open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Granatkastar

**Granatkastar** er eit våpen som kaster ein granat lenger og meir presist enn ein soldat klarer for hand. Granatkastarar finst som separate handvåpen, som tilbehøyr til gevær og som støttevåpen på ulike typar montasjar.

Nokre døme på separate handvåpen er amerikanske enkeltskots M79 og sørafrikanske Milkor MGL. Døme på tilbehøyr til gevær er amerikanske M203 og tyske Heckler & Koch AG36.  Nokre døme på fastmonterte støttevåpen er amerikanske Mk 19 og russiske AGS-30.

Dei vanlegaste kalibera på granatkastarar er 40 mm for vestlege våpen og 30 mm for tidlegare austblokkvåpen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Granatkaster|Granatkaster]]» frå ,  den 4. oktober 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Modern Firearm: Grenade launchers (engelsk)
FM-radio

**FM-bandet** er eit kringkastingsband i VHF-området, frå 87,5 til 108 MHz.

FM-bandet heiter så fordi ein berre sender radiofoni som frekvensmodulasjon (FM) av berebølgja. Radiofoni med frekvensmodulasjon har den fordelen i høve til amplitudemodulasjon (AM), som var kjent som langbølgje-, mellombølgje- og kortbølgjebanda på dei gamle radioapparata, at det vert mindre støy og forvrenging av lyden. Ulempen med FM er at modulasjonsmetoden krev ei større bandbreidd for radiokanalane, og at rekkevidda er mykje mindre.

## Noreg
I Noreg er FM-bandet organisert mellom anna i fem landsdekkande løyver til sendingar på dette bandet, kalla FM1 til FM5. Dei tre første vart brukte av NRK P1 til P3 fram til 2017, men då gjekk NRK over til DAB-radio.

I tillegg til dei riksdekkjande løyvene er Noreg òg delt opp i 140 område for lokalradio på FM.

## Referanser
Prikkstrupefamilien

__NOTOC__
**Prikkstrupefamilien**, Modulatricidae, er ein liten biologisk familie av sporvefuglar med utbreiing avgrensa til Afrika.

Desse artane har vore taksonomiske gåter i fortida, etter å ha vore flytta mellom familiane Muscicapidae, Turdidae og Timaliidae (flugesnapparfamilien, trastefamilien og timalfamilien høvesvis) *sensu lato*; dei er no kjende for å danna ein systerklade anten til sukkerfuglane eller til fleirtalet i superfamilien Passeroidea.

## Artsliste
**Modulatricidae** i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*:   

Slekt *Modulatrix*
* Prikkstrupe, *Modulatrix stictigula*, Spot-throat, Reichenow, 1906, (LC)
Slekt *Arcanator*
* Flekkbryst, *Arcanator orostruthus*, Dapple-throat, Vincent, 1933, (VU)
Slekt *Kakamega*
* Gråbryst, *Kakamega poliothorax*, Gray-chested Babbler, Reichenow, 1900, (LC)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Modulatricidae|Modulatricidae]]» frå ,  den 4. oktober 2017.*  
 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Sydneyfredsprisen

**Sydneyfredsprisen** (engelsk *Sydney Peace Prize*) er ein australsk fredspris som årleg vert delt ut av Sydneyfredsstiftinga. Prisvinnarar vel ein jury av sju personar frå fleire fagfelt. Første gongen prisen vart delt ut var i 1998. Sydneysfredsprisen er den einaste fredsprisen i Australia.

Prisen er på 50&nbsp;000 australske dollar og eit glasstrofé.

## Mottakarar av Sydneyfredsprisen

## Mottakarar av Sydneyfredsprisens gullmedalje

## Kjelder
Dilemma

Eit **dilemma** er eit val mellom to moglegheiter som begge vil medføre eit uønskt resultat.

Ordet kjem frå gresk *[[di-]]*, 'to' og *lemma*, 'setning', og tyder eigentleg 'dobbeltsetning'.

## Kjelder
Élie Ducommun

**Élie Ducommun** () var ein sveitsisk journalist og fredsaktivist, som i 1902 vann Nobels fredspris saman med Charles Albert Gobat.

Fredsprisen vann han for sitt arbeid som uløna generalsekretær for det internasjonale fredsbyrået i Bern frå det vart oppretta i Bern i 1890 til han døydde. Det internasjonale fredsbyrået var bindeledd mellom fredsorganisasjonar i forskjellige land. På fritida førebudde han program til internasjonale fredskongressar, pubilserte resolusjonar og korresponderte med fredsvener, i tillegg til å gje ut ei rekke skrifter.

## Kjelder
* 
*
Chatham House

**Chatham House**, eigentleg **Royal Institute of International Affairs** ('Kongeleg institutt for internasjonale spøsmål'), er ein ideell, ikkje-statleg organisasjon med sete i London. Han har som føremål å analysere og fremje forståing av viktige internasjonale og dagsaktuelle spørsmål.
Instituttet har namn etter bygningen det er basert i, eit verna hus frå 1700-talet ved St. James's Square.
Bygget vart delvis utforma av Henry Flitcroft. Tre britiske statsministrar har butt der, mellom anna William Pitt den eldre, den første jarlen av Chatham.

Chatham House er opphavet til den såkalla «Chatham House-regelen». Dette er ein anonymitetsregel som sier at deltakarar ved møter og seminar i Chatham House fritt kan diskutere informasjon frå slike møte, men dei skal ikkje seie kven dei fekk opplysingane frå eller kva gruppe dei tilhøyrde. Regelen er utvikla for å gjere det lett å vere ærleg og seie kva ein verkeleg meiner om ei sak eller eit spørsmål om kontroversielle eller upopulære tema som vert diskuterte. Alle skal få tale fritt utan fare for å verte siterte utanfor huset. Trass denne regelen er dei fleste møte på Chatham House opne for innsyn.

I *2015 Global Go To Think Tanks Report* utforma av University of Pennsylvania vart Chatham House rangert som den andre mest innflytnadsrike tankesmia i verda, etter Brookings Institution, og den mest innflytnadsrike i verda utanfor USA. Også bladet *[[Foreign Policy]]*  rangerte det som den mest innflytnadsrike tankesmia i verda utanfor USA i 2009.

## Opphav

Chatham House vart grunnlagd gjennom eit møte skipa av Lionel Curtis for dei amerikanske og britiske utsendingane til fredskonferansen i Paris i 1919. Møtet vart halde den 30. mai 1919. Curtis hadde lenge oppfordra til vitskaplege studiar av internasjonale tilhøve, og tala etter fredskonferansen for at ekspert-analyse og debatt burde fortsetja vidare i form av eit internasjonalt institutt.

Det enda med at dei britiske og amerikanske utsendingane skipa ulike institutt. Amerikanarane skipa Council on Foreign Relations i New York.
Britane skipa det som då vart kalla The British Institute of International Affairs, og heldt det første møtet 5. juli 1920. Lord Robert Cecil, tidlegare utanriksminister Viscount Edward Grey, Arthur J. Balfour og John R. Clynes vart dei første presidentane for instituttet. Curtis og G. M. Gathorne–Hardy vart utnemnde til æres-sekretærar.

I 1922, etter at medlemstalet hadde gått opp og instituttet trengde meir plass, vart det gjeve bygningen Chatham House i gåve av kanadiske R.W. Leonard.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chatham House|Chatham House]]» frå ,  den 7. oktober 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
***
Veldig høg frekvens

**Veldig høg frekvens** (**VHF**) er elektromagnetisk stråling i området 30 til 300 MHz.

VHF-området vert brukt til kringkasting og telefoni. Radiosignala har normalt ei rekkjevidde like langt som auga kan sjå (Stråling innan synsvidde), og frekvensområdet er særlig godt eigna i Noreg siden radiosignala kan verta reflekterte av fjell som lys av ein spegel. Radiobølgene kan også «krumme seg rundt» ein skarp fjellkam. Ein radiosendar på ein fjelltopp kan difor ha dekning ned i ein dal, sjølv om det ikkje er innanfor synsvidde.

I VHF-området ligg FM-bandet mellom 87,5 og 108 MHz. Andre bruksområde er flynavigasjon 108-118 MHz, flytelefoni, 118-136 MHz, amatørradioband, sokalla «lukka nett» (politi, brannvesen, Raudekrossen osb.), jaktradio og maritim VHF (mellom skip). Øvre delen av VHF-båndet (200-300MHz) har vore nytta til TV-sendingar, trådlause mikrofonar og medisinsk overvaking.

Bølgelengdea er 1&ndash;10 meter.

## Referanser
Jorma Koivulehto

**Jorma Juhani Koivulehto** () var ein finsk språkforskar som var professor i germansk filologi ved Helsingfors universitet. Det sentrale forskingstemaet for Koivulehto var lånord i finsk og samisk, og han høyrde til dei mest sentrale finske etymologane.

Jorma Koivulehto forska på kontakten mellom på den eine sida finsk, samisk og andre uralske språk og på den andre sida  indoeuropeiske språk. Koivulehto tok doktorgraden ved Helsingfors universitet i 1971 på germansk ordgeografi, men skifta snart til lånordsforsking. Han publiserte over hundre artiklar innafor dette temaet.

Koivulehto si forsking har endra synet på stratifiseringa av det finske og det samiske ordforrådet. Han viste at dei germanske lånorda i finsk og samisk var langt eldre enn det som tidlegare var det dominerande synet, og han viste at det i dei finsk-ugriske språka finst eit lag med iranske lånord. Han forska også på lånord frå baltisk, indoiransk og ur-indoeuropeisk. Forskinga hans har hatt innverknad på synet på den finske forhistoria. Koivulehto har også brukt laryngalteorien i arbeidet sitt, og vist at laryngalane Saussure la fram teorien om faktisk finst i visse finsk-ugriske lån.

Koivulehto var onkelen til redaktør av *[[Ruijan Kaiku]]*, Liisa Koivulehto.

## Bibliografi (utval)
* *»Jäten« in deutschen Mundarten: Wortgeographisch-etymologische Untersuchungen.* Diss. Helsinki, Suomalainen Tiedeakatemia 1971. Suomalaisen tiedeakatemian toimituksia, B 170. 
* *Uralische Evidenz für die Laryngaltheorie.* Veröffentlichungen der Kommission für Linguistik und Kommunikationforschung. Nr. 24. Wien 1991.
* *Verba mutuata: Quae vestigia antiquissimi cum Germanis aliisque Indo-Europaeis contactus in linguis Fennicis reliquerint.* Toimittanut Klaas Ruppel. Suomalais-Ugrilaisen Seuran toimituksia, 237. Helsinki 1999. ISBN 952-5150-36-4
* Koivulehto, Jorma 2002: Contact with non-Germanic languages II: Relations to the East. – Oskar Bandle et al. (red.): *The Nordic Languages. An International Handbook of the History of the North Germanic Languages*, s. 583–594. Berlin – New York: Walter de Gruyter.

## Kjelder
### Referansar
Det belarusiske forsvaret

**Det belarusiske forsvaret** (belarusisk *Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь – УС РБ*, *Uzbrojenyja sily Respubliki Bielaruś*, russisk *Boopyжённыe cилы Pecпyблики Бeлapycь*, *Vooruzhennye sily Respubliki Belarus*) er samansett berre med landstyrkar (hæren) og fly- og luftforsvar - alt under kommando av det belarusiske forsversdepartementet. Belarus har ikkje kystlinje, og dermed ikkje marinestyrkar.

For året 2017 har IISS kalkulert med ei personellrame på 40&nbsp;000 soldatar. Mesteparten er vernepliktige, og tenestetida er 18 månader, men det finst alternativ samfunnsteneste.

## Referansar
IISS

**Internasjonalt Institutt for Strategiske Studier** (**IISS**: *International Institute for Strategic Studies*) er eit britisk forskingsinstitutt og tankesmie i området internasjonale relasjoner og liknande saker. Hovudkvarteret har sidan 1997 vore i Arundel House i London. I 2016 vart IISS rangert som den trettande beste tankesmie i verda.

## Skiping
IISS vart skipa i 1958 med fokus på rustingskontroll og kjernefysisk nedrusting. Instituttet har gode samband med etablerte politikarar, særleg i USA og Storbritannia, og hadde stor innverknad på den intellektuelle strukturen under Den kalde krigen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Det russiske kriseministeriet

**Det russiske kriseministeriet** (russisk *Министерство Российской Федерации по делам гражданской обороны, чрезвычайным ситуациия и ликвидации последствий стихийных бедствий, Ministerstvo Rossiyskoy Federatsii po delam grazhdanskoy oborony, chrezvychaynym situatsiiya i likvidatsii posledstviy stikhiynykh bedstviy* (forkorta MtsjS), omsett 'Den russiske føderasjonen sitt ministerium for sivilforsvar, naudsituasjoner og eliminering av fylgjer av naturkatastrofar') er eit føderalt organ i Russland.

## Organisasjon

### Føderalt nivå
* Nasjonalt senter for krisehandtering i Moskva, med operativ og administrativ leiing av eit system for å førebygge katastrofar og koordinere innsatsar ved katastrofesituasjonar. 
* Den sentrale flyredningstenesta
* Sjøredningstenesta
* Redningsflyet - (ei helikoptereining og ein kombinert flydivisjon)
* Senter for innsats ved særs høg risiko 
* Statens inspeksjon for småbåtstrygging
### Regionalt nivå
* Sju regionale spesialeiningar for sløkking av storbrann

### Redningsstyrkar
 
Sivilforsvaret i den russiske føderasjonen er direkte underlagt MtsjS.

## Referensar
Tankesmia CNA

**CNA**, før kjent som **CNA Corporation**, er ei tankesmie basert i Arlington County i Virginia i USA. I 2015 hadde ho 625 tilsette.

CNA opererer:

*Senter for marin analyse (Center for Naval Analyses).
*Institutt for offentleg forskning (Institute for Public Research).
*Militært rådgjevarstyre (Military Advisory Board). 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Rosentanagar

**Rosentanagar** (*Rhodinocichla rosea*) er  ein fugleart i den for tida monotypiske biologiske slekta *Rhodinocichla*. Han var tidlegare lista innanfor familien Thraupidae, tanagarar, og vart nyleg sett på som usikkert plassert. Ein molekylærstudie i 2015 plasserer han nærast lappsporvfamilien, Calcariidae. Leveområde finst i Sentral-Amerika og i nordlegaste Sør-Amerika.

## Skildring
Rosentanagaren er ca. 20 cm lang og 43–52 gram i kroppsvekt. Hannen er ein iaugefallande fugl med lang, bøygd stripe frå nebbrota, over auget og ned mot nakken, rosa over auget og gradvis kvit bakover. Dei øvre delane av fjørdrakta er mørke, nær svarte, flankane er mørkegrå og undersida er magenta, samt framkanten av vengene. Hoa er generelt lik hannar, men rosa-magentafarga er erstatta av ei djup okerfarge. Nebbet er langt og svakt bøygd, liknande nebbet hos ein spottefugl.

Utbreiinga i Mellom-Amerika og nordlege Sør-Amerika inkluderer ei stripe langs vestlege Mexico, delar av Panama og litt inn i Costa Rica, nordvestlege Venezuela og avgrensa område i sentrale og nordlegaste Colombia. Typisk habitat er tjukk undervekst i lauvskogar, sekundær skog, tjukk krattskog. Dei finst hyppigast i nedste skråningar mot fjellsider ved høgder varierande mellom 500 og 1500 moh.

Rosentanagarar lever vanlegvis einskildvis eller parvis. Dei spring snøgt blant låg undervekst eller hoppar nede på bakken, og snur på nedfallslauv med nebbet. Dette er ein skjerr, ganske lite synleg fugl, og vanskeleg å observere, men det svarar godt viss ein speler av lydopptak av songen. Songen er ei fyldig følgje av klåre tonar, somme gonger i duett, to fuglar vekslar i lætet. Kosthaldet er ei blanding av animalsk og vegetabilsk material. Hekkinga finn stad i juli i Mexico og mellom januar og september i Costa Rica.

Populasjonen er estimert til å ligge mellom 20&nbsp;000 og 50&nbsp;000 individ og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rosy Thrush-Tanager|Rosy Thrush-Tanager]]» frå ,  den 5. oktober 2017.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff

*
International Campaign to Abolish Nuclear Weapons

The **International Campaign to Abolish Nuclear Weapons**, (**ICAN**) er ein global kampanje som arbeider for å mobilisere folk i alle land til å inspirere, overtale og presse regjeringane til å støtte forhandlingar om ein traktat som forbyr kjernefysiske våpen. Ein slik traktat mot atomvåpen vart vedteke av eit stor fleirtal av medlemsnasjonane i Dei sameinte nasjonane 7. juli 2017. Noreg og andre medlemsnasjonar i NATO var av dei som røysta mot denne traktaten. 

ICAN vart skipa  i 2007 og har meir enn 270 partnerorganisasjonar i 60 land. Hovudkontoret ligg i Genève i Sveits.

I 2017 vann kampanjen Nobels fredspris for «sitt arbeid med å påpeke de katastrofale humanitære konsekvensene av enhver bruk av atomvåpen og for sin banebrytende innsats for å få til et traktatfestet forbud mot slike våpen».

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Internettsidene til The International Campaign to Abolish Nuclear Weapons
Amplitudemodulasjon

**Amplitudemodulasjon** (**AM**) er ein modulasjonsteknikk der amplituden til ei berebølgje varierer direkte proporsjonalt med signalet som vert modulert.

Ved AM vert det sendt ei berebølge som er ein rein radiofrekvens. Når berebølgja vert modulert med lyd, vert det danna radiosignal til sida for berebølgja som ein kallar sideband. Ein tone på 1000Hz dannar eit radiosignal i sidebanda 1000Hz over og under frekvensen til berebølgja. Begge sidebanda inneheld all lydinformasjon, så det er mogeleg å dempa bErebølgja og det eine sidebandet. Då vert signalet enkelt sidebandmodulering (engelsk *Single Sideband*, forkorta *SSB*).

Ved amplitudemodulasjon vil støy som lyn og gneistar høyrast godt i mottakaren, medan slik støy vert dempa ved frekvensmodulasjon.

Amplitudemodulasjon var tidlegare mykje brukt som modulasjonsteknikk for mellom anna kringkasting på kort-, mellom- og langbølgje. Over heile verda er det ein tendens til at AM-sendarane på mellombølgje vert erstatta av FM på VHF og nyare digitale radioformat som DAB+ og nettradio.

## Referansar


## Sjå òg
*Frekvensmodulasjon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Amplitudemodulasjon|Amplitudemodulasjon]]» frå ,  den 6. oktober 2017.*
Mitrospingus

__NOTOC__
***Mitrospingus*** er ei biologisk slekt som tidlegare var medlem av tanagarfamilien, Thraupidae, men frå 2017 er sett inn i sin eigen familie olivenkronefamilien, Mitrospingidae.

## Artslista
***Mitrospingus*** i rekkjefølgje etter eBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*:     
* Maskeolivenkrone, *Mitrospingus cassinii*, Dusky-faced Tanagerlangs atlanterhavskysten av Sentral-Amerika og ned langs stillehavskysten av Colombia til Ecuador
* Tepuiolivenkrone, *Mitrospingus oleagineus*, Olive-backed Tanagertepui-området i grensetrakta Venezuela, Brasil og Guyana. 
## Kjelder
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Gulbrystparula

**Gulbrystparula** (*Icteria virens*) er ein  mellomstor sporvefugl som lever i Nord-Amerika. Plasseringa i taksonomien er ikkje definitivt løyst. Som artsnamnet ymtar om, har arten vore rekna som ein parula, ein amerikansk songar, men American Ornithologists' Union tok arten ut frå parulafamilien i 2017 og definerte ein ny familie for arten med vitskapleg namn **Icteriidae**.

## Skildring

Kroppslengda til gulbrystparula er rundt 19 centimeter og massen kan variere frå 20,2 til 33,8 gram. Han er større enn alle (andre) artar i parulafamilien. Desse fuglane har fjørdrakt med olivenfarga overside, klår gulfarge på strupe og bryst, samt kvit buk og undergump. Andletet har ei karakteristisk teikning med kvit augering, svart tygel med kvite strek over og under. Nebbet er svart og relativt kraftig. Viss denne arten blir observert i felt, er han enkel å identifisere ut frå kjenneteikna.

Sommarstid er han funnen tvers over Nord-Amerika frå sørlege sletteland i Canada, gjennom USA til  sentrale Mexico, men trekker til Mexico og Mellom-Amerika, sjølv om nokre kan overvintre i kystområde i nord. Denne arten finst i område kor tett buskvekst er vanleg. I dag består habitata ofte av forlate jordbruksland og andre landlige område der overgrodd vegetasjon spreier seg.

Gulbrystparula er ein skjerr fugl, ofte berre høyrt, men ikkje sett. Hekkeområda til denne arten er karakterisert av tett, låg vegetasjon, gjerne i utkanten av lauvskog og opp til 1200 moh. Kullet er på 3 til 5 kremkvite egg med raudbrune flekker. Hofuglen rugar i 11 til 12 dagar. Begge foreldra matar ungane, som flyktar ut av reiret etter ca. 8 til 11 dagar. Hekkefuglar i er ei viss mon polygame.

Gulbrystparulaer er altetande fuglar, og søkjer føde i tett vegetasjon. For det meste beitar denne arten på insekt og bær, inkludert amerikanske bjørnebær og ville druer. Animalsk føde  er insekt av opp til moderate storleikar, inkludert grashoppar, biller, bier, kvefs, maur, møll og døgnfluger. Dei tar òg andre virvellause dyr, inkludert edderkoppar. Unikt for ein sporvefugl av denne storleiken, grip gulbrystparulaer iblant føda med føtene før han et.

Songen av denne fuglen er ei merkeleg varierande blanding av kakling, klokketonar, fløytetonar og tuting. 

Storleiken på populasjonen er ikkje estimert, men trudd å vere robust. Sjølv om han er mindre sårbar enn andre artar som hekkar i tre, er gulbrystparula nokon gonger utsett for reirparasittisme frå brunhovudtrupialar. Likevel er arten enno vidt utbreidd og er klassifisert som globalt livskraftig.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yellow-breasted Chat|Yellow-breasted Chat]]» frå ,  den 7. oktober 2017.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Florø Sportsklubb

**Florø Sportsklubb** er eit norsk idrettslag heimehøyrande i Florø. Laget vart stifta 12. juni 1912 som Florø Fotballklubb. Perioden 1929-45 heitte laget Florø-Varg. Etter samanslåing med arbeidaridrettslaget Atgeir (stifta 1931) i 1945 vart namnet endra til Florø Sportsklubb. Idrettslaget er aktivt med i fotball og handball. Fotballaga spelar heimekampane på Florø stadion, i blå-og-svart-stripete trøyer og svarte underdelar.

## Herrelaget i fotball
Laget spelar i 2. divisjon (2020).

I 2017-sesongen spelte Florø SK for aller fyrste gong på nivå to i seriesystemet i norsk fotball.

:
## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Florø SK|Florø SK]]» frå ,  den 7. oktober 2017.*
Idrettslaget Runar

**Idrettslaget Runar** er eit idrettslag heimehøyrande i Sandefjord. Laget, som vart stifta 7. januar 1949, er aktivt med i fotball, friidrett og handball.

IL Runar er særleg kjend for sitt gode handballag for menn, eit lag som høyrde til den absolutte noregstoppen i 1990-åra. Friidrettsutøvarane Gunhild Halle Haugen og Marius Bakken sanka laget fleire NM-gull på mellom- og langdistansane i tida 1996-2006?

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Idrettslaget Runar|Idrettslaget Runar]]» frå ,  den 7. oktober 2017.*
Suharto

**Suharto** () var den andre presidenten i  republikken Indonesia. Han styrte landet med jarnhand frå då Ahmed Sukarno vart styrta i 1967 til dess han sjølv vart tvinga gå av i 1998.

## Liv og virke
Haji Muhamed Suharto var fødd i landbyen Kemusuk på øya Java i den dåverande kolonien Nederlandsk Aust-India. Foreldra vart skilde då han var liten og han voks opp i små kår, mykje hos fosterforeldre.

Under den japanske okkupasjonen av Indonesia 1942–1945 gjorde Suharto teneste i dei japansk-kontrollerte indonesiske militær-styrkane. Då fridomskampen tok fart gjekk han inn i den nydanna indonesiske hæren. Etter frigjeringa i 1949 steig Suharto i gradane og var i 1965 generalmajor.

### Statsleiar
Eit forsøk på statskupp 30. september 1965 vart slått ned av Suharto-leidde troppar. Det vart hevda kuppforsøket var støtta av det indonesiske kommunistpartiet. Suharto stilte seg så i spissen for eit militærkupp. Hæren slo ned venstreorienterte demonstrasjonar og sette omgåande i gang med å fengsle og drepe kommunistar, i det som etterretningsorganet CIA i USA har skildra som eit av dei verste massemyrderia i det 20. hundreåret. Suharto greip meir og meir makt frå den sitjande presidenten, Ahmed Sukarno. I 1966 vart Suharto regjeringssjef og tok året etter over som fungerande president, innsett offisielt 27. mars 1968.

Suharto sette i verk store samfunnsendringar gjennom det som har vorte kalla av-sukarnosering. Gjennom politikken sin skapte Suharto ei sterk, sentralisert og militær-dominert regjering. Målet var å opprette stabilitet og halde kontroll over det mangearta og spreidde indonesiske riket. For si anti-kommunistiske linje fekk han heilhjerta støtte frå USA, både økonomisk og diplomatisk.

I dei fyrste tjue åra av Suharto si regjeringstid betra dei økonomiske tilhøva seg med omfattande industrialisering. Både helsestellet, undervisningssektoren og levestandarden betra seg mykje. Han slo ned på all meiningsmotstand, så politisk var Indonesia i realiteten eit militærdiktatur. Etter 1990 auka misnøya med det autoritære hardstyret til Suharto og den stendig meir omseggripande korrupsjonen. Ei alvorleg pengekrise leidde til omfattande uro i landet og han vart tvinga til å gå av i mai 1998.

Transparency International meiner Suharto har vore den mest korrupte statsleiaren i tida etter 1950, og skal ha sikra seg ein stad mellom 100 til 300 milliardar kroner.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Suharto|Suharto]]» frå ,  den 7. oktober 2017.*  

## Bakgrunnsstoff
Bremnes Idrettslag

**Bremnes Idrettslag** er eit idrettslag heimehørande på Bremnes i Bømlo. Laget vart stifta i 1945 og har dei siste åra hatt i kring 1300 medlemer. Bremnes IL er aktivt med i basketball, fotball, friidrett, handball og turn.

Fotballspelarane Arne Larsen Økland, Geirmund Brendesæter, Joakim Våge Nilsen og Eirik Mæland var alle i ungdomen aktive i Bremnes IL, eit fotballag som aldri har delteke høgre i seriesystemet enn på nivå fire.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bremnes IL|Bremnes IL]]» frå ,  den 7. oktober 2017.*
Vadmyra Idrettslag

**Vadmyra Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande i bydelen Vadmyra i Bergen kommune, stifta 10. oktober 1972. Laget, som har i kring 700 medlemer er aktivt med i fotball, futsal, handball og turn. Vadmyra spelar i heilblå drakter.

Vadmyra IL har særleg utmerkt seg i den vesle idretten futsal, der laget vart nummer tre i serien i 2012.

Handballspelaren Isabel Blanco og fotballspelaren Erik Huseklepp var begge i ungdomen aktive i Vadmyra IL. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vadmyra IL|Vadmyra IL]]» frå ,  den 7. oktober 2017.*  
*Nettstaden til Vadmyra Idrettslag 

## Bakgrunnsstoff
*Nettstaden til Vadmyra Idrettslag
Fauske/Sprint

**Fotballklubben Fauske/Sprint** er eit idrettslag heimehøyrande i Fauske i Nordland. Laget er ein rein fotballklubb, stifta 25. april 1937. Heimebana til klubben er Fauske stadion, eit anlegg med plastdekke, såkalla kunstgras. Laga til Fauske/Sprint spelar i heilblå drakter.

Fauske/Sprint har dei siste tiåra vanlegvis delteke på nivå fire i seriesystemet, med enkelte visittar på nivå tre.

## Kjelder
*heimeside
Vindbjart Fotballklubb

**Vindbjart Fotballklubbt** er eit idrettslag heimehøyrande i Vennesla kommune i Agder. Laget vart stifta i 1896. Laget er ein rein fotballklubb som spelar heimekampane på  Moseidmoen. Vindbjart spelar i heilblå drakter. 

Vindbjart FK har i fleire tiår vanlegvis delteke på nivå fire i seriesystemet. I ein del sesongar har klubben vitja nivå tre.
I 2020 spela laget i 3. divisjon avdeling 3.

## Kjelder
*vindbjart.no

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Enaresamisk fonologi

**Enaresamisk fonologi** er framstillinga av lydsystemet i enaresamisk.

## Vokalar

Enaresamisk har desse vokalane (vokalsymbola er frå skriftspråket): . I moderne enaresamisk uttrykker ä og á same fonem, skilnaden er at ä blir skrive berre i første stavinga, og berre viss andre staving inneheld i eller e, mens á blir skrive i andre kontekstar. Vokalsymbolet  står for schwa, mens dei andre vokalsymbola har omtrent same lydverdi som i finsk, bortset frå , som også representerer *æ*.

Enaresamisk har 5 diftongar, /iä/, /ie/, /uo/, /uá/, /ye/, dei kan vere korte eller lange.

## Konsonantar

## Stadieveksling
Som i nesten alle samiske og austersjøfinske språk har også enaresamisk stadieveksling.

Enaresamisk har stadieveksling i tre gradar, på same måten som nordsamisk. Stadievekslinga kan vere **kvantitativ** (lang konsonant vekslar med kort), **kvalitativ** (konsonanten endrar seg), eller begge delar. Sjølve stadievekslinga minnar mykje om stadievekslinga i nordsamisk, men  ortografisk skil dei seg mykje frå kvarandre. I både nord- og enaresamisk er det slik at ei kvantitativ endring i konsonantane blir kompensert med ei motsett endring av vokalen. Skilnaden er at der dette ikkje er ein del av den nordsamiske ortografien, blir det i enaresamisk markert i skrift (døme frå Morottaja og Olthuis ms.).

# *káttu : káátu* (**tt:t**) tak Nom : tak Gen
# *máátu : mááđu*	(**t:đ**)	makk Nom : makk Gen
# *ákku : ááhu* (**kk:h**) bestemor Nom : bestemor Gen

I det første og siste dømet har vi kvantitav stadieveksling, der konsonanten i svakt stadium er kortare enn konsonanten i sterkt stadium. Stavinga er likevel like lang i sterkt og svakt stadium, fordi vokalen i svakt stadium blir forlenga for å "kompensere" for forkortinga i konsonanten.

## Litteratur

* Bye, Patrik; Elin Sagulin og Ida Toivonen. 2009. Phonetic duration, phonological quantity and prosodic structure in Inari Saami. Phonetica 66(4): 199–121.
* Itkonen, Erkki. 1939. Der ostlappische Vokalismus vom qualitativen Standpunkt aus mit besonderer Berücksichtigung des Inari- und Skoltlappischen: lautgeschichtliche Untersuchung. (Suomalais-Ugrilaisen Seuran Toimituksia, 79.) Helsinki: Suomalais-Ugrilainen Seura. xvi+386pp.
* Morottaja, Petter og Marja-Liisa Olthuis. 2016. *Inarinsaamen kielioppi*. Ms. 214pp.
* Olthuis, Marja-Liisa. *Kielâoppâ.* [Inari] : Sämitigge, 2000.
* Äimä, Frans. 1918. Phonetik und Lautlehre des Inarilappischen. (Suomalais-Ugrilaisen Seuran Toimituksia, 42.1 + 43.) Helsinki: Suomalais - Ugrilainen Seura.
Enaresamisk morfologi

**Enaresamisk morfologi** er oversynet over bøyingssystemet i enaresamisk.

## Substantiv

Enaresamiske substantiv blir bøygd i kasus, numerus og person (possessivsuffiks]. Samanlikna med dei samiske språka lenger vest er possessivsuffiksa mykje i bruk, for alle slags substantiv. 

### Kasus
Enaresamisk har 9 kasus: Dei grammatiske kasusa er nominativ, genitiv, akkusativ og partitiv. Dei tre første blir danna som i nordsamisk, suffikset som uttrykkjer partitiv er *-d*. Som i nordsamisk har genitiv og akkusativ falle saman i substantivbøyinga, distinksjonen blir halde oppe berre for talord. Bruken av nominativ, genitiv og akkusativ er som for nordsamisk, bortsett frå at enaresamisk i tillegg har partitiv. På same måten som essiv skil ikkje partitiv mellom singularis og pluralis.

Lokalkasusa er illativ og lokativ, dvs. at *i*-kasus og *frå*-kasus har falle saman i enaresamisk. Dei andre kasusa er komitativ (*med X*), essiv (*(slik) som X*) og abessiv (*utan X*).

Enaresamisk skil mellom tostava, trestava og firestava substantiv. Dei tostava blir delt i â-, á-, o-, a-, ä-, e-, i- og u-stammar. Tabellen nedanfor viser bøyinga til 4 av stammetypane.

Dei trestava substantiva har to stavingar i nominativ eintal, der dei kan slutte  enten på vokal eller på konsonant, men bøyingsstammen er trestava. Tabellen nedanfor viser nokre av dei likestava bøyingsparadigma.

### Pronomen

Pronomen blir bøygd i kasus, numerus (eintal, total, fleirtal) og person. Som i alle uralske språk blir pronomena ikkje bøygd i genus, *sun* tyder både "han" og "ho". Tabellen viser nominativ og genitiv for alle kombinasjonar av person og numerus:

Her er bøyinga av eit personleg pronomen *Eg/vi (dual)/vi (plural)* i ulike kasus:

## Verb

Verbbøyinga i enaresamisk er avhenging av stammetype: Likestava, ulikestava, kontrakte og firestava verbstammar blir bøygd ulikt.

### Likestava verb

#### Tostava verb
*vuollâđ* "å spikke"

#### Firestava verb

### Ulikestava verb

Ulikestava verb kan bli delt inn i fire ulike grupper basert på stammeendringa dei gjennomgår.

Døme: **vyejettiđ**  "å jage".

Desse verba har i tredje person eintal kort første staving men lang vokal i andre staving. I bøyingsstammane med eit suffiks blir vokalen i andre staving forkorta, mens den blir halde uforandra i suffikslause former og i former der suffikset er tostava (*vettee, vetted*). 

### Kontrakte verb

Døme: *čokkáđ* "å sitje".

Desse verba har uforandra stamme, men den lange vokalen i andre staving blir forkorta foran suffiks på *i* eller *j*, og i 1. person fleirtal.

## Fotnotar


## Litteratur

* Morottaja, Matti 2007: &nbsp;Anarâškielâ ravvuuh. Helsinki: Kotimaisten kielten tutkimuskeskus.

* Morottaja, Petter & Marja-Liisa Olthuis 2022: Inarinsaamen taivutusoppi. Inari: Sämitigge.
* Olthuis, Marja-Liisa 2000: *Kielâoppâ.* [Inari] : Sämitigge.
Operasjonelt nivå

**Operasjonelt nivå** er eit kommandonivå i militærteori som bind saman detaljane i taktisk nivå med det vidare og meir omfattande strategiske nivået.

## Noreg
Dei militære komandonivå i Noreg er i 2017 etablerte i denne ordninga:

*Forsvarsdepartementet (FD) er det politiske nivået, og er det høgste kommandonivået i Noreg
*Forsvarssjefen med forsvarsstaben (FSJ) er det strategiske nivået i Noreg
*Forsvarets Operative Hovudkvarter (FOH) er det operasjonelle nivået i Noreg.

Under det operasjonelle nivået er ei rekkje taktiske kommandoar som brigadesjefar og tilsvarande.

## Referansar


## Kjelder
*Forsvarets fellesoperative doktrine
Puertoricotanagar

**Puertoricotanagar** (*Nesospingus speculiferus*) er ein mellomstor, altetande fugl med uklår plassering innanfor den biologiske ordenen Passeriformes, sporvefuglar. Han er endemisk for øya Puerto Rico.

Som namnet ymtar om har han vore rekna som medlem i tanagarfamilien, men frå 2017 lista som ein ny familie **Nesospingidae** i EBird/Clements Checklist.

## Skildring
Puertoricotanagaren er 18 til 20 centimeter i kroppslengd. Kjønna har lik fjørdrakt: hovudet og oversida er mørk gråbrun til olivengrøn, strupen er kvit og resten av undersida nær kvit med lys grålege område. Nebbet er kort og kraftig.  Dei lever helst i fuktige skogsområde og i plantasjar mellom 200 og 1330 moh. Her beitar dei på både frukter, leddyr og virveldyr som små øgler og froskar. Dei kan beite høgt i trekroner og flyg sjeldan.

Populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

## Kjelder
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff

*
Smettparula

**Smettparula** (*Zeledonia coronata*) er ein liten, insektetande fugl med uklår plassering innanfor den biologiske ordenen Passeriformes, sporvefuglar. Han er endemisk for eit avgrensa område i Sentral-Amerika, høgtliggande skog i Costa Rica og i vestre Panama.

Som namnet ymtar om, har han vore rekna som medlem i parulafamilien, men frå 2017 lista som ein ny familie **Zeledoniidae** i EBird/Clements Checklist.

## Skildring
Dette er ein liten sporvefugl på ca. 12 centimeter i kroppslengd og han veg vel 20 gram. Kroppsforma minnar om gjerdesmett med kort hale, runde, korte venger og lang tars. Fjørdrakta gjev eit svært mørkt inntrykk, mørk olivengrøn overside og skifergrå underside. Hovudet har grå felter på sidene og ei oransjeraud krone. Kjønna er like i fjørdrakt.

Habitatet er i tett vegetasjon prega av bambus eller páramo-økosystem over 1500 moh. og opp til tregrensa, men ofte rundt 2500 moh. Dei søkjer animalsk føde helst nede på bakken.

Dette er ein standfugl.

Populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

## Kjelder
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Hispaniolatanagarfamilien

__NOTOC__
**Hispaniolatanagarfamilien**, Phaenicophilidae, er ein liten biologisk familie av fire artar sporvefuglar. Familietaksonet er endemisk for øya Hispaniola.

Storleiken er 14 til 18 centimeter. Felles for fjørdrakta er olivengrøn overside og lys grå underside. Eit par av artane har teikningar i svart og kvitt i andletet og framhovudet.

Desse artane har hatt ein taksonomisk uklår status i fortida, dels i parulafamilien, dels i tanagarfamilien, og frå 2017 er dei lista som ein ny familie i EBird/Clements Checklist.

## Artsliste
Hispaniolatanagarfamilien  i rekkjefølgje etter eBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*:   
;Slekt *[[Phaenicophilus]]*
* Svarthettetanagar, *Phaenicophilus palmarum*, Black-crowned Palm-Tanager, Linné, 1766, (LC)
* Haititanagar, *Phaenicophilus poliocephalus*, Gray-crowned Palm-Tanager, Bonaparte, 1851, (NT)
;Slekt *Xenoligea*
* Kvitvengparula, *Xenoligea montana*, White-winged Warbler, Chapman, 1917, (VU)
;Slekt *Microligea*
* Grønhaleparula, *Microligea palustris*, Green-tailed Warbler, Cory, 1884, (LC)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Phaenicophilidae|Phaenicophilidae]]» frå ,  den 8. oktober 2017.* 
*(2017). *Palm-tanagers and allies (Phaenicophilidae).* In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (retrieved from http://www.hbw.com/node/1343555 on 8 October 2017).  
 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Plystretanagarfamilien

__NOTOC__
**Plystretanagarfamilien** er ein biologisk familie med ei einaste slekt, ***Calyptophilus***. Gruppa er på to fugleartar som har hatt uklår plassering innanfor den biologiske ordenen Passeriformes, sporvefuglar. Dei er endemiske for øya Hispaniola.

Dette er fuglar på 18 til 21 centimeter i kroppslengd, mørk brungrå overside og lys, nesten kvit underside. Dei har ei gul markering mellom auget og nebbet og på framkanten av vengene. Nebbet er relativt langt, beina og føtene er kraftige. Begge artar er i nedgang og er lista som nær truga - sårbar hos Birdlife International.

Slekta var tidlegare rekna som medlem av tanagarfamilien, Thraupidae, men frå 2017 blei ho sett inn i sin eigen familie Calyptophilidae.

## Artslista
***Calyptophilus*** i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*:     
* Vestplystretanagar, *Calyptophilus tertius*, Western Chat-Tanager, Wetmore, 1929, (VU)
* Austplystretanagar, *Calyptophilus frugivorus*, Eastern Chat-Tanager, Cory, 1883, (NT)
## Kjelder
*del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017).  Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 8. oktober 2017
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Spindalis

__NOTOC__
***Spindalis*** er ei biologisk slekt av fire fugleartar som har hatt uklår plassering innanfor den biologiske ordenen Passeriformes, sporvefuglar. Dei er endemiske for Karibia, konsentrert om Dei store Antillane.

Dette er fuglar med stor kjønnsdimorfisme i fjørdrakta: hannar er fargerike fuglar, kontrastrike svartkvite striper på hovudet og vengene, oransje til gul eller gulgrøn kropp. Hoer er langt meir avdempa grålege til olivengrøne og manglar svartkvitt mønster. Spindalisar er ca. 15 til 18 centimeter i kroppslengd.

Storleiken på populasjonane er ikkje kjent, men rekna som stabil, og dei er lista som livskraftige, LC, hos Birdlife International.

Slekta var tidlegare rekna som medlem av tanagarfamilien, Thraupidae, men frå 2017 er sett inn i sin eigen familie Spindalidae.

## Artslista
***Spindalis*** i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*:     
* Dvergspindalis, *Spindalis zena*, Western Spindalis, Linné, 1766, (LC)
* Jamaicaspindalis, *Spindalis nigricephala*, Jamaican Spindalis, Jameson, 1835, (LC)
* Hispaniolaspindalis, *Spindalis dominicensis*, Hispaniolan Spindalis, Bryant, 1866, (LC)
* Puertoricospindalis, *Spindalis portoricensis*, Puerto Rican Spindalis, Bryant, 1866, (LC)
## Kjelder
*del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017).  Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 8. oktober 2017
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Teretistris

__NOTOC__
***Teretistris*** er ei biologisk slekt av to fugleartar som har hatt uklår plassering innanfor den biologiske ordenen Passeriformes, sporvefuglar. Dei er endemiske for Cuba.

Dette er små, vevre insektetande sporvefuglar,  begge artar ca. 13 centimeter i kroppslengd og med fjørdrakt dels i klår gulfarge og dels i kvitt til lyst grått.

Slekta var tidlegare rekna som medlem av parulafamilien, men frå 2017 er sett inn i sin eigen familie, kubaparulafamilien.

## Artslista
***Teretistris*** i rekkjefølgje etter eBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*:

* Gulhovudparula, *Teretistris fernandinae*, Yellow-headed Warbler, Lembeye, 1850, (LC)
* Orienteparula, *Teretistris fornsi*, Oriente Warbler, Gundlach, 1858, (LC)

## Kjelder
*del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2017).  Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 8. oktober 2017
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Ralph Doubell

**Ralph Doubell** () er ein australsk tidlegare friidrettsutøvar frå Melbourne som vart olympisk meister på 800 meter i 1968.

I 1967 deltok Doubell på 800-meter under sommar-universiaden 1967 i Tokyo, der han vann på tida 1.46,7. Hausten 1968 overraska Doubell stort då OL-finalen på 800 meter fann stad i Mexico-byen. På oppløpssida sprang han forbi kenyanaren Wilson Kiprigut, som låg i teten, og sikra seg gullmedaljen på tida 1.44,3, tangering av verdsrekorden til Peter Snell frå New Zealand.

Etter OL-sesongen kom han ikkje i nærleiken av tidlegare prestasjonar, og skadar leidde til at han la bort piggskoa i 1972.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
OL 1968 i Mexico-byen: Gullmedalje – 1,44,3/1.44,40, framom Wilson Kiprigut 1.44,5/1.44,57

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ralph Doubell|Ralph Doubell]]» frå ,  den 8. oktober 2017.*
Tine Stange

**Tine Stange** () er ein norsk handballspelar som er aktiv i Larvik Håndballklubb. Ho vart europameister med Noreg i 2010 og har vunne både meisterligaen og cupvinnarcupen og ei rekke gongar vorte noregsmeister og seriemeister.

Stange spelte på Ramnes IF i lågare divisjonar til 2003. Sidan har ho spelt på det norske topplaget og vunne samtlege norske seriegull i perioden. Med Larvik vann ho Meisterligaen 2011, Cupvinnarcupen 2005 og 2008. Ho er seriemeister 14 gongar, noregsmeister minst åtte gongar.

Stange	landslagsdebuterte 21. juni 2007 mot Sør-Korea og deltok i sin siste landskamp mot Spania den 21. mars 2016. Ho fekk sin meisterskapsdebut under VM 2009, men fekk lite speletid i ein meisterskap som enda med norsk bronse. Året etter vart ho meir brukt då ho og Noreg vann EM-trofeet etter finalesiger over Sverige. Gjennom ni år spelte ho 50 kampar med det norske flagget på brystet og skåra 61 mål.

### Merittar
*Handball-VM 2009: Bronsemedalje etter 31-26 mot Spania
*Handball-EM 2010: Gullmedalje etter 25-20 mot Sverige
*Meisterligaen: 2011 med Larvik Håndballklubb
*Cupvinnarcupen: 2005 og 2008 med Larvik HK
*Seriemeister: 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016 og 2017 med Larvik HK
*Noregsmeister: 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2013, 2014, 2015 og 2016 med Larvik HK

## Kjelder
*handball.no
Hege K. Kvitsand

**Hege Kristine Kvitsand** () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Trondheim. Linjespelaren vann sølvmedalje under Sommar-OL 1992 og Handball-VM 1997, og bronsemedalje ved VM 1993 og EM 1994.

Kvitsand fekk sitt gjennombrot då ho spelte på Sjetne IL. Sidan var ho aktiv i Byåsen IL og der etter i Bækkelaget SK. Sesongen 1994/95 vart ho kåra til årets spelar i Noreg. Etter 1997/98-sesongen i danske Gudme, gjekk ho tilbake til Byåsen og avslutta som aktiv på Trondheims topplag i 2001?

Kvitsand debuterte på det norske landslaget mot Danmark den 30. juni 1991. Ho vann sølv med Noreg under Sommar-OL 1992 i Barcelona, bronse både ved VM 1993 i Noreg og EM 1994 i Tyskland. Ho deltok også då Noreg under OL 1996 i Atlanta enda på fjerdeplass. Året etter fekk ho sølv under VM i 1997 i Austerrike/Ungarn. VM-finalen 1997 var Kvitsands 145. og siste kamp med det norske flagget på brystet, der ho skåra sitt 197. og siste landslagsmål. Kampen enda med dansk siger, nett som då ho debuterte.

### Merittar
*OL 1992: Sølvmedalje etter 21–28 mot Sør-Korea
*VM 1993: Bronsemedalje etter 20–19 mot Romania
*EM 1994: Bronsemedalje etter 24–19 mot Ungarn
*OL 1996: Nr 4 etter 18–20 mot Ungarn
*VM 1997: Sølvmedalje etter 20–33 mot Danmark

## Kjelder
*handball.no
Berebølgje

Ei **berebølgje** er den bølgja som ber modulasjonen i eit signal, uansett om det er ei elektromagnetisk bølgje eller eit elektrisk signal. Kjenneteiknet til ei berebølgje er at ho har fast frekvens, der ein stiller radiomottakaren inn på for å motta sendinga. Ho har i prinsippet inga bandbreidde, men tek noko plass likevel.
Modulasjon er informasjon som vert overlagra i berebølgja og inneheld all informasjon i sendinga. Dette kan vere tale, musikk eller data som kan kodast (modulerast) inn i berebølgja på ymse vis, til dømes AM eller FM.

## Sjå også
*Sideband
*Frekvensband
*Modulasjon
Continous wave

**CW** er ei forkorting av engelsk **continuous wave** som eigentleg berre tyder berebølgje. Denne berebølgja har ein konstant frekvens og er nesten alltid i reint sinusformat. Grunnen til at denne berebølgja kan brukast til samband, er at ho kan slåast på og av, og på denne måten danna eit signal som kan tydast av ein mottakar. Dette er framleis den enklaste og ofte sikraste forma for samband over radio, lys eller straumkabel mellom to punkt. Den mest vanlege kodesystemet ein bruker er morsekode. Innan militært samband og amatørradio bruker ein uttrykket «CW» og samband som nyttar morsekode om kvarandre sjølv, om det er stor skilnad mellem desse omgrepa.
Radiomottakar

Ein **radiomottakar** er eit apparat som tek imot radiobølgjer, som er modulerte elektromagnetiske bølgjer, og skil ut informasjonen som vert overført (informasjonssignalet). Denne informasjonen  kan vera eit analogt signal, som lyd, eller ulike former for digital data.

Best kjent er radiomottakarar som tek i mot og dekodar signala frå ein kringkastar. Dette var tidlegare AM eller FM-radio, men kan i dag like godt vera digital radio, som DAB. I samband med kommunikasjonsradio er som oftast mottakar og sendar bygde inn i same apparat. Typiske døme er walkietalkie, mobiltelefon, stasjonar i trådlause nett, Blåtann, osb.
 
## Oppbygging

Ein radiomottakar har ei antenne, som fangar opp dei elektromagnetiske bølgjene som inneheld informasjonen ein ynskjer å ta imot. For at han skal kunna overførast er informasjonen koda (modulert), for å plassera signalet i rett frekvensområde (rett kanal) og for å gjera overføringa så robust som muleg mot støy og interferense. Dimensjonane på antenne må stå i høve til bølgjelengda, så langbølgje- og mellombølgje-radio krev store antenner, medan kortbølgje- og FM-radio greier seg med mindre antenner.

Signalet frå antenna er svært svakt, så det vert forsterka av ein radiofrekvensforsterkar før det går til demodulatoren, som dekodar signalet slik at ein sit att med informasjonen (tale, musikk, data, etc.) som vert overført. Etter demodulatoren vert signalet forsterka av ein lågfrekvensforsterkar, før det vert sendt til ein høgtalar, vidare dekoding, etc. Korleis mottakaren er oppbygd avheng av informasjonen som vert overført, så det er stor skilnad på radiomottakarar. Ein DAB-mottakar, til dømes, skil seg kraftig frå ein FM-mottakar. Mange radiomottakarar er i stand til å ta i mot fleire typar sendingar, som AM, FM og DAB. Desse har innebygd fleire demodulatortypar. DAB sender kompprimert lyd, så DAB-mottakarar har òg ein modul som dekomprimerer signalet.  

## Sjå også
* Modulasjon
* Radiosendar
* Radioamatør
* Lydstrauming
Bandbreidde

**Bandbreidde** er frekvensintervalet mellom nedre og øvre knekkfrekvens til ein elektronisk komponent, som til dømes eit filter, ein forsterkar, men òg ein kommunikasjonskanal, ein transduser, osb. Ein normaliserer ofte responsen slik at midtområdet er sett lik 1 (0 dB). Knekkfrekvensane er definerte som frekvensane der effekten er halvert (-3 dB), som vist i figuren: 

B=f_H-f_L.

Ein måler som oftast bandbreidde i Hz, men ein kan òg nytta eininga rad/s. Bandbreidde er eit sentralt omgrep innan elektronikk, telekommunikasjon, signalhandsaming, osb.

Nokre forsterkarar blokkerer likespenning, men nedre knekkfrekvens kan vera på nokre få Hz; ein rekarar då bandbreidda som lik med øvre knekkfrekvens, som kan vera fleire titals kHz eller nokre MHz. 

## Referansar

## Sjå òg
* Ekvivalent støybandbreidde
Gandhis fredspris

**Gandhis fredspris** (engelsk *International Gandhi Peace Prize*) er ein pris som vert delt ut av regjeringa i India for ikkjevaldeleg innsats for  sosial, økonomisk eller politisk endring. Prisen vart skipa i 1995, på 125-årsdagen til Mahatma Gandhi.
## Mottakarar

## Kjelder
Frekvensmodulasjon

**Frekvensmodulasjon** (**FM**) er informasjon som skal overførast (modulerast) inn på ei berebølge som ein variasjon av frekvensen. Den mest kjende bruken av FM er lydkringkasting. 

## I Noreg
I Noreg anbefalte ei arbeidsgruppe (Digitalradiogruppen) oppnemd av Medietilsynet etter brev frå Kultur- og kyrkjedepartementet at FM-nettet skulle sløkkast i 2014 til fordel for DAB.

Seinere vart det vedteke at NRK sitt FM-nett skulle sløkkast i 2017 til fordel for DAB, men ein del lokalradiostasjonar ville framleis nytta FM.

## Sjå også

* Amplitudemodulasjon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Frekvensmodulasjon|Frekvensmodulasjon]]» frå ,  den 8. oktober 2017.*
Strategisk nivå

**Strategisk nivå** i militæret er eit sett med idéar eller politikk som vert nytta av militære væpna stykar til å oppnå det dei ynskjer. Denne strategien vert nytta til å vinne væpna strid, slag og krigar, og involverar planlegging, logistikk og villeiing av fienden.
Carl von Clausewitz er av mange rekna som den som først definerte militær strategi.

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
*Strategy ved molossia.org