open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Spårhunden

**Spårhunden** er ein svensk litteraturpris som vart skipa i 2002 av tidsskriftet Jury. Prisen blir tildelt årets beste kriminalroman for born eller ungdom.

## Mottakarar
* 2010 - Magnus Ljunggren for (*VM-sommar*)
* 2009 - Inger Frimansson for (*De starkare*)
* 2008 - Martin Widmark for (*Nåjdens sång*)
* 2007 - Rose och Rebecka Lagercrantz for (*Mysterium för utomjordingar*) 
* 2006 - Ritta Jacobsson for (*Afrodite och döden*)
* 2005 - Martin Widmark og Helena Willis for (*Tidningsmysteriet*)
* 2004 - Karin Holmlund for (*När ingen ser*)
* 2003 - Magnus Nordin for (*Prinsessan och mördaren*)
* 2002 - Laura Trenter for (*Julian och Jim*) 

## Kjelder


**Denne artikkelen byggjer på «[[:sv:Spårhunden|Spårhunden]]» frå , den 19. januar 2012.*
Ivan Bunin

**Ivan Aleksejevitsj Bunin** (fødd  i Voronezj; død 8. november 1953 i Paris) var ein russisk forfattar, lyrikar og omsettar. 

## Liv og virke
Bunin er mest kjend for sin realistiske prosa der hovudtemaet er livet på landsbygda i det førrevolusjonære Russland. Han held såleis fram den russiske 1800-tals tradisjonen med realistisk litteratur, jfr. Anton Tsjekhov, Leo Tolstoj og andre.

I 1933 blei Bunin som den første russar tildelt Nobelprisen i litteratur *«for den strengt kunstnarlege måten han fortsette den klassiske russiske prosalitterære tradisjonen.»*

Ivan Bunin forlèt Sovjetunionen etter Oktoberrevolusjonen og busette seg i Frankrike. Som ein av dei siste forfattarane i den russiske «klassikargenerasjonen», blei han sett på med vørdnad under emigrasjonen. I verka sine frå denne tida tar han bestemd avstand frå Oktoberrevolusjonen og Sovjetunionen.

Sovjetregimet rehabiliterte han i 1956, og det blei lovleg å gje ut verka hans igjen.

## Litteratur
* Thomas Gaiton Marullo. *Ivan Bunin: Russian Requiem, 1885–1920: A Portrait from Letters, Diaries, and Fiction* (1993, Vol.1)
* Thomas Gaiton Marullo. *From the Other Shore, 1920–1933: A Portrait from Letters, Diaries, and Fiction*. (1995, Vol.2)
* Thomas Gaiton Marullo. *Ivan Bunin: The Twilight of Emigre Russia, 1934–1953: A Portrait from Letters, Diaries, and Memoirs*. (2002, Vol.3)
* Alexander F. Zweers. *The Narratology of the Autobiography: An analysis of the literary devices employed in Ivan Bunin's The life of Arsenév*. Peter Lang Publishing 1997 ISBN 0-8204-3357-8
* Baldur Kirchner: *Die Lebensanschauung Ivan Aleksejevic Bunins nach seinem Prosawerk.* Tübingen. 1968
* Karl Birkmann: *Ich schlage langsam ein Kreuz… Russland zwischen Bunin und Solschenizyn.* München: Markus. 1974. ISBN 3-920135-22-9

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* Om Nobel-tildelinga på nobelprize.org
* Biografi  på kirjasto.sci.fi
* Ivan Bunin på *Literary Encyclopedia*
* Kortbiografi om Ivan Bunin  på exil-archiv.de
* Olga Martynova: ''Russland ist weiblich. Leben auch. Ein literarisches Ereignis: Die Erzählungen des russischen Nobelpreisträgers Iwan Bunin''
* Oleg Jurijev: ''Halluzinationen unterm Mikroskop'' i Der Tagesspiegel (Berlin)
Analytisk språk

**Analytisk språk** er ei nemning for språk som har få eller ingen bøyingsformer. Grammatiske tilhøve blir derfor hovudsakleg uttrykt gjennom ordstillinga i ei setning og funksjonsord som preposisjonar, hjelpeverb og liknande. Språk heilt utan bøyingsformer blir kalla isolerande språk. Den motsette språktypen, der ein har mange bøyingsformer og ordstillinga har mindre tyding, blir kalla syntetisk språk.

Engelsk og mange andre vesteuropeiske språk er døme på analytiske språk. Ofte blir analytisk brukt for å samanlikna ulike språk; ein kan til dømes seia at engelsk er meir analytisk enn norsk.

## Kjelder

* «analytisk språk» (2012-01-19) i *[[Store norske leksikon]]*
* Eli Anne Eiesland, «Lingvisters fornemmelse for snø» i *Skepsis* (02.09.2009)
Ve

**Ve** eller **vé** er ei gamal nemning på ulike typar av heilagdomar som vart nytta i førkristen tid i Norden.

Nemninga «ve» har samanheng med det norrøne verbet *vigja*, som tyder 'å gjere heilag'. Ordet «vé» finn ein både hjå dei norrøne skaldane og i den anonyme diktsamlinga Den eldre Edda, som til dømes i strofe 51 eddadiktet *[[Vavtrudnesmål]]*, der det står at Vidar og Våle (sonar av guden Odin) skal få gudane sitt vé etter at verda er oppattnya etter Ragnarok og mesteparten av den gamle generasjonen gudar er stroke med.

Mange nordiske stadar har namnet Ve eller namn som inneheld «ve» i ulike variantar, som til dømes dei mange stadane Viby i Sverige og Danmark, Odense («Odins-ve») på Fyn i Danmark og Odensvi i Närke i Sverige.

Døme på kva som kan ha vore ein type ve, i dette høvet ein kultstad, vart funne ved arkeologiske utgravingar på eit jorde på Ranheim i Trondheim i 2010 i samband med planar om å byggje bustadblokker på tomta. Under eit tjukt lag av mold vart det grave fram ein horg, spor etter stolper som ser ut til å ha markert ein bygning, eit hòv, der det kan ha stått gudebilete, og to låge steingarder attmed kvarandre, som kan ha markert ein veg som har vore nytta for kultiske eller rituelle prosesjonar. Funnet vert rekna mellom dei viktigaste og mest interessante som har vore gjort i nyare norsk arkeologi.

## Sjå òg
*Ve- som namneledd
*Ve og Vilje, brørne til Odin
*Veet på Ranheim

## Fotnotar
Doris De Agostini

**Doris de Agostini** () var ein sveitsisk skirennar frå Airolo i kantonen Ticino. Ho vann bronsemedaljen i utfor under verdsmeisterskapen i alpint 1978, og utforcupen i verdscupen i 1983. Frå 1976 til -83 vann ho åtte utfortevlingar i verdscupen.

## Aktiv
Utforspesialisten Agostini overraska stort då ho vann sin første siger i verdscupen i alpine greiner i 1976 i Bad Gastein. I sesongen elles kom ho aldri inn mellom dei ti beste, ho kom såleis på 18. plass i OL-utforen i Innsbruck. Også i 1977-sesongen gjorde ho einast eitt godt renn. I avslutningsrennet i verdscupen i US-amerikanske Heavenly Valley kom ho på tredjeplassen, bakom austerrikske Birgitte Totschnig og vest-tyske Evi Mittermaier.

Vinteren 1978 tok Agostini plass mellom dei 6-7 beste kvinnelege utforkøyrarane i verda. Som best fekk ho ein tredjeplass i verdscupen i eit renn i Pfronten, og toppa sesongen med bronsemedaljen i utfor under VM i alpint 1978 i Garmisch-Partenkirchen. Berre Annemarie Moser-Pröll frå Austerrike og Irene Epple frå Vest-Tyskland kom i mål på betre tid.

I 1979-sesongen kom Agostini på andreplassen i opningsrennet i utfor i verdscupen, atter var Moser-Pröll betre. Deretter forsvann Agostini frå toppen av resultatlistene. OL-sesongen 1980 hevda ho seg i enkelte verdscuptevlingar, med ein ny tredjeplass i Pfronten som best. I utforrennet i Vinter-OL 1980 i Lake Placid kom ho i mål på delt 17. plass.

Først fem år etter sin første og einaste siger i verdscupen, kunne Agostini stige til topps på sigerspallen. I januar 1981 i Schruns vann ho eit utforrenn framom Cindy Nelson frå USA. Seinare i sesongen vann ho eit nytt utforrenn. Også i 1982 vann ho to verdscuprenn. Ho kom inn på sjuandeplassen i VM i alpint 1982 i Schladming. I begge sesongane 1981 og 1982 kom ho på andreplass i samandraget i utforcupen, etter høvesvis landsmannen Marie-Theres Nadig og franske Marie-Cécile Gros-Gaudenier.

Sesongen 1982/83 vann Agostini utforcupen samanlagt, og kom på tiandeplass i verdscupen. Ho vann tre renn gjennom sesongen. Totalt vann ho i si tid åtte enkeltrenn i verdscupen, nitten gongar stod ho på sigerspalllen.

Ved sesongslutt i 1983 la ho opp.

### Verdscupsigrar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Doris De Agostini|Doris De Agostini]]» frå ,  den 19. januar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Grevskapet Montbéliard

**Grevskapet Montbéliard** (fransk *Comté de Montbéliard*), òg kjend som **grevskapet Mömpelgard** (tysk *Grafschaft Mömpelgard*), var eit grevskap i Det tysk-romerske riket kring byen Montbéliard i dagens Franche-Comté i Frankrike. Frå 1444 og utover var det eigd av Huset Württemberg.

## Historie
Grevskapet vart oppretta i 1042 av keisar Konrad II i området til grevskapet Bourgogne, som var ein del av kongedømet Arles, ein del av Riket sidan 1033. Det vart leia av ei linje av grevar av Montbéliard frå vasallen til Konrad, Ludvig av Mousson i Øvre Lorraine, ektemannen til grevinne Sofie av Bar, og etterkomarane deira frå Scarpone-familien. I 1163 vart herre Amadeus II av Montfaucon greve av Montbéliard ved å gifte seg med Sofie, dotter til grev Theodoric II (*Thierry II*), som ikkje hadde mannlege arvingar. 

I 1407 gifta grevinne Henriette, arvingen til grev Stefan av Montfaucon seg med Eberhard IV av Württemberg og grevskapet vart ein del av den schwabiske adelen i Tyskland. I tillegg til grevskapet Montbéliard, førte grevinne Henriette med seg medgift i form av lena Granges (Bourg), Clerval, Passavant, Etobon, Porrentruy med Saint-Hippolyte, og landområda Franquemont (Goumois). Somme av desse var i grevskapet Bourgogne. 

Eberhard IV døydde i 1419 og då Henriette døydde i 1444 gjekk Montbéliard til sonen deira grev Ludvig I av Württemberg-Urach. Sonen hans, Eberhard V annekterte Montbéliard som ein del av grevskapet Württemberg, sjølv om det beheldt statusen som eit eige område og eige grevskap. I 1495 vart greven  av Montbeliard Eberhard V av Württemberg opphøgd til hertug og grevskapet vart «fyrstedømet Montbéliard». Under hertug Ulrik, som var i eksil, vart fyrstedømet protestantisk i 1524. 

Montbéliard vart så styrt av yngre greiner av Huset Württemberg i fleire hundreår. Grev Fredrik I av Montbéliard arva igjen hertugdømet Württemberg i 1593, men i 1617 vart grevskapet igjen skild ut for den yngre sonen Ludvig Fredrik og igjen styrt av etterkomarane hans til det fall attende til Württemberg i 1723. Med annekteringa i 1748 av «dei fire landområda» (Héricourt – Châtelot – Clémont - Blamont) av kong Ludvig XIV av Frankrike, vart fyrstedømet redusert til eit «enkelt grevskap» fram til den franske revolusjonen i november 1793. 

## Innlemming i Frankrike
Fram til 1793 var grevskapet Montbéliard okkupert av Den første franske republikken. Etter dei franske styrkane under Jean Victor Marie Moreau hadde drive felttog mot Württemberg under den første koalisjonskrigen i 1796, sa hertug Fredrik II Eugene omsider frå seg alle rettane til Montbéliard. I 1797 vart kantonane overført til departmentet Mont-Terrible. Departementet vart nedlagd i 1800 og annektert i departementet Haut-Rhint. I 1814 mista Haut-Rhin områda som hadde vore ein del av Mont-Terrible og dei vart gjevne attende til Sveits, utanom Montbéliard, som var overført til departementet Doubs.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:County of Montbéliard|County of Montbéliard]]» frå ,  den 19. januar 2012.*
Kurfyrstedømet Mainz

**Erkebispedøme Mainz** (tysk *Erzbistum Mainz*) eller **Kurfyrstedømet Mainz** (tysk *Kurfürstentum Mainz* eller *Kurmainz*) var eit viktig kyrkjeleg og sidan verdsleg kurfyrstedøme i Det tysk-romerske riket mellom 780–782 og 1802. I hierarkiet til den romersk-katolske kyrkja var erkebiskopen av Mainz *[[primas Germaniae]]*, representanten til paven nord for Alpane. Utanom Roma er Stolen i Mainz den einaste andre stolen som vert omtalt som «Den heilage stolen», sjølv om dette namnet er sjeldan nytta om Mainz. 

Erkebispedømet var eit viktig kyrkjeleg fyrstedøme i Det tysk-romerske riket. Det bestod av fleire ikkje-samanhengande landområde med område nær Mainz på begge sider av Rhinen, område langs elva Main oppfor Frankfurt (med distriktet Aschaffenburg); Eichsfeld-regionen i Niedersachsen og Thüringen; og områda kring Erfurt i Thüringen. Erkebiskopen var òg tradisjonelt kurfyrste og erkekanslar i Tyskland, og leiar av valkollegiet frå 1251 til 1803. 

## Historie

Bispestolen vart oppretta i romartida, i byen Mainz, som hadde vore ein romersk provinshovudstad kalla Moguntiacum. Bispedømet vart først viktig då det fekk status som erkebispedøme i 780-782.  Dei første biskopane før 300-talet har legendariske namn, og starta med Crescens. Den første stadfesta biskopen av Mainz var Martinus i 343. Mainz vart først viktig då St. Boniface vart biskop i 747. Boniface var tidlegare ein erkebiskop, men denne tittelen gjekk ikkje til bispestolen før etterkomarane hans, Lullus.

I 1802 mista Mainz status som erkebispedøme. I sekulariseringa som følgde *[[Reichsdeputationshauptschluss]]* i 1803, vart setet til kurfyrsten Karl Theodor von Dalberg flytta til Regensburg, og kurfyrstedømet mista områda sine i vest til Frankrike, medan dei austlege områda langs Main nedanfor Frankfurt gjekk til Hessen-Darmstadt og Nassau, og Eichsfeld og Erfurt gjekk til Kongedømet Preussen. Dalberg fekk halde Aschaffenburg-området som Fyrstedømet Aschaffenburg. I 1810 slo Dalberg Aschaffenburg, Frankfurt, Wetzlar, Hanau og Fulda saman og danna det nye Storhertugdømet Frankfurt. Dalberg gjekk av i 1813 og i 1815 delte Wienerkongressen områda hans mellom Kongedømet Bayern, Kurfyrstedømet Hessen-Kassel, Storhertugdømet Hessen og fristaden Frankfurt.

Det moderne bispedømet Mainz vart grunnlagd i 1802, innanfor områda til Frankrike og i 1814 vart området utvida inn i Hessen-Darmstadt. 

## Biskopar og erkebiskopar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Archbishopric of Mainz|Archbishopric of Mainz]]» frå ,  den 19. januar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Joseph Brodsky

**Josif Brodskij** () var ein russisk-amerikansk lyrikar som fekk Nobelprisen i litteratur i 1987 *«for eit altomfattande forfattarskap, gjennomsyra av tankeklårleik og poetisk intensitet»*.

Brodsky skreiv dikta sine på russisk. Prosa, essay og nokre få dikt skreiv han på engelsk.

## Verk på norsk og dansk
**Gladiatorene*, 1975, 64 sider. Omdikting og innleiing av Ivar Magnus Ravnum. ISBN 82-560-0002-3
**Reisen til Istanbul*, Solums smale serie 1988, 82 sider. ISBN 82-560-0533-5
**Demokrati!*, skodespel i ei akt, Solum smale serie 1992, 65 sider. Omsett frå russisk og engelsk av Ivar Magnus Ravnum. ISBN 82-560-0801-6
**En femkopek av gull*, utvalde dikt. Oslo, Cappelen, 53 sider. Omdikta frå russisk og innleiing av Erik Egeberg. ISBN 82-02-11881-6
**Vannmerke: en bok om Venezia*, Oslo, Aventura 1993, 93 sider. Til norsk ved Håvard Rem. ISBN 82-588-0972-5
**Hvordan lese en bok*, essays. Oslo, Aventura 1997, 244 sider. Omsett avJo Ørjasæter. 82-588-1251-3
**Livet i grålys: Stor elegi til John Donne og dikt fra 1972-1988*, Oslo, Solum 1988, 75 sider. Omdikta av Ivar Magnus Ravnum
**Erindringer fra Leningrad*, essays. København, Lindhardt og Ringhof, 1988. Omsett til dansk av Birgitte Brix og Tim Kane. ISBN 8775609401

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
*Nobelprize.org
*Lydklipp fra diktopplesning av diktet ''A Season'' av Joseph Brodsky. Diktet er oversatt fra russisk av Mark Strand.
* ''Ein Raubtier der Poesie'' Olga Martynova om dikta til Joseph Brodsky i DIE ZEIT 12. april 2006 nr.16
Jesu dåp

**Jesu dåp** viser til møtet mellom Jesus og Johannes døyparen ved Jordanelva, som blir skildra i evangelia etter Matteus, Markus og Lukas og omtalt i Johannes-evangeliet. 

## Markering av dagen

Dåpen er eit viktig evangelisk punkt i livet til Jesus, og er blitt minna på ulike dagar i kyrkjeåret. Mange stader har det vore vanleg å utføra dåp denne dagen. I ortodoks kristendom har vatn ein særskild plass. Ein signar vatn under gudstenesta kvelden før teofania, vanlegvis i ein døypefont, og utandørs på sjølve dagen. Då blir ein kross boren i prosesjon og dyppa eller kasta i ei elv, eit vatn eller havet. Der det blir kasta hoppar truande etter og hentar det. 

I oldkyrkja feira ein både Jesu dåp og fødsel på Kristi openberringsdag den 6. januar, seinare gjerne rekna som heilagetrekongarsdag (epifania) i vestleg kristendom. Feiringa av dåpsdagen blei etterkvart lagt til første sundag etter openberringsdagen. Den katolske kyrkja flytta feiringa av Jesu dåp til 13. januar i 1955 og vidare til første sundag etter openberringsdagen i 1969. 

I austleg kristendom er dåpsdagen (*epifania* eller *teofania*) ei av dei tolv store høgtidene, der ein markerer at heile treeininga openberra seg for menneskja samstundes. Han blir framleis feira 6. januar, men sidan mange ortodokse kristne følgjer den julianske kalenderen fell denne feiringa på 19. januar i den vanlegare gregorianske og i den reviderte julianske kalenderen. 

## Kjelder

*«1. søndag etter Kristi åpenbaringsdag»  ved kirkenorge.no
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Baptism of Jesus|Baptism of Jesus]]» frå ,  den 19. januar 2012.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Epiphany (holiday)|Epiphany (holiday)]]» frå ,  den 19. januar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*Jesu dåp ved norsknettskole.no
Heidi Zeller-Bähler

**Heidi Zeller-Bähler** () er ein sveitsisk tidlegare skirennar frå Sigriswil i kantonen Bern. Ho vart nummer tre i verdscupen i alpint 1995, ein sesong då ho vann tre enkeltrenn. Same sesongen vart ho nummer to i både storslalåmcupen og super-G-cupen.

### Aktiv
Zeller fekk to femteplassar i utfor i sin debutsesong i verdscupen, 1986. Hennar første pallplassering var ein tredjeplass i utfor i Aspen i 1988. Under VM i alpint 1989 i Vail fekk ho delta i utfor og vart nummer 9. Året etter opna ho sesongen 1989/90 med ein andreplass i utforrennet i Las Leñas i Argentina, like bak Michaela Gerg, men hevda seg lite etterpå.

Også i dei neste par sesongane sleit Zeller med å prestere på eit jamnt høgt nivå. Under vinter-OL 1992 i Albertville kom ho inn på 11., 13. og 14. plass i dei tre øvingane ho stilte opp i. Ho begynte etterkvart å gjere seg litt gjeldande i andre greiner enn utfor. Særleg gjorde ho framsteg i storslalåm, som i 1993-sesongen var hennar beste øving. Etter å ha vorte nummer fire i VM i alpint i Morioka, kom ho 20. mars 1993 i mål elleve hundredels sekund bakom tyske Katja Seizinger i eit nytt storslalåmrenn i Vemdalen i Sverige.

Ganske nygifte Zeller-Bähler kom på niandeplass i storslalåm under vinter-OL 1994 på Lillehammer. I utfor og super-G hamna ho langt nede på lista, slik ho hadde gjort under VM året før. Sesongen under eitt gjorde ho fleire gode renn, slik at ho stod som nummer åtte i verdscupen ved sesongslutt. 

1995-sesongen vart Zeller-Bählers beste. Ho vann tre verdscuprenn og kom på tredjeplass samanlagt i verdscupen, berre slått av Vreni Schneider og Katja Seizinger. Ein andreplass i super-G i Val-d'Isère var hennar beste verdscupplassering i 1955/96-sesongen. Under VM i alpint 1996 i Sierra Nevada var sjuandeplassen i utfor hennar beste prestasjon.

Zeller-Bähler la opp i 1996, etter å ha stått på pallen i 17 verdscuprenn.

## Verdscupsigrar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Heidi Zeller-Bähler|Heidi Zeller-Bähler]]» frå ,  den 19. januar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Fredrik Vilhelm I av Brandenburg

**Fredrik Vilhelm ** (tysk *Friedrich Wilhelm*) () var kurfyrste av Brandenburg og hertug av Preussen – og dermed herskar av Brandenburg-Preussen – frå 1640 fram til han døydde. Han kom frå Huset Hohenzollern og vart òg omtalt som «Den store kurfyrsten» (*Der Große Kurfürst*) på grunn den militære og politiske dugleiken. Fredrik Vilhelm var ein trufast kalvinist. Han såg kor viktig det var med handel og hjelpte handelen mykje. Dei kloke reformene hans i landet gav Preussen ei sterk stilling i den politiske ordenen nord i Mellom-Europa etter Westfalen og gjorde Preussen klart til å bli opphøgd frå hertugdøme til kongedøme, noko som skjedde under etterkomaren hans.

Han var son av kurfyrsten Georg Vilhelm. Målet hans var å samle og avrunde det tredelte riket sitt, som bestod av Aust-Preussen, Brandenburg og Kleve, og skape eit sterkt monarki. I 1648 vann han Bak-Pommern, i 1660 vart Aust-Preussen løyst frå polsk lensherredøme. Frankrike hindra han derimot i 1679 frå å erobre Svensk Pommern, trass i sigeren ved Fehrbellin i 1675.

Den dynastiske politikken hans svinga mellom Frankrike og Austerrike, og indirekte styrkte han det protestantiske Tyskland. Internt kua han adelen, reformerte skattevesenet, skapte ein sterk hær, hjelpte næringslivet opp ved postvesen og kanalar, og innkalla franske hugenottar, særleg for å fremje industrien. Han bygde òg opp ein flåte og byrja koloniseringar. Som regent, feltherre og diplomat var han dugande, og han var den verkelege grunnleggjaren av den prøyssiske staten. 

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
Den høge porten

**Den høge porten** eller **Den osmanske porten** (osmansk-tyrkisk *Bab-ı Ali*, albansk *Porta e Lartë*) er synkedoke for det sentrale styret av Det osmanske riket, og syner til ein høg port i Topkapipalasset i Istanbul, som frå 1654 førte fram til embetsbygningane og palasset til storvesiren. Frå 1718 vart namnet i europeiske diplomatiske krinsar til og med nytta som eit synonym på heile Det osmanske riket eller den osmanske regjeringa. Den eldre porten vart i 1840-åra erstatta av ein i rokokko, som i dag tener som inngang til provinsregjeringa og guvernøren sitt embetskontor i Istanbul. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Höga porten|Höga porten]]» frå ,  den 19. januar 2012.*
Musikkgruppa Nøkken

**Nøkken** er ei norsk musikgruppe som vart danna i Bergen i 1979 av Turid Pedersen og Bjørn Vassnes. Dei hadde begge vore med i folkrock-gruppa Erter, Kjøtt og Flesk. Gruppa var særleg aktiv fram til 1983. Mellom 1979 og -83 gav gruppa ut fire langspelplater. Størst suksess hadde gruppa i 1981 med plata *Om det ikkje går buss*. Musikken har vore omtala som ein slags reggaeprega rock. 

## Medlemer
### Nåverande medlemmer
* Turid Pedersen - vokalist
* Bjørn Vassnes - gitarist og låtskrivar
* Odd Arvid Eilertsen - bassist
* Eirik-Andre Rydningen - trommer
* Hege Rimestad - fele

### Tidlegare medlemmer
* Per Eriksen - trommer (1983)
* Steinar Brekke]] - bassist (1983)
* Arne Størmer - gitarist (1980)
* Halldor Krogh - gitarist (1979-1983)
* Kåre Sandvik - tangentinstrument (1979)
* Karsten Olsen - trommer (1979-1982)
* Sverre E. Henriksen - bass (1979-1982)
* Hans Petter Gundersen - gitar (1979)

## Diskografi
* *Nokka nytt* (1979)
* *Om det ikkje går buss* (1981)
* *Prinsessa, krigen og de evige verdian* (1981)
* *Åpent for lys* (1983)
* *Nøkken 1978-1984* (samling) (2002)
* *Tusen lys* (2004)

## Bakgrunnsstoff
* Nøkken  &ndash; heimeside frå Tylden & Co.

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Musikkgruppa Nøkken|Musikkgruppa Nøkken]]» frå , den 20. januar 2012.*
Mikhail Sjolokhov

**Mikhail Aleksandrovitsj Sjolokhov** (russisk *Михаил Александрович Шолохов*; fødd  ved landsbyen Vjosjenskaja nær Rostov-na-Donu i Det russiske imperiet; død 21. februar 1984 i Vjosjenskaja i Rostov oblast) var ein sovjetrussisk romanforfattar. Han blei tildelt Nobelprisen i litteratur i 1965 for hovudverket *Stille flyter Don*: *«for den kunstarlege krafta og integriteten som han, i si episke forteljing frå Don, framstilte ei historisk fase i livet til det russiske folket på.»*

## Kritikk
Sjolokhov blei utsett for skuldingar om at *Fortellinger fra Don* og *Stille flyter Don* er eit plagiat av upubliserte manuskript skrivne av den militære kosakkforfattaren Fjodor Krjukov. I 1974 kom Aleksandr Solzjenitsyn med dei same skuldingane. Kort tid etter sa Konstantin Simonov i eit intervju at Solzjenitsyn hata alt sovjetisk i ein slik grad at han såg det som umogleg at «ei så ærleg bok om borgerkrigen som *Stille flyter Don* kunne bli skriven av ein sovjetforfattar og aller minst av ein "nykommar" som Sjolokhov, men berre av ein kvitegardist og innfødd kosakk som Krjukov eller andre.» Manuskripta til Krjukov er forsvunne og med det sjansane til ei full gransking.

I 1980-åra synte forskarar som tyskaren Herman Erolajev og nordmannen Geir Kjetsaa med vitskapelege metodar at det mest truleg ikkje er snakk om plagiat. Willi Beitz hevda at «legenda om det moglege plagiatet blei starta av Solzjenitsyn.» I så fall kan ein sjå det som eit «takk for sist» frå Solzjenitsyn, for på slutten av 1960-talet var Sjolokhov ein av dei førande i å skulde Solzjenitsyn for ikkje å vere ein systemtru forfattar, og dermed ansvarleg for å avgrense aktivitetane hans.

På den andre sida hevda omsettaren og forfattaren Felix Philipp Ingold i ein artikkel i Neue Zürcher Zeitung 23. august 2006 at Sjolokhov ikkje forfatta hovudverka sine sjølv, men at ei rekke «ghostwriters» skreiv dei på oppdrag av sovjetmakthavarane.

## Verk omsett til norsk
* *Donskije rasskazy*: *Fortellinger fra Don*, 1964, 239 sider. Omsett til bokmål av Olav Rytter
* * Sudba tsjelovjeka*: *En manns skjebne*, 1960, 94 sider. Omsett til bokmål av Arne Gallis; illustrasjonar ved Reidar Aulie
* *Podnjataja tselina*: *Ny jord*, 3 bind, 1960. Omsett til bokmål av Ivar Digernes og Natalia Fredriksen
* *Tichij Don*: *Stille flyter Don*, 4 bind, 1956. Omsett til bokmål av Ivar Digernes

## Referansar og fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* 
* Nobelprize.org, Nobelprisen i litteratur 1965
* Nobelprize.org, Michail Sjolokhov - Biografi

## Kjelder
**Denne artikkelen er basert på «[[:de:Michail Alexandrowitsch Scholochow|Michail Alexandrowitsch Scholochow]]» frå , den 20. januar 2012.*
Musikkgruppa Lava

**Lava** er ei norsk musikkgruppe danna i Årdal i 1977 av trommeslagaren Per Hillestad og gitaristen Svein Dag Hauge. Gruppa sin musikk er ein slags rock med innslag av både jazz- og pop-rytmar. Hauge har i alle år vore den leiande komponisten i gruppa.

Dei to initiativtakarane Hauge og Hillestad fekk med seg Kjell Hestetun på bassgitar og Stein Eriksen på tangentinstrument. Gruppa gav ut sitt første album, *Lava*, i 1980, då også med Geir Langslet på tangentinstrument og med Olav Stedje som vokalist. Etter Hestetun og Eriksen gjekk ut av gruppa, heldt Oslo-kvartetten Hauge, Hillestad og Langslet og bassisten Rolf Graf fram med albumet *Cruisin* i 1981. Musikarane Per Kolstad på piano, Sigurd Køhn på saksofon og Marius Müller på gitar var delaktige i produksjonen. Melodien *Take Your Time* vart både ein noregs- og europahit. 

*Prime Time* frå 1982 var gruppas tredje album. Egil Eldøen var ny vokalist, medan Sidsel Endresen song ein av songane. Åre etter drog Lava på turne med Randy Crawford, ho var også med på albumet *Fire* i 1984. Dette er Lavas mestseljande album og gav gruppa Spellemannprisen 1984 i kategorien popmusikk.

Seinare har Lava gitt ut *Prime Cuts*, *Rhythm of Love* og i 1996 *The Very Best of Lava*. På dei to neste albuma *Polarity*, 2003, og *Alibi*, 2005 hadde Stein Austrud teke over på tangentinstrument og Kåre Kolve var med som saksofonist. *Symphonic Journey* frå 2009 vart innspela live med Kringkastingsorkestret på Rockefeller Music Hall i Oslo.

## Diskografi
### Studioalbum
* *Lava* (1980) 
* *Cruisin* (1981)
* *Prime Time* (1982) 
* *Fire* (1984)
* *Rhythm of Love* (1990)
* *Polarity* (2003)
* *Alibi* (2005)

### Samlealbum
* *Prime Cuts* (1985) 
* *The Very Best of Lava* (1996)

### Konsertalbum
* *Symphonic Journey* (2009)

## Bakgrunnsstoff
* lava-music.com
* «Lava» i MICLEX
* Store Norske Leksikon om Lava. Forfattar: Jon Vidar Bergan

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Musikkgruppa Lava|Musikkgruppa Lava]]» frå , den 20. januar 2012.*
Somewhere Beautiful

**«Somewhere Beautiful»** var eit av bidraga i Melodi Grand Prix 2012, framført på engelsk av Nora Foss al-Jabri. Songen er skriven av Christian Ingebrigtsen og Eivind Rølles. Bidraget vann den fyrste semifinalen i Melodi Grand Prix 2012 og gjekk vidare til finalen. I finalen gjekk han vidare til gullfinalen og enda på andreplass.

## Kjelder
* MGP på Ørland - melodi 7: Nora Foss Al-Jabri
Elevator

**«Elevator»** er ein song av Irresistible og Carlprit. Han deltok i den fyrste delfinalen i Melodi Grand Prix 2012, men gjekk ikkje vidare til finalen. Teksten er skriven på engelsk.

## Kjelder
* MGP på Ørland - melodi 1: Irresistible
Jacob A. Riis

**Jacob August Riis** () var ein dansk-amerikansk journalist, sosial reformator, føredragshaldar, fotograf, forfattar og filantrop.

Etter å ha utdanna seg til tømrar emigrerte han til USA i 1870. Her arbeidde han mellom anna som tømrar og gruvearbeidar før han blei journalist og arbeidde som krimreportar i over 30 år. I tida som arbeidslaus opplevde han med sjølvsyn tilhøva for dei fattige, eller «den andre helvta», "The Other Half", som han sjølv sa det. Han byrja å ta bilete av slumstroka i storbyen New York. Bileta blei brukt i den fotojournalistiske boka *How the Other Half Lives*, og medverka til å setje ein ny sosial dagsorden i USA. Han gjorde også ein monaleg filantropisk innsats, delvis saman med venen og seinare president Theodore Roosevelt.

Saman med amerikanaren Lewis Hine (1874 - 1940) blir Riis rekna som den fyrste eigentlege dokumentarfotografen. Etter at han døydde fekk ein samskipnad med det føremål å hjelpe danskar i Amerika namn etter han.

10. august 1900 blei han Ridder av Dannebrog.

## Bibliografi
* *How The Other Half Lives* (1891) 
* *The Children of the Poor* (1892; ny utgåve, 1902) 
* *Out of Mulberry Street* (1896), 
* *A Ten Years' War* (1900) 
* *The Making of an American* (1901; ny utgåve, 1913)
* *The Battle with the Slum* (1902) 
* *Children of the Tenements* (1902) 
* *The Peril and the Preservation of the Home* (1903) 
* *Theodore Roosevelt, the Citizen* (1904) 
* *The Old Town (his birthplace)* (1909) 
* *Hero Tales of the Far North* (1910) 
* *Neighbors: Life Stories of the Other Half* (1914) 

## Fotnotar

## Kjelder
*Denne artikkelen baserer seg delvis på det danske Salmonsens konversationsleksikon 2. utgåve (1915–1930).https://runeberg.org/salmonsen/2/20/0204.html


**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Jacob A. Roos|Jacob A. Roos]]» frå ,  den 20. januar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: [[Tom Buk-Swienty]], *Den ideelle amerikaner : en biografi om journalisten, reformisten og fotografen Jacob A. Riis*, [[Gyldendalske Boghandel, Nordisk Forlag|Gyldendal]], 2009. ISBN 978-87-02-06037-9.*
 

## Bakgrunnsstoff
* Jacob A. Riis' fotografi 
* Jacob A. Riis - en social fotograf  Linkboks på Modkraft.dk med lenkjer til Riis-bøker på verdsveven.
* Den fordanskede amerikaner Kronikk af Benny Lihme i dagbladet Politiken, 1. januar 2009.
Peugeot 308

**Peugeot 308** er namnet på etterkomaren til Peugeot 307, ein mellomklasse familiebil produsert av den franske bilfabrikanten PSA. Bilen vart avduka 5. juni 2007 og er den første bilen i 008-serien av Peugeots bilmodellar.

## Bakgrunnsstoff
Gullanger, L.E., ''Test: Peugeot 308 1.6 HDI 90 HK'' , motorguiden.no
Peugeot 508

**Peugeot 508** er ein bilmodell frå Peugeot som i 2011 avløyste både Peugeot 407 og Peugeot 607. 

Opphavleg var planen at 607 skulle avløysast av ein komande *Peugeot 608*, medan 407 skulle avløysast av ein komande *Peugeot 408*. Likevel meddelte dåverande leiar i PSA Peugeot Citroën, Philippe Varin, i november 2009 at 508 ville avløysa både 407 og 607.

PSA Peugeot Citroën kjem òg til å produsera Peugeot 508 for den kinesiske marknaden i samarbeid med Dongfeng Motor. Saman planlegg dei å selja 65 000 bilar lokalt i 2012. Forventa lansering i Kina er i midten av 2011.

508 kjem i dei same karosserivariantane som 407: 4-dørs sedan, 5-dørs stasjonsvogn (*SW*) og 2-dørs coupé.

Plattforma er den same som den som vert nytta på Citroën C5, og produksjonen vil skje på PSA Peugeot Citroëns fabrikk i Rennes i Bretagne.

## Tekniske spesifikasjonar

## Utstyrsnivå
***Access** (Sedan, SW)
***Active** (Sedan, SW, Coupé)
***Allure** (Sedan, SW, Coupé)
***GT** (Sedan, SW, Coupé)

## Motorar
Motorprogrammet er den same 1,6 liters 4-sylindra bensin rekkemotoren som den som er utvikla i samarbeide med BMW, og som i dag mellom anna sit i MINI, Peugeot 207 og Peugeot 308. Dieselmotorane er 4-sylindra rekkemotorar HDi-motorar på 1,6, 2,0 og 2,2 liter i oppdaterte versjonar tilpassa utsleppskrava i Euro V.

### Bensin
* *1.6 VTi* 
* *1.6 [[Turboladar|THP]]* 

### Diesel
* *1.6 HDi* 
* *2.0 HDi*  og 
* *2.2 HDi* 

## Referansar
Saul Bellow

**Saul Bellow** () var ein canadisk-fødd amerikansk forfattar som i 1976 fekk Nobelprisen i litteratur *«for den menneskelege forståinga og skarpsindige analysen av samtidskulturen som sameinast i kunsten hans.»* Kort tid før han fekk Nobelprisen, fekk han Pulitzerprisen for skjønnlitteratur for *Humboldt's Gift* (1975).  

## Liv
Solomon Bellows var son av ein jødisk immigrantfamilie frå St. Petersburg og det første språket han lærte var hebraisk. Han var fødd ved Montréal, men familien flytta til Chicago då han var ni år. Bellow sjølv og litteraturen hans var påverka av det aust-jødiske storbymiljøet han voks opp i.

Bellow tok bachelorgraden i antropologi og sosiologi ved Northwestern University og arbeidde deretter ved University of Wisconsin, som journalist og tilslutt som universitetsprofessor i litteratur. Ein kort periode var han medarbeidar ved Encyclopædia Britannica. I dei tidlege verka sine sysla Bellow mykje med einskildmenneska sin einsemd i det profittfikserte amerikanske konsumsamfunnet.  

Bellow var gift fem gonger, blant andre med matematikaren Alexandra Bell. Då han døydde etterlèt han seg tre søner og ei femårig dotter.

## Virke
Hovudtema i verka til Bellow er situasjonen til mannlege, amerikanske, jødiske intellektuelle som kjempar seg fram i livet utan religiøse bindingar og som slit tungt i kjønnskampen. Hendingane utspelar seg særleg i New York og Chicago. Den eigne mindreverdskjensla gjorde Bellow kjenslevar for sosiale motsetnader; samstundes var han ein vaken diognostikar av kulturelle tendensar og endringar. I dei seine verka var hovudpersonane aktive menneske som meistra det skjebnen hadde på lur for dei, og som verka inn på omgjevnaden.

Ifølgje forfattaren Philip Roth utgjorde Bellow og William Faulkner *«ryggraden til den amerikanske 1900-tals-litteraturen.»* Bellow fekk sitt litterære gjennombrot med den tragikomiske romanen *Herzog* (1964) som mange kritikarar held for å vere hans beste.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* Saul Bellow 'Bookweb' på den litterære nettstaden "The Ledge", med forslag til vidare lesing 
* Saul Bellow på nobelprize.org
Musikkgruppa United

**United** var ei norsk musikkgruppe som vart til for å delta i Melodi Grand Prix 2012 med songen «Little Bobbi». Gruppa var sett saman av Benedicte Adrian, Kristian Rønning, òg kjend som Sirius, og Haji Saleem.

## Kjelder
* MGP på Ørland - melodi 6: United
TGV

**Train à Grande Vitesse** (**TGV**) er det franske høgfartstoget. Det går både på spesialbygde linjer og på ordinære linjer.

Den første ruta vart opna i 1981 mellom Paris og Lyon. Det er ei kontinuerleg utbygging av linjenettet som etter kvart vil knyte seg til høgfartsnettet i grannelanda.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
John Galsworthy

**John Galsworthy** () var ein engelsk novellist, romanforfattar og dramatikar.

I 1932 fekk Galsworthy Nobelprisen i litteratur *«for sin framifrå forteljarkunst, som når sitt høgste nivå i The Forsyte Saga.»* Romanserien *The Forsyte Saga* (1906-21) blir rekna som ein klassikar innan moderne engelsk litteratur. 

## Liv
Galsworthy var son av ein velhavande familie. Han gjekk på privatskole i Harrow og studerte jus ved University of Oxford. I 1890 blei han skrankeadvokat men viste ikkje store interessa for yrket sitt, og reiste til sjøs der han blei kjend med den polsk-engelske forfattaren Joseph Conrad som vekte Galsworthy sin interesse for litteratur. Dei første verka sine gav han ut under pseudonymet John Sinjohn.

Galsworthy sitt første skodespel *The Silver Box* (1906) blei godt motteken. Same året skreiv han romanen *The Man of Property*, den første delen av suksess-serien *The Forsyte Saga*. I 1921 blei han den første presidenten i den internasjonale PEN-klubben. Galsworty døydde av ein hjernetumor i 1933.

Interessen for bøkene hans dabba av etter at at han døydde, men tok seg opp igjen etter TV-versjonen av *Forsytesagaen*, som NRK sende i 1967–1968.

## Forfattarverksemd
Det mest kjende verket til Galsworthy er romanserien *The Forsyte Saga* med framhalda *A Modern Comedy* og *End Of The Chapter*. 

Mange av verka hans inneheld kritikk av dei sosiale tilhøva i England, framfor alt det britiske klassesystemet. Fleire av romanane og dramaene skildrar, gjerne med ironi og kritisk brodd, materialismen til overklassane, storborgarskapen og adelen. Eit anna motiv han brukar fleire gonger er kvinner i ulukkelege ekteskap.

Romanane til Galsworhty utmerkar seg ved å vere stilreine og lettleste med truverdige karakterar og god dialogføring.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* John Galsworthy på nobelprize.org
* Textdøme og autografar på Gutenberg Project Australia
* E-bøker på Gutenberg Project Australia
* ''The Forsyte Saga'' som E-bok på Gutenberg Project Australia
* ''The Forsyte-Saga'' som fri lydbok på LibriVox
Miguel Ángel Asturias

**Miguel Ángel Asturias** () var ein guatemalansk forfattar og diplomat.

I 1967 fekk han Nobelprisen i litteratur for den såkalla *Banantrilogien*, med begrunninga *«for dei fargerike litterære verka sine, med djupe røter i den nasjonale eigenarten og tradisjonane til Latinamerikas indianske folkeslag»*.

## Liv
Asturias studerte jus i heimlandet. Etter avslutta studiar grunnla han saman med vener ein folkehøgskole som gjorde det mogleg for fattigfolk å få utdanning. I 1923 reiste han til Europa for å studere politisk økonomi i London, men avbraut studiet etter få månader. I staden studerte han religion og folkeminnevitskap ved Sorbonne, spesielt dei før-kolumbiske kulturane i Latinamerika. Etter avslutta studiar gjorde han fleire reiser gjennom Europa. Det var på denne tida dei første litterære verka hans kom ut.

I 1933 vendte han tilbake til Guatemala. Etter at diktatoren Jorge Ubico blei styrta i 1944, gjekk Asturias inn i diplomatiet og blei året etter kulturattaché ved den guatemalske ambassaden i Mexico City og frå 1947 i Argentina. Han gav på denne tida ut fleire verk som ikkje kunne publiseras under diktaturet. Då regjeringa til president Jacobo Árbenz Guzmán blei styrta under eit kupp i 1954, trekte Asturias seg tilbake frå verva sine og gjekk i eksil i Argentina fram til 1962. Etter at det på ny blei halde frie val i Guatemala, blei han igjen diplomat for landet sitt og reiste til Paris som ambassadør. 

Miguel Ánge Asturias er gravlagd på gravlunden Père Lachaise i Paris.

## Virke
Asturias er ein representant for magisk realisme i latinamerikansk litteratur og bearbeidar mytene og legendene til dei heimlege indianske folka i verka sine. Han tek òg opp dei sosiale, politiske og økonomiske forholda i Latinamerika, dei negative verknadene av diktatura og USA sin rolle i denne regionen.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* Miguel Angel Asturias 
* Asturias på iaiweb1.iai.spk-berlin.de
* Biografi  på literaturaguatemalteca.org
* Nettstad om Banantrilogien  ved janvonbroeckel.de
Carlprit

**Rudi Schwamborn**, kjend som **Carlprit** og **Riz Allah**, () er ein tysk rappar. Han tok del i den fyrste delfinalen i Melodi Grand Prix 2012, saman med gruppa Irresistible og songen «Elevator».

## Diskografi
;Album
* *All Drinks on Me*

;Singlar
* 2006: *What Up Girl*
* 2010: *See You at the Top*
* 2011: *1234*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Carlprit|Carlprit]]» frå ,  den 20. januar 2012.*
Rangitataelva

**Rangitataelva** er ei av dei forgreina elvene som var med å danna Canterbury Plains på Sørøya på New Zealand. Ho renn mot søraust i 120 kilometer frå Søralpane, og munnar ut i Stillehavet 30 kilometer nordaust for Timaru. Elva har eit tilsigsområde på 1773&nbsp;km² og ei årleg middelvassføring på 95&nbsp;m³/s ved Klondyke.

Maorinamnet *Rangitata* (*Rakitata*) har ulike omsetjingar, som 'dagen med låge skyer', 'nær himmel' og 'sida til himmelen'.

Elva forma Rangitatadalen, sentralt i Søralpane. Filminga frå Rohan i *[[Ringdrotten]]*: *[[Dei to tårna]]* og *[[Kongens atterkome]]* vart filma i denne dalen, på og kring Mount Sunday. Fleire fjerntliggjande sauegarsar ligg nær Mount Sunday. Mellom desse er Mesopotamia, Mount Potts og Erewhon. Erewhon vart namngjeven av forfattaren Samuel Butler som var den første kvite nybyggjaren ved Mesopotamia sauestasjon. *[[Erewhon]]* er òg namnet på ein roman som Butler skreiv anonymt i 1872.

Før elva når Canterbury Plains er ein del ført over til Rangitata Diversion Race (RDR) for vatning og produksjon av vasskraft. RDR vart bygd mellom 2. april 1937 og 1944, og forsyner kraftstasjonane Montalto og Highbank med vatn før ho når  utløpet i Rakaiaelva. Ved dette utløpet ligg òg det første akustiske fiskegjerdet på New Zealand, dette held laksesmolt nede i elva og hindrar at han går opp i jordbrukslandet.

Ut mot munningen deler elva seg i to løp og dannar ei stor delta-øy, Rangitataøya. Over øya går riksvegen State Highway 1 og jarnvegslinja Main South Line mellom Ealing og Rangitata, og øya er såleis direkte knytt til både riksvegs- og jarnvegsnettet på New Zealand.

Rangitata er elva med mest fiske sentralt på Sørøya, og har eit sjølvberande fiske etter chinooklaks. Laksen står for rundt 75 prosent av fangsten til sportsfiskarane i elva, andre fiskeslag er aure, regnbogeaure og bekkerøye.

Den 23. desember 1999 sende organisasjonen Fish and Game New Zealand inn ein søknad om at Rangitata River vart verna (Water Conservation Order). I juni 2006 vart vernet vedteke.

Eit lokomotiv enda opp heilt nedsenka i elva 4. januar 2002 etter at flaumvatn undergrov banelekamen og skapte ei avsporing.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rangitata River|Rangitata River]]» frå ,  den 20. januar 2012.*
Kortrijk

**Kortrijk** (fransk *Courtrai*) er ein kommune i den belgiske provinsen Vest-Flandern.

## Turisme

### Arkitektur
Mykje av mellomalderariktekturen i byen er intakt og er svært godt vedlikehaldt. Interessante stader er St. Maartenskerk, Onze-Lieve-Vrouwekerk, klokketårnet og den utmerka arkitekturen langs den gamle hamna Broelkaai.

### Restaurantar
Som dei fleste belgiske byar har Kortrijk eit rikt nasjonalt og internasjonalt serveringstilbod. I sentrum er det mange restaurantar.

### Museum
Viktige museum i Kortrijk er
*Museum voor Schone Kunsten;
*Kortrijk 1302;
*Linmuseet;

## Samferdsel
Dei to store store Europavegane E17 og E403 kryssar ved Kortrijk. Byen har òg ein større jernbanestasjon.
Lokalt blir kollektivtrafikken dominert av bussar. Mange av dei gamle torga til byen er bygd om og har no fleire etasjar med parkeringshus under seg.

## Kjende personar
Kjende personar som vart fødd, budde eller døydde i Kortrijk:
* Jacobus Vaet (1529 – 1567)
* Roelant Savery (1576-Utrecht, 1639)
* Karel van Mander (1579–1623)
* Jan Palfijn (1650-1730)
* Hendrik Beyaert (1823 - 1894)
* Paul Goethals (1832-1901)
* Emmanuel Vierin (1869-1954)
* Richard Acke (1873-1934)
* George Washington (1871-1954)
* Maurice De Bevere (1923-2001), serieskapar ("Morris"), *Lucky Luke*
* Guido van Gheluwe (1926-),
* Chris Lomme (1938)
* Ann Demeulemeester (1959),
* Piet Goddaer (1970), musikar ("Ozark Henry")
* Laurence Courtois (1976)
* Leif Hoste (1977)
* Xavier Malisse (1980)
* Lien Van de Kelder (1982)
* Edmée Daenen (1985)
* Alfred de Taeye (1905)

## Galleri

Fil:KortrijkBroeltorens.JPG|Broeltorens
Fil:Kortrijk - Beguinage and Sint-Maartenskerk.jpg|
Fil:KortrijkPatria.JPG|Patria
Fil:Kortrijk - Sint-Maartenskerk 2.jpg|Sint-Maartenskerk
Fil:Kortrijk-Huis-Plein.jpg|
Fil:KortrijkStadhuis.JPG|
Fil:Kortrijk - Sint-Elooiskerk 2.jpg|


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kortrijk|Kortrijk]]» frå ,  den 20. januar 2012.*
Diksmuide

**Diksmuide** (fransk *Dixmude*) er ein belgisk by og kommune i Flandern. Kommunen består av sjølve byen Diksmuide og dei tidlegare kommunane Beerst, Esen, Kaaskerke, Keiem, Lampernisse, Leke, Nieuwkapelle, Oostkerke, Oudekapelle, Pervijze, Sint-Jacobs-Kapelle, Stuivekenskerke,  Vladslo and Woumen.

Det meste av området vest for byen er ein polder pepra med dreneringsgrøfter. Hovudnæringa i området er jordbruk og produserer det kjende smøret Diksmuide.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Diksmuide|Diksmuide]]» frå ,  den 20. januar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Regensberg

**Regensberg** er ein kommune i distriktet Dielsdorf i kantonen Zürich i Sveits. Han ligg like vest for Dielsdorf, på ryggen Lägern (617 moh). Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . 

## Bakgrunnsstoff
Ediktet i Nantes

**Ediktet i Nantes** (**Det nantiske ediktet**) var eit lovpåbod utskrive av kong Henrik IV av Frankrike i Nantes den 13. april 1598.

Ediktet gjorde kjent at dei franske hugenottanee hadde vern mot overgrep og undertrykking, og gjorde samstundes katolisismen til statsreligion i Frankrike. Kongen hadde sjølv vore protestant, men for å bli anerkjent som konge av Frankrike hadde han konvertert til katolisismen. Utsegna «Paris er ei messe verd», skal Henrik ha sagt ved det høvet. 

I følgje ediktet fekk hugenottane rett til å halde gudstenester visse stader, og som ein garanti for at rettane deira skulle respekterast fekk dei halde kring hundre befesta tryggleiksstader. Hugenottane fekk òg rett til å inneha embete. Ediktet vart oppheva i 1685 under Ludvig XIV av Frankrike med ediktet i Fontainebleau og førte til auka fiendskap og bortdriving av hugenottane. 

## Sjå òg
*Ediktet i Potsdam 

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ediktet i Nantes|Ediktet i Nantes]]» frå ,  den 20. januar 2012.*
Rangitataøya

**Rangitataøya** er ei lang linseforma øy i elvedeltaet til den forgreina Rangitataelva i Canterburyregionen på New Zealand, om lag halvvegs mellom Timaru og Ashburton. Øya er om lag 17 km lang og fem km brei på det meste. Ho er lågtliggjande og består for det meste av grøderikt jordbruksland.

Øya er ei av dei største deltaøyene i landet, og også den einaste som vert kryssa av riksvegsnettet på New Zealand, då State Highway 1 kryssar henne i den nordlege enden; og den einaste staden der riksvegen forlet båe dei to største øyene i landet.

Flyplassen Rangitata Island Aerodrome ligg like aust for brua til State Highway 1. Denne private flystripa er open for offentleg bruk. 

Flystripa hyser også ei samling av eldre mikrofly, og delar av fly,  flyskrog og andre ting av interesse.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rangitata Island|Rangitata Island]]» frå ,  den 20. januar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*NZ AIP vol 4: NZRI - Rangitata Island Aerodrome
*Moth Manor Cottage 
*Geraldine Flying Group 
*East Canterbury Aviation Ltd 
*Air Gear
Little Bobbi

**«Little Bobbi»** er ein song av musikkgruppa United. Han deltok i den fyrste delfinalen i Melodi Grand Prix 2012, men gjekk ikkje vidare til finalen. Teksten er skriven på engelsk.

## Kjelder
* MGP på Ørland - melodi 6: United
Hudson's Bay Company

**Hudson's Bay Company** (**HBC**) er det eldste aksjeselskapet i Canada (og Nord-Amerika). Det vart oppretta 2. mai 1670, og er dermed òg eit av dei eldste i verda som framleis er aktivt.

Frå det mangeårige hovudkvarteret i York Factory ved Hudsonbukta kontrollerte selskapet i fleire hundre år pelshandelen i store delar av britisk-kontrollerte Nord-Amerika. Det fungerte som ei «de facto-regjering i mange område på kontinentet, før dei første busetjingane i større stil vart etablert.

Selskapet sine oppkjøparar og pelsjegerar kom tidleg i kontakt med mange grupper av indianarar, og nettverka til selskapet av handelsstasjonar utgjorde grunnstamma for dei seinare offisielle styresmaktene i store delar av det vestlege Canada og USA (før USA vart eit land og etterpå). På slutten av 1800-talet vart det enorme territoriet selskapet kontrollerte brorparten av det nydanna Dominion of Canada, der selskapet var den største private landeigaren. Med nedgangen av pelshandelen utvikla selskapet seg til ei merkantil verksemd, som selde livsviktige varer til busetjarane i det vestlege Canada. I dag er selskapet best kjent for varehuskjeda si i Canada.

Hovudkontoret vart i 1970 flytta frå London til Winnipeg, og sidan til Toronto. Omsetnaden er kring 5 milliardar amerikanske dollar med kring 70&nbsp;000 tilsette (2004). 

## Historie
Hudson's Bay Company vart stifta i 1670 som eit britisk selskap med handelsmonopol i dei områda av Nord-Amerika med elvar som munnar ut i Hudson Bay. Her fekk selskapet òg utstrekt styringsrett. Føremålet var først og fremst å drive pelshandel. Fram til 1760 måtte selskapet utkjempe harde stridar med franskmennene. I 1821 vart den store konkurrenten, North West Company, innlemma, og i dei næraste tiåra tok selskapet ei dominerande stilling i størstedelen av Canada. Det spelte i stor rolle i tvistane mellom USA og Storbritannia om den amerikansk-kanadiske grensa. I 1869 måtte selskapet derimot avstå dei gjenverande territoriale rettane sine til det nyoppretta Dominion of Canada, og det fortsette som eit vanleg handelsselskap. Selskapet var i lang tid dominerande innan pelshandel i verda. Frå 1970-åra starta eller overtok selskapet fleire varehuskjeder, og i 1980-åra avslutta det pelshandelen sin, i tillegg til olje- og gassverksemda som dei hadde starta i 1920-åra.

## Kjelder

* 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hudson&#39;s Bay Company|Hudson&#39;s Bay Company]]» frå ,  den 20. januar 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
* Hudson's Bay Company