open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mons Mjelde

**Mons Mjelde** () var ein skeiselaupar frå Haus på Osterøy. Han flytta som 8-åring til Kongsberg. Mons Mjelde var medlem i Kongsberg IF og vart m.a. nr. 6 i Allround verdsmeisterskapen i Davos 1928 og nr 7 i Allround VM 1933. Han vart nummer 2 i Noregsmeisterskapen i 1933.

Mjelde var også dansk skeisetrenar ei tid. Han budde mykje av livet i Larvik og gjorde ein stor jobb for å få den andre kunstisbana i Noreg til Larvik.

## Kjelde
* "Mål og Miljø", 1994
Firkant

Ein **firkant** er ein polygon med fire kantar. 

Dersom to av sidene er parallelle er firkanten ein trapes, og dersom det andre sideparet òg er parallelle så er firkanten eit parallellogram. Om alle sidene er like lange vert firkanten kalla ein rombe. Ein firkant der alle vinklane er rette vert kalla eit rektangel og dersom alle sidene i tillegg er like lange er ein regulær firkant eller eit kvadrat.

Arealet av eit rektangel eller eit kvadrat er
:A=a \cdot b
der *a* og *b* er to sider ståande vinkelrett på kvarandre.
Pentagon

Ein **pentagon** er ein samanhengande geometrisk figur som er sett saman av fem sider, dvs. ein geometrisk figur med fem sider. I matematikken seier vi ein femsida polygon eller mangekant.

Sidene i denne polygonen treng ikkje å vere like lange.

Arealet av ein likebeina pentagon, der sidene har lengda *a* er:
:A = \frac{5a^2}{4}\cot \frac{\pi}{5} \simeq 1.72048 a^2

## Konstruksjon av ein likesida pentagon med passar og linjal

Vi kan konstruere ein femkant eksakt med passarog linjal (fargane er nemnde berre for å hjelpe til ved forklaringa):
# Teikn ein sirkel (blå) omkring eit punkt M.
# Teikn ein diagonal og ein annan diagonal vinkelrett på denne i M (raud strek) 
# Halvér den eine radien (gul strek), punkt D. 
# Teikn ein boge (grøn) med radien DE med sentrum i punkt D. Han kryssar lina AM i punkt F. Lina EF gjev sidelengda i pentagonen.
# Teikn ein boge med sentrum i E med radius EF (oransje). Bogen kryssar den store (blå) sirkelen i G. Flytt passarspissen frå E til G og teikn den neste sida, o.s.v.

Vinkelen EMG er 72 gradar.

## Sjå òg
* Pentagram
Heptagon

Ein **heptagon** er i geometri ein polygon med sju rette sider. I ein regulær heptagon, der alle sider og vinklar er like, der vil sidene møtest med ein vinkel på 5π/7 radianar, omtrentleg 128,571 gradar. Schläfli-symbolet er {7}. 

Arealet til ein regulær heptagon med sidelengde *a* er gitt av
:A = \frac{7}{4}a^2 \cot \frac{\pi}{7} \simeq 3.63391 a^2.
 

## Bakgrunnsstoff
*  Definisjon og eigenskapar til eit heptagon med interaktive animasjonar (på engelsk)
*  ein tilnærma konstruksjonsmetode (på engelsk)
Oktogon

Ein **oktogon** er ein polygon med åtte hjørne og åtte rette sider.

## Oktogon i arkitektur

Ein oktogon er i arkitekturen ein sentralbygning, ofte med interiør eller grunnriss som ein likesida oktogon.

## Kjente oktogonar
* Vindtårnet i Athen (2. hundreåret f. Kr)
* Baptisteriet ved Laterankyrkja i Roma (Reist i 315 som rundbygning)
* San Vitale i Ravenna (526-547)
* Klippedomen i Jerusalem 
* Aachenkatedralen (700-talet)
* Mettlacher gravkyrkje, ca. 990
* Abteikirche Ottmarsheim (1020-1030)
* Essener Dom, Westwerk (tidleg på 1000-talet)
* Baptisterium San Giovanni, Firenze (1000-talet)
* I Nidarosdomen, Trondheim (1200-talet)
* Castel del Monte, Apulien (1200-talet)
* Karlshofskirche, Praha (1300-talet)
* St. Blasiuskirche i Balve, 1100-talet, ombygd 1910


Tower of the Winds.jpg|Vindtårnet i Athen
Basilica of San Vitale.jpg|San Vitale i Ravenna
Battistero di San Giovanni, Florenz 2005.jpg|Baptisterium San Giovanni i Firenze


## Sjå og

* Åttekantkyrkjer i Noreg.

## Bakgrunnsstoff
*  Kunsthistorisches Museum Vienna 
*  Arcinform
Nikant

**Nikant**, **enneagon** eller **nonagon** er i geometrien ein nisida polygon. 

Namnet *enneagon* kjem frå gresk *enneagonon*, (*εννεα*, 'ni' og *γωνον* (gonon), 'hjørne'). *Nonagon* er eit hybridord med førsteleddet frå latin (*nonus*, «niande») og sisteleddet frå gresk. brukt likt. «Nonagon» er kjend brukt på 1500-talet i fransk (*nonogone*) og i engelsk frå 1600-talet. «Enneagon» vart først brukt i engelsk i Isaac Barrow si omsetjing frå 1660 av *[[Elementene]]* av Euklid. «Enneagon» er kanskje teknisk rettare, men «nonagon» er typisk meir utbreidd. 

Ein regulær enneagon har interne vinklar på 140°. Arealet til ein regulær enneagon med sider med lengde *a* er gitt av
:A = \frac{9}{4}a^2\cot\frac{\pi}{9}\simeq6,18182a^2 -->

Sjølv om ein regulær enneagon ikkje kan konstruerast med passar og linjal, finst det metodar for å konstruere det tilnærma.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*  Eigenskapar til eit nonagon med animasjoner
Dekagon

Ein **dekagon** er i geometrien ein polygon med ti sider og ti vinklar. I ein regulær dekagon har alle sider lik lengd og alle vinklar er lik 144°. Schläfli-symbolet er {10}.

Arealet til ein regulær dekagon med sider med lengde *a* er gitt av
:A = \frac{5}{2}a^2 \cot \frac{\pi}{10} = \frac{5a^2}{2} \sqrt{5+2\sqrt{5}} \simeq 7.694208843 a^2. 

## Konstruksjon
Ein regulær dekagon kan ein konstruere med passar og linjal. Ein metode er å ta utgangspunkt i konstruksjonen av ein pentagon, og trekke ei line frå kvart hjørne av pentagonen, gjennom sentrum (M) i sirkelen, og ut til sirkelbogen. Slik får vi markert fem nye punkt på sirkelen, og vi kan gjere femkanten om til ein tikant.

## Bakgrunnsstoff
*  Definisjonar og eigenskapar til ein dekagon med interaktive animasjonar
Hendekagon

Ein **hendekagon** (også **undecagon**) er i geometri ein polygon med elleve sider og elleve vinklar. I ein regulær handekagon har alle sider lik lengd og alle vinklar er lik 147,272727...°. Namnet undecagon vert rekna på som feil, ettersom prefikset skal vere "hen" (gresk for elleve) og ikkje "un" (latin for elleve). 

Arealet til ein regulær hendekagon med sider med lengde *a* er gitt av
:A = \frac{11}{4}a^2 \cot \frac{\pi}{11} \simeq 9.36564 a^2. 

Ein regulær hendekagon kan ikkje konstruerast med passar og linjal.

## Bruk i valuta
Den kanadiske dollarmynten og den indiske to-rupi er trykka på eit regulært hendekagonalprisme.

## Sjå òg
* Hendekagram

## Bakgrunnsstoff
*  Properties of an Undecagon (hendecagon)
Triskaidekagon

Ein **triskaidekagon** er i geometrien ein polygon med 13 sider og 13 vinklar. I ein regulær triskaidekagon har alle sider lik lengd og alle vinklar er lik ca. 152.308°. 

Ein regulær triskaidekagon kan ikkje konstruerast med passar og linjal, men ein kan konstruere figuren ved hjelp av Neusis konstruksjon.
Pentadekagon

Ein **pentadekagon** er i geometrien ein polygon med femten sider og femten vinklar. I ein regulær pentadekagon har alle sider lik lengd og alle vinklar er lik 156°. 

Arealet til ein  regulær pentadekagon med sider med lengd *a* er gitt av
:
 \begin{align} A = \frac{15}{4}a^2 \cot \frac{\pi}{15} & = \frac{15}{4}\sqrt{7+2\sqrt{5}+2\sqrt{15+6\sqrt{5}}}a^2 \\
                 & = \frac{15a^2}{8} \left( \sqrt{3}+\sqrt{15}+
                                            \sqrt{2}\sqrt{5+\sqrt{5}} 
                                     \right) \\
                 & \simeq 17.6424\,a^2.
 \end{align}

## Konstruksjon
Ein regulær pentadekagon kan konstruerast med passar og linjal.
Animasjonen under viser konstruksjonen av ein pentadekagon. Det er viktig at passarradiusen vert halde konstant i stega 14 til 21.
Heksadekagon

Ein **heksadekagon** er i geometrien ein polygon med seksten sider og seksten vinklar. I ein regulær heksadekagon har alle sider lik lengd og alle vinklar er lik 157,5°.

Vinkel summen av eit heksadekagon er 2520°.

Ein regulær dekagon kan ikkje konstruerast med passar og linjal.
Icosagon

Ein **icosagon** er i geometrien ein tjuesida polygon. 

Den indre vinkel av ein regulær icosagon er 162°. 

Summen av dei indre vinklane i ein icosagon er 3240 gradar.
Chiliagon

Ein **chiliagon** er i geometrien ein polygon med 1000 sider. Kvar vinkel i ein likesida chiliagon er 179,64°.

René Descartes brukte chiliagon som døme i *Meditationes de prima philosophia* for å demonstrere skilnaden mellom rein intellektualisering og førestilling.
Myriagon

Ein   **myriagon** er ein  polygon med ti tusen  sider. I ein  regulær myriagon er kvar vinkel 179,964 grader. Namnet er utleidd frå det klassiske greske ordet «myriade», som tyder 10&nbsp;000.

I John C. Wright sin roman *[[Orphans of Chaos]]* frå 2005 er Myriagon er namnet på den fleirdimensjonale verda som er heimen til Amelia Armstrong Windrose (eller prinsesse Phaethusa, dotter til Titan (Helios)).
Dodekagon

Ein **dodekagon** er ein tolvkant. Ein regulær dodekagon har tolv like lange sider, som alle skjer av ein sirkelboge på 30°.

Om kvar side i tolvkanten er s, er arealet A av tolvkanten gjeve av formelen 
A = 3*(2 + \sqrt{3}\,\!) *s^2

Vi kan konstruere ein regulær dodekagon med passar og linjal med utgangspunkt i ein regulær heksagon, eller ved å teikne hjørnepunkta ved å trekkje ein sirkelboge på 30° tolv gonger på ein sirkel, og trekkje tolv liner mellom hjørnepunkta.

Australia har gjeve ut ein 50-cent som er prega på ein dodekagon.

## Uregelrette tolvkantar
I prinsippet er ein latinsk eller gresk kross òg ein tolvkant. 

## Kjelder
* www.dodeka.se
Metrostasjonen Saint-Lazare

**Saint-Lazare** er ein stasjon på metroen i Paris, namnsett etter Gare Saint-Lazare. Stasjonen er den nest mest trafikkerte i metrosystemet og er endestasjon på linje 14. Han blei opna 19. oktober 1904

Ein kan bytte til andre transportsystem her:
* Gare Saint-Lazare (SNCF)
* Haussmann - Saint-Lazare (RER E) og austover
* Metrostasjonen Saint-Augustin
Poverty Bay

**Poverty Bay** er den største av fleire mindre havbukter på austkysten til Nordøya på New Zealand, nord for Hawke Bay. Ho strekkjer seg to km frå Young Nick's Head i sørvest til Tuaheni Point i nordaust. Byen Gisborne ligg i nordenden av bukta. Dette namnet vert ofte brukt på heile området som ligg kring byen Gisborne og på regionen Gisborne (East Coast).

Den første europearen ein veit om som sette foten sin på New Zealand, kaptein James Cook, kom hit 7. oktober 1769. Det første møtet med dei innfødde førte til at seks lokale māoriar vart drepne, ved at engelskmennene misforstod den tradisjonelle maorihelsinga. Cook var ikkje i stand til å få tak i nokon av dei forsyningane han og mannskapet hans trong her, og kalla derfor denne bukta for ‘armodsbukta’ *(Poverty Bay)*. Somme maoriar har teke til orde for å gje bukta maorinamnet *Tūranganui-a-Kiwa* til ære for maorioppdagaren Kiwi.

Poverty Bay er eit av dei mest grøderike områda på New Zealand, kjend for drueslaget chardonnay, frukt, grønsaker og avokado som veks i dette området med rikeleg solskin og den grøderike avsetjingsjorda.

## Nedslagsfelt og tilførsel av sediment
Bukta tek mot elva Waipaoa River, som har ein nedslagsfelt på 2205&nbsp;km² – stort nok til at einskildstormar og andre større miljøhendingar ikkje har stor verknad på dei sedimentære tilførslene. Utsleppa frå elva er små, 95% av sedimenta vert fanga opp langs strandlinja til bukta. Dette har ført til at Poverty Bay har vorte eit eigna område for sedimentære studiar.
Sedimenta i bukta gir opplysingar om forandringar som har kome i stand ved verknadane av El Niño, koloniseringa av New Zealand av polynesiarar (med påfølgjande avskoging), deretter avskoging av vestlege innvandrarar og Hatepeutbrotet.

## Massakren i Poverty Bay
I 1868 landa «opprørsleiaren» Te Kooti ved Whareongaonga Bay, nær Young Nick's Head i Poverty Bay, med vel 300 menneske, for det meste krigarar frå Hauhau-rørsla med kvinner og born, i skonnerten «Rifleman». Dei hadde overmanna mannskapet utan blodspille, og rømt frå Chatham Islands der han og desse Hauhau-maoriane hadde vorte internerte utan rettargang. Derifrå drog han inn i landet for å føre geriljakrig mot væpna politistyrkar saman med maorisympatisørar i fleire år, såvel som overfall på nybyggjarar og maorilandsbyar som ikkje støtta han. Den 10. november 1868 gjekk Te Kooti og styrkane hans til åtak på busetnaden Matawhero i utkanten av Gisborne. Om lag 54 menneske vart slakta ned, medrekna kvinner og born. Talet på døde omfattar òg 22 lokale maoriar så vel som europeiske nybyggjarar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Poverty Bay|Poverty Bay]]» frå , den 9. februar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
* /NZETC Chapter 27: THE POVERTY BAY MASSACRE (Massaskren i Poverty Bay)
Tuaheni Point

**Tuaheni Point** er eit framspring eller nes på austkysten til Nordøya på New Zealand. Det er det nordlegaste punktet i Poverty Bay, og ligg nær byen Gisborne. Den vesle busetnaden Wainui Beach ligg like nord for Tuaheni Point.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tuaheni Point|Tuaheni Point]]» frå ,  den 9. februar 2009.*
Katet

**Katet** (frå gresk *kathetos*, loddline) er namnet på dei to korte sidene i ein rettvinkla trekant. Dei to katetane dannar ein rett vinkel (90°) på kvarandre. 

## Sjå òg
* Hypotenus
* Trigonometri
Metrostasjonen Pyramides

**Pyramides** er ein stasjon på metroen i Paris. Stasjonen blei opna i 1916 og tener linje 7 og 14. Han er namnsett etter *Rue des Pyramides*. Denne er igjen namnsett etter sigeren til Armée d’Orient til Napoleon Bonaparte over mamelukkane til Murad Bey i Slaget om pyramidane i 1798.
Young Nick's Head

**Young Nick's Head** er eit framspring eller nes i den sørlege enden til havbukta Poverty Bay på austkysten til Nordøya på New Zealand. Det er fullt synleg frå den nærliggjande byen Gisborne.

Neset var det første stykke land som vart sett av mannskapet på kaptein James Cook sitt skip, «Endeavour» den 7. oktober  1769. Cook hadde lova ei påskjøning til den første av mannskapet som såg land. Denne gjekk til den 12 år gamle Nicholas Young, assistenten til skipslækjaren, i form av ein gallon (om lag fire liter) rom og at han fekk gje namnet sitt til neset.

På maorispråk vert framspringet kalla *Te Kuri o Paoa*, eller omsett 'Hovudet til Paoa sin hund', fordi fasongen på neset likna på hunden til den kjende maorioppdagaren Paoa. 

## Referanse
Øyvind

**Øyvind** eller **Øivind** er eit mannsnamn av urnordisk opphav. Nokre har same uttalen av namnet og brukar skrivemåten **Eyvind**. Ein annan variant av namnet er Eivind.

## Ordsoge
Namnet kjem av det norrøne namnet Eyvindr, med usikker tyding. Nokre forslag er at *ey* kjem frå *auja* («gåve») og *wandia*: («vendt mot», - for å få eller gje) - eller *øy* («gåvmild» eller «lykke, hell») og *vindr* («krigar»). Altså «den gåvmilde» eller «den som får gåver» eller «heldig krigar». Andre forslag er at *ey* tyder «øy», «ein som bur på ei øy», og *vindr* tyder «stridsmann» eller «sigerherre», altså «ein heldig krigar som bur på ei øy». Eller at eit norrønt *ei* som tyder «alltid» og *vind* som då tyder «vind, pust, pågangsmot», gjev omsetjinga: «ein som alltid har pust igjen til ny dyst».

## Bruk

*Øyvindr* og *Øyndr* er kjent brukt i 29 runeinnskrifter frå norrøn tid, så namnet var truleg utbreidd i Norden då. Namnet blei som oftast skrive ᚢᛁᛏᚱ (uitr). *Eivindr* er kjent brukt i Noreg frå 1200-talet. *[[Even]]* er kjent brukt i Noreg frå 1400-talet.

«Eivind» var eit vanleg namn i Noreg i høgmellomalderen. Over 110 ulike personar med namnet er nemnde i Regesta Norvegica. «Øyvind» var også vanleg i Noreg i høgmellomalderen, med over 60 ulike personar med namnet nemnde i Regesta Norvegica. I nyare tid nådde popularitet til namnet «Øyvind» ein topp i Noreg tidleg på 1980-talet, med opptil 400 nye namneberarar i 1982. Då hadde populariteten vore stigande siden byrjinga av 1900-talet.

## Kjende namneberarar

*Øyvind Finnson Skaldespille, norsk skald
*Øyvind Dybvad (1908-1989), norsk teikneserieskapar
*Øyvind Bjorvatn (f. 1931), norsk politikar
*Øyvind Nordsletten (f. 1944), norsk diplomat
*Øyvind Myhre (f. 1945), norsk science fiction-forfattar
*Øyvind Stene (f. 1947), generalsekretær i Redningsselskapet
*Øivind Blunck (f. 1950), norsk skodespelar og komikar
*Øyvind Halleraker (f. 1951), norsk politikar (H)
*Øyvind Vaksdal (f. 1955), norsk politikar (FrP)
*Øyvind Berg (f. 1959), norsk dramatikar og forfattar
*Øyvind Korsberg (f. 1960), norsk politikar (FrP)
*Øyvind Jørgensen (f. 1960), norsk dansar
*Øyvind Alsaker (f. 1965), norsk sportskommentator
*Øyvind Mund (f. 1965), norsk programleiar
*Øyvind Rimbereid (f. 1966), norsk lyrikar
*Øyvind Skaanes (f. 1968), norsk langrennsløpar
*Øyvind Fjeldheim (f. 1969), norsk programleiar
*Øyvind Håbrekke (f. 1969), norsk politikar (KrF)
*Øyvind Brække (f. 1969), norsk jazzmusikar
*Øyvind Leonhardsen (f. 1970), norsk fotballspelar
*Øyvind Vågnes (f. 1972), norsk forfattar
*Øyvind Sauvik (f. 1976), norsk rappar i Paperboys
*Øyvind Bolthof (f. 1977), norsk fotballspelar
*Øyvind Rafto (f. 1978), norsk komikar frå Raske Menn

## Kjelder
Austaper

**Austaper**, òg kalla **dyreaper** eller **smalnaseaper**, er dei ekte apene som finst i Afrika, Asia og Europa, noko òg namnet viser til («aust for Atlanteren»).
Mennesket er den einaste arten av austapene som òg finst i Amerika og Australia.

Det vitskaplege namnet på gruppa, *Catarrhini* eller *Catarhini* (gresk κατά [*kata*], 'nedover', ρις [*rhis*], 'nase'), viser til at nasebora i dei smale nasene viser nedover.

Eit anna avleidd fellestrekk er at austapene mista éin premolar, slik at tannformelen er 2-1-2-3 (og dermed totalt 32 tenner). Medan menneskeapene manglar hale, har dei fleste dyreapene framleis hale, sjølv om ingen av dei har gripehale. 

Namnet på gruppa framhevar skilnadane mellom austapane og vest- eller breinaseapene.
Aust- og vestapene sine stamartar skilde lag for 100 millionar år sidan, då kontinentaldrifta skilde Afrika og Sør-Amerika.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Østaper|Østaper]]» frå , den 9. februar 2009.* 


## Bakgrunnsstoff

*
Ørsted

**Ørsted** (symbol **Oe**) er ei gammal eining for magnetfelt (òg kjend som magnetfeltstyrke eller intensitet) i CGS-systemet for einingar. Han er definert som 1000/4π (≈79.5774715) ampere per meter fluksbane i SI-systemet. Ørsted er nært knytt til eininga gauss, CGS-eininga for magnetisk induksjon eller magnetfelt. I vakuum er 1 G = 1 Oe, medan forholdet i eit medium med permeabilitet \mu vert G = \mu Oe. Ein ørsted er òg lik ei magnetomotorisk kraft (mmf) på 1 gilbert per centimeter fluksbane. 

Eininga vart oppretta av IEC i 1930 til ære for Hans Christian Ørsted, som oppdaga elektromagnetismen i 1820. Frå *Standard Handbook of Electrical Engineers*; «Han er ein magnetisk storleiksvektor til eit punkt i eit magnetfelt som måler emna elektriske straumar eller magnetiske lekamar har til å produsere magnetisk induksjon i eit visst punkt»

H(\mbox{oersted})\approx\frac{79.5774715I} {l}

* I SI-systemet er 1 gilbert = 10/4π ampereviklingar = om lag 0,7958 amperevikling.
* Den lagra energien i ein magnet, kalla magnetyteemne, eller «magnetisk energiprodukt», er typisk målt i eininga megagauss-ørsted (MGOe). Eininga MGOe er lik megajoule per kubikkmeter.

## Sjå òg
* CGS-systemet

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oersted|Oersted]]» frå , den 9. februar 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ørnefiskar

**Ørnefiskar** er ein stor fiskefamilie som lever over heile verda. Dei fleste artane lever i tropiske og subtropiske hav, men nokre arter finst i ferskvatn. På mange språk vert dei kalla trommefiskar på grunn av at dei kan lage ein høg, brummande lyd med symjeblæra. Eit anna kjenneteikn på familien er dei uvanleg store øyresteinane, som gjer at ørnefiskane kan høyre artsfrendar på lang avstand.

I Noreg og Nord-Europa lever berre arten ørnefisk (*Argyrosomus regius*). Dette er ein stor fisk (opptil 2 m og 65 kg), som lever pelagisk ved kysten og i brakkvatn. I våre farvatn er han berre ein sjeldan gjest. Normalt lever han i Atlanterhavet frå Kanalen til Kongo, i Middelhavet og det sørvestlege Svartehavet. Han har òg spreidd seg til Suezbukta gjennom Suezkanalen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ørnefiskar|Ørnefiskar]]» frå , den 10. februar 2009.* 


## Bakgrunnsstoff
* FishBase: Sciaenidae 
* The Neotropical Sciaenidae
Kaare Ørnung

**Kaare Alexander Ørnung** () var ein norsk pianist og musikkpedagog. Han var særleg mykje nytta som akkompagnatør, og mykje nytta innan radio og fjernsyn. I tillegg hadde han ein lang karriere som solist både i Noreg og i utlandet. Han var amanuensis ved Norges musikkhøgskole frå 1973.

Ørnung medverka med Arve Tellefsen på albuma *Du milde Mosart!* (1977) og *Serenade* (1980). Sistnemnde låg 12 veker på VG-lista i 1980 og 1981 og nådde 15. plass som beste plassering. 

## Kjelder

* «Ørnung, Kaare» i ''Caplex''

## Bakgrunnsstoff
* Intervju med Kaare Ørnung i ''Romerikes Blad'' 8. juli 2008
Stein Ørnhøi

**Stein Ørnhøi** () er ein norsk politikar for SV. Han vart vald inn på Stortinget frå Oslo i 1977 og på ny i 1981.

Ørnhøi er utdanna frå Levanger lærarskule (1958), tok handelsskuleeksamen i 1959 og gjekk i 1982 sjefskurs ved Forsvarets Høgskule. Han var lærar i Oslo og Tune frå 1956 til 1963.

Frå 1961 til 1963 var han produsent for fleire barneprogram for TV og vart tilsett som produksjonssekretær i NRK frå 1963 til 1965. I åra frå 1965-1973 og 1975-1977 var han programsekretær i NRK. Etter nokre år som stortingspolitikar har han så vore frilansar i NRK frå 1985 til 1992. I 1994-1995 var han teatersjef ved Teater Ibsen.

Ørnhøi var nestleiar i Nei til EF i perioden 1992&ndash;1993 og leiar i Nei til EU frå 1995 til 1997. Han var i fleire år politisk ekspert og kommentator i både NRK og seinare i TV2.

Ørnhøi hadde tillitsverv i SF/SV frå 1961 til 1987.
 
## Stortingskomitear
* 1977&ndash;1981 - medlem i Finanskomiteen
* 1977&ndash;1981 - varamedlem i Valkomiteen
* 1981&ndash;1985 - sekretær i Forbruker- og administrasjonskomiteen
* 1981&ndash;1985 - medlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomiteen
* 1981&ndash;1985 - varamedlem i Valkomiteen

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stein Ørnhøi|Stein Ørnhøi]]» frå , den 9. februar 2009.* 


## Bakgrunnsstoff
* Stortinget.no - Biografi
Resolusjon 242 frå Tryggingsrådet i SN

** Resolusjon 242 frå Tryggingsrådet i SN** vart samrøystes vedteken 2. november 1967, i etterkant av seksdagarskrigen. Han vart vedteken under kapittel VI av FN-pakta. Resolusjonen vart utarbeidd av den britiske ambassadøren Lord Caradon, og vart vald før fire andre utkast som var under handsaming.

Resolusjonen oppfordrar til «etablering av rettferd og varig fred i Midtausten» som kan oppnåast ved «innføringa av begge desse prinsippa: 'Tilbaketrekking av israelske væpna styrkar frå okkuperte territorium i den nylege konflikten' og 'Avslutting av alle krav eller statar i krigstilstand' og respekt for kvar av statane i området sin rett til å leve i fred innanfor sikre og godkjende grenser. Egypt, Jordan, Israel og Libanon vart med i konsultasjon med ein FN-representant over innføringa av resolusjon 242. Etter først å ha fordømd han i 1967, aksepterte Syria resolusjonen i mars 1972 – med atterhald. Syria aksepterte formelt resolusjon 338 frå Tryggingsrådet, våpenkvilen ved slutten av Jom Kippur-krigen, som slutta seg til resolusjon 242.

Han er ein av resolusjonane frå SN som det oftast vert referert til i politikk knytt til Midtausten.

## Fotnotar
* Artikkelen var opphavleg basert på ei omsetjing av «Sikkerhetsrådets resolusjon 242» på Wikipedia på bokmål og riksmål.

## Bakgrunnsstoff
Idiopatisk trombocytopenisk purpura

**Idiopatisk trombocytopenisk purpura** (ITP) er ein kroppstilstand der ein har lågt tal blodplater (trombocytopeni) av ei ikkje kjend årsak (idiopatisk). Dei fleste tilfella viser seg å vere relaterte til antistoff mot blodplater, og tilstanden er difor også kjent som **immunologisk trombocytopenisk purpura**. Sjølv om dei fleste tilfella er asymptomatiske, kan eit veldig lågt tal blodplater føre til blødingsdiatese og purpura.

## Kjelder
* Artikkelen var opphavleg basert på «Idiopatisk trombocytopenisk purpura» på Wikipedia på bokmål og riksmål den 10. februar 2009.
Asmara

**Asmara** er hovudstaden og den største byen i Eritrea. Han hadde eit estimert innbyggjartal på 963&nbsp;000 i 2020.

Asmara voks fram frå fire landsbyar grunnlagt som handelsutpostar på 1100-talet. I 1897 blei byen hovudstad i den italienske kolonien Eritrea. På slutten av 1930-talet gjorde italienarane store endringar i bybildet. Det blei bygd ei rekke hus i art deco-stil. Mange bygningar i byen stammar frå denne tida, og fleire av dei har framleis italienske namn. Den italienske arva kan også sporast til kaffibarar og pizzarestaurantar, noko som har gjeve Asmara kallenamna «Vesle Roma» og «Italia sin afrikanske by». 

Asmara har Bergen i Noreg som vennskapsby.

## Folk frå Asmara
*Dawit Isaak (f. 1964), journalist, fengsla i Eritrea sidan 2001

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Asmara|Asmara]]» frå , den 10. februar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
Viasat Sport N

**Viasat Sport N** eller berre **Sport N**, er ein norsk sportskanal som vart lansert den 29. november 2005 av MTG og NRK. Sport N erstatta den tidlegare nordiske kanalen Viasat Sport 1, og er tilgjengeleg som ein del av grunnpakka til Get kabel-TV, satellittplattforma til Viasat og i det digitale bakkenettet.

Kanalen vert drifta av Digital Vision, og har teknisk base på Bjerke i Oslo.
Tannregulering

**Tannregulering** eller **kjeveortopedi** er ein behandlingsmåte for rette opp tenner som står feil i høve til kvarandre. Dei fungerer ved at strengane i reguleringa gradvis vert stramma, slik at tennene vert pressa i den retninga dei skal.

Nesten 35% av alle norske ungar og ungdommar treng ei tannregulering i oppveksten. Grunnane til dette kan mellom anna vere at tennene og kjeven ikkje har same storleik eller at ein har store mellomrom mellom tennene. 

Det vanlege er å ha tannreguleringa på i 1½ til 2 år.

## Kjelder
Albumet Yellow Submarine

***Yellow Submarine*** er eit filmmusikkalbum av The Beatles med musikk frå filmen med same namn.

I motsetnad til korleis filmen vart teke imot, vert *Yellow Submarine* vanlegvis rekna som det svakaste albumet til The Beatles, sidan det berre inneheld seks songar av bandet. Ho var ei av få Beatles-plater som ikkje nådde toppen av albumlista i verken Storbritannia eller USA. Den høgaste plasseringa i USA var andreplass. Albumet nådde derimot førsteplassen på VG-lista i Noreg. The Beatles sjølv rekna det ikkje som eit studioalbum, sidan dei fire songane som ikkje var gjeve ut før dette albumet, vart spelte inn til forskjellige tider i 1967 og 1968. 

## Historie
«Only a Northern Song» vart spelt inn under innspelinga av *[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]*, men kom ikkje med her. Det meste av songen vart spelt inn i februar 1967. «It's All Too Much» vart spelt inn like før *Sgt. Pepper* kmo ut, men vart korta ned (frå åtte minuttar) for *Yellow Submarine*. «Hey Bulldog», spelt inn i februar 1968, og «All Together Now», spelt inn i mai 1967, var heile tida meint for filmen. 

«Baby You’re a Rich Man» vart òg opphavleg tenkt som ein del av musikken i filmen, men vart i staden gjeve ut som B-sida til «All You Need is Love» og ikkje med på *Yellow Submarine*-albumet.

To songar på albumet hadde vore gjeve ut før. «Yellow Submarine» hadde alt vore på *[[Revolver av The Beatles|Revolver]]* i august 1966 og på same tid ein hitsingel då. «All You Need Is Love» hadde vore ein hit i 1967, samt vore gjeve ut på den amerikanske utgåva av *[[Magical Mystery Tour]]* seinare på året. Songen er i ekte stereo på dette albumet. Songen hadde tidlegare vore gjeve ut i mono eller i omkanaliserte stereoutgåver på *Magical Mystery Tour*.

Den andre sida inneheld musikkstykke (spelt inn spesifikt for albumet) av George Martin nytta i filmen.

Etter at blanda mottaking då albumet kom ut, tenkte The Beatles på å gje ut *Yellow Submarine* som ein EP med fem spor, utan filmmusikken til Martin, men med «Across the Universe» som bonusspor. Dette skjedde derimot aldri. 

## Innhald

## Medverkande

**The Beatles (side ein)**
* John Lennon – solo- og korvokal, rytme- og sologitar, piano, klapping
* Paul McCartney – solo- og korvokal, bass og akustisk gitar, kontrabass, trompet, klapping, perkusjon
* George Harrison – solo- og korvokal, sologitar og akustisk gitar, Hammondorgel, perkusjon og klapping, fiolin
* Ringo Starr – trommer, perkusjon og klapping, korvokal, solovokal (på spor 1)
* George Martin – piano på «All You Need is Love», orkesterarrangement

## Salstrofé

## Salslister

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yellow Submarine (album)|Yellow Submarine (album)]]» frå , den 10. februar 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Beatles kommenterer kvart spor
* Innspeling og merknader på forskjellige miksar
Hjørdis

**Hjørdis** er eit kvinnenamn, av norrønt Hjǫrdís, samansett av *hjǫrr*, 'sverd' og *dís*, 'gudinne'.

Hjørdis har norsk namnedag den 14. februar.

## Bruken av namnet i Noreg
Namnet Hjørdis kom i bruk i Noreg omkring 1860, først registrert på Eidsvoll. Populariteten steig kraftig og namnet vart mykje bruka fram mot ein topp i tida rundt første verdskrigen. Den siste mannsalderen har få jenter fått dette namnet.
* Ved folketeljinga i 1801 var ingen kvinner registrerte med dette namnet 
* Ved folketeljinga i 1900 var 2137 registrerte med namnet i formene *Gjørdis, Gørdis, Hiørdis, Hjørdis, Hjørdiss, Hyørdis, Hørdis, Jørdis, Yørdis*
* I 2008 hadde 2805 kvinner *Hjørdis* til første fornamn.

## Kjende namneberarar
* Segnfiguren Hjørdis, mor til Sigurd Fåvnesbane
* Hjørdis Grøntoft Raknerud (1878–1918), norsk arkitekt
* Hjørdis Landmark (1882-1961), norsk kunstnar
* Hjördis Nerheim (f. 1940), norsk filosofiprofessor
* Hjørdis Kurås (f. 1974), norsk kunstnar
* Hjørdis Høsøien, norsk handballspelar

## Kjelder
* Folketeljingar i Digitalarkivet
* Olav Veka 1991: *Namneboka*, Det Norske Samlaget ISBN 82-521-3604-4

## Bakgrunnsstoff
Viasat Golf

**Viasat Golf** er ein nordisk sportskanal som Viasat eig og sender på. Kanalen viser golf 24 timar i døgnet. Viasat Golf må bestillast separat utanom Viasat sine kanalpakkar.

## Bakgrunnsstoff
* Viasat Golf 
* Nye sportskanaler
Come Together

«**Come Together**» er ein song av The Beatles hovudsakleg skriven av John Lennon og tilskriven Lennon/McCartney. Songen startar albumet *[[Abbey Road]]* frå 1969. I oktober 1969, ein månad etter albumet kom ut, vart songen gjeve ut som ei dobbel A-side i lag med George Harrison sin «Something». Songen nådde toppen av singellista i USA, men vart berre ein Topp 10-hit i Storbritannia. I Noreg kom singelen seg aldri opp på førsteplassen, men låg sju veker på andreplass, heile tida bak «Sugar Sugar» av The Archies. 

«Come Together» var hovudsakleg skriven av John Lennon, men Paul McCartney gav sine bidrag til han, mellom anna senka han tempoet og skreiv det innovative bass-riffet. 

Bakgrunnen for songen var at Lennon skreiv ein song for den mislukka kampanjen til Timothy Leary for å verte vald som guvernør i California mot Ronald Reagan. Kampanjen enda brått då Leary vart arrestert med narkotika. Lennon endra då songen til ein song med små sleivspark rettet mot McCartney og Harrison, blanda saman med forteljingar om den politisk-kulturelle *[[bagism]]*-kampanjen han førte saman med kona si Yoko Ono. 

«Come Together» førte òg til trugslar om søksmål mot Lennon frå musikkforleggeren til Chuck Berry, Morris Levy, sidan den første tekstlinja syntes å etterlikne ei tekstlinje frå songen «You Can't Catch Me», som Chuck Berry hadde skrive:


Here come a flat-top, he was movin' up with me
Then come wavin' goodbye a little' old souped-up jitney


Det kom til forlik mellom Lennon og Levy som heldt saka utanfor rettssystemet og som innebar at Lennon forplikta seg til å spele inn nokre songar eigd av Levy, noko som ville gje Levy inntekter frå platesalet og komponistrettane. Forliket vart oppfylt med albumet *[[Rock 'n' Roll av John Lennon|Rock 'n' Roll]]* som kom i 1975, der Lennon forutan å spele ein versjon av «You Can't Catch Me», òg gjer ein versjon av Berry sin «Sweet Little Sixteen».

Songen vart innspelt 21.-23., 25., 29. og 30 juli 1969

## Medverkande
* John Lennon &ndash; solo- og korvokal, rytmegitar, elektrisk piano, klapping
* Paul McCartney &ndash; korvokal, bassgitar
* George Harrison &ndash; sologitar
* Ringo Starr &ndash; trommer, maracas

Personell per Ian MacDonald

## Ander utgåver
Mange artistar har gjort sine utgåver av songen, mellom andre Aerosmith, Eurythmics, Tina Turner, Michael Jackson, Axl Rose og Bruce Springsteen, Robin Williams og Bobby McFerrin, Sugababes, Elton John, Craig David, The Supremes, Diana Ross, Tom Jones, The Brothers Johnson, Marilyn Manson og Joe Cocker

## Bakgrunnsstoff
* Songmeanings.net Tekst og tolkingar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Come Together|Come Together]]» frå , og «[[:nb:|Come Together]]» frå  den 10. februar 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*
Pentacon

**Pentacon** er namnet på ein kameraprodusent, med opphav i restane frå Zeiss Ikon-fabrikken i Dresden i Tyskland etter andre verdskrigen.

= Historie =

Namnet *Pentacon* var opphavleg ei kamerarekkje, samandrege av merkenamnet Contax (opphavleg ei kamerarekkje frå Zeiss Ikon) og Pentagon, etter forma på prisma i spegelreflekskamera, som først vart produsert i Dresden. 

Planane for eit slikt spegelreflekskamera vart påbyrja i 1938 av Zeiss Ikon. I 1949 vart produksjonen av dette kameraet sett i verk av den aust-tyske delen av Zeiss Ikon (VEB Zeiss Ikon) som Contax S, men etter søksmål frå den vest-tyske delen av selskapet i Stuttgart, fekk den aust-tyske delen seinare ikkje lov til å bruka dette merkenamnet. Dei kamera som vart eksporterte fekk difor namnet Pentacon, medan dei framleis vart marknadsførte som Contax på heimemarknaden. Det aust-tyske selskapet bytte namn frå VEB Zeiss Ikon til VEB Kinowerke Dresden i 1958.

Dei første modellane var såleis merkte ulikt. Somme hadde Zeiss Ikon-logo, med eller utan VEB (Volkseigener Betrieb) skrive under, og andre hadde Pentacon-logo (Ernemann-tårnet i Dresden), med eller utan "ZI" (for "Zeiss Ikon") under.

I 1964 vart namnet *Pentacon* òg med i namnet på selskapet (*VEB Pentacon*). Selskapet vart oppløyst 30. juni 1991, medan rettane til merkenamnet *Pentacon* vart seld til linseprodusenten Schneider Kreuznach. Selskapet vart reetablert som *Pentacon GmbH* under Jos. Schneider-gruppa. Produksjonen er no flytta til Sør-Korea. Andre delar av VEB Pentacon vart seld til selskapet Noble, og høyrer no til Kamera Werk Dresden, som m.a. produserer panoramakamera under namnet Noblex og industrielle kamera under namnet Loglux.

= Produkt =

## 35 mm spegelreflekskamera

* Contax S
* Contax D eller Pentacon
* Contax E eller Pentacon E
* Contax F eller Pentacon F
* Contax FB eller Pentacon FB
* Contax FM eller Pentacon FM
* Contax FBM eller Pentacon FBM

= Kjelder =

## Lenkjer
* Pentacon GmbH
* Jos. Schneider Optische Werke

## Litteratur
Alexander Schulz: *Contax S. A History of the World's First 35 mm Prism SLR Camera*. Lindemanns Verlag, 2003.
NSB type 68

**NSB type 68** er eit elektrisk motorvognsett med tre vogner som tenestegjorde i Noregs Statsbanar mellom 1956 og 2001. Typen var rekna for mellomdistansetrafikk. Type 68 blei bygd i to seriar, der den fyrste A–serien med 21 sett blei levert mellom 1956–1958, medan B–serien på ni sett blei levert mellom 1960–1961. A-serien hadde faste seter, men i B-serien kunne seteputene i styre- og motorvogn bli trekt ut, slik at ein fekk ei slags nedlegging av setene, og midtvognene hadde vendbare og nedleggbare stolar.

Både motorvogn og styrevogn (BM og BFS) blei bygd av Norsk Elektrisk & Brown Boveri og Skabo, medan midtvogna (B) blei bygd både av Skabo og Strømmens Værksted. Hos NSB blei type 68 gradvis tatt ut av trafikk frå 1994 og heilt ut i 2001, kor tre sett blei overtatt av Ofotbanen AS for chartertrafikk på Ofotbanen.

Setta er baserte på lokaltoga av type 65, men fekk sterkare motorar og ein høgare toppfart: 100 km/h i staden for 70 km/h. 

## Spesifikasjonar

## Bakgrunnsstoff
* Jernbane.net – Om NSB motorvogn type 68 
* Norsk Jernbaneklubb.no – Databaseoppføringar på type 68

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:NSB type 68|NSB type 68]]» frå ,  den 11. februar 2009.*
István Örkeny

**István Örkény** () var ein ungarsk forfattar som har skrive romanar og noveller kjenneteikna av samfunnssatire, groteskeri og svart humor. 

Den første novellesamlinga til Örkény var *Tengertánc* *(Havdans)* frå 1941. Boka var ei samling groteske historier om fascismen. År 1956 gav han ut novellesamlingar om sine røynsler frå den andre verdskrigen. Boka *Macskajáték* *(Kattelek)* frå 1966 handlar om forhold mellom menneske og boka *Tóték* *(Familien Tót)* frå 1967 skildrar psykologien i fascismen. Romanen *Rózsakiállítás* *(Roseutstillinga)* frå 1977 uttrykker tankar om livet og døden gjennom døyande menneske sine groteske rollespel.

Dramaet *Kattelek* er oppført i Noreg. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:István Örkény|István Örkény]]» frå , den 11. februar 2009.* 
 
*
Ørkenrose

**Ørkenrose** er blomeliknande eller rosettliknande formasjonar av minerala gips, barytt eller kalkspat i lag med sandkorn. «Blada» er krystallar, flate langs den krystallografiske ''c''-aksen. 

Krystallhabitusen har ein tendens til å danne rosettar når krystallane oppstår i tørre, sandete tilhøve, som under fordamping i grunne saltbasseng. Ørkenrosene av gips er vanlegvis tydelegare med skarpare kantar enn baryttroser. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Desert rose|Desert rose]]» frå , den 11. februar 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Ørkenløpar

**Ørkenløpar** (*Cursorius cursor*) er ein trastestor vadefugl i brakksvalefamilien, Glareolidae. Arten lever i Nord-Afrika Midt-Austen og over til Sørvest-Asia.

## Skildring
Ørkenløparar er ein sandfarga fugl med grått bakhovud og nakke omkrinsa av ei kvit og svart stripe frå auga til nakken. Nebbet er spisst og litt ned bøygd, beina lange. Storleiken er litt mindre enn heilo, 19–24 i kroppslengd og med kroppsmasse på ca. 100–150 gram. Kroppsforma minnar om loer.

I motsetnad til dei fleste andre vadarar trivst desse fuglane best på ope, tørt land, helst i halvørkenen, der dei vanlegvis jaktar insekt ved å springe langs bakken.

Ørkenløparar finst frå Kapp Verde og Kanariøyane i vest over Nord-Afrika til nordvestre India. Hekkesesongen strekkjer seg frå februar til september, men dei kan hekke om hausten og vinteren når lokale tilhøve med nedbør er gunstig. Dei er sjeldne streiffuglar til Europa. Ørkenløparar er delvis trekkfuglar, nordlege og nordvestlige fuglar overvintrar i India, Arabia og over den sørlege randen av Sahara. Nokre fuglar hekkar òg i dei sørlege ørkenregionane i det nordvestlige India, Pakistan og Afghanistan.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cream-colored Courser|Cream-colored Courser]]» frå ,  den 3. desember 2016.*  
* Maclean, G.L. & Kirwan, G.M. (2016) *[http://www.hbw.com/node/53776 Cream-colored Courser (Cursorius cursor)]* I: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 3. desember 2016
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Studiepoeng

**Studiepoeng** er ei nemning for kor omfattende eit fag eller eit studium er. Eitt norsk *studiepoeng* svarar til eitt ECTS-credit. I Noreg vil eit heilt studieår gi 60 studiepoeng med normal progresjon. Eitt semester svarar til 30 studiepoeng. 

Studiepoeng avløyste nemninga vekttal då Kvalitetsreforma vart sett i verk i 2003. Eitt vekttall svarar til det som i dag er tre studiepoeng. Alle norske høgskular og universitet bruker i dag studiepoeng. For utlanlandsk utdanning som oppfyller krav til innpassing i norsk utdanning må òg omfanget reknast ut i studiepoeng.
Heilage Herman av Alaska

**Heilage Herman av Alaska** vart fødd omkring 1756 (eller 1760) i Serpukhov i Russland og sovna hen omkring 13. desember (eller 15. november) 1837 på Spruce-øya i Alaska. 

Hl. Herman var ein del av den fyrste, ortodokse misjonen til Nord-Amerika. Utsendinga frå Russland, ei samling av 10 munkar og prestar, kom til Alaska 24. september, 1794. Etter to år var munken Herman den einaste overlevande av dei ti. Han slo seg ned på Spruce Island, nær Kodiak Island og forsvarte ofte rettane til Aleutane mot russiske handelsselskap.

I Ortodoks kristendom er Hl. Herman kjend som vernehelgen for Nord-Amerika.

## Bakgrunnsstoff

Hl. Herman av Alaska kyrkjelyd
Fotograf

**Fotograf** er ein person som driv med fotografi, anten som yrke eller som fritidssyssel. Det finst mange ulike typar fotografar, frå familifotografar, som tek bilete av familie og venner i ulike steg av livet, oftast for å kunna presentera bileta i eit familiealbum, og til pressefotografar, reklamefotografar osb., som er engasjerte av eit selskap eller eit medium som nyttar fotografi i framstillingane sine.

Tittelen «fotograf» er ikkje beskytta, så kven som helst kan kalle seg det.

## Bakgrunnsstoff
* Utdanning.no sin yrkesbeskriving av fotograf
* Nasjonalbiblioteket: Register over norske fotografar
* TV 2 Nett-TV Lørdagsmagasinet 29.03 2008 Slik skjer foto-jukset
Øyrevoks

**Øyrevoks** (latin *cerumen*) er eit gulaktig kjertelsekret som finst i den ytre øyregangen, *meatus acusticus externus*, hos dei fleste pattedyr. Det vert produsert i ein modifisert type sveittekjertel, *glandula ceruminosa*, som ligg i huda i den ytre øyregangen. Funksjonen til øyrevoksen er å hindre uønskte partiklar, som til dømes insekt og støv, i å nå det indre øyret. 

Nokre menneske fjernar ofte noko av øyrevoksen ved hjelp av ein bomullspinne. Problemet med å bruke bomullspinner er at ein dyttar øyrevoksen lengre inn i øyra, og kan dessuten skade huda i øyregangen og dermed gjere ein sårbar for ytre øyrebetennelse. Ein betre måte å fjerne øyrevoks på er å dryppe nokre dropar øyrevoksfjernar ein får kjøpt på apoteket eller vanleg matolje inn i øyret og la denne løyse opp voksen over natta. Dersom det er særs mykje voks kan ein skylje ut den oppløyste voksen med ein skyljeballong. Det er viktig å passe på å bruke kroppstemperert vatn, og å få alt vatnet ut att etter skyllinga. Ein bør ikkje sprøyte vatnet inn i øyret med for høgt trykk. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ørevoks|Ørevoks]]» frå ,  den 11. februar 2009.*
Ørestad

:*Ørestad er òg eit tidlegare namn på ein storby som ein meinte ville utvikle seg i Øresundsregionen, København - Malmøområdet, etter bygginga av [[Øresundsbrua]].*
 
**Ørestad** er namnet på ein bydel i København som dels er utbygd, dels er under utbygging på øya Amager, i området mellom Københavns sentrum og Københavns Lufthavn på Kastrup.

Bydelen er planlagt med utgangspunkt i Københavns metro, som har seks stasjonar her: Islands Brygge, DR Byen, Sundby, Bella Center, Ørestad og Vestamager. På Ørestad stasjon stoppar dessutan regionaltog, Øresundstog og somme av IC-toga på strekninga mellom jarnbanestasjonen på flyplassen og sentralstasjonen i København, Hovedbanegården.

Fleire føretak og institusjonar har flytta til Ørestad. Til dømes flytta Danmarks Radio (DR) heile verksemda si hit i slutten av 2006, der den såkalla DR-Byen, med sin eigne metrostasjon, har konserthus i tillegg til lokale for radio- og TV-verksemda. Ved DR-byen ligg òg IT-Universitetet. Det største messesenteret i Skandinavia, Bella center, ligg òg i Ørestad. Ved Islands Brygge har ein part av København Universitetet tilhald. Dessutan har Ørestad eit stort kjøpesenter.

## Bakgrunnsstoff

* ITU
* Metro
* Fields
* DR
Said Aburish

**Said K. Aburish** () er ein palestinsk journalist og forfattar.

Aburish var fødd i El-Azariyeh. Etter skulegang i Jerusalem og Beirut byrja han på studium ved eit universitet i USA. Han vende tilbake til Beirut på 1950-talet, og vart journalist for Radio Free Europe og den londonbaserte avisa *[[Daily Mail]]*.

Aburish har skrive fleire bøker om Midtausten-konflikten, inkludert *Cry Palestine* og *Children of Bethany*. Han har også skrive sympatisk om kristne palestinarar sin situasjon i *The Forgotten Faithful: The Christians of the Holy Land*.

Aburish er ein sterk kritikar av den saudiarabiske kongefamilien, og dette kjem mellom anna fram i boka *The Rise, Corruption and Coming Fall of the House of Saud*.

## Bibliografi
* *Children of Bethany: The Story of a Palestinian Family*, Indiana University Press 1988. ISBN 0-253-30676-0
* *Cry Palestine: inside the West Bank*, Bloomsbury, London 1991. ISBN 0-7475-1005-9
* *The forgotten faithful: the Christians of the Holy Land*, Quartet, London, 1993. ISBN 0-7043-7036-0
* ''Rise, Corruption and Coming Fall of the House of Saud'', Bloomsbury, London, 1994. ISBN 0-7475-1468-2
* *A Brutal Friendship: The West and The Arab Elite*, Victor Gollancz Ltd, London, 1997. ISBN 0-575-06275-4
* *Arafat: From Defender to Dictator*, Bloomsbury Pub. Ltd. (UK), 1998. ISBN 1-58234-049-8
* *Saddam Hussein: The Politics of Revenge*, Bloomsbury Pub., New York, U.S.A., 1999. ISBN 1-58234-050-1
* *Nasser: the Last Arab*, Thomas Dunne Boooks/St. Martin's Press, New York 2004. ISBN 0-312-28683-X

## Bakgrunnsstoff
* «Said K. Aburish – Journalist and Writer»
* «Selling to Saddam»  i *new internationalist issue* nr. 221 – juli 1991 (frå *Pay Off: Wheeling and Dealing in the Arab World* (André Deutsch, 1985).
Maxwell’s Silver Hammer

«**Maxwell's Silver Hammer**» er ein song av The Beatles på albumet *[[Abbey Road av The Beatles|Abbey Road]]* frå 1969. 

«Maxwell's Silver Hammer» er skriven av Paul McCartney, men er på vanleg vis tilskriven Lennon/McCartney. Bandmedlem George Harrison skildra i 1969 songen som «ein av dei umiddelbart nynnbare songane som nokre hatar og andre verkeleg likar. Det er ein morosam song, skjønt han er eigentleg ganske sjuk sidan Maxwell held på å drepe folk...»

Stilen er «vaudevilsk», det vil sei ei form for amerikansk-engelsk folkeleg revysong som var populær i tida 1880-1920 og teksten handlar om medisinstudenten Maxwell Edison som ved hjelp av hammaren sin i sølv drep veninna si, læraren sin og til slutt ein dommar. I følgje McCartney symboliserer songen nedturane i livet. Han sa i 1994:

:*«Maxwell's Silver Hammer» er min analogi for når noko brått går gale, som det så ofte gjer, slik som eg sjølv starta å finne ut av på denne tida i livet mitt. Eg ønskte noko symbolsk for dette, slik at for meg var dette den oppdikta figuren Maxwell med ein sølvhammar. Eg veit ikkje kvifor hammaren måtte vere av sølv, men det høyrdest betre ut enn berre 'Maxwell's hammer'. Vi nyttar framleis det uttrykket når noko uventa skjer...*

Det tok tre dagar å legge lyd på lyd (overdubbing) fordi McCartney såg for seg at han kunne verte ein framtidig singel. John Lennon fortalte seinare at McCartney «gjorde alt for å gjere han om til ein singel, men men det var han aldri og ville aldri kunne verte det heller». I følgje Lennon brukte The Beatles meir pengar på denne eine songen enn på nokre andre på *Abbey Road*.

## Medverkande
* Paul McCartney &ndash; solo- og korvokal, piano, elektrisk gitar, Moog synthesiser
* George Harrison &ndash; korvokal, akustisk gitar, 6-strengsbass
* Ringo Starr &ndash; korvokal, trommer, ambolt
med:
* George Martin &ndash; orgel
:Personell i følgje Ian MacDonald, Andy Babiuk og Mark Lewisohn

I studioversjonen av songen var det Starr som slo på ambolten; medan i Beatles-filmen *[[filmen Let It Be|Let It Be]]*, kan ein sjå Mal Evans slå på ambolten medan The Beatles øver på songen. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Maxwell&#39;s Silver Hammer|Maxwell&#39;s Silver Hammer]]» frå , den 11. februar 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* The Beatles Ultimate Experience Database
* Turner, Steve. *A Hard Day's Write: The Stories Behind Every Beatles' Song*, Harper, New York: 1994
* 
* 
* 
* 


## Bakgrunnsstoff
* 
* Animasjon til songen