open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Songvår fyrstasjon

**Songvår fyrstasjon** er eit kystfyr i Kristiansand kommune i Agder. Det vart tent først gong 1. november 1888. Det første fyret var eit lite trefyr. Sjølve fyrlykta var bygd inn i det eine hjørnet av bustadhuset. 

Songvår fyr er ikkje, som ein kunne tru, plassert på ei øy med namn Sognvår. Fyret ligg på Hellersøy, mens naboøya i nord heiter Songvår. I 1886 avgjorde fyrdirektøren at fyret skulle heite Songvaar fyr. Namnet er unikt, noko som var og er ønskeleg for fyr. Det finst fleire øyar som heiter Helersøy langs kyste, og berre i Søgne er det fem.

I tillegg til fyrbygningen av tre, vart det bygd uthus med fjøs og høylåve, ein oljebod og båtnaust med opptrekk. Fyrvaktaren fekk bidrag frå Jorddyrkningsfondet og heldt ei ku, nokre høner og eit par sauer.

## Det andre fyret
I 1950 vart det bygd eit nytt maskinrom på Songvår. Eit nytt fyrtårn, 14 meter høgt vart tilbygd i 1955. Linseapparatet frå 1888 vart med over i det nye tårnet. Det gamle vart rive og materiala frakta til land. Grunnmuren står framleis.

Songvår hadde bufast familiebetjening fram til 1955, då det vart innført skiftordning. Fyrstasjonen vart betjent av fyrmeister, to betjentar pluss reservebetjent.

Fyret vart automatisert og avfolka i 1987. Då vart drifta lagt om til solcellepanel og ein del av maskinrommet vart ominnreda til batterirom med ein batteribank på 380 batteri. 40 solcellepanel vart montert i eit stativ utanfor.

## Dagens fyr
18. februar 2004 fekk den då 118 år gamle fyrlykta avløysing og vart erstatta av ein ny og moderne i eit 10,5 meter høgt plasttårn. Dagens fyrlykt vert drive av seks solcellepanel som er integrert i fundamentet og i snøskjermar rundt lykta. I tillegg har anlegget eige aggregat.

## Bakgrunnen for fyrplasseringa
Det har vore særs mange forlis i det utrygge farvatnet mellom Ryvingen fyr ved Mandal og Oksøy fyr ved Kristiansand, ei strekning på om lag 20 nautiske mil i luftlinje. Den direkte årsaka til at arbeidet med Songvår kom i gang, var at kvalkokeriet «Vardøhus» gjekk ned like ved i 1887 med 46 menneske om bord.

## Fauna
Hellersøy har eit rikt fugleliv og alt i 1935 vart det innført visse verneavgjersler. I 1981 vart øya freda som fuglereservat etter Naturvernloven. Det er ilandstigningsforbod og forbod mot å gå utanom sjølve fyrområdet mellom 15. april og 15. juli.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Songvår fyr|Songvår fyr]]» frå , den 7. oktober 2008.* 

### Andre kjelder
* 
*
Hatholmen fyrstasjon

**Hatholmen fyrstasjon** er eit fyr som ligg på Indre Hatholmen i Mannefjorden midt i innseilingen til Mandal i Agder.

Fyret vart oppretta i 1867 og hadde bemanna drift fram til 1984 då det vart avfolka og automatisert. Den 6. mai 1991 overtok Mandal Kystlag drifta og vedlikehaldet av fyret. Fyret vart bygd samstundes med Ryvingen fyrstasjon og har funksjonelt og visuelt samband med denne.

Sjølve fyrbygningen er i tre og er eit 1 1/2 etasjar høgt bustadhus med tilhøyrande lykterom. Fyret har 4. ordens linseapparat frå 1931. Det vart ombygd til solcelledrift i 1985.

Anlegget omfattar elles uthus, hønsehus, maskinhus og oppheng for taubane, trapper og bru, samt naust og landing. Anlegget vart tilrettelagt som bustad av fyrmeisteren og familien hans og på holmen finst hage og bedd.

Hatholmen fyrstasjon er i dag freda etter lov om kulturminne.

Det er i sommarmånadane høve for overnatting på fyret eller såkalla «fyrferie».

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Bakgrunnsstoff
* Informasjonsside for Mandal Kystlag 
* Hagevokster og hagebruk på Hatholmen fyr
* Ville planter på Hatholmen fyr
*

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hatholmen fyr|Hatholmen fyr]]» frå , den 7. oktober 2008.* 
 

### Andre kjelder
* 
*
Markøy fyrstasjon

**Markøy fyrstasjon** er ein tidlegare fyrstasjon på øya Markøy i Selørarkipelet vest for Lindesnes, rett sør av Sælør. Markøy fyr var i drift frå 1725 til 1844.

Då fyret på Lindesnes vart tent for andre gong i 1725, vart òg Markøy sett i drift slik at desse to fyra ikkje skulle forvekslast med Skagen fyr på danskesida.

Markøy fyr bestod opphavleg av ei fyrgryte plassert rett på fjellet. I 1822 vart det bygd eit lukka kolblussfyr på steintårn. Ruinane viser steintårnet frå 1822. Sjølve glashuset er forfalle. Det ligg glasbitar i slagget under steintårnet i dag som truleg er restar etter glashuset.

Det budde fyrvaktarfamilie på Markøy til fyret vart lagt ned i 1844. Øya gav nok høy til eit par kyr og 3-4 sauer. Øyfolket skal òg ha dyrka rug på ei lita slette.

I dag kan ein sjå tufter etter fleire bygg samt vegen ned til sjøen.

Kol til fyret vart ført på land på Kålodden. Då kolet skulle berast opp til fyret, kom folk frå heile soknet. Løna var dårleg, men det var gratis brennevin så lenge arbeidet varte. Forbruket vart påtalt og inspektøren måtte ikkje føre større brennevinsutgifter enn 3 riksdalar i rekneskapen.

Ei hollandsk losbok frå 1500-talet fortel om ein varde på Markøy. Denne er i dag borte. Nedteikninga viser at Markøy alt då var viktig for navigasjonen inn i Skagerrak.

Namnet Markøy kjem truleg frå «Mark» - eit merke - som i tydinga sjømerke.

Ruinane av fyret på Markøy er freda etter lov om kulturminner. Området er vernet som naturreservat etter lov om naturvern.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Markøy fyr|Markøy fyr]]» frå , den 7. oktober 2008.* 

### Andre kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Søndre Katland fyrstasjon

**Søndre Katland fyrstasjon** er eit fyr som ligg på 2,5 sjømil ut frå Farsund i Agder. Det er eit leifyr i innseglinga til Farsund og uthamna Loshavn. Søndre Katland er særs utsett for vêr og vind og er ei dårleg hamn. 

Fyret vart bygd i betong samstundes med Grønningen fyr utanfor Kristiansand. Begge desse fyra vart sett i drift 1. september 1878. 

Under stormar har sjøen slått inn vindauga i 2. etasje og gjeve store vasskadar. Heile fyrbygningen kunne bli overskyld og sjølv pipa kunne verte fylt med vatn. Hamna på innsida av skjeret hadde opphavleg eit naust av tre. Etter at hard sjø øydela bygningen, vart han erstatta av ein bunkersliknande betongkonstruksjon som kunne verne båtane. 

Då fyret var bemanna og matauk var viktig hadde ein kjøkkenhage i jordkassar som vart teke i hus kvar haust. 

Fyret vart avbemanna i 1948.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* Bilete
* Søndre Katland fyr
Lista fyrstasjon

**Lista fyrstasjon** er eit fyr som ligg på Ytre Listalandet i Farsund kommune i Agder. Fyret bestod tidlegare av tre fyrtårn, men i dag står berre eitt att. Det første fyret vart tent i 1836. 

Fyrtårnet er bygd i hogd granitt og er frå 1833 og er 34 meter høgt. Det hurtigblinkande linseapparatet er framleis i drift. Frå 1853 til 1874 stod det tre fyrtårn av denne typen på stasjonen. Dette var fordi det var nødvendig for å skilje  Lista frå andre fyr. Stasjonen omfattar maskinhus, bustader med tilhøyrande uthusfunksjonar, uthus, tuft etter smie, veg til landing, samt naust. Fyrstasjonen har ein vêrstasjon og kystmeldingsteneste i tillegg til fyrdrifta. Området er avsett til landbruks-, natur-, og friluftsformål i kommuneplanen for Farsund.

Fyrstasjonen er et karakteristisk landemerke i det flate, særeigne og rike kulturlandskapet på Lista. Fyrtårnet er det einaste høge steintårnet i regionen og sjeldan i norsk fyrhistorisk samanheng. Fyrmeisterbustaden med uthus er av dei få bygningane ved fyrstasjonane her i landet frå byrjinga av 1800-talet, og har derfor høg aldersverdi. Linseapparatet har fyrteknisk verdi.

Lista fyrstasjon har miljøskapande verdi slik det ligg samla og avgrensa av steingjerde i det opne landskapet. Fyrstasjonen er viktig langs Listakysten, som er den største skipskyrkjegarden i landet. Eitt av dei tre tårna vart flytta og gjenreist som Halten fyr i Sør-Trøndelag. 

## Klima
Vêrstasjonen på Lista fyr har vore i drift sidan juli 1919 og har synopnummer 1427. Stasjonen ligg 14 meter over havet. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lista fyrstasjon|Lista fyrstasjon]]» frå , den 7. oktober 2008.* 
 

### Andre kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Lista fyr
*
Varnes fyrstasjon

**Varnes fyrstasjon** er eit fyr som ligg på sørsida av inngangen til Listafjorden i Farsund kommune i Agder. Det ligg om lag 10 km nord for Lista fyrstasjon. 

Det vart oppretta fyr her i 1836, samstundes med at Lista fyr vart bygd. Fyrvaktaren ved Lista var forplikta til å halde ein fyrvaktar til å halde oppsyn med Varnes. Denne ordninga opphøyrde i 1879. Her låg ein trebygning med uthus og naust. Fyret vart avfolka og automatisert i 1950 og det vart bygd ei fyrlykt i staden. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 
* Museumsnett: Varnes fyr
Vibberodden fyrstasjon

**Vibberodden fyrstasjon** er eit fyr som ligg ved Rekefjord ved innseglinga til Eigersund. 

Fyret vart bygd i 1855, lik etter at Eigerøy fyr stod ferdig i 1854. Dei to fyra fungerer i samspel der Eigerøy fyr fungerer som kystfyr og Vibberodden fyr fungerer som innseglingsfyr. Sjølve fyrlykta var bygd inn i mønet på fyrbygningen. Stasjonen vart betjent av ein fyrfamilie fram til fyret vart automatisert og avfolka i 1977. Det vart då bygd eit lyktehus på ei søyle føre den gamle fyrbygningen. Etter den tid har fyrbygningane vorte nytta som klubbhus for dykkarar i Eigersund

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 
*
Kvassheim fyrstasjon

**Kvassheim fyrstasjon** er eit fyr i Hå kommune på Jæren i Rogaland. Det vart bygd i 1912 og vart det siste leddet i utbygginga av fyra på Jæren.

Stasjonen dannar eit system i lag med Obrestad og Feistein fyr, som begge vart bygd for å leie trafikken trygt forbi jærkysten. Trass i at det var to andre fyr på Jæren, var det stadig forlis, og i 1906 vart det bygd eit tåkesignal med knall like sør for der Kvassheim fyr står i dag. Dette tåkesignalet vart nedlagd då fyret vart bygd i 1912. Fyret vart ustyrt med tåkelur som igjen vart erstatta med tyfon i 1956. I 1990 vart fyret automatisert og avfolka. 

I 2002 vart fyret gjeve Jæren Friluftsråd, og arbeidet med å pusse opp, restaurere og bygge om det gamle fyret starta. I dag vert fyret òg kalla Friluftsfyret Kvassheim og det er i dag kafé i den gamle fyrbygningen. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 
*
Carlos Botelho (1899-1982)

**Carlos Botelho** () var  ein portugisisk målar, illustratør og karikaturteiknar. Arbeida hans er vist ved  Chiado Museum og Museu Calouste Gulbenkian i Lisboa og ved San Francisco Museum of Modern Art.


Carlos Botelho, Ecos da Semana - Em Paris, Maio 1929, tinta-da-china sobre papel, 44,5 x 30,5 cm.jpg|*Ecos da Semana - Em Paris*, mai 1929, blekk på papir
Carlos Botelho, My Father, 1937, oil on board, 73 x 60 cm.jpg|'Far min', 1937, olje på bord
Carlos Botelho, Lisbon Bouquet - Ramalhete de Lisboa, 1935, oil on board, 72 x 100 cm.jpg|*Ramalhete de Lisboa*, 1935, olje på lerret
Carlos Botelho, Lisbon - S Cristóvão, 1937, oil on canvas, 62 x 78 cm.jpg|*Lisboa – S. Cristóvão*, 1937, olje på lerret
Carlos Botelho, Nocturnal - New York, 1940, oil on board, 78 x 61 cm.jpg|*Noturno - [[New York by|Nova Iorque]]*, 1940, olje på bord
Carlos Botelho, Velho Casario, 1958, têmpera sobre tela, 46 x 55 cm.jpg|*Velho Casario*, 1958, tempera på lerret
Carlos Botelho, Lisboa - Lisbon, 1962, oil on canvas, 54 x 76,5 cm,.jpg|*Lisboa*, 1962, olje på lerret


## Bakgrunnsstoff
*Portugisisk biografi med biletdøme
Flatholmen fyrstasjon

**Flatholmen fyrstasjon** er eit fyr som ligg på ein flat holme ved Jæren i Sola kommune i Rogaland. 

Fyret vart oppretta i 1862 og består av eit enkelt trefyranlegg med bustad, uthus og fyrlykt, samt eit naust. Fyret ligg utanfor Tananger, og trass i kort veg frå kysten er ho berre tilgjengeleg når vêret tillet det. 

I 1894 forsvann fyrvaktaren på havet då han og sonen kollsegla på veg til fyret. Dei to døtrene hans stod i fyret og såg hendinga, og medan redningsaksjonen pågjekk heldt dei to jentene fyret i drift. 

Fyret vart avfolka og automatisert i 1984 og har sidan den gong stått tomt. Det vart i dag jobba med planar om å opne fyret for publikum. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 
*
Treskreppa

«**Treskreppa»** er ein norsk springar som for det meste funnen i Telemark, men slåtten har og vore nytta i Numedal, der han er kalla «**Ramsen»**. Rikard Berge gissa på at dette var ein slått Myllarguten skulle ha etter Nils Rekve. Det er og truleg at slåtten kjem frå Olav Napper. Tonematerialet i slåtten er lett attkjenneleg og durprega. 

Slåtten er kalla «Treskreppa» etter eit møte mellom Myllarguten og ein kar som for med treskreppe på ryggen:

:*Myllargyten kom av Kongsberg-marknaden, og Millom [[Kongsberg]] og [[Vollane]] raaka han ein mann som gjekk bar på ei treskreppe. Han fór og selde dropar og andre lækjeraadir. Myllaren bar på feleskrine sitt. Dei kom til røds med einannan vonums meir. «Du er visst spelemann du?», sa mannen med treskreppa. «Aa nei da, nei da!» sa Myllaren. «Dettin e’ bare ett fillebraat eg har handla ti meg.» Dei sette seg i vegbrauti og rødde. Myllaren fekk noko dropar av honom som skulde vera gode for all ting til kalle. Men vilde ikkje mannen tulle ein slaatt, sa Myllaren, so skulde han spela. Nei, de kunde han ikkje; hadde aldri i verdi kunna tulla, han ikkje. Men Myllaren hadde daa aldri raaka nokon som ikkje hadde kunna ein einaste slaatt, lét han til. Og so vart de til de at mannen tulla noko av ein slaatt, de vesle han kunde. Den kunde Myllaren vel, og mykje lenger og heilare. Han spela den og mange andre for mannen. De var «Treskreppa», de. Og sidan kalla Myllaren aldri den slaatten noko anna.* (Berge: Myllarguten-Gibøen).

Rikard Berge skriv og at slåtten var mykje nytta av Håvard Gibøen, og kallar slåtten «ein glad og lett springar».

Talleiv Røysland nytta slåtten som tone for visa «No æ det joli au», som seinare vart spela inn av Øyonn Groven Myhren. 

### Variantgruppa

Slåttegruppa har katalognummer 507 i Hardingfeleverket. Slåtten er og skriven ned av Gregar Nordbø, og det finst ein variant etter Olav Midtbø (*Ho Kjersti sjøl*). Desse formene er ikkje med i lista.

* a: *Treskreppa*, etter Gunnleik Smedal, Seljord. Nedskrift Eivind Groven 1921 (G 564). Slåtten er etter Olav Napper, Fyresdal.

* b: *Jåle-Ragnhild*, etter Harald Manheim, Seljord. Nedskrift Arne Bjørndal 1911 (B 152). Slåtten flettar ihop Treskreppa med tak frå springaren Jåle-Ragnhild (dei 16 taktene i midten). Manheim hadde slåtten etter far sin, Egil Manheim, som atter hadde lært han av Leiv Sandsdalen kring 1860. Stevet er og knytt til Jåle-Ragnhild.

* c: *Springar etter [[Knut Vandringen]]*, etter Johannes Dale, Tinn. Nedskrift Eivind Groven 1961 etter opptak i NRK (G 1346, NRK magn. 2073).

* d: *Kjempa*, etter Olav Flåto, Hovin. Nedskrift Eivind Groven 1960 etter opptak i NRK (G 1172, NRK Magn. 1768).

* e: *Ramsen*, etter Olav Løndal, Tuddal. Nedskrift Eivind Groven 1964 etter opptak i NRK (G 1468, NRK magn. 1969).

* f: *Ramsen*, etter Hauk Buen, Jondalen i Buskerud. Nedskrift Eivind Groven 1964 (G 1467).

* g: *Springar etter [[Kari Bakkerud]]*, etter Odd Bakkerud, Nesbyen. Nedskrift Sven Nyhus 1977. Bakkerud lærte slåtten av mor si, som hadde spela hardingfele i unge år.
Styre

**Styre** er eit ord med fleire tydingar:

* Eit **styre** som leiar ein organisasjon eller ei bedrift.
* Styre på båt
* Ror på fartøy
* Ror på fly
* Styre på køyretøy
Kvitsøy fyrstasjon

**Kvitsøy fyrstasjon** er eit fyr som ligg på Kvitsøy. Fyret har ei historie som går tilbake til år 1700, då Henrich Petersen sette på ei vippefyr i Ydstebøhamn. Fyret bestod av ei mast som hadde påmontert ei tverrvippe. I enden av denne var det festa ei «eldpanne» som vart fylt med kol og heist 6 meter over bakken. Ein modell av vippefyret står i dag like i nærleiken av det noverande fyrtårnet. 

I 1829 vart vippefyret erstatta med eit 18 m høgt sekskanta fyrtårn med kolbluss på toppen. I 1859 vart tårnet gjort 7 m høgare og utstyrt med oljefyrt fyrbluss samt eit linsesystem. Toppen av fyret er no 45 m over havflata. Fyret har 2. ordens lysblinkapparat frå 1910 då lyktehuset vart fornya. I 1938 vart fyret elektrifisert, og i 1969 automatisert og avfolka. Fyret er i dag freda etter lov om kulturminne. Det går ein tursti opp til fyret og vidare ut til havet i vest. 

Fyrtårnet er i dag det eldste steintårnet i landet som framleis er i bruk. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Tungenes fyr

**Tungenes fyrstasjon** er eit fyr som ligg på Tungenes, det nordlegaste punktet på Jæren, i Randaberg kommune i Rogaland fylke. Fyret vart oppretta i 1828 og nedlagd i 1984. I dag vart oppretta i 1828 av Stavanger Havnekommisjon. Hovudoppgåva for fyret var i staren å leie båttrafikken til Stavanger under sildefiske. 

Fyret vart nedlagd i 1984 og erstatta av ei fyrlykt på holmen Bragen like utanfor Tungenes. I dag vert det nytta som fyrmuseum. Fyret er innreidd slik det var då fyrmeisteren budde på fyret, om lag 1930. Det er òg sjøbrukssamlingar med ei unik båtsamling.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Nedlagde fyrstasjonar i Noreg

## Kjelder
* Tungenes fyr

## Bakgrunnsstoff
*
Geitungen fyrstasjon

**Geitungen fyrstasjon** er eit fyr som ligg på ei lita øy like sør for Skudeneshavn på Karmøy i Rogaland, på nordsida av Skudenesfjorden. 

Fyret vart teikna av ingeniør Jørgen M. Meinich i fyrvesenet og bygd i betong. Det originale 2. ordens linseapparatet er framleis i drift og delar av tåkeluren, ein diafon, samt radiofyret er bevart. På fyrstasjonen finn ein fyrassistentbustad og veg, landing og naust. Av den gamle fyrmeisterbustaden står berre tuftene att. Det same gjeld eit uthus. 

Geitungen fyr er særprega fyr frå seinare tid og eit viktig døme på betongarkitektur. Fyrbygningen er stort sett bevart som han vart bygd og har stor fyrhistorisk verdi. Fyret er derfor freda etter lov om kulturminne. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Vikeholmen fyrstasjon

**Vikeholmen fyrstasjon** er eit fyr som ligg på ein holme 800 meter sør for Skudeneshavn på Karmøy i Rogaland, på nordsida av Skudenesfjorden

Fyret vart bygd i 1849, først som eit mellombels fiskefyr under sildefisket på vinterhalvåret. I 1875 vart det noverande fyret bygd som eit av dei første i landet i betong. Det vart avfolka og automatisert alt i 1908 og erstatta av ei fyrlykt. Ein periode etter dette vart den gamle fyrbygningen nytta som bustad, men vart etter kvart fråflytta og forfalle. I 1965 tok Skudenes Sjømannsforening over fyret, og sidan den gong har det vorte nytta som overnattingsstad.

Den nye fyrlykta står oppført som *Vikaholmen* hos Kystverket.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 
*
Skudenes fyrstasjon

**Skudenes fyrstasjon** er eit fyr som ligg ved innseglinga til Skudeneshavn på Karmøy i Rogaland, på nordsida av Skudenesfjorden. 

Fyret vart oppretta i 1799. Fyrstasjonen ligg i eit klippelandskap og områda mellom klippene ber preg av å ha vorte nytta som beitemark. Her ligg den tidlegare fyrbygningen i tre med grunnmur etter lyktehus på det søraustlege hjørnet. I tillegg finst bustad og uthus. Det er òg spor etter eit kolhus og anlegg frå den andre verdskrigen i området. Fyrstasjonen vart nedlagt i 1924, lyktehus rive og bygningane seld. 

Fyrstasjonen ligg ytst på ein høg klippe i eit særprega landskap. Den høge alderen og at bygningane stor sett er som då dei vart bygd gjer at fyrstasjonen er freda etter lov om kulturminne. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Høgevarde fyrstasjon

**Høgevarde fyrstasjon** er eit fyr som ligg ved Avaldsnes ved Karmsundet på austsida av Karmøy. 

Fyrbygningen har eit høgt, rundt fyrtårn i gavlen og vart bygd i tegl i 1858. I 1859 vart bygningen bordkledd. Fyrstasjonen vart oppretta her i 1700 og med den høge alderen, samt at det finst ikkje liknande fyrbygningar i Noreg, er stasjonen freda etter lov om kulturminne. Stasjonen ligg i samanheng med tidlegare tollbod og fornminne. 

Fyret vart lagt ned i 1902 og er erstatta av eit lyktehus i nærleiken. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 
*
Sørhaugøy fyrstasjon

**Sørhaugøy fyrstasjon** eller **Tonjer fyrstasjon** er eit fyr som ligg 400 meter nordvest for Haugesund i Rogaland ved den nordlege inngangen til Karmsundet.

Fyret vart oppretta i 1846 og har ein fyrbygning i bordkledd tegl med tårn i gavlen. I tillegg finn ein naust og landing med brønnar, hage, steingardar, veg og tufter etter uthus. Fyret hadde eit linseapparat av 4. orden. Det finst restar etter tyske kanonstillingar like ved fyret. 

Fyrstasjonen er ein viktig del av det ytre hamnebilete og med stor alder og godt bevarte bygningar er fyrstasjonen freda etter lov om kulturminne. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Protoplanetariske tåker

Dette er ei lista over **protoplanetariske tåker**. Tåkene er lista opp i alfabetisk rekkjefølgje.

## Sjå òg

* Protoplanetarisk tåke
* Planetariske tåker
* Gasståke

## Kjelder
Fjøløy fyrstasjon

**Fjøløy fyrstasjon** er eit fyr som ligg i Stavanger kommune ved Kvitsøyfjorden mellom Tungenes og Vestre Bokn. 

Det vart bygd i 1849 og automatisert i 1977. Næraste nabo er Utstein Kloster på naboøya Klosterøy og vert derfor lett oversett av turistar. Fyret ligg vakkert til ved Kvitsøyfjorden og det er utsikt nord til Karmøy, vest mot Kvitsøy og sørover til Tungenes og Randaberg. Det er òg fine høve for fuglekikking. 
 
Det var sildefiskeria på midten av 1800-talet som gjorde at folk pressa på for å få bygt fyr her. I 1849 vart ikkje mindre enn åtte nye fyr sett i drift på strekninga frå Bergen til Stavanger. Fyret brann berre om nettene under sildefisket dei første åra. Sjølve fyrhuset målte 2,5x2,5 m. Det var ein bonde i nærleiken som stod for drifta. Snart kom det krav om å forlenge drifta, og i 1852 vart fyret drifta i sju månader og seinare, i 1855, ti månader. Fyret låg i seglingsleia til byen og var veldig viktig for ferdsla. I 1866 sette Fyrvesenet opp eit 70 m² stort hus som bustad for fyrvaktaren. Huset låg tett ved fyrlykta. I 1954 vart det bygd eit fyrtårn i betong og ny bustad for fyrvaktaren nedanfor sjølve lykta. Fyrvaktaren har i fritida laga ein kjøkkenhage rett ved huset. For at hagen skulle ligge i livd vart det bygd ein mur av stein rundt hagen. 

Bygningane er stengde for publikum, men ein kan vandre fritt i området rundt.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fjøløy fyr|Fjøløy fyr]]» frå , den 7. oktober 2008.* 
 

### Andre kjelder
* 
*
Utsira fyrstasjon

**Utsira fyrstasjon** er eit fyr som ligg på Utsira i Rogaland

Fyrstasjonen vart bygd 1843-1844 som eit tvillingfyr med to tårn med ein avstand på om lag 200 meter. Dette er det einaste tvillingfyret der begge tårna vart bygd innanfor same fyrområde. Tårna vart bygd i gråstein og innvendig fort med teglstein. Høgda på tårna vart avpassa slik at lyshøgda vart den same for begge to. Det eine fyret vart nedlagd i 1890 og står i dag utan lyktehus. 

Det andre fyret er i dag det høgastliggande fyret i landet med ei lyshøgd på 78,2 meter over havet og sjølve tårnet er 13,3 meter høgt. I 1890 vart det sett inn eit fransk 1. ordens lynblinkapparat som framleis er i bruk. 

Under andre verdskrigen vart dei opphavlege bygningane rundt fyret bombardert av engelske fly, så bygningan rundt fyret i dag er derfor bygd etter krigen. Fyret ligg i samanheng med resten av busetnaden på Utsira og det omliggande kulturlandskapet. 

Fyret vart avfolka hausten 2004. Samstundes vart fyret plukka ut til eit EU-prosjekt kalla *Pharos* der målet var å skape interesse og forståing for gamle europeiske steinfyr som kulturminne, teknisk vedlikehald og rehabilitering, ny bruk og offentlege tilgjenge. I tillegg til Noreg var Hellas, Kypros, England og Italia med i prosjektet med kvart sitt fyr. 

Utsira kommune oppretta då som mål at verksemda på Utsira fyrstasjon skal framstå som den viktigaste turistattraksjonen på Utsira. 

## Klima
Meteorologisk Institutt har ein vêrstasjonen på Utsira fyr som vore i drift 1860 og har synopnummer 01403. Stasjonen ligg 55 meter over havet. 

## Galleri

Fil:Utsira fyr78 2m.JPG
Fil:Utsira fyr3.jpg
Fil:Utsira_fyr2.jpg


## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
A Great Day in Harlem

**A Great Day in Harlem** eller **Harlem 1958** er eit svartkvitt gruppebilete frå 1958 av 57 jazzmusikarar på ei gate i Harlem i New York City.

Art Kane, ein frilansfotograf som jobba for magasinet *[[tidsskriftet Esquire|Esquire]]*, tok biletet rundt klokka 10, sommaren 1958. Musikarane hadde samla seg på 126th Street, mellom Fifth og Madison Avenue i Harlem. 

*Esquire* publiserte biletet i 1959 januarutgåva. Jean Bach, ein radioprodusent frå New York, gjenfortalte historia bak biletet i dokumentarfilmen sin *A Great Day in Harlem* i 1994. Filmen vart nominert i 1995 til Oscar for Beste dokumentar. 

Biletet var ei viktig brikke i Steven Spielberg-filmen *[[The Terminal]]*. I filmen har Tom Hanks rolla som Viktor Navorski, ein person som reiser til Sambandsstane på jakt etter autografen til saksofonisten Benny Golson, slik at han kan fullføre faren si samling av autografar frå musikarane på biletet.

## Musikarar i biletet

## Bakgrunnsstoff
* http://www.harlem.org/ - om biletet.
* http://www.a-great-day-in-harlem.com - om dokumentaren.
Springaren Ragnhild Hægard

«**Ragnhild Hægard»**, eller «**Nordlendingen»**, er ein norsk springar som er mykje nytta i Telemark. Slåtten er mellom anna forma ut av Hans Hansson Flatland og teken opp av Torkjell Haugerud. Ragnhild Hægard var ei jente frå Hægard i Tinn. Ho var god til å danse, og lika godt denne springaren. Det er og fortald at ho tralla på slåtten medan ho låg i barselseng. Namnet «Nordlendingen» peikar mot ei tilknyting til Vestlandet, der slåtten har vore nytta av mellom andre Ola Mosafinn. På Voss heiter springaren «kjepphesten». 

Det er rimeleg å tenkje seg at slåtten er komen til Telemark med Myllarguten, og seinare bygd ut der. 

### Variantgruppa

Slåtten har katalognummer 508 i hardingfeleverket. Dei fleste formene av slåtten er skrivne opp i Telemark, og ei form er frå Numedal. Forma etter Mosafinn, Kjepphesten, er ikkje teken med i lista.

* «Kjepphesten» vart skriven ned av Arne Bjørndal i 1908. Mosafinn hadde lært slåtten etter tralling, og Bjørndal trykte han i *Norske slåttar*. Bjarne Ljones hevdar at slåtten «ikkje har nære slektningar», men hardingfeleverket jamfører altså slåtten med denne slåttegruppa. Slåtten finst i Arne Bjørndals samling som nr 2235. Mosafinn skulle ha fått slåtten frå Jo Stakseng i Øvre Eidfjord, Jo i Gryteskardet dei kalla. Jo tralla slåtten for Ola medan han heldt ein kjepp opp som boge og lest som han spela. Etter denne trallinga var det at Ola bygde ut slåtten og gav han namnet «Kjepphesten».

* a: *Nordlendingen*, etter Torkjell Haugerud, Bø i Telemark. Nedskrift Eivind Groven 1961 etter opptak i NRK (G 1381, NRK magn. 53257). Ein nordlending er i Telemark det same som ein vestlending. Jmfr. Nordbø 67 og Ø 278.

* b: *Ragnhild Hægard*, etter Torkjell Haugerud, Bø i Telemark. Nedskrift Eivind Groven 1961 etter opptak i NRK (G 1361, NRK magn. 595).

* c:* Springar,* etter Einar Lund, Bø i Telemark. Nedskrift Arne Bjørndal 1911 (B 571). Lund hadde slåtten etter Halvor Flatland frå Bø.

* d: *Nordlendingen*, etter Olav R. Berge, Rauland. Nedskrift Eivind Groven 1920 (G 744). Den minste forma i gruppa.

* e: *Ragnhild Hægard*, etter Johannes Dale, Tinn. Nedskrift Eivind Groven 1960 (G 1284).

* f: *Ragnhild Hægard*, etter Einar Løndal, Tuddal. Nedskrift Truls Ørpen 1950 (Ø 406).

* g: *Ragnhild Hægard*, etter Sverre Eggerud, Rollag. Nedskrift Sven Nyhus 1976. Eggerud lærte slåtten av Tor Hagen, Veggli, kring 1920. Forma minner noko om *Kjepphesten*.
Asif Ali Zardari

**Asif Ali Zardari** () er tidlegare president i Pakistan og overhovud for Zardari-stammen. Zardari er enkemann etter den tidlegare statsministeren i landet Benazir Bhutto, som blei drepen i 2007.

## Politiske verv
Zardari har vore medlem i den pakistanske nasjonalforsamlinga og var miljøvernminister i den andre regjeringa til Benazir Bhutto. Han sat som senator i 1999, då senatet i Pakistan blei oppløyst gjennom kuppet til general Pervez Musharraf.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Asif Ali Zardari|Asif Ali Zardari]]» frå , den 8. oktober 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* BBC-profil av Asif Zardari
* Bhuttos mann løslatt (SBS World News, Australia) 
* Bhuttos mann innrømmer at han eier en GBP 4m-eiendom (''The Guardian'')
* Seoul Times: Zardari's Role in Pakistan Politics
Triangelgalaksen

**Triangelgalaksen** (katalogisert **M33** og **NGC 598**) er ein spiralgalakse som ligg rundt 3 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Triangelet. Etter Andromedagalaksen er Triangelgalaksen den næraste spiralgalaksen til Mjølkevegen. I motsetnad til Andromedagalaksen, som frå Mjølkevegen blir sett nesten ifrå sida, blir Triangelgalaksen sett meir på hell. Dette gjer at ein kan observera den indre strukturen til Triangelgalaksen mykje enklare.

## Karakteristikkar

Triangelgalaksen er over 50 000 lysår i diameter og er den tredje største galaksen i Den lokale gruppa, rangert etter Andromedagalaksen og Mjølkevegen.

## Kjelder
Økshammaren fyrstasjon

**Økshammaren fyrstasjon** er eit fyr som ligg på øya Selbjørn i Austevoll kommune i Vestland. 

Fyret vart først oppretta som eit fiskefyr som berre vart nytta under det rike sildefisket. Fyrbygningen i tre er frå 1861 med eit lyktehus frå 1875 i gavlen. Dette er lafta og bordkledd. Fyret vart lagt ned i 1918 og erstatta av ei fyrlykt like ved. Den opphavlege fyrlykta manglar i dag optikk. 

I tillegg til fyrbygningen finn ein uthus og veg til landingen. Landskapet er kupert med mange røyser, steingardar og grassflekkar som framleis vert nytta som beitemark. Området like ved er føreslått verna som naturreservat etter lov om naturvern. 

Som ein godt bevart representant for fiskefyra er Øksehamarane freda etter lov om kulturminne. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff

*
Skoltegrunnskaien fyr

**Skoltegrunnskaien fyr** er eit fyr ved Skoltegrunnskaien i Bergen, mellom Bryggen og Sandviken. 

Lyktehuset står på taket på ein av hamnebygningane og ligg i den historiske delen av hamneområdet i Bergen der ferjene til Shetland, Skottland og Newcastle tidlegare la til. Fyret vart oppretta i 1912. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg

## Kjelder
* 
*
Andrew Mountbatten-Windsor

**Andrew Mountbatten-Windsor** () er ein tidlegare britisk prins og hertug av York. Han er det tredje barnet og andre sonen til dronning Elizabeth II av Storbritannia og prins Philip, hertug av Edinburgh.

Etter fleire år med kontroversar kring vennskapen hans med den dømde overgrepsmannen Jeffrey Epstein og skuldingar om seksuell utnytting av Virginia Giuffre som syttenåring kunngjorde Andrew i oktober 2025 at han ikkje lenger ville bruka titlane sine fordi «the continued accusations about me distract from the work of His Majesty and the royal family. As I have said previously, I vigorously deny the accusations against me.» 30. oktober 2025 kunngjorde Buckingham Palace at kong Charles ville fjerna alle titlane, inkludert den som prins, frå Andrew: «His Majesty has today initiated a formal process to remove the Style, Titles and Honours of Prince Andrew. Prince Andrew will now be known as Andrew Mountbatten Windsor.» Mountbatten Windsor's profile was subsequently removed from the royal website.

Andrew vart i 1988 tildelt storkrossen av St. Olavs Orden.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
Holmengrå fyrstasjon

**Holmengrå fyrstasjon** (lokalt berre kalla *Grånen*) er eit kystfyr som ligg på den vesle øya Holmengrå, 7-8 km nordvest for Fedje i Nordhordland, ytst i Fedjefjorden og Fensfjorden, ved innløpet til Mongstad. 

Fyret vart oppretta i 1892 og er eit av dei mest vêrutsette fyra langs kysten. Landgang er derfor berre mogeleg i fint vêr. I dag vert det drive utleige av fyrbustaden, men ein kan risikere å verte sitjande vêrfast om vêret skulle verte verre. 
 
## Historie

Då fyrkommisjonen av 1828 vurderte nytt innseglingsfyr til Bergen kom dei først med framlegg om å byggje det på Holmengrå. Etter ei synfaring i 1851 valde dei i staden Hellisøy fyr og fyret her stod ferdig i 1855. I 1876 vart det sett opp ein varde på holmen. Holmengrå fyr stod ferdig i august 1892. På grunn av dei særs vanskelege landingstilhøva var det store problem å få frakta i land materiale til bygginga, og dette kunne berre gjerast i godt vêr. Bygginga vart derfor kraftig fordyra som følgje av dette. Fyrlyset stod opphavleg i taket på fyrvaktarbustaden. 

Huset var opphavleg plassert slik at sjøen vaska heilt opp til huset i tung sjø. Det vart bygt ein høg støypekant for hindre dette, men då dette ikkje hjelpte vart heile huset flytta til den høgaste staden på holmen. Det vert sagt at røynde folk på Fedje hadde åtvara fyrvesenet om denne faren, men at dei ikkje hadde teke omsyn til dette.

I 1940 og 1941 vart fyret utsett for eld frå allierte fly og fekk ein del skadar. 

Fyret vart radiofyr i 1947 og i 1948 vart det gjort framlegg å avbemmane fyret, sidan fyrvaktaren og kona hans kunne vere vêrfaste i lange periodar om vinteren, utan høve til å kome seg i land. Fyret fekk tåkelur, ein diafon, i 1954 og vart elektrifisert i 1955. Det vart då bygt eit maskinhus med dieselaggregat og eit 16 meter høgt mursteinstårn, og fyrlykta vart flytta frå fyrvaktarbustaden til dette tårnet. Samstundes vart fyret fråflytta og bustaden ominnreidd med hyblar for vaktmannskapet. Då oljeraffineriet på Mongstad kom i drift vart det ein sterk auke i skipstrafikken rundt fyret, og i 1975 vart det derfor montert racon. Fyret vart automatisert og fråflytta i 1986. 

## Skipsforlis ved fyret
 
Det har vore ei rekkje skipsforlis ved Holmengrå fyr i nyare tid:

* 20. september 1982: Lasteskipet «Hico» frå Stavanger sprang lekk og sokk ved Holmengrå fyr. Ingen omkom. 

* 9. januar 1983: Kornskipet «Bebko» havarerte nord for Holmengrå fyr. Dei sju sjøfolka vart berga i full storm. 

* 4. februar 1989: Fraktebåten «Coast Trader» gjekk ned ved Holmengrå. Mannskapet på fire vart redda i siste liten. 

* 25. september 1989: Smågasstankaren «Melrose» havarerte i storm sørvest for Holmengrå fyr. Alle vart berga.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg

## Kjelder
* 

### Referansar

__NOTOC__
Folkepølsa

**Folkepølsa** er eit revynummer skrive av Einar Schanke og Alfred Næss. Skodespelaren og imitasjonskunstnaren Rolf Just Nilsen framførte nummeret under revyen *Det går på by'n* på Chat Noir i Oslo hausten 1959.

Revynummeret tek utgangspunkt i det sosialdemokratiske fokuset på «folkeheimen» som prega samtida. Schanke og Næss vidareutvikla omgrepet - og forfatta ein humoristisk-satirisk tekst der «Folkepølsa» er utgangspunktet for ein debatt i Stortinget. Revynummeret blei særleg vellukka fordi Rolf Just Nilsen presenterte svært truverdige imitasjonar av framstående dåverande stortingspolitikarar: Just Nilsen innleier stykket med ein parodi av statsminister Einar Gerhardsen, og vekslar deretter mellom lett gjenkjennelege imitasjonar av fleire politikarar. Per Borten og Jon Leirfall frå Senterpartiet er representerte, det same er John Lyng frå Høgre og Stortingspresident Nils Langhelle (Arbeidarpartiet). Følgjande ord er tillagt Venstre-representanten Bent Røiseland: «Med pylså vår er du aldri nauen, beste pylså sidan Svartedauen».

## Kjelder

*Odd Bang-Hansen. *Chat Noir og norsk revy*. Oslo 1961: Cappelen.
Jon Leirfall

**Jon Leirfall** () var ein norsk politikar (Bondepartiet og Senterpartiet) frå Hegra i Stjørdal kommune i Nord-Trøndelag. Han var utdanna sivilagronom frå NLH i 1924. Sekretær i Bondepartiet i perioden 1929-33. Leirfall var gardbrukar og stortingsrepresentant frå 1945 til 1969, men gjorde seg òg kjent som historieforteljar, målstrevar og forfattar. I heimbygda vart han kalla Jon Bertemma, av di han budde på garden Bertem.

Jon Leirfall måtte under den andre verdskrigen flykte til Sverige saman med familien sin. Han skriv om opphaldet i Sverige i boka *I storm og stille. Blad frå minneboka*. Der fortel han mellom anna: «Hausten 1943 tok norsk militæropplæring og oppsetting av norske militæravdelingar i Sverige til. Dette er ei ganske fantastisk historie og eit klart brot på svensk nøytralitetspolitikk. Det strir mot all nøytralitet at ei krigførande makt får høve til å organisere militær verksemd mot ein fiende på nøytralt område.»

## Prisar og utmerkingar

* I 1962 blei han kommandør av *Finlands Lejons orden* 
* Frå 1969 riddar av 1. klasse av *[[St. Olavs Orden]]*
* I 1974 fekk han Melsom-prisen

## Bibliografi
* 1927 – *Undersøkelser over driftsmessige forhold i jordbruket*
* 1930 – *Håndbok for tillitsmenn*
* 1936 – *Jordspørsmålet i Norge. Et ordskiftegrunnlag for bygdeungdommen*
* 1939 – *Studieplan for jamstilling*
* 1960 – *Nordkalottens transportspørsmål*
* 1960 – *Det vestlandske jordbruket i frihandelsområdet*
* 1960 – *Har dei små bruka ei framtid?*
* 1962 – *Helleristningene i Hegra*
* 1968 – *Liv og lagnad i Stjørdalsbygdene*, 1. bind (3 delar)
* 1969 – *Steinvikholm. Borgen og byggherren*
* 1969 – *Meierifesten. Sant og usant frå Trøndelag*
* 1970 – *Stormaskina. Frå bygdelivet i gammeltida*
* 1970 – *Så seier soga. Mykleting og Marialyst i Borte-Pers tid*, med Eskeland og Hetland
* 1971 – *Soga om det store mannefallet*
* 1972 – *Soga om Tryggves fall*, med Hetland
* 1973 – *Mangt eg minnes om ei tid som var*
* 1973 – *Soga om Korvald Kyrre og den store hundestriden*, med Hetland
* 1975 – *Soga om det store kvinneåret*, med Hetland
* 1976 – *Vest i havet. Vesterhavsøyane gjennom tusen års norsk historie*
* 1977 – *Bra folk. Profilar i det gamle bygdesamfunnet*
* 1978 – *Soga om Oddvar Rådvill og Per Klipping*, med Hetland
* 1979 – *Tusen år på Man. Sagaøya i Irskesjøen*
* 1981 – *Sannferdige folk*, med Hetland
* 1983 – *Hegra kirke. Kirke og menighet 1536–1783–1983*
* 1984 – *Ute og heime*
* 1984 – *Soga om ølet fra Drafn*, med Hetland
* 1986 – *Old times in Norway*
* 1989 – *I storm og stille. Blad frå minneboka*

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Stortinget.no - Biografi
* Bøker av Jon Leirfall digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
* Utgjevingar av Jon Leirfall i BIBSYS ASk
Nils Langhelle

}}
**Nils Langhelle** (), fødd i Bergen, var ein norsk politikar som representerte Arbeiderpartiet.

Frå 1949 var han var vald inn på Stortinget som representant frå Bergen, og møtte fast fram til han døydde i 1967. Langhelle hadde allereie frå 1945 til 1949 vore vararepresentant frå sitt distrikt - og knytt nære kontaktar til Einar Gerhardsen. I 1945 blei han arbeidsminister i den første regjeringa Gerhardsen. Frå 1946 blei han utnemnd som samferdsleminister, ein post han hadde fram til 1952 då han blei forsvarsminister. Mellom 1954 og 1955 var han handels- og skipsfartsminister.

Langhelle blei vald til visepresident i Stortinget i 1955, eit verv han også hadde mellom 1965 og 1967. Då Oscar Torp døydde i 1958, blei Langhelle Stortingspresident. Det vervet hadde han fram til 1965. Nils Langhelle var òg medlem av Nobelkomiteen frå 1964 og fram til han døydde. Han var varaformann for komiteen i perioden 1965 til 1966 og formann frå 1967.

## Bakgrunnsstoff
* Stortinget.no - Biografi
Kompromiss

**Kompromiss** er ei form for semje der dei ulike partane lemper på krava dei opphavleg hadde. Ordet er kome til norsk gjennom fransk frå det latinske for 'skilsdomsavtale', *comprommissum*.

Det er vanleg å forhandla seg fram til kompromiss mellom ulike maktblokker innan politikk. Kompromiss er også vanlege i handel og næringsliv, til dømes ved pruting, der seljar og kjøpar snakkar seg fram til ein pris begge kan godta, og lønnsforhandlingar.
Rolf Just Nilsen

**Rolf Just Nilsen** () var ein norsk revyartist, songar og skodespelar. Han var ein framifrå imitator og parodikar. I dei beste imitasjonane (av mellom anna Einar Gerhardsen, Per Borten og Bent Røiseland) er det mest uråd å høyre skilnad på Just Nilsen og originalane. Mellom glansnummera hans er imitasjonen av onkelen, Leif Juster.

Talentet blei oppdaga allereie i grunnskulen der han forbløffa lærarar og elevar med nøyaktige imitasjonar av dei tilsette. Den profesjonelle karrieren hans byrja på Studioteatret, men fordi han sette revyen så høgt, førte det til eit engasjement på Chat Noir frå 1952 til 1959. Etter ein periode på Edderkoppen teater slutta han seg til Det Norske Teatret. I nokre år hadde han òg kontrakt med Oslo Nye Teater. Rolf Just Nilsen vann Leonardstatuetten i 1976.

Rolf Just Nilsen har spela i ei lang rekkje filmar, radioprogram og fjernsynsproduksjonar i NRK. Han fekk òg ein omfattande karriere som grammofonartist. For platene *Asbjørnsen & Moes eventyr 1 & 2* fekk han Spellemannprisen 1980 i klassen barneplate.

Just Nilsen døydde på scena under framføringa av revyen *L/L Wang & Nilsen* på Det norske teatret i 1981. 

## Bakgrunnsstoff
* Omtale i ''Norsk pop- og rockleksikon'' frå 2005
Personsøkjar

Ein **personsøkjar** er eit mobilt apparat som kan motta enkle meldingar i form av radiosignal som vert sende frå til dømes ein telefon. Personsøkjaren fungerer berre éin veg, slik at han berre kan ta imot meldingar (ikkje senda og kvittera for meldingar). Personsøkjaren var det fyrste mobile teleutstyret som vart populært i marknaden og var eit særs nyttig hjelpemiddel før mobiltelefonen var allemannseige, sidan han gjorde det mogeleg å nå folk i farten på ein enkel måte. Dei kunne ta imot eit telefonnummer og så gå til den næraste fasttelefonen og ringja attende.

Som offentleg teneste har meldings- og tekstfunksjonane på mobiltelefonen fullstendig teke over bruksfelta til personsøkjaren. Somme verksemder, som til dømes sjukehus, har framleis interne personsøkjartenester med «biparar» eller «summarar» som varslar medarbeidarar om at dei må ta kontakt.

Televerket dreiv ei offentleg personsøkjarteneste frå 1984. I 1986 dekte tenesta landet slik at 70 % av befolkninga hadde tilgjenge. Tenesta vart nedlagd 1. september 2003 etter mindre enn 20 år i drift.
Monsestuen fyr

**Monsestuen fyr** ligg ved Halmrast småbåthamn ved Randsfjorden i Innlandet. Det er det einaste fyret i innlandet i Noreg. Fyret blei teke i bruk 16. august 2008.

## Kjelder
* Kystglimt 3, 2008
Utvær fyrstasjon

**Utvær fyrstasjon** er det vestlegaste fyret i landet og ligg ved fiskeværet Utvær i Solund kommune i Vestland på nordsida av innløpet til Sognefjorden. 

Fyrtårnet er 31 meter høgt i støypejern og er farga heilt raudt. Eit lite bifyr i støypejern står på ein betongcisterne. Hovudtårnet vart sterkt skadd under eit flyåtak i 1945 og ein stor del av bygningane rundt tårnet brann ned. I 1948 fekk fyret nytt lyktehus og eit 3. orden blinkapparat som framleis er i drift. 

Fyrstasjonen inneheld maskinhus, bustader og uthus tett ved fyrtårnet, samt naust, landing og tufter etter tidlegare fellesbustad. Området som fyrstasjonen ligg i er verna som naturreservat etter lov om naturrvern, medan sjølve fyrstasjonen er freda etter lov om kulturminne. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Geita fyrstasjon

**Geita fyrstasjon** er eit fyr som ligg på øya Geita i Buefjorden i Askvoll kommune i Vestland. 

Fyrbygningen er i tre og har eit lyktehus med ein høg, spiss kuppel i det søraustlege hjørnet. Sjølve linsa står på eit smijernsfundament. Geita har vanskelege landingsforhold og eit naust som ligg nokre hundre meter frå resten av stasjonen, som òg har maskinhus og uthus, bustad og fjøs. 

I dag driv Nordisk Kunstnarsenter Dalsåsen med utleige av fyret for overnatting. 

Den spesielle plasseringa på toppen av øya og det særeigne lyktehus gjer fyrstasjonen ein særeigen karakter og fyrstasjonen er verna etter lov om kulturminne. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg

## Kjelder
* 
*
Ytterøyane fyrstasjon

**Ytterøyane fyrstasjon** er eit kystfyr som ligg på ei øy i øygruppa Ytterøyane, nordvest i Kinn kommune i Vestland.

Fyrstasjonen har eit 20 meter høgt støypejernstårn som står på ein høg, åttekanta betongsokkel. Med sokkelen er tårnet 31 meter høgt. Det opphavlege 1. ordens linseapparatet er bygd om, men framleis i drift. Tett ved fyret står maskinhus, bustad og uthus. Ved vegen ned til naust og landing ligg tuftene etter ei smie. Området har rik flora og fugleliv og er verna som naturreservat etter lov om naturvern. 

Sjølve fyrstasjonen er freda etter lov om kulturminne. 

## Klima
Meteorologisk institutt har hatt ein vêrstasjon på Ytterøyane fyr sidan september 1984. Stasjonen ligg 26 meter over havet og har synopnummer 01304. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
Stabben fyrstasjon

**Stabben fyrstasjon** er eit leifyr som ligg på holmen Stabben ved innseglinga til Florø i Kinn kommune i Vestland.

Fyret vart sett i drift i 1867. Fyrbygningen er lafta og står på ein høg gråsteinsmur og har eit lågt taktårn. Tårnet vart bygd høgare i 1905 og det vart då sett inn eit 4. ordens linseapparat som framleis er i bruk. Fyrstasjonen består av sjølve fyrbygningen, eit naust og ein landing som ligg tett samla på den vesle holmen. I 1975 vart fyret automatisert og avbemanna. 

Stabben fyrstasjon er eit av dei mest særprega fyrstasjonen i landet og bygningane dekkjer nesten heile holmen. På grunn av dette er fyrstasjonen freda etter lov om kulturminne. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg

## Kjelder

* 
*
Tåkeklokke

**Tåkeklokke** er nemninga på ei klokke som vert nytta til å varsle og orientere skip og båtar om leia og farene i farvatnet når det ligg skodde. Tåkeklokker var dei fyrste tåkesignala som vart teke i bruk, og har òg vert nytta i Noreg. I åra mellom 1890 og 1910 vart det til dømes sett opp fleire tåkeklokker i Oslofjorden, og eit par av dei står framleis, Søndre Langåra tåkeklokke og Elle tåkeklokke. No er alle tåkeklokkene teke ut or bruk, men det er ikke så mange tiåra sidan at dei kunne høyrast når tåka låg over sjøen.

I samband med Nasjonal verneplan for fyrstasjoner frå 1997 har Riksantikvaren freda fem tåkeklokker i samarbeid med Kystdirektoratet, og Elle og Søndre Langåra tåkeklokker er mellom desse, slik at altså to av klokkene ligg ved Oslofjorden, og dessuten i den same kommunen, Frogn kommune i Akershus fylke. 83 fyr­stasjoner langs kysten er òg freda.

Tåkeklokkene var frittståande klokketårn bygde etter standardteikningar, og prega av den arkitekturstilen som vart kalla sveitserstil. Klokka slog kontinuerlig sine slag når tåka låg, og vart drivne av urverk som måtte dragast opp med jamne mellomrom. Vanlegvis var det likevel ikkje mannskap som budde fast på tåkeklokkene, slik det var på dei litt større fyra. Ei av dei få tåkeklokkene her i landet som hadde fastbuande mannskap, var Søndre Langåra tåkeklokke, og attmed tåkeklokka står framleis det vesle bustadhuset, naustet og uthuset, små og tilpassa vêret og tilhøva elles på denne nakne, låge luten av øya som tåkeklokka låg på. Fredninga av tåkeklokka gjeld likeeins husa, og dessutan området ikring anlegget.

## Freda tåkeklokker i Noreg
*Elle tåkeklokke i Oslofjorden, Frogn kommune i Akershus.
*Figgjeskjær tåkeklokke i Langesundsfjorden, Bamble kommune i Telemark.
*Rødberg tåkeklokke i Trondheimsfjorden, Rissa kommune i Sør-Trøndelag.
*Søndre Langåra tåkeklokke i Oslofjorden, Frogn kommune i Akershus.
*Heggholmen fyrstasjon i Oslo med tårn for tåkeklokke på taket.

## Bakgrunnsstoff
*Opplysningar om Søndre Langåra tåkeklokke på internettsida til Akershus fylkeskommune.
Ulvesund fyrstasjon

**Ulvesund fyrstasjon** er eit fyr i Kinn kommune i Vestland

Fyret vart bygd i 1870 og ligg på Hjertenes ved Osmundsvåg på fastlandssida nørdst i Ulvesundet. Fyret vart automatisert og avbemanna i 1985 og det vart då bygd nytt lyktehus før det gamle fyret. 

Fyret vart restaurert sommaren 2003 og sidan den gong har det vorte drive kafédrift i fyret, samt utleige, overnatting og kulturelle program. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg

## Kjelder
* 
*
Haugsholmen fyrstasjon

**Haugsholmen fyrstasjon** er eit fyr som ligg på den vesle øya Frekøya mellom Vanylvsgapet og Vanylvsfjorden nord for Stad, i Sande kommune på Sunnmøre. 

Fyret vart oppretta i 1876. Fyrlykta er bygd inn i eine hjørnet på fyrbygningen. Området er verna etter lov om naturvern og det er restriksjonar om å gå i landet på øya. Fyret er derfor ikkje restaurert. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg

## Kjelder
*