open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Malcolm Young

**Malcolm Mitchell Young** () var ein skotskfødd australsk gitarist som var best kjend som ein av grunnleggjarane av det australske hardrock-bandet AC/DC. Young har vore både rytmegitarist, korvokalist og låtskrivar for bandet. I 2003 blei Young og dei andre AC/DC-medlemmane innlemma i Rock and Roll Hall of Fame.

Sjølv om veslebroren Angus Young (f. 1955) fekk meir merksemd enn storebroren, har Malcolm Young blitt skildra som forretningsmannen og hjernen bak AC/DC. Som rytmegitarist er det han som har utvikla mange av gitarriffa og utvikla lydbiletet i AC/DC. Han var gift med Linda Young og hadde to born med henne.

## Kjelde


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Malcolm Young|Malcolm Young]]» frå ,  den 29. november 2013.*
Lagg

**Lagg** er eit område langs kanten av ei regnvassmyr eller ombrogen myr med minerotrof vegetasjon. Laggen er flat og med ein frodigare vegetasjon fordi han får tilført mineralrikt grunnvatn frå kantane, medan den sentrale delen av myra berre får tilført vatn frå regnvatn. 

## Kjelder
*Mæhlum, Lars. (2009, 20. juli). Lagg: myrstruktur. I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013 frå http://snl.no/lagg%2Fmyrstruktur.
Amanda Seyfried

**Amanda Seyfried** () er ein skodespelar, sopransongar og modell frå Allentown i Pennsylvania i USA. 

Amanda Seyfried begynte å jobba som modell allereie som 11-åring, men slutta med det året ho fylte 17. Medan ho framleis var i tenåra tok ho songtimar og studerte opera. Den fyrste skodespelarjobben hennar var ei rolle i såpeserien *As the World Turns* 1999-2001, som då hadde gått samanhengande på amerikansk fjernsyn sidan 1956. Den fyrste filmrolla hennar var Lindsay Lohan-filmen *Mean Girls* (2004).

I 2008 fekk ho rolla som Sophie i ABBA-musikalfilmen Mamma Mia!, der ho song fleire ABBA-klassikarar for filmlerretet. Filmen hjelpte henne å bryta gjennom internasjonalt som skodespelar. Ho har seinare spelt hovudrolla i filmane *Jennifer's Body* (2009), *Chloe* (2009), *Dear John* (2010), *Letters to Juliet* (2010), *In Time*, samt Raudhette-filmen *Red Riding Hood* (2011).

I 2012 spela ho Cosette i Tom Hoopers filmatisering av musikalen Les Misérables, med m.a. Hugh Jackman, Anne Hathaway og Eddie Redmayne. Same året spela ho hovudrolla i *Gone* og året etter i *Lovelace*.

## Kjelder

* Profil og filmografi på The Internet Movie Database
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Amanda Seyfried|Amanda Seyfried]]» frå ,  den 28. november 2013.*
Anne Hathaway

**Anne Jacqueline Hathaway** () er ein USA-amerikansk skodespelar. Hathaway har vunne Oscar-prisen for beste kvinnelege birolle for rolla som *Fantine* i filmmusikalen *[[filmen Les Misérables (2012)|Les Misérables]]* (2012). 

## Karriere

Anne Hathaway fekk si første større skodespelarrolle i fjernsynsserien *Get Real* i 1999. I 2001 spela ho hovudroller i Disney-filmen *[[Prinsesse på prøve]]*, i oppfølgjaren frå 2004 og i *Den forheksede Ella* same året. Ho spela også inn stemma til hovudpersonen i animasjonsfilmane *[[Katteprinsen]]* (2002) og *[[Sannheten om Rødhette]]* (2005) før ho for alvor tok steget bort frå familiefilmane.

I 2005 spela ho i *[[Havoc]]* og *[[Brokeback Mountain]]* og året etter spela ho mot Meryl Streep i komedien *[[The Devil Wears Prada]]*. Ho har vorte brukt i ein del komediar og romantiske komediar dei siste åra, til dømes *Rachel Getting Married* (2008), *Bride Wars* (2009) *Valentine's Day* (2010) og *Love & Other Drugs* (2010). I tillegg spela ho stemma til «Jewel» i Rio (2011) og den kvite dronninga i Alice i Eventyrland (2010).

I 2012 spela ho Selina i den tredje av dei nyaste Batman-filmane, *[[The Dark Knight Rises]]*. Same året spela ho «Fantine» i Tom Hoopers filmatisering av musikalen *Les Misérables*. Det var særleg måten ho framførte songen «I Dreamed a Dream» som skapte internasjonal merksemd. Rollefiguren har her vorte tvunge til prostitusjon for å brødfø seg og dottera si. For å få fram det desperate i scena, gjekk Hathaway kraftig ned i vekt og klipte håret kort. Songen vert framført inni ei kiste som liknar ei likkiste. Christopher Orr frå The Atlantic skreiv at «Hathaway gjev alt ho har, ho tek til i stille sorg før ho byggjer det opp til eit forpint klimaks: ho geispar, ho græt, ho hostar. Dersom du blir lamslått av denne scena, noko mange vil bli, (...) kan dette vera filmen for deg.»  Ann Hornaday i *[[The Washington Post]]* skreiv: «Midtpunktet i ein film som består av berre midtpunkt, høyrer til Anne Hathaway, som som den tragiske heltinna Fantine syng endå eit av dei minneverdige nummera.»

For denne rolla vann Hathaway heile tretti ulike prisar, mellom anna Oscar-prisen, Golden Globe-prisen, BAFTA-prisen og Screen Actors Guild Award.

## Verkliste

### Filmar

### Fjernsyn

### Teater

## Kjelder
* Profil og filmografi på The Internet Movie Database
* *Engelsk Wikipedia om Anne Hathaway - avsnittet om Les Misérables. Henta inn 28. november 2013.*

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Anne Hathaway|Anne Hathaway]]» frå ,  den 2015.*  
 
### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Løss

**Løss** er ein type finkorna jord som driv med vinden. Han består ofte av kvarts, feltspat, kalk og andre mineral og inneheld normalt òg organisk material. Løsskorna er kantete og held seg difor lenge i store skråningar utan å rase ned. Små partiklar av løss kan karakteriserast som støv.

Løssjord, har som andre sediment med høgt kvartsinnhold, opphavet sitt i erosjon av den blotta underliggande berggrunnen, ofte i samband med eoliske prosessar. Dette kan til dømes skje mekanisk med hjelp av ein stor ismasse (isbre) der silten transporterast og blir avsett med hjelp av vinden, eller ved at vinden eroderer ned fjellgrunnen. Slik har til dømes løssjorda i Kina vorte til.

Løssområda kan bli fleire hundre meter tjukke, og i visse delar av verda har det vorte bygd bustader i dei.

Løss finst på mange stader i verda, først og fremst i USA, Argentina, Kina, Sentral-Europa, det sentrale Asia, men òg i mellom anna Nord-Afrika og Australia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Løss|Løss]]» frå ,  den 29. november 2013.*
Vasskjelde

Ei **kjelde, ile, olle** eller **oppkome** er ein stad der grunnvatnet kjem fram i dagen. Slikt vatn kjem frå akviferar som opphavleg er vorte tilførte vatn gjennom nedbør. Vatnet renn gjennom porøst materiale og sprekker til det treff eit vasstett leirlag eller fast berggrunn, til dømes ved foten av fjell eller åsar. Kjeldevatn er vorte reinsa for slam og organiske partiklar under ferda gjenom sand- eller gruslager, men kan også innehalda mindre mengder oppløyste mineralar (som jern og kalk).

## Springkjelde
Ei springkjelde er ei kjelde der vatnet spring opp frå jordoverflata, ofte med stor fart og med høgt trykk. Slike kjelder kan anten vere artesiske brønnar eller geysirar.

## Varme og kalde kjelder

Kalde kjelder er vatn som kjem frå djupner på kring 3–15 meter under jordoverflata. Desse djupnene vert ikkje råka av sommarvarme eller vinterkulde, og dette kjeldevatnet har typisk temperaturar på mellom +3° og +10° C.

Varme kjelder eller termer er vatn som kjem frå så store djupner at det er vorte varma opp av jordvarmen. I vulkanske område kan temperaturen i vatnet kome opp til kokepunktet, som i ein geysir.

## Mineralkjelder
Ei mineralkjelde inneheld vatn med løyste salt frå bergartar det har passert, og vert ofte nytta som mineralvatn. Mange av desse kjeldene, til dømes i Aachen og Bad Ems i Tyskland, Karlovy Vary i Tsjekkia og Vichy i Frankrike, er òg varme. Slike kjelder har vore rekna som heilage, særleg på grunn av dei helsebringande verknadane dei førte med seg, som olavskjelder.

Varme kjelder og minderalkjelder er vorte nytta til terapi, bading og avslapping. Nokre er vorte turistmål og senter for fysioterapi og liknande.

## Kjelder
Ostreabanke

**Ostreabankar** eller **ostrealeire** er skjelbankar og leirelag frå postglasial tid i Oslo-området. Under avsetninga låg strandlinja ved Oslo kring 70 meter høgare enn i dag. 

## Kjelder
*Ostreabanker. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013 frå http://snl.no/ostreabanker.
Neoglasiasjon

**Neoglasiasjon** syner til ei dokumentert avkjøling i klimaet til jorda under holocen etter den siste istida. Neoglasiasjonen kom etter varmetida i holocen, som har vore den varmaste tida på jorda etter istida tok slutt. Neoglasiasjonen har ikkje ei markert, global byrjing, men vart markert lokalt med framstøyt av isbreane. 

I Noreg skjedde dette under den vesle istida litt før år 1750.

## Kjelder
*Neoglasiasjon. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013 frå http://snl.no/neoglasiasjon.
Mudder

**Mudder** eller **slam** er ei type finkorna gjørme som er klebrig, sleip og glatt. Han er danna av vatn og partiklar i leir- og siltstorleik. Dei fleste korna er mindre enn 0,06 mm. Når mudderet tørkar kan det dannast eit fast sediment som kan herdne til mudder- eller slamstein. 

## Kjelder
*Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Mudder. I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013 frå http://snl.no/mudder.
Pamukkale

**Pamukkale** (tyrkisk for 'bomullsborg') er ein verdsarvstad i provinsen Denizli sørvest i Tyrkia. Det ligg varmekjelder og travertiner i byen, som er terrassar av karbonatmineral som er avsett av rennande vatn. 

Den gamle gresk-romerske og bysantinske byen Hierapolis vart bygd på toppen av den kvite «borga», som er kring 2,7 km lang og 600 meter brei og har ei høgd på 160 meter. Ein kan sjå området får åsane ovanom byen Denizli, 20&nbsp;km unna. 

Turisme er og har vore ein stor industri. Folk har bada i dei naturlege bassenga i tusenvis av år. Så nyleg som på midten av 1900-talet vart det bygd hotell over ruinane av Hierapolis, noko som gjorde stor skade. Ein veg vart bygd frå dalen over terrassane og motorsyklar fekk løyve til å køyre opp og ned fjellsida. Då området fekk status som verdsarvstad vart hotella rivne og vegen fjerna og erstatta med kunstige basseng. Det er ikkje lov å ha på sko på terrassane for å verne avsetningane. 

## Galleri


Fil:Hot_springs_of_Pamukkale.JPG|Varmekjeldene i Pamukkale
Fil:Pamukkale town.JPG|Byen Pamukkale ved foten av varmekjeldene 
Fil:Pamukkale00.JPG|Ein hengande kalksteinsvegg i Pamukkale
Fil:Pamukkale.1.ogv|Ein kort video av Pamukkale


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pamukkale|Pamukkale]]» frå ,  den 29. november 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Paternostersjø

**Paternostersjø** er eit vatn i ei rekkje av innsjøar med ei elv imellom. Denne typen vatn er danna ved erosjon frå isbre, og er vanlege i fjellområde som har vore dekte av is.

Namnet kjem frå «Paternoster», det latinske namnet og byrjinga av bøna «Fader vår». Innsjøane har fått dette namnet fordi dei liknar ei bønnekjede. 

## Kjelder
*Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Paternostersjøer, *Store norske leksikon*. Henta 21. november 2013.

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Paternoster lake|Paternoster lake]]» frå ,  den 4. desember 2013.*
Polvandring

**Polvandring** syner til endringa i plasseringa til polane i tilhøve til kontinenta gjennom geologisk tid. Ved paleomagnetiske undersøkingar har det vore mogleg å avgjere den magnetiske plasseringa til polane til ulike tider i historia til jorda. Vandringa til polane er berre tilsynelatande; det er kontinenta (eller jordplatene, sjå platetektonikk) som rører seg. Dei magnetiske polane har heile tida stått ganske nær dei geografiske polane.

Sett frå Europa fann den magnetiske nordpolen seg i kambrium i Stillehavet, han rørde seg så mot kysten av Aust-Asia, gjennom dei nordaustlegaste delane av Asia og ut i Nordishavet. Paleomagnetiske målingar gjort i bergarter på andre kontinent gjev andre polvandringskurver. Dette viser at kontinenta ikkje berre har rørt seg i tilhøve til dei magnetiske polane, men òg i tilhøve til kvarandre.

## Kjelder
*Polvandring. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013 frå http://snl.no/polvandring.
Strukturmark

**Strukturmark**, **polygonmark** eller **rutemark** er eit omgrep for overflateformer som vert danna i vassmetta, leirhaldig jord som avvekslande frys og tiner. I leirjord uten steininnblanding dannast tilnærma sekskanta polygon. Dei opptrer òg ved uttørring av leirslam. I steinblanda leirjord dannast steinrender ved utfrysing av stein mot polygonsprekkene. Steinrender dannast på same måte der terrenget er skrått, så jorda flyt i ei særskild retning. Dette vert kalla solifluksjon. Strukturmark vert særleg danna i område der grunnen er frosen året rundt, så vatnet ikkje har høve til å søkke ned i jorda. Særs store polygon eller ruter kan oppstå ved at overflaten sprekk når den frosne jorda og steinen trekkjer seg saman på grunn av sterk kulde.

## Kjelder
* Strukturmark. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 29. november 2013 frå http://snl.no/strukturmark.
Polygonmark

**Polygonmark** er tundraområde i høgfjell eller polarstrøk der overflata viser polygonforma mønster, anten av isfylte sprekker eller av lausmateriale sortert av frosten. Polygonmark er ein spesiell type strukturmark.

## Kjelder
*Polygonmark. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013 frå http://snl.no/polygonmark.
Romeriksbreen

**Romeriksbreen** er namnet på ein del av innlandsisen som under avsmeltingstida etter den siste istida (for ca. 9000 år sidan) låg over Romerike. Han trekte seg tilbake i rykk, eller trinn, og i kvart av desse vart det like føre isen avsett store breelvterrassar og delta. Grus og grov sand vart avsett nærast isfronten, finare sand og leire lenger vekk. På sandområda (moane) med furuskog er det i dag mange grustak. Leirområda dannar det beste landbruksarealet i flatbygdene på Romerike.

Trinna kallast, frå sør til nord, Bergertrinnet, Jessheimtrinnet, Hauersetertrinnet, Daltrinnet og Minnesundtrinnet. Særleg ved Hauerseter- og Daltrinnet er det mange grytehol som utgjer eit karakteristisk trekk i landskapet. Dei fleste israndavsetningane vart avsett i havet som dengong stod ca 205 m høgare enn no.

## Kjelder
* Romeriksbreen. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013 frå http://snl.no/Romeriksbreen.
Lesjaskog kyrkje

**Lesjaskog kyrkje** er ei lafta langkyrkje som vart oppført som *Vår Frelsers kirke* på Lesjaverk i 1695, og ein veit ikkje heilt sikkert når kyrkja vart innvigd. Drifta på jernverket vart lagt ned i 1812, og i 1855 vart kyrkja flytta og oppført på Lesjaskog.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Lokalhistoriewiki — Lesjaskog kyrkje
* 
* Lesja kommune 
*
Ole Anunsen Strøm

**Ole Anunsen Strøm** () var ein norsk, offiser og politikar frå Skoger i Buskerud. 

Strøm var son til ein gardbrukar i Skoger. Sjølv utdanna han seg til offiser. Han tok fyrst sersjanteksamen ved Norske Jægerkorps Underofficerskole i 1883, fem år seinare tok han eksamen ved ingeniør-underoffiserskulen. Åra 1888-93 arbeidde han på kontoret til ingeniørvåpenet. Frå 1893 budde han på Hvalsmoen i Norderhov, der han hadde ymse posisjonar ved ingeniørvåpenet sin landevernsbataljon. I 1911 vart han utnemnd til kvartermeister ved sappørbataljonen. Strøm var formann for Norges underoffisersforening i 1907-08.

Strøm var medlem av heradsstyret i Norderhov frå 1898, varaordførar 1905-07, og ordførar i Norderhov i åra 1908-16 og 1923-25. Han var stortingsrepresentant for einmannskrinsen Ringerike i Buskeruds amt perioden 1910-12. Strøm representerte Venstre i kommunestyret og Frisinna Venstre på Stortinget. På Stortinget var han medlem i militærkomiteen.

I 1928 vart Strøm Borgardådsmedaljen.

## Kjelder
*Ola Brænden (red.): *[http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2012080825016 Norderhov kommune - Det kommunale sjølstyre 1837-1937-1945]*. Norderhov kommune 1946 (s. 70-71, digitalisert av Nasjonalbiblioteket)
*Tallak Lindstøl: *[http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2006120501104 Stortinget og statsraadet 1814-1914. 1ste bind, 2den del]*. Steen'ske Bogtrykkeri, Kristiania 1914 (s. 842, digitalisert av Nasjonalbiblioteket)
*Vilhelm Haffner: *[http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007060100024 Stortinget og statsrådet 1915-1945 - Bind 1 Biografier]*. Oslo 1949 (s. 50, digitalisert av Nasjonalbiblioteket)
Lesjaverk kyrkje

**Lesjaverk kyrkje** er ei lafta langkyrkje frå 1964 i Lesja kommune i Innlandet fylke. Den fyrste kyrkja på staden kom i 1695. Denne kyrkja vart flytta og gjenoppført som Lesjaskog kyrkje i 1855. Kyrkjegarden forfall så nokre år før han vart innvigd på nytt i 1941. Dagens kyrkje vart oppført i 1962–64 og innvigd 19. juli 1964. Mykje av inventaret er skore av den lokale treskjeraren Otto Sveen.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* Lesja kommune
*
Viktor Mamatov

**Viktor Fjodorovitsj Mamatov** () var ein sovjet-russisk tidlegare skiskyttar frå Belovo i Kemerovo oblast. Han vart verdsmeister i den individuelle øvinga under VM i skiskyting 1967, olympisk meister i stafett med Sovjetunionen både i 1968 og 1972 og verdsmeister i same øvinga i tre år på rad; 1969-71.

## Aktiv
Mamatov var 29 år gammal då han vann gullmedaljen på 20 km under VM i skiskyting 1967 i austtyske Altenberg, den einaste individuelle øvinga i meisterskapen. Meisterskapen var elles hans fyrste, og han fekk også med seg ein sølvmedalje med Sovjetunionen sitt lag i 4 x 7,5 km stafett, gullmedaljen tok Noreg.

Frå Vinter-OL 1968 i Grenoble til og Vinter-OL 1972 i Sapporo deltok Mamatov på alle sovjetiske stafettlag i den årlege internasjonale skiskytings-meisterskapen; alle dei fem aktuelle tevlingane enda med gull til Mamatov og dei ulike lagkameratane hans, framom alle i lag med Aleksandr Tikhonov og Rennat Safin. I tillegg til dei to OL-gulla og tre-VM-gulla vann Mamatov bronsemedaljen i den individuelle øvinga under VM 1970 i Östersund, bakom landsmannen Tikhonov og sølvvinnaren Tor Svendsberget frå Noreg.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
*VM i skiskyting 1967 i Altenberg: Gullmedalje på 20 km, sølvmedalje i stafett
*Vinter-OL 1968 i Grenoble: Gullmedalje i stafett, nr 7 på 20 km
*VM i skiskyting 1969 i Zakopane: Gullmedalje i stafett, nr 14 på 20 km
*VM i skiskyting 1970 i Östersund: Gullmedalje i stafett, bronsemedalje på 20 km
*VM i skiskyting 1971 i Tavastehus: Gullmedalje i stafett, nr 6 på 20 km
*Vinter-OL 1972 i Sapporo: Gullmedalje i stafett, nr 7 i 20 km

## Merknadar

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Antti Tyrväinen

**Antti Eerikki Tyrväinen** () var ein finsk skiskyttar frå Ylöjärvi i Birkaland. Han var ein av dei beste skiskyttarane i verda i fyrste halvdelen av 1960-åra, vann tre sølvmedaljar og ein bronsemedalje i den årlege, internasjonale meisterskapen i skiskyting i tida 1960-65.

### Aktiv
Tyrväinen vann den olympisk sølvmedaljen i skiskyting under vinter-OL 1960 i Squaw Valley. På 20 km, den einaste skikytingsøvinga i leikane, vart han einast slått av Klas Lestander frå Sverige. Under VM i skiskyting 1962 på finsk heimebane i Tavastehus tok han eit nytt sølv på 20 km, Vladimir Melanjin frå Sovjetunionen vart verdsmeister. Dei same to karane vart nummer ein og to i VM 1963, også då vart det sølv på Tyrväinen. Han tok si tredje og siste VM-medalje, den fyrste i bronse, då Olav Jordet vart verdsmeister på 20 km på norsk heimebane i Elverum, framom Sovjets Nikolaj Puzanov og Tyrväinen.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
*Vinter-OL 1960 i Squaw Valley: Sølvmedalje på 20 km
*VM i skiskyting 1961 i Umeå: Nr 5 på 20 km
*VM i skiskyting 1962 Tavastehus: Sølvmedalje på 20 km
*VM i skiskyting 1963 Seefeld: Sølvmedalje på 20 km
*Vinter-OL 1964 i Innsbruck: Nr 13 på 20 km
*VM i skiskyting 1965 på Elverum: Bronsemedalje på 20 km
*VM i skiskyting 1966 i Garmisch-Partenkirchen: Nr 5 i stafett

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Tavastehus

**Tavastehus** (finsk **Hämeenlinna**) er ein by og ein kommune i Kanta-Häme i Finland. Kommunen, som har over 67&nbsp;000 ibuarar, har ei flatevidd på 2&nbsp;031,5 km² fordelt på to åtskilde landområde. Byen ligg 98 km nord for Helsingfors, og 75 km søraust for Tammerfors.

Finsk språk er heilt dominerande i kommunen.

## Soge
Tavastehus vart formelt sett ein by i 1639, under Per Brahe den yngre si tid som Sveriges generalguvernør over Finland. I 1778 vart byen flytta ein kilometer sørover, der bysentrum framleis er.

Etter ein brann i 1831 vart Tavastehus oppattbygt etter ein heilskapleg byplan med breie gater. Byen fekk jarnbanesamband med Helsingfors i 1862, langs Finlands første jarnbanestrekning.

## Ymse
Komponisten Jean Sibelius var frå Tavastehus.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Tavastehus|Tavastehus]]» frå ,  den 30. november 2013.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Pompadur

**Pompadur** er ei poseforma dameveske som vanlegvis er sydd av tøy og rynka saman øvst med snor eller band. Veska kom på moten i siste delen av 1700-talet. Ho er kalla opp av markisa av Pompadour, ei fransk hoffkvinne og offisiell kongeleg elskarinne, som var ein trendsetjar i rokokkotida. Pompadurar var laga av silketøy med blomstermønster som også hadde fått namn etter henne.

## Døme

Woman's Bag (Reticule) LACMA M.83.281.2 (1 of 2).jpg|Satengpompadur frå Frankrike rundt 1799.
Woman's Reticule LACMA M.64.75.1.jpg|Pompadur, kanskje frå Fankrike rundt 1800.
Woman's Bag (Reticule) LACMA M.2007.211.267 (1 of 2).jpg|Europeisk pompadur med perlebroderi frå rundt 1830.
Woman's Reticule LACMA M.54.20.1.jpg|Svart pompadur pynta med melonsteinar, frå USA rundt 1860.
Brodert pompadur framside NF.1919-0560.jpg|Brodert pompadur brukt i Tolga i Hedmark, no ved Norsk Folkemuseum.
Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|Utstillingsdoke med moteklede frå 1830-åra og pompadur.


## Kjelder

*Pompadur (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Henta 30. november 2013.

## Bakgrunnsstoff

*Pompadur. Søk ved digitaltmuseum.no
Teologisk tidsskrift

**Teologisk tidsskrift** er eit norsk fagtidsskrift som vert utgjeve av Det teologiske fakultet ved Universitetet i Oslo, Det teologiske menighetsfakultet og Universitetsforlaget. Teologisk tidsskrift vart grunnlagt i 2012, gjennom ei samanslåing av *Norsk teologisk tidsskrift* (1900-2011) og *Tidsskrift for teologi og kirke* (1930-2011).

Målgruppa er teologar, prestar og lærarar og lektorar i kristendomskunnskap. Tidsskriftet er klassifisert som forskingstidsskrift.
Gjel

Ei **ravine**, **kløft**, eit **gjel** eller **juv** er ein trong dal med bratte sider som har oppstått ved at ei elv har grave seg ned i berggrunnen.  

Ein canyon eller eit elvegjel vert skapt når ein V-dal elles ville ha blitt skapt. I staden for at lausmateriale rasar ned som i ein typisk V-dal så vil erosjonen berre skje i elvebotnen. Eit *stort gjel* vert gjerne kalla ein canyon, medan eit djupt gjel vert kalla eit juv.

Eit av dei mest spesielle gjela i Noreg er Helvete i Gausdal.

Andre kjente gjel:

* Sautso i Altaelva
* Jutulhogget i Østerdalen
* Jutulhogget i Rondane
* Gudbrandsjuvet i Valldal

## Sjå òg
*Geil

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gjel|Gjel]]» frå ,  den 30. november 2013.*
Rekurrensflate

Ei **rekurrensflate** er ei grenseflate mellom eit sterkt formulda og eit mindre nedbrote lag i ei torvmyr. Ei slik flate reflekterer ei klimaendring.

## Kjelder
*Rekurrensflate. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013 frå http://snl.no/rekurrensflate.
Sergej Tarasov

**Sergej Borisovitsj Tarasov** () er ein russisk, tidlegare skiskyttar frå Staroalejskoje i Altaj kraj, som representerte Sovjetunionen og seinare Russland. Gjennom 1990-talet var han ein av dei aller beste skiskyttarane i verda, og sanka desse åra fire OL-medaljar og sju VM-medaljar.

### Aktiv
Tarasov fekk ein sølvmedalje med Sovjetunionen sitt stafettlag då han i 1991 deltok i sitt fyrste verdsmeisterskap. To år seinare fekk han med heim til Russland to sølvmedaljar og ein bronsemedalje frå VM i skiskyting i Borovets. Under vinter-OL 1994 på Lillehammer skaut han på seg tre tilleggsminuttar, men med dagens beste langrennstid vann han likevel gullmedaljen; 3,4 sekundar føre toaren Frank Luck som representerte Tyskland. Seinare i leikane fekk Tarasov sitt tredje stafett-sølv, og i tillegg ein bronsemedalje på 10 km.

Under VM i skiskyting 1996 i Ruhpolding vart Tarasov verdsmeister både på 20 km og i 4 x 7,5 km stafett. Sidan tok han i 1997 eit VM-sølv på 12,5 km jaktstart, og i 1998 ein OL-bronse i stafett.

Perioden 1991-97 stod Tarasov fire gongar på toppen av sigerspallen etter verdscuprenn, og like mange gongar på høvesvis andre- og tredjeplass. Han tok sin fyrste verdscupsiger på ein 10 km i Ruhpolding i 1991, dei andre tre sigrane kom på 20 km, inkludert då han vann OL-gull i 1994 og VM-gull i 1996. I sin beste sesong i verdscupen i skiskyting, 1996, vart han totalt nummer seks.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
*VM i skiskyting 1991 i Lahti: Sølvmedalje i stafett og nr 10 både på 10 km og 20 km
*VM i skiskyting 1993 i Borovets: Sølvmedalje på 20 km, bronsemedalje på 10 km og sølvmedalje i stafett
*Vinter-OL 1994 på Lillehammer: Gullmedalje på 20 km, bronsemedalje på 10 km og sølvmedalje i stafett
*VM i skiskyting 1996 i Ruhpolding: Gullmedalje på 20 km og i stafett
*VM i skiskyting 1997 i Osbrlie: Sølvmedalje på jakstarten, nr 5 på 10 km
*Vinter-OL 1998 i Nagano: Bronsemedalje i stafett

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
*IBU-resultat

## Bakgrunnsstoff
*
Jurij Kasjkarov

**Jurij Fjodorovitsj Kasjkarov** () er ein russisk, tidlegare skiskyttar frå Khanty-Mansijsk som representerte Sovjetunionen og seinare Russland. Han vart individuell verdsmeister på 20 km i 1985. Mellom 1983 og 1991 vann han med Sovjetunionen sju medaljar i stafett-tevlingar i VM og OL, fire i gull og tre i sølv.

## Aktiv
Kasjkarov fekk sin VM-debut som 19-åring i 1983. Etter eit godt løp på 20 km fekk han plass på Sovjetunionen sitt stafettlag, eit lag som vart verdsmeistrar. Året etterpå, i 1984, var han med på det sovjetrussiske stafettlaget som gjekk til topps i vinter-OL i Sarajevo. Han gjorde så sin beste sesong i 1985, då han vann gullmedaljar på 20 km og i stafett under VM i Ruhpolding. Same sesongen kom han på andreplassen i verdscupen i skiskyting, bakom verdscup-sigraren Frank-Peter Roetsch som representerte DDR. I VM 1986 tok Kasjkarov si fjerde strake gullmedalje i stafett-øvinga, året etter fekk han sitt fyrste VM-sølv i stafett, ein prestasjon han og lagkameratane gjentok i 1989 og 1991. Under VM 1989 i Feistritz vann han si andre individuelle VM-medalje, ein bronse, slått av vinnaren Frank Luck frå DDR og norske Eirik Kvalfoss.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
*VM i skiskyting 1983 i Antholz: Gullmedalje i stafett, nr 7 på 20 km
*Vinter-OL 1984 i Sarajevo: Gullmedalje i stafett, nr 10 på 10 km
*VM i skiskyting 1985 i Ruhpolding: Gullmedalje både 20 km og i stafett
*VM i skiskyting 1986 i Oslo: Gullmedalje i stafett, nr 6 på 20 km
*VM i skiskyting 1987 i Lake Placid: Sølvmedalje i stafett, nr 5 på 20 km
*Vinter-OL 1988 i Calgary: Nr 5 på 20 km
*VM i skiskyting 1989 i Feistritz: Bronsemedalje på 10 km og sølvmedalje i stafett
*VM i skiskyting 1990 i Minsk: Nr 4 på 20 km
*VM i skiskyting 1991 i Lahti: Sølvmedalje i stafett, nr 12 på 10 km

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Rullestein

Ein **rullestein** er ein kule- eller eggforma stein som er skapt av rørslene til havet. Han er oftast av ein hard steinsort som gneis eller granitt, som er finkorna nok til at ingen større innslag av hardare krystall stikk ut.

Rullesteinar dannast vanlegvis der havet står rett på ei større samling av istidsmorener med stein i passande storleik til at dei blir liggjande og rugle/rugge og gnisse mot naboen og samstundes bli snudd litt etter litt til alle sider er rørt mange gonger. Prosessen tek truleg nokre hundre år.

Rullestein dannast fleire stader i Noreg, mellom anna på Jæren, Herdla og i Åna-Sira.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rullestein|Rullestein]]» frå ,  den 30. november 2013.*
Skagerrakbreen

**Skagerrakbreen** var ei bretunge som i den nest siste istida, Saale-istida, trong fram frå Austersjøen langs kysten av Noreg og grov ut Norskerenna. Breen vart først skildra av Amund Helland.

## Kjelder
*Skagerrakbreen. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013 frå http://snl.no/Skagerrakbreen.
Strandlinje

Ei **strandlinje** eller **vasslinje** er ei skjeringslinje mellom land og ei vassflate i havet eller i innsjøar. På grunn av erosjon frå bølgjeslaga, såkalla abrasjon, i kaldt klima òg frostsprenging og iserosjon, kan det dannast innhakk i landoverflata som markerer strandlinjer.

Viss havet stig eller søkk i tilhøve til landoverflata, kan desse innhakka vernast som merkar etter tidlegare havnivå.

Eit diagram som syner havnivået til ulike tider vert kalla *strandforskyvingskurve*. 

## Kjelder

* «Strandlinje» (5. oktober 2012). I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013.
* Bryhni, Inge. (20. oktober 2011). «Strandforskyvningskurve» I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013.

## Bakgrunnsstoff
Strengmyr

Ei **strengmyr** er ei myr der langstrekte, svakt heva parti vekslar med flate og våte parti. Dei heva partia vert kalla strenger og dei djupare og våte vert kallar flarkar. Strengane ligg på tvers av fallretninga i hellande terreng. Strengmyrer blir lettast danna i kontinentalt klima med tele, og finst i høgareliggande område under skoggrensa. I Troms og Finnmark finn ein òg slike myrer ut mot kysten. I særleg kalde område blir det danna palsmyr.

## Kjelder
*Mæhlum, Lars. (2009, 20. juli). Strengmyr. I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013 frå http://snl.no/strengmyr.
Torvgeologi

**Torvgeologi** er ei grein av kvartærgeologien som handsamar lagdelinga i torvmyrene, og som med utgangspunkt i samansetnaden i torvlaga og fossilinnhald gjev opplysningar om klima og naturforhold etter istida. Etter kvart er pollenanalysen vorte det viktigaste hjelpemidlet for torvgeologien.

## Kjelder
*Torvgeologi. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013 frå http://snl.no/torvgeologi.
Øye kyrkje i Vang

**Øye kyrkje** er ei langkyrkje i Vang kommune i Innlandet. Kyrkja avløyste Øye stavkyrkje. Sjølve kyrkja er lafta (med gavlar i bindingsverk), medan sakristiet i bindingsverk er frå 1900.

Ved ei vøling i 1935 fann ein 156 delar frå stavkyrkja under kyrkjegolvet. Med utgangspunkt i desse vart stavkyrkja rekonstruert på 1950-talet etter planar av Ole Øvergaard.

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* Øye kyrkje i «Norges kirker»
* 
*
Hans B. Wergeland

**Hans Bergersson Wergeland** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Masfjorden.

Wergeland var fødd på garden Løveid i Masfjorden. I yngre år gjekk han i to år på overkonstabel-skulen i Bergen, og sidan eitt år på artilleribrigaden sin underoffisersskule. Han overtok så slektsgarden i 1885, og dreiv denne i lang tid.

Han var medlem av heradsstyret i Masfjorden frå 1887 og ordførar i heradet i 15 år; 1902 til 1916. I tillegg var han ordførar i forstandarskapet til Masfjorden Sparebank i tida 1902-07 og styreformann i Lindaas-Masfjorden dampskibsselskap frå 1902.

Wergeland vart vald inn på Stortinget ved stortingsvalet 1906 for krinsen Nordhordland, og vart attvald i 1909. I den fyrste stortingsperioden representerte han Samlingspartiet, i den andre Høgre. Han hadde heile stortingstida sete i vegkomiteen, i den andre perioden som nestformann. Bolken 1910-12 var han også medlem av reguleringskomiteen.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Ludvig Zwilgmeyer

**Ludvig Daae Zwilgmeyer** () var ein norsk sokneprest og stortingsmann for Høgre frå Trondheim. Peter Gustav Zwilgmeyer var far hans og Dagfinn Zwilgmeyer son hans. Barnebokforfattaren Dikken Zwilgmeyer var syster hans.

## Liv og gjerning
Zwilgmeyer vart cand. theol. i 1877, og vart tilsett som skulestyrar i Flosta året etter. Frå 1879 arbeidde han som kapellan i Dypvåg, stiftskapellan i Kristiansand stift 1883-85. Deretter var han kapellan i Høyland prestegjeld, før han vart sokneprest i Kopervik i 1888. Sidan var han sokneprest i Sauherad frå 1896, i Hisøy frå 1901 og til sist i Barbu frå 1905 til han døydde.

Alle stadene han budde tok han på seg kommunale verv som til dømes forlikskommissær og formann i skulestyret. I mange år var han formann i «Agdesidens kreds av kristelig forening for unge».

Zwilgmeyer vart vald til stortingsrepresentant for Arendal og Grimstad for stortingsperioden 1910-12. Han var medlem av kyrkjekomiteen, men vart permittert allereie 8. april 1910 og døydde i Kristiania kort etter.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Terra rossa

**Terra rossa** (italiensk for «raud jord») er ei raudbrun forvitringsjord. Ho vert danna i område med kalksteinsberggrunn og middelhavsklima, mellom anna i karstområda rundt Adriahavet, men finst òg andre stader som på Prince Edward Island i Canada.

Samanlikna med anna leirhaldig jord har terra rossa-jord overraskande god drenering. Dette gjer han til ein populær jordtype for vinproduksjon. Av vinområde finn ein denne jorda i La Mancha i Spania og Coonawarra i Australia.

## Kjelder
*Terra rossa. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. november 2013 frå http://snl.no/terra_rossa.
Terrengdekkande myr

**Terrengdekkande myr** eller **teppemyr** er eit myrområde som dannar eit samanhengande dekke i terrenget, både over høgdedrag, flatar og skråningar. Dei vert danna i fuktig klima. 

Det finst teppemyrer fleire stader på den nordlege halvkula, med veldokumenterte døme i Irland og Storbritannia. Store delar av tundraen i Russland og Nord-Amerika kvalifiserer også som teppemyr. I Noreg finst dei i kyst- og fjordstrøk frå Agder til Troms. Attverande teppemyrer blir rekna som ei sterkt truga landskapsform i Noreg.

På den sørlege halvkula er teppemyrer mindre utvikla ettersom store delar av landmassen her ligg på låge breiddergarder. Miljøtypen er likevel rapportert frå Patagonia, Falklandsøyane og New Zealand. På den subantarktiske Macquarieøya finst det teppemyrer kalla «dundyner» (*featherbeds*) på heva landområde som kan vera opptil 5&nbsp;m djupe. Dei skjelv når ein går på dei, og kan vera farlege å kryssa.  

## Teppemyrer og menneske

I nokre delar av Europa har ein kopla utbreiinga av teppemyrer med avskoging utført av førhistoriske kulturar.

Torv frå myrer har fleire stader vore brukt som brensle og til andre føremål. Store uttak av torv kan truga teppemyrene, og fleire av dei er no verna. Sliabh Beagh og Bellacorick på Irland og Airds Moss i Skottland er døme på verna teppemyrer.

## Kjelder

*
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Blanket bog|Blanket bog]]» frå ,  den 24. februar 2017.*
Vanda-elva

**Vanda-elva** (svensk *Vanda å*, finsk *Vantaanjoki*) er ei elv i Södra Finlands län. Ho blei tidlegare kalla **Helsingeån**, etter Helsinge sokn. Vanda er ein by i landskapet Nyland.

Vanda-elva har kjelde i Hausjärvi ved Salpausselkäåsen og munnar ut i Gammelstadsfjärden i Helsingfors. Elva er 101 kilometer lang og nedslagsfeltet dekker 1685 km² i kommunane Helsingfors, Vanda, Tusby, Nurmijärvi, Hyvinge, Riihimäki, Hausjärvi, Loppis, Mäntsälä, Vichtis, Träskända, Kervo, Sibbo og Esbo. Viktige sideelvar er Palojoki frå venstre, Luhtabackaån frå høgre, Tusby å frå venstre og Kervo å frå venstre. 

Fossar mellan Vanda og Helsingfors er Långfossen, Nackbölefossen og Grotens fors. I Helsigfors ligg Lillfossen og Gammelstadfossen. Sistnemnde har gjeve nammn til byen Helsingfors. I Vanda ligg Vandafossen. Fossar i Hyvinge er Vanhanmyllynkoski, Vakkurinkoski, Koskipirtinvirta, Åvikinkoski og Kittelänkosket. 

Vanda-elva blei tidlegare brukt som drikkevasstilførsel i hovudstadsregionen i Finland fram til 1982, då ein tok i bruk Päijännetunnelen. Ein kan framleis bruka elvevatnet ved reparsjonsarbeid i tunnellen.
På 1700-talet låg det flere sagbruk langs elva. Frå 1960-åra byrja ein setja ut fisk i elva, og i 1984 blei det bygd ei laksetrapp her. Ho er no mykje brukt av fritidsfiskarar.

## Sjå òg
*Rutiån

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* Vanda å  i *Uppslagsverket Finland*
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vanda å|Vanda å]]» frå , og «[[:sv:|Vanda å]]» frå  den 1. desember 2013.*
Arabiastranden

**Arabiastranden** (finsk *Arabianranta*) er ein ny bydel i Helsingfors som blei påbyrja i 2000. Arabiastranden strekker seg frå utløpet av Vanda-elva og sørover langs Gammelstadsviken. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arabiastranden|Arabiastranden]]» frå , og «[[:sv:Arabiastranden|Arabiastranden]]» frå  den 1. desember 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Peter Gustav Zwilgmeyer

**Peter Gustav Zwilgmeyer** () var ein norsk jurist, embetsmann og stortingsmann frå Ås i Akershus. Han var far til Dikken og Ludvig Zwilgmeyer. Kona hans var syster til statsråd Ludvig Daae.

Zwilgmeyer var son til ein språklærar innvandra frå Tyskland. Sjølv vart han student i 1830 og cand.jur. i 1834. Deretter var han fullmektig hos sorenskrivar i fem år, før han vart prokurator ved underretten i Romsdal 1841 og Tønsberg 1843. Han arbeidde som kopist 1849-51, sidan var han justissekretær ved stiftsoverretten i Trondheim fram til 1860. Tida 1860 til 1878 var han byfut i Risør.

Zwilgmeyer var Østerrisør sin representant på Stortinget 1865-66, der han var sekretær i kyrkjekomiteen. Dei neste tre stortingsperiodane var han varamann til Stortinget.

Han var busett i hovudstaden frå 1878 og døydde der i 1887.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Ole Røsholm

**Ole Røsholm** () var ein norsk næringsdrivar og politikar frå Hole i Buskerud.

Røsholm var son til ein gardbrukar i Hole. Sjølv arbeidde han som handelsbetjent i Kristiania frå 1855, og starta eiga forretning på Hønefoss i 1860. Frå 1872 eigde og dreiv han garden Hof i Norderhov, der han overtok krutverket og fekk bygt tresliperi i 1882 og papirfabrikk i 1891.

Han var fyrst varaordførar i Norderhov frå 1886, og sidan ordførar i tida 1894-1901. Perioden 1907-09 var han stortingsrepresentant for einmannskrinsen Ringerike og for Samlingspartiet. På Stortinget var han medlem av Lagtinget og av justiskomiteen. I 1907 var han permittert frå tinget frå 10. juli, i 1908 frå 17. august.

Røsholm var styreformann i Ringerike Sparebank i mange år, og tok del i styringa av mange industriverksemder.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Ringsaker prosti

**Ringsaker prosti** er eit tenestedistrikt i Hamar bispedømme i Den norske kyrkja. Det femner Ringsaker kommune. Ringsaker kyrkje er prostikyrkje, og prosten er samlokalisert med Ringsaker kyrkjelege fellesråd i Moelv kyrkjesenter. 

Prostiet vart oppretta i 2007 då sokna i Ringsaker vart skilde ut frå Hamar domprosti.
						
## Sokn
Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn.

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune
* Kyrkjer i Noreg etter prosti
* Prosti i Den norske kyrkja

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Om Ringsaker prosti på nettstaden til Den norske kyrkja
Heensåsen kyrkje

**Heensåsen kyrkje** er ei langkyrkje frå 1902 i Vang kommune i Innlandet. 

Kyrkjegarden på nedsida av fylkesveg 293 vart innvigd i 1895. Bårehuset nordvest for kyrkja vart oppført i 1977.

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Heensåsen kyrkje i «Norges kirker»
* 
*
Lomen kyrkje

**Lomen kyrkje** vart oppført ved garden Hovi i Vestre Slidre (Innlandet) og innvigd 29. juli 1914. Kyrkjegarden ved Lomen stavkyrkje var for liten omkring hundreårsskiftet, og ny kyrkjegard vart teken i bruk i 1903. Kyrkja vart bygd nokre år seinare.

Arkitekt Holger Sinding-Larsen skal ha teikna utkast til kyrkje allereie i 1905, men dei endelege teikningane vart utarbeidd av Heinrich Jürgensen, som var utførande arkitekt. Byggverket er oppført i mur og har om lag 200 sitjeplassar. Kyrkja har glasmåleri av Emanuel Vigeland frå 1940.

## Kjelder
* «Norges kirker»

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Vestre Slidre kyrkjelege fellesråd
* Valdres.com

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lomen kyrkje|Lomen kyrkje]]» frå ,  den 1. desember 2013.*
Georg Robert Schirmer

**Georg Robert Schirmer** () var ein sorenskrivar, forfattar og stortingsmann i Ringerike 1893-1908. Han var stortingsrepresentant for Buskerud frå 1901 til 1903 og ordførar i Norderhov åra 1876-91.

Mor hans, Lisbet Sjønnesdatter, var frå garden Berger i Sør-Odal. Far hans, Bernhard Schirmer, kom til Noreg frå Tyskland som 19-åring. Faren gjekk i tenteste hos eigaren av Odals Verk, Andreas Grüning, og var først bokhaldar og seinare malt- og spritkontrollør ved ølbryggeriet der.

Schirmer skreiv den kjende visa «Je veit ei vakker jente» i 1863, året før han vart student. I 1871 vart han cand.jur., same året som vart visa omskriven til nynorsk og teken inn i «De norske Studenters Visebog». Ho vart landskjend som ei folkevise. Handlinga i visa er frå Blomstermyrene på Odals Verk.

I første halvdelen av 1870-åra arbeidde Schirmer ei tid som sorenskrivarfullmektig. Frå 1876 til 1893 var han overrettssakførar i Norderhov, og deretter i 15 år sorenskrivar i Ringerike. Alle desse  åra budde han på garden sin, Elvbakken i Norderhov.

Schirmer var i perioden 1876-91 ordførar i Norderhov herad. I mange år var han også «direktør» i Ringerike Sparebank. Perioden 1900-03 var han andrerepresentant for Buskerud på Stortinget, medlem av protokollkomiteen 1900-02 og av næringskomite nr 2 frå 1902 til -03.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Georg Robert Schirmer|Georg Robert Schirmer]]» frå ,  den 1. desember 2013.*
Peter Rinnan

**Ole Peter Schjølberg Rinnan** () var ein norsk sjømann og tollbuformann frå Trondheim, aktiv politikar for partiet Høgre.

Rinnan var son til ein skipper i Trondheim, men voks opp i Ibestad hos farbroren Ole P. Schjølberg fram til konfirmasjonsalderen. Han arbeidde som snikkar 1860-65, og var sjømann i kystfart med reiarlaget Nordenfjeldske frå 1865 til 1876. Frå 1872 hadde han styrmannseksamen og frå 1876 skipperborgarskap. Han var så dampskipsførar i kystfart og utanriksfart til 1881 og skipsførar til 1891. Frå 1891 var han arbeidsformann ved tollbua i Trondheim.

Rinnan var medlem av Trondheims bystyre 1895–1901, og av formannskapet i byen 1895–98. Perioden 1904-06 representerte han bykrinsen Trondheim og Levanger på Stortinget, der han var medlem av kyrkjekomitéen.

Han vart tildelt 7. juni-medaljen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Kronohagen

**Kronohagen** (finsk *Kruununhaka*) er ein bydel i Helsingfors og ein del av Estnäs distrikt. Kronohagen ligg i sentrum av Helsingfors. Namnet kjem frå ei eng der hestar som tilhøyrde krona beita, ved noverande Fredsgatan. Kronohagen har vore administrativt sentrum for Helsingfors sidan byen blei flytt dit i 1640 frå Gammelstaden 

I Kronohagen ligg fleire viktige stader, særleg Senatstorget med hovudbygningen til Helsingfors universitet, Helsingfors domkyrkje og Statsrådsborgen. I Kronohagen ligg også det finske presidentpalasset, rådhuset, Finlands bank, Ständerhuset og Riddarhuset. Helsingfors universitet har fleire institusjonar i Kronohagen. 


Helsinki Cathedral in July 2004.jpg|Helsingfors domkyrkje
Kruununhaka-Helsinki-As-Seen-From-Katajanokka.JPG|Norra kajen
Presidentinlinna.jpg|Presidentpalasset
Helsingin yliopiston päärakennus.jpg|Universitetshovudbygget


## Bakgrunnsstoff
*Statistisk informasjon
Per Brahe

**Per Brahe den yngre** () var ein svensk greve og riksdrott frå 1640 til han døydde.

Per Brahe blei utnemnd til riksråd av kong Gustav II Adolf av Sverige i 1630. I 1637 blei han generalguvernør over Finland, og i 1641 blei han utnemnd til den fremste embetsmannen i riket som riksdrott. I 1650 blei han forlena med friherreskapet Kajana i Finland, etter at han tidlegare hadde hatt det såkalla Braheslott len i Savolax.

Som guvernør over Finland bidrog Brahe til grunnlegginga av byane Tavastehus og Nyslott (1639), Brahestad, Kristinestad, Kristina og Villmanstrand (1640), Kajana (1651) og Brahea i nordre Karelen og Veckelax Nystad (1653). Han medverka også til at Helsingfors blei flytta nærare havet. 

I 1640 var Brahe med på å skipa *Kungliga akademien i Åbo*, i dag vidareført som Helsingfors universitet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Per Brahe|Per Brahe]]» frå , og «[[:nb:|Per Brahe]]» frå  den 1. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***
Øyjar kapell

**Øyjar kapell** er ei langkyrkje frå 1964 i Vestre Slidre kommune i Innlandet. Kapellet er oppført på ein gamal kyrkjegard der det stod ei stavkyrkje fram til 1747.

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* «Norges kirker»
* 
* Vestre Slidre kyrkjelege fellesråd
Ole P. Schjølberg

**Ole Peter Schjølberg** () var ein norsk lensmann, bankmann og stortingsmann frå Trondheim. Peter Rinnan var brorsonen hans.

## Liv og gjerning
Schjølberg var son til ein smedmeister. Sjølv vart han lensmann i Ibestad då han var 22 år gammal og sat i stillinga i 44 år. I tillegg var han frå 1838 til 1872 den fyrste kommunekasseraren i Ibestad. Frå 1843 til 1882 var han medlem av heradsstyret, og samstundes heile tida kasserar i den lokale sparebanken.

Schjølberg representerte Finnmarken og Troms på stortinga 1845, 1848, 1854, 1857 og 1865-66, samt det overordentlege storting 1858. Han var i 1845 medlem av justiskomite nr 2 og i 1848 sekretær i same komiteen. Frå 1854 til -66 var han medlem av Lagtinget når han hadde stortingsplass, i 1865-66 som sekretær. Dessutan var han i 1854 medlem av og i 1857 sekretær kyrkjekomiteen. Ved den siste tingsamlinga han tok del i, 1865-66, var han medlem av budsjettkomiteen.

Då han i 1882 sa frå seg posisjonane i Ibestad, flytta han til hovudstaden og døydde der tre år seinare.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Røn kyrkje

**Røn kyrkje** er ei langkyrkje i Vestre Slidre kommune i Innlandet fylke. Kyrkja vart teken i bruk i 1748, men vigslinga skjedde fyrst i februar 1749. Våpenhuset er truleg frå 1800-talet og sakristiet frå tidleg på 1920-talet. Interiørfargane vart valde i 1963. På kyrkjegarden står eit hus frå 1986 som inneheld kyrkjestove og bårerom.

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* «Norges kirker»
* 
* Vestre Slidre kyrkjelege fellesråd
*
Vestre Slidre kyrkje

**Vestre Slidre kyrkje** eller **Slidre kyrkje** er ei langkyrkje av stein i Vestre Slidre kommune i Innlandet
. Kyrkja vert ofte kalla *Slidredomen*, men har aldri vore domkyrkje. Bygget vert gjerne datert til slutten av 1100-talet eller omkring år 1200.

## Litteratur
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* «Norges kirker»
* 
* Vestre Slidre kyrkjelege fellesråd
* Kunsthistorie.com
*
Diaklaser

**Diaklaser** er eit omgrep som er lite nytta innan geologien om plane, lukka sprekker i bergarter. Når bergarta blir utsett for mekanisk forvitring, vil han gjerne sprekke opp etter diaklaser til regelmessige blokker.

## Kjelder
*Diaklaser. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/diaklaser.
August Embretsen

**August Embretsen** () var ein norsk snikkar, gardbrukar og stortingsmann frå Åsnes, medlem av Arbeidarpartiet.

### Liv og gjerning
Embretsen var frå garden Ingelsrud i Åsnes, eit bruk som far hans dreiv. Sjølv gjekk han amtsskulen og byrja i 1896 i snikkarlære i Kristiania. Sidan arbeidde han som snikkar og gardbrukar i heimbygda Åsnes.

I 1904 var Embretsen med å stifte Hedmark Arbeiderparti, der han vart fyrste formann. Same året vart han vald inn i kommunestyret i Åsnes. Som lokalpolitikar i Åsnes var han sentral i oppkjøpet av avisa *[[avisa Glåmdalen|Solungen]]*, som  Arbeiderpartiet eigde frå 1. januar 1907. I 1910 vart han den første ordføraren i Åsnes som representerte  Arbeiderpartiet.

Embretsen vart vald inn på Stortinget i 1909 frå valkrinsen Solør, på tinget var han medlem av kyrkjekomiteen. Etter han vart attvald hausten i 1912, tok han sete i vegkomiteen og i Lagtinget. Han døydde året før stortingsperioden var over, Theodor Aaset tok då over ombodet etter han.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Notar