open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Great Mouse Detective

***The Great Mouse Detective*** (norsk tittel: *Mesterdetektiven Basil Mus*) er ein amerikansk animert mysteriefilm frå 1986, produsert av Walt Disney Animation Studios og utgjeven av Walt Disney Pictures. Han er den 26. animerte langfilmen frå Disney og handlar om mus og rotter som bur i London i Viktoriatida.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*
Toy Story 2

***Toy Story 2*** er ein amerikansk dataanimert filmkomedie frå 1999, produsert av Pixar Animation Studios og utgjeven av Walt Disney Pictures. Han er oppfølgjaren til 1995-filmen *[[Toy Story]]* og den andre filmen i serien.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*
The Incredibles

***The Incredibles*** (norsk tittel: *De utrolige*) er ein amerikansk dataanimert superheltfilm frå 2004, produsert av Pixar Animation Studios og utgjeven av Walt Disney Pictures. Filmen er sett til ein alternativ versjon av 1960-åra, og følgjer superhelt-familien Parr, som gøymer kreftene sine i samband med eit regjeringsmandat og prøver å leve eit roleg forstadsliv.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*
Filmen Ratatouille

***Ratatouille*** (norsk tittel: *Rottatouille*) er ein amerikansk dataanimert filmkomedie frå 2007, produsert av Pixar Animation Studios og utgjeven av Walt Disney Pictures. Filmtittelen refererer til den franske retten ratatouille, som blir servert mot slutten av filmen og som dessutan refererer til arten til hovudkarakteren, ei rotte. Handlinga følgjer rotta Remy, som drøymer om å bli kokk og prøver å nå målet sitt ved å alliere seg med søppeltømmaren for ein parisisk restaurant.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*
Ratatouille

**Ratatouille** (uttalt *rata'toj*) er ei grønsakstuing frå Provence i Frankrike. Retten blir laga av mellom anna aubergine, lauk, tomat, paprika, squash, kvitlauk og urter som basilikum eller timian. Ingrediensane blir freste og småkokte i olivenolje. 

Ratatouille kan serverast varm eller som tilbehøyr til kjøt eller fisk eller som hovudrett med ris, potet eller brød som tilbehøyr.

## Galleri
Ratatouille og liknande rettar.

20170329_ratatouille-debut-cuisson.jpg|Ingrediensar til ratatouille i ei gryte.
20170329 ratatouille-fin-cuisson.jpg|Ferdig ratatouille i ei gryte.
Ratatouille 004.jpg|Tagine med ratatouille.
Espadon Ratatouille.JPG|Sverdfisk og ratatouille.
Ratatouille 002.jpg|Pylser og ratatouille.
Ratatouille éolienne.jpg|Ratatouille frå Dei eoliske øyane ved Sicila.
Tombet6116.JPG|*[[Tumbet]]*, ein liknande rett.
Tonyina amb samfaina.jpg|*[[Samfaina]]* og tunfisk.
Pisto.jpg|*[[Pisto manchego]]* og steikt egg.
Letscho-mit-Grillfleisch-un.jpg|*[[Lecsó]]*.


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ratatouille|Ratatouille]]» frå ,  den 27. november 2019.*
Syllingsteinen

**Syllingsteinen** var ein runestein frå Sylling i Lier kommune i Buskerud. Steinen stod murt inne i kormuren på den gamle kyrkja i Sylling, med innskrifta vendande ut. Steinen vart undersøkt og avteikna av M.A. Arendt i 1804. Då den gamle mellomalderkyrkja vart riven i 1851 vart steinen teke ut og lagt til side, men han kom bort og er aldri vorte funnen att. 

Ifølgje Arendt si avteikning var innskrifta:

: **salgærþr huilir her guþgætie**
: **þina**
: **aslakr markaþimik**

Magnus Olsen tolkar dette til norrønt:

*Salgerđr hvilir her. Guđ gæti þin-na. Aslakr markađi mik.*

På moderne norsk vert det:

Salgerd kviler her. Måtte Gud vakte over deg. Aslak merka meg (dvs. merka steinen med runer).

Runene er sannsynlegvis rista ein gong før 1150.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Syllingsteinen|Syllingsteinen]]» frå ,  den 27. november 2019.*  
 
## Litteratur

*
Søgnesteinen

**Søgnesteinen** er ein runestein som står ved Søgne gamle prestegard i Søgne kommune i Vest-Agder. 

Steinen er første gong nemnd i eit notat av Nicolai Wergeland i 1811. I 1821 vart innskrifta dokumentert i teikning for første gong. Ho vart første gong publisert av Jens Edvard Kraft i 1826, då med feilaktig tolking. Steinen er særs forvitra, og den første som greidde å tolka han korrekt var Sophus Bugge i 1870. 

Innskrifta er:

: **a u i n t r : r i s t i : s t i n : þ i n a**

: **a f t i r : k u n u a t : s u n s i n**

På norrønt vert då teksta: *Eyvindr reisti stein þenna eptir Gunnvald son sinn*.

På moderne norsk vert det: «Øyvind reiste denne steinen etter Gunnvald, sonen sin».

Runene vert daterte til første halvdel av 1000-talet. Steinen står enno på tunet ved Søgne gamle prestegard. Han er registrert med nr. id 91378 i Kulturminnearkivet til riksantikvaren.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Søgnesteinen|Søgnesteinen]]» frå ,  den 27. november 2019.*  
 
## Litteratur

* Magnus Olsen: Noregs innskrifter med dei yngre runar, bd. III, Aust-Agder, Vest-Agder og Rogaland. Oslo 1954 s. 100 - 103.

## Bakgrunnsstoff

*
Valbysteinen

**Valbysteinen** er ein runestein frå Valby i Tjølling i Larvik kommune i Vestfold. Valby ligg ca. to kilometer rett nord for Kaupang, og er kjend for store gravfelt frå jernalderen og steinsetjinga Valbysteinane.

I 1869 vart det funne ein stein med runer i ein gravhaug på Valby. Steinen vart teken hand om av presten, som sørgde for at han vart gjeven til Universitetets Oldsaksamling i 1873.

Innskrifta er ganske kort:

: **auarþr faþi hollr**

På norrønt vert det: 

*Hávarđr fađi hollr*

På moderne norsk er tolkinga: «Håvard skreiv (runene, i det han var) trufast (dvs. mot den daude)». 

Innskrifta skriv seg frå ein gong på 800-talet.

## Sjå også
*Runesteinar i Noreg

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Valbysteinen|Valbysteinen]]» frå ,  den 27. november 2019.*  
 

## Litteratur

*
Vettelandsteinen

**Vettelandsteinen** er ein runestein funne på Vetteland i Ogna i Hå kommune i Rogaland. 
Steinen vart funnen liggjande gravlagd under flat mark ved jordarbeid i 1896. Finnaren slo han sund og la han til side. Tilfeldigvis kom læraren i bygda forbi og la merke til innskrifta. Han varsla Stavanger Museum, og steinen vart henta inn seinare same år. 

Innskrifta er i den eldre runerekkja, og vert datert til folkevandringstida, ca. 300-360. Berre delar av innskrifta er bevarte. Det har vorte leita etter det manglande stykket ved fleire høve men utan resultat. Noka sikker tolking kan difor ikkje bli gjeven. Inntil vidare er det mogleg å lese:

…. **flagda faikinaR ist**
…. **magoR minas staina**
…. **daR faihido**

På moderne norsk kan ei mogleg tolking verta:
(Sonen min) er vorten heimsøkt av trolldom. *(Eg reiste) steinen over sonen min. (Eg) …dar laga desse runene*

Vettelandsteinen står i dag utstilt ved Arkeologisk museum i Stavanger

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vettelandsteinen|Vettelandsteinen]]» frå ,  den 27. november 2019.*
Runesteinen frå Veum kyrkje

**Runesteinen frå Veum kyrkje** låg på kyrkjegarden ved Veum kyrkje i Fyresdal kommune i Telemark. Steinen er første gong nemnt av Hans Jacob Wille i 1786, og deretter blant anna i Nicolay Nicolaysen sitt verk *Norske Fornlævninger* frå 1862-66. I 1888 meldte J.L. Qvisling at steinen var fjerna og brukt i grunnmuren på ein uthusbygning på garden Veum. Dette er det siste ein veit om denne steinen. Han var ca. fem fot lang, og innskrifta lydde:

: **her huilir petr prestr**

Som rett og slett tyder «Her kviler Peter Prest». 

Runene vert datert til 1200-talet.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Runesteinen fra Veum kirke|Runesteinen fra Veum kirke]]» frå ,  den 27. november 2019.*  
 

## Litteratur
*
Øverbysteinen

**Øverbysteinen** er ein runestein frå eldre jarnalder. Han vart funnen på garden Øverby i Rakkestad kommune i Østfold, ca. seks kilometer sør for Rakkestad sentrum.

Steinen stod opphavleg eit lite stykke frå gardstunet, på ein stad der det har vore eit gravfelt frå jarnalderen, og eit gammalt vegfar. I 1905 vart steinen henta og lagt som trappestein ved inngangen til hovudbygninga. I 1990 vart huset rive og steinen vart lagt i hagen. I 2017 vart det oppdaga innskrifter på steinen, og han vart undersøkt av arkeologar frå Østfold fylkeskommune og Kulturhistorisk museum. 

Innskrifta er:

**iu irilaR raskaR runoR in(n) isni**

Ei førebels tolking vert:

*Hogg raske* (dvs. dugelege) *Iril runar for Isnil*

*Iril* vert tolka som ein tittel, kanskje det same som jarl. *Isnil* er sannsynlegvis eit kvinnenamn. 

Runene og teksta vert daterte til 400-talet e.Kr., det vil seia til folkevandringstida.

## Sjå også
*Runesteinar i Noreg

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Øverbysteinen|Øverbysteinen]]» frå ,  den 27. november 2019.*
Øye-steinen

**Øye-steinen** er ein runestein frå Øye kyrkje i Vang kommune i Oppland.

Steinen er første gong skildra av sokneprest Thomas Stang omkring 1835, og han oppgav då at steinen hadde lege over ei grav på kyrkjegarden. Steinen vart undersøkt av Sophus Bugge i 1865, og året etter vart han frakta til Universitetets Oldsaksamling. Han er i dag magasinert ved Kulturhistorisk museum. Steinen er sannsynlegvis frå 1300-talet. Innskrifta er:

: **her:huilir:þora:moder:eirix:prest:pater:noster:**

På norrønt vert det: Hér hvílir Þóra, móðir Eiríks prest sin. *Pater noster.*

På moderne norsk vert det: «Her kviler Tora, mor til Eirik prest. Fader vår.» 

Runene vert daterte til byrjinga av 1300-talet.

## Referansar



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Øye-steinen|Øye-steinen]]» frå ,  den 27. november 2019.*
Åmlisteinen

**Åmlisteinen** var ein runestein som stod ved Åmli kyrkje i Aust-Agder.

Steinen er første gong nemnd av biskop Wegner i 1639. Han stod då på sørsida av kyrkja ved kyrkjegardsporten. Wegner laga òg ei teikning av innskrifta. I 1805 vitja Martin Friedrich Arendt staden og laga ein ny dokumentasjon av steinen. Men i 1826 meldte Jens Edvard Kraft at ved bygginga av ny kyrkje nokre år tidlegare vart steinen slått i stykke og brukt i grunnmuren. 
Ifølgje Wegner og Arendt sine teikningar skulle innskrifta vera:

: **... r e i s t i : s t e i n : þ e (n a) : e (f t) i r : h i k ....**

På norrønt vert det: (...) reisti stein þena eptir (.*..)*

Og på moderne norsk: «(...) reiste denne steinen etter (...)»

## Sjå også
*Runesteinar i Noreg
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Åmlisteinen|Åmlisteinen]]» frå ,  den 27. november 2019.*  
 

## Litteratur
Magnus Olsen: Norges innskrifter med de yngre runer, bd. III, Aust-Agder, Vest-Agder og Rogaland. Oslo 1954 s. 1 - 3.
Runesteinen i Torsnes kyrkje

**Runesteinen i Torsnes kyrkje** frå Borge i Fredrikstad kommune i Østfold kjem frå den gamle Torsnes kyrkje, òg kjend som Holm kyrkje. Dette var ei lita steinkyrkje frå mellomalderen som vart riven i 1859 for å gje plass til ein ny og større kyrkje. Det hadde då lenge vore kjend at det var ei runeinnskrift på begge sidene av kordøra på sørsida. Denne er første gong nemnd i verket *Monumenta Danica* av Ole Worm frå 1643. I 1805 vart innskrifta avteikna av M.F. Arendt. Ved rivingsarbeida vart steinane tekne ut og sende til Universitetets Oldsaksamling, og heile teksta kunne då bli tolka i samanheng:

: **øuk:atla:til:aflas:s: .. ynta:**

: **øuksøl f. umser øukølu kistinfolke**

Dette vert tolka til norrønt: ... ok Atla tl afláts synda ok sjǫlfun sér ok ǫllu kristni folki.

På moderne norsk vert det: «(...) og syndsforlating for Atle, for seg og alle kristne folk».

Steinane er i dag magasinert ved Kulturhistorisk museum.

## Sjå også
*Runesteinar i Noreg

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Runesteinen i Torsnes kirke|Runesteinen i Torsnes kirke]]» frå ,  den 27. november 2019.*  

## Litteratur
*
Runesteinane på Tanberg

**Runesteinane på Tanberg** er fire steinar med innskrifter i den yngre runerekkja som er funne på Tanberg i Norderhov i Ringerike kommune i Buskerud. Dei tre første steinane vart funne ved eit besøk av antikvaren Lorentz Diderik Klüwer i 1823, og vart skildra og teikna av han.

## Tanberg I
I 1843 var denne steinen funnen berre kort tid i forvegen, den hadde då lege rett under markoverflata. Etter at Klüwer hadde vore der vart steinen skildra av fleire forskarar gjennom 1800-talet. Ifølgje Oluf Rygh etter skildringa hans frå 1894 er tolkinga:

: **her huilir guþormr slæikir : litlgahndahar er artiþ hans**

På moderne norsk vert det: *Her kviler Guttorm sleikar*. *Vesle gangdag er  dødsdagen hans*.

Innskrifta vert på grunnlag av runene datert til slutten av 1200-talet. Guttorm døydde altså på vesle gangdag, som er 25. april, dette er òg hans sjelemessedag, og det var difor viktig å få det med i gravskrifta hans. Tilnamnet «sleikar» kan ha samanheng med eit derogativt uttrykk, og kan tyda 'den sleske'.

## Tanberg II
Òg denne steinen hadde vorte funnen like før Klüwers besøk. Han oppgjev at steinen er omtrent 15 tommar lang, og med runer på den eine langsida. Etter Klüwer si skisse er innskrifta tolka av Sophus Bugge:

: **þana .... buruþursi(n)**

Runene er betydeleg eldre enn dei på Tandberg I, og skriv seg frå slutten av vikingtida. Sannsynlegvis har steinen vore del av ein større ståande runestein. Ved neste besøk på Tanberg, i 1834, var steinen borte, og ingen kunne gjera greie for kvar det hadde vorte av han.

## Tanberg III
Ifølgje Klüwer var denne steinen funnen like attmed Tandberg II, og er òg eit fragment av ein større runestein. Sophus Bugge har tolka innskrifta slik:

: **alaib**

**:...k afiashiþ ...t...**

*Olav .... gravlagt .... på Toten (?)*

Òg denne steinen er gått tapt ein gong etter at Klüwer vitja.

## Tanberg IV
Steinen vart funnen den 12. november 1894 og innrapportert til Universitetets Oldsaksamling dagen etter, han låg då som trinn i kjellartrappa på Nedre Tanberg. Det vart likevel klårt at han hadde vorte pløgd opp ute på eit jorde ein gong i 1860-åra. Steinen er forsynt med ein stor svastika og fleire andre geometriske figurar, kanskje pentagram. Det er òg fleire runer, men ikkje samanhengande, og dei er dermed vanskelege å tyda.

## Sjå også
*Runesteinar i Noreg

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Runesteinene på Tanberg|Runesteinene på Tanberg]]» frå ,  den 27. november 2019.*  
 

## Litteratur

*
Ishockey-VM 1986

**Verdsmeisterskapen i ishockey 1986** vart arrangert i Moskva i Sovjetunionen i tida frå 12. til 28. april 1986. Meisterskapen vart avvikla med innleiingsrunde der dei åtte deltakarlanda møttest til innbyrdes oppgjer. Dei fire beste laga i innleiingsrunda gjekk vidare til eit meisterspel der laga møttest på ny før medaljestriden var avgjort, alle laga starta då utan poeng.  Dei fire laga med færrast poeng i innleiingsrunda tok med derimot med seg  alle poenga frå innleiingsrunda inn i eit nedrykksspel.

Arrangørlandet  Sovjetunionen vann alle ti kampane det spelte og tok gull. Sverige sikra seg sølvplassen og Canada fekk bronse.

## Innleiingsrunda

## Meisterspelet

### Sovjetunionens meisterlag
Målvakter: Sergej Mylnikov, Jevgenij Belosjejkin 
Forsvarar: Vjatsjeslav Fetisov, Aleksej Kasatonov, Vasilij Pervukhin, Zinetula Biljaletdinov, Sergej Starikov, Aleksej Gusarov, Igor Steinov, Vladimir Konstantinov 
Løparar: Vladimir Krutov, Igor Larionov, Sergej M. Makarov, Vjatsjeslav Bykov, Mikhail Varnakov, Viktor Tjumenev, Andrej Khomutov, Sergej Svetlov, Sergej Jasjin, Jurij Khmyljov, Valerij Kamenskij, Sergej Agejkin.

## Nedrykkingsspelet

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1986|Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1986]]» frå ,  den 27. november 2019.*
Igor Larionov

**Igor Nikolajevitsj Larionov** () er ein russisk tidlegare ishockeyspelar frå Voskresensk som i tida 1982-89 vann fire VM-gull og to OL-gull med Sovjetunionen sitt ishockeylandslag og perioden 1997-2002 vann tre Stanley Cup-turneringar med Detroit Red Wings.

Senterløparen Larionov spelte på Khimik i heimbyen til 1981. Sidan var han aktiv på CSKA Moskva, det dominerande ishockeylaget i Sovjetunionen, til 1989. Han var ein sentral spelar på dei sovjetiske landslaga som sikra seg VM-pokalen i 1982, 1983, 1986, 1989 og som vann ishockeyturneringa både under Vinter-OL 1984 i Sarajevo og i Vinter-OL 1988 i Calgary.

Frå 1989 til 2004 spelte Larionov på ulike klubblag i National Hockey League i Nord-Amerika, bortsett frå 1992/93-sesongen då han gjorde teneste i HC Lugano i Sveits. I NHL fekk han lengst speletid hos Detroit Red Wings. Både i 1997, 1998 og 2002 var Larionov delaktig då klubben frå bilbyen Detroit kunne heve Stanley Cup-trofeet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Igor Nikolajewitsch Larionow|Igor Nikolajewitsch Larionow]]» frå ,  den 27. november 2019.*
Ola Dønheim

**Ola Olsson Dønheim** () var ein norsk gardbrukar, lærar og politikar frå Surnadal på Nordmøre. Han var ordførar i heimbygda i nær 20 år og stortingsmann for Venstre bolken 1937-45. 

Dønheim var elev ved Nordmøre amtsskule i 1905 og tok eksamen ved Volda lærarskule i 1912. Sidan underviste han 1912-13 i skulen i Rindal og var lærar 1913-15 på Buskerud folkehøgskule og 1915-16 på Møre Folkehøgskule i Ørsta. I 1917 tok han eksamen ved Norges landbrukshøgskule og var frå 1918 til -27 heradsagronom i Surnadal, dei to fyrste åra også i Rindal. Han tok over farsgarden i 1921 og dreiv denne i fleire tiår. Dessutan var han frå 1924 lærar på Øvre Mo skule.

Dønheim var allereie frå 1919 ordførar i Surnadal. Han vart attvald fem gongar og var såleis ordførar heilt til 1937. Perioden 1929-31 sat han i tillegg som formann i likningsnemnda. Hausten 1936 vart han vald til stortingsrepresentant for Venstre i Møre og Romsdal. På Tinget var han medlem i Protokollkomiteen. Etter 2. verdskrigen var Dønheim på ny ordførar i 1945-46 og medlem i formannskapet 1947-?

## Kjelder
*
Middelaldercentret

**Middelaldercentret** er eit friluftsmuseum vigd dansk mellomalder ved Sundby i Lolland. Det er bygd som ein kjøpstad anno 1400, med fleire fullskala rekonstruksjonar av skip frå mellomalderen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Marie Klåpbakken

**Marie Forr Klåpbakken** () er ein norsk tekstforfattar, songar og felespelar. 

Klåpbakken voks opp på Vinstra i Gudbrandsdalen, og starta med fele då ho var 11 år. 
Ho tok kandidatstudiet ved Noregs musikkhøgskule i Oslo og avslutta mastergraden sin som folkemusikksolist våren 2010. 

Marie Klåpbakken har jobba freelance i fleire store produksjonar, og spela per 2018 fast saman med Dance with a Stranger og Blest. Ho har vore norsk representant i Telenor sitt kulturprogram, spelt på alle sesongane av TV2-programmet *[[Hver gang vi møtes]]*, gjesta *[[Beat for beat]]* på NRK1 og vore solist under Norsk Militær Tattoo i Oslo Spektrum. I 2015 deltok ho i   Melodi Grand Prix med songen «Ta meg tilbake».

Ho gav ut debutalbumet *Framtida* på MTG music 2012.

## Diskografi

### Album

* 2012 – *Framtida*

### Singlar

* 2012 – «To unge vakre»
* 2012 – «Før meg heim»
* 2013 – «Sommardrøm»
* 2014 – «Eksistens»
* 2014 – «Uro»
* 2015 – «Ta meg tilbake»
* 2016 – «Denne dagen», Finn Kalvik-cover på utgivelsen *Nære deg – sanger av Finn Kalvik*.
* 2018 – «Himlen i min favn»

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Marie Klåpbakken|Marie Klåpbakken]]» frå ,  den 27. november 2019.*
Rydningsrøys

Ei **rydningsrøys** er ei steinrøys, eit menneskeskapt element i jordbrukslandskap, eller kulturlandskap. Den dyrkbare marka er rydda for stein, og steinen er samla i ei røys. Rydningsrøyser er kulturminne som er vanskelege å tidfesta, men som ein hovudregel er dei små rydningsrøysene i Noreg eldre enn midten av 1700-talet. 

Rydningsrøyser har vore eit karakteristisk element i jordbrukslandskapet gjennom lang tid. Dei eldste rydningsrøysene i Noreg er daterte til yngre steinalder. Frå yngre steinalder og fram til midten av 1700-talet var rydningsrøysene som regel 2-5 m i tverrmål og kasta saman for hand. Ofte låg det mange små rydningsrøyser spreidd i åkeren. Nokre stader er det bevart store areal med rydningsrøyser, for eksempel i Øverbymarka i Gjøvik der eit stort tal rydningsrøyser er fordelt på ca. 1000 dekar. I tilknyting til rydningsrøyser kan det ofte dannast ein punktbrink. Dette er ei kappe av jord som legg seg på oversida av rydningsrøysa. Ein punktbrink er resultat av massetransport nedover ein dyrka flate.

Frå midten av 1700-talet blei det meir vanleg å slepa saman steinen i færre og større røyser, som vanlegvis ligg i utkanten av jordet, som regel nedanfor. Desse større røysene er køyrde saman med hest og slede. 

Rydningsrøysene frå midten av 1700-talet og framover kan vera store og godt synlege element i landskapet, medan dei eldre kan vera små og unnselege, og vanskelege å skilja frå naturskapte formasjonar. Mange stader kan tidlegare dyrka mark vera gjengrodd, medan ein overflate rydda for stein og steinrøyser i yttergrensa fortel at her har det vore åker og eng ein gang i fortida. 

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rydningsrøys|Rydningsrøys]]» frå ,  den 27. november 2019.*
Biologen Johannes Schmidt

**Ernst Johannes Schmidt** () var ein dansk biolog, naturforskar og leiar av Carlsberg Laboratorium si fysiologiske avdeling frå 1910. Han var botanikar, men blei kjend for forsøka sine på å finna gyteområdet til den europeiske ålen med Dana-ekspedisjonane 1921-22 og 1928-30.

Schmidt er gravlagd på Vestre Kirkegård i København

## Prisar og utmerkingr
* 1908: Riddar av Dannebrogordenen
* 1918: Medlem av Videnskabernes Selskab
* 1922: Dannebrogsmand
* 1923: Æresdoktor ved University of Liverpool
* 1930: Fortjenstmedaljen i sølv
* 1932: Kommandør av 2. grad av Dannebrog
Johannes Schmidt

**Johannes Schmidt** kan visa til:

* Johannes Schmidt (1843–1901), tysk lingvist
* Johannes Schmidt (1850–1894), tysk klassisk filolog og epigrafikar
* Johannes Schmidt (1861–1926), tysk klassisk filolog
* Johannes Schmidt (1877–1933), dansk biolog
Borealvarslar

**Borealvarslar** (*Lanius borealis*) er ein relativt stor medlem av varslarfamilien, Laniidae. Han lever i eit område frå sentrale og austlege Sibir, samt i mykje av Nord-Amerika med unntak av austlege og nordlege provinsar av Canada.

Taksonet for borealvarslar vart anerkjent som ein sjølvstendig art frå ca. 2017. Før det var desse fuglane tenkt å vere ein del av taksonet for arten varslar, *Lanius excubitor*. Fram til 2017 var varslar definert med ei sirkumpolar utbreiing, i dag redusert til Europa, Afrika og vestlege Asia.

## Skildring
Utsjånaden til borealvarslar skil seg ikkje mykje frå arten varslar: begge er overvegande kvite med perlegrå rygg, hette og nakke, ei djup svart maske strekkjer seg frå nebbet gjennom auget til øyredekkarane med ei tynn kvit augebrynstripe over. Stjerten er svart med kvit rand, oversida av vengene svarte med eit breitt, kvitt band. Samanlikna med varslar har boralvarslar lysare eller kvit overgump, og boralvarslar kan ha utydelege tverrstriper i bryst og buk. Storleiken er òg samsvarande for begge artar, kroppslengda er 24-27 centimeter og vekta mellom 56 og 80 gram.

Utbreiinga er frå vest mot aust: Sentrale og austlege Sibir frå omtrent litt aust for elva Jenisej, eller midt i det russiske territoriet Krasnojarsk kraj, austover til Stillehavet, inkludert Kamtsjatkahalvøya og øyane som avgrensar Okhotskhavet. Vidare over Aleutane, over det meste av Alaska, Yukon og Nordvestterritoria. Òg på austsida av Hudsonbukta til atlanterhavskysten på Labradorhalvøya.

Overvintring skjer i nordlege Kina, søraustlegaste Russland, øya Hokkaido, sørlegaste Alaska og sørover i vestlegaste Canada, vidare tvers over USA til Newfoundland.

Hekkinga skjer i taiga eller på tundra med små buskar eller tre. Dei kan dessutan hekke ved vatn eller ved opningar i skog.

Om sommaren er føda mest leddyr, om vinteren både små pattedyr og småfuglar. Taktikken for jakta er som dei fleste andre artar i slekta, dei sit høgt på ei grein eller anna utkikkspunkt, speidar og åtar bytte på bakken. 

Storleiken på populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig, LC.

## Kjelder
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
To the Hilt

***To the Hilt*** er det ellevte studioalbumet til det nederlandske rockebandet Golden Earring, utgjeve i 1976.

Albumet ber større preg av progressiv rock enn dei tidlegare albuma deira og vert rekna som eit av dei meir ambisiøse og pretensiøse dei gav ut.

Allmusic skreiv: «Bandet set inn ei typisk energirik og torande framføring, men dei dugande musikarane kan ikkje sigre over det sjølvnytande preget som mykje av albumet har. Fleire songar manglar dei stramme arrangementa og dei brå, overraskande instrumentale tvistane som gjorde dei tidlegare, episke songane deira så interessante. Dei beste songane på albumet er dei korte.»

## Innhald
Alle songar er skrivne av Hay og Kooymans, utanom der andre er nemnde. 

## Medverkande
* George Kooymans - gitar, vokal
* Rinus Gerritsen - bass, klaverinstrument
* Barry Hay - fløyte, vokal
* Cesar Zuiderwijk - trommer
* Eelco Gelling - gitar
* Bertus Borgers - saksofon
* Robert Jan Stips - klaverinstrument

;Andre medverkande
*Chris Mercer - saksofon, tenorsaksofon

### Teknisk
*Produsent: Golden Earring
*Leiande produsent: Fred Haayen
*Lydteknikar: John Kriek
*Assisterande lydteknikar: Robert Ash
*Strykearrangement: Robert Jan Stips
*Konsept: George Hardie
*Fotografi: Richard Manning

## Salslister
**Album** - Billboard (USA)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:To the Hilt|To the Hilt]]» frå ,  den 27. november 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Contraband av Golden Earring

***Contraband*** er det tolvte studioalbumet til det nederlandske rockebandet Golden Earring, gjeve ut i 1976. 

For USA vart den same plata gjeven ut med tittelen *Mad Love* året etter. Den amerikanske utgåva hadde eit anna plateomslag og ei anna rekkjefølgje på songane. I tillegg var songen «Faded Jeans» fjerna og erstatta av songen «I Need Love».

Klaverspelaren Robert Jan Stips vart erstatta av gitaristen Eelco Gelling og bandet la om til ein hardrockstil med no to gitaristar i bandet.
 
Turneen etter albumet førte dei til Storbritannia og USA. To konsertar frå London vart tekne opp og gjevne ut på konsertalbumet *Live* i 1977, det første konsertalbumet deira. 

## Innhald
Alle songane er skrivne av Hay and Kooymans.

### Europa

### USA

## Medverkande
* George Kooymans - gitar, vokal
* Rinus Gerritsen - bass, klaverinstrument
* Barry Hay - fløyte, vokal
* Cesar Zuiderwijk - trommer
* Eelco Gelling - gitar
* Robert Jan Stips - klaverinstrument

**Andre medverkande**
*Nippy Noya - perkusjon, conga
*Patricia Paay - vokal

## Teknisk
*Produsentar: Golden Earring, John Kriek, Damon Lyon-Shaw
*Lydteknikar: Robin Freeman
*Miksing: John Kriek, Steve Lillywhite, Damon Lyon-Shaw
*Kutt: Melvyn Abrahams
*Strykearrangement: Robert Jan Stips
*Koordinering: Jan Vermaes
*Kunstnarisk leiar og design: Koos Van Oostrom

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Contraband (Golden Earring album)|Contraband (Golden Earring album)]]» frå ,  den 27. november 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Nippy Noya

**Nippy Noya** () er ein indonesisk perkusjonist og låtskrivar med base i Nederland. Han spelar mellom anna conga, kalimba, bongo, campana, güiro, cabasa, shek, caxixi, triangel og berimbau.

Artists han har spelt med gjennom karrieren er mellom andre Peter Herbolzheimer, John McLaughlin, Jan Akkerman, Hellmut Hattler, Volker Kriegel, Earth and Fire, Stan Getz og Dick Morrissey. I tillegg har han turnert med Richard Tee, Eric Burdon, Billy Cobham, Miko Aleksic Chaka Khan, Peter Maffay, Udo Lindenberg, Gitte Haenning, John Hondorp og Herbert Grönemeyer. Han lærte òg opp og spelte med dei unge barna i The Kelly Family frå midten av 1980- til midten av 1990-åra. 

## Diskografi
**To the World of the Future* - Earth and Fire (1975)
**[[Eli av Jan Akkerman|Eli]]* - Jan Akkerman og Kaz Lux (1976)
**Billy Cobham Live: Flight Time* - Billy Cobham (1980)
**[[Ark av The Animals|Ark]]* - The Animals (1983)
**Live* - The Kelly Family (1988)
**Keep on Singing...* - The Kelly Family (1989)
**Live in East Germany* - The Kelly Family (1989, VHS)
**New World* - The Kelly Family (1990)
**[[Honest Workers]]* - The Kelly Family (1991)
**Streetlife* - The Kelly Family (1992)
**WOW* - The Kelly Family (1993)
**The Traveler* - Billy Cobham (1993)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nippy Noya|Nippy Noya]]» frå ,  den 27. november 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*
Runesteinar i Noreg

**Runesteinar i Noreg** er ei liste over runesteinar som er funne i Noreg ordna etter fylke.

## Funn frå Agder
;Vest-Agder
*Hogganviksteinen
*Oddernessteinen
*Reistadsteinen
*Ryensteinen
*Skollevollsteinen
*Søgnesteinen

;Aust-Agder

*Runesteinen ved Froland kyrkje
*Galtelandsteinen vart flytta til Oslo.

## Møre og Romsdal
*Kulisteinen vart flytta til Trondeim.

## Nordland

*Gimsøysteinen vert halden i Tromsø.

## Rogaland

*Nerheimsteinen vart flytta til Bergen.
*Stangelandsteinen
*Vettelandsteinen

## Telemark

*Flatdalsteinen vart flytta til Oslo.
*Skafsåsteinen
*Skeisteinen

Ukjend opphaldsstad:
*Runesteinen frå Veum kyrkje

## Trøndelag

*Runesteinen frå For kyrkje vart flytta til Trondheim
*Hårbergsteinen vart flytta til Trondheim.
*Skrivarberget på Stjørdal

## Vestfold

*Ein runestein med inskripsjonen «alu» vart funne på Elgesem

## Vestland
### Hordaland

*Runesteinane frå Gjerde kyrkje
*Grindheimsteinen
*Opedalsteinen vart send til Bergens Museum

Ukjend opphaldsstad:

*Morkensteinen
*Oddasteinen

### Sogn og Fjordane
*Runesteinen ved Anda
*Runeinnskriftene på Hennøy
*Stedjesteinen

Ukjend opphaldsstad:
*Kvammesteinen
## Viken
### Buskerud
*Knestangsteinen vart flytta til Oslo.
*Runesteinane på Tanberg

Ukjend opphaldsstad:
*Hønensteinen
*Syllingsteinen
*Åmlisteinen
### Oppland

*Alstadsteinen
*Dynnasteinen, datert til rundt 1050. Han vart flytta til Oslo.
*Øye-steinen, vurdert til truleg å vera frå 1300-talet.
*Einangsteinen
*Fåbergsteinen
*Granavollen runestein
*Vangsteinen
*Øye-steinen

### Østfold

*Runesteinane i Skjeberg kyrkje
*Runesteinen i Torsnes kyrkje
*Tunesteinen
*Øverbysteinen

## Steinar som er flytta frå funnfylket
### Sende til Bergen, Trondheim eller Tromsø
Følgjande runesteinar vart fjerna frå fylket der dei vart funne.
*Runesteinen frå For kyrkje vart send til Trondheim.
*Gimsøysteinen vart send til Tromsø.
*Hårbergsteinen vart send til Trondheim.
*Kulisteinen vart send til Trondheim.
*Nerheimsteinen vart send til Bergen.
*Opedalsteinen vart send til Bergen.

### Sende til Oslo
Følgjande runesteinar vart fjerna frå fylket der dei vart funne.

*Alstadsteinen er datert til slutten av 900-talet. Han står i Oslo.
*Dynnasteinen, datert til rundt 1050, står i Oslo.
*Øye-steinen, vurdert til truleg å vera frå 1300-talet, og vart send til Oslo.

;Alfabetisk ordna
*Flatdalsteinen vart send til Oslo.
*Galtelandsteinen vart send til Oslo.
*Knestangsteinen vart send til Oslo.
*Kjøleviksteinen - Oslo.
*Reistadsteinen vart send til Oslo.
*Runesteinen i Torsnes kyrkje vart send til Oslo.
*Skollevollsteinen vart send til Oslo.
*Tunesteinen vart send til Oslo.
*Valbysteinen vart send til Oslo.

## Referansar
Forkynning

**Forkynning** (av forkynne, frå lågtysk 'gjere kjend') er det å kunngjera noko, gjerne på høgtideleg vis. Forkynning blir ofte brukt i samband med religiøs tale, som forkynning av religiøs lære, preiking eller misjonering. I jussen blir omgrepet forkynning (eller bokmålsordet forkynnelse) brukt om kunngjering av stemnemål og dommar.

## Kjelder
Switch av Golden Earring

***Switch*** er det tiande studioalbumet til det nederlandske rockebandet Golden Earring, gjeve ut i 1975.

*Switch* er det første albumet til Golden Earring med klaverspelaren Robert Jan Stips som medlem i bandet. Tittelen refererer til den musikalske endringa etter den store suksessen med «Radar Love» frå det førre albumet *[[Moontan]]*. Momementumet som suksessen til «Radar Love», gjorde at òg *Switch* raskt selde til gullplate i Nederland, men det selde ikkje særskild godt internasjonalt. Det nådde 108. plassen på den amerikanske albumlista.

«Kill Me (Ce Soir)» vart spelt av Iron Maiden som ei B-side til singelen deira «Holy Smoke» i 1990.

## Innhald
Alle songane er skrivne av Hay og Kooymans utanom der andre er nemnde.

## Medverkande
* George Kooymans - gitar, vokal
* Rinus Gerritsen - bass, klaverinstrument
* Barry Hay - fløyte, vokal
* Cesar Zuiderwijk - trommer
* Eelco Gelling - gitar
* Bertus Borgers - saksofon
* Robert Jan Stips - keyboard

## Teknisk
*Produsent: Golden Earring
*Leiande produsent: Fred Haayen
*Lydteknikar: Andy Knight, John Kriek, Jan Schuurman
*Miksing: Andy Knight, John Kriek
*Arrangør: Golden Earring
*Strykearrangement: Robert Jan Stips
*Kunstnarisk leiar: George Osaki
*Konsept: Barry Hay
*Fotografi: Paul Gerritsma, Graham Hughes

## Salslister
**Album** - Billboard (USA)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Switch (Golden Earring album)|Switch (Golden Earring album)]]» frå , og «[[:nl:Switch (Golden Earring)|Switch (Golden Earring)]]» frå  den 27. november 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Robert Jan Stips

**Robert Jan Stips** () er ein nederlandsk musikar frå Haag.

Han vart først kjend som klaverspelar og produsent med gruppa Supersister. Dette førte til at sidan vart invitert som medlem i Golden Earring og Stips deltok på oppfølgjaren til den store hitplata deira, *[[Moontan]]*, kalla *[[Switch av Golden Earring|Switch]]*. Han slutta i 1976 for å skipe Stars & Stips og gruppa Sweet d'Buster med saksofonisten Bertus Borgers. Stips har sidan vore gjesteartist på fleire Golden Earring-album. 

I 1979 skipa han Transister og i 1981 gav han ut det første soloplata si. I 1981 vart han medlem av The Nits, der han var medlem fram til 1996, då han starta si eiga gruppe, STIPS. 

## Diskografi
*1970 Supersister - *Present From Nancy*
*1971 Supersister - *To The Highest Bidder*
*1972 Supersister - *Pudding en Gisteren*
*1973 Supersister - *Iskander*
*1974 Sweet Okay Supersister - *Spiral Staircase*
*1975 Golden Earring - *[[Switch av Golden Earring|Switch]]*
*1976 Golden Earring - *[[To The Hilt]]*
*1976 Stars & Stips - *Nevergreens*
*1977 Sweet d'Buster - *Sweet d'Buster*
*1978 Sweet d'Buster - *Friction*
*1979 Transister - *Zig Zag*
*1981 Robert Jan Stips - *U.P.*
*1981 The Nits - *New Flat*
*1982 Golden Earring - *[[Cut av Golden Earring|Cut]]*
*1983 The Nits - *Kilo*
*1984 The Nits - *Adieu, Sweet Bahnhof*
*1986 The Nits - *Henk*
*1986 Golden Earring - *[[The Hole]]*
*1987 The Nits - *In The Dutch Mountains*
*1988 Nits - *Hat*
*1989 Nits - *Urk*
*1990 Nits - *Giant Normal Dwarf*
*1992 Nits - *Ting*
*1992 Nits - *Hjuvi: A Rhapsody In Time*
*1995 Nits - *dA dA dA*
*1996 Nits - *In Concert*
*1996 S.T.I.P.S. - *Egotrip*
*1997 Freek de Jonge & STIPS - *Gemeen Goed*
*1998 Freek de Jonge & STIPS - *Rapsodia*
*1998 Robert Jan Stips - *Greyhound*
*1999 Robert Jan Stips - *Rembrandt 2000*
*2000 Supersister - *Memories Are New - M.A.N.*
*2001 Supersister - *Supersisterious*
*2005 Nits - *Les Nuits*
*2008 Nits - *Doing The Dishes*
*2008 Nits - *Truce Diaries*
*2009 Nits - *Strawberry Wood*
*2009 Robert Jan Stips - *Rond: Piano & Songs*
*2012 Nits - *Malpensa*
*2012 Robert Jan Stips - *12 Steden, 13 Ongelukken*
*2014 RJ Stips / W Stips - *KIND van 70* 
*2015 Nits - *Hotel Europa*
*2015 Robert Jan Stips - *RJ's Tribute To 55 Years Golden Earring*
*2015 Robert Jan Stips - *Don't Lose Heart / Verlies Niet de Moed*
*2016 Robert Jan Stips - *Present To The Highest Pudding: Three Supersister albums played on three flygels simultaneously* 
*2017 Nits - *angst*
*2017 Fabelhaft - *O Die Zee - 11 Songs*
*2019 Supersister Project 2019 - *Retsis Repus*

## Filmar
* 2015: *[[Romantic Warriors III: Canterbury Tales]]* (DVD)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Robert Jan Stips|Robert Jan Stips]]» frå ,  den 27. november 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Håkan Loob

**Per Håkan Loob** () er ein svensk tidlegare ishockeyspelar frå Slite i Gotlands län. Han vann to VM-gull og eitt OL-gull med Sveriges landslag i perioden 1987-94.

Høgrevengen Loob vart verdsmeister med Sverige under Ishockey-VM 1987, ein prestasjon han og lagkameratane gjentok ved Ishockey-VM 1991. Under Vinter-OL 1994 på Lillehammer syrgde det Loob og ishockeymannskapet for Sveriges einaste gullmedalje i leikane.

Loob spelte på det svenske topplaget Färjestad BK frå 1979 til -83, eit lag som i 1981 vart svensk meister i ishockey. Frå 1983 til -89 var han aktiv på Calgary Flames i National Hockey League, ein klubb som i 1989 tok heim Stanley Cup-trofeet. Etter den triumfen reiste han heim til Sverige og spelte i sju sesongar på Färjestad BK før han la opp.

Loob var ein viktig spelar då Sverige i 1987 vann VM-pokalen for fyrste gong på 25 år. Også då Sverige vann VM-gull i Finland i 1991 ytte han mykje til den svenske suksessen, sameleis då det svenske mannskapet avslutta dei olympiske vinterleikane på Lillehammer med å slå Canada i OL-finalen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Håkan Loob|Håkan Loob]]» frå ,  den 28. november 2019.*
Ishockey-VM 1987

**Verdsmeisterskapen i ishockey 1987** vart arrangert i Wien i Austerrike i tida frå 17. april til 3. mai 1987. Meisterskapen vart avvikla med innleiingsrunde der dei åtte deltakarlanda møttest til innbyrdes oppgjer. Dei fire beste laga i innleiingsrunda gjekk vidare til eit meisterspel der laga møttest på ny før medaljestriden var avgjort, alle laga starta då utan poeng.  Dei fire laga med færrast poeng i innleiingsrunda tok med derimot med seg  alle poenga frå innleiingsrunda inn i eit nedrykksspel.

Sverige kneip VM-pokalen framom Sovjetunionen på betre målskilnad i meisterspelet. Det var fyrste gong på 25 år Sverige vart verdsmeister i ishockey. Tsjekkoslovakia kom på bronseplassen.

## Innleiingsrunda

## Meisterspelet

### Sverige sitt meisterlag
Målvakter: Peter Lindmark, Anders Bergman, Åke Lilljebjörn 
Forsvarar: Tommy Albelin, Peter Andersson, Anders Eldebrink, Lars Karlsson, Mats Kihlström, Robert Nordmark, Magnus Svensson 
Løparar: Mikael Andersson, Jonas Bergqvist, Anders Carlsson, Thom Eklund, Bengt-Åke Gustafsson, Håkan Loob, Lars Molin, Matti Pauna, Lars-Gunnar Pettersson, Thomas Rundqvist, Tomas Sandström, Peter Sundström, Håkan Södergren

## Nedrykkingsspelet

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1987|Världsmästerskapet i ishockey för herrar 1987]]» frå ,  den 28. november 2019.*
Verdscupen i alpine greiner 1972/Kvinner

**Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 1972**-sesongen tok til 3. desember 1971 i St. Moritz i Sveits og vart avslutta 18. mars 1972 i Pra-Loup i Frankrike. Turneringa omfatta 21 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 7 slalåmrenn, 7 storslalåmrenn og 7 utforrenn. Turneringa omfatta 21 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 7 slalåmrenn, 7 storslalåmrenn og 7 utforrenn.

Annemarie Pröll frå Austerrike var i ei klasse for seg og vann verdscupen på suverent vis. Françoise Macchi frå Frankrike vart ein soleklar toar, medan landskvinna Britt Lafforgue kom på tredjeplass.

## Samanlagt

### Slalåm

### Storslalåm

### Utfor

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alpiner Skiweltcup 1971/72|Alpiner Skiweltcup 1971/72]]» frå ,  den 28. november 2019.*
Kristian N. Dæhlen

**Kristian Nilssen Dæhlen** () var ein gardbrukar og politikar frå Brandbu, busett i Gran kommune i Oppland. Han representerte Frisinna Venstre på Stortinget valperioden 1919-21.

Dæhlen var son til ein gardbrukar i Brandbu. Etter å ha gått amtsskulen 1888/89, kjøpte han i 1891 garden Lysen i Tingelstad i Gran kommune, eit bruk han dreiv til han døydde i 1926. Han gjekk inn i styringa av lokalsamfunnet og var i fleire periodar medlem i formannskapet, varaordførar i Gran treårsperioden 1904-07. Elles hadde han ei rad lokale verv i heradet, og var jamvel overformyndar og dessutan åstadskommissær i mange år. Dæhlen var styremedlem i Fellesslakteriet og 1917-25 i Grans Sparebank.

Valperioden 1919-21 representerte Dæhlen einmannskrinsen Hadeland og Land på Stortinget, vald på programmet til Frisinna Venstre. På Tinget var han medlem i Miltærkomiteen, til dess han 22. juni 1921 vart overflytta til Protokollkomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Gyting

**Gyting** er ei form for reproduksjon som finn stad utanfor kroppen ved at hoer slepp ut egg og hannar utsondrar sperm som befruktar dei. Dei fleste fiskar formeirer seg gjennom gyting. Det same gjer mange andre vasslevande dyr, som skaldyr som krabbar og reker, blautdyr som østers og blekksprutar, pigghudingar som kråkeboller og sjøpølser amfibiar som froskar og salamandrar, vasslevande insekt som døgnfluger og myggar, svampar og korallar.

## Sjå òg
*Rogn frå dyr
## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Spawn (biology)|Spawn (biology)]]» frå ,  den 28. november 2019.*
Stuing

**Stuing** er ein matrett laga ved å koka matvarer, særleg grønsaker, i ei jamning eller ein saus. Ei stuing kan vera ein hovud- eller tilleggsrett. Nokre typar er erterstuing, gulrotstuing, kålstuing, potetstuing og sjampinjongstuing. Stuingar kan også innehalda fleire ulike ingrediensar, som ei grønsakstuing.

Stuingar frå ulike mattradisjonar kan vera:
*Abgoosht
*Bouillabaisse
*Cassoulet
*Chili
*Coq au vin
*Feijoada
*Gulasj
*Irsk stuing
*Ratatouille
*Østersstuing

## Sjå òg
*Frikassé

## Kjelder
Filmen Brave

***Brave*** (norsk tittel: *Modig*) er ein amerikansk dataanimert fantasyfilm frå 2012, produsert av Pixar Animation Studios og utgjeven av Walt Disney Pictures. Han vart regissert av Mark Andrews og Brenda Chapman i samarbeid med Steve Purcell. Historia er skriven av Chapman, medan Andrews, Purcell, Chapman og Irene Mecchi laga filmmanuset. Filmen var produsert av Katherine Sarafian og har Kelly Macdonald, Billy Connolly, Emma Thompson, Julie Walters, Robbie Coltrane, Kevin McKidd og Craig Ferguson i rollene som stemmeskodespelarar. *Brave* er sett til det skotske høglandet og fortel historia om ei prinsesse ved namn Merida som trassar ein eldgammal sedvane ved å ytre at ho ikkje vil trulove seg, noko som skapar kaos i kongeriket.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*
Newtons metode

**Newtons metode** i kalkulus, òg kjend som **Newton-Raphson-metoden**, er ein iterativ metode for å finna nullpunkta til ein gjeven funksjon f, altså løysinga av f(x)=0. 

Han må ikkje blandast saman med newtons metode i optimering, som baserer seg på å finna stasjonære punkt for ein gjeven funksjon f.

## Definisjon
Gjeve eit startpunkt x_n som den iterative metoden startar frå og ein funksjon f ein ønskjer å finna nullpunkta til, så er newtons algoritme i kalkulus gjeven som

x_{n+1}=x_n-\frac{f(x_n)}{\Delta f(x_n)}

Her er \Delta f(x_n) den deriverte av f(x_n). Under særskilde føresetnadar bundne av valet av startpunkt x_k, så vil følgja x_{n+1} konvergera mot løysinga f(x_{x+1})=0. 

I det høvet der f er ein vektorvaluert funksjon, så vert dette:

x_{n+1}=x_n-J_f(x_n)^{-1}f(x_n)

J_f er her kjend som jakobimatrisa for funksjonen f. 

## Utleiing av definisjon
Ein ønskjer å finna nullpunkta for ein funksjon f, altså løysinga av f(x)=0 ved ein iterativ algoritme på forma:

x_{k+1}=x_k + h

som vil konvergera mot løysinga f(x_{x+1})=0 gjeve eit særskilt startpunkt x_k og eit steg h. Me ønskjer i denne seksjonen å motivera steget h. For eit gjeve punkt x_k så ønskjer me å tilnærma funksjonen f i punktet og analysera kva for ein h for eit punkt x_k+h som fører til at ein går mot eit minimum,

altså ei løysing av f(x)=0. Newtons metode går ut på å gjera dette og å tilnærma funksjonen i punktet ved hjelp av taylorpolynom.

For ein fleirvariabels funksjon f så er taylorpolynomtilnærminga av funksjonen f gjeven som:

f(x_k+h)=f(x_k)+\Delta f(x_k)^Th+(1/2)h^T\Delta^2 f(x_k)h+ \ldots

Det vert då nytta ei førsteordens taylorpolynomtilnærming av funksjonen i punktet, som er ei rett linje og er tangent til punktet x_k:

f(x_k+h)\approx f(x_k)+\Delta f(x_k)^Th

Me finn den h-en sånn at denne tilnærminga (tangentfunksjonen) er 0. Løyser ein dette (f(x_k+h)=0 med omsyn på h), så får ein newtonsteget:

h=-\frac{f(x_k)}{\Delta f(x_k)^T}

Newtonsteget i Newtons metode i kalkulus er altså utleitt frå ei førsteordens taylorpolynomtilnærming for funksjonen. For denne tilnærminga løyser ein f(x_k+h)=0 med omsyn på h. Ein får då punktet x_k+h som minimerer tangentfunksjonen i punktet x_k.

Ut i frå h, så får me då: 

x_{n+1}=x_k + h=x_n-\frac{f(x_n)}{\Delta f(x_n)^T}
Grab It for a Second

***Grab It for a Second*** er det trettande albumet til det nederlandske rockebandet Golden Earring, utgjeve i 1978.

Golden Earring gjekk for ein meir radiovenleg stil på denne plata og slo seg saman med produsenten Jimmy Iovine, som polerte stilen deira. Dei brukte fleire studiomusikarar på plata, som perkusjonisten Jimmy Maelen. Singelen «Movin 'Down Life» vart ein liten hit. Trass i den glattare stilen og stor kostnad selde albumet dårleg. 

## Mottaking
Allmusic skriv om albumet: «Hardrocksongane vert hindra av den særs glatte produksjonen til Jimmy Iovine, som gjer at alle songane høyrest heilt like ut. Den einaste rockelåten som står ut frå resten er «Leather», ein frekk ode til sadomasochisme. Trass i somme høgdepunkt er *Grab It for a Second* for andletslaust til at å vinne Golden Earring nye fans, og er berre tilrådd den hardaste kjernen av fansen deira.»

## Innhald
Alle songane er skrivne av Hay og Kooymans.

## Medverkande
*Barry Hay - vokal
*George Kooymans - gitar,  Arp synthesizer-gitar, vokal
*Eelco Gelling - gitar, slidegitar
*Rinus Gerritsen - bassgitar, Moog Bison synth-bass
*Cesar Zuiderwijk - trommer

### Andre medverkande
*Lani Groves - korvokal
*Jimmy Maelen - perkusjon
*Kevin Nance - klaverinstrument
*John Zangrando - saksofon på «Against the Grain»

## Teknisk
*Produsent: Jimmy Iovine
*Lydteknikar: Shelly Yakus
*Assisterande lydteknikarar: John Kriek, Thom Panunzio
*Mastering: Greg Calbi
*Strykearrangement: Kenny Ascher
*Design: Barry Hay, Mick Rock, Ernst Thormahlen
*Fotografi: Anton Corbijn, Mick Rock
*Illustrasjonar: Ernst Thormahlen

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grab It for a Second|Grab It for a Second]]» frå ,  den 28. november 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Cut av Golden Earring

***Cut*** er det 16. studioalbumet til det nederlandske hardrockbandet Golden Earring, gjeve ut i 1982. Albumet inneheld hitsongen «Twilight Zone», som gjekk til topps i Nederland og til topps på den amerikanske *[[magasinet Billboard|Billboard]]* Hot Mainstream Rock Tracks. Han nådde òg tiandeplassen på ''Billboard'' Hot 100.)

Plateomslaget er eit bilete frå 1964 kalla *Cutting the Card Quickly* teken av M.I.T.-professoren «Doc» Edgerton som syner eit ruter knekt-kort som vert delt på tvers av ei kule. Biletet vert nytta i musikkvideoen til «Twilight Zone».

Det vart òg laga musikkvideo til den andre singelen frå albumet, «The Devil Made Me Do It», men denne songen og videoen vart lite spelt i USA fordi teksten inneheldt ordet «bullshit.»

## Innhald

## Medverkande
### Golden Earring
* Rinus Gerritsen - bass, klaverinstrument
* Barry Hay - gitar, vokal
* George Kooymans - gitar, vokal
* Robert Jan Stips - synthesizer
* Cesar Zuiderwijk - trommer

### Teknisk
* Produsent: Shell Schellekens
* Lydteknikar: John Kriek
* Digital mastering: Dick Van Leeuwen
* Blåsearrangement: Hans Hollestelle
* Fotografi: Harold Edgerton, Kees Tabak
* Skrift: Koos O.

## Salslister
**Album** - *[[magasinet Billboard|Billboard]]* (USA)

**Singlar** - *Billboard* (USA)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cut (Golden Earring album)|Cut (Golden Earring album)]]» frå ,  den 28. november 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Twilight Zone av Golden Earring

«**Twilight Zone**» er ein song frå 1982 av det nederlandske bandet Golden Earring. Han vart skriven av gitaristen i bandet, George Kooymans, som vart inspirert etter å ha lese ei bok av Robert Ludlum, *[[romaen The Bourne Identity|The Bourne Identity]]*. «Twilight Zone» kom ut i 1982 på albumet deira *[[Cut av Golden Earring|Cut]]* og hyllar fjernsynsserien frå 60-talet *[[TV-serien The Twilight Zone (1959)|The Twilight Zone]]*. Han låg meir enn eit halvt år (27 veker) inne på den amerikanske poplista og vart den einaste songen deira som nådde topp 10 på den amerikanske ''Billboard'' Hot 100 (songen nådde 16. plassen på Cashbox-lista) og gjekk til topps på *Billboard* Top Album Tracks, den einaste førsteplassen deira i Amerika.

Dei talte linjene i starten av songen og korvokalen på refrenget vert utført av Barry Hay. Hay syng òg solo på andre halvdel av versa. Kooymans syng solo på førte halvdel av versa og refrenget.

Musikkvideoen vart regissert av Dick Maas og syner songaren Barry Hay som spion.

## Innhald
;7" single

;12"-singel

## Salslister

### Vekeslister

### Årslister

## Andre versjonar
William Shatner spelte inn songen i 2011 på albumet hans, *[[Seeking Major Tom]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Twilight Zone (Golden Earring song)|Twilight Zone (Golden Earring song)]]» frå ,  den 28. november 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*