open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mangereflugeskvett

**Mangereflugeskvett** (*Petroica traversi*) er ein sterkt truga sporvefugl i flugeskvettfamilien med leveområde avgrensa til Chathamøyane utanfor austkysten av New Zealand. Han er nært nærskyld stripeflugeskvett ( *P. australis*). I motsetnad til slektningane på fastlandet, er flygeevna noko redusert. Evolusjon i fråvære av rovdyr gjort han sårbar for introduserte artar som kattar og rotter, og han vart utrydda på hovudøya i Chathamøyane før 1871. Det norske artsnamnet reflekterer at arten overlevde på Little Mangere Island til 1938 før vernetiltak kom i gang. I 2011 var det trudd å eksistere 260 individ av arten, dei fleste på Rangatira-øya.
__NOTOC__
## Skildring

Mangereflugeskvetten er ein liten, sporvestor fugl på ca. 15&nbsp;cm med kroppsvekt på 22 til 25 gram. Hannfuglar er vanlegvis noko tyngre enn hoer. Fjørdrakta er brunsvart mest over det heile, og han har eit svart nebb og lange, brunsvarte bein med lysare føter. Auga er mørkebrune.

Songen åt hannar er ei enkel strofe av 5 til 7 tonar. Ropet hans er ein einaste høgfrekvent tone.

Mangereflugeskvettar er territoriale slik at hannfuglar patruljerer og forsvarer områda sine. Hoer er kjente for å jage vekk andre hoer. Vanlegvis held para saman frå år til år.

Habitata deira ligg lågt i krattskog. Dei føretrekker flate område av skogen med lag av nedfall. Det er komplette insektetarar, og finn føda på skogbotnen og på låge greiner. Mangereflugeskvettar beitar insekt blant nedfall av blad på bakken kor dei tar larver, kakerlakkar, kongroer, wetaer og biller.  Dei gjer korte flygingar frå grein til grein, men flyg ikkje over lange strekk.

Mangereflugeskvettar vil vanlegvis byrje å hekke når dei er to år. Hekkinga føregår mest vanleg i hòle tre og i rotne stubbar. Hoa byggjer to til tre reir, men berre eit blir fullført. Egglegginga skjer til vanleg i oktober og november. Hoa rugar egga, og kvart kull er typisk berre to egg. Begge foreldra matar ungane.

Forventa levetid er ca. fire år. Eit kjent individ blei meir enn 12 år gamalt.

Arten er enno truga, men det er pågåande restaurering av habitat, og utrydding av introduserte rovdyr blir gjennomført.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chatham Robin|Chatham Robin]]» frå ,  den 5. oktober 2013.*  
  

*Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition), Viking, 2005 
*BirdLife International (2013) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=5482 Petroica traversi]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 5. oktober 2013.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Hesby skipreide

**Hesby skipreide** var ei av skipreidene i Ryfylke.

Geografisk område etter gammal inndeling:
*Hesby sokn
*Talgje sokn (unnateke Hanasand og Austbø)
Geografisk område etter noverande inndeling:
*sørlege delar av Finnøy kommune (øyane Finnøy, Fogn og Talgje, unnateke Austbø)

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet og Hesby skipreide vart nemnd *Hesby tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene: 1841 vart Hesby tinglag erstatta av det nesten identiske **Finnøy tinglag**.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
Sjernarøy skipreide

**Sjernarøy skipreide**, og kalla **Sæbø skipreide**, var ei av skipreidene i Ryfylke.

Geografisk område etter gammal inndeling:
*Sjernarøy sokn
*ytre delar av Fister sokn (vestre Randøy og øyane vestafor)
Geografisk område etter noverande inndeling:
*nordlege delar av tidlegare Finnøy kommune (Sjernarøyane, Fisterøyane, Eidssund og Jørstad krinsar på Ombo)
*ein liten del av Hjelmeland kommune (Randa, Kota og Børøy)

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet og Sjernarøy skipreide vart nemnd *Sjernarøy tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene: 1841 vart Sjernarøy tinglag oppløyst, og Fister sokn gjekk til Hjelmeland tinglag, mens Sjernarøy vart del av det nye Nedstrand tinglag.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
Wallace-linja

**Wallace-linja** (eller Wallacelinja) er ei grenselinje for fauna som den britiske naturforskaren Alfred Russel Wallace definerte i 1859. Ho skil den asiatiske økosona frå Wallacea, der Wallacea representerer ei overgangssone mellom Asia og Australia. Vest for Wallace-linja finst organismar knytt til asiatiske artar, aust for linja ei blanding av artar av asiatisk og australsk opphav. Linja er kalla opp etter Alfred Russel Wallace, som la merke til dette klåre skiljet under reisene han gjorde gjennom Malayarkipelet på 1800-talet. Linja går gjennom Indonesia, mellom Borneo og Sulawesi, og gjennom Lomboksundet mellom Bali og Lombok. Avstanden mellom Bali og Lombok er liten, ca. 35 kilometer. Mange fugleartar har distribusjon vest eller aust for linja, sidan mange fuglar ikkje kryssar sjølv dei minste strekningane med ope hav. Nokre flaggermusartar derimot har distribusjonar som kryssar linja, men andre pattedyr er generelt avgrensa til den eine eller den andre sida, eit unntak er apearten krabbemakak. Andre grupper av plantar og dyr viser ulike mønster, men det generelle mønstret er slåande og rimeleg konsistent.

Flora følgjer ikkje Wallace-linja i same grad som fauna.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wallace Line|Wallace Line]]» frå ,  den 6. oktober 2013.*  
  
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Too Many Lines; The Limits of the Oriental and Australian Zoogeographic Regions George Gaylord Simpson, Proceedings of the American Philosophical Society, Vol. 121, No. 2 (Apr. 29, 1977), pp.&nbsp;107–120
* Wallacea Research Group 
* Map of Wallace's, Weber's and Lydekker's lines
Kvitpannegerygone

**Kvitpannegerygone** (*Gerygone albofrontata*) er ein liten sporvefugl i tornsmettfamilien, endemisk for Chathamøyane utanfor austkysten av New Zealand. Han liknar gerygone på Nordøya og Sørøya, men kvitpannegerygonar har lengre nebb og brunare fjørdrakt. 
__NOTOC__
## Skildring
Denne arten måler ca. 12 centimeter i kroppslengd og har kroppssvekt på 8,5 til 10 gram, hannfuglar er tyngst. Hannar har mørke felt på venger og hale, eit markert kvitt augebryn som går rundt panna, og har framtredande kvit hals, bryst og underside. Hoer er gråare på underside og bryst og manglar det kvite partiet i panna.

Kvitpannegerygonar lever i skog og krattskog på mange av dei sørlege Chathamøyane inkludert Pitt Island, og på den skogkledde sørlege delen av hovudøya. Detter er ein insektetande art, det meste av føda plukkar dei frå bladverk og sprekker i trestammar og greiner. Dei beitar òg insekt blant nedfall av blad på bakken. Blant byttedyra inngår larver, fluger, kongroer og biller.

Dei bygg overbygde, hengjande reir med sideinngang på tre cm i tverrsnitt, kring seks meter over bakken eller lågare. Eit kull er på typisk tre kvite egg som hoa rugar i 20 dagar. Etter det tar det ca. 20 dagar til ungane er flygedyktige, og foreldra kan  fôre dei opptil 24 dagar etter at dei forlét reiret. Unge fuglar startar hekking når dei er to år, og kvitpannegerygonar kan nå ein levealder på opptil sju år.

Arten har status som livskraftig, om fuglane finst over store område er dei ikkje vanlege nokon stader. Storleiken på populasjonen er ikkje talfesta, men er trudd å vere minkande.

## Kjelder

*Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition), Viking, 2005 
*BirdLife International (2013) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=5458 Gerygone albofrontata] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 6. oktober 2013.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff

*
Jean-Léon Gérôme

**Jean-Léon Gérôme** () var ein fransk målar og skulptør som er best kjend for sine akademiske kunstverk og sine historiemåleri. Mange av måleria hans byggjer på ulike motiv i orientalismen, gresk mytologi og klassiske framstillingar. I tillegg måla han portrett.

### Liv og gjerning

Gérôme var fødd i Vesoul i Haute-Saône. 17 år gammal reiste han til Paris, der han gjekk i lære hos Paul Delaroche. Saman reiste dei i 1844-45 på ei reise i Italia. To år etter heimkomsten debuterte Gérôme så på den årlege utstillinga på Paris-salongen med måleriet *Hanekamp*, og fekk ein medalje.

Dei neste åra deltok han regelmessig på dei viktigaste fransk kunstutstillingane med måleri over historiske og mytologiske tema. Reiser til Tyrkia i 1854 og til Egypt i 1857 førte til nye motiv kom med i målera hans. Mange av bileta viser til Orienten, medan andre syner berømte historiske hendingar. Eit av hans mest kjente verk, laga i 1867, syner Napoléon framom sfinksen i Giza i Egypt.

Gérôme vert halde som ein av de viktigaste målarane frå den akademiske perioden. I tillegg til å vere ein etterspurd målar, hadde han gjennom åra svært mange elevar. 

Gérôme var ein svoren motstandar av impresjonismen, og kjempa iherdig mot denne stilretninga då ho byrja fange interesse midt på 1870-talet.


Jean-Léon Gérôme - Young Greeks Attending a Cock Fight - Google Art Project.jpg|*Hanekamp*, 1846
Jean-Léon Gérôme - Bonaparte Before the Sphinx.jpg|*Napoleon framom sfinxen*, 1867-68
Jean-Leon Gerome Pollice Verso.jpg|*Tommelen ned*, 1872


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jean-Léon Gérôme|Jean-Léon Gérôme]]» frå ,  den 6. oktober 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Fjærelo

**Fjærelo** (*Thinornis novaeseelandiae*), maori: 'tuturuatu', er ein liten vadefugl i lofamilien, og er endemisk for Chathamøyane, New Zealand. Arten er truga, estimat for gjenlevande individ per 2009 er 250 til 330. 
__NOTOC__
## Skildring
Dette er ei tettbygd lo på 20&nbsp;cm i kroppslengd, og ho veg ca. 60 gram. Ho har kvit underside og brun overside. Hannar har ei svart maske frå panne og strupe, over auga og bak til nakken med kvit ring over og ei brun krope på toppen.

Fjæreloa hekkar på to mindre øyar ved Pitt Island i Chathamøyane, dei er standfuglar som streifar i liten grad til næraste øyar som Pitt Island. Arten har tidlegare levd både på Nordøya og Sørøya, men blei utrydda før 1871. Det føregår arbeid med å gjeninnføre arten på predatorfrie øyar ved hovudøyane og på fleire øyar i Chathamøyane.

Arten er territorial i hekkesesongen, men fjæreloer kan samlast i små flokkar for beiting elles. Føda er allsidig og inkluderer krepsdyr, edderkoppar, blautdyr som muslingar og insekt.

Fjæreloa treng skjul for reiret under tett vegetasjon, under stein eller bergoverheng ved sjøkanten. Hekketida er frå oktober til januar. Storleiken på kullet er typisk tre egg som treng 28 dagar til klekking. Ungane er flygedyktige etter 36 til 55 dagar. Vanlegvis er fuglane tre år når dei startar første hekkesesongen og dei kan nå ein alder på over 20 år.

## Kjelder

*Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition), Viking, 2005 
*BirdLife International (2013) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=3145 Thinornis novaeseelandiae]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 6. oktober 2013.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Idse skipreide

**Idse skipreide** (dessutan kjend som  **Idsø** og  **Eiðsa**) var ei av skipreidene i Ryfylke, med namn frå øya Idse.

Geografisk område etter gammal inndeling:
*Strand sokn sør for Hidle, Tau mølle, Tauåna, Krossvatnet, Bjørheimsvatnet og Østrehusvatnet.
*Høle sokn aust for Høgsfjorden (som 1852 vart utskilt som Forsand sokn) og nord for Mæle og Kleppa.

Geografisk område etter noverande inndeling:
*Strand kommune sør for Hidle, Tau mølle, Tauåna, Krossvatnet, Bjørheimsvatnet og Østrehusvatnet.
*Forsand kommune unnateke Mæle og Kleppa.

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet og Idse skipreide vart nemnd *Idse tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene: 1841 vart Idse tinglag oppløyst og erstatta av Høle tinglag og det nye Strand tinglag.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
Chathamparakitt

**Chathamparakitt** (*Cyanoramphus forbesi*) er ein papegøyefugl i parakittfamilien Psittaculidae.

Chathamparakittar eig habitat i krattskog på hovudøya og Pitt Island på Chathamøyane, utanfor austkysten av New Zealand. På grunn av jakt, innføring av huskattar og habitatøydelegging, blei populasjonen redusert til 100 individ på den minste av Mangereøyane i 1938, men på grunn av skogplanting på Mangere Island har bestanden vakse til hundrevis. Men arten er framleis avgrensa til dei to øyane i Mangere Islands.

Chathamparakittar et hovudsakleg virvellause dyr, men dei er òg kjente for å ete blomar, frø og blad.

Arten har status som sterkt truga, storleiken på populasjonen er talfesta til 800 til 1000 individ totalt, og er rekna som stabil.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chatham Islands Parakeet|Chatham Islands Parakeet]]» frå ,  den 6. oktober 2013.*  
  

*BirdLife International (2013) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=9814 Cyanoramphus forbesi] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 6. oktober 2013.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
Otto Dix

**Otto Dix** () var ein tysk målar og grafikar. Han er kjend for sine gruoppvekkande framstillingar av krig, og dekadensen til borgarskapen under Weimarrepublikken. Han vert rekna some ein av dei viktigaste utøvarane av Den nye saklegdomen (Die neue Sachlichkeit).

## Liv og gjerning
Dix var fødd i Untermhaus, i dag ein forstad til Gera i Tyskland, der faren arbeidde  på eit smelteverk. Sjølv kom han i 1910 inn på kunst- og kunsthandverkskulen i Dresden.

Han melde seg frivillig til teneste då fyrste verdskrigen braut ut. I denne vart han befalingsmann og fekk kommando over en maskingeværtropp på Vestfronten. Han deltok i slaget ved Somme, og vart fleire gongar alvorleg såra. I 1917 vart han overflytta til Austfronten, og låg der til fronten vart nedlagd seinare same året. Mot avslutninga av verdskrigen vart han tildelt Jarnkorset av andre grad. Dix vart sterkt prega av synsinntrykka han fekk i krigen, og skildra eit gjentakande mareritt der han kravla gjennom øydelagde hus. Krigsminna forma han i fleire verk, sterkast er kanskje mappa med 50 etsingar frå 1924 som han kalla «Krig».

I 1919 tok Dix til på kunsthøgskulen i Dreden ('Hochschule für Bildende Künste Dresden'). Han deltok der i Dresden-secession, så lenge han var inspirert av ekspresjonismen. Etter å ha møtt George Grosz, som var tilhengar av dadaismen, byrja Dix å legge collage-element inn i arbeida sine. Desse vart stilt ut i den fyrste dada-utstillinga i Berlin. Parallelt stilte han verkr på den tyske ekspresjonist-utstillinga i Darmstadt.

Dix utvikla med tida ein teknikk der han laserte oljefargar over ei grunnmåling av tempera. 
Han deltok i 1925 i 'Neue Sachlichkeit'-utstillinga i Mannheim, saman med mellom andre George Grosz, Max Beckmann, Heinrich Maria Davringhausen, Karl Hubbuch, Rudolf Schlichter og Georg Scholz. Både Dix og Grosz var kritiske til det tyske samfunnet, og måla mange bilete som viste skuggesidene; til dømes prostitusjon, tiggande krigsinvalidar, utslitne gamle, samt døden. Tematisk skildra Dix mykje den stemninga som også prega Erich Maria Remarque sin antikrigsroman *Intet nytt fra vestfronten*.

Frå 1927 arbeidde Dix som professor ved Dresden-akademiet. Etter naziztane fekk makta i 1933 vart kunsten hans erklært «entartet» og han vart fjerna frå stillinga. Bileta *Skyttargrava* og *Krigskrøplingar* stilte dei nye makthavarane ut til skrekk og åtvaring, samt spott og spe. Seinare vart måleria brende. Dix sat arrestert ei tid i 1939, skulda for å ha delteke i eit komplott mot Adolf Hitler.

Mot slutten av andre verdskrigen vart Diix sett inn i *Volkssturm*, og send til Frankrike. Der vart han teken til fanga av franskmennene. I 1946 vart han sett fri og kom seg etterkvart tilbake til eit utbomba Dresden. Sidan i livet laga han for det meste bilete over religiøse allegoriar eller av dei lidingar krig skaper.

Dix døydde i Singen i Tyskland i 1969.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Otto Dix|Otto Dix]]» frå ,  den 6. oktober 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Paulus Potter

**Paulus Pieterszoon Potter** () var ein nederlandsk målar under barokken, særleg kjend for sine måleri med dyr i landskap.

## Liv og gjerning
Potter vart døypt 20. november 1625 i Enkhuizen. Han gjekk fyrst i lære i faren Pieter Symonsz. Potter sitt atelier i Amsterdam, dit familien flytta i 1631. Seinare var han elev hos Jacob de Wel, kanskje også hos Pieter Lastman og Claes Moeyaert.

I 1646 fekk Potter medlemskap i Sint-Lucasgildet, målarlauget i Delft. År 1649 budde han i Den Haag, også der registrert som medlem av målarlauget. Tre åre seinare vende han tilbake til Amsterdam, der den kjende medisinaren Nicolaes Tulp vart ein viktig hjelpesmann.

Dei eldste kjende arbeida til Potter er datert til 1641. Han laga om lag 130 måleri, dei fleste i miniformat, før han døydde av tuberkulose. Framom alt måla han bilete av hollandske slettelandskap med detaljerte og nøyaktige framstillingar av dyr, samt sjangermåleri og jaktmotiv. Potter er vide kjend for sine måleri med dyr, særleg av storfe. Hans mest kjende verk er *Stuten* frå 1647, eit måleri i stort format.

Den 17. januar vart han gravlagt i Amsterdam, berre 28 år gammal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Paulus Potter|Paulus Potter]]» frå ,  den 6. oktober 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Kystverkmusea

**Kystverkmusea** er etatsmuseet til det norske Kystverket. Museumsnettverket vart oppretta i 2008 med fire sjølvstendige museer: Lindesnes fyr, Jærmuseet, Stiftinga Sunnmøre Museum og Museum Nord. I 2016 vart Kystverkmusea utvida med eit femte;  Museene for kystkultur og gjenreising i Finnmark. 

Kystverkmusea er eit kompetansesenter for dokumentasjon og formidling av Kystverket sitt ansvarsområde. Dette omfattar tidlegare Fyr- og merkevesen, Hamnevesen, Losvesen, trafikkovervåking og oljevernberedskap.
Direktør på Lindesnes fyr, Jo van der Eynden, har i tidsbolken 2009-2016 fungert som koordinator for museumsnettverket. Frå 1. august 2016 fungerer den nye direktøren ved Lindesnes fyr, Knut Baar, som koordinator. 

Dei fem musea som geografisk dekker heile landet har prioriterte fagoppgåver. 

Lindesnes fyr har det koordinerande ansvaret i museumsnettverket. 
Museet fokuser særleg på overordna nasjonale og internasjonale kontakt og perspektiv. Elles følger museet opp i saker frå svenskegrensa til Åna-Sira.

Jærmuseet har eit fagleg fokus på losvesen og moderne trafikkovervåking. Jærmuseet er særleg kjent for sin kompetanse innan vitensenter drift og formidling.
I det daglege arbeidet er Tungenes fyr den avdelinga som følger opp arbeidet innan Kystverkmusea.

Musea på Sunnmøre har eit særleg fokus på Fyr- og merkevesenet. Musea på Sunnmøre har eit regionalt fokus på formidling.
Det daglege arbeidet i Kystverkmusea vert følgt opp av Dalsfjord Fyrmuseum.

Museum Nord har eit særleg ansvar for dokumentasjon, formidling og kunnskap om Hamnevesenet, samt eit særleg ansvar for fotodokumentasjon. Det daglege arbeidet vert følgt opp av Lofotmuseet. 

Museene for kystkultur og gjenreising i Finnmark har særleg to avdelinger som arbeider med maritim infrastruktur. Slettnes fyr i Gamvik og Berlevåg havnemuseum. 

Kystverkmusea deltek i fleire ulike prosjekt, blant andre heftet Riksvei nr. 1, Tokt med Gamle Oksøy, biletspelet Glimt frå fyr, Losutstilling, dokumentasjon av hamner, fyr og fyrbyggarutstilling i Dalsfjord, Flåværprosjektet, Maritimt kulturlandskap, Farleia og Kystreise.no.

Kystverkmusea formidlar fagstoff via skriftserien Kystens veivisere. Følgjande titlar har kome ut:
 
*Nr. 1 Lindanger, B. (red) 2009 Kystens veivisere 2008-2009
*Nr. 2 Ersland, B. A. 2010 Fyrbyggerne
*Nr. 3 Bjørklund, J.G. og Christensen, A.E. 2012Peter Norden Sølling. 
*Nr. 4 Bjørklund, J. G., Baar, K. Christensen, A. E. og van der Eynden, J. 2016 Fyrdiriks ISBN: 978-82-92994-04-7 
*Nr. 5 Lauritzen, P. R. 2019 Norske fyrstasjoner. Besøksfyr langs hele kysten. ISBN: 9788292994054 

## Bakgrunnsstoff
*kystverkmusea.no, nettstad for Kystverkmusea
*www.kystreise.no
*Dalsfjord Fyrmuseum
*Jærmuseet 
*Lindesnes fyr 
*Lofotmuseet
*Museum Nord
*Musea på Sunnmøre
*Museene for kystkultur og gjenreising i Finnmark
Lofotmuseet

**Lofotmuseet** er eit museum som ligg ved Kabelvåg i Vågan kommune. Museet er regionsmuseum for Lofoten og er ein del av Museum Nord og Kystverkmusea.

Ved museet kan besøkjande oppleve autentiske miljø frå 1800-talet, og sjå ei samling av nordlandsbåtar, rorbuer, gamle båtmotorar og handle i ein suvenirbutikk. Her er det også demonstrasjonar av båtbygging og tradisjonelt handarbeid. Museet er bygd opp rundt ein gamal væreigargard, Storvågan, som var eit av dei største fiskeværa i Lofoten på 1800-talet. Det går ein kulturminnesti frå museet til Kabelvåg.

Museet ligg éin km frå Kabelvåg sentrum. Avkøyring går frå E 10 til Storvågan.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Lofotmuseet
Lippo Memmi

**Filippo di Memmo** (), betre kjend som **Lippo Memmi**, var ein italiensk målar som kan knytast til sienaskulen og internasjonal gotikk. Arbeida hans følgde mange konvensjonar frå bysantinsk kunst.

## Liv
Memmi var fødd og døydde i Siena. Han var elev, samarbeidar og svoger av Simone Martini. 

Lippo Memmi måla berre religiøs kuns. Han stod bak fleire fresker, eitt av hans største verk var *Maestà* frå 1317 i Palazzo Comunale i San Gimignano, inspirert av Martini sitt verk i Palazzo Pubblico i Siena. Eit anna verk tillagd han er *Madonna dei Raccomandati* (ca. 1320) i Orvieto domkyrkje, som viser jomfru Maria som verna innbyggjarane i byen under kappen sin.

Memmi samarbeidde med Simone Martini på *Kunngjeringa og to helgenar* frå 1333, og gjorde truleg mest arbeid med helgenane. Han reiste med Martini til paven i Avignon, og arbeidde der til rundt 1350. Deretter vende han tilbake til Siena.

## Galleri

Lippo Memmi - Maestà - WGA15012.jpg|*Maestà* (1317)



Lippo Memmi - Virgin and Child - WGA15021.jpg|Madonna med barn (mellom 1320 og 1322)
Lippo memmi, madonna della misericordia, Chapel of the Corporal, Duomo, Orvieto.jpg|*Madonna dei raccomandati* ('Vår frue av nåden), 1320-talet, Orvieto domkyrkje i Orvieto.
Lippo Memmi - St Peter - WGA15019.jpg|St. Peter (ca. 1330)


## Kjelder

*«Simone Martini», *Encyclopædia Britannica*
*Lippo Memmi ( - ) , wwar.com
*«Memmi, Lippo», *Historical dictionary of Renaissance art*. Lilian H. Zirpolo. 2008. Ved renaissance_art.enacademic.com.

## Bakgrunnsstoff

*Lippo Memmi ved artcyclopedia.com (peikarar til andre nettstader)
Hjelmeland skipreide

**Hjelmeland (Hjalmaland) skipreide** var ei av skipreidene i Ryfylke.

Geografisk område ett gammal inndeling:
*Hjelmeland sokn
*ein gard i Årdal sokn (Børkja)
*ein gard i Sjernarøy sokn (Atlatveit på Ombo)
*sørlegaste delen av Suldal sokn (gardane i Ulladalen)
*sørlegaste kanten av Jelsa sokn (gardane Buer, Nårstad og Vatland på Ombo)
*delar av Fister sokn (søre og austre delen av Randøy; fastlandet unnateke gardane ved Årdalsfjorden)
Geografisk område ett noverande inndeling:
*nordre delane av Hjelmeland kommune
*Ulladalen i Suldal kommune
*gardane Nårstad, Vatland og Atlatveit i Finnøy kommune

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet og Hjelmeland skipreide vart nemnd *Hjelmeland tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene, og frå 1841 omfatta Hjelmeland tinglag soknene Hjelmeland, Årdal og Fister.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
Carl Sagan

**Carl Edward Sagan** () var ein amerikansk astronom, astrofysikar, forfattar, kosmolog og svært framgangsrik innanfor populærvitskap. I si levetid publiserte Sagan fleire enn 600 artiklar om vitskap og var forfattar, medforfattar eller redaktør for meir enn 20 bøker. I sine verk stod han for vitskapleg skeptisisme og den vitskaplege metoden. Han var ein pioner innanfor astrobiologi og fremja SETI.

## Biografi
Carl Edward Sagan voks opp i Brooklyn i ein russisk-jødisk familie. Som sjuåring las han sine første bøker om astronomi. Sjansane for liv på andre planetar inspirerte han tidleg, og han egna seg til studiar om dette emnet, noko som på 1960-talet knapt vart sedd som vitskapleg stovereint, men samstundes stimulert av den byrjande romalderen. Han var djupt skeptisk til at ufoar skulle ha vitja jorda, men sikker på at det ute i rømda finst former av intelligent liv, og han ville som astronom studere universet og få kontakt med "desse".

Sagan gjorde både ei framgangsrik akademisk karriere og ein etter kvart meir dominerande populærvitskapleg bane; ved sida av Arthur C Clarke kom han meir enn nokon annan til å personifisere møtet mellom astronomi og science fiction-influert diskusjon om utanomjordisk intelligens og om menneska og teknikken. Han var verksam i storparten av si karriere ved Cornell University, men også ein kortare sejour ved ein annan Ivy League-institusjon; Harvard University.

For arbeidet sitt tok Sagan mellom anna mot følgjande utmerkingar; "NASA medal for Exceptional Scientific Achievement" og to gongar "NASA medal for Distinguished Public Service", samt "NASA Apollo Achievement Award". Asteroide 2709 Sagan er namngjeven etter han. Han har og fått "John F. Kennedy Astronautics Award of the American Astronautical Society", "the Explorers Club 75th Anniversary Award", "the Konstantin Tsiolkovsky Medal of the Soviet Cosmonauts Federation", og "the Masursky Award of the American Astronomical Society".

## Publikasjonar

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* (Note: errata slip inserted.)
*
*

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Carl Sagan|Carl Sagan]]» frå , den 7. oktober 2013.* 
 

## Bakgrunnsstoff

* 
*Sagan intervjua av Ted Turner, *CNN*, 1989, video: 44 minuttar.
*  frå *[[The Tonight Show Starring Johnny Carson]]* 
* BBC Radio-programmet «Great Lives» om livet til Carl Sagan
* 
* Carl Sagan Prize for Science Popularization på Wonderfest
* Carl Sagan Center for the Study of Life in the Universe, SETI Institute
Årdal skipreide i Ryfylke

**Årdal skipreide** var ei av skipreidene i Ryfylke.

Geografisk femna ho om:
*Årdal sokn (unnateke grenda Børkja)
*sørlegaste luten av Fister sokn (gardane ved Årdalsfjorden)
*Strand sokn nord for Hidle, Tauåna, Krossvatnet, Bjørheimsvatnet og Østrehusvatnet.
Årdal og Fister inngår no i Hjelmeland kommune, og Strand sokn svarar til Strand kommune.

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet og Årdal skipreide vart nemnd *Årdal tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene: 1841 vart Årdal tinglag oppløyst og erstatta av **[[Hjelmeland skipreide|Hjelmeland tinglag]]** og det nye **Strand tinglag**.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
Jelsa skipreide

**Jelsa **(Jalsa, Jelsø)** skipreide** var ei av skipreidene i Ryfylke.

Geografisk femna ho om ytre delane av noverande Suldal kommune, eller nøyaktigare:
*Jelsa sokn (unnateke gardane Buer, Nårstad og Vatland på Ombo), medrekna Erfjord sokn som vart utskild først 1877
*Sand sokn (unnateke gardane ved Hylsfjorden og Saudafjorden)
*dei delar av Imsland sokn som låg sør for Vindafjorden, men frå 1965 høyrer til Jelsa sokn

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet og Jelsa  skipreide vart nemnd *Jelsa tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene, og frå 1841 var Jelsa tinglag identisk med Jelsa sokn (og den seinare utskilde Erfjord sokn).

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
Sauda skipreide

**Sauda **(Saude, Søvde)** skipreide**, i mellomalderen òg kalla **Hylsfjord skipreide**,
var den nordlegaste av skipreidene i Ryfylke.

Geografisk femna ho om:
*Sauda sokn, no identisk med Sauda kommune
*nordre delen av Sand sokn (gardane ved Hylsfjorden og Saudafjorden), no i Suldal kommune

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet og Sauda skipreide vart nemnd *Sauda tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene, og 1841 vart Sauda tinglag erstatta av **Sand tinglag** (Sand og Sauda sokner). 

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
Suldal skipreide

**Suldal **(Suladal, Suledal)** skipreide**, var den nordaustlegaste av skipreidene i Ryfylke.

Geografisk femna ho om Suldal sokn (unnateke gardane i Ulladalen), no ein del av Suldal kommune.

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet og Suldal skipreide vart nemnd *Suldal tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene, og frå 1841 var Suldal tinglag identisk med Suldal sokn. 

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
George Grosz

**George Grosz**, opphavleg **Georg Gross**, () var ein tysk ekspresjonistisk målar, teiknar og grafikar.

### Liv og gjerning
Grosz er best kjend for sine satiriske karikaturteikningar av mennesketypar og samfunnsklassar i Tyskland under fyrste verdskrigen og i Weimarrepublikken, men arbeidde også med måleri og fotomontasjar. Han var aktiv i å fremje ein dadaistisk kunst i heimbyen Berlin, og var saman med Otto Dix sentral i kunstrørsla Den nye saklegdomen (Neue Sachlichkeit). Då Adolf Hitler kom til makta i 1933 flykta Grosz og emigrerte til USA. Nazistane kunngjorde at kunsten hans var «entartet», verka hadde degenerert til eit lægre kulturnivå.

Grosz sine erfaringar som soldat under fyrste verdskrigen, som sivilperson i Berlin i 1916 og 1917 og som pasient på eit militært mentalsjukehus, gjorde eit usletteleg inntrykk på han. Utan andre omsyn, kledde Grosz i bileta sine nakne dei byråkratane og profittjegerane som tente seg rike på krigen, han synte fram den brutale fattigdommen, den hemningslause livsførsla, det politiske kaoset og den sjølvtilfredse borgarskapen som dominerte samfunnet i åra etter verdskrigen var slutt.

Han døydde i Vest-Berlin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:George Grosz|George Grosz]]» frå ,  den 7. oktober 2013.*
Vigra kyrkje

**Vigra kyrkje** er soknekyrkje i Vigra sokn i Den norske kyrkja. Kyrkja står på Blindheimsreset på Vigra i Giske kommune og er ei langkyrkje frå 1894. Arkitekt for bygget var Gabriel Smidth.

Kyrkja er truleg minst den fjerde i rekkja på Vigra. Dei førre stod på Roald.

## Inventar og interiør
Motivet for altertavla er Jesus som går på vatnet. Kunstnaren er ukjend.

I kyrkja er teke vare på altartavla og preikestolen frå den førre kyrkja, begge laga av bygdekunstnaren Tavle-Jakob frå Giske. Eit gamalt steinaltar frå mellomalderen er også i kyrkja.

Kyrkja har sitjeplassar til kring 500 personar.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
*
* Om Vigra kyrke på nettstaden Kulturnett Møre og Romsdal
* Kyrkjebøker for Vigra på nettstaden Digitalarkivet (Arkivverket)
*
Sentrum Aikido

**Sentrum Aikido** vart grunnlagt i 2007 av erfarne medlemmer fra OSI Aikido.

Klubben held til i lokaler på Tøyen i Oslo. Klubben er medlem av Norges Kampsportforbund og Norges Aikido Forbund. Klubben trener Aikikai Aikido.

## Bakgrunnsstoff
*Heimeside
Dinesmesse

**Dinesmesse**, òg **Deinets dag**, er ein merkedag på primstaven for den 9. oktober. Dagen har namn etter det franske heilagmennet Dionysius. Etter gamal tru kunne ein denne dagen vente seg sterk vind, slik at det siste lauvet bles av trea. 

Dagen er avmerkt på den norske primstaven med fisk, flagg eller bispestav.

## Bakgrunnsstoff
*
Gauking

**Gauking** vil seie å selje ulovleg brennevin, ofte heimebrent. I Noreg har vinmonopolet monopol på sal av vin og brennevin til forbrukarar.
Lyonel Feininger

**Lyonel Feininger** () var ein tysk-amerikansk målar og grafikar, som var både fødd og døydde i New York i USA.

## Liv og gjerning

Foreldra til Feininger hadde innvandra frå Tyskland til New York. Dei mange inntrykka i storbyen formidla Feininger biletleg; både av musikk, tog, båtar, bruer, skyskraparar og framstillinga av leiketøy. Han reiste til Berlin, der han studerte musikk. Etter ei tid byrja han å teikne for moroblad, fyrst for tyske, seinare også for franske og amerikanske tidsskrift.

I Paris kom Feininger i kontakt med Robert Delaunay og han vart kjend med kubistane sine verk. Frå 1913 budde han fast i Tyskland. Han hadde eit nært tilhøve til medlemane i Der Blaue Reiter. Seinare underviste han ved Bauhaus i Weimar og i Dessau.  Saman med Vasilij Kandinskij, Paul Klee og Aleksej von Jawlensky danna han i 1924 gruppa Die Blaue Vier. 

Feininger var ein av dei målarane som Hitler-regimet fann å vere degenerert, og dermed  måtte sjå dei utstilt på Entartete Kunst i 1937, ei utstilling til skrekk og åtvaring. Feininger vende då tilbake til USA. Gjennom arbeidet som kunstlærar, sin forfattarskap og nye akvarellar spela han ei viktig rolle for framveksten av den abstrakte ekspresjonismen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Lyonel Feininger|Lyonel Feininger]]» frå ,  den 7. oktober 2013.*
Balthasar van der Ast

**Balthasar van der Ast** () var ein nederlandsk målar. Han er kjend for stillebena sine med blomar og frukt, konkyliar, skjel og insekt.

## Liv og gjerning

Balthasar van der Ast vart fødd i provinsen Zeeland. Familien hans levde godt av handelen med ull. Han vart foreldrelaus i unge år, og budde hos ein bror til også denne døydde i 1609. Deretter flytta han til systera Maria, ho var gift den framgangsrike målaren Ambrosius Bosschaert (1573–1621). 

Balthasar van der Ast byrja i lære hos Bosschaert, og dei tidlege verka hans viser tydeleg påverknad frå Bosschaert. Seinare skulle han sjølv lære opp dei tre sønene til Boscchaert, etter far deira var død. Alle måla stilleben og vart kalla Bosschaert-dynastiet.

Ast fylgde familien Bosschaert då familien flytta til Bergen op Zoom i 1615 og i 1619 til Utrecht. I Utrecht fekk han plass i Sankt Lukasgildet, målarlauget i byen. Omtrent samstundes vart Roelant Savery teken inn i lauget, ein målar som dei neste åra skulle påverke Balthasar van der Ast sin stil, og særleg hans interesse for fargetonar. Jan Davidsz. de Heem var truleg elev av Ast i Utrecht. Ast budde i Utrecht til 1632. Han flytta då til Delft og slutta seg til det lokale Lukasgildet den 22. juni 1633. Resten av livet var han aktiv i Delft, der han også døydde.

Balthasar van der Ast sine stilleben viser ofte insekt og firføttingar. Gjennom insekta kunne han vise at alt jordisk går over. Sameleis er det med blomane, som veks og visnar. Difor blanda han ofte i måleria sine saman blometypar som blomstrar til ulike tider i vekstsesongen og året.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Balthasar van der Ast|Balthasar van der Ast]]» frå ,  den 7. oktober 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Albert Gleizes

**Albert Gleizes** () var ein fransk målar, forfattar og kunstteoretikar, fødd i Paris. Han vert rekna som ein føregangsmann for kubismen. Gleizes var systerson til målaren Léon Comerre.

### Liv og gjerning
Gleizes var utdanna til teknisk teiknar. Etter fire år i den franske hæren byrja han i 1905 å livnære seg som målar. Han var stor sett sjølvlærd, var sterkast inspirert av kubisten Henri Le Fauconnier.

I 1911 fekk han stilt ut eigne verk  på kunstutstillinga Salon d'Automne, same året var han med på å danne kunstnargruppa Section d'Or. For å fremje interessa for både sine eigne måleri og verka til dei andre i gruppa, skreiv han fleire bøker om kunst og kunsthistorie. Saman med Jean Metzinger forfatta han avhandlinga *Du Cubisme* i 1912 og nytta såleis, for fyrste gong, det verdifrie omgrepet «kubisme». Åra 1915-1919 budde han i New York, der han aktivt spreidde kunnskap om moderne, europeisk kunst.

Då Gleizes kom tilbake til Europa hadde kunstmiljøa i Frankrike endra seg. Nye stilretningar og kunstteoriar var i framvekst. Også Gleizes utvikla sine verk, men heldt i stort fast ved ei kubistisk grunnform. Han flytta frå Paris i 1926, likevel deltok han gjennom åra i kunstverda som ein aktiv skribent og målar. I 1927 grunnla han ei foreining som skulle styrke kunsthandverket, og i 1931 lét han seg engasjere av kunstrørsla Abstraction-Création. På verdsutstillinga 1937 i Paris fekk han stilt ut akvarellar.

Han døydde i Avignon sommaren 1953.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Albert Gleizes|Albert Gleizes]]» frå ,  den 8. oktober 2013.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Albert Gleizes|Albert Gleizes]]» frå ,  den 8. oktober 2013.*
Louis Anquetin

**Louis Anquetin** () var ein 
fransk målar, som vert knytt til dei mindre utbreidde kunstrørslene syntetismen og cloisonismen.

### Liv og gjerning
Anquetin var frå Étrépagny i regionen Haute-Normandie i Frankrike, og vart utdanna ved Lycée Pierre Corneille i Rouen. Han reiste til Paris i 1882 og byrja studere kunst i atelieret til Léon Bonnat, der møtte han Henri de Toulouse-Lautrec. Dei to ungdomane gjekk sidan i lære i verkstaden til Fernand Cormon. Hos Cormon vart dei kjende med Émile Bernard og Vincent van Gogh, noko som opna for nye vennskap.

Rundt 1887 utvikla Anquetin og Bernard ein målestil som nytta seg av flate felt med farge, med tjukke, mørke konturar ikring. Stilen, som vart kalla cloisonisme, henta inspirasjon frå både glasmåleriet og den japanske ukiyo-e-sjangeren. Eit verk som *Gate i Clichy, klokka fem på ettermiddagen*, seiest å ha inspirert Vincent van Gogh til å måle *Kaféterrasse ved kveld*.

Anquetin gav tidleg opp dei moderne stilane og kunstrørslene, i staden tok han til å studere gamle, store meistrar. Til dømes viser eit verk som *Rinaldo og Armida*, frå siste halvparten av 1890-talet, sterk påverknad frå Peter Paul Rubens. Seinare i livet skreiv Anquetin ei bok om Rubens, publisert i 1924.

Interessa for kunstverka til Anquetin minka i offentlegheita då han sa farvel til dei moderne stilretningane. Han døydde i Paris i 1931.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Louis Anquetin|Louis Anquetin]]» frå ,  den 8. oktober 2013.*
Il Sodoma

**Il Sodoma**, eigentleg **Giovanni Antonio Bazzi**, () var ein italiensk målar, ein av dei fremste som vert rekna til Siena-skulen. Han var elles ein banebrytar gjennom «bruken av fargespenning og den religiøse patos».

## Liv og gjerning
Bazzi/Il Sodoma var fødd i Vercelli i Piemonte. Kring 1498 var han truleg i Milano, ettersom han ved den tid tok sterke inntrykk av Leonardo da Vinci sin målarstil. Frå seinast 1503 budde han i Siena. Her laga han ei rad med framifrå freskomåleri i klosteret Monte Oliveto. I same perioden skapte han også *Sankt Katarinas stigmatisering* i San Domenico-kyrkja i Siena.

I 1508 vart Sodoma invitert til Roma for i Vatikanet å måle eit av paven sine privatrom, *Stanza della Segnatura*. Fire år seinare reiste Sodoma til Roma for andre gong, der han i Villa Farnesina måla hovudverket, den vidkjende fresken *Aleksander og Roxanes bryllaup*.

Han måla mange religiøse motiv, mellom dei viktigaste verka finn ein *Oppstoda*, *Kristus vert teken fange* og *Helgenen Sebastian*. Det siste er måla dobbelsidig på lerret, med helgenen Sebastian på framsida og *Madonna med helgen* på baksida. Opphavleg var verket i bruk som prosesjonsfane av Sankt Sebastian-brorskapen i Camollia nær Siena.

Måten Sodoma måla landskap på, og bruken av chiaroscuro, peika fram mot barokken og mot 1700-talet. Typisk for Sodomas verk er det forklåra blikket hos hovudpersonen, og figurane som er i bleikt lys. 

Han døydde i Siena i 1549. I fylgje Giorgio Vasari fekk han namnet Il Sodoma på grunnlag av sin livsførsel, sin homoseksualitet. Men han nytta sjølv tilnamnet som sin signatur.

## Notar

## Kjelder

**Store norske leksikon*.
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:IL Sodoma|IL Sodoma]]» frå ,  den 8. oktober 2013.*  

## Bakgrunnsstoff
Guttorm Hansen

**Guttorm Hansen** () var ein norsk journalist, politikar og forfattar, fødd og død i Namsos. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1961-85, tingperiodane 1973-77 og 1977-81 var han stortingspresident.

Hansen var son til ein mekanikar og arbeidde sjølv som mekanikar frå 1936 til 1945. I 1945 byrja han å arbeide som journalist og redaksjonssekretær i *Menneskevennen*, medlemsbladet til Det Norske Totalavholdsselskap. Etter tre år i *Menneskevennen* var han i perioden 1948-51 redaktør i *[[Firdaposten]]*. Deretter var han i ti år journalist i *Namdal Arbeiderblad* på heimstaden Namsos, til dess han vart vald inn på Stortinget hausten 1961.

Hansen møtte som vararepresentant frå valkrinsen Nord-Trøndelag også i perioden 1958-61. Men frå 1961 hadde han fast plass på Tinget i 24 år. Under den fyrste Bratteli-regjeringa, 1971-72, var han parlamentarisk leier for Arbeiderpartiet si stortingsgruppe. Då det nye Stortinget konstituerte seg i oktober 1973 vart han vald til stortingspresident, eit ombod han vart attvald til i 1977.

Hansen var i alle år ein friluftsmann, og var i 1963 sentral i arbeidet med å verne Børgefjell nasjonalpark. Seinare skreiv han bok om Børgefjell, og fleire bøker om mellom anna politikk og lokalhistorie.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Guttorm Hansen|Guttorm Hansen]]» frå ,  den 9. oktober 2013.*
Håkon Kyllingmark

**Håkon Olai Kyllingmark** () var ein norsk offiser, forretningsmann og politikar for Høgre. Han var stortingsrepresentant frå 1953 til -1981 og hadde to ulike statsrådposter; forsvarsminister i 1963 og samferdsleminister 1965-71. I si tid som samferdsleminister var han sentral i arbeidet med å bygge flyplassar på kysten av Vestlandet og i Nord-Noreg.

## Liv og gjerning
Kyllingmark vart fødd i Honningsvåg. Etter utdanning på befalskurs livnærde han seg som handelsagent i åra før 2. verdskrigen, busett i Svolvær. Han deltok så som soldat under krigen i Nord-Noreg våren 1940, heilt til det norske Forsvaret kapitulerte i juni 1940. Under okkupasjonen av Noreg deltok han i illegalt motstandsarbeid, og flykta i 1943 til Sverige.

I 1945 tok Kyllingmark oppatt sitt yrke som agent. Han engasjerte seg i lokalpolitikken, vart same året vald inn i Svolvær bystyre på ei borgarleg fellesliste. Seinare melde han seg inn i partiet Høgre og vart hausten 1953 vald inn på Stortinget for Nordland Høgre. Sidan vart han attvald seks gongar og var såleis stortingsrepresentant i 28 år.

Kyllingmark vart fyrst og fremst ein samferdsle-politikar. Bortsett frå eit par år i sjøfarts- og fiskerikomiteen var han gjennom heile si tid på Stortinget medlem av samferdslekomiteen. Hausten 1965 vart han samferdsleminister i den nydanna Borten-regjeringa, ein post han hadde heilt til regjeringa gjekk av i mars 1971. Gjnnom desse åra leia han utbygginga av det såkalla kortbanenettet, eit prosjekt som kom til å revolusjonere norsk luftfart. Særleg viktig var kortbane-flyplassane for flytrafikken i Nord-Noreg og på Vestlandet.

Allereie i 1958 vart Kyllingmark vald til 2. viseformann i Høgre, ein posisjon han hadde heilt fram til 1970. Deretter var han i mange år medlem av sentralstyret i partiet. I perioden 1973–81 var han nestformann i Høgre si stortingsgruppe. Hausten 1963 var Kyllingmark  forsvarsminister i den kortvarige Lyng-regjeringa.

Kyllingmark budde i sitt vaksne liv i Vågan kommune, der han også døydde.

## Utmerkingar
Kyllingmark fekk ei rad utmerkingar for krigsinnsatsa si, mellom anna St. Olavsmedaljen med eikegrein og Deltakarmedaljen med rosett. Han fekk  den amerikanske Fridomsmedaljen, Croix de Guerre frå Frankrike og King's Commendation for Brave Conduct frå Storbritannia.

## Kjelder
*
Durga

**Durga** er ei av hovudformene til morgudinna i hinduismen. Ho er knytt til styrke, vern, moderskap, krig og øydelegging. Ho blir vidt dyrka av folk som følgjer den gudinne-sentrerte sekta sjaktisme, og har stor tyding i andre retningar som sjaivisme og vaisjnavisme.

## Namn
Ordet *Durga* (दुर्गा) betyr bokstaveleg ‘uframkomeleg’, ‘uovervinneleg, uangripeleg’. Det er i slekt med ordet *durg* (दुर्ग) som tydger ‘borg, nokoosom er vanskeleg å overvinna eller passera’.

Durga er også kjend som *Mahisa-mardini*, for å ha drepe bøffeldemonen Mahisjasura. Ho er også kjend som *Vindhyavasini* (‘ho som bur i Vindhyafjella’). Andre epitet er *Mahamoha* (‘stor villeiing’), *Mahasuri* (‘den store ho-demonen’), *Tamasi* (‘den store natta, villeiingsnatta’).

Innan sjaktisme har Durga mange epitet. Dei ni namn hennar som Navadurga er: Shailaputri, Brahmacharini, Chandraghanta, Kushmanda, Skandamata, Katyayini, Kalaratri, Mahagauri og Siddhidatri.

## Framstilling
Durga blir framstilt som ei vakker og mektig kvinne. Ho har ei løve eller ein tiger som ridedyr (vahana). Gudinna blir ofte framstilt med fleire par armar som held ulike våpen, og kan visast i kamp mot demonar  eller med ein demonkonge ho har sigra over, Mahisjasura, ved føtene. Ho er rekna som maken til Sjiva, men opptrer som oftast åleine.

## Tilbeding
Durga-dyrking er utbreidd i India, med Bengal, Nepal og Himalaya som viktige kjerneområde.
Ho blir ofte dyrka under våp- og hausthøgtider, særleg Durga puja, Durga ashtami, vijayadashami, dipavali og Navaratri.
Durga-festen eller *Durga-[[podja]]* blir feira om hausten i samband med høgtida navaratri (‘ni netter’).

## Sjå òg
*Devi
*Sjakti

## Kjelder

### Bibliografi

* 

* 
* 
* 

* 
* 

* 

* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Durga|Durga]]» frå ,  den 5. juni 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Cecina i Livorno

**Cecina** er ein by og ein kommune i provinsen Livorno i Toscana-regionen i Italia. Kommunen har i kring 28&nbsp;000 ibuarar og omfattar ei flatevidd på 42,5 km². Byen ligg ved Tyrrenhavet, sjølve bysentrum ligg 2-3 km frå kystlinja. Byen har namn etter elva Cecina som renn gjennom byen.

Handelsbyen Cecina voks fram kring midten av 1800-talet. Han vart mykje øydelagd under andre verdskrigen. Sterk gjenoppbygging gjer at Cecina i dag framstår som ein moderne by. 

Syklisten Paolo Bettini er frå Cecina.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Cecina (Toskana)|Cecina (Toskana)]]» frå ,  den 9. oktober 2013.*
Lugo i Italia

**Lugo** er ein by og ein kommune i provinsen Ravenna i Emilia-Romagna-regionen i Italia. Kommunen har i kring 32&nbsp;000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 116 km². 

Kommunen ligg nordvest på den fruktbare sletta mellom elvane Santerno og Senio, 22-23 kilometer vest for provinshovudstaden Ravenna. Lugo er eit sentrum for dyrking og handel med frukt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Lugo (Emilia-Romagna)|Lugo (Emilia-Romagna)]]» frå ,  den 9. oktober 2013.*
Cesenatico

**Cesenatico** er ein by og ein kommune i provinsen Forlì-Cesena i Emilia-Romagna-regionen i Italia. Kommunen har vel 25&nbsp;000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 45,1 km². 

Byen ligg ved Adriahavet, om lag 20 kilometer nordvest for Rimini. Til liks med denne er Cesenatico i dag ein by der turisme er hovudnæring. Det gamle hamneanlegget i byen med sine kanalar deler byen i to. Kanalane vart i si tid planlagt å gje byen Cesena sikker tilgang til havet. Kjennemerket til byen er ein 118 meter høg skyskrapar.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Cesenatico|Cesenatico]]» frå ,  den 9. oktober 2013.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Peter Christian Frølich

**Peter Christian Frølich** () er ein norsk politikar (H) som er stortingsrepresentant frå Hordaland 2013-2017.

Frølich har vore medlem av Bergen bystyre og fraksjonsleiar i komitéen for oppvekst sidan 2011. Han har også vore medlem av sentralstyret i Unge Høgre sidan 2012, formann i Bergens Unge Høgre 2010–2012 samt politisk rådgjevar for byrådet i Bergen kommune 2010–2011. Hausten 2012 blei Frølich nominert som Høgres 3. kandidat til Stortinget frå Hordaland ved stortingsvalet 2013.

Frølich har studiekompetanse frå Bergen Handelsgymnasium, der han også var elevrådsleiar. Han har mastergrad i rettsvitskap frå Universitetet i Bergen frå 2012, og har sidan vore advokatfullmektig i *Kluge Advokatfirma DA* i Bergen. Masteroppgåva hans omhandla bistandsreglane i Forsvaret, som han meinte var utan heimel i gjeldande lov og i strid med Grunnlova. Frølich tenestegjorde i militærpolitiet i den frivillige innsatsstyrken Bjørn West i Bergenhus Heimevernsdistrikt 09 2007–2012.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Peter Christian Frølich|Peter Christian Frølich]]» frå ,  den 10. oktober 2013.*  

## Bakgrunnsstoff
*