Catania

**Catania** (latin *Catana* og *Catina*, arabisk *Balad-al-Fil* eller *Medinat-al-Fil*, *Wadi Musa* og *Qataniyah*) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Catania i regionen Sicilia. Med om lag 300&nbsp;000 innbyggjarar er han den tiande største byen i landet og den nest største på Sicilia. I storbyområdet bur det om lag 750&nbsp;000 innbyggjarar. 

Catania ligg på austkysten av øya, om lag halvvegs mellom Messina og Siracusa og ligg ved foten av den aktive vulkanen Etna. 

Gamlebyen i Catania står i dag på UNESCO si verdsarvliste. 

## Historie
### Antikken
Alle forfattarane frå antikken skriv om Catania som ein gresk koloni kalla *Κατάνη* (*Katánē*) av innbyggjarar frå Khalkída. Innbyggjarane reiste ikkje direkte frå Hellas, men frå den nærliggande byen Naxos. Den eksakte datoen han vart grunnlagd er ikkje kjend, men det var truleg rundt 730 fvt..(Thuc. vi. 3; Strabius vi. p. 268; Scymn. Ch. 286; Scyl. § 13; Steph. B. *s. v.*) 

I den første punarkrigen var Catania av dei første byane på Sicilia som vart erobra av romarane i 263 fvt.. Sjølv om byen ikkje fekk alle dei same privilegiane som nabobyane sine (Taormina og Messina) hadde han eit godt forhold til Roma og blømde stort under deira styre. Byen vart øydelagd under herjingane til Pompeius og Augustus sende derfor ein koloni til byen som bygde han opp att. Han skal då ha fått tilbake den tidlegare velstanden og stordomen sin. (Strab. vi. s. 268, 270, 272; Dion Cass. iv. 7.) 

### Mellomalderen
I 535 vart Catania tatt av gotaren Belisarius og kom seinare under Austromarriket som ein av dei viktigaste byane på øya. Catania vart råka av øydeleggjande jordskjelv i 1169 og 1693, og av lavastraumar som rann gjennom byen eller rundt han og ut i sjøen. Det første sicilianske universitetet vart grunnlagd her i 1434.
 
## Plasseringa
Plasseringa til Catania ved foten av Etna var i følgje Strabius både ein stor fordel og ein stor bakdel. Dei kraftige utbrota frå vulkanen la stundom område rundt byen aude, medan den vulanske oska gav særs god jord for å drive jordbruk, særleg for å dyrke vindruer. Eit kraftig utbrot i 121 fvt. skal ha råka byen så hardt at den varme oska som fall frå vulkanen fekk bygningane til å rase saman. Catania vart derfor fritatt dei vanlege skattane til Roma i ein periode på 10 år. Hamna i Catania vart fylt igjen av eit utbrot i 1669. 

## Demografisk utvikling

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:450000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from:0 till: 70608
  bar:1871 from:0 till: 83680
  bar:1881 from:0 till: 101135
  bar:1901 from:0 till: 147700
  bar:1911 from:0 till: 207848
  bar:1921 from:0 till: 252840
  bar:1931 from:0 till: 225169
  bar:1936 from:0 till: 244972
  bar:1951 from:0 till: 299629
  bar:1961 from:0 till: 363928
  bar:1971 from:0 till: 400048
  bar:1981 from:0 till: 380328
  bar:1991 from:0 till: 333075
  bar:2001 from:0 till: 313110

PlotData=

  bar:1861 at: 70608 fontsize:S text: 70.608 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 83680 fontsize:S text: 83.680 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 101135 fontsize:S text: 101.135 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 147700 fontsize:S text: 147.700 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 207848 fontsize:S text: 207.848 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 252840 fontsize:S text: 252.840 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 225169 fontsize:S text: 225.169 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 244972 fontsize:S text: 244.972 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 299629 fontsize:S text: 299.629 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 363928 fontsize:S text: 363.928 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 400048 fontsize:S text: 400.048 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 380328 fontsize:S text: 380.328 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 333075 fontsize:S text: 333.075 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 313110 fontsize:S text: 313.110 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Data frå ISTAT



## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Catania|Catania]]» frå , den 6. januar 2008.* 


## Bakgrunnsstoff

*