open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Doolette Bay

**Doolette Bay** er ei bukt som ligg der vestsida av Ninnis bretunge møter fastlandet. Ho vart oppdaga av Den australasiatiske antarktisekspedisjonen (1911–14) under Douglas Mawson, som namngav ho etter G.P. Doolette frå Perth, som støtta ekspedisjonen økonomisk.

## Kjelder
Fisher Bay

**Fisher Bay** er ei bukt som er kring 22&nbsp;km brei og ligg mellom austsida av Mertz bretunge og fastlandet av Antarktis. Ho vart oppdaga av Den australasiatiske antarktisekspedisjonen (1911–14) under Douglas Mawson og fekk namn etter Andrew Fisher, som var statsminister i Australia i 1911.

## Kjelder
Murphy Bay

**Murphy Bay** er ei bukt mellom Penguin Point og Cape Bage. Ho vart oppdaga av Den australasiatiske antarktisekspedisjonen (1911-14) under Douglas Mawson, som namngav ho etter Herbert D. Murphy, eit ekspedisjonsmedlem.
Watt Bay

**Watt Bay** er ei bukt på kysten mellom Garnet Point og Cape De la Motte. Ho vart oppdaga av Den australasiatiske antarktisekspedisjonen (1911–14) under Douglas Mawson, som namngav ho etter W.A. Watt, ministeret i Victoria i 1911.
Ainsworth Bay

**Ainsworth Bay** er ei isfylt bukt på kysten mellom Cape Bage og Cape Webb i Antarktis. Ho vart oppdaga av Den australasiatiske antarktisekspedisjonen (1911&ndash;14) under Douglas Mawson, og vart namngjeven av han etter George Ainsworth, eit ekspedisjonsmedlem som var leiar og meteorolog på Macquarieøya 1911&ndash;13.

## Kjelder
Buckley Bay

**Buckley Bay** er ei bukt mellom austsida av Ninnis bretunge og fastlandet av Antarktis. Ho vart oppdaga av Den australasiatiske antarktisekspedisjonen (1911–1914) under Douglas Mawson, som namngav ho etter George Buckley frå New Zealand, som støtta ekspedisjonen økonomisk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Buckley Bay|Buckley Bay]]» frå ,  den 24. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Brandy Bay

**Brandy Bay** er ei bukt på nordvestkysten av James Ross Island, vest for Bibby Point. Ho vart truleg oppdaga av Otto Nordenskjöld i 1903 og kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1945. FIDS vitja bukta igjen i 1952, og det var då ein diskusjon om ein skulle nytte brandy til å behandle eit hundebitt eller ikkje. Namnet kom som følgje av denne hendinga.

## Kjelder
Carlsson Bay

**Carlsson Bay** er ei firkanta bukt 3&nbsp;nautiske mil nordvest for Cape Foster på sørvestsida av James Ross Island. Ho vart oppdaga og kartlagd i 1903 av Den svenske antarktisekspedisjonen under Otto Nordenskjöld, som namngav ho etter J. Carlsson frå Sverige som finansierte delar av ekspedisjonen. Bukta vart kartlagd på ny av Falkland Islands Dependencies Survey i 1952–53.

## Kjelder
Croft Bay

**Croft Bay** er ei bukt nord i sentrale delar av James Ross Island og utgjer sørsida av Herbert Sound, sør for nordaustenden av Den antarktiske halvøya. Ho vart oppdaga i 1903 av Den svenske antarktisekspedisjonen under Otto Nordenskjöld. Ho vart kartlagd i 1945 av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS), som namngav ho etter W.N. Croft, som var geolog i FIDS ved Hope Bay i 1946.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Croft Bay|Croft Bay]]» frå ,  den 24. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* *
Hurst Bay

**Hurst Bay** er ei lita bukt på austsida av The Naze på James Ross Island i Antarktis. Etter sjømålingar i området frå HMS «Endurance», 1981–82, vart ho namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter kommandør William E. Hurst i Royal Navy, som var navigatør på skipet.

## Kjelder
Markham Bay

**Markham Bay** er ei bukt som ligg mellom Ekelof Point og Hamilton Point på austsida av James Ross Island. Ho vart truleg oppdaga av ein britisk ekspedisjon under Ross, som utforska området i 1842-43. Ho vart først kartlagd av Den svenske antarktisekspedisjonen, 1901–04, under Nordenskjold, som namngav ho etter sir Clements Markham.
Rohss Bay

**Rohss Bay** er ei bukt mellom Cape Broms og Cape Obelisk på sørvestsida av James Ross Island i Antarktis. Ho vart oppdaga av Den svenske antarktisekspedisjonen, 1901–04, under Nordenskjold, og vart namngjeven av han etter August og Wilhelm Rohss, som støtta ekspedisjonen. 

## Kjelder
Tøystampe

**Tøystamper** vart brukt til å valke ullstoff til vadmål. Tøystampa var ei mekanisering av valkinga. Stampemølle er ei anna nemning på tøystampe. 

## Verkemåte
Tøystampa utnytta vasskrafta til å stampe tøyet ved at ein mekanisme drive av eit vasshjul eller ein kvernkall vekselvis løfta og slapp ned tunge stokkar på store ullstoff som ligg i trau med vatn i. Kraftutvekslinga gjekk føre seg på same måte som i andre tradisjonelle vassdrivne mekanismar, som til dømes kvernar. Vatnet frå ein bekk eller elv vert leia via eit slåk fram mot ein kvernkall som vert skufla rundt, og rotasjonen overført til ein liggande stokk som har innfelt fleire *taggar* som er montert med jamne mellomrom i rotasjonen. Mot desse *taggane* er det montert eit tilsvarande tal med tverrliggande stokkar som løfter opp store, tunge stokkar og slepp dei ned att i trau med vatn. Den harde, rytmiske stampinga tovar eller valkar stoffet saman til vadmål. 

 

## Utbreiing
Det finst ei tøystampe i vassbruksmiljøet på Takle i Gulen i Sogn og Fjordane. Tøystampa inngår i eit heilt vassbruksmiljø med kvern, stampe og slipestein. Vassbruksmiljøet på Takle er restaurert og sett i stand.

Det finst også ei restaurert tøystampe ved Leirvik i Stord.

## Bakgrunnsstoff
* Videosnutt av tøystampe
Arne Barhaugen

**Arne Barhaugen** () var ein kombinertrennar frå Oslo, der han også døydde. Han representerte Nydalens Skiklub.

Barhaugen deltok for Noreg i kombinerttevlinga under ski-VM 1954, vinter-OL 1956, ski-VM 1958 og vinter-OL 1964. Beste plasseringane kom i Cortina d'Ampezzo i 1956 med femteplass, og ein noko overraskande sjetteplass i Innsbruck 1964. Gjennom sine tolv sesongar i noregseliten vann han ei einaste NM-medalje, bronsemedaljen i Rælingen i 1963. Åtte år tidlegare tok han sin einaste pallplass i eit større, internasjonalt renn; han vart då nummer tre i Svenska skidspelen i Nässjö.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn
*1953: Nr 8 i Holmenkollen
*1954: Nr 4 i Lahti og nr 8 under VM i Falun
*1955: Nr 3 i Svenska Skidspelen i Nässjö
*1956: Nr 5 OL i Cortina d'Ampezzo
*1957: Nr 6 i Holmenkollen og i Lahti
*1958: Nr 11 i VM i Lahti, og nr 7 i Holmenkollen
*1959: Nr 9 i Lahti 
*1960: Nr 10 i Holmenkollen
*1962: Nr 8 i Holmenkollen
*1963: Nr 7 i Holmenkollen
*1964: Nr 6 i OL i Innsbruck og i Svenska Skidspelen i Kiruna

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 1954: Nr 5 på Kongsvinger
*Ski-NM 1955: Nr 6 på Voss
*Ski-NM 1957: Nr 6 i Mo i Rana
*Ski-NM 1958: Nr 4 i Oslo
*Ski-NM 1959: Nr 4 på Gjøvik
*Ski-NM 1961: Nr 4 på Røros og i Rælingen
*Ski-NM 1962: Nr 5 i Skien
*Ski-NM 1963: Bronsemedalje i Rælingen
*Ski-NM 1964: Nr 4 på Voss
*Ski-NM 1965: Nr 4 på Fåberg

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arne Barhaugen|Arne Barhaugen]]» frå ,  den 24. november 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Eilert Dahl

**Eilert Manngaard Dahl** () var ein norsk kombinertrennar og langrennsløpar, fødd i Oslo, død på Hønefoss. Han vann i 1950 bronsemedalje med det norske stafettlaget i langrenn under VM i Lake Placid. Frå noregsmeisterskapane fekk han med seg to sølvmedaljar i kombinertøvinga. Dahl var medlem av Fossekallen Idrettsforening.

## Karriere
Dahl deltok under vinter-OL for Noreg i 1948 i St. Moritz og fekk sjetteplass i kombinert og 27. plass på 18 km. To år seinare gjekk Dahl andreetappen på det norske laget som tok bronsen i 4x10 km stafett i VM på ski i 1950 i Lake Placid. Dei andre på laget var Martin Stokken, Kristian Bjørn og Henry Hermansen.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn
*1948: Nr 6 i vinter-OL i kombinert, nr 7 i Holmenkollen
*1950: Nr 5 i kombinert i Holmenkollen 
*1952: Nr 6 på 18 km i Holmenkollen

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 1946: Sølvmedalje i kombinert
*Ski-NM 1950: Sølvmedalje i kombinert
*Ski-NM 1952: Nr 6 på femmila, nr 7 i kombinert

Dahl fekk Kongepokalen i 1948 (liten pokal).

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eilert Dahl|Eilert Dahl]]» frå ,  den 24. november 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Eilert Dahl i olympedia.org
Whisky Bay

**Whisky Bay** er ei bukt mellom Rink Point og Stoneley Point på nordvestsida av James Ross Island. Bukta vart nesten heilt sikkert oppdaga av Otto Nordenskjöld med Den svenske antarktisekspedisjonen i 1903 som grovt kartla området og synte små viker ved denne posisjonen. Ho vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) i 1945 og 1952, og seinare kalla «Caleta Santa Eduvigis» i eit upublisert kart av Den argentinske antarktisekspedisjonen kring 1959. Ho vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1983 i samband med at ho ligg nær Brandy Bay.
Kjetil Mårdalen

**Kjetil Mårdalen** () var ein kombinertløpar og langrennar frå Tinn kommune, der han også døydde. Han vann bronsemedaljen i kombinert under verdsmeisterskapen i 1954 i Falun. Året etter gjekk han heilt til topps i Svenska skidspelen. Mårdalen representerte Tinn Skilag. Langrennaren Jon Mårdalen var far hans.

## Aktiv
Kjetil Mårdalen kom på sjetteplass i kombinertrennet under ski-VM 1950 i Lake Placid i USA. Året etter tok han sølvmedaljen i noregsmeisterskapen; 4,5 poeng bakom Simon Slåttvik, men 1,4 poeng framom Sverre Stenersen.

I VM på ski i 1954 i Falun tok norske idrettsmenn dei fem fyrste plassane i kombinert; Sverre Stenersen vart verdsmeister framom Gunder Gundersen, med Mårdalen på bronseplass. Under den Svenska skidspelen for 1955 i Nässjö gjekk Mårdalen heilt til topps, nær fire poeng framom Eero Kemppainen frå Finland og nesten ti føre sin eigen landsmann, Arne Barhaugen. Mårdalen deltok for Noreg også i 1956 i Cortina d'Ampezzo og vart nummer 14 i det olympiske kombinert-rennet.

Han la opp i 1956.

### Medaljar og esteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn
*1949: Nr 4 i Holmenkollen
*1950: Nr 6 i VM i Lake Placid. Nr 3 i Holmenkollen
*1951: Nr 3 i Holmenkollen og i Lahti
*1953: Nr 3 i Svenska skidspelen i Falun
*1954: Bronsemedalje under ski-VM i Falun
*1955: Vinnar i Svenska skidspelen i Nässjö
*1956: Nr 5 i Holmenkollen

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 1950: Nr 4 i kombinert
*Ski-NM 1951: Sølvmedalje i kombinert
*Ski-NM 1953: Nr 4 i kombinert
*Ski-NM 1954: Bronsemedalje i kombinert og nr 5 på 15 km langrenn på Kongsvinger
*Ski-NM 1955: Nr 4 på Voss i kombinert

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kjetil Mårdalen|Kjetil Mårdalen]]» frå ,  den 24. november 2012.*  
 
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
*Profil på FIS-Ski.com
*
Gangnam Style

«**Gangnam Style**» (koreansk 강남스타일) er ein K-pop-singel av den sørkorenaske artisten PSY. Songen vart gjeven ut 15. juli 2012 som den første singelen frå det sjette studioalbumet hans, *[[PSY 6 (Six Rules), Part 1]]*. «Gangnam Style» gjekk rett inn på førsteplassen på Gaon-lista, den nasjonale singellista i Sør-Korea. 24. november 2012 hadde musikkvideoen vorte sett over 803 millionar gongar på YouTube, og vart den mest sette videoen der etter å ha gått forbi Justin Bieber-songen «Baby».

Uttrykket «Gangnam Style» er ei koreansk nylaging som syner til livsstilen knytt til Gangnam-distriktet i Seoul. Songen og den tilhøyrande musikkvideoen spreidde seg som eit virus på Internett i august 2012 og har påverka populærkulturen sidan den gong. «Gangnam Style» vart hylla verda over for den fengande rytmen og dei underhaldande danserørslene til PSY i musikkvideoen og under forskjellige konsertframføringar av songen som i Madison Square Garden, *[[The Today Show]]*, *[[The Ellen DeGeneres Show]]* og Samsung-reklamar. Den 20. september 2012 vart «Gangnam Style» innskriven i *[[Guinness Rekordbok]]* som dem mest «likte» videoen (flest «likes») på YouTube. Videoen vann så prisen for Beste Video ved  MTV Europe Music Awards seinare på året.

Det vart laga mange parodiar og reaksjonsvideoar av videoen av mange forskjellige grupper, organisasjonar og enkelt personar, som The Oregon Duck, United States Naval Academy og styresmaktene i Nord-Korea. Mot slutten av oktober 2012 hadde songen nådd førsteplassen i meir enn 30 land inkludert Australia, Canada, Frankrike, Tyskland, Noreg, Spania og Storbritannia. Sjølv som songen berre fekk lunken mottaking i Japan, toppa songen lista i Kina over dei mest nedlasta songane i landet og vart av statskontrollert media skildra som ein «gudommeleg melodi».

Populariteten til songen heldt fram å vekse og danserørslene vart framførte av mange forretnings- og politiske leiarar, som styreformann i Google, Eric Schmidt, den britiske statsministeren David Cameron, og generalsekretæren i SN, Ban Ki-Moon, som hylla songen for å ha «makt nok til å skape fred i verda». At songen hadde påverknad på politisk aktivisme kunne ein til dømes sjå i filmen *[[Gangnam for Freedom]]*. Han vart produsert av den britiske biletkunstnaren Anish Kapoor for å fremje ytringsfridom og har sidan fått støtte hos forskjellige menneskrettsorganisasjonar, som Index on Censorship og Amnesty International.  I følgje Dei sameinte nasjonane har PSY vorte ein «internasjonal sensasjon» via songen sin «Gangnam Style».

## Salslister

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Bertodano Bay

**Bertodano Bay** er ei bukt mellom Bodman Point og Cape Wiman på nordsida av Seymour Island. Namnet finst på kart av den argentinske marinen frå 1957 til minne om J. Lopez de Bertodano, maskinsjef på argentinske korvetten «Uruguay» under redninga av den forliste svenske antarktisekspedisjonen i 1903.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bertodano Bay|Bertodano Bay]]» frå ,  den 24. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* *
Erebus and Terror Gulf

**Erebus and Terror Gulf** er ei bukt ved søraustsida av tuppen av Den antarktiske halvøya, som i nordaust grensar til Joinville-øyane og i sørvest til James Ross-øyane. Ho vart kalla opp etter HMS «Erebus» og HMS «Terror», fartøya nytta av sir James Clark Ross i utforskinga av desse farvatna i 1842–43.

Det finst store isfjell i området.

## Kjelder
ARA «Uruguay»

**ARA «Uruguay»** er ein korvett bygt i England og var det største skipet i si tid i Armada de la República Argentina (den argentinske marinen) då det kom inn i teneste i september 1874. Som det siste skipet i den legendariske skvadronen til president Sarmiento, tok «Uruguay» del i revolusjonar, ekspedisjonar, bergingsoperasjonar og var det flytande hovudkvarteret til marineskulen. Frå 1874–1926 «Uruguay» kanonbåt, skuleskip, ekspedisjonsskip, i tillegg til bergingsskip, forsyningsskip for fiskeribasar og sjømålingsfartøy i Antarktis, og i dag eit museumsskip i Buenos Aires.
Dette skipet kan vere det eldste i Sør-Amerika og vart bygt i 1874 ved Laird Bros. (i dag Cammell Laird) skipsverft i Birkenhead i England for 32&nbsp;000 pund. Skipet har eit barkrigga seglplan (tre master, der to har har kryssande sperrer) med eit stålskrog kledd i teak.

Skipet er kalla opp etter ein tidlegare argentinsk skonnert som deltok i slaget ved Juncal i 1827.

## Bilete

Corbeta Uruguay Cubierta mirando a popa.jpg|Frå dekket
Corbeta Uruguay Brújula.jpg|Frå dekket
Corbeta Uruguay museo naval.jpg|Museumsutstilling


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:ARA Uruguay|ARA Uruguay]]» frå ,  den 24. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*  Offisiell museumsside
Vasshjul

**Vasshjul** er nemninga for ei gamaldags innretning som var vanleg i tidlegare tider for å utnytte vasskrafta i bekkar og elver til å drive ymse maskineri, til dømes blåsebelgar i jarnverk og smiar, oppgangssager, kverner for å male korn til mjøl, stampeverk for å lage vadmål og mykje anna. Sjølve vasshjulet er eit hjul med skovler som er festa til ein horisontal aksel og plassert loddrett i vasstraumen, slik at kreftane i vasstraumen kan overførast gjennom akselen på vasshjulet til eit maskineri i nærleiken av hjulet.

## Straumhjul og overfallshjul
   

Det finst i prinsippet to ulike verkemåtar for vasshjula. Anten kan hjulet plasserast med underkanten i vasstraumen i ei renne frå elva eller bekken, slik at straumen i vatnet driv hjulet rundt; slike vasshjul vert kalla *straumhjul*; eller vatnet kan leiast inn over hjulet som ein foss frå ei renne eller eit røyr over hjulet; slike vasshjul vert kalla *overfallshjul*. Straumhjul av store dimensjonar var vanlege i område der bekken eller elva renn i meir eller mindre flatt terreng, for då trengst det særs stor diameter på hjulet for å få stor nok fart og kraft på akselen som skal drive kverna eller kva det måtte vere.

Den typen av vasshjul som var vanleg i bekkekvernar kringom i Noreg, og som hadde skovlene plassert på skrå på ein vertikal aksling som var festa til ein horisontal kvernstein i eit kvernhus som stod rett over hjulet, har si eiga nemning og vert kalla kvernkall.

## Sjå òg
Kvernkall
Bouquet Bay

**Bouquet Bay** er ei bukt som ligg mellom Île Liège og norddelen av Brabant Island i Antarktiske Arkipel. Ho vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, og vart namngjeven av Charcot etter Jean Bouquet de la Grye, ein franskhydrograf og medlem av rådet som publiserte dei vitskaplege resultata frå ekspedisjonen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bouquet Bay|Bouquet Bay]]» frå ,  den 25. november 2012.*
Snøfte Smith

**Snøfte Smith** er ein amerikansk teikneserie som vert utgitt i Noreg som julehefte. Den første avisstripa kom på trykk i USA 17. juni 1919. Namnet var då *Take Barney Google, F'rinstance*. Skapar av teikneseien var Billy DeBeck. Etter kvart vart namnet endra til *Barney Google*, og etter at Snøfte Smith dukka opp i 1934, er det engelske namnet *Barney Google and Snuffy Smith*.

I Noreg vart Snøfte Smith utgitt som julehefte første gong i 1970.

## Kjelder
**Snøfte Smith, julen 2012*

## Bakgrunnsstoff
*Snuffy Smith ved Toonipedia.com
Pyrilia

***Pyrilia*** er ei biologisk slekt i papegøyefamilien Psittacidae. Alle artane er relativt korthala papegøyar med utbreiing i neotropisk region. Hovudet eller andledet deira står i klår kontrast til den grøne kroppen, og dei har ein brunleg eller olivengrøn flekk på brystet.

Denne slekta blei splitta ut frå *[[Pionopsitta]]* som no er monotypisk. Synonymet ***Gypopsitta*** har òg vore i bruk for denne slekta.
## Artslista
*Pyrilia* i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*.

* Brillepapegøye, *Pyrilia haematotis*, Brown-hooded Parrot, LC, Sclater & Salvin, 1860
* Rosenkinnpapegøye, *Pyrilia pulchra*, Rose-faced Parrot, LC, Berlepsch, 1897
* Gulhovudpapegøye, *Pyrilia pyrilia*, Saffron-headed Parrot, NT, Bonaparte, 1853
* Oransjekinnpapegøye, *Pyrilia barrabandi*, Orange-cheeked Parrot, NT, Kuhl, 1820
* Skjelnakkepapegøye, *Pyrilia caica*, Caica Parrot, NT, Latham, 1790
* Kondorpapegøye, *Pyrilia aurantiocephala*, Bald Parrot, NT, Gaban-Lima, Raposo & Hofling, 2002
* Gribbpapegøye, *Pyrilia vulturina*, Vulturine Parrot, VU, Kuhl, 1820

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pyrilia|Pyrilia]]» frå , den 25. november 2012.* 
 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Kondorpapegøye

**Kondorpapegøye** (*Pyrilia aurantiocephala*) er ein art i papegøyefamilien Psittacidae. Han er endemisk for austsentrale Amazonas i Brasil. Dei naturlege habitata er tropiske fuktige låglandsskogar. 
Denne papegøyen vart opphavleg trudd å vere ein juvenil av gribbpapegøye grunna den oransje farga på det skalla hovudet, i motsetnad svart hovud på vaksne gribbpapegøyar. Men då det vart oppdaga at dei skalla individa var kjønnsmodne, vart fuglen skildra som ein ny art. I røyndomen er ungfuglar av begge artar fjørkledde, med grønaktig hovud heilt ulikt vaksne fuglar.

Kondorpapegøyen er ein liten til middels, samla sett grøn papegøye med eit skalla, bruntorange hovud. Som fleire andre medlemmar av slekta *[[Pyrilia]]*, har den raude undervengen dekkfjører som knapt er synlege når dei sit, men svært iaugefallande i flukt.

Han blir rekna som nær truga av BirdLife International, og dermed av IUCN på grunn av den utbreidde avskoginga av Amazonas.
Tidlegare var kondorpapegøyen plassert i slekta *[[Pionopsitta]]*, som no er monotypisk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bald Parrot|Bald Parrot]]» frå ,  den 25. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: [http://www.arthurgrosset.com/sabirds/baldparrot.html Bald Parrot (Pionopsitta aurantiocephala)] arthurgrosset.com. Lest 25. november 2012*

### Referansar

## Bakgrunnsstoff

* NRK Vitenskap og teknologi: Skalla papegøye og 4 meter lang anakonda blant nyoppdaga artar i Amazonas Lest 25. november 2012
Whanganui nasjonalpark

**Whanganui National Park** er ein nasjonalpark på New Zealand oppretta i 1986. Han utgjer eit 742,31&nbsp;km² stort naturbasert område langs  Whanganui-elva på Nordøya på New Zealand.

## Historikk
Områda kring Whanganui-elva er berre tynt busette, større busetnadar er fråverande, fråsett byen Wanganui ved elvemunningen. Likevel spela elva, som var den lengste seglbare vassvegen på New Zealand, ei sentral rolle i historia til landet. Gjennom fleire hundre år nytta maoriane henne som ferdselsveg mellom kysten og innlandet, og dei dyrka jorda langs elvebreiddene. På same måten var elva ein viktig farveg for dei første europeiske innvandrarane medan det enno ikkje var bygd vegar i området. Frå 1891 transporterte elvebåtar menneske og varer opp og ned Whanganui.

I dag, lenge etter at skipstrafikken er erstatta av veg og bane, er elva eit paradis for padlarar, som kvart år i tusental kan nyta den naturlege venleiken og dei historiske stadane i Whanganui nasjonalpark frå vatnet. Elles er det lagt opp til opplevingar både for fotturistar og terrengsyklistar i parken. Her spenner også «Brua til ingen stad» (Bridge to Nowhere) seg over ei djup slukt, utan vegsamband på nokon av sidene. Brua vart bygd i 1935-36 då det var planar om å opna opp Mangapurua-dalen for busetjing, noko ein seinare gjekk bort frå.

## Geografi og vêrlag
Whanganui National Park ligg i hjarta av eit stort innlandsområde på Nordøya. Frå skråningane til vulkanen Tongariro renn Whanganui-elva - den tredje lengste på New Zealand - i talrike svingingar gjennom dette området. Langs den midtre delen til elva strekkjer nasjonalparken seg langs båe elvebreiddene. Landskape her er delvis kupert, delvis flatt. Sjølv om det ikkje er høge fjell her, har Whanganui og sideelvene somme stadar laga spektakulære landskapsformasjonar gjennom erosjon. 
Høgdedraga ligg frå kring 500 til 746 moh.
Det lokale klimaet generelt temperert, med varme somrar, milde til kjølige vintrar, og, med ei for New Zealand å vera, gjennomsnittleg nedbørsmengde.

## Flora og fauna
Nasjonalparken er nesten fullstendig skogkledd. Dei dominerande treslaga er gultrefamilien (latin: Podocarpaceae, nåletre på den sørlege halvkula) og ulike stadeigne lauvtre. I høgda er det mest bøkeskog. Eit botanisk høgdepunkt er trebregnar. Skogane langs breiddene til Whanganui er tilhaldsstad for talrike stadeigne songfuglartar; ved elva ser ein enno dei sjeldne newzealandske kaskadeendene. Av andre fuglar kan ein sjå maoridue (kererū), maoriviftestjert, tuihonningetar, raudstrupe, igatagerygone, maoriflugeskvett og nordbrunkivi. I elva finst mellom anna ålar, aure, flyndre og niauge.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Whanganui-Nationalpark|Whanganui-Nationalpark]]» frå ,  den 25. november 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
* ''Department of Conservation (engelsk)''
* ''natureandco.co.nz (engelsk)''
Fossil Bight

**Fossil Bight** er ei bukt på nordkysten av Seymour Island, 1&nbsp;nautisk mil nord-nordaust for Cape Lamas. Vika vart kalla «Fossil Bay» eller «Bahia Fosiles» av US Antarctic Research Program og argentinske forskarar fordi det vart funne fossil her i 1982.

## Kjelder
Pastorizo Bay

**Pastorizo Bay** er ei bukt på sørsida av Vega Island like vest for Mahogany Bluff. Namnet finst på eit argentinsk kart frå 1959.
Penguin Bight

**Penguin Bight** er ei bukt på søraustkysten av Seymour Island, nord for Penguin Point. Vika vart namngjeven «Pinguinbucht» (Pingvinbukta) på grunn av den store pingvinkolonien som vart observert der av Den svenske antarktisekspedisjonen, 1901-04.
Avicenna Bay

**Avicenna Bay** er ei lita bukt som ligg 2 km sørvest for D'Ursel Point langs austsida av Brabant Island i Antarktiske Arkipel. Ho vart grovt kartlagd av Belgica-ekspedisjonen under Adrien de Gerlache, 1897&ndash;99, fotografert av Hunting Aerosurveys Ltd i 1956&ndash;57, og kartlagd frå desse bileta i 1959. Ho vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Avicenna, den største persiske skulen for lækjarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Avicenna Bay|Avicenna Bay]]» frå ,  den 25. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* *
Belimel Bay

**Belimel Bay** (bulgarsk *залив Белимел*, ‘Zaliv Belimel’) er ei bukt på sørvestkysten av Trinity Island i Antarktiske Arkipel i Antarktis. Ho ligg mellom Asencio Point og Spert Island.

Bukta er kalla opp etter busetnaden Belimel nordvest i Bulgaria.

## Kjelder
* Belimel Bay. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Andersen Harbor

**Andersen Harbor** er ei lita bukt i Melchior Islands i Antarktiske Arkipel i Antarktis, som utgjer den konkave vestsida av Eta Island og nordenden av Omega Island. Ho vart kartlagd av Discovery Investigations i 1927 og truleg kalla opp etter kaptein Ola Andersen på kvalkokeriet «Svend Foyn» som opererte i området. Ho vart kartlagd av argentinske ekspedisjonar i 1942, 1943 og 1948.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Andersen Harbor|Andersen Harbor]]» frå ,  den 25. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* *
Biscoe Bay

**Biscoe Bay** er ei bukt på sørvestkysten av Île Anvers like nord for Biscoe Point i Antarktiske Arkipel i Antarktis. Ho vart først kartlagd av Belgica-ekspedisjonen, 1897-99, under Adrien de Gerlache, og vart namngjeven av han etter John Biscoe, som kan ha gått i land i februar 1832. 

## Kjelder
*
Börgen Bay

**Börgen Bay** er ei bukt på søraustkysten av Île Anvers like vest for Bay Point i Antarktiske Arkipel. Ho vart oppdaga av Belgica-ekspedisjonen, 1897–99, og vart namngjeven av Gerlache etter Karl Börgen, ein tysk astronom.

## Kjelder
Breste Cove

**Breste Cove** (bulgarsk *залив Бресте*, ‘Zaliv Breste’) er ei bukt på austkysten av Tower Island i Antarktiske Arkipel i Antarktis like sør for Harmanli Cove.  Like nord for Castillo Point og sør for Cape Dumoutier. Vika er kalla opp etter busetnaden Breste nord i Bulgaria.

## Kjelder
* Bulgarsk antarktisk stadnamnregister. Antarctic Place-names Commission. (detaljar på bulgarsk, grunnleggande data in English)
* SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Dallmann Bay

**Dallmann Bay** er ei bukt som ligg mellom Brabant Island og Île Anvers, knytt til Gerlachesundet av Schollaert Channel i Antarktiske Arkipel. Ho vart oppdaga og først grovt kartlagd i 1874 av den tyske kvalfangarkaptein Eduard Dallmann, og vart namngjeven av Dallmann etter Society for Polar Navigation i Hamburg, som finansierte ekspedisjonen til Dallmann. Ho vart seinare kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, under Jean-Baptiste Charcot.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dallmann Bay|Dallmann Bay]]» frå ,  den 25. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* *
Duperré Bay

**Duperré Bay** er ei bukt som ligg like nordaust for Hulot Peninsula heilt sørvest på Brabant Island i Antarktiske Arkipel. Ho vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, under Jean-Baptiste Charcot, som namngav ho etter viseadmiral Charles Duperré i Den franske marinen.

## Kjelder
Fournier Bay

**Fournier Bay** er ei bukt på nordaustkysten av Île Anvers like vest for Briggs Peninsula i Antarktiske Arkipel. Ho vart truleg oppdaga av den tyske ekspedisjonen, 1873–74, under Eduard Dallmann. Ho vart kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, under Jean-Baptiste Charcot, og vart namngjeven av han etter viseadmiral Ernest Fournier i Den franske marinen.

## Kjelder
Galata Cove

**Galata Cove** (bulgarsk *залив Галата*, ‘Zaliv Galata’) er ei vik på nordaustkysten av Île Anvers i Antarktiske Arkipel i Antarktis.  Ho har innløp sør for Frolosh Point.

Vika er kalla opp etter Galataneset på den bulgarske kysten av Svartehavet.

## Kjelder
* Galata Cove. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Guyou Bay

**Guyou Bay** er ei bukt på vestkysten av Brabant Island mellom Claude Point og Metchnikoff Point i Antarktiske Arkipel i Antarktis. Ho vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, under Jean-Baptiste Charcot, som namngav ho etter kaptein Emile Guyou i Den franske marinen, som deltok i rådet som publiserte vitskaplege resultat frå ekspedisjonen.

## Kjelder
Hackapike Bay

**Hackapike Bay** er ein ankerstad 6,5&nbsp;km nordvest for Ryswyck Point, vest for False Island langs nordaustkysten av Île Anvers i Antarktiske Arkipel i Antarktis. Ho vart kartlagd og namngjeven av British Graham Land Expedition, 1934–37, under Rymill.

## Kjelder
Buls Bay

**Buls Bay** er ei bukt på austsida av Brabant Island like nord for D'Ursel Point i Antarktiske Arkipel. Ho vart oppdaga av Belgica-ekspedisjonen under Gerlache, 1897–99, og vart namngjeven av han etter Charles Buls, som finansierte delar av ekspedisjonen.

## Kjelder
Chiriguano Bay

**Chiriguano Bay** er ei bukt nordaust for Strath Point ved sørenden av Brabant Island i Antarktiske Arkipel. Bukta vart kartlagd og kalla «Bahia Chiriguano» av Den argentinske antarktisekspedisjonen, 1948–49, etter den argentinske taubåten «Chiriguano» som tok del i kartlegginga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chiriguano Bay|Chiriguano Bay]]» frå ,  den 25. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* *
Hamburg Bay

**Hamburg Bay** er ei bukt inn på nordvestkysten av Île Anvers like sør for Bonnier Point i Antarktiske Arkipel i Antarktis. Ho vart oppdaga, men ikkje fullstendig kartlagd av den tyske ekspedisjonen 1873–74, under Eduard Dallmann, som namngav ho etter Hamburg i Tyskland, heimehamna til ekspedisjonen. Bukta vart meir nøyaktig kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, under Jean-Baptiste Charcot.

## Kjelder
Harmanli Cove

**Harmanli Cove** (bulgarsk *залив Харманли*, ‘Zaliv Harmanli’) er ei 1,1&nbsp;km brei vik som trengjer 1,1&nbsp;km inn på austkysten av Tower Island i Antarktiske Arkipel i Antarktis, nord for Breste Cove. Ho har innløp nord for Cape Dumoutier.

Vika er kalla opp etter byen Harmanli søraust i Bulgaria.

## Kjelder

* Harmanli Cove. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Hill Bay

**Hill Bay** er ei bukt på austsida av Île Anvers i Antarktis, mellom Spallanzani Point og Mitchell Point. Bukta vart grovt kartlagd av Admiralty Hydrographic Unit, 1951–52, og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee etter Leonard C. Hill av Discovery Investigations, som tente som offiser på RRS «William Scoresby» i januar–februar 1931, og på alle turane til RRS «Discovery II» mellom 1931 og 1939.

## Kjelder
Mikkelsen Harbor

**Mikkelsen Harbor** er ei lita bukt på sørsida av Trinity Island mellom Skottsberg og Borge Points i Antarktiske Arkipel. Ho vart oppdaga av Den svenske antarktisekspedisjonen, 1901-04. Opphavet til namnet er uvisst, men var i bruk i 1913 då den skotske geologen David Ferguson gjorde geologiske undersøkingar med kvalbåten «Hanka».
Holtedahl Bay

**Holtedahl Bay** er ei bukt mellom Prospect Point og Black Head langs vestkysten av Graham Land i Antarktis. Ho vart oppdaga av British Graham Land Expedition, 1934–37, og vart namngjeven av Rymill for professor Olaf Holtedahl, ein norsk geolog som utførte geologiske undersøkingar 1927–28 i Sør-Shetlandsøyane og Antarktiske Arkipel.

## Kjelder
Lanusse Bay

**Lanusse Bay** er ei bukt mellom Driencourt Point og Minot Point på vestsida av Brabant Island i Antarktiske Arkipel. Ho vart kalla «Bahia Lanusse» av Den argentinske antarktisekspedisjonen i 1979, truleg etter Teniente de Navio Alejandro Lanusse i Den argentinske marinen, den første argentinske piloten som flydde i Antarktis; han mista livet i ei flyulukke i Buenos Aires, kring 1943.
Lapeyrere Bay

**Lapeyrere Bay** er ei bukt nord for Gourdon Peninsula på nordaustkysten av Île Anvers i Antarktiske Arkipel. Bukta vart grovt kartlagd av den tyske ekspedisjonen under Dallmann, 1873-74, og kartlagd på ny av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, og vart namngjeven av Charcot etter kontreadmiral Boue de Lapeyrere i Den franske marinen.
Milburn Bay

**Milburn Bay** er ei bukt på nordvestsida av Trinity Island i Antarktiske Arkipel. Ho er med på eit argentinsk kart frå 1952. Ho vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1960 etter M.R. Milburn, flyleiar i Falkland Islands and Dependencies Aerial Survey Expedition (FIDASE), som vart fotograferte området i 1955-57.
Patagonia Bay

**Patagonia Bay** er ei bukt mellom Gourdon Peninsula og Thompson Peninsula på nordaustkysten av Île Anvers i Antarktiske Arkipel. Ho vart kalla «Bahia Patagonia» av Den argentinske antarktisekspedisjonen i 1947, etter ekspedisjonsskipet «Patagonia».

## Kjelder
Perrier Bay

**Perrier Bay** er ei bukt på nordvestkysten av Île Anvers mellom Giard Point og Quinton Point i Antarktiske Arkipel. Ho vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, og vart namngjeven av Charcot etter Edmond Perrier, som var ein fransk naturalist. 

## Kjelder
Security Bay

**Security Bay** er ei bukt som ligg mellom Homeward og Gauthier Points på nordsida av Île Doumer i Antarktiske Arkipel. Ho vart først kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen under Charcot, 1903-05. Ho fekk dette namnet av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1958 fordi bukta gav vern til små fartøy både mot kraftig vind frå sørvest, som skapar grov sjø sør i Neumayer Channel og den kraftige nordausten som strøymer gjennom sundet. Ho vart fleire gonger nytta som ly av British Naval Hydrographic Survey Unit i 1956-57.
Krivina Bay

**Krivina Bay** (bulgarsk *залив Кривина*, ‘Zaliv Krivina’) er ei 5&nbsp;km brei bukt som trengjer 3&nbsp;km inn på vestkysten av Trinity Island i Antarktiske Arkipel i Antarktis.  Ho har innløp nord for Romero Point.

Bukta er kalla opp etter busetnaden Krivina vest i Bulgaria.

## Kjelder
* Krivina Bay. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Kayak Bay

**Kayak Bay** er ei bukt i den indre sida (vestsida) av Pampa Passage, på austkysten av Brabant Island i Antarktiske Arkipel i Antarktis. Malpighibreen and Mackenziebreen endar i bukta. Vika vart grovt kartlagd i 1898 av Belgica-ekspedisjonen. Ho vart kartlagd i større detalj av argentinske ekspedisjonar frå 1947-48 og frametter og ein inkludert som ein del av «Bahia Pampa». Ho fekk dette namnet av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1986 i samband med havkanoar som British Joint Services Expedition nytta til å ro gjennom vika då dei rodde kring Brabant Island i februar 1985.
Wylie Bay

**Wylie Bay** er ei bukt som ligg mellom Cape Monaco og Norsel Point på sørvestkysten av Île Anvers i Antarktiske Arkipel. Ho vart først kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen under Charcot, 1903-05. Ho vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1959 etter John P. Wylie i Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) som var landmålar ved Arthur Harbor i 1956 og 1957.
Statens jernbanetilsyn

**Statens jernbanetilsyn** vart skipa  1.oktober 1996 som ein sjølvstendig etat under Samferdsledepartementet, og er finansiert over det ordinære statsbudsjettet for å vere den utøvande kontroll- og tilsynsstyresmakta for jarnbaneverksemder i Noreg, inkludert trikk og T-bane, og frå 1. januar 2012 dessutan for taubanar og underhaldningsparkar og tivoli som Taubanetilsynet og Park- og tivolitilsynet i Det Norske Veritas  til då hadde teke seg av. Når det gjeld den parten av Statens jernbanetilsyns verksemd som har med park- og tivolitilsynet å gjere, er ikkje jernbanetilsynet å rekne som ein etat under Samferdsledepartementet, men under Kommunal- og regionaldepartementet.

Statens jernbanetilsyn vart oppretta for å få eit sjølvstendig statleg organ til å føre tilsyn med dei ulike jernbane- og sporvegsaktørane. Meininga var å leggje til rette for at fleire trafikkselskap skal kunne trafikkere det offentlege jarnbanenettet i Noreg, anten selskapa er offentlege eller private. Skipinga av Statens jernbanetilsyn  er soleis eit element i den omorganiseringa av jarnbanen i Noreg som òg skipa av Jernbaneverket og oppstykkinga av Noregs statsbaner var ein part av.

Det ligg òg til jarnbanetilsynet å sjå til at selskapa for persontransport på jarnbanen held seg til føresegna om dei rettane jarnbanepassasjerar har andsynes transportselskapa, som til dømes dei krava passasjerane har til å få informasjon, kunne kjøpe billettar, få skadebot ved forseinkingar, få assistanse dersom dei er rørslehemma eller funksjonshemma på anna vis, at kvaliteten er av rett standard, og dessutan kunne krevje at selskapa skal ha ei ordning for førehaving av klager som passasjerane kan ha mot dei. Men det er ikkje Statens jernbanetilsyn som er klageinstans for klagane frå jarnbanepassasjerar, men frå 1. februar 2012 den *Transportklagenemda* som vart skipa då. 

Statens jernbanetilsyn har om lag femti tilsette, og kontor i Oslo og Trondheim. 

## Bakgrunnsstoff
*Internettsida til Statens jernbanetilsyn.
*''Jernbanepassasjerrettighetsforskriften'' (føresegna om rettane til jarnbanepassasjerar).
Duse Bay

**Duse Bay** er ei bukt på sørsida av Trinityhalvøya mellom View Point og vestsida av Tabarin Peninsula. Ho vart oppdaga av eit lag under J. Gunnar Andersson i Den svenske antarktisekspedisjonen, 1901–04, og vart namngjeven av Otto Nordenskjöld, leiaren av ekspedisjonen, etter løytnant S.A. Duse.

## Kjelder
Eyrie Bay

**Eyrie Bay** er ei bukt som ligg nord for Jade Point på Trinityhalvøya i Antarktis. Ho fekk dette namnet av UK Antarctic Place-Names Committee som tyder ørnereir på engelsk fordi ho ligg nær Eagle Island.

## Kjelder
Kokáma

**Kokáma** (spansk *cocama*) er eit urfolkspråk som blir snakka av omtrent 2000 talarar i vestlege delar av Sør-Amerika. Det blir snakka i Peru langs nedre delen av elva Ucayali, av Marañón- og Huallaga-elvene i Brasil og i Colombia.  

Det er 15&nbsp;000 kokama-indianarar, dei fleste av dei bur i Peru. Mange av dei er trespråklege, og snakkar både portugisisk og spansk i tillegg til kokama. 

Kokáma er skriftfesta, og bruker  det latinske alfabetet. Delar av Bibelen er omsett til kokáma.

## Språkdøme
Døma er henta frå *Gramática Coocama* av Norma Faust A. (tredje utgåve, 2008)

**Fargar**

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Ethnologue
Hope Bay

**Hope Bay** (spansk *Bahía Esperanza*) er ei bukt på Trinityhalvøya på tuppen av Den antarktiske halvøya med opning mot Antarctic Sound.

Bukta vart oppdaga på 15. januar 1902 av Den svenske antarktisekspedisjonen under Otto Nordenskjöld, som namngav ho til minne om vinteren dei var der J. Gunnar Andersson, S.A. Duse, Toralf Grunden og José María Sobral frå ekspedisjonen hans etter at skipet hans («Antarctic») vart knust av isen og gjekk tapt. Dei vart redda av den argentinske korvetten «Uruguay». Ruinane av steinhytta som vart bygd av medlemmane av ekspedisjonen finst her framleis.

Den gamle britiske basen «D» vart bygt her i 1945. Han brende delvis ned i 1948 og vart stengd i 1964. Den 8. desember 1997 overførte British Antarctic Survey basen til Uruguay, som namngav basen Teniente Ruperto Elichiribehety uruguyanske antarktiske forskingstasjon (ECARE).

Den noverande argentinsk Esperanza-basen vart oppretta i 1952. Han vart operert Instituto Antartico Argentino og i snitt overvintrar 55 personar her. Bygningane ved basen har gjort at delar av hekkeplassane til pingvinane her har vorte tvangsflytta. Den første kjende fødselen i Antarktis skjedde her i 1978 då Emilio Palma vart fødd av kona til ein argentinsk marineoffiser. 

I 1952 var Hope Bay/Esperanza òg staden der dei første skota i Antarktis vart avfyrte for å skade folk då eit argentinsk lag skaut med maskingevær over hovuda på eit lag frå British Antarctic Survey lossa av forsyningar frå «John Biscoe». Argentinarane sende seinare ei diplomatisk unnskulding og sa at det heile hadde vore ei misforståing og at den argentinske kommandøren på staden hadde gått for langt. 

## Kjelder

* *Antarctica*. Sydney: Reader's Digest, 1985, s. 156-157.
* Child, Jack. *Antarctica and South American Geopolitics: Frozen Lebensraum*. New York: Praeger  Publishers, 1988, s. 73.
* Lonely Planet, *Antarctica: a Lonely Planet Travel Survival Kit*, Oakland, CA: Lonely Planet Publications, 1996, 302-304.
* Stewart, Andrew, *Antarctica: An Encyclopedia*. London: McFarland and Co., 1990 (2 volumes), s. 469.
* U.S. National Science Foundation, *Geographic Names av Antarctica*, Fred G. Alberts, ed. Washington: NSF, 1980.


## Bakgrunnsstoff
*British Antarctic Survey Hope Bay Station
Lafond Bay

**Lafond Bay** er ei bukt som ligg sør for Cockerell Peninsula på Trinityhalvøya. Ho vart kartlagd av Falkland Islands Dependencies Survey (FIDS) (1960–61), og vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) etter løytnant Pierre Lafond, ein fransk offiser på «Astrolabe» under reisa hennar til Antarktis (1837–40).
Haida

**Haida** er eit nordamerikansk urfolkspråk som blir snakka av mellom 50 og 60 haidafolk på den kanadiske øygruppa Haida Gwaii i Britisk Columbia i Canada, og i sørlege Alaska (på Prince-of-Wales-øya, Hydaburg og Ketchikan). Alle haidatalarane er over 60 år. Det finst omtrent 2000 haidafolk. Namnet kjem frå ordet *xayda*, som på haida tyder ‘person’ eller ‘menneske’.

## Slektskap

Sidan midten av 1800-talet har det vore ein teori om eit slektskap mellom haida, tlingit, eyak og dei atabaskiske språka. Denne gruppa blei av Edward Sapir i 1915 kalla na-dené-språk. Joseph Greenberg tok dei i 1987 med i boka si *Language in the Americas*. Nyare arbeid ser på desse språka meir som eit sprachbund enn som ein språkfamilie.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Haida (Sprache)|Haida (Sprache)]]» frå ,  den 25. november 2012.*  

## Bakgrunnsstoff

### Om haida
* John Enrico: *Haida Syntax.* 2 Volumes. University of Nebraska Press, Lincoln NE u. a. 2003, ISBN 0-8032-1822-2.
* John Enrico: *Haida Dictionary. Skidegate, Masset, and Alaskan Dialects.* 2 Volumes. Alaska Native Language Center u. a., Fairbanks AK 2005, ISBN 1-555-00087-8.

### Haida som amerikansk språk
* Joseph Harold Greenberg: *Language in the Americas.* Stanford University Press, Stanford CA 1987, ISBN 0-8047-1315-4.
* Lyle Campbell: *American Indian Languages. The historical Linguistics of native America.* Oxford University Press, New York NY u. a. 1997, ISBN 0-19-509427-1 (*Oxford Studies in anthropological Linguistics* 4).
* Michael Krauss: *The Indigenous Languages of the North: a Report on their Present State.* I:  Hiroshi Shōji, Juha Janhunen (Hrsg.): *Northern Minority Languages. Problems of Survival.* National Museum of Ethnology, Suita u. a. 1997, S. 1–34 (*Senri ethnological Studies* 44, ).
* Marianne Mithun: *The Languages of Native North America.* Cambridge University Press, Cambridge u. a. 1999, ISBN 0-521-23228-7.

### Haida og na-dené
* Michael Krauss: *Na-Dene.* I: Thomas A. Sebeok (Hrsg.): *Current Trends in Linguistics.* Volume 10: William Bright (utgj.): *Linguistics in North America.* Del 2. Mouton, Den Haag u. a. 1973, s. 903–978.
* Robert Levine: *Haida and Na-dene: a New Look at the Evidence.* I: *International Journal of American Linguistics.* 45, 2, 1979, S. 157–170.
* Jeff Leer: *Tlingit: a Portmanteau Language Family?* I: Philip Baldi (utgjevar): *Linguistic change and reconstruction methodology.* Mouton de Gruyter, Berlin u. a. 1990, ISBN 3-11-011908-0, S. 73-98 (*Trends in Linguistics. Studies and Monographs* 45).
* Jeff Leer: *Evidence for a Northern Northwest Coast Language Area.* I: *International Journal of American Linguistics.* 57, 2, 1991, S. 158–193.
* John Enrico: *Toward Proto – Na-Dene.* I: *Anthropological Linguistics.* 46, 3, 2004, , S. 229–302.

### Nettstader
* haidalanguage.org
* Ernst Kausen, Klassifikation der indigenen nordamerikanische Sprachen. (DOC)
* Nord- und mesoamerikanische Sprachen
* Indianersprachen
* Ethnologue: Languages of the World
Cupeño

**Cupeño** er eit utdøydd uto-aztekisk språk som tidlegare vart snakka av cupeño-folket i sørlege Carlifornia. Den siste talaraen, Roscinda Nolasquez, døydde i 1987.

Cupeño vart opphavleg snakka i Cupa, Wilaqalpa, og Paluqla i San Diego County, og seinare i Pala Indian Reservation.

## Morfologi
Cupeño er eit agglutinerande språk. Verb blir bøygd i transitivitet, tempus, aspekt, modus, person, tal.

Cupeño har to modi, realis *=pe* og irrealis *=e'p*.

Verba blir bøygd i person og tal, og desse kategoriane blir uttrykt med prefiks:

### Tempus-aspekt-systemet

Futurum er umarkert. Preteritum har eigne suffiks, preteritum imperfektum har eigne suffiks, jf.

## Fonologi
### Vokalar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cupeño language|Cupeño language]]» frå ,  den 25. november 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*The Cupeño language, Four Directions Institute
*Status of Cupeño language, *Ethnologue*
*Cupeño language, UC Berkeley
Andvord Bay

**Andvord Bay** er ei bukt 9&nbsp;nautiske mil lang og 3&nbsp;nautiske mil brei, som ligg mellom Beneden Head og Duthiers Point langs vestkysten av Graham Land. Ho vart oppdaga av Belgica-ekspedisjonen, 1897–99, under Adrien de Gerlache, og vart namngjeven av han etter Rolf Andvord som var belgisk konsul i Kristiania (Oslo) på den tida.

## Kjelder
Auvert Bay

**Auvert Bay** er ei bukt mellom Cape Evensen og Cape Bellue, langs vestkysten av Graham Land. Ho vart oppdaga av Den franske antarktisekspedisjonen, 1908&ndash;10, og kalla «Baie Auvert» («bukta langt frå alle stader»).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Auvert Bay|Auvert Bay]]» frå ,  den 25. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Back Bay

**Back Bay** er ei bukt langs vestkysten av Graham Land mellom Stonington Island og Fitzroy Island. Bukta er forma av Northeastbreen. Bukta vart først kartlagd av U.S. Antarctic Service, 1939–41, og ho fekk dette namnet av dei på grunn av plasseringa like bak (nordaust for) Stonington Island.

## Kjelder
Bancroft Bay

**Bancroft Bay** er ei bukt som ligg mellom Charlotte Bay og Wilhelmina Bay, langs vestkysten av Graham Land. Bukta vart først grovt skissert av Belgica-ekspedisjonen under Gerlache i 1897&ndash;99. Ho vart kartlagd på ny av Falkland Islands Dependencies Survey frå flyfoto tekne av Falkland Islands and Dependencies Aerial Survey Expedition, 1955&ndash;57, og vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1960 etter Anthony D. Bancroft, landmålar under den sistnemnte ekspedisjonen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bancroft Bay|Bancroft Bay]]» frå ,  den 25. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Bigo Bay

**Bigo Bay** er ei bukt på vestkysten av Graham Land mellom Cape Garcia og halvøya som Magnier Peaks ligg på. Den franske antarktisekspedisjonen, 1908–10 observerte bukta, men kartla ho som den sørlege delen av Leroux Bay. British Graham Land Expedition, 1934–37, fann ut at halvøya kring Magnier Peaks skilde denne bukta frå Leroux Bay. Ho vart namngjeven av Rymill etter Mount Bigo, eit fjell inst i bukta.

## Kjelder
Blind Bay

**Blind Bay** er ei lita bukt som ligg heilt nordaust og inst i Bourgeoisfjorden og markerer overgangen mellom Fallières Coast og Loubet Coast, langs vestkysten av Graham Land. Ho vart først kartlagd i 1936 av British Graham Land Expedition under Rymill, og ho fekk dette namnet av the Falklands Islands Dependencies Survey, etter ei landmåling i 1949, fordi bukta var ein blindveg for hundesledelag i området. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Blind Bay|Blind Bay]]» frå ,  den 25. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* *
Briandfjorden

**Briandfjorden** er ei bukt i den nordaustlege delen av Flandres Bay, langs vestkysten av Graham Land. Ho vart kartlagd av Den franske antarktisekspedisjonen, 1903–05, og vart namngjeven av Jean-Baptiste Charcot etter Aristide Briand, ein fransk statsmann som var minister i utdanningsdepartementet i 1906.

## Kjelder
Calmette Bay

**Calmette Bay** er ei lita bukt mellom Camp Point og Cape Calmette, på vestkysten av Graham Land. Ho vart kartlagd av British Graham Land Expedition under Rymill, 1934–37, som namngav bukta etter det sørlege neset ved innløpet, Cape Calmette.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Calmette Bay|Calmette Bay]]» frå ,  den 25. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* *