open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gossa

**Gossa** (dativ **Gossen**) er ei øy som utgjer størstedelen av Aukra kommune i Romsdal.

Rundt 2500 personar bur på Gossa, som er 46,5 km² i flatemål. Øya er flat og myrlendt &ndash; høgaste punktet er 98 m &ndash; og første leddet i namnet kjem da truleg av *gorr*, *gørr* &ndash; «dy», «gjørme».

Nordaust på øya ligg ein gassterminal som tek imot gass frå Ormen Lange-feltet. Gossa er knytt til fastlandsdelen av kommunen via ferjesambandet Aukra – Hollingsholmen.

## Tettstad
* Aukra, 978 innbyggjarar (1. januar 2024)

#### Folketalsutvikling

## Merknadar

## Kjelder
* Statistisk sentralbyrå: Statistikkbanken
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Drikken rom

**Rom** er eit brennevin laga av biprodukt frå sukkerproduksjonen, som melasse (rårøyrsirup) og sukkerroesaft, som er gjæra og destillert. Destillatet, ei klår væske, vert lagra på eikefat. Rom vert i hovudsak laga i Karibia og langs Demerara (ei elv i Guyana i Sør-Amerika), men òg i Australia og India. Rom er berømt for sambandet sitt med sjørøveri og den britiske marinen. Det finst mørk rom (brun rom), gyllen rom og kvit rom (som eigentleg har ein klår farge). Mellom dei meste kjente rom-merka er Bacardi og Captain Morgan.

## Historie
Rom vart til på sukkerroeplantasjane i Karibia. Slavar på plantasjane var dei første til å oppdage at biprodukt frå sukkerproduksjonen gjæra og vart til alkohol. Seinare vart desse alkoholhaldige biprodukta destillerte for å konsentrere alkoholen og for å fjerne ureiningar, noko som vart til den første ekte rom. Lenge vart rom produsert på enkelt vis og vart sett på som ein drikk for fattige og sjømenn. Seinare, og ikkje minst oppmuntra av spanske myndigheiter, vart produksjonsteknikken for rom kraftig forbetra. To leiande personar i dette arbeidet var den kubanske grunnleggjaren av Bacardi og Juan Serralles, grunnleggjaren av Serralles Distillers, Inc. i Puerto Rico.

## Romdrikkar
Ei blanding av rom og vatn (i varierande proporsjonar) vert kalla *[[grogg]]*, etter den britiske admiralen Edward Vernon, som brukte ein *grogram cloak* (kappe av et grovt stoff) i dårleg vêr. Grogg vart delt ut i daglege rasjonar til sjømenn i den britiske marinen. Offiserane fekk rom delt ut utan blandevatn.

Andre kjende cocktailar med rom i er bumbo, caipirissima, Cuba libre, daiquiri, Long Island iced tea, mai tai og mojito.

## Bakgrunnsstoff
Polyhistor

Ein **polyhistor** er ein person som er lærd innan mange vidt forskjellige felt, spesielt både innan kunst og vitskapane, ein allvitar. Andre termar med same tyding er «universalgeni», «renessansemann», «polymath» og «Homo universalis». Kjende polyhistorar er Leonardo Da Vinci, Goethe, Noam Chomsky og Alexander Polyhistor.
Johann Wolfgang von Goethe

**Johann Wolfgang von Goethe** () var ein tysk forfattar, politikar, humanist og vitskapsmann. Han var ein ragande figur under romantikken og innan tysk litteratur som skreiv dikt, romanar, skodespel og filosofiske verk. Han er særleg kjend for verk som *[[Die Leiden des jungen Werthers]]*, *[[Wilhelm Meisters Lehrjahre]]* og *[[Faust]]*.

Goethe var ein leiande figur i tysk litteratur seint på 1700-talet og ved byrjinga av 1800-talet. Han høyrde til Weimar-klassisismen, ein retning som hadde band til opplysingstida, *Empfindsamkeit* ('Sentimentalitet'), «Sturm und Drang» og romantikken. Verka hans blei spreidde i heile Europa og var ein viktig inspirasjonskjelde for musikk, litteratur og filosofi. Goethe påverka tyske filosofar som Hegel og Schelling, men også den britiske vitskapsmannen Charles Darwin.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Johann Wolfgang von Goethe|Johann Wolfgang von Goethe]]» frå ,  den 20. oktober 2008.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*Norske gjendiktingar ved Brage Forlag
*Artikkel om Goethe ved NRK.no
*Biografi om Goethe ved bojer.no
*Bibliografi om Goethe ved bojer.no
Bøverbru

**Bøverbru** er ein tettstad i Vestre Toten kommune i Innlandet fylke. Staden har .

Nemninga «Bøfr-Broen» på ei bru over elva Bøvra finst i tinglyste dokument frå 1700-talet. Men tettstaden voks først opp rundt Bøverbru stasjon på Skreiabanen, som opna i 1902. Dette året blei òg Bøverbru teke i bruk som postadresse.

I første del av hundreåret var steinbrot og kalkbrenning grunnlag for vekst på Bøverbru. I dag er Toten Kjøtt AS og kjøken- og baderomsinnreingsverksemda Corinor dei viktigaste verksemdene i området.

## Kjelder

* Om Bøverbru på nettstaden til Vestre Toten kommune
----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bøverbru|Bøverbru]]» frå , den 26. mai 2008.*
Lofthus

: For bustadområdet Lofthus ved Årvoll i Oslo, sjå artikkelen Lofthus i Oslo.
----
 

**Lofthus** er ei bygd og ein tettbygd stad i Ullensvang kommune i Indre Hardanger i Vestland. Staden ligg på austsida av Sørfjorden og Riksveg 13 går gjennom bygda. Sommarstid går det snøggbåt mellom Norheimsund, Utne, Lofthus, Kinsarvik, Eidfjord og Ulvik. Det vert halde NM i morellsteinspytting på Morellfestivalen på Lofthus siste helga i juli kvart år.

Fram til 2019 vart staden rekna som tettstad av Statistisk sentralbyrå.

## Landskap
Lofthus er særprega av Skrikjofossen, den 31. høgaste fossen i Noreg, som kan sjåst frå størsteparten av bygda. Dei to elvane Opo i Ullensvang og Skrikjo kjem begge ned til Lofthus frå Hardangervidda. Elvane møtest og heiter etter dette berre Opo. Opo renn raskt gjennom bygda og munnar ut i Sørfjorden. Opo har også gitt namn til området Opedal.

Lofthus har svært mykje fruktdyrking, både av eple, pærer, plommer og moreller, og eige fruktlager. I dei seinare åra har det vorte laga til ein fruktsti for dei mange turistane som vitjar staden. Fruktstien består av ulike informasjonsskilt om fruktdyrkinga rundt om i bygda. Det finst også eit statleg forskingssenter for fruktdyrking her; Bioforsk.

Hardangervidda er lett tilgjengeleg frå Lofthus. Det går både traktorveg og sti rett opp lia frå bygda. På cirka 900 moh. ovanfor Lofthus ligg fjelltoppen Nosi, som har fått namnet sitt fordi han kan likna på ein nase. På veg opp hit passerer ein også dei såkalla Munkatreppene. Området rundt Nosi vert ofte brukt til paragliding.

## Bygningar
Lofthus har både daglegvarehandel, kiosk, husflidsbutikk, fotobutikk, pub, frisørsalong, campingplass og gjesteheim.

Barneskulen Opedal Skule ligg på Lofthus. Her går elevane frå Lofthus frå 1. t.o.m. 7. klasse; etter det startar dei på Kinsarvik Skule.

På Lofthus står Ullensvang kyrkje, som er ei steinkyrkje bygd på 1200-talet. På Lofthus ligg også det kjende Hotel Ullensvang, som i dag eig komponisthytta til Edvard Grieg, Komposten, frå den tida han budde på Lofthus for å få inspirasjon til musikken sin.

Hardanger Folkehøgskule er å finna på Lofthus. Om somrane, når folkehøgskulen har sommarferie, vert bygget brukt som vandrarheim.
Eit par kilometer nordover frå Lofthus ligg friluftsmuséet Skredhaugen.

## Kjende personar frå Lofthus

* Arild Helleland, operasongar
* Halldor O. Opedal, lokalhistorikar
* Edmund Harris Utne, næringslivsleiar.

**Lofthus** er også i bruk som slektsnamn, i dag er det 420 personar som har Lofthus som etternamn. Nokre kjende berarar er:

* Lars Lofthus, (1798 - 1892) &ndash; spelemann frå Voss.
* Olav Lofthus, (1847 - 1894) &ndash; norsk journalist og redaktør 
* Arne Lofthus, (1881 - 1962) &ndash; norsk-dansk målar.
* Torstein Lofthus (f. 1977) &ndash; trommeslagar frå Øystese
* Lars Korff Lofthus (f. 1978) &ndash; biletkunstnar frå Lofthus

## Kjelder
* Store Norske Leksikon om Lofthus
### Fotnotar




## Bakgrunnsstoff
Skulestadmoen

**Skulestadmoen** er ein tettstad i Voss herad. Staden ligg ca 4 kilometer nord for Vossevangen, og utgjer nesten ein samanhengjande tettstad med denne, men Statistisk sentralbyrå definerer staden som ein eigen tettstad. I Skulestadmoen ligg Voss jordbruksskule og barneskulen Skulestad skule. Her finst òg det eine moglege startpunktet for alpinanlegget til Voss ski- og fjellheisar, i Bavallen.

Staden har .
Filippinane

**Republikken Filippinane** er ein øynasjon i Søraust-Asia. Landet består av 7&nbsp;641 øyar og ligg i Stillehavet. Hovudstaden Manila ligg på den største øya, Luzon. 

Landet var spansk koloni frå 1521 til 1898, og deretter kontrollert av USA til 1946. Dette var etter den filippinsk-amerikanske krigen. Det er saman med Aust-Timor og Sør-Korea eit av dei tre asiatiske landa som har kristendom som dominerande religion. Saman med den amerikanske innverknaden har dette gjort Filippinane til eit av dei mest vestlegorienterte landa i Asia.

## Fakta
Folkesetnaden si middellivslengd: 69,3 år 
Spedbarnsdødelegheit:25 pr. 1000
Religion: Kristendom (romersk-katolsk 83 %, protestantisk 9 %), islam 5 %.

## Klima
Sjølv om Sørkinahavet og Filippinarhavet er varme hav vert likevel Filippinane påverka av den asiatiske monsunen. Medan Mindanao og dei sørlege Filippinane har høge temperaturar året rundt, kan Luzon, inkludert Manila, få noko kjøligare netter frå november til mars. Vinternettene i Luzon går innimellom under 15&nbsp;°C sjølv ved havnivå. Tyfonar i det nordvestlege Stillehavet råkar ofte øygruppa og gjer at perioden juli til september er den våtaste i løpet av året. Filippane har etter måten tørre forhold om vinteren, men dei austlege og nordlege områda av øygruppa kan få ein del regnbyer. Manilla har ein årleg nedbørsnormal på 2042 mm. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
### Offisielle vevsider
* www.gov.ph  - Regjeringsportal
* www.op.gov.ph  - Presidenten sitt kontor
* www.supremecourt.gov.ph  - Supreme Court
* www.wowphilippines.com.ph - Department of Tourism

### Nyhende-vevsider
* Philippine Daily Inquirer and GMA News
* ABS-CBN News
* The Manila Bulletin Online
* The Manila Times Online
* News from the Philippines
* Malaya
* Philippine Center for Investigative Journalism
* The Filipino Reporter Online

### Andre vevsider

* The Filipino Solidarity Project Non-profit non-commercial site devoted to fostering historical, political, cultural and social awareness
* CIA World Factbook - ''Philippines'' 
* Alleba.com - WWW Virtual Library of the Philippines
Simple Mail Transfer Protocol

**Simple Mail Transfer Protocol** (**SMTP**) er ein nettverksprotokoll som blir brukt for å overføre e-post mellom tenarar. Meldingane kan så bli lasta ned av klientar ved hjelp av POP eller IMAP. I tillegg blir SMTP ofte brukt til å sende e-postmeldingar frå klientar til tenarar. Vanlegvis skjer overføringa på port 25.
Jenny Lind

**Jenny Mari Lind** () var ein svensk operasongar kjend som «den svenske nattergal». Alt som 10-åring byrja ho synge Vaudeville, og 18 år gamal debuterte ho. På grunn av overbelastning vart ho send til Paris, der ho studerte. Ho hadde engasjement både der og i Tyskland.

Då ho oppheldt seg i London slost teatera om å få henne på programmet. I 1850 la ho ut på ein årelang turné til USA. Etter at ho trekte seg tilbake frå scena, var ho knytt til Royal College of Music i London. Frå 1843 var ho venninne med H.C. Andersen, som besøkte henne i 1845 i Berlin. Ho vart gift med pianisten Otto Goldschmidt (1830-1907) i 1852. Dei slo seg seinare ned i England. Jenny Lind døydde i Malvern i 1887.

Sedelen for 50 svenske kroner har bilete av Jenny Lind.
Taoiseach

**Taoiseach** (uttalt  
) er nemninga på den irske regjeringssjefen, tilsvarande statsminister. Han vert utnemnd av presidenten etter nominasjon frå Dáil Éireann (det irske underhuset).

Ordet *taoiseach* er irsk og tyder «leiar» eller «høvding».

## Embetshaldarar

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Taoiseach|Taoiseach]]» frå ,  den 18. juli 2018.*
Ålvik

**Ålvik** er ein tettstad og eit sokn i Kvam herad i Hardanger, ved fylkesveg 7 om lag 25&nbsp;km køyring aust for Norheimsund og 30&nbsp;km vest for Hardangerbrua. Ålvik er eigentleg eit samlenamn på to bygder på kvar si side av ein åsrygg, Ytre Ålvik i vest og Indre Ålvik i aust, men sjølve tettstaden omfattar berre Indre Ålvik.

## Geografi og naturtilhøve
Ålvik ligg på nordsida av Hardangerfjorden, langs det djupaste stykket av fjorden. Berggrunnen i Ålviksområdet er hovudsakleg gabbro og granitt frå Bergsdalsfeltet. Vegetasjonen langs fjorden er mest edellauvskog rik på almetre. Høgare opp finn ein furuskog og fjellbjørkeskog. Bygda huser fleire bestandar av orkideen kvit skogfrue og eit naturreservat der det finst ein særskilt rik førekomst av barlind.

## Historie
Namnet Ålvik kjem truleg av gammalnorsk *ǫlr* - older, or og *vik*. Det har vore busetnad i området som utgjer Ålvik minst frå 6-700 år f.kr. Det er funne gjenstandar i bronse i området Vikedal som er daterte til denne tida.
I mellomalderen høyrde Ålvik til godset til garden Norheim i Norheimsund.

Indre Ålvik vart ein industristad frå 1905 då smelteverket Bjølvefossen A/S starta opp. Drifta har grunna seg på vasskraft frå Bjølvo kraftverk. Bygda fekk vegtilknytting til Bergen i 1937, då Fyksesundbrua vart opna. Bjølvefossen A/S er no overtatt av Elkem og heiter *Elkem Bjølvefossen*.Elkem blei seld til kinesiske eigarar hausten 2010.

## Ålvik sokn
Ålvik har alt frå mellomalderen høyrt til Øystese sokn. Bygda fekk si eiga kyrkje i 1962, og er no eit sokn for seg sjølv med om lag 650 innbyggjarar.

## Folketalsutvikling

## Kjende personar frå Ålvik
* Frode Aga (f. 1955) - kokk
* Erik Fossåskaret (f. 1947) - faglitterær forfattar og førsteamanuensis ved Universitetet i Stavanger, Institutt for medie-, kultur- og samfunnsfag

## Litteratur
* Erik Fossåskaret og Frode Storås (red.): *Ferrofolket ved fjorden. Globale tema i lokal soge - Bjølvefossen, Ålvik, Hardanger*. Bergen 1999. ISBN 82-7326-057-7
* 
* 

## Kjelder
### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Ålvik.info  - Ei friviljug dreve infoside for og om Ålvik
Vest-Virginia

**Vest-Virginia** (engelsk *West Virginia*) er ein delstat i USA. Hovudstaden er Charleston.

Staten er den vestre delen av den opphavlege staten Virginia, men då Sørstatane reiv seg laus frå USA under den amerikanske borgarkrigen nekta fylka som no utgjer Vest-Virginia å gjera dette. Dei blei godkjende som eigen stat den 20. juni 1863, og er den einaste delstaten som blei oppretta som eit direkte resultat av borgarkrigen.

Vest-Virginia grensar til Pennsylvania i nord, Ohio i nordvest, Kentucky i vest, Maryland i nordaust og Virginia i aust og sør. Elvane Ohio og Potomac dannar delar av grensene. Vest-Virginia er den einaste staten som ligg helt innanfor fjellkjeda Appalachane.
Alan Turing

**Alan Mathison Turing** () var ein britisk matematikar og logikar. 

Turing er sett på som grunnleggaren av teoretisk datavitskap, spesielt på grunn av Church-turing tesen, og gjorde mykje arbeid med å formalisere kva det vil seie at noko er kalkulerbart med ein algoritme. Til dette brukte han det matematiske konseptet som seinare blei kjent som ein turingmaskin.

Under andre verdskrigen jobba Turing som kodeknekkar og var leiar for gruppa som knekte Enigma-koden ved Bletchley Park i England.

Turingtesten var ein test Turing fann på for å sjå om ein maskin kunne utvise menneskeleg intelligens. Testen, som berre reiknar intelligens på åtferdsnivået, er svært omdiskutert.

Etter krigen blei Turing dømd for homofili, som på den tida var straffbart i Storbritannia. Han mista tryggleiksklareringa si og blei tvungen til å ta hormonbehandling. Han døydde kort tid etterpå, mest truleg for eiga hand.
Flekkefjordsposten

***Flekkefjordsposten*** var ei avis som blei grunnlagt i 1893 i Flekkefjord. Avisa blei nedlagd i 1973. *Flekkefjordsposten* konkurrerte mot *[[avisa Agder]]*.
Kløfta

**Kløfta** er ein tettstad i Ullensaker kommune i Akershus. E6 passerer like ved Kløfta. Tettstaden har .

## Bakgrunnsstoff
Borgen

**Borgen** har fleire tydingar:

* **[[Borgen i Ullensaker|Borgen]]** er ein tettstad i Ullensaker kommune.
* **[[Borgen i Asker|Borgen]]** er eit bustadområde i Asker.
* **[[Borgen i Oslo|Borgen]]** er eit villastrøk vest i Oslo.
* **[[Fjellet Borgen|Borgen]]** er eit fjell på Svalbard.
Algarheim

**Algarheim** er ei bygd i Ullensaker kommune i Akershus. I 2007 budde det 378 personar på Algarheim. Statistisk sentralbyrå rekna Algarheim med til tettstaden Jessheim frå 2008 til 2013.

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oslo og Akershus»
* SSB: «Nye og utgåtte tettsteder. 1.januar 2008»

### Fotnotar
Holocaust/Supertankerne kommer

**Holocaust/Supertankerne kommer** var ein singel på EP utgjeve i 1980 av Sjølmord på MAI AS.
A-sida var *Holocaust*, og B-sida *Supertankerne kommer*.
Aamot-statuetten

**Aamot-statuetten** er ein filmpris som vert utdelt av Film&Kino (tidlegare Kommunale Kinematografers Landsforbund) for god innsats innan norsk filmproduksjon. Prisen er oppkalla etter Kristoffer Aamot (1889—1955).

## Vinnarar

* 1955 direktør Kristoffer Aamot (post mortem), regissør Tancred Ibsen, skodespelar Alfred Maurstad og regissør Kåre Bergstrøm
* 1956 skodespelar Joachim Holst-Jensen
* 1957 regissør Arne Skouen, produsent Per Høst og disponent Rolf Stranger
* 1959 skodespelar Wenche Foss og Henki Kolstad
* 1961 fotograf Ragnar Sørensen, produsent Rasmus Breistein, disponent Kirsten Sonberg og kontorsjef Rolf Hofmo
* 1962 skodespelar Inger Marie Andersen og Toralv Maurstad
* 1964 regissør Nils-Reinhardt Christensen og overrettssakførar Georg Resch
* 1967 produsent og regissør Ivo Caprino, produsent og komponist Egil Monn-Iversen
* 1970 filmfotograf Mattis Mathiesen
* 1973 forfattar Sigurd Evensmo
* 1974 regissør Arnljot Berg og skodespelar Arve Opsahl
* 1975 ekspedisjonssjef Gunnar Germeten og skodespelar Carsten Byhring
* 1976 regissør Knut Andersen og skodespelar Ingerid Vardund
* 1977 filmfotograf Odd Geir Sæther
* 1980 skodespelar Espen Skjønberg
* 1982 filmregissør Anja Breien
* 1983 Lübeck by
* 1985 Svend Wam og Petter Vennerød, samt Ola Solum
* 1987 filmfotograf Erling Thurmann-Andersen
* 1988 produsent John M. Jacobsen, Filmkameratene
* 1990 filmfotograf Philip Øgaard
* 1991 skodespelar Bjørn Sundquist
* 1992 komponistane Geir Bøhren og Bent Åserud
* 1995 Kortfilmfestivalen
* 1997 regissør Berit Nesheim
* 1998 regissør og produsent Sigve Endresen
* 1999 forfattar Lars Saabye Christensen
* 2000 skodespelar/regissør Liv Ullmann
* 2001 filmregissør Knut Erik Jensen
* 2002 skodespelar Jørgen Langhelle
* 2003 filmregissør Margreth Olin
* 2004 filmregissør Bent Hamer
* 2005 kinosjef i Tromsø, Hans Henrik Berg
* 2006 filmfotograf John Christian Rosenlund
* 2007 manusforfattarane Eskil Vogt og Joachim Trier
* 2008 filmfotograf Harald Paalgard
* 2009 filmkritikarane Per Haddal og Pål Bang-Hansen
* 2010 filmregissør Hans Petter Moland
* 2011 førsteamanuensis Gunnar Strøm
* 2012 Turid Øversveen og Karin Julsrud
* 2013 filmregissør Arild Østin Ommundsen 

## Fotnote
Råholt

**Råholt** er ein tettstad som ligg i Eidsvoll og Ullensaker kommunar i Akershus. Det aller meste av tettstaden ligg i Eidsvoll kommune.

## Galleri


Eidsvoll verk stasjon4.JPG|Eidsvoll verk stasjon er i realiteten på Råholt. 
Råholt ungdomsskole 2007.jpg|Råholt ungdomsskule 
Råholt kirke i Akershus.JPG|Råholt kyrkje 


## Kjelder
* Statistisk sentralbyrå: Tettstadar. Folkemengd og areal, etter kommune. 1. januar 2005
Åneby

**Åneby** er ein tettstad i Nittedal kommune i Akershus. Riksveg 4 og Gjøvikbanen går gjennom staden. Staden har .
Vestfossen

**Vestfossen** er ein tettstad i Øvre Eiker kommune i Buskerud med . 

Vestfossen har i dei siste åra satsa uvanleg sterkt på kulturliv og kallar seg no «kulturhovedstaden». Vestfossen Kunstlaboratorium er bygd opp av Morten Viskum i nært samarbeid med Øvre Eiker kommune, Buskerud fylkeskommune og Norsk kulturråd til å verta eit leiande norsk senter for samtidskunst.

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Buskerud»

## Bakgrunnsstoff
* Om Vestfossen hjå Eikerbygda.no 
* Kulturhovedstaden Vestfossen
Darbu

**Darbu** er ein tettstad i Øvre Eiker kommune i Buskerud. Darbu ligg ved Sørlandsbanen, om lag midt mellom Kongsberg og Hokksund. Tettstaden har .
Skotselv

**Skotselv** er ein tettstad i Øvre Eiker kommune i Buskerud. Ein liten del av staden ligg i Modum kommune. Skotselv har  og ligg ved Randsfjordbanen.

## Galleri

Fil:Skotselv skole.JPG|Skotselv skole
Fil:Skotselv stasjon TRS 070429 006.jpg|Det er ikkje lenger trafikk ved Skotselv stasjon.
Fil:Skotselv Bru.JPG|Skotselv bru kryssar Drammenselva
Fil:We are two.JPG|«We are two» er ein av flere skulpturar av den polske kunstnaren Arkadiusz Gawecki på Skotselv.


## Bakgrunnsstoff
* skotselv.info, nettstad for Skotselv
* Statistisk sentralbyrå. Tettsteder. Folkemengde og areal, etter kommune. 1. januar 2011
Ormåsen

**Ormåsen** er ein tettstad i Øvre Eiker kommune i Buskerud. Ormåsen er ein ganske ung tettstad, utbygginga starta i 1986. Staden har  og ligg om lag midt mellom Hokksund og Vestfossen.

## Kjelder
* Om Ormåsen hjå Eikerbygda.no
Tyristrand

**Tyristrand** er ein tettstad i Ringerike kommune i Buskerud med . Tyristrand ligg ved innsjøen Tyrifjorden.
Sokna (fleirtyding)

**Sokna** kan visa til:

* Sokna, ein tettstad i Ringerike kommune. Elva som renn forbi tettstaden heiter Sogna.
* Sokna i Midtre Gauldal, ei sideelv til Gaula i Midtre Gauldal kommune.
* Lundesokna (eller Sokna), ei sideelv til Gaula i Melhus kommune.
Sokna

**Sokna** er ein tettstad i Ringerike kommune i Buskerud. Staden ligg i Soknedalen, mellom elvene Sogna og Verkenselva. Riksveg 7 går gjennom staden, og det same gjer Bergensbanen, men toga stoppar ikkje lenger på Sokna.

På Sokna ligg Lunder kyrkje og barne- og ungdomsskulen Sokna skole.

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Buskerud»
Hallingby

**Hallingby** er ein tettstad i Ringerike kommune i Buskerud med . Staden ligg ved E16. Hallingby var før ein stasjon på den no nedlagde Sperillbanen.
Nakkerud

**Nakkerud** er ein tettstad i Ringerike kommune i Buskerud, på vestsida av Tyrifjorden. Tettstaden har .

Riksveg 35 mellom Hønefoss og Hokksund og jarnbanelina Randsfjordbanen passerer staden.
Helgelandsmoen

**Helgelandsmoen** er ein tettstad som ligg dels i Hole kommune, dels i Ringerike kommune, i Buskerud. Det meste av staden ligg i Hole. Tettstaden har .

## Sjå òg
* Helgelandsmoen leir
Mjøndalen

**Mjøndalen** er ein tettbygd stad i Drammen kommune i Buskerud fylke. Fram til 2020 var staden kommunesenteret i tidlegare Nedre Eiker kommune i Buskerud. Staden ligg på sørsida av Drammenselva, med Krokstadelva på andre sida av elva. 

Statistisk sentralbyrå reknar Mjøndalen som ein del av tettstaden Drammen, busetnaden i områda mellom er så tett at tettstadane har vokse saman. Det gjeld også for dei andre tettstadane i Nedre Eiker: Solbergelva, Krokstadelva og Steinberg.

## Bakgrunnsstoff
* Om sagbruka i Mjøndalen hjå Eiker Arkiv 

## Kjelder
* Om Mjøndalen hjå Eikerbygda.no
Nesbyen

**Nesbyen** er ein tettstad og kommunesenteret i Nesbyen kommune i Buskerud fylke. Tettstaden har . Nesbyen ligg ved Hallingdalselve i Hallingdal. Riksveg 7 og Bergensbanen går gjennom staden.
Sundvollen

**Sundvollen** er ein tettstad i Hole kommune i Buskerud fylke. Staden ligg på austsida av Tyrifjorden og E16 går gjennom staden.
Gomnes

**Gomnes** er ein tettstad i Hole kommune i Buskerud og har . Staden ligg ved Tyrifjorden, tvers ovanfor Tyristrand.
Bella Ciao

**«Bella Ciao»** er ein italiensk partisansong frå den andre verdskrigen. 

Denne kanskje mest kjende av alle songar frå den anti-fascistiske motstandsrørsla i Europa i krigsåra, er opphavleg ein arbeidarsong frå markene på Po-sletta i Nord-Italia. 

Den italienske partisanrørsla, som voks seg svært sterk i løpet av krigen, og særleg i Nord-Italia dei siste to krigsåra, bruka denne folkesongen med ein ny tekst med tema frå partisankrigen mot dei italienske fascistane og nazityske okkupasjonssoldatar. 

Den norske versjonen av songen, som er populær blant organisasjonar på venstresida, har eit litt anna bodskap. Den handlar om undertrykkinga av arbeidarane på rismarkene, og om fridomen som skal kome. Den norske gruppa Samvirkelaget brukar delar av denne versjonen i låten «Bella Ciao» på plata *Musikk*.

## Sjå òg
* Andre norske versjonar på bokmål-Wikipedia
Steinsåsen

**Steinsåsen** er ein tettstad med  i Hole kommune i Buskerud. Staden ligg ved Steinsfjorden. E16 går gjennom staden.
Torpo

**Torpo** er ein tettstad og eit sokn i Ål kommune i Hallingdal i Buskerud. Hallingdalselve renn gjennom Torpo, og jamsides med elva går Riksveg 7 på nordsida og Bergensbanen på sørsida.  

Tettstaden Torpo har  og er opphavleg ein stasjonsby, sjølv om jernbanen ikkje lenger stoppar på stasjonen.

I Torpo sokn, som har omtrent 830 innbyggjarar (2013), finst to kyrkjer: Torpo stavkyrkje frå mellomalderen og Torpo nye kyrkje frå 1880.

## Folk frå Torpo
Lausdansaren Martin Myhr er frå Torpo.

## Folketalsutvikling
Ål i Hallingdal

**Ål** er ein tettstad og administrasjonssenteret i Ål kommune i Buskerud. Tettstaden ligg midt i Hallingdal, ved den austlege enden av Strandafjorden, og har .

Størstedelen av tettstaden ligg på nordsida av Hallingdalselve, og heiter **Sundre**. Dei små forstadene rundt er Hago, Vestlia og Granhagen. Riksveg 7 går gjennom Ål på nordsida av elva og på sørsida ligg Ål stasjon, som er stoppestad for Bergensbanen.

Ål er eit handels- og skulesentrum, og har kulturhus, Ål kulturhus med Hallingrosa, ei utstilling av rosemålingskunst, og ei større permanent Rolf Nesch-utstilling. Her er også sjukestove med base for Norsk Luftambulanse. Avisa *[[Hallingdølen]]* kjem ut på Ål tre dagar i veka.

Sundre var den førande garden i Ål i mange år, og vart sentrum av di både Ål kyrkje, Ål stavkyrkje, og tingstugu vart lagt i dette området. Når lokalkjende hallingar i dag snakkar om Ål sentrum, nyttar dei framleis omgrepet «på Sundre». Folk utanfor dalen brukar gjerne nemninga «på Ål» i same tyding. Sundre er rekna til om lag rett ovanfor Ål kyrkje. 

## Folkemengd

## Kjelder
Geilo

**Geilo** er ein tettstad i Hol kommune i Buskerud. Tettstaden ligg øvst i Hallingdal, ved Bergensbanen omtrent midtvegs mellom Bergen og Oslo, og har . Sentrum ligg om lag 800 moh.

Geilo er ein populær turiststad, både sommars- og vinterstid, og bygda har ei mengd hotell og andre overnattings- og serveringsstader.

Namnet Geilo kjem av dativ fleirtalsform av geil, 'inngjerda krøterveg'. Tettstaden har namn etter garden Geilo, som selte grunnen til Bergensbanen då det skulle opprettast ein stasjon kring 1900. Initiativet til dette vart teke av hotelleigaren Ola Geilo frå Ustedalen. Tettstaden har sidan vokse fram kring stasjonen. 

## Næringsliv og kultur
Geilo er ein godt utbygd vintersportstad, med taubane, fleire skitrekk og skøytebane. Det blir stelt til fleire faste, årlege arrangement, både sommar og vinter. Geilo er ein etterspurd turiststad og har mange hotell, pensjonat og utleigehytter. 

I tillegg til turisttrafikken, er det lokale næringslivet prega av jern- og metallvareindustri (knivar, ljåar, verktøy og andre jernvarer) og produksjon av sportsartiklar og suvenirar. Geilo er elles eit viktig handelssenter, ikkje minst på grunn av turisttrafikken. Geilo kyrkje er ei langkyrkje i tre frå 1890. Tuftebrui frå 1830 er freda. På Fekjo ved Ustedalsfjorden finst det gravhaugar.

Geilo er eit trafikknutepunkt. Her møtest riksveg 7 Oslo–Gol–Bergen og fylkesveg 40 over Dagali til Kongsberg og Larvik. Utanom jernbanesamband med Bergen og Oslo har Geilo bussrutesamband til Hønefoss, Rødberg i Numedal og Odda i Hardanger. Den private flyplassen Geilo lufthamn, Dagali ligg 28 km frå Geilo sentrum.

## Historikk
* Geilo Hotel var grunnlagt i 1890
* Øyo Hotell var grunnlagt i 1909
* Dr. Holms Hotel var grunnlagt i 1909
* Haugen Hotell var grunnlagt i 1914
* Dei paralympiske vinterleikane i 1980 vart haldne på Geilo
* Dronning Sonja fekk skiinstruktørsertifikatet sitt på Geilo

## Galleri

Geilo station 03.jpg| Geilo stasjon
File:Geilo Kirche.jpg| Geilo kyrkje
File:Geilo church interior 02.jpg| Koret i Geilo kyrkje
Geilo 2012.jpg|Geilo om sommaren
File:Geilo street scene Hol Norway.JPG|Gatebilde frå Geilo


## Folkemengd

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* Geilo hjå VisitNorway – Turistinformasjon om Geilo
* SkiGeilo – Informasjon om skiaktivitetar på Geilo
Tjørvåg IL

**Tjørvåg Idrettslag** er eit idrettslag i Herøy kommune på Sunnmøre, og vart starta opp i 1974. Idrettslaget har fotball som hovudtilbod til innbyggjarane i Tjørvåg, men det er òg andre aktivitetar, mellom anna ei turgruppe.

Idrettslaget har vore drive av bydgefolket sjølv. Sidan midten av 1990-talet, har Per Magne Lillenes vore ein sentral mann i idrettslaget.

Tjørvåg IL fekk i 2003 si eiga grusbane for første gong, tidlegare har laget nytta baner til naboklubbar og skuleanlegg. Seinare vart det lagt kunstgras og bygd tribune. Tjørvåg idrettslag sitt a-lag spelar i 5.divisjon i 2015.  

Tjørvåg spelar i raude drakter.  

## Tidlegare spelarar

*  Lars Ivar Moldskred - Strømsgodset
*  Preben Hestad - Bergsøy IL
* Viktor Tuvik Skarbø - Tjørvåg IL

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Krøderen

:For tettstaden Krøderen sjå Tettstaden Krøderen.
----

**Krøderen**, eller **Krøderfjorden ** som mange kalla han, er eit vatn som strekkjer ca. 41 km seg nordover frå tettstaden med same namn og endar opp ved Gulsvik i Flå kommune, sør i Hallingdal. Den viktigaste vasstilførsla kjem frå Hallingdalselve i nord, og avløpet skjer via Snarumselva i sørenden av innsjøen.

Ved Noresund (langs Rv7) er det bru over innsjøen, som på det punktet er om lag 200 m brei. Brua fører over til vestsida av innsjøen, der mellom anna oppfarten til Norefjellmassivet finst.
Tettstaden Krøderen

**Krøderen** er ein tettstad i Krødsherad i Buskerud. Staden ligg i sørenden av innsjøen Krøderen. Museumsbanen Krøderbanen har endestasjon i bygda.

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Buskerud»
Noresund

**Noresund** er ein tettstad som er kommunesenteret i Krødsherad kommune i Buskerud. Staden ligg ved innsjøen Krøderen og det går bru over innsjøen i Noresund. Krøderen er berre om lag 200 meter breid ved Noresund. Riksveg 7 går gjennom staden.
Vikersund

**Vikersund** er ein tettstad som er kommunesenter i Modum kommune i Buskerud. Staden ligg ved innsjøen Tyrifjorden og Randsfjordbanen og Riksveg 35 går gjennom Vikersund. Museumsjarnbanen Krøderbanen går frå Vikersund til Krøderen. Vikersundbakken ligg i området.
Åmot i Modum

**Åmot** er ein tettstad i Modum kommune i Buskerud. Staden ligg ved Drammenselva og Randsfjordbanen, og Riksveg 35 går gjennom staden. Statistisk sentralbyrå reknar Geithus og Åmot for ein tettstad då området mellom stadene er så tett busett at dei har vakse saman. Det bur til saman   i tettstaden Åmot/Geithus.

## Sjå òg
* Geithus
* Åmot/Geithus
* Tettstader i Buskerud

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Buskerud»

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi frå Åmot på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Lierbyen

**Lierbyen** er kommunesenter i Lier kommune i Buskerud fylke, om lag 7 km nordaust om Drammen. Fylkesveg 285 går ved staden. 

Lierbyen var tidlegare definert som tettstad, men frå 1. januar 2013 slo Statistisk sentralbyrå det saman med tettstaden Drammen.

## Kjelder
Sylling

**Sylling** er ein tettstad i Lier kommune i Buskerud. Staden har  og ligg inst i Holsfjorden, som er ein arm av innsjøen Tyrifjorden. Fylkesveg 284 og fylkesveg 285 går gjennom Syllng.
Geithus

**Geithus** er ein tettbygd stad i Modum kommune i Buskerud. Staden ligg ved Drammenselva, like sørom utlaupet frå Tyrifjorden. Statistisk sentralbyrå reknar Geithus og Åmot i Modum for ein tettstad då området mellom stadane er så tett busett at stadene har vakse saman. Tettstaden Åmot/Geithus har til saman  .

Det tidlegare treforedlingskonsernet Union A/S (Union Co), skipa i 1873 av Benjamin Sewell (1845-1895), hadde ein av sine papirfabrikkar på Geithus. Dei andre fabrikkane i konsernet var Union Drammen (der mellom anna Union Scene ligg no), Union Bruk i Skien, og Skotfos Bruk på Skotfoss. Alle desse fabrikkane er no avvikla.

## Sjå òg
* Åmot i Modum
* Åmot/Geithus
* Tettstader i Buskerud

## Andre nettstader
* Eldre fotografi frå Geithus på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Buskerud»
Rotnes

**Rotnes** er ein tettstad som er kommunesenter i Nittedal kommune i Akershus. Rotnes ligg ved Nitelva og Riksveg 4 og Gjøvikbanen går gjennom bygda. 
Staden har .
Sponvika

**Sponvika** er ein tettstad i Halden kommune i Østfold fylke. Staden ligg ved munningen av Iddefjorden, like ved grensa til Sverige og har .

## Kjelder
Isebakke

**Isebakke** er ein tettstad i Halden kommune i Østfold. Staden ligg ved Iddefjorden, om lag midt mellom Svinesund og Halden by. Riksveg 21 går ved Isebakke. Han har .

## Kjelder
Kabbala

**Kabbala** (hebr. קַבָּלָה qabbālā], 'mottaking') eller **kabbalisme** viser til ein mystisk tradisjon innan rabbanittisk jødedom som legg vekt på mystikk og teosofi.

## Soge
Kabbala viste først til ei munnleg overlevert lære som blei skrive ned i *[[Misjna]]* rundt år 200.
Frå 1200-talet var det ei nemning for den mystiske retninga som blei utvikla av jødar i Sør-Frankrike og Nord-Spania (Gerona) på denne tida. 

På 1900-talet blei kabbalaundervising utvikla som ei nyreligiøs rørsle av mellom anna Kabbalah Centre i USA.

### Folk knytt til kabbala
;Historiske

* Abraham Abulafia
* Abraham Azulai
* Baba Sali
* Baruch Ashlag
* Chaim Vital
* Elijah ben Solomon

* Israel ben Eliezer
* Isaac Luria
* Joseph ben Abraham Gikatilla
* Meir ben Ezekiel ibn Gabbai
* Moses ben Jacob Cordovero
* Moses de Leon

* Nathan Adler
* Simeon bar Yohai
* Solomon ibn Gabirol
* Yehuda Ashlag
* Yitzchak Kaduri
* Yosef Karo

;Samtidige
* Samuel Ben-Or Avital
* Aryeh Kaplan
* Zalman Schachter-Shalomi
* Adin Steinsaltz

## Sjå òg
* *[[Zohar]]*
* *[[Sefer habbahír]]*
* *[[Sefer jesirá]]*

## Kjelder

* 
* 
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Kabbalah|Kabbalah]]» frå , den 2. august 2010.*
Sjem Tob ben Joséf Falaquera

**Sjem Tob ben Joséf Falaquera** (ca 1225&ndash;ca 1295) var ein sefardisk diktar, omsetjar og formidlande filosof i den nyplatonske skulen.

Sjem Tob ben Joséf Falaquera vart fødd i Provence eller Nord-Spania om lag 1225. Han døydde truleg ca 1295. Generelt var han, i pakt med sitt eige mål, meir ein formidlar enn ein nyskapar, og han omsette fleire nyplatonske tekstar.

I dei to verka *Resjít ḥokhmá* (‘Visdommens byrjing’) og Sefer Hammebakkésj (‘Den søkjandes bok’) tek han mellom anna føre seg musikk. I *Resjít ḥokhmá* tek han for seg klassifikasjon av greiner av musikken. Grunnskiljet går ifølgje han mellom praktisk og teoretisk musikk. Han skil her &mdash; som Regino av Pruem &mdash; mellom naturleg og kunstig musikk, der den naturlege musikken er den som blir framført med stemma. Vidare underdeler han den teoretiske musikken i fleire disiplinar. Det same kjem han inn på i det seinare verket *Sefer Hammebakkésj*, der han i tillegg skriv om musikkens opphav og verknad, og dessutan om musikkens akustiske karakter.

## Verk
* *De‘ót happilosofím* (‘Meiningane åt filosofane’)
* *Resjít hokhmá* (‘Visdommens byrjing’)
* *Sefer hammebakkésj* (‘Den søkjandes bok’)

## Kjelder
* Utne, Olve: «Jødisk musikksyn i middelalderen. Musikkens plass i jødisk, filosofi, religion og vitenskap fra Philo til Gersonides». Essay på musikkvitenskap hovudfag. Univ. i Oslo, 1991.
Abrahám Abulafia

**Abrahám ben Sjemuél Abulafia** (fødd 1240; død etter 1291, truleg på Malta) var ein av dei første kabbalistane. Han vart fødd i Spania og studerte skriftene åt Maimonides og Hillél. I tjueårsalderen la han ut på eit liv i vandring. Den første profetiske boka si, *[[Sefer hajjasjár]]* (‘Den rettvises bok’) skreiv han i Patras (Pátra) i det noverande Hellas i 1279. Abrahám Abulafia drøymde om å viske ut skilnadene mellom jødedommen, kristendommen og islam. Året etter følgde han ei indre stemme og la ut på reise til Roma for å omvende pave Nicholaus III. Paven, som da var i Suriano (no kalla *Soriano*) i Viterbo-provinsen, fekk nyss om dette og gav ordre om at fanatikaren laut brennast på bål så snart han kom dit. Da Abulafia kom til Suriano den 22. august 1280 fekk han høyre ved den ytre byporten at paven hadde døydd av slag natta føre. Abulafia la så på vandring heimatt, der minorittane kasta han i fengsel. Han vart sett fri at fire veker seinare. Neste gong vi høyrer om Abulafia var han på Sicilia som ein profet og messias. Kort tid seinare braut han opp att, og han arbeidde saman boka *[[Sefer haót]]* (‘Teiknets bok’) på øya Comino ved Malta i åra 1285&ndash;1288. Det siste vi veit om han er at han skreiv si siste og truleg lettast tilgjengelege bok, *Imré Sjéfer*, i 1291.

## Anna
«Abulafia» er òg namnet på eit tekstbehandlingsprogram i romanen *[[Il pendolo di Foucault]]* (1998) av Umberto Eco.

## Sjå òg
* Gematrijjá

## Kjelder

* Abulafia's 'Life of the World to Come' 
* Abulafia's 'Light of the Intellect' 
* Abulafia
* JewishEncyclopedia.com Article
* «Abulafia» frå Engelsk Wikipedia
Felipe Guaman Poma de Ayala

**Felipe Guaman Poma de Ayala** (ca 1538–1620) var ein peruansk historieskrivar. 

Guaman Poma blei fødd like etter at spanjolane erobra inkariket og var barnebarn av Túpac Yupanqui. Han blei indoktrinert av kristen tru, og lærte å skrive quechua og spansk som barn. Som vaksen arbeidde han som tolk i forhandlingar mellom spanjolar og dei opphavlege samfunn. I byrjinga samarbeidde han med kolonistane, men stod seinare tydeleg på parti med sitt eige folk. 

Han skreiv eit verk på 1200 sider på spansk om inkaene og livet i Inkariket. Boka vart ferdig meir enn 80 år etter at den siste inka fall. Det kan ha teke meir enn 20 år å skrive boka. Ho var ikkje aktuell som historisk kjelde før ho blei attoppdaga i Det Kongelige Bibliotek i København i 1908. Fleire av dei mange teikningane frå boka til Guaman Poma har vore nytta i nyare bøker.

## Bakgrunnsstoff
* Felipe Guaman Poma de Ayala: ''Nueva corónica y buen gobierno'' Peru (1615)
* ''Ivan Boserup om Guaman Poma'', Det Kongelige Bibliotek, youtube.com
John Hemming

**John Hemming** () er ein kanadisk forskar og forfattar med Amazonas som spesialitet. Han er utdanna ved Eton College og ved University of Oxford, og har blitt rekna som ein av Storbritannias leiande på Amazonas i Brasil, og historia til urfolket der spesielt. Hemming har oppretta førstekontakt med nokre søramerikanske folkegrupper. Han har også hatt forskarprosjekt i Jordan og Peru.

Hemmings første bok, *The Conquest of the Incas*, vart godt motteken då ho kom ut i 1970 og vert framleis tilrådd som kjelde til informasjon om hendingane som førte til at Inkariket fall. Boka handla også om dei første tiåra med spansk kolonimakt i Sør-Amerika.

I 1975 blei Hemming sekretær i Royal Geographical Society og seinare direktør fram til 1996.

## Bibliografi
* *The Conquest of the Incas* (1970)
* *The Conquest of the Brazilian Indians* (1987)
* *Die If You Must: The Brazilian Indians Today* (2003)
* *Amazon Frontier: The Defeat of the Brazilian Indian* (1987)
* *The Search for El Dorado* (1978) 
* *Roraima: Brazil's Northernmost Frontier* (1990)
Cedi

**Cedi** (uttala 'sidi') er valutaen i Ghana. Valutakoden er GHC

1 cedi blir delt i 100 pesewa, men minste gongbare mynt er 50 cedi.

Valutaen har vore utsett for sterk inflasjon; i 1983 var kursen 1 USD = 90 cedi, i 1993 1 USD = 720 cedi og i 2003 1 USD = 8&nbsp;500-8&nbsp;800 cedi.

Pengesetlane finst i desse valørane:

* 1&nbsp;000 cedi
* 2&nbsp;000 cedi
* 5&nbsp;000 cedi
* 10&nbsp;000 cedi
* 20&nbsp;000 cedi

Myntane finst i desse valørane:

* 50 cedi
* 100 cedi
* 200 cedi
* 500 cedi
Lyderhorn

**Lyderhorn** (396&nbsp;moh.) er eit av Dei sju fjella kring Bergen. Det ligg ved Liavatnet ca. 5 km vest for sentrum og er godt synleg frå skipsleia både nordover og sørover, og har vore eit kjent seglingsmerke. Gammalnorsk form av namnet var Logðarhorn / Lofðarhorn / Lœfðarhorn. 

Lyderhorn skal etter folketrua ha vore samlingsstad for heksar på Valborgsnatta, Sankthansnatta og i julehelga.

Bergen Turlag sin årlege sjufjellstur startar over Lyderhorn og går vidare over Damsgårdsfjellet, Løvstakken, Ulriken, Fløyfjellet, Rundemanen og Sandviksfjellet. 

Lyderhorntunnelane er ein parsell av Sotravegen frå Liavatnet i aust til krysset ved Kjøkkelvikvegen mot vest.
Grace Aguilar

**Grace Aguilar** () var ein engelsk romanforfattar, diktar og skribent om jødisk historie og religion.

Grace Aguilar vart fødd i Hackney i England av sefardiske foreldre av spansk opphav. Ho var fysisk svak frå barndommen av og viste tidleg interesse for historie &mdash; særleg jødisk historie. Da far hennar døydde vart ho avhengig av si eiga næringsinntekt. Etter nokre skodespel og dikt fekk ho utgjeve boka *Spirit of Judaism* i USA i 1842 &mdash; eit forsvarsskrift for trua hennar og dei som vedkjenner seg denne trua. Ho følgde opp med bøkene *The Jewish Faith* (1845) og *The Women of Israel* (1845). Mest kjend er ho likevel for romanane sine &mdash; og da særleg *Home Influence* (1847) og *A Mother’s Recompense* (utgjeve posthumt i 1850). Av andre verk kan nemnast *Magic Wreath* og *Vale of Cedars*. Helsa hennar gav etter i 1847 og ho døydde den hausten i Frankfurt am Main i Tyskland.

## Verk

### Sakprosa
* 1842 &ndash; *Spirit of Judaism*
* 1845 &ndash; *The Jewish Faith*
* 1845 &ndash; *The Women of Israel, or Characters and Sketches from the Holy Scriptures and Jewish History*. Second edition. London, 1858. (2 v.)http://catalogue.bl.uk:80/F/57PDQ2VS197NEFBIH8HEUYI957RD7UULKH6Y575XVV4HKBESMA-01834?func=full-set-set&set_number=004986&set_entry=000054&format=001
* 1853 &ndash; *Sabbath Thoughts and Sacred Communings.* [red. av Sarah Aguilar.] London 1853.http://catalogue.bl.uk:80/F/57PDQ2VS197NEFBIH8HEUYI957RD7UULKH6Y575XVV4HKBESMA-04058?func=full-set-set&set_number=004986&set_entry=000033&format=999

### Romanar
* 1847 &ndash; *Home Influence*. London, 1847. (2 v.)http://catalogue.bl.uk:80/F/57PDQ2VS197NEFBIH8HEUYI957RD7UULKH6Y575XVV4HKBESMA-03453?func=full-set-set&set_number=004947&set_entry=000010&format=999 (*Hjemmets Indflydelse : en Fortælling for Mødre og Døtre*. Bergen, 1898&ndash;1901 (3 b.))http://ask.bibsys.no/ask/action/show?pid=05091281x&kid=biblio
* 1850 &ndash; *A Mother’s Recompense* (*En moders belønning : fortælling*. Bergen, 1901)http://ask.bibsys.no/ask/action/show?pid=942279344&kid=biblio
* 1851 &ndash; *The vale of cedars, or The martyr : a story of Spain in the fifteenth century*

## Kjelder
* *Encyclopædia Britannica*, 1911-utgåva (PD)
* Cousin, John William (1910): *A Short Biographical Dictionary of English Literature*. London : J.M. Dent & sons, 1910.
* «Grace Aguilar» frå Engelsk Wikipedia

## Bakgrunnsstoff
* Verk av Grace Aguilar frå Gutenberg Project
* graceaguilar.info  &mdash; ressursstad om livet og verket hennar Grace Aguilar ved Michael Dugdale
Bergen og Hordaland Turlag

**Bergen og Hordaland Turlag** vart grunnlagt i 1890 under namnet «Turistforeningen for Bergen By og Stift» og er den største friluftsorganisasjonen på Vestlandet med nesten 26&nbsp;000 medlemmer. Turlaget er tilknytt Den Norske Turistforening (DNT). I 2013 vart namnet endra frå Bergen Turlag til Bergen og Hordaland Turlag.

## Lokallag

Følgjande lokallag er knytte til Bergen og Hordaland Turlag:
* Askøy Turlag,
* Austevoll Turlag,
* Bømlo Turlag,
* Fjell Turlag,
* Fusa Turlag,
* Kvam Turlag,
* Kvinnherad Turlag,
* Nordhordland Turlag,
* Odda/Ullensvang Turlag,
* Os Turlag,
* Osterøy Turlag,
* Samnanger Turlag,
* Stord-Fitjar Turlag,
* Sund Turlag.

## Kjelde
* Bergen og Hordaland Turlag
Digitalarkivet

**Digitalarkivet** er ein nettstad for publisering av av digitaliserte, søkbare kjelder frå det norske Arkivverket. Tenesta er gratis og kan nyttast av alle. Der finn ein digitaliserte versjonar av dei landsdekkande folketeljingane for 1801, 1865, 1900 og 1910, i tillegg til mellom anna emigrantdatabasar. Nettstaden vart opna i 1998. 

På nettstaden får ein (juni 2012) tilgang til 12 937 avfotograferte (2,5 millionar doble sider) kyrkjebøker, og 15 473 (7,6 millionar sider) med panteregister og pantebøker. Ein finn også avfotograferte skifteprotokollar, tingbøker og skattelsitar. I 2011 vart det lasta ned 225,8 millionar sider frå Digitalarkivet.

Digitalpensjonatet, som er del av digitalarkivet, er eit tilbod om gratis lagringsplass og visningsverkty for samarbeidspartnarar. Gjestene i Digitalpensjonatet har alle rettane til sitt eige materiale, og har samstundes ansvar for kvalitetssikring av innhaldet.

Statsarkivaren i Bergen har redaksjonsansvar for Digitalarkivet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
* Skanna kyrkjebøker
Radiobølgjer

**Radiobølgjer** er elektromagnetiske bølgjer med bølgjelengd frå over 10.000 m til 1 mm, tilsvarande 30 kHz til 300 GHz. Radiobølgjer vert brukt til trådlaus overføring av informasjon. Ei radiobølgje blir generert når ei elektrisk ladning akselererer med ein frekvens som ligg innanfor radiofrekvensdelen av det elektromagnetiske spekteret.

Radiobølgjer vert nytta til å overføra informasjon vie radio, fjernsyn, mobiltelefon, etc. Radiobølgjer med lang bølgjelengd kan sendast over horisonten fordi dei vert reflektert av elektrisk lada luftpartiklar i termosfæren

Den aller fyrste bodskapen som vart send over Atlanterhavet med radiobølgjer vart utført i 1901, av italienaren Guglielmo Marconi.

## Sjå òg
* Radio
Sigurd Allern

**Sigurd Allern** () er ein norsk journalist, politikar og medieforskar, fødd i Sandnessjøen. Allern var ansvarleg redaktør for Klassekampen i to periodar, 1969–1972 og 1979–1995. Han er mag.art. i sosiologi frå Universitetet i Oslo (1974) og dr.polit. i medievitskap frå Universitetet i Bergen (1997). I 2003 vart han den fyrste professoren i journalistikk ved Universitetet i Oslo. Sidan 2007 har han òg vore professor II ved Høgskulen i Volda, og i 2008 fekk han som fyrste nordmann eit gjesteprofessorat ved Universitetet i Stockholm. Frå 2003 til 2006 arbeidde han som forskar ved Institutt for journalistikk i Fredrikstad.

Sigurd Allern vart fødd og voks opp i Sandnessjøen, som son av Edith Berg Allern og Ole Allern. Han vart sidan ein sentral person i oppstarten av Arbeidernes Kommunistparti, AKP(-ml), på byrjinga av 1970-talet, og han var leiar frå 1973 til 1975. På same tid var han leiar av Raud Valallianse, som på den tida fungerte som valfronten til AKP(-ml), fordi Arbeidarpartiet og Norges Kommunistiske Parti hadde hindra AKP å stille til val i eige namn, med referanse til namnelikskapen. Tidlegare hadde han vore leiar i Sosialistisk Ungdomsforbund (1967–1968).

Sigurd Allern har også skrive fleire bøker, mellom desse *Kildenes makt* (1992), *Når kildene byr opp til dans* (1997), *Flokkdyr på Løvebakken?* (2001) og *Nyhetsverdier* (2001).

## Bibliografi
* 1975: *Kinas utenrikspolitikk* (saman med Jahn Otto Johansen og Erik Solheim). Oktober, Oslo. ISBN 82-7094-979-5
* 1988: *Møkkagraverne & den kritiske tradisjonen – essays*. Oktober, Oslo. ISBN 82-7094-481-5
* 1989: *Det Norge vi vil ha* (medforfattar, red. Kjell Bækkelund). Cappelen, Oslo. ISBN 82-02-11978-2
* 1992: *Kildenes makt*. Pax, Oslo. ISBN 82-530-1562-3 (1. utg.), ISBN 82-530-1843-6 (2. utg. 1996)
* 1997: *Når kildene byr opp til dans*. Pax, Oslo. ISBN 82-530-1868-1
* 2001: *Nyhetsverdier*. IJ-forlaget, Kristiansand. ISBN 82-7147-210-0
* 2001: *Flokkdyr på Løvebakken?*. Pax, Oslo. ISBN 82-530-2316-2
* 2009: *Skandalenes markedsplass*. Fagbokforlaget, Bergen. ISBN 978-82-450-0847-0

## Kjelder
* Knut Olav Åmås [red.]: «Allern, Sigurd» i *Hvem er hvem?* (Aschehoug, 2008)
* Heimstad frå artikkel om Allern i SNL.

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Rystestølen

**Rystestøylen** ligg på fjellet mellom bygdene Raudeberg og Kvalheim. Rystestøylen er eigentleg ein gammal gardfjøs som eldsjeler på Raudeberg har restaurert. No er det overnattingsmulighetar og kokemulighetar. Den ligg nesten oppe på flata på fjellet. Rystestøylen er 432 m.o.h.
Swedish Metal Aid

**Swedish Metal Aid** var ei gruppe svenske hardrockarar som gjekk saman om å lage ein singel til inntekt for dei svoltramma i Etiopia i 1986. Resultatet vart singelen *Give a Helpin' Hand*. I spissen for 120 hardrockarar stod songaren Joey Tempest. 

Andre musikarar var Kee Marcello (gitar), Robert Ernlund (vokal), Björn Lodin, Joakim Lundholm, Malin Ekholm, Tommy Nilsson.

Ei innspeling som inspirerte trøndergjengen *[[The Swings]]* til å spele inn *[[Heng med i svingan]]* til inntekt for trafikkskadde tre år seinare.