open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Industridepartementet

**Industridepartementet** er eit tidlegare norsk departement som vart oppretta med verknad frå 6. desember 1947 med Lars Evensen som den første statsråden. 
Departementet vart omorganisert til Næringsdepartementet med verknad frå 1. januar 1988.

## Historie
Departementet har hatt ulike namn gjennom tidene, og er ein etterfølgjar etter Departementet for det Indre (2. og 4. departement frå 1814). Saksområda som var i industridepartementet har vore plassert i ulike departement:

* 1903&ndash;05: Departementet for utenrikske saker, handel, sjøfart og industri eller Handelsdepartementet 
* 1905&ndash;13: Departementet for handel, sjøfart og industri eller Handelsdepartementet 
* 1913&ndash;1916: Departementet for sosiale saker, handel, industri og fiskeri eller Sosialdepartementet 
* 1. oktober 1916 - 30. juni 1946: Departementet for handel, sjøfart, industri, håndverk og fiskeri eller Handelsdepartementet
* 1917&ndash;1920: Industriforsyningsdepartementet
* 1942&ndash;1945: Skipsfartsdepartementet
* 1. juli 1946 - 6. desember 1947: Departementet for handel, sjøfart og industri eller Handelsdepartementet
* 6. desember 1947 - 31. desember 1954: Departementet for Industri, håndverk og skipsfart eller Industridepartementet
* 1. januar 1955 - 31. desember 1987: Departementet for industri og håndverk eller Industridepartementet

11. januar 1978 vart Olje- og energidepartementet skilt ut frå Industridepartementet.

## Sjå også
Norske industriministrar

## Kjelde
Regjeringen.no om Nærings- og handelsdepartementet
Afarsenkinga

**Afar-senkinga** (også kalla Danakil-senkinga og Afar-triangelet) er ei geologisk senking ved Afrikas horn, som dekker Eritrea, den etiopiske Afar-regionen og Djibouti. Senkinga omfattar ørkenen Danakil og Asalsjøen, det lågaste punktet i Afrika (155 muh.). Dallol, det varmaste folkesette området på jorda, ligg i Afar-senkinga. 

Området er kjent som ei «vogge for menneskja», med rike funn av hominid-fossil og tidlege steinalderverktøy. Ved Gona har ein funne nokre av verdas eldste steinverktøy, og ved Hadar fann ein fossilet «Lucy», eit godt bevart *[[Australopithecus]]*-fossil.

Afarsenkinga ligg ved møtepunktet for tre jordskorpeplater. I dag er senkinga svært varm og tørr. Gjennomsnittstemperaturar er rundt 25 °C i regntida og 48 °C i tørketida. Den høgaste temperaturen ein har målt var 64,4 °C på 1930-talet. Ho er endorheisk nedslagsfelt for Awash-elva, som endar her i ein serie stadig saltare innsjøar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Afar Depression|Afar Depression]]» frå ,  den 9. november 2009.*
Lombok

**Lombok** er ei øy i provinsen Vest-Nusa Tenggara i Indonesia. Ho hadde i 2005 eit folketal på 2 950 105. Øya er ei av dei mindre Sundaøyane. Mot vest er ho av Lomboksundet skild frå Bali, mot aust skil Alassundet ho frå Sumbawa. Sett frå lufta er øya ganske rundvoren (om lag 70 km tvers over), med ein utstikkar mot sørvest. Ho dekker ei flatevidd på 4&nbsp;725 km². Største byen på øya er Mataram, som og er provinshovudstad.

## Historie
Eldste kjende styret på Lombok var eit kongedømme kalla Selaparang. Det var ei tid delt mellom tre brør, grunna uavklart arvefylgje splitta kongedømmet seg opp i hovdingdømme.

Dei fyrste europearane som kom til Lombok var nederlendarar. Dei kom i 1674 og slo seg noko seinare ned heilt i aust på øya. Den vestlege halvdelen av øya kom på 1700-talet under eit hindu-dynasti med sete på Bali. Forbitra over styringa til herskarane frå Bali, gjorde sasakane opprør i 1891 og fekk støtte frå nederlendarane. Opprøret enda med at kolonien Nederlandsk Aust-India i 1894 annekterte heile øya. Japan okkuperte øya under 2. verdskrigen, 1942-45.

Lombok kom med i Indonesia frå staten vart erklært sjølvstendig 17. august 1945. Under dei politiske utreinskingane på 1960-talet vart kommunistar og kinesarar drepne. Også i år 2000 var det politisk uro, overgrepa gjekk ut over det kristne, kinesiske mindretalet.

## Geografi og demografi

Lomboksundet er grense mellom faunaen i den indomalayiske økosona, og den klart ulike faunaen i den australasiatiske sona. Skiljet er kjent som Wallacelinja, etter Alfred Russel Wallace. Han var den fyrste naturforskaren som vart merksam på skiljet mellom desse to store bioma.

Topografien på øya er dominert av den 3&nbsp;726 meter høge stratovulkanen Rinjani. Vulkanen ligg nord for midten av øya og er Indonesias tredje høgste fjell. Rinjani sitt siste utbrot kom i mai-juni 2009, det var eit lite utbrot frå Gunung Baru (=nyfjellet) med seigtflytande masse. Vulkanen med kratervatnet Segara Anak ligg i ein nasjonalpark oppretta i 1997.

Sørdelen av øya er eit grøderik sletteland der det vert dyrka mais, ris, kaffi, tobakk og bomull. Nesten overalt har ein tilstrekkeleg med nedbør til landbruk. Dessutan har ein, grunna det høge vulkanfjellet, ein stor variasjon i faktisk klima. Fylgjeleg har ein rikeleg og variert tilgang på matvarer.

85% av innbyggjarane høyrer til folkegruppa sasak. Ein reknar med at desse stammar frå folk som innvandra frå Java for mellom 1000 og 2000 år sidan. 10-15% av folket er balinesarar, attåt finst det små innslag av kinesarar, arabarar, javanesarar og sumbawanesarar. Etter som sasakane praktiserer islam på vanleg vis er synslinja i landskapet dominert av moskear og minaretar. Islamske tradisjonar og festdagar grip inn i folks daglegliv.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lombok|Lombok]]» frå ,  den 9. november 2009.*
Orihuela

**Orihuela** (spansk) eller **Oriola** (valenciansk) er ein by og ein kommune i provinsen Alicante i Spania. Byen Orihuela har kring 35&nbsp;000 innbyggjarar, medan kommunen har kring 85&nbsp;000 innbyggjarar. Kommunen strekkjer seg langs kysten av Middelhavet, vest for Torrevieja. I kommunne ligg òg turistsenteret (*urbanizacion turistica*) Dehesa de Campoamor med kring 20&nbsp;000 innbyggjarar, samt eit par andre landsbyar. 

Elva Segura renn gjennom byen. Byen var busett av romarane, som kalla han *Orcelis* og seinare *Aurariola*.

## Historie

Orihuela er hovudstaden i regionen «Vega Baja del Segura» (naturregionen rundt Segura). Han har òg vore hovudstad i ein provins og eit kongedøme. Byen vart den første med bystatus i provinsen Alicante 11. september 1437. 

I 576 var byen hovudstad i den vestgotiske provinsen Aurariola, som har gjeve namn til byen. I 713 erklærte soldaten og greven Teodomiro seg sjølv konge av Tudmir.

I 825 vart Kongedømet Tudmir eit sjølvstendig kongedøme under umayyadane og hovudstaden vart flytta til Murcia. I 910 vart kongedømet Tudmir gjeve til emiratet Cordova. I 1053 vart fyrstedømet Murcia skapt som ein del av kongedømet Denia. I 1086 vart fyrstedømet Murcia sjølvstendig frå Denia. I 1212 vart området ein del av kongedømet Murcia.

I 1304 var Orihuela ein grenseby mellom kongedøma Castilla og Aragón. I 1366 kom han under Kongedømet Valencia.

I 1437 fekk han bystatus og i 1707 gjorde Karl V av Det tysk-romerske riket han til hovudstad i provinsen Orihuela. I 1737 vart Alicante, Elche, Monforte, Jijona, Villajoyosa, Agost, Busot, San Juan eller Muchamiel sjølvstendige frå provinsen Orihuela, og danna Alicante. 

I 1799 vart òg Orihuela ein del av provinsen Alicante. I 1810 gjorde Napoleon Orihuela til ein del av departementet Segura der Murcia var hovudstad. Orihuela vart ein del av provinsen Murcia i 1822, og i 1833 vart han igjen ein del av provinsen Alicante. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Orihuela|Orihuela]]» frå ,  den 9. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Giana Sisters

**Giana sisters** er eit plattformspel utvikla av Time Warp Productions for  Amiga, Commodore 64 og ei rekkje andre heimedatamaskiner. Det kom ut i 1987 og vart distribuert av Rainbow Arts.

Likskapen med Super Mario Bros. gjorde at Nintendo tvinga Rainbow Arts til å trekkje spelet tilbake frå sal kort tid etter at det vart utgjeve. Ekte originalar av spelet er difor særs vanskelege å finne og ettertrakta blant samlarar.

## Bakgrunnsstoff

* www.giana-sisters.com Offisiell remake av C64-utgåva til Nintendo DS
* Melding av Giana sisters hjå Lemon64
Benidorm

**Benidorm** er ein kystby og kommune i Valenciaregionen i provinsen Alicante i Spania ved Middelhavet.

Før 1960-åra var berre Benidorm ein liten landsby. I dag er han kjend for hotellindustrien, strendene og skyskraparane og er bygd for ein turistretta økonomi. Byen har kring 75&nbsp;000 innbyggjarar som bur der permanent, og er den femte største i provinsen. Han er ein av dei viktigaste feriestadane i Spania. 

På grunn av den unike horisonten og dei mange høge hotella og bustadblokkene vert han stundom kalla Spania sitt svar på Manhattan eller «Beniyork».

Like ved Benidorm ligg det 1406 meter høge fjellet Puig Campana, som er eit av dei høgaste fjella langs Costa Blanca.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Benidorm|Benidorm]]» frå ,  den 9. november 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Hassan Nasrallah

**Sayyid Hassan Nasrallah** () var den tredje generalsekretæren i det libanesiske islamistpartiet Hizbollah, som òg er ein paramilitær organisasjon. Nasrallah vart leiar i Hizbollah etter at Israel drap leiaren i rørsla, Abbas al-Musawi, i 1992. Dei militære kampanjane til Hizbollah seint på 1990-talet vart hovudfaktorane som leidde til at israelarane valde å trekkje seg ut av Sør-Libanon i 2000.
Nasrallah vart drepen i eit israelsk bombeåtak på Beirut i september 2024.

## Kjelder
Alcoy

**Alcoy** (spansk) eller **Alcoi** (valenciansk) er ein by og ein kommune i provinsen Alicante i Spania. Han har like over 60&nbsp;000 innbyggjarar og er den sjette største i provinsen. Elva Serpis renn gjennom kommunen. 

Alcoy har industri knytt til tekstil, papir, mat og metall. I tillegg vert det produsert fyrstikker i byen. Han er eit økonomisk, kommersielt og kulturelt senter for området. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alcoy|Alcoy]]» frå ,  den 9. november 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Elda

**Elda** er ein by i provinsen Alicante i Spania. Han har kring 55&nbsp;000 innbyggjarar og er den sjuande største i provinsen. I lag med byen Petrer dannar han eit storbyområde med over 85&nbsp;000 innbyggjarar. Elva Vinalopó renn gjennom Elda.

Elda er kjend for fottøyindustrien, særleg kvinnesko. Av turistattraksjonar finn ein eit fottøymuseum, eit arkeologisk museum, eit tårn frå 1100-talet, Coloma-palasset, rådhuset og kyrkja *Santa Ana*. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Elda|Elda]]» frå ,  den 9. november 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Plattformspel

**Plattformspel** er ein dataspelsjanger, der ein hoppar til og frå plattformer eller over hindringar.

Eit plattformspel inneber å kunne kontrollere eit hopp, å falle frå plattformer eller å berekne eit hopp feil. Felles element for slike spel er ein hoppeknapp, men det finst unntak; andre hoppemekanisme inkluderer å svinge frå utstrekkelege armar, som i *[[Ristar]]* og *[[Bionic Commando]]*. Ein kan òg sprette frå trampolinar e.l., som i *[[Alpha Waves]]*. Spel som får hopping til å bli fullstendig automatisert, som *[[The Legend of Zelda: Ocarina of Time]]*, fell inn under ein eigen kategori; action-eventyrspel. Eit av dei mest kjende plattformspela er *[[Super Mario Bros.]]*.
San Vicente del Raspeig

**San Vicente del Raspeig** er ein by og ein kommune i provinsen Alicante i Spania i storbyområdet til byen Alicante (6&nbsp;km frå sentrum). 

Kommunen har kring 60&nbsp;000 innbyggjarar. Delar av Universitat d'Alacant ligg her og mange studentar held derfor til i byen.

Byen vart grunnlagd vart grunnlagd i 1836 og har mottoet «*Sequet pero sanet*» («Tørr, men sunn»).

Det vert to halde festivalar her kvart år, *Fogueres de Sant Vicent* med bålbrenning om sommaren og *Moros y Cristianos* om våren. 

Byen har mange kalksteinsbrot som forar sementfabrikkar i området.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:San Vicente del Raspeig|San Vicente del Raspeig]]» frå ,  den 9. november 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Gandia

**Gandia** er ein by og ein kommune i Regionen Valencia aust i Spania ved Middelhavet. Han har kring 80&nbsp;000 innbyggjarar. Gandia ligg på Costa del Azahar, 65&nbsp;km sør for Valencia og 96&nbsp;km nord for Alicante.

Han var eit viktig kulturelt og kommersielt senter på 1400- og 1500-talet. På 1400-talet låg det mellom anna eit universitet i byen. Han var heimstad for fleire viktige diktarar som Ausiàs March og romanforfattaren Joanot Martorell, men er kanskje mest kjend for Borgia-familien, gjennom familitittelen deira hertug av Gandia.

I dag er Gandia ein av dei største kystbyane og turistsentera i regionen. Det er to soner i kommunen, sjølve byen Gandia med dei historiske monumenta, den kommersielle aktivitet og butikkane, og stranda der sommarbustadane ligg. Dei fleste barane og nattklubbane ligg i strandområdet. Stranda ligg om lag to kilometer frå byen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gandia|Gandia]]» frå ,  den 9. november 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Torrent

**Torrent** er ein by i storbyområdet rundt byen Valencia i Spania. Han er den største kommunen i Horta Sud ein *comarca*, med kring 90&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg 7 km frå sjølve Valencia, og er knytt til byen via ein metro. 

Kommunen grensar til Aldaia, Alaquàs og Xirivella i nord, Picanya og Catarroja i aust, Alcàcer og Picassent i sør og Montserrat, Godelleta, Turís og Xiva i vest. Alle desse ligg i provinsen Valencia.

## Historie
Landsbyen Torrent vart offisielt grunnlagd etter reconquistaen, men det hadde stått eit tårn og festningsverk her fleire hundreår tidlegare. Arkeologiske funn indikerer at det har budd folk i området sidan bronsealderen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Torrent, Valencia|Torrent, Valencia]]» frå , den 9. november 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Sagunto

**Sagunto** (valenciansk *Sagunt*; latinsk *Saguntum*), tidlegare **Murviedro** (valenciansk *Morvedre*), er ein gammal by aust i Spania i distriktet Camp de Morvedre i  provinsen Valencia. Han ligg i åsane 30&nbsp;km nord for byen Valencia, nær Costa del Azahar ved Middelhavet.

## Historie
På 400-talet fvt. bygde keltiberarane ein innmura busetnad i åsane over ei slette. Det finst spor etter tempelet i byen i dag, nær den moderne kyrkja Santa Maria. Byen handla med greske og fønikiske koloniar og under deira påverknad prega dei sine eigne myntar. I denne perioden vart byen kalla *Arse* (Ripollès i Alegre 2002). I 219 fvt. var Saguntum ein stor og velståande by som støtta dei greske kolonistane og Roma i krigen mot Kartago. Hannibal gjorde derfor det første åtaket sitt mot byen, omleiringa av Saguntum, som opna den andre punarkrigen. Etter hard motstand vart byen erobra i 219 fvt.

Seinare vart byen ombygd og blømde som ein *municipium*. Dette varte så lenge Romarriket eksisterte, noko ein kan sjå på dei mange inskripsjonane og ruinane frå denne tida (mellom anna teater øydelagd av marskalken til Napleon, Louis Gabriel Suchet, som òg øydela det romerske Herculestårnet). Då vestgotarane tok over vart han eit bispesete.

Tidleg på 700-talet kom dei muslimske arabarane til byen og han vart ein del av kalifatet Cordoba og oppnådde ein ny gullalder med bad, palass, moskear og skular. Byen vart då kalla *Morvedre* (*Morviedro* på spansk). Etter kvart som Valencia voks, vart Saguntum mindre viktig.

I 1098 vart byen erobra av El Cid, men muslimane tok han attende like etter. Byen hadde vore under muslimsk styre i over fem hundre år då Jakob I av Aragon erobra han i 1238.

Saguntum vart hardt råka av krigar, men framleis står mange gotiske strukturar att. Seint på 1800-talet voks stålindustrien fram og byen vart omvandla til ein moderne by.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sagunto|Sagunto]]» frå ,  den 9. november 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** 

## Bakgrunnsstoff

*
Paterna

**Paterna** er ein kommune i Horta Oest i Regionen Valencia i Spania. Kommunen er ein del av området rundt byen Valencia og har kring 75&nbsp;000 innbyggjarar. 

Det var her Antonio Martín Hernández og Augustine García Calvo vart martyrdrepne under den spanske borgarkrigen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Paterna|Paterna]]» frå ,  den 9. november 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Løns- og prisdepartementet

**Løns- og prisdepartementet** er eit tidlegare norsk departement. 

Departementet vart oppretta under Regjeringa Gerhardsen III med verknad frå 1. august 1955. 

Det vart nedlagt under Regjeringa Bratteli I den 7. mai 1972. Arbeidsoppgåvene vart ved nedlegginga for ein stor del overført til Forbrukar- og administrasjonsdepartementet som vart oppretta frå 8. mai 1972.

Den siste statsråden i Løns- og prisdepartementet, Olav Gjærevoll, vart den første statsråden i Miljøverndepartementet som også vart oppretta frå 8. mai 1972.

## Sjå også
* Norske løns- og prisministrar 
* Norske departement

## Kjelde
Regjeringen.no om Løns- og prisdepartementet, vitja 9. november 2009
Myrdal

**Myrdal** kan visa til:

;Stader
*Myrdal stasjon, ein jernbanestasjon på Bergensbanen
*Myrdal i Fana, ein matrikkelgard i Bergen
*Myrdal i Åsane, ein matrikkelgard i Bergen

;Personar
*Gunnar Myrdal(1898–1987), svensk økonom
*Alva Myrdal (1902–1986), svensk diplomat, politikar og forfattar
*Arne Myrdal (1935-2007), norsk anti-innvandraraktivist
*Jan Myrdal (1927–2020), svensk forfattar
Sonic the Hedgehog

**Sonic the Hedgehog** er eit plattformspel utvikla av Sonic Team i 1991 for konsollane Sega Master System, Sega Megadrive og Sega Game Gear. Det er det første spelet i ein serie om figuren med same namn. Sonic the Hedgehog, eller berre Sonic, er eit pinnsvin som må hindra den onde Dr. Robotnik i å få tak i dei seks kaos-smaragdene. Sonic må gjennom seks brett som igjen er delt opp i tre akter. Ved slutten på kvar tredje akt, ventar Dr. Robotnik i ei av farkostene sine.

I spelet kan Sonic springe, hoppe og rulle i høg fart. Bretta inneheldt blant anna sprettertar, bakkar og sløyfer. Ved kvar akt må Sonic samle saman nok gullringar og unngå badniks, dyr som Dr Robotniks har fanga og gjort om til robotar ute etter Sonic. Sonic kan hoppe på Badniks for å frigje dei innestengde dyra. Sonic må og unngå spikerfelt som plutseleg dukkar opp, bunnlause hol og andre feller. Det er og område som leier under vatn, der Sonic kan drukne om han ikkje får luft tidssnok.

Målet til Sonic er å samle saman nok gullringar utan å miste dei, så han etterkvart kan bli til Super-Sonic. Klarar han det, hamnar Sonic ved eit spesialbrett istaden for å direkte til neste akt. Her har Sonic moglegheita til å få tak i ein av dei sju kaos-smaragdane som trengst for å gjere han om til Super-Sonic. Sonic mister alle ringane han har samla om han spring på ein badnick, eller ei anna felle. Om Sonic ikkje har nokon ring, mister spelaren eit av dei tre liva. Om Sonic hamnar i eit bunnlaust hol eller spikerflet, mister han eit liv uansett. Fleire liv kan skaffast ved å samle saman 100 ringar.

## 8-bits utgåver
Sjølv om Sonic the Hedgehog for Game Gear og Master System er basert på 16-bits utgåva, er det nokre skilnader grunna maskinvara. Designet av bretta er forskjellig og tre verdnar er originale. Sonic kan ikkje samle saman igjen gullringer som han har mista og ein kaos-emarald ligg skjult på ein av dei tre aktane på kvart brett. Det er heller ingen løkker å springe gjennom, som Sonic-spela etterkvart vart kjende for.

## Bakgrunnsstoff
* Sonic City, offisiell europeisk nettstad 
* Sonic the Hedgehog hjå Mobygames.com
Sovesjuke

**Sovesjuke** (*trypanosomiasis*) er ein sjukdom gjeven av parasittar som typisk blir overført gjennom bit frå tsetsefluger. Sjukdommen er ein tropesjukdom som er utbreidd i Afrika. Ein reknar med at mellom 50&nbsp;000 og 70&nbsp;000 menneske i verda har sovesjuke; sjukdomstala har gått ned noko etter 2000.

Formene for sovesjuke som finst i Aust-Afrika (framkalla av *Trypanosoma brucei rhodesiense*) er meir aggressive enn den som finst i Vest-Afrika (framkalt av *Trypanosoma brucei gambiense*). 

Ein reknar med at sovesjuka finst over eit 8&nbsp;millionar kvadratkilometer stort område i Afrika, og at 7000&nbsp;-&nbsp;10&nbsp;000 menneske døyr kvart år av sjukdomen. Store epidemiar har funnest, særleg i samanheng med hungersnaud der menneske si motstandskraft er veikt. Sovesjuke vert først og fremst spreitt av artene *Glossina palpalis* og *G. tachinoides* i Vest-Afrika og *Glossina morsitans* og *G. pallidipes* i Aust-Afrika.

## Symptom
Når ein har vorte infisert med sovesjuke dannar det seg ein liten opphovning rundt bittstaden som kan vare i nokre veker. Etter 10-20 dagar kjem feber, trøyttleik, søvnløyse, hovudverk og ein følar seg generelt dårleg. Lymfekjertlane er oppsvulma og ein kan òg få utslett. 

Etter eit halvt til eitt år kjem symptom på at sentralnervesystemet er ramma. Ein blir trøytt og apatisk og får ofte personlegdomsendringar. Ein kan falle i søvn kvar og når som helst, men sjukdomen kan òg gje søvnløyse. Dersom ho ikkje blir handsama er sovesjuka dødeleg, men om ein får medisinsk hjelp tidsnok har ein eit god høve til å bli frisk. 

## Bekjemping
Ein har freista å bekjempa sovesjuke på ulike måtar, i mange tilfelle gjennom å prøva å utrydda tsetseflugene. Drastiske metodar er å fjerna krattvegetasjonen eller å utrydda dei ville dyra som er reservoar for sjukdomen, men dette fører til store økologiske problem. Like så har kampanjar med å sprøyta store område med insektmiddel vist seg å ha store negative følgje, og dei har heller ikkje vore effektive for å utrydde fluene. 

Ein har oppnådd bra resultat ved å fanga tsetsefluger i spesialkonstruerte feller. Sidan tsetseflugene finst i høvesvis små bestandar (for fluger) kan fellefangst redusera bestanden i noko mon. Ein har òg hatt lovande resultat med å sleppa ut store mengder tsetsefluge-hannar som har vorte oppdretta i fangenskap og sterilisert. Hoene som desse hannane parar seg med får ikkje avkom og slik blir bestanden redusert. Desse tiltaka har lukkast på grunn av den låge fruktbarheita til tsetseflugene, som gjer at bestandane ikkje kan byggje seg opp att så fort som for andre fluger.

## Kjelder

* http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs259/en/
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sovesyke|Sovesyke]]» frå ,  den 10. november 2009.*  

## Bakgrunnsstoff
Strokkur

**Strokkur** (islandsk uttale *strå-h-kur*, tyder «kinne») er ein geysir i det geotermiske området i Haukadalur ved elva Hvítá på den sørvestre delen av Island, aust for Reykjavík.

Strokkur ligg berre få meter unna den mest kjente geysiren Geysir. I motsetning til Geysir, som nå er inaktiv og berre har tilfeldige utbrot med mellomrom på år, har Strokkur utbrot kvart sjette til tiande minutt. I utbrota sprutar han kokande vatn opp i ei høgde på opptil 20 meter.
Tagging

**Tagging**, **tags** eller «*throw-ups*»  er ei form for graffiti der ein sprayer eller tusjar stiliserte signaturar på veggar eller andre overflatar i offentlege område. 

«Throw-ups» er namnet på taggar i større format, der kvar bokstav er avgrensa av konturlinjer.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tagging|Tagging]]» frå ,  den 24. mai 2010.*  
 

### Litteratur
* Holen, Øyvind; *Hiphop-hoder Fra Beat Street til bygde-rap* , Oslo 2004 ISBN 82-430-0342-8
* Høigård, Cecilie: *Gategallerier*, Valdres 2007, ISBN 978-82-530-3016-6
Graffiti

**Graffiti** er bilete eller tekst måla på offentlege plassar. Graffiti vert rekna som hærverk, men det finst også døme på at det blir rekna som kunst. Det kan lagast av ulike grunnar, til dømes tidtrøyte, skapartrong eller for å få fram ein politisk bodskap. Historisk graffiti kan gje verdifulle opplysingar om eldre samfunn, språk og liknande.

## Sjå og
*Runer i Hagia Sofia

## Bakgrunnsstoff
Tarragona

**Tarragona** er ein by sør i Catalonia og aust i Spania ved Middelhavet. Han er provinshovudstaden i provinsen med same namn. Han har kring 150&nbsp;000 innbyggjarar med eit storbyområde på kring 675&nbsp;000 innbyggjarar.

## Historie
Under Romarriket vart byen kalla *Tarraco* og var hovudstaden i provinsen Hispania Tarraconensis (etter å ha vore hovudstaden i Hispania Citerior i republikktida).  Den romerske kolonien som vart grunnlagd ved Tarraco hadde det fulle namnet *Colonia Iulia Urbs Triumphalis Tarraco*.

Enkelte ekspertar meiner at byen var ein iberisk by kalla *Kesse* eller *Kosse*. William Smith meiner at byen truleg vart grunnlagd av fønikarar, som kalla han *Tarchon*, som tyder citadell. Dette namnet kjem truleg frå plasseringa på ei høg klippe oppfor sjøen.

Tarrco låg langs hovudvegen søraustover kysten på Den iberiske halvøya. Han vart forsterka og utbygd av brørne Publius og Gnaeus Scipio, som omvandla han til ei festning mot kartagarane.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tarragona|Tarragona]]» frå ,  den 10. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Reus

**Reus** er ein by i Catalonia i Spania i provinsen Tarragona. Han har kring 110&nbsp;000 innbyggjarar. 

Området har alltid vore ein viktig vin- og brennevinsprodusent og vart viktig i tida då vinlusa herja i Europa. I dag er han mest kjend for kommersiell aktivitet og som eit mekka for fjellklatrarar. Byen er òg kjend som fødestaden til den verdskjende arkitekten Antoni Gaudí. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Reus|Reus]]» frå ,  den 10. november 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Lleida

**Lleida** (spansk *Lérida*) er ein by vest i Catalonia i Spania.

Han har kring 145&nbsp;000 innbyggjarar og er provinshovudstad i provinsen Lleida. Han er den sjuande største byen i Catalonia. Byen er òg av dei eldste i Catalonia og var ein busetnad for eit iberisk folkeslag. Her ligg òg det eldste universitetet som vart oppretta i Krona Aragón i mellomalderen. Det vart grunnlagd i 1297 og er det tredje eldste i landet.

Økonomien er hovudsakleg basert på handel og tenester, samt ein større jordbruksindustri. Lleida er den største byen som ligg i indre område av Catalonia.

## Historie
I antikken vart byen kalla *Iltrida* og *Ilerda* og var den viktigaste byen til ilergetane, eit iberisk folk. Indíbil, kongen til ilergetane og Mandoni, kongen til ausetanane, forsvarte byen mot Romarriket.

Under romarane vart byen ein del av den romerske provinsen Hispania Tarraconensis og var ein viktig stad, både historisk og geografisk. Han låg på ei høgd på høgresida (eller vestsida) av elva Sicoris (dagens Segre), den største sideelva til Ebro og eit lite stykke oppfor samløpet med Cinga (dagens Cinca). Byen styrste dermed landområdet mellom desse elvane, samt den viktige vegen frå Tarraco (dagens Tarragona), som var provinshovudstaden, og områda nordvest i Spania.

Byen vart hovudsete til Pompeius i Spania under borgarkrigen til Cæsar (49 fvt.). Byen vart omleira av Cæsar sjølv (slaget ved Ilerda) og Cæsar tok byen. Under Romarriket blømde Ilerda og vart ein municipium. Innbyggjarane fekk prege sine eigne myntar. Det gjekk fine bruer over Sicoris, men under Ausonius hadde byen forfalle. Han vart igjen viktig att i mellomalderen.

Etter Romarriket fall kom byen under vestgotarane og seinare vart han ein del av det muslimske Hispania før han vart erobra frå maurarane av grev Ramon Berenguer IV av Barcelona i 1148.

Det låg stort universitet i byen, det eldste i Krona Aragón, fram til 1717, då det vart flytta av Filip V til den nærliggande byen Cervera. Universitet i Lleida er i dag i drift att.

Lleida var ein viktig by i forsvaret av Barcelona under den spanske borgarkrigen og fall til opprørarane, som utførte kraftige luftåtak på byen i 1937 og 1938. Den 2. november 1937 gjekk Legion Kondor til åtak på Lleida og vart berykta fordi dei retta måla sine mot ein skule. 48 born og fleire lærarar døydde. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lleida|Lleida]]» frå ,  den 10. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Girona

**Girona** (spansk *Gerona*) er ein by nordaust i Catalonia i Spania der elvane Ter, Onyar, Galligants og Güell renn saman. Han har kring 95&nbsp;000 innbyggjarar. Byen er provinshovudstad i provinsen Girona.

## Historie
Dei første busetjarane i regionen var iberarar. Girona er den same byen som *Gerunda* i antikken, ein by under ausetanane. Seinare bygde romarane ei festning her, som fekk namnet *Gerunda*.  Vestgotarane styrte i Girona fram til han vart erobra av maurarar. Til slutt tok Karl den store byen i 785 og gjorde han til ein av dei fjorten opphavlege grevskapa i Catalonia. 

Guifré I innlemma Girona i grevskapet Barcelona i 878. Alfonso I av Aragón gav Girona bystatus på 1000-talet. Det gamle grevskapet vart seinare eit hertugdøme (1351) då kong Pere III d' Aragón gav tittelen hertug til den eldste sonen sin, Joan. I 1414 gav kong Ferran I så tittelen *prins av Girona* til sin førstefødde son, Alfonso. Tittelen vert i dag bore av prins Felipe av Asturias, den første sidan 1500-talet. 

På 1100-talet var det eit blømande jødisk samfunn i Girona, med ein av dei viktigaste kabbalistiske skulane i Europa. Rabbien i Girona, Moshe ben Nahman Gerondi (betre kjend som Nahmanides eller Ramban) vart utpeikt som storrabbi av Catalonia. Det jødiske samfunnet enda i 1492 då dei katolske kongane dreiv alle jødar ut av Catalonia. I dag er den jødiske gettoen, eller *Call* ein av dei best bevarte i Europa og ein stor turistattraksjon. 

Girona har vore utsett for 25 omleiringar og har vorte erobra fleire gonger. Han vart omleira av den franske kongearmeen under marskalk Hocquisicourt i 1653, under marskalk Bellefonds i 1684 og to gonger i 1694 under de Noailles. I mai 1809 omleira 35&nbsp;000 franske soldatar byen under Vergier, Augereau og St. Cyr og heldt ut under Alvarez fram til sjukdom og svelt tvinga byen til kapitulasjon den 12. desember. Franskmennene erobra byen etter ei sju månader lang omleiring. Girona vart senter i *Ter department* under franskmennene frå 1809 til 1813. Bymurane vart øydelagde mot slutten av 1800-talet slik at byen kunne utvidast. I nyare år har delar av den gamle bymuren på austsida av byen vorte rekonstruert. Dette er i dag ein del av turistruta kalla Passeig de la Muralla i gamlebyen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Girona|Girona]]» frå , den 10. november 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Sabadell

**Sabadell** er ein by i Vallès Occidental i Catalonia i Spania. Han ligg ved elva Ripoll, 20&nbsp;km nordvest for Barcelona. Sabadell ligg 190 meter over havet og har kring 220&nbsp;000 innbyggjarar.

Sabadell var ein av føregangsbyane i den industrielle revolusjonen i Catalonia med tekstilmøllene som vart bygd her. På midten av 1800-talet var byen derfor den viktigaste ullprodusenten i Spania og vart kalla «den katalanske Manchester». Sjølv i dag står mange av møllene frå den tida att. I dag er Sabadell i hovudsak ein kommersiell by og industriby.

Sabadell er eit viktig trafikknutepunkt. To motorvegar gåe gjennom byen, og fleire andre vegar knyter Sabadell til dei nærliggande byane Terrassa, Sant Quirze del Vallès, Castellar del Vallès, Granollers, Barberà del Vallès, Cerdanyola del Vallès, Barcelona, Sant Cugat del Vallès, Rubí, Sentmenat og Molins de Rei. Byen ligg òg langs jernbanelinja frå Barcelona til Lleida. Sabadell har ein flyplass.

## Historie
I romartida var byen ein liten landsby kalla *Arragone* nær staden der kyrkja La Salut i dag står. Landsbyen vokste til byen *Arraona* eller *Arrahona* i mellomalderen. Ein annan liten landsby vart bygd like på andre sida av elva. Denne landsbyen fekk namnet Sabadell og låg på ei slette. Sabadell var omgjeve av ein mur, men på grunn av folkeveksten på 1500-talet, vart nokre hus bygd utanfor bymurane. På denne tida dukka dei første tekstilindustriane opp i byen. Ullindustrien voks dei neste hundreåra og i 1800 hadde byen kring 2000 innbyggjarar. I 1856 kom jernbanen til byen og i 1877 fekk han bystatus. I 1897 hadde byen litt over 20&nbsp;000 innbyggjarar. Byen hadde då vorte den viktigaste ullprodusenten i Spania og kleda frå byen var verdskjende.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sabadell|Sabadell]]» frå ,  den 10. november 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Mataró

**Mataró** (latinsk *Iluro*) er den største byen i Maresme i provinsen Barcelona i Catalonia i Spania. Han ligg på Costa Maresme, sør for Costa Brava.

Mataró har ei soge som går tilbake til romartida då han var ein landsby kalla *Iluro* eller *Illuro*. Ruinane frå eit romarbad frå det første hundreåret fvt. (lokalt kalla *Torre Llauder*) vart nyleg oppdaga. Kystvegen i Mataró følgjer same veg som den gamle romarvegen. 

Den første jernbanen i Spania gjekk frå Mataró til Barcelona og opna 28. oktober 1848. Linja eksisterer framleis. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mataró|Mataró]]» frå ,  den 10. november 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Santa Coloma de Gramanet

**Santa Coloma de Gramenet** (òg kalla *Gramenet del Besòs*) er ein by i Catalonia i Spania.

Han ligg søraust for kystfjella med Puig Castellar (299&nbsp;moh) som det høgaste punktet. Til høgre for byen renn elva Besòs. Her ligg òg kommunane Sant Adrià de Besòs og Badalona, mellom byen og kysten. Han er i røynda ein forstad til Barcelona.

Området har vore buett sidan iberarane budde her og restane av ein iberisk busetnad finst på 
Puig Castellar. Lekamane som er funne her finst i museumet *La Torre Balldovina*. Andre bygg er renessansepalasset *La Torre Pallaresa* og ''noucentista''
*Clínica Mental*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Santa Coloma de Gramanet|Santa Coloma de Gramanet]]» frå ,  den 10. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). *Guia de Catalunya*, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3 (spansk). ISBN 84-87135-02-1 (katalansk).

## Bakgrunnsstoff

*
Cornellà de Llobregat

**Cornellà de Llobregat** er ein kommune i Baix Llobregat i Catalonia i Spania. Han ligg på venstresida av elva Llobregat og har kring 95&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
Historia til Cornellà de Llobregat er prega av tre faktorar: nærleiken til Barcelona, vegen til og frå hovudstaden i Catalonia og elva Llobregat. Namnet er av romersk opphav (*Cornelianus*) og arkitekturen i byen syner spor av vestgotarane.

Dei første skriftlege kjeldene som omtalar byen er frå 980, då det stod ei kyrkje og eit forsvarstårn her. Byen vart ein del av området rundt Bareclona på 1200-talet, og ei kort stund høyrte han til Franqueses del Llobregat.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cornellà de Llobregat|Cornellà de Llobregat]]» frå ,  den 10. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). *Guia de Catalunya*, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3

## Bakgrunnsstoff

*
Manresa

**Manresa** er ein by i Bages, midt i Catalonia i Spania ved elva Cardener. Han er ein industriby med tekstil-, metall- og glasindustri. St. Ignatius av Loyola stoppa for å be i byen på veg tilbake frå Montserrat i 1522, og byen har derfor vorte ein pilegrimstad for katolikkar.

Vinproduksjon er òg ei viktig næring i byen, men han vart mindre viktig etter at området vart råka av vinlus. 

Under den spanske sjølvstendekrigen slo ein frivillig tropp frå Manresa (*sometent* på katalansk) ein fransk tropp i juni 1808, men då franskmennene trekte seg tilbake sette dei byen i brann og mykje av han vart øydelagd. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Manresa|Manresa]]» frå ,  den 10. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). *Guia de Catalunya*, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3 

## Bakgrunnsstoff

*
Sant Boi de Llobregat

**Sant Boi de Llobregat** er ein by i provinsen Barcelona i Catalonia i Spania med kring 85&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Llobregat.

Byen er delt inn i seks bydelar: Ciutat Cooperativa-Molí Nou, Marianao-Can Paulet, Barri Centre, Vinyets-Molí Vell, Camps Blancs-Canons-Orioles og Casablanca.

Han grenser i nord til byane Santa Coloma de Cervelló, Sant Joan Despí og landsbyen Sant Climent, i aust til byen Cornellà de Llobregat, i vest til Viladecans og i sør til El Prat de Llobregat, heilt i sør har han ei smal kyststripe ved Middelhavet.

## Historie
Ein har funne spor etter iberarar og romarane i byen, mellom anna eit romarbad nær elva. Dette tyder på at Sant Boi kan ha eksistert i førromersk tid. 

Frå 600- til 1100-talet vart byen og området rundt kontrollert av maurarar, fram til dei vart drive bort under reconquistaen. Maurarane kalla byen *Alcala*, som tyder «borg», på grunn av ei høgd over elva og dlaen. Det noverande namnet kjem frå St. Baudilus, kalla Boi eller Baldiri i Catalonia.

I mellomalderen auka folketalet i landsbyen jamt og trutt, og han utvida seg rundt borga. Ei kyrkje i barokkstil vart bygd på 1500-talet. Mot slutten av 1800-talet hadde Sant Boi nesten 5000 innbyggjarar, som houvdsakleg livnærte seg av jordbruk. 

På byrjinga av 1900-talet kom dei første industriane til byen, mellom anna ein mursteinsfabrikk og metallfabrikk. Då den spanske borgarkrigen enda, kom mange folk til området frå andre stader av landet, for å jobbe i Barcelona. Folketalet auka til 10&nbsp;000 i 1940 og 65&nbsp;000 i 1975. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sant Boi de Llobregat|Sant Boi de Llobregat]]» frå ,  den 10. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). *Guia de Catalunya*, Barcelona: Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3

## Bakgrunnsstoff

*
Trygve G. Nordby

**Trygve Gulbrand Nordby** () er tidlegare generalsekretær i Norges Røde Kors. Han kom frå jobben som direktør i Utlendingsdirektoratet, som han hadde frå 2001 til 2006). Nordby er no visegeneralsekretær i den internasjonale Raudekrossen. 1. januar 2010 tiltrer han som generalsekretær i Europarørsla. Han er utdanna ved sosialhøgskulen ved Nordland distriktshøgskule.

Han har tidlegare vore generalsekretær i Flyktningerådet (1990–1997), rådmann i Oppegård kommune og konsulent for OSSE sin utsending til Kroatia med omsyn til flyktningespørsmål, kampanjeleiar i Kommunenes Sentralforbund, pressesekretær for Sosialistisk Venstreparti si stortingsgruppe, informasjonssjef i Nordland fylkeskommune, fyrstekonsulent innan psykisk helsevern i Nordland fylke, i tillegg til at han har arbeidd som frilansjournalist.

I september 2001 vart han konstituert som direktør i Utlendingsdirektoratet og vart tilsett i stillinga i statsråd 21. desember 2001 for ein åremålsperiode på seks år.

22. mai 2006 leverte Graver-utvalet ein intern granskingsrapport som omhandla Nordby si tid i UDI. Han fekk då krass kritikk for å ha gjennomført ein lovstridig praksis når det gjaldt å gje opphaldsløyve til irakarar i strid med politiske vedtak.

## Kjelder
### Referansar
Marie-Marguerite Dufay

**Marie-Marguerite Dufay** () var president av regionsrådet for Franche Comté i Frankrike i valperioden 2008–2010.
Birgitta Sondresen

**Birgitta Sondresen** ()  var ein norsk biletkunstnar, illustratør og forfattar. Ho kom opphavleg frå Sandnes men var busett i Bergen.

Sondresen var utdanna ved Kunsthøgskulen i Bergen med hovudfag frå 1997 ved Institutt for Grafisk design og Illustrasjon.

Ho døydde 2. desember 2014, berre 50 år gamal.

## Bokutgjevingar
Birgitta Sondresen gav ut fleire bøker, både biletbøker der hennar eigne illustrasjonar er den viktigaste delen av innhaldet, men bidrog også med illustrasjonar til andre sine bøker. Ho debuterte i 1997 med biletboka *Svinepelsens hevn* på Eide forlag. Utgjevinga som kanskje har tydd mest for henne er *Frosken Vertigo og det store spranget* i 1999 på Eide forlag. Teksten til denne boka er skriven av medforfattar Frode Grytten. 
Ved sida av Grytten samarbeidd Sondresen også med Gro Anita Bårdseth og Jan Ove Ulstein.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* CS55 http://www.cs55.no/default.asp?k=55&id=142&aid=200 
* Troll i ord http://www.trolliord.org/prosj9a.html 
* Reportasje i Bergens Tidende http://www.bt.no/kultur/litteratur/Tegner-folkeeventyrene-paa-nytt-432652.html
Sant Cugat del Vallès

**Sant Cugat del Vallès** er ein by og ein kommune vest for Barcelona i Catalonia i Spania med om lag 100&nbsp;000 innbyggjarar. I antikken vart han kalla *Castrum Octavianum*, kalla opp etter St. Cucuphas, som er sagt å vere martyrdrept der klosteret i byen no står. 

Sant Cugat har hatt stor folkevekst dei siste åra og er å rekna som ein forstad til Barcelona, som berre ligg 5&nbsp;km unna. I Sant Cugat ligg restaurantar, ein konsertstad, to kinoar og eit stort kjøpesenter. Sant Cugat har i praksis vokse i saman med dei nærliggande Rubí (62&nbsp;475 innbyggjarar) og Cerdanyola del Valles (58&nbsp;347 innbyggjarar).

Byen har ein eigen togstasjon med direkte undergrunnslinja til sentrum i Barcelona og til nærliggande byar som Terrassa og Sabadell.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sant Cugat del Vallès|Sant Cugat del Vallès]]» frå ,  den 10. november 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). *Guia de Catalunya*, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3

## Bakgrunnsstoff

*
Fjolne

**Fjolne** (**Fjolnir**) eller **Fjølne** er namnet på ein tidleg konge av Ynglingeætta i Svitjod, rekna som son av guden Frøy og gygra Gjerd Gymesdotter. Han lyt reknast som mytisk, og er omtala i Ynglingesoga og i Den eldste Noregshistoria. Båe kjelder er samde om at han mista livet då han drukna i ei mjødtønne eller eit bryggekar.

Snorre Sturlason har den mest utmåla skildringa av Fjolne. Han er skildra som "Mektug, årsæl og vensæl". Han er nært knytt til Fred-Frode, som var konge i Leidra (Lejre) på Sjælland. Bryggekaret er her "mange alner høgt", og Fjolne sov på svala over. Om natta laut han opp for å late vatnet, og var fælt drukken, slik at han snåva og ramla uti bryggekaret. Her drukna han. 

Tjodolv frå Kvine fortel om hendinga i Ynglingatal:

:Varð framgengt,
:þars Froði bjó,
:feigðar orð
:es at Fjǫlni kom;
:auk sikling
:svigðis geira
:vágr vindlauss
:of viða skyldi.

Omsett:

: Feig var det sagt
: at Fjolne var,
: i garden hans Frode
: han fekk det å kjenna
: Der var han lagi,
: at log åt mjødhorn
: hans bane vart
: i vindlaus sjø.

Fjolne er far til Svegde, som tok riket etter han.

### Andre tilvisingar til Fjolne

Namnet Fjolne finst att i Grimnesmål, og er då eit av dei mange dekknamna til Odin. Sameleis nyttar Odin dette namnet om seg sjølv i Soga om Volsungane, der han helsar Sigurd Fåvnesbane under dette namnet. 

Det har vore påpeikt at det er eit litterært samantreff at namnet Fjolne går att som nemning på Odin og samstundes på ein son av Frøy. Dette kan vera ei samanblanding av namn, men og ei påminning om at Odin i nokre overleveringar har hatt Frøy som far. Ein meir tradisjonell Odin-variant er oppført øvst i lista over kongar i Svitjod hjå Snorre, før Ynglingeætta i røynda tek til med Njord. I Den eldste Noregshistoria står Ingve øvst i denne lista, heller enn Odin. Ingve er rekna som far til Njord i denne teksten. Det er soleis Snorre som har sett Odin inn øvst i kongerekka.
Svegde

**Svegde** etter **Sveigde** (**Sveigdir**) var ein mytisk konge av Ynglingeætta, son av Fjolne og far til Vanlande. Han er omtala i Ynglingesoga og i Den eldste Noregshistoria. 

Snorre Sturlason fortel at Svegde hadde svore ein eid på at han ville leite etter Godheim og gamle Odin. Difor reiste han ute med tolv mann i fem år, men for så heimatt til Svitjod og ekta ei kvinne frå Vanaheim, som var kalla Vana. Sonen deira var Vanlande. Sidan for Svegde utatt på leit etter Godheim. Ein kveld kom han til ein gard som heitte Stein, der det låg ein stein i tunet, stor som eit hus. Om kvelden var Svegde drukken, og mennene hans med. Då såg dei det sat ein dverg under steinen. Dvergen kalla på Svegde og sa at døra attom var vegen inn til Odin og Godheim. Svegde sprang inn i steinen, og steinen let seg att. Svegde vart aldri meir sett.

Ynglingatal fortel:

: Svegde han sveik,
: som i svali heldt vakt,
: den dagrædde
: for Durins ætt.
: Inn i steinen
: den storlynde
: åsa-frenden
: flaug etter dvergen,
: og Sokmimes
: sal den lysande,
: av jotunar bygd,
: vart gjevings grav.

Durin og Sokmime er dvergenamn, som og kan finnast i Dvergatal (ein lut av Voluspå). Dvergen vaktar her døra mellom denne verda og den neste (daudedøra). 

Den eldste Noregshistoria fortel berre at Svegde følgde dvergen inn i eit berg, og seier beintfram at dette nok lyt takast for eit eventyr. Tilvisinga til Odin er elles tydeleg nok. Odin er og draugedrott (gud for dei daude).
Vilanova i la Geltrú

**Vilanova i la Geltrú** er ein by i provinsen Barcelona i Catalonia i Spania. Han var opphavleg ein fiskelandsby, men har i dag vokse til ein by med kring 65&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg om lag 40 km sørvest for Barcelona. Den meir kjende kystbyen Sitges ligg 10 km mot nordaust. 

Byen har ei lang og fargerik historie og gullalderen var under romantikken. Under styret til General Franco vart katalansk språk bannlyst og byen fekk namnet *Villanueva y Geltrú*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vilanova i la Geltrú|Vilanova i la Geltrú]]» frå ,  den 11. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). *Guia de Catalunya*, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3
*

## Bakgrunnsstoff

*
Johan Eberhard Colbjørnsen Nielsen

**Johan Eberhard Colbjørnsen Nielsen** () var ein norsk målmann og bokmann. Han vart fødd på Stemsrud i Grue i Solør. 

## Kjelder




## Bakgrunnsstoff
* Ivar Aasen-tunet: J. E. Nielsen av Anton Aure
* SNL-artikkel
Rubí

**Rubí** er ein by og ein kommune i Catalonia i Spania i provinsen Barcelona, 15&nbsp;km frå sjøve Barcelona. Han har kring 80&nbsp;000 innbyggjarar. I nord grensar han til Terrassa og Ullastrell, i sør til Sant Cugat del Vallès, i vest til Castellbisbal og i aust til Sant Quirze del Vallès.

## Historie
Ein meiner at byen har romersk opphav ved elva Rubeo. Då Vilfred den hårete døydde, vart grensa mellom Al-Andalus og Catalonia sett til elva Llobregat. Rubí låg derfor særs nær grensa. I 1233 vart det bygd ei borg i byen.

Med den industrielle revolusjonen voks byen kraftig, og særleg var tekstilindustrien i byen viktig. Nokre av dei tidlege møllene finst framleis.

I 1919 fekk byen jernbanesamband til Barcelona og Terrassa.

Rubí mista det meste av jordbruket sitt i 1962 då ein katastrofal flaum øydela dei nedre delane av byen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rubí, Barcelona|Rubí, Barcelona]]» frå ,  den 11. november 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Castelldefels

**Castelldefels** er ein by i provinsen Barcelona i Catalonia i Spania. Byen har kring 70&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg like nord for massís del Garraf og er den siste byen på kysten før comarcaen Garraf. 

Byen har godt transportnett til Barcelona. Andre nærliggande byar er Gavà, Viladecans, Sant Boi de Llobregat, Sitges og El Prat de Llobregat.

## Galleri

Castell von Castelldefels.jpg|Borga av Castelldefels.
Castelldefels www.viajar24h.com-81.jpg|Nattlig utsikt over Castelldefels.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Castelldefels|Castelldefels]]» frå ,  den 11. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). *Guia de Catalunya*, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3

## Bakgrunnsstoff

*
Granollers

**Granollers** er ein by nær Barcelona i Catalonia i Spania. Byen har kring 65&nbsp;000 innbyggjarar og ligg ved elva Congost

La Porxada, eit byggverk frå renessansen, er eit kjent landemerke i byen som vart nytta som kornlager. Granollers er eit forretningssenter og det ligg mange industriar her. I sørlege område av byen er det framleis noko jordbruk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Granollers|Granollers]]» frå ,  den 11. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). *Guia de Catalunya*, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3

## Bakgrunnsstoff

*