open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zito

**José Ely de Miranda**, kjend som **Zito** (), var ein brasiliansk fotballspelar og -trenar for Santos FC. Han vart verdsmeister med Brasil både i 1958 og 1962. Zito var ein defensiv midtbanespelar som fungerte som playmaker på Santos, eit av verdas fremste fotballag i fyrste halvpart av 1960-åra.

Zito spelte seksten samfulle sesongar på Santos FC i tida 1952-67. Ni gongar vart han delstatsmeister i São Paulo, og åra 1961-65 var han med på fem strake sigrar i turneringa Taca Brasil. Både i 1962 og 1963 vann Santos FC Cop Libertadores, med både Pelé, Zito og andre landslagsfolk på laget.

Frå debuten i 1955 spelte Zito 52 landskampar for Brasil og skåra tre mål. Han var fast på midtbanen både under fotball-VM 1958, då Brasil vart verdsmeistrar for fyrste gong, etter 5-2 over vertslandet Sverige i finalen, samt under VM i fotball 1962 i Chile, der Brasil forsvarte VM-tittelen med finalesiger 3-1 over Tsjekkoslovakia. Zito var teken med til fotball-VM i England i 1966, men hadde allereie spelte sin siste landskamp i oppkøyringa til meisterskapen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:José Ely de Miranda|José Ely de Miranda]]» frå ,  den 29. juni 2015.*
Krateret Rabe

**Rabe** er eit 108 kilometer vidt nedslagskrater på Mars. Det ligg i dei sørlege høglanda, om lag halvvegs mellom ekvator og sørpolen. Deler av kraterbotnen er dekt av mørke sanddyner.

## Kjelder
* ''Cascading dunes in a martian crater'' - ESA
* ''Thumbprint Texture on Dark Dunes in Rabe Crater'' - NASA Photojournal

## Bakgrunnsstoff
Rabe

**Rabe** kan visa til:

* Wilhelm F. Rabe, tysk astronom
* Krateret Rabe, eit krater i dei sørlege høglanda på Mars
* 1624 Rabe, ein asteroide i hovudbeltet
Jarlsberg hovudgard

**Jarlsberg** er ein herregard og eit stamhus ved Tønsberg i Vestfold. Det vart opphavleg skipa som eit grevskap for Peder Schumacher Griffenfeld i 1673 under namnet Griffenfeldt Grevskab.
Eigedomen er i bruk av familien Wedel Jarlsberg som har vore eigarar frå 1683.

Frå 1811 og framover bygde grev Johan Caspar Herman Wedel Jarlsberg ut slottet i empire slik det er i dag. Arkitekt var Jørgen Gerhard Løser. Det vart også bygd park. Bygningane er freda.

Rett inntil hovudbygninga ligg Sem kyrkje.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Jo-Bu Primus

**Jo-Bu Primus** var den fyrste prototypen som som vart utvikla i 1947 av Jo-Bu Mekaniske Verksted AS. Det var Gunnar Busk som stor for utviklinga. Motoren i Primus var ein franskprodusert Willys trøsykelhjelpemotor som vart kjøpt hjå ein skraphandlar i Oslo. Motoren hadde slagvolum på 98 cm³ og var utstyrt med flottørforgassar. I motsetning til det serieproduserte sagene Senior og Junior hadde Primus sentrifugalkopling og direktedrift av kjeda. Ramma var laga av raiatorrøyr. Saga hadde ein masse på 17 kg. Bensintanken var henta frå ein gamal primus, og det var dette som var opphavet til at saga vart kalla «Primus». Den fyrste kjeda vart henta frå ei snekkarmaskin, men fungerte ikkje så bra. Busk laga då ei kjede med høveltenner. og slike kjeder vart produserte heile 1950-talet .

## Referansar
Regjeringsrådet/statsrådet i 1814

**Regjeringsrådet/statsrådet i 1814** vart skipa etter oppløysinga av unionen mellom Danmark og Noreg den 14. januar 1814. Det vart oppløyst 11. november 1814. 

Rådet blei oppretta 2. mars 1814 i Christiania etter instruks og kunngjering av prins (seinare konge) Kristian Fredrik. Det blei danna etter mønster av det danske geheimestatsrådet av 1784, og hadde berre rådgjevande myndigheit. Det skulle ha møte to gonger i veka, og handsame saker som hadde sirkulert mellom medlemmane på førehand. Sekretæren i rådet skulle føre protokoll under møta, og ha tilsyn med protokollen. 

Regjeringsrådet hadde fem departement, etter modell av regjeringskollegia i København:

* 1. departement: Finans-, rekneskap- og skattesaker 
* 2. departement: Innanrikssaker, herunder politi-, veg-, telegraf-, post-, skyss- og sesjonssaker
* 3. departement: Juridiske saker og rettsstell
* 4. departement: Handels- og tollsaker
* 5. departement: Økonomiske forvaltningsgreiner, offentleg industri, skog- og bergverksvesen

(Etter 11. november blei departementinndelinga endra, slik at til dømes finanssakene kom i 5. departement.)

Grunnlova av 17. mai 1814 fastsette at regjeringsrådet skulle vere som kongeriket Noreg sitt statsråd, og innehalde minst fem medlemmar. Dette blei stadfesta ved kongeleg resolusjon av 19. mai 1814. Etter dette skifta også medlemmane tittel frå regjeringsråd til statsråd.

(*) Frå 19. mai blei tittelen «regjeringsråd» endra til «statsråd» og «regjeringssekretær» til «statssekretær».

## Kjelder
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Regjeringsrådet/statsrådet i 1814|Regjeringsrådet/statsrådet i 1814]]» frå , den 30. juni 2015, [https://no.wikipedia.org/w/index.php?title=Regjeringsr%C3%A5det/statsr%C3%A5det_i_1814&oldid=13155873 revisjon 13155873]*
Takryttar

**Takryttar** er nemninga på små tårn som er plassert på mønet på bygningar med saltak og liknande. I motsetnad til vanlege tårn, er takryttaren eit oppbygg på sjølve takkonstruksjonen, det vil seie at han vert boren oppe av taket utan å ha eit sjølvstendig fundament. Takryttaren kan vere ein pryd i seg sjølv, eller han kan bere klokker eller vere utstyrt med urskive som syner tida for dei som er i nærleiken. 

 

Takryttarar er ofte å sjå på kyrkjer, men òg andre typar bygningar kan ha slike. Fleire av stavkyrkjene har takryttar. Men korkje i stavkyrkjene eller andre mellomalderkyrkjer med takryttar og ikkje kyrkjetårn, var det vanleg at kyrkjeklokkene var plassert i takryttaren. Vanlegvis hang klokkene i eit sæskild stativ, ein klokkestopul, attmed kyrkja.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Akersveien

**Akersveien** er ei gate i Oslo som går som ei forlenging av Akersgata frå gatekrysset med Ullevålsveien og Thor Olsens gate framfor St. Olav domkyrkje og opp langsetter austsida av Vår Frelsers gravlund til tverrgata Akersbakken, der Gamle Aker kyrkje ligg attmed gatekrysset. Tidlegare var Akersveien og den noverande Akersgata hovudferdsleåra mellom Akershus festning og Gamle Aker kyrkje.

Langsmed Akersveien ligg i tillegg til St. Olav domkyrkje fleire andre katolske institusjonar, mellom anna St. Sunniva skule. Statistisk sentralbyrå har sitt kontor i gata.

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
Umeboshi

**Umeboshi** (japansk skrift 梅干, uttalt ) er ein japansk matrett laga av umefrukt, ein mellomting mellom plommer og aprikos som kjem frå treet *[[Prunus mume]]*.  Fruktene blir salta og pressa etter plukking, og smakar svært salt og surt. Dei kan serverast saman med ris eller på onigiri (risballar) til frukost eller lunsj. Umeboshi kan også serverast kokt eller krydra som ein middagsrett.

## Sjå òg
*Sviske
*Sviskenuten
## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Umeboshi|Umeboshi]]» frå ,  den 1. juli 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*Ume-oppskrifter ved pickled-ume.com (engelsk)
Sviske

**Svisker** (av mellomnedertysk *zwesken*, frå latin) er tørka plommer (vanleg plomme eller  sviskeplomme, *Prunus domestica*). Svisker kan etast som dei er, men blir også brukt til rettar som kompott, sviskegraut eller tilsett annan mat som jogurt.

Svisker inneheld mykje kostfiber, og har lenge vore rekna som god for fordøyinga. Studiar har også vist andre gode helseeffektar, som at dei kan auka beintettleiken i samband med osteoporose.

## Sjå òg
*Rosin
*Korint
*Umeboshi
*Sviskenuten

## Kjelder

*«Svisker: botanikk» (15. februar 2009). *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 1. juli 2015.


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sviske|Sviske]]» frå ,  den 1. juli 2015.*
Magnus Björnstjerna

**Magnus Fredrik Ferdinand Björnstjerna** () var ein svensk offiser, friherre, En af rikets herrar, diplomat og sakprosaforfattar.

Under felttoget mot Noreg i 1814 var han generaladjutant og mellom dei som underteikna Mossekonvensjonen. 

## Kjelder
Süleyman Demirel

**Sami Süleyman Gündogdu Demirel** () var ein tyrkisk politikar, fødd i provinsen Isparta. Mellom 1965 og 1993 var han statsminister i Tyrkia i fem periodar. Frå 1993 til 2000 var han president av Tyrkia.

Demirel var utdanna bygningsingeniør og arbeidde frå 1950 i leiande stillingar med å prosjektere og bygge vasskraftverk i Tyrkia.

Hausten 1964 vart han vald til leiar av partiet Adalet Partisi og vart visestatsminister i ei koalisjonsregjering. Parlamentsvalet 10. oktober 1965 gav partiet hans fleirtalet i parlamentet og Demirel vart statsminister i oktober. Partiet sikra seg endå fleire mandat ved valet i 1969. Demirel heldt fram som statsminister til 16. mars 1971, då han vart styrta i eit militærkupp.

Demirel var så statsminister og leiar av ei koalisjonsregjering frå mars 1975 til juni 1977. Allereie ein månad etter han gjekk av i juni, var han i juli månad tilbake på statsministerkontoret som leiar for ein ny koalisjon. Denne regjeringa sat ved makta i eit knapt halvår. Fra hausten 1979 til hausten 1980 var Demirel statsminister til 12. september 1980, då han vart avsett av hæren og generalen Kenan Evren tok makta i landet. Demirel vart forboden å delta aktivt i tyrkisk politikk for ein periode på ti år.

Ei folkeavrøysting i 1987 gav Demirel rett til å delta i det politiske liv, og han vart straks vald til formann i partiet *Doğru Yol Partisi* (demokratane). Etter parlamentsvalet i 1991 vart Demirel Tyrkias statsminister for femte gong, i koalisjon med sosialdemokratane. Denne posisjonen hadde han til 16. mai 1993. Parlamentet valde han då til å vere president i Tyrkia, etter den folkevalde Turgut Özal som døydde i april. Demirel var president i Tyrkia i nøyaktig sju år. Dei siste tre åra var makta hans avgrensa ettersom det militære hadde intervenert i styret hans i 1997. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Süleyman Demirel|Süleyman Demirel]]» frå ,  den 30. juni 2015.*
Brettesnes

**Brettesnes** er eit fiskevær på sørenden av øya Store Molla i Vågan kommune i Nordland.

Folketalet på Brettesnes voks mykje då englendarar i 1872 bygde og dreiv ein guanofabrikk til 1889. Seinare dreiv norske interessentar ein fabrikk som produserte både sildemjøl, sildolje, tran og torskemjøl. Denne verksemda vart avvikla på byrjinga av 1990-åra.

I 1946 budde 146 menneske fordelt på 24 bustader i Brettesnes. Særleg etter at sildoljefabrikken vart lagt ned, stupte folketalet, så i dag lever det berre 12-15 personar i Brettesnes.

## Kjelder


**Norsk Allkunnebok*. II. Bandet. 1950
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Brettesnes|Brettesnes]]» frå ,  den 1. juli 2015.*
Lengdehopp

**Lengdehopp** eller **lengdesprang** er ei grein innan friidrett som går ut på å hoppa så langt ein kan i eitt hopp. Lengdehopp med tilløp går ut på å hoppa lengst mogleg etter å ha sprunge og teke sats frå ein planke. Dette er ei internasjonal øving som kan vera ei eiga tevling eller del av mangekamp - i tikamp for menn og sjukamp for kvinner. Stille lengde går føre seg innandørs utan tilløp, og er ikkje ei internasjonal øving. Lengdehopp er kjend frå den greske olympiaden, og har vore med i dei moderne olympiske leikane sidan dei blei innstifta. Ei liknande øving er tresteg.  

## Rekordar

Verdsrekorden i lengdehopp for menn er 8,95 m. Denne blei sett av Mike Powell i VM i friidrett 1991. Han forbetra då Bob Beamon sin verdsrekord på 8,90 m frå OL i Mexico i 1968. Rett før verdsrekord-hoppet til Powell hoppa Carl Lewis 8,91 m, men med for mykje medvind til at hoppet kunne bli godkjend som verdsrekord. For kvinner er rekorden 7,52 m. Denne blei sett av Galina Tsjistjakova i Leningrad i 1988.

Noregsrekorden for lengdehopp er 8,02 m. Denne blei sett av Kristen Fløgstad på Bislett den 4. august 1973. Per juli 2015 er dette den eldste individuelle noregsrekorden i friidrett. For kvinner er rekorden 6,68 m. Denne blei sett av Margrethe Renstrøm under EM i Barcelona den 27. juli 2010. Renstrøm slo då sin eigen rekord på 6,64 frå noregsmeisterskapet i 2009, då ho utraderte den 41 år gamle norske rekorden til Berit Berthelsen på 6,56 meter frå Bislett den 10. september 1968.

## Verdsrekordutvikling
### Menn

### Kvinner
 : Godkjent som verdsrekord gjennom den internasjonale idrettsorganisasjonen for kvinner FSFI, før Det internasjonale friidrettsforbundet (IAAF) registrerte verdsrekordar for kvinner.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lengdehopp|Lengdehopp]]» frå ,  den 1. juli 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Elvegård

**Elvegard** (nordsamisk ) er ei bygd på austsida av fjorden Skjomen i Narvik kommune i Nordland. Skjomen kyrkje ligg i Elvegard.

I 2012 hadde 299 menneske postadresse 8523 Elvegård.

Over Fylkesveg 761 og E6 er det om lag 30 km til byen Narvik.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Elvegård|Elvegård]]» frå ,  den 1. juli 2015.*  
 
**Norsk Allkunnebok*. III. Bandet. 1952
Château de Commercy

**Château de Commercy**, som lokalt vert kalla **Château Stanislas**, er eit slott i barokk stil i Commercy i departementet Meuse i Frankrike, påbyrja i 1708 og ferdigbygd i 1747. Arkitektar var Léopold Durand, Nicolas d'Orbay, Emmanuel Héré de Corny. Slottet vart i 1960 klassifisert som *Monument historique*, det vil seie at det er verna. Det er no nytta til offentlege kontor.

## Eigarar gjennom tidene
* 1708–1723: Charles Henri de Lorraine-Vaudémont, prins av Vaudémont (1649–1723)
* 1723–1729: Léopold I av Lorraine, hertug i Lorraine og Bar (1679–1729)
* 1729–1737: François III, hertug i Lorraine og Bar (1708–1765)
* 1737–1744: Élisabeth Charlotte d'Orléans, hertuginne i Lorraine og Bar (1676–1744)
* 1744–1766: Stanislas Leszczyński (Stanisław Leszczyński), hertug i Lorraine og konge i Polen (1677–1766). Det lokale namnet på slottet, Château Stanislas, er etter han.
* 1766–1957: Den franske staten
* frå 1957: Commercy kommune

## Bakgrunnsstoff

*Om Château de Commercy i det franske kulturdepartementets database.
Motorslagvolum

**Slagvolumet** til ein stempelmotor er skilnaden i volumet over stemplet når det er i nedre og øvre posisjon. 

Slagvolumet kan uttrykkast 


V = \pi r^2 l n


der r er radius til stempet, l er slaglengda og n er talet på sylindrar.
Be'er Ya'akov

**Be'er Ya'akov** (hebraisk skrift בְּאֵר יַעֲקֹב, tyder Jakobsbrunnen) er ein by med status som lokal kommune sentralt i Israel, nær Ness Ziona og Rishon Lezion.

Be'er Ya'akov har eit areal på 8.6&nbsp;km². I desember 2006 hadde han eit folketal på 9&nbsp;400. Be'er Ya'akov vart grunnlagd i 1907 av jødiske emigrantar frå Dagestan. I 1947 hadde han eit folketal på 400. Byen fekk lokal kommunestatus i 1949.

Be'er Ya'akov er kalla opp etter Ya'akov Yitzhaki, ein rabbi og jødisk pioner.

Under den israelsk-arabiske krigen i 1948 og fram til den israelske erobringa av Ramla i juli 1948, låg Be'er Ya'akov i frontlinja. Folkesetnaden på den tida vart evakuert og ein ny busetjing, Be'er Shalom, vart danna av medlemmar av kibbutz Buchenwald, den første pionergruppa som vart danna i Tyskland etter andre verdskrigen.

## Idrett
* Maccabi Be'er Ya'akov er det lokale fotballaget. 
* Maccabi Be'er Ya'akov BC er det lokale basketball-laget, og spelar på det andre nivået i Israel. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Be&#39;er Ya&#39;akov|Be&#39;er Ya&#39;akov]]» frå ,  den 1. juli 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Madeleinekake

**Madeleinekaker** (uttalt madlénkaker) er småkaker som er bakte av ein deig av hovudsakleg kveitemjøl, egg, sukker og honning. Kakene vert steikte i særeigne små metallformer, *madeleineformer*, som liknar muslingskjel. Dei vert ofte serverte i samband med dessertar, til dømes iskrem, men vert og nytta som godteri (snop) for born og som enkel attåtmat til ein kopp kaffi i uformelle samankomstar mellom forretningsfolk.

Madeleinekakene har fått ein plass i litteratursoga og vorte vidgjetne etter at den franske skjønnlitterære forfattaren Marcel Proust (1871-1922) skildra i boka *Du côté de chez Swann*, fyrste bandet i romanserien *À la recherche du temps perdu* (som på norsk har fått namnet *På sporet av den tapte tid*), korleis smaken av ei madeleinekake dyppa i te laga av lindeblomar vekkjer opp nokre sentrale barndomsminne i hovudpersonen. På dette viset har madeleinekaka vorte ein slags generell metafor for hendingar som vekkjer til live minne, særleg minne frå barndomen.

Madeleinekaka har ifølgje tradisjonen fått namn etter Madeleine Paulmier, tenarinna til markien Perrotin de Baumont i Commercy i det dåverande hertugdømet Lorraine i Frankrike, som i 1755 skal ha bakt slike kaker for hertug Stanislas Leszczyński då han var vert for ein stor middag på slottet sitt i Commercy, Château de Commercy.

## Bakgrunnsstoff
*Soga om Commercy og om madeleinekakene på internettsidene til turistkontoret i byen.
Power Machinery Universal

**Universal** var den fyrste motorsaga produsert av Power Machinery (**PM**). Ho var konstruert av Sandy Megaw, som tidlegare hadde arbeidd for konkurenten IEL. Univesal var ei einmannssag med ein masse på 16,3 kg, men kunne leverast kan handtak på sverdet, slik at ho òg kunne nyttast som tomannssag. Saga hadde totaktsmotor med eit slagvolum på 73 cm³ og flottørforgassar, manuell kopling og girdrift av kjeda.

## PM Universal i Noreg
For å få fart på hogsten etter 2. verdskrig sendte Statens tømmerutval ei tilråing til Landbruksdepartementet om å importera 1000 einmannsmotorsager. Etter mykje om og men løyvde Stortinget kr 1.800.000 til å kjøpa dei 1000 motorsagene og det var kjøpt 800 PM Universal og 200 IEL Beaver. Det var meininga at staten skulle vidareselja dei importerte sagene, men salet gjekk mykje treigare enn ein hadde rekna med og fram til sumaren 1948 var det seld berre 200 sager. Jo-Bu Senior, som kom på marknaden i 1948, synte seg å vera ei betre sag, noko som førte til at det vart vanskeleg å verta kvitt resten av PM Univesal-sagene. Eit problem med PM Universal var at det breie sverdet hadde lett for å setta seg fast når stokken klemde. Jo-Bu Senior hadde mykje smalare sverd og var mindre utsett for å setta seg fast. Dei store hola i sverdet på PM Universal, som var der for å redusera massen, førte òg til problem ved at sverdet hekta seg fast i kvist som vart tredd gjennom hola under arbeid.

## Gallei

Fil:PM Univsersal hs.png|Ei av PM Universal-sagene som staten kjøpe i 1947
Fil:PM Univsersal af.JPG


## Referansar
Totenåsen

**Totenåsen** er eit høgdededrag og skogsområde mellom Toten i nord, Mjøsa i aust og Hurdal/Romerike i sør. Mesteparten av Totenåsen ligg i Østre Toten medan dei sørlege delane ligg i Eidsvoll og Hurdal kommunar. Området tilhøyrer Toten Almenning som er delt i fleire «lodd», det vil seia i fleire sjølvstendige almenningar. Det meste av området består av skog og myrer. Berggrunnen er etter måten kalkrik, noko som har motverka forsuring av fiskevatna. Høgste punkt er Torsæterkampen på 841 moh.

## Bakgrunnsstoff
Rosh HaAyin

**Rosh HaAyin** (hebraisk skrift רֹאשׁ הָעָיִן) er ein by i Det sentrale distriktet i Israel. Vest for Rosh HaAyin ligg borga Antipatris og kjelda til Yarkonelva. I søraust ligg borga Migdal Afek (Migdal Tzedek). I 2009 hadde Rosh HaAyin 38&nbsp;500 innbyggjarar.

## Historie
Rosh HaAyin vart grunnlagd i 1950-åra nær der Antipatris låg i antikken og den arabiske landsbyen Majdal Sadek (òg kalla Majdal Yaba). Mange av dei tidlege innbyggjarane var jemenittiske jødar flydd til Israel i 1949 og 1950 i Operation Magic Carpet. I 1990-åra vart det bygd nye bydelar i byen, men han har framleis ein stor jemenittisk folkesetnad. 

Rosh HaAyin er kalla opp etter plasseringa ved kjelda til Yarkon.

## Idrett
S.C Rosh Ha'ayin er fotballaget byen og spelar i «Liga Gimel Sharon».

## Venskapsbyar

### Innanriks

### Internasjonal

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rosh HaAyin|Rosh HaAyin]]» frå ,  den 1. juli 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Stokksag

**Stokksag**, eller **tomannssag**, er ei sag som vart nytta for tømmerhogst før det vart vanleg å nytta svans. Eita anna namn var «tverrvedsag» Stokksaene var om lag 1,5 m lange tomannssager, med handtak i begge endar.

## Utforming

Dei fyrste stokksagene var heimesmidde og hadde same breidd over heile sagbladet. Dei fyrste fabrikklaga stokksagene kom rundt 1860. Dei hadde krumt sagblad, og bladet var tynnare på baksida enn på frasida, slik at dei var mindre utsette for å setta seg fast på grunn av klemming. Sagene kunne ha noko ulik utforming. Sager for felling av grovt virke, som på vestkysten av USA var lengre og tynnare enn sager laga for kapping. Men ofte vart same saga nytta både for felling og kapping.

### Tenner
Stokksagene kunne ha noko ulike typar tenner, som hadde forekjellige eigenskapar.

#### Rivtenner

Triangulære rivtenner er den enklaste tanntypen. Alle tennerne er like, og kvar tann skjer av, bryt laus og fører ut spon. Meir kompliserte tenner kan vera meir effektive, men rivtennerne er mykje enklare å fila. Slike tenner fekk difor stor utbreiing.

#### Høveltenner

Denne typen hadde fire skjæretenner og to høveltenner. To av skjæretennene var venstretenner og to var høretenner, som skar ut fibre på kvar si side av sporet. Høveltennerne, som snudde kvar sin veg, skar så laus botnen og førte den avskorne sponen ut av sporet . Denne tanntypen var svært effektiv, men sagene var vanskelege å fila rett. På vestkysten av Nord-Amerika vart avverkinga utført av store føretak, som hadde tilsett filarar som kvesste sagene.

#### Skrapetenner

Denne typen er skjerande og skrapande. Kvar enkelt tann skjer laus, bryt av og fører spon ut av sporet.

## Bruk
Skogsarbeidarane var vane med å nytta øks, og de var stor motstand mot å nytta sag i starten. Men etter kvart gjekk dei fleste over til å nytta sag. Stokksagene var i bruk fram til rundt 1900, då svansen gradvis overtok. For at bladet skulle gli lettare i sporet var det vanleg, spesielt i sevjetida, å smørja det med til dømes parafin.

## Galleri

Fil:Saging med hoveltenner.png|Høveltenner skjer ut ein tynn spon i botnen på sporet
Fil:Felling med stokksag.png|Felling med stokksag
Fil:Photograph of Tie Cutting Operations - NARA - 2129493.jpg|Kapping med stokksag 
Fil:Jean-François Millet (II) 014.jpg|Bruk av stokksag på måleri av Jean-François Millet
Fil:Suursaag.jpg|Stokksag og sagbukk
Fil:Saw (4082868789).jpg|Vedsaging med stokksag
Fil:Baumsäge.jpg|Stokksag
Fil:AlexeiNicholas1917.jpg|Nikolaj II av Russland og son hans nyttar ei stokksag for å saga ved i ein sagbukk i Tobolsk i 1917
Fil:Kahemehe saed Hinni talus.jpg|To stokksager av ulik storleik
Fil:Tittling Museumsdorf - Bandsägen.jpg|Stokksager usilte på eit museum i Tittling i Tyskland


## Referansar
Tømmersvans

**Tømmersvans** eller berre **svans** er ei sag nytta for å fella og kappa tømmer. 
Dei fyrste svansane var avkappa stokksager, men rundt 1860 kom det fabrikklaga svansane på marknaden. Desse var valsa, og hadde tynnare sagblad enn dei heimelaga svansane, og bladet smalna av mot enden. For at bladet skulle gli lettare i sporet var det vanleg, spesielt i sevjetida, å smørja det med til dømes parafin. 

Akkurat som stokksager kunne tømmersvansane ha fleire ulike typar tenner, men på grunn av at rivttenner var enklare å fila fekk desse stor utbreinad.

Tømmersvansen vart nytta for felling og kapping heilt til motorsagene tok over på 1950-talet. 

## Galleri

Fil:Five-foot crosscut saw.jpg|Ein svans med høveltenner
Fil:Sågkamraten.jpg|Ein svans med høveltenner, påmontert ein sagkamerat


## Referansar
Sagkamerat

**Sagkamerat** var ei innretning som skulle letta arbeidet med tømmersvans. Ei spiralfjør, med ein krok i enden, vart festa til stokken som skulle fellast eller kappas. Når sagaren drog saga mot seg vart fjøra strekt. Energien lagra i fjøra vart så nytta for å hjelpa til med å dra sagbladet framover. Sagaren måtte då nytta noko større kraft for å trekkja saga til seg, men dette var lettare enn å skuva ho frå seg.
Dirdal

**Dirdal** er eit 40 kilometer langt dalføre i Gjesdal kommune i Rogaland. Dalføret går frå Høgsfjorden 10 km mot søraust, ved garden Byrkjedal går dalen vidare i nordaustleg retning under namnet Austrebødalen. Med namnet Hunnedalen held dalføret fram inn over fylkesgrensa til Øvre Sirdal. Dirdal kjem av det gammalnorske namnet «Digridalr», 'den digre, store dalen'.

Dei nedste fem kilometerane av Dirdal har flate moar, deretter vert dalen trong. Bergsidene er jamnast bratte, med opptil 800 moh høge fjelltoppar. 

Fylkesveg 45 går gjennom Dirdal, og knyter dalen til Ålgård.

Dirdal kyrkje frå 1903 ligg i Dirdal, ein kilometer frå Høgsfjorden. Fram til 1964 høyrde Dirdal til Forsand kommune.

## Kjelder
**Norsk Allkunnebok*. III. bandet. 1951
Fellingskile

**Fellingskile** vert nytta for hindra at saga klemmer ved felling av tømmer, og for å syta for at tømmeret vert fellt i rett retning. Kilen vert slegen inn i sagsporet med øks på motsett side av fellskåret. Kile vert ofte nytta saman med brytjarn. 


Fil:Felling snags on fire line around the Coquille CCC camp, Siskiyou National Forest (3226072285).jpg|Bruk av kile
Fil:A foreman is teaching CCC boys how to fell an insect infested tree in the Lassen National Forest, California. (3226969208).jpg|Kilen vart slegen inn
Fil:Timber Sale (5375559343).jpg|Kiler kan òg nyttast for å hindra at stokken klemmer ved kapping


## Referansar
Opo i Odda

**Opo** er ei elv i Ullensvang kommune. Sjølve Opo er 2,33 km lang: ho renn nordover frå Sandvinvatnet og munnar ut i Sørfjorden ved sentrum av tettstaden Odda. I tillegg får Opo tilsig frå fleire store elvar ovanfor Sandvinvatnet, nemleg Storelvi, Austdølo som formar Låtefossen og kjem frå Reinsnosvatnet og Jøsendalselvi. Det kjem også tilsig frå Folgefonna. Opo er varig verna mot kraftutbygging.

## Flaumen i oktober 2014

Under flaumen på Vestlandet i oktober 2014 vart Odda sterkt råka av di Opo førte med seg store øydeleggingar der. Elva vaks seg så stor at ho grov seg nytt leie. Fem hus blei tekne av elva og fleire andre stod så nær elva at bygningane ikkje var til å redda. I tillegg kollapsa fundamentet under ei bru over Opo, slik at brua delvis rasa ut i elva og femten hus på Hjøllo vart isolerte. Det kom også store skadar på vegnettet i Odda og svært mykje vrakgods hamna utpå Sørfjorden.

## Fotnotar
Kapitulasjon

**Kapitulasjon** eller å **kapitulera** viser til at ein part i ein væpna konflikt, krig, gjev opp kampen og overgjev styrkane, våpna sine og eventuelt andre strategiske ting som festningar, krigsskip og liknande til motparten. Til gjengjeld skal parten som har kapitulert, handsamast etter visse reglar. Ordet kjem frå mellomalderlatin *capitulare* og betyr opphavleg 'å stilla opp i kapittel', og herav kjem betydninga 'å slutta overeinskomst'.

Tradisjonelt heiste ein eit kvitt flagg for å signalisera at ein ønskte å kapitulera.

## Kjelder

*«Kapitulere» (14. februar 2009). *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 3. juli 2015.
*«Kapitulasjon: overgivelse» (8. mai 2015). *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 3. juli 2015.
*
Løftekrok for tømmer

**Løftekrokar** vart nytta for å snu stokken i samband med kvisting og barking. Dei vart òg nytta for å flytta på tømmerstokkar i samband med at dei vart lasta på ein stutting, og ved avlasting på lunningsplassen. Då tømmersaksene vart tilgjengelege gjekk løftekrokane gradvis or bruk.
Santamartakolibri

**Santamartakolibri** (*Chaetocercus astreans*) er ein liten og fargerik kolibri som er endemisk for Sierra Nevada de Santa Marta i Colombia.

## Skildring
Som dei andre artane i slekta *[[Chaetocercus]]* er santamartakolibrien ein liten kolibri med rettpeikande nebb, totalt berre ca. 7 centimeter. Praktdrakta til hannen har fleire farger: oversida av hovudet og nakken er skinande grøn, grønfarga går gradvis over i mørk skinande blått på rygg og bakkropp. Strupen og halsen er iriserande raud med bakoverstikkande, raude fjører. Brystet er lyst grått. Hofuglen har meir avdempa farger, heile oversida er bronsegrøn, undersida inkludert strupe er varierande lys kanelraud. Ho har ein mørk flekk på kinnet. Den stutte halen er kløfta hos hannfuglen, men meir avrunda hos hoa. Begge har ein iaugefallande kvit flekk på kroppssidene.

Leveområdet er relativt lågt i Sierra Nevada de Santa Marta, ca. 825-2000 moh. i utkanten av skog og i kaffiplantasjar med skugge. 
Populasjonen er ikkje estimert, men arten er vanleg innanfor utbreiingsområdet og bestanden er trudd å vere stabil og livskraftig.

## Kjelder

* Züchner, T. & Boesman, P. (1999) *[http://www.hbw.com/node/55667 Santa Marta Woodstar (Chaetocercus astreans)]* I: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 4. juli 2015.
*BirdLife International (2015) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22688274 Chaetocercus astreans]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 4. juli 2015.

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av hofugl ved Flickr.com
*
Santamartasabelveng

**Santamartasabelveng** (*Campylopterus phainopeplus*) er ein stor kolibri som er endemisk for Sierra Nevada de Santa Marta i det søramerikanske landet Colombia. Arten er klassifisert som kritisk truga (CR) av Verdas naturvernunion, IUCN.

## Skildring
Santamartasabelvengen får ei lengd på ca. 13 centimeter. Det kraftige 25 millimeter lange nebbet er svakt nedbøygd. Hannen er overvegande grøn: krona er grøn og han er glitrande grøn frå nakken og bakover oversida. Halsen og brystet er glinsande blå. Den rektangulærforma halen er stålblå til svart. Nebbet er svart. Hofuglen skil seg frå hannen med litt mattare kinn, og undersida er gråkvit med grøne flekker på sidene. Den grøne halen har nokre grå flekker.

Kolibrien lever i fuktige skogbryn og i skuggefulle plantasjar. Blant dei plantasjane han føretrekker er bananplantasjar på dei sørlege skråningane til Sierra Nevada de Santa Marta i San Sebastián de Buenavista. Han lever i høgder mellom 1200 og 4800 meter over havet, og han gjer vertikale trekk slik at i den tørre årstida frå februar til mai helst finst på 1200-1800 meter. I den fuktigare sesongen frå juni til oktober kan du sjå han i dei største høgdene med det typiske páramo-økosystemet opp til snøgrensa. På dei nordlege skråningane finst han berre på den austlege enden av det øvre løpet av Rio Macotama.

Fuglen beitar vanlegvis åleine i låge til middels høge nivå av vekstane han et av. Når han et nektar skjer det i skuggefulle og delvis opne område. Når han syng, sit han som regel på høge, synlege greiner. Han hekkar i perioden frå april til juni.

Ettersom berre 15 % av den opphavlege vegetasjonen i Sierra Nevada de Santa Marta står att, er det naturlege habitatet til arten trudd å vere truga. Det største trugsmålet kjem frå ulovleg dyrking av marihuana og kokain. Men tidlegare har òg dyrking av kaffi og bananar sidan 1950 hatt negative effektar på økosystemet. Hekkeområda til denne fuglen er i mykje mindre gjestfrie område og er soleis mindre utsette for trugsmål. Populasjonen er estimert til under 10&nbsp;000 individ.

Det første kjente fotografi av eit levande eksemplar av arten er frå den 24. mars 2010.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Santa-Marta-Degenflügel|Santa-Marta-Degenflügel]]» frå ,  den 4. juli 2015.*  
* Züchner, T., de Juana, E. & Boesman, P. (1999). *[http://www.hbw.com/node/55391 Santa Marta Sabrewing (Campylopterus phainopeplus)]* I: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 4. juli 2015 
*BirdLife International (2015) Species factsheet: *[http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/santa-marta-sabrewing-campylopterus-phainopeplus Campylopterus phainopeplus]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 5. august 2023

;Referansar
Techtronic Industries

**Techtronic Industries** er eit kinesisk føretak, med fleire dotterselskap, som AEG, Homelite, Milwaukee, Ridgid og Ryobi.  

## Bakgrunnsstoff

*
Dolmar GmbH

**Dolmar GmbH** er eit tysk førtak, eigd av Makita. Dolmar produserer motorsager og hagereiskapar. Hovedkontoret ligg i bydelen Hamburg-Wandsbek i Hamburg. Føretaket var, saman med konkurenten Stihl, ein av pionerane innan utvikling og produksjon av motorsager, og er spesielt kjent for tomannssagene sine. Føretaket er oppkalla etter Dolmarfjellet i Thüringen.

## Soge

Føretaket vart stifta av Emil Lerp i 1927, som tidlegare hadde vore salgsrepresentant for Rinco. Den fyrste Dolmar-saga, modell A, hadde ein to-sylindra totaktsmotor med eit slagvolum på 246 cm³. Dette var ei stor og tung sag, men ho var etter måten driftsikker. I 1929 kom Alfonso Lange inn som partnar i føretaket. I 1930 var det rundt 200 tilsette ved fabrukken i Hamburg. På 1930-talet vart det eksportert ein god del Dolmar-sager til Nord-Amerika. 
I 1930 kom den forbetra tomannssaga C, I 1938 kom det enda ei ny tomannssag, modell CL, som vart produsert heilt til 1964.

I 1952 tok Dolmar til å produsera einmannssaga CP, som hadde girdrift og vridbart sverd, slik at ho kunne nyttast både for felling og kapping. I 1957 kom model CF, som hadde membrannforgassar.

I 1975 vart kjøpte Fichtel & Sachs seg inn i føretaket og fekk aksjemajoriteten. Grunnen var truleg at dei ynskte å syna at wankelmotoren høvde bra som motorsagmotor. Etter som wankelmotoren er så godt som vibrasjonsfri verka dette lovande, men motorsager med wabkelmotor vart ingen kommersial suksess. I 1991 vart Dolmar oppkjøpt av det japanske føretaket Makita. Dolmar produserer framleis motorsager, men er ikkje lenger ein leiande produsent. 

## Galleri

Fil:Bundesarchiv Bild 101I-307-0757-23A, Italien, Baumfällen.jpg|Italienske soldatar feller eit tre med ei Dolmar tomannssag i 1943
Fil:CB35.jpg|Domar CB35. med bogesverd
Fil:Dolmar Chainsaws 8805.jpg|To Dolmar einmannssager i framgrunnen, og ei tomannssag i bakgrunnen
Fil:KMS4.jpg|Dolmar KMS4, med wankelmotor


## Referansar
Lauvsag

**Lauvsag** er ei lita bogesag som vert nytta for å skjera ut figurar i kryssfiner og anna tynt virke. 
Ho består av ein ganske djup boge med eit tynt utskiftbart skjereblad (nærast ein tynn skarp ståltråd), og eit loddrett handtak.
Malakhra

**Malakhra** (urduskrift ملاكهرا ) eller **malakhro** (sindhiskrift ملاکڙو) er ei sørasiatisk form for bryting som særleg er knytt til Sindh og sindhiar i India og Pakistan.

Brytarane (*malhoo*) bind eit reip rundt livet på kvarandre før ein kamp.  Deretter held dei fast i reipet og prøver å kasta den andre i bakken. Det er ikkje lov å dra motstandaren ned med anna enn reipet. Brytarane har elles på seg eit lendeklede kalla *sandhra*.

Ein kamp tar som regel mindre enn eit minutt. Kampar blir gjerne haldne på fredagar eller ved høgtider, marknader og festivalar.
Malhooar og malakhrokampar blir gjerne støtta av rike føydalherrar eller andre mektige personar i lokalsamfunnet. I samband med kampar har brytarane også hjelparar som sikrer god kontroll over reipet.

## Sjå òg
*Kusjti
*Bolikhela
*Inbuan

## Kjelder

*Natasha Raheel. «Malakhra lives on, thanks to a mulh-titude of reasons». *The Express Tribune* (January 3, 2015).
*«Malakhra». Fotoessay av Ameer Hamza ved demotix.com (10 February 2009)
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Malakhra|Malakhra]]» frå ,  den 5. juli 2015.*  

## Bakgrunnsstoff
*Fjernsynsrapport om malakhra ved Samaa.tv
Makita

**Makita** er eit multinasjonalt føretak med hovudkontor i Japan. Det produserer elektriske verktøy, motorsager, hagereiskapar osb. Eit av dotterselskapa til Makita er den tyske motorsagprodusenten Dolmar. 

## Kjelder
Berghøne

**Berghøne** (*Alectoris chukar*) er ein fugl i fasanfamilien. Han er nasjonalfugl for Pakistan.
Fuglen er nært i slekt med og liknar sin vestlege ekvivalent, raudhøne. 

Fuglen høyrer opphavleg til i Asia frå Pakistan, Kashmir, Himachal Pradesh, Panjab og Afghanistan i aust til Balkan i vest. Han er blitt introdusert fleire stader og har etablert seg i USA, Canada, New Zealand og Hawaii. I Storbritannia er det vanleg med hybridar mellom denne arten og rødhøna som også er introdusert der.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Berghøne|Berghøne]]» frå ,  den 5. juli 2015.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Tappjarn

**Tappjar** er eit snikkarverktøy med ein kvass egg, som vert nytta for å forma tre. Venlegvis nyttar ein ei klubbe eller ein hammar for å driva jarnet inn i treet. Tappjarn ver nytta for ei lang rekkje oppgpver, som til dømes for å laga rektangulære hol, ofte etter at ein fyrst har bora eit rundt hol. 

## Bilde

Fil:Stemmejern.jpg|Tappjarn med treskaft, høvelspon
Fil:Stechbeitel.jpg|Tappjarn med treskaft og forsterkningsring, 8 mm, form b
Fil:Chisel wood 24mm.jpg|Tappjarn med treskaft, 24 mm
Fil:Klopfholz mit Beiteln.jpg|Tappjarn med treskaft og med og utan forsterkingsring, treklubbe
Fil:Hammer und Stemmeisen.jpg|Tappjarn med treskaft og forsterkingsring, treklubbe
Fil:Use of Chisels (PSF).svg|Bruk av tappjarn og treklubbe
Wolf-motorsaga

**Wolf-motorsaga** var ei motorsag konstruert av Charled Wolf, som vart set i produksjon i 1920. Soga om denne saga tek til i 1906, då Portland Lumber Co. i Potlatch i Idaho i USA tok i bruk ei primitiv kappsag med kjede på eit sagbruk . Saga var i bruk i fleire år, men Portland Lumber brydde seg ikkje om å patentera, eller produsera saga. Men i 1908 kom ingeniøren Charles Wolf til å sjå saga i drift. Rundt 1910, då Wolf var overingeniør ved Panhandle Lumber Co. i Spirit Lake i Idaho, tilsette han ein elektroingeniør, Frank M. Redman, for å konstruera det som truleg var verdas fyrste elektrisk drivne sagbruk. 

Panhandle Lumber var eigd av Blackwell Lumber Co., som òg hadde eit sagbruk i Cour d'Alene ved Lake Core d'Alene. Ved dette sagbruket nytta dei sirkelsager for å kappa tommeret, men desse sagene var tungvinte å nytta på grovt tømmer. Wolf tok difor til å grubla på om det kunne lata seg gjera å forbetra kjedesaga han hadde sett ved Portland Lumber. Wolf og Redman konstruerte ei ny sagkjede, som i 1911 vart montert på ei kappsag. Nokre få av desse kjedene vart så produsert ved Union Iron Works i Spokane i Washington. 

Ni år seinare, i 1920 tok Wolf til å produsera ei elektrisk driven motorsag med denne kjeda. Saga vart kalla «Wolf Electric Drive Link Saw», og det vart produsert tre modellar: A med sverdlengd 60 cm og masse 31.7 kg, B med sverdlegd 91 cm og masse 36 kg, og C med sverdlengd 122 cm og masse 40,8 kg. Alle tre modellane vart drivna av ein elektromotor med ei effekt på 1,2 kW. Tennerne på desse kjeda var høveltenner, av same type som på stokksager, og fungerte like godt begge vegar. Når kjeda tok til å verta skjemt kunne ho difor snuast, slik at filinga kunne utsettast til seinare. 

Wolf hadde ikkje midlar til å bygga sin eigen fabrikk, så han sette bort produksjonen til verktøyprodusenten Reed-Prentice. Saga var kostbar og kundane var for det meste sagbruk og bygningsindustrien. I 1929 vart ei av sagene til Wolf nytta ved eit militært skipsverft i Boston, for mellom anna å setta i stand fregatten «Constitution». Det vart òg seld nokre få sager til skogbruket rundt 1930. 

I 1927 starta produksjonen av ei preumatisk driva sag, og i 1931 tok produksjonen av bensindrivne sager til. Det vart nytta ein 2-sylindra luftkjølt motor, med ei effekt på 4 hk. Saga hadd ein masse på 36 kg. Men den bensindrevne saga var ikkje like driftsikker som dei elektriske og pneumatisk drivne modellane. I 1936 tok Stihl til å selga bensindrivne motorsager i Nord-Amerika, og desse var mykje meir driftsikre, så dei bensindrivne sagene til Wolf vart ikkje nokon suksess.  

Då USA kom med i 2. verdskrig laut Reed-Prentice produsera krigsmateriale, så dei hadde ikkje kapasitet til å halda fram med produksjonen av Wolf-sagene. Då krigen var over dukka det opp fleire nye konkurentar, som i stort mon hadde kopiert sagene til Stihl. Etter 1942 vart det difor ikkje produsert fleire Wolf-sager. 

## Referansar
Sector-motorsaga

**Sector** var ei motorsag utvikla av Alex Ulrik Westfelt i Mariendal i Sverige. Omgrepet «motorsag» fannst ikkje på denne tida, så Westfelt kalla saga «Trädfällningsmakinen Sector». 

Saga hadde eit U-forma bogesverd, med trinser i dei fire hjørna, som kjeda gjekk over. Kjeda hadde tenner av skrapetypen, som på stokksager og tømmersvansar. Motoren var ein Arkimedes totaktsmotor, med ein effekt på 2,5 eller 5 hk. Bogesverdet hadde ein masse på 15 kg og motoren hadde ein masse på 40 kg. Motoren var difor plassert på marka, og drivkrafta vart overført til nogesverdet via ein fleksibel aksling. 

Saga vart produsert av AB J.A. Andersons Veksstad i Stockholm. Sector vart demonstrert i 1916 og i 1917 vart saga testa på Skoghögskolan, i samarbeid med Statens Maskin- & Redskapsprovingsanstalt. Desse testane synte at saga i gjennomsnitt ikkje fungerte meir en 45 min mellom kvar gong ho trong ettersyn. Etter dette vart det utført omfattande endringar. Mellom anna vart den fleksible kraftoverføringsakselen bytta ut med ein kardanaksel. 

Etter desse endringane var saga sett i produksjon. Det tyske militæret var mellom kundane, og i 1919 - 1920 vart saga demonstrert fleire stader i Tyskland. På 1920-talet vart Sector òg produsert i Lübeck og seld for sivile føremål. I 1924 vart det på nytt utført omfattande forbetringar. Då Stihl og Dolmar mot slutten av 1920-talet tok til å produsera etter måten driftsikre tomannssager vart Sector-saga utkonkurert og produksjonen vart lagt ned. Det er usikkert kor mange sager som vart produsert, men i fylgje  kan det ha vore rundt 5000. 

Sjølv om det var tungvint å flytta og setta opp saga var Sector var den fyrste kjedemotorsaga med bensinmotor som fungerte såpass bra at ho kunne nyttast for praktsik arbeid. 

## Referansar
Tyfus

**Tyfus** (av gresk *tyfos*, 'dis, skodde') er eit sjukdomsnamn som kan visa til:

* Flekktyfus
* Paratyfoidfeber
* Tyfoidfeber

## Kjelder
Aabakken, Lars. «Tyfus»  (13. februar 2009). *Store medisinske leksikon*.
*
Daedalia Planum

**Daedalia Planum** er ei slette av storkna lavastraumar av ulike aldrar søraust for Arsia Mons på Mars. Ho har ein diameter på 350 kilometer og få krater og annan topografi.

## Kjelder
* ''Lava flows in Daedalia Planum'' - ESA
* ''PIA14177: Daedalia Planum'' - NASA Photojournal

## Bakgrunnsstoff
Santamartamaurfugl

**Santamartamaurfugl** (*Drymophila hellmayri*) er ein fugl i maurfuglfamilien som er endemisk for Colombia med utbreiing avgrensa til eit lite område lengst nord i landet, Sierra Nevada de Santa Marta.

## Skildring
Dette er ein langhala, streka, ca. 15 centimeter lang smettliknande maurfugl som veg ca. 12 gram. Hovudet og oversida er svart-kvit-streka, undersida kvit med svarte strekar, bakkroppen raudbrun. Halen er mørk, avrunda med kvite tupp.

Santamartamaurfuglen skil seg frå dei næraste slektningane i fjørdrakt ved at halefjørene hos begge kjønn har raudbrun farge mot bakkroppen, der dei andre artane har mørk grå farge. Ved studiar av  lætet er det òg funne forsiktige skilnader frå dei andre tidlegare underartane av langhalemaurfugl, mellom anna med bruk av sonogram frå lydopptak.

Denne maurfuglen er først og fremst knytt til bambus-vegetasjon i høgder frå 300 til 2150 moh., og mest vanleg over 1000 moh. Han kan og observerast i anna grøn skog. Dette er insektetande fuglar.

## Taksonomi
Fram til ca. 2012 var det definert eit takson langhalemaurfugl *Drymophila caudata* med fire underartar, mellom anna *D. caudata hellmayri*. Etter ein studie med samanlikningar av mtDNA, læte, fjørdrakt og diversitet i økologi, la gruppa framlegg om å handsame kvar av dei fire underartane som sjølvstendige artstakson. Synet blei stødd av South American Classification Committee og den nye taksonomien blei tatt inn i Clementslista frå august 2013, og er òg akseptert av IOC.

## Kjelder

* Isler, M. L., A. M. Cuervo, G. A. Bravo, & R. T. Brumfield. 2012. *An integrative approach to species-level systematics reveals the depth of diversification in an Andean thamnophilid, the Long-tailed Antbird.* Condor 114: 571–583
* Zimmer, K. & Isler, M.L. (2003). *[http://www.hbw.com/node/56779 Santa Marta Antbird (Drymophila hellmayri)]* In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 5. juli 2015 
* 

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
Sora i Italia

**Sora** er ein by og ein kommune i provinsen Frosinone i regionen Lazio i Italia. Kommunen har 26&nbsp;000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 71 km². Byen ligg på ei elveslette ved Liri, 300 meter over havet, og 28 km aust-nordaust for provinshovudstaden Frosinone.

Distriktet rundt Sora er vidkjendt for dei fargerike folkedraktene.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sora, Lazio|Sora, Lazio]]» frå ,  den 5. juli 2015.*
Arsia Mons

**Arsia Mons** er ein skjoldvulkan i Tharsis Montes-regionen på Mars og ein av dei største kjende vulkanane. Han når meir enn 9 kilometer opp frå dei kringliggjande slettene og kalderaen på toppen er kring 110 kilometer på tvers. Berre Olympus Mons har eit liknande volum som Arsia Mons.

## Kjelder
* ''PIA02337: Wide Angle View of Arsia Mons Volcano'' - NASA Photojournal
* ''Arsia Mons volcano in 3D'' - ESA

## Bakgrunnsstoff
Cassino

**Cassino** er ein by og ein kommune i provinsen Frosinone i regionen Lazio i Italia. Kommunen har 35&nbsp;000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 82,8 km². Byen Cassino ligg 40 meter over havet, 37 km frå Tyrrenhavet. Til provinshovudstaden Frosinone er det 53 km i nordvestleg retning.

Cassino ligg ved foten av Monte Cairo, nær åmotet mellom Gari og Liri. Byen er best kjend for slaget om Monte Cassino under andre verdskrigen, samt som setet for abbediet av Montecassino. Slaget ved Monte Cassino i 1944 førte til store tap av menneskeliv på både alliert og tysk side, og mest heile byen vart lagt i ruinar.

Fiat har ein bilfabrikk i Cassino.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cassino|Cassino]]» frå ,  den 5. juli 2015.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Danvik Folkehøgskole

**Danvik Folkehøgskole** er ein kristeleg folkehøgskule som ligg i Drammen i Buskerud. Skulen har plass til 160 elevar i året.

Skulen vart etablert i 1913, som *Danvik kristelige ungdomsskole*. I 1972 skifta han namn til Danvik Folkehøgskole, og hausten 1987 vart faga ved skulen konsentrert rundt mediefag. 

#### Linefag ved skulen i 2024/25:
* Speldesign og Grafikk
* Film
* Skriv!
* Foto og Video – kreativ innhaldsproduksjon
* Radio Live & Podcast
* Skodepelarteknikk
* TV-produksjon
* Virtuell produksjon
* Spel og Entrepenørskap (2. årstilbod)
* Påbygningsår med praktisk bransjeerfaring (2. årstilbod)

## Kjende elevar og tilsette
Kjende personar som anten har vore elev eller tilsett ved skulen.
* Olav Thon
*Tor Coward (Elev og seinare lærar)
* Jonas Rønning
* Ida Fladen
* Stefan Heggelund
* Kashfa Gashamura
* Niklas Baarli
* Jon Øigarden
* Lisa Marie Gamlem
* Jon Hartvig Børrestad
* Torgeir Sæverud Higraff (tidlegare lærar)
* Tom A. Haug (tidlegare lærar)
* Jan Erling Haugland
* Odin Waage
* Selma Ibrahim Karlsen
* Martin Holmen

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Skjermhue

**Skjermhue** eller **skjermlue** er ei hue med skjerm framme. Skjermen er ofte blank, og huva kan då kallast «svartskjermhuve», eller «skipperhuve».

Skjermhue og skuggehue blir også kalla kaps (av engelsk *cap* eller *caps*).

## Kjelder
Anna Sørbø Åsmul

**Anna Therese Sørbø** () var ein norsk forfattar frå Sørbøvåg i Hyllestad. Anna Sørbø var husmor og forfattar. Ho debuterte i 1938 på Lunde forlag med romanen *Solfrid og sølvkorset*. Ho gav til saman ut 24 romanar med kristeleg tema, og som oftast med ein kvinneleg hovudperson. Siste boka, *Veien til Kildesletten*, kom ut i 1990.
Anna Sørbø gifte seg i 1943 med Georg Åsmul.

Bøkene *Elin* og *Fra en annen sti* er omsett til svensk som høvesvis *Britt* og *Margot finner sin väg*.

## Bibliografi
### Bøker
* 1938 &ndash; *Solfrid og sølvkorset* (Oslo: Lunde)
* 1941 &ndash; *En annen arv* (Oslo: De unges forlag)
* 1942 &ndash; *Kjærlighetens seier* (Oslo: De unges forlag) 
* 1945 &ndash; *Tilbake til livet* (Oslo: De unges forlag)
* 1948 &ndash; *Kamp og seier* (Oslo: De unges forlag)
*  
*  
* 1960 &ndash; *Elin* (Stavanger: Nomi)
*  
*  
* 
*   
*   
*   
*   
*   
*   
*    
*    
*    
*    
*    
*    
* 

### I tidsskrift og bøker - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
* 

## Kjelder
*Gravminner i Norge
*
*Om Anna Sørbø i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
Marskrateret Hooke

**Hooke** er eit 138 kilometer breitt nedslagskrater nord i Argyrebassenget på Mars. Det har ei størstedjupn på kring 2,4 kilometer og er namnsett etter den engelske fysikaren og matematikaren Robert Hooke.

Hooke er sett saman av to nedslagskrater; eit mindre nyare nedslagskrater som er skore ut i eit større og eldre nedslagskrater.

## Kjelder
* ''Winter in Argyre'' - ESA

## Bakgrunnsstoff