open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Auriga Nunataks

**Auriga Nunataks** er ei lita gruppe nunatakar i Palmer Land i Antarktis, 21,5&nbsp;km aust for Wade Point ved toppen av Bertrambreen. Den høgaste av desse har ein høg spiss og er synleg på stor avstand. Dei vart namngjevne av UK Antarctic Place-Names Committee etter stjernebiletet Kusken (Auriga på engelsk).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Auriga Nunataks|Auriga Nunataks]]» frå ,  den 8. juli 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* *
Solon-natta

**Solon-natta** er namnet på eit stormvêr som råka Møre-kysten natta til 17. desember 1901. Uveret fekk namn etter ein fiskebåt som kom vekk i uveret.

Sildeflåten låg og drifta på felta ut for Runde då det natt til 17. desember 1901 bles opp ein storm frå sørvest. Fiskebåten «Solon» frå Borgund gjekk ned med heile mannskapet, åtte frå Borgund og ein frå Hjørundfjord. Alt ein fann att, då det vart leita etter båten, var nokre garn og ein kabel.

Fire andre båtar miste ein mann kvar. På dekksbåten «Maagen» frå Syvde vart føraren slegen ut av ein brotsjø, medan båtar frå Sande, Volda og Stadlandet alle miste ein mann. Mannskapa frå ein Ålesunds-båt og ein båt frå Stadlandet berga seg etter høvesvis forlis ved Haramsøya og kollsigling.

## Kjelder
*Bjarne Rabben: *Folk ved havet III*, s. 124-125.
Pointe de l'Échelle

**Pointe de l'Échelle** er eit 3&nbsp;422 meter over havet høgt fjell i Vanoise-massivet i departementet Savoie i Frankrike. Fjellet ligg nær midten av massivet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Pointe de l'Échelle|Pointe de l'Échelle]]» frå ,  den 9. juli 2013.*
Mitose

**Mitose** er ei form for celledeling som gjev to genetisk like datterceller, like cella som delte seg, og med like mange kromosom. Dette er motsetnad til meiose, der talet på kromosom er halvert.

Mitose vert også kalla *vekstdeling*, og skjer når ein fleircella organisme veks eller erstatter tapt eller øydelagd vev.

## Dei seks mitosefasane

**Profase**- I den første fasen blir kromosoma kondensert, dupliserte centrosomar separerar seg og blir til spindle polane, miotisk spindle byrjar å bli danna.

**Prometafase**- Fasen der kjerne konvolutten og kjerne lamina blir brotne ned. Mikrotubulane blir danna frå spindle polane og 'fangar' kromosom para ved kinetochores.

**Metafase**- Fase der kondenserte kromosom blir linja opp midt mellom polane til miotiske spindle, men har ikkje byrja å flytte seg mot spindle polane.

**Anafase**- Fasen der søster kromatid separerar seg og bevegar seg mot spindle polane.

**Telofase** - Kjerne konvolutten blir redanna rundt dei to setta av separerte kromosom, kromosoma dekondenserar og deling av cytoplasma blir fullført.

**Cytokinese**- Deling av cytoplasma for å danne to datter celler, kvar med kjerne og cytoplasmiske organeller.

## Kjelder
* Molecular Cell Biology, 6ed, Lodish, Berk, Kaiser, Scott, Bretscher, Ploegh, Matsudaira.
Nettuno

**Nettuno** er ein by og ein kommune i provinsen Roma i Lazio-regionen i det sentrale Italia, 60 kilometer sør for hovudstaden Roma. Kommunen har om lag 46&nbsp;00 ibuarar.

Nettuno er ein turiststad og eit landbruks-senter ved kysten mot Tyrrenhavet, eit randhav til Middelhavet. Byen er oppkalla etter den romerske guden Neptun.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nettuno|Nettuno]]» frå ,  den 9. juli 2013.*
Conegliano

**Conegliano** er ein by og ein kommune i provinsen Treviso i Veneto-regionen i Italia, om lag 30 kilometer nord for provinshovudstaden Treviso. Kommunen har i kring 36&nbsp;000 ibuarar. Ruinane av eit slott bygt på 900-talet ligg på ei høgde og pregar utsynet mot byen.

Kommunen er særleg kjend for sin vinproduksjon.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Conegliano|Conegliano]]» frå ,  den 9. juli 2013.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Corigliano Calabro

**Corigliano Calabro** er ein by og ein kommune i provinsen Cosenza i Calabria-regionen i Italia, 42 km nordaust for provinshovudstaden Cosenza. Kommunen har vel 38&nbsp;000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 196,1 km².

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Corigliano Calabro|Corigliano Calabro]]» frå ,  den 9. juli 2013.*
Bassano del Grappa

**Bassano del Grappa** er ein by og ein kommune i provinsen Vicenza i Veneto-regionen i Italia. Kommunen har nær 44&nbsp;000 ibuarar og dekker eit areal på 46,8 km². Byen ligg 129 meter over havet. Nokre av dei kringliggjande landsbyane er i dag omfatta av byveksten i Bassano, så bybefolkninga i området er større enn i sjølve Bassano.

Målaren Jacopo Bassano vart fødd, arbeidde og døydde i Bassano og byen tok namnet sitt etter han. I 1928 kom Grappa i tillegg til Bassano, til minne om dei mange tusen soldatane som under fyrste verdskrigen fall på det nærliggande fjellet Grappa. Bassano Del Grappa er mellom anna kjent for at brennevinet grappa vart funne opp i byen.

Byen vaks truleg fram i det andre hundreåret før Kristi fødsel.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bassano del Grappa|Bassano del Grappa]]» frå ,  den 9. juli 2013.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Albano Laziale

**Albano Laziale** er ein kommune i provinsen Roma i Lazio-regionen i Italia. Kommunen, som ligg 400 meter over havet, har vel 38&nbsp;000 ibuarar og eit areal på 23,9 km². Albano er ein forstad til hovudstaden Roma, som ligg 25 kilometer nordvest for kommunen. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Albano Laziale|Albano Laziale]]» frå ,  den 9. juli 2013.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Eufemia

**Eufemia** eller **Euphemia** (gresk ευφημία) er eit kvinnenamn av gresk opphav sett saman av ευ, 'god' og φημί 'tale'.

Eufemia er eit helgennamn og har namnedag den 16. september i Danmark. Det var namnet til fleire dronningar i mellomalderen. Ei av dei, den norske dronninga Eufemia av Arnstein, stod bak omsetjinga av Eufemiavisene, som derfor ber dette namnet. Euphêmê (gresk Ευφημη) eller Euphêmia var også namnet på ein gratie i gresk mytologi.

Kortnamna Effie og Femie/Phemie er engelske kjæleformer av Eufemia.

## Kjende namneberarar
*Heilage Eufemia (d. 300-åra), kristen helgen frå Bysantium
*Keisarinne Eufemia (d. 520-åra), opphavleg Lupicina, gift med Justinus I av Austromarriket
*Eufemia av Kiev (d. 1139), ungarsk dronning
*Eufemia av Arnstein (ca. 1270), norsk dronning gift med Håkon V Magnusson
*Eufemia av Pommern (d. 1330), dansk dronning gift med Kristoffer II av Danmark
*Eufemia Eriksdotter (1317-ca. 1370), hertuginne av Mecklenburg og Schwerin
*Eufemia de Ross (d. 1386), skotsk dronning gift med Robert II av Skottland

## Annan bruk
* Hovudbelteasteroiden 630 Euphemia

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Euphemia|Euphemia]]» frå ,  den 9. juli 2013.*
Assisi

**Assisi** er ein by og ein kommune i provinsen Perugia i Umbria-regionen i Italia. Byen ligg på ei høgde i Apenninane, 424 meter over havet, om lag 19 kilometer søraust for provinshovudstaden Perugia. Kommunen har nær 28&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 186 km².

Frans av Assisi, som grunnla fransiskanar-ordenen i byen i 1208, var fødd i byen. Også Chiara d'Offreducci, som grunnla nonneordenen Klarissane, var fødd i Assisi. Hovudkyrkja i byen, Basilica di San Francesco d'Assisi frå 1200-talet, fekk store skadar ved eit jordskjelv 26. september 1997.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Assisi|Assisi]]» frå ,  den 9. juli 2013.*
Galta

**Galta** er ein stad i Stavanger kommune i Rogaland fylke. Galta ligg nord på Rennesøy like sør for ferjeterminalen i Mortavika på Europaveg 39.

Arkeologisk er staden kjend for funn av fleire steinalderbustader. Den eldste av dei, Galta 3, er frå rundt 10&nbsp;000 år f.Kr. og blei undersøkt i 1989&ndash;1990. Galta 3 er dermed ein av dei eldste bustadene som er funne ved kysten i Sør-Noreg. 

## Ahrensburgkulturen

Reiskapane som blei funne på  bustaden tyder på at steinalderfolket her tilhøyrde kulturkretsen kjend som  ahrensburgkulturen, oppkalla etter ein funnstad ved Ahrensburg nord for Hamburg i Nord-Tyskland. Kulturen har eit utbreiingsområde i Nord-Europa som strekkjer seg frå aust i Polen til Belgia, Nederland og England. I Skandinavia er han særleg representert i Danmark, men det er også gjort funn i Skåne. 
  
Heile området i det som no er sør i Nordsjøen var då fast land, og blir ofte kalla Nordsjølandet eller Nordsjøfastlandet. Det var mogleg å padla over Norskerenna i skinnbåtar.

Menneska som kom til Galta la ut på vandring frå et område lengre sør som no ligg under vatn, eller dei drog over Jylland.

## Tsunami

Området blei ramma av ei enorm flodbølgje, ein tsunami, etter eit undersjøisk skred for ca. 11&nbsp;200 år sidan. Utstyret på staden blei skylt på havet og seinare lagt att i strandsona. Galta blei også teke i bruk etter ulukka.

## Bakgrunnsstoff
* «Pionerbosetningenes fenomenologi» 
* «Da tsunamien rammet» 
* «Steinalderboplass tatt av tsunami»  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Galta|Galta]]» frå ,  den 9. juli 2013.*
Orvieto

**Orvieto** er ein by og ein kommune i provinsen Terni i Umbria-regionen, sentralt i Italia. Kommunen har 21&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 281,1 km². Sjølve byen Orvieto ligg 325 meter over havet på restane av ein vulkan, med bratte dalsider til alle kantar ned mot det kringliggjande landskapet. 

Etruskarar hadde tilhald på staden. Byen hadde si stordomstid i seinmellomalderen, då ei stor domkyrkje vart bygt. I dag er Orvieto kjend for sin vinproduksjon og for domkyrkja som er utsmykka med verk av mellom andre Andrea Pisano, Fra Angelico og Luca Signorelli.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Orvieto|Orvieto]]» frå ,  den 9. juli 2013.*
Vidar Busk

**Vidar Busk** () er ein norsk gitarist, songar, låtskrivar og plateprodusent. Han vaks opp i Langesund, men reiste til USA som 15-åring for å spele i musikkgruppa til den amerikanske bluessongaren Rock Bottom. Han turnerte i USA i flere år før han venda attende til Noreg i 1990 og vann Smugetprisen 1994.

Han fekk etter kvert fast støttemusikkgruppa og platedebuterte under namnet Vidar Busk & His True Believers med *[[Stompin Our Feet With Joy]]* i 1997. Albumet vart godt motteke i bluesmiljøane og det fekk NBFs Bluespris under Notodden Blues Festival. For sitt andre album, *[[I Came Here to Rock]]*, vart han kåra til årets artist under Spellemannprisen 1998. Etter å ha gjeve ut tre platar med drivande og swingbasert bluesrock og støttemusikkgruppa His True Believers, endra han totalt stil med sitt fjerde album *[[Venus Texas]]* i 2001. Musikken på det nye albumet var mykje mjukare og soulpreget og samstundes eksperimenterte han med andre stilartar. På hans neste album, *[[Love Buzz]]*, gjekk han enda lenger i flørten med andre musikkstilar, og hadde mellom annet med dei to rapparane Eye-n-I og Profilen. For dette albumet fekk han Spellemannprisen 2003 i klassen blues/country. Hans sjette album, *[[Starfish]]*, vart gjeven ut i 2005. Hans neste album, *[[Jookbox Charade]]*, vart gjeven ut under namnet Vidar Busk & The Voo Doodz i 2007. Han skipa deretter Vidar Busk & His Bubble Of Trouble, og gav ut albumet *[[Troublecaster]]* i 2011. For albumet vart han nominert til Spellemannprisen 2012 i klassen blues. Vidar Busk er kjend for å turnere mykje og har spelt på dei fleste store festivalane i Noreg, herunder Notodden Blues Festival, Ole Blues, Vossajazz med meir samt ei rekkje festivalar i Europa og USA. Busk har platekontrakt med Warner Music Norge. Han mottok Telemark fylkeskommunes kulturpris i 2004.

## Eurovision
### Melodi Grand Prix 2013
Busk deltok i Melodi Grand Prix 2013, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige, med songen «Paid My Way». Bidraget, som Busk skreiv saman med Tim Scott McConnell, vart framført på engelsk av Busk sjølv. Det enda på tredjeplass i den fyrste semifinalen og gjekk vidare til finalen. Kva for plassering bidraget fekk i finalen er ikkje kjend, men det fekk ikkje representere Noreg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vidar Busk|Vidar Busk]]» frå ,  den 3. desember 2017.*
Montecchio Maggiore

**Montecchio Maggiore** er ein by og ein kommune i provinsen Vicenza i Veneto-regionen i Italia. Kommunen har i kring 24&nbsp;000 ibuarar og dekker eit areal på 30,7 km². Byen ligg 72 meter over havet, og 12 kilometer vest for provinshovudstaden Vicenza.

Montecchio Maggiore gjeld for å vere den rikaste byen i Italia. Rikdommen er basert på produksjonen i ei rad ulike industrigreiner; så som garveri- og lerprodukt, smykkeindustri og  elektroteknikk med meir.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Montecchio Maggiore|Montecchio Maggiore]]» frå ,  den 9. juli 2013.*
Paternò

**Paternò**, siciliansk: **Patennò**, er ein by og ein kommune i provinsen Catania i den sjølvstendige regionen Sicilia i Italia. Kommunen har knappe 50&nbsp;000 ibuarar og dekker eit areal på 144 km². Byen ligg 14 kilometer vest for provinshovudstaden Catania, 225 meter over havet, på sørskråninga av vulkanen Etna.

Folk lever i hovudsak av landbruk og handverk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Paternò|Paternò]]» frå ,  den 9. juli 2013.*
Misterbianco

**Misterbianco**, siciliansk **Mustarjancu**, er ein by og ein kommune i provinsen Catania i den sjølvstendige regionen Sicilia i Italia. Kommunen har knappe 48&nbsp;000 ibuarar i 2012 med ei flatevidd på 37 km². Byen ligg 14 kilometer vest for provinshovudstaden Catania, 213 meter over havet.

Folk lever i hovudsak av landbruk med feavl og industri.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Misterbianco|Misterbianco]]» frå ,  den 9. juli 2013.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Spoleto

**Spoleto** er ein by og ein kommune i provinsen Perugia i Umbria-regionen i Italia. Byen ligg ved foten av Apenninane, 396 meter over havet, 63 kilometer søraust for provinshovudstaden Perugia. Kommunen har vel 38&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 350 km².

Spoleto består av ein gammal og ein ny bydel; i den nye bydelen ligg jarnbanestasjonen med samband til Perugia i nord og Roma i sør. Den gamle bydelen er omkransa av ein bymur. Ei stor borg ligg ved byen, der ligg også restane av eit romersk amfiteater. Aust for byen er ein 1800 år gammal akvedukt, vassleidninga er heva opptil 70 meter over dalbotnen. 

Kvar sommar vert kunst- og musikkstemnet Festival dei due Mondi avvikla i Spoleto.

## Soge
Byen *Spoletium* vert nemnt fyrste gongen i historiske kjelder i 241 fvt. Etter slaget ved Trasimenarsjøen i 217 fvt. vart Spoletium angripe av Hannibal, men byen klarte å slå angrepet tilbake.

I Romarriket blomstra byen som handelsstad. Byen fekk biskop på 300-talet. Under langobardane, i 570, vart Spoleto hovudstad for eit stort og uavhengig hertugdømme. Kring 1080 gav markgrevinna Matilda hertugdømmet til pavekyrkja under pave Gregor VII.  

I 1155 øydela Fredrik Barbarossa Spoleto. Kyrkjestaten erorbra byen tilbake i 1213, under  pave Gregor IX. Då paven heldt til i Avignon vart det kjempa om makta over byen, men frå 1354 klarte kardinalen Gil Alvarez de Albornoz å få byen permanent innlemma i Kyrkjestaten. Frå 1860 har byen vore ein del av staten Italia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Spoleto|Spoleto]]» frå ,  den 9. juli 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Chieri

**Chieri** er ein by og ein kommune i provinsen Torino i regionen Piemonte i Italia. Kommunen har vel 36&nbsp;000 ibuarar og eit flatemål på 54,3 km². Byen, som ligg 305 meter over havet, ligg i luftlinje 11 kilometer søraust for provinshovudstaden Torino. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chieri|Chieri]]» frå ,  den 9. juli 2013.*
Cha-am

**Cha-am** (thailandsk: ชะอำ) er ein kystby i provinsen Phetchaburi i det sentrale Thailand. Byen ligg på nordsida av Malayahalvøya langs ei stripe av Siambukta, ikkje so langt ifrå ein annan kystby, Hua Hin (2 mil sør for Cha-am). Folketalet er rekna til å vere ca 50 000. Både jernbanen og hovudvegen frå Bangkok mot Malaysia går gjennom eller rett ved Cha-am og Thailands einaste amerikanske universitet, Webster University, ligg i byen.

Byen vart grunnlagd i 1897, då med namnet Na Yang, og er nå mest kjend som ein badeby. Mange turistar ferierer i byen, og han er populær også blant thailendarar frå Bangkok på ferie.
Bardsdell Nunatak

**Bardsdell Nunatak** er ein stort sett isfri nunatak like nord for Dalziel Ridge i Columbia Mountains i Palmer Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey i 1974, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Mark Bardsdell, ein geolog i Columbia University som studerte strukturen på Scotia Ridge-området, 1970&ndash;71,

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bardsdell Nunatak|Bardsdell Nunatak]]» frå ,  den 9. juli 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Barker Nunatak

**Barker Nunatak** er ein av Grossman Nunataks, 2,2&nbsp;nautiske mil nordaust for Fletcher Nunataks. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Kenneth Barker, ein kartograf i US Geological Survey (USGS) som i lag med James B. Fletcher, danna satelittovervakingslaget til USGS ved Amundsen-Scott-stasjonen, vinteren 1977.

## Sjå òg
* Fletcher Nunataks

## Kjelder
Bering Nunatak

**Bering Nunatak** er ein nunatak som ligg aust-søraust for Mount Carrara i Sky-Hi Nunataks. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Edgar A. Bering, ein fysikar ved University of Houston som forska på den øvre atmosfæren ved Siple-stasjonen i 1980–81.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bering Nunatak|Bering Nunatak]]» frå ,  den 9. juli 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Blanchard Nunataks

**Blanchard Nunataks** er ei gruppe nunatakar, kring 16&nbsp;nautiske mil lang, som markerer sørenden av Gutenko Mountains sentralt i Palmer Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey i 1974. Gruppa vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Lloyd G. Blanchard i polaravdelinga til National Science Foundation og assisterande redaktør av Antarctic Journal of USA.

## Kjelder
Braddock Nunataks

**Braddock Nunataks** er ei gruppe markante nunatakar som ligg innover frå Bertrambreen og 9&nbsp;nautiske mil søraust for Perseus Crags vest på  Dyer Plateau i Palmer Land. Dei vart kartlagde av US Geological Survey i 1974, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter løytnant Robert L. Braddock jr. i U.S. Navy, som var øvstkommanderande av Amundsen-Scott-stasjonen i 1974.

## Kjelder
Brennecke Nunataks

**Brennecke Nunataks** er ei gruppe store nunatakar på nordsida av toppen av Beaumontbreen sørvest i Holmes Hills sør i det sentrale Palmer Land. Dei vart kartlagde av US Geological Survey frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1966–69. I samband med at stader i nærleiken vart kalla opp etter oseanografar vart gruppa namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Carl Wilhelm A. Brennecke (1875–1924), ein tysk oseanograf som var tilsett i Deutsche Seewarte 1904–24 og som deltok på Den andre tyske antarktisekspedisjonen i 1911–12.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brennecke Nunataks|Brennecke Nunataks]]» frå ,  den 9. juli 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Burkitt Nunatak

**Burkitt Nunatak** er ein liten nunatak, med ei høgd opp mot kring 1200 moh, nordvest idelen av Dyer Plateau i Palmer Land, 9&nbsp;nautiske mil vest-sørvest for Crescent Scarp. Etter dei glasiologiske undersøkingane til British Antarctic Survey (BAS), 1980–81, vart han namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter David M. Burkitt, ein assistent i BAS som assisterte i undersøkingane den sommaren og som var medlem av Joint Services Expedition til Elefantøya i 1970–71.

## Kjelder
Buttress Nunataks

**Buttress Nunataks** er ei gruppe markante kystnunatakar, den høgaste på 635 moh, som ligg innover frå George VI Sound og 15 km vest-nordvest for Seward Mountains, på vestkysten av Palmer Land. Dei vart oppdaga frå avstand og grovt kartlagd i 1936 av British Graham Land Expedition under John Riddoch Rymill. Dei vart vitja og kartlagd på ny i 1949 av Falkland Islands Dependencies Survey, som gav det skildrande namnet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Buttress Nunataks|Buttress Nunataks]]» frå ,  den 9. juli 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


*
Barrett Buttress

**Barrett Buttress** er ein nunatak med ei høgd opp mot 1600 moh ved sørenden av Goodenoughbreen, 9&nbsp;nautiske mil sørvest for Blanchard Nunataks vest i Palmer Land. Fjellet har ei bratt nordvestside, 150 meter høg, medan søraustsida er flat med eit snøplatå. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå flyfotografi teken av U.S. Navy 1966–69, og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1977 etter Richard G. Barrett, ein landmålar i British Antarctic Survey på Stonington Island og Adelaide Island, 1974–76.

## Kjelder
Bergen Nunataks

**Bergen Nunataks** er ei gruppe nunatakar 14&nbsp;nautiske mil nord for Journal Peaks sør i det sentrale Palmer Land. Dei vart kartlagde av US Geological Survey frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1966–69, og namngjeven i 1977 av Advisory Committee on Antarctic Names etter Michael Bergen, ein ingeniør i US Antarctic Research Program ved Palmer-stasjonen, vinteren 1970.

## Kjelder
Chapman Hump

**Chapman Hump** er ein stor, avrunda nunatak i midten av Chapmanbreen i Palmer Land, 10&nbsp;nautiske mil innover frå George VI Sound. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i samband med Chapmanbreen.

## Kjelder
Cheeks Nunatak

**Cheeks Nunatak** er den største and sørlegaste av tre nunatakar som ligg 12&nbsp;nautiske mil nordvest for Merrick Mountains i Palmer Land. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå landmålingar og frå flyfoto tekne av U.S. Navy i 1961–67, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Noble L. Cheeks, ein flyelektrikar, og med på R4D-flyet som flydde til området og Eights-stasjonen i 1961 for å sette opp ein base der.

## Kjelder
Christoph Nunatak

**Christoph Nunatak** er ein nunatak med ei høgd opp mot kring 1300 moh, 2,5&nbsp;nautiske mil aust-nordaust for Holtet Nunatak i Lyon Nunataks. Han vart kartlagd av US Geological Survey frå flyfotografi teken av U.S. Navy 1965–68 og Landsat-bilete frå 1973–74. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names i 1987 etter Klaus J. Christoph, ein forskar på atmosfæren ved Siple-stasjonen i 1970–71.

## Kjelder
Copper Nunataks

**Copper Nunataks** er ei gruppe nunatakar som strekkjer seg over 4&nbsp;nautiske mil ved toppen av Wetmorebreen, 11&nbsp;nautiske mil vest-sørvest for Mount Crowell, sør i Palmer Land. Gruppa vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og frå flyfoto av U.S. Navy 1961–67. Namnet vart gjeve av Peter D. Rowley, ein geologi frå USGS i området (1970–71 og 1972–73), som rapporterte at nunatakenar inneheld den største kjende koparførekomsten (*copper* på engelsk) i Antarktis.

## Kjelder
Court Nunatak

**Court Nunatak** er ein nunatak i Antarktis som 3&nbsp;nautiske mil lang og har ei høgd på 685 moh. Han ligg like aust for munningen av Meinardusbreen på vestsida av New Bedfordfjorden, på austkysten av Palmer Land. Nunataken vart oppdaga og fotografert frå lufta i desember 1940 av medlemmar frå East Base frå U.S. Antarctic Service (USAS). I 1947 vart han fotografert frå lufta av medlemmar frå Ronne antarktiske forskingsekspedisjon, medan Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) kartla han frå bakken. Han vart namngjeven av FIDS etter Arnold Court, ein amerikansk meteorolog og medlem av West Base i USAS, 1939-41.

## Kjelder
Crutcher Rock

**Crutcher Rock** er ein nunatak med ei høgd opp mot kring 1375 moh. som ligg 6&nbsp;nautiske mil sør-sørvest for Staack Nunatak i Yee Nunataks. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names i 1987 etter Mont C. Crutcher, ein kartograf frå US Geological Survey som arbeidde i felten ved Rossbarrieren, Amundsen-Scott-stasjonen, Byrdbreen og Dome Charlie i 1974–75.

## Kjelder
Basal-lamina

**Basal-lamina** er eit tynt lag som ligg mellom overflatevevet (epitel) og andre organiserte cellegrupper (t.d. musklar) og bindevev). Membranen er samansett av eit tynt nettverk av ECM-komponentar, hovudsakleg protein som er skilde ut frå epitelceller. Basal-lamina skil dei ulike vevstypane frå kvarandre, og inneheld fleire aktive signalmolekyl. Basal-lamina er normalt ikkje meir enn 60-120 nm tjukk.

Dei fleste ECM-komponentane i basal-lamina blir syntetisert av cellene som ligg oppå han.

Ein ekstracellulær matriks hjelper med å organisere celler til vev, og koordinerer dei cellulære funksjonane ved å aktivere intracellulære signalvegar som kontrollerer cellevekst, proliferasjon (vekst) og genutrykking.

Mange av funksjonane til matriks treng adhesjonsreseptorar som bind seg direkte til ECM-komponentar, og som er integrerte med cytoskjeletta gjennom adapterprotein.

Adhesjonreseptorar bind seg til tre typar molekyl som det finst mykje av i ECM i alle vev:

**Proteoglykanar** – ei gruppe glykoprotein som verkar som «puter» rundt cella og som bindar saman ei rekkje ekstracellulære molekyl.

**Kollagen** – fiber som gir strukturell integritet, mekanisk styrke og motstandsdyktigheit.

**Multiadhesive matriksmolekyl** – som laminin og fibronektin. Bind seg til og kryss-linkar adhesjonsreseptorar i celleoverflata og andre ECM-komponentar.

## Struktur
Fire proteinkomponentar er funne i basal-lamina:

***Type IV-kollagen**- trimerisk molekyl med både stav-liknande og globulære domene som dannar eit todimensjonalt nettverk. 

***Laminin** – ein familie av multi-adhesive kross-forma protein som dannar eit todimensjonalt nettverk saman med type IV kollagen og som bind integrin og andre adhesjonsreseptorar. Det er eit heterodimerisk, kross-forma protein med ei total molekylvekt på 820000. Eit globulært LG-domene ved C-terminalen av alfaeininga fremjer (Ca 2+)-avhengig binding til spesifikke karbohydrat på visse celleoverflatemolekyl som syndekan og dystroglykan. LG-domene finst i ei rekkje protein og kan binde seg til steroidar, protein og karbohydrat.

***Perlecan** – eit stort proteoglykanmolekyl som bind og krysslenker mange ECM-komponentar og celleoverflatemolekyl.

***Nidogen** – òg kalla entaktin. Eit stavliknande molekyl som krysslenker type IV kollagen, perlecan og laminin. Hjelper og med å inkoorporere andre komponentar inn i ECM.

## Funksjon
Bygnaden til basal-lamina varierer mellom ulike celletypar. I nyrene verkar basal-lamina som eit molekylært filter. Der muskel og nerve møter kvarandre skil basal-lamina nerve frå muskel ved at den omsluttar muskelen. Den hjelper også med å regenerere synapsar etter skade. Basal-lamina gir støtte til epitelvevet som ligg over, og fungerer som eit filter som berre slepp gjennom vatn og små molekyl.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Basal lamina|Basal lamina]]» frå ,  den 9. juli 2013.*  
 

*«basal-lamina» i *Store medisinske leksikon* (sml.snl.no)
Douglas C-47 Skytrain

**[[Douglas Aircraft Company|Douglas]] C-47 Skytrain** eller **Dakota** (RAF-namn) er eit militært transport fly som vart utvikla frå ruteflyet Douglas DC-3. Det vart mykje nytta av dei allierte under andre verdskrigen og militære operasjonar gjennom 1950-åra. 

## Historie

Under andre verdskrigen vart C-47 og modifiserte Douglas DC-3-arar brukt av dei allierte styrkane til transport av troppar, militært materiell og såra soldatar. Meir enn 10&nbsp;000 fly vart produsert i Long Beach og Santa Monica i California og Oklahoma City i Oklahoma.  C-47 spelte ei viktig rolle i mange av felttoga til USA, i Stillehavskrigen, ikkje minst dei som gjekk føre seg i jungelen i Ny-Guinea og under Burma-krigen der C-47 (og den maritime versjon, R4D) aleine gjorde det mogeleg for allierte troppar å slå den japanske styrken ved transport av mannskap og forsyningar, slepe glidefly og transport av fallskjermsoldatar.  

Under invasjonen i Normandie (Operasjon Overlord) vart C-47 og varianten C-53 Skytrooper, brukt av invasjonsstyrkane i store mengder til transport av fallskjermsoldatar og til å slepe glidefly som Airspeed Horsa.

Etter andre verdskrigen vart mange C-47 selde til sivile flyselskap. Ombygd til passasjerversjonen Douglas DC-3 Dakota vart flyet brukt på dei fleste vestlege nystarta ruter etter krigen. 

335 skvadron på Gardermoen hadde lenge ein C-47 som vart brukt til å fly Kong Olav V. Flyet hadde kjenningsbokstavane **BW-K**, som ble uttalt: *Bravo Whiskey King* (altså ikkje *Kilo* som vanlegvis vert nytta).

## Modellar
***C-47**  var den opphavlege militære versjonen av DC-3.
### Variantar
***C-47A** 
***C-47B** 
***C-47D**
***C-48** til **C-52**
***C-53** 

## Operatørar

## Tilsvarande fly

C-46 Curtiss C-46 Commando

## Sjå òg
*Douglas AC-47 Dragon Ship

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Douglas C-47 Skytrain|Douglas C-47 Skytrain]]» frå ,  den 9. juli 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Francillon, René (1979). *McDonnell Douglas Aircraft Since 1920:  Volume I.* London: Putnam. ISBN 0-87021-428-4
* Yenne, Bill (1985). *McDonnell Douglas:  A Tale of Two Giants.* Greenwich, CT: Bison Books. ISBN 0-517-44287-6


## Bakgrunnsstoff

*The Assault Glider Trust
Bodø Aktiebryggeri

**Bodø Aktiebryggeri** er eit tidlegare bryggeri i Bodø som verka 1897-2006. 

## Historie

Bryggeriet vart grunnlagd i 1897. Det vart overtatt av E. C. Dahls Bryggeri i 1976 og skifta namn til Norlandsbryggerier i 1978. Bryggeritet skifta navn igjen til Ringnes Norlandsbryggerier i 1998.

## kjelder
Landsat

**Landsat-programmet** er ei rekkje satellittar som sidan 23. juli 1972 har teke bilete av jorda. Den første satellitten vart kalla Earth Resources Technology Satellite, men namnet vart etter kvart endra til Landsat.  Den nyaste satellitten, Landsat 8, vart send opp 11. februar 2013. Instrumenta på Landsat-satellittane har teke millionar av bilete. Desse bileta, arkiverte i USA og ved Landsat-stasjonar rundt om i veda, er ein unik ressurs for forsking på globale endringar og vert bruk innan jordbruk, kartografi, geologi, skogbruk, områdeplanlegging, overvaking og utdanning. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Landsat program|Landsat program]]» frå ,  den 10. juli 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*Landsat heimeside
*Landsat NASA heimeside
*Landsat.org
Daniels Hill

**Daniels Hill** er ein markant nunatak i Antarktis som stig over isen i austlege delen av Dyer Plateau i Palmer Land, kring 5&nbsp;nautiske mil vest for toppen av Cliffordbreen. Han vart kartlagd av US Geological Survey i 1974, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Robert Daniels, ein biolog i US Antarctic Research Program ved Palmer-stasjonen i 1975.

## Kjelder
Doppler Nunatak

**Doppler Nunatak** er ein nunatak som ligg sørvest for Mount Mende i Sky-Hi Nunataks. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names i 1987 etter Christian Doppler, ein austerriksk forskar som oppdaga Doppler-effekten i fysikk.

## Kjelder
Fiebelman Nunatak

**Fiebelman Nunatak** er ein av Grossman Nunataks i Antarktis, som ligg 3,5&nbsp;nautiske mil aust-nordaust for Cheeks Nunatak. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå flyfotografi tekne av U.S. Navy 1965–68, og vart namngjeven i 1987 av Advisory Committee on Antarctic Names etter Harold E. Fiebelman, ein kartograf i USGS, som arbeidde i field ved Byrd-stasjonen og Amundsen-Scott-stasjonen i 1972–73.

## Kjelder
Downs Nunatak

**Downs Nunatak** er ein nunatak med ei høgd opp mot 1&nbsp;000 moh mellom Garcie Peaks og Webb Peak ved Crescent Scarp, nordvest i Palmer Land. Nunataken vart fotografert frå lufta av U.S. Antarctic Service i 1940. U.S. Navy i 1966, og vart kartlagd av British Antarctic Survey i 1970–73. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Bobby G. Downs, som var kokk på Palmer-stasjonen, vinteren 1968.

## Kjelder
Ferguson Nunataks

**Ferguson Nunataks** er ei gruppe nunatakar som ligg mellom toppen av Meinardusbreen og Swannbreen i Palmer Land i Antarktis. Dei vart kartlagde av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1961–67, og han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Charles L. Ferguson, ein elektrikar ved Palmer-stasjonen vinteren 1965.

## Kjelder
Fin Nunatak

**Fin Nunatak** er ein nunatak, 805&nbsp;moh, midt i Caseybreen, nær austkysten av Palmer Land i Antarktis. Nunataken vart fotografert frå lufta av sir Hubert Wilkins den 20. desember 1928, og vart først kartlagd frå desse bileta av W.L.G. Joerg. Han vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey i desember 1960. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter den finne-liknande forma.

## Kjelder
Fletcher Nunataks

**Fletcher Nunataks** er to nunatakar som ligg 2,2&nbsp;nautiske mil sørvest for Barker Nunatak i Grossman Nunataks i Antarktis. Dei vart kartlagde av US Geological Survey (USGS) frå flyfotografi teken av U.S. Navy 1965–68 og Landsat-bilete frå 1973–74, og han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter James B. Fletcher, ein kartografteknikar i USGS som i lag med Kenneth Barker, dreiv satelittovervakinga ved Amundsen-Scott-stasjonen, vinteren 1977.

## Kjelder
Fomalhaut Nunatak

**Fomalhaut Nunatak** er ein isolert nunatak med flat topp nær toppen av Ryderbreen, 6,5&nbsp;nautiske mil aust for Mount Alpheratz i Pegasus Mountains i Palmer Land i Antarktis. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter stjerna Fomalhaut i stjernebiletet  Den sørlege fisken.

## Kjelder
Foltz Nunatak

**Foltz Nunatak** er ein nunatak med ei høgd opp mot kring 800 moh, 1&nbsp;nautisk mil nord for Schwartz Peak i Antarktis. Fjellet er ein del av ei gruppe nunatakar oppdaga og fotografert frå lufta av Lincoln Ellsworth i november 1935. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfotografi tekne av U.S. Navy i 1961–68, og frå Landsat-bilete frå 1973–74. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names i 1987 etter Gary F. Foltz, ein kartografteknikar i USGS og ein del av satelittovervakinga ved Amundsen-Scott-stasjonen i løpet av to vintrar, 1978 og 1984.

## Kjelder
Friedmann Nunataks

**Friedmann Nunataks** er ei lita gruppe nunatakar 6&nbsp;nautiske mil søraust for Braddock Nunataks i vestern margin of Dyer Plateau i Palmer Land i Antarktis. Dei vart kartlagde av US Geological Survey i 1974, og han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter Herbert Friedmann ved Smithsonian Institution, som skreiv *Birds of United States Antarctic Service Expedition, 1939–41* (*Proceedings of American Philosophical Society*, Vol. 89, 1945).

## Kjelder
Arne Ekeberg

**Arne Ekeberg**() er ein norsk jurist og offentleg tenestemann 

Ekeberg avslutta ei utdanning med cand.jur. frå Universitetet i Oslo i 1950. Han jobba eit år som advokatfullmektig før han i 1952 vart tilsett i Kommunaldepartementet. I denne perioden var Ekeberg også dommarfullmektig i Hardanger og sekretær hjå fylkesmannen i Hordaland. 

Mellom 1956 og 1976 var Arne Ekeberg fylkeskontorsjef (assisterande fylkesmann) i Sogn og Fjordane, men i denne perioden var han også konstituert fylkesmann for Ingvald Ulveseth som hadde permisjon i to periodar (1971-1973 og 1973-1976) for å sitje på Stortinget og jobbe som statsråd. 

Frå 1976 til 1995 var Arne Ekeberg sorenskrivar i Sogn. 

## Bakgrunnsstoff
*NRK Sogn og Fjordane fylkesleksikon: Arne Ekeberg
Anne Karin Hamre

**Anne Karin Hamre** () er ekspedisjonssjef i regionalpolitisk avdeling i Kommunal- og moderniseringsdepartementet. Ho var fylkesmann i Sogn og Fjordane frå 2011 til 2018. Då Hamre vart utnemnd til fylkesmann var ho den fyrste kvinna i denne stillinga i Sogn og Fjordane og den yngste fylkesmannen i landet. Ho vart også den siste fylkesmannen i Sogn og Fjordane, ettersom embetet vart endra til Fylkesmannen i Vestland frå 2019.

Anne Karin Hamre er frå Leikanger, men er no busett i nabobygda Sogndal. Ho har cand. polit. frå Universitetet i Bergen og hovudfag i administrasjons- og organisasjonsvitskap, sosiologi grunnfag og bedriftsøkonomutdanning frå Handelshøgskulen BI.

Hamre har jobba innanfor ulike medieverksemder (avisa Sogn og Fjordane, Bergens Tidende og NRK Sogn og Fjordane), og ved Vestlandsforsking og Høgskulen i Sogn og Fjordane. Ho vart tilsett hjå Fylkesmannen i Sogn og Fjordane i 1998 og har jobba som rådgjevar, administrasjonssjef og assisterande fylkesmann. 

I samband med hundreårsjubileet for kvinneleg stemmerett vart Anne Karin Hamre portrettert i ei kvinneutstilling der dagens kvinnemakt i fylket vart illustrert ved dei tre kvinnene som hadde maktposisjonane fylkesmann, fylkesordførar (Åshild Kjelsnes) og varafylkesordførar (Jenny Følling). Tittelen på utstillinga var *Kvinnestemmer frå Sogn og Fjordane*.

## Kjelder

*Sogn Avis: Hamre blir ekspedisjonssjef 
*NRK Sogn og Fjordane: Anne Karin Hamre blir ny fylkesmann
*Kvinnestemmer frå Sogn og Fjordane 
*NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon: Anne Karin Hamre
*Fylkesmagasinet: Det store kvinnekuppet 
*Fylkesmannen: Om Fylkesmannen

## Bakgrunnsstoff
*NRK Sogn og Fjordane: Anne Karin Hamre blir ny fylkesmann
*Kvinnestemmer frå Sogn og Fjordane 
*NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon: Anne Karin Hamre
*Fylkesmagasinet: Det store kvinnekuppet 
*Fylkesmannen: Om Fylkesmannen
Ingvald Ulveseth

**Ingvald Johan Ulveseth** () var ein norsk ingeniør og politikar for Arbeidarpartiet.

Ingvald Ulveseth var ordførar i Fjell kommune 1958–1964, og statssekretær i Kommunaldepartementet i Einar Gerhardsen si fjerde regjering (1964–1965). Ulveseth vart vald inn på Stortinget frå Hordaland 1965–1973. Han var industriminister i Trygve Brattelis andre regjering (1973–1976). I 1976 vart han fylkesmann i Sogn og Fjordane, ei stilling han hadde fram til 1994.

Ingvald Ulveseth var utdanna bygningsingeniør frå NTH frå 1949, og var blant anna kommuneingeniør i Fjell 1952–1961.

Ulveseth vart utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden i 1992.

## Stortingskomitear
*1971–1973 medlem i Stortingets utvida utanriks- og konstitusjonskomité
*1969–1971 varamedlem i Stortingets utvida utanriks- og konstitusjonskomité
*1969–1973 nestformann i Stortingets industrikomité
*1967–1969 medlem i Industrikomiteen
*1965–1967 medlem i Stortingets skog-, vassdrags- og industrikomité

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ingvald Ulveseth|Ingvald Ulveseth]]» frå ,  den 10. juli 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
*NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon: Ingvald Ulveseth
*Vestnytt 14.03.2008: Ingvald Ulveseth er død
Valderhaugstranda

**Valderhaugstrand** er administrasjonssenter i Giske kommune i Møre og Romsdal, på sør-austsida av Valderøya nordvest for Ålesund. Her ligg Giske rådhus, barne- og ungdomsskular og Valderøy kyrkje. På kjøpsenteret Øysenteret er det fleire butikkar, apotek og redaksjonen til lokalavisa Øy-Blikk. Snøggbåtsambandet Hareid-Valderøy-Ålesund blir trafikkert av MS «Tideekspress» og går fleire gongar dagleg frå ferjekaia på Valderhaugstranda. I nærleiken ligg også den gamle handelsstaden Løeg-garden.

Valderøy fekk ferjefritt fastlandssamband med Ålesund frå 1987. Valderhaugstranda grenser mot grendelaga Valderhaug i nord og Skjong i sør-vest.

## Sjå òg
* Tettstader i Møre og Romsdal
Vindhyafjella

**Vindhyafjella** er ei fjellkjede som ligg sentralt i India  og deler det indiske subkontinentet mellom Indus-Gangessletta i nord og Deccan i sør. Fjella strekkjer seg 1&nbsp;086 km frå Gujarat i vest, gjennom Madhya Pradesh til Uttar Pradesh midt i landet. Fjella har ei høgd på mellom 450 og 1&nbsp;100 meter, og er opphav til fleire bielver til Ganga-Jamuna. Dei er danna av horisontal sandstein, og har derfor gjerne flate, platåaktige toppar. 

Vindhya er ei broten og svært gammal fjellkjede. Ho dannar den sørlege enden av Malwaplatået, eit område som er høgare enn Gangessletta i nord og der ein finn byar som Indore, Bhopal og Mandu. Fjella deler seg i to til Kaimur-fjella som går inn i vestlege Bihar, og ei sørlegare kjede som går saman med Satpurafjella i Maikala-kjeda. 

I vest, der Vindhyafjella  møter Aravallifjella, ligg Ranthambore nasjonalpark. Han husar ein tigerpopulasjon og andre dyr som leopard, villsvin, nilgai, sambar, rhesusape, hulmanlangur og leppebjørn.
Saman med  Aravalli stenger Vindhya for vind og nedbør frå sør, og området nord og vest for dei er svært tørt.
Fjella gjev likevel opphav til fleire elvar, som Narmadaelva i sør og fleire bielvar til Ganges og Jamuna, som Kali Sindh, Parbati, Betwa, Chambal, Ken, Son og Tamsa/Tons.

Vindhyafjella blei omtalte som «Vindius» av den greske oldtidsgeografen Ptolemaios. 

## Sjå og
*Vindhya Pradesh

## Kjelder
Andregradslikning

Andregradslikninga er eit polynomisk uttrykk av andre grad, med éin variabel. Andregradslikningar kan skrivast på forma 

: ax^2+bx+c=0; \quad a \ne 0

Likninga har tre koeffisientar (a, b og c), og ein ukjend (x). Alle ledda kan vera både reelle eller komplekse tal. Likninga har som regel to løysingar, eller røter.

Venstre side i likninga er polynomfunksjonen  f (x) = ax^2+bx+c , og denne funksjonen kan framstillast grafisk som ein parabel. Røtene i andregradslikninga er det same som nullpunkta til grafen, altso dei verdiane av x som gjev f(x) = 0. 

Ein kan nytta den sokalla ABC-formelen for å finna røtene i andregradslikninga:

:x = \frac{-b \pm \sqrt {b^2-4ac}}{2a}

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Andregradslikning|Andregradslikning]]» frå ,  den 10. juli 2013.*
Antonin Artaud

**Antonin Artaud** () var ein fransk dramatikar, poet, skodespelar og teaterregissør. 

Mor til Artaud sette til verda ni barn, men berre Antonin og ei syster voks opp. Då han var fire år gammal, hadde Artaud eit alvorleg tilfelle av hjernehinnebetennelse, som gav han eit nervøst og irritabelt temperament som varte gjennom heile ungdomstida. Han leid også av nevralgi, stamming og alvorlege anfall av klinisk depresjon, som blei behandla med opium. Dette gjorde han avhenging av narkotiske stoff livet ut.

Foreldra sørgde for ei lang rekkje sanatoriumsopphald for den temperamentsfulle sonen. Desse blei både langvarige og kostbare. Opphalda varte i fem år, med ein pause på to månader i juni og juli 1916 då Artaud var innkalla til verneplikt i den franske hæren under fyrste verdskrigen. Han skal ha blitt dimittert fordi han var søvngjengar. I mars 1920 flytta Artaud til Paris for å begynna på ein karriere som forfattar, og  oppdaga at han hadde eit talent for avant-garde-teater. 

I ein alder av 27 år sendte han fleire dikt til tidsskriftet *La Nouvelle Revue Française*, men blei avvist. Det mest kjente verket hans, *Le Théâtre et son double*, kom i 1938. I januar 1948 blei Artaud diagnostisert med tarmkreft. Han døydde kort tid etterpå, den 4. mars 1948, åleine på ein psykiatrisk klinikk, sitjande på senga si, mens han heldt den venstre skoen sin i handa. Det var mistanke om at han døydde av ein overdose av stoffet kloralhydrat.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Antonin Artaud|Antonin Artaud]]» frå ,  den 11. juli 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*''To Have Done with the Judgement of God'' 
* (offentleg domene i Canada)
*''Side dedikert til A. Artaud'' 
*Antonin Artaud Profil på Find-A-Grave
* Ei anakronistisk filmforteljing om Artauds liv.
MS «Tideekspress»

**MS «Tideekspress»**, er ein snøggbåt som blei bygd ved Oma Baatbyggeri A/S på Stord i 2008, og er bygg nr 525. Båten er bygd i aluminium og har ei lengd på 33 meter og er 11 meter brei, passasjerkapasiteten er på 296 passasjerar. Systerskipet er MS «Tideadmiral». MS «Tideekspress» går ruta Hareid-Valderøy-Ålesund og er per 2012 eigd av Norled. 

## Teknisk informasjon
*Motor: 4 x MAN12V D2842 LE410 
*Lengd: 32,75m
*Breidd: 10,6m
*Fart: 33 knop
*Passasjerar 296.
*Byggjeår: 2008.
Raffinering

**Raffinering** eller **foredling** er å konvertera, reinsa, avla fram eller danna noko nytt av eitt eller fleire gamle objekt/ stoff. Raffinering er å omforma råvarer til ferdige produkt. Raffinering er ein kjemisk-teknisk reinseprosess.

Ein kan til dømes raffinera sukker, metall og råolje. For industriell raffinering nyttar ein eit raffineri, som er ei verksemd der petroleum blir destillert til ulike fraksjonar av olje og gass.

## Sjå også
* Oljeraffineri
Petroleumskoks

**Petroleumskoks** eller **petrolkoks** er ein karbonhaldig fast masse som blir utvunne som eit biprodukt (avfallsprodukt) frå olje; frå koksanlegg hjå oljeraffineri eller andre krakkeprosessar. Petroleumskoks vert importert frå USA og vert nytta i produksjon av silisiumkarbid ved føretak i Lillesand og Orkanger.

Petroleumskoks inneheld ofte uønskte ureinheiter som svovel, og brenning av dette stoffet gjev utslepp som bidreg m.a. til sur nedbør som igjen kan gje fisketomme innsjøar.

Anna koks er tradisjonelt vorte utvunne frå kol.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Petroleumskoks|Petroleumskoks]]» frå ,  den 10. juli 2013.*
MS «Tideadmiral»

**MS «Tideadmiral»** er ein katamaran, bygd i 2010 for Tide Sjø (seinare Norled). Systerskipet er MS «Tideekspress». Skipet går i rutene mellom Bergen og Sogndal, og Bergen og Selje.

Tidlegare gjekk Tideadmiral i Flaggruten mellom Bergen og Stavanger.

MS «Tideadmiral» blei bygd ved Oma Båtbyggeri A/S på Stord og er bygg nr 529. Båten er bygd i aluminium og har ei lengd på 33 meter og er 11 meter brei. Passasjerkapasiteten er på 285 passasjerar. 

## Teknisk informasjon
*Byggjeår: 2010
*Kallesignal: LFJJ
*Bygd av: Oma Båtbyggeri AS, Stord (byggjenummer 529)
*Brutto RT: 416
*Netto RT: 142
*Dødvekttonn: 50
*Lengd: 32,5 meter
*Breidd: 11 meter
*Fart: 38 Knop
*Passasjerkapasitet: 285
*Motor: 4 x MAN D2842 LE410 EDC 

## Historie
* 2010:	1. mars: Levert som **«Tideadmiral»** for Tide Sjø AS (Tide ASA), Bergen 
* 2010:	Fekk påmontert teleskoplandgang i akterenda. 
* 2012:	Vart noko ombygd ved Oma Slipp. Denne ombygginga omfatta påmontering av nye landgangar bak, ny landgang i baugen og montering av baugfenderar. 
* 2012:	Reiarlaget endra namn til Norled

## Kjelder
* www.skipet.no / Per Alsaker
*www.norled.no (Reiarlaget)
*Oma.no (Verftet)

## Bakgrunnsstoff
* Video av «Tideadmiral» på Vågen i Bergen.
Krakking

**Krakking** (engelsk *cracking*) er ein kjemisk prosess som vert gjort med restane etter raffinering av råolje. Det omfattar alle petrokjemiske prosessar der føremålet er å omforma store molekyl til mindre molekyl. Dette skjer ved termisk krakking, katalytisk krakking eller katalytisk hydrokrakking.

Tung olje med store molekyl blir varma opp, i nokre tilfelle under høgt trykk. Dette fører til at molekyla kolliderer hardare og oftare med kvarandre enn ved normale tilhøve. På denne måten riv dei kvarandre i mindre delar, og det blir danna nye molekyl med kortare molekylkjedar.

Ved termisk krakking spaltar ein store organiske molekyl til mindre gjennom oppvarming, og dobbelt- og trippelbindingar blir slik brote at sambanda blir metta. Det er vanleg å halde temperaturen ~800 o. Trykket skal òg vera høgt.

Krakking produserer meir av dei lette oljefraksjonane, som nafta og bensin. Prosessen etterlèt òg kol i fast form, såkalla petroleumskoks, som blir brukt til produksjon av industrielle anodear, eller som brennstoff i industrien. Produkta er oftast særs svovelhaldige, og inneheld òg ofte andre miljøgiftar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Krakking|Krakking]]» frå ,  den 10. juli 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Information on cracking in oil refining
* Hydrocarbon Cracking – A Quick Summary for High School Students
Kjemisk prosess

Ein **kjemisk prosess** er ein metode for, eller eit middel til å endre éin eller fleire kjemikaliar eller kjemiske blandingar. Ein slik prosess kan verte skapt av nokon, eller han kan oppstå naturleg.

Omgrepet vert ofte brukt for å skildre handsaming og produksjon av kjemiske stoff i ein industriell samanheng, som til dømes oljeraffineri eller vassreinsingsanlegg.

Ein kjemisk prosess kan innehalde eitt eller fleire steg, og det kan, men må ikkje, involvera kjemiske reaksjonar.