open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wim Jansen

**Wilhelmus Marinus Antonius Jansen**, nemnd **Wim Jansen**, () var ein nederlandsk fotballspelar og -trenar frå Rotterdam. Han spelte 65 landskampar for Nederland og deltok i alle landet sine kampar under Fotball-VM 1974 og 1978. to turneringar som begge enda med finaletap. Jansen spelte femten sesongar på Feyenoord sitt sigerrike lag. Han var med å finne Europacupen i 1970 og UEFA-cupen i 1974.
I tillegg vart han tre gongar seriemeister og i 1969 nasjonal cupmeister med laget frå heimbyen Rotterdam. Jansen spelte i all hovudsak som defensiv midtbanemann. 

### Klubbspel
Jansen spelte for Feyenoord frå 1965. Han var med då laget gjekk til topps i serien i 1969 og samstundes slo PSV Eindhoven 2-0 i omkampen i finalen om KNVB-pokalen. 6. mai 1970 bidrog han til at Feyenoord vann med 2-1 over skotske Celtic i finalen i Europacupen for serievinnarar, ein kamp i Milano som vart avgjort på tampen av 2. ekstraomgang. Året etter vart han seriemeister for andre gong og i 1974 for tredje gong. I mai 1974 slo Feyenoord og Jansen, saman med mellom andre Willem van Hanegem og Wim Rijsbergen, London-laget Tottenham Hotspur med samanlagt 4-2 i finalane i UEFA-cupen. 1980-82 veksla han mellom å gjere teneste i Washington Diplomats og AFC Ajax i heimlandet. Han la opp etter å ha vorte serimeister med Ajax i 1982.

### Landslagsspel
Jansen landslagsdebuterte borte mot Danmark 4. oktober 1967, ein EM-kvalifiseringskamp som enda med tap 2-3. Også karar som Johan Cruijff, Piet Keizer og Wim Suurbier var med å tape kampen. 4. september 1968 slo Nederland Luxembourg med 2-0 i Rotterdam, Feyenoord-spelarane Janen og Hanegem skåra mål på deira heimebane De Kuip. 12. september 1973 vann Nederland og Jansen med 2-1 over Noreg i ein VM-kvalifiseringskamp på Ullevål stadion i Oslo. Under verdsmeisterskapen 1974  i Vest-Tyskland spelte han alle Nderlands sine kampar. I finalen felte han den vesttyske angrepsspelaren Bernd Hölzenbein i straffefeltet, noko som gav Paul Breitner høve til utlikne til 1-1. Seinare i finalen vart Gerd Müller kampvinnar for Vest-Tyskland. Under finalespelet i Fotball-EM 1976 tapte Nederland semifinalen 1-3 mot Tsjekkoslovakia, for så å vinne bronsekampen 3-2 over Jugoslavia, eit oppgjer der Jansen vart bytta ut. Også i Fotball-VM 1978 deltok Jansen i alle Nederland sine kampar. I finalen vart vertslandet Argentina for sterkt, kampen enda etter ekstraomgangar med tap 1-3 for Jansen og lagkameratane. 23. januar 1980 i spanske Vigo, i sin siste landskamp, vart Jansen bytta ut då heimelaget vann 1-0 i ein vennskaps-landskamp.  

### Merittar
*Vinnar av Europacupen: 1970 med Feyenoord
*Vinnar av UEFA-cupen: 1974 med Feyenoord
*Nederlandsk seriemeister: 1969, 1970 og 1971 med Feyenoord og 1982 med Ajax
*Nederlandsk cupmeister: 1969 med Feyenoord
*VM-sølv: 1974 og 1978 med Nederland

## Død
Jansen vart dement og døydde gjennom assistert sjølvmord.

## Landskamp-statistikk

## Kjelder
*eu-football
*National Football Teams
*
Trøndelag (fleirtyding)

**Trøndelag** kan vise til:

* Trøndelag fylke, eit fylke i Noreg som vart oppretta 1. januar 2018.
* Landsdelen Trøndelag, ein landsdel som utgjorde dei tidlegare fylka Sør-Trøndelag og Nord-Trøndelag.
* Eldre lovområde, antakeleg frå før år 700, som omfatta bygdene kring Trondheimsfjorden, der Namdalen og Fosen ikkje høyrde med.
Tysk opprusting i 1930-åra

**Tysklands opprusting i 1930-åra** innebar ei massiv utviding av hæren, marinen og flyvåpenet i Tyskland frå nazistane tok makta i januar 1933 til byrjinga av andre verdskrigen den 1. september 1939. Opprustinga omfatta både mannskap og materiell. Opprustinga av Wehrmacht, som vart grunnlagd i 1935 som overordna organisasjon for hæren (Heer), marinen (Kriegsmarine) og flyvåpenet (Luftwaffe), var ein integrert del av den nasjonalsosialistiske politikken, og var for Hitler den viktigaste føresetnaden for gjenerobring av stormaktstatusen til det tyske riket. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tysklands opprustning i 1930-årene|Tysklands opprustning i 1930-årene]]» frå ,  den 15. desember 2017.*  
 

## Litteratur
* Edward W. Bennett: *German Rearmament and the West, 1932-1933*. Princeton Univ Pr, 1979, ISBN 0691052697. 
* Barton Whaley: *Covert German Rearmament 1919-1939: Deception and Misperception.* University Publications of America: 1. utg., 1984, ISBN 0890935424. 
* Wilhelm Deist: *Die Aufrüstung der Wehrmacht.* i: *Das Deutsche Reich und der Zweite Weltkrieg*. Utgitt av Militärgeschichtlichen Forschungsamt. Bind 1: *Ursachen und Voraussetzungen der deutschen Kriegspolitik*. Stuttgart 1979, ISBN 3-421-01934-7.
* Bernhard R. Kroener: *Die personellen Ressourcen des Dritten Reiches.* og Rolf-Dieter Müller: *Die Mobilisierung der deutschen Wirtschaft für Hitlers Kriegsführung*. In: *Das Deutsche Reich und der Zweite Weltkrieg*. Utgitt av MGFA. Bind 5/1: *Organisation und Mobilisierung des deutschen Machtbereichs*. Deutsche Verlagsanstalt 1988, ISBN 3-421-06232-3.
* Burkhart Mueller-Hillebrand: *Das Heer 1933-1945.* Bind I: *Entwicklung des organisatorischen Aufbaues.* Mittler-Verlag, Darmstadt 1954.
* Johannes Hürter: *Wilhelm Groener. Reichswehrminister am Ende der Weimarer Republik.* Oldenbourg-Verlag 1998, ISBN 3-486-55978-8
* Michael Salewski: *Die Deutschen und die See.* Franz-Steiner-Verlag, 2002, Teil I, ISBN 3-515-07319-1 und Teil&nbsp;II, ISBN 3-515-08087-2.
* Karl-Heinz Völker: *Die Deutsche Luftwaffe 1933-1939.* Deutsche Verlags-Anstalt, Stuttgart 1967.
* Rolf-Dieter Müller u. Hans-Erich Volkmann: *Die Wehrmacht. Mythos und Realität.* Oldenbourg-Verlag 1999, ISBN 3-486-56383-1
* Wilhelm Deist: *Militär, Staat und Gesellschaft. Studien zur preußisch-deutschen Militärgeschichte.* Oldenbourg-Verlag, 1991, ISBN 3-486-55920-6.
* Marian Zgorniak: *Europa am Abgrund – 1938.* LIT-Verlag, 2002, ISBN 3-8258-6062-0.
* MGFA: *Das Zeitalter der Weltkriege. Völker in Waffen.* Oldenbourg-Verlag, 2007, ISBN 3-486-58099-X.
Antonio de la Cruz

**Antonio de la Cruz** () er ein tidlegare spansk fotballspelar frå León. Han spelte for klubbane Valladolid, Granada og Barcelona.

## Statistikk

## Kjelder
*National Football Teams
*
Nedrusting

**Nedrustning** er ei nemning som vert brukt når eit land rustar ned ved å redusera den militære kapasiteten i form av talet på våpen og soldatar. Det motsette av nedrustning er opprusting og tyder at eit land vel å bruka meir pengar på militæret. 

Når det gjeld nedrustning er det spesielt kjernefysiske våpen som får mest merksemd. Nedrustning av kjernevåpenlagera har vore tema for mangfoldige samtalar og forhandlingar spesielt mellom USA og Russland.

## Døme på nedrusting - [[CFE-avtalen]]

På 1990-talet vart den mest omfattande nedrustningsavtalen som nokon gong er inngått gjennomført i Europa. Hovudhensikta med avtalen var å få redusert slagkraft for konvensjonelle våpensystem etter den kalde krigen. Det vart sett opp maksimumstal for kvar våpentype for kvar av aust-vest-sidene, og ved fristen for gjennomføring av avtalen i 1995 var reduksjonane praktisk talt gjennomførte. Eit stort tal stridsvogner, pansra kampvogner, artilleriskyts, kampfly og kamphelikopter vart destruerte. CFE-avtalen inneheld òg regler om inspeksjon og kontroll.
Edivaldo Martins Fonseca

**Edivaldo Martins Fonseca** () var ein brasiliansk fotballspelar.

## Statistikk

## Kjelder
* National Football Teams
Tomoe Zenimoto Hvas

**Tomoe Zenimoto Hvas** () er ein norsk symjar.

Han representerte Noreg under Kortbane-EM i symjing 2017 i København, der han tok ein sensasjonell bronse, berre 17 år gammal. Zenimoto Hvas har japansk mor og norsk far

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tomoe Zenimoto Hvas|Tomoe Zenimoto Hvas]]» frå ,  den 16. desember 2017.*
Abdeljalil Hadda

**Abdeljalil Hadda** () er ein marokkansk tidlegare fotballspelar.

## Statistikk

## Kjelder
* National Football Teams
*
Handball-EM 2014 for kvinner

**Europameisterskapen i handball 2014** for kvinner, den 11. i rekka, vart avvikla i tida 7. til 21. desember 2014 i Ungarn og Kroatia. Til saman 16 land deltok i turneringa. Noreg sikra seg europameisterpokalen for sjette gong då laget vann finalen mot Spania med 28 mål mot 25. 

## Arenaar

## Innleiande runde

### Gruppe A



---------

--------

---------

### Gruppe B



--------

----------

--------

### Gruppe C



---------

---------

---------

### Gruppe D



-----------

--------

---------

## Mellomrunden
### Gruppe I



-----------

-----------

-----------

### Gruppe II



--------

--------

--------

## Sluttspelet
### Kamp om 5.-plass

### Semifinalar

---------

### Bronsefinale

### EM-finalen
Noreg og Spania møttest til finalekamp på Papp László Budapest Sportaréna i Budapest framfor 7&nbsp;500 tilskodarar. Noreg tok leiinga 3-2, før det spanske laget tok over føringa i kampen og leia klart med både 7-3 og 10-5. Sidan kappa Noreg inn forspranget og ved pause stod det 12-10 til Spania. I den andre omgangen kom laga likt på 13-13, der etter gjekk Noreg opp i leiing 16-15 og 17-15. Spania utlikna til 18-18 og 20-20, før Noreg rykte ifrå til 24-20. Spania kom tilbake og reduserte til 25-26. Dei siste minuttane skåra Linn-Kristin Riegelhuth to mål, så ved full tid stod det 28-25 til Noreg som dermed kunne bokføre landets sjette EM-tittel, 16 år etter den fyrste.

Norsk toppskårar vart Linn-Kristin Riegelhuth med 10 mål, medan Nora Mørk skåra 7 gongar. Andre norske målskårar i finalen var Sanna Solberg 3, Stine Oftedal, Heidi Løke, Betina Riegelhuth, alle med 2 mål, Ida Alstad og Veronica Kristiansen, begge ei skåring. Også målvakta Silje Solberg gjorde ein god kamp. Det norske mannskapet bestod elles av Camilla Herrem, Emilie Hegh Arntzen, Maja Jakobsen, Karoline Breivang, Ida Bjørndalen, Pernille Wibe og målvakta Emily Sando.

Med sine 10 nettkjenningar var Nerea Pena den soleklare einaren på Spanias lag.

Tvillingsystrene Charlotte og Julie Bonaventura frå Frankrike dømde finalen. Dei straffa Noreg med fire 2-minuttsutvisingar og Spania med fem.

## Referansar

## Kjelder
*sportresult
*altomfotball.no
Martha Skretteberg

**'Martha Rubiano Skretteberg** () er ein norsk-colombiansk jurist og fredsforkjempar.

Skretteberg er fødd i Colombia og vaks opp der. Ho har brukt store delar av sitt liv til å jobbe for fred i heimlandet, men har utdanninga si frå Blindern i Oslo frå 1985 og er busett i Oslo, der ho er gift med to born. Ho har mellom anna vore leiar i næringsetaten i Oslo kommune, avdelingsdirektør i sosial- og helsedirektoratet, arbeidsdepartementet, og barne-, likestillings- og inkluderingsdepartementet i Noreg.

## Utdanning og erfaring

Skretteberg er utdanna jurist med tilleggsutdanning i kriminologi og flyktningrett. Ho har leiarerfaring frå både forvaltning og privat sektor. Skretteberg har òg vore landdirektør for Flyktninghjelpa i Colombia, der ho leia program for internt fordrivne og for flyktningar i Venezuela, Panama og Ecuador. I tillegg har ho vore leiar av FOKUS (Forum for Kvinner og Utviklingsspørsmål).

Ho har vore generalsekretær i den katolske hjelpeorganisasjonen Caritas Norge frå 2011 til 2023 (med eitt års opphald) og styremedlem Caritas Europa, og var i 2017 på besøk i områda der den tidlegare geriljaorganisasjonen FARC hadde sine leirar etter at soldatane vart demobiliserte som eit ledd i fredsplanen for Colombia.

## Kjelder
FARC

**Fuerzas Armada Revolucionarias de Colombia – Ejército del Pueblo** (**FARC-EP**), på norsk 'Colombias revolusjonære væpna styrkar – Hæren til Folket', er ein marxist-leninistisk revolusjonær geriljaorganisasjon som held til i Colombia. Dei er involvert i den pågåande væpna konflikten i Colombia. I 2017 vedtok geriljagruppa å omdanne seg til eit politisk parti, Fuerza Alternativa Revolucionaria del Comun (FARC).

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Militær organisasjon

Organisering av militære styrkar.

## Landstyrkar (Hæren)
Landstyrkar er inndelt i fleire våpenarter som består av fleire avdelingar. Avdelingane samlast i forband. Forband og avdeling er ulike omgrep; ei avdeling er ein homogen organisasjon, t.d. bataljon eller kompani, medan eit forband er ei samling av fleire avdelingar, til dømes ein brigade eller divisjon.

### Hierarki
Ifølgje standarden *NATO* *[[APP-6A]]* gjeld dette hierarkiet for landstyrkar, med engelsk nemning og symbol:
* region (region/theater) XXXXXX
** armégruppe (army group/front) XXXXX
*** armé (field army) XXXX
**** korp (*corps*) XXX
***** divisjon (division) XX
****** brigade (brigade) X
******* regiment/bataljonsstridsgruppe (regiment/group) III
******** bataljon (battalion) II
********* kompani/batteri/eskadron (company/battery/squadron) I
********** tropp (*platoon*) •••
*********** gruppe (*section*) ••
************ lag (*squad*) •
************* patrulje/par (*fireteam*) Ø
************** soldat (*soldier*)

## Sjøstyrkar
* Flåte
** Eskadre
*** Flotilje
**** Skvadron
***** Divisjon
****** Fartøy

## Luftstyrkar
* Luftving
** Skvadron
*** Ving
APP-6A

**APP-6A** er ein NATO-standard for kartsymobler.  Den opphavlege versjonen, APP-6, stammar frå 1986, og *APP-6A* vart teken i bruk i 2001.  Dokumentet som skildrar standarden heiter *STANAG 2019* (noverande utgåve 4), og i USA vert omtalt den som *MIL-STD-2525B.*

Denne artikkelen viser berre eit lite utdrag av standarden, som er på hundrevis av sider med detaljerte symbol.

## Eininga si tilhøyre eller lydnad
Om ei eining er vennleg, nøytral, ukjent eller fiendtleg vert vist med fargen og forma på symbolet.

## Avdelingstypar
På innsiden av symbolet vert kva vist slags avdeling det er snakk om.  Nokre få døme:

Desse symbola kan òg kombinerast, for å representera til dømes mekanisert infanteri.  Det finst òg modifikatorer til symbola, som ikkje kan verka på eiga hand:

Over symbolet kan eit anna symbol for storleiken til avdelinga visast.

## Anna informasjon
Nede til venstre for symbolet kan namnet på avdelinga visast og nede til høgre kan namnet på høgare avdeling avdelinga tilhøyrer visast.  Som eit døme kan vi sjå på kompani A eigen 42. mekaniserte infanteribataljon:

Ein fiendtleg motorisert panservernsdivisjon, ei type avdeling som ikkje finst, kunne sett ut slik:

## Kjelder
* UK Interim APP-6a Manual (engelsk, PDF-fil) 
* Common Warfighting Symbology (engelsk)

## Bakgrunnsstoff
* Kartsymbola for TrueType-font
August Svendsen

**August Thorvald Svendsen** () var ein norsk småbrukar og politikar frå Rakkestad i Østfold som representerte Arbeidarpartiet på Stortinget 1931-36. Han var far til Hartvig Svendsen.

August Svendsen var son til ein smed i Øymark. Frå 1893 til -98 arbeidde han på ein storgard i Øymark, tilhøyrande brukseigar Haneborg. Ei tid var han i teneste på storgardar i Bærum og Asker, før han var tilsett på Ørje bruk frå 1900 til 1914. I tida 1915-24 dreiv han ein husmannsplass i Eidsberg, der etter forpakta han småbruket Tulkerud i Hærland-sokna i Eidsberg til 1931. Frå 1931 hadde han eige gardsbruk, Østbybråten i Hærland.

Svendsen var tidleg aktiv i politikken. Han var med å skipe fleire politiske foreiningar, mellom anna Øymark Arbeidarparti, Sliperiarbeidernes fagforening i Ørje, Nedre Eidsberg arbeider- og småbrukerforening og i 1929 Herland skog- og landarbeiderforening, formann i begge dei sistnemnde foreiningane. I Øymark var han medlem i heradsstyret 1907-13 og i skulestyret. Seinare var han heradsstyremedlem i Eidsberg 1925-28 og 1931-36.

Ved stortingsvalet hausten 1930 vart Svendsen vald til stortingsmann frå Østfold, attvald i 1933. Han var i begge treårsbolkane medlem i Kyrkje- og skulekomiteen, men døydde nokre månader før 1936-sesjonen vart avslutta.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Chan Vathanaka

**Chan Vathanaka** () er ein kambodsjansk fotballspelar.

## Statistikk

## Kjelder
*National Football Teams
*
Nguyễn Tuấn Anh

**Nguyễn Tuấn Anh** () er ein vietnamesisk fotballspelar. Han har vore midtbanespelar for det vietnamesiske herrelandslaget i fotball, Hoàng Anh Gia Lai og Yokohama FC.

## Statistikk

## Kjelder
*National Football Teams
*
Carsten Tank Nielsen

**Carsten Tank Nielsen** () var ein norsk militær-offiser, frå 1856 til 1892 den fyrste direktøren i Telegrafverket. I hans leiartid vart to nye teknologiar tekne i bruk i telekommunikasjonen, fyrst kabel-telegrafen i 1850-åra og kring 1880 telefonen. Han var son til Jacob Nielsen og far til Yngvar Nielsen.

Nielsen var 1842-54 tilsett i Fyrdirektoratet. I 1849 planla han ei optisk telegrafline frå Christiania til Nevlunghavn, ei fornying av den kjeda med klaffestativ som Marinen hadde nytta sidan napoleonskriganes dagar. Året etter vart han som løytnant i Marinen sett til å leie ei utgreiing om framtidig behov og utbygging av telegraf i Noreg. Han gjorde då framlegg om å byggje elektrisk telegraf frå hovudstaden til Stockholm, Fredrikshald, Trondheim og Kristiansand «for Rigernes Forsvar».

Frå 1854 styrar for drifta av Statstelegrafen. Då Telegrafverket vart skipa i 1855, vart han tilsett som den fyrste direktøren i verket. Telegrafdirektør Nielsen var ein iherdig forkjempar for investeringar i telegraf og telefon over heile landet. Dei to fyrste tiåra som direktør vandra han heile landet rundt på jakt etter gode stader å legge linjetraseane for telegrafstolpane. Alt i 1870 hadde telegrafnettet nådd fram til Vardø.

## Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
Hallvor Persson Lie

**Hallvor Persson Lie** () var ein bondeson frå Fyresdal som dreiv med treskjering, samla segner og skreiv dikt.

Bondesonen Hallvor Persson Lie arbeidde mellom anna med treskjering. Skulevinteren 1873/74 gjekk han Kviteseid Seminar. I 1874 gav han saman med den eldre broren John Lie ut diktsamlinga *Hugaljo*. Samlinga kom i nytt opplag i Minneapolis i 1913. På sjukesenga dikta Hallvor mange salmar på dansk. I 1925 fekk Norske Folkekultur prenta *Gaamaalt etti bestemor*, ei samling segner og eventyr som han og broren John hadde samla.

## Kjelder
Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
Andorf

**Andorf** er ein kommune i Distriktet Schärding i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 37,7 km² og i kring 5187 ibuarar. Vel halvparten av folket bur i landsbyen Andorf som ligg 346 meter over havet.

Pimiskern Betonwerk er den største arbeidsplassen i Andorf. Mange pendlar til arbeid hos glas- og dørfabrikanten Josko i landsbyen Kopfing nokre kilometer lengre sør i distriktet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Andorf|Andorf]]» frå ,  den 16. desember 2017.*
Michael Schulte

**Michael Schulte** () er professor i nordisk språkvitskap og runolog ved Universitetet i Agder (UiA).

Han er fødd i Aachen i Tyskland.

## Karriere
Michael Schulte sine forskingsinteresser omfattar nordisk språkhistorie, runologi, skriftsystem og ortografi, og dessutan kognitiv grammatikk. Doktoravhandlinga hans har tittelen *Grundfragen der Umlautphonemisierung* og er utgjeven som supplementsbind 17 i *Reallexikon der Germanischen Altertumskunde* (Berlin, New York: De Gruyter, 1998). 

Schulte har publisert meir enn 100 internasjonale bidrag i profilerte tidsskrift innanfor runologi, germansk språkhistorie, historisk sosiolingvistikk og skriftsystem (sjå databasen CRIStin). Han er visepresident av International Society for Dialectology and Geolinguistics (ISDG) og professor-II ved Islands Universitet.

## Medlem av vitskapsakademi
Schulte er medlem av fleire nordiske vitskapsakademi: Det Kongelege Norske Videnskabers Selskab (DKNVS) i Trondheim, Kungl. Gustav Adolfs Akademien för Svensk Folkkultur, og Agder Vitskapsakademi (AVEA).
I 2023 vart han vald inn som ”Fellow” i Royal Historical Society, og i 2024 i Academia Europaea. Schulte er ein internasjonal samarbeidspartnar av Akademi-prosjektet Runische Schriftlichkeit in den germanischen Sprachen – Runic Writing in the Germanic Languages (RUNAST) i Tyskland, som er eit 16-årig forskingsprosjekt leida av Akademie der Wissenschaften zu Göttingen.

Michael Schulte er òg styremedlem i SEKEM Scandinavia sidan 2008.

## Prisar og utmerkingar
Michael Schulte fekk i 2014 *Fridtjof Nansens belønning for fremragende forskning* (Nansenfondet), historisk-filosofisk klasse, for arbeidet sitt innan germansk og eldre nordisk språkhistorie.

## Kjelder
Schärding

**Schärding** er ein by og ein kommune i Distriktet Schärding i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 4,0&nbsp;km² og i kring 5100 ibuarar. Byen Schärding ligg ei 10-12 kilometer sør om Passau, ved elva Inn og 313 meter over havet.

Schärding er distriktshovudstad og eit lokalt senter for det kringliggjande grannelandet. Omframt eit meieri og eit bryggeri er dei aller fleste tilsett i tertiærnæringar, så som handel og offentleg tenesteyting.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Schärding|Schärding]]» frå ,  den 16. desember 2017.*
Nisefamilien

**Nisefamilien** (Phocoenidae) er ein familie av høvesvis småe tannkvalar. Dei har ei kroppslengd på mellom  120 og 220 cm og ei vekt på mellom 25 og 125 kg. Nisene liknar mykje på delfinar, men har butt snute og er noko meir kraftig bygde.

Familien har i dag seks artar som finst i kyststrok på båe sidene av det nordlege Atlanterhavet, nord i Stillehavet og utanfor Sør-Amerika og det sørlege Asia. I norske farvatn finst berre arten nise.

## Kjelder
Metrosideros umbellata

***Metrosideros umbellata*** (engelsk *Southern rātā*) er eit tre i *[[Metrosideros]]*-slekta som er endemisk på New Zealand. Treet kan nå ei høgd på 15 meter eller meir, medan stammen kan få ein diameter på over 1 meter.

Sørleg rātā skil seg frå nordleg rātā ved å sjeldan veksa som epifytt i andre tre. 

## Skildring
*M. umbellata* har skarlagensraude blomar med mange mjølberarar som er rundt 2 cm lange. Det førekjem også kvite eller gule blomar. Treet blømer som regel mellom desember og februar, men dette variere etter lokale tilhøve. Blada er frå 3 til 6 cm lange, med ein skarp spiss. 
Veden er hard og særs sterk. Treet har grov, flakande bork som dannar ein god veksestad for røtene til epifyttar som *[[Astelia]]*-artar og kiekie (*[[Freycinetia banksii]]*). 

## Utbreiing
Arten føretrekke kjølege område med mykje nedbør. Han er særleg vanleg langs vestkysten av Sørøya på New Zealand, men finst ikkje på mykje av austsida. Han finst også på Nordøya frå breiddegrad 36° og sørover. Arten er også vanleg på Stewart Island/Rakiura (47°S) og på Aucklandøyane, der han når sørgrensa for utbreiingsområdet sitt like forbi 50°S.

Til forskjell frå fleire andre *[[Metrosideros]]*-artar blir ikkje *M. umbellata* rekna som truga, sjølv om han er uvanleg på Nordøya. I nokre område blir han likevel eten av den innførte pungreven, som truger dei andre artane. I Tararuafjella verker sørleg rātā å ha blitt erstatta av ein hybridpopulasjon av nordleg og sørleg rātā.

## Bruk
Sørleg rātā er ei viktig honningkjelde på vestkysten av Sørøya. Fuglar som kaka, tuihonningetar og maorihonningetar vitjar treet for å nytta seg av dei store nektarmengdene det har.

## Sjå òg
**[[Metrosideros excelsa]]*, pōhutukawa
**[[Metrosideros robusta]]*, nordleg rātā
**[[Metrosideros bartlettii]]*, Bartletts rātā
**[[Metrosideros parkinsonii]]*, Parkinsons rātā

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Metrosideros umbellata|Metrosideros umbellata]]» frå ,  den 17. desember 2017.*  
 

;Litteraturliste
*
*
*

## Bakgrunnsstoff

* Project Crimson

;Vidare lesing
*Salmon, J.T., 1986. *The Native Trees of New Zealand*. Wellington: Heinneman Reed.
*Simpson, P., 2005. *Pōhutukawa & Rātā: New Zealand's Iron-Hearted Trees*. Wellington: Te Papa Press.
Ishikawa prefektur

**Ishikawa** (japansk: 石川県 &ndash; *Ishikawa-ken*) er eit prefektur i Chūburegionen på den japanske øya Honshū. Hovudstaden er Kanazawa.

Prefekturet har kyst mot Japanhavet. Den nordlege delen er danna av den smale Notohalvøya, medan den sørlege delen er breiare og hovudsakleg danna av fjell. Prefekturhovudstaden Kanazawa ligg nede på kystsletta. Prefekturet omfattar også nokre øyar, mellom dei Notojima, Mitsukejima og Hegurajima.

Ishikawa blei grunnlagd i 1872, då Kaga-provinsen og den mindre Noto-provinsen blei slått saman.

### Byar
Det ligg eleve større byar i Ishikawa prefektur:

*Hakui
*Hakusan
*Kaga
*Kahoku

*Kanazawa 
*Komatsu
*Nanao
*Nonoichi 

*Nomi
*Suzu
*Wajima

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ishikawa Prefecture|Ishikawa Prefecture]]» frå ,  den 17. desember 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 
*** Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005).  ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ;  OCLC 58053128


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ishikawa (prefektur)|Ishikawa (prefektur)]]» frå ,  den 17. desember 2017.*
PSL Research University

**PSL Research University** (**PSL**) er eit universitet i Paris i Île-de-France i Frankrike med fokus på teknologi. Det vart skipa i 2010 med undervisingsstart hausten 2011.

PSL underviser innan teknologi og vitskap, i tillegg til mange andre felt, mellom anna administrasjon, økonomi, lingvistikk, statsvitskap og filosofi.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Toblach

**Toblach** (tysk uttale «tå:blaX») eller **Dobbiaco** (italiensk uttale «dåbiakå») er ein tettstad og ein kommune med i kring 3&nbsp;300 ibuarar, i Sør-Tirol i det nordlege Italia.

Toblach er den høgstliggjande kommunen i Pustertal, og *Toblacher Feld* utanfor landsbyen markerer difor vasskilet mellom Middelhavet (dit elva Rienz renn vestover via Etsch) og Svartehavet (Drau austover via Donau). Grunna den naturvakre plasseringa rett nord for Haunold-gruppa i Dolomittane er Toblach eit populært feriemål for både sommar- og vinterturistar.

Området rundt Toblach har vore busett minst sidan jernalderen. Sjølve byen er nemnd fyrste gongen i 827. I mellomalderen profitterte han på handelen mellom Venezia og Augsburg. Ei viktig handelsrute mellom desse to europeiske storbyane gjekk via Höhlensteintal, eit dalføre som munnar ut i Pustertal ved Toblach. På grunn av handelen var Toblach ein av dei tysktalande stadane i Sør-Tirol som hadde eit italiensk stadnamn (eksonym): Både *Toblaco* og *Dobbiaco* er dokumenterte former. Sistnemnde vart gjort til den einaste offisielle namneforma etter at Sør-Tirol i 1920 vart lagd under staten Italia. Den tyske forma vart tilléten att etter andre verdskrigen. I fylgje folketeljinga av 2001 var 86 % av folkesetnaden tysktalande. Resten snakka italiensk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Toblach|Toblach]]» frå ,  den 16. desember 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* http://www.comune.dobbiaco.bz.it/system/web/default.aspx
Simen Krüger

**Simen Hegstad Krüger** () er ein norsk langrennløpar frå Oslo som vann to olympiske gullmedaljar og ein sølvmedalje under Vinter-OL 2018 i Pyeongchang. Han er medlem i Ski- og fotballklubben Lyn i Oslo.

## Karriere
Krüger tok sølvmedalje på 15 km fri teknikk under U23-VM på ski 2015 i Almaty, 9,5 sekund bak tyske Florian Notz og 17,2 sekund føre franskmannen Adrien Backscheider.

I Noregsmeisterskapen på ski 2016 vann Lyn 3 & 10 km stafett med eit lag beståande av Krüger, Jonas Frorud, Hans Christer Holund, ein prestasjon dei gjentok året etter. Under U23-VM på ski 2016 i Râșnov tok han gull på 15 km fri teknikk, føre franskmennene Clement Parisse og Alexandre Pouye. På tampen av 2016-sesongen tok han NM-bronsen på 10 km då Ski-NM 2016 vart avslutta på Beitostølen, slått av Martin Sundby og Emil Iversen.

Krüger fekk sin fyrste pallplass i verdscupen då han i Toblach vart tredjemann i ein etappe under Tour de Ski 2017. Knapt 12 månader seinare, tok han same staden sin fyrste siger i eit verdscuprenn laurdag 16. desember 2017. På eit gnistrande føre vann han 15 km fristil på tida 29.58,8 og slo franske Maurice Manificat med vel 10 sekund. Fire veker seinare vart han på Vang i Hedmark norsk meister i 15 km fristil, med over eit halvt minutts forsprang til andremann. Sundag 11. februar 2018 vann han den olympiske gullmedaljen på 30 km i Pyeongchang, med landsmennene Martin Sundby og Hans Christer Holund på sølv- og bronseplass. Deretter gjekk han inn til sølv på 15 km fristil, før han med ein flott tredjeetappe i 4 x 10 km la grunnlaget for at Johannes Klæbo kunne ta Noreg inn til OL-gull, dei andre på laget var Didrik Tønseth og Martin Sundby.

I 2024 fekk han Holmenkollmedaljen. 

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 2015:
*Ski-NM 2016: Nr 5 på 30 km i Tromsø
*Ski-NM 2017: Nr 8 på 15 km og 30 km på Gran
*Ski-NM 2018: Gullmedalje på 15 km
*Ski-NM 2019: Nr 4 på 15 km og på 30 km
*Ski-NM 2020: Nr 11 på 15 km i Drammen
*Ski-NM 2021: Sølvmedalje på 15 km i Trondheim
*Ski-NM 2022: Gull på 10 km i Gran og sølv på 15 km i Harstad
*Ski-NM 2023:

## Kjelder

* 
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Simen Krüger|Simen Krüger]]» frå ,  den 16. desember 2017.*  

## Bakgrunnsstoff
Handball-EM 2010 for kvinner

**Europameisterskapen i handball 2010** for kvinner, den 9. i rekka, vart avvikla i tida 7. til 19. desember 2010 i Danmark og Noreg. Til saman 16 land deltok i turneringa. Noreg sikra seg europameisterpokalen for tredje gong i rad då laget vann finalen mot Sverige med 25 mål mot 20. 

## Innleiande runde

### Gruppe A



----------

----------

-----------

### Gruppe B



-----------

----------

---------

### Gruppe C



----------

----------

--------

### Gruppe D



----------

----------

----------

## Mellomrunden
### Gruppe I



------------

----------

---------

### Gruppe II



--------------

-------

----------

## Sluttspelet
### Kamp om 5.-plass

### Semifinalar

---------

### Bronsefinale

### EM-finalen
Noreg og Sverige møttest til finalekamp i Herning framfor 11&nbsp;004 tilskodarar. Dei to laga fylgde kvarandre til 4-4 før Sverige drog ifrå og var oppe i 10-7, til pause leia svenskane 11-10. I andre omgangen utlikna Noreg og då dei norske kvinnene gjekk frå 13-13 til 17-13, fekk Noreg kontroll over kamputviklinga. Sidan kom det svenske mannskapet aldri nærare enn tre mål under og sluttresultatet vart 25-20. Dermed kunne Noregs lag bokføre landets femte EM-tittel i handball.

Flest mål for Noreg skåra lagkaptein Gro Hammerseng og Heidi Løke, 5 stykke på kvar, vidare netta Camilla Herrem 4 gongar, Linn Sulland og Karoline Breivang 3, Tonje Nøstvold 2, Marit Frafjord, Tonje Larsen og Nora Mørk skåra 1 mål. Katrine Lunde Haraldsen vakta det norske målet. Elles tok Linn-Kristin Riegelhuth, Kari Mette Johansen, Ida Alstad, Tine Stange og andremålvakt Kari Aalvik Grimsbø del i kampen, medan Stine Oftedal var med i innleiinga av meisterskapen.

Med sine 7 nettkjenningar vart svenske Isabelle Gullden kampens toppskårar.

Danskane Martin Gjeding og Mads Hansen dømde finalekampen. Dei straffa Noreg med ei 2-minuttsutvising og Sverige med to.

## Kjelder
*sportresult
She Still Comes Around

***She Still Comes Around (To Love What's Left of Me)*** er eit studioalbum av Jerry Lee Lewis. Det kom ut på Smash Records i 1969.

## Bakgrunn
Etter Lewis forlet Sun Records for Smash i 1963 hadde han hatt nokre mindre hittar, og var ikkje nøgd med korleis selskapet tok i mot innspelingane hans. Men dette endra seg med den overraskande suksessen til *[[Another Place, Another Time]]* og *[[She Still Comes Around (To Love What's Left Of Me)]]* som gav ny interesse i rock and roll-legenda.

## Innspeling
*She Still Comes Around* følgjer same opplegget som *Another Place, Another Time* gjorde året før: «pur» country framført utan noko fiksfakseri med dei beste studiomusikarane i Nashville. Lewis tolka songar med stor autensitet. Albumet var produsert av Jerry Kennedy og bestod av ei blanding av honky-tonk og tåre-i-ølet-balladar, som tittelsporet til Glenn Sutton. Denne songen vart gjeven ut på singel og nådde andreplassen på countrylista. Oppfølgjaren til denne singelen var «To Make Love Sweeter For You», som toppa listene i 1969 (den første førsteplassen hans sidan «Great Balls Of Fire» i 1958). Brått var Jerry Lee Lewis ein av dei heitaste countryartistane som var å finne. Albumet inneheldt òg Merle Haggard-songen «Today I Started Loving You Again», i tillegg til fleire countrystandardar, som «Release Me» og klagesongen «There Stands the Glass.»  «Out Of My Mind» var skriven av Kenny Lovelace, som spelte gitar med Lewis i mange år. Albumet inneheld òg ei innspeling av Sun-singelen «Let's Talk About Us» frå 1959.

## Mottaking
*She Still Comes Around* nådde 12. plassen på *Billboard* si countryliste. AllMusic kalla det «eit reint countryalbum, laga for seine kveldar og røykfylte barar, og er nesten like bra som *Another Place*, med songar av like høg kvalitet og framføring.» Sjølv plateomslaget - eit bilete av ein nedslått Lewis i eit slite hotellrom, vart trekt fram for å bringe liv til tittelsporet.

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:She Still Comes Around|She Still Comes Around]]» frå ,  den 17. desember 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Yuyao

**Yuyao** (kinesisk skrift 余姚, pinyin *Yúyáo*) er eit byfylke i provinsen Zhejiang i Folkerepublikken Kina. Det er administrativt underlagt Ningbo.

Byfylket ligg sør for Hangzhoubukta.
Det hadde   innbyggjarar i 1999.

## Historie

Hemudukulturen oppstod i dagens Yuyao under yngre steinalder, ca. 5&nbsp;000 f.Kr. 

Yuyao har seinare vore heimstad for ei rekkje leiande filosofar og tenkjarar, som Yan Zi-Ling under Han-dynastiet, Yu Fan i Dei tre kongedøma-perioden, Yu Xi under Jin-dynastiet, Yu Shinan under Sui-dynastiet og Tang-dynastiet, Wang Yangming (Wang Shouren), Zhu Shunshui og Huang Zongxi under Ming-dynastiet. 

## Kulturminne
Den namnegjevande funnstaden for Hemudukulturen (*Hemudu yizhi*, 河姆渡遗址), heimstaden og gravstaden til Wang Shouren (*Wang Shouren guju he mu*, 王守仁故居和墓) og det gamle militære baseområdet i austlege Zhejiang i 1943 under den andre sino-japanske krigen (*Zhedong Kang-Ri genjudi jiuzhi*, 浙东抗日根据地旧址) i landsbyen Hengkantou (横坎头村) i storkommunen Liangnong (梁弄镇), er oppført på lista over kulturminne i Folkerepublikken Kina.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Yuyao|Yuyao]]» frå ,  den 17. desember 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad  på engelsk
* Infoside ved xzqh.org
* Journey to Yuyao
* Zhong-Gong Zhedong Qu danwei jiuzhi
Louisiana Man

«**Louisiana Man**» er ein song skriven og spelt inn av Doug Kershaw i 1961. Han nådde tiandeplassen det året på *[[magasinet Billboard|Billboard]]* Hot Country Singles-lista då Kershaw og broren gav han ut som Rusty and Doug.

I 1970 nådde Connie Smith 14. plassen på singellista med sin versjon av songen. Singelen vart òg gjeven ut på albumet hennar *[[I Never Once Stopped Loving You]]*.

Songen vart spelt inn på singel av Jan & Dean i 1966 og vart planlagt for albumet *Carnival of Sound* i 1968. *Carnival of Sound* kom ikkje ut før i 2010. Andre versjonar vart spelte inn av Seekers, Rick Nelson og Gene Pitney. Bobbie Gentry spelte songen i 1968 på singel. Harpers Bizarre spelte inn songen i 1967 på albumet *[[Anything Goes av Harpers Bizarre|Anything Goes]]*. Han vart òg spelt inn av The Hollies.

## Nynorsk versjon
Teddy Nelson og Johnny Carlsen skreiv ein nynorsk tekst til songen, kalla «Bonde ifrå Hamlagrø», som vart spelt inn av Teddy Nelson og Flying Norwegians. Songen vart òg seinare spelt av Vassendgutane. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Louisiana Man|Louisiana Man]]» frå ,  den 17. desember 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Comanchefolk

**Comanchefolk** er ein nordamerikansk urfolksstamme med rundt 10 000 medlemmar, der rundt halvparten lever i Oklahoma og resten er konsentrert i Texas, California og New Mexico.

## Skildring
Historisk budde comanchene i det som i dag er det austlege New Mexico, sørlege Colorado, sørlege Kansas, heile Oklahoma og store delar av Texas. Comanchefolket var opphavleg ei talrik folkegruppe av jegerar og samlarar. Dei gjekk over til hestekulturen etter kontakten med europeiske erobrarar.

Det kan ha vore omkring 45&nbsp;000 comanchefolk sist på 1700-talet. 
I dag har den føderalt anerkjende stammen *Comanche Nation* 15&nbsp;191 medlemmer (2012). 
Stammen har hovudkvarter i Lawton i Oklahoma, der eit fleirtal av dei registrerte comancheolka også bur.

Comanche er eit numisk språk i den uto-aztekiske språkfamilien. Det kan stundom klassifiserast som ein shoshonidialekt. Berre rundt 1&nbsp;% av comanchesfolk talar det opphavleg språket sitt i dag.

Ordet «comanche» kjem frå namnet ute-folk brukte for dei, *kɨmantsi*, som tyder 'fiende'.

## Referansar



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Comanche|Comanche]]» frå  og «[[:en:Comanche|Comanche]]» frå ,  den 17. desember 2017.*
Navahofolk

**Navahofolk** eller navahoar er ei stamme av eit urfolk i USA. Navahoane held til i grenseområdet mellom dei amerikanske statane Arizona, Utah og New Mexico. Ein stor del av navahoane bur på Navajo-reservatet i dette området. Reservatet dekker omtrent 70 000 km². Navahostamma er den største urfolknasjonen i Nord-Amerika og tel meir enn 300&nbsp;000 medlemmar.

## Namn
Ordet «navaho» kjem frå hopi-språket, og tyder «tjuv». Hopiane var dominerande i sørvestområdet før navahoane kom hit, og gav nykomarane dette namnet. Når det vert stava *navajo*, kjem det av spansk ortografi - J-en skal uttalast som ein litt raspande h.

På sitt eige språk navaho kallar folkegruppa seg «diné», som tyder «folket». I dag ynskjer mange navahoar å kallast **diné**.

## Geografi
Navaho-reservatet er i nordausthjørnet av Arizona, men strekkjer seg òg inn i Utah og New Mexico. Innanfor reservatområdet finn ein hopi-reservatet, Canyon dei Chelly og Monument Valley.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Navahoer|Navahoer]]» frå ,  den 18. desember 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* http://www.navajo-nsn.gov/
53. luftvernbrigade

**53. luftvernbrigade** er ein bakke-til-luft-missil-brigade i Den russiske hæren som er underlagd 1. stridsvognarmé i Vestre militærdistrikt. Brigaden er forlagt til Kursk.

## Historie

268. luftvernregiment vart danna i 1961 i Armenia under 7. armé, utstyrt med S-75 Dvina. Den 1. oktober 1967 eininga oppgradert til 
53. luftvernrbrigade, med 677., 679., og 682. luftvernrbataljonar. Rundt denne tida mottok brigaden SA-4 Ganef missilsystem. 
Mellom 20. desember 1968 og 7. januar 1969 var brigaden overført til Aust-Tyskland. Brigaden vart ein del av 1. stridsvognarmé i Altenburg. 
I november 1992 vart brigaden trekt attende til Russland og forlagt til Kursk. Då vart han oppgradert med SA-11 Gadfly missilsystem. 

Brigaden er skulda av Bellingcat til å vere den som skaffa utstyr til dei som skaut ned Malaysia Airlines Flight 17.

## Sjefar

* Oberst I. P. Popov (1967–1973)
* Oberst A. S. Samoylenko (1973–1977)
* Oberst Y. S. Dudchenko (1977–1983)
* Oberst Yu. A. Yarchak (1983–1985)
* Oberst Yu. V. Filkov (1985–1991)
* Oberst I. P. Kondrashov (1991–1992)
* Oberst G. N. Chernov (1992–2004)
* Oberst Alexander Viktorovich Donets (2005–2009)
* Oberst V. Kukushkin (2009–2011)
* Oberst A. Yu. Zolotov (2011–2013)
* Oberst Sergey  Muchkayev (2013–2017)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:53rd Anti-Aircraft Rocket Brigade|53rd Anti-Aircraft Rocket Brigade]]» frå , og «[[:nb:53. luftvernbrigade|53. luftvernbrigade]]» frå  den 18. desember 2017.*  

### Bibliografi
* Feskov, V.I.; Golikov, V.I.; Kalashnikov, K.A.; Slugin, S.A. Вооруженные силы СССР после Второй Мировой войны: от Красной Армии к Советской (Russian). Tomsk: Scientific and Technical Literature Publishing. 

*  

## Bakgrunnsstoff
* History of the Brigade på russisk MoD PVO Jubileum side
Ried im Innkreis

**Ried im Innkreis** er ein by og ein kommune i Distriktet Ried im Innkreis i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 6,8 km² og i kring 11&nbsp;800 ibuarar. Byen Ried ligg 433 meter over havet, i kring 80 kilometer vest om Linz og 60 kilometer nordaust om Salzburg.
 
Ried fekk byprivelegiar i 1857 og ber preg av ein byggjestil typisk for bymessige stader langs elvane Inn og Salzach.

Sportsutstyr-produsenten Fischer har sitt hovudkontor i Ried.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ried im Innkreis|Ried im Innkreis]]» frå ,  den 18. desember 2017.*
Kongemosekulturen

**Kongemosekulturen** viser til ein arkeologisk kultur som fanst frå ca. 6000 f.Kr. til 5200 f.Kr. i Danmark. Han har namn etter ein funnstad i Vest-Sjælland som blei graven ut i 1950-åra, og først då skild ut som ei eiga kulturgruppe. Kongemose-buplassane er særleg kjend frå Sjælland og Skåne, der det er påvist både kyst- og innlandsbuplassar. 

Kongemosekulturen er rekna til mellomsteinalderen. Det arkeologiske materialet merker seg særleg ut ved den gode flekketeknikken, som viser seg i ei rekkje reiskapsformer. Menneska i denne kulturen var storviltjegerar, og på innlandsbuplassane er det funne tusenvis av margspalta knoklar av kronhjort, rådyr, villsvin, urokse, bever og anna. Funn frå kystbuplassane viser at folket der har spedd på med fiske og jakta på sel. Kulturen var ein forløpar for den seinare Ertebøllekulturen.

## Kjelder
9K37 Buk

**9K37 Buk** eller **Buk M1** (russisk Бук М1, der Бук tyder 'bøketre'), med NATO-kallenamn **SA-11 Gadfly** er eit sovjetisk mellomdistanse-luftvernsmissilsystem med rakettmotor og radarstøtta målfatning. Systemet vart konstruert med tanke på bruk mot jagarfly, helikopter og kryssarmissil. Det vart fasa inn frå 1980 i det sovjetiske militære våpensystemet og erstatta då rakettsystemet 2K12 Kub. Den moderniserte typen **Buk-M1** har betre rekkjevidde og elektronikk. Fire mann er nok til å operera systemet.

Etterfølgjarsystemet heiter Buk-M1-2.

## Missil og styring
Kvart missil er 5,55 meter langt, veg 690 kg og ber ei relativt kraftig sprenglading på 70 kg. Det inneber mellom anna at direkte treff på målet ikkje er heilt påkravd; detonasjon i nærleiken vil òg føra til valdsam skade. Framdrifta skjer ved hjelp av ein startmotor med fast brensel. Etter at startmotoren er utbrent vert den tomme hylsa nytta til forbrenningskammer for ein ramjet-motor som vert driven av flytande brensel. Dette gjev missilet ei god rekkjevidde i høve til storleiken, og ein høg akselerasjonsfart i innleiingsfasen. Farten kjem opp i 3 x farta til lyden.

Missilsystemet skal ha følgjande sannsyn for nedskyting:
* 0,6–0,9 mot fly
* 0,3–0,7 mot helikopter
* 0,4 mot kryssarmissil

Batteriet krev fem minutt til å setjast i stand før det er klart til å brukast mot mål. Det er i transportferdig stand att etter 5 minutt. Reaksjonstid frå målsporing til missilavfyring er 22 sekund.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* SA-11 Gadfly  ved www.fas.org
Romsonden Lucy

**Lucy** er ein planlagd NASA-romsonde til jupitertrojanane. Han vil etter planen skytast opp i 2021 og nytta 12 år på å vitja sju ulike asteroidar. Desse er éin hovudbelteasteroide og seks jupitertrojanar, der to av jupitertrojanane høyrer til det same binærsystemet.

## Kjelder
* ''Lucy: The First Mission to Jupiter’s Trojans'' - NASA
2K11 Krug

**2K11 Krug**, NATO-rapporteringsnamn **SA-4 Ganef**  (russisk 2К11 Круг, 'sirkel') var det første mobile bakke-til-luft missilsystemet til Sovjetunionen. Systemet er samansett av beltevogna 2P24, missilet 9M8 og eldleiingsradaren 1S32.

## Samansetjing
Systemet kan avfyre to 9M8-missil om gongen. Tre beltevogner saman med ein 1S32 eldleiingsradar dannar eit luftvernsbatteri. Tre batteri saman med ein 1S12 luftovervakingsradar og nokre 2T6 omladingslastebilar dannar ein luftvernbataljon. 

## Referansar
Missiloppskytarkøyretøy

**Missiloppskytarkøyretøy** er eit køyretøy med ein integrert plattform som kan bera, lyfta til oppskytestilling og startar eitt eller fleire missil. Slike køyretøy finst for både bakke-til-luft-missil og bakke-til-bakke-missil. Tidlegare vart slike missil skotne opp frå faste område, og måtte lastast på lastebilar for transport, noko som gjorde dei meir sårbare for angrep under flytting.

**Missiloppskytarkøyretøy med radar**  omfattar òg delar av radarsystem naudsynt for avfyring av bakke-til-luft-missil. Slike køyretøy har evne til å vera autonome, og som i stor grad auka effektiviteten deira. Med denne type system, kan kvart missiloppskytarkøyretøy kjempa sjølvstendig, og treng ikkje støtte frå bataljonen eller andre støttekøyretøy. Missiloppskytarkøyretøy kan ha ei roterande plattform, som kan brukast til å sikta inn missila. 

## Galleri

File:s-300V.jpg|Russis SA-12 TELAR under transport.
File:sa10_1.jpg|Russisk SA-10 TEL skotklar.
File:Pluton 034.jpg|Fransk Pluton missil under transport.
File:Тягач МЗКТ-79221 (комплекс Тополь-М).jpg|MZKT-79221.
File:Moscow Parad 2008 Ballist.jpg|MAZ-7917 TEL.
File:Luna m frog 7 hameenlinna 1.jpg|ZIL-135.
File:1st Battalion, 6th Field Artillery Regiment - 191106-A-BS310-0214.jpg|MLRS.
File:MoscowParade2009 7.jpg|S-300.
File:SCUD 2.JPG|MAZ-7310
File:German Patriot missile launcher.jpg|Tysk PATRIOT-plattform.
File:19-03-2012-Parade-rehearsal - Topol-M.jpg|Russisk Topol-M MZKT-79221.
File:Chinese HQ-9 launcher.jpg|HQ-9 TA580/TAS5380-plattform.


## Sjå òg
* Rakettsilo

## Kjelder
S-125 Neva

**S-125 Neva** (NATO-rapporteringsnamn SA-3&nbsp;Goa eller SA-N-1&nbsp;Goa) er eit sovjetisk bakke-til-luft-missilsystem utvikla som eit komplement til S-75&nbsp; «Dvina»

### Stridserfaring i Jugoslavia
Det som vekte mest merksemnd var 27. mars 1999, då Serbia skaut ned eit amerikansk F-117 Nighthawk-fly. Det var den første gongen eit *[[stealth-teknologi|stealth]]*-fly vart skote ned. Dette førte til at noko av teknikken rundt *stealth* vart kjent.

2. mai same året vart ein F-16 Falcon skoten ned av *Neva*-missil.

## Variantar
### System
***Neva** – Bakkebasert system med faste lavettar konstruert for PVO.
***Neva-M1** – Modernisert med tyngre 5V27-missil og komplettert med TV-målsøkjar.
***Neva-SC** – Modernisert system med digital elektronikk som er laga i Polen.
***Petjora** – Mobilt system for export.
***Petjora-2** – Oppgradert med komponentar frå systemet S-300.
***Petjora-2M** – Oppgradert med digital elektronikk og optisk målsøkjar.
***Volna** – Maritimt system med automatisk omlading.
***Volna-M** – Oppgradert eldleiingsradar for å kunne nytta 5V27-missilene med lengre rekkjevidde.
***Volna-P** – Komplettert med varmekamera for å få bedre motstandskraft frå jamming.

## Referansar
Handball-VM 2017 for kvinner

**Verdsmeisterskapen i handball 2017 for kvinner**, den 23. i rekka, vart avvikla i tida 1. til 17. desember 2017 i Tyskland. Til saman 24 land deltok i turneringa. Frankrike vann meisterpokalen etter å ha vunne 23-21 mot tittelforsvarar Noreg.

### VM-finalen
Finalen mellom semifinalevinnarane Frankrike og Noreg fann stad i Hamburg framfor 11&nbsp;261 tilskodarar. Midtvegs i den fyrste omgangen leia Noreg 7-4, før Frankrike snudde til 11-10 ved pause. I byrjinga av andreomgangen auka Frankrike til tremålsleiing 14-11 og 15-12. Sidan jamna kampen seg ut og Noreg leia både på 18-17 og 20-19. Dei siste 7-8 minuttane var Frankrike det beste laget og rodde i land ein 23-21-siger. Det var andre gongen eit fransk kvinnelag vann VM-gull i handball, 14 år etter den fyrste triumfen.

Dei franske måla kom ved Manon Houette og Allison Pineau (4), Laurisa Landre og Estelle Nze Minko (3), Camille Ayglon Saurina, Orlane Kanor og Alexandra Lacrabère (2), Siraba Dembele, Laura Flippes og Kalidiatou Niakate (1).

Noregs lag bestod av målvaktene Katrine Lunde, Kari Aalvik Grimsbø og Silje Solberg, målskårarane Nora Mørk og Veronica Kristiansen, begge med 7 nettkjenningar, Heidi Løke 3 mål, Kari Brattset 2, Stine Oftedal og Sanna Solberg 1 mål kvar. Elles deltok Stine Skogrand, Amanda Kurtovic, Emilie Hegh Arntzen, Camilla Herrem, Vilde  Ingstad, Emilie Christensen, Marit R. Jacobsen. Helene Fauske var med i alle kampane inntil finalen, då Silje Solberg vart henta inn som målvaktsreserve.

Det danske dommarparet, Karina Christiansen og Line Hesseldal Hansen, gav Noreg ei 2-minuttsutving og Frankrike fire.

## Gruppespelet
### Gruppe A



---------

----------

---------

--------

------------

### Gruppe B



-------

--------

------------

----------

---------

### Gruppe C



--------

----------

--------

----------

---------

### Gruppe D



--------

---------

--------

---------

-------

-------

## President's Cup
### Plasseringskampar om 21.- til 24.-plass

------

;Kamp om 23.-plass

;Kamp om 21.-plass

### Plasseringskampar om 17.- til 20.-plass

--------

;Kamp om 19.-plass

;Kamp om 17.-plass

## Sluttspelet
### Åttandedelsfinalar

----------

----------

----------

--------

-----------

-------

--------

---------

### Kvartfinalar

----------

----------

-----------

---------

### Semifinalar

------

### Bronsefinale

### Finale

## Kjelder
* ihf.info