open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vadfoss/Helle

**Vadfoss/Helle** er ein tettstad i Kragerø kommune i Telemark fylke. Han har  og ligg nokre kilometer nord og nordvest for Kragerø by.

## Helle
**Helle** er ein gammal strandstad og seinare industristad på nordsida av Hellefjorden. Det har vore sagbruk på staden allt frå 1556 fram til 1930, og deretter ein kjettingfabrikk som i 2005 flytta til Sannidal. Helle låg opphavleg på begge sider av grensa mellom Skåtøy og Sannidal sokn, men i 2005 vart grensene endra slik at staden udelt høyrde til Sannidal.

## Vadfoss
**Vadfoss** er opphavleg ein industristad ved Kammerfosselva som blei bygd opp kring *Vafos brug*, noverande Vafos AS, tresliperi og papirmassefabrikk, skipa i 1890. Han låg opphavleg i Sannidal sokn.

## Éin tettstad
Ved den nye tettstadsavgrensinga frå 2000 blei dei to tettstadene rekna som éin, men den gamle, vestre delen av Vadfoss (ved Vadfoss gamle jernbanestasjon) var ikkje lenger medrekna, berre den austre delen rundt Årø. Frå 2010 utgjer Vadfoss og Helle storparten av Helle sokn som då blei oppretta ved frådeling av Sannidal sokn.

## Folketalsutvikling

## Sjå òg
* Tettstader i Telemark

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Telemark»

### Fotnotar
Paradox Interactive

**Paradox Interactive** (tidlegare kjend som **Paradox Entertainment**) er eit svensk spelselskap med base i Stockholm. Selskapet er kjent for dei historiske strategispela sine, seriane *[[Europa Universalis]]* og *[[Hearts of Iron]]*. I tillegg til at dei gjev ut eigneutvikla spel, gjev dei ut andre sine spel au. Selskapet har blant anna studio i Stockholm, Skövde og Umeå.

## Soge
Target Games AB byrja som ein butikk og laga rollespel frå 1980 og fram til konkurs og omskiping i 1999. Alle rettar og eigneluter vart overført til dotterselskapet Target Interactive som vart skilt ut og byta namn til Paradox Entertainment

I november 2004 kjøpte styreformann Theodore Bergquist den interaktive delen av selskapet og kalte det nye selskapet Paradox Interactive AB, medan Paradox Entertainment Inc flytta hovudkontoret til Los Angeles.

I 2015 vart Paradox Entertainment Inc kjøpt opp av the Cabinet Entertainment group, og fekk namnet Cabinet Licensing Inc.

*[[Hearts of Iron II]]* var det fyrste spelet utgjeve som Paradox Interactive AB.

**, frå finske Colossal Order, har selt over 3,3 millioner spel og *Magica* har selt 3,6 millioner, som gjer dei til selskapet sine bestesljarar (per mai 2017).

## Utgjevingar

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell heimeside
* ''Paradox Interactive'' hjå Giant Bomb
Valderhaugen

**Valderhaugen** også kalla Kongshaugen ligg på Jangarden på Valderøya.
Kongshaugen er ei stor røys med tverrmål på heile 42 meter og er 3 meter høg.
Haugen er bygd av fjørestein på ei myr. I dag er det lite igjen av haugen.

Funn i Kongshaugen:
* Restane etter ein båt, kjend som Valderøybåten. 
* Bronsekjel og lokkjel
* Brende bein
* Gullring, 165 g.
* Delar av ein beinkam
* Terningsspel
* Bronsestang
* Firkanta spenne
* Bjørneklør
* Leirkarskår

## Kjelder
* Møre og Romsdal Kulturnett
Millennium Bridge i London

**Millennium Bridge** i London (iblant kalla **Millennium Footbridge**) er ei gangbru over Themsen i London mellom Bankside og City of London. Den sørlege enden av brua ligg nær Globe Theatre, Bankside Gallery og Tate Modern, medan nordenden ligg ved St. Pauls katedral.

Brua blei opna den 10. juni 2000 som Londons den første nye brua over Themsen sidan Tower Bridge i 1894. 
Brua er 325 meter lang og blei uforma av Ove Arup og Foster Associates etter eit konsept av Anthony Caro. Legatet Bridge House Estates og Millennium Commission finansierte bygginga, medan  London Borough of Southwark leia prosjektet.

Oppover Themsen er den neste brua Blackfriars Railway Bridge, mens den neste nedover er Southwark Bridge.

## Kjelder

*[www.citybridgetrust.org.uk/NR/rdonlyres/8FAD45F2-70BC-429D-AB8C-9CCA85158173/0/BHEAnnualReportFINAL.pdf Bridge House Estates - the trustee’s annual report and financial statements for the year ended 31 march 2012] (PDF)
*Millennium Bridge ved BBC.co.uk
----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:London Millennium Bridge|London Millennium Bridge]]» frå ,  den 14. oktober 2008.*  


## Bakgrunnsstoff

* Presentasjon ved arup.com 
* Millennium Bridge, presentasjon ved galinsky.com
* Satellittkart som viser brua på Google Maps
Prestestranda

**Prestestranda**, lokalt ofte kalla berre *Stranna*, er ein tettstad og kommunesenteret i Drangedal kommune i Telemark fylke. Staden har  og ligg ved nordenden til innsjøen Tokke 42 kilometer nordvest for Kragerø og 55 kilometer sørvest for Skien. Her ligg Drangedal kyrkje og sidan 1927 Drangedal stasjon ved Sørlandsbanen. 

## Folketalsutvikling

## Sjå òg
* Tettstader i Telemark

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Telemark»
Millennium Bridge

**Millennium Bridge** er namnet på fleire bruer bygde i samband med år 2000 og byrjinga av det tredje tusenåret i vestleg tidsrekning.

* I England:
** Millennium Bridge i London over Themsen
** Lune Millennium Bridge i Lancaster over Lune
** Gateshead Millennium Bridge over Tyne
** Millennium Bridge i York over Ouse
* I Skottland:
** Millennium Bridge i Glasgow over Clyde
* I Republikken Irland:
** Millennium Bridge i Dublin, gangbru over Liffey
* I USA:
** Millennium Bridge i Denver i Colorado, gangbru over jernbanespor
Ulefoss

**Ulefoss** er ein tettstad i Nome kommune i Telemark fylke. Staden har  og ligg ved utlaupet til Eidselva, ved vestre breidda til innsjøen Norsjø. Ulefoss har ei lang historie som sagbruks-, jarnverks- og industristad. Sagverksdrifta starta alt på 1500-talet. Ulefos Jernværk vart skipa i 1657 og er framleis i drift.

Søve videregående skole (tidlegare Søve landbruksskule), Telemark fylkesbibliotek og Holla kyrkje ligg her.

## Massemedium
* Lokalavisa *Kanalen* 

## Folketalsutvikling

## Sjå òg
* Tettstader i Telemark

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Telemark»

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi frå Ulefoss på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Arbeidstid

**Arbeidstid** vert i § 10-1 arbeidsmiljølova definert som: «den tid arbeidstakar står til disposisjon
for arbeidsgjevar». Vanlegvis vert til dømes ikkje lunsjpause rekna med og ein skal då kunne gå frå arbeidsplassen. Avtaler mellom partane i arbeidslivet kan innehalde eigne reglar for definisjon av arbeidstida og betalinga ut over ordinær arbeidstid.

Som hovudregel ifølgje arbeidsmiljølova er det forbod mot å arbeide om natta og på søndagar og heilagdagar, og ein alminneleg arbeidsdag må ikkje overstige 9 tdrivast om det gjeld arbeid som dei timar i løpet av eit døgn og 40 timar i veka. Men det kan gjerast unnatak for arbeid om natta, søndag, heilagdagar og arbeid utover 9 timar i døgnet når dette er naudsynt av omsyn til den arten arbeid det er tale om. Det må då gjerast ei skriftleg avtale mellom arbeidsgjevar og arbeidstakar, og ein må som hovudregel ha løyve frå Arbeidstilsynet. 

Arbeidsmiljølova krev òg at arbeidstakar skal ha minst 11 timar samanhengande fri i løpet av eit døgn, samt 35 timar samanhengande fri i løpet av sju dagar. 

Mange arbeidsavtalar opererer med ein *åttetimarsdag* og ei 37,5 timars veke. Somme verksemder har òg eksperimentert med *sekstimarsdag* med full lønskompensasjon for å betre produktiviteten og halde sjukefråværet nede. 

## Bakgrunnsstoff
*Lov om arbeidsmiljø, arbeidstid og stillingsvern mv. (arbeidsmiljølova) '''§ 10-1'''
Åverk

**Åverk** (gammalnorsk *áverki*) er eit omgrep som har to tydingar. 

Åverk er eit eldre omgrep for ei ulovleg gjerning, særleg om ulovleg bruk av jorda til ein annan person eller skade på eigedom hans. Straffa for slike gjerningar var bøter kalla *åverksbot* eller *skadebot*. 

Åverk er òg eit omgrep nytta om arbeidet som er nedlagt i ein gjenstand, og særleg om jordbruksarbeid, som i det arbeidet som er lagt ned i ein åkerlapp. 

## Kjelder
* *Norsk historisk leksikon* 2. utgåve, 3. opplag (2004) - Cappelen.
Gransherad

**Gransherad** er ei bygd i Notodden kommune i Telemark, kring tre mils køyring nordvest for kommunesenteret Notodden by. Gransherad var ein eigen kommune mellom 1860 og 1964. Bygda har barne- og ungdomsskole, barnehage, kyrkje, nærbutikk, 4H-klubb, «gjesteheim» og bensinstasjon med gatekjøkken. 

## Gransherad kommune

Gransherad kommune vart oppretta i 1860 og femnde Gransherad sokn som hadde høyrd til Hjartdal kommune, og Hovin sokn som hadde høyrd til Tinn kommune. I 1886 vart kommunen deld i to, og Hovin vart eigen kommune, medan Gransherad sokn utgjorde Gransherad kommune åleine. Ved delinga budde det 1393 personar i Gransherad, og 885 i Hovin. I 1964 vart kommunane Gransherad, med unntak av Øvre Jondalen som vart overført til Kongsberg kommune i Buskerud, Heddal og Notodden slegne saman til nye Notodden kommune. Rudsgrenda, som hadde høyrd til Hovin kommune vart òg overført til den nye Notodden kommune. Ved samanslåinga budde det 1115 personar i den delen av Gransherad som vart innlemma i Notodden kommune.

## Kultur
Gransherad har også ein eigen festplass, som heiter Høvleriet, der Hellbillies kjem for å spele kvart år.

Komponisten Klaus Egge blei fødd i Gransherad. Fløytisten og vokalisten i Trang Fødsel, Jørund Fluge Samuelsen, voks også opp her.

## Kjelder
* «Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen» av Dag Juvkvam for Statistisk sentralbyrå.

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi frå Gransherad på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Tinn Austbygd

**Austbygde**, òg skrive **Austbygdi**, er eit sokn og ein tettstad i Tinn kommune i Telemark fylke.

## Tettstaden
Austbygde tettstad har  og ligg vel tre mils køyring nordaust frå Rjukan, ved nordaustre enden av innsjøen Tinnsjå, der Tessungdalen med Austbygdåe kjem frå nord og møter sjøen. 

## Austbygde sokn
Austbygde sokn vart skipa i 1888, ved frådeling av den austre delen av Atrå sokn. Same år vart Austbygde kyrkje, 4 kilometer nord for tettstaden, vigsla. Folketalet i soknet har alt frå skipinga lege nokså stabilt rundt 1&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Språk
Nynorsk vart innført som målform i skulen i 1908, liksom i dei fleste andre bygdeskulane i Tinn kommune. I 2010 vart skulane i Austbygde sokn lagt ned, samstundes som bokmål vart teke i bruk som målform i alle skular i kommunen. I kyrkja brukar ein framleis nynorsk.

## Sjå òg
* Tettstader i Telemark

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Telemark»

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi frå Austbygde på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Hjukse

**Hjukse** eller **Hjuksevelta** er ein tettstad i Notodden kommune i Telemark fylke

Staden har  og ligg på austsida av Heddalsvatnet, heilt nord i kommunen, sju kilometer sør for Notodden sentrum og 18 km nordaust for kommunesenteret Akkerhaugen. Hjukseåa renn ut i Heddalsvatnet her, og Bratsbergbanen går gjennom staden. Hjuksebø stasjon (stengd sidan 2004) ligg tre kilometer lenger sør.

## Sjå òg
* Tettstader i Telemark

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Telemark»
Samisk høgskole

**Samisk høgskole** (**SH**, nordsamisk *Sámi allaskuvla*) vart skipa i 1989 og har i dag vel omkring 260 studentar og i overkant av 100 tilsette. Høgskolen er ein av dei statlege høgskolane i Noreg. I 2005 vart Nordisk Samisk Institutt samorganisert med Samisk høgskole, og dei vart samlokaliserte i juli 2009  då det samiske vitskapsbygget, Diehtosiida, stod ferdig.

Samisk høgskole vart etablert for å gje ein større del av den samiske ungdommen høgare utdanning. Samisk høgskole er ein høgare utdannings- og forskingsinstitusjon som skal dekke det samiske samfunnet sine behov. Skolen sitt hovudspråk er samisk både i undervisinga, administrasjonen og mellom dei tilsette og studentane. Samisk utdanning og forsking dannar høgskolens særeigne faglege profil og høgskolen har eit nordisk-samisk og internasjonalt perspektiv med m.a. studentar frå alle land i Sápmi: Noreg, Finland, Sverige og Russland. 

Samisk høgskole har til saman ca. 40 studietilbod, men høgskolen gir ikkje alle tilboda samstundes. Kvart år gir ein 17-20 ulike studietilbod, fordelt på ulike program:

* Bachelorprogram
** duodji og design
** reindriftsstudium
** samisk språk og litteratur
** urfolksjournalistikk
**samisk barnehagelærarutdanning
* Mastergradsprogram
** duodji
** samisk grunnskolelærarutdanning trinn 1.-7. (5-årig)
** samisk grunnskolelærarutdanning trinn 5.-10. (5-årig)
** samisk språk og litteratur
** samisk journalistikk med urfolksperspektiv
* Doktorgradsprogram
** samisk språk og litteratur

Studentsamskipnaden i Indre Finnmark er studentane sin organisasjon. 

## Rektorar
* 1989-1996 Jan Henry Keskitalo
* 1996-2000 Asta Balto
* 2000-2003 Kjell Kemi
* 2003-2007 Mai Britt Utsi
* 2007-2011 Steinar Pedersen
* 2011-2015 Jelena Porsanger
* 2015-2019 Gunvor Guttorm
* 2019-2023 Láilá Susanne Vars
* 2023- Liv Inger Somby

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Nordagutu

**Nordagutu** er ein tettstad i Sauherad i Midt-Telemark kommune i Telemark fylke. Staden har  og ligg austom elva Saua, seks kilometers køyring frå kommunesenteret Akkerhaugen.

Bratsbergbanen og Sørlandsbanen møtest her. 
På Nordagutu stasjon står det ein statue av Myllarguten. 

## Sjå òg
* Tettstader i Telemark

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Telemark»

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi frå Nordagutu på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Patrice Evra

**Patrice Latyr Evra** () er ein fransk-senegalesisk fotballspelar som spelar for den franske fotballklubben Olympique de Marseille. Han spelar stort sett på venstrebacken, men kan også spele venstre midtbane.

Evra kom til Manchester United i januar 2006 for £5,5 millionar, og debuterte same månad i byderbyet mot Manchester City.

Han starta karrieren i den franske toppklubben Paris Saint-Germain, men meldte i 1998 overgang til den italienske Serie C1-klubben Marsala Calcio. Etter berre eit år steig han i gradene og gjekk til Monza i Serie B. Han vart likevel ikkje lenge her heller, og flytta tilbake til Frankrike og Nice i 2000. I 2002 kom han til Monaco, der han spelte fram til han blei kjøpt av Manchester United i 2006. Han har vorte seriemeister i England fem gonger med Manchester United (2007 2008, 2009, 2011 og 2013) og to gonger i Italia med Juventus, i 2015 og 2016.

## Bakgrunnsstoff
* Patrice Evras profil på united.no 
* Patrice Evras profil på manutd.com (engelsk)
Rio Ferdinand

**Rio Gavin Ferdinand** () er ein engelsk fotballspelar frå Peckham i London som spelar for Manchester United. Han starta fotballkarrieren sin i West Ham, der han voks opp, men vart i 2000 selt til Leeds. I 2002 reiste han vidare til Manchester United for 345 millionar kroner. Rio Ferdinand er bror til Anton Ferdinand, og fetter til den tidlegare fotballspelaren Les Ferdinand.

## Karriere som spelar(alle turneringar)
*Per [[14. juli]] [[2008]]* 	

### Landslagsspel
Ferdinand landslagsdebuterte 15. november 1997. Han var med i Englands tropp til tre verdsmeisterskap i rad: 1998, 2002, 2006. Den fyrste meisterskapen sat han på reservebenken heile vegen. I dei to siste verdsmeisterskapane spelte han 5 kampar i kvar, begge turneringane enda med engelsk tap i kvartfinalane. 4. juni 2011 deltok Ferdinand i sin 81. og siste landskamp. Han var kaptein i 7 kampar og skåra 3 mål for England.

## Merittar
**Manchester United**
* Premier League-mester 2003
* FA-cupvinner 2004
* FA-cupfinalist 2005
* Carling Cup-vinner 2006
* Premier League-mester 2007
* FA-cupfinalist 2007
* Premier Lague-mester 2008
* UEFA Champions League-mester 2008

## Bakgrunnsstoff

* Rio Ferdinands profil på united.no 
* Rio Ferdinands profil på manutd.com (engelsk)
*eu-football
Miland

**Miland** er ein tettstad i Tinn kommune i Telemark fylke. Staden har  og ligg ved elva Måna i Vestfjorddalen, tolv km nordaust for Rjukan. 
Miland ligg ein km frå enden av Vestfjorden, som er ein sidearm til Tinnsjå. 
Mæl kyrkje ligg ved Vestfjorden.
Den nedlagde Rjukanbanen går gjennom Miland, men Miland stasjon er riven.

## Sjå òg
* Tettstader i Telemark

## Andre nettstader
* Eldre fotografi frå Miland på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Telemark»
Vrådal

**Vrådal** er ei bygd i Kviteseid kommune i Telemark. Bygdesentrum er Eidstod som ligg der Vråvatn munnar ut i Nisser. Næringsgrunnlaget er turisme (hotell, camping og skisenter), småindustri og litt skogsdrift. Namnet kjem truleg av det gamalnorske «vrá/ró» som tyder «ro/krok», gjerne brukt om gårdar som låg litt avsides, men det kan også kome av at dalen gjerr ein sving, altså er krokete .

Vrådal kyrkje frå 1886 ligg på nordsida av Vråvatn. Ved vestenden av Vråvatn ligg bygda Vråliosen.

Gunnar Mandt og Halvor S. Nordbø var frå Vrådal.

## Andre nettstader
* Reisebrev fra Vrådal ca 1933 


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vrådal|Vrådal]]» frå ,  den 15. oktober 2008.*
Wes Brown

**Wesley Michael Brown** () er ein engelsk tidlegare fotballspelar, fødd og oppvaksen i Manchester. Han spelte i tida 1998-2011 for Manchester United, sidan 2011-16 for Sunderland AFC. Brown, som var forsvarspelar, var med på å vinne Meisterligaen to gongar, den engelske ligaen fem gongar, FA-cupen to gongar og ligacupen ein gong.

## Aktiv
### Klubbspel
185 cm høge Wes Brown fekk sin ligadebut for Manchester United 4. mai 1998, då han var innbytar mot Leeds United. Gjennombrotet kom i 1998/99-sesongen, då han fekk fleire kampar som høgreback, og som midtstoppar i spann med Jaap Stam. Sesongen kunne ikkje ha gått betre for Brown, ettersom United vann både den engelske ligaen, FA-cupen og Meisterligaen. Sommaren 1999 vart han skadd, den fyrste av det som skulle bli ei lang rekke langvarige skadar. 

Ein fin 2000/01-sesong blei følgd opp av nok ein solid 2001/02-sesong. Brown spelte då så godt at han fekk plass i Englands tropp til VM 2002. Utover i 2002/03-sesongen spela han særleg godt, men atter pådrog han seg skadar som han sette han ut av spel i lang tid.

Etter 2008 vart det mindre speletid for Brown i Manchester United. Han hadde ikkje plass i fyrsteellevaren, og spela oftast sideback. Gjennom 13 år for United spela han 383 obligatoriske kampar for klubben.

Sommaren 2011 vart han overført til Sunderland AFC. Saman med John O'Shea, begge med fortid i Manchester United, danna han midtstoppar-par då Sunderland tapte ligacupfinalen 2. mars 2014 mot Manchester City med 1-3.

### Landslagsspel
Brown deltok i tida 1999-2010 i 23 av Englands landskampar, kampar spreidd over heile perioden. Han debuterte 28. april 1999 i Budapest, og spelte siste gongen i landslagsdrakta på Wembley stadion 3. mai 2010. På landslaget var han høgreback, skåra sitt einaste landslagsmål då England og Tsjekkia spelte 2-2 i august 2008.

### Merittar
*Vinnar av Meisterligaen: 1999 og 2008 med Manchester United
*Engelsk ligameister: 1997, 1999, 2000, 2001, 2003, 2007, 2008 med Manchester United
*Vinnar av FA-cupen: 1999 og 2004 med Manchester United
*Vinnar av den engelske ligacupen: 2006 og 2010 med Manchester United
*Finalist i den engelske ligacupen: 2014 med Sunderland FC

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Wes Browns profil på united.no 
*eu-football
Onkel

**Onkel** er ei slektskapsnemning eller eit tiltaleord til ein eldre mann. I norsk samanheng er «onkel» bror til mor eller far, eller svogeren deira. Synonyme ord som tydelegare viser kva slektskap det er snakk om er **morbror** og **farbror**. Motsvaret til onkel for kvinner er «tante».

## Ordsoge
Ordet «onkel» kjem frå fransk *oncle* som er avleidd av latin *avunculus*, 'morbror', bokstaveleg 'vesle bestefar'.

## Bruk
Ein kan tiltala ein noko eldre mann som «onkel» for å visa ein grad av nærskap og samstundes respekt. Dette er ein bruk som var utbreidd i store delar av Europa, men stort sett er gått ut av bruk i språk som norsk. Ein finn helst bruken att i faste uttrykk som «onkel politi». «Onkel» kan også vera ei omskriving for pantelånar.

I fleire kulturar er det vanleg å bruka ord for 'onkel' som tiltaleform, til dømes for å omgå namnetabu.

I USA er «Uncle» ein del av namnet til visse førestilte figurar, som Uncle Sam, ei personleggjering av USA, og Uncle Tom, eit nedsetjande omgrep om ein afroamerikanar som finn seg i undertrykking.

## Kjende onklar
*Onkel Lauritz, «barnetimeonkel» eller programleiar i mange radioprogram for barn 
### Oppdikta figurar
* Uncle Remus, afroamerikansk forteljar
*Disney-figurane Onkel Donald og Onkel Skrue

## Bakgrunnsstoff
Kall

Ein **kall**, av norrønt *karl*, mann, er ein gift eller ein gammal mann. Av same opphavet kjem ordet «kar». Mange skil mellom kall, gammal mann, og kar, vaksen mann eller moden gut. Slik har ordet «kall» fått ein negativ biklang, medan «kar» oftast er eit honnørord.

Ordet finst i mange indoeuropeiske språk med grunntydinga 'gammal eller moden mann'. Ei hokjønnsavleiing av ordet finn ein i «kjerring».

## Kjelder
* Falk og Torp 1903: *Etymologisk ordbog over det norske og det danske sprog* Faksimileutg. Bjørn Ringstrøms antikvariat 1992 ISBN 82-90520-16-6
Dalen i Tokke

**Dalen** er kommunesenteret i Tokke kommune i Telemark fylke. Tettstaden har  og ligg ved vestenden til innsjøen Bandak, og utgjer slik òg endepunktet for Bandakkanalen.  

Her ligg barne- og ungdomsskulen Tokke skule, og Tokke kulturhus med mellom anna Tokke bibliotek, symjehall, kino og konsert- og teatersal. Her ligg òg Dalen Hotel frå 1894 og Tokke kraftverk. 

Eidsborg stavkyrkje ligg to km nordom tettstaden.

## Folketalsutvikling

## Sjå òg
* Tettstader i Telemark

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi frå Dalen på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Telemark»
Åmot i Vinje

**Åmot** er ein tettstad og administrasjonssenteret i Vinje kommune i Telemark fylke. Tettstaden ligg like ved europaveg 134 og har . Namnet *Åmot* tyder «elvemøte» ettersom tettstaden ligg der Vinjeåi renn ut i elva Tokke, som går vidare til innsjøen Bandak. Om lag 25 kilometer sør ligg Dalen i Tokke kommune.

Åmot er eit knutepunkt for vegnettet i Vest-Telemark. Her møtest europaveg 134 (Haugesund–Drammen), fylkesveg 37 (Åmot–Tinn–Kongsberg) og fylkesveg 38 (Åmot–Dalen–Kragerø). Bussruta Haukeliekspressen Haugesund–Oslo går gjennom Åmot.

Åmot har barnehage og grunnskule. Tettstaden er eit lokalt handelssenter for området, med ei rekkje butikkar. Næringslivet elles femner eit turisthotell og verksemder innan trevare- og verkstadindustri.

## Kjelder
Høvåg

**Høvåg** er ein tettstad i Lillesand kommune i Agder fylke. Høvåg er òg eit kyrkjesokn i Den norske kyrkja, og Høvåg var tidlegare ein kommune. Tetttaden har  og ligg ved Kjerkekilen, 16 kilometers køyring sørvest for Lillesand sentrum.

Høvåg kyrkje er frå 1100-talet. Gabriel Scott budde ei tid i Høvåg i ungdommen, då far hans var prest der. Han brukte sidan stoff frå staden i diktinga si.

## Sjå òg
* Tettstader i Agder

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Aust-Agder»
Tevsoppar

**Tevsoppar** eller **åtselsoppar**, også kalla **stanksoppar**, er ein familie soppar som produserer ei illeluktande, stangforma vekst. Dei høyrer til ordenen *Phallales*. Formeiringsmetoden deira er forskjellig frå dei fleste soppar, som nyttar lufta til å spreie sporane. Dei produserer i staden sporar på toppen som har ei lukt som kan minne om åtsel eller avfall. Dette trekkjer til seg fluger som dermed tar sporene med seg. 

Soppane byrja å gro som nokre små runde knollar eller «egg». Desse har inga lukt, og kan i enkelte tilfelle etast. Dei har stundom vorte forveksla med fugleegg. Ut av desse veks seinare seinare den høge soppen, som kan ha ein viss likskap med ein penis. Han har ofte ei kvalmande lukt. 

I Noreg veks fleire artar tevsopp, som arten vanleg stanksopp, *Phallus impudicus*. Det finst òg artar med mindre lukt.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stanksopp|Stanksopp]]» frå , den 16. oktober 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
Åtselgribb

**Åtselgribb** (*Neophron percnopterus*) er ein rovfugl i haukefamilien. Han er den minste av dei europeiske gribbane, og har ei kroppslengd på 55-65 cm, og eit vengespenn på 155-170 cm.

Han hekkar hovudsakleg på hyller i fjellområde rundt middelhavsområdet og overvintrar i Afrika. Åtselgribbar lever av åtsel, saltavfall og liknande på søppelplassar. 

## Bakgrunnsstoff
Os-songen

**Os-songen**, eller **Song til Os**, er ein bygdesong som er tileigna Os i Hordaland. Teksten er skriven av Nils Tveit og melodien av Henrik Lyssand.

## Bakgrunnsstoff
* Heile teksten til Os-songen 
* Os-songen i lyd og bilete
Zejaelva

**Zeja** (russisk Зея; mandsjuisk *Jingkiri bira*) er ei elv i Amur oblast i Russland og ei av sideelvane til Amur frå venstre. Ho er 1242 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Elva har kjelda si ved Tokijskij Stanovik-ryggen, ein del av Stanovojfjella og renn gjennom Amur oblast til ho munnar ut i elva Amur nær Blagovesjtsjensk

Av sideelvar finn ein Tok, Mulmuga, Brjanta, Giljuj, Urkan, Kupuri, Argi, Dep, Selemdzja og Tom.

Dei største byane langs Zeja er Zeja, Svobodnyj og Blagovesjtsjensk. Kraftverket Zejskaja GED ligg òg langs elva. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Зея (река)|Зея (река)]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Oljokma

**Oljokma** (russisk Олёкма) er ei elv i Amur oblast, republikken Sakha og Zabajkalskij kraj i Russland og ei av sideelvane til Lena frå høgre.  Ho er 1435 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Oljokma har kjelda si ved Murojskomryggen i Jablonovyjfjella, vest for Mogotsja. Ho renn nordover gjennom aude område i Sibir og munnar ut i Lena nær Oljokminsk. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Олёкма|Олёкма]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Selemdzja

**Selemdzja** (russisk Селемджа) er ei elv i Amur oblast i Russland og ei av sideelvane til Zeja frå venstre. Ho har ei lengd på 647&nbsp;km og eit nedslagsfelt på . I nedslagsfeltet ligg om lag 4500 innsjøar med eit samla areal på meir enn 270&nbsp;km².

Dei største sideelvane hennar er Ulma og Nora. Elva frys til i november og er islagd til byrjinga av mai.

Det er mogeleg å driva skipsfart frå munningen og 325&nbsp;km oppover elva.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Селемджа (река)|Селемджа (река)]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Tom i Amur oblast

**Tom** (russisk Томь) er ei elv i Amur oblast i Russland og ei av sideelvane til Zeja frå venstre. Ho har ei lengd på 433 km. 

Ho har utspring i grenseområda mot Khabarovsk kraj, og renn hovudsakleg vestover før ho munnar ut i Zeja, ei av sideelvane til Amur, rundt 90 km nord for Blagovesjtsjensk.

Av byar ved Tom finn ein Belogorsk.

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av elva og området 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Томь (приток Зеи)|Томь (приток Зеи)]]» frå ,  den 16. oktober 2008.*
Birkeland

:*For garden i Bergen med det same namnet, sjå [[Birkeland i Åsane]]*
 
**Birkeland** er kommunesenteret i Birkenes kommune i Agder fylke. Tettstaden har  og ligg ved Tovdalselva som dannar Hakksvann der. Birkeland ligg vel tre mils køyring nordaust for Kristiansand sentrum, og 14&nbsp;km nordvest for Lillesand sentrum.

## Sjå òg
* Tettstader i Agder

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Aust-Agder»
Vel i Arkhangelsk oblast

**Bureja** (russisk Вель) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Vaga frå venstre i nedslagsfeltet til Nordre Dvina. 

Elva er 223 km lang og har eit eige nedslagsfelt på 5390 km². Ved Balamutovskaja er middelvassføringa i elva 47,7 m³/s.

Dei største sideelvane hennar er Podjuga, Sjonosja og Sinega. Ved munningen av Sjonosja ligg landsbyen Ust-Sjonosja. 

Vel spring ut frå myrområda sør for landsbyen Konosja. Elva renn hovudsakleg austover og munnar ut i Vaga ved byen Velsk. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Вель (приток Ваги)|Вель (приток Ваги)]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Kongshamn ved Arendal

**Kongshamn** (òg skrive **Kongshavn**) er ei bygd i Arendal kommune i Agder. Staden ligg ved Tromøysundet på Tromøy.

Her ligg Sandnes skole, og Kongshavn kapell frå 1921.

Kongshamn var tidlegare definert som tettstad, men frå 1. januar 2013 slo Statistisk sentralbyrå det saman med tettstaden Arendal.

## Sjå òg
* Tettstader i Aust-Agder

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Aust-Agder»
Volosjka

**Volosjka** (russisk Волошка) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Onega frå høgre. Ho er 260&nbsp;km lang og har eit nedslagfelt på 7100&nbsp;km².

Elva har ei middelvassføring på 71,7 m³/s. Ho frys til i midten av november og er islagd til slutten av april.

I den øvre delen av elva ligg landsbyen Volosjka langs eit sidespor av jernbanelinja mellom Njandoma og Konosja.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Волошка (река)|Волошка (река)]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Indiga

**Indiga** er ei elv i Nenetisa autonome okrug i Arkhangelsk oblast i Russland.

Elva spring ut i myrområda ved Timanhøgdene og munnar ut i Indigskajabukta i Barentshavet. Ho er 193&nbsp;km lang og har eit nedslasgfelt på 3790&nbsp;km². Den største sideelva hennar er Belaja.

Elva renn gjennom Malozemlskaja-tundra. I øvre delen av elva finst fleire stryk, medan den nedre delen svingar seg sakte over eit våtmarksområde med mange innsjøar.

Elva frys til seint i oktober og er islagd til mai.

Elva høver seg dårleg til skipsfart og ved høg vassføring kan berre dei nedste 25&nbsp;km av elva nyttast til dette føremålet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Индига|Индига]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Kubena

**Kubena** (russisk Кубена) er ei elv i Arkhangelsk oblast og Vologda oblast i Russland, som munnar ut i Kubenskojesjøen i nedslagsfeltet til Nordre Dvina.

Ho har ei lengd på 368&nbsp;km og eit nedslagsfelt på om lag . Byen Kharovsk ligg på venstresida av elva.

Dei største sideelvane hennar er Vottsja, Jemba, Siamzjena og Sima frå venstre og Katroma, Sit og Kikht frå høgre.

Kubena spring ut frå Konosjahøgdene som ligg sør i Arkhangelsk oblast, i nærleiken av landsbyen Konosja. Ho følgjer så eit svingete spor sørover med mange stryk, og her er elvebreidda høg og skogkledd. Etter Kharovska renn elva langt saktare og breidda hennar aukar til 200-300 meter.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Кубена|Кубена]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Kuloj ved Kvitsjøen

**Kuloj** (russisk Кулой) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland. Ho spring ut frå Belomorsko-Kulojskojeplatået nordaust for Arkhangelsk og munnar ut i Mezenbukta i Kvitsjøen.

Elva er 350 km lang med eit nedslagsfelt på . Middelvassføringa hennar er 150 m³/s ved utløpet. Ho renn først austover og skjer seg ned i ei djup kløft på veg ned frå platået og endrar så brått retning og renn rett nordover. Elva har heile vegen mot Kvitsjøen eit særs buktande og meanderande løp. Dei nedste 90 km av elva er påverka av tidvatn. 

Kuloj er knytt saman med elva Pinega gjennom den 6 km lange Kuloj-Pinega-kanalen, som vart bygd på 1920-talet for å transporte tømmer til Arkhangelsk.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kuloj|Kuloj]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Skålevik

**Skålevik** er ein tettstad i Kristiansand kommune i Agder fylke. Staden har  og ligg på Flekkerøy.

## Sjå òg
* Tettstader i Agder

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Vest-Agder»
Kuloj ved Vaga

**Kuloj** (russisk Кулой) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Vaga frå høgre i nedslagsfeltet til Nordre Dvina.

Ho har ei lengd på 206&nbsp;km og eit eige nedslagsfelt på . 53&nbsp;km frå munningen har elva ei middelvassføring på 8,74 m³/s. Elva frys til i oktober-november, nokre gonger i desember, og vert isfri att i april eller tidleg i mai.

Dei største sideelvane hennar er Sivtsjuga frå venstre og Kolenga frå høgre. I nærleiken av elva ligg landsbyen Kuloj.

Kuloj spring ut frå Sonduzjskojesjøen i Vologda oblast, nordvest for byen Totma. Elva renn først nordaustover og seinare rett nordover før ho svingar vestover og ut i Vaga. I den øvre delen har elva ei bredde på 20-30 meter og i den nedre delen av breidda auka til 50-60 meter. Elva er svingete og renn forholdsvis raskt, men har ingen stryk.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Кулой (приток Ваги)|Кулой (приток Ваги)]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Kuloj

**Kuloj** er eit namn på fleire stader i Russland: 

* Kuloj ved Vaga - sideelv til Vaga i Vologda og Arkhangelsk oblast.
* Kuloj ved Kvitsjøen - elv i Arkhangelsk oblast som munnar ut i Mezenbukta i Kvitsjøen.
* landsbyen Kuloj - landsby i Arkhangelsk oblast.
* Kuloj-kanalen - kanal i Arkhangelsk oblast.
Koksjenga

**Koksjenga** (russisk Кокшеньга) er ei elv i Arkhangelsk og Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Ustia frå venstre i nedslagsfeltet til Nordre Dvina. 

Elva er 251 km lang og har eit eige nedslagsfelt på 5670 km². Ved landsbyen Moisejevskaja har elva ei middelvassføring på 35 m³/s.

Koksjenga oppstår der elvane Ileza og Petsjenga renn saman nær landsbyen Verzjnekoksjengskij Pogost i Tarnogskogo rajon i Vologda oblast. 

Elva renn sørvestover og har ei breidde på 30-40 meter. I nærleiken av landsbyen Tarnogskij Gorodok tar elva ein stor sving nordvestover og tar imot elvane Tarnogu, Sjebengu og Uftiugu. Etter dette aukar breidda til 50-60 meter.

Gjennom Arkhangelsk oblast renn elva gjennom aude område med skogkledde breidder. Koksjenga munnar ut i Ustia, like før denne munnar ut i Vaga. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Кокшеньга|Кокшеньга]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Lodma

**Lodma** (russisk Лодьма) er ei lita elv i Arkhangelsk oblast i Nord-Russland.

Elva er slak og renn sakte, og er ei populær fiske- og kajakkelv. Ved breidda ligg fleire landsbyar, som Tsjasovinskaja og Korovinskaja.

Nær munningen kryssar vegen mellom Arkhangelsk og Pomore elva.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Лодьма|Лодьма]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Ljavljaelva

**Ljavlja** (russisk Лявля) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Nordre Dvina frå høgre. Landsbyen Ljavlja ligg ved elva og er kjend for dei historiske bygningane som ligg her. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Лявля (река)|Лявля (река)]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Vesle Nordre Dvina

**Vesle Nordre Dvina** (russisk Малая Северная Двина - *Malaja Severnaja Dvina*) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland og ei av kjeldeelvane til Nordre Dvina. Ho renn saman med elva Vytsjegda og dannar Nordre Dvina.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Малая Северная Двина|Малая Северная Двина]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Onegaelva

**Onega** (russisk Онега) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland. Ho er 416&nbsp;km lang og renn frå Latsja til Onegabukta i Kvitsjøen.

75&nbsp;km før munningen delar ho seg i Store Onega og Vesle Onega, som dannar eit lite delta. Desse renn saman igjen før ho munnar ut i sjøen. Ved munningen deler ho seg i dei to greinene Dvinskij og Karelskij på kvar side av øya Kij.

Elva har eit fall på 118 meter frå kjelda til munningen, der ho har ei middelvassføring på 505 m³/s. Elva frys til mellom seint i oktober og tidleg i desember og vert isfri att i midten av april eller i mai.

Dei største sideelvane hennar er Kena, Iksa og Kozja frå venstre, og Volosjka, Mosja og Kodina frå høgre.

Byane Kargopol og Onega ligg ved Onegaelva. Langs breidda ligg og bevarte monument av gammal trearkitektur.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Онега (река)|Онега (река)]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Polsk złoty

**Złoty** er valutaen i Polen. 1 złoty = 100 groszy. Valutakoden er PLN.

Den erstatta den polske marken i april 1924, då Polen vedtok ei valutareform for å bøte på hyperinflasjon i etterkant av 1. verdskrig. Złotyen er ei tradisjonell polsk pengeeining som har vore i bruk sidan mellomalderen. 

På byrjinga av 1990-talet var inflasjonen i Polen svært stor. Det vart difor tatt bort fire nullar i valutaen, slik at 10.000 gamle złoty vart 1 ny (noverande) złoty.

Myntane omfattar 1 grosz, 2 grosze, 5 groszy, 10 groszy, 20 groszy, 50 groszy, 1 złoty, 2 złote og 5 złotych, mens setlane har pålydande verdiar på 10, 20, 50, 100, 200 og 500 złotych.

## Bakgrunnsstoff
Ustia

**Ustia** (russisk Устья) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Vaga frå høgre i nedslagsfeltet til Vaga. 

Ho er 477 km lang, har eit eige nedslagsfelt på  og 107 km frå munningen ei middelvassføring på 92,4 m³/s.

Ved elva ligg landsbyen Oktiabrskij, sentrum i Ustianskij rajon. 

Dei største sideelvane hennar er Lojga, Kotsjkurga og Koksjenga, alle frå venstre. 

Elva frys til seint i oktober eller i november og er islagd til slutten av april eller byrjinga av mai. Frå april til juni er det vårflaum. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Устья (река)|Устья (река)]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Dame

**Dame** (frå seint norrønt *damma* gjennom fransk frå latin *domina* 'herskarinne') er ein tidlegare adelstittel som i moderne norsk viser til ei vaksen kvinne.

Ordet dame var gjennom lange tider ein tittel for for gifte adelege kvinner.  I nyare tradisjon har ordet dame vore bruka om vaksne kvinner av høgre samfunnslag eller som viser teikn på ei standsmessig daning. I vår tid kan ordet bli brukt om alle vaksne kvinner, utan streng sosial gradering, men likevel slik at det i mange samanhengar vert assosiert med kvinner av høg  sosial rang.  

## Annan bruk av ordet
Ordet dame vert òg bruka om eit biletkort i kortstokken med talverdien tolv, mellom konge og knekt.

I Storbritannia er *Dame* den kvinnelege varianten av ærestittelen *[[Sir]]*. 

## Kjelder:
* *[[Norsk ordbok]]*, Det Norske Samlaget 1966
* Falk og Torp 1903: *Etymologisk ordbog over det norske og det danske sprog* Faksimileutg. Bjørn Ringstrøms antikvariat 1992 ISBN 82-90520-16-6
Uftiuga ved Sukhona

**Uftiuga ** (russisk Уфтюга ) er ei elv i Arkhangelsk og Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Sukhona frå venstre i nedslagsfeltet til Nordre Dvina. 

Elva er 134 km lang og har eit nedslagsfelt på . Middelvassføringa hennar er 21,8 m³/s. Dei største sideelvane til Uftiuga er Porstsje frå venstre og Torzjenga og Sulonga frå høgre. 

Uftiuga spring ut frå eit myrområde i nærleiken av ein jernbanestasjon langs banen mellom Konosja og Kotlas. Ho renn først austover, men svingar etter kvart sørover til ho munnar ut i Sukhona. 

Det meste av elva renn gjennom aude skogområde nord i Vologda oblast, og berre nokre få landsbyar ligg langs elva. 

Elva vart tidlegare mykje nytta til tømmerfløyting. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Уфтюга (приток Сухоны)|Уфтюга (приток Сухоны)]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Uftiuga

**Uftiuga** er namnet på fleire elvar i Russland: 

* Uftiuga ved Nordre Dvina - ei sideelv til Nordre Dvina i Arkhangelsk oblast. 
* Uftiuga ved Sukhona - ei sideelv til Sukhona i Vologda oblast.
* Uftiuga ved Koksjenga - ei sideelv til Koksjenga i Vologda oblast.
* Uftiuga ved Kubenskoje - ei elv som munnar ut i Kobenskojesjøen i Vologda oblast.
Sulanda

**Sulanda** (russisk Суланда) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Puja frå venstre. 

På grunn av avskoging har elva fått langt mindre tilførsel av vatn og talet på fisk i elva er sterkt redusert.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Суланда|Суланда]]» frå ,  den 16. oktober 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Strai

**Strai** er ein tettbygd stad i Kristiansand kommune i Agder fylke. Staden ligg ved Otra, åtte kilometers køyring nordom Kristiansand sentrum.

Her ligg Torridal kyrkje. 

## Sjå òg
* Tettstader i Vest-Agder

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Vest-Agder»
Svid

**Svid** (russisk Свидь) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland. Ho er 61 km lang og spring ut frå innsjøen Vozje på grensa til Vologda oblast og renn frå der nordover og munnar ut i innsjøen Latsja. 

Svids renn gjennom eit nesten aude landskap. I den øvre delen er ho 40 til 120 meter brei og renn her mellom myrlendte og skogkledde breidder. Dei midtre delane av elva vert meir steinete og elva dannar fleire mindre stryk. På denne strekninga smalnar elva inn til 10-15&nbsp;meter og renn raskare med høgare breidder. I den nedre delen av elva vert breiddene igjen låge og myrlendte. Ho munnar ut sør i Latsja, som renn vidare gjennom Onega til Kvitsjøen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Svid|Svid]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Akhtuba

**Akhtuba** (russisk skrift Ахтуба) er ei forgreining av Volga i Vologda og Astrakhan oblast i Russland. Akhtuba stikk ut mot venstre ved byen Volzjskij, om lag 15&nbsp;km nordaust for Volgograd, og renn parallelt med Volga mot Volgadeltaet og Kaspihavet.

Den opphavlege starten på Akhtuba vart blokkert av demninga til Volga vasskraftverk. Ho renn no ut frå Volga via en 6,5&nbsp;km lang kunstig utløpskanal som startar nedanfor demninga. Elva er 537&nbsp;km lang, med ei middelvassføring på 153&nbsp;m³/s.

Av byar ved Akhtuba finn ein Volzjskij, Leninsk, Znamensk, Akhtubinsk, Kharabali. Hovudstaden til Den gylne horden, Saraj, låg truleg òg ved Akhtuba, ikkje langt frå Kharabali.

Området mellom Volga og Akhtuba vert kalla Volga-Akhtuba-sletta, og er eit av dei fremste områda i Russland for dyrking av grønsaker. Området er særskild kjend for vassmelonane sine.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Akhtuba|Akhtuba]]» frå , den 16. oktober 2008.*
Tveit i Kristiansand

**Tveit** er ein tettstad i Kristiansand kommune i Agder. Staden har  og ligg ved Topdalselva, 18 kilometers køyring nordaust for Kristiansand sentrum.

Her ligg Tveit kyrkje frå 1100-talet.

## Sjå òg
* Tettstader i Agder

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Vest-Agder»
Vestbygd

**Vestbygd**, også kalla **Borhaug**, er ein tettstad i Farsund kommune i Agder fylke. Staden har  og ligg på kysten på halvøya Lista, like søraust for Lista fyr. 
Farsund lufthamn, Lista ligg aust for tettstaden.

Her ligg Borhaug skole og Vestbygda kapell.

## Sjå òg
* Tettstader i Agder

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Vest-Agder»
Ausviga

**Ausviga** er ein busetnad i Kristiansand kommune i Agder. 
Han ligg på vestsida av Torvefjorden sørvest for det tidlegare kommunesenteret Tangvall (Søgne) i tidlegare Søgne kommune. 

Sidan 2019 har Statistisk sentralbyrå rekna Ausviga og Tangvall som ein samla tettstad.

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Vest-Agder»
Svennevik

:*For ein tettstad med liknande namn i Lyngdal kommune, sjå [[Svenevik]]*
----
 
**Svennevik** er ein tettstad i Lindesnes kommune i Agder fylke. Staden har  og ligg ved Remasfjorden, elleve kilometers køyring sørvest for Vigeland.

## Sjå òg
* Tettstader i Agder

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Vest-Agder»
Liknes

**Liknes** er kommunesenteret i Kvinesdal kommune i Agder. Liknes var frå 1900 til 1917 namn på Kvinesdal kommune.
Tettstaden har  og ligg ved Kvina, 23 kilometers køyring aust for Flekkefjord sentrum. Litleåna renn i hop med Kvina her.

Her ligg Kvinesdal kyrkje frå 1837. Her ligg òg Sarons Dal.

## Sjå òg
* Tettstader i Agder

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Vest-Agder»
Elva Kama

**Kama** (russisk Ка́ма) er ei stor elv i Russland og den lengste sideelva til Volga frå venstre. Før dei renn saman er ho faktisk lenger enn Volga. 

Elva spring ut i Udmurtia, nær byen Kuliga og renn nordvestover i 200 km, før ho snur nordaustover nær byen Lojno i nye 200 km, før ho så snur sørover og vestover i Perm kraj. Ho renn igjen igjennom Udmurtia og så gjennom Tatarstan, der ho munnar ut i Volga.

Totalt har Kama ei lengd på 1805&nbsp;km. Dei største sideelvane hennar er Kosa, Visjera, Sylva, Tsjusovaja, Belaja, Ik, Izj, Zaj, Vjatka og Mjosja. Av byar ved Kama finn ein Solikamsk, Berezniki, Perm, Sarapul og Naberezjnje Tsjelnyj. Elva renn vest for Uralfjella og vert mykje nytta til transport. 

Før jernbanane vart bygd var Kama knytt til viktige portager med Nordre Dvina og Petsjora. Tidleg på 1800-talet vart Nordre Jekaterinskij-kanalen bygd mellom øvre Kama og Vytsjegda, ei sideelv til Nordre Dvina, men denne vart lite brukt og stengd etter nokre år. 

## Demningar og reservoar
Kama er demd opp fleire stader: 
* Ved Perm ligg demninga Kama vasskraftverk som dannar Kamareservoaret
* Ved Tsjajkovskij ligg Votkinsk vasskraftverk som dannar Votkinskreservoaret;
* Ved Naberezjnje Tsjelnyj ligg demninga Nizjnekamsk vasskraftverk som dannar Nizjnekamsk-reservoaret.

## Galleri


Fil:W W Chusovaya Kama crossing.png|Elvane Tsjusovaja og Kama
Fil:Perm asv2019-05 img23 Kama River.jpg|Kama i byen Perm
Fil:Prokudin-Gorskii-25.jpg|Ei fagverksbru av Lavr Proskuryakov over Kama. Tidleg fargebilete av Prokudin-Gorskij frå om lag 1912.


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kama River|Kama River]]» frå , den 17. oktober 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Belaja ved Kama

:*For andre elvar med same namn, sjå [[Belaja]]*

**Belaja** eller **Aghidehel** (russisk Белая, baskirsk Ағиҙел, tatarsk Агыйдел) er ei elv i Basjkortostan i Russland og ei av sideelvane til Kama frå venstre i nedslagsfeltet til Volga.

Ho har kjelda si i dei sørvestlege Uralfjella og har ei lengd på 1430 km. Det tyrkiske namnet på elva tyder *Den kvite Volga* og det russiske namnet tyder berre *Den kvite elva*.

Elva frys til mot slutten av november og vert isfri att i midten av april. 656 km av elva, opp til Tabynsk, kan nyttast til vasstransport. Det er bygd tre vasskraftverk langs elva. 

Dei største sideelvane hennar er Nugusj, Sim, Ufa, Bir og Tanyp frå høgre og Asjkadar, Ursjak, Djoma, Karmasan, Tsjermasan, Baza og Siun frå venstre. 

Av byar langs Belaja finn ein Beloretsk, Sterlitamak, Ufa og Birsk. Belaja munnar ut i Kama nær Neftekamsk.

Belaja er ein av dei mest populære elvane i Ural for rafting.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Белая (приток Камы)|Белая (приток Камы)]]» frå , den 17. oktober 2008.*
Belaja

**Belaja** er namnet på ei rekkje elvar i Russland. Namnet tyder «Den kvite elva». 

* Belaja ved Angara, sideelv til Angara
* Belaja ved Kama, sideelv til Kama.
* Belaja ved Kuban, sideelv til Kuban. 
* Belaja, sideelv til Lugan
* Belaja, sideelv til Tsjarysj. 
* Belaja, sideelv til Indiga. 
* Belaja, sideelv til Sungatsja. 
* Belaja ved Imandra, elv som renn ut i innsjøen Imandra. 
* Belaja ved Anadyr, sideelv til Anadyr
* Belaja ved Ruza, sideelv til Ruza
* Belaja, sideelv til Tsjornaja
* Belaja, det gamle namnet på elva Marsjandzy i Sukhumi rajon i Abkhasia.
Visjera i Perm

**Visjera** (russisk Вишера) er ei elv i Perm kraj i Russland og ei av sideelvane til Kama frå venstre i nedslagsfeltet til Volga. 

Elva har ei lengd på 415 km og eit nedslagsfelt på . 

Elva spring ut frå vestsida av dei nordlege Uralfjella. Elva startar som ei rask fjellelv og renn gjennom ein trong dal med mange stryk. Det er fleire karstformasjonar i nedslagsfeltet. 

Dei største sideelvane hennar er Jazva og Kolva. 

Elva frys til i slutten av oktober eller tidleg i november, og vert isfri att mot slutten av april. Elva vert nytta som transport til byen Krasnovisjerska. I nedslagsfeltet til Visjera finst det førekomstar av diamantar. 

Den øvre delen av elva renn gjennom Visjeskijreservatet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Вишера (приток Камы)|Вишера (приток Камы)]]» frå , den 17. oktober 2008.*
Lopud

**Lopud** er ei øy i Elafitiøyane i Adriahavet ved kysten av Kroatia. Øya ligg nordvest for Dubrovnik mellom Šipan og Koločep som er dei to andre folkesette øyane i øygruppa. Administrativt høyrer Lopud til kommunen Dubrovnik i fylket Dubrovnik-Neretva.

Den er berre ein landsby på øya, landsbyen Lopud nordvest på øya. Hovudnæringa på øya er turisme, og øya er kjend for sine vakre sandstrender - særleg i bukta Šunj aust på øya.

## Folketal
Folketalet i den einaste busetnaden på øya ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar





## Bakgrunnsstoff
www.lopud.eu, bilder og norsk tekst (bokmål - maskinoversatt)
Danilikha

**Danilikha** (russisk Данилиха) er ei elv i Perm i Russland og ei av sideelvane til Kama frå venstre i nedslagsfeltet til Volga. Elva er berre 11 km lang og har eit nedslagsfelt på 304 km². 

Elva startar i regionen Sverdlovsk nær Bakharevka og munnar ut i Kama ved fabrikken Dzerzjinskij. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Данилиха (река)|Данилиха (река)]]» frå , den 17. oktober 2008.*