open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bakubukta

**Bakubukta** er ei naturleg hamn på sørsida av Absjeronhalvøya i Kaspihavet i Aserbajdsjan. Byen Baku ligg langs heile bukta.

Ho har eit areal på 50&nbsp;km² og ei kystlinje på 20&nbsp;km. Bukta grensar til Sultanneset i aust, Sjikhneset i sørvest og øyane Qum, Dash Zira og Boyuk Zira i sør og søraust. Øyane er ein del av Bakuøyane som hovudsakleg ligg i bukta. Bulvar, bulevarden i Baku, går langs breidda av bukta. I kraftig vind kan bølgjene i bukta vere 1,5 meter høge.

## Historie
Frå det første hundreåret til 600-talet var Bakubukta tørrlagd og øyane i bukta hang fast med fastlandet. På kart av Klaudios Ptolemaios så vart Baku skildra som langt frå sjøen. Etter 600-talet byrja vassnivået i Kaspihavet å stige fram til 800-talet, og sidan då har Bakubukta eksistert. Store endringar skjedde mot slutten av 1300-talet då vassnivået i Kaspihavet steig med meir enn 10 meter. Mario Sanuto, ein italiensk geografi på 1400-talet skreiv at «Vassnivået i Kaspihavet stig kvart år og dei fleste byane er lagt under vatn.» I følgje geografen Abd ar-Rashid al-Bakuvi i 1403 hadde Kaspihavet lagt det meste av Baku under vatn og vatnet stod nær moskeen. På denne tida nådde vatnet fram til Jomfrutårnet. På denne tida vart Sabayil borg bygd på ei klippe i Bakubukta, totalt lagt under vatn. Dei neste 600 åra stod vassnivået høgt, fram til starten av 1900-talet då det igjen byrja å falle.

Staten har planar om å byggje den største bygningen i verda på ei kunstig øy i bukta, Aserbajdsjantårnet som visstnok skal få ei høgd på 1050 meter.

## Galleri

View of Baku bay 1862.jpg|Bakubukta i 1862
Yacht club.jpg|Yacht-klubben
Bakubulvar 467.jpg|Yacht-klubben
Yaxt Klub.jpg|Yacht-klubben
Yaxtklub.JPG|Yacht-klubben
Bakinskiy port.JPG|Baku hamn
Baku, Caspian Sea.jpg|Bakubukta i utkanten av Baku.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bay of Baku|Bay of Baku]]» frå ,  den 15. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Purre

**Purre** eller **purrelauk** (*Allium ampeloprasum var. porrum* syn. *Allium porrum*) er ei toårig laukplante i laukslekta frå traktene kring Middelhavet. Han er herdig mot kulde og frost, noko som gjer at ein finn han vill så langt nord som Tyskland. Dyrka kan han jamvel tola tele. I motsetnad til dei fleste andre arter i slekta, så dannar den ikkje nokre eigentlege laukar, i staden dannar laukblada ein lang sylinder.

Purre er ein viktig grønsak som kan nyttast rå, gratinert eller stuva. Anten for seg sjølv eller i gryterettar, supper og gratengar. Purre er hovudingrediensen i vichyssoise og cock-a-leekie. Den sistnemnde retten ligg skottane varmt om hjarta og er ofte forrett til Burns Suppers, middagar som hyllar den skotske poeten Robert Burns sitt liv og poesi. Ved dyrking dekkjer ein ofte delar av purrelauken for at han skal halda seg kvit og mjuk.

Namnet purre kjem frå latin *porrum* som opphavleg tydde graslauk.

Purrelauken er heraldisk symbol for Wales og vernehelgenen deira, David av Menevia, som var vegetarianar. På dødsdagen til vernehelgenen, 1. mars, ber mange i Wales eit lite purrelauksymbol på jakkekragen, inklusive prins Charles, ettersom han er prins av Wales. Purrelauken er regimentsvåpen for det britiske infanteriregimentet Welsh Guards.

Purre har vore dyrka i Norden frå mellomalderen. Det har vore registrert ein del einskildfunn av forvilla purre i norsk natur ulike stader.

## Sortar
* Prelina
* Chalton F1
* Columbus
* Jolant
* Pandora
* Andera
* Siegfried Frost

## Kjelder




----
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Purjolök|Purjolök]]» frå ,  den 15. april 2012.*  

## Bakgrunnsstoff

* Carl von Linnés digitala växtbibliotek
* Agropub purre 
* Finili 
* Norgro
----
Vill-lauk

**Vill-lauk** eller **villauk** (*Allium oleraceum*) er ei fleirårig laukplante i laukslekta i påskeliljefamilien med opprette skot og kvite, grønlege eller raude blomstrar. Planta er knytt til kalkrik jord på beitemark eller i skog og kratt.

## Skildring
*Vill-lauk* er ei fleirårig, urteaktig plante med ein opprett vekst og eit underjordisk opplagringsorgan, som består av næringsfylte blad, ein *lauk*. Stengelen er rund, og tilsynelatande er bladbærande. Dei grunnstilte blada dannar nemleg så lange bladhylstre, at det kan sjå ut som om bladplata spring ut frå stengelen. Blada er halvrunde i tverrsnitt, men flate mot spissen. Dei er linjeforma og heilranda med tydelege ribber på undersida. Begge bladsidene er grågrøne og oftast dekt av ei tynn hinne. Blada visner tidleg bort og blir papiraktige. Blomstringa skjer i juli-august. Blomstrane er samla i hovudaktige, endestilte blomsterstandar. Standane er omgitt av to høgblad, og dei består forutan av blomstrar òg av eit større eller mindre tal ynglelaukar. Dei einskilte blomstrane er opprette og seinare nikkande, regelmessige og 3-talige med grønlege, kvite eller raude kronblad. Fruktene er kapslar med nokre få frø.
Den underjordiske lauken er danna av ein skiveforma stengel og tett pakka, tjukke og næringsrike blad. Under sjølve lauken er det talrike, grove trevlerøter.
 
*Vill-lauk* eller villauk er utbreidd i Kaukasus og det meste av Europa. Arten er knytt til lysopne eller lett skygga voksestader på kalkrik, men næringsfattig, veldrenert jord. Derfor finst den ofte på beitemark og i skog og kratt. 

I Noreg er arten heimleg og trivst best på baserik grunn. Han er mest vanleg på Austlandet, men veks òg i låglandet og dalføra nordover til Troms. I Valdres går han opp til 880 meter. I Raudlista 2021 er han rekna til å vere livskraftig (LC).

## Kjelder





----

## Bakgrunnsstoff
Kurratlauk

**Kurratlauk** eller **kurrat** (*[[Allium ampeloprasum]] var. kurrat*) er ei laukplante i laukslekta i påskeliljefamilien som er dyrka som matplante i Midt-Austen. Han er i nær slekt med elefantkvitlauk og purre, og dei er sett på som å vere av den same arten, sjølv om kurrat nokre gonger er lista som *Allium kurrat*. Kurrat er litt mindre enn purre. 

Det er hovudsakleg blada av kurratlauk ein bruker. Desse kan ein hausta fleire gonger kvar sesong, og dei kan etast råe eller tilreidde. Også resten av planten kan etast som purre. Safta av planten kan brukast til å skremma vekk møll.

## Kjelder

* 
* 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kurrat|Kurrat]]» frå ,  den 15. april 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Jomfrutårnet i Baku

**Jomfrutårnet** (aserbajdsjansk *Qız Qalası*) eller lokalt kalla **Giz Galasi** ligg i Gamlebyen i Baku i Aserbajdsjan er eit gammalt tårn som til forskjellige tider har vore tilknytt parsistar, sassanidane, arabar, persarar, sjirvansjahane, osmanarane og russarane. Tårnet vart bygd på 1100-talet, som ein del av bymuren kring Baku, og i lag med Sjirvansjahpalasset, som er datert til 1400-talet, er det skrive inn på verdsarvlista til UNESCO for historiske monument. Steintårnet vert rekna som eit av dei mest særprega nasjonalsymbola til Aserbajdsjan, og er avbilda på aserbajdsjanske pengesetlar. 

Jomfrutårnet husar eit museum som presenterer den historiske utviklinga til byen Baku. Her er òg ein suvenirbutikk. Frå toppen av tårnet har ein utsyn over dei smale gatene og minaretane i Gamlebyen, bulevarden i Baku, De Gaulle-huset og Bakubukta. I nyare år har fyrfatet på toppen vorte fyrt opp på kveldane under novruz-høgtida.

Då vassnivået i Kaspihavet fall, oppstod det ei landstripe som vart utbygd mellom 800- og 1400-talet, tida då bymurane i gamlebyen, palasset, inkludert den store bastionen med Jomfrutårnet vart bygd.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maiden Tower (Baku)|Maiden Tower (Baku)]]» frå ,  den 15. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Secrets of the Maiden Tower. Azerbaijan International (Autumn 2006)
*Baku's Maiden Tower frå Azerbaijan International
* Maiden Tower a Hindu Temple for the Fire God Agni? 
* 3D-modell
Kanaanittiske språk

**Kanaanittiske språk** er ei undergruppe av semittiske språk. Dei blei snakka av folk i Kanaan-regionen, som kanaanearar, hebrearar, fønikarar og filistarar. Alle dei kanaanittiiske språka forsvann som førstespråk i løpet av det første hundreåret, men hebraisk levde vidare som litterært og religiøst språk blant jødar. Det blei gjenoppliva som talespråk på 1800-talet av Eliezer Ben-Yehuda.

Språkgruppa omfattar:
* fønikisk – utdøydd
** punisk – utdøydd
* ammonittisk – utdøydd
* moabittisk – utdøydd
* edomittisk – utdøydd
* hebraisk (mange variantar, også nolevande)

## Bakgrunnsstoff
* Some West Semitic Inscriptions
* How the Alphabet Was Born from Hieroglyphs  Biblical Archaeology Review

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kanaanittiske språk|Kanaanittiske språk]]» frå ,  den 15. april 2012.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Canaanite languages|Canaanite languages]]» frå ,  den 15. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
*** *The Semitic Languages. Routledge Language Family Descriptions.* Edited by Robert Hetzron. New York: Routledge, 1997.*
Tone Aarak

**Tone Aslaksdotter Aarak** () var ein norsk forfattar og lærar. 

Ho var fødd i Rauland, men familien flytte til garden Tonne i Nesland då ho var i sjuårsalderen, og før ho gifte seg brukte ho namnet Tone Tonne. Som vaksen budde ho i Nissedal.

Ho debuterte som forfattar 58 år gamal i 1942 med *Siste par ut*, og sidan kom det fire bøker til. *Framand kar kjem til gards* frå 1949 er ein kriminalroman med handlinga bygd på ei drapssak frå tidleg på 1800-talet på garden Bratterud i Eidsborg. Boka fekk god kritikk, og kom i nytt opplag i 2011.

## Bøker
* 1942 &ndash; *Siste par ut* &ndash; roman
* 1943 &ndash; *Stundom skin sola* &ndash; roman
* 1945 &ndash; *Skuggar og solskinn* &ndash; roman
* 1949 &ndash; *Framand kar kjem til gards* &ndash; kriminalroman
* 1955 &ndash; *Liv* &ndash; barnebok

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Tone Aarak hjå Nasjonalbiblioteket
* Utgjevingar av Tone Aarak i Biblioteksøk
* Halvor J. Sandsdalen: «Tone Aarak kan takke eit beinbrot for at ho vart forfattarinne» i *Jol i Telemark* 1960
Agnes Ausland

**Agnes Amalie Ausland** () var ein norsk forfattar frå Porsgrunn. 

Den første boka hennar heitte *Ungane i brakka*, og vart seinare omarbeida til eit høyrespel. Den neste boka hennar vart «ungpikeboka» *Den nye familien*, som kom ut i 1963 i serien Gyldendals Gode Pikebøker (GGP). Ho skreiv òg høyrespela *Når enden er god* (1961) og *Rabalder i 6f* (1962). *Ungene i brakka* vart sendt som høyrespel i Barnetimen i NRK Radio i 1966. Som høyrespel vart *Ungene i brakka* omarbeida til tre delar som vart send 14. til 28. mai 1966.

## Bøker
* ? – *Ungene i brakka* – barnebok
* 1963 &ndash; *Den nye familien* &ndash; ungjentebok

## Høyrespel
* 1961 &ndash; *Når enden er god* &ndash; Barnetimen
* 1962 &ndash; *Rabalder i 6f* &ndash; Barnetimen
* 1966 &ndash; *Ungene i brakka* &ndash; Barnetimen

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Utgjevingar av Agnes Ausland i Biblioteksøk

__NOTOC__
IEEE 802.11

**IEEE 802.11** er ein serie med standardar for trådlause lokalnett i frekvensbanda 2.4, 3.6 og 5 GHz. Dei mest populære er IEEE 802.11b og 802.11g-standardane, som byggjer på den originale IEEE 802.11-1997-standarden. Den originalen standeren var den fyrste trådlause nettverksstandarden, medan IEEE 802.11b var den fyrste allment aksepterte. Han vart etterfylgt av IEEE 802.11g og 802.11n. Andre standardar i familien (c-f, h, j) er teneste-endringar og utvidingar, eller rettingar til dei tidlegare spesifikasjonane.

IEEE 802.11b og 802.11g nyttar 2,4 GHz ISM-bandet. På grunn av dette valet av frekvensband, kan 802.11b- og g-utstyr tidvis lide av forstyrringar frå mikrobølgjeomnar, trådlause telefonar og Blåtann-einingar. IEEE 802.11b og 802.11g nyttar direkte-sekvens-spreiddpektrum (DSSS), respektivt ortogonal frekvens-divisionsmultiplexing (OFDM), som begge er robuste mot støy og interferens. OFDM er spesielt robust mot multibaneinterferens. IEEE 802.11a nyttar 5 GHz U-NII-band, som har minst 23 ikkje-overlappande kanalar, i staden for 2,4 GHz ISM-frekvensbandet, der tilstøytande kanalar overlappar. Bitfeilraten (BER) varierer noko med frekvensområdet 

Den delen av radiospektret som vert nytta av 802.11 varierer frå land til land. Frekvensane som nyttast av kanalane éin til seks av 802.11b og 802.11g fell innanfor 2,4 GHz amatørradiobandet. Lisensierte amatørradiooperatørar kan operere 802.11b / g einingar i samsvar med del 97 av FCC-reglane og forskrifter med auka effekt, men ikkje med kommersielt innhald eller kryptering.

## Standardar i IEEE 802.11-familien

## Kjelder
Bakuøyane

**Bakuøyane** er ei gruppe øyar i Kaspihavet i nærleiken av Baku i Aserbajdsjan. Farvatnet kring øyane er grunt. Øyane bestrå av dei følgjande øyane, i tillegg til nokre små sandbankar. 

## Øyar
Øyane ligg i Bakubukta: 
* Böyük Zirə eller Nargin
* Daş Zirə eller Vulf
* Kiçik Zirə, Qum eller Sandøya

Øyane sørvest for bukta ligg i ei eiga gruppe: 
* Səngi Muğan
* Zenbil 
* Chikil
* Qara Su
* Xərə Zirə
* Daşlı ada   
* Giløya
* Kür Daşı

## Økologi
Vegetasjonane på øyane i Bakuøyane har vore mykje øydelagd av forureining skapt av oljebrunnar i same bukt, slik at dei fleste øyane er nesten heilt utan vegetasjon. Tidlegare var denne øygruppa eit ideelt økosystem for kaspisk sel. Stør finst framleis kring øyane der vatnet ikkje er altfor forureina. Visse fuglar som vitjar Bakubukta, som krikkand, gråmåse og toppdykkar søker tilflukt på desse øyane som elles er folketomme utanom gassutvinningsinstallasjonar og eit fyr. Det står ein automatisk overvakingsstasjon for vassforueining i området på Svinoy.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Baku Archipelago|Baku Archipelago]]» frå ,  den 16. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*General information
*Oil extraction in the Baku Bay area and its ecological impact
Assyria

**Assyria** var eit oldtidsrike ved Tigris i Mesopotamia, i eit område som no hovudsakleg ligg i nordlege Irak. Det utvikla seg på 1000-talet f.Kr. til eit omfattande rike, og blei i løpet av det første hundreåret f.Kr., under Det nyassyriske riket, til det største imperiet som hadde vore i Levanten.

Riket oppstod rundt den gamle hovudstaden Assur. På 700-talet f.Kr. blei hovudstaden flytta til Ninive. Begge byane låg i eit trekanta kjerneområde mellom den øvre delen av Tigris og Vesle Zab.

Assyria og Babylonia var rivalar som hadde stor påverknad på kvarandre.  Det assyriske landområdet blei utvida mot sør då dei fekk overtaket på babylonarane, medan Babylonia blei utvida mot nord då babylonarane fekk overtaket. I 721 f.Kr. erobra assyrarane Samaria og gjorde Nord-riket av Israel til ein assyrisk provins. Dei klarte ikkje å hærta hovudstaden i Juda, Jerusalem. 

I 609 f.Kr. blei Assyria overvunne av Det nybabylonske riket då Ninive fall for den babylonske erobringshæren. Assyria heldt fram med å vera ein provins i dei påfølgjande rika: Babylonia, Medarriket, Akaemenidane, Selevkidane, Partia, Romarriket og Sassanidane fram til 600-talet, då Det arabiske riket erobra området.

Assyrarane tala opphavleg assyrisk som lik babylonsk var ein dialekt av akkadisk. Dei skreiv med kileskrift. Seinare gjekk dei i stor grad over til å bruka arameisk.
I dag bruker ein nemninga assyrarar om ei folkegruppe i Irak, Iran, Tyrkia, Syria som har ein stor diaspora i Europa, Amerika og Australia. Desse meiner dei er etterkomarar av oldtidsassyrarane, og snakkar eit språk som liknar arameisk, med visse påverkingar frå det gamle assyriske språket. Dei fleste av desse tilhøyrer Den assyriske kyrkja i aust.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Assyria|Assyria]]» frå ,  den 16. april 2012.*  
----

## Bakgrunnsstoff
Clausenengen Fotballklubb

**Clausenengen Fotballklubb** (CFK) er ein fotballklubb i Kristiansund, som også har ei handballavdeling. Klubben vart stifta 1. juni 1921. Laget spelar heimekampane på kunstdekke (Kristiansund kunstgress). CFK spelar i kvite drakter, med blå bukser.

### Soge
Clausenengen hadde sitt beste lag i byrjinga av 1970-åra. Sesongane 1972-74 spelte laget i 2. divisjon. Tilskodarrekorden på 4200 er frå den tida, 12. august 1973 tok ein imot rivalen Molde FK på Atlanten stadion, ein kamp bortelaget vann 2-0 og same hausten rykte opp til 1. divisjon. Seinare gjesta Clausenengen nivå to i norsk fotball både i 1989 og 1999.

Då Kristiansund Ballklubb vart skipa hausten 2003, gav Clausenengen frå seg plassen i seriesystemet til KBK og A-laget vart nedlagt. I 2008 melde CFK seg innatt i seriesystemet og tok til på lågaste nivå. Sesongen 2015 spelar laget på nivå seks i Nordmøre/Romsdal.

### CFK-profilar
Landslagsspelarane Ole Stavrum, Øyvind Leonhardsen, Ole Gunnar Solskjær og Trond Andersen er alle tidlegare Clausenengen-spelarar.

## Sjå òg
* *[[Kristiansund Ballklubb]]*
* *[[Kristiansund Fotballklubb]]*

## Bakgrunnsstoff
*http://www.cfk.no/

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Clausenengen Fotballklubb|Clausenengen Fotballklubb]]» frå ,  den 17. april 2012.*
Joachim Patinir

**Joachim Patinir** var ein flamsk målar og teiknar som arbeidde i Antwerpen. Han var fødd kringom 1475/80 og døydde 5. oktober 1524. Patinir er kunsthistorisk viktig gjennom å gjere landskapsmåling til ein eigen sjanger.

### Liv og gjerning
Patinir var fødd i nærleiken av Dinant. Han gjekk i lære hos Gerard David i Brugge. I bileta sine fylgde han meisteren sin i behandlinga av landskapet. Til liks med sine samtidige, Hendrik Bles og Albrecht Altdorfer, vart landskapet eit hovudmotiv, medan forgrunnsfigurane mest er staffasje. Som landskapsmålar viser han, trass detaljrikdomen, eit blikk for det storslåtte og stemningsfylte. Måleria hans har ofte ein blåaktig tone.

Mellom dei mest kjende måleria til Patinir er; *Jesu dåp*, *Den heilage Kristoffer*, samt *Flukta til Egypt*, *Antonius freisting* og *Himmel og helvete*. I begge dei sistnemnde måleria syner han, med sin fantasifulle stil, likskapar med Hieronymus Bosch. Til skilnad frå Bosch la han mindre vekt på figurane og dess meir på landskapet med taggete fjell og knausar.

Han brukte ei arkaisk biletform med dobbelt perspektiv.

Patinir døydde i Antwerpen.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Joachim Patinir|Joachim Patinir]]» frå ,  den 16. april 2012.*  

**Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon*
Gammalengelsk

**Gammalengelsk** eller **angelsaksisk**  er ei tidleg form av engelsk som blei brukt av angelsaksarar i tida før 1100. Det er eit vestgermansk språk med opphav i fleire nærskylde målføre, hovudsakleg språka som vart brukte av saksarane og anglarane i Nord-Tyskland og Sør-Jylland. Gammalengelsk ligg mellom anna nært opptil gammalsaksisk, og er nærskyld med nedertysk og frisisk. Det har òg mange likskapar med norrønt språk (og til ein viss grad moderne islandsk).

Morfologisk skil gammalengelsk seg mykje frå moderne engelsk. Det har fem kasus, nominativ, dativ, akkusativ, genitiv og instrumentalis, og tre kjønn, hannkjønn, hokjønn og inkjekjønn. Ordtilfanget var hovudsakleg av germansk opphav. Gammalengelsk tok opp i seg få element av keltiske språk, men vart sterkt påverka av skrift- og kyrkjespråket latin. Seinare vart språket òg påverka av danske og norske innvandrarar i område som Danelagen i Nord-England.

Gammalengelsk utvikla seg jamt på dei rundt 700 åra det var i bruk, frå rundt 450 til etter normannarinvasjonen i 1066. Språket i den påfølgjande perioden, fram til moderne engelsk, blir kalla mellomengelsk. 

## Skriftspråk

Gammelengelsk vart først skriven med den angelsaksiske futharken, eit runealfabet. Ved 800-talet hadde ein i stor grad teke i bruk det latinske alfabetet, med runeteikna thorn og wynn som tilleggsbokstavar. Runar hadde vortne særs sjeldne då normannarane invaderte England i 1066, og forsvann ut av bruk kort tid etter.

## Tekstdøme
Gammalengelsk tekststykke om Ottar frå Hålogaland frå rundt 890:

:Ōhthere sǣde his hlāforde, Ælfrede cyninge, þӕt he ealra Norðmanna norðmest būde. Hē cwӕð þӕt hē būde on þǣm lande norðeweardum wið þā West sǣ. Hē sǣde ðēah þӕt þӕt land sīe swiðe lang norð þanon; ac hit is eall wēste, būton on fēawum stōwum styccemǣlum wīciað Finnas, on huntaðe on wintra, ond on sumera on fiscoðe be þǣre sǣ.

:Ottar sa til herren sin, kong Alfred, at han budde lengst nord av alle nordmennene.  Han kvad at han budde i landet mot nord, ved Vesthavet.  Han sa do at landet låg svært langt nord derifrå, og at alt var audeland, men på nokre få stader innimellom levde finnar, på jakt på vintrane, og på sumrane på fiske ved havet.

## Kjelder


*
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gammalengelsk|Gammalengelsk]]» frå ,  den 16. april 2012.*
Mariah Carey

**Mariah Carey** () er ein USA-amerikansk popsongar og låtskrivar frå Long Island i delstaten New York.

## Biografi
Carey debuterte i 1990 med albumet *Vision of love*. Ho vart kjend for sin særeigne syngemåte, som er inspirert av soul, jazz og pop. Ho har hatt stor suksess i USA, Storbritannia og Australia. Særleg slo albumet *Daydream* frå 1995 godt an. Albumet inneheld låtar som «Fantasy» og «Always Be My Baby». Då singelen «My All» i 1998 toppa salslista i USA, vart ho den kvinnelege artisten med flest topplasseringar på denne lista. 

I Noreg har suksessen vore noko mindre. Mellom hennar mest populære utgjevingar i Noreg er singlane «Hero» (1993) og «When You Believe» (1998, duett med Whitney Houston). Albumet *Music Box* (1993) selde over 200&nbsp;000 eksemplar i Noreg.

Mange av komposisjonene og dei fleste tekstane har Carey sjølv skrive, anten åleine eller i samarbeid med andre. Mellom anna har ho fått hjelp med songane av Walter Afannassieff, Diane Warren og Carole King.

Carey har samarbeidd med ein rekke artistar. Westlife, Whitney Houston, Puff Daddy, Boyz II Men, Jay-Z og Luther Vandross er mellom desse.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mariah Carey|Mariah Carey]]» frå ,  den 16. april 2012.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Böyük Zirə

**Böyük Zirə**, òg kjend som **Nargin**, er ei folketom øy utanfor Bakubukta i Aserbajdsjan.

Nargin er ein del av Bakuøyane, som elles består av øyane Dasj Zira, Kitsjik Zira (Qum eller Sandøya), Zenbil, Sangi-Mugan, Tsjikil, Qara Su, Khara Zira, Gil, Ignat Dasj og nokre mindre øyar.

Nargin er den største øya som skil Bakubukta frå havet sør for Absjeronhalvøya. Øya er 3,1&nbsp;km lang og opp mot 900 meter brei. Nordvestsida av øya er vertikal og bratt. Det er lite vegetasjon på øya.

Kaspisk sel, stør, og fleire typar fugl som krikkand, gråmåse og lappdykkar.

## Historia
Eit fyr med roterande lys vart bygd på øya i 1814. Øya var tidlegare nytta som sovjetisk militærbase og mange marinefartøy ligg søkkte på nordsida av øya.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Boyuk Zira|Boyuk Zira]]» frå ,  den 16. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Generell informasjon
*Caspian Sea Biodiversity Project
*Reise
*Satellittbilete
*Absjeronøyane  

## Bakgrunnsstoff
Gerard David

**Gerard David** () var ein nederlandsk kunstmålar. Han synleggjer bibelske tema i bileta sine, med sidan naturmiljøet er sterkt til stades i måleria hans har han vorte sett som ein banebrytar for landskapsmåleriet.

### Liv og gjerning
David var son til ein handverkar i Oudewater ved Gouda. Frå 1483 arbeidde han i Brugge, der han gjekk i lære hos Hans Memling. Også Jan van Eyck sin målarstil tok han mykje etter. Etter at Memling døydde i 1494, vart David den offisielle bymålaren i Brugge. Han vart leiar for målarlauget i Brugge i 1501. I 1515 vart han også oppteken som meister i målarlauget i Antwerpen.

I tillegg til sitt virke som kunstmålar deltok David i lokalstyringa av Brugge. Målarlauget utnemnde han til representant i byrådet i 1488, og han vart nærast årleg utpeika til å halde fram i rådet. År 1496 gifta David seg med ei dotter til leiaren av gullsmedlauget i Brugge. Gjennom dette ekteskapet, men også gjennom sin målarkunst, vart han med åra ein rik mann. Dett sette han i stand til i 1521 å yte eit større bidrag til karmelittklosteret Zion.

David skapte sin eigen målarstil allereie i yngre år. Allusjonar til Jan van Eyck, Rogier van der Weyden og Hugo van der Goes er likevel ganske gjenkjennelege. David måla mest stilsame, høgtidlege bibelske scener i det fri. Figurane hans har ei verdig haldning, landskapet dekker ein vesentleg del av biletflata. David har såleis vorte sett som ein forgjengar til landskapsmåleriet.

Davids ry som målar kviler tyngst på nokre altartavler og triptykon som han laga. Desse er i dag spreidde på ulike museum i fleire land i Vest-Europa.

David døydde 1523 i Brugge.

Nasjonalmuseet for kunst, arkitektur og design i Oslo har eit måleri av David, ei madonna i eit landskap.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Gerard David|Gerard David]]» frå ,  den 16. april 2012.*
Khmer

**Khmer** er eit austroasiatisk språk tala av khmerfolk, den største folkegruppa i Kambodsja. Det er offisielt språk i landet, og blir også tala i naboområde i Thailand og i Vietnam. 

Khmer er eit av dei større austronesiske språka. Det har blitt påverka av mellom anna sanskrit og pali, særleg i kongelege og religiøse kontekstar, gjennom hinduismen og buddhismen. 
Språket blir skrive med khmer-alfabetet som stammar frå brahmiskrift.

Khmer dannar ein språkbunt med dei kringliggjande språka thai, laotisk, vietnamesisk og cham. Det skil seg likevel frå desse språka ved at det ikkje er eit tonespråk. 

Språket har tre hovuddialektar som alle er gjensidig forståelege: phnom penh (rekna som standard), nordleg khmer (snakka av etniske khmerar i nordaustre Thailand), og Krâvanh-khmer, ein arkaisk dialekt tala i Krâvanhfjella.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Khmer (språk)|Khmer (språk)]]» frå ,  den 29. januar 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Khmer  - *UCLA Language Materials Project*, University of California Los Angeles (UCLA).
Jysk hest

**Jysk hest** er ein dansk trekkhestrase.

## Raseskildring

Jysk hest er tungbygd og sterk. Hesten er vanlegvis raud med lys man og hale, men andre fargar er og tillatne etter rasestandarden. Avlsmålet er å avle fram ein mellomstor, harmonisk, muskuløs og triveleg hest med god djupn og breidde, og med eit arbeidsviljug, fromt og tillitvekkjande lynne.

## Historie
Dagens stamme av jysk hest kan sporast tilbake til 1860-talet, då lokale hopper på Jylland vart kryssa med ein innført engelsk hingst, som skal ha vore ei krysning mellom rasane shirehest og suffolk. Denne hingsten var raud med kvite sokkar. Tidleg på 1900-talet var hesterasen særs talrik, og var i bruk som arbeidshest både i landbruket og i byane. Frå midten av 1900-talet og i tiåra frametter vart hesten sine arbeidsoppgåver overtekne av bil og traktor, og talet på individ sokk. Sidan 1928 har jyske hestar vore nytta til å trekke bryggerivogner for bryggeriet Carlsberg. På det meste hadde dei 210 jyske hestar.

## Førekomst
Der finst berre nokre hundre individ att av rasen, og eit verneprogram er sett i verk.

## Bruk
Den jyske hesten vert nytta innan jordbruk og transport. Bryggeriet Carlsberg har om lag 15 jyske hestar som framleis køyrer øl i København. Desse dyra deltek òg ved oppvisningar, byfestar og liknande.

## Kjelder
*Store norske leksikon om jysk hest
*Den danske avlsforeininga si nettside (sida er på dansk)
*Om jysk hest på ei dansk skuleside (sida er på dansk)
Språket tigre

**Tigre** (tidlegare skrive tigré)  er eit semittisk språk som blir snakka i vestre Eritrea og nordaustre Sudan av over 1 million menneske. Det er i nær slekt med tigrinja, og stammar som dette frå geez. Tigrefolka som snakkar språket er tradisjonelt husdyrnomadar, og dei fleste er muslimar.

Tigre blir i dag skrive med geez-skrift, men brukte tradisjonelt arabisk skrift. Tigre har hatt nær kontakt med arabisk gjennom tidene, og har fleire arabiske lånord enn andre etiopiske semittiske språk.

## Fonologi

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tigre language|Tigre language]]» frå ,  den 17. april 2012.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tigré|Tigré]]» frå ,  den 17. april 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
*Tigre-kurs av Omar M. Kekia
Azeri–Chirag–Guneshli

**Azeri–Chirag–Guneshli** (ACG, aserbajdsjansk *Azəri-Çıraq-Günəşli*) er eit stort oljefelt i Kaspihavet, om lag 120 km utanfor kysten av Aserbajdsjan. Det er estimert at feltet dekkjer 432,4 km². Operatør på feltet er eit konsortium leia av BP. ACG-felta er estimert til å ha 5 til 6 milliardar fat petroleum. Mot slutten av 2005 var produksjonen frå åtte oljebrunnar ved plattforma om lag 240 000 oljefat per dag. Den totale produksjonen nådde meir enn 800 000 fat per dag i 2007 og kring 1 million fat per dag i 2009.

BP rapporter at råolje frå ACG vert eksportert gjennom Baku–Tbilisi–Ceyhan-røyrleidninga til Middelhavet og Baku-Supsa-røyrleidninga til Supsa i Georgia, og gjennom Baku-Novorossijsk-røyrleidninga til Novorossijsk i Russland. Ein trur òg at det finst store gassførekomstar under ACG-oljefelta, som kan nyttast for den planlagde Nabucco-røyrleidninga. Rapportar frå media indikerer at i følgje American Consulting Association IHS CERA (Cambridge Energy Research Associates), er Azeri–Chirag–Guneshli-feltet det tredje største feltet ut av 20 oppførte i verda. Den totale investeringa er estimert til 20&nbsp;milliardar US-dollar. I 2008 utgjorde olja frå ACG-feltet nesten 80 % av den totale oljeproduksjonen i Aserbajdsjan.

## Eigarskap
Rettshavarar i Azeri-Chirag-Gunashli-feltet er BP med 34,1367 %, ChevronTexaco - 10,2814 %, SOCAR - 10 %, INPEX - 10 %, Statoil - 8,5633 %, ExxonMobil - 8,006 %, TPAO - 6,75 %, Devon Energy - 5,6262 %, Itochu - 3,9205 % og Amerada Hess - 2,7213 %. Russiske Lukoil trekte seg ut av prosjektet i 2003 og selde alle rettane sine til INPEX. Avtalen var på 1,354 milliardar dollar. Produksjonsdelingsavtalen vart signert av partane den 20. september 1994 for utvikling av feltet dei neste 30 åra.  Dagen signeringa vart utført vert feira som «Oljearbeidardagen» i Aserbajdsjan. BP er operatør og leiar konsortiet AIOC. 

## Utviklingssteg
Utviklinga av Azeri–Chirag–Guneshli-feltet vart delt i tre fasar og var ferdig i 2008: 
***1. fase** - utvklinga av Chirag-feltet stod ferdig og vart operasjonelt i 1997. 
***2. fase** bestod av tre fasar:
**Fase I - utviklinga av Central Azeri-plattforma – i drift sidan februar 2005.
**Fase II - utviklinga av West Azeri-feltet – i drift sidan desember 2005.
**Fase III - utviklinga East Azeri-feltet – i drift sidan november 2006
***3. fase** - konstruksjon av djupvassplattforma Gunasjli (Deep Water Gunashli, DWG) – i drift frå april 2008

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Azeri–Chirag–Guneshli|Azeri–Chirag–Guneshli]]» frå ,  den 17. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sangachalterminalen

**Sangachalterminalen** er eit industrikompleks som består av eit naturgasshandsamingsanlegg og eit oljeraffineri, ved kysten av Kaspihavet, 45&nbsp;km sør for Baku i Aserbadsjan.

Bygginga av terminalen starta i 1996 då Chirag-feltet vart utbygd, med røyrleidningar til Supsa og Novorossijsk. Den første olje vart eksportert frå terminalen i oktober 1997. Terminalen har sidan vorte utvida med ACG fase 2 og 3, pumpestasjonen BTC og Shah Deniz-feltet, som er eit enormt naturgassfelt.

Utanom sjølve anlegget er det bygd bustadhus for 550 menneske, kafear, kino, fotballbane m.m.

Operatør for terminalen er eit konsortium leia av BP og er eit av dei største olje- og gassanlegga i verda. Andre partnarar er frå AIOC, Baku-Tbilisi-Ceyhan-røyrleidninga, Shah Deniz og Sør-Kaukasus-røyrleidninga. Terminalen mottar olje frå Azeri-Chirag-Guneshli-feltet og naturgass frå Shah Deniz-feltet. Olja vert eksportert via Baku-Tbilisi-Ceyhan-røyrleidninga til middelhavskysten til Tyrkia og via Baku-Supsa-røyrleidninga og Baku-Novorossijsk-røyrleidninga til kysten av Svartehavet.
Sangachalterminalen vart nemnd i dokumenta offentleggjort av Wikileaks som eit av dei mest kritiske utanlandske områda til USA.

## Sjå òg
*Azeri-Chirag-Guneshli

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sangachal Terminal|Sangachal Terminal]]» frå ,  den 17. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Sangachal Terminal, Caspian Energy Centre
Yanar Dağ

**Yanar Dağ** (aserbajdsjansk for «Eldfjellet») er ein naturgassbrann i ei åsside på Absjeronhalvøya ved Kaspihavet nær Baku, hovudstaden i Aserbajdsjan, som i seg sjølv er kjend som «eldlandet». Flammane stig tre meter opp i lufta frå eit tynt, porøst sandsteinlag. Bilete av Yanar Dag og slamvulkanane syner skilnaden mellom denne utsivinga og dei «sedimentære vulkanane» eller «gass-olje-vulkanane», som ligg under land og sjø i den kaspiske regionen. Aserbajdsjan har den største konsentrasjonen av slike slamvulkanar i verda, sjølv om andre finst i Tyrkia, Turkmenistan og andre stader òg.

Yanar Dag er òg kjend med namna «pilpila», «bozdagh», «ahtarma» og «gaynarja». I motsetnad til slamvulkanane brenn flammane i Yanar Dag ganske jamt, og kjem av gass som siv ut frå underjorda. Det er hevda at flammane i Yanar Dag vart tent ved eit uhell av ein gjetar i 1950-åra. Det er ikkje noko gjørme eller væske som siv ut av berget, slik det gjer frå nærliggande slamvulkanar. 

I området kring flammane er lufta fylt av lukta av gass. Små bekkar i nærleiken av Yanar Dag kan setjast fyr på med ei fyrstikk. Desse bekkane, som elles verkar rolege, vert kalla Yanar Bulaq - «brennande kjelder». 

Alexander Dumas, som vitja området, skildra ein liknande eld han såg i regionen i eit av parsisme-templa kring elden. Berre nokre få slike eldfjell finst i verda i dag, og dei fleste av dei er i Aserbajdsjan. Slike naturlege flammar har vore kjend i området sidan antikken og vart omtalt av historiske forfattarar som Marco Polo.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yanar Dag|Yanar Dag]]» frå ,  den 17. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Leyla Aliyeva

**Leyla Aliyeva** () er eldstebarnet til presidenten i Aserbajdsjan, Ilham Alijev, grunnleggjar og sjefsredaktør for magasinet *[[Magasinet Baku|Baku]]*, visepresident for Heydər Əliyev-stiftinga, styreleiar for Azerbaijani Youth Organization of Russia (AYOR) og forfattar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Leyla Aliyeva|Leyla Aliyeva]]» frå ,  den 17. april 2012.*
Fonteneplassen i Baku

**Fonteneplassen** (aserbajdsjansk *Fəvvarələr meydanı*) er ein plass i sentrum av Baku, hovudstaden i Aserbadsjan. Plassen vart tidlegare kalla **Parapet** og vert ofte omtalt som dette framleis. Namnet kjem av dei mange fontenene på plassen, som først vart bygd under sovjetstyret av Aserbajdsjan. 

Plassen er ein offentleg samlingsplass, særleg på kveldstid og i helgene. Han er ein attraktivt turistdestinasjon med mange butikkar, restaurantar, hotell og passasjar. Han starta frå Istiglaliyyat gate og murane til Gamlebyen og strekkjer seg gjennom Nizami gate, som òg i daglegtale vart kella Torgovaja-gata. Denne går parallelt til Baku Bulvar. 

I 2010 vart plassen renovert av styresmaktene i Baku.

## Bilete av Fonteneplassen

File:Baku place 1000.jpg|Første McDonalds i Baku ved Fonteneplassen
File:Nizami street building, Baku.jpg|1800-talsbygning i Nizami gate
File:Nizami street in Baku, 2010.jpg|Torgovaja gater om ettermiddagen
File:Fountains Square2, August 2010.JPG|Kveldsfontene
File:Fountain Square2, Baku, August 2010.JPG|Aserbajdsjanarar trekkjer ut i parkane i Baku på kveldstid. 
File:Rasul Rza Street, Baku, 2010.jpg|Morgon
File:Fountains Square, Baku, 1.jpg|Hovudfontena
File:Fountains Square, Baku.jpg|Passasje med antikvitetsbutikkar
File:Fountains Square, Baku, 2.jpg|Ei anna fontene
File:Tc-baku.jpg|Traveller's cafe
Fil:Fountains Square7, August 2010.JPG|«Flippermaskinkuler» på Fonteneplassen.
File:Azeris Downtown.JPG|Fonteneplassen i 2008 før ombygginga
File:Fountain "Balls" night IMG 2194.jpg|«Ball»-fontenen  på kveldstid.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fountains Square, Baku|Fountains Square, Baku]]» frå ,  den 17. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Programleiaren Leyla Əliyeva

**Leyla Əliyeva** () eller **Leyla Aliyeva** er ein aserbajdsjansk programleiar og kommentator. Ho var programleiar for Eurovision Song Contest 2012 saman med Eldar Qasımov og Nərgiz Birk-Petersen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Leyla Aliyeva (presenter)|Leyla Aliyeva (presenter)]]» frå ,  den 17. april 2012.*
Geez

**Geez** eller **ge'ez** er eit gammalt sørsemittisk språk som oppstod i dagens Eritrea og nordlege Etiopia på Afrikas horn. Det var seinare offisielt språk i kongeriket Aksum og ved det etiopiske keisarhoffet. I dag er geez liturgisk språk innan delar av etiopisk kristendom og jødedom.

## Historie
Geez blei tala av semittar som vandra inn til Etiopia frå sørlege Arabia i førkristen tid, og blanda seg med den eldre hamittiske folkesetjinga. Geezskrifta, som blir kalla fidel, blei utvikla frå det sørarabiske alfabetet. Dei eldste geez-tekstane er innskrifter frå 300-talet. Som i andre semittiske språk hadde ikkje skrifta vokalteikn, men desse blei lagde til i dei påfølgjande hundreåra gjennom små strekar eller mindre endringar av konsonantteikna. 

Geez-omsetjinga av Bibelen stammar frå rundt år 500. Fleire andre kristne tekstar, som apokryfa og salmar, finst også nedskrivne på geez. Etiopiske jødar bruker ei geez-omsetjing av sine heilage tekstar (hovudsakleg frå Tanákh, den hebraiske bibelen). Eit anna viktig geezverk er Kebra Nagast, som både ein del kristne og rastafariar reknar som guddommeleg inspirert.

Frå 900-talet blei geez avløyst som talespråk av språk som tigrinja og amharisk. Den etiopiske kyrkja og etiopiske jødar har halde på geez som liturgisk språk. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Emin Ağalarov

**Emin Araz oğlu Ağalarov**, kjend som **Emin**, () er ein aserbajdsjansk songar, låtskrivar og forretningsmann.

Emin vart berømt då han i 2006 gav ut debutalbumet *Still* som selde over 100&nbsp;000 eksemplar over heile verda. I 2010 gav han ut albumet *Wonder* i Storbritannia. Han er òg forretningsmann og arbeider som kommersiell direktør i Crocus International.

Emin er son av Araz Ağalarov, ein russisk milliardær, og er gift med Leyla Əliyeva, dottera til presidenten i Aserbajdsjan, İlham Əliyev. Saman med Əliyeva har Emin to søner.

## Eurovision Song Contest 2012
Som pausenummer i finalen i Eurovision Song Contest 2012 framførte Emin songen «Never Enough».

## Diskografi
* 2006: *Still*
* 2007: *Incredible*
* 2008: *Obsession*
* 2009: *Devotion*
* 2010: *Wonder*
* 2012: *After the Thunder*
* 2014: *Amor*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Emin Agalarov|Emin Agalarov]]» frå ,  den 17. april 2012.*  
* Emin-music: Eurovision
Baku Bulvar

**Baku Bulvar** (aserbajdsjansk *Dənizkənarı Milli Park*, «Nasjonalparken», eller *Bakı bulvarı*) er ein promenade som går langs Bakubukta i Baku, hovudstaden i Aserbajdsjan. Historia til boulevarden går attende meir enn 100 år, til ei tid då oljebaronar i Baku bygde herskapshusa sine langs breidda av Kaspihavet, og promenaden vart bygd opp kunstig meter for meter. 

Parken er om lag 6 km lang og ligg langs Bakubukta frå Azadliqplassen til Den nasjonale flaggplassen og Baku krystallhall. Lengda vart nesten dobla då stykket frå nær Azneftplassen til Baku krystallhall vart ferdigstilt i april 2012 i samband med Eurovision Song Contest 2012. I følgje aserbajdsjanske styresmakter skal boulevarden verte heile 26 km lang innan 2015 og dekkje område som Bibiheybət og heile Bakubukta. 

I 1999 vart boulevarden erklært ein nasjonalpark av Heydar Aliyev, tidlegare president i Aserbajdsjan. Med denne statuses har arbeidet med å reinse området for oljeforureining frå oljefelta i Kaspihavet gått raskare. Langs boulevarden er det eit tivoli, ein yachtklubb og ei musikalsk fontene, samt mange statuar og monument, restaurantar og eit stort kjøpesenter, kalla Park Bulvar. Parken er eit populært turområde. 

## Galleri

File:Carousels in Baku, 2010.jpg|Karusell
Fil:Baku Bulvar1.JPG|
Fil:Baku Bulvar6.JPG
File:Baku Bulvar9.JPG|Boulevard på kvelden
File:Baku 9821.JPG|
File:Baku Bulvar8.JPG|Fontene på boulevarden


## Sjå òg
* Den nasjonale flaggplassen
* Martyralleen
* Fonteneplassen i Baku
* Azadliqplassen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Baku Boulevard|Baku Boulevard]]» frå ,  den 17. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Azerbaijan International, (8.2), Summer 2000. Seaside Boulevard: A Glimpse Back Through History
*Новая жизнь старого бульвара. Nash Vek, Суббота, 20 Апрель 2007 года №14 (409)
*Возвращение «Венеции» на бакинский бульвар . Vesti.az, 16-07-2009
*Фоторепортаж: Новое лицо Бакинского Бульвара. Day.az, 11 января 2009
*Фоторепортаж: Бакинский бульвар летом . Gazeta.az, 12 августа 2008 г.
Azadliqplassen

**Azadliqplassen** (aserbajdsjansk *Azadlıq meydanı*, russisk Площадь Свободы, Plotsjsjad Svobody) er den største plassen i sentrum av Baku i Aserbajdsjan. Han ligg ved sidan av Baku Bulvar.

Det ligg store fontener på plassen, mellom anna ei musikalsk fontene. 

## Historie
Plassen var opphavleg kalla opp etter Vladimir Lenin, bygd i 1960- og 1970-åra, etter at Regjeringsbygget i Baku stod ferdig i 1952 og eit monument til Lenin vart reist føre det i 1955. I lag med plassen har styresmaktene i Baku reist fleire bygg kring plassen, som hotella Azerbaijan og Absheron. Leninmonumentet, laga av D.M. Garjaghdi, vart rive ned tidleg i 1990-åra etter at Aserbajdsjan fekk sjølvstendet sitt og etter Svart januar-tragedien. Plassen fekk i 1991 òg namnet *Azadliqplassen* (Fridomsplassen) etter at Sovjetunionen kollapsa. I 2006 gav regjeringa midlar til renovering av Regjeringsbygget og området kring Azadliqplassen. Arbeidet pågjekk til 2010. 

### Byggverk
* Regjeringsbygget
* Baku Bulvar, langs Neftchiler aveny

 

## Hendingar
Plassen var åstad for protestar frå tusenvis av aserbajdsjanarar mot den urettferdige politikken til kommunistregimet og demonstrasjonar mot valden mot aserbajdsjanarar i Karabakh sidan 1988. Hendingane førte seinare til erklæringa sjølvstendet den 17. november 1989. Etter Svart januar-massakren av sivile innbyggjarar i Baku den 20. januar 1990, møtte om lag to millionar menneske opp på Azadliqplassen for å samlast og sørgje. Frå her tok dei dei falne i massakren til gravstaden ved Martyralleen i øvre Baku. 

## Sjå òg
*Svart januar
*Neftchiler aveny

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Azadliq Square, Baku|Azadliq Square, Baku]]» frå ,  den 17. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Regjeringsbygget i Baku

**Regjeringsbygget** (aserbajdsjansk *Hökumət evi*) i Baku er eit regjeringsbygg for forskjellige ministrar i Aserbajdsjan. Bygget ligg ved Neftchiler aveny mot Baku Bulvar ved Azadliqplassen‎. Baksida av bygget går langs den travle Uzeyir Hajibeyov gate i sentrum av Baku. Regjeringsbygget vart oppført for 5500 personar.

## Historie

I 1924-1927 vart det planlagd fleire store regjeringsbygg for Baku. I 1934 annonserte sovjetiske styresmakter eit anbod for bygginga av Baku Sovjet-palass (seinare omdøypt Regjeringsbygget). Konkurransen vart vunnen av dei kjende arkitektane Lev Rudnev, V.O. Munts og K. Tkatsjenko (deltakar). Med somme endringar i prosjektet, vart bygginga av Regjeringsbygget utført frå 1936 til 1952. Bygginga førte òg til bygginga av Leninplassen (seinare kalla Azadliqplassen, eller Fridomsplassen) føre byggverket. I 1955 vart det reist eit monument til Vladimir Lenin ved Azadliqplassen, laga av D.M. Garyaghdi. I tillegg til hovudbygget vart det bygd fleire andre bygg i 1960- og 1970-åra kring plassen, som hotella Azerbaijan og Absheron. Leninstatuen vart seinare fjerna av sjølvstenderørsla i Aserbajdsjan etter Svart januar og Leninplassen fekk namnet Fridomplassen (Azadliqplassen).

## Etter sjølvstendet
Bygningen husa etter sjølvstendet i 1991 mange organisasjonar og føretak. Etter at bygningen vart renovert, vart alle føretaka flytta til andre stader i byen og kontora vart nytta av statsorganisasjonar. 

I 2006 starta ei renovering av bygg og dette prosjektet var ferdig i 2010. Bygningen ligg i sentrum av Baku og er av dei mest vitja attraksjonane i Aserbajdsjan. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Government House, Baku|Government House, Baku]]» frå ,  den 17. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Juan Gris

**José Victoriano González-Pérez** (), kjend som **Juan Gris**, var ein spansk målar og bilethoggar. Han levde og arbeidde det meste av livet i Frankrike. Gris er særleg kjend for sine bidrag til å utvikle kubismen.

### Liv og gjerning
González-Pérez var føds i Madrid og gjekk to år (1902&ndash;04) på *Escuela de Artes y Manufacturas* i fødebyen, der han lærte teknisk teikning. Året etter studerte han akademisk målarkunst hos målaren José Maria Carbonero.

I 1906 kom han til Paris og orienterte seg mot kunstnarar som Henri Matisse, Georges Braque, Fernand Léger og Amedeo Modigliani. Han kom snart i kontakt med landsmannen Pablo Picasso. Gris såg på ein måte Picasso som lærar og vegleiar, medan Gertrude Stein meiner at «Pablo gladeleg hadde sett mannen fjerna frå kartet».

Gris leverte vitseteikningar til dei fire moroblada som kom ut i Paris på den tida. Frå 1910 begynte han for alvor å måle. To år seinare hadde han utvikla sin eigen variant av kubisme. Han tok utgangspunkt i den analytiske kubismen, men gjekk etterkvart over til den syntetiserande. Saman med vennen Matisse vart paletten meir fargerik og harmonisk, medan Picasso og Braque nærast måla monokromatisk. Mange av arbeida til Gris kan sjåast som stilleben.

I 1924 teikna han scenografien og kostymane til ei av Ballets Russes sine oppsettingar, leia av dansaren Sergej Djagilev.

Gris formulerte sine teoriar om estetikk kring 1924. År 1924 førelas han ved Sorbonne-universitetet om moglegheitene med måleriet (*Des possibilités de la peinture*). Større separatutstillingar vart halde i *Galerie Simon* i Paris, *Galerie Flechtheim* i Berlin, begge i 1923, og *Galerie Flechtheim* i Düsseldorf i 1925.

Juan Gris døydde i Boulogne-sur-Seine i Paris.

## Bakgrunnsstoff
* The Athenaeum  - Omfattende liste over og bilder av Gris' arbeider
* Web Museum - Biografi og bilder av Gris' arbeider
* OCR'd issues of Le Rire

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Juan Gris|Juan Gris]]» frå ,  den 17. april 2012.*
Kahurangi nasjonalpark

**Kahurangi nasjonalpark** er ein nasjonalpark nordvest på Sørøya på New Zealand. Parken vart oppretta i 1996, og har eit areal på 4 520 km². Han er den nest største av dei fjorten nasjonalparkane på New Zealand, og vart danna ut frå den tidlegare North-west Nelson Forest Park.

Kahurangi Point, som vert rekna som grensa mellom West Coast og Tasman, ligg i parken, det same gjer fottur-ruta Heaphy Track og Mount Owen.

Parken vert administrert av Miljøverndepartementet, Department of Conservation. Fotturar, rafting og grotteklatring er populære aktivitetar i parken. Etter å ha vore forbode i mange år, vart terrengsykling tillate på Heaphy Track på prøvebasis for vintrane 2011, 2012 og 2013. I kor stor grad syklinga er til ulempe for fotturistane og dyrelivet, vil avgjera om forsøket vil halda fram eller ikkje.

## Vernetiltak
I tillegg til dei pågåande vernetiltaka til Miljøverndepartementet, er der ein privat samskipnad som tek sikte på «å gjennomføra, i samarbeid med Miljøverndepartementet, ein strategi for å ta vare på eller føra attende trua flora og fauna i nedslagsfeltet til Flora Stream i Kahurangi National Park. Dette vil gje ei rikare oppleving for alle som vitjar dette populære området, og føra til auka verdsetjing og bruk av parken.» «Samskipnaden har no om lag 30 kilometer med fangstlinjer, med feller med 100 meters mellomrom. Eit utryddingsprogram for veps er også på plass. Overvaking av fuglar står òg på foreininga sitt program.»

## Sjå òg
*Verna område på New Zealand
*Biologisk mangfald på New Zealand

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kahurangi National Park|Kahurangi National Park]]» frå ,  den 17. april 2012.*  
; Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Department of Conservation information - Kahurangi National Park
Sultan Salman Al-Saud

**Sultan bin Salman bin Abdul-Aziz Al-Saud** () er ein saudiarabisk pilot som flaug som nyttespesialist i romferjeturen STS-51-G. Al-Saud var den første og så langt den einaste saudiarabaren i rommet. Han var også den første arabaren, den første muslimen og den første kongelege som i rommet. Han er president og styreleiar for den saudiske kommisjonen for turisme og antikvitetar.

Al-Saud er son av Salman bin Abdul-Aziz Al Saud og soneson av kong Ibn Saud.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sultan Salman Al-Saud|Sultan Salman Al-Saud]]» frå ,  den 17. april 2012.*