open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hurdal Glassverk

**Hurdal Glassverk** var eit norsk føretak som vart oppretta i 1755 med det føremål å produsere glas. Verket var i drift til 1895.

Glasverket var frå oppstarten til det blei lagt ned spesialisert i å produsere kronglas til vindauge.
I 1779 fekk det overført privilegiet til å produsere krystall og kvitt glas frå Nøstetangen Glassverk.
I 1809 var denne produksjonen flytt til Gjøvik Glassverk.

Det produserte òg drikkeglas og var frå 1842 ein del av *Interessentskapet for Hurdal, Biri og Hadeland Glasværker*, selskapet som seinare vart Christiania Glasmagasin.

## Arbeidarar
* Hans Nilsen Hetty (1784-1831), glassblåsar

## Referansar

## Litteratur
* Ada Polak: *Gamle glass fra Hurdal og Gjøvik*, C. Huitfeldt forlag

## Bakgrunnsstoff
* Hurdal Glassverk 
* Glass frå Hurdal
Høvik Glassverk

**Høvik Glassverk** på Høvik i Bærum kommune var eit føretak som vart oppretta i 1855 med det formålet å produsere flasker av glas. Verket var i drift til 1933.

Den første glashytta vart bygd av Thomas Graham Smyth i 1855 på Høvikstranda. Flaskeproduksjonen gjekk ikkje så bra og i 1859 vart glashytta erstatta av ei ny og moderne hytte. Foretaket vart etterkvart overtatt av *Interessentskapet for Hurdal, Biri og Hadeland Glasværker*, selskapet som seinare vart Christiania Glasmagasin.
Høvik Glassverk tok i 1874 til å produsere lampeglas og lampekuplar. Dette gav grunnlaget for etableringa av ein lampe- og metallvarefabrikk nokre år seinare.

## Bakgrunnsstoff
* Pressglas 

## Referansar
Schimmelmanns glassverk

**Schimmelmanns glassverk** eller det offisielle namnet **Skatmester Schimmelmanns Verk** var eit foretak som vart oppretta i 1779 på garden Hov på Hurum i Buskerud med det føremål å produsere flasker. Glassverket er òg omtalt som **Strømsmoen glassverk** eller **Svelvigens verk**.

Produksjonen starta i 1782. Verket var i drift til 1832.

Verket vart etablert på initiativ frå Carsten Anker. Det var kalla opp etter den dansk-norske finansminister Heinrich Carl lensgreve von Schimmelmann.

## Ekstere lenker
http://www.nord-jarlsberg.museum.no/ar_verk.htm

## Referansar
Osterøy museum

**Osterøy museum** er eit kulturhistorisk museum for Osterøy kommune i Vestland og dei næraste bygdene. Museet skal samla, ta vare på og elles dokumentera kulturminne frå dette området. Museet, som vart skipa i 1920, ligg vakkert til på ein sandbanke på Gjerstad. På tunet med i alt 10 tilflytta bygningar, kan du henta kunnskap og kveik anten du vil søkja deg attende til det gamle bondesamfunnet, vil oppleva skulestellet på veglause stader i Osterfjorden, eller du vil oppdaterast på nyare tids industri og handverk. 

## Bygningar
Byggjeskikken på Strilelandet er godt representert, med røykstover og lemstover, loft, eldhus murt i stein og grindbygd løe.

Til samlinga høyrer også anlegg på rot; museet eig to kvernhus som står på opphavleg plass. Det mangfaldige næringslivet på Osterøy er representert med to garveribygningar: Barkhuset på brakvatne og Garverimuseet på Valestrand, og to smier: Gjerstad låsfabrik frå 1880-åra og Mjedlasmia i Mjeldalen – ei bygdesmie frå 1917.

## Samlingar
Museet har ei samling på vel 12.000 gjenstandar; innbu, tekstilar og reiskap knytt til landbruk, handverk og småindustri.

I 1996 mottok Osterøy museum ei verdfull samling med vogner og utstyr for hest frå ein lokal samlar, Mons Jakobsen. Delar av samlinga vert utstilt i det nye museumsbygget, som i tillegg til utstilling også rommar magasin, kontor og verkstad.

## Arkiv
Kommunearkiv og lokalhistoriske arkiv utgjer ein viktig del av museet. Arkivet etter kommunane Hosanger og Hamre fram til kommunesamanslåinga i 1964 finst her. Likeeins delar av Haus. Lokalhistorisk arkiv inneheld mellom anna bedrifts-, organisasjons- og gardsarkiv. Museet ser det som viktig at arkiva til lokale bedrifter vert tekne vare på.

## Utstillingar
Kvar sommar lagar museet ei utstilling over ulike emne. Utstillinga står frå slutten av mai ut september. 	

Skuleelevar og studentar er mellom dei kjæraste besøkande. Dei får, så langt råd er, skreddarsydde opplegg for museumsbesøka sine.

## Søndagskafe og museumsbu
Søndagar kan ein kvile beina og nyta litt kaffi/te eller saft til spesialiteten – stompekaker. I museumsbua kan ein kjøpa lokallitteratur og heimelaga suvenirar.

## Osterøy museumslag
Osterøy museumslag vart stifta i 1999 og er ei venneforeining som vil arbeida for å fremja museumsinteressa.

## Bakgrunnsstoff
*
Vegard Sletten

**Vegard Sletten** () var ein norsk ungdomslagsmann, redaktør og forfattar.

Sletten tok artium ved St. Svithuns skole i Stavanger, og hadde filologiutdanning frå Oslo (fransk bifag) og Paris (Sorbonne og Écoles des Hautes Études Sociales et Politiques. I 1929–41 var han var journalist i *[[Stavanger Aftenblad]]*. Under den tyske okkupasjonen vart han nekta å reise frå Stavanger, og han var då med i den illegale pressa der. Sletten sat på Grini frå 1944 og ut krigen.

I 1945 vart han journalist i *[[Verdens Gang]]*, og frå 1967 til 1977 redaktør. Samtidig med jobben i Verdens Gang, redigerte han også *[[Norsk Tidend]]* i tretti år, frå 1946 til 1975.
 
Sletten var aktiv nynorskmann og leiar av Noregs Ungdomslag i åra 1947–55, formann i Norsk Journalistlag i 1946–49 og 1956–62, og i Norsk Presseforbund i 1962–71. Han var også leiar av Den europeiske ungdomskampanjen i 1952-1959, ein organisasjon til forsvar for NATO.

Han var son av Klaus Daae Sletten og nevø til presten Jakob Hveding Sletten og barnebarn til Christopher Bruun.

Han vart slegen til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1971. Han var også riddar av Finlands løves orden.

## Kjelder

*«Vegard Sletten» i Norsk biografisk leksikon, innhenta 5. januar 2011.
*Hvem er Hvem 1973 om Vegard Sletten
Velle Espeland

**Velle Nils Espeland** () var ein norsk folklorist, skribent, teikneserieomsetjar og dagleg leiar i Norsk visearkiv.

## Liv og virke
Espeland tok eksamen artium på Gudbrandsdal gymnas i 1964. Etter dette studerte han folkloristikk ved Universitetet i Oslo. Han leverte tok magistergraden med avhandlinga *Folkesong i Bjerkreim* i 1974, og same året vart han tilsett ved Institutt for kulturstudier. Der underviste han i 30 år, frå 1974 til 2003. 

Han var dagleg leiar i Norsk visearkiv sidan stiftinga vart skipa i 1983 for å samla kunnskap om norsk visetradisjon. Her gjekk han inn for å samla ikkje berre tekst og melodi, men også kontekst og syngemåtar for songane. Interessefelta hans her femna om folkeviser, skillingsviser og balladar], i tillegg til arbeidssongar og bornesongar. Han var også særskild interessert i kvardagssong som song i dusjen, allsong og annan ikkje-profesjonell og ikkje-organisert song.

Velle Espeland forfatta fleire artiklar og bøker om emna folkeminnevitskap og kulturhistorie. Emnet spøkjelse og liknande vesen er eit typisk emne for han, noko som viser seg gjennom barneboka frå 1999, *Den store boka om spøkelse* og faktaboka frå 2002, *Spøkelse! Hvileløse gjengangere i tradisjon og historie*.

Som omsetjar omsette Espeland teikneseriar som *[[teikneserien Sprint|Sprint]]* og *[[Spiralis]]*. Saman med broren sin, Gard Espeland, skreiv han tekst til julehefte som *[[Smørbukk]]* og *[[Tuss og Troll]]*.

I 2014 blei han tildelt RFF-prisen for den store innsatsen sin ved Norsk visearkiv.

## Bibliografi
*1974 – *Svartbok frå Gudbrandsdalen. Norsk Folkeminnelags skrifter nr. 110* (Oslo: Universitetsforlaget)
*1973 – *Folkloristisk lesebok. Pensumantologi for folkeminnestudentar* (Oslo: Universitetet i Oslo, Institutt for folkeminnevitskap. Saman med Helge A. Wold).
*1981 – *Blow Boys Blow. Sjanties frå Diderik Brochmanns samlingar. Norsk Folkeminnelags skrifter nr. 123* (Oslo: Tiden Norsk Forlag).
*1982 – *100 gåter* (Oslo: Tiden).
*1990 – *Tippoldemors oppskrifter. Norsk Folkeminnelags skrifter nr. 133* (Oslo: Aschehoug).
*1999 – *Den store boka om spøkelse* (Oslo: Omnipax. Saman med Mikael Holmberg).
*2000 – *Julenissen og andre nissar* (Oslo: Omnipax).
*2002 – *Spøkelse! Hvileløse gjengangere i tradisjon og historie* (Oslo: Humanist forlag)
*2003 – *Ingen fred i grava og andre nifse spøkelseshistorier* (Oslo: Samlaget. Saman med Gard Espeland).
*2005 – *Helgener: mirakelmakere og idoler* (Oslo: Humanist forlag)
*2005 – *Norske hexeformularer og magiske opskrifter* (Oslo: KA Forlag. Ny utgåve med føreord og register ved Velle Espeland. Opphavleg skriven av Anton Christian Bang).
*2007 – *Norsk by- og bygdesongbok* (Oslo: Samlaget, red.)

## Kjelder

*«Velle Espeland» i Allkunne, innhenta 2. juli 2010.
*«Velle Espeland» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 2. juli 2010.
Hic Rhodus, hic salta!

**Hic Rhodus, hic salta!** tyder «Her er Rhodos, hopp her!» og er eit sitat frå den latinske omsetjinga av Æsop-fabelen «Storskrytaren». Ein idrettsmann fortel at han ein gong gjorde eit rekordhopp på øya Rhodos, og no vil han skaffa vitne på at det er sant. Ein av tilhøyrarane svarar: «Dersom det er sant, er det ikkje turvande med vitne. Her er Rhodos, hopp her!»
Institusjonen Fritt Ord

**Institusjonen Fritt Ord** er ei norsk privat stifting som vart skipa 7. juni 1974 av dei to direktørane Jens Henrik Nordlie og Finn Skedsmo i Narvesen Kioskkompani saman med høgsterettsadvokat Jens Christian Hauge. Stiftinga skulle tryggje ytringsfridomen og syte for ein open distribusjon av publikasjonar. Aksjar i Narvesen vart overdregne til stiftinga 1. januar 1975 som grunnkapital.

Alle aksjane institusjonen hadde i Narvesen vart selde i november 2001. Institusjonen Fritt Ord vart dermed gjort ubunden av kommersielle interesser for å fungere som ei ideell stifting for til fremje av fri meinings- og kunnskapsutveksling. Føremålet er å stille midlar til disposisjon for å verne om og styrke ytringsfridomen  i Noreg, særleg ved å stimulere den levande debatten og den uredde bruken av det frie ordet. Institusjonen kan òg løyve midlar til andre sider ved norsk kultur, fyrst og fremst til det som har med bruken av det frie ordet å gjere. I særlege høve kan institusjonen dessutan bidra til å fremje ytringsfridom i andre land.

Ein rad små og store bokprosjekt har vorte realiserte med stipend eller stønad frå stiftinga. Kunnskapsforlaget fekk til dømes 10 millionar i stønad for å gje ut fjerde utgåve av Store norske leksikon og 29 millionar for å gje ut Norsk biografisk leksikon,  og investeringar er gjorde  i vekeavisen *[[Morgenbladet]]* og i A-pressen for å tryggje drifta. Det vert òg gjeve stønad til internasjonale aktivitetar, som til dømes *Index of Censorship* og *Junge Presse Osteuropas*.

Sidan 1976 har institusjonen kvart år delt ut Fritt Ord-prisen som si høgste utmerking, og sidan 1979 prisen Fritt Ords honnør «...når noen fortjener den, uten begrensninger i antall».

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
*Mottakarar av Fritt Ords pris
Maiblom

**Maiblom** (*Maianthemum bifolium*) er ei urt i maiblomslekta i aspargesfamilien. Arten er utbreidd i Europa og Asia.

Planta er 10&nbsp;cm høg, har hjarteforma blad frå jordstengelen og to på stengelen. Ho har ein allsid klase med små kvite 4-talsblomstrar og små raude søte bær. Blomane har fire mjølberarar. Maiblom blømer kring mai i lauv- og barskog. Planta veks over heile Noreg, men sjeldan lengst i nord. Ho er funnen opp til 1265 m i Setesdal. Planta er giftig.

## Kjelder




----

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Ekorrbär|Ekorrbär]]» frå ,  den 7. mars 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
Krattmjølke

**Krattmjølke** er ein art i mjølkefamilien. Planta er utbreidd i Europa og Asia.

Planta vert kring 40 cm høg. Ho har ein lite greina stengel og breie om lag snaue blad. Blomsteren 1 cm brei. Kattmjølke blømer kring juli i småskog og på turre steinete stader. I Noreg  er planta vanleg over det meste av landet, men er fåtalig i Finnmark og Troms.

## Kjelder
*Svensk Wikipedia.
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
Norsk faglitterær forfatter- og oversetterforening

**Norsk faglitterær forfatter- og oversetterforening** (**NFFO**) er ein interesseorganisasjon for forfattarar og omsetjarar av faglitteratur, skipa i april 1978 under namnet *Faglitterær forfatterforening*.  Foreininga fekk sitt noverande namn i 1990, då omsetjarane av faglitteratur, som opphavleg var organiserte i den separate *Norsk faglitterær oversetterforening*, vart oppteke i foreininga.

Alle som kan dokumentere å vere forfattar eller omsetjar av ei fastsett mengd publisert faglitteratur, kan etter søknad verte medlem av foreininga, som har som føremål å tryggje dei faglege og økonomiske interessene til medlemane. Foreininga representerer medlemane i tingingar med offentlege og private institusjonar om generelle vilkår for utgjeving og bruk av faglitteratur, om vederlagsordningar av ulike slag osb., og er forhandlingspartnar andsynes Den norske forleggerforening og andre som gjev ut arbeid av fagbokforfattarar  og -omsetjarar. I dei seinare åra har foreininga særleg hatt merksemda og innsatsen retta mot å tryggje medlemmane sine rettar i ei tid då elektronisk publisering gjer seg stendig sterkare gjeldande.

Foreininga gjer òg mykje for å fremje god faglitteratur og styrke norsk skriftspråk i fagboksamanhang, og arrangerer kurs og seminar for medlemar og  andre. Etter initiativ frå foreininga, er det oppretta professorat i faglitteratur (sakprosa) ved universiteta i Oslo og Bergen.

*Det faglitterære fond*, som deler ut stipend på grunnlag av dei kollektive vederlagsordningane for kopiering og biblioteksutlån av faglitteratur, vert administrert av foreininga. Det er ikkje naudsynt å vere medlem av foreininga for å søkje om stipend frå fondet, då medlemar og ikkje-medlemar vert vurderte etter dei same krava.

## Bakgrunnsstoff
*Norsk faglitterær forfatter- og oversetterforening

## Sjå òg
*Den norske Forfatterforening
*Forfatterforeningen av 1952
*Norsk Oversetterforening
*Den norske Forleggerforening
Småsyre

**Småsyre**  (*Rumex acetosella*) er ei fleirårig urt i syrefamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing.

Planta vert 20 cm høg og har opprett stengel med lansettforma blad. Blomsterstanden greiner seg ovanfor midten. Ytre blomsterblad er bøygde nedover frukta. Indre blomsterblad er spisse og 1,5 mm lange. Småsyre blømer kring juni på aur og sand og andre turre stader. 

Småsyre er vanleg over heile Noreg. Planten er funnen opp til 1840 meter over havet i Jotunheimen. Småsyre vert lett forveksla  med smalsyre og bergsyre.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Bergsyra|Bergsyra]]» frå ,  den 2. juli 2010.*  
 
* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
* Ørjan Nilsson: *Nordisk Fjellflora*. Oslo 1995
## Referansar

## Bakgrunnsstoff
Onomastikk

**Onomastikk** (frå gammalgresk ὀνομαστική [ἐπιστήμη] *onomastikḗ [epistḗmē]*, av ὄνομα *ónoma*, 'namn') eller **namneforsking** er vitskapleg gransking av namn, personnamn og stadnamn såvel som andre namn. 

Faget kan delast inn i tre hovudfelt:

* antroponymi, læra om personnamn
* toponymi, læra om stadnamn
* bionomi, læra om namn på plantar og dyr

Norsk namnelag gjev ut tidsskriftet *[[Namn og Nemne]]* som er eit tidsskrift for norsk namnegransking. Tidsskriftet tar opp spørsmål vedrørande stadnamn, personnamn, husdyrnamn og andre namn, herunder òg bokmeldingar. 

Litterær onomastikk drøftar bruk av namn i dikting, spesielt tolking av symbolikk som ligg i namna.

## Kjelder
Norsk namnelag

**Norsk namnelag** er ein norsk organisasjon som arbeider for å vekkje interesse for og styrkje kjennskapen til namn, namnevitskap og namnevern.

I følgje formålsparagrafen skal laget «arbeide for å fremje allmenn kunnskap om og kjennskap til namn og namnegransking, drive kursverksemd og stø innsamlingsarbeid og utgjeving av skrifter og bøker som har med namnegransking å gjere.» Laget gir ut tidsskrifta *[[Namn og Nemne]]* og meldingsbladet *Nytt om namn*.

## Leiarar
*Botolv Helleland (1988-1996)
*Gunnstein Akselberg (1998-2006)
*Olav Veka (2006-2012)
*Frode Myrheim (2013-2018)
*Terje Larsen (2018–)

## Bakgrunnsstoff
*Norsk namnelag - nettside
Drakebåt

**Drake** er ein seglbåttype konstruert av Johan Anker. Med denne konstruksjonen vann han ein konkurranse utlyst av Gøteborgs Kungliga Segel Sällskap i 1928. Formålet med konkurransen var å få fram ein juniorbåt som kunne serieproduserast. Tanken var at ein heller rimeleg båt ville gjere seglsporten tilgjengeleg for fleire. 

Deraken er 8,9 meter lang. Breidda er 1,95 meter. Djuptgåande er 1,2 meter. Eit fribord på 0,5 meter gjer han våtsam å segle. Av eit deplasement på 1700 kg ligg 850 kg i jarnkjølen. Båten har stort set vorte bygd med mahognihud på eik eller ask. Draken vart populær i Sverige og Danmark før han fekk innpass i Noreg. Her vart den første bygd i 1930. Før andre verdskrigen var det registrert 103 drakar i Noreg. Medan det vart færre av andre seglbåtar under krigen, vert det bygd 25 nye drakar. 

I 1946 vart draken godkjend som olympisk båt. Han var med i olympiadane frå 1948 til 1972. Som nykonstruert vart båten kalla ein 20 m2 og fekk talet «20» som seglmerke. Riggen Johan Anker teikna hadde ein liten fokk der halsen var festa langt inn på fordekket og fokkestaget gjekk til om lag midt på masta. Forstaget og akterstaget gjekk til mastetoppen. På slutten av 1930-talet fekk draken større forsegl, genua. Dette saman med innføring av spinnaker gjorde at drakeklassen vart delt.

I 1946 vart Norsk Drakeklubb stifta. Dei fekk teikna ny rigg. Fokkestaget vart flytt forover, slik at det ikkje vart trong for forstag.Seglrealet auka til 22 m², og det vart lettare å segle med spinnaker. Seglmerket vart "D". Drakar med moderne rigg vart kalla A-Drake. Den originale Anker-draken var heitande B-Drake.

Etter at draken gjekk ut som olympisk båt, og andre båttypar dukka opp, minka interessa for desse båtane. Dei sist ti-åra har mange drakar vore heimehøyrande i Ålesund.

## Kjelder
*Jon Winge: *Norske trebåter* Schibsted Forlag 2007
Aksellast

**Aksellast** er massen som kviler på kvar aksling på eit køyretøy. Denne massen er avgrensa for å unngå skade på vegbanen. Eigentleg er skaden på vegen proporsjonal med marktrykket (eining Pa), men ettersom gravitasjonen er tilnærma konstant på jordoverflata er vekta (ei kraft, med eining N) tilnærma proporsjonal med massen. Dessutan er arealet til anleggsflata mellom dekka og marka tilnærma konstant. Marktrykket er difor proporsjonalt med massen som kviler på kvar aksling. Massen er enklare å måla enn marktrykket og det er massen, med eining kilogram, eller metrisk tonn, som vert regulert av myndigheitene. 

## Klassifisering av vegane
I Noreg er største tillatne aksellast på offentlege vegar regulert gjennom køyretøyforskrift og vegforskrift. Største tillaten aksellast har vegar i brukarklasse (Bk) 10. Her kan aksellasta på ein enkel aksling vere inntil 10 tonn, aksellasta på ein boggi 16 tonn og aksellasta på ein trippelboggi 22 tonn. To akslingar vert i denne samanhengen rekna som boggi når avstanden mellom dei er frå 1,2 til 1,79 m. Tre akslingar vert rekna som trippelboggi når avstanden mellom kvart par av dei ikkje overstig 1,8 m . 

Bilen kan likevel ha éin drivaksling med aksellast inntil 11,5 tonn. Buss med luftfjøring eller tilsvarande fjøring kan ha noko høgre aksellast enn 10 t også på dei frittrullande akslingane.

## Variasjonar med årstida
Vegstyremaktene i Noreg utarbeider veglister med oversikt over tillaten aksellast på ulike vegar til ulike årstider. Nokre vegar har auka tillaten aksellast når marka er frosen (vinteraksellast), og nokre vegar har redusert aksellast under teleløysinga på våren. 

## Kontrollar og gebyr
 
Statens vegvesen har fleire bilvekter og utfører frå tid til anna kontrollar av aksellasta, der dei ilegg gebyr for overlast . Gebyr for overlast vert ilagt eigaren av køyretøyet og kan koma opp i store summar . I tillegg risikerer føraren bot.

## Aksellast på jarnbane
Jarnbanelinjer har òg strenge reglar for aksellast. På norske jarnvegar er maksimal aksellast mellom 20,5 og 22,5 tonn

## Kjelder

## Sjå òg
* Marktrykk
* Nyttelast
Viking Mestad

**Viking Mestad** () var ein norsk bankmann, jurist, politikar (V) og teatermann.

Mestad var statssekretær i Forbrukar- og administrasjonsdepartementet i regjeringa Korvald frå 18. oktober 1972 til 16. oktober 1973.

Han var også kommunestyrerepresentant i Oslo tidleg på 1970-talet.

Mestad er cand.jur. med embetseksamen frå Universitetet i Oslo i 1955, og vart tilsett ved Noregs Bank i 1962. I 1986 fekk han stillinga som direktør for Hovedstyresekritariatet. Han slutta i banken i 1995.

Frå 1977 til 1997 var han styreformann ved Det Norske Teatret. Han var etterfølgd av Berge Furre. To månader etter at han gjekk av som styreformann vart han utnemnd som heidersmedlem i arbeidsgjevarorganisasjonen Norsk teater- og orkesterforening. Han mottok også Heddaprisen.

Mestad var fyrste styreformannen for Nynorsk Pressekontor.

Han er far til skodespelaren Henrik Mestad.

## Referansar
Denne artikkelen byggjer på ei omsetjinga av «Viking Mestad» henta frå Wikipedia på engelsk 18. januar 2011. Der var desse referansane oppgjevne:
Saint-Marc

**Saint-Marc** (haitisk: Sen Mak) ein ein hamneby på vestkysten av Haiti, i departementet Artibonite. I 2003 hadde kommunen som byen ligg i, 160&nbsp;181 innbyggjarar.

Hamna i Saint-Marc er i dag den mest brukte til import av forbrukarvarer til landet, fordi ho ligg eit stykke unna det ustabile og trafikkerte Port-au-Prince, i tillegg til at ho ligg sentralt for relativt mange byar i Haiti, som Cap-Haïtien, Carrefour, Delmas, Desarmes, Fond-Parisien, Fort-Liberté, Gonaïves, Hinche, l’Artibonite, Limbe, Pétionville, Port-de-Paix og Verrettes. Desse byane og områda rundt inneheld nesten åtte av dei ti millionar innbyggjarane i Haiti per 2010.

I 1905 bygde *Compagnie Nationale*, det nasjonale jernbaneføretaket, ei 100 km lang jernbane nord til Saint-Marc frå hovudastaden Port-au-Prince. Ho vart seinare forlengt 30 km austover til Verrettes.

## Kjelder
* «Saint-Marc» på Wikipedia på engelsk, innhenta 12. mai 2010.
Les Cayes

**Les Cayes**, tidlegare **Aux Cayes** (haitisk: Okay), er ein hamneby sørvest i Haiti og hovudstaden i departementet Sud. I 1995 hadde han eit innbyggjartal på omkring 45&nbsp;904, og eit estimat frå 2008 viste at han då var nær 70&nbsp;000 innbyggjarar. Fordi han er isolert frå den politiske uroa i hovudstaden Port-au-Prince, er han ein av dei største hamnebyane i landet, med eksport av hovudsakleg kaffi og sukkerrøyr, i tillegg til at han er den største eksportøren av vetivert i verda. Det vert eksportert 250 tonn årleg av denne planta, som er ein viktig ingrediens i parfyme. Andre viktige eksportvarer er bananar og tømmer.

## Kjelder
* «Les Cayes» på Wikipedia på engelsk, innhenta 3. juli 2010.
Chilpancingo

**Chilpancingo** (offisielt namn *Chilpancingo de los Bravo*, òg kjend som *Ciudad Bravo*) er hovudstaden og den andre største byen i delstaten Guerrero i Mexico. Han har eit folketal på om lag 166 796 innbyggjarar i 2005. Arealet er 2&nbsp;338,4 km².  Byen vart grunnlagd  i 1591.

Det var i Chilpancingo den meksikanske nasjonalkongressen møttest i 1813 for å drøfta Mexico si framtid som sjølvstendig stat.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chilpancingo|Chilpancingo]]» frå ,  den 3. juli 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Ayuntamiento de Chilpancingo de los Bravo www.chilpancingo.gob.mx (spansk)
Pachuca

**Pachuca** (offisielt namn: *Pachuca de Soto*) er hovudstaden i delstaten Hidalgo i Mexico. Namnet kjem frå «Pachoacān» som betyr *Leiarens stad*. Byen har eit folketal på om lag 275 578 innbyggjarar i 2005 og arealet er 195,3 km². Pachuca ligg 90 km frå Mexico by. Byen vart grunnlagd  i 1438.

## Bakgrunnsstoff
* www.pachuca.gob.mx (spansk)
Verrettes

** Verrettes** (haitisk: Vèrèt) er ein by i Haiti, i departementet Artibonite. Han ligg rundt 60 kilometer nordaust for hovudstaden i landet, Port-au-Prince, og på 76 meter over havet. 1. januar 1997 hadde Verrettes 31&nbsp;413 innbyggjarar. I 2003 hadde innbyggjartalet vakse til 90&nbsp;226.

## Kjende personar frå Verrettes
*Dumarsais Estimé (1900–1953), tidlegare haitisk president.

## Kjelder
*«Verrettes» på Wikipedia på tysk, innhenta 3. juli 2010.

### Referansar
Bigga Haitian

**Charles Andre Dorismond** (), betre kjend under artistnamnet **Bigga Haitian**, er ein haitisk musikar som vart svært populær i 1990-åra. Han er kjend som «den fyrste haitiske songaren som har kome seg inn på den jamaikanske reggaescena», i tillegg til at han er sagt å ha brote ned nasjonale og kulturelle murar og bana vegen for neste generasjon haitiske artistar. Dei mest populære haitiske artistane i dag, som Wyclef Jean og Mecca aka Grimo, seier Bigga har vore ei inspirasjonskjelde for dei.

## Diskografi
### Album
* 1997 – *I Am Back* (Royal Productions/Jomino/Roots International)
* 2003 – *Binghi Mon* (BH Records)
* 2009 – *Sak Pasé* (Walkup Records)

### Singlar
* 1989: *Haiti A Weh Mi From* (Flames Records)
* 1990: *Gimme Mi Country* (Flames Records)
* 1992: *Mad Over Jah* (Justice)
* 1994: *Sexy Body* (Big Ship)
* 1994: *Red Carpet* (Big Ship)
* 2003: *Tribute to Patrick Dorismond* (Jah Life Int'l Records)
* 2006: *Hail Up the King* (Etaste Music)
* 2006: *Gi Me Da Weed* (Walkup Records)

### Samleplater
* 1995: *Best of the Best, Vol. 5 (Freddie McGregor Presents: Best of Big Ship 1)* (RAS Records)
* 2006: *Love Roots & Culture* (Gyasi)
* 2008: *Ragga Kreyol* (Chevry Records)
* 2009: *Tribe of Kings Presents: Bigga Fiyah Mix (Strictly Vibes Vol. 3) Mixed by Dash Eye and Hosted by Bigga Haitian* (Tribe Of Kings)
* 2009: *Focus Riddim* (Raw Moon/Top Tier)

## Kjelder
* «Bigga Haitian» på Wikipedia på engelsk, innhenta 3. juli 2010.

### Referansar
Norsk Oversetterforening

**Norsk Oversetterforening** (NO) er ein interesseorganisasjon for omsetjarar av skjønnlitteratur til norsk språk, skipa i 1948. Føremålet for foreininga er å fremje dei økonomiske og faglege interessene til omsetjarane, og styrke kvaliteten på skjønnlitterære omsetjingar. Kvart år honorerer foreininga den beste skjønnlitterære omsetjinga til norsk med *[[Bastianprisen]]*.

«Skjønnlitterær omsetjar» er ingen verna tittel. Relevant bakgrunn for yrket er språkstudium frå universitet eller høgskule og/eller lengre opphald i utlandet, kombinert med særs gode norsk- og ålmennkunnskapar.

Foreininga har i 2010 om lag 290 medlemar som kan omsetje frå om lag 48 språk.

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til Norsk Oversetterforening

## Sjå òg
* Norsk faglitterær forfatter- og oversetterforening
* Norsk audiovisuell oversetterforening
* Statsautoriserte translatørers forening
* Den norske Forfatterforening
Per Olav Kaldestad

**Per Olav Kaldestad** () er ein norsk forfattar og organisasjonsmann.

Han er utdanna cand.philol. med hovudfag i engelsk, mellomfag i norsk og grunnfag i allmenn litteraturvitskap, og arbeidde som norsklærar på Stord lærarhøgskule fram til 1997. Han er no forfattar på heiltid, og er best kjend for barnebøkene sine. Kaldestad var også medredaktør av tidsskrifta *[[Profil]]* (1974–1975) og ''Basar'' (1979–1981). Tekstane hans spenner elles frå gammalengelske sonettar til ramsalt vestlandsk ferjekrim.

Per Olav Kaldestad har òg vore leiar av organisasjonen Norske Barne- og Ungdomsbokforfattere, og han har arbeidd for å fremje kunnskapen om norske barnebøker, mellom anna som medredaktør for *[[Årboka for barne- og ungdomslitteratur]]*, og som ei av eldsjelene bak biletboknettverket Ord & Bilde, saman med bibliotekar Bente Bing Kleiva. 

Per Olav Kaldestad bur på Stord i Hordaland. 

## Bibliografi
* 1973 – *Kikkert* (Dikt)
* 1975 – *Det er framleis sol* (Dikt).
* 1977 – *I skuggeland* (Dikt)
* 1978 – *Det er kaldt her* (Ungdomsbok)
* 1979 – *Ein må ha vinter i sinnet* (Dikt)
* 1981 – *O. Lokaliseringer* (Roman)
* 1981 – *Litt av ein kniv* (Barnebok)
* 1983 – *Når du held om ein draum* (Salmar/songar/viser)
* 1987 – *Glade bodskapar* (Essay)
* 1988 – *Kjærlege posisjonar* (Dikt)
* 1990 – *Naken er fjorden* (Roman)
* 1990 – *Sola klappar meg* (Barnedikt)
* 1991 – *Så lenge svalene flyg* (Dramatikk, medforfattar)
* 1992 – *Langs kvar ein veg. Reisebok frå USA* (Sakprosa, medforfattar)
* 1992 – *Aasmund Frægdegjæva* (Dramatikk)
* 1993 – *Oktober* (Dikt)
* 1994 – *Liksom for fyrste gong* (Ungdomsbok)
* 1995 – *Ratatosk* (Dramatikk)
* 1995 – *Vegen til Navan* (Sakprosa, medforfattar)
* 1996 – *Eg høyrer, det seiest* (Dikt)
* 1996 – *Den nye lyrikken* (Debattbok)
* 1997 – *Waterloo* (Sakprosa, medforfattar)
* 1998 – *Denne jorda eg bur på* (Barnedikt)
* 2003 – *Finske dagar og netter* (Sakprosa, medforfattar)
* 2004 – *Når morgonfrosken syng* (Barnedikt)
* 2005 – *Svart puls* (Dikt)
* 2005 – *Dropar på strå* (Dikt)
* 2006 – *En løvetanndrøm* (Barnebok, medforfattar)
* 2010 – *Med kråkenebb og kråkeføter* (Barnedikt)

## Gjendiktingar
* 1985 – D.H. Lawrence: *Dikt i utval* 
* 1997 – W.H. Auden: *Sonetter frå Kina* 
* 2002 – William Shakespeare: *Sonettar og songar* 
* 2007 – Thomas A. Clark: *I den klare lufta* 

## Prisar
* 1993: Æresliste-diplom frå Pier Paolo Vergetio (europeisk barnebokpris) i klassen for poesi for boka *Sola klappar meg*.
* 1997: Samlagsprisen
* 2001: Askeladdprisen

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Per Olav Kaldestad hjå Nasjonalbiblioteket
* Vestlandsforfattere – Per Olav Kaldestad  hjå Bergen Offentlige Bibliotek
* Per Olav Kaldestad hjå Dagbladet Forfatter
* Per Olav Kaldestad hjå NRK Forfatter

## Kjelde
* «Per Olav Kaldestad» på Wikipedia på bokmål, innhenta 3. juli 2010.
Leirvik (fleirtyding)

**Leirvik** kan visa til:
* Leirvik, den største tettstaden i Stord kommune
* Leirvik i Hyllestad, den største tettstaden i Hyllestad kommune i Sogn og Fjordane
* Leirvik i Meland, ein tettstad i Meland kommune i Hordaland

Andre liknande stadnamn er mellom andre:
* Leirvík er ein tettstad på Færøyene.
* Lerwick er ein by på Shetlandsøyane
* Lervik er ein tettstad i Fredrikstad kommune
Sparebanken ABC

**Sparebanken ABC**, også kalla **ABC Bank** var ein norsk sparebank med kontor i Oslo som eksisterte mellom 1985 og 1990. Banken oppstod etter ein samanslutnad av Sparebanken Oslo/Akershus (opphavleg Christiania Sparebank) og Fellesbanken. I 1990 vart banken slegen saman med fire andre sparebankar på Austlandet, og dei danna Sparebanken NOR. Banken er i dag ein del av DNB, etter at Sparebanken NOR gjekk saman med Gjensidige og danna Gjensidige NOR i 1999, og Gjensidige NOR slo seg saman med Den norske Bank i 2003 og danna DnB NOR som endret navn til DNB i 2011.

## Kjelder
*«Sparebanken ABC» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 3. juli 2010.
Bastianprisen

**Bastianprisen** eller **Bastian-prisen** er ei utmerking som Norsk Oversetterforening årleg gjev til ein omsetjar for framifrå omsetjing til norsk av eit skjønnlitterært verk. Prisen vart skipa i 1951, og er ein statuett som vart gjeve av bilethoggaren Ørnulf Bast. Namnet «Bastian» er knytt til denne statuetten. 

Sidan 1984 har det òg vorte delt ut ein pris for framifrå omsetjing av barne- og ungdomslitteratur til norsk.

## Vinnarar av Bastianprisen

## Vinnarar av Bastianprisen for barne- og ungdomslitteratur

## Kjelder

* Nettstaden til Norsk Oversetterforening: «Bastianprisen» 
* Artikkelen er oppdatert frå prisvinnarlistene frå nettsida til Oversetterforeningen, 16.11.21
Carl Berner den eldre

**Carl Christian Berner** () var ein norsk skuledirektør og politikar for partiet Venstre, fødd i Christiania. Oluf Berner var far hans, Jørgen Berner og Carl Berner den yngre sønene hans.

Berner vart student i 1859 og tok graden cand.philol. i 1861. Han var deretter lærar ved ulike skular i hovudstaden, mellom dei Gjertsens skole 1865 og Aars & Voss frå 1866. I 1874 vart han inspektør ved sistnemnde skule, men same året direktør ved den tekniske skulen i Bergen. Han var medlem av Bergens bystyre.

Berner representerte Bergen på Stortinget 1886-1891 og 1895-1903. 1886-91 var han medlem av jarnbanekomiteen, 1889-91 i tillegg president i Odelstinget og medlem av valkomiteen. Han kom i mars 1891 med i den fyrste Steen-regjeringa, sat i statsrådsavdelinga i Stockholm til han var sjef for Kyrkjedepartementet frå juli 1892 til mai 1893.

1895-97 var Berner medlem av valkomiteen og budsjettkomiteen på Stortinget. Han heldt fram i begge desse komiteane i neste stortingsperioden 1898-1900, vart vald til stortingspresident 21. februar 1898. 1900-03 var han mellom anna formann i konstitusjonskomiteen og i 1901 av den kombinerte konstitusjons- og vegkomiteen. Åra 1903-09 var Berner stortingsrepresentant for Sarpsborg. 1903-04 var han formann i komiteen om endringar i forretningsordenen, og i 1906 formann i den kombinerte konstitusjons- og gasjekomiteen.

Vervet som stortingspresident hadde Berner på alle storting frå 1898 fram til og med 1909. Han var såleis president 7. juni 1905, leia forhandlingane som førte fram til 7. junivedtaket. Sommaren og hausten i 1905 var han med i delegasjonen som i Karlstad forhandla med Sverige om oppløysing av unionen mellom dei to monarkia. Berner leia Stortinget då det vart vald ny konge, og han tok i november 1905 den nye kongen, Haakon VII, i eid.

Berner vart 29. november 1905 utnemnd til storkors av St. Olavs Orden. Han vart også tildelt 7. juni-medaljen.

Han var medlem av Nobelkomiteen 1904-18.

Berner døydde i Kristiania i 1918. Carl Berners plass i tjukkaste Oslo, er kalla opp etter Berner.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*
Njeld Kolbenstvedt

**Njeld Larsson Kolbenstvedt** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Suldal i Rogaland. Lars Olsson Kolbeinstveit var far hans.

Kolbenstvedt voks opp på garden Våge i Suldal. I 1851 tok han eksamen ved Østraad landbruksskule, tok i 1855 tok over slektsgarden Kolbeinstveit. Frå 1862 var han utskiftingsformann og. I 1879 vart han tilsett som lensmann i Sand, flytta dit året etter.

Kolbenstvedt var ordførar i Suldal i periodane 1856-59, 1862-63, 1866-69 og 1876-80. 1859-79 var han med i forlikskommisjonen, og han var styremedlem i den lokale sparebanken. Medlem av heradsstyret i Sand og i sparebankstyret der, etter han flytta dit.

Kolbenstvedt vart vald inn på Stortinget 1865-66 for Stavanger amt. Deretter hadde han stortingsplass heilt fram til 1891. Mellom 1883 og 1888 representerte han Venstre på Stortinget. I den siste perioden, 1889-91, representerte han Det Moderate Venstre. Han var medlem av vegkomiteen 1865-66, sekretær i justiskomite nr 1 frå 1869 til 1874, sekretær i justiskomiteen 1875-76, sekretær i skattekomiteen 1875-79 og 1882, samt sekretær i vegkomiteen 1880-91.

Kolbenstvedt var medlem av Lagtinget frå 1877 til 1891 og var såleis meddommar i riksrettsaka der Selmer-regjeringa vart dømd, ei sak som opna for innføringa av parlamentarismen i norsk statsskikk. Han var medlem av ein kongeleg kommisjon om utskiftingslova 1874. Året før, 1873, var han med i deputasjonen Stortinget sende til kroninga av kong Oscar II i Stockholm.

Kolbenstvedt døydde på Sand i 1900.

## Kjelder
* Drange, Ernst Berge: *Kolbenstvedt (Kolbeinstveit) -ei framståande slekt frå Suldal*. I: *Folk i Ryfylke 2005*
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*
Karl Gether Bomhoff

**Karl Gether Bomhoff** () var ein norsk farmasøyt, industrileiar, bankmann og stortingsmann frå Larvik.

Bomhoff var son til ein kjøpmann i Larvik. Han gjekk middel- og realskulen i heimbyen og tok deretter farmasøytisk eksamen i 1863. Fram til 1868 var han farmasøyt i Drammen og Trondheim. Så var han i to år kjemikar ved ei forretning i Dresden, og studerte i Frankrike og Skottland. I 1870 starta og styrte han ein fabrikk i Trondheim som laga jod og kalisalt, den fyrste i sitt slag i Noreg. 1875-78 var han administrerande direktør for Trondhjems Mekaniske Værksted. Seinare disponerte han andre industrianlegg.

Stortinget valde i 1884 Bomhoff inn i direksjonen av Noregs Bank, han vart formann av denne i 1893. Han var direktør for Noregs Bank fram til 1920, og var såleis med då banken flytta til Kristiania i 1897, ei flytting som han i utgangspunktet var imot. Som sentralbanksjef under 1. verdskrigen møtte Bomhoff motbør for den inflatoriske politikken som Noregs Bank då førte.

Bomhoff representerte Venstre for Trondheim og Levanger krins på Stortinget 1895-96, han var medlem av næringskomite nr 1. Også for 1897-sesjonen var han vald, søkte fritak på grunn av flyttinga av Noregs Bank, ein søknad som vart imøtekomen med 76 røyster mot 33.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Gyldendals store konversasjonsleksikon. 1972
*
Hans Jakob Horst

**Hans Jakob Horst** () var ein norsk skulemann, bankdirektør og politikar for Venstre.

Horst var fødd i Hammerfest, der far hans ei tid var kjøpmann. Han voks sidan opp i Tromsø, der han vart student frå Tromsø skole i 1867, cand. philol. vart han i 1874. I hovudstaden var han lærar ved Qvams skole 1871-73 og Maribogatens skole 1874-75. 1875 vart han adjunkt i heimbyen, overlærar 1886 og så rektor ved Tromsø høiere skole i perioden 1892-1908. Perioden 1909-26 var han direktør for Noregs Hypotekbank.

Horst var aktiv i lokalpolitikken i Tromsø, satt i bystyret i fleire periodar og var ordførar frå 1887 til 1890.

Horst var stortingsrepresentant for Venstre i periodane 1889-1903 og 1906-09, odelstingspresident i perioden 1892-99, lagtingspresident i perioden 1900-03. På alle tingsamlingane representerte han Tromsø og Bodø, med unnatak for den siste, då han var vald for Tromsø åleine. Horst var medlem av kyrkjekomiteen i alle år på Stortinget, sekretær i 1891 og frå 1892 formann i alle seinare sesjonar han var med på. 1902 var han formann i nøytralitetskomiteen. Han var 1890-93 medlem av den kongelege kommisjonen om dei høgare skulane i Noreg.

Horst var formann i Stortingets fredsforeining frå 1900, og president for den interparlamentariske konferansen i Kristiania i 1899. Frå 1906 til 1929 var han Noregs medlem av valdgiftsdomstolen i Haag. Han var medlem av Nobelkomiteen frå 1. november 1901 til han døydde. Han var  nestleiar i perioden 1913-22 og leiar frå 21. august 1922 til 2. oktober same året.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Steinkrossen på Hesthamar

**Steinkrossen på Hesthamar** er ein kross til minne om lagmann Sigurd Brynjulfson frå Aga. Han drukna i Samlafjorden, sannsynlegvis i september 1303. Kroppen hans dreiv i land ved Hesthamar. Etter ei tid blei det sett opp eit minnesmerke for lagmannen. 
Det var opphavleg ein kross i kleberstein på toppen av bautaen. Denne blei tatt ned på midten av 1800-talet. Den nye krossen som er festa med moderne jernband blei sett opp i 1914.

## Bakgrunnsstoff
* «Steinkrossen på Hesthamar» i ''Kulturhistorisk Vegbok Hordaland''
*
Malayopolynesiske språk

**Malayopolynesiske språk** er ei språkgruppe som omfattar alle austronesiske språk tala utanfor Taiwan. Dei blir tala på øyane i Søraust-Asia og Stillehavet, med spreidde døme i Afrika, med gassisk på Madagaskar, og Fastlands-Asia. Om lag 351 millionar menneske snakkar malayopolynesisiske språk.

* Indonesiske språk
** Balinesisk
** Indonesisk
** Javanesisk
** Malayisk
** Malagasy
* Oseanske og polynesiske språk
** Maori
** Palauisk
** Samoansk
** Tongansk
** Fijiansk
** Marshallesisk
** Ponapeisk
** Tahitisk
** Hawaiisk
** Mokilesisk
** Rarotongisk
** Tokelauisk
** Yapesisk
* Tagalog
* Yamo (også kjend som taiwanesisk)

## Samanlikningar og urspråk

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Malayopolynesisiske språk|Malayopolynesisiske språk]]» frå , og «[[:sv:Malajo-polynesiska språk|Malajo-polynesiska språk]]» frå  den 4. juli 2010.*  
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian languages]]» frå , og «[[:fr:Langues malayo-polynésiennes|Langues malayo-polynésiennes]]» frå  den 4. juli 2010.*
Peter Krag

**Peter Rasmus Krag** () var ein ingeniørkaptein, vegmeister og politikar. Hans Peter Krag var far hans, Hans Peter Fyhn Krag, Thomas Krag og Vilhelm Krag sønene hans, medan Hans Hagerup Krag og Ole Krag var brørne hans.

Krag var fødd i Grong, der far hans var sokneprest. Sjølv var han 1842-44 kadett på krigsskulen. År 1847 tok han artilleri- og ingeniøreksamen, deretter byrja han 1848 som volontør i vegvesenet med arbeidet på Ljabrochausséen. Deltok så som assistent på veganlegget Ulefoss-Strengen, med eit avbrot 1851-52 i kanalvesenet. 1852 gjekk han tilbake til vegvesenet og var sentral i utbygginga av vegnettet i Telemark og Agderfylka. Under hans kommando vart om lag 350&nbsp;km veg bygd rundt i kring Telemark, Kongsberg, Larvik-Porsgrunn, Kragerø, Setesdalsvegane, Flekkefjord-Sirdal, Kristiansand, samt bruer i Lyngdal og ved Mandal. Heilt fram til 1888 styrte han utbygginga av mange veganlegg, var stasjonert i både Vrådal, Kongsberg, Larvik, Søndeled, Risør, Kragerø og Kristiansand. Han var offiser i ingeniørbrigaden frå 1853, kaptein og sjef for hærens ingeniøravdeling i Kristiansand frå 1870. Mangeårig medlem av Kristiansand bystyre.

Krag representerte Larvik og Sandefjord på Stortinget 1859-60, Nedenes og Råbyggelaget amt 1862-63 og på omframstortinget 1864. 1865-66 representerte han Nedenes og til sist representerte han Kristiansand 1877-82. Han var medlem av militærkomiteen 1859-60 og sekretær i same komiteen 1862-63 og 1865-66. På omframstortinget 1864 var han medlem av komiteen om avløninga av hæren. 1877-78 var han medlem av budsjettkomiteen, 1879-82 av jarnbanekomiteen. Elles var han sekretær i Odelstinget 1865-66 og medlem av Lagtinget 1880-82.

1889 flytta Krag til Kristiania då han vart kommandert til Oscarsborg festning, med tittel som distriktsingeniør. Han døydde i hovudstaden i 1891.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Bokmålswikipedia
*
Kaldea

**Kaldea** (assyrisk *Kaldu*, hebraisk *Kasdim*) var nemninga på eit område sør i Mesopotamia, men namnet Kaldea kom etter kvart til å verte brukt nesten synonymt med Babylonia. Babylonarane vart styrte av fleire kaldeiske kongar, og difor vert landet på denne tida gjerne omtala som Det kaldeiske riket. Kaldearane var eit semittisk folkeslag som truleg var i nær slekt med aramearane.

Det kaldeiske riket i Babylonia eksisterte frå om lag 900 f.Kr. ved Persiabukta. Dette var utgangspunkt for fleire hundre år med kampar mot andre semittiske folkegrupper i Babylonia. Kaldearfyrsten Marduk-apla-iddina II (Merodak Baladan) fekk etter kvart makta over Babylon (i perioden 721–710 f.Kr.), men måtte vike for assyriske kong Sargon II. I 703 f.Kr. fekk fyrstnemnde makta att, men måtte igjen gje henne frå seg året etter – denne gongen til assyrarkongen Sankerib.

Likevel vart det til slutt kaldearane som gjekk sigrande ut av kampen om herredømme over Babylon. Under Nabopolassar, som regjerte i åra 625–604 f.Kr., vart Det nybabylonske riket («Det kaldeiske dynastiet») grunnlagt, og etter at Ninive hadde vorte erobra, vart også det sørlege Assyria innlemma, i 612 f.Kr. Dette riket hadde stordomstida si under sonen til Nabopolassar, Nebukadnesar II, frå 604–561 f.Kr.

Riket vart styrta av persarkongen Kyros (lat. *Cyrus*) i 538 f.Kr.

## Kjelder
* «Kaldea» hjå Store norske leksikon, innhenta 4. juli 2010.
* «Kaldea» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 4. juli 2010.
Wilhelm Foss

**Wilhelm Johannessen Foss** () var ein norsk kjøpmann, skipsreiar, ordførar og stortingsrepresentant frå Arendal.

Foss var son av ein kjøpmann i Arendal. Han overtok handelsverksemda til faren i ung alder, og utvida denne mykje. Frå 1863 overlet han kjøpmannsforretninga til ein fullmektig, sjølv dreiv han reiarverksemd i stor stil. Truleg var han største skipsreiaren i byen.

Foss var medlem i Arendal bystyre, ordførar i 1861. Han var formann i Arendals skibsassuranceforening frå 1856, styreformann i den lokale sparebanken og medlem av forlikskommisjonen frå 1873.

Foss var 2. representant for Arendal og Grimstad på Stortinget 1859-60, medlem av næringskomite nr 2. Ved fem stortingsval var han suppleant (varamann) til Stortinget, møtte på det overordentlege storting 1864. Han var elles medlem av to kongelege kommisjonar; om loslova 1861 og om skipsmålinga 1867.

Han døydde i Barbu i 1876.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Kalebass

**Kalebass** (frå spansk *calabaza* gjennom fransk *calebasse*, kanskje opphavleg persisk) er namnet på det hole og tørka fruktskalet frå det tropiske kalebasstreet (*Crescentia cujete*) i trompettrefamilien *Bignoniaceae*, som ein finn i Sør-Amerika. I andre område brukar ein også fruktskal av artar i graskarfamilien (*Cucurbitaceae*), som til dømes flaskegraskar, (*Lagenaria siceraria*) til slikt handverk. Ordet «kalebass» vert også brukt om drikkekar, skåler og anna handverk som er laga av slike skal.

Kalebassar har ei rekkje ulike bruksområde. Dei kan brukast som flasker, glas, auser, piper, fløyter, rangler, fuglekasser og flytarar for fiskegarn. Ein kan også dekorera dei gjennom måling, rissing eller utskjering.

## Mat- og drikkekar

COLLECTIE TROPENMUSEUM Kalebaspot met deksel voor honing TMnr 3912-656a.jpg|Kalebass brukt til å lagra honning i av afrikanske samofolk.
Baby sitting.jpg|Kalebass brukt som drikkeflaske for eit småbarn.
Man drinking from a bottle gourd.jpg|Mann drikk frå ein kalebass laga av flaskegraskar.


## Musikk
* Afrikanske perkusjonsinstrumentet som shekere, axatse, balafon og caxixi er ofte laga med kalebassar.
* Det latinamerikanske perkusjonsinstrumentet güiro er laga av kalebass
* Maracas kan også lagast av kalebassar
* Dei sørasiatiske strengeinstrumenta sitar og vina har kalebassar som resonanskassar


Garçon jouant du nondowou.JPG|Gut speler nondowou, eit blåseinstrument laga av kalebass.
Balafoon.jpg|Balafon med kalebassar som resonanskassar
Tropenmuseum Royal Tropical Institute Objectnumber A-6356 Rammelaar van kalebas.jpg|Maracas frå Surinam laga av kalebass.


## Dekorasjon

Calebasse avec entrelacs de vannerie-Songye-Musée royal de l'Afrique centrale.jpg|Dekorert kalebass laga av songyefolk frå Kongo.
Tropenmuseum Royal Tropical Institute Objectnumber H-2578 Versierde kom van kalebas.jpg|Utskoren bolle laga av maroonar frå Surinam.
Tropenmuseum Royal Tropical Institute Objectnumber H-3454 Beschilderde nap van kalebasschaal met.jpg|Dekorert skål laga av maroonar frå Surinam.
Cuy burilado en mate 2.jpg|Kalebass frå Peru pynta som eit marsvin.
Syouhouji5843.jpg|Kalebassar i eit japansk tempel.
Lagenaria siceraria - gourd-lamps-calabarte-10b 8.jpg|Kalebasslampe
GourdLampsFONART.JPG|Lampeskjermar
Burkina faso artisan painted gourds.jpg|Måla kalebassar frå Burkina Faso.
Susan Davis Gourd Art.jpg|Kalebassar måla av Susan Davis frå Sylva i Nord-Carolina.

## Kjelder

*«Kalebass» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 4. juli 2010.