open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Blome

**Blom, blome** eller **blomster** er ein plantedel brukt til forplanting av frøplantar. Blomar har ofte fine, fargerike kronblad eller god lukt for å lokka til seg  pollinerande insekt og andre dyr. Etter at ein blome er blitt pollinert kan han omdannast til ei frukt.

I daglegspråket kan *blome* visa berre til dei vakre, fargerike delane av ein plante, medan mindre imponerande, grønare blomar ikkje blir rekna med. Dersom ein plante berre har stengel og blad og ein fin blome på toppen, kan ein òg kalla heile planten ein blome. Har ein plante fleire små blomar tett saman, som i korgplantefamilien, blir ofte heile blomesamlinga rekna som éin blome.

## Bruk

På grunn av utsjånaden og den gode lukta blir mange ulike blomar brukte til å pynta med, inne som ute, som gåver og til seremoniar. Dei har òg inspirert ei rekke kunstnarar, særleg innan biletkunst og litteratur.

Ein del blomar kan også brukast til å laga mat og drikke. Nokre matblomar er hyll, løvetann, stemorsblom og syrin.

## Oppbygging

Ein typisk blome er sett saman av desse delane:

* begerblad, *calyx*, som regel ufarga, det vil seia grøne
* kronblad, *corolla*, som regel farga, det vil seia med andre fargar enn grønt
* støvblad, *androecium* (frå gresk *andros*, 'mann') som inneheld støvtråden som ber støvknappen
* fruktblad, *gynoecium* (frå gresk *gyne*, kvinne') med ein griffel som leier til frøanlegga. Spissen på griffelen heiter støvfangar.

## Bakgrunnsstoff
Frukt

Omgrepet **frukt** har ulik tyding i daglegtale og i botanikken.

I **daglegtale** er frukt ein ting som veks på tre eller andre plantar, og som kan etast med svært lite førebuing. Frukter inneheld gjerne mykje sukker og kan hende også syrer. Dei blir hovudsakleg etne fordi dei er søte og smaker godt, og ikkje først og fremst for å metta. Ei frukt er gjerne så lita at vi kan halde ei med ei hand, men så stor at det er vanskeleg å halde fleire.

**Botanisk** sett er frukt ei vid tyding som omfattar den mogne fruktknuten til ein blome og frøa hans. Det me i daglegtale kallar frukt er også frukter biologisk, men det er også bær, nøtter, belgar, og i tillegg mykje anna som ikkje kan etast. 

## Ulike slag frukt i botanikken
Botanisk skil ein mellom to hovudtypar, ekte frukt og falsk frukt. Desse siste inneheld fleire delar av blomen enn berre fruktemnet.

## Frukt i skjæringspunktet

* Ting som er frukt etter daglegspråksdefinisjonen men ikkje etter den botaniske definisjonen
** rabarbra
* Ting som er frukt etter den botaniske definisjonen men ikkje etter daglegspråksdefinisjonen
** agurk, squash, graskar, mais, tomatar, grønpepper, allehånde
** nøtter 
** bær

## Bakgrunnsstoff
Fyrstikk

**Fyrstikker** er pinnar med brennbare kjemikalier i eine enden. Desse tek lett fyr, slik at ein kan starta ein eld med ei fyrstikk. Fyrstikker kan òg brukast som lyskjelde, men slokner så snart pinnen er oppbrunnen.

## Historie
Ei tidleg fyrstikk blei utvikla i Kina i 577. Dette var små svovelimpregnerte furupinnar.

Den første moderne fyrstikka blei laga i 1805 av K. Chancel, som var assistent til professor L. J. Thénard i Paris. Fyrstikkhovudet var laga av ei blanding av natriumklorat, svovel, sukker og gummi. Ein sette fyr på dei ved å dyppa dei i ei lita asbestflaske fylt med svovelsyre. Ettersom fyrstikken var dyre og farlege å bruka, blei dei aldri mykje brukte.

Det var den engelske kjemikaren John Walker som laga dei første fyrstikkene som blei tende ved friksjon i 1827. Arbeidet hans bygde på det Robert Boyle hadde gjort med svovel og fosfor. Walker oppdaga at ei blanding av antimon(III)sulfid, natriumklorat, gummi og stive kunne ta fyr om ein slo det mot ei ru overflate. Kjemikaren kalla oppfinninga si *congreves*, men ho Samuel Jones tok seinare patent på henne og selde fyrstikkene som *[[lucifer]]s*. 

Dei første fyrstikkene hadde ein ustø flamme som var svært sterk i byrjinga og gav frå seg ei vond lukt. Likevel blei dei mykje brukte, og førte til ein tydeleg vekst i talet på røykarar. Kvit fosfor, innført i 1831 for å redusera lukta, viste seg å føra til farlege knokkelmisdanningar og blei forbode.

## Trygge fyrstikker
Eit tiår seinare, i 1844, kom svensken Gustaf Erik Pasch på å skilja dei brennbare ingrediensane, slik at nokre av dei sat i fyrstikkhovudet og nokre på ein særskild tennoverflate. Johan Edvard Lundström forbetra oppfinninga ti år seinare. Fyrstikka inneheldt no antimon(III)sulfid og natriumklorat, medan tennoverflata hadde knust glas og raud fosfor. Varme frå friksjonen når ein dreg fyrstikka over tennoverflata gjer den raude fosforen om til kvit; denne tek fyr som raskt går over til å brenna treet i fyrstikka. 

Særskilde fyrstikkesker med fyrstikker inni og ein særskild tennoverflate på sida blei først laga rundt 1890 av amerikanaren Joshua Pusey.

## Fyrstikker i kulturen

Sjølv om moderne fyrtøy som lighterar er funne opp, bruker ein fortsatt fyrstikker, særleg til å tenna bål eller levande lys. 

Det vesle mirakelet det er å laga ny eld har gjort fyrstikka til eit slags symbol på liv, men det at elden er så kortliva gjer henne mindre eigna til å stå for håp og ettertanke på same måte som levande lys. Fyrstikkene i eventyret «Den lille pige med svovlstikkerne» av H.C. Andersen gjev dermed berre svært kortvarig lindring.

## Kjelder
* «Match» på engelsk Wikipedia

## Bakgrunnsstoff
Vokalharmoni

**Vokalharmoni** er eit fonologisk fenomen som krev at alle vokalane innanfor eit domene, til dømes innanfor same ordform, skal vere av same slag. Til dømes kan det vera at begge vokalane må vera fremre eller bakre. Vokalharmoni er eit døme på assimilasjon i fonologi, i dette høvet fjernassimilasjon.

Nesten alle uralske og altaiske språk har vokalharmoni. I tillegg er fenomenet dokumentert i fleire bantuspråk, akanspråk, yokutsanspråk, maiduanspråk, utianspråk, coosanspråk, dusunspråk, nilotiske språk, og i enkeltspråka telugu, koreansk takelma, nez percé og coeur d'alene.

Omlyd, som ein finn i dei fleste nolevande germanske språka, er eit liknande fenomen. Andre språk har også konsonantharmoni, men det er mykje mindre vanleg på verdsbasis.

## Typar av vokalharmoni

Det er to hovudtypar av vokalharmoni, *velar vokalharmoni* og *labial vokalharmoni*. 

### Velar vokalharmoni

I velar vokalharmoni kan alle vokalane vere berre fremre eller berre bakre. Eit døme på eit slikt system er finsk. Her kan ordet ha dei bakre vokalane /a, o, u/, som i *kalu* «reiskap; penis» eller dei fremre vokalane /ä, ö, y/, som i *käly* «ektefelles søster; brors kone, ektefelles brors kone», men ikkje begge delar. **kaly* og **kälu* er dermed umoglege finske ord. Merk at vokalane /i, e/ i finsk er nøytrale, og kan opptre i lag med bakre vokalar (som i *Suomi* «Finland»), men ord med berre nøytrale vokalar i stammen krev fremre vokalar i suffiksa, dvs. vi har *tili* «konto», og *tilillä* (men ikkje **tililla*) «på kontoen».

På grunn av dette kan finsktalarar ha problem med å uttala utanlandske ord som ikkje har vokalharmoni. «Olympia» blir til dømes «olumpia», medan lånord kan takast inn på ulike vis, anten ustandardisert (som chattailla/chättäillä), eller utan vokalharmoni (som polymeeri, autoritäärinen).

### Labial vokalharmoni
I labial vokalharmoni kan alle vokalane vere berre runda eller berre urunda.

### Blanda system
Det finst også blanda system, som tyrkisk. I rota må vokalane harmonere både etter aksen fremre/bakre og etter aksen runda/urunda.

## Kjelder
Aqua

**Aqua** (tidlegare *Joyspeed*) er ei dansk-norsk pop/dance gruppe.

Gruppa blei kjend over heile verda for songen «Barbie Girl» og har totalt seld rundt 28 millionar album og singlar. Dei song i pausen under Eurovision Song Contest 2001.

## Utgjevingar
;Album 
* 1997: *Aquarium*
* 1998: *Mania Remix*
* 2000: *Aquarius*
* 2009: *Greatest hits*
 
;Singlar (under namnet Joyspeed)
* 1995: *Itzy Bitzy Spider* 

;Singlar 
* 1996: *Roses Are Red*
* 1997: *My Oh My*
* 1997: *Barbie Girl*
* 1997: *Doctor Jones*
* 1997: *Lollipop (Candyman)*
* 1998: *Turn Back Time*
* 1998: *Goodmorning Sunshine*
* 1998: *Didn't I*
* 2000: *Cartoon Heroes*
* 2000: *Around The World*
* 2000: *Bumble Bees*
* 2000: *We Belong To The Sea*
* 2009: *Back To The 80's*
* 2009: *My Mamma Said*
* 2009: *Spin Me A Christmas*
* 2011: *How R U Doin?*

## Bakgrunnsstoff
* Offisiel nettstad
* Aqua facebook
* Offisiel Aqua Twitter
* Offisiel Aqua MySpace
Elektrisk dobbeltlag

**Det elektriske dobbeltlaget** er ei samling av ion rundt suspenderte partiklar i ei løysning. Partiklane har lada overflate. Denne tiltrekk ion med motsett ladning. Dobbeltlaget består av sternlaget, der iona følgjer partikkelrørslene og det diffuse laget. I det diffuse laget vert iona både tiltrekte av partikkelen og fråstøytte av sternlaget. Dette vert gradvis tynnare til ionekonsentrasjonen er som i resten av løysninga, og ion med same ladning som partikkelen kan finnast her.
Grøn sosialisme

Nemninga **grøn sosialisme** blir bruka av og om demokratiske sosialistar som òg er opptekne av økologi, altså miljømedviten  venstresosialisme. 

Rundt 1970 var Ottar Brox og Hartvig Sætra sentrale i å leggje det teoretiske grunnlaget for ein grøn sosialisme i Noreg. Sætra si bok *[[Populisme]]n i norsk sosialisme* i 1971, var særs viktig i denne samanhengen. Boka kom ut med ny tittel *Den økopolitiske sosialismen* frå 1973. Ho er komen i fleire opplag sidan. Hovudinnhaldet her kom til å få svært stor innverknad i Sosialistisk Venstreparti.

Nemninga er òg blitt bruka om venstresida i Senterpartiet. I 1971 gav stortingsrepresentant Bjørn Unneberg ut boka *Grønn sosialisme for utkantproletarer. Noen folkelige grunntanker om frihet, likhet og brorskap i vår tid*. Delar av denne linja har overlevd i partiet heilt fram til i dag, og er kanskje ein av grunnane til at partiet deltek i eit regjeringssamarbeid med SV og Arbeidarpartiet.

Somtid blir nemninga raud-grøn bruka om denne politiske retninga, som ein altså finn i SV og delar av Senterpartiet, men raud-grøn er også bruka i ei anna meining no for tida, om alliansar mellom «raude» og «grøne» parti, som det nemnde regjeringssamarbeidet.

Døme på grøne sosialistparti er dei nordiske venstrepartia i Nordic Green Left Alliance, mellom dei norske SV. 

SV viser sin grøne sosialisme symbolsk i partilogoen, som har ein raud S og ein grøn V forma som ei plante. 

SV oppstod i opposisjon til det dei meinte var det etablerte Arbeidarpartiet sin pro-kapitalistiske, teknokratiske og sentralistiske kurs, i tillegg til utanrikspolitisk usemje, mellom anna om EU og NATO. 

SV meiner seg såleis å vere både raudare og grønare enn Arbeidarpartiet. Sjølv om partia no også samarbeider, er det visse motsetningar mellom dei i til dømes energi- og miljøpolitikken. SV fekk gjennom i regjeringserklæringa at det ikkje skal gjevast fleire konsesjonar til gasskraftverk utan CO2-handtering.
Farmand

**Farmand - Norsk Forretningsblad for Næringslivets frihet** var eit norsk blad som vart utgjeve frå 1891 til 1989.

## Kjelder
Verdsdel

**Verdsdelar** er store geografiske område jorda blir delt inn i. Dei baserer seg på dei ulike kontinenta og verdshava som skil dei, men òg på tradisjonelle verdsinndelingar bestemt av historie og kultur.

Europa er til dømes ein verdsdel fordi han tradisjonelt er blitt oppfatta slik. Europearane har sett på seg sjølve som meir eller mindre eitt folk med ei felles kulturarv. Afrika har ingen slik tradisjon for å oppfatta seg som ein eigen verdsdel, kystområda har tvert imot tettast samband med områda på andre sida av havet. Fordi det er eit eige kontinent blir Afrika likevel rekna som éin verdsdel.

Vanlegvis deler ein landmassane på jorda inn i fem eller sju verdsdelar:

Fem verdsdelar:
#Asia
#Afrika
#Amerika
#Oseania (tidlegare Australia)
#Europa

Sju verdsdelar:
#Asia
#Afrika
#Europa
#Nord-Amerika
#Sør-Amerika
#Oseania
#Antarktis

Arktis er ikkje ein verdsdel fordi det berre finst drivis, ikkje land, rundt Nordpolen.

## Kart

## Kjelder
Sjoḥét

Ein **sjoḥét** (hebraisk שׁוֹחֵט [šōḥēṭ]) er ein slaktar som er spesialutdanna i halakhá (jødisk religiøs lov) og som dermed er kvalifisert til å utføre sjeḥitá (schächting, slakting utført etter jødisk lov).

## Sjå òg
* Sjeḥitá
* Slaktar
Vestmannen

***Vestmannen*** var eit kultur- og målpolitisk blad, redigert på høgnorsk. Bladet er gjeve ut frå 1985, og kom fram til år 2002 ut med 10 nummer i året. Frå 2002 av kjem bladet ut med seks nummer for året, og seinare endå meir sporadisk fram til den siste utgåva som kom hausten 2009. Utgjevaren var Vestmannalaget i Bergen og den siste bladstyraren Kjell Kjerland.

## Historie
Vestmannen vart grunnlagd av Jostein Krokvik i 1985. Krokvik var bladstyrar fram til 2000 då han fekk avløysing av Lars Bjarne Marøy. Ved tusenårsskiftet braut det ut ein hardsett strid i Vestmannalaget som byrja med at Lars Bjarne Marøy vart avsett som formann i Vestmannalaget og deretter som bladstyrar for Vestmannen. Grunngjevinga styret kom med for å avsetja Marøy var mellom anna at den tidlegare formannen Ludvig Jerdal hadde kritisert bladet for å vera for lite fokusert på det indre livet i Vestmannalaget.

Etter at Marøy var avsett, vart utgjevingsruta kutta ned frå 10 nummer i året til seks nummer årleg og Krokvik sett inn att som bladstyrar. Avsetjinga av Marøy førte til ei varig kløyving i høgnorskrørsla der tidlegare skribentar og medarbeidarar i Vestmannen braut ut og gjorde opptak til det målpolitiske tidsskriftet *[[Målmannen]]*.

## Kjelder

* Bladsoga åt Vestmannen. Skrive av redaktør Lars Bjarne Marøy i år 2000.

## Bakgrunnsstoff
* Bladsoga åt Vestmannen. Skrive av redaktør Lars Bjarne Marøy i år 2000.
Mobil

**Mobil** kan vera:

* ei forkorting for **[[mobiltelefon]]**
* namnet på oljeselskapet Mobil, som i 1999 fusjonerte med Exxon og vart til **[[Exxon Mobil]]**
* eit anna ord for **[[uro]]** (ein rørleg skulptur med mange delar)
* eit **adjektiv** som tyder *transportabel*, *flyttbar*
Svensk krona

**Svensk krona** er valutaen i Sverige. 1 svensk krona = 100 öre. Valutakoden er SEK.

Pengesetlane finst i fylgjande valørar med motiv av:
* 20 kr, Selma Lagerlöf
* 50 kr, Jenny Lind
* 100 kr, Carl von Linné 
* 500 kr, Karl XI og Christopher Polhem 
* 1 000 kr, Gustav Vasa

Myntane finst i fylgjande valørar:
* 50 öre
* 1 kr
* 5 kr
* 10 kr

Historie:

I oktober 2015 utgis det nye mynter og sedler i Sverige.

Følgende endringer blir gjennomført:

- Det kommer nytt design på 20-kroner-seddelen, - og 50-kroner-seddelen og 1000-kroner-seddelen.

- 200-kroners seddelen innføres

- Eldre Sedler for 20-kroner, - og 50 - kroner og 1000 - kroner blir ugyldige i omløp etter 30. juni 2016.

Også designet på 100-kroner-seddelen, - og 500-kroner-seddelen endres fra oktober 2015.

Gyldigheten til utgående utgaver av disse sedlene er satt til 30.juni 2017

I tillegg blir desigent på samtlige mynter untatt 10-krone-mynten endret.

I tillegg kommer 2-kronen tilbake.

For myntene er gyldigheten for utgående mynter satt til 30.juni 2017
Exxon Mobil

**Exxon Mobil** Corporation eller ExxonMobil (NYSE: XOM), er eit internasjonalt oljeselskap med hovudkvarter i Irving i Texas i USA. Selskapet er nå eit av dei fire største på verdsbasis. I november 1999 fusjonerte dei tidlegare amerikanske oljeselskapa Exxon og Mobil. ExxonMobil er eit morselskap til ei rad Exxon, Mobil og Esso dotterselskap i verda. Konsernleiar i ExxonMobil sidan 2016 er Darren W. Woods.

ExxonMobil i Noreg er representert ved dotterselskapa 
* Esso Norge AS, 
* ExxonMobil Exploration and Production Norway AS og 
* ExxonMobil Production Norway Inc

Oppgåvene er 
* Raffinering - ved raffineriet på Slagentangen utanfor Tønsberg
* Marknadsføring og distribusjon, frå kontoret i (Oslo)
* Leiting og utvinning av naturgass og råolje på norsk kontinentalsokkel. Hovudkontor for norsk offshore- verksemd ligg på Forus i Sandnes kommune
* Forvalting av selskapet sine rettar på norsk sokkel, forvalta av hovudkontoret på Forus i Sandnes

ExxonMobil er mellom dei tre største føretaka på den norske marknaden for oljeprodukt.

Raffineriet på Slagentangen har meir enn ein tredel av raffinerikapasiteten i landet og kan årleg handsama meir enn 40 millonar fat tilsvarande om lag 6,6 millionar Sm³ eller om lag 5,6 millionar tonn råolje. Til samanlikning vert kapasiteten ved raffineriet på Mongstad rekna å vera om lag 10 millionar tonn råolje for året.

ExxonMobil i Noreg har rettar i produksjonslisensar som gjev eigardelar av petroleumsutvinninga på 24 ulike felt på norsk sokkel. Selskapet sine største volumandelar av attverande olje ligg i Balderfeltet, Granefeltet, Snorrefeltet og Statfjordfeltet. Selskapet har operatøransvar på Balderfeltet. Det tidlegare Mobil i Noreg var kjend for å ha oppdaga og bygd ut Statfjordfeltet. Operatøransvaret for Statfjordfeltet vart overført til Statoil i 1987.

Andel av totale reservar på norsk sokkel er pr 1. januar 2005 107,6 millionar Sm³ olje og 98,4 mrd Sm³ gass. Delen tilsvarar 8,9 % av oljereservene og 3,7 % av gassreservane på sokkelen. ExxonMobil sin del av oljeproduksjonen på sokkelen var i 2004 om lag 15,6 millionar Sm³.

Alle tal for petroleumsreservar er i fylgje Oljedirektoratet.

## Sjå òg
* Petroleumsverksemd i Noreg

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Offshore

:: *Sjå òg [[Offshoring]], flytting av ei verksemd frå eit land til eit anna*

**Offshore** er opphavleg eit engelsk adjektiv for om det å vera ute på sjøen eller til havs. Omgrepet vert mykje nytta i tilknyting til petroleumsrelatert verksemd til havs. Omgrepet er teke opp i norsk språk med tilsvarande tyding, sjølv om Norsk Språkråd har rådd til å bruka det norske alternativet **utaskjers**.  Omgrepet offshore finn ein ofte nytta i ymse samansettingar, til dømes:

* Offshore-teknologi (teknologi for petroleumsverksemda)
* Offshore-tilsette (tilsette i oljeindustrien som arbeider på innretningar utaskjærs)
* Offshore-drift (drift av utstyr i produksjonsprosessar utaskjærs)
* Offshore-industri (den delen av oljeindustrien som går føre seg utaskjærs)

## Sjå òg
* Fjernsynsserien Offshore - fjernsynsserie i 91 episodar send på NRK.
* Petroleum
* Oljefelt
* Stavanger offshore tekniske skole - teknisk skule i Stavanger
* Offshore Northern Seas (ONS) - internasjonal oljemesse i Stavanger
* History of the petroleum industry
Kinaskeistork

**Kinaskeistork** (*Platalea minor*) har det minste utbreiingsområdet av alle skeistorkar, og er den einaste av desse som vert sett på som truga. Den fyrste kinaskeistorken vart oppdaga og namngjeven i 1849. Han er knytt til kystområde i Aust-Asia, og det ser ut til at han tidlegare har vore vanleg i størstedelen av utbreiingsområdet sitt. I dag kjenner ein berre til rugande fuglar på nokre små klippeøyar langs vestkysten av Nord-Korea. Fuglen har tre overvintringsområde ved Hong Kong, Taiwan og i Vietnam, og utover det finst det nokre andre stader der ein har sett han på trekk.

Den totale bestanden av arten er på om lag 288 individ. Den ynglande delen av populasjonen i Nord-Korea er ikkje større enn 30 fuglar, og det tyder på at det må finnast ein annan koloni som ikkje er kjend enno, og som moglegvis ligg i den nordaustlege delen av Kina, til dømes på Liaoningøyane, som ikkje ligg så langt frå det koreanske yngleområdet.

Ein meiner at hovudårsaka til nedgangen i artstalet ligg i øydelegginga av biotopen til arten eller meir presist i «utnyttinga» av tidevassbankane til landbruksformål og seinare til akvakulturar og industrialisering. Koreakrigen (1950-1953) må også ha hatt ein negativ verknad på arten, for fuglane heldt opp med å yngle i Sør-Korea ved den tida. I Japan, der han var vanleg som overvintrande, vart arten svært sjeldan i same tidsrommet, og i dei seinaste åra har ein ikkje hatt ein vinter der ein har observert meir enn 5 fuglar.

Nett no er arten nokolunde godt beskytta i Nord-Korea, der dei små yngleøyane langs kystane er erklært som vernesone med avgrensa tilgang. Arten er likevel truga på mange måtar, særleg i vinterkvartera. Behovet for areal til industriformål er stort på overvintringsstadene i Taiwan, medan dei plassane i Vietnam omdannast til rekeoppdrett, sjølv om dei ligg midt i eit område under Ramsarkonvensjonen. I Hong Kong forhindrar forstyrringar frå fiskarar og muslingdyrkarar ofte fuglane i å ete ved lågvatn. Utover det vil forureininga sannsynlegvis også bli eit vesentleg problem ved den framhaldne folkeauka i Aust-Asia.

## Bakgrunnsstoff
* Bilete med Google-søk
Singapore Airlines

**Singapore Airlines** (**SIA**) er Singapore sitt nasjonale flyselskap. Selskapet starta i 1946 som "Malayan Airways Limited". Det IATA-koden **SQ** og ICAO-koden **SIA** og er medlem av Star Alliance. 

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
TAP Air Portugal

**TAP Portugal** (Transportes Aéreos Portugueses) er det nasjonale flyselskapet i Portugal, med base i Lisboa. Selskapet vart starta i 1945, og er medlem av Star Alliance. Det brukar IATA-koden **TP** og ICAO-koden **TAP**.

## Flåte
TAP Portugal-flåten består av fylgjande fly pr. mai 2008:

* 16 Airbus A319-100
* 11 Airbus A320-200
* 3 Airbus A321-200
* 12 Airbus A330-200 
* 4 Airbus A340-300

## Bakgrunnsstoff
* TAP Portugal
* [TAP Portugal Fleet Detail](http://www.planemad.net/Airline/PT/TAP_-_Air_Portugal_(TP_TAP)/Fleet.htm?show=all)
* TAP Portugal Passenger Opinions
Georgia (fleirtyding)

**Georgia** er eit namn med fleire tydingar:
* For landet i Kaukasus, sjå **[[Georgia]]**
* For delstaten i USA, sjå **[[Delstaten Georgia]]**
* For byen i Vermont, sjå **[[Georgia i Vermont]]**
* For kvinnenamnet Georgia, sjå **[[Kvinnenamnet Georgia]]**
Fiji

**Republikken Fijiøyane** er ein øystat i Stillehavet, aust for Vanuatu, vest for Tonga og sør for Tuvalu.

## Historie
Dei fyrste innbyggjarane på Fiji kom frå Søraust-Asia lenge før øyane vart oppdaga av europeiske oppdagarar på 1700-talet. Øyane vart ein britisk koloni i 1874. I 1970 vart Fiji uavhengig.

## Politikk
Fiji sitt statsoverhovud er presidenten som er vald av Stammerådet i ein femårsperiode. Presidenten har for det meste berre ei seremoniell rolle, basert på det britiske systemet. Den utøvande makt ligg hjå regjeringa. Statsministeren er utpeika av presidenten, men må ha støtte frå Representantane sitt hus. Fiji sitt parlament består av to kammer, Representantane sitt hus og Senatet.

## Geografi
Fiji består av 322 øyar der ca. ein tredel er folkesette. Dei to største og viktigaste øyane er Viti Levu og Vanua Levu. Hovudstaden Suva ligg på Viti Levu der omtrent tre fjerdedelar av befolkninga bur. Andre viktige byar er Labasa, Lautoka, Nadi og Savusavu. Øyane er fjellrike med toppar opp til 1200 moh.

## Klima
Fiji har eit tropisk havklima der den søraustlege passatvinden verkar modererande på den fuktige varmen. Suva har ein middeltemperatur på 23&nbsp;°C i juli og august og 27&nbsp;°C i januar og mars. Årsmiddelnedbøren varierer på dei forskjellige øyane og er 1400 mm i vest til over 5000 mm i aust. Nedbøren er størst på kystane som ligg vendt mot passatvinden i søraust, medan dei nordvestleg delane av øyane ligg i regnskugge. Suva har 2975 mm nedbør i året. Mars er den våtaste månaden, medan juli er den tørraste. 

Fiji vert i snitt råka av 10-15 syklonar kvart tiår, men av desse er kanskje berre ein av orkanstyrke. Sidan 1985 har derimot orkanane kome oftare.

## Lokale myndigheiter
Fiji er inndelt i fire delar (område) som igjen er delt opp i provinsar. Områda har lita makt og er meir som ei samling av provinsar. Øya Rotuma som ligg 465 kilometer nord for Viti Levu har indre sjølvstyre, men blir offisielt rekna som ein del av det austre området av statistiske omsyn. Kommunar har vorte oppretta rundt Suva, Lautoka og ni andre landsbyar med byråd og borgarmeister.

## Bakgrunnsstoff
### Offisielle
* Fiji si regjering
* Fiji sitt parlament
* Interaktive kart
### Andre
* Fiji on Traveljournals.net
* Fijimuseum
* Finding Fiji
* Brewer & Joske Sugar Mills Banknote Issues
* Map of Fiji
* Jane's Fiji Home Page
* The Fiji Times - Fiji News, Sport and Weather from Fiji's leading newspaper

## Kjelde
Helge Jordal

**Helge Jordal** () er ein bergensk skodespelar som er kjend for tolkinga si av *[[Jeppe på bjerget]]* og i norske filmar som *[[Orions Belte]]*.

Jordal er framleis aktiv på scena. Han spelte Jeronimus i Holbergs *Maskerade* haust- og vårsesong 2009-2010.

## Prisar og utmerkingar

Helge Jordal vann Amandaprisen i klassen beste mannlege hovudrolle i 1985 for rolla hans i Orions belte. I 2009 vann han òg Amandaprisen sin heiderspris saman med Kjersti Holmen og Sverre Anker Ousdal

Kong Harald V utnemnde den 8. juni 2006 Helge Jordal til riddar av Den Kongelege Norske St. Olavs Orden. Han fekk utmerknaden for den lange og omfattande skodespelarkarrieren hans. Sjølve overrekkinga fann stad 20. juni 2006 i Den Nationale Scene Jordal sin heimby, Bergen.
Bilete av rabbinarar

Dette er eit galleri med bilete av rabbinarar. Nye bilete kan leggjast inn på rett plass i alfabetet, sortert etter familienamn.


Fil:Gaon2.jpg|Elijjáhu ben Shelomó Kremer (1720&ndash;1797)
Fil:Gaon-V.jpg|Elijjáhu ben Shelomó Kremer (1720&ndash;1797)

Fil:Rabbi Michael Melchior.jpg|Michael Melchior. *(Foto: «Yoli»)*


## Sjå òg
* Rabbinar
Delstaten Georgia

**Georgia** er ein delstat i USA. Hovudstaden er Atlanta.

## Kjende personar frå Georgia
* Jimmy Carter, den 39. presidenten av USA
* Little Richard, artist fødd i Macon
* James Brown, amerikansk artist
Guam

**Guam** (chamorro *Guåhan*) er ei øy i den vestlege delen av Stillehavet. Øya høyrer offisielt til USA og er anerkjent som eit territorium. Hovudstaden er Hagåtña, tidlegare *Agana*. Dei innfødde øybuane er chamorroane som fyrst kom til øya for rundt  år sidan.

Øya ligg nær den internasjonale datolina. 

Guam har kanskje verdas største tettleik av slangar, heile 2&nbsp;000 slangar per km². Dette grunna utilsikta innføring av *[[Boiga irregularis]]* frå Filippinane. Denne slangen har drepe mesteparten av dei lokale fuglane.

## Klima
Guam er kanskje den staden i verda som ein har størst sjanse for å bli råka av ein tropisk syklon. Mange bygningar er konstruert som bunkersar av betong for å kunne vare minst eit par år. Størst sjanse for tyfonar er det i den andre halvdelen av året. Om vinteren er klimaet typisk tropisk med ei regnbyge om lag annakvar dag. Øya får om lag 2500 mm kvart år.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
New Hampshire

**New Hampshire** er ein delstat i USA. Hovudstaden er Concord.

## Kjende personar frå New Hampshire
*Franklin Pierce, USAs 14. president
Tsjernivtsi

**Tsjernivtsi** (ukrainsk skrift Чернівці́, rumensk *Cernăuți*) er ein by sørvest i Ukraina, ved den øvre leia til elva Prut. Tsjernivtsi er det administrative senteret i Tsjernivtsi oblast (provins) - den nordlege, ukrainske delen av den historiske regionen Bukovina. Byen har kring 240&nbsp;000 innbyggjarar (2001).

I lag med byen Lviv vert Tsjernivtsi rekna som eit kulturelt senter i det vestlege Ukraina. Historisk sett var Tsjernivtsi derfor kalla «Vesle Wien». Byen er òg eit stort trafikknutepunkt for veg og jernbane og husar ei internasjonal lufthamn.

## Namn

I tillegg til det ukarainske namnet Tsjernivtsi har byen ulike namn på andre språk som har blitt brukt av desse språkgruppene gjennom tidene: Rumensk , tysk og jiddisch , polsk , ungarsk , russisk  (til 1944 Чернови́цы, Tsjernovitsy).

## Geografi

Tsjernivtsi ligg i den historiske regionen Bukovina, som òg strekkjer seg inn i Romania i sør. Byen ligg 248 meter over havet og er omgjeve av skogar og sletter. Elva Prut renn gjennom byen.

**Klima**



## Historie

Frå 1775 var Tsjernivtsi ein del av den austerrikske provinsen Bukovina; før denne tida hadde byen høyrt til det rumenske fyrstedømmet Moldavia. Dei bukovinske byane Siret og seinare Suceava var dei første hovudstadene i fyrstedømmet. Da Austerrike-Ungarn vart oppløyst i 1918 vart området kring Tsjernivtsi innlemma i Romania, og slik vart det verande til 1940, då området vart okkupert av Sovjetunionen. I løpet av andre verdskrigen vart området tilbakeført til Romania, men deretter teke over av Sovjetunionen att og innlemma i Den ukrainiske sovjetrepublikken. Sidan 1991 har Tsjernivtsi vore del av det sjølvstendige Ukraina.

Tsjernivtsi var staden for den aller første jiddische språkkonferansen.

## Folkesetnad
1. januar 1998 var folketalet i byen ca. 295&nbsp;000. Av desse var ca. 172&nbsp;000 ukrainarar, 46&nbsp;000 russarar, 29&nbsp;000 rumenarar (av desse ca. 15&nbsp;000 moldavarar), 7&nbsp;000 polakkar.

Ifølgje den offisielle ukrainske folketeljinga frå 2001 var folketalet på det tidspunktet ca. 240&nbsp;600 og talet på nasjonalitetar 65. Av desse var 189&nbsp;000 (79,8 %) ukrainarar, 26&nbsp;700 (11,3 %) russarar, 14&nbsp;400 (6,1 %) rumenarar, 1&nbsp;400 (0,6 %) polakkar, 1&nbsp;300 (0,6 %) jødar og 2&nbsp;900 (1,2 %) høyrde til andre folkegrupper.

I 1930 var befolkninga ifølgje ei rumensk folketeljing 26,8&nbsp;% jødisk, 23,2&nbsp;% rumensk, 20,8&nbsp;% tysk, 18,6&nbsp;% ukrainsk og 1,5&nbsp;% russisk. Det jødiske samfunnet i byen talde om lag 50&nbsp;000 menneske, og ca. helvta av dei overlevde krigen takk vere intervensjon frå ein rumensk advokat og reserveoffiser som heitte Theodor Criveanu.

I Romania blir byen Cernăuţi rekna å ha ei rik historie som eitt av dei viktigaste rumenske kultur- og utdanningssentera.

Romania opna generalkonsulat i Tsjernivtsi i mai 1999.

## Folk frå Tsjernivtsi
*Paul Celan (1920–1970) , diktar, omsettar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chernivtsi|Chernivtsi]]» frå ,  den 21. juni 2005.*  

## Bakgrunnsstoff
* Den offisielle nettstaden åt byen Tsjernivtsi (på ukrainsk og engelsk)
Sør-Korea

**Sør-Korea** er eit land i Aust-Asia. Det grensar til Nord-Korea. Hovudstaden er Seoul.

## Geografi
Sør-Korea er den sørlege delen av halvøya Korea som stikk 1&nbsp;100 km ut frå det asiatiske fastlandet. Sør-Korea er eit fjelland. Høgste punkt er vulkanen Halla-san på 1&nbsp;950 m.
Karboksylsyre

**Karboksylsyrer** er svake, organiske syrer som inneheld den funksjonelle gruppa –COOH (kalla **karboksylgruppe** eller **karboksyl**). Dette viser at eit oksygenatom og ei OH-gruppe er bunde til karbonatomet. Syrene har generell formel R–COOH, der R utgjer resten av molekylet.

Karboksylsyrer får namn etter alkanet dei er danna frå, men med endinga *-syre*. Dei enklaste av desse, metansyre og etansyre, er best kjende under trivialnamna maursyre og eddiksyre. Karboksylet finn ein òg i alle aminosyrer.

## Sjå og
* Mjølkesyre
Oskar Lafontaine

**Oskar Lafontaine** () er ein tysk sosialistisk politikar. Han var frå 1985 til 1998 statsminister i delstaten Saarland, og frå 1998 til 1999 finansminister i Tyskland. Frå 1995 til 1999 var han dessutan leiar i SPD, Det tyske sosialdemokratiske partiet. Lafontaine er medlem i det nyskipa venstrepartiet WASG, *Valalternativet for Arbeid og Sosial Rettferd*, som er i ferd med å smelte saman med Die Linkspartei PDS.

### Liv
Lafontaine var fødd i Saarlouis i Roden som son av ein bakar som fall i Andre verdskrigen. Han er fysikar av utdanning. Han er gift tre gonger, og har to søner.

I 1966 gjekk Lafontaine med i SPD, og vart vald inn i landsstyret til SPD i Saarland alt i 1968, frå 1977 til 1996 var han leiar der. I 1987 vart han vald til nestleiar i SPD for heile Tyskland. Etter valsigeren ved delstatsvalet i Saarland i 1990 vart han kanslarkandidat for SPD. Han vart livstruande skadd under valkampen ved eit attentat. Etter å ha tapt valkampen dette året mot Helmut Kohl, vart han verande ministerpresident i Saarland. Men i 1995 vart han vald til leiar i SPD, noko han var fram til 1999.

Den 24. mai 2005 erklærte Lafontaine at han gjekk ut av SPD. Same dagen erklærte han seg budd til å støtte eit venstreforbund av WASG og PDS, *Partiet for Demokratisk Sosialisme*. Den 10. juni gjorde han og den kjende venstresosialisten Gregor Gysi det kjent at dei ville stille opp som kandidatar for eit venstreforbund av WASG og PDS. Leiinga i WASG og PDS vart einige om eit slikt forbund framfor det framskuva parlamentsvalet i september 2005. PDS er omdøypt til *Die Linkspartei* (Venstrepartiet), med tillegget PDS berre i dei austlege delstatane der PDS står sterkt. Dette var tenkt å gjere det lettare for medlemmer av WASG å stille på listene. Den 18. juni vart Lafontaine medlem i WASG og vart same dagen vald til førstekandidat på vallista til partiet i den viktige delstaten Nordrhein-Westfalen. Ved valet fekk Die Linkspartei PDS med WASG stor framgang, og prosessen for å smelte dei to saman til eitt einskapleg parti heldt fram. Det sameinte venstrepartiet i Tyskland heiter no Die Linke.

## Bakgrunnsstoff
WASG

**Arbeit und Soziale Gerechtigkeit – Die Wahlalternative** (WASG) er eit tysk politisk parti til venstre for SPD, men som au avgrensar seg frå det ytste venstre. Namnet betyr Valalternativet for Arbeid og Sosial Rettferd.

Politikken til partiet er blant anna å gjeninnføre ein meir progressiv skattepolitikk, som skattlegg dei rike hardare. Særleg vil WASG omgjere skattelettene på kapitalinntekter dei siste åra. 

WASG ser seg som ein brei politisk plattform, med medlemmer frå ulike stader, både tidlegare medlemmer av andre venstreparti og partilause venstreorienterte frå til dømes fagrørsla og Attac. WASG sprang i stor grad ut frå folk i fagrørsla som reagerte på det dei meinte var ein nyliberal regjeringspolitikk. 

I media vart denne partiskipinga lagd merke til, fordi danninga av eit nytt venstreparti kunne føre til ei ny kløyving av SPD. Slik kløyvingar hadde skjedd fleire gonger i soga til det tyske sosialdemokratiet. Døme er skipinga av Det Uavhengige Sosialdemokratiske Partiet i Tyskland (USPD) under Første verdskrigen, Sosialistisk Arbeidarparti (SAP) der Willy Brandt var medlem først på 1930-talet og *Demokratiske Sosialistar* i byrjinga av 1980-åra. Av desse var USPD klart mest vellykka, og var i 1920 om lag jamstor med SPD i oppslutning blant veljarane.

Den offisielle partietableringa av WASG skjedde 22. januar 2005, og det offisielle namnet vart *Arbeit und Soziale Gerechtigkeit – Die Wahlalternative*, nedkorta til WASG. Det har vore konfliktar om orienteringa av partiet, mellom «trotskistiske» krefter og meir sosialdemokratiske krefter, men striden verkar å vere lagd til ro med eit kompromiss.

WASG stilte til delstatsval i vesttyske Nordrhein-Westphalen 22. mai 2005, og vart der femte sterkaste parti, med 182 000 stemmer og 2,2 prosent. Framfor det all-tyske parlamentsvalet i 2005 har vellykka samtalar om felleslister med det i hovudsak austtyske PDS funne stad. Tidlegare SPD-leiar Oskar Lafontaine har erklært seg viljug til å stå i brodden. Det blir ikkje sett som lurt at begge dei to venstrepartia skulle stille kvar for seg på grunn av femprosentsperra i høve til parlamentsrepresentasjon i Tyskland. Namnet på felleslistene var eit problem, men løysinga vart at namnet PDS berre er med i listenamnet der PDS står sterkt, det vil seie i dei nye austlege delstatane. At WASG skulle gå saman med PDS ved valet, som Die Linkspartei med PDS eventuelt tilføyd i nokre delstatar, vart avgjort i juli 2005.

Leiaren i SPD, Franz Müntefering, har sagt at han ser ei venstresamanslutning av WASG og PDS som «ei heilt klar utfordring» for SPD. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* www.w-asg.de  - WASG sin nettstad
Copenhagen

**Copenhagen** er eit namn med fleire tydingar:

* **Copenhagen** er det engelske namnet på **[[København]]** i Danmark.
* **[[Copenhagen i Louisiana]]** er ein by i Caldwell County i Louisiana i USA.
* **[[Copenhagen i New York]]** er ein by i Lewis County i den nordlegaste delen av staten New York i USA.
* **[[Skodespelet Copenhagen]]** er eit skodespel av den engelske forfattaren Michael Frayn.
* **[[Royal Copenhagen]]** er ein dansk porselensfabrikk.
Oslo (fleirtyding)

**Oslo** er eit namn med fleire tydingar:

* **[[Oslo]]** er hovudstaden og største byen i Noreg.
* **Oslo i Minnesota** er namnet på to stader i Minnesota:
*# **[[Oslo i Marshall County]]** er ein småby med 347 innbyggjarar *([[2000]])* i Marshall County i Minnesota i USA.
*# **[[Oslo i Dodge County]]** er eit område i Dodge County i Minnesota i USA.
* **[[Oslo i Florida]]** er ein småby i Indian River County mellom Fort Pierce og Vero Beach på austkysten av Florida i USA.
* **[[OSLO]]** er ei forkorting for Open Source and Linux Organization, eit prosjekt drive av Hewlett-Packard.
* **[[Osloklassen]]** er kortnamnet for fregattar av osloklassen &mdash; ein serie fregattar som vart bygde i Horten i åra 1964&ndash;66.
* **[[Osloavtalen]]** er daglegnamnet på avtalen som vart inngått mellom Israel og palestinske representantar i 1993.
Aure (fleirtyding)

**Aure** er eit ord med fleire tydingar:

## Fisk
* **[[Aure]]** er ein fisk i laksefamilien.

## Personnamn
* St. Aure de Paris (d. 666)

## Stadnamn
### I Noreg
* **[[Aure kommune]]** er ein kommune på Nordmøre i Møre og Romsdal fylke.
** **[[Aure sentrum]]** er ein tettstad og kommunesenteret i Aure kommune.
* **[[Aure i Sykkylven]]** er ein tettstad på Sunnmøre i Møre og Romsdal fylke.
* **[[Aure i Fræna]]** er ein gard i Fræna i Romsdal i Møre og Romsdal fylke.
* **[[Aure i Rana]]** er ein gard i Rana på Helgeland i Nordland fylke.
* **[[Aure på Ringerike]]** er ein gard på Ringerike i Akershus fylke.

### I Frankrike
* **[[Aure i Ardennes|Aure kommune]]** i departementet Ardennes i regionen Champagne-Ardenne i Frankrike.
* **[[Pays d’Aure]]** er eit område i departementet Hautes-Pyrénées i Frankrike.
* **[[Vallée d’Aure]]** er eit dalføre i departementet Hautes-Pyrénées i Frankrike.
* **[[Comté d’Aure]]** er ein historisk provins i Sør-Frankrike
* **[[elva Neste|Neste d’Aure]]** er ei elv i Sør-Frankrike

### I USA
* **[[Aure i Minnesota]]** er ein plass mellom Pinewood og Debs i Beltrami County i Minnesota i USA.
Valnøtt

**Valnøtt** (*Juglans regia*) er eit tre i valnøttfamilien (Juglandaceae).

## Bruk

### Som mat

Nøttene til treet blir bruka til mat. Nokre eksempel på kjende matretter med valnøtter er:
* Haróset (i den vanlegaste askenasiske utgåva av matretten)
* Valnøttkake
* Waldorfsalat
Hank Azaria

**Hank Albert Azaria** () er ein amerikansk skodespelar av gresk-sefardisk familiebakgrunn, fødd i Queens i New York. Hank Azaria er mest kjend for å ha gjeve stemme til over 160 av rollefigurane i den animerte fjernsynsserien The Simpsons &mdash; inkludert Apu Nahasapeemapetilon, Moe Szyslak, Police Chief Clancy Wiggum, Comic Book Guy, Cletus og Professor Frink.
Isaac Mizrahi

**Isaac Mizrahi** () er ein amerikansk motedesigner.

Mizrahi vart fødd i Brooklyn i New York i ein praktiserande sefardisk jødisk familie med opphav i Syria.  Mizrahi er syskenbarnet åt rockegitaristen Sylvain Sylvain som spela i protopunkbandet New York Dolls.

Mizrahi viste fram sin første kolleksjon i 1987 ved ei messe halden av stormagasinet Bergdorf Goodman. Han fekk straks lovord frå moteskribentar, og fleire moteseljarar bestilte klede av han. I 1992 kjøpte det franske motehuset Chanel seg inn i selskapet hans. 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Isaac Mizrahi|Isaac Mizrahi]]» frå ,  den 3. april 2016.*
Sylvain Sylvain

**Sylvain Mizrahi** (), meir kjend under kunstnarnamnet **Sylvain Sylvain** eller **Syl Sylvain**, var ein amerikansk-egyptisk rockegitarist, mest kjend som gitarist i protopunkgruppa New York Dolls. 

Sylvain Mizrahi vart fødd i Kairo i Egypt, men han voks opp i New York, dit familien flytte på grunn av den egyptiske presidenten Gamal Abd al-Nasser sin antisemittiske politikk.

Han spela gitar i New York Dolls fram til gruppa vart oppløyst i februar 1977. Sylvain og songaren David Johansen var dei siste attverande medlemmene i gruppa da ho vart oppløyst. Dei arbeidde ei stund i lag etter at bandet vart oppløyst. Bandet vart samla på ny i 2004 og har vore aktive sidan. 

Sylvain er syskenbarnet åt motedesigneren Isaac Mizrahi.

## Diskografi
### med New York Dolls
* *[[New York Dolls av New York Dolls|New York Dolls]]* (1973, Mercury Records)
* *[[Too Much Too Soon]]* (1974, Mercury Records)
* *[[One Day It Will Please Us to Remember Even This]]* (2006, Roadrunner Records)
* *[[Cause I Sez So]]* (2009, Atco Records)
* *[[Tokyo Dolls Live]] (tilskriven David and Sylvain`) 
* * New York Dolls Red Patent Leather

### som Sylvain Sylvain
* *[[Sylvain Sylvain av Sylvain Sylvain]]* 1979 RCA Records

### med Syl Sylvain and the Teardrops
* *[[Syl Sylvain and the Teardrops]] 1981 RCA Records

=== med Sylvian Sylvian & The Criminal$ ===
* *Bowery Butterflies* (2000)
'78 Criminals (Fr. Fan Club) 1985

=== som Produsent ===
* *River City Rebels
Hate To Be Loved (Album) 2004 Victory Records

### med She Wolves
* *[[Sheena Is a Punk Rocker]]* singel (2007, Poptown Records)

## Kjelder
* «Sylvain Sylvain» frå Engelsk Wikipedia
Camille Pissarro

**Camille Pissarro**, **Jacob Abraham Camille Pissarro**, () var ein fransk impresjonistisk kunstmålar.

## Liv
Camille Pissarro vart fødd i Charlotte Amalie på St. Thomas i daverande Dansk Vestindia av foreldra Abraham Gabriel Pissarro, ein sefardisk jøde frå Frankrike, og Rachel Manzano-Pomié, frå Den dominikanske republikken. Pissarro budde på St. Thomas til han var tolv år gammal, da han vart sendt til ein kostskule i Paris. Han vende attende til St. Thomas for å få opplæring i forretninga åt faren. Under denne tida brukte han all fritida til teikning. I 1852 reiste han til Venezuela saman med den danske kunstnaren Fritz Melbye. I 1855 flytte han til Paris, der han studerte med den franske landskapsmålaren Camille Corot.

Camille Pissarro døydde i Éragny-sur-Epte den i 1903 og vart gravlagd på Père Lachaise-gravlunden i Paris.

## Kunst
Pissarro kom til å bli kjend som «impresjonismens far». Han måla bilete med fransk tematikk &mdash; særleg landskapsbilete, bilete av gardsarbeidarar og scener frå Montmartre. Han reiste så til Paris att for å undervise, og blant studentane hans kan nemnast Paul Cezanne og Paul Gauguin.

I mars 1893 sette parisgalleriet Durand-Ruel opp ei større utstilling med 46 av kunstverka åt Pissarro saman med 55 kunstverk av Antonio de La Gandara. Men medan kritikarane priste Gandara var dei tydeleg mindre entusiastiske over Pissarro sin kunst.

I levetida si selde Pissarro berre nokre få av bileta sine. I ettertida har livsverket hans vorte sett mykje høgare, og føre 2005 har pissarrobilete vortne selde for kring 4&nbsp;millionar amerikanske dollar.

## Kjelder
* «Camille Pissarro» frå Engelsk Wikipedia

## Bakgrunnsstoff
* Camille Pissarro ved Olga's Gallery
Bilete av danske biletkunstnarar

Dette er eit biletgalleri med portrett av danske kunstmålarar. Nye bilete kan leggjast inn alfabetisk etter etternamn.


Fil:Abildgaard.jpg|Nicolai Abraham Abildgaard (1743&ndash;1809)
Fil:Carl Bloch Hver8Dag 1900.jpg|Carl Bloch (1834&ndash;1890)
Fil:Christoffer Wilhelm Eckersberg.jpg|Christoffer Wilhelm Eckersberg (1783&ndash;1853)
Fil:Autoportret L Frølicha ubt.jpeg|Lorenz Frølich (1820&ndash;1908)
Fil:Jens Juel - Self-portrait.jpg|Jens Jørgensen Juel (1745&ndash;1802) *(sjølvportrett)*
Fil:Jens Juel.jpg|Jens Jørgensen Juel (1745&ndash;1802)
Fil:P S Krøyer 1897 - Selvportræt.jpg|Peder Severin Krøyer (1851&ndash;1909) *(sjølvportrett)*
Fil:Krøyer PS.jpg|Peder Severin Krøyer (1851&ndash;1909)
Fil:Skovgaard P C.jpg|Peter Christian Thamsen Skovgaard (1817&ndash;1875)


## Sjå òg
* Bilete av norske biletkunstnarar
* Bilete av svenske biletkunstnarar
SAP

**SAP** (frå *Systems Analysis and Program Development*) er eit opphavleg tysk programvareselskap, som i dag er eit av verdas største og det største innan forretningsprogramvare.

SAP er òg namnet på hovudproduktet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Gregor Gysi

**Gregor Gysi** () er ein tysk sosialistisk politikar. Frå 1989 til 1993 var han partileiar i PDS, og i 2002 var han senator i delstaten Berlin. Gysi var ferdig utdanna jurist i 1970, og forsvarte som sjølvstendig advokat blant anna fleire kjende systemkritikarar som var tiltalte av DDR-regimet.

## Liv og virke
### Bakgrunn
Gregor Gysi vaks opp i ein kommunistisk funksjonærfamilie. Gregor Gysis far, Klaus Gysi, var forleggjar og blei ambassadør og kulturminister i DDR. Mor hans, Irene (f. Lessing), var syster til den austtyske juristen og diplomaten Gottfried Lessing som i perioden 1944–1949 var gift med den britiske forfattaren Doris Lessing. Ho var dermed tanta til Gregor Gysi via inngifte. Skodespelaren Gabriele Gysi er syster til Gregor Gysi. Gysi har vore gift to gongar og har tre born.

### Politisk karriere
Frå 1967 var Gysi medlem i SED, *Sozialistische Einheitspartei Deutschlands*, det austtyske kommunistpartiet. I 1989 kom han fram for offentlegheita som ein av leiarane for reformrørsla i DDR. Den 9. desember 1989 vart han vald til leiar av SED, der dei reformvennlege no hadde fleirtal. SED vart året etter omdøypt til PDS, *Partei des Demokratischen Sozialismus*, under leiing av Gysi.

Frå mars til oktober 1990 var Gysi representant i det første fritt valde austtyske parlamentet, deretter frå oktober 1990 til februar 2002 representant i det alltyske parlamentet, Forbundsdagen. Frå 2001 til 2002 var han medlem i delstatsforsamlinga i Berlin.

I 2004 var Gysi mykje sjuk, og hadde fleire sjukehusopphald.

Framfor parlamentsvalet i 2005 stilte Gysi likevel opp på ny som førstekandidat for PDS, i valkretsen Treptow-Köpenick i Berlin. Gysi gjekk òg sterkt inn for eit venstreforbund av PDS og WASG, saman med den tidlegare SPD-leiaren Oskar Lafontaine. I samanheng med at dette vart gjennomført, vart namnet på partiet endra til *[[Die Linke]]*.

## Bakgrunnsstoff
Fiskal

**Fiskal** (frå latin *fiscalis*, som igjen kjem frå *fiscus* (‘korg’, ‘pengekasse’)) vert nytta om det som har med statskassa eller rekneskap å gjera. Eit døme kan vera «det fiskale året 2005», som tyder rekneskapsåret 2005.

Fiskale skattar og avgifter har til føremål å skaffe inntekter til staten.
Puddelrock

**Puddelrock**, er eit omgrep brukt om ein musikksjanger som blei populær på 1980-talet, men har røter i glam-rocken frå 1970-talet. 

Jon Bon Jovi er kanskje den mest kjente av puddelrockarane (og den som har heldt seg lengst). Noreg bidrog til sjangeren med gruppa Return frå Stange, TNT frå Trondheim og Stage Dolls. 

Puddelrocken har etter kvart blitt kopla til eit harry image, men dette ser ikkje ut til å stogge populariteten til den seigliva sjangeren.
Sjonglering

**Sjonglering** er ofte brukt som eit paraplyomgrep for fleire typar manipulering av objekt, der det er eit mål å gjere rørsler som er uvanlege, vanskelege eller vakre. 

Meir spesifikt refererer sjonglering til gjentatte kast og mottak av objekt som ballar, kjegler og ringar. 

## Historie
Sjongleringskunsten går tilbake til ca. 1500 f.kr. (kanskje endå tidlegare). Bilete av sjonglørar har vore funne i egyptiske graver, og sjonglørar var aktive i romarriket.

## Triks
Ein hovudaktivitet blant sjonglørar er å lære seg nye triks. Mange triks (spesielt innan ballsjonglering) kan forklarast med notasjonssystem som siteswap og beatmap, mens andre treng ein meire informasjon for å skildre.

Det grunnleggjande sjongleringsmønsteret for eit odde tal ballar er kaskade. Kvar hand kastar annankvar ball til motsett hand, i eit horisontalt åttetalsmønster. For det vanlege partalsmønsteret fontene ser det ganske likt ut, men her byter aldri ballane hender.

## Andre former for sjonglering
* Diabolo
* Devilstick
* Sigarboks
* Balansering av diverse objekt
* Club-swinging og Poi
* Footbag (hackeysack)

## Bakgrunnsstoff
* Sjonglering.com  - Norsk side med informasjon om triks, klubbar og arrangement.
Sommarsolkverv

**Sommarsolkverv** eller **sommarsolsnu** er tidspunktet når jorda er i det punktet av banen der den halvkula ein er på (nordleg eller sørleg) heller mest mot sola. Dette skjer alltid om sommaren. 

Når sola står i sør midt på dagen har ho si høgste høgde over horisonten i året, og klokka tolv vil ho stå rett over hovudet i områda ved 23 breiddegrad. Det er òg den dagen som har lengst daglengde. I daglegtale seier ein ofte at «sola snur» på dette tidspunktet, fordi dagane frå no av vil bli kortare.

## Tid for sommarsolkverv
 

På den nordlege halvkula skjer sommersolkverv anten 21. juni eller 22. juni. På den sørlege halvkula skjer kvervet 21. desember eller 22. desember. Vintersolkverv kjem på motsett halvkule dei same datoane.

## Feiring
Som vintersolkverv blir solkverve om sommaren gjerne markert med ei feiring. I Noreg er denne kjend som jonsok eller sankthans. Desse feiringane blir ofte haldne rundt den 24. juni, sjølv om kvervet no finn stad på den 21. Dette heng saman med at året den julianske kalenderen er 365,2500 dagar langt, medan det tropiske året er 365,2422 dagar. Dette fører til at datoen for sommarsolkvervet endrar seg med om lag tre dagar i løpet av fire hundre år. Med den moderne gregorianske kalenderen, som er meir nøyaktig, flyttar solkvervet seg også, men på lang sikt endrar datoen seg berre eitt hakk i løpet av tre tusen år.

## Sjå òg
* Haustjamdøgn
* Vårjamdøgn

## Kjelder
* usno 
* «Midsummer» på engelsk Wikipedia