open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nei til EU

**Nei til EU** er ein organisasjon mot norsk medlemskap i Den europeiske unionen (EU). Organisasjonen har medlemsorganisasjonar og medlemmer frå heile den politiske landskapen. Organisasjonen er ei vidareføring av Folkerørsla mot EEC. Nei til EU sitt arbeidsutval er sett saman av Einar Frogner som leiar, Heidi Larsen og Erlend Kvittum Nytrøen, som nestleiarar og Sofie Axelsen Osland som medlem. Nei til EU har fylkeslag i alle fylka, i tillegg til dei mange lokallaga.

## Historie
I 1988 blei *Opplysningsutvalet om Noreg og EF* oppretta som ein formell medlemsorganisasjon med lokal- og fylkeslag, ein fastsett struktur og årsmøte. 

Framfor EU-valet i 1994 samla organisasjonen mange medlemmer og stod sentralt i grasrotopprøret mot innmelding i unionen.

Etter EU-valet i 1994 blei organisasjonen oppretthalden, av di ein såg det som mogleg at diskusjonen rundt norsk medlemskap på nytt kunne koma opp att. Hovudoppgåva til *Nei til EU* i ei tid der medlemskap er lagd på is, er å samle ressursar mot norsk medlemskap i unionen og *den europeiske unionen* generelt. Nei til EU har ved fleire høve kome med tilleggsmeldingar i samband med handsamingar i Stortinget, mellom anna eit tillegg til EØS - pluss.

Hovudmotstandaren til Nei til EU er Europarørsla, som står sentralt i kampen for norsk innmelding i EU.

## Leiarar av Nei til EU
* 1990–1995 Kristen Nygaard
* 1995–1997 Stein Ørnhøi
* 1997–1999 Lisbeth Holand
* 1999–2004 Sigbjørn Gjelsvik
* 2004–2014 Heming Olaussen
* 2014–2020 Kathrine Kleveland
* 2020–2022 Roy Pedersen
* 2022– Einar Frogner

## Sjå òg
* Ungdom mot EU
* Europarørsla
* Ja til EF
* Europeisk Ungdom

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* Nei til EU på Twitter
Lobbyverksemd

**Lobbyverksemd** er ein måte for interesseorganisasjonar og andre grupperingar å påverke Stortingspolitikarar på. Ordet *lobbyverksemd* spelar på ei førestilling om at representantar frå diverse interesseorganisasjonar påverkar politikarar munnleg «i lobbyen» mellom møte. Reell lobbyverksemd føregår på eit meir avansert nivå.

*Lobbyverksemd* vert langt på veg akseptert av dei fleste politiske partia i Noreg som ein naudsynt del av demokratiet. Ved hjelp av lobbyverksemd kan organisasjonar som elles ikkje driv med politikk, men likevel samlar mange menneske, få innverknad på korleis samfunnet vert styrt. Dette har ført til at nokre innflytnadsrike organisasjonar har tilsett eigne lobbyistar på heiltid.

Ordninga vert kritisert av di frivillige organisasjonar utan mykje pengar ikkje kan drive like aktiv lobbyverksemd som organisasjonar med fast tilsette lobbyistar. Det fører til eit demokratisk underskot, då pengar vil dominere korleis denne maktportalen vert nytta.

Eit anna punkt som vert kritisert er at det meste av politisk innverknad som føregår gjennom *lobbyverksemd* er skjult frå ålmenta. På denne måten kan ikkje motstridande organisasjonar lett granske politiske avgjerder. Openheit er rekna som eit av dei viktigaste demokratiske prinsippa i Noreg.
Lobbyist

Ein **lobbyist** er ein person som driv politisk verksemd gjennom eit forsøk på å påverke tillitsvelde (t.d. fylkestingsrepresentantar). Fleire pengesterke norske organisasjonar har tilsett eigne *lobbyistar* for å få støtte for sine interesser for samfunnsutviklinga.

## Les òg
* Lobbyverksemd
Regjeringa Borten

**Bortenregjeringa** var den første regjeringa som braut med Arbeidarpartiet sitt einevelde etter den andre verdskrigen. Regjeringa vart oppkalla etter statsministeren, Per Borten frå Senterpartiet. 

Partia Senterpartiet (Sp), Høgre, Kristeleg Folkeparti (KrF) og Venstre (V) samarbeidde om å danna regjering. 

## Ministrar og statsrådar
* Statsminister: Per Borten, Sp, 12. oktober 1965 til 17. mars 1971
* Utanriksminister: John Lyng, H 12. oktober 1965 til 22. mai 1970
* Utanriksminister: Svenn Stray, H 22. mai 1970 til 17. mars 1971
* Statsråd med ansvar for Landbruksdepartementet: Bjarne Lyngstad, V. 12. oktober 1965 til 21. august 1970
* Statsråd med ansvar for Landbruksdepartementet: Hallvard Eika, V. 21. august 1970 til 17. mars 1971
* Statsråd med ansvar for Handels- og skipsfartsdepartementet: Kåre Willoch, H. 12. oktober 1965 til 5. juni 1970
* Statsråd med ansvar for Handels- og skipsfartsdepartementet: Otto Grieg Tidemand, H 5. juni 1970 til 17. mars 1971
* Statsråd med ansvar for Justisdepartementet: Elisabeth Schweigaard Selmer, H. 12. oktober 1965 til 3. oktober 1970
* Statsråd med ansvar for Justisdepartementet: Egil Endresen, H. 3. oktober 1970 til 17. mars 1971
* Statsråd med ansvar for Kyrkje- og undervisingsdepartementet: Kjell Bondevik, KrF 18. 12. oktober 1965 til 17. mars 1971
* Statsråd med ansvar for Kommunal- og arbeidsdepartementet: Helge Seip, V. 12. oktober 1965 til 29. august 1970
* Statsråd med ansvar for Kommunal- og arbeidsdepartementet: Helge Rognlien, V. 29. august 1970 til 17. mars 1971
* Statsråd med ansvar for Industridepartementet: Sverre Walter Rostoft, H. 12. oktober 1965 til 17. mars 1971
* Statsråd med ansvar for Samferdsledepartementet: Håkon Kyllingmark, H. 12. oktober 1965 til 17. mars 1971
* Statsråd med ansvar for Departementet for familie- og forbrukarsaker: Elsa Skjerven, KrF. 12. oktober 1965 til 17. mars 1971. 
* Statsråd med ansvar for Sosialdepartementet: Egil Aarvik, KrF. 12. oktober 1965 til 17. mars 1971
* Statsråd med ansvar for Fiskeridepartementet: Oddmund Myklebust, Sp. 12. oktober 1965 til 8. november 1968
* Statsråd med ansvar for Fiskeridepartementet: Einar Moxnes, Sp. 8. november 1968 til 17. mars 1971
* Statsråd med ansvar for Finansdepartementet: Ole Myrvoll, V. 12. oktober 1965 til 17. mars 1971
* Statsråd med ansvar for Forsvarsdepartementet: Otto Grieg Tidemand, H. 12. oktober 1965 til 5. juni 1970
* Statsråd med ansvar for Forsvarsdepartementet: Gunnar Hellesen, H. 5. juni 1970 til 17. mars 1971

## Sjå òg
* Norske regjeringar

## Kjelder
Per Borten si regjering hos Regjeringen.no, vitja 15. januar 2010

## Bakgrunnsstoff
* Norgeslexi om Regjeringen Per Borten 
* NRK om mellom anna Bortenregjeringa
Norske slagerar

Ein **norsk slager** er ein song, som regel på norsk, som med eitt blir mykje spelt og høyrt rundt om i Noreg.

Nye norske slagerar kjem stadig til. Slagerar blir ofte brukt som utgangspunkt for parodiar, etterlikningar eller dei blir laga i nye versjonar. Bandet DDR har til dømes laga eit heilt album med tyske versjonar av Jannicke Jarlum sin «Svake mennesker», Lars Kilevold sin «Livet er for kjipt», The Kids' sin «Forelska i lærer'n» og Knudsen & Ludvigsen sin «Når det piper (i telefonen)».

## Eksempel på norske slagerar
* Doodle Bugs - *[[Lille Laila]]* - 1966
* Ivar Simastuen - *[[Brunen]]* - 1972
* Vestlandsfanden - *[[Plommer i Hardanger]]* - 1979
* Stavangerensemblet - *[[Radio (slager)|Radio]]* - 1981 
* Finn Kalvik
** *[[Aldri i livet]]* - 1981
* Ole i'Dole 
** *[[Hvis jeg var Gud]]* - 1982
** *[[Det va'kke min skyld]]* - 1982
* Nystogs - *[[Bli med på fest]]* - 1984	 
* Kate Gulbrandsen	 
** *[[Mitt liv (slager)|Mitt liv]]* - 1987
* Return - *[[Bye bye Johnny]]* - 1988 
* Ketil Stokkan- *[[Brandenburger Tor (slager)|Brandenburger Tor]]* - 1990

## Ute på nettet
* nb.no - Nasjonalbiblioteket om Norsk Musikforlag sine slagerar.
Tønne

Ei **tønne**, eller **tynne**, i somme tilfelle også kalla **[[fat]]**, er eit lukka rundt ilåt med bogne vegger som tradisjonelt er laga av tønnestavar av tre og bunden saman med tønneband av metall eller tilsmidd treband, oftast av hassel. 

Tønner har vore brukte til å lagra og frakta drikkevarer og matvarer i fleire hundreår. Rundt om i Europa har tønner vore framstilla i mange ulike storleikar, i Noreg har storleiken på tønner brukt til handelsvarer vorte standardisert. Ein person som set saman tretønner vert kalla bøkker. Ulike treslag har vore brukte til tønner, men tønner til å lagre flytande varer skal helst vere produsert av eik. Det vert framleis produsert tønner av tre, i dag blir dei særleg brukte til å lagra alkoholdrikkar for mogning. Dei blir då kalla *fat*.  

Det er no vanleg å produsere tønner for lagring og transport av væsker i plast, aluminium eller andre metall i ulike storleikar. Ofte kallar ein då behaldaren *fat* som i oljefat for oljeprodukt, men når ein lagrar farleg avfall nyttar ein ofte nemninga *gifttønne*. 

Tønner har gjeve opphav til fleire ulike måleiningar, først og fremst for volum. Det har ulik storleik avhengig om det er tørre eller flytande varer som vert målt.

## Utkikstønne

I toppen av stormastra på kval- og selfangstskuter har det vore vanleg å feste ei sylindrisk eller konisk utkikstønne. I denne tønna er det plass til ein utkiksmann.

## Sjå òg
* Barrikade
* Måleininga tønne

## Kjelder
* 
* Norsk Alkunnebok
* *[[Kulturhistorisk leksikon for nordisk middelalder]]*, Rosenkilde og Bagger 1956/1978
* Kåre Lunden: *Norges Landbrukshistorie II: 1350-1814 Frå svartedauden til 17. mai* ISBN 82-521-6010-7

## Bakgrunnsstoff

* Om bøkker og tønner hos Mediesenteret Høgskolen Bergen
Musikkfolkehøgskolen Viken

**Musikkfolkehøgskolen Viken**, også kjend som **Viken folkehøgskole**, er ein kristen folkehøgskule på Gjøvik.

Skulen fokuserer utelukkande på musikalsk undervisning, og alle elevar som får plass må kunna spela minst eitt musikkinstrument eller bidra med song. Faga er delt inn i linjefag, fellesfag og valfag. Linjene har fastlagde prosjekt og valmoglegheiter. Fellesfaga er felles for alle linjene, blant dei sentrale musikkfag som høyrelære og musikkhistorie. Valfaga omfattar mellom anna besifringsspel, satslære, låtskriving, matlaging og fjellklatring. Alle elevane får undervisning på sitt primære musikkinstrument.

Viken folkehøgskole vart skipa i 1901, fyrste året på Biri under namnet *Oplandenes kristelige ungdomsskole*. I 1902 vart skulen flytt til Gjøvik under namnet *Viken kristelige ungdomsskole*. Styrar frå dette året var målmannen Håkon Wergeland, som styrte skulen til 1911. Skulen fekk i 1906 ein frilynt konkurrent i Vestoppland Folkehøgskole, skipa av Olaus Islandsmoen. I 1988 vedtok Viken folkehøgskole å berre tilby musikkrelaterte linjer. Hausten 2013 opna skulen eit nytt musikkbygg og eit nytt internat.

#### Linjefag ved skulen i 2015:
* Jazz Pop Rock
* Crossover Klassisk
* Lyd – Musikkproduksjon
* Musikal teater
* Voice
* Singer songwriter
* Musikk bo fritid
* Ledertrening (2. årskurs)

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Sionist

Ein **sionist** er ein tilhengar av sionismen, den jødiske nasjonalismen som vil ha ein eigen jødisk stat i større eller mindre delar av det historiske Palestina/Israel. Den politiske sionistrørsla blei skipa av Theodor Herzl i Sveits i 1897. 

Innanfor sionismen er det fleire retningar. Hovudretningane er ei høgresionistisk og ei venstresionistisk retning, der venstresionismen vil ta meir omsyn til den arabiske folkesetnaden i området. Ein kan også skilje mellom sekulær og religiøs sionisme. Ein motstandar av sionismen blir kalla ein *anti-sionist*. Det finst ikkje-jødiske sionistar, mellom dei mange kristne i vestlege land, og det finst jødiske anti-sionistar, både blant religiøse og sekulære jødar.

## Kjende sionistar
* David Ben-Gurion
* Nahum Goldmann
* Theodor Herzl
* Zeev Jabotinsky
Sionisme

**Sionisme** er ei form for jødisk nasjonalisme, som hevdar at jødar utgjer ei etnisk/nasjonal gruppe med rett til heile eller delar av det historiske landskapet Palestina/Israel. Ein tilhengar av sionismen blir kalla ein sionist. 

Grunnlaget for den politiske sionismen i moderne tid blei lagt med Theodor Herzl si bok *Der Judenstaat* frå 1894, der han hevda at jødane måtte få sin eigen stat. 

Frå 1917 fokuserte sionismen på å etablere ein stat i den vestlege delen av det da nyoppretta britiske protektoratet Palestina (dagens Israel, dei okkuperte områda og Jordan) — tidlegare ei gruppe provinsar i det tyrkisk-styrte osmanske riket.

## Bakgrunnsstoff
* Sionisme ved Det Mosaiske Trossamfund
Borge i Østfold

:*Sjå [[Borge]] for fleire tydingar*

**Borge** er ein tidlegare kommune i Østfold fylke. Han blei del av Fredrikstad kommune den 1. januar 1994.

## Historie
Borge blei oppretta som eit formannskapsdistrikt i 1837. 1. januar 1910 blei Torsnes skilt ut frå Borge som eigen kommune. Etter frådelinga hadde Borge 1&nbsp;538 innbyggjarar.

I 1951 blei ein del av Borge, med 53 innbyggjarar, overført til Fredrikstad. 1. januar 1964 blei eigedommane Gansrød og Ulfeng i Borge med 30 innbyggjarar, i tillegg til delar av Torsnes kommune og heile Glemmen kommune, innlemma i Fredrikstad. 

1. januar 1994 blei Borge, som då hadde 11&nbsp;959 innbyggjarar, slått saman med Fredrikstad, Kråkerøy, Onsøy og Rolvsøy til dagens Fredrikstad kommune.
Borge

**Borge** er namnet på to tidlegare norske kommunar, Borge i Østfold og Borge i Nordland. Namnet er òg eit vanleg etternamn, med rundt to tusen norske berarar (2005).

## Kjende namneberarar
*Knut Borge
*Victor Borge

## Bakgrunnsstoff
Borge i Nordland

**Borge** er namnet på ein tidlegare sjølvstendig kommune i Nordland fylke. Han blei oppretta som Borge formannskapsdistrikt i 1837. Etter at Valberg blei frådelt som eigen kommune i 1927 hadde Borge 4&nbsp;093 innbyggjarar.

1. januar 1963 blei Borge slått saman med Buksnes, Hol og Valberg kommunar til den nye Vestvågøy kommune. Ved samanslåinga hadde kommunen 4&nbsp;056 innbyggjarar.

## Sjå òg
* Borge
* Borge i Østfold
Hol i Nordland

**Hol** er ein tidlegare kommune i Nordland fylke. I dag er han ein del av Vestvågøy kommune.

Frå 1837 var Hol ein del av Buksnes formannskapsdistrikt. 1. juli 1919 blei han frådelt som eigen kommune. Ved etableringa hadde Hol 2&nbsp;272 innbyggjarar.

1. januar 1963 blei kommunen, saman med Buksnes, Borge og Valberg, slått saman til den nye Vestvågøy kommune. Ved samanslåinga hadde Hol 3&nbsp;154 innbyggjarar.

## Sjå òg
* Hol kommune i Buskerud
Valberg

**Valberg** er ein tidlegare kommune i Nordland fylke, no ein del av Vestvågøy kommune.

Valberg var ein del av Borge formannskapsdistrikt som vart oppretta i 1837. I 1927 vart Valberg skild ut frå Borge som eigen kommune, men vart slått saman med fleire andre kommunar til den nye Vestvågøy kommune den 1. januar 1963. Ved samanslåinga hadde Valberg 662 innbyggjarar.
Buksnes

**Buksnes** er ein tidlegare kommune i Nordland fylke som har vore ein del av Vestvågøy kommune sidan 1963. 

## Historie
Han blei oppretta som Buksnes formannskapsdistrikt i 1837. Hol blei skilt ut frå Buksnes 1. juli 1919. Etter delinga hadde Buksnes 3&nbsp;188 innbyggjarar. 1. januar 1963 blei Buksnes, Borge, Hol og Valberg slått saman til den nye Vestvågøy kommune. Ved samanslåinga hadde Buksnes 4&nbsp;416 innbyggjarar.

## Kultur
Buksnes kyrkje er frå 1905 og er ei trekyrkje i dragestil.

## Bakgrunnsstoff
* Om Buksnes kyrkje  på lofot1.com
Formannskapsdistrikt

**Formannsskapsdistrikt** var ei administrativ eining som blei innført i Noreg gjennom formannskapslovene av 14. januar 1837. Det blei då oppretta 373 formannskapsdistrikt.

I følgje § 1 av formannskapslovane skulle kvart prestegjeld i landet no utgjera eit eige formannskapsdistrikt. På denne måten blei den kyrkjelege inndelinga av landet òg avgjerande for den verdslege delinga og styringa. 

Matrikkelloven som kom i 1853 innførte nemningane kommune og herad (*herred* på bokmål) som erstatning for *formannskapsdistrikt*.

100 år etter at formannskapslovene blei innført, i 1936, var det 682 herad (landkommunar) og 65 bykommunar i Noreg. Blant byane hadde 43 status som kjøpstad og 22 som ladestad.
Kyrkja i Wales

**Kyrkja i Wales** er den anglikanske kyrkja i Wales.

Frå Reformasjonen til 1920 var den anglikanske kyrkja i Wales del av Den engelske kyrkja, og statskyrkja i Wales var Den engelske kyrkja. Tidleg på 1900-talet, under press frå frikyrkjelege politikarar, vedtok det britiske parlamentet å skilje den anglikanske kyrkja i Wales frå Den engelske kyrkja gjennom *Welsh Church Act 1914*. I 1920 vart Kyrkja i Wales fristilt. Dette førte til at Wales, i motsetnad til England, ikkje lenger hadde noka statskyrkje.

Kyrkja i Wales er derfor fullstendig uavhengig av både staten og Den engelske kyrkja. Kyrkja i Wales anerkjenner likevel erkebiskopen av Canterbury som titulær andeleg leiar av Den anglikanske kommunionen, sjølv om han ikkje har formell myndigheit over Kyrkja i Wales.

Kyrkja i Wales er medlem av Porvoo-fellesskapet.

Kyrkja tillét prestevigsel av kvinner i 1996, og den første kvinnelege presten blei verksam i januar 1997. I 2008 var meir enn 20 % av prestane i kyrkja kvinner. I 2013 godkjende kyrkja at kvinner kunne bli biskopar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Dengfeng

**Dengfeng** er eit byfylke i provinsen Henan i det sentrale Kina med om lag 630&nbsp;000 ibuarar (overslag 2005). Eit stort aluminiumssmelteverk ligg i byen.

Byen ligg ved Song Shan, eit av dei fem heilage fjella i Kina. Dette er eit historisk viktig område ved den nedre delen av Huang He-elva, mellom storbyane og dei historiske hovudstadene Luoyang og Zhengzhou. 

## Verdarvstad
I 2010 tok UNESCO fleire stader i Dengfeng med på verdsarvlista si under tittelen «Historic Monuments of Dengfeng in 'The Centre of Heaven and Earth'». Verdsarvstaden omfattar fleire historiske portar, tempel, eit konfutsiansk akademo og Gaocheng-observatoriet:
*Gaocheng astronomicske observatorium
*Huishan-tempelet
*Qimu Que-porten
*Shaolinklosteret med sin pagodeskog
*Shaoshi Que-porten
*Songyang-akademiet
*Songyuepagoden
*Taishi Que-porten
*Zhongyuetempelet
*Fawangtempelet

### Det zen-buddhistiske klosteret Shaolin
Dengfeng er vidkjend for si historiske rolle i utviklinga av den kinesiske kampsporten *wushu* (betre kjend som kung fu), ettersom det buddhistiske Shaolin-tempelet ligg i dette distriktet (berre 13 km nordvest for byen). Munkeklosteret Shaolin er òg kjent som fødestaden for zen-buddhismen. Zen-buddhismen er i dag særleg utbreidd i Japan.

### Det astronomiske observatoriet Guanxing Tai
Om lag 15 km sørvest for Dengfeng ligg det astronomiske observatoriet Guanxing Tai på tempelanlegget Zhougong Miao. Dette er det eldste observatoriet av sitt slag i heile Kina. Det noverande observatoriet går attende til 1276, men det var observatorium her heilt attende til dagane åt Zhou-dynastiet.

Astronomen Guo Shoujing (1231–1314) konstruerte observatoriet i 1276, i byrjinga av Yuan-perioden. Observasjonene herifrå bidrog til å setja Guo Shoujing i stand til å utvikle ein kalender som samsvarar godt med dagens gregorianske kalender. Berekninga hans av den tida det tek jorda å gå kring sola bomma med berre 26 sekund.

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Dengfeng|Dengfeng]]» frå ,  den 6. juli 2018.*
Per Oskar Kjølaas

**Per Oskar Alfred Kjølaas** () var biskop i  Nord-Hålogaland bispedøme i Den norske kyrkja frå 2002 til 2014.

Kjølaas har teologisk utdanning frå Menighetsfakultetet i Oslo, og vart cand.theol. i 1974. Han har hatt undervisningsstillingar og prestestillingar, fram til han vart utnemnd til biskop av Nord-Hålogaland i 2002.

Han snakkar svært godt samisk, og han har vore ei drivkraft i arbeidet for å få Bibelen omsett til den nye nordsamiske rettskrivinga. Han har skrive boka *Bibelen på samisk* (Oslo, 1995), og har også omsett m.a. *[[Luthers vesle katekisme]]* til nordsamisk.

Kjølaas var medlem av Gjønnes-utvalet som greidde ut tilhøvet mellom kyrkja og staten i Noreg, og la fram instillinga si 31. januar 2006.
Vegard Ulvang

**Vegard Ulvang** () er ein norsk langrennslaupar frå Kirkenes i Sør-Varanger kommune.

Han var med i OL i Calgary (1988), Albertville (1992) og på Lillehammer (1994) og fekk tre gull, to sylv og ein bronsemedalje. I perioden 1989&ndash;1997 vann han 9 renn i verdscupen. Han vann verdscupen samanlagt i 1990 og kom på andreplass i 1989 og 1992. 

Etter at Ulvang la opp som skirennar har han byrja med ein eigen kleskolleksjon, og var elles ofte å sjå på TV 2 saman med Arne Hjeltnes, Arne Brimi og Bjørn Dæhlie i programmet *[[Gutta på tur]]*.

## Prisar og utmerkingar
* I 1991 vart Vegard Ulvang tildelt Holmenkollmedaljen.
* I 1992 vann han Peer Gynt-prisen saman med Bjørn Dæhlie.
* I 1996 fekk han Petter Dass-medaljen *for sportslege triumfar*.

## Bakgrunnsstoff
*
Det optiske spekteret

**Det optiske spekteret**, **visuelt spektrum** eller **fargespekteret** er eit fellesnamn for dei synlege bølgjelengdene til elektromagnetisk stråling.

## Sjå også
* Fargespekter
Bruer i Herøy i Møre og Romsdal

**Bruer i Herøy** er ei oversikt over bruene i Herøy kommune i Møre og Romsdal.

* Dragsundbrua (sjølve brua ligg i Ulstein kommune, medan kommunegrensa går i eine enden)
* Herøybrua
* Nerlandsøybrua
* Remøybrua
* Rundebrua
Grunnkrinsar i Herøy i Møre og Romsdal

**Grunnkrinsar i Herøy** er ei oversikt over grunnkrinsar i Herøy kommune på Sunnmøre. Nokre av dei tilsvarar ein matrikkelgard, medan mesteparten omfattar fleire.

* Aurvåg
* Austre Moltustranda
* Bø
* Dragsund
* Eggesbønes
* Elsebø
* Flusund
* Fosnavåg sentrum
* Frøystad
* Gjertnes
* Igesund
* Jøsok
* Kopparstad
* Kvalsund
* Kvalsvik
* Leikong
* Leinebygda
* Moltustranda sentrum
* Myklebustvatnet
* Nørvåg
* Remøy
* Runde
* Skorpa
* Stokksund
* Straumane
* Sævik
* Tjørvåg
* Voldsund
* Øvre Fosnavåg

## Sjå òg
* Matrikkelgardar i Herøy på Sunnmøre
Vik

**Vik** er eit stadnamn som kjem av norrønt språk *vík*. Ordet tyder ei fjordbukt eller ei elvebukt, eller generelt *stad der lendet vik tilbake*. Stadnamnet er nytta som gardsnamn mange stadar i Noreg. 

## Vik som slektsnamn
Vik er òg eit vanleg slektsnamnnamn med 4755 berarar per mars 2005.

## Vik som stadnamn
* Vik kommune i Sogn og Fjordane fylke
* Vikøyri i Vik kommune
* Vik i Flatanger, tettstad i Flatanger kommune
* Vika, eit namn på området kring Oslofjorden, i vid tyding store delar av Austlandet. I nyare tid er Vika eit område i Oslo ved Aker Brygge. Eit anna namn på området er Pipervika.
* Vikjo i Os kommune, ei kortform av namnet *Mobergsvikjo*.
* Ulsteinvik Kommunesenteret i Ulstein på Sunnmøre.
* Vik i Austevoll

## Sjå òg
* Viking - ei tyding av ordet kan vera *mann frå ei vik* 
* Bukt

## Bakgrunnsstoff
Skei i Jølster

**Skei** er ein tettstad i Sunnfjord kommune i Vestland fylke. Fram til 2020 var det kommunesenteret i tidlegare Jølster kommune i Sogn og Fjordane fylke. Tettstaden har  og ligg ved austenden av Jølstravatnet

Ein person frå Skei vert kalla skeissar (uttalt som *sjæssar*).

Skei er ein møtestad for det meste av kollektivtrafikken som går gjennom Sogn og Fjordane, sidan «alle vegar går gjennom Skei». Vegkrysset i Skei sentrum samlar mange av dei mest trafikkerte vegane i fylket.

Føretaket Audhild Vikens Vevstove, som spesialiserar seg på sal av tradisjonelt norsk handverk og suvenirar til turistar har opphav på Skei, der Audhild Viken kom frå.

Tidlegare Heimevernsdistrikt 10 hadde hovudkontoret sitt på Skei.

## Kjende skeissarar
*Eli Anne Dvergsdal, noregsmeister i 3000 meter og motbakkelaup

## Kjelder
Einar Økland

**Einar Andreas Økland** () er ein norsk psykolog, essayist, lyrikar, dramatikar, forfattar og kritikar. Han debuterte som lyrikar med diktsamlinga *Ein gul dag* i 1963, og har ein omfattande litterær produksjon. Økland var sentral i krinsen kring tidsskriftet Profil.

Økland var i 1992 festspeldiktar for Festspela i Bergen.

## Verkliste

## Drama
**Aberfan* &ndash; drama (1969)
**Georg: Sit du godt?* &ndash; drama (1968) (Saman med Dag Solstad)
**Noah* &ndash; skodespel (2003)

## Prisar
*Blixprisen 1968
*Nynorsk barnelitteraturpris 1975 for *Det blir alvor* 
*Kritikerprisen for barne- og ungdomslitteratur 1979 for*Sikk-sakk* 
*Kirke og Undervisningsdepartementets billedbokpris 1980, for *Ein god dag* 
*Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond 1982
*Språklig samlings litteraturpris 1985
*Askeladd-prisen 1987 
*Premio europeo Pier Paolo Vergerio 1987, for *Mellom himmel og jord*
*Aschehougprisen 1988
*Melsom-prisen 1992, for *Når ikkje anna er sagt*
*Nynorsk litteraturpris 1993, for *I staden for roman eller humor*
*Sigmund Skard-stipendet 1998
*Samlagsprisen 2000
*Doblougprisen 2000
*Gyldendalprisen 2006
* Brageprisen sin heiderspris 2015

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Digtaliserte bøker av Einar Økland og om Einar Økland hjå Nasjonalbiblioteket
* «Einar Øklands trykksaker» ein kikk inn i Økland sine samlingar av trykksaker innanfor populærkultur, barnekultur, bruksgrafikk og trivialkunst, på nettstaden til Bergen Offentlige Bibliotek 
* Einar Økland i NRK-arkivet
* «Einar Økland» av Ottar Grepstad på Allkunne
Davit

**Davit** er ein krantype som heng over ein kant for å heise gjenstandar opp til og ned frå denne kanten. Ein finn dei ofte brukt i samband med sjøfart, både om bord på båtar og på kaianlegg. Ordet «davit» kjem frå engelsk avleidd frå David.

Davitar er vanlege om bord på skip der dei først og fremst er plassert i par som held fast livbåtar, og som kan senke dei ned til sjøen når dei skal brukast. Davitane som vert brukt til livbåtar vert vanlegvis ikkje nytta til andre ting, medan ein gjerne har andre davitar til å heise til dømes anker og last.

Ein *ankerdavit* er ein liten davit som ligg heilt framme på eit skip, og vert nytta til å bringe ankeret inn på bakken i surrestilling.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
Kilowatt

**Kilowatt** er ei SI-avleidd eining for effekt. Ein kilowatt er lik 1000 watt, og symbolet for kilowatt er **kW**.

Kilowatt er ei av dei mest nytta måleeiningane for effekt, og vert mellom anna nytta til å oppgi effekten av motorar.

1 kilowatt = 1000 watt = 1,36 hestekrefter.

## Sjå òg
*Kilowattime

## Kjelder
*
Mercalliskalaen

**Mercalliskalaen** blir brukt for å gi intensiteten til eit jordskjelv ved å studere effekten til skjelvet på menneske og byggverk. Han blei lagt fram av den italienske vulkanologen Giuseppe Mercalli i 1902, og var i ålmenn bruk fram til Richterskalaen kom i 1935. I somme land som USA og Australia er han ennå i bruk i ei noko modifisert utgåve kjend som *Den modifiserte intensitetskalaen til Mercalli*, gjengitt nedanfor. Forskjellen på den originale skalaen til Mercalli og denne er berre at han er modernisert noko ved at det er tatt inn omgrep som *[[lastebil]]* og *[[seismograf]]* og ved at han er språkleg forenkla; i det store og det heile ser han ut slik Mercalli laga han.

## Skalaen
* (I) - Kjennest ikkje, men blir registrert av seismografar.
* (II) - Kjennest sjeldan og da berre i dei øvre etasjane av bygningar.
* (III) - Kjennest av personar innandørs, som ein passerande lastebil.
* (IV) - Lydar frå vindauge og dører, glas og tallerkenar klirrar. Som eit passerande tog.
* (V) - Kjennest av alle. Ustabile gjenstandar veltar.
* (VI) - Bøker fell ut av hyller. Tre ristar. Lettare skadar.
* (VII) - Vanskeleg å stå. Mange dårlege byggverk blir skada.
* (VIII) - Monnalege skadar. Greiner knekk.
* (IX) - Ålmenn panikk. Alvorlege skadar. Sprekkar i jordskorpa.
* (X) - Dei fleste bygningar rasar. Jernbaneskinner blir bøygde.
* (XI) - Jernbaneskinner blir monnaleg skada. Røyrgater blir øydelagde.
* (XII) - Nesten total øydelegging. Gjenstandar blir kasta opp i lufta.

## Sjå au
* Jordskjelv
* Seismologi
* Seismograf
* Liste over jordskjelv
Raud-grøn

Innanfor *politikken* er grøn ein symbolfarge for parti med ein sterk miljøprofil og for parti som definerer seg sjølv til sentrum i politikken. Raud er ein symbolfarge for parti på venstresida.

Uttrykket **raud-grøn** eller **raudgrøn** blir i norsk språk no for tida bruka i to politiske samanhengar. 

*For det første* er det den politiske fargekodinga Sosialistisk Venstreparti brukar om seg sjølv, «raudt for rettferd og grønt for miljø», som det heiter i partiet sin eigenreklame. Med det meiner dei raudt som den tradisjonelle fargen for sosialistiske parti, og i nyare tid grønt som fargen for miljøvernforkjemparar. SV signaliserer med dette at dei ønskjer å vere begge delar, og uttrykket «*[[grøn sosialisme|grøne sosialistar]]*» er også blitt bruka i partiet. Den nordiske samanslutninga SV er med i heiter da også Nordic Green Left Alliance.

*For det andre* er «dei raudgrøne» ei samlenemning som blir bruka, etter tysk mønster, om ein allianse og eit regjeringssamarbeid mellom tradisjonelt «raude» parti og parti med «grøn» sjølvforståing. Dette gjeld i Tyskland dei «raude» sosialdemokratane og dei «grøne» Bündnis 90/Die Grünen. I Noreg gjeld det regjeringssamarbeidet mellom dei tradisjonelt sosialist-«raude» partia Arbeidarpartiet og SV på den eine sida og det tradisjonelt «grøne» Senterpartiet på den andre, etter valet i 2005. Nemninga er òg bruka om den styrande koalisjonen i Trondheim bystyre (Arbeidarpartiet, SV, Senterpartiet og Miljøpartiet Dei Grøne). 

## Sjå òg
* Raud
* Grøn
Fylkestingsrepresentant

**Fylkestingsrepresentant** er dei som er vald av innbyggjarane i eit fylke til å sitja i fylkestinget, som er det øvste demokratisk valde organet i dei norske fylka. Valet skjer ved kommune- og fylkestingsval, kvart fjerde år. To år etter valet er det stortingsval. Før 1975 var det ikkje direkte val på fylkestingsrepresentantar. Då samla ordførarane i dei ulike kommunane i eit fylke seg til fylkestinget. 
Ordføraren, eller leiaren for fylkestinget, vert kalla fylkesordførar.
Kommunestyrerepresentant

Ein **kommunestyrerepresentant** er veld av innbyggjarane i eit fylke til å sitje i kommunestyret, som er det øvste demokratisk velde organet i dei norske kommunane.
Stortingsrepresentant

Ein **stortingsrepresentant** (historisk ofte kalla **stortingsmann**) er ein folkevald til den norske nasjonalforsamlinga, Stortinget.
Han eller ho er vald av innbyggjarane i Noreg til å sitje på Stortinget, som er det øvste demokratisk valde organet i Noreg. Representantane kan tale og stemme på Stortinget, men mykje av arbeidet gjer dei i dei ulike stortingskomitéane.

Det har sidan Stortingsvalet 2005 vore 169 representantar, av dette 150 distriktsrepresentantar og 19 utjamningsmandat. I tillegg kjem vararepresentantar frå dei listene som får representantar på Stortinget.

## Valordning

### Krav til å vere valbar
For å vere valbar til Stortinget må ein oppfylle krava til røysterett (vere norsk statsborgar, vere fylt 18 år ved utgangen av valåret og vere eller ha vore folkeregisterført busatt i Noreg) og ikkje vere administrativ tilsett i eit av departementa, i diplomatiet eller vere dommar i Høyesterett.

Kandidatane er i utgangspunktet pliktige til å stille til val om dei blir nominerte, noko som resulterte i at Samfunnspartiet nominerte ei rekke kjendisar til Samfunnspartiet si liste utan deira vitande og vilje. For å få fritak frå nominasjon må kandidaten anten vere busett i ein annan valkrins, vere medlem av eit anna parti eller vere vald inn i førre periode.

### Distriktsrepresentantar
Distriktsrepresentantane blir valde ved forholdstalsval i fleirmannskretsar der kvart fylke fungerer som ein valkrins. Representantane blir fordelt etter St. Laguës modifiserte metode.

### Utjamningsmandat

Kvar valkrins (fylke) har eit utjamningsmandat som blir fordelt mellom dei partia som har over 4% av røystene på landsbasis og har flest «ubrukte» stemmer.

## Løn

Stortingsrepresentantane har ei basisløn på  per mai 2024. i tillegg har representantar som bur lengre enn 40 km unna Stortinget 169 kr/dag, medan lokale representantar mottar 75 kr i daggodtgjersle. I tillegg dekkast telefon og reiseutgifter for representantane.

For stortingsrepresentantar er pensjonsalderen 65 år. Full alderspensjon får ein etter dagens reglar etter 12 år og utgjør 66 prosent av den årlege godtgjersla til stortingsrepresentantar.

## Kjelder
Partileiar

**Partileiar** eller **partiformann** er nemninga på den øvste representanten for eit politisk parti i parlamentariske system. Ein partileiar blir vald av partiet og blir
som regel statsleiar om partiet får fleirtal ved val. Partileiaren vert gjerne vald årleg av landsmøtet. 

I politiske system der ein president blir vald separat treng ikkje parti ha formelle partileiarar.

## Kjelder
*:en:political party
Richterskalaen

**Richterskalaen** er ein skala for å måle styrken på eit jordskjelv, og blei utvikla av Charles Francis Richter og Beno Gutenberg ved Teknologiinstituttet i California i USA i 1935.

Skalaen er logaritmisk, slik at eit jordskjelv med ein verdi lik 2 på Richterskalaen er 10 gonger kraftigare enn eit jordskjelv med en verdi lik&nbsp;1. Denne måten å rekne styrken på blei utvikla for å skilje mellom dei mange små skjelva frå dei få store i California på denne tida.

Nullpunktet i skalaen blei definert som «ei rørsle i jorda som på 100 kilometers avstand kunne registrerast av ein Wood-Andersen-seismograf med eit utslag på 1&nbsp;mikrometer». Nullpunktet er altså ei svært svak rørsle i jordskorpa – på den tida nesten ikkje målbar – men poenget var at ein ikkje skulle måtte forholde seg til negative verdiar, sjølv om skalaen au støttar dette.

I mange tilfelle er likevel Richterskalaen misvisande, da den energien som blir utløyst ved eit jordskjelv ikkje alltid tilsvarar graden av øydelegging. Det er fleire faktorar som spelar inn, blant anna korleis jorda rører seg i forhold til det aktuelle terrenget. Andre skalaer – som Rossi-Forel-skalaen og Mercalliskalaen – er betre tilpassa til å måle effekten av eit jordskjelv, men Richterskalaen er den mest kjende, og difor au den mest vanlege å bruke.

## Sjå au
* Jordskjelv 
* Momentmagnitude
* Seismologi
* Seismograf
* Store jordskjelv
Churchill

**Churchill** er eit etternamn og eit slektsnamn. Namnet er nytta i engelsktalande område. Omsett frå engelsk tyder namnet *kyrkjebakke*. Mange i slekta Churchill har vore engelske adelege, med tittel av Hertug av Marlborough. I tillegg er fleire ting kalla Churchill.

## Personar med Churchill som etternamn
* John Churchill, fyrste hertug av Marlborough, engelsk general i den spanske arvefylgjekrigen
* Lady Randolph Churchill Mor til statsminister Winston Churchill.
* Lord Randolph Henry Spencer-Churchill, son av John Winston Spencer-Churchill, sjuande hertug av Marlborough, far til Winston Churchill
* Sir Winston Spencer Churchill, Statsminister i Storbritannia under den andre verdskrigen
* Winston Churchill, (1940-) ein Britisk konservativ politikar og barnebarn av Sir Winston Churchill.
* Winston Churchill, (1871-1947) "amerikanaren", ein forfattar frå USA.
* Peter Churchill, ein britisk spion under den andre verdskrigen.
* Lt-Colonel Jack Churchill, (1906-1996), ein britisk offiser under den andre verdskrigen
* Caryl Churchill, (f. 1938) ein dramatikar.
* Ward Churchill (f. 1948), amerikansk professor i etniske studiar

**College**
* Churchill College, eit college/fakultet knytt til Universitetet i Cambridge.

**Stridsvogn**
* Churchill stridsvogna, ei stridsvogn nytta under den andre verdskrigen.

**Føretak**
* Churchill Insurance, eit forsikringsselskap.

**Geografi**

* australske byar:
** Churchill i Queensland
** Churchill i Victoria

* Kanadiske byar:
** Churchill i Manitoba

* Engelske landsbyar:
** Churchill i Oxfordshire

* Byar i USA:
** Churchill i Pennsylvania

* Fleire elvar er kalla Churchillelva (Churchill River).
Richter

**Richter** er eit opphavleg tysk etternamn som tyder noko liknande 'dommar'. I Noreg er Richter ei slekt som kom til landet med bergembetsmannen Christian Boghart Richter i 1620. Han kom frå Sachsen. 

## Personar med Richter som etternamn
* Charles Francis Richter, USA-amerikansk jordskjelvforskar som Richterskalaen er oppkalla etter. 
* Hans Werner Richter, tysk forfattar
* Johan Richter (1901-1997), norsk sivilingeniør som fann opp Kamyrsystemet innan celluloseindustrien, ei grein innan (treforedlingsindustrien). 
* Ole Jørgensen Richter (1829–1888), norsk jurist og politikar
* Sviatoslav Richter, ukrainsk pianist
Norsk elghund grå

**Norsk elghund grå** er ein hunderase som er vald til *den norske [[nasjonalhund]]en*. Han høyrer til spisshundane og er ein av dei mest populære hunderasane våre. Det finst også ein svart versjon av rasen som blir kalla *[[norsk elghund svart]]*.

## Opphav og alder
Den grå elghunden er avla for jakt på elg og anna storvilt. Det er ein svært gammal rase, men nøyaktig når han oppstod veit vi ikkje. Det er rimeleg sikkert at denne hunden har røter føre vikingtida (800&ndash;1050 e.Kr.). Somme meiner denne hunden er ein direkte etterkommar av torvmosehunden, som fanst her for meir enn 5&nbsp;000 år sidan, men det er lite truleg. Den grå elghunden er bevisleg ein av dei rasane som har endra seg minst gjennom århundra. Han blei fyrste gong vist fram på utstilling i 1877.

## Utsjånad, anatomi og fysikk
Norsk elghund grå er ein typisk spisshund, med tett kort kropp, kvadratisk bygnad og god reisning. Full av kraft og stoltheit. Mørke trygge auge, opprettståande spisse øyre. Halen blir boren stramt opprulla over midtlina av ryggen. Tett og rikt, men ikkje strittande, hårlag. Han er svært robust, hardfør og uthaldande, og toler både regn og kulde svært godt. Rasen har ei idealhøgd på 52 cm (+3/-4) for hannar og 49 cm (+3/-4) for tisper.

## Bruksområde
Elghunden har vore bruka til nær sagt alle former for storviltjakt, men er fyrst og fremst avla for drivande halsande jakt på elg og bjørn. Han er dessutan ein svært god spor- og vakthund, og har gjennom mange århundre vore vår viktigaste gardshund. Vikingane brukte han au som kamphund.

## Lynne og veremåte
Grå elghund har godt gemytt, er inderleg glad i sine eigne og triveleg å halde som familiehund. Han likar å ha ein sterk leiar og treng kontinuerleg mosjon og hjernetrim for å trivast. Han er lett å dressere, men er fyrst og fremst ein god jakthund og turkamerat.

## Utbreiing
Grå elghund er ein vanleg hund i Norden, men utanfor dette området er rasen rekna som eksotisk.

## Bakgrunnsstoff
* Norske Elghundklubbers Forbunds hjemmeside
* Elghunden er kanskje ikkje så gammal likevel (engelsk)
Jeanne d'Arc

**Jeanne d'Arc** (januar 1412—30. mai 1431) er ein fransk helgen og nasjonalheltinne. 

Etter fleire religiøse syn i oppveksten tok ho sytten år gammal kommandoen over den franske hæren og kjempa mot engelskmennene i Hundreårskrigen. Ho vann fleire sigrar som gjorde at Karl VII kunne bli krona. Jeanne d'Arc leia hæren til ho blei teken til fange av burgundarane og overlevert til engelskmennene. Av desse blei ho dømd som kjettar og avretta ved å bli brend på bålet.

Jeanne d'Arc hadde gjeve ny styrke til Karl VII si side under Hundreårskrigen. Ho blei sett på som eit nasjonalt symbol for Frankrike, og blei seinare helgenkåra av den katolske kyrkja. Festdagen hennar er den 30. mai.

## Bilete

Jehanne signature.jpg|Signaturen til Jeanne d'Arc
Contemporaine afb jeanne d arc.png|Jeanne d'Arc i protokollen til parlamentet i Paris. Teikna av Clément de Fauquembergue i 1429.
Ingres coronation charles vii.jpg|Jeanne d'Arc med rustning og helgenglorie under kroninga av Karl VII. Måla av Dominique Ingres i 1854.


## Merknadar

## Bakgrunnsstoff
Moderate Venstre

**Moderate Venstre** var tidlegare namn på eit politisk parti i Noreg. Partiet vart grunnlagd i 1888 av den lågyrkjelege delen av Venstre, og vart det tredje partiet som vart representert på Stortinget. Særleg viktige spørsmål for partiet var fråhaldssak, religion og moral. Partiet målbar i mange spørsmål liknande syn som det seinare Kristeleg Folkeparti. Då partiet sin «sterke mann» Lars Oftedal i 1891 gjekk inn for samarbeid med Høgre gjekk delar av partiet attende til Venstre. Partiet vart i stor grad eit grunneigarparti. I motsetnad til Høgre gjekk Moderate Venstre inn for mest mogleg norsk sjølvstyre i høve til unionspartnaren Sverige. Då Høgre snudde i unionssaka og Samlingspartiet vart grunnlagt vart Moderate Venstre ein del av dette. I 1906 gjekk Moderate Venstre inn i Høgre.
Samfundspartiet

**Samfundspartiet** var tidlegare namn på eit politisk parti i Noreg. Partiet henta tankar frå kristendom, korporativisme, teknokrati, sosialpsykologi, økologi og samfunnsøkonomi, og kan vanskeleg plasserast på nokon høgre-venstre-skala. Partiet vart organisert kring forfattaren Bertram Dybwad Brochmann. 

## Framvekst i krisetid
Partiet voks fram på 1930-talet mykje som resultat av den økonomiske krisa i mellomkrigstida, og vart grunnlagt i 1933. Samfundspartiet hadde få formelle strukturar. Slik fekk Brochmann stort spelerom. Han vart overraskande innvald på Stortinget frå Bergen i 1933, og fekk merksemd ved i krisetidene å nekta å ta imot løn for å sitja på Stortinget. Samfundspartiet, ved Brochmanns vararepresentant Gjert E. Bonde, var det einaste partiet som røysta mot Steriliseringslova i 1934. Lova opna for sterilisering av personar med «mangelfullt utviklede sjelsevner», og lova vart særleg nytta ved sterilisering av romanifolk og tatarar.

Ved valet i 1936 vart ikkje Brochmann stortingsrepresentant. Trass i dette vart partiet representert gjennom Sigurd Haakon Jacobsen, innvald frå Nordland fylke. Då okkupasjonen av Noreg under den andre verdskrigen kom i 1940, valde partiet å oppløysa seg sjølv. Sjølv om Brochmann tok avstand frå Vidkun Quisling meinte han at Hitler sin økonomiske politikk var fornuftig. Slike synspunkt vart offentleg gjeve uttrykk for, mellom anna i ei radiotale. Brochmann og fleire av partikameratane vart dømde i landssvikoppgjeret etter krigen. Ved stortingsvalet i 1945 stilte krefter i partiet til val som «Nytt Norge» i Bergen og landkrinsane i Sør-Trøndelag.
Nytt Norge vart ikkje representert på Stortinget, men fekk representantar i bystyret i Bergen ved vala i 1945 og 1947.

## Oppslutning ved Stortingsval
Samfundspartiet stilte til val ved tre stortingsval i tida 1933-49, og oppnådde følgjande resultat:
* 1933: 1,5 %; 1 stortingsrepresentant frå Bergen
* 1936: 3,1 %; 1 stortingsrepresentant frå Nordland
* 1945: partiet stilte ikkje lister
* 1949: 0,7 %; partiet vart ikkje representert på Stortinget

Nytt Norge fekk i 1945 0,12 % av røystene på landsbasis. I dei to valkrinsane dei stilte var resultata:
* Bergen: 2,9 %
* Sør-Trøndelag:0,3 %

Ingen stad fekk Samfundspartiet større oppslutning enn i Velfjord kommune i Nordland.
* 1933: 0,2 %
* 1936: 42,0 %
* 1945: partiet stilte ikkje liste; valdeltakinga i kommunen sokk til 40,7%, mot 70,0 % ved valet i 1936
* 1949: 40,2 %

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Henimot nullpris! Foredrag om Samfundspartiet sin økonomiske politikk 
* Om Bertram D. Brochmann i Norsk Biografisk Leksikon 
* Nettstaden til avisa Samfunnsliv, grunnlagd av Brochmann
* Norsk Krigsleksikon om Brochmann 

## Sjå òg
* Samfunnspartiet - eit parti som vart grunnlagd i 1985 av Øystein Meyer Johannessen.
Kjøpstad

**Kjøpstad** (frå norrønt *kaupstaðr*, marknadsplass) var ei nemning for bysamfunn med privilegium for å driva handel. Borgarar i kjøpstader hadde einerett på å kjøpa og selja varer og driva anna næringsverksemd.

Kjøpstadsomgrepet kom til på 1100-talet, då handelen som regel var samla rundt byområde. Styresmaktene innførte så dei formelle privilegia slik at dei kunne halda oversyn og enkelt krevja inn skattar og avgifter. 

Etter kvart som frihandelen blei innført på 1800-talet fall kjøpstadsprivilegia bort.

## Norske kjøpstader etter oppretting
* Ukjent tidspunkt: Borg (Sarpsborg)
* 1276: Bylover for Bergen, Oslo, Trondheim og Tønsberg
* 1358: Skien, eldste bevarte privilegiebrev
* 1425: Stavanger. Mista privilegiet 1686-1690.
* 1569: Fredrikstad
* 1641: Kristiansand
* 1665: Fredrikshald
* 1666: Kragerø
* 1671: Larvik
* 1715: Bragernes og Strømsø
* 1720: Moss
* 1723: Arendal og Risør
* 1742: Molde og Kristiansund
* 1752: Holmestrand
* 1789: Vardø og Hammerfest
* 1794: Tromsø
* 1802: Kongsberg
* 1816: Bodø og Grimstad
* 1833: Vadsø
* 1836: Levanger
* 1842: Drøbak, Lillehammer, Porsgrunn og Flekkefjord
* 1845: Sandefjord og Brevik
* 1848: Hamar og Ålesund
* 1851: Hønefoss
* 1854: Kongsvinger
* 1860: Gjøvik
* 1866: Haugesund
* 1902: Narvik
* 1907: Horten
* 1913: Notodden
* 1921: Mandal
* 1942: Stavern

I tillegg har Konghelle og Marstrand vore kjøpstader.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kjøpstad|Kjøpstad]]» frå ,  den 1. august 2020.*
Samfunnspartiet

**Samfunnspartiet** er namn på eit mindre politisk parti i Noreg. Partiet vart grunnlagt i 1985 av Øystein Meyer Johannessen. Det er registrert i Partiregisteret.

Partiet har skildra seg sjølv som anarkistisk og bygd på bodskapen om nestekjærleik frå Det Nye Testamentet og humanistisk respekt for menneskeverdet.

Partiet har mellom anna hatt kjendisadvokaten Tor Erling Staff som kandidat. I 1995 stilte kunstnaren Ludvig Eikaas til val som ordførarkandidat for partiet i Oslo. Andre partinominasjonar skal ha blitt gjort utan at dei nominerte visste om det; mellom anna blei biskop Øystein I. Larsen, tidlegare medlemmer av Kystpartiet og redaktørar i fleire aviser nominert til valet i Nordland i 2005 mot sin vilje.

Johannesen og Samfunnspartiet har i samband med særleg stortingsval nytta utradisjonelle metodar for å få merksemd. Særleg i 2005 fekk partiet stor merksemd etter at det vart parkert ein imitert bombebil med krigstrugsmål skrivne med arabisk skrift på sidene. Under stortingsvalet same året fekk partiet desidert minst oppslutnad, med til saman 42 stemmer på landsplan.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* '''NRK:''' Politiutrykning til NRK (5. september 2005)
* '''NRK:''' NRK-trussel var politisk stunt (6. september 2005)
* '''Dagbladet:''' Derfor parkerte de «bombebilen» (6. september 2005)
* '''TV2 Nettavisen:''' Her er Norges minste parti (13. september 2005)
Calgary

**Calgary** er ein by i delstaten Alberta i Canada. I 2021 hadde byen 1 306 784 ibuarar. Byen er internasjonalt kjend av di han hyste vinter-OL i 1988.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Sju søstre

:*For fossen, sjå [[Dei sju systrene]]*

**Sju søstre**, eller *Søstrene*, er ein fjellformasjon på øya Alsta i Alstahaug kommune i Nordland. Fjellformasjonen er lett synleg på kysten av Helgeland og består av sju toppar som utgjer søstrene: Botnkrona (1072 moh.), Grytfoten (1019 moh.), Skjæringen (1037 moh.), Tvillingane (945 og 980 moh.), Kvasstinden (1010 moh.) og Breitinden (910 moh.).

Sju søstre kan har fått namnet sitt etter ei segn som fortel korleis fleire kjende fjell i Nordland har vorte forma, sjå Torghatten. Det er òg hevda at det var Petter Dass som gav dette namnet til fjellet i landskapsdiktet *[[Nordlands Trompet]]*.

Det gamle namnet på fjellformasjonen var «Horva.» Dette fordi fjellrekkja kan likne på ei horv som ligg med tindane opp.

Det er merkt løype opp til kvar enkelt topp og også mellom toppane.

## Bakgrunnsstoff
Sumatra

**Sumatra** er den største øya i Indonesia. Ho har ei flatevidd på 473&nbsp;481 km2, og er den sjette største øya i verda. Største byen på øya er Medan, med rundt 1,7 millionar ibuarar (2,5 mill. med forstader).

## Geografi
Sumatra ligg sør for Malayahalvøya, med Malakkasundet imellom, nordvest for Java, der Sundasundet skil, og vest for Borneo, med Karimatasundet som grense. Vidare vest for øya ligg Indiahavet.

Ekvator går gjennom Sumatra om lag på midten, og øya har derfor eit tropisk klima. I vest på øya ligg dei vulkanske Barisanfjella, rike på kol og gull og med vakre utsyn. Austdelen er prega av elvar og sumplandskap der ein hentar ut olje, både frå palmetre og frå bakken.

## Administrasjon
Fylka (eller provinsane) på Sumatra og småøyane rundt er

* Aceh
* Bangka-Belitung
* Bengkulu
* Jambi
* Lampung
* Riau
* Kepulauan Riau
* Vest-Sumatra
* Sør-Sumatra
* Nord-Sumatra

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Rondslottet

**Rondslottet** på 2178&nbsp;moh. er den høgaste toppen i fjellområdet Rondane og i Innlandet. Toppunktet ligg på grensa mellom kommunane Dovre og Folldal i Innlandet

«Rondslottet» er den tilrådde skrivemåten for namnet frå Kartverket.
Namnet blir også skrive «Rondeslottet».

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg
* Høgaste fjell i Noreg etter primærfaktor

## Kjelder
Glittertinden

**Glittertinden**, også kalla **Glittertind**, er det nest høgaste fjellet i Noreg. Utan isbreen på toppen er høgda 2454&nbsp;moh. og med breen er høgda for tida (2004) 2464&nbsp;moh. Glittertinden ligg heilt aust i Jotunheimen i Lom kommune i Innlandet.

Breen på Glittertind har smelta mykje dei siste tiåra. I 1940 var toppen av breen målt til å ligge 2487&nbsp;moh.

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av Glittertinden