Maria das Neves

**Maria das Neves Ceita Baptista de Sousa** () er ein politikar og økonom frå São Tomé og Príncipe som var statsminister i landet frå 2002 til 2004. Ho vart utnemnd som medlem av MLSTP–PSD og vart den første kvinna som fungerte som regjeringssjef i São Tomé og Príncipe. Das Neves var statsminister under det mislukka kuppforsøket i 2003 og vart arrestert av dei som stod bak kuppet. Ho leverte avskjed etter at kuppet var over, men vart overtala av president  til å halde fram i stillinga. I september 2004 oppløyste De Menezes regjeringa hennar etter skuldingar om korrupsjon. Ho heldt fram som medlem av nasjonalforsamlinga og stilte utan hell som presidentkandidat i 2011, 2016 og 2021. I 2024 vart ho utnemnd til rektor ved Lusíada-universitetet i São Tomé og Príncipe.
## Tidleg liv og yrkeskarriere
Maria das Neves Ceita Baptista de Sousa vart fødd 11. juli 1958 i São Tomé. Ho studerte finans og kreditt ved Universitetet i Santiago de Cuba frå 1980 til 1987. Ho arbeidde ved finansdepartementet i São Tomé og Príncipe, der ho leia statistikkbyrået og var involvert i arbeid knytt til Den afrikanske utviklingsbanken. I juli 1993 vart ho utnemnd til medlem av kontoret for etablering og utvikling av frihandelssona. Ho arbeidde òg for Verdsbanken og UNICEF. Das Neves gifta seg med Carlos Quaresma, og dei fekk to døtrer.

Das Neves vart økonomiminister under statsminister  i 1999, og tok over stillinga som tidlegare hadde vore halden av ektemannen hennar. Same året vart mannen hennar involvert i ein skandale då han vart fjerna som sentralbanksjef i São Tomé og Príncipe etter skuldingar om forsøk på banksvindel i Brussel, og det vart utferda ein internasjonal arrestordre mot han. I 2001 vart Das Neves utnemnd til finansminister.

Das Neves vart vald inn som representant for MLSTP–PSD i nasjonalforsamlinga ved parlamentsvalet i 2002. Ho tok sete i mars, og månaden etter vart ho utnemnd til industri-, handels- og turismeminister under statsminister . Ingen parti hadde fleirtal i nasjonalforsamlinga, og koalisjonen til Costa var sårbar. Koalisjonen vart oppløyst i september 2002, og dei tre største partia valde Das Neves som ein kompromisskandidat til å etterfølgje Costa som statsminister i São Tomé og Príncipe.
## Statsminister i São Tomé og Príncipe
Das Neves vart statsminister 3. oktober 2002 og var den første kvinna som hadde dette embetet i São Tomé og Príncipe. Ho heldt på dei fleste av ministrane frå Costa-regjeringa. Ho inkluderte òg fleire kvinner i regjeringa si, som utgjorde fire av dei elleve medlemmene. I desember 2002 utnemnde ho ektemannen sin, den tidlegare sentralbanksjefen, til økonomisk rådgjevar.

Das Neves meinte at utanlandsgjelda var det viktigaste politiske spørsmålet å ta tak i under statsministerperioden hennar. Ho arbeidde for å utvikle industrien i São Tomé og Príncipe, med særleg vekt på olje. Ho var uroa for at økonomien skulle bli for avhengig av olje, men fekk ikkje tilstrekkeleg støtte frå presidenten eller nasjonalforsamlinga til å setje i verk tiltak for å diversifisere økonomien. Ho la òg vekt på å utvikle turistnæringa i landet. President Menezes oppløyste nasjonalforsamlinga 21. januar 2003 etter ein konflikt om grunnlovsreform, og Das Neves samarbeidde med høgsterettsjustitiarius Alice Vera Cruz for å overtale han til ikkje å skrive ut nyval.

Eit kuppforsøk fann stad 16. juli 2003, og Das Neves vart arrestert medan ho sov heime. Ho hadde avslutta støtta til leiarane av den kristendemokratiske fronten i juni 2003, og desse hjelpte til med å organisere kuppet. Kuppleiarane truga med å deportere ektemannen hennar, som framleis var etterlyst internasjonalt. Ho fekk hjarteattakk under kuppet og vart frakta til sjukehus. Ei avtale førte til at kuppet tok slutt ei veke seinare. Das Neves trekte seg som statsminister 1. august 2003, men vart overtala av president  til å halde fram. Ho vart på nytt utnemnd til statsminister 9. august. Ho danna ei ny regjering med MLSTP–PSD, MDFM og Independent Democratic Action.

I mars 2004 gav Das Neves ordre om å avsetje naturressursminister  og utanriksminister {{ikkjeraud|Mateus Meira Rita etter at det vart kjent at dei kvar for seg hadde forhandla fram avtalar med høvesvis Energem Petroleum og styresmaktene i Angola utan godkjenning frå henne. Begge var medlemer av MDFM, som braut ut av regjeringa hennar og gjekk i opposisjon. Dette førte til konflikt mellom Das Neves og president de Menezes. Das Neves vart avsett av de Menezes i september 2004 etter at ho vart knytt til ein korrupsjonsskandale. Ho var ein av fleire politiske leiarar som vart skulda for å ha teke imot betalingar frå matvareorganet Gabinete de Gestão de Ajudas. Ho hevda at ho vart avsett fordi ho hadde avvist ein avtale mellom naturressursdepartementet og Energem Petroleum, og meinte at skuldingane var ein konspirasjon mot henne, samt at de Menezes sjølv var korrupt. Das Neves vart etterfølgd som statsminister av .
## Tida etter statsministerperioden
Das Neves vart kalla inn som vitne saman med andre tidlegare regjeringsmedlemer 25. oktober. Nasjonalforsamlinga oppheva den parlamentariske immuniteten hennar i 2005, og ho vart tiltalt for underslag av offentlege midlar i mai same året. Dommen mot ektemannen hennar for svindel i Brussel vart omgjord til vilkårleg dom i 2006. Das Neves vart attvald til nasjonalforsamlinga ved parlamentsvalet i 2006. Ho vart leiar for komiteen for menneskerettar og kjønnsspørsmål, der ho medverka til å få vald mot kvinner kriminalisert. Tiltalen om underslag vart sett på pause i april 2007 grunna manglande prov, og ein anke frå påtalemakta om å opne saka på nytt vart avvist i januar 2008. I april 2009 vart ho den første leiaren for nettverket av kvinnelege parlamentsmedlemer i Samveldet av portugisiskspråklege land.
Das Neves stilte som uavhengig kandidat ved presidentvalet i 2011 og fekk fjerdeplass med 15 prosent av røystene. Ho stilte som kandidat for MLSTP–PSD ved presidentvalet i 2016 og fekk tredjeplass med 24 prosent. Ved presidentvalet i 2021 stilte ho igjen som uavhengig kandidat og fekk femteplass med 3 prosent. I 2024 vart Das Neves utnemnd til rektor ved Lusíada-universitetet i São Tomé og Príncipe.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maria das Neves|Maria das Neves]]» frå , den 27. januar 2026.*  

## Litteratur
*