open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Olympiske sommarleikar

**Dei moderne [[olympiske leikar|olympiske]] sommarleikane** er ei internasjonal sportshending som vert avheldt kvart fjerde år, og er det mest prestisjefylte sportsarrangementet i verda. Dei olympiske sommarleikane vart haldne for fyrste gong i 1896.

## Arrangørbyar:
* 1896 Athen
* 1900 Paris
* 1904 Saint Louis
* 1908 London
* 1912 Stockholm
* 1920 Antwerpen
* 1924 Paris
* 1928 Amsterdam
* 1932 Los Angeles
* 1936 Berlin
* 1948 London
* 1952 Helsingfors
* 1956 Melbourne
* 1960 Roma
* 1964 Tokyo
* 1968 Mexico by
* 1972 München
* 1976 Montreal
* 1980 Moskva
* 1984 Los Angeles
* 1988 Seoul
* 1992 Barcelona
* 1996 Atlanta
* 2000 Sydney
* 2004 Athen
* 2008 Beijing
* 2012 London
* 2016 Rio de Janeiro
* 2020 Tokyo 
* 2024 Paris
Kristoffer

**Kristoffer** eller **Kristofer** er eit mannsnamn nytta mellom anna i Noreg. Namnet er ei form av det greske namnet Khristofóros som tyder «Han som ber Kristus (i hjarta sitt)». På Island var namnet i bruk frå på 1200-talet, medan det i Noreg kom i bruk kring 1500 og var mykje brukt på 1700-talet. Frå 1970-talet tok bruken av namnet seg opp att, då ofte skrive **[[Christoffer]]** eller **[[Christopher]]**. Ein annan variant er **Kristopher**. 

I Noreg har **Stoffer** vore brukt som kortform av namnet, medan **Chris** har vore brukt i engelsk. Kvinnenamnet **[[Kristoffa]]** er avleidd av Kristoffer. 

## Den heilage Kristoforos
Den heilage Kristoforos, som skal ha lide martyrdøden i Lykia i Litleasia kring år 250, er i den katolske kyrkja vernehelgen for dei reisande, bilistar, sjåførar, syklistar, pilotar, skipperar, ferjemenn, sjøfolk, fløytarar, pilegrimar, idrettsutøvarar, gruvearbeidarar, tømmermenn, hattemakarar, fargarar, bokbindarar, skattegravarar, frukthandlarar, gartnarar, lækjarar, gravide kvinner og barn; for gater, bruer og festningar; mot vatn, brann, tørke, uvær og pest; mot augesjukdommar, tannverk og sår; mot ein uventa død og for ein god død. Han er ein av dei 14 naudhjelparane. 

## Namnedagar
* Norsk namnedag: 18. desember (tidlegare 25. juli).
* Svensk namnedag: 15. mars.
* Minnedag i den katolske kyrkja: 25. juli, i Tyskland 24. juli, og i Austkyrkja oftast minna 9. juli 

## Kjende berarar av namnet
* Kristoffer av Bayern (1416-1448), nordisk konge
* Kristoffer Trondsen (1500-1565), norsk adelsmann
* Kristoffer Olsen Uhlen (1757-1841), norsk stortingsmann
* Kristoffer Borgersson Hoen (1767-1845), Eidsvollsmann
* Kristoffer Simonsson Fougner (1795-1869), norsk stortingsmann
* Kristoffer Nilsen Svartbækken Grindalen (1804-1876), den siste som vart offentleg avretta i fredstid i Noreg (Løten)
* Kristoffer Svanø (1810-1887), norsk stortingsmann
* Kristofer Janson (1841-1917), norsk forfattar
* Kristofer Marius Hægstad (1850-1927), norsk språkforskar
* Kristofer Kristofersen (1851-1892), norsk forfattar
* Kristofer Lehmkuhl (1855-1949), norsk statsråd
* Kristofer Uppdal (1878-1961), norsk forfattar
* Kristoffer Kruken, norsk namnegranskar
* Kristopher Schau (f. 1970), norsk rockemusikar og komikar
* Kristoffer Joner (f. 1972), norsk skodespelar
* Kristoffer Tømmerbakke (f. 1983), halvparten av duoen Erik og Kriss
* Kristofer Hæstad (f. 1983), norsk fotballspelar
* Christoffer Dahl (f. 1984), norsk fotballspeler

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Meir om Den heilage Kristoforos hjå katolsk.no
Olympiske vinterleikar

**Dei [[olympiske leikar|olympiske]] vinterleikane** er eit stort internasjonalt stemne for vinteridrett. Leikane vart arrangerte for fyrste gong i 1924, same året som dei olympiske sommarleikane. Frå 1994 blei dei haldne to år tidlegare i høve til dei olympiske fireårsperiodane, og det blir nå arrangert sommar- eller vinterleikar anna kvart år.

## Arrangørbyar

## Greiner
**Det blir konkurrert i følgjande greiner** (per 2006):
Beringsundet

**Beringsundet** er eit sund som skil Russland i Asia frå Alaska i Amerika, og bind saman Tsjuktsjarhavet i Nordishavet med Beringhavet i Stillehavet.

Sundet er kalla opp etter den dansk-russiske oppdagaren Vitus Bering, som kryssa det i 1728. Det er rundt 85 km vidt, med ei djupne på 30&ndash;50 meter. Midt i sundet ligg Diomedesøyane.

## Bru over Beringsundet
Det er gjort framlegg om å laga ei bru som bind saman det eurasiske og det amerikanske kontinentet, føreslått kalla «den interkontinentale fredsbrua». Eit anna framlegg er å laga ein tunnel under sundet.

Under dei store istidene var området sundet no ligg i ei landbru mellom dei to kontinenta, og det amerikanske urfolket kom seg dit denne vegen.
Den tyske demokratiske republikken

**Den tyske demokratiske republikken** (tysk *Deutsche Demokratische Republik*, **DDR**). Uformelt vart landet òg kalla «Aust-Tyskland». Aust-Tyskland er ei nemning som òg kan verta nytta i omtale av dei tidlegare austlege tyske provinsane. Dei austlegaste tyske provinsane låg i hovudsak aust for DDR. I Vest-Tyskland kunne DDR verta referert til som «Midt-Tyskland», «SBZ» eller «såkalla DDR».

DDR var ein totalitær kommuniststat med drag av stalinisme. Kontrollen med befolkninga skjedde i stor grad ved eit omfattande overvakingssystem.

Landet vart utgjort av den delen av Tyskland som vart okkupert av Sovjetunionen etter den andre verdskrigen. På tysk var nemninga på sona *Sowjetische Besatzungszone;SBZ*. DDR eksisterte frå 7. oktober 1949 til 3. oktober 1990. Hovudstad var Aust-Berlin. Staten var i utgangspunktet ikkje anerkjend av Vest-Tyskland, og heller ikkje av Tyskland sine vestlege allierte. Som fylgje av den omstridde austpolitikken til sosialdemokraten Willy Brandt vart DDR til slutt anerkjend av NATO-landa. Mellom anna Noreg anerkjende DDR i 1974.

Etter at regima i Warszawapakta fall saman vart DDR sitt landområde ein del av eit sameint Tyskland. Helmut Kohl vert gjeven mykje av æra for samlinga av Tyskland. Mange av DDR sine tidlegare leiarar og medløparar vart stilte for retten av styresmaktene i det samla Tyskland. Tiltala vart gjort på grunn av landssvik og for brotsverk under den kalde krigen. Mellom anna vart fleire som prøvde å flykta frå DDR drepne. DDR sin siste kommunistiske leiar, Egon Krenz, vart jula 2003 frigjeven frå Plötzensee-fengselet i Berlin.

## Sjå òg
* Tidlegare land
* Tysk historie
* Austblokka
* Warszawapakta
* Berlinmuren
Sommar-OL 2008

**Sommar-OL 2008**, dei 29. olympiske sommarleikane, vart halde i Beijing i Kina frå 8. august til 24. august 2008. Nokre øvingar vart halde på arenaar i omkringliggande byar og Hong Kong. Beijing vart vald til vertsby 31. juli 2001 i konkurranse med Istanbul, Osaka, Paris og Toronto. OL i Beijing var tidenes dyraste og vart rekna til å skulle koste 210 milliardar kroner.

Den norske troppen til Beijing var på 85 deltakarar. Dei hausta 9 medaljar; 3 gull, 5 sølv og eitt bronse. For meir om dette, sjå Noreg under sommar-OL 2008.

## Tilleggsstoff
*Friidrett under Sommar-OL 2008
*Padling under Sommar-OL 2008
*Roing under Sommar-OL 2008
*Symjing under Sommar-OL 2008
*Turn under Sommar-OL 2008
* Medaljefordeling under Sommar-OL 2008
* Søknadsprosessen til Sommar-OL 2008
* Arenaer under Sommar-OL 2008
* Opningsseremonien for Sommar-OL 2008
* Avslutningsseremonien for Sommar-OL 2008

## Referansar
Bacalao

**Bacalao** eller **bakalao** (frå spansk *bacalao*, spansk for ‘torsk’) er ein fiskerett, opphavleg spansk eller portugisisk, sett saman av utvatna klippfisk, ofte med lauk, poteter, tomat og ikkje minst olivenolje og spansk pepar. 

## Kjelder

*
DDR (fleirtyding)

**DDR** er ei forkorting som kan tyda: 

* Den tyske demokratiske republikken (tysk språk: *Deutsche Demokratische Republik*, DDR). 
* DDR - ei norsk rock-gruppe
* Disarmament, Demobilization and Reintegration - ei engelsk nemning innan dei sameinte nasjonane. 
* Double Data Rate (dobbelt datarate) - Ein overføringsteknikk for databussar. Særleg vert teknikken nytta i samband med prosessorar (Front Side Bus) og arbeidsminne (DDR-SDRAM).
* Dance Dance Revolution - Eit videospel der ein fysisk skal danse til.
* Dial on Demand Routing - ein teknikk som vert nytta t.d. i samband med ISDN for å redusera kostnadar.
* Dynamic Data Routing - Ein protokoll innan OSI, som vert nytta av datafirmaet Apple.
Vinter-OL 2010

**Vinter-OL 2010** var arrangert 12.-28. februar 2010 i Vancouver og sidebyen Whistler i provinsen British Columbia i Canada. Meisterskapen var den 21. gongen olympiske vinterleikar vart haldne. Omkring 5500 utøvarar frå over 80 ulike nasjonar deltok i leikane.

Norsk flaggberar under opningsseremonien var ishockeyveteranen Tommy Jakobsen. 

## Idrettsgreiner
Klikk på ikona for og kome til resulatoversikta for den enkelte idrettsgreina.

## Konkurransearenaer

**Vancouver**
* Canada Hockey Place
* Vancouver Olympic Centre
* Pacific Coliseum
* UBC Thunderbird Arena

**Whistler**
* The Whistler Sliding Centre
* Whistler Creekside
* Whistler Olympic Park

**Richmond**
* Richmond Olympic Oval

**West Vancouver**
* Cypress Mountain

## Bakgrunn

Vancouver blei tildelt leikane på den 115. IOC-kongressen 2. juli 2003 i Praha i Tsjekkia. Vancouver konkurrerte mot Pyeongchang i Sør-Korea og Salzburg i Austerrike, og vann avstemminga i 2. runde.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad 
* OL i Vancouver  ved yr.no. Værvarsel for anleggene og stadiuma som blei brukt under OL i Vancouver

## Kjelder
* vancouver2010.com  (Offisiell nettstad)
Vinter-OL 2014

**Vinter-OL 2014** vart arrangert 7.—23. februar 2014 i Sotsji i Russland som dei 22. olympiske vinterleikane. Den internasjonale olympiske komitéen avgjorde dette 4. juli 2007 på eit møte i Guatemala by. 

## Idrettsgreiner

## Søknader
Da søknadsfristen gjekk ut 28. juli 2005 hadde Almaty (Kasakhstan), Borjomi (Georgia), Jaca (Spania), Sofia (Bulgaria), Sotsji (Russland), Pyeongchang (Sør-Korea) og Salzburg (Austerrike) levert inn søknader. I tillegg hadde det vore diskutert i Noreg og Sverige om ein skulle søkje. I Noreg stod det mellom Lillehammer eller Tromsø. Forkjemparar for eit OL i Tromsø jobba for å få til ein søknad, men regjeringa og Stortinget sa nei til statsstøtte til prosjektet. 

Almaty, Borjomi, Jaca og Sofia vart eliminert av IOC 22. juni 2006. I «finalen» 4. juli 2007 rauk Salzburg ut i den første avrøystinga, slik at valet altså stod mellom Sotsji og Pyeongchang i omrøystinga. Det var Sotsji som tok sigeren.

## Sjå også

* Noreg under vinter-OL 2014

## Bakgrunnsstoff
* Sochi 2014 
* Pyeongchang 2014 - nettsida til førekjemparane for OL i Pyeongchang
* Salzburg 2014 - nettsida til førekjemparane for OL i Salzburg
* Tromsø 2018 - nettsida til førekjemparane for OL i Tromsø
* Almaty 2014 - nettsida til førekjemparane for OL i Almaty 
* Borjomi 2014 - nettsida til førekjemparane for OL i Borjomi 
* Jaca 2014 - nettsida til førekjemparane for OL i Jaca 
* Sofia 2014 - nettsida til førekjemparane for OL i Sofia
Karl Renner

**Karl Renner** () var ein austerriksk sosialist, og høyrte til den særeigne venstresosialistiske retninga ein kallar austromarxismen. Han var rettslærd, og skreiv fleire viktige verk innan rettslæra frå ein marxistisk synsstad, blant anna «*Den sosiale funksjonen til rettsinstitusjonane*», som blei utgitt i 1904. 

I verket «*Problema i marxismen*» frå 1916 kom Renner med ei tidleg analyse av den statsregulerte forma for kapitalisme som kom tydeleg til syne i krigsøkonomien under første verdskrigen. 

Etter Renner var død, blei verket hans «*Endringane i det moderne samfunnet*» utgitt, i 1953. Det dreiar seg om sosialistisk strategi i eit seinkapitalistisk samfunn. 

Somme reknar Renner som ståande på høgre fløy innanfor austromarxismen, relativt nær revisjonismen til Eduard Bernstein. Det er iallfall sant at Renner stod eintydig på det parlamentariske demokratiet sin grunn, og han forsvarte ei parlamentarisk strategisk linje innetter i ordskifta i det austerrikske sosialdemokratiske partiet SDAP, no SPÖ. 

Karl Renner var den første statsministeren i republikken Austerrike i 1918, hadde sidan fleire ministerpostar, og frå 1945 til han døydde var han presidenten i landet.

## Kjelder
Sommar-OL 1940

**Sommar-OL 1940**, offisielt **Dei 12. olympiske sommarleikane**, skulle opphavleg ha vore haldne i den japanske hovudstaden Tokyo, men vart avlyst på grunn av den andre verdskrigen. Før den endelege avgjerda om avlysinga vart teken, prøvde ein å flytte leikane til Helsingfors i Finland, men dette vart ikkje noko av, og det vart ikkje noko av sommar-OL 1940.

Helsingfors vart seinare vertsby for sommarleikane i 1952, medan Tokyo vart vertsby i 1964.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:1940 Summer Olympics|1940 Summer Olympics]]» frå ,  den 26. april 2005.*
Sommar-OL 1944

**Sommar-OL 1944**, offisielt **Dei 13. olympiske sommarleikane**, skulle vera i London i Storbritannia. Som med leikane i 1940 vart dei avlyst på grunn av den andre verdskrigen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:1944 Summer Olympics|1944 Summer Olympics]]» frå ,  den 26. april 2005.*
Sommar-OL 1972

**Sommar-OL 1972** vart halde i München i Vest-Tyskland. I medaljetakinga vart Sovjetunionen beste nasjon, følgd av USA, Aust-Tyskland og Vest-Tyskland. Noreg tok fire gullmedaljar. Midt i dei olympiske leikane fann det stad eit  terrorangrep, «München-massakren», der elleve israelske deltakarar  og ein tysk politimann blei drepne av medlemer i den palestinske organisasjonen Svart september.

## Medaljestatistikk

## Tillegg
*Sjå Bryting under Sommar-OL 1972
*Friidrett under Sommar-OL 1972
*Padling under Sommar-OL 1972
*Roing under Sommar-OL 1972
*Symjing under Sommar-OL 1976
*Turn under Sommar-OL 1972
Sommar-OL 1992

**Sommar-OL 1992** vart halde i Barcelona i Catalonia, Spania. Samveldet av uavhengige statar vart beste lag. Noreg tok to gullmedaljar, fire sølv og ein bronse.

## Bombeattentat
I taket på arenaen Palau Sant Jordi vart det funne ei bombe nokre dagar før OL starta. Bomba vart destruert like etter ho vart funnen. Det var truleg ei gruppe med tilknyting til ETA som hadde plassert bomba på arenaen.

## Opningsseremoni
Under opningsseremonien vart ei brennande pil skoten opp i ei gryte for å tenne den olympiske elden. Elden vart ikkje påtent av pila, men ved at nokon trykkja på ein knapp. 

## Norske resultat
Linda Andersen blei den første norske kvinna som vann gull i eit sommar-OL. Det skjedde i segling, i klassen europajolle. Jon Rønningen vann gull i bryting. Norske utøvarar tok også fire sølv- og ein bronsemedalje. 

## Medaljestatistikk

## Tilleggsstoff
*Bryting under Sommar-OL 1992
*Friidrett under Sommar-OL 1992
*Handball under Sommar-OL 1992/Karar
*Handball under Sommar-OL 1992/Kvinner
*Padling under Sommar-OL 1992
*Roing under Sommar-OL 1992
*Sigling under Sommar-OL 1992
*Symjing under Sommar-OL 1992
*Turn under Sommar-OL 1992

## Kjelder
Vest

:*Sjå elles [[klesplagget vest]]*

**Vest** er ei av dei fire himmelretningane, kompassretningane eller verdshjørna og kan forkortast med bokstaven V (eventuelt W for *west* på engelsk). Ho er motsett av aust og har rette vinklar til nord og sør. Ordet vest er i slekt med det latinske ordet *vesper* som tyder kveld og er ein referanse til solnedgangen.

Vest er motsett av retninga jorda roterer om sin eigen akse. Difor er det òg i den retninga at ein ser solnedgangen på eit av jamdøgera (vårjamdøgn eller haustjamdøgn), eller heile året om ein er ved ekvator.

Dersom ein dreg rett vest, fylgjer ein ein breiddegradssirkel, som dersom ein ser vekk frå ekvator, ikkje er ein storsirkel.

* På kompasset er aust gitt ved retninga 270 grader eller 300 gon
* På ein flyplass vil ei vestvendt landingsbane ha nummer 27 etter kursen til det landande flyet (270°)
* Dersom ein er vendt nord, er vest til venstre

## Vest i verda

Tradisjonelt har ein nytta ordet «Vesten» om den delen av verda som ikkje er «Østen», med andre ord Europa og Amerika, særskilt Nord-Amerika. Under den kalde krigen fekk omgrepet ei ny meining, der Vesten stod for «den frie verda», med meiningar som frivarehandel og ytringsfridom, medan Austblokklanda var sett på som ufrie land under kommunistisk åk.

I det tidlegare Kina stod vest for heimlandet til Buddha (som kom frå dagens Nepal), og staden dei heilage buddhistiske skriftene kom frå (sjå Reisa mot vest).

### Vestlege land
I Europa har «Vesten» først og fremst vore nytta om Nord-Amerika, og der igjen har «Vesten» vore den vestlege delen.

I Europa er Vest-Europa ofte rekna som dei landa som ikkje var bak jernteppet.

### Vestlege område

I Noreg er Vestlandet ein av dei fem landsdelane.

I Sambandsstatane vert Midt-Vesten gjerne nytta om dei statane som ligg om lag midt i Sambandsstatane. Før dei europeiske immigrantane hadde teke kontrollen over dei vestlege delane av Sambandsstatane, vart områda gjerne kalla «Det ville vesten». Vestkysten er eit namn på dei statane som ligg langs den vestlege kysten.

I Midtausten er Vestbreidda nemninga brukt om det israelsk-kontrollerte område på vestsida av elva Jordan som Jordan gjer krav på.

### Vestkantar
I mange byar har vestsida vore rekna som den beste delen av byen å bu i. Dette heng saman med den tidlege industrialiseringa. Mange tidlege industrielle byar låg i område der ein gjerne hadde vestleg vind som bles røyken frå fabrikkpipen austover. Dei som budde på vestsida slapp mykje luftureining.

## Sjå òg
* :Kategori:Vestlegaste punkt
* Aust
* Nord
* Sør
* Klesplagget vest
Kråkenes fyrstasjon

**Kråkenes fyr** ligg lengst nordvest på øya Vågsøy i Kinn kommune i Vestland. Fyret vart oppretta i 1906, og vart automatisert i 1986. Kråkenes fyr er eitt av dei viktigaste turistmåla på Vågsøy.

## Historie

Fyret vart bygt i 1906 og lykta vart tend første gong i oktober dette året, etter at det i 1904 var løyvde 42&nbsp;000 kroner til å byggje ein fyrstasjon her. I 1911 vart det bygt bustad for fyrassistenten på fyret. 

Bombeåtak under andre verdskrigen i 1945 førte til at fyret brann ned, men eit nytt bygg stod ferdig i 1950. Fyret vart elektrifisert i 1961. 

Den siste fyrvaktaren flytta frå stasjonen i 1982, men fyret vart først automatisert i 1986. I 1994 vart fyret restaurert av private leigetakarar og i 1997 vart det opna kafé i fyret med høve for overnatting og ein brudesuite.

## Klima
 
Området er særs vêrhardt og vêrstasjonen som ligg her er den som oftast måler storm og orkan i landet. Frå 1982 og fram til i dag er det registrert om lag 150 tilfelle med vind opp i orkan styrke her. Dei høgaste vindkasta er målt til over 60 m/s (215 km/t). Dei mest utsette vindauga i fyret er forsterka med pleksiglas for at bølgjene ikkje skal slå dei inn. Bølgjene klatrar oppover klippene og kan nå ei høgd på 60 meter. Det harde vêret krev mykje vedlikehald av fyret og dette har gjort at målingsprodusenten Jotun testar måling her. Sørveggen på fyrbygningen er vorte kalla den mest vêrharde husveggen i heile landet. 

Målaren til fyret står på ein haug oppfor sjølve fyret, og ligg særs utsett til for vind. Vêrstasjonen har vore i drift sidan januar 1926, men vart flytta opp på haugen ovanfor fyret i oktober 1991. Stasjonen ligg i dag 75 meter over havet. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg

## Bakgrunnsstoff
* kråkenesfyr.no 

## Kjelder
* 
* 
*
Kannesteinen

**Kannesteinen** er ein spesiell stettforma stein som står i fjøra i bygda Oppedalen på Vågsøy i Kinn kommune i Vestland.

Kannesteinen har vorte forma av lause steinar og bølgjedraget gjennom tusenvis av år. Steinane har rugga fram og tilbake og vorte tilslipne, medan dei har grove seg nedover i fjellet. Etter kvart som nye steinar har kome til har sidene av grytene vorte slipt bort, og berre midtpartiet står i dag att. Steinen er om lag 4-5 meter høg. Han er eit populært fotomotiv og eit symbol for Vågsøy kommune. 

Mange turistar vitjar Kannesteinen kvart år. 


Kannesteinen 01.jpg|Profil av Kannesteinen 
Kannesteinen 02.jpg|Sett frå sida 


## Sjå òg
* Jettegryte

## Bakgrunnsstoff

* Nettstad for Kannesteinen
Nord-Vågsøy kyrkje

__NOTOC__

**Nord-Vågsøy kyrkje** ligg på Røysaneset på Raudeberg på Vågsøy i Kinn kommune i Vestland. 

Kyrkja er bygd i betong. Ho erstatta Røysakyrkja som brann ned i 1945. Kyrkja er ei langkyrkje og vart vigsla 24. oktober 1960 av biskop Ragnvald Indrebø. Kyrkjeskipet har eit lyst og nokså firkanta preg. Ho har ei rekkje med vindauge høgt oppe på midtveggen, og ei nede langs veggane i sideskipa. Blikkfanget er det fargeglade glasmåleriet over alteret.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Kjelder
* 

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Vågsøy sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
* Oversyn over gravminne i Vågsøy kommune på nettstaden disnorge.no
* 
*
Silda

:*For øya i [[Loppa]] kommune, sjå [[Silda i Loppa]].* 

**Silda** er ei øy som ligg mellom Vågsøy og Osmundsvåg i Kinn kommune i Vestland. Øya ligg i Sildegapet som er kalla opp etter øya. Det har vore opp til 150 innbyggjarar i fiskesamfunnet Silda, i 2024 er det berre 17.

På sørsida av Silda ligg restauranten Skjærbuda. Den lokale rutebåten «Øyglimt» går dagleg mellom Måløy og Silda.

Det er funne buplassar frå steinalderen og gravrøyser frå vikingtida og eldre på øya.

Øya var del av Selje kommune fram til 1964, og Vågsøy kommune frå 1964 til 2020.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Nettstad for Skjærbuda 
* Øyglimt
* Kulturminnesøk
Refvik

**Refvik** er ei bygd på Vågsøy i Kinn kommune i Vestland. Ho ligg på gammal havbotn, 3&ndash;4 moh. På vestsida av Refvika ligg den fine 1,5&nbsp;km lange Refviksanden. Den er kåra til Noregs finaste sandstrand.
På motsett side ligg Refvikvatnet. I Refvik er det no ca. 37 hus.
Fram til den store brannen i 1872 låg alle husa i klynge. Over 80 hus og 12 låvar vart øydelagde i brannen.
Halsøyra

**Halsøyra** er ei bygd på austsida av Vågsøy i Kinn kommune i Vestland. Området er i le av dei sterkaste vindane inn frå havet. Frå Halsør ser ein dei små øyane Silda og Barmøy. Enno kan ein sjå fleire merke etter installasjonar frå den andre verdskrigen her.

## Bakgrunnsstoff
* Fortet på Halsør frå NRK Sogn og Fjordane fylkesleksikon
Vedvik

**Vedvik** er ei lita bygd på nordsida av Vågsøy i Kinn kommune i Vestland. Vedvik ligg mellom Halsør og Refvika. 
På 1500-1600 talet var det tre gardar i Vedvik. På 1830-talet var talet på gardar auka til 15.

Dei eldste gardsnamna er: Hola, Telvikja, Sætra, Horn, Riseng, Myrane, Rinden, Steinane, Breisethola, Mosolen, Steinagarden, Kvia, Bakken og Hammaren.

Den fyrste skulen låg i Geilane og var ferdig i 1902. Seinare fekk Refvika eit skulehus i 1922. Vedvik fekk ny skule i 1957. Skulen i Vedvik vart lagt ned i august 2002, men har vorte eit grendahus. Der vert det skipa til festar, musikkøvingar og andre sosiale samkomer.
Einevarden

**Einevarden** er det fuglefjellet i Noreg som ligg lengst mot sør. Fjellet ligg vest for øya Vågsøy, Kinn kommune i Vestland. Tidlegare hekka tusenvis av sjøfuglar der, og det var til tider så mange fuglar at dei skugga for sollyset. Einevarden er 70 meter høg. Før i tida klatra folk opp og plukka egg. Eggplukking er det no forbod mot og fuglelivet er freda.
Christopher

**Christopher** er eit mannsnamn nytta mellom anna i Noreg. Namnet er ei form av det greske namnet Khristofóros som tyder «Han som ber Kristus (i hjarta sitt)». Den vanlegaste skrivemåten av namnet i Noreg er **[[Kristoffer]]**, andre skrivemåtar brukt i norsk er **Christoffer**, **Christofer** og **[[Kristopher]]**. Namnet er også brukt i ulike former i ei lang rekkje andre språk. Den truleg mest kjende beraren av namnet, Christofer Columbus, heiter til dømes **Cristoforo** i fødelandet Italia, **Cristóvão** i det andre heimlandet sitt, Portugal, og **Cristóbal** i Spania.

## Namnedagar

* Norsk namnedag for Christopher: 14. mai
* Norsk namnedag for Kristoffer: 18. desember
* Minnedag i den katolske kyrkja: 25. juli, i Tyskland 24. juli, og i Austkyrkja oftast minna 9. juli

## Kjende berarar av namnet
* Christoffer I av Danmark (1219-1259) – konge i Danmark 1252–59
* Christoffer II av Danmark (1276-1332) – konge i Danmark 1320–26 og 1329–32
* Christoffer av Bayern – (1416-1448) konge i Danmark 1440–48, konge i Noreg 1442–48 og konge i Sverige 1441–48 
* Christofer Columbus (død 1506) – portugisisk sjønavigatør og oppdagar
* Rasmus Christoffer Effersøe (1857-1916) – færøysk diktar og politikar
* Christopher Hornsrud (1859-1960) – norsk politikar, statsminister 1928
* Christoffer Stixrud (1900-1968) – norsk målar
* Christopher Okigbo (1932-1967) – nigeriansk lyrikar 
* Christoffer Selbekk (f. 1939) - norsk skihoppar
* Christopher Nielsen (f. 1969), norsk teikneserieskapar, bror til Joachim Nielsen
* Christoffer Torris Olsen, (f. 1986), norsk venstrepolitikar

## Bakgrunnsstoff
*
Nord-Vågsøy

**Nord-Vågsøy** er ein tidlegare kommune i Sogn og Fjordane fylke, frå 1837 del av Selje formannskapsdistrikt.

1. januar 1910 vart Nord- og Sør-Vågsøy skilt ut som eigne kommunar frå Selje. Nord-Vågsøy hadde ved delinga 1&nbsp;111 innbyggjarar.

1. juli 1921 vart garden Blesrød i Nord-Vågsøy overført til Sør-Vågsøy kommune.

1. januar 1964 vart Nord-Vågsøy, Sør-Vågsøy i tillegg til delar av Davik og Selje kommunar slegne saman til den nye Vågsøy kommune. Nord-Vågsøy hadde ved samanslåinga 1&nbsp;476 innbyggjarar.

I Nord-Vågsøy finn ein bygdene Raudeberg, Halsør, Vedvik, Refvik, Kvalheim og Kråkenes. 
Raudeberg er den største staden og her finn ein Raudeberg skule og Nord Vågsøy kyrkje. På Kapellneset finn vi restane (tårnet) av den eldste kyrkja i kommuna. Fleire gravhaugar vitnar om at høvdingar eller stormenn har hatt sete her. Raudeberg skule er sams skule for elevane i desse bygdene. 
Halsør ligg på innsida av Vågsøy. Herifrå kan ein sjå utover Sildagapet, mot Stad og over til den vesle øya Silda.
Mellom Halsør og Vedvik ligg eit langt nes som heiter Skongsnes. Ytst på neset ligg Skongenes fyr som skal leie båttrafikken sørover det stormfulle Stadhavet. Mot aust ser vi Seljeklosteret på øya Selja. 
Mot nordvest på Vågsøya ligg Refvik med den kjende Refviksanden. Her ligg også fotballbana til det lokale fotballklubben Tornado-Måløy FK. 
På vestsida av Vågsøy ligg Kvalheim. Her finn ein fuglefjellet Einevarden. Går ein over fjellet tilbake til Raudeberg kan ein sjå ned i Oppedalen med den kjende Kannesteinen. Seinare passerer vi Rystestølen (ein gamal støl som er restaurert). 

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for tidlegare Nord-Vågsøy kommune frå 1910 til 1964:**

## Fotnotar
Xinshi

**Xinshi** er ein storby i provinsen Hubei i det sentrale Kina. Folketalet innanfor bygrensene vert anslått til 98&nbsp;200 (2005).
Knut Hauge

**Knut Hauge** () var ein norsk gardbrukar og forfattar. 

Hauge var fødd i Lomen i Vestre Slidre. Han oppnådde stort sal av bøkene sine og anerkjenning frå litteraturkritikarar. Forfattarskapen vart løna med pristildelingar. Trass i dette vert han mange gonger omtala som ein av dei mest lesne og minst omtala forfattarane i Noreg.

Særleg dei historiske romanane til Hauge nådde ut til ein vid lesarkrins. Romanen *Ein roman om kjærleiken og om døden* (1976) er mellom dei mest seljande bøker på nynorsk nokonsinne. 

## Verkliste

* *No går det bra!* - skodespel (1939)
* *Krossen under Torfinshø. Roman frå 1750 åra* - roman (1948) 
* *[[Verda var atter ung]]* - roman, (1950)
* *Helten og brotsmannen* - skodespel (1951)
* *Andris Eivindson Vang og verket hans. Eit 100-års skrift* - biografi (1951)
* *Garden i eventyret* - skodespel (1954)
* *Nymåne over Filefjell* - roman (1955)
* *Vesle Bill i aktivitet* - skodespel (1956)
* *Vandring i sommarland* - (1959)
* *Vestre Slidre sparebank : 1860-1960. Litt om banken og bygda si soge gjennom hundre år* - sakprosa (1960, saman med Andris Hamre)
* *Møte i grenselandet* - skodespel (1960)
* *Pekka, elva og eventyret* - (1962, illustrert av Borghild Rud)
* *Jerven* - skodespel (1962)
* *Kross og kvitsymre* - roman (1965)
* *Dei løynde kjeldene. Soga om Ulf Audunsson og Sara Ivarsdotter 1755-1800* - roman (1967)
* *Brev fra Rognerud* - (1967, utgjveve under pseudonymet **Ola**)
* *Nye brev fra Rognerud* - (1968, utgjve under pseudonymet **Ola**)
* *Ulfssønene. Roman frå 1800-1850* - roman (1969)
* *Brev frå havet. Tretten noveller om kjærleik* - noveller (1970)
* *Tidevatn. Roman frå siste delen av 1800-åra* - roman (1971)
* *Lomen stavkyrkje frå ca. 1200-åra og fram til 1970* - sakprosa (1971)
* *Spelemannen Siljufløyt : Per Ulfssons barndom* - roman (1973)
* *Einsame ulvar : Per Ulfssons ungdom* - roman (1975)
* *Ein roman om kjærleiken og om døden* - roman (1976)
* *Juvet. Per Ulfssons mogne år* - roman (1978)
* *Enno ein vår. Boka om Per Ulfssons seine år* - roman (1980)
* *Veng og Vale og Siv* - noveller (1982)
* *Nå blomstre Smiuheggen. Brev fra Rognerud* - (1983, illustrert av Gunnar Bratlie)
* *For lenge lenge sidan. Stemningar og streif frå ei tid som var* (1985, illustrert av Einar Sigstad)
* *Vandring i Valdres* - (1988, illustrert av Egil Torin Næsheim)
* *Prolog til ei svunnen tid. Roman frå 1920-30 åra* - roman (1989, illustrert av (Håkon Aasnes)
* *Diktardraum. Dagbok 1931-1940* - dagboksnotater (2003). Utgjeve etter at Hauge døydde.

## Prisar og utmerkingar
* Sunnmørsprisen 1965, for *Kross og kvitsymre*
* Mads Wiel Nygaards legat 1967
* Melsom-prisen 1968
* Aschehougprisen 1977
* Doblougprisen 1986

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Knut Hauge hjå Nasjonalbiblioteket
Kurt

**Kurt**, **Curt** eller **Kort** er mannsnamn med tysk utspring; opphavleg ei lågtysk form av Konrad, *«Han som gjev djerve råd»*. Kon (*Kühn* eller *Kuon*) tyder djerv, dristig eller uredd, medan Rad (*Rat*) tyder  råd eller rådslag.

Medan *Konrad* er kjend i Noreg frå 1300-talet, har kortformane *Kurt* og *Kort* spreidd seg sidan 1400-talet. I dag vert ikkje *Kort* nytta. Bruken av gutenamnet *Kurt* kulminerte rundt 1960, og er ikkje eit vanleg dåpsnamn i dag.

## Namnedagar
Kurt har norsk namnedag den 26. november, medan namnet blir feira den 12. november i Sverige.

## Kjende berarar av namnet
*Curt Adelaer (1622-1675), dansk-norsk admiral
*Kurt Kristoff von Schwerin (1684-1757), prøyssisk offiser
*Kurt von Schleicher (1882-1934), tysk rikskanslar før Adolf Hitler
*Curt Bräuer (1889-1969), tysk diplomat i Noreg under andre verdskrigen
*Kurt Badinski (1890-1966), nazistisk offiser
*Kurt Huber (1893-1943), sveitsisk medlem av den kvite rosa
*Kurt Weill (1903-1950), tysk-amerikansk komponist
*Kurt Georg Kiesinger (1904-1988),  tysk sambandskanslar
*Kurt Gödel (1906-1978), austerriksk matematikar
*Kurt Meyer (1910-1966), nazistisk offiser
*Kurt Waldheim (1918-2007), austerriksk diplomat og politikar
*Kurt Vonnegut (1922-2007), amerikansk forfattar
*Kurt Mosbakk (f. 1934), norsk politikar (Ap)
*Kurt Stille (f. 1934), dansk skeiseløpar
*Kurt Hamrin (f. 1934), svensk legendarisk fotballspelar
*Kurt Wüthrich (f. 1938), sveitsisk nobelprisvinnar i kjemi
*Kurt Lenhard Olsen (f. 1951), ordførar i Lødingen
*Kurt Allan Nilsen (f. 1954), ordførar i Tysfjord
*Kurt Aust (f. 1955), dansk forfattar
*Kurt Oddekalv (f. 1957), miljøvernaktivist og leiar i Norges Miljøvernforbund
*Kurt Cobain (1967-1994), vokalist i grunsjrock-bandet Nirvana
*Kurt Asle Arvesen (f. 1975), norsk syklist
*Kurt Nilsen (f. 1978) norsk vinnar av Idol i 2003
*Kurt Heggestad (f. 1982), norsk fotballspelar

### Oppdikta namneberarar
*Hovudpersonen i Erlend Loe sin bokserie om Kurt (t.d. Kurt blir grusom)

## Bakgrunnsstoff
Delstatar i USA

USA er ein føderasjon som er sett saman av 50 delstatar. Washington, D.C. er ikkje rekna som ein delstat, men som eit forbundsdistrikt.

Etter amerikansk rett er delstatane suverene einingar, som tyder at makta deira kjem frå folket framfor å vere delegert frå den føderale styresmakta. Føderale lover går framfor delstatlege lover på område der den føderale styresmakta har myndigheit, men den amerikanske grunnlova avgrensar den føderale styresmakta si myndigheit. All makt som ikkje eksplisitt er tildelt føderale myndigheiter i grunnlova, er halde av til delstatane.

Den amerikanske borgarkrigen (1861 til 1865) og høgsterettsdommen «Texas v. White» fastslo at delstatane ikkje har rett til å lausrive seg, og at dei, jamfør grunnlova, ikkje har rett til å bedrive utanrikspolitikk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Delstatar i USA|Delstatar i USA]]» frå ,  den 27. april 2005.*
Føderasjon

Ein **føderasjon** er ei statsdanning beståande av delvis sjølvstyrte (men ikkje suverene) delstatar med separate regjeringar og dels eigen lovgjevnad, i motsetning til sentralstatar. Typiske føderasjonar er Tyskland og USA, mens Noreg er ein typisk sentralstat. For lausare føderasjonar blir termen konføderasjon brukt.

Føderasjonar og konføderasjonar finst også i organisasjonslivet, da som samanslutningar av sidestilte, meir eller mindre sjølvstyrte einingar, som for eksempel forbund eller samorganisasjonar i ein fagleg landsorganisasjon.

Anarkismen hevdar at heile samfunnet bør byggast opp etter føderalistiske prinsipp, der friviljuge samanslutningar som kommunar eller fagforeiningar er basis for ein føderasjon. Dette i motsetning til eit meir sentralistisk styresett.

## Sjå òg
*Forbundsrepublikk
Delstat

Ein **delstat** er ein semiautonom stat som høyrer til ein føderasjon. Døme på delstatar er Bayern i Tyskland, Queensland i Australia, Quebec i Canada, Tirol i Austerrike og California i USA.

Delstatar kan ha ulike nemningar:
* *stat* (som Uttar Pradesh i India)
* *provins* (som Province of Manitoba i Canada)
* *land* (fleirtall *länder*) (som Land Hessen i Tyskland) eller *fristat* (som Fristaten Bayern)
* *commonwealth* (som Commonwealth of Kentucky i USA)
* *kanton* (som Kanton Aargau i Sveits)
Minneapolis

**Minneapolis** er ein by i den amerikanske delstaten Minnesota. Byen har om lag 430&nbsp;000 innbyggjarar og er den største byen i Minnesota. Minneapolis ligg i det søraustlege hjørnet av Minnesota, langs elva Missisippi. Byen har namnet sitt frå indianarspråket dakota. Ordet «minne» tyder vatn, og dannar bynamnet sett saman med det greske ordet *[[polis]]*, by.

I dei seinare åra har Minneapolis vokse heilt saman med St. Paul, som er mindre, men hovudstad for delstaten. Ofte blir dette byområdet kalla Twin Cities, tvillingbyane.
Minneapolis er den største byen i Minnesota og administrasjonsstad for Hennepin County. Byen grensar til Saint Paul, hovudstad i nest største by i Minneosta. Tvillingbyane utgjer det 15. største tettstadområdet i USA, med over 3 000 000 innbyggjarar.

Minneapolis vert rekna som en av de «norskaste» byane i USA, der eit stort tal norske immigrantar busette seg. Byen har ei norsk kyrkje Mindekirken med prest utsend frå Noreg. Kyrkja ligg sentralt i Minneapolis. Norsk-ætta amerikanarar feirar den norske grunnlovsdagen kvart år i ein av dei sentrale parkane i byen, Loring Park. Rett nok skjer feiringa ikkje alltid på 17. mai, men på den fridagen eller heilagdagen som kjem nærast.

## Historie
Minneapolis grodde fram langs Saint Anthonyfalla, den høgaste fossen langs Mississippielva. Det var mogleg å reisa med båt på elva heile vegen frå Saint Louis. På 1960-talet vart det bygd sluser, både for å regulering av vassnivået og for å hjelpa trafikken på elva.

Dei fyrste européarane som utforska området kring Minneapolis var franskmannen Louis Hennepin, og det var han som sette namn på Saint Anthonyfossen. Etter han har òg countyet der byen ligg fått namnet sitt. På grunn av at byen låg nær det militære anlegget **[[Fort Snelling]]** voks Minneapolis og nabobyen Saint Anthony kraftig på 1840-talet. Minneapolis fekk i 1867 status som by og vart slegen saman med Saint Anthony i 1872. Minneapolis si vide utstrekning vart i stor grad avgjort av Mississippielva. Mange av dei fyrste gatene gjekk parallelt med elva, for å kunna utnytta landbruksarealet bakanfor maksimalt. Seinare gjekk ein over til det gatesystemet som er i dag, og som vert nytta i mange moderne byar. Gatenettet vart lagd ut i eit nord-sør- og aust-vest mønster.

I byen finst det mange spesielle vegkryss, der ein har vore nøydd til å tilpassa seg dette gatemønsteret.
 
Opphavleg var den viktigaste næringsvegen skogbruk og landbruk, men i dag har ein fått fleire leiande føretak innan medisin og finans i byen. Store internasjonale konsern som til dømes Honeywell, 3M - Minnesota Mining and Manufactoring sine hovudkontor der. I forstaden Bloomington ligg *[[Mall of America]]*, det største kjøpesenteret i USA.

Den største delen av University of Minnesota ligg i Minneapolis og Saint Paul, der det er over 45 000 studentar.

## Kjende folk frå Minneapolis
*Ole Rølvaag, norsk-amerikansk forfattar
*Walter Mondale, norskætta politikar
*Prince (1958–2016), musikar, låtskapar
*George Floyd, drapsoffer under ei pågriping i Minneapolis i 2020
* Bradley Joseph, norskætta

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Airbus A380

**Airbus A380** er det største passasjerflyet i verda. Det har to etasjar, brei buk og fire jetmotorar, og blir laga av den europeiske flyprodusenten Airbus. 
Flyet vart sett i kommersiell drift i 2007. Flyet vart lansert under ein seremoni i Toulouse tysdag 18. januar 2005 og flaug fyrste gong 27. april 2005 kl. 10.30. 

A380, som er utvikla av Airbus Industrie, vart bestilt av fleire flyselskap: Lufthansa, Emirates Airlines, Singapore Airlines, Air France, Qantas, Virgin Atlantic Airways, Korean Air, Qatar Airways og International Lease Finance Corporation. Samtidig med at dei fyrste prototypane av flyet var klare — i juli 2004 — bestilte Etihad Airways fire fly for levering i 2007.

## Spesifikasjonar

Den nye modellen ville i utgangspunktet bli levert i to utgåver; A380-800 og A380-800F. A380-800 har plass til 555 passasjerar over tre klassar og ei rekkjevidd på 14&nbsp;800 km, medan A380-800F er eit reint lastefly med 10&nbsp;400 km rekkjevidd og plass til 150 tonn varer. 

Airbus heldt fram med å lage cockpiten så lik dei tidlegare modellane som mogleg. På den måten kostar det mindre å læra opp pilotar, i tillegg til at flyginga blir tryggare når mannskapet berre må kjenne til eitt sett med prosedyrar for korleis flyet skal handterast.

## Tekniske data
* Mannskap: 2
* Dimensjonar
** Lengd: 73 m
** Høgd: 24,1 m
** Vingespenn: 79,8 m
** Vingeareal: 845 m²
* Masse
** Utan last: 280 tonn
** Maks. masse v/avgang: 560 tonn
* Kapasitet: 555–840 passasjerar, avhengig av antal klassar
* Motorar: 4 stk Rolls-Royce Trent 900 eller Engine Alliance GP7200 turbojetmotorar
* Hastigheit
** Cruise: Mach 0,85 (ca. 902 km/t)
** Maks: Mach 0,89 (ca. 945 km/t)

### Materialbruk
**Skrog**

Airbus A380 vil bruke laminatkompositten glare i dei øvre delane av skroget. I dei nedre vil plater av dei relativt nyutvikla aluminiumlegeringane AA6013 og AA6056 bli brukte. Desse platene vil vere sveisa med lasersveising eller Friction Stir Welding, i staden for tradisjonell nagling.

**Haleror**

I staden for aluminium, er det brukt komposittmaterial i haleroret.
## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisell heimeside 
* Aircraft-Info.net - Airbus A380
* Airbus og WTO
* Airbus A-380 galleri 
* Bilder av A380 frå Airliners.net
Sommar-OL 1900

**Sommar-OL 1900**, offisielt **Dei 2. olympiske sommarleikane**, vart halde i Paris i Frankrike. Sjølv om Hellas ynskte å skipe til OL kvar gong, avgjorde Den internasjonale olympiske komitéen (IOK) at OL skulle haldast ulike stader kvar gong.

Det vart ikkje arrangert nokon opnings- og avslutningsseremoni. Leikane vart halden frå 14. mai til 28. oktober 1900, som ein del av Verdsutstillinga i Paris 1900.

I desse leikane fekk kvinner lov til å delta for fyrste gong, og den sveitsiske seglaren Hélène de Pourtalès vart den fyrste kvinnelege utøvaren, medan den engelske tennisspelaren Charlotte Cooper vart den fyrste kvinnelege meisteren.

## Medaljestatistikk
{| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0"
|- 
! colspan=5 style="border-right:0px;";| Dei 10 beste nasjonane
| style="border-left:0px"; | 
|- 
**Plass****Land****Gull****Sølv****Bronse****Totalt**
 1 Frankrike25363192
 2 USA20141549
 3 Storbritannia166931
 4 Sveits6118
 5 Belgia55515
 6Blanda lag43310
 7 Tyskland3227
 8 Italia2103
 9 Australia2035
10 Danmark1326

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:1900 Summer Olympics|1900 Summer Olympics]]» frå ,  den 27. april 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Lufthansa

**Lufthansa** er det største flyselskapet i Tyskland, og eit av dei største i verda. Det har hovudkvarter i Köln, og den viktigaste basen deira er den internasjonale lufthamna i Frankfurt.

Lufthansa vart grunnlagt i 1926, som fylgje av ein fusjon mellom *Deutsche Aero Lloy* (DAL) og *[[Junkers]] Luftverkehr*.

Lufthansa er eit av dei stiftande medlemmene av Star Alliance, ein av verdas største flyselskap-alliansar, som òg omfattar skandinaviske SAS.

## Flåte
* Airbus A300 (-600)
* Airbus A319
* Airbus A320
* Airbus A321
* Airbus A330 (-200 og -300)
* Airbus A340 (-300 og -600)
* Boeing 737 (-300 og -500)
* Boeing 747 (-200F og -400)
* Boeing 767 (-300)
* Boeing MD-11 (-F)
* Avro RJ85
* Canadair CRJ700
* Canadair CRJ200

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* [Lufthansa Fleet Detail](http://www.planemad.net/Airline/DE/Lufthansa_(LH_DLH)/Fleet.htm?show=all)
* Lufthansa Passenger Opinions
* Lufthansa Company Profile (Yahoo)
Sommar-OL 1904

**Sommar-OL 1904** vart halde i USA, og vertslandet vart òg beste nasjon. Noreg fekk to gullmedaljar.

Leikane var opphavleg tildelt Chicago, men ettersom Saint Louis skulle hysa verdsutstillinga det året insisterte dei på å arrangera leikane i tillegg, med trugsmål om å halda eigne, konkurrerande idrettsarangement dersom så ikkje skjedde. 

Som Paris-leikane i 1900, som òg vart haldne parallelt med ei verdsutstilling, kom dei olympiske leikane i skuggen av dei betre vitja kulturelle arrangementa. Arrangementa strekte seg over to månader, med heile 96 «olympiske» tevlingar. Berre 42 av dei hadde deltakarar som ikkje var frå USA.

Desse leikane var dei første der ein i tillegg til gullmedalje òg delte ut sølv- og bronsemedaljar til dei som tok andre- og tredjeplass.

 

## Medaljestatistikk

## Bakgrunnsstoff
*
Air New Zealand

**Air New Zealand** er eit newzealandsk flyselskap som er medlem av Star Alliance.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Air New Zealand
* [Air New Zealand Jet Fleet Detaljar](http://www.planemad.net/Airline/NZ/Air_New_Zealand_(NZ_ANZ)/Fleet.htm)
* Air New Zealand, passasjerane si meining
All Nippon Airways

**All Nippon Airways** (全日空 *Zennikkū* eller 全日本空輸 *Zen-nippon kūyu*) er eit japansk flyselskap som er medlem av Star Alliance og har hovudkvarter i Tokyo i Japan.
Konrad

**Konrad** er eit mannsnamn med tysk utsprang, *Kuonrat*; *«Han som gjev djerve råd»*. Kon (*Kühn* eller *Kuon*) tyder djerv, dristig eller uredd, medan Rad (*Rat*) tyder råd eller rådslag. Kortforma Kurt er mest utbreidd i Noreg i dag.

Medan *Konrad* er kjend i Noreg frå 1300-talet, har kortformane *Kurt* og *Kort* spreidd seg sidan 1400-talet. I dag vert ikkje *Kort* nytta. Bruken av gutenamnet *Konrad* kulminerte rundt 1900, og er ikkje eit vanleg dåpsnamn i dag, men har hatt ein liten oppsving dei siste åra.

## Namnedagar
Konrad har norsk namnedag den 26. november, medan namnet blir feira den 12. november i Sverige.

## Kjende berarar av namnet
* Konrad Lorenz (1903-1989), ein av grunnleggjarane av etologien og nobelprisvinnar i fysiologi/medisin.
* Konrad Adenauer (1867-1976), tysk sambandskanslar
* Konrad Nielsen (1875-1953), norsk språkforskar
* Konrad Nordahl (1897-1975), norsk politikar og LO-leiar
* Conrad Clausen (1902-1990), norsk-amerikansk forfattar
* Konrad Zuse (1910-1995), tyskar som konstruerte den første programmerbare datamaskina.

## Bakgrunnsstoff
* SSB - namnestatistikk for mannsnamnet Konrad i Noreg.
Sommar-OL 1906

**Sommar-OL 1906** vart halde i Aten i Hellas. Desse olympiske leikane er ikkje offisielt godkjende av IOK, men mange OL-historikarar er ueinige i dette. Frankrike vart beste nasjon, mens Noreg tok 4 gullmedaljar.

## Medaljestatistikk

## Bakgrunnsstoff
*
Fawlty Towers

***Fawlty Towers*** (kalla ***Hotell i særklasse*** på norsk) er ein britisk fjernsynsserie laga av BBC, om det fiktive hotellet Fawlty Towers i Torquay i Devon på den engelske sørkysten. Hotellet er eigt og drive av den eksentriske Basil Fawlty og kona hans Sybil, stovepika Polly og den spanske kelnaren Manuel. Faste hotellgjestar er den halvsenile major Gowen og dei eldre frøknane Miss Tibbs og Miss Gatsby. 

Handlinga er farseprega og full av tilfeldige samantreff og misforståingar. Det berande elementet er Basil Fawlty sin eksentrisitet og det særeigne kroppsspråket hans.

Serien er send på NRK i fleire omgangar.

## Skodespelarar
* Basil Fawlty (spela av John Cleese)
* Sybil Fawlty (Prunella Scales)
* Polly Sherman (Connie Booth)
* Manuel (Andrew Sachs)
* Major Gowen (Ballard Berkeley)
* Miss Tibbs (Gilly Flower)
* Miss Gatsby (Renee Roberts)
* Kokken Terry (Brian Hall) (medverka i serie 2)

Manuskripta vart skrivne av John Cleese og Connie Booth, som var gifte då den fyrste serien vart innspelt 1975. Då den andre programserien vart spelt inn i 1979, hadde Cleese og Booth skilt lag etter 10 års ekteskap. 

Programma vart produserte og regisserte av John Howard Davies, Douglas Argent og/eller Bob Spiers.

## Bakgrunn

John Cleese henta inspirasjon til *Fawlty Towers* då Monty Python-gjengen budde på Gleneagles Hotel i Torquay. John og Connie budde på hotellet etter at opptaka til det fyrste Monty Python-showet var avslutta.

## Liste over episodane
Den fyrste episoden vart vist på BBC 2 19. september 1975. Episodane i den fyrste serien:
# «A Touch of Class»
# «The Builders»
# «The Wedding Party»
# «The Hotel Inspectors»
# «Gourmet Night»
# «The Germans»

Samtlege seks episodar vart regisserte av John Howard Davies.

Den andre serien vart send tre og eit halvt år seinare. Episodane var:
# «Communication Problems»
# «The Psychiatrist»
# «Waldorf Salad»
# «The Kipper and the Corpse»
# «The Anniversary»
# «Basil the Rat»

Desse seks episodane vart regisserte av Bob Spiers.

## Bakgrunnsstoff
* BBC Guide to Comedy
* Heimesida til Torquay Hotels and Caterers Association
* Fawltysite.net
Sommar-OL 1908

**Sommar-OL 1908** blei halde i London i Storbritannia. Vertsnasjonen blei beste nasjon, medan Noreg fekk to gullmedaljar.

Leikane var opphavleg lagde til Roma, men etter vulkanutbrotet til Vesuv i 1907, som la Napoli i ruinar, måtte italienarane bruka alle midlane sine til gjenoppbygging. OL blei flytta til London, og *White City Stadium* blei bygd på rekordfart.

Leikane i 1908 var dei fyrste som inneheldt vinterøvingar, med fire kunstlaupsøvingar. Isøvingane kunne sjølvsagt ikkje haldast om sommaren, men gjekk føre seg nokre månader ifrå dei andre øvingane.

Den offisielle sida til OL skriv at talet på deltakarar var 2008 og Sportsreference skriv 2024; 1980 menn og 44 kvinner.

## Nasjonalisme

Dette var dei fyrste offisielle leikane der alle deltakarane var delte inn i lag etter kva land dei kom frå, noko som fyrst blei gjort under jubileumsleikane i Hellas i 1906. Under opningsseremonien skulle dei òg marsjera bak flagga til landa sine. Dette skapte ulike problem. Ettersom Finland var underlagt Russland, var det venta at finnane skulle gå bak det russiske flagget heller enn sitt eige. Dei valde heller å gå utan flagg. Deltakarar frå Irland blei ein del av det britiske laget, og mange av dei valde derfor å ikkje vera med på leikane.

Det svenske flagget blei ikkje heist over stadionet, og svenskane nekta derfor å delta i opningsseremonien. Også USA sitt flagg blei utelate, og på grunn av dette nekta flaggberaren å senka det for den britisk kongefamilien. Ein lagkamerat forklarte etterpå dette med at «flagget bøyer seg ikkje for nokon konge på jorda», noko som førte til at amerikanarar sidan venta at flaggberaren deira skulle fornærma statsoverhovud ved ikkje å senka flagget for dei.

## Nye reglar
### Maraton
I dette laupet blei lengda for maratonlaupet fastsett for fyrste gong, til 42,195 km. Startlinja blei flytta slik at kongefamilien skulle kunna sjå henne betre.

I dette laupet kom italienske Dorando Pietri fyrst inn på stadion, men han kollapsa fleire gonger og sprang deretter feil veg. Ikkje langt frå vinnarstreken tok to adjutantar han i armane og hjelpte han over. På grunn av dette blei Pietri diskvalifisert, og amerikanske John Hayes vann gullmedaljen. Pietri blei likevel den symbolske vinnaren, og blei dagen etter overrekt ein gullpokal av dronning Alexandra.

### Dømming
Leikane førte òg til standardreglar for idrett, og til at ein byrja å ta i bruk dommarar frå ulike land, heller enn berre frå vertslandet. Ein grunn til dette var 400-meteren, der den USA-amerikanske vinnaren blei skulda for å ha hindra den britiske deltakaren, Wyndham Halswelle. Laupet blei halde på nytt, men dei tre amerikanske deltakarane nekta å springa, og Halswelle vann ved å springa åleine rundt banen.

## Medaljestatistikk

## Kjelder