open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nagorno-Karabakh

**Nagorno-Karabakh** (‘Fjellrik svart hage’) er eit område i Aserbajdsjan som har vore okkupert av Armenia frå 1993 til 2023. Før området blei lagt att under Aserbajdsjan budde det rundt 145&nbsp;000 menneske i området, hovudsakleg armenarar. Hovudstaden av den autonome republikken var Stepanakert. Delar av området som ikkje var under armensk kontroll er i hovudsak folkesett av aserbajdsjanarar og kurdarar.

## Historie
Sidan antikken har Nagorno-Karabakh vore ein del av andre, mektige statar, som Armenia, Kaukasisk Albania og Persarriket, før området blei overført til Russland ved Gulestan-freden ved slutten av den første russisk-persiske krigen i 1813. I 1822 blei området ein del av den russiske og seinare sovjetiske provinsen Aserbajdsjan. Tilflytting av armenarar førte til at denne folkegruppa var i fleirtal (76 %) då Sovjetunionen blei oppløyst i 1991, og krav om overføring av området førte til ei folkeavstemming i desember same året. Eit stort fleirtal stemte for sjølvstende frå Aserbajdsjan, men avstemminga blei boikotta av det aseriske mindretalet (23 %). Den aukande spenninga i området førte til valdsaksjonar mot armenarar i Aserbajdsjan og aseriar i Armenia, deretter flyktningestraumar begge vegar. I 2001 var 95 % av innbyggjarane armenarar. Konflikten førte etter kvart til open krig mellom Armenia og Aserbajdsjan. Med russisk hjelp kom partane fram til ei uoffisiell våpenkvile den 12. mai 1994. Våpenkvila gjeld enno, men situasjonen mellom dei to landa er framleis spent. 

Nagorno-Karabakh var før okkupasjonen i praksis sjølvstendig, men svært tett knytt til Armenia. Til dømes var valutaen i området, dram, den same som i Armenia, og den tidlegare presidenten i Nagorno-Karabakh, Robert Kocharian, blei først statsminister (1997), og deretter president (1998) i Armenia. Men det internasjonale samfunnet ser stadig på Nagorno-Karabakh som del av Aserbajdsjan.

I september 2023 blei republikken okkupert av aserbajdsjanske militærstyrkar. Dette førte til masseflukt av den armenske befolkinga. Ni månadar før okkupasjonen hadde Aserbajdsjan blokkert alle ferdselsårer rundt Nagorno-Karabakh, noko som skapte mangel på mat og medisin der. Sjølv om flukta av den armenske befolkinga skjedde som fylgje av at flyktningane var redde for folkemord, fann det også stad tvangsutkastingar av armenarar. I bygda Vaghuhas avfyrte til dømes aserbajdsjanske soldatar skot i vêret og gav bygdefolket ordre om å dra til Armenia.

## Kart

Five principalities of karabakh.png
Red kurdistan 1930.png
Nagorno Karabakh03.png
Nagorno-Karabakh regions named english.png
Karabach-Kaart.jpg
Location Artsakh en.png


## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nagorno-Karabakh|Nagorno-Karabakh]]» frå ,  den 30. juni 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

* «Konflikt med gamle røtter» hjå Aftenposten.
* Nagorno-Karabakh profile hjå BBC.
Rundballe

Ein **rundballe** er ein sylinderforma balle av pressa gras eller halm til surfôr. Rundballane vert pressa i rundballepresser og pakka i plast. Til vanleg vert dei pakka i kvit plast, derav aukenamnet «traktoregg». 

Legging av rundballar har dei siste åra vorte ein av dei mest utbreidde metodane for ensilering, og ynskt turrstoffprosent er på 30 prosent.

## Sjå òg
* Høyballe
* Ballpresse
Skjerva

**Skjerva** er eit mykje brukt stadnamn i Noreg. 

Vi finn mellom anna desse:

Skjerva i Vefsn

Skjerva i Tinn

Skjerva i Vågå

Skjerva i Lunner

Skjerva i Ålesund

Skjerva i Ulstein
Fatah

**al-Fatah** () er ein del av den palestinske nasjonale frigjeringsrørsla, og er den største gruppa innanfor PLO.

## Namn
Fatah er eit omvendt akronym av *Harakat al-Tahrir al-Watani al-Filastini*, «Palestinas nasjonale frigjeringsrørsle». Ordet «Fatah» tyder òg «erobring» på arabisk.

## Soge
Al-Fatah vart skipa på slutten av 1950-talet av unge palestinarar, mellom dei Yassir Arafat. Målet deira var å frigjere Palestina frå det dei såg som ein israelsk okkupasjon. Somme har sett organisasjonen som ein terror-organisasjon, særleg i Israel. Partiet Fatah er i dag konsultativ medlem av den Sosialistiske Internasjonalen. 

Fatah har ein pågåande konflikt med islamistrørsla Hamas, som kontrollerer Gaza. Fatah synest derimot å stå sterkare på Vestbreidda. 

Fatah sitt ungdomsforbund Fateh Youth *(Shabibet Fateh)* er konsultativ medlem i IUSY, den internasjonale organisasjonen der også AUF er medlem. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Fatah|Fatah]]» frå ,  den 30. juni 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
FIDA

**FIDA** er eit palestinsk politisk parti, som arbeider innanfor PLO. På norsk tyder det offisielle namnet *Al-Ittihad al-Dimuqrati al-Filastini* omtrent «Palestinas demokratiske union». 

## Historie
FIDA vart skipa i 1990 ved ei kløyving i organisasjonen DFLP, der FIDA tok eit meir moderat standpunkt i den israelsk-palestinske konflikten. FIDA har prøvd å etablere seg som eit sekulært og demokratisk venstresidealternativ i palestinsk politikk. 

FIDA har eit ungdomsforbund, kvinnegrupper og faglege grupper, men ingen væpna fløy – ulikt mange andre palestinske politiske organisasjonar. 

Slagordet til FIDA er fridom, sjølvstende, rett til å vende tilbake, demokrati og sosialisme. Partiet presenterer seg som eit sekulært demokratisk-sosialistisk parti. FIDA er SV sin hovudsamarbeidspartner mellom dei palestinske partia. 

FIDA går inn for ei tostats-løysing basert på *den grøne linja*, det vil seie dei israelske grensene frå før 1967. Dei vil ha Aust-Jerusalem som hovudstad i eit sjølvstendig Palestina. 

Ved valet i 2006 samarbeidde FIDA med DFLP og Det palestinske folkepartiet (PPP) i alliansen *Alternativ* (al-Badeel). Dei fekk om lag tre prosent av stemmene, og har to representantar i nasjonalforsamlinga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:|en:]]» frå ,  den 30. juni 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Det palestinske folkepartiet

**Det palestinske folkepartiet** (PPP) er eit palestinsk politisk parti. Det vart skipa i 1982 som *Det palestinske [[kommunisme|kommunistpartiet]]*. 

Det opphavlege palestinske kommunistpartiet vart skipa alt i 1919. Etter at staten Israel vart oppretta, og Jordan annekterte Vestbreidda, slutta kommunistane der seg først til Det jordanske kommunistpartiet. 

Det nystarta palestinske kommunistpartiet slutta seg i til PLO i 1987. Det skifta namn i 1991, til Det palestinske folkepartiet. 

PPP gjekk sterkt inn for Osloavtalen. 

Ved valet i 2006 stilte PPP opp saman med FIDA og DFLP i ei fellesliste for venstrepartia dei kalla *Alternativet* (al-Badeel).

## Kjelder
* Den engelskspråklege wikipediaen. 

## Bakgrunnsstoff
* www.palpeople.org
Den demokratiske fronten for frigjering av Palestina

**Den demokratiske fronten for frigjering av Palestina** (**DFLP**) er ein palestinsk politisk og militær organisasjon. Han bygde før på kommunismen, men er no meir allment sosialistisk. DFLP vart skipa i 1969, som ei utbrytargruppe frå PFLP. DFLP er med i PLO. 

DFLP er først og fremst aktiv mellom palestinarar i Syria og Libanon, men har òg eit visst nærvær på Vestbreidda og i Gaza. 

Målet til organisasjonen har vore å opprette ein felles demokratisk stat for palestinarar og jødar, men dei har godteke forhandlingar med Israel om ei tostats-løysing, og seier ein felles stat er meir ein «visjon» for ei fjernare framtid. 

DFLP har ei væpna grein, men har sidan 1970-talet teke avstand frå åtak på sivile, og berre gjort operasjonar mot soldatar på okkupert område. Sjølvmordsbombing og åtak inne i sjølve Israel tek dei sterkt avstand frå. 

Ved valet i 2006 gjekk dei saman med Det palestinske folkepartiet og FIDA i venstrealliansen *Alternativet* (al-Badeel).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Demokratiska fronten för Palestinas befrielse|Demokratiska fronten för Palestinas befrielse]]» frå ,  den 30. juni 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
Russell på New Zealand

**Russell**, tidlegare kalla **Kororareka**, var den første permanente europeiske busetnaden og hamnebyen på New Zealand. Han ligg i området Bay of Islands i regionen Northland, nord på Nordøya. Ved folketeljinga i 2006 var folketalet 816, ein auke på berre 12 frå teljinga i 2001. Saman med talet på tilreisande og tilfeldig overnattande ligg folketalet på vel 1100. Mange av bustadane i området er brukte som fritidsbustader og til turistføremål. 

## Historikk
### Maoriopphav

Då europeiske og amerikanske skip byrja å reisa til New Zealand tidleg på 1800-talet, såg dei innfødde maoriane at det kunne liggja store føremonar i å handla med desse framande.

I Bay of Islands var det ei rekkje trygge ankringsstader og ein stor māorifolkesetnad. For å trekkja til seg skip, byrja maoriane å forsyna dei med matvarer og tømmer. Det dei venta attende var respekt, skytevåpen, alkohol og andre europeiske handelsvarer.

Kororareka voks og utvikla seg som følgje av denne handelen, men vart snøgt illgjeten som eit lovlaust samfunn, fullt av prostitusjon og drukkenskap, og vart kjend som «the Hell Hole of the Pacific» ('Helvetshola i Stillehavet'). Europeiske lover hadde hadde ingen innverknad her, og maorilover vart sjeldan handheva innanfor byområdet.

### Hovudstaden på New Zealand

Ved år 1840 hadde Russell vorte eit viktig handelssenter, og byen var ei vital forsyningshamn for kval- og selfangarar. Då den newzealandske kolonien vart grunnlagd dette året, var guvernør William Hobson motviljug til å peika ut Kororareka som hovudstad på grunn av det dårlege ryktet byen hadde. I staden kjøpte han land ved Okiato, sju km lenger mot sør, og gav denne staden namnet Russell til ære for koloniministeren, lord John Russell. Eit år seinare vart hovudstaden flytta til Auckland, etter ordre frå dei Australia-baserte britiske kolonistyresmaktene.

I byrjinga av *«[[Flaggstongkrigen]]»* i 1845 (utløyst av den gjentekne fellinga og oppattsetjinga av symbolet på britisk herredøme, flaggstonga på Flagstaff Hill ovanfor byen), vart byen Kororareka / Russell plyndra av māorihøvdingen Hone Heke, som ved avleiingsmanøvrar dreiv bort dei britiske forsvararane. Flaggstonga vart felt for fjerde gong, og innbyggjarane flykta om bord på britiske skip, som så bombarderte byen og øydela dei fleste av husa.

### Russell i moderne tid

Kororareka var ein del av hamneområdet til Russell, og etter at Russell (Okiato) i røynda var fråflytta, vart gradvis Kororareka også kjent som Russell. I januar 1844 innlemma guvernør Robert FitzRoy offisielt Kororareka som ein del av byområdet til Russell. I dag gjeld namnet Russell berre Kororareka, medan den tidlegare hovudstaden er kjend under anten det opphavlege namnet sitt, Okiato, eller Old Russell.

Russell er no mest ein turiststad med restaurantar, kaféar, gåvebutikkar og ulike stader for overnatting. I områda kring er det reist mange kostbare fritidsbustader, likeeins den mest kostbare overnattingsstaden på New Zealand, Eagles Nest.

Bilferja over Bay of Islands, hovudturistvegen til Russell, går mellom Okiato og Opua.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Russell - ei lokal side om byen
Folkefronten for frigjering av Palestina

**Folkefronten for frigjering av Palestina** eller **PFLP** (*The Popular Front for the Liberation of Palestine*) er ein væpna organisasjon som kjempar mot den israelske okkupasjonen av palestinske område. PFLP er den nest største organisasjonen i PLO, etter Fatah. Målet til PFLP er ein felles stat for palestinarar og jødar. 

PFLP boikotta tidlegare vala i dei palestinske sjølvstyrte områda, men stiller no opp og har fått ca. fem prosent av stemmene. 

PFLP vart kjent da dei først på 1970-talet var med på flykapringar. Men sidan har dei offisielt hatt som linje at ein berre skulle gå til åtak på militære mål.

## Kjelder
* Dansk wikipedia.
Riksveg 73

**Riksveg 73** (**Rv73**) går mellom Trofors og riksgrensa i Hattfjelldal.

Vegen mellom Fellingfors og Storvatnet på grensa mellom Grane og Hattfjelldal var bygd før 1880, og stod ferdig til Hattfjelldal i 1886. Vegen vart utbetra mellom 1894 og 1898, samt sist på 1930-talet. Vegen frå Hattfjelldal via Krutådalen til riksgrensa mot Sverige vart ferdig først rundt 1950.

## Kommunar og knutepunkt
### 

*   Båfjellmo/Trofors
*  Villmarksvegen frå Kløvimoen til  Simskarmyra (31,4 km)

*  Villmarksvegen frå Fiskelauselv til  Tustervatnet i Hemnes (35,4 km)
*  Hattfjelldal
*  frå Hovstad til Elsvatn (11,6 km)
*  frå Kjempeosen til Bakketun (31,7 km)
*  Riksgrensa, Austre Krutvatnet
*  →  Västansjö, der frå vidare til Mo i Rana og Umeå

## Kjelde
* Erling Svanberg: *Langs vei og lei i Nordland - Samferdsel gjennom 3000 år*. Nordland fylkeskommune, Bodø 1990. ISBN 82-7416-021-5

## Bakgrunnsstoff
Kempten

**Kempten** er ein by i Tyskland sørvest i delstaten Bayern med om lag 70&nbsp;000 innbyggjarar. Området vart opphavleg busett av keltarar, men vart erobra av romarane, som kalla byen *Cambodunum*. Arkeologar reknar Kempten som ein av dei eldste busetnadane i Tyskalnd. 

## Historie
Den greske geografen Strabon nemnde byen i år 50 f.Kr. som ein keltisk stad kalla *Kambodunon*. Dette er rekna som den eldste nedskrive kjelda til noko tysk by. Ein har derimot ikkje funne arkeologiske spor etter denne keltiske busetnaden. 

I år 15 f.kr. erobra romarane den keltiske byen og kalla han *Cambodunum*. Dei neste åra vart det bygd ein klassisk romersk by her med bad, forum og tempel. 

Byen vart øydelagd i 233 av alemannarane og Cambodunum vart forlate og flytta til ein meir strategisk stad ved åsen Burghalde ovanfor elva Iller. Dei siste romerske troppane drog bort frå området i 488 og alemannarane tok over. Byen vart så flytta ned på sletta ved sida av Iller og vart øydelagd av frankarar i 683.

Rundt 747 kom den irske munken Magnus og Teodor frå St. Gall i Sveits for å kristne området. Dei neste åra vart det bygd eit kloster. Audogar var den første abbeden i det nye benediktinarklosteret. Ved hjelp av Karl den store si kone, Hildegard, vart klosteret eit av dei mektigaste i Frankarriket. 

Ungararane ramponerte byen fleire gongar, og biskop Ulrik av Augsburg og abbeden av Kempten bygde klosteret og byen opp att i 941. 

I 1213 gav keisar Frederick II abbedane tittelen hertug, og i 1289 gjorde kong Rudolf av Habsburg byen til ein fri keisarby. I 1527 konverterte byen til protestantisme og kom i strid med det katolske klosteret. 

Under trettiårskrigen (1632/33) vart byen øydelagd av både keisaren sine troppar og så av svenske troppar. Under napoleonskrigane kom byen inn under Bayern (1802–1803). 

Det låg ei underavdeling av Dachau konsentrasjonsleir her under den andre verdskrigen.

## Galleri

De Merian Sueviae 144.jpg|Kempten i 1650.
Basilika St. Lorenz Kempten (Foto Hilarmont).jpg|St. Lorenz-basilikaen i Kempten. 


## Geografi
### Klima

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kempten im Allgäu|Kempten im Allgäu]]» frå ,  den 30. juni 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Fylkesveg 76

:*Sjå òg [[fylkesveg 76 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 76** (**Fv76** eller **Tosenvegen**) er ein veg i Nordland. Vegen er 88 km og går vest-aust mellom Brønnøysund i Brønnøy kommune og Vasselv i Grane kommune.

Dei største bygdene langs vegen er Tosbotn og Hommelstø. Tosenvegen er eit tverrsamband mellom kysten og det indre av Helgeland, vegen sikrar òg Sør-Helgeland ein  lett tilkomst til E6. Vegen er stadvis smal og svingete. Dei farlegaste partia rundt Tosbotn vart utbetra sommaren 2004.

## Historie
Vegen mellom Skillebotn og Hommelstø stod ferdig på 1930-talet. I 1938 vart bygginga av vegen Lande-Tosbotn-Svenningdal starta. Vegen stod ferdig til Enget ved Tosenfjorden i 1957 og til Tosbotn i 1964. Bygginga av strekninga mellom Tosbotn og Svenningdal vart starta i 1978, og vegen vart opna i 1987.

Tidl. RV803.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt

###### 

* frå Brønnøysund via Brønnøysundbrua til Inner-Torget,  Torghatten
**→ Flyplassvegen frå Tautra til 
*Brønnøysund →  Hurtigruta, bilar kan takast med.
* Mossem
* Skillvika, felles trasé til Mossem
*Arm til Hommelstø (0,7 km)
** frå Hommelstø til Naustviksjøen (1,6 km)
* frå Rønningstad til Hongset (9,2 km)
* frå Aksetåsan til Nevernes (6,1 km)
* Dagslåttunnelen (170 m) Kom etter at Hesthagtunellen blei sprengt bort. Opna i juli 1998.
* Hundflågtunnelen (29 m) Sprengt bort 9. januar 2004.
* Hevelen tunnel (68 m)
*Tosbotn
*  (5857 m)

* Vasselv

## Kjelder
*Erling Svanberg: *Langs veg og lei i Nordland - Samferdsel gjennom 3000 år*. Nordland fylkeskommune, Bodø 1990. ISBN 82-7416-021-5

## Bakgrunnsstoff
Riksveg 77

**Riksveg 77** (**Rv77**) går mellom Saltdal og riksgrensa. Vegen vert òg kalla «Graddisveien». Total lengd er 24,0 km.

## Historie

Bygginga av vegen gjennom Junkerdalsura vart starta i 1871 og stod ferdig i 1878. Då var òg vinterveg ferdig til riksgrensa mot Sverige. Ny veg vart opna til Junkerdalsbygda seint på 1950-talet. Mellomriksvegen til riksgrensa vart opna i 1974.

Den gamle vegen gjennom Junkerdalsura er føreslått verna i Nasjonal verneplan for vegar, bruer og vegrelaterte kulturminne.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Storjord i Saltdal
*Kommunal veg til Skaiti
*Tollstasjon
* Riksgrensa Grensebekken
* i Sverige

## Kjelder
*Erling Svanberg: *Langs vei og lei i Nordland - Samferdsel gjennom 3000 år*. Nordland fylkeskommune, Bodø 1990. ISBN 82-7416-021-5
*Nasjonal verneplan for veger, bruer og vegrelaterte kulturminner  (se avsnitt om Junkerdalsura)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 78

:*Sjå òg [[fylkesveg 78 (fleirtyding)]]*

**Fylkesveg 78** (**Fv78**) er vegstrekninga som går mellom krysset ved E6 på Kulstadsjøleira utanfor Mosjøen og krysset mot fylkesveg 17 ved Stormoen i Leirfjord kommune. Strekninga er eit tverrsamband mellom indre og ytre delar av Helgeland og er ca. 45&nbsp;km lang. Vegen følgjer nordsida av Vefsnfjorden og er stadvis særs smal og svingete. Toventunnelen gjennom Tovenfjellet i Vegpakke Helgeland opna i 2014. 

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter forvaltingsreforma dette året fekk han status som fylkesveg.

## Historie
Vegen mellom Kulstad og Rynes vart bygd før 1880. Mellom 1901 og 1908 vart vegen bygd vidare til Forsmo. Veganlegget frå Drevja til Leirfjord vart starta på 1930-talet og opna i 1962.

Tunnelprosjektet gjennom Tovenfjellet vart vedteke av fylkestinget Nordland i februar 2008 og i Stortinget 10. desember 2009. Første entreprise på sprenging av den  over 10 km lange Toventunnelen vart tildelt Hæhre Entreprenør med byggjestart i veke 3 2010. Førebuande arbeid starta 4. januar. Toventunnelen vart opna 22. november 2014.

## Kommunar og knutepunkt

###### 

## Kjelder

*Erling Svanberg: *Langs veg og lei i Nordland - Samferdsel gjennom 3000 år*. Nordland fylkeskommune, Bodø 1990. ISBN 82-7416-021-5

## Bakgrunnsstoff
Riksveg 80

**Riksveg 80** (**Rv80**) er ein 62 kilometer lang stamveg som går mellom Fauske og Bodø i Nordland. 

Riksvegen følgjer nordsida av Skjerstadfjorden og Saltfjorden og passerer tettstadane Valnesfjord og Løding. Ferjesambandet til Røst, Værøy og Moskenes er del av Rv80.

## Kommunar og knutepunkt
### 

*   Fauske
*  frå Meberget til Stemland (3,3 km)
*  Stemland
*  frå Straumsnes via Kosmoen til Trolovelsvatnet
* Valnesfjord
*  frå Nordvika til  Kosmoen (5,8 km)

*  frå Lauvåsen til Naurstad (4,6 km)
*  Løding
*   Skyttarveien frå Bertnes til Skardal (9,1 km)
* Arm Olav V gate frå Stormyra (skiltet ) til  (3,4 km)
*   Kirkeveien
*  Endepunkt Sentrumsterminalen
* →  Hurtigruten, biler kan takast med.
*  Ferje frå Bodø

* til Røst (1-2 turar/dag, 5-7 timer frå Bodø)
*  frå Tjyvsøya til Nordneset → 

* til Værøy (1-2 turar/dag, 4-7 timer frå Bodø)
*  frå Tjuvneset til Nordlandshagen → 

* til Moskenes (sommar 6 turar/dag, vinter 1 tur/dag, 3½-9 timer frå Bodø)
*  Moskenes

## Bakgrunnsstoff

* Ferjeruter Bodø - Røst - Værøy - Moskenes 
* Ferjeruter Bodø - Røst - Værøy - Moskenes
Fylkesveg 81

:*Sjå òg [[fylkesveg 81 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 81** (**Fv81**) går mellom Ulvsvåg i Hamarøy kommune og Svolvær i Vågan kommune. Vegen er 35,9 km lang utanom ferjestrekninga.

Frå 1. januar 2008 er ferjesambandet mellom Skutvik og Svolvær redusert til éin tur pr. dag, etter at fastlandssambandet til Lofoten vart opna 1. desember 2007.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt

### 

*  Ferje frå  Svolvær (ca. 2 t)
*  via Skrova (ca. 1 t 30 min)

*  til Skutvik 
*  frå Steinsland til Nes (4,2 km)
*  frå Hamsund til Buvåg (7,1 km)
*  frå Oppeid til Tranøya (14,3 km)
*  Hamsunsenteret
*  Presteidbrua (≈200 m)
*  Ulvsvåg

## Bakgrunnsstoff

* Ferjeruter Skutvik - Skrova - Svolvær 
* Ferjeruter Svolvær - Skrova - Skurvik
Fylkesveg 82

:*Sjå òg [[fylkesveg 82 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 82** (**Fv82**) er ein veg som går mellom Fiskebøl og Andenes.

Vegen kryssar Hadselfjorden med ferje og følgjer sør- og austsida av Hadseløya frå Melbu til Stokmarknes. Vidare på bruer til Langøya og langs austsida av Langøya til Sortland. Der går vegen over Sortlandsbrua til Strand på Hinnøya, og går nordover langs vestsida av Hinnøya til Andøybrua. Frå Risøyhamn går vegen langs austsida av Andøya. Mellom Skarstein og Andenes går vegen inn på øya. Vegstrekninga over Kjølhågen mellom Skarstein og Andenes er særs utsett for sterk vind, og vegen vert stengd når vinden er for sterk.

Strekninga mellom Fiskebøl og Strand i Sortland var ein del av europaveg 10 fram til Fastlandssambandet til Lofoten vart opna 1. desember 2007.


Strekninga på europaveg 10 mellom Å og Melbu fekk status som Nasjonal turistveg Lofoten 6. september 2007. Ferjesambandet Fiskebøl - Melbu er framleis ein del av turistvegen etter at Fastlandssambandet til Lofoten opna. 


Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt

### 

* Endepunkt Andenes
* →  Ferje til  Gryllefjord (2 turar/dag, berre sommarstid, 2 timar)
* Arm til  (0,3 km)
*  frå Tofta via Bleik og Nordmela til Å (43,6 km)
*  Einletvatnet
*  Kjølhågen, vegen vert stengd ved sterk vind
*  frå Skarstein via Fiskenes til Einletvatnet (8,1 km)
* Dverberg
*  Å
*  frå Risøybukta via Bjørnskinn og Vågraet til  Nordmela (24,3 km)
*  Risøybukta
*  via Risøyhamn til Risøybukta (2,5 km)
** →  Hurtigruta, biler kan takast med.
*  Andøybrua (750 m)
*  frå Dragnes til Lovika (3,7 km)
* Forfjord

* Maurnes
*  frå Leirbogen til Røykenes i Godfjorden (22,1 km)
*  Kvalsaukan bru (425 m)
*  Strand
*  Sortlandsbrua (948 m)
*   Sortland, felles trasé med  over Sortlandsbrua
* Sortland →  Hurtigruta, biler kan takast med.

*  til  (0,6 km)
*  frå Bitterstad til  Frøskeland i Sortland kommune (45,2 km)
*  Hadselbrua (1011 m)
*  Børøybrua (326 m)
*  frå Stokmarknes til Melbu (26,1 km)
** →  Hurtigruta, biler kan takast med.

*  Melbu
*  Ferje frå Melbu (1-2 turar/time, 25 min.)
* til Fiskebøl
*  frå Fiskebøl til  Jordneset i Vågan kommune (46,9 km)
*  Fiskebøl, endepunkt Lofast


## Bakgrunnsstoff

* Ferjeruter i Nordland
Riksveg 85

**Riksveg 85** (**Rv85**) er eit ferje-/vegsamband mellom Sortland og E6 i Tysfjord. Det er ferje mellom Bognes og Lødingen, og kort men smal og svingete veg langs Tjeldsundet til Kåringen. Eit betringsprosjekt er planlagt, med byggjestart i 2008. Mellom Kåringen og Gullesfjordbotn er vegen del av både riksveg 85 og europaveg 10. Strekninga Gullesfjordbotn-Sortland var del av E10 fram til fastlandssambandet til Lofoten vart opna 1. desember 2007.

Ferja Bognes-Lødingen er det naturlege sambandet mellom E6 i Tysfjord og Vesterålen, og mellom E6 sørfrå og Harstad-området.

## Kommunar og knutepunkt
 

###### 

*   Sortland, Fv82 felles trasé over Sortlandsbrua
** →  Hurtigruten, biler kan takast med.
* Sortlandsbrua (948 m)
* Strand
* Sigerfjordtunnelen (2136 m)
* Langvassdalen

###### 

* Langvassbukt
* Gullesfjordbotn (endepunkt Lofast)
*  frå Gullesfjordbotn til Gullholm (9,9 km)

###### 

*Kanstadbotn
* Kanstad
* Kåringen
* frå Lødingen til Nes (6,5 km)
* Ferje frå Lødingen (12 turar/dag, 60 min.)

*til Bognes
* Bognes

## Bakgrunnsstoff

*Ferjeruter Bognes - Lødingen 
*Ferjeruter Lødingen - Bognes 
*Prosjekt Lødingen-Kåringen
Fylkesveg 771

:*Sjå òg [[fylkesveg 771 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 771** (**Fv771**) går mellom Saltbotn i Nærøy kommune og Skei i Leka kommune.

Han tar av frå fylkesveg 770 ved Saltbotn og går nord-aust gjennom Gråmarka og langs Årsetfjorden til Bogen og vidare over Austra til Gutvik der det går ferje til Skei. Vegen er 44,9 km lang utanom ferjestrekninga.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
### 

*  Saltbotn
*  frå Horven til Måneset
*  frå Naustbukta til Fjølvika (5,5 km)
*  Valen

### 

*  frå Bogen til fylkesgrensa ved Vikaodden (1,5 km) →  (Nord-Trøndelag) til Skotnes i Nærøy kommune
*  frå Sørhorsfjord til Kjellsand (7,8 km)

### 

*  frå Sør-Gutvika til Nord-Gutvika (6,3 km)
*  Ferje frå Gutvik
* til Skei (13 turar/dag, 20 min)
*  frå Skei rundt Leka kommune

## Bakgrunnsstoff

* Ferjeinfo Gutvik-Skei
* Turistinformasjon om regionen og om ferjer
Fylkesveg 801

:*Sjå òg [[fylkesveg 801 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 801** (**Fv801**) går mellom Årsandøy og Terråk i Bindal kommune. Vegen er 12,8 km lang.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Årsandøy
* Kollstraumen bru (ca. 140 m)
*  (205 m, 4,20 m høy)
* frå Terråk til Fuglstad
*Endepunkt Terråk

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 802

:*Sjå òg [[fylkesveg 802 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 802** (**Fv802**) går mellom Kjelleidet i Bindal kommune og Valen i Nærøy kommune. Vegen er 5,7&nbsp;km lang, av dette 5,1&nbsp;km i Nordland og 0,6&nbsp;km i Nord-Trøndelag.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma tredde i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Kjelleidet

###### 

* Valen

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 804

:*Sjå òg [[fylkesveg 804 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 804** (**Fv804**) går mellom Hattfjelldal sentrum og Ivarrud i Hattfjelldal kommune. Vegen er 21,7 km lang.

## Historie

Vegen mellom Hattfjelldal og Unkerelv bru vart bygd mellom 1910 og 1913. Unkerelv bru var bygd 1901-02 og erstatta av ny bru i 1966. Fram til Ivarrud stod vegen ferdig i 1920.

Sommaren 2002 vart vegen kraftig utbetra, forkorta frå 23 km til 21,7 km og asfaltert.

Vegarbeidet vart avslutta i september 2002. Utbetringa vart markert ved ein seremoni den 19. oktober 2002 med vegsjefen for Nordland, Arne Løvmo, fylkesråd Alf Ivar Samuelsen, ordføraren i Hattfjelldal og to tidlegare ordførarar var med, saman med norske og svenske skuleelevar.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Hattfjelldal sentrum
* Sagavegen frå Nerli til riksgrensa ved Grensvollen (29,3 km)
* frå Ivarrud til Sørmo (6,0 km)
* frå Ivarrud til Kroken (18,2 km)

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 806

:*Sjå òg [[fylkesveg 806 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 806** (**Fv806**) går mellom Korgen og Bleikvasslia i Hemnes kommune og er ein del av *[[Villmarksvegen]]*. Vegen er 22,3 km lang.

Vegen tar av frå E6 i Korgen og går i nesten rett linje sørover til Bleikvasslia. *Villmarksvegen* held fram som .

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Korgen
* Parkvegen frå Korgen til  Valla (10,3 km)
* frå Bollermoen til Innerdalen (5,6 km)
* frå Bleikvasslia til Nymoen
* frå Bleikvasslia til Tustervatnet (13,2 km). *[[Villmarksvegen]]* held fram vidare til Hattfjelldal og Majavatn

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 808

:*Sjå òg [[fylkesveg 808 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 808** (**Fv808**) går mellom Finneidfjord i Hemnes kommune og Bakken i Leirfjord kommune. Vegen er 37,8 km lang utanom ferjestrekninga.

Vegen tar av frå E6 i Finneidfjord og går i retning nordvest forbi Sjøgarden til Hemnesberget, med ferje innover Leirvika til Dalan og vidare vestover forbi Moen til Bakken (Indre Låvong) der han møter fylkesveg 17.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Bakken

* Ferje frå Leirvika (12 turar/dag, 25 min.)
*til Hemnesberget
*Finneidfjord
* Varpen

## Bakgrunnsstoff

*Ferjeinfo Hemnesberget-Leirvika
Fylkesveg 809

:*Sjå òg [[fylkesveg 809 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 809** (**Fv809**) går mellom Sandnessjøen i Alstahaug kommune og  i Dønna kommune.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

*  Sandnessjøen
* Sandnessjøen, felles ferjerute og trasé til Bjørn i Dønna
* Ferje frå Sandnessjøen

*til Bjørn (7-9 turar/dag, 25 min.)
*  frå Bjørn til Løkta
* Bjørn
* frå Hildset til Våg (4,6 km)
* frå Solfjellsjøen via  til Lamøya
* Våg
* frå  til Rølvåg (13,9 km)

## Bakgrunnsstoff

*Ferjeinfo Sandnessjøen-Dønna
Rosenheim

**Rosenheim** er ein by i Tyskland i delstaten Bayern med om lag 65&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg der elva Inn og Mangfall renn saman. Han er administrativt sete for *[[landkreis]]en* Rosenheim, men er ikkje ein del av han. 

I 1234 vart Rosenheim først nemnd som ein kjøpstad. 

Sjølve byen har eit innbyggjartal på om lag 60&nbsp;000, men i det omliggande området bur det opp til 125&nbsp;000 innbyggjarar. Rosenheim ligg 450 meter over havet og dekkjer eit areal på 37–38 km².

## Kjende personar
* Nicholas McCarthy
* Siegfried Fischbacher
* Hermann Göring
* Nadine Samonte
* Hans-Ulrich Rudel

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rosenheim|Rosenheim]]» frå ,  den 1. juli 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Etruskisk

**Etruskisk** er eit utdøydd språk som vart tala av etruskarane, som budde i Midt-Italia i gammal tid. 

Det finst etruskiske innskrifter frå byrjinga av 600-talet fvt. Allereie på 800-talet fvt. kjende etruskarane skrivekunsten. Ein har ikkje kunna påvise slektskap mellom etruskisk språk og noko anna kjent språk bortsett frå lemnisk, eit skriftspråk frå den greske øya Lemnos frå 600-talet fvt.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Etruskiska|Etruskiska]]» frå , den 1. juli 2007.*
Statskyrkjeordninga i Noreg

**Statskyrkjeordninga i Noreg** var gjeldande praksis frå reformasjonen til § 2 i grunnlova vart endra ved vedtak i Stortinget 21. mai 2012. 

Ordninga innebar at evangelisk-luthersk kristendom var definert som staten sin offentlege religion. Den norske Kyrkja var statskyrkje her i landet, og administrert som eit statsorgan. 

## Kjelder
Schweinfurt

**Schweinfurt** er ein by i Tyskland sørvest i delstaten Bayern med om lag 55&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved den høgre breidda av Main i Unterfranken, 27 km nordaust for Würzburg.

## Historie
Bye vart først dokumentert i 792, men så tidleg som i 740 vart ein busetnad kalla *Villa Suinfurde* nemnd. På 900-talet var Schweinfurt sete for ein markgreve.

På første halvdel av 1200-talet vart Schweinfurt utvida til ein skikkeleg by med bymurar, tårn og byportar. På denne tida vart sjukehuset Nikolaus oppretta, ein fekk prege eigne myntar og arbeidet på kyrkja St. Johannis byrja.

Rundt 1250 vart Schweinfurt totalt øydelagd under ein strid mellom jarlen av Henneberg og fyrstbiskopen av Würzburg. Dei neste åra vart han gjenoppbygd. I 1282 fekk han status som fri by i Det tysk-romerske riket av kong Rudolf I av Habsburg. Sidan den gong har byvåpenet til Schweinfurt vist keisarørna. I 1309 vart byen gjeve til greven av Henneberg, men i 1360-åra vart byen igjen sjølvstendig og vart med i Det schwabisk-frankenske forbundet. I 1397 gav kong Wenzel byen rettar til å nytte elva Main, og i 1436–1437 vart landsbyen Oberndorf ein del av Schweinfurt. Eit par år seinare gjorde innbyggjarane i Schweinfurt opprør mot byrådet, etterfølgd av eit anna opprør i 1513–1514. Denne gongen vart byvedtektene vedtatt. 

Byen tok til seg reformasjonen i 1542. Schweinfurt vart igjen øydelagd under markgrevekrigen i 1554. Åra fram til 1615 vart nytta til gjenoppbygging. 

Schweinfurt vart med i Protestantunionen i 1609. Under trettiårskrigen vart han okkupert av Gustav Adolf, som reiste festningsverk her som framleis eksisterer. 

Schweinfurt opplevde store tap under napoleonskrigane i 1796–1801.

Schweinfurt var ein fri keisarby fram til 1802 då han vart ein del av Kongedømet Bayern. I 1810 vart byen overlatt til Storhertugdømet Würzburg, men kom tilbake til Bayern fire år seinare. Det første jernbaneknutepunktet opna i 1852. Dei neste åra vart Schweinfurt den leiande produsenten av kulelager i verda. Dette fekk alvorlege konsekvensar for byen under den andre verdskrigen, då dei produserte kulelager til stridsvogner og fly. Av den årsak utførte dei allierte fleire kraftige bombeåtak på byen frå 1943 til 1945. Byen vart derimot raskt bygd opp att etter krigen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Schweinfurt|Schweinfurt]]» frå ,  den 1. juli 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Surville Cliffs

**Surville Cliffs** er det nordlegaste punktet på hovudøyene på New Zealand. Klippene ligg ved North Cape på Nordøya, 30 km aust for Cape Reinga, og tre km lenger nord. Tidlegare har klippene stundom vorte kalla Kerr Point, men det verkelege Kerr Point ligg eit kort stykke unna ved den vestlege enden av North Cape.

Den første europeiske oppdginga av klippene vart gjort av den franske handelsmannen og navigatøren Jean-François-Marie de Surville i desember 1769, då han segla skipet sitt, «St Jean Baptiste», til New Zealand for å finna ein trygg ankringsstad der han kunne ta hand om sjuke mannskap.

Klippene utgjer 1,2 km² med vulkanske bergarter. Dei dannar eit unikt miljø som er viktig for fleire trua og utsette plantar som er endemiske for området.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Surville Cliffs|Surville Cliffs]]» frå ,  den 1. juli 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Luftfoto av Surville Cliffs - DavidWallPhoto.com photo
* Planteliv og miljøtrugsmål i regionen Northland (pdf)
North Cape på New Zealand

**North Cape** på New Zealand er eit nes som ligg heilt nord på halvøya North Auckland Peninsula på Nordøya. Neset er den nordaustlege spissen til halvøya Aupouri Peninsula og ligg 30 km aust for Cape Reinga. Namnet er stundom bruka berre på dette yttarste neset, som på språket til māoriane ber namnet *Otou*, og som har utsikt mot øya Murimotu Island. Namnet kan også peika på eit vidare landområde som strekkjer seg om lag fem km vestetter frå Murimotu Island mot Kerr Point (Ngatuatata), og omfattar Surville Cliffs. Dette større North Cape, og særleg Surville Cliffs, er det nordlegaste området på hovudøyene på New Zealand, og ligg om lag tre km lenger nord enn Cape Reinga. Denne omtalen dekkjer dette vidare North Cape.

North Cape var ein gong ei øy danna av ein undersjøisk vulkan. Sand som havstraumane la frå seg, danna etter kvart ei landtunge, no kjend som Waikuku Flat, som batt denne øya saman med resten av Aupouri Peninsula. Landområdet og landtunga dannar no til saman halvøya North Cape Peninsula.

## Miljøvern
Ein stor del av North Cape ligg i eit verna område, *the North Cape Scientific Reserve*. Føremålet med verneområdet er å ta vare på den unike floraen og faunaen på staden. Noko av denne er endemisk i eit lite område på Surville Cliffs. Eit elektrisk gjerde vart sett opp i 2000 for å danna ei «innlandsøy» som skal halda ulike skadedyr, t.d. pungrevar (*revekusu*), (lat. *Trichosurus vulpecula*) (på New Zealand kalla *possum*)) og halvville hestar borte frå staden. Området er stengt for publikum og administrert av miljøverndepartementet på New Zealand, *(New Zealand Department of Conservation, DoC)*.

Mykje av Waikuku Flat ligg i eit anna DoC-reservat, *Mokaikai Scenic Reserve*, som strekkjer seg sør til hamna Parengarenga Harbour. Dette reservatet er ope for publikum, men tilgangen over land går gjennom eit område eigd av māoristammar som må gje løyve til å passera. Ei anna stripe med māoriland ligg mellom Mokaikaireservatet og North Capereservatet. Denne stripa omfattar den sørlege delen av North Cape og nordgrensa til Waikuku Flat. Ho strekkjer seg frå Kerr Point og nordenden av Tom Bowling Bay på nordkysten og over til Tokatoka Point på vestkysten.

## Bakgrunnsstoff og lenkje ut
* Planteliv og miljøtrugsmål i regionen Northland (pdf)
Spirits Bay

**Spirits Bay** er ei havbukt som ligg heilt nord på halvøya Aupouri Peninsula på nordspissen av Nordøya på New Zealand i regionen Northland.

I den vestre enden av bukta ligg Cape Reinga, som er staden der — ifølgje māoriske mytologiske legender — sjelene til dei døde forlet landet på reisa si til tilværet etter døden.

Bukta er tolv km brei, og er ei av to bukter (den andre er Tom Bowling Bay) i den korte kystlinja som markerer nordspissen til Nordøya.
Kaipara Harbour

**Kaipara Harbour** er ei naturleg hamn som er danna av eit innløp frå Tasmanhavet nær byrjinga av halvøya North Auckland Peninsula på vestsida av Nordøya på New Zealand.

Denne hamna er ei av dei største av dette slaget i verda. Det er ei svært grunn og brei hamn som dekkjer eit areal på 530 km<sup>2</sup>, og ho har meir enn 3200 km strandlinje. Ho strekkjer seg vel 60 kilometer frå nord til sør, og har om lag midt på eit fire km breitt innløp frå Tasmanhavet. Elva Wairoa River renn ut i den nordre enden av hamna. Fleire større armar strekkjer seg innover i halvøya nordaust i hamna, ein av dei endar nær byen Maungaturoto, berre ti km frå Stillehavskysten.

Sjølv om Kaipara offisielt vert kalla ei hamn, vert ho sjeldan nytta av skipsfarten, på grunn av farefulle tidvasstraumar og grunnar i innløpet. Derfor ligg det ingen større busetnader i strandområda her, men det ligg mange mindre langs kystlinja.

Administrativt ligg den sørlege delen av hamna i regionen Auckland, medan den nordlege ligg i Northland.

## Kjelder

* Dokument om våtmarksomådet  (PDF)
* Informasjon om tidevassprosjekt i Kaipara

## Bakgrunnsstoff
* Pdf-dokument om våtmarksomådet 
* Informasjon om tidevassprosjekt i Kaipara
Heimfall

**Heimfall** er ein del av dei norske konsesjonslovene, som vart innførte i åra 1909-1917 for å hindre at utanlandsk storkapital fekk kontroll over den norske vasskrafta. 

Heimfall tyder at private eigarar av vasskraftressursar må gi eigarskapen attende til staten etter 60 år utan vederlag. Det vil seie at det ligg ein slags automatisk nasjonaliseringsmekanisme i konsesjonslovene. Eller at private berre kan *leige* i eit gitt tidsrom, og ikkje eigentleg eige norske vasskraftressursar, det vil seie fallrettar og vasskraftverk.

Heimfallsordninga har sikra nasjonalt offentleg eigarskap over den evigvarande og ekstremt verdifulle naturressursen vasskrafta er. Mesta 90 prosent er i dag offentleg eigd, halvparten av dette av staten og den andre helvta av kommunar og fylke. Fortenesta frå vasskraftproduksjonen er viktige inntekter for mange kommunar og fylke i distriktsnoreg. 

EFTA-domstolen har sommaren 2007 vedteke at heimfallsordninga er i strid med EØS-avtalen, fordi ho i strid med ein grunnregel i EU "diskriminerer" mellom private og kommunale eigarar. Om kommunale vasskraftverk skal omfattast av heimfall til staten, ottast mange at det vil bli eit press for å selje medan marknadsverdien er høg, og at private og utanlandske kapitalinteresser da vil kunne kjøpe seg inn og få kontroll over den vasskrafta som no er kommunal. Dei ottast altså ei storstilt privatisering av denne ressursen. Motstandarane av heimfallsretten meiner at han hindrar effektiv konkurranse og at han gjev dårlege incentiv til investeringar i private kraftverk (f. eks. for å auke kraftproduksjonen), spesielt mot slutten av eigarskapsperioden.

Særleg Senterpartiet, SV og Raudt er sterke forsvararar av heimfallsordninga slik ho er, og vil sikre at det offentlege held fast på eigarskapen over vasskraftressursane i Noreg.
Tiragan

**Tiragan** er ei parsisk høgtid for regnguden Tisjtrya, kalla *Tir* på middelpersisk og moderne farsi. Høgtida fell på den trettande dagen av den fjerde månaden (som også har namnet *tir*), noko som ifølge fasli-kalenderen svarer til den 1. juli i den gregorianske kalenderen.

## Bakgrunnsstoff
* Tirgan Celebration (Jashne Tirgan) på bloggen Iran Zamin
Aglapsvik

**Aglapsvik** er ei lita bygd ved Malangen lengst nord på Lenvikhalvøya i Troms. Staden ligg i Senja kommune, 35 km nordom Finnsnes, og har fått namnet sitt etter fjellet Aglapen. Bygda ligg ved Fylkesveg 263. Aglapsvik har postadresse 9300 Finnsnes og ligg i Kårvik skulekrins. Aglapsvik har daglege bussavgangar til Finnsnes. Tennskjær, som ligg 4 km lenger nordaust har dessutan snøggbåtsamband med Tromsø 5 dagar i veka.

Det er eit relativt nybyggd grendehus i Aglapsvik. Like ved er det eit populært friluftsområde med den flotte sandstranda i Sørvika. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på «[[:nb:Aglapsvik|Aglapsvik]]» henta frå [[:nb:|Wikipedia på bokmål]] 2. juli 2007.*
Fylkesveg 812

:*Sjå òg [[fylkesveg 812 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 812** (**Fv812**) går mellom Medby i Saltdal kommune og Tuv i Bodø kommune. Vegen er 68,9 km lang.

Vegen tar av frå E6 ved Medby og går først vestover, så nordover til Misvær, vidare nordover til Skjerstadfjorden og deretter vestover til Tuv der han møter fylkesveg 17. Strekninga over fjellet frå Medby kalles ofte for «Dugnadsvegen».

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Tuv
* Det høgaste punktet på vegen (245 moh.)
* Kvikstadheia (vert stengd ved dårleg vêr)
* frå Kvikstad til Ljønesgradden (4,6 km)
*  (476 m)
*Arm frå Sand til Støvset (1,2 km)
** Støvset bru (420 m)
** frå Støvset via Skjerstad til Breivik (12,9 km)
*  (160 m)
* frå Misvær til Espenes (4,8 km)
* Sandvika

* Medby

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 815

:*Sjå òg [[fylkesveg 815 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 815** (**Fv815**) går mellom Leknes og Smorten i Vestvågøy kommune. Veglengda er 38,1 km.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

*  Leknes
* frå Fygle til Skogset (12,7 km)
* Skogset
* frå Storfjorden til Stamsund (7,7 km)
* Karijorda
* Smorten (ved Sundklakkstraumen bru)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 816

**Fylkesveg 816** (**Fv816**) går mellom Rørvika og Henningsvær i Vågan kommune. Veglengda er 7,7 km.

Bruene til Henningsvær vart opna i 1983, og avløyste ferjesambandet mellom Festvåg og Henningsvær, som vart sett i drift i 1959.


Vegen går inn i Nasjonal turistveg Lofoten som ein av fleire sideveger til europaveg 10.


Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt


###### 

* Rørvika
* Engøysundet bru (194 m)
* Henningsvær bru (257 m)
*Endepunkt Henningsvær


## Referansar

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 813

:*Sjå òg [[fylkesveg 813 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 813** (**Fv813**) går mellom Sandvika i Bodø kommune (tidlegare Skjerstad) og Tverrvika i Beiarn kommune. Veglengda er 31,9 km.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Sandvika

*  (478 m) (høyde 4,20 m nordover / 4,00 m sørover)
* frå Storjorda til  Trones (11,0 km)
* Storjordbrua (ca. 95 m)
* frå Strandmoen til Trones og Leiråmo (31,6 km)
* Selforsbrua (ca. 75 m)
* frå Kvæl til Eiterjorda (0,2 km)
*Moldjord
* Moldjordbrua (ca. 110 m)
* Arstadbrua (ca. 60 m)
*Endepunkt Tverrvika

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 818

**Fylkesveg 818** (**Fv818**) går mellom Storeid og Ballstadodden i Vestvågøy kommune. Veglengda er 8,5&nbsp;km.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Storeid
* frå Gravdal til  Storeid (7,8&nbsp;km)
* frå Skotnessjøen til Ballstad sentrum (1,5&nbsp;km)
*Endepunkt Ballstadodden

## Bakgrunnsstoff
Isabella av Danmark

**Prinsesse Isabella av Danmark** () er dotter av kronprins Frederik av Danmark og kronprinsesse Mary av Danmark. 

Prinsessa vart fødd på Rigshospitalet i København.
Det fulle namnet hennar, Isabella Henrietta Ingrid Margrethe, vart ålment kjend ved dåpen i Fredensborg slottskirke den 1. juli 2007. Ho er oppkalla etter mormor si, Henrietta Clark Donaldson, mor til farmor si, dronning Ingrid av Danmark, og farmora Margrethe II av Danmark. 

Prinsessa er nummer tre i arvefylgja til den danske trona, etter far sin og den eldre broren Christian.
Kristian av Danmark

**Kristian av Danmark** (dansk *Christian*) kan visa til ei rad danske kongar. Prins Christian av Danmark, fødd i 2005, vil verta kong Christian XI om han tek over trona etter far sin, kronprins Frederik av Danmark. 

## Sjå òg
* Danske regentar
* Norske regentar
Dan Thomassen

**Dan Vesterby Thomassen** () er ein dansk fotballspelar som spelar for AGF Århus. Han er forsvarspelar og har tidlegare spela for AGF, Padova og FC København. Han blei seld frå Vålerenga til AGF sommaren 2008.

Han var fast midtforsvarsspelar i FC København fram til klubben henta Michael Gravgaard frå Viborg FF i 2005. Han spela deretter for FC København fram til 2007.
Fylkesveg 817

:*Sjå òg [[fylkesveg 817 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 817** (**Fv817**) går mellom Karijorda og Stamsund i Vestvågøy kommune. Veglengda er 6,9 km.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Karijorda
* frå Stamsund til  Storfjorden (7,7 km)
*Endepunkt Stamsund
*→  Hurtigruta, biler kan takast med.

## Bakgrunnsstoff
Mahmoud Abbas

**Mahmoud Abbas** (), også kjend som *Abu Mazen* (ابو مازن), er ein leiande palestinsk politikar og akademikar. Han var også med på å stifte Fatah, den største fraksjonen i PLO.

## Liv og virke
Familien flykta til Syria under krigen i 1947–1948. Han studerte juss ved Universitet i Damaskus, og har doktorgrad i historie frå Moskva.

Abbas signerte Oslo-avtalen på vegner av PLO. Han leidde PLO si forhandlingsavdeling frå 1994 til 2003 og var den første palestinske statsministeren for dei palestinske sjølvstyresmaktene. Abbas har vore leiar for den palestinske organisasjonen PLO sidan Yassir Arafat døydde 11. november 2004.

Han blei vald som president for dei palestinske sjølvstyresmaktene ved presidentvalet i Palestina i 2005.

Namnet Abu Mazen er ein heiderstittel som uttrykkjer vørdnad i det palestinske samfunnet og viser til rolla hans som far til Mazen, eldste son hans. Det er vanleg for arabiske menn å ha slike namn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mahmoud Abbas|Mahmoud Abbas]]» frå ,  den 2. juli 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
Oslo-avtalen

**Oslo-avtalen** frå august 1993 representerte eit gjennombrot i forhandlingane mellom palestinarane og Israel. Avtalen var viktig fordi PLO og Israel da anerkjende kvarandre som forhandlingspartnerar og innleidde ein prosess mot ein endeleg fredsavtale.

Noreg, under Arbeidarparti-regjeringa og utanriksminister Johan Jørgen Holst hausta stor heider for utarbeidinga av Oslo-avtalen. Der stormaktene feila med Madrid-konferansen og forhandlingar i Washington, lykkast tilsynelatande det utradisjonelle norske initiativet.

13. mars 2002 vedtok FN sitt sikkerheitsråd ein resolusjon som slo fast prinsippet om ei to-stats-løysing. For første gong erklærte ein amerikansk president at dette er målet – eit mål det såkalla "vegkartet for fred" også slår fast.

Dette får den israelske høgresida til å bruke skjellsordet «Oslo-forbrytarane» om menneska bak avtalen. Også mellom palestinarane er mange imot avtalen. 

Tiltaka som ligg i avtalen er fleire gonger blitt utsette.

## Kjelde
* Wikipedia på bokmål
Kjønnslemlesting

**Kjønnslemlesting**, også kalla **kvinneleg [[omskjering]]**, er eit inngrep som inneber borttaking av heile eller delar av dei ytre kvinnelege kjønnsorgana, det vil seie klitoris, ytre og eventuelt indre skamlepper. Inngrepet blir utført på jenter i delar av Afrika (sjå kart) og Asia (hovudsakleg i Jemen) som eit overgangsrituale, og blir blant gruppene som utfører dei sedd på som ein føresetnad for at jenta skal kunne bli gift. Kjønnslemlesting er ulovleg i Noreg.

Kvinneleg omskjering kan ikkje samanliknast med mannleg omskjering. Mannleg omskjering har liksom den kvinnelege ofte ein rituell funksjon, men blir òg ofte utført av medisinske grunnar. Mannleg omskjering inneber ikkje noko handikap eller nedsett seksuell evne, noko som oftast er tilfellet med kvinneleg omskjering.

Den norske regjeringa har i 2007 kome med ei rekkje tiltak mot påstått kvinneleg omskjering blant somme innvandrarar i Noreg. 

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder
* I hovudsak svensk wikipedia.