open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vossamål

**Vossamål** eller **vossing** er namn på dialekta som vert snakka i Voss herad i Hordaland. Vossamålet høyrer inn under dei indre sørvestlandske målføra og er i nær slekt med hardingmål og indre sognemål. 

Særleg hardingmål og vossamål har mange trekk til felles, t.d. at dei begge er sørvestlandske a-mål, der alle infinitivar endar på a. Begge dialektene har segmentering og differensiasjon, omfattande bruk av diftongar, t.d. å - ao, ei - ai. I tillegg har dei begge eit skilje mellom sterke og svake hokjønnsord, der det heiter *ai sol, dan solæ*, men *ai visa, dan viso*. Men der dativ er utdøydd i Hardanger, er det framleis levande på Voss. Også fleirtalsbøying av verb har halde seg betre på Voss enn i Hardanger. Dialektene skil seg også i tonefallet, i pronomenbruk og i ulike einskildord.

På Vossevangen veks det fram eit sentrumsmål som er ein del forenkla i forhold til det tradisjonelle vossamålet. Skarre-r har kome inn i vossinga i løpet av dei siste generasjonane, og lever no side om side med den tradisjonelle rulle-r-en.

## Lydprøvar

fil:Voss1.1.ogg|Voss kvinne 1: Stadnamn nemnd
fil:Voss1.2.ogg|Voss kvinne 1: Stadnamn ikkje nemnd
fil:Voss1.3.ogg|Voss kvinne 1: Stadnamn ikkje nemnd
fil:Voss3.1.ogg|Voss kvinne 2: Stadnamn nemnd
fil:Voss3.2.ogg|Voss kvinne 2: Stadnamn ikkje nemnd


## Kjelder

* Store Norske Leksikon: Voss - språk.
* Opedal, Halldor O. (2005) *Hardingmålet. Ord og vendingar og stil. Ny og auka utgåve ved Oddmund Hus.* Frå denne boka er særleg artikkelen «Målsamlaren Halldor O. Opedal» brukt, skriven av Botolv Helleland.
Jesi

**Jesi** er ein by og ein kommune i provinsen Ancona i Marche-regionen i Italia. Kommunen har 40&nbsp;000 ibuarar og dekker eit areal på 107,7 km². Byen ligg på nordbreidda av elva Esino, 11 kilometer før ho munnar ut Adriahavet.

Jesi er ein meir enn 2500 år gammal by.

Komponisten Giovanni Battista Pergolesi og fektaren Valentina Vezzali vart begge fødd i Jesi.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jesi|Jesi]]» frå ,  den 12. juli 2013.*
Bad

**Bad** kan visa til:

*baderom, ein stad der ein kan vaska seg
*badekar, møbel til å bada i
*offentleg bad eller badeanstalt, bygning eller anlegg laga for bading
*Ulike badeskikkar:
** romersk bad
** tyrkisk bad
** kurbad

*ein badeby, til dømes:
** Bath i England
**Bad Gastein i Austerrike
**Bad Homburg i Tyskland
**Bad Kissingen i Tyskland
** Bad-Mitterndorf i Austerrike
**Bad Münster am Stein-Ebernburg i Tyskland
**Bad Nauheim i Tyskland
**Bad Ragaz i Sveits
**Bad Salzuflen i Tyskland
**Bad Tölz i Tyskland
**Bad Zurzach i Sveits
**Schinznach-Bad i Sveits

## Anna
* Songen «Bad» av Micheal Jackson
* Albumet ''Bad'' av Micheal Jackson

## Sjå og
*Spa
Fabriano

**Fabriano** er ein by og ein kommune i provinsen Ancona i Marche-regionen i Italia. Kommunen har i kring 32&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 270 km². Byen ligg i Esino-dalen, 44 kilometer frå Adriahavet.

Det multinasjonale konsernet Indesit, med 16&nbsp;000 tilsette, har hovudkontoret sitt i Fabriano.

Målaren Gentile da Fabriano var fødd i eller i nærleiken av Fabriano.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fabriano|Fabriano]]» frå ,  den 12. juli 2013.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Osimo

**Osimo** er ein by og ein kommune i provinsen Ancona i Marche-regionen i Italia. Kommunen har 34&nbsp;000 ibuarar og dekker eit areal på 105,4 km². Byen ligg på ein åsrygg i nærleiken av Adriahavet, med jarnbane 15 kilometer sør for provinshovudstaden Ancona.

Osimo vart grunnlagt av grekarar for 2400 år sidan. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Osimo|Osimo]]» frå ,  den 12. juli 2013.*
Alcorta Rocks

**Alcorta Rocks** er ein nunatak på austkysten av Maumee Bight på Ross Island i Antarktis, 3 km aust-nordaust for Rocky Point. Fjellet har ei høgd på kring 100 moh og er spesiell fordi tre ryggar går ut i kvar sin retning frå midten. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names i 2000 etter Jesse J. Alcorta, som var åtte feltsesongar ved McMurdo-basen frå 1992&ndash;93 og hadde mange turar til Amundsen-Scott-stasjonen som spesialist på handsaming av farleg avfall. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alcorta Rocks|Alcorta Rocks]]» frå ,  den 12. juli 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* *
Centipede Nunatak

**Centipede Nunatak** er ein smal nunatak som er 500 meter lang, 0,8&nbsp;nautiske mil nord-nordvest for Ford Rock sentralt på Hut Point Peninsula på Ross Island. Namnet *Centipede*, som tyder tusenbein på engelsk, syner til snøen som dekker delar av nunataken slik at han ser ut som eit tusenbein. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names i 2000.

## Kjelder
Senigallia

**Senigallia** er ein by og ein kommune i provinsen Ancona i Marche-regionen i Italia. Kommunen har 45&nbsp;000 ibuarar og dekker eit areal på 115 km². Byen ligg ved Adriahavet, med jarnbane 25 kilometer nord for provinshovudstaden Ancona.

Senigallia er ein badeby, med særleg mange turistar frå Belgia, Nederland og Tyskland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Senigallia|Senigallia]]» frå ,  den 12. juli 2013.*
Heradstveit

**Heradstveit** er ein gard i Kvam herad i Hardanger. Garden ligg på om lag 250 moh. mellom Vikøy og Tørvikbygd ved vestsida av Hardangerfjorden, og har vore i drift sidan 1600-talet. Gardshuset er i dag modernisert og gjort om til overnattingshus for turistar. I tillegg er her utmarksdrift og sagbruk. Kunstmålaren Mons Breidvik (1881-1950) var ei tid busett på Heradstveit.

Ifylgje bøkene til Halldor O. Opedal var Heradstveit eit gamalt skilje mellom å-lyd og ao-lyd i Hardanger. Innanfor Heradstveit, mot Norheimsund og lenger inn i Hardanger, sa ein ao for å i ord som båt, blå og grå. Utanfor Heradstveit uttalte ein desse orda med å-lyd utan diftong.

## Fotnotar
Kaka Nunatak

**Kaka Nunatak** er den mest markante av Kea Nunataks, med ei høgd opp mot ca. 1400 m nær midten av gruppa. Han ligg 2 nautiske mil (3,7&nbsp;km) søraust for toppen av Mount Bird nordvest på Ross Island. Kaka Nunatak er ein av fleire stader nær Mount Bird som har fått namn etter ein lokal fjellfugl frå New Zealand. Han vart namngjeven av New Zealand Geographic Board (NZGB) i 2000.
 
## Kjelder
Kakapo Nunatak

**Kakapo Nunatak** er den særlege av to liknande nunatakar, kring 600 meter frå kvarandre, og 3,3 nautiske mil (6&nbsp;km) nord-nordaust for Mount Bird nordvest på Ross Island. Han har ei høgd på ca. 1200 m og, som Takahe Nunatak like nordaust, ser han ut til å vere ein del av ein isdekt kraterkant. Kakapo Nunatak er ein av fleire nær Mount Bird som har fått namn etter lokale fjellfuglar frå New Zealand. Han vart namngjeven av New Zealand Geographic Board (NZGB) i 2000.
 
## Kjelder
Kea Nunataks

**Kea Nunataks** er ei rekkje nunatakar 1,2 nautiske mil (2,2&nbsp;km) søraust for toppen av Mount Bird på Ross Island. Fjellet strekkjer seg nordvest til søraust og er 1,5 nautiske mil (2,8&nbsp;km) langt. Kea Nunataks er ein av fleire stader nær Mount Bird som har fått namn etter lokale fjellfuglar frå New Zealand. Han vart namngjeven av New Zealand Geographic Board (NZGB) i 2000.
 
## Kjelder
Kienle Nunataks

**Kienle Nunataks** er tre nunatakar på rekkje nord for Mount Terror nordaust på Ross Island. Nunatakane strekkjer seg 1 nautisk mil aust-vest og har ei høgd på kring 1700 moh. Den sentrale nunatak ligg 2,5 nautiske mil nord-nordaust for toppen Mount Terror. Etter forslag frå P.R. Kyle vart det namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Juergen Kienle ein lagleiar for undersøkinga av vulkansk- og seismisk aktivitet på Mount Erebus i seks feltsesongar, 1980-81 til 1985-86.

## Kjelder
Mümü Nunatak

**Mümü Nunatak** er ein nunatak nord i Kyle Hills på Ross Island. Fjellet ligg 2 nautiske mil (3,7&nbsp;km) vest-sørvest for Towle Point og 0,6 nautiske mil (1,1&nbsp;km) innover frå dei bratte klippene på nordaustsida av øya. Namnet Mümü (som tyder stormande vind) er eit av fleire vindnamn på maori nytta av New Zealand Geographic Board (NZGB) i området.

## Kjelder
Norman Crag

**Norman Crag** er ein ulendt nunatak 2,2 nautiske mil (4,1&nbsp;km) nord for toppen av Mount Bird på Ross Island. Fjellet har ein delt topp og ei høgd på over 1400 m. Han vart namngjeven av New Zealand Geographic Board (NZGB) (2000) etter Bob Norman.

## Kjelder
Ponui Nunatak

**Ponui Nunatak** er ein nunatak som ligg 0,6 nautiske mil (1,1&nbsp;km) søraust for Slattery Peak og 5,6 nautiske mil (10&nbsp;km) sørvest for The Knoll søraust på Ross Island. Fjellet har ei høgd på 320 m nær grensa mellom øya og Rossbarrieren. Namnet Ponui (som tyder sønnavind) er eit av fleire vindnamn på maori nytta av New Zealand Geographic Board (NZGB) i nærleiken.

## Kjelder
Takahe Nunatak

**Takahe Nunatak** er den nordlege av to liknande nunatakar som ligg 600 meter frå kvarandre og 3,3 nautiske mil (6&nbsp;km) nord-nordaust for Mount Bird nordvest på Ross Island. Han har ei høgd på ca. 1100 m og som Kakapo Nunatak er han ein av fleire i nærleiken av Mount Bird som har fått lokale fuglenamn frå New Zealand. Han vart namngjeven av New Zealand Geographic Board (NZGB) i 2000.

## Kjelder
Tarr Nunatak

**Tarr Nunatak** er ein nunatak med ei høgd opp mot ca. 1700 m på nordvestsida av Mount Erebus på Ross Island. Fjellet ligg 1,2 nautiske mil (2,2&nbsp;km) sør-sørvest for Abbott Peak. Han vart namngjeven av New Zealand Geographic Board (NZGB) (2000) etter L.W. (Wally) Tarr frå RNZAF, ein flymekanikar frå New Zealand under Commonwealth Trans-Antarctic Expedition i 1956-58.

## Kjelder
Tazieff Rocks

**Tazieff Rocks** er ein nunatak i Antarktis 0,8 nautiske mil (1,5&nbsp;km) søraust for Micou Point på Ross Island. Han har ei høgd på ca. 200 meter ved sørenden av Endeavour forlandsbre. Etter forslag for P.R. Kyle, er han namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Haroun Tazieff, ein kjend fransk vulkanlog som arbeidde ved Mount Erebus med fleire grupper franske forskarar i løpet av tre feltsesongar mellom 1973 og 1979.

## Kjelder
Malala Yousafzai

**Malala Yousafzai** () er ein pakistansk bloggar og aktivist. Ho var 11 år gamal då ho byrja skriva under pseudonym for BBC Urdu om livet i heimstaden Mingora i Swat-distriktet under Taliban-styre. I oktober 2012 vart ho skoten i hovudet av ein talibanar for at ho hadde kjempa for rettane til jenter å studera. Skytinga vekte stor interasjonal merksemd, og Malala vart flogen til Storbritannia for å få handsama skadane. Ho vart skriven ut av sjukehuset i januar 2013.

I 2014 fekk ho Nobels fredspris saman med Kailash Satyarthi.
 
## Kjelder
* ''Profile: Malala Yousafzai'' - BBC
Merano

**Meran** (tysk), eller **Merano** (italiensk), eller **Maran** (ladinsk), er ein by og ein kommune i provinsen Bolzano/Sør-Tyrol i den autonome regionen Trentino-Alto Adige i Italia. Kommunen har 38&nbsp;000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 26 km². Byen ligg i ei gryte, 325 meter over havet, mellom fjell som er opptil 3&nbsp;335 meter over havet.

Meran er den nest største byen i provinsen og ligg ved elva Etsch (italiensk *Adige*), der dalføra Vinschgau, Passeiertal og Ultental møtest. Han er ein turist- og kurstad, ettertrakta for sitt milde klima.

52&nbsp;% av ibuararane i kommunen har tysk til morsmål, medan 48&nbsp;% italiensktalande.

Meran låg under Austerrike fram til 1919, då vart byen underlagt kongeriket Italia.

### Ymse
Finalen i Handball-VM 2001 for kvinner mellom Russland og Noreg fann stad i Merano.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Merano|Merano]]» frå ,  den 12. juli 2013.*
Brixen

**Brixen** (tysk), **Bressanone** (italiensk) eller **Porsenù** (ladinsk) er ein by og ein kommune i provinsen Bolzano/Sør-Tyrol i den autonome regionen Trentino-Alto Adige i Italia. Kommunen har vel 20&nbsp;000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 84,9 km². Byen ligg ved elva Eisack, 560 meter over havet, om lag 40 kilometer nord for provinshovudstaden Bolzano.

73&nbsp;% av ibuararane i kommunen har tysk til morsmål, medan 26&nbsp;% er italiensktalande og 1,34&nbsp;% har ladinsk til morsmål.

## Soge
Frå 500-talet til 1803 var Brixen eit sjølvstendig fyrstebispedømme som eigde store vidder i nærområda til byen, i tillegg til i Pustertal, Aust-Tirol og Krain. Bispedømmet hadde til 900-talet sete i klosteret Säben ved Klausen, nokre kilometer vest for Brixen. Rundt år 960 vart bispesetet flytta til Brixen.

## Ymse
Fjellklatraren Reinhold Messner og skirennaren Denise Karbon er begge frå Brixen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Brixen|Brixen]]» frå ,  den 12. juli 2013.*
Rovereto

**Rovereto** er ein by og ein kommune i provinsen Trento i den autonome regionen Trentino-Alto Adige i Italia. Kommunen har 38&nbsp;000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 50,9 km². Byen ligg ved elva Adige, 204 meter over havet i dalen Vallagarina.

Rovereto var tidlegare ein viktig produsent av silke. I dag er produksjon av vin, gummi, sjokolade, briller og kaffi viktigast for økonomien.

Fram til 1797 var Rovereto ein sjølvstendig bystat. Etter napoleonskrigane og fram til 1919 låg byen under Austerrike. Sidan 1919 er byen ein del av Italia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rovereto|Rovereto]]» frå ,  den 12. juli 2013.*
Ølet Corona

**Corona** er eit meksikansk ølmerke som vert brygt av Grupo Modelo. Corona vart først produsert i 1925 i Mexico by. I dag vert Corona tappa på boksar og glasflasker av ulik storleik.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Corona (øl)|Corona (øl)]]» frå ,  den 13. juli 2013.*
Capannori

**Capannori** er ein by og ein kommune i provinsen Lucca i Toscana-regionen i Italia. Kommunen har 45&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 156,6 km². Byen ligg 15 meter over havet, fem kilometer aust for provinshovudstaden Lucca.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Capannori|Capannori]]» frå ,  den 13. juli 2013.*
Ægir Bryggeri

**Ægir Bryggeri** er eit mikrobryggjeri i Flåm i Aurland kommune i Vestland. Bryggjeriet er kalla opp etter den norrøne guden Ægir og vart grunnlagd av Aud Melås og Evan Lewis i 2007. Sjefsbryggar er Evan Lewis. 

Bryggeriet er tilknytt Flåmsbrygga Hotel, Flåmstova Restaurant og Furukroa Café.

## Øltypar
Bryggeriet lagar følgjande øltypar, som kan kjøpast i polutsal og butikkar i heile landet, og som alle er av typen real ale:
* Bøyla Blonde Ale, 4,7 %
* India Pale Ale, 6,5 %
* Rallar Amber Ale, 4,7 %
* Sumbel Porter, 4,7 %
* Ægir Ratatosk Double IPA, 9 %

I tillegg til desse, som vert laga året rundt, har bryggeriet også fleire typar øl som vert bryggja til ulike årstider eller er eingongsbrygg:
* Brime Red Lager, 4,7 %
* Julebrygg, 4,7 % (raud etikett) og 7 % (grøn etikett)
* Kvase Kølsch, 4.5% (2007–2008)
* Påskesol!, 4,7 %
* Saison, 6,5 % (2008)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ægir Bryggeri|Ægir Bryggeri]]» frå ,  den 13. juli 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*
Kinn Bryggeri

**Kinn Bryggeri AS** er eit lite bryggeri i Florø som vart etablert av Espen Lothe i 2009. Salet i det første året til bryggeriet var på 2000 liter. Dette auka til 32&nbsp;000 liter (og ca 2 millionar norske kroner) i 2010, og 76&nbsp;000 liter i 2011. Bryggeriet er kalla opp etter det gamle kommunehuset i Florø, «Kinnhuset». Kinn Bryggeri produserte i 2012 ca 20 øltypar, hovudsakleg i klasse D (4.7%), men har også nokre sterkare øl, som . Alle er overgjæra øl av typar som er vanlege for handverksbryggeri, som til dømes saison, IPA og belgisk wit. 

Mannen bak bryggeriet vann NM i heimebrygging i 2006 og 2007. 

Bryggeriet kom på andreplass i NORØL si årlege kåring av årets bryggeri i 2011.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til bryggeriet
Empoli

**Empoli** er ein by og ein kommune i provinsen Firenze i Toscana-regionen i Italia. Kommunen har 48&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 62,3 km². Byen ligg 20 kilometer sørvest for provinshovudstaden Firenze, 28 meter over havet.

Byen ligg på ei elveslette, på sørsida av Arno. Kommunen strekker seg vidare inn i eit åslandskap lengre vekk frå Arno. Elvesletta har vore nytta til av landbruksprodukt. Empoli er framleis eit senter for avl av og handel med landbruksvarer. Byen har gjeve namn til ein lokal variant av artisjokk.

Empoli er ein stasjon på jarnvegen mellom Firenze-Pisa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Empoli|Empoli]]» frå ,  den 13. juli 2013.*
Pontassieve

**Pontassieve** er ein by og ein kommune i provinsen Firenze i Toscana-regionen i Italia. Kommunen har nær 21&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 114,4 km². Byen ligg ved åmotet mellom Arno og Sieve, 108 meter over havet. Frå kommunesentrum er det 14 kilometer vestover til provinshovudstaden Firenze

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pontassieve|Pontassieve]]» frå ,  den 13. juli 2013.*
Fucecchio

**Fucecchio** er ein by og ein kommune i provinsen Firenze i Toscana-regionen i Italia. Kommunen har kring 23&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 65 km². Byen ligg i Arno-dalen, 25 meter over havet og om lag 40 kilometer vest for provinshovudstaden Firenze.

Næringslivet i Fucecchio er basert på produksjon av lêrvarer, sko og andre liknande industriar. I seinare år har verksemdene i alle desse industriane slite i tevlinga med utanlandske konkurrentar.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fucecchio|Fucecchio]]» frå ,  den 13. juli 2013.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Session Initiation Protocol

**Session Initiation Protocol** (**SIP**) er ein protokoll som vert nytta for å kontrollera multimediakommunikasjonsøkter, som til dømes stemme- og video over IP-nettverk. SIP er spesifisert i RFC 3261 og vert mellom anna nytta for IP-telefoni, videokonferansar, lynmeldingar, spel, og osb. Protokollen vert nytta for å oppretta, modifisera og kopla ned unicast- og multicast-økter og kan kontrollera ein eller fleire mediastraumar.
Snapchat

**Snapchat** er ein biletdelingsapplikasjon utvikla av studentar frå Stanford University. Ved hjelp av applikasjonen kan brukarane ta bilete, spele inn video, leggje til tekst og teikningar, og sende dei til ei kontrollert liste over mottakarar. Desse sendte bileta og videoene er kjende som «snaps». Brukarane set ei tidsgrense for kor lenge mottakarane kan sjå sine snaps, alt frå eitt til ti sekund, etter som dei vil verte skjult frå mottakarane si eining og verte sletta frå selskapet sine servarar.

Snapchat+appen har raskt oppnådd stor popularitet og utbreiing. Ifølgje Ipsos MMI var det i 2018 i Noreg 2,5 millionar brukare med ein profil. I overkant av 70 prosent av desse nytta tenesta dagleg. Brukaralderen på denne appen ligg mellom 13 til 25 år. Snapchat vert heile tida utvikla. Frå 2014 byrja snapchat å senda reklame.

## Omgrep
**Snapstreak** tyder at du og venen din har snappa kvarandre (ikkje chattet) innan 24 timar i meir enn tre påfølgjande dagar.

**Meldingar (chat)**  i staden for å senda bilete av deg sjølv, kan du dra namnet mot høgre og då kan ein skriva ei personleg melding til vedkomande.

**My Story** er ei utvald samling av dine snappar som avspelast i den rekkjefølgjen du tok dei. My Story varer i 24 timar, so venene dine kan sjå kordan døgnet ditt utviklar seg. Nyare funksjonalitet i snapchat er chat med video og meldingar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Snapchat|Snapchat]]» frå ,  den 12. mars 2019.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Seminarium Fredericianum

**Seminarium Fredericianum** eller **Bergens barneasyl**, er eit bygg på Asylplass 2 i bydelen Bergenhus i Bergen. Den eldste barnehagen i Noreg heldt til i bygget.

I 1750 vart Seminarium Fredericianum skipa av biskop Erik Pontoppidan d.y. som eit meir sekulært undervisningstilbod til elevane ved den gamle Latinskolen. I tillegg til undervisning i klassisk språk og bibellære fekk gutane ved Seminarium Fredericianum også lære matematikk, fysikk, litteraturhistorie, moralfilosofi, tysk og fransk. Formålet med skulen var å profesjonalisere byens handelsstand. Namnet på seminarets var til ære for kongen, Fredrik V av Danmark-Noreg.
## Referanser


## Bakgrunnsstoff
* 
* Bergens barneasyl (barnehagen)
Elva Tsjantsjakhi

**Tsjantsjakhi** (georgisk ჭანჭახი *Tsj'antsj'akhi*) er ei elv i Oni kommune i Georgia. Ho har opphavet sitt 3025 meter over havet i isbreen Tsjantsjakhi i Kaukasus-fjella. Ho er ei sideelv til Rioni frå venstre.

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:ka:ჭანჭახი (მდინარე)|ჭანჭახი (მდინარე)]]» frå ,  den 13. juli 2013.*
Haandbryggeriet

**Haandbryggeriet** er eit bryggeri i Drammen. Det vart grunnlagt i 2005. Bryggeriet produserer ei rekkje ulike typar øl, både med alkoholstyrke for butikksal og sal på Vinmonopolet. Alt ølet deira er overgjæra, og ingen vert filtrert, pasteurisert eller tilsett kunstig kolsyre. 

Bryggeriet vart først starta opp i ein gamal tekstilfabrikk i Drammen, før dei i 2011 flytta til nye produksjonslokale. Samstundes tredobla dei produksjonskapasiteten sin frå 900 liter per parti øl. Bryggeriet vert rekna som eit kvalitetsbryggeri, og var i 2011 rangert som det beste bryggeriet i Norge, og det 48. beste i verda av brukarane på nettstaden RateBeer.

## Øl
Bryggeriet har eit basisutval av øl dei alltid produserer, i tillegg til sesong- og spesialbrygg.

### Basisutval
*Sundland Kreosot (6,5%)
*Pale Ale (4,5%)
*Ardenne Blond (7,5%)
*Hesjeøl (6,5%)
*London Porter (4,5%)
*Norwegian Wood (6,5%)
*Blondie (4,5%)
*Fyr og Flamme (6,5%)
*Norse Porter (6,5%)
*Dark Force (9%)
*Humlesus (4,5%)
*Belgisk Pale Ale (6,5%)
*Bavaria (4,5%)

### Sesongøl
*Nissefar (7%)
*Krekling (7%)
*Tindved (7%)
*Nissemor (6%)
*Bestefar (9%)

### Spesialøl
*Sur Megge (8%)
*Røyk Uten Ild
*Dobbel Dose (9%)
*Costa Rica (6,5%)
*Haandbakk (8,5%)
*Haandbic 
*Odin's Tripple (11%)
*Blåbic (7,5%)
*Fatlagret Porter

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Monfalcone

**Monfalcone** er ein by og ein kommune i provinsen Gorizia i regionen Friuli-Venezia Giulia i Italia. Kommunen har i kring 28&nbsp;000 ibuarar og eit areal på 20,5 km². Byen ligg ved Triestebukta.

Monfalacone er eit større industrisenter med bygging av skip og fly, samt tilverking av tekstilar, kjemiske produkt og oljeraffineri. Byen er særleg kjend for bygging av store cruiseskip.

Etter napolenskrigane låg Monfalcone under Austerrike. Italienske styrkar erobra byen i 1915. To år seinare tok Austerrike byen tilbake, men etter verdskrigen fekk Italia råderetten over byen.
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monfalcone|Monfalcone]]» frå ,  den 14. juli 2013.*
Borgomanero

**Borgomanero** er ein by og ein kommune i provinsen Novara i regionen Piemonte i Italia. Kommunen har 21&nbsp;304 (2008) ibuarar og omfattar ei flatevidd på 32,4 km². Byen ligg  306 meter over havet, 32 kilometer nordvest for provinshovudstaden Novara.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Borgomanero|Borgomanero]]» frå ,  den 14. juli 2013.*
Alghero

**Alghero** (katalansk **l'Alguer**, sardisk **S'Alighèra**) er ein by i provinsen Sassari nordvest på Sardinia i Italia. Kommunen, som ligg ved Middelhavet, har i kring 41&nbsp;000 ibuarar og dekker eit areal på 224,4&nbsp;km².

## Språk og soge
Italiensk er offisielt språk, men katalansk er også utbreidd i Alghero.

Inntrengarar frå Katalonia busette seg på staden etter å ha fordrive den opphavlege befolkninga i 1372. Katalansk var offisielt språk fram til 1600-talet. I dag talar eit mindretal av innbyggarane i Alghero ein katalansk dialekt. Dei siste lingvistiske undersøkingane viste at 22,4 % av folket har alguerisk katalansk som førstespråk, og at 90 % av innbyggarane i byen forstår språket.

## Kjelder


*Lingvistiske data fra Generalitat de Catalunya (pdf-format)
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alghero|Alghero]]» frå ,  den 14. juli 2013.*  


## Bakgrunnsstoff
*Algheros offisielle nettside
Metrikk

**Versemål** eller **metrikk** (av gresk for 'mål') er eit omgrep innan verselære. Metrikk viser til rytmen og rimmønsteret til ei verselinje eller eit dikt.

## Rytme

I norsk og andre germanske språk går det viktigaste skiljet i språkleg rytme mellom betonte og ubetonte stavingar, etter såkalla aksentuerande prinsipp. Nokre stavingar har trykk, andre er trykklette. I eit dikt med eit fast rytmeskjema ser ein då på den regelmessige vekslinga mellom trykktunge og trykklette stavingar. I gammalgresk er det meir fruktbart å skilja mellom korte og lange stavingar, og i antikk metrikk hadde ein derfor eit tilsvarande system, men etter eit kvantifiserande prinsipp. I romanske språk er skilket mellom trykktung og trykklett underordna; i staden teller ein stavingar i kvar linje, og versa er syllabiske.

Frå gresk verselære kjem eit skilje mellom fleire ulike *verseføter* og nemningane deira (X = trykktung, x = trykklett):
*troké: Xx (vite)
*ditroké: XxXx (overvinne)
*jambe: xX (papir)
*dijambe: xXxX (latinkvarter)
*spondé: XX (påfugl)
*daktyl (daktylos): Xxx (hendene)
*anapest: xxX (appelsin)
*peon: Xxxx (avbetaling)
*amfibrakk: xXx (isteden)
*bakkier: XXx (stilsikker)
*korjambe: XxxX: (underforstått)
*versus adonius: XxxXx (kjærlighetsbrevet)

## Rim
Ein skil mellom enderim, midtrim, innrim og startrim. Eit enderim kan vera:

:*Der bode en underlig gråsprængt en*
:*på den yderste nøgne ø; -*
:*han gjorde visst intet menneske mén*
:*hverken på land eller sjø;*
::(Frå «Terje Vigen» av Ibsen)

Enderima her er en-mén og ø-sjø.

Midtrim kan vera:
:*Han fant dens eier*
:*og vant en seier*

Her er vant og fant midtrim.

Kjederim er når rima er fordelte nedover i diktet, men ikkje som ei rekkje av midtrim eller enderim. TIl dømes:

:*Han løp så fort,*
:*forbi det hele.*
:*Ikke dvele, natten kommer*
:*i en sommer som svant bort.*

Her er rekkja hele-dvele-kommer-sommer, og kjeda er avslutta med bort-fort.

Dessutan finst stavrim, halvrim, assonans og bokstavrim eller alliterasjon. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Metrikk|Metrikk]]» frå ,  den 14. juli 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** André Bjerke: *Versekunsten, rytme og rim*, Ascehoug 2000 (1. utgave 1980).
** Hallvard Lie: *Norsk verslære*, Universitetsforlaget 1967.

## Bakgrunnsstoff
*Terje Vigen
Mahakavya

**Mahakavya** (av sanskrit *mahakavyam*, 'stor kavya') er ei form for sanskritdikting kjenneteikna av korte epos med forseggjorte taleformer. 

Eit mahakavyaverk er sett saman av relativt korte songar (cantoar) med ulik metrikk avhengig av tema. Kvar canto inneheld mindre vers som kan stå åleine, sjølv om dei er del av eit forteljande heile. Dei kan skildra høgtider, bryllaup, spel, rådslagingar, krig, byar, måne- eller soloppgang. Typiske verk inneheld 15-30 cantoar med til saman rundt 1&nbsp;500-3&nbsp;000 vers.

Klassiske verk rekna som modelltekstar for mahakavya er *Raghuvamsa* og *Kumarasambhava* av Kalidasa og eitt dikt kvar av Bharavi, Magha og Sriharsa.  *Bhattikavya* av Bhatti (ca. 500-600-talet), eit mahakavyadikt som illustrerer rett grammatikk og poetikk i sanskrit, er også av og til rekna som ein modelltekst.

Andre viktige mahakavyaverk er *Buddhacarita* ('Buddha sitt verk') og *Saundarananda* ('Om Sundari og Nanda') av Asvaghosa. På 1100-talet skreiv Sandhyakara *Ramacarita* ('Rama sitt verk') der han samtidig skildra gudekongen Rama og sin eigen konge, Rampala av Bengal.

Det er også skrive mahakavyaliknande verk i moderne tid, til dømes om moderne indiske heltar som 
Mahatma Gandhi og Jawaharlal Nehru.

Mahakavya er ei form av den større nemninga kavya. Ho er blitt likna med den greske episke kortforma epyllion.

## Kjelder

*«mahakavya», *Encyclopædia Britannica*. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite.  Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011.
*«South Asian arts», *Encyclopædia Britannica*, Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite.  Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011.
Skrikjo

**Skrikjo** er ei elv i Ullensvang kommune i Hardanger. Skrikjo renn ut frå Skriksetevatnet heilt vest på Hardangervidda, om lag 1000 meter over havet. Herifrå renn ho nokså raskt vestover til ho stupar utfor fjellsida i den imponerande Skrikjofossen som kan sjåast frå Lofthus. Fossen startar med eit fall på om lag 200 meter, avbrote av eit mellomplatå før han fell endå 250 meter og endar heilt oppe ved fjellsida på Lofthus. Det totale fossefallet er på 455 meter. 

Frå sjølve botnen av fossen renn Skrikjo i raske stryk nedover i retning nordvest. Etter om lag ein kilometer renn ho inn i den større elva Opo heilt inst i Elvadalen på Lofthus. Opo renn deretter gjennom dalen og ned gjennom bygda før ho munnar ut i Sørfjorden nær Ullensvang kyrkje.

Skrikjo har fått namnet sitt etter fossen, som kan høyrast skrikande ut ved stor vassføring under snøsmeltinga om våren. Elva har elles ikkje særleg stor vassføring og frys heilt til om vinteren.

## Bakgrunnsstoff
* World waterfall database om Skrikjofossen
* Kartfunksjonen på gulesider.
Sangamlitteratur

**Sangamlitteratur** (av tamil சங்க, *sangam* eller *caṅkam*) er klassisk tamilsk litteratur frå sangamtida, hovudsakleg frå det første hundreåret til rundt 300. Han skil seg frå mykje annan klassisk indisk litteratur ved å særleg ta opp sekulære tema, som kjærleik og kongedådar, i staden for religiøse. Sangamlitteraturen skal hovudsakleg stamma frå tre sangamar, eller litteraturakademi, i Madurai. Han er den eldste indiske litteraturen som ikkje er på sanskrit.

Kjende enkeltverk frå sangamtida er *[[Tolkāppiyam]]*, ei grammatikk- og retorikkbok på vers og *[[Silappatikaram]]*, ein tragedie om Kannagi.  *Silapattikaram* er rekna  med til «fem store epos» i tamilsk tradisjon. Dei andre er oppfølgjaren *Manimekalai*, buddhistverket *Kundalakesi* og djainverket *Valayapathi*, som berre finst att i fragment, og det seinare djainverket *Civaka Cintamani*. *Pattupāṭṭu* ('Ti lange dikt') og *Paripāṭal* inneheld dikt om religiøse kjensler og gudar.

Dei over tusen korte dikta kjende frå sangamtida er samla i åtte diktsamlingar (*Ettuttokai*): *Kuruntokai, Narriṇai, Akanānūru, Aiṅkurunūru, Kalittakai, Puranānūru, Patirruppattu* og *Paripāṭal*. Dikta skil seg frå samtidig indisk litteratur gjennom å berre ta opp sekulære tema og ved bruk av enkle litterære bilete i staden for meir kompliserte strukturar og mytologiske allusjonar.
Det viktigaste skiljet går mellom «indre» (akam) og «ytre» (puram) dikt, dei førstnemnde knytte til kjærleik og den andre til heroisme.  Fleire faste lyriske landskap og bilete går att i dikta: Fem ulike landskap med namn etter typiske plantar som veks der, og med ulike typar jord, folk og skikkar knytt til seg, seks ulike årstider og seks delar av døgnet, og så vidare. Metonymi er ein mykje brukt teknikk, det vil seie at ein kallar tanken mot ein ting ved å nemna ein annan han er sterkt knytt til.

## Kjelder

*«South Asian arts», *Encyclopædia Britannica*, Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite.  Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011.
*«Śaṅgam literature», *Encyclopædia Britannica*. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite.  Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011.
Legnago

**Legnago** er ein by og ein kommune i provinsen Verona i Veneto-regionen i Italia. Kommunen har 25&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 79,7 km². Byen ligg på sørbreidda av elva Adige, 16 meter over havet, og 43 kilometer sørvest for provinshovudstaden Verona.

Legnago er eit grøderikt jordområde der det vert dyrka ris og andre kornslag, i tillegg til sukker og tobakk.

Byen vart mykje bomba under andre verdskrigen. Dagens by er difor relativt moderne i skapnad.

Komponisten Antonio Salieri vare frå Legnago.
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Legnago|Legnago]]» frå ,  den 14. juli 2013.*
Feltre

**Feltre** er ein by og ein kommune i provinsen Belluno i Veneto-regionen i Italia. Kommunen har 21&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 100,6 km². Byen ligg på ein åsrygg, 325 meter over havet. I gamlebyen er det renessansehus utsmykka med sgraffito-forsiringar. Feltre ligg ei 20 kilometer sørvest for provinshovudstaden Belluno. Nord for byen reiser Dolomittane seg.

Feltre er eit regionalt sentrum for metallindustri. Byen har elles eit privat universitet som vektlegg språk og kommunikasjon.

## Soge
Namnet på byen er av etruskisk opphav: *Felthuri* eller *Velhatre*. Under romarriket vart bygt den viktige vegen *Via Claudia Augusta*, vegen gjekk frå Aquileia over Alpane til Augsburg.

I 1404 vart Feltre, som resten av Belluno-provinsen, lagt under republikken Venezia. Byen vart i 1509 lagt i ruinar under Maximilian II av Austerrike sitt felttog mot Venezia. Seinare vart byen bygt opp att i ein karakteristisk 1500-talsstil.

Frankrike erobra Feltre i 1797. Etter Wienerkongressen fekk Austerrike-Ungarn makta over byen. I 1866 vart så byen annektert av Italia. Sidan slutten av fyrste verdskrigen har han også offisielt tilhøyrt Italia.

I juli 1943 var Feltre møteplass for statsleiarane Adolf Hitler og Benito Mussolini. Møtet kom i stand då dei allierte krigsmaktene pressa på i Sør-Italia, samstundes som Wehrmacht trekte seg tilbake på Austfronten etter det tyske nederlaget ved Stalingrad. Dei to forbundsfellane hadde motstridande interesser, noko som førte til at Mussolini kort etter vart avsett av fascistane sitt storråd.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Feltre|Feltre]]» frå ,  den 14. juli 2013.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Lervig Aktiebryggeri

**Lervig Aktiebryggeri** er eit Stavanger-bryggeri, stifta på forsommaren 2003 som ein reaksjon på at Tou Bryggeri blei kjøpt opp av Ringnes og flytta produksjonen til Oslo. Bryggeriet leverte dei første produkta 4. juli 2003, produsert av Mack i Tromsø. Den 15. september 2005 flytta produksjonen til Vierveien i Hillevåg.

Lervig produserer ulike pilsnertypar, kveiteøl, ale, og eplemost, blant dei: Grusomme (pilsner), Herlige (pilsner), White Dog (kveiteøl), Lucky Jack (american pale ale), Betty Brown (norsk brown ale), Nydelige (sommarøl) og Gledelige (juleøl).

Bryggeriet har dei siste åra fått fleire utmerkingar for ølet sitt, mellom anna beste sommarøl i VG 2008 og beste lyse øl i *Apéritif* 2008.

Største aksjonærar er Kristoffer Stensrud og Macks Ølbryggeri, i tillegg til ei rekke lokale investorar. 

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lervig Aktiebryggeri|Lervig Aktiebryggeri]]» frå ,  den 14. juli 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Lervig Aktiebryggeri
Khulna

**Khulna** er den tredje største byen i Bangladesh, etter Dhaka og Chittagong og administrasjonssenter for Khulna-provinsen. Sjølve byen har rundt 1 million innbyggjarar, medan storbyområdet i 2007 var rekna til 1&nbsp;435&nbsp;422.

Khulna ligg sørvest i landet, ved elvane Rupsha og Bhairob, sideelver som kjem ut frå Ganges i det store elvedeltaet der Ganges, Brahmaputra/Jamuna og Meghna renn ut i Bengalbukta. Sør for byen byrjar mangroveområdet Sundarbans, kjend for bengaltigerbestanden sin.

Byen ligg omtrent midtvegs mellom Dhaka, hovudstaden i Bangladesh som han har både veg-, jarnbane-, luft- og båtsamband med, og 17 mil aust for den indiske storbyen  Kolkata (Calcutta). Den næraste hamna er Mongla, ca. 5 mil sør for bysentrumet. 

## Historie
Byen skal ha fått namnet sitt etter eit tempel ved namn Khullaneswari ved breidda av Bhairob noko aust for dagens bysentrum. Khulna var opphavleg ei underinndeling av Jessore-distriktet, frå 1842, medan Khulna-distriktet blei grunnlagd i 1884. Han blei erklært som by i 1984 og som storby i 1990.

Frå 1950-åra og fram til 1970 blei det skipa fleire store industriar her som seinare er blitt lagde ned. Byen hadde fleire jutefabrikkar, tre-, papir- og tekstilindustri og eit skipsverft. Khulna er framleis eit sentrum for industri og handel, og er den andre største hamnebyen i Bangladesh.

Khulna har fleire høgare utdanningsinstitusjonar: Brajalal College, grunnlagd i 1902, Khulna University, Khulna University of Engineering & Technology (KUET) og Khulna Medical College (KMC). 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
H.323

**H.323** er er ein ITU H.-Standard-protokoll som vert nytta for å kontrollera kommunikasjon over telefonnett, som ISDN.
Abbiategrasso

**Abbiategrasso** er ein by og ein kommune i provinsen Milano i Lombardia-regionen i Italia. Kommunen har i kring 31&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 47,1 km². Byen ligg i Po-dalen, 120 meter over havet, og 22 kilometer vest-sørvest for provinshovudstaden Milano.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Abbiategrasso|Abbiategrasso]]» frå ,  den 15. juli 2013.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Økoregion

**Økoregion** er eit omgrep for eit større land- eller vassområde med særeige klima, fysisk geografi, jordsmonn/vatn og flora og fauna. Det er mindre enn ei økosone, og er definert av faktorar som miljø, geologi og geografi. Økoregionane har sjeldan klare, fastsette grenser, men er område der visse økologiske prosessar finn stad.

Økoregionar kan til dømes omfatta øygrupper, sjøar (både innsjøar og delar av hav), skogs- eller steppeområde og ørkenar. WWF har utarbeidd lister over ulike økoregionar i verda. Innan miljøvern vil det vera viktig å verna kvar økoregion for å ta vare på artar og samspel som berre finst der.

## Bakgrunnsstoff
*Ecoregions, WWF (worldwildlife.org)
*Freshwater Ecoregions of the World (feow.org)

## Kjelder

*Ecoregions, worldwildlife.org
*Park, Chris. «ecoregion». I *A Dictionary of Environment and Conservation*. Oxford University Press, 2007.
Mikkeller

**Mikkeller** er eit dansk mikrobryggeri.

Bryggeriet vart grunnlagd av Mikkel Borg Bjergsø og Kristian Klarup Keller i 2006 og frå 2007 vart det drive av Borg Bjergsø åleine. Same år vart det kåra til årets danske mikrobryggeri av Danske Ølentusiaster. Denne tittelen vann dei igjen i 2008. I 2012 kom bryggeriet på 16. plass på rangeringa over dei beste bryggeria i verda på rankingsida RateBeer, etter å ha nådd ein 13. plass i 2010.

Mikkeller er delvis eit såkalla nomadebryggeri, det vil seie at det ikkje eig eigne bryggerilokale, men leiger bryggeutstyr på andre bryggeri. Bryggeriet har brygga øl i blant anna Danmark, Noreg, Belgia, Storbritannia og USA. I Norge har dei brygga hos Nøgne Ø og Lervig Aktiebryggeri.

I 2010 opna «Mikkeller Bar» på Vesterbro i København. I mars 2013 blei Mikkeller sin andre ølbar, «Mikkeller & Friends», opna i Stefansgade på Nørrebro. Dei har også varsla at dei vil opne ein bar i San Francisco i løpet av 2013.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mikkeller|Mikkeller]]» frå ,  den 14. juli 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Mikkeller.dk  – Bryggeriet si heimeside.
Lainate

**Lainate** er ein forstad og ein kommune i provinsen Milano i Lombardia-regionen i Italia. Kommunen, som har i kring 25&nbsp;000 ibuarar og omfattar eit areal på 12,9 km², er delt opp i dei tre landsbyområda (*frazioni*) Barbaiana, Grancia og Pagliera. Lainate ligg ei 15 kilometer nordvest for bysentrum i provinshovudstaden Milano.

Den multinasjonale konfekt-produsenten Perfetti Van Melle, særleg kjend for mintdropset Mentos, har sitt hovudkontor i Lainate.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lainate|Lainate]]» frå ,  den 15. juli 2013.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Magenta i Italia

**Magenta** er ein by og ein kommune i provinsen Milano i Lombardia-regionen i Italia. Kommunen har i kring 23&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 21 km². Byen ligg i Po-dalen, 138 meter over havet, ei 25 kilometer vest for provinshovudstaden Milano.

Byen er særleg kjend for slaget ved Magenta, som fann stad 4. juni 1859, mellom austerrikske og franske styrkar. Fargen magenta har sitt opphav i same slaget, truleg viser den til fargen på uniformene til dei franske suav-soldatane.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Magenta|Magenta]]» frå ,  den 15. juli 2013.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Ølve

**Ølve** er ei bygd på nordvestsida av Kvinnheradsfjorden i Kvinnherad kommune i Vestland. 

Ølve grensar til Fusa kommune på land og til Tysnes kommune over sjø. Ølve er ei jordbruksbygd, men har også nokre industriverksemder, mellom anna annet livbåtprodusenten Schat-Harding. Historisk er Ølve kjent for bergverksindustrien på staden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ølve|Ølve]]» frå ,  den 15. juli 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Kulturnett Hordaland
Solar and Heliospheric Observatory

**Solar and Heliospheric Observatory** (**SOHO**) er eit samarbeidsprosjekt mellom NASA og ESA for å studera sola, frå kjernen til den ytre koronaen og solvinden. Det er eit romteleskop og vart skote opp 2. desember 1995 frå Cape Canaveral Air Station.

SOHO går i bane i det fyrste lagrangepunktet til sola. Teleskopet skulle i utgangspunktet ha ei levetid på to år, men prosjektet vart forlengt i 1997, 2002, 2008 og 2010. Gjennom den ekstra levetida fekk teleskopet observera sola over ein heil 11-års solsyklus (nummer 23) og byrjinga på syklus nummer 24.

## Bakgrunnsstoff
* Prosjektheimeside hjå NASA

## Kjelder
* ''Fact Sheet'' - faktaark frå ESA
Lumezzane

**Lumezzane** er ein kommune i provinsen Brescia i Lombardia-regionen i Italia. Kommunen har i kring 24&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 31,5 km². Byen ligg i ein austleg sidedal til Valle Tropia, i luftlinje 15 kilometer nord for provinshovudstaden Brescia.

Lumezzane er ein industristad med særleg metallurgisk industri.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lumezzane|Lumezzane]]» frå ,  den 15. juli 2013.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Chiavenna

**Chiavenna** er ein småby og ein kommune i provinsen Sondrio i Lombardia-regionen i Italia. Kommunen har vel 7&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 11,1 km². Byen ligg 333 meter over havet, om lag 40 kilometer nordvest for provinshovudstaden Sondrio.

Chiavenna er i dag kjent for bykjerna og sine restaurantar. Chiavennas største grannekommunar er Piuro og Prata Camportaccio. Saman med desse stadene dannar Chiavenna eit buområde med om lag 12&nbsp;000 menneske.

### Geografi
Chiavenna ligg rundt 25 km nord for Comosjøen, ved elva Mera. Byen er sentrum for Valchiavenna. Frå Chiavenna går to fjellovergangar i Alpane, nytta allereie under romarriket. Den eine overgangen fører nord gjennom Val San Giacomo over Splügenpasset til Chur i Graubünden. Den andre fører mot aust gjennom Val Bregaglia over Malojapasset og vidare over Julierpasset til Chur.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Chiavenna|Chiavenna]]» frå ,  den 15. juli 2013.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Cthulhu

**Cthulhu** er hovudfienden i ei novelle H.P. Lovecraft skreiv i 1926: «Call of Cthulhu». Han, eller rettare det, er ein gamal, sovande gud, som såvidt vaknar og spreier galenskap og vonde draumar over heile verda ei stutt tid våren 1925. Sjølv om Cthulhu berre er med i denne eine novella, har han, eller det, blitt fellesnemnar for heile Lovecrafts lagnadstunge fantasi-mytologiske byggverk: Cthulhu-mytologien. 

## Framtoning

Cthulhu framstår som ein ovende stor vanskapnad, med hovud som ein blekksprut, kropp som ein drake og med venger som ei flaggermus. Han søv under den eldgamle og førmenneskelege byen R`lyeh, som er å finne i Stillehavet, på det punktet som ligg lengst frå noko anna landmasse. Denne gamle og heller agelege guden har tilbedarar, ein kult som messer på eit uskjøneleg språk, og som ventar på at Cthulhu skal vakne og ta tilbake herreveldet over verda. I følge novella er kulten eldre enn menneskeleg sivilisasjon. Det kjem og fram at alle som veit noko om dette, men som ikkje sluttar seg til kulten, blir drepne ein etter ein. I novella blir Cthulhu sett ut av spel av ein norsk sjømann som køyrer fiskebåten han styrer beint i magen på utysket. Han overlever som den einaste av eit mannskap på seks, men er mest frå vit og sans når han blir funnen einsam i drift på havet. 

## Bruk i populærkultur

Cthulhu er sjølvsagt avbilda ei rekkje gonger, og spelar og ei rolle i teikneserien *M* av den norske teiknaren Mads Eriksen, som vender opp ned på skrekkhistoria ved å ta Cthulhu med seg heim til jul. 

## Sjå òg
* Cthulhu-mytologien

## Bakgrunnsstoff

* H.P. Lovecraft: ''Skrekken fra Dunwich og andre historier'', SEMIC/Nordisk forlag 1994. Omsett av Jens E. Røsåsen og Ragnar Askeland, Digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
* H.P. Lovecraft: ''Makabre historier'', Bok- og Magasinforlaget 1994. Omsett av Kolbjørn Mora. Digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
Opptrekksplatt

**Opptrekksplatt** er ein platt, kontainer, eller anna påbygg, som vert trekt opp på eit lastebilchassi attanfrå. Lastebilen må da ha tippbar påmontert ramme, med skinner som høver til kontaineren. Når platten eller kontaineren skal trekkast opp eller settast ned vert ramma tippa opp med hydrauliske sylindrar.   


Fil:Building Fairs Brno 2011 (060).jpg|Lastebil med opptrekksplatt på ei messe i Brno i Tsjekkia.
Fil:Wireflak.jpg|MAN LE 12.220 med opptrekksplatt.
Fil:Hauling away a dumpster.JPG|Semitrailer med opptrekksplatt.
Kaveri

**Kaveri ** er ei elv som renn gjennom Sør-India frå Dei vestlege Ghatfjella vest i landet til Bengalbukta i aust. Ho er rundt  765 km lang. Kaveri er ei heilag elv for hinduar, og blir som Godavari også kalla *Dakshin Ganga* ('Sør-Ganges'). Ho er særs viktig i tamilsk litteratur både som heilagdom og som landskapsbilete.

Elva har utspring ved valfartsstaden Talakaveri som ligg rundt 1500 moh. i Brahmagiri i Dei vestlege Ghatfjella. Ho har eit nedslagsfelt på rundt 71&nbsp;700 km².

Elva renn hovudsakleg sør- og austover. Dei øvre delane er prega av stryk og bratte elvebreidder.
I Karnataka deler Kaveri seg dei heilage elveøyane Srirangapatnam og Sivasamudram, der ein også finn ei rekkje stryk som mellom anna er bygde ut til vasskraft. I Tamil Nadu er ho oppdemd ved Mettur, både til vasskraft og til forbetra kunstig vatning. Aust i Tamil Nadu dannar Kaveri ei ny heilag valfartsøy, Srirangam, ved Tiruchchirappalli. Her er ho blitt demd opp ved Grand Anicut i oldtida og på ny i 1836–38 (den nordlege Kollidam-delen).

Ho munnar ut i Bengalbukta gjennom to hovudmunningar i Kaverideltaet.
Dette deltaet sør for Cuddalore er rundt 10&nbsp;000 km² stort og er kjend som «hagen til Sør-India». Kaveri er ei særs viktig kjelde til kunstig vatning, og har livnært både eldgamle sørindiske rike og moderne byar.

Elva har mange bielvar, som  Shimsha, Hemavati, Arkavathy, Kapila, Honnuhole, Lakshmana Tirtha, Kabini, Lokapavani, Bhavani, Noyyal og Amaravati.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder
Agra

**Agra** er ein by i delstaten Uttar Pradesh nord i India. Han har kring 1,65 millionar innbyggjarar (2008).  Agra ligg ved breidda av elva Yamuna, og er særleg kjend for mogulmausoleet Taj Mahal som ligg her.

Agra har 1 260 000 innbyggjarar (2001). Han ligg 19 mil søraust for Delhi. Agra er eit samferdsleknutepunkt med fleire industriar, mellom anna produksjon av fottøy, glas, smykke og tekstilar. Turisme er ein viktig industri ettersom byen har fleire storslåtte bygg og anlegg frå mogultida. 

Agra blei først hovudstad under Delhi-sultanatet frå 1501. Mogulane kalla han *Akbarabād*, og hadde byen som hovudstad frå 1556 til 1658. 

I tillegg til Taj Mahal, bygd av sjah Jahan til minne om yndlingskona hans Mumtaz Mahal, finst også Agra fort (1564–720), Perlemoskeen (1646–54) og Jama masjid (ca. 1575). Akbar den store sitt mausoleum ligg ei mil nord for byen. Både Taj Mahal og Agra fort er rekna som verdsarv av UNESCO. Nær Agra ligg også Fatehpur Sikri, ein annan verdsarvstad.

## Kjelder

*Agra: by i India (2009, 14. februar). I *Store norske leksikon*. Henta 15. juli 2013.


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Agra (by i India)|Agra (by i India)]]» frå ,  den 15. juli 2013.*
Hans Grinde

**Hans N. Grinde** (1870-1958) var ordførar i Leikanger 1917-1919 og 1923-1934. Av yrke var han gardbrukar.
Ola Vestrheim

**Ola A Vestrheim** () var ein norsk gardbrkar og lokalpolitikar frå Leikanger. Han var ordførar i Leikanger i periodane 1979-1983 og 1987-1991. 

Vestrheim var gardbrukar i grenda Eitorn lengst vest i kommunen, og representerte Høgre i kommunestyret. Ei av dei viktigaste sakene i hans tid som ordførar var framtida til sørsidebygdene Feios og Fresvik, som vart overførte til Vik i 1992. Vestrheim var såleis den siste ordføraren som måtte slita med striden mellom soknene.
Kjell Helleland

**Kjell Helleland** () var ordførar i Leikanger kommune frå 1991 til 1994. Han representerte Arbeidarpartiet, og var den fyrste ordføraren etter at sørsida gjekk over til Vik kommune frå og med 1. januar 1992. Helleland var HVPU-koordinator i sitt yrkesaktive liv fram til han pensjonerte seg. Halvvegs i kommunestyreperioden gav han vervet vidare til Åsta Magni Hauge.
Tambur-Ola

**Olav O Henjum** (1927-2012), på folkemunne *Tambur-Ola*, var gardbrukar og revyartist i Leikanger i Sogn. Han kom til Hermansverk som femåring, då faren tok over Tamburgarden på Henja etter bror sin. I sitt yrkesaktive liv var Tambur-Ola gardbrukar, og sonen Ivar driv garden vidare i dag.

Saman med Odd Njøs var Tambur-Ola aktiv i Leikanger Mannskor. Han har spelt i Palmerevyen kvart år sidan starten i 1960 og fram til 2006, i tillegg til jubileumsåret 2009. Lokalt er Tambur-Ola ein legende.