open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lotta Svärd

**Lotta Svärd** var ein finsk friviljug paramilitær hjelpeorganisasjon for kvinner. Under den finske borgarkrigen i 1918 kjempa Lotta Svärd på lag med dei kvite styrkane, men vart grunnlagt som ein uavhengig organisasjon etter krigen, den 9. september 1920. Namnet «Lotta Svärd» kjem frå eit vidgjete dikt henta frå diktsyklusen *Fänrik Ståls sägner* av Johan Ludvig Runeberg. I diktet går den finske soldaten meinig Svärd til krig i Finskekrigen og tek kona si, Lotta, med seg. Menig Svärd fell i kamp, men kona vert verande på slagmarka og steller såra soldatar. Namnet vart brukt om kvinnelege soldatar fyrste gongen i ein tale av Carl Gustaf Mannerheim den 16. mai 1918. Det fyrste kjende laget som nytta namnet Lotta Svärd vart stifta i Riihimäki i Sør-Finland 11. november 1918.

## Andre verdskrigen

Organisasjonen spreidde seg på 1920-talet og hadde 60 000 medlemer i 1930. I 1944 inkluderte Lotta Svärd heile 242 000 friviljuge, og var med det den største friviljuge hjelpeorganisasjonen i verda. Til samanlikning talte folketalet i Finland mindre enn 4 millionar på den tida. Under andre verdskrigen kunne om lag 100 000 menn bli frigjorte frå militærteneste fordi oppgåvene deira hadde vorte tekne over av "lotter". Lottene arbeidde på sjukehus, på alarmpostar for flyraid, eller med andre hjelpeoppgåver i samarbeid med væpna styrkar. Offisielt var lottene ubevæpna. Det einaste kjende unntaket er eit friviljug luftvernsbatteri i Helsingfors sommaren 1944 som bestod av medlemer av Lotta Svärd. Batteriet styrte søkeljos, og vart gjevne rifler til sjølvforsvar. 

## Oppløysing

Då den finske framhaldskrigen tok slutt, kravde Sovjetunionen at alle organisasjonar dei såg på som paramilitære, fascistiske eller dels fascistiske skulle bannlysast. Organisasjonen Lotta Svärd vart dermed oppløyst den 23. november 1944. Seinare vart det starta opp ein ny organisasjon ved namn *Suomen Naisten Huoltosäätiö* (Støttelaget av finske kvinner). Denne tok over mykje av den gamle eigedommen til Lotta Svärd. Dette nye laget finst enno under namnet Lotta Svärd Säätiö (Lotta Svärd-stiftelsen).

## Ringverknader

Den finske Lotta Svärd-organisasjonen har medverka at det har vorte stifta liknande lag i andre land. I Sverige finst organisasjonen *Lottorna*, i Danmark har same modellen vorte brukt, og i Noreg eksisterer framleis Norges Lotteforbund. 

I 2005 kom den finske spelefilmen *Lupaus* ('Lovnaden') ut. Filmen skildrar prøvingane og vanskane dei finske lottene opplevde under andre verdskrigen.

## Kjelder
 
* Store Norske Leksikon om Johan Ludvig Runeberg
* Nettsidene til Norges Lotteforbund
* Heimeside om Lotta Svärd
* Filmen Lupaus på imdb.com
----
**Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Lotta Svärd|Lotta Svärd]]» frå ,  den 28. november 2009.*  


## Bakgrunnsstoff
Norges Lotteforbund

**Norges Lotteforbund** (NLF) er ein friviljug norsk kvinneorganisasjon som har til formål å styrka forsvarsviljen i landet og få kvinnene med i arbeidet for Totalforsvaret både i freds- og krigstid. Norges Lotteforbund vart inspirert av den finske organisasjonen Lotta Svärd, som vart stifta i samband med den finske borgarkrigen i 1918. 

## Historikk
NLF vart skipa den 19. mars 1928 under namnet *Norske Kvinners Frivillige Verneplikt* etter initiativ av Jacobine Rye. Dei fyrste oppgåvene deira var å opparbeida sanitetsutstyr og militært vinterutstyr, arrangera kurs innan kjøkenteneste, gassvern og sanitet, og å pynta opp militære etablissement. I 1940 fanst det 53 lokallag i Noreg med til saman 16&nbsp;000 lotter. I 1943 vart organisasjonen tvangsoppløyst av okkupasjonsmakta. Men i fylgje heimesidene til NLF, gjekk mange lotter under jorda og fortsette med verksemda si i Milorg. I 1945 vart forbundet starta opp att og under eit landsmøte på Larkollen i oktober same året vart det sett opp nye retningslinjer, og namnet vart endra til Norges Lotteforbund. 

Den 31. oktober 1947 vart det underteikna ein avtale mellom NLF og Heimevernet om samarbeid. Sidan 1. juli 1951 har organisasjonen fått innvilga økonomisk stønad over statsbudsjettet til mellom anna administrasjon og til verving og utdanning av lotter. I 1951 vart det òg inngått avtalar med Sjøforsvaret og Luftforsvaret. På grunn av desse avtalane fekk lottene spesialutdanning frå 1951. Kronprinsesse Märtha var den høge vernaren for NLF. Då ho døydde i 1954, vart Prinsesse Astrid, fru Ferner verva.

## I dag
NLF er i dag ein politisk uavhengig organisasjon med 38 lokallag med til saman ca. 2000 medlemer (2005). Organisasjonen arbeider innan område som sanitet, samband, stabsoppgåver, transport og sjukestell. Sekretariatet deira ligg i Oslo, og dei gjev ut medlemsbladet *Lottenytt*. NLF deler òg ut Norges Lotteforbunds hederstegn til personar som har lagt ned eit særleg stort arbeid for verksemda deira.

Fordi det norske forsvaret har gjennomgått store endringar dei siste tiåra, er NLF òg i ein prosess med å tilpassa målsetjingane sine. 

## Kjelder
* Historikk på lottene.no
Hallvard Sandnes

**Hallvard Sandnes** () var ein norsk lærar, forfattar og teikneserieskapar. Han skreiv teksta til teikneserien *[[Ingeniør Knut Berg på eventyr]]*. Teiknar var Jostein Øvrelid. Dei to skal visstnok aldri ha møttest. Samarbeidet foregjekk gjennom brevveksling.

Hallvard Sandnes var ihuga målmann. Han skreiv eit konservativt nynorsk. I tillegg til at han fekk gitt ut 17 bøker, skreiv han òg føljetongar i fleire blad. I 1925 fekk han Melsom-prisen.

Under arbeidet med *Ingeniør Knut Berg på eventyr* brukte han pseudonymet Vigleik Vikli.

## Bibliografi
* *Paa solbrune vidder* &ndash; forteljingar (1913) 
* *Livsens dogg. Ei bok om elskhug* &ndash; (1917)
* *Bjønn-Per frå Skaratun* &ndash; (1923)
* *Fjellkongen. Ei soga frå dei ville vidder* &ndash; (1924)
* *Vardane brenn* &ndash; (1925)
* *Nomelandskyrkja. Forteljing frå svartedauden* (1926)
* *Soga um skjoldmøyane. Kultursoga fraa ikring aar 1000 etter Krist* &ndash; (1926)
* *Norigards-Ram'n* &ndash; (1928)
* *Er det ingen dag'e?* &ndash; (1933)
* *Gamlekarane på Storebø. Bygdekomedie i 3 vendingar* &ndash; skodespel (1933)
* *Steinar Orvik* &ndash; roman (1941)
* *Aslak Dyrdal* &ndash; roman (1941)
* *Folke Frøysnes* &ndash; roman (1942)
* *Stavdalsgruvone* &ndash; roman (1947)
* *Eldskrift på himmelen* &ndash; (1955)
* *Røvarane i Urefjellshola*. Fonna forlag.([1961]).
* *Gjenta er mi! Komedie i 3 vendingar* &ndash; skodespel, nyutgåve av *Gamlekarane på Storebø* (1956)
* *På jakt etter eventyr* &ndash; novellesamling (1966)

## Kjelder
* Haakon W. Isachen: *Ingen jul uten Juleheftene* Egmont serieforlag 2004
* Allkunne.no om Hallvard Sandnes.

## Fotnotar
Bioetanol

**Bioetanol** er eit drivstoff framstilt av plantar som inneheld sukker, cellulose eller stivelse.  I Brasil, som er den største produsenten av bioetanol i verda, vert drivstoffet framstilt på basis av sukkerrøyr, men ein kan òg framstille bioetanol av mellom anna mais, potet eller  trevirke.

I verda vert det (2005) framstilt  28 milliardar liter bioetanol, om lag 10 gonger det årlege norske bensinforbruket. Produksjonen av bioetanol er tolv gonger større enn produksjonen av biodiesel.  

## Produksjon
Såkalla førstegenerasjons bioetanol vert framstilt ved gjæring av sukkerhaldige plantedelar. Når alkoholprosenten når 12 %, vert væska destillert. I denne enkle gjæringsprosessen brukar ein plantar som det har vore vanleg å bruke til mat - som sukkerrøyr eller mais og i den seinare tid kveite.  

Andregenerasjons bioetanol vert framstilt ved gjæring av halm eller trevirke. 

Den bioetanolen som vert produsert i verda i dag, er i all hovudsak første generasjons bioetanol.  Satsinga på bioetanol vert kritisert av somme, fordi det vert bruka matvarer i produksjonen.  Mot dette vert det heldt fram at produksjonen av råvarene gjev arbeidsplassar og auka velstand blant fattigfolk.  Ei anna innvending er at det vert hogd ned skog for å gje areal til råvareproduksjonen.  Denne hogsten fører til store utslepp av CO<sub>2</sub>.

## Tekniske eigenskapar

Dei aller fleste bensinbilar kan utan problem køyre på bensin innblanda opptil 20 % etanol. E85 er bensin som inneheld 85 % bioetanol.  Ein kan byggje om bensinmotorar slik at dei kan gå på E85.

Dieselmotorar kan byggjast om slik at dei kan gå på rein etanol. 

Bioetanol inneheld noko mindre energi enn bensin, forbruket vil derfor verte noko høgre om ein køyrer på bioetanol. Innblanding av små mengder bioetanol (5-10 %) kan likevel gje betre drivstoffutnytting, sidan det høge oksygeninnhaldet i etanol verkar gunstig på bensinforbrenningsprosessen.

## Miljøgevinst
Når det gjeld lokal luftforureining, er ikkje bioetanol betre enn bensin framstilt av fossil olje. Men utsleppet av klimagassar er mindre.  Sidan energien i plantesukker kjem frå plantar som igjen har bunde energien gjennom fotosyntese, er bruk av bioetanol i prinsippet CO<sub>2</sub>-nøytralt. 

Miljøgevinsten ved bruk av bioetanol er avhengig av råstoffet, inkludert kor mykje energi som er brukt til framstilling av råstoffet, om det er bruka kunstgjødsel m.v.  Klimagevinsten er rekna til 90% klimagass reduksjon ved bruk av bioetanol frå sukkerrøyr til 15-30 % reduksjon ved bruk av bioetanol laga mais.

## Kjelder
*Zero
Haukås i Lindås

**Haukås** er eit område i Alver kommune i Vestland. Staden ligg like ved Haukåsstraumen som endar ved Vågseidet.
Upsete haldeplass

**Upsete haldeplass** ligg på Uppsete i Aurland kommune i Vestland og er ein haldeplass for lokaltog på Bergensbanen. 
Haldeplassen ligg på 850,2 moh, 342,15 kilometer frå Oslo (om Roa). 
Upsete ligg mellom Vieren haldeplass i vest og Myrdal stasjon i aust.

Upsete haldeplass vart opna 1908. 
Namnet var då skrive *Opset*. 
Det er no berre lokaltog som stoppar ved haldeplassen, i tillegg til turisttog som køyrer mellom Voss og Ål om sommaren. 

## Rallarvegen
Upsete ligg på vestsida av Gravhalstunnelen og den gamle tilførselsvegen som vart bygd i samband med bygginga av tunnelen og banen er i dag del av sykkel- og turvegen Rallarvegen. 
Den vestre delen av Rallarvegen går frå Upsete vestover til Mjølfjell Ungdomsherberge der det går bilveg vidare mot Vossavangen. 
Dei som ynskjer å sykle eller gå mellom Voss og Flåm eller Voss og Finse må ta toget mellom Upsete og Myrdal, for på den strekka er det ikkje veg.

## Stølar og rallarsamfunn
Før Bergensbanen kom var Uppsete eit stølsområde for gardar i Flåm, Ulvik og Voss. 
Mot å gje frå seg land gratis til jarnbanelina fekk stølane fri frakt av mjølka ned til Voss med toget. 
Under bygginga av Gravhalstunnelen var det store anlegg på Uppsete. 
På det meste var det opp mot tusen menneske i heilårsaktivitet med bygging og servicefunksjonar. 

Stølsdrifta tok for det meste slutt i 1950 og -60-åra. 
I dag er området nytta som sommarbeite for smale og kviger, og stølane er feriestader.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* «Upsete» på nettstaden til Jernbaneverket
* «Upsete» i Stasjonsdatabasen til Norsk Jernbaneklubb
* Eldre fotografi frå Upsete på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Wairarapasjøen

**Wairarapasjøen** er ein innsjø i den sørlege delen av Nordøya på New Zealand, 50 km aust for Wellington. Innsjøen har ei overflate på 78 km², og er den tredje største innsjøen på  Nordøya, berre litt mindre enn Rotoruasjøen. Den næraste byen til innsjøen er Featherston, som ligg fem kilometer frå den nordlege enden.

Nedslagsområdet til innsjøen er stort, og omfattar dei austlege liene til Rimutaka- og Tararuafjella. Sjøen tek mot mange elver, og var opphavleg hovudutløpet til Ruamahanga. Denne elva rann i sin tur sakte ut i Palliser Bay og Cooksundet ti km mot sør, gjennom det som no er Lake Onoke. Elveløpet vart lagt om i 1960-åra for å ta mot flaum og såleis redusera overfløyming av jordbruksland. Derfor har innsjøen i dag ei mykje mindre overflate enn den opphavlege som var om kring 210km².

Landskapet kring innsjøen er lågtliggjande og sumpet, og ein har den seinare tida lagt ned arbeid for å ta vare på dette viktige våtlandskapet, og få attende habitat for ville dyr som har vorte øydelagde gjennom menneskeleg påverknad og bruk av området. Landbruk, regulering av elva, flaumkontroll og flytting av elveløp, har ført til drenering av store delar av våtmarkene, og redusert den økologiske verdien dei har hatt. 

Innsjøen har lenge vore bruka av maoriar som ei kjelde til lett tilgjengeleg mat, og mange artar av sjøfugl og fisk som er uvanlege andre stader på New Zealand, kan finnast i og kring innsjøen.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Wairarapa|Lake Wairarapa]]» frå , den 29. november 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
*Lake Wairarapa wetlands 
*Miljødepartementet (NZ Department of Conservation) sine informasjonssider om Lake Wairarapa våtmarksområde
*Oversiktskart over Lake Wairarapa frå Google Maps
Vieren haldeplass

**Vieren haldeplass** ligg ved Langvasstølen i Ulvik herad i Vestland og er ein haldeplass på Bergensbanen. Han vart opna i 1948. Området har ikkje fast busetnad, men det er ein del hytter der og området var tidlegare nytta til stølsdrift.

Berre lokaltog i Raundalen stoppar ved Vieren. 

Vieren ligg mellom Upsete haldeplass og Ørneberget haldeplass, 344,80 km frå Oslo S.

Haldeplassen låg tidlegare ved banevaktarbustaden som ligg litt lenger vestover mot Langvassosen, og stoppestaden var då utstyrt med heisekran til å heise mjølkespann om bord i toget.

## Fotnotar
Slaget om Tammerfors

**Slaget om Tammerfors** var det avgjerande slaget i den finske borgarkrigen. Sjølve hovudslaget gjekk føre seg i Tammerfors (*finsk: Tampere)* i dagane 3. - 5. april 1918. Slaget vert sett på som vendepunktet i borgarkrigen og sikra at Dei kvite gjekk sigrande ut av han. Men byen Tammerfors vart lagt i ruinar av dei intense gatekampane.

Carl Gustaf Mannerheim innleidde hovudåtaket mot Tammerfors 3. april 1918 mot Dei raude styrkane, leidde av Hugo Salmela. Dette slaget vart det fyrste i Norden som vart utkjempa i ein industriby.

Etter tre dagar var slaget over og Dei kvite hadde sigra over Dei raude forsvararane. Slaget hadde kravd 2 000 døde og om lag 2 000 såra på den raude sida, medan tapet til Dei kvite var på 700 døde og ytterlegare 2 000 såra. Rundt 11 000 raude soldatar vart tekne som krigsfangar.

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:no:Slaget om Tammerfors|Slaget om Tammerfors]]» frå ,  den 29. november 2009.*
Ørneberget haldeplass

**Ørneberget haldeplass** ligg like oppom Mjølfjell Ungdomsherberge på Mjølfjell i Voss kommune i Vestland og er ein haldeplass på Bergensbanen. Han vart opna i 1958. Det er ikkje noko stasjonsbygning på haldeplassen, berre ei plattform.

Ørneberget haldeplass ligg mellom Vieren haldeplass og Ljosanbotn haldeplass, 347,5 km frå Oslo. 

Det er lokaltoga i Raundalen som stoppar ved Ørneberget. 

## Bakgrunnsstoff
* «Ørneberget» på nettstaden til Jernbaneverket 
* «Ørneberget» i Stasjonsdatabasen til Norsk Jernbaneklubb
Stor-Manchester

**Stor-Manchester** (engelsk *Greater Manchester*) er eit metropolitansk grevskap i Nordvest-England med kring 2,5 millionar innbyggjarar. Det omfattar eit av dei største storbyområda i Storbritannia og består av bykommunane Bolton, Bury, Oldham, Rochdale, Stockport, Tameside, Trafford, Wigan og byane Manchester og Salford. Stor-Manchester vart oppretta 1. april 1974. 

Stor-Manchester grensar til Cheshire i sørvest og sør, Derbyshire i søraust, West Yorkshire i nordaust, Lancashire i nord og Merseyside i vest. Stor-Manchester byområde er det tredje mest folkerike i Storbritannia og dekkjer det meste av grevskapet. 

Stor-Manchester grevskapsråd vart nedlagd i 1986 og sidan den gong har bykommunane i røynda vore sameinte styresmakter. Fleire tenester vert samordna i grevskapet gjennom Association of Greater Manchester Authorities.

Før grevskapet vart skipa vart namnet *SELNEC* nytta om dette området. Det stod for «South East Lancashire North East Cheshire». Stor-Manchester er sett saman av 70 tidlegare lokale distrikt frå dei tidlagere administrative grevskapa Lancashire, Cheshire og West Riding of Yorkshire og åtte sjølvstendige bykommunar..

## Bakgrunnsstoff
* Association of Greater Manchester Authorities 
* Offisiell turistside

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Greater Manchester|Greater Manchester]]» frå ,  den 29. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Grashoppesongar

**Grashoppesongaren** (*Locustella naevia*) er ein fugleart i sumpsongarfamilien, Locustellidae, han var tidlegare medlem i songarfamilien.

## Utsjånad, lyd og feltkjenneteikn
Grashoppesongaren er om lag 12 til 14&nbsp;cm lang og veg 14 til 20 gram. I Noreg finst det to fargevariantar. Oversida er i begge tilfella olivenbrun med striper. Undersida er enten gulkvit med svake striper framme på brystet, eller lyst gråaktig utan striper. Hoer og hannar har same fargar.

Songen let som «sirrrr» og minner om lyden frå ei grashoppe, noko som har gitt fuglen namn. Fuglen er sky, held seg helst på marka og unngår å flyge. Han er derfor vanskeleg å observere og røpar seg mest i samband med songen.

## Biotop og utbreiing
Grashoppesongaren lever i opne landskap, fuktige enger, våtmarker, ved elvebreidder og på heier. Fuglen hekkar i store delar av Europa og nordre delar av Asia. Til Noreg har han kome ganske seint. Første gong registrert i 1883 på Jæren. Arten var registrert her i landet berre to gongar før 1949. Sidan auka talet på fuglar fram til 1980, då det stabiliserte seg. Jæren er det norske kjerneområdet for arten, men også Lista har ein liten fast bestand. Elles hekkar arten spreidd og uregelmessig nordover langs kysten til Nord-Trøndelag, og på Austlandet. Grashoppesongaren er trekkfugl og overvintrar i tropisk Afrika. Dei første individa kjem til Jæren i slutten av april, og dei fleste revirhevdande hannane er komne før midten av mai. Dei fleste individa reiser frå hekkeområda i august. Arten vert registrert spreidd og tilfeldig fram til byrjinga av oktober, men desse individa kjem truleg ikkje frå den norske hekkebestanden.

## Hekking
Fuglen vert kjønnsmoden etter eit år. Hekkeperioden strekker seg frå mai til byrjinga av august. I utlandet er to kull det normale. I Noreg finst det lite informasjon om talet på kull. Paret bygg eit skålforma reir av strå, lauv og gras og gøymer det i tett vegetasjon på marka. Hoa legg 4 til 7, oftast 5 eller 6,  kvitfiolette flekkete egg. Begge foreldra ruger i 12 til 15 dagar. Ungane vert i reiret i 10 til 12 dagar.

## Føde
Grashoppesongaren et edderkoppar, sniglar, insekt og insektlarver.

## Kjelder
*Artikkelen er bygd på stoff frå tysk og svensk wikipedia.
**Norsk FUGLEATLAS*, Norsk Ornitologisk Forening, 1994.
**Nordens fåglar* av Roland Staav och Thord Fransson, andra upplagan, Stockholm 1991 ISBN 91-1-913142-9
*ArtDatabanken
*Bilder på Birds.se 
### Referansar
West Sussex

**West Sussex** er eit grevskap sør i England, som grensar til East Sussex (med Brighton and Hove), Hampshire og Surrey. Grevskapet Sussex vart delt i ein austleg og ein vestleg del alt på 1100-talet og fekk sine eigne grevskapsråd i 1888. Det vart derimot verande eit enkelt seremonielt grevskap fram til 1974. På denne tida vart òg regionen Mid Sussex (inkludert Haywards Heath, Burgess Hill og East Grinstead) overført frå East Sussex.

West Sussex er eit variert grevskap som er kjent for herregardar og slott, som Arundel Castle og Bramber Castle. Over halve grevskapet er verna landsbygd med mange populære fot- og sykkelstiar.

Chichester er adminsitrasjonsstad og det høgaste punktet i grevskapet er Black Down, på 280 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:West Sussex|West Sussex]]» frå ,  den 29. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
West Yorkshire

**West Yorkshire** er eit metropolitansk grevskap i Yorkshire and the Humber i England med kring 2,2 millionar innbyggjarar. West Yorkshire vart skipa i 1974.

West Yorkshire består av fem bykommunar, City of Bradford, Calderdale, Kirklees, City of Leeds og City of Wakefield, og grensar til grevskapa Derbyshire i sør, Stor-Manchester i sørvest, Lancashire i nordvest, North Yorkshire i nord og aust og South Yorkshire i søraust. 

West Yorkshire grevskapsråd vart nedlagd i 1986 så distrikta har sidan den gong i røynda vore sameinte styresmakter. 

West Yorkshire omfattar West Yorkshire storbyområde, som er det største byområdet i det historiske grevskapet Yorkshire.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:West Yorkshire|West Yorkshire]]» frå ,  den 29. november 2009.*
Wiltshire

**Wiltshire** (forkorta *Wilts*) er eit Seremonielt grevskap i Sørvest-England. Det grensar til grevskapa Dorset, Somerset, Hampshire, Gloucestershire, Oxfordshire og Berkshire og omfattar den sameinte styresmakta Swindon og dekkjer . Den gamle administrasjonsbyen var Wilton, men sidan 1930 heldt grevskapsrådet til i Trowbridge. 

Wiltshire er kjend for høge graskledde bakkar og vide dalar. Salisbury Plain er kjend for Stonehenge som ligg her og andre gamle landemerke. Dette er òg det viktigaste treningsområdet til den britiske hæren.

Byen Salisbury er kjend for den gamle katedralen og viktige gods som er opne for ålmenta, som Longleat, nær Warminster og National Trust sitt Stourhead, nær Mere. 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell side
* Historie i Wiltshire
* Wiltshire turistkontor

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wiltshire|Wiltshire]]» frå , den 29. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Worcestershire

**Worcestershire** (forkorta *Worcs*) er eit ikkje-metropolitansk grevskap i Vest-Midlands sentralt i England. I 1974 vart det slått saman med nabogrevskapet Herefordshire til grevskapet Hereford og Worcester. Dette vart delt att i 1998 og Worcestershire vart igjen ei eiga eining. 

Grevskapet grensar til Herefordshire, Shropshire, Staffordshire, West Midlands, Warwickshire og Gloucestershire. I vest går grensa langs Malvern Hills og kurstaden Malvern. To store elvar renn gjennom grevskapet Severn og Avon.

Katedralbyen Worcester er den største byen og det administrative setet i grevskapet. Andre viktige byar er Bromsgrove, Droitwich, Evesham, Kidderminster, Malvern og Redditch, og fleire mindre byar som Pershore, Tenbury Wells og Upton upon Severn. Den nordlege delen av grevskapet omfattar dei ytre områda av dei store industriområda i Midlands storbyområde, medan dei sørlege delane hovudsakleg er landlege. 

## Bakgrunnsstoff
*Worcester City 
*Offisiell heimeside

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Worcestershire|Worcestershire]]» frå ,  den 29. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Suffolk

**Suffolk** er eit ikkje-metropolitansk grevskap i East Anglia i England. Det grensar til Norfolk i nord, Cambridgeshire i vest og Essex i sør. Nordsjøen ligg i aust. Administrasjonsbye er Ipswich og andre viktige byar er Lowestoft, Bury St Edmunds og Felixstowe, ei av dei største containerhamnene i Europa.

Grevskapet er lågtliggande med få åsar og stort sett våtmarksområde og dyrkbar mark med våtmarksområdet The Broads i nord. 

Frå 1889 til 1974 var Suffolk delt i to administrative grevskap, East Suffolk og West Suffolk med administrasjonssenter i respektive Ispwich og Bury St Edmunds.
Det er ingen sameinte styresmakter i Suffolk og det seremonielle og det administrative grevskapet har derfor same grenser.

## Bakgrunnsstoff
* Suffolk grevskapsråd
* BBC Suffolk
* Bilete frå Suffolk 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Suffolk|Suffolk]]» frå ,  den 29. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Tyne and Wear

**Tyne and Wear** er eit metropolitansk grevskap i Nordaust-England rundt munningen til elvane Tyne og Wear. Grevskapet vart oppretta i 1974 og består av fem bykommunar, South Tyneside, North Tyneside, City of Newcastle upon Tyne, Gateshead og City of Sunderland.

Tyne and Wear grensar i aust til Nordsjøen og til Northumberland i nord og County Durham i sør.

Tyne and Wear grevskapsråd vart avskaffa i 1986 og distrikta er i dag derfor i røynda sameinte styresmakter, sjølv om dei på papiret og etter lova framleis høyrer til grevskapet.

Området var tidlegare del av grevskapa Northumberland og County Durham.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tyne and Wear|Tyne and Wear]]» frå ,  den 29. november 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:* 


## Bakgrunnsstoff
Statthaldarskap i Skottland

Eit **stattholderskap** er i Skottland eit område definert av seremonielle årsaker. Kvart område har ein statthalder (*Lord-Lieutenant*). Dei avviker frå både tradisjonelle grevskap og regionar. 

Fire av statthaldarskapa &ndash; City of Aberdeen, City of Dundee, City of Edinburgh og City of Glasgow &ndash; har eit eldgammalt privilegium som gjev dei rett til sjølv å velje statthaldaren sin, som der har tittelen *Lord Provost* og òg fungerer som borgarmeister i byen.
Regionar i Skottland

**Regionar i Skottland** er administrative einingar som har teke over etter dei eldre grevskapa. Dei heiter no formelt *Council areas*, etter ei reform av 1. april 1996. 

## Kart
Tradisjonelle grevskap i Skottland

**Tradisjonelle grevskap i Skottland** er historiske og kulturelle regionar i Skottland som tidlegare var administrative einingar. I dag har dei inga praktisk tyding. 

Enkelte av dei har ei historie som går særs langt tilbake, medan til dømes Cromartyshire først vart danna i 1685. I tillegg til desse områda har òg enkelte byar hatt status som grevskap i fleire hundreår. Då Skottland fekk administrative grevskap i 1889 vart desse stort sett basert på dei tradisjonelle grensene, men det var mange mindre endringer. 

Grevskapa er i dag erstatta med regionar. 

Alternative namn:
* Angus - Forfarshire
* East Lothian - Haddingtonshire
* Mid Lothian - Edinburghshire
* Morayshire - Elginshire
* West Lothian - Linlithgowshire
Johannes Farestveit

**Johannes Farestveit** () var ein norsk omsetjar, barnebokforfattar, teikneserieskapar og redaktør. Han overtok som bladstyrar av Norsk Barneblad i 1956 etter Andreas Haavoll og Øyvind Dybvad. Han hadde ansvar for bladet til 1979.

Farestveit gjorde forlagsdelen av Norsk Barneblad til ein viktig aktør innan utgiving av nynorske barnebøker. Han omsette fleire barnebøker frå engelsk. 
I Norsk Barneblad skreiv han teksten til *[[Smørbukk]]* og *[[Tuss og Troll]]*.
## Utmerkingar
* Nynorsk barnelitteraturpris i 1970 for omsetjingar frå engelsk.
* Bastianprisen 1984, saman med Zinken Hopp for oversetting av barne- og ungdomslitteratur.
* Kultur- og kirkedepartementets pris for barne- og ungdomslitteratur, 1973, saman Solveig Muren Sanden for arbeidet med *Smørbukk* og *Tuss og Troll*.
* Kultur- og kirkedepartementets oversetterpris 1973 for omsetjing av *Bak krigens kjerre* av Erik Christian Haugaard.*
* Han var æresmedlem i Smørbukks vener

## Kjelder
* Haakon W. Isachen: *Ingen jul uten Juleheftene* Egmont serieforlag 2004
Ljosanbotn haldeplass

**Ljosanbotn haldeplass** ligg på Mjølfjell i Voss herad i Vestland og er ein haldeplass på Bergensbanen. Han vart opna i 1948.

Ljosanbotn haldeplass ligg mellom Ørneberget haldeplass og Mjølfjell stasjon, 349,37 km frå Oslo. 

Det er lokaltoga i Raundalen som stoppar ved Ljosanbotn. Haldeplassen ligg i eit hytte- og turområde.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* «Ljosanbotn» på nettstaden til Jernbaneverket 
* «Ljosanbotn» i Stasjonsdatabasen til Norsk Jernbaneklubb
Eigenfunksjon

Ein **eigenfunksjon** er i matematikk ein lineær operator *A*, definert for eit funksjonsrom, som gjer at funksjonen *f*, som er ulik null i det same funksjonsrommet, kjem ut akkurat slik han var før ein utførte operasjonen. Unntaket er for ein multiplikativ skaleringsfaktor. Meir presist kan ein uttrykke dette som: 

:
\mathcal A f = \lambda f


for ein skalar, &lambda;, den tilhøyrande eigenverdien. Løysinga på det differensielle eigenverdiproblemet er òg avhengig av grensevilkåra som f krev. I kvart tilfelle er det berre visse eigenverdiar \lambda=\lambda_n (n=1,2,3,...) som tillet ei samsvarande løysing for f=f_n (med kvar f_n tilhøyrande eigenverdien \lambda_n) i kombinasjon med grensevilkåra. Eksistensen til eigenfunksjonane er ofte den mest innsiktsfulle måten å analysere A på.

Til dømes er f_k(x) = e^{kx} ein eigenfunksjon for differensialoperatoren: 

:
\mathcal A = \frac{d^2}{dx^2} - \frac{d}{dx}


for alle verdiar av k med ein samsvarande eigenverdi \lambda = k^2 - k. Om grensevilkåra gjeld for dette systemet (t.d., f=0 ved to fysiske stader i rommet), så kan berre visse verdiar av k=k_n tilfredsstille grensevilkåra, og ein får samsvarande diskrete eigenverdiar \lambda_n=k_n^2-k_n.

For signal og system er eigenfunksjonen til eit system det signalet f(t) som ein puttar inn i systemet og som gjev svaret y(t) = \lambda f(t) med den komplekse konstanten \lambda.

Eigenfunksjonar spelar ei viktig rolle i mange greiner innan fysikken, til dømes kvantemekanikk. 

## Sjå òg
* Eigenverdi, eigenvektor og eigerom

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eigenfunction|Eigenfunction]]» frå ,  den 30. november 2009.*
Jule Charney

**Jule Gregory Charney** () var ein amerikansk meteorolog som spelte ei viktig rolle i utviklinga av vêrvarslinga. Han utvikla eit likningssett (den kvasi-geostrofiske virvlingslikninga) for utrekning dei storskala rørslene til planetære bølgjer. Han gav den første overtydande fysiske forklaringa på utviklinga av syklonar på midlare breidder, kjend som teorien kring baroklinsk instabilitet. Han vert rekna som skaparen av den moderne dynamiske meteorologien og var òg ein pioner innan numerisk vêrvarsling. I tillegg gav han viktige bidrag til tropisk meteorologi og teorien for havstraumar.  

Charney var professor ved Massachusetts Institute of Technology frå 1956 til 1977. Han var mange gonger ved Universitetet i Oslo som forskar, og var medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi.

American Meteorological Society har ein pris kalla «The Jule G. Charney Award» som vert gjeven til personar som «anerkjennelse for viktige forskingsbidrag eller utvikling innan atmosfæriske vitskapar eller hydrologi». 

## Bakgrunnsstoff
* Jule Gregory Charney på agu.org 
* The Quasi-Geostrophic Vorticity Equation
Mjølfjell stasjon

**Mjølfjell stasjon** ligg på Mjølfjell i Voss herad i Vestland og er ein stasjon på Bergensbanen. 
Han vart opna i 1908.

Stasjonen ligg mellom Ljosanbotn haldeplass og Eggjareid haldeplass, 

Det er lokaltoga på strekkja Bergen-Voss-Myrdal som stoppar på Mjølfjell. 

Stasjonen ligg 627,2 moh, 354,22 km frå Oslo. 

Det er mange hytter i området. I eldre tid var det stølar på Mjølfjell. 

Søraust for Mjølfjell stasjon består fjellet av kvit mylonittisk kvartsitt som vart danna under den sveconorvegiske orogenesen i prekambriumtida.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* «Mjølfjell» på nettstaden til Jernbaneverket 
* «Mjølfjell» i Stasjonsdatabasen til Norsk Jernbaneklubb
* Eldre fototgrafi frå Mjølfjell på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Programmering

**Programmering** viser til det å fortelja ein maskin, til dømes ein datamaskin, robot eller andre apparat, korleis dei skal løysa ein viss oppgåve. 

Ved hjelp av programmeringsspråk kan ein person laga instruksar til ein datamaskin, som fortel den korleis den skal løyse ei gitt oppgåve. Maskinen skjønar ikkje dette språket direkte, difor må det kompilere språket til maskinkode før maskinen eventuelt kan takle instruksjonane. 

Ada Byron Lovelace var den fyrste som beskreiv korleis ein maskin kunne programmerast.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Programmering|Programmering]]» frå ,  den 30. november 2009.*
Solveig Muren Sanden

**Solveig Muren Sanden** () var ein norsk teiknar og illustratør.

Solveig Muren var dotter til læraren Olav Muren, opphavleg frå Sande på Sunnmøre, som alt frå hennar tidlege barneår busette seg i Vrådal i Kviteseid og skulte der i lang tid. Sjølv gjekk ho Kunst- og handverkskulen i Oslo. På Statens Kunstakademi spesialiserte ho seg på måling.

Ho tok over som teiknar av juleheftet Tuss og Troll i 1957, og Smørbukk i 1959, etter Jens R. Nilssen. Ho leverte nye teikningar til Tuss og Troll til ho var over 90 år gammal.  

## Utmerkingar
* Kultur- og kirkedepartementets pris for barne- og ungdomslitteratur, 1973 for arbeidet med *Smørbukk* og *Tuss og Troll*.
* Heidersmedlem i Smørbukks vener.

## Kjelder
*Haakon W. Isachen: *Ingen jul uten Juleheftene* Egmont serieforlag 2004
*Kyrkjebok for Vrådal i Kviteseid 1917-1937
Den finske riksdagen

**Den finske riksdagen** (finsk *eduskunta*) er parlamentet i Finland. Riksdagen har eitt kammer, og 200 representantar.

## Historie
I 1809 vart Finland teke frå Sverige av Russland. Same året kalla tsar Alexander I av Russland, som no òg var storfyrste av Finland, inn til ein lantdag i Borgå. Lantdagen var ei stenderforsamling, med utgangspunkt i dei svenske vedtektene om *Sveriges ståndsriksdag*, fordi keisaren hadde lova at gamal svensk rett skulle gjelda i Finland inntil vidare.

Frå og med *Lantdagsordninga* frå 1906 vart det innført lik og allmenn stemmerett i landet. Finland vart såleis det fyrste landet i Europa med allmenn stemmerett for kvinner. Stenderforsamlinga vart gjort om til ei forsamling med eitt kammer.

Det noverande Riksdagshuset vart teke i bruk i 1931.

Talsmannen for Riksdagen (finsk *eduskunnan puhemies*), tilsvarande stortingspresident i Noreg, har sidan juni 2019 vore Matti Vanhanen.

## Mandatfordeling

## Bakgrunnsstoff

* 
*
Rosenlundsalen

**Rosenlundsalen** i Konservativen i Halden er truleg Noregs eldste eksisterande teatersal. Salen er omtala i ein branntakst fra 1777 og er dimed eldre enn både Fredrikshalds teater og Gamle Scene ved Trøndelag Teater. Huset er ført opp mellom 1759 og 1765.

Salen, og resten av huset, var opphavleg lokale for *Den Civile Klub Selskab* også kalla *Harald Haarfagers Klub*. Namnet har salen etter S. Rosenlund, som eigde huset i 1842. Salen inneheld ein original proscenieboge som syner at den har vorte nytta som teatersal. Dei opphavlege dekorasjonane vart elles borte då Den Civile Klub slo seg saman med Den Militære til Haldens Klub.

I 1849 heldt Marcus Thrane det fyrste folkemøtet i det som skulle verte kjend som Thrane-ria i Rosenlundsalen. Vi har dimed grunnlag for å seie at ikkje berre norsk teater, men også norsk arbeidarrørsle, kan føre historia si attende til dette rommet.

I 1852 var salen igjen innreidd som teater, og frå 1856 finst det detaljert oversikt over teppe, dekorasjonar og sufitter.

Ved overgangen til det tjuande hundreåret vart salen teken over av Den konservative Arbeiderforening og fekk etter det rykte som ølbule. Frå 1961 vart salen nytta som møbellager, mens huset gradvis forfall. 

I 1987 kjøpte Halden kommune huset og sette delar av huset i stand som kontor for Østfold Teater. Sjølve salen vart ståande urørt.

Salens framtid er uklar. Kulturhistorisk verdifull, men samstundes forfallen og utsett, treng han sårt til ei restaurering som går langt ut over økonomi og kompetanse hos den noverande eigaren.

## Litteratur

* *Fortidsvern. 3/2008.
* Vidar Parmer *Teater på Fredrikshald'' 1965
Carterton på New Zealand

**Carterton** er ein liten by i regionen Wellington på New Zealand og er sete for **Carterton District**. Han ligg i eit landbruksområde i Wairarapa sør på Nordøya på New Zealand. Byen ligg 14 km sørvest for Masterton og 80 km nordaust for Wellington. Innbyggjartalet var ved folketeljinga i 2006 var 4 122, i tillegg budde 2 976 menneske i det omkringliggjande rurale området.

Carterton vart grunnlagd i 1857. Staden var frå først av kjend som *Three Mile Bush*, og gav husly til arbeidarar som bygde vegen mellom Wellington og Masterton. Seinare fekk byen namn etter Charles Rooking Carter. Byen omtalar seg sjølv som *[[påskelilje]]hovudstaden* på New Zealand, og arrangerer ein årleg påskeliljefestival den andre sundagen i september.

## Kjennemerke

Den historiske *Carterton Railway Station* ligg vest for bysentrum. Stasjonsbygningen er original, og vart bygd då jarnvegen opna i 1880, og har utført tenester for reisande heile tida sidan. 

Biblioteket *Carterton District library*, er det eldste biblioteket som vart bygd til dette føremålet på New Zealand, og som enno er i bruk som bibliotek i dag.

## Transport
### Vegar
*New Zealand State Highway 2*, hovudvegen mellom Wellington og Masterton, går gjennom Carterton. 

Carterton har bussruter som bind byen saman med Masterton, Greytown, Featherston og Martinborough. 

### Jarnveg
Carterton ligg ved Wairarapa Line som bind byen saman med Wellington. 

## Bakgrunnsstoff
*Carterton District Council - heimeside
*Om Carterton i Te Ara Encyclopedia of New Zealand

## Referansar
*


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carterton på New Zealand|Carterton på New Zealand]]» frå ,  den 30. november 2009.*
Eggjareid haldeplass

**Eggjareid haldeplass** ligg i Raundalen i Voss herad i Vestland og er ein haldeplass på Bergensbanen. Han vart opna i 1936. 

Eggjareid haldeplass ligg mellom Mjølfjell stasjon og Volli haldeplass, 357,55 km frå Oslo. 

Det er lokaltoga i Raundalen som stoppar ved Eggjareid. 

## Bakgrunnsstoff
* «Eggjareid» på nettstaden til Jernbaneverket
* «Eggjareid» i Stasjonsdatabasen til Norsk Jernbaneklubb
Eric Eady

**Eric Eady** () var ein britisk meteorolog som lagde Eady-modellen for baroklinsk instabilitet, som skapar vêrsystem. Eady fekk ein B.Sc. i matematikk og i 1937 hadde han vorte vêrvarslar hos Det britiske meteorologiske instituttet. I 1946 starta han på doktorgraden i matematikk ved Imperial College. Oppgåva hans omhandla *Teorien om utviklinga i dynamisk meteorologi*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eric Eady|Eric Eady]]» frå ,  den 30. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Reimegrend stasjon

**Reimegrend stasjon** ligg i Raundalen i Voss herad i Vestland og er ein stasjon på Bergensbanen. Han vart opna i 1908. Fram til 1928 heitte stasjonen *Reime*.

Reimegrend ligg mellom Volli haldeplass og Skiple haldeplass. Stasjonen ligg 464,6 moh, 362,73 km frå Oslo. 

Tidlegare var Reimegrend den vestlege snustasjonen for snøryddingstenesta på høgfjellstrekkja av Bergensbanen.

Stasjonsbygningen vart flytt frå Dale stasjon i Dale i Vaksdal til Reimegrend i 1907&ndash;08. Han er teikna av Balthazar Lange og vart sett opp i Dale i 1883.

Det er lokaltoga i Raundalen som stoppar på stasjonen.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* «Reimegrend» på nettstaden til Jernbaneverket 
* «Reimegrend» i Stasjonsdatabasen til Norsk Jernbaneklubb
* Eldre fotografi frå Reimegrend på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Potensiell tettleik

Den **potensielle tettleiken** til ein væskepakke med trykk P er tettleiken pakken måtte ha for å førast adiabatisk til eit referansetrykk P_{0}, ofte 1000 hPa). Når tettleiken endra seg ved forskjellig trykk, er den potensielle tettleiken til ein væskepakke bevart, sidan trykket pakken opplever endrar seg (om det ikkje finst miksing med andre pakkar eller ein har netto varmefluks). Omgrepet vert nytta i oseanografi og (til mindre grad) i atmosfærisk vitskap.

Potensiell tettleik er ein dynamisk viktig eigenskap: for statisk stabilitet må den potensielle tettleiken minke oppover. Om han ikkje ger det, vil ein pakke som vert flytta oppover vere lettare enn omgjevnadane, og dermed helde fram oppover. På liknande måte vil ein pakke som då vert flytta nedover vere tyngre enn omgjevnadane. Dette gjeld sjølv om tettleiken til væska minkar oppover. I stabile tilhøve (der den potensielle tettleiken minkar oppover) vil rørsler langs ei flate med konstant potensiell tettleik (isopyknalar) nytte mykje mindre energi enn rørsler på tvers av desse flatene (diapyknal straum), så det meste av rørsla i ei tredimensjonal geofysisk væske går langs desse todimensjonale flatene.

I oseanografi nyttar ein symbolet \rho_\theta for å skildre potensiell tettleik, med referansetrykk P_0 som trykket ved havoverflata. Den tilsvarande «potensielle tettleiksanomalien» vert skrive som \sigma_\theta = \rho_\theta - 1000  kg/m^3. Sidan kompressibiliteten til sjøvatn varierer med salinitet og temperatur, må referansetrykket veljast nær det faktiske trykket for å definisjonen av potensiell tettleik skal gje meining. Referansetrykket vert ofte vald i heile multiplar av 100 bar, for vatn nær eit trykk på 400 bar (40 MPa), la oss sei at referansetrykket er 400 bar, så ville den potensielle tettleiksanomalien vorte skriven \sigma_4.

Potensiell tettleik vert tilpassa effekten av kompresjon på to måtar: 
*Effekten av at ein pakke endrar volum på grunn av endringar i trykket (når trykket aukar, minkar volumet). 
*Effekten av at ein pakke endrar temperatur på grunn av adiabatiske endringar i trykket (når trykket aukar, aukar temperaturen).

Tettleiken til ein pakke kan reknast ut frå tilstandslikninga:
:\rho = \rho(P,T,S_1,S_2,...) 
der T er temperatur, P er trykk og S_n er andre sporstoff som påverkar tettleiken (t.d. saliniteten til sjøvatn).  Den potensielle tettleiken ville då ha vorte: 
:\rho_\theta = \rho(P_0,\theta,S_1,S_2,...) 
der \theta er den potensiell temperaturen til ein væskepakke for det same referansetrykket P_0.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Potential density|Potential density]]» frå ,  den 1. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
**
**
James Henry Coffin

**James Henry Coffin** () var ein amerikansk matematikar og meteorolog som spesialiserte seg i studiet av vind og atmosfæriske endringar.

Coffin gjekk ut frå Amherst College i 1828 og vart lærar ved forskjellige skular og college. Meteorologistudiet starta han i 1838. Medan han var på Williams College frå 1840 til 1843, sette han opp eit apparat på Mount Greylock i New York for automatisk avlesing av vindretning og styrke. Frå 1846 og fram til han døydde var Coffin leiar for matematisk, naturfilosofisk og astronomisk avdeling ved Lafayette College. I 1846 starta han samarbeid med Smithsonian Institute i meteorologi. Dei mest kjende verka hans var *Winds of the Northern Hemisphere* (Vind på den nordlege halvkula) (1853) og *Winds of the Globe* (Vind på kloden) (1875). Førstnemnte vert rekna som eit pionerverk innan meteorologi.

## Kjelder
* Lafayette College Special Collections - James Henry Coffin
HP Photosmart C4180

**HP Photosmart C4180** er ein skrivar, skannar og kopimaskin utvikla av Hewlett-Packard, eit teknologiselskap opphavleg frå California, USA.

## Generelt
Maskina har eit rektangulært display, samt inngang for xD Biletkort, MS/DUO, CF (*compact flash*), SD og MMC.
Aleksandr Borisov

**Aleksandr Aleksejevitsj Borisov** (russisk: Александр Алексеевич Борисов) () var ein russisk målar. Han vert omtala som Nord-Russlands målar. Ein del av bileta er vigd innfødde folk i det austlege Russland.

## Studiar
Borisov var fødd i Glubokij Rutsjej i Vologda-guvernementet. Han starta sin kunstnariske livsveg 1884-86 i ikonverkstaden til Solovetskij-klosteret. Frå 1886 til 1888 gjekk han på teikneskulen som *Selskapet til framhjelp for kunsten* dreiv i St. Petersburg, vidare frå 1888 til 1897 studerte han ved St. Petersburgs kunstakademi. Han kunne frå då av titulere seg som kunstnar. Kjende målarar som Arkhip Kuindzji og Ivan Sjisjkin var mellom lærarane hans. Frå 1894 av la Borisov ut på fleire reiser i det høge nord. 1897-99 og 1900-01 var han med på ekspedisjonar til Novaja Semlja, turar han hadde vore pådrivar for.

## Verk

Borisov fann sine motiv fyrst og fremst i landskapet i det høge nord. Han ville framstille det  "grenselaust vakre i polarområdet med det majestetiske ishavet". I året 1898-1900 måla han ved sidan av landskapsbilete i storformat også sjangermåleri. Fyrst og fremst syner desse måleria livet til dei samojediske folkegruppene. Til dømes *Samojedar på tundraen om våren*, laga 1898, eller *Samojedar ved fiskeplassen*, laga kring 1900-1901. Borisovs mest berømte bilete er *Vintereventyr* frå 1913.

Ein del av Borisovs verk er i dag å sjå på kunstmuseum i Arkhangelsk, verk som også er interessante for antropologar og etnologar. År 1899 erverva Pavel Tretjakov 65 måleri av Borisov, desse er i dag i Tretjakovgalleriet i Moskva. Også fleire kunsthistoriske museum har måleri av Borisov i sine samlingar. Mellom anna i Kazan, Krasnodar, Nizjnij Novgorod.

Borisov døydde i Kranoborsk i Arkhangelsk oblast.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alexander Alexejewitsch Borissow|Alexander Alexejewitsch Borissow]]» frå , den 1. desember 2009.*
Sekundær sirkulasjon

Ein **sekundær sirkulasjon** er ein sirkulasjon skapt i eit roterande system. Til dømes er den primære sirkulasjonen til jordatmosfæren sonal. Om ein luftpakke som flyttar seg beint sonalt vert akselerert eller sakka av sonalt, så vil corioliskrafta tilføre ein meridional komponent til snøggleiken. Denne meridionale sirkulasjonen vert då den sekundære sirkulasjonen. 

## Sjå òg
* Hough-funksjon
* Primitive likningar
* Sekundær straum
Lego Pirates

**Lego Pirates** er ein LEGO-type.
Det er piratar og soldatar som krigar mot kavarandre.

## Det finst blant anna
* Sjørøvarskip
* Borg
Gerhard Voldnes AS

**Gerhard Voldnes AS** er eit norsk industriselskap knytt til fiskeri og transport.

Selskapet vart etablert i 1917 under namnet Floer & Br. Voldnes AS, som i 1944 fekk endra namn til Gerh. Voldnes AS. Føretaket vart Norges største private fiskerikonsern og voks jamnt og trutt frå 1930 talet og framover. Hovudbasa var i Fosnavåg på Sunnmøre og hadde i tillegg store anlegg i Honningsvåg og Måløy (sildoljefabrikkar). I Fosnavåg hadde dei og fryseri frå 1941, slipp og mek. verkstad frå 1955, seinare skipsbygging med Voldnes Skipsverft AS frå 1962, der var hermetikkfabrikk frå 1936, bilverkstad 1950-talet, bensinstasjon 1960-talet, bunkersanlegg frå 1930 talet, skipshandel frå 1920 talet og eit bra stort reiarlag som starta alt i 1917.

## Bakgrunnsstoff
* Nettstad
Konvergenssone

Ein **konvergenssone** viser vanlegvis til eit område i atmosfæren der to jamne lufstraumar møter kvarandre og vekselverkar. Dette fører vanlegvis til særeigne vêrtilhøve. 

Eit døme på ein konvergenssone er den intertropiske konvergenssona (ITCZ), eit lågtrykksområde som ligg rundt jorda ved ekvator. Eit anna døme er konvergenssonen i det sørlege Stillehavet som strekkjer seg frå det vestlege Stillehavet til Fransk Polynesia.

Konvergenssoner kan òg knytast til solgangsbrisfrontar. 

## Sjå òg
*Vindskjer
*Konvergens
*Divergens

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Convergence zone|Convergence zone]]» frå ,  den 1. desember 2009.*
Bostonmassakren

**Bostonmassakren** vart utført i Boston i Massachusetts om kvelden 5. mars 1770. Bakgrunnen var den spende stoda mellom innbyggarane i Boston og dei britiske soldatane i området.

## Bakgrunn

Bakgrunnen for denne spende stoda var motstanden mot Townshend-lovene som vart innførte i 1768. Folk i Boston protesterte mot desse, og meinte desse lovene var brot mot deira medfødde rettar. Motstanden var så hard at den britiske krona sende fire kompani med soldatar til Boston det neste året. Mot slutten av februar 1770 vart ein ellve år gamal gut drepen av ein britisk soldat, noko som førte til fortetta spenning.

## Hending

Hendinga vart alvorleg av di lokale folk tok til å hetse ein skiltvakt frå den britiske forlegningen i nærleiken, og truga han med køller og snøballar. Forsterkingar vart snart sende inn, eit kompani under leiing av offiseren Thomas Preston. Han gav bod om at soldatane ikkje skulle opne eld mot mengda, men folkemengda var oppøst, og terga soldatane til ein av dei skaut utan varsel. Skotsalven som følgde tok livet av fem menneske, fire av dei på staden, og ein som døydde etter nokre timar.

Rettssaka etter hendinga vart halden i Boston, og her kom det fram at soldatane var truga og skremde til å skyte. Forsvararen, seinare president John Adams, fekk Preston og dei fleste soldatane hans frikjende av di dei ikkje hadde byrja konflikten, medan to soldatar vart dømde for uaktsamt drap. Aktor i saka var Robert Treat Paine. Preston reiste snart etter attende til England. Både Paine og Adams vart seinare valde ut til å tala for Massachusetts i dei amerikanske nasjonalkongressane.

Saka gav Adams omdøme som ein særs dyktig og sjølvstendig advokat. Hendinga i Boston utløyste på mange vis den amerikanske sjølvstendekrigen, og er mint i Boston kvart år den 5. mars.