open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Husedalen

**Husedalen** er ein dal som kjem ned frå Hardangervidda og tek slutt i Kinsarvik i Hardanger. Husedalen er eit populært turistmål fordi han er ein av dei lettaste måtane å koma seg opp på Hardangervidda til fots på, og fordi han inneheld fire fossefall.

Elva Kinso renn gjennom heile dalen. Det er den same elva som styrtar seg ned i dei 4 vakre fossefalla. Dersom ein går oppover frå Kinsarvik, passerer ein fyrst Tveitafossen, deretter Nyastølsfossen etterfølgd av Nykkjesøyfossen og til slutt den høgaste av dei 4, Søtefossen. Ein tur frå Kinsarvik til Søtefossen og attende tek ca. 5-6 timar. 

Dersom ein går opp heile Husedalen frå Kinsarvik, har ein allereie kome seg opp på Hardangervidda. Det nærast tilgjengelege turmålet er DNT si turisthytte på Stavali. Dette er ein populær dagstur for turistar som likar å gå i fjellet. 
I tillegg til stien som går heilt opp til Stavali, er det bygt skogsveg opp til Nykkjesøyfossen.

I den nedre delen av Husedalen veks det ein del furuskog. Huseskogen er eit flott område for bærplukking om hausten.

## Bakgrunnsstoff

* Fotturar i Ullensvang
Jarle Trå

**Jarle Trå** () er ein norsk fjellklatrar frå Granvin i Hordaland. Han er kjend for å ha prøvt å nå toppen av Mount Everest åleine og utan oksygentilførsel, og andre ekspedisjonar på 8000-metringane i Himalaya. Trå har mellom anna òg kryssa Grønland, og både gått og sykla Noreg på langs.

Trå er turleiar og livnærer seg av å leie folk på ekspedisjonar over heile verda.

## Bakgrunnsstoff
* Jarle Trå si heimeside
Sexy

**Sexy** er eit opphavleg engelsk adjektiv avleidd frå sex som karakteriserer personar, ting, opptreden eller miljø som tiltrekkande eller seksuelt eggjande.

Kva som vert oppfatta som sexy, endrar seg med kulturen. Til dømes melder NRKs Språkteigen at «Knirkestemme er den nye måten å snakke sexy på for unge amerikanske kvinner».

## Kjelder
* Nynorskordboka
* Språkteigen
Fjellklatring

**Fjellklatring** er ein aktivitet innan friluftsliv og ei spesifikk grein innan sporten klatring.  Fjellklatring innber klatring i bratte, regulære fjell og bergveggar med klatreutstyr.  Det ekskluderer slake fjell og andre klatreformer som buldring og isklatring i fossefall.

«Fjellklatring» blir også brukt av enkelte innan klatremiljøet som ei beskriving av ein del av aktiviteten tinderangling, der ein klatrer fleire fjell på same tur, over ein lengre periode.

## Sjå også
* Klatring
* Norges Klatreforbund
* Norsk Tindeklub
* Bratte Sider

## Kjelder
Holla

**Holla** er ei tidlegare sjølvstendig kommune i Telemark fylke, oppretta som Holla formannskapsdistrikt i 1837.

Det meste av Holla kommune, med 4&nbsp;093 innbyggarar, blei slått saman med Lunde 1. januar 1964 til den nye Nome kommune.

Valebø krets i Holla, med 259 innbyggarar, blei samtidig slått saman med Gjerpen, Skien og Solum til den nye Skien kommune.

Skodespelaren Gisle Straume var fødd i Holla.
Lauvstad

**Lauvstad** (tidlegare *Feden* og *Feten*, danske former av det opphavlege *Feta* eller *Fita*) er ei bygd i Volda kommune og tidlegare Dalsfjord herad. Lauvstad er eigenleg det tettbygde området rundt ferjekaia med samband til Volda, men namnet blir brukt som eit samlenamn for bygdene med postnummer 6133: Ulvestad, Sætre og Lauvstad. Det vanlege samlenamnet på desse bygdene er elles Ulvestadbygda. Lauvstad har knapt 300 innbyggjarar.

Fylkesveg 652 går først med ferja frå Volda ferjekai til Lauvstad, der vegen går vidare mot Vanylven. Fylkesveg 40 i Møre og Romsdal går frå Lauvstad rundt Dalsfjorden til Folkestad.

## Kjelder
Giskebrua

**Giskebrua** er ei bjelkebru mellom øya Giske og Valderøya i Giske kommune i Møre og Romsdal. Brua er 552 meter lang. Det lengste spennet er 52 meter og seglingshøgda er 17 meter. Brua har 11 spenn. Den blei opna i 1987 og er ein del av riksveg 658.

## Sjå òg
* Ellingsøytunnelen
* Valderøytunnelen
* Alnestunnelen
* Bruer i Noreg
* Bruer i Noreg etter lengd

## Bakgrunnsstoff
Lotetunnelen

**Lotetunnelen** er ein 2857 meter lang tunnel på Europaveg 39 i Stad kommune i Vestland. Tunnelen går mellom Nordfjordeid og Svoradalen vest for Lote. Arbeidet med tunnelen begynte i 1959, gjennomslaget kom i 1965, og tunnelen blei opna for trafikk i 1966. Lotetunnelen blei offisielt opna i 1968.

Det er krappe svingar i begge endane av tunnelen, og særleg inngangen til tunnelen på Lote-sida blir rekna som eit farleg punkt. Dessutan er tunnelen låg, fire meter, og området ved opninga på  Lote-sida er rasfarleg. 

Som i mange andre tunnelar i Noreg vert bilistane i Lotetunnelen noko plaga med kondens. Kondensen kan føre til farlege situasjonar fordi bilrutene plutseleg doggar når ein køyrer inn i tunnelen.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Sogn og Fjordane Fylkesarkiv: Lotetunnelen - bygd med heimelaga borerigg 
*NRK Sogn og Fjordanes fylkesleksikon: Samferdsle i Eid
*Fjordabladet: Unikt om Lotetunnelen (8. desember 2006)
Anda

**Anda** er eit stadnamn som er brukt fleire stader:

*Anda i Gloppen &ndash; eit knutepunkt i Nordfjord
*Anda i Nordland &ndash; ei øy i Øksnes

## Sjå òg
* And &ndash; fuglar i andefamilien
* Ande &ndash; anding
* Den heilage ande &ndash; eit omgrep i kristendommen
* Ånd &ndash; eit omgrep frå filosofi og religion
Anda i Gloppen

**Anda** er eit område i Gloppen kommune i Nordfjord. I området ligg ferjeleiet mellom Anda og Lote, eit sentralt knutepunkt der Europaveg 39 kryssar Nordfjord. Det ligg eit fyr, *Anda fyr*, lengst mot vest i området. Sandane lufthamn ligg mot aust i området. 

Området ligg på garden Hjelmeset, som nå er delt i tre aktive bruk, og eit mindre nedlagt bruk nord for flyplassen. Bruket nærast ferjekaia er barndomsheimen til verdsmeister i langrenn, Odd-Bjørn Hjelmeset. 

## Namnet Anda
Namnet «Anda» kjem truleg av forma på terrenget, best sett frå sørsida av Gloppefjorden. Området har ei form som minner om ei and, der hals og hovud er området ved ferjekaia og nebbet mot fyret lengst i vest. (Med litt velvilje viser dette også frå nordvest.) Kroppen er ein skogkledd ås som høyrer til gardane på Hjelmeset.

## Heksebrenning
Gamle historier seier at Anda var brukt som område for heksebrenning. Det er plassert eit heksemonument i området til minne om dei kvinnene som blei drepne her.
Furene

**Furene** er eit industri- og forretningsområde i Volda kommune på Sunnmøre. Det ligg om lag 4 km frå Volda sentrum langs Europaveg 39 mot Ørsta, ved rundkøyringa der Riksveg 653 Eiksundsambandet tar av. Frå Furene er det berre eit par km til Ørsta/Volda lufthamn, Hovden, og om lag 6 km til Ørsta sentrum.

Selskap som Bertel O. Steen, Fjord1 Buss Møre, Volda Mineralvatn, Expert, Tess og andre held til i Furene.
Annlaug

**Annlaug**, **Anlaug** og **Arnlaug** er kvinnenamn sett saman av det norrøne *ǫrn*, 'ørn'; og -laug som kjem frå germansk *liugan* 'lova under eid, via seg til'. Annlaug har namnedag den 26. mai.

## Kjende namneberarar
*Anlaug Sanderød (f. 1953), norsk forfattar og journalist. 
*Annlaug Auestad (f. 1965), norsk illustratør og forfattar.

## Kjelder
*
Annbjørg

**Annbjørg**, **Ambjørg** og **Arnbjørg** er kvinnenamn sett saman av det norrøne *ǫrn*, 'ørn', og *[[bjørg|bjǫrg]]*, 'berging, hjelp'. Annnjørg har namnedag den 26. mai.

## Namneberarar
* Annbjørg Lien (f. 1971), norsk musikar og komponist;

## Kjelder
*
Port Said

**Port Said** er ein hamneby nordaust i Egypt ved Middelhavet. Han ligg ved austenden av Nildeltaet og vest for munningen av Suezkanalen. 

## Soge

Byen blei grunnlagd i 1859 i samband med bygginga av kanalen, og kalla opp etter den dåverande visekongen av Egypt, Muhammad Said. På andre sida av Suezkanalane ligg Port Fouad, som blei bygd i 1927 for å minska overfolkinga i Port Said.

Sidan 1976 har byen vore ein frihandelsone.

## Økonomi

Som hamneby har Port Said lenge vore ein stasjon for skip som går gjennom Suezkanalen, og driv skipsforsyning og eksport av egyptiske varer. Viktige næringsvegar er fiske og industriverksemd knytt til mellom anna mat, kjemikaliar og sigarettar.

## Transport

Gratis ferjesamband knyter saman nabobyane Port Said og Port Fouad.
Byen har også ein mindre flyplass, Port Said lufthamn.

## Bysborn
Fødde i Port Said:
* Cecil Purdy (1906-1979), australsk sjakkspelar
* Amr Diab (f. 1961), musikar 
* Mohamed Zidan (f. 1981), fotballspelar

Budde i Port Said:
* Olaf Stapledon (1886-1950), engelsk science fiction-forfattar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Port Said|Port Said]]» frå , og «[[:de:|Port Said]]» frå  den 25. mai 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Best Western Hotels

**Best Western Hotels** er den største hotellkjeda i verda. Best Western har over 4 200 hotell i 80 land. Kjeda vart grunnlagt i 1946 i USA av Merill K. Guertin. 

Ettersom hotella er eigde og drivne i privat regi, tyder det at alle er av ulik stil, storleik og utsjånad, karakter og atmosfære. Kjeda består hovudsakleg av 3- og 4-stjerners-hotell. For at alle hotella skal leve opp til same kvalitet globalt, finst det eit kvalitetssikringsprogram som omfattar eit tusentals punkt som gjeld service, interiør, standard og anna. Kvalitetskontrollen vert gjennomført årleg og samtlege Best Western-hotell i verda vert kontrollerte av ein ekstern inspektør.

Hovudkontoret ligg i Phoenix i Arizona i USA.

I Noreg har kjeda hotell på fylgjande stader: 

* Bergen
* Drammen
* Gol
* Haugesund
* Grodås
* Kinsarvik
* Kongsberg
* Lillestrøm
* Namsskogan
* Oslo
* Rena
* Skei i Jølster
* Sogndal
* Stavanger
* Svolvær
* Trondheim

## Kjelder
* Norsk heimeside
* Internasjonal heimeside
Musica ficta

**Musica ficta** er eit musikkteoretisk prinsipp for teiknsetjing, som er rekna som opphavet til bruken av forteikn i musikknotasjon. Nemninga var i bruk frå 1100-talet til om lag 1600, og tydde alle tonehøgder som låg utanfor det noterte **musica recta** eller **musica vera**. Systemet tok utgangspunkt i den guidonske handa. 

Musica ficta var nytta for å unngå dissonerande tonetrinn som tritonus. Dette innebar ofte ein fleksibel leietone eller kvart. Slik valde songaren å senkje tonen frå H til B for å unngå skjerande dissonans om motsongaren song ein F. Oftast er Ficta-tonen markert ved ein liten b eller ein kross over den gjeldande tonen, ikkje som i dag framfor han. Ficta gjeld etter prinsippet *mi contra fa*, noko som inneber at det er ein halv tone mellom tonene mi og fa (E og F). Når utgangstonen (Ut) var F, som i ein lydisk skala, vart fa ein halv tone for høg, og tritonus kunne bøtast ved å senkje Fa eit halvt tonesteg. Difor ser ein ofte at det står to gonger B i tetrakordar på denne staden, B molle og B durum (opphavet til B og H i moderne teiknsetjing).

## Kjelder
Smoking Kills

**Smoking Kills** er debutalbumet til musikkgruppa The Disciplines.

Fyrste singel frå albumet er «Best Mistake», som nådde opp som #1 på dei norske topplistene i 2007.

## Spor

## Medverkande
* Ken Stringfellow (*[[vokal]]*)
* Bjørn Bergene (*[[gitar]]*) 
* Bård Helgeland (*[[bass]]*)
* Claus Heiberg Larsen (*[[trommesett|trommer]]*)

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til The Disciplines
* The Disciplines på Myspace
* The Disciplines på Facebook
Tysso i Odda

Elva **Tysso** rann frå Ringedalsvatnet i Skjeggedal og ned dalen til Tyssedal og ut i Sørfjorden i Hardanger.
I 1908 vart Tysso I kraftverk opna, og det var vatnet frå Tysso som dreiv kraftverket. Det vart slått tunnel med handmakt frå Vetlevatnet nedanfor Ringedalsvatnet, gjennom fjellet og fram til Lilletopp, der ei røyrgate førte vatnet ned til kraftstasjonen. AS Tyssefaldene bygde ut Tysso I, og den gamle kraftanlegget er no freda, det freda kraftanlegget blir i dag forvalta av Norsk Vasskraft- og Industristadmuseum. Vassføringa i Tysso er borte, og alt vatnet går i dag til den nye kraftstasjonen Oksla nede ved Sørfjorden, dette kraftanlegget er eigd av Statkraft .
Silversun Pickups

**Silversun Pickups** er ei USA-amerikansk musikkgruppe frå Los Angeles i Kalifornia. Gruppa har signert seg til Dangerbird Records, og er leidd av frontmannen Brian Aubert. Dei debuterte med EP-en *[[Pikul]]* i juli 2005, og lanserte det fyrste studioalbumet sitt, *[[Carnavas]]*, den 26. juli 2006. Det andre studioalbumet deira, Swoon, blei lansert den 14. april 2009.

## Medlemmar
* Brian Aubert - gitar/ solovokal
* Nikki Monninger - bass/vokal
* Chris Guanlao - trommer
* Joe Lester - klaviatur/ prøvar/ lydredigering

### Tidlegare medlemmar
* Jack Kennedy - rytmegitar 

## Diskografi
* *[[Carnavas]]* (2006)
* *[[Swoon av Silversun Pickups|Swoon]]* (2009)

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til Silversun Pickups
AJAX

**AJAX** er eit akronym for Asynchronous JavaScript and XML.

Gmail, Google Maps og Facebook er døme på tenester som brukar AJAX-teknologi.

AJAX-teknologien gjer nett-tenester raskare.

## Nokre bruksområde for AJAX
* Kontroll av skjema i sanntid: Kontroll av kvart skrivefelt før alt er ferdigskrive
* Automatisk utfylling av tekst
* Delar av ei nettside kan endrast utan å oppdatere heile sida 

## Fordelar

* Data kan bli henta frå tenaren utan å laste sida på nytt 
* Ser ut som ein heilskap

## Ulemper

* Sidan nettsida ikkje vert oppdatert ved bruk av AJAX, vil ikkje tilbake-knappen i nettlesaren hente fram førre visning av sida
Velure Rock

**Velure Rock** er ein liten rockefestival som hadde oppstart i august 2008, i den vesle grenda Velure på vestsida av Sørfjorden i Ullensvang herad. Det går ofte snøskreder på Velure på vårparten, den såkalla Velure-skredo, og det er difor bygt skredoverbygg over Riksveg 550 der. Konsertane fann stad oppå det eine skredoverbygget.

Festivalen bestod av berre éin konsertkveld. Banda som spelte ved oppstarten, var Blind Torsk, HardAnger Society og Major Parkinson. Festivalstyret vona at iallfall 200 stk ville koma, for å få arrangementet til å gå i pluss. Då det kom over 400, planla styret å halda fram med Velure Rock i åra framover. I august 2009 vart konsertkvelden arrangert på nytt, med bandet Skambankt som hovudtrekkplaster.

## Kjelder

* Heimeside 
* Revy av Velure Rock i Hardangerfolk
* Omtale av Velure Rock i Hardanger Folkeblad
* Artikkel om Velure Rock 2009 i Hardanger Folkeblad
Mercury Records

**Mercury Records** er eit plateselskap som opererer sjølvstendig i Storbritannia og som ein del av Island Def Jam Music Group i USA, der begge selskapa er dotterselskap av Universal Music Group.

Mercury Records vart stifta i 1945 i Chicago av Irving Green, Berle Adams og Arthur Talmadge.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Pikul av Silversun Pickups

**Pikul** er ein EP som Silversun Pickups debuterte med i 2005. Spora #7 - #22 er utan namn og varer rundt 45 sekund kvar. Siste spor er «Sci-Fi Lullaby».

## Spor

Alle songane er skrive av Silversun Pickups, med unntak av spor #5.

Spora #7 - #22 er alle rein togn på 45 sekund.
Filmen Pan (1995)

Filmen **Pan** frå 1995 er basert på Knut Hamsun sin roman Pan, og er regissert av Henning Carlsen.

## Roller
* Løytnant Glahn: Lasse Kolsrud
* Edvarda: Sofie Gråbøl
* Herr Mack: Bjørn Sundquist
* Eva: Anneke von der Lippe
* Doktoren: Per Schaanning
Baldassare Castiglione

**Baldassare Castiglione** (), greve av Novilara, var ein framtredande forfattar og diplomat i den italienske renessansen. Han er truleg mest kjend for boka *Il Libro del cortegiano* ('boka om høvisk framferd'), som vart skriven i 1506, men ikkje utgjeven før i 1528.

## Liv
Castiglione vart fødd nær Mantova, men studerte humaniora i Milano frå han var seksten år. Han var av adelsslekt, og laut gje opp studiane for å ta over som førar for familien etter at faren døydde. Nokre av pliktene hans vart utførte for huset Gonzaga som han hadde nær kontakt med. Han var og skyldt Gonzaga-familien på morssida. Castiglione tente ei tid hjå markien i Mantova, Francesco II Gonzaga og markisa, Isabella d’Este.

Frå 1504 budde han i Urbino. Han hadde fått løyve til å reise dit etter tenest, og vart løyst frå stillinga hjå Francesco. Hertuginna i Urbino var Elisabetta Gonzaga, søster av Francesco Gonzaga. Ho synte stor vørdnad for dikting og kunst, og her møtte Castiglione mellom andre Pietro Bembo, ein førande litteraturteoretikar i tida. Castiglione vart sterkt påverka av Vergil, og skreiv sine eigne ekloger etter mønster av denne.
 

Castiglione skreiv ei rad sonettar etter mønster av Francesco Petrarca og Pietro Bembo. Han skreiv både på Italiensk og Latin. Mange av kjærleiksdikta hans er skrivne til Elisabetta Gonzaga, som han næra sterke kjensler for, men aldri fekk. Han døydde av sterk feber i Toledo i 1529.

### Libro del cortegiano

Boka om høvisk ferd er skriven som ein dialog, i same stil som Kongsspegelen. Her set Castiglione opp ein rad med riddarideal som han meinte var naudsynte for ein adelsmann. Castiglione la vekt på Spezzatura, eit krav om at riddaren eller friaren skulle syne kunstene sine med takt, og syne at han var overlegen utan at dette verka udanna eller overkøyrande. Mellom anna skulle han syne kjennskap til musikk.

Han meinte og at kvinner skulle lærast opp i kunsta å spela og synge, og danse attåt. Men desse skulle og halde att og ikkje skryte i overmål. Boka heldt seg som eit ideal for ytre danning i mange år, og fekk innverknad på musikksynet i Italia.
Tysso

**Tysso** kan vere:

* Tysso i Odda - ei elv i Tyssedal i Odda kommune i Hordaland
* Tysso på Osterøy - ei grend på øya Osterøy i Osterøy kommune i Hordaland
* Tysso i Ulvik - ei elv i Ulvik kommune i Hordaland 
* Tysso på Voss - ei elv som renn ut i Bolstadfjorden i Voss kommune i Hordaland
Fall Out Boy

**Fall Out Boy** (stytta **FOB**) er ei pop-pønkgruppe frå Wilmette i Illinois, skipa i 2001. Gruppa er ihopsett av medlemmane Patrick Stump (vokal, gitar), Joe Trohman (gitar, støttevokal), Pete Wentz (bassgitar, støttevokal), og Andy Hurley (trommer, perkusjon).

## Diskografi
* *[[Fall Out Boy's Evening Out with Your Girlfriend]]* (2002)
* *[[Take This to Your Grave]]* (2003)
* *[[From Under the Cork Tree]]* (2005)
* *[[Infinity on High]]* (2007)
* *[[Folie à Deux]]* (2008)
* Save Rock And Roll (2013)
* Pax Am Days(2013) (EP)
Henrik Nissen

**Johannes Henrik Nissen** (fødd () var ein norsk arkitekt og son til Hartvig Nissen. Arkitekten Henrik Nissen d. e. var elev ved arkitekt Wilhelm von Hannos tegneskole i Kristiania i åra 1867-69 og samtidig ved Den kongelige tegneskole. 1869-70 var han elev ved Berlins Bauakademie men blei avbroten av den fransk-tyske krigen i åra 1870-71. I denne perioden var Nissen igjen elev hos von Hanno, og samtidig hospiterte han i bygningsfag og kjemi ved Den militære høyskole i Kristiania. Ved avslutninga av den fransk-tyske krigen returnerte Nissen til Berlin, der han igjen var elev ved Bauakademie fram til 1874. Han gjekk også ei tid i murarlære. 

Henrik Nissen blei tilsett hos arkitektane Due & Steckmest i Kristiania i 1874, der han var med på utforminga av Steen & Strøm sitt forretningsbygg som brann ned i 1929. Nissen etablerte eigen praksis i Kristiania i 1875 og samarbeidde samtidig (1878-85) med arkitekt Holm Munthe. Dette kompaniskapet resulterte blant anna i Kristiania bad (1881-83, rive), Otto Andersens skole (Uranienborgveien 7, 1884, brann ned 1909) og Kristiania handelsgymnasium (Munchs gate 4, 1883-85). 

## Kyrkjebygningar

* Bygdøy kapell 1876, brann 1958
* Arneberg kyrkje 1878
* Furuset kyrkje i Ullensaker 1879
* Berg trekyrkje 1878
* Berkåk kyrkje 1878 
* Fjørtoft kyrkje 1878
* Nesset kyrkje 1878
* Hjørundfjord kyrkje 1880
* Hyllestad kyrkje 1880
* Myrbostad kyrkje 1880
* Vestre Spone kapell 1880
* Fresvik kyrkje 1881
* Arnadal kyrkje 1882
* Atneosen kapell 1882
* Folldal kyrkje 1882
* Gol kyrkje 1882
* Hemsedal kyrkje 1882
* Vestbygd kyrkje i Lødingen 1885
* Vestby kyrkje 1886
* Sandstad kyrkje 1888
* Høvik kyrkje 1898
* Borgestad kyrkje 1907
* Laget kapell 1908
* Bæivasgiedde kapell 1915

## Andre bygningar
* Skippergata 6 (1876)
* Villa Parafina i Kristiania (Parkveien 45, 1876-77)
* Schiøllgården (Alliansen) i Prinsens gate 26, 1881
* Torggata 36 (1888)
* Sjømannshjemmet i Stavanger (1879)
* Breidablikk i Stavanger, oppført i 1881-83 
* Sandefjords kurbad, 1899. 
* Grand Hotels speilsal (1886)
* Calmeyers gates misjonshus, Calmeyers gate 1 (1891, rive 1971)
* Det Medisinske Selskab, Kristian IVs gate 9 (1892) 
* Frimurerlogen Nedre vollgate 19 (1887-94)
* Kristiania sparebank, Øvre Slottsgate 3 (1896-1901)
* Hartvig Nissens skole i Niels Juels gate 56 (1898)
* Grünerløkka Skole i Toftes gate 44 (1895)

## Kjelder


* Utdjupande artikkel om Nissen skriven av Trond Indahl på snl.no
* Henrik Nissen på snl.no
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Henrik Nissen|Henrik Nissen]]» frå , den 26. mai 2009.* 


## Litteratur
* artikkel frå arc! artemisia.no/arc
* *Norsk kunstnerleksikon*, Universitetsforlaget, 1982-86
* *Arkitektur i Oslo*, Kunnskapsforlaget, 1999
* *Kristiania i Oslo*, Fortidsminneforeningen, 1996
* Helga Stave Tvinnereim. *Arkitektur i Ålesund*. 1904-07. 1981
* Teknisk ukeblad, 1915
Fall Out Boy's Evening Out with Your Girlfriend

**Fall Out Boy's Evening Out with Your Girlfriend** er debutalbumet til den USA-amerikanske musikkgruppa Fall Out Boy.

## Spor

## Medverkande
* Patrick Stump (*solovokal*)
* Pete Wentz (*bassgitar*)
* Joe Trohman (*gitar, støttevokal*)
* T.J. "Racine" Kunasch (*gitar*)
* Mike Pareskuwicz (*trommer*)
Guvernør

Ein **guvernør** er ein embetsmann som leiar administrasjonen (eller regjeringa) i ein koloni, delstat, provins eller anna ikkje-suveren politisk eining. Funksjonen har ofte andre namn, som generalguvernør (Australia, Filippinene), viseguvernør (Jersey og Guernsey), sysselmann (Svalbard og Eirik Raudes Land), militærguvernør (Hispaniola, Cuba og andre spanske erobringar i det 16. hundreåret) og visekonge (India).
Regjering

Ei **regjering** er eit råd under statsoverhovudet i ein stat eller delstat, og som har til formål å utføre det politiske styret, leie den utøvande makta. Regjeringar blir leia av ein regjeringssjef, som kan vere statssjefen sjølv eller ein annan person (kalla statsminister, premierminister eller liknande). Dessuten består regjeringa av fleire ministrar (statsrådar i Noreg) som kvar vanlegvis leier eit Departement.

Regjeringar blir vanlegvis innsett av statssjefen, og må i parlamentariske system ha tilstrekkeleg støtte i nasjonalforsamlinga.

## Sjå også
* Regjeringa i Noreg og Norske regjeringar
Den utøvande makta

**Utøvande makt** er makt til å iverksette, handheve og oppretthalde lover og lovlege beslutningar. Utøvande makt er eit av dei tre maktområda som blir definerte og haldne frå kvarandre under maktfordelingsprinsippet. Dei to andre er lovgjevande makt og dømmande makt. Utøvende makt ligg vanlegvis hos monarkar, presidentar og regjeringar.

I Noreg, der den utøvande makta ligg hjå regjeringa og den lovgjevande makta hjå Stortinget, kan det hevdast at den utøvande makta er svekka i forhold til den lovgjevande makta etter innføringa av parlamentarismen i 1884, i og med at regjeringa må gå dersom ho får fleirtalet i Stortinget mot seg. Statsforvaltinga eller statsadministrasjonen er kjernen i den utøvende makta.

Personen eller stillinga som har den utøvande makta er som regel ein regjeringssjef. I ein republikk kan den utøvande makta ligge hos presidenten, som i USA. I slike tilfelle er dei to stillingane statsoverhovud og regjeringssjef slått saman.
I andre republikkar er det presidentar med mest formelle funksjonar, som til dømes i Island og Tyskland. I eit monarki låg i tidlegare tider den utøvande makta hos monarken, kongen, keisaren osv. I våre dagar er det berre eit fåtal monarkar som har reell utøvande makt. 

I nokre land som både praktiserer parlamentarisme og maktfordeling, som Frankrike, må regjeringssjefen stå til ansvar både for statssjefen og dei folkevalde.
Take This to Your Grave

**Fall Out Boy's Evening Out with Your Girlfriend** er det andre studioalbumet til den USA-amerikanske musikkgruppa Fall Out Boy.

## Spor
Alexandra Park i London

**Alexandra Park** er ein stor park i London Borough of Haringey i Stor-London. Han dekkjer eit areal på heile 79,3 hektar. Parken ligg på ein ås, rett ved sida av Muswell Hill og Wood Green. Dominerande i parken er palasset Alexandra Palace. Frå 1936 til 1981 overførte BBC fjernsynssendingar frå ei høg mast på eit av tårna i bygget. I 1980 brann store delar av palasset ned, men det har seinare blitt restaurert og er nå eit konferanse- og utstillingssenter.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alexandra Park i London|Alexandra Park i London]]» frå , den 27. mai 2009.*
Maroon 5

**Maroon 5** er ei USA-amerikansk rockegruppe skipa i Los Angeles. I førstninga gjekk gruppa under namnet *Kara's Flowers*, men skifta i 2001 namn til Maroon 5.

## Medlemmar
* Adam Levine - solovokal, rytmegitar (1994–i dag)
* Jesse Carmichael - klaviatur, rytmegitar, støttevokal (1994–i dag)
* Mickey Madden - bassgitar (1994–i dag)
* James Valentine - sologitar, støttevokal (2001–i dag)
* Matt Flynn - trommer, perkusjon (2006–i dag)

### Tidlegare medlemmar
* Ryan Dusick - trommmer, perkusjon, støttevokal (1994–2006)

## Diskografi
### Studioalbum
* *[[The Fourth World (album)|The Fourth World]]* (1997) som Kara's Flowers
* *[[Songs About Jane]]* (2002)
* *[[It Won't Be Soon Before Long]]* (2007)
* *[[Call and Response: The Remix Album]]* (2008)

### Singlar
**Frå ''Songs about Jane'':**
* 2003 Harder to Breathe
* 2004 This Love
* 2004 She Will Be Loved
* 2004 Sunday Morning
* 2005 Must Get Out

**Frå ''Live - Friday The 13th'':**
* 2005 Shiver

**Frå ''It Won't Be Soon Before Long'':**
* 2007 Makes Me Wonder
* 2007 Wake Up Call
* 2007 Won´t Go Home Without You
* 2008 If I Never See You Face Again

## Bakgrunnsstoff
Heimesida til Maroon 5
Barking Park

**Barking Park** er ein park i London Borough of Barking and Dagenham, som ligg i austre London. Parken dekkjer eit område på litt under 30 hektar, og ligg aust for bysenteret i Barking og nær grensa til Loxford.

Det mest kjende ved parken er ein lang og lineær innsjø ved nordsida av parken, som blir nytta til roing og liknande med båt. Av andre fasilitetar kan ein nemne ein leikeplass, tennisbanar, ballplassar, fotballbanar, rullebrettpark, og ein blomsterhage. Det finst òg ein miniatyrjernbane som opna på 50-talet, og er nå nyopna med nye tog og universell utforming.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Barking Park|Barking Park]]» frå , den 27. mai 2009.*
Kings of Leon

**Kings of Leon** er ei USA-amerikansk rockegruppe frå Nashville i Tennessee.

## Diskografi
* 2003 *[[Youth and Young Manhood]]*
* 2004 *[[Aha Shake Heartbreak]]*
* 2007 *[[Because of the Times]]*
* 2008 *[[Only by the Night]]*
* 2010 *[[Come Around Sundown]]*
* 2013 *Mechanical Bull*
* 2016 *Walls*
* 2021 *When You See Yourself*
* 2024 *Can We Please Have Fun*

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til Kings of Leon
Psykisk liding

Ei **psykisk** eller **mental liding** er ei form for liding eller sjukdom som ein først og fremst rammer medvit og åtferd og ikkje synleg den fysiske kroppen. Lidingane kan påverka oppførsel, veremåte og tankemønster (kognisjon og kjensler), og kan få stor verknad på korleis ein fungerer i dagleglivet og samfunnet. Forståinga av psykiske lidingar har utvikla seg over tid, og kan vera ulik i ulike kulturar. Psykiske lidingar har òg vore omtalt som sinnsforstyrringar og noko lausare som galskap eller mani.

Ein kan mellom anna dela psykiske lidingar inn i dissosiasjonslidingar, stemningslidingar, angstlidingar, psykotiske lidingar, eteforstyrringar, utviklingsforstyrringar, personlegdomsforstyrringar og fleire andre kategoriar. Lidingane kan ha fleire årsaker, til dømes arv, fysiokjemiske, psykologiske eller sosiale tilhøve, som kan verka saman. Det finst fleire ulike behandlingsmåtar, der psykoterapi og psykiatrisk medisin er dei viktigaste innan moderne helsevesen. Innan tradisjonell og alternativ medisin har ein mellom anna brukt åndeutdriving eller «healing» som behandling, og i nokre høve sett på dei såkalla lidingane som ein gudegåve som kan brukast til vidare utvikling.

## Sjå og også
* Kategorien Psykiske lidingar og åtferdsforstyrringar 
* Barnepsykiatri 
* Hysteri
* Natteskrekk (søvnterror)
* Nervesamanbrot
* Nevrasteni
* Nevrose (nervøs liding)
* Panikk
* Psyke
* Psykiatri (psykisk helsevern)
* Psykisk utviklingshemming
* Psykofarmaka (antidepressive medikament)
* Traume
* Vrangførestilling
* Weltschmerz

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Psykisk lidelse|Psykisk lidelse]]» frå , og «[[:en:Mental disorder|Mental disorder]]» frå  den 27. mai 2009.* 
 
* «Kan psykose og schizofreni være noe annet enn hva mange tror?» ved jeg-er.no
* «Psykiater med tro på alternativ behandling» i GD.no

## Bakgrunnsstoff
* Psykisk helse (Nettstad laga av Sosial- og helsedirektoratet)
* Emnebibliotek psykisk helse   (Nettstad laga av Helsebiblioteket)
* Sosial- og helsedirektoratet om psykisk helse 
* Folkehelseinstituttet om psykiske lidelser 
* Rådet for psykisk helse
* Interesseorganisasjonen Mental Helse
Møre ungdomsskule Herøy

**Møre Ungdomsskule Herøy** er ein kristen friskule, starta i 2004. Då vart det starta opp med 8. og 9. klasse, lokala dei første åra var i Hydrakraftbygget i Dragsund. Våren 2007 tok ein til å bygge skulehus, og flytta inn i nye lokale ved Myrvåg legesenter hausten 2007. Våren 2009 fekk bygget også eigen gymsal. I 2009 skulen også godkjenning for barneskuledrift, og vil starte 1-10 skule frå hausten 2009. I det høve endrar skulen namn til Møre barne og ungdomsskule.

Rektorar den første tida har vore: Odd Asbjørn Nybø (2004/2007), Rasmus Tunheim (2007/2008) og Arve Fiskarstrand (2008/-)

Skulestyret hadde dei første åra Kjell Furnes som formann. Etter han overtok Per Arne Lillebø.

## Bakgrunnsstoff
* Nettstad
Fear Factory

**Fear Factory** er ei USA-amerikansk *[[heavy metal]]*-gruppe som blei skipa i 1989 i Los Angeles i Kalifornia.

Gruppa heitte opphavleg Ulceration, men endra året etter namn til Fear Factory. Første albumet deira kom i 1992 og hadde ein *[[death metal]]*-stil. Det var nyskapande gjennom ei blanding av *[[growl]]* og rein song. Gruppa endra etterkvart stilen sin til *[[industrial metal]]*.

## Diskografi
### Studioalbum
* *Soul of a New Machine* (1992)
* *Demanufacture* (1995)
* *Remanufacture* (1997)
* *Obsolete* (1998)
* *Digimortal* (2001)
* *Archetype* (2004)
* *Transgression* (2005)
* *Mechanize* (2010)
* *The Industrialist* (2012)
* *Genexus* (2015)
* *Aggression Continuum* (2021)
* *Re-Industrialized* (2023)

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:sv:Fear Factory|Fear Factory]]» frå , og «[[:en:Soul of a New Machine|Soul of a New Machine]]» frå  den 28. juni 2009.*
Leicester Square

**Leicester Square** (utt. Lester Square) er ein plass i det sentrale London. Den ligg vest for Charing Cross Road, nord for Trafalgar Square og aust for Picadilly Circus. Den ligg på staden som før bar namnet Leicester Fields, og var markene framom jarlen av Leicester sin herregard. Området vart bygd ut i 1670-åra.

## Shakespearestatuen og tkts
Midt på plassen ligg ein liten park. Midt i parken står ein statue av William Shakespeare. Langs ytterkanten av parken står det statuar av andre kjende personar: Isaac Newton, Joshua Reynolds, John Hunter, William Hogarth og Charlie Chaplin.

Leicester Square er kinosentrum i London. Dei fleste britiske premierer vert viste på ein av dei fire store kinoane som ligg der. I tillegg ligg det fleire mindre kinoar rett ved plassen. Det ligg fleire nattklubbar der, og spesielt Hippodrome har ofte premierefestar. Derfor er det ikkje uvanleg å sjå store samanstimlingar av menneske med kamera og autografblokker utanfor Hippodrome eller ein av kinoane.

Plassen er og kjent for eit billettutsal, der ein får kjøpt billigbilletter til teatra i London. Det heite i starten The Official London Half-Price Theatre Ticket Booth, men har no skifta namn til tkts. Fleire andre utsal som og tilbyr billettar til teaterførestilling og musikalar til halv pris har og dukka opp i nærleiken.

## Politiet si mobile kameraovervaking
På grunn av den store mengda menneske som til ei kvar tid er på plassen, også på kveldstid, har det vore mykje problem med kriminalitet der. Myndigheitene i London, politiet og ei samanslutning av næringsdrivande har sett i verk ei rekke tiltak som har ført til ein sterk nedgang i kriminaliteten. Mellom tiltaka er forbod mot å drikke alkohol i parken, gratis tilgjenge til dei offentlege toaletta, fleire politipatruljer og ein praktisk talt permanent stasjonert spesialbygd politibil med kamera i alle retningar. Bilen er finansiert av dei næringsdrivande i eit samarbeidsprosjekt med politiet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Leicester Square|Leicester Square]]» frå , den 27. mai 2009.*
Fibonacci

**Leonardo Pisano Bigollo**, òg kjend som **Leonardo frå Pisa, Leonardo Pisano, Leonardo Bonacci, Leonardo Fibonacci**, eller som regel berre **Fibonacci** () var ein italiensk matematikar frå Pisa i Nord-Italia. Han er mest kjend for talfølgja som er oppkalla etter han, Fibonaccifølgja. 

Det er ein populær mistyding at Fibonacci 'oppfann' eller var den fyrste til å oppdage Fibonaccifølga. Denne spesielle talfølgja vart i røynda oppdaga av indiske matematikarar lenge før tida til Fibonacci.

**Han er kjend for**
* Fibonaccifølgja
* Å introdusere dei arabiske tala i den vestlege verda
* Fibonacci-primtala - Primtal i Fibonaccifølga.
* Fibonaccis identitet -
* Fibonacci polynoma - Polynomfunksjonar som bygger på Fibonaccifølga.
* Fibonacci-ord - Ord som bygger på binære siffer som kjem frå Fibonaccifølga.
* Fibonacci inverse konstant

**Liber Abaci**

Dette er boka som presenterte det arabiske talsystemet for den vestlege verda, òg kalla titalsystemet. Boka viste kor viktig det var med eit betre numerisk system. Boka skildrar modus Indorum (den indiske metoden). Det blir vist korleis titalsystemet kan verte brukt til berekningar som mellom anna å gjere om måleiningar og halde rekneskap. Det er i denne Fibonacci presenterte Fibonaccifølgja.

## Bøker av Fibonacci

* *[[Liber Abaci]]* (1202), ei bok om utrekningar
* *Practica Geometriae* (1220), om geometri og trigonometri.
* *Flos* (1225), løysing til det matematiske problemet framstilt av Johannes av Palermo
* *Liber quadratorum*, ('Boka om kvadrat') om diofantiske likningar
* *Di minor guisa* (forsvunne)
* *Kommentarar til Bok X av Euklids Element* (forsvunne)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fibonacci|Fibonacci]]» frå , den 27. mai 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
*
Eidslandet

**Eidslandet** (òg kalla berre *Eidsland*) er ei bygd i Vaksdal kommune i Hordaland fylke. Staden utgjer dei nedre delane av dalen Eksingadalen, og ligg inst i Eidsfjorden, ein fjordarm av Indre Osterfjorden. Bygda femner fyrst og fremst om gardane Eide, Myster, Leiro (fråflytt), Brørvik (fråflytt), Eikefet og Eikemo. Høvik og Vetlejord lengre oppe i Eksingadalen kan i visse samanhengar òg reknast som ein del av Eidslandsbygda (t.d. gjennom Eidsland Grendalag og Eidsland skulekrins). Hesjedalen høyrde før vegens dagar til tidlegare Eidsfjord skulekrins. I dag høyrer Hesjedalen til bygda Stamnes.

På Eidslandet bur det i dag om lag 120 menneskje. Her finn ein butikk med kafé, grendahus, skytebane, Fjord Angora, Modalen og Eksingedalen billag og Eidsland kapell. BKK har eit vasskraftverk på Eidslandet; Myster kraftverk. Tidlegare var det både barnehage og barneskule (nedlagd frå hausen 2009) på Eidslandet. I dag går elevane i Eidsland skulekrins på skule i nabokommunen Modalen. Elva Ekso/Storelvi, som er rik på laks, sjø- og fjellaure, renn gjennom Eksingadalen, og har utlaup i Eidsfjorden ved Eidslandet.

Tidlegare var her fleire møbelfabrikkar. Den eldste av dei var A/S Eidsfjord Møbelfabrikk, som etter at brua over elva vart bygd i 1911 vart flytt frå Myster til Eidsøyra. To mindre møbelfabrikkar vart grunnlagde 1947. Det var Elvestrand Trevarefabrikk og Friborg Møbelfabrikk. Fram til om lag 2005 har det vore teke ut store mengder sand i Eidslandsbygda, hovudsakleg frå Eide, men òg frå Myster, Eikemo og Eikefet.

På Eidsøyra vart det på slutten av 1800-talet laga gravplass for alle gardane i Eidsfjorden, Leiro, Eikefet og Eikemo. Seinare vart det teke opp arbeid for å få reist eit kapell i samband med gravplassen. Ynsket om kapell og bedehus i bygda resulterte til slutt i eit korbedehus, fullt kyrkjeleg utstyrt. Det vart teke i bruk i 1924, og vigsla året etter. Seinare er det bygd på eit sakresti med kjøkken, toalett, kontor og eit romsleg loft. Her på loftet skulle barnelaget Liljekonvallen halda hus, men dette vart lagd ned midt på 90-talet før rommet vart ferdigstilt.
 
I dag er bygda kanskje mest kjend for den særmerkte vegen langs Eidsfjorden med Høgabergtunnelen som eit av høgdepunkta. Den er Nord-Europas lengste handslegne vegtunnel, om lag 660 meter lang. Denne vegen er ein del av Fv569.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* eidsland.info 
* Om gardar i Eidslandet:
** Eide ved Vaksdal Historielag sin wiki
** Myster ved Vaksdal Historielag sin wiki
Motett

Ein **motett** (av fransk mot - ord) er eit musikkstykke for kor, som oftast med religiøs tekst. Teksten kan vera ein salme eller eit utdrag frå Bibelen. Ulike slag motettar har vore i bruk sidan 1200-talet, då forma voks fram frå clausulaen, ein del av den kyrkjelege liturgien.

Motetten har utvikla seg i mange ulike leier frå han vart til. Difor er det ikkje støtt råd å finne ei sams form eller tanke bak musikkstykket. I den tidlege fasen var det ikkje ein gong ein regel at teksten skulle vera religiøs. Likevel var det den religiøse tilknytinga som vann gjennom og overlevde som definisjon på motetten. På 1300-talet var det lite som skilde ein motett frå ein Chanson eller andre verdslege songar. Skiljet gjekk ved at motetten var bygd over fleire tekster, gjerne sungne samstundes. Vidare følgde ikkje motetten regelen for formes fixes. 

Ein skil difor mellom isorytmisk motett (1300-talet), Cantus Firmus-motett (1400-talet), og seinare former.
‘ereb

Det hebraiske ordet **‘ereb** tyder 'aftan' eller 'blanding', og kan visa til tida like etter solnedgang eller kvelden 
eller store delar av dagen før ein jødisk høgtidsdag.

Definisjonar av nøyaktig kva tid ‘ereb fell kan vera tussmørker når lyset blandar seg med mørkret, når kveldsvinden bles, eller når mørket fell. I seinare forklaringar nemner ein tidspunktet der ein kan sjå stjerner.

## Kveldsskikkar
Ettersom solnedgang skil dagane i den jødiske kalenderen frå kvarandre, er tidspunktet viktig og knytt til fleire seremoniar. Når sabbaten tek til ved solnedgang tenner ein levande lys og les bøna *[[kiddusj]]* for å markera overgangen. Ved neste solnedgang, som markerer slutten av sabbaten, utfører ein seremonien *[[havdalá]]*.

## Ereb som dagen før dagen
På same måte som julaftan er dagen før juledag i norsk tradisjon, er det knytt ulike skikkar til «aftanen» før fleire jødiske merkedagar.

Dagen før sabbaten (*`ereb sjabbat*) blir av ortodokse jødar i stor grad brukt til å førebu seg for sabbaten, til dømes ved å stå opp tidleg, handla og laga til mat, dekka bordet til sabbatsmåltidet og ta på seg helgeklede.

## Kjelder
* Wilhelm Bacher og Max Landsberg, «NIGHT» i JewishEncyclopedia.com, 2002.
* Emil G. Hirsch, Joseph Jacobs, Executive Committee of the Editorial Board, Julius H. Greenstone: SABBATH i JewishEncyclopedia.com, 2002.
Willy

**Willy** og **Willi** er kortformer av namn som byrjar på *Wil-* eller *Willi-* som kan brukast som mannsnamn og kvinnenamn. Det er særleg kjend som ei engelsk kortform av mannsnamnet William, som opphavleg er danna av namnedelane *wil*, 'vilje, ønske' og *helm*, 'hjelm', men kan også vera nederlandske eller tyske kortformer for andre namn, som Willem eller Willibrand. 

Willy har namnedag i Noreg den 28. mai.

I Tyskland var Willi og Willy utbreidde namn for gutar fødde først på 1900-talet. Det kan òg skrivast Villy og Willie. Will, Bill og Billy er andre engelske kortformer av William.

## Namneberarar
* Willy Brandt (1913–1992), tysk politikar
* Willi Hennig (1913–1976), tysk biolog
* Willi Graf (1918–1943), tysk opposisjonell
* Willie Nelson (f. 1933), USA-amerikansk countrymusikar
* Willi Storn (f. 1936), norsk-austerriksk kunstnar
* Willy Pedersen (f. 1952), norsk forskar og professor
* Willy Ørnebakk (f. 1960), norsk sametingspolitikar
* Per Willy Aaserud (f. 1969), norsk trompetist
* Per-Willy Amundsen (f. 1971), norsk politikar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Willy|Willy]]» frå , den 27. mai 2009.* 
 
* behindthename.com
NORDØK

**NORDØK** var ein planlagd nordisk tollunion. Planen var å skape ein nordisk fellesmarknad som eit alternativ det den europeiske fellesmarknaden (EF). NORDØK vart lansert i 1968 av den danske statsministeren Hilmar Baunsgaard.

Planane stranda fordi norske og danske politikarar som samstundes arbeidde for norsk og dansk deltaking i EF, meinte det skulle vere mogleg å vere medlem både av NORDØK og av EF. Dette synet gjorde samarbeidet vanskeleg for Finland, som i utanrikspolitikken måtte ta omsyn til Sovjetunionen, og derfor heldt på ei streng nøytralitetsline andsynes vestmaktene. 24. mars 1970 melde den finske regjeringa at NORDØK-traktaten var ubrukeleg sett frå finsk ståstad.

## Kjelder
* Berge Furre: *Norsk historie 1900-1914*, ISBN 82-21-5549-9, 6. bandet i Det Norske Samlagets *Norsk historie*.
Bomveg

Ein **bomveg** er i utgangspunktet ein veg som er stengd med ein bom.

Dei fleste bomvegar er private vegar med lite trafikk, for eksempel skogsvegar som er laga for å frakte ut tømmer. Slike vegar er vanlegvis ikkje dimensjonert for særleg stor trafikk, og blir stengde med ein bom slik at slitasjen på vegen blir avgrensa til eit nødvendig minimum. I kor stor grad desse vegane er opne for annan ferdsel varierer. Nokre er fysisk låst og kan berre brukast av personar som har nøkkel. Andre er ikkje låst, og er tillatne å bruke dersom ein betalar ei avgift når ein passerer bommen. 

Somme bomvegar er offentlege eller private vegar meint for allmenn ferdsel, og er ikkje stengde med bom, men har i staden ein bomstasjon der det blir kravd inn ei avgift for bruk av vegen. Slike bomvegar blir også kalla *bompengefinansierte vegar*. Fleire bompengefinansierte vegar kan danne ein bomring. Bompengefinansierte vegar har ofte ein bom som sperrar vegen inntil avgifta er betalt, men av praktiske årsaker har som regel desse vegane automatiske betalingssystem i eigne filer som ikkje er stengde med bom.

Andre vegar blir finansiert på alternative måtar, som bensinavgift, bilavgift eller alminneleg skatt.

## Sjå også
* Bompengefinansierte vegar i Noreg
* Køprising

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bomveg|Bomveg]]» frå , den 27. mai 2009.*
Alfred Binet

**Alfred Binet** () var ein fransk psykolog som er mest kjend for å ha laga den første intelligenstesten.

Binet publiserte i 1905 *Binet-Simon-intelligensskalaen* saman med medarbeidaren Theodore de Simon. Reviderte versjonar kom ut i 1908 og 1911, den siste like etter at Binet døydde.
Vegbom

Ein **bom** er ei stong eller eit stengsel i tre eller metall som sperrar ein veg (bomveg), inn- eller utkjørsel, ein jernbaneovergang eller eit ferjeleie. 

Sett i system blir bommar i dag brukt til bomringar for innkrevjing av avgifter på parkeringsplassar eller bompengar til finansiering av veganlegg og utbygging av kollektive trafikktilbod.
Cape Kidnappers

**Cape Kidnappers** eller på maori **Te Matua-a-Maui** ('fiskekroken til Maui') er eit nes heilt søraust i Hawke Bay på austkysten av Nordøya på New Zealand. Det ligg 20 km søraust for byen Napier. 

Neset ligg heilt i enden av ei åtte km lang halvøy som stikk ut i Stillehavet. Det fekk namn etter ei hending der lokale maoriar freista å bortføra ein av mannskapet - ein tolk frå Tahiti som dei meinte vart halden der mot sin vilje - på skipet til kaptein James Cook, «Endeavour» i 1769.
Maorinamnet kjem frå legenda om Nordøya som vart fiska opp or havet av halvguden Maui.

Neset er tilhaldsstad for ein stor koloni australsuler. Her ligg òg ein verdskjend golfbane.

## Kjelder

----

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Cape Kidnappers|Cape Kidnappers]]» frå , den 27. mai 2009.*
Henry Ford

**Henry Ford** () var grunnleggjaren av Ford Motor Company og ein av dei første som nytta seg av samleband som produksjonsmetode for å laga billege bilar. Denne metoden revolusjonerte ikkje berre industriell produksjon, men hadde òg stor innflyting på moderne kultur i tidsrommet som mange sosialteoretikarar kallar «fordismen».

## Bakgrunnsstoff
* Ford Foundation sin nettstad 
* (en) Henry Ford Museet
Masseproduksjon

**Masseproduksjon** (eller **serieproduksjon**) er industriell tilvirking av store mengder standardiserte varer, oftast på en fabrikk og gjerne på samleband. Masseproduksjon vart særleg gjort kjend av Henry Ford tidleg på 1920-talet, med utviklinga av bilen Ford Model T ("*T-ford*").

Masseproduksjon involverer gjerne bruk av samleband for å transportera produkta gjennom produksjonsprosessen. Langs samlebandet kan det stå arbeidarar, robotar eller andre maskinar Gjennom standardisering og repetisjon vert det sett saman ei stor mengder produkt på etter måten kort tid, og dermed til lågare kostnad enn ved annan type produksjon.

## Sjå òg
* Den industrielle revolusjonen
* Industrisamfunn
FC Barcelona

**Futbol Club Barcelona** er ein spansk (katalansk) fotballklubb. Heimebana Camp Nou ligg i byen Barcelona.

FC Barcelona er den største idrettsklubben i verda med over 130&nbsp;000 medlemar frå heile verda. Fotballaget er det einaste som har delteke i europacupar uavbrote sidan byrjinga i 1955. Klubben sine andre lag (basketball, handball, landhockey, friidrett, ishockey, innefotball, rugby, baseball, volleyball og kvinnefotball) har vunne ei rekkje titlar både nasjonalt og internasjonalt. FC Barcelona har 21 spanske seriemeisterskap, 25 sigrar i den spanske cupen, to sigrar i UEFA Champions League/Serievinnarcupen, fire i cupvinnarcupen og fire i UEFA-cupen.

Noverande hovudtrenar er .

## Historie

FC Barcelona vart stifta den 29. november 1899 av sveitsaren Hans Gamper. Hans, som i Katalonia vert kalla Joan, var ein fotballentusiast og kom til Barcelona først i 1898 i samband med forretningar. Allereie i 1901 vann klubben sin første tittel.

Da den spanske ligaen (La Liga) vart stifta i 1929 vann FC Barcelona den første sesongen. Klubben fekk problem i tida etter den spanske borgarkrigen. Klubben følte seg ofte diskriminert i høve rivalen frå Castilla, Real Madrid.

Etter vanskelege år i etterkrigstida fekk klubben ei renessanse då nederlendaren Johan Cruijff kom til klubben i 1973. Den rekordhøge overgangssummen på £&nbsp;922&nbsp;300 vart raskt gløymd då han leia FC Barcelona til ein 5-0-seier mot Real Madrid på Santiago Bernabéu, noko som sikra FC Barcelona serieimesterskapen.

Tidleg i 1990-åra vart FC Barcelona den leiande klubben i Spania, med fire seriemeisterskap på rad frå 1990 til 1994, i tillegg til ein siger i Champions League. Klubben vart på denne tida leia av Cruyff.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* planetbarca.com - norske supportere av FC Barcelona
* fcbarcelona-web.com - norsk/dansk supporterside
* fcbarcelona.com - klubben sin offisielle nettstad
Vest-Afrika

**Vest-Afrika** er eit område vest i Afrika med kyst mot Atlanterhavet. Nord-Afrika og Sentral-Afrika er tilstøytande regionar.

Som definert av SN si statistikkavdeling har Vest-Africa 16 land og dekker rundt 5 million km²:

* Benin
* Burkina Faso
* Côte d'Ivoire/Elfenbeinskysten
* Cape Verde
* Gambia
* Ghana
* Guinea
* Guinea-Bissau

* Liberia
* Mali
* Mauritania
* Niger
* Nigeria
* Senegal
* Sierra Leone
* Togo

Bortsett frå Mauritania er alle desse landa medlemmer i Economic Community of West African States, ECOWAS. 

SN-regionen omfatter også det britiske territoriet Saint Helena, ei isolert øy sør i Atlanterhavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:West Africa|West Africa]]» frå ,  den 28. mai 2009.*
Ford Motor Company

**Ford Motor Company** er ein bilprodusent som vart grunnlagt av Henry Ford i Highland Park i Michigan i 1903. Den første fabrikken låg i Detroit i USA, men Ford har no fabrikkar og samarbeidspartnarar i alle verdensdelar. Ford produserer personbilar, varebilar og lastebilar.

## Bilmerke eigd av Ford
* Edsel
* Lincoln

## Bilmerke delvis eigd av Ford
* Aston Martin Lagonda (15% frå Februar 2007)
* Mazda (13% frå nov. 2008)
* Mercury («Sovande» merke)

## Tidlegare bilmerke eigd av Ford
* Land Rover (selt til det indiske føretaket Tata Motors i desember 2007 )
* Volvo (personbilar) (seld til det kinesiske føretaket Geely )
 
## Traktorproduksjon
I perioden 1917-1986 produserte Ford traktorar. I Europa vart  merkenamnet Fordson nytta fram til 1964 og deretter Ford. I Nord-Amerika vart merkenamnet Fordson nytta frå 1917 til 1928 og frå 1939 vart Ford nytta. I 1986 vart traktoravdelinga skild ut frå moderføretaket og lagt saman med FiatAgri, som i 1999 vart til New Holland.

## Referansar