Overarmsbein

**Overarmsbeinet** (på latin *humerus*, fleirtal *humeri*) er knokkelen i overarmen som går frå skuldra til olbogen, og er det lengste og kraftigaste beinet i armen.

I menneskeskjelettet ligg det mellom det skulderbladet, *scapula* og beina i underarmen, spolebeinet, *radius*, og olbogebeinet, *ulna*. Mot skulderbladet ligg skulderleddet, og mellom overarmsbeinet og underarmsbeina finn vi olbogeleddet.

## Anatomi
Anatomisk sett så deler ein inn overarmsbeinet i tre delar, ein superiore epifysen, skaftet (somtid òg kalla diafysen, og den inferiore epifysen.

### Den superiore epifysen

På den øvste delen av overarmsbeinet finn vi tre strukturar: humerushovudet, *caput humeri*, den store beinknuten, *tuberculum majus*, og den vesle beinknuten, *tuberculum minus*. Humerushovudet er vendt medialt, oppover og noko dorsalt og dannar leddflata mot skulderbladet. Omkrinsen av leddbrusken blir kalla den anatomiske halsen, *collum anatomicum*. *Tuberculum majus* ligg lateralt for *caput humeri* og *tuberculum minus* og er eit muskelfeste for tre musklar: øvst ''m. supraspinatus'', ''m. infraspinatus'' lengre ned, og på beinkammen nedanfor knuten, *crista tuberculi majoris*, festar ''m. teres minor''. *Tuberculum minus* ligg på ventralsida, peiker medialt og ventralt og er meir framståande enn den andre tuberkelen trass i at han er mindre. Han tener som feste for ''m. subscapularis''. Under dei to tuberklane går den kirurgiske halsen, *collum chirurgicum*, nemleg fordi det er ein plass kvar overarmsbrot ofte skjer. Mellom dei to tuberklane er ei beinfure som kallast *sulcus intertubercularis humeri*. Her går den lange sena til ''m. biceps brachii'' saman med ei grein av *[[a. circumflexa humeri anterior]]* som forsyner skulderleddet med blod. 

### Skaftet
Knokkelskaftet er sylindrisk øvst og blir meir og meir trekanta jo lengre ned ein kjem. Det gir tre kantar, *cristae* og tre flater *facies*. Skaftet utgjer den distale begrensinga på det laterale og distale aksillehòlet.
#### Kantane
Den fremre kanten, *crista anterior* går *tuberculum majus* og *fossa coronoidea* og deler den anteromediale flata frå den anterolaterale. På midten former han den fremre grensa av *tuberositas deltoidea*, og nedst gir han utspring til ''m. brachialis''. Den laterale kanten, *crista lateralis*, går frå *tuberculum majus* til den laterale epikondylen og skil den anterolaterale flata frå den posteriore. Den øvste delen tener som feste for ''m. teres minor'' og under spring eit hovud av ''m. triceps brachii'' ut. Nedst spring fleire musklar ut: ''m. brahioradialis'', ''m. extensor carpi longus'' under, og eit anna hovud av *m. triceps brachii* og muskelseptumet. Den mediale kanten, *crista medialis*, strekkjer seg frå *tuberculum minus* til den mediale epikondylen. Øvst gir han festeplass til ''m. teres major''. Kringen midten av kanten festar ''m. coracobrachialis'', og rett nedanfor går vanligvis næringsarteria til beinet inn, *a. nutricia*. Nedanfor lager kanten grensa mellom ''m. brachialis'' og ''m. pronator teres'', og det mediale hovudet for *m. triceps brachii*. 
#### Flatene
Den anterolaterale flata, *facies anterolateralis*, er glatt og dekt av ''m. deltoideus'' øvst. Lenger nede er ho utspring for *m. brachialis*. Mellom desse krossar *sulcus radialis* med ''n. radialis'' og ''a. profunda humeri''. Den anteromediale flata, *facies anteromedialis* startar i *sulcus intertubercularis* som er festet for ''m. latissimus dorsi'', lenger ned er han feste for *m. coracobrachialis*, og nedst spring *m. brachialis* ut. Den posteriore flata, *facies posterior*, er noko vridd lateralt og nesten heilt dekt av *m. triceps brachii*. Det laterale hovudet kjem frå over *sulcus radialis* og det mediale hovudet spring ut frå den posteriore flata under radialisfura.

### Den inferiore epifysen

Den nedste delen av overarmsbeinet artikulerer med underarma. Den har to store epikondylar, *epicondylus medialis* og *epicondylus lateralis*. Den mediale epikondylen tener som feste til det ulnare kollateralligamentet i olbogen, *[[musculus pronator teres|m. pronator teres]]* og fleire handfleksormusklar. Den laterale epikondylen er mindre og tener som feste for det radiale kollateralligamentet, for *[[musculus supinator|m. supinator]]* og fleire handekstensorar. Leddflata ligg noko lenger ned enn epikondylane, og ho dekkjer eit rundt framspring, *capitulum* som dannar ledd med det skålforma radiushovudet. Ho dekkjer òg ein spoleforma struktur, *trochlea*, som artikulerer med ulnahovudet. Foran og ovanfor *trochlea* er ei lita grop kalla *fossa coronoidea* der *proc. coronoideus ulnae* går inn når olbogen er flektert. På dorsalsida finn vi *fossa olecrani* kor *processus olecrani ulnae* går inn ved ekstendert olboge. Desse gropene er atskilde av ei tynn beinhinne, og somtid kan ho vere borte, og ein får danna hòlet *foramen supratrochleare*.

Knokkelen har åtte ulike endokondrale forbeiningssenter: eitt til skaftet, på *caput humeri*, *tuberculum majus*, *tuberculum minus*, *capitulum*, *trochlea* og eitt for kvar epikondyl.

## Nervar
''N. axillaris'' ligg på den proksimale enda av overarmsbeinet mot skulderbogen, og om knokkelhovudet går ut av skulderleddet, så kan det potensielt skade *n. axillaris* eller ''a. axillaris''.

''N. radialis'' følgjer overarmsbeinet tett nedover skaftet i ei beinfure kalla *sulcus radialis* under ''m. triceps brachii''. Han kan bli skada av eit brot på humerusskaftet eller ved ein *laurdagskveldparese* (engelsk *Saturday night palsy*) der eit langvarig trykk på dorsalsida av overarma gir radialisparese. Det kan skuldast at armen ligg for lenge over ein stol eller sengegavl når ein søv, og at ein umedviten ikkje reagerer på iskemismerta på grunn av høgt alkoholinntak. Det vil gi *hengjearm* (engelsk *drop-hand*) sidan *n. radialis* innerverer ekstensorane i underarma, i tillegg til eit sensorisk tap.

''N. ulnaris'' går på medialsida av overarmsbeinet saman med *[[arteria brachialis|a. brachialis]]*, men skyt ned gjennom muskelseptumet og på undersida av *epicondylus medialis*. Han går så i ein beinkanal kalla *sulcus ulnaris*, og det er støytar på nerven i denne kanalen som er opphavet til *kjerringstøyt*. Han kan fort òg bli skada i olbogeskadar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*''Gray's Anatomy'' - Overarmsbeinet