open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fjernsynsprogrammet Tabloid

**Tabloid** er eit debatt- og aktualitetsprogram som vert sendt på TV2 måndagar, tysdagar, onsdagar og torsdagar frå kl. 18.55 til 19.30. 

Programmet byrja å gå 4. september 2000, og vert i dag sendt fire dagar i veka. Pål T. Jørgensen var programleiar frå starten og fram til sommaren 2006, i totalt 687 sendingar. 14. august 2006 til byrjinga av 2008 var Jan Øyvind Helgesen programleiar. No har Trude Teige teke over som programleiar. 

## Bakgrunnsstoff
* Tabloid på TV2.no
Leuciscus

***Leuciscus*** er ei fiskeslekt i karpefamilien.

## Artar

* *[[Leuciscus aphipsi]]* 
* *[[Leuciscus aradensis]]*
* *[[Leuciscus baicalensis]]*
* *[[Leuciscus bergi]]*
* *[[Leuciscus burdigalensis]]*
* *[[Leuciscus carolitertii]]*
* *[[Leuciscus cephaloides]]*
*Årbuk, *[[Leuciscus cephalus]]* 
* *[[Leuciscus chuanchicus]]*
* *[[Leuciscus danilewskii]]* 
*Vederbuk, *[[Leuciscus idus]]* 
* *[[Leuciscus illyricus]]*
* *[[Leuciscus keadicus]]*
* *[[Leuciscus kurui]]*
* *[[Leuciscus latus]]*
* *[[Leuciscus lehmanni]]* 
* *[[Leuciscus lepidus]]*
*Gullbust, *[[Leuciscus leuciscus]]*
* *[[Leuciscus lucumonis]]*
* *[[Leuciscus merzbacheri]]*
* *[[Leuciscus microlepis]]*
* *[[Leuciscus montenigrinus]]*
* *[[Leuciscus muticellus]]*
* *[[Leuciscus persidis]]*
* *[[Leuciscus pleurobipunctatus]]*
* *[[Leuciscus polylepis]]*
* *[[Leuciscus pyrenaicus]]*
* *[[Leuciscus schmidti]]*
* *[[Leuciscus smyrnaeus]]*
* *[[Leuciscus souffia]]* 
* *[[Leuciscus spurius]]*
* *[[Leuciscus squaliusculus]]*
* *[[Leuciscus svallize]]*
* *[[Leuciscus torgalensis]]*
* *[[Leuciscus turskyi]]*
* *[[Leuciscus ukliva]]*
* *[[Leuciscus ulanus]]*
* *[[Leuciscus waleckii]]* 
* *[[Leuciscus zrmanjae]]*

## Bakgrunnsstoff
Odals Værk

**Odals Værk** er ein jord- og skogbrukseigedom i Sør-Odal kommune i Innlandet. Eigedommen utgjer 900 dekar jord og 35&nbsp;000 dekar skog.

Verket blei starta som industriverksemd i 1708 etter at svenske Lars Robsahm på midten av 1690-talet fann jernmalm i grunnen på garden Vallstad, der Odals Værk ligg i dag, og utnytta fossekrafta for å drive jernverk med stangjernshammar. Jernverksdrifta hadde vekslande hell, men fekk ein ny start i 1739 takka vere eit nytt malmfunn ved Spetalen i Vinger, økonomiske oppgangstider og statlege privilegium. Privilegia innebar mellom anna at Odals Værk kunna pålegge bøndene innanfor ein avstand på inntil  fire mil frå verket å bringe trekol mot rimeleg betaling, og at ingen sagbruk i dette området kunne produsera trelast anna enn til eige bruk.

Jernverksdrifta nådde høgdepunktet under Iver H. Neumann, som eigde bedrifta 1764&ndash;1823 (fram til 1774 saman med broren Jacob). Eigedommen voks i og med at Neumann kjøpte opp fleire av nabogardane for å sikra produksjon av mat for tilsette og buande, tømmer/trekol til jernverksdrifta og betre kontroll over vassdraget ned mot Glåma.

Jernmalm blei henta frå myrer og gruver på eigen eigedom, frå gruver på Ramsøya i Kongsvinger, frå Spetalen i Kongsvinger, frå botnen av Storsjøen og frå gruver i Trauten i Nord-Odal. Jernverksdrifta gjekk dårlegare frå Napoleonskrigane og utover, på grunn av bortfall av statlege privilegium og hardare konkurranse frå svenske og britiske jernverk. Jernverket blei endeleg nedlagt i 1835.

Elles har verksemda omfatta sagbruk, teglverk, bryggeri og frørenseri, og i alle tilfella nytta ein maskineri drive av fossekraft. Eit moderne sagbruk blei bygd på 1950-talet, og nedlagt i 1984. Etter dette har det ikkje vore noko industriverksemd på Odals Værk. I nokre av husa er det sidan drive kulturverksemd, slik som kunstutstillingar med mellom anna Kåre Tveter og Arne Durban. I 1868 blei Odals Værk kjøpt opp av ei gruppe forretningsmenn frå Elverum, blant dei Helge Berger og Henrik Opsahl. I dag eig etterkomarane deira Odals Værk som eit aksjeselskap.

Odals Værk har i dag sju freda bygningar. Den viktigaste av dei er hovudbygningen oppført av Iver Neumann i 1767. Huset blei teikna av Brede Rantzau og blir rekna som eitt av hovudverka i norsk rokokkoarkitektur frå 1700-talet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* 
* 
* Helge R. Opsahl: *Odals Værk*
Jenisch

**Jenisch** er eit språk med hovudsakleg tysk rammeverk og eit blanda ordforråd med element frå m.a. keltisk, romansk, hebraisk og romanés. Det er føreslege at det kan vera samband mellom dette språket og det vestlandske vandrarspråket rodi.
Vetrhus

**Vetrhus** er eit stadnamn og etternamn som blir brukt fleire stader i Noreg:

* Vetrhus i Birkenes
* Vetrhus i Evje og Hornnes
* Vetrhus i Odda
* Vetrhus i Sauda
* Vetrhus i Selje
* Vetrhus i Vinje

## Sjå òg
* Vetrhus Bluesband

## Bakgrunnsstoff

### Kjelder
* Norgesglasset på statkart.no
Selje i Nordfjord

:*For kommunen med same namn, sjå [[Selje kommune]].*
----
 
**Selje** er ein tettstad i Stad kommune i Vestland. Staden var kommunesenteret i tidlegare Selje kommune som 1. januar 2020 vart slegen saman med Eid kommune.

Tettstaden har  og ligg sørvest på Stadlandet, innom øya Selja. Tett ved sentrum ligg Seljesanden og Selje kyrkje. Den tradisjonelle næringsvegen er fiske og jordbruk, men Selje har også ein del industriarbeidsplassar.

## Bakgrunnsstoff
* NRK sitt leksikon om tettstaden Selje
Synnøve

**Synnøve** og **Synøve** er norske kvinnenamn avleia av det engelske namnet Sunniva, frå gammalengelsk *Sunngifu*, der *sunn* tyder 'sol' og *gifu* 'gåve'.

Synnøve og det avleia namnet Synne har namnedag 8. juli, etter minnedagen til den heilage Sunniva.

## Bruk
Namna spreidde seg i Noreg på grunn av den heilage Sunniva som døydde på Selja på 900-talet. Dei har vore brukt i Noreg sidan om lag år 1000, og har spreidd seg til resten av Norden og er i bruk på Færøyane, Island og i Sverige, Danmark og Finland. Norske variantar av namnet er Sunni, Synne, Synnev, Synnøv, Sønnev og Sønnøv. Svenske variantar er Sönni, Sönne og Sönneva.

Det er om lag  norske kvinner som heiter Synnøve eller Synøve,  som heiter Synne, og  som heiter Sunniva. Den siste, eldre utgåva av namnet er teke opp att sidan slutten av 1960-talet og fekk ein enorm popularitet som toppa seg rundt år 2000.

## Kjende namneberarar
* Synnøve Matre (f. 1951), norsk språkforskar
* Synnøve Solbakken (f. 1957), norsk lokalpolitikar
* Synnøve Svabø, norsk underhaldar
* Sunniva Gylver, norsk prest
* Sunniva Stordal, norsk supermodell
* Synnøve Riste (1858-1889), norsk redaktør, målkvinne og kvinneforkjempar

## Bakgrunnsstoff

* Variantar av Sunniva på nordicnames.de
## Kjelder
* Spørjekassa om namn ved uio.no
Steinar Bastesen

**Steinar Bastesen** () var ein norsk politikar frå Dønna og tidlegare leiar i Kystpartiet. Han representerte Nordland på Stortinget frå 1997 til 2005, og sat som representant for Kystpartiet i perioden mellom 2001 og 2005.

Bastesen tok kystskippereksamen i Bodø i 1967. Han er tidlegare kystfiskar og kvalfangar. I perioden mellom 1977 og 1991 representerte han Høyre i Brønnøy kommunestyre (varamedlem 1975&ndash;1977). Bastesen grunnla Kystpartiet i 1999 og sat som partileiar fram til 2005, då Roy Waage blei ny leiar og han sjølv blei nestleiar. Den 18. april i 2008 blei Steinar Bastesen ekskludert frå Kystpartiet.

## Stortingskomitear
* 2001&ndash;2005 medlem av Finanskomitéen.
* 1997&ndash;2001 medlem av Finanskomitéen.
* 1997&ndash;2001 medlem av Fullmaktskomitéen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Steinar Bastesen|Steinar Bastesen]]» frå ,  den 17. desember 2005.*  

## Bakgrunnsstoff
* John-Arne Storhaug: *Bastesen - en kysthistorie*, Gyldendal 1994 (biografi)
*
Khakasia

**Khakasia** er ein republikk i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Abakan, arealet er 61 900 km² og innbyggjartalet 532&nbsp;300 (2010).

Khakasia ligg i det sørvestlege Sibir. Elvene Jenisej, Abakan og Tom renn gjennom republikken. Omtrent 60 % av arealet er berglendt, det høgste punktet er fjellet Karagosj (2&nbsp;930 meter over havet). Klimaet er kontinentalt, middeltemperaturen i januar er –19 grader celsius, i juli +18 grader celsius. Dei rike mineralressursane i republikken omfattar jernmalm, molybden, gull, kol, barytt, bentonitt og marmor. Kopar og olje finst òg, men vert foreløpig ikkje utvunne.

Viktige næringsvegar er gruvedrift, metallindustri og kraftproduksjon (vasskraft). Det vert òg drive skogbruk og jordbruk. Viktigast innan jordbruk er saueal. Det vert dyrka kveite, havre, poteter og grønsaker.

Dei fleste innbyggjarane, 80,3 %, er russarar. Khakassar, eit folkeslag som snakkar det tyrkiske språket khakassisk, utgjer 12,0 %. Elles er 1,1 % av innbyggjarar tyskarar og 0,9 % ukrainarar.

## Historie

Området som i dag er Khakasia var frå gamalt av ein møtestad for finsk-ugriske, iranske og tyrkiske folkeslag. Området har vorte kalla eit «arkeologisk mekka», her har det blitt gjort funn frå fleire tusen år gamle kulturar. Ei statsdanning i Khakasia vart øydelagd av den mongolske invasjonen på 1200-talet. På 1600-talet oppstod det igjen uavhengige fyrstedøme her, men på 1700-talet kom området under Russland, då russarane var klar over mineralrikdomane her. I 1707 vart det første russiske fortet bygd, på staden der dagens by Abakan ligg, og Russland gjorde krav på området. I 1727 vart det skrive under ein grensetraktat med Kina som offisielt gjorde Khakasia til russisk område.

Khakassane var på denne tida stort sett nomadar. I løpet av 1800-talet vart dei fleste av dei omvendt til russisk-ortodoks kristendom. Russisk innflytting i samband med gruvedrift gjorde khakassarane til ein minoritet.

I 1930 vart det khakassiske autonome området oppretta. Før 1991 var det autonome området del av Krasnojarsk kraj. I juli 1991 erklærte Khakasia seg som eigen republikk innan den russiske føderasjonen. Aleksej Lebed, bror til den profilerte politikaren og generalen Aleksandr Lebed vart president i Khakasia i desember 1996.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Roy Magnus Løken

**Roy Magnus Løken** () var ein norsk lækjar, samt styreleiar i Direktedemokratane. Han var òg grunnleggjaren og administrerande overlege ved Sentrum Røntgeninstitutt.

Løken starta oppbygginga av ei ny røntgenavdeling ved Nordland Sentralsykehus i Bodø i 1970. I 1976 vart han godkjend spesialist i medisinsk radiologi. 

I 1977 starta han oppbygginga av Sentrum Røntgeninstitutt. Då det stod ferdig, tok det berre få år før det vart det største røntgeninstituttet i landet.

Løken har vore medlem av både landsstyret og sentralstyret til Den norske legeforening. Han var elles formann i *Praktiserende Spesialisters Landsforening*, og i 1991 starta han tidsskriftet *Legekunsten*, der han var redaktør i 12 år. Han var medlem av styret i Norsk radiologisk forening og starta tidsskriftet deira, *Noraforum*, der han også var redaktør. Han var også med på oppstarten av *Røntgeninstituttenes Felles-organisasjon* som han leidde i mange år.

Roy Magnus Løken fekk Kongens fortenestmedalje i 2004 for innsatsen sin.

## Bakgrunnsstoff
### Kjelder
* direktedemokratene.no
* Minneord i Tidsskrift for den norske legeforening.
Heilage Sunniva

**Den heilage Sunniva** eller **Sankt Sunniva** er ei kvinne som skal ha levd på 900-talet. Ho var vernehelgen for Bjørgvin bispedøme såvel som heile Vestlandet. I dag blir ho framleis rekna som vernehelgen for denne landsdelen, i tillegg til Bergen og nordisk ungdom. Minnedagen hennar er 8. juli.

Soga fortel at Sunniva var ei irsk kongsdotter som flykta frå ein heidensk konge som ville gifta seg med henne. Ho kom med skip til øya Selja i Selje kommune, der ho og følgjet slo seg ned i ei hole. Folk som budde på staden meinte utlendingane stal sau av dei, og sende etter Håkon Jarl. Då Sunniva bad til Gud om at dei ikkje måtte falla i hendene på heidningane, fall tunge steinar ned og stengde igjen inngangen til hola. I ettertid skal mange under ha skjedd på øya, og då kong Olav Tryggvason fekk flytta steinblokkene i 996 fann dei kroppen til Sunniva, like heil som då ho levde. I 1103 blei det bygd eit benediktinarkloster på staden. Ruinane av dette kan ein framleis vitja på Selja.

I kunsten blir Sunniva gjerne framstilt som ei ung kvinne med liljer, og med helgenattributtet sitt, som er ei steinblokk, ettersom ho vart drepen av eit steinras.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Om Sunniva ved dalehavn.com 
*Den hellige Sunniva (900-t) ved katolsk.no
*Sankta Sunniva, kvinnestemmer.net
Rammsund

**Rammsund** er ei norsk metallgruppe som hovudsakleg spelar den tyske industrimetall-gruppa Rammstein sin musikk omsett til nynorsk.

Rammsund hadde sin første offisielle konsert den 15. november 2004, dagen før Rammstein sin eigen konsert i Oslo Spektrum. 

## Songtekstane

Omsetjingsprosjektet var inspirert av musikkgruppa DDR, som framførte DDE-songar omsett til tysk. Medlemmene i Rammsund meinte at dei tyske Rammstein-tekstane blei best i nynorsk språkdrakt. Språkrådet har vore med på omsetjinga av dei tyske tekstane.

I songtekstane er ein tru mot opphavet, og omset tekstane med både tittel og tekst så direkte som mogleg. Nokre døme finst i tabellen til høgre.

## Medlemer
* Gråbein - vokalist (2003-)
* Kvitebjørn Solfjeld - slagverk (2003-)
* Testicholas Nystad - gitar (2011-)
* Mattias-Evangeliet Müller- bass (2011-)
* Espen 'Kyrring' Kregnes - bass (2006-2011)
* Kevin Alvaro - bass (2003-2006)
* Nikko Løvstad - gitar (2003-2011)
* Ali Reza Ahmadi - synth og programmering (2004-2008)
* Christine Eng - synth (2003-2004)

## Diskografi
* EP med songane «Lemmen min», «Mutter'n» og «Hjartet mitt brenn»

## Bakgrunnsstoff
* Rammsund sine offisielle heimesider - mellom anna gratis nedlasting av MP3-filer
* ''Rammsund live i Urørt''  på nrk.no/urort

### Avisartiklar
* ''Nynorsk rocker (omtale av Rockefeller-konsert 20/6-08)'' på lokalavisenfrogner.no (21. juni 2008)
* ''Rammsund rocket Rockefeller'' på ostkantavisa.no (23. juni 2008)
* ''Smertefull tilstedeværelse (omtale av Rockefeller-konsert 20/6-08)'' på musiq.no (22. juni 2008)
* ''Ramme Rammsund''  på budstikka.no (9. februar 2006)
* ''Rammsund gjør Rammstein - på nynorsk'' på bt.no (19. januar 2006)
* ''«Mein Teil» = «Lemmen min»''  på dagsavisen.no (13. januar 2005)
* ''Tung tysk hardrock på nynorsk''  på nesteklikk.no (16. november 2005)
* ''Rammsund: Nynorsk Rammstein''  på nynorsk.no (30. mai 2005)
Will Eisner

**Will Eisner** () var ein amerikansk teikneserieteiknar frå USA, fødd i New York, som skapte teikneseriar i over 70 år og har hatt mykje å seia for utviklinga av teikneseriemediet. Han var oppteken av å gjera teikneseriar til «sekvensiell kunst». Eit døme på dette er den grafiske romanen *A Contract with God* frå 1978. Han har også gjeve ut læreboka *Comics & Sequential Art*.

Sidan 1988 har det internasjonale teikneseriemiljøet regelmessig delt ut prisen Eisner Award, oppkalla etter Will Eisner, til skaparar og utgivarar av teikneseriar (ein slags «Oscar for teikneseriar»).

## Bakgrunnsstoff
* Eisners eigne websider
* The Amazing Adventures of Will Eisner
Vigdís Finnbogadóttir

**Vigdís Finnbogadóttir** () var den fjerde islandske presidenten og hadde embetet frå 1980 til 1996. Ho var den første demokratisk valde kvinnelege presidenten i verda.

## Liv og virke
Vigdís Finnbogadóttir studerte litteratur og drama ved universitetet i Grenoble, ved Sorbonne i Paris og ved Háskóli Íslands (Universitetet på Island). Ho studerte engelsk og fransk litteratur (med hovudvekt på den dramatiske litteraturen til desse to språka). 

Ho var kunstnarleg leiar av teateret i Reykjavík (Leikfélag Reykjavíkur) frå 1972 til 1980. Frå 1976 til 1980 var ho medlem av den rådgjevande kulturkomitéen til Nordisk Råd, og leiar frå 1978 til 1980. I 1982 vart ho tildelt storkrossen med kjede av St. Olavs Orden.

Ved presidentvalet i 1980 vart Vigdís Finnbogadóttir den første kvinna i verda som vart vald til statsoverhovud i eit demokratisk val. Ho vart attvald utan motkandidat i 1984 og 1992, og vann over motkandidaten med overveldande fleirtal ved presidentvalet i 1988.

Vigdís Fínnbogadóttir er «goodwillambassadør» for UNESCO, med spesielt ansvar for å fremje språkleg mangfald, kvinnenes rettar og rett til utdanning.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Fot

Ein **fot** er den nedste delen av kroppen og blir hovudsakleg brukt til å gå med.

## Anatomi
Menneska har ein lang, flat fot med fem tær og ein kjøtfull hæl. Mange andre dyr, som kattar og hundar, bruker gå berre på dei nedre ledda, medan hestar har hóvar utanpå berre det ytste leddet i foten.


fil:Icelandicsheepdogpaws.jpg|Føtene på ein hund. 
fil:Shoeing in progress.jpg|Hestehóv med sko. 
fil:Turkey Feet.jpg|Kalkunfot 
fil:Alligator Left Forepaw.jpg|Alligatorfot 


## Føter i kulturen

Føter er i kontakt med bakken, og blir derfor rekna som skitnare enn andre delar av kroppen. I ulike kulturar blir det derfor rekna som dårleg oppførsel å ha beina på bordet, å gå med sko innandørs, trø på papir, eller peika på nokon med tærne eller fotsolen.

Ein kan visa ærefrykt ved å medvita bryta slike reinleikstabu og ta på eller vaska føter. Innan nokre religionar er denne symbolikken særs viktig, mellom anna i forteljinga om Jesus som vaska føtene til følgjesveinane sine under den siste nattverda, som blir teken opp att i påskefeiringa fleire stader ved at prestar vaskar føtene til medlemmer av kyrkjelyden. I India er det å røra ved føtene til nokon teikn på at ein ærer dei, og ein vanleg måte å helsa eldre slektningar og andre respekterte personar på fleire stader i landet.

## Avleidde omgrep
* Fot er ei tidlegare måleining.
* Fotnote er ein setning på botnen av ei side.

### Fotnotar



## Bakgrunnsstoff
William Faulkner

**William Faulkner** () var ein amerikansk forfattar som fekk nobelprisen i litteratur i 1949.

I 1955 vart han tildelt Pulitzerprisen for romanen *A fable*. Den same prisen fekk han òg i 1963 (posthumt) for romanen *Tyveknektene*.
Woody Allen

**Woody Allen** fødd **Allen Stewart Konigsberg** (), er ein amerikansk-jødisk filmregissør og skodespelar.

## Filmar som Woody Allen har regissert

**What's Up, Tiger Lily?* (1966)
**Take the Money and Run* (1969)
**Bananas* (1971)
**Everything You Always Wanted to Know About Sex* (1972)
**Sleeper* (1973)
**Love and Death* (1975)
**[[Annie Hall]]* (1977)
**Interiors* (1978)
**Manhattan* (1979)
**Stardust Memories* (1980)
**A Midsummer Night's Sex Comedy* (1982)
**Zelig* (1983)
**Broadway Danny Rose* (1984)
**The Purple Rose of Cairo* (1985)
**[[Hannah og hennes søstre]]* (*[[Hannah and Her Sisters]]*, 1986)
**Radio Days* (1987)
**September* (1987)
**Another Woman* (1988)
**New York Stories* (1989) (segment "Oedipus Wrecks")
**Crimes and Misdemeanors* (1989)
**[[Filmen Alice (1990)|Alice]]* (1990)
**Shadows and Fog* (1992)
**Husbands and Wives* (1992)
**Manhattan Murder Mystery* (1993)
**Bullets Over Broadway* (1994)
**Mighty Aphrodite* (1995)
**Everyone Says I Love You* (1996)
**Harry bit for bit* (1997)
**[[Celebrity (film)|Celebrity]]* (1998)
**[[Filmen Sweet and Lowdown|Sweet and Lowdown]]* (1999)
**Small Time Crooks* (2000)
**The Curse of the Jade Scorpion* (2001)
**Hollywood Ending* (2002)
**Anything Else* (2003)
**Melinda and Melinda* (2004)
* *Scoop* (2006)
* *[[Cassandra's Dream]]* (2007)
* *Vicky Cristina Barcelona* (2008)
* *Whatever Works* (2009)
* *You Will Meet a Tall Dark Stranger* (2010)
* *Midnight in Paris* (2011)
* *To Rome with Love* (2012)
* *Blue Jasmine* (2013)
* *Magic in the Moonlight* (2014)
* *Irrational Man* (2015)
* *Café Society* (2016)
* *Crisis in Six Scenes* (2016) – tv-serie på 6 episodar
* *Wonder Wheel* (2017)
* *A Rainy Day in New York* (2019)
* *Rifkin's Festival* (2020)

## Bibliografi
*Noveller
**«Getting Even» (1971), ISBN 0-394-47348-5
**«Without Feathers» (1975), ISBN 0-394-49743-0
**«Side Effects» (1980), ISBN 0-394-51104-2
**Woody Allen on Woody Allen: In Conversation With Stig Bjorkman* (1995), ISBN 0-8021-1556-X
**Apropos of Nothing. Autobiography* (2020)

## Bakgrunnsstoff
* IMDB om Woody Allen
Lungevene

**Lungevenene** fører oksygenrikt blod frå lungene til hjartet. Etter fostertida er dei dei einaste venene som inneheld oksygenrikt blod. Det er normalt fire stykker som munnar inn i venstre framkammer, to frå kvar lunge. Dei nemnast som øvre og nedre, høgre og venstre. Somme tider har venene frå øvre og midtre lungelapp på høgre side ikkje smelta saman før innmunning i hjartet, det blir då tre høgresidige lungevener til hjartet. Tilsvarande har dei to venstresidige somme tider felles innmunning til hjartet, det blir då ei venstresidig lungevene. Ein kan difor rekne alt frå tre til fem lungevener til høgre side av hjartet som normalt.

Feilinnmunning av ei eller fleire lungevener er ein komplisert medfødd hjartefeil kalla anomale lungevener. Ein meiner då at lungevenøst blod kjem inn i høgre framkammer i staden for venstre.

## Kjelder
Slottet

**Slottet** er nemninga på den offisielle bustaden til den norske kongen. Det ligg øvst på Karl Johans gate i Oslo, men har hatt adressa Drammensveien 1, seinare Henrik Ibsens gate 1, og no berre Slottsplassen, som har vorte det offisielle namnet på plassen framfor Slottet.

Slottet er bustad og arbeidsplass for kongefamilien. Her tek kongen imot regjeringa i statsråd, tek imot audienssøkjande og held offisielle middagar. Utanlandske statsoverhovud som kjem til Oslo på statsvitjing, bur på Slottet. Dei fleste av dei tilsette ved Det kongelege hoffet har normalt den daglege arbeidsplassen sin her.

## Historie
Slottet vart teikna av den danskfødde arkitekten Hans Ditlev Franciscus von Linstow, og er halden i klassisistisk stil. Det vart bygt for kong Karl III Johan (1763–1844, regjerte frå 1818), som er minna med ein ryttarstatue rett framfor bygningen. Men slottet stod ikkje heilt ferdig før i 1849, under Oscar I, og har ikkje vorte fullført i samsvar med dei opphavlege planane. 

Planlegginga av slottet hadde teke til i 1821, og året etter la kongen sjølv fram ein stortingsproposisjon. Kostnaden vart rekna til 150&nbsp;000 spesidalar, som vart skaffa gjennom sal av statsobligasjonar. Slottskommisjonen, som vart oppretta i 1823, fekk ansvaret for byggjeprosessen.

Slottet er eit kulturminne og har nummer 85500 i Riksantikvarens kulturminnebase.
Om sommaren er delar av Slottet ope for publikum. 

## Bilete

Fil:View over Christiania (older name of central Oslo) 1890s.jpg|Karl Johans gate i Kristiania (no Oslo) med Slottet i bakgrunnen, ca. 1890
Fil:1991Slottet.jpg|Slottet august 1991
Fil:Det Kongelige Slott by night.jpg|Slottet 22. oktober 2006
Fil:Slottet - framsida 1.jpg|Slottet 3. februar 2007
Fil:Slottet - vaktskifte 2.jpg|Slottet 3. februar 2007
Fil:Oslo Slottet.JPG|Slottet 2. januar 2010


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Det Kongelige Slott|Det Kongelige Slott]]» frå ,  den 18. desember 2005.*  

## Bakgrunnsstoff
* Om slottet i kongehuset.no
* Det norske kongehuset: Kontaktinformasjon i kongehuset.no
*
Julemusikk

**Julemusikk** omfattar ei rekke ulike typar musikktypar knytte til juletida, frå klassisk instrumentalmusikk og juleoratorium til meir folkelege julesongar med tekstar som kan knytta dei til juleevangeliet, julefeiring, julefigurar eller vinteren. Julemusikk kan framførast eller spelast i kyrkjer, på konsertar, i butikkar og handlesenter, privat og ved festar.

## Historie
Musikk knytt til jul kan førast tilbake til Romarriket på 300-talet, med latinske hymne som «Veni redemptor gentium». Etterkvart blei det også laga julesongar på folkespråk, mellom anna under påverknad frå Frans av Assisi. I engelsk tradisjon blei det laga carolar, songar ein kunne dansa til, til jul. I 1426 nemnde John Awdlay 25 *caroles of Cristemas* i eit verk, truleg songar framørte av vandrande wassailerar. På 1500-talet blei det skrive fleire julesongar som framleis blir sungne, som «Det hev ei rose sprunge» og «Å juletre» (på tysk) og «God Rest You Merry, Gentlemen».

Johann Sebastian Bach sitt juleoratorium, , er ei barokk tolking av juleevangeliet skrive til jula 1734 som er blitt framført ved juletider sidan. Peter Cornelius komponerte eit verk av seks songar knytte til jul kalla *[[Weihnachtslieder, Op. 8 av Cornelius|Weihnachtslieder]]*. 

Andre kjende komponistar har skrive instrumentale verk til jul, som Antonio Vivaldi sin fiolinkonsert RV270 *Il Riposo per il Santissimo Natale* ('For den alleheilagaste jula') og *[[Julekonsert av Corelli|Julekonsert]]* (1690) av Arcangelo Corelli. Andre klassiske verk knytte til jul er mellom anna *[[L'enfance du Christ]]* (1853–54) av Hector Berlioz, *[[Oratorio de Noël]]* (1858) av Camille Saint-Saëns, *[[Nøtteknekkeren]]* (1892) av Pjotr Iljitsj Tsjajkovskij, *[[Fantasia on Christmas Carols]]* (1912) av Ralph Vaughan Williams og *[[A Ceremony of Carols]]* (1942) av Benjamin Britten.

George Frideric Handel sitt oratorium *[[Händels Messias|Messias]]* blir ofte framført til jul. Sjølv om det opphavleg blei skrive for å framførast til påske, dekkjer det delar av den kristne juleforteljinga.

## Døme

#### Kjende norske julesalmar
*Eit barn er født i Betlehem
*Frå høge himmel kjem eg ned
*Mitt hjerte alltid vanker

### Songleikar
* Eg gjekk meg over sjø og land
* På låven sitter nissen
* Så går vi rundt

## Populærmusikk
*White Christmas, verdskjend gjennom Bing Crosby
*O helga natt, gjort kjend i Skandinavia av Jussi Björling

## Klassisk musikk
**[[Händels Messias]]*
**[[Bachs juleoratorium]]*

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Christmas musik|Christmas musik]]» frå ,  den 14. desember 2019.*
Fiskeri

**Fiskeri** er eit samlenamn for yrkesmessig fiske. Omgrepet fiskeri vert ofte knytt til dei ulike fiskeslaga, som til dømes torskefiskeri, sildefiskeri og så bortetter, utan omsyn til kva båttypar som vert nytta. I dei norske fiskeria (fiske etter alle artar) vart det i 2004 landa over 2,5 millionar tonn, til ein førstehandsverdi på 10,38 milliardar kroner. Omtrent 90 % av norsk landa kvantum blir eksportert. Dei viktigaste fiskeria rekna etter økonomisk verdi er fisket etter sild og etter torsk. I 2004 var førstehandsverdien av fisket etter torsk 2,78 milliardar kroner, og verdien av sildefiskeriet var 2,02 milliardar.

I 2004 var det 12&nbsp;677 personar som hadde fiske som hovudyrke, medan 2909 hadde fiske som attåtnæring fordelt på 8&nbsp;804 båtar. Dette er ein kraftig nedgang sidan 1994. Då var det 16&nbsp;442 som hadde fiske som hovudyrke og heile 6 478 som hadde fiske som attåtnæring, fordelt på 15&nbsp;206 båtar.

Fiskeri, saman med havbruk, er ei av dei viktigaste eksportnæringane i Noreg. I 2004 vart det eksportert sjømatprodukt for 28,2 milliardar kroner. Dette er fordelt ganske jamnt mellom villfanga fisk og oppdrettsfisk. Japan, Russland og Frankrike var dei største mottakarane av norske sjømatprodukt. Kvart av desse landa importerte norsk sjømat for rundt 2,5 milliardar kroner.

Havfiske i Noreg vert regulert av kvoter utlevert av staten. Desse kvotene seier noko om kva ein båt har lov til å fiska både i mengd og fiskeart. Med desse kvotene vil staten minska overfiske samt fordela kvotane på ein rettferdig måte til allmenninga.
Julemat

**Julemat** er nemninga på maten ein et i jula. Mange tradisjonelle rettar blir servert berre i samband med denne høgtida. 

Maten i juletida er prega av å vere søt, feit og rikesleg. I dei gamle dagane var dette eit overdådig avbrekk frå den magre kvardagskosten ein hadde om vinteren. Også i romslegare tider har julematen bore preg av luksus og fråtsing som skilde seg frå det daglege, til dømes ved at ein et meir enn ein klarer, eller ved at ein byr på store mengder sjokolade, nøtter eller eksotisk frukt.

## Julerettar
### Middagsrettar

Tabellen til høgre viser dei vanlegaste julerettane i Noreg. Nokre hovudrettar blir berre etne ved juletider, eller er eit typisk middagsval julaftan. Ofte blir det servert fleire kjøtrettar, som medisterkaker, sylte og pølser, i tillegg til hovudretten. Også tilbehøyret er tradisjonsbunde og kan vera til dømes poteter, kålrabistappe, surkål, sennep og tyttebærsyltetøy.

Risgraut er òg ein juleprega hovudrett som ofte blir servert tidleg på dagen julaftan, eller ein annan dag i jula. 

### Søtmat

Julemiddagen blir gjerne følgd opp med ein søt dessert, til dømes riskrem, moltekrem eller sjokolademousse.

Ei tid etter middagen har ein ofte kaffi og kaker, både store kaker, som blautkake og delfiakake, og småkaker.

## Matleikar

Nokre typar julemat kan ein leika med, til dømes ved å baka peparkaker i ulike fasongar, bygga peparkakehus eller bruka dei som juletrepynt. Mange familiar har tradisjon med å ha ein mandel i risgrauten eller riskremen som ein blir premiert for å finna, gjerne med ein marsipangris. I Storbritannia finst ein tilsvarande skikk med å gøyma ein penny i plumpuddingen.

## Kjelder
*Om spørjeundersøking av matvanar på kokebok1.com
*''Pinnekjøtt tar innpå ribbe'' på aftenposten.no
*''Sterke norske julemattradisjoner'' på matoppskrift.no 
*Lesarskildringar av julemat frå ulike delar av landet på kvinneguiden.no 

## Bakgrunnsstoff
Α₁-antitrypsin

**α₁-antitrypsin**, òg skrive **alfa-1-antitrypsin**, **A1AT** eller **AAT**, er eit protein som fungerer som serin proteaseinhibitor og som særleg hjelper til med å verne lungevevet mot øydelegging. Produksjonen av AAT i menneske er koda i det kodominante Pi-genet som finst på 14q31.2-kromosomet. Defektive utgåver av genet kan føre til α₁-antitrypsinmangel, som i sin tur fører til auka risiko for lungesjukdommar som astma og KOLS, og leversjukdommar som cirrhose (skrumplever).

## Kjelder
* Duffy, David L.: *Asthma and allergic diseases in Australian twins and their families*. 2. utgåve, mai 1997. (Revidert utgåve av doktorgradsavhandling forsvart ved University of Queensland i 1994.)

## Bakgrunnsstoff
Emfysem

**Emfysem** er ein fellesterm for ei rad medisinske tilstandar som har *oppblåstheit* som fellestrekk:

* Lungeemfysem
* Subkutant emfysem
* Mediastinalt emfysem
* Pulmonalt interstitielt emfysem
Saludemos la Patria orgullosos

**Saludemos la patria orgullosos** (*Lat oss stolt helsa moderlandet*) er nasjonalsongen i El Salvador. Teksten er skriven av Juan José Cañas og musikken av Juan Aberle. Songen blei nasjonalsong i 1953.

## Tekst

Refreng

    Saludemos la patria orgullosos
    De hijos suyos podernos llamar;
    Y juremos la vida animosos,
    Sin descanso a su bien consagrar.

Første strofe

    De la paz de la dicha suprema,
    Siempre noble soñó El Salvador;
    Fue obtenerla su eterno problema,
    Conservarla es su gloria mayor.

    Y con fe inquebrantable el camino
    Del progreso se afana en seguir,
    Por llenar su grandioso destino
    Conquistarse un felíz porvenir.

    La protege una férrea barrera
    Contra el choque de ruín deslealtad,
    Desde el día en que su alta bandera
    Con su sangre escribió: ¡LIBERTAD!

Andre strofe

    Libertad es su dogma, es su guía
    Que mil veces veces logró defender;
    y otras tantas, de audaz tiranía
    Rechazar el odioso poder.

    Dolorosa y sangrienta es su Historia
    Pero excelsa y brillante a la vez;
    Manantial de legítima gloria,
    Gran lección de espartana altivez.

    No desmaya en su innata bravura
    En cada hombre hay un héroe inmortal
    Que sabrá mantenerse a la altura
    De su antiguo valor proverbial.

Tredje strofe

    Todos son abnegados, y fieles
    Al prestigio del bélico ardor
    Con que siempre segaron laureles
    De la patria salvando el honor.

    Respetar los derechos extraños
    Dedicando su esfuerzo tenaz,
    en hacer cruda guerra a la guerra:
    Su ventura se encuentra en la paz.

    Y en seguir esta línea se aferra
    apoyarse en la recta razón
    para ella, sin torpes amaños
    Su invariable, más firme ambición.
.
Hov i Ålen

**Hov i Ålen** er ein gard i Holtålen kommune i Trøndelag fylke. Det har vore skyss-stasjon, kyrkje, gilde og tingstad på garden og han er det gamle senteret i rørosregionen. Han blei senter for Ålen kommune i 1854 og er i dag skole- og adminstrasjonssenter for Holtålen kommune, med adresse Hovsletta.

På staden finst store felt med gravhaugar der det under krigane med Sverige frå 1573 til 1814 vart bygd skansar. Ein del av ei gammal stavkyrkje på garden står i dag på Trøndelag Folkemuseum i Trondheim, som del av Haltdalen stavkyrkje. Før koparmalmen som grunnla Røros Kobberverk vart funne av Hans Aasen i 1644 var det einast vidsveimde Ålen med *Tynset skog* der Røros bergstad seinare voks fram mellom gamle setervollar. I mellomalderen hadde Ålen høgaste prosent bondeodel i Trøndelag, med konsentrasjon kring Hov. Der gjekk vegen frå Härjedalen i aust saman med vegen frå Østerdalen i sør.

Det gamle bygdesenteret har ned gjennom tidene vore opphavet for mange kjende ætter. Bergsvein var fornamnet mest nytta på sjølve Hov. I nyare tid er første offentlege person ein "Herr Bersuend Hoff" på 1600-talet. Han hadde kallsbrev på å verta prest i Holtålen, vart vraka av kyrkjelyden, slik Johan Falkberget fortel i "Nattens brød", der hovudpersonen An-Magritt køyrer med Hovistuten. Både ho og stuten har i dag statue i bygda, kapellanens namn vart ført vidare av fengselsdirektør Bergsvein Hov (1910-1992). Garden og folket er òg omtala i boka "Av jarleætt" kor Falkberget kallar garden for "Tun".

## Kjelder
* Jørn Sandnes: *Ødetid og gjenreisning*, 1971.
* Ole Stuevold Hansen: *Bygdefortællinger fra Tydalen*, 1870
* Eystein Eggen: *Litt om Hov i Ålen*, Gauldalsminne 1991
* Visted og Stigum:* Vår gamle bondekultur*, 1951
Mons Lie

**Mons Lie** () var ein norsk bygdemålsdiktar og politimann.

«Farsslektens eldste kjente hjemstavn er Feragen i Rørosdistriktet; efter at grubedriften kom igang her ved midten av 1600-tallet, blev disse distriktene utskilt fra Ålen prestegjeld,»  heiter det i Norsk biografisk leksikon frå 1938. Ætta har likevel namn etter Storlia i same bygd. Før dei kom dit hadde dei sete på odelseigedomen Gjersvolden, ein del av Hov i Ålen som morsfolket til Mons hadde arva. Det er dette dalføre som meinast i oldebarnet Jonas Lie si bok *Ulfvungerne*.  Boka tar til «i Ulvens Bygd, en trang afsides Dal høit oppe under de snetoppede Fjelde. Alle Ulfvunger bar de en vis interessant Fornemmelse af, at et Steds deroppe havde Slægtens Paradis, dens Vugge staat...i den for Tidens Ændringer og Blæst hermetisk lukkede Fjeldal - der havde dens Vugge staat. Og derfra hadde den sin mærkelige styrende Evne.» Mons Storlia fall ned stupbratte bakken som ung gut, braut armen, kom i Rørosverket sin skule, og vart til slutt politimeister i Trondheim. I 1814 vart han rekna for byens mest innflytnadsrike mann. Han skreiv seg for Mons Lie.

Beste inntrykket av Mons Lie får ein ved å lesa tippoldebarnet Erik Lie si bok *Nådigherren* frå 1921: Midels høg, rett rygg, kjevar av stål og kløft i haka, «hovshukku», dei framleis kallar. Det er hovsfolket slik ein har kjend dei både før og seinare. «Her hadde de gått som høvdinger i dalen, deres ord var lov for alle,» fortel Johan Falkberget. Erik Lie skildrar ein autoritær men rettskaffen personlegdom, ein politimeister som er hardast mot seg sjølv. Dette står i merkeleg kontrast til Mons Lies bygdeviser; dei er noko av det friskaste og mest uvørne  skrive på norsk målføre. «En sprek og kraftig kar, men  uvøren og hensynsløs,» heiter det i lokaltradsjonen. Erik Lie reiste 1914 ein bauta på staden der unge Mons fell ned lia og soleis bokstaveleg talt fell ned i ein karriere som førte han frå det låge jordgolvet i ei bondestove til kvitskurne tiljer i trondheimspalea.

## Kjelder
*Erik Lie: *Nådigherren*, 1921.
*Utdjupande artikkel om Lie på snl.no, skriven av Idar Stegane.
Erik Lie

**Erik Møinichen Lie** (1869&ndash;1943) var ein norsk forfattar, kulturhistorikar og pressemann. 

I dag er Erik Lie kjend for to ting: Å ha stifta Den norske Forfatterforening i 1893 og ha forsvart Tyskland så grundig under første verdskrigen at hovudverket i så måte, *Indenfor fæstningens mure, skildringer fra det beleirede Tyskland*, 1918, ikkje eingong er nemnd i Norsk biografisk leksikon frå 1938. Boka er eineståande i den norske bokheimen. Andre nordmenn, som Bjørn Bjørnson og Eivind Berggrav skreiv nok og både om og frå keisar Wilhelms Tyskland, men truleg ingen så grundig og elegant som Lie.

«Saa rolig lægger alene den sig til hvile, som føler kræfterne svulme i sine lemmer og som derfor intet frygter», opnar tysklandssskildringa frå 1918. Det er Berlin. Boka tek oss til både den tyske vest- og austfronten, frå Flandern til Finskebukta, ispedd sigersmeldingar frå den austerrikske Isonzofronten i sør. Den tyske generaliteten er hovudkjelda i skyttargrav og
bunkers, og til slutt vendar forfattaren i zeppelinar attende til den tyske rikshovudstaden.
Boka er overveldande i sine detaljkunnskapar, i seg sjølv ei historisk primærkjelde.

Ein annan merkeleg ting ved Lie, var at han var heller franskkulturell i utgangspunktet. I 1890-åra var han biblioteker ved Sainte-Genevièvebiblioteket i Paris. Der fekk han oppretta ei skandinavisk avdeling. Hans andre hovudinteresse var ætta. Saman med emissær Faste Svendsen reiste han bauta over stamfaren deira, Mons Lie, og skreiv boka *Nådigherren* om same. Lie var ingen skjønnlitterær forfattar. Son av søskenbarna Jonas Lie den eldre og Thomasine Lie var han ein ættekjær nordmann, som sjølv langt inne på Wolhyniens stepper fekk fletta inn nokre ord om ulven på Rørosvidda.

Erik Lie var far til Jonas Lie den yngre.

## Kjelder

* Fødsels- og dødsår frå SNL-artikkel om Lie.
Max Mauser

**Max Mauser** var eit psevdonym for forfattaren og politimannen Jonas Lie den yngre (1899-1945). 

«Mitt stolte Tyskland har kapitulert,» skreiv den 18-årige Jonas Lie i dagboka si då det keisarlege Tyskland kapitulerte i 1918. Psevdonymet var difor særs råkande for dei spanande kriminalromanane som etter kvart kom ut under namnet til feltrifla til den tyske hæren.

## Bakgrunnsstoff
### Kjelder
* Willy Dahl: *Max Mauser - men Jonas Lie. Ein studie i dikt og liv*. 1990.
Antonio Saca

**Elías Antonio «Tony» Saca González** () er ein salvadoransk politikar som var president i El Salvador frå 2004 til 2009.

## Liv og virke
Saca er av palestinsk opphav frå ein familie av palestinske innvandrarar som kom til El Salvador tidleg på 1900-talet. I tillegg til dei politiske aktivitetane er han ein framståande forretningsmann og TV-journalist, spesielt innanfor sportsjournalistikk.

Han vart vald til president i El Salvador 21. mars 2004 og overtok embetet 1. juni 2004. Han overtok presidentstolen etter den tidlegare presidenten Francisco Flores. Både Saca og Flores er medlem av den konservative nasjonalrepublikanske alliansen, kjend under forkortinga ARENA (spansk , forkortinga har si eiga tyding på spansk der ordet *arena* tyder 'sand' på norsk).

I 2018 vart Saca dømd til 10 år i fengsel etter å ha erklært seg skuldig i underslag og kvitvasking av pengar. I 2019 vart han dømd til fengsel i 2 år for muting.

## Kjelder
M*A*S*H

**M*A*S*H** (**Mobile Army Surgical Hospital**) er ein tidlegare fjernsynsserie som vart inspirert av ein film med same namn. Utgangspunktet for historia er eit feltsjukehus, stasjonert i Korea under Koreakrigen. I Noreg er serien sendt både på NRK og TV 2.

Fjernsynsserien vart sendt i originalversjon på den amerikanske fjernsynskanalen CBS frå 17. september 1972 til 28. februar 1984 i til saman 251 episodar, dei fleste på ein halv time. Nokre episodar ein time lange, og siste episode varte i to og ein halv time. Serien vert framleis sendt i reprise over heile verda.

Som filmen var fjernsynsserien ein komedie, men med eit mørkare antikrigsbudskap bak. Mange av hendingane i serien kjem frå forteljingar frå verkelege hendingar frå verkelege M*A*S*H-kirurgar som vart intervjua av produksjonsteamet.
## Medverkande
*Alan Alda - som kaptein Benjamin Franklin "Hawkeye" Pierce
*Gary Burghoff - som korporal Walter Eugene "Radar" O'Reilly (1972-1979) - einaste av hovudrollene som vart spela av same skodespelar i både film og TV-serie
*William Christopher - som førsteløytnant John Patrick Francis Mulcahy, feltprest - spelt i pilotepisoden av George Morgan
*Jamie Farr - som korporal/sersjant Maxwell Q. Klinger
*Mike Farrell - som kaptein B.J. Hunnicutt (1975-1983)
*Larry Linville - som Major Francis Delano/Marion Burns (1972-1977)
*Harry Morgan - som oberst Sherman T. Potter (1975-1983)
*Wayne Rogers - som kaptein "Trapper" John Francis Xavier McIntyre (1972-1975)
*McLean Stevenson - som oberstløytnant Henry Braymore Blake (1972-1975)
*David Ogden Stiers - som major Charles Emerson Winchester III (1977-1983)
*Loretta Swit som major Margaret "Hot Lips" Houlihan

## Bakgrunnsstoff
* TV Tome om serien
* IMDb om serien
Jeff Goldblum

**Jeffrey Lynn «Jeff» Goldblum** () er ein amerikansk skodespelar som har spelt på teater, fjernsyn og film. Han har spelt fleire gonger på Broadway og vore Oscar- og Emmy-nominert.

Goldblum voks opp i West Homestead i Pennsylvania, ein forstad til Pittsburgh. Faren var lege og mora arbeidde i radio før ho seinare grunnla eit selskap som selde kjøkkenutstyr. Familien var ortodokse jødar.

17 år gammal flytta Jeff Goldblum til New York for å bli skodespelar. Han fekk opplæring av Sanford Meisner ved teaterskulen Neighborhood Playhouse og debuterte på Broadway i Shakespeare-stykket *The Two Gentlemen of Verona*. Goldblum filmdebuterte med ein mindre rolle i *Death Wish*, regissert av Charles Bronson, i 1974.

Goldblum har vore gift to gonger, først med Patricia Gaul frå 1980 til 1986, seinare med skodespelarkollegaen Geena Davis, som han også spelte saman med i tre filmar.

## Utvalde filmar
* *Death Wish* (1974)
* *[[Annie Hall]]* (1977)
* *Silverado* (1985)
* *[[The Fly]]* (1986)
* *[[Earth Girls Are Easy]]* (1988)
* *[[Jurassic Park]]* (1993)
* *[[Independence Day]]* (1996)
* *The Lost World: Jurassic Park* (1997)
* *[[The Prince of Egypt]]* (1998)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jeff Goldblum|Jeff Goldblum]]» frå ,  den 14. desember 2008.*
Will Smith

**Willard Christopher Smith II** (), ofte berre kalla **Will Smith**, er ein filmskodespelar og rappar frå USA. Han er kjend for hovudrolla si i komiserien *[[Fresh Prince of Bel-Air]]* og i filmane *[[Men in Black]]*, *[[Wild, Wild West]]* og *[[Hitch]]*.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Woody Harrelson

**Woodrow Tracy Harrelson** (), kjend som **Woddy Harrelson**, er ein amerikansk fjernsyns- og filmskodespelar. Han vart kjend for rolla som Woody Boyd i situasjonskomedien *[[Cheers]]* på 1980-talet. Mellom dei best kjende filmrollene hans er Mickey Knox i *[[Natural Born Killers]]*, Larry Flynt i *[[The People vs. Larry Flynt]]* og Dusty i *[[A Prairie Home Companion]]*. Harrelson er Emmy-løna og han vart nominert til Oscar for rolletolkinga si i filmen om Larry Flynt.

## Bakgrunnsstoff
Uma Thurman

**Uma Karuna Thurman** () er ein amerikansk modell og filmskodespelar. Ho er kjend for fleire samarbeid med regissøren Quentin Tarantino. Dei mest sette filmane hennar er *[[Dangerous Liaisons]]* (1988), *[[Pulp Fiction]]* (1994), *[[Gattaca]]* (1997) og *[[Kill Bill]]* (2003–04). 

## Bakgrunnsstoff
*
Tony Curtis

**Tony Curtis** (), fødd **Bernard Schwartz**, var ein amerikansk filmskodespelar. Han har vore med i over hundre filmar, og var særleg populær ved slutten av 1950-talet og byrjinga av 1960-talet og fekk ei stjerne på Hollywood Walk of Fame.

Curtis kom frå ein innvandrarfamilie av ungarske jødar. I 1998 grunnla han Emanuel Foundation for Hungarian Culture, ein organisasjon som skal halda vedlike synagogar og jødiske gravplassar i Ungarn. Han tileigna organisasjonen dei 600&nbsp;000 ungararane som døydde i Holocaust.

Curtis var gift fem gonger. Han døydde i Los Angeles.

## Filmar (utval)
* *[[Noen har det hett]]* (*Some Like It Hot*) (1959)
* *The Boston Strangler* (1968)
* *The Persuaders* (1971-1972) (tv-serien *Gullguttene* med Roger Moore)
* *Mission: Monte Carlo* (1974)
* *Greven av Monte Cristo* (1975)
* *Skyt mesteren* (1979)
* *The Web* (1995)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tony Curtis|Tony Curtis]]» frå , og «[[:en:|Tony Curtis]]» frå  den 8. oktober 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
* Tonycurtis.com
* Tony Curtis er død ved nrk.no
Timothy Dalton

**Timothy Peter Dalton** () er ein britisk skodespelar. Han er internasjonalt kjend for å ha spelt James Bond i *[[The Living Daylights]]* (1987) og *[[Licence to Kill]]* (1989). Dalton har også hatt roller i mellom anna *The Lion In Winter* (1968), Shakespeare-roller på scena og på film, kostymedrama som *[[Wuthering Heights]]* (1970), *Mary, Queen of Scots* (1971) *[[Jane Eyre]]* (1983) og *[[Scarlett]]* (1990),  og i science fiction som *[[Flash Gordon]]* (1980) og *[[Doctor Who]]*-episoden *The End of Time* (2010).

## Kjelder
*«Dalton, Timothy (1946-)» ved screenonline.org.uk

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Timothy Dalton|Timothy Dalton]]» frå ,  den 19. november 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Kvaløya i Finnmark

**Kvaløya** (nordsamisk *Fálá*) er ei øy i Finnmark i Hammerfest kommune. Arealet er 336&thinsp;km&sup2;, og øya er såleis den 13. største i Noreg. Det høgste fjellet er Svartfjellet med 630 m.o.h. Hammerfest ligg på nordvestsida av øya. Øya er forbunde med fastlandet gjennom Kvalsundbrua.

Det meste av øya er avrunda, skoglause fjell, men øya har også område med fjellbjørk, som Jansvannsskogen nær Hammerfest, eit av dei nordlegaste skogholta i verda. 

Kvaløya er eit viktig område for reindrifta i Finnmark, med ca. 1800 dyr på sommerbeite.

Namnet skal kome av at øya liknar ein kval når ein ser ho frå skipsleia gjennom Sørøysundet.
James Blunt

**James Blunt** () er ein britisk musikar som opphavleg bar namnet **James Hillier-Blount**. I mange land, mellom anna Noreg, er han mest kjend for songen «You're Beautiful», som var ein slager sommaren 2005.

Førstealbumet *Back to Bedlam* fekk fem Grammy Award-nominasjonar, og selde totalt 10&nbsp;663&nbsp;000 kopiar verda over. Albumet låg 42 veker på VG-lista, 5 av desse på topp.

Før den kommersielle suksessen var Blunt offiser i den britiske hæren, mellom anna som rekognoserings-offiser under Kosovo-krigen, der han var blant dei første soldatane som gjekk inn i Priština. Songen «No Bravery» fra *Back to Bedlam* er basert på opplevingar frå krigen.

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
Sylvester Stallone

**Sylvester Gardenzio Stallone** () er ein italiensk-amerikansk filmskodespelar, regissør og manusforfattar. Han har hatt store suksessar i roller som actionhelt, spesielt i filmseriar som John Rambo og Rocky Balboa. Han blei i 1977 nominert til Oscar for beste mannlege hovudrolle og for best manus for filmen Rocky Balboa. I 1983 fekk han ei stjerne i Hollywood Walk of Fame. 

Sylvester Stallone blei fødd på Long Island i New York. Han voks opp i Nordvest-Philadelphia, der han gjekk på Lincoln High school.

## Merknadar