open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Melodifestivalen 2016

***Melodifestivalen 2016*** var den 56. gongen *[[Melodifestivalen]]* vart arrangert. 27, opphavleg 28, bidrag deltok i fire semifinalar. To frå kvar semifinale gjekk direkte til finalen, medan to gjekk til andresjansen. Fire av bidraga i andresjansen gjekk vidare til finalen, der totalt tolv bidrag tevla om sigeren. Tevlinga vart leia av Gina Dirawi, saman med Petra Mede i den fyrste semifinalen, Henrik Schyffert i den tredje semifinalen, Sarah Dawn Finer i den fjerde semifinalen, Peter Jöback og Ola Salo i andresjansen og William Spetz i finalen. Charlotte Perrelli skulle opphavleg leie den andre semifinalen, men på grunn av ein avtale med mobilselskapet Comviq var dette eit brot på reglane til Sveriges Television.

## Semifinale 1
Den fyrste semifinalen fann stad 6. februar 2016 i Scandinavium i Göteborg. Programmet vart leia av Gina Dirawi og Petra Mede.

4. februar vart «Himmel för två», framført av Anna Book, diskvalifisert av di songen hadde delteke i *[[O melodie pentru Europa 2014]]*, den moldovske uttakinga til *[[Eurovision Song Contest 2014]]* i København i Danmark. Book skal likevel framføre songen, men det vil ikkje vere høve til å røyste på bidraget.

Dirawi og Mede opna programmet med å framføre «Hela Sveriges fest». Saman med Lasse Kronér framførte dei òg «Allt är Eurovisions fel». Tre av medlemmane frå den spanske jentegruppa som representerte Spania i *[[Eurovision Song Contest 2006]]* i Athen i Hellas, Las Ketchup, framførte 2002-hiten deira, «The Ketchup Song». I programmet vart det syna ein video av Jonas Gardell og hans schlagerskule. Skodespelar Stina Ekblad las opp ein dramatisert utgåve av teksten til songen «Groupie», 2015-bidraget til Samir & Viktor.

## Semifinale 2
Den andre semifinalen fann stad 13. februar 2016 i Malmö Arena i Malmö. Programmet vart leia av Gina Dirawi.

## Fotnotar
Mannose

**Mannose** (kjemisk formel C6H12O6) er eit monosakkarid og ein aldoheksose. Det finst som kvite eller fargeløyse krystallar med smeltepunkt på 132 °C. 

Mannose finst i planteriket som del av nokre polysakkarid (mannan) og glykosid (mannosid).

## Kjelder
Glykoprotein

**Glykoprotein** er protein som er bundne til karbohydrat gjennom kovalente bindingar. Dei fleste proteina i blodet er glykoprotein, og glykoprotein er med på å avgjera blodtype. Glykoprotein finst dessutan i sekret, mellom hormona og i sellemembranane.

## Kjelder
Stearinsyre

**Stearinsyre** (systematisk namn **oktadekansyre**, kjemisk formel CH3(CH2)16COOH) er ei einprotisk metta feittsyre med 18 karbonatom. Ho har smeltepunkt ved kring 69 °C, og kan i fast form danna feittglinsande krystallskjel.

Stearinsyre har fleire tekniske bruksområde, mellom anna til framstilling av fleire stearat, i smøremiddel og i farmasøytiske og kosmetiske preparat. Natriumsalt av stearinsyre er ein viktig del av vanleg såpe.

## Kjelder
*
VM i skiskyting 1983

**Verdsmeisterskapen i skiskyting 1983**, den 20. i rekka, vart avvikla i Antholz i Italia i tida 23. – 27. februar 1983. Det var tredje gongen verdsmeisterskapen vart arrangert i den sørtirolske kommunen.

Meisterskapen omfatta to individuelle øvingar og ein stafett, alle for menn.

### 10 km sprint



**Dato**: 26. februar 1983

### 20 km



**Dato**: 23. februar 1983

### 4 x 7,5 km stafett



**Dato**: 27. februar 1983

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Biathlon-Weltmeisterschaften 1983|Biathlon-Weltmeisterschaften 1983]]» frå ,  den 5. februar 2016.*
Diktsamling

**Diktsamling** er eit litterært verk som inneheld ulike dikt skrivne av ein eller fleire diktarar. Ei diktsamling kan vera ein måte å gje ut nye dikt på for ein forfattar, eller innehalda dikt som allereie er blitt gjevne ut ulike stader, som i aviser og tidsskrift. 

Ei særskild form for diktsamling er *dikt i samling* (bokmål *samlede dikt*), ei komplett samling av produksjonen eller utgjevingane til ein diktar i ein viss periode eller gjennom heile forfattarskapen.
Ei anna form er *dikt i utval* eller *[[antologi]]*, som inneheld eit utval dikt av ein eller fleire forfattarar.

## Sjå òg
*Divan i litteratur

## Kjelder
Olena Pidhrusjna

**Olena Mykhajlivna Pidhrusjna** () er ein ukrainsk skiskyttar, fødd i Legnica i Polen. Ho vart verdsmeister i 7,5 km sprint under VM i skiskyting 2013 i Nové Město og olympisk meister i 4 x 6 km stafett for Ukraina under Vinter-OL 2014 i Sotsji.

### Aktiv
Pidhrusjna vann både gull-, sølv- og bronsemedalje då verdsmeisterskapen 2013 fann stad i Tsjekkia vinteren 2013. Det tok til med prikkfri skyting og siger i 6,5 km sprint, 6,4 sekundar framon norske Tora Berger. Dagen etter gjekk Pidhrusjna inn til bronse på den etterfylgjande jaktstarten. Ei knapp veke seinare måtte ankerkvinne Pidhrusjna sjå seg forbi- og frågått av Berger under innspurten på VM-stafetten, men ho berga ukrainsk sølvmedalje framom Italia.

Under vinterleikane 2014 i Sotsji var Pidhrusjnas beste individuelle plassering ein sjuandeplass i fellesstarten. Etter at Vita Semerenko, Julija Dsjyma og Valj Semerenko syrgde for at Ukraina heile vegen var med i gullstriden i 4 x 6 km stafett, var det opp til Pidhrusjna å sikre ukrainsk OL-gull. Atter viste ho seg som ein trygg skyttar, og passerte mållinja med 26 sekundar til gode på sterkaste konkurrenten, Russland.

Pr 31. januar 2016 har Pidhrusjna sju (1-2-4) individuelle pallplasseringar i verdscupen i skiskyting. VM-triumfen i 2013 er hennar einaste verdscupsiger individuelt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Olena Pidhruschna|Olena Pidhruschna]]» frå ,  den 5. februar 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Køk-tyrkisk

**Køktyrkisk** er eit utdøydd tyrkisk språk som fints bevart på nokre steininnskrifter som blei funne på 1720-talet ved øvre Jenisej nord for Altajfjella. Dei er datert til første halvdel av 700-talet. 

Innskriftene er skrivne med runeliknande teikn, og blei tyda av den danske språkforskaren Vilhelm Thomsen i 1893. Dei er dei eldste eksempla på tyrkiske språk. 
I følgje innskriftene kalla folket som brukte språket seg køk-tyrkarar, som betyr «blå tyrkarar» eller «himmeltyrkarar». Innskriftene fortel om historia til folket.

## Kjelder

* 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Køktyrkisk|Køktyrkisk]]» frå ,  den 5. februar 2016.*
Visens venner

**Visens Venner** var ein norsk samskipnad for visevener. Han vart skipa i 1944 av Bjørn Mørck i samarbeid med Jens Gundersen, Yukon Gjelseth, Thorbjørn Egner, Bjarne Berulfsen, Jacob Dybwad, Julius Hougen og Finn Faaborg, som eit norsk svar på den svenske samskipnaden frå 1936. Føremålet var å verna og dyrka den gode visa, og å få oppvurdert visa som kulturuttrykk. Arkitekten Odd Brochmann var den første formannen i samskipnaden. Andre kjende medlemmar var Alf Prøysen, som vart innvald som æresmedlem, Jakob Sande, Mimmi Thommessen, Bernt Heiberg, Odd Nansen og Frode Rinnan. Utover på 60-talet kom òg Erik Bye, Hartvig Kiran, Geirr Tveitt, Alf Cranner, Ivar Medaas, Birgitte Grimstad og Otto Nielsen med.

Visens Venner vart etterfølgd av tilsvarande samskipnader i Finland i 1945 og Danmark i 1953.

Boka *Tone, tekst og trubadur* vart laga til samskipnaden sitt 60 års-jubileum. Ho inneheld 150 viser av dei fremste kunstnarane i Visens Venner, og ein artikkel om historia til samskipnaden, som Olav Bø skreiv til samskipnaden sitt 50-årsjubileum.

Visens Venner hadde òg eit fast radioprogram som vart sendt på NRK tidleg i 1950-åra.

Årsmøtet i 2007 gjekk inn for eit forslag om å leggja ned Visens venner. Arkivet til samskipnadne er overteke av Norsk visearkiv.
## Litteratur
* *Tone, tekst og trubadur: 60 år med Visens Venner*, red. av Rigmor Falla & al. Oslo 2003: Andresen & Butenschøn ISBN 82-7694-128-1
* *Visens venners viser, første samling*
## Sjå òg
* Vise
* Den norske visebølgja

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Visens venner|Visens venner]]» frå ,  den 5. februar 2016.*  
; Referansar 


## Bakgrunnsstoff
* Om visekunst og foreningene i Norden  (på svensk)
* Visens Venner i Danmark
Visens venners viser, første samling

**Visens venners viser, første samling** er ei bok med 10 songar utgjeve av samskipnaden Visens venner i 1950.  Samlinga inneheld:
* Falle Landers vise (trad.)
* Fiskervisen (tekst Gabriel Scott, melodi Erling Brinchmann)
* Den grumme fader (trad.)
* Den skönste lilja (tekst trad., melodi Aase Mohn)
* Gatefeiersang (tekst og melodi Jens Gundersen)
* Frieri'e hans Ola Husmainn (tekst Alv Schiefloe, melodi Carlo Wigum)
* På vakta (tekst og melodi Jens Gundersen)
* Visen til vennen Nikkolaj (tekst Vilhelm Krag, melodi Heide Sørensen)
* Ballade (tekst Odd Nansen, melodi Yukon Gjelseth)
* Dreyfus-visa (tekst Frode Rinnan, melodi trad.)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Visens venners viser, første samling|Visens venners viser, første samling]]» frå ,  den 5. februar 2016.*  
 
; Referansar
Bjarne Amdahl

**Bjarne Amdahl** () var ein norsk komponist og dirigent. Han laga blant annan musikken til dei norske spelefilmane *[[To på topp]]* (1965), *[[Johan på Snippen]]* (1956), *[[Å ett sånt hundliv]]* (1958) og *[[Ugler i mosen]]* (1959). Amdahl fekk tildelt NOPA-prisen Årets verk for «Lille Idas blomster» i 1969.

Amdahl vart tilsett som kapellmeister ved operetteteateret Mayol i Kristiania i 1923, og verka seinare som kapellmeister ved Casino 1926–28, Chat Noir 1928–31, Søylen 1934–35, Det Nye Teater 1936–51, Folketeatret 1952–59 og til slutt Oslo Nye Teater. Han arbeidde også ved NRK frå 1940, der han mellom anna skreiv orkestermusikk, musikk til høyrespel og melodiar til radioprogramma *Søndagsposten* og *Barnetimen*.

Han var kjend for samarbeidet sitt med Alf Prøysen, som blant anna resulterte i «Sønnavindsvalsen» og «Tango for to» og dessutan i musikalen *Hu Dagmar*, som vart sett opp på Sommarteatret i Frognerparken i 1964 med Nora Brockstedt i tittelrolla.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bjarne Amdahl|Bjarne Amdahl]]» frå ,  den 5. februar 2016.*
Finn Ludt

**Finn Ludt** () var ein norsk komponist og pianist.

Som tonesetjar og komponist var Finn Ludt uvanleg produktiv. Han skreiv teatermusikk, blant anna til musikalversjonen av Alf Prøysen sin *Trost i taklampa*  i 1963 og Arnljot Eggens politiske *Pendlerne* i 1972, ballettar og romansar, men vart særleg kjent for ei rekkje svært populære barnesongar og viser. Han skreiv til saman fleire hundre songar og musikk til blant anna 70 høyrespel.

Finn Ludt var òg musikkritikar i Morgenbladet, der han byrja i 1946.

I 1982 fekk han Alf Prøysens Ærespris 

## Kjende visemelodiar (utval)
* «Blåklokkevikua», tekst av Alf Prøysen
* «Lillebrors vise», tekst av Alf Prøysen
* «Blåbærtur'n», tekst av Alf Prøysen
* «Vandringsvise», tekst av Einar Skjæraasen 
* «Danse mi vise, gråte min sang», tekst av Einar Skjæraasen
* «Hildringstimen», tekst av Erik Bye
* «Vår Herres klinkekule», tekst av Erik Bye
* «Skigardsvise», tekst av Stanley Jacobsen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Finn Ludt|Finn Ludt]]» frå ,  den 5. februar 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Biografi i ''Norsk pop- og rockleksikon'' frå 2005
* Liste over Finn Ludts bidrag til Nationaltheatret 
* Radiointervju 1989
Pengegaloppen

**«Pengegaloppen»** er ein norsk song som vart skriven av Vidar Sandbeck. Han gav han ut på singel i 1958. Høgaste plassering på VG-lista var ein andreplass.

## Øystein Sunde sin versjon
Øystein Sunde gav ut versjonen sin 18. oktober 2003 på albumet *Gull i fra grønne skoger*; eit album der ulike artistar bidrog med Vidar Sandbeck-songar.

; Musikarar og instrument
* Øystein Sunde: vokal, akustisk gitar, banjo
* Stein Bull-Hansen: mandolin
* Knut Hem: dobro
* Olga Konkova: piano
* Olaf Kamfjord: bass

; «Pengegaloppen» framført av Øystein Sunde i NRK 
* *Retro* – (sendt 3. september 2003). Musikere: Sunde (vokal/banjo), Knut Hem: dobro, Hanne Krogh: harmonivokal, Elisabeth Andreassen: kontrabass og Ole Jørgen Grønlund: akustisk gitar.
* *Kvelden før kvelden* – (sendt 23. desember 2003). Musikarar: Sunde (vokal/akustisk gitar), Stein Bull-Hansen: mandolin, Knut Hem: dobro og Olaf Kamfjord (kontrabass).

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pengegaloppen (sang)|Pengegaloppen (sang)]]» frå ,  den 5. februar 2016.*
Astow Ericson

**Astow Ericson** () var ein norsk tekstforfattar. Han var ein flittig leverandør av humoristiske visetekster til Otto Nielsen sitt program Søndagsposten i NRK. Den meste kjende visa hans er «Julekveld i skogen», men  han skreiv også visene «Julekveld i bushen» og «Leif Erikssons vals».

## Utgjevingar
* *Snorrepiperier* : – og andre viser , [Oslo] [s.n.]

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Astow Ericson|Astow Ericson]]» frå ,  den 5. februar 2016.*
Tom Dooley

**«Tom Dooley»** er ei skillingvise og folkesong frå North Carolina i USA frå slutten av 1800-talet. Sidan 1929 er den innspilt ei rekkje gonger - først på engelsk, seinare òg på andre språk, mellom dei norsk. Ho er òg blitt parodiert.

The Kingston Trio hadde ein særs stor hit med den i 1958 og selde over 6 mill. eksemplar. Ho er òg innspelt av mellom anna Lonnie Donegan, franske Line Renaud, og i 2012 av Neil Young og Crazy Horse.

## Bakgrunn
Den 1. mai 1868 vart Thomas G. Dula hengd for mordet på Laura Foster i 1866. Doola stakk henne i hel med ein kniv, fordi ho hadde vore utru mot han. Han hadde akkurat vendt attende frå den amerikanske borgarkrigen. Han var sliten, nedbrutt og i sterk psykisk ubalanse då han utførte ugjerninga. Melodien er eldre enn teksta.

## Tom Dooley på norsk
Hartvig Kiran omsette visa til nynorsk i boka *Tom Duley og andre viser* frå 1962.
Visa er innspelt på bokmål på albumet *[[Frem fra Glemselen]] kap. 8* med Rita Engebretsen og Helge Borglund, men kven som har omsett visa til bokmål er ukjend.  Thomas Dybdahl og Lillebjørn Nilsen framførte songen live i TV-programmet *[[Store studio]]* i 2009.

Jonas Fjeld har skrive ei humoristisk norsk tekst med tittelen «Trond Bone». Denne versjonen vart spelt inn av Jonas Fjeld Band og utgjeve på LP-plata * Endelig (Uff, ikke nå igjen)* (Mercury 9114 200) i 1975.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tom Dooley|Tom Dooley]]» frå ,  den 5. februar 2016.*  
 
; Referansar
The Kingston Trio

**The Kingston Trio** var ein amerikansk visetrio som vart danna i 1957 i San Francisco av Dave Guard, Bob Shane og Nick Reynolds.

I perioden 1958–66 gav dei ut ei rekkje suksessfulle musikkalbum og singlar, hovudsakleg for Capitol Records. John Stewart erstatta Guard i 1961.

Gruppa vart oppløyst i 1967.

## Utvalt diskografi

### Album
* 1959: *… From the "Hungry I"*, live
* 1963: *Time to Think*
* 1965: *The Kingston Trio* (også kalt *Nick&#x2013;Bob&#x2013;John*)
* 1965: *Stay Awhile*

### Singlar
* 1958: «Tom Dooley» (nr. 1 på den amerikanske hitlista)
* 1959: «The Tijuana Jail» (nr. 2)
* 1959: «M.T.A.»
* 1959: «A Worried Man»
* 1961: «Where Have All the Flowers Gone?»
* 1962:  Jane, Jane, Jane / Scotch and Soda  -  NL press.
* 1963: «Greenback Dollar»
* 1963: «Reverend Mr. Black» (nr. 8)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:The Kingston Trio|The Kingston Trio]]» frå ,  den 5. februar 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
* Kingston Trio ved allmusic.com
;Vidare lesnad
* Robin Callot og Paul Surratt: artikkel i heftet til albumet *Capitol Collectors Series* (Capitol Records 1990)
Burl Ives

**Burl Icle Ivanhoe Ives** () var ein amerikansk visesongar og skodespelar. Han vann Oscar for beste mannlege birolle for rollen som Rufus Hannassey i filmen *The Big Country* (1958). Ives spila òg rollen som Big Daddy Pollitt i filmen *[[Katt på hett blikktak]]* (1958).

Ives var fødd i Jasper County i Illinois. Han reiste over heile USA som omreisende musikar på 1930-talet, og gjorde fleire strøjobbar og spelte banjo. Han vart fengsla i Utah, for lausgjengeri og for å synga songen «Foggy, Foggy Dew», som styresmaktene vedtok var ein slibrig song. Rundt 1931 byrja Ives å opptre på radio i Terre Haute i Indiana. Han gjekk deretter attende til skulen, og han tok kurs ved Indiana State Teachers College (dagens Indiana State University). I 1940 starta Ives sitt eige radioprogram, med tittelen *The Wayfaring Strangar* etter ein av balladane sine. I løpet av det neste tiåret, populariserte Ives fleire tradisjonelle folkesongar, som «Foggy, Foggy Dew» som er ei gammal engelsk/irsk folkevise. 

Tidleg i 1942 vart Ives innkalla til den amerikanske hæren. Han heldt til den første tida i militæret ved Camp Dix, deretter ved Camp Upton. Han nådde grada korporal. 6. desember 1945 gifta Ives sg med manusforfattar Helen Peck Ehrlich. Sonen deira Alexander vart fødd i 1949. På 1950-talet vart Ives svartelista som artist på grunn av det vart hevda han hadde kommunistiske band. I 1952 samarbeidde Ives med Un-American Activities Committee (HUAC), og han uttalte føre kongressen at han ikkje var medlem av det amerikanske kommunistpartiet, men at han var med på møte saman med fleire kjende kommunistar. 

Ives og kona hans Helen Peck Ehrlich tok ut skilsmisse i februar 1971. Ives gifta deretter seg med Dorothy Kostar Paul i London to månader seinare. Sommaren 1994 vart Ives diagnostisert med kreft i munnhòla etter å ha vorte innlagd på sjukehus for å gjennomgå ein operasjon i ryggen. I april 1995 fall han i koma. Ives døydde av komplikasjonar av kreft i munnhòla den 14. april 1995 ved heimen sin i Anacortes i Washington. Han vart 84 år gammal. Sjølvbiografien hans, *The Wayfaring Strangar*, vart publisert i 1948. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Burl Ives|Burl Ives]]» frå ,  den 5. februar 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* 
* Burl Ives på Internet Movie Database
* Burl Ives hos Internet Broadway Database
* Burl Ives hos Turner Classic Movies
The Weavers

**The Weavers** var ei amerikansk folkemusikkgruppe som vart danna i New York i 1948. Gruppa bestod opphavleg av Ronnie Gilbert (fødd 1926), :Lee Hays (1914–1981), Fred Hellerman (fødd 1927) og Pete Seeger (fødd 1919). Dei framførte populære versjonar av tradisjonelle folkeviser og balladar, blues-, gospel-, barne- og arbeidarsongar. The Weavers innleidde den kommersielle trenden for folkesong og balladar på 1950- og 1960-talet og påverka fleire tilsvarande grupper, blant andre The Kingston Trio og Peter, Paul and Mary.

The Weavers vart svartelista av antikommunistane og Joseph McCarthy for det politisk radikale songrepertoaret sitt, og gruppa vart oppløyst i 1952. Ho vart gjenforent til ei innspeling i konserthuset Carnegie Hall i New York tre år seinare og gjorde på nytt suksess. Seeger forlét gruppa i 1958 til fordel for sin eigen karriere som soloartist, og vart erstatta av Erik Darling (fødd 1933).

Siste gong gruppa kom saman, var i 1980, då dei gjorde eit par innspelingar i Carnegie Hall. Året etter døydde Hays, og The Weavers har ikkje spelt saman sidan.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:The Weavers|The Weavers]]» frå ,  den 5. februar 2016.*
Peter, Paul and Mary

**Peter, Paul and Mary** var ei amerikansk musikkgruppe med base i byen New York. Gruppa, ein trio, var ei av dei meste populære såkalla *folk*-gruppene på 1960-talet. Trioen bestod av Peter Yarrow, Noel «Paul» Stookey og Mary Travers.

Peter, Paul and Mary vart sett saman av Albert Grossman, som og var gruppa sin agent. Gruppa opptredde første gongen i 1961 i Greenwich Village i New York. Peter, Paul and Mary er særleg kjend for songen «Puff, the Magic Dragon» og sin versjonar av «If I Had a Hammer» og Bob Dylans «Blowin' in the Wind».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Peter, Paul and Mary|Peter, Paul and Mary]]» frå ,  den 5. februar 2016.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Marian Anderson

**Marian Anderson** () var ein amerikansk altsongar. 
Ho framførte eit breitt spekter av musikk, frå opera til spirituals. Anderson opptredde med kjente orkester på store konsert- og konsertlokale i heile USA og Europa mellom 1925 og 1965.

Som ein afroamerikansk framifrå klassisk songar blei Anderson ein viktig figur innan kampen mot raseskilje i USA på midten av 1900-talet. I 1939 blei ho nekta av gruppa Daughters of the American Revolution (DAR) å opptre for eit blanda publikum i Constitution Hall i Washington, D.C. Fyrstedama Eleanor Roosevelt
og tusentals andre meldte seg ut av organisasjonen som følgje. Med støtte frå Roosevelt og mannen hennar, president Franklin D. Roosevelt, heldt Anderson ein kritikarrost utandørskonsert på påskedagen, 9. april 1939, på trappene til Lincoln-minnesmerket i staden.  Ho opptredde framfor eit blanda publikum på over 75&nbsp;000, og eit radiopublikum i milliontal.
7. januar 1955 blei Anderson den fyrste afroamerikanaren til å opptre ved Metropolitan Opera i New York. 

I tillegg til songarkarrieren var Anderson delegat ved SN sin menneskerettskomite. Ho var goodwill-ambassadør for utanriksdepartementet i USA, og heldt gjennom dette konsertar over heile verda. På 1960-talet tok ho del i borgarrettrørsla, og song under March on Washington for Jobs and Freedom i 1963. 

Anderson har fått ei rekkje prisar og utmerkingar. I 1963 blei ho tildelt den fyrste Presidentens fridomsmedalje av president John F. Kennedy I 1973 blei ho teken med i Kvinnene sitt æresgalleri i USA. Ho har også ei stjerne på Hollywood Walk of Fame. 

## Musikkdøme

Mahler - Kindertotenlieder, I (Anderson, Monteux, 1950).ogg|1. "Nun will die Sonn' so hell aufgehn" (4:40)
Mahler - Kindertotenlieder, II (Anderson, Monteux, 1950).ogg|2. "Nun seh' ich wohl, warum so dunkle Flammen" (3:58)
Mahler - Kindertotenlieder, III (Anderson, Monteux, 1950).ogg|3. "Wenn dein Mütterlein" (4:12)
Mahler - Kindertotenlieder, IV (Anderson, Monteux, 1950).ogg|"4. "Oft denk' ich, sie sind nur ausgegangen" (3:03)
Mahler - Kindertotenlieder, V (Anderson, Monteux, 1950).ogg|5. "In diesem Wetter, in diesem Braus" (6:11)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marian Anderson|Marian Anderson]]» frå ,  den 8. august 2021.*  
 
## Bakgrunnsstoff

*Marian Anderson på Internet Movie Database
Tom Paxton

**Thomas Richard Paxton** () er ein amerikansk folkmusikksongar og -låtskrivar. Han er mest kjend for songar som «What Did You Learn In School Today?», «Annie's Going To Sing Her Song», «The Last Thing on My Mind», «I Can't Help But Wonder Where I'm Bound», «Going to the Zoo», og dessutan «I Give You the Morning». I 2009 blei Paxton tildelt ein Grammy Lifetime Achievement Award.

Songane til Paxton har vorte nytta av Bob Dylan,  Pete Seeger, The Weavers, Judy Collins, Joan Baez, Doc Watson, Harry Belafonte, Peter, Paul and Mary, The Carter Family, The Kingston Trio, Chad Mitchell Trio, John Denver, Dolly Parton, Johnny Cash (med Diana Trask), Harry Belafonte, Porter Wagoner,  Eric Andersen, Willie Nelson, Flatt & Scruggs, The Fireballs, Plácido Domingo,  Arlo Guthrie, Nanci Griffith, Marianne Faithfull, Chet Atkins, Glen Campbell, Neil Diamond, Gene Clark, Gram Parsons, Rick Danko, Mary Hopkin, Marie Fredriksson, Joe Dassin, The Pogues, The Seekers, Fred Åkerström og ei rekkje andre.  Han har hatt ei mengd konsertar over heile verda og songane har vore omsett til ei rekkje språk.

## Diskografi (utval)
* 1962 *I'm the Man That Built the Bridges* (live)
* 1964 *Ramblin' Boy*  
* 1965 *Ain't That News!*
* 1966 *Outward Bound*
* 1968 *Morning Again*
* 1968 *The Things I Notice Now*
* 1970 *Tom Paxton 6|Tom Paxton #6*
* 1971 *How Come the Sun*
* 1971 *The Compleat Tom Paxton* (live, 2-LP) 
* 1972 *Peace Will Come*
* 1973 *New Songs for Old Friends* (live)
* 1974 *Children's Song Book*
* 1975 *Something in My Life*
* 1976 *Saturday Night*
* 1977 *New Songs From The Briarpatch*
* 1978 *Heroes *
* 1979 *Up & Up*
* 1980 *The Paxton Report*
* 1983 *Bulletin*
* 1983 *Even a Gray Day* (nyinnspillinger av gamle sanger)
* 1984 *The Marvelous Toy and Other Gallimaufry*
* 1985 *One Million Lawyers and Other Disasters*
* 1986 *A Paxton Primer* (nyinnspillinger av gamle sanger)
* 1986 *Folksong Festival 1986* (live)
* 1986 *And Loving You*
* 1988 *Politics Live* (live)
* 1988 *The Very Best Of Tom Paxton* (samlealbum)
* 1988 *In The Orchard* (live)
* 1991 *It Ain't Easy*
* 1994 *Wearing The Time*
* 1996 *Live For The Record* (live)
* 1998 *Live In Concert* (live, BBC-innspillinger)
* 1999 *Fun Animal Songs*
* 1999 *Fun Food Songs*
* 1999 *A Car Full Of Fun Songs*
* 2001 *Live From Mountain Stage* (live)
* 2001 *Under American Skies* (sammen med Anne Hills)
* 2002 *Looking For The Moon*
* 2004 *The Compleat Tom Paxton (Even Compleater)* (utvidet utgave av dobbeltalbumet fra 1971)
* 2005 *Live in the UK* (live)
* 2006 *Live at McCabe's Guitar Shop* (live, innspilt i 1991)
* 2008 *Comedians & Angels*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tom Paxton|Tom Paxton]]» frå ,  den 5. februar 2016.*  

## Bakgrunnsstoff
* Tom Paxton synger «Last thing on My Mind» på BBC i 1966
* Tom Paxtons hjemmeside
* Tom Paxton på Internet Movie Database
Lead Belly

**Huddie William Ledbetter** () var ein amerikansk visesongar og komponist. Ledbetter tok artistnamnet *Leadbelly* (på norsk «blymagen»), eller *Lead Belly* som han sjølv skreiv det og slik det òg står skrive på gravsteinen.

Hovudinstrumentet hans var akustisk tolvstrengsgitar. På plakatar gav han seg difor sjølv den imponerande tittelen *King among the world's 12 string guitarists*, men han spelte òg piano, mandolin, munnspel, fele og trekkspel, og song med ein klår, sterk røst. I 1986 vart Ledbetter posthumt vald inn i Blues Hall of Fame.

Leadbelly starta karrieren sin med å følgja den blinde folkesongaren Blind Lemon Jefferson på turnear i Sørstatane. Dei hadde begge folkeviser, blues og negro spirituals på repertoaret. Sjølv om læremesteren var ein stor nok stjerne til at han fekk spela inn grammofonplater skulle Leadbelly overgå han som musikalsk legende.

Huddie Leadbelly var fleire gonger i klammeri med politiet. I 1918 fekk han ein dom på 30 år for mord, men vart sloppen fri allereie i 1925. I 1930 fekk han ein ny dom på ti år for mordforsøk. Det var no han vart oppdaga av den kjende amerikanske folkemusikksamlaren John Lomax. Lomax gjorde dei første opptaka med Leadbelly i fengselet, og då han i 1934 fekk gjeve nåde vart han sjåfør for Lomax og følgde med han på kryss og tvers gjennom Sørstatane for å gjera lydbåndopptak og møte folkesongarar. Lomax' beste kjelde til folkevisene var likevel Leadbelly sjølv.

John og Alan Lomax skreiv ei bok om Leadbelly og visene hans, og no fekk han òg spela inn plater, som ofte var å høyra på radio i USA. I dei følgjande årane opptredde han både på nattklubbar, universitet og skular. Same år som Leadbelly døydde hadde hans Goodnight, Irene oppnådd å verta ein kjempeslager.

Mange av Leadbellys songar er vorte standardlåtar på såvel visesongarar sine som på repertoaret til bluesartistar. Popgrupper frå The Rolling Stones til ABBA har likeeins spelt inn songane hans. Goodnight, Irene er allereie nemnt. Ein annan kjend song av Leadbelly som vart ein hit er «Cottonfields», som vart spelt inn av The Beach Boys i 1970. I 1993 gjorde Nirvana ein coverversjon av songen «Where Did You Sleep Last Night» under deira MTV Unplugged konsert, som vart ein kjempehit.

## Omtale
Den ameriaknske songartisten Tom Waits uttalte til *[[The Guardian]]* 20. mars 2005 at «Lead Belly var ei elv, var eit tre. Hans tolvstrengersgitar ringte som eit piano i ein kyrkjekjellar, sjølve Rosettastenen for mykje av det som skulle følgja».

## Litteratur
* Reidar Hanssen: «Vil den amerikanske folkevisen slå ut pop-sangen og jazzen?» (s. 88-96). Redaktør Lauritz Johnson: *Fasiten 1964.*. Oslo 1964. P.F. Steensballes Boghandels Eftg. Bj. Reenskaug.
* John Szwed: «The Saga of Lead Belly» (s. 59-76). *The Man Who Recorded the World. A Biography of [[Alan Lomax]]*. London 2010. Arrow Books. ISBN 978-0-099-47235-3

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lead Belly|Lead Belly]]» frå ,  den 5. februar 2016.*
Richie Havens

**Richie Havens** ()) var ein amerikansk gitarist, songar og låtskrivar. Musikken hans bestod av element frå folkrock, soul, funk og rhythm and blues. Han er best kjent for sin intense og rytmiske gitarstil, ofte i open stemming, sjelfylte versjonar av eigne og kjende pop- og folkrocksanger. Han opna Woodstockfestivalen i 1969 med den akustiske gitarlåten «Motherless Child», der han improviserte det kjende refrenget «Freedom... Freedom!».

## Liv og virke

Havens var fødd i Brooklyn som den eldste av ni. Han var av indiansk avstamming (Blackfoot) på farssida og stamma frå Britisk Vestindia på morssida. Som ung i Bedford-Stuyvesant byrja Havens laga utandørs doo-wop-grupper med venene sine og opptredde med McCrea Gospel Singers då han var 16.

Som tjueåring hadde Havens flytta frå Brooklyn til kunstnarområdet Greenwich Village. Han kom dit i beatniktida for å framføra poesi, laga portrett i eit par år og høyrde folkemusikk i klubbane. Etter ei tid byrja han spela gitar sjølv. 
 

Havens sine soloframsyningar blei kjende, også utanfor folkemusikkrinsen i Greenwich Village. Han gav ut to plater på Douglas Records før han fekk Bob Dylan sin manager, Albert Grossman, som manager og fekk platekontrakt med Verve Folkways (seinare Verve Forecast). Verve gav ut *[[Mixed Bag]]* seint i 1966.

I 1969 hadde Havens gjeve ut fem til album. To av desse var uautoriserte utgjveingar av Douglas Records (eller Douglas International):  *Electric Havens* (1968) og *Richie Havens Record* (1969).
*[[Something Else Again]]* (1968) blei Havens sitt første album på Billboard-lista, og gjorde at også *Mixed Bag* kom tilbake på salslistene.  

### Woodstock
Opptredenen til Havens på Woodstockfestivalen i 1969 var eit vendepunkt i karrieren hans som konsertmusikar. Havens vart ropt tilbake til scena for fleire ekstranummer. Etter at han ikkje lenger hadde fleire nye songar å spela, byrja han å improvisera ein song basert på den gamle spiritualen «Motherless Child» som vart til «Freedom». Den påfølgjande filmen om Woodstockfestivalen bidrog til at Haven sin fekk ein internasjonal karriere. Han opptredde òg ved Isle of Wight-festivalen same år, seint i august.

Då Havens døydde etterlét han tre born, fem barneborn og to oldeborn.

## Diskografi

### Studioalbum

### Konsertalbum

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Richie Havens|Richie Havens]]» frå ,  den 5. februar 2016.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Richie Havens|Richie Havens]]» frå ,  den 19. juni 2016.*  
 
; Referansar 

## Bakgrunnsstoff
* 
* Richie Havens på Internet Movie Database
Kari Svendsen

**Kari Svendsen** (), ofte omtalt som **«Banjo-Kari»**, er ein norsk artist, visesongar, gitarist og banjospelar. 

Kari Svendsen starta den musikalske karrieren sin i 1966. Ho vart først kjent som medlem av gruppa Christiania Fusel & Blaagress, men opptredde frå 1970-talet som soloartist og etter kvart i fleire revyar. Ho er kjent for å halda dei norske revyvisene i hevd, særleg dei av det munnrappe slaga. Ho går Arvid Nilssens snøggleik ein høg gong i versjonen sin av «Bare døtt på!», Finn Bøe og Bias Bernhoft si vise om ein trikkekonduktør. Ho fekk Gammleng-prisen i klassa *vise* i 1994. Gammleng-prisen fekk ho på ny i 2021. Ho spelte rolla som ein jovial vaktmester i ungdomsserien *Borgen skole* på NRK TV. 

Kari Svendsen var tidlegare gift med artisten Lillebjørn Nilsen. I 2011 vart ho tildelt St. Hallvard-medaljen for den eineståande posisjonen sin som visesongar i Oslo.

## Diskografi

### Soloalbum
* 1973: *På stengrunn*
* 1978: *Kari Svendsen (album)* (solo)
* 1982: *Solskinn og sang*
* 1991: *Kari går til filmen*
; singlar
* *Grannie / Nightingale* (1967), med The Young Norwegians
* *S.O.S. Filipstad* (1993)

### Gatesangerne
* *Gatesangerne* (1994)
* *Oslo-viser* (2000)

### Christiania Fusel & Blaagress
* *Mamma vi'kke ha/Det kjem nok betre tider* (1968)

### Andre deltakingar
* The Young Norwegians: *Things On Our Mind* (1967)
* Øystein Sunde: *1001 fnatt* (1970)
* Lillebjørn Nilsen: *Tilbake* (1971)
* Convivium: *Convivium* (1971)
* Diverse: *[[Viser i trengsel]]* (1972)
* Knutsen & Ludvigsen: *Brunost no igjæn?* (1972)
* Diverse: *Norsk på topp 3* (1974)
* Lillebjørn Nilsen: *...og Fia hadde sko* (1974)
* Lillebjørn Nilsen: *Byen med det store hjertet* (1976)
* Lillebjørn Nilsen: *Hei fara! Norske folkeviser* (1976)
* Vandrerne: *Vandrerne* (1979)
* Diverse: *Kvinnekulturfestivalen '79. Kalvøyakonserten* (1979)
* Trygve Hoff: *Fokti* (1980)
* Aage Samuelsen: *Hva kan vel jeg for det?* (1982)
* Brødrene Dal: *Spektralplate* (1982)
* Lillian Askeland & Ottar Johansen: *Rett fra hjertet* (1982)
* 3 Busserulls: *Oljefeber* (1983)
* Diverse: *Viser i vinden* (1984)
* Steinar Ofsdal: *Hat Trick* (1984)
* Diverse: *Viser i vinden: Nordens beste artister* (1987)
* Gustav Lorentzen: *1. klasse* (1992)
* Trygve Hoff: *Lån mæ no'n tima* (1993)
* Lillebjørn Nilsen: *Haba Haba* (1995)
* Dusty Cowshit: *Østenfor Soon, Western for Råde* (1996)
* Diverse: *Knut Gribb – En vals med "Den grønne redsel" – og 2 andre hørespill* (2003)
* Diverse: *En annen dans* (2004)
* Diverse: *Norsk visesang i 50 år* (2008)
* Åge Aleksandersen og Mikael Wiehe: *To Stemmer – 14 Akustiske Sanger & Konsertfilm* (2008)
* John Ivar Bye: *Intakt* (2009)
* Diverse: *Norske ballader* (2010)
* Revolver: *Milevis* (2013)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kari Svendsen|Kari Svendsen]]» frå ,  den 5. februar 2016. Artikkelen oppgav desse kjeldene:*  
** «Svendsen, Kari» i *Norsk pop- og rockleksikon*, 2005.
Lars Klevstrand

**Lars Klevstrand** () er ein norsk visesongar og komponist. Klevstrand er utdanna ved Noregs musikkhøgskule, og har vore ein viktig profil i norsk visemiljø sidan 1960-talet. Saman med Hege Tunaal og Ålesund Kammerensemble mottok han Spellemannprisen 1983 i klassa visesong for dobbelalbumet Hartvig Kirans viser – Historia om Ola Skutvik & Mariann. I 1987 fekk han Gammleng-prisen i klassa visa og i 1991 fekk han Prøysenprisen. Han har òg arbeidd mykje med kabaret og revy. Klevstrand har vore medlem av gruppene Ballade! og Gatesangerne.

## Utgjevingar
* 1968: *Vi skal ikkje sova*
* 1969: *Dobbeltportrett* – med Hege Tunaal
* 1972: *Til dere*
* 1973: *På stengrunn* – med Lillebjørn Nilsen, Steinar Ofsdal, Kari Svendsen, Jon Arne Corell med fleire
* 1974: *Twostep og blå ballader*
* 1975: *Live* (2lp)
* 1976: *Riv ned gjerdene* – med Guttorm Guttormsen
* 1977: *Ballade! På turné* – med Ballade!
* 1978: *Høysang* – med Guttorm Guttormsen kvintett
* 1979: *To i spann* – med Steinar Ofsdal
* 1981: *Frie hender*
* 1982: *Canto General* - med Arja Saijonmaa
* 1983: *Visions*
* 1983: *Ola Skutvik og Mariann*
* 1985: *Glassberget*
* 1987: *Her*
* 1989: *I fløyterens hjerte*
* 1991: *Så lenge hjärtat kan slå*
* 1995: *Å, dette hjartet*
* 1996: *Sang for vinden*
* 2001: *Vinternatt*
* 2001: *Himlajord*
* 2004: *Nomadesongar*
* 2006: *Sundslegen, herja og naken*
* 2019: *[[Albumet På gjensyn|På gjensyn - 17 nye sanger av Rudolf Nilsen]]* – med Jon Arne Corell, Kari Svendsen, Steinar Ofsdal, Carl Morten Iversen og Moddi

## Sjå òg
* Den norske visebølgja

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lars Klevstrand|Lars Klevstrand]]» frå ,  den 5. februar 2016.*  

## Bakgrunnsstoff
* Biografi i ''Norsk pop- og rockleksikon'' frå 2005
Bandet Veslefrikk

**Veslefrikk** var eit norsk folkrock-band som vart stifta under namnet Remmer & Tøying hausten 1977 og oppløyst i 1982.

## Medlemmar
* Per Vestaby &#x2013; Bass
* Hege Rimestad &#x2013; Fele
* Anne Grete Preus &#x2013; Vokal
* Turid Pedersen &#x2013; Vokal
* Frank B. Olsen &#x2013; Trommer
* Jarle Børresen &#x2013; Keyboard
* Helge Grøslie &#x2013; Keyboard
* Halldor Krogh &#x2013; Gitar
* Hilde Johannessen &#x2013; Gitar
* Terje Wiik (1977&#x2013;1978)
* Lars Helljesen - Gitar, vokal

## Diskografi
* *Veslefrikk* (1978, MAI)
* *1980* (1980, RCA)
* *Kameleon* (1981, Talent)
* *Live* (konsertalbum) (1982, Talent)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Veslefrikk (band)|Veslefrikk (band)]]» frå ,  den 5. februar 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Biografi på MIC
Troilltampen

**Troilltampen**, òg **Tråilltampen** eller **Trolltampen**, var ein vise- og amatørfestival som vart skipa i 1973 etter initiativ frå Jack Berntsen og første gong arrangert på Ulvsvågskaret i Hamarøy. Festivalen vert rekna som ein av dei eldste musikk- og kulturfestivalane i Nord-Noreg. Føremålet med arrangementet var at alle som ville skulla få opptre med musikken sin. 

Jack Berntsen har uttalt at «Troilltampen kom igang i begeistringsrusen etter sigeren over ja-folket i folkeavstemminga om norsk telslutning tel EEC. Dessutan ha vi på kjensla at rundt om va det mange som song, utan at dei kunn kom saman nokon plass. Det vist sæ at det va behov for å sammel kreftan.»

Troilltampen vart siste gong arrangert i 2008 etter å ha slite økonomisk blant anna på grunn av dei høge utgiftene for vakthold frå politiet.

## Arrangement
Troilltampen vart arrangert årleg i perioden mellom 1977 og 1987 med unntak av i 1980 då festivalen vart stoppa av Nordland vegkontor på grunn av trafikale tilhøve. Deretter vart festivalen arranger i perioden mellom 1996 og 2008 med unntak av åra 1998, 2000 og 2007.

## Kjelder

* NRK Nordland sitt fylkesleksikon: Troilltampen. 
* Nordnorsk Magasin frå 1983. *Troilltampen* av Lars Hansen Juvik.

## Referansar



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Troilltampen|Troilltampen]]» frå ,  den 5. februar 2016.*
VM i skiskyting 1982

**Verdsmeisterskapen i skiskyting 1982**, den 19. i rekka, vart avvikla i Minsk i Sovjetunionen i tida 10. – 14. februar 1982. Det var andre gongen verdsmeisterskapen vart arrangert i Minsk.

Meisterskapen omfatta to individuelle øvingar og ein stafett, alle for menn.

### 10 km



**Dato**: 13. februar 1982


### 20 km



**Dato**: 10. februar 1982


### 4 x 7,5 km



**Dato**: 14. februar 1982


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Biathlon-Weltmeisterschaften 1982|Biathlon-Weltmeisterschaften 1982]]» frå ,  den 6. februar 2016.*
VM i skiskyting 1974

**Verdsmeisterskapen i skiskyting 1974**, den 13. i rekka, vart avvikla i Minsk i Sovjetunionen i tida 27. februar - 1. mars 1974. Det var fyrste gongen verdsmeisterskapen vart arrangert i Minsk og i Sovjetunionen i det heile.

For fyrste gong omfatta meisterskapen tre øvingar. Omframt 20 km normalprogram med fire skytingar, samt ein stafett, kom frå då av ein såkalla sprint over 10 km med to skytingar inn i skiskytingsprogrammet. Alle øvingane i meisterskapen var for menn.

### 10 kilometer



Dato: 28. februar


### 20 km



Dato: 27. februar


### 4 x 7,5 km



Dato: 1. mars


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Biathlon-Weltmeisterschaften 1974|Biathlon-Weltmeisterschaften 1974]]» frå ,  den 6. februar 2016.*
Netthaletrogon

**Netthaletrogon** (*Trogon clathratus*) er ein fugl i trogonfamilien og finst i eit utbreiingsområde avgrensa til landa Costa Rica og Panama.

## Skildring
Denne relativt store trogonen er ca. 30 centimeter lang. Som dei fleste trogonar, syner arten sterkt kjønnsdimorfisme. Han skil seg frå alle andre trogonartar i utbreiingsområdet med sin lyse iris. Hannen har grøn overside, grønt hovud og øvre bryst. Andletet og strupeområdet er mørkt, vengene lys gråe. Heile undersida med undergump er raud. Oversida av halen er mørk blå, undersida mørk grå med smale, kvite tverrstriper. Nebbet er gult. Til samanlikning har hoa fjørdrakt i heilt mørk grått til olivenbrunt, men buken og undergumpen er raudfarga. Netthaletrogon liknar mykje oransjenebbtrogon som lever i tilgrensande område, men oransjenebbtrogon manglar tverrstriper på undersida av halen og dei har raudoransje augering.

Songen til netthaletrogonar består av ein serie av opp mot ca. 15 tonar som først aukar i snøggleik og styrke og deretter fell brått mot slutten. Songen er langt meir distinkt, kortare og mindre nasal enn hos oransjenebbtrogon.

Som trogonar flest sit netthaletrogonar mykje rolege. Dei lever av frukter, store insekt og jamvel små amfibium og reptil, lågt eller middels høgt i trekroner i våt skog. Utbreiingsområdet er på nordsida av den sentrale fjellkjeda gjennom Panama og Costa Rica,  mellom 90 og 1360 moh.

Populasjonen er ikkje estimert, er trudd å vere minkande, men arten er klassifisert som livskraftig.

## Kjelder

* Collar, N. (2016). *[http://www.hbw.com/node/55711 Lattice-tailed Trogon (Trogon clathratus)]* In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 6. februar 2016 
* Collar, N. (2016). *[http://www.hbw.com/node/55709 Slaty-tailed Trogon (Trogon massena)]* In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 6. februar 2016 
*BirdLife International (2016) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22682768 Trogon clathratus] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 6. februar 2016

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Fosfoglyserid

**Fosfoglyserid** eller **glyserofosfolipid** er glyserolbaserte  fosfolipid. Fosfoglyserid er viktige i biologiske membranar.

## Kjelder
*
Fosfolipid

**Fosfolipid** er lipid danna frå éi eller fleire feittsyrer, eit molekyl feittsyrene er feste til (gjerne glyserol) og eit fosfat knytt til eit alkohol. Fosfolipid er viktige og talrike i sellemembranar.

## Kjelder
*
Kenning

**Kenning** er ein to- eller fleirledda omskrivingsteknikk kjend frå norrøn versekunst, der eit substantiv blir byta ut med eit anna som minner om det ein tenkjer på. Til dømes kan ein person bli skildra ut frå ei handling, ved å kalle ein konge for «hærfylkaren». Omskrivinga kan også ta utgangspunkt i ein form for likskap, til dømes ved å omtale sjøen som «skipets veg». I mange høve blir ein kenning konstruert på denne måten, ved at eit substantiv blir byta ut med eit som liknar. Eit døme kan vere å nytte substantivet «hest» i staden for «båt». Denne omskrivinga blir så gjort tydeleg gjennom å skape eit nytt substantiv i genitiv: «Havets hest».

Kenningar finst i all dikting (eit døme er kenningen «ørkenens skip» som ei omskriving av kamel), men har ein særleg framskoten plass i den norrøne diktinga, og då spesielt i skaldekvad. Nemninga kenning kjem av uttrykket «kjenne til», og peikar på at båe substantiva i kenningen må til for at lesaren eller tilhøyraren skal skjøne kenningen. Dersom kenningen har opptil tre, fire eller fem ledd, er han stundom meint å vere ei gåte. Nemninga kenning er også kjend frå anglosaksisk og gamalgermansk poesi.

## Kjelder
*
*Kenning. (1997). I Lothe, J., Refsum, C., & Solberg, U. *Litteraturvitenskapelig leksikon* (s. 122). Oslo: Kunnskapsforlaget. ISBN 825-73-06-37-1
VM i skiskyting 1981

**Verdsmeisterskapen i skiskyting 1981**, den 19. i rekka, vart avvikla frå 12. til 15. mars 1991 i Lahti i Finland. Det var fyrste gongen Lahti var arrangørstad for eit skiskytings-VM.

Meisterskapen omfatta to individuelle øvingar og ein stafett, alle for menn.

## Menn
### 10 km



Dato: 14. mars

### 20 km



Dato: 12. mars

### 4 x 7,5 km



Dato: 15. mars

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Biathlon-Weltmeisterschaften 1981|Biathlon-Weltmeisterschaften 1981]]» frå ,  den 6. februar 2016.*
Yvon Mougel

**Yvon Mougel** () er ein fransk tidlegare skiskyttar frå Cornimont i regionen Lorraine som deltok internasjonalt frå 1976 til -84, og vann VM-bronse i 10 km sprint i 1981.

Mougel vart nummer seks i 20 km normalprogram under Vinter-OL 1980 i Lake Placid. Høgdepunktet som skiskyttar oppnådde han då VM i skiskyting 1981 fann stad i Lahti. På 10 km sprint gjekk han inn til bronsemedalje, bakom gullvinnar Frank Ullrich og finske Erkki Antila. Under dei olympiske leikane 1984 i Sarajevo kom han i mål til fjerdeplass på 20 km og vart sjettemann på 10 km.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Yvon Mougel|Yvon Mougel]]» frå ,  den 6. februar 2016.*
Glykolipid

**Glykolipid** er lipid som har karbohydrat feste til seg. Dei finst mange stader i dyr og menneske, mellom anna i nervevev og plasmamembranar i seller.

## Kjelder
*
Skatefamilien

**Skatefamilien** er ein fiskefamilie av avflata bruskfiskar . 

## Skater i Noreg
I norske farvatn lever det sju skateartar. Desse er:

* Piggskate, *Raja clavata*
* Kloskate, *Amblyraja radiata*
* Kvitskate, *Rajella lintea*
* Rundskate, *Rajella fyllae*
* Storskate, *Dipturus batis*
* Spisskate, *Dipterus oxyrinchus*
* Nebbskate, *Leucoraja fullonica*

## Kjelder

*Skatefamilien  , artsdatabanken.no
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Skatefamilien|Skatefamilien]]» frå ,  den 6. februar 2016.*

## Bakgrunnsstoff
Luftrøyr

**Luftrøyret** (dessutan kjend som **trachea** og **trakea**) er eit røyr som går frå strupehovudet rett nedover halsen mot lungene. Det kløyver seg ved den nedre enden av brystbeinshandtaket til dei to hovudbronkiane, som vidare kløyver seg i tynnare greiner og endar som bronkiolar før lungeblærene byrjar.

Hjå vaksne er luftrøyret kring 10–12 centimeter langt med ein diameter på 10–15 millimeter. Det er eit elastisk bindevevsrøyr spent ut av hesteskoforma bruskbøylar med opningane attover mot matrøyret. På innsida er luftøryret dekt av slimhud med flimmerhår. Glatt muskulatur regulerer vidda av luftrøyret slik at matrøyret får plass til å vida seg ut under svelging.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Maksim Maksimov

**Maksim Gennadjevitsj Maksimov** () er ein russisk tidlegare skiskyttar frå Izjevsk i Udmurtia.

Maksimov høyrde til mellom dei fremste russiske skiskyttarane i åra 2008-11. Berre nokre få gongar hevda han seg i toppen internasjonalt, men då til gjengjeld i viktige tevlingar. Under VM i skiskyting 2008 i Östersund overraska han stort då han med prikkfri skyting tok bronsemedaljen på 20 km, bakom verdsmeister Emil Hegle Svendsen og Ole Einar Bjørndalen. Også i fellesstarten tre dagar seinare trefte han dei 20 blinkane, men måtte nøye seg med fjerdeplassen.

Tre år seinare vann Maksimov sølvmedaljen på 20 km under VM i skiskyting 2011 i Khanty-Mansijsk. 20 treff heldt til å slå alle, unnateke norske Tarjei Bø. Seinare i meisterskapen gjekk han tredje etappe for sølvlaget til Russland i 4 x 7,5 km stafett, dei andre på laget var Anton Sjipulin, Jevgenij Ustjugov og Ivan Tsjerezov.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Maxim Gennadjewitsch Maximow|Maxim Gennadjewitsch Maximow]]» frå ,  den 7. februar 2016.*
Gulhovudsilkefugl

**Gulhovudsilkefugl** (*Ptilogonys caudatus*) er ein fugl i silkefuglfamilien som lever i fjella i Costa Rica og vestlege Panama, vanlegvis frå 1850 moh. opp til tregrensa.

## Skildring
Dette er ein trastestor sporvefugl som veg ca. 37 gram. Gulhovudsilkefuglen har slektskap til sidensvansar, og har mjuk, silkeaktig fjørdrakt slik som den gruppa.

Hannar av gulhovudsilkefuglar er 24&nbsp;cm lange og har ei bleik grå panne. Resten av hovudet med fjørtopp, nakke, hals og nedre buk er gule. Oversida, nedre bryst og øvre buk er blågrå, og vengfjørene og den lange, spisse halen er svart. Dei ytre halefjørene er flekka med kvitt.
Hoa er 21&nbsp;cm lang og generelt mattare enn hannen, med ei mørkare grå panne, olivenfarga kropp og ein kortare, mindre iaugefallande svart hale. Ungfuglar er lik dei vaksne, men dei sentrale halefjørene er kortare og dei kvite flekkene på dei ytre halefjørene er meir utydelege.
Denne arten beitar i små flokkar når han ikkje hekkar, fangar  insekt eller tar små frukter, spesielt misteltein. Gulhovudsilkefuglar kviler ofte synlege på høge utsette kvistar.
Songen frå gulhovudsilkefuglar er eit gjentatt tji-tjip.

Tilhaldsstadar for denne fuglen er fjellskog, der hekkande par bygger eit fint koppforma reir,  2-18 meter over bakken i eit tre. Nokon gonger hekkar dei i lause koloniar på 2 til 5 par. Hoa legg to brune og lilla-flekte grå egg, som blir ruga av hoa i 16-17 dagar. Ungane blir flygedyktige etter 24 til 25 dagar etter klekking, og blir mata av begge foreldra.

Denne arten er vert til den bitande lusa *Brueelia ptilogonis*.

Populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere minkande. Arten er klassifisert som livskraftig.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Long-tailed Silky-flycatcher|Long-tailed Silky-flycatcher]]» frå ,  den 7. februar 2016.*  
  

* Chu, M. (2016).  *[http://www.hbw.com/node/58080 Long-tailed Silky-flycatcher (Ptilogonys caudatus)]* In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2016). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 7. februar 2016 
*BirdLife International (2016) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22708136 Ptilogonys caudatus] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 7. februar 2016

;Referansar

## Bakgrunnsstoff