open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jani Soininen

**Jani Markus Soininen** () er ein finsk, tidlegare skihoppar frå Jyväskylä. Han vart olympiameister i normalbakken under vinter-OL 1998 i Nagano, og vann sølvmedaljen i storbakken i same olympiaden. Både i 1995 og 1997 var han med på Finlands lag som vart verdsmeistrar i laghopping. Tre gongar vart Soininen nummer sju i den totale verdscupen; 1995, 1998 og 2000. 

### Aktiv
Soininen debuterte i verdscupen den 29. februar 1992 i Lahti, utan å utmerke seg. Vinteren 1993/94 hoppa han seg inn i verdseliten. Under OL 1994 på Lillehammer kom han på femteplass i storbakken og på sjetteplass i normalbakken.

Året etter var Soininen med på å vinne laghoppinga for Finland under VM 1995 i Thunder Bay. Saman med Ari-Pekka Nikkola, Janne Ahonen og Mika Laitinen sikra han finsk siger etter ei jamn tevling med Tyskland. To år seinare gjentok dei same fire hopparane prestasjonen og tok eit suverent VM-gull under VM i Trondheim.

Soininen vann sin fyrste verdscupsiger 13. januar 1996 i Gross-Titlis-bakken i Engelberg. Han opna 1997/98-sesongen med å vinne to verdscuprenn på høvesvis Lillehammer, og veka etter i Predazzo i Italia. Sin fjerde og siste verdscuptriumf fekk han i Hakuba i Japan i januar 2000.

Høgdepunktet for Soininen kom under OL 1998 i Nagano. I normalbakken fekk han 234,5 poeng og vart olympisk meister, 1,0 poeng framom Japans eigen Kazuyoshi Funaki. I storbakken var rollene omsnudd, der var Funaki klart best, medan Soininen kunne gle seg over OL-sølv.

På finsk heimebane i Lahti under VM 2001 fekk Soininen plass på Finlands lag til laghoppinga i storbakken, etter å ha vorte tredje beste finne i det individuelle storbakkerennet. Saman med Risto Jussilainen, Ville Kantee og ankermannen Ahonen vart det finsk VM-sølv, bakom Tyskland.

Soininen la opp som skihoppar etter sesongslutt i 2001.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jani Soiinen|Jani Soiinen]]» frå ,  den 20. november 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Bogomil Cove

**Bogomil Cove** (bulgarsk *залив Богомил*, ‘Zaliv Bogomil’) er ei 970 m brei vik som trengjer 770 m vestkysten av Rugged Island utanfor vestkysten av Byers Peninsula på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis.  Ho ligg mellom Kokalyane Point og Ugain Point, 1,2&nbsp;km nord for Benson Point, og 2&nbsp;km sør for Cape Sheffield.

Vika er kalla opp etter den bulgarske religøse reformatoren Pop (prest) Bogomil (900-talet).

## Kjelder
* Bogomil Cove. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Hersilia Cove

**Hersilia Cove** er ei 650 m brei vik som trengjer 800 m inn på nordkysten av Rugged Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis vest for Herring Point. Det var her selfangsten sør for 60° sør starta i Antarktis, då skipet «Espirito Santo» med engelsk mannskap under kaptein Joseph Herring vart chartra i Buenos Aires og dei nådde fram til vika juledag i 1819.

Vika vart namngjeven i februar 1820 av kaptein James Sheffield, kaptein på briggen «Hersilia» i 1819-20 og 1820–21, den første amerikanske selfangaren som ein veit om vitja Sør-Shetlandsøyane.

## Kjelder
*Composite Antarctic Gazetteer.
Ivaylo Cove

**Ivaylo Cove** (bulgarsk *Ивайлов залив*, ‘Ivaylov Zaliv’) er ei 500 m brei vik som trengjer 900 m austkysten av Snow Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Ho grensar til to armar av den vesle Hall Peninsula.

Vika er kalla opp etter tsar Ivajlo av Bulgaria, 1277-1279.

## Kjelder
* Ivaylo Cove. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Kazichene Cove

**Kazichene Cove** (bulgarsk *залив Казичене*, ‘Zaliv Kazichene’) er ei 2,2&nbsp;km brei vik ved søraustsida av Osmar Strait som trengjer 1,3&nbsp;km inn på nordvestkysten av Low Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Ho ligg mellom Fernandez Point og Solnik Point.

Vika er kalla opp etter busetnaden Kazitsjene vest i Bulgaria.

## Kjelder
* Kazichene Cove. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Malina Cove

**Malina Cove** (bulgarsk *залив Малина*, ‘Zaliv Malina’) er ei 1,65&nbsp;km brei vik som trengjer 1,25&nbsp;km inn på vestkysten av Low Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis sør for Jameson Point. Ho ligg sør for Teshel Cove, 8,2&nbsp;km sør for Cape Wallace og 6,6&nbsp;km nord for Cape Garry.

Vika er kalla opp etter busetnaden Gorna (Øvre) Malina og Dolna (Nedre) Malina vest i Bulgaria.

## Kjelder
* Bulgarsk antarktisk stadnamnregister. Antarctic Place-names Commission. (detaljar på bulgarsk, grunnleggande data in English)
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Nishava Cove

**Nishava Cove** (bulgarsk *залив Нишава*, ‘Zaliv Nishava’) er ei 1,33&nbsp;km brei vik som trengjer 1&nbsp;km inn på nordkysten av Rugged Island utanfor vestkysten av Byers Peninsula på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis mellom Chiprovtsi Islets og Chiprovtsi Point i aust, og Cape Sheffield i vest.

Vika er kalla opp etter elva Nisjava vest i Bulgaria.

## Kjelder
* Nishava Cove. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Smyadovo Cove

**Smyadovo Cove** (bulgarsk *залив Смядово*, ‘Zaliv Smyadovo’) er ei 890 m brei vik som trengjer 850 m vestkysten av Rugged Island utanfor vestkysten av Byers Peninsula på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Ho ligg nord for Ugain Point og sør for sørvestenden av den vesle halvøya ved Cape Sheffield. Ei gruppe holmar kalla *Smyadovo Islets* ligg i innløpet og innover i vika. 

Vika er kalla opp etter byen Smjadovo nordaust i Bulgaria.

## Kjelder
* Smyadovo Cove. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Teshel Cove

**Teshel Cove** (bulgarsk *залив Тешел*, ‘Zaliv Teshel’) er ei 1,4&nbsp;km brei vik som trengjer 1,6&nbsp;km inn på vestkysten av Low Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Ho ligg nord for Malina Cove og sør for Kazichene Cove, 8,3&nbsp;km nord for Cape Garry og 6,7&nbsp;km sør for Cape Wallace.

Vika er kalla opp etter busetnaden Tesjel sør i Bulgaria.

## Kjelder
* Teshel Cove. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Timok Cove

** Timok Cove** (bulgarsk *залив Тимок*, ‘Zaliv Timok’) er ei 580 m brei vik som trengjer 400 m inn på nordkysten av Rugged Island utanfor vestkysten av Byers Peninsula på Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis, med innløp vest for Simitli Point.

Vika er kalla opp etter Timok-elva nordvest i Bulgaria.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:|en:]]» frå ,  den 20. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Varvara Cove

**Varvara Cove** (bulgarsk *залив Варвара*, ‘Zaliv Varvara’) er ei 3,3&nbsp;km brei vik som trengjer 1,9&nbsp;km inn på sørvestkysten av Nelson Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis.  Ho ligg mellom The Toe og Ross Point.

Vika er kalla opp etter busetnaden Varvara søraust i Bulgaria.

## Kjelder

* Varvara Cove. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.
Jouko Törmänen

**Jouko Sihveri Törmänen** () var ein finsk skihoppar frå Rovaniemi. Han vart olympiameister i storbakkerennet under OL 1980 i Lake Placid. I 2004 vart han leiar for hoppkomiteen i det internasjonale skiforbundet (FIS).

## Aktiv
Törmanen var ikkje fylt fjorten år då han 6. januar 1968 debuterte i den tysk-austerrikske hoppveka. Frå 1972 til -82 deltok han i samtlege hoppveker, men kom einast ein gong på pallen, i Innsbruck 1978 vart han nummer tre.

Törmänen deltok i sin fyrste store meisterskap i ski-VM 1974 i Falun. Her overraska han stort og vart beste finne på femteplass i storbakken. Fire år seinare kom han på sjetteplass i storbakkerennet under VM på finsk "heimebane" i Lahti, rennet vart vunne av landsmannen Tapio Räisänen. I mellomtida hadde Törmänen vorte nummer 10 i storbakken Bergisel under vinter-OL 1976 i Innsbruck.

Törmanen gjekk heilt til topps i den store bakken under vinter-OL 1980 i Lake Placid i den USA-amerikanske delstaten New York. Med 271,0 poeng vann han ein klar siger, 8,6 poeng framom Hubert Neuper frå Austerrike. 11. mars 1980 vann Törmanen sin einaste verdscupsiger, under Svenska skidspelen i Falun.

Törmanen vart finsk meister i normalbakken både i 1976, -77, -79 og -80.

### Idrettsleiar
I 2004 tok Törmanen over stillinga som formann i hoppkomiteen i FIS etter nordmannen Torbjørn Yggeseth. Han beheldt denne stillinga i ei årrekkje.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jouko Törmanen|Jouko Törmanen]]» frå ,  den 20. november 2012.*  

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Harmony Cove

**Harmony Cove** er ei vik mellom Harmony Point og The Toe på vestsida av Nelson Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Ho vart namngjeven av amerikanske selfangarar kring 1820 etter selskuta «Harmony», under kaptein Thomas Ray, ein av fleire amerikanske selfangarar som hadde base i Harmony Cove i sesongen 1820–21.

## Kjelder
Eskimospove

**Eskimospove** (*Numenius borealis*) er ein vadefugl i snipefamilien. Han er hekkefugl i arktiske delar av Alaska og Canada. Han er flyttfugl med overvindring på pampasen i Argentina.

Arten kan vere utdøydd, han har ikkje vore observert etter 1963 og har derfor status CR (PE) - kanskje utrydda.

## Kjelder

* BirdLife International (2012) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=3008 Numenius borealis] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 20. november 2012.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Ørjaveita

**Ørjaveita** er ei veit som går frå Jomfrugata til Nordre gate i Trondheim. Denne veita vart kalla for Sandstredet i mellomalderen og fram til 1750-talet. Ho fekk seinare namnet Ørjaveita etter ein Ørje eller Ørjar som budde i gard nummer 1.

## Historie
Veita må ha vore der alt i Trondheim si eldste tid som ein sti eller veg langs fjorden frå Nidelva eller Brattøra og utover mot Skansen. Heile denne vegen finst framleis i eit samanhengande system av veiter. Den delen av vegen som var vest for noverande Nordre Gate, heitte Sandstredet, og her var også Ørjaveita. Strekninga vart delt opp i fleire delar av Johan Caspar de Cicignon sine breie sør- og nord-gåande gater etter byplanen hans for Trondheim. Dei ulike delane av vegen vart no delt opp og fekk ulike namn. 

## Namn
I mellomalderen og fram til 1750-talet vart veita kalla for Sandstredet. Seinare fekk veita namnet Ørjaveita. 
Namnet sitt opphav er ein som heitte Ørje eller Ørjar og som budde i gard nummer 1. I 1660 vart garden kalla Ørjegården sidan mannen som budde der heitte Anders Ørjesen. Deretter tok bror hans, Ole Ørjesen, over etter han. Etter at Ole var død, tok sonen Ørjan Olsen over. Vi ser at namnet Ørje går att, og dette er truleg opphavet til namnet på denne veita. Heilt til kring 1750 vart veita framleis kalla Sandstredet, men etter dette vart namnet Ørjaveita tatt i bruk. Likevel vart veita i ein periode kalla Ebbe Skredders veit, etter Ebbe Christensen Walsø frå Åfjord, og på slutten av 1700-talet vart også Byrgerveiten nytta som eit alternativt namn.

## Kjelder
*Paasche, Erling (1983): Historisk guide, Veitene – Middelalderens gatenett i Trondheim. Trondheim Kommune.
*Christiansen, Per (2004): I veita. Tapir Akademiske Forlag, Trondheim.
MDMA

**3,4-metylendioksymetamfetamin** (**MDMA**) er eit psykoaktivt stoff som i hovudsak blir brukt rekreasjonelt. Vanlege verknader er forhøgja empati, eufori og kjenslerus. Som partydop blir MDMA gjerne kalla **ecstacy** i tablettform, og **molly** i krystallform.

Stoffet står på dopinglista til antidoping-byråa WADA og Antidoping Norge.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:MDMA|MDMA]]» frå ,  den 9. november 2016.*
Cora Cove

**Cora Cove** er ei 750&nbsp;m brei vik i nordvestdelen av Blythe Bay som trengjer 590&nbsp;m inn på søraustkysten av Desolation Island utanfor Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Vika vart nytta tidleg på 1800-talet av selfangarar som opererte frå Blythe Bay.

Øya er kalla opp etter den britiske briggen «Cora» (kaptein Robert Fildes) som forliste der 6. januar 1821. Seinare på året vart vika vitja og kartlagd av kaptein George Powell som rapporterte om forliset. 

Vika ligg 800 meter nord-nordaust for Iratais Point, 3&nbsp;km søraust for Cape Danger og 10&nbsp;km sør for Williams Point.

## Kjelder
*Composite Antarctic Gazetteer.
Charlottenbergs Shoppingcenter

**Charlottenbergs Shoppingcenter** er eit kjøpesenter i Charlottenberg i Eda kommun i Sverige.
Det vart bygd i 2005-2006 av nordmannen Olav Thon. Senteret har 56 butikkar og restaurantar (2012).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Charlottenbergs Shoppingcenter|Charlottenbergs Shoppingcenter]]» frå ,  den 21. november 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
*
August Spångbergs Park

**August Spångbergs Park** i Charlottenberg i Eda kommun i Sverige er ein park som er kalla opp etter den sosialistiske politikaren August Spångberg. Parken ligg bak kommunehuset i tilknyting til biblioteket.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:August Spångbergs Park|August Spångbergs Park]]» frå ,  den 21. november 2012.*
Alaskaspove

**Alaskaspove** (*Numenius tahitiensis*) er ein vadefugl i snipefamilien som hekkar i Alaska og overvintrar på øyar i tropiske delar av Stillehavet, det inkluderer Mikronesia, Fiji, Tuvalu, Tonga, Hawaii, Samoa og Fransk Polynesia. 

## Kjelder

* BirdLife International (2012) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=3010 Numenius tahitiensis] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 21. november 2012.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Austspove

**Austspove** (*Numenius madagascariensis*) er ein vadefugl i snipefamilien. Han hekkar i nordaustre Asia, inklusive Sibir, Mongolia og Kamtsjatkahalvøya. Dette er ein flyttfugl som overvintrar hovudsakleg i Australia, men og på New Zealand og i Sør-Korea, Thailand og Filippinane.

## Kjelder

* BirdLife International (2012) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=3014 Numenius madagascariensis] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 21. november 2012.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Dvergspove

**Dvergspove** (*Numenius minutus*) er ein vadefugl i snipefamilien som hekkar i nordlege Sibir og trekker til Australasia for overvintring.

## Kjelder

* BirdLife International (2012) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=3007 Numenius minutus] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 21. november 2012.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Smalnebbspove

**Smalnebbspove** (†*Numenius tenuirostris*) var ein vadefugl i snipefamilien. Han hekka på taigaen i Sibir og tidlegare overvintra han ved Middelhavet. Ein trur det var mindre enn 50 overlevande individ att av denne arten per 2012.. I 2025 vart arten erklært utrydda.

## Kjelder

* BirdLife International (2012) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=3011 Numenius tenuirostris]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 21. november 2012.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Langnebbspove

**Langnebbspove** (*Numenius americanus*) er ein vadefugl i snipefamilien. Han hekkar i regionar med prærie i USA og sørlege Canada og overvintrar i sørlege USA, Mexico og dels òg i Mellom-Amerika.

## Kjelder

* BirdLife International (2012) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=3013 Numenius americanus] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 21. november 2012.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Procelsterna

*** Procelsterna *** var eit takson av terner med berre ein art, seinare to artar. Dette er små, gråfarga terner som hekkar i koloniar, føda er plankton og småfisk. I dag er desse to artane klassifiserte i den biologiske slekta *[[Anous]]* som  
* Blånoddy, *A. cerulea*, tropiske og subtropiske farvatn i Stillehavet
* Grånoddy, *A. albivitta*, bleikare fjørdrakt, lever lengre sør i tempererte farvatn i sørlege Stillehavet

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygde opphavleg på «[[:en:Procelsterna|Procelsterna]]» frå , den 21. november 2012.* 
 

## Bakgrunnsstoff
*
Sterna

***Sterna*** er ei biologisk slekt av terner med 13 artar. Dette er dei typisk store, lyse ternene som samla sett har ei nær global utbreiing i kystregionar.
__NOTOC__
## Artslista
*Sterna* i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.7 frå september 2012 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*. 

* Rosenterne, *Sterna dougallii*
* Nyzealandterne, *Sterna striata*
* Svartnakketerne, *Sterna sumatrana*
* Makrellterne, *Sterna hirundo*
* Raudnebbterne, *Sterna paradisaea*
* Svaleterne, *Sterna hirundinacea*
* Sørhavsterne, *Sterna vittata*
* Prærieterne, *Sterna forsteri*
* Svartøyreterne, *Sterna trudeaui*
* Svartbukterne, *Sterna acuticauda*
* Flodterne, *Sterna aurantia*
* Kvitkinnterne, *Sterna repressa*
* Kerguelenterne, *Sterna virgata*

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sterna|Sterna]]» frå , den 21. november 2012.* 
  
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Sternula

***Sternula*** er ei biologisk slekt av små terner. 
__NOTOC__
## Artslista
*Sternula* i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.7 frå september 2012 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*. 
* Dvergterne, *Sternula albifrons*
* Amerikadvergterne, *Sternula antillarum*
* Amazondvergterne, *Sternula superciliaris*
* Alveterne, *Sternula nereis*
* Perudvergterne, *Sternula lorata*
* Arabardvergterne, *Sternula saundersi*
* Benguelaterne, *Sternula balaenarum*

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sternula|Sternula]]» frå , den 21. november 2012.* 
  
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Grånoddy

**Grånoddy** (*Anous albivitta*) er ei terne og ein kystbunden sjøfugl med utbreiing i varme, tempererte farvatn i sørlege Stillehavet. 

## Skildring
Grånoddyen er 25-30 cm lang med eit vengespenn på 46-61 cm og ei vekt på ca. 75 gram. Halen er ganske lang og kløfta. Fjørdrakta er bleik grå, nesten kvit på hovudet og undersida, men mørkare på ryggen, hale og venger. Vengene har mørke tuppar og ein kvit bakkant og er hovudsakleg kvit på undersida. Auget er svart og ser stor på grunn av ein svart lapp framføre auget. Det er òg ein liten kvit flekk bak auget. Det tynne, spisse nebbet er svart og beina og føtene er òg svarte bortsett frå bleikgul symjehud. 

Juvenile fuglar er brunare enn dei vaksne, og har mørkare, meir kontrasterande vengefjører. 

Grånoddyar er vanlegvis stille, men har ein mjuk, purrande lydytring. 

Dei beitar på grunt vann, og vil ikkje flytte seg langt frå hekkekoloniane. Når dei beitar vil dei samle seg i store flokkar på opp til tusenvis av individ, dei sveveflyg over vatnet og slepper seg ned for å plukke mat frå overflata. Plankton dannar hovuddelen av kosthaldet, men dei et òg småfisk. 

Hekkinga føregår i koloniar på steinete øyar. Reirplassen kan vere ein skjerma steingrunn eller under ein stein eller klump av vegetasjon. Kullet er på eit einskilt egg. Det er kvitaktig med mørke markeringar og blir ruga av begge foreldra i ca. 32 dagar. Ungane blir fôra på oppgulpa mat og blir flygedyktige etter rundt 35 dagar. 

Det er tre underartar, her lista med utbreiing i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.7 frå september 2012: 
* *A. a. albivitta*: Lord Howe-øya, Norfolkøya, Kermadec Islands og Tonga
* *A. a. skottsbergii*: Hendersonøya (Pitcairn), Påskeøya samt Sala og Gómez-øyane, Chile
* *A. a. imitatrix*: Desaventurados-øyane utanfor Chile

Tidlegare var denne arten rekna som ein bleik morf av blånoddy (*Anous ceruleus*), men er no ofte lista som ein eigen art.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gray Noddy|Gray Noddy]]» frå , den 21. november 2012.* 
  
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Alveterne

**Alveterne** (*Sternula nereis*) er ei terne og ein kystbunden sjøfugl med utbeiing i sørvestre Stillehavet.

## Skildring
Alveterna er ei særs lita terne, ca. 25 centimeter med kroppssvekt på 70 gram. Ho har lys, grå venger og rygg, alle vengefjørene er lys grå, berre svakt mørkare mot undersida av vengespissane. Hovudet har svart hette med kvit panne, resten av fjørdrakta er kvit. Utanom hekketida er nebbet og beina gulbrune. I hekkedrakta blir hetta meir markert svart rundt og auga, men framleis med kvit panneflekk, nebbet blir gult og beina oransje til gult. Halen i hekkedrakta er djupare kløfta. Dei flyg med raske, kraftige vengeslag og kan òg stille i lufta. Under matsøk kan dei stille med raske vengeslag og så styrtdukke. 

Alveterna er hekkefugl langs sørlege Australia, på Northland på New Zealand og på Ny-Caledonia. Fram til første delen av 1900-talet var dei vanlege hekkefuglar på New Zealand, jamvel i innlandet på New Zealand. Dei beitar gjerne i grunt vatn i estuar og tar hovudsakleg småfisk.

Hekkinga skjer parvis, ikkje i koloniar. Reira er enkle, grunne skraper i sand og skjel, litt over springflodmål. Kullet er vanlegvis på 2, nokre gonger eitt egg og dei kan ha 2 kull i året. Klekkinga skjer etter ca. 24 dagar og ungane kan flyge etter 22 til 23 dagar. Det eldste kjente individet av alveterne blei over 11 år. 

Arten har status som sårbar, og bestanden er estimert til mellom 2&nbsp;500 og 10&nbsp;000 individ, og er trudd å vere minkande. På New Zealand var det berre 6-7 hekkande par i år 2001. 

Dvergterne (*Sternula albifrons*), som òg førekjem i Australia, liknar alveterne, men har mørkare ytre primærfjører og svart nebbspiss i hekkedrakt.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fairy Tern|Fairy Tern]]» frå , den 21. november 2012.* 
* Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition), Viking, 2005 
* BirdLife International (2012) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=3281 Sternula nereis]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 21. november 2012.
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Nyzealandterne

**Nyzealandterne** (*Sterna striata*) er ei terne og ein kystbunden sjøfugl med utbreiing ved vestre og sørvestre kystar av Australia og rundt heile New Zealand. Ho er den mest vanlege terna på New Zealand.

## Skildring

Nyzealandterna er ei mellomstor terne, 40 centimeter og med kroppssvekt på 160 gram. Dette er ei særs lys terne i grått og kvitt med svart hette. I hekkedrakt går hetta nedanfor auga, og fell eit stykke bak i nakken, men med eit kvitt band i panna over nebbet. Utanom hekketida er hetta mindre med større kvit panneflekk. Nebbet er langt og svart, beina er svarte eller mørkeraude. Dei beitar på grunt vatn og kan stupdukke etter småfisk.

Nyzealandterna er hekkefugl langs kysten av New Zealand og øyar som Chathamøyane, Aucklandøyane og Stewart Island/Rakiura, nokre få òg i Bassundet mellom Tasmania og Australia. Mange nyzealandterner trekker til australske farvatn om vinteren. 

Hekkinga skjer i store, tette koloniar på strender av sand eller grus eller meir steinete småøyar. Kullet er vanlegvis på 1, nokre gonger 2 egg. Begge foreldra rugar og klekkinga skjer etter ca. 24 dagar og ungane kan flyge etter 29 til 35 dagar. Typisk startar unge fuglar hekking først når dei er 7 år gamle. Det eldste kjente ringmerka individet av nyzealandterne blei over 26 år. 

Bestanden er estimert til mellom 15&nbsp;000 og 20&nbsp;000 par i 1997, og er trudd å vere stabil.

## Kjelder

* Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition), Viking, 2005 
* BirdLife International (2012) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=3267 Sterna striata] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 21. november 2012.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Alnabanen

**Alnabanen** er ei 5,2 kilometer lang einspora og elektrisk drive jarnbaneline for godstog mellom Alnabru skiftestasjon og Grefsen stasjon på Gjøvikbanen i Oslo, opna i 1901 som eit beinveges samband mellom Hovedbanen og Gjøvikbanen utanom Oslo Austbanestasjon. 

No for tida er det liten trafikk på Alnabanen, og det har difor vore lansert tankar om å ta traseen i bruk for persontrafikk knytt til det ordinære jarnbane- og/eller T-banenettet i Oslo.
Nyzealandmåse

**Nyzealandmåse** eller **nyzealandmåke** (*Chroicocephalus novaehollandiae scopulinus*), maori **tarāpunga**, er ein kystbunden sjøfugl i måsefamilien. Dette er ein underart av australmåse som er stadeigen for New Zealand, og lever langs kysten på begge hovudøyane og andre nærliggjande øyar, dessutan så fjernt som Chatham-øyane.

## Skildring

Nyzealandmåse er ein ganske liten måse med eit heilraudt nebb, raud augering, raude bein og føter, lysegrå venger med svarte vengetippar. Resten av kroppen og halen er kvit. Det er nesten ingen visuelle skilnader mellom hannfuglar og hofuglar. Umodne måsar har eit mørkt brunt nebb med berre svakt skjer av raudt. Beina er òg brune hos juvenile og det er brune flekker på dei grå vengene.

Han er den minste måsen av dei som ofte blir sett på New Zealand, ca. 37 centimeter i lengd og 260 til 300 gram i kroppsmasse, men hannen som den største. 

Åtferdsmessig er nyzealandmåse ein typisk måse. Han er ein aggressiv åtseletar og er kleptoparasittisk. Etter at den europeiske busetjinga tok til å vekse fram i landet har populasjonen av nyzealandmåse auka, spesielt rundt kystnære byar der han kan søke føde frå urbant avfall. Han lever normalt på småfisk, skaldyr og ormar, og nokre gonger bær, øgler og insekt.

Dei hekkar frå oktober til desember i koloniar på kysten, anten på øyar eller fjellsider og strender. Fuglane dannar parforhold som varar over fleire hekkesesongar, men det er ei viss mengd ekstraparkopulasjonar. Matgåver i samband med kurtisering er ein viktig del av førebuingar til paring. Reira er godt utforma og kan vere konstruert av tong, gras, blad og andre planter. Vanlegvis er kullet på to til tre egg, farga varierer frå brun til grå med lyse og mørkbrune flekker over. Forventa levetid er 9 år for hofuglar 6 år for hannfuglar, lengste kjente levealder er minst 28 år.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Red-billed Gull|Red-billed Gull]]» frå , den 21. november 2012.* 
----
* Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition), Viking, 2005 
* BirdLife International (2012) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=3237 Chroicocephalus scopulinus] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 21. november 2012.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff

*
Loenga–Alnabrulinja

**Loenga–Alnabrulinja** er ein 7,3 kilometer lang, einspora, elektrisk drive jarnbanestrekning for godstog mellom skiftestasjonen på Alnabru i Oslo og hamneområdet på Sjursøya i Oslo. På det meste har bana eit fall på 25 promille, som er mykje i jarnbanesamanhang. I gjennomsnitt går det tjue godstog i døgeret på denne banen.

Banen knyter òg saman Østfoldbanen og Hovedbanen utanom Oslo Sentralstasjon, men vert ikkje nytta til persontog.

## Bakgrunnsstoff
*Norsk Jernbaneklubbs internettside med fotografi frå banen
*Jernbaneverkets opplysningar om Loenga – Alnabrulinja.
Karlstad centralstation

**Karlstad sentralstasjon** er ein jernbanestasjon på Värmlandsbanan i Karlstads kommun i Sverige. Den blir betjent av SJ mellom Oslo og Stockholm, Svenska Tågkompaniet mellom Oslo og Karlstad, og av svensk regionaltrafikk.

Stasjonen vart opna i 1869 då strekninga frå Kristinehamn vart opna. I 1871 vart òg strekninga til Arvika sett i drift, togsambandet til Noreg var med det bygd ferdig.
 
## Bakgrunnsstoff
* Historisk om Nordvästra stambanan
* Sveriges Järnvägsstationer avsnitt K 
* Stasjonsinformasjon
* Karlstads centralstation, Länsstyrelsen Värmland 
*  

|}
Blånoddy

**Blånoddy** (*Anous ceruleus*) er ei terne og ein kystbunden sjøfugl med utbreiing på Amerikansk Samoa, Cookøyane, Fiji, Fransk Polynesia, Kiribati, Marshalløyane, Ny-Caledonia, Samoa, Tonga, Tuvalu og Hawaii. Han førekjem som streiffugl i Australia og Japan. Det naturlege habitatet er opent grunt hav i tropiske og subtropiske regionar.

Tidlegare var han rekna som same arten som grånoddy (*Anous albivitta*), som har utbreiing lengre sør i Stillehavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Blue-gray Noddy|Blue-gray Noddy]]» frå , den 21. november 2012.* 
  

* BirdLife International (2012) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=3297 Anous ceruleus] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 21. november 2012.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Alnabruterminalen

**Alnabruterminalen**, ** Alnabru godsterminal og skiftestasjon**, er ein jernbaneterminal for gods og ein skiftestasjon for godstog som ligg på Alnabru i Groruddalen i Oslo, knytt til Hovedbanen og til godstoglina  (Loenga-Alnabrulinja) fram til hamneområda på Sjursøya i Oslo og til godstoglina (Alnabanen) fram til Grefsen stasjon på Gjøvikbanen i Oslo. Mange godstog kjem kvart døger inn til skiftestasjonen for at vognene skal koplast frå kvarandre og sorterast for å setjast saman til nye tog til ulike destinasjonar, og på godsterminalen vert konteinarar flytta over mellom jarnbanevogner og bilar eller lagerområde av store konteinarkranar og terminaltraktorar. Dessutan har fleire transportselskap store lager- og ekspedisjonshus på terminalen. Alnabruterminalen fungerer soleis som krumtappen i jarnbanetransporten av gods i Noreg.

Skiftinga av godsvogner på skiftestasjonen blir utførte etter fastsette prosedyrar. Ein slepper vognene fritt, ei etter ei eller i grupper, ut for ein liten bakke, og på dette viset få den farten dei treng for å kunne rulle vidare av seg sjølv for å pensast inn på eitt av dei mange spora som trengst for å sortere dei. For å kontrollere farten på vognene, og for å stogge og halda vognene fast under skiftinga, ligg det fleire typar spesialbremser i spora som knip til om hjula på vognene. I enden av skiftestasjonen ligg det dessutan pensar som kan nyttast til å få vognene til å køyre inn på avgreiningsspor dersom det er fåre for at dei kan kome utilsikta inn på trafikkerte spor.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*Jernbaneverkets opplysningar om Alnabruterminalen og Loenga – Alnabrulinja.
Ennio Morricone

**Ennio Morricone** () var ein italiensk komponist og dirigent som skreiv musikk til meir enn 500 filmar og fjernsynsseriar i løpet av ein karriere som varte meir enn 50 år. Musikken hans finst i over 30 prisvinnande filmar i tillegg til fleire symfoniske verk og musikkverk for kor. Morricone er mest kjend for arbeidet sitt med Spaghetti Western-filmane regisserte av venen Sergio Leone, inkludert *[[For en neve dollar]]* (1964), *[[For en neve dollar mer]]* (1965), *[[Den gode, den onde og den grusomme]]* (1966) og *[[Ondt blod i vesten]]* (1968), men karrieren hans omfattar mange sjangrar og han har vore ein av dei mest varierte og produktive musikarane i verda og har hatt stor innverknad på andre musikarar. 

Han var fødd i Roma og byrja å spele trompet som barn og gjekk på Accademia Nazionale di Santa Cecilia for å få opplæring på instrumentet då han var ni år. Han starta formelt på konservatoriet då han var 12 år gammal. Han fekk vitnemålet sitt i trompet i 1946 og byrja å arbeide profesjonelt og komponerte musikken til «Il Mattino». Morricone vart raskt populær og skreiv den første bakgrunnsmusikken sin for radioteater og gjekk raskt over til film.

I 1950-åra fekk han «Vitnemål i instrumentering for band» etter å ha arbeidd under komponisten Goffredo Petrassi. I 1955 starta Morricone å skrive og arrangere musikk under andre sine namn, og var då alt ein etablert filmkomponist. Morricone vart lagt merke til av den tidelgare skulekameraten Sergio Leone, som hyrte Morricone til å komponere musikk til somme av dei mest kjende filmane hans. I lag skapte dei ein særeigen filmmusikk til Leone sin eigen versjon av Western-filmen, *For en neve dollar*.

I 1980- og 1990-åra heldt Morricone fram å skrive musikk for filmane til Leone, som *[[Ondt blod i Amerika]]* (1984). Han komponerte òg musikk til Roland Joffé sin *[[The Mission]]* (1986), Brian De Palma sin *[[De ubestikkelige]]* (1987) og Giuseppe Tornatore sin *[[Cinema Paradiso]]* (1988). Av nyare filmar han har skrive musikk til finn ein *[[Malèna]]* (2000), *[[Fateless]]* (2005), *[[Baaria - La porta del vento]]* (2009) og *[[The Best Offer]]* (2013).

Morricone har vunne to Grammyprisar, to Golden Globe, fem BAFTA-prisar frå 1979–1992, sju David di Donatello, åtte Nastro d'Argento og Polar Music Prize i 2010. I 2007 fekk han Oscars ærespris «for hans praktfulle og mangefasetterte bidrag til kunstforma filmmusikk» og har i tillegg vore nominert til ytterlegare fem Oscarprisar for beste filmmusikk mellom 1979 og 2001, men har aldri vunne ein slik pris. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ennio Morricone|Ennio Morricone]]» frå ,  den 21. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* 
* Ennio Morricone på Myspace
* The Ennio Morricone Online Community
Niilo Halonen

**Kalle Niilo Ponteva Halonen** () var ein finsk skihoppar frå Kouvola. Han vann sølvmedaljen i skihopp under Vinter-OL 1960 i Squaw Valley i USA, og fekk bronsemedalje i storbakken i Zakopane i 1962. Halonen representerte Lahden Hiihtoseura.

## Aktiv
Halonen fekk sin meisterskapsdebut heime i Finland då han under Ski-VM 1958 i Lahti kom på 14. plass i hopprennet, eit renn som landsmannen Juhani Kärkinen vann. To år seinare deltok Halonen i OL i Squaw Valley og kom på sølvplassen, 4,6 poeng bak olympiameisteren Helmut Recknagel frå Aust-Tyskland. Same sesongen vart Halonen nummer to i Lahti-rennet, to poeng bakom landsmannen Veikko Kankkonen.

Under Ski-VM 1962 i Zakopane overraska Halonen då han vann bronsen i storbakkerennet, bakom den suverene verdsmeisteren Helmut Recknagel, samt Nikolaj Kamenskij frå Sovjetunionen.

Halonen deltok i den tysk-austerrikske hoppveka frå 1961 til 1967, med 14. plass i 1963/64 som beste samanlagtplassering. Hans einaste pallplassering i hoppveka oppnådde han i Garmisch-Partenkirchen den 1. januar 1964, der Veikko Kankkonen sigra. Under Vinter-OL i Innsbruck vart Halonen nummer 14 i begge hopprenna. Seinare i OL-sesongen vart han nummer 3 i Lahti, men var langt bakom vinnaren Kankkonen og nordmannen Torgeir Brandtzæg.

Under Ski-VM 1966 i Oslo vart Halonen atter nummer 14 i normalbakken Midtstubakken, men kom på sjuandeplass i sjølve Holmenkollbakken. 6. mars 1966 vann Halonen hopprennet i Lahti, 0,1 poeng framom den doble verdsmeisteren, Bjørn Wirkola frå Noreg. Også i 1967 kunne Halonen klive på pallen i Lahti, då berre slått av Veikko Kankkonen.

Halonen la opp som aktiv skihoppar i 1969.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
*
Oslo lufthamn, Fornebu

**Oslo lufthamn, Fornebu**, eller **Fornebu flyplass**, som låg på ei halvøy i Bærum kommune ut i Indre Oslofjord i nærleiken av grensa til Oslo kommune, om lag åtte kilometer frå Oslo sentrum, var hovudflyplassen i Noreg frå 1939 til han vart avløyst av Oslo Lufthamn, Gardermoen i 1998. Deretter vart flyplassen lagd ned, og området vart stilt til rådvelde for bygging av bustadblokker og kontorbygg.

Fornebu flyplass hadde to rullebanar, ein på 2370 meter og ein på 1800 meter. Ettersom flyplassen låg ved fjorden, kunne han ved opninga i 1938 fungere som terminal både for fly som landa på land og fly som landa på sjø, og dette var viktig i tider då det var mange sjøflyruter her i landet på grunn av skorten på flyplassar. Flyplassen kunne såleis erstatte den  vanleg brukte flyplassen på Kjeller i nærleiken av Lillestrøm og sjøflyhamna på øya Gressholmen innanfor Oslo si bygrense i Indre Oslofjord.

Flyplassen vart bygd ut i stor skala i 1980-åra. Då flyplassen vart lagt ned på slutten av 1990-talet hadde han ein stor ekspedisjonsbygning i tre høgder, ein for innkomande trafikk, ein for utgåande trafikk og ei høgd for administrasjon, og med ein sattelitterminal for internasjonale ruter og to sattelitterminalar for innanriksruter.  Alt i alt var terminalbygget på 36 000 rutemeter. Det var utsmykka med fleire store kunstverk og veggmåleri, og somme av desse er teke vare på på staden. Ekspedisjonsbygningen, som hadde vorte opna i 1964, var teikna av arkitekt Odd Nansen, og veggdekorasjonar hadde Kai Fjell og Snorre Andersen stått for.

På flyplassen var det oppstillingsplassar for til saman tjue fly, men berre fem bruer for beinveges tilgang til flya, slik at ferdafolket for det meste måtte gå på marknivå i all slags vêr mellom utgangsportane og flya.

Av dei to rullebanane var berre den lengste på 2370 meter i dagleg bruk, og under vanlege vêrtilhøve skulle flytrafikken gå mest mogleg over Oslofjorden for å skåne dei tettfolka områda kring flyplassen for støyen frå flya. Ikkje minst støyplaga, men òg skorten på areal, var avgjerande for at Fornebu ikkje kunne byggjast vidare ut som hovudflyplass.
Pentti Kokkonen

**Pentti Juhani Kokkonen** () er ein finsk, tidlegare skihoppar frå Jämsä. Han vann den tysk-austerrikske hoppveka 1978/79, og var både i 1984 og -85 med på Finlands lag som begge gongane vart verdsmeistrar i skihopping for lag. Kokkonen representerte Lahden Hiihtoseura.

### Aktiv
Kokkonen debuterte internasjonalt 30. desember 1976 i den tysk-austerrikske hoppveka. Under VM 1978 heime i Lahti vart han nummer fem og beste finne i normalbakken. Høgdepunktet som aktiv opplevde han under den tysk-austerrikske hoppveka 1978/79. Etter sigrar i Innsbruck og Bischofshofen, samt tidlegare tredjeplassar i Oberstdorf og Garmisch-Partenkirchen vann han hoppveka med heille 33 poengs margin til toaren, Hansjörg Sumi frå Sveits.

Under vinter-OL 1980 i Lake Placid kom Kokkonen atter på femteplass i normalbakken. To år seinare var han best i storbakken under ski-VM 1982 i Oslo, der han vart nummer seks. I laghoppinga under den same meisterskapen vart det VM-bronse på Kokkonen og Finland, dei andre på laget var Keijo Korhonen, Jari Puikkonen og Matti Nykänen.

To år seinare, i mars 1984, vart Kokkonen verdsmeister i laghopping i Engelberg i Sveits. Saman med førnemnde Puikkonen og Nykänen, samt Markku Pusenius, vann Kokkonen og Finland ein suveren siger framom Aust-Tyskland. Tidlegare i OL-sesongen 1984 vart Kokkonen nummer 12 og 14 i dei to OL-tevlingane i skihopping i Sarajevo.

Kokkonen, Nykänen og Puikkonen gjentok VM-bragda og sikra Finland eit nytt VM-gull i laghopping under ski-VM 1985 i Seefeld, då var Tuomo Ylipulli fjerdemann på meisterlaget. Kokkonen vart elles nummer åtte i storbakkerennet i Seefeld.

Mellom 1981 og desember 1984 kunne Kokkonen klive opp på pallen i fleire verdscuprenn, men aldri heilt til topps. Han la opp etter 1986-sesongen.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Statens havarikommisjon

**Statens havarikommisjon** (**SHK**, vanlegvis kalla **Havarikommisjonen**) er ein offentleg fast og ubunden kommisjon som skal granske ulukker og alvorlege hendingar innanfor luftfarts-, jarnbane-, veg-, sjøfarts- og forsvarssektoren, og såleis greie ut om tilhøve som kan gjere det mogleg å hindre transportulukker. Kommisjonen skal ikkje take stode til om det ligg føre sivilrettsleg skadebotansvar eller strafferettsleg skuld og ansvar for dei ulukkene som dei granskar; dei strafferettslege vurderingane av ulukker og hendingar er det politiet og påtalemakta som tek seg av.

Havarikommisjonen har ein direktør. I tillegg til administrasjonen, er kommisjonen delt inn i fire avdelingar: luftfart, bane, sjøfart, veg- og landforsvar. Kommisjonen held til på Lillestrøm i Skedsmo kommune.

## Soge
Havarikommisjonen har sitt opphav i ein kommisjon som hadde som oppgåve å granske flyulukker. Før 1989 vart det skipa ei kommisjon for kvar gong det skjedde ei flyulukke, den såkalla Flyhavarikommisjonen, som skulle granske korleis hendinga skjedde, årsakstilhøva og ansvarstilhøva. Vanlegvis vart det valt fagfolk frå Luftfartsverket og Forsvaret, og kommisjonen hadde ingen fast tilhaldsstad. Men 10. juli 1989 vart det skipa ein fast Havarikommisjonen for sivil luftfart (HSL) i samsvar med eit mønster som var etablert av den internasjonale luftfartsorganisasjonen ICAO (International Civil Aviation Organisation, ein særorganisasjon under SN), og kommisjonen fekk faste medarbeidarar med kontor i ein villa i nærleiken av Fornebu flyplass i Bærum kommune. I 1999 vart Havarikommisjonen for sivil luftfart (HSL) etablert som ein eigen etat under Samferdsledepartementet og  flytta til mellombels lokale på Kjeller flyplass i nærleiken av Lillestrøm i Skedsmo kommune som fylgje av at Fornebu flyplass vart lagt ned hausten 1998, og i 2001 til nye lokale i Lillestrøm.

### Utvidingar
Havarikommisjonen fekk i 2002 utvida mandatet til òg å granske ulukker og alvorlege hendingar i jarnbanesektoren, og namnet vart endra til Havarikommisjonen for sivil luftfart og jernbane (HSLB). I 2005 vart mandatet utvida til å femna om ulukker og alvorlege hendingar i vegsektoren, og namnet vart endra til Statens havarikommisjon for transport (SHT). Mandatet vart ytterlegare utvida i 2008 til å gjelde granskingar av ulukker og alvorlege hendingar i sjøfartssektoren, og det vart slutt på den gamle ordninga med sjøforklaringar. Samstundes vart den faste granskingskommisjonen for særskilde ulukker i fiskeflåten lagd ned. Den 1. juli 2020 vart namnet endra frå Statens havarikommisjon for transport (SHT) til Statens havarikommisjon (SHK) etter at dei fekk ansvaret for granskingar i forsvarssektoren.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Veikko Kankkonen

**Esa Veikko Antero Kankkonen** () er ein finsk, tidlegare skihoppar frå Sotkamo. Han vart olympiameister i normalbakken under vinter-OL 1964 i Innsbruck og fekk sølv i storbakken. Både i 1964 og 1966 vann han den tysk-austerrikske hoppveka. Kankkonen vann hopprennet i Lahti fem gongar og i Holmenkollen ein gong.

## Aktiv
Kankkonen slo gjennom i 1960 då han vann hopprennet i Lahti, to poeng framom landsmannen Niilo Halonen. Året etter gjentok han bragda, men delte då sigeren med Otto Leodolter frå Austerrike og Koba Tsakadze frå Sovjetunionen.

I 1962 deltok Kankkonen i sin fyrste internasjonale meisterskap. Under VM i Zakopane kom han på tiandeplass i storbakken. Seinare i same sesongen fekk han ein delt andreplass i Holmenkollrennet og ein tredjeplass i Lahti, verdsmeisteren Toralf Engan frå Noreg vann begge renna. I 1963-sesongen prøvde Kankkonen seg i Svenska skidspelen i Falun, og vart nummer to, enno ein gong bakom Engan.

OL-sesongen 1964 vart Kankkonens største, han opna med å vinne to av dei tre renna i den tysk-austerrikske hoppveka. Etter andreplass i det siste rennet vann han heile hoppveka framom Torbjørn Yggeseth frå Noreg. Gjennom resten av sesongen kjempa Kankkonen tett med to sterke komkurrentar, nordmennene Toralf Engan og Torgeir Brandtzæg. Under OL i Innsbruck sigra Kankkonen i normalbakken framom Engan og Brandtzæg, medan Engan sigra i storbakken Bergisel, med Kankkonen og Bandtzæg dei dei andre medaljeplassane. Etter olympiaden vann Kankkonen i Lahti eit tett oppgjer med Brandtzæg, før han i Homenkollen også vann knipe, då framom Engan.

Kankkonen vann den tysk-austerrikske hoppveka 1965/66, tre små poeng framom Dieter Neuendorf frå Aust-Tyskland. Han sigra i opningsrennet i Oberstdorf, og i avslutningsrennet i Bischofshofen. Året etter vart han nummer fire samanlagt i hoppveka, medan han i si siste hoppveke, 1967/68, stod på 13. plass då det heile var over.

Kankkonen siste større triumfar kom begge i Lahti, i 1967 gjekk han til topps føre Niilo Halonen, året etter sigra han framom nordmannen Lars Grini. Kankkonen vart nummer ti i normalbakken under vinter-OL 1968 i Grenoble. Han la opp ved sesongslutt i 1968.

Kankkonen vart tildelt Holmenkollmedaljen i 1964.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
*
Sandkake

**Sandkaker** eller **sandbakkels** er tradisjonelle norske småkaker ein gjerne bakar til jul. Kakedeigen inneheld smør og sukker, egg, kveitemjøl, mandlar og bakepulver. Ein trykkjer deigen ut i smurte sandkakeformar og steikar dei i omnen. 

Sandkaker kan nyttast som kaffimat slik dei er eller i lag med med bær, syltetøy og piska krem. 

## Historie
Ei oppskrift på sandkaker stod i ei norsk kokebok frå 1845, men dei blei først utbreidde i slutten av 1800-talet. Sandkaker blei seinare populære enn den liknande kaketypen krumkake, ettersom ein treng fint mjøl for å laga dei, og dette lenge ikkje var lett å få tak i. 

Gjennom norsk utvandring til Amerika blei oppskriftene og formene til sandkaker tekne med til USA, og sandkaker eller *sandbakelse* er blitt ein del av juletradisjonen til mange norsk-amerikanarar.

## Kjelder

* Aase Strømstad: *Mat på norsk. Tradisjonsrike retter fra hele landet*, Aschehoug forlag 1985, side 94 og 97, ISBN 82-03-11408-3


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Sandbakelse|Sandbakelse]]» frå ,  den 19. mai 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Roseolje

**Roseolje** (også kjend som *attar*) er ei flyktig olje laga av kronblad frå friske roser. Olja er lysegul på farge og kjenneteikna av ei  sterk lukt som gjer at ho er mykje brukt i parfyme og liknande.

## Samansetjing

Roseolje består i hovudsak av geraniol, citronellol og fenyletylalkohol. 

Rosevatn er eit biprodukt av roseoljeproduksjon.

## Produksjon

Den største produsenten av roseolje er av Bulgaria, som står for rundt 70&nbsp;% av verdsproduksjonen.  Småbønder i Kazanlăk-distriktet i Rozovadalen står for det meste av rosedyrkinga i landet. Det finst også ein velutvikla roseoljeindustri i i Frankrike. Elles finst det også produksjon i Tyskland og fleire land i  Nord-Afrika og Vest- og Sør-Asia.

Roseolje blir laga ved destillering og ekstraksjon av kronblad av visse rosetypar. Bulgarsk olje blir hovudsakleg laga av damascenar-rose (*[[Rosa damascena]]*). I Sør-Frankrike lager ein roseolje mest av centifolie-rose (*[[Rosa centifolia]]*) og hybridar av denne og mairose (*[[Rosa gallica]]*). 

Det går som regel med mellom 4000 kg og 10 000 kg blomar til å laga 1 kg olje. Ettersom olja er kostbar, blir det også laga mange forfalskingar. Forfalska olje kan innehalda  geraniumolje (rosengeraniumolje) og syntetiske aromastoff.

## Kjelder

*
*

## Bakgrunnsstoff
Charlottenbergs station

**Charlottenbergs station** er ein jernbanestasjon på Värmlandsbanan i Eda kommun i Sverige. Den blir betjent av SJ mellom Oslo og Stockholm, Svenska Tågkompaniet mellom Oslo og Kristineholm, og av svensk regionaltrafikk. Stasjonen ligg 6,6 km frå riksgrensa.

I 1921 vart eit nytt jernbanehotell oppført, delvis på grunnmurane til eit privat hotell som hadde brent ned nokre år tidlegare. I 1994 vart stasjonen nedgradert til haldeplass for persontrafikk, men er fremdleis driftsteknisk stasjon.

## Bakgrunnsstoff

*Historiskt om Nordvästra stambanan
*Sveriges Järnvägsstationer avsnitt C 

|}
Sao Vang lufthamn

**Sao Vang lufthamn** (IATA: **VV01**) er ein flyplass Sao Vang i Thanh Hoa, 45 km vest for byen Thanh Hoa. 
## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sao Vang Airport|Sao Vang Airport]]» frå , den 22. august 2012.*
Sporveksel

**Sporveksel** eller **pens** er ei innretning som gjer det mogleg for jarnbanetog, sporvogner og andre skjenegåande innretningar å skifte over frå eit spor til eit anna. *Sporvekslar* vart nytta i si tid om personar som hadde som yrke å syte for å manøvrere sporvekslarar for hand.

Normalt er ein sporveksel sett saman av eit par rørlege såkalla tungeskjener som ligg  på underlagsplater mellom skjenene, og som er knytt til kvarandre på et vis som gjer at dei ved å flyttast sidevegs, får toget eller sporvogna til å skifte spor. Anten den høgre eller den venstre av dei to tungeskjenene ligg soleis inntil innsida av den skjena som er nærast, den såkalla stokkskjena. Til sporvekselen høyrer òg ofte to tvangsskjener, to skjenestykkjer som skal syte for at vognhjula rullar i rett lei gjennom skjenekrysset, staden der skjena er delt for å gje plass til dei hjula som skal krysse den eine av skjenene for å kome over på det andre sporet. Tidlegare var sporvekslane handdrivne, det vil seie at tungeskjenene vart flytta ved hjelp av eit handtak, men no vert dei som oftast drivne av elektriske motorar og er gjerne fjernstyrte.

For å hindre at dei rørlege delane i sporvekslane frys fast i vinterkulda, eller hindre at snø og is legg seg mellom tungeskjener og stokkskjener, er det ofte montert elektriske varmelement i sporvekslane.

## Bakgrunnsstoff