open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fylkesveg 662 i Nordland

:*Sjå òg [[fylkesveg 662 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 662 i Nordland** går mellom Innhavet og Finnøya i Hamarøy kommune. Vegen er 24,2 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Innhavet
*Karlsøybotn
*Arm frå Storbakkan til Håkonhals (0,4 km)
*Endepunkt Finnøya

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 681 i Nordland

:*Sjå òg [[fylkesveg 681|fylkesveg 681 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 681 i Nordland** går mellom Boghøgda og Korsnes i Tysfjord kommune. Vegen er 4,9 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Boghøgda
*Endepunkt Korsnes

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 571 i Nordland

:*Sjå òg [[fylkesveg 571|fylkesveg 571 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 571 i Nordland** går mellom Fjær og Tårnvika i Bodø kommune. Vegen er 23,0 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Fjær
*Kjerringøy
*Strandå
*Endepunkt Tårnvika

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 692 i Nordland

:*Sjå òg [[fylkesveg 692|fylkesveg 692 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 692 i Nordland** går mellom Høgtun og Offersøya i Lødingen kommune. Vegen er 2,6 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Høgtun
*Endepunkt Offersøya

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 693 i Nordland

:*Sjå òg [[fylkesveg 693|fylkesveg 693 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 693 i Nordland** går mellom Lødingen og Nes i Lødingen kommune. Vegen er 6,5 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Lødingen
*Kommunal veg frå Nes til Ytre Neshamn (1,7 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 713 i Nordland

:*Sjå òg [[fylkesveg 713 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 713 i Nordland** går mellom Fjelldal og Skogan i Tjeldsund kommune. Vegen er 2,3 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Fjelldal
* Skogan

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 722 i Nordland

:*Sjå òg [[fylkesveg 722|fylkesveg 722 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 722 i Nordland** går mellom Nautå og Evenes i Evenes kommune. Vegen er 3,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Nautå
* Evenes

## Bakgrunnsstoff
Piotr Leciejewski

**Piotr Leciejewski** () i Legnica, er ein polsk tidlegare fotballspelar som var målvakt.

Han er vorte skildra som ein vinnartype med eit sterkt konkurranseinstinkt, og er mellom anna kjend for stor rekkevidd og reaksjonsevne, særleg evna til å redde straffespark. 

## Karriere
Leciejewski starta karrieren sin i Górnik Łęczna, før han drog til Korona Kielce. Han kom til norsk fotball på lån til  i 2008 og debuterte for Sogndal i ein bortekamp mot  i Adeccoligaen. Leciejewski vart henta inn fordi førstekeeper Terje Skjeldestad vart skadd. Etter å ha imponert for klubben vart overgangen gjort permanent og han vart ei viktig brikke då Sogndal rykte opp til Tippeligane før 2011-sesongen. Leciejewski spelte tre sesongar og nesten 100 obligatoriske kampar for Sogndal. 

Brann prøvde i lang tid å få tak i Leciejewski og han vart etter kvart klar for Brann i januar 2011 i ein bytehandel der Cato Hansen og Kenneth Udjus gjekk til Sogndal. Leciejewski fekk eit brot i fingeren under sesongoppkjøringa og det tok derfor noko tid før han fekk starte, og Håkon Opdal fortsette i Brann-målet. Då kontrakten til Opdal ikkje vart forlenga mot slutten av 2011, vart det klart at Leciejewski var tiltenkt rolla som førstekeeper for 2012. Han skreiv ny kontrakt med Brann i februar 2012 for perioden ut 2015-sesongen. Leciejewski vart skadd i skuldra i starten av sesongen, noko som gav reservekeeperane Jørgen Mohus og Øystein Øvretveit speletid i løpet av sesongen. Dei siste tre kampane stod Leciejewski over for å kvile skuldra. Trass i dette vart Leciejewski kåra til «Årets Brann-spelar» av supporerane Bataljonen, i tillegg til dei to lokalavisene Bergensavisen og Bergens Tidende.

I bortekampen til Brann mot  i 2012 scora Erik Mjelde utan vilje då han skulle spele tilbake ballen som hadde vorte spelt utover sidelinja for at ein skadd spelar skulle få behandling. Brann-spelarane vart samde om at det ville vere mest «Fair Play» å la LSK få eit mål attende, men trass i at utespelarane til Brann let LSK få gå uhindra mot mål, prøvde Leciejewski å stoppe målet. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Piotr Leciejewski (90minut.pl)
Gurskøya

**Gurskøya** er ei øy i Herøy og Sande kommune i Møre og Romsdal. Arealet er 136,9 km². Den sørlege og vestlege halvdelen av øya høyrer til Sande, medan den nordlege og austlege halvdelen høyrer til Herøy. 

Hallefjorden og Rovdefjorden ligg på sørsida av øya. I nord ligg Herøya, Nerlandsøya og Herøyfjorden, medan Hareidlandet ligg i aust. I vest ligg Sandsøya. 

Det går bru over Dragsund mot Hareidlandet. Herøybrua er samband nordover til resten av Herøy kommune.

Fylkesveg 654 går frå Dragsundbrua, via Dragsund og Tjørvåg til Herøybrua. Fylkesveg 61 går saman med fylkesveg 654 eit par km frå Dragsundbrua, og tar så av og går over øya, via Leikong og Gursken til Larsnes og ferjestaden Årvik. Rett før Herøybrua, ved Raftenes tar Fylkesveg 10 i Møre og Romsdal av og går på nord- og vestsida av øya via Moltustranda og Gjerdsvika til kryss med fylkesveg 61 i Gursken.
 
Tettstadane Larsnes i Sande kommune (521 innbyggjarar 1.1.2009) og Moltustranda (358) og Tjørvåg (350) i Herøy kommune er dei største bygdene på Gurskøya. Gjerdsvika og Gursken i Sande, og Leikong, Moltustranda og Dragsund/Myrvåg i Herøy er dei andre største bygdene på øya.

Det ligg tre kyrkjer på Gurskøya: Leikanger kyrkje og Indre Herøy kyrkje i Herøy kommune, og Gursken kyrkje i Sande kommune.

Øya har vore delt mellom Sande og Herøy kommunar sidan 1867. Frå 1905 til 1964 høyrde dessutan ein del av øya til Rovde kommune.

**Folketalsutvikling:**

## Merknadar

## Kjelder
Svenskøya

**Svenskøya** er ei øy i Svalbard. Ho er den nest største og den vestlegaste av øyane i Kong Karls Land. Øya har eit areal på 137 km². 2 km² av øya er dekt av isbre. 

Aust for Svenskøya ligg Kongsøya og mellom desse går Rivalensundet. I nordvest ligg Nordaustlandet på andre sida av Erik Eriksenstretet. I vest ligg Olgastretet med Barentsøya på andre sida. 

Det sørlegaste punktet på Svenskøya heiter Kapp Hammerfest. Det høgaste fjellet Mohnhøgda ligg på nordspissen av øya.
Bremangerlandet

**Bremangerlandet** er ei øy i Bremanger kommune i Nordfjord i Vestland. Øya har eit areal på 131,3 km² og er med det den største øya i fylket. 

Det høgaste fjellet på øya er sjøklippa Hornelen på 860 meter over havet, heilt aust på øya. Hornelen er den høgaste sjøklippa i Europa og stig nesten loddrett opp frå Frøysjøen, som ligg på sør- og austsida av øya. Fåfjorden ligg på nordsida. Øya ligg ved innløpet til Nordfjord. 

Fram til 1965 var øya delt mellom Bremanger og Davik kommune.

**Folketalsutvikling:**

## Merknadar

## Kjelder
Skogerøya i Finnmark

**Skogerøya** (nordsamisk *Sállan*) er ei øy i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Øya ligg nordvest for Kirkenes kilt mellom Kjøfjorden, Korsfjorden, Neidenfjorden, Bøkfjorden og er open utover mot Varangerfjorden. Øya har eit areal på 129&nbsp;km² og er den einaste større øya i Aust-Finnmark. 

Det høgaste punktet på øya er Skogerøytoppen (*Ákkelgaisá*) på 445 moh. Skogerøya er ikkje busett. Tidlegare busette stader var mellom anna Revøysund, Steinskjærnes, Nordleirvåg og Sørleirvåg. Det går veg på øya frå Steinskjærnes via Sørleirvåg til Nordleirvåg. Ved Skogerøya ligg Kjelmøya der det er gjort jernalderfunn.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Skogerøya i Finnmark|Skogerøya i Finnmark]]» frå , den 7. april 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
* Finnmarken: Skogerøya kan bli oljeøya
Wilhelmøya

**Wilhelmøya** er ei øy nordaust for Olav V Land på Spitsbergen på Svalbard. Øya ligg i Hinlopenstretet mellom Spitsbergen og Nordaustlandet og har eit areal på 120&nbsp;km². Omlag 40 km² har isdekke.

Mellom Wilhelmøya og Spitsbergen ligg Bjørnsundet. Bastianøyane ligg like aust for Wilhelmøya og litt lenger nordvest ligg Wahlbergøya.
Hinlopenstretet

**Hinlopenstretet** er sundet mellom Spitsbergen og Nordaustlandet på Svalbard. Sundet er 167&nbsp;km langt og er 9–46&nbsp;km breitt.

Frå sundet går Wahlenbergfjorden austover på Nordaustlandet. Av øyar i sundet finn ein Wilhelmøya, Wahlbergøya og Vaigattøyane. I søraust held sundet fram som Olgastretet. 

Sundet har truleg fått namn etter Thymen Jacobsz Hinlopen som var leiar for det nederlandske Noordsche Compagnie i 1617, men ein har ikkje sikre kjelder på dette.
Flakstadøya

**Flakstadøya** er den tredje ytste øya i Lofoten og ligg i Flakstad kommune. Øya har eit areal på 110 km² og det høgaste punktet er Stjerntinden på 931 moh. Flakstadøya har samband til Vestvågøy gjennom den 1728 meter lange Nappstraumtunnelen og til Moskenes via Kåkern bru som vart bygd i 2003. Brua erstatta ei eldre hengebru med eitt felt som no er riven.

Administrasjonsstaden i Flakstad kommune heiter Ramberg som har fleire butikkar og to utestader: Ramberg Gjestegård og Friisgården. Ramberg har ei av dei flottaste sandstrendene i Lofoten og er tilgjengeleg frå E10 som går gjennom staden.
På Flakstad finn ein Flakstad kirke, bygd i 1780.

Andre bygder i Flakstad:
* Fredvang
* Nusfjord
* Sund
* Vikten
* Napp


Flakstad-Kirche-04-2019-gje.jpg|Flakstad
Ramberg-Strand-08-2019-gje.jpg|Ramberg
Vikten-08-Glasblaeser-2019-gje.jpg|Vikten
Nusfjord-12-Robuer-2019-gje.jpg|Nusfjord
Nusfjord-34-Landhandel-2019-gje.jpg|Nusfjord
Nusfjord-66-2019-gje.jpg|Bottelvika


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Flakstadøy|Flakstadøy]]» frå , den 7. april 2008.*
Lågøya

**Lågøya** er ei øy som høyrer til Svalbard. Øya ligg nordvest for Nordaustlandet og har eit areal på 103,5&nbsp;km². Øya har ingen busetnader og vert sjeldan vitja. 

Aust for Lågøya går Lady Franklinfjorden sørover på Gustav V Land mellom Botniahalvøya, som ligg aust for Lågøya, og Storsteinhalvøya, som ligg sør for Lågøya. Mellom Lågøya og Nordaustlandet ligg Franklinsundet. Vest for Lågøya går Hinlopenrenna, som held fram som Hinlopenstretet mellom Nordaustlandet og Spitsbergen lenger sør. Nord for Lågøya ligg Nordishavet.
Matrjosjka

**Matrjosjka** (òg skrive *matruska* eller *matrusjka*; etter russisk 'матрёшка') er i russisk tradisjon ei hol, dekorativt måla tredokke. Dokkene kan delast i to, og inni kvar dokke er det ei mindre, liknande dokke. Matrjosjkaene er typiske suvenirartiklar i Russland. Ordet матрёшка er i russisk eit kjælenamn for kvinner, avleia av latin *mater*, mor.

Tradisjonen kom til Russland frå Japan på slutten av 1800-talet. Her vart den japanske tradisjonen kombinert med russisk handverkstradisjon – russiske handverkarar hadde hundreårig tradisjon med å måle påskeegg av tre. Den første kjende matrjoskja-målaren var Sergej Maljutin. Han teikna ei skisse og bad tredreiaren Vasilij Zvjozdotsjkin om å lage eit sett dokker. Den ytste vart måla som ei vaksen bondejente, systrene hennar vart stadig yngre – den inste var berre eit spedbarn. 

Med verdsutstillinga i Paris i 1900 vart dokkene kjende i vesten, og dei vart snart populære.

Frå slutten av 1980-åra vart det det òg produsert satiriske matrjosjkadokker, gjerne slik at den russiske presidenten var måla ytst, og tidlegare statsleiarar følgde på – den minste var gjerne Lenin.

Matrjosjka-dokker er gjerne skorne i lindeved.

## Kjelder
* Russland journal

## Bakgrunnsstoff
Restauranten Stratos

**Stratos** er eit selskapslokale på toppen av Folketeaterbygningen på Youngstorget i Oslo. Folketeaterbygningen blei reist i 1935 og Stratos var opphavleg ein fråhaldskafé. På 1980-talet blei drifta lagt ned. Lokalet er kjend for sin funkis-arkitektur.

## Bakgrunnsstoff
* Stratos Selskapslokale AS
Olav Sataslåtten

**Olav T. Sataslåtten** () var ein spelemann frå Ål i Hallingdal. 

Olav vart fødd i Satakroken nedanfor sjølve Ål, og budde her til 1939, då han flytte til garden Vestenfor på Torpo. Her vart han leiar for Torpo Spelemannslag, og den førande tradisjonsberaren i denne delen av kommunen. Han kom og til å ha stor innverknad på spel- og dansemiljøet i Gol.

Olav Sataslåtten tok tidleg ved fela, men var aldri i jamn lære hjå ein spelemann. Han var likevel snøgg til å fange opp slåttane, og lydde på fleire spelemenn i oppvekstmiljøet, særskild Ola Dekko og sønene hans Asle Øyno. I unge år var han i skreddarlære på Kongsberg, og her var han mellom anna i lag med spelemannen Ole Hakkelberg og andre numedøler. Frå desse fekk han slåttar i Numedals- og telemarkstradisjon.

Saman med Sevat Sataøen kom han til å føre dekkaspelet vidare. Olav hadde og lett for å ta slåttar frå andre dalføre.
Olav Sataslåtten var ein spelemann som skapte på staden, og spela sjeldan slåttane likt frå gong til gong. Han hadde eit særmerkt spel, og ein speleteknikk som var prega av at han var sjølvlært. Han spela med tre fingrar i staden for fire. Likevel var han kjend for eit friskt og godt dansespel, og hadde gjetord for ei eiga evne til å fylle golvet når han spela til dans. 

Det at han aldri spela likt, gjorde det noko vrient å få slåttar etter han, men det vart gjort ei rekkje opptak, alt frå 1936. Sataslåtten var den første som spela inn til NRK sitt historiske folkemusikkarkiv, og slåtten han spela inspirerte seinare Eivind Groven til å skrive tredjesatsen i suiten Symfoniske slåttar. 

I Sataslåtten si levetid kunne ein ofte høyre hallingar drøfte kven av spelemennene i dalen som var best, og tretta stod helst mellom Sataslåtten og Sevat Sataøen frå Ål. Ettertida dømer ofte dei to som like gode, men med heilt ulik spelestil.

Hardingfeleverket har trykt opp 20 slåttenedskrifter etter Olav Sataslåtten, skrivne ned av Truls Ørpen, Eivind Groven og Sven Nyhus.

## Fotnotar
Sandhornøya

**Sandhornøya** er den største øya i Gildeskål kommune i Nordland fylke. Øya er 103,3 km² og er dominert av fjellet Sandhornet som når 994 moh. Ved Mårnes ligg eit større kvartsittbrot. Det er brusamband til Kjøpstad på fastlandet og ferjesamband til Sørarnøy og Sund. Postnummeret til øya er 8130 SANDHORNØY.

Ved Våg ligg Blixgarden, der salmediktaren Elias Blix voks opp. Her er det også butikk, og Nordlandsekspressen mellom Bodø og Sandnessjøen kan få anløp av Våg.

## Bakgrunnsstoff
* Video - Sandhornøy/Sandvika
Pedro Diniz

**Pedro Diniz** () er ein tidlegare brasiliansk motorsportutøvar som deltok i formel 1 frå 1995 og fram til 2000.

## Formel 1 resultatar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pedro Diniz|Pedro Diniz]]» frå , den 7. april 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Onn

**Onn** (frå norrønt *ǫnn*, 'iver' eller 'møde') viser til dei årvisse travle periodane i jordbruket. Fleirtalsforma er onner (av *annir*). Dei ulike årstidene hadde ulike arbeidsoppgåver, så dei ulike *onnene* har ulike namn: 

* Våronn: klargjering av åkrane, såing og gjødsling.
* Slåttonn (òg kalla høyonn): tradisjonelt slått, tørking og berging av høy, men i moderne tid og siloslått.
* Skuronn: tradisjonelt skjering, tørking og berging av korn, i moderne tid skurtresking.

Ein kan også ha meir spesifikke onner, som plogonn, torvonn, lauvonn og potetonn.

## Kjelder
Cooksundet

**Cooksundet** (på engelsk **Cook Strait**) ligg mellom Nordøya og Sørøya på New Zealand. Det er vel 20 kilometer breitt på det smalaste. På nordsida ligg byen Wellington, på sørsida havbuktene Marlborough Sounds og Cloudy Bay.

To store havbukter, Golden Bay og Tasman Bay, ligg på vestkysten til Sørøya, like sør for sundet, og vestkysten på Nordøya går over i den store kurva til buktene Kapiti Coast og South Taranaki Bight. Austover trekkjer Sørøya seg attende, kystlinja snur mot sør-vest etter at ho har nådd neset Cape Campbell. Den korte kyststrekninga på Nordøya strekkjer seg langs Palliser Bay og sluttar ved Cape Palliser. Forstadane til Wellington, Owhiro Bay, Island Bay, Houghton Bay, Lyall Bay, Rongotai, Moa Point og Breaker Bay vender mot sundet.

I godvêr ser ein klårt over Cooksundet. På det smalaste er det berre 23 kilometer som skil Cape Terawhiti på Nordøya frå Perano Head på øya Arapawa Island i Marlborough Sounds. Rart å tenkja seg, men dette punktet på kysten til Sørøya ligg lenger mot nord enn det sørlegaste punktet på Nordøya.

Det går regelmessige ferjeruter mellom Picton på Sørøya og Wellington. På grunn av vind er det ofte røff sjø i sundet, særleg i sunnavind. New Zealand ligg på tvers av «dei stormfulle førti» (40. breiddegrad), noko som bøyer av vestavind i nordleg retning i sundet.

Sundet har ei gjennomsnittsdjupn på 128 meter.

## Namngjeving

Sundet har fått nanmnet sitt etter James Cook, den første europearen som segla gjennom det i januar - februar 1770. På maori er namnet *Raukawa* eller *Raukawa Moana*. *Raukawa* kan tyda 'bitre blad'.

## Historie
Då den nederlandske oppdagaren Abel Tasman første gongen såg New Zealand i 1642, mistolka han Cooksundet som ei havbukt som var stengd mot aust. Han kalla henne *Zeehaens Bukt*, etter *Zeehaen*, eit av dei to skipa han hadde med på ekspedisjonen. I 1769 fann James Cook ut at sundet var ein seglbar farveg.

Cooksundet drog til seg europeiske nybyggjarar tidleg i det 19. hundreåret. Fordi det er brukt som trekkrute for kvalar, oppretta kvalfangarar basar i Marlborough Sounds og i Kapiti-området. Frå 1840 kom meir permanente busetnader til, først i Wellington, deretter i Nelson og ved Wanganui (Petre). På denne tida såg busetjarane på Cooksundet som eit større område enn dagens ferjeorienterte newzealandarar; for desse første strekte området seg frå Taranaki til Cape Campbell, så alle desse tidlege byane var samla omkring «Cook Strait» som det sentrale området og den sentrale sjøfartsvegen i den nye kolonien. På grunn av den auka skipstrafikken i sundet som dette førte med seg, skjedde det ei rekkje forlis.

## Symjing over sundet
Maoriske overleveringar fortel om minst ein symjar som sumde over sundet i 1831. Etter at Barrie Devenport kryssa sundet 20. november 1962, har mange sumt over.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cook Strait|Cook Strait]]» frå , den 7. april 2008.*  

## Bakgrunnsstoff

* Te Ara - Encyclopaedia of New Zealand
Rolvsøya

**Rolvsøya** (nordsamisk *Gádde-Ižžát*) er ei øy i Måsøy kommune i Finnmark. Øya ligg nord for Kvaløya og vest for Havøysund. Rolvsøya har eit areal på 89,4 km² og det høgaste punktet på øya er Valfjordnæringen på 363 moh. Øya hadde 72 innbyggjarar i 2001.

Det er hurtigbåtsamband frå Gunnarnes på Rolvsøya til Ingøy, Havøysund og Hammerfest.

Hurtigruteskipet D/S Richard With vart torpedert og forliste ved Rolvsøya den 13. september 1941. 103 menneske omkom. Skipet vart torpedert av ein britisk ubåt.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rolvsøy i Finnmark|Rolvsøy i Finnmark]]» frå , den 7. april 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
* Måsøy kommune: Rolvsøya
* Finnmark Dagblad: Historisk pub i Tufjord på Rolvsøy (30. juli 2004)
* Finnmark Dagblad: Doblar elevtalet med eigne ungar (29. juli 2006)
* Finnmark Dagblad: Vil forby jakt med hund på Rolvsøy (8. august 2006)
* museumsnett.no - Rolvsøy
Våronn

**Våronn** er i jordbruket ei travel onn på våren, då åkrane skal pløyast (kan òg gjerast om hausten), horvast, gjødslast og såast. I steinrik jord er det vanleg at telen arbeidde laus stein som kjemom opp til overflata og må fjernast. I tillegg til åkrane skal enga gjødslast i våronna. 

I eldre tid var arbeidet utført manuellt og våronna kunne vara i vekesvis. I moderne tid vert arbeidet utført med traktor, så våronna går både fortare unna og med mindre slit.

## Sjå òg
 
* Onn
* Slåttonn
* Skuronn
Austra

**Austra** er ei fjellrik øy på grensa mellom Trøndelag og Nordland. Ho er delt mellom kommunene Bindal, Leka og Nærøysund. Arealet er 88 km². Det høgaste punktet på øya er Romsskåla, 588 moh.

Av busetjingar på øya finn ein Sør-Gutvika, der det går ferje over til Leka som ligg lenger vest, Sørhorsfjord og Nordhorsfjord. På austsida går det bru over til fastlandet.
Holsnøy

**Holsnøy** (eller **Holsnøyni**) er ei øy i Alver kommune i Vestland. Ho har eit areal på 88,8 km². Øya er den største i kommunen og har brusamband til Flatøy og Lindåshalvøya. 

Det høgaste punktet på øya er Eldsfjellet på 324 moh. Frekhaug er den største busetnaden på øya, heilt sør på øya. Øya grensar til Herdlefjorden på sørvestsida og til Radfjorden og Mangerfjorden på nordaustsida. I sør ligg Salhusfjorden. Nord for Holsnøy ligg Radøy. 

**Folketalsutvikling:**

1Med Øpso

## Kjelder
Slåttonn

**Slåttonn** eller **høyonn** er ei onn då ein slår og klargjer graset til vinterfôr. I tidlegare tider vart graset slege, tørka og køyrt inn over eit lengre tidsrom. I dag er det vanlegare å samla slått gras i silo eller rundballar.

Slåtten blir halden om lag midt på sumaren, eller ein kan slå graset to gonger &mdash; førsteslåtten ein gong tidleg på sumaren, og andreslåtten på seinsumaren.

Høyonn viser til slått der ein tørkar gras til høy, medan siloslått viser til at ein legg det i silo.

## Slåttonn i eldre tid

I gamle dagar vart graset slege med ljå og tørka på marka, eller hesja. Å slå var tungt og tidkrevjande arbeid, så då slåmaskinane kom gjekk slåtten mykje lettare og snøggare. Endå snøggare gjekk det då traktorslåmaskinane kom. 

Når ein tørka flathøy på marka var ein avhengig av tørt vêr, så på vestlandet var det vanleg å hesja. Å slå var mannfolkarbeid, men å breia det nyslegne graset, setta og kasta såter og å snu høyet var ofte kvinnfolkarbeid. Når høyet var tørt vart det køyrt inn. Dette arbeidet hasta det som oftast med, ettersom kvaliteten på graset gjekk ned om det tok til å regna, så det vart vått. På kysten var det vanleg at det kom floingar på sumaren og det hende at det fylgde regn med desse.

## Moderne slåttonn
I dag vert det meste av graset lagt i silo eller pressa til rundballar, og arbeidet vert utført med maskinar. Ein slår òg graset mykje tidlegare enn før, slik at ein får to eller tre avlingar per sesong.

## Sjå òg
* Våronn
* Skuronn
* Ljå 
* Sigd
* Slåmaskin

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi frå slåttonna på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Kågen

**Kågen** (nordsamisk: **) er ei øy i Skjervøy kommune i Troms. Øya ligg vest for Skjervøya og sør for Arnøya og Laukøya. Kågen har eit areal på 85,7 km², og det høgaste punktet på øya er Store Kågtinden på 1228 moh.

Kågen er knytt til Skjervøya og kommunesenteret Skjervøy med Skattørsundet bru. I sør er Kågen knytt til fastlandet med Maursundtunnelen. Frå Storstein nordaust på Kågen går det ferje til Nikkeby på Laukøya og Lauksundskaret på Arnøya.
Nordkvaløya

**Nordkvaløya** (Nord-Kvaløya, nordsamisk ) er ei øy i Karlsøy kommune i Troms. Øya ligg nord for Ringvassøy og vest for Helgøya. Nordkvaløya har eit areal på 84,4 km², og det høgaste punktet på øya er Storalangen på 736 moh.

Heile Nordkvaløya er del av Nordkvaløya-Rebbenesøya landskapsvernområde. Området vart verna i 2004.

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung sine padlesider - Nordkvaløya:
** Rekvika
** Fuglebergvika
** Laukviknesset
** Steikarvika
* Skjærvika
Skuronn

**Skuronn** er ei onn på hausten då kornet vert hausta. Tidlegare vart kornet skore med sigd, eller slege med ljå. Når kornet vart skore vart det samstundes samla og bunde til høveleg store kornband. Dette arbeidet kravde at ein stod bøygd heile dagen og det førte til mange stive ryggar rundt om på gardane. Når kornet vart skore med sigd var både kvinner og menn var med på dette arbeidet, men når det vart slege med ljå var det mennene som slo og kvinnene som batt. Kornbanda vart sette på staur for å tørka og når kornet var tørt vart det køyrd inn og lagra på kornlåven. Treskinga skjedde som oftast seinare på hausen, eller ut over vinteren.

Rundt 1850 kom dei fyrste sjølvavleggarane for hest på marknaden i USA og seinare vart det utvikla sjølvbindarar som i tillegg til å slå kornet samla det og batt det saman til kornband. Då sjølvbindarane kom til Noreg tidleg på 1900-talet var det berre storgardane som såg seg råd til å kjøpa dei, men etter kvart fekk òg mindre gardsbruk sjølvbindarar. Desse maskinane gjorder slutt på det tidkrevjande arbeidet med å skjera kornet. 

Då skurtreskarane vart utbreidd gjekk skuronna enda snøggare. I dag vert det nytta store og effektive skurtreskarar, som gjer at kornet kan haustast i rett tid og det er lettare å unngå tap på grunn av overmodning. 

## Sjå òg
* Sjølvavleggar
* Sjølvbindar
* Tresking
* Drøfting
* Skurtreskar
* Onn
* Våronn
* Slåttonn

bat-smg:Rogēpjūtė
Ytter-Vikna

**Ytre Vikna** eller **Ytter-Vikna** er ei øy i Nærøysund kommune i Trøndelag. Ho høyrer til øygruppa og kommunen Nærøysund som har tusenvis av øyar og holmar. Arealet er 82 km². Ein stor del av Ytre Vikna er freda. 

Det høgaste punktet på øya er Vattafjell på 171 meter over havet. Aust for Ytre Vikna ligg Mellom-Vikna og mellom desse ligg Langsundet. Det går bru mellom desse øyane over dette sundet.
Rebbenesøya

**Rebbenesøya** (nordsamisk *Ruobbá*) er ei øy i Karlsøy og Tromsø kommune i Troms. Øya ligg nordaust for Ringvassøya. Rebbenesøya har eit areal på 80,6 km² (der 28,1&nbsp;km² ligg i Tromsø kommune), og det høgaste punktet på øya er Geittinden på 694 moh. Øya hadde om lag 140 innbyggjarar i 2001.

Det er ferjesamband mellom Bromnes aust på Rebbenesøya og Mikkelvik på Ringvassøya. Fylkesvegen mellom Bromnes og Løksfjord fekk asfaltdekke i 2006/07.

Troms Kraft planlegg eit vindkraftverk ved Måsvik på Rebbenesøya.

## Historie
I Toftefjorden på Rebbenesøya vart 12 norske kommandosoldatar frå Kompani Linge åtekne av ein tysk minesveipar 30. mars 1943. Den einaste som klarte å fly var Jan Baalsrud, som greidde å rømme til Sverige. Eit monument over dei drepne står i Toftefjorden. Baalsrud si flukt er omhandla i romanen *[[Boka Ni liv|Ni liv]]*, som seinare vart filmatisert.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rebbenesøya|Rebbenesøya]]» frå , den 7. april 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Bent Svinnung sine padlesider - rundt Rebbenesøya
* Arild Ingebrigtsen si padleside - Rebbenesøya rundt 
* NRK: Gjestfrie Rebbenesøya
Uløya

**Uløya** (nordsamisk *Ulisuolu*) er ei øy i Skjervøy og Nordreisa kommune i Troms. Øya ligg på austsida av Lyngenfjorden. Uløya har eit areal på 78 km² og det høgaste punktet på øya er Blåtinden på 1142 moh.

Heile Uløya låg i Skjervøy kommune frå 1886 då Nordreisa vart skild ut frå Skjervøy, til 1972. I 1972 vart den sørlege delen av øya overført til Nordreisa.

På sørvestspissen av Uløya ligg handelsstaden Havnnes (Hamnnes). Staden er mellom anna kjend som heimstaden til «Mor Lyng» (Olivia Fredrikke Lyng) i første halvdel av 1800-talet. Handelsstaden har vore eigd av familien Giæver sidan 1868. I dag har Havnnes om lag 65 innbyggjarar.

På austsida av Uløya ligg bygdene Uløybukt og Klauvnes.

Det er ferjesamband mellom Havnnes og Uløybukta på Uløya, og Rotsund på fastlandet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Uløya|Uløya]]» frå , den 7. april 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
* Havnnesfestivalen 
* Nord-Troms Museum: Rotsund - Havnnes
Sakha

**Sakha**, tidlegare **Jakutia**, er ein republikk i Russland og det største av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen i areal. Hovudstaden er Jakutsk, arealet er 3 083 523 km² og innbyggjartalet 981 971 (2021).

## Folkesetnad
Den einaste større byen er Jakutsk med 269 600 ibuarar.

Det største folkeslaget i Sakha er urfolket jakutarane, eit tyrkisk folkeslag. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga:
* Jakutarar: 48,7 %
* Russarar: 36,9 %
* Evenkar: 2,2 %
* Ukrainarar: 2,1 %
* Evenar: 1,6 %
Mindre urfolksgrupper utgjer dolganarar (1906 – 0,2 %) og jukagirar (1281 – 0,1 %).

Andelen jakutarar har auka sidan oppløysinga av Sovjetunionen, frå 33,4 % ved folketeljinga i 1989, samstundes som andelen russarar har gått ned frå 50,3 %.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Otrøya

**Otrøya** er ei øy i Molde kommune i Møre og Romsdal fylke. Vest på øya ligg tettstaden Midsund som har brusamband til Midøy. Hovudnæring er fiske og verkstader for fiskeflåten. Øya har eit areal på 75,5 km².

Midfjorden, ein del av Romsdalsfjorden, ligg på sørsida av øya, medan Grunnefjorden ligg på nordsida.

Otrøya var del av Aukra kommune fram til 1924, Sør-Aukra kommune frå 1924 til 1965, så Midsund kommune fram til den vart slått saman med Molde i 2020.

#### Folketalsutvikling

## Merknadar

## Kjelder
Engeløya

**Engeløya** er ei øy i Steigen kommune i Nordland. Øya har eit areal på 69 km². Det høgaste punktet på Engeløya er Trohornet på 649 moh.

Engeløya har de nordlegaste hasselskogen i verda. Øya var høvdingsete i vikingtida, og det finst mange fornminner på øya, særleg sørvest på øya. I 1942 bygde tyskarane kystfestninga Batterie Dietl i Bø på Engeløya. På øya ligg òg Steigen kirke og Steigen Bygdetun

I Vollmoen Amfi vert Steigen sagaspel sett opp annakvart år.

Engeløya er knytt til fastlandet med Engeløybruene og riksveg 835.

## Bakgrunnsstoff
* Engeløystua Hotel: I jernalderhøvdingen sitt rike 
* www.engeloy.com - Hytteutleige mellom attraksjonar, naturperler og fornminner!
* Bent Svinnung si padleside om Eidvika på Engeløya
* Bent Svinnung si padleside om Nordhamran på Engeløya
* Bent Svinnung si padleside om Grådussan på Engeløya
* Lakså vannskiklubb 
* Miljøstatus i Nordland: Engeløya
Finnøya i Hamarøy

:*For artikkel om øya med same namn i Rogaland, sjå [[Finnøy i Stavanger]]*
**Finnøya** (lulesamisk ) er ei øy i Hamarøy kommune i Nordland. Øya ligg nordvest for tettstaden Innhavet, mellom Sagfjorden og Kaldvågfjorden. Øya har eit areal på 68 km². Det høgaste punktet på Finnøya er Straumfjellet på 436 moh. Finnøya hadde 52 innbyggjarar i 2001.

Finnøya har vegsamband i søraust til Innhavet.
Inner-Vikna

**Inner-Vikna** eller **Indre Vikna** er den austlegaste av dei store øyane i Nærøysund kommune i Trøndelag. Øya har ei flatevidd på 99,2 km2 og vel 3200 innbyggjarar.

Ho høyrer til øygruppa Vikna som har tusenvis av øyar og holmar. Øya er flat og treberr med fleire myrar. Nærøysundet skil Indre Vikna frå fastlandet. Ved sundet ligg tettstaden Rørvik, med . Fylkesveg 770 fører over sundet i bru via Marøya til fastlandet. Skipsleia går gjennom sundet.

## Kjelde
Stall

**Stall** er ein bygning der hestar vert haldne. 

## Ordsoge
Ordet «stall» kjem frå norrønt *stallr* og tyder eigentleg 'stad der noko står'. I moderne tyding kan ordet brukast for å skildra ein bygning der ein lagrer køyretøy, som «togstall». Ei samling hestar brukt i hestesport kan også omtalast som «stall», og i overført tyding kan ein snakka om idrettsfolk på eit lag som ein «spelarstall».

## Historie

På gardsbruk i gamle dagar var det vanleg at stallen var ein eigen bygning, men seinare var stallen ofte bygd saman med fjøset. I tillegg til gardsbruk var det stall på skysstasjonar, på fabrikkar, bryggeri, militærleirar, osv. 

## Sjå òg
*Stutteri

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
Nordkinnhalvøya

**Nordkinnhalvøya**, tidlegare kalla **Nordkynhalvøya**, (samisk: *Čorgašnjárga*) er ei halvøy i Finnmark. Halvøya er delt mellom Gamvik kommune og Lebesby kommune, og er berre knytt til resten av fastlandet med det smale Hopseidet. Halvøya ligg mellom Tanafjorden i aust og Laksefjorden i vest.

De viktigaste tettstadane på Nordkinnhalvøya er Mehamn, Gamvik og Kjøllefjord. Høgaste punkt på Nordkinnhalvøya er Storvarden på Sandfjellet, på 486 moh. Lengst nord på halvøya er Kinnarodden, som er det nordlegaste punktet på fastlandet i Noreg og Europa. Nord for Gamvik ligg Slettnes fyr, som er verdas nordlegaste fastlandsfyr.

Kommunikasjonsmessig er Nordkinnhalvøya knytt til resten av vegnettet med riksveg 888, som opna i 1989. Mehamn og Kjøllefjord har anløp av hurtigruta, og Mehamn har flyplass.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nordkinnhalvøya|Nordkinnhalvøya]]» frå , den 7. april 2008.*
Dyrøya i Dyrøy

**Dyrøya** (nordsamisk ) er ei øy i Dyrøy kommune i Troms. Øya ligg mellom Senja og fastlandet, sørvest for Brøstadbotn, kommunesenteret i Dyrøy. Dyrøya har eit areal på 53 km², og det høgaste punktet på øya er Bergsheia på 563 moh. Øya har om lag 200 innbyggjarar.

Dyrøya er knytt til fastlandet med Dyrøybrua. Brua vart opna i 1994.

På Holm på Dyrøya ligg Dyrøy kyrkje frå 1880.

Det største vatnet på Dyrøya er Kalvøyvatnet (ofte kalla Kalvøya), som ligg i 187 meters høgd, midt mellom Bergsheia og Mossheia. Den enklaste oppgangen til vatnet er frå Forså om lag 1 km sørvest for Dyrøy kyrkje.

## Busetnader
Dyrøya hadde 182 innbyggjarar i 2008, fordelt på tre grunnkretsar:
* Dyrøyhamn 59
* Merkesnes 79
* Espejord 44
Dyrøyhamn omfattar den sørlege delen av øya; Merkesnes og Espejord den nordlege. Den største bygda, Langhamn, ligg i Merkesnes grunnkrets. Folketalet på øya går gradvis nedover.

## Hagenes

Under den andre verdskrigen vart Dyrøya brukt som kanonstilling av tyskarane for å ha oversikt over Tranøyfjorden. Det er om lag fire bunkersar på Hagenes og fire kanonstillingar. Bunkersane og kanonstillingane vart bygd av russiske krigsfangar. Under byggingsarbeidet vart ein russar med namn Alexej skoten då han prøvd å rømme. Dette er det einaste dokumenterte drapet på Hagenes under 2. verdskrigen.

## Bakgrunnsstoff
* Kulturnett Troms: Dyrøya
Kjetting

**Kjetting** er ei fleksibel kjede av ovale metallringar som går gjennom kvarandre. Det finst mange ulike former av kjetting, frå tynne kjettinglenkjer som fester toppa i ein vask til tjukke ankerkjettingar på skip. 

## Soge
Kjettinga stammar frå bronsealderen, då tynne kjettingar vart nytta til smykkekjede. Grekarane var òg opptekne av kjetting, og i skissene til Leonardo da Vinci førekjem kjettingar ofte. Ringbrynjene frå mellomalderen kan sjåast på ein ein slags todimensjonal kjetting. I 1634 fekk engelskmannen P. White innvilga eit patent på ein ankerkjetting av jarn. I tida før ståltau vart produsert industrielt vart kjetting nytta i kraner, gravemaskinar, og liknande. Nokre typar kjetting vert kalla *kjede*, som til dømes urkjede og halskjede.

## Nokre bruksområde

* Ankerkjetting vert nytta til å festa ankeret på skip og oljeplattformer. Kjetting er både sterk og fleksibel og høver godt til dette føremålet. Han er dessutan robust og tek ikkje så lett skade om han vert dregen over skarpe kantar på stein eller andre undersjøiske gjenstandar. 

* Kjetting vert nytta for å gjorda tømmer og anna last på lastebilar. I dag vert det òg i stor grad nytta fleksible band for å sikra last, men desse er ikkje så robuste mot skade som kjetting. 

* I skogbruket vert det nytta ståltau på vinsjar og kabelkraner, men for å festa tømmeret til ståltauet vert det nytta kjetting. Ståltau tek lett skade når det vart bøygd for skarpt og drege over stein og grus, men kjetting er robust nok til å tola slike påkjenningar. 

* Hjulkjetting vert nytta utanpå gummidekk for å auka veggrepet eller for å beskytta dekka. Før piggdekka kom i Noreg var det vanleg å nytta kjetting på personbilar på vinterføre. I dag brukar personbilar i Noreg berre kjetting viss ein skal køyre på bratte snø-/isdekte vegar, til dømes fjell- og hyttevegar. I nokre land, som til dømes Frankrike, vert det ikkje nytta vinterdekk og det er påbod om å nytta snøkjetting når det er snøføre. I dei franske Alpane gjennomfører politiet av og til kontrollar av dette påbodet. På lastebilar er det framleis vanleg å nytta kjetting på vinterføre. Men ved stor fart vert kjettingen fort utsliten, så dei vert berre nytta når det er naudsynt for å koma opp eller ned bratte bakkar. På traktorar er det vanleg å nytta kjetting på vinteren, spesielt når traktoren vert nytta til tømmerkøyring, brøyting, og liknande. På skogsmaskiner er vert det ofte nytta kjetting på nokre eller alle hjula på vinterføre, men òg på sumaren om det er bratt og sleipt. På anleggsmaskiner, som hjullastarar nyttar ein ofte kjetting for å beskytta dekka mot skarp skotenstein.

## Kjelder


## Sjå òg
* Ankerkjetting
* Hjulkjetting
* Lenkje
* Kjede
* Kjør
* Ståltau
Jim Clark

**James «Jim» Clark Jr.** () var ein britisk motorsportutøvar som 2 gongar vart verdsmeister i formel 1. Han debuterte i 1960 for Lotus og vart verande i stallen fram til han omkom under eit formel 2 løp i Hockenheim i Tyskland. Gjennom heile formel 1 karrieren på 73 deltekne løp, hadde Jim Clark 25 førsteplassar av til saman 32 pallplasseringar.

## Formel 1 resultat

## Kjelder

* Jim Statistikk frå Chicanef1 

## Bakgrunnsstoff
Suvenir

Ein **suvenir** er ein gjenstand som skal minne eigaren om ei oppleving, gjerne ei utanlandsreise.

Suvenirar kan vere tradisjonelle produkt frå eit land eller ein kultur, men typiske suvenirar er masseproduserte, rimelege og lite brukande.

## Typiske suvenirartiklar
Typiske suvenirar er modellar av kjende turistattraksjonar, kleplagg eller handdukar med kjende motiv, eller platter med motiv som kan knytast til staden. Matvarar kan verte selde i små suvenirpakningar, og tilsvarande kan alkoholhaldig drykke seljast i suvenirflasker.

Som døme på vanlege suvenirar kan nemnast
* Danmark: Modell av Den lille havfrue
* Frankrike: Modell av Eiffeltårnet
* Hellas: Gipsmodellar av antikke statuar
* Sverige: Dalahest - ein raudmåla trehest
* Russland: Matrjosjkadokker
* Vatikanet: Trykk med motiv henta frå målarstykke i Vatikanmuseet.
Silda i Loppa

**Silda** (nordsamisk *Sildi*) er ei øy i Loppa kommune i Finnmark fylke. Øya ligg mellom Nordre og Søndre Bergsfjorden. Silda har eit areal på 48 km², og det høgaste punktet på øya er Sunnáčohkka på 628 moh.
Hopen

**Hopen** er ei øy på Svalbard. Øya ligg i Barentshavet 185&nbsp;km aust for sørspissen av Spitsbergen. Øya er 33&nbsp;km lang og 2&nbsp;km brei.

Hopen er omkransa av is mellom november og juli. I denne perioden får Hopen stadig gjesting av isbjørn og fjellrev.

Det finst ymse historier om korleis øya vart oppdaga, men truleg var det Thomas Marmaduke av Hull som fyrst såg øya i 1613. Han var ein engelsk kvalfangar som arbeidde for Muscovy Company i London. Han gav øya namnet *Hope Island*, truleg etter skuta hans, «Hopewell».

Hopen vart freda som naturreservat 26. september 2003. Heile øya er freda bortsett frå et lite område rundt Meteorologisk institutt sin vêrstasjon. 

## Andre verdskrig
I juni–juli 1942 vart 24 farty i den austgåande konvoien PQ17 søkkt aust for Hopen og mange omkom. Den 4. november vart det sovjetiske dampskipet «Dekabrist» på 7463 brt søkkt av tyske fly like sør for Hopen med 80 mann om bord. Ein av totalt fire livbåtar som vart firt på sjøen og med 19 mann om bord, mellom anna skipper Stepan Polikarpovic Beljajev, tok seg i land på sørspissen av Hopen. Dei fleste av dei 19 omkom i laupet av vinteren, men skipperen, skipslegen og ein matros overlevde opphaldet og vart henta av den tyske ubåten U-703 som førte dei til Harstad sumaren og hausten 1943.

Under den andre verdskrigen bygde tyskarane ein meteorologisk stasjon i Husdalen på den søraustlege sida av øya. Stasjonsbygga vert i dag nytta av Noreg og utgjer den meteorologiske stasjonen Hopen radio.

## Bakgrunnsstoff
* Hopen  hjå Svalbard Images
* Hopen  hjå Meteorologisk Institutt
* Forvaltningsplan for naturreservatet hjå Sysselmannen på Svalbard
* Verneforskrifta for Hopen frå lovdata
* Kart over Hopen frå Sysselmannen på Svalbard (PDF fil)
* Bilete frå Hopen

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hopen|Hopen]]» frå , den 7. april 2008.*
Kjede

**Kjede** er eit fleksibelt band sett saman av korte metalbitar, som vert haldne frå kvarandre av korte røyrstubbar. Kjede vert ofte nytta for å driva ein aksling frå ein annan, med å setta kjedehjul på akslingane og legga ei kjede rundt kjedehjula. 

Kjededrift vert òg nytta når det er viktig at ulike akslingar har ein bestemt vinkel i høve til kvarandre, som til dømes kamakselen i ein stempelmotor. 

## Sjå òg
* Sykkelkjede  
* Kjededrift 
* Tannhjul
* Drivreim
* Motorsagkjede
* Kjedekollisjon
* Kjetting
Gimsøy

**Gimsøy** er ei øy i Lofoten. Øya ligg mellom Austvågøya og Vestvågøya, og høyrer til Vågan kommune. Øya har eit areal på 46,4 km².

Gimsøy har tidlegare vore ein eigen kommune. Kommunen vart skild ut frå Vågan kommune i 1856, under namnet Gimsøy kommune. Ved opprettinga hadde Gimsøy kommune 987 innbyggjarar. 1. januar 1964 vart Gimsøy, Vågan og bykommunen Svolvær slått saman igjen til nye Vågan kommune. Ved samanslåinga hadde Gimsøy kommune 1551 innbyggjarar.

Den sørlege og austlege delen av Gimsøy er kupert. Det høgaste punktet er Svarttinden på 767 moh. I nord og vest er øya flat og myrlendt, med unntak av fjellet Hoven på 368 moh.

Gimsøy har butikk, barne- og ungdomsskule. Hovudnæring er jordbruk, men òg fiske og turisme er viktige inntektskjelder på denne øya som har om lag 230 innbyggjarar.

Europaveg 10 passerer sørsida av Gimsøy, og knyter øya til Austvågøya i aust over Gimsøystraumen bru og Vestvågøya i vest over Sundklakkstraumen bru. Elles går det fylkesveg og kommunal veg rundt heile øya.

Det har vore diskutert å bygge ein storflyplass for Lofoten på dei flate myrene på Gimsøya, til erstatning for kortbaneflyplassane i Svolvær og på Leknes, men dette er så langt berre lause idear. Gimsøymyrene naturreservat ligg på øya.
Varaldsøy

**Varaldsøy** er den største øya i Hardangerfjorden og høyrer til Kvinnherad kommune i Vestland. Ho er òg ein tidlegare sjølvstendig kommune. Øya har eit areal på 45,4 km².

Fylkesveg 126 går frå ferjekaia til Gjuvsland. Øya har ferjesamband til Årsnes i sør og Gjermundshamn i vest. 

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for øya Varaldsøy:**

## Kommunesoge
Frå 1837 var Varaldsøy del av Strandebarm formannskapsdistrikt. 

1. januar 1902 vart Varaldsøy skild ut som eigen kommune. I tillegg til sjølve øya femnde kommunen òg Mundheimsområdet på fastlandet vestom øya.

1. januar 1965 vart det meste av Varaldsøy med 511 innbyggjarar slått saman med Fjelberg og Kvinnherad kommune samt eit område nord for Skånevikfjorden/Åkrafjorden i Skånevik kommune til den nye Kvinnherad kommune.

Ein del av Mundheim krets i Varaldsøy med 300 innbyggjarar vart frå same tidspunkt slått saman med delar av Jondal, Kvam og Strandebarm kommunar til den nye Kvam kommune.

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for tidlegare Varaldsøy kommune frå 1920 til 1965:**

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Varaldsøy|Varaldsøy]]» frå , den 7. april 2008.* 
 

## Fotnotar
Mellom-Vikna

**Mellom-Vikna** er ei øy i Nærøysund kommune i Trøndelag. Ho høyrer til øygruppa Vikna som har tusenvis av øyar og holmar. Arealet er 44 km². Vikna vindmøllepark, som er den første i landet, ligg ved Garstad på Mellom-Vikna.

Mellom-Vikna er, som namnet viser til, den midterste av dei tre øyane Ytter-Vikna, Mellom-Vikna og Inner-Vikna. Ho er òg den minste av desse tre.
Rotvelt

Ei **rotvelt** er eit tre som har blese overende og rive med seg rota slik at ho har vorte liggjande vertikalt. Ofte fylgjer det med jord og stein, som sit fast på røtene. Grantre bles lettare overende enn furutre, fordi grantrea har tunnare røter enn furua. 

Å hogga rotvelter kan vera farleg, på grunn av at ein kan få rota over seg når ho vert kappa laus frå stammen. Nokre gongar vert rota ståande vertikalt av di ho er fastfrosen når stammen vert kappa av. Det er ikkje alltid råd å seia kva veg ho vil detta når ho tinar.
Lauda Air

**Lauda Air** er eit flyselskap med base I Wien i Austerrike. Selskapet har charterflygingar til destinasjonar i Europa, Nord-Afrika, Karibia og til søraust-Asia. høyrer til Austrian Airlines saman med Austrian Airlines og Austrian Arrows.

Det er den tidlegare formel 1-meisteren Niki Lauda som etablerte selskapet i 1979. I 1985 vart selskapet operativt, og i 1990 starta ein med internasjonale flygingar.

## Flåte

Ved årsskiftet 2008 opererte Lauda Air med følgjande flåte: 
* 2 Airbus A320-200 
* 1 Boeing 737-600
* 2 Boeing 737-700
* 7 Boeing 737-800 

Lauda har gjeve flya namna etter kjene personlegdomar som: Freddie Mercury, George Harrison, Gregory Peck, Frank Zappa, Miles Davis og Kurt Cobain for 737-800 flya, medan A320 flya er namngjevne etter Ray Charles og Frida Kahlo.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lauda Air|Lauda Air]]» frå , den 8. april 2008.*
Tinnemannen

**Tinnemannen** er ein slått som tradisjonelt er nytta i Telemark. Slåtten er ein gangar i 2/4-takt, oftast spela i roleg tempo. 

Alle variantane av slåtten er skrivne ned etter spelemenn frå Telemark, men ein *bonde* frå Valdres, *Heimreisa* etter Torleiv Bolstad har nokre nærskylde tak. Slåtten har namn etter bygdehovdingen Olav Hovdejord (1680-1765), som budde sine siste år på garden Tinne attmed Heddalsvatnet, om lag der Notodden ligg i dag. Olav skulle ha tralla slåtten i vande etter at ein kaptein hadde hogge av han eine handa.

I eldre tid var slåtten gjerne kalla *Sildraren*. Slåtten er i alle høve knytt til Heddal gjennom segna om Tinnemannen, og gamal i Telemark. 

### Variantgruppa

Hardingfeleverket har fire variantar av slåtten, som har nr 137. Den største forma av slåtten meiner ein er bygd ut av Lars Fykerud frå Sauherad, og denne forma var nytta av spelemenn i aust-Telemark, mellom dei Kristiane Lund, Olav Groven og Anund Roheim. 

* a: *Tinnemannen* etter Rikard Gøytil, Rauland. Nedskrift Eivind Groven 1954 (G 808). Rikard hadde slåtten etter morbroren Olav R. Berge, som nok hadde han frå faren Rikard Aslaksson Berge. Slåtten er difor gamal i Bergsætta. Olav Berge spela inn slåtten på voksrull for Rikard Berge kring 1910. Denne forma er rekna som den eldste og knappaste. Rikard Gøytil spela han med karakteristiske blåtonar, som er sagt å gje att trallinga etter Olav Hovdejord.

* b: *Tinnemannen* etter Svein Løndal, Tuddal. Nedskrift Arne Bjørndal 1936 (B 781a). Løndal hadde slåtten etter Ola Sundre Spæru frå Heddal, og av ei gamal jente som hadde tralla han. 

* c: *Tinnemannen* etter Olav Groven, Lårdal. Nedskrift Eivind Groven 1957 etter minne (G 1039). Eivind Groven hadde slåtten etter Olav Groven, men og frå andre spelemenn. Groven skreiv og ut denne slåtten for det reinstemde orgelet. Forma er nærskyldt den dei nytta i nedre Telemark, etter Lars Fykerud. 

* d: *Tinnemannen* etter Anund Roheim, Bø i Telemark. Nedskrift Eivind Groven 1957 etter opptak i NRK (G 1053). Roheim lærde først slåtten av Kristiane Lund, og skøytte sidan på noko etter Johannes Larsson Fykerud, son av Lars Fykerud. Denne forma er rekna som ein Fykerud-slått.

## Fotnotar
Java

**Java** er ei av hovudøyane i Indonesia. Ho ligg sør for Borneo og aust for Sumatra. Øya har eit areal på 128 297 km² og er tett folkesett av rundt 160,2 millionar. Den indonesiske hovudstaden Jakarta ligg vest på Java.

Java er ei av Sundaøyane. Nesten heile øya er av vulkansk opphav, og har heile 38 fjell med konisk form, eit teikn på at dei er gamle vulkanar. Området er sterkt ramma av jordskjelv.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Java (øy)|Java (øy)]]» frå , den 25. oktober 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
Helgøya i Karlsøy

**Helgøya** (nordsamisk ) er ei øy i Karlsøy kommune i Troms. Øya ligg nord for Ringvassøy og har eit areal på 43 km². Namnet *Helgøy* kjem av *Helløy*, *Helgøy* eller *Heiløy*;
«den heilage øya». Helgøya har hatt kyrkje frå 1200-talet. Kyrkjestaden var tidlegare eit aktivt handelsstad og knutepunkt for fiskarar i regionen. Helgøy var eigen kommune fram til 1964, då han vart del av Karlsøy kommune. Helgøy kommune bestod av den vestlege delen av dagens Karlsøy kommune. Kyrkjestaden Helgøy hadde eige posthus og ferjesamband fram til 1999. No er Helgøya fråflytta og vert mest nytta som feriestad. 

Keisar Wilhelm II av Tyskland vitja Helgøy fleire gonger før 1914, og skjenka innbyggjarane smaragd i gåve. Smaragden er no hos Tromsø Museum. 

Kyrkja som står på Helgøy i dag, vart ført hit frå Hamn på Senja i januar 1888. Ho kom til Hamn om lag 1877 og før dette hadde ho stått på Hemnes i Helgeland, og var opphavleg bygd i 1741. Kyrkja den erstatta på Helgøy hadde stått der i 225 år. Helgøy kyrkje vert framleis nytta ved spesielle høve, og då vert det sett opp ferje for passasjertrafikk.

## Helgøy kommune 1886 - 1964
Helgøy kommune vart oppretta 1. september 1886, då han vart skilt ut frå Karlsøy kommune. Kommunen hadde då 828 innbyggjarar. 1. januar 1964 vart kommunen slått saman med Karlsøy kommune att.

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for tidlegare Helgøy kommune frå 1890 til 1964:**

## Bakgrunnsstoff
* Satellittbilete over Helgøya
* Håvard Dahl Brattrein: Bygdebok for Karlsøy og Helgøy

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Helgøya i Karlsøy|Helgøya i Karlsøy]]» frå , den 8. april 2008.*