open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andreas Angel Holdø

**Andreas Angel Hansson Holdø** () var ein norsk fiskar, skipper, gardbrukar og disponent frå Hadsel. Han møtte frå Nordland fylke på Stortinget periodane i åra 1922-27 og 1931-33. Holdø representerte Frisinna Venstre til 1927, sidan partiet Høgre.

Holdø var son til ein gardbrukar og fiskar. Allereie frå åtteårsalderen deltok han med far sin i Lofot-fisket. Kring 1899-1900 gjekk han skipperskule. Frå 1900 dreiv han fiske frå eiga skøyte som han også førte. I 1902 vart han skipper på fiskedampskip, dreiv på felt langs norskekysten frå Lindesnes til russegrensa, ved Island og til dels England.

I 1908 fekk Holdø stipend, så han kunne studere snurpenotfiske ved kysten av Sverige. Frå 1911 var han leiar av eit firma som produserte sildolje, og frå same året disponerte han firmaet sin fabrikk i Akureyri på Island. 

I tillegg til fiskeriverksemda, dreiv Holdø frå 1904 også eit småbruk i Hadsel. På 1930-talet kjøpte han garden Husby på Hadseløya og dreiv det gardsbruket til han døydde.

Perioden 1922-24 var Holdø fyrste varamenn til Stortinget, vald for Frisinna Venstre. Alle tre sesjonane møtte han i lengre periodar i staden for den valde representanten, Høgre-mannen Mathias Skaar. Holdø hadde fast plass på Stortinget 1925-27, og som i 1922-24 med sete i Næringskomite nr 1. Han lukkast ikkje å verte attvald hausten 1927, men kom innatt på Stortinget 1931-33. Då var han derimot Høgre-representant, og medlem i Sjøfarts- og fiskerikomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Olaf Johansen

**Olaf Josef Johansen** () var ein norsk bryggje- og transportarbeidar og politikar frå Oslo. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1925 til 1945.

Olaf Johansen var son til ein italienskfødd gipsmakar i hovudstaden. Sjølv reiste han i 1893 til Slesvig i Tyskland, der han arbeidde på gardsbruk og ulike anlegg til 1898. Seinare arbeidde han på bryggjene i hovudstaden,  åra 1912-14 var han formann i Kristiania yngre Bryggearbeideres Forening. 

Johansen var mykje aktiv i fagrørsla, mellom anna i sju år medlem av forretningsutvalet og hovusdtyret i Norsk Transportarbeiderforbund. Med si erfaring frå forhandlingar var han i åra 1938-40 med i fleire valdgiftsrettar etter fastlåste arbeidstvistar. I tida 1929-31 var han styreformann for Drosjebilsentralen i Oslo, og medlem i Trafikkutvalet i Oslo. Han var elles i eit par periodar medlem i bystyret i hovudstaden.

Hausten 1924 vart Johansen vald til stortingsmann frå Oslo og for Arbeidarpartiet. Gjennom stendige attval vart han verande på Stortinget i tida frå 1925 til 1945. På Tinget var han 1925-30 medlem i Lønningskomiteen. Sidan hadde han plass i Administrasjonskomiteen, og var nestformann i komiteen frå 1934.
 
## Kjelder
*
Matsentralen Oslo

**Matsentralen Oslo (MSO)** er den første offisielle matbanken i Oslo. Organisasjonen fekk Oslo Miljøpris for 2016, «for å redistribuere overskuddsmat til vanskeligstilte og sikre at store mengder mat som ellers ville blitt kastet blir dermed spist». 

Matsentralen er ein profesjonell samarbeidspartnar for matvarebransjen som sørgjer for at bransjen enkelt kan gi frå seg overskotsmat, som så kan formidlast raskt og effektivt vidare til nokon som treng han. God logistikk gjer det enkelt for veldedige aktørar å hente store mengder mat på ein stad.

Sentralen blei stiftet i 2013 etter initiativ frå daglegvarebransjen, av Blå Kors, Evangeliesenteret, Frelsesarmeen, Kirkens Bymisjon og IOGT Norge. Han er finansiert gjennom støtte frå daglegvarekjeder, leverandørar, legat, stiftingar og gåver frå næringslivet. Sentralen er medlem av den europeiske føderasjonen av matbanker, FEBA. MSO er også medlem av Matsentralen Norge, paraplyorganisasjonen til alle matsentralar i Noreg.

I 2017 omfordelte MSO 1270 tonn mat tilsvarande 2,5 millionar måltid.

Matsentralen fekk Oslo Miljøpris for 2016, delvis på bakgrunn av korleis MSO på ein sosial og inkluderende måte løyste MSO miljøutfordringane med matsvinn.

## Dagleg leiar og styreleiar
Styreleiar per 2017 er Lindis Evja og dagleg leiar er Cristiano Aubert.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Matsentralen.no – Om oss
Ingvald Ytterstad

**Ingvald Gerhard Eilertsson Ytterstad** () var ein norsk gardbrukar og fiskar frå Lødingen som representerte Nordland fylke og Frisinna Venstre på Stortinget 1925-27 og siste delen av 1929-sesjonen.

Ytterstad var son til ein gardbrukar og fiskar, og skulle kom til å fylgje faren i næringsvegen. Frå 1882 dreiv han Lofot-fiske, allereie i 1885 var han høvedsmann under Lofot- og Finnmarks-fisket. Han skulle kome til å drive fiske i 58 år, 41 av dei som notformann og notreiar. I tillegg var han frå 1906 gardbrukar på Ytterstad, då han kjøpte farsgarden. 

Ytterstad var medlem av heradsstyret i Lødingen frå 1909 til 1937. Tingperioden 1925-27 møtte han på Stortinget frå Nordland og for partiet Frisinna Venstre, medlem i Lønningskomiteen. Han lukkast ikkje å sikre seg fast plass for ein ny stortingsperiode, men var varamann 1928-30. Ytterstad møtte då i 1929-sesjonen frå 8. april.

## Kjelder
*
Jens Steiro

**Jens Jørgen Jensson Steiro** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Alstahaug som representerte Nordland og Bondepartiet på Stortinget i åra 1922-27. 
 
Steiro var son til ein gardbrukar. I 1890 og -91 gjekk han to ulike kurs på Helgelands amtsskule. Elles i ungdomen deltok han i Lofot-fisket i ni vintrar, og arbeidde heime på farsgarden. Fire vintrar dreiv han fiskeoppkjøp i Lofoten, før han i tida 1900-03 var oppsynsbetjent under Lofot-fisket. Deretter var han 1904-06 lensmannsbetjent i Vågan.

Frå 1905 var Steiro brukar av farsgarden i Alstahaug. Samstundes tok han til som heradskasserar, ei stilling han hadde til han frå 1911 til 1924 var kasserar i Alstahaug Sparebank.

Steiro var varaordførar i Alstahaug frå 1910, seinare ordførar 1918-21 og 1925-27?. Han var også forlikskommissær. Steiro møtte på Stortinget i periodane 1922-24 og 1925-27, der han var med i den fyrste stortingsgruppa til Bondepartiet. Begge treårsperiodane var han medlem i Post- og telegrafkomiteen. I 1935 vart han vald til styreformann for Nordland landbruksskule, og same året styremedlem i Norges Kjøtt- og Fleskesentral.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Jakob S. Gimre

**Jakob Svendsson Gimre** () var ein norsk gardbrukar frå Sola som var ordførar i dåverande Håland herad i mange år, og som representerte Rogaland og partiet Høgre på Stortinget i åra 1922-27.

Gimre var son til ein gardbrukar. Etter han var elev ved Jæderen og Dalenes amtsskole i 1887/88, tok han over farsgarden i Håland herad og dreiv han til han døydde.

Bortsett frå eit par avbrot, var Gimre medlem i Håland heradsstyre frå 1893 til han døydde i 1931. Han var ordførar periodane 1913-16, 1922-25 og 1928-31, og dessutan varaordførar i åtte år. Gimre var elles styreleiar («direktør») i Håland Sparebank i mange år.

Til stortingsvalet hausten 1921 var Gimre fyrstekandidat for Høgre i landkrinsen Rogaland. Han lukkast vinne det femte og siste mandatet frå krinsen. Tre år seinare vart han attvald, med langt større margin. Alle seks tingsesjonane var han medlem i Landbrukskomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Michel Temer

**Michel Miguel Elias Temer Lulia** () er ein brasiliansk politikar og sakførar, som var president i Brasil frå 2016 til 2019. Han tok over som president etter at Dilma Rousseff vart avsett. Temer representerer sentrum-høgre-partiet *Movimento Democrático Brasileiro* (MDB).

Foreldra til Temer innvandra til Brasil frå Libanon på 1920-talet. Etter å ha fullført jusstudiar ved universitetet i São Paulo (USP) i 1963, arbeidde Temer som sakførar. I 1974 tok han doktorgraden i offentleg rett ved eit katolsk universitetet i São Paulo. Gjennom 1960- og 70-åra var han også aktiv som førelesar i rettsvitskap, og forfatta fleire verk om rettsspørsmål.

Sidan 1981 har Temer vore aktiv i Partido do Movimento Democrático Brasileiro (PMDB), det største partiet i landet. I 1982 fekk han jobb som delstatsadvokat, og frå 1984 var han statssekretær for offentleg tryggleik. Som kongressmedlem deltok Temer i den nasjonale forsamlinga som kunngjorde Brasils nye grunnlov i 1988, etter ein lang periode med militærdiktatur. Han har vore medlem i det nasjonale underhuset seks gonger og president i nasjonalforsamlingan tre gongar: 1997–1998, 1999–2000 og 2009–2010. Han var formann i PMDB i tida 2001-16.

Frå 2011 til 2016 var Temer visepresident i Brasil. PMDB-partiet var då ein del av ein koalisjon med det regjerande arbeidarpartiet (PT). Både ved presidentvalet i 2010 og 2014 var Temer visepresidentkandidat under Dilma Rousseff. Etter president Rouseff vart suspendert 12. mai 2016, rykte Temer inn på presidentkontoret. Rivningane i regjeringskoalisjonen førte til at Rouseff vart frådømd embetet 31. august 2016, og Temer utnemnd til president ut året 2018. Heile prosessen har vorte karakterisert som eit regjeringskupp.

Temer utnemnde omgåande ei ny og meir høgreorientert regjering. Han varsla samstundes tiltak som skulle gje den brasilianske staten tillit hos finansaktørane. Eit middel i så måte var å reduserere løyvingane til helse og utdanning.

## Kjelder
John Malecela

**John Malecela** () er ein tanzaniansk politikar som var visepresident og statsminister i Tanzania samstundes frå 1990 til 1994, under president Ali Hassan Mwinyi. Frå 1995 til 2007 var han nestleiar for regjeringspartiet Chama cha Mapinduzi (CCM), og er framleis medlem i sentralkomiteen i partiet. Han var den permanente representanten frå Tanzania til FN mellom 1964 og 1966, og i 1967 var han den tanzanianske ambassadøren til Etiopia og Organisasjonen for afrikansk eiskap (OAU). Frå 1972 til 1973 var han utanriksminister i Tanzania.

Malecela har utdanning i handelsverksemd frå University of Bombay og University of Cambridge, og fekk eit æresdoktorat frå University of Texas i 1977.
Revillagigedo-arkipelaget

**Revillagigedo-arkipelaget** er ei gruppe på fire vulkanske øyar i Stillehavet som er kjente for det unike økosystemet der. Dei ligg omtrent 390 kilometer sørvest for Cabo San Lucas, sørspissen av Californiahalvøya, og 720 til 970 kilometer vest for Manzanillo. Øyane har vore ein del av kommunen Manzanillo i den meksikanske delstaten Colima sidan 1861, men er likevel lagt under meksikansk føderal jurisdiksjon.

I juli 2016 vart Revillagigedo-arkipelaget tatt med i UNESCO si verdsarvliste.

## Skildring

Revillagigedo-arkipelaget ligg ca. 1350 kilometer nordvest for Acapulco.

Øygruppa er av vulkansk opphav og har eit areal på ca. 158 kvadratkilometer, dei fire øyane er:

*Clarion, ca. 20 kvadratkilometer
*Roca Partida, ca. 0,014 kvadratkilometer
*San Benedicto, ca. 6 kvadratkilometer
*Socorroøya, den største øya, ca. 132 kvadratkilometer

Det høgste fjellet er Cerro Evermann på ca. 1130 moh., som ligg på Socorroøya.

Revillagigedo-øyane er ikkje busette, med unnatak for militært personell på Socorroøya og Clarion.

## Historie
Socorroøya vart oppdaga 21. desember 1533 av den spanske kapteinen Fernando de Grijalva på skipet «San Loranzo» og vart først kalla Isla Santo Tomás.

1542 gjenoppdager den spanske Ruy Lopez de Villalobos øya San Benedicto og kallar ho La Anublada.

1779 oppdagar spanske José Camacho den vesle steina øya Roca. Partida og den vestlegaste Santa Rosa (Clarion).

Deretter blei øygruppa vitja av ei rekkje oppdagarar inkludert Alexander von Humboldt i 1811, og den amerikanske ornitologen Andrew Jackson Grayson, 1865.

25. juli 1861 innlemma president Benito Juárez  øygruppa i delstaten Colima, og i 1957 etablerte den meksikanske marinen basa på Socorroøya. Revillagigedo er kalla opp etter Juan Vicente de Güemes, Conde de Revillagigedo II, ein tidlegare visekonge av Ny-Spania.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Revillagigedoöarna|Revillagigedoöarna]]» frå ,  den 9. april 2017.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Svend Løge

**Svend Aadnesson Løge** () var ein norsk rekneskapsførar frå Time i Rogaland som representerte kjøpstadene i Vest-Agder og Rogaland på Stortinget 1925-27. Han var vald for Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti.

Løge var son til ein gardbrukar. Han gjekk ut av amtsskulen 1887 og tok eksamen ved Kristiansands underoffisersskule i 1890. Frå 1891 til -94 var han politikonstabel i  Bergen. Etter han i 1894 var elev ved telegrafskulen til jarnbanen, arbeidde han ved Statsbanene som telegrafist 1894-97, kontorist 1897-1909, og som fullmektig frå 1909. Frå 1918 til 1939 var han rekneskapsførar i Stavanger distrikt.

Løge var mykje aktiv i fråhaldsrørsla. Han var i si tid formann i Stavanger Totalavholdsforening og 1927-34 styremedlem i Det norske Totalavholdsselskap. Han var med i Avholdsfolkets Landsnemnd og i åra 1901-27 formann i Avholdsfolkets Fellesutvalg. Løge engasjerte seg også i samvirkerørsla, mellom anna var han formann i Forbruksforeningen Bikuben i periodane 1913-25 og 1927-36, samt styreformann frå 1923 i samvirkeselskapet Nordkronen. Han var medlem 1915-24 og ordførar 1924-?? i representantskapet til Norges kooperative Landsforening.

Perioden 1916-18 var Løge ordførar i Stavanger bykommune. Hausten 1924 vart han vald inn på Stortinget som den sjette av sju representantar frå dei fem kjøpstadane i Vest-Agder og Rogaland. Tingbolken 1925-27 var han så ein av dei åtte som representerte Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti. Løge var medlem i Finanskomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Turingkomplett

Eit sett med datamanipulasjonsreglar (til dømes eit instruksjonssett eller eit programmeringsspråk) er sagt å vere **turingkomplett** viss det kan brukast til å simulere kvar og ei turingmaskin. Då vil det følgje at desse reglane skal kunne uttrykkje eit kvart problem som kan bereknast. Konseptet er oppkalla etter den britiske matematikaren Alan Turing.
Jiddaøya

**Jiddaøya** (arabisk جزيرة جدة) er ei folketom øy i Bahrain. Ho ligg vest for Bahrainøya og like nord for Umm an Nasan i Persiabukta. Ei kort vegfylling går ut til øya frå Umm an Nasan.

Det brukte å vere fengsel på Jidda. Majeed Marhoon, Abdulhadi Khalaf og fleire andre politiske aktivistar sat i fengselet i 1960- og 1970-åra. 

Seinare vart øya den private eigedomen til statsministeren Khalifa bin Salman Al Khalifa og er i dag stengd for ålmenta. Øya har eit palass, hagar, ein helikopterlandingsplass, ein moské og fleire andre anlegg laga for statsministeren og familien hans, sjølv om øya ikkje er busett og sjeik Khalifa sjølv bur i Riffa på Bahrainøya.

Øya består av kalksteinsklipper. Ein trur at blokker frå øya vart skorne ut og brukt i Barbar-tempelet på Bahrainøya.

## Sjå òg
* Umm an Nasan
* Umm as Sabaan

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jidda Island|Jidda Island]]» frå ,  den 10. april 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Jiddaøya 
* Jiddaøya moské - Archnet.org
Muharraq

**Muharraq** (arabisk جزيرة المحرق) er den tredje største øya i øygruppa Bahrain, etter Bahrainøya og Hawarøya. Ho er kalla opp etter Muharraq by, som tidlegare var hovudstaden i Bahrain.

Det ligg fleire byar og landsbyar på øya, som:
* Al Muharraq
* Al Dair
* Arad
* Busaiteen
* Hidd
* Galali
* Halat Bu Maher
* Halat Nuaim (med vegsamband)
* Halat Seltah (med vegsamband)
* Samaheej

Bahrain internasjonale lufthamn og Muharraq lufthamn ligg på øya.

Det går tre vegfyllingar frå Muharraq til Manama på Bahrainøya:
* Shaikh Hamad-brua: frå Muharraq by til Diplomatområdet
* Shaikh Isa bin Salman Causeway: frå Muharraq by/Busaiteen til Diplomatområdet
* Shaikh Khalifa-brua: frå Hidd til Juffair

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Muharraq|Muharraq]]» frå ,  den 10. april 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ribbemaneter

**Ribbemaneter** eller **kammaneter** (Ctenophora) er ei gruppe radiærsymmetriske dyr som lever i hava rundt om i verda. I lag med nesledyra, som dei er nært skylde, vert dei rekna som dei mest primitive sanne dyra.

Ribbemanetene er planktoniske, frittlevande og stort sett pelagiske. Dei har som oftast ei krukke- eller eggforma og geléaktig manetform, og er vanlegvis særs skjøre.

Den fyrste sekvenseringa av genomet til ein ribbemanet, *[[Mnemiopsis leidyi]]*, vart publisert i 2013.

I Noreg er vanlege artar sjøstikkelsbær, lobekammanet og agurkkammanet.

## Kjelder
Nabih Saleh

**Nabih Saleh** (arabisk النبيه صالح) er ei øy i Bahrain i Persiabukta. Ho ligg i Tublibukta, aust for Bahrainøya. Ho har vegsamband både til Bahrainøya og Sitra via Sitra-vegfyllinga.

Øya var opphavleg, som Sitra, dekt av gardar og daddelpalmelundar, men er no kraftig avskoga. Dei fleste innbyggjarane er sjiamuslimar. 

Øya er kalla opp etter den lærde sjiamuslimen sjeik Saleh som budde her på 1300-talet.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nabih Saleh|Nabih Saleh]]» frå ,  den 10. april 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Om Nabih Saleh
Richard Tvedten

**Richard Nilsen Tvedten** () var ein norsk gardbrukar frå Tjølling som representerte Vestfold fylkeskrins og Bondepartiet på Stortinget i åra 1925-30.

Tvedten var son til ein gardbrukar. Han utdanna seg 1895-97 ved Ås landbruksskule i Akershus. Sidan var han gardsstyrar 1899-1900 på Reistad i Sigdal og 1900-03 på Ringnes i Krødsherad. Nokre år var han så trelasthandlar. I 1908 kjøpte han garden Lunde i Tjølling, som han dreiv til han døydde. Han var både styreformann i Larviks Aktiemeieri & Handelslag og Larviks Andels Potetmelfabrik.

Tvedten var ein sentral person i Vestfold, då Landmannsforbundet frå 1920 la grunnen for Bondepartiet. Han var såleis formann i Brunla krins og 1921-28 av landsstyret i Bondepartiet. Hausten 1924 vart han vald til stortingsmann for Bondepartiet og Vestfold. Tre år seinare vart han attvald. Begge tingperiodane var han sekretær i Justiskomiteen.

## Kjelder

*Stortingsbiografi
Johan Ileby

**Johan Kristian Hansen Ileby** () var ein norsk arbeidsformann frå Råde som var stortingsmann frå Østfold for partiet Høgre i åra 1922-27.

Ileby var son til ein gardbrukar og smed. Frå 1895 arbeidde han ei tid i steinindustrien. Sidan var han sysselsett med skipsbygging, frå 1903 som arbeidsformann ved Fredrikstad mek. Verksted.

Ileby busette seg i Bjørndalen i Glemmen herad, nærast ein bydel i Fredrikstad. Her i Glemmen var han med i heradsstyret 1919-41 og 1945, ordførar i 1922. Elles var formann 1917-19 i likningsnemnda, medlem 1922-45 i soknerådet og overformyndar i Glemmen frå 1928 til -33. Han hadde også ei rekke tillitsverv i fagrørsla, med formannsvervet i Norsk Arbeidslederforbunds avdeling 3 frå 1934 som det viktigaste.

Hausten 1921 vart han vald til å representere valkrinsen Østfold og Høgre på Stortinget, attvald tre år seinare. På Tinget var han medlem 1922-24 i Næringskomite nr 2 og 1925-27 i  Justiskomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Lobekammanet

**Lobekammanet** (*Bolinopsis infundibulum*) er ei gjennomsynleg ribbemanet som vert opp til 15 centimeter lang. Ho finst langs heile norskekysten.

## Kjelder
Joseph Sinde Warioba

**Joseph Sinde Warioba** () er ein tanzaniansk politikar som var visepresident og statsminister i landet samstundes frå 1985 til 1990.
Reidar Due

**Reidar Due** () er ein norsk gardbrukar og politikar, fødd i Oslo. Han representerte Senterpartiet på Stortinget i tida 1977-89. Børskommissær Reidar Due var farfaren.

Due var son til ein bankmann. Sjølv tok han eksamen ved Hvam landbruksskule i 1943. Allereie året etter tok han over storgarden Mo i Levanger, ein gard som farmor-slekta hadde eigd til dess.

Frå om lag 1960 og fram til 1998 sat i Due jamt i ein eller fleire leiande posisjonar i jord- og skogbruket, og/eller i dei tilhøyrande faglege organisasjonane. Han var styreformann 1960-78 i Bøndernes Salgslag, 1961-83 i Norske Skogindustrier, 1971-78 i Norges kjøtt- og fleskesentral og 1978-80 i Landbrukets Sentralforbund.

Due var medlem av Levanger kommunestyre og formannskap 1964-71, ordførar 1968-71. Han var medlem av fylkestinget i Nord-Trøndelag fylkesting perioden 1976-79. I tida 1973-84 var han medlem av sentralstyret i Senterpartiet. Frå 1977 til 1989 representerte han så partiet frå Nord-Trøndelagsbenken i Stortinget. Han var då med i Industrikomiteen, der han var formann 1981-88. Den siste sesjonen, 1988/89, var han medlem i Forbrukar- og administrasjonskomitéen.

Allereie i 1986 utnemnde Willoch-regjeringa Due til fylkesmann i Sør-Trøndelag, eit embete han tok til i hausten 1989 og hadde til han nådde aldersgrensa i 1992.

## Kjelder
*
Aboud Jumbe

**Mwinyi Aboud Jumbe** () var ein tanzaniansk politikar frå Zanzibar som var president på Zanzibar og visepresident i Tanzania samstundes frå 1972 til 1984. Han tok over båe desse rollene etter at forgjengaren hans Abeid Karume vart myrda 7. april 1972.

Jumbe vart opphavleg vald inn i Revolusjonsrådet på Zanzibar for Afro-Shirazi Party (ASP). Mens han styrte vart dette partiet slege saman med det leiande partiet i Fastlands-Tanzania, Tanganyika African National Union (TANU), til det nye partiet Chama cha Mapinduzi (CCM), og Jumbe vart nestleiar i CCM etter samanslutninga.

I 1979 innførte Jumbe den fyrste konstitusjonen for Zanzibar sidan revolusjonen i 1964. Konstitusjonen innførte ålmenn røysterett og fylgde maktfordelingsprinsippet, og gjorde at presidenten ikkje lenger vart vald av revolusjonsrådet, men direkte av folket.

## Referansar
Gunnar Fatland

**Gunnar Olav Fatland** () er ein norsk bankmann og politikar, fødd i Kvinnherad i Hordaland. Han representerte Rogaland og partiet Høgre på Stortinget i tida 1985-97.

Fatland var son til ein bygningsarbeidar og voks opp på Tau i Strand kommune i Rogaland. Etter handelsskule tok han ei rekke kurs i bankvesen og arbeidsleiing, så vel som 1. avdeling juridikum. Han var tilsett ved sparebankane i Skånevik og Strand i 1964 til 1972 og kontorsjef i Strand kommune 1973-75. Deretter arbeidde han in to år for sparebankane i Rogaland, før han i 1977 vart banksjef i Rogalandsbanken i Jørpeland.

Frå 1980 til -83 var Fatland ordførar i Strand kommune, sidan formannskapsmedlem 1984-87. Hausten 1985 vart han vald til stortingsrepresentant frå Rogaland, då han vann sistemandatatet frå fylket, noko som gjorde at Høgre hadde tre representantar frå Rogaland i fireårsperioden.  Sidan vart han attvald to gongar, då som Høgre sin toppkandidat u Rogaland. Bortsett frå 1987/88-sesjonen, då han var med i Forbrukar- og administrasjonskomitéen, hadde Fatland plass i Energikomiteen. Han var då den energipolitiske talsmannen i Høgre, og utmerkte seg som ein pådrivar for å få bygt gasskraftverk.

Fatland arbeidde i banknæringa også i tida etter han var stortingsrepresentant. Frå 1997 var han såleis regionbanksjef i SpareBank 1 SR-Bank, til dess han i åra 2002-06 var sjef for lån til offentleg sektor i same banken.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Corniche Jijelienne

**Corniche Jjilienne** eller **Corniche Djidjelienne** () er ein naturregion nord i Algerie kjenneteikna av skogkledde fjellmassiv bakom kystsletta ut mot Middelhavet. Skogområda danna det siste habitatet som finst for den truga berbarapen (*Macaca sylvanus*). Apen hadde tidlegare eit mykje vidare utbreiingsområde i Nord-Afrika.

## Sjå òg
* Jijel

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Corniche Jijelienne|Corniche Jijelienne]]» frå ,  den 11. april 2017.*
Johan Henrik Christiansen

**Johan Henrik Christiansen** () var ein norsk advokat frå Tønsberg som representerte kjøpstadene i Vestfold og partiet Høgre på Stortinget i åra 1922-27.

Far til Christiansen var skipsreiar. Sjølv utdanna seg til cand. jur. i 1890 og var fullmektig hos sorenskrivaren i Mellem-Jarlsberg frå 1891. Deretter arbeidde han frå 1893 til -97 i Finansdepartementet. I 1897 flytta han heim til Tønsberg, der han opna praksis som høgsterettsadvokat. I tillegg var han offentleg forsvarar ved Buskerud lagmannsrett i tida 1907-20 og ved meddomsretten (by- og heradsrett) i Tønsberg og Sør-Jarlsberg frå 1907 til 1937. 

Christiansen vart vald inn på Stortinget hausten 1921 frå dei fem kjøpstadene i Vestfold fylke. Høgre-mannen vart attvald tre år seinare. På Tinget var han medlem 1922-24 og formann 1925-27 i Finanskomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Peder Aslak Owren

**Peder Aslak Berntsson Owren**, også kjend som **P.A. Owren**, () var ein gardbrukar frå Fåberg i Oppland som representerte Oppland fylke og Arbeiderdemokratene på Stortinget i perioden 1925-27, møtte òg som varamann i både 1919 og 1920.

Owren var son til ein gardbrukar. Sjølv gjekk han Elverum ungdomsskole i 1892/93 og tok eksamen ved landbruksskulen på Hove i Fåberg i 1899. I 1901 tok han over farsgarden Lekshus i bygda Mesna, ein gard han dreiv til 1932. Jamsides gardsdrifta sysla han med skog- og tømmerhandel til 1914, medan han i tida 1911-26 dreiv eit dampysteri med landhandel. Då han i 1932 skøytte garden over på eldste sonen, starta han opp ein pelsdyrfarm med avl av sølv- og platinarev. 

Periodane 1913-22 og 1925-28 var Owren ordførar i Fåberg herad. Han var også formann i det kommunale skogutvalet. Valbolken 1919-21 var han 1. varamenn til Stortinget frå einmannskrinsen Søndre Gudbrandsdalen. Han møtte då fire gongar i staden for Johan Castberg, den valde representanten, som var medlem i Justiskomiteen. Owren lukkast ikkje å kome inn på Stortinget 1922-24, men nådde opp gjennom Stortingsvalet 1924. Han var såleis medlem i Militærkomiteen i tingbolken 1925-27.

Elles var Owren formann 1918-21 i skattetakstkomiteen for Oppland fylke, medlem 1923-37 i tilsynsnemnda (styret) for Oppland fylkessjukehus og 1929-32 i tilsynskommisjonen for Eidsvoll-, Rauma-, Dovrebanen. I tida 1940-44 og 1945-?? var han formann i Norges Pelsdyrlag.

## Kjelder
*
Pulitzer Prize for National Reporting

**Pulitzer Prize for National Reporting** er ein pulitzerpris som med nokre få unntak har blitt delt ut årleg sidan 1942 for særmerkt journalistikk innan riksdekkande saker. Frå 1942 til 1947 var namnet på prisen *Pulitzer Prize for Telegraphic Reporting - National*.

## Prisvinnarar
### Pulitzer Prize for Telegraphic Reporting - Nation (1942–47)

### Pulitzer Prize for National Reporting (1948–)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pulitzer Prize for National Reporting|Pulitzer Prize for National Reporting]]» frå ,  den 12. april 2017.*
Joakim Sveder Bang

**Joakim Ludvig Sveder Rentler Bang** () var ein norsk kirurg og politikar, fødd i Årstad i Hordaland. Han vart landskjend for sin humanitære innsats gjennom Raudekrossen under den fyrste balkankrigen og den fyrste verdskrigen. Frå 1920 til-27 var han stortingsrepresentant frå Trondheim og Levanger, vald for Frisinna Venstre i samarbeid med Høgre.

Far til Bang var ingeniør og verkstadeigar i Årstad. Sjølv gjekk han middelskolen ved Bergens katedralskole og deretter reallinja ved Bertrand Gundersens privatskole i Kristiania.

Etter medisinsk embetseksamen ved Det Kongelige Fredriks Universitet vikarierte Bang i 1894 og -95 som distriktslege i Selbu og Tydal. Han var så 1895-97 kommunelege i Hobøl og Tomter. Frå 1897 var han privatpraktiserande kirurg i Trondheim. Her engasjerte han seg i å forbetre dei hygieniske tilhøva for folk, særleg som krinsformann i Norges Badeforbund. Han var også i aktiv idrett, og var formann i både Trondhjems Skiklub og Trondhjems Seilforening.

Ved sida av legeyrket i Trondhjem var Bang vernepliktig sanitetsoffiser i Hæren. Han var regimentslege for 3. nordenfjeldske dragonregiment frå 1911 og vart sjef for 5. sanitetskompani i 1916. Under Balkankrigen 1912-13 leidde Bang ei norsk Raudekross-avdeling i Serbia, beståande av to assistentlegar og ti sjukepleiersker. Under fyrste verdskrigen fekk Bang stipend for å studere militærmedisin og feltsjukehus ved vestfronten. I 1917 var Bang i Russland som representant for Raudekrossen, der han overvaka utvekslinga av såra russiske og tyske krigsfangar. Han tok også ut skadde tyske og austerrikske krigsfangar til plassering i Noreg.

Bang var 1914-25 medlem i Trondheim bystyre, og sat i skulestyret frå 1909 til 1922. Valperioden 1919-21 var Bang vararepresentant på Stortinget for Odd S. Klingenberg frå einmannskrinsen Brattøra og Ila. Bang møtte fast då Klingenberg var statsråd frå 1920 til -21, og sat då i Protokollkomitéen. Både ved stortingsvalet 1921 og 1924 vart Bang vald inn på Stortinget på ei fellesliste for Høgre og Frisinna Venstre. På Tinget var han nestformann i Næringskomitéen. Perioden 1928-30 var han vararepresentant frå same krinsen, og møtte i korte tidsrom.

I 1927 tok Bang avskjed frå militæret og vart distriktslege i Strinda og fylkeslege i Sør-Trøndelag. Han døydde av lungekreft i 1931, 62 år gammal.

## Kjelder

* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb: Joakim Sveder Bang:Joakim Sveder Bang|Joakim Sveder Bang]]» frå ,  den 11. april 2017.*
Gnist

**Gnist** kan vere:

* gneiste (*gnist* på bokmål)
* telegrafisten på eit skip
* *[[tidsskriftet Gnist|Gnist]]*, eit marxistisk tidsskrift
Mon

**Mon** kan visa til:
* Monfolk, eit folkeslag frå Burma
* Språket mon, eit austroasiatisk språk
* Mon-symbol, ein type japanske symbol
* Myntslaget mon, eit tidlegare japansk myntslag

;Stader
* Mon i Leksands kommun i Sverige
* Mon i Tibro kommun i Sverige
* Mon i Dals-Eds kommun i Sverige
* Mon i Sveits, ein tidlegare sveitsisk kommune
* Mon i Nagaland, eit distrikt i Nagaland i India
* Ynys Môn, ei britisk øy, sjå Anglesey

## Sjå òg
* Møn
Abeid Karume

**Abeid Karume** () var ein tanzaniansk politikar som var den fyrste presidenten på Zanzibar og samstundens den fyrste visepresidenten i Tanzania, frå 1964 til han døydde i 1972. Han vart president på Zanzibar etter at sultanane på øygruppa hadde vorte styrta under revolusjonen på Zanzibar; tre månader seinare vart Zanzibar slege saman med nabolandet Tanganyika, og danna Tanzania, og Karume vart dimed den fyrste visepresidenten, under president Julius Nyerere. Abeid Karume var far til den sjette presidenten på Zanzibar, Amani Abeid Karume.

Karume vart skoten og drept 7. april 1942 av fire menn medan han spelte bao (eit mancalaspel) på kontoret til Afro-Shirazi Party i Zanzibar by.
Kassim Majaliwa

**Kassim Majaliwa Majaliwa** () er ein tanzaniansk politikar som har vore statsminister i Tanzania sidan 20. november 2015. Han vart utnemnd til statsminister av den nyvalde presidenten John Magufuli etter valet i 2015. Han er medlem av regjeringspartiet Chama cha Mapinduzi (CCM), og har vore medlem i nasjonalforsamlinga for Ruangwa sidan 2010.

## Bakgrunnsstoff
* Profilen til Majaliwa hjå nasjonalforsamlinga i Tanzania
Elle Andersdatter

**Elle Andersdatter** (død ca. 1643) var ein dansk salmediktar. Ifølge tradisjonen var ho enkje etter Hans Hanssøn og borgarkone i Maribo på Lolland.  

Ho er kjend for salmen «Eja, min sjæl ret inderlig sig fryder», som er blitt omsett til norsk, svensk og engelsk.
I *[[Norsk Salmebok (1985)|Norsk Salmebok]]* finst salmen under tittelen «Eia, mitt hjerte inderlig».  
I svenske salmebøker finst salmen i to ulike former: «I hoppet sig min frälsta själ förnöjer» og «Eja, mitt hjärta, hur innerlig». 
På engelsk heiter salmen «In hope my soul redeemed to bliss unending».

I ei dansk salmebok frå 1645 blir salmen kalla «En skjønn åndelig vise om alle troende Guds barns glede i det evige livet». Den første bokstaven i kvart vers av originalen dannar namnet «Elle Andersdatter» og er eit såkalla akrostikon. Dette har fått enkelte til å hevda at salmen heller er skrive *til* henne enn *av* henne.

Verket blei funne i boksamlinga til Karen Brahe (1657-1736), som også omfatta ei salmesamling til gravferda til ei  «Elline Andersdaatter».

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Elle Andersdatter|Elle Andersdatter]]» frå ,  den 13. april 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***Anne Kristin Aasmundtveit, *Biografisk leksikon til Norsk Salmebok og Norsk Koralbok*, Verbum forlag, Oslo, 1995. ISBN 82-543-0573-0 Side 47.
Bugge Baustad

**Karlot Bugge (Baustad) Edvardsen** () var ein norsk bonde, felespelar og diktar. 

Bugge Baustad blei fødd i Blessa på garden Indre Baustad, i dåverande Vik herad (no Sømna kommune). Foreldra var Ingeborg Olsdatter og Edvard Bertelsen.  Bugge Baustad var nummer tre i ein søskenflokk på åtte, men der to av søskena var døde då Bugge blei fødd.  Faren var ein habil felespelar.

## Liv og virke

Alt i 12-årsalderen gav Bugge seg i veg med eit handskrive blad, *Heimtanken*, der han skreiv både dikt og prosa. Han lært seg tidleg å spele på fele, og noko lærte han hos faren, andre melodiar lærte han hos andre spelemenn. 

Hausten 1901 kom Bugge inn på Vefsn folkehøgskole, og her blei målmannen og ungdomslagsmannen forma. 

Bugge kom så til Bjørnådalen på arbeid i eit klebersteinsbrot, og i Bjørnådalen møtte han Gudrun Olsdatter (fødd 1887), og dei gifta seg i 1908. Sonen Hermod blei fødd 26. oktober 1909, men alt 17. juli 1909 døydde Gudrun. Hermod blei så oppfostra hos tante Maren på Hemnesberget.

Bugge arbeidde i Bjørnådalen fram til 1913. Då vende han heim til Sømna, og der overtok han ein del av heimgarden. Her bygde Bugge Baustad opp ein bureisar-gard frå grunnen av.

I 1916 gifta Bugge seg på nytt med Agnes Sivertsdatter (fødd 5.6.1889, død 19.3.1963) frå Ytre Baustad, og i 1917 fekk dei dottera Solveig, og no flytta også sonen Hermod heim.

Ved sia av arbeidet på garden, spelte Bugge også, på møte i ungdomslag, på ein og annan dansefest, og gjerne i bryllaup. I følgje vennar kunne Bugge rundt 400 melodiar, men berre eit 70-tals er tatt vare på. 

Bugge Baustad skreiv fleire prologar og dikt, ofte framført i ungdomslaga. Etter krigen var det fleire som gjekk saman om å få gitt ut dikta, og i 1949 (eller 1951) kom samlinga *Frygdasnella* ut.

Bugge Baustad døydde 5. februar 1953, og han blei gravlagd ved Sømna kyrkje. 19. mai 1957 blei det reist ein minnestein på grava, gitt av ungdomslaget Fram.

## Utgjevingar

* *Frygdasnella*. Utgitt av Sør-Helgeland ungdomslag og ungdomslaga Lysingen og Fram, Marius Evjebergs forlag, Bøstad 1951?, 78 sider.

## Kjelder

* *Bugge Baustad. Diktaren og spelemannen frå Sømna. Med utvalde dikt frå Frygdasnella, Solstreif o.a.* Utgitt av Sømna historielag, 2012. 143 sider.
Sjøstikkelsbær

**Sjøstikkelsbær** eller **kulekammanet** (*Pleurobrachia pileus*) er ei ribbemanet som vert 1–2 centimeter lang. Tentaklane vert oppimot 20 gonger kroppslengda.

Sjøstikkelsbæret er vanleg langs norskekysten.

## Kjelder
Agurkkammanet

**Agurkkammanet** (*Beroe cucumis*) er ei fingerbjørgforma ribbemanet som vert 10–15 centimeter lang. Ho saknar tentaklar.

Agurkkammaneta er den einaste ribbemaneta som finst langs norskekysten som høyrer til klassen Nuda.

## Kjelder
Mizengo Pinda

**Mizengo Pinda** () er ein tanzaniansk politikar som var statsminister i Tanzania frå 2008 til 2015, under president Jakaya Kikwete. Han vart vald inn i nasjonalforsamlinga i Tanzania i valet i 2000, og satt til 2015.
Babur

**Zahir-ud-din Mohammad Babur** (), kjend som Babur, var ein sentralasiatisk herskar av Fergana som erobra store område og grunnla det indiske Mogulriket.

Etter slaget ved Panipat i 1526 og sigeren over Rana Sangram Singh av Mewar året etter, herska han over eit rike som strekte seg frå Oxus til Bengal.

Babur skreiv memoara sine på tsjagatai-tyrkisk. Han skreiv også poesi både på tyrkisk og persisk, og etterlét seg ei lærebok i metrikk og retorikk.

## Kjelder
*
Jules Massenet

**Jules Émile Frédéric Massenet** () var ein fransk komponist under romantikken. 

Han er best kjent for å ha skrive ei rekkje operaer. Desse var særs populære på slutten av 1800- og byrjinga av 1900-talet. Sidan er mange av dei blitt gløymde, sjølv om dei periodevis er blitt gjenoppførte sidan. *[[Manon]]* og *[[Werther]]* er blitt oppført ofte. Det same gjeld instrumentalverket *Méditation* frå *Thaïs*.

## Verkliste
### Operaer
* *[[La grand' tante]]* (1867)
* *[[Don César de Bazan]]* (1872)
* *[[Le roi de Lahore]]* (1877)
* *[[Hérodiade]]* (1881)
* *[[Manon]]* (1884)
* *[[Le Cid]]* (1885)
* *[[Esclarmonde]]* (1889)
* *[[Le mage]]* (1891)
* *[[Werther]]* (1892)
* *[[Thaïs]]* (1894)
* *[[Le portrait de Manon]]* (1894)
* *[[La Navarraise]]* (1894)
* *[[Sapho]]* (1897)
* *[[Cendrillon]]* (1899)
* *[[Grisélidis]]* (1901)
* *[[Le jongleur de Notre-Dame]]* (1902)
* *[[Chérubin]]* (1903)
* *[[Ariane (opera)|Ariane]]* (1906)
* *[[Thérèse av Jules Massenet|Thérèse]]* (1907)
* *[[Bacchus]]* (1909)
* *[[Don Quixote av Jules Massenet|Don Quixote]]* (*Don Quichotte*) (1910)
* *[[Roma av Jules Massenet|Roma]]* (1912)
* *[[Panurge]]* (1913)
* *[[Cléopâtre]]* (1914)
* *[[Amadis]]* (1922)

### Oratorium og kantatar
* *[[David Rizzio]]* (1863)
* *[[Marie-Magdeleine]]* (1873)
* *[[Ève]]* (1875)
* *[[Narcisse]]* (1877)
* *[[La Vierge]]* (1880)
* *[[Biblis]]* (1886)
* *[[La Terre Promise]]* (1900)

### Ballettar
* *[[Le Carillon]]* (1892)
* *[[Cigale]]* (1904)
* *[[Espada]]* (1908)

### Orkesterverk
* *[[Première suite d'orchestre]]* (1867)
* *[[Scènes hongroises]]* (1870)
* *[[Scènes pittoresques]]* (1874)
* *[[Scènes dramatiques]]* (1875)
* *[[Scènes napolitaines]]* (1876)
* *[[Scènes de féerie]]* (1881)
* *[[Scènes alsaciennes]]* (1882)
* *[[Fantaisie pour violoncelle et orchestre]]* (1897)
* *[[Koncert for klaver og orkester]]* (1903)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jules Massenet|Jules Massenet]]» frå ,  den 13. april 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*
Edward Lowassa

**Edward Ngoyai Lowassa** () var ein tanzaniansk politikar som var statsminister i landet frå 2005 til 2008. Han måtte slutte i stillinga etter at eit parlamentsutval kom fram til at han og energi- og mineralministeren var ansvarlege for ei bedragersk avtale mellom TANESCO og eit ikkje-eksisterande amerikansk føretak. Lowassa trakk seg frå stillinga for å verne rykta til regjeringa og CCM, og vart med det den fyrste statsministeren i Tanzania som har trekt seg på grunn av ei bedragerisak.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Trollholmsund

**Trollholmsund** ligg nokre km aust for E6, litt sør for Indre Billefjord i Porsanger kommune i Finnmark fylke. Det er 700 millionar år gamal kalkstein i området, som er erodert slik at det har vorte danna skulpturliknande formasjonar i terrenget. Det veks mellom anna lapprose (*Rhododendron lapponicum*), som i motsetning til andre rhododendronar treng kalk, på staden.  

Formasjonane i terrenget kan minna om troll, og i fylgje eit samisk sagn vart dei til då det kom troll frå vidda og frå Lakselv, berande på ei kiste med gull og sølv. Då dei kom ned til sjøen kom dei ikkje lengre, og medan dei stod der rann sola og trolla vart til steinstøtter. 

Trollholmen er ein holme som ligg rett aust for fastlandet og Trollholmsundet.
Eymundar þáttr hrings

***Eymundar þáttr hrings*** er ei kort norrøn soge som finst i to versjonar. Ein av dei er *Eymundar þáttr hrings* i Flatøybok, og den andre er eit innleiande kapittel i *[[Yngvars saga víðförla]]* (Soga om Yngvar den vidfarne). Soga skildrar opplevingar som vikingane hadde i teneste hjå Jaroslav den kloke.

Den viktigaste skilnaden mellom dei to versjonane er at i *Eymundar þáttr hrings* er helten ein nordmann, medan *Yngvars saga víðförla* omtalar han som ein svenske.

## Sjå òg
* Boris og Gleb

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eymundar þáttr hrings|Eymundar þáttr hrings]]» frå ,  den 16. april 2017.*  
 
## Referansar
* Yngvars saga víðförla på norrønt
* Ei omsetjing av Tunstall av Yngvars saga víðförla-1 
* Ei omsetjing av Tunstall av Yngvars saga víðförla-2 
* Ei russisk omsetjing av Jelena Aleksandrovna Rydzevskaya
* Larsson, G-EN til Mat. (2005). Minnet av vikingatiden : dei isländska kungasagorna och deres värld. ISBN 91-7353-065-4
* Pritsak, Omeljan. (1981). Opphavet til Rus'. Cambridge, Mas sitt.: Distribuert av Harvard University Press for Harvard ukrainske Research Institute. ISBN 0-674-64465-4
7,62 × 54R

**7,62 × 54R** (òg kalla *7,62 Russian*) er ein russisk riflepatron.

Patronen vart opphavleg utforma for den russiske Mosin-Nagant M91/30-rifla i 1891. Patronen vart brukt i tsartida og gjennom sovjetperioden i både rifler og maskingevær. Winchester Modell 1895 var òg kamra i dette kaliberet pga. ein kontrakt med den russiske regjeringa.  Patronen vert framleis brukt i SVD-rifla, og dessutan i nokre moderne maskingevær. Kula er 7,92 millimeter i diameter, då dette er diameteren på løpet inni rillene i riflinga, medan på høgdene (bommen) i riflinga er løpet 7,62 millimeter.


File:76254Rvariety.jpg|Utval av 7,62 x 54R-patronar
File:7.62 x 54 R cartridge.svg|Dimensjonar


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:7,62 × 54R|7,62 × 54R]]» frå ,  den 16. april 2017.*
P-35

**P-35** (russisk П-35 (П-6), russisk marineindeks 4К44, NATO-kallenamn SS-N-3a Shaddock) er eit sovjetisk kryssarmissil mot sjømål.

## Kjelder
* Крылатая противокорабельная ракета П-35 (П-6)
* http://militaryrussia.ru/blog/topic-392.html 
* http://www.npomash.ru/activities/ru/rocketvmf.htm
* Фото ПРК «Редут» на сайте Минобороны России
Jaroslav I av Kiev

**Jaroslav I** (), kalla **Jaroslav den kloke**  (ukrainsk: Ярослав, kristennamn *Georg*, norrønt *Jarizleifr*) var storfyrste av Kievriket frå 1019 til 1054. Han var son av Vladimir I og Rogneda av Polotsk (nokre kjelder seier Anna av Bysants). 

Etter at faren døydde i 1015 kjempa Jaroslav lenge mot brør sine om trona, og søkte støtte i Sverige. Med hjelp frå væringane erobra han Kiev i 1019. Under hans styre blomstra kyrkja, kulturen og den militære makta markant. Under Jaroslav vart den første lovboka for riket utgjeven, *Russkaja pravda*.

Jaroslav var gift med den svenske prinsessa Ingegjerd Olofsdatter. Ho var opphavleg lova bort til Olav den heilage.  På sine eldre dagar gjekk ho i kloster, og vart helgenkåra som den heilage Anna av Novgorod. Jaroslav og Ingegerd var vertskap for Olav den heilage og følgjet hans då dei drog i eksil til Gardarike (Kievriket) før Olav vende tilbake til Noreg og fall i Slaget på Stiklestad..

Dottera, Elisaveta Jaroslavna, eller Ellisiv av Kiev som ho vert kalla i norsk tradisjon, vart gift med kong Harald Hardråde.

## Referansar



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jaroslav I av Kiev|Jaroslav I av Kiev]]» frå ,  den 16. april 2017.*
SSC-7 ISKANDER-K

**SSC-7 ISKANDER-K** er eit russisk kryssarmissil som òg er kalla R-500 eller 9K728 for sjølve missilet. Det er ein versjon av 9K720 Iskander. NATO-kallenamn er ikkje kjend enno i 2017. Nokre bakke-til-bakke-missilbrigader i Russland som har Iskander-M som hovudvåpen, er òg tildelte SSC-7 ISKANDER-K som alternativt våpen. SSC-7 ISKANDER-K skal ha ei rekkevidde på 500 km, noko som er maksimal rekkevidde for eit våpen kalla eit kortdistansevåpen.

Missilet kan fly i ei høgd på 6 km. Det navigerer sjølv med tråleiknavigasjon, GPS, GLONASS og TERCOM. 

## Kjelder
*«Iskander can not fail». *Red Star*, 10/04/2015.
SSC-8

**SSC-8 Novator**, òg kalla 9M729 for sjølve missilet, er eit nytt russisk kryssarmissil som truleg bryt INF-avtalen dersom missilet vert utplassert i operative avdelingar i Russland. Det er ein variant av SSC-7 ISKANDER-K (9M728) med auka rekkevidde til over 500 km og opptil 6000 km. Missilet brukar fast brennstoff og navigerer som SSC-7 ISKANDER-K. Første prøveskyting fann stad 2. september 2015.
Skuldingane om brot på INF-avtalen kom frå USA i 2017 etter at SSC-8 skulle ha vorte utplassert i Kapustin Jar. Russland vil ikkje tillata USA å inspisere desse missila fordi USA ikkje tillet Russland ein tilsvarande inspeksjon på USA sine ubåtar.

## Referansar
Dobbeltvedtaket

**Dobbeltvedtaket** er vedtaket som vart fatta på NATO sitt medlemsmøte i Brussel den 12. desember 1979 som eit motsvar til utplasseringa av sovjetiske RT-21M-rakettar (NATO-nemning SS-20) i Aust-Europa frå 1976. NATO foreslo overfor Warszawapakten at det skulle innførast ei avgrensing på mellomdistanserakettar. Dersom ikkje Sovjet og Warszawa-pakta gjekk med på dette og trekte SS-20 rakettane sine tilbake, ville USA og NATO utplassera tilsvarande rakettar i Vest-Europa, Pershing II ballistiske mellomdistanserakettar og Tomahawk kryssarmissil.

Ved INF-avtalen som USA og Sovjetunionen inngjekk i 1987, vart det mellom anna semje om å eliminera missilklassa som SS-20, Pershing II og Tomahawk tilhøyrde.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dobbeltvedtaket|Dobbeltvedtaket]]» frå ,  den 16. april 2017.*
INF-avtalen

**INF-avtalen** (*Intermediate-Range Nuclear Force Treaty*) var ein nedrustingsavtale mellom USA og Sovjetunionen underskriven den 8. desember 1987 av Ronald Reagan og Mikhail Gorbatsjov.

Avtalen gjekk ut på å eliminere alle landbaserte missil med rekkevidde meir enn 500 kilometer - opptil 1000 kilometer (korthaldsmissil), og med rekkevidde mellom 1000 og 5000 kilometer (kalla mellomdistansemissil).

Avtalen hadde òg følgjande klausular:
:* Overvaking av atomeksplosjonar.
:* Lovnader om nedskjeringar av strategiske våpen.

INF-avtalen vart i 1991 følgd av den fyrste START-avtalen (*Strategic Arms Reduction Treaty*), òg kalla START I, der mengda langtrekkande atomvåpen vart vidare redusert.

Presidenten i USA, Donald Trump, annonserte 20. oktober 2018 at han ville trekkja seg frå avtalen, og skulda Russland for ikkje å ha følgd han. USA oppheva så avtalen den 1. februar 2019, og Russland svara med å gjera det same dagen etter. USA trekte seg formelt frå avtalen 2. august 2019. 4. september 2019 sa den russiske presidenten Vladimir Putin at Russland kom til å laga nye missil men ikkje setja dei i bruk om ikkje USA gjorde det først.

## Avvikling og destruering av våpen under avtalen

Av dei våpena som vart avgjort destruerte ved avtalen, var RT-21M (NATO-nemning *SS-20*) og dei amerikanske missila BGM-109 Tomahawk og Pershing II frå landbaserte avfyringsrampar.

I mai 1991 var 2692 missil øydelagde, og 10 år med inspeksjonar og verifisering om at avtalen vart etterlevd, vart gjorde i dei neste 10 åra.

Missilsystem som vart avvikla:
* USA
**Pershing Ib
**Pershing II
**BGM-109G Gryphon
* Sovjetunionen 
** SS-4 Sandal
** SS-5 Skean
** SS-12 Scaleboard
** SS-23 Spider
** SS-20 Saber
** SSC-X-4

## Skuldingar om brot på avtalen
Begge land har skulda kvarandre for brot på avtalen. USA skulda Russland for å bryta avtalen med SSC-8, som byrja testing frå 2008. Desse skuldingane vart tekne opp att i 2014 og 2017.

Russland skulda USA for brot på avtalen med avgjerda om utplassering av Tomahawk missil i Polen og Romania i samband med det såkalla «rakettskjoldet»,
 og hevda at USA òg utvikla dronar som braut avtalen.

Den 20. oktober sa president Donald Trump at USA kom til å trekka seg frå avtalen.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:INF-avtalen|INF-avtalen]]» frå ,  den 16. april 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Avtalen bidro til å avslutte den kalde krigen – fra i dag gjelder den ikke lenger. NRK