Utskjering

**Utskjering** er ein teknikk der ein bruker ulike reiskapar til å laga mønster, bilde, skriftteikn og symbol i eit materiale ved å skjera eller rissa bort noko av det. Ein kan skjera ut alle materiale som er solide nok til å halda på forma si når ein fjernar bitar frå det, samstundes som dei er mjuke nok til at ein klarer skjera bort bitar med dei verktøya ein måtte ha tilgjengelege. Vanlege utskjeringsmateriale er tre, stein og metall. Ein kan også skjera ut is og snø, bein og elfenbein, matvarer og ulike plantemateriale.

Utskjering skil seg frå skulpturmaking med mjuke materiale som leire eller smelta glas, som ein kan forma medan dei er mjuke og som sidan hardnar. Utskjering krev ofte meir arbeid enn arbeid med mjuke, formbare materiale.

## Treskjering

Treskjering er ei utskjeringsform som er utbreidd over heile verda. Ein kan bruka trevirke frå ulike treslag til å skjera ut nytte- og pyntegjenstandar, fargreier og bygningsdelar.

### Andre organiske materiale

Ein kan skjera ut ei rekkje organiske materiale. Bein, horn og elfenbein er særleg vanlege. Ein kan også skjera ut mønster i lêr, eller symbol eller bokstavar i borken til levande tre.

Ein kan skjera ut skalet til egg eller frukter som graskar og kalebassar, til dømes til lykter (jack-o'-lantern) eller drikkekar (t.d. til maté).

I Sør-Asia og Søraust-Asia, særleg i Thailand, skjer ein ut bananstenglar til særskilde høve. I Thailand blir dei gjerne brukt til dekorasjonar ved gravferder, ordinasjonar og andre religiøse seremoniar.
I India kan dei brukast til midlertidige gudebilde.

I Kina finst det tradisjon for å skjera ut miniatyrarbeid av fruktsteinar kjend som *hediao*.
Ein kan bruka steinar frå fersken, aprikos, oliven eller *yangmei* (*[[Myrica rubra]]*). Dei kan formast som små smykke eller amulettar som førestiller Buddha, naturen eller kinesiske årsdyr.

### Galleri

Kunsthistorisches Museum 09 04 2013 Ascension Ivoire.jpg|Kristi himmelfart skore ut i elfenbein, kanskje gjort i Metz, seint på 900-talet.
W00319.jpg|Elfenbeinsrelieff av Gregor den store, kanskje frå Lorraine, seint på 900-talet.
Lotus-shaped cup with openwork handle, China, Qing dynasty, probably 1800-1900 AD, rhinoceros horn - Asian Art Museum of San Francisco - DSC01565.JPG|Utskore beger av nashorn frå Qing-dynastiet, forma som ein lotus med ope handtak.
Bullock horns (AM 1965.78.281-3).jpg|Oksehorn skore ut av ein fange ved Mt. Eden gaol i 1860- eller 1870-åra.
Buckle (AM 2017.21.7-1).jpg|Sommarfuglforma spenne skoren ut i elfenbein, stein eller skjel.
Description- Alberta saddlemaker Chuck Stormes works on part of a saddle at the 2006 Smithsonian Folklife Festival on the National Mall. (2548117375).jpg|Utskjering i lêr
橄榄核雕 跳山羊.jpg|Olivensteinutskjering


## Steinhogging

Hogging eller utskjering av stein går langt tilbake i tid. Utskjering av berg til helleristingar og utforming av reiskapar av til dømes flint har føregått sidan steinalderen. Ein kan skjera ut både mjuke mineral, som tuff, kalk- og sandstein, og harde mineral som marmor, basalt og granitt. Før ein oppdaga stål måtte hard stein skjerast ut ved hjelp av filing, ettersom ingen metall ein kjende til var harde nok til å hogga i steinen.

### Galleri

Stone sculptor at work.jpg|Bilethoggar i 1909.
Steinmetz.jpg|Steinhoggar i 2007.
Delicate Work in Taxila.jpg|Bilethoggarar i Taxila i 2011.
KunsthistorischesMuseumAmazonen.jpg|Relieffutskjering av Amazonekrigen i stein.
Egyptian Stone KHM.png|Gammal sørarabisk innskrift, no ved Kunsthistorisches Museum Wien
Jama Masjid, Ahmedabad 09.jpg|Utskore steinrelieff av eit tre ved Jama Masjid i Ahmedabad.


## Kortlivde materiale

Is, snø og sand kan skjerast ut til skulpturar som berre varer ei kort tid. Desse blir ofte laga i samband med festivalar, som Harbin internasjonale is- og snøfestival eller Weston-super-Mare Sand Sculpture Festival.

### Matvarer

Ein kan skjera ut matvarer for å laga til ein fin matpresentasjon, for å vekka merksemd eller som eit kortvarig kunstprosjekt.

Frukt og grønsaker er vanlege materiale for utskjeringar. Harde grønsaker held forma godt, og kan til dømes skjerast ut til blad og blomar. Ulike fargar på skal og kjøt kan nyttast til å få fram mønster, til dømes frå vassmelon.

Mjukare matvarer som tofu, ost og smør kan også skjerast ut. Smørskulpturar treng som regel nedkjøling for ikkje å smelta. Smør kan også smeltast og utformast ved hjelp av former, og det same gjeld sjokolade, men ein kan også skjera ut sjokoladen.

### Galleri

Sand Sculptor Puri Orissa.jpg|Sandskulptur i Orissa.
Snow carving contest (12713396075).jpg|Ei tevling i snøskjering i Alaska.
Fire & Ice 2010 Chili & Ice Carving Festival, Mt. Holly, New Jersey (4317299943).jpg|Isskjering i New Jersey.
07600 Ahmetler-Manavgat-Antalya, Turkey - panoramio.jpg|Utskjering av vassmelon i Tyrkia
Карвинг1.jpg|Utskorne grønsaker
2002IowaStateFair (1) (36588354341).jpg|Smørskulptur av ei ku ved Iowa State Fair i 2002.


## Sjå òg
*Spikking
*Skulptur 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carving|Carving]]» frå ,  den 18. januar 2020.*  
 
## Bakgrunnsstoff