open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Saoufar

**Saoufar**, òg kalla **Sawfar** eller **Sofar**, er ein by i Aley distrikt i Libanonfjella guvernement i Libanon. Han ligg 1320 moh ved hovudvegen emllom Beirut og Damaskus i Syria.

Han har kring 3&nbsp;000 innbyggjarar (aukar til kring 15&nbsp;000 om sommaren) og har blitt viktig som ein strategisk stad med flott utsyn over Caza Matn, med LaMartinedalen mellom dei to. 

Saoufar får mykje snø om vinteren, men har tørre somrar med moderate temperaturar, som trekkjer til seg ein del turistar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Saoufar|Saoufar]]» frå ,  den 13. juli 2014.*
Stoksund kyrkje

**Stoksund kyrkje** står på Revsneshalsen i Åfjord kommune i Trøndelag.

Den første kyrkja i Stoksund lå på Kjerkholmen, der det er funne restar av ein gravplass frå mellomalderen. Den noverande kyrkja vart bygd i 1825 som lafta åttekantkyrkje. I 1885 vart kyrkja utvida med nye delar i bindingsverk til krosskyrkje. I 1955 vart så dei nye delane tekne ned og ført opp att i lafteverk. Ein kan framleis sjå på kyrkja at ho har vore åttekantkyrkje.

Kyrkja fekk eit digitalt Allen-orgel i 2005. Dette orgelet har 29 stemmer samt fleire spesialregister (klokkespel og solostemmer).

## Kjelder
* Åfjord kyrkjelege fellesråd
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Stokset kirke|Stokset kirke]]» frå ,  den 13. juli 2014.*  


## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
*
Mzaar Kfardebian

**Mzaar Kfardebian** (arabisk مزار كفردبيان) er eit skisenter i Libanon og den største vintersportsstaden i Midtausten. Det ligg ein times køyring frå Beirut, hovudstaden i Libanon. Det vert òg kalla **Ouyoune el Simane**,
og var tidlegare kjend som *Faraya Mzaar*. 

Den første skiheisen vart bygd her i 1960. Skisesongen varerer vanlegvis frå tidleg i desember til tidleg i april. I dag har skianlegget 42 løyper som strekkjer seg over 80 km.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mzaar Kfardebian|Mzaar Kfardebian]]» frå ,  den 13. juli 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Mema, J. P. (Photographer). (2008). Faraya from the sky. [Web Photo]. Retrieved from http://www.snow-forecast.com/resorts/Faraya/photos/5241
*http://www.comite-lesplateaux.com/history.html 
*http://www.skileb.com/
*http://www.ikamalebanon.com/national_heritage/mount_nh/mt_cities_nh/faqra.htm
St. Georgbukta

**St. Georgbukta** (i Libanon òg kalla **Golfe de Saint-Georges**) er ei bukt på nordkysten av Beirut i Libanon. Beirutelva munnar ut i bukta. 

I følgje ei segn var det ved dene bukta St. Georg drap ein drake. Bukta byrjar ved Beirutneset og husar ein marina og det kjende landemerket Saint George Hotel. Hotellet har fått namn etter bukta, og strekkjr seg nord til Dbayeh marina. Høge bustadblokker og hotell ligg ved bukta i lag med ein promenade med palmetre, Corniche. Porta of Beirut dekkjer den austlege delen av bukta. 

Bukta var vertskap for ein verdsmeisterskap i segling i Fireball-klassen i 1971 og hadde fleire år ein internasjonal vasskikonkurranse frå 1955 fram til borgarkrigen byrja. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:St. Georgbukta|St. Georgbukta]]» frå ,  den 13. juli 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
RMS «Aquitania»

**RMS «Aquitania»** var eit linjeskip som tilhøyrde Cunard Line og verka frå 1914 til 1950. Skipet blei utforma av Leonard Peskett og bygd av John Brown & Company i Clydebank i Skottland. Skipet overlevde to verdskrigar, der det blei brukt til militære føremål, og tente som passasjerskip i fredstid. Det var det tredje av ein «grand trio» raske linjeskip saman med RMS «Mauretania» og RMS «Lusitania», og var kjend som eit særs vakkert skip i samtida, med kallenamnet «Ship Beautiful».

Brukstida på 36 år var ein rekord for eit ekspresslinjeskip som først blei slått i 2004 då RMS «Queen Elizabeth 2» (som til saman tente i 40 år) fekk ei lengre brukstid.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:RMS Aquitania|RMS Aquitania]]» frå ,  den 13. juli 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*''Aquitania Home'' at "Atlantic Liners.com"
*
*A First-Hand Account of a Second World War Voyage on the ''Aquitania'' (PDF Download) 
*Maritimequest Aquitania Photo Gallery
*''Aquitania'' on Lost Liners.com
*Aquitania Passenger List 1921   Cunard Line, List of Passengers, Southampton to New York via Cherbourg for the R.M.S. *Aquitania*, sailing on Saturday 25 June 1921, 32 Pages.
*Some photos of the ''Aquitania'' exhibit at the Nova Scotia Maritime Museum of the Atlantic in Halifax, Nova Scotia, Canada
*''Atlantic Liners: A Trio of Trios'', by J. Kent Layton 
*AMERICA HURRAH sponsored deck plans of RMS Aquitania
*THE CUNARDER RMS AQUITANIA HISTORICAL SOCIETY  
*Images of RMS Aquitania  at the English Heritage Archive
* Aquitania on the cover of ''Life'' magazine, July 27 1942
Vandredue

**Vandredue** (*Ectopistes migratorius*) er ein utdøydd fugleart i duefamilien. Arten levde på 1800-talet i store flokkar aust i Nord-Amerika. Ho blei utrydda tidleg på 1900-talet etter massiv jakt.

Vandredua var litt mindre enn ei tamdue. Ho var gråblå på oversida, raudbrun på undersida og hadde lang hale. 

Fuglen var viktig for amerikanske urfolk, både som matkjelde og i ritual. Etter koloniseringa blei ho også eten av nybyggjarar. Frå andre halvdelen av 1800-talet blei fangar duer tilmed sende med jernbane til amerikanske byar. 

Tidleg på 1800-talet var vandredua så talrik at duereira skal ha fått greiner til å knekka av tre medan flokkane gjorde stor skade på kornavlingar. Etter storstilt fanging og skyting av duene gjekk fugletalet raskt ned frå 1870-åra. Bestanden braut saman og kunne ikkje formeira seg i store flokkar slik han tidlegare hadde gjort. Samstundes var store skogområde som duene hadde levd i blitt hogde ned og gjort om til jordbruksland.

Det siste ville eksemplaret av vandredue blei skote i 1906, og den siste vandredua i fangenskap, «Martha», døydde i Cincinnati zoologiske hage i USA 1. september 1914. Dua er stoppa ut og står på museum.

Utryddinga av vandredua i Amerika og geirfuglen i Europa førte til eit nytt syn på ville dyr ettersom mange innsåg at dei ikkje ville klara seg uansett kva folk gjorde. Hendingane gjorde at ein byrja tenka på bestandforvalting og jaktregulering, og la noko av grunnen for utviklinga av miljøvern. 

Sørgedue (*Zenaida macroura*) er ein dueart som også høyrer heime i Nord-Amerika. Ho er rekna som den næraste nolevande slektningen til vandredua.

## Kjelder

*«Vandredue» (15. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 13. juli 2014.
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Passenger pigeon|Passenger pigeon]]» frå ,  den 13. juli 2014.*  

## Bakgrunnsstoff
Halfdan Strøm

**Halfdan Frithjof Strøm** () var ein norsk målar frå Oslo. Hans mest kjende måleri er frå 1930 og syner Kong Haakon VII og prins Olav som kjem til den norske hovudstaden hausten 1905 og vert møtt av statsminister Christian Michelsen.

Strøm var son til ein skreddar. Sjølv byrja han i 1881 på den offentlege Teikneskulen og på Knud Bergslien sin private målarskule, begge i Kristiania. Året etter etablerte han ateliersamarbeid med Bertrand Hansen, Edvard Munch, Lorentz Norberg, Andreas Singdahlsen, Jørgen Sørensen og Thorvald Torgersen.

Til sine tidlege verk henta Strøm motiva frå arbeidarmiljøa i hovudstaden, som til dømes *Fra Grøntbasaren* frå 1885. Måleriet Skomakerverksted vart premiert ved Verdsutstillinga i Paris 1889. Etter eit studieopphald i Paris i 1892 tok Strøm til med andre typar måleri og motiv. Han laga ein heil del portrett og mange skildringar av solfylte, sommarlege landskap. Både økonomisk og sosialt hausta han forteneste og framgang for denne utviklinga i kunstnarskapen.
 
Saman med Christian Krohg og bilethoggaren Gunnar Utsond vart Strøm i 1909 professor ved Statens Kunstakademi, ein posisjon han hadde til 1935, dei siste elleve åra var han òg direktør for skulen. Han var 1931-36 formann i Bildende Kunstneres Styre.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Halfdan Strøm|Halfdan Strøm]]» frå ,  den 14. juli 2014.*
Opptøyar

**Opptøyar** (frå lågtysk via dansk, eigenleg fleirtal av 'opptog') viser til valdeleg uro danna av store folkemengder. Dei kan finna stad som del av opprør eller protestar mot hendingar, tilstandar eller visse grupper, og kan føra til materielle skader og ved nokre høve skader på menneske og dødsdall. Deltakarar i opptøyar er ofte uorganiserte, og dei kan verka som kaotiske grupper prega av flokkmentalitet.
Forsking på hendingane tyder likevel på at opptøyar ikkje er irrasjonelle, men følgjer omvende sosiale normer.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Riot|Riot]]» frå ,  den 14. juli 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 

----
*

## Bakgrunnsstoff
Øvre Galilea

**Øvre Galilea** (hebraisk הגליל העליון, *HaGalil Ha'elion*) er eit geografis-politisk omgmrep nytta sidan slutten av Den andre tempelperioden, og synte opphavleg til eit fjellområdet som dekkjer det noverande nordlege Israel og sørlege Libanon. Grensene til området er Litanielva i nord, Middelhavet i vest, Beit HaKerem-dalen og Nedre Galilea i sør og Jordanelva og Huladalen i aust.

I dagens israelske terminologi, vert namnet hovudsakleg nytta om den nordlege delen av Galilea, som er underlagt Israel. 

## Historie
Etter oppløysinga av Det osmanske riket og Balfour-erklæringa der Det britiske imperiet lovde å opprette «ein jødisk nasjonalheim» i Palestina, presenterte sionistrørsla for Versailleskonferansen eit dokument der dei bad om at heile området opp til Litanielva skulle innlemmast i Det britiske mandatet for Palestina og den framtidige jødiske staten. 

Men berre mindre enn halvparten av dette området vart til slutt ein del av Det britiske mandatområdet Palestina, og den endelege grensa vart endra etter både diplomatiske rørsler og kampar mellom Storbritannia og Frankrike, som slaget ved Tel Hai i mars 1920.

Den nordlege delen av området var ein del av det franske mandatområdet som sidan vart til Libanon, og i lang tid snakka mange sionistiske geografar om Øvre Galilea som den nordlege delen av Galilea i Israel og Libanon.

Under denne definisjonen dekkjer Øvre Galilea eit areal på over 1&nbsp;500&nbsp;km², kring 700 i Israel og resten i Libanon. Dette omfattar høglandet i Sør-Libanon som på arabisk vert kalla Jabal Amel, som ein periode på hebraisk vart kalla «Det libanesiske Galilea». Geografisk er det skild frå Nedre Galilea av Beit HaKerem-dalen med høgare fjell og djupare dalar enn dei i Nedre Galilea. Det høgaste fjellet er Har Meron på 1&nbsp;208&nbsp;moh. Safed er ein av dei største byane i denne regionen.

I nyare tid har den opphavlege definisjonen av omgrepet gått nesten heilt bort og i dag vert Øvre Galilea nesten berre brukt om delen som ligg i Israel. 

## Galleri

Fil:Upper Galilee 123.JPG|Fjellområde i Øvre Galilea
Fil:Meron_124PAN.jpg|Nordover frå toppen av Har Meron i Øvre Galilea. Delar av det sørlege Libanon i bakgrunnen. 
Fil:GalileeRoshPina.JPG|Den gamle vegen frå Rosh Pina til Safed i Øvre Galilea i Israel
Fil:PikiWiki Israel 4518 Keshet Cave.JPG|Keshetgrotta (ein naturleg boge) på ein rygg nær Nahal Betzet
Fil:Lemon Orchard in the Galilee by David Shankbone.jpg|Ein frukthage i Øvre Galilea
Fil:Amud stream.JPG|Amudelva
Fil:Safed 2009.jpg|Safed
Fil:Karmiel.jpg|Karmiel


## Sjå òg
*Galilea
*Nord-distriktet i Israel
*Øvre Galilea regionale kommune
*Nedre Galilea

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Øvre Galilea|Øvre Galilea]]» frå ,  den 13. juli 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*www.galil-elion.org.il
Tettstaden Dorotea

**Dorotea** er ein tettstad i Dorotea  kommun i Västerbottens län i Sverige. I 2010 budde det 1 543 personar her.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Aaiha

**Aaiha** (eller **Aiha**) er ein landsby, slette, innsjø og mellombels våtmarksområde i Rashaya distrikt og sør for Beqaa guvernement i Libanon. Området ligg mellom fjella nær Hermon og grensa til Syria, kring halvvegs mellom Rashaya og Kfar Qouq.

Landsbyen ligg kring 1130 moh og den vesle folkesetnaden er hovudsakleg drusarar. Vill kveite veks i dette området, som òg vert nytta til beite for geiter. Det ligg ei grav i nærleiken av ein muslimsk helgen og romerske ruinar som ein trur har vore eit tempel eller ei festning som no er totalt øydelagd

Landsbyen ligg like ved **Aaihasletta**, ein periodevis innsjø, som på det største måler 3,5 km i diameter og er omgjeve av fjell og ein rygg i vest. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aaiha|Aaiha]]» frå ,  den 14. juli 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*3D Google Earth map of Aaiha on www.gmap3d.com
*Aaiha on www.geographic.org
Becquerelitt

**Becquerelitt** er eit gult, sekundært uranmineral med formel Ca(UO2)6O4(OH)6·8(H2O). 

Det vart kalla opp etter den franske fysikaren Antoine Henri Becquerel (1852–1908), som oppdaga radioaktivitet i 1896. Becquerelitt inneheld kring 70% uran og er hovudsakleg utvunne i Kasolo i Zaire.

Det er funne i små mengder i Troms.

## Kjelder
*Becquerelitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/becquerelitt.
Ransäter

**Ransäter** er ein tettstad i Munkfors kommun i Värmlands län i Sverige. I 2010 budde det 130 personar her. Forfattaren Erik Gustaf Geijer og statsministeren Tage Erlander vart fødde her.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Thorvald Hellesen

**Thorvald Hellesen** () var ein norsk målar frå Oslo, kjend for sine kubist-inspirerte dekorative verk.

Hellesen avla examen artium og gjekk så eitt år på krigsskulen, før han braut av for verte kunstnar. Deretter studerte han 1910-11 ved Statens Kunstakademi som elev under Christian Krohg. I 1912 reiste han til Paris, der han var elev hos Fernand Léger og vart kjent med avantgardistar som Pablo Picasso og andre. Han budde 23 år i Paris, med korte besøk til Oslo og København. Etterkvart vart han perifer i kunstmiljøet, og tok strøjobbar som filmskodespelar. Han vart mykje sjuk i 1937 og vart send heim til Oslo, der han døydde like etter.

Hellesen viste bileta sine i Noreg, mellom anna i 1919 i hovudstaden i utstillingshallen til Tivoli. I mars 1920 deltok han på «La Section d'Ors» sine utstillingar i Paris, same året som han laga hovudverket sitt; *Les deux amis*. Elles deltok han på utstillingar i «Salon des Indépendants» frå 1920 til -25. I 1925 deltok Hellesen på ei stor utstilling i Paris saman med ei rad leiande i avantgarden. Det var den fyrste internasjonale utstillinga med avantgardekunst etter verdskrigen.

Stilen til Hellesen utvikla seg til å verte meir og meir dekorativ, tenkt nytta til større veggar og detaljar til arkitektoniske uttrykk. Til sjøfartsbygningen i Oslo, påbyrja i 1923, laga han dekorasjonar av plankubistisk karakter. I 1936-37 fargesette han eksteriøret i St. Annæ Passage i København. Han laga også mønster til tekstilar mm.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Thorvald Hellesen|Thorvald Hellesen]]» frå ,  den 14. juli 2014.*
Behoitt

**Behoitt** er eit mineral, eit berylliumhydroksid, Be(OH)2. Det er kjent frå nefelinsyenittpegmatitt ved Langesundsfjorden.

Det har fått namn etter samansetjinga Be, OH

## Kjelder
*Behoitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/behoitt.
Beidellitt

**Beidellitt** er eit leirmineral, ein aluminiumrik montmorillonitt. 

I Noreg er det funne i området Lyngdal–Lista og på Karmøy. Mineralet er kalla opp etter staden Beidell i USA.

## Kjelder
*
Lofsdalen

**Lofsdalen** er ein tettstad i Härjedalens kommun i Jämtlands län i Sverige. Småorten hadde 215 innbyggjarar i 2010.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Åram kyrkje

**Åram kyrkje** er ei langkyrkje frå 1927 på Åramneset i Vanylven kommune i Møre og Romsdal. Kyrkja høyrer til Søre Sunnmøre prosti i Møre bispedømme og er såleis eit bygg for Den norske Kyrkja. Gravplassen ved kyrkja vart teken i bruk på same tid som kyrkja vart innvigd.

Eit tilbygg med toalett vart sett opp framom hovudinngangen i 1964. I 1987 vart bygningen  isolert då ein la ny kledning på utsida av den eksisterande. Samstundes vart vindauga skifta og golvet isolert.

Byggverket er i tre og har 300 sitjeplassar.

## Bakgrunnsstoff
*
Björn Skifs

**Björn Skifs** () er ein svensk songar og skodespelar frå Vansbro i Dalarna.

Björn Skifs blei kjend som popsongar og låtskrivar på 1970-talet med songar som «Hooked on a feeling» (med gruppa Blåblus) og «Michelangelo». Frå 1990-talet satsa han i større grad på musikalar, TV-skjetsar og filmar. Skifs har vore med i *[[Melodifestivalen]]* fire gonger, to av dei som vinnar.  Hans «Håll mitt hjärta» har lege nest lengst på hitlistene til det populære radioprogrammet Svensktoppen. Songen låg på lista i 142 veker frå 2003 til 2006.

## Diskografi
### Album
*1969 – *From both sides now*
*1970 – *Every bit of my life*
*1971 – *Opopoppa*
*1972 – *Blåblus*
*1973 – *Pinewood rally*
*1974 – *Out of the blue*
*1975 – *Schiffz*
*1977 – *Watch out!*
*1979 – *Split vision*
*1980 – *Zkiffz*
*1981 – *SPÖK!*
*1983 – *If...Then...*
*1984 – *Paris – Dakar – Köpenhamn*
*1984 – *Chess*
*1985 – *Vild honung*
*1987 – *Zick Zack*
*2001 – *Back on track*
*2002 – *Ingen annan*
*2005 – *Decennier - Sånger från en annan tid (album)|Decennier...Sånger från en annan tid*
*2006 – *Andra decennier*
*2007 – *Eye to Eye*
*2010 – *Da Capo*

### EP/Singler
* 1973 – *Sally var en reko brud*
* 1973 – *Hooked on a feeling*
* 1973 – *Never my love*
* 1973 – *Silly Milly*
* 1975 – *Michaelangelo*
* 1976 – *Firefly*
* 1977 – *Lady*
* 1977 – *Tarantula*
* 1978 – *Del blir alltid värre framåt natten*
* 1978 – *Rococo rendez-vous*
* 1981 – *Fångad i en dröm*
* 1985 – *Vild och vacker*
* 1991 – *Om igen*

### Samlinger
*1972 – *Björns ballader*
*1978 – *Björns bästa*
*1989 – *Collection*
*1990 – *Björn Skifs*
*1991 – *Songs for you*
*1997 – *Björn Skifs 50/50*
*2004 – *Skifs Hits!*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Björn Skifs|Björn Skifs]]» frå ,  den 24. mai 2017.*
Ulf Lundell

**Ulf Lundell** () er ein svensk songar og låtskrivar fødd i Stockholm.

## Diskografi
### Album
* Vargmåne, 1975
* Törst, 1976
* Natten hade varit mild och öm, 1977
* Nådens år, 1978
* Dådens år, 1978
* Ripp Rapp, 1979
* Längre inåt landet, 1980
* Kär och galen, 1982
* Sweethearts, 1984
* 12 sånger, 1984
* Den vassa eggen, 1985
* Det goda livet, 1987
* Evangeline, 1988
* Utanför murarna, 1989
* Måne över Haväng, 1993
* Lundell live – Maria kom tillbaka, 1993
* Xavante, 1994
* På andra sidan drömmarna, 1996
* Bosnia (live), 1996
* Män utan kvinnor, 1997
* Slugger, 1998
* Fanzine, 1999
* I ett vinterland, 2000
* Club Zebra, 2002
* En eld i kväll, 2003
* OK Baby OK, 2004
* Högtryck, 2005
* Lazarus, 2005
* Omaha, 2008
* En öppen vinter, 2010
* Unplugged Solo (live), 2011
* Roskilde Orange Scene 1999 (live), 2011
* Rent förannat 2012

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Tomas Ledin

**Tomas Ledin** () er ein svensk songar og låtskrivar fødd i Östersund i Sverige.

## Diskografi
* 1972 - *Restless Mind*
* 1973 - *Hjärtats rytm*
* 1975 - *Knivhuggarrock*
* 1976 - *Natten är ung*
* 1977 - *Tomas Ledin*
* 1978 - *Fasten Seatbelts*
* 1979 - *Ut på stan*
* 1980 - *Looking for a Good Time*
* 1982 - *Gränslös*
* 1982 - *The Human Touch*
* 1982 - *Sommaren är kort*
* 1983 - *Captured*
* 1988 - *Down on the Pleasure Avenue*
* 1990 - *Tillfälligheternas spel*
* 1993 - *Du kan lita på mig*
* 1996 - *T*
* 1997 - *Sånger att älska till*
* 2000 - *Djävulen & ängeln*
* 2002 - *Hela vägen*
* 2003 - *I sommarnattens ljus*
* 2004 - *Med vidöppna fönster*
* 2006 - *Plektrum*
* 2009 - *500 dagar om året*
* 2012 - *Restless Mind* (bonusversjon)

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Lena Philipsson

**Lena Philipsson** () er ein svensk songar fødd i Vetlanda i Sverige.

## Diskografi
### Album
*Kärleken är evig (1986) 
*Dansa i neon (1987) 
*Boy (1987) 
*Talking in Your Sleep (1988) 
*Hitlåtar med Lena Philipsson 1985 - 1987 (1988) 
*My Name (1989) 
*A Woman's Gotta Do What a Woman's Gotta Do (1991) 
*Fantasy (1993) 
*Lena Philipsson (1995) 
*Bästa vänner (1997) 
*Hennes bästa (1998) 
*Lena Philipsson Collection 1984, 2001 (2001) 
*100% Lena (2002) 
*Det gör ont en stund på natten men inget på dan (2004) 
*Jag ångrar ingenting (2005) 
*Lena 20 år (2007)

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Ann-Louise Hanson

**Ann-Louise Hanson** () er ein svensk songar fødd i Kristianstad i Sverige.
Ho har spelt inn over 600 låtar og delteke i Melodifestivalen 13 gonger, ein svensk rekord. Ho har aldri vunne tevlinga, men nådde fjerdeplassen i 1966, 1969 og 1973.

## Kvällstoppen
*1962 - Vita rosor från Athen - 14#
*1962 - Vita sommarmoln - 17#
*1962 - Paradiso - 19#
*1967 - Jag hade en gång en båt (Ann-Louise Hanson og Cornelis Vreeswijk) - 11#
*1968 - Min greve av Luxemburg - 3#
*1968 - Arrivederci Frans - 1#
*1968 - Min luftballong - 8#
*1969 - Svenska flicka - 10#
*1972 - Vad än sker - 13#

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Magnus Uggla

**Magnus Uggla** () er ein svensk songar og låtskrivar fødd i Stockholm.

## Diskografi
* 1975 – *Om Bobbo Viking*
* 1976 – *Livets teater*
* 1977 – *Va ska man ta livet av sig för när man ändå inte får höra snacket efteråt*
* 1978 – *Vittring*
* 1979 – *Magnus Uggla band sjunger schlagers* (EP)
* 1980 – *Den ljusnande framtid är vår*
* 1981 – *Godkänd pirat – Live*
* 1983 – *Välkommen till folkhemmet*
* 1985 – *Retrospektivt collage*
* 1986 – *Collection*
* 1986 – *Den döende dandyn*
* 1987 – *Allting som ni gör kan jag göra bättre*
* 1989 – *35-åringen*
* 1993 – *Alla får påsar*
* 1994 – *100 % Uggla – Absolut inget annat*
* 1997 – *Karaoke*
* 2000 – *Där jag är e’re alltid bäst*
* 2002 – *Klassiska mästerverk*
* 2004 – *Den tatuerade generationen*
* 2006 – *Ett bedårande barn av sin tid*
* 2007 – *Pärlor åt svinen*
* 2010 – *Karl Gerhard passerar i revy*
* 2011 - *Innan filmen tagit slut*

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Towa Carson

**Towa Carson** () er ein svensk songar fødd i Eskilstuna i Sverige.

## Karriere
Då ho var 18 vann Carson (Carlsson) ei amatørtevling halden av Bildjournalen og folkparkane. Ho blei oppdaga av orkesterleiaren Seymour Österwall, som engasjerte henne til Nalen i Stockholm og gav henne artistnamnet «Towa» (etter kjælenamnet far hennar brukte om henne) «Carson» (ein amerikanisert variant av etternamnet Carlsson). I 1956–57 var ho vokalist i Leif Kronlunds jazz-inspirerte danseorkester på Skansen.

### Melodifestivalen
Carson song to av bidraga i Melodifestivalen 1967: «Alla har glömt» og «Vem frågar vinden». Desse ente på ein fjerde- og ein femteplass. I 2010 framførte ho «Alla har glömt» i pausen under Melodifestivalsfinalen. 
Ho vende tilbsake til Melodifestivalen 1968 med bidraget «Du vet var jag finns», som ende på ein tredjeplass. 

Ved Melodifestivalen 2004 vende Carson igjen tilbake til konkurransen, saman med Ann-Louise Hanson og Siw Malmkvist med bidraget «C'est la vie», skrive av Thomas G:son. Dei konkurrerte i semifinale tre i Umeå den 6. mars, der dei fekk 97&nbsp;407 stemmer og plass i finalen.. I finalen i Globen ende bidrage på ein tiandeplass (sisteplass) med sju poeng.

## Kvällstoppen
* 1964 - Visa mej hur man går hem *(Towa Carson & Lars Lönndahl)* - 12#
* 1964 - Jag måste ge mej av - 3#
* 1965 - En lilja är vit *(Towa Carson & Lars Lönndahl)* - 13#
* 1967 - Laxå *(Towa Carson & Mats Olsson)* - 20#
* 1969 - Casatchok - 11#

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Towa Carson|Towa Carson]]» frå , og «[[:nb:|Towa Carson]]» frå  den 4. juli 2019.*
Siw Malmkvist

**Siw Gunnel Margareta Malmkvist** () er ein svensk songar fødd i Borstahusen i Sverige.

## Diskografi
* *Siw* (1963)
* *12 sidor Siw* (1967)
* *Från Jazzbacillen till Balladen om det stora slagsmålet på Tegelbacken* (1968)
* *Nu* (1968)
* *Harlekin* (1968)
* *Spanska Siw* (1970)
* *Underbara Siw* (1970)
* *Mycket Siw och lite dragspel* (1971)
* *Ragtime* (1974)
* *Greatest Hits 1958-75 Vol 1* (1975)
* *Explosiw* (1976)
* *Trolltider* (1979)
* *Pippi Långstrump på Folkan* (1980)
* *Alla tiders Siw* (1985)
* *Klas Klättermus och alla de andra djuren i Hackebackeskogen* (1985)
* *Skål!* (1985)
* *Det är kärlek* (1988)
* *Siwans klassiker* (1988)
* *Siwan!* (3-CD-box) (1995)
* *Siws Bästa* (2003)
* *Die Show  Siw & Gitte Hænning & [[Wenche Myhre]]* (2003)

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Wilhelm von Diez

**Albrecht Christoph Wilhelm von Diez** () var ein tysk målar og teiknar frå Bayreuth, som vart ein framståande representant for den såkalla München-skulen.

Diez gjekk i lære på den polytekniske skulen i München frå 1853 til -55. Sidan utdanna han seg mest på eiga hand. Han fekk eit namn som illustratør i humor-tidsskriftet *Fliegende Blätter*. Størst ry fekk han gjennom ei mengd illustrasjonar til Friedrich Schiller sitt verk *Geschichte des dreißigjährigen Krieges* som kom ut i 1871.

I 1871 vart Diez professor ved kunstakademiet i München. Gjennom si verksemd som lærar, og sine små sjangerbilete, fekk han talrike elevar. Mellom dei var norske Eilif Peterssen, russiske Franz Roubaud og, mykje seinare, tyske Franz Marc. Arbeida hans er prega av ein grå sølvtone og sikker, lett penselføring. Han måla både landskapsbilete, dyremåleri og religiøse motiv. Mange av bileta hans syner ofte interessante, karakteristisk oppfatta kulturhistoriske situasjonar.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wilhelm von Diez|Wilhelm von Diez]]» frå ,  den 15. juli 2014.*
Kenneth Høie

**Kenneth Høie** (fødd 11. september 1979) er ein norsk fotballkeeper frå Haugesund som spelar for Djurgårdens IF.
Han har tidlegare spelt for klubbane Haugar, , , ,  og . 

Kenneth Høie kom til Bryne før 2003-sesongen, og var også ei tid aktuell for den skotske eliteserieklubben Dundee United i 2004. I 2005 gjekk han til  der han var delvis fyrste- og delvis andrekeeper. I 2006 signerte Høie ei ny toårskontrakt med Start. I byrjinga av 2007-sesongen blei Høie degradert til tredjekeeper, og ble etter kvart lånt ut til  i 1. divisjon.

Bodø/Glimts fyrstekeeper Pavel Londak blei langtidsskada etter to serierundar i 2007-sesongen. Sidan klubben då berre hadde éi speleklar målvakt på A-laget, søkte dei om dispensasjon frå Norges Fotballforbund til å hente inn Kenneth Høie som erstatning. Høie stod fast som fyrstekeeper medan han var i Bodø/Glimt, og fekk 10 kamper under låneoppholdet. Etter at han kom tilbake til Start til haustsesongen var Høie fyrstekeeper. Han var så i Start til og med 2012-sesongen. 

Frå mars til og med mai 2012 spelte Høie 11 kampar for Elfsborg, og hadde den høgste redningsprosenten av målvaktene i Allsvenskan i den perioden. 25. juni 2012 presenterte Djurgårdens IF Høie som si nye målvakt, med ei kontrakt på 2,5 år.

## Referanser

## Bakgrunnsstoff
Shirley Clamp

**Shirley Clamp** () er ein svensk songar fødd i Viskafors i Sverige.

## Diskografi
* *Den långsamma blomman* - 2004
* *Lever mina drömmar* - 2005
* *Favoriter på svenska* - 2006
* *Tålamod* - 2007
* *För den som älskar - En samling* - 2009

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Halitt

**Halitt** eller **steinsalt** er eit mineral som består av natriumklorid (NaCl). Mineralet krystalliserer oftast i terningar og er fargelaust eller kvitt.

Halitt er vanlegast i store leier som vart danna ved fordamping av avsnørte havbukter, som i ettertid vart dekte av sediment. Slike saltleier finst i bergartar av alle geologiske system, særleg perm, og varierer i tjuknad frå centimeter til kilometer. Saltet blir vunne ut av gruver eller brot i fjell. 

Halitt er vanleg saman med gips, anhydritt, sylvin, kieseritt, carnallitt og fleire andre løyselege salt. Då halitt er lettare enn den omgjevande bergarten, vil saltsedimenta ha ein tendens til å flytte seg oppover i lagrekka og danne saltstokkar eller diapirar, ofte fleire kilometer i diameter. Petroleumsfeller har ofte ein «hatt» av halitt og svovel.

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff
Ranglerock

**Ranglerock** er ein årleg musikkfestival på Bryne i Rogaland.  Festivalen starta som ein sommarfest i eit forsamlingshus på Hognestad i 2002 der bandet Svendsen Supertruckers skulle spela. I ettertid vart festivalen kalla Hoggstockfestivalen før han i 2006 skifta namn til Ranglerock.

Leiar for festivalen er Bjørn Hagerup Løken. Tingeansvarleg er Hans Bjørnar Tunheim.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Bekstein

**Bekstein** er ein bergart som består av vulkansk glas danna ved rask avkjøling av ein smeltemasse. Fargen og kjemisk samansetjing varierer, men bekstein inneheld gjerne meir vatn enn den liknande glasaktige bergarten obsidian.

## Kjelder

*
Benitoitt

**Benitoitt** er eit sjeldant mineral som dannar vene blå krystall innvokst i natrolitt frå ein førekomst i San Benito County i California i USA. Det kan av og til fasetterast. Mineralet krystalliserer trigonalt og er eit barium-titan-silikat, BaTiSi3O9.

Det vart først skildra i 1907 av George D. Louderback, som gav det namn etter han fann mineralet nær kjelda til San Benito River.

## Kjelder
*Benitoitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/benitoitt.
Bentonitt

**Bentonitt** er ein leirbergart som er danna ved omdanning av vulkansk oske og tuff. Består vesentleg av leirmineralet montmorillonitt. Det vert mellom anna nytta til avfarging og regenerering av oljer og feitt. Bentonitt blir òg brukt som vernekolloid. Ei modifisert form av bentonitt blir mellom anna brukt i målingar for å oppnå spesielle flyteeigenskapar, som tiksotropi. Verdsproduksjonen ligg på 10 mill. tonn i året, med USA, Russland og Hellas som viktige produsentland. Det er kalla opp etter Benton-formasjonen i Montana i USA.

I Noreg finst bentonitt i lag frå ordovicium, truleg danna ved innleiring av vulkansk oske frå store utbrot i fjerntliggande område.

## Kjelder
*Bentonitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bentonitt.
Berboritt

**Berboritt** er eit berylliumborat-mineral, Be2(BO3)(OH,F)•H2O. Det er kjent i vene mikrokrystall frå ein nefelinsyenittpegmatitt ved Langesundsfjorden. Det finst tre polytype former av berboritt.

Han vart først skildra i 1967 etter det vart funnen i Lupikkogruva  i Ladogaområdet i Karelen i Russland. Det er òg funne ved Tvedalen i Larvik i Vestfold og Siktesøya i Langesundsfjorden ved Porsgrunn i Telemark.  

## Kjelder
*Berboritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/berboritt.
Bergkork

**Bergkork, berglêr, bergpapir** eller **bergtre** syner til fibrige, asbestliknande mineralaggregat som kan bestå av ulike mineral, til dømes palygorskitt, sepiolitt eller krysotil. Det ser ut som tørt tre. 

## Kjelder
*Bergkork. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bergkork.
*Bergtre. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bergtre.
Bergkrystall

**Bergkrystall** er ei vassklår form av mineralet kvarts. Han vert nytta i optiske instrument, til frekvenskontroll i elektronisk utstyr og som smykkestein. 

## Sjå òg
* Dvergstein

## Kjelder
*Bergkrystall. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bergkrystall.
Die Brücke

**Die Brücke** ('Brua') var ei kunstnargruppe som vart danna i Dresden i 1905 av arkitekturstudentane Ernst Kirchner, Fritz Bleyl, Erich Heckel og Karl Schmidt-Rottluff, ei gruppe som varsla ekspresjonismen. Max Pechstein, Otto Mueller og Cuno Amiet var også medlemer, og i ei kort tid også Emil Nolde og Kees van Dongen. 

Hovudmålsettinga for Die Brücke var å lage ei bru mellom tradisjonell, tysk nyromantisk målarkunst og moderne ekspresjonistisk måleri. Verka til medlemene i Die Brücke var prega av eit lineært og rytmisk formspråk, og ei forenkling av form og fargar. Dei brukte sterke fargar og tok element frå primitivismen.

Die Brücke, som vart formelt oppløyst i 1913, var den fyrste av to tyske kunstnargrupper som var viktig for ekspresjonismen. Den andre var Der Blaue Reiter som vart danna i München i 1911.

Størstedelen av verka til Die Brücke-målarane vart erklært som entartete kunst i 1935, beslaglagt og i mange tilfelle øydelagd av nazi-styresmaktene. Den tyske staten har dei seinare åra kjøpt inn Brücke-verk frå samlarar i ulike land, og har for samlinga bygd Brücke-Museum i utkanten av Berlin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Die Brücke|Die Brücke]]» frå ,  den 15. juli 2014.*
Vang (fleirtyding)

**Vang** kan visa til :

* Vang kommune, ein kommune i Oppland fylke
* Vang i Hedmark, ein tidlegare kommune og i dag eit sokn i Hamar kommune
* Vang i Buskerud, ein tettstad i Ringerike kommune
* Ein grasvoll ved ei seter, kyrkje og liknande

## Kjelder
*
Tå

**Tå** (fleirtal **tær**, frå norrønt *tá*) er dei ytste, leddelte delane av foten til menneske og dyr. Ei tå kan enda i ei negl, klo, hov eller klauv. Tær blir ofte brukte til å gå med, men kan også brukast til å gripa med og anna. Visse dyr, som kattar, går hovudsakleg på tærne, og blir kalla for tågjengarar.
## Mennesketær
 
Menneske har fem tær på kvar fot. Desse har kvar fem rørlege falangar (*phalanges*) danna av bein. Ytst på oversida har dei nokså flate negler. Tærne er bygde som fingrane, men skil seg frå desse ved at knoklane er mindre og spinklare. Stortåa (*hallux*) er eit unntak frå dette. Hjå menneske skil også tærne seg frå fingrane ved at stortåa ikkje kan stillast mot dei andre tærne (som ein tommel). Dette gjer at menneskefoten ikkje er eigna som gripereiskap.

«Tå» kan også visa til framdelen av sokkar, strømper eller sko, det vil seia den delen av plagget som dekkjer tærne.


Röntgen, Hammerzeh am mittleren Zeh.jpg|Røntgenbilde av mennesketær.
PSM V52 D352 Various nail walkers toes.png|Skjelettet i tærne til ulike dyr som går på hoven/klauven: Gris, nashorn, ku og hest.
Bird toes 1755.png|Fugletær.


## Kjelder

*«Tå» (15. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 15. juli 2014.
*Holck, Per. «Tå» (13. februar 2009), *Store medisinske leksikon*.
Berthieritt

**Berthieritt** er eit kismineral med samansetnaden FeSb2S4. Det har ein stålgrå farge og ein metallisk glans. 

Det vart oppdaga i Frankrike i 1827 og kalla opp etter den franske kjemikaren Pierre Berthier (1782–1861).

I Noreg er det mellom anna funne på Ringvassøy i Troms.

## Kjelder
*Berthieritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/berthieritt.
*Mineral galleries 
*Mindat
*Webmineral

## Bakgrunnsstoff
Bertranditt

**Bertranditt** er eit fargelaust mineral, ofte danna som omvandlingsprodukt av beryll. Det er kjemisk eit hydroksylhaldig berylliumsilikat med formel Be4Si2O7(OH)2. I Noreg er bertranditt funne i små mengder fleire stader, til dømes i Iveland. Førekomstar i Utah i USA har økonomisk tyding som berylliumråstoff.

Mineralet er kalla opp etter Émile Bertrand (1844–1909), ein fransk mineralog og krystallograf, som forbetra polarisasjonsmikroskopet ved å konstruere bertrandokularet og bertrandlinsa.

## Kjelder
*Bertranditt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bertranditt.

## Bakgrunnsstoff
Beryll

**Beryll** er eit mineral som består av beryllium aluminium syklosilikat med kjemisk formel Be3Al2(SiO3)6. Dei heksagonale beryllkrystalla kan vere særs små og opp til fleire meter i storleik. Rein beryll er fargelaus, men er ofte farga av ureinleikar og mogelege fargar er grøn, blå, gul, raud og kvit. 

Mineralet vert nytta til framstilling av beryllium, som er eit viktig legeringsmetall. I året vert det produsert kring 5000 tonn verda over, og dei største produsentane er Brasil og Russland. I Noreg er beryll funnen fleire stader i forskjellige fargar, som Iveland, Hurumlandet, Evje, Nordland, Minnesund i Eidsvoll, Tørdal og frå Svartisen-området og Drag i Tysfjord.

Då dei første brillene blei laga på 1200-talet i Italia, var linsa ofte laga av beryll, sidan vanleg glas på denne tida ikkje var særleg klårt. Dette førte til at innretninga fekk namnet *brillen* i Tyskland, *bril* i Nederland og *briller* i Noreg og Danmark.

## Kjelder
*Beryll. (2012, 25. januar). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/beryll.

## Bakgrunnsstoff
Betafitt

**Betafitt** er eit brunt, kubisk mineral nærskyldt med pyroklor. Det er eit titan-niob-tantal-oksid av kalsium, uran og fleire, og finst ofte i metamikt tilstand. I Noreg er det funne på granittpegmatitter ved Kragerø i Telemark og i Iveland i Aust-Agder.

Det er kalla opp etter Betafo i Madagaskar.

## Kjelder
*Betafitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/betafitt.

## Kjelder
Biolitt

**Biolittar** er sedimentære bergartar danna av områdande organiske avleiringar eller fragment av slike. Dei vert delt inn i brennbare *kausto-biolittar*, som kol, olje og liknande, og dei ikkje-brennbare akausto-biolittane, som kalkstein, kisel- og fosfatsediment.

## Kjelder
*Biolitter. (20. oktober 2011). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/biolittar.
Biopyribol

**Biopyribol** er eit samleomgrep for mineralgruppene glimmer (biotitt), pyroksen og amfibol, og dessutan eit par andre mineral. Desse er strukturelt nærskyld, idet dei inneheld same type kjedar av SiO4-tetraeder. Pyribolar er ei tilsvarande nemning for pyroksenar og amfibolar. 

## Kjelder
*Biopyriboler. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/biopyriboler.
Gáisi Giellaguovddáš

**Gáisi Giellaguovddáš**, eller **Gáisi Språksenter** er eit senter som skal fremje samisk språk og kultur i Ullsfjorden i Tromsø kommune.  

## Bakgrunnsstoff

* Gáisi Giellaguovddáš
Birikalkstein

**Birikalkstein** eller **birikalk** er eit lag urein kalkstein og mørk skifer, kring 100–150 meter tjukt, i den eldre delen av sparagmittgruppa, som særleg finst omkring nordsida av Mjøsa, i Biri, Ringsaker og Gausdal. Kalksteinen gjev god jordbotn. 

## Kjelder
*Birikalkstein. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/birikalkstein.
Birnessitt

**Birnessitt** er eit manganmineral, Na0.3Ca0.1K0.1 eller Mn4+,Mn3+)2O4 · 1.5 H2O  Mineralet er truleg ganske så utbreidd, og finst på sprekkar i nordmarkitt ved Lillevann i Oslo. 

Det har ein mørkebrun til svart farge med undermetallisk glans. Mineralet er kalla opp etter Birness i Skottland. 

## Kjelder
*Birnessitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/birnessitt.
Biskopås-konglomeratet

**Biskopås-konglomeratet** er eit elveavsett konglomerat i Hedmarkgruppa. Det finst særleg over nordre del av Mjøsa og er kalla opp etter Biskopåsen i Ringsaker.

## Kjelder
*«Biskopås-konglomeratet» (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014.
Bismitt

**Bismitt** er eit mineral, eit naturleg førekomande vismutoksid med formel Bi2O3. Det er danna sekundært etter bismuthinitt eller gedigent vismut. Fargen varierer frå grøn til gul. 

Det vart først skildra frå Goldfield i Nevada i 1868 og frå Schneeberg-området i Erzgebirge i Sachsen i Tyskland

I Noreg er det kjend frå granittpegmatittar i Evje og Iveland.

## Kjelder
*Bismitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014.
*Mindat localities
*Webmineral
Pizzo Coca

**Pizzo Coca** er ein 3&nbsp;052 meter over havet høg fjelltopp i Bergamoalpane i regionen Lombardia i Italia. Fjellet, som er den høgste toppen i Bergamoalpane, ligg på fjellryggen mellom Val Seriana og Valtellina, på grensa mellom provinsane Sondrio og Bergamo. Pizzo Coca har ein primærfaktor på 1878 meter, og fjelltoppen er såleis ein av ultratoppane i Europa.

Italienaren Emilio Torri var i fylgje med fjellføraren Antonio Baroni då dei i 1877 vart dei fyrste til topps på Pizzo Coca.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Pizzo di Coca|Pizzo di Coca]]» frå ,  den 16. juli 2014.*
Bismutitt

**Bismutitt** er eit mineral med formel Bi2(CO3)O2, som blir danna sekundært etter andre vismutmineral, særleg bismuthinitt. 

Det vart først skildra i 1841 etter eit funn i Sachsen.

Det er funne i små mengder fleire stader i Noreg.

## Kjelder
*Bismutitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bismutitt.
Bismuthinitt

**Bismuthinitt** eller **vismutglans** er ein relativt sjeldan vismuterts, med blygrå til tinnkvit farge og metallisk glans. Mineralet består av vismut og svovel Bi2S3 og krystalliserer rombisk, isomorf med stibnitt (antimonglans). Det er den viktigaste vismutmalmen med førekomstar i Bolivia.

Det finst fleire stader i Noreg, mellom anna i kontaktsonene til Oslofeltet (Kjenner i Lier i Buskerud, no nedlagd gruvedrift), i ertsførekomstar i Telemark (Gjuv i Hjartdal, Bleka gullgruve i Svartdal), i granittpegmatittar (Evje og Iveland i Aust-Agder), i greisen (Thoreby i Varteig i Østfold) og på kvartsgangar (Sandøya i Hvaler i Østfold).

## Kjelder
*Bismuthinitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014.
Blende

**Blende** er nemning for mineral (vesentleg sulfid) med sterk, ikkje-metallisk glans. Det vert òg brukt som forkorta namn på sfaleritt (sinkblende).

## Kjelder
*Blende. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/blende.
Heliotrop

**Heliotrop**, òg kalla **blodstein**, er eit mineral med i form av ein djupgrøn kalsedon med flekkar av raud japsis. Det vert nytta i ringar, signet og liknande. Mineralet finst i India.

Dei raude flekkane skal visstnok sjå ut som blodflekkar, som har gjeve det namnet blodstein. Namnet helitrop kjem frå gresk ήλιος *helios*, sol, τρέπειν *trepein*, å snu, sidan mineralet reflekterer lys. Det var mellom anna skildra av Plinius den eldre i antikken. 

## Kjelder
*Blodstein: heliotrop. (2009, 17. mai). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/blodstein%2Fheliotrop.

## Bakgrunnsstoff
Bjarne Ness

**Bjarne Ness** () var ein norsk teiknar og målar frå Trondheim. Han var eit av dei største målar-talenta i Noreg i mellomkrigstida, men døydde 25 år gammal.

### Liv og gjerning
Far til Ness var industriarbeider. Sjølv gjekk han på den kommunale middelskulen frå 1916 til 1919. I denne perioden fekk han si fyrste profesjonelle undervisning i teikning hos NTH-professoren Harald Krohg Stabell, som dreiv ein kunstskule.

Ness byrja som aspirant ved jarnbanen, og tok så i 1923 til på Jernbaneskolen på Hamar; Same hausten fekk han jobb i Oslo, der han fekk nærkontakt med kunstmiljøet i hovudstaden. I 1924 vart han elev ved målarskulen til Axel Revold. Med stort talent tileigna han seg kunnskapen til Matisse-skulen, på same tid studerte han gamle meistrar som Michelangelo, Rafael, Delacroix. Han arbeidde målbevisst med dei klassiske komposisjonsproblema for å gje figurgruppene sin fastleik og samanheng, men utvikla også ein kjenslevar, klar og kjølig koloritt, særleg i mørkeblått og brunraudt..

I 1925 fekk Ness gode kritikkar etter å ha fått stilt ut verk på den tradisjonelle Haustutstillinga i Oslo. Tida framover var delt mellom arbeid ved jarnbanen og måling. Etterkvart fekk han seld nokre av arbeida sine, og han fekk eit større utsmykkingsoppdrag ved Østensjø skole i Oslo. 

Dei siste par åra av livet arbeidde han hektisk, og laga fleire verk som vert rekna som klassiske: *De tre ryttere*, *Gjøglere*, *Seierherren* og *Selvportrett*. Hausten 1927 reiste han til Paris, men han leid av tuberkulose og døydde ein månad seinare, 13. desember 1927, berre 25 år gammal. 2. januar 1928 vart han gravlagd på Lademoen kyrkjegard.

## Kjelder
* Store norske leksikon
Várdobáiki samisk senter

**Várdobáiki samisk senter** er eit samisk språksenter som ligg i Evenes i Nordland. Senteret vart grunnlagt i 2003, og har 16 tilsette (2009), dei fleste av dei tilsett i *Márkománák samiske barnehage* (samisk: *Márkomának sámi mánáidgárdi*).

## Bakgrunnsstoff

* Nettstaden til Várdobáiki samisk senter
Storfjord språksenter

**Storfjord språksenter** er eit fleirspråkleg språksenter i Skibotn i Storfjord kommune. Det driv opplæring i nordsamisk, kvensk og finsk. Språksenteret vart grunnlagt i 2009 som eit tidsabgrensa prosjekt, og vart frå 2014 ei eiga avdeling i kommunen.

Dagleg leiar for språksenteret er Silja Skjelnes Mattila. 

## Bakgrunnsstoff

* Nettstaden til Storfjord språksenter
Ástávuona giellagoahtie

**Ástávuona giellagoahtie** er eit samisk språksenter på Tennevoll i Lavangen kommune i Troms. Språksenteret er Lavangen kommune sitt språksenter, men det gjev samiskkurs også i nabokommunane rundt Astafjorden. Leiar for språksenteret er Lars-Joar Halonen.

## Bakgrunnsstoff

* Nettstaden til Ástávuona giellagoahtie
Gïeleaernie

**Gïeleaernie** er eit sørsamisk språksenter i Røyrvik kommune i Trøndelag. Språksenteret vart oppretta 1. januar 2013, samtidig som kommunen vart del av det samiske forvaltningsområdet.

Gïeleaernie arrangerer kurs i sørsamisk, arrangerer seminar og gjev ut bøker og brosjyrer om språklege emne.

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside for Gïeleaernie
Gïelem nastedh

**Gïelem nastedh** er eit sørsamisk språksenter som ligg i Snåsa kommune i Nord-Trøndelag. Senteret vart oppretta 1. januar 2008, samtidig som Snåsa kommune vart innlemma i det samiske forvaltningsområdet. Senteret vart først oppretta som eit tidsavgrensa prosjekt, men det vart seinare gjort om til eit permanent senter, og Sametinget gav det status som språksenter i 2012.

Dagleg leiar av Gïelem nastedh er Eva Wilks.

## Bakgrunnsstoff

* Nettstad for Gïelem nastedh
Aeschynitt-(Y)

**Aeschynitt-(Y)** eller **eskynitt-(Y)**, tidlegare kalla *blomstrandin* eller *prioritt*, er eit svart til brunt, radioaktivt mineral, kjent frå ei rekkje norske granittpegmatittar. Det vart først skildra i 1906 av W.C. Brøgger frå Hidra i Vest-Agder.  Mineralet er nærskyldt med euxenitt.

Namnet blomstrandin er kalla opp etter den svensken kjemikaren C.W. Blomstrand. Namnet prioritt vart innført av Brøgger. 

## Kjelder
*Blomstrandin. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/blomstrandin.
*Prioritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/prioritt.
*Mindat.org
*Webmineral.org
Galenitt

**Galenitt** eller **blyglans** er eit tungt, bløytt, metallisk mineral med blygrå farge. Krystalla spaltar lett i tre retningar etter terningflatene. Det er den viktigaste blyertsen og består av bly(II)sulfid, PbS, med ca. 86 % bly. Det har òg vore utnytta på grunn av sølvinnhaldet, som vanlegvis vekslar mellom 0,01 og 0,3 %. Innhaldet av sølv, antimon, vismut og andre element i galenitt kjem i stor grad av mikroskopiske innesluttingar av mineral som sølvglans og fahlerts. Mineral som er nærskyldt med galenitt er clausthalitt og altaitt.

I Noreg har mellom anna kontaktførekomstar ved Konnerud nær Drammen vore drive på bly og sølv (Jarlsberg verk). Nokre av kisførekomstane i Den kaledonske fjellkjeda leverer òg blyglanskonsentrat, til dømes Bleikvassli Gruber. Dei viktigaste produsentlanda er USA, Russland, Australia, Canada, Peru og Mexico.

## Kjelder
*«Galenitt» (24. februar 2012). I *Store norske leksikon*. Henta 14. februar 2014.

## Bakgrunnsstoff
Boghead

**Boghead** eller **torbanitt** er ein brunsvart, matt og lett koltype, som truleg er danna ved opphoping av algar. Boghead gjev store mengder gass og tjøre, men ikkje koks ved destillasjon. Kvæfjordkolet, som finst som lause steinar langs kysten av Noreg, er av bogheadtype.

Namnet kjem frå ein stad i Skottland. 

## Kjelder
*Boghead. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/boghead.
Boltwooditt

**Boltwooditt** er eit gult uranmineral som blir danna sekundært etter uraninitt. Det opptrer som monokline nåler og har kjemisk formel HK(UO2)(SiO4)·1.5(H2O). I Noreg er det kjent frå ein førekomst i Rygge i Østfold.

Det er kalla opp etter B.B. Boltwood frå USA.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
Bolus

**Bolus** er ein jernhaldig, finkorna leirart som har vore kjent og nytta sidan oldtida. Etter fargen og finleiksgraden har bolus hatt ulikt bruk, som målarfarge, som pusse-, reinse- og polérmiddel, i medisin og i staden for anna leire.

## Kjelder
*Bolus: leirart. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/bolus%2Fleirart.
Boninitt

**Boninitt** er ei gruppe magnesiumrike vulkanske bergartar som er nærskyldt med andesitt. Dei utgjer ein liten, men genetisk viktig del av mange ofiolittar og øybogeområde.

Gruppa er kalla opp etter Boninøyane, no Ogasawara-øyane i Japan.

## Kjelder
*Boninitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/boninitt.