tok 1873 magistergrad i slaviske språk, der han førebudde seg mellom anna gjennom eit lengre opphald i Sankt Petersburg. Han vart 1876 tilsett ved universitetsbiblioteket i Halle og vart dessutan i 1883 dosent og i 1888 professor i slaviske språk i København. I 1887 vart han heidersdoktor i Heidelberg. 

Verner publiserte svært lite - men han var likevel ein av dei mest kjende språkforskarane på 1800-talet, på grunn av artikkelen «Eine Ausnahme der ersten Lautverschiebung», som vart publisert i 1876 i *Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung*. Artikkelen førte til at han fekk Bopp-prisen av Berlinakademiet. 

I artikkelen viste han korleis det opphavlege indoeuropeiska trykket hadde stor påverknad for dei germanske språka. Denne oppdaginga har seinare vorte referert til som Verners lov.  I same tidsskrift publiserte han same år ein annan viktig artikkel, «Zur Ablautsfrage».

Verners lov fekk store konsekvensar for lingvistikkens historie. I og med at ho gjorde greie for eit sett problematiske unntak i Grimms lov på ein enkel og elegant måte inspirerte ho junggrammatikarane i Leipzig til å postulere ein teori om unntakslause lydlovar, og meir generelt til å utvikle dei metodologiske krava til hypoteser om regelmessige lydsamband i den språkhistoriske forskinga.

Både desse to publikasjonane og det vesle han elles har skrive inngår i den samla utgåva av hans *Afhandlinger og breve*, som vart utgjeve 1903, i lag med ein utførleg biografi skrive av Marius Vibæk.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Karl Verner|Karl Verner]]» frå ,  den 14. september 2019.*
Robson da Silva

**Robson Caetano da Silva** () er ein brasiliansk tidlegare friidrettsutøvar som vann bronsemedaljen på 200 meter under Sommar-OL 1988, og fire gongar vart nummer fire på same distansen i verdsmeisterskap/sommarleikar.

## Aktiv
Silva fekk sitt gjennombrot då han under Roma-VM i 1987 kom på fjerdeplass på 200 meter, fattige seks hundredels sekund attom vinnaren Calvin Smith frå USA. OL-sesongen 1988 gjorde Silva personbeste på 100 meter med 10,00 sekundar ved eit stemne i Mexico-byen. Ut på hausten same året vart han femtemann på 100 meter under Sommar-OL i Seoul, før han dagar seinare sprang i mål på 20,04 sekundar og bronsemedalje på 200-meteren.

Den 25. august 1989 sette Silva personbeste då han ved eit stemne i Brussel vann 200 meter på tida 19,96. Under verdsmeisterskapen 1991 i Tokyo vart han nummer sju på 100 m og fire på 200 m, på den lengste distansen fekk han same sluttid som bronsmedaljøren Atlee Mahorn frå Canada. Også på 200-metersfinalen ved Sommar-OL 1992 i Barcelona enda Silva på fjerdeplass, sju hundredels sekund unna bronsen. Under Friidretts-VM 1995 i Göteborg vart Silva for tredje gong i verdsmeisterskap nummer fire på 200 meter, og for fjerde gong i VM/OL.

Silva deltok for Brasil i fleire stafettløp, både i 4 x 100 m og 4 x 400 m. Men det var fyrst ved Sommar-OL 1996 i Atlanta at han lukkast vinne medalje med lagkameratar, ein bronsemedalje i 4 x 100 meter.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1983 i Helsinki: Utslått i kvartfinalane på 100 m (10,66=nr 30)
*OL 1984 i Los Angeles: Utslått i semifinalane på 200 m (20,80=nr 13). Utslått i 4 x 100 m stafett
*VM 1987 i Roma: Nr 4 på 200 m – 20,22. Utslått i kvartfinalane på 100 m (10.53=nr 25). Utslått i 4 x 100 m stafett
*OL 1988 i Seoul: Bronse på 200 m – 20,04, nr 5 på 100 m – 10,11
*VM 1991 i Tokyo: Nr 4 på 200 m – 20,49, nr 7 på 100 m – 10,12
*OL 1992 i Barcelona: Nr 4 på 200 m – 20,45. Nr 4 i 4 x 400 m stafett (3.01,6). Utslått i semifinalane på 100 m (10,32=nr 10)
*VM 1993 i Stuttgart: Diskvalifisert i semifinalane (nr 15)
*VM 1995 i Göteborg: Nr 4 på 200 m – 20,21. Utslått i semifinalane på 100 m (10,20=nr 9). Nr 6 i 4 x 100 m stafett (39,35)
*OL 1996 i Atlanta: Bronse i 4 x 100 stafett (38,41). Utslått i kvartfinalane på 200 m (20,65=nr 24)
*VM 1997 i Aten: Nr 6 i 4 x 100 m stafett (38,48)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Robson da Silva|Robson da Silva]]» frå ,  den 15. september 2019.*
Grimms lov

**Grimms lov** (òg kjend som den **germanske lydforskyvinga**) var den første ikkje-trivielle, systematiske lydendringa som nokosinne vart oppdaga. Oppdaginga av loven utgjorde eit vendepunkt i utviklinga til språkvitskapen, i det han innførte strenge metodar i den språkhistoriske forskinga. «Lova» vart oppdaga av Friedrich von Schlegel i 1806 og Rasmus Rask i 1818, men vart omarbeidd i 1822 av Jacob Grimm, den eldste av brørne Grimm, i hans *Deutsche Grammatik*. Loven fastslår at det finst samband mellom germanske lukkelydar og frikativar og lukkelydane i andre indoeuropeiske språk.

Slik han er formulert i dag, skildrar Grimms lov utviklinga av nedarva urindoeuropeiske lukkelydar i urgermansk. Han består av tre delar som må vurderast som tre påfølgjande fasar i ei utviklingskjede.

# Urindoeuropeiske ustemte lukkelydar vert til ustemte frikativar.
# Urindoeuropeiske stemte lukkelydar vert ustemte.
# Urindoeuropeiske stemte, aspirerte lukkelydar mistar aspirasjonen og vert til stemte lukkelydar..
Utviklingskjedene kan representeres slik (i rekkefølgen 3, 2, 1 fra lista over): 

## Detaljar

## Sjå òg

* Lydforskyving (generelt)
* Verners lov
* Den høgtyske konsonantforskyvinga

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Grimms lov|Grimms lov]]» frå ,  den 15. september 2019.*  

## Litteratur

* Brugmann, Karl og Berthold Delbrück 1886-1916: *Grundriß der vergleichenden Grammatik der indogermanischen Sprachen*.
* Bynon, Theodora 1977: *Historical Linguistics* Cambridge University Press. ISBN 0-521-29188-7
UEFA-cupfinalen i fotball 2006

**Finalen i UEFA-cupen fotball 2006** fann stad på Philips Stadion i Eindhoven 10. mai 2006 framfor 36&nbsp;500 tilskodarar. Oppgjeret stod mellom spanske Sevilla FC og engelske Middlesbrough FC. Det spanske laget vann heile 4-0 og tok den fyrste av to pokalar i UEFA-cupen.

### Kampen
Brasilianaren Luís Fabiano sende Sevilla framom med ei skåring i det 27. minutt. Etter over 50 målallause kampminuttar skåra italienaren Enzo Maresca to mål, 77 og 83 minuttar ut i kampen. Eit par minuttar før sluttsignalet fastsette innbytaren Frédéric Kanouté frå Mali resultatet til 4-0 for det spanske laget.

Herbert Fandel frå Tyskland dømde kampen.

### Laga
**Sevilla** sitt vinnarlag bestod av Andrés Palop, Daniel Alves, Javi Navarro (kaptein), Julien Escudé, David Castedo, Jesús Navas, José Luis Martí, Enzo Maresca, Adriano Correia Claro, Luís Fabiano, Javier Saviola og innbytarane Frédéric Kanouté, Renato Dirnei Florêncio, Antonio Puerta.

**Middlesbrough**-mannskapet: Mark Schwarzer, Stuart Parnaby, Chris Riggott, Gareth Southgate (kaptein), Franck Queudrue, James Morrison, George Boateng, Fábio Rochemback, Stewart Downing, Mark Viduka, Jimmy Floyd Hasselbaink, Massimo Maccarone, Yakubu Aiyegbeni, Lee Cattermole.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2006 UEFA Cup Final|2006 UEFA Cup Final]]» frå ,  den 15. september 2019.*
Walter Tjønndal

**Walter Kåre Tjønndal** () var ein norsk agronom og politikar frå Borge i Lofoten. Han representerte Nordland og Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1969-73.

Tjønndal var son til ein småbrukar. Under andre verdskrigen stakk han over til Sverige, der han i 1943/44 gjekk ein norsk jordbruksskule. Hausten 1944 tok han seg over England og gjorde teneste i Kystartilleriet til mai 1945.

Skuleåret 1958/49 gjekk Tjønndal Staup hagebruksskule. Etter eitt år som jordstyresekretær i Gimsøy kommune fekk han 1950 stillinga som heradsagronom i Hol og Valberg kommunar. Etter kommunesamanslåing gjaldt stillinga for Vestvågøy kommune fram til 1989.

Tjønndal hadde med åra ei mengd kommunale, offentlege verv. Såleis var han medlem i heradsstyret i Hol frå 1956 til 1962, ordførar 1960-62 til kommunen vart nedlagd frå nyår 1963. Etter kommunevalet hausten 1963 vart vald til ordførar 1964-67 i den samanslåtte Vestvågøy kommune. 1967-69 var han styreformann i Lofotkraft.

Hausten 1969 stod Tjønndal på sjetteplass på Nordland Arbeidarparti si liste til stortingsvalet, og vart vald inn på Stortinget med bra margin. Dei fyrste vekene på Tinget var han medlem i Protokollkomiteen, frå desember 1969 var han medlem i Kommunalkomiteen/Kommunal- og miljøvernkomiten.

## Kjelder
*Stortinget.no
Pokal

**Pokal** (frå gresk *baukalis*, 'kar', gjennom fransk og tysk) er eit høgt beger med stett som gjerne blir nytta som pyntebeger eller trofé i konkurransar eller som heidersteikn.
Pokalar er ofte av sølv eller glas.

I handverkslaug høyrde pokalar til dei laugsgjenstandane det knytte seg seremoniar til. Denne typen pokal kunne ein kalla velkomstar.

Pokalar av glas blei brukt som drikkebeger ved festlege høve, mellom anna av borgarskapen i Noreg, på 1600- og 1700-talet. Med inngravert skrift og andre dekorasjonar er glaspokalar også seinare blitt nytta som gåver ved særskilde høve.

Det engelske ordet for pokal, *[[cup]]*, blir ofte nytta om idrettskonkurranser.

## Galleri

Snäckpokal - Skoklosters slott - 92010.tif|Skjelpokal frå 1589.
Pokal av svarvad och polerad kokosnöt - Skoklosters slott - 92169.tif|Pokal laga av ei kokosnøtt i 1809
Målning. Stilleben med Nautiluspokal. Bolema de Stomme - Hallwylska museet - 86720.tif|Stilleben med nautiluspokal måla av Bolema de Stomme.
Conchra Cup.JPG|Conchra Cup, ein pokal shintylaga frå Loch Alsh og Lochcarron kjempar om.
Joska Bodenmais Pokal Vierschanzentournee.jpg|Pokal for Hoppveka laga av Joska Kristall.


## Sjå òg
* Vandrepokal
* Kongepokal

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pokal|Pokal]]» frå ,  den 15. september 2019.*
NM i symjing 1997

**Noregsmeisterskapen i symjing 1997** vart avvikla i Årdal dagane frå 17. til 20. juli 1997. Meisterskapen omfatta 32 individuelle tevlingar og 6 stafettar, likt fordelt på menn og kvinner.

Kongepokalane vart tildelt Vibeke Lambersøy Johansen frå Andøya SLK og Børge Mørk, som representerte Bergensvømmerne.

## Menn
### 50 meter fri




### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 1500 m fri




### 50 m rygg




### 100 m rygg




### 200 m rygg




### 50 meter bryst




### 100 m bryst




### 200 m bryst




### 50 m butterfly




### 100 m butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kvinner
### 50 meter fri




### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 800 m fri




### 50 m rygg




### 100 m rygg




### 200 m rygg




### 50 meter bryst




### 100 m bryst




### 200 m bryst




### 50 meter butterfly




### 100 m butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:NM i symjing 1997|NM i symjing 1997]]» frå ,  den 15. september 2019.*
Pishaj

**Pishaj** er ein tidlegare landkommune i regionen Elbasan i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Gramsh.

## Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Pishaj ein del av distriktet Gramsh. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
*Pishaj
*Trashovicë
*Shëmrizë
*Ostenth
*Gurrëz
*Cerunjë
*Çekin
*Qerret
*Koçaj
*Vinë
*Fshat-Gramsh
*Drizë,
*Cingar i Sipërm
*Cingar i Poshtëm
*Galigat
*Kotorr
*Gjergjovinë
*Strorë,
*Liras
*Tervol

## Folketal

## Referansar
UEFA-cupfinalen i fotball 2007

**Finalen i UEFA-cupen fotball 2007** fann stad på Hampden Park i Glasgow 16. mai 2007 framfor 50&nbsp;670 tilskodarar. Oppgjeret stod mellom to spanske klubbar, tittelforsvarar Sevilla FC og Espanyol frå Barcelona. Etter 120 minutts spel stod det 2-2 på resultat-tavla. I den påfylgjande straffeskytinga feila tre av fire Espanyol-eksekutørar, dermed vann Sevilla UEFA-pokalen for andre året i rad gjennom siffera 3-1 på straffar. 

### Kampen
Adriano Correia Claro sende Sevilla i tet med ei skåring i det 18. minutt. Ti minuttar seinare utlikna Albert Riera til 1-1, det var òg stillinga etter 90 ordinære minuttar. Midtvegs i den andre omgangen vart elles Espanyol redusert til 10 mann då Moisés Hurtado fekk sitt andre gule kort. I sluttsekunda av den fyrste ekstraomgangen gav Frédéric Kanouté Sevilla leiinga 2-1. Ti minuttar ut i den andre ekstraomgangen bringa Marc Torrejón balanse i stillinga med eit skot frå 20 meter.

Dermed måtte laga ut i straffeskyting, ei tevling som var avgjort då åtte utøvarar hadde prøvd seg. For Sevilla skåra Kanouté, Dragutinović og Puerta, medan Pandiani var den einaste som fann nettet for Espanyol. Så då Sevilla-målvakta Palop stoppa Torrejón si straffe, hadde laget hans forsvart meistertittelen.

Dommaren heitte Massimo Busacca og var frå Sveits.

### Laga
**Sevilla** sitt vinnarlag bestod av: Andrés Palop, Daniel Alves, Javi Navarro (kaptein), Ivica Dragutinović, Antonio Puerta, Christian Poulsen, José Luis Martí, Enzo Maresca, Adriano Correia Claro, Frédéric Kanouté, Luís Fabiano og innbytarane Jesús Navas, Aleksandr Kerzjakov, Renato Dirnei Florêncio.

**Espanyol** mønstra fylgjande spelarar: Gorka Iraizoz, Pablo Zabaleta, Daniel Jarque, Marc Torrejón, David García, Moisés Hurtado, Francisco Rufete, Albert Riera, Iván de la Peña, Luis García, Raúl Tamudo (kaptein), Walter Pandiani, Jesús María Lacruz, Jônatas Domingos.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2007 UEFA Cup Final|2007 UEFA Cup Final]]» frå ,  den 16. september 2019.*
Paul Nihill

**Vincent Paul Nihill** () var ein britisk  kappgjengar som i 1969 vart europameister på 20 km og elles vann OL-sølv i 1964 og EM-bronse i 1971.

### Aktiv
Nihill kjempa i Sommar-OL 1964 om gullmedaljen på 50 km, måtte til sist gje tapt mot den legendariske kappgjengaren Abdon Pamich frå Italia. Under Sommar-OL 1968 kollapsa Nihill etter 44 km i tynnlufta i Mexico.

Sidan satsa Nihill mest på 20-kilometeren. Han vann distansen ved Friidretts-EM 1969 og tok bronsemedaljen i EM 1971. Den 30. juli 1972 sette han verdsrekord på 20 km med tida 1.24.50, ein månad seinare enda han på sjetteplass i dei olympiske sommarleikane. Han slutta tevle i 1977.

Nihill døydde av COVID-19.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1964 i Tokyo: Sølvmedalje på 50 km – 4.11.31, bakom Abdon Pamich (4.11.12)
*OL 1968 i Mexico-byen: Braut
*EM 1969 i Aten: Gullmedalje på 20 km – 1.30.41, framom Leonida Caraiosifoglu (1.31.06)
*EM 1971 i Helsinki: Bronsemedalje på 20 km – 1.27.34
*OL 1972 i München: Nr 6 på 20 km – 1.28.44, nr 9 på 50 km – 4.14.09
*OL 1976 i Montreal: Nr 30 – 1.36.40

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Paul Nihill|Paul Nihill]]» frå ,  den 16. september 2019.*
Per Fuglum

**Per Fuglum** () var ein norsk historikar. Han skreiv både generell noregshistorie og politiske monografiar, men er særleg kjent for arbeida sine om fråhaldsrørsla.

Fuglum var fødd og voks opp i Oslo, der han òg tok  utdanninga si. I 1957 tok han doktorgraden på avhandlinga *[[Ole Richter]]: Ungdom og stortingvirke*. Frå 1961 til 1973 var han tilsett ved Historisk institutt ved Universitetet i Oslo. I 1973 fekk han stilling som professor i historie ved Universitetet i Trondheim. Han hadde stillinga til 1993, og budde i Trondheim livet ut.

Fuglum var medredaktør i *[[Historisk tidsskrift]]* frå 1965 til 1971.

Per Fuglum gav ut verk som  *Ole Richter. Statsministeren* (1964) og *Norge i støpeskjeen, 1884–1919* (bind 12 i Cappelens *Norges historie*, 1978) og *En skute – en skipper: Gunnar Knudsen som statsminister 1908–10 og 1913–20* (1989). Han var aktiv i fråhaldsrørsla, og skreiv *Kampen om alkoholen i Norge 1816–1904* (1972) og jubileumsskriftet til Det norske totalavholdsselskap, *125 år for alles vel*, 1984.

## Kjelder

* Supphellen, Steinar: Nekrolog i *Aftenposten*, 18. juni 2008.


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Per Fuglum|Per Fuglum]]» frå ,  den 16. september 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Per Fuglums private arkiv  finst ved NTNU Universitetsbiblioteket
Sivert Langholm

**Sivert Langholm** () var ein norsk professor i historie.

Langholm var frå Haugesund. Han vart universitetslektor i 1961, og professor ved Universitetet i Oslo frå 1976. 
Sivert Langholm er ein av dei viktigaste sosialhistorikarane frå etterkrigstida. I 1970 uttalte han at forskningprogrammet hans var å «frigjøre sosialhistorien fra den politiske historiens dominans». Metoden hans gjekk ut på å analysera individdata for å dra slutninger om sosiale grupper i fortida. Teknikken med kvantitativ analyse av individdata kalla Langholm   mikrohistorie. Langholm var ein pioner i å nytta datateknikk på analyse av historiske kjelder. 

Han var prosjektleiar for prosjektet *Norsk samfunnsutvikling 1860-1900*, som tok for seg to område, Ullensaker og Christiania. Desse to områda vart analyserte gjennom 4 bøker og 30 hovudoppgåver, og var valde ut fordi dei områda vart sette på som representative for samfunnsendringar på nasjonalt plan i denne perioden. Prosjektet rekrutterte fleire forskingstalent som seinare har vore viktige i sosialhistorisk forsking, m.a. Jan Eivind Myhre og Tore Pryser. Langholm var òg av dei første til å analysera valdata med datateknikk. 

I 1996 tok han initiativ til Forum for Universitetshistorie, eit arbeid som skulle munna ut i 200-årsjubileumsverk om Universitetet i Oslo i 2011. 

På 1950-talet var Langholm medarbeidar i Norsk Allkunnebok.

Han var bror av sosialøkonomen Odd Langholm.

## Bibliografi

* 1966 *Stillingsretten i norsk vernepliktsdebatt og vernepliktslovgivning 1848-1876*
* 1967 *Historisk rekonstruksjon og begrunnelse* (siste utgåve 1997) Metodebok i historiefaget.
* 1984 *Elitenes valg.* *Sosial avstand og politisk oppslutning blant Christianiavelgerne i 1868* 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sivert Langholm|Sivert Langholm]]» frå ,  den 17. september 2019.*
Håkon Hovstad

**Håkon Åsvejen Hovstad** () var ein norsk historikar.

Hovstad tok historisk-filosofisk embetseksamen i 1959 og var deretter tilsett som leiar for forskingsprosjektet  «Garden i norsk samfunnshistorie» ved Institutt for sammenlignende kulturforskning. I 1976 vart han tilsett som lektor ved Universitetet i Oslo. Her var han seinare instituttleiar ved Historisk institutt. Frå 1986 til 1991 var han medredaktør for *[[Historisk tidsskrift]]*. I 1995 vart han ramma av hjerneslag og mista taleevna.

Hovudoppgåva til Hovstad var «Enkelte trekk i norsk jordleielovgivning på 15- og 1600-talet». I skriftserien til Instituttet for samanliknande kulturforsking utgav han  studie om *Gårdsgrenser. Et bosetningsteknologisk hjelpemiddel?* (1980)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Håkon Hovstad|Håkon Hovstad]]» frå ,  den 17. september 2019.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Nekrolog av Halvard Bjørkvik i *[[Aftenposten|Aftanposten]]* 28. juli 2015
Mansisk morfologi

**Mansisk morfologi** gjev eit oversyn over bøyingssystemet til mansi.

### Substantivmorfologi
Kasussystemet i nordmansi skil mellom substantiv og pronomen. Pronomena har eit dominerande grammatisk system (sjå nedanfor), mens substantiva har eit lokalkasusystem med nominativ, lokativ, lativ, ablativ, translativ og instrumentalis, altså med eit system der skilnaden mellom subjektet og objektet ikkje først og fremst blir uttrykt via kasus.

## Pronomen

Personlege pronomen blir bøygd i person og tal, og i fem kasus:  nominativ, akkusativ, dativ, ablativ og komitativ. Til skilnad frå for substantiv blir akkusativforma brukt til å markere det direkte objektet brukt, dativ tilsvarer lativ i substantivbøyinga, mens komitativsuffikset tilsvarer instrumentalis i substantivbøyinga.

## Verbmorfologi

I mansi kongruerer verbet med subjektet i tre personar og tre tal, og med det bestemte objektet i tre tal, singularis, dualis og pluralis. Verbet blir også bøygd i  tempus (presens, preteritum), modus (indikativ, imperativ, Konditional-optativ, narrativ) og aktiv og passiv (Diatese).

Affiksrekkjefølgja for verbdanninga er: *Verbstamme - (infinitiv) - (modus) - (passiv-markering) - tempus - person*

Verb i mansisk blir bøygd i presens og preteritum, futurum blir markert med presens kombinert med tidsadverb, eller med hjelpeverbet *pat-* ('byrje').

Presens og bestemt konjugasjon (objektkonjugasjon) blir danna med *verbstamme - presensmarkering - objektsuffiks - subjektssuffiks*. Subjektsuffikset uttrykker person og tal (3 x 3 former), mensobjektsuffikset uttrykker berre tal (singularis, dualis, pluralis).

Preteritum med ubestemt konjugasjon: *verbstamme - preteritumssuffiks - personalsuffiks*. Preteritumsmarkeringa er *-s*.

* Preteritum i bestemt konjugasjon: *verbstamme - preteritumsmarkør for bestemt konjugasjon - personsuffiks* 

## Litteratur
Sølvi Sogner

**Sølvi (Bauge) Sogner** () var ein norsk historikar. Det meste av forskinga hennar dreidde seg om familiehistorie, historisk demografi og kvinnehistorie i tidleg moderne tid (1600/1700-talet).

Sogner var fødd i Trondheim. Ho vart universitetslektor i 1975 og dr.philos. i 1976. Ho var førsteamanuensis ved Universitetet i Oslo 1974, og professor frå 1988.

Sogner vart inspirert til å forska på folkesetnadshistorie av den franske demografen Louis Henry i 1960. Ho tok i bruk Henry sin familierekonstitusjonsmetode på norske kjelder frå Rendalen i  doktorgradsavhandlinga si.

Sogner fann ut at utvandringsbølgja frå Noreg til USA tidleg på 1900-talet langt frå var første store utvandrarbølge frå Noreg. På 1600-talet var det ei tilsvarande særs stor utvandrerbølge, spesielt frå Sørvestlandet, til Nederland.

## Bibliografi

* 1979 *Folkevekst og flytting.* *En historisk-demografisk studie i 1700-årenes Norge* doktorgrad
* 1984 *Barn av sin tid.* *Fra norske barns historie* (sammen med Bjarne Hodne)
* 1984 *Fra stua full til tobarnskull* (sammen med Eli Fure og Hege Brit Randsborg).
* 1990 *Far sjøl i stua og familien hans*
* 1992 *Europa 1500-1750* bind 2 i Cappelens kvinnehistorie
* 1996 *[http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2008061704053 Krig og fred 1660-1780]* bind 6 i Aschehougs Norgeshistorie ISBN 82-03-22034-7

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sølvi Sogner|Sølvi Sogner]]» frå ,  den 17. september 2019.*  


## Bakgrunnsstoff

* Portrettintervju i forskningsmagasinet Apollon: Sølvi Sogner – Med hjertet hos hverdagsmenneskene 2000
Harald Dag Jølle

**Harald Dag Jølle** () er ein norsk historikar og fjellklatrar fødd i Lyngdal. Han er tilsett ved Norsk Polarinstitutt i Tromsø som spesialist på polarhistorie, og i særleg historia til norsk polarforsking. 

## Karriere
Jølle leverte hovudoppgåva si i historie i 2000 ved Universitetet i Tromsø med tittelen *«Hvorfor holder jeg eskimoen for stående over europæerne?» Kulturforskeren Fridtjof Nansen og «de arktiske andre»*,  der han drøfta synet på sosialdarwinisme sett i lys av Nansen si polarforsking. Frå 1997 til 2002 var han redaksjonssekretær for Historisk tidsskrift. I 2001 vart han doktorgradsstipendiat ved Historisk institutt, seinare fusjonert til Institutt for historie og religionsvitskap ved Universitetet i Tromsø. Frå 2000 til 2004 var han ein av initiativtakarane til, og engasjert i, prosjektet Norsk polarhistorie. Detta var eit tverrfagleg forskingsprosjekt som resulterte i trebandsverket *Norsk polarhistorie*, ei engelskspråkleg ettbindssamanfatting og nettstaden polarhistorie.no. Jølle var saman med  Einar-Arne Drivenes hovudredaktøren  for verket og dessutan forfattar av eit kapittel om tidleg etnografisk og kulturhistorisk forsking i polarområda.  

Hausten 2011 kom han ut med første bind av ein biografi om Fridtjof Nansen, avgrensa til livet hans fram til 1912. Til skilnad frå tidlegare Nansen-biografiar la Jølle vekt på Nansen sine vitskaplege bidrag. Jølle vann Sørlandets litteraturpris for 2012 i kategorien sakprosa for boka *Nansen. Oppdageren*.

Jølle var ekspedisjonsdeltakar til Sørpolen 2011 saman med Vegard Ulvang, Stein P. Aasheim og Jan-Gunnar Winther. Ekspedisjonen følgde same rute som Roald Amundsen følgde i 1911–12, og nådde fram til polpunktet på dagen 100 år etter at Amundsen & Co nådde polen i 1911. 

## Bibliografi

* *Nansen. Oppdageren*, 2011. ISBN 9788205384187
* «Polar prestisje og vitenskapelig ære. Fridtjof Nansens kamp for havforskning ved universitetet», *Historisk tidsskrift* 2009-4 s. 611–637
* *Into the Ice. The History of Norway and the Polar Regions* internasjonal utgave av Norsk Polarhistorie. ISBN 978-82-05-36185-0
* Robert Marc Friedman og Harald Dag Jølle: «Polhavets erobrer», artikkel i det populærvitenskapelige magasinet *Levende Historie* 2007-5
* «Sosialdarwinisme som historisk forklaringsfaktor.» *Historisk tidsskrift* 1998 77: 197-208.
* Harald Dag Jølle, Bengt Flygel Nilsfors (red) og Rune Sundelin (prosjektleder) *Høyt i nord* utgitt av Tromsø klatreklubb 1997 ISBN 82-994388-0-2

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Harald Dag Jølle|Harald Dag Jølle]]» frå ,  den 17. september 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff
UEFA-cupfinalen i fotball 2008

**Finalen i UEFA-cupen i fotball 2008** fann stad på City of Manchester Stadium i Manchester 14. mai 2008 framfor 43&nbsp;878 tilskodarar. Oppgjeret stod mellom russiske FK Zenit frå St. Petersburg og skotske Rangers FC frå Glasgow. FK Zenit sikra seg sin fyrste UEFA-pokal med 2 mål mot 0.

### Kampen
Publikum måtte vente til det 72. minutt før den fyrste skåringa kom, Igor Denisov vart då spelt gjennom midtforsvaret til Rangers og frå 12-14 meters hald plasserte ballen trygt til sides for målvakta i nettet. Langt ut i plusstida la Konstantin Zyrjanov på til 2-0 frå 2 meters hald.

Peter Fröjdfeldt frå Sverige dømde kampen.

### Laga
**Zenit** sitt vinnarlag bestod av Vjatsjeslav Malafejev, Aleksandr Anjukov, Ivica Križanac, Roman Sjirokov, Radek Šírl, Konstantin Zyrjanov, Anatolij Tymosjtsjuk (kaptein), Igor Denisov, Viktor Fajzulin, Fatih Tekke, Andrej Arsjavin og innbytaren Kim Dong-jin.

**Rangers** mønstra Neil Alexander, Kirk Broadfoot, David Weir, Carlos Cuéllar, Saša Papac, Steven Whittaker, Barry Ferguson (kaptein), Brahim Hemdani, Kevin Thomson, Steven Davis, Jean-Claude Darcheville, Nacho Novo, Lee McCulloch, Kris Boyd.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2008 UEFA Cup Final|2008 UEFA Cup Final]]» frå ,  den 17. september 2019.*
Jevgenij Arzjanov

**Jevgenij Aleksandrovitsj Arzjanov** () er ein tidlegare mellomdistanseløpar frå Kalusj i Ukraina. Han vart europameister på 800 meter i 1971 og vann OL-sølv 1972 som representant for Sovjetunionen.

## Aktiv
OL-sesongen 1968 sette Arzjanov personbeste med 1.47,2. Han kvalifiserte seg til semifinale i sommarleikane i Mexico-byen, stilte likevel ikkje til start. Året etter vart han fjerdemann på distansen ved EM i Aten på tida 1.47,1. Våren 1970 vann han i Wien ein klar siger på 800 meter i det fyrste offisielle innandørs-EM. Den 2. juli 1970 forbetra Arzjanov i Kiev den sovjetiske rekorden på distansen med sju tidels sekund til 1.45,5, ei tid heilt i verdstoppen. I innandørs-EM 1971 i Sofia var han i ei heilt eiga klasse og vann på 1.48,7.

Under europameisterskapen 1971 i Helsinki sigra Arzjanov på  1.45,6, med austtyske Dieter Fromm 0,4 sekund bak. OL-sesongen 1972 forbetra Arzjanov ved eit stemne i Moskva den 17. august sovjetrekorden til 1.45,3, hans livs beste løp. Han var største favoritten til OL-gullet på 800 meter to veker seinare, og tok på sisterunda leiinga i finaleløpet. Kort før mål låg han enno i tet, for så å verte passert av Dave Wottle frå USA straks før mållinja. Etter eit løp på 1.45,89 måtte Arzjanov så seg slått med 0,03 sekund.

I 1973 vann Arzjanov 800-meteren i universiaden på 1.46,88. Han vart elles sovjetmeister på 800 meter i 1970, 1971 og 1973.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1968 i Mexico-byen: Utslått i semifinalane (=nr 15)
*EM 1969 i Aten: Nr 4 – 1.47,1
*EM 1971 i Helsinki: Gullmedalje – 1.45,6, framom Dieter Fromm (1.46,0)
*OL 1972 i München: Sølvmedalje – 1.45,89, bakom Dave Wottle (1.45,86)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jewgeni Alexandrowitsch Arschanow|Jewgeni Alexandrowitsch Arschanow]]» frå ,  den 17. september 2019.*
UEFA-cupfinalen i fotball 2009

**Finalen i UEFA-cupen i fotball 2009** fann stad på Şükrü Saracoğlu Stadı i Istanbul 20. mai 2009 framfor 37&nbsp;357 tilskodarar. Sjakhtar Donetsk frå Ukraina møtte tyske Werder Bremen til dyst i det som var den 38. og siste finalen i UEFA-cupen. Kampen om pokalen tok 120 minuttar og vart vunne av Sjakhtar Donetsk med 2-1.

### Kampen
Aller tre måla vart skåra av brasilianarar. I det 25. minutt fanga Luiz Adriano opp eit framspel, drog seg fri og lobba inn det fyrste Sjakhtar-målet frå 12-13 meter. Ti minuttar seinare utlikna Naldo Rodrigues til 1-1 på eit frispark frå 25 meter, eit skot Sjakhtar-målvakta fomla inn i nettet. Sju minuttar ut i ekstraomgangane avgjorde Jádson da Silva kamputfallet med eit laust skot frå 10 meters hald, Werder-målvakta snerta ballen utan å stoppe ferda over mållinja.

Då den 45 år gamle spanske dommaren Luis Medina Cantalejo bles av etter 120 minuttar, var 38 år med eit stykke europeisk fotballsoge over.

### Laga
**Sjakhtar Donetsk** sitt historiske mannskap bestod av Andrij Pjatov, Darijo Srna (kaptein), Oleksandr Kutsjer, Dmytro Tsjyhrynskyj, Răzvan Raţ, Mariusz Lewandowski, Jádson da Silva, Fernando Luiz Roza, Ilsinho Júnior, Luiz Adriano, Willian Borges da Silva og innbytarane Oleksandr Hladkyj, Oleksij Haj, Igor Duljaj.

**Werder Bremen** mønstra Tim Wiese, Clemens Fritz, Sebastian Prödl, Naldo Rodrigues, Sebastian Boenisch, Peter Niemayer, Torsten Frings, Frank Baumann (kaptein), Mesut Özil, Claudio Pizarro, Markus Rosenberg, Aaron Hunt, Petri Pasanen, Aléxandros Tziólis.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2009 UEFA Cup Final|2009 UEFA Cup Final]]» frå ,  den 17. september 2019.*
Einar Nyheim

**Einar Nyheim** () var ein norsk industriarbeidar og politikar frå Lavik i Sogn og Fjordane. Han representerte Hordaland og Sosialistisk Valforbund på Stortinget i perioden 1973-77.

Nyheim var son til ein landhandlar. Sjølv var han sjømann i åra 1946-49. Frå 1950 arbeidde han ved smelteverket i Årdal fram til 1960. Han flytta då til Bergen der han 1960-64 var tilsett i industriproduksjonen ved Jørgen S. Lien. Perioden 1964-73 arbeidde han ved Bergens mek. Verksted.

Hausten 1973 vart Nyheim vald inn på Stortinget frå Hordaland og for Sosialistisk Valforbund, den politiske organisasjonen som seinare fekk namnet Sosialistisk Venstreparti. Den neste fireårsperioden hadde han sete i Administrasjonskomiteen. Ved årsmøtet 1977 i Sosialistisk Venstreparti fekk han plass i hovudstyret for partiet, måtte vike plass allereie i 1979.

Etter åra på Stortinget slo Nyheim seg til hovudstaden, då som industriarbeidar ved Jøtul. Stortingsperioden 1981-85 var han vararepresentant frå Oslo. Frå 1983 var han fagleg leiar i Sosialistisk Venstreparti til han døydde i 1986.

## Kjelder
*Stortinget.no
Kari Melby

**Kari Melby** () er ein norsk historikar. Ho er professor ved Institutt for tverrfaglege kulturstudium ved NTNU. Ho var prorektor for forsking og avløysar for rektor frå 1. august 2009 til åremålsstillinga hennar gjekk ut 31. juli 2017. Ho vart etterfølgd av Bjarne Foss.

Melby er cand.philol. med historie hovudfag frå Universitetet i Oslo 1977 og dr.philos. ved Universitetet i Trondheim 1995. Her vart ho professor i 1994.

Ho var tilsett som forskingsleiar for Senter for kvinneforsking ved universitetet frå 1990 til 1998, og har vore instituttleiar ved Institutt for tverrfaglege kulturstudium frå 2002 til 2005. Melby leidde «Kvinner i forsking – komité for integreringstiltak», oppnemnt av Utdannings- og forskingsdepartementet, frå 2004 til 2007, og var prodekan for forsking ved HF-fakultetet frå 2005 til 2009. Ho har hatt mange verv i Noregs forskingsråd, og er medlem av Hovudstyret og leier Divisjonsstyret for vitskap.

Ho er medlem av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab (DKNVS).

## Referansar



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kari Melby|Kari Melby]]» frå ,  den 17. september 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Kari Melby NTNU
* 
*
Ida Bull

**Ida Bull** () er ein norsk historikar. Hovudfeltet hennar er lokalhistorie, men ho interesserer seg òg for kvinne- og kjønnshistorie.

Bull vart cand.philol med hovudfag i historie i 1975. I 1998 vart ho dr. philos. på ei avhandling om handelshus i Trondheim på 1700-talet.
Gjennom det meste av karrieren sin har Bull vore tilsett ved Statsarkivet i Trondheim. I perioden 1993–1996 var ho engasjert som førsteamanuensis ved Historisk institutt, Universitetet i Trondheim. Frå 1998 er Bull professor i historie ved Institutt for historie og klassiske fag, NTNU. Ida Bull var i perioden 2010-2014 redaktør for Historisk tidsskrift.

Ida Bull er dotter av Edvard Bull d.y. og barnebarn av Edvard Bull d.e. Ho er gift med Rune Skarstein.

Frå 1. januar 2017 er ho preses i Det Kongelege Norske Videnskabers Selskab (DKNVS).

## Bibliografi

* 
* Bull, Ida: *Thomas Angell : kapitalisten som ble hjembyens velgjører*, 1992. ISBN 82-7164-028-3
* Bull, Ida: *De trondhjemske handelshusene på 1700-tallet : slekt, hushold og forretning*, 1998. ISBN 82-7765-027-2 (Doktorgradavhandling)
* Bull, Ida (hovedred.): *Trøndelags historie*, 2005

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ida Bull|Ida Bull]]» frå ,  den 17. september 2019.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Ida Bull si profilside på NTNU.no
Jorunn Bjørgum

**Jorunn Bjørgum** () er ein norsk historikar. Ho er tidlegare professor i historie ved Universitetet i Oslo, og har vore instituttstyrar ved Historisk institutt (2000–2003) og det sammenslåtte Institutt for arkeologi, konservering og historie (2005–2008). Forskinga hennar har konsentrert seg om historia til arbeidarrørsla. Frå 2012 er Bjørgum pensjonist.

## Karriere
Bjørgum vart cand. philol. ved UiO i 1968 med historie hovedfag og engelsk og fransk mellomfag. Ho arbeidde i Norsk Kjemisk Industriarbeidarforbund 1969–1971 og var stipendiat, vitskapleg assistent og amanuensis ved Historisk institutt ved UiO i perioden 1972–1980. Ho var frå 1981 til 1998 førsteamanuensis same stad og vart professor i historie i 1999. Ho vart dr. philos. i 1996, med avhandlinga *[[Martin Tranmæl]]* *og radikaliseringen av norsk arbeiderbevegelse 1906–1918* (utgjeve på nytt i 1998). Ho har vore gjesteforskar ved University of Pittsburgh (1988–1990), og har gjesta Stockholms universitet og Södertörns högskola (1997–1998). 

Som instituttstyrar var Bjørgum involvert i konflikten med professor Arnved Nedkvitne, som førte til avskjedssaka mot han.

Jorunn Bjørgum er syster av Carl I. Hagen. Faren Ragnar Hagen (1908–69) var disponent. Ho er opphavleg frå Røa.

## Prisar og utmerkingar
Bjørgum mottok Eilert Sundt-prisen for 2006.

## Publikasjonar
* *Venstre og kriseforliket. Landbrukspolitikk og parlamentarisk spill 1934-1935*. (1970, 2. utg. 1978)
* *Norsk Kjemisk Industriarbeiderforbund gjennom 50 år* (1973)
* 
* *Da Høire parerte ordre. Høyre og voldgiftsloven av 1927* Historisk tidsskrift 1987 66: 1-27 
* *Syndikalismen i Norge.* Historisk tidsskrift 1998 77: 31-50 

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jorunn Bjørgum|Jorunn Bjørgum]]» frå ,  den 17. september 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Anders Bjørkelo

**}Anders Bjørkelo** () er ein norsk historikar som er spesialist på Sudan. Han er professor ved Institutt for arkeologi, historie, kultur- og religionsvitskap ved  Universitetet i Bergen. 

Bjørkelo vart cand. philol. i 1976 og dr. philos. 1984. Han er professor emeritus ved Universitetet i Bergen, der han vart dagleg leiar for Senter for Midtausten- og islamske studium i 2002. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anders Bjørkelo|Anders Bjørkelo]]» frå ,  den 17. september 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Fakultetet for ingeniørvitskap og teknologi ved UiT

**Fakultetet for ingeniørvitskap og teknologi** ved UiT Noregs arktiske universitet har hovudkontor i Narvik og tilbyr ulike bachelor- og mastergradsutdanningar innan ingeniørfag, og også lektorutdanning i matematikk og fysikk. Alle mastergradsutdanningane er i Narvik, medan bachelorutdanningane er fordelt mellom Narvik, Tromsø, Alta, Mo i Rana og Bodø.

Dei fire institutta ved fakultetet er:
*Institutt for industriell teknologi
*Institutt for bygg, energi og materialteknologi
*Institutt for datateknologi og beregningsorienterte ingeniørfag
*Institutt for elektroteknologi

## Kjelder
*Heimesida til fakultetet. Lese den 17.9.2019.

## Bakgrunnsstoff
*
Atrå stavkyrkje

**Atrå stavkyrkje** var ei einskipa stavkyrkje i bygda Atrå i Tinn kommune i Telemark. Kyrkja vart innvigd av Hamar-biskop Ragnar omkring 1180. I 1839 vart ho riven etter at den nye Atrå kyrkje (ei langkyrkje teikna av slottsarkitekt Hans Ditlev Franciscus von Linstow) vart oppført i 1836. Fleire plankar med runeinskripsjonar frå Atrå stavkyrkje er tekne vare på og er i dag i Oldsaksamlinga på Kulturhistorisk museum ved Universitetet i Oslo.

## Portalen

Portalen er i nær slekt med portalen i Nore stavkyrkje og portalen i Ål stavkyrkje, og er no ved Universitetets oldsaksamling i Oslo. Portalen har eit mer provinsielt preg enn portalen fra Ål. Han er datert til perioden 1163 til 1189 på bakgrunn av ein veggtile som fortel at kyrkja vart innvigd av biskop Ragnar i Hamar.

## Sjå òg
* Rivne stolpekyrkjer, stavkyrkjer og tilhøyrande utgravingar i Nord-Europa

## Kjelder
* 

## Fotnotar
Austad stavkyrkje i Lyngdal

**Austad stavkyrkje** var ei stavkyrkje som låg i Austad i Lyngdal kommune i Vest-Agder fylke. Kyrkja var bygd av eiketømmer og vart riven før 1803. For nokre få år sidan vart det oppdaga at tømmer frå stavkyrkja var gjenbrukt under bygginga av den nye kyrkja i 1803. Årringsprøvar frå nokre av stokkane viste at stavkyrkja truleg var bygd omkring 1160.

## Sjå òg
* Rivne stolpekyrkjer, stavkyrkjer og tilhøyrande utgravingar i Nord-Europa

## Litteratur
* 

## Fotnotar
Ignisious Gaisah

**Anthony Ignisious Gaisah Essuman** () er  ein ghanesisk lengdehoppar som frå 2013 representerte Nederland. Han vann VM-sølv i øvinga i 2005, ein prestasjon han gjentok i 2013. 

## Aktiv
### Ghana
Gaisah vart fjerdemann i lengdehopp ved verdsmeisterskapen 2003 i Paris med eit hopp på 8,13 meter. To månader seinare landa han på 8,30 m då han vann øvinga i afrikaleikane i Abuja. Der etter enda han på sjetteplass då han sette ghanesisk rekord med 8,24 m under Sommar-OL 2004.

Ved verdsmeisterskapen 2005 i Helsinki forbetra Gaisah den ghanesiske rekorden til 8,34 m og vann sølvmedaljen bak suverene Dwight Phillips frå USA. Gjennom året 2006 vann Gaisah lengdetevlinga både ved hall-VM i Moskva, samveldeleikane i Melbourne og i afrikameisterskapen på Mauritius. Den 14. juli 2006 presterte han 8,43 meter ved eit stemne i Roma, personbeste og ny landsrekord for Ghana.

### Nederland
I juli 2013 fekk Gaisah nederlandsk statsborgarskap. Ein månad etter kneip han sølvmedaljen under VM i Moskva med eit bestehopp på 8,29 m, høvesvis 2 og 3 centimeter lengre enn nummer 3 og 4 i tevlinga. Samstundes forbetra han den 25 år gamle nederlandske lengderekorden med 8 cm.

Trass i moderate 7,93 m fekk Gaisah bronsemedaljen i lengdehopp ved europameisterskapen 2016 i Amsterdam, grunna betre nestbestehopp enn Radek Juška frå Tsjekkia.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2003 i Paris: Nr 4 – 8,13 m
*OL 2004 i Aten: Nr 6 – 8,24 m
*VM 2005 i Helsinki: Sølvmedalje – 8,34 m, bakom Dwight Phillips (8,60 m)
*VM 2011 i Daegu: Utslått i kvalifiseringa (7,92 m=nr 17)
*OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa (7,79 m=nr 18)
*VM 2013 i Moskva: Sølvmedalje – 8,29 m, bakom Aleksandr Menkov (8,56 m)
*EM 2014 i Zürich: Nr 6 – 8,08 m
*VM 2015 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (7,77 m=nr 22)
*EM 2016 i Amsterdam: Bronsemedalje – 7,93 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ignisious Gaisah|Ignisious Gaisah]]» frå ,  den 18. september 2019.*
Lenie

**Lenie** er ein tidlegare landkommune i regionen Elbasan i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Gramsh.

## Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Lenie ein del av distriktet Gramsh. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
*Lenie
*Bicaj
*Grabovë e Poshtme
*Grabovë e Sipërme
*Kurate
*Valth

## Folketal

## Referansar
Librazhd

**Librazhd** er ein by og ein kommune i regionen Elbasan i Albania. Kommunen ligg sentralt i landet og grensar i nord til regionen Dibër, i nordvest til regionen Tirana. I aust ligg nabolandet Nord-Makedonia.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Librazhd vart slått saman med landkommunane Qendër Librazhd, Hotolisht, Lunik, Stëblevë, Polis og Orenjë. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Librazhd.

## Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var den dåverande bykommunen Librazhd ein del av distriktet Librazhd. Den dåverande bykommunen omfatta berre sjølve byen Librazhd.

## Folketal

## Referansar