open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Den Norske Husflidsforening

**Den Norske Husflidsforening** er ein norsk organisasjon som blei stifta i Kristiania i september 1891 for å fremja interessa for norsk husflid. 

## Historie
Foreininga blei oppretta ved at tre husflidsforeiningar slo seg saman. I 1892 opna ho butikk i Carl Johans gate 27 og stod for husflidproduksjon i heile landet. Etter kvart blei det oppretta lokallag av organisasjonen rundt omkring i Noreg.
Eitt år etter unionsoppløysinga i 1905 blei dronning Maud vernar for Den Norske Husflidsforening.

Kursverksemd i ulike handverks- og handarbeidsteknikkar var tidleg ein viktig del av virket til foreininga.
Foreininga starta tidleg å engasjera dyktige, norske formgivarar til å designa modellar og mønster som kunne nyttast til å produsera husflidsprodukt for sal i heimane, og etter kvart blei det også laga mønster for sal til privatpersonar, som strikkemønster og broderimønster.

Husflidsforeningen lyste også ut designkonkurransar for å stimulera norske formgjevarar til å engasjera seg i norsk handverk og husflid. I 1913 heldt foreininga til dømes ein konkurranse om design av daglegstovemøblar.

Butikkutsalet blei skilt ut som eige aksjeselskap på l980-talet med Den Norske Husflidsforening som eigar.
I 2004 gjekk butikken konkurs, men året etter opna foreininga Den Norske Husfliden A/S i Rosenkrantzgaten 19/21. Etter samanslåing med Heimen LL Husflitsutsal blei han omdøypt til Heimen Husfliden, som har utsal i Møllergata, i underetasjen til Christiania Glasmagasin, og i Arbeidergata i Oslo. Sidan 2022 har Bondeungdomslaget i Oslo vore eineeigar av verksemda.
## Formgjevarar
Gjennom åra har ei rekkje sentrale, norske formgivarar vore tilknytte Den Norske Husflidsforening og skapt mønster for foreininga, blant dei:

* Gerhard Munthe (1849–1929), biletkunstnar og formgivar – laga fleire kartongar for biletvev for Husflidsforeningen, som blei vevet opp mellom anna av Augusta Christensen (1852–1923).
* Ingeborg Christiane Arbo (1872–1958), vever og tekstilkunstnar
* Frøydis Haavardsholm (1896–1984)
* Else Poulsson (1909–2002), tekstilkunstnar

## Sjå òg
*Norges Husflidslag

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Den Norske Husflidsforening|Den Norske Husflidsforening]]» frå ,  den 10. januar 2025.*  

## Litteratur

*
Innaarsuit

**Innaarsuit** (tidlegare stava **Ivnârssuit**) er ei bygd i Avannaata kommune, nordvest på Grønland. Bygda hadde 175 innbyggjarar i 2018.

Busetnaden ligg rundt 55 km nord for Upernavik. Det er ein helistop her, som ligg like ved søppelplassen til bygda. Det er laga til ein ganske ny veg gjennom bygda og ut til helistoppen. 

I 1997 blei det opna ein internettcafé her. KNI (Kalaallit Niuerfiat) driv ein daglegvarebutikk her. Skulen i bygda, Fiilimuup Atuarfia, blei utbygd og renovert i 1992, og har rundt 20 elevar. 

Bygda fekk mykje internasjonal omtale i juli 2018, då eit stort isfjell grunnstøytte rett utanfor kysten. Delar av befolkninga blei evakuert i frykt for at isfjellet skulle kalva, og dermed utløysa ei flodbølgje inn mot bygda.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Innaarsuit|Innaarsuit]]» frå ,  den 11. januar 2025.*
Tjukknebbtunnelfugl

**Tjukknebbtunnelfugl** (*Geositta crassirostris*) er ein fugleart i underfamilien Sclerurinae, som inkluderer lauvvendarar og tunnelfuglar, i omnfuglfamilien Furnariidae. Han er endemisk for Peru.

## Taksonomi og systematikk

Taksonomien til tjukknebtunnelfugl er uavklart. Den internasjonale ornitologsamskipnaden (IOC) og BirdLife International's *[[Handbook of the Birds of the World]]* anerkjenner to underartar: nominatforma *G. c. crassirostris* (Sclater, PL, 1866) og *G. c. fortis* (Berlepsch & Stolzmann, 1901). Clements-taksonomien anerkjenner likevel ikkje underarten *fortis*, og handsamar tjukknebtunnelfuglen som monotypisk.

Tjukknebbtunnelfugl og campostunnelfugl (*G. poeciloptera*) er systerartar.

## Skildring

Tjukknebbtunnelfuglen er ein stor art innan slekta si. Han blir mellom 18,5 og 19 cm lang og veg 42 til 55 gram. Kjønna er like i utsjånad. Fjørdrakta er gjennomgåande bruntona med beige underside og mørkare overside. Ansiktet er bleikare med ei kremkvit augebrynsstripe.  Strupeområdet er også bleikt. Auga er brune. Nebbet er kraftig og nedbøygd, med ein mørkegrå til svart overnebb og eit blågrått eller blågrått og svart undernebb. Bein og føter er kvitaktige til grålege.

Underarten *G. c. fortis* har meir raudaktig fjørdrakt enn nominatforma, med meir rustfarge og mindre mørk stripe på flygefjørene.

### Utbreiing og habitat

Den nøyaktige utbreiinga til tjukknebtunnelfuglen er ukjent. Generelt finst arten i kystnære åsar og på den vestlege sida av Andesfjella frå sentral til sørvestlege Peru. Nominatunderarten har den nordlegaste utbreiinga av dei to.  

Han lever i tørre, steinete skråningar, med spreidde buskar og kaktus. Nær kysten held han seg på høgder mellom 300 og 800 meter, medan han i Andesfjella finst mellom 1&nbsp;875 og 3&nbsp;550 meter over havet.

### Atferd

Tjukknebbtunnelfuglen ser ut til å vere standfugl det vil seie han held seg i same område året rundt.

Han søkjer føde seg på bakken, anten åleine eller i par. Fuglen går og spring medan han leitar etter mat ved å stikke nebbet ned i bakken. Dietten er ikkje godt dokumentert, men mageinnhald frå eksemplar har vist at han et både insekt og vegetabilsk materiale.

Ein trur at han som andre tunnelfuglar hekkar i jordgangar. 

Songen åt tjukknebbtunnelfuglen er ein kraftig, akselererande serie av «cueew»-tonar som ofte går over i ein grov, gnissande serie av «djeer-djeer-djeer-djeer»-tonar. 

Lokketonen er skildra som ein stigande og deretter fallande «reew», som minner om eit katteaktig klynk.

Verdas naturvernunion (IUCN) har kategorisert arten som livskraftig, LC.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thick-billed miner|Thick-billed miner]]» frå , den 12. januar 2025.*  Hovudkjelda var:
:*Schulenberg, T. S. and T. Johnson (2020). Thick-billed Miner (*Geositta crassirostris*), version 1.0. In Birds of the World (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.thbmin1.01 Henta 12. januar 2024

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Kvithaketornskrikje

**Kvithaketornskrikje** (*Pseudoseisura gutturalis*) er ein fugleart i omnfuglfamilien Furnariidae. Arten er endemisk for Argentina.  

## Skildring

Kvithaketornskrikja er 22 til 23 cm lang og veg 63 til 79 gram og er med det ein av dei største omnfuglane. Begge kjønn har same fjørdrakt med ein liten fjørtupp på hovudet. Vaksne av nominatformen har ein kvit augering og lyse fjører ved nebbet på eit elles mørkebrunt grått ansikt. Krona og oversida er også mørkebrunt grå. Vengene er for det meste den same mørkebrune gråfarga, men har litt lysare kantar på dekkfjærene og flygefjørene. Halen er mørk gråsvart med svakt lysare kantar, og halefjørene har få fjørtrålar i tuppa. Strupen er kvit med eit svart felt nedst. Brystet og buken er lysare brungrå enn ryggen, med gråkvite tuppar på mange fjører som gjev eit «frostaktig» utsjånad. Undergumpen og underhaledekkfjørene er noko lysare enn brystet og buken. Irisen er gul til kremfarga eller mørk brun, overnebbet er mørk grått, undernebbet er bleikt blåleg med ein mørkgrå tupp, og beina og føtene er grå. Ungfuglar har noko lys marmorering eller tverrstriper på undersida. Underarten *P. g. ochroleuca* er lysare og meir sandfarga enn nominatformen.

### Utbreiing og habitat

Underarten *P. g. ochroleuca* finst i Nordvest-Argentina, medan nominatforma held til i sentrale Argentina. Den geografiske grensa eller overlappingsområdet mellom dei to er uklart. Arten lever i generelt karrige landskap som tørr krattskog i låglandet og i fjellrike daler. I nord slår han også i skogsområde dominert av *[[Prosopis]]*-tre. Høgdeintervallet for arten strekkjer seg frå havnivå til 2 900 moh.  

Kvithaketornskrikja er standfugl og held seg i området sitt året rundt.  

### Føde

Kvithaketornskrikja lever hovudsakleg av leddyr. Ho leitar vanlegvis etter mat i par eller små grupper som kan vere familieeiningar. Ho søkjer mest på bakken ved å plukke, grave og undersøkje jorda. Ho er også observert i kaktusstammar.  

### Reproduksjon

Kvithaketornskrikja hekkar i den australe våren og sommaren; egg er funne frå november til februar, og ungar i november og desember. Arten truleg er monogam. Reiret er ei stor samling kvister, omtrent halvannan gong så langt som det er breitt, med ein inngangstunnel på oversida og eit indre kammer fora med gras og små kvister. Reiret blir plassert på ei horisontal grein, vanlegvis i ein busk mellom 1 og 3 meter over bakken. Kullet består av tre til fem egg. Rugetida er omtrent 18 dagar, og ungane forlèt reiret cirka 21 dagar etter klekking.  
  

### Vokalisering

Songen åt kvithaketornskrikja er svært høg; det blir sagt at ho kan høyrast nesten 2 km unna. Songen blir skildra som ein «kakofonisk eksplosjon av varierte, harde, skingrande tonar» og blir ofte sungen i duett.

## Kjelder

* *Denne artikkelen er byggjer på «[[:en:White-throated cacholote|White-throated cacholote]]» frå , den 12. januar 2025*

## Bakgrunnsstoff
Marie Bregendahl

**Marie Bregendahl**, f. **Sørensen** (), var ein dansk forfattar som blei kjend for ein roman og ei rekkje noveller som på realistisk og lågmælt vis skildra bondelivet i heimområdet Fjends.

## Biografi
Marie Bregendahl var fødd i Fly sokn ved Skive. Mor hennar døydde i 1879 i barsel, og tolv år gamle Marie måtta ta ansvaret for søskena sine og heimen.

I 1886-87 var ho trulova med ein ung bondeson frå trakta. Ho byrja likevel på Vrigsted Høgskole (1866-1919), fyrst som assistent og sidan som elev. Her møtte ho Jeppe Aakjær, og vart forelska i han. Ho braut trulovinga og drog til København for å vera i nærleiken av Aakjær. Her tok ho arbeid som tenestejente.

I 1892 fekk ho økonomisk hjelp av far sin til å oppretta eit pensjonat i Nørregade i København, Det jyske Pensionat. Ho blei gift med Jeppe Aakjær i 1893. Dei fekk sonen Svend Aakjær, ein seinare riksantikvar. Ekteparet skilde seint i 1899. I 1900 stengde ho pensjonatet, og budde dei neste åra som hushaldar hjå broren sin Kresten, som hadde eit ismeieri på Nørrebro. Ho livnærte seg også gjennom korrekturlesing.

Ho blei buande i København resten av livet. Her skreiv ho om heimtraktene sine. Namnet Bregendahl tok ho etter far sin i 1923.

## Forfattarskap
Marie Bregendahl byrja å skriva litt under ekteskapet med Jeppe Aakjær, og ho fekk gjeve ut novella «Da Katten løb med Frikadellerne» (1899). Etter denne og eit par noveller til reiste ho til Noreg og Sverige i åra 1901 og 1902.

Debutromanen hennar *Hendrik i Bakken* kom ut i 1904. Hovudpersonen tek tydeleg utgangspunkt i faren hennar. Ho fekk det litterære gjennombrotet sitt med den korte sjølvbiografiske romanen *En Dødsnat* *(En moder dør i barselsseng, set og fortalt fra børnenes vinkel)* i 1912. Ho skreiv ei rekkje noveller med fellestitlen *Billeder af Sødalsfolkenes liv* 1914-23 (utgitt samla under tittelen *Sødalsfolkene* i 1935). Ho gav deretter ut ei rekkje novellesamlingar og dessutan eit par romanar. I 1937 gav ho ut si einaste diktsamling, *Filtret Høst*.

Etter at ho døydde i 1940 blei det funne eit fragment av ein delvis sjølvbiografisk roman.

## Bibliografi
Bibliografien omfattar utgjevne bøker.

* *Hendrik i Bakken* (roman, 1904)
* *En dødsnat* (roman, 1912)
* *I de lyse nætter* (noveller, 1920)
* *I håbets skær* (noveller 1924)
* *Thora* (noveller, 1926)
* *Med åbne sind* (noveller, 1926)
* *Den blinde rytter* (noveller, 1927)
* *Når jul er nær* (noveller, 1927)
* *Holger Hauge og hans hustru* (roman, 1934-35)
* *Sødalsfolkene* (noveller, 1935)
* *Møllen og andre fortællinger* (noveller, 1936)
* *Filtret høst* (diktsamling, 1937)
* *Birgitte Borg* (romanfragment, 1941)

## Prisar og utmerkingar

* 1918: Finansloven
* 1927: Tagea Brandts Rejselegat
* 1937: Selskabet til de skønne og nyttige Videnskabers Forfremmelse

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Marie Bregendahl|Marie Bregendahl]]» frå ,  den 12. januar 2025.*
Argentinasporv

**Argentinasporv** (*Poospiza ornata*) er ein fugleart i tanagarfamilien Thraupidae. Han er endemisk for Argentina og har habitat i økoregionen argentinsk monte.

## Skildring

Argentinasporven er ca. 13 cm lang og veg ca. 12,5 gram og er med det ein relativt liten tanagar. Hannane har ei iaugefallande fjørdrakt med kanelfarge på rygg og underside. Hovudet er grått med ei lang og brei kanelfarga augebrynstripe, supercilium. Dei har òg to kvite vengband på elles grå venger. Hoene har ein meir dempa fargepalett, med gråbrun fjørdrakt og antydingar av kanel på vengene og ryggen.  

### Utbreiing og habitat

Denne arten er endemisk til Argentina og lever sommarstid i argentinsk monte i provinsane Salta og Catamarca til Neuquén, Río Negro og sørlege Buenos Aires-provinsen. Her finst dei hovudsakleg i subtropiske eller tropiske tørre skogar og tørre busklandskap i monteørkenen. Dei er også kjende for å leve på meir opne grassletter.  

Argentinasporven er dels ein standfugl, men nokre fuglar kan røre seg mot nord og aust i den kaldaste årstida og lever da kanskje som streiffuglar.

### Føde

Argentinasporven et hovudsakleg frø, inkludert frø frå gras, ugras og små kornsortar. Om våren kan dei også søkje bær og virvellause dyr. Desse fuglane er svært sosiale og sest ofte i små flokkar eller i blanda grupper med fleire artar når dei leitar etter mat utanom hekkesesongen.

## Kjelder

*Sagario, M. C., V. R. Cueto, J. Lopez de Casenave, F. A. Milesi, and L. Marone (2021). *[https://www.researchgate.net/profile/Victor-Cueto-2/publication/353984326_Cinnamon_Warbling_Finch_Poospiza_ornata/links/6123931d232f955865a44c1b/Cinnamon-Warbling-Finch-Poospiza-ornata.pdf Cinnamon Warbling Finch (Poospiza ornata)]*, version 1.0. In Birds of the World (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.ciwfin2.01.1

## Bakgrunnsstoff
Eliteserien i handball 2000/01-Kvinner

**Eliteserien i handball 2000/01 for kvinner** var den øvste avdelinga i seriesystemet for kvinner, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla i tida frå 14. oktober 2000 til 22. april 2001.

Tittelforsvarar **[[Larvik HK]]** vart seriemeister for fjerde gong. Meisterlaget bestod av Kristine Duvholt, Lina Olsson Rosenberg, Tonje Larsen, Birgitte Sættem, Annette Tveter, Kari Mette Johansen, Merete Møller, Heidi Flaatnes, Katja Nyberg, Monica Knutsen, Line Eftang, Sara Breistøl og målvaktene Lene Rantala, Terese Pedersen og Mimi Kopperud.

## Poengtabell

## Kjelder
*Østlandsposten 23. april 2001
Sola Håndballklubb

**Sola Håndballklubb** er eit idrettslag heimehøyrande i Sola kommune i Rogaland. Laget vart skipa 1. januar 1995, etter at handball-avdelinga i Sola Idrettslag hausten 1994 vedtok å skipe ein eigen og sjølvstendig handballklubb. Målet med skipinga var å kunne satse meir på særidretten handball, og «legge forholdene til rette slik at håndballspillere oppsøker klubben... og blir værende». Laga til Sola spelar i gule trøyer og svarte bukser.

Kvinnelaget til Sola HK har delteke i eliteserien 1996/97, 1998–2006 og sidan 2010. 

Camilla Herrem er Sola HK sin mest kjende spelar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sola HK|Sola HK]]» frå ,  den 13. januar 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Norsk indre språkhistorie

**Norsk språkhistorie** handlar om utviklinga av det norske språket frå opphavet i urnordisk fram til moderne norsk. Det er vanleg å dele norsk språkhistorie inn i fire tidsperiodar, med glidande overgangar mellom periodane.

## Urnordisk
Det eldste språket ein kjenner frå Noreg er urnordisk. Språket i urnordisk tid (frå omlag 200 evt.) finst i runeinnskrifter med dei eldre runene. Urnordisk var prega av lange ord og hadde færre vokalar enn i moderne norsk: a, e, i, o og u. Då urnordisk utvikla seg til norrønt i synkopetida (500–700 evt.) vart orda forkorta, og det oppstod nye vokalar (som y, æ og ø).

## Norrønt
Norrønt er ei fellesnemning for gammalnorsk og gammalislandsk. I Noreg blir den norrøne perioden rekna frå cirka 700 til 1350. Det finst mange tekstar frå perioden. Nokre er skrivne med runer, men dei fleste er skrivne med latinsk skrift. Norrønt hadde mykje mer bøying enn i moderne norsk, til dømes kasusbøying av substantiv og meir komplisert verbbøying enn i moderne norsk. Det finst mange ord med opphav i latin og gresk som vart importerte i den norrøne perioden (som *skrive* og *biskop*).

## Mellomnorsk
Mellomnorsk blir tidfesta til perioden 1350–1536 evt. I skriftspråket ser ein eit skilje i tiåra etter 1350, som følgje av at ein ny generasjon skrivekunnige kom til etter svartedauden. Dei mellomnorske tekstane er hovudsakeleg diplom, særleg brev. I den mellomnorske perioden blir bøyingssystemet forenkla kraftig. Mellom anna forsvinn store delar av kasussystemet. I den mellomnorske perioden vart det norrøne (gammalnorske) skriftspråket gradvis erstatta av dansk skriftspråk. Det norske språket vart påverka av nedertysk og tok opp ei rekke ord som til dels enno er i bruk (som *snikkar* og *trøye*).

## Moderne norsk
Den språkhistoriske perioden moderne norsk startar ved reformasjonen (1536 evt.) og er enno ikkje avslutta. I dei første århundra vart dansk brukt som skriftspråk, i nokre tilfelle med innslag frå norske talemål. Ut på 1800-talet vart det viktig å etablere norsk som eit eige språk. Spesielt sentrale var Ivar Aasen og Knud Knudsen, som skapte utgangspunkta for nynorsk og bokmål. Som ei følgje av auka innvandring er det eit langt større språkleg mangfold i Noreg no enn i tidlegare periodar. Engelsk har i nyare tid hatt spesielt stor innverknad på det norske språket, ikkje minst i form av importord (som *backstage*, *server* og *tanks*).

## Kjelder
*, merka med fritt gjenbruk (CC-BY-SA-3.0).
* Almenningen, Olaf med flere (red.): *Språk og samfunn gjennom tusen år: Ei norsk språkhistorie*, 6. utgave, 2002
* Sandøy, Helge og Agnete Nesse, red. 2016–18. *Norsk språkhistorie*, bd. I–IV. Oslo: Novus.
* Torp, Arne og Lars S. Vikør, red. 2014. *Hovuddrag i norsk språkhistorie*. 4. utgave. Oslo: Gyldendal.
Fylket Zagreb

**Zagreb fylke** (kroatisk *Zagrebačka županija*) er eit fylke i Kroatia. Fylket omsluttar hovudstaden Zagreb, men omfattar ikkje byen, som er eit eige fylke. Fylkesadministrasjonen ligg likevel i Zagreb. Zagreb fylke hadde 299 985 innbyggjarar i 2021.

## Administrativ inndeling
Zagreb fylke har 9&nbsp;bykommunar og 25&nbsp;landkommunar

### Bykommunar
*Dugo Selo
*Ivanić-Grad
*Jastrebarsko
*Samobor
*Sveta Nedelja
*Sveti Ivan Zelina
*Velika Gorica
*Vrbovec
*Zaprešić

### Landkommunar
*Bedenica
*Bistra
*Brckovljani
*Brdovec
*Dubrava
*Dubravica
*Farkaševac
*Gradec
*Jakovlje
*Klinča Sela
*Kloštar Ivanić
*Krašić
*Kravarsko
*Križ
*Luka
*Marija Gorica
*Orle
*Pisarovina
*Pokupsko
*Preseka
*Pušća
*Rakovec
*Rugvica
*Stupnik
*Žumberak

## Folketal

### Byar og tettstader
Dei største busetnadene i fylket ved dei siste folketeljingane var:

## Merknadar

## Kjelder
### Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Innvolar

**Innvolar**, **innmat** eller **mårr** (latin *vicera*) er dei organa og organsystema som ligg meir eller mindre lause i det store holrommet i kroppen. Hjå virveldyr er desse organa i buk- og brysthola.

## Organ
Hjå alle dyr med laustliggande organ finst det eit tarmsystem og indre delar av kjønnsorgan som ligg laust og utgjer innvolane. Hjå leddyr, blautdyr og ryggstrengdyr er det også eit krinsløpssystem med eit hjarte som kan takast ut. Blant dei firfota dyra ligg det i tillegg lunger, deler av urinvegane og enkelte endokrine system blant dei laustliggande organa.

### Innmat
Innmaten er dei etande delane av innvolane til eit dyr, til dømes tunge, lever, hjarte og nyre. Innmaten omfattar ikkje muskelvevet rundt knoklar og bein. Kva typar innvolar som blir brukte, varierer frå kultur til kultur, og geografiske område. I Noreg blir til dømes svinelever brukt til leverpostei, medan i Frankrike blir feit ande- og gåselever brukt til delikatessa foie gras.

## Innvolar i kulturen
Innvolane, særleg tarmen, har høgt væskeinnhald og er ofte fulle av bakteriar, slik at ròten startar der ved rotning. Ved slakting eller sløging av fisk er den viktigaste delen av prosessen nettopp å fjerna innvolane. Nokre innvolar blir rekna som delikatesser, slik som hjartet, men majoriteten blir kasta eller brukt som fyll i til dømes pølser. Det finst også eigne rettar laga av innvolar, som lungemos, mårrpølse og haggis.

Ved mumifiserining i det gamle Egypt blei innvolane fjerna for å unngå ròte, og kvart organ blei oppbevart i ei eiga kanopisk krukke.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Innvoller|Innvoller]]» frå ,  den 12. januar 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
Kaktuskorgfugl

**Kaktuskorgfugl** (*Pseudasthenes cactorum*) er ein fugleart i omnfuglfamilien Furnariidae. Han er endemisk til Peru.

## Skildring
Kaktuskorgfuglen er mellom 13 og 14 cm lang og veg mellom 16 og 19 gram. Begge kjønn har lik fjørdrakt. Vaksne fuglar har ei bleik gulbrun augebrynstripe (supercilium), mørkebrune tyglar (området mellom nebb og auge) og ei mørk stripe bak auget. Øyredekkfjørene er matte gulbrune. Krona og ryggen er jamt einsfarga brun. Vengdekkfjørene er for det meste matt raudbrune, medan flygefjørene er mørkebrune med eit raudbrunt felt som dannar vengband når vengene er lukka.  
Halen er relativt lang og har ulike bruntonar, med gulbrune og raudbrune kantar. Dei ytste to fjørpara er nesten heilt raudbrune.  
Strupen er bleikt oransje-brunleg, medan brystet og resten av undersida er bleikt gulbrune. Auga er brune, nebbet er svart til grått med ein mørkare tupp, og beina og føtene er gråbrune til svarte.

### Utbreiing og habitat
Kaktuskorgfuglen finst på dei vestlege skråningar av Andesfjella i Peru, frå regionen La Libertad og sørover til regionane Lima og Arequipa. Han lever i tørre fjellskrentar med spreidde buskar og kaktusar. Arten er funnen i høgder frå 50 til 2500 meter over havnivå.

### Åtferd
Kaktuskorgfuglen er ein standfugl. Han blir vanlegvis sett åleine eller i par og blir trudd å plukke leddyr frå bakken, frå kaktusar og kanskje i låg vegetasjon.
Songen til kaktuskorgfuglen er ei «svak, tørr trille som varer i opptil 6 sekund», og ropet er gjentatte «lågtona, raske, tørre triller».

Verdas naturvernunion, IUCN, kategoriserer arten som livskraftig, LC.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cactus canastero|Cactus canastero]]» frå , den 13. januar 2025*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Eliteserien i handball 2001/02-Kvinner

**Eliteserien i handball 2001/02 for kvinner** var den øvste avdelinga i seriesystemet for kvinner, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla i tida frå 12. september 2001 til 28. april 2002.

Tittelforsvarar Larvik HK vart seriemeister for femte gong. Meisterlaget bestod av Kristine Duvholt, Lina Olsson Rosenberg, Tonje Larsen, Birgitte Sættem, Annette Tveter, Kari Mette Johansen, Heidi Flaatnes, Katja Nyberg, Monica Knudsen, Sara Breistøl, Lene Lillevik, Beate Jonassen Grua og målvaktene Lene Rantala, Mimi Kopperud.

## Poengtabell

## Kjelder
*Eliteserien i håndball for kvinner 2001/02
Irske annalar

**Irske annalar** er fleire annalar eller krøniker skrivne på Irland i mellomalderen og fram til like etter 1600-talet. Den eldste kjende er Irlandskrønika, som skildrar hendingar frå år 432 til 911. Annalar var opphavleg ein måte for munkar å fastslå den årlege kronologien av helgenkalenderen. Over tid blei det føydd til nekrologar for prestar, abbedar og biskopar i tillegg til viktige politiske hendingar. Nokre ikkje-irske annalar er mellom anna *Chronica maiora* av Beda, *Marcellinuskrønika* avMarcellinus Comes og *[[Liber Pontificalis|Liber pontificalis]]*.

Dei opphavlege annalane kan ein spora tilbake til dei notat skrivne inn på dei tomme plassane mellom *latercus*, dvs. den 84-åringar computusen til Sulpicius Severus (d. ca. 423).

## Bevarte annalar
Det er att kopiar av følgjande annalar:

* *Boyle-annalane*
* *Clonmacnoise-annalane*
* *Connacht-annalane*
* *Duiske-annalane*
* *The Four Masters-annalane*
* *Inisfallen-annalane*
* *Lough Cé-annalane*
* *Annales de Monte Fernandi*, a.k.a. *Multyfarnham-annalane*
* *Roscrea-annalane*
* *Scotorumkrønika*
* *Tigernach-annalane*
* *Ulster-annalane*
* *Irlands-annalane til broder [[John Clyn]]*
* *[[Dudley Loftus]]-annalane*
* *De korte Donegal-annalar*
* *Leabhar Oiris*
* *Nenagh-annalane*
* *Mac Carthaighs Bog*
* *Cogad Gáedel re Gallaib* (store delar)
* *Irlands fragmentariske annaler* (delar)
* *Dublin-annalane frå Inisfallen*
* *Irlands-annalane av Thady Dowling*
* *Korte Tirconaill-annaler*
* *Korte Leinster-annaler*
* *Annales Hibernie ab anno Christi 1162 usque ad annum 1370*, a.k.a. *Pembridges annaler*
* *Annales Hiberniae*, a.k.a. *Grace' annaler*
* *Memoranda Gadelica*
* *Annla Gearra as Proibhinse Ard Macha*, a.k.a. *Korte Armagh-annaler*
* *Eit fragment av irske annaler*
* *Annalane frå Book of Leinster*

## Andre kjelder
Andre kjelder som inneheld annalar:

* *Leabhar Bhaile an Mhóta*
* *Lebor Glinne Dá Loch*
* *Lebor Leacáin*
* *Leabhar Uí Dhubhagáin*
* *Caithréim Chellacháin Chaisil*
* *Leabhar na nGenealach*

Den berømte politiske traktaten *Cogad Gáedel re Gallaib* inneheld òg mykje annal-relatert materiale frå vikingtida i Irland, som ikkje finst noko annan stad i det bevarte kjeldematerialet. Mykje av dette blei teke frå same kjelde som forgjengaren til Inisfallen-annalane som er blitt overlevert og forkorta og lakunøst.

## Tapte annalar
Annalar som ein veit har eksistert, men som er gått tapt:

* *Island of Saints-annalane*
* *Maolconary-annalane*
* *Book of Cuanu*
* *Book of Dub-da-leithe*
* *Book of the Monks*
* *Leabhar Airis Cloinne Fir Bhisigh*
* *Leabhar Airisen*
* *Leabhar Airisen Ghiolla Iosa Mhec Fhirbhisigh*
* *Synchronisms of Flann Mainstreach*
* *Irlandskrønika*

## Moderne annalar

* *Chronology of Irish History to 1976*
* *The Chronicle of Ireland 1992–1996*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Irske annaler|Irske annaler]]» frå ,  den 14. januar 2025.*
Peder Syv

**Peder Pedersen Syv** (eller **Petrus Petri Septimus**, ) var ein dansk språkforskar, folkeminnesamlar og prest. Han var den fyrste til å skriva om dansk grammatikk på dansk, og er blitt kalla far til dansk språkforsking.

## Liv og virke

Peder Syv var fødd i landsbyen Syv ved Roskilde, og tok seinare namn etter fødebyen. Rundt 1663 blei han rektor ved Nestved lantinskole. Han var ikkje lenge i rektorstillinga før han blei kalla til å vera sokneprest for Heilstad kyrkjelyd i Stevn herad frå palmesøndag i 1664.

I Noreg er Peder Syv best kjend for *[[Kjempeviseboka]]*, som han gav ut i 1695. Dette var ei nyutgjeving av Anders Sørensen Vedel sitt verk *[[Hundreviseboka]]*. Peder Syv la til hundre nye viser, og *Kjempeviseboka* er derfor også blitt kjent som *Tohundreviseboka*. Dei fleste visene henta han frå gamle visehandskrifter eller frå munnleg tradisjon. Noko stoff er også nydikta på 1600-talet. *Kjempeviseboka* blei straks populær, ikkje berre i Danmark, men også i Noreg og på Færøyane. Norske visehandskrifter frå 1700-talet og fyrste delen av 1800-talet inneheld ofte lange sekvensar med viser skrive av frå *Kjempeviseboka*. Han gav elles ut den fyrste danske grammatikkboka, *Den danske Sprogkunst*, i 1685, og ei samling danske og norske ordspråk i to bind, *Almindelige Danske Ordsprog* frå 1682 og 1688.

Peder Syv med *Kjempeviseboka*, Peder Claussøn med omsetjinga av *[[Heimskringla]]* og Petter Dass med *Bibelsk visebok* er rekna som dei tre viktigaste personane for folkelesinga i Noreg. I Setesdal gjekk desse tre skribentane under namnet «Dei tri Perane».

## Utgjevingar

* 1591: (sm.m. Anders Sørensen Vedel) *100 utvaalde Viiser om Konger, Kæmper og andre ...*. Kiøbenhavn 1591.
* 1663: *Nogle betenkninger om det Cimbriske Sprog* – om germanske språk
* 1685: *Den danske Sprogkunst eller Grammatica* – om dansk grammatikk og språklære
* 1682: *Almindelige Danske Ordsproge og korte Lærdomme med Foregaaende Underviisning om dennem. Samt Efterfølgende Tilhæng af nogle sære / som fordum have væred oc endeel endnu ere brugelige underskedeligen i disse Tre Nordiske Riger. Saa og Et Register paa Titlerne og et andet paa de Gamle og sielden forekommende Ord. Bd. I.* Sl. Corfitz. Kiøbenhavn 1682.
* 1688: *Almindelige Danske Ordsprog og korte Lærdomme, Bd. II.*
* 1695: *Et Hundrede Udvalgte Danske Viser / Om Allehaande merkelige Krigs-Bedrivt og anden selsom Eventyr / Som sig her udi Riget Ved Gamle Kæmper / Navnvkundige Konger / og ellers fornemme Personer begivet haver / af Arilds Tid til denne nærværende Dag. Forøgede med det Andet Hundrede Viser OM Danske Konger / Kæmper og Andre / Samt hosføjede Antegnelser / Til Lyst og Lærdom. Joh. Phil. Bockenhoffer. Kiøbenhavn 1695.*
* 1695: *200 Viser om Konger, Kæmper og andre* – også kjend som *Kjempeviseboka* eller *Tohundreviseboka*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Peder Syv|Peder Syv]]» frå ,  den 14. januar 2025.*
Eliteserien i handball 2003/04-Kvinner

**Eliteserien i handball 2003/04 for kvinner** var den øvste avdelinga i seriesystemet for kvinner, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen vart avvikla med eit grunnspel med 12 lag og deretter eit sluttspel der dei 6 beste laga deltok.

Tittelforsvarar Larvik HK vart seriemeister for sjuande gong. Meisterlaget bestod av Kristine Duvholt, Tonje Larsen, Kari Mette Johansen, Katja Nyberg, Sara Breistøl, Lene Lillevik, Tine Kristiansen, Linn-Kristin Riegelhuth, Inger Sofie Heieraas, Vigdis Hårsaker, Karen Brødsgaard og målvaktene Lene Rantala, Mimi Kopperud Slevigen.

## Poengtabell A

## Kjelder
*Eliteserien i håndball for kvinner 2003/04
Dugo Selo

**Dugo Selo** er ein tettstad og ein bykommune i Zagreb fylke i Kroatia.

## Folketal
Dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Longueuil

**Longueuil** er ein canadisk by som ligg i provinsen Québec.
Byen ligg på sørbreidda av St. Lawrence-elva, på motsett side av Montreal.
Han har 254 483 innbyggjarar (2021) og dekkjer eit areal på 122,9 km². 

## Historie
Charles Le Moyne grunnla Longueuil  som eit *[[Seigneurial system of New France|seigneurie]]* i 1657. Staden blei eit sokn i 1845, ein landsby i 1848, by i 1874 og ein storby i 1920.

Ifølgje Abbé Faillon kalla Charles Le Moyne opp Longueuil etter landsbyen Longueil (merk noko ulike stavemåte) som i dag er administrasjonsstad for ein kanton i Dieppe i heimprovinsen Normandie.

Sonen hans, Charles Le Moyne de Longueuil, bygde Fort Longueuil som den befesta bustaden sin. Borga blei bygd av stein mellom 1685 og 1690, og hadde fire tårn.

Det halvføydale seigneurie-systemet enda i 1845, og Longueuil blei gjort om til eit administrativt sokn kalla Saint-Antoine-de-Longueuil. I 1848 blei ein del av soknet skild ut og offisielt erklært som landsbyen Longueuil. Denne landsbyen fekk status som by i 1874, og som storby i 1920.

Byområdet blei utvida i 1961, då Longueil blei slått saman med Montréal-Sud, og igjen i 1969, då han blei slått saman med Ville Jacques-Cartier. Ved begge høva heldt ein på namnet Longueuil for byen.

Byområdet omfattar også elveøya Île Charron og nokre av Boucherville-øyane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Longueuil|Longueuil]]» frå , og «[[:en:|Longueuil]]» frå  den 15. januar 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Eliteserien i handball 2004/05-Kvinner

**Eliteserien i handball 2004/05 for kvinner** var den øvste avdelinga i seriesystemet for kvinner, arrangert av Norges Håndballforbund. Seriemeisterskapen omfatta 12 lag og vart avvikla i tida frå 12. septemberr 2004 til 6. april 2005.

Tittelforsvarar Larvik HK vart seriemeister for åttande gong. Meisterlaget bestod av Kristine Duvholt, Tonje Larsen, Kari Mette Johansen, Katja Nyberg, Sara Breistøl, Tine Kristiansen, Linn-Kristin Riegelhuth, Inger Sofie Heieraas, Vigdis Hårsaker, Elisabeth Hilmo, Birgitte Sættem og Tine Stange, målvakt Lene Rantala.

## Poengtabell

## Kjelder
*Eliteserien i håndball for kvinner 2004/05
Staffordshire bull terrier

**Staffordshire bull terrier** (FCI #076) er ein mellomstor britisk terrierrase som kan ha oppstått i Staffordshire, sjølv om opphavet er både usikkert og omdiskutert. Typen blir utkrystallisert i siste halvdel av 1800-åra. Staffordshire bull terrier er også kjend under tilnamna staff og staffe i Noreg. I 2016 var rasen den mest populære i Oslo målt i talet på nye kvalpar. I 2019 var han den mest populære rasen i Tromsø. Han var nest mest populær i Noreg samla sett i 2019

Rasen er forboden i mange land, då ein meiner han kan vera farleg for menneske.

## Opphav og alder

Staffordshire bull terrier er truleg eit resultat av kryssingar mellom lokale terrierar og bulldoggar, men forholdet mellom desse er ukjent. Rasen stammar frå England, der liknande hundar blei brukte til *baiting* (slåstkampar mellom dyr), som okse- og hundekampar. Slostkampar mellom dyr var vanlege på Dei britiske øyane frå midten av 1100-talet og framover, men det er uvisst om kamphandlingane blei utførte med ein spesiell type hund. Kolgravardistriktet i Staffordshire var neppe noko unntak, der typen blir hevda å ha oppstått og som har gjeve namn til hunderasen.

## Skildring

Staffordshire bull terrier er ein middels stor hunderase med ein kompakt og svært muskuløs kropp med høvesvis korte bein, eit stort hovud med svært veldefinerte kjevemusklar og ein korthåra, glatt pels. Godkjende fargar i rasestandarden er raud, fawn (lysebrun), brindel, svart og blå. Kvar av desse fargane i kombinasjon med kvitt er også godkjende (populært kalla *pied*.) *Black and tan* eller leverfarge blir rekna som grove feil og er svært uønskte.

Samanlikna med amerikansk staffordshireterrier (amstaff) og pitbullterrier er staffordshire bull terrieren kortare og meir kompakt. Han er også mykje mildare i veremåten i høve til dei to førstnemnde rasane. Mankehøgd på vaksne individ er mellom 35,5 og 40,5 cm i forhold til vekta. Rasestandarden seier at hannhundar skal vega mellom 12,7 og 17 kg, medan tisper skal vega mellom 11,0 og 15,4 kg.
Det finst hannhundar på over 20 kg, men dette er ikkje ønskjeleg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Staffordshire bull terrier|Staffordshire bull terrier]]» frå ,  den 14. januar 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
Kjempeviseboka

***Kjempeviseboka*** eller ***Tohundreviseboka*** er den populære tittelen på visesamlinga ***200 Viser om Konger, Kæmper og andre*** som blei gitt ut av den danske presten Peder Syv i 1695. Dette var ei ny og revidert utgåve av Anders Sørensen Vedel sitt verk *[[Hundreviseboka]]* frå 1591, ei bok som inneheldt gamle balladar frå visehandskrifter og munnleg tradisjon. Peder Syv la til hundre nye viser, og *Kjempeviseboka* har derfor også vore kjend som *Tohundreviseboka*. Her var det også stoff som var nydikta på 1600-talet, som «Danmark, dejligst Vang og Vænge» av Laurids Kok.

*Kjempeviseboka* blei straks populær, ikkje berre i Danmark, men også i Noreg og på Færøyane, og kom i stadig nye opplag utover på 1700-talet. Ho hadde sterk påverknad på norsk balladetradisjon. Norske visehandskrifter frå 1700-talet og fyrstedelen av 1800-talet inneheld ofte lange sekvensar med viser skrive av frå *Kjempeviseboka*.

På 1600- og 1700-talet var det ikkje vanleg med bøker i Noreg, men ved sida av salmeboka var to visebøker populære: *Kjempeviseboka*  til Peder Syv og Petter Dass si *[[Bibelsk visebok]]* frå tidleg 1700-tal. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kjempeviseboka|Kjempeviseboka]]» frå ,  den 14. januar 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Gulkinnand

**Gulkinnand** (*Sibirionetta formosa*) er ei grasand i andefamilien som hekkar i nordaustre Russland og overvintrar i søraustre Kina, Japan og på sørlege Koreahalvøya.

## Skildring
Gulkinnanda er mellom 39 og 43 centimeter lang og veg gjennomsnittleg 450 gram. Ho er litt større og har lengre hale enn krikkanda. Ein hekkande hannfugl er lett gjenkjenneleg med sin slåande grøne nakkeflekk, gule og svarte kinn, og dessutan hals og strupe. Han har ei mørk krone og eit lysebrunt bryst med mørke flekker. Dei mørke skulderfjørene er lange og hengande, og dei grå sidene er ramma inn framme og bak av kvite band.

Hoa har lengre hale og ein karakteristisk kvit flekk ved basis av nebbet og dessutan ein kvit strupe som strekkjer seg bakover mot auget. Dette skil ho frå slektningar som amerikakrikkand. Ho har også eit tydeleg lyst augebryn som er innramma av ei mørkare krone. Den grøne vengspegelen har ein utydeleg kanelbrun indre kant. 

Ungfuglen har ei fjørdrakt som liknar hoa sin drakt, men kan skiljast frå krikkand ved ein lys flekk i området mellom nebb og auge.

Hannen i eklipsdrakt (ikkje-hekkedrakt) liknar hoa, men har ein mykje rikare raudbrun farge på fjørdrakta.

### Utbreiing og habitat
Gulkinnanda hekkar i skogområde i austlege Sibir, frå Jenisej-bassenget og austover til Kamtsjatkahalvøya, Nord-Korjakia, austlege Magadan oblast, nordlege Khabarovsk kraj, søraustlege og nordlege Sakha, austlege, sentrale delar av Irkutsk oblast og nordlege Krasnojarsk kraj.  

Ho er ein trekkfugl som overvintrar i Sør-Korea, Japan, Taiwan og nordlege og austlege Kina, frå Beijing og nedover kysten til grensa mot Vietnam. Ho trekkjer også vestover til Yunnan og nordover til Chongqing og Henan.

Gulkinnender hekkar i dammar på randa til tundraen og i sumpete skogområde. Om vinteren finst ho i lågtliggjande ferskvassområde.

;Utbreiing i Noreg
Sjeldne observasjonar av gulkinnand i Europa var tidlegare rømte prydfuglar. Den første observasjonen i Noreg som er trudd å vere ein fugl frå naturleg utbreiingsområde Asia er registrert i 1979. Seinare er det godkjende registreringar i 2012, 2021 og 2022. Det finst fire registreringar (tre individ) i Noreg i 2023 og to i 2024. Austlandet har dei fleste, men til dømes ein meir uventa observasjon i 2023 vart gjort på Røst.

## Status
Arten er klassifisert som livskraftig (LC) på raudlista til Verdas naturvernunion, IUCN, men han var tidlegare oppført som sårbar før 2011 på grunn av jakt og øydelegging av overvintringsområda i våtmarker. Desse trugsmåla eksisterer framleis, men bestanden er i betring, med auka talet på overvintrande fuglar og noko auke i tilgjengeleg habitat.

Basert på teljingar av gulkinnender som overvintrar i Sør-Korea, vart den globale populasjonen rundt 2010 anslått til å vere rundt 1,07 millionar vaksne individ. Dette er ei stor auke frå dei titusenvis som vart talt på 1980-talet og nokre hundretusen på 2000-talet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen er ei omsetting av «[[:en:Baikal teal|Baikal teal]]» frå , den 16. januar 2025*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Bistra i Zagreb fylke

**Bistra** er ein landkommune i Zagreb fylke i Kroatia. Hovudsete i kommunen er Donja Bistra.

## Folketal
Busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Donja Bistra

**Donja Bistra** er ein tettstad og hovudsete i landkommunen Bistra i Zagreb fylke i Kroatia.

## Folketal
Ved dei siste folketeljingane var folketalet:

## Kjelder
### Referansar
Vichyssoise

**Vishyssoise** er ei fransk potet- og purresuppe. No blir vanlegvis servert kald. Suppa kan òg serverast varm. Uavhengig av serveringstemperatur blir vichyssoise gjerne garnert med graslauk ved servering.

Retten blei truleg funnen opp i 1917 av Louis Diat, som var kjøkkenmeister i New York.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Vichyssoise|Vichyssoise]]» frå ,  den 16. januar 2025.*
Cock-a-leekie

**Cock-a-leekie** er ei skotsk suppe som består av purre og pepra kyllingbuljong, ofte tjukna med ris, eller til tider bygg. Opphavlege oppskrifter hadde med svisker under tillaging, og tradisjonalistar serverer gjerne suppa garnert med strimla svisker.

Cock-a-leekie blir kalla «Skottlands nasjonalsuppe». Ho oppstod truleg som ei kylling- og lauksuppe i Frankrike. På slutten av 1500-talet hadde retten kome til Skottland, der lauken blei erstatta med purre. Den fyrste oppskrifta blei trykka i 1598, men namnet «cock-a-leekie» blei ikkje brukt før på 1800-talet.

Suppa er tradisjonelt blitt laga med broilerar og hadde ikkje tjukkingsstoff eller andre grønsaker enn purre. Krafta varierte frå å vera klar til å vera grøn av purre, med lite kjøtt. Den opphavlege cock a leekie-suppa er delikat og forfriskande. Moderne versjonar har gjerne meir kylling, grønsaker og tjukkingsmiddel, og ligg nærare kyllingsuppe eller stuing. 

Cock a leekie-suppe er ein tradisjonell rett ved ein Burns' Supper.

Det finst vegetariske versjonar av retten som inneheld purre og i tillegg kan inkludera blanda grønnsaker, kjøterstatning med kyllingsmak og/eller svisker.

## Historie
Den fyrste kjende omtalen av denne suppa er frå *Orchtertyre House Book* (1737), ei rekneskapsbok som registrerte ein middag med «». Den eldste oppskrifta er frå viktorianske kokebokskribenten Isabella Beeton, der suppa blir fortjukka med «den fine delen av havregryn». Christian Isobel Johnstone (Meg Dods) skreiv at suppa «». «Cockie Leekie» var på menyen for 1. klasses passasjerar på RMS «Titanic» den 14. april 1912.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cock-a-leekie|Cock-a-leekie]]» frå ,  den 16. januar 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
Dubravica

**Dubravica** er ein tettstad og ein landkommune i Zagreb fylke i Kroatia.

## Folketal
Dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Toppvinklar

**Toppvinklar** er to vinklar som har same toppunkt, og som blir til når to rette linjer kryssar kvarandre. Toppvinklar er alltid like store.

## Kjelder
Soveboks

**Soveboks** er ein enkel konstruksjon laga for å la folk sova skjerma. Det er typisk ei seng med madrass og vegger og tak, og med ei opning der ein kan trekkja for  gardin eller stenga ei dør for for å gje privatliv. 

I tillegg til overnatting kan soveboksar brukast til ein kort lur. Forsking har tyda på at ein 20-minutts lur kan redusera teikn på trøyttleik, auka energinivået, forbetra fokus, auka produktiviteten, forbetra humøret, forbetra læring, redusera stress og redusera risikoen for hjarte- og karsjukdommar.

## Historie
Soveboksar har likskapar med skapsenger, som mellom anna blei nytta i Noreg på 1600-talet.

I 1979 utvikla den japanske arkitekten Kisho Kurokawa det moderne sovebokkonseptet med Capsule Inn i Osaka.

Soveboksar er blitt tekne i bruk på arbeidsplassar som sjukehus for at tilsette skal få vera utkvilte, i barnehagar for Å gjera legging av småbarn lettare for tilsette, og har i nokre tilfelle vore integrerte med bibliotek. På flyplassar blir soveboksar brukte som arealeffektive kvilestader for mellomlandingar og venting mellom flyreiser. I Noreg har mellombelse soveboksar vore brukt på sommarstid som ei naturnær overnatting for turistar.

## Utforming

### Storleik
Storleiken på ein soveboks kan variera. Dei er ofte utforma for å vera arealeffektive, men må også vera store nok til at brukarane kan sova komfortabelt og røra på seg medan dei søv.

På Nine Hours Narita i Japan er dei innvendige måla på kvar boks 220 cm lang, 110 cm brei og 1,1 m høg, og er rekna for éin person. Det er vanleg at reiseguidar åtvarar om at boksane kan opplevast som klaustrofobiske. 

### Innhald og funksjonar
Boksane har gjerne madrass i botnen, og tilhøyrande plass (til dømes skap eller hylle) til å ha bagasje og tøy i. På nokre boksar kan brukarane styra lys, lyd, temperatur og ventilasjon, medan andre berre har styring av belysning. Det er vanleg med stikkontakt til lading av mobil, PC og anna personleg utstyr.

Nokre kapslar kan låsast innanfrå for privatliv og tryggleik. Det bør likevel vera ein alternativ mekanisme for å kunna opna kapselen for brannsikring, rømming og andre nødstilfelle

### Tilknytte fasilitetar
Soveboksar nytta til overnatting har ofte tilknytt garderobe med dusj og toalett for personleg hygiene. Nokre av di tilbyr også WiFi. Nokre boksar har fasilitetar som kjøkkenbenk for enkel matlaging.

## Populærkultur
Soveboksar er ein utbreidd teknologi i science fiction, ofte brukt saman med futuristisk søvnteknologi. Kryosøvnbokser som legg romfararane i dvale under langvarig romfart blir vist i filmane *[[Alien – den 8. passasjeren|Alien]]*, *[[Avatar]]*, *2001: En romodyssé*, *Passengers* og *Event Horizon*. I filmen *Alien* (1979) blir besetningsmedlemmene haldne i medvitslaus tilstand fram til dei blir «aktiverte», av-aldra og klargjorde til å delta i arbeidsstyrken.

## Sjå òg

* Køyeseng
* Siesta
* Skapseng

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Soveboks|Soveboks]]» frå ,  den 17. januar 2025.*
Stafylokokkar

**Stafylokokkar** eller *Staphylococcus* (frå gresk σταφυλή, staphylē, drueklase og κόκκος, kókkos, ‘liten partikkel’) er ein type gram-positive bakteriar. I mikroskop ser bakteriane runde ut og opptrer i drueklaseaktige samlingar. Det finst 32 artar av stafylokokkar og åtte underartar. Stafylokokkar opptrer i normal flora på huda og på slimhinner. Sjølv om bakterien stort sett er harmlaus, kan han også forårsaka alvorlege, potensielt livstruande infeksjonar.

## Sjukdom og smitte
Stafylokokkane kan forårsaka ei rekkje ulike sjukdommar hjå menneske og andre dyr. Dei angrip menneske anten gjennom giftstoffproduksjon (toksin) eller direkte invasjon. Stafylokokktoxiner er ei vanleg årsak til matforgifting, og stammar frå mat som ikkje er oppbevart forsvarleg. Sjølv om bakteriane døyr gjennom matlaginga er toksinane motstandsdyktige mot slik varmebehandling. Invasjon kan potensielt skje til alle organa til kroppen og skapa betennelse. Det vanlegaste er infeksjonar i huda. Stafylokokkinfeksjonar er karakteriserte ved puss, byllar og abscessar. Stafylokokkar er den vanlegaste årsaka til lokale hudinfeksjonar som kviser, byllar, kongar osb. S. aureus kan også forårsaka svært alvorlege infeksjonar som lungebetennelse, hjernehinnebetennelse, beinbetennelse, endokarditt og sepsis (blodforgifting). Desse stafylokokkinfeksjonane finst særleg hos eldre personar og pasientar som er svekte av annan sjukdom, og er eit problem på pleieheimar og sjukehus. Gjennom toksina sine kan *S. aureus* også forårsaka matforgifting og toksisk sjokk-syndrom (TSS). 

Stafylokokken smittar gjerne direkte frå person til person, t.d. hand til hand, eller ved dropesmitte. Både sjuke og friske berarar kan vera smittsame.

## Subtypar

* Den vanlegaste sjukdomsframkallande stafylokokkbakterien er gule stafylokokkar (Staphylococcus aureus), som m.a. lett infiserer sår. Meticillinresistent ''Staphylococcus aureus'' (MRSA) er eit stort problem i mange land og forårsakar mange sjukehusinfeksjonar. Førebels er bakterien under kontroll ved norske sjukehus.

* Kvite stafylokokkar (Staphylococcus epidermidis) er ein del av den menneskelege normalfloraen på huda, men kan av og til gje ein hudinfeksjon særleg hjå immunsupprimerte pasientar, og er dessutan ein ikkje uvanleg årsak til betennelse på hjarteklaffar (endokarditt).

## Biokjemisk identifisering
Gule stafylokokkar er beta-hemolytiske. Kvite stafylokokkar er ikkje hemolytiske. Begge er katalaseproduserende.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stafylokokker|Stafylokokker]]» frå ,  den 17. januar 2025.*
Taquile

**Taquile** (spansk , uttalt [ˈisla ðe taˈkile]; quechua *Intika*) er ei øy på den peruanske sida av Titicacasjøen, 45 km utanfor kysten av byen Puno i det sørlege Peru.

Det bur vel 2000 menneske på øya, som er omlag 5,5 x 1,6 kilometer stor. Titicacasjøen ligg 3812 meter over havet (moh) og ein av dei høgasteliggande innsjøane i verda. Høgaste punktet på øya Taquile er på vel 4000 moh. Øya er bilfri, og straumen, som er avgrensa, kjem frå eit solcellepanel som øybuarane har i fellesskap.

UNESCO har listeført det tradisjonelle tekstilhandverket på øya som immaterielle kulturarv. Menn og kvinner samarbeider om tekstilproduksjonen. Kvinnene fargar, spinn og vever ulla. Dei vever mellom anna kalenderlinningen, eit breidt belte som viser årssyklusane knytt til ritual, jordbruk og aktivitet. Mennene på øya strikkar klesplagg, som luer og hanskar, som dei sel til besøkande på eit kooperativ på øya.

## Berekraftig turisme
Folket snakkar quechua og ivaretek ein tradisjonell livsstil. Taquilesamfunnet har lokal kontroll over turismen til øya. Taquilearar er kjende for å ha skapt ein innovativ, samfunnskontrollert og berekraftig turismemodell. Dei som besøker øya blir tilbydde opphald og overnatting i private heimar, kulturelle aktivitetar, lokale guidar og tradisjonell mat innanfor rammene av kva det vesle øysamfunnet toler.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Taquile Island|Taquile Island]]» frå ,  den 17. januar 2025.*
Jesenje

**Jesenje** er ein landkommune i fylket Krapina-Zagorje i Kroatia. Hovudsete i kommunen er Gornje Jesenje.

## Folketal
Busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar