open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
UEFA-cupfinalen i fotball 1981

**UEFA-cupfinalen i fotball 1981** stod mellom engelske Ipswich Town og nederlandske AZ 67 frå Alkmaar og vart avvikla med heime- og bortekamp for kvart av laga. Fyrste oppgjeret fann stad 6. mai på Portman Road i Ipswich framfor 27&nbsp;532 tilskodarar, returkampen 20. mai på Olympisch Stadion i Amsterdam med 28&nbsp;500 på tribunane. Ipswich FC vann pokalen med 5 mål mot 4.

### Kampane
På heimebane gav John Wark Ipswich leiinga på eit straffespark etter ein halvtimes spel. Etter pausen la Frans Thijssen kjapt på til 2-0. Ti minuttar ut i omgangen netta Paul Mariner og sluttresultatet vart 3-0.

Returoppgjeret i Nederland tok til med at Thijssen skåra for Ipswich i det 4. minutt og Kurt Welzl utlikna for AZ 67 i det 7. minutt. John Metgod sende heimelaget i føringa i det 25. minutt, sju minuttar seinare utlikna John Wark til 2-2. I det 40. minutt var Pier Tol frampå og gav heimelaget leiinga på nytt. I den andre omgangen auka Jos Jonker til 4-2 for AZ 67 i det 73. minutt. Fleire mål kom ikkje, dermed vann Ipswich finalen 5-4.

### Laga
**Ipswich** sitt vinnarlag bestod av Paul Cooper, Steve McCall, Russell Osman, Terry Butcher, Mick Mills (kaptein), Frans Thijssen, John Wark, Arnold Mühren]], Paul Mariner, Alan Brazil, Eric Gates.

For **AZ 67** spelte Eddy Treijtel, Hans Reijnders, John Metgod, Ronald Spelbos, Hugo Hovenkamp, Jan Peters, Jos Jonker, Kristen Nygaard, Kurt Welzl, Pier Tol, Kees Kist, Richard van der Meer, Chris van den Dungen,

### Dommarar
Adolf Prokop dømde kampen i Ipswich, Walter Eschweiler dømde i Amsterdam. Begge to var frå Aust-Tyskland.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:1981 UEFA Cup Final|1981 UEFA Cup Final]]» frå ,  den 27. september 2019.*
Sjoddi

**Sjoddi** (frå engelsk *shoddy*, rakna ullfiller) er eit materiale laga av opprivne filler av ull. Stoffet blir laga gjennom resirkulering ved å riva sund gamle tekstilar av ull slik at ein kan spinna fibrane opp att til nytt garn. Sjoddi har òg blitt brukt som mjukt fyllmateriale og vatt, til dømes i vatteppe, sittemøblar, madrassar, dokker med meir.

Sjoddiindustrien i England oppstod tidleg på 1800-talet og var sentrert i West Yorkshire, kring byane Batley, Morley, Dewsbury og Ossett. Her var det i år 1860 80 firma med 550 arbeidarar som sorterte innsamla ulltekstilar, og desse blei selde vidare til sjoddifabrikkane som det var om lag 130 av i West Riding. Også i Noreg var det ein betydeleg produksjon av sjoddi på slutten av 1800-talet og første halvdel av 1900-talet. 

Ullfibrane i sjoddi er ofte skadde og kortare enn ordinære ullfibrar, og kan då gje ull av dårlegare kvalitet som ikkje er eigna til toving. Sjoddi av førsteklasses ull kan likevel ha ein betre kvalitet enn ny ull som er sett til ein lågare grad ved klassifisering. I midten av viktoriatida var USA og Canada ein stor eksportmarknad for sjoddiull. Ein vanleg bruk av materialet var uniformer for soldatar og tepper.

## Ordsoge
Nemninga *shoddy* har på engelsk frå rundt 1862 òg hatt ei overført tyding om noko som er av dårleg kvalitet, særleg grunna referanse til den amerikanske borgarkrigen grunna kvaliteten på forsyningar til hæren. Nemninga stammar moglegvis frå eit provinsielt ord frå Yorkshire som har ukjent opphav.

## Sjå òg

* Krøllhår
* Blåtrøye

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sjoddi|Sjoddi]]» frå ,  den 27. september 2019.*
Berge grasfordelar

**Berge grasfordelar** er ein landbruksmaskin som skal fordele gras i siloar og på den måten spare arbeidskraft. Han vart funnen opp av Erling Norman Berge. Maskinen er produsert av Førde mekaniske industri A/S med elektrisk eller hydraulisk drift. og seld til gardsbruk i heile Noreg.

Oppfinnaren Erling Norman Berge har erfaring som gardbrukar og er frå garden Ytre Berge i Høyanger kommune.

## Kjelder
Veum stavkyrkje

**Veum stavkyrkje** var ei stavkyrkje på Veum i Fyresdal kommune i Telemark  som vart riven omkring 1727, då ho vart avløyst av ei ny kyrkje. Stavkyrkja stod på den gamle kyrkjestaden ved Kyrkjegardsekra ved Veum sørigard (gnr./bnr. 85/1), eit par kilometer nordaust for dagens kyrkje. Kyrkja frå 1727 stod på same staden som stavkyrkja, medan dagens kyrkje (vigsla i 1863) står lengre mot sørvest.

Kyrkja er omtala i 1483 og elles hos Jens Nilssøn. Ho er skildra som ei stavkyrkje i ein synfaringsrapport frå 1668, der det går fram at kyrkja er i dårleg stand. Frå stavkyrkja er det teke vare på eit par portalplankar. Lorentz Dietrichson seier om dei: «Da imidlertid udskjæringene er meget bedre end de i den til 1370 daterede Tuddals kirke, maa Veum antages at være ikke lidet ældre end denne.» Lite synest elles å vere kjent om korleis kyrkja såg ut. Forutan portalplankane er det teke vare på eit krusifiks og ein altarkalk frå stavkyrkja.


Fil:Veum gamle kyrkjestad 1.jpg|Den gamle kyrkjestaden
Fil:Krusifiks fra Veum.jpg|Krusifiks frå stavkyrkja
Fil:Alterkalk fra Veum stavkirke.jpg|Altarkalk frå stavkyrkja


## Kjelder




;Bibliografi
* Jan Brendalsmo: Kildegjennomgang: Middelalderske kirkesteder i Telemark (Riksantikvaren, 2015), s. 109–110
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Kastellet skole

**Kastellet skule** er ein 1-10 skule i bydel Nordstrand i Oslo. Han stod ferdig i 2004, og det vart dermed etablert ein ny skulekrets mellom Bekkelaget og Nordstrand. Skulen vart bygd for omkring 550 elevar, og hadde i 2010 ca. 610 elevar. Skuleanlegget består av 4 bygg. Bygg A er hovudbygget med administrasjon og spesialrom, Bygg B vert disponert av småskolen og Aktivitetsskulen (tidlegare Skulefritidsordninga/SFO), Bygg C vert nytta av mellomtrinnet og funksjonshemja (Regnbuen), og Bygg D er for ungdomstrinnet.

Skulen sin spesialavdeling Regnbuen er for elevar med ulike funksjonshemningar og har byomfattande inntak. Avdelinga hadde 12 elevar i 2010.

Anlegget er utforma med inspirasjon frå læreplanen L97 og den såkalla Innstillinga til kvalitetsutvalet frå 2003. Han er såleis bygd som ein såkalt baseskule, med hovudsakleg opne og fleksible romløysingar. Det var til å byrja med store støyproblem i særskilde delar av skuleanlegget.

## Rektorar

* 2004-2009:  Per Bjarne Ella (til Fyrstikkalleen skule)
* 2009-2015:  Torill Røeggen (til Ullern vidaregåande skule)
* 2015–2018: Ronny Trogstad
* 2018-2019: Kjersti Svendsen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kastellet skole|Kastellet skole]]» frå ,  den 26. september 2019.*  

## Bakgrunnsstoff
* Nettsidene til utdanningsetaten om skulen
* Data og statistikk - MinOsloskole, Oslo kommune. Vitja 5. februar 2018.
Sør-Aurdal prestegard

**Sør-Aurdal prestegard** i Bagn i Valdres, i Sør-Aurdal kommune, vart bygd i 1810 av eidsvollsmann og sokneprest Hans Jacob Stabel. Eigedomen med hovudhus og to uthus er freda av Riksantikvaren. Hovedhuset sitt eksteriør er i hovudsak frå Stabel si tid. Særleg imponerande er dei store og dyre empirevindauga. Fleire av vindauga har glas frå 1810. Hovudbygningen er framleis i bruk som prestebustad og vart rehablitert av Riksantikvaren og Opplysningsvesenets fond i samband med grunnlovsjubileet i 2014.

## Kjelder
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sør-Aurdal prestegård|Sør-Aurdal prestegård]]» frå ,  den 27. september 2019.*  
 
* Magnhild Apeland og Kjell Marius Mathisen: *Hans Jacob Stabel og Sør-Aurdal prestegård*; i Jørn Holme (red.): *De kom fra alle kanter – Eidsvollsmennene og deres hus*, Cappelen Damm 2014, s. 195–199. ISBN 978-82-02-44564-5

## Bakgrunnsstoff
* 
* Opplysningsvesenets fond: Sør-Aurdal prestebolig i Bagn
*
Académie Colarossi

**Académie Colarossi** var eit fransk privat kunstakademi. Det blei grunnlagd av den italienske skulptøren Filippo Colarossi, og låg i rue de la Grande-Chaumière nr. 10 i Paris, like i nærleiken av Académie de la Grande Chaumière, som låg i nr. 14 i same gate.

Akademiet blei grunnlagt som eit alternativ til det offentlege École des Beaux Arts, som etter det mange unge kunstnarar meinte var blitt for konservativt.

Académie Colarossi stengde i 1920. 

## Kjende elevar

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Académie Colarossi|Académie Colarossi]]» frå ,  den 28. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
*Akademiet på Prosjekt Gutenberg
Silke Spiegelburg

**Silke Spiegelburg** () er ein tysk tidlegare stavhoppar frå Georgsmarienhütte i Niedersachsen som vann øvinga i diamantserien (Diamond League) både i 2011, 2012, 2013 og tok sølvmedaljen under EM 2010.

## Aktiv
Spiegelburg var tysk meister i stavhopp i 2005, 2006, 2007 og på ny i 2010 og 2012. I 2006 vart ho nummer seks i Göteborg-EM og i 2008 nummer sju under Beijing-OL. Ho avslutta 2008-sesongen med å vinne IAAF-finalen i Stuttgart, der ho tangerte sitt personbeste på 4,70 meter. Både i hall-EM 2009 i Torino og i hall-EM 2011 i Paris kom ho på andreplass med hopp på 4,75 m.

Under VM 2009 i Berlin måtte Spiegelburg nøye seg med fjerdeplassen, på same høgde som sølvmedaljevinnarane Monika Pyrek frå Polen og Chelsea Johnson frå USA. Pyrek og Johnson tok 4,65 m i fyrste forsøk, Spiegelburg fyrst i andre forsøk. Ingen av dei klarte 4,75 m, det gjorde berre polske Anna Rogowska. Spiegelburg stoppa med 4,65 m også under europameisterskapen 2010 i Barcelona. Ho tok då høgda i fyrste forsøk, noko som sikra henne sølvmedaljen framom tre andre utøvarar som også fekk 4,65 m som sluttresultat. 

Spiegelburg vart nummer fire både i EM 2012, Sommar-OL same året og ved VM 2013. Den 20. juli 2012, midt mellom EM og OL, sette ho tysk stavrekord med 4,82 meter då ho vann øvinga ved diamantserie-stemnet i Monaco. Spiegelburg var beste kvinnelege stavhoppar i diamantserien både i 2011, 2012 og 2013. I 2013 kneip ho sigeren i serien frå Yarisley Silva då ho i Zürich med eit hopp på 4,79 meter vann øvinga i det siste stemnet for sesongen.

Spiegelburg la opp etter 2018-sesongen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 2004 i Aten: Nr 13 – 4,20
*EM 2006 i Göteborg: Nr 6 – 4,50 m
*VM 2007 i Osaka: Nr 12 (4,55 m i kvalifiseringa)
*OL 2008 i Beijing: Nr 7 – 4,65 m
*VM 2009 i Berlin: Nr 4 – 4,65 m
*EM 2010 i Barcelona: Sølvmedalje – 4,65 m, bakom Svetlana Feofanova (4,75 m) 
*VM 2011 i Daegu: Nr 9 – 4,65 m
*EM 2012 i Helsinki: Nr 4 – 4,50 m
*OL 2012 i London: Nr 4 – 4,65 m
*VM 2013 i Moskva: Nr 4 – 4,75 m
*VM 2015 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (4,45 m=nr 17)
*VM 2017 i London: Utslått i kvalifiseringa (4,35 m=nr 14)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Silke Spiegelburg|Silke Spiegelburg]]» frå ,  den 28. september 2019.*
Lisa Ryzih

**Elizaveta Ryzih** (), kjend som **Lisa Ryzih**, er ein tysk stavhoppar fødd i Omsk i den dåverande Sovjetunionen. Ho vann EM-bronse i 2012 og tok EM-sølv i 2016.

### Aktiv
Ryzih gjorde personbeste med 4,65 m under europameisterskapen 2010 i Barcelona og fekk bronsemedaljen for den prestasjonen. I EM 2014 vart ho nummer fire med 4,60 m, same høgda som sølv- og bronsevinnar stoppa på. To år seinare vann ho sølv med 4,70 m då europameisterskapen 2016 fann stad i Amsterdam. Den 19. juli 2016 sette Ryzih personleg rekord med 4,73 m ved eit stemne i Jockgrim. I mars 2017 kom Ryzih på andreplass ved hall-EM i Beograd med 4,75 meter, personbeste innandørs.

Ryzih vart tysk meister i stavhopp i 2014, 2015 og 2017.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 2010 i Barcelona: Bronsemedalje – 4,65 m
*EM 2012 i Helsinki: Nr 7 – 4,40 m
*OL 2012 i London: Nr 6 – 4,45 m
*VM 2013 i Moskva: Nr 8 – 4,55 m
*EM 2014 i Zürich: Nr 4 – 4,60 m
*VM 2015 i Beijing: Nr 12 – 4,60 m
*EM 2016 i Amsterdam: Sølvmedalje – 4,70 m, bakom Ekateríni Stefanídi (4,81 m)
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 10 – 4,50 m
*VM 2017 i London: Nr 5 – 4,65 m
*VM 2019 i Doha: Nr 17 – 4,50 m

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Lisa Ryzih|Lisa Ryzih]]» frå ,  den 28. september 2019.*
Nikoleta Kyriakopoulou

**Nikoleta Kyriakopoulou**  () er ein gresk stavhoppar frå Aten. Ho vann bronsemedaljen i øvinga ved europameisterskapen 2012 og i verdsmeisterskapen 2015, i 2018 tok ho sølvmedaljen i EM.

## Aktiv
I 2009 sigra Kyriakopoulou i stavhopp då mellomhavsleikane fann stad i Pescara på ny personbeste 4,50 meter. Gjennom 2011-sesongen hadde ho fin framgang og forbetra seg til 4,71 m ved eit stemne i London. Året etter tok ho bronsemedaljen ved europameisterskapen i Helsinki. Den 4. juli 2015 sette ho personleg rekord med 4,83 meter ved eit stemne i Paris, nokre veker etter klarte ho 4,80 m i Beijing-VM og vann bronsen bakom Yarisley Silva (4,90 m) og Fabiana Murer (4,85 m). Under EM 2018 i Berlin hoppa Kyriakopoulou på ny 4,80 m og syrgde for gresk dobbeltsiger ettersom landskvinna Ekateríni Stefanídi vann gull.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 2008 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (4,15 m=nr 27)
*VM 2009 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa (4,40 m=nr 19)
*EM 2010 i Barcelona: Utslått i kvalifiseringa (4,25 m=nr 13)
*VM 2011 i Daegu: Nr 8 – 4,65 m
*EM 2012 i Helsinki: Bronsemedalje – 4,60 m
*OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa  (4,25 m=nr 19)
*VM 2013 i Moskva: Utslått i kvalifiseringa  (4,45 m=nr 13)
*EM 2014 i Zürich: Nr 7 – 4,35 m
*VM 2015 i Beijing: Bronsemedalje – 4,80 m
*EM 2016 i Amsterdam: Nr 4 – 4,55 m
*EM 2018 i Berlin: Sølvmedalje – 4,80 m, bakom Ekateríni Stefanídi (4,85 m)
*VM 2019 i Doha: Nr 13 – 4,50 m
*OL i 2021 i Tokyo: Nr 8 – 4,50 m
*VM 2022 i Eugene: Utslått i kvalifiseringa (4,35 m=nr 24)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Nikoleta Kyriakopoulou|Nikoleta Kyriakopoulou]]» frå ,  den 6. oktober 2019.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nikoleta Kyriakopoulou|Nikoleta Kyriakopoulou]]» frå ,  den 28. september 2019.*  

*
Fruktfat

**Fruktfat**, **fruktskål** eller **fruktbolle** er eit fat, skål eller korg med frisk frukt i. Det kan også vera eit fat laga til slik servering.

Fruktfat kan innehalda heil eller oppskoren frukt. Det kan vera ein måte å oppbevara frukt på, eller dandert som ein rett til servering. Ein kan arrangera fruktfat til fest.
Dei kan også brukast til å gjera mat meir innbydande for sjuke som treng å eta.

## I kulturen
Fruktfat er vanlege motiv for stilleben, på same måte som kompottskåler.

Stader der det blir dyrka mykje frukt kan ein kalla «fruktfat». Til dømes blir Sogn og Fjordane marknadsført som «Noregs fruktfat».
Liknande nemningar er blitt brukte om Hawke's Bay og Hastings på New Zealand.

I overført tyding kan eit fruktfat vera noko som ser vakkert eller innbydande ut. Motsett kan ein seia om noko som ikkje er innbygdane at det «ikkje akkurat er noko fruktfat».

### Galleri

Osias Beert (I) - Still life with grapes, wild strawberries, plums and a monkey.jpeg|Stilleben med druer, markjordbær, plommer og ein apekatt måla av Osias Beert i 1610-åra.
Juan van der Hamen y León - Stillleben mit Früchten und Glaswaren.jpg|Fruktfat måla av Juan van der Hamen på 1600-talet.
Juan van der Hamen y León - Große Fruchtschale mit Feigenkorb und Korb mit Aprikosen und Kirschen.jpg|Fruktfat måla av Juan van der Hamen på 1600-talet.
Balthasar van der Ast - Plate with Fruits and Shells - WGA1043.jpg|Frukfat måla av Balthasar van der Ast i 1630.
Albaricoquesyguindas-meléndez.jpg|Fruktfat med aprikosar og moreller (1773) av Luis Egidio Meléndez.
Still Life with Fruit - searle.jpg|*Still Life with Fruit* (1872) av Helen Searle.



## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Oppskrift på fruktfat  ved bama.no
Bø prestegard

**Bø prestegard** eller Holmen gard ligg nokre hundre meter nordaust for Bø kyrkje, i Prestevegen 4.

Garden skal vere frå før vikingtida. Det er ikke kjend akkurat når han vart prestegard, men prestegardsstatusen er i alle fall stadfesta i 1527. Ei rekkje gardar og gardspartar vart etterhvert lagde under prestegarden, og Bø tettstad ligg på det som var prestegardsgrunn. Prestegardsjorda vart etter kvart delt frå og seld, og sjølve prestegardstunet med hovudbygning, stabbur og hage vart seld i 2006 til Stiftinga Bø Prestegard. Stiftinga har som mål å teke vare på den lokale kulturarven, og garden vert nytta til diverse kulturføremål.

Hovudbygningen og stabburet er freda. Hovudbygningen er sett saman av to tømmerbygg, der det eldste er frå slutten av 1600-talet og det andre frå midten av 1700-talet. Bygningen har utvendig panel frå ca. 1910. Alderen til stabburet er ukjend. Bygningane har vorte endra gjennom åra, og hovudbygningen fekk sveitserpreg på overgangen mellom 1800- og 1900-talet. Stabburet vart restaurert i 2009 og hovedbygningen i 2010.

## Kjelder




## Litteratur
* Telemark fylkeskommune om Bø prestegard 
* Stiftinga Bø Prestegard

## Bakgrunnsstoff
*
Sandi Morris

**Sandi Morris** () er ein USA-amerikansk stavhoppar som vann sølvmedaljen i øvinga både under Sommar-OL 2016 og i verdsmeisterskapane 2017, 2019 og 2022. Ho sette i 2016 landsrekord med 5,00 meter, ein rekord som framleis står i 2024.

## Aktiv
Morris viste stor framgang i stavhopp i 2015-sesongen. Den 18. juli forbetra ho sitt personbeste til 4,76 m ved eit stemne i Heusden-Zolder i Belgia. I slutten av august kom ho på ein tredelt fjerdeplass i Beijing-VM med 4,70 m. Under dei olympiske leikane i Brasil sommaren 2016 tok Morris og greske Ekateríni Stefanídi, som dei einaste, seg over 4,85 m, begge i andre forsøk. Også 4,80 m klarte begge utøvarane i andre forsøk. Dermed vart deira respektive forsøk på 4,70 m avgjerande for gullstriden; Stefanídi gjekk over den høgda i sitt fyrste hopp, Morris måtte ha to opp på 4,70 og vart vist til sølvplass. Tre veker etter OL-tevlinga presterte Morris sitt livs beste stavhopp, den 9. september svinga ho seg over 5,00 meter i Brussel.

I verdsmeisterskapen 2017 i London vann Morris ein ny sølvmedalje i stavhopp, klart slått av Stefanídi. Også under VM 2019 i Doha enda Morris opp med sølvmedaljen, etter ei svært jamn tevling med Anzjelika Sidorova. Begge låg likt etter 4,90 m, årsbeste for Morris og personbeste for Sidorova. Tevlinga vart avgjort då Sidorova lukkast ta seg over 4,95 meter i sitt siste forsøk.

Etter ho i 2021 ikkje klarte kvalifisere seg til finale i Tokyo-OL, kom Morris sterkt tilbake då VM i friidrett 2022 fann stad i heimlandet. Ho og landskvinna Katie Moon var dei einaste som kom seg over 4,85 meter, Moon kneip gullmedaljen ved å ta høgda i fyrste forsøk, Morris svinga seg over 4,85 m i andre forsøk og fekk sølv. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2015 i Beijing: Nr 4 – 4,70 m
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Sølvmedalje – 4,85 m, bakom Ekateríni Stefanídi (4,85 m)
*VM 2017 i London: Sølvmedalje – 4,75 m, bakom Ekateríni Stefanídi (4,91 m)
*VM 2019 i Doha: Sølvmedalje – 4,90 m, bakom Anzjelika Sidorova (4,95 m)
*OL i 2021 i Tokyo: Utslått i kvalifiseringa (4,40 m=nr 16)
*VM 2022 i Eugene: Sølvmedalje – 4,85 m, bakom Katie Moon (4,85 m)
*VM 2023 i Budapest: Nr 7 – 4,65 m
*VM 2025 i Tokyo: Sølvmedalje – 4,85 m, bakom Katie Moon (4,90 m)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sandi Morris|Sandi Morris]]» frå ,  den 28. september 2019.*
Mirela Demireva

**Mirela Krasimirova Demireva** () er ein høgdehoppar frå Sofia i Bulgaria. Ho vann i 2016 sølvmedaljen i europameisterskapen så vel som i dei olympiske leikane, samt i europameisterskapen 2018.

## Kjelder
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mirela Demireva|Mirela Demireva]]» frå ,  den 28. september 2019.*
Let's See Action

«**Let's See Action**» er ein song skriven og komponert av Pete Townshend og innspelt av The Who. Han kom ut på singel i Storbritannia i 1971 og nådde 16. plassen på singellista der. 

## Skildring
Songen er den første av tre singlar som ikkje kom ut på album av The Who, men som var meint for det skrinlagde *[[rockeoperaen Lifehouse|Lifehouse]]*-prosjektet. Demoutgåva til Pete Townshend finst på det første soloalbumet hans på eit større selskap, *[[Who Came First]]*, som «Nothing Is Everything (Let's See Action)», og er ein lengre versjon enn singelversjonen og inneheld dei ekstra linjene «Rumor has it minds are open. Then rumors fill them up with lies.» Bassgitaristen John Entwistle sa at sporet var Pete Townshend som «prøvde å snakke til ungdommen generelt.» I følgje The Who-biografen John Atkins, tar songen idear frå læra til Meher Baba og omfattar «sjelegransking og bruk av positive impulsar frå det indre.»

## B-side
B-sida til singelen var «When I Was a Boy», som var skriven og sungen av John Entwistle. I følgje John Atkins, er songen ein sørgjesong om ein tapt barndom og om å makte vaksenlivet som følgjer.

## Utgjeving
Singelen kom ut i Storbritannia 15. oktober 1971. Han nådde 16. plassen på singellista. «Let's See Action» kom òg ut på singel i fleire andre land, men ikkje i USA, der han ikkje om ut før han var med på samlealbumet *[[Hooligans av The Who|Hooligans]]* i 1981.
«Let's See Action» vart òg miksa av Jon Astley og Andy Macpherson for plateboksen *[[30 Years of Maximum R&B]]* i 1994. «When I Was a Boy» kom ut på CD på Polydor-samlinga *[[Rarities Volume I & Volume II|Rarities 1966–1972 Vol. 1 & 2]]* og MCA sitt *[[Who's Missing]]*. Let's See Action har òg kome ut på samleplata *[[My Generation: The Very Best of The Who]]* og *The Who Hits 50!*.

## Konsertversjonar
«Let's See Action» vart framført i Royal Albert Hall i 2000 med Eddie Vedder på delt solovokal med Roger Daltrey. Denne framføringa kom sidan ut på konsertalbumet *Live at the Royal Albert Hall*.

## Medverkande
* Roger Daltrey – solovokal  (vers)
* Pete Townshend – gitar, synthesizer, solovokal (mellomspel)
* John Entwistle – bass, horn
* Keith Moon – trommer
* Nicky Hopkins – piano

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Let&#39;s See Action|Let&#39;s See Action]]» frå ,  den 28. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Meaty Beaty Big and Bouncy

***Meaty Beaty Big and Bouncy*** er eit samlealbum med singlar av det britiske rockebandet The Who, gjeve ut i 1971 på Track i Storbritannia og på Decca i USA. Det gjekk inn på den amerikanske ''Billboard'' 200-lista den 20. november 1971 og nådde 11. plassen der, og den britiske albumlista den 3. desember 1971, der det nådde niandeplassen. I 1987 rangerte *[[Rolling Stone]]* albumet på 99. plassen på lista si over dei beste albuma frå 1967 til 1987. 

Utanom to songar, «Boris the Spider» og «I'm a Boy», var alle songane på albumet gjevne ut som singlar i Storbritannia. .

Albumet har fått namn etter medlemmane i bandet: «Meaty» er Daltrey, som var i god form på den tida, «Beaty» er Moon, for tromminga si, «Big» er Entwistle, som var ein stor mann og ofte omtalt som «Oksen» og «Bouncy» var Townshend, fordi han ofte hoppa rundt på scenen. 

## Innhald

## Medverkande
### The Who
* Roger Daltrey – solovokal
* Pete Townshend – gitar, klaverinstrument, kor- og solovokal
* John Entwistle – bass, kor- og solovokal
* Keith Moon – trommer

### Andre medverkande
* Nicky Hopkins – piano på «A Legal Matter»
* Jimmy Page – 12-strengs rytmegitar på «I Can't Explain» 
* Kit Lambert, Shel Talmy – produksjon
* Bill Curbishley, Mike Shaw – albumdesign
* Graham Hughes – fotografi
* Steve Hoffman – mastering for CD

## Salslister

## Salstrofé

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Meaty Beaty Big and Bouncy|Meaty Beaty Big and Bouncy]]» frå ,  den 28. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Martina Hrašnová

**Martina Hrašnová**, fødd **Danišová**, () er ein sleggjekastar frå Bratislava i Slovakia. Han vann bronsemedaljen i øvinga under verdsmeisterskapen 2009 og tok sølvmedaljen i europameisterskapane 2012 og 2014.

## Aktiv
Hrašnová forbetra i 2008-sesongen sitt personbeste med tre meter til 76,82 m, eit kast heilt opp mot verdstoppen i øvinga. Den 16. mai 2009 gjorde ho Trnava sitt livs beste kast då sleggja landa på 76,90 meter. Under verdsmeisterskapen i Berlin tre månader seinare nådde ho 74,79 m og tok bronsemedaljen.

Etter å a vorte mor i 2010 kom Hrašnová tilbake i sleggjeringen. Ved europameisterskapen 2012 i Helsinki kasta ho 73,34 og vann sølv, ein liten meter kortare enn det verdseinar Anita Włodarczyk frå Polen presterte. To år seinare vann dei same to utøvarane nytt sølv og nytt gull då EM 2014 fann stad i Zürich, der skilde det over fire meter mellom dei.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2001 i Edmonton: Utslått i kvalifiseringa (61.26=nr 23)
*EM 2002 i München: Utslått i kvalifiseringa (60,28 m=nr 26)
*EM 2006 i Göteborg: Utslått i kvalifiseringa (62,39=nr 26)
*VM 2007 i Osaka: Utslått i kvalifiseringa (68,15 m=nr 13)
*OL 2008 i Beijing: Nr 8 – 71,00 m
*VM 2009 i Berlin: Bronsemedalje – 74,79 m
*EM 2012 i Helsinki: Sølvmedalje – 73,34 m
*OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa (68,41 m=nr 20)
*VM 2013 i Moskva: Utslått i kvalifiseringa (68,00 m=nr 20)
*EM 2014 i Zürich: Sølvmedalje – 74,66 m
*VM 2015 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (67,63 m=nr 19)
*EM 2016 i Amsterdam: Nr 7 – 70,62 m
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Utslått i kvalifiseringa (67,63 m=nr 19)
*EM 2018 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa (66,37 m=nr 18)
*VM 2019 i Doha: Nr 9 – 71,28 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Martina Hrašnová|Martina Hrašnová]]» frå ,  den 28. september 2019.*
Tommy av London Symphony Orchestra

***Tommy*** er eit album frå 1972 basert på det originale albumet frå 1969 av *[[The Who]]*, med London Symphony Orchestra dirigert av David Measham til arrangement av Wil Malone. Prosjektet vart leia av Lou Reizner, og opphavleg med Rod Stewart i staden for Roger Daltrey. Eter kvart som Pete Townshend og Daltrey vart meir involverte, vart Stewart si rolle redusert til å syngje «Pinball Wizard».

Studioversjonen av orkesterutgåva av *Tommy* kom ut i ein plateboks. Det hadde eige plateomslag og nye fotografi, der ein pinball var sjølve hovudmotivet. Det vart designa av Tom Wilkes og Craig Braun, som vann Grammyprisen i 1974 for beste plateomslag.

## Innhald
**Side ein**
:1. «Overture» The Chamber Choir, Pete Townshend, London Symphony Orchestra
:2. «It's a Boy» The Chamber Choir, Sandy Denny
:3. «1921» Graham Bell, Maggie Bell, The Chamber Choir, Roger Daltrey, Steve Winwood
:4. «Amazing Journey» The Chamber Choir, Pete Townshend
:5. «Sparks» The Chamber Choir
:6. «Eyesight to the Blind» skriven av Sonny Boy Williamson II, sungen av The Chamber Choir, Richie Havens
:7. «Christmas» Pete Townshend, London Symphony Orchestra and Chamber Choir, Roger Daltrey, Steve Winwood

**Side to**
:1. «Cousin Kevin» The Chamber Choir John Entwistle
:2. «The Acid Queen» The Chamber Choir,  Merry Clayton
:3. «Underture» The Chamber Choir
:4. «Do You Think It's Alright?» Maggie Bell,  Chamber Choir,  Steve Winwood
:5. «Fiddle About» Chamber Choir, Ringo Starr
:6. «Pinball Wizard»  Chamber Choir, Rod Stewart

**Side tre**
:1. «There's a Doctor I've Found» Chamber Choir, Steve Winwood
:2. «Go To The Mirror Boy» fortalt av Richard Harris,  Chamber Choir,  Roger Daltrey,  Steve Winwood,  Wil Malone
:3. «Tommy Can You Hear Me?» Maggie Bell, Chamber Choir
:4. «Smash the Mirror» Maggie Bell, Chamber Choir
:5. «I'm Free» Chamber Choir, Roger Daltrey
:6. «Miracle Cure» Chamber Choir
:7. «Sensation» Chamber Choir, Roger Daltrey

**Side fire**
:1. «Sally Simpson» Chamber Choir, Pete Townshend
:2. «Welcome» Chamber Choir,  Roger Daltrey
:3. «Tommy's Holiday Camp» Chamber Choir,  Ringo Starr
:4. «We're Not Gonna Take It» Chamber Choir, Roger Daltrey
:5. «See Me, Feel Me» (finale frå «We're Not Gonna Take It») Chamber Choir, Roger Daltrey

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tommy (London Symphony Orchestra album)|Tommy (London Symphony Orchestra album)]]» frå ,  den 28. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Join Together

«**Join Together**» er ein song av det britiske rockebandet The Who som først vart gjeven ut på singel i mai 1972. Songen har sidan blitt framført på konsertane deira fleire gonger og kome ut på mange samlealbum. 

«Join Together» vart opphavleg skriven for det skrinlagde *[[rockeoperaen Lifehouse|Lifehouse]]*-prosjektet. 

## Bakgrunn
«Join Together» hadde arbeidstittelen «Join Together With the Band», og var opphavleg meint som ein del av Lifehouse-albumet, før dette vart skrinlagd. «Join Together» var òg påtenkt albumet *Rock Is Dead—Long Live Rock!*, som heller aldri vart noko av. 

Songen vart spelt inn same dagen som «Relay» og ein demo av «Long Live Rock» i mai 1972. Songaren Roger Daltrey hugsa songen med glede, men òg at han var skeptisk til bruken av synthesizer på songen.

Med tittelen «Join Together» vart songen gjeven ut på singel i 1972 med eit konsertopptak av Marvin Gaye sin «Baby Don't You Do It» som B-side, spelt inn i San Francisco's Civic Auditorium den 13. desember 1971. Singelen vart ein suksess og nådde niandeplassen på den britiske singellista og 17. plassen på den amerikanske ''Billboard'' Hot 100. Singelen var den andre av tre songar frå *Lifehouse* som ikkje kom ut på studioalbum. Dei to andre var «Let's See Action» og «Relay».

Songen har sidan kome ut på mange samlealbum, som *[[The Singles av The Who|The Singles]]*, *[[The Ultimate Collection av The Who|The Who: The Ultimate Collection]]*, *20th Century Masters: The Millennium Collection: The Best of The Who* og *[[The Who Hits 50!]]*.

## Medverkande
*Roger Daltrey – solovokal, munnspel 
*Pete Townshend – gitar, synthesizer, munnharpe, korvokal
*John Entwistle – bass, korvokal
*Keith Moon – trommer

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Join Together (song)|Join Together (song)]]» frå ,  den 28. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Relay av The Who

**«Relay»** (kalla **«The Relay»** i USA) er ein song skriven av Pete Townshend, gitaristen i The Who, for det skrinlagde *[[rockeoperaen Lifehouse|Lifehouse]]*-prosjektet. Songen vart i staden gjeven ut som ein moderat suksessrik singel i 1972. Han var den siste av singlane til The Who som ikkje kom ut på eit album før «Real Good Looking Boy», 32 år seinare.

## Bakgrun
«Relay» var opphavleg skriven som ein del av albumet *Lifehouse*, men songen vart skrinlagd i lag med resten av albumet. I 1972 var songen meint for eit anna skrinlagd album, *[[Rock Is Dead—Long Live Rock!]]*. 

Songen vart spelt inn under same innspelinga som «Join Together» og ein demo av «Long Live Rock» i mai 1972.

«Relay» kom ut på singel seint i 1972, med Keith Moon-songen «Waspman» som B-side. Singelen nådde topp 40 i både Storbritannia og USA, 21. plassen i Storbritannia og 39. plassen på Billboard Hot 100 (og 33. plassen på Cashbox). Singelen var den siste av tre singlar knytte til *Lifehouse* (men som ikkje kom ut på *[[Who's Next]]*). Dei andre var «Let's See Action» og «Join Together».

«Relay» byrjar med ein gitar som vert køyrt gjennom eit filter på ein ARP-2600-synthesiser. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Relay (song)|Relay (song)]]» frå ,  den 28. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Académie de La Palette

***Académie de La Palette***, også kalla ***Académie La Palette*** og ***La Palette***, var eit privat kunstakademi i Paris som verka mellom 1888 og 1914. Det hadde som mål å foreina fridom med respekt for tradisjon.
Det blei tidleg kjend som eit progressivt kunstakademi. I 1902, med Jacques-Émile Blanche som leiar, var konseptet at «eitkvart forsøk på imitasjon var frå no av forlatne». Frå 1912, då Henri Le Fauconnier og Jean Metzinger tok over leiinga av akademiet, blei Académie de La Palette eit sentrum for avant-garderørsla i det parisiske kunstmiljøet.

## Folk knytte til akademiet

### Direktørar
*Jacques-Émile Blanche
*Eugène Carrière
*Henri Le Fauconnier

### Lærarar

*Edmond Aman-Jean
*Jean Francis Auburtin
*Jacques-Émile Blanche
*Eugène Carrière
*Pierre Puvis de Chavannes
*Charles Cottet
*Maurice Denis (?)
*George Desvallières
*Henri Le Fauconnier
*John Duncan Fergusson
*Roger de La Fresnaye
*Henri Gervex
*Charles-François-Prosper Guérin
*Jean Metzinger
*René François Xavier Prinet
*Santiago Rusiñol
*André Dunoyer de Segonzac
*Lucien Simon
*Eugeniusz Żak (Eugène Zak)

### Kjende elevar

*Yves Alix
*Boris Anrep
*Alexander Arnshtam
*Emily Carr
*Marc Chagall
*Serge Charchoune
*Joseph Csaky
*Sonia Delaunay
*Maxime Dethomas
*Jessica Dismorr
*Bernard Dorival
*Elisabeth Iwanowna Epstein
*Jean Fautrier
*Roger de La Fresnaye
*Édouard Goerg
*Duncan Grant
*Marcel Gromaire
*Henry Lamb
*Aristarkh Lentulov
*Gustave Miklos
*Vera Mukhina
*Vera Nilsson
*Amédée Ozenfant
*Amédée de La Patellière
*Vera Pestel
*Ljubov Popova
*Alexander Romm
*Santiago Rusiñol
*André Dunoyer de Segonzac
*Varvara Stepanova
*Nadezhda Udaltsova
*Marie Vassilieff
*Marguerite Thompson Zorach
*William Zorach
*Ignacio Zuloaga

## Merknadar

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Académie de La Palette|Académie de La Palette]]» frå ,  den 28. september 2019.*  

## Bakgrunnsstoff
* Jacques-Émile Blanche, Maurice Denis, ''Correspondance'', (1901-1939)
Antoine Bourdelle

**Émile Antoine Bourdelle** () var ein fransk bilethoggar og lærar. I mange år arbeidde han som assistent for Auguste Rodin.

## Liv og virke
Bourdelle var fødd i Montauban. Han fekk opplæring i av Alexandre Falguière og seinare Auguste Rodin. 

Gjennom virket som lærar fekk Bourdelle stor innverknad på bilethoggarar frå ei lang rekkje europeiske land, USA og Japan som studerte og fekk rettleiing av han. Blant desse var Aristide Maillol, Alberto Giacometti, René Iché, Germaine Richier og svenskane Bror Hjorth, Carl Frisendahl og Hildur Haggård. Nokre av dei norske bilethoggarane som studerte hjå Bourdelle var Aimée Collett Bang Døhlen, Ingemund Berulvson, Nic Schiøll, Rolf Lunde, Hanna Jessen, Stinius Fredriksen og Ståle Kyllingstad.

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Antoine Bourdelle|Antoine Bourdelle]]» frå ,  den 28. september 2019.*  
 
## Litteratur
* Luigi Carluccio: *The sacret and profane in Symbolist art*. AGO, Toronto 1969 (utstillingskatalog, Art Gallery of Ontario, 1. november - 26. november 1969).
Fjelberg prestegard

**Fjelberg prestegard** i Kvinnherad kommune ligg like inntil Fjelberg kyrkje, på nordsida.

Kyrkja og garden har røter attende til mellomalderen. Garden er fyrste gong omtala i 1561. Bygningane er frå tidleg 1700-tal eller seinare. Ti bygningar er freda. Av desse står seks rundt tunet: hovudbygning, bispestove, stabbur, bakeri, vedskjul og utedo. Det finst òg m.a. ein driftsbygning og eit par naust.

Den tidlegare prestegarden drivast av ei stifting og vert nytta til møte, seminar, overnatting o.a.

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Stiftelsen Fjelberg Prestegard
Adam Gemili

**Adam Gemili** () er ein britisk sprintar frå London. Han var europameister 2014 på 200 meter og har elles vunne to EM-gull og i 2017 VM-gull i 4 x 100 meter stafett med ulike britiske mannskap. Gemili sine personlege rekordar på 100 meter og 200 meter er på høvesvis 9,97 og 19,97 sekundar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Adam Gemili|Adam Gemili]]» frå ,  den 29. september 2019.*
Borre prestegard

**Borre prestegard** ligg nordaust for Borre kyrkje i Horten kommune. Prestegarden og mellomalderkyrkja på Borre ligg rett opp for Borrehaugane. Det meste av Borrehaugane ligg på det som var prestegarden sin grunn.

Tunet består av hovudbygning med sidefløy, ein stor driftsbygning og eit par uthus. Hovudhuset er eit toetasjes laftebygg med ståande panel og symmetrisk utforma langfasadar. Forpaktarbustaden er bygd i vinkel på hovudbygningen og er truleg frå same tid. Desse skal vere oppførte i 1769–70, medan Søren Sigvart var sokneprest i Borre. Prestegarden, og særleg forpaktarbustaden, har vore gjennom store endringar, og dei har vorte restaurerte dei seinare åra. Prestebustaden (hovudhuset) stod ferdig høsten 1999 og forpaktarbustaden (sidebygningen) i 2010. Hovudbygning med sidefløy vart freda i 1991.

Borre prestegard er eigd av Opplysningsvesenets fond.

## Kjelder
* 
* Opplysningsvesenets fond: Borre prestebolig

## Bakgrunnsstoff

* Vestfold kommune:  Borre 
*
Songsporv

**Songsporv** (*Melospiza melodia*) er ein mellomstor medlem av amerikasporvfamilien med utbreiing frå sørlegaste Alaska med Aleutane sørover til nordlegaste Mexico. Her er han av dei mest talrike fugleartane og med stor tilpassingsevne.

## Skildring
Songsporvar kan ha storleik varierande frå 12 til 17 centimeter. Dette er ein sporv med korte og avrunda venger, lang hale og spinkelt nebb. Fjørdrakta er prega av mørkt strekmønster over brunt på oversida og grått på undersidea. Han har ei smal, lys issestripe omkrinsa av mørk brune kronestriper. Ei mørk mustasjestripe ned mot sidene av brystet er markant.

Leveområdet er i opent eller halvopent område med noko vegetasjon, gjerne nær straumande vatn. Her beitar han på bakken eller nært bakken. Samansetting av føda er mest vegetabilsk i nordvest, lengre sør i meir grad leddyr. 

Storleiken på populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

;Spontant i Noreg
Det finst ein godkjent observasjon av arten i Noreg, frå Hvaler i Østfold, mai 1975. Songsporvar har dukka opp fåtalig i Storbritannia, Belgia og Nederland.

## Kjelder
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Alexis Copello

**Alexis Copello** () er ein kubansk tresteghoppar som sidan 2017 representerer  Aserbajdsjan. Han vann VM-bronsen i øvinga i 2009 og tok sølvmedaljen ved europameisterskapen 2018, begge desse meisterskapane fann stad i Berlin. Copello oppnådde sitt personbeste på 17,68 meter i 2011.

## Aktiv
Copello vann i 2009 både ALBA-leikane og Sentral-Amerika/Karibia-meisterskapen, begge tevlingane fann stad i Habana. Same året vart han tredjemann i verdsmeisterskapen i Berlin, einast britiske Phillips Idowu og Portugals Nelson Évora hoppa lengre. Den 17. juli 2011 sette Copello personleg rekord med 17,65 meter ved eit stemne i Avila i Spania. Sju veker seinare vart han fjerdemann i Daegu-VM, før han seint i oktober vann panamerika-leikane.

Frå 2012 var ikkje Copello lengre i stand til å hoppe 17,50 m, slik han hadde vore i fire år. Med bestehopp på litt over 17 meter fekk han ikkje plass i Cuba sine troppar til dei største internasjonale meisterskapane. Frå 2017 representerte han Aserbajdsjan. I ei uvanleg svak trestegtevling under EM 2018 vart han nummer to med moderate 16,93 m. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 2008 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (17,09 m=nr 13)
*VM 2009 i Berlin: Bronsemedalje – 17,36 m
*VM 2011 i Daegu: Nr 4 – 17,47 m
*OL 2012 i London: Nr 8 – 16,92 m
*VM 2017 i London: Nr 5 – 17,16 m
*EM 2018 i Berlin: Sølvmedalje – 16,93 m, bakom Nelson Évora (17,10 m)
*VM 2019 i Doha: Nr 7 – 17,10 m
*EM 2022 i München: (–) 
*VM 2023 i Budapest: (–) 
*EM 2024 i Roma: Utslått i kvalifiseringa (16,44 m=nr 13)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alexis Copello|Alexis Copello]]» frå ,  den 5. oktober 2019.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alexis Copello|Alexis Copello]]» frå ,  den 29. september 2019.*
Arbeidar og kolkhozkvinne

***Arbeidar og kolkhozkvinne*** (russisk *Рабо́чий и колхо́зница*, *Rabótsjy i kolkhóznitsa*) er ein monumentalstatue på messehallen Det allrussiske utstillingssenteret i Moskva. Statuen blei skapt av den sovjetrussiske kunstnaren Vera Mukhina (1889–1953) for å krona paviljongen til Sovjetunionen ved verdsutstillinga i Paris i 1937. Statuen førestiller ein industriarbeidar og ei bondekvinne frå ein kolkhoz, eit sovjetisk kollektivbruk, som saman held opp dei sovjetiske symbola hammar og sigd. Skulpturen er eit av dei best kjende kunstverka frå den sosialistiske realismen, og eit ikonisk symbol på Sovjetunionen.

## Historikk

Før Verdsutstillinga blei det lyst ut ein konkurranse i Sovjetunionen for den sovjetiske paviljongen. Vinnaren var arkitekten Boris Jofan, som tidleg på 1930-talet hadde teikna Palasset til sovjeta. Den strame, høge art deco-liknande bygningen hans skulle kronast av ein statue som symboliserte det sovjetiske folket - industriarbeidarane og bøndene på kolkhozane. Det blei òg lyst ut ein konkurranse om utforminga av denne skulpturen.

Skulpturkonkurransen blei vunnen av Vera Mukhina, som hadde presentert ein monumental statue i ånda til den sosialistiske realismen med påverknad frå antikke skulpturar som *[[Nike frå Samothrake]]* og *[[Harmodius og Aristogeiton]]*, og dessutan relieffa «La Marseillaise» på Triumfbogen i Paris. 

Statuegruppa blei først laga som gipsmodell og deretter overført til stål i seksti delar som skulle sveisast saman. Det tok berre tre månader å ferdigstilla delane, og den 19. mars 1937 blei dei transporterte til Paris med tog. Den 24,5 meter høge skulpturen stod ferdigmontert og klar ved opninga av utstillinga 25. mars. Den sovjetiske paviljongen med den imponerande skulpturgruppa si og den høgare tyske paviljongen pryda med den tyske ørna stod på kvar si langside av Marsmarka framfor Eiffeltårnet. 

Under transporten tilbake til Moskva blei skulpturen skadd. Han blei reparert i 1939 og plassert på ein pidestall i Det allrussiske utstillingssenteret i Moskva.

*Arbeidar og kolkhozkvinne* blei eit nasjonalt ikon for Sovjetunionen og blei frå 1947 brukt som symbol for det statlege filmselskapet Mosfilm.

## Restaurering
I 2003 blei skulpturen demontert for å restaurerast. Det var planlagt at han skulle vera ferdig i 2005, men på grunn av finansieringsproblem var han ferdig først i 2009. Skulpturen blei plassert på ein spesiallaga paviljong i Det allrussiske utstillingssenteret i Moskva og innvigd 4. desember 2009. Året etter blei det opna eit museum tileigna skulpturgruppa og historia hennnar i paviljongen.

## Galleri

Paris-expo-1937-pavillon de l'URSS-13.jpg|Skulpturgruppa på den sovjetiske paviljongen under verdsutstillinga i Paris i 1937
Stamp_of_USSR_2100.jpg|Frimerke frå 1957 med *Arbeidar og kolkhoskvinne*
RR3006-0001R Coin USSR 15 cop.jpg|Mynt på 15 kopek dekorert med *Arbeidar og kolkhoskvinne*, frå 1967
The Soviet Union 1988 CPA 6017 stamp (14th standard issue of Soviet Union. 1st issue. 'Worker and Kolkhoz Woman', sculpture by Vera Mukhina (1889-1953)) 1200dpi.jpg|Frimerke frå 1988
Brunlanes prestegard

**Brunlanes prestegard** eller **Tanum prestegard** ligg vest for Tanum kyrkje i Brunlanes i Larvik kommune. Garden er kjend som kunstnarheim, ettersom forfattaren Hanna Winsnes (1789–1872) budde her i åra 1830–1845, medan ektemannen Paul Winsnes var prest her.

## Prestegard
Prestegarden si historie går langt attende i tid, og fleire av dei noverande prestegardsbygningane er frå 1700-talet. Garden i dag freda, men vert framleis nytta som prestegard. Eigar er Opplysningsvesenets fond.

Hovudbygningen (våningshuset) vart oppført i 1761–67. Det er eit laftebygg i to etasjar med valmtak og ståande panel. Bygningen var opphavleg prega av rokokko, men stiluttrykket vart noko endra i 1904. Også forpaktarbustaden skal vere oppført i 1760-åra. Stabburet er datert til 1789, medan driftsbygning og vognskjul er frå 1913. Alle desse er freda.

## Familien Winsnes
Familien Winsnes budde her i 15 år. Dei kom hit etter å ha tent i kort tid i Hurdal, Trysil og Aurdal i Valdres. Ved sida av det etterfylgjande opphaldet i Vang i Hedmark frå 1845 var dette deira lengste faste bustad. Medan familien budde her, var Paul Winsnes stortingsrepresentant ved sida av prestekallet. Paret fekk i alt åtte born frå 1818 til 1827, og i tida i Tanum mottok Hanna Winsnes unge jenter til husstellopplæring i prestegarden.

Samstundes var det i denne tida at ho realiserte forfattarskapen sin. Den anonyme *Catechismi fem parter, udsatte i vers* vart skriven i tida i Valdres, men kom ut i 1831. I 1841 kom først romanen *Grevens Datter*, og deretter byrja ein serie på i alt 17 bidrag over 4 år til månadstidsskriftet *Nat og Dag*. Av desse 17 var nokre noveller og episke dikt på under 10 sider, men òg ein roman (*Det første Skridt*) på 166 sider. Alt dette vart skrive og gjeve ut under psevdonymet *Hugo Scwartz*, som ho lenge vokta strengt. I 1845 kom så eit lite hefte med gåter, forutan første utgåva av hovudverket hennar, *Lærebog i de forskellige grene af husholdningen*, som bygde på eigne erfaringar frå prestegarden og prestegardsskjøkenet og husstellundervisninga som ho hadde gjeve i sin eigen heim.

Livet i prestegardane er skildra i boka *Fra Hanna Winsnes' Præstegaard* (1911). Boka vart redigert av oldebarnet, forfattaren Barbra Ring, og inneheld eit utval av brev frå Hanna Winsnes til dottera Barbra W. Ring (1819–), dottera sine barndomserindringar og ei innleiing av redaktøren. Winsnes sitt dikt «Farvel til Tanum» frå samlinga *Smaa-Digte* (1848) gjev òg inntrykk frå livet hennar  på garden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tanum prestegård|Tanum prestegård]]» frå ,  den 29. september 2019.*  
* 
* Opplysningsvesenets fond: Brunlanes prestebolig, Tanum

## Bakgrunnsstoff
* 
* Hilde Diesen. *Dikterhus*. Tell forlag, 1994 (bokhylla.no – fulltekst)
* Henry Notaker. *Hanna Winsnes, mer enn matmor*. Gyldendal, 1990. ISBN 82-05-19129-8
* Aftenposten, 15.10.2000. «Gjestfri matmor bak strengt portrett»; intervju med biograf Hilde Diesen
Aleksandra Ekster

**Aleksandra Ekster** () var ein  russisk avantgardistisk kubofuturistisk/suprematistisk kunstnar og formgjevar. 

## Liv
Ekster var fødd Aleksandra Aleksandrovna Grigorovitsj i Bialystok i Polen som dotter av den velståande kviterussiske forretningsmannen Oleksandr Hryhorowycz. Ho fekk ei grunding privatutdanning i språk, musikk og kunst på gymnas i Kiev. Seinare utdanna ho seg i måleri ved kunstakademiet i Kiev, der læraren hennar var den ukrainske kunstnaren Mykola Pymonenko. Der vart ho ven med store ukrainske artistar som Oleksandr Bohomazow og Alexander Archipenko. År 1903 gifte ho seg med advokaten Mykola Exter. Nokre år seinare, ca. 1907, flytta ho til Paris, der ho studerte fleire månader på Académie de la Grande Chaumière. Mellom 1908 og 1937 hadde ho utstillingar i Paris, Roma, Berlin, London, New York, Praha, Kiev, Odessa, St. Petersburg og Moskva.

I 1914 deltok Aleksandra Ekster i *Salon des Indépendants* i Paris saman med Kasimir Malevitsj, Oleksandr Archypenko, Vadim Meller, Sonia Delaunay-Terk og andre artistar og i Internasjonale futuristutstillinga i Roma saman med Alexander Archipenko, Nikolai Kulbin og Olga Rozanova. I 1915 slutta ho seg til den avantgardistiske artistgrupperinga *[[Suprematisme|suprematistane]]*.

I åra like etter den russiske revolusjonen i 1917  var Aleksandra Ekster ein av dei ledande avantgarde-kunstnarane i Ukraina. I 1919 laga ho og artistkollegaer dekorasjonar i abstrakt stil for gater og plassar i Kiev og Odessa i samband med revolusjonsfeiringane.

I 1924 skapte Ekster  kostyme og delar av scenografien for science fiction-filmen *Aelita*. Seinare same år emigrerte paret Ekster til Frankrike og busette seg i Paris. Alexandra Exter blei først tilsett som professor ved *Academie der Moderne* og seinare, 1926-30 ved Fernand Légers *Académie d'Art Contemporain*. 1936 deltok ho i samlingsutstillinga *Cubism and Abstract Art* i New York hadde ei mengd soloutstillingar i Praha og Paris. Frå 1936 jobba ho som bokillustratør for Parisförlaget Groupe Flammarion der ho var verksam fram til ho døydde i 1949.

## Galleri

Fil:Alexandra Exter-Famira Kifared Menada 1916.jpg|Ein menade på ein plakat for Innokentij Annenskij sitt *Famira Kifared* på Moskvas romteater i 1916.
Alexandra Exter - sketch (Lobanov-Rostovsky coll.) 01.jpg|Skisse frå 1924.
|Stillbilde frå filmopptaket av Aelita frå 1924 med kubofuturistiske kostyme av Ekster.


## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aleksandra Ekster|Aleksandra Ekster]]» frå , og «[[:sv:Alexandra Exter|Alexandra Exter]]» frå  den 29. september 2019.*
Skjeberg prestegard

**Skjeberg prestegard** er ein prestegard som ligg like ved Skjeberg kyrkje i Sarpsborg kommune i Østfold.

Prestegarden er frå 1700-talet og er freda ved vedtak etter Kulturminneloven. Bygningane består av ein hovudbygning med to fløyer, der den eine (austfløya) er tilknytta hovedbygningen. Vestfløya var òg slik opphaveleg, men vart flytta i 1806. Garden har framleis gardsdrift, og vert driven som forpaktingsbruk.

I overgangen mars/april 1716 vart prestegarden nytta som hovudkvarter for svenske styrkar under leiing av generallöjtnant von Aschenberg.

Prestegardshagen er ein barokkhage som vart grunnlagd etter krigen i 1716 av presten Andreas Weideman.

## Referansar




## Kjelder
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Skjeberg prestegård|Skjeberg prestegård]]» frå ,  den 29. september 2019.*  
 
* 

## Bakgrunnsstoff
*