open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Termohalin sirkulasjon

Den **termohaline sirkulasjonen** (ogs*å* kalla «det store transportbandet», engelsk *the great ocean conveyor belt*) er ei oseanografisk nemning for eit system av havstraumar som bind saman fire av fem verdshav, og som utgjer eit kretsløp med global utstrekking.

Systemet er av termohalin karakter, dvs. at det blir drive av forskjellar i temperatur (termo) og saltinnhald (halin). Kaldt vatn og vatn med stor saltinnhald er tungt, medan varmt som er mindre salthaldig er lettare. Når kaldt vatn søkk ned blir det erstatta av varmare overflatevatn, og då oppstår det ein «pumpeverknad» som set straumane i rørsle. 

Golfstraumen, og meir spesifikt den nordatlantiske straumen, er den delen av den termohaline sirkulasjonen som har størst tyding for Nordvest-Europa. I Norskehavet søkk kaldt vatn ned mot havbotnen og strøymer sørover, medan det kalde vatnet blir erstatta av varmt overflatevatn som strøymer nordover frå Mexicogolfen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Termohalin sirkulasjon|Termohalin sirkulasjon]]» frå ,  den 29. juli 2023.*  

## Litteratur

* François Primeau: *[http://journals.ametsoc.org/doi/full/10.1175/JPO2699.1 Characterizing transport between the surface mixed layer and the ocean interior with a forward and adjoint global ocean transport model].* I *Journal of Physical Oceanography.* Volume 35, Issue 4, April 2005, S. 545–564, 
* Stefan Rahmstorf: *The concept of the thermohaline circulation.* I *Nature.* 421, 2003, s. 699 (PDF; 102&nbsp;kB)
Wilhelm Hauff

**Wilhelm Hauff** () var ein tysk forfattar fødd i Stuttgart.

Hauff byrja på den litterære løpebana med utgjevinga av *Märchenalmanach auf das Jahr 1826*. Denne blei følgd av to årgangar til, og dei kom sidan saman ut under tittelen *Märchen* (‘Soger’, 1872; 1905). Bland dei andre arbeida hans kan nemnast *Mittheilungen aus den Memoiren des Satans* (1827; ufullendt), *Der Mann im Monde* (same år), *Controverspredigt über Heinrich Clauren und den Mann im Monde* (1827), *Phantasien im Bremer Rathskeller* (same år), det mest humoristiske og interessante arbeidet til Hauff, og dessutan novellene *Die Bettlerin vom Pont des arts* (1832), *Jud Süss*, *Das bilde des Kaisers* (1831) med fleire, samla under tittelen *Novellen* (3 band, 1828). Den historiske romanen *Lichtenstein* (3 band, 1826; svensk omsetjing 1890) var påverka av Walter Scott. Hauff skreiv òg lyriske dikt, som minnar om folkedikting. *Sämtliche Werke* av Hauff kom ut i 1830 (og sidan i mange opplag); eit utval av Mendheim (1881) er òg blitt utbreidd.

## Bibliografi

* Jud Süß (1927)

## Kjelder

### Litteratur

* 

### Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Wilhelm Hauff|Wilhelm Hauff]]» frå ,  den 29. juli 2023.*
Hans Prydz

**Hans Prydz** () var ein norsk lege og politikar frå Bærum i Akershus. Perioden 1910-12 representerte han Høgre-partiet på Stortinget.

Far hans var offiser og eigar av storgarden Grini i Bærum. Hans Prydz voks opp på Grini, før det vart skulegang og medisin-studiar. Etter han var ferdig utdanna cand.med. i 1893, var han kommunelege i Herøy nokre månader. Frå 1894 dreiv han eigen praksis i Brandbu i Oppland. Åra frå 1901 til 1918 hadde Prydz stilling som kommunelege i Nittedal, sidan distriktslege. Og i 1935-36 fungerande fylkeslege i Akershus.

Hausten 1909 vart Prydz vald til å representerer einmannskrinsen Mellem Romerike på Stortinget. Etter valordninga med einmannskrinsar var avvikla, var Prydz vararepresentant frå Akershus fylke til stortinga 1922–24 og 1925–27. Han møtte på Tinget frå mars 1923, frå juli 1924 og 1926, i staden for Anders Venger som var statsråd. Prydz var ordførar i Nittedal frå 1913 til 1922 og på ny 1928 til 1934. 1928-34 var han attåt fylkesordførar.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Friidrettsutøvaren Thor Solberg

**Thor Solberg** () er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar frå Bergen. I tida frå 1962 til 1967 vann han fire gullmedaljar i noregsmeisterskap, fordelt på 800 meter og 3&nbsp;000 meter hinder. Han var medlem i TIF Viking.

## Aktiv
Frå 1962 til 1964 var Solberg ein av landets beste 800-meterløparar. I 1961 sette han personbeste med 1.53,2. Sommaren 1962 vart han norsk meister på distansen, han stod også for norsk årsbeste med tida 1.51,5. Året etter forsvarte han den nasjonale meistertittelen på 800 m og han forbetra bestetida si til 1.50,2. Sitt livs beste 800-meter sprang han 1. juli 1964 på Bislett stadion i Oslo, i landskampen mot Be-Ne-Lux-landa vart han andremann på 1.49,3. Med tida 3.46,4 stod han for norsk årsbeste også på 1500 meter. 

Frå 1965 satsa Solberg på 1500 m og særleg 3000 meter hinder. På tampen av september 1965 sette han i Beograd personbeste i hinder på 8.53,6. 1966-sesongen presterte han 3.46,3 og livsbeste på 1500 meter. 20. september 1966 forbetra han den ti år gamle noregsrekorden på 3000 meter hinder med 2 sekund til 8.40,4 på Bislett stadion, Ernst Larsen hadde den gamle landsrekorden. På same bana den 23. august 1967, i landskamp mot Be-Ne-Lux, sikra Solberg og Arne Risa norsk dobbeltsiger. Solberg slo Arne Risa med 0,4 sekund og flytta sin norske hinderrekord til 8.38,4. Eit knapt år seinare tok Risa over som norsk rekordhaldar på 3000 m hinder.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1961 i Bergen: Sølvmedalje på 800 m
*1962 i Drammen: Gullmedalje på 800 m
*1963 i Trondheim: Gullmedalje på 800 m
*1964 i Gjøvik: Sølvmedalje på 1500 m
*1966 i Bærum: Gullmedalje på 3000 m hinder
*1967 i Trondheim: Gullmedalje på 3000 m hinder

## Kjelder
*Arbeiderbladet 2. juli 1964
*Arbeiderbladet 21. september 1966
*Arbeiderbladet 24. august 1967
Lyngøyna

**Lyngøyna** er ei veglaus øy lengst nord i Øygarden kommune i Vestland fylke, om lag to kilometer vest for Hellesøyna. Rutebåten frå Hellesøyna til Hernar kan gå innom Lyngøyna på bestilling. Det høgste punktet på øya er 24 meter over havet.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Schwetzingen

**Schwetzingen** er ein by og ein kommune nordvest i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, nær 10 km vest for Heidelberg. Kommunen omfattar 21,5 km² og har eit folketal på om lag 22&nbsp;000.

Musikaren Franz Danzi var frå Schwetzingen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Schwetzingen|Schwetzingen]]» frå ,  den 29. juli 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Sinsheim

**Sinsheim** er ein by og ein kommune nordvest i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, 22 km søraust for Heidelberg og 28 km nordvest om Heilbronn. Kommunen omfattar 127 km² og har eit folketal på 36&nbsp;601 (2022).

Staden er kjent for Technik Museum Sinsheim og fotballklubben TSG Hoffenheim, som høyrer til i byen og spelar heimekampane på eit stadion med plass til 30&nbsp;000 tilskodarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sinsheim|Sinsheim]]» frå ,  den 29. juli 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Schriesheim

**Schriesheim** er ein by og ein kommune nordvest i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland, 8 km nord om Heidelberg og ei 16 km aust om Mannheim. Kommunen omfattar 31,6 km² og hyser 15&nbsp;000 ibuarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Schriesheim|Schriesheim]]» frå ,  den 29. juli 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Vikso

**Vikso** er ei øy lengst sør i Øygarden kommune i Vestland fylke. Øya ligg sørvest for Toftarøyna, med det tronge sundet Hummelsundet imellom. Folketalet er 29 (2011). Det høgste punktet på øya er 50 meter over havet.

## Historie
### Brusamband
Vikso har aldri hatt eigen skule, og borna måtte kryssa sundet for å koma til Tofterøy skule. Det var ingen organisert båttransport over sundet, og folket var dermed prisgitt at det fanst båtførar i Hummelsundet som kunne gi dei skyss. Fyrst i 1929 vart det bygd bru over sundet.

### Losdrift
Øya si plassering ytst i Korsfjorden gjorde henne ideell for losdrift. På 1700- og 1800-tallet måtte losane speide etter båtar som trong loshjelp inn til Bergen og ro om kapp for å få oppdraget. Dette var eit fårefullt yrke, og fleire av losmennene fra Vikso omkom.

I 1891 kolliderte losbåten «Stolmaskøyta» med englandsbåten «Ragnvald Jarl» og mannskapet på tre omkom. Fem år seinare forliste endå ein losbåt frå Kalve. Desse to hendingane vart avgjerande for at *Korsfjorden felleslosing* vart oppretta 1. januar 1901 som eit samarbeid mellom losstasjonane på Golta, Vardøyna, Vikso, Bakkasund, Stolmen og Brandasund. Strekninga vart då samla under Viksøy loskrets som samstundes fekk fyrsterett på alle losoppdrag.

Allereie i 1883 fikk Viksøy losstasjon telefon som fyrste stad i Sund kommune etter finansiering frå skipsreiar Peter Gabriel Halvorsen, som ville at losstasjonen skulle rapportera inn til Bergen når båtane frå Newcastle passerte.

Då Noreg i 1940 vart involvert i andre verdenskrigen vart losstasjonen på Viksøy sett under kontroll av den tyske okkupasjonsmakta, men losane nekta å ta oppdrag for tyske krigsskip. I 1941 vart òg losbåtane «Korsfjord I» og «Johan Orlin» konfiskert av tyskarane, og verksemda låg brakk fram til frigjeringa i 1945. «Korsfjord I» var då forsvunnen i løpet av krigen, antakeleg havarert i Hustadvika, medan «Johan Orlin» vart ført tilbake med betydelege skadar. I mellomtida var det bygd ny kai og vakthytte på Vikso. I 1967 vart fasilitetane bedra ved at det vart bygd eit eige losvakthus der losar og losgutar kunne bu medan dei var på vakt.

I 2004 vart det reist et minnesmerke ved den gamle losstasjonen på Vikso til minne om dei som miste livet på sjøen.

### Folketalsutvikling

## Kjelder
Pratt Institute

**Pratt Institute** er ein privat amerikansk høgskole i New York. Hovudcampusen ligg i Brooklyn, medan skulen har andre campusar på Manhattan og i Utica. 

## Historie
Pratt Institute blei grunnlagt i 1887, og dreiv då særleg med utdanning innan teknologi, arkitektur og kunst. I dag har det særleg fokus på arkitektur, interiørarkitektur og industriell formgjeving på kandidat- og magisternivå. 

Pratt Institute blei grunnlagt og finansiert av oljemannen Charles Pratt (1830–1891) med middel som han hadde tent frå selskapa sine Astral Oil og Charles Pratt and Company. Pratt, som ikkje sjølv hadde fått høgskuleutdanning, ville gje arbeidarklasseungdommar høve til å studera på høgskolenivå. Han kjøpte inn land i heimbyen sin Clinton Hill, og lét oppføra eit skulebygg ved Clinton Avenue, to kvartal frå bustaden sin. Høgskolen var ein av dei fyrste i USA som var open for alle typar studentar. 

Familien til Pratt har tatt aktiv del i drifta av skulen. Charles Pratt var den fyrste styraren for høgskolen, i 1887–1891. Han blei etterfølgd i stillinga av den eldste sonen sin, Charles Millard Pratt (1855–1935), i 1891–1893, og deretter av ein annan son, Frederic B. Pratt (1865–1945), i 1893–1937.

Høgskulen har eit av dei eldste offentlege biblioteka i USA.

## Bygningar

Fil:Pratt library sunny jeh.jpg|Bibliotek
Fil:Pratt Memorial Hall jeh.jpg|Memorial Hall
Fil:Pratt Inst powerhouse sun jeh.jpg|East Hall
Fil:Pratt Engineering Bldg rainy jeh.jpg|Det tekniske fakultetet
Fil:Pratt Chemistry bldg rainy jeh.jpg|Kjemibygget


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Pratt Institute|Pratt Institute]]» frå ,  den 29. juli 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Utica i New York

**Utica** er ein by i Oneida County i New York i USA. Byen har  innbyggjarar (2020) og er administrativt hovudsete (*county seat*) i Oneida County. Han ligg i Mohawk Valley, eit område kring Mohawkelva, ved foten av Adirondackfjella. Utica er rundt  vest-nordvest for Albany,  aust for Syracuse og  nordvest for New York by. Saman med nabobyen Rome dannar Utica kjerna i storbyområdet Utica–Rome, som omfattar heile Oneida og Herkimer County.

## Namn og historie

Utica har namn etter Utica i Tunisia. Mange stader i sentrale New York har namn etter byar og folk frå antikken (Rome, Syracuse, Ithaca, Troy, Homer, Cicero, Ovid og fleire andre). Det var hovudsakleg landmålaren Robert Harpur (1731–1825), som hadde ei klassisk utdanning, som gav mange av desse namna frå antikken til byar i sentrale delar av delstaten.

Utica var opphavleg ein bustad ved elva folkesett av mohawkar, ein nasjon innan Haudenosaunee eller Irokesarføderasjonen. Under og etter den amerikanske revolusjonen kom europeisk-amerikanske nybyggjarar hit frå New England. På 1800-talet bidrog innvandrarar til å gjera han til ein viktig stoppestad på vegen mellom Albany og Syracuse langs Erie- og Chenangokanalen og New York Central Railroad. Dette og det påfølgjande hundreåret gjorde infrastrukturen og plasseringa til byen at han kunne vera eit viktig senter for tekstilindustrien. På midten av 1900-talet gjekk Utica gjennom deindustrialisering, som andre byar i Rustbeltet, med tap av mange arbeidsplassar, fråflytting og økonomisk nedgang. Den låge levekostnaden gjorde byen attraktiv for flyktningar frå mange delar av verda, og dei bidrog til å stoppa nedgangen i folketalet.

Som Ithaca og Syracuse har Utica fleire offentlege og private høgskular og universitet. Det ligg tre statlege og fire private høgskular ligg i storbyområdet Utica–Rome. SUNY Polytechnic Institute har ein campus i North Utica og Marcy med over  studentar, og er eit av universiteta som gjev doktorgrader for State University of New York (SUNY). Mohawk Valley Community College er den største høgskulen mellom Syracuse og Albany med nær  studentar, og Empire State College tener både Utica og Rome. Det private, uavhengige universitetet Utica College ligg i byen, og New York-baserte Pratt Institute har ein tilknytt campus her.

## Kjente personar med tilknyting til Utica
* Vaughn Bodé (1941–1975), kunstnar
* James Joseph (1962–), rullestolcurlingspelar
* John D. MacDonald (1916–1986), forfattar
* James S. Sherman (1855–1912), kongressrepresentant og visepresident
* Friedrich Wilhelm von Steuben (1730–1794), general

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Utica (New York)|Utica (New York)]]» frå ,  den 29. juli 2023.*  

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Utica, New York|Utica, New York]]» frå ,  den 30. juli 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
* Innbyggertall 2010 - 2019 – United States Census Bureau
* City of Utica
Dåvøyna

**Dåvøyna** er ei øy nordvest i Øygarden kommune i Vestland fylke. Øya er skilt frå Alvøyna i vest, nord og aust av det smale Dåvøysundet. Det har gått bru til Alvøyna sidan 1932 og til Rotevågsøyna i sør sidan 1970-talet.

I nyare tid har det budd folk på Dåvøyna sidan først på 1700-talet, sjølv om det kan ha budd folk der òg i tidligere tider. Folketalet nådde ein topp på 70 personar i 1960, men var i 1970 gått ned til 55.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
* Kjell Terje Dåvøy, *Gard- og ættesoge frå Dåvøy og Rotevågsøy* (eige forlag, 2000)
Rotevågsøyna

**Rotevågsøyna** er ei øy nordvest i Øygarden kommune i Vestland fylke. Øya er skilt frå Dåvøyna i nord av det smale Søre Dåvøysundet. Det har gått bru til Dåvøyna sidan 1970-talet. Høgste punktet på øya er 25 meter over havet.

Rotevågsøyna vart først busett i 1917 med eit gardsbruk og eit til før eller etter 2. verdskrig. Sidan vegsambandet kom er det bygd 3 nyare hus og lun båthamn på innsida.

## Kjelder
* Kjell Terje Dåvøy, *Gard- og ættesoge frå Dåvøy og Rotevågsøy* (eige forlag, 2000)
Stora Vardøyna

**Stora Vardøyna** er ei øy sørvest i Øygarden kommune i Vestland fylke. Gardsbruket på øya heiter Vardøyna, og i daglegtale vert namnelekken «Store» ikkje brukt, men på kartverket sine kart heiter øya «Stora Vardøyna», medan den mindre «Litla Vardøyna» ligg i vest. På gamal dialekt sa dei «Varna» eller «Varena». Øya er skilt frå Vikso og Toftarøyna i aust av Toftosen og er veglaus. Høgste punktet på øya er Loshyttehaugen, 49 meter over havet. I 2011 var det éin fastbuande på øya.

Stora Vardøyna var truleg busett før Svartedauden, men låg så lenge aude. Første kjelde som nemner busetjing på øya er frå 1522. Ved midten av 1900-talet vart skulen på øya lagt ned, og fråflyttinga skaut fart.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
* Arne Asphaug, *Bygdebok for Vardøy* (Sund kommune, 2000)
1300-talet fvt.

**1300-talet fvt.** var åra frå 1399 fvt. til 1300 fvt.

## Hendingar
* Kring 1350-1322 fvt.: Suppiluliuma I var konge av Hettittriket, som han utvida

## Kjelder
1400-talet fvt.

**1400-talet fvt.** var åra frå 1499 fvt. til 1400 fvt.

## Hendingar
* Kring 1430 fvt.: Sjausjtatar var konge av Mitanni og utvida kongedømet ved åtak på Assyria

## Kjelder
Langøyna i Øygarden

**Langøyna** er ei øy i Øygarden kommune i Vestland fylke. Øya ligg vest for Sotra og har brusamband til Sotra i aust, Algrøyna i nord og Lokøyna i vest.

Høgaste punkt på øya er Ørnhaugen på 79 moh.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Wourielva

**Wouri** (også **Vouri** eller **Vuri**) er ei elv i Kamerun. Kamerun har mange vassfar, og blant desse er to store elver, Sanaga, den lengste på cirka 525 km, og Wouri, den største. Wouri blir danna ved samløpet til elvane Nkam og Makombé,  km nordøaut for byen Yabassi. Ho renn deretter rundt  km søraust til Wouri-estuaret ved Douala, den største hamna og industribyen i den sørvestlege delen av Kamerun ved Guineabukta. Elva er farbar kring  km oppover frå Douala.

## Utforsking
Den portugisiske sjøfarararen og utforskaren Fernão do Pó var truleg den fyrste europearen som utforska munningen av Wouri, rundt år 1472. Utforskarane merka seg ein overflod av hummeren *[[Lepidophthalmus turneranus]]* i Wouri-elva og kalla henne *Rio dos Camarões*, portugisisk for 'rekeelva', som namnet på landet Kamerun er avleidd frå. «Rio dos Camarões» blei seinare til «Camarones» då spanjolane kom til staden. Då det tyske protektoratet i landet tok til i 1884, blei namnet endra til «Kamerun», før Versailles-traktaten sette landet under fransk og engelsk styre i 1919 under namnet «Cameroon».

## Bruer

### Den fyrste brua

På 1950-talet, under kolonitida, bygde franskmennene ei bru på 1 km over elva. Dette var den lengste brua i den sentralafrikanske regionen. Brua knyter saman Douala med byen Bonabéri og er ikkje berre av stor økonomisk tyding for vestlege Kamerun, med transport av bil, lastebil og tog, men er òg eit viktig middel for internasjonal handel for land som Tsjad og Den sentralafrikanske republikken. Sidan 2004 har brua vore gjennom ei stor rehabilitering. Ho hadde opphavleg ein kapasitet på 2000 fargreier per dag, men kan no ta over 45000 fargreier kvar dag.

### Den andre brua

Den andre brua over Wouri er 756 m lang og 34 m brei, med fem køyrefiler og ei jernbanelinje. Ho hadde ein kostnad på nesten 141,6 milliardar CFA. Brua blei bygd av det fleirnasjonale anleggsføretaket SOGEA SATOM og finansiert av den kamerunske regjeringa og eit lån frå den franske regjeringa. Bygginga av brua er rekna som viktig for kamerunsk økonomi og for handel i den sentralafrikanske regionen gjennom å opna for verda gjennom Kamerun og nærleiken til Atlanterhavet.

Byggearbeidet byrja i 2013, med ei planlagd ferdigstilling i 2018. Ho blei delvis opna for offentleg ferdsel i 2017, og offisielt opna av den franske utanriksministeren i 2019.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wouri River|Wouri River]]» frå ,  den 30. juli 2023.*
Dyrøyna

**Dyrøyna** er ei øy i Øygarden kommune i Vestland fylke. Øya ligg nord for Algrøyna og vest for Sotra og er veglaus.

Høgaste punkt på øya ligg 44 moh.

**Folketalsutvikling:**

Det finst òg ein holme i Øygarden som heiter Dyrøyna, aust for Ono.

## Kjelder
Hissøyna

**Hissøyna** er ei øy i Øygarden kommune i Vestland. Øya ligg i havgapet vest for Sotra og Syltøyna og er veglaus.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Ramsøy

**Ramsøya** kan visa til:

* Ramsøya på Tustna i Aure kommune i Møre og Romsdal
* Ramsøyna i Askøy kommune i Vestland
* Nørd-Ramsøya i Averøy kommune i Møre og Romsdal
* Sør-Ramsøya i Averøy kommune i Møre og Romsdal
NM i orientering 2020

**Noregsmeisterskapen i orientering 2020** vart avvikla dagane frå 10. til 13. september i Malvik i Trøndelag. Menn og kvinner tevla på normal- og mellomdistanse, samt stafett. Kongepokalane vart tildelt vinnarane av mellomdistanse, Marianne Andersen og Håvard Eidsmo.

## Menn
### Normaldistanse

### Mellomdistanse

### Stafett

## Kvinner
### Normaldistanse

### Mellomdistanse

### Stafett

## Kjelder
*Resultat langdistanse
*Resultat mellomdistanse
Tor Torgersen

**Tor Torgersen** () var ein norsk friidrettsutøvar, lærar og idrettsleiar frå Drammen, død i Tønsberg. Han vann i alt seks NM-gull i friidrett: to på bane, eitt i maraton og tre i terrengløp og skogsløp.

## Aktiv
27 år gammal sette Torgersen personbeste på 5000 meter med 14.46,2, og han vann den fyrste av sju NM-medaljar på bane. I 1956 forbetra han seg til 14.35,0 på distansen, og fekk notert 30.40,0 på mila. Frå 1957 hevda han seg heilt i toppen på langdistansane i Noreg, med bestetider som 29.54,4 på 10&nbsp;000 meter og 14.15,6 på den halve distansen. Året etter sprang han i mål til tida 29.53,2 og ellevteplass i milløpet ved europameisterskapen iStockholm. Både denne tida og 14.17,0 på 5000 m var norske årsbeste.

Sommaren 1959 var Torgersen i sitt livs beste form. Tidleg i juli pynta han med 14.15,0 på 5000-meterrekorden sin. Den 17. juli, i landskamp mot Aust-Tyskland på Bislett stadion, forbetra han den fire år gamle noregsrekorden på 10&nbsp;000 m, tilhøyrande Øistein Saksvik, med over 12 sekund. Tida 29.30,8 vart verande norsk rekord til Thor Helland sletta den i 1964. Seint i august 1959 var det returoppgjer mellom Aust-Tyskland og Noreg, her presterte Torgersen livsbeste på 5&nbsp;000 m med eit løp på 14.13,8.

Torgersen kom på 26. plass i maratonløpet Sommar-OL 1960, over 12 minutt bakom sensasjonen Abebe Bikila frå Etiopia.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1955 i Oslo: Bronsemedalje på 5000 m
*1956 i Stavanger:  Sølvmedalje på 5000 m
*1957 i Bergen: Sølvmedalje på 10&nbsp;000 m
*1958 i Trondheim: Sølvmedalje på 5000 m
*1959 på Hamar: Gullmedalje på 5000 m og 10&nbsp;000 m 
*1960 i Sarpsborg: Sølvmedalje på 5000 m

### Trenar
Torgersen var gymnastikklærar ved Larvik gymnas. Han var også aktiv som trenar i Larvik Turn & Idrettsforening, der mellomdistanseløparen Lars Martin Kaupang vart han mest kjende elev. Også Larvik svømmeklubb drog nytte av trenar. Frå 1978 og 1981 var han trenar for det norske landslaget i symjing.

## Kjelder

*Arbeiderbladet 18. juli 1959
*friidrett.no
*friidrett.no
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tor Torgersen|Tor Torgersen]]» frå ,  den 30. juli 2023.*
Walter Abish

**Walter Abish** () var ein austerriksk-amerikansk forfattar.

## Liv
Abish var fødd i Wien, men den jødiske familien hans måtte flykta frå forfølginga til nazistane. Dei kom seg til Shanghai der dei var frå 1940 til 1948; store delar av tida under japansk styre i det Abish omtalte som ein getto. Deretter budde dei fleire år i den nyoppretta staten Israel. Abish flytta til USA i 1957, og blei amerikansk statsborgar i 1960.

Abish gifta seg med fotografen og bilethoggaren Cecile Gelb i 1953. Han var gift med henne livet ut. Dei hadde ingen barn. Han døydde på Manhattan i New York i 2022.

## Forfattarskap
Dei fyrste bøkene hans, mellom anna *Alphabetical Africa* (1974), er prega av ein postmodernistisk leikenheit. Boka følgjer visse alliterative reglar der fyrste kapittel berre inneheld ord som byrjar med A, andre kapittel berre ord som byrjer med a eller b, neste kapittel legg også til ord med c, og så bortetter. Etter 25 kapittel kan Abish ei kort tid skriva uhemma. Deretter følgjer 52 nye kapittel der bokstavar blir fjerna i omvendt rekkefølgje.

Gjennombrotet hans kom med romanen *How German Is It?* (1980, ‘Kor tysk er det?’), om ein forfattar som vendar tilbake til det «nye» Tyskland og bror hans, som er arktitekt, med bomber som går av i bygg han har utforma. Boka blir fortalt med ulike indre monologar og frå mange ulike synsvinklar. Abish fortsette dei språkleg elegante satirane sine i den siste romanen sin, *Eclipse Fever* (1993), som fekk ei blanda mottaking.

## Verk
* *Duel Site* – dikt, 1970
* *Alphabetical Africa* – roman, 1974 
* *Minds Meet* – sogesamling, 1975 
* *In the Future Perfect* – sogesamling, 1977 
* *How German Is It* (*Wie deutsch ist es*) – roman, 1980 
* *99: The New Meaning* – sogesamling, 1990 
* *Eclipse Fever* – roman, 1993 
* *Double Vision: A Self-Portrait* – memoar, 2004 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Walter Abish|Walter Abish]]» frå ,  den 30. juli 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* *[[Nationalencyklopedins ordbok|Nationalencyklopedin]]*. CD-utgåva 2000.

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Alphabetical Africa|Alphabetical Africa]]» frå ,  den 1. august 2023.*
Irmgard Keun

**Irmgard Keun** () var ein tysk forfattar og journalist med tilknyting til den litterære ekspresjonismen. 

Keun var fødd i Charlottenburg i Berlin. Ho debuterte med romanen *Gilgi – eine von uns* (1931), som blei  filmatisert i 1932. *Das kunstseidene Mädchen *frå 1933 var blant dei bøkene som det nazistiske Tyskland forbaud som entartete kunst – ‘degenerert kunst’ – og som den nazistiske rørsla forbaud og brann ved bogkrenningane i 1933. Ho emigrerte til Holland i 1936, men vende illegalt tilbake til Tyskland i 1940. Etter 1945 arbeidde ho som journalist og blei gløymd som forfattar, men blei gjenoppdaga på 1970- og 1980-talet.

## Bibliografi

* *Gilgi – eine von uns* (1931) på dansk *Gilgi – en af vores*, Roman (1932, omsett av Axel Broe)
* *Das kunstseidene Mädchen* (1933) på dansk *Kunstsilkepigen*, Roman (1933, omsett av Clara Hammerich. 1981, revidert omsetjing ved Niels Brunse)
* *Das Mädchen, mit dem die Kinder nicht verkehren durften* (1936) på dansk *Pigen de andre børn ikke måtte lege med*, Roman (1982, omsett av Niels Brunse)
* *Nach Mitternacht* (1937) på dansk *Efter midnat*, Roman (1981, omsett av Niels Brunse)
* *Kind aller Länder* (1938)
* *D-Zug dritter Klasse* (1938) på dansk *Hurtigtog III.* *Klasse*, Roman (1938, omsett av Herbert Steinthal)
* *Bilder und Gedichte aus der Emigration* (1947)
* *Nur noch Frauen …* (1949).
* *Ich lebe in einem wilden Wirbel. Brife an Arnold Strauss*, 1933–1947 (1988).
* *Ferdinand, der Mann mit dem freundlichen Herzen* (1950) på dansk *Ferdinand – Manden med det venlige hjerte*, Roman (1953, omsett av Tuche Tuxen)
* *Wenn wir alle gut wären.* (1954), Erzählungen.
* *Blühende Neurosen* (1962)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Irmgard Keun|Irmgard Keun]]» frå ,  den 30. juli 2023.*
1500-talet fvt.

**1500-talet fvt.** var åra frå 1599 fvt. til 1500 fvt.

## Hendingar
* Kring 1574 fvt.: Apofis var Hyksos-konge i Det gamle Egypt; han skal ha kjempa mot farao Seqenenra Tao

## Kjelder
1700-talet fvt.

**1700-talet fvt.** var åra frå 1799 fvt. til 1700 fvt.

## Hendingar
* Kring 1792-1750 fvt.: Hammurabi var konge av Babylonia
* Kring 1776-1758 fvt.: Zimri-Lim var konge av Mari

## Kjelder
Gulbrandsøyna

**Gulbrandsøyna** er ei øy i Askøy kommune i Vestland fylke, i Hjeltefjorden vest for nordenden av sjølve Askøyna. Øya har vegsamband over bru til Askøyna og til Håpoldøyna i nord.

På Gulbrandsøyna er det funne sju gravrøyser frå bronsealderen.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Hanøyna

**Hanøyna** eller **Hanøy** er ei øy i Askøy kommune i Vestland fylke, i Hjeltefjorden vest for sjølve Askøyna. Det er vegsamband til øya via Fv219 like nord for Ravnanger ved riksveg 562, som held fram vidare vestover til naboøya Ramsøyna.

**Folketalsutvikling (med Marholmen, Vardøyna, Nordre og Søre Smørøskjeholmen og andre holmar nær Hanøyna):**

## Kjelder
1600-talet fvt.

**1600-talet fvt.** var åra frå 1699 fvt. til 1600 fvt.

## Hendingar
* Kring 1650-1620 fvt.: Hattusili I var konge av Hettittriket og var sannsynlegvis ansvarleg for flyttinga av hovudstaden til Hattusa
* Kring 1600 fvt.: Khyan var Hyksos-konge i Det gamle Egypt

## Kjelder
Marieluise Fleißer

**Marieluise Fleißer** () var ein tysk forfattar, rekna som ein av dei fyrste store kvinnelige dramatikarane innan tysk litteratur.

## Liv og virke
Fleißer var fødd i Ingolstadt i 1901. Frå 1919 studerte ho teatervitskap i München. Ho debuterte i 1923 med *Meine Zwillingschwester Olga*. I 1926 blei det fyrste dramaet hennar, *Fegefeuer in Ingolstadt*, uroppført i Berlin. Både dette og det neste dramat hennar, *Pioniere in Ingolstadt*, gjekk gjennom harde åtak i høgrepressa. Romanen hennar *Mehlreisende Frieda Geier* blei demonstrativt brend under dei landsomfattande bokbåla i Nazi-Tyskland i 1933. Seinare same året gav det nazistiske kulturorganet Reichskulturkammer henne yrkesforbod, og ho blei ramma av depresjonar og nervsamanbrot.

I tidlege år var ho blitt kjent med Lion Feuchtwanger og Bertolt Brecht. Særleg av sistnemnde fekk Fleißer fleire inspirasjonar og endringsforslag. Under tida med nazistiske represaliar avslutta ho kontakten med Brecht og søkte samband til meir nasjonalkonservative personar. Fleißer drog mellom anna på fleire reiser med forfattaren Hellmut Draw-Tychsen. Ho gifta seg med ungdomsvennen og tobakkshandlaren Josef Haindl, og dreiv butikken i lag med han i Ingolstadt.

Rainer Wernar Fassbinder filmatiserte *Pioniere in Ingolstadt* for tv i 1971.

## Verk (utval)

* *Mehlreisende Frieda Geier. Roman vom Rauchen, Sporteln, Lieben und Verkaufen.* (1931)
** Omarbeiding til tittelen *Eine Zierde für den Verein* (1972)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Marieluise Fleisser|Marieluise Fleisser]]» frå ,  den 30. juli 2023.*
NM i orientering 2021

**Noregsmeisterskapen i orientering 2021** vart avvikla dagane frå 9. til 12. september i Skien i Telemark med Porsgrunn Orienteringslag som arrangør. Menn og kvinner tevla på normal- og mellomdistanse, samt stafett. 

## Menn
### Normaldistanse

### Mellomdistanse

### Stafett

## Kvinner
### Normaldistanse

### Mellomdistanse

### Stafett

## Kjelder

*
*
*
NM i orientering 2022

**Noregsmeisterskapen i orientering 2022** vart avvikla dagane frå 8. til 11. september på Krokskogen i Ringerike og i Vestmarka i Oslo. Asker Skiklubb og Tyrving stod som arrangørar. Menn og kvinner tevla på normal- og mellomdistanse, samt stafett. 

## Menn
### Normaldistanse





### Mellomdistanse





### Stafett





## Kvinner
### Normaldistanse





### Mellomdistanse





### Stafett





## Kjelder
*https://eventor.orientering.no/Events/ResultList?eventId=14716&groupBy=EventClass
*https://eventor.orientering.no/Events/ResultList?eventId=14718&groupBy=EventClass
*https://eventor.orientering.no/Events/ResultList?eventId=14719&groupBy=EventClass
Flògo

**Flògo** er ei lita øy vest for Sotra i Øygarden kommune i Vestland fylke. Øya er skilt frå den større Lokøyna i nord og vest med eit smalt sund. Det er vegsamband til Lokøyna og over Risholmen til Syltøyna i sør.

På 1800-talet vart det oppretta husmannsplassar på Flògo under gardane på Lokøyna. I 1900 budde det 13 personar på tre husmannsplassar på øya. Då øya Løno lenger ute i havgapet vart fråflytta på 1950-talet, slo fleire derfrå seg ned på Flògo.

## Kjelder
Risholmen i Øygarden

**Risholmen** er ein holme vest for Sotra i Øygarden kommune i Vestland fylke. Øya er skilt frå den større Syltøyna i sør med eit smalt sund. Det er vegsamband til Lokøyna i nord og til Syltøyna i sør.

Sist på 1890-talet vart det oppretta ein husmannsplass på Risholmen under gardane på Lokøyna. I 1900 budde det ni personar her.

Risholmen er òg namnet på ein annan holme i Øygarden, nordaust for Sanden.

## Kjelder
Reidar Aarskog

**Reidar Aarskog** () er ein norsk tidlegare stavhoppar frå Uggdal i Tysnes kommune. Han sette norsk rekord i øvinga i 1973. Gjennom ti sesongar på topplan sanka Aarskog 6 sølvmedaljar og 2 bronsemedaljar i stavhopp under dei norske meisterskapane 1971 til 1980. Han var medlem i Fana Idrettslag frå 1970 og IL i BUL frå 1976.

I fyrste halvdelen av 1970-åra utfordra Aarskog Wilhelm Sorteberg om å vere landets bestemann i stavhopp, etterkvart møtte han ein like sterk motstandar i Bertil Reppen. Aarskog forbetra seg frå 4,30 meter i 1971 til 4,50 m i 1972. 24. juni 1973 sletta han den ni år gamle noregsrekorden til Kjell Hovik på 4,70 meter. Aarskog svinga seg då over 4,81 m i Beitstad. Nøyaktig ein månad seinare byrja Wilhelm Sorteberg si 16 år lange periode som norsk rekordhaldar i stavhopp.

Aarskog la opp i 1980, etter ein sesong der 4,50 m var hans beste prestasjon.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1971 på Hamar: Sølvmedalje
*1973 i Trondheim: Sølvmedalje
*1974 i Hønefoss: Bronsemedalje
*1975 i Fana: Sølvmedalje
*1976 i Askim: Sølvmedalje
*1977 i Lillehammer: Sølvmedalje
*1979 i Larvik: Sølvmedalje
*1980 i Bodø: Bronsemedalje

## Kjelder
*friidrett.no
Opsøyna

**Opsøyna** er ei lita øy i Øygarden kommune i Vestland. Øya ligg vest for Sotra og rett aust for Stora Vardøyna. Frå 1600-talet av budde det stort sett éin familie her. I 1875 var folketalet oppe i 18. Øya vart fråflytta i 1939.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Ernst Toller

**Ernst Toller** () var ein tysk forfattar, politikar og revolusjonær av jødisk opphav. 

Tollar var ei kort tid leiar av USPD i Bayern i den kortliva Bayerske rådsrepublikken, og slapp såvidt unna dødsstraff som følgje av dette. Seinare vann han ry fyrst og fremst som dramatikar. Etter den nasjonalsosialistiske maktovertakinga i Tyskland emigrerte han til USA. Han utførte sjølvmord der 45 år gammal.

## Liv og virke

### Bakgrunn
Ernst Toller var fødd i Samotschin i provinsen Posen i Tyskland som yngste son av korngrossisten Mendel Toller og kona hans Ida, fødd Cohn. Ida dreiv kolonialvarehandelen til familien. Familien tilhøyrde den relativt velhavande borgarleg-jødiske krinsen i Samotschin, men leid òg under antisemittismen i tida. Dette førte til faren til å endra fornamnet sitt til Max.

### Politikar, fange og forfattar

Ernst Toller var tidvis leiar for Tysklands uavhengige sosialdemokratiske parti i Bayern og ein forkjempar for den kortliva bayerske rådsrepublikken. Etter at republikken var blitt slått ned i mai 1919, blei Toller dømt til å fem års straff på festning. Han unngjekk dermed dødsdom. Allereie i fengselstida og også seinare kom han med dramaa sine til å bli ein av dei mest tonegjevande representantane for den litterære ekspresjonismen i Weimarrepublikken.   

Han emigrerte i 1932, fyrst til Sveits. Etter den nazistiske maktovertakinga i Tyskland i 1933 blei han fråtatt det tyske statsborgarskapet sitt, både på grunn av det jødiske opphavet sitt og den politiske oppfatninga si. Bøkene hans stod på lista nazistane oppretta i 1933 over bøker som blei brunne fordi dei blei rekna som «utyske». Ernst Toller oppheldt seg i fleire forskjellige land, men kom til USA i 1937. Som pasifist og politisk moralist blei han stadig meir resignert i høve til framgangane til fascismen. Han hadde allereie på 1920-talet åtvara mot dette. Depresjonane hans blei stadig djupare, og han utførte sjølvmord i New York i 1939, 45 år gammal. 

Nokre av dei best kjende verka til Toller er skodespela *Masse Mensch* og *Hinkemann*, som den sjølvbiografiske forteljinga *Eine Jugend in Deutschland*. Han var òg lyrikar, der særleg diktsyklusen *Das Schwalbenbuch* kan nemnast.

Det sterkt ekspresjonistiske stykket hans *Hoppla, wir leben!* tek for seg opprøret i Bayern i 1919. Dramaet hadde premiere i Berlin i 1927 med regi av Erwin Piscator.

## Verk

* *Die Wandlung*, drama, 1919
* *Masse Mensch*, drama, 1920
* *Die Maschinenstürmer*, drama, 1922
* *Hinkemann*, tragedie, 1923
* *Der entfesselte Wotan*, komedie, 1923
* *Das Schwalbenbuch*, Weimar 1924
* *Hoppla, wir leben!*, drama, 1927
* *Justiz. Erlebnisse*, 1927
* *Quer Durch*, 1930
* *Feuer aus den Kesseln*, 1930
* *Die blinde Göttin*, 1933
* *Eine Jugend in Deutschland*, Amsterdam 1933 (Querido)
* *Nie wieder Friede*, 1934
* *Briefe aus dem Gefängnis*, 1935
* *Pastor Hall*, 1939

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Ernst Toller|Ernst Toller]]» frå ,  den 31. juli 2023.*
Toftøya

: *Sjå òg [[Toftøyna]]*

**Toftøya** er ei øy i Kvinnherad i Vestland, rett aust for Halsnøya. Øya er veglaus.

Toftøya vart busett som husmannsplass under garden Tofte på Halsnøya. Ved folketeljinga i 1900 budde det fire personar her.

## Kjelder
Risholmen

**Risholmen** kan visa til:

* Risholmen i Averøy, ein holme i Averøy kommune i Møre og Romsdal
* Risholmen i Øygarden, ein holme i Øygarden i Vestland
Det newzealandske kvinnelandslaget i fotball

**New Zealand sitt kvinnelandslag i fotball** er det kvinnelege landslaget i fotball for New Zealand. Det representerer landet i internasjonale fotballturneringar, og vert regulert av New Zealand Football. Landslaget spelte sin fyrste internasjonale kamp i 1975 og deltok i sin fyrste store meisterskap i 1983.

## Resultat i internasjonale meisterskap
*Resultata som er vist under er berre turneringar der New Zealand har delteke. Turneringar dei ikkje har tatt del i er ikkje førte opp.*
### [[Olympiske sommarleikar|Olympiske leikar]]

*  2008: Gruppespelet
*  2012: Kvartfinalen

*  2016: Gruppespelet
*  2020: Gruppespelet

### Verdsmeisterskapen

*  1991: Gruppespelet
*  2007: Gruppespelet
*  2011: Gruppespelet

*  2015: Gruppespelet
*  2019: Gruppespelet
*   2023: Gruppespelet

### Asiameisterskapen
*  1975: Vinnar

### Oseaniameisterskapen

*  1983: Vinnar
*  1986: Tredjeplass
*  1989: Andreplass
*  1991: Vinnar
*  1994: Andreplass
*  1998: Andreplass

*  2003: Andreplass
*  2007: Vinnar
*  2010: Vinnar
*  2014: Vinnar
*  2018: Vinnar

## Sjå òg
* Det newzealandske herrelandslaget i fotball

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* Nettsida til Football Ferns (Det newzealandske kvinnelandslaget)
* Profil hos FIFA
* Profil hos OFC
Det australske kvinnelandslaget i fotball

**Australia sitt kvinnelandslag i fotball** er det kvinnelege landslaget i fotball for Australia. Det representerer landet i internasjonale fotballturneringar, og vert regulert av Football Australia. Landslaget spelte sin fyrste internasjonale kamp i 1979 og deltok i sin fyrste store meisterskap i 1983.

## Resultat i internasjonale meisterskap
*Resultata som er vist under er berre turneringar der Australia har delteke. Turneringar dei ikkje har tatt del i er ikkje førte opp.*
### [[Olympiske sommarleikar|Olympiske leikar]]

*  2000: Gruppespelet
*  2004: Kvartfinale

*  2016: Kvartfinale
*  2020: Fjerdeplass

### Verdsmeisterskapen

*  1995: Gruppespelet
*  1999: Gruppespelet
*  2003: Gruppespelet
*  2007: Kvartfinale

*  2011: Kvartfinale
*  2015: Kvartfinale
*  2019: Åttandedelsfinale

### Asiameisterskapen

*  1975: Tredjeplass
*  1980: Tredjeplass
*  2006: Andreplass
*  2008: Fjerdeplass

*  2010: Vinnar
*  2014: Andreplass
*  2018: Andreplass
*  2022: Kvartfinale

### Oseaniameisterskapen

*  1983: Andreplass
*  1986: Andreplass
*  1989: Tredjeplass
*  1991: Andreplass

*  1994: Vinnar
*  1998: Vinnar
*  2003: Vinnar

## Sjå òg
* Det australske herrelandslaget i fotball

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* Nettsida til Matildas (Det australske kvinnelandslaget)
* Profil hos FIFA
* Profil hos AFC
Det newzealandske herrelandslaget i fotball

**New Zealand sitt herrelandslag i fotball** er det mannlege landslaget i fotball for New Zealand. Det representerer landet i internasjonale fotballturneringar, og vert regulert av New Zealand Football. Landslaget spelte sin fyrste internasjonale kamp i 1922 og deltok i sin fyrste store meisterskap i 1973.

## Resultat i internasjonale meisterskap
### Verdsmeisterskapen
*  1982: Gruppespelet
*  2010: Gruppespelet

### FIFA Confederations Cup

*  1999: Gruppespelet
*  2003: Gruppespelet

*  2009: Gruppespelet
*  2017: Gruppespelet

### Oseaniameisterskapen

*  1973: Vinnar
*  1980: Gruppespelet
*  1996: Semifinalen
*  1998: Vinnar
*  2000: Andreplass

*  2002: Vinnar
*  2004: Tredjeplass
*  2008: Vinnar
*  2012: Tredjeplass
*  2016: Vinnar

## Sjå òg
* Det newzealandske kvinnelandslaget i fotball

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* Nettsida til All Whites (Det newzealandske herrelandslaget)
* Profil hos FIFA
* Profil hos OFC
Det australske herrelandslaget i fotball

**Australia sitt herrelandslag i fotball** er det mannlege landslaget i fotball for Australia. Det representerer landet i internasjonale fotballturneringar, og vert regulert av Football Australia. Landslaget spelte sin fyrste internasjonale kamp i 1922 og deltok i sin fyrste store meisterskap i 1980.

## Resultat i internasjonale meisterskap
### [[Olympiske sommarleikar|Olympiske leikar]]
*  1956: Kvartfinale
*  1988: Kvartfinale

### Verdsmeisterskapen

*  1974: Gruppespelet
*  2006: Åttandedelsfinale
*  2010: Gruppespelet

*  2014: Gruppespelet
*  2018: Gruppespelet
*  2022: Åttandedelsfinale

### FIFA Confederations Cup

*  1997: Andreplass
*   2001: Tredjeplass

*  2005: Gruppespelet
*  2017: Gruppespelet

### Asiameisterskapen

*     2007: Kvartfinale
*  2011: Andreplass
*  2015: Vinnar

*  2019: Kvartfinale
*  2023: *Kvalifisert*

### Oseaniameisterskapen

*  1980: Vinnar
*  1996: Vinnar
*  1998: Andreplass

*  2000: Vinnar
*  2002: Andreplass
*  2004: Vinnar

## Sjå òg
* Det australske kvinnelandslaget i fotball

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* Nettsida til Socceroos (Det australske herrelandslaget)
* Profil hos FIFA
* Profil hos AFC
Loch Lomond and the Trossachs nasjonalpark

**Loch Lomond and the Trossachs nasjonalpark** (skotsk-gælisk *Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn is nan Tròisichean*) er ein nasjonalpark i Skottland. Han var den fyrste av to parkar oppretta av Det skotske parlamentet i 2002. Parken ligg rundt innsjøen Loch Lomond, og omfattar fleire fjellkjeder der Trossachs er den mest kjende.

Parken strekker seg til å dekka store delar av vestdelen av det sørlege høglandet, som ligg nord for byområdet Glasgow, og inneheld mange fjell og innsjøar. Han er den fjerde største nasjonalparken på dei britiske øyane, med eit totalt areal på 1 865 km² og ei grense på rundt 350 km i lengde. Han har 21 fjell (*[[Munro|munros]]*, fjell høgare enn 914 meter), inkludert Ben Lomond, Ben Lui, Beinn Challuim, Ben More og to toppar kalla Bein Vorlich) og 20 *corbetts* (fjell på mellom 762 og 914 meter).

Parken strekker seg over highlandforkastinga, som deler han inn i to særskilde regionar, lågland og høgland, som er klart forskjellige i underliggande geologi, jordtypar og topografi. Endringa i bergart er tydelegast ved sjølve Loch Lomond, sidan forkastinga går over øyane Inchmurrin, Creinch, Torrinch og Inchcailloch og over ryggen til Conic Hill. I sør ligg grøne jorder og dyrka mark; mot nord ligg det  fjell.

Loch Lomond and The Trossachs National Park ligg nær det tett folkesette Central Belt i Skottland, og området har lenge vore populært blant vitjande. Hovudattraksjonane er å sjå på natur og dyreliv, turgåing, klatring, vassport og andre utandørsaktivitetar. I 2017 var det 2,9 millionar besøk i parken, der 2,1 millionar var dagsbesøk og 783 000 blei gjort av besøkande som overnatta i parken.

## Dyreliv

Over 200 fuglearter og over 25 % av alle plantearter som ein kjenner til at finst i Storbritannia, er registrert i nasjonalparken. Parken er heimstad for mange av artane som er mest assosierte med det skotske høglandet, som tiur, hjort, ekorn, skotsk villkatt, kongeørn, vandrefalk, orrfugl, musvåk og fiskeørn.

Beverar er òg no til stades i parken, med teikn på beveraktivitet som blei observert ved Loch Achray i Trossachs under ei undersøking utført vinteren 2017–18. Ein trur  beverane hadde spreidd seg dit frå den eksisterande bestanden ved elva Tay. Ein koloni av wallabyar (pungdyr som ser ut som kenguruar, men er mindre) har budd på Inchconnachan, ei øy i Loch Lomond, sidan 1940 då dei blei innførte som ein framand art frå Australia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Loch Lomond and the Trossachs nasjonalpark|Loch Lomond and the Trossachs nasjonalpark]]» frå ,  den 1. august 2023.*  

## Litteratur

* «Wild Park 2020 - Our Biodiversity Action Plan»  (PDF). *Loch Lomond and The Trossachs National Park Authority*. Juli 2016.
* «SNH Commissioned Report 376: The Special Landscape Qualities of the Loch Lomond and The Trossachs National Park» (PDF). *Scottish Natural Heritage*. 2010.

## Bakgrunnsstoff
Narve Hoff

**Narve Hoff** () er ein tidlegare idrettsutøvar frå Ålesund. Han vart norsk meister i spydkast i 1985 og 1987, tildelt kongepokalen i 1987. I tida før han satsa på friidrett, spelte Hoff fleire sesongar volleyball med Ålesund VK i den norske toppserien.

## Aktiv
Hoff sette personleg rekord og fylkesrekord med 76,16 meter heime i Ålesund den 19. juni 1982. Under gunstige kast-tilhøve i Liabygda i Stranda 25. september 1984 smekka han til med 83,64 meter. Prestasjonen sende han opp på åttandeplassen i norsk spydkasting med den dåverande spydtypa. Under Friidretts-NM 1985 kasta han nesten like langt då han vann NM-gull og viste karar som Per Erling Olsen og Reidar Lorentzen til andre- og tredjeplass. 

Hoff deltok i EM i friidrett 1986 i Stuttgart. Med 75,14 m i kvalifiseringa mangla han i underkant av 3 meter på å nå finalen, enda dermed på 22. plass. Ved noregsmeisterskapen i Nesbyen den 16. august 1987 presterte Hoff sitt livs beste kast med den nye spydtypen. 78,54 meter gav han ikkje berre gullmedaljen, men sikra også at han vart tildelt kongepokalen. Dei neste åra var Hoff plaga av skade, kom aldri tilbake på eit høgt nivå i spydkast.

Hoff var ein spenstig kar som vart norsk meister i lengde utan tilløp i 1982, 1983, 1984, 1987, 1989, 1990 og 1992. Han var etter tur medlem i Aksla Idrettslag, Idrettslaget Valder, Ålesund FIK og Mørejarl Friidrettsklubb.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1982 i Porsgrunn: Nr 6 – 69,36 m
*1983 i Trondheim: Nr 7 – 64,14 m
*1984 i Øvre Årdal: Nr 7 – 71,38 m
*1985 i Bærum: Gullmedalje – 83,54 m, fram Per Erling Olsen (77,50 m)
*1986 i Sandnes: Bronsemedalje – 74,10 m
*1987 i Nesbyen: Gullmedalje – 78,54 m, fra Reidar Lorentzen (78,10 m)
*1989 i Stjørdal: Bronsemedalje – 69,30 m
*1990 i Moss: Nr 5 – 68,80 m
*1991 i Fana: Nr 10 – 63,72 m
*1992 i Mosjøen: Nr 8 – 66,54 m
*1993 i Tønsberg: Bronsemedalje – 69,02 m
*1994 på Jessheim: Nr 9 – 63,10 m

## Kjelder

*friidrett.no
*Bergens Arbeiderblad 27. september 1984
*Arbeiderbladet 3. august 1985
*Arbeiderbladet 17. august 1987
Erlend Svardal Bøe

**Erlend Svardal Bøe** () er ein politikar frå Florø som sidan 2021 har representert valkrinsen Troms og partiet Høgre på Stortinget.

## Karriere
Etter å ha fullført vidaregåande skule i heimbyen, flytta Bøe nordover i landet og studerte statsvitskap ved Universitetet i Tromsø. Frå februar 2015 til januar 2017 var han generalsekretær i Unge Høgre. 
Hausten 2015 fekk Bøe plass i Tromsø bystyre og vart då vald til leiar av Høgre si gruppe i bystyret. I 2019 gjorde Høgre eit heller svakt kommuneval, Bøe tok deretter på seg å halde fram som gruppeleiar.

Ved stortingsvalet 2021 var Bøe Troms Høgre sin fyrstekandidat. Han fekk då fylket sitt fjerdemandat og tok sete på Stortinget. På Stortinget er han medlem i Helse og omsorgskomiteen.

## Kjelder

*iTromsø 26. september 2019
*

## Bakgrunnsstoff
Det vietnamesiske kvinnelandslaget i fotball

**Vietnam sitt kvinnelandslag i fotball** er det kvinnelege landslaget i fotball for Vietnam. Det representerer landet i internasjonale fotballturneringar, og vert regulert av Liên đoàn Bóng đá Việt Nam. Landslaget spelte sin fyrste internasjonale kamp i 1997 og deltok i sin fyrste store meisterskap i 1998.

## Resultat i internasjonale meisterskap
*Resultata som er vist under er berre turneringar der Vietnam har delteke. Turneringar dei ikkje har tatt del i er ikkje førte opp.*

### Verdsmeisterskapen
*   2023: Gruppespelet

### Asiameisterskapen

*  1999: Gruppespelet
*  2001: Gruppespelet
*  2003: Gruppespelet

*  2006: Gruppespelet
*  2008: Gruppespelet
*  2010: Gruppespelet

*  2014: Sjetteplass
*  2018: Gruppespelet
*  2022: Kvartfinale

### Asialeikane

*  1998: Gruppespelet
*  2002: Gruppespelet

*  2006: Gruppespelet
*  2010: Gruppespelet

*  2014: Fjerdeplass
*  2018: Kvartfinale

## Sjå òg
* Det vietnamesiske herrelandslaget i fotball

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* Nettsida til Det vietnamesiske kvinnelandslaget
* Profil hos FIFA
* Profil hos AFC
Haag-domstolen

**Haag-domstolen** kan visa til:

* Den faste skilsdomstolen (fransk: *Cour permanente d'arbitrage*)
* Den faste domstolen for mellomfolkeleg rettspleie (fransk: *Cour permanente de justice internationale*)
* Den internasjonale domstolen (ICJ) (fransk: *Cour internationale de justice*)
Flona

**Flona** er ei øy mellom Radøy og Toska i Alver kommune i Vestland. Øya har vegsamband til Toska i vest og Radøy aust.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Teateret i Thorikos

**Teateret i Thorikos** (gresk ), som ligg nord for Lávrio, var eit gamalt gresk teater i demosen Thorikos på Attikí i Hellas.  Det er eit av dei eldste kjende greske teatera og vart bygd rundt 525–480 f.Kr. Utforminga av teateret er uvanleg, sidan det er avlangt i staden for å vera forma i den typiske halvsirkelen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Theatre of Thorikos|Theatre of Thorikos]]» frå ,  den 2. august 2023.*