1. januar

**1. januar** er den første dagen i kalenderåret i både den gregorianske og den julianske kalenderen. Det er 364 dagar att av året — 365 under skotår.

## Merkedag
* Første nyårsdag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Primstaven
* Nyårsdag eller åttande dag jul. Markert med timeglas, hjul eller kyrkje. Klart vêr denne dagen ville gje eit godt år.

### Namnedag
Ingen namnedag på denne datoen.

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Fulgentius av Ruspe (Fabius Claudius Gordianus Fulgentius)

## Hendingar

### Utlandet
* 45 fvt.: Den julianske kalenderen vart teken i bruk
* 404: Den siste gladiator-kampen vart halden i Roma.
* 1438: Albert II av Habsburg vart konge av Ungarn.
* 1502: Rio de Janeiro vart oppdaga av portugisiske sjømenn. Namnet tyder «Januar-elva».
* 1515: Francis, hertug av Angouleme, tok over trona i Frankrike etter Louis XII og blir François I av Frankrike.
* 1622: Det vart bestemt at 1. januar skulle vera første dagen i året i Den gregorianske kalenderen. 
* 1651: Charles II vart krona til konge av Skottland.
* 1660: Samuel Pepys starta arbeidet med si vidkjende dagbok.
* 1700: Russland tok i bruk den julianske kalenderen. 
* 1707: João V vart konge av Portugal.
* 1776: George Washington presenterte det første nasjonalflagget for USA, «Grand Union Flag».
* 1788: Første utgåva av londonavisa *[[The Times]]* kom ut (tidlegare namn: *The Daily Universal Register*).
* 1801: Unionen Det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland vart etablert ved *[[The Act of Union]]*; tidlegare Storbritannia og Irland
* 1801: Ceres blei oppdaga, og blei klassifisert som ein planet. Seinare blei han klassifisert som ein asteroide, men er no i klassen dvergplanetar. 
* 1804: Haiti reiv seg laus frå Frankrike ved at Jean-Jacques Dessalines erklærte sjølvstende.
* 1807: Napoleon sette i verk *[[Fastlandsblokaden]]* mot England.
* 1808: Slaveri vart forbode i USA. 
* 1808: Sierra Leone vart britisk kron-koloni.
* 1829: Sankt Frans Regis Clet vart dømd til døden for å bedraga det kinesiske folket ved å forkynne kristendommen 
* 1833: Storbritannia kravde herredømme over Falklandsøyane. 
* 1863: Abraham Lincoln erklærte at alle slavar skulle vera frie menneske gjennom iverksetjing av Emansiperingsakta (vedteken 22. september 1862).
* 1880: Bygginga av Panamakanalen byrja.
* 1883: Skipet USS Enterprise (bygd 1874) vart teke or bruk.
* 1885: Montgolfier-brørne kryssa den Engelske kanal med ballong.
* 1886: Storbritannia annekterte Øvre Burma. 
* 1887: Dronning Victoria av Storbritannia vart utnemnd til keisarinne av India.
* 1892: Det amerikanske innvandringssenteret Ellis Island vart opna. 
* 1893: Japan tok i bruk den gregorianske kalenderen. 
* 1899: Cuba reiv seg laus frå Spania. 
* 1901: Nigeria vart britisk protektorat.
* 1901: Det Australske Samveldet vart etablert med Edmund Barton som første statsminister.
* 1912: Republikken Kina vart etablert.
* 1914: Den britiske kolonien Nigeria vart etablert.
* 1915: Det britiske krigsskipet *Formidable* vart senka av ein torpedo i Den engelske kanalen. 547 døde. 
* 1919: Edsel Ford tok over som sjef i The Ford Motor Company etter far sin, Henry Ford.
* 1919: Det tyske kommunistpartiet vart stifta.
* 1934: Alcatraz i USA vart føderalt fengsel.
* 1937: Anastasio Somoza vart president i Nicaragua. 
* 1942: 26 land signererte i Washington *Erklæringa om de sameinte statar*, i opposisjon mot akse-maktene. 
* 1956: Sudan vart uavhengig republikk.
* 1958: EEC, forløparen til EU, vart stifta. 
* 1959: Fidel Castro fekk full kontroll over Cuba og proklamerte republikken Cuba, etter at diktatoren Fulgencio Batista flykta til Den dominikanske republikken.
* 1960: Kamerun vart uavhengig av (Frankrike) 
* 1962: The Beatles var på audition for Decca Records, men fekk avslag fordi «ei gruppe med gitaristar er på veg ut».
* 1963: Danmarks Radio starta sendingane av Program 3. 
* 1973: Danmark, Irland og Storbritannia vart medlemmar av EEC.
* 1975: I Watergate-saka blei John Ehrlichman, H.R. Haldeman og John Mitchell funne skuldige.
* 1978: Ein jumbojet frå Air India eksploderte i lufta, 213 døde.
* 1979: USA og Kina oppretta diplomatiske samband, 30 år etter at Folkerepublikken Kina vart oppretta. 
* 1981: Hellas vart det 10. medlemslandet i EU.
* 1984: Brunei vart eit sjølvstendig land.
* 1992: Tsjekkoslovakia vart delt i to statar - Tsjekkia og Slovakia.
* 1992: Boutros Boutros Ghali (Egypt) tek over posten som FNs generalsekretær etter Javier Pérez de Cuéllar frå Peru.
* 1993: Tsjekkoslovakia vart delt ved at Tsjekkia og Slovakia fekk status som sjølvstendige land.
* 1994: EØS-avtalen tredde i kraft.
* 2002: Euroen vart innført i EU.
* 2007: Romania og Bulgaria blir medlem av EU som land nummer 26 og 27. Samstundes blei euroen mynteining i Slovenia.
* 2007: Irsk blei offisielt språk i EU.

### Noreg
* 1738: Bouvetøya vart oppdaga.
* 1830: *Ugebladet for Skien, Skiensfjorden med Omegn* kom ut.
* 1900: ''Porsgrunds Tidende'' starta med regelmessige utgåver, med Hans Reynolds som redaktør.
* 1900: Porsgrunn rettskrets vart avvikla og lagt under Gjerpen sorenskriveri.
* 1901: Noreg feira det nye hundretåret, medan Sverige og Tyskland valde (som einaste europeiske land) å feire det på 1. januar 1900 i staden.
* 1901: Aker kommunale pensjonsfond vart oppretta.
* 1901: Fattiglova av 1. januar 1900 tredde i kraft.
* 1902: Kristiania kommunale pensjonskasse vart oppretta.
* 1902: Narvik fekk bystatus.
* 1903: *Departementet for det Indre* endra namn til *Departementet for udenrigske Sager, Handel, Søfart og Industri*.
* 1904: Harstad fekk bystatus.
* 1905: Bergen kommunale pensjonskasse vart oppretta.
* 1905: Straffelovas §213 om strafferettsleg regulering av homofili blir teken i bruk. Lova vart oppheva 14. april 1972. Samtidig vart dødsstraff avskaffa for *borgarlege brotsverk*.
* 1911: Drammen kommunale pensjonskasse og Kongsberg kommunale pensjonskasse vart oppretta.
* 1911: Noreg hadde 2.390.402 innbyggjarar.
* 1913: Trondheim kommunale pensjonskasse vart oppretta.
* 1915: Fotballklubben Skeid vart stifta
* 1918: Noreg innfører rasjonering av varer på grunn av Englands blokade av Nordsjøen i 1. verdskrigen.
* 1919: Administarsjonstermen *[[amt]]* vart endra til *[[fylke]]*.
* 1919: Det noverande Finansdepartementet endra namn frå *5te Departement* til *Departementet for Finans-, Handels- og Toldvæsenet*.
* 1925: Noregs hovudstad bytte namn frå Kristiania til Oslo. (Namnet Christiania vart gjeve byen i 1643 og endra til Kristiania i 1877.)
* 1989: Norsk Arbeidsgjevarforeining, Noregs Industriforbund og Norsk Handverkarforbund gjekk saman til NHO.
* 1994: EØS-avtala tredde i kraft.
* 1998: Noreg innførte den nye Røykelova.
* 2004: Noregs sjøterritorium vart utvida med 8 nautiske mil. Grensa går no ved 12 nautiske mil.
* 2004: Avinor innførte 100 % sikkerheitskontroll på norske flyplassar.
* 2004: Noreg hadde 4.577.457 innbyggjarar.
* 2004: Noreg innførte prikkbelasting på førarkort.

## Fødde

* 1638: Niels Stensen, dansk teolog, anatom og geolog 
* 1818: Jørgen Olafsen, norsk forfattar og politikar
* 1834: Lorentz Dietrichson, norsk kunsthistorikar
* 1881: Bertram Dybwad Brochmann, norsk forfattar og politikar
* 1895: John Edgar Hoover, amerikansk politisjef
* 1900: Hub van Doorne, nederlandsk industrileiar
* 1919: J.D. Salinger, USA-amerikansk forfattar
* 1948: Ellen DeGeneres, USA-amerikansk skodespelar
* 1961: Jeanne Boel, dansk songarinne og skodespelar

## Døde

* 1204: Håkon III av Noreg
* 1515: Ludvig XII av Frankrike
* 1559: Kristian III av Danmark-Noreg
* 1766: James Francis Edward Stuart, britisk tronkrevjar
* 1782: Johann Christian Bach, tysk komponist
* 1793: Francesco Guardi, veneziansk målar
* 1853: Valentin Sibbern, norsk embetsmann
* 1858: Baltazar Mathias Keilhau, norsk geolog
* 1894: Heinrich Hertz, tysk fysikar
* 1953: Hank Williams, amerikansk countrymusikar 
* 1972: Maurice Chevalier, fransk songar og skodespelar
* 1997: Townes Van Zandt, amerikansk musikar