Hebburn

**Hebburn** er ein by i South Tyneside i Tyne and Wear i England. Hebburn ligg ved sørbreidda av Tyne i Nordaust-England, mellom byane Jarrow og Gateshead og sør for Walker i Newcastle. Folketalet i Hebburn var 18 808 i 2001, og hadde i 2011 gått ned til 16 492 i wardane North Hebburn og South Hebburn. Staden var tidlegare del av den private Ellison-eigedommen. Han blei eit eige *Urban District* i 1894, og i 1974 blei han del av Tyne and Wear som var eit *metropolitan county*. Hebburn låg historisk i County Durham.

## Historie
I gammalengelsk tid var Hebburn ein liten fiskarlandsby ved elva Tyne. Namnet Hebburn skal stamma frå dei gammalengelske orda *heah*, 'høg' og *byrgen*, 'gravhaug', men er også blitt tolka som 'høg stad ved vatnet'. Den eldste omtateln av Hebburn nemner ein busetnad av fiskarhytter på 700-talet som var blitt brend av vikingar.

På 1300-talet var landskapet prega av eit befesta steintårn eller *[[peel tower]]*. Ein del av veggen til tårnet er att ved St. John's Church. Tittelen som  Lord of the Manor ved Hebburn tilhøyrde fleire ulike familiar i løptet av mellomalderen, mellom anna Hodgsons of Hebburn.

### Industrialisering

Tidleg på 1600-talet blei den rike Newcastle-familien Ellison eigarar av Hebburn. Ein byrja gruvedrift etter kol her så tidleg som på 1600-talet. Ellison-familien fekk gode inntekter frå Hebburn Quay, og frå 1792 frå kolgruva Hebburn Colliery. Denne verksemda omfatta etterkvart tre gruver. På 1800-talet bygde dei ut herskapshuset Hebburn Manor til den større Hebburn Hall. Hebburn Colliery hadde  ei viktig rolle i utviklinga av tryggleik i gruver etter gruveulukke ved Felling Colliery i 1812. Humphry Davy budde hjå Cuthbert Ellison i Hebburn Hall i 1815 og tok prøvar av den eksplosive gruvegassen metan frå Hebburn-gruva som blei sende til London i vinflasker og brukt i eksperiment som førte fram til tryggleikslampa for gruvearbeidarar.  Lampane til Davy blei prøvde ut i Hebburn-gruva i 1816.

I 1853 kom Andrew Leslie til staden frå Aberdeen i Skottland. Han utvida Ellison-verksemda vidare, med skipsbygging. På 200 år med industrialisering voks Hebburn til ein moderne by med 20 000 innbyggjarar. Vidare vekst følgde etter at jernbanen kom til Hebburn i 1872, med utvikling av mursteins-, metall- og kjemiske industriar.

Verftet til Andrew Leslie sjøsette to hundre og femfitme skip før 1885. I 1885 blei verftet slått saman med den lokale lokomotivbyggjaren W Hawthorne, endra namn til Hawthorn Leslie and Company, og voks vidare.

I 1894 fekk Hebburn status som eit eige Urban District; det var ikkje lenger den private eigdeommen til Ellison-familien. Distriktet tok i bruk familieskjoldet til Ellison som våpen.

I 1901 opna Alphonse Reyrolle føretaket Reyrolle Electrical Switchgear Company. I 1932 blei Hebburn Colliery stengd. 200 gruvearbeidarar hadde omkome i løpet av tida det var i drift. Den yngste av dei var ein tiåring. I 1936 blei Monkton Coke Works opna av styresmaktene som respons på Jarrow-marsjen i 1932.

Monkton Coke Works blei stengd i 1990 og rive i 1992. Den tidlegare British Short-Circuit Testing Station i byen, som var brukt av A. Reyrolle &amp;amp; Company, blei brukt av Gary Numan til musikkvideoen *Metal*. Anlegget blei rive i 2011.

## Hebburn på 2000-talet

Hebburn har eit økologi-senter med energi frå vindturbinar.

Det ligg eit verft her drive av A&P Group.

4th Battalion, eit Parachute Regiment, og 23 SAS Reserves har basar i Hebburn.  Air Cadets er aktive ved Hebburn TA Centre.

I 2012 bestilte BBC ein fjernsynsserie med handling frå byen med tittelen *Hebburn*. Serien blei skapt og dels skrive av Jason Cook, som voks opp i Hebburn. Den fyrste episoden blei send i oktober 2012.

## Utdanning
Hebburn har to vidaregåande skular, St Joseph's Catholic Academy (tidlegare St Joseph's Comprehensive School) og Hebburn Comprehensive School.

## Transport
Byen har ein stasjon på Tyne and Wear Metro, Hebburn Metro station. Det går jamleg buss til South Shields, Jarrow, Gateshead og Newcastle frå Station Road.

Hebburn hadde tidlegare ferjetilbod over Tyne. Ferjene tilhøyrde ulike verft i området, og gjekk mellom Hebburn, Walker og Wallsend. Den siste ferja gjekk i 1986. Ei av ferjene, som blei drivene av Mid Tyne Ferry Co, heitte «Tyne Queen». I 2020 var ho blitt omdøypt til «Jacobite Queen» og gjekk i fart på  Loch Ness i Inverness i Skottland.

## Kjende folk frå Hebburn

* John Miles, musikar og låtskrivar
* Brendan Foster, løpar og idrettskommentator

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hebburn|Hebburn]]» frå ,  den 25. februar 2022.*  

## Bakgrunnsstoff