open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fylkesveg 695 i Sogn og Fjordane

:*Sjå òg [[fylkesveg 695|fylkesveg 695 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 695 i Sogn og Fjordane** går mellom Teita og Seime bru i Breim i Gloppen kommune. Vegen er 6,0 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Teita
*Arm frå Råd ved Norsk Fjordhestgard til  Jordanger (0,1 km)
* Seime bru

## Bakgrunnsstoff
Norsk Fjordhestgard

**Norsk Fjordhestgard** er eit aktivitetssenter for bruk av fjordhest på Breim i Gloppen kommune. Garden vart etablert i 1988 og er driven av ei stifting som dei lokale bondelaga, fjordhestlag, kommunane Gloppen og Stryn står attom, i tillegg til andre organisasjonar i Gloppen kommune. Fjordhestgarden tilbyr ridetimar, rideleirar og kurs i stell av hest. Garden er også regional avlstasjon for fjordhestlaget i Nordfjord.
 
Norsk Fjordhestgard har eit anlegg med 27 stallplassar, grusbane (250 x 65 meter), ridebane (40 x 25 meter) og ridehall (65 x 25 meter). Til fjordhestgarden høyrer 70 mål innmark, 100 mål utmark og 2-3 kilometer skogsvegar. I tillegg er det bygd ein maratonbane med to faste og to flyttbare hinder. Garden er også lagt til rette for personar med ulike funksjonshemmingar.

Norsk Fjordhestgard er ein vanleg arena for ulike arrangement med riding av fjordhest. Området er også arena for den årlege countryfestivalen «Norsk Country Treff». 

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norsk Fjordhestgard|Norsk Fjordhestgard]]» frå ,  den 9. juni 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til Norsk Fjordhestgard
Fylkesveg 664 i Sogn og Fjordane

**Fylkesveg 664 ** går mellom Fosslund og Navelsaker i Eid kommune og mellom Otterdal og Grodås i Volda kommune.

Trasear: Fosslund – Navelsaker (19,6 km), Otterdal – Grodås (4,8 km)

## Kommunar og knutepunkt

* Fosslund
* frå Heggja bru til fylkesgrensa ved Instetjønna (6,6 km) →  (Møre og Romsdal) til  Kalvatn i Volda kommune → 
*Endepunkt Navelsaker
----Traseen Navelsaker – Otterdal er ikkje bygd
----

*Endepunkt Otterdal
* frå Ytrehorn til  Haugen
* Grodås

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 665 i Sogn og Fjordane

:*Sjå òg [[fylkesveg 665 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 665 i Sogn og Fjordane** går mellom Heggja bru i Eid kommune og fylkesgrensa mot Møre og Romdal ved Instetjønna. Vegen er 6,6 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Heggja bru
*Instetjønna, fylkesgrense Møre og Romsdal →  (Møre og Romsdal) til  Kalvatn i Volda kommune

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 696 i Sogn og Fjordane

:*Sjå òg [[fylkesveg 696|fylkesveg 696 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 696 i Sogn og Fjordane** går mellom Vassenden og Storebru i Gloppen kommune. Vegen er 5,6 km lang og går i store delar langsmed Gloppeelva.

## Kommunar og knutepunkt

* Vassenden
*Arm frå Trysilfoss til Midtre Kandal (13,0 km)
** Kjørviktunnelen (104 m)
**Ytre Kandal
**Kommunal veg frå Midtre Kandal til Klubben (0,3 km) og til Mykland (2,7 km)
* Storebru

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 697 i Sogn og Fjordane

**Fylkesveg 697 i Sogn og Fjordane** fylgjer øvre linje mellom Fitje og Sande på sørsida av Gloppefjorden i Gloppen kommune. Vegen er 6,7 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Fitje
*  Gimmestad gamle kyrkje
*Kommunal veg frå Ravnestad til  Rygg (0,8 km)
*Arm frå Ravnestad til Rauset (1,0 km)
* Sande

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 698 i Sogn og Fjordane

**Fylkesveg 698 i Sogn og Fjordane** går mellom Lote i Eid kommune og Blakset i Stryn kommune. Vegen er 31,6 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Lote
* Eitråna tunnel (1056 m)

*Arm frå Bergslett til Øvre Tvinnereim (0,7 km)
* Tvinnereim
----Erstatta av fylkesveg 613
----
* Nos
*Arm frå Blakset til Blakset kai (1,0 km)
* Blakset

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 699 i Sogn og Fjordane

:*Sjå òg [[fylkesveg 699|fylkesveg 699 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 699 i Sogn og Fjordane** er ein kort sambandsveg mellom E 39 og Sandane lufthamn, Anda i Gloppen kommune. Vegen er 355 meter lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Hjelmeset
*Endepunkt 

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 699

**Fylkesveg 699** finst i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 699 i Rogaland
*Fylkesveg 699 i Sogn og Fjordane
Fylkesveg 700 (fleirtyding)

**Fylkesveg 700** finst i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 700 (primær fylkesveg i Sør-Trøndelag)
*Fylkesveg 700 i Sogn og Fjordane
*Fylkesveg 700 i Østfold
Fylkesveg 700 i Sogn og Fjordane

:*Sjå òg [[fylkesveg 700 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 700 i Sogn og Fjordane** går langs nordsida av Gloppefjorden mellom Sandane og Andenes vest for Vereide i Gloppen kommune. Vegen er 8,2 km lang. På Austrheim er vegen kalla Nordstrandsvegen, men lokalt vert namnet brukt for fylkesveg 700 frå Austrheim til Andenes.

## Kommunar og knutepunkt

* Sandane (Øyrane på Austrheim)
*Austrheimsbakken mellom Austrheim og 
**Kommunal veg mellom Kyrkjehaugen og Ryssfjæra, til Vereide parallelt med, og mellom Fv700 og 
*** Karnilshaugen (Tinghaugen på Hauge) 
*** Vollstad
***Kommunal veg mellom Vereide (øvre) og Andenes 
****Kommunal veg mellom Prestegarden og 
*Kommunal veg mellom det nedlagde grustaket ved Vereide (nedre) og  Vollstad (ca 0,6 km)
*  Vereide kyrkje
* Andenes
* Andenes

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 720 i Sogn og Fjordane

:*Sjå òg [[fylkesveg 720 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 720 i Sogn og Fjordane** går mellom Grovøyane og Erdal i Stryn kommune. Vegen er 3,9 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Grovøyane, nordaustre opninga av Hjelletunnelen
*Hjelle
* Gamle Hjelletunnelen (45 m)
* Erdal

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 721 i Sogn og Fjordane

:*Sjå òg [[fylkesveg 721 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 721 i Sogn og Fjordane** går mellom Svarstad og Faleide i Stryn kommune. Vegen er 1,3 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

*  Svarstad
*Endepunkt Faleide

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 722 i Sogn og Fjordane

:*Sjå òg [[fylkesveg 722|fylkesveg 722 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 722 i Sogn og Fjordane** går mellom Storesunde og Flo i Stryn kommune. Vegen er 10,3 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Storesunde
* Skibergfjelltunnelen (1036 m)
*Fure
* Berganetunnelen (168 m)
* Snytta rasoverbygg (25 m) (Høgd: 4,0 m)
*Endepunkt Flo

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 5723

**Fylkesveg 5723** i Vestland fylke går mellom Loen og Bødal i Stryn kommune. Vegen er 14,3 km lang, og følgjer austsida av Lovatnet.

Fram til 2019 hadde vegen nemninga fylkesveg 723 i Sogn og Fjordane.

## Kommunar og knutepunkt

 
 

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 724 i Sogn og Fjordane

:*Sjå òg [[fylkesveg 724|fylkesveg 724 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 724 i Sogn og Fjordane** går mellom Olden og Briksdalsbre fjellstove i Stryn kommune. Vegen er 22,1 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Olden
*Sunde
* Rasoverbygg (300 m) (Høgd 4,2 m)
*Gytri
* Fossvega rasoverbygg (50 m) (Høgd: 4,2 m)
*Yri
* Svoragrovatunnelen (193 m) (Høgd: 4,2 m)
*Rustøyane
*Endepunkt Briksdalsbre fjellstove

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 5725

**Fylkesveg 5725** går mellom tettstaden Utvik og grenda Moldreim i Stryn kommune. Vegen er 10,1 km lang, og går langs sørsida av ein del av Nordfjord kalla Utfjorden.

## Kommunar og knutepunkt

* Utvik
*Juv
*Frøyset
*Tisthammar
*Endepunkt Moldreim 

## Bakgrunnsstoff
Utvik

**Utvik** er ei bygd i Stryn kommune i Nordfjord i Vestland fylke. Det femner dei vestlegaste delane av Stryn kommune, på sørsida av fjorden. Strandstaden Utvik ligg ved fylkesveg 60. Her er det trevareindustri og fruktlager. Frå Karistova er det kjent utsyn mot Utvikfjellet. Utvik kyrkje er frå 1842.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Vikanenett.no
Fylkesveg 5830

**Fylkesveg 5830** går mellom Muldsvor og Nyemarka, og mellom Haugen og Ytrehorn i Hornindal i Volda.

Traséar: Muldsvor – Nyemarka (0,5&nbsp;km), Haugen – Tomasgård (7,5&nbsp;km), Gausemel – Ytrehorn (3,4&nbsp;km)

Fram til 2019 hadde vegen nemninga fylkesveg 726 i Sogn og Fjordane.

## Kommunar og knutepunkt

* Sætren
*Taraldset

* Seljeset

* Endepunkt Stor-Olaplassen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fylkesvei 5830|Fylkesvei 5830]]» frå ,  den 3. august 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
* Vegvesenets vegkart 
*
Fylkesveg 5156

**Fylkesveg 5156** går mellom Ulven og Buane i Os kommune. Vegen er 5,5 km lang.

Fram til 2019 hadde vegen nemninga Fylkesveg 161 i Hordaland.

## Kommunar og knutepunkt

* Ulven
* Buane

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Finnkval

**Finnkval**, **tuvekval** eller **langarm**, *Balaenoptera physalus*, er ein bardekval i finnkvalfamilien. Finnkvalen finst i alle verdshava, men er sjeldan i tropiske farvatn. Det vert somme tider skrive at han, i motsetning til andre store bardekvalar, et mykje fisk, men forskinga viser at også finnkvalen i all hovudsak lever av krill, sjølv om han også kan eta fisk. 

Finnkvalen var truleg for vanskeleg å fanga før den moderne kvalfangsten med moderne harpunkanoner tok til. På 1900-talet vart bestanden sterkt redusert over heile verda. Det vert no driven ein viss fangst av finnkval på Grønland og Island, og Japan har planar om å starta fangst på finnkval i antarktiske farvatn. I norske farvatn er bestanden om lag 5400 dyr, og er i vekst mot nivået han låg på før fangsten begynte.

## Kjelder

*The IUCN Red List of Threatened Species på engelsk
*Artsdatabanken.no

## Bakgrunnsstoff
*
Knølkval

**Knølkval** (*Megaptera novaeangliae*) er ein bardekval i finnkvalfamilien. Han finst i alle verdshava, men er sjeldan i Middelhavet. Bestanden vart sterkt redusert over heile verda av industriell kvalfangst, før arten vart freda i 1966. Bestanden har sidan komme seg raskt i store område, og er no truleg over 60 000 individ på verdsbasis. Han er ikkje lenger rekna som truga. Det vert driven fangst i svært lite omfang frå St. Vincent. Dessutan har Japan starta opp att med forskingsfangst på knølkvalen i Antarktis. Bestanden i norske farvatn er anslått til om lag 1200 dyr, og knølkvalen kan av og til dukka opp også inne i Sognefjorden og Oslofjorden.

## Kjelder

*The IUCN Red List of Threatened Species på engelsk
*Artsdatabanken.no

## Bakgrunnsstoff
*
Arrdelfin

**Arrdelfin** eller **rissodelfin** (*Grampus griseus*) er ein tannkval i delfinfamilien. Han finst i alle verdshava, ved kanten av kontinentalsokkelen. I norske farvatn førekjem han berre som gjest.

## Kjelder
;Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Lina Medina

**Lina Vanessa Medina** () er den yngste registrerte mora i medisinsk historie. Ho vart gravid i ein alder av 5 år, 7 månader og 21 dagar. 

## Historia
Lina vart frakta til eit sjukehus av foreldra fem år gamal på grunn av den veksande magen hennar. Lækjarane trudde ho lei av ein sjukdom, men det viste seg at ho var heile sju månader på veg og venta eit barn. Ein og ein halv månad seinare, 14. mai 1939 vart ho mor til ein liten gut ved keisarsnitt. Guten var velskapt og vog 2,7 kilo. Namnet hans vart Gerardo, som var teke etter namnet til lækjaren. Gerardo vart fyrst oppdratt til å tru at mora var syster hans, men som tiåring fekk han vite sanninga. Han voks opp og levde eit sunt liv, men døydde i 1979 av ein beinmargssjukdom. Han vart 40 år gamal.

Det var aldri teikn til at Lina Medina sitt svangerskap ville førekome på unaturleg vis. Ein trur at ho heller aldri fortalde nokon om si nokså uvanlege befrukting.

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lina Medina|Lina Medina]]» frå , den 10. juni 2011.*
Tredje Doctor Who

**Tredje Doctor Who** var spela av Jon Pertwee som hadde rolla som Doctor Who frå 1970 til 1974. Denne doktoren var den første som vart send i fargefjernsyn.

### Historie

Andre Doctor Who vart tvinga til regenerering og eksil frå Gallifrey etter ei rekkje brot på direktiva til tidshovdingane. Tredje Doktor vart funnen utanfor Tardisen av folk frå UNIT som berga han inn, og han var i teneste for dei så lenge Tardisen ikkje virka. Med tida vart bannet hans løyst, og han kunne reise att. I 1974 laut han redde menneska (og ein annan planet) frå ein kongroklan med vonde siktemål, men krystallinsk stråling tærde på han slik at han braut saman då han kom att. Han døydde og vart regenerert som Fjerde Doktor Who.

### Framtoning

Denne doktoren synte seg som noko av ein aristokrat, gjekk gjerne med fløyelsdress og rysjeklut i halsen. Jon Pertwee var noko gråsprengd, og vart med tida heilt kvit i håret, noko som understreka det aristokratiske ved han. I eit møte med Første Doktor Who vart han feidd av med replikken: "Så dette er dei som tok over etter meg: ein dandy og ein klovn!" (klovnen var Andre Doktor Who).
Doktoren var open, danna og noko høgferdig, men fekk eit godt forhold til felagane sine. Siste forteljinga han var med i påpeikte at det var høgmotet som tok livet av han. Doktoren var oppteken av tekniske nyvinningar, og køyrde gjerne rundt i ein gul bil han kalla Bessie. 

### Felagar

det militære personellet på Unit var mykje med i desse åra, spesielt Brigadier Lethbridge-Stuart og sersjanten Benton. Elles hadde doktoren selskap av labassistenten Liz Shaw, og ungjenta Josephine Grant. Etter at Jo gifta seg, vart ho avløyst av Sarah Jane Smith. Ho gjekk i arv til Fjerde Doctor Who.
Fylkesveg 159 (fleirtyding)

**Fylkesveg 159** finst i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 159 (primær fylkesveg i Akershus)
*Fylkesveg 159 i Aust-Agder
*Fylkesveg 159 i Hordaland
*Fylkesveg 159 i Oppland
*Fylkesveg 159 i Rogaland
*Fylkesveg 159 i Vest-Agder
*Fylkesveg 159 i Vestfold
Bjarne Rise

**Bjarne Rise** () var ein norsk kunstmålar. 

## Biografi

### Bakgrunn
Bjarne Rise var fødd i Minneapolis i USA av norske foreldre. Da han var fem år gammal, flytta familien attende til heimbygda Oppdal der han voks opp. Hausten 1925 flytta han til Oslo der han først gjekk på Kunst- og Handverkskulen. Etter det studerte han ved Statens Kunstakademi først i 1927 og i 1932/33 med Axel Revold, seinare, i 1935/36 med Georg Jacobsen. Han var og ei tid, etter avslutta studium ved Kunstakademiet, elev hjå Aksel Jørgensen ved Kunstakademiet i København

### Stil
Kunstnaren Bjarne Rise vert rekna som den første surrealisten i Noreg. I periodar dyrka han abstraksjonen men i det meste har kunsten hans figurativ karakter. Både landskap, figurbilete og stilleben framsyner ei mjuk lyrisk kjensle gjennom ein ljos koloritt og ei medveten konstruktiv oppbygging noko som syner påverknaden frå Georg Jacobsen. Han var og påverka av den danske målaren Vilhelm Bjerke Petersen.

### Arbeid
Rise er best kjent for altertavlene og trerelieffa sine, m.a. altertavlene i Follafoss kyrkje, (1955), Fagerhaug kapell, (1960), Ringkollen kapell, 1981), og kalkmåleri i Glomfjord kyrkje, 1957). Ved sida av måleri og trerelieff arbeidde han med biletteppe. Nasjonalmuseet/Nasjonalgalleriet i Oslo eig eit trerelieff og åtte måleri av Bjarne Rise. I 1955 gav han ut ei bok om kunstnaren Jean Heiberg.

## Verk (utval)
### Offentlege bygningar (utsmykking)
* «Veronika-duk», Altertavle i Gamvik kyrkje (biletvev) 
* «Kristus og de tre apostlane» Altertavle i Follafoss kyrkje. 
* «Fem kloke og fem dårlige jomfruer», på orgellem og altertavle i Namsos kyrkje (måla trerelieff og biletvevteppe). 
* «Den oppstandne Kristus», Billedvevteppe i Moss sjukehus. 
* Trilogien «Med egne hender - Vår, Sommer, Haust», tre biletvevteppe i Norske Folk garden, Oslo.
* «Indisk Draum», måleri, Rennebu kommunehus.
* «Såmannen» i Opdals Sparebank (måla trerelieff).

### Kartongar for vovne teppe
* «Indisk draum»
* «Jomfru Maria of hennar tre friarar», etter eit gammalt antependium
* «Gullfuglen»
* «Prinsessa som ingen kunne målbinde»
* «Kvitt dyr»
* «Maternité»

## Utstillingar (utval)
* 1928: Representert på utstilling i Kunstnarforbundet
* 1935: Representert på surrealistisk måleriutstilling i København
* 1937: Representert på Verdsutstillinga i Paris
* 1951: Invitert deltakar på utstilling av biletkunst saman med Paul Klee, Vasilij Kandinskij og Pablo Picasso. Rise fekk god omtale.
* 1952: Deltakar på utstillinga «Ung norsk kunst» i København
* 1955: Deltakar på sommarutstillinga «13 malarar» i Kunstnernes Hus
* 1957: Deltakar på utstilling i Göteborg
* 1968: Utstilling av teikningar saman med Håkon Stenstadvold og Ole Mæhle i Kunstnarforbundet.
* 1982: Utstillinga «Norsk Billedvev» med billedteppe etter kartongar av Bjarne Rise i Kunstindustrimuseet.
* 1987: Kubismens kunst vart utstillt i Tønsberg
* 1989: Retrospektiv minneutstilling i Trondhjem Kunstforeining - Trøndelag Kunstgalleri. Utstillinga blei vist i Oppdal av Oppdal Kunstlag same år.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Bjarne Rise i Selbu Bygdemuseum 
* BILETTEPPE LAGA AV RAGNFRID  RISE  HOEL til kartongar av Bjarne Rise
Tromsø lufthamn

**Tromsø lufthamn** (IATA: **TOS**, ICAO: **ENTC**) er eigd og driven av Avinor AS. Flyplassen har ein rullebane på om lag 2550 meter, og ligg ca. 3 km vest for sentrum av byen Tromsø. Han hadde 1 800 093 passasjerar i 2011, og var med det den største lufthamna i Nord-Noreg og femte største i landet som heilheit.

## Historikk
Flyplassen opna offisielt i 1964 som **Tromsø lufthamn, Langnes**. Terminalbygget har vorte modernisert fleire gonger (i 1977, 1985 og sist i 1998), og delar av den eldre bygningsmassen er framleis i bruk. I samband med dei siste moderniseringane fekk flyplassen eit nytt kontrolltårn, ein tunnel for å leie nærliggjande vegtrafikk under ein forlenga rullebane og for fyrste gong gangbruer direkte frå terminalbygget til oppstillingsplassane.

## Selskap og ruter
Lufthamna er eit nav for Nord-Noreg og har fylgjande flyselskap og destinasjonar:
*AirBaltic (Riga) 
*Nordavia (Arkhangelsk, Murmansk) 
*Norwegian Air Shuttle (Bergen-Flesland, Bodø, Oslo-Gardermoen og Trondheim-Værnes) 
*SAS (Alta, Bodø, Longyearbyen, Oslo-Gardermoen, Trondheim-Værnes og Stockholm-Arlanda [sommarrute])
*Widerøe (Alta, Andenes, Bergen-Flesland, Berlevåg, Bodø, Båtsfjord, Hammerfest, Harstad-Evenes, Hasvik, Honningsvåg, Kirkenes, Lakselv, Mehamn, Narvik-Framnes, Sandefjord-Torp, Stokmarknes, Sørkjosen, Vadsø og Vardø)

### Frakt
*Kato Air (Alta [post]) 
*West Air Sweden (Longyearbyen [post], Oslo-Gardermoen [post], Harstad-Evenes [post])

## Sjå òg
* Største flyplassar i Norden

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tromsø lufthavn|Tromsø lufthavn]]» frå ,  den 10. juni 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Avinors side om Tromsø lufthavn 
*[Langnes på norskeflyplasser.no](http://generator.firmanett.no/(jzd4sr45pwbcw4vpew1can55)/generator.aspx?PID=176823&M=0&M=0/)
Trollkonetunnelen

**Trollkonetunnelen** er ein tunnel på jarnbanen Bergensbanen på strekninga mellom Dale og Bolstadøyri stasjonar i Vaksdal og Voss kommunar i Vestland. Tunnelen er 8 043 meter lang, bygd i 1987, og er den sjette lengste jernbanetunnelen i Noreg.

## Bakgrunnsstoff
* Trollkonetunnelen i Openstreetmap
Giævernesettunnelen

**Giævernesettunnelen** er ein vegtunnel i Tromsø kommune. Han går under sørenden av rullebanen til Tromsø lufthamn og er ein del av riksveg 862. Tunnelen er 118 meter lang, har fire køyrefelt og gang- og sykkelfelt. Køyreretningane og gang- og sykkelfeltet er åtskilde frå kvarandre.

## Sjå òg
*Langnestunnelen
*Vegtunnelar i Noreg
*Undersjøiske vegtunnelar i Noreg

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Giævernesettunnelen|Giævernesettunnelen]]» frå ,  den 10. juni 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Pianokonsert nr. 17 av Mozart

**Pianokonsert nr. 17 i G-dur**, KV. 453, av Wolfgang Amadeus Mozart, vart skriven i 1784.

Verket er skriven for solo piano, fløyte, to oboar, to fagottar, to valthorn og strykarar. Som typisk for solokonsertar er han skriven i tre satsar:

# *[[Tempo#italienske tempomerknader|Allegro]]*
# *Andante* i C-dur
# *Allegretto – Presto*

I følgje notat på partituret av komponisten sjølv, vart konserten skriven ferdig den 12. april 1784. 

Det er usikkert når stykket hadde premiere. Ei kjelde seier at verket vart første gong spelt av studenten til Mozart, Barbara Ployer, den 13. juni 1784 på ein konsert der Mozart hadde invitert Giovanni Paisiello for å lytte til både henne og dei nye komposisjonane sine, mellom anna den nyskrivne Kvintet i Ess for piano og blåseinstrument. Etter dette spelte Ployar og Mozart i lag Sonate for to piano, K. 448. Ei anna kjelde, Lorenz (2006, 314), seier at Mozart ikkje venta to månader før han spelte verket, men spelte det på konserten sin med Regina Strinasacchi den 29. april 1784 i Kärntnertortheater. Generelt kan ein sei at forskarane er samde om at det først vart spelt ein gong midtvegs ut i 1784. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Piano Concerto No. 17 (Mozart)|Piano Concerto No. 17 (Mozart)]]» frå ,  den 10. juni 2011.*  
 
*Hutchings, A. *A Companion to Mozart's Piano Concertos*,  Oxford University Press.
*Lorenz, Michael (2006) «New And Old Documents Concerning Mozart's Pupils Barbara Ployer And Josepha Auernhammer», *Eighteenth-Century Music* 3/2, (Cambridge University Press).

## Bakgrunnsstoff
* 
*Innspeling av Serg van Gennip
Pianokonsert nr. 18 av Mozart

**Pianokonsert nr. 18 i H-dur**, KV. 456 er eit concertante-verk for piano, eller pianoforte og orkester av Wolfgang Amadeus Mozart. Mozart sjølv daterte konserten til 30 september 1784.

I fleire år spekulerte historikarar på om Mozart hadde skriven denne solokonserten for Marie Theresa von Paradis, basert på brev skrivne på denne tida av Leopold Mozart til dottera hans Nannerl. Hermann Ullrich har derimot sett bort frå denne teorien og basert datoen på notata til Mozart sjølv og at von Paradis reiste til Paris i byrjinga av oktober 1784, som indikerte at det ikkje var nok tid til å sende von Paradis konserten så ho kunne spele han..  Richard Maunder meinte at Mozart likevel kunne ha hatt tid til å sende konserten til Paris og vidare til von Paradis i London, der ho kanskje spelte verket i mars 1785.

Verket er skriven for solo piano, fløyte, to oboar, to fagottar, to valthorn og strykarar. Konserten består av tre satsar:

# *[[Tempo#Italian tempo markings|Allegro]] vivace*
# *Andante* i g-moll
# *Allegro vivace*

Mozart skreiv to forskjellige kadensar for den første satsen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Piano Concerto No. 18 (Mozart)|Piano Concerto No. 18 (Mozart)]]» frå ,  den 10. juni 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Pianokonsert nr. 19 av Mozart

**Pianokonsert nr. 19 i F-dur**, KV. 459 av Wolfgang Amadeus Mozart vart skriven mot slutten av 1784: I følgje Mozart sjølv var verket ferdig den 11. desember. Han vert stundom kalla «den andre kroningskonserten» fordi Mozart spelte han under kroninga av Leopold II i Frankfurt am Main i oktober 1790.  Det signerte partituret ligg i dag Jagiellónska bibliotek i Kraków. Den første utgåva vart produsert av Johann Andre frå Offenbach i 1794 og Breitkopf & Härtel produserte ei utgåve i 1800. Som alle solokonsertane til Mozart er det i tre satsar: 
# *[[Tempo#italienske tempomerknader|Allegro]]* 4/4
# *Allegretto* 6/8, i C-dur
# *Allegro assai* 2/4

Konserten var skriven for Mozart sjølv. Hutchings har kalla det «atletisk» med ein kombinasjon av ynde og kraft. Det er skriven for fløyte, to oboar, to fagottar, to valthorn og strykarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Piano Concerto No. 19 (Mozart)|Piano Concerto No. 19 (Mozart)]]» frå ,  den 10. juni 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Hutchings, A. *A Companion to Mozart's Piano Concertos*,  Oxford University Press.
* Mozart, W. A. *Piano Concertos Nos. 17-22 in full score*.  Dover Publications, New York.

## Bakgrunnsstoff
*
Alta lufthamn

**Alta lufthamn** er eigd og driven av Avinor AS. Lufthamna ligg ved tettstaden Elvebakken, 3,5&nbsp;km aust for Alta sentrum.

Flyplassen vart opna 3. mai 1963, saman med Kirkenes lufthamn, Høybuktmoen og Lakselv lufthamn, Banak. Flyplassen vart opphavleg betent av SAS med Convair CV-440 fly, men i 1969 vart Douglas DC-9 jetfly sette i drift på ruter til Alta, Banak og Høybuktmoen.

I dag er flyplassen eksportert av både SAS, Widerøe og Norwegian. Terminalbygget som er brukt i dag vart opna 25 august 2009.

Flyplassen betente 351 537 passasjerar i 2005, mot 303 828 i 2004. Alta lufthamn er dermed den største lufthamna i Finnmark fylke målt i passasjertal. Flyplassen har ei asfaltert rullebane på 2057 m. Flyplassen er betent av flybuss og drosje.

## Flyselskap og destinasjonar
*Norwegian (Oslo)
*SAS (Oslo, Tromsø)
*Widerøe (Tromsø, Hammerfest, Berlevåg, Båtsfjord, Kirkenes, Lakselv, Vadsø og Vardø)

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Alta lufthavn|Alta lufthavn]]» frå ,  den 10. juni 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*Alta Taxi
*Flybuss (FFR) 
*Artikkel om lufttransport til Alta 
*World Aero Data side med tekniske data om Alta lufthamn
Pianokonsert nr. 20 av Mozart

**Pianokonsert nr. 20** i d-moll, K. 466, vart komponert av Wolfgang Amadeus Mozart i 1785. Han vart først framført på Mehlgrube Casino i Wien den 11. februar 1785, med komponisten sjølv som solist.

## Bakgrunn
Eit par dagar etter den første framføringa skreiv faren Leopold til dottera Nannerl om den nylege suksessen til broren. 

Verket er skrive i d-moll. Andre verk av komponisten i denne tonearten er Fantasi K. 397 for piano, Rekviem, ein kyrie og delar av den mørke operaen *[[Don Giovanni]]*. Det er den første av to solokonsertar skriven i moll (den andre er nr. 24).

Den unge Ludwig van Beethoven beundra denne solokonserten og spelte han i repertoaret sitt. Den kjende dirigenten Daniel Barenboim hevda at denne konserten var favorittmusikkstykket til Josef Stalin. 

## Satsar
Konserten er skriven for solo piano, fløyte, to oboar, to fagottar, to valthorn, to trompetar, pauke og strykarar. Som typisk for ein solokonsert, er han skriven i tre satsar:

# *[[Allegro]]*
# *[[Romanze]]*
# *Allegro assai*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Piano Concerto No. 20 (Mozart)|Piano Concerto No. 20 (Mozart)]]» frå ,  den 10. juni 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Girdlestone, C. M. *Mozart's Piano Concertos*. Cassell, London.
* Hutchings, A. *A Companion to Mozart's Piano Concertos*,  Oxford University Press.
* Mozart, W. A. *Piano Concertos Nos. 17-22 in full score*.  Dover Publications, New York.
* Steinberg, M. *The Concerto: A Listener's Guide*, Oxford (1998)



## Bakgrunnsstoff
*
*
*BBC Discovering Music (browse for .ram file for this work)
Pianokonsert nr. 21 av Mozart

**Pianokonsert nr. 21 i C-dur**, K. 467, var eit verk skriven ferdig den 9. mars 1785 av Wolfgang Amadeus Mozart, fire veket etter den førre D-moll-konserten.

## Struktur
Verket består av tre satsar.

#Allegro maestoso
#Andante i F-dur
#Allegro vivace assai

Den kjende andanten er i tre delar og vart nytta i den svenske filmen *[[filmen Elvira Madigan|Elvira Madigan]]* i 1967. Musikken vart spelt under ein doven båttur på ein roleg innsjø. Dette har ført til at satsen og konserten har fått kallenamnet *Elvira Madigan*.

## Innspelingar
Det er gjort mange innspelingar av stykket av kjende pianistar, som Geza Anda, Piotr Anderszewski, Vladimir Ashkenazy, Daniel Barenboim, Malcolm Bilson, Alfred Brendel, Robert Casadesus, Annie Fischer, Friedrich Gulda, Stephen Hough, Keith Jarrett, Wilhelm Kempff, Walter Klien, Alicia de Larrocha, Rosina Lhevinne, Dinu Lipatti, Radu Lupu, Murray Perahia, Marie João Pires, Maurizio Pollini, Arthur Rubinstein, Fazil Say, András Schiff, Artur Schnabel, Rudolf Serkin, Howard Shelley, Mitsuko Uchida og Christian Zacharies.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Piano Concerto No. 21 (Mozart)|Piano Concerto No. 21 (Mozart)]]» frå ,  den 10. juni 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* 
* BBC Discovering Music (browse for .ram file for this work)
* 
* Andanten (YouTube)
Kvitskjeving

**Kvitskjeving** (*Lagenorhynchus acutus*) er ein tannkval i delfinfamilien, som lever i tempererte til polare farvatn i det nordlege Atlanterhavet. I norske farvatn finst det ein stabil bestand på om lag 10 000 dyr.

## Kjelder
*The IUCN Red List of Threatened Species på engelsk
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Snøull

**Snøull** er ei plante i storrfamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing. Planta vert kring 20 cm høg og har stive runde strå. Blada er trådsmale og litt renneforma. Akset er rundt. Aksskjela smalnar oppover frå grunnen, dei er gråsvarte med brun topp og ikkje gjennomskinlege. Planta har kvit ull. Mjølknappen er knapt 1 mm. Snøull blomstrar kring juni månad på myrmark og våt sand, helst i snøleger. Han veks mest til fjells, men òg ned i låglandet i Noreg. Snøull veks frå Setesdalen til Finnmark i Noreg, og er funnen opp til 1800 m i Jotunheimen.

## Kjelder

*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Polarull|Polarull]]» frå ,  den 10. juni 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
İznik

**İznik**, tidlegare **[[Nikea]]** (gresk Νίκαια), er ein by og eit administrativt distrikt i provinsen Bursa i Tyrkia. Byen ligg i eit fruktbart området ved austbreidda av İzniksjøen, og grensa til åsar i nord og sør. Byen ligg 90&nbsp;km søraust for Istanbul i luftlinje, men langs vegen er det 200&nbsp;km rundt Izmitbukta. Til Bursa er avstanden 80&nbsp;km med bil.

I antikken heitte byen Nikea, og er kanskje mest kjend for kyrkjemøtet som tok stad der i 325.

Byen blei grunnlagd av den makedonske kongen Antigonos, truleg i 316 f.Kr. Han blei erobra av seldsjukkane i 1077-78 og gjenerobra av krossfararar på vegner av Austromarriket i 1097. I 1204 blei keisardømet Nikea oppretta. Det osmanske riket erobra Iznik i 1331.

Byen hadde ein 5&nbsp;km lang bymur som verna seg. Mykje av muren finst framleis og er i dag eit populært turistmål. Byen har kring 20 000 innbyggjarar og har høyrt til provinsen sidan 1930.

## Bakgrunnsstoff
Kronometer

**Kronometer** (av gresk: *chrónos* = tid, og *métron* = mål) er nemninga på eit særs presist mekanisk ur. Kvart einskild kronometer er identifisert ved eit nummer inngravert på urverket og eit godkjenningssertifikat etter å ha vorte prøvd i fleire døger i ulike stillingar og under ulike temperaturar av ein nøytral offentleg instans.

Nemninga «kronometer» er no definert av norma ISO (International Organization for Standardization) 3159 og verna av nasjonal lovgjeving, som òg fastsett godkjenningsordningar. Den sveitsiske Le Contrôle officiel suisse des chronomètres (COSC) er den viktigaste av desse godkjenningsordningane, og i røynda den einaste organisasjonen som er i stand til å godkjenna den store mengda industrielt produserte presisjonsurverk.

Hard edelstein som diamantar, rubinar og safirar vert ofte brukt i hjullager i kronometra for å minske friksjonen og redusere slitasjen på urverket, og legeringar med edelmetall som gull, platina og palladium kunne verte nytta for å hindre korrosjon og redusere påverknaden av temperaturendringar og liknande. 

Kronometer vart tidlegare særleg nytta på skip og fly for å finne den geografiske posisjonen under navigeringa. Før eit kronometer vart teke i bruk til navigeringsføremål, måtte det synkroniserast med ur på ein stad med kjend lengdegrad; deretter kunne det nyttast til å fastsetja dei austlege eller vestlege lengdegradane for skipet eller flyet under ferda. Saman med ein sekstant, eit vinkelmålingsinstrument for å finne vinkelen mellom sola (stjernene) og horisonten (solhøgda), og med det dei nordlege eller sørlege breiddegradane, kunne de geografiske posisjonane for skipet eller flyet fastsetjast under heile ferda.

For vitskaplege og mange andre føremål er kronometeret no avløyst av andre og meir noggranne tidsmætarar, som til dømes atomur.

## Bakgrunnsstoff
* Contrôle Officiel Suisse des Chronomètres, den sveitsiske instansen for kronometerkontroll
Neiden

Neiden er ei bygd i Sør-Varanger kommune i Finnmark fylke, der E 6 kryssar Neidenelva. Staden er ein samisk busetnad, og her bur dei attståande norske skoltesamane. 

Sankt Georgs kapell er det einaste ortodokse kapellet i Noreg og landets minste kyrkje. Kapellet er ifylgje tradisjonen reist av munken Trifon på 1500-talet. Äʹvv skoltesamisk museum opna i Neiden i 2017.

I Øvre-Neiden ligg ei av statens fjellstover.

Den største attraksjonen på staden er Skoltefossen, der det vert praktisert kastenotfiske på gammalt samisk vis. Laksetrapp. Veg over Sevettijärvi til det finske riksvegnettet ved Kaamanen.

Namnet kjem av skoltesamisk *Njauddâm*. Tydinga er utolka.

## Folk frå Neiden
*Ørnulv Vorren (1916 —2007), etnograf, med studium av samisk kultur, voks opp i Neiden

## Sjå også
*Samiske stadnamn i Sør-Varanger

## Kjelder
Lakselv lufthamn, Banak

**Lakselv lufthamn, Banak** (IATA: **LKL**, ICAO: **ENNA**) er ei sivil lufthamn som er eigd og driven av Avinor. Ho ligg i Porsanger kommune i Finnmark fylke, med køyretid på 5 min. frå Lakselv sentrum, og 74 kilometer frå Karasjok.

## Historie
Lufthamna vart i fyrsten etablert som feltflyplass for Hærens flygevesen i 1938, med ei lita grusstripe, den gongen på tvers i høve dagens rullebane. Den gamle stripa er enno synleg som eit område med lite vegetasjon og hadde omtrentleg baneretning 11/29.

Under andre verdskrig vart flyplassen kraftig bygd ut av tyske styresmakter, med blant anna hangarar, verkstad og sjukehus i tillegg til stillingar for forsvar. Bygningar og installasjonar vart øydelagt av okkupantane da dei trekte seg tilbake i 1944.

Etter krigen tok Luftforsvaret over, men plankedekket på rullebanen vart kannibalisert grunna materialmangel under atterreisinga. Frå 1951 var rullebanen ubrukeleg og aktiviteten fekk eit opphald.

I 1963 vart lufthamna opna att med ny rullebane, som i ettertid har vorten utvida og oppgradert fleire gonger for å tilfredsstille militære og sivile behov. Ein del av dette vart finansiert av NATO, gjennom det såkalla infrastrukturprogrammet. Nyopninga var også starten på sivil rutetrafikk til Lakselv, som vart innlemma i rutenettet samtidig med Alta lufthamn og Kirkenes lufthamn, Høybuktmoen.

## Destinasjonar og ruter
Lufthamna er i dag sivilt betent av Widerøe med daglege avgangar til Tromsø og to dagar i veka til Oslo, mens luftforsvaret er representert med Stasjonsgruppe Banak.
Om sommaren er lufthamna brukt til charterflygingar, og sommaren 2006 starta SAS sesongrute til Oslo lufthamn, Gardermoen.

### Trafikk
I 2005 vart lufthamna brukt av knapt 53 000 passasjerar, fordelt på drygt 3 500 flyrørsler, inkludert transit og internasjonale flygingar. Sjølv om lufthamna har låge passasjertal, er ho likevel definert som mellomstor lufthamn av Avinor.

Lokaliseringa, det militære nærværet og ein av landets lengste rullebaner gjer at lufthamna tidvis får eksotisk besøk. Så seint som 22. mars 2006 var eit av dei største serieproduserte flya i verda, eit Antonov An-124, innom.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lakselv lufthavn, Banak|Lakselv lufthavn, Banak]]» frå ,  den 10. juni 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Avinors side om Lakselv lufthamn, Banak
*World Aeros side om Lakselv lufthamn, Banak
Høybuktmoen

**Høybuktmoen** (nordsamisk *Nuvvosguolbba*) ligg i Sør-Varanger kommune, tolv kilometer frå Kirkenes, og er for tida standkvarter for Garnisonen i Sør-Varanger (GSV) og Øst-Finnmark Heimevernsdistrikt 18. Her ligg også Kirkenes lufthamn som har daglege flyavgangar til Tromsø, Oslo og andre byar i Finnmark.

## Historikk
Den første innkvarteringa bestod av gammar og var i frå opprettinga av GSV i 1921.

Det vart vedteke i 1946 at ein skulle byggje opp ein ny leir ved den tysk-bygde flyplassen. Fyrste delen av bygginga stod ferdig i 1951. I ettertid har det vore ein del nybygging, mellom anna av ein ny idrettshall. Grenseposten er leirmagasinet i leiren.

## Sjå òg
*Fangeleirane til okkupasjonsmakta i Noreg under andre verdskrigen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Høybuktmoen|Høybuktmoen]]» frå , den 10. juni 2011.*
Kirkenes lufthamn, Høybuktmoen

**Kirkenes lufthamn, Høybuktmoen** (IATA: **KKN**, ICAO: **ENKR**) er eigd og driven av Avinor AS. Lufthamna ligg på Høybuktmoen omtrent 10 km frå Kirkenes, i Sør-Varanger kommune i Finnmark fylke.

I 1941 etablerte tyskarane to rullebanar på Høybuktmoen, på 1 000 og 1 200 meter. Desse vart etablert av omsyn til dei tyske åtaka på Sovjetunionen.

Da tyskarane trekte seg attende vart flyplassen øydelagt, men han vart i etterkrigsåra bygd opp att og rullebanane utvida til høvesvis 1 270 og 1 600 meter. I 1963 vart Høybuktmoen lufthamn, saman med Alta lufthamn og Banak lufthamn i Lakselv, innlemma i det nasjonale stamrutenettet.

Den kortaste rullebanen (omtrentleg retning 15/33) er ikkje lenger i drift.

## Ruter og selskap

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kirkenes lufthavn, Høybuktmoen|Kirkenes lufthavn, Høybuktmoen]]» frå ,  den 10. juni 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Avinors side om Kirkenes lufthamn, Høybuktmoen
Bardufoss lufthamn

**Bardufoss lufthamn** er eigd og driven av Avinor AS i samarbeid med Forsvarsbygg og Bardufoss flystasjon.

Det er samband med fly til Bodø og Oslo med Norwegian, og 31. mai 2010 opna SAS den same ruta på nytt. 

Avstand med veg er ca 500 meter til Bardufoss sentrum, 29 km til Setermoen, 44 km til Finnsnes, 121 km til Narvik og 134 km til Tromsø.

På Fossmoen, litt lenger aust, finst framleis restar etter ein tidlegare rullebane. Denne rullebanen var kring 1300 meter lang, hadde retningar 17/35 og koordinatar .

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bardufoss lufthavn|Bardufoss lufthavn]]» frå ,  den 10. juni 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Sida til Avinor om Bardufoss lufthamn
Riksveg 706

**Riksveg 706** (**Rv706**) går mellom Fossestuvegen og Rotvoll rundkøyring i Trondheim kommune. Vegen dannar ei omkøyring nord for sentrum som vart opna 27. mai 2010. 

Vegen består av tidlegare fylkesveg 715 frå Fossestuvegen til Marienborg, Nordre avlastningsveg
til rundkøyringa på Solsiden og Innheradsvegen til E6 Rotvoll rundkøyring.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

Gamle E-6
*  Rotvoll,  Kockhaugvegen mot  Hell i Stjørdal
 Rotvoll-Lademoen
*  Leangensletta
*  Haakon VII's gate, berre frå vest → 
* Gildheimkrysset berre frå/mot aust, → Leangen
* Strindheimkrysset, berre frå/mot aust,  Bromstadvegen til  Lerkendal,  Bromstadvegen til  Lade
* Strindheimtunnelen (2,6 km)
* Strindheimkrysset, berre frå/mot vest

*  frå Lademoen til Lade,  til Strindheim

* Pirbrua (132 m, seglingshøgde ved springflaum er 3,5 m)
*  til Trondheim Sentralstasjon
* arm til Brattøra/Pirterminalen

*  Skansentunnelen (510 m, 14 muh.)
*  Ilsviktunnelen (240 m)
*   Bynesvegen frå Ilsvika via Fosen til  Namdalseid kommune
*  Steinbergtunnelen
*  Steinberget (inne i tunnelen), arm til Ila
**  Byåsveien × Ilevollen
*  Marienborgtunnelen, framhaldet til Steinbergtunnelen sørover etter rundkøyringa
*  Cecilienborg, Osloveien mot  Ila
*  Stavnetunnelen (110 m)

*   Bøckmans veg frå Stavne til  Munkvoll (2,2 km)
Osloveien
* Arm Tempevegen til Sluppen
**  Sluppenbrua
**  Sluppen
**  Tempevegen
**  Sluppen, berre frå/mot nord
*  Bjørndalen
*  Romulslia, berre frå sør
*  Bjørndalen til  Klett
Gamle Okstadbakkan
*  Oslovegen, berre mot sør
*  frå Kroppan til  Kvennild

## Bakgrunnsstoff
Harstad/Narvik lufthamn, Evenes

**Harstad/Narvik lufthamn, Evenes** er ein stamruteflyplass i Evenes kommune i Nordland. Nokre av innflygingslysa i nordenden av rullebanen ligg i Skånland kommune i Troms. Flyplassen ligg 45 km unna Harstad, og 79 km unna Narvik. 

Flyplassen vart opna 30. juni i 1973 og har kring 500 000 passasjerar årleg.

I terminalbygget, som har fem gater og to bagasjeband, finn ein kafé, bilutleigefirma, kiosk, duty-free, billettkontor, minibank med meir.

## Tilkomst
Buss: Flyplassen har samband med buss til Harstad, Narvik og Sortland.

Bil: E 10 går rett forbi flyplassen.

## Namnestrid
Det har vore diskusjonar om det offisielle namnet på flyplassen, og det har også skjedd mistydingar og forveksling med Narvik lufthamn, Framnes. Avinor meiner at dagens namn er riktig, sidan Harstad og Narvik er dei næraste byane som flyplassen tener, og i fylgje internasjonale reglar skal flyplassar ha namnet til næraste store by. *Harstad lufthamn, Evenes* vart fyrst brukt då Evenes fekk nytt namn for nokre år sidan. Det kom protestar frå Narvik der ein meinte at *Narvik* også burde vere med i namnet på flyplassen, men Narvik hadde på si side allereie Narvik lufthamn, Framnes som var tent av Widerøe.

Flyplassen skal marknadsførast i chartersegmentet under namnet «Lofoten International Airport».

## Ruter og selskap
* Norwegian Air Shuttle (Oslo)
* Novair (charter)
* Ving (charter)
* Scandinavian Airlines System (Oslo)
* Widerøe (Andenes, Bodø, Tromsø, Trondheim)
* Benair (Aviser)
* West air (Flyr for posten til Gardermoen)
* Pluss diverse charterselskap.

I tillegg hadde Kato Air sin base på Harstad/Narvik lufthamn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Harstad/Narvik lufthavn, Evenes|Harstad/Narvik lufthavn, Evenes]]» frå ,  den 10. juni 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Sida til Avinor om Harstad/Narvik lufthamn, Evenes
*Evenes på World Aero Data
Bodø lufthamn

**Bodø lufthamn** (, ) er eigd av Forsvaret og den sivile delen er driven av Avinor AS.

Reisetid mellom flyplassen og Bodø sentrum er 5 min. med bil og 15 min. til fots.
Reisetid mellom flyplassen og jernbanestasjonen er 5 min.
Reisetid mellom flyplassen og hurtigrutekaia er 6 min.

## Destinasjonar
### Rutefly
* Norwegian Air Shuttle (Bardufoss, Oslo, Tromsø, Trondheim)
* SAS (Oslo, Tromsø, Trondheim)
* Widerøe (Andenes, Brønnøysund, Bergen, Harstad-Narvik (Evenes), Leknes, Mo i Rana, Mosjøen, Namsos, Narvik (Framnes), Røst, Sandnessjøen, Stokmarknes, Svolvær, Tromsø, Trondheim)

### Helikopter
* Lufttransport (Værøy)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bodø lufthavn|Bodø lufthavn]]» frå ,  den 10. juni 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Bodø lufthavn ved avinor.no
Aten internasjonale lufthamn, Elefthérios Venizélos

**Aten internasjonale lufthamn, Elefthérios Venizélos** er ein sivil flyplass i Aten. Han vart sett i drift 29. mars 2001.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eleftherios Venizelos internasjonale lufthavn|Eleftherios Venizelos internasjonale lufthavn]]» frå ,  den 11. juni 2011.*
Loddebolt

Ein **loddebolt** er eit verktøy som blir bruka til å mekanisk og elektrisk binde saman to metalliske overflater. Denne prosessen blir kalla *lodding*.

## Verkemåte
Ein loddebolt er eit pennforma verktøy der spissen ved bruk har ein temperatur på rundt 250-450 <math>^o</math>C. Ein brukar den varme spissen til å varme opp overflatene som skal forbindast, og tilfører deretter loddetinn. Loddetinnet smelter ved kontakt med den varme loddebolten, og legg seg mellom/på overflatene. Når ein fjernar loddebolten, stivnar loddetinnet, og ein har ei samankopling.

I loddetinnet er det ei syre og litt voks/harpiks. Når tinnet blir varma opp reingjer syra og harpiksen metallflatene og fjernar korrosjon som kan vere årsak til dårleg kontakt og dårleg mekanisk styrke. Ved høg nok temperatur vil syra og harpiksen kome ut på overflata av metallflatene og fjerne ureiningar frå metalloverflatene.

Loddebolten blir vanlegvis varma opp ved hjelp av elektrisk energi frå elnettet, som har ei driftsspenning på 230 V, men det finst òg loddeboltar drivne av gass eller batteri.

Det er vanleg med temperaturregulering av spissen på loddebolten.

## Bruksområde
Det største bruksområdet er innan elektronikkproduksjon, der ein ved lodding fester komponenter til kretskort. I privat samanheng er det vanleg å bruke loddebolt til å skøyte leidningar og liknande. I nokre tilfelle blir lodding også bruka som eit alternativ til sveising, i produksjon/reparasjon av smykke, diverse småreparasjonar og så bortetter.

## Kaldlodding
Dersom kontaktpunkta ikkje blir varma godt nok opp før ein tilfører loddetinn, får ein ei *kaldlodding*. Loddetinnet får ei matt overflate, truleg fordi det blir danna krystalliknande sprekkar i tinnet. Dersom dei to metallflatene som skal loddast rører på seg medan loddinga blir avkjølt, aukar faren for krystalldanning. Ei slik lodding vil føre til at loddetinnet ikkje *herder* godt nok, og i verste fall kan kontaktpunkta lausne frå kvarandre. Ein annan konsekvens kan vere høg overgangsmotstand, ustabil elektrisk kontakt, restar av flussmiddel inne i loddinga, etc.  

## Automatisert produksjon
Tidlegare føregjekk industri av kretskort manualt ved at tilsette montert komponentane for hand og lodda veh hjelp av loddebolt. I dag vert denne jobben utført av monteringsrobotar og automatiserte loddestasjonar.

## Kjelder
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Loddebolt|Loddebolt]]» frå ,  den 11. juni 2011.*  
 
## Sjå òg

* Lodding
Iráklio internasjonale lufthamn, Níkos Kazantzákis

**Iráklio internasjonale lufthamn, Níkos Kazantzákis** (, ) er den største flyplassen på Kreta, og den nest største flyplassen i Hellas. Flyplassen ligg om lag fem kilometer aust for sentrum av Iráklio, i nærleiken av kommunen Néa Alikarnassós.

Flyplassen er kalla opp etter den greske forfattaren og filosofen Níkos Kazantzákis.

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Heraklion flygplats|Heraklion flygplats]]» frå ,  den 11. juni 2011.*
Lodding

**Lodding** er ein metode som vert nytta for å binda saman ulike metalldelar, ved hjelp av eit fyllmetall med lågt smeltepunkt. Metallflatene som skal bindast saman vert varma opp, slik at fyllmetallet smeltar og bind seg til metallflatene. Metalla som vers bundne saman har høgare smeltepunkt enn fyllmetallet og smeltar ikkje. Fyllmetallet inneheld ofte mykje tinn og vert difor kalla loddetinn. Lodding fører til at metalldelane som vert bundne saman er i termisk og elektrisk kontakt med kvarandre. 

## Bruksområde
 

Lodding vert nytta innan fleire fagområde. 

### Elektronikk
Innan elektronikkproduksjon vert elektronikkomponentar lodda til banane på krinskort. Dette gjev mekanisk stabilitet, elektrisk og termisk kontakt. Ved serieproduksjon vert komponentane plasserte på krinskortet av robotar og loddinga vert utført i ein automatisert loddestasjon. Ved framstilling av prototypar og reparasjon vert loddinga som oftast utført manuelt, ved hjelp av ein loddebolt. 

### Sølvsmedarbeid
Sølvsmedar nyttar lodding for å binda saman ulike metallstykke. 

## Sjå òg
* Sveising

## Bakgrunnsstoff
Haugesund lufthamn, Karmøy

**Haugesund lufthamn, Karmøy** (, ) er ein stamflyplass som ligg på Karmøy omtrent midt mellom byane Kopervik og Haugesund i Rogaland fylke.

Flyplassen vart opna i 1975. Han ligg utsett til for vêr, på utsida av Karmøy og med Nordsjøen ved enden av rullebanen. Eventuelle stengingar grunna vêr er oftast på grunn av tåke. Det hindrar ikkje at Haugesund lufthamn, Karmøy er blant dei mest punktlege stamflyplassane i Noreg.

I 2004 hadde Haugesund lufthamn, Karmøy ein regularitet på 98,1 prosent (77 av 4116 planlagde flygingar vart kansellert). Målet på kor punktleg flyselskapet er var oppe i 91,3 prosent (338 av 3893 flygingar var forsinka).

Av de 413 483 passasjerane som reiste over Haugesund lufthamn, Karmøy i 2004 var 334 334 innanlandspassasjerar, og 79 149 utanlands (Ryanair og charter).

## Ruter og selskap
* Apollo (Chania, Tenerife)
* Startour (Las Palmas)
* Ving (Antalya)
* Tyrkiareiser (Antalya)
* Ryanair (Alicante, Bremen, London-Stansted, Malaga 
* Scandinavian Airlines (Bergen, Kristiansund, Oslo)
* Norwegian (Oslo)

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Haugesund lufthavn, Karmøy|Haugesund lufthavn, Karmøy]]» frå ,  den 10. juni 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Haugesund lufthamn, Karmøy  ved Avinor.no
Córdoba

**Córdoba** kan visa til:

* Byen Córdoba i Spania
* Byen Córdoba i Argentina
* Byen Córdoba i Veracruz i Mexico
* Byen Córdoba i Durango i Mexico

* Provinsen Córdoba i Argentina
* Provinsen Córdoba i Colombia
* Provinsen Córdoba i Spania

* Valutaen córdoba i Nicaragua
Windhoek

**Windhoek** er hovudstaden i Namibia og ligg 1654 meter over havet midt inne i landet. Byen er eit handels- og administrasjonssenter og hadde i 2002 eit innbyggjartal på rundt 233 500. I byen er det anglikansk og katolsk bispesete og ein del tysk kolonialarkitektur.

Windhoek har vore hovudstaden i Namibia sidan landet fekk sjølvstendet i 1990.

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
Qinghaisjøen

**Qinghaisjøen** (kinesisk skrift 青海湖, pinyin *Qīnghǎi Hú*; mongolsk Khokh Nuur, 'den blå sjøen') er ein av verdas største saltsjøar. Han ligg i provinsen Qinghai i Kina, 3&nbsp;205 meter over havet. Med sine 5&nbsp;694 km² er han den største innsjøen i Kina.

Innsjøen ligg i ei forsenking i det tibetanske platået i den historiske tibetanske provinsen Amdo, ca 100 kilometer vest for provinshovudstaden Xining i Qinghai. Han har variert i storleik, krympa mykje på 1900-talet, men har vore aukande sidan 2004. I 1960-åra hadde 108 større eller mindre elvar utløp i Qinghaisjøen. Til 2004 hadde 85&nbsp;% av elvemunningane turka ut, også munningen til den største elva, Buh. Derved oppstod fleire mindre sjøar i det som tidlegare var Qinghaisjøen. Tjuetre elvar og bekker renn no ut i innsjøen, dei fleste av dei er sesongeelvar. Fem elvar står for 80&nbsp;% av den totale vasstilførsla. Trass i saltinnhaldet lever mange fiskar i Qinghaisjøen, til dømes den nakne karpa (*Gymnocypris przewalskii*).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Qinghai Lake|Qinghai Lake]]» frå ,  den 11. juni 2011.*