open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ungdom mot EU

**Ungdom mot EU** (**UmEU**) er ein tverrpolitisk ungdomsorganisasjon som jobbar mot norsk medlemskap i Den europeiske unionen. UmEU vart skipa 17. februar 1991 med Olav Sannes Vika som leiar. Frankie Solberg Rød frå Sarpsborg er leiar i perioden 2020-2021. UmEU er ungdomsorganisasjonen til Nei til EU, og deler kontorlokale med dei i Oslo. Organisasjonen har aktivitet i dei fleste fylke.  

## Historie
Organisasjonen vart skipa i Oslo under namnet Ungdom mot EF ved eit skipingsmøte 17. februar 1991. Den første leiaren var Olav Sannes Vika, og Janne E. Johannessen var valt som første nestleiar. Organisasjonen bestod frå byrjinga av ein brei allianse av ungdommar frå forskjellige politiske organisasjonar og parti. Mange medlemmer hadde tidlegare erfaring frå lokale studentlag og organisasjonar som Norges Bygdeungdomslag og Natur og Ungdom. Allereie ved det andre landsmøtet i februar 1992 hadde Ungdom mot EF 4000 medlemmer fordelt på over 100 lokallag. 

I forkant av folkerøystinga i 1994 arbeida organisasjonen med å overbevise den norske ungdommen om å ta eit standpunkt mot norsk EU-medlemskap. I oktober same år lanserte Ungdom mot EU ein kampanje under parolen «Vi vil velge vår egen framtid». AUF, KrFU, Unge Venstre, Norges Bygdeungdomslag, Senterungdommen, Sosialistisk Ungdom, Juvente, og Natur og Ungdom var blant ungdomsorganisasjonane som slutta seg til denne kampanjen. Ungdomskampanjen mot EU resulterte i over 60 prosent oppslutning mot norsk EU-medlemskap frå elevar i dei vidaregåande skulane ved skulevala november 1994. Engasjementet i Ungdom mot EU nådde sitt historiske toppunkt på denne tida, då organisasjonen bestod av over 20 tilsette og 7418 betalande medlemmer under 25 år.

## Leiarar i Ungdom mot EU
* 2020– : Frankie Solberg Rød
* 2019–2020: Reidun Berntsen Heggen
* 2018–2019: Eirik Fenstad Thorbjørnsen
* 2016–2018: Syver Glordencio Mendoza Zachariassen
* 2015–2016: Åsa Kjerstine Kjølberg Moen
* 2014–2015: Bjørn Ola Opsahl
* 2013–2014: Mads Opheim
* 2011–2012: Marte Gustad Iversen
* 2010: Tale Marte Dæhlen
* 2009: Sigrid Z. Heiberg
* 2007–2008: Tore Syvert Haga
* 2006: Gunvor Hass
* 2004–2005: Hedda Haakestad
* 2002–2003: Maria Walberg
* 2000–2001: Maria Lyngstad
* 1999: Trude Sørensen
* 1997–1998: Haakon Flemmen
* 1995–1996: Kari Anne Moe
* 1993–1994: Halvard Ingebrigtsen
* 1991–1992: Olav Sannes Vika

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad 
* Nøkkelopplysningar frå Enhetsregisteret
Carola Häggkvist

**Carola Maria Häggkvist** () er ein svensk popsongar fødd i Hägersten i Sverige.

Det musikalske gjennombrotet hennar kom med songen «Främling» i 1983. «Främling» var Sverige sitt bidrag i Eurovision Song Contest, der låten kom på tredjeplass. Over ein million eksemplar av songen vart selde, noko som då var salsrekord i Sverige. I 1991 deltok ho igjen for Sverige i Eurovision Song Contest og vann då konkurransen med songen «Fångad av en stormvind». Carola representerte Sverige endå ein gong i Eurovision Song Contest, i 2006. Då vart ho nummer fem med songen «Invincible».

Carola har gjeve ut ei rekkje plater og CDar. Ho var gift med den norske predikanten Runar Søgaard, men dei er no skilde.

## Utvalde songar
* «Främling» - 1983
* «Fångad av en stormvind» - 1991
* «Invicible» - 2006

## Eurovision
* 1983: *[[Sverige i Eurovision Song Contest 1983|Melodifestival 1983]]* (vinnar)
* 1983: *[[Eurovision Song Contest 1983]]* (tredjeplass)
* 1991: *[[Sverige i Eurovision Song Contest 1991|Melodifestival 1991]]* (vinnar)
* 1991: *[[Eurovision Song Contest 1991]]* (vinnar)
* 2006: *[[Sverige i Eurovision Song Contest 2006|Melodifestivalen 2006]]* (vinnar)
* 2006: *[[Eurovision Song Contest 2006]]* (femteplass)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Carola Häggkvist|Carola Häggkvist]]» frå ,  den 8. januar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Grisvågøya

**Grisvågøya** er ei øy i Aure kommune i Møre og Romsdal. Øya har eit areal på 13,86 km² og om lag 80 innbyggjarar. 

Øya ligg nord for Ertvågsøya og vest for Skardsøya. Øya har brusamband til Skardsøya. I nord ligg Trondheimsleia og i sør Gjerdevika.

## Folketalsutvikling

## Kjelder
Sørøyane

**Sørøyane** er ei øygruppe i Herøy kommune i Møre og Romsdal. Ho omfattar mellom anna øyane Nerlandsøya, Leinøya, Remøya, Bergsøya, Runde og Skorpa og ligg på søre Sunnmøre. 

Dei siste tiåra har Sørøyane i stadig større grad vorte eit omgrep som omfattar alle øyane på Ytre Søre Sunnmøre. Det vil seie kommunane Hareid, Herøy, Sande og Ulstein.
Dolmøya

**Dolmøya** er ei øy i Hitra kommune med vel 450 innbyggjarar. På øya ligg fleire busetjinga av varierande storleik, men med Kjerringvåg som den største. Inntil Frøyatunnelen stod ferdig i 2000 gjekk det ferje mellom Kjerringvåg og Flatval på Frøya. Dolmøya fekk vegsamband til fast-Hitra i 1961 då Vettastraumen bru opna.

På øya finn ein Dolm kyrkje frå 1920. Kyrkja har derimot vore bygd opp at fleire gonger og den eldste kyrkjestaden er truleg frå seinmellomalderen. Dolm kyrkej erstatta ei eldre og lita stavkyrkje frå tidleg mellomalder, frå om lag år 1000, på Undås. Dolm kyrkje er bygd i romansk stil med rundbogar og tjukke steinveggar. Ho har vore brannherja etter lynnedslag og gjenreist igjen fire gonger (1709, 1772, 1848 og 1920). Funn tyder derimot på at det har vore fleire branner, og at minst ein gong har folk brent inne i kyrkja. Dolm kyrkje er omgjeve av mange segner. Mellom anna har det vorte sagt at det kviler ei forbanning over ho, at kyrkja skal brenne kvart hundrede år. 

Dolmen by er kanskje Hitra sin mest kjende attraksjon med fleire hundre miniatyrhus, hamneområda mv. Etter eit omflakkande tilvære fekk byen til slutt ein permanent plassering ved Dolmsundet Hotell på fast-Hitra i 2001.
Fjellværsøya

**Fjellværsøya** (eller *Fjellværøy* eller *Fjellværøya*) er ei øy i Hitra kommune i Trøndelag, nordaust for Hitra. Sundet mellom øyane heiter Fillfjorden.

10. juli 1992 vart ferjesambandet Fillan—Brøttingsvåg (1967-1992) erstatta av Fjellværøysambandet som via fleire fyllingar mellom holmar og skjer og den særprega Krabbsundet bru (316 meter lang, lengste spenn 150 meter) går mellom øyane. Vegprosjektet er ein del av fastlandssambandet Hitra–Frøya.

Nord for øya ligg Ulvøya som er knytt til Fjellværsøya med Knarrlagsund bru.

På øya ligg ei over 3000 år gammal grav frå bronsealderen. Det høgaste fjellet er Haggelbøra, 153 moh.
Halten

**Halten** er eit avfolka fiskevær i Frøya kommune i Trøndelag. Halten ligg lengst nord i Froan og utgjer den nordlegaste delen av den 40 nautiske mil lange øyrekka utanfor Frøya, som strekkjer seg frå Sula i sør til Halten i nord.

På Halten finst Halten fyr, som framleis er bemanna. 

Halten har hurtigbåtsamband eit par gonger i veka til Sula, Mausund og Froan og til Frøya og derfrå vidare til Trondheim.

## Historie
Den første skriftlege nedteikninga om ferdsel til Halten er frå 1548 og viser innbetalt utrorsavgift. Men truleg har folk nytta Halten lenge før det.

I 1779 kjøpte Henrik Borthen heile Froan og området var eigd av familien til 1927 då Sør-Trøndelag Landbruksselskap frikjøpte fiskeværet. Tobias Ulrik Borthen stod for det meste av utbygginga frå 1868 og fram til den første verdskrigen. Tobias Borthen bygde ei brygge (Borthen-brygga/Skankbrygga) og ei stor trønderlån (Skanklåna).

I sine glansdagar var Halten det største fiskeværet i Sør-Trøndelag. På det meste kunne det vere opp mot 1000 fiskarar i Halten. Folkemengda var så stor at det vart etablert eige sjukehus på Halten. Nedgangen for fiskeværet byrja med større og meir moderne båtar med lugarar, som førte til at det ikkje lenger var trong for rorbuer. I 1963 brann Skanklåna ned, mange meiner at dette var vendepunktet for Halten og fråflyttinga skaut fart. I 1988 avgjorden dåverande eigar Torstein Erbo å legge ned fiskemottaket. Dei to siste fastbuande, Harald og Borghild Støen flytta frå fiskeværet i november 1988. Halten er i dag eigd av Stiftelsen Halten - Nekolai Dahls Minne.

## Halten i dag
Mange med tilknyting til Halten bur der om sommaren, i tillegg til turistar. Halten har fleire rorbuer og hus med spesielle namn som «VestIndien», «Banken», «Høiskolen», «Telemonhei», «Minde», «Klasbua», «Sykehuset», «Templet», «Svana», «Havna» og liknande. Den tredje lørdagen i juli vert Haltendagen arrangert med fleire kulturarrangement på været, på Fiskarheimen vert det servert rømmegraut og det vert halde åresal og bryggedans. Til dette arrangementet er det sett opp ekstra båttransport.

## Bakgrunnsstoff
* Stiftelsen Halten - Nekolai Dahls Minne
Sula i Frøya

**Sula** er eit øysamfunn i Frøya kommune i Trøndelag. Den største øya er Store Sula og øygruppa ligg vel 15 kilometer nordvest for øya Frøya. Sula har om lag 70 fastbuande (2007), men har stor folkevekst i sommarhalvåret. Namnet Sula kjem truleg av «stolpe», som noko som stig opp frå havet.

Sula var tidlegare eit viktig fiskevær, men har dei siste 30 åra opplevd sterk fråflytting. Sula fyr, som vart automatisert i 1974, vitnar om tydinga fiskeværet har hatt. Første fyrtårn er frå 1793, medan det noverande er frå 1909. Det vart bygd på det høgaste punktet på øya, Sulahaugen, 35 meter over havet.

Då skulen og sjukeheimen vart lagt ned tidleg på 1990-talet trudde mange at det var spikeren i kista for det vesle øysamfunnet, men dei siste åra har ein prøvd å få i gang ny tilflytting og ny verksemd. Foreløpig har fråflyttinga stoppa.

Sula har lenge vore kyrkjestad, mellom anna grunna dei mange innbyggjarane som fiska frå været i periodar på året. Første kyrkje var truleg frå 1400-talet. I 1755 vart kyrkjestaden flytta til Sletta på Frøya der det vart bygd ny kyrkje. Sula kapell vart sett opp i 1925 med 200 sitteplassar.

Sula har truleg hatt fast folkesetnad frå 1300-talet, men heilt sida vikingtida vart det drive sesongfiske frå staden. Sula er nemnd i historiske kjelder første gong i 1433, der det i erkebiskop Aslak Bolts jordebok står at han eig været. Den siste væreigaren på Sula var Rasmus Lien fra Bjugn, før Staten overtok i 1939. Staten var eigar av været fram til 1969, då det vart vedtatt at eigedommen skulle overførast til Frøya kommune. Av føresetnadane som låg til grunn for denne overdraginga var at kommunen skulle selje eller feste bort eigedommar til dei som budde der. 

Medan mange kystbygder i Midt-Noreg vart hardt råka av Titran-ulykka i oktober 1899, klarte båtane frå Sula å kome seg tilbake før uvêret slo til. Dette var takka vere god lokalkunnskap om vêr og vind.

Sula opplevde særleg sterk vekst etter 1820. I 1960 budde det nesten 500 menneske på Sula.

I samband med arbeidet med å legge ei gassrøyrleidning frå Haltenbanken til Tjeldbergodden, påviste og filma Statoil det største kjende korallrevkomplekset på djupvatn i verda, kalla for Sularevet, utanfor Sula.

Sula har hurtigbåtsamband til Mausund, Froan og Halten, samt til Frøya og frå der vidare til Trondheim. 3. mai 2006 vart det opna ferjesamband frå Dyrøya på fast-Frøya til Mausund og Sula.

## Bakgrunnsstoff
* Opplev Sula
* Sularevet 
* Sula si historie 
* Sula Gjestestue
Aursøya

**Aursøyan** (eller **Aursøy**) utgjer saman med Måøya, Gårdsøya, og Geitøya øygruppa Mausund i Frøya kommune i Trøndelag.

Aursøyan består av Litle Aursøya og Storaursøya, men øyane vert i daglegtale omtalt som «Aursøya». Litle- og Storaursøya er knytt saman med bru. Litle Aursøya er knytt saman med Måøya via «Aursøybrua» som opna i 1979.
Bogøy

**Bogøy** eller **Bogøyvær** er ei øygruppe som ligg i Frøya kommune i Trøndelag. Bogøy består av dei to øyane Bogøy og Smaløy, som er knytte til kvarandre med hengebru. I dag er staden nesten fråflytta men vel 20 personar er framleis fastbuande. 

Fiskeværet ligg nord for øya Frøya og har hatt ein jamn tilbakegang i folketalet etter den andre verdskrigen. Skulen vart lagt ned i 1992, noko som nesten aleine halverte folketalet. Staden kan likevel tilby både overnatting og gjestehamn, men er kanskje mest kjend for landhandelen på kaia som er sjølvbetjent når kjøpmannen Odd Skatvold sjølv ikkje er til stades. 

Bogøy har hurtigbåtsamband til Sula, Mausund og vidare til Frøya. 3. mai 2006 vart det opna ferjesamband frå Dyrøya på fast-Frøya til Mausund og Sula. Dette sambandet trafikkerer òg Bogøy.
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Bogøy|Bogøy]]» frå ,  den 12. april 2008.*
Frøyabanken

**Frøyabanken** er ein fiskebanke som ligg vel 50 km vest for Frøya i Sør-Trøndelag. Området er fiskerikt og opptil 160 m djupt. Geologisk høyrer området til Trøndelagplattformen. I forhold til andre fiskebankar ligg Frøyabanken sørvest for Haltenbanken og nordaust for Storegga.

## Bakgrunnsstoff
* Kart over fiskebankar frå met.no
Frøyhavet

**Frøyhavet** er eit lite havstykke i Frøya kommune i Trøndelag fylke. Havstykket ligg nordvest for øya Frøya og sør for dei no fråflytta fiskeværa Kya og Homlingsvær.
Geitøya i Frøya

**Geitøya** (eller **Gjetøya**) utgjer saman med Gårdsøya, Aursøyan, og Gårdsøya øygruppa Mausund i Frøya kommune i Trøndelag. 

Geitøya og Litle Aursøya er knytt saman med bru. Geitøya (*Vadsøysund*) hadde til 2006 hurtigbåtsamband til Sula, Froan og Halten, og til Frøya og frå der vidare til Trondheim.
Gjæsingen

**Gjæsingen** er ei øy som ligg i Froan i Frøya kommune i Trøndelag. Øya har 5 fastbuande, men mange fleire sommarbuande.

Gjæsingen ligg Froan naturreservat og landskapsvernområde. Nokre delar av året er ferdselen på land avgrensa.

Det er båtsamband til Sistranda på Frøya kvar dag.

## Kjeder
Gårdsøya

**Gårdsøya** (eller **Gårdsøy**) utgjer saman med Måøya, Aursøyan, og Geitøya øygruppa Mausund i Frøya kommune i Trøndelag. Sjølve tettstaden med namnet Mausund ligg på Måøya og Gårdsøya.
Mars Reconnaissance Orbiter

**Mars Reconnaissance Orbiter** (**MRO**) er ein NASA-sonde i bane rundt planeten Mars. Romfartøyet kosta 720 millionar USD og blei bygd av Lockheed Martin under oppsyn av Jet Propulsion Laboratory (JPL). MRO blei skote opp 12. august 2005 og gjekk inn i bane rundt Mars 10. mars 2006. Etter fem månader med aerobremsing var MRO i november 2006 endeleg i banen som den skulle utføra dei vitskaplege observasjonane ifrå.

MRO har med seg ei rekkje vitskaplege instrument, som kamera, spektrometer og ein radar som ein nyttar til å analysera landformer, stratigrafi, mineral og is på Mars. Sonden banar veg for framtidige landingssondar med daglege rapportar om vêr- og bakkeforhold, studie av moglege landingsplassar og ved å fungera som ein mellomstasjon for kommunikasjon mellom marsoverflata og jorda. Telekommunikasjonssystemet om bord vil overføra meir data tilbake til jorda enn alle tidlegare interplanetariske ferder kombinert og vil som nemnt kunna fungera som ein kraftig reléstasjon for framtidige ubemanna marslandingar.

## Ferdmål

MRO vil vera verksam i to år, ifrå november 2006 til november 2008. Eit av hovudmåla med ferda er å kartleggja marslandskapet med høgoppløysningskameraet for å lettare kunna velja landingsstader for framtidige marslandingssondar. MRO spela ei viktig rolle då landingsstaden til Phoenix-sonden som skal utforska nordpolen til Mars skulle veljast.

## Bakgrunnsstoff

* MRO-nettstaden hjå NASA
* MRO-nettstaden hjå Jet Propulsion Laboratory
* Alle offentleggjorde MRO-bilete (NASA Photojournal)

## Fotnotar
Inntian

**Inntian** er ei øy i Frøya kommune i Trøndelag. Ho ligg vel 300 meter aust for kommunesenteret Sistranda. Lenge var det snakk om å etablere ferjesamband til øya, men det vart med ein innkjøpt ferjelem som i dag vert nytta som kai på Inntian. Øya hadde 200 fastbuande på det meste, men husar i dag berre nokre få fastbuande, men godt over 100 ferierande om sommaren. 

Nord på øya ligg naturreservatet «Stormyra» som har vore freda sidan 1990. Det er ei lita kystmyr på vel 0,5 km². Øya generelt er verna mot tekniske inngrep.

Ved Lamøyvågen vest på øya vart det i 1990 reist ein bauta laget av Petter Reppe til minne om dei 50 åra det var gått sidan ein tredel av av Noregs Bank si gullbehaldning vart lasta om på *M/K Alfhild* og *M/K Stølvåg* før den vidare transporten nordover. Noregs Bank medverka til at bautaen vart reist.

## Bakgrunnsstoff
* Inntian  (Frøya kommunes nettsted)
* Det store gulleventyret - Artikkel i Aftenposten
Kya i Frøya

**Kya** er eit avfolka fiskevær i Frøya kommune i Trøndelag, sørvest for Sula. Været vart vald til Frøya kommune sin tusenårsstad. Kya er i dag eigd av advokat Harald Krogstad.

## Bakgrunnsstoff
* Kya  (Frøya kommune sin nettsted)
* Omtale av noverande eigar  
* «Om eigedomsretten til fiskeværet Kya på Frøya»  Artikkel av Johan G. Foss.
Sauøy

**Sauøy** er ei øy som ligg i Froan i Frøya kommune i Trøndelag. Øya har seks fastbuande. På Sauøy ligg Froan kapell frå 1904.

Sauøy ligg i det største samanhengande havområdet som er freda som naturreservat i Noreg; Froan naturreservat og landskapsvernområde. Det er avgrensa fri ferdsel på land i enkelte tider av året.

Det vert drive oppdrettsverksemd i området. Så Sauøy finst noko beiteland og dyrka areal, og det vert drive sauehald. Det er stor tilflytting til øya i sommarhalvåret.

Det er båtsamband til Sistranda på Frøya eit par gonger i veka, noko oftare i sommarhalvåret.

På grunn av at Sauøya ligg så avsides, vart det laga fjernsynsprogram om dei fastbuande der i serien Der ingen skulle tru at nokon kunne bu. 

## Bakgrunnsstoff
* Meir om Sauøy og Froan 
* Fjernsynsprogrammet om folket på Sauøya.
Sularevet

**Sularevet** er eit av dei største kjende kaldtvasskorallrevkompleksa i verda. Sjølv om revet lenge har vore kjend for forskarar og fiskarar vart det ikkje dokumentert før Statoil starta arbeidet med gassrøyrleidninga for ilandføring av gass frå Haltenbanken. Selskapet oppdaga då Sularevet på 280-300 meters djup nord for Frøya. Revet er 13 kilometer langt, opp til 35 meter høgt og 700 meter breitt og består av mange nærliggande korallbankar bygd opp av steinkorallen Lophelia pertusa. Revet ligg i ei senking (Sularyggen) mellom Frøyabanken i sørvest og Haltenbanken i nordaust, ved om lag 64 °N og 8 °A. De eldste delane er over 8000 år gamle. Sularevet vart verna mot botntråling i mars 1999.

Fram til 2002 var dette det største Lopheilarevet ein kjende til i verda, før ein oppdaga Røstrevet som er 10 gonger større.

## Bakgrunnsstoff
* Korallrev: sakte og skjørt 
* Norske korallrev
Sørburøy

**Sørburøy** er ei øy som ligg i Froan i Frøya kommune i Trøndelag. Sørburøy er nesten delt i to, og den nordre delen av øya heiter «Nordøya». Dei fleste av dei omkring 20 fastbuande bur på Nordøya, som òg husar butikk, hurtigbåtkai og fiskerikai.

Sørburøy ligg i det største samanhengande havområdet som er freda som naturreservat i Noreg; Froan naturreservat og landskapsvernområde. Det er avgrensa fri ferdsel på land i enkelte tider av året.

Sørburøy har barne- og ungdomsskule med 3 elevar (2023). Sørburøy skulekorps vart stifta i 2006, og vart i 2011 med i NMF. Det vert drive oppdrettsverksemd i området. Det er stor tilflytting til øya i sommarhalvåret.

Det er båtsamband til Dyrøya på Frøya eit par gonger i veka, noko oftare i somarhalvåret.

## Kjelder
Uttian

**Uttian** er ei øy i Frøya kommune i Trøndelag. Folketalet er om lag 150. Øya har samband til fast-Frøya med Fv451 og Uttibrua som vart opna i 1974. Brua kom som ei følgje av mange års fråflytting og heile øya var truga av avfolking. Etter bruopninga opplevde øya ny innflytting og næringsutvikling, mellom anna innanfor fiskeoppdrett, sjølv om øya mista skulen, postkontoret og daglegvareforretninga.

## Bakgrunnsstoff
* Miljølære.no
Vågsvær

**Vågsvær** er eit fråflytta fiskevær sør for Sula i Frøya kommune i Trøndelag.

## Bakgrunnsstoff
* Kart og bilete frå Vågsvær 
* Vågsværkrøniken
Sørleksa

**Sørleksa** er ei øy i Trondheimsleia i Orkland kommune i Trøndelag. Ho ligg aust for Hitra og aust for seg igjen ligg Nordleksa. 

På nordsida av fjorden ligg Kråkvågfjorden
Hemnskjela

**Hemnskjela** (i daglegtale *Hemnskjel*) er ei øy i Hitra kommune i Trøndelag. Øya ligg like ved Sunde og dei to stadane var tidlegare knytt saman ved hjelp av ferjesambandet Sunde–Hemnskjel–Sandstad. I 1994 vart øya landfast både med fastlandet ved hjelp av Hemnskjelbrua, og med øya Hitra då Hitratunnelen opna. 

Øya er 4,6 km² stor og har vel 100 innbyggjarar. Historisk har folketalet vore mykje høgare og var ved byrjinga av 1900-talet vel 250. Det meste av øya er fjell og myr. Øya ligg i innløpet til Hemnfjorden. 

Funn av lekamar frå 12&nbsp;000 år tilbake viser at øya si historie går tilbake til eldre steinalder. Funn av flintlekamar viser at øya var ein del av Fosnakulturen.

For vel 1100 år sidan grov ein rik mann ned «Hemnskjelskatten» som vart gjenfunnen i 1952. Funnet er ei av dei mest verdifulle samlingane av gull- og sølvsmykke som er gjort i Noreg. Ein halsring av sølv veg 555 gram.

På øya finst òg spor frå den andre verdskrigen. Tyske okkupantar kom til øya i mai 1941 og bygde mellom anna to kystfort for å dekke Trondheimsleia, som ein del av den tyske Atlanterhavsvollen. På det meste husa øya mellom 600 og 800 tyske soldatar, samt 100 russiske krigsfangar.
Kråkvåg

**Kråkvåg** er ei øy og ei øygruppe i Ørland kommune i Trøndelag fylke. Øyane ligg lengst vest i kommunen, på utsida av Storfosna og like aust for Hitra.

Øyane som samla vert omtalt som Kråkvåg er eigentleg *Storslåttøya*, *Litjslåttøya*, *Kråkvågøy* og *Kommersøya*. Øyane husar om lag 50 innbyggjarar, og det er ein avgrensa men aukande hyttebygging. Folket på Kråkvåg lever av landbruk og fiskeforedling. Nokre pendlar òg til fastlandet, ein reise som er redusert fra 60 til 30 minuttar etter at brua kom.

Som ein del av Kystartilleriet vart Kråkvåg fort bygd inn i fjellet i løpet av 1980-talet, til ein kostnad på omkring 1 milliard kroner. Fortet er no i realiteten nedlagd, da det ikkje lenger har nokon rolle i dei gjeldande planer for forsvaret av Noreg. Investeringene var derimot viktig for utviklinga av det sivile samfunn, med auka ferjetrafikk, bygging av samfunnshus og ved at fyllmasse vart nytta til oppfylling av fjøreområde som i dag er landbruksjord.

Det grunne havområdet (*svaet*) mellom Kråkvåg og Storfosna er freda som Kråkvågsvaet fuglefredningsområde. Fredinga var likevel ikkje til hinder for at det lèt seg gjere å bygge molo og bru mellom Kråkvåg og Storfosna. Brua vart opna hausten 2003.

Øya hadde eigen skule fram til 2003. Borna går no på Storfosna skole. Den tidlegare skulen er overtatt av velforeininga.

Øya har postkontor og postadresse 7152 Kråkvåg. Postkontoret vart oppretta i 1949.

## Kjelder
Storfosna

**Storfosna** er ei øy i Ørland kommune i Trøndelag. Øya har om lag 170 innbyggjarar.

Herregarden Storfosen gods, som er den dominerande jordeigedomen, er kjend sidan 1300-talet. 

I ei tid då sjøvegen var hovudvegen i Noreg, låg Storfosna sentralt til. Namnegranskarane meiner at ordet *[[Fosen]]* kjem av det gammalnorske *folskn* (*skjulested*), som viser til at Vågen var ein stad der skip kunne ligge i le for vêr og fiendar. Denne naturhamna er såleis truleg opphav til namnet Fosen. Litt lenger sør i skipsleia låg ein noko mindre hann av same type; kalla Lille-Fosen, som i 1742 skifta namn til Kristiansund. Den arkeologiske perioden *[[Fosnakulturen]]* er knytt til området rundt Kristiansund, ikkje til Storfosna.

Øya har eigen barneskule. Det er 12 daglege ferjeavgangar mellom Storfosna og Garten, som har bru til fastlandet. Sidan 2003 er det brusamband mellom Storfosna og Kråkvåg.
Postopneriet blei oppretta i 1892, med godseigar Fredrik C. Hagen som postopner. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* storfosengods.no
Tautra i Trøndelag

**Tautra** (tidl. *Tuterø* og *Tutterøen*) er ei øy i Trondheimsfjorden i Frosta kommune i Trøndelag. Øya er kjent for ruinane av eit cisterciensarkloster.

Delar av Tautra og Svaet har sidan 14. desember 1984 vore verna som naturreservat og fuglefredningsområde. Tautra og Svaet har ramsarstatus og utgjer eit felles ramsarområde, med eit totalt areal på 20,54&nbsp;km².

Øya er 3,5 km lang, og breidda verierer frå 200 meter på det smalaste, til om lag ein kilometer på det breiaste. Det høgaste punktet er 26 moh. Øya vart i 1979 knytt til fastlandet via en molo, men pga. denne moloens innverknad på dyrelivet, vart ho i 2003 bygd om slik at ei bru midt på moloen slepp vatn gjennom. Brua har ein post som skal hindre rovdyr i å kome over til øya. 

Geologisk består Tautra av morenemateriale frå ra-trinnet, eller Tautra-trinnet som det vanlegvis vart kalla i Trøndelag. 

Ikkje langt frå dei gamle ruinane ligg i dag eit nytt cisterciensarkloster. Det vart grunnlagt i provisoriske bygningar i 1999. Den 25. mars 2006 fekk klosteret status som sjølvstendig priorat. Det nye Klosteret er teikna av Jensen & Skodvin Arkitektkontor AS. Grunnsteinen vart lagt ned av dronning Sonja 8. mai 2003 og teke i bruk 11. juli 2006. Dronninga var til stades ved vigslinga den 12. mai 2007. Bygget har fått fleire arkitekturpriser, mellom anna Forum AID-prisen (2007) og ein europeisk pris for steinarkitektur (2007).
Tarva

**Tarva** er ei øygruppe i Ørland kommune i Trøndelag. Den største og einaste busette av øyane er Husøya. Arealet er 14 km², der Husøya utgjer 8 km². Øya har om lag 15 fastbuande. Tarvafjorden ligg mellom øyane og fastlandet. I nord ligg Frohavet.

Øya høyrte til Austrått fram til 1858, og har framleis ein opphavleg eigedomsstruktur med ein dominerande grunneigar. Det vert drive landbruk, mellom anna med utgangarsau og egg- og dunvær. Luftforsvaret har eit skytefelt på vestsida av øyane. Været landskapsvernområde på austsida vart oppretta i 1982.

Tarva kapell vart bygd i 1972, og kyrkjegarden vart oppretta i 1921. Tarva har eige postkontor med postadresse **7166 Tarva**. Øya har ikkje butikkar, men sommaropen pub. Det er ferjesamband til Dybfest på fastlandet. Tarva skule vart nedlagd på 1990-talet.

## Bakgrunnsstoff
* komhit.net, om samfunn og reiseliv
Husøya i Bjugn

**Husøya** er ei øy i øygruppa Tarva i Ørland kommune i Trøndelag. Ho har eit areal på 7,8 km² og om lag 15 innbyggjarar. Øya grensar til Karlsøya i vest og Været i aust. Mellom øya og fastlandet ligg Tarvafjorden og i nord Frohavet
Linesøya

**Linesøya** er ei øy i Åfjord kommune i Trøndelag. Øya ligg sørvest for Stokkøya. Ho har eit areal på 16,6 km². Det høgaste punktet på øya er Linesfjellet (230 moh.).

Linesøya er knytt til fastlandet gjennom ei bru til Stokkøya, som i sin tur har bru til fastlandet. Brua til Linesøya er 315 meter lang og har eittfelts veg med møteplassar. Ho opna hausten 2011.

## Kjelder
Lauvøya

**Lauvøya**, **Lauvøy**, **Lauvøye** eller **Lauvøyane** er namnet på fleire øyar i Noreg:

* Lauvøya i Steigen er ei øy i Steigen kommune i Nordland.
* Lauvøya i Dønna er ei øy i Dønna kommune i Nordland.
* Lauvøya er ein holme i Torgfjorden i Brønnøy kommune i Nordland.
* Lauvøya er ein holme i Fjærangen i Nærøy kommune i Trøndelag.
* Lauvøya i Vikna er ei øy i Vikna kommune i Trøndelag.
* Lauvøya i Flatanger er ei øy i Flatanger kommune i Trøndelag.
* Lauvøya er ei lita øy i Lauvøyfjorden i Namsos kommune i Trøndelag.
* Lauvøya i Åfjord er ei øy Skråfjorden i Åfjord kommune i Trøndelag.
* Lauvøya er ei halvøy på Hitra i Sør-Trøndelag. 
* Lauvøya er namnet på tre holmar rundt Smøla på Nordmøre. 
* Lauvøy er ein holme ved Averøy på Nordmøre.
* Lauvøyna i Lurefjorden i Alver kommune i Vestland.
* Litle og Store Lauvøy er to øyar i Høylandsundet i Kvinnherad kommune i Vestland.
* Lauvøy er ein holme ved Halsnøy i Kvinnherad kommune i Vestland.
* Lauvøy i Bømlo kommune i Vestland.
* Lauvøy er eit anna namn på Lavøy i Karmøy kommune i Rogaland.
* Lauvøya er eit anna namn på Løvøya i Ormerfjorden i Porsgrunn kommune i Telemark.
* Lauvøya er ein holme i Nelaugsvatnet i Froland kommune i Agder
* Lauvøya er namnet på fleire holmar i innsjøane Vegår og Selåsvann i Vegårshei kommune i Agder.
* Lauvøya er ein holme i Ytre Tvervatnet i Nordre Land kommune i Oppland.
* Lauvøye er ei lita øy i elva Sjoa i Vågå kommune i Oppland.
* Lauvøye er ei lita øy i Nordre Syndin i Vang kommune i Oppland.
* Lauvøya er ei øy i innsjøen Helgesjøen i Eidskog kommune i Hedmark.
* Lauvøya er ein holme i innsjøen Hemnessjøen i Aurskog-Høland kommune i Akershus.
* Lauvøyene er ei lita gruppe øyar i innsjøen Storflåtan i Ringerike kommune i Buskerud.
* Lauvøya er ein holme i innsjøen Rømsjøen i Rømskog kommune i Østfold.
* Lauvøya er ein holme i innsjøen Store Le i Aremark kommune i Østfold.

I tillegg er 
* Lauvøya eit gardsbruk i Notodden kommune i Telemark og Tydal kommune i Sør-Trøndelag.
* Lauvøya eit forsvunne gardsnamn på Lauvøylandet, som no er landfest med Rødøya i Alstahaug kommune.
Lauvøya i Åfjord

**Lauvøya** er ei øy i Åfjord kommune i Trøndelag. Øya har om lag 20 innbyggjarar. Lauvøya har fastlandssamband via ein molo. 

Kvar sommar vert det arrangert Lauvøydagene på grendahuset. 

Det har vore skule, butikk og leirskule på øya, men desse er no nedlagd og vert nytta som vanlege hus eller feriestader.
Garten

**Garten** er ei øy i Ørland kommune i Trøndelag. Øya har om lag 210 innbyggjarar, dels i bustadfelt frå 1979 og dels i eldre gardsbusetnader. Sidan 1948 har øya vore knytt til fastlandet med ei kort bru over Beisundet til Rønsholmen. 

Øya har oppdrettsanlegg, samfunnshus og rorbuutleige. Butikk og postkontor er nedlagd. Garten skule vart i 1976 nedlagt og Grande/Garten skule vart bygd nær tidlegare Grande skole. Grande/Garten skule vart nedlagd i 2005, og elevane overført til Hårberg skule.

Det går ferje frå Garten til Storfosna  i Ørland og til Leksa i Agdenes.

Garten i Fosen poståpneri vart oppretta i 1914, med handelsmannen som postopnar. Postkontoret vart nedlagt etter 1997. 

## Litteratur
* Herman Solbu: *Garten : i fortid og nåtid* (eige forlag, 2002) - ei omfattande minnebok frå første halvdel av 1900-talet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Vegnamn i Ørland - Breivika på Garten
Stokkøya

**Stokkøya** er ei øy i Åfjord kommune i Trøndelag. Øya har om lag 300 innbyggjarar og eit areal på 17 km². Det høgaste punktet er Kamman, 225 moh.

Stokkøya fekk fastlandssamband den 15. desember 2000 via den 525 meter lange Stokkøybrua til 120 millionar kroner.

Hausten 2001 vart skulen og barnehagen lagt ned og borna overført til skulen i Stoksund.

På vestsida av Stokkøya ligg Hosnavika og Hosnasand med ei lang sandstrand og tindvedkratt oppfor flomålet.
Øya Villa

**Villa** er ei øy i Flatanger kommune i Trøndelag. Arealet er 1,2 kvadratkilometer. Villa ligg ytst i skjergarden i Flatanger med havstykket Folda som næraste nabo i nord og vest. 

Store delar av øya består av snaufjell og svaberg, men ho har òg myr- og lyngområde og kan by på en rikhaldig flora, òg med meir sjeldne planter. Gul nykkerose finst på Villa, og planta vassgro har si nordlege grense her. På øya ligg òg Villa fyr som var i drift frå 1839 til 1890. Ved folketeljinga i 1875 budde fire familiar her: fyrforvaltar, fyrassistent og to losfamiliar. Øya hadde fastbuande fram til 1960-talet.
Kalvøya i Steinkjer

**Kalvøya** er ei halvøy i indre Trondheimsfjord, om lag 10 km nord for Steinkjer i Nord-Trøndelag. Kalvøya ligg ved sidan av Hoøya som er ein populær badestad.
Halmøya

**Halmøya** er ei øy i Flatanger kommune i Trøndelag. Arealet er 4,8 kvadratkilometer. Det finst fleire hellarar her med spor etter busetnad tilbake til steinalderen,   størst er Håkkahelleren (32,5 m djup, 12 m brei og 6 m høg). Halmøya skal ha vore militær samlingsplass tilbake i vikingtida, såkalla skipreide som skulle stille med minimum eitt skip med mannskap når det var ufred.

Øya er òg gammal kyrkjestad. Halmøy kyrkje vert nemnd første gong i skriftlege kjelder i 1468, men er truleg langt eldre. 
Kyrkja vart riven i 1874. Halmøya  Halmøya var busett i enno hundre år, fram til 1970-talet.

## Kjelder
Lauvøya i Flatanger

**Lauvøya** eller **Løvøya** er ei øy i Flatanger i Trøndelag. Øya har eit areal på 2,6 kvadratkilometer. Her ligg Løvøy kyrkje som vart oppført i 1871. Øya fekk brusamband i byrjinga av 1990-åra og er framleis busett. I dei seinare åra er ho vorte eit viktigare rekreasjonsområde og det er bygd fleire hytter her.
Kvernøya

**Kvernøya** er ei øy i Flatanger kommune i Trøndelag. Øya måler 5,1 kvadratkilometer og er den største i kommunen. Dei nordlege og austlege delane består for ein stor del av kupert, skogkledd terreng, medan det i vest og sør er meir snaufjell og lyngområde. Det høgaste punktet er Kvernøyfjellet (144 moh). 

Det er funne spor etter busetnad her tilbake til yngre steinalder. Ho vert første gong nemnd i skriftlege kjelder i lensreknskapet i 1557. Like etter den andre verdskrigen budde det om lag 80 menneske på øya og hovudnæringa var fiske og jordbruk, gjerne i kombinasjon. Kvernøya fekk ny veg (til saman om lag 3 km), kai og molo i 1980-81. Folketalet har derimot gått jamt tilbake dei siste 60 åra, og det er i dag ingen fastbuande her.
Hoddøya

**Hoddøya** er ei øy i tidlegare Otterøy kommune, no Namsos kommune i Namdalen i Trøndelag. Øya ligg i Namsenfjorden, om lag 15&nbsp;km vest for Namsos. Ho har eit areal på 10,3&nbsp;km².

Det høgaste punktet på øya er Vattafjellet på 207 meter over havet.
Bjørøya

**Bjørøya** er ei øy i Flatanger kommune i Trøndelag. Øya måler 3,9 kvadratkilometer. 

Bjørøya har spelt ei dominerande rolle i Flatanger si historie. Arkeologiske funn fortel om busetnad her tilbake til yngre steinalder. Ho er òg nemnd i Sverre sine kongesagaer. I periodar frå slutten av mellomalderen var ho godssete med store eigedomar i Flatanger og andre stader i og utanfor Namdalen. 

Ved folketeljinga i 1801 budde 63 personar fordelt på 16 familiar på matrikkelgarden Bjørøya, der halvparten var husmannsfamilar på småøyane rundt (som høyrte til eigedomen). 

Bjørøya høyrte med til dei gamle borgarleiene (med rett til å drive handel) og vart ein sentral handelsstad i Flatanger på 1800-talet. I tillegg til butikkverksemda vart det mellom anna drive fiskehandel, bakeri, dampskipsekspedisjon og gardsbruk her. Øya sin framtredande posisjon på denne tida kom til uttrykk på fleire måtar. Då Namdalen skulle få sin by, var Bjørøya ein av dei mest aktuelle stadane, men i 1842 fall valet på Namsos. I 1852 opna Bjørøya postopneri som det første i kommunen. I ein del år omkring og etter førre hundreårsskifte var det òg hurtigruteanløp på øya. Utover på 1900-talet overtok Lauvsnes gradvis rolla som viktigaste handelsstad i bygda. 

Bjørøya var busett og hadde skipsekspedisjon og butikk fram til tidleg på 1970-talet. Dei seinare åra er det drive fiskeoppdrett delvis med base på øya, men det er ingen fastbuande her. Etter forsøk med utsetting har øya i dag ein levedyktig bestand av hjort. 

Heilt vest på øya ligg Ellingråsa fyr, oppført i 1888.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bjørøya|Bjørøya]]» frå , den 13. april 2008.*
Elvalandet

**Elvalandet** er ei øy i Namsenfjorden i Namsos kommune i Trøndelag. Ho har eit areal på 23 km² og det høgaste punktet er Strandfjellet på 317 meter over havet.

Nordvest for Elvalandet ligg øya Jøa, medan Otterøya ligg i sør og vest. I vest ligg òg Lauvøyfjorden.
Saltøy

**Saltøy** er ei øy mellom Skatval, Langstein i Stjørdal kommune og Åsen i Levanger kommune i Trøndelag. Sjølve øya ligg i Stjørdal kommune i Trondheimsfjorden. 

## Historie
Saltøy var tidlegare underlagt lendermannsætta på Fløan, og seinare òg garden Fløan. Saltøya vart seinare seld, og er no arbeidarforeninga ved Ranheim fabrikkar i Trondheim sin eigedom. Det budde tidlegare ein familie på den einaste garden på øya, men desse flytta ein gong i førre hundreår.

## Bruk
Øya er i dag open for fri ferdsel, men ein må nytte båt for å kome seg dit. Garden er kjøpt som fritidsbustad. På sørsida av øya er det bygd eit lite fyrtårn som er i bruk delar av året.

## Namn
Den offisielle skrivemåten, *Saltøy*, vert godkjent av Kystverket i 1990. Det vert fremja forslag i 2005 om å endre skrivemåten til *Saltøya*, men det vart avslått same år.
Gudfjelløya

**Gudfjelløya** (samisk *Tjåehkere*) er ei øy i Tunnsjøen i kommunane Røyrvik og Lierne i Trøndelag og er den høgaste innlandsøya i Noreg. Øya har eit areal på 6,1 km². Det høgaste punktet er Gudfjellet, 812 moh., som er 454&nbsp;m høgare enn vatnet ho ligg i. 

Øya har vore ein religiøst sett viktig stad for samane. Auststupet og ei revne midt på fjelltoppen vart nytta ved årleg ofring til guden *Jomola*. Den såkalla 
&laquo;Tunnsjøguden&raquo; er ei stor nær-kvadratisk steinblokk på platået. Guttorm Hansen har skildra historikken rundt dette i ei bok om *Tunsjø-guden*.
I dag finn ein Lundquist gardsbruk og turistverksemnd på øya, som er ein populær utfartsstad for fjellfolk.

Eit 625 dekar stort skogkledd område på sørsida av øya vart gjennom
kongeleg resolusjon 4. september 1981, erklært som naturreservat.

## Bakgrunnsstoff
* Gudfjelløya
Borgan

**Borgan** er ei øy i Nærøysund kommune i Trøndelag. Arealet er 6,2 km².

Det høgaste punktet på øya er Trollskardstindan på 89 meter over havet. Øya ligg like aust for Kalvøya og vest for Ytter-Vikna.
Kalvøya i Vikna

**Kalvøya** er ei øy i Nærøysund kommune i Trøndelag. Ho ligg like vest for Borgan og er den nordvestlegaste av dei større øyane i kommunen. 

Øya er forholdsvis flat med mange små vatn og myrområde. Det høgaste punktet på øya er Kalvøyskardsfjellan på 40 meter over havet.
Lauvøya i Vikna

**Lauvøya** er ei øy i Nærøysund kommune i Trøndelag. Øya ligg mellom Inner-Vikna i sørvest og Gjerdinga i nordaust. Ho har brusamband sørover til Inner-Vikna over Kvalpsundet. 

Det høgaste punktet på øya er Storfjellet på 95 meter over havet.
Gjerdinga

**Gjerdinga** er ei øy i Nærøysund kommune i Trøndelag. Øya ligg plassert ved hovudskipsleia om lag 8,3 Nm nord for Rørvik. Namnet Gjerdinga tyder frå gammalt av gjerde mot storhavet. 

Gjerdinga har ferjesamband til Eidshaug på fastlandet med seks daglege avgangar. Øya har i 2010 om lag 20 innbyggjarar, i tillegg har mange fritidshus her. Hovudnæringa på øya er lokal småskalaproduksjon av mat. Dei fleste yrkesaktive fastbuande har arbeidsplassane sine på fastlandet. Øya har gjestehamn med vatn og straum, turstiar og gode høve for naturopplevingar. 

Det høgaste punktet på øya er Øyrshatten på 117 moh. På toppen av Øyrshatten er det framleis krigsminner frå tyske luftskytsstillingar. På Gjerdinga kan ein sjå rådyr, ørn og mange fulgeartar. 

## Bakgrunnsstoff
* Nærøysund kommune
Sklinna

**Sklinna** er ei øygruppe i Leka kommune i Trøndelag. På Sklinna ligg eit fiskevær. Været ligg om lag 20&nbsp;km vest for Leka. På Heimøya, den største av øyane, ligg Sklinna fyr, som fram til april 2004 var ein bemanna fyrstasjon.
Sklinna har den største kolonien av toppskarv i verda og er freda som naturvernområde.
Horta

**Horta** eller **Hortavær** er eit fiskevær i Leka kommune i Trøndelag. Været ligg om lag 10 km nordvest for Leka og består av om lag 360 øyar, holmar og skjer. Mellom Horta og Leka ligg Hortafjorden. 

Horta vart avfolka i 1967. I dag gjenstår det nokre bygg på hovudøyane Burøya (Ytterøya) og Vågøya (Innerøya). Staden var i sine glansdagar eitt av Ytre Namdal sitt største dunvær med over 2000 opparbeida reirplassar.

Horta er fredat etter naturvernlova som natur- og fuglereservat.

## Bakgrunnsstoff
* Informasjonsside om Horta
Kvaløya i Sømna

**Kvaløya** eller **Sørkvaløya** er ei øy i Sømna kommune i Nordland. Ho har eit areal på 9,6 km² og om lag 60 innbyggjarar. Ho er skild frå Sømnahalvøya ved Vennesund, som Vennesund bru går over.
Torget

**Torget** er ei øy sørvest i Brønnøy kommune i Nordland. Ho har eit areal på 16,4 km² og 778 innbyggjarar (2001). På øya ligg den kjente fjellformasjonen Torghatten. Øya, som eigentleg er samansett av to øyar, Innertorget og Yttertoget, er knytt til fastlandet med Brønnøysundbrua.

Aust for Torget ligg Torgfjorden og i nord ligg øya Sauren.

## Namnet
Namnet vert uttala *tå'rge* eller *tå'rglanne*. Dativforma *tår'rin* er òg bruka. Frå sagalitteraturen er namnet *Torgar* kjend, dette er ei fleirtalsform, sidan Yttertorget og Innertorget eigentleg er to øyar. Namnet kjem truleg frå eit sterkt hokjønnsord **Torg*, som i brønnøydialekt vil få tillagt *-e* i bunden form, jf. *Torgjo* i Bømlo. Ordet «*torg» kan tyde *kløft, kløyve*. Statens kartverk vedtok likevel i 1998 å bruke den innarbeidde namneforma *Torget*.

## Referansar
Hamnøya i Vevelstad

**Hamnøya** er ei øy i Vevelstad kommune i Nordland, nord for Brønnøysund. Arealet er 16,4 km². Øya hadde 64 innbyggjarar i i 2001 og 35 i 2021.

Mellom Hamøya og fastlandet ligg Vevelstadsundet og over her går det ferje frå Vågsodden på Hamnøya til Forvika på fastlandet, og så vidare nordover til Stokka. På vestsida av øya ligg Mindværfjorden.

## Kjelder
Ylvingen

**Ylvingen** er ei øy i Vega kommune på Helgeland i Nordland. Øya er på 7,6 km² og har om lag 30 fastbuande. Det er ferjesamband til fastlandet og til Vega samt hurtigbåtsamband til Brønnøysund og Sandnessjøen. 

Mellom Ylvingen og Vega ligg Ylvingsfjorden, medan Vegafjorden ligg på sørsida. 

Under den andre verdskrigen budde det om lag 200 menneske på øya. I desse åra opparbeida om lag 250 krigsfangar frå Russland, Serbia og Polen tyske festningsanlegg på øya. På Tyskhåjen finst minnesmerke frå krigens dagar.

## Bakgrunnsstoff
* Faktaside om Ylvingen
Igerøya

**Igerøya** er ei øy i Vega kommune, Nordland. Ho har eit areal på 6,6 km². Igerøya har vegsamband til øya Vega (riksveg 839) og ferjesamband til Ylvingen, Horn i Brønnøy og Tjøtta i Alstahaug.
Mindlandet

**Mindlandet** er ei øy i Alstahaug kommune i Nordland, ved munningen av Vefsnfjorden. Arealet er 14 km². Øya har store jordbruksareal. I 2001 hadde øya 111 innbyggjarar. 

Mindlandet ligg mellom Tjøttfjorden i vest og Stokkafjorden i aust.
Rødøya i Alstahaug

**Rødøya** er ei øy i Alstahaug kommune i Nordland. Ho har eit areal på 7,3 km² og 40 innbyggjarar (2001). Øya ligg heilt ytst i Vefsnfjorden og mellom Rødøya og fastlandet ligg Tangsundet. Namnet kjem av dei karakteristiske raude steinformasjonane på øya.
Sauren

**Sauren** er ei øy i Brønnøy kommune i Nordland. Ho ligg nord for øya Torget og i vest ligg øya Stortorgnes, som ho har brusamband med. 

Øya ligg mellom Vegafjorden i vest og Tilremfjorden i aust, like vest for Brønnøysund. Ho har eit areal på 7,4 km² og i 2015 hadde ho 3 innbyggjarar. Det høgaste punktet på øya er Hollendarheia på 71 meter over havet.
Sør-Herøy

**Sør-Herøy** ligg ganske så midt i øykommunen Herøy i Nordland. Sør-Herøy er omgjeve av følgjande øyar: Nord-Herøy (i NØ), Tenna (i S) og Indre Øksningan (i NV). I vest ligg Færøysundet (namn etter Færøya, som eigentleg er ei halvøy landfast med Sør-Herøy). I aust ligg Herøysundet med Herøysundet bru til Nord-Herøy. I sør ligg Tennsundet med Tennsundbrua til Tenna.

Bruene utgjer en del av vegnettet som knytt Herøy kommune til øya Dønna, som ligg i nord. 

På Sør-Herøy ligg Herøy kyrkje, som er ei gammal steinkyrkje frå 1100-talet, der diktarpresten Petter Dass ei tid var kapellan. Prestegarden ligg òg på denne øya.

Herøy Sentralskole har trinn ein til sju for kretsane Sør-Herøy, Tenna og Nord-Herøy. Sentralisert ungdomstrinn for kommunen ligg på Sør-Herøy.
Ligangaren

**Ligangaren** er ein gangar i 2/4-takt som skriv seg frå Telemark. Hardingfeleverket har trykt tre variantar av slåtten. Dei to med namnet Ligangaren er båe etter Torkjell Haugerud frå Seljord.

Haugerud fekk slåtten av spelemannen Halvor Flatland eller Halvor Li, som han og vart kalla, i 1890. Flatland hadde lært slåtten av Myllarguten i 1860, og slåtten skal vera forma ut av han. 

I Vest-Telemark finst Ligangaren i form etter Olav R. Berge frå Rauland. Her er slåtten kalla *Kjosegangaren*, og tradisjonen fortel at Jon Kjos var opphavet til slåtten. 

Arne Bjørndal skreiv ned slåtten etter Haugerud i 1911 (B 127) http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0401. Seinare,(1955) gjorde Eivind Groven ei nedskrift etter opptak i NRK (G 1077) http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0402. Det er nokre avvik i desse nedskriftene, noko som minner om at Torkjell Haugerud nok hadde brigda på slåtten i løpet av livet. Han spela heller ikkje likt frå gong til gong.

Den tredje forma i Hardingfeleverket er skriven ned etter Knut Heddi frå Rysstad i Setesdal (Arne Bjørndal 1917 b 174) http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0403. Heddi hadde slåtten etter broren Andres. Denne slåtten er noko knappare enn dei hine.

Formene etter Haugerud er store, og i dei finst det vandretak som er teke opp i andre slåttar. 

**Bakgrunnsstoff**:

Gregar Nordbø skreiv ein artikkel i Spelemannsbladet nr. 5 1949,* Korleis Ligangaren blei til*. I same nummeret fekk Torkjell Haugerud trykt si eiga nedskrift av slåtten.

.
Tenna

**Tenna** er ei øy i Herøy kommune i Nordland. Det er brusamband ved Tennsundbrua over Tennsundet til Sør-Herøy i nord. Arealet er 3,5 km².
Seløya

:*For øya i [[Øygarden]], sjå [[Seløyna]]. For øya i Tysnes, sjå [[Seløy]].*

**Seløya** er ei øy i Herøy kommune i Nordland. Ho ligg vest for Staulen og nord for Ytre Øksningan.
Ytre Øksningan

**Ytre Øksningan** er ei øy i øygruppa Øksningan i Herøy kommune i Nordland. Ho har eit areal på 2,1 km² og 78 innbyggjarar (2001).

Øya ligg nord for Indre Øksningan og sør for Seløya. I aust ligg Hestøya og i vest Vardøya.
Indre Øksningan

**Indre Øksningan** er ei øy i øygruppa Øksningan i Herøy kommune i Nordland. Ho har eit areal på 2,3 km² og 91 innbyggjarar (2001).

Øya ligg sør for Ytre Øksningan og vest for Sør-Herøy.
Offersøya

**Offersøya** er ei øy i Alstahaug kommune i Nordland. Ho ligg like nord for Tjøtta og sør for Alsta. Hamnesleira og Haugsfjorden ligg i vest og Vefsnfjorden i aust. 

Øya har eit areal på 6,7 km² og i 2001 hadde ho 80 innbyggjarar.
Vardøya i Herøy

**Vardøya** er ei øy i Herøy kommune i Nordland. Ho ligg vest for Ytre Øksningan. Oddfjorden ligg på vestsida av øya, og på nordsida av Sildøyfjorden.
Slapøya

**Slapøya** er ei øy i Dønna kommune i Nordland. Ho ligg like aust for Vandve, nord for Vikafjorden. Det høgaste punktet på øya er Tårnet på 107 meter over havet.
Aldra

**Aldra** er ei øy i Lurøy kommune i Nordland. Ho har eit areal på 24 km², og er med det den største øya i kommunen. Aldra er den austlegaste av dei større øyane i Lurøy, skilt frå fastlandet (Bratland) i aust av det smale sundet Aldersundet. Vest for Aldra ligg Stigfjorden med øya Stigen på andre sida. Det er busettingar både på austsida av øya mot fastlandet og på vestsida mot Stiffjorden på Stuvland. 

Det høgaste punktet på øya er Hjarttinden på 967 meter over havet. Det er tre høge toppar på øya. Hjarttinden ligg sør på øya, midt på øya ligg *Ørnestinden* som er 839 moh. Aust på øya mot Aldersundet ligg *Aldertinden* på 774 moh. Skaret Alderskardet går tvers over øya frå Aldersundet nordvest til Stuvland, med Ørnestinden sørvest for skardet og Aldertinden nordaust.
 
Postnummeret til Aldra er **8732 ALDRA**.

## Bakgrunnsstoff
* Hjarttinden på Aldra  Lurøy.kommune.no
Stigen

**Stigen** (stundom kalla **Austre Lurøy**) er ei øy i Lurøy kommune på kysten av Helgeland i Nordland. Øya har eit areal på 13,5 km² og om lag 5 innbyggjarar. Det høgaste punktet på øya er på 380 meter over havet og heiter òg Stigen. 

Aust for Stigen ligg Stigfjorden med øya Aldra på andre sida av fjorden. I vest ligg øyane Lurøya og Onøya.
Lurøya

**Lurøya** er ei øy i Lurøy kommune i Nordland. Ho har eit areal på 14,2&nbsp;km². Øya ligg vest for Stigen og nord for Onøya, som ho har brusamband til. I nord ligg Matskjærfjorden og i nordvest Måværfjorden.

På Lurøya ligg òg administrasjonssenteret til kommunen. Det høgaste punktet på øya er Lurøyfjellet på 685 meter over havet. Lurøy kyrkje ligg på sørvestsida av øya. 
Postadressa til både Lurøya og Onøya er **8766 LURØY**.
Onøya

**Onøya **er ei øy i Lurøy kommune i Nordland. Ho har eit areal på 7,7 km² og ligg rett sør for Lurøya som ho har brusamband med. Øya hadde 311 innbyggjarar i 2001. 

Det høgaste punktet på øya er Stokkviksfjellet på 192 meter over havet. I tillegg til brusamband nordover til Lurøya, driv Helgelandske ferjesamband frå Onøya til Stokkvågen på fastlandet og til Solvær lenger vest. Helgeland Sparebank har filial på Onøya.

Øya er også ein anløpsstad for Nordlandsekspressen, og det er korrespondanse mellom denne og Helgelandske si hurtigbåtrute frå Sandnessjøen til Træna på Onøya.