open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Die Elenden sollen essen

***Die Elenden sollen essen***, BWV 75, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1723 for første sundag etter treeiningssundag i, som dette året var 30. mai. Stykket vart framført første gong denne dagen i Nikolaikyrkja. Dette var den første kantaten Bach skreiv etter han vart tilsett som Thomaskantor ved Tomaskyrkja i Leipzig. Stillinga starta offisielt ikkje før i juni dette året, men pliktene hans starta med det same han kom til byen. 

Teksten er henta frå Salme 22: 26 (første sats), Samuel Rodigast (sats 7, 14), medan resten er av ukjend opphavsmann (Wustmann & Neumann foreslår Christian Weiss den eldre)

Koraltemaet er basert på salmen «Was Gott tut, das ist wohlgetan» av Samuel Rodigast  (1675).

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to oboar, obo d’amore, fagott, strykarar, basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av femten satsar:
# «Die Elenden sollen essen», Koral
# «Euer Herz soll ewiglich leben», Koral
# «Was hilft des Purpurs Majestät, da sie vergeht», Resitativ for bass
# «Mein Jesus soll mein Alles sein!», Arie for tenor
# «Gott stürzet und erhöhet in Zeit und Ewigkeit», Resitativ for tenor
# «Ich nehme mein Leiden mit Freuden auf mich!», Arie for sopran
# «Indes schenkt Gott ein gut Gewissen», Resitativ for sopran
# «Was Gott tut, das ist wohlgetan», Koral
#  Sinfonia i G-dur
# «Nur eines kränkt ein christliches Gemüte», Resitativ for alt
# «Jesus macht mich geistlich reich», Arie for alt
# «Wer nur in Jesu bleibt, die Selbstverleugnung treibt», Resitativ for bass
# «Mein Herze glaubt und liebt», Arie for bass
# «O Armut, der kein Reichtum gleicht!», Resitativ for tenor
# «Was Gott tut, das ist wohlgetan, dabei will ich verbleiben», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 75 på bach-cantatas.com
Die Himmel erzählen die Ehre Gottes

***Die Himmel erzählen die Ehre Gottes***, BWV 76, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1723 for andre sundag etter treeiningssundag, som dette året var 6. juni. Dette var den andre kantaten Bach komponerte etter at han vart tilsett som Thomaskantor ved Tomaskyrkja i Leipzig. Kantaten er ein av dei største han komponerte med femten satsar fordelt på to delar, og varer i snitt godt over ein halv time. 

Teksten er henta frå Salme 19: 1 & 3 (første sats), Martin Luther (sats 7, 14), medan resten er av ukjend opphavsmann. Wustmann & Neumann foreslår Christian Weiss den eldre

Koraltemaet er basert på salmen «Es woll uns Gott genädig sein» av Martin Luther (1524). 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to oboar, obo d’amore, fagott, strykarar, basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av 14 satsar:
	
# «Die Himmel erzählen die Ehre Gottes», Koral
# «So lässt sich Gott nicht unbezeuget!», Resitativ for tenor
# «Hört, ihr Völker, Gottes Stimme», Arie for sopran
# «Wer aber hört, da sich der größte Haufen», Resitativ for bass
# «Fahr hin, abgöttische Zunft!», Arie for bass
# «Du hast uns, Herr, von allen Straßen», Resitativ for alt
# «Es woll uns Gott genädig sein», Koral
#  Sinfonia i E-moll
# «Gott segne noch die treue Schar», Resitativ for bass
# «Hasse nur, hasse mich recht», Arie for tenor
# «Ich fühle schon im Geist», Resitativ for alt
# «Liebt, ihr Christen, in der Tat», Arie for alt
# «So soll die Christenheit», Resitativ for tenor
# «Es danke, Gott, und lobe dich», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 76 på bach-cantatas.com
Jesu, der du meine Seele

*** Jesu, der du meine Seele***, BWV 78, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach. Kantaten er kanskje best kjend for den andre satsen, ein livleg duett for sopran og alt kalla «Wir eilen mit schwachen, doch emsigen Schritten». 

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for den fjortande sundagen etter treeiningssundag, som dette året var den 10. september. Han vart framført ein gong til av Bach i Leipzig, ein gong mellom 1735 og 1740. 

Teksten er henta frå Johann Rist (første og siste sats), medan resten er av ukjend opphavsmann. Koraltemaet er basert på salmen «Jesu, der du meine Seele» av Johann Rist (1641). 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for tverrfløyter, to oboar, to fiolinar, cello, violone, bratsj og basso continuo med orgel, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor. Det er òg valthorn i continuoen for opningskoralen. 

Det består av sju satsar:
# «Jesu, der du meine Seele», koral
# «Wir eilen mit schwachen, doch emsigen Schritten», duett for sopran & alt
# «Ach, ich bin ein Kind der Sünden», tenor resitativ
# «Dein Blut, so meine Schuld durchstreicht», tenorarie
# «Die Wunden, Nägel, Kron', und Grab», bass resitativ
# «Nun, du wirst mein Gewissen stillen», bassarie
# «Herr, ich glaube, hilf mire Schwachen», koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 78 på bach-cantatas.com
Gott der Herr ist Sonn und Schild

***Gott der Herr ist Sonn und Schild***, BWV 79, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1725 for reformasjondagen den 31. oktober. Verket vart òg framført i Leipzig i 1730. 

Teksten er henta frå Salme 84: 11 (første sats), Martin Rinckart (tredje sats), Ludwig Helmbold (sjette sats), medan resten er av ukjend opphavsmann. 

Koraltemaet er basert på salmane «Nun danket alle Gott» og «Nun laßt uns Gott dem Herren».

## Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for valthorn, pauke, to tverrfløyter, to oboar, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt tre songsolistar (sopran, alt, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:
# «Gott, der Herr, ist Sonn' und Schild», Koral
# «Gott ist unser Sonn' und Schild!», Arie for alt
# «Nun danket alle Gott», Koral
# «Gott Lob! wir wissen den rechten Weg zur Seligkeit», Resitativ for bass
# «Gott, ach Gott, verlass die Deinen nimmermehr», Duo for sopran & bass
# «Erhalt' uns in der Wahrheit», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 79 på bach-cantatas.com
Ein feste Burg ist unser Gott

***Ein' feste Burg ist unser Gott***, BWV 80, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach for reformasjonsdagen. Denne dagen vert feira 31. oktober i den lutherske kyrkja og markerer dagen då Martin Luther spikra dei 95 tesane opp på kyrkjedøra i Wittenberg i 1517. Kantaten er ein av dei mest kjende til Bach og ein av to han laga for denne dagen. 

Kantaten har ei noko komplisert historie. Det ser ut til at han først vart komponert som *[[Alles, was von Gott geboren]]* i Weimar i 1715 for tredje sundag i faste. I 1723, det første året til Bach i Leipzig, utvida Bach verket for å nytte han til reformasjonsdagen dette året og i den samanhengen fjerna han den kjende koralen basert på den kjende salmen til Luther, «Vår Gud han er så fast ei borg». Seinare reviderte Bach igjen kantaten og erstatta opningskoralen med ein koral i gammal polyfon stil. 

Ein har mista det originale partituret til Bach, så det er noko forvirring kring instrumenteringa av denne kantaten. Utgåva ein kjenner i dag er frå ein kopi laga av eleven og svigersonen til Bach, Johann Christoph Altnickol. Forvirrande er det òg at trompet- og paukedelen er komponert av den eldste sonen til Bach, Wilhelm Friedemann Bach. 

Teksten er henta frå Martin Luther (sats 1, 2, 5, 8) og Salomo Franck (sats 3, 4, 6, 7)

## Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for tre trompetar, pauke, to oboar, to fiolinar, bratsj, cello, violone (kontrabass), orgel continuo (trompetane og paukene trur ein er lagt til av Wilhelm Friedemann Bach i ettertid), samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedet kor.

Det består av ni satsar:
# «Ein feste Burg ist unser Gott», Koral
# «Alles, was von Gott geboren», Arie for bass
# «Mit unser Macht ist nichts getan», Arie for sopran
# «Erwäge doch, Kind Gottes, die so große Liebe», Resitativ for bass
# «Komm in mein Herzenshaus», Arie for sopran
# «Und wenn die Welt voll Teufel wär», Koral
# «So stehe denn bei Christi blutgefärbten Fahne», Resitativ for tenor
# «Wie selig sind doch die, die Gott im Munde tragen», Duet for alt & tenor
# «Das Wort sie sollen lassen stahn», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 80 på bach-cantatas.com
Alles, was von Gott geboren

***Alles, was von Gott geboren***, BWV 80a , er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach. Musikken til denne originale kantaten er tapt, men då Bach starta virket sitt i Leipzig skreiv han om kantaten til *[[Ein' feste Burg ist unser Gott]]*  (BWV 80). 

Han vart komponert i Weimar i 1715 for tredje sundag i faste, som dette året var den 15. mars. 

Teksten er henta frå Salomo Franck (sats 1-5) og Martin Luther (siste sats)

## Kjelder
*
Du sollt Gott, deinen Herren, lieben

***Du sollt Gott, deinen Herren, lieben***, BWV 77, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1723 for den trettande sundagen etter treeiningssundag, som dette året var den 22. august.

Teksten er henta frå Evangeliet etter Lukas 10: 27 (første sats); Justus Gesenius/David Denicke (sjette sats), medan resten er av ukjend opphavsmann. 

Koraltemaet er basert på salmen «Ach Gott, vom Himmel sieh darein» av Martin Luther (1523/24). Denne melodien kan sporast tilbake til den verdslege songen «Begierlich in dem Herzen mein» frå kring 1410. 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for trompet, to oboar, strykarar, basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:

# «Du sollst Gott, deinem Herren, lieben», Koral
# «So muß es sein! Gott will das Herz», Resitativ for bass
# «Mein Gott, ich liebe dich von Herzen», Arie for sopran
# «Gib mir dabei, mein Gott! ein Samariter Herz», Resitativ for tenor
# «Ach, es bleibt in meiner Liebe», Arie for alt
# «Du stellst, mein Jesu, selber dich zum Vorbild», Koral

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 77 på bach-cantatas.com
Gluttsnipe

**Gluttsnipa** (*Tringa nebularia*) er ein vadefugl, den største arten blant snipene.

## Utsjånad og læte

Gluttsnipa er ein langbeint, smekker fugl med lang hals og lange vengar og med ein lang og grov nebb som er svakt oppoverbøygd. Ho er berre litt større enn raudstilken, men på grunn av litt andre proporsjonar ter ho seg meir høgreist. Fuglen er 30 til 34 cm lang og har eit vengespenn på  55 til 62 cm. I alle fjørdrakter er ho ganske lyst farga, grå med svarte flekkar på oversida og lys på undersida. Brystet er fint vatra i svart mot ein kvit botn. Beinfargen skiftar i grågrønt til gulgrøn etter alder og årstid. Når fuglen flyg ser ein ein lang, breid, kvit kile på ryggen som strekker seg ned på stjerten i sterk kontrast til gluttsnipa sine gråsvarte vengeoversider.
Hannane og til ei viss grad også hoene har eit fluktspel om våren, der dei stig høgt opp før dei dalar syngande ned.

## Systematikk
Trass i at gluttsnipa har ei vid utbreiing vert arten delt opp i berre to underartar.
* *T. n. nebularia*
* *T. n. glottoides*

## Utbreiing
Gluttsnipa er ein palearktisk art med ei utbreiing i hekkesesongen som strekker seg frå nordlege delar av Storbritannia i vest til Kamtsjatka i aust. Ho er trekkfugl og overvintrar i middelhavslanda og vidare sørover til sør om Sahara. Lengre aust overvintrar ho i dei sørvestre delane av India, i Indonesia, øyane i Sørkinahavet og i Australia. 

## Leveområde i Noreg
Her til lands hekkar gluttsnipa i høgtliggande barskog og i bjørkebeltet, sjeldan i vierregionen. Ho finst både på turre parti i open skog og ved myrar, ofte i nærleiken av vatn og elvar. I Sør-Noreg er og mest ein innlandsfug, frå Nordmøre og nordover finst ho også i meir kystnære område. Truleg hekkar om lag 12 tusen par i Sør-Noreg og 5 tusen par i Nord-Noreg.

## Hekking
Arten hekkar helst nær myrar og legg til vanleg fire egg i eit enkelt reir i ei grunn grop på turr mark, gjerne nær ein stein eller ei grein. Egga vert lagde i slutten av mai eller først i juni. Dei vert ruga i 23-25 døgn av begge foreldra. Ungane dreg frå reiret det første døgnet etter klekking, og kullet kan gå langt til område som passar for oppfostring. Etter 25-31 døgn kan ungane flyge. Gluttsnipene kan både vere aggressive eller spele skada på hekkeplassane.

## Føde
Gluttsnipa leitar energisk opp maten sin på grunt vatn. Kosten består av alle slags smådyr, til dømes insekt, fisk og krepsdyr.

## Trekktilhøve
Gluttsnipene kjem til hekkeplassane i april-mai. Hoene dreg sørover allereie i juli, ungfuglane og hannane kjem etter i august-september. I første omgang dreg fuglane til Vadehavet eller Tyskland. Seinare dreg dei vidare til overvintringsområda, som for den skandinaviske bestanden først og fremst ligg sør for Sahara.

## Kjelder
* AviBase Läst 20061207.
* Svensk Wikipedia.
* *Norsk Fugleatlas*, 1994.
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Sveriges Radio: P2-fågeln '''- Gluttsnäppa''' - Läte
* Karta över gluttsnäppans utbredning från AviBase
Erfreute Zeit im neuen Bunde

*** Erfreute Zeit im neuen Bunde***, BWV 83, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for kyndelsmesse den 2. februar. 

Teksten er henta frå Evangeliet etter Lukas 2: 29-31 (andre sats) og Martin Luther (femte sats), medan resten har ukjend opphavsmann. 

Koraltemaet er basert på «Das Nunc dimittis», ein gammal liturgisk song, og salmen «Mit Fried und Freud ich fahr dahin» av Martin Luther (1545).

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to valthorn, to oboar, solo fiolin, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt tre songsolistar (alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:
# «Erfreute Zeit im neuen Bunde», Arie for alt
# «Herr, nun lässest du deinen Diener in Frieden fahren», messande framføring - «Was uns als Menschen schrecklich scheint», Resitativ for bass
# «Eile, Herz, voll Freudigkeit», Arie for tenor
# «Ja, merkt dein Glaube noch viel Finsternis», Resitativ for alt
# «Er ist das Heil und selig Licht», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 83 på bach-cantatas.com
Ich bin vergnügt mit meinem Glücke

***Ich bin vergnügt mit meinem Glücke***, BWV 84, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1727 for niande sundag før påske, den 9. februar. 

Teksten er henta frå Ämilie Juliane von Schwarzburg-Rudolstadt (femte sats) og truleg Christian Friedrich Henrici (Picander) for resten. 

Koraltemaet er basert på salmen «Wer nur den lieben Gott läßt walten» publisert av Georg Neumark i hans *Fortgepflantzter Musikalisch-Poetischer Lustwald* i Jena i 1657. Opphavet til teksten og musikken kan sporast attende til Kiel i 1641.

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for obo, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt ein sopransolist og firedelt kor.

Det består av fem satsar:
# «Ich bin vergnügt mit meinem Glücke», Arie for sopran
# «Gott ist mir ja nichts schuldig», Resitativ for sopran
# «Ich esse mit Freuden mein weniges Brot», Arie for sopran
# «Im Schweiße meines Angesichts», Resitativ for sopran
# «Ich leb indes in dir vergnüget», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 84 på bach-cantatas.com
Ich bin ein guter Hirt

*** Ich bin ein guter Hirt***, BWV 85, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1725 for andre sundag etter påske, som dette året var den 15. april.

Teksten er henta frå Evangeliet etter Johannes 10: 11 (første sats), Cornelius Becker (tredje sats) og Ernst Christoph Homburg (siste sats), medan resten har ukjend opphav (truleg Christiane Mariane von Ziegler)

Koraltemaet er basert på salmen «Wer nur den lieben Gott läßt walten» av Cornelius Becker (1598)

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to oboar, fiolonsell piccolo, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av fem satsar:
# «Ich bin ein guter Hirt», Arie for bass
# «Jesus ist ein guter Hirt», Arie for alt
# «Der Herr ist mein getreuer Hirt», Koral
# «Wenn die Mietlinge schlafen, da wachet dieser Hirt», Resitativ for tenor
# «Seht, was die Liebe tut!», Arie for tenor
# «Ist Gott mein Schutz und treuer Hirt», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 85 på bach-cantatas.com
Gulehavet

**Gulehavet** (kinesisk ) er den nordlege delen av Austkinahavet, som er eit randhav til Stillehavet. Det ligg mellom det kinesiske fastlandet og den koreanske halvøya. Namnet viser til sandstøv frå sandstormar i Gobiørkenen som fargar havoverflata gyllengul ved solnedgang og som kan sjåast om ein siglar eller flyg vestover.

Den inste bukta av Gulehavet heiter Bo Hai. Elvane Huang He og Hai He renn ut i denne bukta.

Gulehavet er eit av fire hav som i norsk har namn etter reine fargar. Dei andre er Kvitsjøen, Raudehavet og Svartehavet.

### Fysiografi
Gulehavet, med Bo Hai, har ei utstrekning på 380 000&nbsp;km². Gjennomsnittleg djupne er 44 meter, største djupne er 152 meter. Havet er ein overfløymd del av kontinentalsokkelen, som vart danna etter siste istida (omkring 10&nbsp;000 år sidan) då havnivået steig 120 m til dagens nivå.

## Miljø
Dei tidvasspåverka mudderflatene i Gulehavet er svært viktige for vadefuglar på trekk og for strandfuglar. Undersøkingar har vist at området er det aller viktigaste for trekkfuglar på veg mot nord, langs heile den austasiatiske-australasiatiske trekkruta. Minst to millionar fuglar passerer Gulehavet på veg nordover, omtrent halvparten så mange nyttar trekkruta sørover.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yellow Sea|Yellow Sea]]» frå ,  den 11. april 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*Sand storm over Yellow Sea, nasa.gov
Wahrlich, wahrlich, ich sage euch

***Wahrlich, wahrlich, ich sage euch***, BWV 86, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for femte sundag etter påske, som dette året var den 14. mai. 

Teksten er henta frå Evangeliet etter Johannes 16: 3 (første sats), Georg Grünwald (tredje sats) og Paul Speratus (siste sats), medan resten er skriven av ein ukjend opphavsmann. 

Koraltemaet er basert på salmane «Kommt her zu mir, spricht Gottes Sohn» av Georg Grünwald (1530) og «Es ist das Heil uns kommen her» av Paul Speratus (1523).

## Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for to oboar, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:
# «Wahrlich, wahrlich, ich sage euch», Arie for bass
# «Ich will doch wohl Rosen brechen», Arie for alt
# «Und was der ewig gütig Gott», Koral
# «Gott macht es nicht gleichwie die Welt», Resitativ for tenor
# «Gott hilft gewiß», Arie for tenor
# «Die Hoffnung wart' der rechten Zeit», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 86 på bach-cantatas.com
Bisher habt ihr nichts gebeten in meinem Namen

***Bisher habt ihr nichts gebeten in meinem Namen***, BWV 87, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1725 for femte sundag etter påske, som dette året var den 6. mai. 

Teksten er henta frå Christiane Mariane von Ziegler (sats 2-4, 6), Evangeliet etter Johannes 16: 24 (første sats) 16: 33 (femte sats), og Heinrich Müller (siste sats)

Koraltemaet er basert på salmen «Jesu, meine Freude» av Johann Franck (1650).

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to oboar, obo da caccia, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt tre songsolistar (alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av sju satsar:
# «Bisher habt ihr nichts gebeten in meinem Namen», Arie for bass
# «O Wort, das Geist und Seel erschreckt», Resitativ for alt
# «Vergib, o Vater, unsre Schuld», Arie for alt
# «Wenn unsre Schuld bis an den Himmel steigt», Resitativ for tenor
# «In der Welt habt ihr Angst», Arie for bass
# «Ich will leiden, ich will schweigen», Arie for tenor
# «Muß ich sein betrübet?», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 87 på bach-cantatas.com
Jesus schläft, was soll ich hoffen

***Jesus schläft, was soll ich hoffen***, BWV 81, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for fjerde sundag etter trettande dag jul. 

Teksten er henta frå Johann Franck (sats 7), Evangeliet etter Matteus 8: 26 (sats 8) og resten er av ukjend av opphavsmann. 

Koraltemaet er basert på salmen «Jesu, meine Freude» av Johann Franck (1650).

## Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for blokkfløyter, to oboar d’amore, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av sju satsar:
# «Jesus schläft, was soll ich hoffen?», Arie for alt
# «Herr! warum trittest du so ferne?», Resitativ for tenor
# «Die schäumenden Wellen von Belials Bächen», Arie for tenor
# «Ihr Kleingläubigen, warum seid ihr so furchtsam?», Arioso for bass
# «Schweig, aufgetürmtes Meer!», Arie for bass
# «Wohl mir! mein Jesus spricht ein Wort», Resitativ for alt
# «Unter deinen Schirmen bin ich vor den Stürmen», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 81 på bach-cantatas.com
Ich habe genug

***Ich habe genug***, BWV 82, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1727 for kyndelsmesse, som dette året var 2. februar. Han vart framført igjen den 2. februar 1731 i Leipzig, men då med sopranstemme som solist, i staden for basstemma. Verket vart igjen framført i 1735 (sopransolist) og i 1746-1747, begge i Leipzig. 

Teksten er av ukjend opphav.

## Instrumentering og struktur
Stykket (bassutgåva) er instrumentert for obo, to fiolinar, bratsj, orgel og basso continuo, samt songsolist (bass) og firedelt kor.

Det består av sju satsar:
# «Ich habe genug, ich habe den Heiland», Arie for bass
# «Ich habe genug! Mein Trost ist nur allein», Resitativ for bass
# «Schlummert ein, ihr matten Augen», Arie for bass
# «Mein Gott! wenn kommt das schone: Nun!», Resitativ for bass
# «Ich freue mich auf meinen Tod», Arie for bass

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 82 på bach-cantatas.com
Mesut Özil

**Mesut Özil** () er ein tysk fotballspelar, som i 2014 spela for Arsenal i engelsk Premier League, og det tyske landslaget. Han har tyrkisk opphav og kunne òg ha valt å spela for det tyrkiske landslaget, men valde det tyske. Han debuterte i Bundesliga som 17-åring, 12. august 2006 for Schalke 04 frå heimbyen Gelsenkirchen, i ein kamp mot Eintracht Frankfurt. I 2008 gjekk han over til Werder Bremen. Han vart seriemeister i Spania med Real Madrid i 2012. I 2014 vann han FA-cupen med Arsenal. Han var med på å vinna U21-EM med Tyskland i 2009. Han debuterte for det tyske A-landslaget i ein venskapskamp mot Noreg 11. februar 2009, der Tyskland tapte.

## Referansar
Siehe, ich will viel Fischer aussenden

***Siehe, ich will viel Fischer aussenden***, BWV 88, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1726 for den femte sundagen etter treeiningssundag, som denne dagen var 21. juli. 

Teksten er henta frå Jeremias 16: 16 (første sats), 5: 10 (fjerde sats); Georg Neumark (sats 7), medan resten er av ukjend opphav. 

Koraltemaet er basert på salmen «Wer nur den lieben Gott läßt walten&raquo;

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to valthorn, to oboar d’amore, to fiolinar, tenorobo (engelsk horn) med bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av åtte satsar:
# «Siehe, ich will viel Fischer aussenden, spricht der Herr», Arie for bass
# «Wie leichtlich konnte doch der Hochste uns entbehren», Resitativ for tenor
# «Nein! Gott ist allezeit geflissen», Arie for tenor
# «Jesus sprach zu Simon: Furchte dich nicht», Arie for tenor
# «Furchte dich nicht», Arie for bass
# «Beruft Gott selbst, so muss der Segen», Duo for sopran & alt
# «Was kann dich denn in deinem Wandel», Resitativ for sopran
# «Sing', bet' und geh' auf Gottes Wegen», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 88 på bach-cantatas.com
Was soll ich aus dir machen, Ephraim

***Was soll ich aus dir machen, Ephraim?***, BWV 89, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1723 for den 22. sundagen etter treeiningssundag, som dette året var 24. oktober. 

Teksten er henta frå Hosea 2: 8 (første sats), Johann Heermann (sjette sats), medan resten er skriven av ein ukjend opphavsmann. 

Koraltemaet er basert på salmane «Wo soll ich fliehen hin» av Johann Heermann (1630)

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for valthorn, to oboar, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt tre songsolistar (sopran, alt, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:
# «Was soll ich aus dir machen, Ephraim», Arie for bass
# «Ja, freilich sollte Gott», Resitativ for alt
# «Ein unbarmherziges Gerichte», Arie for alt
# «Wohlan! mein Herze legt», Resitativ for sopran
# «Gerechter Gott, ach, rechnest du», Arie for sopran
# «Mir mangelt zwar sehr viel», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 89 på bach-cantatas.com
Es reißet euch ein schrecklich Ende

***Es reißet euch ein schrecklich Ende***, BWV 90, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1723 for den 25. sundagen etter treeiningssundag, som dette året var den 14. november. 

Teksten er henta frå Martin Moller (femte sats), meden dei fire første satsane er av ukjend opphav. Koraltemaet er basert på salmen &laquo;Vater unser im Himmelreich&raquo;, først trykt i *Geistliche lieder* som vart publisert av Valentin Schumann (Leipzig, 1539). Melodien er frå mellomalderen. 

## Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for trompet (berre bass-arien), to fiolinar, bratsj og basso continuo (fiolincell, violone, orgel), samt tre songsolistar (alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av fem satsar:
# «Es reißet euch ein schrecklich Ende», Arie for tenor
# «Des Höchsten Güte wird von Tag zu Tage neu», Resitativ for alt
# «So löschet im Eifer der rächende Richter», Arie for bass
# «Doch Gottes Auge sieht auf uns als Auserwählte», Resitativ for tenor
# «Leit uns mit deiner rechten Hand», Koral

## Kjelder

*
Sepoy

**Sepoy** er ei engelsk form av *sipahi* (سپاهی)  persisk og urdu for 'soldat', og viste historisk til indiske soldatar som gjorde teneste for ei europeisk kolonimakt. Omgrepet er kanskje best kjend frå Det indiske opprøret i 1857, som på engelsk lenge er blitt kalla *The Sepoy Mutiny*.

Nemninga er framleis i bruk for meinige soldatar i dei indiske, pakistanske og bangladeshiske hærane.

## Historie
### Sepoyar i fransk teneste
Etter danninga av Det franske austindiske kompaniet (Compagnie des Indes) i 1719 vart indiske sepoyar (*cipayes*) rekruttert for å vere ein tilvekst til dei tilgjengelege franske og sveitsiske troppane med leigesoldatar. Kring 1720 var det 10 000 sepoyar i fransk teneste. Sjølv om talet på soldatar minka mykje, heldt Frankrike oppe eit militært korps beståande av indiske sepoyar (*corps militaire des cipayes de l'Inde*) i Pondichery, fram til styrken vart oppløyst i 1898 og erstatta av eit lokalt rekruttert gendarmeri.

### Sepoyar i Britisk India
Nemninga sepoy vart i den britiske India-hæren, og før det hæren til Det britiske austindiske kompaniet (East India Company), brukt om ein infanterisoldat av menig grad. Ein kavalerisoldat vart kalla *sowar*.  Nær 300 000 sepoyar var avgjerande for at austindiakompaniet skulle kunne halde makta på det indiske subkontinentet. Men sepoyar spela ei framståande rolle i Det indiske opprøret i 1857, då dei gjorde opprør etter rykte om at patronhylsene til dei nye geværa som soldatane vart utstyrt med, var innsmurde med dyrefeitt.

### Sepoyar i portugisisk teneste
Også i Portugisisk India gjorde indarar teneste som soldatar. Sepoyar frå portugisisk India vart seinare sende til andre land i det portugisiske imperiet, i særleg grad til Afrika. Portugisarane tok elles nemninga *sipaio* i bruk om afrikanske soldatar og afrikansk politi på landsbygda. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sepoy|Sepoy]]» frå ,  den 11. april 2010.*  
*«sepoy, sipahi» i *[[Oxford English Dictionary]]* (1989)
Norske forsvarsministrar

**Norske forsvarsministrar** er ei oversikt over statsrådar som har vore sjef for Forsvarsdepartementet, vanlegvis kalla forsvarsminister. Den offisielle tittelen til forsvarsministeren er som for dei fleste regjeringsmedlemmene statsråd. Berre statsministeren og utanriksministeren vert offisielt titulerte *minister*.

Departement for Krigsadministrasjonen vart oppretta 30. november 1814. Etter kort tid vart dette den 31. mars 1815 delt i to: Armédepartementet og Marinedepartementet. Dei to departementa vart igjen samla i Forsvarsdepartementet 3. august 1885. Johan Sverdrup vart dermed den fyrste forsvarsministeren i Noreg, samtidig som han var statsminister.

## Liste over forsvarsministrar
Bakgrunnsfargen viser partitilhøyrsle. Sjå elles kolonnen «Parti» i tabellen.

## Fotnotar

## Kjelder

*Regjeringar, statsrådar og statssekretærar 1945–2001 (odin.dep.no)
*Arkivverket: Forsvarsdepartementet 
* *Aschehoug og Gyldendals Store norske almanakk*, Kunnskapsforlaget, Oslo 2005
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Liste over Norges forsvarsministre]]» frå ,  den 11. april 2010.*
Abramtsevo

**Abramtsevo** er ein landsby i Russland, i Moskva oblast nær byen Khotkovo. Landsbyen er kjend for sine kunstnarkoloniar. Han har 235 innbyggjarar (2005).

## Historie
I 1843 kjøpte forfattaren Sergej Aksakov ein eigedom på staden, og her samla han kunstnarar om seg. Mellom dei kunstnarane som på den tid verka i Abramtsevo, var Nikolaj Gogol, Ivan Turgenjev og Fjodor Tjuttsjev.

I 1870, elleve år etter Aksakov døydde, erverva kunstmesenen Savva Mamontov eigedomen. Han inviterte liberalt og demokratisk sinna målarar, arkitektar, skodespelarar, komponistar, songarar og kunstnarar til Abramtsevo. Kunstnarkolonien der danna ein motpol mot St. Petersburgs kunstkademi, som stengde ute nye straumdrag i kunsten.

I tida frå 1870 til 1885 vart det reist mange bygg i gammalslavisk stil i Abramtsevo, som mange er haldne vedlike og gjer staden til eit ynda utfluktsmål. Banjaen Teremok og eventyrhuset og kyrkja som er bygde etter planar laga av Viktor Vasnjetsov stammar frå den tida. Mellom dei mange kunstmålarane som arbeidde på Abramtsevo i denne perioden var Mikhail Vrubel, Ilja Repin, Vasilij Polenov, Konstantin Korovin og Valentin Serov.

Rundt hundreårsskiftet 1900 vart det sett opp skodespel og operaer med tema frå russisk folkekultur, rett ofte i nyskapande drakt. Mellom anna musikkverk av Nikolaj Rimskij-Korsakov og oppsetjingar av Konstantin Stanislavskij.

Dei viktigaste kunstrørslene som var representert i Abramstevo var peredvizjnikij, impresjonismen og føregjengarane til den ekspressive symbolismen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Abramtsevo|Abramtsevo]]» frå ,  den 11. april 2010.*
Jonatan Johansson

**Jonatan Johansson** () er ein finsk fotballspelar, som har spelt for fleire klubbar i England, Skottland og Sverige. I 2010-sesongen skal han spela for TPS i den finske fotballigaen. I 2009 spelte han sin landslagskamp nummer 100 for det finske landslaget.

## Klubbkarriere
Johansson debuterte i den finske toppserien for klubben TPS frå Åbo (Turku) i 1995. I 1997 spelte han ei kort tid for Flora i Tallinn i Estland, før han drog til den skotske toppklubben Rangers. I 2000 vart han kjøpt av London-klubben Charlton Athletic i engelsk Premier League. Han spelte for Charlton i Premier League i fem sesongar, før han vart lånt ut til Norwich City i den nest høgste divisjonen i 2005-06. Sommaren 2006 forlet Johansson dei britiske øyane og drog til den svenske toppserien og Malmö FF. I 2009 hadde han eit nytt opphald i Skottland der han spelte for dei to klubbane Hibernian og St. Johnstone. Etter dette vende han heim til Finland, der han skal spela for gamleklubben TPS i 2010-sesongen.

## Landslagskarriere
Johansson har vore ein viktig spelar for det finske landslaget. Han fekk A-lagsdebuten sin mot Kuwait 16. mars 1996, og passerte i 2009 hundre landskampar.

## Kjelder
**Denne artikkelen begynte med omsetjing av stoff frå [[:sv:Jonatan Johansson (fotbollsspelare)|svensk wikipedia]] 11. april 2010.*
Hønefoss Ballklubb

**Hønefoss Ballklubb** er ein fotballklubb frå Hønefoss i Ringerike kommune i Buskerud i Viken. Kvinnene sitt A-lag spelar i 1. divisjon (2020). Herrelaget spelar i 3. divisjon avdeling 2 (2020).

Klubben spelar heimekampane sine på AKA Arena. Hovudtrenaren er Luke Torjussen (2020). Noverande hovudtrenar er .

Fyrste gongen Hønefoss spelte på øvste nivå var i 2010-sesongen.

## Historie
Klubben er ei samanslåing av fleire gamle fotball- og idrettsklubbar:

***IF Liv** som blei stifta 4. februar 1895.
***Fossekallen IF**, som fekk namnet sitt 28. mars 1909 etter at Skiklubben Halden (stifta 15. april 1908) skifta namn. 
*Fossekallen blei i 1940 slått saman med **Hønefoss AIL**.
*I 1987 blei klubbane IF Liv og Fossekallen slått saman til **Liv/Fossekallen**. 
*Klubben fekk i 1997 namnet **L/F Hønefoss**, og i 2002 blei namnet igjen endra til noverande Hønefoss BK. 
 
I 1998 rykte L/F Hønefoss opp i 1. divisjon. Publikumsrekorden i Hønefoss Idrettspark er 3 773, og blei sett 22. august 2005 i ein cupkamp mot Hamarkameratene. Supporterklubben heiter Fosseberget.

18. juli 2007 blei det vedteke å byggje nytt stadion, det stod ferdig i 2009. Det er sertifisert for 3500 plassar, men sidan området berre er regulert for 3000 må HBK søkje kommunen om dispensasjon dersom talet på tilskodarar blir over 3.000.

Januar 2008 blei Ole Bjørn Sundgot tilsett som ny hovudtrenar for klubben. I den andre sesongen med Sundgot som trenar greidde HBK andreplass i 1. divisjon, og sikra med det opprykk til Tippeligaen.

## Merittar

* 4. plass i 1. divisjon (2002, 2005 og 2006)
* Semifinale i cupen (2005)
* 2. plass i 1. divisjon (2009)

## Spelarstall
### Kvinner
Endra 23. august 2020.

*  3 
*  4 
*  6 
*  7 
*  8 
*  9 
*  10 
*  11 
*  12 , målvakt
*  14 
*  15 
*  16 
*  17 
*  18 
*  19 
*  20 
*  22 
*  24 
*  25 
*  26 , forsvar
*  27 , midtbane
*  28 , angrep
*  31 , målvakt
*  31 , målvakt
*   , målvakt

### Menn
Endra 23. august 2020.

*  6 
*  1 , målvakt
*  7 
*  8 
*  9 
*  10 
*  13 , målvakt
*  14 
*  16 
*  17 
*  20 
*  23 
*  28 , midtbanespelar
*  29 
*   
*   
*   
*   
*  , forsvar
*   , spiss

## Kjelder

**Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå [[:no:Hønefoss Ballklubb|bokmålswikipediaen]] 11. april 2010.*

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell side 
*Fosseberget Supporterklubb
Erik Jendrišek

**Erik Jendrišek** () er ein slovakisk fotballspelar som spelar som spiss. Han har spelt for Freiburg i tysk Bundesliga og det slovakiske landslaget.

Jendrišek var med å vinna cupen og ligaen i Slovakia med Ružomberok i 2005/06-sesongen, då han òg var delt toppskårar i den slovakiske ligaen med 21 mål.
Ich hab in Gottes Herz und Sinn

***Ich hab in Gottes Herz und Sinn***, BWV 92, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1725 for niande sundag før påske, som dette året var 28. januar. 

Teksten er henta frå Paul Gerhardt (sats 1, 2, 4, 7, 9) og ein ukjend opphavsmann (sats 3, 5, 6, 8)

Koraltemaet er basert på salmen «Was mein Gott will, das g’scheh allzeit» av Paul Gerhardt  (1647). Melodien til denne salmen vart komponert av Claudin de Sermisy (ca. 1495-1562), som var ein kjend fransk komponist av både verdsleg og kyrkjeleg musikk. Melodien er frå ei samlign verdslege songar for fire stemmer kalla *Trente et quatre chansons…*, trykt av Pierre Attaingnant i 1528. 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to oboar d’amore, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av 9 satsar:
# «Ich hab in Gottes Herz und Sinn», Koral
# «Es kann mir fehlen nimmermehr!», Resitativ & koral
# «Seht, seht! wie bricht, wie reißt, wie fällt», Arie for tenor
# «Zudem ist Weisheit und Verstand», Koral
# «Wir wollen nun nicht länger zagen», Resitativ for tenor
# «Das Brausen von den rauhen Winden», Arie for bass
# «Ei nun, mein Gott, so fall ich dir», Koral, «So spricht der Gott gelass'ne Geist», Resitativ for fire songsolistar
# «Meinen Hirten bleib ich treu», Arie for sopran
# «Soll ich denn auch des Todes Weg», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 92 på bach-cantatas.com
Alexander Frei

**Alexander Frei** () er ein sveitsisk tidlegare fotballspelar. Han spela som spiss for Basel i  den sveitsiske fotballigaen, og for det sveitsiske landslaget. Han var landslagskaptein for Sveits frå 2007 til 2011. I 2004/05-sesongen var han toppskårar i den franske toppserien, Ligue 1, då han spelte for Rennes. Han var toppskårar for Borussia Dortmund i tysk Bundesliga i 2006/07-sesongen med 16 seriemål og i 2008/09 med 12 seriemål. Han har rekorden for landslagsmål for Sveits, med 40 mål.(12. april 2010) Han har spelt i fleire store meisterskap for Sveits, men under fotball-EM i 2008, då han var landslagskaptein, måtte han forlata banen i den første kampen grunna ein skade, og gjekk glipp av resten av meisterskapen.
Wer nur den lieben Gott läßt walten

***Wer nur den lieben Gott läßt walten***, BWV 93, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for den femte sundagen etter treeiningssundag, som dette året var den 9. juli. 

Teksten er henta frå Georg Neumark (sats 1, 4, 7) og ein ukjend opphavsmann har skrive resten av satsane. 

Koraltemaet *Wer nur den lieben Gott läßt walten* (Zahn 2778) vart først nedskriven av Georg Neumark i Jena, men melodien kan sporast tilbake til Kiel i 1641.

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to oboar, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av sju satsar. 

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 93 på bach-cantatas.com
Oskars Kļava

**Oskars Kļava** () er ein latvisk tidlegare fotballspelar fødd i Liepāja. Han har spela for Khimki i den russiske fotballigaen på lån frå Anzji Makhatsjkala, og for det latviske fotballandslaget.
Was frag ich nach der Welt

***Was frag ich nach der Welt***, BWV 94, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for den niande sundagen etter treeiningssundag, som dette året var den 6. august. 

Teksten er henta frå Balthasar Kindermann (sats 1, 3, 5, 8) og ein ukjend opphavsmann. 

Koraltemaet er basert på salmen «O Gott, du frommer Gott» av Johann Heermann (1630).

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for tverrfløyte, to oboar, to fiolinar, bratsj, orgel og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av ni satsar:
# «Was frag' ich nach der Welt», Koral
# «Die Welt ist wie ein Rauch und Schatten», Arie for bass
# «Die Welt sucht Ehr' und Ruhm», Koral
# «Ein Stolzer baut die prachtigsten Palaste», Resitativ for tenor
# «Betorte Welt, betorte Welt, wer nichts auf seine Seele halt», Arie for alt
# «Die Welt bukummert sich», Resitativ & koral
# «Die Welt kann ihre Lust und Freud'», Arie for tenor
# «Es halt' es mir der blinden Welt», Arie for sopran
# «Was frag' ich nach der Welt», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 94 på bach-cantatas.com
Christus, der ist mein Leben

Christus, der ist mein Leben, BWV 95, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1723 for den sekstande sundagen etter treeiningssundag, som dette året var den 12. september.

Teksten er henta frå Martin Luther (første sats), Valerius Herberger (tredje sats) og Nikolaus Herman (sjuande sats), medan resten er av ein ukjend opphavsmann. 

Koraltemaa er basert på salmane «Christus, der ist mein Leben», «Mit Fried und Freud ich fahr dahin», «Valet will ich dir geben» og «Wenn mein Stündlein vorhanden ist»

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for valthorn, to obo d'amore, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt tre songsolistar (sopran, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av sju satsar. 

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 95 på bach-cantatas.com
Gelobet seist du, Jesu Christ

***Gelobet seist du, Jesu Christ***, BWV 91, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for første juledag, den 25. desember. 

Teksten er henta frå Martin Luther (sats 1, 2 og 6) og ein ukjend opphavsmann. 

Koraltemaet er basert på salmen «Gelobet seist du, Jesu Christ» av Martin Luther frå 1524.

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to valthorn, pauke, tre oboar, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:
# «Gelobet seist du, Jesu Christ», Koral
# «Der Glanz der höchsten Herrlichkeit», Resitativ for sopran
# «Gott, dem der Erdenkreis zu klein», Arie for tenor
# «O Christenheit! Wohlan», Resitativ for bass
# «Die Armut, so Gott auf sich nimmt», Duo for sopran & alt
# «Das hat er alles uns getan», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 91 på bach-cantatas.com
Petr Čech

**Petr Čech** () er ein tsjekkisk fotballspelar, som spelar som keeper for Chelsea i engelsk Premier League og det tsjekkiske landslaget.
Herr Christ, der einge Gottessohn

***Herr Christ, der einge Gottessohn***, BWV 96, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for den attande sundagen etter treeiningssundag, som dette året var den 8. oktober. Stykket vart truleg framført på ny 24. oktober 1734 og 1. oktober 1740, begge gongane i Leipzig. 

Teksten er henta frå Elisabeth Kreuziger (første og siste sats), medan resten er skriven av ein ukjend person. 

Koraltemaet er basert på salmen «Herr Christ, der einge Gottessohn» av Elisabeth Kreuziger (1524), Norsk salmebok 2013 nr. 088. Melodien har opphav frå den verdslege songen «Mein Freud möcht sich wohl mehren» frå samlinga til Wolflin Lochamer av verdslege songar tryk i Nürnberg rundt 1455. Han vart endra av Elisabeth Kreuziger og dukka først opp som ein kyrkjesong i *Geystlich Gesangk Buchleyn* (redigert av Johann Walter), som vart trykt i Wittenberg i 1524.

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for tverrfløyte, piccolofløyte, piccolofiolin, to oboar, to fiolinar, valthorn og trombone i basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:
# «Herr Christ, der ein'ge Gottes-Sohn», Koral
# «O Wunderkraft der Liebe», Resitativ for alt
# «Ach, ziehe die Seele mit Seilen der Liebe», Arie for tenor
# «Ach, fuhre mich, o Gott, zum rechten Wege», Resitativ for sopran
# «Bald zur Rehten, bald zur Linken», Arie for bass
# «Ertodt' uns durch dein' Gute», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 96 på bach-cantatas.com
Christian Magnus Falsen

**Christian Magnus Falsen** () var ein norsk embetsmann, politikar og historikar. Han har fått tilnamnet «Grunnlovas far» for den rolla hans spela ved riksforsamlinga på Eidsvoll i 1814, og vert halden for viktigaste bidragsytar til den norske grunnlova. Falsen var fødd i Kristiania (Oslo) og døydde der òg.

## Liv og gjerning
Christian Magnus Falsen var son til embetsmannen Envold de Falsen. Frå han var ni år gammal voks han opp i København. Han byrja studere jus i 1798, bestod eksamen til cand. jur. i 1802. Ola Mestad meiner at Falsen og andre sentrale Eidsvollsmenn utdanna i København var påverka av den liberale professor Johan F. W. Schlegel, slik at Schlegels idear om næringsfridom, ytringsfridom og religionsfridom prega grunnlova frå Eidsvoll. Same året tok han til som prøveprokurator ved Akershus stiftsoverrett, to år seinare utnemnd til ovverrettsprokurator. Falsen vart i 1807 utnemnd til advokat ved den dansk-norske høgsteretten i København. Ved forsvaret av København same året, tenestegjorde som kaptein i studentkorpset.
 
I 1808 vart Falsen sorenskrivar i Follo. Han busette seg då på garden Vollebekk i Ås.

Straks etter han vart kjend med Kielfreden, byrja Falsen og lektor Johan Gunder Adler i Fredrikstad på eige initiativ å utarbeide eit utkast til norsk grunnlov. Utarbeidinga tok to dagar og føregjekk på Vollebekk. Utkastet vart gjort kjent for mellom andre Peder Anker, Georg Sverdrup og seinare for prins Kristian Frederik.

Falsen møtte på riksforsamlinga som 2. utsending frå Akershus amt. Frå 12. april 1814 var han formann for konstitusjonskomiteen på Eidsvoll, og sat som riksforsamlingas president 9.-16. mai. Falsen var leiande i sjølvstendepartiet saman med Georg Sverdrup. Han tok elles del i forhandlingane som i oktober 1814 førte fram til Mossekonvensjonen.

Straks etter, i 1814, vart Falsen amtmann i Nordre Bergenhus amt. Han vart vald til Stortinget 1815-16 og på nytt i 1818 frå Nordre Bergenhus. Trass i at han budde i Bergen, vart det fyrste valet godkjent. Valet i 1818 vart ikkje godkjent. Heile si tid som amtmann i amtet var han busett i Bergen. Falsen vart vald til Stortinget 1821, men då som representant frå Bergen. På tinget vart han vald til president, og var formann i ti av dei atten stortingskomiteane han deltok i.

I 1822 gjekk Falsen over i det nyoppretta embetet som generalprokurør, etter fyrst å ha motsett seg utnemninga. År 1825 vart han stiftsamtmann i Bergen.

Falsen vart i utnemnd til høgsterettsjustitiarius, eit embete han verka i einast nokre få veker våren og sommaren 1828. 12. juni 1828 vart han råka av slag og deltok sidan ikkje i retten.

Falsens hovudverk som historikar var *Norges Historie* som kom ut 1823–24 og omfatta norsk historie fram til 1319.

## Kjelder
*Tallak Lindstøl: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
* Falsens tale om kongevalg under Riksforsamlingen 20. mai 1814
* Biskop Ole Christian Kvarmes 17-mai-tale ved Christian Magnus Falsens grav 2006
*
In allen meinen Taten

***In allen meinen Taten***, BWV 97, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1734, kanskje for eit bryllaup. Han vart framført to gonger til av Bach i Leipzig, ein gong i 1735-1740 og ein gong i 1740-1747. 

Teksten er skriven av Paul Fleming.

Koraltemaet er basert på salmen «O Welt, ich muß dich lassen» og melodien til denne vart truleg komponert av Heinrich Isaac, omkring 1490. Isaac nytta ein verdsleg tekst til melodien. 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to oboar, to fagottar, fiolin obbligato, strykarar, cello og orgel i basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av ni satsar:
# «In allen meinen Taten», Koral
# «Nichts ist es spat und frühe», Arie for bass
# «Es kann mir nichts geschehen», Resitativ for tenor
# «Ich traue seiner Gnaden», Arie for tenor
# «Er wolle meiner Sünden», Resitativ for alt
# «Leg ich mich späte nieder», Arie for alt
# «Hat er es denn beschlossen», Duett for sopran & bass
# «Ihm hab ich mich ergeben», Arie for sopran
# «So sei nun, Seele, deine», Koral

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 97 på bach-cantatas.com