Oppdikta plantar

**Oppdikta plantar** er plantar som er blitt funne på og som ikkje finst i røynda. Oppdikta blomar, tre og andre plantar dukkar opp i mytologi og folklore, og i nyare medium som TV, film og bøker. 

## Mytologi og folkeminne

Det finst mange underlege plantar i mytologi og folkeminne, som verdstre, livstre og heilage tre. I hindumytologi veks jambutreet på Jambudvīpa, med frukter så store som elefantar, som når dei knuser slepp ut store elvar av fruktsaft. I norrøn mytologi bind Yggdrasil saman dei ulike delane av verda, og er opphavet til verdselvane, som renn frå gevira til fire hjortar som lever i treet.

I eventyr kan plantar og tre vera magiske, til dømes kan det opptre skogar av metall, som jarnskogar, sølvskogar og gullskogar. I slaviske og austeuropeiske tradisjonar finst bregneblomen, som blømer ei kort tid kring midsommar og kan bringa magiske evner, som evna til å forstå dyr, rikdom og fruktbarheit, men også kan bringa ulukke frå ånder som vaktar han. Raskovnik er ein urt som kan opna alt som er lukka.

Tatarsk lam eller *Barometz* er ein plante ein skal ha trudd på i Europa i mellomalderen. Planten voks i Sentral-Asia og hadde sauer som frukt. Sauene var knytte til plantane med ein navlestreng, og beita rundt han. Når beitet var ete opp døydde både sauen og planten.

Ein menneskeetande plante er ein tenkt kjøtetande plante som er stor nok til å drepa og fortæra eit menneske eller eit anna stort dyr. Det har gått rykte om slike plantar frå ulike delar av verda, som Madagaskar og Sør-Amerika.

## Plantar frå skjønnlitteratur

### J.R.R. Tolkien si verd (1937 og seinare)

***Aeglos**: ein plante som likna på gulltorn, med eit alvisk namn som tyder ‘snøtorn’.
***Athelas**: ein lækjande plante med lange lauv (også kalla *Kingsfoil* eller *asëa aranion*)
***Dei to trea i Valinor**: Sølvtreet Telperion og gulltreet Laurelin, to magiske tre som lyste opp Valinor i gammal tid.
***Elanor**: ein liten, stjerneforma gul blom frå Tol Eressëa og Lothlórien.
***Entar** og **huornar**: Treaktige vesen som kan røra seg og som vaktar over skogane.
***Mallorn**: eit stort tre med grøne og sølvfarga blad som blir gylne om hausten og sit på treet til våren, som huser alvane i Lothlórien.
***Nimloth**: det kvite treet i Númenor, eit avkom av Celeborn, som stamma frå Galathilion, som blei skapt i bildet til sølvtreet Telperion.
***Niphredil**: ein liten kvit blom frå Doriath og Lothlórien
***Old Man Willow**: Eit vondskapsfull treånd som dreg makt ut av bakken og herskar over skogen.
***Pipe-weed** eller pipeurt:  ein type *[[Nicotiana]]* (tobakk). Variantar som er nemnde er Longbottom Leaf, Old Toby og Southern Star, som blir dyrka i The Shire, og Southlinch, frå Bree.
***Oiolairë**: eit vintergrønt, velluktane tre som var høgt skatta av Númenór-buarane.
***Simbelmynë**: ein kvit blom som voks i Gondolin og Rohan (også kjend som *Evermind* og *Alfirin*)

### ''The Day of the Triffids'' (1951) av John Wyndham

**Trifidar** er kjøtetande plantar som kan forflytte seg ved hjelp av  med fotliknande plantedelar. Dei har ein piske som kan gi giftige stikk. Dei spelar ei viktig rolle i John Wyndham sin roman *The Day of the Triffids*. 
Ut frå romanen laga Giles Cooper ein høyrespelseirie. Han blei send på NRK radio i 1969 med tittel *I trifidenes dager*. Høyrespelserien hadde 6 episodar.

Det har og vorte laga film- og TV-produksjonar på bakgrunn av boka.

### ''Discworld'' av Terry Pratchett (1983–2015)
***Counting pines**. Ein type tre som tek til seg den mest effektive genetiske koden i eit område, og syner alderen sin med tal på utsida av stamma, på grunn av ei misforståing om at menneske høgg tre for å finna alderen ved å telja årringane.
***Re-annual plants**: plantar som set frukt og veks før dei blir planta. Leier til plantar ein kan nytta til å spå om samtida, og vin ein blir fyllesjuk av før ein drikk han.
***Sapient pearwood**: Eit uvanleg tre som veks i område med høg bakgrunnsmagi. Trevirket kan ikkje råkast av våpen eller magi. Ein gjenstand laga av dette materialet vil følgja eigaren sin overalt, inkludert mellom ulike dimensjonar.

### ''Hyperion Cantos'' av Dan Simmons (1989 og seinare)

***Tesla trees** er store tre som kan samla opp elektrisitet i nokre årstider og sleppa han ut i store lyn frå krona som brenn opp alt som finst rundt dei og dermed gjev trea næring.
***Tree of Thorns** eller **Tree of Pain** er eit kjempestort metallisk tre som får «liv» gjennom smerta til tallause menneskeoffer.
***Treeships** er levande tre som reiser gjennom verdsrommet drive fram av *ergs* (edderkoppaktige vesen som stråler ut kraftfelt).

### J.K. Rowling sin Harry Potter-serie (1997 og seinare)

Plantar i Harry Potter-serien kan brukast i eliksirar, som hindringar og har ofte spesielle effektar. Faget «Biologi» på Galtvort handlar mykje om magiske plantar.
***Prylepila** er eit gigantisk, valdeleg piletre som ligg ved Galtvort. Treet blei planta då Remus Lupus byrja på Galtvort. Lupus er ein varulv og trong ein plass å opphalde seg når han blei omskapt til varulv ein gong i månaden. Ved røtene til prylepila startar ein tunnel som fører til Hylehuset.
***Gjellegras** kan brukast til å kunne puste under vatn. Harry brukar det til å kunne vere under vatn i over ein time under Tretrollmannsturneringa i den fjerde boka, Harry Potter og ildbegeret.
***Djevelsnarre** har eigenskapen til å kvele og binde alt som kjem nær han. Planten likar mørke og fukt, men er svak mot sollys og varme. I den fyrste boka, Harry Potter og de vises stein, er planta ein av hindringane som er der for å vakte de vises stein.
*Når ei **alrune** skrik, er det døyeleg for alle som høyrer det. Plantene kan brukast til å vekkje opp dei som har blitt forsteina, altså utsett for for eksempel ein basilisk. Ein høyrer om planta i boka og filmatiseringa av Mysteriekammeret.
*Den naturlege levestaden til **Gufsulus Gufsletonia** er Assyria. Dersom ein rører han, sender han ut illeluktande saft. Nilus Langballe får ei plante som dette i sitt femte år på Galtvort.
***Byllerot**. Denne magiske planta lærer elevane på Galtvort om i fjerde året. Byllerotpuss fungerer som behandling mot kviser, men dersom pussen ikkje er fortynna, kan han ha negativ verknad på ubeskytta hud.
***Eldfrø** er eit frø frå Eldfrøbusken som kan brukast i eliksirar. For å sanke frøa må ein kjøle dei ned.
***Moly** er ein plante som vernar mot svartekunstar. Dei kan finnast i drivhusa på Galtvort.

## Plantar frå filmar og teikneseriar

### ''The Little Shop of Horrors'' (1960)
**Audrey Jr.** er ein menneskeeetande plante som kan snakka i skrekkomediefilmen *[[The Little Shop of Horrors]]* frå 1960. Han blir dyrka frå frø ein blomsterbutikktilsett har fått av ein «Japanese gardener over on Central Avenue.» Forteljinga blei gjort om til ein horror-komedie-rockemusikal i 1982.

### DC Comics
* **Black Mercy** er ein utanomjordisk plante som kan tvinga andre til å vera vitne til ein simulasjon av det dei attrår mest. Han hadde ei viktig rolle i soga «For the Man Who Has Everything», der Mongul nytta han mot Superman.
* **Swamp Thing**, eit menneskeforma sumpmonster danna av plantemateriale som ofte forsøker å verna naturen og menneskja mot vitskaplege og overnaturlege trugsmål.

### Marvel Comics
* **Cotati** er planteaktige utanomjordiske vesen som tidlegare hadde menneskeliknande former. Dei har telepatiske evner.
***Groot**, utanomjordisk treaktig vesen, ein *Flora colossus* frå Planet X, med stive strupehovud som gjer at alt dei seier høyrest ut som «I am Groot» for andre vesen.

## Plantar frå dataspel

* *[[Final Fantasy]]*-spela inneheld vesenet **Cactuar** (i Japan kjent som サボテンダー, Sabotendā). Desse har vanlegvis form som kaktusar med menneskeform og fjes i springande positur.

* *[[The Legend of Zelda]]*-serien har mange viktige roller for plantar. I mange av spela kan hovudfiguren Link nytta «bombeblomar» (bomb flowers) til å sprenga vekk steinar og andre hinder. I *[[Breath of the Wild]]* og *[[Tears of the Kingdom]]* kan Link sanka plantar som gjev han betre eigenskapar om han tilreier dei. **Great Deku Tree** er eit stort tre med ansikt som vernar om Korok Forest, og opptrer fleire gonger i serien.

**[[Pokémon]]* omfattar fleire vesen basert på plantar, som Bulbasaur, eit grønt firbeint vesen med ein lauk på ryggen.

**[[Super Mario]]*-serien omfattar **Piranha Plant**, ein plante med munn som kan skada spelaren. Ein individual Piranha Plant opptrer som spelbar figur  i *[[Super Smash Bros. Ultimate]]*. **Fire Flower** er ein blome som gjer Mario om til Fire Mario, som kan skyta ut eld.

## Kjelder



* *Harry Potter og Mysteriekammeret* av J.K. Rowling
* *Harry Potter og Fangen fra Azkaban* av J.K. Rowling
* *Harry Potter og Halvblodsprinsen* av J.K. Rowling

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:List of fictional plants|List of fictional plants]]» frå , «[[:en:Jambudvīpa|Jambudvīpa]]» frå , «[[:en:Fern flower|Fern flower]]» frå , «[[:en:Raskovnik|Raskovnik]]» frå  og «[[:en:Hyperion Cantos|Hyperion Cantos]]» frå  den 16. mars 2024.*