open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Testator

Ein **testator** (opphav i latin *testari*, 'å vitne') er ein som ved testament fastset kva som skal skje med det han etterlét seg når han døyr. Ein kvinneleg testator blir kalla *testatrix*. Spørsmåla rundt m.a. kva ein testator kan disponere over ved testament, blir tekne opp i arveretten.
Father of the Bride

***Father of the Bride*** er eit studioalbum av den amerikanske musikkgruppa Vampire Weekend. Det var utgjeve 3. mai 2019 av Columbia Records, som deira fyrste album for eit større plateselskap.

Albumet var introdusert i form av tre doble singlar før utgjevinga: «Harmony Hall» / «2021», «Sunflower» / «Big Blue» og «This Life» / «Unbearably White». 

## Innhald

## Referansar
XL Recordings

**XL Recordings** er eit britisk uavhengig plateselskap eigd av Richard Russell. Det vart skipa i 1989 som ein avleggar av Beggars Group Records og er ein del av Beggars Group of labels. Trass gjennomsnittleg seks utgjevingar i året har XL vore i samarbeid med artistar og band som The Prodigy, Beck, Radiohead, The White Stripes, Dizzee Rascal, M.I.A., Vampire Weekend, The Horrors, Electric Six, The xx, Gil Scott-Heron, Jai Paul, Tyler, The Creator, Sigur Rós, Peaches og Adele.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Avtalelova

**Lov om avslutning av avtaler, om fuldmagt og om ugyldige viljeserklæringer**, som regele kalla **avtalelova** eller **avtaleloven** (forkorta *avtl.*), er ein norsk lov som regulerer inngåing av avtalar, fullmakter, fullmakt og ugyldigheit. 

Loven blei sanksjonert av Kongen i statsråd 1. mai 1918.

Avtaleretten er samansett av avtalelova og ulovfesta reglar, noko som gjer han dels lovfesta, dels ulovfesta.

Lova gjeld på formueretten sitt område. Formueretten er ein del av privatretten som omfattar formuerett, familierett, arverett og personrett. Familierett, arverett og personrett dekkjast ikkje av avtalelova.

Formueretten handlar om privatrettslege reglar for økonomiske gode. Eit kjenneteikn ved rettane som blir behandla i formueretten er at dei kan overførast til andre ved sal. Tingsretten høyrer inn under formueretten. Tingsretten regulerer eigarar og andre rettshavarar sin  råderett over fast eigedom eller andre objekt.

Familieretten behandlar personlege rettar som ikkje er omsetjelege ved avtale, som t. d born sin rett til omsorg frå foreldra sine. Arveretten regulerer økonomiske spørsmål ved daude og skilsmisse. Det finst ikkje noko generelt svar på om avtalelova sine reglar kan brukast analogisk på t. d skilsmisse eller arvetvistar, og vil kome an på om analogisk bruk av regelen fører til ei god løysing.

1. kapittel i avtalelova kan i stor grad seiast å regulere visse partsutsegner: tilbod og aksept. Meir spesifikt regulerer 1. Kap når tilbydaren og akseptanten blir bundne av avtalen. Det følgjer av avtl. §1 at reglane i kapitlet er deklaratoriske. Det vil seie at ein kan avtale seg bort frå reglane. «Handelsbrug eller anden sedvane» kan òg går framfor 1. Kap, om dette er gode reglar som varetek partane sine interesser, har brei konsensus blant aktørane og har vore i bruk lenge.

2. kapittel regulerer fullmakt. Spørmsmålet om reglane i kapitlet er deklaratoriske eller preseptoriske, men partane har ikkje høve til å avtale seg bort frå reglane som vernar om «tredjemand» – *medkontrahenten*.

Det følgjer av forarbeida til avtalelova at reglane i 3. kapittel om ugyldigheit er preseptoriske. 3. kapittel har eit større omfang enn 1. kapittel sidan det regulerer «ugyldige viljeserklæringer». Ei «viljeserklæring» er ei forpliktande utsegn på formueretten sitt område, som t. d ei oppseiing eller eit gåveløfte. Ei ugyldig viljeserklæring fører til at avtalen ikkje lenger er gyldig, og partane er ikkje lenger bundne av han.

Ved tvistar i samband med internasjonale transaksjonar oppstår det ofte eit spørsmål om kva land sin rett som skal brukast for å løyse tvisten. Reglane for lovval går inn under den internasjonale privatretten. Lovval er ein eigen rettsdisiplin på lik line med avtaleretten.

Ved internasjonale kjøp skal som hovudregel avtaleretten i heimstaden til seljaren gjelde. Ved forbrukarkjøp har det likevel i seinare år vore ei utvikling mot at det er avtaleretten i landet til forbrukaren som skal gjelde.

Partar i ein avtale står fritt til å avtale seg imellom kva for avtalerett som skal regulere tvistar før, under og etter inngåing av avtalen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Avtaleloven på Lovdata.
Økonomisk familierett

**Den økonomiske familieretten** høyrer inn under den overodna familieretten, og tek i all hovudsak føre seg dei økonomiske rettstilhøva mellom ektemakar. Ektemakane si gjensidige underhaldsplikt høyrer til dømes inn under dette rettsområdet.

## Oversikt og rettsleg plassering i Noreg

Den økonomiske familieretten kan delast inn i to delar:
#  ekteskapet sine økonomiske rettsverknader og
# dei  økonomiske rettsverknadene av separasjon og skilsmisse.

Familieretten omfattar i dag m.a. formue- og gjeldstilhøvet til sambuarar òg, medrekna oppgjer av formuen ved samlivsbrot.

Familieretten er eit privatrettsleg emne, og økonomisk familierett kan plasserast i formueretten, som omhandlar økonomiske rettar og plikter. Desse rettane og pliktene kjem som regel av avtalar. Å inngå ekteskap er likevel ikkje ein formuerettsleg avtale.

Ektefellar kan inngå formuerettslege avtalar om kjøp og sal seg imellom, men desse reglane omfattast ikkje av familieretten. Avtaletypar som er unike for ektefellar er avtalar om sær- og felleseige, som er avtalar om formueordninga.

**Sambuarforhold**

Kort sagt blir sambuarar behandla som vanlege, ugifte personar, fram til det er behov for reglar, som t.d. ved arv, forsikring, trygd o.l., der det vert oppstild eigne krav til kven som kan reknast som sambuarar.

Sambuarar har sams foreldreansvar.
Testamentsvitne

Eit **testamentsvitne** er eit av to vitne som må skrive under på eit testament - med nærmare krav - for at disposisjonen skal reknast som gyldig. Vitnet må vere over 18 år og ved full sans og samling.

## Testamentsvitne i norsk lovverk
*(Utgreiinga under er omsett frå domspremiss (26) og (27) i Rt. 2010 s. 691, betre kjend som kyrkjesokndommen):*

For å sikre at testamentariske disposisjonar er gjennomtenkte og gjorde av fri vilje, stillast det formkrav til testament. Eitt av formkrava er at tilskipinga av testament skal stadfestast av to testamentsvitne, sjå arvelova § 49.

### Vitnehabilitet
For at kravet om vitnestadfesting skal innebere tilstrekkeleg realitet, stiller al. § 61 krav om vitnehabilitet.

Arvelova § 61 første ledd fastset at testamentsdisposisjonar til føremon for eit av testamentsvitna eller nokon som vitnet står i eit nærmare slektskaps- eller familieforhold til, er ugyldige. Etter al. § 61 andre ledd er òg testasjonar til føremon for nokon som nokon av vitna står i eit nærare gjeve tenesteforhold til, som hovudregel ugyldige. Arvelova § 61 andre ledd fastset:

«Disposisjon i testament til føremon for nokon som vitnet er i teneste hos på testasjonstida, er ugyldig. Som teneste vert og rekna funksjon som styremedlem og liknande i selskap, lag, stifting eller offentleg institusjon. Disposisjonen er likevel gyldig når tilknytninga er fjern og truleg ikkje har hatt noko å seie for innhaldet i testamentet.»

Med uttrykket «teneste» siktar al. § 61 andre ledd første punktum til tilsetjingsforhold. Sjølvstendige oppdragsforhold fell utanfor.
Aktiva

**Aktiva** (frå latin eintal **aktivum**, av *activus*, 'aktiv, verksam') er eit rekneskapsuttrykk for eigedelar eller rettar som har formuesverdi.

Aktivasida representerer debetsida i balanserapporten, der eigedelane kan stillast opp side om side med passiva, som representerer kredittsida i balanserapporten. I ei slik oppstilling ligg aktiva til venstre og passiva til høgre.

Eigedelane (eller aktiva) delast som hovudregel inn i anleggsmiddel og omløpsmiddel. Anleggsmiddela delast vidare inn i:

*  immaterielle eigedelar, 
* varige driftsmidlar og
* finansielle anleggsmiddel.

Anleggsmiddel er eigedelar som er fastsette til varig eige eller bruk. Andre eigedelar er omløpsmiddel. Elles er det normalt å trekkje skiljet mellom anleggsmiddel og omløpsmiddel med utgangspunkt i at omløpsmiddel ventast å bli brukt eller på annan måte realisert i løpet av eitt år. 

Element som inngår i verksemda sitt varekrinsløp, som varelager og kundefordringar, skal uansett klassifiserast som omløpsmiddel uavhengig av kva tid verksemda faktisk bruker/realiserer desse eigedelane i produksjonsprosessen.

## Kjelder
Goodwill

**Goodwill** er forretningsverdien – dvs. den meiverdien ei verksemd har, utover verdien av dei einskilde aktiva i verksemda, t.d. kundekrins, renommé mv.
Meirverdi

**Meirverdi** er intervallet (skilnaden/avstanden mellom) verdiauken noko(n) (typisk ein arbeidar) tilfører noko (t.d. ei råvare) og utgiftene til tilverkinga (som i all hovudsak typisk vil vere løn). 

Omgrepet er sentralt i marxistisk økonomisk teori. Meirverdien som utgjer skilnaden mellom verdien på den tilverka gjenstanden og løna arbeidaren får utbetalt, vil falle til kapitaleigaren som profitt.

Definisjonen ovanfor dekkjer ikkje alle tilfella omgrepet blir nytta på. Når det kjem til t. d sal av verksemder, kan goodwil reknast som ein meirverdi av verksemda. I goodwill-tilfellet reknar ein ut meirverdien ved å sjå differansen mellom verdien på verksemda sine aktiva og vederlags-summen/kjøps-/salsprisen.

## Kjelder
Linda Haglund

**Linda Haglund** () var ein svensk friidrettsutøvar frå Stockholm som vann sølvmedaljen på 100 meter i europameisterskapen 1978. Hennar svenske rekord på 11,16 sekundar frå 1980 gjeld også i 2019.

## Aktiv
Haglund var Sveriges beste sprintar på kvinnesida i tida 1974-81. I denne perioden vann ho sju SM-gull på 100 meter og fem på 200 meter. Allereie 16 år gammal deltok ho i olympiske sommarleikar. Både i EM 1974 og OL 1976 tok ho seg til semifinalane på 100 m, men rauk ut etter løp på høvesvis 11,72 og 11,41 sekundar.

Under europameisterskapen 1978 i Praha sprang Haglund inn til sølv på 100 meter, to og fire hundredels sekund føre nummer tre og nummer fire i løpet, vinnaren Marlies Göhr var i ei heilt eiga klasse. To dagar seinare vart Haglund nummer sju i finalen på 200 meter. Den 1. juli 1979 forbetra ho den svenske rekorden på 200 meter til 22,82 sekundar under eit stemne i Sittard i Nederland.

Ved dei olympiske leikane i Moskva i juli 1980 forbetra Haglund sin to år gamle nordiske rekord på 100 meter med to hundredels sekund i finalen. Tida 11,16 sekundar heldt likevel ikkje til medalje, bronsemedaljen gjekk til austtyske Ingrid Auerswald på 11,14.

### Doping
Sommaren 1981 testa Haglund under den svenske friidrettsmeisterskapen positivt på bruk av anabole steroidar. Det internasjonale friidrettsforbundet (IAAF) stengde henne ute frå idretten i 18 månader. Ho makta ikkje å kome tilbake til tidlegare sprintnivå og la opp i 1984.

### Medalje og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1972 i München: Utslått i forsøka på 100 m (11,97 =nr 35)
*EM 1974 i Roma: Utslått i semifinalane på 100 m (11,72 =nr 14)
*OL 1976 i Montreal: Utslått i semifinalane på 100 m (11,41 =nr 14)
*EM 1978 i Praha: Sølvmedalje på 100 m – 11,29. Nr 7 på 200 m – 23,07
*OL 1980 i Moskva: Nr 4 på 100 – 11,14. Utslått i semifinalane på 200 m (23,11 =nr 12)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Linda Haglund|Linda Haglund]]» frå ,  den 12. juni 2019.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Linda Haglund|Linda Haglund]]» frå ,  den 12. juni 2019.*
Julia Dream

«**Julia Dream**» er ein song av Pink Floyd gjeven ut som B-sida til singelen «It Would Be So Nice» i 1968. Songen var den første som vart spelt inn av bandet med solovokal av David Gilmour.

## Låtskriving
Songen vart skriven av bassisten Roger Waters, «Julia Dream» har eit langsamt tempo, ein luftig, ambient Mellotron frå klaverspelaren Rick Wright og fyldig korvokal.

Tekstane på songen omfattar referansar til ein ederdunsdyne, noko som òg vert nemnt i to andre kjende Pink Floyd-songar – Syd Barrett sin «Flaming» og Gilmour/Waters sin «A Pillow of Winds». Linja «Am I really dying?» dukka opp att ti år seinare i songen «Mother» på albumet «The Wall».

## Seinare utgjevingar
Songen vart sidan gjeven ut på fleire samlealbum: plateboksen *The Early Years 1965–1972*, *[[The Best of the Pink Floyd / Masters of Rock|The Best of Pink Floyd]]*, *[[Relics]]* og plata *The Early Singles* som var med i plateboksen *[[Shine On]]*.

## Medverkande
* David Gilmour – akustisk gitar, slidegitar, dobbelspora solovokal
* Roger Waters – bassgitar, korvokal
* Rick Wright – Mellotron, Hammondorgel, korvokal
* Nick Mason – røyrbjøller, tempelkubbar, treklossar

## Andre versjonar
* Mark Lanegan brukte å spele denne songen på ein akustisk turné i 2010.
*Acid Mothers Temple spelte songen i 2011 på eit akustisk konertalbum, *Live as a Troubadour*.
*Mostly Autumn spelte denne songen i 2005 på konsert-DVD-en *[[Pink Floyd Revisited]]*.
*Shadow Gallery spelte denne songen som ein del av medleyen «Floydian Memories», på spesialutgåva av albumet *[[Room V]]* frå 2005.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Julia Dream|Julia Dream]]» frå ,  den 12. juni 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Stephen Kiprotich

**Stephen Kiprotich** () er ein ugandisk langdistanseløpar som i 2012 vart olympisk meister og i 2013 verdsmeister i maratonløping.

## Aktiv

Sommaren 2010 sette Kiprotich personleg rekord på 10&nbsp;000 meter med tida 27.58.0. Om hausten same året vart han femtemann i Fjelløp-VM i Kamnik i Slovenia. I 2011 kom han på sjetteplass individuelt i VM i terrengløp i Punta Umbría i Spania og vann bronse i lag med det ugandiske mannskapet. Noko seinare i sesongen debuterte han i maratonløp i Enschede i Nederland, der han sprang inn til siger på den gode tida 2.07.20. I VM 2011 i Daegu vart han nummer ni i maraton.

Seinvinteren 2012 kom Kiprotich på tredjeplass i Tokyo maraton. Eit knapt halvår etter sikra han seg gullmedaljen i maraton under Sommar-OL 2012 i London. På ein heit dag med høg luftfukt kom han der i mål på tida 2.08.01. Medaljen var den fyrste til Uganda i olympiske leikar sidan 1996, og den fyrste i gull etter hekkeløparen John Akii-Bua vart historisk i 1972. Året etter vann Kiprotich også maratonløpet i Friidretts-VM i Moskva. I 2015 stod han for ugandisk bestenotering med 2.06.33 då han vart andremann i Tokyo maraton, medan han Beijing-VM enda på sjetteplass på distansen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2007 i Osaka: Utslått på 5000 m (14.04,2 =nr 29)
*VM 2011 i Daegu: Nr 9 i maraton – 2.12.57
*OL 2012 i London: Gullmedalje i maraton – 2.08.01, framom Abel Kirui (2.08.27) 
*VM 2013 i Moskva: Gullmedalje i maraton – 2.09.51, framom Lelisa Desisa (2.10.12)
*VM 2015 i Beijing: Nr 6 i maraton – 2.14.43
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 14 i maraton – 2.13.32
*VM 2019 i Doha: Nr 18 – 2.15.04
*OL i 2021 i Tokyo: Braut maratonløpet

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Stephen Kiprotich|Stephen Kiprotich]]» frå ,  den 12. juni 2019.*
Sankt Gilgen

**Sankt Gilgen** er ein kommune i Salzburg-Umgebung i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 98,9 km² og i kring 3&nbsp;900 ibuarar. Landsbyen Sankt Gilgen  ligg ved nordvestbreidda av vatnet Wolfgangsee, 545 meter over havet.

Turisme er dominerande næringsveg i kommunen.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sankt Gilgen|Sankt Gilgen]]» frå ,  den 12. juni 2019.*
Berat

**Berat** er ein by og ein kommune i regionen med same namn i Albania. Kommunen har hovudsete i Berat, som òg er hovudstad i regionen. Kommunen ligg sentralt i den sørlege delen av landet og grensar i nordaust til regionen Elbasan, i sørvest til regionen Fier, og i sør har kommunen ei stutt grense til regionen Gjirokastër.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Berat vart slått saman med landkommunane Velabisht, Otllak, Sinjë og Roshnik. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen.

## Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var den dåverande bykommunen Berat hovudstad i distriktet Berat. Den dåverande bykommunen omfatta berre sjølve byen Berat.

## Folketal

## Referansar
Persepolis F.C.

**Persepolis  F.C.** er ein iransk fotballklubb. Heimebana Azadi ligg i byen Teheran.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
Omløpsmiddel

**Omløpsmiddel** eller **omlaupsmiddel** er innan rekneskap dei kortsiktige eigedelane til ei verksemd. Dette er dei likvide aktivuma som sirkulerer i ei verksemd. Dette omfattar kontantar, bankinnskot og liknande. Ein reknar også med middel som ein kan gjera likvide relativt raskt, slik som kundefordringar, aksjar og varebehaldning.

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Omløpsmiddel|Omløpsmiddel]]» frå ,  den 14. juni 2019.*
Eigedel

**Eigedelar** i ein rekneskap er definerte som midlar som eit selskap eig, og blir delt inn i undergruppene *[[omløpsmiddel]]* og *[[Anleggsmiddel|anleggsmiddel.]]* Eigedelane i ein rekneskap finst i kontogruppe 1, difor er alle kontoar som byrjar med talet 1, eigedelar. Døme på eigedelar er bankinnskot, kundefordringar, maskiner og eigedom. Eigedelar blir òg kalla aktivum (engelsk: assets).

Døme på kontoar i denne gruppa: 

* 1500 Kundefordringar
* 1900 Kontantar
* 1910 Bankinnskot
* 1950 Skattetrekkskonto

## Sjå òg

* Eigenkapital og gjeld
* Balanse

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eiendeler|Eiendeler]]» frå ,  den 12. juni 2019.*
Passiva

**Passiva** (eintalsform **passivum**; engelsk *liability*) er eit regnskapsuttrykk for rekneskapspostar som inngår på kreditsida i balanserapporten, det vil seie eigenkapital- og gjeldspostar, i eit føretak. Passivasida ligg til høgre i balanserapporten, medan motsatsen aktiva ligg til venstre.

I tradisjonelle rekneskapsoppstilingar deler ein passivasida i eigenkapital og gjeld, der eigenkapital vidare kan delast inn i innskoten  eigenkapital og opptent eigenkapital. Gjeld delar ein vidare inn i avsetning for forpliktingar, anna langsiktig gjeld og kortsiktig gjeld. Skiljet mellom kortsiktig og langsiktig gjeld, her inkludert forpliktingane, følgjer same retningsliner som for skilje mellom anleggsmiddel og omløpsmiddel.

Skiljet mellom «anna langsiktig gjeld» og «avsetning for forpliktingar» går kort sagt ut på at førstnemnde er krav retta mot verksemda via ein transaksjon med eksterne partar, typisk ein lånetransaksjon eller ei anna form for finansieringstransaksjon. «Avsetning for forpliktingar» er bokføringar som oppstår på bakgrunn av verksemda sine driftsrelaterte aktivitetar, som t. d.  pensjonsforplikting, utsett skatt, restrukturering av verksemda eller avsetning til utgifter forbundne med fjerning av produksjonsfasilitetar etter fullenda utvinning.

## Sjå òg

* Aktiva

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Passiva|Passiva]]» frå ,  den 12. juni 2019.*
Klinking

**Klinking** er ein metode for å samanføye to metallplater ved hjelp av naglar som blir hamra flate medan dei er varme. Klinking var den vanlegaste samanføyingsmetoden for skip, kjelar og jarn/stålbruer før lysbogesveising overtok. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Klinking|Klinking]]» frå ,  den 12. juni 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 
* Lardex.net: Klinking  Besøkt 13. november 2018
Murmeldyr

**Murmeldyr** (*Marmota*) er ei gruppe gnagarar i ekornfamilien.

Det er 15 ulike artar innanfor slekta, og dei har ein kraftig kropp med korte, kraftige bein, ein kort buska hale og korte øyro. Storleiken deira kan samanliknast med kattar, frå 30 til 60 cm og med ei vekt på opp til 7 kilogram.

Utbreiingsområdet deira strekkjer seg frå Nord-Amerika over Alpane i Europa og til Asia over til Himalaya-området. 

Murmeldyr oppheld seg i gangar i jorda, som dei grev sjølv. Murmeldyra lever i flokkar, og er kjende for den karakteristiske, plystrande lyden dei lagar. 

## Woodchuck
Den engelske tungekrøllen «How much wood would a woodchuck chuck if a woodchuck could chuck wood» viser til skogmurmeldyret (*Marmota monax nemnd*), som held til i Nord-Amerika.

## Artar
Dei nolevande artane i murmeldyrslekta blir delte inn i to underslekter med til saman 15 arter.

* **Slekt: Murmeldyr** (***Marmota***)
** Underslekt: *Marmota*
*** Alaskamurmeldyr (*Marmota broweri*), nordlege Alaska
*** Alpemurmeldyr (*Marmota marmota*), Alpane, Karpatane, Høge Tatra, Pyreneane
*** Fjellmurmeldyr (*Marmota baibacina*), austlege Kasakhstan, Xinjiang, Mongolia
*** Himalayamurmeldyr (*Marmota himalayana*), Himalaya
*** Kamsjatkamurmeldyr (*Marmota camtschatica*), nordaustlege Sibir
*** Langhalemurmeldyr (*Marmota caudata*), Sentral-Asia
*** Menzbiermurmeldyr (*Marmota menzbieri*), Tianshan
*** Sibirmurmeldyr (*Marmota sibirica*), sørlege Sibir, Mongolia
*** Skogmurmeldyr (*Marmota monax*), Canada, nordlege USA
*** Skogteppemurmeldyr (*Marmota kastschenkoi*), sørlege Russland
*** Steppemurmeldyr (bobak) (*Marmota bobak*), Aust-Europa til Sentral-Asia
** Underslekt: *Petromarmota*
*** Gråmurmeldyr (*Marmota caligata*), Alaska, Britisk Columbia, Washington
*** Gulbukmurmeldyr (*Marmota flaviventris*), sørvestlige Canada
*** Olympicmurmeldyr (*Marmota olympus*), Olympic-halvøya, Washington i USA
*** Vancouvermurmeldyr (*Marmota vancouverensis*), Vancouver Island

Systematikken er delvis omstridd. Nokre artar som lever i Asia blir av visse zoologar rekna som underartar av steppemurmeldyr.

I tillegg er fire utdøydde murmeldyr-artar skildra frå fossil.

* *Marmota arizonae*, Arizona i USA
* *Marmota minor*, Nevada i USA
* *Marmota robusta*, Kina
* *Marmota vestus*, Nebraska i USA

Dei eldste fossila funne av murmeldyr er frå miocen-epoken (frå 23 til 5,3 millionar år sidan), funne i Nord-Amerika. Først i pleistocen-epoken (1,8 millionar til 11 500 år sidan) kom artar av murmeldyrslekta til Eurasia.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Murmeldyr|Murmeldyr]]» frå ,  den 13. juni 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Søppelfylling

Eit **deponi**, tidlegare kalla **søppelfylling/bòsfylling**, er ein open plass der avfall blir deponert. Deponering var lenge den vanlegaste måten å kvitte seg med avfall på. I dag er det eit uttalt mål at ein vil leggje minst mogleg avfall på deponi. Omgrepet brukast om alle typar meir eller mindre mellombelse lager av noko ein ønskjer å bli kvitt, slik som snødeponi og slamdeponi,. Tanken om deponi handlar meir om kartlegging og sortering av avfall. Dermed er det større høve til å redusere kostnadene og å arbeide for ei meir berekraftig verd.

## Europeiske deponiforbod
Miljøkrav frå EU krev at avfall skal sorterast og gjenvinnast [treng referanse], men ifølgje ein rapport frå Eurostat frå 2013 hamnar det meste av hushaldsavfall i EU enno på deponi. 37&nbsp;% av avfallet europearane produserer blir deponert, medan 25&nbsp;% blir attvunne, 15&nbsp;% blir kompostert og 23&nbsp;% blir brent. I mange U-land er deponi framleis vanlege, då desse landa ikkje tek seg råd til moderne avfallsattvinning.

## Norske deponiforbod
Sidan 2004 har det vore forbode å deponere til dømes matavfall i Noreg.

Sidan 1. juli 2009 har det vore forbode å deponere biologisk nedbrytbart avfall i Noreg.

Deponiforboda tyder at blant anna papir, trevirke og tekstil må finne andre handsamingsalternativ enn deponering. Føremålet med forboda er å minka utslipp av klimagassar, minka utslipp av miljøgifter og å auke produksjon av avfallsbasert energi. Det er òg eit mål at forbodet skal føre til aukamaterialattvinning.

## Sjå òg

* Avfall
* Resirkulering

## Referansar



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Søppelfylling|Søppelfylling]]» frå ,  den 12. juni 2019.*
Ryta Turava

**Marharyta Mikalajeuna Turava**, kjend som **Ryta Turava**, () er ein kviterussisk tidlegare kappgjengar frå Vitebsk som i 2006 vart europameister på 20 km, året etter ho vann VM-sølv på distansen.

Turava fekk sitt gjennombrot då ho under Sommar-OL 2004 i Aten gjekk inn til fjerdeplass, 14 sekundar attom bronsevinnaren. Året etter vann ho sølvmedaljen på distansen i verdsmeisterskapen i Helsinki. Våren 2006 vann ho i spanske La Coruna ei tevling i verdscupen i kappgang på den gode tida 1.26.27. Ved europameisterskapen i Göteborg seinare i 2006 gjekk Turava i mål til ein ein suveren siger, bort i halvtanna minutt føre dei to andre medaljevinnarane.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 2004 i Aten: Nr 4 – 1.29.39
*VM 2005 i Helsinki: Sølvmedalje – 1.27.05, bakom Olimpiada Ivanova (1.25.41)
*EM 2006 i Göteborg: Gullmedalje – 1.27.08, framom Olga Kaniskina (1.28.35)
*OL 2008 i Beijing: Nr 10 – 1.28.06

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ryta Turawa|Ryta Turawa]]» frå ,  den 13. juni 2019.*
NM i symjing 1971

**Noregsmeisterskapen i symjing 1971** vart avvikla i Frognerbadet i Oslo i dagane frå 6. til 8. august 1971. Meisterskapen omfatta 28 individuelle tevlingar, dessutan fem stafettar, tre for menn og to for kvinner.

Kongepokalane vart tildelt Grethe Mathisen, Kirkenes Svømmeklubb, for prestasjonen i 100 meter fri og til Sverre Kile, Bergens Svømmeclub for noregsrekorden i 400 meter fri.
 
## Menn
### 100 meter fri





### 200 m fri





### 400 m fri





### 1500 m fri





### 100 meter rygg





### 200 m rygg





### 100 meter bryst





### 200 meter bryst





### 100 meter butterfly





### 200 m butterfly





### 200 meter medley





### 400 m medley





### Sviktstup





### Kunststup





## Kvinner
### 100 meter fri





### 200 m fri





### 400 m fri





### 800 m fri





### 100 meter rygg





### 200 m rygg





### 100 meter bryst





### 200 m bryst





### 100 meter butterfly





### 200 m butterfly





### 200 meter medley





### 400 m medley





### Sviktstup





### Kunststup





## Kjelder
*Sportsboken 1971*. Norsk kunstforlag. Oslo 1971.
Rettsvisse

**Rettsvisse** (forutberegnelighet på bokmål) er eit juridisk omgrep for eit rettssubjekt si evne til å kunne føresjå, forvente eller på annan måte utrekne si eiga rettsstilling. Omgrepet er eit av dei sentrale omsyna i den juridiske metodelæra.
Heli Koivula

**Heli Maarit Koivula** () er ein finsk tidlegare friidrettsutøvar frå Kauhajoki i Österbotten som vann EM-sølv i tresteghopp i 2002.

## Aktiv
Koivula vart finsk meister i lengdehopp fem gongar; 1995, 1996, 1998, 2002, 2004, og sju gongar i tresteghopp; 1996, 1998, 2000–04. Ho deltok i både Sommar-OL 1996, Friidretts-VM 1997 og Friidretts-EM 1998, utan å ta seg til finale i nokon av øvingane.

Ved verdsmeisterskapen i Edmonton i 2001 enda Koivula på femteplass i trestegtevlinga. Under europameisterskapen 2002 i München smekka ho til med 14,83 m i den fyrste finaleomgangen, hjelpt av 2,2 sekundmeter medvind. Med det hoppet leia ho tevlinga til den sjette og siste omgangen, då Ashia Hansen frå Storbritannia landa på 15 meter jamnt, også ho hjelpt av medvind.

Den 3. august 2003 i Lappeenranta sette Koivula finsk rekord i tresteghopp med 14,39 meter, ein rekord som framleis gjeld (2019). Tre veker seinare landa ho 14,10 meter i VM-kvalifiseringa i Paris/Saint-Denis, i ei uvanleg sterk tevling heldt det ikkje til finaleplass. I estiske Tallinn flytta Koivula den finske lengderekorden til 6,65 meter. Ein månad etter deltok ho sommarleikane i Aten, utan å nå finalen i korkje tresteg eller i lengdehopp.

### Medalje og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1995 i Göteborg: Nr 6 i 4 x 100 meter stafett
*OL 1996 i Atlanta: Utslått i kvalifiseringa i lengde (0) og tresteg (13,25 m =nr 24)
*VM 1997 i Aten: Utslått i kvalifiseringa i lengde (6,57 m =nr 13) og tresteg (13,85 m =nr 19)
*EM 1998 i Budapest: Utslått i kvalifiseringa i lengde (6,23 m =nr 23) og tresteg (13,75 m =nr 21)
*VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvalifiseringa i tresteghopp (13,33 m =nr 23)
*VM 2001 i Edmonton: Nr 5 i tresteghopp – 14,28 m
*EM 2002 i München: Sølvmedalje i tresteghopp – 14,83 m, bakom Ashia Hansen (15,00 m)
*VM 2003 i Paris: Utslått i kvalifiseringa i tresteghopp (14,10 m =nr 15)
*OL 2004 i Aten: Utslått i kvalifiseringa i lengde (6,50 m =nr 16) og tresteg (13,98 m =nr 23)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Heli Koivula Kruger|Heli Koivula Kruger]]» frå ,  den 13. juni 2019.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Hallwang

**Hallwang** er ein kommune i Salzburg-Umgebung i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 13,1 km² og i kring 4&nbsp;200 ibuarar. Landsbyen Hallwang ligg 524 meter over havet, ei seks-sju kilometer nordvest om byen Salzburg.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hallwang|Hallwang]]» frå ,  den 13. juni 2019.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Tidlegare bykommunar i Albania

Tidlegare var det eit skilje mellom **bykommunar** (albansk: *bashki*) og landkommunar (albansk: *communa*) i Albania. Dette skiljet vart oppheva ved ei administrasjonsreform i 2014, og talet på kommunar vart samstundes redusert frå 373 (308 landkommunar og 65 bykommunar) til 61.

## Referansar
Velabisht

**Velabisht** er ein tidlegare landkommune i regionen Berat i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Berat.

## Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Velabisht ein del av distriktet Berat. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
*Malinat
*Bilçë
*Drobonik
*Bardhaj i Ri
*Starovë
*Velabisht
*Veterrik
*Remanicë
*Gjoroven
*Palikësht
*Veleshnje
*Duhanas
*Kodras

## Folketal

## Referansar
Likviditet

**Likviditet** (betalingsevne) er eit økonomisk uttrykk ei verksemd si evne til å gjere eigedelar om til betalingsmiddel, møte betalingsforpliktingane sine ved forfall og oppfylle forventningane investorane har til avkastning. 

Uavhengig av gjeldssituasjon må verksemda få tilstrekkeleg betalt for varer og drive inn kundefordringar for å tene pengar. Betalingsmidla må minst vere tilstrekkelege til å betale løpande utgifter. For å halde oppe og utvide verksemda må likviditeten finansiere nyinvesteringar og sikre eigarane avkastning, slik at eventuelle nye investeringar ikkje går til betaling av gamle betalingsforpliktingar.

## Likviditetsgrad 1, 2 og 3
**Likviditetsgrad** er eit økonomisk nøkkeltal som viser evna til å betale løpande utgifter som varekjøp, løn, renter og avdrag ved forfall. At verksemda er likvid, tyder altså at ho kan dekkje både venta og uventa utgifter etter kvart som dei forfell.

I rekneskapsanalyse blir det som regel nytta tre måtar å berekne likviditetsgraden på. 

Likviditetsgrad 1:
**Likviditetsgrad 1** fortel noko om tilhøvet mellom omløpsmiddel og kortsiktig gjeld. Med andre ord målar ein evna føretaket har til å dekka betalingsforpliktingane sine etter kvart som desse forfell. 
Formelen for Likviditetsgrad 1 er Omløpsmiddel/Kortsiktig gjeld. Likviditetsgrad 1 bør vera større enn 2. Omløpsmiddel inkluderer Varelager, fordringar, investeringar og kontantbeholdning.

Likviditetsgrad 2:
**Likviditetsgrad 2** mæler, som likviditetsgrad 1 tilhøvet mellom omløpsmiddel og kortsiktig gjeld. Skilnaden her er at varelageret, som vert rekna som dei minst likvide omløpsmidla, er trekt frå.
Formelen for Likviditetsgrad 2 er (Omløpsmiddel-Varelager)/Kortsiktig gjeld.

Likviditetsgrad 3: 
**Likviditetsgrad 3** fortel noko om tilhøvet mellom dei mest likvide midla og kortsiktig gjeld. Dei mest likvide omløpsmidla er bankinnskot, kontantar og liknande. 
Formelen for Likviditetsgrad 3 er (Kassebeholdning+Bankinnskudd)/Kortsiktig gjeld. Likviditetsgrad 3 bør vera større ein 33&nbsp;%.

Veikskapen med nøkkeltala er at bindingstida og omløpsfarten for dei ulike eigedels- og gjeldspostane som ikkje vert reflekterte.
Det er lett å visa at eit føretak kan ha låg likviditetsgrad, men god likviditet. Vi kan difor ikkje seia noko generelt om ønskeleg nivå på likviditetsgradbrøken. Røynsle viser likevel at for mange konkursføretak er dette eit av dei nøkkeltala som forverrar seg i tida før konkurs.

## Arbeidskapital
Arbeidskapital er eit nærskyldt økonomisk nøkkeltal som vert brukt for å vurdera den likviditetsmessige stillinga til eit føretak.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Likviditet|Likviditet]]» frå , den 14. juni 2019.*  


## Litteratur

* Eklund og Knutsen. *Regnskapsanalyse: aktiv bruk av regnskapet*. Universitetsforlaget.
* Plenborg og Kinserdal: *Financial statement analysis : valuation, credit analysis, performance evaluation*. Fagbokforlaget.
Sjølvstendekrig

Ein **sjølvstendekrig** er ein konflikt som dreier seg om eit område som har erklært sjølvstende. Når staten som tidlegare styrte området sender soldatar eller andre militære styrkar for å hevde suverenitet (kontroll/overhøgd), eller folkesetnaden i området går i strid mot desse styrkane, reknar ein det som starten på ein sjølvstendeoppreist. Dersom dei som erklærer sjølvstende lukkast med å opprette ein ny stat, vil konlfikten vidare som regel vera kjend som ein sjølvstendekrig.

## Nokre sjølvstendekrigar

*Åttiårskrigen var ein nederlandsk sjølvstendekrig mot Spania under habsburgarane i tida 1568-1648. Enda med sjølvstende for dei nordlege Nederlanda, dagens Nederland.
*Den amerikanske sjølvstendekrigen eller Den amerikanske revolusjonen (1775/1776-1783), ende med at USA fekk sjølvstende frå Storbritannia.
*Den greske sjølvstendekrigen (1821–1829), ende med sjølvstende frå Det osmanske riket for Hellas.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:War of independence|War of independence]]» frå ,  den 13. juni 2019.*
Kunde

**Kunde** er eit individ eller ein institusjon som kjøper varer og tenester tilverka gjennom økonomien. I vidare samanheng er alle som kjøper varer eller tenester kundar, inkludert personar, husstandar, forvaltning og føretak.

Kundebehov kan definerast som varene eller tenestene ein kunde krev for å oppnå spesifikke mål. Somme behov er viktigare for kunden enn andre.
Kundeforventingar er påverka av kulturelle verdiar, reklame, marknadsføring og annan kommunikasjon, både med leverandøren og med andre kjelder.

Både kundebehov og -forventingar kan definerast gjennom intervju, undersøkingar, samtalar, databasesøking eller andre metodar for å samla informasjon. Kundar har til tider inga klår overtyding om kva behova deira er. Assistanse til å avgjera behova kan vera ei verdifull teneste for kunden. I denne prosessen kan forventingar justerast for å svara til kva mogelegheiter som ligg i enkelte produkt, eller kva tenester dei kan yte. 

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kunde|Kunde]]» frå ,  den 13. juni 2019.*
Familierett

**Familierett** omhandlar reglane om inngåing (ektevigsel) og oppløysing (separasjon og skilsmisse) av ekteskap. Som ei underordna inndeling av dette rettsområdet finn vi òg den økonomiske familieretten, som er reglane om ektemakane sitt formuesforhold i ekteskapet, inkludert den gjensidige underholdplikta til ektemakane, inngåing av ektepakter, og korleis formuen skal delast ved oppløysinga til ekteskapet.

Tradisjonelt blir òg  barneretten rekna som ein del av familieretten. Barneretten har reglar om tilhøvet mellom foreldre og barn, m.a. om farskapet, foreldreansvaret, vergemål m.m.

## Sjå òg

* Samliv
* Ekteskapslova

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Familierett|Familierett]]» frå ,  den 13. juni 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 
* Ekteskapsloven
* Endringar i ekteskapsloven som tredde i kraft 1. jan 2009.
* Barnelova
* Vergemålsloven
* Skifteloven
Doping i baseball

**Doping i baseball** er ei form for doping som har gått føre seg i fleire land, sjølv om det finst lovar og reglar mot doping.

## Historie
Bruk av kokain som kom fram i dei såkalla Pittsburgh narkotika-rettssakene i 1985 medverka til at serien Major League Baseball straffa 11 spelarar med bøter og 100 timar med såkalla narkotika-relatert samfunnsteneste.

Ifølgje ESPN hadde *Major League* ein «steroid tidsalder» frå seint i 1980-åra til seint i 2000-åra. Fleire steroid kom på forbodslista til baseball i både USA og Canada i 1991, men først frå 2003-sesongen blei det tatt dopingprøvar frå spelarar i Major League. 

I 1998 innrømma spelaren Mark McGwire bruk av androstenedion, som då ikkje var ulovleg i toppserien, men forbode i seriane National Football League og NCAA. I 2002 blei det avslørt at firmaet BALCO hadde levert steroid til fleire proffspelarar. I 2005 gav den pensjonerte baseballspelaren José Canseco ut ei bok, *Juiced*, der han skreiv om bruk av steroid i baseball. Han skreiv fritt om doping i baseball, at han sjølv hadde teke steroid, og namngav fleire av kollegaene sine som steroidtakarar.

Mitchell-rapporten frå desember 2007 førte til at Major League byrja teste spelarane to gongar i året, og talet på stoff som vart søka etter auka.

I januar 2013 blei Major League og spelarfagforeininga einige om å innføra tilfeldige testar for veksthormon i spelesesongen og ein ny test for testosteron. Testinga tok til i 2013-sesongen, og minst tjue spelarar blei skulda for å ta veksthormon. Til slutt blei 14 spelarar suspenderte, blant dei mest kjende var Ryan Braun frå Milwaukee Brewers (suspendert i dei siste 65 kampane av sesongen), Alex Rodriguez frå New York Yankees (suspendert i 211 kampar) og Nelson Cruz frå Texas Rangers (50 kampar). Dopingverksemda blei driven av Anthony «Tony» Bosch i Florida, ein påstått doktor med ei falsk medisinutdanning.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Doping in baseball|Doping in baseball]]» frå ,  den 15. juni 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*
*
Jelena Lasjmanova

**Jelena Anatoljevna Lasjmanova** () er ein russisk tidlegare kappgjengar frå Saransk som i 2012 vart olympisk meister og i 2013 verdsmeister på 20 kilometer. Ho vart i 2014 utestengd frå idretten i 2 år for bruk av dopingmiddel. 

Lasjmanova vart junior-verdsmeister på 5 km i 2009 og på 10 km i 2010 og 2011. Våren 2012 vann ho heime i Saransk ei tevling i verdscupen i kappgang. Under dei olympiske sommarleikane 2012 i London tok ho gullmedaljen på 20 km med verdsbestetida 1.25.02, sju sekundar føre landskvinna Olga Kaniskina og 14 sekundar framom Qieyang Shenji frå Kina.

I august 2013 gjekk Lasjmanova i mål som vinnar av 20 km i VM i friidrett iMoskva. På tida 1.27.03 kom ho i mål 8 sekundar føre landskvinna Anisja Kirdjapkina, ein utøvar som i 2019 fekk annullert plasseringa si. Sjølv testa Lasjmanova i 2014 positivt på bruk av det forbodne stoffet enduborol, noko som gjorde at ho ikkje fekk drive idrett dei neste to åra. Ho kom ikkje tilbake i tevling.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jelena Anatoljewna Laschmanowa|Jelena Anatoljewna Laschmanowa]]» frå ,  den 14. juni 2019.*
Koppl

**Koppl** er ein kommune i Salzburg-Umgebung i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 20,9 km² og 3&nbsp;500 ibuarar. Landsbyen Koppl ligg 755 meter over havet, ei 10 kilometer aust om byen Salzburg.

Racerbana Salzburgring ligg i Koppl kommune.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Koppl|Koppl]]» frå ,  den 14. juni 2019.*
Vardø Idrettslag

**Vardø Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande i Vardø i Finnmark, stifta 4. september 1911. Idrettslaget er aktivt med i fotball og handball. Vardø IL spelar i svarte bukser og elles grøne fargar.

Vardø IL sitt fotballag spelte i 1975-sesongen i 2. divisjon Nord-Noreg. I 1986 tok laget seg til 2. andre runde i noregmeisterskapen, der det på heimebane vart tap 0-2 mot den komande noregsmeisteren Tromsø Idrettslag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vardø IL|Vardø IL]]» frå ,  den 14. juni 2019.*  


## Bakgrunnsstoff
* Vardø Idrettslag på Fotball.no
Rakkestad Idrettsforening

**Rakkestad Idrettsforening** er eit idrettslag heimehøyrande i Rakkestad i Østfold. Rakkestad IF vart stifta 11. november 1914. Idrettslaget er aktivt med i fotball, handball, innebandy, skøyter og turn. Tidlegare var også friidrett ein lagsaktivitet.

Laga til Rakkestad IF spelar i lyseblått og med kvite bukser.

Skøyteløparen Sigrid Sundby var den fremste utøvaren til Rakkestad IF. I 1960-åra hadde laget friidrettsutøvarar som hevda seg nasjonalt, mellom dei Mikael Schie, Arild Bredholt og Ivar Bredholt.

I 1961 arrangerte Rakkestad IF noregsmeisterskapen i skøyter for kvinner.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rakkestad IF|Rakkestad IF]]» frå ,  den 14. juni 2019.*
Dimal

**Dimal** (tidlegare **Ura Vajgurore**) er ein kommune i regionen Berat i Albania. Kommunen ligg sentralt i den sørlege delen av landet og grensar i nord til regionen Elbasan, i vest til regionen Fier.

Kommunen vart oppretta med namnet Ura Vajgurore gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Ura Vajgurore vart slått saman med landkommunane Poshnjë, Kutalli og Cukalat. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. I april 2021 skifta kommunen og kommunaleininga namn til Dimal. Kommunen har hovudsete i byen Ura Vajgurore.

## Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var den dåverande bykommunen Ura Vajgurore ein del av distriktet Berat. Den dåverande bykommunen omfatta sjølve byen Ura Vajgurore og busetnadene:
*Bistrovicë
*Konisbaltë
*Pashalli
*Vokopolë
*Skrevan

## Folketal

## Referansar
Leif Hamre

**Leif Hamre** () var ein norsk forfattar og offiser.

Han studerte ved Statens Kunstakademi i Oslo, men under andre verdskrigen måtte han reise frå landet og slutta seg til dei norske utestyrkane. Hamre vart utdanna navigatør ved Little Norway i Canada og flaug Catalina under krigen. Han vart dekorert for krigsinnsatse sin. Etter krigen gjorde Hamre karriere i forsvaret, og vart blant anna den første militære helikoterflygar i Noreg, og vart sjef for Helikoptertenesta til luftforsvaret. Han gjekk av som oberstløytnant i 1974. 

Mellom 1957 og 1978 forfatta Hamre seks bøker for barn og ungdom. Alle bøkene hadde dramatisk handling med motiv frå flygarmiljøet, og låg nær dokumentarromanen i form. Dei vart svært populære, og vart omsette til 19 språk. Fem av seks bøker vart dessutan lønna med Kultur- og kyrkjedepartementet sin pris for barne- og ungdomslitteratur. 

Som pensjonist arbeidde Hamre blant anna med lokalhistorie. I 2002 vart han tildelt Kongens fortjenstmedalje i sølv, hovudsakleg for si gjenoppdaging og skildring frå trefningen ved Gjellebekk i Lier under den store nordiske krigen.

## Bibliografi

* 1957: *Otter tre to kaller*, illustrert av Arne Johnson
* 1958: *Blå 2 &ndash; hopp ut*
* 1959: *Klart fly*
* 1965: *Brutt kontakt*
* 1971: *Operasjon Arktis*
* 1978: *Fly uten fører*
* 1983: *Til borgen! Til borgen!*, roman

### Høyrespel
Tre av bøkene til Hamre er dramatiserte som høyrespel for Lørdagsbarnetimen i NRK:

* *Otter tre to kaller*, høyrespel i tre episodar, 1959
* *Klart fly*, høyrespel i to episodar, 1973
* *Fly uten fører*, høyrespel i tre episodar, 1982

## Prisar og utmerkingar

* 1957: Kultur- og kirkedepartementets litteraturpris, 1. premie, for *Otter tre to kaller*
* 1958: Kultur- og kyrkjedepartementets litteraturpris, 1. premie, for *Blå 2 &ndash; hopp ut*
* 1959: Kultur- og kyrkjedepartementets litteraturpris, 1. premie, for *Klart fly*
* 1965: Kultur- og kyrkjedepartementets litteraturpris, 1. premie, for *Brutt kontakt*
* 1971: Kultur- og kyrkjedepartementets litteraturpris, 2. premie, for *Operasjon Arktis*
* 1993: Lier kommunes kulturpris
* 2002: Kongens fortenestemedalje i sølv

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Leif Hamre|Leif Hamre]]» frå ,  den 15. juni 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 
* *Contemporary Authors Online* (Thomson Gale 2003)
* Sonja Hagemann: *Barnelitteratur i Norge 1914-1970*, Aschehoug, Oslo, 1974 ss. 185-188
* Drammens Tidende: Audiens hos kongen

## Bakgrunnsstoff
* Leif Hamre i Norsk Biografisk Leksikon
Sinjë

**Sinjë** er ein tidlegare landkommune i regionen Berat i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Berat.

## Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Sinjë ein del av distriktet Berat. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
*Sinjë
*Mbolan
*Mbjeshovë
*Mbreshtan
*Galinë
*Sadovicë
*Paftal
*Kamçisht
*Levan
*Velçan
*Osmënzezë 1
*Osmënzezë 2
*Plashnik i Vogël
*Molisht

## Folketal

## Referansar
Ekstremsportveko

**Ekstremsportveko** er ein årleg festival for ekstremsport som blir halden på Voss i Vestland i Noreg. Under festivalen blir det halde tevlingar innan ulike former for ekstremsport. I tillegg blir det halde fleire konsertar. Ekstremsportveko blir arrangert siste veka i juni eller i veke 26 kvart år. I 2017 blei Ekstremsportveko halden for 20 gong. Dagleg leiar for Ekstremsportveko er Kjetil Kriken.

I 2012 døydde ein fallskjermhoppar i Simadalen i samband med tilstellinga.

## Griener
*BASE-hopping
*Big air
*Elvepadling
*Elvesurfing
*Fallskjermhopping
*Hanggliding
*Kiting
*Klatring
*Longboarding
*Mountainbike og BMX
*Paragliding
*Rafting

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ekstremsportveko|Ekstremsportveko]]» frå ,  den 14. juni 2019.*  


## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* Voss turistinformasjon
* Bergens Tidende sine sider om Ekstremsportveko
Poshnjë

**Poshnjë** er ein tidlegare landkommune i regionen Berat i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngikk han som ei kommunaleining i kommunen Ura Vajgurore, som i april 2021 skifta namn til Dimal.

## Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Poshnjë ein del av distriktet Berat. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
*Poshnje
*Polizhan
*Çiflik
*Arrëz
*Agim
*Banaj
*Gajdë
*Malas Gropë
*Syzez
*Sheq Gajdë
*Hingë
*Kuç

## Folketal

## Referansar





## Referansar
Proskripsjon

Ein **proskripsjon** (or latin «kunngjere med oppslag») er ei kunngjering om at nokon er lyst fredlaus. Ordet blir særleg nytta om tilhøve i det antikke Romarriket. Den romerske diktatoren Sulla utførte proskripsjonar i 82 f.Kr. og dei etterfylgjande åra ved å setje opp lister over fredlause som alle stod fritt til å drepe. Dei som tok livet av ein proskribert person fekk løn for gjerninga, og eigedomane til den drepne tilkom staten. Proskripsjonen vart teke opp att under triumviratet av Antonius, Lepidus og Octavian i 43 f.Kr., og sytte for at 300 senatorar (mellom dei Cicero) vart drepne.

## Kjelder
Biletrøyr

**Biletrøyr** eller **bilderøyr** er eit katodestrålerøyr i fjernsynsapparat som gjer spenningsvariasjonar om til variasjonar i lysintensitet, slik at dei elektriske impulsane blir omgjorde til bilete.

## Kjelder