open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Akunnaaq

**Akunnaaq** er ei bygd i Qeqertalik kommune på vestkysten av Grønland. Bygda hadde 85 innbyggarar i 2018.

## Namn
Akunnaaq betyr «staden imellom».

## Geografi
Akunnaaq ligg aust på den rundt 11 km² store øya Akunnaap Nunaa sør i Diskobukta. Bygda ligg 23 km nordaust for Aasiaat.

Akunnaaq hamn er islagd frå desember/januar til april/mai.

## Historie
Busetnaden Akunnaaq blei grunnlagd i 1850. Det har budd folk i dette området tidlegare òg. I 1799 fanst det planar om å folkesetja staden, på grunn av den ideelle plasseringa hans i forhold til fiske, men sidan plassen hadde ein kopparepidemi nokre år tidlegare var det få som ville flytta dit. Dei som bur her i dag er etterkommarar etter dei som flytta hit i 1850. I 1915 hadde talet innbyggarar her auka til 116.

## Samfunn
Hovudnæringsvegen i Akunnaaq er i hovudsak torskefiske og fangst. Akunnaaq har ei hamn eigd av den grønlands sjølvstyresmakta, og det er eit fiskemottak her. Fisken blir salta før han blir utført. Det blir òg drive med produksjon av steinbitrogn.

Akunnaaq blir tent av bygdeskipsruta til Royal Arctic Line.

Folkeskulen i bygda heiter Aadap atuarfia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Akunnaaq|Akunnaaq]]» frå ,  den 11. september 2023.*
Heggøyna

**Heggøyna** er ei øy i Askvoll i Vestland, nord for Atløyna. Øya er veglaus.

Rundt 1810 vart det oppretta ein husmannsplass på øya, under prestegarden i Askvoll. Ved folketeljinga i 1900 budde det 21 personar her.

## Kjelder
Smelværet

**Smelværet** er ei øygruppe i havgapet i Askvoll i Vestland, nord for Atløyna. Øyane er veglause. Mykje av øygruppa har sidan 1993 vore del av Smelvær naturreservat.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Skomsøyna

**Skomsøyna** er ei øy Askvoll i Vestland, nord for Atløyna og aust for Heggøyna. Øya er veglaus.

Ved folketeljinga i 1900 budde det fire personar her.

## Kjelder
Hindøyna

**Hindøyna** er ei øy i Askvoll i Vestland, nordvest for Atløyna. Øya er veglaus.

Hindøyna vart seinast busett på 1600-talet.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Kitsissuarsuit

**Kitsissuarsuit** (dansk **Hunde Ejland**, tidlegare òg stava **Kitsigsuarssuit**) er ei bygd i Qeqertalik kommune, på vestkysten av Grønland. Ho hadde 53 innbyggarar i 2018.

## Namn
Det grønlandske namnet Kitsissuarsuit betyr «øygruppe som ligg lengre ute mot det opne havet enn dei andre». På dansk heiter staden Hunde Ejland.

## Geografi
Kitsissuarsuit ligg på øya Oqaarsut nordvest for Aasiaat. Avstanden til Aasiaat er 21 km. Hamna her er isfri frå mai til desember.

## Historie
Busetnaden blei grunnlagd i 1830. Han hadde då allereie vore brukt av kvalfangarar, fram til 1817, men blitt forlaten.

I 1987 blei det etablert eit elektrisitetsverk her, og hamneområdet blei bygd ut. Det er òg bygd ein vasstank med avsalta havvatn.

Fram til 2013 fanst det eit fiskemottak her.

## Samfunn
Hovudnæringsvegen i Kitsissuarsuit er fiske og fangst. Kitsissuarsuit har ei hamn eigd av dei grønlandske sjølsvstyremaktene. Staden blir tent av bygdeskipsruta til Royal Arctic Line.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Kitsissuarsuit|Kitsissuarsuit]]» frå ,  den 11. september 2023.*
Alison dos Santos

**Alison Brendom Alves dos Santos** () er ein brasiliansk friidrettsutøvar som i 2022 vart verdsmeister på 400 meter hekk under VM i friidrett 2022 i Eugene, året etter han vann OL-bronsen i øvinga.

## Karriere
Santos sette personleg rekord med 48,28 sekund då han vart sjuandemann i VM-finalen 2019 i Doha. Stor framgang i 2021-sesongen toppa seg med eit løp på 46,72 sekund og bronsemedalje i OL-finalen i Tokyo, der Karsten Warholm sette verdsrekord med 45,94. Under verdsmeisterskapen i Eugene i juli 2022 forbetra Santos sin søramerikanske rekord til 46,29 sekund, den tredje aller beste tida i øvinga sikra han gullmedaljen, framom Rai Benjamin. Ved sesongslutt stod Santos att som vinnar av 400 meter hekk Diamantserien. I VM i friidrett 2023 enda han på femteplassen på langhekken. 

## Kjelder

*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alison dos Santos|Alison dos Santos]]» frå ,  den 11. september 2023.*
Landøy

**Landøy** kan vere fleire stader:

* Landøy i Lindesnes
* Landøya i Asker
* Landøyna i Værlandet i Askvoll
Edward Gordon Craig

**Edward Gordon Craig**, opphavleg **Edward Godwin** og av og til berre kalla **Gordon Craig** (), var ein britisk teaterreformator.

Craig var fødd i Stevenage i Hertfordshire som var son av skodespelaren Ellen Terry i eit utanomekteskapleg forhold til arkitekten Edward Godwin. Frå 17-årsalderen i 1889 jobba Craig som skodespelar. Han spelte mellom anna Hamlet i London i 1897. Året etter byrja han studera teikning og grafisk kunst, og frå 1900 lét han bildekunsten bli ein del av dei teaterreformatoriske aktivitetane sine som regissør. Craig gjekk inn for å frigjera teaterkunsten frå teksten, og fokusera på opplevinga av skodespelet, også lyd- og bildemessig. Den tidlege scenografiske teaterkunsten hans viste påverknad frå Adolphe Appia. Blant mange iscenesettingane Craig stod bak kan ein særleg merka seg *Elektra* (for Eleonora Duse i 1905). Duse hadde òg rolla som Rebecca West i Craig si oppsetjing av Ibsen sitt *[[Rosmersholm]]* i Firenze i 1906. Oppsetjing*a av* *Hamlet* i Moskva i 1911 blir òg sett på som verd å merka seg.

Craig spreidde ideane sine gjennom skrifter. Bland desse kan ein nemna *On the art of theatre* (1911), *Towards a new theatre* (1913), og dessutan *The theatre advancing* (1921). Frå 1908 var han òg redaktør og utgjevar av tidsskriftet *The Mask*. 

Som bildekunstnar er Edward Gordon Craig representert ved mellom anna Nationalmuseum i Stockholm.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Edward Gordon Craig|Edward Gordon Craig]]» frå ,  den 12. september 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* *Svensk uppslagsbok*. Malmö 1931.
NM i orientering 2023

**Noregsmeisterskapen i orientering 2023** vart avvikla dagane frå 31. august til 3. september i Iveland i Agder med Kristiansand Orienteringsklubb som arrangør. Menn og kvinner tevla på normal- og mellomdistanse, samt stafett.

Kongepokalane vart tildelt Magne Dæhli og Marie Olaussen. 

## Menn
### Normaldistanse





### Mellomdistanse





### Stafett





## Kvinner
### Normaldistanse





### Mellomdistanse





### Stafett





## Kjelder
*Resultat
*Resultat
*Resultat
Neokhóri

**Neokhóri** er namnet på fleire stader i Hellas:
* Neokhóri i Árta, landsby i kommunen Nikólaos Skoufás periferieininga Árta
* Neokhóri i Etoloakarnanía, landsby i kommunen Mesolóngi i periferieininga Etoloakarnanía
* Neokhóri i Évros, landsby i kommunen Orestiáda i periferieininga Évros
* Neokhóri på Évvia, landsby i kommunen Kými-Alivéri i periferieininga Évvia
* Neokhóri i Ilía, landsby i kommunen Zakháro i periferieininga Ilía
* Neokhóri i Imathía, landsby i kommunen Alexándria i periferieininga Imathía
* Neokhóri i Kardítsa, landsby i kommunen Límni Plastíra i periferieininga Kardítsa
* Neokhóri i Khalkidikí, landsby i kommunen Aristotélis i periferieininga Khalkidikí
* Neokhóri på Khíos, landsby i kommunen Khíos i periferieininga Khíos
* Neokhóri i Magnisía, landsby i kommunen Sør-Pílio i periferieininga Magnisía
* Neokhóri i Sérres, landsby i kommunen Emmanouíl Pappás i periferieininga Imathía

## Sjå òg
*Néo Khorió
Ajía Marína

**Ajía Marína** er namnet på fleire stader i Hellas:
* Ajía Marína i Aust-Attikí, landsby i kommunen Kropía i periferieininga Aust-Attikí
* Ajía Marína på Éjina, landsby i kommunen Éjina i periferieininga Øyane
* Ajía Marína i Imathía, landsby i kommunen Véria i periferieininga Imathía
* Ajía Marína på Kásos, landsby i kommunen Kásos i periferieininga Kárpathos
* Ajía Marína i Khaniá, landsby i kommunen Khaniá i periferieininga Khanía
* Ajía Marína på Léros, by i kommunen Léros i periferieininga Kalymnos
* Ajía Marína på Lésvos, landsby i kommunen Mytilíni i periferieininga Lésvos
* Ajía Marína på Sífnos, landsby i kommunen Sífnos i periferieininga Mílos
Episkopí

**Episkopí** er namnet på stader i Hellas og Kypros:

### Hellas
* Episkopí i Imathía, landsby i kommunen Náousa i periferieininga Imathía
* Episkopí i Iráklio, landsby i kommunen Khersónisos i periferieininga Iráklio
* Episkopí på Kálamos, landsby på øya Kálamos i kommunen Levkáda i periferieininga Levkáda
* Episkopí på Kýthnos, landsby i kommunen Kýthnos i periferieininga Kýthnos-Kéa
* Episkopí i Réthymno, landsby i kommunen Réthymno i periferieininga Réthymno
* Episkopí på Kýthnos, landsby i kommunen Santoríni (Thíra) i periferieininga Thíra

### Kypros
* Episkopí i Lemesós, lokalstyrt busetnad i distriktet Lemesós
* Episkopíbukta, bukt på sørvestsida av øya Kypros
Pýrgos (fleirtyding)

**Pýrgos** er namnet på stader i Hellas og på Kypros:

### Hellas
* Pýrgos, kommune og hovudstad i periferieininga Ilía
* Pýrgos i Iráklio, landsby i kommunen Arkhánes-Asteroúsia i periferieininga Iráklio
* Pýrgos Dírou, landsby i kommunen Aust-Máni i periferieininga Lakonía
* Pýrgos Kallístis, landsby i kommunen Santoríni (Thíra) i periferieininga Thíra
* Pýrgos Mýrtou, arkelogisk stad i Lasíthi på Kreta
* Néos Pýrgos i Évros, landsby i kommunen Orestiáda i periferieininga Évros
* Néos Pýrgos på Évvia, landsby i kommunen Istiéa-Edipsós i periferieininga Évvia

### Kypros
* Pýrgos i Lemesós, lokalstyrt busetnad i distriktet Lemesós
* Káto Pýrgos, lokalstyrt busetnad i distriktet Levkosía
Ájos Spyrídonas

**Ájos Spyrídonas** er namnet på stader i Hellas og Kypros:

### Hellas
* Ájos Spyrídonas i Árta, distriktsby i kommunen Árta i periferieininga Árta
* Ájos Spyrídonas i Piería, distriktsby i kommunen Dío-Ólymbos i periferieininga Piería

### Kypros
* Ájos Spyrídonas i Lemesós, bydel i byen Lemesós i distriktet Lemesós
Agrós

**Agrós** er namnet på stader i Hellas og på Kypros:

### Hellas
* Agrós på Kérkyra, landsby i kommunen Nord-Kérkyra i periferieininga Kérkyra
* Kalós Agrós, landsby i kommunen Dráma i periferieininga Dráma

### Kypros
* Agrós i Lemesós, lokalstyrt busetnad (κοινότητα, *kinótita*) i distriktet Lemesós
Ájos Athanásios (fleirtyding)

**Ájos Athanásios** er namnet på stader i Hellas og Kypros:

### Hellas
* Ájos Athanásios, distriktsby i kommunen Khalkidóna i periferieininga Thessaloníki
* Ájos Athanásios i Dráma, distriktsby i kommunen Doxáto i periferieininga Dráma

### Kypros
* Ájos Athanásios i Lemesós, by og kommune i distriktet Lemesós
Såpekopp

Ein **såpekopp** er ei  skål som er laga for å oppbevare ei såpe i attmed vasken eller i dusjen.
Såpekoppar har ofte ei rist eller hol i botn, for at såpa ikkje skal bli liggande i vatn.
Melværet

**Melværet** er ei øy i Askvoll i Vestland, mellom Værlandet og Bulandet. På 2000-talet vart det bygd vegsamband til begge desse to øygruppene med bruer.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Spakespel

Eit **spakespel** eller **nabbespel** har vorte brukt i gamle notbåtar til å hale inn nottau til landnot med.

Det var gjerne fem mann som opererte spelet. To arbeidde med spakane framme i spelet, og to bak, og den tredje kontrollerte tauet.

## Kjelder
* Ø. Færøyvik, *Vestlandsbåtar - Frå oselvar til sunnmørsåttring*, Norske båtar bind V, Grøndal & søn forlag AS, 1987.
Tuttlingen

**Tuttlingen** er ein by og ein kommune sør i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, om lag 30 km søraust for Villingen-Schwenningen. Kommunen omfattar 90,5 km² og har eit folketal på kringom 37&nbsp;500. Byen, som ligg 645 meter over havet, er administrasjonssete for Landkreis Tuttlingen.

Fleire store industriselskap som utviklar medisinsk teknologi har hovudkontor i Tuttlingen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Tuttlingen|Tuttlingen]]» frå ,  den 13. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Inaccessible Island

**Inaccessible Island** er ei øy i den sørlege delen av Atlanterhavet og er danna av ein utdøydd vulkan. Øya er 14 km² stor og ligg 45 km sørvest for øya Tristan da Cunha. Ho er eit britisk territorium, og har gjennom tidene aldri hatt noka permanent busetjing. I lag med Gough Island er ho eit naturreservat, og står på UNESCO si liste over verdsarv.

## Historie
Inaccessible Island blei gjenoppdaga i 1652 av det nederlandske skipet «t'Nachtglas», 146 år etter at øya fyrst var blitt sett av portugisarar. Då ho skulle teiknast på kartet, blei ho omtalt som utilgjengeleg (engelsk *inaccessible*), ettersom  mannskapet hadde problem med å koma seg rundt på øya.

Dei tyske brørne Stoltenhoff kom til Inaccessible Island i 1871 for å busetja seg her. Planen deira var å fanga selar og handla med forbifarande handelsmenn (men gløymde kor ofte – eller ikkje – øya fekk besøk). Dei blei redda frå å svelta i hel i 1873 i samband med ein britisk ekspedisjon som skulle utforska faunaen og floraen på øya. Stoltenhoff-brørne sitt opphald på øya er skildra i boka *Shelter from the Spray* (1952) av den sørafrikanske forfattaren Eric Rosenthal.

I 1922 var Ernest Shackleton sitt skip «Quest» på Inaccessible Island ei kort tid, og ein botanikar ombord oppdaga ein fugl som seinare blei kalla opp etter han, *Wilkins Bunting* (*[[Nesospiza wilkinsi]]*).

Norske forskarar hadde ein ekspedisjon til øya i 1938. I løpet av dei tre vekene opphaldet varte blei plantar, fuglar og stein kartlagde.

Etter andre verdskrigen blei det utarbeidd ein plan for å drive landbruk på Inaccessible Island, men denne planen blei aldri realisert.

Eit anna forsøk på å få kartlagt øya blei gjort i 1962 av britiske forskarar. Som så mange andre før dei kom dei seg ikkje fram til det indre av øya.

I 1976 blei Inaccessible Island erklært som naturreservat. Innbyggjarane på Tristan da Cunha fekk stadig lov til å fanga sjøfuglar på øya.

Den meste vellykka ekspedisjonen til øya fann stad i 1982-1983. Studentar og vitskapeleg personell frå Denstone College budde på øya frå 25. oktober 1982 til 9. februar 1983. Dei gjorde ein omfattande kartlegging av øya, og studerte flora, fauna og geologi her og merka meir enn 3000 fuglar.

I 1997 blei territorialfarvatne til Inaccessible Island ut til 14 nautiske mil erklært som naturreservat. For tida er det berre guidar frå Tristan dei Cunha som kan ta imot turistar frå besøkande skip.

## Sjå òg

* Tristan da Cunha
* Gough Island
* Nightingale Island

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Inaccessible Island|Inaccessible Island]]» frå ,  den 13. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

* Inaccessible Island på Tristan då Cunhas heimeside (engelsk)
* 
* Tristan Blir tima: Ekspedisjon til Inaccessible Island (på engelsk)  12. september 2005 hos  
* 
* University of Sentral Lancashire: Inaccessible Island (engelsk)  22. desember 2004 hos  
* Tristan da Cunha og Inaccessible Island geologi (engelsk)
Maggie MacInnes

**Maggie MacInnes** () er ein skotsk folkesongar og harpist som hovudsakleg syng på skotsk-gælisk og skotsk. Ho har vore med i grupper som Ossian, Fuaim, Eclipse First og The Maggie MacInnes Band.

MacInnes blei fødd i Glasgow som dotter av advokaten Alister MacInnes og den legendariske folkesongaren Flora MacNeil, begge opphavleg frå Barra i Hebridane. Ho lærte mange songar av mor si.

I 2002 skreiv MacInnes «Oran na Mna» (A Woman’s Song)  som bestillingsverk for «New Voices» ved Celtic Connections-festivalen. Verket blei utvikla til eit album med same namn, og inspirerte også ein fjernsynsserie på BBC Alba.

Ho har utforska sambandet mellom den skotske nasjonaldiktaren Robert Burns og gælisk musikktradisjon. I lag med Colum Sands frå Nord-Irland har ho teke for seg sambandet mellom irske og skotske tradisjonar.

## Diskografi

### Soloalbum

* *Cairistìona* (1984) – med George Jackson frå Ossian
* *Eilean Mara (Island in the Sea)* (1998)
* *Spiorad Beatha (The Spirit of Life)* (2001)
* *Peaceful Ground (Talamh Sìtheil)* (2004)
* *Òran Na Mnà (A Woman's Song)* (2006)
* *Leaving Mingulay (A Fàgail Mhiughalaigh)* (2009)
* *The Seedboat (Bàta an t-Sìl)* (2010) – med Colum Sands
* *Port Bàn* (2020)

### Samarbeid og gjesteopptredenar

* Hamish Moore & Dick Lee – *The Bees Knees* (1991)
* Flora MacNeil – *Orain Floraidh* (1993)
* Donald Black – *Keil Road* (2007)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maggie MacInnes|Maggie MacInnes]]» frå ,  den 13. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Trossingen

**Trossingen** er ein by og ein kommune sør i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, 13 km aust for Villingen-Schwenningen. Kommunen omfattar 24,2 km² og har eit folketal på kringom 17&nbsp;500. Byen ligg 699 meter over havet.

Trossingen hyser ein statleg musikkhøgskule, musikkinstrument-industri, samt ulike nasjonale musikk-foreiningar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Trossingen|Trossingen]]» frå ,  den 13. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Stavrós i Ammókhostos

**Stavrós** (gresk Σταυρός) er ein bydel i kommunen Ammókhostos i distriktet Ammókhostos i Republikken Kypros. Bydelen ligg sentralt i området Varósia, som omfattar den søraustlege delen av byen.

Etter den tyrkiske invasjonen i 1974 har busetnaden vore utanfor kontroll frå styresmaktene. Frå 1983 er han administrert av Den tyrkiske republikken Nord-Kypros som ein del av kommunen Gazimağusa i distriktet Gazimağusa.

## Kjelder
Varósia

**Varósia** (gresk Βαρώσια, tyrkisk *Maraş* eller *Kapalı Maraş*) er eit område i den sørlege delen av byen Ammókhostos i distriktet Ammókhostos i Republikken Kypros som omfattar bydelane Ájos Ioánnis, Ájos Nikólaos, Khrysí Aktí og Ájos Mémnon langs kysten sørover frå det historiske senteret i byen, i tillegg til bydelane Ajía Zóni, Stavrós og Akrópolis litt innover i landet.

Frå 1960 til 1974 blei Varósia bygd ut til det som etter kvart blei viktigaste turistområdet på Kypros og ein av dei fremste destinasjonane i Europa. Etter den tyrkiske invasjonen i 1974 har området vore utanfor kontroll frå styresmaktene, frå 1983 administrert av Den tyrkiske republikken Nord-Kypros som ein del av kommunen Gazimağusa i distriktet Gazimağusa. Det tidlegare turistområdet har vore ein spøkelsesby under militær kontroll og avstengd frå tilgjenge, men frå 2017 er det delvis opna for tilgang for tyrkarar og tyrkisk-kypriotar.

Ved folketeljinga for Nord-Kypros i 2011 hadde området 226 innbyggjarar.

## Referansar
Kommunar på Grønland

**[[Grønland]]** har sidan 2018 vore delt inn i fem kommunar. Opphavleg var det 18 kommunar i landet. Dei blei slått saman til fire ved ei kommunalreform i 2008-9, med Qaasuitsup Kommunia som den største kommunen i verda og Kommuneqarfik Sermersooq som den nest største. Frå 1. januar 2018 blei Qaasuitsup Kommunia delt i to kommunar: Avannaata Kommunia i nord og Kommune Qeqertalik i sør.

Avannaata kommune består av dei følgjande tidlegare kommunane som ble lagt ned 1. januar 2009: Qaanaaq kommune, Upernavik kommune, Uummannaq kommune og Ilulissat kommune.
Qeqertalik kommune består av dei følgjande tidlegare kommunane som ble lagt ned 1. januar 2009: Qeqertarsuaq kommune, Qasigiannguit kommune, Aasiaat kommune og Kangaatsiaq kommune.

## Kommunar

## Tidlegare inndeling

### Landsdelar
* Avannaa (Nordgrønland)
* Kitaa (Vestgrønland)
* Tunu (Østgrønland)

### Kommunar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Kommuner i Grønland|Kommuner i Grønland]]» frå ,  den 14. september 2023.*
Bergenslisten

**Bergenslisten** er eit norsk politisk parti. I 2023 stilte det til bystyreval i Bergen og fylkesval i Vestland. Partiet vart oppretta i 2021 i protest mot avgjerda om å legge Bybanen over Bryggen i Bergen. Partiets toppkandidat er Trond Tystad, tidlegare byråd og politikar for Arbeiderpartiet. Partiet ynskjer omkamp om Bybanen, og har sagt dei vil stemme mot alle politiske forslag om dei ikkje får dette til.

Etter kommunestyre- og fylkestingsvalet i 2023, endte partiet opp med eitt mandat i Vestland fylkesting og fire mandat i Bergens bystyre.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
Jeráni

**Jeráni** er namnet på stader i Hellas og Kypros:

### Hellas
* Jeráni i Khaniá, landsby i kommunen Plataniás i periferieininga Khaniá

### Kypros
* Jeráni i Tríkomo, lokalstyrt busetnad i distriktet Ammókhostos, no administrert som del av den nord-kypriotiske kommunen İskele (Tríkomo)

Sjå òg Jeránia.
Anávrysí

**Anávrysí** (gresk Ανάβρυση) er ein bydel i kommunen Rizokárpaso i distriktet Ammókhostos i Republikken Kypros. Bydelen ligg sørvest i byen og tvers over halvøya byen ligg på.

Etter den tyrkiske invasjonen i 1974 har busetnaden vore utanfor kontroll frå styresmaktene. Frå 1983 er han administrert av Den tyrkiske republikken Nord-Kypros som ein del av kommunen Dipkarpaz i distriktet İskele.

## Kjelder
Store arkana

**Store arkana** (Major Arcana) er dei namngjevne eller nummererte korta i ein tarotkortstokk brukt til spåing. Namnet blei fyrst brukt av okkultistar om trumfkorta i ein vanleg tarotkortstokk som blei brukt til å spela kortspel med. Det blir ikkje brukt av tarotkortspelarar. Vanlegvis er det 22 store arkana-kort i ein standard kortstokk på 78 kort, og dei er vanlegvis nummererte frå 0 til 21. 

Før 1600-talet blei tarotkort berre brukte til å spela spel med, og narren og dei 21 trumfkorta var berre ein del av ein standard kortleik. Dei kan ha hatt ei allegorisk og kulturell tyding for dei, men trumfane hadde ikkje opphavleg noka mystisk eller magisk tyding. Med kortstokkar som er utforma til kortspel fungerer desse korta som permanente trumfkort, og skil dei seg frå dei andre korta - talkorta - som okkultistar kallar «vesle arkana».

Omgrepa «Major» eller store og «Minor» eller vesle Arcana blir brukt innan okkultisme og spådomstradisjonar. Dei blei skapte av Jean-Baptiste Pitois (1811-1877), som skreiv under namnet Paul Christian.

Som dei tidlege italienske stokkane som dei opphavleg byggjer på, skildrar kvart kort i store arkana ein scene, som vanlegvis omfattar ein eller fleire personar, med fleire symbolske element.  I mange stokkar har kvart av dei eit nummer (vanlegvis i romartal) og eit namn, sjølv om ikkje alle stokkar har begge desse, og nokre berre har eit bilde. Kvar tarotkortstokk er forskjellig og kan  ha ulike konnotasjonar knytt til kunsten, men mesteparten av symbolismen er den same. Dei tidlegaste utgåvene, før ein byrja med kartomanti, hadde bilde utan namn og tall på *trionfi* eller trumfane (kanskje fordi mange av dei som brukte dei på den tida var analfabetar), og rekkjefølgja på korta var ikkje standardisert. «Styrke» er tradisjonelt det ellevte kortet og «rettferd» det åttande, men den innverknadsrike Rider-Waite-kortstkokken endra plasseringa til desse to korta for å gjera dei meir passande til den astrologiske tilknytinga som var utarbeidd av Hermetic Order of the Golden Dawn, der det åttande kortet er assosiert med den astrologiske Løva og det ellevte med Vekta. Begge plasseringa blir rekna som gyldige.

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Major Arcana|Major Arcana]]» frå ,  den 14. september 2023.*
Sandøyna i Askvoll

**Sandøyna** er ei øy vest i øygruppa Bulandet i Askvoll i Vestland. Ho er den vestlegaste øya med fast busetjing i Noreg. Øya er veglaus.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Raudøyna i Askvoll

**Raudøyna** er ei øy i Askvoll i Vestland, sørvest for Atløyna. Øya er veglaus og utan fast busetjing.

I 1891 vart Rauøy fyrstasjon opna på Raudøyna. Fyrtårnet var ni meter høgt og var bemanna av ein fyrvaktar med familie. Det vart lagt ned og nedbemanna i 1932. Bygningane vart seinare fjerna.

I 1993 vart øya og fleire mindre nærliggande øyar verna som Raudøy naturreservat.

Det finst òg ei anna ubygd øy på Askvoll som heiter Raudøyna, nord for Atløyna.

## Kjelder

* Per Roger Lauritzen, ''Rauøy fyrstasjon'', Norsk fyrforening
Raudøy

**Raudøy** kan vere fleire stader:

* Raudøyna i Ørsta
* Raudøyna i Askvoll
* Raudøya landskapsvernområde i Ørsta
* Raudøya naturreservat i Ørsta
Raudøya

**Raudøy** kan vere fleire stader:

* Raudøyna i Askvoll
* Raudøyna i Ørsta
* Raudøya landskapsvernområde i Ørsta
* Raudøya naturreservat i Ørsta
Lammetun

**Lammetun** er ei øy vest i Fjaler i Vestland. Lammetunsundet skil øya frå fastlandet i aust. Øya er knytt til fastlandet med ei bru over sundet. Fram til 1990 tilhøyrde øya Askvoll kommune.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Lutelandet

**Lutelandet** er ei øy vest i Fjaler i Vestland. Eit smalt sund skil øya frå fastlandet i aust. Ei vegbru over Korssundholet lengst sør knyter øya til fastlandet. Fram til 1990 tilhøyrde øya Askvoll kommune.

På Lutelandet ligg Lutelandet vindkraftverk, som opna i 2022, med ni vindturbinar.

Ved folketeljinga i 1900 budde det 33 personar på Lutelandet.

## Kjelder
Stockach

**Stockach** er ein by og ein kommune sør i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, 5 kilometer nordvest for Bodensjøen. Kommunen omfattar 69,7 km² og har eit folketal på kringom 17&nbsp;500.

Byen, som ligg 491 meter over havet, lever mellom anna av turisme.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Stockach|Stockach]]» frå ,  den 15. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Süßen

**Süßen** er ein by og ein kommune aust i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, få kilometer aust for Göppingen. Kommunen har drygt 10&nbsp;000 ibuarar og eit flatemål på 12,8 km².

Byen ligg 364 meter over havet og høyrer til Landkreis Göppingen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Süßen|Süßen]]» frå ,  den 15. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Ajía Paraskeví i Lápithos

**Ajía Paraskeví** (gresk Αγία Παρασκευή) er ein bydel i kommunen Lápithos i distriktet Kerýnia i Republikken Kypros. Bydelen ligg inne i landet sørvest i byen.

Etter den tyrkiske invasjonen i 1974 har bydelen vore utanfor kontroll frå styresmaktene. Frå 1983 er han administrert av Den tyrkiske republikken Nord-Kypros som ein del av kommunen Lapta i distriktet Girne.

## Kjelder
Stutensee

**Stutensee** er ein by og ein kommune vest i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, straks nord for Karlsruhe. Kommunen omfattar 45,7 km² og har 25&nbsp;000 ibuarar.

Byen vart danna då fire landsbykommunar slo seg saman i 1975. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Stutensee|Stutensee]]» frå ,  den 15. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Bandet Homo

**Homo** er ei funkgruppe frå Tromsø.

Bandet vart starta i 2019 av elevar ved Kongsbakken vidaregåande skole i Tromsø. Målet med bandnamnet er i fylgje gruppa sjølv å «å fjerne makta fra de som bruker det [«homo»] som skjellsord, fjerne stigma, og feire ordet».  I 2021 vann dei Rock Mot Rus med låta *Backspace.* Same år spela bandet på Buktafestivalen og sleppte sin fyrste singel, *Reimagine*.

Homo gav ut debutalbumet *Sapiens* 1. september 2023.

## Diskografi

### Album

* *Sapiens* (2023)

### Singlar og EP-ar

* *Reimagine* (2021)
* *Backspace* (2021)
* *Procrastination Station* (2022)
* *Free Me* (2023)
* *She* (2023)
* *Hey Hey* (2023)
* *Go Down* (2023)
* *Bodytalk* (2023)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
Seglstein

**Seglsteinar** har vorte brukte til ballast ved segling av tradisjonelle bruksbåtar på Vestlandet og i Nord-Noreg.

Steinane, på kring 10 kg, har vorte plukka i fjøra før seglasen starta. Runde fjøresteinar vil lettast rulle ut om båten kolvar. Då kan han flyte og vere til redning for mannskapet.

Ein må ha mykje stein i store båtar, særleg om der ikkje er annan last. Det har vorte rekna 1500-kg stein til ein middels fembøring. Ein ulast trøndersk lofotbåt kravde kring 3 tonn stein. Når båten hadde passeleg med seglstein, så dei gamle fiskarane at han hadde *seglfeste*.

På ein råseglbåt har seglsteinane til vanleg vorte plassert i romet bak masta.

På normørske geitbåtar og sunnmørske snedbetningar har roma der steinen er plasser vorte oppdelete, slik at steinane har vorte har vorte lagde ut i båtsida. Der ligg dei stødigare enn på tiljene, og det vert betre plass i båten. Under toftene i roma der steinen ligg vert det festa trebrett: *unn-skolå* (Nordmøre) og *underskurdar* (Sunnmøre). I desse er det hol der firkanta *steintre* (Nordmøre) eller runde *segltre* (Sunnmøre) vert tredd inn og held steinane på plass.
Denne ordninga har gjort det lettare å flytte balaststeinane når båten krev det.

## Kjelder
* Ø. Færøyvik, *Vestlandsbåtar - Frå oselvar til sunnmørsåttring*, Norske båtar bind V, side 139-140, Grøndal & søn forlag AS, 1987.

* Asbjørn Klepp, *Nordlandsbåter og båter fra Trøndelag*, Norske båtar bind IV,side 116, Grøndahl & søn AS, 1983.
Tajay Gayle

**Tajay Gayle** () er ein jamaicansk lengdehoppar som i 2019 vart verdsmeister i øvinga.

## Karriere
13. juli 2018 sette Gayle personleg rekord med 8,17 meter då han sigra i DL-stemnet i Rabat. Få veker seinare forbetra han rekorden sin til 8,24 m då han vart andremann i den nordamerikansk-karibiske meisterskapen i Toronto. Sommaren 2019 flytta han sitt personbeste til 8,30 m i Kingston, to veker etter vann han lengde-tevlinga i eit DL-steme i Shanghai. Under verdsmeisterskapen i Doha var han tolvte best i kvalifiseringa. I finalen overraska han stort med 8,69 meter, verdas lengste lengdehopp for året og jamaicansk rekord. Han vart nummer 10 i OL-finalen 2021, før han kom tilbake og kneip bronsemedaljen i VM i friidrett 2023 i Budapest med eit hopp på 8,27 meter.

## Kjelder

*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Tajay Gayle|Tajay Gayle]]» frå ,  den 16. september 2023.*
DeAnna Price

**DeAnna Marie Price** () er ein USA-amerikansk sleggjekastar som i 2019 vart verdsmeister i øvinga og i 2023 la beslag på bronseplassen i verdsmeisterskapen.

## Aktiv
Price enda på åttandeplass i sleggjetevlinga  under Sommar-OL 2016, året etter vart ho nummer 9 i VM-finalen i London. I 2018 sette ho USA-amerikansk rekord med 78,12 meter då ho i Des Moines triumferte for fyrste gong i den nasjonale meisterskapen. Året etter forbetra ho rekorden til 78,24 m då ho forsvarte meister-tittelen. Under verdsmeisterskapen i Doha hausten 2019 kasta ho 77,54 meter i finalen og sikra dermed seg og USA den fyrste VM-medaljen i sleggjekasting.

Den 24. juni 2021 slengde Price sleggja heile 80,31 meter ved dei nasjonale uttaks-tevlingane, ho vart dermed den andre kvinnelege sleggjekastaren som kasta over 80 meter. Ein månad seinare måtte ho med eit bestekast på 73,09 m ta til takke med ein åttandeplass i OL-finalen i Tokyo. Under VM i friidrett 2023 i Budapest vann ho bronsemedaljen med eit kast 75,41 meter.

## Kjelder

*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:DeAnna Price|DeAnna Price]]» frå ,  den 16. september 2023.*
Ájos Andrónikos i Kythréa

**Ájos Andrónikos** (gresk Άγιος Ανδρόνικος) er ein bydel i kommunen Kythréa i distriktet Levkosía i Republikken Kypros. Bydelen ligg i den austlige delen av byen.

Etter den tyrkiske invasjonen i 1974 har bydelen vore utanfor kontroll frå styresmaktene. Frå 1983 er han administrert av Den tyrkiske republikken Nord-Kypros som ein del av kommunen Degirmenlik i distriktet Güzelyurt.

## Kjelder
Studio Ghibli

**Studio Ghibli Inc.** (株式会社スタジオジブリ, Kabushiki-gaisha Sutajio Jiburi) er eit japansk animasjonsfilmstudio som blei skipa i 1985. Den anerkjende japanske filmregissøren, animatøren og teikneserieskaparen Hayao Miyazaki har leia studioet saman med kollegaen Isao Takahata sidan det blei etablert. Deretter har Miyazaki regissert, skrive og produsert mange filmar for Studio Ghibli. Studioet står bak anime-filmar som er blitt rekna som provoserande, fantasifulle og kjensleladde.

## Animasjonsfilmar produsert og gitt ut av Studio Ghibli

* 1984: *[[Nausicaä – prinsessen fra Vindens dal]]* (*Kaze no Tani no Naushika* / *Nausicaä of the Valley of the Wind*)
* 1986: *[[Laputa – himmelslottet]]* (*Tenkū no Shiro Rapyuta* / *Castle in the Sky*)
* 1988: *[[Tonari no Totoro|Min nabo Totoro]]* (*Tonari no Totoro* / *My Neighbor Totoro*)
* 1988: *Ildfluens grav* (*Hotaru no Haka* / *Grave of the Fireflies*)
* 1989: *[[Kikis budservice]]* (*Majo no Takkyūbin* / *Kiki's Delivery Service*)
* 1991: *[[Dagen i går]]*  (*Omoide poro poro /* *Only Yesterday*)
* 1992: *[[Porco Rosso]]* (*Kurenai no Buta*)
* 1993: *[[Ocean Waves]]* (*Umi ga kikoeru*)
* 1994: *[[Pom Poko]]* (*Heisei Tanuki Gassen Ponpoko* / *Vaskebjørnkrigen*)
* 1996: *[[Whisper of the Heart]]* (*Mimi wo sumaseba*)
* 1997: *[[Prinsesse Mononoke]]* (*Mononoke-hime* / *Princess Mononoke*)
* 1999: *[[My neighbours the Yamadas]]* (*Hōhokekyo Tonari no Yamada-kun*)
* 2001: *[[Sen to Chihiro no kamikakushi|Chihiro og heksene]]* *Sen to Chihiro no Kamikakushi* / *Spirited Away*)
* 2002: *[[Katteprinsen]]* (*Neko no Ongaeshi* / *The Cat Returns*)
* 2004: *[[Det levende slottet]]* (*Hauru no ugoku shiro* / *Howl's Moving Castle*)
* 2006: *[[Jordsjø-krønikene]]* (*Gedo Senki* / *Tales from Earthsea*)
* 2008: *[[Ponyo på klippen ved havet]]* (*Gake no Ue no Ponyo* / *Ponyo*)
* 2010: *[[Arriettas hemmelige verden]]* (*Kari-gurashi no Arietti* / *The Secret World of Arrietty*)
* 2011: *[[Møte på valmueåsen]]* (*Kokuriko-zaka kara* / *From Up on Poppy Hill*)
* 2013: *[[Vinden stiger]]* (*Kaze Tachinu* / *The Wind Rises*)
* 2013: *[[Fortellingen om prinsesse Kaguya]]* (*Kaguya-hime no Monogatari*/*The Tale of the Princess Kaguya*)
* 2014: *[[Marnie – min hemmelige venninne]]* (*Omoide no Mānī* / *When Marnie Was There*)
* 2016: *[[The Red Turtle]]* (*Reddo Tātoru*)
* 2020: *[[Earwig and the Witch]]* (*Āya to Majo*)
* 2023: *The Boy and the Heron* (*Kimitachi wa Dō Ikiru ka*)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Studio Ghibli|Studio Ghibli]]» frå ,  den 16. september 2023.*
Yenikent

**Yenikent** er eit område i Kióneli i distriktet Levkosía i Republikken Kypros.

Etter den tyrkiske invasjonen i 1974 har området vore utanfor kontroll frå styresmaktene, frå 1983 administrert av Den tyrkiske republikken Nord-Kypros som ein bydel i kommunen Gönyeli i distriktet Lefkoşa.

Ved folketeljinga i 2011 hadde Yenikent 5&nbsp;374&nbsp;inbyggjarar.

## Kjelder
Gaute Epland

**Gaute Straume Epland** () er ein norsk lokalpolitikar og ordførar i Stord kommune sidan 2017. Han representerer Arbeidarpartiet. 

Epland vart ordførar i Stord kommune 22. juni 2017. Han tok over som ordførar etter at dåvereade ordførar Harry Herstad døydde 2. mai 2017. Han vart gjenvald som ordførar etter valet i 2019.

Epland har tidlegare vore elitespelar i handball, for Stord Idrettslag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Gaute Epland|Gaute Epland]]» frå ,  den 17. september 2023.*
Yusuf Saad Kamel

**Yusuf Saad Kamel**, opphavleg **Gregory Konchellah**, () er ein kenyansk tidlegare friidrettsutøvar som representerte Bahrain. Han vart i 2009 verdsmeister på 1500 meter.
 
Konchellah vart statsborgar av Bahrain i november 2003. Han deltok på 800 meter i Sommar-OL 2004, men rauk ut i forsøket. Berre veker etterpå triumferte han på distansen med 1.45,91 ved IAAF-finalen i Monaco. I 2005 nådde han semifinalen på 800 meter ved Friidretts-VM i Helsinki. Under dei olympiske leikane 2008 i Beijing vart han nummer fem på 800 meter.

Ved verdsmeisterskapen i Berlin i 2009 overraska han med å vinne gullmedaljen på 1500 meter. Etter eit løp i heller roleg tempo, kom hans spurtstyrke til sin rett og han sigra på tida 3.35,93. Fire dagar seinare tok han bronsemedaljen på 800 meter med 1.45,35, slått av Mbulaeni Mulaudzi og Alfred Yego.

Den 29. juli 2008 gjorde Kamel sitt livs beste løp då han i Monaco vart andremann på tida 1.42,79. Eitt år seinare på same bana sprang han livsbeste 3.31,5 på 1500 meter.

## Kjelder

*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yusuf Saad Kamel|Yusuf Saad Kamel]]» frå ,  den 17. september 2023.*
David T. Payne

**David Thorn Payne** () er ein USA-amerikansk tidlegare hekkeløpar som i 2008 vann OL-sølv på 110 meter hekk og i 2007 og 2009 VM-bronse.

I 2007 vann Payne sølvmedaljen i Panamerika-leikane, bakom Dayron Robles, og bronsemedaljen i VM i friidrett 2007 i Osaka. I det siste løpet presterte han livsbeste 13,02 sekund under 1,7 sekundmeters medvind. Payne vann så sølvmedaljen i OL-finalen i Beijing på årsbeste 13,17, verdsrekordhaldaren Robles sikra seg gullmedaljen. I VM i friidrett 2009 i Berlin kom Payne inn til bronse på tida 13,15 sekund, lik tid med sølvmedaljør Terrence Trammell og ein hundredels sekund bakom gullvinnar Ryan Brathwaite.

## Kjelder

*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:David Payne (Leichtathlet)|David Payne (Leichtathlet)]]» frå ,  den 17. september 2023.*
Kolsøya

**Kolsøya** er ei øy i Kvinnherad i Vestland, rett ved Halsnøya. Øya er veglaus og utan fast busetjing.

På 1700-talet vart det oppretta husmannsplassar på Kolsøya. Ved folketeljinga i 1801 budde det tre personar her. I 1900 vart det ikkje registrert nokon bufaste på øya.

## Kjelder
Helgøyna

**Helgøyna** er ei øy i Førdefjorden, i Sunnfjord kommune i Vestland fylke. Fram til 2020 var ho del av Naustdal kommune. Øya er veglaus. 

Helgøyna vart busett som husmannsplass under garden Vatne tidleg på 1800-talet. Ved folketeljinga i 1900 budde det ni personar her.

## Kjelder
*Geir Kleiveland, *Naustdal bygdebok - Gards- og ættesogd, bd. I* (Naustdal sogelag, 1995)
Duduk

Ein **duduk** (armensk դուդուկ) eller **tsiranapogh** (armensk ծիրանափող, 'aprikoslaga vindinstrument') er eit dobbeltrøyrbladsinstrument av armensk opphav.

Instrumentet vert brukt i Armenia, Aserbajdsjan og Georgia. I Tyrkia og Aserbajdsjan er instrumentet kjent under namna *balaban*, *mey* eller *düdük*.

Instrumentet og bruken av det er ført opp på UNESCO si liste over meisterverk i munnleg og immateriell kulturarv.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Duduk|Duduk]]» frå ,  den 18. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
Georg Büchner

**Karl Georg Büchner** () var ein tysk forfattar som trass den tidlege døden sin blir han rekna som ein av dei viktigaste politiske forfattarane under Vormärz.

## Liv og virke

### Bakgrunn
Karl Georg Büchner voks opp i Darmstadt, og studerte medisin ved Universitetet i Strasbourg frå 1831. Her budde han hos ein av professorane, Johann Jakob Jaeglé. Etter kort tid blei Büchner hemmeleg forlova med dottera til Jaeglé, Wilhelmine eller «Minna», og dei heldt saman heilt til Büchner døydde.

### Diktar og forfattar
Det fyrste manus hans, *Dantons død*, blei skrive og gjeve ut (i ei sterk redigert form) i 1835. *Lenz* blei skrive same året. I 1836 fullførte han *Leonce og Lena* og eit medisinskfagleg verk, som han blei tildelt doktorgrad for ved Universitetet i Zurich same året. Han byrja òg på manuset *[[Woyzeck]]* dette året.

2. februar 1837 fekk Georg Büchner tyfus. Han blei sengeliggande fram til 17. februar, då Minna kom for å vitja han. To dagar seinare døydde han, berre 23 år gammal.

Det mest spelte dramaet hans i dag er *Woyzeck*, som er eit ufullført fragment, og aldri blei oppført i levetida til Büchner. Dramaet kom fyrst ut i 1877. På 1900-talet blei stykket særleg kjent gjennom Alban Berg sin opera *[[Wozzeck]]* frå 1926. Både operaen og originalversjonen høyrer i dag til standardrepertoaret på europeiske scener.

Det einaste stykket som Büchner fekk trykt i si levetid var dramaet *Dantons død* i 1835, og då i ein nedskoren versjon. Heller ikkje dette blei uroppført før lenge etter at han var død, i 1902

## Adaptasjonar av tekstane til Büchner
Operaen *Wozzeck* med musikk av Alban Berg vekte mykje oppsikt ved fyrsteoppføringa i 1926, med den nyskapande librettoen sin og tolvtonemusikken komponisten hadde nytta. Han er i dag ein av dei mest spelte operaene frå 1900-talet.

*Woyzeck* er filmatisert fleire gongar; den mest kjente versjonen er truleg Werner Herzog sin frå 1979 med Klaus Kinski i hovudrolla.

Büchner blir rekna av Arbeitsgemeinschaft Orte der Demokratiegeschichte for å vera blant dei 100 viktigaste personane som i løpet av dei siste 200 åra har bidratt til danninga av demokratiet i Tyskland.

## Verk

* *Der Hessische Landbote*, politisk pamflett, 1834  (saman med Friedrich Ludwig Weidig)
* *Dantons Tod*, drama, 1835
* *Lenz*, fortelljng, 1835
* *Leonce und Lena*, komedie, 1836
* *Woyzeck*, drama, 1837
* *Pietro Aretino* drama (tapt)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Georg Büchner|Georg Büchner]]» frå ,  den 18. september 2023.*
Morin khuur

**Morin khuur** (mongolsk морин хуур), også kalla **hestehovudfiolin**, er eit mongolsk musikkinstrument. Det er tostrenga, og ein held instrumentet mellom knea og spelar det med boge. Resonanskassa er trapesforma.

Instrumentet blei ført opp på UNESCO si liste over meisterverk i munnleg og immateriell kulturarv i 2003.

## Konstruksjon
Ein tradisjonell morin khuur skal ha to strengar, ein med 130 hår frå ein hingst og den andre strengen av 105 hår frå ei hoppe. I nyare tid er dei som oftast laga av nylonstrengar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Morin khuur|Morin khuur]]» frå ,  den 18. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
Hansjörg Kunze

**Hansjörg Kunze** () er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Rostock som representerte Aust-Tyskland i langdistanseløp.

Kunze sette europarekord på 5&nbsp;000 meter i Rieti 9. september 1981. Med livsbeste 13.10,4 slo han samstundes Henry Rono frå Kenya, ein løpar som hadde dominert på distansen. Sidan tok Kunze bronsemedaljen i milløpet under VM i friidrett 1983, etter ein heseblesande innspurt der Alberto Cova kneip gullmedaljen og Werner Schildhauer sølvmedaljen. Fire år seinare vann Kunze i Roma på ny bronsemedaljen på 10&nbsp;000 m i verdsmeisterskap. Sommaren 1988 sette han personleg rekord på mila med 27,26,0, oppnådd i Bislett Games i Oslo. Under Sommar-OL 1988 i Seoul sikra han seg enno ein bronsemedalje, då på 5&nbsp;000 meter.

## Kjelder

*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hansjörg Kunze|Hansjörg Kunze]]» frå ,  den 18. september 2023.*  
*
Ny-Ålesund By- og Gruvemuseum

**Ny-Ålesund By- og Gruvemuseum** er eit museum i Ny-Ålesund på Svalbard. Museet, som er lokalisert i den gamle butikken frå 1917, blei opna i 1989. Museet er ubetent og er ope heile døgnet.

Blant utstillingane er polarferdene til Roald Amundsen i 1920-åra, kvardagslivet fram til nedlegginga av gruvedrifta, eit tannlegekontor og ein rekonstruert gruvegang. Museet omfattar også ein innreidd gruvearbeidarbustad frå byrjinga av 1960-åra.

## Galleri

Ny-Ålesund museum inside 4.JPG|Interiør
Ny-Aalesund IMG 6547 hospital in museum.JPG|Tannlegekontor

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ny-Ålesund By- og Gruvemuseum|Ny-Ålesund By- og Gruvemuseum]]» frå ,  den 18. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
Nordpolhotellet

**Nordpolhotellet** er eit nedlagt hotell i Ny-Ålesund på Svalbard og er eigd av Kings Bay AS. Hotellet opna i 1936 på grunn av auka turisttrafikk i området i ei bygning som blei reist som bustadbrakke i 1919. Hotellet stengde tre år seinare, same år som utbrotet av andre verdskrigen. Hotellet blei etter andre verdskrigen brukt som messe for gruvearbeidarane. Troms Fylkes Dampskibsselskap (TFDS) tok opp att drifta av hotellet i sommarsesongen 1965, men etter 1966-sesongen blei drifta lagd ned på grunn av tap. Bygget fungerer i dag som forlegning for besøkjande forskarar, men har av historiske årsaker behalde namnet «Nordpolhotellet»

Bygget blei pussa opp for 6,5 millionar kroner i 1998 og blei opna i 15. august same år av kulturminister Anne Enger Lahnstein.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nordpolhotellet|Nordpolhotellet]]» frå ,  den 18. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Tınaztepe

**Tınaztepe** er eit område i byen Lápithos i distriktet Kerýnia i Republikken Kypros.

Etter den tyrkiske invasjonen i 1974 har området vore utanfor kontroll frå styresmaktene, frå 1983 administrert av Den tyrkiske republikken Nord-Kypros som ein bydel i kommunen Lapta i distriktet Girne.

Ved folketeljinga i 2011 hadde Tınaztepe 2&nbsp;119&nbsp;inbyggjarar.

## Kjelder
Flatholmen i Fitjar

**Flatholmen** er ein holme i Fitjar i Vestland fylke, mellom Ivarsøy, Skatholmen og Gloppholmen. Holmen er veglaus.

På Flatholmen var det til tider husmannsplass under Engesund iallfall sidan tidleg på 1700-talet. Ved folketeljinga i 1900 budde det 11 personar her.

Det finst òg ein annan holme med namnet Flatholmen lenger vest i Fitjar, ved Tranøy og Torsdagsøy. Denne holmen har ikkje vore busett.

## Kjelder

*
Homofon

**Homofon** er to eller fleire ord med ulikt opphav og ulik tyding som har lik uttale, men kan ha ulike skriveformer. Ein homofon er ei form for homonym.

I nokre norske dialektar er det mogleg å skilja visse homofonar på tonelaget (*gjerne* og *jernet*) eller ved ylike uttale, der til dømes *kjøre* og *tjøre* har distinkt forskjell på deler av Nordvestlandet, der t-en i *tjøre* er markant.

Nokre norske homofonar er:

**jul* og *hjul*
**vert*, *verdt*, *vært* og *hvert*
**har* og *hard*
**kjære* og *tjære*
**gjerne*, *hjerne*
**vinn* og *vind*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Homofon|Homofon]]» frå ,  den 18. september 2023.*
Hermann Broch

**Hermann Broch** () var ein austerriksk forfattar som blir rekna som ein av dei store modernistane. 

## Liv
Broch var fødd i ein velståande jødisk familie, og arbeidde ei tid i tekstilfabrikken til familien, medan han skreiv på fritida. Han konverterte til katolisismen i 1909. 

Han var kjend med mellom anna Robert Musil, Rainer Maria Rilke, Elias Canetti og Franz Blei. Han byrja  karrieren sin om heiltidsforfattar fyrst i 40-årsalderen, etter å ha selt familieføretaket i 1927.

Broch blei fengsla då dei tyske nazistane annekterte Austerrike i 1938, men ei rørsle leda av vennene hans – mellom dei James Joyce – lykkast i å få han fri så han kunne emigrera; fyrst til Storbritannia og sidan til USA.

## Verk
Storverket hans *Der Tod de Vergil*, som han byrja skriva då han sat i konsentrasjonsleir, blei fyrst gitt ut i USA i engelsk omsetjing i 1945. Denne store, vanskelege romanen, der røyndom og hallusinasjon, poesi og prosa er sammanvovne, handlar om dei siste timane av livet til den romerske diktaren Vergil i Brindisi hamn, der han har selskap av Augustus, avgjerda hans om å brenna eposet *Aeneiden*, frustrasjonen over keisaren, og den endelege forsoninga hans med lagnaden sin.

Andre viktige verk av Broch *Die Schlafwandler* (1930-1932) og *Die Schuldlosen*, (1950). *Die Schlafwandler* er ein trilogi sett saman av *Pasenow oder die Romantikk* (1932) som utspelar seg 1888, *Esch oder die Anarchie* som utspelar seg i 1903 og *Huguenau oder die Sachlichkeit* som utspelar seg i 1918. Trilogien er blitt hylla av mange kritikkar. Broch skriv på ein lett, leikefullt slingrande måte, trass den filosofiske innfallsvinkelen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Hermann Broch|Hermann Broch]]» frå ,  den 18. september 2023.*
Skatholmen

**Skatholmen** er ein holme i Fitjar i Vestland fylke. Holmen er veglaus, men ei gangbru fører over eit smalt sund til øya Engesund.

I 1865 vart det oppretta ein husmannsplass her under garden Engesund. Ved folketeljinga i 1900 budde det 7 personar her.

## Kjelder

*
Visdom

**Visdom** eller **klokskap** er det å vita noko og ha evna til å nytta denne kunnskapen. Det kan definerast som kunnskap oppnådd av eiga erfaring og dermed å kunna dømma kva som er rett handling i ein gitt situasjon. Visdom kan òg definerast på mange andre måtar og sett i samanheng med fleire forskjellige ting, t.d. moral, innsikt, forståing, medkjensle og høg levealder, og er rekna som ein sjeldan, positiv, personleg eigenskap, eller som ein dyd i fleire trusretningar. Intelligens, kjensler og spiritualitet har òg likskapar med visdom, men er ikkje det same. Til dømes er det mogleg å ha intelligens og derfor forstå *kva* noko er, men likevel mangla praktisk erfaring til å vita *kvifor* det er sånn. Likevel er det ikkje slått fast ein bestemd definisjon om nøyaktig kva det betyr å vera vis, ved hjelp av vitskaplege studiar.

Arthur Schopenhauer sa at det er betre å forklara kompliserte ting enkelt, enn enkle ting kompliserte. På same måte brukar ein gjerne likningar, med kvardagslege ting og ord som forklarer noko ein ikkje kan forstå ved kunnskap, men som ein likevel forstår, hjå figurar som Jesus og Buddha og andre religiøse skikkelsar, filosofar, munkar osb.  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Visdom|Visdom]]» frå ,  den 18. september 2023.*
Dyrholmen

**Dyrholmen** er ein holme i Fitjar i Vestland fylke, nord for Engesund. Holmen er veglaus.

På Dyrholmen har det til tider sidan slutten av 1700-talet vore ein husmannsplass under garden Engesund. Ved folketeljinga i 1900 budde det 4 personar her.

## Kjelder

*