open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Solange Berry

**Solange Berry** () var ein belgisk songar. 
Ho er kjend for tolkinga si av songen «Dis moi Quelque Chose De Gentil» i filmen *[[Et Dieu… créa la femme]]* av Roger Vadim frå 1956.

Berry representerte Luxembourg i Eurovision Song Contest 1958 med songen «Un grand amour» og enda på sisteplass med eitt poeng, saman med bidraget til Nederland. I 1960 deltok ho i den belgiske nasjonale finalen i Eurovision Song Contest, men fekk ikkje representere landet.

## Diskografi
Solange Berry gav ut fem EP-ar:
* 1955: *Chanson pour tous*
* 1956: *Que sera, sera*
* 1957: *Les Mirettes*
* 1959: *Sous les toits de Paris*
* 1967: *Maintenant, quand vient le printemps*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Solange Berry|Solange Berry]]» frå ,  den 23. desember 2011.*
Myrra

**Myrra** er saft av Commiphora-arter og Burseraceae. Treet veks i Arabia og Afrika. Sekretet er sveitta ut av borken og torka i luft. Myrra er gulbrune eller rødbrune, uregelmessige, sprø korn eller klumpar av vekslande storleik. Overflata er dekt av kvit-gult støv. Brotet er forma som ein kvelv, feittglinsande, gulbrunt til rødbrunt, ofte med matte, kvite årar og ljosare flekkar. Tynne stykke er gjennomskinnelege. Lukta er aromatisk; smaken er bitter og rivande.

## Historie

Ifølgje myten skal myrraen ha fått namnet sitt etter prinsessa Myrrha som var dotter til kong Cinyras. Denne prinsessa vart så gripen av forboden kjærleik at ho flykta til Arabia der ho søkte ned i eit djup sorg. Venus omvandla ho til det treet som ber namnet hennar og som enno græt tårer, den bitre men rennande og helsebringende myrraen. Egypterne henta myrra frå landet Punt, sør for Egypt og brukte det til balsamering av sine daude. Myrra blir ofte nemnt i Bibelen t.d. i første Mosebok 37:25 «Så sette dei seg og ville eta. Då dei såg opp, fekk dei auge på ein karavane med ismaelittar som kom frå Gilead. Kamelane bar gummi, balsam og harpiks som dei skulle føra ned til Egypt.» . Dette viser at myrraen var ein betydeleg handelsvare allereie for 3500 år sidan. Han vart brukt i den heilage smurningen til israelittane i følgje andre Mosebok 30:23 «Ta krydra balsam av beste slag: 500 sjekel flytande myrra, halvparten så mykje eller 250 sjekel velluktande kanel, 250 sjekel velluktande sukkerrøyr og 500 sjekel kassia, alt etter vekta i heilagdomen, og dessutan ein hin olivenolje», til parfyme og røykelse og inngjekk i den drikken ein gav dei dødsdømte.

Bruk av myrra 
Grekarane brukte myrra og røykelse. I Apollotempelet i Miletus i år 243 f. Kr var det gull- og sølvkar, virak, myrra, kanel og andre krydder. Dioskorides skildrar fleire ulike sortar myrra, men tilrår berre at han blir brukt om han er frisk, lett, einsfarga med kvite stripar i brotet. Han skal òg vere bitter i smaken, velluktende og skarp. Plinius skildrar ein spesiell myrra som er samla utan inngrep i treet, og som inngjekk i israelittane sine tempelrøykelse. Òg i Koranen blir myrra nemnt. Myrra vart brukt mot eit stort mengd sjukdomar. Han vart brukt åleine og i blanding med andre lækjemiddel både til inntaking og til inngniding, i blanding med «kvikkemjølk» til augesalve, til munnvatn, mot dårleg lukt i armhulene, til tygging ved dårleg ånde og til snusing mot snue osb. Ein myrratinktur vart brukt for å få fortgang i fødselen, for å framkalle menstruasjon og mot lammingar ved slagtilfelle. Myrra vart òg brukt som tannpulver og tanntinktur. Sjølv om undersøkingar av verknadene til myrraen manglar, vart han brukt som hostestillende middel og stimulerande middel.

Den tredje gåva Jesusbarnet fekk av Dei vise menn var myrra.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Myrra|Myrra]]» frå ,  den 23. desember 2011.*
Commiphora

***Commiphora*** er ei slekt av dekkfrøplantar i familien Burseraceae. Slekta inneheld omtrent 185 artar tre og busker, ofte med tornar. Dei veks i Afrika, Arabia, og på det indiske subkontinentet.

## Bruk
Fleire av artane produserer aromatisk harpiks som blir brukt i røykelse, parfyme og medisin. Mellom dei meste kjente er myrra (*Commiphora myrrha*) og mekkabalsam (*C. opobalsamum*).

## Galleri

File:Commiphora simplicifolia 02.jpg|*[[Commiphora simplicifolia]]*
File:Commiphora simplicifolia 01.jpg|*Commiphora simplicifolia*


## Kjelder

*Commiphora (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Henta 29. januar 2014.
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Commiphora|Commiphora]]» frå ,  den 23. desember 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*Flora of Pakistan: ''Commiphora''
*GRIN taxonomy: ''Commiphora''
*Biblical Burseraceae
Disney Channel Holiday

***Disney Channel Holiday*** er eit samlealbum, utgjeve 16. oktober 2007. Albumet inneheld songar sungne av artistar som er eller har vore tilknytte Disney Channel. Dei har laga sine eigne versjonar av songane. 

## Sporliste

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Disney Channel Holiday|Disney Channel Holiday]]» frå ,  den 23. desember 2011.*
Ding Dong Merrily on High

**«Ding Dong Merrily on High»** er ein engelsk julesong skriven av George Ratcliffe Woodward i 1924 til ein fransk dansemelodi frå 1500-talet. Songen er inspirert av klokkeklang og mellomaldermusikk. Teksten i versa er på engelsk, medan refrenget er på latin. Han er ein populær korsong.

## Tekst
«Ding Dong Merrily on High» blei først gjeven ut i *The Cambridge Carol-Book: Being Fifty-two Songs for Christmas, Easter, And Other Seasons* av presten George Ratcliffe Woodward, som også tidlegare hadde skrive fleire carolsamlingar. Presten var interessert både i klokkeringing og i eldre skaldekunst, som songane i *[[Piæ Cantiones]]*.

Teksten er gjort utprega gammalmodig gjennom val av arkaiske ord og verbformer (som «ye», «rime», «sungen» og «swungen») og bruken av makaronisk dikting typisk for mellomaldersongar.

## Melodi
Melodien Woodward brukte til «Ding Dong Merrily on High» heiter «Le branle de l'Official» og finst i *Orchésographie*, ei samling dansemelodiar av Jehan Tabourot (1519–1593). 
Komponisten Charles Wood, som Woodward hadde mykje samarbeid med, laga harmoniar til melodien i *The Cambridge Carol Book*. Han er også blitt arrangert av andre.

Eit særmerke for songen er den langdregne o-en i «Gloria» over fleire fallande og stigande notesekvensar.

## Innspelingar
Songen er spelt inn ei rekkje gonger, mellom anna:

* 1962, 1969, 1984, 1994: Choir of King's College ved Universitetet i Cambridge
* 1970: Monty Python i sketchen «The Visitors»
* 1974: George Guest og koret ved St. John's College i Cambridge
* 1976: John Rutter og koret ved Clare College i Cambridge på *Carols from Clare*
* 1985: Jon Anderson på *Three Ships*
* 1985: The Canadian Brass på *A Canadian Brass Christmas*
* 1987: The Muppets på *Muppet Family Christmas*
* 1989: John Rutter og Cambridge Singers på *Christmas with the Cambridge Singers*
* 1990: Julie Andrews på *The Sounds of Christmas: From Around the World*
* 1991: The Chieftains på *The Bells of Dublin*
* 1999: Oslo Gospel Choir på *Julenatt*
* 2000: Charlotte Church på *Dream a Dream*
* 2006: Celtic Woman på *Celtic Woman: A Christmas Celebration*
* 2006: Maddy Prior på *An Evening of Carols and Capers*
* 2006: Blackmore's Night på *Winter Carols*
* 2008: Anúna på *Christmas Memories*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ding Dong Merrily on High|Ding Dong Merrily on High]]» frå ,  den 23. desember 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Notar ved Choral Public Domain Library
* The Cambridge Carol-Book: Being Fifty-Two Songs For Easter, Christmas, And Other Seasons (innskanna)
Anne-Marie David

**Anne Marie David** () er ein songar og Eurovision-vinnar frå Casablanca i Fransk Marokko.

## Karriere

David starta karrieren sin då ho flytte til Paris som attenåring og fekk roller i musikalar; m.a. spelte ho Maria Magdalena i Andrew Lloyd Webber sin *[[Jesus Christ Superstar]]* i 1972. Same året deltok ho i den franske versjonen av Melodi Grand Prix.

I 1973 vart det bestemt at David skulle representera Luxembourg i Eurovision Song Contest 1973, med songen «Tu te reconnaîtras». Songen vann med 129 poeng, seks poeng framfor det britiske bidraget «Power To All Our Friends» med Cliff Richard.

Etter dette budde ho ein periode i Tyrkia der ho jobba som musikar. Ho deltok i Eurovision Song Contest 1979, denne gongen for Frankrike med songen «Je suis l'enfant soleil». Her enda ho på ein tredjeplass.

Anne-Marie David budde også i Noreg ein periode der ho virka som musikar.

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Anne-Marie David|Anne-Marie David]]» frå ,  den 23. desember 2011.*
Hannie Lips

**Hannie Lips** () var ein nederlandsk programleiar frå Rotterdam. Ho var mellom anna tilsett ved den nederlandske kringkastaren KRO.

Lips er best kjend internasjonalt som programleiar for Eurovision Song Contest 1958.

Lips døydde 88 år gammal i heimbyen Laren.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hannie Lips|Hannie Lips]]» frå ,  den 24. desember 2011.*
Raquel Rastenni

**Raquel Rastenni** () var ein dansk songar. I 1958 vann ho Dansk Melodi Grand Prix med songen «Jeg rev et blad ud af min Dagbog» og representerte Danmark i Eurovision Song Contest 1958, der ho enda på åttandeplass med tre poeng. Seinare song ho duett med Grethe Sønck i Dansk Melodi Grand Prix med songen «Hjemme hos os».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Raquel Rastenni|Raquel Rastenni]]» frå ,  den 24. desember 2011.*
Alice Babs

**Alice Babs** ()  ein svensk songar og skodespelar. Ho vart overtala av Sveriges Radio (SR) til å representere Sverige i Eurovision Song Contest 1958. Ho skulle framføre songen «Samma stjärnor lysa för oss två»», men ho likte ikkje teksten så ho fekk SR-tilsett Gunnar Wersén til å skrive ein ny. Den fekk tittelen «Lilla stjärna». I Eurovision Song Contest 1958 enda ho på fjerdeplass med ti poeng.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alice Babs|Alice Babs]]» frå ,  den 24. desember 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Å velta ei ku

***Å velta ei ku*** er ei bok skriven av Vegard Terøy frå Hetlandsbygda i Ryfylke (Rogaland). Boka er gjeven ut av forlaget Hetland Media i 2010.

## Samandrag
*Å velta ei ku* handlar om Olav Bjelland, ein ungdomsskulegut i sin beste alder. Den raude tråden får ein gjennom tankane hans. Olav sine framtidsplanar er fastsette - han skal ta over garden etter far sin. Dette skal derimot visa seg å verte vanskeleg etter at foreldra til Olav skil lag og garden vert selt. Olav reagerer med å stikke av til fjells for å leva i eitt med naturen.

Dei personane Olav har mest kjær er mormor, farfar og bestevennen Egil. Mormora verkar ateistisk, men trur på åndar og spøkelse. Farfaren er veldig kristen. Gravferda hans vert skildra i slutten av boka. Olav og vennen, Egil, har to heilt forskjellige syn på verda. Olav er inneslutta, har inga tru på menneskje og meiner at det er lita vits i å utforske verda. Egil, derimot, er så og seie den rake motsetjinga av Olav. Etter ungdomsskulen skal han vidare til Stavanger på vidaregåande skule. Olav fullfører aldri ungdomsskulen, men det skal vise seg at det ikkje har noko å seie for han...

Etter ei stund i fjellet, vert Olav bragt heim av Røde Kors. Han vert ikkje lenge heime, før han fér til fjells att. Denne gong fordi far hans kjem heim på bursdagen til son sin, og fortel om at mora, Trine, er ei hore.

Denne gongen klarar Olav å verte i skogen i over 60 dagar. Men livet i skogen forandrar Olav drastisk, både mentalt og fysisk. Det endar med at han treffer på ein engel, som etter kvart vert samanlikna med djevelen. Etter redsle og løping nedover fjellet hamnar Olav til slutt ved Hetlandsvatnet. Der beskrivast det som om han druknar og vert fødd på ny.

Det heile endar med at Olav følgjer eit kall, som er å ha eit liv i vatnet. Han vert på ein måte ein personifisering av vatn. Profetiet hans er dauden.

## Oppfølgjar
*På line over livet* er tittelen på oppfølgjaren til «Å velta ei ku» og vart gitt ut hausten 2011.

## Kjelder
Astrakhan-opprøret

**Astrakhan-opprøret** eller **Bulavin-opprøret** var eit valdeleg borgarleg opprør i Det russiske imperiet mellom 1707 og 1708. Det er kalla opp etter don-kosakk Kondraty Bulavin som vart ein ein slags gallionsfigur for opprøret. Opprøret vart driven fram av underliggande spaningar mellom styresmaktene i politistaten under Peter I av Russland og ein bondestand bunden til liveigenskap. Opprøret vart generelt rekna for å ha starta med mordet på prins Jurij Dolgorukov av *[[ataman]]ar* kommanderte av Bulavin. Opprøret enda då Bulavin døydde i 1708. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bulavin Rebellion|Bulavin Rebellion]]» frå ,  den 24. desember 2011.*
Liane Augustin

**Liane Augustin** () var ein tysk-austerriksk songar og skodespelar. Ho representerte Austerrike i Eurovision Song Contest 1958 med songen «Die ganze Welt braucht Liebe» og enda på femteplass med åtte poeng.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Liane Augustin|Liane Augustin]]» frå ,  den 24. desember 2011.*
Å kom nå med lovsang

**«Å kom nå med lovsang»**, opphavleg latinsk **«Adeste fideles»** og seinare engelsk **«O come all ye faithful»** er ein julesalme som truleg blei skriven og komponert av den engelske katolikken John Francis Wade på 1700-talet. Det er også lagt fram teoriar om eldre opphav, men Wade er det tidlegaste namnet som kan knytast til songen.

## Historie

Den latinske teksten og melodien blei først utgjevne i Wade si songsamling *Cantus Diversi* (1751). Songen kom også ut i *Evening Offices of the Church* frå 1760 og *An Essay on the Church Plain Chant* av Samuel Webbe frå 1782.

Som katolikk måtte Wade flykta frå Storbritannia etter jakobittopprøret i 1745, og budde resten av livet i Frankrike. Den franske abbeden François Borderies dikt tre fleire vers til songen i 1882, som ofte er sett inn som nummer tre og fem til sju. Det finst også endå eit latinsk vers av ein ukjend diktar, men dette blir sjeldan trykt. I den katolske kyrkja bruker ein hovudsakleg den latinske teksten, medan andre kyrkjesamfunn har teke i bruk omsetjingar.

Salmen er mellom anna fast innhald i *[[Nine Lessons and Carols]]* ved King's College i Cambridge.

## Omsetjingar
Salmen blei omsett til engelsk som «O Come, All Ye Faithful» av den katolske presten Frederick Oakeley i 1852.

Den best kjende norske omsetjinga er «Å, kom nå med lovsang» av Per Lønning. Han finst på svensk som «Dagen är kommen».

## Innspelingar

Songen er spelt inn ei rekkje gonger, mellom anna av artistar som Frank Sinatra, Bing Crosby, Nat King Cole, Elvis Presley, Celine Dion, Josh Groban, Twisted Sister, Brian McKnight, Mariah Carey, Christian Bautista, Jim Reeves, Tennessee Ernie Ford, Enya, Take 6 og Joe McElderry.

Dei norske kora Nidarosdomens guttekor, Oslo domkirkes guttekor og Sølvguttene har alle spelt inn songen.

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Adeste Fideles|Adeste Fideles]]» frå ,  den 25. desember 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*[Adeste fideles (LH382)](http://liturgi.katolsk.no/Adeste_fideles_(LH382)). Notar og latinsk tekst ved katolsk.no
*Historien bak «Å, kom nå med lovsang» (lyd ved nrk.no)
*Adeste fideles. Fleire språkversjonar og notar ved ChoralWiki (CPDL)
Freden i Passarowitz

**Passarowitz-traktaten**, **freden i Passarowitz** eller **Požarevac-traktaten** var ein fredsavtale signert i Požarevac (serbisk Пожаревац, tysk *Passarowitz*, tyrkisk *Pasarofça*), ein by i Det osmanske riket (dagens Serbia), den 21. juli 1718 mellom Det osmanske riket på den eine sida og Habsburgmonarkiet av Austerrike og Republikken Venezia på den andre. 

I løpet av åra 1714-1718 hadde osmanarane hatt suksess i krig mot Venezia i Hellas og på Kreta, men vart slått i Petrovaradin (1716) av dei austerrikske styrkane til prins Eugene av Savoie.

Avtalen synte den militære situasjonen. Det osmanske riket tapte Banat og det søraustlege Syrmia, nordlege delar av dagens Sentral-Serbia (frå Beograd til sør for Kruševac), ei tynn stripe av det nordlege Bosnia og Vesle-Valakia (Oltenia) til Austerrike. Venezia avstod Peloponnes-halvøya (*Morea* på italiensk) og Kreta, som dei hadde fått med freden i Karlowitz, og fekk berre behalde Dei joniske øyane, byane Préveza og Árta og Dalmatia.

Resultatet av avtalen vart Habsburg igjen tok kontroll over Serbia, som dei hadde hatt for ein perioden under den store tyrkiske krigen mellom 1689 og 1681, og oppretta Kongedømet Serbia som kronland, som sidan vart avstått til osmanarane med freden i Beograd, som omgjorde delar av Passarowitz-traktaten. Etter freden i Passarowitz, vart det òg oppretta ein habsburgsk kronland kalla Banatet Temeswar.

Det nordlege Bosnia, Serbia med Beograd, sørlege delar av Banatet Temeswar og Vesle-Valakia gjekk attende til Det osmanske riket i 1739 med freden i Beograd.


Fil:Passarowitz 1718.JPG|Freden i Passarowitz og endringar av landområde
Fil:Tamis banat1718 1739.png|Den politiske situasjonen i 1718, etter freden i Passarowitz


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Treaty of Passarowitz|Treaty of Passarowitz]]» frå ,  den 25. desember 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Encyclopædia Britannica - Treaty of Passarowitz
*Tekst frå avtalen på engelsk
Morea

**Morea** (gresk Μωρέας eller Μωριάς, fransk *Morée*, italiensk *Morea*, tyrkisk *Mora*) var namnet på halvøya Peloponnes i det sørlege Hellas i mellomalderen og tidleg moderne tid. Namnet blei brukt om ein bysantinsk provins i regionen, kjend som Despotatet Morea, den osmanske provinsen Morea eyalet og det kortlivde Morea-riket under Republikken Venezia. 

## Ordsoge
Opphavet til namnet Morea er ukjend. Forslag om at det skulle koma frå slavisk *more*, hav, eller vera i latinsk avleiing av gresk *romaia*, 'romarland', er i stor grad forkasta. Den mest utbreidde teorien er at det skal koma frå det greske namnet til morbærtreet, *morea*. Forma på halvøya kan minna om eit morbærblad.

Frå 900-talet kjenner ein til bispedømet Moreon ved Elis, som kan ha gjeve opphav til bruken av namnet Morea om vestdelen av halvøya.

Frankarar tok kontroll over området etter at dei hadde erobra Konstantinopel under det fjerde krosstoget i 1204.
Dei skipa fyrstedømet Akhaia eller Morea som ein vasallstat til Det latinske riket sitt. Den over 9000 linjer lange Moreakrøniken, på gresk, fransk, italiensk og aragonesisk, fortel om etableringa av denne føydalstaten. Den viktigaste herskaren for fyrstedømet var Vilhelm II av Villehardouin, som befesta byen Mistra (noverande Mystrás) i 1249. Vilhelm tapte seinare den austlege halvparten av halvøya til bysantinarane under keisar Mikael VIII Palaiologos.

På midten av 1300-talet skipa keisar Johan VI Kantakouzenos Despotatet Morea. Keisarsøner med ragnen *[[despotes]]* blei gjerne sende til provinsen for å styra han som apanasje. I 1430 hadde bysantinarane teke tilbake heile halvøya frå frankarane, men i 1460 blei nesten heile Morea overteken av Det osmanske riket. I juli 1461 fall den siste borga, Salmeniko, til osmanarane.
Mistra blei erstatta som hovudby av Tripolitsa (no Trípoli).

Under Moreakrigen 1684–99 vann Republikken Venezia herredømet over halvøya, men det venezianske styret var upopulært og osmanarane vann henne raskt tilbake under eit  felttog i 1714. Mot slutten av 1700-talet auka misnøyen att. Orlov-oppreisten braut ut i 1770 og blei slått ned, men små grupper fredlause (*[[kléftis]]*) dreiv geriljakrig som svekka osmansk makt og bidrog til å styrka gresk nasjonalkjensle. I 1821 blei Morea eit kjerneområde for den greske oppreisten som etterkvart utvikla seg til den greske sjølvstendekrigen. Medan osmanarane raskt slo ned opprør i Donau-fyrstedøma og på Kreta, blei Morea verande på opprørarane sine hender. I september 1821 fall den osmanske hovudbyen Tripolitsa etter ei lengre omleiring.

Det osmanske riket fekk no hjelp frå den osmanske vasallstaten Egypt, og Ibrahim Pasha av Egypt byrja ei omfattande krigføring og herjing i 1825. Etterkvart blei Frankrike, Russland og Storbritannia samde om å gripa inn. Dei vann sjøslaget ved Navarino utanfor Navarino (dagens Pýlos) i oktober 1827. Frå 1828 til 1833 tok franske styrkar kontroll over halvøya gjennom Moreaekspedisjonen. 
Etter at Hellas fekk sjølvstende blei gamle greske namn som Peloponnes gjeninnførte, og «Morea» gjekk ut av bruk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Morea|Morea]]» frå ,  den 25. desember 2011.*
Dors, mon amour

**«Dors, mon amour»** (*Sov, min kjære*) er ein song av André Claveau. Han representerte Frankrike i Eurovision Song Contest 1958 og vann med 27 poeng. Teksten er skriven på fransk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dors, mon amour|Dors, mon amour]]» frå ,  den 25. desember 2011.*
Heel de wereld

**«Heel de wereld»** (nederlandsk for *Heile verda*) var det nederlandske bidraget i Eurovision Song Contest 1958, framført på nederlandsk av Corry Brokken.

Brokken har òg spelt inn songen på fransk, med tittelen «Toi man Coeur, tu sais».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Heel de wereld|Heel de wereld]]» frå ,  den 25. desember 2011.*
Gräsviken metrostasjon

**Gräsviken** (finsk **Ruoholahti**) er ein stasjon på Helsingfors Tunnelbana. Den vart opna 16. august 1993. I 2011 og fram til Västmetron (finsk *Länsimetro*) blir påbyrja er det den vestlegaste av stasjonane i Helsingfors.
Helsingfors stads trafikverk

**[[Helsingfors]] [[stad]]s trafikverk, HST** (finsk *Helsingin kaupungin liikennelaitos, HKL*) står for kollektivtrafikken i Helsingfors. 

## Bakgrunnsstoff
*HST:s heimeside
Faxe kommune

**Faxe kommune** er ein kommune på Sør-Sjælland, i Region Sjælland i Danmark. Han har eit areal på 404,90 km² og hadde 37&nbsp;753 innbuarar i 2024. 

Faxe kommune vart skipa ved Kommunalreformen i 2007 ved å slå saman dei tidlegare kommunane Haslev kommune, Fakse kommune og Rønnede kommune. Rådhuset i den noverande Faxe kommune ligg i Haslev, som er hovudbyen i kommunen, medan byrådssalen ligg i det rådhuset i den vesle byen Rønnede som høyrde til den tidlegare Rønnede kommune.

Faxe Bryggeri, eit av dei mest kjende av dei danske ølbryggeria, skipa i 1901, ligg i byen Faxe i kommunen.

Namnet Faxe (Faxæ, Faza) er gamalt nordisk opphav og tyder *man* på hest. Namnet kan ha å gjere med at den vesle byen Faxe, som tidlegare vart skrive Fakse og har gjeve namnet åt kommunen, ligg på eit lite høgdedrag som kan ha vore samanlikna med nakken på ein hest.

Det høgste naturlege punket på Sjælland ligg i Faxe kommune og er ei høgd med namnet Kobanke på 122,9 meter over havet i nærleiken av byen Rønnede, slik det vart slege fast ved målingar i 2007. Tidlegare var Gyldenløves Høj ved byen Ringsted halden for å vere Sjællands høgste punkt, men den naturlege delen av denne høgda vart i 2007 målt til 121,3 meter over havet. Medrekna ein kunstig haug oppå Gyldenløves Høj, er likevel denne høgda på totalt 125,5 meter det høgste punktet på Sjælland.

## Borgarmeistrar
* Ole Vive (V) 2018–
* Knud Erik Hansen (S) 2010–2017
* René Tuekær (Lokal liste) 2007–2009

## Referansar
The Right Honourable

**The Right Honourable** (som vert avstutta til *The Rt. Hon.*), er ein tittel som det er tradisjon for å nytte i Storbritannia, Canada, Australia, New Zealand og andre land innanfor Det britiske samveldet i samband med brev og dokument som har med visse grupper av personar eller stillingar å gjere. Til dømes gjeld dette dei personane som er medlemmar av det britiske statsrådet (Privy Council), eller dei som er baronar, viscountar og jarlar eller deira hustruer. Men skotske baronar og lairds skal tiltalast med *The Much Honoured*.

Marquesser er *The Most Honourable* og hertugar er *The Most Noble* eller *His Grace*. Vert desse personane medlemmar av Privy Council, skal dei framleis kunne sole seg i glansen frå desse langt finare tiltaleformane. Mange av dei adelege medlemmane av Privy Council kan i somme høve få bokstavane PC etter namnet for å skilje dei ut frå dei ikkje-adelege medlemmane. 

I somme høve fylgjer tittelen *The Right Honourable* sjølve stillinga eller embetet, ikkje personen. Dette gjeld til dømes borgarmeistrane i London, Cardiff, Belfast og York, og i Melbourne, Sydney, Perth, Adelaide, Brisbane og Hobart i Australia; borgarmeisteren i London er soleis *Rt. Hon. Lord Mayor of London*. Embeta eller stillingane som generalguvernør, statsminister og parlamentsformann på New Zealand og generalguvernør, statsminister og justisminister i Canada er òg mellom dei utvalde embeta og stillingane som det er knytt slik ærestittel til.
Limousin

**Limousin** (stundom kalla *limo*) er ein lang luksusbil. Han er lengre enn andre bilar og er som oftast svart eller kvit. Ein klassisk limousin har mørke glasruter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Limousin (fordon)|Limousin (fordon)]]» frå ,  den 25. desember 2011.*
Laïkó tragoúdi

**Laïkó tragoúdi** (gresk *Λαϊκό τραγούδι*) er ein sjanger innanfor gresk folkemusikk, og viser oftast til den greske musikken som vart populær på slutten av 1950-talet, då ein ny generasjon musikarar skapa rebétikomusikk og gav han ein ny karakteristisk stil.

Moderne laïkó, eller laïko-pop, er i dag ein poppulær musikksjanger i Hellas. Kjende artistar frå 1980–talet til 2000-talet er mellom anna:

*Anna Vissi
*Elli Kokkinou
*Natassa Theodoridou
*Konstantinos Argyros
*Yiannis Parios
*Antónis Rémos
*Notis Sfakianakis
*Kostas Makedonas
*Christos Nikolopoulos (komponist)
*Ilias Vrettos
*Yiannis Parios
*Sákis Rouvás
*Thanos Petrelis
*Giannis Ploutarhos
*Nikos Oikonomopoulos
*Katy Garbi
*Despina Vandi
*Peggy Zina
*Élena Paparízou
*Jórgos Mazonákis
*Pantelis Pantelidis

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Laika (musik)|Laika (musik)]]» frå ,  den 25. desember 2011.*  


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Laïko|Laïko]]» frå ,  den 15. desember 2018.*
Carol of the Bells

**«Carol of the Bells»** er ein amerikansk julesong med melodi frå ukrainske «Sjtsjedryk» av Mykola Leontovytsj frå 1916 og tekst av Peter J. Wilhousky frå 1936. 

Songen er blitt populær i den engelskspråklege verda. Han spreidde seg gjennom radio takka vere Wilhousky sitt arbeid som arrangør for radiosymfoniorkesteret til NBC.

Det er også skrive andre engelske versjonar av songen, mellom anna «Ring, Christmas Bells» av Minna Louise Hohman frå 1947. 

«Carol of the Bells» skil seg heilt frå utgangspunktet, som er ein lukkeønskande nyttårssong. Melodien er derimot lik. Wilhousky sin tekst illuderer ringande klokker med korte ord og ord som «ding dong», og har tydeleg juletilknyting gjennom refrenget som ønskjer god jul. Han skildrar korleis klokkene kling til jul, lik folk som syng bringer glede. Han kan ha vore inspirert av den gamle slaviske soga om at alle klokker i verda byrja klinga av seg sjølv då Jesus vart fødd.

Songen er blitt brukt i reklamefilmar. Han var også del av musikken i julefilmane *Home Alone* og *Home Alone 2: Lost in New York* regissert av Chris Columbus.
Han er blitt framført av ei rekkje artistar i ulike stilar, som klassisk, jazz, rock, heavy metal og pop.

## Innspelingar
(Utval)
* 1946: Robert Shaw Chorale 
* 1947: Ray Conniff Singers, Andy Williams og Julie Andrews med Treorchy Male Choir
* 1981: Kenny Rogers 
* 1983: David Benoit, ein jazzverssjon på *Christmastime*. 
* 1994: Charles Aznavour, Sissel Kyrkjebø og Plácido Domingo framføte songen saman på ein julekonsert i Wien som blei utgjeven på *Christmas in Vienna III*
* 1995: Savatage og Trans-Siberian Orchestra på *Christmas Eve/Sarajevo (12/24)*
* 2001: Destiny's Child på *Opera of the Bells* 
* 2006: Moya Brennan på *An Irish Christmas*
* 2009: Hayley Westenra på *Winter Magic*, med seg sjølv som bakgrunnssongar.
* 2010: Pink Martini på *Joy to the World* og Enter Shikari ved sin julekonsert i Hatfield, utgjeve på *Live from Planet Earth* 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carol of the Bells|Carol of the Bells]]» frå ,  den 25. desember 2011.*  

*'Carol of the Bells' wasn't originally a Christmas song, scienceblog.com, December 2004
Sjtsjedryk

**«Sjtsjedryk»** (ukrainsk Щедрик) er ein ukrainsk song skriven i 1916 av Mykola Leontovytsj (1877–1921) med utgangspunkt i to ulike folketonar. Songen er ein *sjtsjedrivka*, ein nyttårssong som etter gammal ukrainsk tradisjon uttrykker ønske om lukke for nyåret. Han danna utgangspunkt for den engelske julesongen «Carol of the Bells».

Songen er knytt til den ukrainske nyttårsfeiringa (13. januar etter den gregorianske kalenderen), då ungjenter ofte vitja hus med liknande songar for å ønskja lukke med det nye året.
Han blei tinga av ein korleiar til ein julekonsert, og sett saman av Leontovytsj av to ulike melodiar og den tradisjonelle lukkeønskande teksten. Songen blei først framført i Kiev i desember 1916. Han blir framleis framført i slaviske land, medan ein i engelskspråklege helst kjenner songen som «Carol of the Bells» eller «Ukrainian Carol».

## Tekst

## Kjelder

*'Carol of the Bells' wasn't originally a Christmas song, scienceblog.com, December 2004
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shchedryk (song)|Shchedryk (song)]]» frå ,  den 26. desember 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
*Stsjedryk framført av Charivna
Ekstremvêret Cato

**Cato** var eit varsla ekstremvêr utstedt 24. desember 2011 for Nordland til Vest-Finnmark 1. juledag. Varselet gjaldt høg vasstand eller stormflod på grunn av lågt luftrykk i kombinasjon med springflod 

Ekstremvêret kom akkurat ein månad etter «Berit» som òg råka dei same områda med stormflod og kraftig vind. Vasstanden under «Cato» var derimot venta å vere kring 60-85 cm over vasstanden i tidvasstabellen, som var kring 20 centimeter lågare enn vasstanden under «Berit». Vinden var derimot venta å verte kraftigare, full storm i områda kring Vestfjorden.

## Vêrsituasjonen
Eit kraftig lågtrykk i Norskehavet den 1. juledag flytta seg nordaustvoer mot Bjørnøya. Dette gav sørvestleg vind og pålandsvêr, med mest vind og bølgjer i Nordland sør for Vesterålen. Bølgjehøgdene var venta å verte 8 til 11 meter, med enkeltbølgjer opp mot dobbelt så høge. I Troms og Finnmark gav uvêret frålandsvind og noko mindre bølgjer, men kraftig vind i fjordane. 

I samband med kaldfronten til dette lågtrykket oppstod det eit hissig sekundært lågtrykk, som raste innover Nordvestlandet seinare på dagen, natt til 2. juledag. Dette vart klassifisert som ekstremvêret Dagmar, og førte til særs kraftig vind og store øydeleggingar. 

## Verknad
Vasstanden vart berre så vidt over kriteria for ekstrem vasstand. Nordland vart hardast råka. Den høgaste vasstanden vart målt i Kabelvåg, som fekk 415 cm. Kriteriet for å varsle ekstremt er 400 cm. 

Alle stader der det vart varsla ekstremt høg vasstand fekk det derimot ikkje, og Meteorologisk institutt meinte i etterkant at det ikkje var naudsynt å sende ut ekstremvarsel for eit så stort område som dei hadde gjort. Både i Troms, Hammerfest og Honningsvåg vart vasstanden 4-5 cm under kriteria for det som vert rekna som ekstremt. 

## Sjå òg
*Ekstremvêr i Noreg

## Kjelder
Ekstremvêret Dagmar

**Dagmar** var eit varsla ekstremvêr utstedt 24. desember 2011 for Sogn og Fjordane, Møre og Romsdal og Trøndelag for natt til 2. juledag. Ekstremvêret gjaldt uvanleg kraftig vind i samband med høg vasstand og høge bølgjer. Det vart først venta sørvestleg sterk storm langs kysten, men dette vart sidan oppgradert til orkan. 

«Dagmar» vart samanlikna med nyårsorkanen i 1992, og utviklinga til lågtrykket hadde mange likskapstrekk. Vinden var derimot ikkje venta å verte like kraftig. Enkelte stader fekk likevel vind opp mot 46 m/s med vindkast over 55 m/s. Dette er av same styrke som ein kategori 2-orkan i Nord-Atlanteren. 

## Vêrsituasjonen
Eit kraftig lågtrykk i Norskehavet den 1. juledag flytta seg nordaustover mot Bjørnøya. Dette gav sørvestleg vind og pålandsvêr i Nordland, og på grunn av ekstrem stormflod vart dette lågtrykket klassifisert som ekstremvêret Cato. I samband med kaldfronten til dette lågtrykket oppstod det eit hissig sekundært lågtrykk nær Færøyane med eit stormsentrum på kring 956 hPa. Dette raste innover mot Nordvestlandet seinare på dagen og natt til 2. juledag. Dette vart klassifisert som ekstremvêret «Dagmar». Natt til mandag gjekk stormsenteret i land ved Helgeland.

Det var venta vindkast opp mot 40-45 m/s dei mest utsette stadane og bølgjer opp mot 15-17 meter utanfor Sogn og Fjordane. I Møre og Romsdal var det venta 12-15 meter høge bølgjer med vasstand 55-90 cm over det som er oppgjeve i tidvasstabellen. Utanfor Trøndelag var bølgjene venta å nå 10 meter, medan vasstanden var venta 60-85 cm over tidvasstabellen. 

## Verknad

Vinden vart ein del kraftigare enn det som vart varsla og Kråkenes fyr fekk mellom anna middelvind på 46 m/s med vindkast på 58 m/s. Andre stader med orkan vart Svinøy fyr (40 m/s, vindkast 50 m/s) og Ona fyr (38 m/s, vindkast 56 m/s). I tillegg bles det kraftig langt inn i landet og Sandane lufthamn fekk til dømes 24 m/s med vindkast opp i 38 m/s. 

Den kraftig vinden førte til mage nedblåste tre som stengde mange vegar. I tillegg førte straumbrot til at store delar av Nordvestlandet vart mørklagd. Mange båt- og ferjeruter vart innstilt. Flygande gjenstandar førte til skadar på bilar og bygningar. 

Sjølv om vinden ikkje vart like kraftig lenger sør og på Austlandet, vart det òg her meldt om trafikkproblem på grunn av velta tre.

## Sjå òg
*Ekstremvêr i Noreg

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Særs høge bølgjer filma frå eit supplyskip på Haltenbanken - youtube.com
Sinj

**Sinj** er ein tettstad og ein bykommune i fylket Split-Dalmatia i Kroatia. Sjølve byen har 10&nbsp;771 innbyggjarar (2021), medan heile kommunen med dei omliggande landsbyane har 23&nbsp;452 innbyggjarar.

Sinj er senteret for eit område kalla *Cetinska krajina*, ei gruppe busetjingar på den frodige karstsletta (*Sinjsko polje*) som elva Cetina renn over. Sinj ligg mellom fire fjell: Svilaja, Dinara, Kamešnica og Visoka. Fjella gjev Sinj eit særeige submiddelhavklima med varmare somrar og kaldare vintrar. 

## Historie
Byen voks opp kring ei gammal festning heldt av osmanarane frå 1500-talet til slutten av 1600-talet, og eit fransiskanarkloster med kyrkja Vår frue av Sinj (kroatisk *Gospa Sinjska*), ein pilegrimsstad. 

Jubileet for den siste sigeren over den osmanske armeen i 1715 vert feira årleg i starten av august med *[[Sinjska alka]]*, ein ryttarkonkurranse.

## Folketal
Dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sinj|Sinj]]» frå , den 26. desember 2011.* 

### Referansar





## Bakgrunnsstoff
* Sinj lufhamn
Regionen Makedonia

**Makedonia** er ein geografisk og historisk region på Balkan i det søraustlege Europa. Grensene vert rekna å ha endra seg over tid, men vert i dag som region rekna for å ligge i seks land på Balkan: heile Nord-Makedonia, monalege delar av Hellas og Bulgaria og mindre delar av Albania, Serbia og Kosovo. Regionen dekkjer om lag 67&nbsp;000 km² og har ein folkesetnad på 4,76 millionar. 

Den eldste kjende busetnaden i regionen går tilbake om lag 9&nbsp;000 år. Frå midten av 300-talet fvt. var kongedømet Makedonia ei dominerande makt i Hellas og naboområda. Sidan den gong har Makedonia hatt ei mangfaldig historie. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Macedonia (region)|Macedonia (region)]]» frå ,  den 26. desember 2011.*
Silahdar Damat Ali Pasja

**Silahdar Damat Ali Pasja**, òg kjend som Silahdar Ali Pasja, ()  var ein osmansk-tyrkisk general og storvesir.

## Tidlege år
Ali Pasja var fødd i İznik (Nikea i antikken), nær Bursa i Tyrkia. Han gjekk i trening på Enderun palasskule i Istanbul og under regjeringstida til Mustafa II vart han vald som personleg sekretær for sultanen. I 1709 vart han trulova med dottera til Ahmet III, og fekk tittelen *damat* (brudgom) og vart utpeikt som andrevesir. Den 27. april 1713 vart han storvesir.

## Tida som storvesir

Kort tid etter han tiltredde i stillinga, oppnådde han å fornye Pruth-traktaten med Russland, og sikra slik den nordlege grensa for Det osmanske riket ved Dnepr.

Tidleg i 1715 flytta han merksemda si mot Morea (Peloponneshalvøya i det sørlege Hellas), som hadde vore under Republikken Venezia sidan Moreakrigen og freden i Karlowitz i 1699. Osmanarane hadde aldri gløymd dette tapet. Då venetianarane gav tilflukt for opprørarar frå Montenegro i provinsen deira Dalmatia, og somme av kjøpmennene deira var involvert i ein strud med osmanske fartøy, nytta Ottoman Porte (regjeringa) dette som tilskot til å erklære krig.

Det påfølgjande felttoget i 1715, leia av Silahdar Ali Pasha sjølv, vart ein stor suksess, og heile Morea fall raskt utan den osmanske armeen tapte særleg med menn.

Habsburgsk Austerrike, som var ein alliert av Venezia, erklærte derimot òg krig mot osmanarane. I 1716 flytta Ali Pasha til den austerrikske grensa, der han kommanderte den osmanske armeen mot austerrikske styrkar under prins Eugene av Savoie i slaget ved Petrovaradin (5. august 1716). Under slaget mista Ali Pasha livet. Han vart gravlagd i Beograd.

Etter han døydde vart han kalla **Şehit Ali Pasha** (martyr).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Silahdar Damat Ali Pasha|Silahdar Damat Ali Pasha]]» frå ,  den 26. desember 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Cellier des Dauphins

**Cellier des Dauphins** er eit vinmerke frå Rhône-dalen. Det vart danna i 1967 som eit samvirke av vinprodusentar.

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside til Cellier des Dauphins
Janitsjar

**Janitsjarane** var elite-infanterisoldatar som tente som den osmanske sultanen sine livvakter. Stort sett var desse av ikkje-tyrkisk opphav frå Det osmanske riket. Ordet stammar frå osman-tyrkisk: *يڭيچرى (yeniçeri)* og tyder «ny soldat». Dei vart oppretta på eit tidspunkt på 1200-talet og vart oppløyst av sultan Mahmud II i 1826.

## Opphav

Nokre tyrkiske kjelder oppgjev at Orhan I var han som oppretta janitsjar-avdelinga, men dei eksisterte som ei fast avdeling i hæren frå 1362 under sultan Murat I. Hovudsakleg nytta dei seg av unge kristne krigsfangar. Janitsjarane vart den første profesjonelle hæren til Det osmanske riket og vart ofte sett inn der sultanen hadde behov for nokre han kunne stole på.

## Tydinga av janitsjarane

Janitsjarane skilde seg ut frå andre osmanske einingar på fleire måtar. Dei vart betalt i kontantar og ikkje i tjuvgods og *timars* (erobra landområde) som var vanleg på den tida. Dei hadde uniformene sine og marsjerte til den spesielle musikken sin spelt av *mehterân*.

Det osmanske riket var den første staten som hadde ein profesjonell hær sidan Romarriket. Soldatane budde i brakker saman og tente som politimenn og brannvesen i fredstid. Dei vart òg betalt med kontantar kvartalsvis i fredstid, noko som skilde seg ut frå praksisen for soldatar på denne tida som berre fekk betalt under krigstid.

Janitsjanarar byrja å nytte seg av muskettar veldig tidleg. Første gongen var tidleg på 1400-talet og frå 1500-talet var avdelinga fast oppsett med muskettar som våpen i motsetnad til det tidlegare brukte sverdet og spydet. Dei tok òg i bruk tidlege granatar og handkanoner.

Janitsjarane hadde òg sitt eigne medisinske apparat som følgde med dei overalt. Dei bestod stort sett av muslimske og jødiske kirurgar som hadde utvikla metodar for å frakte såra og sjuke til feltsjukehus.

Mykje av dette saman med ein imponerande krigshistorie førte til at janitsjarane vart studert av utanlandske statar.

## Oppløysinga

Janitsjarane vart etterkvart klår over sin eigen status, og byrja å krevje betre tilhøve. Dei stod bak fleire opprør, det første i 1449, og avsette fleire sultanar som motsette seg dei, blant dei Osman II og Selim III.

I 1826 starta sultan Mahmud II ei ny avdeling, kavaleristane *[[Sipahi]]*. Då janitsjarane vart klår over dette starta dei eit nytt opprør, men i motsetnad til tidlegare støtta korkje folkesetnaden eller andre delar av hæren dei og dei vart tvinga tilbake til brakkane sine. Der vart dei bombardert med artilleri. Dei som ikkje døydde i dette åtaket vart seinare avretta eller sende i eksil.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Janitsjar|Janitsjar]]» frå ,  den 26. desember 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Godfrey Goodwin, *Janissaries*, 2006. ISBN 0-86356-740-1
*David Nicolle, *Janissary*, 1995. ISBN 1-85532-413-X
*
The Siege of Corinth

**The Siege of Corinth** er eit langt, dramatisk dikt av Lord Byron, publisert den 22. januar 1816. Diktet var inspirert av ei hending under den osmansk-venetianske krigen (1714–1718) der osmanarane massakrerte venetianske soldatar og greske sivile etter å ha erobra Akrokorint ved Korint i Hellas den 25. juni 1715. 

;Opningslinjene til diktet:


In the year since Jesus died for men,
Eighteen hundred years and ten,
We were a gallant company,
Riding o'er land, and sailing o'er sea
Oh ! but we went merrily !


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Siege of Corinth (poem)|The Siege of Corinth (poem)]]» frå ,  den 26. desember 2011.*  


## Bakgrunnsstoff
* ''The Siege of Corinth'' ved Internet Archive
Akrokorint

**Akrokorint** (gresk Ακροκόρινθος, *Akrokórinthos*), Korints akropolis, er ei monolittisk høgd over den antikke byen Korint. Den akhaiske akropolisen i byen som allereie var ei lett forsvart stilling på grunn av geomorfologien, vart ytterlegare tungt befesta under Austromarriket sidan han vart setet for strategosen av Themaen av Hellas. Seinare vart han ei festning for frankarane etter det fjerde krosstoget, venetianarane og osmanarane. 

Med den sikre vassforsyninga si vart festninga i Akrokorint brukt som siste forsvarslinje i det sørlege Hellas for å stå imot fiendar som freista å trenge seg inn på Peloponnes-halvøya. Tre ytre murar utgjorde dei menneskeskapte festningsverka på høgda. På den høgaste toppen på staden stod eit tempel til Afrodite som vart kristna som kyrkje før det seinare vart ein moské. Det amerikanske instituttet i Aten byrja utgravingar i 1929. For tida er Akrokorint ei av dei viktigaste mellomalderske borgene i Hellas.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Akrokorint|Akrokorint]]» frå ,  den 26. desember 2011.*
Palamídi

**Palamídi** (gresk Παλαμήδι) er ei festning aust for Akronavplía i byen Návplio på Peloponnes sør i Hellas. Han ligg på toppen av ein 216 meter høg ås og vart bygd av venetianarane under den andre okkupasjonstida deira av området (1686-1715).

Festninga var eit stort og ambisiøst prosjekt, men stod ferdig innan relativ kort tid frå 1711 til 1714. Det er ei typisk barokk festning baset på planane til ingeniørane Giaxich og Lasalle. I 1715 vart ho erobra av tyrkarane og vart verande under deira kontroll til 1822, då ho vart erobra av grekarane. 

## Galleri

Fil:Argolic Gulf.jpg|Argolikósbukta sett frå Palamídi


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Palamidi|Palamidi]]» frå ,  den 26. desember 2011.*
Groupe Castel

**Groupe Castel** er eit fransk drikkevareføretak. Det vart danna i 1949 under namnet Castel Frères av Pierre Castel, som har halde fram med å driva det som eit familieføretak.

Groupe Castel er i dag ein av dei fremste vinprodusentane i verda. Føretaket er den største vinprodusenten i Frankrike, og eig dei største franske og utanlandske vinmerka som blir selde i Frankrike. Groupe Castel er også den franske leiaren for bordvin og den fjerde største for øl og læskedrikkar i Afrika (etter SABMiller, Heineken og Guinness). I 2016 var det den tredje største for vin i verda, etter Constellation Brands og Gallo.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Pýlos

**Pýlos** (gresk Πύλος), historisk kjend under det italienske namnet **Navarino**, er ein by og tidlegare kommune på Peloponnes i Hellas. Sidan 2011 har han vore ei kommunaleining i kommunen Pýlos-Néstoras i periferieininga Messinía i periferien Peloponnes, der han er hovudsete.

Pýlos var før administrasjonsstad for den tidlegare provinsen Pylía. Nærliggande landsbyar er mellom andre Jálova, Eleófyto, Skhinólakka og Paleónero.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Pýlos 4&nbsp;559&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 2&nbsp;222&nbsp;innbyggjarar.

Pýlos er ein viktig arkeologisk stad på vestkysten av Peloponnes. Pýlos frå bronsealderen vart først graven ut av Carl Blegen i 1952. Denne staden ligg ved den moderne *Áno Eglianós* om lag 9&nbsp;km nordaust for bukta. Blegen kalla restane etter eit stor mykensk palass der det såkalla «Nestorpalasset» etter den homerske herskaren Nestor, som styrte over «sandete Pýlos» i Iliaden. Pýlos vart fråflytta ei stund etter 700-talet fvt. og er stort sett ukjend i antikken.

## Referansar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pylos|Pylos]]» frå , den 26. desember 2011.*  


## Bakgrunnsstoff
*
Koróni

**Koróni** (gresk Κορώνη) er ein by og tidlegare kommune på Peloponnes i Hellas. Sidan 2011 har han vore ei  kommunaleining i kommunen Pýlos-Néstoras i periferieininga Messinía i periferien Peloponnes.

I tida under Republikken Venezia og Det osmanske riket vart byen kalla *Corone*. Byen ligg sørvest på Peloponnes ved Messiníabukta i det sørlege Hellas, om lag 45 minuttar sørvest for Kalamáta. Byen ligg på ein ås nedanfor ei imponerande venetiansk festning og nedover til bukta.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Koróni 3&nbsp;600&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1&nbsp;187&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Koroni|Koroni]]» frå ,  den 26. desember 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Methóni

**Methóni** (gresk Μεθώνη) er ein landsby og tidlegare kommune i Messinía i Peloponnes i Hellas. Frå 2011 er han ei kommunaleining i kommunen Pýlos-Néstoras i periferieininga Messinía i periferien Peloponnes.

Namnet kjem frå Mothona, ei mytisk klippe. Methóni ligg 11&nbsp;km sør for Pýlos og 11&nbsp;km vest for Finikoúnda. Den kommunale eininga Methóni omfattar dei nærliggande landsbyane Grizókambos, Finikoúnda, Finíki, Lakhanáda, Varákes, Kainoúrjo Khorió, Kamária, Evangelismós og Innoússes-øyane. Sistnemnde består av Sapiéndza, Skhíza og Ajía Marianí og dannar eit naturleg vern av hamna i Methóni.

Tápia, Kokkiniá og Kritiká er område nær landsbyen med vakre strender.

Byen er òg kjend under det italienske namnet *Modon* eller *Modona*, som han vart kalla under venetianarane. Turisme dominerer industrien her og ho har flotte strender i sør med restaurantar, barar, tavernaer og hotell for turistane. Jordbruk og tenester er andre næringar.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Methóni 2&nbsp;157&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 910&nbsp;innbyggjarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Methoni, Messenia|Methoni, Messenia]]» frå ,  den 26. desember 2011.*
Mordattentatet på Frankfurt am Main lufthamn

**Mordattentatet på Frankfurt am Main lufthamn** fann stad 2. mars 2011 på Frankfurt am Main lufthamn i Frankfurt am Main i Tyskland, då to personar vart drepen og to andre alvorleg skada. 

Åstaden var eit offentleg område i Terminal 2 på busshaldeplass-sona på flyplassen, som vert regelmessig nytta av den amerikanske hæren for sin militære bussar. Ein av soldatane som var på veg til Afghanistan vart skoten i hovudet og døydde momentant. Like etterpå var bussjåfjøren òg skoten og drepen. Gjerningsmannen, kosoviske Arid Uka, skaut òg to andre soldatar i hovudet, men dei overlevde. Han vart så fylgd etter av soldatar og politimenn til han vart arrestert. 10. februar 2012 vart han dømd til fengsel på livstid.  

## Fotnotar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mordanschlag am Frankfurter Flughafen am 2. März 2011|Mordanschlag am Frankfurter Flughafen am 2. März 2011]]» frå ,  den 26. desember 2011.*
Soúda

**Soúda** (gresk Σούδα) er ei lita øy i Soúdabukta på nordvestkysten av Kreta. I antikken var denne øya ei av to småøyar som vart kalla *Leukai* («kvite»). Den andre øya er i dag Léon.

Det vart bygd festningsverk på øya av venetianarane på grunn av den strategiske plasseringa, som kontrollerte inngangen til ankerplassen ved Soúdabukta. Dette er i dag framleis ein viktig marinebase for Hellas og NATO. Sjølv om resten av Kreta fall til Det osmanske riket under Kretakrigen (1645–1669), vart festninga på Soúda (i lag med festningane Gramvousa og Spinalonga) verande under venetiansk kontroll fram til 1715, då òg desse fall til osmanarane. På denne tida fungere øya som tilfluktsstad for opprørarar frå Kreta.

I dag høyrer øya til kommunaleininga Soúda i kommunen Khaniá, men er ikkje busett.

## Referansar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Souda (island)|Souda (island)]]» frå ,  den 26. desember 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*