open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maienfeld

**Maienfeld** er ein kommune i distriktet Landquart i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 635 meter over havet. Han er ein turiststad i Alpane, både på grunn av den lokale vinen og som staden der romanen *[[romanen Heidi|Heidi]]* finn stad.

 
Maienfeld ligg 8 km søraust for Sargans i nedre Chur Rheindalen. Han grensar i vest til Bad Ragaz i kantonen St. Gallen og i vest og nord til kommunen Fläsch i Graubünden. I nord grensar han til Balzers, Triesen, Schaan, landet Liechtenstein, Nenzing og Vorarlberg i Austerrike. I aust ligg kommunen Seewis im Prättigau i Graubünden og i sørvest Jenins og Malans. I sør ligg kommunane Landquart og Zizers og i sørvest Mastrils.

Maienfeld ligg på høgresida av Rheindalen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maienfeld|Maienfeld]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Malans

**Malans** er ein kommune i distriktet Landquart i den sveitsiske kantonen Graubünden.

Kommunen er hovudstad i Maienfeld kreis og ligg langs den gamle vegen i Rhindalen road og vegen over Fadärasteinpasset til Prättigaudalen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Malans|Malans]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Bever i Sveits

**Bever** er ein kommune i distriktet Maloja i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1708 meter over havet. 

Kommunen ligg i Oberengadin kreis ved elva Inn. Han består av landsbyen Bever og grenda Spinas ved inngangen til Albula-tunnelen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bever, Switzerland|Bever, Switzerland]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
*
Celerina/Schlarigna

**Celerina/Schlarigna** (tysk/italiensk *Celerina*; retoromansk *Schlarigna*) er ein kommune i distriktet Maloja i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1714 meter over havet. 

Han består av landsbyen Celerina/Schlarigna og grenda Crasta i øvre Engadindalen i Oberengadin kreis, og vd ingangen til Berninapasset. Landsbyen ligg mellom St. Moritz, Samedan og Pontresina. T

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Celerina/Schlarigna|Celerina/Schlarigna]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Celerina/Schlarigna - Offisiell nettstad
*Celerina - Turistside
*
La Punt-Chamues-ch

**La Punt - Chamues-ch** (italiensk og offisielt namn til 1943: *Ponte-Campovasto*) er ein kommune i distriktet Maloja i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1687 meter over havet. 

Kommunen ligg i Oberengadin kreis. Kommunen bestod ein gong av to fråskilde byar, som i dag har vokse saman. La Punt ligg på nordsida av dalen, der Albulapasset endar. Chamues-ch ligg på sørsida av dalen i enden av Val Chamueradalen og ved foten av Piz Mezzaun.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:La Punt-Chamues-ch|La Punt-Chamues-ch]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
*
Tschiertschen-Praden

**Tschiertschen-Praden** er ein kommune i distriktet Plessur i kantonen Graubünden i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1350 meter over havet. 

Han vart skipa 1. januar 2009 då Praden og Tschiertschen vart slått saman.

Kommunen ligg i Churwalden kreis i fjellsida ovanom venstresida av Schanfiggerdalen. Han består av landsbyen Tschiertschen og gatelandsbyane Inner- og Usserpraden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tschiertschen-Praden|Tschiertschen-Praden]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
*
*
Langwies

**Langwies** er ein kommune i distriktet Plessur i kantonenen Graubünden i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1377 meter over havet.

Kommunen ligg i Schanfigg kreis langs den kortaste vegen mellom Chur og Davos, som er over Strelapasset. Han består av landsbyen Langwies og grendene Platz, Litzirüti, Fondei og Sapün.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Langwies|Langwies]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
*
Silvaplana

**Silvaplana** (retoromansk *Silvaplauna*) er ein kommune i distriktet Maloja i den sveitsiske kantonen Graubünden og namnet på ein innsjø i kommunen. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1815 meter over havet. 

Silvaplana ligg ved Silvaplanasjøen i øvre Engadinedalen. Han ligg i Oberengadin kreis. Ovanom landsbyen på 2284 moh går Julierpasset frå Engadinedalen til resten av Graubünden og Rhinenvassdraget. Elva Ova dal Vallun går frå Silvaplanasjøen og Champfèrsjøen gjennom landsbyem. Kommunen består av landsbyen Silvaplana og grendene Surlej og Albana samt delar av landsbyen Champfèr.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Silvaplana|Silvaplana]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Furna

**Furna** er ein kommune i distriktet Prättigau/Davos i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1400 meter over havet. 

Kommunen ligg i Jenaz kreis og består av landsbyen Furna som er delt inn i Hinter-, Mittel- og Usserberg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Furna|Furna]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell heimeside (tysk)
*
Ultsjisk

**Ultsjisk** er eit tungusisk språk som blir snakka av ultsjar frå Khabarovsk aust i Sibir i Russland.
Det høyrer til den nanaiiske språkgruppa, og er nært i slekt med nanaiisk og orokisk.

Ultsjisk ligg så nært nanaiisk at ein lenge rekna det som ein nanaiisk dialekt. Under sovjetisk språkpolitikk, då ein utvikla læreverk for mange minoritetsstpråk, fekk ultsjiske ungar undervising frå nanaiiske lærebøker fordi ein gjekk ut frå at språka var like nok, i tillegg til at folkegruppene var små. Seinare brukte ein i alle høve russisk i opplæringa. I dag er russisk utbreidd blant ultsjar, og ultsjisk er rekna som eit truga språk.

## Fonologi
Som andre tungusiske språk har ultsjisk vokalharmoni og tydingsskilje mellom lange og korte vokalar. Språket har 8 vokallydar (kvar av dei lang og kort) og 18 konsonantar. Ein har ikkje konsonantkluster i byrjinga eller slutten av ord.

## Skriftsystem
Ultsjisk bruker kyrilliske bokstavar. Tabellen under viser det ultsjiske alfabetet. Bokstavane i parentes er ikkje offisielt med i alfabetet, men blir brukte til å skriva språket.

## Bakgrunnsstoff
* 	OLAC resources in and about the Ulch language ved language-archives.org
* The Ulchi language ved Endangered Languages of Indigenous Peoples of Siberia (lingsib.iea.ras.ru) 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ultsjisk|Ultsjisk]]» frå , og «[[:en:Ulch language|Ulch language]]» frå  den 30. mars 2012.*
Schiers

**Schiers** er ein kommune i distriktet Prättigau/Davos i den sveitsiske kantonen Graubünden. 

Den første bjelkebrua i betong som nokon gong vart bygd, Salginatobelbrua, ligg i Schiers. Ho var teikna av Robert Maillart og stod ferdig i 1930. I 1991 vart ho den første brua som fekk status som internasjonal historisk byggteknisk landemerke av American Society of Civil Engineers.

Kommunen ligg i Schiers kreis ved grensa til Austerrike. Det høgaste punktet er Drusenfluh på 2828 moh. Han ligg i nedre Prättigaudalen ved munningen til Schraubach. Han består av gatelandsbyen Schiers og grenda Tersier i dalen og busetnadane Lunden, Fajauna-Stels, Maria-Montagna, Pusserein samt Schuders i sørsida av dalne. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Schiers|Schiers]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside (tysk)
Disentis/Mustér

**Disentis** (tysk) eller **Mustér** (retoromansk), med det offisielle namnet **Disentis/Mustér** er ein kommune i distriktet Surselva i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1130 meter over havet. 

Ski- og sommerturiststaden ligg høgt i Rhinendalen ved eit av dei eldste klostera i Sveits. Klosteret daterer attende til 720. 

Kommunen ligg i Disentis kreis og er den største av sju kommunar i denne krinsen. Han består av landsbyen Mustér-Vitg og the nabolandsbyane Mompé-Tujetsch, Segnes, Acletta, Funs/Clavaniev, Disla, Cavardiras og Mompé-Medel. Utanom dei to Mompé-landsbyane, består alle landsbyane av spreidde busetnader. 

Disentis ligg på det høgaste steget i Rhindalen, der vegane over Oberalppasset kjem frå det sentrale og vestlege Sveits og Lukmanierpasset kjem frå Ticino. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Disentis/Mustér|Disentis/Mustér]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad (tysk, retoromansk)
*
Trun

**Trun** er ein kommune i distriktet Surselva i kantonenen Graubünden i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 861 meter over havet. Kommunen Schlans vart 1. januar 2012 innlemma i Trun.

Kommunen ligg i Disentis kreis og består av landsbyen Trun og grendene og busetnadane Cumadé, Bardigliun, Campliun, Gravas, Caltgadira, Cartatscha, Flutginas, Darvella, Dadens samt landsbydelen av Zignau. Kommunen ligg farleg til og både snøras (Munt, Cavistrau), steinras og flaum (elvane Zavragia, Zinzera og Rhinen) trugar landsbyen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Trun|Trun]]» frå ,  den 30. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*
Falera

**Falera** er ein kommune i distriktet Surselva i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1220 meter over havet. 

Falera er ein del av *Alpenarena* i lag med byane Flims og Laax og er den mest avsidesliggande av desse tre. 

Kommunen ligg i Ilanz kreis på ein terrasse ovanom venstrebreidda til elva Vorderrhein. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Falera|Falera]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Falera
*Flims Laax Falera
Ilanz

**Ilanz** (Romansch *Glion*) er ein kommune i distriktet Surselva i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 699 meter over havet. 

Kommunen ligg i Ilanz kreis og er den første byen ved Rhinen etter kjelda hennar, som her vert til Vorderrheindalen.

Illanz er eit handelssenter for det omliggande område og den næraste større byen til vintersportstaden Weisse Arena lenger oppe i dalen. Ilanz har ein stor togstasjon, supermarknad og sjukehus. 

Ilanz ligg der Surselva- Vrin/Valsdalen møter. Mellom dei ligg Piz Mundaun. Nabolandsbyane Ruschein og Ladir are accessed from Ilanz, samt Vrin, Vals og Obersaxen. Han består av landsbyen Ilanz og sidan 1978 landsbyen Strada. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ilanz|Ilanz]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad (tysk)
*
Mundaun

**Mundaun** er ein kommune i distriktet Surselva i kantonenen Graubünden, Sveits. 

Han vart skipa 1. januar 2009 då Flond og Surcuolm vart slått saman.

Kommunen ligg i Lugnez kreis på det høge platået Obersaxen sør for Vorderrhein.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mundaun|Mundaun]]» frå ,  den 30. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* 
* 
*
Pitasch

**Pitasch** er ein kommune i distriktet Surselva i kantonenen Graubünden i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1060 meter over havet.

Kommunen ligg i Ilanz kreis og ligg sør for Ilanz on ein terrasse mellom Val Renastga og Val da Pitasch ved den gamle vegen mellom Castrisch over *Güner Kreuz* til Safien.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pitasch|Pitasch]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad  (tysk)/(retoromansk)
*
Riein

**Riein** er ein kommune i distriktet Surselva i kantonenen Graubünden i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1270 meter over havet.

Kommunen ligg i Ilanz kreis ved inngangen til Val Lumnezia på ein terrasse aust for Glenner. Han består av landsbyen Riein og grenda Signina, som vart innlemma i Riein i 1904-05. Signina er fråskild Reien av Val da Riein.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Riein|Riein]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Lumbrein

**Lumbrein** er ein kommune i distriktet Surselva i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1405 meter over havet. 

Kommunen ligg i Lugnez kreis i øvre Lugnezdalen. Han består av landsbyen Lumbrein og grendene St. Andriu, Nussaus langs vegen til Vrin og den andre sida av Glenner, Surin, Pruastg og Silgin

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lumbrein|Lumbrein]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
St. Martin i Graubünden

**St. Martin** (tysk *Sankt Martin*, retoromansk *Sogn Martin*) er ein kommune i distriktet Surselva i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1003 meter over havet. 

Kommunen ligg i Lugnez kreis og er ein spreidd busetnad på begge sider av Valser Rhinen. Han består av grendene St. Martin, Lunschania, Bucarischuna, Munt, Gadenstatt, Mariaga og Travisasch. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:St. Martin, Graubünden|St. Martin, Graubünden]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Vella

**Vella** er ein tidlegare sveitsisk kommune i distriktet Surselva i kantonenen Graubünden. 

1. januar 2013 slo han seg saman med  Cumbel, Degen, Lumbrein, Morissen, Suraua, Vignogn og Vrin til den nye kommunen  Lumnezia.

Kommunen hadde  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret låg 1244 meter over havet.

Vella ligg i Lugnez kreis på eit platå sentralt i Val Lumnezia. Kommunen bestod av landsbyen Villa og kyrkja St. Vincent i Pleif bygd på ein rygg ovanom Glenner/Glogn-kløfta, ei sideelv til Vorderrhein. Det høgaste punktet er fjellet Stein på 2172 moh.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vella|Vella]]» frå  og «[[:en:Vella GR|Vella GR]]» frå ,  den 30. mars 2012 (oppdatert 12. april 2017).*  
 

## Bakgrunnsstoff
* http://www.vallumnezia.ch
*
Vrin

**Vrin** er ein kommune i Val Lumnezia. Han høyrer til krinsen Lugnez/Lumnezia i distriktet Surselva i kantonenen Graubünden i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1448 meter over havet.

Kommunen ligg i Lugnez kreis i øvre Lugnezdalen ved inngangen til Diesrutpasset og nær Greinapasset. Han består av busetnadane Vrin-dado (1451 moh), Vrin-dadens (kommunesenteret), Cons, Ligiazun og Sogn Giusep. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vrin|Vrin]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
*
Obersaxen

**Obersaxen** (retoromansk *Sursaissa*) er ein kommune i distriktet Surselva i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1281 meter over havet. 

Kommunen ligg i Rueun kreis på nordsida av fjellrekkja Mundaun og på høgresida av Rhinendalen. Han består av 28 busetnader som er delte inn i fem *Pirten* kring hovudlandsbyen Meierhof.

Skirennaren Carlo Janka er frå Obersaxen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Obersaxen|Obersaxen]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Siat

**Siat** er ein kommune i distriktet Surselva i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1296 meter over havet.

Kommunen ligg i Rueun kreis på høgdene ovanom nordsida av Vorderrheindalen og når ikkje heilt ned til dalbotnen eller elva. Han består av landsbyen Siat og Alp da Siat i øvre Val da Siat.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Siat|Siat]]» frå  og «[[:de:Siat|Siat]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad  (tysk/retoromansk)
*
Tenna i Sveits

**Tenna** er ein kommune i distriktet Surselva i kantonenen Graubünden i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1654 meter over havet.

Kommunen ligg i Safien kreis på ein terrasse ovanom vestsida av Safiendalen. Han består av landsbyen Tenna som er delt inn i Ausserberg, Mitte og Innerberg samt grendene Acla og Egschi langs vegen i dalen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tenna, Switzerland|Tenna, Switzerland]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Adriaen van Ostade

**Adriaen van Ostade**, døypt 10. desember 1610, gravlagd 2. mai 1685, var ein nederlandsk sjangermålar under Den nederlandske gullalderen. Ostade var frå Haarlem, der han arbeidde heile livet. Han måla ofte skjemtsamt om livet til bøndene. Også broren Isaac van Ostade var ein kjend målar.

## Liv og gjerning
Saman med den nokre år eldre flamlendaren Adriaen Brouwer var han i 1627 elev hos Frans Hals. Fram til kring 1640 laga Ostade bilete med same harmoniske preget som karakteriserer Brouwer sine verk. Måleria hans hadde elles drag av karikatur og det groteske. Fargebruken hans i denne første perioden minner meir om Hals enn om Brouwer, hovudfargen er kjølig grå, inn i mellom også i blått.

I sin andre periode skildrar Ostade bøndene sitt familieliv som fredfullt, der dei etter avslutta dagsverk utanfor landsbykroa lyttar til den omvandrande lirespelaren, slår kjegler eller spelar på brett inne i kroromet. Måleria hans frå denne tida, hans beste, er måla med breiare pensel enn tidlegare og haldne i ein brunare, varmare tone. Eit slags rembrandtskt, dunkelt lys breier sitt skimmer over bileta.

Ostade sin tredje periode er kjenneteikna av ei meir nøktern oppfatning og ein meir berekna komposisjon. Bileta er mindre pittoreske og målinga gjort med ei forsiktig hand. Han vende også tilbake til ein kjøligare og gjennomskinleg farge.

Ostade var ytst produktiv, kanskje tok han hjelp frå elevane sine; Isack van Ostade, Cornelis Bega og Cornelis Dusart. Dusart fullførte elles mange av dei måleria som ikkje var ferdige då Ostades døydde. Ostade nådde aldri opp mot sitt lysande førebilete Brouwer, og har heller ikkje noko av Jan Steen sin spiritualitet. Hans burleske og godmodige framstillingar har aldri sakna ivrige beundrarar. Verk som *Lirespelaren utanfor bondestova*, *Målaren i sitt atelier*, *Spelemannen*, *Bønder på kroa* og *Det indre av ei bondestove* høyrer alle med mellom dei meste kjende måleria hans.

Ostade døydde i heimbyen Haarlem.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Adriaen van Ostade|Adriaen van Ostade]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
Correggio

**Antonio Allegri** (), best kjend som **Correggio**, var ein italiensk renessansemålar, oppkalla etter fødestaden Correggio i regionen Emilia.

## Liv og gjerning

Correggio arbeidde heile livet i områda kring Parma, men verkar i høg grad å ha kjent til målarkunsten i Roma, Firenze og Venezia. Truleg var han elev av Francesco Bianchi, men under eit tidleg besøk i Mantova vart han påverka av Lorenzo Costa og Andrea Mantegna. Snart hadde Leonardo da Vinci sin revolusjonerande stil mjuka opp Correggio sin målarstil. Han kombinerte det mjuke og duse, som er typisk for hans modne verk, med ei sterk kjensle for oppbygginga av forma. Correggio skilde seg ut frå dei fleste samtidige norditalienske målarane, som vilkårslaust tok etter Leonardo. I staden for å skape det overjordisk vakre, måla Correggio idealiserte, men sensuelle og svært jordiske, figurar.

Ein veit ikkje om Correggio nokon gong var i Roma, men han kjende openberrt til Michelangelo sin fresker i det sixtinske kapell og Rafael sine fresker i Vatikanet. Stiltrekk frå alle dei tre leiande målarane under renessansen, Leonardo, Michelangelo og Rafael, gjenspeglar seg i Correggio sine madonnamåleri. Like populære var hans mytologiske motiv.

I dag vert Correggio særleg verdsett for sin djerve fantasi. Han var ein av dei første store kunstnarane som eksperimenterte med dei dramatiske effektane som kan oppnåast med kunstig belysning, til dømes *Kristus i Getsemane*, der Kristus-figuren einsamt lyser opp den mørke bakgarden, og i *Den heilage natta*, der lyset kjem frå barnet i krybba. Correggio vert rekna som den viktige lenka mellom Mantegna sine tidlege eksperiment med eit illusjonistisk måleri i Mantua og barokken sine takmåleri. I freskene hans i *Camera di San Paolo* i Parma eller i kuppelen i *San Giovanni Evangelista* i Parma, kan ein sjå figurar som tilsynelatande flyg fritt omkring.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Correggio|Correggio]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Udegejsk

**Udegejsk** er eit nesten utdøydd tungusisk språk som blir snakka av om lag 100&nbsp;personar i Primorskij og Khabarovsk kraj i austlege Sibir i Russland. Språket er i nær slekt med nanaiisk. I byen Bikin har ein observert at dei to språka har gått gjennom ein viss gjensidig assimilasjon.

## Ortografi
Alfabetet frå 1931-1937:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Udegejsk|Udegejsk]]» frå , og «[[:en:Udege language|Udege language]]» frå  den 30. mars 2012.*  
*** oppgav desse kjeldene:*
***
***
***
Pigniu

**Pigniu** (tysk *Panix*) er ein kommune i distriktet Surselva i kantonenen Graubünden i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1301 meter over havet. 

Kommunen ligg i Rueun kreis og grensar til kantonen Glarus ved starten av Panixpasset. Han ligg langs den gamle vegen til Italia over Lukmanierpasset.

Lag da Pigniu er eit reservoar ovanom landsbyen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pigniu|Pigniu]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad  (tysk)
*
Wukinesisk

**Wukinesisk** eller berre **wu** er eit kinesisk språk eller ei dialektgruppe som blir snakka av rundt 77 millionar menneske i Wu-regionen rundt Shanghai, sørlege Jiangsu, Zhejiang og ein del av Anhui aust i Kina. Wukinesisk blir også snakka i fleire utvandrarmiljø.

Sammenlikna med mandarinkinesisk har wu-dialektane eit noko ulikt ordforråd, tidvis ei anna ordstilling og fleire språktonar. Dialektane i Shaoxing og Wenzhou har åtte tonar medan shanghainesisk har fem.

## Dialektgrupper
Wukinesisk blir gjerne delt inn i seks hovuddialektar:

* Tàihú 太湖: Sør-Jiangsu og nord-Zhejiang. Her høyrer mellom anna shanghainesisk, suzhouhua, wuxihua, changzhouhua, hangzhouhua, ningbohua og shaoxinghua til.
* Táizhōu 台州: I Zhejiang
* Dōng'ōu 东瓯: I Wenzhou (Zhejiang)
* Wùzhōu 婺州: I og rundt Jinhua (Zhejiang)
* Chùqú 处衢: I og rundt Lishui og Quzhou (Zhejiang)
* Xuānzhōu 宣州: I og rundt Xuancheng (Anhui)

## Bruk
Nokre kjende wutalarar er Chiang Kai-shek, Lu Xun og Cai Yuanpei. Språket blir brukt i Shaoxing-opera og i framføringar av den populære utøvaren  Zhou Libo. 

Wukinesisk har elles låg status i høve til det offisielle mandarinkinesisk. Det er ikkje offentleg anderkjend i Kina, og blir i dag ikkje brukt i skular eller offentleg samanheng. Ei rekkje tv-program blir laga på wuspråk, men offisielle retningsliner seier at desse ikkje kan kringkastast  i beste sendetid.

## Bakgrunnsstoff
* Yuen Ren Chao [Zhào Yuánrèn 赵元任]: «Contrastive aspects of the Wu dialects», i: *Language* 43:1 (1967), s. 92-101.
* Jerry Norman: *Chinese*, Cambridge, 1988. 
* Zhào Yuánrèn 赵元任: *Xiàndài Wúyǔ de yánjiū* 《现代吴语的研究》 (*Studiar av dei moderne  Wu-dialektane*, 1928).
* Qián Nǎiróng 钱乃荣: *Dāngdài Wúyǔ yánjiū* 《当代吴语研究》 (*Studiar av Wu-dialektane i samtida*, 1992).

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Wu (språk)|Wu (språk)]]» frå , og «[[:en:Wu Chinese|Wu Chinese]]» frå  den 30. mars 2012.*
Eidsvoll 1814

**Eidsvoll 1814** er eit museum og ei stifting som ligg på Eidsvoll. I 2010 vart museet ein del av Norsk Folkemuseum.

Nettsida til museet har ein omfattande samling av informasjon og bilete knytt til 1814.

Eidsvoll 1814 er tusenårsstaden til Akershus fylke.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
Balutsji

**Balutsji** er eit iransk språk som vert tala av balutsjarar i Afghanistan, Iran og Pakistan, og noko i India og Oman. Balutsji slektar nærast på kurdisk, men har òg fleire likskapar med persisk. 

## Kjelder

* baluchi, *[[Store norske leksikon]]*. 

## Bakgrunnsstoff
* Baluchi  - UCLA Language Materials Project, University of California Los Angeles (UCLA).
Sjølvstendepartiet

**Sjølvstendespartiet** er nemninga som vert brukt om fleirtalsgruppa i Riksforsamlinga på Eidsvoll 1814. 

Til sjølvstendepartiet sokna rundt 80 av representantane som møtte på Eidsvoll. Gruppa vart leia av Christian Magnus Falsen, som hadde med seg Georg Sverdrup, Peter Motzfeldt og Wilhelm F. K. Christie. Desse arbeidde for å slå fast at Noreg var eit sjølvstendig rike, fri frå nokon union. Gruppa ynskte også å avgrense riksforsamlingas oppgåve til å utarbeide ei grunnlov og deretter velje ein konge, som for dei var Kristian Fredrik.

Mindretalet i Riksforsamlinga, kalla unionspartiet, tala for ei grunnlov som opna for at ein kunne inngå ein frivillig union med Sverige. 

## Kjelder
**Norsk Allkunnebok* IX, 1960
Fingertare

***Fingertare*** er ein brunalge som er utbreidd langs heile kysten i Noreg.

## Utsjånad

Stor brunalge. Nedre del er fleirårig og femnar ein jamtjukk, glatt, svært bøyeleg og seig stilk, som er festa til underlaget med eit velutvikla hefteorgan. Stilken kan verte 2-3 m lang. Øvre del femnar eit glinsande blankt blad, som kan verte om lag 1,5 m langt og 0,5 m breitt, og som har lange reimliknande flikar. Bladet vert fornya kvart år nedanfrå. Ved stilken er bladplata kileforma eller avrunda. Bladet si form kan variere mykje frå stad til stad. 

## Utbreiing
Planta finst langs det nordvestlege Atlanterhavet frå Grønland sørover til Cape Cod og langs det nordaustlege frå nordkysten av Russland og Island sørover til Frankrike. 

## Førekomst i Noreg
Arten finst på sterkt utsette stader nedanfor sagtangbeltet, og veks på 1-20 m djupn. Utbreidd langs heile kysten, men sluttar å vekse når sjøtemperaturen vert høgare enn 18° C. I kjølige somrar kan planta vekse langt innover i fjordane, i varme somrar vert taren pressa utover att. 

## Bruk
Økonomisk verdifull alge fordi celleveggane inneheld alginsyre, som  vert  brukt  til å framstill alginat. Desse vert brukte i næringsmiddelindustrien som tjukningmiddel i syltetøy, iskrem, tannpasta m. m. Tidlegare brende ein fingertare og framstilte soda og jod av asken. Taren vart også samla inn og turka, og brukt som gjødsel.

## Kjelder

* Floraen i farger 2, Arne Pedersen og Jørgen Vasshaug, H. Aschehoug & Co. ( W. Nygaard ).
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Laminaria digitata|Laminaria digitata]]» frå ,  den 30. mars 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Brudespirea

**Brudespirea** (*Spiraea x cinerea*) er ein busk i spireaslekta i rosefamilien. Brudespirea er ein hydrid mellom S. hypericifolia × S. cana.
## Bakgrunnsstoff
*
Dalmatisk

**Dalmatisk** er eit utrydda romansk språk som før i tida vart talt i regionen Dalmatia i den noverande staten Kroatia, og òg så langt sør som Kotor i dagens Montenegro.

Brukarane av dalmatisk budde i kystbyane Zadar, Trogir, Split, Dubrovnik og Kotor (Iadera, Tragurium, Spalatum, Raugia og Cattaro), og i kvar av desse byane fann ein ein eigen dialekt. Språket vart òg brukt på øyane Krk, Cres og Rab (Vikla, Crepsa og Arbe).

## Dialektar
Nesten kvar einaste by utvikla sin eigen dialekt, likevel forsvann nesten alle før dei vart nedteikna, så dei einaste spora av dialektane finn ein i kroatiske lånord som blir brukt i lokale dialektar.

### Ragusan
**Ragusan** er den nordlege dialekten. Namnet vart utvikla frå det italienske namnet på Dubrovnik, «Ragusa».

### Vegliot
**Vegliot** (det opphavlege namnet er Viklasun) er den nordlege dialekten. Namnet Vegliot kjem frå det italienske namnet for øya Krk, «Veglia».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dalmatisk|Dalmatisk]]» frå ,  den 30. mars 2012.*
DigitaltMuseum

**DigitaltMuseum** er ein felles database over samlingar i norske og svenske kunst- og kulturhistoriske museum. Tenesta vart skipa i 2009. Databasen vert utvikla og driven av KulturIT, som er eigd av Maihaugen og Norsk Folkemuseum, og mottek støtte frå Norsk kulturråd, tidlegare ABM-utvikling. Målet med DigitaltMuseum er at musea sine samlingar skal vere lett tilgjengelege for alle interesserte, uavhengig av tid og stad.

Per juni 2025 var om lag 5&nbsp;350&nbsp;000 fotografi og 4&nbsp;000&nbsp;000 gjenstandar frå 347 museum og 400 samlingar tilgjengelege på nettstaden til DigitaltMuseum.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff

*
Les Planchettes

**Les Planchettes** er ein kommune i distriktet La Chaux-de-Fonds i kantonen Neuchâtel i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1063 meter over havet.

Kommunen ligg nord for La Chaux-de-Fonds. Kommunen strekkjer seg frå elva Doubs til nordsida av av Pouillerel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Les Planchettes|Les Planchettes]]» frå ,  den 31. mars 2012.*
Brot-Plamboz

**Brot-Plamboz** er ein kommune i distriktet Le Locle i kantonen Neuchâtel i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1012 meter over havet.

Kommunen vart skapt i 1875 då Brot-Dessus og Plamboz vart slått saman,. Han består av landsbyen Brot-Plamboz og grendene Les Petits-Ponts og Le Joratel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brot-Plamboz|Brot-Plamboz]]» frå ,  den 31. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*
La Brévine

**La Brévine** er ein kommune i distriktet Le Locle i kantonen Neuchâtel i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1043 meter over havet. 

Landsbyen er ofte mykje kaldare enn omliggande landsbyar. 12. januar 1987 målte den lokale vêrstasjonen ein temperatur på -41,8 ºC, det kaldaste som nokon gong er målt i Sveits. 

Kommunen ligg nær grensa til Frankrike. Han består av landsbyen La Brévine og grendene Le Brouillet, Bémont, Les Taillères og La Châtagne samti spreidde gardar. 

Lac des Taillères ligg 2 km frå landsbyen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:La Brévine|La Brévine]]» frå ,  den 31. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Syrinslekta

**Syrinslekta** (*Syringa*) er ei planteslekt med 20-25 artar. Syringa er klassifisert under tribusen Oleeae som høyrer til oliventrefamilien.

## Artar

### Artar i Noreg
Desse artane veks i naturen i Noreg:
* Syrin (*S. vulgaris*), framandart, ikkje vurdert i Framandartslista 2018, men med svært høg risko (SE) i den førebels Framandartslista 2023
* Ungarnsyrin (*S. josikaea*), framandart, potensielt høg risiko (PH)
* Nikkesyrin (*S. komarowii*, syn. *S. reflexa*), framandart, låg risiko (LO)

Fleire artar og hybridar er registrerte med einskildfunn:
* Kinasyrin (*S.* ×*chinensis*, *S. vulgaris* × *S.* ×*persica*)), framandart, ikkje risikovurdert
* Himalayasyrin (*S. emodi*), framandart, ikkje risikovurdert
* Persiasyrin (*S.* ×*persica*, *S. protolaciniata* × ukjend), framandart, ikkje risikovurdert
* Ligustersyrin (*S. reticulata*, syn. *S. pekinensis*), framandart (dørstokkart), ingen kjend risiko (NK)

### Andre artar
**[[Syringa afghanica|S. afghanica]]*
**[[Syringa mairei|S. mairei]]*
**[[Syringa microphylla|S. microphylla]]*
**[[Syringa meyeri|S. meyeri]]*
**[[Syringa oblata|S. oblata]]*
**[[Syringa pinetorum|S. pinetorum]]*
**[[Syringa pinnatifolia|S. pinnatifolia]]*
**[[Syringa protolaciniata|S. protolaciniata]]*
**[[Syringa pubescens|S. pubescens]]*
***S.p.* ssp. *julianae* (syn. *S. julianae*)
***S.p.* ssp. *microphylla* (syn. *S. microphylla*)
***S.p.* ssp. *patula* (syn. *S. patula*)
**[[Syringa spontanea|S. spontanea]]*
**[[Syringa sweginzowii|S. sweginzowii]]*
**[[Syringa tibetica|S. tibetica]]*
**[[Syringa tomentella|S. tomentella]]*
**[[Syringa villosa|S. villosa]]*
**[[Syringa wardii|S. wardii]]*
**[[Syringa wolfii|S. wolfii]]*
**[[Syringa yunnanensis|S. yunnanensis]]*

### Hybridar
*''S.'' ×''diversifolia'' (*S. oblata* × *S. pinnatifolia*)
*''S.'' ×''henryi'' (*S. josikaea* × *S. villosa*)
*''S.'' ×''hyacinthiflora'' (*S. oblata* × *S. vulgaris*)
*''S.'' ×''josiflexa'' (*S. josikaea* × *S. komarowii*)
*''S.'' ×''lacinoata'' (*S. protolaciniata* × *S. vulgaris*)
*''S.'' ×''persica'' (*S. protolaciniata* × ukjend) – ****
*''S.'' ×''prestoniae'' (*S. komarowii* × *S. villosa*)
*''S.'' ×''swegiflexa'' (*S. komarowii* × *S. sweginzowii*)

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
*
Les Ponts-de-Martel

**Les Ponts-de-Martel** er ein kommune i distriktet Le Locle i kantonen Neuchâtel i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1009 meter over havet.

Kommunen ligg på nordsida av Vallée de la Sagne et des Ponts. Han består av landsbyen Les Ponts-de-Martel og grendene Martel-Dernier og Petit-Martel. Busetnaden Le Joratel vart overført til kommunen Brot-Plamboz i 1920.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Les Ponts-de-Martel|Les Ponts-de-Martel]]» frå ,  den 31. mars 2012.*
Cressier i Neuchâtel

**Cressier** er ein kommune i distriktet Neuchâtel i den sveitsiske kantonen Neuchâtel. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 436 meter over havet. 

Kommunen ligg ved foten av Jurafjella og nær den flaumutsette elva Thielle. Han består av landsbyen Cressier og grenda Frochaux.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cressier, Neuchâtel|Cressier, Neuchâtel]]» frå ,  den 31. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Enges

**Enges** er ein kommune i distriktet Neuchâtel i den sveitsiske kantonen Neuchâtel. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 816 meter over havet. 

Kommunen ligg består av grenda Lordel og dei tre fjellbusetnadane Cressier, Enges og Grange Vallier.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Enges|Enges]]» frå ,  den 31. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Hauterive i Neuchâtel

**Hauterive** er ein kommunar i distriktet Neuchâtel i kantonen Neuchâtel i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 501 meter over havet. 

Kommunen ligg ved foten av Chaumont nær Neuchâtel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hauterive, Neuchâtel|Hauterive, Neuchâtel]]» frå ,  den 31. mars 2012.*
Lignières i Neuchâtel

**Lignières** er ein kommune i distriktet Neuchâtel i den sveitsiske kantonen Neuchâtel. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 802 meter over havet. 

Kommunen består av landsbyen Lignières, grenda Le Moulin og gardane Les Près sur Lignières.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lignières, Switzerland|Lignières, Switzerland]]» frå ,  den 31. mars 2012.*
Boudevilliers

**Boudevilliers** er ein kommune i distriktet Val-de-Ruz i kantonen Neuchâtel i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 753 meter over havet.

Kommunen ligg i ved krysset til vegane mellom Neuchâtel og La Chaux-de-Fonds og mellom Rochefort til Saint-Imier. Han består av landsbyen Boudevilliers og grendene Malvilliers, La Jonchère og Landeyeux.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Boudevilliers|Boudevilliers]]» frå ,  den 31. mars 2012.*
Cernier

**Cernier** er hovudstaden i distriktet Val-de-Ruz i kantonen Neuchâtel i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 820 meter over havet.

Kommunen består av landsbyen Cernier i dalbotnen og grenda Montagne de Cernier i ei høgd på 1190 moh. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cernier|Cernier]]» frå ,  den 31. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
La Tène

**La Tène** er ein kommune i distriktet Neuchâtel i den sveitsiske kantonen Neuchâtel. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 450 meter over havet. 

1. januar 2009 vart dei tidlegare kommunane Marin-Epagnier og Thielle-Wavre slått saman til den nye kommunen.

La Tène er kalla opp etter La Tène, ein landsby i den tidlegare kommunen Marin-Epagnier som er kjend for La Tène-kulturen frå jernalderen.

Han ligg langs nordaustsida av Neuchâtelsjøen nær Biel, ved grensa mellom den fransk- og tysktalande regionane i Sveits. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:La Tène, Neuchâtel|La Tène, Neuchâtel]]» frå ,  den 31. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Fontaines i Sveits

**Fontaines** er ein kommune i distriktet Val-de-Ruz i kantonen Neuchâtel i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 768 meter over havet.

Kommunen består av landsbyen Fontaines og to eksklavar i fjella i Pass La Vue-des-Alpes, som ligg 1283 moh. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fontaines, Switzerland|Fontaines, Switzerland]]» frå ,  den 31. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Les Hauts-Geneveys

**Les Hauts-Geneveys** er ein tidlegare sveitisk kommune i distriktet Val-de-Ruz i kantonen Neuchâtel. Kommunen hadde  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret var 986 meter over havet.
1. januar 2013 slo kommunane  Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Le Pâquier, Savagnier og Villiers seg saman til den nye kommunen  Val-de-Ruz.

Les Hauts-Geneveys låg nordvest for kantonshovudstaden Neuchâtel, på austsida av fjellet Tête de Ran i Jurafjella. 

Nabokommunane til Les Hauts-Geneveys var Boudevilliers i sør, Fontaines og Fontainemelon i aust og nord, og La Sagne i Distriktet La Chaux-de-Fonds i vest

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Les Hauts-Geneveys|Les Hauts-Geneveys]]» frå  og «[[:de:Les Hauts-Geneveys|Les Hauts-Geneveys]]» frå ,  den 31. mars 2012 og oppdatert 20, april 2017.* 

## Bakgrunnsstoff
*
Le Pâquier i Neuchâtel

**Le Pâquier** er ein kommune i distriktet Val-de-Ruz i kantonen Neuchâtel i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 895 meter over havet.

Kommunen ligg nordaust i dalen nær vegen mellom Neuchâtel og Saint-Imier.

Skirennaren Didier Cuche er frå Le Paquier.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Le Pâquier, Neuchâtel|Le Pâquier, Neuchâtel]]» frå ,  den 31. mars 2012.*
Les Verrières

**Les Verrières** er ein kommune i distriktet Val-de-Travers i kantonen Neuchâtel i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 930 meter over havet.

Hovudbusetnaden er ein gatelandsby som er om lag 3 km lang og består av landsbyane Cret, Belle Perche, Grand Bourgeau, Croix-Blanche og Meudon. Utanfor hovudlandsbyen ligg grendene Cernets og Mont-des-Verrières og spreidde gardar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Les Verrières|Les Verrières]]» frå ,  den 31. mars 2012.*
Undervelier

**Undervelier** er ein kommune i distriktet Delémont i kantonen Jura i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 536 meter over havet.

Kommunen ligg mellom to av kløftene graven ut av elva Sorne ved foten av fjellet Pichoux.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Undervelier|Undervelier]]» frå ,  den 31. mars 2012.*
Wu

**Wu** og **WU** kan visa ti:

## Stader og språk

* Wu var ein stat i Kina under Vår- og haustannaltida
* Astre Wu var ein stat i Kina under Tre rike-tida
* Wu var ein stat i Kina, under Dei fem dynastia og dei ti kongedøma
* Wu-regionen i dagens Kina 
* Suzhou, in by i Jiangsu som også kan heita Wu
* Wukinesisk, ei gruppe kinesiske dialektar

## Personar og personnamn
* Wú (吳) er eit vanleg kinesisk etternamn
* Keisar Wu av Zhou
* Keisar Wu av Han
* Keisar Wu av Liang
*Keisarinne Wu Zetian
*Keisar Cao Cao, også kjend som Wu av Wei

## WU
*Western Union, ei amerikansk pengeoverføringsverksemd
Vermes

**Vermes** er ein kommune i distriktet Delémont i kantonen Jura i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 566 meter over havet.

Kommunen ligg i Val Terbi og består av landsbyen Vermes, grenda Envelier og Raymontpierre slott.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vermes, Switzerland|Vermes, Switzerland]]» frå ,  den 31. mars 2012.*
Châtillon i Jura

**Châtillon** er ein kommune i distriktet Delémont i kantonen Jura i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 523 meter over havet.

Kommunen ligg sør for Delemont i ein dal i nordsida av Le Mont-fjella. Han består av gatelandsbyen Châtillon.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Châtillon, Canton of Jura|Châtillon, Canton of Jura]]» frå ,  den 31. mars 2012.*  


## Bakgrunnsstoff

*
*
Vicques i Sveits

**Vicques** er ein kommune i distriktet Delémont i kantonen Jura i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 455 meter over havet.

Jura observatorium ligg ovanom Vicques.

Kommunen ligg i Val Terbi.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vicques, Switzerland|Vicques, Switzerland]]» frå ,  den 31. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (fransk)
Bonfol

**Bonfol** er ein kommune i distriktet Porrentruy i kantonen Jura i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 432 meter over havet.

Under første verdskrigen frå 1914 til 1918, starta fronten mellom allierte og Tyskland ved landsbyen Le Largin i Bonfol.

Kommunen ligg nordaust i regionen Ajoie ved grensa til Frankrike. 

Naturreservatet Etangs de Bonfol ligg nær landsbyen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bonfol|Bonfol]]» frå ,  den 31. mars 2012.*
Bure i Sveits

**Bure** er ein kommune i distriktet Porrentruy i kantonen Jura i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 587 meter over havet. Han ligg like i nærleiken av grensa til Frankrike.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bure, Switzerland|Bure, Switzerland]]» frå ,  den 31. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Basse-Allaine

**Basse-Allaine** er ein kommune i distriktet Porrentruy i kantonen Jura i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 398 meter over havet. 

Kommunen vart skapt 1. januar 2009 då dei tidlegare kommunane Buix, Courtemaîche og Montignez vart slått saman til Basse-Allaine.

Namnet syner til elva Allaine som renn gjennom kommunen. Kommunen består av landsbyane Buix, Courtemaîche og Montignez, grenda Le Maira og området kring Grandgourt kloster.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Basse-Allaine|Basse-Allaine]]» frå ,  den 31. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
*
*
Clos du Doubs

**Clos du Doubs** er ein kommune i distriktet Porrentruy i kantonen Jura i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 440 meter over havet. 

Han vart skapt 1. januar 2009 då dei tidlegare kommunane Epauvillers, Epiquerez, Montenol, Montmelon, Ocourt, Saint-Ursanne og Seleute vart slått saman.

Den nye kommunen tok namnet frå regionen  Clos du Doubs, som òg omfattar Soubey, som stemnde imot samanslåinga. Regionen omfattar delar av Doubsdalen nær Saint-Ursanne, kring 15 km vest for Delémont. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Clos du Doubs|Clos du Doubs]]» frå ,  den 31. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Javanesisk

**Javanesisk** er eit austronesisk språk som blir snakka av over 75&nbsp;millionar menneske på øya Java i Indonesia. Det er dermed om lag det 13. mest tala språket i verda. Javanesisk høyrer til den malayopolynesiske språkgreina, og er dermed i slekt med begge dei to andre store språka i området, indonesisk og malayisk.

Andre stader i verda er språket i slekt med karibisk javanesisk, som blir snakka av etterkomarar til utvandra javanesarar i Surinam, og kaledonsk javanesisk, som blir snakka på Ny-Caledonia. Desse variantane er blitt såpass ulike javanesisk at dei blir rekna som eigne språk.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Javanesisk|Javanesisk]]» frå ,  den 31. mars 2012.*  


## Bakgrunnsstoff

* Javanese  - *UCLA Language Materials Project*, University of California Los Angeles (UCLA).
Damphreux

**Damphreux** er ein tidlegare kommune i distriktet Porrentruy i kantonen Jura i Sveits. 1. januar 2023 blei han slått saman med Lugnez til den nye kommunen Damphreux-Lugnez. Kommunen hadde eit areal på . Ved byrjinga av 2019 hadde han 176 innbyggjarar. Kommunesenteret låg 420 meter over havet.

Damphreux er fyrst nemnd i 1161 som *Damfriol*.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Damphreux|Damphreux]]» frå ,  den 31. mars 2012.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Porrentruy

**Porrentruy** (tysk *Pruntrut*) er ein sveitsisk kommune og hovudstaden i distriktet med same namn i kantonen Jura. 	Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 423 meter over havet. 

Kommunen ligg på begge sider av elva Allaine i Ajoie ved foten av Jurafjella i nord. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Porrentruy|Porrentruy]]» frå ,  den 31. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Rocourt i Jura

**Rocourt** er ein kommune i distriktet Porrentruy i kantonen Jura i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 508 meter over havet.

Landsbyen Rocourt består av to delar som er del av vegen mellom Porrentruy og Besançon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rocourt, Jura|Rocourt, Jura]]» frå ,  den 31. mars 2012.*
Le Noirmont

**Le Noirmont** er ein kommune i distriktet Franches-Montagnes i kantonen Jura i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 971 meter over havet.

Kommunen ligg på eit høgt platå og strekkjer seg ned til elva Doubs. Han består av landsbyen Le Noirmont og grendene Les Barrières, Le Cerneux-Joly, Le Creux-des-Biches, Les Esserts, Le Peu-Péquignot, Sous-les-Craux og Les Côtes.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Le Noirmont|Le Noirmont]]» frå ,  den 31. mars 2012.*
Montfaucon i Sveits

**Montfaucon** er ein kommune i distriktet Franches-Montagnes i kantonen Jura i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 996 meter over havet.

Kommunen ligg på ein rygg mellom Glovelier og Saignelégier. Han består av landsbyane Montfaucon og Montfavergier.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Montfaucon, Switzerland|Montfaucon, Switzerland]]» frå ,  den 31. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
*
Muriaux

**Muriaux** er ein kommune i distriktet Franches-Montagnes i kantonen Jura i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 947 meter over havet.

Kommunen består av landsbyen Muriaux vest for vegen mellom Saignelégier og Le Noirmont, grendene Les Emibois, Les Chenevières, Le Roselet, eksklaven Le Cerneux-Veusil mellom kommunane Saint-Imier og Les Breuleux og den tidlegare kommunen Le Peuchapatte.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Muriaux|Muriaux]]» frå ,  den 31. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Saignelégier

**Saignelégier** er ein kommune i kantonen Jura i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 978 meter over havet. Han er hovudstaden i distriktet Franches-Montagnes. 

Myra og naturreservatet kring étang de la Gruère ligg i kommunen. Her ligg òg det kjende bryggeriet Brasserie des Franches-Montagnes.

Kommunen strekkjer seg frå breidda av elva Doubs til Etang de la Gruère. Den opphavlege landsbyen ligg ved krysset mellom vegane til Delémont, Tramelan, La Chaux-de-Fonds og Frankrike. Han består av landsbyane Saignelégier, Les Pommerats og Goumois og fleire grender. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Saignelégier|Saignelégier]]» frå ,  den 31. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*http://www.saignelegier.ch
Beckenried

**Beckenried** er ein kommune i kantonen Nidwalden i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 435 meter over havet. 

Kommunen er ein gatelandsby langs breidda av Vierwaldstättersee. Han består av landsbyen Beckenried som er inndelt i Oberdorf, Niederdorf og Dorf.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Beckenried|Beckenried]]» frå ,  den 31. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
*Turisme i Beckenried (tysk)
Oberdorf

**Oberdorf** er ein kommune i kantonen Nidwalden i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 455 meter over havet.

Kommunen ligg nær og ovanom kommunen Stans. Han består av landsbyane og grendene ovanom Stans (den såkalla Øvrelandsbyen eller på tysk *Obere Dorf*), som omfattar Wil, Ennerberg og Waltersberg. I tillegg har ein grendene Büren (nid dem Bach) og Niederrickenbach.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oberdorf, Nidwalden|Oberdorf, Nidwalden]]» frå ,  den 31. mars 2012.*