open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jurij Skobov

**Jurij Georgijevitsj Skobov** () var ein russisk langrennar som vann OL-gull på 4 × 10 km stafett for Sovjetunionen under Vinter-OL 1972. Han var frå småbyen Klimovo i Brjansk oblast.

## Aktiv
Skobov vann 10 kilometer under junior-EM både i 1968 og 1969, begge gongane etter sterk konkurranse frå Oddvar Brå. Skobov deltok i Ski-VM 1970 og kom på 16. plass på 15 km. Under Vinter-OL i Sapporo i 1972 gjekk han ein sterk andreetappe i stafetten, som enda med gullmedalje for han og lagkameratane Vladimir Voronkov, Fjodor Simasjov og Vjatsjeslav Vedenin. Individuelt vart Skokov nr 5 på 15 km og nr 15 på 30 km. Nokre veker etter vinterleikane, i mars 1972, kom han på fjerdeplass på 15 km i Lahti.

I Ski-VM 1974 i Falun gjekk Skobov Sovjetunionen inn til sølvmedalje i stafetten, etter Vasilij P. Rotsjev, Fjodor Simasjov og Ivan Garanin hadde gått sine etappar hadde Aust-Tyskland fått eit forsprang som han ikkje makta innhente. Skobov enda elles på tiandeplass på 15 km og nittandeplass på 30 km. Vinteren 1975 var han del av eit sovjetisk mannskap som sigra i stafetten under Svenska Skidspelen. Ved Vinter-OL 1976 i Innsbruck enda han på 16. plass på 15 km.

Skobov vart sovjetmeister på 15 og 30 kilometer i 1972 og på 15 km i 1973. Etter 1977 vart han vraka frå landslaget.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Juri Georgijewitsch Skobow|Juri Georgijewitsch Skobow]]» frå ,  den 14. januar 2026.*
Timur Shah Durrani

**Timur Shah Durrani** () var den andre sonen til Ahmad Shah Durrani og den andre herskaren av Durrani-dynastiet. Han var konge av Afghanistan frå 16. oktober 1772 til han døydde i 1793.
## Liv og virke

### Tidleg virke
Timur Shah var fødd i Mashhad.

Han gifta seg med dottera til mughal-keisaren Alamgir II og fekk Sirhind som bryllaupsgåve. Seinare gjorde faren han til guvernør over Punjab, Kashmir og Sirhind i 1757, då han berre var 11 år gammal. Han styrte frå Lahore under regentskapen til vesiren sin, general Jahan Khan, som administrerte desse områda i kring eitt år, frå mai 1757 til april 1758. Timur og Jahan klarte likevel aldri å etablere lov og orden.

Adina Beg Khan, guvernøren i Julundur Doab, som saman med Raghunath Rao leia Maratha-riket, dreiv Timur og Jahan ut av Punjab og innsette sitt eige styre under Adina Beg Khan. I 1759 erobra Ahmed Shah Punjab etter å ha invadert med 60 000 krigarar mot marathaene sine 45 000. Konflikten enda med slaget ved Panipat den 14. januar 1761. Den avgjerande faktoren var ikkje overtalet, men disiplin, slagkraft, kommunikasjon og mobilitet. Marathaene leid eit audmjukande nederlag som kosta dei mange liv og kring 50 000 hestar. Dei klarte aldri å reise seg att etter nederlaget.

### Herskar
Då Timur tok over etter faren, som døydde 4. juni 1772, vart han berre motvillig akseptert av dei regionale høvdingane. Mesteparten av styret hans vart brukt på borgarkrig og forsøk på å slå ned opprør. Under regjeringstida hans byrja Durrani-riket å gå i oppløysing, noko som tvang han til å flytte hovudstaden frå Kandahar til Kabul.

Han prøvde å byggje opp ein breiare maktbase ved delvis å støtte seg på andre folkegrupper, mellom anna tadsjikane. Dette gjorde han likevel upopulær blant pashtunane.

Timur Shah døydde i Kabul i mai 1793 og vart etterfølgd av den femte sonen sin, Zaman Shah. Han vart gravlagd i byen og eit gravmæle som vart eit landemerke i byen vart reist for han.

Timur Shah etterlet seg ei svart flekk på historia til Durrani-riket. Regjeringstida hans var prega av forsøk på å konsolidere makta gjennom upopulære tiltak. Han appellerte til andre etniske grupper, noko som gav dei større makt og innverknad. Som følgje av denne nye – og ubalanserte – maktfordelinga vart riket fragmentert og gjekk inn i borgarkrig etter at han døydde. Sjølv om Timur Shah hadde vellukka felttog i Punjab, var dette til lita nytte då riket fall frå kvarandre under etterfølgjarane hans, som kjempa om makta. Timur Shah hadde over 24 søner som alle konkurrerte om trona i Durrani-riket.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Timur Shah|Timur Shah]]» frå ,  den 14. januar 2026.*
Det tredje slaget ved Panipat

**Det tredje slaget ved Panipat** stod over fleire dagar frå 14. januar 1761 ved byen Panipat i nordvestlege India. Kongen av Afghanistan, Ahmad Shah Durrani, sigra over marathaene under fyrst Sedasheo Rao Bao, som i lang tid hadde vore omringa på staden. Dei indiske styrkane hadde kring 90 000 mann. Ifølgje historikaren Tryambak Shankar Shejwalkar omkom om lag 100 000 menneske drepne under og etter slaget, inkludert sivile.

Utfallet av slaget førte i første omgang til at marathaene si utviding i India på kostnad av Mogulriket vart stoppa.

## Sjå òg
*Det første slaget ved Panipat
*Det andre slaget ved Panipat

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Det tredje slaget ved Panipat|Det tredje slaget ved Panipat]]» frå ,  den 14. januar 2026.*
Siumut

**Siumut** (dansk  bokstaveleg ‘Framover’) er eit politisk parti på Grønland i den sosialdemokratiske tradisjonen. Sidan innføringa av heimestyre i 1979 har Siumut vore det dominerande partiet i grønlandsk politikk. Partiet blir leia av , som slo den sitjande statsministeren Kim Kielsen i ein jamn leiarstrid seint i 2020. Partimedlemmar er valde inn både i Inatsisartut (òg kalla Landstinget, det grønlandske parlamentet) og i Folketinget (parlamentet i Kongeriket Danmark).

## Historie
Siumut vart danna i 1971 som ei politisk rørsle, og vart parti i 1977. Etter innføringa av heimestyre på Grønland i januar 1979 vann partiet 13 av 21 mandat ved stortingsvalet same året til det nyoppretta grønlandske parlamentet (), og partileiar  vart Grønlands første statsminister.

Etter valet i 1991 gjekk Motzfeldt av og vart avløyst av , òg frå Siumut, som styrte i koalisjon med Inuit Ataqatigiit.

Mellom 1997 og 2002 var Motzfeldt igjen statsminister, før han vart etterfølgd av Hans Enoksen. Ved landstingsvalet 15. november 2005 fekk partiet 30,7 % av røystene og 10 av 31 mandat i parlamentet. Ved valet i 2009 fekk partiet 26,5 % av røystene og ni mandat, men det meir venstreorienterte og nasjonalistiske Inuit Ataqatigiit vann 14 mandat og 44 % av røystene, ein klar valsiger. Enoksen gjekk då av som partileiar og statsminister.

Under ny partileiar Aleqa Hammond vann Siumut valet i 2013 med 42,8 % av røystene og 14 av 31 mandat, og danna regjering med støtte frå det unionistiske Atassut og det økososialistiske Partii Inuit. Koalisjonen kollapsa i 2014, noko som utløyste nyval same året. Siumut heldt fram som det største partiet i Inatsisartut, men fekk tre færre mandat. Den nye partileiaren Kim Kielsen tok over som statsminister og danna regjering saman med Atassut og Demokraatit.

Siumut gjekk vidare tilbake til ni mandat ved valet i 2018, sjølv om Kielsen klarte å leie endå ei koalisjonsregjering. Partiet fekk eitt mandat meir ved valet i 2021, men Inuit Ataqatigiit gjekk forbi Siumut og vart det største partiet i Inatsisartut, og Kielsen vart avløyst som statsminister av IA-leiaren Múte Bourup Egede.

Den 10. februar 2025 forlét landstingsrepresentanten Aki-Matilda Høegh-Dam Siumut og gjekk over til Naleraq, med grunngjevinga at Siumut ikkje var tilstrekkeleg forplikta til grønlandsk sjølvstende. Avgangen hennar førte til at Siumut for første gong sidan 1998 ikkje var representert i Folketinget. Månaden etter leid partiet eit historisk nederlag ved valet i 2025, då det berre fekk fire mandat og fall til fjerdeplass i Inatsisartut. Partiet hadde aldri tidlegare hatt færre enn ni mandat og aldri vore mindre enn det nest største partiet i parlamentet. Siumut gjekk likevel inn i den regjerande koalisjonen leia av Demokraatit, som omfatta fire av dei fem partia i Inatsisartut.

## Standpunkt
Partiet var observatørmedlem i Sosialistinternasjonalen.

Siumut-representantar i Folketinget har vore knytte til den sosialdemokratiske folketingsgruppa.

## Merknad

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Siumut|Siumut]]» frå , den 13. januar 2026.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Mashhad

**Mashhad** er ein by nordaust i Iran, kring 750 km aust for Teheran, og hovudstad i provinsen Razavi-Khorasan. Han er nest største byen i landet, og hadde i 2016 over 3,3 millionar innbyggjarar i storbyområdet. Byen vert rekna som ein av dei heilagste i sjiaislam, av di den åttande sjiamuslimske imamen Reza etter tradisjonen vart gravlagd her.

Byene heitte opphavleg Sanaba. På slutten av 900-talet var han ein liten landsby. Etter den mongolske invasjonen i området busette mange overlevande seg i Sanabad. Frå slutten av 1400-talet var byen det største sentrumet i regionen.

## Kjelder
*
Qulleq

**Qulleq** (oppkalla etter ein tradisjonell type oljelampe) er eit grønlandsk politisk parti som vart skipa i 2023 av tidlegare medlemmar frå partia Siumut og Naleraq.

Den 13. februar 2025 kvalifiserte partiet seg til å stilla til sitt første val, det grønlandske parlamentsvalet i mars 2025, etter å ha samla inn dei 856 veljarunderskriftene som er kravde for at eit politisk parti kan stilla til val. På dette tidspunktet var kandidatlistene til valet enno ikkje fastsette, og heller ikkje kandidatane til kommunevalet 1. april 2025.
## Politikk
Partiprogrammet er retta mot rask sjølvstende frå Danmark og oppstart av utvinning av olje på Grønland. Partileiar Karl Ingemann var den einaste grønlandske partileiaren som gav uttrykk for tillit til USAs president Donald Trump i forkant av vala i 2025.
## Leiarskap
Då partiet vart skipa i mars 2023, var Henrik Fleischer partileiar. Han var tidlegare medlem av Siumut. Under det første parlamentsvalet partiet stilte til, var Karl Ingemann partileiar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Qulleq (political party)|Qulleq (political party)]]» frå , den 13. januar 2026.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Partii Inuit

**Partii Inuit** var eit separatistisk politisk parti på Grønland, skipa av utbrytarar frå det dåverande regjeringspartiet Inuit Ataqatigiit (IA). Partiet var mot den såkalla storskala-lova og ønskte ei folkerøysting om lova. Mette Lynge representerte partiet i Naalakkersuisut (regjeringa) og var minister for bustader, natur og miljø. Ved det grønlandske parlamentsvalet i 2014 vann partiet ingen mandat i parlamentet.

## Historie
I regjeringsperioden 2009–2013, då Inuit Ataqatigiit sat i regjering, vart den såkalla storskala-lova vedteken. Ho gjorde det lettare for utanlandske selskap å få utvinningsløyve og å engasjera utanlandske arbeidarar. Lova garanterte utanlandske arbeidarar streikerett og lokal minsteløn. Samstundes gav ho selskapa høve til å trekkja utgifter til forsikring og mat frå løna, noko som i praksis førte til langt lågare løn for arbeidarane. Som følgje av vedtaket vart IA-utbrytarar, som var uroa over utnytting av utanlandske arbeidarar og dei sosiale og miljømessige konsekvensane av nye gruveprosjekt, med på å skipa Partii Inuit.

Partiet vann to mandat ved parlamentsvalet i 2013 og vart ein del av koalisjonsregjeringa til Aleqa Hammond. Det vart likevel skrive ut nyval året etter, og då mista partiet begge mandata sine.

Den 17. desember 2016 fekk partiet attende representasjon i parlamentet då den tidlegare Siumut-representanten Per Rosing-Petersen braut med partiet sitt, gjekk over til Partii Inuit og vart vald til partileiar. Han forlét likevel partiet to månader seinare for å slutta seg til Partii Naleraq.

På ein pressekonferanse 16. mars 2018 vart det kunngjort at partiet vart oppløyst, og at dei tidlegare medlemmene no ville alliera seg med Partii Naleraq.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Inuit Party|Inuit Party]]» frå , den 13. januar 2026.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Verdscuprenna i alpine greiner 2006 i Hafjell

**Verdscuprenna i alpine greiner 2006 i Hafjell** vart avvikla fredag 3. og sundag 5. mars i Øyer kommune i Oppland. Renna omfatta vidlåm (super-g), superkombinasjon og storslalåm, alle for kvinner.

Beste norske utøvar enda på 28. plass.

### Vidlåm



Dato: 3. mars


### Storslalåm



Dato: 5. mars


## Kjelder
*Dagsavisen (Oslo: 1998-), 4. mars 2006
*Dagsavisen (Oslo: 1998-), 6. mars 2006
Fylkesveg 500

**Fylkesveg 500** går mellom Gjerde i Kvinnherad og Skjersholmane i Stord.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at regionsreforma trødde i kraft fekk han status som fylkesveg.

Fylkesveg 500 blei oppretta i 2019 av ei delstrekning av fylkesveg 551, ei delstrekning av fylkesveg 48 og ei delstrekning av fylkesveg 544. Strekningen Ænes-Austrepollen var i stor grad ferdig bygget i 1963.

## Kommunar og knutepunkt

*Helleneset

* Ferge fra Ranavik (55 min, 1 tur/time)

* til Skjersholmane
*  fra Skjersholmane til Sundnes i Kvinnherad →  Landa

## Kjelder




**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fylkesvei 500|Fylkesvei 500]]» frå ,  den 15. januar 2026.*  

## Bakgrunnsstoff
* Vegvesenets vegkart 
*
Verdscuprenna i alpine greiner 2007 i Kvitfjell

**Verdscuprenna i alpine greiner 2007 i Kvitfjell** vart avvikla helga 10. og 11. mars i Ringebu i Oppland. Renna omfatta eit utforrenn og ei vidlåm (super-g) for karar.

Sveitsaren Didier Cuche sigra i sitt sjette av i alt 21 renn i verdscupen i alpine greiner, medan Hans Grugger frå Austerrike stod øvst på sigerspallen for fjerde og siste gong i ei verdscuptevling.

Lars Elton Myhre var best av dei norske med ein tiandeplass i utforrennet, plassen føre Aksel Lund Svindal. 

### Utfor



Dato: 10. mars


### Vidlåm



Dato: 11. mars


## Kjelder
*Dagsavisen, 11. mars 2007
*Dagsavisen, 12. mars 2007
Verdscuprenna i alpine greiner 2008 i Kvitfjell

**Verdscuprenna i alpine greiner 2008 i Kvitfjell** vart avvikla dagane frå fredag 29. februar til sundag 2. mars i Ringebu i Oppland. Renna omfatta to utforrenn og ei vidlåm (super-g) for karar.

Leiaren av verdscupen, Bode Miller frå USA, sigra i det andre utforrennet og kom på andreplass i begge dei andre renna. 

Dei norske deltakarane var statistar i alle tre tevlingane.

### Utfor



Dato: 29. februar


### Utfor



Dato: 1. mars


### Vidlåm



Dato: 2. mars


## Kjelder
*Telemarksavisa, 1. mars 2008
*Østlendingen, 3. mars 2008
Kapstad

**Kapstad** er eit norsk etternamn. Kjende personar med etternamnet inkluderer:

*Egil Kapstad (1940–2017), norsk jazzpianist, komponist og arrangør
*Kenneth Kapstad (f. 1979), norsk trommeslagar
*Kevin Kapstad (f. 1986), amerikansk ishockeyspelar
Suleqatigiissitsisut

**Suleqatigiissitsisut** (dansk: **Samarbejdspartiet**) er eit grønlandsk liberalt parti. Det vart grunnlagt i mars 2018 av Inatsisartut-representantane  og , begge tidlegare medlemmar av Demokraatit.

Partiet går inn for økonomisk liberalisering og privatisering av dei store offentleg eigde selskapa som dominerer den grønlandske økonomien.

Suleqatigiissitsisut støttar auka samarbeid innanfor riksfellesskapen, auka innvandring til Grønland og betre integrering og inkludering av innvandrarar og minoritetar. Ei anna hovudsak for partiet er meir støtte til sosialt sårbare grupper, særleg seksuelt misbrukte barn og ungdom.

Partiet stilte til det grønlandske parlamentsvalet i 2018 og vann eitt mandat med 1 193 røyster. Ved valet i 2021 miste partiet det einaste mandatet sitt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cooperation Party|Cooperation Party]]» frå , den 19. januar 2026.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Trump Derangement Syndrome

**Trump Derangement Syndrome** (‘Trump-forstyrringssyndrom’) er eit nedsetjande omgrep som vert brukt for å beskrive negative reaksjonar på den amerikanske presidenten Donald Trump. Med omgrepet vert dei karakteriserte som irrasjonelle og fråkopla dei faktiske politiske posisjonane til Trump. Omgrepet har hovudsakleg vorte brukt av Trump-tilhengjarar for å diskreditere kritikk av han, som ein måte å omformulere diskusjonen ved å antyde at motstandarane hans ikkje er i stand til å oppfatta verda nøyaktig.

## Kjelder
Verdscuprenna i alpine greiner 2009 i Kvitfjell

**Verdscuprenna i alpine greiner 2009 i Kvitfjell** vart avvikla fredag 6. og laurdag 7. mars i Ringebu i Oppland og omfatta to utfforrenn for karar. Ei vidlåm-tevling (super-g) vart om sundagen 8. mars avlyst grunna vanskelege vêrtilhøve.

Aksel Lund Svindal vart nummer 3 i det fyrste utforrennet, og kleiv opp på tredjeplass i verdscupen i alpine greiner. Han låg då einast 8 poeng bakom dei to i teten. Ei dryg veke seinare sikra han seg for andre gong trofeet som prov på at han var verdas beste skialpinist.
 
### Utfor



Dato: 6. mars


### Utfor



Dato: 7. mars


## Kjelder
*Glåmdalen, 7. mars 2009
*Dagsavisen, 9. mars 2009
Kaffebrenneriet

**Kaffebrenneriet** er ei norsk kjede av kaffibarar.

Kjeda vart starta i 1994 av Thomas Pulpan og Steinar Paulsrud, og er inspirert av kaffibartradisjonane på den amerikanske vestkysten. Den første kaffibaren vart starta i eit tidlegare parfymeri på hjørnet av Thereses gate og Sporveisgata på Bislett. I 1999 kom Norgesgruppen inn på eigarsida då dei kjøpte 1/3 av aksjane. I år 2000 starta Kaffebrenneriet sitt eige bakeri, Kaffebakeriet, som leverer bakevarer og sjokolade til alle utsalsstadene.

I 2019 hadde selskapet 41 butikkar: 34 butikkar i Oslo, 4 i Akershus, 2 i Trondheim og 1 i Fredrikstad.


Kaffebrenneriet Thereses gate.JPG|Kaffebrenneriet i Thereses gate.
Kaffebrenneriet, Rådhusgata 5, Oslo.jpg|Kaffebrenneriet i Rådhusgata 5.
Macchiato as being served at Kaffebrenneriet Torshov, Oslo, Norway 2 600x600 100KB.jpg|Macchiato frå Kaffebrenneriet Torshov.


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Kaffebrenneriet|Kaffebrenneriet]]» frå ,  den 21. januar 2026.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Verdscuprenna i alpine greiner 2010 i Kvitfjell

**Verdscuprenna i alpine greiner 2010 i Kvitfjell** vart avvikla helga 6. og 7. mars i Ringebu i Oppland og omfatta eit utforrenn og ei vidlåm-tevling (super-g).

Norske Aksel Lund Svindal vart nummer 2 i utforrennet og kom på delt tredjeplass i vidlåma.
 
### Utfor



Dato: 6. mars


### Vidlåm



Dato: 7. mars


## Kjelder
*Hamar Arbeiderblad, 8. mars 2010
Clas Thunberg

**Arnold Clas Robert Thunberg** () var ein finsk skøyteløpar, fødd og død i Helsinki. I tida 1922-31 vann han fem olympiske gullmedaljar, fem verdsmeisterskap og fire europameisterskap.

## Aktiv
I februar 1922 triumferte Thunberg ved europameisterskapen heime i Helsinki, etter å ha sigra på dei tre kortaste distansane. Helga etterpå enda han på tredjeplass då verdsmeisterskapen vart avvikla på Frogner stadion i den norske hovudstaden, bak nordmennene Harald Strøm og Roald Larsen. Året etter måtte sjå seg slått av Strøm då EM 1924 på ny vart avvikla i Kajsaniemiparken i Helsinki. Ei veke seinare vart Thunberg verdsmeister i Stockholm, framom nemnde Strøm. 

Under vinterleikane i Chamonix i slutten av januar 1924 sanka Thunberg ein medalje på alle distansane. Han sikra seg gullmedaljane på 1500 m, 5&nbsp;000 meter og samanlagt, sølvmedaljen på 10&nbsp;000-meteren og ein bronsemedalje på 500 meter. Sidan i sesongen vart han andremann ved europameisterskapen i Oslo, norske Roald Larsen vart suveren meister. Helga 21. og 22.februar 1925 var Thunberg heilt i eiga klasse ved verdsmeisterskapen på nye Bislett stadion i Oslo. I 1926 deltok ikkje Thunberg i dei store meisterskapane. Thunberg kom tilbake vinteren 1927 og vart andremann både ved europameisterskapen i Stockholm og verdsmeisterskapen i Tampere. I begge meisterskapane vart han klart slått av norske Bernt Evensen.

Vinteren 1928, i løpet av knapt fire veker, vart Thunberg europameister på Frogner stadion i Oslo, verdsmeister på Eisstadion i Davos og dobbelt olympisk meister i St. Moritz. Under Vinter-OL delte han fyrsteplassen med Bernt Evensen på 500 meter, for så å vinne 1500 meter dagen etter. I 1929 vart Thunberg nummer 2 ved europameisterskapen i Davos bakom Ivar Ballangrud, under verdsmeisterskapen på Frogner vart plasseringane omsnudd.  Etter å ha stått over internasjonale meisterskap i 1930, kom Thunberg tilbake i 1931-sesongen og vart både europameister og verdmeister.

På nyåret 1932 vart Thunberg i Davos europameister for fjerde gong, ein meisterskap utan norsk deltaking. Han reiste ikkje over til USA og Lake Placid, og deltok dermed korkje i Vinter-OL eller i verdsmeisterskapen på skeiser. 1933 vart Thunberg nummer 6 ved verdsmeisterskapen i Trondheim. Året etter deltok han i VM på Hamar, men stilte ikkje i milløpet. Også ved EM 1935 og VM 1935 gjekk han berre dei tre kortaste distansane.

### Personlege rekordar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Clas Thunberg|Clas Thunberg]]» frå ,  den 22. januar 2026.*
Verdscuprennet i alpine greiner 1984 i Oppdal

**Verdscuprennet i alpine greiner 1984 i Oppdal** vart avvikla tysdag 20. mars i Vangslia. Rennet omfatta ei super-g-tevling for menn.

Verdseinaren Pirmin Zurbriggen sigra og styrkte si leiarstilling i verdscupen.
 
Odd Sørli vart best av dei norske utøvarane med ein 23. plass.
 
### Vidlåm (super-g)



Dato: 20. mars


## Kjelder
*Arbeiderbladet, 21. mars 1984] 
*Opdalingen, 23. mars 1984
Verdscuprennet i alpine greiner 1984 i Hakadal

**Verdscuprennet i alpine greiner 1984 i Hakadal** vart avvikla fredag 23. mars i Varingskollen. Rennet omfatta ei storslalåm-tevling for menn.

Odd Sørli vart best av dei norske utøvarane med ein 19. plass.
 
### Storslalåm



Dato: 23. mars


## Kjelder
*Arbeiderbladet, 24. mars 1984
Édouard Chatton

**Édouard Chatton** () var ein fransk biolog som fyrst skildra skilnaden mellom prokaryotiske og eukaryotiske celletypar.

Chatton var fødd i Romont i Sveits. Han interesserte seg fyrst for ulike patogene protozoar, medlemmar av gruppene Apicomplexa og Trypanosomatida. Seinare utvida han studiane sine til å også ta for seg marine protistar, og bidrog til å skildra dinoflagellatar. Han nytta fyrst termane «eukaryot» og «prokaryote» i ein artikkel frå 1925, men gjorde ikkje noko meir med omgrepet. Roger Stanier og C.B. van Niel tok seinare i bruk denne terminologien, og spreidde klassifikasjonen av cellulære organismar som prokaryotar og eukaryotar i ein artikkel frå 1962.

På Pasteur-instituttet møtte Chatton og blei ein mentor for André Michel Lwoff, ein framtidig nobelprisvinnar i fysiologi eller medisin. Dei to forskarane samarbeidde fram til Chatton døydde i 1947, i Banyuls-sur-Mer i Frankrike.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Édouard Chatton|Édouard Chatton]]» frå ,  den 20. januar 2026.*
Verdscuprenna i alpine greiner 1984 i Bærum

**Verdscuprenna i alpine greiner 1984 i Bærum** vart avvikla sundag 25. mars i Kirkerudbakken i Bærum i Akershus fylke. Renna omfatta to slalåm-tevlingar, ei for kvinner og ei for menn. Renna avslutta verdscup-sesongen. Det var andre gongen alpine verdscuprenn fann stad i Bærum, førre gongen var i 1968.

Paul Arne Skajem var beste norske utøvar på ein 21. plass.
 
## Menn



Dato: 25. mars


## Kvinner



Dato: 25. mars


## Kjelder
*Arbeiderbladet, 26. mars 1984]
Faxi

**Faxi** eller **Vatnsleysufoss** er ein foss på Island som ligg ved den populære turistruta *Gullni hringurinn,* kring 120 km aust for Reykjavik. Fossen er del av Tungufljót, ei sideelv til Hvítá.

Faxi ligg rundt tolv kilometer frå Geysir, 21 kilometer frå Gullfoss og 17 kilometer unna Skálholt. Han ligg eit stykke unna hovudvegen på ein grussti med ein rasteplass og ein liten parkeringsplass. Han ligg òg nær bygda Reykholt, og 60 km frå UNESCO-staden Þingvellir nasjonalpark. Sjølve fossen ligg i kommunen Bláskógabyggð.

Fossen er kring 7 meter høg og 91 meter brei, og ein kan sjå han frå ein observasjonsplattform.

Fossen er full av laks, og har ei fisketrapp som er bygd for å hjelpa laksen i vandringa si oppstraums. Dette speler ei viktig rolle i å verna om lakspopulasjonen i Tungfljót. Laksen gjer staden til ein populær fiskestad. Nær fossen er ein restaurant som heiter Við Faxa. Det finst òg ei rekkje lokale fuglar, og eit mangfald av blomar og buskar som blir næra av spray og skodde frå fossen.

Namnet Faxi kjem frå islandsk for faks, det vil seiar hesteman, og viser til det uvanleg og milde fallet til vatnet i fossen, som minnar om ein man som bles i vinden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Faxi|Faxi]]» frå ,  den 22. januar 2026.*
Verdscuprenna i alpine greiner 2011 i Kvitfjell

**Verdscuprenna i alpine greiner 2011 i Kvitfjell** vart avvikla dagane frå 11. til 13. mars i Ringebu i Oppland og omfatta to utforrenn og ei vidlåm-tevling (super-g).

Kjetil Jansrud vart beste nordmann med sin 21. plass i det fyrste utforrennet.
 
### Utfor



Dato: 11. mars


### Utfor



Dato: 12. mars


### Vidlåm



Dato: 13. mars


## Kjelder
*Dagsavisen, 12. mars 2011
Verdscuprennet i alpine greiner 1986 i Lillehammer

**Verdscuprennet i alpine greiner 1986 i Lillehammer** vart avvikla tysdag 25. februar i Bergebakken på Lillehammer. Rennet omfatta ei slalåm-tevling for menn.

Sesongens beste slalåmrennar, Rok Petrovič, som representerte Jugoslavia, kunne bokføre den fjerde av hans i alt fem triumfar i Verdscupen i alpine greiner, alle i slalåm.

Ole Kristian Furuseth var einaste norske utøvar som fullførte tevlinga, han enda på 36. plass.

### Slalåm



Dato: 25. februar


## Kjelder
*Oppland Arbeiderblad, 26. februar 1986
Julius Skutnabb

**Julius Ferninand Skutnabb** () var ein finsk skøyteløpar og fyrbøtar frå Helsinki. Han vart olympisk meister på 10&nbsp;000 meter i 1924 og europameister i 1926.

## Skøyteløp
Skutnabb vart finsk meister i 1914, 1916 og 1917. Vinteren 1914 deltok han i verdsmeisterskapen i Kristiania. Åtte år seinare kom han tilbake internasjonalt og vart femtemann i verdsmeisterskapen 1922. Året etter vart han sjettemann ved verdsmeisterskapen i Stockholm.

Under vinterleikane i Chamonix i 1924 vann Skutnabb sølvmedaljen på 5&nbsp;000 meter bak landsmannen Clas Thunberg; dagen etter vann han den olympiske gullmedaljen i milløpet. Desse prestasjonane, saman med plasseringane hans på 500 m og 1 500 m, gav han ei bronsemedalje samanlagt, så Skutnabb reiste heim med tre medaljar, ein av kvar valør. Sidan i 1924-sesongen kom han på tredjeplass i verdsmeisterskapen i Helsinki. I slutten av januar 1926 var han suveren bestemann ved europameisterskapen i Chamonix, ein meisterskap utan norske deltakarar.

I Vinter-OL 1928 i St. Moritz sikra Skutnabb på 5&nbsp;000 m seg si andre olympiske sølvmedalje, norske Ivar Ballangrud vann gullmedaljen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Julius Skutnabb|Julius Skutnabb]]» frå ,  den 24. januar 2026.*
Verdscuprenna i alpine greiner 1986 i Hemsedal

**Verdscuprenna i alpine greiner 1986 i Hemsedal** vart avvikla torsdag og fred i  Hemsedal i Buskerud. Renna omfatta to tevlingar, storslalåm og vidlåm, begge for mannlege utøvarar.

### Storslalåm



Dato: 27. februar

### Vidlåm



Dato: 28. februar

## Kjelder
*Arbeiderbladet, 28. februar 1986
*Arbeiderbladet, 1. mars 1986
Verdscuprenna i alpine greiner 1991 i Hafjell

**Verdscuprenna i alpine greiner 1991 i Hafjell** vart avvikla fredag 1. og laurdag 2. mars i Øyer i Oppland. Renna omfatta tevlingar i slalåm og storslalåm for karar.

Kjetil André Aamodt vart beste norske utøvar med sin sjuandeplass i slalåm.

### Storslalåm



Dato: 1. mars

### Slalåm



Dato: 2. mars

## Kjelder
*Oppland Arbeiderblad, lørdag 2. mars 1991
*Samhold-Velgeren, mandag 4. mars 1991
Verdscuprennet i alpine greiner 1991 i Oppdal

**Verdscuprennet i alpine greiner 1991 i Oppdal** vart avvikla tysdag 26. februar i Hovden på Oppdal i Sør-Trøndelag og omfatta eit slalåmrenn for karar. Rennet var det sjette av åtte i slalåm i Verdscupen i alpine greiner 1991.

Austerrikaren Rudolf Nierlich triumferte for sjuande og neste siste gong i eit verdscuprenn, Han omkom i ei bilulukke tre månader seinare.

### Slalåm



Dato: 26. februar

## Kjelder
*Opdalingen, 27. februar 1991
Irene Schouten

**Irene Schouten **() er ein nederlandsk tidlegare skøyteløpar som i 2022 vann tre gullmedaljar under vinter-OL og deretter vart verdsmeister i firkamp.

Schouten vann i 2015 gullmedaljen på fellesstarten ved verdsmeisterskapen i enkeltdistansar. Tre år gjekk ho inn til bronsemedalje i same løpet ved dei olympiske leikane i Pyeongchang. I 2019 vann ho VM-gull i fellesstart, året etter tok ho EM-gull i same. Under VM enkeltdistansar 2021 i Heerenveen sanka ho to gullmedaljar og to bronsemedaljar. Gullmedaljane kom på 5&nbsp;000-meteren og i lagtevlinga. Vinteren 2022 sopa ho fyrste med seg tre gullmedaljar i europameisterskapen på enkeltdistansar, dei kom på 3&nbsp;000 m, fellesstart og i lagtevling. Sidan heldt ho fram med å vinne 3&nbsp;000 m, 5&nbsp;000 m og fellesstart under vinterleikane 2022 i Beijing. Nokre veker seinare vart ho verdsmeister i firkamp på Hamar. Etter i 2023 å ha sikra seg tre individuelle medaljar i verdsmeisterskapen enkeltdistansar; gull, sølv og bronse, la ho opp.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Irene Schouten|Irene Schouten]]» frå ,  den 25. januar 2026.*
Choctaw

**Choctaw** () er eit muskogeansk språk som blir snakka av choctawfolket frå det søraustlege Nord-Amerika. Det vart i 2010 snakka av rundt 10&nbsp;400&nbsp;menneske, primært i Oklahoma. Det opphavlege heimlandet til choctawane var i dagens Mississippi, men brorparten av stammen vart tvangsflytta til Oklahoma på 1830-talet.

Språket chickasaw blir av og til lista som ein dialekt av choctaw, men det blir vanlegvis rekna som eit sjølvstendig, men nærskyldt språk av choctaw.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Choctaw (språk)|Choctaw (språk)]]» frå ,  den 25. januar 2026.*
Peltopsar

**Peltopsar** er ei slekt *Peltops* av fuglar i svalestarefamilien, Artamidae. Ho omfattar to artar som er endemiske for øya Ny-Guinea. Artane har òg vore kjende under det engelske trivialnamnet *shieldbill* (‘skjoldnebb’).

## Taksonomi

Slekta *Peltops* blei innført av den tyske zoologen Johann Georg Wagler i 1829. Typearten er låglandspeltops. Namnet kjem frå gresk *pelte*, ‘lite skjold’, og *ops*, ‘andlet’. Slekta har tidlegare vore plassert blant monarkar (Monarchidae), men molekylære og morfometriske studiar viser at ho står nærare slaktarfuglar, truleg som ei systergruppe til denne. Slekta er plassert i sin eigen underfamilie, Peltopsinae.

Artar i slekt *Peltops*:
* Låglandspeltops, *Peltops blainvillii*, Lowland peltops, (Lesson, RP; Garnot, P, 1827), (LC)
 
* Fjellpeltops, *Peltops montanus*, Mountain peltops, Stresemann, EFT, 1921, (LC)

## Skildring

*Peltops*-artane er mindre enn slaktarfuglane og har eit mindre massivt, men framleis stort nebb. Fjellpeltops er den største arten, rundt 20 cm lang, medan låglandspeltops er litt mindre, 18–19 cm. Nebbet med kroka nebbtupp er like stort hos begge artane, noko som gjer det proporsjonalt større hos låglandspeltopsen. Begge har svart og kvit fjørdrakt med raud bakkropp. Andletsidene er kvite, har eit kvitt ‘lite skjold’.

### Utbreiing og leveområde

Begge artane lever i regnskog på Ny-Guinea, men dei er skilte av høgde. Låglandspeltopsen finst frå havnivå til 600 moh., medan fjellpeltopsen lever frå 600 til 3000 moh. Innenfor skogen er dei særleg vanlege i opningar og kantsoner, som trefall, elvebreidder og andre forstyrra område, inkludert menneskeskapte opningar som vegar og hagar. I urørt urskog kan dei nytte store tre som stig opp over trekronelaget.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Peltops|Peltops]]» frå , den 25. januar 2026*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Kolvåk

**Kolvåk** (*Buteogallus anthracinus*) er ein rovfugl i familien våkar (Accipitridae), som også omfattar ørner, haukar og gribbar.

## Skildring

Ein vaksen kolvåk blir 43-53 cm lang og veg i gjennomsnitt 930 g. Han har svært breie venger, og er hovudsakleg svart eller mørkegrå på farge. Den korte stjerten er svart med eit breitt kvitt band og ein kvit tipp. Nebbet er svart og føtene og cere (vokshuda på overnebbet) er gule. Dei vaksne fuglane liknar bandhalevåk, men har færre kvite striper på halen og er større.

Kjønna er like, men umogne fugla er mørkebrune på oversida og har flekkar og strekar. Undersida er gulbrun til kvit med mørke flekkar, og halen har ei rekkje svarte og kvite strekar.

### Underartar
Arten omfatta tidlegare koksvåk (*Buteogallus gundlachii*) som ein underart. Mangrovevåk, som tradisjonelt blei rekna som ein eigen art, blir no generelt sett rekna som ein underart, *B. a. subtilis*, av kolvåk.

## Utbreiing og habitat
Kolvåk hekker i dei varmere delane av Amerika, frå Sørvest-USA gjennom Sentral-Amerika til Venezuela, Peru, Trinidad og Dei små Antillane. Han held hovudsakleg til i kystområde, i mangrover, estuar og nærliggande tørre opne skogområde, men det finst òg grupper av fuglane i innlandet, mellom anna ein trekkande populasjon i nordvestlege Mexico og Arizona.

## Åtferd

### Formeiring
Fuglane byggjer eit plattformreir av greiner 4 til 30 meter over bakken i eit tre, ofte i  mangrover. Reira blir ofte brukt opp att og har tendens til å veksa. Våken legg eitt til tre egg (vanlegvis eitt) som er kvitlege med brune merke.

Kolvåk har kryssa seg naturleg med raudvengvåk (*Buteo lineatus*) i Sonoma County i California. Denne naturlege hybridiseringa mellom ulike haukeslekter er sjeldan.

### Føde
Våken livnærer seg hovudsakleg på krabbar (særleg landkrabbar) og kreps, men tar òg små virveldyr (som fisk, froskar, skjelpadder, øgler, ormar og små, unge eller skadde fuglar og pattedyr), åtsel (i form av døde fiskar) og egg. Kolvåken supplerer òg dietten med ei rekkje ulike insekt, inkludert grasshopper, larvar og veps.

## Status og vern
Kolvåk er verna i nord av leveområdet sitt (i USA) etter Migratory Bird Treaty Act av 1918.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Common black hawk|Common black hawk]]» frå ,  den 25. januar 2026.*  

## Bibliografi

* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Verdscuprenna i alpine greiner 1992 i Narvik

**Verdscuprenna i alpine greiner 1992 i Narvik** vart avvikla helga 28. og 29. februar  i Narvik i Nordland. Renna omfatta tevlingar i slalåm og storslalåm for kvinner. Det var fyrste gongen Narvik var vertsstad for Verdscupen i alpine greiner.

Dei norske utøvarane vart statitstar i begge tevlingane. 

### Storslalåm



Dato: 28. februar


### Slalåm



Dato: 29. februar


## Kjelder
*Fremover, 29. februar 1992
*Fremover, 2. mars 1992
Skøyteløp under Vinter-OL 1928

**Skøyteløpa under Vinter-OL 1928** i St. Moritz skulle omfatte fire distansar, men 10&nbsp;000-meteren vart avbroten etter fem par og deretter avlyst grunna vêrtilhøva gjorde det umogleg å gjennomføre ei rettvis tevling. Fønvind kombinert kraftige regnbyer førte til isen smelta.

37 utøvarar frå 14 land deltok. Deltakarane kom frå Austerrike, Canada, Estland, Finland, Frankrike, Latvia, Litauen, Nederland, Noreg, Storbritannia, Sverige, Tyskland, Ungarn og USA. Noreg stilte med 8 utøvarar. Desse fekk med heim 2 gullmedaljar, 1 sølvmedalje og 3 bronsemedaljar. Bernt Evensen vann gull, sølv og bronse, Ivar Ballangrud gull og bronse, og Roald Larsen bronse.

### 500 meter



Dato: 13. februar
33

### 1500 meter



Dato: 14. februar
30

### 5&nbsp;000 meter



Dato: 13. februar
33

## Kjelder
*Idrettsliv, 15. februar 1928 
*Aftenposten, 14. februar 1928
Brunalgar

**Brunalgar** (Phaeophyceae) er ein klasse planteliknande protistar (algar) som omfattar tang, tare og andre algar som veks i havet, langs steinstrender. 

Nokre av artane har spesielle gassfylte luftblærer som hjelper til å halda skota oppe i solskinet. Brunalgane inneheld klorofyll a og c, men pigmentet fukoxanthin skjuler grønfargen klorofyllet gjev og skaper i staden ein brunleg farge. Dei fleste av dei 1500 artane av brunalgar lever i kalde havområde. Av tang og tare kan ein produsera alginat.

Brunalgane er fleircella organismar og finst i alle storlekar frå mikroskopiske til kjempetarar som kan bli mange meter lange. Brunalgar finst i alle former frå filament til skorper, puter og hole eller massive greinete flak (tang).

## Typar

* Kaurtang
* Blæretang
* Sagtang
* Grisetang
* Sauetang
* Skolmetang
* Martaum

## Sjå òg

* Raudalgar
* Grønalgar

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Brunalger|Brunalger]]» frå ,  den 27. januar 2026.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Skøyteløp under Vinter-OL 1936

**Skøyteløpa under Vinter-OL 1936** i Garmisch-Partenkirchen omfatta fire distansar, alle for menn. Dei fire tradisjonelle distanseløpa vart avvikla dagane frå 11. til 14. februar. 

52 utøvarar frå 16 land var påmelde. Deltakarane kom frå Austerrike, Australia, Belgia, Canada, Estland, Finland, Japan, Latvia, Nederland, Noreg, Polen, Sverige, Tsjekkoslovakia, Tyskland, Ungarn og USA. Noreg stilte med 7 utøvarar. Desse fekk med heim alle 4 gullmedaljane og 2 sølvmedaljar. Ivar Ballangrud vann 3 gullmedaljar og 1 sølvmedalje, Charles Mathiesen vann gull- og Georg Krog sølvmedalje.

### 500 meter


Dato: 11. februar
36 deltakarar

### 1500 meter


Dato: 13. februar 
37 deltakarar

### 5&nbsp;000 meter


Dato: 12. februar 
37 deltakarar

### 10&nbsp;000 meter


Dato: 14. februar 
30 deltakarar

## Kjelder
*Arbeiderbladet, 11. februar 1936
*Arbeiderbladet, 12. februar 1936
*Arbeiderbladet, 13. februar 1936
*Norsk Tidend, 15. februar 1936
Spytt

**Spytt** eller **saliva** er ei fordøyingsvæske som blir produsert i spyttkjertlane, som sit i samband med munnhòla. Hjå menneske produserer kjertlane normalt ca. 1-2 liter spytt i døgnet.

Når ein et blir spyttet blanda med mat gjennom tygging og tungerørsler, slik at maten kan fordelast i passe store klumpar (bolus) og sveltgjas ned i svelget og matrøyret.

Spytt inneheld eit slimliknande stoff kalla mucin, eit såkalla glukoprotein som verker smørande, og dessutan enzymet amylase, som spaltar polysakkaridet stive til enklare karbohydrat (disakkarid og monosakkarid).

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Spytt|Spytt]]» frå ,  den 27. januar 2026.*
Verdscuprenna i alpine greiner 1993 i Hafjell

**Verdscuprenna i alpine greiner 1993 i Hafjell** vart avvikla sundag 14. og måndag 15. mars i Øyer i Oppland. Renna omfatta tevlingar i slalåm, storslalåm og utfor for kvinner, samt ein kombinasjon basert på resultata i utfor og slalåm. Det var fyrste gongen Hafjell var arena i Verdscupen i alpine greiner.

Norske Anne Berge imponerte med ein fjerdeplass i storslalåm, medan Kari Anne Saude overraska stort ved å verte nummer 8 i slalåmrennet.

### Utfor



Dato: 13. mars 


### Kombinasjon



Dato: 13. og 14. mars 


### Slalåm



Dato: 14. mars


### Storslalåm



Dato: 15. mars


## Kjelder
*Bergensavisen, 14. mars 1993
*Laagendalsposten, 15. mars 1993 
*Bergensavisen, 16. mars 1993
Elizabeth Perkins

**Elizabeth Ann Perkins** () er ein amerikansk skodespelar.

Ho har blant anna spelt i *Forleden natt* (*About Last Night*, 1986), *Big* (1988), *[[The Flintstones (film)|The Flintstones]]* (1994), *Miraklet på Manhattan* (1994), *[[Avalon (film)|Avalon]]* (1990) og *[[He Said, She Said (film)|He Said, She Said]]* (1991). Ho hadde røysta for Coral in Disney/Pixar-filmen *[[Finding Nemo|Oppdrag Nemo]]* (2003). Ho er òg kjend for rolla som Celia Hodes i TV-serien *Weeds*.

## Filmografi

### Filmar

### Fjernsyn

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Elizabeth Perkins|Elizabeth Perkins]]» frå ,  den 28. januar 2026.*
Verdscuprenna i alpine greiner 1993 i Kvitfjell

**Verdscuprenna i alpine greiner 1993 i Kvitfjell** vart avvikla dagane frå fredag 19. til sundag 21. mars i Ringebu i Oppland. Renna omfatta to utforrenn og ei vidlåm-tevling (super-g), alle for menn.

Norske Kjetil André Aamodt var best alle i vidlåma, medan Atle Skårdal vart nummer 3 i det fyrste utforrennet.

### Utfor



Dato: 19. mars

### Utfor



Dato: 20. mars

### Vidlåm



Dato: 21. mars

## Kjelder
*Nationen, 20. mars 1993 
*Fremtiden, 22. mars 1993
George Town i Penang

**George Town** eller **Georgetown** er delstatshovudstad i Penang i Malaysia. Han hadde eit berekna folketal på 205 241 i 2012.

Byen blei grunnlagd i 1786 som ein handelspost for Det britiske austindiakompaniet av briten Francis Light. George Town var den fyrste britiske eigedommen på Malayahalvøya. Saman med Malakka lengre sør på Malayahalvøya blei dei historiske delane av George Town oppført på UNESCO si verdsarvslista i 2008.

Saman med resten av øya byen ligg på er han ein del av Penang kommune. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:George Town (Penang)|George Town (Penang)]]» frå ,  den 29. januar 2026.*
Jonas Andersen Sayed

**Jonas Andersen Sayed** () er ein norsk politikar for KrF som har vore stortingsrepresentant for Rogaland sidan Stortingsvalet 2025. I perioden frå 2019 til 2023 var han ordførar i Sokndal kommune i Rogaland. Ved tiltredinga var Sayed den yngste ordføraren i norsk historie.

Sayed vekte mykje åtgaum då han i samband med budsjetthandsaminga desember 2019 valde å kutta eiga ordførarlønn med 250&nbsp;000 kr for å frigjera middel i driftsbudsjettet til kommunen til eldre, friviljugheit og kultur. Det vart også omtalt i både norske og ukrainske medium at han sumaren 2023 sykla frå Sokndal til Ukraina for å visa solidaritet og samla inn pengar til det ukrainske forsvaret i samband med krigen i Ukraina.

## Politisk karriere
Sayed byrja den politiske karrieren sin som kommunestyrerepresentant i Sokndal, der han vart vald inn som 17-åring i 2015. Kort tid etter engasjerte han seg i Kristeleg Folkepartis Ungdom og vart i 2016 vald som leiar av fylkesorganisasjonen i Rogaland. Hausten 2018 vart han innstilt, og seinare vald, som ordførarkandidaten til Sokndal KrF ved kommunevalet 2019. Den dåverande ordføraren i Sokndal, Trond Arne Pedersen (KrF), hadde tidlegare same haust varsla at han ikkje tok attval. Sayed var også 2. kandidat på vallista til Rogaland KrF i samband med fylkestingsvalet 2019.

Valet den 9. september 2019 vart ein kjempesuksess for Sokndal KrF, og partiet vart det største partiet i kommunen med 26,2&nbsp;% av røystene. Sayed var også den av politikarane som stilte til val i Sokndal som fekk flest personrøyster. Nokre dagar etter valdagen vart det klart at KrF, Sokndal Listo, Senterpartiet, Frp og Venstre ville samarbeida den komande kommunestyreperioden, og det var dimed klart at Sayed ville verta vald som ordførar i det konstituerande kommunestyremøtet. Den 28. oktober 2019 vart Sayed einrøystes vald av kommunestyre som ordførar i Sokndal for valperioden 2019–2023.

Sayed vart også som fylgje av listeplasseringa på fylkestingslista til Rogaland KrF vald som fast fylkestingsrepresentant i Rogaland i perioden 2019–2023. Han valde etter eige ønske å ikkje vera medlem i nokre av hovudutvala, men han vart i det konstituerande fylkestingsmøtet vald som leiar av trafikktryggleiksutvalet i fylket.

Då analyseselskapet Sentio Research Group gjennomførte ei undersøking i 2023 om kvar tilfredse innbyggjarane i kommunane i landet var med ordføraren i kommunen sin, var Sayed øvst på lista med ei tilfredsheit på 81,77&nbsp;(av&nbsp;100).

Ved valet 11. september 2023 vart Sokndal KrF det største partiet i kommunen med 28,9&nbsp;% av røystene, ein framgang på 2,7 prosent frå valet i 2019. Sayed var dessutan den politikaren i kommunen som fekk flest personrøyster frå veljarane. Likevel vart Bjørn-Inge Mydland frå Senterpartiet utpeikt som ny ordførar, då Venstre, Høgre, Senterpartiet og Arbeidarpartiet med støtte frå Raudt inngjekk ei intensjonsavtale om samarbeid.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jonas Andersen Sayed|Jonas Andersen Sayed]]» frå ,  den 29. januar 2026.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Verdscuprennet i alpine greiner 1993 i Oppdal

**Verdscuprennet i alpine greiner 1993 i Oppdal** vart avvikla tysdag 23. mars i Hovden på Oppdal i Sør-Trøndelag. Renna omfatta ei tevling i storslalåm for menn.

Norske Kjetil André Aamodt var suveren bestemann i rennet. 

### Storslalåm



Dato: 23. mars

## Kjelder
*Opdalingen, 24. mars 1993
Skøyteløp under Vinter-OL 1932

**Skøyteløp under Vinter-OL 1932** i Lake Placid i USA omfatta fire distansar, alle for menn. Dei fire distanseløpa vart avvikla gjennom fellesstartar dagane frå 5. til 8. februar. 

31 utøvarar frå 6 land var påmelde. Deltakarane kom frå Canada, Finland, Japan, Noreg, Sverige og USA. Noreg stilte med 5 utøvarar. Bernt Evensen og Ivar Ballangrud reiste heim med kvar si sølvmedalje.

### 500 meter



Dato: 4. februar
16 deltakarar, 6 finalistar


### 1500 meter



Dato: 5. februar
18 deltakarar, 6 finalistar


### 5&nbsp;000 meter



Dato: 5. februar
18 deltakarar, 8 finalistar


### 10&nbsp;000 meter



Dato: 5.-8. februar
18 deltakarar, 8 finalistar


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Olympische Winterspiele 1932/Eisschnelllauf|Olympische Winterspiele 1932/Eisschnelllauf]]» frå ,  den 28. januar 2026.*
Kurrawongar

**Kurrawongar** er tre artar av mellomstore sporvefuglar i slekta *Strepera* i svalestarefamilien Artamidae. Dei tre artane er sotkurrawong (*Strepera versicolor*), austkurrawong (*S. graculina*) og tasmankurrawong (*S. fuliginosa*), alle endemiske for  Australia. 

Det engelske namnet *currawong* kjem frå det lydhermande ropet til austkurrawongen i det austlege Australia. Trass i likskapen med kråker og ramnar er dei berre fjernt i slekt med kråkefamilien og høyrer i staden til i ei større afro-asiatisk gruppe av songfuglar.

Fellesnamnet *kurrawong* er avleidd av ropet til austkurrawongen. Det nøyaktige opphavet er uklart, men mest sannsynlege frå eit urfolksspråk. Det vitskaplege slektsnamnet *Strepera* er avleidd frå det latinske ordet *strepera*, som betyr «støyande».

## Skildring

Kurrawongane har ei kroppslengd på rundt 48 centimeter. Dei er mørke grå eller svarte fuglar med stort nebb som liknar kråker og ramnar, men er slankare, har lengre halar, fjørkledde tarsar og små, kvite felt på venger og stjert. Flukta er bølgjande.  Hoer av sotkurrawong er lysare i fjørdrakta enn hannar, elles er kjønna er nokså like, men hannfuglar er signifikant større enn hoer.

Kurrawongar er litt større enn plystreskjor, men mindre enn dei fleste ramnar. Kurrawongar kan òg kjennast på dei gule auga, i motsetnad til dei raude auga hos plystreskjorer og dei kvite auga hos australske ramnar. Dei har dessutan eit markert kroksnitt på spissen av det kraftige nebbet.

### Åtferd

Kurrawongar er i stor grad bakkelevande, men kan òg beite på frukt og bær i trea. Dei er altetarar og leitar etter mat i lauvverket, på trestammar og greiner. Føda omfattar insekt og larver som ofte er gøymde under bork, frukt og ungar av andre fugleartar.

## Artsoversyn

Pied Currawong ( Strepera graculina).jpg|Austkurrawong (*Strepera graculina*)
Currawong.JPG|Austkurrawong
Currawong explosion 8.jpg|Sotkurrawong (*Strepera versicolor*)
Grey Currawong Perup 8Nov21 (17).jpg|Sotkurrawong
Black currawong.jpg|Tasmankurrawong (*Strepera fuliginosa*)


Talet på skilde artar har variert mellom to og sju, men i dag er tre aksepterte. Nokre underartar av sotkurrawong er særs distinkte, totalt er det lista opp 15 underatar innanfor denne gruppa.

Medlemmar av *Strepera* i rekkjefølgje etter AviList v2025: med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*: 

;Slekt *Strepera*
* Austkurrawong, *Strepera graculina*, Pied currawong, (Shaw, G, 1790), (LC)
:Lengd 44–50 cm, svart, kråkeliknande med kvit gump, austlege Australia
 
* Tasmankurrawong, *Strepera fuliginosa*, Black currawong, (Gould, J, 1837), (LC)
:Lengd 50 cm, svart, kråkeliknande, Tasmania
 
* Sotkurrawong, *Strepera versicolor*, Grey currawong, (Latham, J, 1801), (LC)
:Lengd 44–57 cm, stor ramneliknande fugl med brungrå til svart fjørdrakt i sørlege Australia

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Currawong|Currawong]]» frå , den 28. januar 2026*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Hanna Geiran

**Hanna Kosonen Geiran** () er riksantikvaren i Noreg.

Geiran er utdanna sivilarkitekt frå Arkitektur- og designhøgskolen i Oslo i 1997 og har arbeidd med ulike byggjeoppgåver, mellom anna antikvarisk rehabilitering. I 2005 blei hotilsett i Riksantikvaren, der ho blei seksjonssjef i 2012 og avdelingsdirektør for Kulturminneavdelinga i 2014. I oktober 2018 blei ho utnemnd til riksantikvar, det vil seie direktør for Direktoratet for kulturmiljøforvalting (Riksantikvaren). I 2024 blei åremålet forlenga med seks år.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Hanna Geiran|Hanna Geiran]]» frå ,  den 30. januar 2026.*