Eurovision Song Contest 1986

**Eurovision Song Contest 1986** var den 31.&nbsp;utgåva av Eurovision Song Contest, den årlege songkonkurransen for medlemmane av organisasjonen EBU. Konkurransen blei arrangert av NRK laurdag 3. mai 1986 i Grieghallen i Bergen. Dette var fyrste gongen Eurovision Song Contest blei arrangert i Noreg – takka vere sigeren til Bobbysocks, med «La det swinge», året før. Åse Kleveland var programleiar, og Egil Monn-Iversen var musikalsk leiar for Kringkastingsorkestret. Dette blei også det store gjennombrotet til Sissel Kyrkjebø som artist, då ho opptredde i pausen med «Nystemten».

Til saman deltok 20 land. Island debuterte i konkurransen, mens Nederland og Jugoslavia var tilbake etter fråværet i 1985. Samstundes trekte Hellas og Italia seg.

Førehandsfavoritten Belgia vann en klår siger med 13-årige Sandra Kim og songen «». Dette var den første og hittil einaste sigeren til Belgia i Eurovision Song Contest. Kim er også den yngste som nokon gong har vunne konkurransen. Med den nedre aldersgrensa på 16 år som blei innført i 1990, kan ikkje denne aldersrekorden bli slegen. Fransk dominerte sigerspallen, for også andreplassen Sveits og tredjeplassen Luxembourg hadde franskspråklege bidrag. Irland blei nummer fire, mens Sverige tok femteplassen. Ketil Stokkan representerte Noreg på heimebane med «». Med seg på scena hadde han  og  frå Great Garlic Girls, og dette var fyrste gongen  deltok i Eurovision Song Contest. Det norske bidraget fekk 44 poeng og blei nummer 12 av 20 bidrag.

## Bakgrunn

### Bergen blir vertsby
Då Bobbysocks vann Eurovision Song Contest i 1985 med «La det swinge», følgde nærmast ein nasjonal folkefest i Noreg. Dette var den første seier til Noreg i konkurransen, og dimed fekk Noreg også arrangere konkurransen for fyrste gang året etter. Men midt i sigersrusen oppstod det også raskt ein lokaliseringsdebatt om kor finalen i 1986 skulle haldast. Fleire byar kom raskt på banen, blant andre Oslo, Bergen, Trondheim og Stavanger. Etter lange sonderingar falt valet på Bergen og Grieghallen, og vedtaket blei offentleggjort av kringkastningssjef Bjartmar Gjerde direkte på *[[Dagsrevyen]]* sommaren 1985. Arenaen Grieghallen ligg sentralt i Bergen og stod ferdig i mai 1978. Hovudkonsertsalen til Grieghallen, Griegsalen, har 1610 sitjeplassar. Dette var langt lågare enn året før, då rundt 7500 publikummarar var på plass i Scandinavium.  hadde vore den hardaste konkurrenten til Grieghallen, og NRK la den norske finalen i 1986 til Stavanger som eit slags plaster på såret.

### Island debuterer
Finalen blei lagd til laurdag 3. mai, og 20 land stilte til start – ein tangering av rekorden frå 1978, 1981 og 1983. Island debuterte i Eurovision Song Contest, etter å ha fått på plass en fast satellittforbindelse med resten av Europa. Island hadde riktignok sendt konkurransen i opptak sidan 1970, og direkte frå og med 1983. Men den islandske kringkastaren RÚV hadde heldt tilbake ei deltaking i frykt for å måtte ta på seg kostnadane ved ein eventuell sigerr. Men i 1986 var teknikken og økonomien god nok til at sagaøya kunne stille i Eurovision Song Contest for fyrste gang. Dimed deltok heile Norden for fyrste gong i konkurransen.

Nederland og Jugoslavia var tilbake etter fråværet året før, mens Italia trekte seg av ukjende grunner. Hellas var opphavleg blant deltakarane, men trekte seg kort tid før finalen – etter som det vert sagt var på grunn av at finalen kolliderte med den gresk-ortodokse påska. Hellas hadde til og med arrangert ein nasjonal finale, som Polína og låten «Vangón-li» (gresk transkripsjon av det franske ordet for sovevogn, *wagon-lit*) hadde vunne. Songen skulle ha vore nummer 18 ut i finalen i Bergen. Dimed sank deltakartalet frå 21 til 20.

## Sendinga

Finalen var den største tv-produksjonen til NRK til då, og showet blei en stor moglegheit for kringkastaren og Noreg å vise seg fram for eit større internasjonalt publikum. I innleiinga til showet, og i postkort-filmane før kvart bidrag, viste NRK bilete av Bergen og vakker, norsk natur. «Det skulle se litt storslått ut, litt nært og menneskelig, og da har du en sending som går inn hos publikum, stort sett», sa showets produsent  i eit intervju med NRK i 2015.

Sendinga starta med ein kortfilm av norsk natur, nordlys, fjordar, sjø og hav. Underveis i filmen blei det vist akvarellar av norsk natur, ført i penselen av målaren Kåre Tveter. Mot slutten av filmen kom Bergen by til syne, filmet frå Ulriken. Deretter dukka Grieghallen opp, som «opna» seg og tok sjåarane med inn i Griegsalen og dens 1600 tilskodarar. I salen sat blant andre kronprinsfamilien: dåverande kronprins Harald, kronprinsesse Sonja, prinsesse Märtha Louise og prins Haakon Magnus.

Scenedekoren etterlikna norsk vintermiljø, med store gjennomsiktige «iskrystallar» som kunne dreies, flyttes og lyssettes – alt etter behov. Scenedekoren var laga av scenograf , og lyssettinga blei utført av lysmester Asbjørn W. Hagen. Til venstre på scena sat Kringkastingsorkestret, med rundt 60 musikarar kledde i kvitt. Orkesteret var under leiing av Egil Monn-Iversen, i tillegg hadde dei fleste deltakarlanda eigne dirigentar som leia orkesteret under sitt respektive bidrag. Midt på scena var det en stor trapp opp til bakrommet og green room-et til artistane.

### Kjolespekulasjonar
Ned den store trappa kom programleiar Åse Kleveland gåande i ein fotsid kjole i «sølvskimrende silke, overbrodert med perler, stener og paljetter, med syrinfarget skjørt under», ifølgje kommentator Knut Bjørnsen. På førehand hadde pressa spekulert intenst på kva slags kjole Kleveland skulle ha på seg under sendinga. Kjolespekulasjonane var så omfattande at Kleveland sjølv blei overraska. I eit intervju med NRK i 2007 sa ho: «Hysteriet omkring hva jeg skulle ha på meg, var ikke til å tro. Det var dager da jeg trodde det skulle kom opp ukebladjournalister av undertøysskuffen min».

Kleveland opna showet med å ønskje velkommen på ei rekkje språk, før ho sang musikkstykket «Welcome to Europe», komponert for anledningen av Egil Monn-Iversen. På slutten av stykket hadde Monn-Iversen komponert inn eurovisjons-fanfaren «Te Deum» og element frå «I Dovregubbens hall». I teksten song blant anna Kleveland «Soon we will know who'll be the best – in the Eurovision Song Contest» (norsk: *snart får vi vite kven som blir den beste – i Eurovision Song Contest*).

Deretter heldt Kleveland ein introduksjon på engelsk og fransk, der ho uttrykte stor glede over at Noreg omsider hadde æra av å arrangere finalen. Blant anna sa Kleveland at vegen til Noreg i Eurovision Song Contest har «vært ganske tornefull, faktisk. Så du kan se for deg hvor glade vi ble da vi omsider vant i fjor». Heile sendinga frå Grieghallen varte i 2 timar og 43 minutt og hadde eit potensielt publikum på 700 millionar sjåarar i 33 land.

Startrekkefølgja var avgjort ved loddtrekking hausten før. Luxembourg opna sendinga som det 500. bidraget i historia til Eurovision Song Contest, mens Portugal avslutta sendinga. Noreg fekk startnummer fire. Kvart land blei introduserte av ein kort postkort-film med bilete frå ulike stader i Noreg, og deretter med bilete av landets deltakar. Postkort-filmen blei avslutta med eit postkort der det stod «Helsingar frå Noreg» på språket til deltakarlandet.

### Det norske bidraget

Den norske finalen var den største til då og blei for fyrste gong arrangert utanfor Oslo. Finalen blei lagd til , og finalen blei arrangert laurdag 22. mars med Jarl Goli som programleiar. I konkurranse med ni andre låtar, vann Ketil Stokkan med sin eigenkomponerte song, «». Songen fekk ingen stor kommersiell suksess i Noreg, men låg fire veker på den norske singellisten med femteplass som beste notering. Albumet *Romeo* selde berre 7500 eksemplar, og plateselskapet  tapte rundt 750&nbsp;000 kroner på lanseringa. Selskapets Audun Tylden innrømmet seinare at dei hadde forrekna seg: «Vi trodde vi skulle få mer igjen efter alle pengene og all innsatsen vi la ned i Bergen. Det har aldri skjedd at en norsk Grand Prix-artist har solgt så dårlig.» hevdet Tylden.

I Eurovision Song Contest dirigerte Egil Monn-Iversen det norske bidraget. Saman med artist Ketil Stokkan var koristane , Sigvart Dagsland og  på scena. I tillegg deltok  og  frå Great Garlic Girls. Dei var utkledde som Romeo og Julie i pantomime-stil og utførte eit dansenummer kreert av koreografen Simen Sand. Dette var fyrste gongen  deltok i Melodi Grand Prix og Eurovision Song Contest.

Trass i den originale og livlege framføringa fekk det norske bidraget berre 44 poeng og ein tolvteplass. Stokkan representerte Noreg på nytt i Eurovision Song Contest 1990 med «», mens to artistar frå Great Garlic Girls deltok i Melodi Grand Prix 2006 under namnet .

Knut Bjørnsen kommenterte sendinga for NRK Fjernsynet og NRK P1 og P2. Sendinga blei send i stereo på radio. Den norske juryen sat i Oslo, og journalist  las opp dei norske poenga under avrøystinga. 

### Pausenummeret
Før avrøystinga viste NRK ein film som var filma i Bergen og omegn veka før finalen. I filmen dukka songaren Sissel Kyrkjebø og fløytist Steinar Ofsdal opp og framførte ulike songar med tilknytning til Bergen. Egil Monn-Iversen stod for arrangementet. På slutten av pausenummeret blei sjåarane tatt tilbake til Grieghallen, der ein bunadskledd Sissel Kyrkjebø (då knapt 17 år gammal) gjekk på scena og song «Udsigter fra Ulrikken» – også kjend som «Bergensiana» og «Nystemten» – akkompagnert av Kringkastingsorkestret. Eit patriotisk bergenspublikum reiste seg og stod under heile framføringa, noko som kom overraskande på produksjonsteamet i NRK og tilreisande. For Sissel Kyrkjebø blei framsyninga i Eurovision Song Contest hennar store, karrieremessige gjennombrot.

### Avrøystinga
Før avrøystinga starta kom programleiar Åse Kleveland med eit hint om telefonavrøysting som framtidig metode for å kåre vinnaren. «Eg ville gladeleg ha invitert dykk alle til å delta i avrøystinga, men så langt har ikkje den teknologiske utviklinga kommen endå», sa programleiar Kleveland til sjåarane. Fyrst elleve år seinare gjorde EBU eit forsøk med telefonavrøysting, og i 1998 blei telefonavrøysting tatt i bruk i full skala for å kåre vinnaren av Eurovision Song Contest.

I staden blei vinnaren kåra med nasjonale jurygrupper. Kvart deltakerland hadde ei jurygruppe med elleve  mellom 16 og 60 år, som bedømte dei andre landa sine songar med poeng frå 1 til 5. Deretter summerte jurysekretæren saman røystene. Songen som fekk flest jurypoeng, blei tildelt 12 poeng frå den nasjonale juryen. Andreplassen fekk 10, tredjeplassen 8, fjerdeplassen 7 og så vidare ned til tiandeplassen som fekk 1 poeng. Altså gav kvar jurygruppe 12, 10 og 8–1 poeng til sine ti favorittsongar. Det var ikkje lov å røyste på bidraget frå sitt eige land. Oppsynsmann for avrøystinga var Frank Naef frå EBU. Kvart land hadde ein representant som las opp poenga frå den nasjonale jurygruppa via telefon på direkten under avrøystinga. 

Det fyrste landet til å røyste, var Luxembourg. 20 år tidlegare hadde programleiar Åse Kleveland deltatt i konkurransen i nettopp Luxembourg. Der enda ho på ein tredjeplass med «Intet er nytt under solen» av Arne Bendiksen – noko også Frank Naef påpeikte like før han sette i gong avrøystinga. Fram til 1996 var tredjeplassen til Kleveland den beste plasseringa til Noreg, sett bort frå sigrane i 1985 og 1995.

Avrøystinga blei raskt ein parademarsj for førehandsfavoritten Sandra Kim frå Belgia. Alle landa i fyrste halvdel av avrøystinga hadde Belgia i sin topp tre, og Belgia tok ei klår leiing med Sveits på andreplass. Den norske jurygruppa hadde Luxembourg på topp, Danmark som nummer to og vinnarlandet Belgia på tredjeplass. Til slutt vann Belgia med 176 poeng – heile 36 poeng foran Sveits på andreplass. Fyrst i 1993 blei poengrekorden til Belgia slått, då irske Niamh Kavanagh fekk 187 poeng for «In Your Eyes».

### Reaksjonar på showet
Showet frå Bergen blei teknisk sett avvikla prikkfritt og utan nokon større problem. Sendinga fekk også ros og godord frå ei rekkje hald, blant anna frå tv-folk i Noreg og utlandet. Samanlikna med finalen i Göteborg året før, blei produksjonen til NRK likevel ei heller dempa og roleg sending. ** kalte sendinga «en relativt trist finale midt i den plastikkpregede jappetiden». Turistsjef i Bergen, Ola Hiis Berg, meinte det blei «for mye is og kulde» i filmane under sendinga. Berg meinte også at scenekulissane også «understreket myten om et kjølig nord – en myte vi ønsket å ta livet av ved å vise en mykere og varmere side av Norge enn snøkledte vidder og fjell.»

Trass i dei blanda tilbakemeldingane frå presse og meldarar, samla finalen frå Bergen dei fleste norske sjåarar. Eurovision Song Contest blei det mest sette programmet på norsk fjernsyn i&nbsp;1986, og 89&nbsp;prosent av nordmenn over 15 år så finalen, ifølgje ei -undersøking utført blant 200 nordmenn. Undersøkinga blei gjort på oppdrag for avisa *[[VG]]*.

Sjefregissør for Eurovision Song Contest 1986 var , som tidlegare hadde stått bak ei rekkje store norske underholdningsprogram sidan 1960-åra.  var , mens  var . Sjefdirigent og musikalsk ansvarleg var Egil Monn-Iversen.  var assisterande musikalsk ansvarleg, mens Pete Knutsen var musikkprodusent.

## Deltakarar
Liste over deltakarane og det offisielle resultatet. Tabellen er rangert etter startrekkjefølgje, plasseringa og poengsummen er i kolonnene til høgre.

### Artistar som hadde deltatt tidlegare

## Poengtavle
Tavla er ordna etter røysterekkjefølgja i finalen.

### 12 poeng
Kvart land gav 12 poeng til sin favoritt. Under er ein oversikt over alle 12-poengarane som blei gjevne under avrøystinga.

## Hendingar
### Folkefest i Bergen
I forkant av finalen arrangerte vertsbyen Bergen ei rekkje større og mindre fester for å markere Eurovision Song Contest. Blant anna arrangerte Bergen fjordturar med skuleskipa «Statsraad Lehmkuhl» og SS «Christian Radich». Byen laga også eit skihopp i bakken opp til Johanneskyrkja, midt i Bergen sentrum. Rennet blei omtala som «verdas største i en bygate», og Roger Ruud vann med eit hopp på vel 21 meter. Snøen til skihoppet var frakta med tog frå Finse.

På  blei det laga eit langt laksebord med  kanapear, og etter finalen 3. mai blei det tent vardar på dei sju fjella i byen. Arrangementet blei deretter avslutta med eit fyrverkeri. Også i Oslo var det fleire markeringar i høve Eurovision Song Contest.

### Strid om alderen på vinnaren

Størst merksemd fekk naturleg nok vinnaren Sandra Kim. Ho var den store favoritten i forkant av konkurransen og blei følgd tett av norsk og utanlandsk presse. Under ein pressetur med Fløibanen, måtte vogna stoppe ved det nest siste stoppet før  på grunn eit tryggleiksproblem. Vogna skled eit par meter bakover, før passasjerane måtte klatre ut. Norsk presse mora seg også over at Sandra Kim berre ønskte seg iskrem dersom ho skulle vinne.

Sandra Kim vann også, og hadde før sigeren fortald presse og produsentar at ho var 14 år. Men etter sigeren blei det kjend at ho berre var 13 år. Det var inga aldersavgrensing på denne tida, men Sveits, som blei nummer to, kravde at Belgia skulle bli diskvalifisert. Den europeiske kringkastingsunionen (EBU) tok ikkje protesten til følgje. Dette var andre gongen Sveits protesterte mot vinnaren. Fyrste gongen var i 1963, då Danmark vann like føre Sveits etter at den norske juryen endra på poenga sine. Heller ikkje då blei den sveitsiske protesten tatt til følgje.

Frå og med 1990 innførte EBU 16-års aldersgrense for å delta, og dimed vil Sandra Kim forbli den yngste vinnaren av Eurovision Song Contest gjennom tidane.

### Åtaket mot kronprinsesse Sonja
Den mest dramatiske hendinga skjedde like før starten av finalen, då kronprinsfamilien kom til Grieghallen. Då dei kongelege var på veg opp den raude løparen, klarte ei sinnsforvirra, lokal kvinne å ta seg forbi sperringane og kaste ei illeluktande væske over kronprinsesse Sonja. Kvinna blei raskt pågripen og ført bort frå området. Det viste seg også at væska ikkje var farleg, men ei blanding av vatn, olje og pepra. Kronprinsessa fortsette inn i Grieghallen og blei vaska og stelt av sminkørar og kostymepersonellet til NRK. Hendinga fekk ingen konsekvensar for sendinga, og kronprinsfamilien sat som planlagt i salen gjennom heile finalen.

Politiet i Bergen stadfesta kort tid etter at den åtakande kvinna hadde handla på eiga hand, utan noko form for politiske eller religiøse motiv. Ho blei seinare framstilt for ein psykiater.

### Bombetrugselen mot finalen
I fleire år etter Eurovision Song Contest heldt leiinga i politiet og Grieghallen skjult for ålmenta at det blei ringt inn ein bombetrugsel under sendinga. Innringjaren hevda at det var plassert ei bombe i Griegsalen, og at bomba ville detonere under sendinga. Med kronprinsfamilien i salen og åtaket mot kronprinsesse Sonja like før, var beredskapen ekstra skjerpa. Ei stund vurderte politiet om sendinga skulle brytast av, og evakuere salen. Men før sendinga hadde politiet gått grundig gjennom salen og scena med , og trugselen blei difor raskt vurdert som falsk. Den dåverande politimeistaren i Bergen, , vedtok at sendinga skulle fortsette, og showet blei halden utan problem.

## Dirigentar
Mens Egil Monn-Iversen var sjefdirigent, hadde dei fleste landa med sin eigen dirigent. Under er ei liste over dirigentane til deltakarlanda, lista etter startrekkjefølga.

# Rolf Soja
# Nikica Kalogjera
# Jean-Claude Petit
# Egil Monn-Iversen
# *Ingen dirigent*
# Gunnar Þórdarsson
# 
# Melih Kibar
# Eduardo Leiva
# Atilla Şereftuğ
# Yoram Zadok
# Noel Kelehan
# Jo Carlier
# Hans Blum
# Martyn Ford
# Richard Österreicher
# 
# Egil Monn-Iversen
# 
# Colin Frechter

## Kommentatorar og poengopplesarar
### Poengopplesarar
Kvart land hadde ein talsperson som annonserte sitt lands poeng på engelsk eller fransk over telefon. Under er talspersonane i same rekkjefølgje som under avrøystinga:

# Frédérique Ries
# Enver Petrovci
# Patricia Lesieur
# 
# Colin Berry
# Guðrún Skúladóttir
# Joop van Zijl
# Ümit Tunçağ
# Matilde Jarrín
# Michel Stocker
# Yitzhak Shim'oni
# John Skehan
# Jacques Olivier
# Christoph Deumling
# Anna Partelidou
# Tilia Herold
# 
# Bent Henius
# Solveig Herlin
# Margarida Andrade

### Kommentatorar og sendingar
33 land sende finalen, og dei fleste hadde kommentatorar som formidla informasjon og hendingar direkte til sjåarane. Oversikt over kommentatorar og poengopplesarar under Eurovision Song Contest 1986:
}
|-
|NRK P1
|-
|NRK P2
|-
! scope="row" style="text-align:left; font-weight:normal;" | Portugal
|
|
|Fialho Gouveia
|-
! scope="row" style="text-align:left; font-weight:normal;" | Spania
|
|
|Antonio Gómez Rufo
|-
! rowspan="2" scope="row" style="text-align:left; font-weight:normal;" | Storbritannia
| rowspan="2" |BBC
|BBC1
|Terry Wogan
|-
|
|Ray Moore
|-
! rowspan="3" scope="row" style="text-align:left; font-weight:normal;" | Sveits
| rowspan="3" |SRG SSR
|
|Tysk: 
|-
|
|Fransk: Serge Moisson
|-
|
|Italiensk: Ezio Guidi
|-
! rowspan="2" scope="row" style="text-align:left; font-weight:normal;" | Sverige
|SVT
|
|Ulf Elfving
|-
|
|
|Jacob Dahlin
|-
! scope="row" style="text-align:left; font-weight:normal;" | Tyrkia
|
|
|Gülgün Baysal
|-
! scope="row" style="text-align:left; font-weight:normal;" | Tyskland
|ARD
|Erstes Deutsches Fernsehen
|Ado Schlier
|}
} Australia
|
|SBS TV
|Brukte BBC-kommentaren til Terry Wogan. Vist i opptak dagen etter
|-
! scope="row" style="text-align:left; font-weight:normal;" | Hellas
|
|
|Mako Jeorjádou
|-
! scope="row" style="text-align:left; font-weight:normal;" | Polen
|
|
|Ukjend, vist i opptak 24. mai
|-
! scope="row" style="text-align:left; font-weight:normal;" | Russland
|
|Program 1
|Ukjend, vist i opptak 30. mai
|-
! scope="row" style="text-align:left; font-weight:normal;" | Tsjekkoslovakia
|
|
|Ukjend, vist i opptak 2. juni
|-
! scope="row" style="text-align:left; font-weight:normal;" | Ungarn
|
|
|Ukjend
|}

## Notar


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eurovision Song Contest 1986|Eurovision Song Contest 1986]]» frå , den 15. mai 2024, og [http://www.vg.no/musikk/grand-prix/artikkel.php?artid=10007462 VG.no], den 10. april 2011.* 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside for Eurovision Song Contest 1986
* Heile finalen på NRK TV
* ''Bergen 3. mai'' – bak kulissene-dokumentar om Eurovision Song Contest Tilgjengeleg på NRK TV