open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vorona i Botoșani

**Vorona** er ein kommune i Botoșani fylke i Romania.

## Busetnader

Vorona er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Vorona, Botoșani|Comuna Vorona, Botoșani]]» frå , den 16. oktober 2022.*  

### Referansar
Nordvestpassasjen

**Nordvestpassasjen** er ei sjørute frå Atlanterhavet til Stillehavet via den arktiske øygruppa nord i Canada.

Dei ulike øyane i arkipelet er skilde frå kvarandre og det kanadiske fastlandet av ein serie arktiske sjøvegar som saman er kjende som Nordvestpassasjen.

## Historiske forsøk
Frå 1600-talet til 1900-talet sende mange europeiske land ut ekspedisjonar for å finna passasjen for å etablera ei raskare handelsrute til Asia. Det var på leiting etter denne passasjen at mesteparten av den nordamerikanske aust- og vestkysten blei oppdaga og kartlagd av europearar.

I 1539 sende Hernán Cortés ein ekspedisjon under leiing av Francisco de Ulloa, som skulle segla langs dagens Baja California for å finna passasjen. 8. august 1585 kom den engelske oppdagaren John Davis fram til Cumberland Sound på Baffinøya. I 1609 segla Henry Hudson opp Hudsonelva for å leita etter passasjen. Hudson var seinare involvert i oppdagelsesreiser til Nord-Canada, og oppdaga Hudsonbukta.

Jens Munk prøvde i 1620, på oppdrag frå Kristian IV, å finna Nordvestpassasjen, men kom ikkje lengre enn til Hudsonbukta.

I 1845 freista ein velutstyrt britisk ekspedisjon leidd av John Franklin å bryta seg veg gjennom isen frå Baffinbukta til Beauforthavet. Då ekspedisjonen ikkje vende tilbake blei det skipa til fleire redningsekspedisjonar. Det var desse ekspedisjonane som kartla større delar av passasjen.

## Historisk trafikk
Den fyrste som segla gjennom heile passasjen var den norske oppdagaren Roald Amundsen, som hadde heisa ankar i 1903 akkurat i tide for å unngå hissige kreditorar som ville stoppa ekspedisjonen. Reisa blei gjennomført på tre år med den vesle ombygde fiskebåten «Gjøa». Den ekstreme tidsbruken hadde årsak i at han valde ei rute som var kommersielt upraktisk for gjennomfarten. I tillegg var passasjen tidvis særs grunn.

Den fyrste kryssinga frå vest til aust var med skonnerten «St. Roch» i 1940 under kaptein Henry A. Larsen. Larsen var òg den fyrste til å ta seg gjennom passasjen på ei enkelt årstid i 1944, med det same skipet.

Ved utgangen av 2018 hadde totalt 290 skip kryssa heile Nordvestpassasjen frå Atlanterhavet til Stillehavet eller omvendt. Båtane hadde nytta ni forskjellige ruter aust for Beauforthavet:

## Grensedisputt
Passasjen er opphavet til ei usemje mellom Canada og USA. USA ser på passasjen som internasjonalt farvatn, medan Canada meiner det er kanadisk område. Skip som vil segla gjennom passasjen må ha løyve frå kanadiske styresmakter.

Sommaren 2000 drog fleire skip nytte av ein tynnare sommaris i passasjen og tok seg gjennom. Det er mogleg at global oppvarming kjem til å gjera passasjen farbar i større delar av året, noko som gjer han attraktiv som shippingrute. Skip som skal frå Asia til Europa sparer 4000 km ved å nytta passasjen, i motsetniad til dagens shippingruter gjennom Panamakanalen.

## Sjå òg

* Nordaustpassasjen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nordvestpassasjen|Nordvestpassasjen]]» frå ,  den 17. oktober 2022.*
Ștefănești i Botoșani

**Ștefănești** (jiddisk שטעפנשט, hebraisk שטפנשט), er ein by i Botoșani fylke i Romania.

Ștefănești vart oppretta som bykommune (*oraș*) i 2004.

## Busetnader

Ștefănești er ein *[[oraș]]* (mindre bykommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Ștefănești, Botoșani|Ștefănești, Botoșani]]» frå , den 16. oktober 2022.*  

### Referansar
EHF-meisterligaen i handball 2022/Menn

**Meisterligaen i handball 2022** for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med spel i to grupper à seks lag. Dei 2 beste laga i gruppene gjekk rett til kvartfinalar, lag nummer 3-6 i gruppene måtte gjennom doble utslagskampar før dei kunne kvalifisere seg til kvartfinalane. Vinnarane av kvartfinalane møttest til finalespel i Köln helga 18. og 19. juni.

## Finalespelet
*KS Kielce – Veszprém KC 37–35
*FC Barcelona – THW Kiel 34–30

### Bronsefinalen
*THW Kiel – Veszprém KC 37–35  etter ekstraomgangar og straffeskyting

### Finalen
*FC Barcelona – KS Kielce 37–35 etter ekstraomgangar og straffeskyting

Barcelona leia 14–13 ved pause. Etter 60 minutt stod det 32–32 og ekstraomgangane skåra laga kvar sine mål til 34–34. Kielce mislukkast i to straffar, så pokalen gjekk til FC Barcelona.

**FC Barcelona** stilte med, mellom andre, målvakta Gonzalo Pérez de Vargas og målskårarane Aleix Gómez (10), Dika Mem (6), Timothey N’Guessan (4), Aitor Ariño (3), Ángel Fernández Pérez (3), Melvyn Richardson (3), Ludovic Fabregas (2), Ali Zeinelabedin (2), Blaž Janc (1), Thiagus Petrus (1), Domen Makuc (1) og Haniel Langaro (1).
 
Arkadiusz Moryto var mestskårande for **Kielce** med sine 6 mål.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League 2021/22|EHF Champions League 2021/22]]» frå ,  den 17. oktober 2022.*
Ungureni

**Ungureni** er namnet på fleire stader i Romania:
* Ungureni i Bacău, landkommune (*comună*) i Bacău fylke
* Ungureni i Botoșani, landkommune (*comună*) i Botoșani fylke
* Ungureni i Corbii Mari, busetnad i landkommunen (*comună*) Corbii Mari i Dâmbovița fylke
* Ungureni i Cornești, busetnad i landkommunen (*comună*) Cornești i Dâmbovița fylke
* Ungureni i Dragomirești, busetnad i landkommunen (*comună*) Dragomirești i Dâmbovița fylke
* Ungureni i Filipeștii de Târg, busetnad i landkommunen (*comună*) Filipeștii de Târg i Prahova fylke
* Ungureni i Munteni, busetnad i landkommunen (*comună*) Munteni i Galați fylke
EHF-meisterligaen i handball 2019/Menn

**Meisterligaen i handball 2019** for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel, deretter spel i fire grupper à seks lag. Dei 16 beste laga i gruppespelet gjekk så vidare til utslagsspel med heimekamp og bortekamp. Vinnarane av kvartfinalane møttest til finalespel i Köln helga 2. og 3. juni.

## Finalespelet
*KC Veszprém – KS Kielce 33–30
*Vardar – FC Barcelona 29–27

### Bronsefinalen
*FC Barcelona – KS Kielce 40–35

### Finalen
*Vardar – KC Veszprém 27–24

Vardar fekk kontoll over kamputviklinga i løpet av fyrste omgang, laget leia 16–11 ved pause. I andre omgang styrte laget inn til tremålssiger. 

Brasilianaren Rogério Ferreira vart toppskårar for Vardar med sine 6 mål, like mange mål skåra franskmannen Kentin Mahé for Veszprém.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League 2018/19|EHF Champions League 2018/19]]» frå ,  den 17. oktober 2022.*
KS Kielce

**KS Kielce** er eit handballag frå Kielce i Polen, skipa i 1965. Laget vann EHF-meisterligaen i 2016 etter å ha slått det ungarske laget Veszprém KC gjennom straffeskyting. I 2022 tapte Kielce meisterligafinalen mot FC Barcelona. Kielce spelar i gule skjorter og knallblå bukser.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:KS Kielce|KS Kielce]]» frå ,  den 17. oktober 2022.*
Bodordshella

**Bodordshella** er eit freda kulturminne på garden Sætre på Vartdal i Ørsta kommune. Ho vert og nemnd **Sætre-hella**
## Skildring
Hella, som står  like ved fylkesveg 5906, er omlag  2,95 m lang, 1,7 m høg og 0,15 - 0,30 m tjukk.  Ho kviler mot eit støypt fundament. På sida som no vender mot vegen,  er det innhogge ei innskrift. Innskrifta har form av heile og halve sirklar. Den ytste sirkelen er 1,3 m i diameter Der finn vi og ein solglorie med bokstavane  JHS, årstala 1599 og 1791, i tillegg til teksta Gnud-Endre-Søn.

## Soge og tyding
Tradisjonen seier at Knut Endresen Sætre flytte hella heim til klyngjetunet på Sætre på 1500-talet. Det heitest og at det var han som stod bak innskrifta. Etter utskiftinga på Sætre i 1863 var hella flytta til Pegarden, der ho no er.
Innskrifta har i dag vorte utydeleg, og er uråd å lesa. Men medan det var høve til det vart skrifta avfotografert. Dei ti bodorda er innhoggde inne i sirklane. IHs-monogramet, som vert tolka som Iesus Hominum Salvator (Jesus, frelsar for menneska), namnet på  opphavsmannen og årstala er innhogde med ein annan teknikk, truleg på 1700-talet.
Hella vart reist der ho no står, av Vartdal Ungdomslag, i 1928.

## Bilete av Bodordshella

Fil: Bodordhella1.jpg|Bodordshella.
Fil:Bodordhella3.jpg|Innskrifta på hella står på informasjonstavle ved sida av.


## Kjelder
* 

* Johannes Buset: *Vartdalssoga Første bandet*. Vartdal bygdeboknemnd 1964
* Jostein Fet: *Skrivande bønder*. Det Norske Samlaget 2003. ISBN 82-521-6296-7
Tudora i Botoșani

**Tudora** er ein kommune i Botoșani fylke i Romania.

## Busetnader

Tudora er ein *[[comună]]* (landkommune) med den eine busetnaden:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Tudora, Botoșani|Comuna Tudora, Botoșani]]» frå , den 17. oktober 2022.*  

### Referansar
EHF-meisterligaen i handball 2021/Menn

**Meisterligaen i handball 2021** for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med spel i to grupper à åtte lag. Alle laga gjekk vidare til åttedelsfinalar med heimekamp og bortekamp. Vinnarane av dei etterfylgjande kvartfinalane møttest til finalespel i Köln helga 12. og 13. juni.

### Finalespelet
*Aalborg HB – Paris Saint-Germain 35–33
*FC Barcelona – HBC Nantes 31–26

### Bronsefinalen
*Paris Saint-Germain – HBC Nantes 31–28

### Finalen
*FC Barcelona – Aalborg HB 36–23

Barcelona leia 16 – 11 ved pause og auka til 13-målssiger i andre omgang.

**Barcelona**-måla kom frå Aleix Gómez (9) ), Timothey N’Guessan (6), Luka Cindrić (5), Ludovic Fabregas (3), Blaž Janc (3), målvakta Gonzalo Pérez de Vargas (3), Domen Makuc (2), Dika Mem (2), Raúl Entrerríos (1), Luís Frade (1) og Casper U. Mortensen (1).

Med åtte nettkjenningar vart svenske Lukas Sandell toppskårar for **Aalborg**.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League 2020/21|EHF Champions League 2020/21]]» frå ,  den 18. oktober 2022.*
Aleix Gómez

**Aleix Gómez Abelló** ( er ein spansk handballspelar frå Sabadell. Han har sidan 2017 spelt høgrekant i FC Barcelona. Gómez vart europameister med Spania sitt landslag i 2020, og har med FC Barcelona vunne [EHF-meisterligaen]] i 2021 og 2022.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Aleix Gómez|Aleix Gómez]]» frå ,  den 18. oktober 2022.*  

*
Ianca i Brăila

**Ianca** er ein by i Brăila fylke i Romania. 

## Busetnader

Ianca er ein *[[oraș]]* (mindre bykommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Ianca|Ianca]]» frå , den 18. oktober 2022.*  

### Referansar
Niclas Ekberg

**Niclas Ekberg** () er ein svensk handballspelar frå Ystad. Han har sidan 2012 gjort teneste i THW Kiel. Ekberg, som spelar høgrekant, vart i 2022 europameister med Sverige, ti år etter han vann OL-sølv i London. Med THW Kiel har han vunne EHF-meisterligaen 2020 og EHF-pokalen 2019. 

Ekberg spelte på heimlege Ystad IFHF til 2010. Sidan var han i to sesongar under kontrakt med AG København. Frå 2012 har han vore aktiv for det tyske topplaget THW Kiel, der han har skåra fleire bundesliga-mål enn nokon annan THW-spelar. Han bidrog mykje då klubben i 2019 slo Füchse Berlin i finalen om EHF-pokalen, sameleis då det vart siger i EHF-meisterligaen over FC Barcelona. I begge desse finalane var han Kiel sin toppskåarar.

Under europameisterskapen 2022 skåra Ekberg i siste sekund på straffekast og sikra dermed EM-pokalen for Sverige. Pr 1.10.2022 har han deltek i 197 landskmapar og skåra 799 mål.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Niclas Ekberg|Niclas Ekberg]]» frå ,  den 18. oktober 2022.*
Igloolik

**Igloolik** (inuktitut ᐃᒡᓗᓕᒃ, av og til stava Iglulik) er ein busetnad i regionen Qikiqtaaluk nord i Nunavut i Canada. Ved folketeljinga i 2016 hadde han 1 682 innbyggjarar, der ein overveldande majoritet var inuittar. Staden ligg på Igloolikøya, ein nasjonalhistorisk stad i Canada ved Foxesjøen nær Melvillehalvøya. Namnet Igloolik tyder 'det finst hus her', og viser til husa bygde av torv som opphavleg fanst på staden. Inuktitut-namnet på innbyggarane er *iglulingmiut*. Igloolik lufthamn ligg i nærleiken.

## Kjende folk
* Germaine Arnaktauyok (f. 1946), kunstnar
* Levi Barnabas (f. 1964), politikar
* Lori Idlout, parlamentsmedlem for Nunavut
* Northern Haze, rockeband
* Annabella Piugattuk (f. 1982), skodespekar
* Paul Quassa, leiar for Nunavut (2017–2018)
* Aua, åndeleg leiar 
* Kelly Fraser (1993–2019), songar-låtskrivar
* Terry Uyarak, songar-låtskrivar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Igloolik|Igloolik]]» frå ,  den 18. oktober 2022.*
Viziru

**Viziru** er ein kommune i Brăila fylke i Romania.

## Busetnader

Viziru er ein *[[comună]]* (landkommune) med den desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Viziru, Brăila|Comuna Viziru, Brăila]]» frå , den 17. oktober 2022.*  

### Referansar
Sanikiluaq

**Sanikiluaq**, inuktitut *ᓴᓂᑭᓗᐊᖅ*, er ein busetnad på Belcherøyane i Qikiqtaaluk i det kanadiske territoriet Nunavut. Han er den sørlegaste busetnaden i Nunavut. Folketalet i 2016 var 882.

Sanikiluaq lufthamn ligg i nærleiken.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Sanikiluaq|Sanikiluaq]]» frå ,  den 18. oktober 2022.*
Sollaug Sárgon

**Sollaug Sárgon** () er ein samiskspråklig pedagog og forfattar som bur Kautokeino.

Ho er utdanna som barnevernspedagog og har òg ein mastergrad i pedagogikk med fordjuping i spesialpedagogikk. Sárgon arbeider som pedagogisk-psykologisk rådgjevar ved Samisk vidaregåande skule og reindriftsskule. Ho driv òg eige rådgjevingsfirma.

Sárgon har skrive barneboka *Ovllá árgabeaivi* (2000) på nordsamisk, leseboka *Åvlan aarke-biejjie* (2007) på sørsamisk og diktsamlinga *Savvon bálgáid luottastit* (2010) på nordsamisk.

For diktsamlinga *Savvon bálgáid luottastit* (2010) vart ho nominert til Nordisk råds litteraturpris for 2013.

## Bibliografi

* *Ovllá árgabeaivi* &#x2013; lettlesen barnebok, nordsamisk, Iđut 2000 
** *Åvlan aarke-biejjie* &#x2013; sørsamisk, 2007
* *Savvon bálgáid luottastit* &#x2013; dikt, nordsamisk, Iđut 2010 
** *Gå opp gjengrodd* sti &#x2013; bokmål, 2013
* *Ii cága cihkosii* &#x2013; dikt, nordsamisk, Iđut 2017
* *duđa eallimii* &#x2013; dikt, nordsamisk, Iđut 2019
* *Morihit giđđii* &#x2013; dikt, nordsamisk, Iđut 2020

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sollaug Sárgon|Sollaug Sárgon]]» frå ,  den 18. oktober 2022.*
Inuinnaqtun

**Inuinnaqtun** er eit språk som høyrer til den eskimoisk-aleutiske språkfamilien og blir snakka nord for tregrensa i Canada. Inuinnaqtun er nært i slekt med inuktitut, og hadde rundt 1310 brukarar i 2016. Sjølv om inuinnaqtun kan reknast som ein dialekt av inuvialuktun, er det eit offisielt språk i Nunavut og Nordvestterritoria.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Inuinnaqtun|Inuinnaqtun]]» frå ,  den 18. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* Inuinnaqtun/English Dictionary
EHF-meisterligaen i handball 2020/Menn

**Meisterligaen i handball 2020** for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF).
Etter fullført spel i to grupper á 8 lag vart turneringa utsett i ni månader og dei to beste laga etter gruppespelet gjekk rett til finalespel i Köln 28. og 29. desember 2020. 

## Finalespelet
*FC Barcelona – Paris Saint-Germain 37–32
*THW Kiel – Veszprém KC 36–35 etter ekstraomgangar

### Bronsefinalen
*Paris Saint-Germain – Veszprém KC 31–26

### Finalen
*THW Kiel – FC Barcelona 33–28

Kiel leia med tre mål til pause og auka i andre omgang til femmålstriumf.

Danske Niklas Landin var **Kiel** si målvakt, medan svenske Niclas Ekberg (8) og norske Sander Sagosen (7) skåra flest mål for det tyske vinnarlaget. Elles skåra Steffen Weinhold (5), Rune Dahmke (5), Hendrik Pekeler (4), Patick Wiencek (2), Harald Reinkind (1), Miha Zarabec (1).

Med sine 10 fulltreffarar skåra Aleix Gómez flest mål for Barcelona.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League 2019/20|EHF Champions League 2019/20]]» frå ,  den 19. oktober 2022.*
Arpad Šterbik

**Arpad Šterbik** () er ein handballspelar frå Senta i Vojvodina i Serbia. I si tid som aktiv representerte han etter tur Jugoslavia, Serbia og frå 2008 Spania. Han er av ungarsk ætt. Šterbik vart verdsmeister 2013 og europameister 2018 med Spania sitt landslag, i tillegg fekk han EM-sølv 2016 og VM-bronse 2011 med det same landslaget, tidlegare var han med om å vinne to VM-bronser for Jugoslavia, høvesvis i 1999 og 2001.

Šterbik, som var målvakt, var med på fire triumfar i EHF-meisterligaen. Dei tre fyrste, 2006, 2008 og 2009 kom med spanske Ciudad Real, den siste i 2017 med makedonske Vardar. I 2001 vann han EHF-europacupen for jugoslaviske RK Jugović.

Šterbik, som i 2005 vart kåra til årets handballspelar i verda, la opp i 2020.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Arpad Sterbik|Arpad Sterbik]]» frå ,  den 19. oktober 2022.*
Tobias Reichmann

**Tobias Reichmann** () er ein tysk handballspelar frå Berlin. Han er venstrehendt og har spelt både i rykkrom og på kant på høgresida i angrep. Reichmann vart europmeister med Tyskland i 2016 og har vore med om å vinne EHF-meisterligaen tre gongar, fyrst for THW Kiel i 2010 og 2012 og så for KS Kielce i 2016.

## Kjelder

* 
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Tobias Reichmann|Tobias Reichmann]]» frå ,  den 19. oktober 2022.*
Phichit-fylket

**Phichit** er eit fylke i Thailand. Fylkeshovudstaden er Phichit. Innbyggartalet er  per 2019.

Chatree-gruva er den einaste gullgruva i landet som er i drift. Ho ligg både i Phetchabun-fylket og Phichit-fylket.

## Infrastruktur
Toglinja mellom Chiangmai-Bangkok har stasjonar i fylket, og går nordover til Phitsanulok-fylket og sørover til Nakhon Sawan-fylket.

## Kjelder
Absolut Vodka

**Absolut Vodka** er eit svensk vodkamerke som har sitt utspring frå Åhus i Skåne län. Vodkaen deira har eit alkoholinnhold på 40-45 volumprosent. Han vert laga av kveite, har ein vassklår let og  har ein nøytral aroma. Absolut vert selt i 126 land. 

## Soge
Absolut Vodka vart skipa i 1879 av Lars Olsson Smith. Sidan juli 2008 har eit fransk selskap, Pernod Ricard, ått Absolut Vodka. Absolut vart det største slaget av brennevin i verda i 2004, då dei passerte Bacardi og Smirnoff.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fo:Absolut Vodka|Absolut Vodka]]» frå ,  den 19. oktober 2022.*
Vikingfjord

**Vikingfjord** er eit norsk vodkamerke som vart lansert i Noreg på 1980-talet av Vinmonopolet. Vikingfjord har ein vassklår let, og har ein nøytral aroma.

## Design
Polet ynskja å få til eit norsk alternativ til alle dei utanlandske vodkaane. Han vart likevel ikkje ein suksess før Arcus tok over merkevaren i 1996. Produktet fekk eit nytt design og ei ny oppskrift. Flaskedesignet skal gjeva assosiasjonar til reint norsk vatn frå isbredar. Og flaska har slått an, ho har vunne i gull i Mobius Design Award. Ho har òg motteke utmerkinga Merket for god design som vart delt ut av Norsk Designråd.

## Bredevatn
Vikingfjord er truleg den einaste vodkaen som vert tilsett vatn frå ein isbrede når han skal blandast ned til rett alkoholinnhald. Spriten, som vert laga av jordeple frå området rundt Mjøsa, har eit alkoholinnhald på omtrent 96 %, før det vert tilsett smeltevatn frå Briksdalsbreen, som er ein arm av Jostedalsbreen, Noreg sin største isbrede. Smeltevatnet renn naturleg ned ei kjelde, der det vert henta, og dernest tilsett i spriten.

## Lansering internasjonalt
Vikingfjord vart i 2001 lansert i Sverige og Tyskland. Litt seinare vart han òg lansert i USA. Vikingfjord vart kåra til årets vodkaprodusent i 2016 av The International Wine and Sprit Competition (IWSC).

## Produkt

* Vikingfjord Vodka (50%)
* Vikingfjord (37,5%)
* Vikingfjord Ice Shot (20%)
** Pure
** Rasberry
** Blueberry
** Ice Mixer Peach
** Cactus Blossom & Lime
* Vikingfjord Vodka Cocktails (12,5%)
** Vikingfjord Vodka Cocktails Mojito
** Vikingfjord Vodka Cocktails Raspberry Mojito

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vikingfjord|Vikingfjord]]» frå ,  den 19. oktober 2022.*
Lofi Girl

**Lofi Girl** (tidlegare **ChilledCow**) er ein fransk kanal på tenester som YouTube og eit musikkselskap oppretta i 2017. Kanalen tilbyr live-strøymingar av lo-fi-hiphop-musikk 24 timar i døgnet, akkompagnert av japansk animasjon som viser ei ung kvinne som studerer eller slappar av. Musikken kjem frå deira eige plateselskap eller frå artistar dei har fått løyve til å spela musikken til.

## Bakgrunnsstoff
*
Suphan Buri-fylket

**Suphan Buri** er eit fylke i Thailand. Fylkeshovudstaden er Suphan Buri.
Innbyggartalet i 2018 var , 1,28 % av folketalet i landet.

Den viktigaste festivalen er elefant-duell-dagen, eller Don Chedi-dagen, til minne om kong Naresuan sin siger over burmesarane i 1592.

## Infrastruktur

Ei jernbanesidelinje ender i Suphanburi-distriktet. Nong Pladuk-knutepunktet knyter henne til linja mellom Bangkok-Thonburi–Sungaikolok, også kalla Sør-bana.

## Referansar
Rishi Sunak

**Rishi Sunak** () er ein britisk konservativ politikar. Han er medlem i det britiske parlamentet, og har tidlegare vore finansminister. Sunak er den 54. statsministeren i Storbritannia. 

## Bakgrunn
Rishi Sunak studerte politikk, filosofi og økonomi ved universitetet i Oxford. Han studerte òg MBA ved universitetet i Stanford.

Han vart vald inn i det britiske parlamentet i 2015 som medlem av det konservative partiet, for valkrinsen Richmond i North Yorkshire.

Sunak har vore finansminister frå 2020 til 2022, og sjefssekretær for finansdepartementet frå 2019 til 2020.

Etter at Boris Johnson trekte seg 7. juli 2022 som partileiar og statsminister, vart Sunak ein leiarkandidat. Han og Liz Truss vart dei to gjenståande kandidatane til å taka over i eit val gjort av medlemmane i partiet. Den 5. september 2022 vart det kunngjort at Truss hadde vunne leiarvalet med 81 326 røyster mot Sunak sine 60 399.

Etter at Liz Truss trakk seg frå stillinga etter berre seks veker, melde Sunak seg att som kandidat, og vann. Han vart dermed partileiar og statsminister i Storbritannia.

Sunak er gift med Akshata Murthy, og saman har dei to døtrer. 

## Kjelder
Mallikøya

**Mallikøya** (eventuelt **Mallikjuaqøya**, tyder 'stor bølgje') er ei folketom øy i det kanadiske polararkipelet som ligg i Qikiqtaalukregionen i Nunavut i Canada. Ho ligg i Hudsonsundet mellom Foxehalvøya på Baffinøya og Dorsetøya. Mallik- og Dorsetøya er bundne saman av sand og kampesteinar. Kinngait (Cape Dorset), ein inuittisk busetnad, ligg rundt  unna.

## Geografi
Øya har ulike høgder. Den vestlege delen er høgast, på  over havet. I tillegg til låge fjell finst det fossar og vatn på øya.

Kvitkval, rein, vandrefalk, isbjørn, sel og snøugle finst i området.

Øya er kjenneteikna av runde åsar og låge tundradalar, der det veks tundrablomar.

## Territorial Park
Mallikjuaq Territorial Park dekkjer både Mallik- og Dorsetøya. Han er kjend for arkeologiske spor etter Thulekulturen, Dorsetkulturen og inuittar frå så lenge sidan som 3000 år. Frå Cape Dorset kan ein ved lågvatn nå Mallikjuaq Park på rundt 45 minutes. Ein kan også nå staden med båt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mallik Island|Mallik Island]]» frå ,  den 20. oktober 2022.*
EHF-meisterligaen i handball 2010/Kvinner

**Meisterligaen i handball 2010 for kvinner** var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel i september 2010 og avslutta med dobbeltfinale i mai 2010. Viborg HK vann turneringa for tredje gong på fire år.

### Gruppespela
Etter to kvalifiseringsrundar vart gruppespelet med fire grupper à fire lag avvikla i tida 24. oktober til 17. januar. Dei to beste laga i kvar av desse gruppene gjekk vidare til hovudrunda. Hovudrunda vart avvikla i to grupper frå 6. februar til 21. mars. Dei flittigaste poengsankarane i gruppespela møttest til doble semifinalar midt i april og dobbelfinale 8. og 15 mai. 

### Semifinalane
*Viborg HK – Larvik HK 53 – 48 (27-21 og 26-27)
*Râmnicu Vâlcea – Győri ETO 49 – 45 (25-25 og 24-20)

### Finalane
*Viborg HK – Râmnicu Vâlcea 60 – 52 (28-21 og 32-31)

Viborg-måla kom frå Grit Jurack (5+11), Bojana Popović (9+5), Cristina Vărzaru (6+6), Anja Althaus (2+4), Rikke Skov (3+2), Kristine Lunde-Borgersen (1+2), Henriette Mikkelsen (2+1) og Gitte Aaen (0+1). Katrine Lunde vakta målet.

Cristina Neagu skår i alt 12 mål for Râmnicu Vâlcea.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League der Frauen 2009/10|EHF Champions League der Frauen 2009/10]]» frå ,  den 20. oktober 2022.*
Grit Jurack

**Grit Jurack** () er ein tysk handballtrenar og tidlegare -spelar frå Leipzig. Ho var ein stor og sterk venstrehendt rykkromspelar som skåra ei brotmasse med mål, samstundes som ho utmerkte seg i forsvarsspelet.

Jurack var aktiv i HC Leipzig frå 1993 til 2001. Deretter spelte ho i to sesongar for danske Ikast/Bording. 2003/04-sesongen var ho atter Leipzig-spelar. Sidan gjorde ho frå 2004 teneste i danske topplaget Viborg Håndbold Klub. Med dette laget vart ho fleire gongar dansk seriemeister og pokalmeister. Høgdepunktet med Viborg var dei tre triumfane; 2007, 2009 og 2010 i EHF-meisterligaen.  

Jurack debuterede på Tyskland sitt landslag 23. januar 1996. Gjennom 16 år deltok ho i 305 landskampar og skåra 1579 mål, noko som rekord for Tyskland. Med landslaget vann ho ein bronsemedalje i VM 1997 og ein til bronse i VM 2007. Grunna ein alvorleg skulderskade la ho opp våren 2012.

## Kjelder

* 
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Grit Jurack|Grit Jurack]]» frå ,  den 20. oktober 2022.*
Viborg HK

**Viborg Håndbold Klub** er ein dansk handballklubb heimehøyrande i Viborg, stifta i 1936. Kvinnelaget til Viborg deltek i danske toppserien. Laget spelar i grøne skjorter og elles svart.

Viborg HK sitt kvinnelag er det mest suksessrike i dansk handball med sine 14 meisterskapstitlar og 10 pokaltitlar. Åra 2006, 2009 og 2010 sigra Viborg i EHF-meisterligaen. Tidlegare vann klubben EHF-cupen i 1994, 1998 og 2004, og seinare trimferte Viborg i EHF-cupvinnarcupen 2014.

## Spelarar
Norske Heidi Tjugum, Tonje Larsen, Camilla Thorsen, Katrine Lunde, Kristine Lunde-Borgersen, Ida Bjørndalen, Marit Frafjord, Amanda Kurtović, Anne Kjersti Suvdal, Moa Högdahl, Emilie Hovden har alle spelt for Viborg HK.

Danske Anne Dorthe Tanderup, Anja Andersen, Janne Kolling og Karen Brødsgaard, franske Valérie Nicolas, tyske Grit Jurack, montenegrinske Bojana Popović og svenske Isabelle Gulldén har alle saman gjort teneste i Viborg HK.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Viborg Håndbold Klub|Viborg Håndbold Klub]]» frå ,  den 20. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Anders Eggert

**Anders Eggert Magnussen** () er ein dansk tidlegare handballspelar frå Århus. Han vart europameister 2012 med Danmark og vann EHF-meisterligaen 2014 for Flensburg-Handewitt. Eggert spelte venstrekant, i mange år stod han på landslaget i skuggen av Lars Christiansen. 

## Karriere

### Klubbspel
Eggert var aktiv 2003-06 i GOG Svendborg. Sidan gjorde han 2006-17 teneste for det tyske topplaget Flensburg-Handewitt, bortsett frå ein sesong i danske Skjern. Med Flensburg-Handewitt vann han EHF-cupvvinarcupen 2012 og meisterligaen to år seinare. Han avslutta med spel for Skjern åra frå 2017 til -21.

### Landslagsspel
Eggert debuterte på det danske landslaget i 2003. Fram til 2017 deltok han i 160 landskampar og skåra 581 mål. Han fekk sitt store gjennombrot i EM 2010, der han mellom anna avgjorde kampen mot Noreg i mellomrunda på eit straffekast ved full tid. I 2012 skåra han tre av måla då Danmark vann 21–19 over Serbia i EM-finalen. Året etter vart han skyttarkonge i verdsmeisterskapen med 55 fulltreffarar, endå om Danmark vart fillerista av Spania i VM-finalen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Anders Eggert|Anders Eggert]]» frå ,  den 21. oktober 2022.*
Sjøgras

**Sjøgras** er blomsterplantar som har tilpassa seg eit liv heilt neddykka i sjøvatn.

Det finst rundt 60 sjøgrasartar i familiane Hydrocharitaceae, Cymodoceaceae, Posidoniaceae, Zosteraceae og Ruppiaceae. Alle tilhøyrer ordenen Alismatales innanfor dei einfrøblada plantane. Dei er altså ikkje frå grasfamilien. Namnet kjem av at dei har lange og smale blad, og at dei veks i tette bestandar som minner om enger under vatn. Nokre eigentlege grasartar, som *[[Spartina]]* og saltgras (*Puccinellia*), veks med røtene i sjøvatn, men blir ikkje rekna som sjøgras.

Sjøgras er festa til botnen med røter som går ned i botnsedimenta. Dei veks difor helst på blaut botn, medan tang og tare dominerer på hard botn. Ein kraftig jordstengel ligg horisontalt nede i sedimenta. Korte, vertikale skot med blad og blomar sit med jamne mellomrom på jordstengelen.

Utbreiinga omfattar alle hav utanom polområda. Plantane er avhengige av lys for å driva fotosyntese, og veks difor berre på grunt vatn. Hydrogenkarbonat blir brukt som karbonkjelde i staden karbondioksid, som landplantane bruker. Blada er smale og tynne for å gjera det lettare å ta hydrogenkarbonat ut av vatnet. Dei har lykkast i å utvikla pollinering under vatn, men vegetativ formeiring har likevel stor tyding for desse plantane. 

Område med sjøgras er produktive økosystem, og ei mengde dyreartar held til her. Dyr som beitar på sjøgras er mellom anna grøn havskjelpadde, sjøkyr, fisk, gjæser, svanar, sjøpiggsvin og krabbar.

Det einaste vanlege sjøgraset i Noreg er ålegras, som finst langs heile kysten på blautbutn ned til djupner på 10 meter. I nokre brakkvassområde finst det enger med havgras og tjønnaks. Enger med dvergålegras er sjeldne og finst berre i Oslofjorden, på Jæren og iSunnhordland.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sjøgras|Sjøgras]]» frå ,  den 21. oktober 2022.*  

## Litteratur

* E.P. Green og F.T. Short, red. (2003). World Atlas of Seagrasses. University of California. ISBN 978-0-520-24047-6.
Michael Kraus

**Michael Kraus** () er ein tysk tidlegare handballspelar frå Göppingen. Han vart verdsmeister 2007 med Tyskland og vann EHF-meisterligaen 2013 for HSV Hamburg. Kraus var midtre rykkromspelar.

Kraus spelte på Frisch Auf Göppingen i to periodar, fyrst 2002-07 og seinare 2013-16. I mellomtida gjorde han teneste 2007-10 i TBV Lemgo og 2010-13 i HSV Hamburg. Med Lemgo var han med om å vinne EHF-pokalen 2010 og med Hamburg vart han toppskårar då det vart triumf i EHF-meisterligaen 2013. I sin andre periode med laget i heimbyen Göppingen vann han i 2016 sin andre EHF-pokal. Åra frå 2016 til han steig av i 2020 spelte han tre sesongar i 1898 Stuttgart og ein i BBM Bietigheim. 

Kraus var tysk landslagsspelar frå 2005. Under Handball-VM 2007 bidrog han mykje til at Tyskland vann meisterskapen, sjølv fekk han den eine av tyskarar som fekk  plass på All Star Team. Farm til 2015 deltok han i 128 landskampar og skåra 401 mål.

## Kjelder

* 
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Michael Kraus (Handballspieler)|Michael Kraus (Handballspieler)]]» frå ,  den 21. oktober 2022.*
Chicago Tribune

***Chicago Tribune*** er ei avis som kjem ut i Chicago i USA. Ho blei grunnlagd i 1847.

Avisa har tidlegare kalla seg *World's Greatest Newspaper*. Ho er ei av dei mest lesne avisene i USA, og hovudavisa i Chicago og Midtvesten. Opplaget hennar på kvardagar var i 2009 465 892 eksemplar og på søndagar 803 220.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Chicago Tribune|Chicago Tribune]]» frå ,  den 21. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Eldbor

**Eldbor** er ein primitiv reiskap ein kan bruka til å skapa eld ved hjelp av friksjon gjennom å rotera ein trepinne raskt i eit hol på eit trestykke som står stille.

Slike bor kan ha mange ulike utformingar, som handbor, bogebor eller pumpebor. Pinnen er vanlegvis 1–2&nbsp;cm tjukk og har ein butt ende. Både pinnen og trestykket ein roterer han mot bør vera at tørt, mellom-mjukt tre utan kvae, som som gran, seder, balsam, yucca, osp, svartlind, hestekastanje, selje eller amerikalerk.

Prinsippet med metoden er å skapa varme gjennom friksjonen gjennom enden av trepinnen og trestykket med hol i. Etter ei stund omforma varmen treet i kontaktsona til kol, som blir omdanna til pulver av friksjonen. Ved å halda fram friksjonen vil kole til slutt danna ei lita gnist som kan bli bruka til å laga eld i ei knusksamling - eit laus samling av brennbart materiale.

## Galleri

Black Moshannon State Park Bow Drill 1.jpg|Bruk av eldbor i Black Moshannon State Park
Black Moshannon State Park Bow Drill 2.jpg
Black Moshannon State Park Bow Drill 3.jpg
PSM V10 D029 Ancient fire making methods (cropped).jpg|Handbor
Illustration of Iroquois pum-drill for fire-making Wellcome M0005565.jpg|Pumpebor
Fire making set, Ongmagsalik Eskimo in E. Greenland Wellcome M0005567.jpg|Eldmakarutstyr frå Ongmagsalik på Grønland
Feu-archet.jpg|Bogebor

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fire drill (tool)|Fire drill (tool)]]» frå ,  den 21. oktober 2022.*
Varietet i språkvitskap

**Varietet** vert definert i lingvistikken som ei språkform som vert delt av ei viss gruppe talarar. Det er ein paraplyterm som inkluderer både *språk* og *dialekt*. Bruken av omgrepet *varietet* unngår å skilje mellom *språk,* *[[Målføre|dialekt]], [[sosiolekt]],* *etnolekt* ol*.* Motivasjonen for ein slik paraplyterm, er at grensa mellom desse termane, f.eks. *språk* og *dialekt* kan vere vanskelege å definere vitskapleg.

Dette vil seie at det som i daglegtalen vert kalla norsk språk, er ein varietet. Det same gjeld trøndske dialektar (eller geolektar), slik dei er talte i Trøndelag. Tradisjonelle sosiolektar som Oslo øst og Oslo vest, er også døme på varietetar. Andre døme på varietetar med lang eksistens i Noreg er dei ulike samiske språka, til dømes nordsamisk og sørsamisk. Dei er ulike varietetar, og dei er samstundes avstandsspråk (altså ikkje gjensidig forståelege).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Varietet_(lingvistikk)|Varietet (lingvistikk)]]» frå [[Hovedside|Wikipedia på bokmål]], den 21. oktober 2022.*
Nominasjonane til Nordisk råds litteraturpris frå det samiske språkområdet

**Nominasjonar til Nordisk råds litteraturpris frå det samiske språkområdet** blir sidan 1985 gjort av *Sámi Girjecálliid Searvi*, samisk forfattarforeining. 

Sidan 1962 har Nordisk råd årleg delt ut Nordisk råds litteraturpris for eit litterært verk skrive på eitt av dei nordiske språka. Frå starten i 1962 vart det årleg nominert to bøker frå kvart av landa Danmark, Finland, Island,  Noreg og Sverige. Frå 1985 kan det òg nominerast ei bok årleg frå Færøyane, Grønland og det samiske språkområdet når det er aktuelle kandidatar.

Bøkene som vert nominert, vert omsett til eitt av dei skandinaviske språka norsk, svensk eller dansk om dei ikkje er det allereie. Den skandinaviske tittelen står i parentes i lista under.

## Nominasjonar

## Kjelder
Phetchabun-fylket

**Phetchabun** er eit fylke i Thailand. Fylkeshovudstaden er Phetchabun.
Innbyggartalet er  per 2019.

## Historie
Byen Si Thep eksisterte frå det første hundreåret til 1100-talet i noverande Phetchabun-fylket, og er rekna som den største oldtidsbyen i noverande Thailand.

## Kjelder
Pedion tou Areos

**Pedion tou Areos** eller **Pedion Areos** (gresk Πεδίον του Άρεως eller Πεδίον Άρεως, pronounced [peˈðion tu ˈareos], tyder 'Marka til Ares', tilsvarande fransk *[[Champ de Mars]]* og den antikke *[[Campus Martius]]*)  er ein av dei største offtentlege parkane i Aten i Hellas.

Namnet viser også til nabolaget rundt.

## Park

Parken blei utforma i 1934 for å heidra heltane frå den greske revolusjonen eller sjølvstendekrigen i  1821. 21 slike heltar er avbilda gjennom marmorbyster i parken. Opphavleg planla ein også å byggja eit "Panteon" til ære for opprørarane, og eit stort kristent tempel vigd gresk sjølvstende.

Parken er offentleg eigd og dekkjer eit område på 27,7 hektar. Han ligg rundt 1&nbsp;km nordaust frå Omonoiaplassen. I dag ligg gatene Mavromateon, Evelpidon, Pringiponisson og Alexandras-avenyen rundt han. Framfor hovudinngangen har det stått ein ryttarstatue av kong Konstantin I sidan 1938. Ved den andre inngangen, nær Alexandras-avenyen, står eit minnesmerke til engelske, australsk og newzealandske soldatr som kjempa i slaget om Hellas under andre verdskrigen. På toppen av minnesmerket står ein statue av gudinna Aten.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pedion tou Areos|Pedion tou Areos]]» frå ,  den 22. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Theodoros Kolokotronis

**Theodoros Kolokotronis** (fødd 1770 i Ramavouni i Messenia, død 1843) var ein gresk general i den greske sjølvstendekrigen mot Det osmanske riket. Kolokotronis var fødd inn i ein mektig og høgt respektert familie frå Arkadia, og stamma frå kleftarar. Legenda om kor byrg og ulydig familien var er blitt minna i ei kjend gresk folkevise som har overlevd heilt fram til dags dato frå denne tida. 

Faren hans, Konstantin Kolokotronis, deltok i eit væpna opprør som hadde støtte frå Katarina den store av Russland, og blei drepen under eit oppdrag saman med to av brørne sine, George og Apostolis. Theodoros slutta seg til rekkene av dei peloponnesiske gerilja-bandane, og viste seg dyktig. Som femtenåring var han allereie gjort til leiar for si eiga gerilja-gruppe. Han hadde òg ein kort periode der han tenestegjorde til havs, og frå 1805 og utover tok han teneste på ei rekke ulike skip innan den russiske flåten under dei russisk-tyrkiske krigane.

Gjennom åra hadde Kolokotronis skaffa seg fleire politiske fiendar innan den provisoriske regjeringa i Hellas som då var leidd av Petros Mavromichalis som fekk han fengsla, mellom anna for oppvigleri og som motstandar av dei greske styresmaktene. Kolokotronis blei lauslaten då ein egyptisk hær under kommando av Ibrahim Pasha invaderte Morea som då var ein liten del av Hellas. 

Etter krigen vart Kolokotronis ein sterk tilhengar av grev Ioannis Kapodistrias, som var ein talsmann for ein gresk handels-allianse med Russland.  Ved slutten av livet sitt hadde Kolokotronis lært seg å skriva og lesa for å kunna fullføra dagbøker og ein sjølvbiografi. Desse memorae har vore ein favoritt blant befolkninga i Hellas, og bøkene er blitt omsette til fleire andre språk, mellom anna engelsk. 

Etter at han døydde blei Kolokotronis heidra med mange gatenamn. Mange av desse gatenamna finst nesten i kvar storby. Kolokotronis blei mellom anna avbilda på framsida av den greske 5000 drakme-setelen i perioden 1984 til 2001.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Theodoros Kolokotronis|Theodoros Kolokotronis]]» frå ,  den 22. oktober 2022.*
Lela Karagianni

**Eleni «Lela» Karagianni** ([ˈlela karaˈʝani] ), også skrive **Karayanni**, var ei gresk motstandskvinne under andre verdskrigen. Ho var gift med ein apotekar frå Attikam, og hadde sju barn. Karagianni koordinerte greske motstandsceller og aktivitetane deira mot den tyske okkupasjonsmakta. Lela Karagianni blei fanga og torturert av tyskarane i 1944. Ho blei send til Haidari konsentrasjonsleir, der ho heldt fram med å organisera motstand mot tyskarane. Ho blei avretta ved skyting 8. september 1944.

## Liv
Lela Karagianni var fødd i Límni på Euboea. Før andre verdskrigen var ho heimeverande husmor i Aten. Mannen hennar var apotekar, og saman hadde dei sju barn. Då aksemaktene invaderte og okkuperte Hellas i 1941, gav familien Karagiannis medisinar til dei britiske soldatane som trekte seg tilbake, og hjelpte seinare nokre gjenverande soldatar å flykta frå landet. Etterkvart som okkupasjonen heldt fram blei familien stadig meir involvert i motstandsrørsla mot den då italienske okkupasjonen av Aten. Dette førte til slutt til at Lela, mannen hennar og dei eldste sønene deira gjekk med i den nasjonale republikanske greske ligaen, kjend under det greske akronymet EDES. Lela danna si eiga celle i den større rørsla med kodenamnet Bouboulina, etter oldemor hennar Laskarina Bouboulina, ein gresk kaptein som hadde kjempa mot det osmanske riket under den greske sjølvstendekrigen.

Karagianni og andre partisanar dreiv verksemda si frå apoteket i Aten og frå eit kloster i Mégara. Cella sende informasjon til andre celler, smugla ettersøkte personar til område som var kontrollerte av greske partisanstyrkar, forfalska dokument og koordinerte med britisk etterretning om å laga hinder for okkupasjonsmakta.

I juli 1944 blei Karagianni arrestert i Aten av tyske okkupasjonsstyrkar. Ho blei teken til SS sitt hovudkvarter på Merlingata, kalla Helveteshuset av nokre greske fangar. Der blei ho torturert i fleire dagar før ho blei send til Haidari konsentrasjonsleir utanfor Aten. I fangenskap fortsette  Lela å organisera motstand mot tyskarane. Men morgonen 8. september blei ho og andre fanga medlemmer av motstandsrøsla avretta ved skyting, berre 34 dagar før Aten blei frigjort av allierte styrkar.

## Ettermæle

Etter krigen blei Lela Karagianni og familien – mannen, døtrene og sønene hadde overlevd – æra for innsatsen sin. Det blei bestilt ei byste Karagianni av Unionen av greske kvinnelege naturforskarar i 1963. I 2011 blei ho anerkjend av Israel som Rettskaffen blant nasjonane.

Ei gate i sentrum av Aten er kalla opp etter henne, Lelas Karagianni-gata, tidlegare Limnougata. Ho ligg nær huset til Lela Karagianni, som er eit verna minnesmerke.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lela Karagianni|Lela Karagianni]]» frå ,  den 22. oktober 2022.*
National Maritime Museum

**National Maritime Museum** i Greenwich i England er det leiande maritime museet i Storbritannia, og blant dei største av sitt slag i verda. Museet blei opna i 1937 og er ein del av Maritime Greenwich verdsarvstad, med Greenwich-observatoriet og Queen's House frå 1600-talet. Felles namn for dei ulike musea er  Royal Museums Greenwich.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:National Maritime Museum|National Maritime Museum]]» frå ,  den 22. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Ragnar Nicolaysen

**Ragnar Nicolaysen** () var ein norsk ernæringsforskar frå Oslo. I 1950-åra fann han at metta feitt førte til ein auke i hjarte-kar-sjukdomar.

Etter examen artium 1920 i Kristiansund og cand.med. i 1928 vart Nicolaysen dr.med. i 1935 på ei avhandling om korleis tarmen til ein hund suger opp kalsium. Frå 194o arbeidde han som professor i ernæringsforskning ved Universitetet i Oslo til 1972. Nicolaysen starta Biokjemisk Institutt i 1955, og ved Nordisk husholdshøgskole etablerte han i 1967 ei eiga linje for ernæring.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ragnar Nicolaysen|Ragnar Nicolaysen]]» frå ,  den 22. oktober 2022.*
Annaberg-Buchholz

**Annaberg-Buchholz** er ein by og ein kommunne i Erzgebirge i delstaten Sachsen i det austlege Tyskland. Byen har ikring 19&nbsp;000 ibuarar, kommunen er 28,2 km² vid. Byen er krinssete i Erzgebirge og er elles eit tenesetesenter for distriktet. Gamlebyen i Annaberg og nokre kringliggjande gruvelandskap har sidan 2019 vore del av UNESCO si verdsarvliste.

Forfattaren Gottfried Arnold var og idrettsutøvarane Evelin Jahl, Kathrin Ullrich, Tino Edelmann og Eric Frenzel er frå Annaberg-Buchholz.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Annaberg-Buchholz|Annaberg-Buchholz]]» frå ,  den 22. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Dilling stasjon

**Dilling stasjon** er ein jarnbanestasjon på Østfoldbanen, vestre line. Stasjonen ligg i Rygge i Moss kommune og opna i 1879. Frå 1983 er han ikkje lenger i bruk til passasjertransport. Frå Dilling stasjon til Oslo S er det 65,34&nbsp;km.

## Kulturminnet
Da jarnbanen kom i 1879 vaks det fram eit miljø ved stasjonen knytt til landbruket i nærleiken. Miljøet utgjer stasjonsbygningane, eit meieri og ei mølle. Sjølve stasjonsbygninga i sveitserstil, godshuset og eit vedskjul er alle teikna av Peter Andreas Blix og er frå 1879. Meieriet er frå 1880 og mølla frå 1919. Miljøet med dei sju bygningane er verna etter Plan- og bygningsloven. 

## Referansar


 


## Bakgrunnsstoff
Rena leir

**Rena leir** ligg i Åmot kommune i Innlandet og vart oppretta som ein kavalerileir for Søndenfjeldske dragonregiment i 1997. Rena leir er den nyaste leiren i Noreg og ein av dei største leirane i Norden med om lag 2 000 soldatar. Leiren er ein del av Østerdal Garnison, saman med Terningmoen i Elverum. Dei fleste HRS-avdelingane (hurtig reaksjonsstyrke) i Hæren held til her.

## Avdelingar

* Hærens våpenskole
* FLO Base Østerdalen (Hovedkontor)
* Operasjonstrygdavdelinga for Østerdal Garnison.
* Forsvarets spesialkommando (FSK)
* Telemark bataljon (TMBN)
* Ståande kompani (HRS) frå:
** Ingeniørbataljonen
** Artilleribataljonen
** Sanitetsbataljonen
** Stridstrenbataljonen.

Det er ein moderne leir, med mellom anna store øvingsområde (Regionfelt Austlandet og Rødsmoen skytefelt) og kampsimulatorar.

## Arkitektur
Rena leir er bygd på bakgrunn av ein arkitektkonkurranse i 1994. Leiren består av om lag 200 000 kvm bygningar med enormt bruksareal.

Leiren er bygd i betong, stål og treverk. Ubehandla furu frå Østerdalen er brukt i dei fleste fasadane i leiren, med rot i Østerdalens byggeskikk. Leiren er delt i to delar med bustader, forlegningar, velferd, messe og idrettsavdeling i ein «garnisonsby» og treningssenter, skytebanar og øvingsfelt i eitt festningsanlegg.

Arkitekt for anlegget var LPO arkitektar. Arkitektbyrået og leiren vart tildelt «Betongtavlen» i 1998.

* Rena leir har ei av dei beste hinderløypene i verda til bruk i militær femkamp og har ein stor idrettshall med tilhøyrande basseng.
* Vasstårnet som ruvar vel 60 meter over bakken leverer vatn til heile leiren og Åmot kommune.
* Under dei arkeologiske undersøkingane i samband med bygginga av Rena leir vart det grave ut ein spesiell kulturminnetype som ikkje var spesielt kjent på førehand: groptufter - restar etter vinterbustader frå steinalderen.

## Litteratur
* Anne Marie Stenmark m.fl., red. (1997). Rena leir. Hamar. 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rena leir|Rena leir]]» frå ,  den 22. oktober 2022.*
Luftåtaket på Azizabad

**Luftåtaket på Azizabad** fann stad fredag den 22. august 2008 i landsbyen Azizabad, som ligg i Shindand-distriktet i Herat-provinsen i Afghanistan. Rundt 90 sivile, 60 barn og 30 vaksne, vart drepne under åtaket og ei rekke bygningar i landsbyen vart trefte. Ein Taliban-kommandant var det planlagde målet for luftåtaket.

## Oppsummering av hendingane
Afghanske regjeringsstyrkar og koalisjonsstyrkar var i gang med ein operasjon i området i jakta på ein Taliban-kommandant ved namn Mullah Siddiq. Åtaket på Azizabad vart sett i gang då etterretning indikerte at Siddiq var i landsbyen. I staden for å senda sivile agentar inn for å bekrefta dette vedtok kommandanten for koalisjonstyrkane å tilkalla flyet. Ei stor forsamling av sivile hadde denne dagen sett kvarandre i stemna i Azizabad for å minnast ein nyleg avdød lokal leiar. Rundt 90 menneske vart drepne og mange bustader vart øydelagde, ifølgje vitne i ein rapport som vart utarbeidd av den afghanske regjeringa, og som vart stadfesta av United Nations Assistance Mission in Afghanistan (UNAMA), leidd av Kai Eide. Åtaket vart utført av eit amerikansk AC-130 fly for bakkeåtak.

## Reaksjon
Dagen etter åtaket, laurdag den 23. august 2008, organiserte innbyggarane ein demonstrasjon retta mot dei afghanske troppane som hadde vorte utstasjonerte i Azizabad for å dela ut mat og anna. Mange menneske vart såra under ein konfrontasjon mellom bebuarar og soldatane.

Amerikanske talsmenn heldt fast på at fleirtalet av dei drepne var opprørarar, noko talsmannen til president Hamid Karzai, Humayun Hamidzada, avviste.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Azizabad-luftangrepet|Azizabad-luftangrepet]]» frå ,  den 22. oktober 2022.*
Daddelvedtak

**Daddelvedtak**, også kalla **daddelvotum** eller **kritikkvedtak**, er den sterkaste forma for kritikk som Stortinget kan kunngjera overfor ein statsråd utan å fremma mistillit.

Ordet kjem frå verbet «å dadla» («kritisera», «klandra», «irettesetja» og skriv seg frå tysk *Tadel* i tydinga «mangel» eller «skuld» og på tysk heiter det *tadelfrei*, feilfri) og praksisen med bruk av ordet oppstod rundt 1830. I Stortinget freista opposisjonen å auka innverknaden sin mellom anna ved «adresser» og kritiske merknader (daddelvotum). Daddelvedtak vart gjort mellom anna i 1842 (mot statsminister Due og statsråd Schouboe) og 1860 Daddelvotum var lett tilsløra mistillitsfråsegner.

## Daddelvedtak gjennom historia
Daddelvedtak er sjeldan brukte av Stortinget.

### Frå 1814-1884
Sidan Kongen var utan daddel, og rådet frå kongen ikkje stod til ansvar, vart daddelvedtak brukt som eit alternativ til riksrettssak.

### 1884-1945
Som ei følgje av innføringa av parlamentarismen, var ikkje daddelvedtak lenger naudsynt og det forsvann dermed ut av bruk. 

### Etter andre verdskrigen

Sidan andre verdskrigen har det vore nokre få daddelvedtak i Stortinget.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Daddelvedtak|Daddelvedtak]]» frå ,  den 22. oktober 2022.*