open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Helene Bøksle

**Helene Margrete Bøksle** () er ein norsk songar og skodespelar. Ho skriv det meste av materialet sitt sjølv, i framfører ein blandingsjanger mellom folkemusikk, pop og folkrock. Ho fekk det store gjennombrotet sitt i 2009 med juleplata *Det hev ei rose sprunge*, som selde til platinaplate til trass for at ho ikkje vart marknadsført. Bøksle har òg ved fleire høve sunge saman med Bjørn Eidsvåg, David Urwitz, Kurt Nilsen, Secret Garden og Vamp.

## Bakgrunn
Bøksle er dotter av Ivar Bøksle og vaks opp på Frydnes inst i Harkmarkfjorden utanfor Mandal. Ho er utdanna ved Nordisk Institutt for Scene og Studio.

## Musikkarriere
Som 13-åring song Bøksle under utdelinga av Nobels fredspris. Hausten 2003 deltok ho i talentkonkurransen *Kjempesjansen* på NRK saman med Hannah Wilder på hardingfele. Ho stilte med låten «Heiemo og nykkjen», ei moderne framføring av mellomalderballaden «Nøkken som belar».  Ho kom til finalen, der ho framførte den tyske folkevisa og julesalmen «Det hev ei rose sprunge», og enda på fjerdeplass. Jula 2003 opptredde ho under Frelsesarmeens julekonsert med «Det hev ei rose sprunge».

I september 2004 sette Bøksle opp musikktilstellinga *Elverhøy* i Ravnedalen i Kristiansand. Den trekte over 5 000 tilskodarar, og arrangementet vart seinare gjenteke tre år på rad.

Bøksle har levert vokal til temamusikken til videospelet *Age of Conan: Hyborian Adventures*, komponert av Knut Avenstroup Haugen i 2009. Denne musikken mottok ei rekkje prisar, milom anna Hollywood Music Awards for beste spel-musikk. Same år opptredde ho òg på Spellemannprisen 2009 med utdrag derfrå, og i oktober var ho med i NRK-programmet *Beat for beat*.

I 2010 turnerte Bøksle i Kina med musikarane Markus Lillehaug Johnsen (gitar) og Stein Inge Brækhus (perkusjon) i regi av Rikskonsertane, med 17 konsertar på to veker. Vesle julaftan og 2. juledag 2010 hadde Bøksle ein halv times julekonsert med Kringkastingsorkestret (KORK) på NRK1 med over 700 000 sjåarar.

I 2011 deltok Bøksle i Melodi Grand Prix 2011 med melodien «Vardlokk». I den fyrste delfinalen på Ørlandet 15. januar gjekk ho direkte vidare til finalen i Oslo Spektrum.

## Diskografi
* 2006: *Elverhøy* 
* 2008: *Age of Conan: Hyborian Adventures* (spelmusikk) 
* 2009: *Morild*  
* 2009: *Det hev ei rose sprunge* (juleplate)
* 2010: *Det hev ei rose sprunge* (2010-versjon med to nye innspelingar)
* 2010: Kurt Nilsen – *Have Yourself a Merry Little Christmas* («Gje meg handa»)
* 2013: *Svalbard*
* 2014: *Godnatt, min skatt*
* 2014: *Stormy Nights* (Single)

## Roller som skodespelar

* *Kaptein Sabeltann og skatten i Kjuttaviga*  (1998 og 1998)
* *[[Vildanden]]* – Hedvig
* *Nattergalen* – Hovudrolle (2006)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Helene Bøksle|Helene Bøksle]]» frå ,  den 7. oktober 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Finn Arnesen

**Finn Arnesen** () var ein norsk forleggjar som hadde ei viktig stilling innan underhaldningslitteratur på 1900-talet. Arnesen var forlagssjef for Bladkompaniet (no selt til Schibsted) i ei årrekkje. 

## Kjelder




**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Finn Arnesen|Finn Arnesen]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*
Free As A Bird

**«Free As A Bird»** er ein song av The Beatles, utgjeve i 1995. Songen er hovudsakleg skriven av John Lennon, med eit nytt mellomparti skrive av Paul McCartney. Songen vart gjeven ut som singel, på album (vinyl og CD), og på video og DVD av dei tre gjenlevende tidlegare Beatles-medlemmane for å promotere fjernsynsserien og CD-samlinga *Anthology 1* og videoserien, som òg vart utgjeven på DVD med bonusmaterial.

Den avdøde John Lennon hadde skrive songen, men aldri fullført han. Enka hans, Yoko Ono, gav lydbandet med den «rå» innspelinga av den uferdige songen til Paul McCartney, George Harrison og Ringo Starr. Dei kom saman att for å gjera ferdig songen og spele han inn,, saman med «Real Love» og «Now And Then», som ikkje vart fullført. I intervju fortalde dei tre gjenverande bandmedlemmane at dei førestilt seg at Lennon hadde reist på ferie og hadde overlate dei songen for å fullføra han.

Den opphavlege innspelinga gjorde Lennon ca. 1977 i New York, og overdubbing (lydar på lydar) vart gjort i tidsrommet februar-mars 1994 i Sussex i England.

Musikkvideoen til «Free As A Bird» vann ein Grammy-pris i 1997 til Vincent Joliet (videoprodusent), Joe Pytka (videoregissør) og The Beatles i kategorien for *Beste musikkvideo.* Videoen hadde mange referansar til andre Beatles-songar og hendingar.

Songen nådde andreplass på UK Singles Chart og vart nummer 6 på U.S. Billboard Hot 100).

Jeff Lynne (tidlegare medlem av Electric Light Orchestra) produserte songen sidan George Martin, Beatles-produsenten gjennom alle år, trekte seg på grunn av svekka høyrsle.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Free As A Bird (sang)|Free As A Bird (sang)]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*  
 
## Referansar


## Bakgrunnsstoff

* «Free As A Bird»-video – kronologisk dokumentering av video
* «Free As A Bird» lyrics – tekst
Limband

**Limband**, **teip** eller **tape** er band av tekstil, cellofan eller plast med lim på eine eller begge sider. Limband vert brukt til å binda saman eller festa noko, anten mellombels eller permanent. Enkeltsidig limband kan brukast til å binda saman to overlappande eller tilliggjande materialar, medan dobbeltsidig limband (med lim på begge sider) kan brukast til å binda saman to gjenstandar rygg mot rygg.

Limbandet vart funne opp i 1925 av Richard Drew i det amerikanske selskapet 3M.

## Anna
Skrivemåten «tæip» har vore vurdert som alternativ skrivemåte på norsk av Norsk språkråd.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Limbånd|Limbånd]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*
3M

**3M Company** (tidlegare *Minnesota Mining and Manufacturing Company*) er eit amerikansk verdsomspennande konsern som produserer over 55&nbsp;000 ulike produkt, mellom anna limband, sandpapir, laminat, elektroniske krinsar og skjermar, og farmasøytiske produkt. Det er kanskje mest kjend for sin produksjon av Post-it.

Selskapet vart grunnlagd i Two Harbors i Minnesota i 1902 som eit gruveselskap. Det vart så flytt til Duluth i Minnesota, der det produserte sandpapir, før det til slutt etablerte det noverande hovudkontoret sitt i Maplewood utanfor Saint Paul i 1910. Blant dei første oppfinningane til selskapet var vassikkert sandpapir, maskeringtape, cellofantape (gjennomsiktig limband) og lyddempande materiale og Post-it oppfunne av 3M-forskaren Spencer Silver i 1968.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:3M|3M]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*
Duluth i Minnesota

**Duluth** er ein by i austre Minnesota, og hovudsete i St. Louis County. Byen ligg ved munningen av Saint Louis-elva ved vestspissen av Øvresjøen. Han er difor ein viktig hamneby for skipstrafikk på dei store innsjøane, med over 1000 skip årleg. På motsett side av elva som utgjer delstatsgrensa til Wisconsin ligg nabobyen Superior. Folketalsestimatet for 2004 sette innbyggjartalet i Duluth til 85&nbsp;556; med forstader er folkesetnaden på rundt 184&nbsp;000 innbyggjarar.

Området var først folkesett av sioux- og chippewafolk. Franskmannen Daniel Greysolon, Sieur du Lhut, gjorde krav på området for Frankrike i 1679, og byen er oppkalla etter han. Byen utvikla seg gjennom 1800- og 1900-talet, først basert på trua om koparførekomstar i området, etter kvart på grunnlag av skoghogst, industri og stålproduksjon. Folketalet nådde ein topp på 106&nbsp;884 i 1960. Nedlegginga av stålfabrikken i 1971 skapte mykje arbeidsløyse og fråflytting, men opna opp for renovasjon av sentrum for å tiltrekkja turistar.

Duluth dannar eit storbyområde med nabobyen Superior i Wisconsin. Begge byane er hamnebyar, og blir ofte «Twin Ports». Hamna i Duluth er den innlandshamna i verda som lengst inne i landet og framleis kan ta imot havgåande skip. Ho er den største og travlaste hamna ved Dei store sjøane.

Duluth-greina av University of Minnesota er det største universitetet i byen, med litt over 10&nbsp;000 studentar.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Duluth (Minnesota)|Duluth (Minnesota)]]» frå ,  den 7. oktober 2018.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Bai Bang Paper Company

**Bai Bang Paper Company** er ein stor papirfabrikk i Bai Bang, ca. 100 km nordvest for Hanoi i Vietnam. Papirfabrikken var eit utviklingsprosjekt frå den svenske bistandsorganisasjonen Sida. Det var i mange år svært kontroversielt, både grunna kostnadsoverskridelser og på grunn av påstandar om tvangsarbeid.

Prosjektet vart initiert i 1969 og bygginga starta i 1974, berekna kostnad var 770 millionar svenske kroner. Papirfabrikken var ikkje ferdig før i 1982, og først i 1996 nådde han full kapasitet. Prisen hadde då auka til 2,8 milliardar svenske kroner.

I dag er likevel fabrikken i full drift og leverer 40 % av alt skrivepapir i Vietnam og er ein av dei større produsentane av toalettpapir i landet. I 2006 vart det produsert om lag 100&nbsp;000 tonn papir, nesten dobbelt så mykje som planlagt (55&nbsp;000 tonn). Rundt 2&nbsp;000 personar arbeider på papirfabrikken, og rundt han har det vakse opp eit samfunn med 20 000 innbyggjarar. Bai Bang ligg 10 mil søraust for Han Yen, som er distriktssenter for området fabrikken ligg i.

I 2005 vart det annonsert planar for store utvidingar av fabrikken, med totale investeringar rekna til 407 millionar US-dollar som skulle føra til ein årsproduksjon på 250 000 tonn papirmasse og 150&nbsp;000 tonn papir.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bai Bang Paper Company|Bai Bang Paper Company]]» frå ,  den 7. oktober 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Artikkel på nettstaden til Sida om papirfabrikken i Bai Bang (svensk)
* Rapport frå Chr. Michelsens Institutt i Bergen om Bai Bang
* Bai Bang paper mill to undergo expansion, artikkel frå Vietnams nyhendebyrå (engelsk)
* Bai Bang Information (svensk)
Alex McLeish

**Alexander McLeish** () er ein skotsk tidlegare fotballspelar og -trenar frå Glasgow. Han var midtstoppar på Aberdeen FC då klubben vann cupvinnarcupen 1983.

## Spelar
### Klubbspel
McLeish var midtstoppar på Aberdeen FC  frå debuten i januar 1978 til han la opp sommaren 1994. Gjennom 16 sesongar var han med om å vinne tre seriemeisterskap og fem finalar i den skotske cupen. Høgdepunktet for McLeish og lagkameratane var triumfen i cupvinnarcupen 1983, på Nya Ullevi i Göteborg sigra dei med 2-1 mot Real Madrid etter ekstraomgangar.

### Landslagsspel
McLeish hadde tilnærma fast plass i midtforsvaret til Skottland tiåret 1980-90. Han deltok under VM i fotball 1990, men fekk berre tre landskampar etter meisterskapen. Frå debuten i mars 1980 til han fekk siste landslagsoppdraget i februar 1993 spelte han 77 kampar i Skottland-drakt, utan å skåre eit einaste mål.

### Merittar
*Vinnar av cupvinnarcupen: 1983 med Aberdeen FC
*Skotsk ligameister: 1980, 1984, 1985 med Aberdeen FC
*Skotsk cupmeister: 1982, 1983, 1984, 1986 og 1990 med Aberdeen FC

## Trenar
McLeish var lagsjef for Rangers FC frå 2001 til -06, ein periode der klubben vann to cupfinalar og like mange ligatitlar. I 2011 leidde han Birmingham City til siger i den engelske ligacupfinalen. McLeish var landslagssjef for Skottland i 2007, ein jobb han òg har hatt sidan februar 2018.

## Kjelder

*eu-football
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alex McLeish|Alex McLeish]]» frå ,  den 7. oktober 2018.*
Francisco Carrasco

**Francisco José «Lobo» Carrasco Hidalgo** () er ein spansk tidlegare fotballspelar frå Alcoy. Han var i elleve år venstreveng i FC Barcelona, ein klubb han vann både cupvinnarcupen og den spanske cupen og serien med.

### Klubbspel
Carrasco spelte på FC Barcelona frå 1978 til 1989. I mai 1979 var han med då Barcelona etter ekstraomgangar vann cupvinnarcupfinalen med 4-3 mot Fortuna Düsseldorf. Tre år seinare var han med på sin andre triumf i cupvinnarcupen, framfor over 100&nbsp;000 tilskodarar heime på Nou Camp sigra Barcelona med 2-1 over Standard Liège. Våren i førevegen, 1981, fekk han sin fyrste av tre nasjonale cuppokalar. Sesongen 1984/85 vart han spansk seriemeister då FC Barcelona sanka 53 poeng, heile 10 poeng meir enn Atlético Madrid på andreplassen. Eit år seinare tapte Barcelona og Carrasco europacupfinalen 1986 mot Steaua București etter 0-0 og straffetevling. Då Barcelona ved sesongslutt i 1989 vann cupvinnarcupen for tredje gong, vart Carrasco sitjande på reservebenken. Om sommaren same året vart han overført til franske FC Sochaux, der han var akiv i tre sesongar til 1992.

### Landslagsspel
Carrasco var spansk landslagsspelar åra 1979-80, 1983-84 og 1986-88. Han deltok under europameisterskapen både i 1980 og 1984, i den siste meisterskapen klarte han ikkje hindre at vertslandet Frankrike vann 2-0 over Spania i finalen. Carrasco var med til Mexico-VM 1986, solid plassert på reservebenken. Han opptredde i 35 kampar og skåra 5 landslagsmål.

### Merittar
*EM-sølv: 1984 for Spania
*Vinnar av cupvinnarcupen: 1979, 1982, 1989 med FC Barcelona
*Spansk cupmeister: 1981, 1983, 1988 med FC Barcelona
*Spansk seriemeister: 1985 med FC Barcelona
*Tapande finalist i europacupen: 1986 med FC Barcelona

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Francisco Carrasco|Francisco Carrasco]]» frå ,  den 7. oktober 2018.*  
 
*eu-football
Leikanger i Selje

**Leikanger** er ein busetnad og tettstad i Stad kommune i Vestland med . Det står ein steinkross der til minne om Olav Tryggvason, til minne om at han kristna området i 997. Næraste folkehøgskule er Sogndal Folkehøgskule, som ligg eit stykke utanfor kommunen.

## Referanser
Sidama

**Sidama** eller **sidamo** er eit språk frå det sørvestlege Etiopia. Det høyrer til den kusjittiske språkgruppa i den afroasiatiske språkfamilien.

## Kjelder
Reitgjerdet sykehus

**Reitgjerdet sjukehus** var eit psykiatrisk sjukehus på Reitgjerdet/Brøset i Trondheim for farlege og særleg vanskelege sinnslidande menn. Sjukehuset var ein del av kriminalomsorga og vart opna i 1923. Det vart lagt ned 1987.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Reitgjerdet sykehus|Reitgjerdet sykehus]]» frå ,  den 7. oktober 2018.*
NM i symjing 1976

**Noregsmeisterskapen i symjing 1976** vart avvikla i Fredrikstad i dagane frå 30. juli til 1. august 1976. Meisterskapen omfatta 24 individuelle tevlingar og 6 stafettar, likt fordelt på menn og kvinner.

Ove Wisløff frå Alta Svømmeklubb vart for fjerde året i rad tildelt kongepokal, atter for sigeren i 200 meter bryst. Lene Jenssen frå Kongstensvømmerne fekk kongepokal for prestasjonen i 100 meter fri.

## Menn
### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 1500 m fri




### 100 meter rygg




### 200 m rygg




### 100 meter bryst




### 200 m bryst




### 100 meter butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kvinner
### 100 meter fri




### 200 meter fri




### 400 m fri




### 800 m fri




### 100 meter rygg




### 200 m rygg




### 100 meter bryst




### 200 meter bryst




### 100 meter butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kjelder
**Sportsboken 76*. Dreyerbok Stavanger. 1976.

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:NM i svømming utendørs 1976|NM i svømming utendørs 1976]]» frå ,  den 7. oktober 2018.*
En hai følger båten

***En hai følger båten*** er ein krimenalroman frå 1939 skriven av Max Mauser, eit pseudonym for Jonas Lie den yngre. Boka vart skriven då Jonas Lie skulle leia Lev Trotskij til permanent eksil i Mexico.
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:En hai følger båten|En hai følger båten]]» frå ,  den 7. oktober 2018.*
Lockout

**Lockout** (arbeidsstenging, utestenging) er eit middel i ein arbeidskonflikt der ein arbeidsgjevar hindrar tilsette frå å jobba, i motsetnad til ein streik der tilsette nektar å jobba.
## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lockout|Lockout]]» frå ,  den 5. november 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Arbeidslivet.no (LO): Fakta: Streik, lockout og lønnsnemnd (publisert 16. mars 2015).Besøkt 9. april 2015.
*NHO: Lockout (Arbeidsstengning). Besøkt 9. april 2015.
*Riksmekleren: Lockout (arbeidsstengning) (publisert 10. juni 2005). Besøkt 9. april 2015.
Streikebryteri

**Streikebryteri** er ei ikkjej-uridisk nemning på at ikkje-streikande utfører arbeidsoppgåver som er ramma av streik. 
## Sjå òg

* Menstadslaget

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Streikebryteri|Streikebryteri]]» frå ,  den 5. november 2018.*
Nils-Reinhardt Christensen

**Nils-Reinhardt Christensen** () var ein norsk teatermann, skodespelar og filmskapar. Han er blant anna kjent frå Stompa-serien, som han omsette og regisserte.

Christensen var instruktør ved Nationaltheatret (1940–47), der han òg var med i fleire oppsettingar (1946–47). Vidare var han ved  Radioteateret og vart sjef ved Trøndelag Teater (1950–51).  Han filmdebuterte 1957, og var formann i Norske Dramatikeres Forbund (1973–85).

Han er bror til pressemannen Christian A.R. Christensen.

## Utmerkingar

* Aamotstatuetten 1964.

## Verk

* *Men barna – ?* (1945, om skjebnen til krigsborna). Manus. Hørespill
* *Min kone er uskyldig* (Danmark, 1950).  Skodespelar.
* *Ringen om Bastian* (1955, om åtferdsvanskar). Manus. Hørespill
* *Roser til Monica* (1956).  Manus.
* *Selv om de er små* (1957).  Manus.
* *Line* (1961).  Regi.
* *Et øye på hver finger* (1961).  Regi.
* *Stompa & Co*(1962)
* *Den store dagen* (1974).  Regi.  Skodespel.
* *Stompa, selvsagt* (1963)
* *Stompa forelskar seg* (1965)
* *Stompa til sjøs* (1967).  Film.
* *Psychedelica blues* (1969)
* *Dobbeltstreken* (1977).  Skodespel.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nils-Reinhardt Christensen|Nils-Reinhardt Christensen]]» frå ,  den 5. november 2018.* 

## Bakgrunnsstoff
* Omtale i Store norske leksikon/Norsk biografisk leksikon
Menstadslaget

**Menstadslaget** var ein samanstøyt som fann stad 8. juni 1931 på Menstad (mellom Porsgrunn og Skien i Telemark) mellom arbeidarar på den eine sida og politistyrkar og militæravdelingar på den andre.

## Bakgrunn
Menstadslaget var ein del av den største arbeidskonflikten som har vore i Noreg i moderne tid; stor-lockouten i 1931. Lockouten varte frå februar til august det året. 60 000 arbeidarar var utestengd frå arbeidsplassane, og 7,5 millionar arbeidsdagar gjekk tapt. Dei mange konfliktane mellom arbeidarar og arbeidsgjevarar førte fram mot kompromisset hovudavtalen i 1935. NAF avgjorde at løna skulle setjast ned mellom 15 og 20 prosent på grunn av rasjonaliseringspolitikken. LO godtok ikkje dette, og føreslo ein reduksjon av arbeidstida. NAF svara med lockout. Medan lockouten pågjekk lét Norsk Hydro og Union Co. nokre kontraktsarbeidarar utføra ein del arbeid. Dette vart oppfatta som streikebryteri og førte til ei opptrapping av konfliktnivået.

Det vart ei hissig stemning der sekretæren i Arbeidarpartiet, seinare statsminister Einar Gerhardsen, kalla streikebrytarane «skabbdyr» og direktør Bjarne Eriksen i Hydro sa at dette var ein kamp mellom Arbeidarpartiet og samfunnet. Om ettermiddagen 8. juni marsjerte 2&nbsp;000 arbeidarar, dei fleste organisert i LO-forbundet Norsk Kjemisk Industriarbeidarforbund, til Hydro si utskipingshamn og lasteplass på Menstad, der 100 statspolitifolk passa på kontraktsarbeidarane. Statspolitiet var leia av Jonas Lie den yngre. Det vart ein valdsam samanstøyt der tre politimenn vart alvorleg skadde. Kolstad-regjeringa, der Vidkun Quisling var forsvarsminister, sende eit heilt gardekompani på 145 soldatar frå Oslo, og fire marinefartøy vart sende opp Skienselva for å halda ro og orden, men desse vart aldri sett inn mot arbeidarane. Slaget varte i ca. fem minutt, og fagforeininga gav til slutt opp.

I rettsoppgjeret som følgde, vart 30 av dei streikande tiltalte, og 24 vart dømde til bøter og fengsel inntil tolv månader. Av desse var 16 medlemmar av Norges Kommunistiske Parti, to frå Arbeidarpartiet og 6 partilause.

Den opphissa stemninga må sjåast i bakgrunn av den internasjonale situasjonen med valdelege samanstøytar i mange land, radikaliseringa av fagrørsla i tida etter den første verdskrigen og at svenske soldatar skaut og drap streikande arbeidarar i Ådalen same vår.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Menstadslaget|Menstadslaget]]» frå ,  den 10. oktober 2018.*  
 


## Bakgrunnsstoff

* Johansen, Per Ole *Menstadkonflikten 1931*, Tiden norsk forlag, 1977
* Arbeiderbevegelsens arkiv: Bilete frå Menstadslaget, gjengjeve i *Fri Fagbevegelse*
* Fri fagbevegelse
* Om Menstadslaget
* Lengre artikkel av Per Ole Johansen om Menstadslaget
Avro 748

**Avro 748** var eit lite kortdistanse turboprop passasjerfly som vart konstruert av Avro på slutten av 1950-talet. Flyet var meint som ei erstatning for det då aldrande Douglas DC-3, som på den tida var i hyppig bruk på regionale ruter. Avro konsentrerte seg om ytinga, og då spesielt knytt til kortbaneflyging, og fann med det ein nisjemarknad. Totalt vart det bygd 380 fly. Det noko større flyet, *BAE ATP*, som var ei vidareutvikling av Avro 748, vart utvikla som ein konkurrent til Dash 8, men vart berre produsert i avgrensa mengd.
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Avro 748|Avro 748]]» frå ,  den 7. oktober 2018.*  
 


## Litteratur

* Richard J. Church: *The Avro 748 - The Full Story of the 748*, Andover & ATP, 2017 utgjeve av Air-Britain Publishing ISBN 978-0-85130-492-0

## Bakgrunnsstoff

* Luftfatsdirektorets Avro 748
Broadcasting House

**Broadcasting House** ('Kringkastingshuset') er hovudkvarteret til BBC og ligg ved Portland Place i London. Det husar BBC Radio 2, Radio 3, Radio 4, 6 Music og BBC 7.

Bygningen vart opna 14. mai 1932 og er freda. Framfor bygningen står to statuar Eric Gill, «Prospero» og «Ariel» frå Shakespeare sitt skodespel *The Tempest*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Broadcasting House|Broadcasting House]]» frå ,  den 5. oktober 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*
«Herald of Free Enterprise»

**«Herald of Free Enterprise»** var eit britisk roroskip som gjekk i linjetrafikk over Den engelske kanalen mellom Zeebrugge i Belgia og Dover i England. Fartøyet var konstruert som eit roro-skip der køyretøy kunne køyra inn eller ut i både baug og atter. Fartøyet vart bygd i 1980 av Schichau Unterweser AG i Bremerhaven i det dåverande Vest-Tyskland.

Den 6. mars 1987 forliste ferja like etter avgang frå Zeebrugge hamn. 193 personar (passasjerar og besetning) omkom i forliset. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:«Herald of Free Enterprise»|«Herald of Free Enterprise»]]» frå ,  den 7. oktober 2018.*  
 
* Etterforskningsrapport etter forliset (engelsk)
Denis Mukwege

**Denis Mukwege** () er ein lege frå Den demokratiske republikken Kongo. Han arbeider på Panzi sjukehus i Bukavu, der han har spesialisert seg i å handsama kvinner som er vorte valdtenke. Mukwege er vorte ein av dei leiande ekspertane i verda på korleis ein skal lækja indre fysisk skade forårsaka av gruppevaldtekt. Mukwege vart tildelt Nobels fredspris for 2018.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Denis Mukwege|Denis Mukwege]]» frå ,  den 5. november 2018.*  

## Litteratur

* Colette Braeckman: *L’Homme qui répare les femmes.* *Violences sexuelles òg Congo. Le combat du Dr Mukwege.* André Versaille éditeur, 2012. ISBN 978-2-87495-194-7
* Birger Thureson: *Dei glömda kvinnornas röst*
Nadia Murad

**Nadia Murad Basee Taha** () er ein irakisk menneskerettsaktivist av jesidisk bakgrunn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nadia Murad|Nadia Murad]]» frå ,  den 7. oktober 2018.*
Sakharovprisen

**Sakharovprisen for tankefridom** er ei internasjonal utmerking. Ho vert delt ut kvar 10. desember av Europaparlamentet til personar eller organisasjonar som kjempar for menneskerettar og demokratiske rettar i vid forstand. Prisen er oppkalla etter den russiske dissidenten, menneskerettsforkjemparen og fredsprisvinnaren Andrej Sakharov. Med prisen følgjer prispengar på 50 000 euro (2020).

## Prisvinnarar

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sakharovprisen|Sakharovprisen]]» frå ,  den 7. oktober 2018.*  


## Bakgrunnsstoff
*
* Offisiell nettstad (engelsk)
* Talane til prisvinnarane (engelsk)
Cristhian Stuani

**Cristhian Ricardo Stuani Curbelo** () er ein uruguayansk fotballspelar som i 2014 spela for Espanyol i spansk Primera Division, og på Uruguay sitt landslag.
Borgarleg vigsel

**Borgarleg vigsel** er ei form for vigsel (inngåing av ekteskap) som blir utført av ein representant for staten, utan medverknad frå eit religiøst trussamfunn eller anna livssynssamfunn. Ein borgarleg vigsel er altså ein livssynsnøytral seremoni og ei rettsleg handling. 

Medan vigsel innan eit religiøst trussamfunn kan vera avgrensa til berre å vera for medlemmar av samfunnet, er borgarleg vigsel som regel open for alle som har rett til å inngå ekteskap.

## Borgarleg vigsel i Noreg
Fram til 2017 var det notarius publicus, dsv. ein domar, dommarfullmektig eller annan tenestemann i tingretten som utførte borgarlege vigslar. Frå 2018 blei borgarleg vigsel eit kommunalt ansvar. Vigselen kan utførast av ordførarar, varaordførarar og andre kommunalt tilsette eller folkevalde slik som kommunestyret avgjer.
Vilkåra for å inngå ekteskap og rettsverknadene av ekteskapsinngåinga i Noreg går fram av Lov om ekteskap frå 1991.

## Sjå òg

* Vigsel
* Unitarisk vigsel
* Humanistisk vigsel

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Borgerlig vigsel|Borgerlig vigsel]]» frå ,  den 8. oktober 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
* Ekteskapsloven
* Borgarlege vigselsformular
* Felles ekteskapslov for heterofile og homofile
Humanistisk vigsel

**Humanistisk vigsel** er namnet det norske livssynssamfunnet Human-Etisk Forbund brukar om sin vigselsseremoni.

Ekteskapsloven i Noreg vart endra i 2004 slik at Human-Etisk Forbund kunne autorisera eigne vigslarar og gje tilbod om seremonien *Humanistisk vigsel.* Vigslaren er kontaktpersonen til paret under planlegginga fram mot seremonien.

Human-Etisk Forbund gjennomførte sin første vigsel av dette slaget den 31. desember 2004 og feira dermed 10-årsjubileum nyttårssafta 2014. Det fyrste vigde paret var Kim Friele og Wenche Lowzow.

## Sjå òg

* Borgarleg vigsel (livssynsnøytral)
* Unitarisk vigsel
* Ektevigsel
* Ekteskap
* Bryllaup

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Humanistisk vigsel|Humanistisk vigsel]]» frå ,  den 8. oktober 2018.*
Lett motorsykkel

**Lett motorsykkel** er ein norsk definisjon på ein motorsykkel der motoren har eit slagvolum på høgst 125 cm³ og ein effekt på høgst 11 kW (14,75 HK). Ein treng førarkort av klasse A1 for å køyra ein lett motorsykkel i Noreg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lett motorsykkel|Lett motorsykkel]]» frå ,  den 7. oktober 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp*'
 
*Forskrift om førerkort m.m. – Lovdata
Mopedbil

**Mopedbil** er eit motorkøyretøy med 3 eller 4 hjul. Køyretøyet er utforma som ein bil, men juridisk sett er det meir ein moped enn ein bil. Det har som regel ein kabin med to sitteplassar. Ein mopedbil kan ha form som ein liten personbil eller ein liten lastebil. Ei engelsk nemning er *quadricycle*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mopedbil|Mopedbil]]» frå ,  den 7. oktober 2018.*
Grigorij Potemkin

**Grigorij Aleksandrovitsj Potemkin** () var ein russisk adelsmann med tittel av fyrste, general/feltmarskalk, statsmann, og frå 1774 *[[de facto]]* ektefelle og medregent med Katarina den store. Han var så dominerande i sin samtid at det vart sagt at «når han ikkje var til stades ved hoffet, snakka ein ikkje om anna enn han, og når han var til stades, såg ein ikkje anna enn han».

Potemkin er særleg kjend for innsatsen sin for å folkesetja dei øyda områda i det sørlege Ukraina som kom under russisk kontroll ved Küçük Kaynarca-traktaten av 1774 etter det russisk-tyrkiske krigen (1768-1774). Blant byane som vart grunnlagde av Potemkin er Odessa, Kherson, Mykolajiv, Sevastopol og Dnipropetrovsk.

## Kjend for falske fasadar
Grigorij Potemkin er truleg mest kjend for Potemkins kulisser, ei nemning for ein falsk fasade eller overflate for å skjula det verkelege utsjåande, vanlegvis til propagandaføremål.

## Kjelder


;Bibliografi
* *[[Encyclopædia Britannica]]*, ellevte utgave, utgitt 1910-1911 bind 22, side 218
* Montefiore, Simon Sebag: *Potemkin: Catherine the Great's Imperial Partner*. Vintage Books 2005 ISBN 1-4000-7717-6
* Tetzlaff, Marie: *Katarina den Store*, G.E.C. Gads Forlag, København 1998 ISBN 87-12-03068-6
* Douglas Smith, ''Love and Conquest: Personal Correspondence of Catherine the Great and Prince Grigory Potemkin''
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Grigorij Potemkin|Grigorij Potemkin]]» frå ,  den 8. oktober 2018.*
Potemkinkulisse

**Potemkinkulisse** er ein falsk fasade eller blendverk som skal skjula den verkelege utsjånaden til noko, og vanlegvis gje inntrykk av at det er betre enn det eigentleg er. Ein kan nytta slike kulissar til propagandaføremål.

## Bakgrunn
Nemninga skal ha kome frå den russiske fyrsten Grigorij Potemkin, som før keisarinne Katarina II av Russland vitja Krimhalvøya i 1787 sørgde for å byggja opp kulissar av fasadar utan bakgrunn langs dei øyda breiddene av Dnepr som skulle gje eit inntrykk av større velstand og utvikling enn kva det verkeleg var. Slik kunne han gje eit inntrykk av at han hadde kome lengre i utviklinga av den nyleg erobra halvøya under det russisk-tyrkiske krigen (1787–1792). 

Historikaren Simon Sebag Montefiore som blant anna har skrive biografien *Potemkin og Katarina den store – en keiserlig forbindelse*, meiner at desse kulissene er ein myte som vart lansert av dei politiske fiendane til Potemkin.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Potemkinby|Potemkinby]]» frå ,  den 8. oktober 2018.*
Sopar

***Sopar*** er eit negativt lada slanguttrykk brukt om homofile menn. Det speler på analsex. Andre negativt lada slanguttrykk med same analsexfokuseringa som tidlegare har vore brukt i norsk om homofile menn er *pipefeiar* og *feiar*.

## Referansar
Enrico Albertosi

**Enrico Albertosi** () er ein italiensk tidlegare fotballspelar. Målvakta vann VM-sølv i 1970 og EM-pokal 1968 for Italia. På klubbnivå hadde han suksess i både Fiorentina, Cagliari og Milan og vann pokalar i både cupvinnarcupen, Serie A  og den italienske cupmeisterskapen. 

## Karriere

### Klubbspel
Albertosi spelte på AC Fiorentina i Serie A frå 1959 til 1968. Han vann cupvinnarcupen 1961, den aller fyrste i sitt slag, og to italienske cuptitlar med laget frå Firenze. Derimot vart det finaletap mot Atlético Madrid då Fiorentina og Albertosi i 1962 skulle forsvare sigeren i cupvinnarcupen. Perioden 1968-74 vakta han målet til US Cagliari, der han i 1970 var med den historiske sigeren i Serie A for laget frå Sardinia. Dei neste seks sesongane var AC Milan-spelar og var her med om å vinne den nasjonale cupen i 1977 og serien i 1979. I 1980, etter 532 kampar i Serie A, vart han utestengd frå fotballen år for å ha vore delaktig i Totonero-skandalen. Han avslutta 1982-84 med spel på Serie C-laget Elpidiense.

 
### Landslagsspel
Albertosi fekk sin landslagsdebut i 1961 og var med i VM-troppa 1962 til Chile. Likevel måtte han vente til våren 1965 før han vakta Italias mål på nytt. Både under VM i fotball 1966 og i Mexico fire år seinare stod han mellom stengene i alle Italias kampar. I VM-finalen 1970 måtte han plukke ballen ut av målet fire gongar, Brasil vann 4-1 over Italia. Albertosi hadde over mange år stor konkurranse om landslagsplassen frå Dino Zoff. Sistnemnde var målvakt då Italia i 1968 vann EM-finalen på Stadio Olympico i Roma mot Sovjetunionen. Albertosi spelte sin 34. og siste landskamp i juni 1972. Der etter var Zoff fyrstevalet kva gjaldt målvaktsjobben for Italia, Albertosi vart såleis benkeslitar under VM i fotball 1974.

### Merittar
*EM-gull: 1968 for Italia
*VM-sølv: 1970 for Italia
*Vinnar av cupvinnarcupen: 1961 med Fiorentina
*Italiensk seriemeister: 1970 med Cagliari og 1979 med AC Milan
*Italiensk cupmeister: 1961, 1966 med Fiorentina og 1977 med AC Milan

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Enrico Albertosi|Enrico Albertosi]]» frå ,  den 8. oktober 2018.*  
 
*eu-football
Åge Steinset

**Åge Steinset** () er ein norsk psykolog og biletkunstnar. Han er fødd i Svelgen i Bremanger og busett på Leikanger. Steinset har sidan 1981 delteke fleire gonger på Distriktsutstillinga og i fleire kollektivutstillingar i Galleri Leikvin og Bærum Kunstlag. Han har hatt fleire separatutstillingar ved galleri og kunstforeningar i Sogn og Fjordane. Steinset er innkjøpt av Norsk Kulturråd, Sogn og Fjordane Kunstmuseum og fleire offentlege bygningar i Sogn og Fjordane.

## Bibliografi
### Bøker
*

## Kjelder
*Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
Nanny Town

**Nanny Town** eller **Old Nanny Town** er ein tidlegare landsby i Blue Mountains i Portland Parish nordaust på Jamaica. Han var ein tilfluktsstad for maroonar - rømde slavar - fram til den første maroonkrigen. Han er knytt til Nanny of the Maroons, ein sogeomspunnen maroonleiar.

Landsbyen blei grunnlagd rundt 1723 på ein ås, Nanny Town Hill, rundt 600 moh. På sitt største hadde han over 140 hus.
Han låg ved den høgare toppen Abraham med godt utsyn over Stony River, slik at overraskingsåtak var vanskelege.
Under den første maroonkrigen utførte maroonar frå Nanny Town raid på plantasjar for å ta våpen og mat. Dei leia også slavar frå plantasjane til staden.

Han blei først oppdaga av kolonistyresmaktene i 1728 då ein afrikanar, Sambo, leidde dei dit. Under maroonkrigane blei landsbyen overfallen i 1730, 1731, 1732 og fleire gonger i 1734.
Etter dette blei Nanny Town forlaten, men den nye busetnaden som erstatta han, Moore Town, blei også kjend som New Nanny Town.

Den fråflytte Nanny Town er stort sett folketom i dag, og det finst lokal folketru om at uvedkomande ikkje kan vitja staden utan å påkalla ei ulukke.
Staden der Nanny Town låg er erklært som eit nasjonalt monument på Jamaica av Jamaica National Heritage Trust (JNHT). 

## Kjelder

;Bibliografi

* 

*
Bjørn Grov

**Bjørn Grov** () er ein norsk pressemann frå Grov, ved Sandane i Gloppen kommune. Han var redaktør i *[[Firda Tidend]]* frå 1979 til 1987, frå 1988 til 1996 og igjen frå 1997.

Grov har ofte vore kåsør for NRK Sogn og Fjordane.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bjørn Grov|Bjørn Grov]]» frå ,  den 8. oktober 2018.*  

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Firda Tidend
;I tidsskrift - eit utval
*  Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Guggenheimmuseet i Bilbao

**Guggenheim-museet** er eit kunstmuseum for moderne kunst og samtidskunst i Bilbao i Baskarland i Spania. Det opna i oktober 1997 i ein bygning utforma av Frank Gehry. 

Store delar av museet vert brukt til mellombelse utstillingar. Desse har mellom anna inkludert ei omfattande aztekar-utstilling og ei utstilling med abstrakt ekspresjonisme innan målarkunsten. 

## Historie
Museet var resultatet av mange år med planlegging og samarbeid mellom baskiske styresmakter og Solomon R. Guggenheim-stiftinga. Baskiske styresmakter hadde lenge hatt ein plan om å revitalisera Bilbao som ein europeisk kulturby, og tok i 1991 kontakt med Guggenheim-stiftinga om støtte til å skipa eit eige museum i Bilbao. Dei baskiske styresmaktene gjekk med på å dekka byggekostnadane på 100 millionar US-dollar, å skapa eit kjøpsfond på 50 millionar dollar, å betala Guggenheim-stiftinga ein eingongssum på 20 millionar og å subsidiera det årlege budsjettet til museet på 12 millionar. I bytte skulle stiftinga driva institusjonen, rotera inn delar av den permanente samlinga si til det og skipa til mellombelse utstillingar.

Den karakteristiske museumsbygningen vart teikna av den nordamerikanske arkitekten Frank O. Gehry, og er i stor grad dekt av titan. Glas, ulike steintypar og dessutan vatn utgjer viktige designelement i anlegget.
Museet vart bygt av Ferrovial, og kosta 89 millionar dollar. Rundt 5&nbsp;000 folk frå Bilbao var med på tilstellinga utanfor museet kvelden før opninga, som omfatta lysshow og konsertar. 18. oktober 1997 blei museet opna av kong Juan Carlos I.

## Faste utstillingar

* *The Matter of Time.* Skulpturar/installasjonar av skulptøren Richard Serra (fødd i San Francisco i 1939)
* *Galleri 103:*
** Robert Rauschenberg, abstrakt ekspresjonisme m.m.
** Amerikansk popkunst frå 1960 og framover, med verk av m.a. Jim Dine, Roy Lichtenstein, Claes Oldenburg, James Rosenquist og Andy Warhol

* *Galleri 105:*
** Representantar frå den hovudsakleg italienske retningen *Arte Povera* ('fattig kunst'), med verk av m.a. Mario Merz og Jannis Kounellis
** Verk av Richard Long med naturleg materialar som tre, stein og jord kombinert med geometriske figurar (som i verket *Bilbao Circle* frå 2000)
** Anselm Kiefer sine bilde vert ofte kalla «nyekspresjonistiske» og inkluderer både måling og organiske materialar som oske, jord, strå og frø
* Verk og installasjonar som inngår i bygningsanlegget er m.a:
** Jeff Koons sin store og fargerike hundekvalpskulptur utanfor hovudinngangen
** Louise Bourgeois sin store og livaktige edderkopp i bronse

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Guggenheimmuseet i Bilbao|Guggenheimmuseet i Bilbao]]» frå ,  den 8. oktober 2018.*  

## Bakgrunnsstoff

* 
* Guggenheim Museum (New York, Bilbao, Venezia, Berlin, Las Vegas)
* (Scholars on Bilbao)
Robert Rauschenberg

**Robert Rauschenberg** () var ein amerikansk kunstnar. Måleria og grafikken hans var forløparar for pop art-rørsla. Rauschenberg er velkjend for Combine (1954–1964), ei gruppe kunstverk som nytta daglegdagse gjenstandar som kunstmaterial og som viska ut skiljet mellom måleri og skulptur. Rauschenberg dreiv hovudsakleg med måleri og skulptur, men nytta også fotografi, trykk, papirtilverking og performance.

Han vart omtalt som ein av dei viktigaste kunstnarane i USA i siste halvdel av 1900-talet.

Rauschenberg studerte ved kunstskolen Black Mountain College i USA, under den tidlegare Bauhaus-profilen Josef Albers. 
Ifølgje Rauschenberg sjølv blei han eit døme på det motsette av den strenge disiplinen Albers stod for. Sjølv om han rekna Albers som den viktigaste lærarensin, hadde han meir til felles med John Cage, ein samtidskomponist som hadde gått vekk frå læresetningane til instruktøren sin Arnold Schoenberg og mot ei meir eksperimentell tilnærming til musikk. Cage gav støtte og oppmuntring til Rauschenberg i den tidlege delen av karrieren hans, og dei blei verande vennar og kunstnariske samarbeidspartnarar i fleire tiår framover.

Rauschenberg sin kunst blei omtalt som «Neo-Dada» (*nydadaisme*) på 1950-talet, i likskap med den til Jasper Johns.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Robert Rauschenberg|Robert Rauschenberg]]» frå ,  den 27. februar 2026.*
Volodymyr Muntjan

**Volodimir Fjodorovitsj Muntjan** () er ein tidlegare fotballspelar og -trenar frå Kotovsk som sanka ei titals pokalar som Dynamo Kiev-spelar. Han var midtbanespelar og i 1969 vald til årets spelar i Sovjetunionen.

### Klubbspel
Muntjan var fødd i Moldavia, men voks opp i Kiev. Frå 1966 spelte han på Dynamo Kiev og vann i tida 1966 og 1977 den sovjetiske seriemeisterskapen heile sju gongar og den sovjetiske cupmeisterskapen ved to høve. Høgdepunktet for Muntjan og Dynamo kom då laget vann 3-0 over ungarske Ferencváros i finalen i cupvinnarcupen 1975 i Basel. Etter ei alvorleg ulukke i 1978 la han opp som aktiv.

### Landslagsspel
Frå 1968 til 1976 spelte Muntjan 49 landskampar for Sovjetunionen og skåra sju mål i desse kampane. Han deltok i VM i fotball 1970 i Mexico, der det sovjetiske laget rauk ut i kvartfinalen mot Uruguay. Derimot fekk han ikkje vere med då Sovjetunionen vann semifinalen og tapte finalen under EM i fotball 1972.

### Merittar
*Vinnar av cupvinnarcupen: 1975 med Dynamo Kiev
*Sovjetisk seriemeister: 1966, 1967, 1968, 1971, 1974, 1975, 1977 med Dynamo Kiev
*Sovjetisk cupmeister: 1966 og 1974 med Dynamo Kiev

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vladimir Muntjan|Vladimir Muntjan]]» frå ,  den 8. oktober 2018.*  
 
*eu-football
Leiv Døssland

**Leiv Døssland** () var ein norsk lærer og rektor. Han var fødd i Fana og vaks opp på Sunde i Sunnhordland. Døssland gjekk Fana Folkehøgskule i 1932, tok examen artium ved Voss gymnas i 1938, deretter gjekk han på Volda lærarskule, der han tok eksamen i 1940. I 1964 tok han hovudfag i norsk ved Universitetet i Bergen, med ei oppgåve om «Barnet i Olav Duuns dikting».

Frå 1940 til 1952 var han lærar ulike stader, både i grunnskulen og ved folkehøgskular. I åra 1952–59 var han lærar ved Torshus Folkehøgskule i Levanger. Frå 1960 til 1972 var han tilsett ved Firda gymnas på Sandane i Gloppen kommune, før han flytta til heimbygda og vart rektor ved det nyskipa gymnaset på Husnes i Kvinnherad kommune fram til 1979.

I ungdomen var han aktiv i ungdomslag, og han vart seinare instruktør for både dramagrupper og kor. Han var òg engasjert i folkeakademi og mållag.

Døssland gav ut to barnebøker, Gull i Gygreskard? (1952) og Unn og fløytespelaren (1954). 

Han tok initiativet til opprettinga av Kvinnherad sogelag og til Årbok for Kvinnherad, (seinare Kvinnhersminne) og var redaktør for dei fem første årbøkene (1982–1990).

## Bibliografi
### Bøker
*
*
## Kjelder
*Om Leiv Døssland i Allkunne
James Rosenquist

**James Rosenquist** () var ein amerikansk kunstnar. Han var blant dei tidlege popkunstnarne i USA på byrjinga av 1960-talet, og vert rekna som ein av dei mest innverknadsrike amerikanske kunstnarar frå siste halvdel av 1900-talet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:James Rosenquist|James Rosenquist]]» frå ,  den 8. oktober 2018.*
Richard Serra

**Richard Serra** () er ein amerikansk minimalistisk skulptør og videokunstnar som er kjend for arbeid i stor skala av reint metall. Han var involvert i prosesskunst-rørsla. Han bur og arbeider i Tribeca i New York, og på øya Cape Breton i Nova Scotia.

## Liv og virke
Serra studerte litteratur før han byrja som kunstnar. For å livnæra seg som student arbeidde han på eit stålverk, noko som fekk stor innverknad på kunstnarkarrieren hans. Serra diskuterte sin unge år og påverknader i eit intervju i 1993. Han skildra havneanleggene i San Francisco, kor hans far arbeidde, som ein annan betydeleg innverknad på hans verkar: «Alt råmaterialet som eg trengde er verna på vent i dette minnet som har vorte ein jamleg draum.»

Han vert rekna i kunstverda som «post-minimalist» i den forstanden at Serra bryt med minimalismens krav om rasjonelle, enkle og industrielle former som ikkje skal rørast av menneskehand.

Hans skulpturar finst fleire stadar i New York, blant anna ved Holland Tunnel Exit, på Bankplassen i Oslo (*Shaft*) og dessutan fleire andre stadar i verda, som Berlin og Barcelona.

Serra har òg laga meisterverket «Tilted Arc», som stod på Federal Plaza i New York (1981–1989), og «House of Cards». Det består av fire stålplater og er i dag ått av Museum of Modern Art i New York.

Serra vart i 2002 utnemnd til den tyske ordenen  Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste. Han vart i 2010 tildelt Fyrsten av Asturias' pris for kunst.

## Samlingar
Serras verkar kan finnast i mange internasjonale og private samlingar, inkludert Museum of Modern Art og Solomon R. Guggenheim Museum i New York, Los Angeles County Museum of Art, og San Francisco Museum of Modern Art. Sidan tidleg på 1970-talet har Serra fullført mange private oppdrag, dei fleste av finansiert av patroner i Europa. Private oppdrag i USA omfattar skulpturar for Eli Broad, Jeffrey Brotman, Peggy og Ralph Burnet (*To Whom It May Concern*, 1995), Gil Freisen, Alan Gibbs (*Te Tuhirangi Contour*, 1999-2001), Ivan Reitman, Steven H. OLiver (*Snaka Eyes and Boxcar*, 1990–93), og Mitchell Rales.

I 2006, Colby College skaffa 150 verk gjorde på papir av Serra, noko som innebar at det er den nest største samlinga av Serras arbeid utanfor Museum of Modern Art i New York.

## Personleg liv
Serra var gift med kunstnaren og skulptøren Nancy Vert grave mellom 1965 og 1970. Han gifta seg med kunsthistorikaren Clara Weyergraf i 1981. Han er bror av den kjende borgarrettsadvokaten Tony Serra. Sidan 1977 har Serra og Weyergraf hatt bustad i fleire etasjar av ein tidlegare industribygning ved 173 Duane Street i Tribeca. I 2011 kjøpte paret tredje etasje av 173 Duane Street. Sidan slutten av 1970-talet har dei halde til delar av året i gardsbygningen frå 1700-talet på ei høgd over Northumberland Strait i Inverness County, Nova Scotia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Richard Serra|Richard Serra]]» frå ,  den 8. oktober 2018.*
Ragnar Hornnes

**Ragnar Hornnes** () er ein norsk Arbeidarparti-politikar. Han er frå Vik kommune. Han vart arrestert for motstandsarbeid 13.01.1943 og overført til Bergen, og så til Grini før han vart sett fri 16.06.1943.

Hornnes var kommunestyremedlem for Arbeidarpartiet 1948-1967 og 1972-1984 og han var varordførar 1972-1974.

Han har vore med i fleire styre, m.a. i Sognekraft, i Vikfalli og i Norges Kooperative Landsforening. Hornnes har også vore leiar i Vik idrettslag i 10 år.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
*Om Ragnar Hornnes i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
Walt Disney Concert Hall

**Walt Disney Concert Hall** er eit konserthus i sentrum av Los Angeles i California. Bygningen har 2 265 plassar, og husar Los Angeles Philharmonic Orchestra Angeles Master Chorale.

Bygningen vart teikna av Frank Gehry. Byggeprosjektet vart sett i gang i 1987, etter ein donasjon på femti millionar dollar frå Lillian Disney, enka etter Walt Disney. Byggeprosessen var prega av stadige budsjettsprekkar og tidsoverskridingar, og då bygget vart innvigd i oktober 2003 var den totale kostnaden kome opp i 274 millionar dollar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Walt Disney Concert Hall|Walt Disney Concert Hall]]» frå ,  den 8. oktober 2018.*
Lillian Disney

**Lillian Marie Bounds**, gift namn **Lillian Disney**, () var gift med Walt Disney frå 1925 og til han døydde i 1966.

Disney arbeidde som sekretær og teiknar ved Walt Disney Animation Studios, og er kreditert for ein del filmar, som *Plane Crazy*, den fyrste filmen der Mikke Mus og Minnie Mus dukka opp. Det var ifølgje sjølvbiografien hennar ho som sette namn på figuren Mickey Mouse (Mikke Mus), som Walt sjølv ville kalla «Mortimer».

Lillian Disney gav pengar til ei rekkje veldedig formål, som skipinga av California Institute of the Arts, nye lokale til Los Angeles Philharmonic og ei stifting som gav støtte til gode formål.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lillian Disney|Lillian Disney]]» frå ,  den 8. oktober 2018.*
Santa Monica

**Santa Monica** er ein kystby i Los Angeles County i California i USA. Han har 96&nbsp;500 innbyggjarar (2004). Med 325 soldager i året er byen eit populært turistmål. Den svært populære stranda, Santa Monica Beach, har ei flott plassering.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Santa Monica|Santa Monica]]» frå ,  den 8. oktober 2018.*