open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Christmas Time (Don't Let the Bells End)

«**Christmas Time (Don't Let the Bells End)**» er ein song gjeven ut av det britiske hardrockbandet The Darkness. Singelen kom ut 15. desember 2003 for å konkurrere om toppen av den britiske singellista over julehelga. Han nådde til slutt andreplassen på lista. Songen kom seinare ut på «Christmas edition» av debutalbumet deira, *[[Permission to Land]]*, som kom ut i somme område av Europa 22. desember 2003.

## Bakgrunn
Songen har ein uvanleg struktur for ein julesong. Songen nemner dei vanlege tinga som julehøgdtida, julenissen og bjøller, levert i falsetten som er varemerket til Justin Hawkins. Eit skulekor syng korvokal på songen, og deltok òg i musikkvideoen. Dei kom frå Haberdashers' Aske's Hatcham College i New Cross i London, der mora til Justin og Dan gjekk ein gong. 

Songen klarte ikkje å nå toppen av den britiske singellista i juleveka og hamna bak dei relativt ukjende Gary Jules og Michael Andrews med ein coverversjon av Tears for Fears-songen «Mad World». 

## Innhald
* **CD-singel**
# «Christmas Time (Don't Let the Bells End)» – 3:39
# «I Love You 5 Times» – 3:42

* **Digital nedlasting**
# «Christmas Time (Don't Let the Bells End)» – 3:39

* **Tysk CD-singel**
# «Christmas Time (Don't Let the Bells End)» – 3:39
# «I Love You 5 Times» – 3:42
# «I Believe in a Thing Called Love» (live at Knebworth) – 4:43
# «Christmas Time (Don't Let the Bells End)» (music video) – 3:45

* **Svensk CD-singel**
# «Christmas Time (Don't Let the Bells End)» – 3:39
# «I Believe in a Thing Called Love» (single version) – 3:37

* **DVD-singel**
# «Christmas Time (Don't Let the Bells End)» (audio) – 3:39
# «I Believe in a Thing Called Love» (live at Knebworth – audio) – 4:43
# «Christmas Time (Don't Let the Bells End)» (music video) – 3:45

* **7-tommar vinyl**
# «Christmas Time (Don't Let the Bells End)» – 3:39
# «I Love You 5 Times» – 3:42

## Salslister

### Vekeslister

### Årslister

## Salstrofé

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Christmas Time (Don&#39;t Let the Bells End)|Christmas Time (Don&#39;t Let the Bells End)]]» frå ,  den 9. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Justin Hawkins

**Justin David Hawkins** () er ein engelsk musikar, songar, låtskrivar og YouTube-personlegdom, mest kjend som frontmann og sologitarist i The Darkness. Han var særleg inspirert av rockeband frå 1970- og 1980-åra (særskild Queen, Aerosmith, Def Leppard og AC/DC), Hawkins er kjend for falsetten sin og den fargerike scenepersonlegdomen. Han var òg songar og gitarist i bandet Hot Leg, skipa i 2008. Falsetten hans er blitt skildra som operaaktig og særskild samanlikna med Queen-vokalisten Freddie Mercury.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Justin Hawkins|Justin Hawkins]]» frå ,  den 9. mai 2022.* 

## Bakgrunnsstoff
* Justin Hawkins Rides Again, YouTube-kanal
* Offisiell nettstad for ''British Whale''
Frankie Poullain

**Francis Gilles Poullain-Patterson** (), betre kjend som **Frankie Poullain**, er bassist for rockebandet The Darkness, og var det einaste originale medlemmet i bandet som ikkje var frå Lowestoft-området.

Poullain slutta i bandet 23. mai 2005 på grunn av «musikalske skilnader». Han vart erstatta av Richie Edwards, ein tidlegare gitarteknikar for bandet. 

Då The Darkness kom saman att i 2011 var det med alle dei fire originale medlemmane, inkludert Poullain. 

Han er stebroren til komikaren Phil Kay.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Frankie Poullain|Frankie Poullain]]» frå ,  den 9. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Marjut Aikio

**Marjut Aikio** er ein finsk forskar og forfattar og professor emerita ved Universitetet i Tromsø.

Ho studerte ved Helsingfors universitet, og tok doktorgraden ved Oulu universitet i 1988. Ho disputerte på avhandlinga *Saamelaiset kielenvaihdon kierteessä. Kielisosiologinen tutkimus viiden saamelaiskylän kielenvaihdosta 1910–1980*, ein studie av samiske språktilhøve i Vuotso i tidsrommet 1910–1980.

Aikio blei professor i finsk ved Universitetet i Tromsø i 1988. Ho har også vore seniorforskar ved Samisk institutt i Kautokeino og dosent ved Oulu universitet og Laplands universitet i Rovaniemi innan samisk kulturforskning.

Ho har gjeve ut rundt 70 vitskaplege artiklar, der halvparten er på finsk og resten på andre språk. Dei tek hovudsakleg for seg samisk kultur eller samiske språktilhøve.

## Bøker
* *Kirjeitä Saamenmaasta* ('Brev fra Sameland', 2003)
* *Särestö - taiteilijakoti* ('ein kunstnarheim, 2005), kunstnarbiografi i samarbeid med sonen Matti Aikio, som illustrerte boka

## Kjelder
Studenteksamen

**Studenteksamen** er ein eksamen ein tek ved slutten av ei vidaregåande utdanning og som gjev ein løyve til å studera ved universitet. Opphavleg tok ein slike eksamenar ved universitetet ein ønskte å studera ved, sidan blei han gjerne flytta til den vidaregåande utdanningsinstitusjonen ein gjekk ut frå, som gymnas.

Examen artium var ein slik eksamen i Noreg. Han er blitt erstatta av generell studiekompetanse. I Sverige hadde ein *studentexamen*, eller tidlegare *mogenhetsexamen*, fram til 1968.

Bestått studenteksamen eller liknande er knytt til markeringar av ulike slag, som russefeiring og bruk av studentlue.

## Namn i ulike land og utdanningssystem
**Studentexamen* (finsk*ylioppilastutkinto*), «studenten» (Finland)
**Studentereksamen* (Danmark)
**Abitur, «Abi»* (Tyskland)
**Baccalauréat, «le bac»* (Frankrike)
**A-level, Advanced Level* (Storbritannia utanom Skottland)
**Final exam* (International Baccalaureate)
**Advanced Higher Grade* (Skottland)
**Leaving Certificate* (Irland)
**High school graduation* (USA)
**Matura* (i Albania, Sør-Tyrol i Italia, Liechtenstein, Polen, tyskspråkiga Sveits, Austerrike, Kroatia og fleire andre europeiske land)
**La Maturità* (Italia, italienskspråklege Sveits)
**La Maturité, «La Matu»* (franskspråklege Sveits)
**Maturita* (Tsjekkia)
*(Centraal Schriftelijk) Eindexamen Nederland
**Érettsegi* (Ungarn)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Studentexamen|Studentexamen]]» frå ,  den 10. mai 2022.*
Ed Graham

**Edwin James Graham** () er ein engelsk musikar, mest kjend som den originale trommeslagaren i rockebandet  The Darkness, og sidan i avleggjaren Stone Gods fronta av gitaristen songaren Richie Edwards.

Graham spelte på tre studioalbum med The Darkness: *[[Permission to Land]]*, *[[One Way Ticket to Hell... and Back]]* og *[[Hot Cakes]]*. I 2006 vart The Darkness oppløyst då Justin Hawkins slutta. Graham og Dan Hawkins skipa då Stone Gods, og henta inn Toby Macfarlaine og Richie Edwards. Graham slutta i dette bandet i 2008 på grunn av helsetrøbbel. 

Sidan skipa han bandet Karaoke for Beginners med den tidlegare Silverfish-gitaristen Andrew «Fuzz» Duprey.

I 2011 vart The Darkness samla att. I oktober 2014 vart det annonsert at bandet ikkje lenger var nøgde med trommeslagaren Ed Graham og han fekk sparken. 

I 2015 skipa Graham eit anna band med songaren Angus Duprey, bror til Fuzz Duprey. Bandet heitte Puppets to the Supreme Commander.

I 2017 spelte Graham trommer for eingangsbandet The Venus Reaction. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ed Graham|Ed Graham]]» frå ,  den 9. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Dan Hawkins

**Daniel Francis Hawkins** () er ein engelsk rockegitarist, mest kjend som gitarist og korsongar i det britiske rockebandet The Darkness. Bandet er fronta av den eldre broren hans, Justin Hawkins, og fekk stor suksess mellom 2002 og 2006. Han har òg spelt gitar for Stone Gods. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dan Hawkins|Dan Hawkins]]» frå ,  den 9. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Samisk kunstnerråd

**Samisk kunstnerråd** (nordsamisk *Sámi dáiddaráđđi* forkortet: SDR)  er eit felles administrativt sekretariat for dei fem samiske kunstnarorganisasjonane *Juoigiid Searvi*, Samisk kunstnerforbund (*Sámi Dáiddačehpiid Searvi/Sámi Artists Union*, forkorta SDS), Samisk Forfatterforening (*[[Sámi Girječálliid Searvi]]*), Samiske Komponister (*Sámi Komponisttat*) og *Sámi Teáhter Searvi (STS)*. Rådet har eigen administrasjon som ligg i Karasjok.

Rådet forvaltar og utfører sekretariatsfunksjonar for Samiske Kunstneres og Forfatteres Vederlagsfond, Sametingets kunstnerstipend, Kunstfondet (*Dáiddafoanda*) og John Savio Stipend.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Samisk kunstnerråd|Samisk kunstnerråd]]» frå ,  den 11. mai 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
* Samisk kunstnerråd / Sámi dáiddaráđđi (arkivert nettside)
Samisk kunstnerforbund

**Samisk kunstnerforbund** (nordsamisk *Sámi dáiddačehpiid searvi*, SDS) er eit norsk forbund stifta i 1979. Det har som føremål å vera ein fageig organisasjon for samiske biletkunstnarar, kunsthandverkarar og kunstnariske fotografar frå heile det samiske området, og å ivareta dei faglege, økonomiske, sosiale og ideelle interessene til medlemmene sine. SDS er også medlem av Samisk kunstnerråd.

SDS blei opprettet av initiativtakarane bak den såkalla Masi-gruppa eller Samisk kunstnergruppe og den samiske kunstnaren Nils Aslak Valkeapää.

Sidan 1989 har SDS hatt forhandlingsrett med den norske staten og forvaltar gjennom Samiske Kunstneres og Forfatteres Vederlagsfond (SKFV) andelen av stipendmiddel som resultat av forhandlingane som visingsvederlag, bibliotekvederlag og kopieringsvederlag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Samisk kunstnerforbund|Samisk kunstnerforbund]]» frå ,  den 11. mai 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Pedro Pablo Pichardo

**Pedro Pablo Pichardo** () er ein kubansk-portugisisk tresteghoppar frå Santiago de Cuba som vart olympisk meister i øvinga under dei olympiske leikane i Tokyo i 2021. Året etter vart han verdsmeister i øvinga i Eugene i Oregon og europameister i München. I 2025 vann han VM-gull for andre gong. Pichardo sin personlege rekord er på 18,08 meter, oppnådd i 2015.

## Aktiv
Pichardo hoppa over 17 meter fyrste gongen då han landa på 17,16 meter i eit stemne i Havanna i februar 2013. Fire månader seinare presterte han årsbeste i verda då han same staden nådde 17,69 meter. Under VM-finalen i Moskva august 2013 kom han på andreplass med 17,68 meter, sjanselaus mot franske Teddy Tamgho som hadde sin aller beste dag i tresteg-gropa.

8. mai 2015 i Havanna sletta Picardo den kubanske rekorden til Yoelbi Quesada i tresteg, med 17,94 meter lengde han landsrekorden med 9 cm. Vel ei veke seinare, den 18. mai i Doha flytta han rekorden til 18,08 meter og plasserte seg på tredjeplass på verdsstatistikken i tresteghopp. I verdsmeisterskapen i Beijing vann han ein ny sølvmedalje, grundig slått av Christian Taylor som med sine 18,21 meter presterte livsbeste.

I april 2017 forlet Pichardo det kubanske friidrettslandslaget i Stuttgart og søkte om portugisisk statsborgarskap. Frå august 2019 kunne han tevle internasjonalt for Portugal, enda så på fjerdeplass i Doha-VM. I OL-finalen i Tokyo sommaren 2021 sette han portugisisk rekord med eit hopp på 17,98 meter og vann ein suveren gullmedalje.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2013 i Moskva: Sølvmedalje – 17,68 m, bakom Teddy Tamgho (18,04 m)
*VM 2015 i Beijing: Sølvmedalje – 17,73 m, bakom Christian Taylor (18,21 m)
*VM 2019 i Doha: Nr 4 – 17,62 m
*OL i 2021 i Tokyo: Gullmedalje – 17,98 m, framom Zhu Yaming (17,57 m)
*VM 2022 i Eugene: Gullmedalje – 17,95 m, framom Hugues Zango (17,55 m)
*EM 2022 i München: Gullmedalje – 17,50 m, framom Andrea Dallavalle (17,04 m)
*EM 2024 i Roma: Sølvmedalje – 18,04 m, bakom Jordan Díaz (18,18 m)
*OL 2024 i Paris: Sølvmedalje – 17,84 m, bakom Jordan Díaz (17,86 m)
*VM 2025 i Tokyo: Gullmedalje – 17,91 m, framom Andrea Dallavalle (17,64 m)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pedro Pichardo|Pedro Pichardo]]» frå ,  den 11. mai 2022.*  

*
Samisk museumslag

**Samisk Museumslag** (nordsamisk Sámi Museasearvi) er ein organisasjon for samiske museum og andre museum med samiske samlingar i Noreg. Laget blei oppretta den 16. november 1989 ved eit møte i Tana, og kom etter ein inaktiv periode i fast drift etter det nasjonale museumsmøtet i Kirkenes 1995. 

Laget var fyrst ein sjølvstendig organisasjon, men gjekk frå 1. januar 2007 inn som ein seksjon i Norges Museumsforbund. 

## Medlemmer
I 2011 hadde laget desse medlemmene (nokre av desse er seinare blitt slått saman til større einingar): 
*Verdensarvsenter for bergkunst - Alta Museum 
* Árran – julevsáme guovdásj /lulesamisk senter
* Deaunu Musea /Tana Museum
* Fylkeskonservatoren i Finnmark
* Helgeland Museum
* Kulturhistorisk museum Universitetet i Oslo
* Midt-Troms Museum
* Museum Nord
* Nord-Troms Museum
* Norsk Folkemuseum
* RiddoDuottarMuseat
* Rørosmuseet
* Samtidsmuseet for nordlige folk
* Saemien Sijte, sørsamisk museum og kultursenter
* Saviomuseet
* Stabbursnes Naturhus og Museum
* Sør-Varanger museum
* Tromsø Museum
* Várjjat Sámi Musea / Varanger Samiske Museum 
* Äʹvv skoltesamisk museum

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Samisk museumslag|Samisk museumslag]]» frå ,  den 11. mai 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
* 
* Samiske museer i St.meld. nr. 49 (2008-2009) *Framtidas museum*
Friidrettslandskampen Noreg–Sverige 1971/Menn

**Friidrettslandskampen Noreg–Sverige 1971 for menn** vart avvikla på Bislett stadion i Oslo tysdag 29. og onsdag 30. juni 1971. Sverige vann landskampen med 114 poeng mot Noregs 96. Begge landa deltok med tre utøvarar i kvar av enkeltøvingane, berre dei to beste frå landa talde med i poengstriden.

Per Halle sette norsk rekord på 10&nbsp;000 meter med 28.36,4. Det vart høgdepunktet vart likevel Sverre Sørnes sitt løp i 3&nbsp;000 meter hinder, med tida 8.26,4 forbetra han den norske rekorden med 5 sekund, og var berre 2,4 sekund bakom verdsrekorden i mål.

## Tysdag 29. juni
### 100 meter




### 400 m




### 1500 m




### 10&nbsp;000 m




### 110 meter hekk




### Høgdehopp




### Lengdehopp




### Kulestøyt




### Sleggjekast




### 4 × 100 m stafett




## Onsdag 30. juni
### 200 meter




### 800 m




### 5&nbsp;000 m




### 400 m hekk




### 3&nbsp;000 m hinder




### Stavhopp




### Tresteghopp




### Diskoskast




### Spjutkast




### 4 × 400 m stafett




## Kjelder
*’’Friidrott 72’’. Helsingborg 1972.
One Way Ticket to Hell... and Back

***One Way Ticket to Hell... and Back*** er det andre studioalbumet til det britiske rockebandet The Darkness. Det kom ut 28. november 2005 på Atlantic Records, og nådde 11. plassen på UK Album Chart. Det selde til platinaplate i Storbritannia. Det vart gjeve ut tre singlar frå albumet, og den første av desse, «One Way Ticket», nådde åttandeplassen på UK Singles Chart, og det same gjorde den andre singelen «Is It Just Me?».

## Bakgrunn

Albumet vart produsert av Roy Thomas Baker, mest kjend for arbeidet sitt med Queen, ei stor inspirasjonskjelde for The Darkness. Bassisten Frankie Poullain slutta i bandet tidleg under produksjonen av albumet, og det meste av bassen på albumet er spelt av Dan Hawkins. Poullain har sagt at «Hazel Eyes» er favorittsporet hans på plata og sa *«Eg utfordrar ein kvar etter eit par drinkar til å høyra på «Hazel Eyes» stå opp og IKKJE få [[Michael Flatley]]-ar.»* Poullain var allereie kjent med seks av dei ti songane på albumet, og spelte «Hazel Eyes» , «Dinner Lady Arms», «Seemed Like a Good Idea at the Time» og «English Country Garden» på turné med bandet før han drog. Han skreiv òg fire av spora på albumet. Arbeidstittelen for albumet var *The Painstaking*.

## Mottaking
Albumet fekk blanda mottaking. Magasinet *Q* meinte det var det 22. beste albumet i 2005. Men Planet Sound skreiv at det var «den dyraste penisvitsen i verda», med tanke på den dyre forseinkinga av albumet og det hypermaskuline temaet som går gjennom det heile. I eit intervju med *The Sun*, sa Dan Hawkins at det kosta éin million britiske punkd å lage. 

## Innhald

## Andre spor
* «Wanker» (B-side til *[[One Way Ticket av The Darkness|One Way Ticket]]*) (J. Hawkins/D. Hawkins) – 3:07
* «Grief Hammer» (B-side til *One Way Ticket*) (J. Hawkins/D. Hawkins) – 3:12
* «Shake (Like a Lettuce Leaf)» (B-side til *[[Is It Just Me?]]*) (J. Hawkins/D. Hawkins) – 3:18
* «Shit Ghost» (B-side til *Is It Just Me?*) (J. Hawkins/D. Hawkins) – 3:10

## Medverkande
*Justin Hawkins – solo- og korvokal; solo- og rytmegitar; piano; Hammondorgel; Mini-moog; synth; sitar
*Dan Hawkins – rytme- og sologitar; bassgitar; røyrbjøller; marsjtrommer; tamburin; trinalge; korvokal
*Ed Graham – trommer
*Richie Edwards – bassgitarar; korvokal (turnémedlem)

### Andre medverkande
*Freddy Gomez – panfløyte på «One Way Ticket»
*Stuart Cassells – sekkepipe på «Hazel Eyes»

## Salslister

## Salstrofé

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:One Way Ticket to Hell... and Back|One Way Ticket to Hell... and Back]]» frå ,  den 11. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
One Way Ticket av The Darkness

«**One Way Ticket**» er ein song av det britiske rockebandet The Darkness og den første singelen frå det andre studioalbumet *[[One Way Ticket to Hell... And Back]]*. Han nådde åttandeplassen på UK Singles Chart. Tekstane handlar eksplisitt om kokainmisbruk. Songen referer ofte til å bruke og vere påverka av kokain, ei av årsakene til at Justin Hawkins vart lagt inn til rehabilitering.

Songen opnar med ein panfløytesolo, så lyden av nokon som sniffar kokain, før opningsriffet byrjar. 

## Innhald
* **CD-singel**
# «One Way Ticket» (Explicit Album Edit) - 3:42
# «	Wanker» - 3:07

* **Digital singel 1**
# «One Way Ticket» (Explicit Album Edit) - 3:42
# «Grief Hammer» - 3:12

* **Digital singel 2**
# «One Way Ticket» (Explicit Album Edit) - 3:42
# «Wanker» - 3:07

* **Digital nedlasting 1**
# «One Way Ticket» (Full Explicit Version) - 3:41

* **Digital nedlasting 2**
# «One Way Ticket» (Radio Edit) - 3:29

* **Digital nedlasting 3**
# «One Way Ticket» (Clean Album Edit) - 3:38

* **Tysk CD-singel**
# «One Way Ticket» (Explicit Album Edit) - 3:42
# «Wanker» - 3:07
# «Grief Hammer» - 3:12
# «One Way Ticket» (Music Video) - 3:45

* **DVD-singel**
# «One Way Ticket» (Music Video) - 3:45
# «One Way Ticket» (Making of the Video) - 2:00
# «One Way Ticket» (Explicit Album Edit) - 3:42
# «Grief Hammer» - 3:12

* **7-tommar vinyl 1**
# «One Way Ticket» (Explicit Album Edit) - 3:42
# «Grief Hammer» - 3:12

* **7-tommar vinyl 2**
# «One Way Ticket» (Explicit Album Edit) - 3:42
# «Wanker» - 3:07

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:One Way Ticket (The Darkness song)|One Way Ticket (The Darkness song)]]» frå ,  den 11. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Is It Just Me?

«**Is It Just Me?**» er ein song av det britiske rockebandet The Darkness, gjeven ut som den andre singelen frå det andre studioalbumet deira, *[[One Way Ticket to Hell... And Back]]* (2005). Singelen kom ut 20. februar 2006 og var den femte singelen deira på rad som nådde topp 10 i Storbritannia, og nådde åttandeplassen på UK Singles Chart. Han nådde òg 36. plassen i Irland og 39. plassen i Australia. Musikkvideoen er ein parodi av ein reklame for Cadbury Flake, som var populære på denne tida. 

## Innhald
* **CD-singel**
# «Is It Just Me?» – 3:05
# «Shake (Like a Lettuce Leaf)» – 3:19

* **7-tommar vinyl**
# «Is It Just Me?» – 3:15
# «Shit Ghost» – 2:48

* **Australsk CD-singel**
# «Is It Just Me?» – 3:15 
# «Shit Ghost» – 2:48
# «Shake (Like a Lettuce Leaf)» – 3:19
# «Is It Just Me?» (music video) – 3:15

* **DVD-singel**
# «Is It Just Me?» (music video) – 3:15
# «Is It Just Me?» (making of the video) – 2:00
# «Is It Just Me?» (audio) – 3:05
# «Shit Ghost» – 2:48

* **Digital nedlasting**
# «Is It Just Me?» – 3:05

* **Digital singel**
# «Is It Just Me?» – 3:05
# «Shake (Like a Lettuce Leaf)» – 3:19

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Is It Just Me?|Is It Just Me?]]» frå ,  den 11. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Richie Edwards

**Richie Edwards** () er ein engelsk musikar. Han er tidlegare bassist i det britiske hardrockbandet The Darkness og gitarist og songar i etterfølgjaren Stone Gods. Han erstatta den originale bassisten i bandet, Frankie Poullain,  frå 13. juni 2005. Då The Darkness vart oppløyst etter at Justin Hawkins slutta, byta Edwards til solovokal medan Toby McFarlaine tok over på bass. Med dei originale Darkness-medlemmane Ed Graham og Dan Hawkins skipa han The Stone Gods.

Før han vart med i The Darkness, arbeidde Edwards i nesten to år som gitarteknikar for bandet. Han var òg medlem av bandet Onion Trump.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Richie Edwards|Richie Edwards]]» frå ,  den 11. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad for The Darkness
Everybody Have a Good Time

«**Everybody Have A Good Time**» er ein song av det britiske rockebandet The Darkness, gjeven ut som singel frå det tredje studioalbumet deira *[[Hot Cakes]]* i juni 2012.

*[[Loudwire]]* skreiv at songen «leverer ein retro, rockande hyme med eit allsongvennleg refreng og akkurat nok gitarsoloar.» *[[magasinet Spin|Spin]]* kalla songen «svimlande glam-rock-eksplosjon, fullstendig Thin Lizzy-bombastisk og T.Rex-boogie.» *[[NME]]* sa at songen «har den 70-tals rockestilen som var varemerket deira, og eit freng som minner sterkt om Queen.» Trass i god kritikk selde singelen dårleg og han gjekk ikkje inn på salslistene noko stad. Det var den første singelen deira til då som ikkje gjekk inn på britisk topp-40. 

## Innhald
* **Digital nedlasting**
# «Everybody Have a Good Time» - 4:47

* **CD-singel**
# «Everybody Have a Good Time» - 4:47
# «Everybody Have a Good Time» (Radio Edit) - 3:45

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Everybody Have a Good Time|Everybody Have a Good Time]]» frå ,  den 11. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Nothing's Gonna Stop Us

«**Nothing's Gonna Stop Us**» er ein song av det britiske rockebandet, The Darkness, gjeve ut som ein singel frå det tredje studioalbumet deira, *[[Hot Cakes]]*, i februar 2012.

## Bakgrunn
«Nothing's Gonna Stop Us» var den første nye singelen deira sidan dei vart oppløyst i 2006. Songen vart spelt inn med den originale besetninga av bandet. Sporet var tilgjengeleg via digital nedlasting på heimesida til bandet den 1. februar 2012. Det er ein av fem nye songar gruppa spelte på turneen sin i 2011 og 2012. Songen vart miksa av Chris «Frenchie» Smith for Worldsend America Inc, assistert av Jason Buntz

## Innhald
* **Digital nedlasting**
# «Nothing's Gonna Stop Us» – 2:28

* **Promo CD-singel #1**
# «Nothing's Gonna Stop Us» (Frenchie 2011 Mix) – 2:26

* **Promo CD-singel #2**
# «Nothing's Gonna Stop Us» – 2:28
# «Nothing's Gonna Stop Us» (Instrumental) – 2:28

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nothing&#39;s Gonna Stop Us|Nothing&#39;s Gonna Stop Us]]» frå ,  den 11. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
NM i symjing 2000

**Noregsmeisterskapen i symjing 2000** vart avvikla i Namsos i Nord-Trøndelag dagane frå 13. til 16. juli 2000. Meisterskapen omfatta 32 individuelle tevlingar og 6 stafettar, likt fordelt på menn og kvinner. 

Børge Mørk frå Tromsø Svømmeklubb vart tildelt kongepokal for sin 200 meter bryst, medan Terrie Miller fekk kongepokal for prestasjonen i 100 meter bryst. 

## Menn
### 50 meter fri





### 100 meter fri





### 200 m fri





### 400 m fri





### 1500 m fri





### 50 meter rygg





### 100 m rygg





### 200 m rygg





### 50 meter bryst





### 100 m bryst





### 200 m bryst





### 50 meter butterfly





### 100 m butterfly





### 200 m butterfly





### 200 meter medley





### 400 m medley





## Kvinner
### 50 meter fri





### 100 meter fri





### 200 m fri





### 400 m fri





### 800 m fri





### 50 meter rygg





### 100 m rygg





### 200 m rygg





### 50 meter bryst





### 100 m bryst





### 200 m bryst





### 50 meter butterfly





### 100 m butterfly





### 200 m butterfly





### 200 meter medley





### 400 m medley





## Kjelder
*Sarpsborg Arbeiderblad 14. juli 2000
*Østlands-Posten 15. juli 2000
*Drammens Tidende 17. juli 2000
Soini Nikkinen

**Soini Mikael Nikkinen** () var ein finsk spjutkastar frå Kiuruvesi. Han vann bronsemedaljen i spjutkasting under Friidretts-EM 1954 i Bern. 

## Aktiv
Nikkinen deltok i Sommar-OL 1948 og Sommar-OL 1952, enda på høvesvis tolvte- og åttandeplass. Perioden 1951-56 var han kvart einaste år mellom dei tre beste spjutkastarane på verdsstatistikken. Han vart finsk meister i 1952 og kom på tredjeplass i europameisterskapen 1954. I 1955 sette han landsrekord med eit kast på 79,64 meter. Den 24. juni 1956 sette han verdsrekord med eit kast på 83,66 meter i Kuhmoinen. Allereie ti dagar seinare vart rekorden forbetra med 10 cm av polske Janusz Sidło. Nikkinen fekk ikkje delta i Melbourne-OL grunna misnøye med oppførselen hans i samband med ein landskamp i Hamburg.. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1948 i London: Nr 12 – 58,05 m
*OL 1952 i Helsinki: Nr 8 – 68,80 m
*EM 1954 i Bern: Bronsemedalje – 73,38 m

## Kjelder
Engesland

**Engesland** er ei bygd i Birkenes kommune i Aust-Agder. I bygda er det butikk, bedehus, kyrkje og skule.

Engesland er bygdesenter i Vegusdal. Fylkesveg 405 går gjennom bygda.

## Kjelder
**Norsk Allkunnebok*. III. Bandet.
Engan

**Engan** er ei bygd i Drivdalen i Oppdal kommune. Bygda ligg ei 14 kilometer sør om kommunesenteret. E6 og Dovrebanen passerer gjennom Engan, der det var stasjon 1921-71.

Elvegjelet Mågålaupet er ved Engan.

Det er skiferbrot i dalsida.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Engan stoppested|Engan stoppested]]» frå ,  den 12. mai 2022.*
Enger

**Enger** er ei grend i Søndre Land i Innlandet, på austbreidda av Randsfjorden.

Enger kyrkje er i grenda.

## Kjelder
**Norsk Allkunnebok*. III. Bandet.
Markus Vangen

**Markus Vangen** () er ein norsk stand-up-komikar og radioprogramleiar frå Oslo. Frå 1. januar 2022 er han tilsett i NRK si humor- og underhaldningssatsing på podkast.

Vangen studerte radio og lydproduksjon ved Danvik Folkehøgskole i 2014/15. Gjennom skulen fekk han praktikantopphald og seinare tilsetjing som programleiar i Radio Metro. Der laga han mellom anna podkasten *Ukast med Tarjei og Markus*, som vart nominert i kategorien *Årets Humor* under Prix Radio 2016. Seinare vart Vangen nominert i kategorien *Årets Unge Radioprofil* under Prix Radio 2019 for arbeidet som programleiar i Radio Metro.

Ved sida av radioarbeidet byrja Vangen å studera journalistikk ved Høgskolen i Oslo og Akershus hausten 2016. På same tid starta han å driva med stand-up-komedie, og heldt framsyningar ei rekke stader i Noreg. 10. oktober 2017 debuterte han på scena på Latter i Martin Lepperød og Henrik Farley sitt show *Alt er lov*.

30. juli 2021 sette Vangen saman med Jesper Breen opp framsyninga *Velkommen Tilbake* som ein del av Oslo Humorfest.

I mars 2021 forlét Vangen Radio Metro, og starta som podkastprodusent for NRK P3. Der produserte han mellom anna radioprogrammet *Lekekassa* og podkasten *Berrum* & *Beyer* *snakker om greier*. Vinteren 2021/22 var Vangen vikarprogramleiar for ei rekke sendingar av *P3morgen*. I januar 2022 vart Vangen fast tilsett i NRK.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Markus Vangen|Markus Vangen]]» frå ,  den 12. mai 2022.*
John Savio-prisen

**John Savio-prisen**, tidlegare **John Savio-stipend**, er ein norsk kunstnarpris som blir delt ut annakvart år til ein kunstnar med samisk bakgrunn og identitet, som har gjort seg særleg notert i kunstfeltet i Noreg, anten ved prosjekt som utmerker seg i nyare tid eller ved det samla kunstnarvirket sitt. Prisen kan òg gjevast til ein person som har gjort ein spesielt oppsiktsvekkande innsats til å fremja kunst med rot i samisk kultur i Noreg. Prisen blir delt ut av Bildende Kunstneres Hjelpefond i samarbeid med Samisk Kunstnerforbund og Nordnorsk Kunstmuseum. 

I 2015 blei det årlege John Savio-stipendet avvikla og erstatta med John Savio-prisen, som blir delt ut annakvart år. Prisen er på 150 000 kr. Prisvinnaren blir vald av ein jury sett saman av tre personar, der to er oppnemnde av Samisk Kunstnerforbund og ein frå Nordnorsk Kunstmuseum.

Prisen har namn etter den samiske kunstnaren John Savio. John Savio fekk stilla ut separat for fyrste gong i 1937 i Paris, og fekk positiv omtale i tidsskriftet L'Illustration. Etter at han døydde er han blitt anerkjend som ein av dei største samiske kunstnarane, og han var den fyrste samiske kunstnaren som stilte ut separat på Nasjonalgalleriet.

## Prismottakarar av John Savio-prisen

* 2015 – Geir Tore Holm
* 2017 – Britta Marakatt-Labba
* 2019 – Aage Gaup
* 2021 – Hans Ragnar Mathisen
* 2023 – Ingunn Utsi
* 2025 – Synnøve Persen

## Mottakarar av John Savio-stipend 1985–2014

* 1985 – Synnøve Persen
* 1986 – Hans Ragnar Mathisen
* 1987 – Synnøve Persen
* 1988 – Ingunn Utsi
* 1989 – Anne Lise Josefsen
* 1990 – Anne Lise Josefsen
* 1991 – Ingen utdeling
* 1992 – Trygve Lund Guttormsen
* 1993 – Marit Zahl
* 1994 – Inga Nordsletta Pedersen
* 1995 – Bjørg Monsen
* 1996 – Mathis Nango
* 1997 – Asbjørn Forsøget
* 1998 – Arnold Johansen
* 1999 – Johanne Losoa Larsen
* 2000 – Aino Hivand
* 2001 – Geir Tore Holm
* 2002 – Bente Geving
* 2003 – Alf Salo
* 2004 – Odd Sivertsen
* 2005 – Josef Halse
* 2006 – Hilde Skancke Pedersen
* 2007 – Inga Nordsletta Pedersen
* 2008 – Viggo Pedersen
* 2009 – Ingunn Utsi
* 2010 – Hanne Grete Einarsen
* 2011 – Aage Gaup
* 2012 – Britta Marakatt-Labba
* 2013 – Lena Stenberg
* 2014 – Inger Blix Kvammen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:John Savio-prisen|John Savio-prisen]]» frå ,  den 12. mai 2022.*
Rufus Tiger Taylor

**Rufus Tiger Taylor** () er ein engelsk musikar, mest kjend som trommeslagar i det britiske rockebandet The Darkness sidan mai 2015 og turnémedlem for Queen + Adam Lambert-showa. Han er sonen til trommeslagaren i Queen, Roger Taylor.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rufus Tiger Taylor|Rufus Tiger Taylor]]» frå ,  den 12. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Språkskifte

**Språkskifte** (engelsk *language shift*) er ein prosess der eit språksamfunn går over frå å bruka eit språk til å bruka eit anna. Ofte er det nye språket forbunde med høgare prestisje enn det andre. Skiftet av språk medfører derfor ofte òg ei endring av kultur og veremåte. Prosessen der samfunnet først blir tospråkleg og så gradvis går heilt over til det nye språket blir kalla for assimilasjon. Prosessen kan strekka seg over to eller tre generasjonar.

Frå sørlege Slesvig kjenner ein språkskiftet frå dansk og frisisk til tysk omgangsspråk. Andre døme er angelsaksarane si erobring av Storbritannia og fortrenginga av keltiske språk, og overgang frå nederlandsk til fransk i Brussel/Belgia.

## Sjå òg
*Språkdød

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Sprogskifte|Sprogskifte]]» frå ,  den 12. mai 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* Sørdansk Universitet : ''Sydslesvig-det slesvigske Babylon''  25. februar 2014 hos  
* Language Shift in Australia and Canada
Språkdød

**Språkdød** vil seia at eit språk ikkje lenger er i vanleg bruk som eit levande språk, men er eit døydt språk utan språkleg utvikling. Det er vanleg å rekna med at dette skjer når det ikkje lenger finst morsmålsbrukarar av språket. Frå denne augneblinken går ikkje språket lenger gjennom ei naturleg utvikling, men stivnar fast i eit uforanderleg og stivt stadium. 

I moderne tid (ca. 1500 til no, etter utviklinga av kolonialisme) ha språkdød typisk funne stad som følgje av kulturell assimilering som fører til språkskifte og at ein gradvis går vekk frå innfødde språk til fordel for eit utanlanlandsk lingua franca, typisk eit språk frå Europa. I 2010 meldte UNESCO at rundt 2 500 språk var truga av utrydding. Dei siste tre generasjonane har 250 språk døydd ut.

Sjølv om eit språk er dødt betyr ikkje det at det ikkje lenger finst. Eit dødt språk kan vera godt dokumentert, lærast bort som framandspråk, og i nokre samanhengar òg bli vidareført både som skrift- og talespråk. Latin er eit godt døme på dette &#x2013; språket er dødt, men blir framleis brukt i fleire samanhengar, og det er mange som beherskar språket sjølv om ingen har det som morsmål. Døde språk kan òg gjenopplivast, med visse fonologiske avgrensingar. Eit godt døme på dette er dei keltiske språka kornisk og manx, som begge er blitt kalla utdøydde, men som i dag igjen blir lærte bort til barn som morsmål.

Det er fleire grunnar til at språkdød finn stad. Ein grunn kan vera at alle brukarane av eit språk døyr. Den største grunnen er likevel eit språkskifte der brukarane går over til andre språk. Dette kan koma av at større eller mektigare språk trenger seg på, og at brukarane av dei døyande språka meir eller mindre frivillig går over til desse språka, fordi det gir meir prestisje, eller fordi det gir dei fleire moglegheiter i samfunnet.

## Kjelder
; Referansar 

* 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Språkdød|Språkdød]]» frå ,  den 12. mai 2022.*
Pinewood Smile

***Pinewood Smile*** er det femte studioalbumet til det britiske hardrockbandet The Darkness. Det var produsert av Adrian Bushby og kom ut 6. oktober 2017. Det var det første albumet deira som kom ut på Cooking Vinyl og det første heile albumet med Rufus Tiger Taylor på trommer, etter at Emily Dolan Davies slutta i bandet i 2015. 

## Bakgrunn
Detaljar om albumet vart først avslørte i mars 2017 på Facebook-sida til bandet, og var estimert å kome ut seint i 2017. Albumet vart spelt inn i Vada Recording Studios i Worcestershire og var produsert av den prisvinnande produsenten og lydteknikaren Adrian Bushby, som har arbeidd med andre rockeband som Muse, Foo Fighters og Smashing Pumpkins. Same dagen gav bandet ut den første singelen frå albumet, «All the Pretty Girls». Tre andre singlar frå albumet — «Solid Gold» og «Southern Trains» kom òg ut, to av dei før albumet 18. august og 25. september, medan «Happiness» kom ut 24. november.

Eit konsertopptak av «Buccaneers of Hispaniola» kom ut på singel i april 2018 før konsertalbumet *[[Live at Hammersmith av The Darkness|Live at Hammersmith]]*

## Mottaking

*Pinewood Smile* fekk generelt positive meldingar frå musikkritikarane. På Metacritic, som gjev ein vekta karakter opp til 100 basert på offisielle meldingar, har albumet ein gjennomsnitleg score på 71 basert på sju meldingar. Kerrang! rangerte abumet som det 23. beste i 2017 på årslista si.

## Innhald

* Vinylutgåva kom utan sporet «Happiness» på grunn av avgrensa plass. 

## Medverkande

### The Darkness
*Justin Hawkins – vokal, gitar, piano
*Dan Hawkins – gitar, korvokal
*Frankie Poullain – bass, korvokal
*Rufus Tiger Taylor – trommer, korvokal

### Produksjon
* Adrian Bushby - miksing, plateprodusent
* George Perks - lydteknikar
* Mike Marsh - mastering

## Salslister

### Singlar
*Solid Gold* nådde femteplassen på Kerrang! Rock Chart i september 2017 medan *Southern Trains* nådde 14. plassen på den same lista i oktober same året.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pinewood Smile|Pinewood Smile]]» frå ,  den 12. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Motorheart

***Motorheart*** er det sjuande studioalbumet til det britiske hardrockbandet The Darkness, gjeve ut 19. november 2021 på Canary Dwarf.

## Bakgrunn
Under covid-19-pandemien spelte kvartetten i The Darkness inn eit nytt album. Det var inspirert av AC/DC og Guns n' Roses, med somme hint av Van Halen og Mötley Crüe.

## Mottaking

Albumet fekk generelt positive meldingar. På Metacritic, som gjev ein normert karakter opp til 100 basert på tilgjengelege meldingar frå ulike media, har albumet ein score på 70, basert på fem meldingar. 

I følgje Neil Yeung på Allmusic: «Det er eit slankt album på ni spor som ikkje dveler ved noko djupare enn basale ønsker eller enkle gleder. Ei morosam og bombastisk utgiving som speler på styrkane deira som teknisk dyktige, men utsvevande narrar i den britiske rockeverda. Songar som stikk seg fram er den monstrøse 'Motorheart', ein arenaimploderende ode til ein sexrobot; den rullande 'Nobody Can See Me Cry'; og den synthvaska grooveren 'Speed ​​​​of the Nite Time', ei fin tempoforandring for bandet som opplever at dei tar ei meir polert tilnærming til tilbedinga til 80-talet. Resten av settet avvik ikkje for mykje frå formelen: sjølv når sekkepipene dukkar opp på 'Welcome Tae Glasgae', består Motorheart av riff og falsettskrik designa for å gløyma verkelegheita og draumen om folkemengder fullpakka med headbanging, øl-gjennomvåte hedonistar som syng med på dei same songane.»

## Innhald

## Medverkande
*Justin Hawkins – vokal
*Dan Hawkins – gitar, korvokal
*Frankie Poullain – bass, korvokal
*Rufus Tiger Taylor – trommer, korvokal

## Salslister

## Kjelder
Tinntråd

**Tinntråd** er ein metalltråd laga av tinn som blir nytta til tinntrådbroderi. Dette er eit gammalt samisk kunsthandverk. I mange delar av verda nyttar ein tråd av gull, sylv, koppar og bronse for å smykka klede, men tinntråd verker berre å ha blitt nytta til dette føremålet i Norden. Dei eldste funna ein kjenner er frå omlag 1000-talet.

Mellom 1850 og 1900 forsvann tinntrådbroderia nesten totalt fordi den utbreidde læstadianske vekkingsrørsla fordømte slikt utstyr. Tinntrådsløyden blei gjenoppliva på byrjinga av 1900-talet, særleg gjennom Andreas Wilks i Dikanäs.

Tinntråd blir tilverka i to steg, tråddraging følgd av tvinning. I dag er det mogleg å kjøpa ferdig tinntråd. Tråden kan brukast til broderi.

## Tråddraging

Tinntråd blir tilverka gjennom å dra tjukk tinntråd gjennom såkalla dragskiver av horn med stadig mindre hòl. Den tjukke tinntråden blei tidlegare laga gjennom å støypa tinnstenger i trepinnar der margen var fjerna, men i dag kjøper ein tinn som tjukk tråd med ein diameter på ca. 2 mm. Dragskivene blir leverte med fleire hòl i ulike storleikar, ofte oppimot 60 ulike storleikar. Tråden blir dratt gjennom stadig mindre hòl og blir derved strekt meir og meir til han blir så fin ein ønsker, ofte med diameter i området 0,25-0,5 mm.

Dragskivene blir som oftast laga av hornmateriale fordi dette materialet har ein viss elastisitet. Ein har prøvt å bruka skiver av metall, men dette gjev problem ettersom tråden lettare set seg fast i hola under draginga. Hola i dragskiva blir noko utvida på dei eine sida så dei blir litt koniske.

Tinn er ein ganske mjukt metall, men draginga blir helst utført i eit varmt miljø (25-30°C) for å få så gunstige tilhøve som mogleg fordi tinnet då er meor strekkbart enn ved lågare temperaturar. For eit godt treng ein bruka tinn av høg kvalitet. Ein unngår loddetinn eller tinn med eit visst blyinnhald.

For å gi tråden lengre haldbarheit og gje han meir glans blir det i dag ofte blanda 5-10 % sølv som legering med tinnet.

## Tvinning
Etter tråddraginga må tråden tvinnast. Dette gjer ein ved å legga tinntråden i ein spiral på ein innertråd ved hjelp av ein øyenstikker. Tidligere brukte ein sener som innertråd, men i dag kan ein også bruka tjukk sytråd. Til slutt skal tinntråden dekka heile den indre tråden.  

Innertråden bør ha omtrent same diameter som tinntråden, elles fell han lett av.

## Tinntrådbroderi
Ved brodering med tinntråd blir tråden sydd fast på underlaget med tynn sytråd eller nylontråd. Stinga må leggjast ganske tett og sytråden må strammast så hardt at han legg seg mellom spiralane i den spunne tinntråden og blir skjult.

Tinntrådbroderi blir brukt som dekorasjon på tradisjonelle klede og utstyr. Tinntråd kan også brukast i rein kunstnarisk samanheng. Rose-Marie Huuva, som er spesialist på tinntrådarbeid, har til dømes utforma store applikasjonar av klede med framtredande tinntrådinnslag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Tenntråd|Tenntråd]]» frå ,  den 12. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Åke Bark og Kurt Kihlberg: *Samesløyd*, LT:s forlag, Stockholm, 1981, .
Guksi

**Guksi** (finsk *kuksa*, svensk *kåsa*) er ein type drikkekar som tradisjonelt er blitt laga av samar av utskorne kåter frå bjørk. Det er ei form for duodji, eller samisk kunsthandverk.

Kåten ein skal bruka får ei grovutforming og blir så omhyggeleg tørka for å hindra treet frå å sprekka. Deretter blir han utforma i tråd med lokal tradisjon. Bjørkekåteguksiar varer lengre enn dei som er laga av vanleg bjørkeved. Opphavleg blei desse kara brukt som personlege drikkekar, og ein vellaga guksi kunne vara eit heilt liv.

Guksiar blei tradisjonelt berre skylde med regnvatn og tørka med eit klede etter bruk. Ein bruker tradisjonelt ikkje såpe, sidan mange meiner dette vil skada guksien.

I dag har nye materiale som glas, keramikk og metall i stor grad fortrengd treguksien, og kåter kan vera vanskeleg å få tak i sidan dei sjeldan blir hausta i moderne skogsindustri. Guksiar kan framleis lagast som hobby eller som kunsthandverk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Guksi|Guksi]]» frå ,  den 12. mai 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
*http://www.jonsbushcraft.com/Kuksa%20tutorial.htm

## Bakgrunnsstoff

* bushcrafter carving out of a piece of Oak Burl not using any power tools
Suovas

**Suovas** (nordsamisk og lulesamisk for 'røykt') eller **soeves** (sørsamisk) er lettsalta, kaldrøykt reinkjøt. Dette er ein konserveringsmetode som har vore brukt av samar i generasjonar. Framleis er røyking av reinkjøt ein konserveringsmetode som er aktuell blant samar, særleg blant reindriftssamar som er lange periodar i fjellet under enkle kår. 

Suovas blir laga ved at ein tørrsaltar og kaldrøyker kjøtet. Ein strør grovsalt over kjøtet og let det ligga i rundt eit døgn. Eventuelt kan det liggja same tid i 10 % saltlake. Røykinga blir gjerne gjort med seljeved, noko som gjev kjøtet ein mild røyksmak. 

## Produsentar
Fleire samiske verksemder som vidareforedlar reinkjøt til ein større marknad. Lett kaldrøykt reinkjøt finst under fellesnamnet suovas som ein spesialitet. Suovas blei kåra til årets reinkjøtprodukt i 2017 av Innovasjon Norge.

## Tilreiing
Kjøtet kan skavast i tynne skiver og steikast lett i smør/margarin like før servering. Suovas har mange bruksområde. Det kan serverast med potet/potetmos eller berre med brød. Ein kan også ha det  i pitabrød, wraps og på pizza. Suovas blir ofta servert ved festivalar og liknande arrangement, i pitabrød med salat til.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Suovas|Suovas]]» frå , og «[[:sv:|Suovas]]» frå  den 13. mai 2022.*
Fjellsamar

**Fjellsamer** er ei tidlegare nemning for samar som dreiv reindrift på snaufjell i delar av året. Dette var til forskjell frå skogsamar, som verka heile året i skogområde, og kystsamar, som verka kring kystane i Nord-Noreg og Kolahalvøya.

## Historie
Fjellsamar er nemnde i skattelister på 1500-talet. I 1585 skreiv lappfogden i Lule og Pite lappmarker, Olof Andersson Burman: «Men de andra som ingen fisk ränta förmältes i årliga längden kallas fjällappar, havande det namnet därav att de bo uppe i fjällen uti bergsskrevor, och komma till inga sjöar med mindre deras nabor granlapparna vele godvilligt efterlåta dem fiska med sig.» *Granlappar* var det gamle ordet for skogsamar.

Tidleg på 1600-talet kunne omgrepet *fjällapp* også brukast om samane som betalte skatt til både Sverige og Noreg, ettersom dei var aktive på fjellryggen mellom dei to landa, medan *granlappar* berre betalte skatt i Sverige.

I prestemeldingar frå 1670-åra som blei sende til Johannes Schefferus i Uppsala og fungerte som kjeldemateriale for verket *[[boka Lappland|Lapponia]]*, finn ein den eldste meir detaljerte informasjonen om livet til fjellsamane. Samuel Rheen skreiv om korleis fjellsamane levde «allena under tjäll och pauluner, dem de föra vart de vilja, och uppslå dem där deras boskap kunna bekomma föda och bete» (modernisert staving). Fjellsamane var altså nomadar utan fast bustad. Rheen spesifiserer også at desse *tjäll* eller telta var av kalveskinn, og at rike fjellsamar også hadde et innertelt av blaggarn (linrottekstil).

I ei anna prestemelding skreiv Nicolaus Lundius at fjellsamane i Ume Lappmark reiste til marknadsplassen i Lycksele rundt trettandedag. For å koma dit måtte dei passera områda til *granlapparna* (skogsamane), og ba så om løyve til å jakte villreinen der og la tamreinen beita i skogane. Ifølge Lundius tok mange skogsamar inn ti fjellsamar, som fikk bli der til vårfrudagen.

Ifølgje Lundius hadde fjellsamane stor rikdom i form av både rein, sølv og kopar, i motsetning til dei fattige skogsamane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fjellsamar|Fjellsamar]]» frå , og «[[:sv:Fjällsamer|Fjällsamer]]» frå  den 13. mai 2022.*
Saamelaismuseo Siida

**Siida** er det samiske museet i Finland. Det ligg i Enare kommune i Finland. Museet omfattar også eit naturhistorisk informasjonssenter. 

Museet blei skipa i 1959 av den samiske foreininga Sámii Litto som *Anára sámemusea* (Enare samemuseum). Dette friluftsmuseet fekk sitt fyrste hus i 1960, og opna for publikum i 1963. Stiftinga Saamelaismuseosäätiö blei danna i 1986. Det nye museumsbygget, teikna av Juhani Pallasmaa, opna i 1998. 

Museet har også ansvar for samiske kulturminne andre stader i Finland. I Inari ligg også Det finske sametinget. Namnet «Siida» kjem frå den tradisjonelle samiske samfunnsorganiseringa siida.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Siida (museum)|Siida (museum)]]» frå ,  den 13. mai 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Nordisk Samisk Institutt

**Nordisk Samisk Institutt (NSI)** var ein nordisk kultur- og forskingsinstitusjon i Kautokeino oppretta i 1973. Instituttet er no underlagt Sámi allaskuvla/Samisk høgskole og har som formål å styrka og utvikla samisk språk, kultur og samfunnsliv i eit allsamisk perspektiv.

Instituttverksemda blir delvis finansiert av Nordisk ministerråd, Utdannings- og forskingsdepartementet i Noreg, Utbildingsdepartementet i Sverige og Undervisnings-ministeriet i Finland. Tidlegare Nordisk Samisk Institutt er i dag samlokalisert med resten av Samisk høgskole i eit felles vitskapsbygg i Kautokeino, Diehtosiida.

Instituttet blei skipa i 1973 som ein forskings- og allmennkulturell institusjon og ein del av organisasjonen til Nordisk ministerråd. Etter kvart blei verksemda endra til samisk forsking som hovudaktivitet. I dag er det kring tjue seniorforskarar og forskarar her som gjennomfører forskingsprosjekt innan samisk språk, samfunns- og rettsforsking. Forskinga blir driven fram gjennom samarbeid med andre forskings- og utdanningsinstitusjonar med eit allsamisk og internasjonalt utgangspunkt. 

Samisk forsking er av avgjerande tyding for å utvikla det samiske samfunnet for framtida. Eit kvart urfolkssamfunn har behov å bygga opp eigen kunnskap og kompetanse. Å bidra til utvikling av internasjonal urfolksforsking er ei viktig målsetjing for instituttet. 

## Språkforsking
Bruk av samiske språk i forskinga er vesentleg for Nordisk Samisk institutt. Språkforskinga til instituttet er retta mot den lingvistiske strukturen til språket og vilkåra for bruk av språket. Sosiolingvistiske forskingsprosjekt gir kunnskap til nytte for tilrettelegging for bruk av samiske språk i samfunnet.

## Rettsforsking
Rettsforskinga til instituttet har hatt som siktemål å undersøka den historiske og eksisterande rettsstillinga til samar. Auka press på bruken av samiske område har bidratt til at instituttet har prioritert rettar til land og vatn. Rettsforskinga omfattar internasjonal folkerett, samerett og rettshistorie. 

## Samfunnsforsking
Samfunnsforskinga til instituttet omfattar sosiale, kulturelle, politiske og økonomiske vilkår for samisk samfunnsliv, inkludert endringsprosessar og individet og samfunnet sine måtar å forhalda seg til desse prosessane på. Sentrale tema i samfunnsforskinga er forvaltning av naturressursar, samisk natur- og landskapspraksis og samiske primærnæringer. Reindriftsforskinga ved NSI er tverrdisplinær med tilknytingar til forsking ved andre institusjonar. 

## Publikasjonar
Forskinga til instituttet blir publisert primært gjennom skriftserien *[[Dieđut]]*. *Sámi dieđalaš áigečála* er eit tidsskrift som blir utgitt gjennom eit samarbeid mellom Samisk høgskole, Senter for samiske studiar ved Universitetet i Tromsø og Nordisk Samisk Institutt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nordisk samisk institutt|Nordisk samisk institutt]]» frå ,  den 12. mai 2022.*