open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Samdal

**Samdal** er ein gard i Fana i Bergen kommune nord for Samdalsvatnet. 

Det er framleis gardsdrift på garden. 

## Namn

Forstavinga i namnet kjem truleg frå eit eldre elvenamn. 

## Historie
Garden høyrte i mellomalderen til Nonneseter kloster. I 1528 vart garden overteken av Vincens Lunge, og fram til 1775 vart han driven saman med Bontveit.

## Geografi
Garden ligg i Samdalen, der Dyrdalselva og Hausdalselva renn saman og dannar Samdalselva. Garden ligg mellom nokre av dei høgaste fjella i Bergen kommune, Sveningen (769 moh) i aust, Hausdalshorga (784 moh) i nord og Lundåsane (361 moh) i vest. Samdalen held fram sørover mot Kalandseidet. Ulvvatnet er eit anna vatn på garden, like sørom Samdalsvatnet. 

Garden grensar til Øvstebø i nord, Lund i nordvest, Håland i vest, Fjelltveit i sørvest, Hausdal i nord og Os kommune i aust. 

## Kjelder
* 
* Bergenskart - stednavnskart 

## Bakgrunnsstoff
Hausdal

**Hausdal** (òg skrive **Haugsdal**) er ein gard lengst aust i Fana i Bergen kommune og inst i det tronge dalføret til Oselva mellom høge fjell.

Det er framleis gardsdrift på garden. 

## Namn
Namnet kjem frå norrønt *Hausadalr*, som kjem av *haus*, som tyder «rund fjellknatt».

## Historie
I mellomalderen høyrte garden til Nonneseter kloster, men vart i 1528 overteke av Vincens Lunge. Frå kring 1650 var garden ein del av godset til Hannibal Sehested, og frå 1680-åra høyrte han til lektoratet ved Latinskolen. I 1741 tok Seminarum Fredricianum over garden, og sidan 1834 var garden i bondesjølveige.

## Geografi
Garden ligg nord for Samdalen mellom dei høgaste fjella i Bergen kommune og omfattar mellom anna den søre delen av Gullfjellet. Det høgaste punktet på garden er Søre Gullfjellstoppen på 962 moh. Gullfjellet ligg nord på garden i lag med Austefjellet (808 moh). I vest ligg Hausdalshorga (784 moh) og i sør Sveningen (769 moh). Mellom Hausdalshorga og Gullfjellet strekkjer Hausdalen seg oppover, og mellom Gullfjellet og Sveningen går Brekkedalen over til Samnanger kommune. Sjølve gardsbruket ligg heilt sør på området som høyrer til garde, og frå her går det skogsvegar og turstiar til dei nemnde fjella. 

Garden grensar til Unneland og Nedre Romslo i nord, Øvstebø i vest, Samdal i sør. I søraust ligg Os kommune og i aust Samnanger. 

## Kjelder
* 
* Bergenskart - stednavnskart 

## Bakgrunnsstoff
Okkupasjonsmakt

**Okkupasjonsmakt** er eit land som hærset eit anna land, eller ein del av det. Okkupasjonsmakta plyndrar ofte naturressursar som olje og mineral i det okkuperte landet. Irak sin okkupasjon av Kuwait og USA sin okkupasjon av Irak er døme på okkupasjonar av oljerike land.  
 
## Sjå òg
* Okkupasjon
Andreas Rogert

**Andreas Rogert** () var ein norsk justitiarius og medlem av riksforsamlinga på Eidsvoll.

Rogert var fødd i Trondheim. I 1779 vart han cand. jur. i København, og same året vart han utnemnd til auditør på Vardøhus. Rogert var sorenskrivar i Sunnfjord frå 1793. I 1797 vart han assessor i Trondheims stiftsoverrett, og i 1805-27 var han justitiarius for denne.

Rogert var i 1814 den eine av dei to utsendingane til riksforsamlinga frå Trondheim. Han var visepresident for forsamlinga den første veka, 10.-18. april. Rogert, som var medlem av konstitusjonskomiteen og reglementskomiteen, slutta seg til sjølvstendepartiet. Han engasjerte seg i saker med nasjonal symbolverdi, mellom anna var han talsmann for den gamle, norske tronfylgjelova. Saman med Georg Sverdrup fekk han gjennomslag for ei forskrift om kongekroning i Trondheim. 17. mai var han med i deputasjonen som møtte kongen. Elles var han lite aktiv i forsamlinga, noko som kanskje kan forklarast med ring helse.

Jacob Aall skreiv om Rogert (sitat frå *Dansk biografisk leksikon*): 
«Om R.s Kundskaber kunde ingen Tvivl være; men hans Sygelighed hemmede hans Virksomhed. Denne alvorlige og stille Mand, der var mer Olding formedelst Svaghed end af Alder, tog liden Del i Komiteens Forhandlinger som i Rigsforsamlingens i det hele. Fædrelandets politiske Farer forøgede hans melankolske Stemning, hvilken han dog sjælden og kun i Vennekreds lagde for Dagen i enkelte Ulykkesspaadomme. Kun da Talen var om Kongens Kroning, kom han noget i Aande og ivrede for, at den skulde ske i Throndhjem, hvilken Bestemmelse i Grundloven ogsaa skyldes ham.»


Etter riksforsamlinga tok Rogert med seg grunnlovsutkastet til Christian Magnus Falsen og Johan Gunder Adler heim til Trondheim, og hadde det i si private boksamling til han døydde i 1833. På auksjonen etter Rogert vart manuskriptet kjøpt av eidsvollsmannen Christian Horneman. I 1920 ga ein av Horneman sine etterkomarar manuskriptet i gåve til Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab. Selskapet gav biblioteket sitt til staten ved NTNU Universitetsbiblioteket i 1984.

Rogert deltok ikkje i politikken etter riksforsamlinga. Nokre år var han med i styret for vitskapsselskapet i Trondheim.
Han døydde i heimbyen og vart gravlagd på kyrkjegarden ved Nidarosdomen. Henrik Rogert var bror hans.

I 1814 budde Rogert i Collingarden i Trondheim. Garden vart riven i 1898 for å gje plass til ein teknisk skule. Collingarden inneheld ein stor hovudbygning i to etasjar, 28 meter lang og med valmtak.

Det er reist ein bautastein til ære for dei to eidsvollsmennene Peter Schmidt og Andreas Rogert utafor Nidarosdomen.

## Kjelder
*Tallak Lindstøl: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Rogerts biografi på nettstedet www.eidsvoll1814.no
*Biografi i ''Dansk biografisk leksikon'' frå 1905 (på dansk)
Lund i Bergen

**Lund** er ein gard i Fana i Bergen kommune nord for Håland og Samdal ved den tidlegare grensa mot Arna. 

Det er framleis gardsdrift på garden på tre av fire bruksnummer på garden. 

## Historie
Garden høyrte i mellomalderen til Nonneseter kloster og vart i 1528 overteken av Vincens Lunge. Lund hadde felles eigar i lag med Bontveit og Samdal fram til 1775, bortsett frå nokre år kring 1730. Garden vart delt i 1885.

## Geografi
Garden ligg på sørvestsida av dalen som Dyrdalselva renn gjennom, nord for Orrtua (358 moh) og Lundåsane (361 moh) og sørvest og vest for Hausdalshorga (784 moh). Garsbruka ligg heilt sør i garden, som òg strekkjer seg langt nordover forbi Rambjørnsvatnet mellom Livarden (683 moh) og Sletteggane. 

Garden grensar til Unneland i nord, Øvstebø i aust, Samdal i søraust, Håland i sør, Frotveit i sørvest, Bontveit i vest og Lid i nordvest. 

## Kjelder
* 
* Bergenskart - stednavnskart 

## Bakgrunnsstoff
Øvstebø i Bergen

**Øvstebø** (òg skrive *Øfstebø*) er ein gard i Fana i Bergen kommune ved Dyrdalselva, sørvest for Dyrdalsvatnet.

Det er framleis gardsdrift på garden. 

## Namn
Namnet kjem frå norrønt *Òfstibær*, som tyder «den øvste garden». 

Øvstebøvegen er kalla opp etter garden. 

## Historie
Garden høyrte i mellomalderen til Nonneseter kloster fram til Vincens Lunge tok over i 1528. Seinare høyrte garden til Lungegårdsgodset.

## Geografi
Garden omfattar det meste av den øvste Dyrdalen og fjellområda kring Dyrdalsvatnet (436 moh.) mellom Hausdalshorga (775 moh.) i aust, Austefjellet (808 moh.) i nordaust, Nobbane (713 moh.) og Slettegga i vest. Sjølve gardsbruket ligg heilt sør i området. 

Garden grensar til Unneland i nord, Hausdal i aust, Samdal i sør og Lund i vest. 

## Kjelder
* 
* Bergenskart - stednavnskart 

## Bakgrunnsstoff
Henrik Rogert

**Henrik Rogert** () var ein norsk offiser og stortingsmann.

Rogert var fødd i Trondheim. Han vart offiser i 1776, steig i gradene til han 1814 vart utnemnd til oberstløytnant for 2. trondhjemske infanteriregiment. Frå 1818 fekk han vartpengar.

Til det ordentlege stortinget 1815-16 vart han vald til 3. representant frå Søndre Trondhjems amt. På tinget var han medlem av åtte komitear. Mellom anna var han medlem av komiteen som forhandla om finans-, skatte-, bank- og pengevesen, og komiteen om den geografiske oppmålinga.

Rogert var tildelt borgardådsmedaljen i sølv.

Han døydde i Rennebu, der han hadde budd sidan slutten av 1700-talet. Andreas Rogert var bror hans.

## Kjelder
* Tallak Lindstøl: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*, Kristiania, 1914, samt tillæg. B. 1 D. 2 : Biografier L-Ø samt tillæg digital utgåve side 720
*
Austefjellet

**Austefjellet** (òg kalla *Austlirinden* og *Austrerinden*) er eit fjell i Bergen kommune i Vestland, like vest for Gullfjellet. Fjellet har ei høgd på 808 meter over havet. Stundom vert fjellet rekna som ein del av Gullfjellet. Austefjellet ligg på varderekkja frå Gullbotn til Totland, og toppen er markert med ein av vardane.

Austefjellet har ein primærfaktor mot Gullfjellet på 239 meter. Sadelpunktet ligg nær Redningshytten. 

## Referansar

## Kjelder
*Norgesglasset
Ludvig Leth

**Ludvig Arnoldus Leth** () var ein norsk embetsmann og stortingsmann frå Molde.

Leth vart student i 1853 og cand. jur. i 1857. Sakførarfullmektig i 1858, i perioden 1859-64 var han fullmektig ved kontoret for Romsdals amt i heimbyen Molde. Underrettssakførar i Molde frå 1863. Han vart utnemnd til fut i Romsdal i 1877. Frå 1893 til han tok avskjed i 1902 var han amtmann i Romsdals amt.

Leth kom med i Molde bystyre i 1862, ordførar i fleire år. Han var formann i Romsdal Sparebanks styre frå 1866, og formann i matrikkelkommisjonen for Sunnmøre. Leth var med i nokre statsoppnemnde kommisjonar, så som leiglendingskommisjonen 1879 og væreigarkommisjonen 1884. Formann i vestenfjeldske embetsgardskommisjon.

1874-76 var Leth Ålesund og Molde sin representant på Stortinget. Han var då sekretær i stortinget, samt medlem av vegkomiteen i 1874 og av budsjettkomiteen 1875-76. I stortingsperiodane 1871-73 og 1877-79 var Leth suppleant for same valkrinsen.

Han døydde i fødebyen i 1902.

## Kjelder

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Ole Larsson Mek

**Ole Larsson Mek** (**Ole Larsen Meeg** eller **Ole Larsen Qvam**; ) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann.

Mek var fødd på garden Kvam i Hafslo i Sogn, der far hans var gardbrukar. Han eigde gardane Ugulsvik i Veitastrond og Lofthus i Sogndal, og dreiv desse fram til 1812. Han kjøpte då garden Mek i Bolsøy (i dagens Molde) og busette seg der. Denne garden dreiv han til han døydde. I 1837 fekk han forandra namnet på garden til Kvam, etter farsgarden i Sogn.

Mek var 4. representant for Romsdals amt på Stortinget i 1836, og på det overordentlege stortinget 1836-37. I 1836 var han medlem av tollkomiteen.

Han døydde på garden sin i Bolsøy. Ole Anton Qvam var sonen hans.

## Kjelder

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Sveningen

**Sveningen** er eit fjell på kommunegrensa mellom Bergen, Bjørnafjorden og Samnanger i Vestland. Fjellet er 842 meter over havet og var det høgaste fjellet i tidlegare Os kommune. Fjellet ligg på vestsida av Samnangerfjorden, sør for Gullfjellet som ligg på andre sida av Brekkedalen. 

Sveningen har ein primærfaktor på 519 meter mot Søre Gullfjellstoppen frå toppen av Brekkedalen. Sveningen består av fleire fjelltoppar utanom sjølve Sveningen. Desse er Søtefjellet (767 moh), Sauskolten (732 moh), Rindafjellet (715 moh) og Midtsæterfjellet (604 moh)

## Kjelder
* Norgesglasset
Hausdalshorga

**Hausdalshorga** (òg kalla *Hausdalshorgi*) er eit fjell i Bergen med ei høgd på 784 meter over havet. Det ligg like sør for Austefjellet og Gullfjellet. Fjellet ligg vest for Hausdalen og aust for Dyrdalen. Garden Hausdal ligg på sørsida av fjellet. 

## Kjelder
* Norgesglasset (død peikar)
Håland i Bergen

**Håland** er ein gard i Fana i Bergen kommune nord for Samdalsvatnet. 

Det er framleis gardsdrift på garden. Garden er liten, berre vel 1x1 km. 

## Namn
Forstavinga i namnet kjem truleg frå eit eldre elvenamn. 

## Historie
Garden høyrte i mellomalderen til Nonneseter kloster. I 1528 vart garden overteken av Vincens Lunge, og fram til 1775 vart han driven saman med Bontveit. Frå den tid var garden i bondesjølveige. 

Samdal skole, som vart nedlagd i 2009, vart bygt på garden i 1898.

## Geografi
Garden ligg i vestsida av Samdalen, oppover mot Lundåsane (361 moh). Garden ligg på vestsida av Hausdalsvegen. 

Garden grensar til Samdal i sør, aust og nordvest, til Lund i nord og Frotveit i vest. 

## Kjelder
* 
* Bergenskart - stednavnskart 

## Bakgrunnsstoff
Arne Vinje

**Arne Vinje** kan vise til: 

* Arne Vinje - sjakkspelar, tidlegare Arne Vinje Gulbrandsen, fødd 1943, Noregsmeister i sjakk 1965 og 1968, Internasjonal meister i sjakk frå 1981. 
* Arne Vinje - ordførar i Vinje, fødd 1951, gardbrukar og faglitterær forfattar, leiar for Norsk Bonde- og Småbrukarlag 2000-2002, ordførar i Vinje kommune i Telemark frå 2003.
Politikaren Arne Vinje

**Arne Vinje** () er ein norsk gardbrukar, faglitterær forfattar som var ordførar i Vinje kommune frå 2003 til 2015. 

Arne Vinje representerer SV og blei vald i eit valteknisk samarbeid der alle parti gjekk saman om å velje ein annan ordførar enn sitjande ordførar frå Arbeiderpartiet Børre Rønningen. Avtalen gjekk ut på at partiet som blei størst, skulle få ordføraren, og dermed blei Arne Vinje vald med støtte frå Høgre, KrF, Sp, SV og Bygdelista. Vinje er den første ordføraren frå SV i Telemark, og blei attvald i 2007 med støtte frå SV, Sp, KrF og Høgre.

Arne Vinje var leiar av Norsk Bonde- og Småbrukarlag 2000-2002. 

## Forfattarskap
Den faglitterære forfattarskapen omfattar ei rekkje artiklar om historie, økofilosofi, politikk, kultur og kunst i bøker og tidsskrift, og følgjande eigne bøker: 
**Økologi - økofilosofi* (red. saman med Paul Hofseth), 1975; 
**Søren - eit portrett av Henrik Sørensen*, 1992; 
**Menneske - natur - kultur*, 1994; 
**Kult og kyrkje*, 1996; 
**Dyre Vaa*, 1997.
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arne Vinje]]» frå ,  den 9. mai 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Ordførarens side - Vinje kommune
Ole Halvorsson Mjelva

**Ole Halvorsson Mjelva** () var ein norsk gardbrukar, spekulant og stortingsmann frå Romsdal.

Mjelva var fødd i Grytten (dagens Rauma kommune) i Romsdal. Far hans, Halvor Halvorsson Ophus, dreiv handverk og kjøpte garden Mjelva, som sonen Ole overtok.

Mjelva var 3. representant frå Romsdals amt på Stortinget i 1836 og på det overordentlege storting 1836-37. I 1836 var han medlem av budsjettkomiteen.

Gjennom mislukka økonomiske spekulasjonar og rettarganger vart Mjelva nøydd til å selje Mjelva-garden og flytta så i 1841 til Bud i Romsdal. Året etter, 1842, forsvann han etter å ha reist ut på ein fisketur. Rykta ville ha det til at han rømde til Tyskland for å verte fri gjeldskrava som var reist mot han.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Leslie Manigat

**Leslie François Manigat** () var president i Haiti mellom 7. februar og 20. juni 1988. Han vart president etter eit strengt militærkontrollert val i januar 1988.

Ifølgje *Conseil Electoral Provisoire* (CEP) i Haiti, vann han over ti andre kandidatar med 50,29 % av stemmene, men valoppslutnaden var godt under 10 %. Valet vert generelt rekna som udemokratisk av historikarar og valkontrollørar. He vart innsett i februar 1988, men allereie i juni same året vart han avsett av Henri Namphy. Han stilte igjen som presidentkandidat i valet i februar 2006, men fekk berre 12,40 % av stemmene, og kom dermed på andreplass, etter René Préval‎.

## Kjelder
* «Leslie Manigat» på Wikipedia på engelsk, innhenta 9. mai 2010.
Halvor Halvorsson Ophus

**Halvor Halvorsen Ophuus** () var ein norsk handverkar, gardbrukar og stortingsmann.

Halvor H. Ophuus vart fødd utanfor ekteskapet 19. desember 1772 i Storelvdal i Hedmark av Margrethe Jensdatter på Sønstu Ophuus. Far hans er i kyrkjeboka notert som gardbrukaren Halvor Torgarsen Gammelstu på Ophuus. Halvor Halvorsen vart etter konfirmasjonen utdanna til vevar og fargar ved ein «Enigheds-Fabrique» oppretta på Westgaard i Storelvdal av eit patriotisk selskap. Deretter reiste han til Trondheim, der han i 1796 fekk sveinebrev som særleg dyktig vevar og fargar hos ein fargemeister. Året etter gifta han seg med Berit Olsdatter fra Westgaard og slo seg ned som husmann under storgarden Trana i Steinkjer i Nord-Trøndelag, der han også drev aktiv som fargar og vevar. Halvor Halvorsen vart også særs interessera i gardsdrift. År 1800 kjøpte han garden Dyrstad i Egge, også Nord-Trøndelag, og heldt fram som gardbrukar med attåtsyslar. 1805 kjøpte han Nes i Grytten i Romsdal, og noko etter ein halvdel av garden Mjelva i same bygda. På Mjelva kunne han fritt drive verksemd som fargar og vevar da den andre part dreiv garden.
Halvor Halvorsen Ophuus og Berit Olsdatter fekk ei dotter og ein son, Ole Johan. Dottera var Margrethe Halvorsdatter (fødd 1. november 1797) som så gifta seg med Niels Olsen frå nabogarden Devold. Dette vart opptakten til industrieventyret Devold i Ålesund da ekteparet flytta dit i 1818.

På Stortinget 1815-16 var Ophus 4. representant frå Romsdals amt. Han var medlem av fire komitear, mellom anna av komiteen som forhandla om finans-, skatte-, bank- og pengevesenet. I 1815 vart Ophuus vald inn på Stortinget. På tinget 1815-1816 kom han med forslag om tvungen utskifting av garder med teigblanding. Han meinte at utskiftinga burde vore gjort før utgangen av 1816, og at bøndene burde få ei bot på 1 spesidalar for kvar månad til arbeidet var unnagjort. Utskiftingslova vart derimot ikkje vedteken før i 1821.
Han nådde ikkje opp ved valet til 1818-tinget.

Ophuus var ein nær venn av Hans Nielsen Hauge.

Han døydde på Mjelva 6. februar 1852.
Ole Halvorsson Mjelva var einaste son. Industripioneren Ole Andreas Devold i Ålesund var ein dotterson.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* 

## Bakgrunnsstoff
*Ragnhild Hutchison, *Enigheten – tekstilfabrikken i Østerdalen*, hovudoppgåve UiO 2003.
Sjakkspelaren Arne Vinje

**Arne Vinje**, tidlegare **Arne Vinje Gulbrandsen**, () var ein norsk sjakkspelar, Noregsmeister i sjakk 1965 og 1968, Internasjonal Meister i sjakk (IM) 1981 og Stormeister i fjernsjakk i 2001.

## Sjakk-karriere
Arne Vinje vann junior-NM i sjakk i 1959. 

Han spelte seg deretter raskt inn i den norske eliten, og debuterte på det norske landslaget i Sjakk-OL (lag-VM i sjakk) i 1962. Han deltok i sjakk-OL også i 1964, 1970 og 1982, på 4. bord dei to første gongane og 3. bord dei to siste. Han klarte +19 =11 -13, 24,5 poeng på 43 parti, 57,0 % skår.  

Utanom dei to Noregsmeister-titlane i 1965 og 1968 hadde han ei rekkje gode plasseringar i Noregsmeisterskapen i sjakk.

## Internasjonal Meister i sjakk
IM-tittelen kom etter sterke prestasjonar i tre internasjonale sjakkturneringar i 1980-1981:
*Skien International 1980, 7-13. januar 1980: Kategori 4, Elo-snitt 2343,5 - 6 poeng på 9 rundar.
*Oslo Chess International 1981, 29. desember 1980 - 4. januar 1981: Kategori 4, Elo-snitt 2327 - 6 poeng på 9 rundar.
*Viking Chess International 1981, Oslo 13-19. april 1981, Kategori 4, Elo-snitt 2334,5 - 7 poeng på 9 rundar og siger i turneringa.

Han blei dermed den sjuande frå Noreg som klarte krava til denne tittelen. 

## Stormeister i fjernsjakk
Arne Vinje vart etter kvart mindre aktiv i nærsjakk, og satsa i staden på fjernsjakk, med svært gode resultat. 
Han blei Internasjonal Meister i fjernsjakk ved å vinne den 51. Europameisterskapen i fjernsjakk 1994-1998, med 12 poeng på 14 parti.. og deretter Stormeister i fjernsjakk i 2001 ved å dele førsteplassen i 3/4-finala til det 17. VM i fjernsjakk, med 10,5 poeng på 16 parti. 

## Kjelder
*Norsk Sjakkblad nr. 4 1981
*Olimpbase.com, vitja 9. mai 2010
*Norsk fjernsjakkforbund, vitja 9. mai 2010
*Minneord ved Øystein Brekke, vitja 10. september 2011

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Nokre av Arne Vinje sine parti hos Chessgames.com
*Nokre av Arne Vinje sine parti hos Norbase
Samdalsvatnet

**Samdalsvatnet** er eit vatn i Bergen kommune i Hordaland. Det ligg i Samdalen, like sør for Gullfjellet og like vest for Sveningen ved kommunegrensa til Os. Vatnet er 0,25 km² stort stort og om lag 1 km langt. Det ligg 60 meter over havet. 

Vatnet høyrer til Osvassdraget og får tilsig frå Samdalselva, Frotveitelva, Hålandsbekken, Fiskebekken og Sagelva. 

Det ligg ei lita øy i vatnet med eit hus.
Norsk Bonde- og Småbrukarlag

**Norsk Bonde- og Småbrukarlag** (eller berre **Småbrukarlaget**) er en norsk organisasjon for bønder og småbrukarar. Han blei skipa i 1913, og er politisk og økonomisk uavhengig. Norsk Bonde- og Småbrukarlag har saman med Norges Bondelag forhandlingsrett med staten om jordbruksoppgjeret i Noreg. 

Organisasjonen har 200 lokallag og 18 fylkeslag, med om lag 6500 medlemmar. Organisasjonen gir ut fagbladet *[[Bonde og småbrukar|Bonde og Småbruker]]*. Leiar er Tor Jacob Solberg.

## Leiarar

## Sjå også
* Norges Bondelag

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Norsk Bonde- og Småbrukarlag
Guineamynt

Ein **guinea** var ein engelsk og seinare britisk gullmynt som vart slått mellom 1663 og 1816. Guineaen var den første britiske gullmynten som vart slått med maskin. Opphavleg var den eit gullpund med verdi 20 shilling. Under Karl II vart gullverdien oppjustert, og mynten fekk ein verdi på 21 shilling, det vil seie 1 pund og 1 shilling. Guinea var den viktigaste denominasjonen ved større transaksjonar. Ved myntreforma Great Recoinage i 1816 overtok pundet som viktigaste mynteininga. 

Sjølv etter at guineamyntane vart tekne ut av sirkulasjon, vart omgrepet lenge brukt for om 21 shilling, tilsvarande 1,05 pund i desimalisert valuta. Guineaen hadde ein aristokratisk overtone; særleg prisar for kjøp av fast eigedom, hestar og kunst vart ofte oppgitt i guineas heilt til desimaliseringa i 1971. Eininga vert enno brukt ved sal av veddeløpshestar.
Vågaholmen

**Vågaholmen** er ei bygd og administrasjonssenteret i Rødøy kommune i Nordland. Bygda ligg på nordsida av Tjongsfjorden.

Bortsett frå kommunehuset finst det ikkje mange andre fasilitetar på Vågaholmen. Skular og barnehagar har vorte plassert andre stader. Men her finst båthamn som vert nytta av snøggbåtruta Nordlandsekspressen to gonger dagleg. Her finst òg ein bankfilial som høyrer til Helgeland Sparebank, byggjevarebutikk og daglegvarehandel, samt ein kafé.

## Kjelder
* Rødøy Kommune sine nettsider.
* Båtmagasinet.no om hamna på Vågaholmen.
Norsk skogmuseum

**Norsk skogmuseum** (tidlegare *Norsk Skogbruksmuseum*) på Elverum er eit nasjonalt museum for utmarksnæringane skogbruk, jakt og innlandsfiske. Kvart år vert *Dei nordiske jakt- og fiskedagane* arrangerte på museet. Opp til 120 000 vitjar museet årleg.

I tillegg til innandørs utstillingar har museet òg utandørs utstillingar. Mellom anna står det ei oppgangssag nede ved Klokkarfossen i Glomma.

Norsk skogmuseum er ein del av Anno museum.

## Sjå òg
*Sørlistøa Fløtermuseum
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norsk Skogmuseum|Norsk Skogmuseum]]» frå ,  den 9. mai 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
* Norsk Skogmuseum
Jacques-Édouard Alexis

**Jacques-Édouard Alexis** () er ein haitisk politikar. Han var statsminister i Haiti frå 1999 til 2001, og frå 2006 til 2008, då han vart avsett grunna opprør.

Han er utdanna som landbruksingeniør, og har hatt ei rekkje jobbar på ulike universitet. Han har dessutan også hatt ulike ministerpostar under president René Préval.

Alexis vart utpeika som statsminister av Préval 16. juli 1998, etter at tre tidlegare framlegg hadde vorte avviste. Han vart fyrst godkjend av senatet 15. desember 1998, og deretter av deputertkammeret to dagar etterpå. Prosessen vart vidare forlenga av at opposisjonen kravde plassar i regjeringa, men 11. januar 1999 kunngjorde Préval at han ville gå forbi nasjonalforsamlinga og danne ei regjering gjennom eit dekret. Opposisjonspartia skulda Préval for å ha gjennomført noko i retning av eit statskupp, og såg på Alexis som ein urettmessig statsminister. Alexis var statsminister frå 26. mars 1999 til 7. februar 2001.

Préval vart på nytt vald til president i februar 2006, og han nominerte igjen Alexis som statsminister 17. mai 2006, tre dagar etter at han hadde vorte innsett som president. Nominasjonen gjekk gjennom nesten utan klager av både senatet og deputertkammeret, og Alexis og regjeringa hans vart sett inn 9. juni 2006. Måla hans for perioden var mellom anna å få på plass att tryggleiken i landet og grunnleggjande tenester til innbyggjarane.

Kritikk av den økonomiske politikken til Alexis førte i februar 2008 til ei mistillitsavstemning, men det var ikkje fleirtal for at han skulle gå av. Tidleg i april 2008 braut det ut opprør grunna høge matprisar, og Alexis kunngjorde eit investeringsprogram som skulle gjere levekostnadene lågare. 10. april vart det kjent at 16 senatorar (eit fleirtal, ettersom Det haitiske senatet har 30 medlemmer) hadde skrive under på eit brev der dei rådde Alexis til å gå av i løpet av to dagar. Senatet gjorde deretter, 12. april, eit vedtak om at han skulle fråtre stillinga si, der alle 16 senatorane som var til stades stemde for.

## Kjelde
*«Jacques-Édouard Alexis» på Wikipedia på engelsk, innhenta 30. april 2010.

### Referansar
Selsøyvik

**Selsøyvik** er ei øy og ein gamal handelsstad på Selsøya i Rødøy kommune i Nordland. Her bur det om lag 20 - 30 menneske.

Selsøyvik er kjend for den gamle handelsstaden sin, Selsøyvik handelsstad, som er restaurert og verna av Riksantikvaren. Dei eldste bygningane på handelsstaden stammar frå 1700-talet. 
Selsøyvik er eit lite lokalsamfunn i seg sjølv, med eigen barnehage, skule og butikk. Den viktigaste næringa på staden i dag er lakseoppdrett. Selsøyvik Havbruk er det største privateigde selskapet i Rødøy kommune. 

Sidan 1994 har Selsøyvik hatt vegsamband med Rangsundøya i aust via Fylkesveg 443. Snøggbåtruta Nordlandsekspressen har anløp av Selsøyvik to gonger dagleg, og Torghatten Nord har både ferjesamband og lokalsnøggbåt som går innom Selsøyvik. 

Den 18. juni 2008 fekk Selsøyvik vitjing av kongeparet, som ein del av rundturen deira i Helgeland og Salten. Om lag 1000 av dei 1300 innbyggjarane i kommunen hadde møtt opp, og vart underhaldne av skuleelevar, musikkskulen og ei rekkje andre kulturelle innslag.

## Kjelder
* Artikkelen er delvis omsett frå Wikipedia på bokmål om Selsøyvik.
* Turliv.no om Selsøyvik
* Rødøy kommune: Selsøyvik Skole 
* Selsøyvik Havbruk 
* TV2nyhetene.no: Folkefest i Selsøyvik
* Arkitekturguide for Selsøyvik handelssted.
Fjelltveit

**Fjelltveit** er ein gard i Fana i Bergen kommune sørvest for Samdalsvatnet i Samdalen. 

Det er framleis gardsdrift på garden. 

## Historie
Garden høyrte i mellomalderen til Lyse kloster og var i bondesjølveige frå 1874. 

Stortingspresidenten Wilhelm F.K. Christie var mange somrar på Fjelltveit.

## Geografi
Garden ligg i Samdalen, sørvest for Samdalsvatnet og nord for Fjelltveitvatnet. I vest ligg Solbakkafjellet (458 moh) og i aust ligg Rindafjellet (715 moh) og Sauskolten (732 moh). 

Garden grensar til Samdal i aust, Haugland i vest og Frotveit i nord. I sør grensar garden til Os kommune. 

## Kjelder
* 
* Bergenskart - stednavnskart 

## Bakgrunnsstoff
Børre Rønningen

**Børre Rønningen** () er ein norsk politikar, først i Sosialistisk Venstreparti, seinare i Arbeidarpartiet. Han blei vald inn på Stortinget for SV frå Telemark i stortingsperioden 1989-1993 og stortingsperioden 1993-1997.

Børre Rønningen var ordførar i Vinje kommune i perioden 1999&ndash;2003, og då for Arbeidarpartiet.

## Stortingskomitéar
*1989&ndash;1993 sekretær i Kontrollkomitéen
*1989&ndash;1993 sekretær i Kommunal- og miljøvernkomitéen
*1993&ndash;1997 nestleiar i Kommunalkomitéen

## Bakgrunnsstoff
*Børre Rønningen hos Stortinget.no
Swadic Sanudi

**Swadic Sanudi** () er ein malawisk fotballspelar. Han har spela som keeper for Dynamos i den nesthøgste divisjonen i den sørafrikanske fotballigaen og for landslaget til Malawi.

Sanudi begynte fotballkarrieren sin i klubben AmaZulu i Durban i Sør-Afrika, der han spelte fire kampar for A-laget. I 2000 gjekk han til Jomo Cosmos i Johannesburg, der han spelte åtte kampar. I 2001 drog han tilbake til Malawi og toppklubben der, Big Bullets, før han vende tilbake til Sør-Afrika og Dynamos i 2005.

Han debuterte for Malawi sitt A-landslag i 2000. I 2010 var han med i Malawi sin tropp til Afrikameisterskapen, der han spelte alle dei tre kampane til Malawi.

## Kjelder
:*Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå [[:en:Swadic Sanudi|engelsk wikipedia]] 10. mai 2010.*
Adama Tamboura

**Adama Tamboura** () er ein malisk fotballspelar. Han har spela i forsvar for Metz i den nesthøgste divisjonen i den franske fotballigaen og for landslaget til Mali.

Tamboura begynte fotballkarrieren sin i klubben Djoliba i Mali. 22. august 2006 vart han lånt ut for tre månader til Helsingborg i Sverige. Då låneperioden gjekk ut, skreiv han under på ein treårskontrakt hjå Helsingborg. Etter at denne kontrakten gjekk ut, gjekk han til Metz i fransk Ligue 2, 28. januar 2010.

Tamboura var med på Mali sitt lag i sommar-OL i 2004, då laget kom til kvartfinalen. Han var i troppen til Mali i Afrikameisterskapen i 2008 og 2010. Han spelte alle Mali sine tre kampar i 2010.

## Kjelder
**Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå [[:en:Adama Tamboura|Engelsk Wikipedia]] 10. mai 2010.*
Tjongsfjord

**Tjongsfjord**, eller **Tjong**, er ei bygd ved Tjongsfjorden i Rødøy kommune i Nordland, med omkring 300 innbyggjarar.

Staden har vore busett sidan steinalderen. I Tjongsfjord finst barnehage, barne- og ungdomsskule, samt Arctic Inn, som driv gjestegard, kro og opplevingsturar. Tjongsfjorden kyrkje vart bygd i 1962. Bygda har òg eige idrettslag, Tjongsfjord IL, grunnlagt 1964.

## Kjelder og bakgrunnsstoff
* Artikkelen er delvis omsett frå bokmålswikipedia om Tjongsfjord, 10. mai 2010.
* Nettsidene til Rødøy Kommune.
* Nettsidene til Tjongsfjord Idrettslag.
Paíto

**Martinho Martins Mukana**, kjend som **Paíto** () er ein mosambikisk fotballspelar. Han spelar i forsvar for Sion i den sveitsiske fotballigaen og for landslaget til Mosambik.

Paíto begynte den profesjonelle karrieren sin hjå Sporting Clube de Portugal i Lisboa. I den tredje sesongen sin i klubben spelte han jamt på førstelaget. Han skåra det einaste målet sitt for Sporting mot Benfica 26. januar 2005 i cupen. I januar 2006 mista han plassen sin på førstelaget til Sporting og vart lånt ut til Vitória, der han spelte fast på laget, som rykte ned ved enden av sesongen. I 2006 vart han kjøpt av Mallorca i Spania, men straks lånt ut til Braga i Portugal for 2006/07-sesongen. Han fekk få kampar for Braga, og då låneperioden var slutt, vart han fristilt frå kontrakten sin med Mallorca. Han drog då til Sveits og FC Sion.

Paíto debuterte for Mosambik sitt landslag som 20-åring. Han deltok på Mosambik sitt lag i Afrikameisterskapen i 2010, der han spelte alle Mosambik sine tre kampar.

## Kjelder
:*Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå [[:en:Adama Tamboura|engelsk wikipedia]] 10. mai 2010.*
Serge Akakpo

**Serge Akakpo** () er ein togolesisk fotballspelar. Han har spela i forsvar for Vaslui i den rumenske fotballigaen og for landslaget til Togo.

Akakpo begynte fotballkarrieren sin i fotballakademiet til Auxerre i Frankrike. Han debuterte for Auxerre sitt førstelag i juli 2007. Han fekk tre kampar for Auxerre før han gjekk gratis til Vaslui i den rumenske toppdivisjonen i januar 2009.

Akakpo spelte på U17- og U20-nivå for Frankrike sitt landslag, og deltok i U17-VM i 2004 for Frankrike. På A-landslagsnivå valde han å spela for Togo, og debuterte for dei 10. september 2008 i ein kamp mot Zambia. Han spelte fleire VM-kvalifiseringskampar for Togo til VM i 2010. Han vart òg teken med i troppen til Afrikameisterskapen i Angola i 2010. 8. januar 2010 vart Akakpo treft av to kuler i beinet då bussen til det togolesiske landslaget vart angripe av terroristar i Cabinda i Angola.

## Kjelder
:*Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå [[:en:Adama Tamboura|engelsk wikipedia]] 10. mai 2010.*
Bygda Sørfjorden

**Sørfjorden** er ei av to grender på austsida av Sørfjorden i Rødøy kommune i Nordland. Fylkesveg 431 går mellom Sørfjorden til den andre grenda Oldervika; begge grendene har postadresse Sørfjorden. Staden er framleis busett. Han har ikkje eigen skule eller barnehage, men her finst eigen butikk med post i butikk-ordning og bokutleige, og ein sommaropen kafé.

Fylkesvegen i Sørfjorden har berre samband til omverda via ferjesambandet til Torghatten Nord mellom Sørfjorden, Jektvik og Kilboghamn.
I Sørfjorden ligg også Sørfjorden kyrkje.

## Kjelder

* Heimesida sorfjord.org. 
* Den nye heimesida sorfjord.no 
* Vêrvarsel for Sørfjorden på yr.no 
* Ferjetider til Sørfjorden på Torghatten Nord.no
Fiskereiskapar

**Fiskereiskapar** viser til reiskapar eller delar av dei som blir brukt til fiske. Fiskereiskapane er oppbygde av ulike delar, som kvar for seg kan kallast fiskereiskapar

Mellom yrkesfiskarar er vanleg å dele fiskereiskapane inn i passive reiskapar, som er i ro under fangstprosessen, og aktive reiskapar, der fiskaren aktivt fangar fisken.

Til passive reiskapar reknar ein:
* Liner
*Garn
*Teiner
*Ruser
*Snøre 
*Nøter, nokre typar

Aktive reiskapar er:
*Trål
*Nøter, dei fleste typane
*Snurrvad

Andre fiskereiskapar kan vere hov, fiskestong, fiskefelle og fiskespyd. Delar kan vera søkke, blåse, krok, snelle, fiskefluge og så bortetter.

## Galleri


fil:1Die Fischfalle.jpg|Polynesisk fiskefelle.
fil:Spearfisherman Ryu Kyu Islands July 2007.JPG|Dykkar med fiskespyd.
fil:Mark Stolzenberg and fish.jpg|Mann med fisk i hov.
fil:Pêche DSC03063.JPG|Fiskenett.
Fiskegarn

**Fiskegarn** eller **fiskenett** er ein type fangstgarn ein bruker ved garnfiske. Det er eit nett som kan fanga eller sperra inne og samla fisk. Fiskegarn blei tradisjonelt laga ved å knyta relativt tynn tråd til eit nett av maskar. Nyare fiskegarn er normalt laga av nylon eller andre polyamid. Nett av organiske polyamid, slik som ull eller silke, var vanlege inntil nyleg, og er framleis i bruk i nokre område.

Eit fiskenett har typisk søkke nedst og flytarar øvst for å stå loddrett i vatnet. Ein kan også festa det til ei flyteline i toppen og synkeline i botnen.
Søkke i dag er som oftast av bly og flytarane, kavlane, av plastskum eller hole plastsylindrar. På eldre garn var flytarane ofte laga av kork eller glaskuler (kjende som garnkuler).

Nokre typar garn er fjordgarn/torskegarn, trollgarn og krabbegarn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fiskegarn|Fiskegarn]]» frå ,  den 23. januar 2020.*  
 
## Litteratur
* Karlsen, Kjeldsberg, Sandnes, Hay, Juul (red.): *Båten, bruket og fangsten* ISBN 978-82-8090-020-3
Percy Jackson

***Percy Jackson*** (opphavleg tittel ***Percy Jackson & the Olympians***) er ein bokserie i fantasysjangeren skriven av Rick Riordan. Serien omfattar fem bøker, som alle er omsette til norsk. Den fyrste boka, *[[Lyntyven]]*, er også vorten filmatisert. 

Bøkene har handling frå USA, men er inspirerte av gresk mytologi. Hovudpersonen Percy Jackson har det vanskeleg på skulen (han har ADHD og dysleksi), men oppdagar  etter kvart at han er son av den greske havguden Poseidon. Saman med andre overnaturlege vener må han klara seg mot ulike skapningar frå den greske mytologien.

## Bøkene

## Hovudkarakterar
* Percy Jackson
*Grover Underwood
*Annabeth Chase
*Luke Castellan
*Thalia Grace
*Nico di Angelo
*Tyson
*Clarisse La Rue
*Rachel Elizabeth Dare
*Chiron
* Sally Jackson

## ''The Heroes of Olympus''
*The Heroes of Olympus* er ein oppfølgjarserie til *Percy Jackson*-serien og er også basert på halvblodsleiren og gresk mytologi. Den første boka, *Den forsvunne helten* (*The Lost Hero*), kom 12. oktober 2010. Som i den første serien vil det bli fem bøker. Den andre boka i *The Heroes of Olympus*, *The Son of Neptune*, blei gitt ut i oktober 2011 og den tredje boka er *The Mark of Athena* som vart gitt ut 2. oktober 2012. Den fjerde boka,*The House of Hades*, skal kome ut hausten 2013.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Percy Jackson &amp; the Olympians|Percy Jackson &amp; the Olympians]]» frå ,  den 24. juni 2010.*
Ivan Vicelich

**Ivan Robert Vicelich** () er ein newzealandsk fotballspelar som har spela for, og vore kaptein for, Auckland City i den newzealandske fotballigaen. Han spelar òg for New Zealand sitt landslag, og er den spelaren som har flest landskampar for New Zealand.

Vicelich begynte fotballkarrieren sin for dei newzealandske klubbane Waitakere City og Central United før han i 1999 gjekk til Football Kingz, som på den tida var det einast profflaget på New Zealand og spelte i den australske proffligaen. I 2001 drog han til Europa og Roda i nederlandsk Eredivisie. Han spelte i Nederland i sju år, fram til 2006 for Roda og 2006 til 2008 for Waalwijk, før han vende attende til New Zealand og Auckland City i 2008.

Vicelich debuterte for New Zealand sitt A-landslag som innbytar i eit 0-7-tap mot Uruguay 25. juni 1995. Han spelte for New Zealand i Confederations Cup i 1999 og 2003. 16. august 2008 kunngjorde han at han trekte seg frå vidare landslagsspel, men 22. mai 2009 gjekk han tilbake på dette, og vart med i troppen til Confederations Cup same året. I den avgjerande kvalifiseringskampen til fotball-VM i 2010 heime mot Bahrain 14. november 2009 sette han ny rekord i landskampar for New Zealand, med 65. Han var med i New Zealand sin tropp til fotball-VM i 2010.

## Kjelder
:*Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå [[:en:Ivan Vicelich|engelsk wikipedia]] 10. mai 2010.*
Blokk

**Blokk** kan visa til:

***Namn**
** Blokk, ei grend i Rødøy kommune i Nordland.
Sjå og Block, Bloch.

* **Eit solid, stort og ofte firkanta stykke, til dømes:**
** Steinblokk, laga av menneske (betongblokk, marmorblokk) eller naturleg isolert. Blokk i geologi viser til steinar med ein viss storleik.
** Ei tjukk skjerefjøl (slaktarblokk, hakkeblokk)
** Stabbe brukt til å legga hovud på under halshogging.
** Motorblokk, den berande delen i stempelmotorar, plassert under topplokket.
** Høgblokk, bustadblokk, kontorblokk, stort hus med fleire etasjar

***Ei einsarta eller samanhøyrande gruppe:**
** Papirblokk, ei bunke ark festa i eine enden, som teikneblokk, notisblokk.
** Blokker i periodesystemet er grupper av grunnstoff som har felles kva type orbital elektronet  med høgast energi er i.
** Konsesjonsblokk, oljeblokk, område på kontinentalsokkelen til eit land der ein gjev nokon konsesjon til å vinne ut petroleum
** Politisk blokk, samarbeid mellom ulike politiske partar (parti, land, organisasjonar)

***Anna**
** Heiseblokk, kasteblokk eller patentblokk, mekanisme brukt til taljer og liknande, laga av ei eller fleire runde skiver som er dreibare på ein aksel.
** Blokk som reiskap, form brukt til å vida ut klede, som skoblokk eller hatteblokk
** Forkorting for blokkering i basketball, når ein spelar blokkerer ein motspelar.
** Hjarteblokk, leiingsfeil i hjartenervane

***Omgrep som byrjar med «blokk»:**
** Blokkbokstav, blokkskrift
** Blokkfløyte
** Blokkforkasting
** Blokksberg (Brocken), fjell knytt til hekseri

## Kjelder
*
*
Blokk i Rødøy

**Blokk** er ei veglaus grend som framleis er busett i Rødøy kommune i Nordland. Grenda ligg på sørsida av Tjongsfjorden, nær foten av Blokktinden.

Det har butt folk her langt tilbake i tid. I 2006 vart det gjeve ut ei slektsbok ved namn *Fra Blokk til Bolga* der forfattaren skriv om og skriv ned anekdotar frå menneske som har vakse opp i Blokk. I dag ligg fritidseigedommen Blochstua og eit gardsbruk her.

## Bakgrunnsstoff

* Meløy Historielag på rundtur i Rødøy. Bilete og informasjon frå Blokk.
* Lokalhistorie frå Rødøy, med utdrag frå boka Fra Blokk til Bolga.
Nord-Solvær

**Nord-Solvær** er ei lita øy i øygruppa Solvær i Lurøy kommune i Nordland. Naboøya er den meir tettbusette øya Sleneset. Øya Lovund ligg også berre ein kort båttur unna. Båtane til transportfirmaet Helgelandske kan få anløp av Nord-Solvær ved behov både på snøggbåtruta Sandnessjøen - Træna og ferjeruta Stokkvågen - Træna.

Nord-Solvær har berre nokre få fastbuande, men kan få ganske mykje vitjingar i sommarferien. Grendahuset på øya er framleis i bruk til fødselsdagar, dåp, konfirmasjon og andre tilstelningar. 

Postnummeret til øya er 8740 NORD-SOLVÆR.

## Bakgrunnsstoff
* Nettsida til Grendahusets Venner - bilete og informasjon om Nord-Solvær. 
* Rutetidene til Helgelandske.
* Lurøy Folkebibliotek: Legedynastiet i Nord-Solvær.
Haugland i Fana

**Haugland** er ein gard i Fana i Bergen kommune ved Hauglandsvatnet, nordaust for Kalandseidet. 

Det er framleis gardsdrift på garden. 

## Historie
Garden høyrte i til Lyseklostergodset. Sidan 1873 har garden vore i bondesjølveige. 

## Geografi
Garden ligg i Hauglandsdalen på nordvestsida av det langstrekte Haudlandsvatnet. Solbakkafjellet (458 moh) ligg nordvest for garden. 

Garden grensar til Fjelltveit i nordaust og Gimmeland i nordvest. I vest ligg Almeland og i sørvest Austevoll. Engevik ligg i sør, og i søraust ligg utmarkene til Stigen, Nedre Sandven og Øvre Sandven, samt ein liten bit av kommunegrensa mot Os kommune. 

## Kjelder
* 
* Bergenskart - stednavnskart 

## Bakgrunnsstoff
Ordførarar i Hareid kommune

**Ordførarar i Hareid kommune** er ei oversikt over dei som har vore ordførarar i Hareid kommune i Møre og Romsdal:

* 1917-1925	Arne I. Grimstad	
* 1926-1941	Randulf R. Rise	
* 1941-1942	Hans Dybhavn (utnemnd)	
* 1942-1945	Asbjørn Riise (utnemnd)	
* 1945.	Bernhard Harkjerr	
* 1946-1947	Martin Karlsen	
* 1948-1951	Joakim P. Måseide	
* 1952-1955	Håkon A. Riise	Ap
* 1956-1967	Sverre A. Riise	Sp
* 1968-1971	Ola L. Grønevet	V
* 1972-1975	Endre Hareide	KrF
* 1976-1983	Einar Holm	V
* 1984-1987	Olav Fure	KrF
* 1988-1989	Johan Hareide	H
* 1990-1991	Olav Fure	KrF
* 1992-1999	Einar Holm	V, deretter Tverrpolitisk 
* 1999-2005	Gunn Berit Gjerde	V
* 2005-2006	Willy Nesset (fungerande)	TvP
* 2006-2007	Gunn Berit Gjerde	V
* 2007-2011	Hans Gisle Holstad	Ap
* 2011-         Anders Riise H
Gunn Berit Gjerde

**Gunn Berit Gjerde** () er ein norsk politikar for Venstre.

Ho var vararepresentant til Stortinget for Møre og Romsdal i stortingsperioden 2005-2009. Ho møtte fast ein lengre periode, medan Leif Helge Kongshaug var sjuk.

Gunn Berit Gjerde var medlem i kommunestyret i Hareid kommune frå 1987 til 1991. Ho blei vald til ordførar i Hareid ved direkte ordførarval i 1999, og vart attvald for perioden 2003-2007.

I periodane 2003-2007 og 2007-2011 er ho medlem i Fylkestinget og Fylkesutvalet i Møre og Romsdal.

## Kjelder
Gunn Berit Gjerde hos Stortinget.no
Bjørnevòk

**Bjørnevòk** er markert på primstaven den 22. mai.  Namnet kjem eigentleg frå *bjarnvardsvaka* eller *Bjarnvards messe* som vart feira 20. mai til minne om Bernhard av Siena, grunnleggjar av Bernhardinarordenen. Primstavmerket var ein bjørn eller ein bjørnefot - eller ein figur som kunne minne om ein bjørnefot, som eit takka hjul.  Etter folketrua kom bjørnen ut or hiet denne dagen. 

Dagen var og eit merke for såtid. I *Beskrivelse over Sillejords Præstegield* skreiv seljordpresten Hans Jakob Wille:
«Da vogner Biørnen i Hiet, og gaaer ud for at strække paa sig.
Innfalder Biørnevok om Mandagen, maae man saae til Onsdagen,
men infalder Biørnevok om Løverdagen, da maae man ikke saae om Mandagen.»
 
## Kjelder
* 
*Bjørnevåk i Historisk leksikon
*BT: Merkedager i mai 
*Brita Gjerdåker i *[[Norsk Allkunnebok]]* (1950)
Ordførarar i Herøy i Møre og Romsdal

**Ordførarar i Herøy kommune i Møre og Romsdal** er ei oversikt over dei som har vore ordførarar i Herøy kommune i Møre og Romsdal.
Dortmund-turneringa i sjakk

**Dortmund-turneringa i sjakk** eller **Dortmund Sparkassen Chess Meeting** er ei av dei mest prestisjefylte sjakkturneringane som blir arrangert kvart år. Den står i så måte berre tilbake for turneringane Corus og Linares. Turneringa blir vanlegvis halden i Dortmund i juli/august.

Det er ei lukka turnering, berre for inviterte spelarar. Unntaket har dei siste åra vore at ein plass har blitt reservert for spelaren som vinn den årlege turneringa Aeroflot Open i Moskva, ei turnering der A-gruppa er open for alle spelarar som har over 2550 i FIDE-rating.

Turneringa har vanlegvis blitt spela som ei alle-mot-alle-turnering, også som dobbel alle-mot-alle. I 2002 og 2004 vart det spela utslagskampar (cup).

2002-turneringa var også kandidatturnering til det «klassiske» VM i sjakk 2004.  Péter Lékó vann kandidatturneringa, der han slo Veselin Topalov i finalen.  

Vladimir Kramnik har vunne Dortmund-turneringa heile ti gongar.

## Tidlegare vinnarar

### Turneringar i Dortmund før 1973
:

### Sparkassen Chess Meeting frå 1973

:

## Kjelder


*Vinnarar frå den offiselle nettstaden, vitja 10. mai 2010
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dortmund Sparkassen Chess Meeting]]» frå ,  den 10. mai 2010.*  


## Bakgrunnsstoff
*Sparkassen Chess Meeting
*TeleSchach: Dortmunder Schachtage seit 1973 (Berichte, Tabellen und Fotos)
Action française

**Ligue d'Action française** var ei fransk rojalistisk, konservativ politisk rørsla som vart skipa i 1898. Fleire leiande franske intellektuelle på høgre fløy slutta seg til rørsla. Mellom dei mest aktive var Lemaître, Charles Maurras og Léon Daudet. Dei gjekk inn for ein nasjonalistisk politikk og kravde antiparlamentarisk monarki og ei korporativ styreform.

**Action française** var òg namnet på eit tidsskrift som gruppa gav ut.

Ved frigjeringa av Frankrike i 1944 vart tidsskriftet forbode og organisasjonen oppløyst.

## Kjelder
* snl.no
Action painting

**Action painting** (engelsk for *aksjonsmåling* eller *aksjonsmåleri*) er ei retning eller ein metode innan moderne måleri. Metoden går ut på at ein kastar, sprutar eller dryp målinga på lerretet i ein spontan aksjon, ut frå ein idé om ei samansmelting mellom kunstnaren si sinnsstemning og lerretet. Metoden oppstod i Sambandsstatane i slutten av 1940- og byrjinga av 1950-åra, representert ved kunstnarar som Willem de Kooning, Arshile Gorky, Jackson Pollock og Barnett Newman.

Uttrykket *action painting* vart først brukt av kunstkritikaren Harold Rosenberg i 1952.

## Kjelder
*caplex.no
Tonton Macoute

**Tonton Macoute** var den private militsen til presidenten i Haiti. Gruppa vart oppretta i 1959 av François «Papa Doc» Duvalier to år etter at han vart president. Namnet kom frå eit namn innanfor voodoo for mannen med ljåen. Etter at sonen Jean-Claude «Baby Doc» Duvalier overtok presidentposten etter at faren døydde i 1971, fekk privatmilitsen det offisielle namnet *Milice de Volontaires de la Sécurité Nationale* (MVSN).

## Kjelder
*«Tonton Macoute» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 10. mai 2010.

## Bakgrunnsstoff
*Tonton Macoute Militia
Den vestlege halvkula

**Den vestlege halvkula** er ei geopolitisk nemning på Amerika og dei tilhøyrande øyane og hava, eller det som også vert kalla «den nye verda». Det kjem av at det er den halvparten av jordkloden som ligg vest for Greenwich og nullmeridianen. Bruken har vorte forandra, slik at når ein i dag snakkar om den vestlege halvkula tyder det generelt sett det amerikanske kontinentet medrekna dei nærliggjande øyane, Karibia og Grønland, men utelukkar andre territorium innanfor halvkula, som delar av Afrika, Europa, Antarktis og Asia. I navigasjon, derimot, omfattar «den vestlege halvkule» heile halvkula.

## Sjå òg
* Datolinja
* Den nordlege halvkula
* Den sørlege halvkula
* Den austlege halvkula
* Vest

## Kjelder
* «Den vestlige halvkule» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 10. mai 2010.