open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ellen Horn

**Ellen Horn** (), fødd **Ellen Stoesen**, er ein norsk skodespelar, teatersjef og tidlegare kulturminister for Arbeidarpartiet.

## Bakgrunn
Ellen Horn blei fødd i Montreal, og budde dei fyrste åra av livet i Canada, der faren arbeidde for den internasjonale luftfartsorganisasjonen ICAO. Seinare voks ho opp på Tjøme.

## Teater
Ho dreiv dokketeater i tre år etter at ho fullførte vidaregåande skule. Ho er utdanna som skodespelar frå Statens Teaterhøgskole. Ho har vore knytt til Fjernsynsteateret, til Nationaltheatret som skodespelar og teatersjef, og blei utnemnd til teatersjef for Riksteateret i februar 2005. Ho var styreleiar for Den Norske Opera frå 2007 til 2015.

## Regjering
Ellen Horn var statsråd i Kulturdepartementet (kulturminister) i Jens Stoltenberg si første regjering, 2000-2001.

## Privatliv
Ho er gift med jazztrommeslagaren Jon Christensen, og har to barn: Kjersti Horn, frå det tidlegare ekteskapet med Per Horn, og Emilie Christensen frå det noverande ekteskapet.

## Nokre roller
Sigrid Undset i *Undset* (Trøndelag Teater 2005)

## Kjelder

* 
*
Samanslutninga av søraustasiatiske statar

**Samanslutninga av søraustasiatiske statar** (**ASEAN**: *Association of Southeast Asian Nations*) er ein internasjonal organisasjon med dei fleste landa i Søraust-Asia som medlemmar. ASEAN har som føremål å styrka den økonomiske, sosiale, og kulturelle utviklinga i regionen. Hovudkontoret ligg i Jakarta i Indonesia.

Organisasjonen vart skipa 8. august 1967 i Bangkok av Indonesia, Malaysia, Filippinane, Singapore og Thailand. 

Brunei vart medlem i 1984, Vietnam i 1995, Laos og Myanmar i 1997 og Kambodsja i 1999.

Alle medlemslanda har underskrive SEANWFZ-avtalen, som slår fast at Søraust-Asia skal vera fri for kjernevåpen. Avtalen vart verksam i 1997.

## Medlemsland

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Association of Southeast Asian Nations|Association of Southeast Asian Nations]]» frå ,  den 7. mars 2010.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Landsbankinn

**Landsbanki Íslands** (på Island gjerne **Landsbankinn**), er den eldste og nest største av dei tre store private bankane på Island.

Banken vart grunnlagd i 1885, og fungerte som sentralbank på Island til 1961. Den gongen var utferding av pengar ein viktigare del av oppgåvene til sentralbanken enn pengepolitikk. Islands sentralbank tok over sentalbankrolla etter eit vedtak på Alltinget, og Landsbankinn vart slått saman med Samvinnubankinn (Samvirkebanken). Landsbankinn vart gjort om til eit allment aksjeselskap 1. januar 1998. Seinare vart banken meir og meir privatisert i perioden 1998 til 2003.

Landsbankinn hadde i 2006 52 filialar på Island. I 2001 hadde banken  den største delen av dei private innskota på Island, føre Glitnir og Kaupthing Bank. Under |den internasjonalen finanskrisa 2007-2008 fekk banken store gjeldsproblem etter satsinga i den internasjonale finansmarknaden, spesielt gjennom nettbanken Ice-save.

I juli 2009 hadde Landsbankinn eksisterande og selde/nedlagde dotterselskap og filialar i følgjande land: 
* Landsbanki, Oslo - nedlagd 
* Landsbanki, Helsingfors - nedlagd 
* Landsbanki, London 
* Heritable Bank, London - i gjeldsforhandlingar 
* Landsbanki Securities, London - i gjeldsforhandlingar 
* Merrion Capital, Dublin - seld i oktober 2006 
* Kepler Equities, Paris - seld i oktober 2006 
* Landsbanki, Amsterdam 
* Landsbanki, Madrid - nedlagd 
* Landsbanki, Halifax, Canada 
* Landsbanki, Luxembourg - i gjeldsforhandlingar 
* Landsbanki, Hong Kong - nedlagd 
* Landsbanki US, New York – nedlagd

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Landsbanki|Landsbanki]]» frå ,  den 7. mars 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (islandsk)
* Offisiell nettstad (engelsk)
Turid Birkeland

**Turid Birkeland** () var ein norsk politikar frå Arbeiderpartiet.

Turid Birkeland var statsråd i Kulturdepartementet (kulturminister) i Thorbjørn Jagland si regjering frå 25. oktober 1996 til 17. oktober 1997.

I perioden 1986 til 1989 var Turid Birkeland fast møtande vararepresentant på Stortinget. Ho var leiar for AUF i åra 1989-1992. Ho var leiar for Ja-aksjonen for norsk EU-medlemskap i 1994.

Turid Birkeland skreiv bøker, og arbeidde for LO sitt kontor i Brüssel. 
Ho arbeidde elles mellom anna som kultursjef i NRK og programleiar i kulturavdelinga i NRK. Ho leia programmet «*[[Silikonfri sone]]*» på TVNorge, og var også programleiar på TV+ i 1995, i tillegg til verv som leiar for programrådet i P4.  Ho var også leiar for Kammermusikkfestivalen i Risør.

Frå 2008 var Turid Birkeland seniorrådgjevar i Telenor.

## Bøker
* Turid Birkeland og Sigurd Sandvin. *Alle fakta på bordet*. Oslo, 1992 EU-fakta
* *Stockholm - Din guide til storbyen!*. Damm, 2001 ISBN 82-517-8792-0
* *London - Din guide til storbyen!*. Damm, 2005. ISBN 82-496-0701-5

## Kjelder

*
Elsa Skjerven

**Elsa R. Skjerven** () var ein norsk politikar for Kristeleg Folkeparti. Ho var statsråd og sjef for Familie- og forbrukardepartementet (familie- og forbrukarminister) i Per Borten si regjering frå 1965 til 1971, i til saman 5 år, 5 månader og 5 dagar. Som vararepresentant til Stortinget møtte ho til saman 76 dagar.

## Biografi
Elsa Skjerven var fødd i Oslo. Ho tok eksamen i elementær musikkteori ved Musikkonservatoriet i 1941, og utdanna  seg som lærar ved Elverum lærerskole i 1943. Ho var gymnastikklærar ved Levanger lærerskole, Innherred sykepleierskole og Strinda realskole og gymnas. Ho budde i Trondheim i 40 år, og var medlem av bystyret i 23 år. Mot slutten av denne tida var ho kommunalråd i kultur- og undervisningssektoren i åtte år. I 1982 flytta ho til Bærum, der ho levde til ho døydde.

## Verv
*Medlem av Trondheim bystyre frå 1959 til 1983, frå 1972 også medlem av formannskapet
*Vararepresentant til Stortinget i periodane 1965–1969, 1969–1973 og 1973–1977
*Medlem av Sør-Trøndelag fylkesting frå 1979 til 1982  
*Medlem av Kringkastingsrådet 
*Medlem av Marknadsrådet
*Medlem av landsstyret i Kristeleg Folkepartis Kvinner i 12 år. 
*Formann for Kristeleg Folkepartis Kvinner frå 1974 til 1976. 

## Prisar og utmerkingar
*Norske Kommuners Sentralforbunds heidersteikn frå 1983
* Æresmedlem i Kristeleg Folkeparti frå 1985

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Elsa Skjerven|Elsa Skjerven]]» frå ,  den 7. mars 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Elsa Skjerven hos stortinget.no
Marknadsrådet

**Marknadsrådet** er eit norsk domstolliknande forvaltingsorgan som handsamar klager på marknadsføring. Rådet handsamar ankesaker frå Forbrukarombodet, Sosial- og helsedirektoratet (marknadsføring av tobakk eller alkohol) og Medietilsynet (politisk reklame på TV). Marknadsrådet sine vedtak er endelege og kan berre settast til side av domstolane.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Torfinn Bjarkøy

**Torfinn Bjarkøy** () i Narvik er ein norsk jurist og tidlegare Forbrukarombod. Han var underdirektør hos Forbrukarombodet frå 1989 til han sjølv blei Forbrukarombod i 1995. Dette embetet hadde han fram til 2000, då han måtte slutte på grunn av sjukdom.
Hans Petter Lundgaard

**Hans Petter Lundgaard** () var ein norsk  jurist, mest kjend som Forbrukarombod.

Hans Petter Lundgaard var fødd i Oslo.
Etter juridikum var han først tilsett som universitetslektor ved Universitetet i Oslo frå 1963. I 1971 tok han over som leiar for Forsikringsklagekontoret. I 1973 vart Forbrukarombodet oppretta. Inger Louise Valle vart tilsett som det første Forbrukarombodet. Medan ho var statsråd i regjeringa Nordli frå 1976 til 1980, og deretter stortingsrepresentant til 1981, var  Lundgaard fungerande Forbrukarombod. Valle sa frå seg stillinga i 1981, og Lundgaard fekk deretter den ledige stillinga på permanent basis. I 1986 vart han utnemnd til lagdommar i Eidsivating lagmannsrett, som seinare skifta namn til Borgarting lagmannsrett. Han gjekk av for aldersgrensa i 2005.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hans Petter Lundgaard|Hans Petter Lundgaard]]» frå ,  den 7. mars 2010.*
Mikhális Sifákis

**Mikhális Sifákis** () er ein gresk fotballspelar med landskampar for Hellas. Han spelar keeper for Aris Thessaloniki.

Sifákis vart fødd i Iráklio på Kreta og begynte å spela fotball som 9-åring. Den første klubben hans var *Atsalénios Iraklíou*. I 1999 gjekk han over til klubben OFI Kreta i same byen, der han spelte på B-laget til 2002. I 2002 fekk han sin første proffkontrakt med OFI. Han spelte for dei fram til 2007, då han gjekk på lån til Olympiakos i Pireus. Med dei vann han den greske ligaen og cupen, men han spelte berre to kampar for A-laget. I 2008 vart Sifákis selt til Aris Thessaloniki, der han framleis spelar i 2009-2010-sesongen.

I 2004 kom Sifákis med på det greske U21-landslaget. Han spelte 15 kampar for dei. 14. oktober 2009 fekk han sin første A-landslagskamp for Hellas, då dei slo Luxembourg 2-1 i den siste kampen i gruppespelet i kvalifiseringa til fotball-VM i 2010.
I dei to avgjerande kvalifiseringskampane mot Ukraina var Sifákis reservekeeper.

## Kjelder
**Denne artikkelen starta med ei omsetjing frå [[:en:Michalis Sifakis|engelsk wikipedia]], 8. mars 2010.*
Aléxandros Tzórvas

**Aléxandros Tzórvas** () er ein gresk fotballspelar. I 2011/12-sesongen spelar han som keeper for Palermo og for det greske landslaget.

Tzórvas vart fødd i Athen. Han begynte karrieren sin ved fotballakademiet til Panathinaikos, men hadde vanskeleg for å få kamper for førstelagte der. Han vart lånt ut til fleire lag, Ájos Nikólaos, Markópoulo Mesojéas og Thrasývoulos Fylís, før han vart kalla tilbake til Panathinaikos som reservekeeper i 2005. Då han framleis ikkje fekk A-lagskampar for Panathinaikos gjekk han til OFI Kreta i 2007 i ein bytehandel der keepertalentet Oréstis Karnézis gjekk den andre vegen. På Kreta fekk han spela fast på øvste nivå.

I mars 2008 vart Tzórvas kalla inn som tredjekeeper av landslagstrenaren Otto Rehhagel til ein venskapskamp mot Portugal. Han debuterte for Hellas sitt landslag 19. november 2008 i ein vennskapskamp mot Italia i Pireus, som enda 1-1. På denne tida vart han kjøpt tilbake til Panathinaikos, der han sidan har kjempa seg inn på A-laget. I november 2009 stod Tzórvas i mål for Hellas i begge dei avgjerande kvalifiseringskampane til fotball-VM i 2010 mot Ukraina. Han heldt buret reint i begge kampane, Hellas vann 1-0 samanlagt og gjekk til VM.

## Kjelder
**Denne artikkelen starta med ei omsetjing frå [[:en:Alexandros Tzorvas|engelsk wikipedia]], 8. mars 2010.*
Campo Tencia

**Pizzo di Campo Tencia** er eit fjell i Lepontin-Alpane i kantonen Ticino i Sveits. Fjellet ligg mellom dalane  Leventina og Valle Maggia. Med ei høgd på 3&nbsp;071 m er fjellet det høgste som ligg inne kantonen Ticino, men det er høgre toppar på kantonsgrensa i Adula-Alpane og Monte Basòdino. Campo Tencia er òg namnet på isbreen som strekker i nordaustleg og nordleg retning frå fjlltoppen. 

Nordnordaust for Pizzo di Campo Tencia ligg fjellhytta Capanna Campo Tencia på 2&nbsp;140 meter over havet. Ho vart reist i 1912 og var den fyrste overnattingshytta som Ticino-avdelinga av Schweizer Alpen-Club bygde.

Eit klatrelag beståande av føraren Peter Sulzer, Gottlieb Samuel Studer, W. Lindt og F. Aebi var dei fyrste som kleiv til topps, 1867.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Campo Tencia|Campo Tencia]]» frå , den 8. mars 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Campo Tencia on SummitPost.org
Pizzo Tambo

**Pizzo Tambo** er eit 3&nbsp;279 meter høgt pyramideforma fjell på grensa mellom Sveits og Italia. Fjelltoppen er den høgste og nordlegaste i fjellrekka Adula-Alpane.

Tambo ligg mellom den sveitsiske dalen Misox og den italienske Valle San Giacomo. Fjellet stig opp vest for Splügenpasset.

Frå toppen er det vid utsikt for fjellklivarar og skigåarar. Toppen kan nåast frå Splügenpasset over ein bratt stig. Buskapar frå heile
Felsberg har sommarbeite på Tambo-fjellet.

## Bakgrunnsstoff
* Pizzo Tambo Tourenberichte

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Pizzo Tambo|Pizzo Tambo]]» frå ,  den 8. mars 2010.*
Alperschällihorn

**Alperschällihorn** er eit 3&nbsp;036 meter høgt fjell i såkalla *Splügener Kalkberge* i den sveitsiske kantonen Graubünden. Fjellet ligg nord for bygda Splügen i Rheinwald, i aust ligg Sufers (der det høgaste punktet til fjellet er), medan nordsida høyrer til Safien.

Nord for Alperschällihorn ligg fjellskaret Alperschällilücke på 2&nbsp;614 meter over havet, eit skar der ein kan gå mellom Sufers og Safien.

Til liks med heile *Splügener Kalkberge* er Alperschällihorn prega av eit uryddig steinlandskap der ein ofte høyrer dyn frå steinsprang.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alperschällihorn|Alperschällihorn]]» frå ,  den 8. mars 2010.*
Bruschghorn

**Bruschghorn** er eit 3&nbsp;056 meter høgt fjell i den sveitsiske kantonen Graubünden. Bruscghorn er hovudtoppen på ein 2200 m lang og nokså jamnhøg fjellrygg.
Frå 3&nbsp;036 m høge “Schwarzhorn” (=Svarthorn) må ein knapt 40 meter ned fjellryggen før ein etter kring 520 meter luftlinje når “Gelbhorn” (=Gulhorn), som også er 3&nbsp;036 moh. Derifrå er  er det 1&nbsp;100 meter vidare til sjølve Bruschghorn. Mellom Gelbhorn og Bruschghorn må ein ned ca 80 høgdemeter. 680 meter nord for hovudtoppen er eit namnlaust toppunkt på 3&nbsp;044 m, ryggen mellom denne høgda og hovudtoppen er heile vegen over 3&nbsp;000 meter over havet.

Alle toppane, frårekna den nordlegaste og namnlause 3&nbsp;044 m høge toppen, som høyrer til Safien, ligg på grensa mellom Safien og Safiental i vest og Casti-Wergenstein i Schams i aust.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bruschghorn|Bruschghorn]]» frå , den 8. mars 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Turskildring på hikr.org
Samir Handanovič

**Samir Handanovič** () er ein slovensk fotballspelar som spelar for Inter Milan (2020).

Han har spela som keeper for Udinese i Italia, og for det slovenske landslaget.

Handanovič vart fødd i Ljubljana og begynte karrieren sin i Domžale. Han fekk kontrakt med Udinese sommaren 2004. Sommaren 2005 var han på lån til Treviso og seinare same sesongen til Lazio. Sesongen 2006-2007 var han på lån til Rimini i Serie B. Sommaren 2007 kom han attende til Udinese, der han skreiv under på ein ny og forbetra kontrakt, som varer til 30. juni 2012. Den same sesongen vart han førsteval som keeper for Udinese, og også for det slovenske landslaget.

Søskenbarnet hans, Jasmin Handanovič, er også ein fotballkeeper med landskampar for Slovenia.

## Kjelder
**Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå [[:en:Samir Handanovič|engelsk]] og [[:sl:Samir Handanovič|slovensk]] wikipedia 8. mars 2010.*
Golden Hinde

**Golden Hinde** er eit fjell i Vancouver-fjella på øya Vancouver i Britisk Columbia. Den 2&nbsp;197 meter høge fjelltoppen er den høgste på øya.  Fjellet ligg nær midten av den 2&nbsp;450 km² store Strathcona Provincial Park, ved kjeldene på elva *Wolf River* og vest for vatnet *Buttle Lake*, om lag 25 km aust for bygda *Gold River*. Fjelltoppen er eit populært mål for erfarne fjellfolk, og vart kliven fyrste gongen i 1913 eller -14. Fjellgrunnen består av basalt og er del av Karmutsen-formasjonen.

Fjellet, som er synleg frå vestkysten av øya, er oppkalla etter Francis Drake sitt skip «Golden Hind». Ein skipper som dreiv pelshandel såg for seg Drake sitt skip i det dei siste solstrålane lyste opp fjellet. Jordomseglaren Drake skal ha vore opp under kysten av det seinare Britisk Columbia på jordomseglinga si, 1577-80. Namnet vart fyrst offisielt godkjent i 1938, etter det var vist til loggboka til ein pelshandlar. Det alternative namnet «The Rooster's Comb» vart nytta av dei tidlege fjellklivarane grunna utsjånaden til fjellet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Golden Hinde|Golden Hinde]]» frå ,  den 8. mars 2010.*
Sciora di Dentro

**Sciora di Dentro** er ein 3&nbsp;275 meter høg fjelltopp i kantonen Graubünden i Sveits. Toppen, som også vert kalla *Sciora Dadent* høyrer med til Bregagliafjella og ligg nokre kilometer nord for statsgrensa mot Italia. Sciora di Dentro er den høgste toppen i Sciore-massivet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:it:Sciora di Dentro|Sciora di Dentro]]» frå ,  den 8. mars 2010.*   

## Bakgrunnsstoff
* Om Sciora på summitpost.org
Ago di Sciora

**Ago di Sciora** er ein fjelltopp i den sveitsiske kantonen Graubünden. Han er ein av toppane i Sciora-massivet i Bregagliafjella. Toppen er forma som ei kvass nål og står midt i massivet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ago di Sciora|Ago di Sciora]]» frå ,  den 8. mars 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Om Sciora-massivet på Summitpost.org
Dale kraftverk

**Dale kraftverk** ved Dale i Vaksdal kommune er eit kraftverk i Bergsdalsvassdraget i Vestland fylke. 

## Vassdrag
Kraftverket er det nedste i Bergsdalsvassdraget. Vatnet i Bergsdalsvassdraget blir magasinert i Torfinnsvatnet og Hamlagrøvatnet og nytta av kraftstasjonene Hodnaberg, Kaldestad og Fosse før det til slutt blir nytta i Dale kraftverk. Konsesjonsvilkåra for kraftverka i Bergsdalsvassdraget krev minstevannføring i Daleelva, og vassnivå i magasina på sommarstid.

Nedslagsfeltet er på , og tilsig er på . Vasskraftverket utnytter eit fall på . Vatnet blir leia i ein  lang tunnel frå Storefossdammen, som er inntaksmagasin for kraftstasjonen.

## Dale I
Kraftverket blei sett i drift i 1927 og var ferdig utbygga i 1951. Totalt blei det installert seks aggregat. Arkitekt Arent Greve var ansvarleg for bygningen, som er rekna som den viktigaste nyklassisistiske kraftstasjonen på Vestlandet. Bygginga av kraftanlegget blei finansiert med eit lån frå USA på 2 millionar dollar.

## Dale II
Mellom 1987 og 1990 blei det bygd ein ny kraftstasjon i fjellet like bak den gamle kraftstasjonen. Etter at det siste aggregatet blei installert i 2007 overtok den nye kraftstasjon heile produksjonen.

Installert effekt er  fordelt på to francisturbinar. 

Eviny driv og eig anlegget.

## Fleirbrukshall
Frå 2007 var det ikkje lenger behov for den gamle kraftstasjonbygningen. Eviny fekk ein avtale med Vaksdal kommune om å etablera ein ny fleirbrukshall ved den gamle kraftstasjonen. Ein avtale med Hordaland fylkeskommune bestemte at første byggetrinn frå den gamle kraftstasjonens (1927) skulle bevarast som eit kulturminne på staden, og dei nyare byggetrinna bevarast gjennom dokumentasjon og rivast for å gje plass til den nye fleirbrukshallen. Hallen blei opna 25. januar 2014.

## Kjelder

* 
* NVE vannkraftdatabase 
* BKK 
* Vaksdalsposten
* Om kulturminnet

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dale kraftverk|Dale kraftverk]]» frå ,  den 22. januar 2020.*
Vang stavkyrkje

**Vang stavkyrkje** er ei stavkyrkje frå 1100–1200-talet som opphavleg stod i Vang i Valdres, men som vart riven på 1800-talet og overteken av kongen av Preussen.

Då det i 1832 vart fastsett av heradsstyret å rive stavkyrkja, som var for lita og dårleg for bygda og måtte erstattast av ei ny kyrkje, freista kunstmålaren J.C. Dahl å berga ho som eit kulturminne ved å få ho flytta. Då dette ikkje lukkast, kjøpte han kyrkja på auksjon for eigne pengar. Kong Fredrik Vilhelm IV av Preussen, som var kjend med Dahl, gjekk i 1841 med på å overta kyrkja etter at Dahl hadde teke dette opp med han. Sterkt rekonstruert og mykje ombygd vart kyrkja reist i det som i vår tid er Karpacz i Karkonosze i Polen, der kyrkja no har namnet *Świątynia Wang*.

På ein portal i stavkyrkja finst det ei runeinnskrift. Innskrifta er tyda som (på normert norrønt): *Eindriði skar, mjáfingr, sonr Ólafs á Ló*. Dette kan omsetjast som: *Eindride skar, Mjåfinger, son til Olav på Lo*. Dette er truleg ein kunstnarsignatur på den utskorne portalen. «Mjåfinger» tyder i så fall ein med mjåe fingrar, i overført tyding, fingernæm. I 1937 vart det meldt at innskrifta ikkje lenger var leseleg, grunna stor slitasje av turistar som hadde rørt ved henne.

Ein biletstein med runeinnskrift, Vangsteinen, stod attmed stavkyrkja. Biletsteinen står no ved kyrkjeporten til Vang kyrkje, som vart bygd på staden til erstatning for stavkyrkja. Ein stein på kyrkjegarden markerer kvar stavkyrkja stod.

## Fotnotar


## Bakgrunnsstoff
Eduardo

**Eduardo** kan vera:
*Ei spansk eller portugisisk form av mannsnamnet Edvard
*Kortform av namnet til fotballspelaren Eduardo dos Reis Carvalho
*Kortform av namnet til fotballspelaren Eduardo da Silva
Bjørn Erik Thon

**Bjørn Erik Thon** () er ein norsk jurist og forfattar. Mellom 2000 og 2010 var han Forbrukarombod, frå 2. august 2010 til 1. august 2022 direktør for Datatilsynet, og frå 2022 likestillings- og diskrimineringsombod.

## Karriere
Thon blei utdanna cand.jur. i 1989 og har arbeidd som seksjonssjef i Forbrukarrådet, advokat- og dommerfullmektig, og var politisk rådgjevar for Odd Einar Dørum i Justisdepartementet i tida 1999–2000. Han har skrive fleire kriminalromanar og bøker om forbrukarspørsmål.

Thon blei 28. mai 2010 oppnemnd som direktør i Datatilsynet, han etterfølgde Georg Apenes.

## Bibliografi
**Svart kappe* – kriminalroman (2000)
**Den tause klienten* – kriminalroman (2002)
**Den enes død* – kriminalroman (2004)
**Forbrukerjungelboka* – fagbok (2005), medforfattar Ola Fæhn

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Eduardo dos Reis Carvalho

**Eduardo dos Reis Carvalho**, eller berre **Eduardo** () er ein portugisisk fotballspelar og keeper for det portugisiske landslaget og, i 2013/14-sesongen, Braga i den portugisiske toppdivisjonen, der han spelar på lån frå Genoa i italiensk Serie A.

Eduardo vart fødd i Mirandela i Bragança-distriktet. Han fekk ikkje gjennombrotet sitt som profesjonell fotballspelar før han var midt i 20-åra. Han begynte å spela i Braga, men fekk sine første kampar i den portugisiske toppdivisjonen på lån til Beira-Mar i 2006/07-sesongen.

Den neste sesongen vart Eduardo lånt ut til Vitória, og var ein nøkkelspelar i laget som vann den portugisiske ligacupen. Han redda tre straffespark i straffesparkkonkurransen i finalen mot Sporting.

I 2008/09-sesongen var Eduardo attende i Braga, der han spelte alle seriekampane og alle kampane i UEFA-cupen.

Etter fotball-EM i 2008 tok landslagstrenaren Carlos Queiroz med Eduardo i den nye landslagstroppen som han bygde opp til VM-kvalifiseringa for fotball-VM i 2010. Han fekk landslagsdebuten sin 11. februar 2009 i ein 1-0-siger over Finland i ein privatlandskamp heime. Han spelte resten av VM-kvalifiseringskampane.

## Kjelder
**Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå [[:en:Eduardo dos Reis Carvalho|engelsk wikipedia]] 8. mars 2010.*
Forbruker-rapporten

***Forbruker-rapporten*** har vore eit reklamefritt forbrukartidsskrift utgjeve av Forbrukarrådet. Bladet kom ut første gongen i 1958. Det har no blitt lagt ned, og kom såleis med det siste nummeret i februar 2010.

*Forbrukar-rapporten* har innehalde allsidig forbrukarstoff. Her har vore fakta om varer og tenester, mellom anna med varetestar av forbrukarelektronikk, kvitevarer og anna. Den siste ansvarlege redaktøren var Jarle Oppedal. Tidsskriftet var medlem av Den Norske Fagpresses Forening

## Bakgrunnsstoff
* Forbruker-rapporten på nett

## Fotnotar
Forbrukarrådet

**Forbrukerrådet** er ein uavhengig interesseorganisasjon som hjelper forbrukarane og påverkar styresmakter og næringsliv i ei forbrukarvennleg retning gjennom rettleiing av forbrukarar, forbrukarpolitikk og marknadsportalar. Rådet vart stifta i 1953 for å gi styresmaktene råd på vegner av forbrukarane. Forbrukerrådet gav tidlegare ut bladet Forbrukerrapporten. Bladet kom ut for første gong i 1958 og vart lagt ned vinteren 2010, etter 52 år i drift.

Forbrukerrådet er statleg finansiert, men fristilt politisk frå overordna departement (Barne- og familiedepartementet), med særskilde fullmakter, eige styre og eigne vedtekter fastsette ved kongeleg resolusjon. Direktør i Forbrukerrådet er Inger Lise Blyverket. Forbrukerrådet sitt styre blir leia av Anne Kathrine Slungård.

## Oppgåver
Forbrukerrådet må ikkje bli forveksla med Forbrukartilsynet (tidlegare Forbrukarombodet). Medan Forbrukerrådet driv rådgjeving og politisk arbeid, fører Forbrukartilsynet tilsyn med marknadsføring og avtalevilkår, etter mellom anna marknadsføringslova. Frå 1. januar 2020 vart tvisteløysingsarbeidet flytta frå Forbrukerrådet til Forbrukartilsynet, det same vart Forbrukar Europa.

### Klagenemnder

Forbrukerrådet er representert i ei rekke klagenemnder, slik som Finansklagenemnda, Boligtvistnemnda, Transportklagenemnda og Parkeringsklagenemnda.

## Forbrukarpolitikk

Ei av Forbrukerrådet si oppgåver er å drive interessepolitisk arbeid mot styresmakter, organisasjonar og næringsdrivande og å setje forbrukarspørsmål på dagsorden i samfunnsdebatten. I nokre tilfelle er ikkje regelverket godt nok, og då jobbar Forbrukerrådet politisk med å styrke det rettslege forbrukarvernet. I andre tilfelle går arbeidet ut på å påverka korleis konkurransesituasjon og marknader fungerer. Dei prioriterte politikkområda i strategiperioden 2021–2025 er skifta til eit berekraftig samfunn, digital utvikling og økonomisk sårbarheit.

## Samanlikningstenester

Forbrukerrådet har verktøya finansportalen.no og strømpris.no, som har som mål å gi forbrukarane korrekt, oppdatert og samanliknebar informasjon om prisar på bustadlån, forsikringar, pensjon og straum. Dette ut frå eit syn om at pris- og kvalitetsbevisste forbrukarar bidrar til auka konkurranse, rette prisar og effektivitet i økonomien. Portalane skal gjere det vanskelegare å utnytte forbrukarane sin manglande kunnskap om marknaden.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
*Oversikt over forbrukerklagenemnder
Piz Platta

**Piz Platta** er med sine 3&nbsp;392 m den høgste fjelltoppen i Oberhalbsteinfjella i den sveitsiske kantonen Graubünden. Fjellet ligg vest for Marmorera og aust for Lago di Lei.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Piz Platta|Piz Platta]]» frå ,  den 8. mars 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Piz Platta på SummitPost
Ulsteindalen kraftverk

**Ulsteindalen Kraftverk** er eit vasskraftverk i Ulsteindalen i Ulstein kommune i Møre og Romsdal.

Kraftverket utnyttar eit fall på 196 meter i Ulsteinelva. Reguleringsmagasin er Litlevatnet som vert regulert mellom 311 og 306 moh og Mosvatnet som vert regulert mellom 458 og 454 moh.og Tjeldstjenna.

Midlare årsproduksjon er på 5 GWh og installert effekt er på 1,3 MW. Kraftverket vart sett i drift i 1917, men ein ny kraftstasjon vart bygd ved sidan av den gamle i 2000

Eigar er Tussa Energi AS.

## Kjelder
* Tussa
* NVE
Splügenpasset

**Splügenpasset** er ein fjellovergang på 2113 meter over havet, mellom den sveitsiske dalen Rheinwald i kantonen Graubünden og den italienske dalen Valchiavenna i regionen Lombardia. Landsbyen Splügen ligg på nordsida, 6&nbsp;km unna, og har gitt namn til passet. Fjellovergangen er enkel å nå frå nordsida, der det stig jamnt ei 600 høgdemeter frå Splügen og fram til passhøgda. På sørsida er det bratt ned den øvste delen. Høgdeforskjellen mellom Chiavenna, som ligg 30 km sør for passet, og passhøgda er 1&nbsp;800 m.

### Soge
Passet har vore kjent frå romartida. Kløvveg for pakkhestar og -muldyr vart opparbeidd på 1200-talet. Transport av varer over Splügenpasset var ei viktig inntektskjelde for folk både i Rheinwald og i Valchiavenna. Splügenpasset var lenge mindre brukt enn Settimopasset. Dette endra seg då Viamala, eit til då uframkomeleg juv ved inngangen til Hinterrheindalen vart opna. Ruta via Schams, Hinterrhein og Splügenpasset vart då greiare enn ruta via Churwalden og Settimopasset. Passtaten Graubünden kontrollerte Splügenpasset i lang tid ved å gjere Valchiavenna på sørsida til ein vasallstat (*Untertanenland*). Dette varte til 1797.

Den første passvegen vart bygt mellom 1818 og 1823. Dermed var vegen over Splügenpasset Sveits sin andre passveg gjennom Alpane, nest etter Simplonpasset. I dei fylgjande tiåra var Splügenpasset eit av dei mest trafikkerte alpepassa. Etter opninga av jarnbanestrekningane over Brennerpasset i 1867, under Mont Cenis-passet i 1872 og under Sankt Gotthard-passet i 1882, spela Splügenpasset ei mindre rolle som ferdselsåre.

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Splügenpasset|Splügenpasset]]» frå ,  den 8. mars 2010.*
Hugo Lloris

**Hugo Lloris** () er ein fransk fotballspelar. Lloris spelar som keeper for Tottenham Hotspur og det franske landslaget.

## Karriere
Lloris vart fødd i Nice, der han òg begynte karrieren sin. Etter tre år i ungdomssystemet til OGC Nice vart han forfremma til A-stallen i 2005. Som nittenåring fekk Lloris den 18. mars 2006 debuten sin for Nice i 1-0-sigeren over Rennes. Han fekk fire kamper til i debutsesongen sin. Sesongen etter vart han fast på laget på bekostning av publikumsfavoritten Damien Gregorini, noko som seinare førte til at Gregorini forlét Nice og gjekk til AS Nancy. Lloris heldt fram med godt spel, og vart etter kvart knytt til fleire europeiske storklubbar.

Etter endå ein sterk sesong heldt spekulasjonane om at Lloris skulle flytte på seg fram. Han vart knytt til den beste klubben i Frankrike, Olympique Lyonnais, som trong ein erstattar for Grégory Coupet, italienske AC Milan, som ville ha han som erstatning for brasilianske Dida, og engelske Tottenham Hotspur, som ville at Lloris skulle erstatte Paul Robinson.

Det vart rapportert at Lloris hadde kome til semje med Milan, men han enda likevel opp i Olympique Lyonnais. Lloris grunngav avgjerda med Champions League-deltakinga til Lyon. Lloris fekk trøye nummer éin og gjekk rett inn på laget. Etter 2008/09-sesongen vart Lloris kåra til beste keeper i serien, sjølv om sesongen enda med at Lyon ikkje vann seriemeisterskapen, for første gong på sju år. Han vann òg denne kåringa i 2009/10 og 2011/12. Lloris heldt fram som Lyon sin førstekeeper i 2009/10-sesongen. I desember 2009 kom han på tredjeplass i kåringa av "Årets spelar i Frankrike", bak Nicolas Anelka og Yoann Gourcuff.

Lloris fekk aldersbestemte landskampar for Frankrike, og seinare også kampar for *France A*', det franske B-landslaget. I 2005 var han med på det franske laget som vann U19-EM. Han vart først kalla inn i A-landslagstroppen til ein kamp mot Spania i februar 2008, som reserve. Han spelte den første A-landslagskampen sin mot Uruguay 19. november 2008. Kampen enda 0-0. I kampen mot Serbia 9. september 2009 fekk Lloris sitt første raude kort, og vart utvist frå ein landskamp, for å ha felt Nikola Žigić innanfor 16-meteren. Han var tilbake på landslaget til kvalifiseringskampen mot Austerrike i oktober, og spelte òg begge kvalifiseringskampane mot Irland i november 2009, til stor åtgaum i fransk presse. Lloris stod i mål for Frankrike i alle kampane deira under både VM i 2010, EM i 2012, VM i 2014 og EM 2021.

## Kjelder

**Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå [[:no:Hugo Lloris|bokmålswikipediaen]] og [[:en:Hugo Lloris|engelsk wikipedia]] 8. mars 2010.*
Vedeld kraftverk

**Vedeld kraftverk** er eit vasskraftverk ved Rovde i Vanylven kommune i Møre og Romsdal. 

Kraftverket utnyttar eit fall på 260 meter i Vedeldselva og er eit elvekraftverk utan eige reguleringsmagasin. Nedslagsfeltet er på 11,3 km2

Midlare årsproduksjon er på 13 GWh og installert effekt er på 3.5 MW. Kraftverket vart sett i drift i 2003. 

Eigar er Tussa Energi AS.

## Kjelder
* Tussa
* NVE
Mackenzie District

**Mackenzie District** er eit distrikt på Sørøya på New Zealand. Det ligg i regionen Canterbury.

## Viktige busetnadar
* Fairlie
* Twizel
* Cave
* Mount Cook Village
* Albury
* Lake Tekapo

Andre
* Burkes Pass

## Geografi

Mackenzie District ligg sentralt på Sørøya, sørvest for Christchurch. Det ligg inntil Søralpane. Her ligg òg det 3754 meter høge fjellet Aoraki/Mount Cook, det høgaste i landet. Fleire brear har påverka landskapet i området betrakteleg. Slik har det oppstått tre innsjøar som nesten ligg parallelt: Lake Tekapo, Lake Pukaki og Lake Ohau. Dei fleste av elvene som renn ut or desse innsjøane munnar ut i Waitaki River.

Sjå elles:
* Mackenzie Basin,
* Mackenzie River,
* Tekapo River,
* Pukaki River,
* Grays River

## Økonomi
Distriktet er heller spreidd busett, men har ei rekkje gardsbruk. I den seinare tida (sist på 2000-talet) har det kome fleire framlegg om nye driftsformer for jordbruket, noko som har fått dei lokale innbyggjarane til å ottast at jordbruket vil verta endra frå ofte familiedrivne gardar til store landbruksselskap, og at dette kan føra til auka lokal økologisk skade og føra kapital ut av landet.

## Vêrlag
Mackenzie District har eit turt temperert-kontinentalt klima med klåre, friske og snørike vintrar og lange, varme sumrar. Haustane er kjende for eit sprakande fargespel, medan vårane fører med seg bløming av ville blomar over heile området. Den varme sumartida er mellom november og februar, då kvikksølvet ofte når over 30 °C. I dei kjøligare vintrane, frå juni til september, fell temperaturane under 0&nbsp;°C om nettene, medan dagtemperaturen på solrike vinterdagar i gjennomsnitt ligg kring 8&nbsp;°C, og der er regelmessige snøfall.

## Kjende stadar
### Fjell
* Aoraki/Mount Cook

### Innsjøar
* Tekaposjøen og *Church of the Good Shepherd* (*Kyrkja til den gode hyrdingen*).
* Pukakisjøen
* Ruataniwhasjøen, eit av dei mest kjente rostadiona på New Zealand.
* Ohausjøen

### Isbrear
* Tasmanbreen

### Skisenter
* Fox Peak
* Mt Dobson
* Round Hill
* Tasman Glacier Heliski

### Nasjonalparkar
* Aoraki/Mount Cook National Park

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mackenzie District|Mackenzie District]]» frå ,  den 8. mars 2010.*  

## Bakgrunnsstoff

* Heimeside til Mackenzie District Council
* Mackenzie - legender, historikk og turistinformasjon
Forbrukartvistutvalet

**Forbrukartvistutvalet**, forkorta **FTU**, er eit domstolliknande forvaltningsorgan som
avgjer tvistar i forbrukarsaker som gjeld kjøp av varer, handverkartenester og saker om angrerett. Handsaminga i Forbrukartvistutvalet er gratis, og utvalet sine avgjerder får rettskraft og tvangskraft dersom dei ikkje blir tatt inn for domstolane innan ein frist på fire veker etter at vedtaket er forkynt. Før ei sak kan avgjerast av Forbrukartvistutvalet, må den først ha vore til handsaming hos Forbrukarrådet. Forbrukarrådet si oppgåve er å mekle mellom partane for å få til ei løysing som begge kan leve med. Dersom ein ikkje oppnår semje, kan ein eller begge partar krevje at saka blir handsama og avgjort i Forbrukertvistutvalget. Både Forbrukarrådet og Forbrukartvistutvalet skal innta ei uhilda og nøytral haldning i handsaminga av sakene. 

Utvalet fekk mykje publisitet i pressa då dei i 2004 slo fast at det gjaldt 5 års reklamasjonstid, og ikkje to år, for mobiltelefonar . 

## Bakgrunnsstoff
* Forbrukartvistlova på Lovdata
* Forbrukertvistutvalget.no

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Forbrukartvistutvalet|Forbrukartvistutvalet]]» frå , den 8. mars 2010.* 
 

## Fotnotar
Thomas Sørensen

**Thomas Løvendahl Sørensen** () er ein dansk fotballspelar, som i 2009/10-sesongen spelar for Stoke City i engelsk Premier League og for det danske landslaget. Han har spelt i to store meisterskap for Danmark: VM i fotball 2002 og EM i fotball 2004.

Sørensen vart fødd i Fredericia. Han starta karrieren sin i Odense Boldklub i 1995. Han gjekk i 1996 på lån til Vejle BK der han spelte seks kampar. I 1997 gjekk han til Svendborg fB der han fekk 50 kampar. I 1998 reiste han til England og Sunderland, der han mellom anna heldt den norske landslagskeeperen Thomas Myhre på reservebenken i 2002/03-sesongen. Sørensen spelte i Sunderland fram til 2003, då han gjekk til Aston Villa. Han spelte 139 ligakampar for Aston Villa fram til 2008, då han gjekk til Stoke City.

Thomas Sørensen debuterte for det danske A-landslaget i november 1999, som innbytar for ein skada Peter Schmeichel. Under fotball-EM i 2000 var han reservekeeper for Danmark. I 2001 vart han fast landslagskeeper for Danmark under kvalifiseringskampane til fotball-VM i 2002, og spelte alle Danmark sine kampar under VM. Han spelte òg i alle Danmark sine kampar under fotball-EM i 2004.

Sørensen har to born.

## Kjelder
**Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå [[:no:Thomas Sørensen|bokmålswikipediaen]] 8. mars 2010.*
Aleksandr Litovtsjenko

**Aleksandr Dmitrijevitsj Litovtsjenko** () var ein ukrainskfødd russisk målar som spesialiserte seg i å skildre det moskovittiske Russland av det 16. og 17. hundreåret. Han var fødd i Kremensjuk og døydde i St. Petersburg.

## Liv og gjerning

Litovtsjenko studerte ved St. Petersburgs kunstakademi. Trass i at han vart kritisert av sine medstudentar for heller oppstylta komposisjonar, vart han tildelt ei mindre gullmedalje for si framstilling av Karon som ror sjelene etter dei døde over Styx. Saman med fleire andre yngre målarar utfordra han akademismen som var rådande ved kunstakademiet. I 1863 forlet han dette for å drive som målar. Han gjekk med i Peredvizjnikij-rørsla i 1876.

I 1868 vart Litovtsjenko godkjend som akademi-målar for eit bilete av ein falkoner som var tilsett ved hoffet til tsar Aleksej. Mellom dei større verka hans, vart *Ivan den skrekkelege viser sine skattar til Jerome Horsey* (1875) erverva av tsaren til Russlands Museum i St. Petersburg. *Tsar Aleksej og erkebiskop Nikon ærar dei jordiske leivningane av patriarken Filip* (1886) vart kjøpt av Pavel Tretjakov til Tretjakovgalleriet i Moskva, til liks med dei beste portretta Litovsjenko hadde måla.

Litovtsjenko vert også hugsa som opphavsmann til sju veggmåleri i Frelsaren Kristus-katedralen i Moskva, og for ein serie ikonar til minnesmerket over Krimkrigen i Sevastopol.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alexander Litovchenko|Alexander Litovchenko]]» frå ,  den 8. mars 2010.*
Norske sosialministrar

**Norske sosialministrar** er ei oversikt over statsråder i det tidlegare Sosialdepartementet, som var namnet på eit departement i åra 1913–1993 og 2002–2004. 

Opptakta til departementet var Departementet for sociale saker, handel, industri og fiskeri som vart oppretta 3. juni 1913 med Johan Castberg som initiativtakar og den første statsråden i departementet, i Gunnar Knudsen si andre regjering.

Sosialdepartementet vart skilt ut frå dette dåverande Departementet for sociale saker, handel, industri og fiskeri ved Kongeleg resolusjon 8. september 1916. Frå 1993 til 2001 heitte departementet Sosial- og helsedepartementet, så Sosialdepartementet 2002-2004, og deretter blei dette Arbeids- og sosialdepartementet i 2004-2006. Dette siste blei då nedlagt, og erstatta av Arbeids- og inkluderingsdepartementet.

## Statsrådar

&nbsp;&nbsp;&nbsp;Frå 1. oktober 2004 arbeids- og sosialminister

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norske sosialministrar|Norske sosialministrar]]» frå , den 8. mars 2010.* 
* *  nytta desse kjeldene:*


* Norge - Statsråder – med tiltredelsesdato. *Store Norske Leksikon*. Besøkt 22. november 2009.
* Arbeids- og inkluderingsdepartementet : Statsråd 1846 -. *Arbeids- og inkluderingsdepartementet*. Besøkt 22. november 2009.
Rakel Seweriin

**Rakel Seweriin** (), fødd i Hof i Vestfold, var ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet, og ein av dei første kvinnelege statsrådane i Noreg. Ho sat i alt seks periodar på Stortinget – 24 år – og er  den kvinna som har vore lengst på tinget.  Ho var også ein av initiativtakarane til å gje ut den illegale avisa *[[Fri Fagbevegelse]]* i 1940.

## Regjeringa
*2. november 1953-21. januar 1955 Statsråd og sjef for Sosialdepartementet (sosialminister) i Oscar Torp si regjering
*21. januar 1955-1. august 1955  Statsråd og sjef for Sosialdepartementet (sosialminister) i Einar Gerhardsen si tredje regjering

## Kjelder
*
Phonofestivalen

**Phonofestivalen** er ein musikkfestival i Bergen som har utgangspunkt i Studentradioen i Bergen og den 25 år lange levetida som lokalradio og som musikk-, samfunns- og kulturarrangør. Studentfestivalen blei først arrangert i 2005 som eit prosjekt over fleire periodar då ein avvikla festival både i februar og oktober. Phonofestivalen er ein ikkje-kommersiell organisasjon. Festivalen blir driven av eit frivillig styre på 6 personar, samt ei gruppe på omtrent 100 frivillige medarbeidarar. I tillegg er det samarbeid med dei forskjellige utestadene der festivalen blir halden.

## Måla til Phonofestivalen
Phonofestivalen har som mål å presentere eit breitt program med eit fokus på dei små, spanande og kommande, dei lokale og regionale, dei alternative og dei uetablerte aktørane. Fleire av artistane har seinare blitt booka til større musikkfestivaler og arrangementer, som Øyafestivalen og Bylarm By:larm.

Dei seinare åra har festivalen blitt halden ei veke i september. Radioen og festivalen er nært knytte, gjennom til dømes radiokaféar som blir arrangert av dei forskjellige programma i radioen. Phonofestivalen skal gjenspeile radioen sitt lyttartilbod gjennom arrangering av ikkje berre konsertar, men òg kulturarrangement som teater og kunstutstillingar, i tillegg til samfunnsdebattar.

## Tema
Kvart år ber festivalen preg at eit aktuelt tema for studentar og samfunnet generelt. Desse tema har - historisk sett - vore:
* 2005: Arr
* 2006: Flesk
* 2007: Boss
* 2008: Begjær
* 2009: Robotar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Hans Peter L'Orange

**Hans Peter L'Orange** () var ein norsk arkeolog og kunsthistorikar.

## Utdanning

L'Orange voks opp i Oslo. Etter examen artium i 1921 gjekk han gjennom Krigsskulen i 1922. Deretter studerte han kunsthistorie og gresk, vart magister i filosofi i 1927 og til slutt dr.philos. i 1933 på ei avhandling om historia til det seinantikke portrettet. Frå 1930-36 var han universitetsstipendiat, men var busett i Roma frå slutten av 20-åra til den andre verdskrigen braut ut. Frå 1942 var han professor i klassisk arkeologi ved Universitetet i Oslo i over 30 år, fram til 1973 då han gjekk av med pensjon. Forøvrig var han gjesteprofessor ved Harvard University's Dumbarton Oaks Library i Washington D.C. i 1950 og ved Johns Hopkins University i Baltimore frå 1966–67.

## Forsking

Som forskar utmerka han seg særleg ved å studera perioden mellom antikken og mellomalderen. Han arbeidde mykje med å studera det sein-antikke portrettet, Konstantinsbogen, hellenistisk og romersk herskarkult, mosaikk, skulpturfunna i Sperlonga og ei rikt utsmykt langobardisk kyrkje i Cividale i Nord-Italia, kalla Tempietto. 
L'Orange var den viktigaste drivkrafta bak skipinga av Det norske institutt i Roma i 1959, i samarbeid med arkeologen Hjalmar Torp og private sponsorar. L'Orange var styrar for instituttet frå 1959–73.

L'Orange gav ut ei lang rekkje bøker og mange artiklar. Ved sida av dei vitskaplege utgjevingane sine, skreiv han òg meir populærvitskaplege skrifter, der han med god forteljarevne fokuserte på samanhengen mellom ulike kulturfenomen. I 1969 vart han tildelt Norsk kulturråds ærespris. L'Orange døydde i Oslo i 1983.

## Verk
(utval)
* *Studien zur Geschichte des spätantiken Porträts* (1933, dr.avh.) (i samarbeid med A. von Gerkan) 
* *Der spätantike Bildschmuck des Konstantinsbogens* (1939) 
* *Fra antikk til middelalder* (1943)
* *Apotheosis in Ancient Portraiture* (1947) 
* *Keiseren på himmeltronen* (1949) 
* *Studies on the Iconography of Cosmic Kingship in the Ancient World* (1953), (i samarbeid med P. J. Nordhagen) 
* *Mosaikk fra antikk til middelalder* (1958), 
* *Mot middelalder* (1963), 
* *Art Forms and Civic Life in the Late Roman Empire* (1965) 
* *Romerske keisere i marmor og bronse* (1967), (i samarbeid med Hjalmar Torp o.a.) 
* *Il tempietto longobardo di Cividale* (1977), 
* *Oldtidens bygningsverden* (1978),

## Kjelder

* Store Norske Leksikon om L'Orange.
* Utdjupande artikkel om L'Orange, skriven av Kristin Eliassen for Norsk Biografisk Leksikon.

----

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hans Peter L&#39;Orange|Hans Peter L&#39;Orange]]» frå ,  den 8. mars 2010.*
Fengsling utan lov og dom

**Fengsling utan lov og dom** er eit omgrep som vert brukt for å omtala høve der individ vert haldne til fange av eit statsapparat utan at formelle siktingar er på plass.

Det er fyrst og fremst diktatur som fengslar folk utan lov og dom, men det hender òg at statar med demokratisk valde regjeringar held folk fengsla i lang tid utan at dei har vorte rettsleg dømde. Når dette bryt med lovene i landet freistar regjeringa som oftast å finna årsaker skal rettfedgiggjera fengslingane og få dei til å sjå lovlege ut. Nokre gonger vert det òg nytta propaganda for å skremma innbyggjarane, slik at dei ikkje skal protestera når regjeringa set seg ut over lova. Mellom demokratiske statar med fengsling utan lov og dom finn ein:
* fengslingar ved Fangeleiren ved Guantánamobukta (USA)
* *[[Minister’s Security Certificate]]* (Canada)
* fengsling av nordirske repubikanske politikarar utan lov og dom (Storbritannia)
* fengsling av palestinarar utan lov og dom (Israel)

## Døme
Land som (tidlegare) tillét fengsling utan lov og dom, var mellom anna
*Sør-Afrika under apartheid. Der fanst «administrativ forvaring».

## Sjå òg
*Habeas corpus
*ARB-dommarpanel

## Kjelder
Diego Benaglio

**Diego Benaglio** () er ein sveitsisk fotballspelar, som spelar som keeper for det tyske laget Wolfsburg og det sveitsiske landslaget.

Benaglio vart fødd i Zürich. Den første fotballklubben hans var Grasshoppers i Zürich. Som ungt talent gjekk han derfrå til Stuttgart i Tyskland. Der var han tredjekeeper, under Timo Hildebrand og Thomas Ernst i rangordninga, seinare under Hildebrand og Dirk Heinen. Han fekk ingen A-lagskampar for Stuttgart, og då Hildebrand var om lag på same alder som han, såg Benaglio inga framtid i den tyske klubben. I 2005 gjekk han difor over til CD Nacional Madeira i den portugisiske ligaen.

22. januar 2008 kunngjorde Wolfsburg at den sveitsiske landslagskeeperen hadde skrive kontrakt med dei fram til sommaren 2012. Han fekk draktnummer 1 i 2008/09-sesongen og var med på å vinna den første Bundesligatittelen til Wolfsburg nokon sinne i den sesongen. I oktober 2009 forlenga han kontrakten med Wolfsburg til 2013.

Benaglio debuterte for det sveitsiske landslaget i ein vennskapskamp mot Kina 3. juni 2006, som Sveits vann 4-1. Han var med til fotball-VM i 2006 som Sveits sin tredjekeeper, etter Pascal Zuberbühler og Fabio Coltorti. 5. februar 2008 kunngjorde den dåverande landslagssjefen Köbi Kuhn at han satsa på Benaglio som førstekeeper til fotball-EM i 2008. Han har sidan forsvart denne posisjonen.

## Kjelder
**Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå [[:de:Diego Benaglio|tysk wikipedia]] 9. mars 2010.*
RS «Frithjof»

**RS (7) «Frithjof»** var den første redningsskøyta med motor. Ho var og bygd for å kunne brukast som fiskefartøy.

Redningsselskapet vedtok i 1893 å bygge ei skøyte som ein skulle setje motor i. Redningsfunksjonen skulle kombinerast med fiske. Det vart inngått avtale med Edvard Johannessen Meisfjord om bruk av skøyta som garnbåt. Han overtok «Frithjof» frå båtbyggjar Erik Iversen, Hemnesberget i juni 1894.

Om hausten skulle Trondhjems Mekaniske Værksted (TMV) sette inn ein motor på 12 hk. Motoren skulle leverast av Campbell Gas Engine Company, Halifax, England. Han vart forseinka og ved montering synte det seg at viktige delar mangla. Dei måtte lagast av TMV. Motoren vog nærmare 2000 kg, og det var store problem med å få han til å passe i skøyta. Den 1. februar 1895 var skøyta klar for innsats for Redningsselskapet. 

«Frithjof» fungerte aldri tilfredsstillande. Det vart ikkje utført eit einaste redningsoppdrag og resultatet av fisket var lite tilfredsstillande. I 1896 vedtok Redningsselskapet å selje skøyta. Båt og motor vart seld kvar for seg. «Frithjof» vart stroken or skøyteregisteret. Registreringsnummeret vart overteke av RS 7 «Bergen».

Redningsselskapet ville kalle skøyta «Fridtjof Nansen», men fekk ikkje løyve til det. Namnet vart skrive «Frithjof» av førar Meisfjord. Redningsselkapet skreiv «Fridthjov». 

## Kjelder
*Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene*  Norsk Maritimt Forlag 2002