open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jakupitsa

**Jakupitsa** (makedonsk Јакупица) er ei fjellkjede i Nord-Makedonia. Den høgaste toppen er Solunska Glava på 2&nbsp;540 meter over havet. Andre store toppar er Karadzitsa (2&nbsp;473 m), Popovo Brdo (2&nbsp;380 m), Ostar Breg (2&nbsp;365 m), Ubava (2&nbsp;353 m), Ostar Vrv (2&nbsp;275 m) og Dautitsa (2&nbsp;178 m). 

Fleire små stryk renn ned frå fjellet. Store område er dekte av bøk, eik og barskog. Det er òg tydelege spor etter tidlegare isbreaktivitet. Det er gjort fleire framlegg om å omgjere området til ein nasjonalpark. 

Ein kan lett nå fjellet frå hovudstaden Skopje eller frå byen Veles og mange landsbyar i området. 

På klåre dagar kan ein frå Solunska Glava sjå byen Thessaloníki i Hellas og dette har gjeve fjelltoppen namnet sitt. Solun tyder Thessaloníki og Glava tyder «hovud» på makedonsk, «hovudet til Thessaloníki»).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jakupica|Jakupica]]» frå , den 31. januar 2008.*
Dari

**Dari** er eit språk som blir tala i Afghanistan og i delar av Iran og Pakistan. Det blir tala av rundt ein tredel av innbyggjarane i Afghanistan, og er eitt av dei to offisielle språka i landet, saman med pasjto. 
Dari har rundt 7&nbsp;600&nbsp;000 talarar i Afghanistan (folketeljing 2011) og 9&nbsp;600&nbsp;000 totalt.

Dari liknar på farsi, og blir ofte rekna som ein variant av dette. Talarar av dei to språka kan forstå kvarandre utan større problem. Språka har ganske lik syntaks og morfologi, men har større skilnader i fonologien. Til dømes har dari dei to lange vokalane o og e som ikkje finst i farsi. Dari er også i slekt med balutsji, kurdisk og gilaki.

Språket blir skrive med det persiske alfabetet, ein variant av det arabiske. Rundt 28&nbsp;% av talarane kan skriva språket. Dari blir brukt i media, både skriftleg og munnleg. I radio bruker ein typisk ein standardisert uttale som byggjer på skriftspråket og tradisjonell, arkaisk uttale.

## Kjelder

* dari (28.02.2013) i *Store norske leksikon*
* Dari hos Ethnologue
* Dari  hos UCLA Language Materials Project, University of California Los Angeles

## Bakgrunnsstoff
* Dari  - UCLA Language Materials Project, University of California Los Angeles (UCLA)
* Dari hos Ethnologue
* Dari-alfabetet  ved www.afghan-web.com
* Dari-bøker og software til sals ved www.kodakan.se
Ljuboten

**Ljuboten** (makedonsk Љуботен, serbisk Љуботан, *Ljubotan*, albansk *Luboteni*) er eit fjell i Šar Planina på grensa mellom Nord-Makedonia og Kosovo. Fjellet har ei høgd 2&nbsp;498 meter over havet. 

Mange fjellklatrarar kjem for å klatre til toppen av fjellet. I terrenget rundt finn ein mange enger og Livaditskosjølen. Om vinteren er det vanlegvis over ein meter snø på fjellet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ljuboten|Ljuboten]]» frå , den 1. februar 2008.*
Malesjevo

**Malesjevo** (bulgarsk Малешевска планина) er eit fjell aust i Nord-Makedonia og vest i Bulgaria. Det er det tredje av fem fjell i fjellgruppa Osogovo-Belasitsa, som òg vert kalla Dei vestlege grensefjella. Det høgaste punktet er Ilyov Vrah (1&nbsp;803 moh).

På den bulgarske sida dekkjer fjellet eit område på 497 km². Her finn ein rikt dyre- og planteliv med mange artar frå Middelhavsområdet. Det er to naturrerservat som vernar om det den varierte naturen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maleshevo|Maleshevo]]» frå , den 1. februar 2008.*
Nidže

**Nidže** (makedonsk Ниџе) eller **Vóras** (gresk Βόρας, *Nord*) er ei fjellkjede som ligg på grensa mellom Nord-Makedonia og periferieiningane Pélla og Florina nordvest i Hellas. Fjellet er omgjeve av urørt natur, furuskogar, reine elvar og enger i over 2&nbsp;000 meters høgd. Den høgaste toppen er Kajmakčalan (Kaimáktsalan) på 2&nbsp;521 meter over havet. Andre fjelltoppar er Starkov grob (1&nbsp;876 m) og Dobro pole (1&nbsp;700 m).

Ein kan nå fjellet frå Bitola eller nærliggande landsbyar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nidže|Nidže]]» frå , den 1. februar 2008.*
Ograzjden

**Ograzjden** (makedonsk og bulgarsk Огражден) er eit fjell på grensa mellom Nord-Makedonia og Bulgaria og ein del av fjellgruppa Belasitsa-Osogovo. Han ligg nord for Belasitsa, nordaust for den nordmakedonske byen Strumitsa og nordvest for den bulgarske byen Petritsj. Den høgaste toppen ligg i Nord-Makedonia og heiter Ograzjdenets med ei høgd på 1&nbsp;744 meter over havet, medan den høgaste i Bulgaria er Bilska tsjuka på 1&nbsp;644 m.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ograzhden|Ograzhden]]» frå ,  den 1. februar 2008.*
Platsjkovitsa

**Platsjkovitsa** (makedonsk Плачковица) er eit fjell aust i Nord-Makedonia mellom byane Radovisj, Sjtip og Vinitsa. Den høgaste toppen er 1&nbsp;754 meter over havet. Det er populært å klatre i dette fjellet og vert rekna som ein av dei hardaste toppane i denne delen av Nord-Makedonia. Det er ikkje uvanleg at det ligg snø på toppen til langt ut i juni. To fjellhytter ligg i fjellsida. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Plačkovica|Plačkovica]]» frå , den 1. februar 2008.*
P-blokk

Periodesystemet kan delast i blokker etter kva type orbital elektronet med høgast energi er i. Grunnstoffa i **p-blokka** har dei ytste elektrona i p-orbital. Dette er stoffa i gruppe 13 til gruppe 18 i periodesystemet.

## Sjå òg
* d-blokk
* f-blokk
* s-blokk
Stogovo

**Stogovo** er eit fjell vest i Nord-Makedonia.Den høgaste toppen er Golem Rid på 2&nbsp;278 meter over havet. Andre toppar er Babin Srt (2&nbsp;242 m), Kanesj og mange andre høgare enn 2&nbsp;000 meter over havet. 

Stogovo ligg ikkje langt frå byen Debar som har bussamband med Skopje. Naturen er nesten urørt sidan fjellet ligg langt unna dei mest folkesette områda av landet og ikkje ofte vert vitja av fjellklatrarar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Stogovo|Stogovo]]» frå , den 1. februar 2008.*
Titov Vrv

**Titov Vrv** (makedonsk Титов Врв, serbisk Титов врх, Titov Vrkh) er eit fjell i Nord-Makedonia og den høgaste toppen i Šar Planina med 2&nbsp;748 m. Toppen er kalla opp etter den tidlegare jugoslaviske leiaren Josip Broz Tito. Det opphavlege namnet på fjellet var **(Golem) Turčin**.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Titov Vrv|Titov Vrv]]» frå , den 1. februar 2008.*
Vlakhina

**Vlakhina** (makedonsk Влаина, bulgarsk Влахина - *Vlaina*) er eit fjell på grensa mellom Nord-Makedonia og Bulgaria. Den høgaste toppen er Ogreyak (òg kalla Kadiytsa) med ei høgd på 1&nbsp;924 meter over havet. Det ligg i nærleiken av byane Simitli i Bulgaria i nordaust og Pehtsjevo i Nord-Makedonia i sørvest. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vlahina|Vlahina]]» frå , den 1. februar 2008.*
Bregalnitsa

**Bregalnitsa** (makedonsk Брегалница) er den nest lengste elva i Nord-Makedonia. Ho har kjelda si i fjella nær byane Delcevo og Berovo. Ho renn forbi byane Makedonska Kamenitsa, Kočani, Vinitsa og Štip før ho munnar ut i Vardar, som renn vidare mot Egearhavet. Mange fabrikkar langs elva i byane har forureina ho med giftige avfall, i tillegg til insektmidla som vert nytta på rismarkene nær Kočani.

## Fotnotar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bregalnica|Bregalnica]]» frå , den 1. februar 2008.*
Tsrna

**Tsrna** eller **Crna** (makedonsk Црна Река) eller **Tsrna Reka** er ei elv som renn gjennom sørlege og vestlege delar av Nord-Makedonia. Namnet tyder «Svart elv» på makedonsk og har liknande variantar i andre slaviske språk.

Namnet på elva er ei slavisk omsetjing av det tidlegare thrakiske namnet *Erigon*, som tyder «svart», og som slektar på det greske *érebos*, som tyder «mørke», armenisk *erek* «kveld», norrønt *røkkr* «mørke», gotisk *riqis* «mørke».

## Fotnotar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:River Crna|River Crna]]» frå , den 1. februar 2008.*
Dragor

**Dragor** (makedonsk Река Драгор, *Reka Dragor*) er ei lita elv sør i Nord-Makedonia. Han renn hovudsakleg gjennom byen Bitola. Kjelda ligg nær Sapunčitsa i fjellet Baba. Dragor munnar ut i Tsrna.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dragor River|Dragor River]]» frå , den 1. februar 2008.*
Lepenac

**Lepenac** (serbisk skrift Лепенац, makedonsk Лепенец, albansk *Lepenc*) er ei elv i Kosovo og Nord-Makedonia med ei lengd på 75 km. Ho er ei av sideelvane til Vardar frå venstre. 

## Sirinić
Lepenac spring ut frå Kodža Balkan-fjella aust for byen Prizren i ei høgd på 1&nbsp;850 meter over havet. Ho renn austover mellom fjellet Žar i nord og nordsida av fjellet Šara i sør. Frå Šara mottar ho fleire småelvar, der *Suva reka* er den største. Vidare renn ho forbi landsbyane Sevtse og Jažintse, skistaden Brezovitsa og den litle byen og regionsenteret Štrptse.

Lepenac held fram mellom Šara frå sør og fjellet Nerodimka i nord ved landsbyane Donja Bitinja, Gotovuša, Brod og Doganović, der ho snur sørover og ut på sletta Veliko Kosovo.

## Veliko Kosovo og Kačanik

I fleire kilometer renn ho parallelt til elva Nerodimka og gjennom landsbyane Kovačevats og Bob. Ho mottar så elva Nerodimka frå venstre ved byen Kačanik, ved byrjinga av Kačanikravinen.

Ravinen er den smalaste delen av Lepnatsdalen og ligg mellom fjella Šara i vest og Skopska Crna Gora i aust. Ravinen er 23 km lang og er grave ut i kalkstein og skifer. Dei høgare delane av ravinen var ein gong utløpet frå ein innsjø som ikkje eksisterer lenger. Landsbyane Pustenik og Đeneral Janković ligg i ravinen. Etter Đeneral Janković vert Lepenac ei grenseelv mellom Kosovo og Nord-Makedonia før ho renn ut av ravinen etter landsbyen Sečište og inn i Nord-Makedonia etter 60 km. 

## Skopjesenkinga

Dei siste 15 km renn Lepenac gjennom den låge Skopjesenkinga og like etter inn i storbyområdet rundt Skopje. Her mottar ho fleire sideelvar frå Skopska Crna Gora til venstre. Ho renn forbi ruinane av den antikke byen Scupi, men renn elles ikkje forbi nokre busetnader før ho går inn i dei nordlege forstadane til Skopje. Ho munnar ut i Vardar i bydelen Gjorče Petrov i ei høgd på 262 meter over havet. 

## Kjenneteikn

Lepenac høyrer til Egearhavet sitt nedslagsfelt og har eit eige nedslagsfelt på 770 km² (695 km² i Kosovo, 75 km² i Nord-Makedonia). Elva kan ikkje nyttast til elvefart. 

Elva har eit potensial for å utnyttast til vasskraftproduksjon, men vert verken nytta til dette formålet eller til kunstig vatning. 

Lepenac var ein gong del av ein kunstig bifurkasjon då Nerodimka vart forbunde til både Lepenac og Sitnica via ein kanal, slik at nedslagsfelta til Egearhavet og Svartehavet så vart forbunde. Kanalen vart dekt til etter den andre verdskrigen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lepenac|Lepenac]]» frå , den 1. februar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Tredje opplag (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
* Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Pčinja

**Pčinja** (serbisk Пчиња) eller **Ptsjinja** (makedonsk Пчиња) er ei 128 km lang elv i Serbia og Nord-Makedonia og ei av sideelvane til Vardar frå venstre. 

## Serbia
Pčinja spring ut frå fleire småelvar på vestsida av fjellet Dukat. Ved Trgovište mottar ho *Lesnička reka* (Лесничка река). Regionen som elva renn gjennom er det området i Serbia som der folketalet fell raskast og er det minst økonomisk utvikla området i landet. Etter at Pčinja renn forbi Široka planina og landsbyen Šajintse snur ho sørover og inn i den smale dalen mellom fjella Rujen og Kozjak. Etter 45 km kryssar Pčinja grensa til Nord-Makedonia. 

## Nord-Makedonia
Dei siste 83 km renn elva sakte sørvestover. Ho renn mellom anna gjennom Katlanovo. Ho renn på vestsida av fjellet Gradištanska og munnar så ut i Vardar halvvegs mellom byane Skopje og Veles.

## Kjenneteikn
Pčinja høyrer til Egearhavet sitt nedslagsfelt, og drenerer eit område som dekkjer 3&nbsp;140 km², der 1&nbsp;247 km² ligg i Serbia og 1&nbsp;893 km² i Nord-Makedonia. Ved munningen har ho ei middelvassføring på 14 m³/s og ho er ikkje framkommeleg for elvefart. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pčinja|Pčinja]]» frå , den 1. februar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: 
* *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Tredje utgåve (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
* Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6*
Mavrovosjøen

**Mavrovo** (makedonsk Маврово) er ein innsjø i Nord-Makedonia. Han ligg i regionen Mavrovo i Mavrovo og Rostuša kommune. Han er full av aure og vert mykja nytta til bading, båtturar og fiske om sommaren. Ein attraksjon i innsjøen er den halvvegs nedsøkte kyrkja som ligg her.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mavrovo (lake)|Mavrovo (lake)]]» frå , den 1. februar 2008.*
Šar Planina

**Šar Planina**  (albansk *Malet e Sharrit*, makedonsk Шар Планина) er ei fjellkjede i Nord-Makedonia og Kosovo. Fjellkjeda er om lag 80 km lang og 10-20 km brei. Ho har fleire høge toppar: 
* Titov Vrv (2&nbsp;747 m), den høgaste toppen
* Turtsin (2&nbsp;702 m)
* Borislave (2&nbsp;662 m)
* Rudoka (2&nbsp;610 m)
* Ljuboten (2&nbsp;498 m)
* Piribeg

Šar strekkjer seg til Korab (2&nbsp;764 m) i sørvest og vidare nordaustover til Albania.

Av vegetasjon på fjellet finn ein avlingar opp til kring 1&nbsp;000 meter, skog opp til 1&nbsp;700 meter og over dette fjellenger som dekkjer rundt 550 km². Šar Planina er det største kompakte området i Europa med slike enger. 

Šar nasjonaplark er eit område i Kosovo og dekker 380 km² på nordsida av Šar. Nasjonaparken vernar mellom anna om den endemiske makedonske furua og kvitbarka furu, i tillegg til alperose. Av dyreliv finn ein gaupe, bjørn, gemse, ulv, rådyr, villsvin og andre artar. 

Nasjonalparken inneheld mange elvar som renn gjennom kommunane Štrptse, Theranda, Kaqanik og Prizren, Jegunovtse, Teartse, Dzeptsiste, Tetovo og Gostivar (i Nord-Makedonia).

## Galleri

Sharr.JPG|Šar Planina
Sharr1.JPG|Šar Planina
Sharr2.JPG|Šar Planina


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Šar Mountain|Šar Mountain]]» frå , den 1. februar 2008.* 


## Bakgrunnsstoff

* Pologdalen
* Skisenteret Brezovic
Strumitsa

:*For elva med same namn, sjå [[elva Strumitsa]].*
 
**Strumitsa** (makedonsk Струмица) er ein by og ein kommune i regionen Søraust i Nord-Makedonia, nær grensa til Bulgaria. Den noverande kommunen vart oppretta i 2004 ved at ein slo saman dei tre tidlegare kommunane Strumitsa, Kuklisj og Murtino samt landsbyen  frå Novo Selo. Samstundes vart landsbyen  overført til Bosilovo.

Kommunen har eit areal på 321,49&nbsp;km². I 2021 hadde kommunen 49&nbsp;995 innbyggjarar, medan sjølve byen hadde 33&nbsp;825 innbyggjarar. Om lag 90 % av innbyggjarane er makedonarar.

Byen er kalla opp etter elva Strumitsa som renn gjennom han.

## Busetnader i kommunen
Dei største busetnadene i kommunen var:

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Strumica|Strumica]]» frå , den 2. februar 2008.* 

## Kjelder
Kolesjinofossen

**Kolesjinofossen** er ein foss ved landsbyen Kolešino i Novo Selo kommune sørvest i Nord-Makedonia. 

Han høyrer til elva Baba og har eit totalt fall på 19 meter. Fossen ligg i ei høgd på 610 meter over havet i fjellet Belasitsa. 

Kolešinofossen er ein stor turistattraksjon i kommunen. Staden er open året rundt og vert stadig utvikla for å ta imot turistane. I dag går det ei trebru over elva slik at ein betre skal få sjå fossen. 

## Bakgrunnsstoff
* Informasjon om Kolesjinofossen på den offisielle nettsida til kommunen Novo Selo 
* Turistinformasjon 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Koleshino Waterfall|Koleshino Waterfall]]» frå , den 1. februar 2008.*
Smolarefossen

**Smolarefossen** er den høgaste fossen i Nord-Makedonia med eit totalt fall på 39,5 meter. Han ligg oppfor landsbyen Smolare i Novo Selo kommune søraust i landet. 

Fossen er ein del av elva Lomnitsa og ligg djupt i Belasitsafjella i ei høgd på 630 meter over havet. Fossen er omgjeve av hundre år gamle bøketre og vert vitja av mange turistar året rundt. 

Det er bygd ei bru over elva slik at turistane kan sjå fossen like nedanfor fallet. I 2007 opna ein liten marknadsplass i same området der dei lokale innbyggjarane sine sel varer som frukt og grønsaker, honning og handverk. 

## Bakgrunnsstoff
* Informasjon om Smolarefossen på den offisielle sida til kommunen Novo Selo 
* Turistinformasjon 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Smolare Waterfall|Smolare Waterfall]]» frå , den 1. februar 2008.*
Mariovo

**Mariovo** (makedonsk Мариово) er eit fjellområde sør i Nord-Makedonia der innbyggjarane er kjend for sine tradisjonelle kvite klesdrakter. Området er forholdsvis stort, men sidan det ikkje har vore nokon urban utvikling her det siste hundreåret har ikkje regionen eigentleg nokre byar, berre landsbyar. Den største landsbyen i Mariovo er Vitolište, i fylket Prilep.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mariovo|Mariovo]]» frå , den 1. februar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* soros.org.mk
Radika

**Radika** (makedonsk og serbisk Радика, albansk *Radikë*) er ei elv sør i Serbia (Kosovo) og vest i Nord-Makedonia. Ho har ei lengd på 70&nbsp;km og er ei sideelv til Svarte Drin.

Sjølve Radika er berre 52&nbsp;km lang, men målt frå den fjernaste kjelda i nedslagsfeltet, som er elva *Crni Kamen* er ho 70&nbsp;km lang.

*Crni Kamen* (Црни Камен; «Svart stein») har kjelda si på nordsida av fjellet Vratsa i Šar Planina nedanfor toppen *Golema Vratsa* (2&nbsp;582 moh.). *Crni Kamen* renn vestover før ho brått snur sørover og munnar ut i grenseelva *Ćafa Kadis*.

*Ćafa Kadis* har kjelda si på sørsida av Vratsa og renn vestover og dannar i fleire kilometer grensa mellom Kosovo og Nord-Makedonia. Etter at ho mottar *Crni Kamen* frå høgre og ei anna elv frå Kosovo renn ho innover i Nord-Makedonia og får frå dette punktet namnet Radika.

Radika munnar ut i Svarte Drin (*Crni Drim*) like sør for Debar. Svarte Drin renn vidare mot Adriahavet gjennom Albania. Radika har eit nedslagsfelt på 665&nbsp;km² og kan ikkje nyttast til elvefart.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Radika|Radika]]» frå , den 1. februar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Tredje utgåve (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
* Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Elva Strumitsa

**Strumitsa** (makedonsk og bulgarsk Струмица) er ei elv i Nord-Makedonia og Bulgaria. Han renn gjennom byen Strumitsa og er ei sideelv til Struma.

Ho har kjelda si i fjellet Platsjkovitsa i Nord-Makedonia og renn sørover gjennom ein djup dal og vert så kalla **Stara Reka**. Ho renn så inn i Radovisjdalen og gjennom byen Radovisj. Etter kvart snur ho søraustover og gjennom Strumitsadalen (Vasilevo, Strumitsa og Novo selo), og renn så gjennom byen Strumitsa før ho snur austover og inn i Bulgaria sør for Zlatarevo. Ho munnar ut i Struma frå høgre nordaust for Mitino, ikkje langt frå Rupite.

Elvar har ei total lengd på 114&nbsp;km, der 81&nbsp;km er i Nord-Makedonia og 33&nbsp;km i Bulgaria. Ho er den lengste sideelva til Struma.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Strumica|Strumica]]» frå , den 1. februar 2008.*
Duvalo

**Duvalo** er eit aktivt geotermisk overflatefenomen nær landsbyen Kosel, nær Ohrid i Nord-Makedonia. Dei liknar små krater med diameter på ein halvmeter og ei djupn på 30 cm. Det kjem karbondioksid og hydrogensulfid ut av hòla. Hòla er dei siste spora etter tidlegare omfattande vulkansk aktivitet. Tyrkarane under Det osmanske riket brukte å drive gruvedrift etter svovel i området. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Duvalo|Duvalo]]» frå , den 1. februar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:* 
* Duvalo på side om naturhistorie i Nord-Makedonia
Tikvesj

**Tikvesj** (makedonsk Тиквеш) er ei slette sentralt i Nord-Makedonia. Ho er kjend for den kunstige innsjøen som ligg her. På sletta ligg òg byen Kavadartsi, som lik sletta er kjend for vinproduksjon. Tikvesj er også kjend for produksjon av jogurt og surmjølk.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell vinside for Tikvesj
James Craig Watson

**James Craig Watson** () var ein kanadisk-amerikansk astronom fødd i landsbyen Fingal i Ontario. Familien hans flytta til Ann Arbor i Michigan i 1850.

Då han var 15 år gamal vart han teke opp ved Universitetet i Michigan, der han studerte klassiske språk. Seinare fekk han lektyrar i astronomi av professor Franz Brünnow.

Han var den andre direktøren på Detroit-observatoriet (frå 1863 til 1879), og tok over etter Franz Brünnow. Han skreiv tekstboka *Theoretical Astronomy* i 1868.

Han oppdaga 22 asteroidar. Oppdagingane hans starta med 79 Eurynome i 1863. Ein av hans asteroideoppdagingar, 139 Juewa, vart gjort frå Beijing der Watson var for å observera venuspassasjen i 1874. Namnet Juewa vart vald av kinesiske embetsmenn Pīnyīn (瑞華, i moderne pīnyīn, ruìhuá).

Han var sterk i trua på at planeten Vulkan eksisterte, ein hypotetisk planet med ein bane nærare Sola enn den til Merkur som ein no veit at ikkje eksisterer (det finst likevel framleis ein liten sjanse for at vulkanoide-asteroidande ekisterer). Han meinte han hadde sett to slike planetar under ei solformørking i juli 1878 frå Wyoming.

Han døydde av bukhinnebetennelse ved ein alder på 42. Han hadde fått tak i ein større sum pengar gjennom ikkje-astronomiske aktivitetar. Desse pengane gjekk etter hans død til James Craig Watson-medaljen, ein medalje som vert delt ut kvart tredje år av National Academy of Sciences for bidrag til astronomien.

Asteroiden 729 Watsonia vart namnsett til minne om han.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:James Craig Watson|James Craig Watson]]» frå , den 2. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

* Ein kort biografi av ''Dictionary of Canadian Biography Online''.
* Richard Baum og William Sheehan (1997). «In Search of Planet Vulcan, The Ghost in Newton's Clockwork Machine» .
Ekornes

**Ekornes ASA** () er ein norsk møbelprodusent med hovudavdeling i Sykkylven. Ekornes er mest kjend for varemerka Stressless og Svane, og sel møblar i over 40 land, blant anna gjennom eigne salselskap. 

## Historie
Ekornes vart starta i 1934 av Jens E. Ekornes som J. E. Ekornes Fjærfabrikk, fyrst med produksjon av fjører til møblar og madresser, men snart utvikla ein produksjon av madrasser, og dei fekk produktnamnet Svane. 

I 1946 reiste Jens E. Ekornes til USA arbeidde ved ein madrassfabrikk for å lære meir om faget; han hadde òg tidlegare vore i USA. Tilbake i Sykkylven same året hadde han med seg òg nye maskiner frå USA. Året etter vart produksjonen av møbleldelar sett i gang. 
der han 

På 1950-talet var madrassproduksjonen utvida, og Ekornes sette i gang produksjon av skumplast. 

I siste halvdelen av 1960-talet tok produksjonen av salongmøblar til. Då satsa ein òg sterkt på marknadsføring, bl.a. med brosjyrer direkte sende til husstandane. 

I 1970 kutta Ekornes ned talet på forhandlarar frå 1200 til 200, og vart ein kort periode boykotta av møbelforhandlarforeininga for det. I 1971 kom Stressless i produksjon, og dermed gjekk Ekornes inn i ein særs ekspansiv periode. I 1977 var Ekornes blitt den største møbelprodusenten i Skandinavia, og Jens Petter Ekornes var ein administrerande direktør med høg medieprofil.

På 1980-talet gjorde Ekornes-konsernet fleire oppkjøp av andre fabrikkar. Minst vellukka var kjøpet av den svenske produsenten Ulferts AB, og konsernet fekk økonomiske problem. I 1987 gjekk Jens Petter Ekornes av som administrerande direktør, men kom tilbake i 1990 etter ein strid om strategiar og kontroll i selskapet. Ekornes hadde på denne tida økonomiske vanskar, men etter ulike omstruktureringar oppnådde Ekornes i 1994 overskot for fyrste gong sidan 1984. Seinare har produksjonen og overskotet auka, gjennom ulike effektiviseringsprosjekt og ny teknologi.

## Produksjonseiningar
Ekornes har i dag sju produksjonsselskap:

* J.E.Ekornes AS har tre produksjonseiningar i Sykkylven med om lag 800 tilsette. J.E.Ekornes produserer Stressless-stolar og Stressless-sofaer, i tillegg til ulike møbelkomponentar og skumplast.
 
* Ekornes Fetsund har eit anlegg på Fetsund på Romerike der ein produserer skumplast og Svane-madrassen. Der er om lag 160 tilsette.

* Ekornes Møbler AS, avdeling Grodås, ligg i Hornindal i Nordfjord, og har om lag 90 tilsette. Bedrifta lagar trekomponent til sofaer og delar til Stressless.

* Ekornes Møbler AS, avdeling Stranda, ligg på Stranda på Sunnmøre, og har om lag 80 tilsette. Bedrifta er tufta på dei tidlegare bedriftene Stranda Lenestolfabrikk AS og P.I. Langlos Fabrikker AS, som vart overtekne av Ekornes på 1970-talet. Bedrifta produserer sofaer. 

* Ekornes Møbler AS, avdeling Hareid, har 95 tilsette, og er tufta på deg gamle produsenten Utgård Mestermøbler AS som Ekornes overtok i 1996. Bedrifta produserer sofaer.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Jambol

**Jambol** eller **Yambol** (bulgarsk Ямбол) er ein by og ein kommune i provinsen Jambol i Bulgaria. Kommunen omfattar berre sjølve byen Jambol.

Byen ligg på båe sider av elva Tundzja i det historiske landskapet Thrakia.

## Areal og folketal
Kommunen har eit areal på 91&nbsp;km². Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 61&nbsp;766 innbyggjarar.

Til storbyområdet for Jambol høyrer heile kommunen Jambol i tillegg til kommunen Tundzja. Heile storbyområdet har eit samla innbyggjartal på 82&nbsp;933.

Den einaste busetnaden i kommunen er:

## Historie for byen og området

Området rundt Jambol har hatt busetnad sidan neolittisk tid. Dagens Jambol blei fyrst grunnlagd som ein romersk by i år 293 av den romerske keisaren Diokletian, under namnet *Diospolis*. Med den bulgarske voksteren på slutten av 500-talet og skipinga av det fyrste bulgarske riket i 681, blei Jambol, saman med heile område sør for Balkanfjella (det antikke Hemus), ein del av Bulgaria på byrjinga av 700-talet.

I 1373 blei Jambol erobra av tyrkarane og underlagt det osmanske riket, og byen voks til eit viktig regionalt senter. Byen blei gjort fri av russarane i 1878, og blei ein del av det autonome Aust-Rumelia, som seinare, i 1886 blei sameint med resten av Bulgaria (dagens bulgarske stat).

## Verd å sjå

Byen husar fleire historiske attraksjonar frå det osmanske riket, blant anna ein moské og ein tyrkisk basar frå byrjinga av 1500-talet. Området rundt byen er òg blant dei rikaste i Bulgaria på arkeologiske utgravingsstader.

## Vennskapsbyar
*  Villejuif (del av Paris) i Frankrike
*  Sieradz i Polen
*  Izhevsk i Russland
*  Berdyansk i Ukraina

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Jambol 
* yambolnews.net
* Jambol historiske museum
Democratic Socialists of America

**Democratic Socialists of America** (DSA) er ein sosialistisk organisasjon i USA, og den fremste amerikanske medlemen i Den sosialistiske internasjonalen, *Socialist International*. 

DSA vart danna i 1982, mellom anna av folk frå den eine av dei tre fraksjonane i det oppløyste *Socialist Party of America*. Dei to andre danna *Social Democrats USA* og Socialist Party USA. 

Michael Harrington og Barbara Ehrenreich vart valde til leiarar. 

Opphavleg var DSA sterkt assosiert med ideen om at «den realistiske venstresida finst i dag i Det demokratiske partiet» (Harrington). I dag er haldninga: «Democratic socialists reject an either-or approach to electoral coalition building, focused solely on a new party or on realignment within the Democratic Party.» 

Senator Bernie Sanders er medlem i DSA, og vart vald inn som uavhengig *(Independent)* kandidat frå staten Vermont. 

DSA sitt arbeid innanfor Democratic Party har likevel vorte sedd på som nødvendig fordi det politiske systemet ikkje gjev eit tredje parti ein sjanse. «Much of progressive, independent political action will continue to occur in Democratic Party primaries in support of candidates who represent a broad progressive coalition. In such instances, democratic socialists will support coalitional campaigns based on labor, women, people of color and other potentially anti-corporate elements... Electoral tactics are only a means for democratic socialists; the building of a powerful anti-corporate coalition is the end.» (Where We Stand)

I 2000 tok ikkje DSA noka offisiell stilling i presidentvalet, og fleire framståande medlemer støtta Ralph Nader frå Green Party. I 2004 støtta DSA demokratiske John Kerry. Landsmøtet til DSA i 2007 hadde stort oppmøte, og høyrde mellom anna ein viktig tale av senator Bernie Sanders. 

Young Democratic Socialists (YDS) er ungdomsorganisasjonen til DSA. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Democratic Socialists of America|Democratic Socialists of America]]» frå ,  den 2. februar 2008.*  

## Bakgrunnsstoff
* Official site
* The Theory and Practice of Democratic Socialism
* Religion and Socialism Commission of the Democratic Socialists of America
Momentmagnitude

**Momentmagnitude** er ein magnitudeskala som vert nytta av seismologar for å samanlikne storleiken på jordskjelv.

Skalen er logaritmisk, slik at eit sprang på 1 på skalaen utgjer eit jordskjelv som er 31,6 gonger sterkare og eit sprang på 2 utgjer nesten eit tusen gonger kraftigare jordskjelv. 

## Sjå òg
* Richterskalaen

## Bakgrunnsstoff
* NORSAR: Magnitude 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Moment magnitude scale|Moment magnitude scale]]» frå , og «[[:nb:Momentmagnitude|Momentmagnitude]]» frå  den 2. februar 2008.*
Broadway Tower

**Broadway Tower** er eit tårn i det engelske grevskapet Worcestershire, like utanfor landsbyen Broadway. Tårnet ligg på eit platå 312 moh og vart bygd i 1797 etter teikningar av arkitekten James Wyatt.

## Balgrunnsinformasjon
* http://www.broadway-cotswolds.co.uk/tower.html
Jordskjelvet i Skopje i 1963

**Jordskjelvet i Skopje i 1963** (makedonsk Скопски земјотрес 1963, *Skopski zemjotres 1963*) var eit jordskjelv som råka Skopje i SR Makedonia (i dag Republikken Makedonia), då ein del av Jugoslavia, den 26. juli 1963.

Jordskjelvet målte 6,1 på momentmagnitudeskalaen (tilsvarer 6,9 på richterskalaen) og oppstod kl. 05.17 lokaltid i Skopje. Skjelvet varte 20 sekund og kunne merkast langs heile Vardardalen.

Få dagar etter jordskjelvet kravde 35 nasjonar i SN si generalforsamling at Skopje skulle få støtte i form av pengar, medisinar, oppbygging og forsyningar frå 78 land. Den kjende kunstnaren Pablo Picasso donerte måleriet sitt *Hovudet av ei kvinne* som vart stilt ut i Museet for Samtidskunst i Skopje.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:1963 Skopje earthquake|1963 Skopje earthquake]]» frå , den 2. februar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* On This Day: 26 July; 1963: Thousands killed in Yugoslav earthquake BBC
* Seismic Ground Motion Estimates for the M6.1 earthquake of July 26, 1963 at Skopje, Republic of Macedonia Department of Earth Sciences, Trieste, Italia
* Skopje-skjelvet i 1963 SeismoArchives, Incorporated Research Institutions for Seismology
* Jordskjelvet på inyourpocket.com
Byar i Nord-Makedonia

Dette er ei liste over **byar i [[Nord-Makedonia]]**.

Den største byen i Nord-Makedonia er Skopje som har godt over 400&nbsp;000 innbyggjarar, om lag 25 % av innbyggjarane i heile landet.

## Referansar
Tambov

**Tambov** (russisk Тамбо́в) er ein by og administrativt senter i Tambov oblast i Russland. Han ligg ved elva Tsna, 420&nbsp;km søraust for Moskva. Byen har om lag 260&nbsp;000 innbyggjarar. 

Namnet «Tambov» har opphav i eit ord på moksja (eit finsk-ugrisk språk) som tyder 'våtmark'. 

## Historie

Byen vart grunnlagt etter ordre frå tsar Mikhail I av Russland. Han vart opphavleg bygt som ei grensefestning mot krim-tatarene, men Tambov vart raskt mindre viktig som ein militær utpost av Storfyrstedømet Moskva og vart i staden eit administrativt og handelssenter for ein stort sett landleg region i Keisardømet Russland. 

Roman Boborykin, tsaren sin hofftenar (*stolnik*) og vojvod vart den første byggaren i byen. Takka vere erfaringa hans vart bygginga av festninga raskt fullført.

I 1781 godkjente Katarina den store byvåpenet, som viser ein bikube som symboliserer dei hardt arbeidande innbyggjarane. I mars 1786 vart den vanæra russiske diktaren og politikaren Gavrila Derzjavin utnemnd til guvernør av Tambov gubernija, ei stilling han heldt til desember 1788. Men under den korte perioden fekk han utretta mykje. Utviklinga til byen heldt fram og det vart grunnlagd eit teater, ein høgskule, ein danseskule, eit trykkeri, ei avis, eit orkester og eit teglverk. Eit monument for Derzjavin vart seinare oppført i Tambov.

I november 1830, under koleraopprøret i Russland gjekk innbyggjarane i Tambov til åtak på guvernøren, men dei vart snart nedkjempa av styrkar frå hæren.

På 1800-talet voks Tambov til å verte eit viktig kulturelt senter og mange skular, bibliotek og andre institusjonar vart skipa der. I 1897 nådde innbyggjartalet 50&nbsp;000. 

Mellom 1920 og 1921 vart området rundt Tambov åstad for Tambovopprøret, ein bitter kamp mellom lokale innbyggjarar og den raude armeen til bolsjevikane.

## Næringsliv
Tambov er i dag eit viktig russisk industrisenter. 

## Kultur og utdanning
Tambov Kunstgalleri husar ei svær samling av russiske og vesteuropeiske kunstnarar. Det eldste dramateateret i Russland ligg i Tambov, samt to universitet, to militære høgskular, ein musikkskule, eit lokalhistorisk museum og andre kulturinstitusjonar. 

## Kjende personar frå Tambov
* Andrej Kolmogorov, matematikar
* Lev Kulesjov, regissør og målar
* Georgij Musjel, komponist
* Aleksander Vvedenskij, filosof og psykolog

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tambov|Tambov]]» frå , den 30. november 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Kumanovo

**Kumanovo** (makedonsk Куманово, albansk *Kumanovë*) er ein by og ein kommune i regionen Aust i Nord-Makedonia. Byen er den nest største byen i Nord-Makedonia etter Skopje, og kommunen Kumanovo er den nest største i landet etter Skopje. Den noverande kommunen vart oppretta i 2004 ved at ein slo saman dei to tidlegare kommunane Kumanovo og Orasjats, samstundes med at sju landsbyar vart overførde frå den tidlegare kommunen Kletsjevtse.

Kommunen har eit areal på 509,48&nbsp;km². I 2021 hadde kommunen 98&nbsp;104 innbyggjarar, medan sjølve byen hadde 75&nbsp;051 innbyggjarar.

Kumanovo ligg nordaust i landet, ikkje langt frå hovudstaden Skopje. Byen ligg i ei høgd på 340 meter over havet og er omgjeve av fjella Skopska Crna Gora i vest Gradisjtanska planina i sør og Mangovitsa i aust.

## Historie
Området har vore busett sidan førhistorisk tid, men sjølve byen vart først nemnd i 1519 då byen var ein del av Det osmanske riket

Kumanovo vart ein urban busetnad og eit administrativt senter i regionen på slutten av 1500-talet eller byrjinga av 1600-talet. Etter fleire turbulente periodar stagnerte byen i ein periode.

Ein stor opprørsleiar kalla Karpoš vart fødd i landsbyen Vojnik nær Kumanovo. Han var opphavleg ein vasall under tyrkarane, men då Det osmanske riket byrja å verte svekt i 1689 og misnøya auka på grunn av dei harde skattane, vart Karpoš eit vendepunkt i slaget mot tyrkarane. I denne perioden gjekk Austerrike til åtak på Det osmanske riket og Karpoš utnytta situasjonen og opprøret spreidde seg og byane Kratovo, Kriva Palanka, Kumanovo, Kaçanik og andre vart sette fri. I lag med den austerrikske hæren, leia av keisar Leopold I, kjempa dei for å setje fri Skopje og Sjtip. Etter kvart endra den politiske og militære situasjonen seg på Balkan og austerrikarane måtte trekke seg tilbake. Osmanarane slo så ned opprøret, Karpoš vart fanga, flytta til Skopje og avretta ved steinbrua over Vardar.

Byen utvikla seg økonomisk seint på 1800-talet, men den industrielle utviklinga byrja først etter den andre verdskrigen.

## Busetnader i kommunen
Dei største busetnadene i kommunen var:

# Karposj innrekna i Kumanovo i 2021

## Bakgrunnsstoff
* Kumanovo på faq.macedonia.org 
* Kumanovo jazzfestival 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kumanovo|Kumanovo]]» frå , den 2. februar 2008.*



## Referansar
Fylogeni

**Fylogenien** (etter gresk *phylos*, 'stamme' og *genesis*, 'fødsel') til ei gruppe organismar er ei historisk oversikt over korleis gruppa har utvikla seg evolusjonært over tid og kor nært skylde dei ulike undergruppene er til kvarandre. Omgrepet vert ofte vist med såkalla **fylogenetiske tre** eller *[[kladogram]]*.

I norsk vert ofte ordet *stamtre* nytta, men sidan dette speglar på den grafiske framstillinga heller enn på sjølve utviklingsprosessen er ikkje dette heilt nøyaktig.

## Bakgrunnsstoff
* Sandvik, Hanno: ''Dyrenes stamtre del 1: Hva er et stamtre?''
Bitola

**Bitola** (makedonsk Битола) er ein by og ein kommune i regionen Pelagonia i Nord-Makedonia. Kommunen fekk sitt noverande omfang i 2004, då dei tidlegare kommunane Bistritsa, Kukuretsjani og Tsapari vart innlemma i kommunen.

Med 85&nbsp;164 innbyggjarar var kommunen den tredje største etter Skopje og Kumanovo ved folketeljinga i 2021. Sjølve byen Bitola var med sine 69&nbsp;287 innbyggjarar den tredje største byen i Nord-Makedonia etter Skopje og Kumanovo i 2021.

Bitola ligg sør i Pelagoniadalen, sørvest i landet, og er eit senter for administrasjon, kultur, industri, handel og utdanning. Rundt byen ligg fjella Baba og Nidže. Grensa til Hellas ligg berre 14 km lenger sør. Bitola er eit viktig trafikknutepunkt mellom hovudvegen frå det sørlege Adriahavet til Egearhavet og Sentral-Europa. 

I perioden under Det osmanske riket vart byen kalla «Byen av konsulane» sidan mange europeiske land hadde konsulat i Bitola. 

Av innbyggjarar er dei fleste etniske makedonarar (88,7 %). Kommunen har òg mindre folkegrupper av albanarar (4,4 %), roma (2,7 %), tyrkarar (1,7 %) og vlacharar (1,3 %). 

Byen er heimstad for St. Klement av Ohrid-universitetet i Bitola, Makedonia sitt nest største universitet.

## Historie
I nærleiken av sentrum i Bitola låg den antikke byen Heraclea-Lyncestis. Under Austromarriket heitte byen *Monastiri*, som tyder «kloster» på gresk. Mot slutten av 1300-talet vart Bitola ein del av Serbia under Stefan Dušan. Byen vart erobra av Det osmanske riket på 1400-talet. Då Serbia tapte byen etter den første balkankrigen fekk han namnet Bitolj etter det slaviske ordet *obitel* som tyder *kloster*. På makedonsk er ordet for kloster *manastir*.

## Busetnader i kommunen
Dei største busetnadene i kommunen var:

## Bakgrunnsstoff

* Bilete frå Bitola
* Informasjon om Bitola 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bitola|Bitola]]» frå , og «[[:sv:Bitola|Bitola]]» frå  den 2. februar 2008.*  


## Referansar
Darwindagen

**Darwindagen** 12. februar er ein merkedag som markerer fødselen til og heidrar den engelske naturforskaren Charles Darwin. Dagen vert òg nytta som ei generell feiring av vitskap, somme stadar òg humanisme.

Som festdag er Darwindagen relativt ny, og vart feira for første gong i USA i 1980. I Noreg vart han først markert i 2006 ved Universitetet i Oslo, som arrangerte populærvitskaplege foredrag på initiativ frå ei rekkje unge forskarar. Året etter følgde Universitetet i Bergen etter etter den same oppskrifta.

## Kjelder
*Darwindagen ved Universitetet i Bergen
*Darwindagen ved Universitetet i Oslo (CEES)
*Offisiell heimeside
Veles

**Veles** (makedonsk Велес) er ein by ved elva Vardar og ein kommune i regionen Vardar i Nord-Makedonia. Kommunen fekk sitt noverande omfang i 2004, då landsbyane ,  og  vart overførde til kommunen Tsjasjka.

Kommunen har eit areal på 427,45&nbsp;km². I 2021 hadde kommunen 48&nbsp;463 innbyggjarar, medan sjølve byen Veles hadde 40&nbsp;664 innbyggjarar.

Byen er kalla opp etter den slaviske guden Veles. Etter den andre verdskrigen vart byen kalla Titov Veles etter den jugoslaviske presidenten Josip Broz Tito, men 'Titov' vart fjerna då Makedonia vart ein sjølvstendig nasjon.

## Busetnader i kommunen
Dei største busetnadene i kommunen var:

#Prevalets innrekna i Veles i 2021

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Veles (city)|Veles (city)]]» frå , den 2. februar 2008.*
Ohrid

**Ohrid** (makedonsk Охрид) er ein by og ein kommune på austkysten av Ohridsjøen i regionen Sørvest i Nord-Makedonia. Kommunen fekk sitt noverande omfang i 2013, då den tidlegare kommunen Kosel vart innlemma i kommunen.

Kommunen har eit areal på 389,93&nbsp;km². I 2021 hadde kommunen 51&nbsp;428 innbyggjarar, medan sjølve byen hadde 38&nbsp;818 innbyggjarar.

Byen er kjend for ein gong å ha hatt 365 kyrkjer, ei for kvar dag i året, og vart kalla den makedonske Jerusalem. Byen har mange vakre hus og monument og turismen er ei viktig næring. Han ligg aust for Elbasan og Tirana i Albania, sørvest for Skopje, og nordvest for Resen og Bitola.

I 1980 vart Ohrid og Ohridsjøen innskriven på UNESCO si verdsarvliste.

I Ohrid finst òg eitt av dei største sjukehusa i Nord-Makedonia.

## Historie
Byen har eksistert sidan antikken, då som *Lychnidos*. Den romerske vegen Via Egnatia gjekk gjennom Lychnidos. Namnet Ohrid vert første gong nemnd i 879. Det er vorte hevda at det kyrilliske alfabetet vart utvikla i Ohrid av Sankt Klemens av Ohrid, men dette er usikkert og det er meir truleg at det vart utvikla av den litterære skulen i Preslav. Ohrid var eit viktig kulturelt sentrum der det vart produsert skrifter ved den litterære skulen her.

I år 1000 var Ohrid ein kort periode hovudstad i Det første bulgarske riket. Byen var då òg sete for erkebispedømet i Ohrid og det vart bygd mange kyrkjer.

## Busetnader i kommunen
Dei største busetnadene i kommunen var:

#Ratsja rekna inn i Velestovo i 2021

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell turistside
* travel-macedonia.net
* www.visitohrid.com.mk 
* Bilete frå Ohrid 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ohrid|Ohrid]]» frå , og «[[:sv:Ohrid|Ohrid]]» frå  den 2. februar 2008.*
Amherst i Massachusetts

**Amherst** er ein by som ligg i Hampshire County i Massachusetts i USA. Byen hadde 34&nbsp;874 innbyggjarar i 2000. 

Amherst College, Hampshire College og University of Massachusetts Amherst ligg i byen. Amherst er elles kjend som heimstaden til diktaren Emily Dickinson.

## Bakgrunnsstoff
Det første bulgarske riket

**Det første bulgarske riket** (bulgarsk Първo Българско царство, *Părvo Bălgarsko Tsarstvo*) var ein bulgarsk stat mellomalderen grunnlagd i år 681 i området nær Donaudeltaet og oppløyst i 1018 etter å ha vorte annektert til Austromarriket. Då riket var på sitt mektigaste dekte det eit område frå Budapest og Svartehavet og frå Dnepr i det moderne Ukraina til Adriahavet. Det vart etterfølgd av Det andre bulgarske riket, som vart oppretta i 1185. Det offisielle namnet på landet heilt sidan grunnlegginga var **Bulgaria**.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:First Bulgarian Empire|First Bulgarian Empire]]» frå , den 2. februar 2008.* 
 

## Fotnotar
Gostivar

**Gostivar** (makedonsk Гостивар; albansk *Gostivari*) er ein by og ein kommune i den øvre Pologdalen i regionen Polog i Nord-Makedonia. Den noverande kommunen vart oppretta i 2002 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Gostivar, Dolna Banjitsa, Vrutok, Srbinovo og Tsjegrane. Samstundes vart busetnaden  overført frå den tidlegare kommunen Oslomej og  frå Mavrovi Anovi.

Kommunen hadde 59&nbsp;770 innbyggjarar ved folketeljinga i 2021, medan sjølve byen hadde 33&nbsp;814 innbyggjarar.

Gostivar ligg ved foten av fjellet Šar Planina og elva Vardar renn gjennom byen. Byen har gode bil- og jernbanesamband til Tetovo, Skopje, Kitsjevo, Ohrid, og Debar. Ein moderne motorveg vart bygd i 1995 frå Gostivar til Tetovo.

Klokketårnet i byen er eit av dei viktigaste monumenta her, og vart bygd av osmanarane i 1566. Moskéen Beg Mahala vart bygd i 1688 av Ebu Bekir, sonen til pasja Kara Mustafa. 

## Busetnader i kommunen
Dei største busetnadene i kommunen var i 2002:

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gostivar|Gostivar]]» frå , den 2. februar 2008.*


## Referansar
Tetovo

**Tetovo** (makedonsk Тетово; albansk *Tetovë*; tyrkisk *Kalkandelen*) er ein by og ein kommune i regionen Polog i Nord-Makedonia. Den noverande kommunen vart oppretta i 2004 ved at ein slo saman dei tre tidlegare kommunane Tetovo, Sjipkovitsa og Dzjeptsjisjte.

Kommunen har eit areal på 261,89&nbsp;km². I 2021 hadde kommunen 84&nbsp;770 innbyggjarar, medan sjølve byen hadde 63&nbsp;176 innbyggjarar.

Byen ligg 468 meter over havet. Det ligg to universitet i byen, Statsuniversitetet Tetovo og det internasjonale Sørausteuropeiske universitetet.

## Namn
Tetovo tyder «Teto sin stad» og myta skal ha det til at byen vart kalla opp etter den legendariske helten *Teto*, som visstnok rydda byen for slangar.

## Geografi
Byen ligg ved foten av Šar Planina og er delt i to av elva Pena. Tetovo kommune har internasjonal grense til Kosovo i nord og vest og til dei nordmakedonske kommunane Teartse i nordaust, Jegunovtse i aust, Zjelino i søraust, Brvenitsa i sør og Bogovinje i sørvest.

## Historie

Sjølv om det har vore innbyggjarar i området sidan bronsealderen, men sjølve Tetovo vart offisielt grunnlagd på 1300-talet som ein liten ortodoks busetnad rundt kyrkja Sveta Bogorodica. På slutten av 1300-talet kom byen inn under Det osmanske riket og det vart bygd moskéar, bad og marknader alt på byrjinga av 1400-talet. Tetovo vart eit viktig handelssenter for dei lokale bøndene og handverkarane og ein viktig militærfestning. Tyrkarane kalla byen Kalkandelen.

I 1912 under den første balkankrigen kom Tetovo inn under Serbia. Under den andre verdskrigen vart byen styrt av Italia og regimet deira i Albania.

## Busetnader i kommunen
Dei største busetnadene i kommunen var:

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tetovo|Tetovo]]» frå , den 2. februar 2008.* 

## Referansar
Kavadartsi

**Kavadartsi** (makedonsk Кавадарци) er ein by og ein kommune i regionen Vardar i Nord-Makedonia. Den noverande kommunen vart oppretta i 2004 ved at ein slo saman dei to tidlegare kommunane Kavadartsi og Konopisjte.

Kommunen har eit areal på 992,44&nbsp;km². I 2021 hadde kommunen 35&nbsp;733 innbyggjarar, medan sjølve byen hadde 32&nbsp;038 innbyggjarar.

Kavadartsi ligg i regionen Tikvesj (makedonsk Тиквеш) i hjartet av landet sitt viktigaste vinområde. Her ligg òg den største kunstige innsjøen i landet og den største vingarden i Søraust-Europa, begge kalla opp etter sletta Tikvesj.

## Busetnader i kommunen
Dei største busetnadene i kommunen var:

# Glisjikj og det meste av av Vatasja innrekna i Kavadartsi i 2021

## Bakgrunnsstoff
* Kavadartsi på VirtualTourist.com
* Tikveski Grozdober 
* Offisiell side for Tikvesj 
* Kavadarci.info

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kavadarci|Kavadarci]]» frå , den 2. februar 2008.*  


### Fotnotar
Prilep

**Prilep** (makedonsk Прилеп; tyrkisk *Pirlepe* eller *Perlepe*; arumensk *Parleap*; gresk Περλεπές, *Perlepes*, eller Πρίλαπο, *Prilapo*) er ein by og ein kommune i regionen Pelagonia i Nord-Makedonia. Kommunen fekk sitt noverande omfang i 2004, då dei tidlegare kommunane Topoltsjani og Vitolisjte vart innlemma i kommunen.

Kommunen har eit areal på 1&nbsp;194,44&nbsp;km². I 2021 hadde kommunen 69&nbsp;025 innbyggjarar, medan sjølve byen hadde 63&nbsp;308 innbyggjarar.

Prilep er kjend som «byen under Marko sine tårn» sidan han ligg nær tårna til den legendariske helten kong Marko.

Prilep ligg nord på sletta Pelagonia sør i landet og er sete i kommunen med same namn. Prilep ligg 128&nbsp;km frå hovudstaden Skopje, 44&nbsp;km frå Bitola og 32&nbsp;km frå Krusjevo.

## Historie
Prilep vart grunnlagd på ruinane av den antikke byen Styberra, som først var ein by i Makedonia og seinare innlemma i Romarriket. Styberra vart rasert av gotarar i 268, men var delvis busett heilt sidan den gong. Byen vart først nemnd som Prilep i 1014 som staden der Samuil av Bulgaria visstnok fekk hjarteåtak då han såg at tusenvis av soldatane hadde vorte gjort blinde av austromarane etter slaget ved Kleidion. Han vart tatt tilbake av Det andre bulgarske riket før han vart erobra av Det osmanske riket. Prilep var under osmanarane sin kontroll i seks hundre år før han vart ein del av Jugoslavia. Då Jugoslavia braut saman i 1992 vart han ein del av staten som no heiter Nord-Makedonia.

## Busetnader i kommunen
Dei største busetnadene i kommunen var:

# Varosj innrekna i Prilep i 2021

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Prilep|Prilep]]» frå , den 2. februar 2008.* 


## Referansar