open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Loznica

**Loznica** (kyrillisk , uttalt ) er ein by vest i Serbia, i distriktet Mačva, ikkje langt frå grensa til Bosnia-Herzegovina. Han ligg på høgresida av elva Drina. I 2022 hadde byen eit folketal på 19&nbsp;515, medan heile det administrative området hadde eit folketal på 72&nbsp;062.

## Historie
Namnet Loznica var opphavleg Lozica og er avleidd frå *loza*, 'drueranke'. Loznica-området har vore folkesett sidan steinalderen, men den eldste omtalen av byen stammar frå 1317. Dette året grunnla Katarina, svigerinna til den serbiske kongen Stefan Milutin, Tronoša-klosteret her. 

I 1533 var Loznica blitt erobra av Det osmanske riket, og størsteparten av innbyggjarane var muslimar. Skatteregisteret frå denne tida viser at av 37 hushaldningar var 26 muslimske og 11 kristne. I 1600 var Loznica offisielt muslimsk med 55 hushaldningar. På denne tida var Loznica og Jadar del av ein region styrt frå Zvornik, som igjen låg under pasjaen i Bosnia. 

Innbyggjarane i Loznica deltok i opprøret mot osmansk styre frå den første serbiske oppreisten i 1804. I tida fram til 1813 blei fleire tunge slag kjempa i området. I 1813 dreiv serbarane osmanarane over elva Drina, og Loznica blei ein osmansk grenseby. I november 1833 blei Loznica og Jadar del av fyrstedømet Serbia under Miloš Obrenović,  då sultan Mahmud II overgav seks regionar til landet. Det gamle føydalsystemet blei oppheva og landet blei erklært ein fri bondestat.

Loznice blei del av og hovudsete for Podrinjeregionen, ei rolle som blei overført til Šabac på 1800-talet. I 1830-åra hadde Loznica 295 hushaldningar med 1&nbsp;203 innbyggjarar. Det blei bygd skular, fabrikkar og eit sjukehus (1882), medan handel og finans utvikla seg. Tidleg på 1900-talet byrja utbygging av ein jernbane mellom Šabac, Loznica og Banja Koviljaca.

Den første balkankrigen og den første verdskrigen stoppa den økonomiske utviklinga og reduserte folketalet kraftig. Ved slutten av verdskrigen var Loznica eit regionalt senter med rundt 5&nbsp;000 innbyggjarar. Ei kort tid med gjenreising og utvikling blei følgd av den store depresjonen. Tysk industri nytta antimongruver i området, noko som styrkte økonomien fram til utbrotet av den andre verdskrigen.

I januar 2008 fekk Loznica status som by etter serbisk lovverk.

## Befolkningsutvikling

## Busetnader
Dei største busetnadane i kommunen er:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loznica|Loznica]]» frå ,  den 28. februar 2016.*  

### Referansar





## Bakgrunnsstoff
*
*Nettportal for Loznica
Tjøre

**Tjøre** eller **tjære** (frå norrønt *tjara*, eigentleg 'det som kjem frå tre') er ei mørk, tjukk væske av organiske stoff.

Tjøre blir danna ved tørrdestillasjon (oppvarming utan lufttilgang) av organiske materiale. Ho kan ha namn etter utgangsmaterialet, som steinkoltjøre, brunkoltjøre eller tretjøre.

Steinkoltjøra var lenge eit viktig råmateriale for framstilling av fargestoff (tjørefargestoff), sprengstoff og legemiddel, og har under nemninga kreosot vore særs mykje brukt til trykkimprengering (kreosotimpregnering) av tremateriale av grove dimensjonar, særleg tre til å byggje kaier og andre solide og vêrutsette trekonstruksjonar av, til jarnbanesviller av tre, stolpar av tre til telefon- og straumleidningar og liknande. Brunkoltjøre var råstoff for framstilling av den opphavlege solarolja. Tretjøre blir hovudsakleg brukt til å impregnere tre når tjøra skal strykast på treet med kost, til dømes på utvendige treveggar og tretekka tak på hus (som på stavkyrkjene, gamle stabbur og tømmerhus), eller på båtar og skip av tre.

Tjøre inneheld mellom anna helseskadelege polysykliske aromatiske hydrokarbon (PAH). Det er difor forbode å nytte kreosotimpregnert gamalt eller nytt tremateriale i fleire samanhengar, til dømes å nytte gamle eller nye kreosotimpregnerte stolpar i barnehagar og på leikeplassar.

## Kjelder

*
*
*Miljøverndirektoratet: Om forbod og åtvaringar mot å nytte kreosot (steinkoltjøre) og kreosotimpregnert tremateriale 

## Sjå òg
* Tjørebrenning

## Bakgrunnsstoff
Galei

**Galei** (norrønt *galeið*, frå mellomalderlatin *galea*, 'skip') er ein type skip ein kan ro og sigla som var i bruk frå antikken og fram til midten av 1700-talet. Galeien var opphavleg eit middelhavsfartøy. Frå Middelhavet blei fartøyet utbreidd over heile Europa. Det var mykje brukt i Austersjøen.

Karakteristisk for skipet er lange, låge skrog, som er typiske for rofartøy. Sjølv om galeiene etter kvart fekk ein høvesvis stor rigg, blei han aldri anna enn eit rofartøy, med segl som hjelp i passande vêr. 

## Kjelder

*
*
Gabriela Soukalová

**Gabriela Soukalová** () er ein tsjekkisk skiskyttar frå Jablonec nad Nisou som vann verdscupen i skiskyting 2016 og vart verdsmeister i mixstafett i 2015. I sesongane 2013-15 vann ho elles to OL-sølv, VM-sølv og -bronse i ulike øvingar. Frå 2016 til 2020 var ho gift med badmintonspelaren Petr Koukal, og heitte Gabriela Koukalová. 

Mor hennar, Gabriela Sekajová (Svobodová), f. 1953, vann medaljar i 4 x 5&nbsp;km langrenn for Tsjekkoslovakia; VM-bronse 1974 og OL-sølv 1984.

## Aktiv
Soukalová nådde verdstoppen i 2013-sesongen. Frå desember 2012 til februar 2016 vann ho 12 individuelle renn i verdscupen i skiskyting. I 2014-sesongen enda ho på fjerdeplassen i verdscupen.

Under VM i skiskyting 2013 på heimebane i Nové Město gjekk ho på Tsjekkia sitt lag som fekk bronsemedalja i mixstafetten. Året etter tok Soukalová og Tsjekkia sitt mixstafett-lag eitt steg opp på sigerspallen til sølv då Vinter-OL 2014 fann stad i Sotsji, der ho også vann sølvmedalja i fellesstarten.

Tsjekkia sitt lag i mixstafett, beståande av Veronika Vítková, Gabriela Soukalová, Michal Šlesingr og Ondřej Moravec fullførte pallklatringa då det vann øvinga under VM i skiskyting 2015 i Kontiolahti, 20 sekundar framom Frankrike. Ei lita veke seinare tok Soukalová sølvmedalja i 15&nbsp;km normalprogram, gullet rauk med ein bom på siste skyting.

Gjennom 2016-sesongen var Soukalová den klart jamnaste kvinnelege skiskyttaren. Ho vann verdscupen 2016 med romsleg margin etter å ha vunne fire renn og oppnådd i alt 10 pallplasseringar. Derimot lukkast ho ikkje å ta medalje i VM i skiskyting 2016, to fjerdeplassar var hennar fremste prestasjonar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Gabriela Soukalová|Gabriela Soukalová]]» frå ,  den 28. februar 2016.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*
Dag Hammarskjølds vei i Oslo

**Dag Hammarskjølds vei** i Oslo er ein lokalveg på Løren. Berre nokre få bygningar har adresse til denne vegen.

Vegen fekk namnet i 1961 etter den svenske diplomaten Dag Hammarskjöld (1905-1961), som var generalsekretær for Dei sameinte nasjonane (SN) frå 1953 til han døydde då flyet han sat i styrta.

Før 2013 var Dag Hammarskjølds vei ein motorvegliknande firefeltsveg som utgjorde den delen av Ring 3 (riksveg 150) (Store ringveg) som gjekk frå Sinsenkrysset til Økern. Her går Ring 3 no gjennom tunnelen Lørentunnelen.

## Litteratur
*Knut Are Tvedt (redaktør), *[[Oslo byleksikon]]*, Oslo 2010. ISBN 978-82-573-1760-7
Dag Hammarskjølds vei i Bergen

**Dag Hammarskjølds vei** i Bergen er ein veg i Fyllingsdalen, frå Fyllingsdalsveien til krysset mellom Torgny Segerstedts vei og Hjalmar Brantings vei. Vegen fekk namnet i 1964 etter den svenske diplomaten og politikaren Dag Hammarskjöld (1905–61), som var generalsekretær i Dei sameinte nasjonane i tida  1953–1961.

I Dag Hammarskjölds vei 7 ligg ungdomsskulen Lynghaug skole (8.–10. klasse), bygd i 1971 etter teikningar av arkitektane Paul Cappelen og Torbjørn Rodahl. I denne vegen låg dessutan Fyllingsdalen sykehjem fram til mesteparten av verksemda vart lagd ned etter at Løvåsen sykehjem stod ferdig hausten 2006.

## Kjelder
*Bergen byleksikon
Ária

**Ária** (gresk Άρια) er ein landsby i periferieininga Argolída i periferien Peloponnes i Hellas. Ária høyrer til kommunaleininga Návplio i kommunen Návplio.

## Referansar
Kreosot

**Kreosot** er ei nemning som særleg vert nytta om tjøre, tjære, laga av steinkol til trykkimpregnering av trevyrke av større dimensjonar, men som opphavleg var ei sams nemning for både tjøre laga av steinkol og tjøre laga av tre. Nemninga er av gresk opphav, samansett av orda for «kjøt» og «teke vare på», og har sin bakgrunn i at det lukta røykt kjøt av den tjøra som vart laga av tre.

Kreosot i meininga steinkoltjøre er brun-svart, koker ved temperaturar mellom 200 og 400 °C, har ein karakteristisk lukt og eit innhald av om lag 150 ulike organiske bindingar. Fortynna kan kreosot nyttast som beis på tre. Kreosot er giftig for råtesoppar og treborande insekt, og skadeleg for menneske ved monaleg å auke fara for å få kreft. Det er no forbod og åtvaringar mot å nytte kreosotimpregnert materiale i mange samanhengar. Til dømes skal ikkje kreosotimpregnert tre, anten det er gamalt eller nytt, nyttast i barnehagar eller på leikeplassar. Gamalt trevyrke i kaier og andre solide og vêrutsette trekonstruksjonar, jarnbanesviller av tre, stolpar av tre til telefon- og straumleidningar og liknande, er vanlegvis trykkimpregnert med kreosot, og bør handsamast som spesialavfall når det vert fjerna, i staden for å verte nytta i hagar, på leikeplassar og liknande.

## Sjå òg
*Polysykliske aromatiske hydrokarbon

## Kjelder

*

*Miljøverndirektoratet: Om forbod og åtvaringar mot å nytte kreosot (steinkoltjøre) og kreosotimpregnert tremateriale
Vrakháti

**Vrakháti** (gresk Βραχάτι) er ein distriktsby i periferieininga Korinthía i periferien Peloponnes i Hellas. Vrakháti høyrer til kommunaleininga Vókha i kommunen Vélo-Vókha.

## Referansar
Lékheo

**Lékheo** (gresk Λέχαιο) er ein distriktsby i periferieininga Korinthía i periferien Peloponnes i Hellas. Lékheo høyrer til kommunaleininga Ássos-Lékheo i kommunen Korint.

## Referansar
En pingles dagbok

***En pingles dagbok*** (*Diary of a Wimpy Kid*) er ein bokserie av Jeff Kinney.

Det er hittil kome ut 11 bøker i serien. 

* *En pingles dagbok 1*
* *En pingles dagbok 2: Rodrick Ruler*
* *En pingles dagbok 3: Siste stikk*
* *En pingles dagbok 4: Hundedager*
* *En pingles dagbok 5: Den brutale sannheten*
* *En pingles dagbok 6: Brakkesyke*
* *En pingles dagbok 7: Femte hjul på vogna*
* *En pingles dagbok 8: Tøffe tider*
* *En pingles dagbok 9: Ut på tur, aldri sur*
* *En pingles dagbok 10: Gode gamle dager.*
* *En pingles dagbok 11: Dobbel innsats.*
* *En pingles dagbok 12: Ferieparadiset*
* *En pingles dagbok 13: Nedsmelting*

Alle bøkene er omsett til bokmål. 

Det har vore laga 3 filmar til bøkene. Nr 1 ligg på Netflix. 

Dei andre kan leigast på andre film tjenester på nett.  

Bøkene handlar om Greg Heffley som bur saman med mor, far, Rodrick og Manny. 

Greg har akkuratt begynt på ungdomsskulen. Meir info kjem seinare

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* http://www.wimpykid.com/
Telomer

**Telomerar** er repeterande sekvensar av nukleotid på enden av kromosom. Dei hindrar at den delen av kromosoma som inneheld genetisk informasjon vert korta ned. I menneske er det nukleotidsekvensen TTAGGG som repeterer seg, opp til 2500 gonger.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Ole Johan Grønskag

**Ole Johan Grønskag** () vart  fødd i Kalvåg i Bremanger kommune i Sogn og Fjordane.  Han var utdanna møbeldesignar og interiørarkitekt frå kunsthandverksskulen i Bergen, men han hadde aldri ei yrkeskarriere bygd på denne utdanninga.

I 2003 debuterte han som dramatikar med boka *(Filantropicana) : ei berøring av forsvinningspunkt*.   Stykket hadde urpremiere på Sogn og Fjordane teater same året.

## Bibliografi
* 
* 

## Kjelder
*
Paul Gerhard Fismen

**Paul Gerhard Fismen** () var ein norsk ingeniør og forfattar. Han var fødd i Askvoll, på garden Fristad. Fismen tok artium ved Hambros skole og ingeniørutdanning i Tyskland. Han arbeidde ei tid i Bergen før han flytta heim til Askvoll.

## Bibliografi
### Bøker
*

### I tidsskrift - eit utval
*Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Ord gjennom år : dikting og diktarar frå Sunnfjord og Nordfjord 1700-1986 : med bibliografi : ein antologi ved Carl Lauritz-Iversen. Naustdal : Sogn og Fjordane forlag, 1990
* Gravminner i Norge
Mathias Mortenson Flokenæs

**Mathias Mortenson Flokenæs** () var lærar og forkynnar. Han var fødd i Vassbotnen i Vevring i Naustdal kommune. Flokenæs vart seinare buande i Flokenes. I 1802 slutta han seg til haugevenene. Flokenæs var lærar i Førde prestegjeld fram til 1820.
## Bibliografi
### Bøker
*

*

## Kjelder
* Ord gjennom år : dikting og diktarar frå Sunnfjord og Nordfjord 1700-1986 : med bibliografi : ein antologi ved Carl Lauritz-Iversen. Naustdal : Sogn og Fjordane forlag, 1990
* Om Mathias Mortenson Flokenæs i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
Jarnbanesville

**Jarnbanesville**, eller berre **sville**, er rektangulære elemenet laga av tre, stål eller armert betong som ligg side om side med høvelege jamne mellomrom på tvers under dei to skjenene i eit jarnbanespor for å halde skjenene på plass og i rett avstand frå kvarandre, og overføre tyngda av toga til den underbygginga av grus eller pukkstein som sporet ligg på. Svillene er halde fast i grus- eller pukklaget, ballasten, ved at grusen eller pukken er pakka fast ikring dei ved hjelp av maskinar laga til slikt bruk. Skjenene er festa til svillene med ulike innretningar, avhengig av mellom anna om svillene er av tre, betong eller stål. Tresviller, som var det vanlegaste tidlegare, og framleis vert nytta, men som for det meste er erstatta med betongsviller på hovudstrekningar, er gjerne trykkimpregnert med kreosot for ikkje å rotne.

Fil:Abraumförderbrücke F60, Lichterfeld 2008 (Alter Fritz) 09.JPG|Gamal jarnbane med sviller av tre
Fil:Verlegen FF Rheda.jpg|Betongsviller vert lagt ut på ei høgfartsstrekning under bygging. Her vil svillene verte støypte fast til eit betongunderlag.
Fil:Yamato (14).jpg|Det er òg utvikla sviller av kunstig materiale, «kunstig tre».
Fil:Baufortschritt Theodor-Körner Straße 7. 8. 2013 (9456525893).jpg|Trikkeskjener i gater vert halde saman med tversgåande stålstenger, og vert no som oftast støypte fast til eit betongunderlag.


## Bakgrunnsstoff

*Jernbaneverket: Om sviller
Vigfus Viga-Glumsson

**Vigfus Viga-Glumsson** (*Vigfúss Víga-Glúmsson*) var ein islandsk skald som levde omkring år 1000. Han kan ha vore fødd om lag 955 og døydde truleg etter 1015. 

Far hans var Viga-Glum Eyolfsson (Draps-Glum), om han finst det ei eiga soge: *Víga-Glúms soga*. Vigfus er omtala både i denne soga og i to andre islandske soger: *Tåtten om Ogmund Dott* og *Soga om Ljosvetningane*. Han er òg nemnd i Soga om Olav Tryggvason, Jomsvikingsoga og i Fagerskinna.

Vigfus blir skildra som ein djerv mann, men uroleg av karakter og særs stridbar. På grunn av eit manndrap på Island, vart han dømd fredlaus i nokre år. Han drog då til Noreg, der han slutta sig til Håkon jarl. Skaldatal nemner han som skald hos Håkon jarl og truleg var han seinare skald hos Eirik jarl. Han var med i slaget i Hjørungavåg (Jomsvikingslaget) i 986, der han gjorde dette diktet:

Vigfus var truleg òg med Eirik jarl i slaget ved Svolder, men deretter ser det ut til at han reiste attende til Island for godt. Han er nemnd som stamfar for ei mektig slekt i Øfjorden på Island. Når han døydde er ikkje kjent.

Kjende dikt av Vigfus Viga-Glumsson er *Dikt om Håkon jarl* og *Lausavise* (sjå ovanfor).
## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Det norrøne fyrstediktet av Bjarne Fidjestøl, Bergen 1982
* Den norsk-islandske skjaldedigtning v/Finnur Jónsson (red.), København 1912–15
* Víga-Glúms saga Store norske leksikon

; Dikt av Vigfus Viga-Glumsson:
* '''Dikt om Håkon jarl'''  frå Skaldic Poetry
* '''Lausavise'''  frå Skaldic Poetry
Gendriv

**Gendriv** eller **gendrivarar** (engelsk *gene drive*) er gen som sjølve kan auka sannsynet for at dei vert førte vidare ved kjønna øksling til over 50%. Gendriv kan verka ved at dei saksar ut ein del av DNA-et frå forelderen som ikkje har gendrivet, og deretter limer inn gena som kodar for gendrivet. På denne måten vil desse gena vera til stades på kromosoma frå båe foreldra.

I teorien kan eitt einskildindivid med det rette gendrivet få ein heil art til å døy ut.

## Kjelder
* ''Gene drives spread their wings'' av Tina Hesman Saey for *ScienceNews*
Ballast

**Ballast** er materiale av ulikt slag som skal gje tyngd og stabilitet. Nemninga *ballast* vert såleis nytta om den pukksteinen som skjenegangen på jarnbaner både ligg på og vert halde på plass med ved at pukksteinen er pakka rundt svillene. Likeeins vert  nemninga *ballast* nytta om det materialet eller det vatnet som vert teke om bord i skip utan last, eller med lett last, for at skipet skal liggje djupt og stabilt nok i sjøen til å kunne verte manøvrert trygt. I seglskutetida vart det lagt sand eller stein i botnen på lasteromma som ballast. I moderne skip vert det vanlegvis pumpa inn i høvelege mengder sjøvatn i tankar eller holrom laga til det bruket. Når det gjeld tankskip, vert ofte ballastvatnet pumpa inn i nokre av tankane som elles vert nytta til last.

I undervassbåtar er det likeeins sjøvatn som vert pumpa inn og ut i ballasttankar som får båten til å dykka ned under vatn til rett djupna og kome seg opp att. Jamvel i seglfly vert det nytta vatn som ballast for å få optimal vekt og vektfordeling på flyet under flyginga.

På seglbåtar med djuptstikkande kjøl, til dømes fritidsbåtar, er kjølen gjerne laga av tungt materiale for å fungere både som kjøl og som ballast.

Ballastvatn frå skip har vorte eit stor miljøproblem kringom i verda. Ulike organismar fylgjer med vatnet frå den staden eller hamna der vatnet er pumpa inn i skipet, og vert sleppt fri på ein heilt annan kant av verda når skipet kvitter seg med ballastvatnet for å take inn nyttelast. Her kan desse framande organismane gjere store skadar på dei eksisterande lokale artane eller på anna vis endra tilhøva i ugunstig lei, slik det er fleire døme på. Difor vert det gjort arbeidd for å få bindande internasjonale reglar for reinsing av ballastvatn. I seglskutetida vart planter og insekt ført frå ein stad til ein annan på liknande vis med den jorda og sanden som vart nytta som ballast.

## Sjå òg
*Ballasttrekkvogn
*Seglstein
## Bakgrunnsstoff
*Ballast i Store Norske Leksikon
Johannes Abrahamson Hjellbrekke

**Johannes Abrahamson Hjellbrekke** () var ein norsk forfattar som vaks opp på husmannsplassen Solbakken under Hjellbrekke i Jølster kommune. Han gav ut boka *Jons forlovelser*, truleg i 1890. Boka vart gjeven ut anonymt.

## Bibliografi
### Bøker
*

## Kjelder

* Ord gjennom år : dikting og diktarar frå Sunnfjord og Nordfjord 1700-1986 : med bibliografi : ein antologi ved Carl Lauritz-Iversen. Naustdal : Sogn og Fjordane forlag, 1990
* Om Johannes Abrahamson Hjellbrekke i Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane
Eiliv Gudrunsson

**Eiliv Gudrunsson** (norrønt: *Eilífr Goðrúnarson*) var ein skald som levde i siste delen av 900-talet.

Han hadde etternamn etter mora (metronym namneskikk, i motsetnad til patronym) noko som skulle tyde på at han vaks opp utan ein far, eller at mora var ei mektig og framståande kvinne. Noko meir om ætta til Eiliv veit vi ikkje, heller ikkje når, eller kvar helst han vart fødd. Han er ikkje nemnd i samtidige kjelder frå Island og ein reknar som mest truleg at han var ein norsk skald.

Eiliv er nemnd i Skaldatal som ein av skaldane hos Håkon Sigurdsson Jarl. Berre få dikt av han er kjende, det viktigaste er *Torsdråpa* som handlar om den norrøne guden Tor si reise til jotnen Geirrød. Diktet er i drottkvede (*dróttkvætt*) og fylt med gåtefulle omskrivingar og fantasifulle kjenningar, som gjer det tungt tilgjengeleg.  
 
I eit dikt (halvstrofe) nytta Eiliv ein kjenning for *Kristus*, og det har vore drøfta om han, ein av skaldane i kretsen rundt Håkon jarl, var blitt ein kristen. Han må i alle høve ha vore kjend med kristendommen.

Alle dei kjende dikta av Eiliv Gudrunsson er funne i Skaldskaparmål i Snorre Edda.

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Det norrøne fyrstediktet av Bjarne Fidjestøl, Bergen 1982
* Den norsk-islandske skjaldedigtning v/Finnur Jónsson (red.), København 1912–15
* Eiliv Gudrunsson Norsk Biografisk leksikon
; Kjende dikt av Eilif Gudrunsson:
* ''Torsdråpa''  frå Skaldic Poetry
* ''Fragment''  frå Skaldic Poetry
Eilert Hjelmeseth

**Eilert Hjelmeseth** () var ein norsk typograf, redaktør og forfattar frå Nordfjordeid i Eid kommune. Han emigrerte til USA i 1904, der han var tillitsmann i norske organisasjonar. Han gav ut bladet Norsk ungdom, og var redaktør av Northome Record i 1905, Normannaheimen i 1906 og Grafton-Posten 1907-1909. Han gav også ut ein historisk roman «Viinlandsgaaten». Hjelmeseth vart gravlagd på Nordfjordeid.

## Bibliografi
### Bøker
*

### I tidsskrift - eit utval
*Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Ord gjennom år : dikting og diktarar frå Sunnfjord og Nordfjord 1700-1986 : med bibliografi : ein antologi ved Carl Lauritz-Iversen. Naustdal : Sogn og Fjordane forlag, 1990
*Gravminner i Norge

## Bakgrunnsstoff
*Om Eilert Hjelmeseth i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Knut Huus

**Knut Huus** () var ein norsk bonde og forfattar. Han var fødd på Skei i Jølster kommune. Han budde også i Stardalen ei kort tid, før familien drog til Amerika. Han kom attende og busette seg i Gloppen. Huus var aktiv i ungdomslag og skyttarlag. Han gav ut dikt- og novellesamlinga *Plogland og vårsol* i 1962.
 
## Bibliografi
### Bøker
*

### I tidsskrift - eit utval
*Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder

* Ord gjennom år : dikting og diktarar frå Sunnfjord og Nordfjord 1700-1986 : med bibliografi : ein antologi ved Carl Lauritz-Iversen. Naustdal : Sogn og Fjordane forlag, 1990
* Gravminner i Norge
* Om Knut Huus i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
Aldo Moro

**Aldo Romeo Luigi Moro** () var ein italiensk politikar og jurist frå Maglie i Puglia. Han var statsminister i Italia 1963–68 og 1974–76. Moro var ein av dei viktigaste leiarane av Democrazia Cristiana (Kristlegdemokratane), og kjend som ein svært tålmodig politisk forhandlar. Han vart kidnappa av Raude brigadar den 16. mars 1978 og myrda etter å ha vore fange i 54 dagar.

## Liv og gjerning
Moro studerte jus ved universitetet i Bari og disputerte så småningom på avhandlinga «La capacità giuridica penale». I 1943 grunnla han det kortliva tidsskriftet *La Rassegna* i lag med nokre vener. Han gifta seg i 1945 og vart far til born.

År 1946 vart Moro vald inn i det italienske parlamentet, der han var med i eit utval som arbeidde med å legge grunnen for ein ny italiensk grunnlov. Moro var medlem av det nasjonale parlamentet til han døydde.

Frå midten av 1950-talet hadde Moro sete i fleire italienske kristlegdemokratiske regjeringar. 1955-57 var han justisminister, deretter 1957-59 utdaninngsminister. Frå 4. desember 1963 til 24. juni 1968 var han statsminister, vinteren 1965 også utanriksminister eit par månader. 1969-72 og 1973-74 var han utanriksminister i regjeringar leia av Mariano Rumor.

Den 23. november 1974 gjekk Moro frå utanriksministerposten, til på ny å verte Italias statsminister. Han forlet regjeringa 29. juli 1976 då Rumor enno ein gong vart statsminister.

### Kidnapping og død
16. mars 1978 vart bilen til Moro stoppa på Via Fani i Roma, og dei fem livvaktene hans vart alle skotne. Moro vart ført vekk. Terrorgruppa Raude brigadar (Brigate Rosse) tok ansvaret for kidnappinga og kravde at fengsla brigadistar skulle sleppast fri.

Etter langvarige forhandlingar der den italienske regjeringa vegra seg mot å inngå ein avtale, vart liket av Moro, med 11 kuler i kroppen, funne i bagasjeromet på ein Renault 4, parkert ved ein kyrkjemur sentralt i Roma.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Aldo Moro|Aldo Moro]]» frå ,  den 1. mars 2016.*
Andreas Bjørkum

**Andreas Bjørkum** () var ein norsk forfattar, språkvitar og professor ved Universitetet i Oslo. Han vaks opp i Naddvik i Årdal kommune. Bjørkum tok doktorgraden i 1974 med avhandlinga *Generasjonsskilnad i indresognsmål*. Han arbeidde for det meste ved Norsk Målførearkiv ved Universitetet i Oslo og var ein stor kjennar av norske målføre. Bjørkum forska også på språkbruken hjå norske forfattarar, mellom andre Olav H. Hauge og Tarjei Vesaas. Han gav ut meir enn 200 artiklar og bøker. Bjørkum var medlem av Norsk språkråd frå 1980 til 1992.

## Bibliografi
### Bøker
*

*

*

*
*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*
*

### I tidsskrift - eit utval
*Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Om Andreas Bjørkum i Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane

## Bakgrunnsstoff
*Om Andreas Bjørkum i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Senjabu

**Senjabu** er ei turisthytta i Berg kommune i Troms, som ligg 161 moh. på øya Senja. Hytta ligg like ved fylkesveg 86 heilt nord i Svanelvdalen, om lag 35 kilometer frå Finnsnes mot Gryllefjord.

Senjabu vart bygd i 1984 og er eigd av Den Norske Turistforening (DNT). Hytta er sjølvbetent heile året og har 8 sengeplassar.

## Bakgrunnsstoff
* Senjabu – Senja Turlag
* Senjabu på UT.no
Silvestre y La Naranja

**Silvestre y La Naranja** er eit rockeband frå Buenos Aires, stifta i 2012. Bandet har gitt ut to EP-ar og to singlar.

## Medlemar
*Justo Fernandez Madero Zaragallo – vokal, akustisk gitar, banjo, keyboard
*Salvador Colombo – perkusjon, slagverk, keyboard og vokal
*Francisco J. Nicholson – elektrisk gitar, banjo, akustisk gitar, keyboard
*Pampa Louzao – bass

## Diskografi
### Singlar
*«Ya No Pienses Tanto» (2. november 2015)
*«Cada Momento» (29. februar 2016)

### Album
**Silvestre y La Naranja* (EP) (21. desember 2012)
**Like a Dog* (Mini-EP) (11. juni 2014)
**Laguna* (18. april 2016)

## Kjelder
*Silvestre y La Naranja, Soundcloud
*Silvestre y La Naranja, Bandcamp
*Intervju med Silvestre y La Naranja 21. oktober 2014
Ryu Jun-yeol

**Ryu Jun-yeol** () er ein sørkoreansk filmskodespelar.

## Filmografi
### Filmar
* 2015: *Socialphobia*
* 2016: *SORI: Voice from the Heart*
* 2016: *One Way Trip*

### TV-seriar
* 2015: *The Producers*
* 2015: *Reply 1988*
Skaking

**Skaking** innan lintilverking vil seia å skaka og rista lintrevlane laus frå skalapå stenglane med ein knivliknande reiskap.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
*Skaking av lin på Harstadsetra i Vestmarka. Bilde og omtale ved digitaltmuseum.no
Veronika Vítková

**Veronika Vítková** () er ein tsjekkisk skiskyttar, fødd i Vrchlabí og busett i Jilemnice, som vart verdsmeister i mixstafett i 2015 og tok OL-sølv i same øvinga i 2014.

## Aktiv

Vítková har sidan 2008 delteke i alle dei store meisterskapane, men femteplassen på 15 km i VM i skiskyting 2009 er hennar beste individuelle prestasjon. I staden har ho fått vere med å vinne tre medaljar i mixstafett; VM-bronse 2013 på heimebane i Nové Město na Moravě, OL-sølv i 2014 i Sotsji, samt VM-gull i 2015 i Kontiolahti. Alle medaljane vart vunne i lag med Gabriela Soukalová og Ondřej Moravec.

Vítková kunne for fyrste gong stige pallen i verdscupen då ho vart nummer to i ein jaktstart i Oberhof vinteren 2013. Ho tok sin hittil einaste siger i et verdscuprenn i nettopp Oberhof 9. januar 2015, trass i at ho måtte gå to strafferundar i sprinttevlinga. Til saman har ho ni pallplassar i verdscupen pr 2016, nesten alle i 2014- og 2015-sesongane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Veronika Vítková|Veronika Vítková]]» frå ,  den 2. mars 2016.*
Ytre Ringvei i Oslo

**Ytre Ringvei** i Oslo er ein veg i nord-sørretninga aust i kommunen, mellom Strømsveien på Alnabru og fram til kryss med Tvetenveien på Tveita.

Namnet Ytre Ringvei på denne stutte vegstrekninga har si bakgrunn i at vegen opphavleg var meint å inngå i eit større ringvegsystem lengre utanfor bykjernen enn Ring 3 (Store ringvei). Men dette vart det ikkje noko av. Planen har likevel materialisert seg i terrenget ved det ved sida av brua for Ytre Ringvei over motorvegen Europaveg 6 er støypt fundament (brukar) som ei førebuing til utviding av brua til firefeltsveg, og at Ytre Ringvei er ei av strekningane på ein samanhengande trasé fram til Skullerud i Bydel Østensjø, der vegen endar som ein blindveg aust for Skullerud gård. I krysset med Tvetenveien går Ytre Ringvei over i Trasopveien, som deretter går over i Hellerudveien, som går over i General Ruges vei fram til Skullerud.

## Kjelder
*Knut Are Tvedt (redaktør), *[[Oslo byleksikon]]*, Oslo 2010. ISBN 978-82-573-1760-7
Torulf Munnen

**Torulf Munnen** (norrønt: *Þórólfr munnr*) er nemnt i Skaldatal som ein av skaldane til Håkon Sigurdsson Jarl (den mektige).

Ein veit så godt som ingen ting om denne skalden. Finnur Jónsson gissar på at han er frå Island. Truleg er han den same skalden som i Skaldskaparmål (Snorre Edda) blir kalla *Þórólfr*, eller *Þórálfr*, og som skal ha gjort dette kvadet:

:*Sagði hitt, es hugði,*
:*Hliðskjalfar gramr sjǫlfum,*
:*hlífar-styggs þars hǫggnir*
:*Háreks liðar vôru.*

Tydinga av diktet er usikker. Der blir omtala ein person med namn Hårek (*Hárek*) som er blitt nedhogd, men korkje hendinga eller namnet gir grunnlag for ei forståing av diktet.

Den mest truverdige tydinga av tilnamnet «munnen» er at det viser til ein personen som hadde ein stygg munn; han hadde kanskje eit skjemmande arr eller han var fødd med hareskår (*munnr* tyder munn).

Skaldatal nemner at ein av skaldane hjå kong Olav Haraldsson heitte Torfinn Munnen (*Þórfinnr munnr*), men det er ingen grunn til å tru at han var identisk med Torulf Munnen.

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Den norsk-islandske skjaldedigtning v/Finnur Jónsson (red.), København 1912–15
Martin Strandli

Martin Strandli (), var ein norsk politikar for Arbeidarpartiet og kommunal tenestemann i Oslo, namngjeten for å ha skipa bustadbyggjelaget Oslo Bolig og Sparelag (OBOS) (då kalla OOBS) i 1929 saman med arkitekt  Jacob Christie Kielland. 

Martin Strandli var fødd og oppvakse i Stange i Hedmark og flytta som ungdom til Oslo, der han budde då han døydde. Han var opphavleg utdanna som snikkar, og arbeidde som byggjeleiar i åra 1922 til 1933, og som hovudkasserar i  Bygningsindustriarbeiderforbundet i åra frå 1933 til 1937 og 1945 til 1946.  Frå 1937 var han styreformann på heiltid i bustadbyggjelaget OBOS, fram til han vart arrestert av den tyske okkupasjonsmakta i 1942. Han var direktør i Oslo Bolig og Sparelag (OBOS) i åra 1946 til 1960, og med det ein drivande kraft attom den storstilte bustadutbygginga i Oslo i åra etter den andre verdskrigen, serleg utbygginga av dei fyrste drabantbyane i dei områda som tidligare hadde vore landbruksområde i Aker kommune. I 1950 var han heidra med St. Olavs Orden, og i 1958 med Oslos eigen St. Hallvard-medaljen,  ei heider til dei som har gjort ein særs verdfull innsats for Oslo by.

## Kjelder
*snl.no: Martin Strandli
Oscar av Sverige

**Oscar Carl Olof** () er prins av Sverige, hertug av Skåne og sonen til kronprinsesse Victoria av Sverige og prins Daniel av Sverige. Han er nummer tre i arvefylgja til den svenske trona, etter mor si og systera prinsesse Estelle av Sverige.

## Fotnotar
Agva Kraft

**Agva Kraft AS** er ein norsk kraftleverandør som tilbyr straum til privatmarknaden. Selskapet vart stifta 15. januar 2015, og held til på Lysaker i Bærum og er dotterselskap til Telinet Energi AS

Gjennom ordninga med opphavsgarantiar kjøper Agva Kraft utelukkande inn straum frå fornybare kjelder. Dette inneber at 100&nbsp;% av kraftinnkjøpet går til produsentar av fornybar energi. Ifølgje NVE var det i 2014 berre 9&nbsp;% som gjekk til fornybar energi. Selskapet har vore aktive forkjempere for opphavsgarantiar i den offentlege debatten om bruk av opphavsgarantiar som verkemiddel for å fremja fornybar energi.

Forbrukerrådet lanserte 1. august 2015 ein ny straumprisportal der Agva Kraft er lista med produkta sine.

I mai 2016 starta selskapet leveranse òg til føretak.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
*Bedriftssiden til Agva Kraft
Kítsi

**Kítsi** (gresk Κίτσι) er ein landsby i dei austlege forstadane til Aten i Hellas. Kítsi høyrer til i kommunen Kropía i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí.

## Referansar
Rolf Magne Fredheim

**Rolf Magne Fredheim** () er ein norsk industriarbeidar, lærar og forfattar, fødd i Florø i Flora kommune i Sogn og Fjordane, seinare busett i Horten.

Han debuterte i 1977 med diktsamlinga *Mi røynd*.
## Bibliografi
### Bøker
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### I bøker - eit utval
* 
* 
* 

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Om Rolf Magne Fredheim i Allkunne
*
## Bakgrunnsstoff
*Om Rolf Magne Fredheim i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
OBOS

**OBOS** er eit bustadbyggjelag, det vil seie eit partslag med føremål å byggje og administrere bustader for medlemane sine, partseigarane. Bustadsbyggjelaget OBOS, som med tida har vorte eit konsern med fleire dotterselskap, har hovudkontor på Hammersborg i Oslo og avdelingskontor i Fredrikstad, Hamar, Stavanger, Bryne, Tønsberg, Bergen og Trondheim.

OBOS var opphavleg eit bustadbyggjelag for Oslo, skipa 19. august 1929 som *Oslo og omegn Bolig- og Sparelag (OOBS)* av leiaren for bygningsarbeidarorgansiasjon i Oslo, Martin Strandli, saman med arkitekt Jacob Christie Kjelland. I 1935 endra bustadbyggjelaget namnet til Oslo Bolig- og Sparelag, avstytt til OBOS, samstundes som det vart gjort avtale med Oslo kommune om at OBOS skulle stå for bustadbygginga i Oslo som eit organ for kommunen. I samband med at grannekommunane Oslo og Aker vart slege saman som ei utviding av Oslo, vart avtalen lengd i 1948, og *Aker boligbyggelag* innlemma  OBOS.

Frå 2014 er OBOS BBL det offisielle namnet på bustadbyggjelaget, etter at verksemda hadde vorte utvida både geografisk og når det gjeld forretningsområde. Bustadbyggjelaget er no eit konsern med dotterselskap som har store lutar av Sør-Noreg som område for verksemda si, òg femner om hotellbygningar og fleire kjøpesenter. OBOS har vorte slege saman med lokale bustadbyggjelag kringom i Sør-Noreg, til dømes Tønsberg og Nøtterøy BBL, Fredrikstad og Omegn Boligbyggelag, Hetland Boligbyggelag, Jæren Boligbyggelag, Hamar og Omegn Boligbyggelag, og har kjøpt ferdighusprodusenten Block Watne, skipa dotterselskapa OBOS-Banken, OBOS Forsikring, Obos Eiendomsforvaltning AS, Fornebu Utvikling AS, Basale AS, Gårdpass AS, Hammersborg Inkasso AS, Hammersborg Regnskap- og Innbetalingsservice AS, Megleroppgjør AS, OBOS Eiendomsdrift AS, OBOS Nye Hjem AS, OBOS Hetland Nye Hjem AS, OBOS Utleieboliger AS, OBOS eiendomsmeglere AS, OBOS Energi AS, OBOS Forretningsbygg AS, OBOS Håndverksenter AS, OBOS Prosjekt AS, OBOS Skadeforsikring AS, Oslogarasjene AS, Fobbl Service og Omsorg AS, Østfold Prosjekt AS.

## Litteratur
*Bjørn Bjørnsen, 2007, *Hele folket i hus* : *OBOS 1929-1970*, Oslo: Boksenteret, OBOS  ISBN 9788299058858

## Bakgrunnsstoff
*
Bestefar

**Bestefar** er ei nemning på ein mannleg besteforelder - faren anten til nokon si mor, **morfar**, eller far, **farfar**. 

## Bestefedrar i kulturen
I mange kulturar har det vore vanleg å kalla opp gutar etter bestefar sin. Eit barnebarn kan då få delar av eller heile namnet til bestefaren.
Den amerikanske presidenten George Herbert Walker Bush er til dømes kalla opp etter morfaren sin, George Herbert Walker.

Skaparguden i den tradisjonelle religionen til  det vestafrikanske sererfolket blir mellom anna kalla Kopé Tiatie Cac, 'Gud bestefar'.
Eit av namna for den første guden i kinesisk mytologi, Jadekeisaren, er «himmelske bestefar» (天公, *Tiān Gōng*).
I burmesisk folkereligion er Mandalay Bodaw ein av 37 offisielle *nat* (åndevesen) utforma av kong Anawrahta av Bagan.

I slavisk juletradisjon er Bestefar Frost og barnebarnet hans Snøjenta utbreidd som gåvegjevar.
I ukrainsk kultur er det vanleg å setja opp ein kornbunt i huset kalla *didukh*, 'bestefar', som symboliserer forfedrane.

## Sjå òg
* Bestemor

## Kjelder

*
*
Pórto Ráfti

**Pórto Ráfti** (gresk Πόρτο Ράφτη), offisielt **Limín Markopoúlou** (gresk Λιμήν Μαρκοπούλου, «Hamna til Markópoulo»), òg kalla **Limín Mesojéas** (gresk Λιμήν Μεσογαίας), er ein by i periferien Attikí i Hellas. Pórto Ráfti høyrer til i kommunen Markópoulo i periferieininga Aust-Attikí.

## Referansar
Leondári i Aust-Attikí

**Leondári** (gresk Λεοντάρι), tidlegare **Kándza** (gresk Κάντζα), er ein landsby i dei austlege forstadane til Aten i Hellas. Leondári høyrer til kommunaleininga Pallíni i kommunen Pallíni i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí.

## Referansar
Dráfi

**Dráfi** (gresk Ντράφι) er ein landsby i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí i Hellas. Dráfi høyrer til kommunaleininga Pikérmi i kommunen Rafína-Pikérmi.

## Referansar
VM i skiskyting 2016

**Verdsmeisterskapen i skiskyting 2016**, den 48. i rekka, vart avvikla i Oslo i dagane frå 3. til 13. mars 2016. Meisterskapen omfatta fem individuelle tevlingar for kvinner og like mange for menn, samt ein mixstafett der kvart land deltok med to kvinner og to menn på laget. Oslo arrangerte skiskytings-VM i Holmenkollen for tredje gongen, tidlegare meisterskap fann stad i 1986 og 2000. Dessutan vart enkelte VM-øvingar arrangert i Oslo i 1990, 1999 og 2002.

Dei franske utøvarane Martin Fourcade og Marie Dorin Habert dominerte meisterskapen med sine til saman elleve medaljar. Fourcade vann fire gullmedaljar og ein sølvmedalje, medan Habert tok medaljar i samtlege seks tevlingar ho kunne delta i; tre gull, to sølv og ein bronse. Arrangørlandet Noreg vart nest beste deltakarland med fire gull-, to sølv- og like mange bronsemedaljar. Meisterskapen vart elles historisk då Russland for fyrste gong vart utan medalje.

## Menn
### 10 km



**Dato:** 5. mars 2016



### 12,5 km jaktstart



**Dato:** 6. mars 2016



### 20 km normal



**Dato:** 10. mars 2016



### 15 km fellesstart



**Dato:** 13. mars 2016



### 4 x 7,5 km stafett



**Dato:** 12. mars 2016



## Kvinner
### 7,5 km sprint



**Dato:** 5. mars 2016



### 10 km jaktstart



**Dato:** 6. mars 2016



### 15 km normal



**Dato:** 9. mars 2016



### 12,5 km fellesstart



**Dato:** 13. mars 2016



### 4 x 6 km stafett



**Dato:** 11. mars 2016



## Mixstafett
### 2 × 6 km + 2 × 7,5 km



**Dato:** 3. mars 2016


## Bakgrunnsstoff
Synnøve Solemdal

**Synnøve Solemdal** () er ein norsk skiskyttar frå Tingvoll som har vunne tre gullmedaljar og ein bronsemedalje i stafettane under VM i skiskyting 2012 og 2013. Ho er medlem av Tingvoll Idrettslag.

### Aktiv
Solemdal gjekk den andre etappen då Noreg, med Tora Berger, Solemdal, Ole Einar Bjørndalen og Emil Hegle Svendsen på laget, vann mixstafetten då VM i skiskyting 2012 fann stad i tyske Ruhpolding. Ni dagar seinare fekk ho ein bronse då dei norske kvinnene gjekk inn til tredjeplass i 4 x 6 km stafett.

Under skiskytings-VM 2013 i tsjekkiske Nové Město na Moravě vart Solemdal verdsmeister både i mixstafett og 4 x 6 km stafett for kvinner. I begge stafettane var ho lagkamerat med Tora Berger, elles var Tarjei Bø og Emil Hegle Svendsen med på mixstaftten, medan Hilde Fenne og Ann Kristin Flatland gjekk dei fyrste etappane i kvinnestafetten. I dei individuelle meisterskapstevlingane har ho aldri vorte betre enn den 16. plassen ho tok i fellesstarten i 2013.

Solemdal vann jaktstarten i verdscupen i Hochfilzen den 8. desember 2012, ein prestasjon ho gjentok same staden nøyaktig eitt år etter. Elles i verdscupen i skiskyting har ho to pallplassar i Oberhof i januar 2014.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Synnøve Solemdal|Synnøve Solemdal]]» frå ,  den 3. mars 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Kateřina Holubcová

**Kateřina Holubcová-Jakešová** (), fødd **Losmanová**, er ein tsjekkisk tidlegare skiskyttar frå Ústí nad Labem som vart verdsmeister på 15&nbsp;km i 2003 og tok bronsen på sprinten i same meisterskapen. Ho var i nokre år gift med skiskyttaren Tomáš Holubec.

### Aktiv
Kateřina Losmanová vart junior-verdsmeister i sprint i 1995. Ho deltok så i alle dei store meisterskapane i perioden 1996-2006, men utmerka seg einast under VM i skiskyting 2003 i Khanty-Mansijsk. Under den meisterskapen hevda ho seg derimot i alle dei fire individuelle øvingane. Det tok til med bronsemedalje i 7,5&nbsp;km sprint og heldt fram med åttandeplass i jaktstarten. Deretter overraska ho stort ved å vinne 15&nbsp;km normalprogram etter prikkfri skyting, åtte sekundar framom Olena Zubrilova. På den avsluttande fellesstarten skaut ho seg ut av medaljestriden med ein bom på siste liggjande skyting og vart nummer fem.

Holubcová fekk på nyåret 2003 sin fyrste av fem pallplassar i verdscupen i skiskyting. I tyske Oberhof vart ho nummer tre på sprinten, same plassen fekk ho i jaktstart i Östersund. Med dei to medaljane i VM 2003 og ein andreplass i italienske Antholz i januar 2004, kom Holubcová opp i til saman fem verdscup-pallplassar (1-1-3) i karrieren. Ho vart nummer 8 i verdscupen i skiskyting 2003.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Kateřina Holubcová|Kateřina Holubcová]]» frå ,  den 3. mars 2016.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Carles Puigdemont

**Carles Puigdemont Casamajó** () er ein spansk politikar. Han var President de la Generalitat de Catalunya, øvste politiske leiar av Catalonia, tidlegare ordførar i Girona. Han snakkar katalansk, spansk, engelsk, fransk og rumensk.

Han er fødd i Amer (la Selva) 29. desember 1962, og bur i Girona, er gift og har to barn. Han har ein grad i katalansk filologi frå Universitetet i Girona og har hatt ein karriere som journalist i El Punt, der han etterkvart blei redaktør, og sjefsredaktør i Catalonia Today, ei dagsavis på engelsk som han var med på å starta.

Utanom den tida han var direktør for Kulturhuset i Girona (2002-2004), har han alltid vore tilsett i spanske media. Han har vore aktiv i politikken sidan han første gong blei nominert som kandidat for partiet CiU i november 2006, då blei han vald inn for Girona i parlamentet for Catalonia. Som parlamentsmedlem har han vore leiar for Kultur- og språkkommisjonen og medlem i Aksjonen for utanriks og EU-relasjonar, og Kommisjonen for ungdomspolitikk.

Puigdemont blei sidan ordførarkandidat for nasjonalistane i Girona både i 2007 og 2011. I 2011 blei han den første ikkje-sosialistiske ordføraren i landet så lenge det har vore demokratisk. I ordførartida hans var han medlem i styret i Association of Municipalities for Independence (AMI), leiar i Komiteen for kulturhistorisk arv, president i den Spanske føderasjonen for kommunar og provinsar (FEMP) og visepresident i det katalanske kommuneforbundet. I lokalvalet i mai 2015 fekk han fornya tillit som ordførar. Frå juli 2015 til januar 2016 var han president i Association of Municipalities for Independence (AMI).
 
12. januar 2016 blei han offisielt innsett som den 130. presidenten i Catalonia.

I eit ekstraordinært møte på ettermiddagen den 27. oktober 2017 erklærte det katalanske parlamentet at regionen er ein sjølvstendig republikk. Ein time etter tok senatet i Spania over styringa av regionen, i tråd med paragraf 155 i den spanske grunnlova. Regjeringa og president Carles Puigdemont blei avsett fordi dei har arbeidt for å skilja Catalonia frå Spania, noko som er ulovleg etter grunnlova. Senatet i Madrid utlyste samstundes nyval i regionen 21. desember.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carles Puigdemont i Casamajó|Carles Puigdemont i Casamajó]]» frå , den 3. mars 2016.* 

 

## Bakgrunnsstoff
Skaramagás

**Skaramagás** (gresk Σκαραμαγκάς) er ein bydel i dei vestlege forstadane til Aten i Hellas. Skaramagás inngår i byområdet til Aten og høyrer til kommunen Khaidári i periferieininga&nbsp;Vest-Aten i periferien Attikí.

## Referansar
Kypséli på Éjina

**Kypséli** (gresk Κυψέλη) er ein landsby på øya Éjina i periferieininga Øyane i periferien Attikí i Hellas. Kypséli høyrer til kommunen Éjina.

## Referansar
Khalkoútsi

**Khalkoútsi** (gresk Χαλκούτσι) er ein landsby i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí i Hellas. Khalkoútsi høyrer til kommunaleininga Oropíi i kommunen Oropós.

## Referansar
Skafte Toroddsson

**Skafte Toroddsson** (), (norrønt: *Skapti Þóroddsson*), var ein islandsk hovding, lovseiemann og skald.

## Liv og lagnad
Skafte Toroddsson vart fødd på garden Hjalle i Ølfus (*Hjalli i Ölfus*) på Island. Far hans var goden Torodd spake Øyvindsson (*Eyvindarsson*) og mor hans var Rannveig Gnupsdotter (*Gnúpsdóttir*).
Han var ei tid i Noreg, og i Skaldatal er han nemnd som ein av skaldane hos Håkon Sigurdsson Jarl (den mektige).
Då han kom attende til Island (omkring år 1004) vart han lovseiemann etter sin morbror Grim Svertingsson, eit ombod som han hadde til han døydde i 1030.

Skafte var gift med Tora Steinsdotter (*Þóra Steinsdóttir*) og hadde sønene Torsten og Stein. Han hadde òg ei dotter som heitte Torkatla; ho var gift med Katli (*Kettil*), bror til biskop Isleif (*Ísleifur Gissurarson*). Om Stein Skaftesson finst ei eiga soge, *Steins þáttr Skaftasonar*.

Han fungerte som lovseiemann i om lag 27 år og det var han som skipa til «femteretten» (*fimtardómr*), den høgaste domstolen på Alltinget. I hans funksjonstid vart holmgang avskaffa på Island. I denne tida var han den mektigaste mannen på Island, og han vart omtala som både urettferdig og omsynslaus, kanskje delvis fordi han gjennom sitt virke som lovseiemann skaffa seg mange fiendar. I Islendingaboka er han omtala slik: «*I hans dage blev mange høvdinger og mægtige mænd dømt fredløse og landflygtige på grund af drab eller lemlæstelser takket være hans magt og landsstyrelse*»* (sitert frå kap. 8).<br />

Medan Skapte Toroddsson var lovseiemann var det urolege tider på Island, men mot slutten av perioden hadde utviklinga av [[forfatning]]a gjort at [[Island]] kunne stå fram som ein sjølvstendig fristat, med sitt eige lovområde (*vár lǫg'').

Skafte Toroddsson er nemnd i Soga om Olav den Heilage og i mange islandske soger, til dømes: Soga om Gunnlaug Ormstunge , Soga om Grette, Soga om Njål, Ölkofra-soga og Kristni-soga.

## Skaldskap
Skafte Toroddsson er sagt å ha vore ein stor skald. Han skal ha gjort eit kvad til Håkon jarl og han skal òg ha gjort ei dråpa til kong Olav Haraldsson, men ingen av desse verka er bevart. Det einaste diktet som er kjent, er ei halvstrofe med religiøst innhald som er sitert i Skaldskaparmål (Snorre Edda):

: (Norsk omsetjing v/Finnur Jónsson)

## Notar
 
## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Skafte Toroddsson Store norske leksikon
* Skafte Toroddsson Norsk biografisk leksikon s.430, B.13 (1958)
* Den norsk-islandske skjaldedigtning v/Finnur Jónsson (red.), København 1912–15
* Fragment  av Skofte Toroddsson, frå Skaldic Project
Eándio

**Eándio** (gresk Αιάντειο) er ein landsby på øya Salamína i periferieininga Øyane i periferien Attikí i Hellas. Eándio høyrer til kommunaleininga Salamína i kommunen Salamína.

## Referansar
Oddbjørn By

**Oddbjørn Vegard By** () er ein norsk «minnesutøvar» og forfattar.
By kan memorera ein kortstokk på 43 sekundar, han har delteke i internasjonale meisterskap innan greina og er Grand Master of Memory. 14. februar 2006 sette han verdsrekord i memorering av flest siffer på eit minutt. Han memorerte denne talrekka på 72 siffer og gjenkalte alt korrekt:
5081437342314775418552782999511263151696136284098040986216227157825491052. Resultatet var fire siffer betre enn den gamle rekorden til doktor Gunther Karsten.

Oddbjørn By har spelt volleyball og sandvolleyball for Førde volleyballklubb og BSI, og la opp etter 9. plass i NM 2012. Han har også spelt bordhockey, med 20. plass i NM 2006 som beste resultat.

## Bibliografi
### Bøker
*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*
## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* oby.no