open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fryske Akademy

**Fryske Akademy**, grunnlagt i 1938, er eit forskings- og dokumentasjonssenter for spørsmål knytte til Friesland og til frisisk språk, samfunn og kultur. Institusjonen held til i Coulonhûs i Ljouwert.

Fryske Akademy gir ut *[[Wurdboek fan de Fryske taal]]* ('Frisisk ordbok'), den viktigaste ordboka for frisisk. Akademiet spelar generelt ei viktig rolle i arbeidet for å fremje frisisk språk, både ved å gi innspel og kunnskap i språkdebatten og gjennom forsking på og bruk av språket. Akademiet har gitt ut kring 1000 vitskaplege bøker og ei rad artiklar og rapportar. Kring halvparten er publisert på frisisk.

Fryske Akademy deltek i internasjonalt samarbeid, særleg med institusjonar knytte til andre europeiske minoritetsspråk. Gjennom Mercator-nettverket har Fryske Akademy ansvaret for «Mercator-Education», dvs. at det skal vere knutepunkt for spørsmål knytte til bruk av minoritetsspråk på alle utdanningsnivå. 

## Bakgrunnsstoff
* Fryske Akademy 
* http://www.mercator-education.org/
Autun

**Autun** er ein by og kommune aust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Saône-et-Loire i regionen Bourgogne-Franche-Comté og har om lag 16&nbsp;000 innbyggjarar. 

## History
Autun vart grunnlagd under regjeringstida til den romerske keisaren Augustus (namnet Autun kjem av det latinske namnet *Augustodunum*), og vart kjend for å ha retorikkskular. Fleire element av romersk arkitektur, som veggar, portar og eit romersk teater er framleis synleg i byen. I mellomalderen var det ein greve av Autun som vart den første hertug av Burgund.

## Bakgrunnsstoff

* Reiseguide for Autun
* Bilete av domkyrkja St-Lazare
Uppland

**Uppland** er eit landskap i Svealand aust i Sverige. Uppland grensar i sør til Södermanland, i vest til Västmanland, i nordvest til Gästrikland og i aust til Austersjøen. Landskapet har 150&nbsp;000 synlege fornminne.

## Største byar
* Stockholm
* Uppsala
* Solna
* Sundbyberg
* Enköping
* Norrtälje

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Ísafjörður

**Ísafjörður** er ein tettstad på ei øyr ved Skutulsfjörður. Han er kommunesentrum i kommunen Ísafjarðarbær og største tettstaden i denne.

Ísafjörður var ein av seks handelsstader på Island som fekk kjøpstadsrettar i 1786 (dei andre var Reykjavík, Grundarfjörður, Akureyri, Seyðisfjörður og Vestmannaeyjar) men mista dei igjen saman med dei andre bortsett frå Reykjavík. Byen fekk igjen rettane i 1866. Byen og nabokommunen Eyrarhreppur blei slått saman 3. oktober 1971, da under namnet Ísafjarðarkaupstaðar.

I 1994 blei Snæfjallahreppur lagt til kommunen og året etter Sléttuhreppur etter at denne hadde vore fråflytta i meir enn fire tiår.

Den 1. juni 1996 blei Ísafjarðarkaupstaður slått saman med fem andre kommunar i Vestfjordane: Flateyrarhreppur, Mosvallahreppur, Mýrahreppur, Suðureyrarhreppur og Þingeyrarhreppur, under namnet *Ísafjarðarbær*.

Ísafjörður er vennskapsby med Tønsberg.
Västergötland

**Västergötland** er eit landskap i Götaland vest i Sverige. Landskapet grensar til Bohuslän, Halland og Kattegat i vest, Dalsland, Vänern og Värmland i nord i tillegg til Närke, Vättern og Småland i aust. 

Västergötland vert for det meste utgjort av eit fruktbart slettelandskap. Over sletta hevar det seg karakteriske platåfjell som Kinnekulle, Billingen og Ålleberg. Elva Göta älv dannar i stor grad grensa mot Bohuslän. I Västergötland ligg mellom anna den grunne Hornborgasjön som er kjend for fuglelivet sitt, spesielt tranedansen. Landskapet har 32&nbsp;000 registrerte fornminne. 

## Geografi
### Byar i Västergötland
* Alingsås
* Borås
* Falköping
* Göteborg
* Hjo
* Lidköping
* Mariestad
* Mölndal
* Skara
* Skövde
* Tidaholm
* Trollhättan
* Ulricehamn
* Vänersborg

### Kommunar i Västergötland
* Ale
* Alingsås
* Bollebygd
* Borås
* Essunga
* Falköping
* Grästorp
* Gullspång (delvis)
* Göteborg (delvis)
* Götene
* Habo
* Herrljunga
* Hjo
* Härryda
* Karlsborg
* Lerum
* Lidköping
* Lilla Edet (delvis)
* Mariestad
* Mark
* Mullsjö
* Mölndal (delvis)
* Partille
* Skara
* Skövde
* Svenljunga
* Tibro
* Tidaholm
* Tranemo
* Trollhättan
* Töreboda
* Ulricehamn
* Vara
* Vårgårda
* Vänersborg (delvis)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Somme

:*For elva med same namn, sjå [[elva Somme]]*
 

**Somme** er eit departement nord i Frankrike. Departementet ligg i regionen Hauts-de-France, og har namn etter elva Somme. 

Mange slag i den første verdskrigen fann stad i Somme, og fleire store monument til soldatane frå dei forskjellige landa står i dag i departementet. Her ligg òg store kyrkjegardar med dei mange soldatane som fall på slagmarkene. 

## Historie
Somme er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Picardie.

### Slaga ved Somme

I 1916 var Somme åstad for eit av dei største slaga under den første verdskrigen med meir enn ein million omkomne. Det er òg eit av dei blodigaste slaga i historia. Dei allierte styrkane prøvde å bryte gjennom dei tyske linjene langs ein 40 km lang front nord og sør for elva Somme nord i Frankrike. Eit mål med slaget var å trekke tyske styrkar bort frå Slaget ved Verdun, men til slutt vart tapa større ved Somme enn ved Verdun. 

Medan Verdun sat djupt i nasjonalkjensla til Frankrike i generasjonar framover, hadde Somme same effekt på generasjonar av britar. Slaget er mest kjend for den første kampdagen, 1. juli 1916 der 57&nbsp;470 britiske soldatar vart skada eller drepne, inkludert 19&nbsp;240 omkomne, noko som er den blodigaste dagen i historia til Den britiske hæren. Slaget var sjølvsagt frykteleg for dei andre nasjonane som deltok òg. Ein tysk offiser skildra det som «den gjørmete grava til den tyske arme». Mot slutten av slaget hadde britane fått mange leksjonar i moderne krigføring, medan tyskarane leid uerstattlege tap. Den britiske historikaren Sir James Edmonds sa «Det er ikkje å ta for hardt i med å hevde at grunnlaget for den siste sigeren på Vestfronten vart gjort med Sommeoffensiven i 1916»

I 1918 vart Somme igjen åstad for to mindre slag. 

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Hauts-de-France og grensar til departementa Pas-de-Calais, Nord, Aisne, Oise og Seine-Maritime, i tillegg til Den engelske kanalen.

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Sommois.*.

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside
* Bilete frå Somme
Montdidier

**Montdidier** er ein by og kommune nord i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Somme i regionen Hauts-de-France og har om lag 6&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg 90 km nord for Paris.

## Bakgrunnsstoff
* Historie om Montdidier
Blekinge

**Blekinge** er eit landskap i Sverige. Geografisk er det identisk med lenet Blekinge län, i det søraustlege Sverige. Blekinge har om lag 150 000 innbyggjarar og er tett folkesett. Landskapet blir ofte kalla «Sveriges hage», og har vene skogsområde, landsbyar og ein mykje vitja skjergard.

Blekinge var dansk fram til freden i Roskilde i 1658. Det pågjekk blodige krigar her mellom dei to landa om herredømmet over Blekinge. Länshovudstaden Karlskrona vart bygd opp som ein marineby nærast mogleg Danmark og kontinentet, for å hevde den nyvunne makta til Sverige etter freden i Roskilde. Marinehamna Karlskrona står på verdsarvlista til UNESCO. Skjergården i Blekinge er med i Unesco-programmet Man and the Biosphere Programme.

Blekinge ligg søraust i Sverige og grensar mot Austersjøen i aust og sør og til Skåne i vest og Småland i nord. Administrasjonssentret er Karlskrona, medan Ronneby er den eldste byen. Det er flyplass ved Ronneby.

### Større tettstader
Dei største tettstadane i landskapet etter reguleringa i 2005 er:

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Blekinge|Blekinge]]» frå , den 23. juni 2012.* 

## Bakgrunnsstoff
Olav Hoprekstad

**Olav Hoprekstad** () var ein norsk forfattar og skulemann, fødd i Vik i Sogn og busett mesteparten av livet i Bergen.

## Biografi
Etter eit år på Sogndal Folkehøgskule gjekk han i 1893 over fjellet og begynte på Hamar lærerskole. Etter eksamen var han lærar på øvingsskulen ved Notodden lærerskole. Deretter kom han til Kristiansand, der han var lærar i folkeskulen eit år. I 1899 begynte han som lærar i Bergen. Han vart overlærar ved Møhlenpris skole i 1927 og frå 1939 til han gjekk av med pensjon i 1946 var han på Fridalen skole. Under krigen var han med og bygde opp lærarfronten i Bergen og på Vestlandet. Hoprekstad var den fyrste formannen i Bondeungdslaget Ervingen då det vart skipa i 1900. Han var vidare styremedlem i Noregs Lærarlag 1917–1945 og Det Norske Teatret 1948–1963 og formann i Norsk Bokmannslag frå 1917-30.

Hoprekstad var fast teater- og litteraturkritiker i Bergens Tidende 1913–40 og i Gula Tidend 1949–65.

## Verv
*Bergen skolestyre, først i seks år som tillitsmann for lærarane, deretter 1929–45 vald av Venstre. 
*Formann for Vestlandske lærarstemna 1910–47 og 
*Styremedlem i Norsk Lærerlag 1917–46. 
*Første formann i  bondeungdomslaget Ervingen fra 1900
*Medstiftar i Vestlandske mållag 1904, og vart også vald inn i styret der, varaformann 1932–48. 
*Mange år i styret for Noregs Mållag.
*Formann i Norsk Bokmannslag frå 1917–30, 
*Styremedlem for Det Norske Teatret i mange år.

## Heider
*Kongens fortjenstmedalje i gull
*Riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden 1963
*Æresmedlem i Bergen Ungdomslag Ervingen
*Æresmedlem i Bergen Lærerlag
*Æresmedlem i Norsk Lærerlag 
*Æresmedlem i Vestlandske lærarstemna
*Æresmedlem i Noregs Mållag 
*Æresmedlem i Vestlandske Mållag
*Æresmedlem i Vestmannalaget

## Verk
Olav Hoprekstad var svært interessert i litteratur og teater. Han gav ut fleire historiske skrifter, bl.a. «Frå lærarstriden» (1946) og «Fattigskule og lærarstand i Bergen» (1951). Skodespela fokuserte ofte på vestnorsk bygdemiljø og kamp mot danske embetsmenn. Skodepela hans har vore framførte på Den Nationale Scene og Komedia-teatret i Bergen og på Det Norske Teatret, men mest har dei blitt spela av amatørgrupper i ungdomslag.

## Bibliografi
### Bøker
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### I tidsskrift - eit utval
*Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Tidsskrift. Nummer 26. Utgjeve av Historielaget for Sogn. Dikting og diktarar frå Sogn. Ved Andreas Bjørkum og Jarle Bondevik Kaupanger : Historielaget, 1978

## Bakgrunnsstoff
*Olav Hoprekstad i Norsk Biografisk Leksikon
*Om Olav Hoprekstad i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Charente-Maritime

**Charente-Maritime** er eit departementet på vestkysten av Frankrike. Departementet ligg i regionen Poitou-Charentes, og er kalla opp etter elva Charente. 

## Historie
**Charente-Inférieure** var eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. 4. september 1941 skifta det namn til Charente-Maritime.

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Poitou-Charentes og grensar til departementa Gironde,  Charente, Deux-Sèvres og Vendée.

Department inkluderer øyane Île de Ré, Île-d'Aix og Île d'Oléron.

Viktige elvar i departementet er Charente og sideelvane hennar Boutonne og Seugne, i tillegg til Sèvre Niortaise, Seudre og Garonne, som dannar elvemunningen Gironde.

## Klima
Klimaet er mildt og solrikt med mindre enn 900 mm nedbør i året. Middeltemperaturen varierer frå 20&nbsp;°C om sommaren til 5&nbsp;°C om vinteren. 

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Charentais-Maritimes*.

## Økonomi
Økonomien i Charente-Maritime er basert på turisme, maritim industri og fabrikkindustri. Konjakk og pineau er to store jordbruksprodukt frå området. 

Charente-Maritime er hovudkvarter for den store østersprodusenten Marennes-Oléron. Østers som vert dyrka her vert transportert til heile Europa. 

Rochefort er ein by med skipsverft og har ein fransk marinebase. 

La Rochelle er eit stort industrisenter. Like utanfor byen ligg det franske gigantselskapet Alstom, som produserer tog og togvogner for TGV og undergrunnsbanar i Paris og andre stader. 

## Turisme
Populære turiststader er La Rochelle, Saintes, Rochefort, Île-d'Aix, Île de Ré og Île d'Oléron.

## Bakgrunnsstoff
 
* Offisiell nettside
* Turistguide for Charente-Maritime
* Zoo de la Palmyre
* Ile d'Oléron
Dalsland

**Dalsland** er eit landskap i Västra Götalands län i Sverige, vest for Vänern. Gjennom Dalsland går Dalslandsbanen og Dalslands kanal.

Landskapet grensar til Värmland i nord, Västergötland i søraust, Bohuslän i vest og Noreg i nordvest. 

Landskapet har låg folketettleik, omkring 14 innbyggjarar per kvadratkilometer og berre ein større by, Åmål. Totalt bur det kring 50 000 innbyggjarar i landskapet. Dei aude områda er prega av tette skogar i dei høgareliggande områda i nordvest og innsjøar i aust. 

## Kjente folk frå Dalsland
* Sofie Johannesdotter, giftmordar (Ärtemark sogn)
* Mathias Fredriksson, skiløpar
* Thobias Fredriksson, skiløpar
* Anders Piltz, katolsk prest, professor og forfattar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Gästrikland

**Gästrikland** er eit landskap i Sverige i det søraustlege Norrland. Det grensar i sør til Uppland, i vest til Dalarna og Västmanland, og i nord til Hälsingland. Med unntak av et lite område ligg heile Gästrikland innanfor grensene til Gävleborgs län. Landskapet har 1&nbsp;800 registrerte fornminne. 

## Kommunar
*Gävle kommun
*Hofors kommun
*Ockelbo kommun
*Sandviken

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Jonzac

**Jonzac** er ein liten by og kommune vest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Charente-Maritime i regionen Nouvelle-Aquitaine og har om lag 4&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Seugne nær kysten.
Halland

**Halland** er eit landskap i landsdelen Götaland sør i Sverige. Det var ein del av Danmark før det i 1645 vart gjeve som pant. Det grensar i sør til Skåne, i aust til Småland og i aust og nord til Västergötland, og har i vest kyst mot Kattegat. Halland er ein del av Göteborgs stift.

Landskapet Halland fell i stor grad saman med det seinare danna Hallands län. Lenet manglar derimot dei hallandske sokna Lindome i nord og Östra Karup i sør, som høyrer til høvesvis Västra Götalands län og Skåne län. Under den andre freden i Brømsebro gjekk Halland heilt og fullt over frå Danmark til Sverige.

## Byar i Halland
* Falkenberg
* Halmstad
* Kungsbacka
* Laholm
* Varberg

## Elver i Halland
* Lagan
* Nissan
* Viskan
* Ätran

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Medelpad

**Medelpad** er eit landskap i Norrland i det midtre Sverige. Medelpad grensar i sør til Hälsingland, i vest til Härjedalen, i nordvest til Jämtland og i nord til Ångermanland. Landskapet har 2&nbsp;600 bevarte fornminne, i m.a. Kvissle-Nolby-Prästbolet sør for Sundsvall, eit unikt kulturmiljø og maktsentrum i tusen år.

Medelpad utgjer den sørlege delen av Västernorrlands län.

## Kommunar i Medelpad
* Sundsvall kommun
* Timrå kommun
* Ånge kommun

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Närke

**Närke** er eit landskap i Svealand i Sverige. Närke grensar i sørvest til Västergötland, i nordvest til Värmland, i nord til Västmanland, i aust til Södermanland og i søraust til Östergötland. I landskapet finst det 5&nbsp;200 registrerte fornminne.

Landskapet ligg nord for Vättern. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Helsingland

**Helsingland** (svensk *Hälsingland*) er eit landskap i søndre Norrland i Midt-Sverige som grensar til Gästrikland i sør, til Dalarna og Herjedalen i vest, og til Medelpad i nord. Grovt rekna utgjer landskapet nordre luten av Gävleborgs län. I dette landskapet finst det om lag 150 000 synlege fornminne.

## Namn
Helsingland har fått namnet sitt frå Tore Helsing, som flydde frå Jamtland på  800-talet.

Helsingland er det einaste landskapet i Sverige som gjer teneste som eufemisme for helvete. Ifylgje kjelder var dette praksis allereie tidleg på 1690-talet.

## Geografi
Størsteparten av Helsingland er prega av åsar, med den 671 meter høge Garpkölen som den høgste. Største innsjø er Dellensjöarna, viktigaste vassdraget er Ljusnan som kjem frå Herjedalen, renn gjennom heile Helsingland, og munnar ut ved tettstaden Ljusne i Söderhamns kommune.

Folketalet i Helsingland er 133&nbsp;540 og arealet er 14&nbsp;264 km², slik at det i gjennomsnitt bur 9,4 personar per kvadratkilometer i dette landskapet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*Hälsinglands, Medelpads og Ångermanlands historie
Värmland

**Värmland** er eit landskap i Svealand vest i Sverige.

Landskapet ligg i hovudsak i Värmlands län og Karlstad stift. 
Värmland grensar i sør til Västergötland og Dalsland, i vest til Noreg og i aust til Dalarna, Västmanland og Närke.

Landskapet er mellom anna kjend for Värmlandsvisan «Ack Värmeland du sköna».

### Stader i Värmland
* Arvika
* Charlottenberg
* Degerfors
* Filipstad
* Forshaga
* Hagfors
* Karlskoga
* Karlstad
* Kristinehamn
* Munkfors
* Skoghall
* Sunne
* Säffle
* Torsby
* Årjäng

### Kjende personar frå Värmland
* Sven-Göran Eriksson, fotballtrenar
* Tage Erlander, statsminister
* Gustaf Fröding, diktar
* Selma Lagerlöf, forfattar
* Esaias Tegnér, biskop, diktar
* Göran Tunström, forfattar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Västerbotten

**Västerbotten** er eit landskap i Sverige. Västerbotten grensar i sør til Ångermanland, i vest til Lappland, i nord til Norrbotten og i aust til Kvarken og Bottenviken.

## Kommunar
* Norsjö kommun
* Robertsfors kommun
* Skellefteå kommun
* Umeå kommun
* Vindeln kommun
* Vännäs kommun

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Västmanland

**Västmanland** er eit landskap i Svealand i Sverige. 

Västmanland grensar til Södermanland og Närke i sør, Värmland i vest, Dalarna i nord og til Uppland i aust. Landskapet har 20&nbsp;000 kjente fornminne. Västmanland inngår i Bergslagen.

Västmanland eller «västmännens land» har fått namnet etter sitt geografiske tilhøve til Uppland, som var eit viktig område i jernalderen.

### Byar
*Djursholm (1913)
*Enköping (ca. 1300)
*Lidingö (1926)
*Norrtälje (1622)
*Sigtuna (ca. 990)
*Solna (1943)
*Stockholm (1252)
*Sundbyberg (1927)
*Uppsala (1286)
*Vaxholm (1652)
*Öregrund (1491)
*Östhammar (ca. 1300)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Ångermanland

**Ångermanland** er eit landskap i Sverige. Landskapet grensar mot Medelpad i sdr, til Jämtland i vest, til Lappland og Västerbotten i nord og til Bottenhavet i aust. 

Mesteparten av Ångermanland ligg innanfor Västernorrlands län med mindre delar i Västerbottens län og Jämtlands län.

## Kommunar
* Härnösand kommun
* Kramfors kommun
* Sollefteå kommun
* Örnsköldsvik kommun

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Östergötland

**Östergötland** er eit landskap i Götaland i austre Sverige. Östergötland grensar til Småland i sør, Västergötland i vest gjennom Vättern, Närke og Södermanland i nord, og mot Austersjøen i aust. Det tradisjonelle landskapet motsvarar til største del Östergötlands län. I landskapet finst 50 000 kjende fornfunn. Gjennom Östergötland renn både Motala ström og Göta Kanal.

Totalt bur 465 204 menneske i Östergötland, noko som gjer landskapet til Sveriges sjette folkerikaste. Folketettleiken er 46,6 inb/km². Flatevidda til landskapet er 9 987 km², Sveriges fjortande største.

## Historie
Östergötland var i mellomalderen ei av Sveriges tre sentralbygder, og eit sentrum for to kongeætter, den **sverkerske ætta** og **folkungaætta**, som kjempa om makta.

Östergötland var også plassen for slaget ved Stångebro, og det etterfølgjande Linköpings blodbad.

## Større byar

## Herad
Dei siste restane av herada vart avskaffa i 1971.

## Kjende östgötar
* Olaus Magnus (1490–1557)
* Anders Ljungstedt (1759–1835)
* Baltzar von Platen (1766-1829)
* Jöns Jacob Berzelius (1779–1848)
* Moa Martinsson (1890–1964)
* Tage Danielsson (1928–1985)
* Pernilla Wiberg (1970– )
* Lars Winnerbäck (1975– )

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Rochefort i Charente-Maritime

**Rochefort** er ein hamneby og kommune vest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Charente-Maritime i regionen Nouvelle-Aquitaine og har om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Eit uoffisielt namn på byen er *Rochefort-sur-Mer*, men din siste biten vert vanlegvis ikkje nytta. 

## Historie

I desember 1665 vart Rochefort vald av Jean-Baptiste Colbert som ein stad for «tilflukt, forsvar og forsyningar» for den franske marinen. Det vart bygd festningsverk i militærhamna av Vauban, Louis XIV sin kommisær for festningsverk. Mellom 1666 og 1669 fekk kongen bygd «Corderie Royale» (den då lengste bygningen i Europa) for å lage tauverk for franske skip i krig. Produksjonen av tauverk vart lagt ned i 1867, og i 1926 vart arsenalet i Rochefort òg lagt ned. Bygningen vart sett i brann av okkupasjonsstyrkane i 1944 og stod tom i tjue år. I dag er bygningen bygd opp att for kommunale formål og turisme. I 1766 vart det bygd ein *bagne*, ein straffekoloni der ein dreiv straffarbeid. Slike straffekoloniar var på den tida vanleg i militære hamner og marinebasar, som i Toulon eller Brest, fordi dei gav tilgang til gratis arbeidskraft. 

Utanfor Rochefort ligg øya Île-d'Aix, der Napoleon Bonaparte heldt seg fleire dagar i håp om å rømme til Amerika, før han overgav seg til Kaptein F. L. Maitland om bord på HMS «Bellerophon» den 17. juli 1815. Dette enda «Dei hundre dagane». 

Rochefort er eit døme på ein såkalla *ville nouvelle* eller 'ny by' frå 1600-talet. Det vil seia at utforminga og bygningane kom av politiske årsaker. Årsaka til at Rochefort vart bygd kom i stor grad av at den kongelege makta ikkje kunne stole på dei opprørske protestantane i La Rochelle, som ardinal Richelieu måtte omleire eit par tiår tidlegare. Langt inn på 1900-talet vart Rochefort stort sett rekna som ein garnisonsby. Turistindustrien, som hadde eksistert lenge på grunn av kurbadet i byen, auka på 1990-talet.

## Bakgrunnsstoff
* Kaptein Maitland sin detaljerte rapport om Napoelon si avskjering og overgjeving.
Saintes

**Saintes** er ein by og kommune vest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Charente-Maritime i regionen Nouvelle-Aquitaine og har om lag 4&nbsp;000 innbyggjarar. 

Saintes ligg ved elva Charente mellom La Rochelle og Bordeaux.

## Historie

I romartida vart byen kalla *Mediolanum Santonum*. Han vart grunnlagd rundt 20 fvt., og ein meiner at Saintes hadde om lag 15&nbsp;000 innbyggjarar på den tida, ikkje langt unna same folketal som i dag. 

Saintes var hovudstad i den tidlegare provinsen Saintonge. Han var åstad for den andre delen av Saintonge-krigen i 1242, då hæren til Hugo X vart omleira av hæren til Ludvig IX og Alphonse av Poitiers.

Hugenottkrigen råka Saintes gjennom heile 1500-talet sidan mange protestantar budde i området. 

I 1730 byrja ei ny tid i byen med bygginga av hôtel du Marquis de Monconseil, som var byrjinga på mange endringar i bylandskapet. Guéau de Reverseaux og andre bygde hovudgater i Saintes som Cours National, som opna i 1815, eller Cours Reverseaux. I 1810 vart La Rochelle *[[préfecture]]* i departementet, men Saintes fekk framleis ha *Cour d'Assise*, som førte til at det vart bygd eit nytt *Palais de Justice* i 1863.

I 1843 redda Prosper Mérimée *Arc de Germanicus* (triumfbogen), men den gamle brua vart øydelagd. *Haras National de Saintes* vart oppretta i 1846 og byen utvida seg austover. Den høgre breidda vart utvikla då jernbanen kom til Saintes. Stasjonen vart bygd i 1867 og avenue Gambetta knytte han til Charente. 

## Bakgrunnsstoff

* Saintes sin historie: Urban utvikling 
* Turistkontoret i Saintes
* Bilete av Abbaye aux Dames
* Bilete av kyrkja Saint-Eutrope: http://romanes.com/St_Eutrope_Eglise_Basse/ og http://romanes.com/St_Eutrope_Eglise_Haute/
Saint-Jean-d'Angély

**Saint-Jean-d'Angély** er ein by og kommune vest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Charente-Maritime i regionen Nouvelle-Aquitaine og har om lag 8&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Geografi
Saint-Jean d'Angély ligg i sentrum av Pays of the Vals de Saintonge nær motorvegen A10, 140 km frå Bordeaux og 410 km frå Paris.

## Historie
5. mars 1588 vart Henri I. de Bourbon, prins av Condé, drepen av ein mann som hadde eit forhold til kona hans Charlotte de la Tremoille.

I 1621 vart Saint-Jean-d’Angély teken av Louis XIII.

Det kongelege klosteret i byen er bevart og står i dag på UNESCO si verdsarvliste

## Økonomi
Økonomien til byen og omgjevnadane med om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar baserer seg på næringsmiddelindustri, produksjon av alkohol (Pineau) og konjakk. Turistindustrien er i ferd med å utviklast. 

## Bakgrunnsstoff

* Senteret for europeisk kultur
Marne

:*For elva med same namn, sjå [[elva Marne]]*
 

**Marne** er eit departementet nordaust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Champagne-Ardenne, og er kalla opp etter elva med same namn.

Vingardane som produserer champagne, den verdskjende musserande vinen, ligg i Marne. 

## Historie
Marne er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna av den tidlegare provinsen Champagne.

Marne har lenge vore knytt til den franske hæren. Treningsleiren Camp Militaire de Mailly ligg ved grensa til departementet Aube, medan Camp de Mourmelon dekkjer eit stort området nord for Châlons-en-Champagne. Den mindre Camp de Moronvilliers ligg aust for Reims og Camp Militaire de Suippes ligg aust for den igjen. Alle desse ligg på Champagne-platået. 

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Champagne-Ardenne og grensar til departementa Ardennes, Meuse, Haute-Marne, Aube, Seine-et-Marne og Aisne.

Av elvar som renn gjennom departementet finn ein Marne, Vesle, Ardre og Somme-Soude. Elva Aube munnar ut i Seinen i Marne.

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Marnais*.

## Turisme
Reims er med sin vidkjende katedral, der kongane i Frankrike vart krona, ein stor attraksjon. Andre turistattraksjonar er fulgereservatet ved Lac du Der Chantecoq og fiskevatna i nærleiken. Parc Régional de la Montagne de Reims er eit stort friluftområde i departementet. 

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside 
* Offisiell turistside
Ungdomsskule

**Ungdomsskule** er namnet på ungdomstrinnet i den obligatoriske norske grunnskulen og  har sidan 1997 omfatta klassetrinna 8 til 10. Dei fleste elevane tek til på ungdomsskulen det året dei fyller 13 og avsluttar skulen det året dei blir 16.

Ungdomsskulen skil seg frå barneskulen ved at ein får standpunktkarakterer og har nokre valfag.

## Historie
Ungdomsskulen blei innført i Noreg i løpet av 1960- og 1970-talet og galdt frå 7. til 9. klasse. Skulen var opphavleg linjedelt etter fag. I Danmark blei det starta forsøk med ungdomsskuler for elevar frå 14 til 17 år allereie i byrjinga av 1940-åra. I Sverige og Finland er ungdomstrinnet tradisjonelt blitt kalla *högstadiet*.
Vidaregåande skule

**Vidaregåande skule** eller **vidaregåande skole** er siste delen av den norske grunnutdanninga og byggjer vidare på grunnskolen. Skolen har tre eller fire klassetrinn. For yrkesfagleg utdanning går det tredje året eigentleg over to år i lære i ei bedrift.

I Noreg har all ungdom mellom 16 og 19 år sidan 1994 hatt rett til eitt av tre alternative grunnkurs (studieretningar) som dei har søkt på, og til to års vidare opplæring som byggjer på første trinn. 

## Dagens struktur
Sidan *[[Kunnskapsløftet]]* blei innført hausten 2006 har det vore tre studieførebuande og ni yrkesfaglege utdanningsprogram.

*Studieførebuande utdanningsprogram:* 
* Idrettsfag
* Musikk, dans og drama
* Studiespesialisering

*Yrkesfaglege utdanningsprogram:* 
* Bygg- og anleggsteknikk
* Design og handverk
* Elektrofag
* Helse- og sosialfag
* Medium og kommunikasjon
* Naturbruk
* Restaurant- og matfag
* Service og samferdsel
* Teknikk og industriell produksjon

## Sjå òg
* Oversyn over vidaregåande skolar i Noreg

## Bakgrunnsstoff
* VilBli
Châlons-en-Champagne

**Châlons-en-Champagne** er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* (administrasjonsstad) i departementet Marne i den tidlegare regionen Grand Est og har om lag 50&nbsp;000 innbyggjarar. 

Tidlegare var byen kalla **Châlons-sur-Marne**, men byen vart offisielt kalla Châlons-en-Champagne i 1998. 

## Historie
Ein meiner at Châlons er same stad som Den katalaunske sletta der Slaget ved Châlons i 451 enda framrykkinga til Attila.

I mellomalderen vart byen styrt av biskopar som bygde fleire kyrkjebygg i byen, som katedralen Saint-Etienne, Notre-Dame-en-Vaux og Saint-Jean.

## Bakgrunnsstoff

*
Les Sables-d'Olonne

**Les Sables-d'Olonne** er ein kystby og kommune vest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Vendée i regionen Pays de la Loire og har om lag 15&nbsp;000 innbyggjarar.

## Ymse
Vendée Globe er ein lystbåtregatta som finn stad kvart fjerdeår, som startar og endar i Sables-d'Olonne.

Byen er heimstad til sjørøvaren François l'Ollonais.

## Bakgrunnsstoff

*
Épernay

**Épernay** er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Marne i regionen Grand Est og har om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Geografi
Épernay ligg 140 km nordaust for Paris langs jernbanelinja til Strasbourg. Byen ligg ved den venstre breidda til Marne i enden av den vakre Cubrydalen som kryssar han. 

## Historie
Épernay (Sparnacum) høyrte til erkebiskopane av Reims frå 400- til 900-talet, då han kom inn under grevane av Champagne. Han vart hardt råka under Hundreårskrigen og vart sett i brann av Frans I i 1544. Byen stod imot åtak frå Henrik av Navarre i 1592, og Armand de Gontaut fall under åtaket som gjorde at byen til slutt vart erobra. I 1642 vart byen, i lag med Château-Thierry, oppgradert til hertugdøme og overført til duc de Bouillon.

## Bakgrunnsstoff

*
Sainte-Menehould

**Sainte-Menehould** er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Marne i regionen Grand Est og har om lag 5&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen var viktig i Champagneopprøret i 1910-1911, då bøndene hadde mista mange drueavlingar på grunn av lus.

## Bakgrunnsstoff

*
Vitry-le-François

**Vitry-le-François** er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Marne i regionen Grand Est og har om lag 17&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen ligg ved elva Marne. Om lag 10 km søraust for byen ligg den største kunstige innsjøen i Frankrike, Der-Chantecoqsjøen.

## Historie
Byen har fått namn etter Kong Frans I av Frankrike, som lét innbyggjarane byggje opp att byen etter at hæren til Karl V av Det tysk-romerske riket hadde lagt byen grus. Han vart derimot ikkje bygd opp att på nøyaktig same stad. Landsbyen Vitry-en-Perthois, tidlegare kalla Vitry-le-Brûlé, ligg i dag på den gamle staden.

## Bakgrunnsstoff

*
Pyrénées-Atlantiques

**Pyrénées-Atlantiques** (oksitansk *Pirenèus-Atlantics*; baskisk *Pirinio-Atlantiarrak* eller *Pirinio-Atlantikoak*) er eit departement sørvest i Frankrike. Departementet ligg i regionen Aquitaine-Limousin-Poitou-Charentes og har teke namn frå Pyreneane og Atlanterhavet.

## Historie
**Basses-Pyrénées** var eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsane Guyenne, Béarn og Gascogne og inkluderte dei tre historiske provinsane nord i Baskarland: Labourd, Soule og Basse-Navarre.

10. oktober 1969 vart Basses-Pyrénées gjeve namnet *Pyrénées-Atlantiques*.

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Aquitaine og grensar til departementa Landes, Hautes-Pyrénées og Gers, i tillegg til Atlanterhavet og Spania.

Dei største byen er Pau, Biarritz, Bayonne, Anglet og St-Jean-de-Luz.

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Bas-Pyrénéens* etter det gamle namnet på departementet.

## Kultur
Delar av departementet som var del av Guyenne og Béarn har ein kultur som er kraftig påverka av baskarar.

Både gaskognsk og baskisk språk vert nytta i området. Gaskognsk er ein variant av oksitansk, som ligg nærare katalansk enn fransk. Baskisk er eit isolert språk.

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside 
* Reiseguide for Pyrénées-Atlantiques
Olof Rudbeck d.y.

**Olof Rudbeck d.y.** () var ein svensk naturhistorikar og språkforskar, professor i medisin ved Uppsala universitet i 1691. Han var son til Olof Rudbeck d.e. og innehavar av setesgarden Kydingeholm i Alunda (Uppsala).

Rudbeck var ein pioner innan ornitologien og han heldt dei første ornitologiske førelesingane i Sverige 1727–1731. Desse førelesingane heldt han med utgangspunkt i naturtru plansjar som han sjølv hadde skrive om Sveriges fuglar. Rudbecks byrja arbeidet sitt med plansjane alt i 1693, men dei vart ikkje utgjevne i bokform før dei kom som faksimileutgåve i 1985.

Då Carl von Linné hausten 1720 byrja medisinstudia ved Uppsala universitet, føreleste medisinprofessor Olof Rudbeck den yngre til handmåla plansjar med *Aves Suecanas* (svenske fuglar). Plansjane vart måla etter nyskotne fuglar, så kort etter dauden at fjørdrakta enno skein. Linné omtalte bileta som så vakre «att det synes ej wara menskligt werk». Fuglane var naturtru i sine glansande farger til skilnad frå den sjablongarta framstillinga i dei eldre utanlandske fuglebøkene. *Fogelboken* med sine naturtru bilete er kalla Sveriges første moderne fuglebok — sjølv om ho ikkje vart utgjeven i bokform før i vår tid.

Rudbeck er representert i dei svenske salmebøkene med originalteksten till minst to salmar, «En Fader heter du» (vers 3 og 2 av den opphavlege teksten «Ack, huru plågas jag») og «O store Allmakts-Gud».

## Kjelder

* Vår Fågelvärld 1/2007 Om m.a. Linné og Rudbeck

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Olof Rudbeck den yngre|Olof Rudbeck den yngre]]» frå ,  den 23. mai 2007.*
Peter Artedi

**Peter Artedi** (), også kjend under det latinifiserte fornamnet *Petrus* og slektsnamnet *Arctaedius*, var ein svensk biolog som vert rekna som grunnleggar av iktyologien.

Peter Artedi var einaste son til Olaus Arctaedius (1670-1728), som var *[[kyrkoherde]]*, og Helena, fødd Sidena (ca 1680-1759).

Etter gymnasiestudie i Härnösand, der farfaren var lærar, vart Peter Artedi skriven inn ved Uppsala universitet 30. oktober 1724. I Uppsala vart Artedi raskt kjend som den leiande innan naturvitskapen, og Carl von Linné vart ein god ven for resten av livet hans. Peter Artedi omkom ved drukning i Amsterdam då han var 30 år gammal.

Peter Artedi er kjend som den første moderne forskaren innan iktyologien (fiskvitskapen). Artedi levde ikkje lenge, men Linné sytte for at verka hans vart gjevne ut etter at han døydde. *Ichthyologia* omfattar meir enn iktylogines vitskapsfelt: dets andre del, «Philosophia ichthyologica», er ein systematisk klassifikasjon der Artedi klargjer slektsamanheng og opprettar nomenklaturreglar. Desse har mykje til felles med arbeida til Carl von Linné. Sidan Linné redigerte Artedis manuskript, er det vanskeleg å vite kven som har påverka kven, men det er klart at begge hadde eit fruktbart utbytte av kvarandre. Mange har likevel meint at det var Linné som tok over klassifikasjonssystemet frå Artedi.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Peter Artedi|Peter Artedi]]» frå , den 23. mai 2007.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** E. Lönnberg «Artedi, Peter», *Svenskt Biografiskt lexikon* Del II, s.305 ff; andra uppgifter om datum förekommer; og *Herdaminnen*


## Bakgrunnsstoff
* Sveriges Radio P1, Vetenskapsradion Veckomagasin 2005-04-22
* Riksmuseet, Artedi 300 år
Bayonne

**Bayonne** (oksitansk og baskisk *Baiona*) er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Pyrénées-Atlantiques i regionen Nouvelle-Aquitaine og har om lag 45&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg der elvane Nive og Adour renn i hop.

I lag med Anglet, Biarritz, Saint-Jean-de-Luz og fleire småkommunar, dannar Bayonne eit storbyområde på 178&nbsp;965 innbyggjarar.

Bayonne er den største byen i Labourd i den franske delen av Baskarland.

## Historie
På 200-talet låg det eit romersk *[[castrum]]* her kalla *Lapurdum*. Det var ein militærstad, men ikkje ei hamn. I 840 kom det vikingar til Lapurdum. I 842 starta dei eit åtak innover i landet frå området utanfor byen. Lapurdum var ein *oppidum* og dei trengde ei hamn. Bayonne (frå det baskiske ordet «bai» som tyder «elv») vart ein viktig stad på ruta mellom elvane Adour og Ebro, som fungerte som eit ledd mellom Atlanterhavet og Middelhavet. Denne kommersielle ruta var målet til dei danske inntrengjarane i Frankrike. Med denne ruta kunne dei lett nå Tortosa, som var den største kjøpstaden i Europa som handla med slavar.

På 1100-talet hadde byen vorte ein viktig hamneby med ei blanding av baskisk og gaskognsk folkesetnad. Som ein del av Aquitaine vart byen styrt av England mellom 1151 og 1452 og var eit viktig kommersielt senter i den sørlege enden av det engelske kongeriket.

Byen vart noko mindre viktig då den franske kongen Karl VII tok byen mot slutten av Hundreårskrigen og då Adour like etter endra elveleiet slik at Bayonne ikkje lenger hadde tilgang til sjøen. Franskmennene skjønte derimot at Bayonne var ein strategisk viktig by nær den spanske grensa og i 1578 grov dei ein kanal for å få elva gjennom byen igjen.

Bayonne stod imot fleire omleiringar frå Plantagenet fram til slutten av Det første riket i 1814. På 1600-talet bygde Vauban festningsverk i og rundt byen. Desse viste seg å verte viktige i 1813 og 1814 då Wellington sin hær omleira byen under Napoleonkrigane. Han klarte berre å ta byen ved å bruke ei samanhengande rekkje av skip på tvers av Adour for å plassere artilleri rundt byen. 

Bayonne si plassering nær grensa, i tillegg til at han låg i Baskarland, som dekkjer både Frankrike og Spania, gav han ein stor fordel kommersielt sett. Baskiske seglarar reiste verda rundt og tok med seg tilbake varer som kanel, rikdom frå sjørøveri og handel med kval og torsk. Det utvikla seg ein våpenfabrikk i byen, som gav verda bajonetten. Jødiske flyktningar frå Den spanske inkvisisjonen førte frå 1560 med seg nye handelsvarer, hovudsakleg sjokolade, som framleis er viktig i Bayonne. Spanske baskarar søkte òg tilflukt i Bayonne på 1900-talet under Francisco Franco si undertrykking, og Petit Bayonne er framleis eit senter for baskisk nasjonalisme

På midten av 1800-talet hadde Bayonne vorte mindre viktig på grunn av sentralisering av makt til Paris og Pau, som var hovudstad i departementet etter 1790. Jernbanesamband med Paris frå 1854 og ein veksande turisme nær Biarritz førte derimot til industrialisering og utvikling.

## Bakgrunnsstoff

* Reiseguide for Bayonne
* Festningsverka i byen 
* Fiestas-songar
Angus Young

**Angus McKinnon Young** () er ein australsk musikar, best kjent som medgrunnleggjar, sologitarist, låtskrivar og einaste gjenverande originalmedlem i hardrockbandet AC/DC. Han er kjend for dei energiske framferdene sine, skulegut-uniform på scena og sin eigen versjon av Chuck Berry sin andegang. Young vart rangert på 24. plass i *[[Rolling Stone]]* på lista deira over dei 100 beste gitaristane gjennom tidene. I 2003 vart Young og dei andre medlemmene av AC/DC innlemma i Rock and Roll Hall of Fame.

## Diskografi
### Marcus Hook Roll Band
* *[[Tales of Old Grand Daddy]]* (1973 Australia, 1978 Amerika, 2014 internasjonalt)

### AC/DC

* *[[High Voltage (1975)|High Voltage]]* (1975, berre Australia)
* *[[T.N.T. av AC/DC|T.N.T.]]* (1975, berre Australia) 
* *[[High Voltage (1976)|High Voltage]]* (1976, internasjonal versjon)
* *[[Dirty Deeds Done Dirt Cheap]]* (1976) 
* *[[Let There Be Rock]]* (1977)
* *[[Powerage]]* (1978)
* *[[If You Want Blood You've Got It]]* (1978)
* *[[Highway to Hell]]* (1979)  
* *[[Back in Black]]* (1980)
* *[[For Those About to Rock We Salute You]]* (1981)
* *[[Flick of the Switch]]* (1983) 
* *[[Fly on the Wall av AC/DC|Fly on the Wall]]* (1985)
* *[[Who Made Who]]* (1986)
* *[[Blow Up Your Video]]* (1988)
* *[[The Razors Edge av AC/DC|The Razors Edge]]* (1990)
* *[[Ballbreaker]]* (1995)
* *[[Stiff Upper Lip av AC/DC|Stiff Upper Lip]]* (2000)
* *[[Black Ice av AC/DC|Black Ice]]* (2008)
* *[[albumet Iron Man 2|Iron Man 2]]* (2010)
* *[[Rock or Bust]]* (2014)
* *[[Power Up]]* (2020)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Angus Young|Angus Young]]» frå ,  den 19. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;

## Bakgrunnsstoff

* ACDC.com – offisiell nettstad
Oloron-Sainte-Marie

**Oloron-Sainte-Marie** er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Pyrénées-Atlantiques i regionen Nouvelle-Aquitaine og har om lag 11&nbsp;000 innbyggjarar. 

Elva Gave d'Oloron, som byen ligg ved, er kalla opp etter byen. 

## Bakgrunnsstoff
Langevåg i Sula

:*For tettstaden Langevåg på [[Bømlo]], sjå [[Langevåg på Bømlo]]*

**Langevåg** er kommunesenteret i Sula kommune, og ligg ved enden av Riksveg 657 på nordsida av øya. Langevåg er ein del av tettstaden Ålesund, som no strekkjer seg over grensa til Sula kommune. Folketalet i den delen av tettstaden som ligg i Sula kommune er om lag 7100 (2009)

Langevåg er kjent for det gode musikkmiljøet sitt og har fostra mange profesjonelle musikarar som Ragnvald Weddegjerde og musikarane i Ytre Suløens Jassensemble og The Brazz Brothers. Robert Post har vunne to spelemannsprisar.

Langevåg kyrkje vart påbegynt i 1940, men vart pga. andre verdskrigen ikkje ferdig før i 1948. Det er ei steinkyrkje, som ligg på Steinhaugen. Arkitekt var Øivin B. Grimnæs. 

Frå Langevåg går det passasjerbåt til Ålesund sentrum, medan det med bil tar ca. 35 minutt å køyre til byen.

## Næringsliv
Tekstilbedrifta O.A. Devolds Sønner var mykje av basis for at Langevåg voks fram som tettstad. Den er kjend for alt frå strikkagensarar til ullunderty.
Puy-de-Dôme

**Puy-de-Dôme** (oksitansk *lo Puèi de Doma* / *lo Puèi Domat*) er eit departementet sentralt i Frankrike. Departementet ligg i regionen Auvergne, og er kalla opp etter dei kvilande vulkanane Puy de Dôme.

## Historie
Puy-de-Dôme er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Auvergne. Opphavleg skulle departementet kallast *Mont d'Or* («Gullfjellet»), men dette vart ikkje rekna for å vere eit namn som høyrte til likskapsprinsippet som var så viktig under revolusjonen.

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Auvergne og grensar til departementa Loire, Haute-Loire, Cantal, Corrèze, and Creuse.

Departementet ligg i Massif Central og har meir enn 80 vulkanske krater.

Dei største byane er Clermont-Ferrand, Thiers, Riom, Issoire, Ambert og Cournon-d'Auvergne.

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
*
Karlovy Vary

**Karlovy Vary** (tysk *Karlsbad*) er ein kurby i nordvestre Tsjekkia, nær grensa til Tyskland. Byen hadde 52 022 innbyggarar i 2003, og har namnet sitt etter Karl IV av det tysk-romerske riket som grunnla byen på 1370-talet. I byen er det varme kjelder som vert pumpa opp i brønnar. Vatnet held mellom 30 og 65 grader og luktar svakt av svovel.

## Bakgrunnsstoff
* mmkv.cz
Ambert

**Ambert** er ein by og kommune sentralt i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Puy-de-Dôme i regionen Auvergne-Rhône-Alpes og har om lag 7&nbsp;000 innbyggjarar. 

Ambert ligg ved elva Dore, ei av sideelvane til Allier.

Ambert er kjend for osten fourme-d'Ambert og papirfabrikkane. 

## Bakgrunnsstoff
Issoire

**Issoire** (oksitansk *Soire*) er ein by og kommune sentralt i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Puy-de-Dôme i regionen Auvergne-Rhône-Alpes og har om lag 13&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Geografi
Issoire ligg ved elva Couze like før ho munnar ut i Allier, 40 km søraust for Clermont-Ferrand. Issoire ligg på den frodige sletta Limagne. 

## History
Issoire (*Iciodurum*) skal ha vorte grunnlagd av stamma Arverni, og i romartida vart byen kjend for skulane som låg her. På 400-talet etablerte Stremonius eit kristent samfunn her. På 200-talet vart byen rasert av vandalar.

Under Hugenottkrigen vart Issoire hardt råka. Merle, leiaren for protestantane, erobra byen i 1574, noko som gjekk hardt utover innbyggjarane. Katolikkane tok byen tilbake i 1577. 

## Bakgrunnsstoff
Massespektrometer

Eit **massespektrometer** er eit svært nøyaktig instrument brukt til å finna massen til ion frå molekyl som er blitt bombardert med elektron. Instrumentet er eit verdifullt analytisk redskap innan kjemi og biokjemi.
Ísafjarðarbær

**Ísafjarðarbær** er ein kommune på Island. Han blei danna 1. juni 1996 da seks kommunar i Vestfjordene blei slått saman til ein. Dei var (alfabetisk), Flateyrarhreppur, Ísafjarðarkaupstaður, Mosvallahreppur, Mýrahreppur, Suðureyrarhreppur og Þingeyrarhreppur. Det administrative senteret til kommunen er Ísafjörður som au er den største tettstaden i Vestfjordane. Dei andre tettstadene i kommunen er Hnífsdalur, Flateyri, Suðureyri og Þingeyri.

Ordføraren i Ísafjarðarbær er Halldór Halldórsson.

## Innbyggjartal
Nedgangen i folketal frå 1997 til 2006 var på 6,8 %.

## Kjelder
Riom

**Riom** (oksitansk *Riam*) er ein by og kommune sentralt i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Puy-de-Dôme i regionen Auvergne-Rhône-Alpes og har om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
Fram til den franske revolusjonen var Riom hovudstad i provinsen Auvergne og sete for hertugane av Auvergne. Byen har gallisk opphav og vart kalla *Ricomagus* av romarane. I det sterkt føydalistiske Auvergne på 900-talet voks byen opp rundt kyrkja St. Amable, ein lokal helgen som trekte til seg pilegrimar. På 1300-talet verna John, hertug av Berry byen og bygde hertugpalassaet og Saint-Chapelle. I 1531 kom Riom og Auvergne inn under den franske krona. 
 
I 1942 var Riom åstad for Vichy-regimet sin mislykka krigsrett kalla Riom-prosessen.

## Bakgrunnsstoff
* Turisme i Riom
* Jeanne d'Arc sitt brev til Riom
Loiret

:*For elva med same namn, sjå [[elva Loiret]]*
 

**Loiret** er eit departementet sentralt i Frankrike. Departementet ligg i regionen Centre, og er kalla opp etter elva med same namn. 

## Historie
Loiret er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna av den tidlegare provinsen Orléanais.

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Centre og grensar til departementa Seine-et-Marne, Yonne, Nièvre, Cher, Loir-et-Cher og Eure-et-Loir.

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Loiretains* og *Loiretaines.*.

## Turisme
Orléans er ein populærturistdestinasjon med domkyrkja St. Croix.

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside
Pithiviers

**Pithiviers** er ein by og kommune sentralt i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Loiret i regionen Centre og har om lag 9&nbsp;000 innbyggjarar. 

Tidlуg under den andre verdskrigen oppretta franskmenna ein fangeleir her med tanke på eventuelle tyske krigsfangar. Etter det franske nederlaget i 1940 omgjorde Vichy-regimet leiren til ein transittleir. Frå denne leiren og ein annan leir i Beaune-la-Rolande vart om lag 18&nbsp;000 franske jødar deportert til Auschwitz. Frå oktober 1943 vart leiren til ein konsentrasjonsleir for politiske fangar.
Departementet Gard

**Gard** er eit departement sør i Frankrike. Departementet ligg i regionen Occitanie, og er kalla opp etter elva med same namn. 
I 2019 hadde det eit folketal på 748&nbsp;437. Hovudstaden ligg i Nîmes. 

## Historie
Gard er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Languedoc.

Gard-området vart busett av romarane i antikken. Romarvegen Via Domitia mellom Italia og Spania vart bygd gjennom departementet i 118 fvt.

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Languedoc-Roussillon og grensar til departementa Hérault, Lozère, Aveyron, Bouches-du-Rhône, Vaucluse og Ardèche.

Det høgaste punktet i departementet er Mont Aigoual.

Dei siste åra har departementet vorte råka av alvorlege flaumar.

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Gardois*.

## Turisme
Gard inneheld delar av nasjonalparken Parc National des Cévennes.

Det finst fleire restar av romersk arkitektur i Nîmes, i tillegg til den romerske akvedukten Pont du Gard.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff

*
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside 
* Kart over department