open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Handball under Sommar-OL 2008/Karar

**Handball under Sommar-OL 2008** for karar fann stad frå 10. til 24. august 2008. Kampane vart spelt i to innandørshallar i Beijing. Tolv landslag deltok i turneringa. Laga var delt inn i to grupper med seks lag i kvar, der alle spelte kamp mot einannan. Dei fire beste laga frå kvar gruppe avanserte til kvartfinale. Vinnarane av semifinalane møttest til finale, medan taparane gjorde opp om bronseplassen. Frankrike vann gull etter at laget slo Island i finalen. Spania vann bronsefinalen over Kroatia.

### Finalen
Frankrike tok kommandoen i kampen og leia 9–4 etter 17 minutts spel, ved pause stod det 15–10. I den andre omgangen kontrollerte Frankrike inn til femmåls-triumf 28–23. Dei franske måla kom frå Nikola Karabatić (8), Bertrand Gille (5), Luc Abalo (4), Cédric Burdet (4), Michaël Guigou (3), Daniel Narcisse (2), Joël Abati (1), Olivier Girault (1). Thierry Omeyer vakta målet.

Med 5 fulltreffar skåra Ólafur Stefánsson flest mål for islendingane.

## Innleiande runde
### Gruppe A

----------

-----------

-----------

------------

-----------

### Gruppe B

----------

-----------

-----------

------------

-----------

## Sluttspelet
### Kvartfinalar

---------

-----------

-----------

------------

### Plasseringskampar om 5.- til 8.-plass

-------------

;Kamp om 7.-plass

;Kamp om 5.-plass

### Semifinalar

-----------

### Bronsefinale

### Finale

## Sjå òg
* Handball under Sommar-OL 2008 – Kvinner

## Bakgrunnsstoff
*Beijing 2008 Olympic Games
*International Handball Federation
*European Handball Federation
Halvsju

** Halvsju** var NRKs helgeprogram for born og ungdom, frå 1979 til 1986. Programmet vart også kjent for seriane *[[Brødrene Dal]]* og *[[Pelle Parafins Bøljeband]]*. Programmet var retta mot born frå 10 til 14 år.

Serien vart erstatta av *[[Blikkbåx]]* i 1987.

## Programleiarar
* Trond-Viggo Torgersen (1979)
* Karin Julsrud og Ivar Dyrhaug (1979–81)
* Turid Øversveen og Bjarte Ytre-Arne (1982–86)

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:no: Halvsju]]» frå ,  den 5. april 2021.*  

## Bakgrunnsstoff
* Halvsju i NRK Nett-TV
Smørøyet

**Smørøyet** var eit laurdagsprogram for born og ungdom på NRK som gjekk frå 1998 til 2000. Programmet var retta mot born frå 10 til 14 år.
Smørøyet fekk prisen for beste borneprogram under Gullruten 1998. 

Serien etterfylgde *[[Midt i smørøyet]]* og vart erstatta av *[[Reser]]*.

## Programleiarar
* Petter Schjerven (programleiar, 1998–99)
* Ole Martin Lauritsen (programleiar, 1998–99)
* Janne Rønningen (reporter/programleiar, 1998–00)
* Anja Stabell (reporter, 1998–00)
* Stian Barsnes-Simonsen (1999–00)
* Anders Varmann Hustad (1999–00)

### Prosjektleiarar
* Hans-Olav Thyvold (1998–99)
* Barbro Semmingsen (1999–00)

### Regi
* Mette Kristensen
* Hilde Hægh

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:no: Smørøyet]]» frå ,  den 5. april 2021.*
Reser

**Reser** var NRKs laurdagsprogram for born og ungdom, frå 2000 til 2003. Programmet var retta mot born frå 10 til 14 år.
Reser fekk prisen for beste borneprogram under Gullruten 2001 og Gullruten 2002. 

Serien etterfylgde *[[Smørøyet]]*.

## Programleiarar
* Stian Barsnes-Simonsen
* Stine Buer
* Mari Grydeland

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:no: Reser]]» frå ,  den 5. april 2021.*
Handball-NM 1989/Menn

**Noregsmeisterskapen i handball 1989** for menn vart vunne av Sandefjord Turn- & Idrettsforening gjennom finalesiger 26 – 25 mot Kragerø Idrettsforening etter ekstraomgangar.

### Semifinalane
*Fredensborg/Ski – Kragerø IF 17 – 19
*Sandefjord TIF – Stavanger IF 27 – 21

### Finalen
Finalen vart avvikla i Skienshallen sundag 10. desember 1989 framfor 4&nbsp;00 tilskodarar. Kragerø styrte kampen og leia 12-10 ved pause. Også i den andre omgangen leia laget frå Telemark, heilt til ein tabbe førte til at Sandefjord fekk tak i ballen og utlikna til 21-21 eit par-tre sekundar før ordinær tid var ute. Etter to jamne ekstraomgangar kneip Sandefjord kongepokalen med sine 26 mot Kragerøs 25 mål. 

**Sandefjord** sine mål kom frå Henning Haugan (5), Karl Erik Bøhn (5), Knut Arne Iversen (4), John Petter Sando (4), Ole Gustav Gjekstad (3), Erik Holmer (3), Michael Rath (1). Også målvakta Gunnar Fosseng noterte seg for ei skåring.

Arve Muffetangen vart toppskårar for **Kragerø** med sine 7 nettkjenningar. Dag Sjøstrøm og Simen Muffetangen skåra 6 gongar, medan Bjarne Sten Jørgensen, Kjell Ove Aasen og Espen Eidissen stod for høvesvis 3, 2 og 1 mål.

Dommarane Ole Strand og Bjørn Erik Børresen straffa Sandefjord med tre 2-minuttsutvisingar og Kragerø med heile 7. 

## Kjelder
*Østlandsposten 11. desember 1989
Viktor Singer

**Viktor Singer** () var ein russisk ishockeyspelar frå ein landsby i Rjazan oblast. Perioden 1965-69 vann han fire VM-gull og OL-gull for Sovjetunionen.

Målvakta Singer vart verdsmeister i 1965, 1966 og 1967, olympisk meister 1968 og verdsmeister 1969. I dei fire fyrste turneringane danna han målvaktspar med Viktor Konovalenko.

Singer spelte 1961-64 for SKA Kujbysjev. Sidan gjorde han teneste i Spartak Moskva til han la opp i 1977. Han vart sovjetisk seriemeister 1967, 1969 og 1976, samt cupmeister i 1970 og 1971.  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wiktor Alexandrowitsch Singer|Wiktor Alexandrowitsch Singer]]» frå ,  den 6. april 2021.*
Igor Romisjevskij

**Igor Romisjevskij** () var ein russisk ishockeyspelar frå Zjukovskij i Moskva oblast. Perioden 1968-72 vann han to OL-gull og tre VM-gull for Sovjetunionen, i tillegg til VM-sølv.

Forsvarsspelaren Romisjevskij vart olympisk meister med det sterke sovjetmannskapet som gjekk til topps i ishockey-turneringa under vinterleikane 1968 i Grenoble. Dei neste tre åra vart han verdsmeister med mykje det same sovjetlandslaget. Under Vinter-OL 1972 i Sapporo forsvarte Romisjevskij og lagkameratane den olympiske meistertittelen, derimot måtte dei sjå seg slått av Tsjekkoslovakia då Ishockey-VM 1972 vart avvikla i Praha i april 1972.

Romisjevskij gjorde teneste i CSKA Moskva frå 1960 til han la opp i 1972. Gjennom desse tolv sesongane fekk han med seg ni seriemeisterpokalar og fire cupmeistertitlar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Igor Anatoljewitsch Romischewski|Igor Anatoljewitsch Romischewski]]» frå ,  den 6. april 2021.*
NM i orientering 1981

**Noregsmeisterskapen i orientering 1981** vart avvikla 19. og 20. september i Frol og Levanger i Nord-Trøndelag. Menn og kvinner tevla på normaldistansen og i stafett.

## Menn





### Stafett





## Kvinner





### Stafett





## Kjelder
**Sportsboken 81-82*. Dreyer Bok Stavanger. 1981.
NM i orientering 1981/langdistanse

**Noregsmeisterskapen i orientering 1980** i langdistanse vart avvikla laurdag 28. juni i Evenskjær i Troms.

## Menn





## Kvinner





## Kjelder
**Sportsboken 80-81*. Dreyer Bok Stavanger. 1980.
*Halden Arbeiderblad 29. juni 1981
Handball-NM 1993/Menn

**Noregsmeisterskapen i handball 1993** for menn vart vunne av Sandefjord Turn- & Idrettsforening gjennom finalesiger 25 – 14 over Fyllingen Idrettslag.

### Semifinalane
*Sandefjord TIF – IL Runar 16 – 15
*Viking HK – Fyllingen IL 18 – 21

### Finalen
Finalen vart avvikla i Oslo Spektrum torsdag 30. desember 1993 framfor 1&nbsp;744 tilskodarar. Sandefjord tok tidleg føringa og leia 12-6 ved pause. Fyllingen reduserte i den andre omgangen til 9-14. før Sandefjord sidan høvla over Bergens-laget og til sist vann med heile elleve fleire mål enn Fyllingen.

**Sandefjord**-måla kom frå Simen Muffetangen (8), Øystein Havang (4), Ole Gustav Gjekstad og Geir Oustorp (3, begge), Eyvind Wingsternes og Atle Larsen (2, begge), John Petter Sando, Stein Olaf Sando, Johnny Jensen (1, alle). Karl Erik Bøhn og Erik Holmer kom ikkje på skåringslista. Gunnar Fosseng var målvakt.

For Fyllingen skåra Trond Botnen 6 mål og Jan Aase 4. Morten Haugstvedt, Rune Søvdsnes, Knut Heimark og Rolf Dahle noterte seg alle for ei skåring.

Dommarane Kenneth Abrahamsen og Arne M. Kristiansen straffa Sandefjord med fire 2-minuttsutvisingar og Fyllingen med tre.

## Kjelder
*Tønsbergs Blad 31. desember 1993
*Bergensavisen 31. desember 1993
Øystein Havang

**Øystein Havang** () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Tønsberg som i tida frå mai 1987 til mai 1997 deltok i 188 landskampar og skåra 718 mål. Perioden 1993-2004 var han med om å vinne tre noregsmeisterskap og like mange seriepokalar for Sandefjord TIF.

Havang var høgre rykkromspelar. Han spelte på Tønsberg Turns tredjedivisjonslag til 1986. Deretter spelte han ein sesong på Oppsal IF i toppdivisjonen og frå 1987 til 1989 to år på Fredensborg/Ski. Sommaren 1989 skreiv han kontrakt med den vesttyske klubben Bayer Dormagen/Niederwürzbach. Etter tre år i Tyskland vart Havang Sandefjord-spelar frå hausten 1992. Med Sandefjord TIF vart han norsk meister i 1993, 1999 og 2003 og seriemeister tre gongar. Han var toppkårar i eliteserien 1997 og 1998. Inn i mellom desse triumfane med Sandefjord var Havang 1994-96 aktiv i den sveitsiske toppklubben Grashoppers frå Zürich. I 2004 vart han kåra til til årets spelar i Noreg, same året la han opp. 

## Kjelder
*handball.no
*Store norske leksikon
Leopold II av Det tysk-romerske riket

**Leopold II** () var tysk konge, tysk-romersk keisar, erkehertug av Austerrike, konge av Ungarn og konge av Bøhmen frå 1790 til 1792. Han var dessutan storhertug av Toscana og hertug av Milano. Han var son av keisar Frans I og keisarinne Maria Theresia. Leopold var ein av dei såkalla opplyste monarkane.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Leopold II av Det tysk-romerske rike|Leopold II av Det tysk-romerske rike]]» frå ,  den 7. april 2021.*
Warren Zevon

**Warren William Zevon** () var ein amerikansk musikar kjend for mørke og tidvis morosame tekstar. Den kanskje mest kjente låten hans er «Werewolves of London» (1978), som er kjenneteikna av ein makaber tekst og av at Zevon ular i refrenget.

Warren Zevon og Bill Murray var dei første gjestane på *[[Late Night with David Letterman]]* 1. februar 1982. Sidan var Zevon erstattar for Paul Shaffer og fleire gonger gjest i tida mellom 1982 og 2001. 30. oktober 2002 var han den einaste gjesten i *Late Show with David Letterman* for å fortelja om sjukdommen sin. Til slutt i programmet spelte han «Roland the Headless Thompson Gunner» på oppfordring frå David Letterman, og dette var den siste songen Warren Zevon framførte offentleg. Zevon døydde av lungekreft den 7. september 2003.

Han var far til musikaren Jordan Zevon.

## Album

* *Wanted Dead or Alive* – 1969
* *Warren Zevon* – 1976
* *Excitable Boy* – 1978
* *Bad Luck Streak in Dancing School* – 1980
* *Stand in the Fire* – 1981
* *The Envoy* – 1982
* *A Quiet Normal Life: The Best of Warren Zevon* – 1986
* *Sentimental Hygiene* – 1987
* *Transverse City* – 1989
* *Hindu Love Gods* – 1990
* *Mr. Bad Example* – 1991
* *Learning to Flinch* – 1993
* *Mutineer* – 1995
* *I'll Sleep When I'm Dead (An Anthology)* – 1996
* *Life'll Kill Ya* – 2000
* *My Ride's Here* – 2002
* *Genius: The Best of Warren Zevon* – 2002
* *The Wind* – 2003
* *Reconsider Me: The Love Songs* – 2006
* *Preludes* - Rare and Unreleased Recordings – 2007
* *Warren Zevon* (Collector's Edition; Remastered) – 2008

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Warren Zevon|Warren Zevon]]» frå ,  den 7. april 2021.*  

## Bakgrunnsstoff
* 
* Singer and songwriter Warren Zevon dead at 56
* Warren Zevon biografi hos rollingstone.com 
* Warren Zevon official MySpace site
* Warren Zevon-biografi  i *Rolling Stone*
Rosemary Clooney

**Rosemary Clooney** () var ein amerikansk songar og skodespelar.

Clooney byrja karrieren som 13-åring, då ho song saman med syster si Betty på lokalradioen i Cincinnati. Seinare var ho orkestervokalist, og blei oppdaga over natta gjennom innspelinga si av *Come-on-a-My-House* (1951). Ho spelte også i nokre filmar, men hadde størst suksess som songar.

## Filmar
* *[[Here Come the Girls]]* (1953)
* *[[White Christmas]]* (1954)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rosemary Clooney|Rosemary Clooney]]» frå ,  den 7. april 2021.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Rosemary Clooney
Rafał Brzozowski

**Rafał Brzozowski** () er ein polsk songar, tv-programleiar og tidigere brytar. Han var ein av programleiarane for Junior Eurovision Song Contest 2020 i Warszawa, og han har leia program som *The Name of the Tune* og den polske versjonen av *[[Lykkehjulet]]*. Brzozowski vart vald ut til å representere Polen i Eurovision Song Contest 2021 med songen «The Ride».

## Bakgrunn
Brzozowski starta sin musikalske karriere i 2012, då han deltok i den polske utgåva av *[[Fjernsynsserien The Voice|The Voice]]*. Kort tid etter slapp han debutsingelen «Tak blisko» (*så nært*), og han følgde opp med debutalbumet med same namn. I 2014 kom oppfølgjaralbumet *Mój czas* (*min tid*). Parallelt med musikkarrieren har han etablert seg som programleiar for underhaldningsprogram på polsk fjernsyn. Han var blant anna programleiar for Junior Eurovision Song Contest 2020, som vart sendt frå Warszawa.

I 2021 vedtok den polske allmennkringkastaren Telewizja Polska at Brzozowski skulle representere landet i Eurovision Song Contest 2021 i Rotterdam i Nederland. Songen hans «The Ride» kom med i den andre semifinalen torsdag 20. mai.

Dei to største lidenskapane til Brzozowski er idrett og luftfart. Han vann ein bronsemedalje i bryting i den polske akademimeisterskapen. Han er privatflygar og jobbar for å ta flysertifikat i luftakrobatikk.

## Diskografi

### Album

* 2012 – *Tak blisko*
* 2014 – *Mój czas*
* 2014 – *Na święta*
* 2015 – *Borysewicz & Brzozowski* (med Jan Borysewicz)
* 2016 – *Moje serce to jest muzyk, czyli polskie standardy*

### Singlar

* 2012 – «Tak blisko»
* 2012 – «Katrina» (feat. Liber)
* 2012 – «Gdy śliczna Panna»
* 2013 – «Za mały świat»
* 2013 – «Nie mam nic»
* 2013 – «Za chwilę przyjdą święta»
* 2014 – «Magiczne słowa»
* 2014 – «Świat jest nasz»
* 2014 – «Linia czasu»
* 2015 – «Kto»
* 2015 – «Jeden tydzień»
* 2015 – «Słowa na otarcie łez» (med Jan Borysewicz)
* 2016 – «Zaczekaj – tyle kłamstw co prawd»
* 2017 – «Sky Over Europe»
* 2017 – «Już wiem»
* 2020 – «Gentleman»
* 2021 – «The Ride»

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rafał Brzozowski|Rafał Brzozowski]]» frå ,  den 8. april 2021.*
Artisten Roxen

**Larisa Roxana Giurgiu** (), kjend under artistnamnet **Roxen**, er ein rumensk songar. Ho vart kjend i Romania i 2019, då ho var medartist på «You Don't Love Me» av musikkprodusenten Sickotoy. Songen nådde ein tredjeplass på den rumenske radiolista og vart spelt på radio i fleire andre land. Roxen skulle ha representert Romania i Eurovision Song Contest 2020 med songen «Alcohol You», men tevlinga vart avlyst på grunn av koronaviruspandemien i Europa vinteren 2020. I staden fekk ho representere Romania i Eurovision Song Contest 2021 med songen «Amnesia».

## Bakgrunn
Roxen vart fødd i Cluj-Napoca med fødenamnet Larisa Roxana Giurgiu. Allereie som sjuåring oppdaga Roxen ein lidenskap for musikk og deltok i fleire lokale talenttevlingar. Etter skulegang fekk Roxen platekontrakt med Global Records, og var seinare medartist på songen «You Don't Love Me» av Sickotoy i august 2019. Singelen fekk kommersiell suksess i Romania, og nådde tredjeplass på landet sitt Airplay 100-hitliste. Songen fekk òg speletid på radio i land som Frankrike, Russland, Spania og USA. 

I november same år slapp Roxen debutsingelen «Ce-ți cântă dragostea», og songen nådde 26. plass i Romania. Hovudsjangeren hennar er deep house, ein undersjanger av house. Musikkjennarar samanliknar Roxen med artistar som Dua Lipa og Billie Eilish.

I februar 2020 var Roxen ein av kandidatane til å representere Romania i Eurovision Song Contest 2020, etter at Televiziunea Română (TVR) hadde inngått eit samarbeid med Global Records for å finne ein artist til å representere landet. 11. februar stadfesta kringkastaren at Roxen skulle vera den rumenske deltakaren i Eurovision Song Contest i Rotterdam i mai. 1. mars 2020 framførte Roxen fem songar i ein tv-send nasjonal finale. Sjåarane og ein fagjury valde deretter «Alcohol You» som songen Roxen skulle deltake med i Rotterdam. På grunn av koronavirusutbrotet i Europa vinteren 2020 såg EBU seg nøydd til å avlyse Eurovision Song Contest for å hindre spreiing av koronaviruset SARS-CoV-2 og den medfølgjande sjukdomen covid-19. I staden vedtok TVR at Roxen skulle representere Romania i Eurovision Song Contest 2021 med songen «Amnesia».

## Diskografi

### Singlar
#### Som hovudartist

#### Som medartist

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:«Roxen (artist)»|«Roxen (artist)»]]» frå ,  den 8. april 2021.*
Verdsmeisterskapen i symjing 1973

**Verdsmeisterskapen i symjing 1973**, den fyrste i rekka, vart avvikla i Beograd i dåverande Jugoslavia i tida 18. til 23. august 1973. Meisterskapen vart dominert av utøvarar frå USA og Aust-Tyskland. Heile 23 av dei 29 gullmedaljane hamna hos desse to landa, og 57 av dei 87 tildelte medaljane. Aust-Tyskland tok 12 gullmedaljar mot USA sine 11. USA fekk derimot flest medaljar i alt med sine 32.

Håkon Iversøn var best av dei norske utøvarane med sin niandeplass på 1500 meter fri.

## Menn
### 100 meter fri





### 200 m fri





### 400 m fri





### 1500 m fri





### 100 meter rygg





### 200 m rygg





### 100 meter bryst





### 200 m bryst





### 100 meter butterfly





### 200 m butterfly





### 200 m medley





### 400 m medley





### 4 x 100 m fri





### 4 x 200 m fri





### 4 x 100 m medley





## Kvinner
### 100 meter fri





### 200 meter fri





### 400 meter fri





### 800 meter fri





### 100 meter rygg





### 200 meter rygg





### 100 meter bryst





### 200 meter bryst





### 100 meter butterfly





### 200 meter butterfly





### 200 meter medley





### 400 meter medley





### 4 x 100 m fri





### 4 x 100 m medley





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Swimming at the 1973 World Aquatics Championships|Swimming at the 1973 World Aquatics Championships]]» frå ,  den 7. april 2021.*
Russian Woman

**«Russian Woman»** (russisk tittel **«Русская женщина»**, transkripsjon *Russkaja zjensjtsjina*, 'russisk kvinne') er ein song frå 2021 som vert framført av den russisk-tadsjikiske musikaren Manizja. Han vart spelt offentleg fyrste gong 8. mars 2021 og utgjeven 19. mars same år. Songen er det russiske bidraget til Eurovision Song Contest 2021 i Rotterdam i Nederland.

## Om songen
Songen var eitt av tre bidrag som deltok i den russiske uttakinga til Eurovision Song Contest 2021. Finalen vart arrangert av den russiske kringkastaren Pervyj kanal og vart sendt direkte måndag 8. mars 2021. I finalen framførte Manizja songen med sin russiske tittel og fekk flest røyster av sjåarane med 39,7 prosent. Som vinnar av den nasjonale finalen vart «Russian Woman» det russiske bidraget til Eurovision Song Contest 2021.

Songen er skriven av Manizja sjølv, med produksjonshjelp frå dei to israelske låtskrivarane Ori Avni og Ori Kaplan. Songen vart fyrste gong framført under den nasjonale finalen som vart sendt same dag som den internasjonale kvinnedagen. Manizja skreiv songen under ein turné nøyaktig eit år tidlegare.

Manizja seier «Russian Woman» handlar om transformasjonen av sjølvmedvitet til kvinner i Russland dei siste par hundreåra: «Ei russisk kvinne har gjort ei utruleg ferd frå bondehytte til røysterett, frå fabrikkar til romskip. Ho har aldri vore redd for å stå imot stereotypiar eller å ta ansvar».

## Kritikk rundt bidraget
Etter sigeren i den russiske finalen vart både songen og Manizja møtt med kritikk frå enkelte hald i Russland. Blant anna vart tadsjikisk-fødde Manizja skulda for å ikkje vere russisk nok. Ho fekk samtidig kritikk for å syngje på russisk, noko som vart sett på for å redusere vinnarsjansane til Russland i Eurovision Song Contest. Ho fekk sterk støtte frå ei rekkje kjende russiske kjendisar og songarar, og ho valde sjølv å møte kritikken ved å leggje ut ein sarkastisk video på sosiale medium.

Delar av den konservative russiske pressa meinte songen «krenkjer verdigheita til russiske kvinner og bryt nasjonal harmoni». Fleire politikarar og artistar tok òg til orde for at bidraget og artisten burde bytast ut med ein annan; blant anna vart Manizja skuldgjeven for å støtte «anti-russiske» verdiar gjennom å promotere rettane til kvinner og støtte LHBT-samfunnet. Etter press frå det konservative tidsskriftet *Veteranskije Vesti* vart Etterforskningskomiteen i Russland kopla inn i saka for å undersøkje teksta i «Russian Woman». Komiteen kom fram til at teksta ikkje inneheldt nokon «ulovlege fråsegner».

## Eurovision Song Contest
Russland er trekt til å deltake i den fyrste semifinalen av Eurovision Song Contest i Rotterdam Ahoy i Nederland tysdag 18. mai.

I Eurovision Song Contest har songen den engelske tittelen «Russian Woman» og vert framført på både russisk og engelsk. Songen vart justert noko føre tevlinga, og den nye versjonen vart utgjeven for sal og strømming 19. mars.

## Utgjevingshistorikk

### Studioversjon

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Russian Woman|Russian Woman]]» frå ,  den 8. april 2021.*
Samanta Tīna

**Samanta Poļakova** (), betre kjend under artistnamnet **Samanta Tīna**, er ein latvisk songar. Etter å ha delteke i ei rekkje nasjonale songtevlingar, vann Tīna tevlinga *Supernova* i 2020 og skulle ha representert Latvia i Eurovision Song Contest 2020 i Rotterdam i Nederland med songen «Still Breathing». Men 18. mars 2020 avlyste EBU Eurovision Song Contest på grunn av koronaviruspandemien i Europa vinteren 2020. Tīna skal i staden representera Latvia i Eurovision Song Contest 2021 med låten «The Moon Is Rising».

Tīna har òg delteke i den litauiske uttakinga i 2013 og 2017, og i den litauiske utgåva av *[[Fjernsynsserien The Voice|The Voice]]*.

## Bakgrunn
Tīna vart fødd i Tukums i Den latviske sosialistiske sovjetrepublikken, dagens Latvia.
Som 21-åring i 2010 vann Tīna det latviske musikkprogrammet *O!Kartast akadēmija*, der premien var skulegang ved British and Irish Modern Music Institute i London i England. I 2011 deltok ho òg i den moldovske songtevlinga *Golden Voices* og vann i klassa Moldovan Cup.

I 2012 deltok Tīna i songtevlinga Slavianski Bazaar i Vitebsk i konkurranse med 20 andre. Ho enda til slutt på andreplass i tevlinga. Same år deltok ho i den latviske songtevlinga *Eirodziesma* med songen «I Want You Back» saman med Dāvids Kalandija. Ho deltok òg med ein annan song, men nådde ikkje finalen. «I Want You Back» enda til slutt på andreplass bak Anmary og «Beautiful Song». Året etter deltok Tīna på ny med songen «I Need a Hero». Også denne gongen enda ho på andreplass, bak bandet PeR. Same år deltok ho òg i den litauiske finalen med songen «Hey Chiki-Mama».

I 2014 deltok Tīna på ny i *Dziesma* med «Stay», og ho enda til slutt på tredjeplass i tevlinga. Same haust deltok ho i den tredje sesongen av *Lietuvos balsas*, den litauiske versjonen av *[[Fjernsynsserien The Voice|The Voice]]*. Sidan Tīna ikkje er litauisk, snakka ho med dommarane på russisk. Ho enda til slutt på topp 8.

I 2016 var Tīna ein av deltakarane i *[[Latvia i Eurovision Song Contest|Supernova 2016]]* med to songar, og året etter deltok ho i den litauiske finalen med «Tavo oda». Ho vart slått ut før finalerunden i begge tevlingane. 

### Eurovision Song Contest 2020
Hausten 2019 sende Tīna inn songen «Still Breathing» til *Supernova 2020*, og ho nådde finalen 8. februar 2020. Denne gongen vann ho tevlinga, og skulle dimed ha representert Latvia i Eurovision Song Contest 2020 i Rotterdam i Nederland i mai 2020. Men på grunn av koronavirusutbrotet i Europa vinteren 2020 vedtok EBU å avlyse Eurovision Song Contest for å hindre spreiing av koronaviruset SARS-CoV-2 og den medfølgjande sjukdomen covid-19.

### Eurovision Song Contest 2021
Som følgje av avlysinga av Eurovision Song Contest 2020, kunngjorde kringkastaren Latvijas Televīzija at Tīna i staden skulle få representere Latvia i Eurovision Song Contest 2021. Songen hennar «The Moon Is Rising» vart lansert 12. mars 2021, og skulle deltake i den andre semfinalen torsdag 20. mai i Rotterdam i Nederland.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Samanta Tīna|Samanta Tīna]]» frå ,  den 8. april 2021.*
Paulus Utsi

**Paulus Utsi** () var ein samisk poet, reingjetar, lærar og handverkar. Han snakka ein overgangsdialekt mellom nord- og lulesamisk.  

Utsi vart fødd på Lyngseidet i Troms. Familien hans budde i Noreg om sommaren. Om vinteren flytta dei til traktene ved den svensk-finske grensa i Karesuando. Då han var eit lite barn vart familien tvinga til å flytta langt sørover til nye reinbeiteområde i Jokkmokk i Sverige, på grunn av dei nye reglene som kom etter unionoppløysinga mellom Sverige og Noreg. Dei nye reglene gjorde det nærast umogleg for reindriftssamane å flytta mellom dei to landa med reinflokken.  Som vaksen og busett ved Lulevassdraget, måtte han flytta fleire gonger etter kvart som nye vassmagasin vart bygd for å utnytta vasskrafta i Luleelva. Desse opplevingane gav inspirasjon til det mest kjende diktet hans, *Goahtoeanan*, som er tonesett av Lars-Wilhelm Svonni og utgjeve på plate av mellom anna Tanabreddens ungdom og Catarina Utsi. Catarina Utsi har gjeve ut CD-en *Baze dearvan goahtoeanan* som inneheld dikt av Paulus Utsi. Dei fleste dikta er tonesette av Catarina Utsi sjølv. Mange av  dikta hans gir uttrykk for kampen til det samiske folket og avmakt. Kjærleik til språket, naturen,  reinen og visdomen til forfedrane er òg tema i  diktninga. 

Den einaste boka av Paulus Utsi som vart utgjeven medan han levde er diktsamlinga *Giela giela* frå 1974. I 1980, etter hans død,  vart diktsamlinga *Giela gielain* gjeven ut. Kona hans, Inger Utsi, var medforfattar. Begge bøkene er tospråklege. Alle dikta er i samisk og svensk versjon. I 1992 kom ei samling av dikta hans, prosaforteljingar, prosafragment, teikningar og bilete ut med Nils Aslak Valkeapää som redaktør, *Don čanat mu alccesat*. Boka inneheld òg ein presentasjon av Utsi og hans forfattarskap skriven av Valkeapää. I 2000 vart denne samlinga utgjeve i svensk versjon - *Följ stigen*. 

## Bibliografi

* *Diktar* (1970)
* *Giela giela*. Dikt (1974)
* *Giela gielain*. Dikt (1980)
* *Don čanat mu alccesat* (1992)
* Följ stigen; texter 1941-1974 (2000)

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Paulus Utsi|Paulus Utsi]]» frå ,  den 8. april 2021.*
NM i orientering 1982

**Noregsmeisterskapen i orientering 1982** vart avvikla 25. og 26. september på Stord i Hordaland. Menn og kvinner tevla på normaldistansen og i stafett.

## Menn





### Stafett





## Kvinner





### Stafett





## Kjelder
**Sportsboken 82-83*. Sportsboken As/Hjemmets bokforlag As. 1982.
Handball-NM 2001/02 for menn

**Noregsmeisterskapen i handball 2001/02 for menn** vart vunne av Sandefjord Turn- & Idrettsforening etter finalesiger 35 – 26 over Stavanger Håndball.

Finalen vart avvikla i Oslo Spektrum laurdag 9. mars 2002 framfor 3&nbsp;249 tilskodarar. Tittelforsvararane frå Sandefjord tok styringa i kampen og leia med seks mål til pause, 18-12. Gjennom den andre omgangen auka laget leiinga, slik at kampen om kongepokalen enda med nimålssiger Sandefjord TIF.

Flest mål for **Sandefjord** skåra Eivind Ellingsen med 8. Kenneth Klev stod for 7 mål, Erik Hucko 6, Pål Cramer 5, Thomas Pettersen 4, Kim G. Jacobsen 3, Kristoffer Moen og Fredrik Dyve, begge 1. Marinko Kurtovic var målvakt.

**Stavanger** sine målskårarar var Stian Vatne (8), Kjetil Strand og Frode Kristiansen (7, begge), Jonas Edland (3) og Jo Svendsen (1). Ole Erevik vakta målet.

Dommarane Rune Forbord og Ole Jørstad straffa Sandefjord med fem 2-minuttsutvisingar og Stavanger med fire.

## Kjelder
*Rogalands Avis 11. mars 2002
Handball-NM 1998/99 for menn

**Noregsmeisterskapen i handball 1998/99 for menn** vart vunne av Sandefjord Turn- & Idrettsforening etter finalesiger 26 – 18 over Drammen Håndballklubb.

Finalen vart avvikla i Oslo Spektrum laurdag 13. februar 1999  framfor 3&nbsp;500 tilskodarar. Ved pause leia Sandefjord 12 mot 10. Utover i den andre omgangen var det klasseskilnad på laga, så Sandefjord enda opp med ein åttemålssiger.

Øystein Havang vart toppskårar for **Sandefjord** med 8 nettkjenningar. Geir Oustorp, Pål Cramer, Johnny Jensen og Preben Vildalen skåra alle saman kvar sine 3 mål, medan Eivind Wingsternæs teikna seg for 2 skåringar. Også Eivind Ellingsen, Erik Hucko, Thomas Pettersen og Atle Larsen kom på skåringslista. Gunnar Fosseng og Marinko Kurtovic var målvakter.

**Drammen** sine mål kom frå Knut-Helge Jacobsen (8), Thomas Johansen (3), Geir Jomaas (3). Lasse Steinseth (2), Otto Petter Paulsen (2).

Dommarane Kenneth Abrahamsen og Arne M. Kristiansen straffa Drammen med fire 2-minuttsutvisingar og Sandefjord med ei.

## Kjelder
*Dagsavisen 14. februar 1999
NM i orientering 1982/langdistanse

**Noregsmeisterskapen i orientering 1982** i langdistanse vart avvikla laurdag 3. juli ved Kristiansand.

## Menn




## Kvinner




## Kjelder
**Sportsboken 82-83*. Sportsboken As/Hjemmets bokforlag As. 1982.
NM i orientering 1983

**Noregsmeisterskapen i orientering 1983** vart avvikla 17. og 18. september på Fetsund i Akershus. Menn og kvinner tevla på normaldistansen og i stafett.

## Menn





### Stafett





## Kvinner





### Stafett





## Kjelder
*Romerikes Blad 19. september 1983
Samiske samlingеr

**Samiske samlingar** er ein bokserie utgjeven av Norsk Folkemuseum sidan 1952. Det er gjeve ut 19 bind i serien; førebels siste utgjeving kom i 2006. 

Då den samiske samlinga ved Etnografisk Museum vart overført til Norsk Folkemuseum i 1951, vart det samtidig oppretta ein bokserie som ei fortsetting av Еtnografisk Museum sin serie *Nordnorske samlinger*, som Norsk Folkemuseum samstundes overtok opphavsretten til. Serien vart redigert av Asbjørn Nesheim fram til band 12, deretter av Bjørn Aarseth og Ove Pettersen fram til bind 18, og det siste bandet vart redigert av Leif Pareli.

## Følgjande bøker er utgjeve i serien

# Adolf Steen: Kautokeinoslekter. Oslo 1952. 255 s.
# Ian Whitaker: Social Relations in a Nomadic Lappish Community, Oslo 1955. 178 s.
# Adolf Steen: Kautokeinostudier. Oslo 1956. 113 s. 2 kart.
# Polmak og Manndalen. To samebygder. Oslo 1958. 1 Harald Eidheim: *Erverv og kulturkontakt i Polmak*. 68 s. 2 Turid Blytt Schøtt: *Bosetning og erverv i Manndalen*. 100 s.
# Knut Kolsrud: *Sommersete.* *Til problemet om halvnomadisme og seterflytting blant norske sjøsamer*. Oslo 1961. 74 s.  2 Adolf Steen: *Samenes folkemedisin*. Oslo 1961. 62 s.
# Adolf Steen: Masi. En samebygd. Oslo 1963. 135 s.
# Robert N. Pehrson: The Bilateral Network of Social Relations in Könkämä Lapp District. Oslo 1964. 129 s.
# Siri Lavik Dikkanen: Sirma. Residence and Work Organization in a Lappish-speaking Community. Oslo 1965. 47 s.
# Erik Schytte Blix: Nesseby- og Polmakslekter. Oslo 1967. 252 s.
# Erik Schytte Blix: Sør-Varanger slekter. Oslo 1971. 130 s.
# Anton Hoëm: Makt og kunnskap. Oslo 1976. xiii, 517 s.
# Anton Hoëm: Yrkesfelle, sambygding, same eller norsk. Oslo 1976, xiii, 335 s.
# Grenser i Sameland, Oslo 1989. 108 s.
# Adolf Steen: Kautokeinoslekter. 2. utgave. Revidert og utvidet av Ola Aarseth. 1. opplag Oslo 1986. 451 s.  2. opplag med tillegg Oslo 1992. 475 s.
# Erik Schytte Blix: Karasjokslekter. Revidert og tilrettelagt av Georg og Ingrid Næss. 1. opplag Oslo 1987. 600 s.  2. opplag med tillegg Oslo 1989, 614 s.
# Anny Haugen: Samisk husflid i Finnmark. Tilrettelagt og illustrert av Kate Holmsen Sevåg. Oslo 1987. 207 s. (Utgitt i samarbeid med Landbruksforlaget.)
# Knut Bergsland: Røros-samiske tekster.  3. utgave. Oslo 1992. 189 s.
# Nellejet Zorgdrager: De rettferdiges strid. Kautokeino 1852. Samisk motstand mot norsk kolonialisme. Oslo/Nesbru 1997. 558 s. (Utgitt i samarbeid med forlaget Vett & Viten.)
# Bjørn Aarseth: Norsk samepolitikk 1945 – 1990. Målsetting, virkemidler og resultater. Oslo 2006. 622 s. (Utgitt i samarbeid med forlaget Vett & Viten.)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Samiske samlingеr|Samiske samlingеr]]» frå ,  den 8. april 2021.*
Kōauau

***Kōauau*** er ei lita fløyte frå maorikulturen. Fløyta er 10-20 cm lang, har opningar i begge endar og tre til seks fingerhol plassert langs røyret. Ho kan vera av tre eller bein. 

Ein får fram lyd ved å senda pusten over kanten av den øvre opninga. Tonen til ein *kōauau* minner om den til fløyter frå heile verda, både i tonekvalitet og register. 

Tidlegare brukte ein bein frå fuglar, som albatross eller moa. I nokre høve kunne ein laga fløyter av menneskebein. Desse var knytte til høvdingstatus og utøving av utu.

Fløytespelarar kunne ifølgje sogene også ha makt over kjenslene til kvinner. I soga om Tūtānekai overtydde han til dømes Hinemoa til symja over Rotoruasjøen ved å spela på *kōauau*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kōauau|Kōauau]]» frå ,  den 8. april 2021.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Kōauau in the collection of the Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa
Adygisk

**Adygisk**, også kjent som **adygé** eller **vesttsjerkessisk**, er eit kaukasisk språk. Saman med det nærskylde språket kabardinsk utgjer det den tsjerkessiske greina av den nordvestkaukasiske språkgruppa. Språket er knytt til folkegruppa adygarar, og blir tales av kring  i Kaukasus – hovudsakleg i Republikken Adygia i Russland – og omtrent  i Tyrkia, i tillegg til i spreidde grupper på Balkan, i Irak, Jordan og Syria.

Adygisk har ifølgje språkleksikonet *[[Ethnologue]]*  talarar totalt.

Adygisk fekk eige skriftspråk i 1918, etter oktoberrevolusjonen.

## Adygisk i Russland og Kaukasus
Republikken Adygia, som har namn etter adygarane, huser den største delen av adygisktalande i  Russland. Ifølgje folketejlinga i 2010 var talet på talarar ; ingen var einspråklege. Folketeljinga opplyser også at den etniske folkesetnaden var på .

## Adygisk utanfor Tsjerkessia og Kaukasus
Store norske leksikon anslår omtrent  adygisktalande i Tyrkia, medan Ethnologue anslår  i 2014, med ingen einspråklege ifølgje ei folketeljing i 1965. Adygisktalande folk er spreidde over Tyrkia, blant anna i Sentral- og Vest-Anatolia, Kayseri, Tokat, Kahramanmaraş og fleire andre provinsar. Den adygiske busetnaden i Tyrkia er eit resultat av tsjerkessisk diaspora fordriven under den russisk-tsjerkessiske krigen (omtrent 1763–1864).

Adygisk blir lært bort i Jordan ved skolen for jordanske adygarar, Prins Hamza ibn al-Hussein vidaregåande skule, i Amman. Denne skulen, som blei skipa av adygiske jordanarar med støtte frå den avdøde kong Hussein av Jordan, er ein av dei første skulane for adygarsamfunna utanfor Tsjerkessia. Skulen har omtrent 750 jordanske adygiskstudentar, og har som eit av sitt fremste mål å verna adygisk språk og tradisjonar blant nyare generasjonar. Talet på adygisktalande i Jordan var omtrent  i 2013.

Adygisk blir tala av tsjerkessarar i Irak og av tsjerkessarar i Israel, der det blir brukt på landsbyskular. I Irak var talet på adygisktalande i 2014 omtrent , hovudsakleg busette i Bagdad, guvernementa Diyala, As Sulaymaniyah og Kirkuk, og i spreidde samfunn. I Israel var talet på adygisktalande i 2005 omtrent 3000, fordelt på to landsbyar med ein liten dialektforskjell.

Språket blir også tala av mange tsjerkessarar i Syria, sjølv om dei fleste syriske tsjerkessarar snakkar kabardinsk. Ethnologue rekna med rundt 35000 adygisktalande i Syria i 2014, hovudsakleg i distriktet Salkhad i As-Suwayda guvernement, og distriktet Daraa i Daraa guvernement.

I tillegg finst det ei lita adygisktalande gruppe i Nord-Makedonia på Balkan.

## Truga status
Ifølgje UNESCO sitt kart frå 2009 med namnet *UNESCO Map of the World's Languages in Danger* («UNESCO-kart over verdas språk i fare»), var adygisk i 2009, med alle stammedialektane sine, klassifisert som «sårbart».

## Språkdøme
Menneskerettserklæringa på adygisk og kabardinsk, saman med den opphavlege erklæringa på engelsk.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Adygisk|Adygisk]]» frå ,  den 8. april 2021.*
Rønnaug Eliassen

**Rønnaug Eliassen** () var ein norsk advokat kjent for engasjementet sitt i norsk kvinnekamp. Eliassen vaks opp i eit borgerleg, intellektuelt miljø i Oslo og tok juridisk embetseksamen så tidleg som i 1937. Etter krigen var ho ei tid domarfullmektig i Midthordland, men blei etter kvart privatpraktiserande advokat med rettar av kvinner som spesialfelt.

Eliassen engasjerte seg i Sosialistisk Folkeparti og var blant mykje annet medlem i Porsgrunn bystyre, Norsk kvinneforbund og Internasjonal kvinneliga for fred og fridom. Ho stod bak omsetjing av Simone de Beauvoirs *[[Det annet kjønn]]* i 1970. Ho var med i redaksjonsrådet til tidsskriftet *[[Kvinnen og Tiden]]*.

Eliassen var dotter av arkitekten Georg Eliassen, bror av meteorologen Arnt Eliassen og mor til Jorun Solheim. Ho døydde i januar 2014, 102 år gamal.

## Kjelder
Handball-NM 1992/Menn

**Noregsmeisterskapen i handball 1992 for menn** vart vunne av Idrettslaget Runar gjennom finalesiger 26 – 16 over Viking Håndballklubb frå Stavanger.

### Semifinalane
*IL Runar – Urædd  31 – 16
*Viking HK – Sandefjord TIF 24 – 22 

### Finalen
Finalen vart avvikla i Oslo Spektrum laurdag 5. desember 1992 framfor 2&nbsp;512 tilskodarar. Runar tok omgåande føringa og leia tidleg 4-1, for å auke til 14-7 ved pause. I den andre omgangen heldt overkøyringa fram og Runar sikra seg kongepokalen med ti måls margin.

**Runar**-måla kom frå Kjetil Lundberg (5), Sjur Tollefsen (5), Pål Vidar Lundquist (4), Roger Kjendalen (4), Bård Tonning (4), Einar Veierød (2), Kristian Hansen (1) og Ronny Jacobsen (1). Svenske Mats Fransson var målvakt.

**Viking**s Gregorij Neretin vart toppskårar i finalen med 6 nettkjenningar. Arve Betten skåra 5 mål og Erlend Sødal 2. Hine Viking-måla stod Kjetil Eilertsen, Jakob Jønsson og Jostein Jøsund for.

Begge laga vart dømde til to 2-minuttsutvisingar av Terje Anthonsen og Yngve Walstad.

## Kjelder
*Telemark Arbeiderblad 7. desember 1992
Handball-NM 1995/96 for menn

**Noregsmeisterskapen i handball 1995/96 for menn** vart vunne av Idrettslaget Runar gjennom finalesiger 29 – 22 over Viking Håndballklubb frå Stavanger.

### Finalen
Finalen vart avvikla i Oslo Spektrum laurdag 23. februar 1996 framfor 4&nbsp;349 tilskodarar. Runar tok omgåande føringa og leia 14 – 9 ved pause. I den andre omgangen var sigeren aldri truga og Runar sikra lagets andre kongepokal i handball med sju måls margin.

Kantspelaren Sjur Tollefsen vart toppskårar for **Runar** med sine 9 nettkjenningar. Kristian Hansen skåra 6 gongar, Tormod Moldestad og Jarl Trollerud noterte seg for 4 mål kvar, medan Ole Kristian Strøm, Bård Tonning og Geir Erlandsen stod for høvesvis 3, 2 og 1 Runar-mål. Målvakta Mats Fransson stod ein god kamp.

**Viking**-måla kom frå Tor Bjørn Andersen (5), Erlend Sødal (3), Jan Thomas Lauritzen (3), Stig Penne (3), Rune Erland (2), Christian Berge (2) og Rune Haugseng, Asle Gran, Cord Manhenke, Øystein Stray (1, alle). Steinar Ege var målvakt.

Dommarane Bjørn Høgsnes og Svein Olav Øie straffa Runar med fem 2-minuttsutvisingar og Viking med ei.

## Kjelder
*Tønsbergs Blad 26. februar 1996
*Rogalands Avis 26. februar 1996
Handball-NM 1997/98 for menn

**Noregsmeisterskapen i handball 1997/98 for menn** vart vunnen av Idrettslaget Runar gjennom finalesiger 18 – 17 over byrivalen Sandefjord Turn- & Idrettsforening. Kongepokalen var Runars tredje på få år.

### Semifinalane
*Stavanger IF – IL Runar (27-15 og 17-25) = 44 – 50
*Sandefjord TIF – Drammen HK (28-24 og 30-16) = 58 – 40

### Finalen
Finalen vart avvikla i Oslo Spektrum laurdag 7. februar 1998 framfor 4&nbsp;080 tilskodarar. Sandefjord TIF leia 8 – 7 ved pause. I den andre omgangen auka laget leiinga til fire mål, før Runar snudde eit målfattig oppgjer til eittmålstriumf.

**Runar** sine mål kom frå Kristian Hansen (4), Dejan Petkovic og Lasse Lie (3, begge), medan Tormod Moldestad, Ole Kristian Strøm, Bård Tonning og Geir Erlandsen alle fire skåra kvar sine 2 gongar. Jan Stankiewicz stod i mål for vinnarlaget.

**Sandefjord**s Preben Vildalen vart toppskårar i finalen med 5 nettkjenningar. Elles skåra Øystein Havang 4 gongar, og Johnny Jensen så vel som Atle Larsen kvar sine 3 mål. Pål Cramer og Eivind Wingsternæs noterte seg for ei skåring kvar. Eivind Ellingsen og Thomas Pettersen kom ikkje på skåringslista. Gunnar Fosseng var målvakt.

Dommarane Kenneth Abrahamsen og Arne M. Kristiansen straffa Runar med tre 2-minuttsutvisingar og Sandefjord med to.

## Kjelder
Østlandsposten 9. februar 1998
NM i orientering 1984

**Noregsmeisterskapen i orientering 1984** vart avvikla 15. og 16. september på Ringerike i Buskerud. Menn og kvinner tevla på normaldistansen og i stafett.

## Menn





### Stafett





## Kvinner





### Stafett





## Kjelder
*Ringerikes Blad 17. september 1984
Jevgenij Misjakov

**Jevgenij Misjakov** () var ein russisk ishockeyspelar frå ein landsby i Moskva oblast. Perioden 1968-72 vann han to OL-gull og tre VM-gull for Sovjetunionen.

Angrepsspelaren Misjakov vart olympisk meister med det sterke sovjetmannskapet som gjekk til topps i ishockey-turneringa under vinterleikane 1968 i Grenoble. Dei neste tre åra vart han verdsmeister med mykje det same sovjetlandslaget. Under Vinter-OL 1972 i Sapporo forsvarte Misjakov og lagkameratane den olympiske meistertittelen, derimot måtte dei sjå seg slått av Tsjekkoslovakia då Ishockey-VM 1972 vart avvikla i Praha i april 1972.

Misjakov spelte perioden 1960-63 ein sesong på kvar av ishockeylaga Spartak Kaluga, Spartak Moskva og Tver HK. Frå 1963 gjorde han teneste i CSKA Moskva til han la opp i 1974. Med CSKA sanka han åtte seriemeisterpokalar og fem cupmeistertitlar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Мишаков, Евгений Дмитриевич|Мишаков, Евгений Дмитриевич]]» frå ,  den 9. april 2021.*
Kabardinsk

**Kabardinsk**, tidvis også kalla **austtsjerkessiskk** og **austcircassisk**, er eit nordvestkaukasisk språk som hovudsakleg blir tala i regionen Kabardino-Balkaria. Her bru rundt 520&nbsp;000 av dei totalt 1&nbsp;632&nbsp;500 talarane. Dei fleste talarane utanfor Kabardinia-Balkaria bur i Tyrkia.

Det finst fleire ulike variantar av språket, der dei to største er **kabardinsk** og **beslenejsk**. Det har berre to fonetiske vokalar, men kring 46 konsonantar, der kring 23 er frikativar.

Kabardinsk er nært i slekt med adygisk, som også blir kalla vesttsjerkessisk. Sjølv om dei skil seg leksikalt, morfologisk og syntaktisk, er dei gjensidig forståelege. 

Ein har skrive språket har med fleire ulike skriftsystem. I  1825 blei det utvikla ein variant av det arabiske alfabetet, og i 1829 kom eit skriftsystem  basert på det kyrilliske alfabetet. På 1800-talet kom også dei første bøkene ut på kabardinsk. Etter den russiske revolusjonen blei det brukt både eit arabisk og eit kyrilliskbasert alfabet. I 1923 blei det også innført ei skrift som bygde på det latinske alfabetet, men dette blei erstatta av kyrilliske bokstavar i 1936. Dei adygiske og kabardinske skriftsystema er svært ulike, noko som har minka den gjensidige forståinga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Kabardinska|Kabardinska]]» frå ,  den 9. april 2021.*  

## Bakgrunnsstoff
Karatsjajbalkarsk

**Karatsjajbalkarsk** (Къарачай-Малкъар тил *Qaraçay-Malqar til*, eller Таулу тил *Tawlu til*) er eit tyrkisk språk som blir tala av karatsjajar og balkarar i dei russiske republikkane Karatsjajevo-Tsjerkessia og Kabardino-Balkaria. Språket hadde 305&nbsp;364 registrerte talere i 2010.

Karatsjajbalkarsk blir offisielt skrive med det kyrilliske alfabetet, som alle andre språk i Russland. Det blir også brukt eit uoffisielt latinsk alfabet for språket som er basert på det tyrkiske alfabetet.

## Referanser


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Karatsjajbalkarsk|Karatsjajbalkarsk]]» frå ,  den 9. april 2021.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* 
* Russisk–karatsjajbalkarsk ordbok på nett
Ottar Grønvik

**Ottar Nicolai Grønvik** () var ein norsk runeforskar og filolog.

Grønvik tok magistergrad i samanliknande germansk språkvitskap i 1946 og vart dr.philos. i 1981. Grønvik arbeidde frå 1946 ved Universitetet i Oslo, med undervising innanfor ei rekkje emne relatert til tysk og germansk språkvitskap. Frå 1959 var han universitetslektor og frå 1965 var han førsteamanuensis i tysk ved Germanistisk institutt ved Universitetet i Oslo. 

Han gav ut ei rekkje viktige vitskaplege bidrag til runeforskinga. Særleg viktig er  doktorgradsarbeidet hans om runane på Tunesteinen, tolkinga av Rökinnskrifta og boka om  Eggjasteinen. I tillegg skreiv han ei stor mengd mindre arbeid. Han heldt fram med forskingsarbeidet sitt også etter at han gjekk av med pensjon som 70-åring.

I ein artikkel om nissen argumenterer Grønvik for at ordet nisse *ikkje* er ei fornorsking av St. Nicolas (Niels på dansk) slik ein tidlegare har trudd. Han argumenterer for at det stammar frå gammalnorsk, og at det er eit ord på ein avliden forfar. Hans tolking går ut på at trua på den tradisjonelle norske fjøsnissen stammar frå førestillingar om at garden vert passa på av dei avlidne i familien.

Grønvik budde heile livet på Kjelsås i Oslo. Han var gift med Inger Gaute-Knudsen, og hadde fire barn.

Ottar Grønvik mottok Nansenmedaljen for fremragende forsking i 1994.

## Bibliografi

* Ottar Grønvik: Runene på Tunesteinen. Oslo 1981. ISBN 82-00-05656-2.
* Ottar Grønvik: Fra Ågedal til Setre. Universitetsforlaget 1987. ISBN 82-00-18436-6
* Ottar Grønvik: Fra Vimose til Ødemotland : nye studier over runeinnskrifter fra førkristen tid i Norden. Universitetsforlaget Oslo 1996. ISBN 82-00-22701-4
* Ottar Grønvik: Runene på Eggjasteinen : en hedensk gravinnskrift fra slutten av 600-tallet. Oslo Universitetsforlaget 1985. ISBN 82-00-07426-9
* Festskrift til Ottar Grønvik på 75-årsdagen. Oslo Universitetsforlaget 1991. ISBN 82-00-07550-8
* Ottar Grønvik: Der Rökstein – über die religiöse Bestimmung und das weltliche Schicksal eines Helden aus der frühen Wikingerzeit. Frankfurt am Main Peter Lang 2003. ISBN 3-631-51249-x
* Ottar Grønvik: Håvamål – studier over verkets formelle oppbygning og dets religiøse innhold Oslo Det norske videnskaps-akademi 1999. ISBN 82-90888-27-9.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ottar Grønvik|Ottar Grønvik]]» frå ,  den 10. april 2021.*
Adresse Tel Aviv

**Adresse Tel Aviv** var eit TV-program på NRK1. I programmet vart alle bidraga som deltok i Eurovision Song Contest 2019 presenterte. Kvart bidrag vart bedømt og gjeve poeng av eit panel av kjendisar og eit panel av Eurovision-fans. Poenga som kvar person kunne gje til eit bidrag, var i ekte Eurovision-stil; 1-8, 10 og 12 poeng. Programleiaren for Adresse Tel Aviv var Marte Stokstad. Ingeborg Heldal, Per Sundnes, Ulrikke Brandstorp sat i kjendispanelet. Morten Hegseth sat i kjendispanelet i dei to fyrste episodene, medan Stian «Staysman» Thorbjørnsen sat i kjendispanelet i dei to siste episodane. Amalie Olsen, Anders Martinius Tangen, Ingvild Husby og Steinar Mogen sat i folkejuryen.

Tamta og songen «Replay», det kypriotiske bidraget, vann Adresse Tel Aviv etter å ha fått 92 poeng. Italia og Aserbajdsjan kom på høvesvis andre- og tredjeplass. 

## Episodar
### Episode 1

1 Det norske bidraget vart ikkje bedømt med poeng, sidan man ikkje kan røyste på sitt eige land i Eurovision Song Contest.

### Episode 2

2 Juryane kunne i utgangspunktet gje poeng frå 1-8, 10 og 12 poeng, men programleiar Marte Stokstad gav løyve til at jurymedlemane kunne gje 0 poeng til det portugisiske bidraget.

### Episode 3

### Episode 4

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Adresse Tel Aviv på NRK Nett-TV
NM i orientering 1985/langdistanse

**Noregsmeisterskapen i orientering 1985** i langdistanse fann stad 15. juni ved Espa i Stange kommune. Løypa for menn var 25,4 km lang med ei total stigning på 680 meter.

### Menn





### Kvinner





## Kjelder
**Sportsboken 85-86*. Sportsboken As. Stavanger 1985.
NM i orientering 1984/langdistanse

**Noregsmeisterskapen i orientering 1984** i langdistanse fann stad laurdag 23. juni i Hof i Vestfold med Orienteringslaget Nordpil som arrangør.

### Menn





### Kvinner





## Kjelder
**Sportsboken 84-85*. Sportsboken As. Stavanger 1984.