Vefsn Mållag

**Vefsn Mållag** vart stifta laurdag 14. oktober 1899 som *[[Mosjøen]] og [[Vefsn|Vefsen]] Maallag*.

Laget er direkte innmeldt i Noregs Mållag.

Laget hadde 52 medlemmar i 2023.

## Forløpar
Det første sporet etter eit mållag i Vefsn finn vi i 1870, og laget blei truleg stifta sist i 1860-åra. Sentral i arbeidet den gongen var lensmannen C.M. Havig. Ein annan inspirator kan ha vore lærarskolestyraren Johannes Belsheim, han var ei tid i 1860-åra styrar av Vefsn seminarium i Mosjøen, og i 1864 heldt han 17. mai-tale på landsmål i Vefsn. Styret i dette mållaget var lensmann C.M. Havig, gardbrukar Jakob Hansson, Bjørnålia, og gardbrukar Lars Benjaminsson, Eiterholmen. Dette mållaget gjekk inn etter få år.

## Lagsarbeid
Den første formannen var lærar og seinare stortingsmann Anton Mikal Bjørnaali. I 1906 var laget med å etablere Kaffistova i Mosjøen, ein etestad som mållaget i dag eig i lag med Hålogaland Ungdomslag. Mållaget var sentralt i arbeidet for å etablere ei bygdesamling i Vefsn, og laget har av den grunn ein medlem i styret for Vefsn Museum.

Gjennom vel hundre år har arbeidet for nynorsk mål i skole, kyrkje og samfunn vore sentrale arbeidsfelt. Meir generell folkeopplysing har i periodar vore like så viktig for laget.

I 1947 vedtok soknerådet etter opptak frå Vefsn og Mosjøen at det skulle vere 10 nynorske gudstenestar i Dolstad kyrkje.

Vefsn mållag har i mange år arbeidd for at foreldre skulle velje nynorsk for ungane som starta på skolen.

Lagsnamnet var Vefsn og Mosjøen mållag fram til kommunesamanslåinga i 1965. På årsmøtet 18. februar 1966 blei lagsnamnet endra til Vefsn mållag.

I 1975 arrangerte Vefsn mållag landsmøte for Noregs Mållag.

## Vefsn og Mosjøen kvinnemållag

Laurdag 25. oktober 1902 blei Vefsn og Mosjøen Kvinnemållag skipa, og det teikna seg straks 12 medlemmar. Det vekte åtgaum at *""Kulstadkjærringan" hadde skapt seg eit Maallag paa den Vis, at dei kom saman med eit Handarbeid, ein Bunding eller slik og  las høgt or ei eller anna Maalbok."* meldte Nordlands Folkeblad 6. mars 1903. Men *"En Kulstadsø-Kvinde"* tillet seg likevel å opplyse til Nordlands Folkeblad 17. mars 1903 at *«ingen "Kulstadkjærring" eller nogen Kvinde ved Kulstadsøen har startet noget Maallag som ovenfor nævnt, eller er Deltager i i et slikt lag.»*

Kinnemållaget heldt møta sine på folkehøgskolen, og 25. oktober 1903 heldt laget sin første årsfest her.

I 1915 meldte laget at det som regel var møte ein gong i månaden. I 1917 sette kvinnemållaget i gong eit kurs i norsk og engelsk. Kvinnemållaget var enno i drift i 1924.

## Leiarar i Vefsn mållag
For åra 1899 - 1925 har det vore vanskeleg å finne ei fullstendig leiarrekke, men lista er oppdatert etter avisoppslag og årsmeldingar.
Desse har vore leiarar i laget frå 1899:

# Mikal Bjørnåli, 1899&ndash;1903, blei vald til første formann 14.oktober 1899. Mikal Bjørnåli gjekk også under namnet *Anton Mikal Jakobsen Bjørnaali* eller berre *Anton Mikal Jakobsen.* Bjørnåli blei attvald i 1901 og 2. januar 1903.
# Odin Benum, 1904&ndash;1905, blei vald i 1904 og attvald i januar 1905.
# Kristian Audne, 1906&ndash;1911, blei vald på årsmøtet 11. mars 1906, attvald 28. desember 1906 og attvald 18. februar 1911.
# Jakob Sverdrup (folkehøgskolelærar),  1912, blei vald til ny formann 2. mars 1912, men han forlet Mosjøen i 1913.
# 1913-1915: manglar namn for 1913, 1914 og 1915.
# Petter Benum, 1916&ndash;1919, blei vald 15. januar 1916, og attvald i 1918 og 1919
# Odin Benum, 1920&ndash;1922, blei vald  i 1920 og attvald 20. februar 1921 og i 1922.
# Anders Svare, 1923&ndash;1924, blei vald i 1923 og attvald i 1924
# Asgeir Øyen, 1925
# Martin Langseth, 1926&ndash;1927, blei vald i 1926 og attvald i februar 1927.
# Kristian Tustervatn, 1928
# Ola Nergård, 1929
# Oddbjørg Kulstad, 1930
# Odin Benum, 1931&ndash;1936
# Bjarne Spjelkavik, 1937
# Reidar Svare, 1938
# Ola Nergård, 1939&ndash;1945
# Asbjørn Hundåla, 1946
# Anders Sausjord, 1947&ndash;1948
# Leiv Nes, 1949&ndash;1950
# Alf Hamnes, 1951&ndash;1952
# Ragnar Remmen, 1953&ndash;1954
# Kristian Halse, 1955
# Magnus Utgard, 1956
# Kåre Vikdal, 1957&ndash;1959
# Erling Lyftingsmo, 1960&ndash;1963
# Åse Floa Steinrud, 1964&ndash;1968
# Rolf Nesje, 1969&ndash;1972
# Åslaug Mjøs, 1973&ndash;1976
# Elin Skintveit Larsen, 1976&ndash;1979
# Ingen leiar vald på årsmøtet 1979
# Per Smørvik, 1980&ndash;1981
# Sigrun Nicolaisen, 1982&ndash;1983
# Alv Helge Skeie, 1984
# Per Sjåvik, 1985&ndash;1986
# Lyngve Nesje, 1987&ndash;1991
# Unn Herringbotn, 1992
# Magnar Stølen, 1993&ndash;1996?
# Åse Floa Steinrud, 1997&ndash;1999
# Kristian Halse 2000&ndash;2001
# Magnus Utgard, 2002&ndash;2004
# Knut Skorpen, 2005&ndash;2007
# Magnar Stølen, 2008&ndash;2010 
# 2011-2012: manglar opplysningar
# Villy Nordmo, 2013&ndash;2021
# Randi Einrem, 2021-
# Elsa Bjørlykke 2024-

## Litteratur
* Kristian Halse (1997) «Mållaget i Vefsn - eit farande folkeakademi» i *[[Far etter fedrane]] 1998*. Utgitt av Vefsn Museum, 1997. ISBN 82-90775-18-0
* Kjell Øksendal (1989) «Vefsn - målbastion i nord» i *[[Far etter fedrane]] 1990*. Utgitt av Vefsn Museum, 1989, ISBN 82-90775-03-2
* Kjell Jacobsen: (1975) *Overgangstid / Vefsnbygdene ca. 1820 - 1900* (*Vefsn bygdebok bind II) ISBN 82-990173-3-5*
* Tove Bull og Kjellaug Jetne (1982): *Nordnorsk. Språkarv og språkforhold i Nord-Noreg*. Det Norske Samlaget, Oslo.

## Fotnotar