open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Plutoide

**Plutoidar** er dvergplanetar som har ein større store halvakse en Neptun. Dei liknar Pluto. Vilkåret for at ein himmellekam skal vere ein plutoide, er at han krinsar om sola og er tung nok til at det er rundt (tilnærma kule), men i motsetnad til planetane, har det ikkje reinska området omkring banen sin. Ein plutoide må krinse utanfor banen til Neptun, og han kan ikkje vere ein måne. Definisjonen blei vedteken på eit IAU-møte i Oslo den 11. juni 2008. 

Fire av dei fem dvergplanetane i solsystemet, Pluto, Eris, Makemake og Haumea, har derfor no status som plutoidar.

## Kjelder

*
Kapp Arktis

**Kapp Arktis** (russisk Мыс Арктический eller *Mys Arktitsjeskij*) er det nordlegaste punktet på øya Komsomolets i Russland, som igjen er den nordlegaste øya i øygruppa Severnaja Zemlja i Nordishavet. Under Josef Stalin vart neset kalla **Kapp Molotov**.

Neset ligg 990,7&nbsp;km frå Nordpolen og Kapp Arktis vert stundom nytta som utgangspunkt for ekspedisjonar til Nordpolen. Koordinatane er 

Kapp Arktis er ikkje det nordlegaste punktet i Russland og Eurasia. Dette er Kapp Fligely på Rudolføya, ei øy i øygruppa Frans Josefs land. Det nordlegaste punktet på det asiatiske fastlandet er Kapp Tsjeljuskin.

Kapp Arktis òg den nordaustlegaste grensa for Karahavet, som er den austlege enden av ei linje som går frå Kapp Kohlsaat i Frans Josef Land til Kapp Arktis. 
 
## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arctic Cape|Arctic Cape]]» frå , den 14. juli 2008.*
Kapp Bystrov

**Kapp Bystrov** (russisk Мыс Быстрова eller *Mys Bystrova*) er eit nes i nordvest på Jacksonøya i Frans Josefs Land i Russland. Neset er kalla opp etter dr. Aleksej Bystrov som var ein russisk paleonotolog.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cape Bystrow|Cape Bystrow]]» frå , den 14. juli 2008.*
Latin

**Latin** er eit klassisk mål på den italiske greina av indoeuropeisk. Opphavleg vart latin tala av latinarane, eit bonde- og gjætarfolk i området Latium, der Roma vart den førande byen. Med nye landvinningar breidde latinen seg utover Italia, og sidan til mange av områda kring Middelhavet. Dei eldre måla der vart trengde ut, og latin utvikla seg til dei romanske måla av i dag. Etter at Romarriket braut saman, var latin gjennom heile mellomalderen og langt fram i nyare tid lingua franca for dei lærde i Vest-Europa; som tradisjonsmål for Den katolske kyrkja er det framleis offisielt mål i Vatikanstaten. I nyare tid har latin - saman med gresk - vorte nytta til nylaga ord innan vitskap.

## Trekk ved språket
Latin er eit syntetisk språk, dvs. at bøyingsendingar syner kva funksjon eit ord har i setninga, medan ordstillinga er rimeleg fri. Substantiva vert delte inn i fem deklinasjonar, og bøygde i tal (eintal og fleirtal) og kasus (nominativ, vokativ, akkusativ, genitiv, dativ og ablativ). Adjektiv og pronomen samsvarar i kjønn, tal og kasus med substantiva dei står til. Verba vert delte inn i fire konjugasjonar, med eigne endingar for kvar person i eintal og fleirtal. I motsetnad til norsk, som berre har to finitte tempi, nyttar latin langt færre hjelpeverb.

## Latin som talemål
Den latinen som vart tala i Romarriket blir kalla vulgærlatin, og var ikkje identisk med målet Cicero, Cæsar og andre forfattarar skreiv. Med tida oppstod regionale skilnader, og me fekk dei moderne romanske språka. Dei fyrste grammatikkane for moderne romanske språk var for provencalsk og katalansk, skrivne på 1200-talet. Jamsides med denne utviklinga, fortsette dei lærde å nytta latin i skrift og tale. Uttala av latinen fylgde helst dei nasjonale måla, og samsvarte ikkje med klassisk latin.

## Bakgrunnsstoff
Kapp Tsjeljuskin

**Kapp Tsjeljuskin** (russisk мыс Челюскина eller *mys Tsjeljuskija*) er det nordlegaste punktet på det eurasiatiske kontinentet og ligg 1370 km frå Nordpolen ved . Det ligg ytst på Tajmyrhalvøya, sør for øygruppa Severnaja Zemlja i Krasnojarsk kraj i Russland. Det vart først kalla *Kapp Aust-nord*, men vart gjeve nytt namn i 1842 til ære for Semjon Tsjeljuskin som sklidra området under ein ekspedisjon i mai 1742.

## Historie
I 1919 segla Roald Amundsen med skipet «Maud» forbi Kapp Tsjeljuskin og let to menn, Peter Tessem og Paul Knutsen, vere att etter at ekspedisjonen hadde overvintra der. «Maud» heldt fram austover Laptevhavet og mennene fekk beskjed om å vente her til Karahavet fraus til og så nytte kjelke sørvestover mot Diksonøya med brev frå Amundsen. Dei to mennene forsvann derimot utan spor og vart aldri funne igjen. I 1922 bad den norske regjeringa ein sovjetisk ekspedisjon leia av Nikifor Begitsjev om å leite etter Peter Tessem og Paul Knutsen, men dei fann dei ikkje. 

Ein vêrstasjon og ein hydrologisk forskingbase kalla Polarstasjonen Kapp Tsjeljuskin vart bygd i 1932 og styrt av Ivan Papanin. Han vart gjeven namnet «E. K. Fjodorov Hydrometeorologiske Observatorium» i 1983.

På neset ligg den nordlegaste flystripa i Eurasia. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cape Chelyuskin|Cape Chelyuskin]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
*** William Barr, *The Last Journey of Peter Tessem og Paul Knutsen*, 1919.

## Bakgrunnsstoff
* Ekspedisjon frå 1600-talet
* Russisk-sovjetiske polarstasjonar og rolla deira for utforskinga av Nordishavet
* Drivande stasjonar rundt Nordpolen (1930-1980-åra)
Kapp Krilon

**Kapp Krilon** (russisk Мыс Крильон eller *Mys Krilon*, japansk 西能登呂岬 *Nishinotoro-misaki*) er det sørlegaste punktet på øya Sakhalin.

Det vart namngjeve av franskmannen Jean-François de La Pérouse, som var den første europearen som oppdaga neset. 

Det ligg ein russisk vêrstasjon, eit fyr og ein militærbase nær Kapp Krilon i dag. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cape Crillon|Cape Crillon]]» frå , den 14. juli 2008.*
Kapp Dezjnjov

**Kapp Dezhnjov** (russisk мыс Дежнёва eller *Mys Dezjnjova*) er eit nes som dannar det austlegaste punktet i Asia, på Tsjukstsjihalvøya i Beringsundet i Tsjukotka autonome okrug i Russland. Det ligg 82 km frå Cape Prince of Wales, det vestlegaste punktet i Alaska. Mellom desse ligg Diomedesøyane og Fairway Rock. Neset er kalla opp etter den russiske sjømannen Semjon Dezhnjov (1605-1672), som oppdaga det i 1648.

Avstanden til Kapp Baba heilt vest i Vesleasia i Tyrkia er 10&nbsp;050 km, som er den lengste rette linja ein kan dra gjennom Asia.
Khodovarikha

**Khodovarikha** (russisk Ходовариха) er ein stad på kysten av Petsjorahavet i Russland på ei landtunge som strekkjer seg austover i bukta. 

Det er eit fyr på Khodovarikha. I 1942 vart fyret bombardet av den tyske Kriegsmarine under Operasjon Wunderland fordi det var eit viktig fyrtårn for den russiske konvoien som kom frå Jugorskijsundet. Det låg òg tidlegare ein busetnad på neset. Denne er no forlaten, men det står framleis ein vêrstasjon i drift her. 

Khodovarikha høyrer til Nenetsia autonome okrug i Arkhangelsk oblast. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Khodovarikha|Khodovarikha]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Plassering
*** Fyret
Kapp Kohlsaat

**Kapp Kohlsaat** (russisk Мыс Кользат eller *Mys Kohlsaat*) er eit nes på austkysten av Graham Bell-øya, den austlegaste øya i Frans Josefs land i Russland, og altså derfor det austlegaste punktet i øygruppa.

Kapp Kohlsaat er òg det nordvestlegaste punktet i Karahavet og ligg ved 81°14′N, 65°10′E. Neset ligg nær den permanente iskalotten i Nordishavet, og området rundt Kapp Kohlsaat er fullt av pakkis året rundt.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cape Kohlsaat|Cape Kohlsaat]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* [Omsegling rundt Frans Josefs land](http://links.jstor.org/sici?sici=0016-7428(193307)23%3A3%3C394%3ATCOFJL%3E2.0.CO%3B2-I)
* Plassering
Kapp Lopatka

**Kapp Lopatka** (russisk мыс Лопатка, *Mys Lopatka*) er det sørlegaste punktet på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Det ligg ved , om lag 15 km nord for øya Sjumsju i Kurilane.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cape Lopatka|Cape Lopatka]]» frå , den 14. juli 2008.*
Kapp Mary Harmsworth

**Kapp Mary Harmsworth** (russisk Мыс Мэри-Хармсуорт eller *Mys Meri Kharmsuort*) er eit nes i Aleksandra land i Russland. 

Neset er det vestlegaste punktet i Frans Josefs land og ligg ikkje langt frå Viktoriaøya, som geografisk ikkje er ein del av øygruppa. 

Kapp Mary Harmsworth vart kalla opp etter kona til Alfred Harmsworth. Han var eit medlem av Royal Geographical Society og hovudsponsor for Jackson-Harmsworth polarekspedisjon til Frans Josefs land i 1894.

Dette er staden den russiske sjømannen Valerian Albanov frå Svjataja Anna kom til i 1914 etter den lange og tragiske ferda over pol-isen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cape Mary Harmsworth|Cape Mary Harmsworth]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Plassering
*** Valerian Albanov, *In the Land of White Death*.
*** Jackson-Harmsworth polarekspedisjon
Helsingforsregionen

**Hovudstadsregionen** i Finland består av hovudstaden Helsingfors, og byane Esbo, Grankulla og Vanda, som saman med Helsingfors dannar eit samanhengande byområde. Dei fire kommunane har 1 272 513 (2025) innbyggarar og Storhelsingfors 1,6 millionar innbyggarar (2025). Hovudstadsregionen har ein felles administrasjon, Huvudstadsregionens samarbetsdelegation SAD, som handsamar planlegginga av trafikksystemet, den regionale kollektivtrafikken og avfallshandtering og luftkvalitet.

## Statistikk

## Viktige senter og stader

**[[Helsingfors]]**
* Helsingfors sentrum
* Östra centrum
* Malm

**[[Esbo]]**
* Esbo sentrum
* Hagalund
* Alberga
* Mattby
* Esboviken

**[[Vanda]]**
* Dickursby
* Myrbacka

## Sjå òg
* Storstockholm

## Bakgrunnsstoff
 
* Huvudstadsregionens samarbetsdelegation SAD 
* Helsinki.fi - Helsingforsregionen i ett nötskal
Kapp Zjelanija

**Kapp Zjelanija** (russisk Мыс Желания eller *Mys Zjelanija*) er eit nes heilt nord på Severnyjøya på Novaja Zemlja, like i nærleiken av det austlegaste punktet i Europa. Området er aude og særs utsett for den kalde polarvinteren.

Kapp Zjelanija er eit viktig geografisk landemerke. Det låg ein sovjetisk polarstasjon her under den andre verdskrigen som vart bombardert av den tyske Kriegsmarine under Operasjon Wunderland. Han vart ein hemmeleg teststasjon under den kalde krigen og det vart utført mange atomprøvesprengingar her, inkludert 88 atmosfæriske. Det låg ein vêrstasjon her fram til 1994.

Neset vert rekna som skiljet mellom Barentshavet og Karahavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cape Zhelaniya|Cape Zhelaniya]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** F. Romanenko, O. Shilovtseva, *Russian-Soviet polar stations og their role in the Arctic Seas exploration.*
*** Historia til Nordaustpassasjen
*** Geologi

::**Kjelder i teksten**:
Kapp Povorotnyj

**Kapp Povorotnyj** (russisk Мыс Поворотный, *Mys Povortnyj*) er eit nes på austkysten av Primorskij kraj og Sør-Primorje.

Det står eit fyr på neset som vert administrert frå Nakhodka. Temperaturen i havet vest og aust for neset har ein skilnad på 3-6&nbsp;°C.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cape Povorotny|Cape Povorotny]]» frå , den 14. juli 2008.*
Øyar i Russland

Dette er ei liste over **øyar i [[Russland]]**. Ho inneheld alle øyane i Russland som er større enn 3000 km² og nokre av dei viktige mindre øyane. 

* Aleksandra land, høyrer til Frans Josefs land
* Atlasov, høyrer til Kurilane
* Ajon
* Belkovskij, høyrer til Nysibirøyane
* Belyj, i Karahavet
* Bennettøya, høyrer til Nysibirøyane
* Store Diomedes (Ratmanov)
* Bolotnyj ostov, Moskvaelva, Moskva 
* Bolsjevikøya, høyrer til Severnaja Zemlja 
* Bolsjoj Ljakhovskij 
* DeLong-øya, høyrer til Nysibirøyane
* Diksonøya, i Karahavet
* Ensomheden, lengst nord i Karahavet
* Zemlja Georga, høyrer til Frans Josefs land
* Graham Bell-øya, høyrer til Frans Josefs land
* Iony
* Iturup (Etorofu), høyrer til Kurilane, kravd av Japan 
* Kolgujev 
* Komsomolets, høyrer til Severnaja Zemlja 
* Kotelny, høyrer til Nysibirøyane
* Kunasjir, høyrer til Kurilane
* Lisy
* Mezjdusjarskij, høyrer til Novaja Zemlja
* Novaja Sibir, høyrer til Nysibirøyane
* Oktoberrevolusjonsøya, høyrer til Severnaja Zemlja
* Olkhon, Bajkalsjøen
* Onekotan, høyrer til Kurilane
* Paramusjir, høyrer til Kurilane
* Pionerøya, høyrer til Severnaja Zemlja 
* Popovaøya 
* Rudolføya, høyrer til Frans Josefs land
* Sakhalin
* Sjaman-kamen, Bajkalsjøen
* Schmidtøya
* Severnyjøya, høyrer til Novaja Zemlja
* Sjiasjkotan, høyrer til Kurilane
* Sjumsju, høyrer til Kurilane
* Sibirjakova, i elva Angara i Irkutsk 
* Simusjir, høyrer til Kurilane
* Solovetskije
* Urup, høyrer til Kurilane
* Usjakov
* Usjkanijøya, Bajkalsjøen
* Vasiljevski ostov, St. Peterburg
* Vajgatsj
* Viltsjeka, høyrer til Frans Josefs land
* Vize
* Wrangeløya (Vrangelya) 
* Junosti, Angara i Irkutsk
* Juzjny, høyrer til Novaja Zemlja
* Zjokova, høyrer til Nysibirøyane
Algerøya i Russland

**Algerøya** (russisk Остров Алджер, *Ostrov Aldzjer*) er ei øy i Frans Josefs land i Russland. 

Ho er 10 km lang og 4,7 km på det breiaste. Det høgaste punktet i 429 meter over havet. Øya er stort sett utan isbrear og har berre ein relativt liten isbre lengst nord. 

Algerøya ligg nord for McClintockøya og mellom dei går eit 2 km breitt sund. 

Vinteren 1901 overvintra den mislukka amerikanske Baldwin-Ziegler-ekspedisjonen på Algerøya. Dei kalla øya opp etter den amerikanske forfattaren Horatio Alger, som var ein viktig person i amerikansk kultur og samfunnsliv på denne tida. 

Utanfor sørvestkysten av Algerøya ligg *Ostrov Matildy* (Остров Матильди) eller Matildeøya, ei lita øy som berre er om lag 1 km lang. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alger Island, Russia|Alger Island, Russia]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Baldwin-Ziegler-ekspedisjonen http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9806E4D61E3BEE33A25750C0A9669D946397D6CF & http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9406E3D91E3BE733A25752C2A96F9C946397D6CF & http://journals.cambridge.org/production/action/cjoGetFulltext?fulltextid=1037668
Aleksandra land

**Aleksandra land** (russisk Земля Александры , *Zemlja Aleksandry*) er ei stor øy i Frans Josefs land i Russland. Om ein ser bort frå Viktoriaøya, som ligg mykje lenger vest, er ho den vestlegaste øya i Frans Josefs land. 

Det høgaste punktet på øya er 382 meter. Sundet Cambridge Channel (*Proliv Kambritch*) ligg mellom Aleksandra land og Georg Land.

Øya har to nes som peikar sørover på sørkysten, Kapp Lofley og Kapp Ludlow. Eit anna nes peikar vestover og heiter Kapp Mary Harmsworth, det vestlegaste punktet i det eigentlege Frans Josef Land.

Aleksandra land vart namngjeve av den austerriksk-ungarske nordpolekspedisjonen til ære for storhertuginne Aleksandra Pavlovna av Russland (1783-1801), som vart erkehertuginne av Austerrike då ho gifta seg med erkehertug Josef, pfalzgreve av Ungarn. 

## Historie
Den russiske sjøfararen Valerian Albanov av «Svjataja Anna» nådde Kapp Mary Harmsworth på Aleksandra land i 1914 etter ei lang og tragisk ferd over pol-isen. Kapp Mary Harmsworth er kalla opp etter kona til Alfred Harmsworth, eit medlem av Royal Geographical Society som var hovudsponsor for Jackson-Harmsworth polekspedisjon til Frans Josefs land i 1894.

Nagurskaja er ein russisk base som ligg på øya. Han vart kalla opp etter flypioneren Jan Nagórski og var ein av dei viktigaste vêrstasjonane på øygruppa under den kalde krigen. Basen har ei 1500 meter lang flystripe på snøen. Eit lastefly av typen Antonov An-72 kræsja då det skulle lande på Nagurskaja 23. desember 1996. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alexandra Land|Alexandra Land]]» frå , den 14. juli 2008.* 
*** Valerian Albanov, *In the Land of White Death*.
*** Jackson-Harmsworth polekspedisjon: http://journals.cambridge.org/download.php?file=%2FPOL%2FPOL43_01%2FS0032247406005791a.pdf&code=e3876566b6a7c5875e74d9e8bd98cb77
Kanaltunnelen

**Kanaltunnelen** (engelsk «Channel Tunnel», fransk «Le tunnel sous la Manche»), òg kjend som **Chunnel** eller **Eurotunnel**, er ein 50.5 km lang undersjøisk jarnbanetunnel som bind saman Storbritannia og Frankrike. Den går under den engelske kanalen (la Manche) ved Doverstretet, frå Folkestone, Kent i England til Coquelles nær Calais i Nord-Frankrike. Det er den andre lengste undersjøiske tunnelen i verda (etter Seikantunnelen i Japan).

Idear om eit samband over den engelske kanalen eksisterte så tidleg som i 1802, men blei ikkje realisert før Eurotunnel starta konstruksjonsarbeidet i 1988. I 1994 stod prosjektet ferdig, og gav for fyrste gong jarnbanesamband mellom London, Paris og Brussel. 

Tunnelen transporterer lyntog frå Eurostar (passasjerar), Eurotunnel Shuttle RORO vogntransport og internasjonale godstog. I 1996 identifiserte *American Society of Civil Engineers* tunnelen som eit dei sju underverka i den moderne verda.

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettside
Fabelprosa

**Fabelprosa** er eit omgrep lansert av duoen Bing & Bringsværd. I norsk daglegtale kan ein rekne fabelprosa for å meine både Fantasy, Science Fiction og fantastisk litteratur. 

Dei ser på Science Fiction som ein måte å gripe an eitt tema på, heller enn som ein litteratur om bestemte tema som Western. Sånn sett ser dei Science Fiction som nærskyld eventyret og fablane. 

Ein kan mistenkje eit slektskap mellom Bing & Bringsværd sitt «fabelprosa», og det engelske uttrykket «speculative fiction». 

## Bakgrunnsstoff
* Bing & Bringsværd sitt litteraturhistoriske artikkelinnlegg «Fabelprosa og dens bakgrunn»  på fabelprosa.fandom.no
* Fabelprosa , ei norsk fandomside.
Antsiferov

**Antsiferov** (russisk Остров Анциферова, *Ostrov Anitsiferova*), òg kalla **Sjirinki** (Ширинки), er ei lita folketom øy i Kurilane. Ho høyrer til den nordlege øygruppa, og ligg om lag 15 km frå sørenden av Paramusjir på andre sida av Luzjinsundet og 140 km frå sørenden av Kamtsjatkahalvøya. Antsiferov er ein nesten sirkelforma stratovulkan med ein diameter på 4,25 km. Kanten av krateret er 761 meter over havet. Administrativt høyrer øya til distriktet Severo-Kurilskij i Sakhalin oblast.

Øya er kalla opp etter kosakkutforskaren Danila Antsiferov, som først skildra henne då han reiste langs dei nordlege Kurilane tidleg på 1700-talet. 

På sørenden av Antsiferov ligg det fem store område der stellersjøløver kjem for å treffe ein make (om lag 600 dyr held til her). Sidan det ikkje er rovdyr på øya er det òg særs store fuglekoloniar med havhest og lundefugl, som hekkar i fjellsidene. Det er òg mykje krykkje og polarlomvi i klippene. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Antsiferov Island|Antsiferov Island]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* 


## Bakgrunnsstoff
* Sakhalin oblast
Esbo

**Esbo**, /'ɛsbɔ/, (finsk *Espoo*) er ein by i landskapet Nyland i Södra Finlands län i Finland. Esbo ligg ved Finskebukta og grensar i aust til Helsingfors og Vanda, i vest til Kyrkslätt og i nord til Vichtis og Nurmijärvi. Grankulla dannar ein enklave inni Esbo. Esbo er den nest største byen i landet med omkring 235 000 innbyggjarar (2007). 

Esbo inngår i Helsingforsregionen.

## Historie

Dei første menneska flytta til Esbo allereie for 9000 år sidan og det har vore permanent busetnad i området i alle fall frå og med 1100-talet. Den viktige Kungsvägen frå Åbo til Viborg har gått gjennom byen sidan 1200-talet. Namnet Esbo kjem truleg frå det gamle svenska ordet *äspe* ('aspeskog') og *å* ('elv'), altså *Asp(skog)-å*. Namnet finst første gong nemnd i 1431. Esbo kyrkjelyd vart skild frå Kyrkslätt kapell i 1458, og Esbo gråstenskyrka er frå 1480-talet. Kyrkja er også eldste bygnad i Esbo. 

I 1920 hadde Esbo 9 000 innbyggjarar, av dei hadde 70 % svensk som morsmål, og 75 % arbeidde innom jordbruket. Villastrøket Grankulla vart skild frå Esbo landskommun i 1920. På 1940- og 1950-talet byrja Esbo å vekse kraftig som ein forstad til Helsingfors, og landsbygdkommunen voks til ein handels- og industristad. Esbo vart kjøpstad i 1963 og fekk bystatus i 1972. Esbo voks frå 22 000 innbyggjarar til 210 000 mellom 1950 og 2000. I dag bur det cirka 20 000 svensktalande i Esbo, dvs. i underkant av 9 % av folkesetnaden.

## Næringsliv

Nokia har hovudkontoret sitt i Esbo. I og med at Tekniska högskolan ligg i byen har det også vakse opp ein sterkt IT-industri, med diverse programvarefirma. Også heisprodusenten Kone har hovudkontoret sitt i byen.

## Bydelar

Esbo er inndelt i 7 storområde og 55 bydelar. Esbo har ikkje noko eigentleg sentrum, i staden har byen fem skilde sentra:

* Esbo sentrum *administrativt sentrum*
* Hagalund *kulturelt sentrum*
* Alberga, med Sello kjøpesenter
* Mattby, med kjøpesenteret Iso Omena i nordre Mattby
* Esboviken

### Bydelar

**[[Stor-Alberga]]**
Karabacka | Kilo | Dalsvik | Alberga | Fågelberga | Klappträsk | Smedsby | Gröndal

**[[Stor-Hagalund]]**
Gäddvik (Esbo) | Bredvik | Mankans | Ängskulla | Otnäs | Norra Hagalund | Hagalund | Westend 

**[[Stor-Mattby]]**
Hemtans | Mattby | Olars

**[[Stor-Esboviken]]**
Esboviken | Kaitans | Ladusved | Nöykis | Bastvik | Sökö | Sommaröarna

**[[Stor-Köklax]]**
Esbogård | Köklax | Kurtby | Fantsby

**[[Gamla Esbo]]**
Esbo centrum | Gumböle | Högnäs | Träskända | Björnkärr | Karvasbacka | Stadsberget | Kolmpers | Kurängen | Morby | Nupurböle | Noux | Siikajärvi | Gamla Noux

**[[Norra Esbo]]**
Bodom | Kalajärvi | Gunnars | Lahnus | Lakisto | Luk | Nipert | Grundbacka | Rödskog | Gammelgård | Vällskog

## Turistattraksjonar

* Noux nationalpark som finst delvis i nordvestre Esbo
* Esbo domkyrke frå 1400-talet
* WeeGee-huset med Espoo Museum of Modern Art

## Kjende personar frå Esbo

* Jere Lehtinen, ishockeyspelar
* Kimi Räikkönen, racerførar
* Marjo Matikainen-Kallström, politikar (MEP) og skiløpar
* Pekka Kuusisto, fiolinist

## Bakgrunnsstoff

* Esbo bys nettside
* Tekniska högskolan
Arakamtsjetsjen

**Arakamtsjetsjen** (russisk Аракамчечен) er ei øy i Beringhavet. Ho ligg nord for Kapp Tsjaplino, nær kysten til Tsjukotka i Russland. Mellom øya og fastlandet ligg eit 8&nbsp;km breitt sund. Øya er busett og den største busetnaden er landsbyen Janrakynnot.

Arakamtsjetsjen er 32&nbsp;km lang og 21&nbsp;km på det breiaste. Dei indre områda er fjellkledde. Sør for øya ligg øya Yttygran, og mellom dei eit 5&nbsp;km breitt sund. Det er mykje kvalross på skjera ved øya.

I dag er øya ein populær turiststad for folk som vil oppleve dyrelivet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arakamchechen Island|Arakamchechen Island]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Plassering 
** Bilete av kvalrossjegarar på Arakamtsjetsjen
Arktitsjeskij Institut-øyane

**Arktitsjeskij Institut-øyane** (russisk Острова Арктического института) er ei lita øygruppe med smale øyar dekte av tundra. Dei ligg i Karahavet, om lag 173 km nord for kysten av Sibir og 45 km sør for næraste øygruppe, Izvestij TSIK-øyane. 

Avstanden mellom den nordlege og sørlege enden av øygruppa er 49,5 km og på det breiaste er ho berre 21 km frå aust til vest. Den største av øyane vert kalla *Bolsjoj* ('Stor').

Det er mykje pakkis i havet omkring Arktitsjeskij Institut-øyane gjennom den lange vinteren og klimaet er hardt. Sjølv om sommaren er det mykje isflak i havet.

Øygruppa høyrer til Krasnojarsk kraj i Russland og er ein del av Det store arktiske nasjonale naturreservatet, det største naturreservatet i Russland.

Arktitsjeskij Institut-øyane vart kalla opp etter Det arktiske og antarktiske forskingsinstituttet i Sovjetunionen. 

Øya Sidorova vart kalla opp etter den sibirske handelsmannen og gullgruveeigaren Mikhail K. Sidorov (1823-1887), som hadde ein visjon om å utvikla handel langs Nordaustpassasjen.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arkticheskiy Institut Islands|Arkticheskiy Institut Islands]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** William Barr, Reinhard Krause og Peter-Michael Pawlik, *The polar voyages of Captain [[Eduard Dallmann]], whaler, trader, explorer 1830–96*.
*** Havis nær Arktitsjeskij Institut-øyane
*** Naturreservatet 


## Sjå òg
* Karahavet
Oppreisten i Białystokghettoen

**Oppreisten i Białystokghettoen** var eit opprør i ghettoen i den polske byen Białystok mot dei tyske nazistane under andre verdskrigen. Opprøret var organisert av *Antyfaszystowska Organizacja Bojowa* (polsk for *Den antifascistiske militærorganisasjonen*).

Til februar 1943 var det ca 15 000 menneske som framleis budde i denne ghettoen. Nazistane planla å utslette ghettoen i februar, men på grunn av utbrot av væpna motstand blant innbyggjarane vart planen utsett. Men deportasjonane til konsentrasjonsleirane heldt fram som vanleg. 

Utslettinga av ghettoen vart starta på ny i august. Natta til 16. august 1943 starta fleire hundre jødar ein væpna oppstand mot dei styrkane som heldt på med utslettinga av ghettoen. 

Partisanane var leidde av Mordechaj Tanenbaum og Daniel Moszkowicz, og var væpna med berre ein maskinpistol, fleire dusin pistolar, Molotov-cocktails og flasker med syre. På same måten som oppreisten i Warszawaghettoen i april same året hadde opprøret i Białystokghettoen heller ingen sjanse til militær suksess. Men det vart sett på som betre å døy i kamp enn i tyske dødsleirar. 

Kampar i isolerte motstandslommer varte i fleire dagar. Leiarane for kampen gjorde sjølvmord etter at dei ikkje hadde meir ammunisjon igjen til å halde fram striden. 

Dei fleste jødane frå ghettoen vart sende til leirane Treblinka, Majdanek eller Auschwitz. Ca 1 200 barn vart sende til Theresienstadt og sidan derifrå til Auschwitz. 

Fleire dusin partisanar klarte å bryte seg ut til skogane rundt byen der dei slutta seg til partisan-einingane der. Somme av desse overlevde krigen. Det er rekna ut at berre nokre hundre av dei 60 000 jødane som budde i Białystok før krigen overlevde Shoah. 

**Kjelde:** Den engelskspråklege wikipediaen, art. *Białystok Ghetto Uprising*, lesen 14. juli 2008.
Arthurøya

**Arthurøya** (russisk Остров Артура, *Ostrov Artura*) er ei øy i Frans Josefs land i Russland. Ho høyrer administrativt til Arkhangelsk oblast.

Arthurøya ligg i Nordishavet nord for Zemlja Georga, relativt langt frå andre øyar. Ho har eit areal på 111 km² og er 275 meter over havet på det høgaste. 

Arthurøya er nesten heilt dekt av isbrear. Berre eit lite område nordvest på øya (*Mys Ledovoj Razvedkij*) og eit anna punkt heilt sør på øya (*Mys Nizkij*) er isfrie. 

Øya er kalla opp etter Arthur Montefiore Brice, eit medlem av Geological Society og sekretær under *Jackson-Harmsworth Polar Expedition*.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:|en:]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
* Plassering
* Jackson-Harmsworth Polar Expedition: http://links.jstor.org/sici?sici=0016-7398(189512)6%3A6%3C519%3ATJNPEA%3E2.0.CO%3B2-1
Atlasov

**Atlasov** (japansk *Araido*) er den nordlegaste øya og vulkanen i Kurilane, ein del av Sakhalin oblast i Russland. Han er òg den høgaste vulkanen i øygruppa med ei høgd på 2339 meter over havet. Andre namn på øya er *Ujakhuzjatsj*, *Oyakoba* og *Alaid*.

Øya er kalla opp etter Vladimir Atlasov, ein russisk utforskar frå 1600-talet som erklærte Kamtsjatkahalvøya ein del av Russland. Øya er i hovudsak ei vulkankjegle som stikk opp av havet i Okhotskhavet. Øya har eit areal på 119 km² og er i dag ikkje busett. 

Den nær perfekte forma på øya har ført til mange segner om vulkanen hos folka som lever i regionen, som itelmenar og det kurilliske ainu-folket. Den russiske forskaren Stepan Krasjeninnikov vart fortalt ei soge om at fjellet ein gong låg i Kamtsjatka, men at nabofjellet vart sjalu på det vakre fjellet og forviste det til havet. Dette skapte Kurilesjøen sør på Kamtsjatka. 

Japanaren Ito Osamu skildra fjellet i 1926 som meir utsøkt i forma enn Fuji-fjellet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Atlasov Island|Atlasov Island]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Global Volcanism Program 


## Bakgrunnsstoff

* Russisk ekspedisjon til Kurilane
* Sakhalin oblast
Ajon

**Ajon** er ei øy like utanfor kysten av Tsjukotka i Aust-Sibir-havet i Russland. Øya er 63 km lang og 38 km brei. Ho er generelt låg og flat med mange innsjøar og myrområde.

Øya er hovudsakleg folkesett av tsjuktsjarar. Det er to små busetnader her, Elvunej og Ajon nordvest på øya. Ajon er kalla opp etter ein familie som seinare flytta til Amerika. 

Mellom Ajon og fastlandet ligg Malij Tsjaunskij-sundet, eit grunt sund som er 2 km breitt på det smalaste. Bukta som ligg sør og aust for øya heiter Tsjaunskaja guba.

Administrativt høyrer Ajon til Tsjukotka autonome okrug.

## Nærliggande øyar
* **Ryjanranot** (Ostrov Ryjanranot)  er ei 8 km lang og 1,5 km brei øy som ligg nord for Ajon. Mellom dei ligg eit 1,2 km breitt sund. 
* **Tsjengkuul** (Ostrov Tsjengkuul)  er 10,5 km lang og 1,7 på det breiaste. Ho ligg nordaust for Ajon og avstanden mellom dei er 5 km. Den vestlege delen av øya vert kalla *Janratsjenkool*.
* **Mosej** (Ostrov Mosej)  er ei lita øy mellom sørkysten av Ajon og fastlandet. Ho er 3 km lang. 

## Sjå òg
* Øyar i Russland

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ayon Island|Ayon Island]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Tsjenkuul
Bajdukov

**Bajdukov** (russisk Остров Байдуков - *Ostrov Bajdukov*), tidlegare *Langr* eller *Bolsjoj Langr*, er ei øy sør i Okhotskhavet i Russland. Ho ligg søraust for øya Tsjkalov, utanfor Stsjastjabukta nær nordvestsida av øya Sakhalin.

Bajdukov er 12&nbsp;km lang og opp mot 3&nbsp;km brei i nordvest.

Øya er eit av få område der nordstarik vert rekna som vanleg.

Administrativt høyrer øya til Khabarovsk kraj.

## Historie
Øya er kalla opp etter den sovjetiske piloten Georgij Bajdukov som var kopilot på Antonov ANT-25-flyet som 20. juli 1936 flaug frå Moskva og over Frans Josefs land, Severnaja Zemlja, Petropavlovsk-Kamtsjatskij og Khabarovsk. Flyet landa 56 timar og 20 minutt seinare på øya Udd etter å ha reist 9374&nbsp;km. Denne direkte flyturen vart kalla «Stalinruta» etter Josef Stalin.

## Nærliggande øyar
* **Beljakov** (Ostrov Beljakova)  ligg 11&nbsp;km sør for Bajdukov. Ho er 0,7&nbsp;km lang og om lag 500 meter brei. Den vesle øya vart kalla opp etter den sovjetiske løyntnanten Aleksander V. Beljakov som var navigatør på rekordflyturen til ANT-25.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Baydukov Island|Baydukov Island]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Plassering
*** Nordstarik
*** Anatolij Kvotsjur Su-30 landar på Zjukovskij

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Khabarovsk kraj
* Bilete av pilotane ved flyet sitt på Udd
Baltsjug

**Baltsjug** (russisk Ба́лчуг) er ei øy midt i sentrum av Moskva i Russland i Moskvaelva og like ved Kreml. Det gamle elveleiet til Moskvaelva vart omforma til Vodootvodnyjkanalen i 1786. Ho er ein viktig del av det historiske Zamoskvoretsjyje-området. Administrativt høyrer ho til bydelane Zamoskvoretsjyje og Jaakimanka. 

Strengt tatt referer namnet Baltsjug berre til den korte gata med same namnet som kryssar midten av øya parallelt til Bolsjoj Moskvoretskij-brua og tre kvartal rundt gata. Øya, som dei andre øyane i Moskvaelva, har ikkje noko namn på russisk (verken offisielt eller uoffisielt) og kvart nabolag på øya har i staden sitt eige namn. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Balchug|Balchug]]» frå , den 14. juli 2008.*
Batkatsjnij

**Batkatsjnij** er ei øy i Kaspihavet i Russland. Ho ligg like til høgre for munningen av Volga i eit område med mange deltaøyar. 

Batkatsjnij har ei vridd form med mange nes og viker. Mellom øya og fastlandet ligg eit 1 km breitt sund. Ho er nesten 30 km lang og opp mot 10 km brei. 

## Dei nærliggande øyane
* **Sedmoj** (Ostrov Sedmoj)  ligg om lag 7 km mot nordaust. 
* **Nizjnij**, (Ostrov Nizjnij)  ligg like aust for Batkatsjnij og mellom dei er avstanden berre om lag 1 km. 
* **Malij Setnoj** (Ostrov Malij Setnoj) ligg 10 km aust for Batkatsjnij.
* **Bolsjoj Setnoj** (Ostrov Bolsjoj Setnoj) ligg 15 km mot aust, bortanfor Malij Setnoj.
* Andre øyar er **Ostrov Zelenenkij** og **Ostrov Zeljonij**

Administrativt høyrer Batkatsjnij og naboøyane til Astrakhan oblast.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Batkachnyy Island|Batkachnyy Island]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Plassering
*** Namn
*** Prosjekt for biologisk mangfald i Kaspihavet
Beckerøya

**Beckerøya** (russisk Остров Беккера eller *Ostrov Bekkera*) er ei øy i Frans Josefs land i Russland. 

Beckerøya er lang og smal og har ei lengd på 14 km frå aust til vest. I snitt er ho 3 km brei. Beckerøya ligg like sør for Rainerøya.

Den austlege halvdelen av øya er isfri. Det høgaste punktet er 165 meter over havet, ikkje langt frå det austlegaste neset kalla *Mys Galkovskogo*.

Beckerøya er kalla opp etter den tyske sivilingeniøren og entomologen Theodor Becker (1840 - 1928). Becker skreiv om insekt i Nord-Sibir under den russiske polarekspedisjonen til baron Eduard von Toll i 1900-1903.

## Sjå òg
* Frans Josefs land

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Becker Island|Becker Island]]» frå , den 14. juli 2008.*
Belaja Zemlja

:*For andre stader med same namn, sjå [[Belaja]]*

**Belaja Zemlja** (russisk Белая Земля, 'Det kvite landet') er ei øygruppe på tre isdekte øyar i Frans Josefs land i Russland.

Mellom Belaja Zemlja og hovudgruppa av øyar i Frans Josefs land ligg det eit 45 km breitt sund kalla Proliv Severo Vostotsjnij.

Området vart kalla **Hvidtenland** av Fridtjof Nansen som reiste hit 5. august 1895 under polarekspedisjonen hans. På kartet sitt teikna han fire øyar, men sidan det permanente isdekket kryssar Belaja Zemlja er det ofte vanskeleg å skilje mellom land og hav. Etter kvart som kartografien på Frans Josefs land vart meir nøyaktig viste det seg at det berre var tre øyar i gruppa: 

* **[[Evaøya]]** (Остров Ева-Лив) eller Eva-Liv-øya. Ho har ei lengd på 25 km og er den største av øyane i gruppa. Evaøya vart kalla opp etter Eva Nansen, kona til Fridtjof, som døydde i 1907. 

* **Adelaidaøya** (Остров Аделаиды) er berre 2 km lang og ei lita øy. Ho ligg 5 km sørvest for Evaøya. Adelaideøya vart kalla opp etter prinsesse Adelheid av Hohenlohe-Langenburg.

* **Friedenøya** (Остров Фреден) er ei større oval øy med ei lengd på 8,2 km. Ho ligg 2,5 km sør for Adelaideøya. Freidenøya er kalla opp etter det tyske ordet for «fred». 

Belaja Zemlja er punktet i Frans Josefs land som Valerian Albanov prøvde å nå då han forlet skipet Svjataja Anna med delar av mannskapet sitt, men på grunn av drivis og på grunn av store mengder polynja langs ruta enda han opp så langt sørvest som Aleksandra land.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Belaya Zemlya|Belaya Zemlya]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Fridtjof Nansen sitt tidlege kart
* islands.unep.ch 
* Eva Nansen
Belkovskijøya

**Belkovskijøya** (russisk Бельковский остров eller *Belkovskij ostrov*) er ei øy i Nysibirøyane i Laptevhavet i Russland. Sundet mellom Belkovskijøya og naboøya Kotelnyj vert kalla Zarajasundet etter skipet til Eduard Toll. 

Belkovskijøya er om lag 500 km² stor og det høgaste punktet er 120 meter høgt. Det store fuglekoloniar og ein koloni med kvalross på øya. 

Belkovskijøya består av bergartar frå øvre devontid og nedre koltid. Dei øvre devon-berga er leirig marin karbonat med kalkstein, sandstein og konglomerat innimellom. Dei nedre koltid-steinane består av siltstein, argilitt og sandstein med breksje, kalkstein og stundom rhyolittisk lava i mellom.

Tundra dekker Belkovskijøya og består stort sett av lågt gras, mose, lav og levermose. Desse plantene dekker det meste av underlaget. Jordsmonnet er typisk fuktig, finkorna og ofte bakka.

Øya vart oppdaga i 1808 av ein russisk kjøpmann kalla Belkov, som øya er kalla opp etter.

**Ostrov Strizjioa** er ei lita øya som ligg like sør for Belkovskijøya.

Administrativt høyrer Belkovskijøya til republikken Sakha.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Belkovsky Island|Belkovsky Island]]» frå ,  den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Kosko, M.K., B.G. Lopatin og V.G. Ganelin, 1990, *Major geological features of the islands of the East Siberian og Chukchihavets og the Northern Coast of Chukotka.* Marine Geology. vol. 93, s. 349–367.
Øya Belyj

**Belyj** (russisk Белый остров eller *Belyi ostrov*) er ei relativt stor øy i Karahavet like utanfor Jamalhalvøya i Sibir i Russland. 

Belyj dekkjer eit areal på 1810 km². Ho er dekt av tundra, men ein finn òg noko lågt kratt på øya. Mellom øya og fastlandet ligg Malyginasundet som er 8-10 km breitt og islagd det meste av året. 

Øya høyrer til Jamalo-Nenetsk autonome okrug, som høyrer til den nordlege delen av Tjumen oblast. 

Det ligg ein russisk forskingsstasjon heilt nordvest på Belyj. 

## Nærliggande øyar
I den store bukta på austsida av Belyj ligg ei 10 km lang øy kalla Bezymjannij. Ostrov Tabango og Ostrov Tiubtsiango ligg 20 km sør for det søraustlege hjørnet av Belyj. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bely Island|Bely Island]]» frå , den 14. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Vegetasjon på Belyj: http://www.uaf.edu/news/featured/07/greening
* Satellittbilete av den russiske forskingstasjonen: http://www.satelliteviews.net/cgi-bin/w.cgi?c=rs&DG=STNE

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av polarstasjonen
Beringøya

**Beringøya** (russisk остров Беринга, *Ostrov Beringa*) ligg utanfor Kamtsjatkahalvøya i Beringhavet. Ho er 90 km lang og 24 km brei og er den største av Kommandørøyane med eit areal på 1660 km².

Øya er avsidesliggande og vêrhard, men har vore busett sidan 1825. Landsbyen Nikolskoje har 800 innbyggjarar, om lag 300 av dei frå Aleutane. Dei fleste innbyggjarane har fiske som hovudnæring. Beringøya er åslendt og trelaus. Det er ofte tåke og ho er utsett for jordskjelv. 

Vitus Bering, som segla i «Svjatoj Pjotr» (*St. Peter*), forliste og døydde av skjørbuk på Beringøya i lag med 28 av mennene sine. 

Øya vert stundom kalla «Den flytande øya» fordi ho «flyt» på begge sider av den internasjonale datolinja.

Langs kysten av Beringøya finn ein havoter og sel..

4 km nordvest for Beringøya ligg den vesle øya **Toporkov** (Ostrov Toporkov) . Ho har ei rund form og ein diameter på om lag 800 meter. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bering Island|Bering Island]]» frå , den 15. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Vitus Bering
*** Turisme 


## Bakgrunnsstoff
* Komandorskijøyane
* Kart
Bolsjoj Begitsjev

**Bolsjoj Begitsjev** (russisk Большой Бегичев eller *Bolsjoj Begitsjev*, «Store Begitsjev») er ei øy i Laptevhavet i Russland. Ho har eit areal på 1764 km². Øya ligg i Khatangabukta (russisk Хатангский залив) og deler bukta i to sund. 

Ein NAVTEX kyststasjon ligg på øya. 

## Nærliggande øyar
* 8,5 km lenger vest ligg ei mykje mindre øy kalla Malij Begitsjev («Vesle Begitsjev»). Ho er 15 km² stor. Dei to øyane høyrer til forskjellige administrative område i Russland. Malij Begitsjev høyrer til Krasnojarsk kraj, medan Bolsjoj Begitsjev høyrer til republikken Sakha. Begge øyane er kalla opp etter den russiske polfararen Nikifor Begitsjev.
* Nord for Bolsjoj Begitsjev ligg den vesle øya Preobrazjenija. Ho er ei avlang granittøy som var eit nyttig landmerke for skip som segla langs Nordaustpassasjen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bolshoy Begichev Island|Bolshoy Begichev Island]]» frå , den 15. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Kyststasjonen
*** William Barr, *The First Soviet Convoy to the Mouth of the Lena*. 
*** Rundt polarsirkelen med motorkjøretøy''
Bolsjoj Sjantar

**Bolsjoj Sjantar** er ei øy i Okhotskhavet i Russland. Ho er den største av Sjantarøyane og har eit areal på 1766 km². Ho er om lag 72 km lang og 49 km brei. Nord på øya ligg ein stor brakkvassjø (Bolsjojesjøen) som har ein smal passasje til havet. I denne innsjøen finn ein nors (*Hypomesus japonicus*) og *Hypomesus olidus*.

Det er granskogar på Bolsjoj Sjantar.

Administrativt høyrer øya til Khabarovsk kraj.

## Historie
Sjantarøyane vart utforska av russiske utforskarar mellom 1711 og 1725.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:|en:]]» frå ,  den 15. juli 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Bilete
*Mann drepen av bjørn på Bolsjoj Sjantar
Bolsjoj Ussurijskij

**Heixiazi** (kinesisk s=黑瞎子岛 eller *Hēixiāzi Dǎo*) eller **Bolsjoj Ussurijskij** (russisk о́стров Большо́й Уссури́йский) er ei sedimentasjonsøy der elvane Ussuri og Amur renn saman på grensa mellom Folkerepublikken Kina og Russland. Ho har eit areal på 327 til 350&nbsp;km². Ho likk like ved øya Yinlong (kinesisk 银龙岛 (forenkla) 銀龍島 (tradisjonell) Yínlóng Dǎo) eller Tarabarov (russisk о́стров Тараба́ров) og over nitti småøyar (på kinesisk viser Heixiazi berre til den store øya eller til heile øygruppa). Øya ligg nær den store russiske byen Khabarovsk og er derfor strategisk viktig.

Fram til 2004 var Heixiazi/Bolsjoj Ussurijskij emne for ein grensestrid mellom Kina og Russland. Russland okkuperte Heixiazi/Bolsjoj Ussurijskij og Yinlong/Tarabarovøyane i 1929, men dette vart ikkje akseptert av Kina. Medan Russland styrte øyane som ein del av Khabarovsk kraj, kravde Kina dei som ein del av Fuyuan fylke i Heilongjiang-provinsen i den austlege delen av Kina.

14. oktober 2004 vart det underteikna ein komplementær avtale mellom Folkrerepublikken Kina og Russland om den austlege delen av grensa mellom dei to landa, der Russland godtok å gje frå seg Yinlong og rundt halvparten av Heixiazi/Bolsjoj Ussurijskij. Til gjengjeld skulle Kina fråfalle alle krav på resten av Bolsjoj Ussurijskij. I 2005 godtok den russiske dumaen og den kinesiske kongressen denne avtalen.

Avtalen er derimot ikkje godkjend av innbyggjarane på kvar side av grensa. I mai 2005 demonstrerte kosakkar i Khabarovsk mot tapet av halve Bolsjoj Ussurijskij, medan kinesisk media i Hong Kong, Taiwan og andre område utanfor dei kinesiske styresmaktene sin kontroll, kritiserte avtalen.

Regjeringa i Republikken Kina, i dag med base på Taiwan, anerkjende aldri grenseavtalen, så denne regjeringa krev framleis heile Heixiazi/Bolsjoj Ussurijskij.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bolshoy Ussuriysky Island|Bolshoy Ussuriysky Island]]» frå , den 15. juli 2008.* 


* Avisartikkel frå kp.ru
* REGNUM
* Prime Tass, 20. mai 2005
* newsru.com

## Bakgrunnsstoff
* Google Maps-bilete av området
Broutona

**Broutona**, **Burotan-jima** eller **Buroton To** er ei lita øy med eit areal på 7 km². Ho ligg i den nordlege delen av dei sørlege Kurilane og høyrer til Sakhalin oblast i Russland. Kysten av øya består av klipper med høgder opp til 274 meter over havet. Desse klippene er svake og vert erodert bort av havet. Dei indre områda av øya har ei høgd på opp mot 800 meter over havet. 

## Bakgrunnsstoff
* Sakhalin oblast

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Broutona|Broutona]]» frå , den 15. juli 2008.*
Bruceøya

**Bruceøya** (russisk Остров Брюса eller *Ostrov Brjusa*) er ei øy i Frans Josefs land i Russland. Ho er 191 km² stor og det høgaste punktet er 301 meter over havet. 

Bortsett frå eit særs lite område på vestsida er Bruceøya dekt av isbrear. Mys Pinegina er eit nes på austsida av øya. 

Øya er kalla opp etter Henry Bruce, som tok over for jarlen av Northbrook som president i Royal Geographical Society.

Miereskanalen (Пролив Майерса) går mellom Bruceøya og Northbrookøya.

Sundet som går mellom Bruceøya og Zemlja Georga i vest vert kalla Nightingalekanalen (Proliv Najtingejl).

## Nærliggande øyar
***Ostrov [[Mejbel]]** (Остров Мейбел; Mabeløya) ligg 4 km sørvest for Bruceøya. Den sørlege delen av øya er ikkje dekt av is. Det høgaste punktet på denne øyar er 356 meter over havet. Ho er kalla opp etter kona til Alexander Graham Bell, Mabel Hubbard.
***Ostrov Bell** (Остров Белл; Belløya) er ei mindre øy utan is som ligg sørvest for Mabeløya. Mellom dei går eit smalt sund som berre er 500 meter breitt på det smalaste. Belløya er forma som ein halvmåne og har ei bukt som er open mot vest. Øya er kalla opp etter den skotsk-amerikanske oppfinnaren Alexander Graham Bell og må ikkje forvekslast med den større Graham Bell-øya, som òg er ein del av Frans Josefs land.
***Ostrov Uinduord** (Остров Уиндуорд; Windwardøya, «Vindsideøya») er ei lita øy som ligg like søraust Bruceøya. 
***Ostrov Toma** (Остров Тома; Tomøya) er ei lita øy som ligg 3 km aust for Bruceøya.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bruce Island|Bruce Island]]» frå ,  den 15. juli 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Oledenenije arktitsjeskikh ostrovov 
*islands.unep.ch
Brusneva

**Brusneva** (russisk *Ostrov Brusneva*) er ei lita øy i Laptevhavet i Russland. Ho ligg utanfor austsida av Lenadeltaet i Tiskibukta, berre 5&nbsp;km nordaust for Tiksi. Ho er 2,3&nbsp;km lang og på det breiaste mindre enn 1&nbsp;km. Namnet vert stundom skrive *Brusnova* på somme kart.

Tiskibukta er utsett for særs hardt arktisk vêr med mange vinterstormar. Bukta er islagd ni månader av året.

## Historie
I august 1901 kryssa det russiske polarskipet «Zarja» Laptevhvet på leit etter det segnomsuste Sannikov land (Zemlja Sannikova), men vart raskt fanga i pakkisen ved Nysibirøyane. I 1902 gjorde dei forsøk på å nå Sannikov land, medan Zarja framleis var fanga i isen. Den russiske polarforskaren baron Eduard Toll og tre av følgjesveinane hans gjekk frå skipet og forsvann i isaude då dei reiste sørover frå Bennettøya på eit laust isflak. Etter strabasane i isen vart den lekke Zaraja til slutt fortøydd ved Brusneva i Tiskibukta og vart aldri flytta igjen. Resten av ekspedisjonsmedlemmene reiste tilbake til St. Petersburg, medan kaptein Matisen reiste til Jakutsk.

Øya er kalla opp etter den russiske ingeniøren M. I. Brusnev som var med på den russiske polarekspedisjonen. Brusnev leia ein del av mannskapet våren 1903 i leit etter Baron Eduard Toll. Dei leita langs kysten av Nysibirøyane, medan ei anna gruppe leia av Aleksandr Koltsjak reiste med kvalbåt til Bennettøya. Brusnev fann restane av ein mammut på øya Nysibir under leitinga etter Eduard Toll.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brusneva Island|Brusneva Island]]» frå , den 15. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Russiske polarekspedisjonar 
** Brusnev
Amanda Peet

**Amanda Peet** () er ein amerikansk skodespelar. Ho har opptredd i fjernsyn, film og på teater.

Peet er fødd i New York. Ho studerte historie ved Columbia University, der ho også tok eit dramakurs under Uta Hagen. Peet spelte først i TV-reklamar, og gjekk deretter gradene med mindre rollar i fjernsynsseriar og indiefilmar. Ho blei betre kjend gjennom rollar i større filmar som *The Whole Nine Yards* (2000), og fekk større rollar i filmar som *Something's Gotta Give* (2003) og *Syriana* (2005). Peet har også hatt rollar i skodespel ved Broadway, som *Barefoot in the Park* i 2006.
Champøya

**Champøya** (russisk Остров Чамп, *Ostrov Tsjamp*) er ei øy sentralt i Frans Josefs land i Russland. 

Champøya har ei overflata på 374 km² og det er eit stort isfritt område sørvest på øya. Det høgaste punktet på øya er 507 meter over havet. 

Champøya er den sørlegaste øya i Zitsjy land, ei undergruppe av Frans Josef-øygruppa. Mellom Champøya og Luigiøya i nord og Sailsburyøya i nordaust ligg smale sund. 

Den breie kanalen vest for Champøya vert kalla Markhamkanalen (Пролив маркама; Proliv Markama), etter den britiske polfararen admiral sir Albert Hastings Markham.

Øya er kalla opp etter William S. Champ, som på oppdrag frå William Ziegler leia ein leiteaksjon etter Anthony Fiala frå Fiala-Ziegler-ekspedisjonen. 

I august 2006 vart det funne ei over hundre år gammal ski på Champøya ved Kapp Trieste (Mys Triest).

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Champ Island|Champ Island]]» frå ,  den 15. juli 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** Om William S. Champ: http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9A05E3DA163EE733A25757C1A9639C946497D6CF, http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9D02E7DA1230E132A25756C0A96E9C946597D6CF og http://ead.dartmouth.edu/html/stem195.html


## Bakgrunnsstoff
* Planter på Champøya