open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Turn-VM 2009

**Den 41. verdsmeisterskapen i turning** vart avvikla i London i Storbritannia dagane frå 12. til 18. september 2009.

## Menn
### Mangekamp





### Bøylehest





### Frittståande





### Hopp





### Ringar





### Skranke





### Svingstang





## Kvinner
### Mangekamp





### Bom





### Frittståande





### Hopp





### Skranke





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2009 World Artistic Gymnastics Championships|2009 World Artistic Gymnastics Championships]]» frå ,  den 5. november 2023.*
Artisten Latimore

**Benjamin «Benny» Latimore** () er ein amerikansk blues- og rhythm & blues-songar, låtskrivar og pianist kjend som **Latimore**. Han var kjend som **Benny Latimore** før han tok etternamnet som artistnamn. Eit av albuma hans, *Latt Is Back* (2003), kom ut under namnet **Lattimore**.

Det store gjennombrotet hans kom 1974 med *Let's Straighten It Out*, som nådde fyrsteplassen på *[[Billboard]]* si R&B-liste. Han største suksessar fortsette til slutet av 1970-talet. Etter at hitlåtane opphøyrde på 1980-talet har Latimore halde fram med å turnera og gje ut nye album. Han blei vald inn i Blues Hall of Fame 2017.

## Diskografi

### Album
:1973 *Latimore*
:1974 *More, More, More Latimore*, *(Let's Straighten It Out)* - Black Albums No. 13
:1975 *Latimore III* - Black Albums No. 49
:1976 *It Ain't Where You Been...It's Where You're Goin*' - Pop Albums No. 181, Black Albums No. 47
:1978 *Dig a Little Deeper* - Black Albums No. 51
:1980 *Getting Down to Brass Tacks*
:1982 *Singing in the Key of Love* - Black Albums No. 61
:1983 *I'll Do Anything for You* - Black Albums No. 66, Top R&B/Hip-Hop Albums No. 67
:1985 *Good Time Man*
:1986 *Every Way But Wrong*
:1987 *Slow Down*
:1991 *The Only Way Is Up* - Top R&B/Hip-Hop Albums No. 34
:1993 *Catchin' Up*
:1995 *Best of Latimore: Sweet Vibrations*
:1995 *Straighten It Out: The Best of Latimore*
:1996 *Turnin' Up the Mood*
:1998 *All You'll Ever Need*
:2000 *You're Welcome to Ride*
:2003 *Latt Is Back*
:2004 *Sweet Vibrations: The Best of Latimore*
:2005 *The Early Years*
:2007 *Back 'Atcha*
:2009 *All About the Rhythm and the Blues*
:2010 *Live in Vienna*
:2011 *Ladies Choice*
:2012 *Henry Stones's Best Of: Latimore*
:2013 *Latimore Remembers Ray Charles*

### Hittsinglar
*1974: «If You Were My Woman» - Black Singles No. 70
*1974: «Let's Straighten It Out» - Black Singles No. 1, Pop Singles No. 31
*1975: «Keep the Home Fire Burnin'» - Black Singles No. 5
*1975: «There's a Red-Neck in the Soul Band» - Black Singles No. 36
*1976: «Qualified Man» - Black Singles No. 43
*1977: «I Get Lifted» - Black Singles No. 30
*1977: «Let Me Live the Life I Love» - Black Singles No. 49
*1977: «Somethin' 'Bout 'Cha» - Black Singles No. 7, Pop Singles No. 37
*1979: «Dig a Little Deeper» - Black Singles No. 42
*1979: «Goodbye Heartache» - Black Singles No. 82
*1979: «Long Distance Love» - Black Singles No. 75
*1980: «Discoed to Death» - Black Singles No. 68
*1986: «Sunshine Lady» - Hot R&B/Hip-Hop Singles & Tracks No. 76

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Latimore (artist)|Latimore (artist)]]» frå ,  den 5. november 2023.*
Heikki Vestman

**Heikki Vestman** () er ein finsk jurist og politikar for Samlingspartiet. Den 17. april 2019 blei han riksdagsmedlem for Nylands valkrins.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Kamen i Nordrhein-Westfalen

**Kamen** er ein by og ein kommune sentralt i forbundslandet Nordrhein-Westfalen i Tyskland. Byen ligg kringom 15 kilometer nordaust for Dortmund og like langt sørvest for Hamm. Kommunen omfattar 41 km² og 43&nbsp;000 ibuarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Kamen|Kamen]]» frå ,  den 6. november 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Holzwickede

**Holzwickede** er ein by og ein kommune sentralt i forbundslandet Nordrhein-Westfalen i Tyskland, straks aust for Dortmund. Kommunen omfattar 22,4 km² og hyste 17&nbsp;298 ibuarar i 2022.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Holzwickede|Holzwickede]]» frå ,  den 6. november 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Dave MacIsaac

**Dave MacIsaac** () er ein kanadisk musikar frå Nova Scotia som spelar fele og gitar, og har spesialisert seg innan keltisk musikk.

## Prisar og utmerkingar

* 1996: East Coast Music Awards - vinnar som mannleg artist; instrumentalartist og keltisk innspeling (*Nimble Fingers*)
* 2017: Æresdoktorgrad frå Cape Breton University

## Diskografi

* 1986 *Celtic Guitar*
* 1993: *Guitar Souls,* med Scott Macmillan
* 1995: *Nimble Fingers*
* 1999: *From the Archives*
* 2001: *Fiddle Music 101,* med Ashley MacIsaac

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dave MacIsaac|Dave MacIsaac]]» frå ,  den 6. november 2023.*
Turn-VM 2010

**Den 42. verdsmeisterskapen i turning** vart avvikla i Rotterdam i Nederland dagane frå 16. til 24. oktober 2010.

## Menn
### Mangekamp





### Bøylehest





### Frittståande





### Hopp





### Ringar





### Skranke





### Svingstang





### Lagkamp





## Kvinner
### Mangekamp





### Bom





### Frittståande





### Hopp





### Skranke





### Lagkamp





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2010 World Artistic Gymnastics Championships|2010 World Artistic Gymnastics Championships]]» frå ,  den 6. november 2023.*
A-ba-ni-bi

**«A-ba-ni-bi»** (hebraisk røvarspråk א-ב-ני-בי, tyder ‘eg’) er ein israelsk discolåt som vann Eurovision Song Contest 1978 for Israel. Songen blei framført av Izhar Cohen og gruppa Alphabeta og er komponert av Nurit Hirsh, mens Ehud Manor skreiv teksta. Dette var den fyrste sigeren til Israel i Eurovision Song Contest, og songen fekk ein viss kommersiell suksess i Europa etter sigeren.

## Eurovision Song Contest
Den israelske finalen, Den hebraiske song- og korfestivalen, blei arrangert i Jerusalem 11. februar 1978. Der vann Izhar Cohen og «A-ba-ni-bi» ein hårfin siger med 66 poeng og blei det israelske bidraget til Eurovision Song Contest 1978.

Eurovision Song Contest 1978 blei arrangert i Paris laurdag 22. april 1978. Der var «A-ba-ni-bi» det  ut på scena av . I avrøystinga tok det israelske bidraget raskt ei klår leiing og vann til slutt heile tevlinga med . Den norske juryen gav  til «A-ba-ni-bi».

Fleire arabiske land sende også Eurovision Song Contest på fjernsyn. Då det israelske bidraget blei framført, viste den jordanske kringkastaren i staden eit bilete av blomar. Då det i tillegg blei klårt at Israel kom til å vinne, avbraut jordansk tv heile sendinga under påskot av at dei hadde tekniske problem. Dagen etter erklærte same tv-kanal at andreplassen Belgia hadde vunne.

## Teksta og tittelen
Tittelen «A-ba-ni-bi» er på eit røvarspråk, kalla bet-språket, på hebraisk. Røvarspråket blir brukt av barn og går ut på at kvar vokal eller diftong blir duplisert med ein b framfor seg. I dette tilfellet er tittelen henta frå det hebraiske ordet אני (ani), som betyr ‘eg’ på norsk. Formelen blir dimed: *ani*: a-(b+a)-ni-(b+i) = a-ba-ni-bi.

Tittelen betyr dimed ganske enkelt ‘eg’. I teksta syng Cohen blant anna korleis dei som barn brukte språket til å seie «eg elskar deg», så dei vaksne ikkje skulle forstå.

## Listeplasseringar
}
| align="center" |21
| align="center" |4
| align="center" |15. juni 1978
|-
| , Flandern (Ultratop)
| align="center"|6
| align="center"|7
| align="center"|13. mai 1978
|-
| (IFOP)
| align="center"|25
| align="center"|15
| align="center"|21. april 1978
|-
|  (Nationale Top 30)
| align="center" |17
| align="center" |5
| align="center" |27. mai 1978
|-
|  (UK Singles Chart)
| align="center" |20
| align="center" |7
| align="center" |13. mai 1978
|-
|  (Schweizer Hitparade)
| align="center" |4
| align="center" |7
| align="center" |13. mai 1978
|-
| (Sverigetopplistan)
| align="center" |9
| align="center" |3
| align="center" |2. juni 1978
|-
| (Deutsche Offizielle Charts)
| align="center" |22
| align="center" |6
| align="center" |5. juni 1978
|}

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:A-ba-ni-bi|A-ba-ni-bi]]» frå , den 7. november 2023.*
Bokstaven bet

**Bet**, **beth**, **beh** eller **vet** er det andre bokstaven i semittiske abjadar, inkludert fønikisk **'bēt**', 𐤁, hebraisk bēt ב, arameisk bēṯ, 𐡁, syrisk *bēṯ* ܒ, og arabisk bāʾ b. Lydverdien er ein stemd bilabial plosiv ⟨b⟩  eller stemd labiodental frikativ ⟨v⟩.

Namnet på bokstaven tyder ‘hus’ på ulike semitiske språk (arabisk *****, akkadisk **, **, hebraisk *bayīṯ*, fønikisk *bēt* osb.; alle opphavleg frå proto-semitisk **bayt-*). Han verkar vera avleidd frå ein [[Hieroglyf|egyptisk hieroglyf]] av eit hus ved [[akrofoni]]. 

Den fønikiske bokstaven danna opphav for mellom anna den greske bokstaven beta ([[Beta|B, β]]), [[Det latinske alfabetet|latinsk]] B ([[Б|B, b]]) og [[Det kyrilliske alfabetet|kyrillisk]] Be ([[Б]], b) og Ve ([[В]], в).

== Opphav ==
Namnet bet er avleidd frå det vestsemittiske ordet for ‘[[hus]]’ (som i hebraisk *bayt* בַּיִת), og forma på bokstaven er avleidd frå ein protosinaittisk glyf som kan ha vore basert på den egyptiske hieroglyfen Pr., som viser eit hus.


== Arabisk ==
Den arabiske bokstaven  har namnet , ** (). Ein kan skriva han på ulike måtar alt etter plasseringa hans i ordet:


==Hebraisk==


Lydverdien til bet på hebraisk er [[stemd bilabial lukkelyd]] når han har ein diakritisk prikk, eller [[dagésj]], og bokstaven blir da gjerne transkribert som «bb» eller «b». Ein bét utan dagésj kan uttalast anten som «b», «w» eller «v» avhengig av kultur.



==Kjelder==

**Denne artikkelen bygger på «Bet (letter)» frå ,  den 7. november 2023.''
Hans Jørgen Birch

**Hans Jørgen Petter Birch** () var ein norsk lege og politikar, fødd i Eigersund.

Birch var son til ein lege. Etter å ha vorte student i Stavanger, tok han i 1874 cand.med.-eksamen. Han var frå 1875 privatlege i Eigersund og deretter frå 1882 kommunelege i Holmestrand.

Birch var medlem i Holmestrand bystyre 1886-1906, ordførar i 1887 og 1895. Han var formann i komiteen som arbeidde for Holmestrand-Hvittingfoss-bana og sidan formann i sjølve bana. Stortingsbolken 1898-1900 representerte han valkrinsen Holmestrand på Stortinget, medlem i Næringskomite nr 2.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Palestina under sommar-OL 2020

**[[Palestina]]** deltok under Sommar-OL 2020 i Tokyo i Japan i perioden 23. juli til 8. august 2021. Sommar-OL blei utsett i eit år frå 24. juli 2020 på grunn av koronaviruspandemien.

Svømmaren Daria Nour og vektløftaren Mohammed Hamada var flaggberar for Palestina under opningsseremonien.

## Friidrett

## Judo

## Svømming

## Vektløfting

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Palestina under sommar-OL 2020|Palestina under sommar-OL 2020]]» frå ,  den 7. november 2023.*
Selm

**Selm** er ein by og ein kommune sentralt i forbundslandet Nordrhein-Westfalen i Tyskland, kringom 15 kilometer nord for Dortmund og like langt sørvest for Hamm. Kommunen omfattar 60,4 km² og hyser 26&nbsp;000 ibuarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Selm|Selm]]» frå ,  den 7. november 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Joao Grimaldo

**Joao Alberto Grimaldo Ubidia** () er ein peruansk fotballspelar som i 2023 spela for det peruanske landslaget og for Sporting Cristal i den peruanske toppdivisjonen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Joao Grimaldo – Transfermarkt 
* Joao Grimaldo – WorldFootball.net 
* Joao Grimaldo – Soccerbase.com 
* Joao Grimaldo – FootballDatabase.eu 
* Joao Grimaldo – fussballdaten.de 
* Joao Grimaldo – Soccerway 
* Joao Grimaldo – PlaymakerStats.com 
* Joao Grimaldo – Mackolik.com 
* Joao Grimaldo – FBref
Sound of Freedom

***Sound of Freedom*** er ein amerikansk spenningsfilm frå 2023, regissert av Alejandro Monteverde og med Jim Caviezel, Mira Sorvino og Bill Camp i hovudrollene. Caviezel speler Tim Ballard, ein tidlegare amerikansk regjeringsagent som legg ut på eit oppdrag for å redda barn frå menneskehandlarar i Colombia. Filmen er produsert av Eduardo Verástegui, som også speler ei rolle i filmen. Handlinga er sentrert kring Ballards Operation Underground Railroad, ein organisasjon mot menneskehandel.

*Sound of Freedom* vart utgjeven i USA den 4. juli 2023 av Angel Studios. Han var ein sovande suksess, og vart ein av dei mest suksessrike uavhengige filmane gjennom tidene. Filmen har tent inn 245 millionar US-dollar mot eit budsjett på 14,5 millionar US-dollar. Han fekk blanda mottaking frå kritikarar, medan mottakinga frå publikum har vore meir positiv.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*
Gitte Madsen

**Gitte Madsen** () er ein dansk tidlegare handballspelar som i 1996–1997 vart både olympisk meister, europameister og verdsmeister med Danmark sitt landslag. Over to periodar på til saman seks sesongar spelte ho på Bækkelaget SK, og tok i 1999 del i Bækkelaget sin triumf i EHF-cupvinnarcupen. Ho var rykkromspelar.

## Karriere
### Landslagsspel
Madsen deltok åra 1991 til 1998 i 120 av Danmark sine landskampar, skåra 288 mål. I Handball-VM 1993 tapte Danmark finalen mot det tyske mannskapet. To år seinare vann dei danske kvinnene bronsefinalen med 25–24 over Noreg. I 1996 sigra Danmark i så vel OL-finalen mot Sør-Korea i august som i EM-finalen mot Noreg i desember, då med finalesiffera 25–23. Madsen si triumfferd på landslaget enda med gullmedalje i verdsmeisterskapen 1997 i Berlin.

### Klubbspel
Madsen var Horsens-spelar til 1991. Frå hausten 1991 var ho aktiv på det norske topplaget Bækkelaget SK i fire sesongar. Deretter spelte ho 1995–1997 for Odense og 1997/98 for Gudme OG. Ho avslutta med spel for Bækkelaget frå 1998 til ein ryggskade sette stoppar i 1999/2000-sesongen. 
Saman med spelarar som Anja Andersen, Sorina Teodorovic og Cecilie Leganger syrgde ho for at Oslo-laget i 1999 sigra både i den nasjonale cupen, seriemeisterskapen og finalane i EHF-cupvinnarcupen. Madsen skåra til saman 4 mål då Bækkelaget i mai 1999 slo spanske Mislata med 50 mot 35 mål i cupvinnarcup-finalen.

### Merittar
*OL-gull: 1996 med Danmark
*VM-gull: 1997 med Danmark
*EM-gull: 1996 med Danmark
*VM-sølv: 1993 med Danmark
*VM-bronse: 1995 med Danmark
*Vinnar av EHF-cupvinnarcupen: 1999 for Bækkelaget SK
*Norsk meister: 1998/99 for Bækkelaget
*Norsk seriemeister: 1999 for Bækkelaget

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Gitte Madsen|Gitte Madsen]]» frå ,  den 8. november 2023.*
Vesa Kallio

**Vesa Matti Kallio** () er ein finsk politikar for Centern i Finland. Den 5. april 2023 blei han riksdagsmedlem for Sydöstra Finlands valkrins.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Hanna Kosonen

**Hanna Leena Kosonen** () er ein finsk skiorienterar og politikar for Centern i Finland. Den 22. april 2015 blei ho riksdagsmedlem for Sydöstra Finlands valkrins. Ho var kultur- og forskingsminister i regjeringa Rinne og regjeringa Marin frå 2019 til 2020.

Kosonen vart verdsmeister i stafett i skiorientering i 2000.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Pekka Aittakumpu

**Pekka Juhani Aittakumpu** () er ein finsk prest og politikar for Centern i Finland. Den 17. april 2019 blei han riksdagsmedlem for Uleåborgs valkrins.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Tuomas Kettunen

**Tuomas Ilari Kettunen** () er ein finsk politikar for Centern i Finland. Etter at Antti Rantakangas døydde 22. november 2019 vart han 28. november 2019 riksdagsmedlem etter han for Uleåborgs valkrins.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Fon (fleirtyding)

* Fon i Vestfold, grend og kyrkjestad i Tønsberg kommune.
* Fon, fonetikk.
* Språket fon, et språk som vert snakka i Vest-Afrika
* Folket fon, eit folkeslag i Vest-Afrika
* phon eller fon, måleeining.
EHF-cupvinnarcupen 1999/Kvinner

**EHF-cupvinnarcupen i handball 1999** for kvinner vart vunne av tittelforsvarar Bækkelagets Sportsklub etter finalesiger 50–35 over spanske Ferrobús Mislata. 
## Kampar
### Kvartfinalane
*Spartak Kyiv – Ferrobús Mislata 41–34
*Bækkelaget SK – Larvik HK 54–42 (32-19 og 22-23)
*Kuban Krasnodar – Metz 44–42 
*Kras Zagreb – Frederiksberg IF 47–53 

### Semifinalane
*Ferrobús Mislata – Frederiksberg IF 46–41 (25-20 og 21-21)
*Metz – Bækkelaget SK  39–45 (17-17 og 22-28)

### Finalane
Finalen vart avvikla i Gjøvik Fjellhall laurdag 8. mai framfor 3&nbsp;200 tilskodarar og i Valencia 15. mai med 1200 på tribunane. På Gjøvik leia Bækkelaget 11–6 ved pause og auka til heile 26–13 før fløyta lydde. På heimebane førte Mislata kampen til 12–8 halvvegs, før Bækkelaget snudde til siger 24–22.

**Bækkelaget** sitt meisterlag bestod av Cecilie Leganger, Monica Kyvåg, Anja Andersen (8+9), Sorina Teodorovic (4+8) Gitte Madsen (3+1), Hong Jeong-ho (1+3), Siv Heim Sæbøe (2+2),  Lise Larssen (3+0), Sahra Hausmann (2+0), Kari Anne Hole (1+1), Stine Steen (1+0) og Eli Fallingen (1+0). 

Norske Isabel Blanco spelte på Mislata sitt lag.

## Kjelder

*Dagsavisen 9. mai 1999
*Oppland Arbeiderblad 10. mai 1999
*Dagsavisen 9. mai 1999
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Coupe d'Europe des vainqueurs de coupe féminine de handball 1998-1999|Coupe d'Europe des vainqueurs de coupe féminine de handball 1998-1999]]» frå ,  den 9. november 2023.*
EHF-cupvinnarcupen 1998/Kvinner

**EHF-cupvinnarcupen i handball 1998** for kvinner vart vunne av Bækkelagets Sportsklub etter finalesiger 51–40 over kroatiske Lokomotiva Zagreb.

### Kvartfinalane
*Napredak Kruševac – Lokomotiva Zagreb 46–49
*Brovary – Borussia Dortmund 48–64
*HC Zalău – Luk Moskva 40 – 35
*Kuban Krasnodar – Bækkelaget SK 43–47 (24-19 og 19-28)

### Semifinalane
*Lokomotiva Zagreb – Borussia Dortmund 53 – 51 (32-24 og 21-27) 
*HC Zalău – Bækkelaget SK  39–59 (22-27 og 17-32)

### Finalane
Finalen vart avvikla i Zagreb laurdag 9. mai framfor 3&nbsp;500 tilskodarar og i Oslo 16. mai. Oslo Spektrum registrerte 6&nbsp;661 tilskodar. Kampen i Zagreb enda uavgjort 23–23, ved pause leia heimelaget 11–9. På heimebane tok Bækkelaget føringa og leia 17–10 halvvegs, i andre omgang auka laget til siger 28–17.

**Bækkelaget** sitt meisterlag bestod av Cecilie Leganger, Monica Kyvåg, Anja Andersen (9+13), Sorina Teodorovic (5+4), Siv Heim Sæbøe (4+4), Sahra Hausmann (1+3), Mette Ruud-Johansen (2+1), Kari Anne Hole (0+2), Eli Fallingen (2+0) og Pia Løkenflaen (0+1). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Coupe d'Europe des vainqueurs de coupe féminine de handball 1997-1998|Coupe d'Europe des vainqueurs de coupe féminine de handball 1997-1998]]» frå ,  den 9. november 2023.*  

*Dagsavisen Arbeiderbladet 10. mai 1998
*Dagsavisen Arbeiderbladet 10. mai 1998
Rundstykke

**Rundstykke** er ein type gjærbakst som kan ha mange former og variantar. Dei kan vera grove, fine, med frø, med heilkorn, med grønsaker og med krydder. Grunnoppskrifta baserer seg på kveitemjøl, gjær, vatn, matolje og salt, og sidan blir deigen tileatt eventuelle andre ingrediensar for å endre eigenskapane til produktet. Etter at deigen er knadd og har heva, blir rundstykka forma, sett til ein ny runde heving, og så steikt. Forminga består tradisjonelt sett i at ein triller ut små runde deigklumper, der storleiken er avhengig av kor stort ein ønsker at resultatet skal bli, men typsik ca. 5-10 cm i diameter. Nokre andre former for rundstykke er horn, tebriks, trekant, ciabatta, brytebrød og flette.

Rundstykke blir også brukt til mange formål, men blir hovudsakleg brukt som ei form for brød. Før i tida blei dei gjerne brukt til finare tilstellingar der ein ønska å gjera stas på gjestane sine. I nyare tid er rundstykke blitt vanlegare til kvardags, og ofte har eksotiske brødtypar overtatt rundstykkerolla i selskapsamanheng. 

Rundstykker blir ofte servert ferdig påsmurt som snittar, og som tilbehøyr til ulike rettar. Døme på dette er frukostbord, koldtbord, supper, forrettar, salatar, gryterettar, pastarettar og omnsrettar.

Ved mange taffel bruker ein rundstykke som kuvertbrød med smør som tilbehøyr.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Rundstykke|Rundstykke]]» frå ,  den 9. november 2023.*
Strasbourg-eidane

**Strasbourg-eidane** (, , ) var gjensidige løfte om ein allianse som blei utferda den 12. februar 842 mellom Ludvig den tyske, kongen av Austfrankarriket, og halvbroren hans Karl den skalla, kongen av Vestfrankarriket. I eidane lova dei å hjelpa kvarandre mot broren sin Lothar I, som herska over Mellomfrankarriket. Eidane blei inngått i Strasbourg, der dei to kongane òg hadde samla hærane sine.

Strasbourg-eidane finst nedteikna på tre ulike språk: mellomalderlatin, eldre galloromansk og gammalhøgtysk, alle skrivne med karolingisk minuskel.

## Historisk og språkhistorisk tyding
Teksten til eidane er av tyding både historisk og språkhistorisk. Han er det fyrste kjende dokumentet som er skrive på eit romansk språk, og spesifikt på eit galloromansk språk.

Dokumentet er òg ei viktig kunnskapskjelde til ein tidsperiode i det karolingisk-frankiske riket. Den vanlege historiske tolkinga av denne fleirspråklege teksten har vore at det at han finst, styrkar hypotesen om at riket i 842 hadde byrja splittast i ulike proto-land og byrja utvikla ulike språk og skikkar.

Ein del historikarar har likevel danna ei annan tolking i seinare år: at Frankarriket bestod av fleire *regna* (laust omsett som kongerike), som hadde halde på ulike skikkar og dialektar frå eldre tider.

Eidane blei skrivne ned av Nithard, ein frankisk historikar som lik kongane var barnebarn av Karl den store. Teksten har overlevd i to manuskript som i dag er ved Det franske nasjonalbiblioteket. Det eine blei laga kring år 1000, og er kjend som Latin 9768. Eidane er i folio 13. Det andre manuskriptet er ein kopi av det fyrste frå 1400-talet. Det har nemninga Latin 14663.

## Romansk tekst

Eiden til Ludvig den tyske er nedteikna som følgjer:

Engelsk omsetjing:

Hæren til Karl den skalla svor at:
Engelsk omsetjing:

## Germansk tekst
Eiden til Karl den skalla er nedteikna slik:

Dette følgjer eiden til Ludvig nøye, bortsett frå at noko som tilsvarer «et in aiudha et in cadhuna cosa» verker å mangla. Soldatane til Ludvig svara:

Dette svarte til det Karl sine soldatar hadde sverja.

## Bilete
Dei romanske delane frå folio 13r med digitale faksimiler:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Strasbourg-ederna|Strasbourg-ederna]]» frå ,  den 10. november 2023.*  

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oaths of Strasbourg|Oaths of Strasbourg]]» frå ,  den 10. november 2023.*
Hanna-Leena Mattila

**Hanna-Leena Mattila** () er ein finsk politikar for Centern i Finland. Etter at Eija Nivala trekte seg frå riksdagen 25. juni 2018 for å arbeida som prest vart ho 26. juni 2018 riksdagsmedlem etter henne for Uleåborgs valkrins.

## Kjelder
Greven

**Greven** er ein by og ein kommune nord i forbundslandet Nordrhein-Westfalen i Tyskland, om lag 15 kilometer nord for Münster. Elva Ems renn gjennom byen. Kommunen omfattar 140,3 km² og 38&nbsp;000 ibuarar.

Den internasjonale flyplassen Münster/Osnabrück ligg i Greven.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Greven|Greven]]» frå ,  den 10. november 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Commedia dell'arte

**Commedia dell'arte** er ei tradisjonell italiensk teaterform med faste rolleskikkelsar og komisk handling. Ho oppstod under renessansen på 1500-talet som ein friare variant av dei skrivne italienske lystspela i samtida, *commedia*. Ordet betyr «handverkarkomedie», det vil seia ein komedie skapt av handverkarar, eller profesjonelle skodespelarar, til skilnad frå dei meir tekstbaserte teatera til dei lærde  amatørane.

## Historikk

Teaterforma commedia dell'arte var improvisert i den forstanden at skodespelarane ikkje nytta eit ferdig manuskript. I staden bygde teatergruppene framsyninga rundt kortfatta handlingsreferat, såkalla *scenarium*, og innlærte standardroller eller typar. Karakterane hadde overtydelege personlegdomstrekk og fungerte som arketypar og karikaturar på ulike samfunnsskikkelsar og -roller, og skodespelarane brukte halvmasker og kostyme som var tilpassa dei enkelte figurane. Framsyningane gjekk som oftast føre seg utandørs, og kunne vera prega av sosial og politisk satire, til stor nøye for publikum.

Komedieskodespelarane var profesjonelle, omreisande utøvarar, der kvar enkelt spesialiserte seg på rolleskikkelsen sin. Det var ikkje uvanleg at truppen bestod av heile familiar, og mange av skodespelarane var multitalent som også kunne sjonglera, spela instrument, synga og så vidare.

### Rollefigurar
Sentrale typar i commedia dell'arte er tenarrollene, zanni, fyrst og fremst tenarklovnen Harlekin (*Arlecchino*) og tenestejenta Columbine (*Colombina*). Andre typar er dei unge elskande Flavio og Isabella, som i motsetnad til dei andre figurane ikkje ber masker. Pantalone er ein gammal venetiansk kjøpmann og gjerrigknark med interesse for unge damer, *[[Il Dottore Balanzone]]* ein professortype og *Il Capitano* ein gammal offiser. Andre rolleskikkelsar er mellom anna Rosetta, *[[Scaramuccia]]* (*Scaramouche*) og den vonde klovnen Pulcinella, som er i slekt med den kvitkledde, triste, poetiske og naive Pierrot-skikkelsen og den mannlege figuren i det engelske dokketeaterparet Punch and Judy.

Commedia dell'arte spreidde seg sist på 1500-talet vidare til Frankrike, der stilen mellom anna inspirerte komedieforfattaren Molière. Også norsk-danske Ludvig Holberg var påverka av tradisjonen. Sidan kom folkelege farsar, revyar og varieté-innslag med tydelege trekk frå italiensk komedie. I nyare tid kan ein nemna stumfilmkomediar,  teiknefilmfigurane Tom & Jerry og den komiske TV-skikkelsen Mr. Bean, som med den enkle humoren sin, pantomime, slapstick og visuelle påfunn alle bygger på same tradisjon. Den britiske teatertradisjonen Christmas panto har òg røter i commedia dell'arte.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Commedia dell&#39;arte|Commedia dell&#39;arte]]» frå ,  den 9. november 2023.*
NRK Oslo og Viken

**NRK Oslo og Viken** er eit distriktskontor i NRK som dekkjer hendingar i Oslo og Viken fylke. Det blei danna i samband med regionreforma i Noreg i 2020, då NRK Østlandssendingen blei slått saman med NRK Østfold og NRK Buskerud. I januar 2020 hadde distriktskontoret rundt 200 tilsette. TV-hovudkontoret ligg i Gamlebyen i Fredrikstad.

I 2023 tok NRK ei avgjerd om å oppløysa kontoret att, til NRK Østfold, NRK Stor-Oslo og NRK Buskerud, frå 2024 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:NRK Oslo og Viken|NRK Oslo og Viken]]» frå ,  den 9. november 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Xalam

**Xalam** (på serer) eller **khalaam** (volof) er ein tradisjonell lutt frå Vest-Afrika med 1-5 strenger.

Instrumentet er utbreidd i Mali, Gambia, Senegal, Niger, Nord-Nigeria, Nord Ghana, Burkina Faso, Mauritania og Vest-Sahara. Det og variantar av det er òg kjende i andre språk som **pappe**, **diassare**, **hoda** (fulfulde), **koliko** (gurunsi), **kologo** (frafra), **komsa**, **kontigi**, **gurmi**, **garaya** (hausa), **konje**, **konting** (mandinka), **molo** (songhay/zarma), ndere, **ngoni** (bambara), og **tidinit** (hassaniyya og berbisk).

På volof blir ein musikar som spelar xalam kalla *xalamkat* (eit ord som består av den verbale forma for xalam, som tyder ‘å spela xalam’, og det agentive suffikset *-kat*, som dermed tyder ‘ein som xalamerer’).På mande er dette *ngonifola* eller *konting fola*. På hausa seier ein *mai gurmi* eller *mai kontigi*.

## Bygging og stemming
Standardforma av xalam er ein enkel lutt-kordofon med ein til fem strenger. Trekroppen (lydboksen) til instrumentet er ein oval membranfon som er dekka med skinn frå storfe. Strengane til xalam er typisk laga av to eller tre stramt tvinna strengar av tynn nylon. Desse strengane er festa til trehalsen på med lange og smale lêrstroppar og til brua, også den av tre, med bomullstråd. Ved å flytte stroppane kan ein endra stemminga til instrumentet. Xalam har vanlegvis to hovudmelodistrengar som blir klimpra med venstre hand (som strengane på gitar eller banjo) og to til tre tilleggstrengar med fast tonehøgd. Dei fleste xalam-spelarar byggjer sine eigne instrument, sjølv om dei vanlegvis nyttar snikkarar (*lawbe*) til å skjera ut kroppen, halsen og brua for seg

## Bruk
I dei fleste områda blir xalam spelt av ein mannleg griot, eller lovsongarar som er fødde inn i yrket. Det blir som oftast brukt som eit solo- eller duoinstrument til å akkompagnera lovsong og historiske resitasjonar. I nokre område kan instrumentet også vera del av eit større ensemble med kora, trommer og kalebassar. Det blir tradisjonelt nytta til bryllaupsfeiringar, namneseremoniar og er no er no eit vanleg instrument i folkremusikkgrupper, populære mbalax-grupper og *ndaga*-varieté.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Xalam|Xalam]]» frå ,  den 10. november 2023.*
Bygdemål

**Bygdemål** (opphavleg kalla *landsmål* av Ivar Aasen, men omgrepet vart frå 1929 til ei tilvising til nynorsk som skriftspråk) er tradisjonelt sett dialektar tala utanfor byane, i den grada desse skil seg frå talemåla ein talar der.

Bygdemål skil seg frå bymål ved at dei ofte har breiare lydleg variasjon og er lausare knytt til danna daglegtale og standardmåla, som bokmål og nynorsk. Dette blir kontrastert med bymåla, som er særprega av dialektane i byane.

## Døme på bygdemål

* Hallingmål
* Opplandsk
* Jærsk
* Ringeriksmål
* Saltendialekt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Bygdemål|Bygdemål]]» frå ,  den 10. november 2023.*
Markus Lohi

**Markus Samuli Lohi** () er ein finsk politikar for Centern i Finland. Den 20. april 2011 blei han riksdagsmedlem for valkrinsen Lappland.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Heikki Autto

**Heikki Samuli Autto** () er ein finsk politikar for Samlingspartiet. Han har vore riksdagsmedlem for valkrinsen Lappland frå 2011 til 2015 og igjen sidan 2019.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Johanna Ojala-Niemelä

**Johanna Katriina Ojala-Niemelä** () er ein finsk politikar for det finske sosialdemokratiske partiet. Ho har vore riksdagsmedlem for valkrinsen Lappland sidan 2007.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Palestina under sommar-OL 2016

**[[Palestina]]** deltok under Sommar-OL 2016 i Rio de Janeiro i Brasil i perioden 5. til 21. august 2016. Den palestinske troppen bestod av seks utøvarar som deltok i fire idrettar. Dette er den største troppen Palestina har sendt til dei olympiske leiker nokosinne.

Maratonløparen Mayada Al-Sayad var flaggberar for Palestina under opningsseremonien.

## Friidrett

## Hestesport

## Judo

## Svømming

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Palestina under Sommer-OL 2016|Palestina under Sommer-OL 2016]]» frå ,  den 11. november 2023.*
Emil Nikolaisen

**Emil Nikolaisen** () er ein norsk musikar frå Moi, seinare busett i Oslo. Han er vokalist, multi-instrumentalist og låtskrivar i rockegruppa Serena Maneesh. Nikolaisen har tidlegare spelt i The Loch Ness Mouse, Silver, Royal og Extol, produsert plater for artistar som Årabrot, Carmen Villain, Okkultokrati, Elvira Nikolaisen og Maria Solheim, og bidratt på plater med artistar som Wovenhand, A Place To Bury Strangers, Brian Jonestown Massacre og Todd Rundgren /Lindstrøm.

Han er bror av musikarane Ivar, Hilma og Elvira Nikolaisen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Emil Nikolaisen|Emil Nikolaisen]]» frå ,  den 11. november 2023.*
Sara Seppänen

**Sara Seppänen** () er ein finsk lærar og politikar for Sannfinländarna. Den 5. april 2023 blei ho riksdagsmedlem for valkrinsen Lappland.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Kaisa Juuso

**Kaisa Helena Juuso** () er ein finsk politikar for Sannfinländarna som er sosial- og helseminister i regjeringa Orpo.

Den 17. april 2019 blei ho riksdagsmedlem for valkrinsen Lappland.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Lengerich

**Lengerich** er ein by og ein kommune nord i forbundslandet Nordrhein-Westfalen i Tyskland, 29 kilometer nordaust for Münster og 16 km sørvest for Osnabrück. Kommunen omfattar 90,8 km² og kringom 23&nbsp;000 ibuarar.

Maskinprodusenten Windmöller & Hölscher har hovudkontor i Lengerich.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Lengerich (Westfalen)|Lengerich (Westfalen)]]» frå ,  den 11. november 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Emil Brack

**Emil Brack** () var ein tysk sjangermålar som dreiv med oljemåling og akvarell.

## Liv og virke
Brack var fødd i Naumburg i Saale. Han studerte frå 1878 til 1883 ved Preußischen Akademie der Künste i Berlin under Paul Thumann, Otto Knille og Ernst Hildebrand. Frå 24. oktober 1883 fortsette han studia ved Königlichen Akademie der Künste München under Wilhelm Lindenschmit den yngre. Deretter var han ved Académie Julian i Paris i 1885. Han drog også på studiereiser til Danmark og Italia.

Tilbake i Tyskland verka han i Berlin frå 1886 og i München frå 1891. Han vigde seg til sjangermåleri med scener frå rokokko- og empiremiljø. Verka hans var særs omtykte, og reproduksjonar av rundt 50 av bilda hans var tilgjengelege frå Kunstverlag Franz Hanfstaengl.

Han var medlem av kunstnarkooperativet i München, Münchner Künstlergenossenschaft.

## Galleri

Emil Brack - Serviermädchen.jpg|*Serviermädchen*
Emil Brack - Ein denkwürdiger Vorschlag.Jpeg|*Ein denkwürdiger Vorschlag*
Emil Brack Die Geografiestunde.jpg|*Die Geografiestunde*
Emil_Brack_-_The_Music_Lesson.jpg|*Die Musikstunde*
Emil Brack - The Picture Book, 1900.jpg|'Biletboka', 1900

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Emil Brack|Emil Brack]]» frå ,  den 11. november 2023.*  

## Litteratur

* Otto Weigmann: Brack, Emil. I: Ulrich Thieme, Felix Becker (Hrsg.): *Allgemeines Lexikon der Bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart. Begründet von Ulrich Thieme und Felix Becker*. Band 4: Bida–Brevoort. Wilhelm Engelmann, Leipzig 1910, s. 303 (Internet Archive). 
* Brack, Emil. I: *Allgemeines Künstlerlexikon. Die Bildenden Künstler aller Zeiten und Völker* (AKL). Band 13, Saur, München u. a. 1996, ISBN 3-598-22753-1, s. 513.

## Bakgrunnsstoff

* Matrikelbuch München
Europameisterskapen på skeiser 2006

**Europameisterskapane på skeiser 2006 for menn og for kvinner** vart avvikla i Vikingskipet på Hamar i laurdag 14. og sundag 15. januar. 33 menn og 27 kvinner frå 17 land deltok i meisterskapen. Deltakarane kom frå Austerrike, Belgia, Danmark, Finland, Frankrike, Italia, Kviterussland, Nederland, Noreg, Polen, Romania, Russland, Sveits, Sverige, Tsjekkia, Tyskland, Ukraina.

Noreg stilte med fire menn: Håvard Bøkko, Eskil Ervik, Øystein Grødum, Lasse Sætre og tre kvinner: systrene Annette og Hedvig Bjelkevik og Maren Haugli. Ervik vart andremann og Bøkko tredjemann samanlagt, medan Haugli enda på femteplassen.

Italienaren Enrico Fabris vart europameister framom nordmennene Eskil Ervik og Håvard Bøkko. Fabris vann også 1500-meteren. Polske Konrad Niedźwiedzki stod for bestetida på 500 m, nordmennene Ervik og Sætre det same på høvesvis 5&nbsp;000 og 10&nbsp;000 meter. I kvinnene sin meisterskap sigra tyske Claudia Pechstein, nederlendarane Renate Groenewold og Ireen Wüst kransa henne på sigerspallen. Jekaterina Lobysjeva frå Russland sette meisterskapsrekord på 500 meter, det same gjorde Wüst på 1500 m. Groenewold fekk bestetid på 3&nbsp;000 m, medan Tsjekkias Martina Sáblíková vann 5&nbsp;000-meteren.

## Skeise-EM 2006, menn



Dato: 7.-9. januar


### 500 meter





### 5&nbsp;000 meter





### 1500 meter





### 10&nbsp;000 meter





## Skeise-EM 2006, kvinner



Dato: 15.-16. januar


### 500 meter





### 3&nbsp;000 meter





### 1500 meter





### 5&nbsp;000 meter





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Europese kampioenschappen schaatsen 2006|Europese kampioenschappen schaatsen 2006]]» frå ,  den 12. november 2023.*
Svetlana Khorkina

**Svetlana Vasiljevna Khorkina** () er ein russisk tidlegare turnar frå Belgorod. Ho var tre gongar verdsmeister i mangekamp og like mange gongar europameister. Khorkina er ein av dei mest suksessrike kvinne-turnarane.

Khorkina deltok i dei olympiske sommarleikane i 1996, 2000 og 2004, tok i alt sju OL-medaljar. I 1996 vart ho olympisk meister i skranke, ein meistertittel ho forsvarte i 2000. Åra frå 1994 til 2003 sanka ho tjue medaljar i verdsmeisterskap, sigra i mangekampen i 1997, 2001 og 2003. Ho vann elles fem VM-gull i skranke-øvinga og eitt i hopp. Over åra tok ho VM-medalje i kvar av dei fire øvingane. Perioden 1994-2004 sikra ho seg tretten gullmedaljar, fem sølvmedaljar og to bronsemedaljar ved europameisterskapane. Såleis triumferte ho åra 1998, 2000 og 2002 i mangekampen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Svetlana Khorkina|Svetlana Khorkina]]» frå ,  den 12. november 2023.* 
*
Emilija Turej

**Emilija Khalsberijevna Turej** () er ein russisk tidlegare handballspelar frå Astrakhan. Ho vart verdsmeister for Russland i 2005, 2007 og 2009. I 2007 vann ho EHF-meisterligaen med danske Slagelse. Turej var kantspelar, spelte oftast venstrekant.

## Karriere
### Landslagsspel
Perioden 2005-09 sanka Turej jamt medaljar med det russiske mannskapet i dei internasjonale meisterskaps-turneringane. Det tok til med VM-gull i 2005, heldt fram med EM-sølv i 2006, og VM-gull i 2007. År 2008 tapte Russland OL-finalen mot Noreg, før laget vann bronsefinalen i europameisterskapen. Hausten 2009 vann Turej gull i verdsmeisterskapen for tredje gong i rad, i alle tre VM-finalane skåra ho 3 av Russlands mål. Trass i at Russland enda på sjetteplass i Handball-VM 2011, vart ho kåra til meisterskapens beste venstrekant. Turej deltok frå 2005 til 2012 i 180 av Russland sine landskampar, skåra 613 mål.

### Klubbspel
Turej var aktiv i laget Astrakhanotsjka. I 2005 fekk ho kontrakt med danske Slagelse DT. Her vart ho i 2007 dansk seriemeister og vinnar av meisterligaen. I 2008 gjekk ho over til FCK Håndbold, eit lag som i 2009 triumferte i cupvinnarcupen og i 2010 i den danske cupmeisterskapen. Sidan spelte ho sesongen 2010/11 for spanske Itxako, deretter 2011/12 i Rostov-Don. 2012/13 var ho tilbake i Astrakhanotsjka, før ho avslutta med CSM Bucuresti i 2013/14-sesongen.

### Merittar
*VM-gull: 2005, 2007 og 2009 for Russland
*OL-sølv: 2008 for Russland
*EM-sølv: 2006 for Russland
*EM-bronse: 2008 for Russland
*Vinnar av EHF-meisterligaen: 2007 for Slagelse
*Finaletap i EHF-meisterligaen: 2011 Itxako
*Vinnar av EHF-cupvinnarcupen: 2009 for FCK 
*Dansk seriemeister: 2007 for Slagelse
*Dansk cupmeister: 2010 for FCK

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Emilia Toureï|Emilia Toureï]]» frå ,  den 11. november 2023.*
Hörstel

**Hörstel** er ein by og ein kommune nord i forbundslandet Nordrhein-Westfalen i Tyskland, x kilometer nord for Münster. Kommunen omfattar 107,5 km² og nær 21&nbsp;000 ibuarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hörstel|Hörstel]]» frå ,  den 12. november 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Pigghaleseglar

**Pigghaleseglar** (*Hirundapus caudacutus*) er ein stor medlem av seglarfamilien i Asia og Oseania.

## Skildring
Pigghaleseglar er ein stor seglar prega av ein kort rektangulær hale, lange venger med blå glans som falmar til grønt, og ein karakteristisk kvit strupe, panne og undergump. Kroppslengda er 19-21 cm. Ungfuglar har variabelt med kvitt, medan vaksne har ein brei kvit strupeflekk. Hekkinga skjer i hòle tre, og arten lever av ulike insekt. Dette er ein langdistansetrekkfugl, med ein hovudpopulasjon som hekkar frå Sibir til Japan og overvintrar i Ny-Guinea og Australia. Ein annan populasjonen i Himalaya kan migrere til Søraust-Asia. Det er rapportert om streiffuglar i Europa, Alaska, Macquarieøya og Seychellane. Det er gjort to observasjoner i Noreg: I Bardu i 1968 og eit individ ved Lista fyrstasjon i 1995.

IUCN klassifiserer arten som livskraftig, LC, men nedgang har vorte notert i Japan og Victoria i Australia, knytt til øydelegging av habitat. Arten har møtt utfordringar på grunn av øydelegginga av sibirske skogar der han hekkar. Pigghaleseglarar er rikeleg i nokre australske område om vinteren, og dannar store flokkar. Moglegheita for å overvintre så langt nord som Thailand og ein nyleg observasjon i Myanmar hintar om potensielle endringar i utbreiingsområdet.

## Kjelder

* Chantler, P. og G. M. Kirwan (2020). *White-throated Needletail (Hirundapus caudacutus), version 1.0*. I Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, og E. de Juana, red.) Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.whtnee.01

;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Soest

**Soest** er ein by og ein kommune i den austre delen av forbundslandet Nordrhein-Westfalen i Tyskland. Byen ligg om lag 50 kilometer aust for Dortmund. I den 85,8 km² vide kommunen bur drygt 48&nbsp;600 menneske.

Soest hyser administrasjonen for Landkreis Soest.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Soest|Soest]]» frå ,  den 12. november 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Timo Heinonen

**Timo Pasi Petteri Heinonen** () er ein finsk lærar og politikar for Samlingspartiet. Den 21. mars 2007 blei han riksdagsmedlem for valkrinsen Tavastland.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Ljudmila Postnova

**Ljudmila Grigorjevna Postnova** () er ein russisk tidlegare handballspelar frå Jaroslavl. Ho vart verdsmeister for Russland i 2005, 2007 og 2009.
Postnova kunne vere både venstre rykkromspelar og spelstyrar. 

## Karriere
### Landslagsspel
Postnova var landslagsspelar frå 2003. Frå 2005 til 2009 sanka ho årleg ein medalje med det russiske landslaget i dei store internasjonale meisterskapane. Etter VM-gull i 2005 kom EM-sølv i 2006, nytt VM-gull i 2007, OL-sølv i 2008 og så det tredje VM-gullet i 2009. I VM-finalen 2005 mot Romania vart ho toppskårar med sine sju mål. Postnova deltok i 206 landskampar og skåra 712 mål.

### Klubbspel
Postnova var frå 2002 aktiv i den russiske toppklubben Lada Toljatti. Her vart ho nasjonal seriemester i 2003, 2004, 2005 og 2006. I 2007 nådde Lada finalen i EHF-meisterligaen, der det vart tap for danske Slagelse. Frå januar 2010 til 2014 spelte Postnova på Zvezda Zvenigorod sitt lag. Etter eit opphald avslutta ho 2016-18 med spel for Astrakhanotsjka.

### Merittar
*VM-gull: 2005, 2007 og 2009 for Russland
*OL-sølv: 2008 for Russland
*EM-sølv: 2006 for Russland
*Finaletap i EHF-meisterligaen: 2007 med Lada Toljatti
*Russisk seriemeister: 2003, 2004, 2005, 2006, 2008 med Lada Toljatti
*Russisk cupmeister: 2006 med Lada Toljatti

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ljudmila Grigorjewna Postnowa|Ljudmila Grigorjewna Postnowa]]» frå ,  den 13. november 2023.*
Maria Olaru

**Maria Olaru** () er ein rumensk tidlegare turnar. Ho vart i 1999 verdsmeister i mangekamp. Olaru har elles vunne gullmedalje i lagtevling med Romania i såvel OL, som VM og EM.

Olaru var med på det rumenske laget som vann gjekk til topps i lagtevlinga under europameisterskapen 1998. Under Turn-VM 1999 sigra Olaru i mangekampen og Romania i lagtevlinga. I dei olympiske sommarleikane 2000 kom Olaru på andreplass i mangekampen bak landskvinna Simona Amânar, saman leidde det rumenske laget til triumf i lagtevlinga.

Olaru la opp etter sommarleikane i Sydney.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maria Olaru|Maria Olaru]]» frå ,  den 13. november 2023.* 
*
Tāne

**Tāne** eller **Tāne-mahuta** er ein skogsgud i mytologien til maoriane på New Zealand. Han er son av urgudane Rangi og Papa. 

Nest etter dei skapargudane Rangi og Papa er Tāne den viktigaste guden i det maoriske panteonet. Det var på hans råd at han og brørne bestemte seg for å skilja foreldra sine. Ved å pressa urparet frå kvarandre og skilja dei med fire søyler, skapte Tāne det klare skiljet mellom himmel og jord. Tāne blir òg sagt ha hengt stjernene på brystet til faren sin. Deretter skapte han den fyrste kvinna, Hine-Ahuone, av leire og para seg med henne. Ho fekk ei dotter, Hine-Titama, som han også para seg med. 

I maoritradisjon påkallar ein vanlegvis Tāne før ein feller tre.

## Sjå òg

* Hine-Nui-Te-Po
* Tāne Mahuta
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Tāne|Tāne]]» frå ,  den 13. november 2023.*
Dent Bank

**Dent Bank** er ein liten landsby i County Durham nordaust i England. Han ligg på nordsida av Teesdale mellom Middleton-in-Teesdale og Newbiggin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dent Bank|Dent Bank]]» frå ,  den 13. november 2023.*
Hilkka Kemppi

**Hilkka Kemppi** () er ein finsk lærar og politikar for Centern i Finland. Den 17. april 2019 blei ho riksdagsmedlem for valkrinsen Tavastland.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Knärrbåt

**Knärrbåt**er ein skötbåttype frå Österbotten i Finland, på austsida av Kvarken.

Det som særmerkjer ein knärrbåt er skapet av stamnen. Han skulle helst vere ein jamt runda krok så langt opp som råd. Øvste stamntoppen peikar noko bakover.

Ein skil mellom to ulike storleikar av knärrbåtar. Dei største, dei eigentlege skötbåtane var frå 21 til 27, oftast 24, fot. Dei mindre vart gjerne kalla *lillknärrar*, var til vanleg 18-20 fot lange.
Sköt, som har gitt båttypen namn, er eit finmaska og tynntråda garn som vert brukt til strømmingfiske. Denne sildevarianten, som finst i nørre del av Østersjøen, vert skjeldan meir enn enn 20 cm lang .
I tillegg til skötfiske, som var viktigaste bruksområdet til knärrbåtane, var dei viktige reise- og fraktebåtar langs kysten og mellom øyane.

Dei finske knärrbåtane er til vanleg bygde av gran. I tilsvarande båtar i Västerbotten vert det gjerne brukt furu. Det har vorte peika på at tjørebrenning og skipsbygging gjennom hundrevis av år har øyda den beste fureskogen. Ei fordel med granbåtar er at dei er lettare å drage på land. 

Knärrbåtar har vorte klinkbygde. Eit skal har vorte tilforma før innved har vorte sett inn. Det har vorte brukt emne som har vakse i rett fasong til kjøl, lott (stävnstycke), stamn og band. Særleg framme og bak i båten har det vore brukt naturleg vakse emne. 
Sköttbåtar har hatt to årepar. Langt framme i båten, framrodden, har det vore eit par keipar med hamleband (håband). Bak ibåten , bakrodden, har det vore brukt  tollepinnar. Mellom roarane var lasteromet, bunken. Her arbeidde ein med garna under fiske. Og her vart varer plasserte under transport.

Styret vert laga av ei granrot, og går fram under båten i same profil som bakstamn og lot. Styret kan takast av og setjast på ved at ei klo på styre vert sett på eit rundjarn  som fyljer stamn og lott.  Ei liknande ordning finn vi på nordfjordbåtar i Noreg.

Dei eldste knärrbåtane ein kjenner til var rigga med råsegl. Seinare har sprisegl vore det vanlegaste, på ein  skötbåt to master. Dei kan og ha vore rigga med gaffelrigg.

Dei grunne, flatbotna båtane egna seg ikkje til kryssing i svak vidnd. Men godt trimma, i god bør gjekk det bra også på kryss.
Regelen var at ein sköttbåt burde ha 400 kg  stein eller anna last, som til dømes garn under fiske.

## Kjelder

* Bertil Bonns: *Knärrbåtar* i KYSTEN, utgåve 5 - 2023
Europameisterskapen på skeiser 2007

**Europameisterskapane på skeiser 2007 for menn og for kvinner** vart avvikla i Collalbo i Italia dagane frå 12. til 14. januar. 31 menn og 27 kvinner frå 17 land deltok i meisterskapen. Deltakarane kom frå Austerrike, Belgia, Danmark, Finland, Frankrike, Italia, Kviterussland, Nederland, Noreg, Polen, Romania, Russland, Sveits, Sverige, Tsjekkia, Tyskland, Ukraina.

Noreg stilte med fire menn: Håvard Bøkko, Henrik Christiansen, Eskil Ervik, Sverre Haugli og to kvinner: Maren Haugli og Marti Hemmer. Bøkko kom på fjerdeplass samanlagt, Ervik enda på sjetteplass.

Nederlandske Sven Kramer vart europameister framom tittelforsvararen Enrico Fabris frå Italia. Kramer vann begge dei lengste distansane, Fabris dei to kortaste. I kvinnene sin meisterskap sigra Tsjekkias Martina Sáblíková med knapp margin til Ireen Wüst, sistnemnde fekk med seg den nederlandske Renate Groenewold på sigerspallen. Wüst var best av alle på 500 meter og 1500, medan Sáblíková slo alle på såvel 3&nbsp;000 m, som på 5&nbsp;000-meter.

## Skeise-EM 2007, menn



Dato: 12.-14. januar


### 500 meter





### 5&nbsp;000 meter





### 1500 meter





### 10&nbsp;000 meter





## Skeise-EM 2007, kvinner



Dato: 12.-14. januar


### 500 meter





### 1500 meter





### 3&nbsp;000 meter





### 5&nbsp;000 meter





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Europese kampioenschappen schaatsen 2007|Europese kampioenschappen schaatsen 2007]]» frå ,  den 13. november 2023.*
Organisk

**Organisk** kan visa til:
* Organisk materiale, stoff som stammar frå levande organismar.
* Karbonsamband i kjemi, sjå organisk kjemi og organisk samband
* Naturlege, planteliknande former i kunst
* Feilaktig (gjerne feilomsett frå engelsk *organic*) om produkt frå økologisk jordbruk.