open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hans Inge Skadberg

**Hans Inge Skadberg** () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Sola. Han vart noregsmeister 1985 og seriemeister 1986 og 1989 med Stavanger IF. Han spelte venstrekant.

## Karriere
### Klubbspel
Skadberg melde seg inn i Stavanger IF i 1978 og var aktiv på handballaget til ut 1989. Siste halvdelen av 1980-åra var laget eit av dei beste i Noreg. 14. desember 1985 vann SIF over SK Rapp i cupfinalen. Deretter sikra Stavanger IF seg fyrsteplassen i 1. divisjon i 1986 og på ny i 1989. Frå 1990 til 1992 var Skadberg spelande trenar i Sola Idrettslag på nivå 2.

### Landslagsspel
I tida frå 1. februar 1983 til 14. februar 1986 deltok Skadberg i 53 av Noregs landskampar. Han debuterte og avslutta mot Island, begge oppgjera enda med norsk tap. 6 av dei 67 landslagsmåla skåra han då Noreg slo Island 24–23 den 1. juli 1985.

### Merittar
*Noregsmeister: 1985 for Stavanger IF
*Seriemeister: 1986 og 1989 for Stavanger IF

## Kjelder

*Rogalands Avis 23. september 1978
*Rogalands Avis 13. juli 1994
*handball.no
Handball-NM 1985/Menn

**Noregsmeisterskapen i handball 1985** for menn enda med triumf for Stavanger Idrettsforening etter finalesiger 19–13 over Sportsklubben Rapp.

### Finalen
Finalen vart avvikla i Idrettshallen i Stavanger laurdag 14. desember 1985 framfor 5&nbsp;300 tilskodarar. Stavanger IF tok tidleg føringa. Ved pause leia laget 10–6. I den andre omgangen auka leiinga og til slutt sigra stavangerlaget over trondheimslaget med seks mål: 19–13. 

**Stavanger IF** sine mål kom frå Arild Akerø og Ketil Sævereide, begge 5, Hans Inge Skadberg (4), Jacop Jønsson (3), og Gunnar Helgevold og Mikael Hald, begge 1 skåring. Espen Karlsen var målvakt.

Odd Larsen vart toppskårar for **Rapp** med sine 5 fulltreffarar.

Dommarane Terje Anthonsen og Øyvind Bolstad straffa Rapp med fem tominutts-utvingar og SIF med fire.

## Kjelder
*Rogalands Avis 16. desember 1985
Ketil Sævereide

**Ketil Marthon Sævereide** () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Stavanger som vart noregsmeister 1985 og trefaldig seriemeister med Stavanger Idrettsforening. Han spelte høgrekant.

## Karriere
### Klubbspel
Sævereide spelte på Stavanger IF sitt handballag frå 1978 til ut 1989. Siste halvdelen av 1980-åra var laget eit av dei aller beste i Noreg. 14. desember 1985 vann SIF over SK Rapp i cupfinalen. Deretter sikra Sævereide og Stavanger IF seg fyrsteplassen i 1. divisjon i 1986 og på ny i 1987 og 1989. 1990-92 var han Viking HK-spelar og 1993-97 aktiv i Sola Idrettslag sitt lag på nivå 2.

### Landslagsspel
Sævereide deltok i 63 landskampar i tida frå 6. mai 1980 til 26. februar 1987. Han debuterte med tap mot Sveits og avslutta med tap mot Romania under B-VM 1987 i Merano. 6. november 1986 skåra han 13 av Noregs mål i ein kamp mot Nederland, likevel enda kampen med eit norsk eittmålstap. Sævereide noterte seg for 197 landslagsmål. 

### Merittar
*Noregsmeister: 1985 for Stavanger IF
*Seriemeister: 1986, 1987 og 1989 for Stavanger IF

## Kjelder
*handball.no
Gunnar Øystein Helgevold

**Gunnar Øystein Helgevold** () er ein norsk advokat og handballspelar frå Stavanger. Han vart seriemeister 1981 med Nordstrand IF og 1983 og 1984 med Kolbotn IL. I 1985 vart han noregsmeister med Stavanger IF. Helgevold var linjespelar på det norske landslaget.

## Jurist
Helgevold er utdanna jurist og jobba i politiet før han byrja som advokat i heimbyen Stavanger. Gjennom åra har han vore forsvarar i fleire saker som har fått stor merksemd i media.

## Handball
### Klubbspel
Helgevold var medlem i IL Viking fram til han våren 1973 melde seg inn i Stavanger IF. Frå 
hausten 1976 var han Nordstrand-spelar. Her bidrog han til at oslolaget vann 1. divisjon våren 1981. 1981/82-sesongen var han atter SIF-spelar. 1982-84 ytte han sitt til at Kolbotn IL vart seriemeister begge sesongane. Så var han enno ein gong, 1984-86, SIF-spelar. Her fekk han vere med på å vinne cupfinalen 14. desember 1985. I 1986 melde han seg til teneste då Viking Håndballklubb vart skipa. Han spelte på laget i åra fram til 1991.

### Landslagsspel
Helgevold fekk sin landslagsdebut 9. oktober 1976, og sin siste kamp i landslagsdrakt  5. februar 1981.  Danmark var motstandar i begge kampane, begge enda med norsk tap. Til saman deltok Helgevold i 60 landskampar og skåra 49 mål. 9 av sine landslagsmål skåra han då Noreg og Island spelte uavgjort 18–18 den 28. september 1980.

### Merittar
*Seriemeister: 1981 for Nordstrand IF
*Seriemeister: 1983 og 1984 for Kolbotn IL
*Noregsmeister: 1985 for Stavanger IF

## Kjelder
*handball.no
Bondeungdomslaget i Kristiansand

**Bondeungdomslaget i Kristiansand** (BUL i Kristiansand) er eit lokallag av Noregs Ungdomslag (NU) i Kristiansand, skipa i 1911.
Geir Røse

**Geir Aksel Røse** () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Oslo. Han var med på å vinne seks seriemeisterskap og ein cupfinale med Oppsal Idrettsforening. Røse var rykkromspelar.

## Karriere
### Klubbspel
Røse var aktiv i Brynjar IF til 1966. Frå hausten 1966 spelte han på Oppsal IF sitt handballag i over 30 år. Perioden 1971-83 var laget heilt i toppen av norsk handball og vart seriemeister heile seks gonger. I cupspelet lukkast Oppsal ikkje like godt, vart noregsmeister einast i 1973.

### Landslagsspel
Røse landslagsdebuterte 9. november 1971 mot Romania. Under Sommar-OL 1972 var han med i det norske mannskapet som kom på niandeplass i leikane. Fram til 2. mars 1979 deltok han i 55 landskampar og skåra 82 mål. Etter ganske svake kampar mot Austerrike og Israel vart både han og Oppsal-kollega Kristen Grislingaas vraka frå vidare landslagsspel.

### Merittar
*Seriemeister: 1971, 1972, 1973, 1976, 1978, 1980 med Oppsal IF
*Noregsmeister: 1973 med Oppsal IF

## Kjelder
*handball.no
Handball-NM 1973/Menn

**Noregsmeisterskapen i handball 1973** for menn vart avvikla over sju rundar, medrekna sjølve cupfinalen. Turneringa enda med triumf for Oppsal Idrettsforening gjennom finalesiger 23–14 over Bækkelagets Sportsklubb.

### 4. runde
*Sunndal IL – Bækkelaget 8-14
*Kragerø IF – Njård 12-14
*Sturla IF – Fredensborg 15-22
*Reistad IL – Stabæk IF 12-15
*Fjellhammer IL – Refstad IL 5-15
*Nordstrand IF – Arild 11-14
*Oppsal IF – Oslo Idrettslag 13-7
*Elverum IL – Bjerka IL 33-11

### Kvartfinalane
*Elverum IL – Fredensborg 20-25
*Oppsal IF – Arild 15-6
*Bækkelaget – Stabæk IF 16-12
*Njård – Refstad IL 15-9

### Semifinalane
*Fredensborg – Bækkelaget 15-20
*Njård – Oppsal IF 11-15

## Finalen
Finalen vart avvikla utandørs på Trasopbanen i Oslo sundag 9. september 1973 framfor 690 tilskodarar. Kampen var aldri spanande. Oppsal tok føringa og leia 12–6 ved pause. Midtvegs i den andre omgangen leia Oppsal med elleve mål, til og til sist vann Oppsal med ni måls margin.

**Oppsal** sine mål kom frå Jan Andersen (5), Kristen Grislingaas, Roger Hverven, Geir Røse (4, alle), Torstein Hansen (3), Per Ringså (2) og Roy Vraalsen (1). Pål Bye vakta målet.

Egil Hegsvold vart toppskårar for **Bækkelaget** med 4 fulltreffarar.

## Kjelder
**Sportsboken 73*. Dreyer Stavanger. 1973
*Arbeiderbladet 10. september 1973
Uilleann pipes

**Uilleann pipes** (uttalt [], av irsk *uilleann*, ‘olboge’ og engelsk *pipes*, ‘røyr’, på irsk *píoba uilleann*) er ei tradisjonell irsk sekkepipe. Nemninga «olbogepipe» kjem av at sekken får luft frå ein blåsebelg som er festa til olbogen og hofta, medan for dei fleste sekkepipetypane blir sekken blåsen opp med luft frå lungene.

## Historie
Dei fyrste godt dokumenterte sekkepipene frå Irland er nærast identiske med stor skotsk sekkepipe eller *[[Skotsk sekkepipe|highland pipes]]*, som framleis blir brukt i Skottland. På irsk blir desse kalla *píob mhór* («stor pipe»). 

Dei eldste overlevande uilleann pipes stammar frå andre halvdel av 1700-talet. Dateringa er ikkje heilt sikker, for det er først i seinare tid forskinga på den historiske utviklinga har komme i gang. Forma som er vanleg no blei utvikla rundt 1760–1780, og har endra seg lite sidan. Instrumentet blei kalla *union pipes* i den første tida, *irish pipes* er også blitt brukt.

## Skildring
Klangen er rundare og volumet mykje lågare enn den høge, skarpe lyden til stor skotsk sekkepipe, så instrumentet kan spelast innandørs.

Uilleann pipes blir nesten alltid spelt sitjande. Blåsebelgen blir plassert under høgre arm; under venstre sit sekken. Dei tre *dronane* (basspipene) blir lagde i fanget og kan sjaltast inn eller ut ved hjelp av ein ventil. I tillegg finst såkalla *regulators*, vanlegvis tre. Desse fungerer på same måte som orgelpiper, dvs at dei ikkje gir frå seg lyd før musikaren trykkjer ned ein klaff. Ein betener klaffane til regulatoren med tommelen eller kanten på høgrehanda og produserer akkordar. Melodipipa, som blir kalla *chanter*, er utstyrt med eit dobbelt røyrblad og har eit toneomfang på to oktavar; den høgaste oktaven når ein ved «overblåsing», altså auka lufttrykket. Enden på melodipipa kviler mot låret til spelaren, bortsett frå når han speler dei djupaste tonane. Ein kan oppnå stakkatospel ved at utøvaren dekkjer opninga av chanteren med låret, og så berre opnar og lukkar dei nødvendige gripehola. Blir eit gripehol lukka før det neste blir opna oppstår det ein stakkatoverknad fordi lyden døyr bort når luftstraumen blir stengd av.

Instrumentet blir som oftast stemt i D, men det finst også såkalla «flat-pitched pipes», ei fellesnemning på sett stemt i ciss, c, h (B) og b (B♭). 

Å handtera blåsebelg, sekk, chanter, regulatorar og dronar krev finstemd koordinasjon av arm-, hand og fingerrørsler, så uilleann pipes er sannsynlegvis den vanskelegaste sekkepipetypen å meistra. Til gjengjeld er han nok også den musikalsk mest uttrykksfulle.

Instrumentet blir hovudsakleg framstilt i mørk afrikansk grenadill eller svart ibenholt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Uilleann pipes|Uilleann pipes]]» frå ,  den 1. mai 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
Kristen Grislingaas

**Kristen Grislingaas** () er ein tidlegare handballspelar frå Oslo. Han vart seriemeister fem gongar med Oppsal IF og noregsmeister 1973.

## Karriere
### Klubbspel
Grislingaas var aktiv i Oppsal IF frå 1968 til -79 og 1981-83. I tida 1971-78 var han med på å vinne 1. divisjon heile fem gongar. Oslo-laget vann dessutan cupfinalen 1973. To sesongar, 1979-81, var han spelande trenar i Kristiansand IF.

### Landslagsspel
Grislingaas debuterte på landslaget 24. november 1972. Fram til 2. mars 1979 deltok han 107 kampar og skåra 203 landslagsmål. Etter heller svake kampar mot Austerrike og Israel vart både han og klubbkamerat Geir Røse vraka frå vidare landslagsspel.

### Merittar
*Seriemeister: 1971, 1972, 1973, 1976, 1978 med Oppsal IF
*Noregsmeister: 1973 med Oppsal IF

## Kjelder
*handball.no
Tarlach Mac Suibhne

**Tarlach Mac Suibhne** () var ein irsk sekkepipespelar kjend som **An Píobaire Mór**, som tyder ‘Den store sekkepipespelaren’.

Han var fødd i Baile an Droichid i Gaoth Dobhair i County Donegal, og er gravlagd på Maghergallen kyrkjegard.

I 1893 fekk han internasjonal merksemd då han drog til Verdsutstillinga i Chicago, der han vann det verdsmeisterskapen. Sekkepipa hans er utstilt ved Rossnowlagh Museum.

Variasjonar av namnet hans på engelsk inkluderer Tarlach Mac Sweeney, Turlough Mac Sweeney og Tarlagh Mac Sweney. Han delte namn med slektningen Toirdhealbhach Mac Suibhne.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tarlach Mac Suibhne|Tarlach Mac Suibhne]]» frå ,  den 2. mai 2025.*
Antonio Canova

**Antonio Canova** () var ein italiensk bilethoggar og ein av hovudrepresentantane for den italienske nyklassisismen.

## Liv og virke

### Bakgrunn
Antonio Canova var fødd i Possagno ved Bassano som son av ein steinhoggar. Faren døydde då Antonio var tre år gammal, og han voks opp hjå ein onkel. Då han var 14 år gammal byrja Canova i lære hos den venetianske bilethoggaren Giuseppe Bernardi, som kalla seg Torretti, etter sin eigen læremeister. Etter at meisteren døydde i 1773 arbeidde Canova vidare for nevøen til Bernardi, bilethoggaren Giovanni Ferrari, som også hadde vore lærling hos Torretti.

### Karriere
I 1775 starta Canova for seg sjølv i Venezia. Figurane han formgav i denne tida hadde mange likskapstrekk med figurane i Tiepolo sine freskar. 

I 1779 vitja kunstnaren Roma, og året etter flytta han dit for godt. Han fekk kontakt med ein internasjonal, og fyrst og fremst britisk, gruppe kunstnarar, arkeologar og teoretikarar, og byrja å utvikla ein ny, streng og kompromisslaus idealistisk skulpturstil. I 1787 fullførte han monumentet over pave Klemens XIV i kyrkja Santi Apostoli i Roma. Dette førte til at han fekk internasjonal merksemd og dessutan talrike bestillingar, mellom anna monumentet over pave Klemens XIII (1792) i Peterskyrkja. 

Som overoppsynmann over kunstskattane til Kyrkjestaten frå 1802 var han i 1815 ansvarleg for tilbakeføringa av kunstverk stolne av Napoleon.

## Galleri

Fil:Canova.jpg|Antonio Canova, sjølvportrett
Fil:Canova_-_Theseus_defeats_the_centaur_-_close.jpg|*Theseus vinn over kentauren*, opphavleg bestilt av Napoleon Bonaparte, som ville at skulpturen skulle pryde Il Corso i Milano. Sidan 1891 har han vore stilt ut i Kunsthistorisches Museum i Wien.
Fil:Scultura_Canova_-_Paolina_Bonaparte_Borghese.jpg|*Paolina Borghese som Venus* (1804-1808). Galleria Borghese i Roma.
Fil:Tre_Grazie,_Canova.jpg|*Dei tre gratiene* er blant dei mest kjende skulpturane til Canova. Skulpturgruppa er no i Eremitasjen i St. Petersburg


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Antonio Canova|Antonio Canova]]» frå ,  den 3. mai 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
Eliteserien i handball 2018/19-Karar

**Eliteserien i handball 2018/19 for karar** var den øvste avdelinga i seriesystemet for karar, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla i tida frå 5. september 2018 til 17. mars 2019.

Øyestad Idrettsforening frå Arendal vann eliteserien for andre gong i rad.

## Poengtabell

## Kjelder
*Fremtiden 19. mars 2019
Baathpartiet i Syria

**Baath-partiet** (: حِزْب البَعْث, *Hizb al-Ba'th*, ‘gjenfødingspartiet’), med omsett fullt namn ‘Arabisk sosialistisk gjenfødingsparti’, var eit panarabisk og sosialistisk parti i den arabiske verda.

I Syria blei Baathpartiet grunnlagt på 1940-talet av Michel Aflaq, Salah al-Din al-Bitar og Zaki al-Arsuzi, og var deretter ein viktig kraft i politikken i landet. Baath-partiet talte for panarabisme og sosialisme og har tradisjonelt vore antiimperialistisk og antiisraelsk. Partiet dominerte det politiske miljøet i Syria frå 1963 gjennom ulike regime. Det siste var Assadregimet, med presidentane Hafez al-Assad og Bashar al-Assad frå 1971 til 2024.

Etter fallet til Assad-regimet blei det ved ein nasjonal konferanse 29. januar 2025 valt å oppløysa Baathpartiet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Baathpartiet (Syrien)|Baathpartiet (Syrien)]]» frå ,  den 3. mai 2025.*
Per Otto Furuseth

**Per Otto Furuseth** () er ein norsk tidlegare handballspelar og -trenar, samt idrettsleiar. Han vann tre seriegull og ein kongepokal som Refstad-spelar.

## Karriere
### Klubbspel
Furuseth var aktiv i Refstad IL frå 1965. Saman med karar som Harald Tyrdal og Ulf Magnussen bidrog han mykje til at Refstad i 1974 steig til topps 1. divisjon. 15. desember 1976 skåra han tre av måla då  Refstad vann over Stavanger IF med 15-11 i NM-finalen. Få månader seinare sigra Refstad i 1. divisjon og var dermed seriemeister for andre gong. To år etter den triumfen vart Refstad og spelande trenar Furuseth seriemeister for tredje gong.

### Landslagsspel
Furuseth deltok i 62 av Noregs landskampar i tida frå 16. mars 1973 til 27. november 1977. Han skåra 62 landslagsmål.

### Merittar
*Seriemeister: 1974, 1977 og 1979 med Refstad IL
*Noregsmeister: 1976 med Refstad IL

### Idrettsleiar
Furuseth var landslagssjef for Noreg på karasida frå 1979 til 1985. Frå 1987 var han nokre sesongar 
trenar i Fredensborg/Ski. I byrjinga av 1990-talet fekk han jobb i leiinga av Norges Håndballforbund, generalsekretær frå 2003 til 2011. 

## Kjelder
*Store norske leksikon
*handball.no
Ulf Magnussen

**Ulf Magnussen** () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Oslo. Han vann tre seriegull og ein kongepokal som Refstad-spelar.

## Karriere
### Klubbspel
Magnussen spelte på Refstad sitt handballag frå 1964 til 1979. Saman med karar som Harald Tyrdal og Per Otto Furuseth bidrog han mykje til at Refstad i 1974 steig til topps 1. divisjon. 15. desember 1976 skåra han sju av måla og var toppskårar då  Refstad vann over Stavanger IF med 15-11 i NM-finalen. Få månader seinare sigra Refstad i 1. divisjon og Magnussen vart dermed seriemeister for andre gong. To år etter den triumfen kunne Refstad og Magnussen ta i mot seriemeister-pokalen for tredje gong.

### Landslagsspel
Magnussen debuterte for Noreg den 23. november 1971 og spelte sin 52. og siste landskamp 4. juli 1976. Han var med i mannskapet som deltok i Sommar-OL 1972. Magnussen skåra 44 mål for Noreg.

### Merittar
*Seriemeister: 1974, 1977 og 1979 med Refstad IL
*Noregsmeister: 1976 med Refstad IL

## Kjelder
*handball.no
Olafur Eliasson

**Olafur Eliasson** (fødd 1967 i København, Danmark) er ein islandsk-dansk biletkunstnar. Frå 1989 til 1995 studerte han ved Det Kongelige Danske Kunstakademi. Arbeidet hans er representert i mange private og offentlege samlingar, inkludert i Guggenheim Museum i New York og Los Angeles Museum of Contemporary Art. Han har laga relieffvegger ved toaletta i Operahuset i Oslo. Han har også teikna den karakteristiske fasaden til konsert- og operahuset Harpa i Reykjavík som opna i 2011.

Med utstillinga si *The Weather Project* i Tate Modern i London i 2003 markerte han nordisk kunst på Dei britiske øyane. Same året representerte han Danmark på Veneziabiennalen. Eliasson bur og arbeider i den tyske hovudstaden Berlin. I 2008 fekk installasjonen «New York City Waterfalls» brei omtale, mellom anna i tidsskriftet *Newsweek*. Installasjonen bestod av fire fossar i New York City og varte frå 26 juni til 13. oktober 2008

Eliasson har teikna den nye Cirkelbroen i København over Christianshavns kanal. I Noreg er Eliasson representert med kunstverket *Viewing Machine* ved skulpturparken til Kistefos-Museet.

## Prisar og utmerkingar

* 2004 – Nykredits Arkitekturpris
* 2004 – Eckersbergmedaljen
* 2005 – Prins Eugen-medaljen
* 2010 – Riddarkrossen av Dannebrogordenen
* 2013 – Thorvaldsenmedaljen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Olafur Eliasson|Olafur Eliasson]]» frå ,  den 3. mai 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Tal R

**Tal Rosenzweig**, også kjend som **Tal R** (), er ein dansk kunstnar. 

Tal R er fødd i Tel Aviv i Israel, men har budd i Danmark sidan familien hans flytta dit då han var eitt år gammal.

Han gjekk ut frå Kunstakademiet i 2000, og har stilt ut i fleire storbyar verda over.
Han har laga ville, fargerike måleri med ein redusert palett av svart, kvitt, rosa, grønt, raudt, gult og brunt. Motiva er gjerne henta frå dagleglivet.

Tal R har vore med på å smykka ut Operaen på Holmen, der han står bak måleriet i taket i foajeen til Takkelloftet.

Han blei tildelt Eckersbergmedaljen i 2005.

Daniel Dencik har laga ein film om Tal R med tittelen *Tal R: The Virgin*.

## Privatliv
Tl R har vore gift med kunstnaren Evren Tekinoktay, som han blei skilt frå i 2015. Han gifta seg med modellen Emma Leth
i 2018.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Tal R|Tal R]]» frå ,  den 3. mai 2025.*
Riverdance

**Riverdance** er ei danseframsyning med irsk dans og musikk. Ho stammar frå eit sju minutt langt pauseinnslag under Eurovision Song Contest 1994.

Riverdance blei framført for fyrste gong 30. april 1994 med Jean Butler og Michael Flatley som hovuddansar og musikk skriven av Bill Whelan og framført av Anúna. Ekteparet John McColgan og Moya Doherty vidareutvikla det til ei full framsyning med hovudvekt på irsk folkedans og steppedans, men med innslag av spansk flamenco, russisk folkedans og amerikansk steppedans.

Sidan byrjinga har showet vitja over 450 arenaer over heile verda og blitt sett av over 25 millionar menneske, noko som gjer det til ein av dei mest suksessrike danseproduksjonane i verda.

Koreografien er hovudsakleg laga av Michael Flatley, men Jean Butler og Colin Dunne står også bak ein del av innslaga. Alle tre har vore hovuddansarar i framsyninga. Michael Flatley gjekk etter sin periode i *Riverdance* vidare og laga danseshowet *[[Lord of the Dance]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Riverdance|Riverdance]]» frå ,  den 4. mai 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Eliteserien i handball 2019/20-Karar

**Eliteserien i handball 2019/20 for karar** var den øvste avdelinga i seriesystemet for karar, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla i tida frå 8. september 2019 til 11. mars 2020. Grunna covid-pandemien og «nedstenginga» av Noreg den 12. mars, vart den 22. og siste serieomgangen aldri spelt.

Elverum Idrettslag vann eliteserien for tredje gong.

## Poengtabell

## Kjelder
*Eliteserien i håndball for menn 2019/20
August Clifton

**August Bertrand Clifton** () var ein norsk skipsførar, sagbrukseigar og politikar. Han var 1925-27 vald inn i Stortinget frå kjøpstadene i Hedmark og Oppland som representant for Høgre.

## Liv og gjerning
Han var son til skipsreiar Hans Bruu Johannessen  i Tønsberg. Sjølv tok han styrmannseksamen, og gjekk sidan sjøkrigsskulen. Han segla i utanriksfart, under den russisk-japanske krigen i 1904-05 om bord på eit japansk skip. Under eit opphald i San Francisco i USA gjekk han handelsskule. År 1910 tok han etternamnet Clifton. Han overtok i 1917 dampsag og høvleri frå svigerfaren i Gjøvik, og dreiv bruket til det gjekk konkurs i 1927.

Clifton var 1920-22 medlem i Gjøvik bystyre. Perioden 1925 til 1927 var han stortingsrepresentant for Høgre. Det meste av denne tida sat han i Sosialkomitéen. Etter Worm Darre-Jenssen i 1926 fekk verte arbeidsminister i Ivar Lykke si regjering, vart Clifton flytta og i Skog- vassdragskomiteen.

Frå 1928 var Clifton styrmann og skipper på kvalfangstskuter. Under andre verdskrigen var han kaptein på motortankaren «Fenris», som vart torpedert av  ein tysk ubåt 21. februar 1944 i Indiahavet. «Fenris» kom seg til Colombo og vart sett i stand att.

Siste tiåra budde Clifton på Teie i Vestfold. 

## Kjelder

*Folketeljing 1920
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:August Clifton|August Clifton]]» frå ,  den 4. mai 2025.*
Pizzo Scalino

**Pizzo Scalino** er eit 3&nbsp;323 meter høgt fjell i Berninafjella. Fjellet ligg lengst nord i regionen Lombardia i Italia, få kilometer sør for landegrensa mot Sveits. 

Folk, landmålarar frå Lombardia, tok seg til topps fyrste gongen i 1830.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pizzo Scalino|Pizzo Scalino]]» frå ,  den 4. mai 2025.*
Mjøsbåt

**Mjøsbåt** er ein type robåt som har vore vanleg på Mjøsa det siste hundreåret. 

På den største innsjøen i Noreg har bruk av større og mindre båtar hatt stor betydning. Småbåtar vart brukt i samferdsel og til fiske. På enkelte gardar var not og garnfiske viktig. Litt større båtar var kvernbåtar,  brukt på Helgøya for å ro kornet til kverna.

Større føringsbåtar vart lenge rodde. Mjøsjakter med segl vart bygde frå kring 1860.  Frå jordbruket var det transport, av til dømes poteter til brenneria. Og til utvikling av byane vart det frakta byggematerialar.
Mjøsjaktene kunne vere opp mot 20 meter. Dei var klinkbygde, spissgatt og førde gaffelsegl. Kring 1900 var  det kring 20 jakter som dreiv frakt på Mjøsa.

## Mjøsbåten
Det vart bygd mjøsbåtar mange stader kring Mjøsa. Sjølv om det etter kvart utvikla seg fellestrekk, hadde dei ulike eigenskapar og utsjånad.
I byane som vaks fram rundt Mjøsa kom det til arbeidarar som fekk fritid dei kunne bruke på vatnet, både til dreggfiske og rekreasjon. Det vart behov for høvelege båtar. 

Båtbyggjarar som fekk mykje å sei for utvikling til ein meir eins båttype, var mellom andre Karl Antonsen på Gjøvik , og Karl Holland på Hamar. Tidleg på 1900-talet vart det halde rotevlingar på Mjøsa. Og desse to, Antonsen og Holland, rodde sine eigne båtar og tevla hardt mot kvarandre. Dette stimulerte utviklinga av båttypen.
 
Slik ein no kjenner mjøsbåten er det ein spissbåt med kjøl. Han er heller smal. Høvet mellom breidd og lengd er ofte kring 1 : 4, om lag det same som på vestnorske tradisjonsbåtar. 
Lengda er stort sett mellom 5 og 6 meter. Framstamnen er heller rett. Han vert beskriven som ein forlenga kvartsirkel.

Mjøsbåtar har hovudsakleg vorte bygde i gran. Til liks med det som har vore vanleg i austlege delar av Innlandet, har det vorte brukt bord i full lengde. Borda er  breiare  enn på fløytarbåtane i Trysilelva og i Glomma.
Første botnbordet vert festa til kjølen med spikar i eit utfresa spor.  Borda vert felte inn i stamnen. Tidlegare vart bordgangane samanføya med nyking. Dette var billegare enn bruk av båtsaum, noko som seinare har vorte vanleg. 
Mjøsbåtar har vorte bygde på malar, som vert festa til kjølen når bygginga startar. Det er avgjerande på eigenskapane til båten kvar desse malane er plassert. 
Sidan gran ikkje trekkjer til seg tjøre så godt, vert mjøsbåtane gjerne måla, helst med linoljemåling, både utvendig og innvendig, 

Når mjøsbåtar ikkje er  i bruk, vert dei dregne på land. Granmateriala gjer dei  heller lette. Mange lagar enkle tak av treflakar for å verne mot veret.

Det har vorte vanleg med utriggarar til åregaflane  på utsida av ripa, noko ein ikkje finn på andre robåtar i Noreg.
## Galleri

Fil:HHB-03081 mjøsjakten Wega.jpg|Mjøsjakten Wega, bygd i 1880
Fil:Sjøsetting mjøsbåt 3.jpg|Mjøsbåt.Bygd av båtbyggjar Emil Holmgren  i 2024
Fil:Nybygd mjøsbåt.jpg|Nybygd mjøsbåt, september 2024. Båten er bygd med smale eikevrenger.
Fil:Utriggar.jpg |Utriggar for åregaffel på mjøsbåt
Fil:Båtbygger Karl Holland.jpg|Båtbyggjar Karl Holland. Hamar


## Kjelder

* 

*
Roger Hverven

**Trond Roger Hverven** () er ein tidlegare handballspelar frå Oslo. Han var aktiv på Oppsal IF sitt sigerrike lag frå 1962 til 1976. Hverven var linjespelar.

## Karriere
### Klubbspel
I tenåra var Hverven aktiv på Vålerengen IF sine juniorlag i fotball og ishockey, samt i handball hos Oppsal IF. Frå 1963 satsa han på handball åleine. Han var med på vinne NM-finalen 1964 utandørs og NM-finalen 1973. Åra 1971, 1972 og 1973 sigra Oppsal i 1. divisjon. Også i sin siste sesong, 1975/76, som Oppsal-spelar var Hverven med på å vinne 1. divisjon. Sidan var han nokre sesongar spelande trenar i Lillestrøm.

### Landslagsspel
Hverven landslagsdebuterte 31. oktober 1964, men det var fyrst frå november 1969 han fekk fast plass i landslaget. I 1972 var han med i det norske mannskapet som kom på niandeplassen i handballturneringa under Sommar-OL 1972. Fram til 24. mars 1973 deltok han i 52 kampar og  skåra 56 landslagsmål.

## Merittar
*Noregsmeister: 1964 (utandørs), 1973 med Oppsal IF
*Seriemeister: 1971, 1972, 1973 og 1976 med Oppsal IF

## Kjelder

*handball.no
**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Roger Hverven|Roger Hverven]]» frå ,  den 4. mai 2025.*
Jon Reinertsen

**Jon Reinertsen **() er ein norsk tidlegare handballspelar frå Oslo. Han vann fem kongepokalar og tre seriemeisterskap som Fredensborg-utøvar. Reinertsen var rykkromspelar.

## Karriere
### Klubbspel
Reinertsen var aktiv i Fredensborg frå 1963 til 1977. Med laget frå Oslo vann han fem kongepokalar, den fyrste i 1965 og den siste i 1974. Sesongen 1965/66 var han ein av dei sentrale spelarane då Fredensborg vann 1. divisjon og vart Noregs fyrste seriemeister i handball. Laget sikra seg 19 av 24 moglege poeng. Året etter forsvarte Fredensborg fyrsteplassen i 1. divisjon på suverent vis, då i ei turnering med 10 lag mot 8 året før. Åtte år seinare, sesongen 1974/75, vart Reinertsen norsk seriemeister for tredje gong. Deretter var han frå 1977 spelande trenar for Kragerø IF fram til 1982. 1982/-83-sesongen spelte han på Fredensborg/Ski att, før han atter tok turen til Kragerø IF. Frå 1985 til -87 var han spelande trenar for andredivisjonslaget Stabæk IF.

### Landslagsspel
Reinertsen debuterte borte mot Danmark den 7. november 1964, ein kamp som enda med tap 12-14. Under Sommar-OL 1972 var han del av det norske mannskapet som kom på niandeplassen i handballturneringa. Fram til 6. mars 1976 deltok han i 113 landskampar og skåra 250 mål.

### Merittar
*Seriemeister: 1966, 1967 og 1975 med Fredensborg 
*Noregsmeister: 1965, 1966, 1970, 1972 og 1974 med Fredensborg 

## Kjelder

*handball.no
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jon Reinertsen|Jon Reinertsen]]» frå ,  den 4. mai 2025.*
Constant Nieuwenhuys

**Constant Anton Nieuwenhuys** eller **Nieuwenhuijs**,  kjend som **Constant**, (), var ein nederlandsk kunstmålar og skulptør.

## Liv og kunstnarisk produksjon
Constant Nieuwenhuys var fødd i Amsterdam. Etter studium ved ein kunsthandverksskule og ved Riksakademiet for biletkunst i Amsterdam, budde han frå 1946 i Paris og London. I Paris møtte han Asger Jorn, som saman med Christian Dotremont, Karel Appel, Corneille og andre danna COBRA i 1948. Frå 1957 til 1959 var han medlem av  den situasjonistiske internasjonale. Under innverknad derfrå byrja han å interessera seg for arkitektur, og utvikla i åra 1959 til 1969 det utopiske byprosjektet *New Babylon*.

I 1959 deltok Constant i documenta II-utstillinga i Kassel, og den følgjande documenta III i 1964.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Constant Nieuwenhuys|Constant Nieuwenhuys]]» frå ,  den 5. mai 2025.*  

## Litteratur

* *Constant‘s New Babylon – the hyper-architecture of desire* – Udgiver: Mark Wigley – Rotterdam, 1998 – ISBN 90-6450-343-5
* *Documenta 11 – Plattform 5: Ausstellung. Katalog.* – Kassel, 2003 – ISBN 3-7757-9085-3
Eliteserien i handball 2020/Karar

**Eliteserien i handball 2020 for karar** var den øvste avdelinga i seriesystemet for karar, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 13 lag og vart avvikla i tida frå 5. september 2020 til 22. desember same året. Grunna covid-pandemien vart turneringa avslutta halvvegs i terminlista. Seriemeisterskapen var opphavleg terminfesta med kampar til 17. mars 2021.

Elverum Idrettslag vart kåra til meister for andre sesongen i rad.

## Poengtabell

## Kjelder
*Eliteserien i håndball for menn 2020/21
Viking Håndballklubb

**Viking Håndballklubb** er eit idrettslag heimehøyrande i Stavanger. Laget, som vart stifta 21. mai 1986, er eit reint handballag. Viking HK spelar heimekampane i blå drakter i Hetlandshallen.

## Merittar
*Seriemeister: 1998
*Noregsmeister: 1988, 1994, 1996, 1999/2000
*EHF-cupvinnarcupen: Semifinale i 1998

## Kjelder
*Viking Håndball
Auguste Lumière

**Auguste Marie Louis Nicolas Lumière** () var ein fransk ingeniør, næringsdrivar og biolog, fødd i Besançon og død i Lyon. Saman med broren Louis utvikla han kinematografen. Denne oppfinninga, som kunne brukast som kamera og prosjektor, la grunnlaget for kinoen. Hans fremste interesse var likevel biomedisinsk forskning.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Auguste Lumière|Auguste Lumière]]» frå ,  den 5. mai 2025.*
Handball-NM 1973/Kvinner

**Noregsmeisterskapen i handball 1973** for kvinner vart avvikla over sju rundar, medrekna sjølve cupfinalen. Turneringa enda med triumf for Skjeberg Sportsklubb gjennom finalesiger 4–3 mot Sportsklubben Freidig frå Trondheim.

### 4. runde
*Borg HK – Vindbjart 9-7
*Bækkelaget SK – Glassverket IF 8-7
*Freidig – Nordstrand IF 12-6
*Gjerpen IF – Kjelsås IL 8-9
*Gloppen – Sørskogbygda IL 0-16
*Sjåstad IL – Skjeberg SK 9-13
*Skogn IL – Brandval IL 4-7
*Stabæk IF – Strindheim IL 8-4

### Kvartfinalane
*Brandval – Borg HK 10-6
*Kjelsås – Skjeberg 4-6
*Stabæk – Bækkelaget 8-9
*Sørskogbygda – Freidig 7-9

### Semifinalane
*Bækkelaget – Freidig 5-6
*Skjeberg – Brandval 9-8

## Finalen
Finalen vart avvikla utandørs på Rosenborg-bana i Trondheim sundag 9. september 1973, framfor 222 betalande tilskodarar «under meget ufyselige forhold». Skjeberg skåra 2 mål før pause og leia 2-0. I den andre omgangen auka laget leiinga til 4-1, før heimelaget reduserte til 3-4, som vart sluttresultatet.

Bjørg Andersen skåra 2 mål for Skjeberg, Liv Aamodt og Tove Wenneberg kvar sitt. Inger Johanne Tveter var kaptein på laget og Eldbjørg Willassen stod ein god kamp i mål.

## Kjelder
**Sportsboken 73*. Dreyer Stavanger. 1973
*Sarpen 10. september 1973
Markéta Jeřábková

**Markéta Jeřábková** () er ein tsjekkisk handballspelar frå Plzeň som sidan 2023 spelar for danske Ikast Håndbold. Ho er venstre rykkromspelar.

## Karriere
### Klubbspel
Jeřábková var frå 2014 aktiv i DHK Baník Most. Årleg fram 2018 var ho med på å vinne den nasjonale seriemeisterskapen. Deretter spelte ho i to sesongar for det ungarske fyrstedivisjonslaget Érd NK. Sommaren 2020 flytta ho til den tyske Bundesliga-klubben Thüringer HC. Med 250 mål vart ho toppskårar i ligaen sesongen 2020/21.

Frå 2021 til 2023 hadde Jeřábková kontrakt med det norske topplaget Vipers. I sin fyrste sesong med laget frå Kristiansand vann ho noregsmeisterskapen, eliteserien og EHF-meisterligaen. Under Final Four i meisterligaen skåra ho 19 mål og vart kåra til beste spelar. Også i sesongen 2022/23 vann Vipers dei same tre turneringane. Sidan 2023 er ho Ikast-spelar i Danmark.

### Landslagsspel
Jeřábková fekk sin landslagdebut for Tsjekia 11. september 2014. Ho deltok i verdsmeisterskapen 2015, europameisterskapen 2016, VM 2017, EM 2018 og VM 2019 og VM 2023. Per 1.1.2025 stod ho med 107 landskampar og 531 landslagsmål.

### Merittar
*Vinnar av meisterligaen: 2022 og 2023 for Vipers
*Tsjekkisk meister: 2015, 2016, 207 og 2018 for Banik Most
*Noregsmeister: 2022 og 2023 for Vipers
*Norsk seriemeister: 2022 og 2023 for Vipers

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Markéta Jeřábková|Markéta Jeřábková]]» frå ,  den 6. mai 2025.*
Roberta Flack

**Roberta Cleopatra Flack** () var ein USA-amerikansk songar og pianist. Ho var kjend for sine kjenslevare, sjangerblandande balladar som spente over R&B, jazz, folkemusikk og pop. Størst suksess hadde ho med melodiane «The First Time Ever I Saw Your Face»,  og «Feel Like Makin' Love» og framom alt «Killing Me Softly with His Song». Gjennom si lange karriere tolka ho verk av låtskrivarar som Leonard Cohen, John Lennon og Paul McCartney.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Roberta Flack|Roberta Flack]]» frå ,  den 6. mai 2025.*
Hiram Bingham

**Hiram Bingham** () var ein USA-amerikansk akademikar, oppdagar og politikar, fødd i Honolulu. I 1911 publiserte han eksistensen av inka-citadellet Machu Picchu som han nyoppdaga etter vegleiing frå urfolk ved funnstaden. Frå 1925 til 1933 representerte han Connecticut og det republikanske partiet i USA sitt senat.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hiram Bingham III|Hiram Bingham III]]» frå ,  den 6. mai 2025.*
Sverre Aarseth

**Sverre Johannes Aarseth** () var ein norsk forskar ved Institute of Astronomy ved University of Cambridge.

Aarseth var son til ein prest og voks opp fleire stader i Noreg. Sjølv utdanna han seg i astronomi, flytta i unge år til Storbritannia og levde der livet ut. 
Han forska mykje på utviklinga av N-lekamkodar («ein kode» i astrofysisk sjargong refererer til eitt eller fleire dataprogram. Forskningsområda hans omfatta effektane av stjerneutvikling i N-lekamkodar, påverknaden av svarte hol på stjernesystem, utviklinga av kulehopar og bruken av GPUar for å auke farta i kodane hans.

Aarseth vart tildelt Brouwer-prisen i 1998 for sitt arbeid med å fremje dynamisk astronomi. Asteroiden 9836 Aarseth er kalla opp etter han.

Utanom forskninga interesserte han seg fjellklatring, fotturar og dyreliv. Han var også ein ivrig sjakkspelar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sverre Aarseth|Sverre Aarseth]]» frå ,  den 6. mai 2025.*
PubMed Central

**PubMed Central** er ein fritt tilgjengeleg database for vitskaplege publikasjonar innan biomedisin og biologi. Databasen er ei vidareutvikling av søkjemotoren Entrez for PubMed. Pubmed Central blei utvikla av United States National Library of Medicine (NLM) som eit arkiv for biomedisinske tidsskriftartiklar. Alle artiklar som ligg inne i Pubmed Central er gratis, men visse forlag venter ei tid med å gjera dei opne i databasen etter at dei fyrst er gjevne ut i tidsskrift med betalingsmurar.
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:PubMed Central|PubMed Central]]» frå ,  den 5. mai 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Karl M. Johannesen

**Karl Marthello Johannesen** () var ein norsk arbeidsmann og politikar frå Bergen. Han representerte Norges Kommunistiske Parti i Stortinget 1925-27.

## Liv og virke
Etter folkeskulen arbeidde Johannesen frå 1897 i ti år som sjømann. I 1907 tok han til som losse- og lastearbeidar i Bergen. Han var fagorganisert som bryggjearbeidar og vart snart tillitsmann, kjent som Karl M. Han melde seg inn i Arbeidarpartiet i 1908. I 1916 vart han vald inn i bystyret, attvald dei tre neste vala og samanhengande bystyremedlem til 1928. I 1923 støtta Johannesen og dei andre i partilaget i Bergen Komintern-linja. Dei braut med fleirtalet i Arbeidarpartiet og danna Norges Kommunistiske Parti. Frå 1925 til 1927 var Johannesen stortingsmann, vald for Bergen og NKP. På Tinget var han medlem i Protokollkomiteen.

Som tillitsmann var Johnnesen sentral i arbeidet med å sameine seks ulike bryggjearbeidar-foreiningar i byen. Frå 1916 til 1925 var han formann i Fæstningskaiens Arbeiderforening. Han var då med i ei nemnd som kom med framlegg om å etablere Bergens Losse- og Lastearbeiderforening. Etter denne var skipa, var Johannesen frå nyår 1925 fastlønna forretningsførar i foreininga. I 1929 fekk Johannesen plass i Norsk Transportarbeiderforbund sitt hovudstyre.

I 1940 var Peder Furubotn ein sentral aktør i NKP i Bergens-området. I september månad låg Furubotn i dekning heime hos Johannesen. Frå 1941 var Johannesen ein av fagforeiningsleiarane i den illegale leiinga for fagrørsla i Bergen. 19. september 1942 var han arrestert og sat fengsla på Ulven fram til 22. november. Han vart fengsla på ny 9. september 1944. Etter 6-7 veker i Espeland fangeleir overflytta 26. oktober til Grini, som «fange 15326» til frigjeringa. Frå hausten 1945 til ut året 1947 var han atter medlem i bystyret i Bergen.

## Kjelder


*''Stortinget 1925-27''
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Karl M. Johannesen|Karl M. Johannesen]]» frå ,  den 5. mai 2025.*
Angélique Arnaud

**Angélique Arnaud** () var ein fransk romanforfattar og feministisk skribent.

## Liv og virke
Arnaud var fødd i Gannat sentralt i Frankrike. Etter at ho kom til Paris involverte ho seg i feministiske sirklar kring Henri de Saint-Simon. I tillegg til romanane sine skreiv ho artiklar og polemiske pamflettar. Ho studerte med François Delsarte, og skreiv ein kritisk studie av han.

I 1833 byrja ho å skriva artiklar i aviser om liberale og republikanske tema. Løna ho fekk for dette gjorde at ho kunne tilsetja ein lærar for borna sine og slik få tid til å skriva sjølv. Ho forsvarte feminisme, sosialisme og saint-simonianisme.

Dei framstegsretta romanane hennar var svært populære blant kvinnegrupper. George Sand skildra tekstane hennar som kjenslerike og grasiøse.

Ho skreiv for publikasjonar som *Le Monde maçonnique,* *L'Almanach des Femmes*, *[[L'Avenir des femmes]]*, *Le Droit des femmes*, *Opinion des femmes*, *Opinion nationale*, *La Femme* et *La Solidarité*.og var aktiv i Société pour l'amélioration du sort des femmes.

I desember 1875 blei ho medlemav Société des gens de lettres.

## Velde verk

* *La Comtesse de Sergy*, 1838
* *Clémence*, 1841
* *Une tendre dévote*, 1874
* *La Cousine Adèle*, 1879
* *François Delsarte; Ses découvertes en esthétique, sa science, sa méthode*,

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Angélique Arnaud|Angélique Arnaud]]» frå ,  den 6. mai 2025.*
Sandra Toft

**Sandra Toft** ( er ein dansk handballspelar frå Gribskov kommune. Ho vart kåra i 2021 til Årets handballspelar i verda. Toft er sidan 2022 målvakt i ungarske Győri ETO. I 2024 vann ho EHF-meisterligaen med laget frå Györ.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sandra Toft|Sandra Toft]]» frå ,  den 6. mai 2025.*
Handball-NM 1972/Kvinner

**Noregsmeisterskapen i handball 1972** for kvinner vart avvikla over sju rundar, medrekna sjølve cupfinalen. Turneringa enda med triumf for Brandval Idrettslag gjennom finalesiger 6–5 mot Glassverket Idrettsforening frå Drammen.

### 4. runde
*Brandval IL – Strindheim IL 20-2
*Greipstad IL – Glassverket IF 5-10
*Kjelsås IL – Faaberg IL 11-4
*Nordstrand IF – Gjøvik 6-1
*Raufoss IL – Stabæk IF 5-15
*Skjeberg SK – Njård 13-6
*Steinkjer IFK – Sørskogbygda IL 9-13
*Vindbjart – Borg HK 7-5

### Kvartfinalane
*Glassverket – Kjelsås 9-6
*Skjeberg – Nordstrand 15-8
*Stabæk – Vindbjart 9-7
*Sørskogbygda – Brandval 9-13

### Semifinalane
*Brandval – Skjeberg 13-9
*Glassverket – Stabæk 8-6

## Finalen
Finalen vart avvikla utandørs på Åskollen skole i Drammen sundag 14. september 1972, framfor 1000 tilskodarar. I eit «slett oppgjør» vart seks av dei elleve måla skåra på straffekast. Ved pause stod laga likt, 3–3, I den andre omgangen kom Brandval framom og sigra til sist med 6 mot 5 mål.

**Brandval** sine mål kom frå Sigrid Halvorsen (4), Torill Haug og Grete Fossum. Lille Storberg og målvakta Tone Kluge bidrog sitt til Brandval-triumfen og Kari Aasvestad var lagkaptein.

For **Glassverket** skåra Gunn Moen (3), Bente Breivik og Wenche Wensberg. Liv Fauske vakta målet.   

## Kjelder
**Sportsboken 72*. Dreyer Stavanger. 1972
*Glåmdalen 25. september 1972
NORCE

**NORCE Norwegian Research Centre AS** er eit norsk forskingsinstitutt som driv med grunnforsking og anvend forsking innan miljø og naturressursar, klimaendringar, olje, gass og fornybar energi, teknologi, særleg maritim teknologi og satellitteknologi, helse og samfunn. Dei største eigarane i NORCE er Universitetet i Bergen med 51,9 % og Stavanger Research Holding AS med 31,5 % av aksjane. Stavanger Research Holding AS er eigd 50/50 av Universitetet i Stavanger og Stiftinga Rogalandsforskning. Dei resterande eigarandelane (16,6 %) er fordelte mellom fleire regionale aktørar, der dei største er Agder Research Holding AS (eigd 52 % av Universitetet i Agder) med 9,3 % og UiT Noregs arktiske universitet med 3,2 %.

NORCE er ei vidareføring av forskingsinstitutta Agderforskning, Christian Michelsen Research (CMR), GenØk - Senter for biosikkerhet, International Research Institute of Stavanger (IRIS), Norut Northern Research Institute, Uni Research, Uni Research Polytec og Teknova. Instituttet sitt eldste opphav går attende til opprettinga av Chr. Michelsens Institutt i 1930. NORCE er heil- eller deleigar i dei Oslo-baserte institutta Nasjonalt kunnskapssenter om vold og traumatisk stress (NKVTS), Nasjonalt utviklingssenter for barn og unge (NUBU) og Nordisk Institutt for Odontologiske Materialer.

NORCE har om lag 750 tilsette. Camilla Stoltenberg vart tilsett som konsernsjef for instituttet i 2023. Hovudkontoret ligg i Bergen, men administrerande direktør har kontor i Oslo.

## Historie og verksemd

Instituttet vart etablert i si noverande form i 2017 på initiativ frå Universitetet i Bergen, Universitetet i Stavanger og Universitetet i Agder. I 2019 kom også UiT Noregs arktiske universitet inn på eigarsida. Sidan dei norske universiteta er ein del av staten, er den norske staten majoritetseigar i NORCE. NORCE er eit ideelt aksjeselskap, der overskotet går til selskapet si forsking.

Eit viktig føremål med etableringa var å vere ein motvekt til SINTEF. NORCE er også tenkt som ein norsk pendant til store forskingsorganisasjonar i andre land, som Frankrike sitt CNRS og Tyskland sitt MPG.

Forskingingsselskapet NORCE vart stifta i juli 2017 og overtok i januar 2018 eigarskapen i forskingsinstitutta Agderforskning, Christian Michelsen Research AS, International Research Institute of Stavanger AS, Teknova AS og Uni Research med tilhøyrande dotterselskap. Hausten 2018 vart institutta fusjonerte inn i NORCE. I desember 2018 overtok NORCE eigarskapen i Norut Northern Research Institute, som vart fusjonert inn i 2019. I 2021 vart GenØk - Senter for biosikkerhet fusjonert inn. NORCE forvaltar også staten sine aksjar i nokre selskap som ikkje er ein del av NORCE.

NORCE har verksemd i Oslo, Bergen, Stavanger, Tromsø, Haugesund, Kristiansand, Grimstad, Bardu, Alta og Svalbard. Hovudkontoret er i Bergen.

Camilla Stoltenberg vart tilsett som konsernsjef for instituttet i 2023.
## Kjelder

**Første versjon av denne artikkelen var ei direkte omsetjing av «[[:nb:NORCE|NORCE]]» frå , den 7. mai 2025*

### Referansar


## Bakgrunnsstoff
*
Handball-NM 1972/Menn

**Noregsmeisterskapen i handball 1972** for menn vart avvikla over sju rundar, medrekna sjølve cupfinalen. Turneringa enda med triumf for Fredensborg gjennom finalesiger 15–10 over Oppsal Idrettsforening.

### 4. runde
*Bækkelaget SK – SK Wing (walkover)
*Elverum IL – Refstad IL 11-16
*Nordstrand IF –  Oslo Idrettslag 8-18
*Nornen – Rjukan IL 6-11
*Oppsal IF – Strindheim IL 11-6
*Reistad IL – Arild 21-17
*Stabæk IF – Njård 10-18
*Åssiden IF – Fredensborg 10-19

### Kvartfinalane
*Bækkelaget – Fredensborg 18-19
*Oppsal – Refstad 13-12
*Reistad – Oslo Idrettslag (protest)
*Rjukan – Njård 12-19

### Semifinalane
*Fredensborg – Njård 16-15
*Oppsal – Reistad 14-13

## Finalen
Finalen vart avvikla utandørs på Voldsløkka i Oslo tysdag 26. september 1972. Fredensborg var det førande laget i kampen, leia 8–7 ved pause. Utover i den andre omgangen auka laget til 12–10. Etter ytterlegare tre nettkjenningar stod det til slutt 15–10, fordel Fredensborg.

**Fredensborg**-måla kom frå Arve Moen (8), Inge K. Hansen (4), Jon Reinertsen (2) og Rolf Bergstrand (1).

For **Oppsal** skåra Torstein Hansen (4), Geir Røse (3), Terje Simonsen, Kjell Johansen og Allan Gjerde eitt mål kvar. Pål Bye vakta målet.

## Kjelder
**Sportsboken 72*. Dreyer Stavanger. 1972
Arbeiderbladet 27. september 1972
Wipo av Burgund

**Wipo av Burgund** (også Wippo, av Wigbert; fødd ca. 995, død ca. 1048) var ein fransk prest, forfattar og salmediktar. Han var hoffkapellan hjå keisar Konrad II av det tysk-romerske riket, og skreiv biografien hans, *Gesta Chuonradi II imperatoris*.

## Liv og virke
Wipo presenterte biografien sin til Konrad sin son, Henrik III, i 1046, ikkje lenge etter at Henrik var krona. I verket ser Wipo subjektet sitt klart, og sjølv om det er skrive med kjærleik er det ikkje berre ei lovprising, men får også fram feila og manglane til Konrad Han får derimot ikkje fram dei heilskaplege forholda i samtida, særleg ikkje forholdet keisaren har til dei herskande prinsane og til kyrkja. Skrivestilen er enkel og flytande med eit godt språk.

Andre av dei viktige verkane hans er  *Proverbia* (1027 eller 1028) og *Tetralogus Heinrici*, som er skrive heksameter på rim. Han skreiv ei hyllest av keisar Henrik i 1041, og ein gripande klagesong på latin då Konrad døydde. Det er også gått ut frå at han skreiv den liturgiske påskesekvensen *[[Victimae paschali laudes]]*, sjølv om tilskrivinga til Wipo ikkje er sikker). Dette var ein av fem liturgiske sekvensar som ikkje blei strokne då den katolske kyrkja hadde ein revisjon av dei liturgiske bøkene sine i 1570.

Wipo er representert med ein salme i *[[Norsk Salmebok (1985)|Norsk salmebok]]* og ''Norsk salmebok 2013''.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Wipo av Burgund|Wipo av Burgund]]» frå ,  den 7. mai 2025.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 

;Verk av Wipo

* Breslau: *Wiponis Gesta Chuonradi II ceteraque quae supersunt opera* (Hanover, 1878; tysk oversettelse av Pfluger, Berlin, 1877; Wattenbach, Leipzig, 1892).

; Referanselitteratur 

* Aasmundtveit, Anne Kristin (1995): *Biografisk leksikon til Norsk Salmebok og Norsk Koralbok*, Verbum forlag, Oslo, ISBN 82-543-0573-0. Side 14.
* Fornaçon, S. (1963): «Wipo. Fortan Wigbert von Solothurn» i: *MGD* **17**, s. 8–12.
Ingvald Rastad

**Ingvald Aleksander Kristiansen Rastad** () var ein norsk typograf og politikar frå Oslo. Han representerte Arbeidarpartiet i Stortinget valbolken 1925-27.

Rastad var 1908-12 elev ved Den tekniske aftenskole i heimbyen. Han utdanna seg til typograf ved Emil Moestues trykkeri, og arbeidde seinare ved både Brøgger boktrykkeri, Grøndahl boktrykkeri, Steenske boktrykkeri og Centraltrykkeriet i hovudstaden. 1909-10 var han elles redaktør i Storm, månadsbladet til Norges Ungsocialistiske Forbund, eit miljø som utvikla seg i anarkistisk retning.

1918-19 var Rastad medlem i sentralstyret til Arbeidarpartiet. Frå 1920 til -34 hadde han i fem valperiodar plass i Oslo bystyre, dei siste 12 åra med sete i formannskapet. Samstundes sat han i sentrale posisjonar i Oslo Arbeidarparti, sekretær frå 1920 og formann frå 1924 til -27, og på ny frå 1931 til -33. Og om ikkje det var nok, så var han sentralstyremedlem I DNA frå 1921 til 1927. I tre år, 1925-27, var han stortingsmann frå Oslo, medlem i Sosialkomiteen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ingvald Rastad|Ingvald Rastad]]» frå ,  den 7. mai 2025.*