open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
30. juni

**30. juni** er den 181. dagen i den gregorianske kalenderen (182. under skotår). Det er 184 dagar att av året.

## Merkedag

### [[Nasjonaldag]]ar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
*1908: Tunguskahendinga i Sibir.
*1934: Dei lange knivars natt i Tyskland. Fleire titals påståtte opposisjonelle blei drepne av Hitler sine styrkar.
*1936: Haile Selassie av Etiopia bad Folkeforbundet om hjelp mot den italienske invasjonen.
*1960: Zaïre (no *[[Den demokratiske republikken Kongo]]*) fekk sjølvstende.
*1971: Tre sovjetrussiske kosmonautar døydde før Soyuz 1 landa i Kasakhstan.
*1980: Vigdis Finnbogadottir blei verdas første folkevalde kvinnelege president, på Island.

### Noreg
*1815: Den norske høgsteretten kom med si første kjenning.
*1970: Kvernberget flyplass vart opna av kronprins Harald.

## Fødde

*1470: Karl VIII av Frankrike 
*1685: John Gay, engelsk diktar
*1817: Joseph Dalton Hooker, britisk botanikar
*1911: Czesław Miłosz, polsk forfattar og nobelprisvinnar
*1921: Gunvor Hofmo, norsk diktar
*1962: Lars Lillo-Stenberg, norsk musikar
*1985: Michael Phelps, USA-amerikansk symjar

## Døde

*1857: Alcide d'Orbigny, fransk naturforskar
*1934: Dei lange knivars natt. Mellom dei drepne var:
**Kurt von Schleicher, tysk kanslar
**Gregor Strasser, tidlegare nazipolitikar
**Gustav Ritter von Kahr, førsteminister i Bayern
**Karl Ernst, SA-leiar
**Erich Klausener, katolsk politikar
* 1949: Hans Seland, norsk forfattar
* 1953: Elsa Beskow, svensk forfattar og biletkunstnar
* 1987: Torborg Nedreaas, norsk forfattar

## Bakgrunnsstoff
27. juni

**27. juni** er den 177. dagen i den gregorianske kalenderen (178. under skotår). Det er 187 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
*1954: Verdas første kjernekraftverk kom i drift i Obninsk, 107 km sørvest for Moskva i Russland.

### Noreg
*1931: Noreg okkuperte dansk territorium i Myggbukta på Grønland. Grønlandssaka toppa seg.
*1947: Siegfried Wolfgang Fehmer vart av Eidsiva lagmannsrett dømd til døden for krigslovbrot.

## Fødde

*1462: Ludvig XII av Frankrike
*1550: Karl IX av Frankrike
*1822: Torkel H. Aschehoug, norsk sosialøkonom og politikar
*1838: Bankim Chandra Chatterjee, indisk bengalsk forfattar
*1869: Emma Goldmann, opphavleg litauisk anarkist
*1879: Martin Tranmæl, norsk politikar
*1880: Helen Keller, døvblind amerikansk forfattar og aktivist
*1947: Tron Øgrim, norsk kommunistisk ideolog og forfattar
*1951: Mary McAleese, irsk politikar 
*1959: Thure Erik Lund, norsk forfattar

## Døde

* 1574: Giorgio Vasari, italiensk målar og historikar
* 1831: Sophie Germain, fransk matematikar
* 1844: Joseph Smith, USA-amerikansk kyrkjeleiar, grunnleggjar av mormonismen
* 1966: Ragnvald Vaage, norsk forfattar
* 2001: Tove Jansson, finlandssvensk forfattar og kunstnar
* 2015: Boris Sjilkov, russisk skeiseløpar
15. juni

**15. juni** er den 166. dagen i den gregorianske kalenderen (167. under skotår). Det er 199 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
*763 f.Kr.: Ei solformørking skapte eit grunnlag for mange seinare dateringar av historiske hendingar, særleg i Mesopotamia.
*1215: Den engelske kongen Johan utan land (John) blei nøydd til å skriva under på *[[Magna Carta]]*, som markerte ei overføring av makt frå kongen til adelen.
*1940: Sovjetunionen gjekk inn i Latvia, Estland og Litauen. 

### Noreg
* 1184: Slaget ved Fimreite mellom birkebeinar under Sverre Sigurdsson og hæren til kong Magnus Erlingsson.
* 1940: Nazityskland kravde at det norske kongehuset og regjeringa Nygaardsvold skulle avsetjast.
* 1946: Svinesundsbrua vart opna av den norske kongen Haakon VII og den svenske kronprinsen Gustav Adolf.

## Fødde

* 1594: Nicolas Poussin, fransk målar
* 1843: Edvard Grieg, norsk komponist
* 1848: Viktor Vasnetsov, russisk målar
* 1894: Trygve Gulbranssen, norsk forfattar og forretningsmann
* 1925: Hermod Skånland, norsk økonom og semtralbanksjef
* 1943: Poul Nyrup Rasmussen, dansk statsminister
* 1946: Demis Roussos, gresk musikar
* 1964: Michael Laudrup, dansk fotballspelar
* 1972: Hans-Erik Dyvik Husby, norsk songar og skodespelar
* 1973: Tore Andre Flo, norsk fotballspelar
* 1996: Aurora Aksnes, norsk songar

## Døde

* 1184: Kong Magnus Erlingsson av Noreg
* 1883: John Neergaard, norsk bonde, forfattar og politikar
* 1888: Ole Richter, norsk embetsmann og politikar
* 1915: Eugène Jansson, svensk målar
* 1917: Kristian Birkeland, norsk fysikar
* 1938: Ernst Kirchner, tysk målar
* 1996: Ella Fitzgerald, USA-amerikansk songar
* 2012: Rune Gustafsson, svensk musikar og toneskapar
16. juni

**16. juni** er den 167. dagen i den gregorianske kalenderen (168. under skotår). Det er 198 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1846: Giovanni Maria Mastai-Ferretti blei pave Pius IX.
* 1963: Valentina Teresjkova blei første kvinne i verdsrommet.
* 1976: Sowetooppstanden: Sørafrikanske politifolk opna eld mot demonstrerande skoleelevar i Soweto. Fleire hundre døydde.

### Noreg
** 1903: «Gjøa» la ut frå Kristiania, som fyrste skip, for å segla gjennom Nordvestpassasjen.

## Fødde

* 1313: Giovanni Boccaccio, italiensk forfattar
* 1583: Axel Oxenstierna, svensk statsmann og greve
* 1822: Johan Fredrik Eckersberg, norsk målar
* 1866: Sigurd Eldegard, norsk skodespelar
* 1938: Joyce Carol Oates, USA-amerikansk forfattar
* 1948: Bjørn Sundquist, norsk skodespelar
* 1966: Jan Zelezny, tsjekkisk spydkastar
* 1980: Tommy Urhaug, norsk bordtennisspelar

## Døde

* 1944: Marc Bloch, fransk historikar
* 1955: Ozias Leduc, canadisk målar
* 1953: Margaret Bondfield, britisk arbeidsminister
* 1958: Imre Nagy, ungarsk politikar (avretta)
* 1977: Wernher von Braun, tysk-amerikansk rakettforskar
* 1985: Ernst Orvil, norsk forfattar
* 1994: Kristen Pfaff, amerikansk musikar
* 1999: Lawrence Stone, britisk historikar
* 2012: Nils Karlsson, svensk langrennar
* 2016: Jo Cox, engelsk politikar (attentat)
* 2017: Helmut Kohl, tysk forbundskanslar
26. juni

**26. juni** er den 177. dagen i den gregorianske kalenderen (178. under skotår). Det er 188 dagar att av året.

## Merkedag

### [[Nasjonaldag]]ar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1975: Statsminister Indira Gandhi skaffa seg gjennom kuppaktige former større makt då ho innførte unntakstilstand i India.

### Noreg
* 1884: Regjeringa Sverdrup, Noregs fyrste parlamentariske regjering, vart utnemnd.
* 1889: Stortinget vedtok lov om folkeskule.
* 1978: Alle 18 ombord omkom då eit helikopter på veg frå Flesland til Statfjord styrta i Nordsjøen.

## Fødde

* 1575: Anna Kathrine av Brandenburg, dansk-norsk dronning
* 1802: Georg Harbitz, norsk prest og politikar
* 1820: Ole Torjesen Lindstøl, norsk politikar
* 1824: William Thomson Kelvin, britisk fysikar
* 1892: Pearl Buck, amerikansk forfattar og nobelprisvinnar
* 1898: Ole Reistad, idrettsmann og krigar
* 1906: Rakel Seweriin, norsk politikar
* 1908: Salvador Allende, president av Chile
* 1944: Gennadij Zjuganov, russisk politikar
* 1947: Per Olav Kaldestad, norsk forfattar
* 1969: Geir Moen, norsk friidrettsutøvar

## Døde

* 1291: Eleanora av Provence, engelsk dronning
* 1541: Francisco Pizarro, spansk conquistador
* 1810: Joseph-Michel Montgolfier, fransk oppfinnar som sende opp den første luftballongen.
* 1830: Georg IV av Storbritannia
* 1862: Matthias Numsen Blytt, norsk botanikar
* 1952: Knut Liestøl, norsk kulturforskar
* 1992: Harald Sverdrup, norsk forfattar

## Bakgrunnsstoff
14. juni

**14. juni** er den 165. dagen i den gregorianske kalenderen (166. under skotår). Det er 200 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1940: Andre verdskrigen. Tyske troppar inntok Paris.
* 1982: Falklandskrigen. Våpenkvile etter at britiske troppar inntok Port Stanley og dei argentinske troppane kapitulerte.

### Noreg
* 1816: Stortinget vedtok å opprette Noregs Bank.
* 1971: Norsk petroleumsverksemd i Nordsjøen tok til.

## Fødde

* 1834: Emil Stang, norsk politikar
* 1857: Jens Tvedt, norsk forfattar
* 1916: Georg Henrik von Wright, finsk filosof
* 1917: Atle Selberg, norsk matematikar
* 1923: Jacob Weidemann, norsk målar
* 1928: Che Guevara, argentinsk revolusjonshelt

## Døde

* 1594: Orlando di Lasso, flamsk toneskapar
* 1879: Henrik Krohn, norsk forfattar
* 1920: Max Weber, tysk sosiolog
* 1927: Jerome K. Jerome, britisk forfattar
* 1936: G.K. Chesterton, britisk forfattar
* 1979: Igor Bondarevskij, sovjetisk sjakkspelar
28. juni

**28. juni** er den 179. dagen i den gregorianske kalenderen (180. under skotår). Det er 186 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar
Serbia montenero

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
*1904: D/S «Norge» gjekk på St. Helens-revet like nordaust om Rockall. 610 av dei 765 som var om bord mista livet.
*1914: Skotet i Sarajevo. Erkehertugen Franz Ferdinand av Austerrike og kona Sophie Chotek vart skotne av Gavrilo Princip, ein serbisk student. Hendinga førte til at Austerrike-Ungarn gjekk til krig mot Serbia, noko som utvikla seg til første verdskrigen.
*1919: Underteikninga av Versaillestraktaten, som avslutta første verdskrigen for Tyskland.

### Noreg
* 1884: Norsk Kvinnesaksforening vart stifta.

## Fødde

*1491: Henrik VIII av England
*1577: Peter Paul Rubens, flamsk målar
*1712: Jean-Jacques Rousseau, sveitsisk-fransk tenkjar og forfattar
*1796: Caroline Amalie av Augustenborg, dansk dronning
*1832: Lars Hektoen, norsk bonde og politikar
*1867: Luigi Pirandello, italiensk forfattar
*1909: Alf Hellevik, norsk språkgranskar
*1955: Nikolaj Zimjatov, sovjet-russisk langrennsløpar
*1956: Per Bergerud, skihoppar og forretningsmann
*1963: Torbjørn Løkken, norsk skirennar 
*1971: Dagrun Eriksen, norsk politikar
*1972: Heikki Holmås, norsk politikar

## Døde

* 548: Teodora I av Austromarriket, bysantinsk keisarinne
* 767: Pave Paul I
* 1189: Mathilda av England, hertuginne av Sachsen og Bayern
* 1628: Jens Munk, dansk-norsk sjøfarar
* 1836: James Madison, president av USA
* 1853: Søren Anton Wilhelm Sørenssen, norsk emebtsmann og politikar
* 1889: Maria Mitchell, amerikansk astronom
* 1896: Olav Paulson, norsk forfattar
* 1914: Franz Ferdinand av Austerrike og kona Sophie Chotek, myrda
* 1984: Yigael Yadin, israelsk arkeolog og politikar
* 1992: Mikhail Tal, sovjetisk-latvisk sjakkspelar
5. juni

**5. juni** er den 156. dagen i den gregorianske kalenderen (157. under skotår). Det er 209 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Den heilage Bonifatius

## Hendingar

### Utlandet
* 1305: *Bertrand de Got* blei til pave Klement V.
* 1849: Fredrik VII av Danmark skreiv under på ein ny dansk grunnlov som gjorde landet til eit konstitusjonelt monarki.
* 1899: Alfred Dreyfus blei frigjeven frå Île du Diable
* 1907: Grunnlegginga av den hinduiske Swaminarayan-sekta
* 1924: Ernst Alexanderson sende den første faksen over Atlanterhavet, til far sin i Sverige
* 1916: Det arabiske opprøret mot det ottomanske riket tok til i Hijaz.
* 1967: Seksdagarskrigen tok til då Israel sette det egyptiske og mykje av det syriske luftvåpenet ut av spel med eit bombeåtak. Jordan erklært krig mot Israel og gjekk til motåtak.
* 1977: Eit kupp gav France-Albert René makta på Seychellane
* 1984: Den indiske statsministeren Indira Gandhi gav ordre om å gå til åtak på det gylne tempelet til sikhane, der separatistar hadde teke tilflukt

### Noreg
* 1965: Dei fyrste Festspillene i Nord-Norge vart opna i Harstad.

## Fødde

* 1718: Thomas Chippendale, engelsk møbelmakar
* 1871: Jørgen Reitan, norsk skule- og målmann
* 1878: Jákup Dahl, færøysk teolog
** Pancho Villa, meksikansk general og revolusjonær
* 1883: John Maynard Keynes, britisk samfunnsøkonom, filosof og sannsynsteoretikar
* 1898: Federico García Lorca, spansk diktar og dramatikar
* 1906: Andreas Holmsen, norsk historikar
* 1931: Ellen Einan, norsk diktar
* 1933: Per Ung, norsk bilethoggar
* 1941: Martha Argerich, argentinsk pianist
* 1941: Gjermund Eggen, norsk langrennslaupar
* 1941: Jo Eggen, norsk langrennslaupar
* 1949: Ken Follett, britisk forfattar
* 1961: Kjetil Osvold, norsk fotballspelar

## Døde

* 535: Patriarken Efifanius av Konstantinopel
* 1316: Louis X av Frankrike
* 1625: Orlando Gibbons, engelsk toneskapar
* 1780: Marcus Schnabel, norsk språkforskar
* 1816: Giovanni Paisiello, italiensk toneskapar
* 1826: Carl Maria von Weber, tysk komponist.
* 1900: Stephen Crane, amerikansk diktar
* 1924: Ole Amundsen Buslett, norsk-amerikansk forfattar
* 1944: Jákup Dahl, færøysk teolog, på sin 66. fødselsdag
* 1975: Paul Keres, estisk sjakkspelar
* 2004: Ronald Reagan, USA-amerikansk president
* 2010: Arne Nordheim, norsk toneskapar
18. juni

**18. juni** er den 169. dagen i den gregorianske kalenderen (170. under skotår). Det er 196 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1815: Slaget ved Waterloo der Napoleon blei overvunnen.
* 1953: Egypt blei republikk.

### Noreg
* 1971: Stortinget vedtok å opprette Norsk språkråd.
* 1975: Mellomriksvegen Graddisvegen vart opna kong Olav V og Carl XVI Gustav av Sverige.

## Fødde

* 1872: Matti Aikio, norsk samisk forfattar
* 1901: Arne Paasche Aasen, norsk lyrikar
* 1925: Arnold Weiberg-Aurdal, norsk politikar
* 1926: Sverre Stenersen, norsk skirennar
* 1929: Jürgen Habermas, tysk sosiolog og tenkjar
* 1942: Thabo Mbeki, president av Sør-Afrika
** Paul McCartney, britisk musikar
* 1951: Arne Ruset, lyrikar og psykiater

## Døde

* 1517: Dyveke Sigbritsdotter, elskarinne til danskekongen Kristian II
* 1928: Roald Amundsen, norsk polarforskar
* 1936: Maksim Gorkij, russisk forfattar
* 1954: Arne Bergsgård, norsk historikar
* 1966: Einar Skjæraasen, norsk forfattar
* 1974: Georgij Zjukov, sovjetisk hærførar
* 2002: Stein Ove Berg, norsk musikant
6. juni

**6. juni** er den 157. dagen i den gregorianske kalenderen (158. under skotår). Det er 208 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Norbert av Magdeburg

## Hendingar

### Utlandet
* 1523: Slutten på Kalmarunionen då Gustav Vasa blei konge av Sverige
* 1654: Dronning Kristina av Sverige abdiserte og konverterte i løynd til katolisismen. Fetteren hennar blei kong Karl X Gustav av Sverige.
* 1912: Vulkanen Novarupta i Alaska hadde eit utbrot som var rundt ti gonger så kraftig som Mount St Helens. I historisk tid har berre utbrotet på Santoríni vore kraftigare.
* 1944: Slaget om Normandie i den andre verdskrigen blei innleia under kodenamnet D-dagen.
* 1982: Israelske styrke invaderte dei sørlege delane av Libanon.

### Noreg
* 1857: Giftarmålet mellom Sofia av Nassau og den framtidige kong Oscar II av Sverige og Noreg.

## Fødde

* 1599: Diego Velázquez, spansk målar
* 1875: Thomas Mann, tysk forfattar
* 1901: Sukarno, den første presidenten av Indonesia 
* 1903: Aram Khatsjaturjan, sovjet-armensk komponist
* 1934: Kong Albert II av Belgia
* 1937: Per H. Indrehus, musikar og komponist
* 1956: Bjørn Borg, svensk tennisspelar
* 1965: Erik Fosnes Hansen, norsk forfattar
* 1976: Ola Borten Moe, norsk politikar

## Døde

* 1861: Camillo Cavour, italiensk statsminister
* 1928: Sverre Hassel, norsk polfarar
* 1968: Robert F. Kennedy, amerikansk politikar
* 1991: Stan Getz, amerikansk jazzmusikar
24. juni

**24. juni** er den 175. dagen i den gregorianske kalenderen (176. under skotår). Det er 190 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Primstaven
* Jonsokdagen har ofte eit timeglas som merke.

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1948: Sovjetunionen innleia Berlinblokaden.

### Noreg
* 1928: Noregs fyrste totalisatorbane, Bjerke Travbane, vart opna.
* 1938: Stortinget vedtok lov om arbeidsløysetrygd.

## Fødde

* 1833: Gustaf Åkerhielm, svensk politikar og statsminister 
* 1883: Jean Metzinger, fransk målar
* 1885: Olaf Holtedahl, norsk geolog
* 1914: Kari Diesen, norsk skodespelar
* 1949: Toril Brekke, norsk forfattar
* 1951: Ivar Formo, norsk langrennsløpar
* 1969: Sissel Kyrkjebø, norsk songar
* 1987: Lionel Messi, argentinsk fotballspelar

## Døde

* 1195: Albrekt den stolte, markgreve av Meissen 
* 1519: Lucrezia Borgia, italiensk fyrstinne
* 1756: Olof Celsius d.e., svensk botanikar, språkforskar og runeforskar
* 1908: Grover Cleveland, president av USA
* 1922: Walther Rathenau, tysk politikar og industrileiar
* 1923: Edith Södergran, finlandssvensk forfattar
19. juni

**19. juni** er den 170. dagen i den gregorianske kalenderen (171. under skotår). Det er 195 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1269: Louis IX av Frankrike innførte bot for alle jødar som gjekk utan eit gult identifikasjonsmerke.

### Noreg
* 1179: Slaget på Kalvskinnet mellom birkebeinar under Sverre Sigurdsson og hæren til kong Magnus Erlingsson og Erling Skakke.
* 1936: Stortinget vedtok å innføre alderstrygd.
* 1965: Norsk Kulturfond vart vedteke av Stortinget, mot 51 røyster.

## Fødde

* 1595: Guru Hargobind, den sjette av dei ti sikh-guruane
* 1623: Blaise Pascal, fransk matematikar og filosof
* 1764: José Gervasio Artigas, landsfader for Uruguay
* 1898: Olav Dalgard, norsk filolog
* 1907: Bjarne Rabben, norsk historikar og forkynnar
* 1909: Otto Nielsen, norsk programskapar og forfattar
* 1935: Arne Haugestad, norsk advokat og politisk aktivist
* 1947: Salman Rushdie, indisk-britisk forfattar
* 1951: Reidar Brendeland, norsk musikar
* 1957: Anna Lindh, svensk politikar
* 1963: Paula Abdul, amerikansk musikar 
* 1967: Bjørn Dæhlie, norsk langrennsløpar
* 1978: Dagny Mellgren, norsk fotballspelar

## Døde

* 1179: Erling Skakke
* 1364: Elisenda av Montcada, dronning og regent av Aragon 
* 1504: Bernhard Walther, tysk humanist og astronom
* 1542: Leo Jud, sveitsisk teolog og kyrkjereformator
* 1545: Abraomas Kulvietis, litauisk jurist og kyrkjereformator
* 1932: Sol Plaatje, sørafrikansk journalist og aktivist
* 1935: Harald Sohlberg, norsk nyromantisk målar
* 1937 J.M. Barrie, skotsk forfattar, kjend for å ha skapt Peter Pan
* 1939: Grace Abbott, amerikansk sosialarbeidar
* 1990: Rolf Myklebust, norsk musikar og programskapar
* 1993: William Golding, engelsk forfattar og nobelprisvinnar
7. juni

**7. juni** er den 158. dagen i den gregorianske kalenderen (159. under skotår). Det er 207 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1494: Spania og Portugal delte verda imellom seg i Tordesillastraktaten.
* 1914: Det første skipet gjekk gjennom Panamakanalen.
* 1965: Monarkiet blei gjeninnført i Marokko.

### Noreg
* 1905: Unionsoppløysinga i 1905: Det norske Stortinget erklærte unionen mellom Noreg og Sverige oppløyst.
* 1940: Andre verdskrigen: Kong Haakon VII, kronprins Olav og den norske regjeringa dreg frå Tromsø til eksil i London 
* 1945: Kong Håkon VII kom tilbake til Oslo
* 1962: Nordlandsbanen var fullført då strekninga Fauske-Bodø vart opna.
* 1963: Sjøforsvaret sin nye hovudbase, Haakonsvern, vart opna av kongen.

## Fødde

* 1848: Paul Gauguin, fransk målar
* 1896: Imre Nagy, ungarsk statsminister
* 1944: Kjartan Fløgstad, norsk forfattar

## Døde

* 1329: Robert I av Skottland
* 1921: Knut Dale, norsk spelemann
* 1930: Lars Backer, norsk arkitekt
* 1954: Alan Turing, britisk matematikar og datapionér 
* 1970: E.M. Forster, britisk forfattar
* 1993: Nils Johan Rud, norsk forfattar
23. juni

**23. juni** er den 174. dagen i den gregorianske kalenderen (175. under skotår). Det er 191 dagar att av året.

## Merkedag
*Jonsokaftan, St. Hanskvelden eller midtsommar.

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar
### Utlandet
*1743: Adolf Fredrik blei vald til tronfølgar av den svenske riksdagen etter påtrykk frå tsarina Elisabet av Russland.
*1915: Italia gjekk til åtak mot Austerrike langs Isonzo.

### Noreg
* 1948: Høgsterett dømde Knut Hamsun til å betale kr 325&nbsp;000 i skadebot for sitt hopehav med det norske nazi-styret.
* 1959: 24 utanlandske turistar omkom då Stalheim Hotell i Voss brann ned.
* 1998: Noreg slo Brasil 2-1 i fotball-VM i Frankrike, og kvalifserte seg til åttedelsfinalane.
* 2000: Frøyatunnelen mellom øyane Hitra og Frøya vart opna.

## Fødde

*47 f.Kr.: Farao Cæsarion av Egypt
*1863: Christian Fredrik Michelet, norsk politikar
*1889: Anna Akhmatova, russisk diktar
*1937: Martti Ahtisaari, finsk politikar
*1948: Kari Nordheim-Larsen, norsk politikar
*1951: Borghild Tenden, norsk politikar
*1972: Zinedine Zidane, fransk fotballspelar

## Døde

* 1891: Wilhelm Eduard Weber, tysk fysikar
* 1926: Viktor Vasnetsov, russisk målar
* 1933: Olaf Bull, norsk forfattar
* 1948: Sven Oftedal, norsk politikar
* 2005: Hanna Kvanmo, norsk politikar
20. juni

**20. juni** er den 171. dagen i den gregorianske kalenderen (172. under skotår). Det er 194 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar
*Verdas flyktningedag

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1837: Victoria blei britisk dronning.
* 1960: Mali og Senegal fekk sjølvstende.
* 2001: Pervez Musharraf blei president i Pakistan etter eit statskupp.

### Noreg
* 1985: Arne Treholt blei dømd til 20 års fengsel for spionasje.

## Fødde

* 1615: Salvatore Rosa, italiensk målar
* 1694: Hans Adolph Brorson, dansk biskop og salmediktar
* 1847: Gina Krog, politisk aktivist
* 1868: Olav J. Myklebust, gardbrukar og politikar
* 1931: Arne Nordheim, norsk komponist
* 1942: Brian Wilson, USA-amerikansk komponist og musikar
* 1963: Anne Jahren, norsk langrennsløpar
* 1967: Nicole Kidman, amerikansk-australsk skodespelar
* 1981: Brede Hangeland, norsk fotballspelar

## Døde

* 465: Keisar Wencheng av Nordre Wei
* 840: Ludvig den fromme, frankisk konge
* 1351: Margareta Ebner, tysk nonne og mystikar
* 1597: Willem Barents, nederlandsk oppdagar
* 1787: Carl Friedrich Abel, tysk gambespelar og komponist
* 1930: Kristian Erslev, dansk historikar
* 1933: Clara Zetkin, tysk politikar
* 2015: Miriam Schapiro, kanadisk-amerikansk kunstnar
* 2017: Artisten Prodigy, amerikansk rappar
22. juni

**22. juni** er den 173. dagen i den gregorianske kalenderen (174. under skotår). Det er 192 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
*1815: Napoleon abdiserte for andre gong etter å ha vore keisar av Frankrike i hundre dagar.
*1941: Andre verdskrigen. Tyskland invaderte Sovjetunionen.
*1969: Storbrann på Cuyahoga-elva i USA.

### Noreg
* 1534: «Grevefeiden» braut ut i Danmark då grev Christoffer af Oldenburg sette i land 1&nbsp;500 soldatar ved Hvidøre.
* 1906: Kong Haakon VII vart krona i Nidarosdomen.
* 1958: Kong Olav V vart signa i Nidarosdomen.
*1991: Lerum opna brusfabrikk i den gamle Drægni-fabrikken på Hermansverk.

## Fødde

*1757: George Vancouver, britisk oppdagar
*1805: Giuseppe Mazzini, italiensk politikar og revolusjonær
*1871: Johan Anker, norsk ingeniør
*1897: Norbert Elias, tysk-britisk sosiolog
*1898: Erich Maria Remarque, tysk forfattar
*1906: Billy Wilder, austerriksk-amerikansk filmmakar
*1942: Laila Freivalds, svensk politikar
*1949: Meryl Streep, amerikansk skodespelar
*1962: Øystein Orten, norsk forfattar
*1964: Dan Brown, amerikansk forfattar
*1982: Trond Fredrik Ludvigsen, norsk fotballspelar

## Døde

* 431: Paulinus av Nola, romersk diktar
* 1276: Pave Innocens V
* 1429: Ghiyath al-Kasji, persisk astronom og matematikar
* 1913: Rasmus Steinsvik, norsk journalist
* 1925: Felix Klein, tysk matematikar
* 1969: Judy Garland, USA-amerikansk skodespelar og songar
* 1975: Per Wahlöö, svensk forfattar
* 1987: Fred Astaire, USA-amerikansk skodespelar
8. juni

**8. juni** er den 159. dagen i den gregorianske kalenderen (160. under skotår). Det er 206 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Fast religiøs helgedag
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Primstaven

*
### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Medardus av Noyon

## Hendingar

### Utlandet

* 793: Det første kjende vikingåtaket på dei britiske øyane gjekk ut over Lindisfarne
* 1783: Vulkanen Laki på Island fekk eit utbrot som skulle vara i åtte månader. Over 9&nbsp;000 menneske blei drepne.

### Noreg
* 1786: Kristian Lofthus la fram eit klageskriv for kronprinsen i København.
* 1931: Ei arbeidskonflikt ved Menstad-anlegget til Norsk Hydro førte til Menstadslaget.
* 2004: Venuspassasje der planeten Venus passerte Sola. Det var første gong ein kunne sjå dette i Noreg sidan 1769.

## Fødde

* 1625: Giovanni Domenico Cassini, italiensk astronom
* 1671: Tomaso Albinoni, italiensk komponist
* 1745: Caspar Wessel, norsk matematikar
* 1810: Robert Schumann, tysk komponist
* 1829: John Everett Millais, britisk målar
* 1893: Oscar Torp, norsk statsminister
* 1916: Francis Crick, britisk vitskapsmann og nobelprisvinnar
* 1924: Dagfinn Vårvik, norsk politikar
* 1930: Bo Widerberg, svensk forfattar og filmskapar
* 1953: Olav Stedje, norsk musikar
* 1957: Scott Adams, amerikansk teikneserieskapar

## Døde

* 632: Profeten Muhammed, stiftaren av islam
* 1714: Sophia av Hannover, kurfyrstinne av Hannover og britisk tronfylgjar
* 1809: Thomas Paine, engelsk-amerikansk intellektuell og revolusjonær
* 1845: Andrew Jackson, president av USA
* 1884: Frederik Stang, norsk statsminister
* 1908: Nikolaj Rimskij-Korsakov, russisk komponist
* 1929: Bliss Carman, kanadisk diktar
* 1956: Marie Laurencin, fransk kunstnar
* 1970: Abraham Maslow, USA-amerikansk psykolog
* 1997: Karen Wetterhahn, USA-amerikansk kjemikar
* 1998: Maria Reiche, tysk matematikar og arkeolog
21. juni

**21. juni** er den 172. dagen i den gregorianske kalenderen (173. under skotår). Det er 193 dagar att av året.

## Merkedag

* Humanistar feirar Verdshumanistdagen.

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
*1859: Den fransk-austerrikske krigen: Slaget om Solférino, som  Henri Dunant var vitne til, førte til utviklinga av Genevekonvensjonen og Raudekrossen.
*1940: Andre verdskrigen. Frankrike overgav seg til Tyskland
*1945: Andre verdskrigen. Avsluttinga av slaget om Okinawa.

### Noreg
*1920: Otto Bahr Halvorsen blei statsminister

## Fødde

*1732: Johann Christoph Friedrich Bach, tysk komponist
*1886: Olav Sletto, norsk forfattar
*1905: Jean-Paul Sartre, fransk filosof
*1908: Erik Brofoss, økonom og politikar
*1944: Ray Davies, britisk musikar og komponist
*1946: Trond Kirkvaag, norsk komikar
*1948: Inge Myrvoll, norsk politikar 
*1953: Benazir Bhutto, pakistansk statsminister
*1962: Viktor Tsoj, russisk rockemusikar og skodespelar
*1982: prins William av Wales, british tronarving

## Døde

* 1359: Kong Erik Magnusson av Sverige
* 1377: Kong Edvard III av England
* 1527: Niccolò Machiavelli, italiensk stasmann og forfattar
* 1734: Marie-Joseph Angélique, portugisisk-fødd slave 
* 1874: Anders Jonas Ångström, svensk fysikar 
* 1914: Bertha von Suttner, austerriksk pasifist og nobelprisvinnar
* 1925: Lars Kinsarvik, norsk målar
* 1940: Sam Eyde, norsk industrileiar
* 1965: Kay Fisker, dansk arkitekt
* 1970: Sukarno, indonesisk president
* 1985: Tage Erlander, svensk statsminister
9. juni

**9. juni** er den 160. dagen i den gregorianske kalenderen (161. under skotår). Det er 205 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Fast religiøs helgedag
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Columba av Iona

## Hendingar

### Utlandet
* 1898: Kina leigde ut Hong Kong til Storbritannia i 99 år.

### Noreg
* 1940: Den andre verdskrigen. Noreg kapitulerte for Tyskland.
* 1971: Ekofiskfeltet opna av statsminister Trygve Bratteli.

## Fødde

* 1640: Keisar Leopold I av det tysk-romerske riket
* 1833: Olaus Eskeland, norsk gardbrukar og politikar
* 1865: Carl Nielsen, dansk komponist
* 1917: Eric Hobsbawm, britisk historikar
* 1930: Prinsesse Ragnhild, fru Lorentzen, norsk prinsesse
* 1940: Botolv Helleland, norsk namnegranskar
* 1950: Nils R. Sandal, norsk politikar
* 1956: Berit Aunli, norsk langrennar
* 1963: Johnny Depp, amerikansk skodespelar

## Døde

* 630: Shahrbaraz, konge og general i Persia
* 1361: Philippe de Vitry, fransk toneskapar
* 1656: Thomas Tomkins, walisisk-engelsk toneskapar
* 1870: Charles Dickens, britisk forfattar
* 1961: Arnstein Arneberg, norsk arkitekt
10. juni

**10. juni** er den 161. dagen i den gregorianske kalenderen (162. under skotår). Det er 204 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Primstaven

*
### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
*

## Hendingar

### Utlandet
* 1967: Seksdagarskrigen tok slutt.

### Noreg
* 1940: Noregs forsvarsstyrkar kapitulerte for den tyske hæren.
* 1966: Odelstinget vedtok samrøystes å innføre folketrygd i Noreg.
* 2005: Innviinga av den nye Svinesundsbrua.

## Fødde

* 1811: Even Saxlund, norsk embetsmann og politikar
* 1819: Gustave Courbet, fransk målar
* 1825: Sondre Norheim, norsk-amerikansk skirennar
* 1915: Saul Bellow, kanadisk-amerikansk forfattar 
* 1923: Aase Nordmo Løvberg, norsk songar
* 1926: Arnold Eidslott, norsk lyrikar
* 1952: Knut S. Vikør, norsk historikar
* 1969: Ronny Johnsen, norsk fotballspelar

## Døde

* 1190: Den tysk-romerske keisaren Frederik Barbarossa, drukna
* 1833: Andreas Rogert, norsk jurist
* 1836: André-Marie Ampère, fransk fysikar
* 1851: Hans Ditlev Franciscus von Linstow, dansk-norsk arkitekt
* 1918: Arrigo Boito, italiensk toneskapar
* 1949: Sigrid Undset, norsk forfattar
* 2000: Hafez al-Assad, syrisk statsleiar
Ovid

**Publius Ovidius Naso**, oftast kjent som **Ovid** (20. mars 43 f.Kr—år 17 eller 18), var ein romersk skald. Han skreiv om kjærleik, romerske festivalar og forlatne kvinner, men er nok mest kjend for *Metamorphoses* eller *[[Metamorfosane]]*, eit diktverk om ei rekkje mytologiske omskapingar. 

Diktaren er kjend som ein meister av elegisk distikon, og hadde stor innverknad på seinare kunstnarar, frå si eiga tid til Renessansen. Dikta hans inspirerte både diktarar og andre kunstnarar. Mellom anna dei italienske diktarane Francesco Petrarca, Boccaccio og Dante, Chaucer og Shakespeare i England, og seinare Cervantes og Holberg blei inspirerte av Ovid.

## Livssoge

Ovid var fødd i Sulmona i Abruzzo. Han blei utdanna innan retorikk i Roma, og prøvde seg på ein karriere som jurist, men evna berre å skrive vers. 

 

Som diktar blei han teken opp i kretsen rundt mesenen Mesella. 

Ovid naut det romerske selskapslivet, der han blei kjend med andre diktarar som Macer og Propertius. Han gifta seg tre gonger; medan dei to første ekteskapa enda med skilsmisse skal han ha hatt eit svært kjærleg tilhøve til den siste, Fabia.

I år 8 landsforviste keisar Augustus diktaren frå Roma av uklare årsaker. Ovid skreiv sjølv at det var på grunn av «eit mistak og eit dikt». Diktet er truleg *Ars Amatoria*, ei lærebok i elskhug på vers, som passa dårleg med den nye vektlegginga på moral i den romerske overklassen. Feilen hans kan vera ein affære med ein kvinneleg slektning av Augustus, eller at han heldt ein annan kjærleikshistorie løynd.

Ovid drog til Tomis ved Svartehavet, der han skreiv to triste diktverk, *Tristia* og *Epistulae ex Ponto* om eksilet sitt. Han sakna heimbyen og den kjære tredje kona si.
Ovid døydde i år 17 eller 18, utan å få koma tilbake til Roma.

## Bakgrunnsstoff

* Verk av Ovid på engelsk og latin
Vergil

**Publius Vergillius Maro** (15. oktober 70–19 f.Kr.) var ein romersk skald.

Vergil vart fødd i landsbyen Andes ved Mantua (i dag Montova) i Gallia Cisalpina, dagens Lombardia. Han gjekk på skule i Cremona og Roma. 21 år gammal fekk han romersk borgarrett av Julius Cæsar. På ei ferd i Hellas vart han febersjuk, og måtte venda heim til Italia; han døydde i Brundisium nokre dagar etter.

Hovudverket hans er *[[Æneiden]]*, eit episk dikt i tolv bind. Dette blei nasjonaleposet for Romarriket, og har lenge vore sett på som eit av dei viktigaste verka i europeisk litteratur.

## Verk

* (37 fvt) *[[Eclogues]]* – 10 bøker
* (29 fvt) *[[Georgicon]]* – 4 bøker
* (19 fvt) *[[Aeneis]]* (Æneiden) – 12 bøker

## Bakgrunnsstoff
Linear B

**Linear B** er ei stavingsskrift som det mykenske målet, tidleg gresk, vart skrive med. Skrifta vart brukt på Kreta og det greske fastlandet i tidsrommet rundt 1400–1200 f.Kr. Linear B har kring 90 stavingsteikn, ideogram og tallteikn.

## Oppdaging
Skrifta vart først oppdaga og gjeven namn av den britiske arkeologen Arthur Evans under utgravingar i Knossos på Kreta i 1900. Dei over 4000 tavlene frå Knossos utgjer også den største samlinga av linear B-tekstar. Ein har også gjort store funn ved Pylos (ca. 1000 tavler), Mykene og Tiryns på Peloponnes, og ved Thebes i Boeotia (ca. 350). Tekstane vart funne innrissa på små leirtavler i palassarkiva. Tavlene er vorte brende til keramikk og såleis verna for ettertida då palassa vart øydelagde ved brann kring 1200 f.Kr.

## Tolking
Den britiske arkiteten Michael Ventris og filologen John Chadwick påviste i 1952 at språket i linear B-tekstane er det eldste språktrinnet av gresk, mykensk gresk. Somme forskarar meiner at linear B er utvikla frå linear A-skrifta, medan andre ser dei to som parallelle skriftsystem utvikla frå ein felles føreganger.

## Skriftsystemet

Rutenettet nedanfor vart utvikla under desiferinga til Michael Ventris og John Chadwick av dei fonetiske verdiene for stavingsteikna. Det må installerast ein egen font for å sjå spesialteikna som elles viser som ein firkant.

## Kjelder
Trajansøyla

**Trajansøyla** i Roma, innvigd 12. mai år 113, står midt på Trajans forum på eit lite område (16 x 23 m) og er omgjeve av offentlege bygg i minst tre høgder. Søyla kan skildrast som eit tekniskt meisterstykke. Ho er laga av sytten sylindrar av blå juni-marmor. Høgda er i alt 100 romerske fot, 29,78 meter, diameteren nær fire meter. Søyla står på eit firkanta podium, 5,37 m høgt. Søyla er hól, ei lita dør i podiet fører inn i ei vestibyle med ei spiralforma trapp med 185 steg og 43 små vindaugsspalter opp til toppen der ein statue av keisar Trajan av Romarriket stod. Statuen vart riven i mellomalderen, og vart sidan bytt ut med ein statue av apostelen Paulus.

Då keisaren døydde i år 117, vart oska hans lagd i ei gullurne inne i sokkelen. Soga i stein om dakarkrigane vart ei veldig gravstøtte for ein krigarkeisar. Keisaren skreiv eit verk om dakarkrigane, det er no tapt. Men trajansøyla kan òg seiast å vera ein bokrull som då er ein rull i stein, og ikkje i papyrus. Kring søyla snor det seg ei 200 meter lang relieff-frise, som viser dei dakiske felttoga i 155 scener, med kring 2&nbsp;500 figurar.
17. juni

**17. juni** er den 168. dagen i den gregorianske kalenderen (169. under skotår). Det er 197 dagar att av året.

## Merkedag

### [[Nasjonaldag]]ar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1944: Island blei sjølvstendig republikk 
* 1953: Ein arbeidaroppstand i Aust-Berlin blei knust av sovjetiske stridsvogner
* 1967: Kina sprengde den fyrste hydrogenbomba si.

### Noreg
* 1924: 17 menneske omkom då hurtigruteskipa «Haakon Jarl» og «Kong Harald» kolliderte på Vestfjorden.
* 1967: Jens Bjørneboe blei dømd for utuktige skriveri i romanen *Uten en tråd*.

## Fødde

* 1808: Henrik Wergeland, norsk diktar
* 1818: Charles Gounod, fransk komponist
* 1882: Igor Stravinskij, russisk komponist
* 1929: Tigran Petrosjan, sovjetisk sjakkspelar
* 1937: Arve Brunvoll, norsk salmediktar
* 1980: Venus Williams, USA-amerikansk tennisspelar

## Døde

* 1898: Edward Burne-Jones, britisk målar
* 1904: Nikolaj Bobrikov, russisk guvernør
* 1945: Oluf Kolsrud, norsk historikar
* 2004: Sara Lidman, svensk forfattar
Trajans forum

**Trajans forum** i Roma opna 1. januar 112 e. Kr., er det siste og største av dei romerske foruma, og det som er i best stand. Forumet er rekna som eit av keisarforuma, Fori Imperiali. Det er på 300 x 185 m, og ligg mellom Kapitol og Quirinal. Byggmeisteren var den største arkitekten i samtida, Apollodorus frå Damaskus. Trajansøyla står til minne om sigrane til keisar Trajan av Romarriket.

## Galleri

Trajan Forum.jpg|Trajans forum.
Forum Traianii map.PNG|Planteikning av Trajans forum.


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Harald II av Noreg

**Harald II Eiriksson** () var son av kong Eirik Blodøks og soneson av kong Harald Hårfagre. Harald II var konge av Noreg frå om lag 960 til 970. Han vert ofte kalla **Harald Gråfell**, av norrønt *Haraldr gráfeldr*. 

## Bakgrunn
Han var son av Eirik Blodøks og Gunnhild Ossursdotter, men voks opp hjå fosterfaren Harald Gormsson Blåtann. Han hadde åtte sysken.

Tilnamnet fekk han ifylgje Heimskringla etter ei reise til Hardanger. Der såg han ein islandsk handelsmann med mange skinn, som han ikkje fekk seld. Harald gjekk bort til han og spurde om han kunne få eit skinn av han, og det fekk han. Snart hadde alle om bord i Harald sitt skip skinnfellar. Etter dette gjekk salet av skinnfellar så bra at halvdelen som ville kjøpe skinnfell ikkje fekk.

### Regjeringstid
Han overtok trona etter at han vann eit slag mot kong Håkon den gode. Slaget ved Fitjar stod om lag 960. Harald og syskena var i stendig kamp mot Håkon den Gode etter at han dreiv far deira ut av landet. Etter slaget vart Harald konge saman med fire yngre brør. Alle var som underkongar under danskekongen Harald Blåtann. Eirikssønene ville stendig ha meir makt, og prøvde å leggja under seg meir land. Dei gjekk til kamp mot Ladejarlane, som var mektige i Trøndelag, på Vestlandet og i Nord-Noreg. Danskekongen likte ikkje det, og tok parti med Ladejarlane. Harald Gråfell vart kalla til Danmark, der han vart drepen i eit bakhaldsåtak på Hals ved Limfjorden om lag 970. Dei attlevande brørne rømde etter dette landet. Danskekongen gav så makta i Noreg til Ladejarlen Håkon Sigurdsson Jarl.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Harald Gråfelds saga i Heimskringla.
* Den norske kongerekken i Det norske kongehus.
Aorist

**Aorist** (frå gresk αοριστος, 'grenselaus') er ei verbform som kan visa til eit særskilt tid og/eller aspekt ved verbet. 

Ho blei brukt som fortidsform av gjerningsordet i nokre indoeuropeiske språk, som gammalgresk og sanskrit. Aorist blir i dag brukt i moderne gresk og fleire slaviske språk, og i det ikkje-indoeuropeiske språket tyrkisk.

Aorist kan visa til

# ei handling utan tidsavgrensing
# ei handling som tek til (ingressiv aorist), frå ei tilstand til ei anna
# almenne sanningar, som ordtak (gnomisk aorist)
25. juni

**25. juni** er den 176. dagen i den gregorianske kalenderen (177. under skotår). Det er 189 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
*1950: Koreakrigen braut ut då Nord-Korea gjekk til åtak på Sør-Korea.
*1991: Jugoslavia-krigane tok til då Kroatia og Slovenia erklærte sjølvstende frå Jugoslavia.

### Noreg
* 1945: Ei samlingsregjering leia av Einar Gerharden vart utnemnd, mellom andre med landets fyrste kvinnelege statstråd, Kirsten Hansteen.
* 1952: Stortinget vedtok at Noreg skulle slutte seg til Nordisk Råd.

## Fødde

*1900: Lord Mountbatten, britisk admiral
*1903: Eric Blair, kjend som George Orwell, britisk forfattar 
*1917: Nils Karlsson, svensk langrennsløpar
*1926: Ingeborg Bachmann, tysk forfattar
*1945: Carly Simon, musikar frå USA
*1952: Radka Toneff, norsk songar
*1975: Vladimir Kramnik, russisk sjakkspelar
*1981: Simon Ammann, sveitsisk skihoppar
*1988: Therese Johaug, langrennsløpar

## Døde

* 1671: Giovanni Battista Riccioli, italiensk astronom
* 1767: Georg Philipp Telemann, tysk toneskapar
* 1876: George Armstrong Custer, amerikansk militær, under slaget ved Little Bighorn
* 1912: Lawrence Alma-Tadema, britisk målar
* 1973: Aron Gurwitsch, tysk filosof
* 1997: Jacques-Yves Cousteau, fransk oseanograf
* 2004: Carl Fredrik Wisløff, norsk teolog
* 2009: Michael Jackson, USA-amerikansk songar og toneskapar
Kommune

Ein **kommune** er eit mindre administrativt område i eit land. Ordet «kommune» kjem av fransk *commune*, som blei til under den franske revolusjonen. *Commune* kjem igjen frå latinsk *communia* til *communis*. Det latinske ordet tyder ‘felles’ eller ‘sams’. 

I Noreg er det to typar kommunar, *(primær)kommunar* og *fylkeskommunar*. 

## Noreg

I Noreg er kommunestyret det øvste politiske organet i kommunen, og det blir vald ved kommune- og fylkestingvalet kvart fjerde år. Då vel lokalbefolkinga, det vil seie kommunen sine innbyggarar, representantar til kommunestyret. Deretter vel kommunestyret ein ordførar, og han kjem som oftast frå det største partiet og har fleirtalet i kommunestyret bak seg. Kommunane har òg ein administrasjon med fast tilsette. Den administrative sjefen blir kalla kommunedirektør.

Kommunane vart innført med formannskapslovene frå 1837 og landet vart delt i 392 geografiske område med basis i prestegjelda. Talet på kommunar var størst i 1930 med 747 kommunar. I 2008 var det 430 kommunar i Noreg. Sidan 1. januar 2020 har talet på kommunar vore 356.

Eit ord som har vore mykje nytta på norsk i staden for kommune er «herad» (nynorsk) eller «herred» (dansk eller bokmål).

## Kommuneomgrep i nokre land

## Sjå òg
* Kommunehus
* Kommunelova
* Kommunenes Sentralforbund
* Kommunenummer
* Kommuneplan
* Kommunesamanslåing
* Kommunesektorens interesse-og arbeidsgiverorganisasjon
* Kommunesenter
* Kommunestyre
* Kommuneval
* Kommunevåpen i Noreg
* Fylke

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
### Norske kommunar
* Vegvisar til Noregs 430 kommunar 
* Detaljert statistikk over kommunar i Noreg (søk i feltet øvst til høgre) 

### Danske kommunar
* Danmarks 270 kommunar 

### Svenske kommunar
* Sveriges 290 kommunar
Johan Daniel Berlin

**Johan Daniel Berlin** () var ein tyskfødd norsk komponist, organist og bymusikar, og ein av grunnleggjarane av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab.

## Liv og virke
Berlin vart fødd i den prøyssiske byen Memel, i det noverande Litauen. Far hans var stadsmusikant Johan Heinrich Berlin og mora Maria Elisabeth Seehausen. Han reiste til København i 1730, og lærde hjå bymusikaren Andreas Berg dei neste sju åra. Frå 1737 til 1767 var han bymusikar (stadsmusikant) i Trondheim. Berlin var òg organist i Nidarosdomen (1741&ndash;1787) og Vår Frue kirke (1752&ndash;1761).

Berlin komponerte ein heil del, men berre få av verka hans er tekne vare på; tre sinfoniaer i D-dur for orkester, ein fiolinkonsert i A-dur og nokre småstykke for cembalo. Han konstruerte nye musikkinstrument &ndash; «Viola da gamba Claveer» som blei drive av roterande hjul og «Claveer med Pedal». Eit stemmeapparat laga av han er bevart ved Ringve Museum.

I 1744 gav Berlin ut den første dansk-norske læreboka i musikk, *Musicaliske Elementer*. I 1765 kom ei avhandling på latin, i tysk omsetjing i 1767. Omsett frå tysk blir tittelen *Lærebok i tonometri, eller korleis ein gjennom logaritmiske utrekninga kan koma fram til den såkalla [[temperert stemming|likesvevande]] temperaturen; med vedlegg: Undervisning i monokord (Monochordum), oppfunne av meg i 1753*. Desse skriftene blei gjevne ut på nytt i 1976 av Bjarne Kortsen.

I tillegg til sitt musikalske virke var Johan Daniel Berlin overbranndirektør i Trondheim, vassverksinspektør, arkitekt og kartteiknar. I åra 1762-1771 organiserte han meteorologiske observasjonar for publisering i *[[Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab|Kgl. norske Videnskapers Selskabs Skrifter]]*.

## Familie
Berlin var gift med Dorothea Friis (1711–1782) frå 1730 til 1733. Han var far til Johan Andreas Berlin (1734–72) og Johan Henrich Berlin (1741–1807), som også hadde musikalske karrierar.

## Verk
**Musikalske verk**
Etter *The Collected Works of Johan Daniel Berlin* (1977, red.  Bjarne Kortsen):

# Verk for cembalo:
## Sonatine i d-moll
## Allegro
## Aria
##menuettar nr. 15, nr. 18, nr. 40, nr. 45, nr. 48, nr. 49.
# Orkesterverk
## Sinfonia nr. 1.
## Sinfonia nr. 2.
## Sinfonia nr. 3.
## Fiolinkonsert i A-dur.

**Teoretiske verk**
**Musikalske Elementer eller Anledning til Forstand paa de første Ting udi Musiquen* (Trondheim, 1744)
**Specification over alle Tronhiems Byes publique Sprøiter med alt deres tilhørende* (Trondheim, 1764)
**Observationer af Barometro, Thermometro, Vinden og Væiret for 1762 i Tronhiem* (DKNVS Skr., bd. 2, København 1763)
**Anledning til Tonemetrien,* (DKNVS Skr., bd. 3, København 1765, s. 515–570, tysk utgåve *Anleitung zur Tonometrie*, København/Leipzig 1767)
**Forsøg til en Tærske-Maskine* (DKNVS Skr. 1784, s. 389–410)

## Bakgrunnsstoff
*Sinfonia no 1 og 2 , partitur og stemmer
* Kari Michelsen, Johan Daniel Berlin i *Norsk biografisk leksikon*

## Kjelder

*Johan Daniel Berlin (15. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 16. februar 2014.
* Kari Michelsen, Johan Daniel Berlin (13. februar 2009) i *Norsk biografisk leksikon*. Henta 16. februar 2014.
Ålgårdbanen

**Ålgårdbanen** eller *Ålgårdsbanen* er namnet på ei jarnbaneline, sidelina frå Ganddal stasjon på Jærbanen til Ålgård stasjon. Lina er 12 kilometer lang, og vart opna i 1924. Ho var tenkt som byrjinga av Sørlandsbanen, som skulle byggjast om lag der som E39 går no. Men slik vart det ikkje, og passasjertrafikken vart nedlagd i 1955. Størstedelen av godstrafikken forsvann i 1988, og spora på Ålgård stasjon vart rivne opp. 

I 1923 gjorde Stortinget vedtak om bygging av den såkalla «Indre Linje» (Klungland - Bjerkreim - Vikeså - Ålgård). I 1937 gjorde Stortinget nytt vedtak om at den normalspora Sørlandsbanen skulle gå over Egersund og Jæren. 

Dei siste åra har berre dei tre første kilometerane av lina vorte nytta til togtrafikk. På Figgjo stoppestad, som no har vorte museum, kan ein leiga seg skjenesykkel (dresin) og sykla til Ålgård og attende.

Det har vore gjort fleire overslag over kor mykje det vil koste å sette i stand Ålgårdbanen til regulær drift. Det siste overslaget (2012) har gjort at Jernbaneverket ikkje er avvisande til det.

Stoppestadar:
* Ganddal
* Foss-Eikeland
* Bråstein
* Figgjo
* Ålgård

Turen frå Ganddal til Ålgård tok om lag 20 minutt i 1955.

## Linjekart
Kilometrering refererer til Oslo V.
}

|}

## Bakgrunnsstoff
* Ålgårdsbanens Venner sin nettstad

## Litteratur
* Nils Carl Aspenberg: *Glemte spor : boken om sidebanenes tragiske liv*, Baneforlaget 1994. ISBN 82-91448-00-0
* Rune Gjertsen: *Gjenåpning av Ålgårdsbanen for persontrafikk* Kandidatoppgåve Rogaland distriktshøgskule, Stavanger 1986.
* Torkel Thime: *Banelangs : Ålgårdbanen gjennom 75 år*, Stavanger 1999.