open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Odd Bondevik

**Odd Bondevik** () var ein norsk teolog som var biskop i Møre bispedøme i Den norske kyrkja frå 1991 til 2008.

Bondevik var fødd i Sauda. Då han var åtte år, flytta familien til Oslo fordi faren, Kjell Bondevik, tok til på Stortinget som representant for Kristeleg folkeparti. I 1960 tok Odd Bondevik fatt på teologistudiet og i 1967 tente han verneplikta som feltprest. Tidleg i 1969 reiste han til Japan som misjonær for Det Norske Misjonsselskap (NMS). I 1978 kom han heim for å ta over stillinga som misjonssekretær ved NMS sitt hovudkontor. Frå november 1980 gjekk han inn i stillinga som generalsekretær og vart med det øvste leiar i den eldste misjonsorganisasjonen i Noreg. Han hadde denne stillinga til han vart vigsla til biskop i Møre 17. november 1991.

Odd Bondevik var syskenbarnet til den norske statsministeren Kjell Magne Bondevik.
Ernst Baasland

**Ernst Oddvar Baasland** () er ein norsk teolog som frå 1998 til 2009 var biskop i bispedømet Stavanger i den norske kyrkja.

Baasland er fødd i Kristiansand. Han tok teologisk utdanning frå Misjonsskolen (noverande Misjonshøgskolen) i Stavanger og Menighetsfakultetet i Oslo, og vart cand.theol. i 1970. Etter eitt år som feltprest i Bodø kom han tilbake til Menighetsfakultetet der han var stipendiat frå 1972 til 1975. Han hadde under arbeidet med doktorgraden sin og etterpå ulike undervisningsstillingar ved Menighetsfakultetet, og han vart professor i det nye testamentet i 1984. Denne stillinga hadde han fram til han i 1998 vart utnemnd til biskop i Stavanger. I 2009 gjekk han av som biskop i samband med ein personleg konkurs knytt til eine sonen.

## Kjelder
Lars Berger

**Lars Berger** () frå Levanger, er ein norsk tidlegare skiskyttar og langrennsløpar. Han satsar hovudsakleg på skiskyting, men har òg særs gode resultat frå fristilrenn i langrenn, blant anna VM-gull på 15 km. Han representerte Dombås IL i skiskyting og Byåsen IL i langrenn. 

Berger er den einaste utøvaren som har vunne VM-tittel både i langrenn og skiskyting. 10. mars 2007 vart han tildelt Egebergs Ærespris for sine prestasjonar i skiskyting og langrenn.

Lars Berger la opp i 2015 på grunn av vedvarande kneproblem

## Merittar som skiskyttar
* VM 2009: Gull på 4 × 7,5 km stafett
* VM 2009: Sølv på 10 km sprint
* VM 2007: Sølv på 4 x 7,5 km stafett
* VM 2004: Sølv på 15 km fellesstart, sølv på 4 x 7,5 km stafett

## Merittar som langrennsløpar
* OL 2010: Sølv på 4 × 10 km stafett
* VM 2007: Gull på 15 km fri teknikk og 4 x 10 km stafett
* VM 2005: Gull på stafett, 4. plass på 15 km fri teknikk

## Bakgrunnsstoff
* Om Lars Berger på Biathlonworld 
* Biografi hos FIS 
* Youtube: Lars Berger og Ingerid Stenvold

## Referansar
Lindås kyrkje

**Lindås kyrkje** er ei langkyrkje i tre som vart vigsla 20. september 1865. Kyrkja ligg i Lindås i Alver kommune, Vestland,  og vart bygd like vest for der den gamle steinkyrkja stod. Arkitekt var Ole Syslak som og stod for bygginga av andre kyrkjer i Hordaland.

## Historie
Første gongen ei kyrkje på Lindås vart nemnd var i 1315. Dette var eit steinalter som stod under open himmel. Veggar vart reist seinare, slik at presten stod under tak, medan tilhøyrarane stod på bakken utanfor og høyrde på. Seinare vart det og reist veggar så kyrkjelyden og kom under tak. Denne kyrkja vart bygd på rundt 1600-talet og reparert ved 1700-talet. Ved bygginga av den noverande kyrkja vart gamlekyrkja riven.

## Noverande kyrkje
Den noverande kyrkja er ei langkyrkje i tømmer og er bygd like vest for der gamlekyrkja stod. Etter vel hundre år i drift vart kyrkja bygd om i 1969. Kyrkja fekk no nytt våpenhus oppført og dåpsventerom og sakristi vart flytta frå austenda av koret til eigne tilbygg på venstre og høgre side av kyrkja. 

Kyrkja fekk sitt første kyrkjeorgel i 1906. Dette vart erstatta i 1978 med eit orgel bygd av J.H. Jørgensen og har 21 stemmer fordelt på 2 manualar i tillegg til pedal. Orgelet vart etterintonert i 1978.

Kyrkja har to kyrkjeklokker. Den eldste klokka vart laga av Laxevaag Værk, Bergen året 1865, medan den andre klokka vart laga av klokkestøyparen O. Olsen & Søn i Tønsberg i 1955.

## Prestar i Lindås
* Ludvig Daae (1723–1786) 1754-1786
* Hugo Laurentius Hjorthøy (1778-1849) 1829-1837
* Christen Daae (1776–1854) 1837-1847

## Litteratur
* Norske minnesmerker: Norges kirker - Hordaland, bind 3 ISBN 82-05-31138-2
* Våre kirker - Norsk kirkeleksikon ISBN 82-7527-022-7

## Bakgrunnsstoff
* Norges kirker: «Lindås kirke», på nettstaden til Norsk institutt for kulturminneforskning
* DIS Hordaland om kyrkja 
* Frå opninga av kyrkjeparken 
* Skanna kyrkjebøker frå Hordaland på nettstaden til Arkivverket
* Oversyn over gravminne i Lindås kommune på nettstaden disnorge.no
* 
*
Artisten Mika

**Michael Holbrook Penniman**, kjend som **Mika** (), er ein libanesisk-britisk songar og pianist. Han hadde sin fyrste suksess med låten «Grace Kelly» våren 2007. Albumdebuten *Life in Cartoon Motion* frå same året selde i over 5,6 milionar eksemplar og vann han ein Brit Award og ein Grammy-nominasjon. I 2009 gav han ut sitt andre album, *The Boy Who Knew Too Much*.

## Liv
**Michael Holbrook Penniman** vart fødd i Beirut i Libanon med libanesisk mor og amerikansk far. Då han var eitt år gammal forlét familien det krigsramma landet og busette seg i Paris. Då han var ni flytta dei til London. Her var han elev ved den franske skulen Lycée Français Charles de Gaulle, men opplevde mobbing og sleit med dysleksi. Han fekk derfor heimeundervising i nokre månader før hab blei elev ved St Philip's School, der han leia skulekoret, og deretter Westminster School og Royal College of Music.

## Diskografi
### Album
* *Life in Cartoon Motion* (2007)
* *The Boy Who Knew Too Much* (2009)
* *The Origin of Love* (2012)
* *No Place in Heaven* (2015)

### Singlar
* «Relax, Take It Easy» (2006)
* «Life in Cartoon Motion» (2007)
* «Grace Kelly» (2007)
* «Lollipop» (2007)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Artisten Mika|Artisten Mika]]» frå , den 16. august 2010.*
Boulogne-Billancourt

**Boulogne-Billancourt** (ofte berre kalla **Boulogne**) er ein kommune med bystatus i dei vestlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 8,2 km frå sentrum i Paris. Boulogne-Billancourt er eit *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Hauts-de-Seine, og er setet for Arrondissementet Boulogne-Billancourt.

Boulogne-Billancourt er ein folkerik kommune i forstadane til Paris, og ein av kommunane i Europa med størst folketettleik. Tidlegare var staden eit viktig industrisenter, men har med stort hell vorte omvandla til eit forretningsstrøk som er ein del av Val de Seine, og fleire store 

## Bakgrunnsstoff
* Historie om Billancourt
Perpignan

**Perpignan** (katalansk *Perpinyà*) er ein by i sør i Frankrike ved kysten av Middelhavet. Han er *préfecture* (hovudstad) i departementet Pyrénées-Orientales. Perpignan var hovudstad i den tidlegare franske provinsen Roussillon. Han var òg hovudstad i eit historiske comarque i Catalonia kalla Rosselló.

Byen har eit folketal på like over 100&nbsp;000 innbyggjarar, og etter ei folketeljing i 1999 hadde storbyområdet 249&nbsp;016 innbyggjarar. 

## Historie
Det har vore busetnadar her sidan romartida, men mellomalderbyen Perpignan ser ut til å ha vorte grunnlagd i byrjinga på 900-talet (først nemnd i dokument som *villa Perpiniarum* i 927). Perpignan vart snart hovudstaden til hertugane i Roussillon. I 1172 testamenterte grev Girard II landområda sine til grevane i Barcelona. Perpignan fekk delvis sjølvstyre i 1197. Louis IX enda dei franske lensrettane over Rousillon i Freden i Corbeil i 1258.

Då Jakob Erobraren, konge av Aragon og grevane i Barcelona oppretta Kongedømet Mallorca i 1276 vart Perpignan hovudstad for fastlandsområda til den nye staten. Dei påfølgjande tiåra vert rekna som gullalderen for byen. Han hadde stor framgang som senter for klesproduksjon, lêr, gullsmedarbeid og andre luksushandverk. Kong Filip III av Frankrike døydde her i 1285 då han kom tilbake etter eit mislykka krosstog mot den aragonesiske kongen. 

I 1344 annekterte Peter IV av Aragon Kongedømet Mallorca og Perpignan vart igjen ein del av Hertugdøme Barcelona. Eit par år seinare omkom om lag halvparten av innbyggjarane som følgje av Svartedauden. Han vart åtaka og okkupert av Louis XI av Franrkike i 1463. Eit valdeleg opprør mot det franske styret i 1473 vart brutalt slått ned på etter ei lang omleiring, men i 1493 gav Karl VIII av Frankrike byen tilbake til Ferdinand II av Aragon i eit ønske om forsoning med Spania og for at han då fekk sjans til å invadere Italia. 

Byen vart igjen omleira og tatt tilbake av Frankrike under Trettiårskrigen i september 1642, og Perpignan vart formelt avstått frå Spania 17 år seinare i Freden i Pyreneane, og har sidan den gong vore ein del av Frankrike.

## Vidkjende personar frå Perpignan
* Hyacinthe Rigaud (1659-1743), som måla dei offisielle portretta av Ludvig XIV av Frankrike
* François Arago (1786-1853), fysikar, astronom og liberal politikar, som sikra avskaffinga av slaveriet i dei franske koloniane i 1853, vart fødd i den nærliggande landsbyen Estagel. Han er minna med plassen Place Arago i sentrum av byen, der det òg står ein statue av han.
* Robert Brasillach (1909-1945), fascistisk forfattar.
* Frédérick Bousquet (fødd 1981), fransk fristil- og butterflysvømmar som deltok i Sommar-OL 2000 og Sommar-OL 2004.
* Sandrine Erdely-Sayo (fødd 1968) pianist, som 13-åring yngste mottakar av prisen til den franske kulturministeren.

## Bakgrunnsstoff

* Turistkontoret i Perpignan
* Turistattraksjonar i Perpignan
* Bilete av Perpignan og området runt
* Festningane i Perpignan
Nancy

**Nancy** (tysk dialekt *Nanzig*; luxembourgsk *Nanzeg*) er ein by nordaust i Frankrike og *prefecture* (hovudstad) i departementet Meurthe-et-Moselle i regionen Grand Est.

Byen har i overkant av 100&nbsp;000 innbyggjarar, men i 1999 hadde storbyområdet etter ei folketeljing 410&nbsp;509 innbyggjarar. 

## Historie
Dei tidlegaste spora etter busetnadar i området går tilbake til 800 fvt. Her var lett tilgang til jernmalm og ein vadestad i elva Meurthe, noko som sannsynlegvis var årsaka til at folk busette seg her. Ein liten festningsby kalla Nanciacum (*Nancy*) vart bygd av hertug Gérard rundt 1050.

Nancy vart plyndra av keisar Frederik II av Det tysk-romerske riket på 1200-talet, og vart så bygd opp att i stein dei neste hundreåra då han vart ein viktigare by som hovudstad i Hertugdøme Lorraine. Karl den modige leid nederlag og var drepen i Slaget ved Nancy i 1477.

Då hertug Stanislas døydde i 1766, vart hertugdømet ein fransk provins og Nancy haldt fram med å vere hovudstaden. Då regionen Lorraine vart oppretta på midten av 1900-talet vart Metz vald som hovudstad i staden for Nancy.

## Attraksjonar
Place Stanislas, Place de la Carrière og Place d'Alliance vart lagt til UNESCO si verdsarvliste i 1983. 

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell turistside
* Bilete av Nancy
* Place Stanislas Nancy
* Place Stanislas - webkamera
Roubaix

**Roubaix** (nederlandsk: *Robaais*) er ein kommune og ein tidligere industristad i det nordlege Frankrike i departementet Nord i regionen Hauts-de-France. Han ligg mellom byane Lille og Tourcoing, nær grensa til Belgia.

Han vart eit viktig sentrum for ull- og tekstilproduksjon på 1800-talet, og opplevde eksplosiv vekst under den industrielle revolusjonen. Mot slutten av 1800-talet og byrjinga av 1900-talet opplevde Roubaix ein rekordhøg demografisk vekst. I løpet av et titals år vart den vesle landsbyen (med  innbyggjarar i 1800) ein industriby med  innbyggjarar i 1901.

Tekstilindustrien i Roubaix stagnert og deretter forsvann etter 1970- og 1980-årenes. Sidan den gong har Roubaix vorte ein turistdestinasjon med attraksjonar som *Musée d'Art et d'Industrie «La Piscine»* og *La Condition Publique*. Roubaix har likevel hatt liknande utfordringar som resten av dei post-industrielle områda i Nord-Frankrike, med deindustrialisering, bustadproblem, sosial uro og økonomiske nedgangstider.

## Attraksjonar
Mest kjend i Roubaix er kanskje kunstgalleriet «La Piscine», og som namnet tyder ligg det i ein gamal kommunal symjehall.

## Sport
Roubaix er målet i det klassiske og krevjande sykkelrittet Paris-Roubaix.

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell turistside   
* Offisiell nettside om Museet for kunst og industri «La Piscine» – André Diligent
Argenteuil

**Argenteuil** er ein kommune i dei nordvestlege forstadane til Paris i Frankrike, men har status som by. Han ligg 12,3 km frå sentrum av Paris. Argenteuil er *[[sous-préfecture]]* (underhovudstad) i departementet Val-d'Oise og er òg sete i Arrondissementet Argenteuil.

Argenteuil vart grunnlagd som eit nonnekloster på 600-talet, men dette vart øydelagd under den franske revolusjonen. Argenteuil var kjend for den kvite aspargesen og druene som vart dyrka her. Ordet Argenteuil er synonymt med kvit asparges på menyar. Ein gong var staden ein stad der parisarane kunne vandre i landlege omgjevnadar, men er i dag ein urban forstad til Paris. Målarar, som Claude Monet, har mellom anna gjort Argenteuil vidkjend. 

## Bakgrunnsstoff
Tourcoing

**Tourcoing** (nederlandsk *Toerkonje*) er ein by nord i Frankrike i departementet Nord. Han har eit folketal på like over 90&nbsp;000. 
Tourcoing ligg nær byane Lille og Roubaix og dannar eit samanhengjande byområde som også strekkjer seg over grensa til Belgia.

## Bakgrunnsstoff
Linnea

**Linnea** (*Linnaea borealis*) er ein krypande halvbusk med meterlange, knapt 1 mm tjukke, skot. Blada er rundaktige, bukttagga og står grøne om vinteren. Blomstrane står oftast parvis med traktforma, gulraud eller kvit krone, dei utskil rikeleg med honning og har ein karakteristisk, behageleg duft. Etter bestøving og utviklar dei ei nøttefrukt.

## Livsform

Linnea veks på lyngmark i skogen. Stenglane kryp i mosedekket i skogbotnen, oftast i barskog. Stenglane er forveda, delar seg og skyt nye korte og lange skot. Blomstrane sit på korte skot med nokre få bladpar, andre kortskot er sterile men har fleire blad, til beste for assimilasjonen. Langskota gjer at planten spreier seg ut over skogbotnen. Elles formeirar linnea seg med frø. Frøet sit i ei nøttefrukt. Frukta som sit i eit hårete, klebrig beger som kan festa seg til dyrepels eller fuglefjør og slik verte spreidd over store avstandar.

## Utbreiing
Linnea har ei sirkumboreal utbreiing i Europa sør til Alpane, i Asia sør til nordlege delen av Japan, og i Nord-Amerika sør til Nord-California og Arizona i vest, og Tennessee i Appalachane i aust.

Linnea er delt inn i tre underartar:
* *Linnaéa boreális* subsp. *boreális* - Europa
* *Linnaéa boreális* subsp. *americana* - Nord-Amerika
* *Linnaéa boreális* subsp. *longiflora* - Asia

## Folkeleg bruk
Folkelege namn på Linnea er nåreldgras, voneldgras, frismegras og turrverksgras. Mange av namna sikter til medisinsk bruk av planten. Linnea er bruka som te og omslag mot gikt (tørrverk), og som te, omslag eller røyking mot helveteseld. Ved røyking må ein hakke opp linnea, og dampe han i ein tørr kaffikjele. Damprøyken vert leia mot dei partia av som er plaga med helveteseld ved hjelp av ein gummislange. 

## Namnet

Namnet «linnea» er særmerkt ved at det er ein av få villplantar som er alminneleg kjend med eit namn som er avleia direkte frå det latinske namnet. Linnea skal ha vore yndlingsblomsteren til Carl von Linné, og er derfor oppkalla etter han. Han hadde blomsteren i signetseglet og våpenskjoldet sitt. Han skal ha kalla planten «Linnæa» i eit ungdomsskrift, men i manuskriptet til *Systema Naturae* brukte han namnet «Rudbeckia». Den nederlandske botanikaren Gronovius gav i 1737 namnet «Linnæa» åt slekta, og Linné sjølv la til artsnamnet «borealis», 'den nordlege'. 

Namnet Linnea er avleidd av blomenamnet att.

## Kjelder

* Johannes Lid (1974): Norsk og svensk flora.
* Knut Fægri 1969: Norges planter

## Bakgrunnsstoff

* Den virtuella floran (svensk)
* Urtekildens planteleksikon
Montreuil

**Montreuil** (stundom uoffisielt kalla **Montreuil-sous-Bois**) er ein kommune i dei austlege forstadane av Paris i Frankrike. Han ligg berre 6,6 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus. Han er ein av kommunane i Europa med størst folketettleik og har om lag 100&nbsp;000 innbyggjarar fordelt på om lag 9 km². Montreuil ligg nær parken Bois de Vincennes. 

Byen ligg i departementet Seine-Saint-Denis i regionen Île-de-France.

70 % av byen består av leilegheiter (HLM, *habitation à loyer modéré*), som alle vart bygd på slutten av 1960-åra og byrjinga av 1970-åra. 20 % består av vanlege bustadar, medan resten er parkar og ymse anna.
Saint-Denis

**Saint-Denis** er ein kommune i dei nordlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 9,4 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus. Saint-Denis er eit *[[sous-préfecture]]* («underadministrasjon») i departementet Seine-Saint-Denis og setet for Arrondissementet Saint-Denis i regionen Île-de-France.

I Saint-Denis ligg den kongelege gravstaden ved Basilique de Saint-Denis, der det tidlegare også stod eit kloster. Her er òg Stade de France, det franske nasjonalstadion, bygt til Fotball-VM i 1998. Pleyelkrysset er eit kjent landemerke i Saint-Denis. 

Saint-Denis var tidlegare ein industriell forstad, men næringsverksemda har i ei seinare åra endra karakter og i dag har audiovisuell og tenesteytande industri i stort mon teke over. Mange av innbyggjarane er muslimske immigrantar frå tidlegare franske koloniar. 

Innbyggjarar frå Saint-Denis vert kalla *dionysiens*, som stammar frå latin *Dionysius*, som i sin tur kjem frå gresk *Dionysos*..

## Næringsliv
Frå 1975 til 1995 var Saint-Denis inne i ei økonomisk krise, som råka heile det området som vert kalla *la Plaine de France* (den franske sletta), som forutan Saint-Denis omfattar kommunane Aubervilliers og Saint-Ouen. Men i dei seinare åra er det bygd mange audioviselle studio i området og *la Plaine de France* har utvikla seg til eit nasjonalt audiovisuelt senter. Ein ny *filmby* er under bygging på eit område som tidlegare høyrde til Électricité de France (EDF). Områdert dekkjer eit areal på 6,5 hektar (65 mål) og fleire studio, med eit samla areal på 25 000 m², er under oppføring. Sentret vert kalla *la Cité du cinéma* (filmbyen) og skal stå ferdig i 2009.
Den audiovisuelle industrien kan likevel ikkje kompensera for tapet av den gamle industrien.  

Men frå 2004 har både offentlege institusjonar og fleire private føretak etablerte seg i området og det er skapt rundt 6000 nye arbeidsplassar. Dette var om lag like mange som dei industriarbeidsplassane som gjekk tapt frå midten av syttitalet og utover. I ein periode på ti år har det kome til 462 nye føretak. Mellom desse er SNCF (dei franske jarnvegane), Afnor, Generali, Arcelor, plus fleire helseføretak. Men mange av dei nye arbeidstakarane er innflyttarar frå andre kommunar og det er framleis stor arbeidsløyse (17 % i byrjinga av 2005). Mange (4200 i 2006) lever òg på minsteløn.

## Bakgrunnsstoff

* Saint-Denis, ein landsby i mellomalderen
* Cité du cinéma
Seljefløyte

**Seljefløyte** er eit norsk folkemusikkinstrument, laga av seljebork. Seljefløyta har ikkje fingerhòl, men blåsast både som ope og lukka røyr, då den opne enden av fløyta kan lukkast med ein finger. Seljefløyta har vore ganske utbreidd i Noreg, og synest å ha spela ei viktig rolle i norsk folkemusikk.

Seljefløyta er frå 40 til 80 centimeter lang, og blåseprinsippet er det same som for [blokkfløyta], men den vert halden sida som ei tverrfløyte, og ein bles inn i eit hòl på sida av fløyta. I enden av fløyta er det sett inn ein liten trepropp med ein kanal som leiar luftstraumen fram til kjernespalta der tonen blir danna. Fløyta kan berre lagast om våren når sevja stig opp i selja og gjer det mogleg å løyse borken frå greina. Da seljefløyta heller ikkje kan halde seg lenger enn ei veke eller to (ved å leggje den i vatn), kan ein ikkje bruke den meir enn høgst eit par månadar i året. Moderne seljefløyter blir derfor laga av kunststoff.

## Bakgrunnsstoff
* 
* ''Slik lagar du seljefløyte'', Nrk.no, 6/6-2013.

## Litteratur
* Grinde, Nils (1993): *Norsk musikkhistorie. Hovedlinjer i norsk musikkliv gjennom 1000 år* (sidene 67-69), ISBN 82-91379-00-9

Denne artikkelen er omsett frå Wikipedia (bokmål).
Brurskanken

**Brurskanken** (1447 moh.) er eit karakteristisk fjell i Vefsn kommune i Nordland. Fjellet har det sørsamiske namnet *Brovrese*.

Brurskanken ligg i austerdelen av kommunen, og frå toppen har ein utsikt austover mot Sverige og vestover mot Helgelandskysten. Fjellprofilen er synleg frå Mosjøen. Brurskanken er det nest høgste fjellet i kommunen.

Under fjellet ligg viktige beiteområde og kalvingsområde for rein.

Fjellet har gitt namn til «Brurskanken Turlag» som er ein lokalforening av Den Norske Turistforening. Tilbake i tid har fjellet òg gitt namn til «Brurskanken samiske kvindeforening» som var med og arrangerte det første samiske landsmøtet i 1917, og *Brurskanken [[reinbeitedistrikt]]*, som det i 1999 vart vedteke å slå saman med Brønnøy/Kvitfjell reinbeitedistrikt til *Jillen-Njaarke reinbeitedistrikt*.

## Kjelder
* Statens kartverk, kartblad 1926 IV
* Om reinbeitedistrikt, i sakspapir for Nordland områdestyre 28.09.06
Nanterre

**Nanterre** er ein kommune i dei vestlege forstadane av Paris i Frankrike. Han ligg 11,1 km frå Paris sentrum og om lag 3 km frå byen Paris, men har eigen bystatus. Nanterre er *[[préfecture]]* (administrasjonssenter) i departementet Hauts-de-Seine i regionen Île-de-France, i tillegg til setet i Arrondissementet Nanterre. 
Innbyggjarar i Nanterre vert kalla *Nanterriennes* (kvinner) og *Nanterriens* (menn).

Forretningsstrøket La Défense ligg i dei austlege delane av Nanterre og har nokre av dei høgaste bygningane i Paris-området. Mange store selskap har hovudkvarter i dette distriktet, og rettssalen i Nanterre er kjend i media for å handsame mange høgprofilerte søksmål og rettssaker. I byen ligg òg universitetet Université Paris X - Nanterre, eit av dei største universiteta i området rundt Paris. 

Heilage Geneviève, vernehelgen for Paris, vart fødd i Nanterre om lag år 419-422.

I 2002 skaut og drap ein misnøgd lokal aktivist åtte bystyremedlemmar i det som den franske pressen kalla Nanterre-massakeren.

## Kjelder
Poitiers

**Poitiers** er ein by ved elva Clain vest i sentrale område av Frankrike. Han er *prefecture* (hovudstad) i departementet Vienne og hovudstad i regionen Nouvelle-Aquitaine. Byen er biletskjønn der gatene har restar etter antikk arkitektur, særleg frå romansk periode, og spor etter mange store historiske hendingar. 

Byen har om lag 85&nbsp;000 innbyggjarar, og ligg strategisk til ved Seuil du Poitou, ei grunn sone der Massif armoricain møter Massif Central. Byen ligg i eit høgare område mellom dalane til elvene Boivre og Clain. 

Folk i Poitiers vert kalla *pictaviens* (menn) og *picatviennes* (kvinner). 

## Historie
Poitiers vart grunnlagd før Romarriket av keltiske piktarar. Under slaget ved Poitiers 10. oktober 732 slo ein frankisk armé under Karl Martell den framrykkande arabiske arméen. 

Under Hundreårskrigen stod det eit anna stort slag ved Poitiers, då ein fransk hær vart slått av engelske styrkar den 19. september 1356. 

Karl VII av Frankrike grunnla universitetet i byen i 1432.

## Kjende folk frå Poitiers
* Michel Foucault (1926-1984), filosof
* Jean-Pierre Thiollet (1956-), forfattar

## Bakgrunnsstoff
* Vitje Poitiers
* Offisiell turistside
Créteil

**Créteil** er ein kommune i dei søraustlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 11,5 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus. Créteil er *[[préfecture]]* (administrasjonsstad) i departementet Val-de-Marne. Byen har setet for eit romersk-katolsk sokn og ein av 30 nasjonale *académies* (distrikt) av *Ministre de l'Éducation nationale* (Nasjonalt utdanningsdepartement). Innbyggjarane i Créteil vert kalkla *Cristolien,* og sidan 1977 har ordføraren vore Laurent Cathala.

Créteil får vatn frå elva Marne, som renn gjennom byen det siste stykket før ho munnar ut i Seinen ved Charenton-le-Pont. Byen ligg på ei elveslette danna av Marne og Seinen. 

## Bakgrunnsstoff
Aulnay-sous-Bois

**Aulnay-sous-Bois** er ein kommune og by i dei nordaustlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 13,9&nbsp;km frå Paris sentrum. Byen ligg i departementet Seine-Saint-Denis i regionen Île-de-France og har like over 80&nbsp;000 innbyggjarar.

I oktober og november 2005 vart byen nasjonalt og internasjonalt kjend på grunn av opptøyar blant innbyggjarane.

## Bakgrunnsstoff

*
Henric Benzelius

**Henric Benzelius** () var ein svensk teolog og professor ved Lunds universitet 1720. Han vart biskop i Lunds stift i 1740 og erkebiskop i 1747. 

Henric Benzelius var son til erkebiskopen Eric Benzelius d.e. og Margaretha Odhelia (1653–1693). Han var bror til Jakob Benzelius.
 
Han studerte i Uppsala og la i 1712 ut på ei reise gjennom Preussen, Polen, Ungarn og Moldavia til Karl XII i Bender, der han vart teken til fange. Etter å ha vorte sett fri drog han frå Demotika til Konstantinopel, der han ei stund tenestegjorde som legasjonspredikant. Han fortsette så reisa  over Vesleasia til Syria og Palestina, og besøkte Egypt og Arabia, før han drog over Livorno  seg til Paris (1716) og derfrå til Tyskland og Holland. 

Benzelius vart utnemnd til praepositus ved Lunds kommunitet i  1719 og i 1720 til ekstraordinær professor ved det filosofiske fakultetet. I 1728 vart han professor i orientalske språk, i 1732 i teologi, i 1740 biskop i Lund og til slutt (etter broren Jakob) 1747 erkebiskop. 

Han var med i alle riksdagane frå 1740 til 1756, og døydde i Uppsala i 1758. 

Benzelius var  i samtida kjend også utanfor Sveriges grenser. I Tyskland vart det utgjeve eit samleverk over eksegetiske verk av Benzelius, *Synlagma dissertationum* (1745).

## Kjelder
*
Røssvatnet

**Røssvatnet** i Nordland er med eit areal på 219 km&sup2; den nest største innsjøen i Noreg. Innsjøen har det sørsamiske namnet *Reevhtse*.

Røssvatnet ligg i kommunane Hattfjelldal og Hemnes i Nordland fylke, 383 meter over havet. Røssvatnet renn ut i Ranfjorden ved Korgen gjennom Røssåga. Vatnet vart regulert i 1957. Ved reguleringa vart vatnet demt opp 9 meter, og arealet auka slik at Røssvatnet passerte Femunden på lista over dei største innsjøane i Noreg. Tustervatnet blei no ein del av innsjøen. Magasinvolumet er noko større (2,3 milliardar kub. m.), enn oppdemma volum (2,2 milliardar kub. m.).

Ved Røssvatnet er det funne spor av busetjing heilt attende til steinalderen. Gardane langs Røssvatnet vart i hovudsak rydda utover 17- og 1800-talet. Mange av dei mista mykje dyrka jord ved reguleringa på 1950-talet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* NVE: Dei største innsjøane i Noreg
* Arkeologisk artikkel: ''Historien om en knakkeplass fra yngre steinalder som havnet under vann''
Vitry-sur-Seine

**Vitry-sur-Seine** er ein kommune og by i dei søraustlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 7,5&nbsp;km frå Paris sentrum i departementet Val-de-Marne. Byen har like over 80&nbsp;000 innbyggjarar.

## Namn
Vitry-sur-Seine var opphavleg berre kalla Vitry. Namnet Vitry kjem frå det mellomalder-latinske ordet *Vitriacum*, og før det *Victoriacum*, som tyder «eigedommen til Victorius», ein gallo-romersk landeigar.

I 1897 vart namnet på kommunen offisielt Vitry-sur-Seine (som tyder «Vitry upon Seine») for å skilje han frå andre kommunar i Frankrike med same namn.
Lukttinden

**Lukttinden** (1343 moh.) er eit fjell i Vefsn kommune i Nordland fylke. Fjellet kan ha namnet frå *Luktvatnet*, som ligg rett nedanfor fjellet i nord, og som har det sørsamiske namnet *Luoktajavrie*. Fjellet ligg i sørvest om ein køyrer av E6 og tar den gamle vegen over Korgfjellet.

## Kjelder
* Statens kartverk, kartblad 1926 IV
* Per Kristian Steinmo i *[[Årbok for Helgeland]]* 2005
Geittinden

**Geittinden** (1556 m.o.h.) er ein fjelltopp på grensa mellom Hattfjelldal, Hemnes og Vefsn kommuner. Fjellet har det sørsamiske namnet *Gaajssnjurhtjie*. 

Geittinden er det høgste fjellet i Vefsn kommune, og ligg heilt aust i kommunen, mellom Brurskanken og Røssvatnet. Fjellet ligg halvanna mil sør for Bleikvasslia i Hemnes.

## Sjå òg
* Høgaste fjell i Noreg etter primærfaktor

## Kjelder
* Statens kartverk, kartblad 1926 1
Pigghå

**Pigghå** (*Squalus acanthias*) er ein haifisk i håfamilien. Han har ein giftig pigg framme på kvar av dei to ryggfinnane, derav namnet.

Pigghåen er utbreidd langs heile norskekysten, men har gått sterkt tilbake dei siste åra. Norsk raudliste 2021 reknar den norske bestanden som ksårbar, noko som skuldast at den låge fruktbarheita har gjort fisken særs sårbar for overfiske. Han lever på djupn ned til 400&nbsp;m, og opptrer ofte i stimar på fleire tusen individ. Han kan bli opptil 120&nbsp;cm lang. Kjøtet skal vere velsmakande.

## Indre organ

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Faktaark om pigghå frå den norske artsdatabanken
Linnéträdgården

**Linnéträdgården** ved Svartbäcksgatan i Uppsala har namnet sitt etter Carl von Linné (1707–1778). Han vart likevel oppretta før hans tid, på 1660-talet, av den uttrøytteleg verksame Olof Rudbeck d.e. Etter at han døydde i 1702 forfall hagen raskt. Det gode ryktet til hagen levde likevel, og når ein ung Carl Linnæus, som studerte i Lund 1727–1728, fekk høyre om han, avgjorde han å bytte lærestad og flytte til Uppsala.

#### Ei lita historie
Det vert fortalt at Linné ein vårdag i 1729 var i den ganske viltveksande rudbeckske hagen og undersøkte vårblomane. Han møtte av ei rein tilfeldigheit amatørbotanikaren professor Olof Celsius. Celsius vart imponert over den for han ukjende unge studenten sine kunnskapar og tok han under sitt vern.

## Sjå også
* Botaniska Trädgården i Uppsala
* Linnés Hammarby

## Bakgrunnsstoff
* UU Linnéträdgården
* Bilete frå Linnéträdgården
Nomenklatur

**Nomenklatur** er nemninga på eit regelverk for bruk av namn eller fagord (av latin *nomenclatio*, «nemning»).

Omgrepet vert brukt i ulike samanhengar:
* Biologisk nomenklatur
* Kjemisk nomenklatur
* Mineralogisk nomenklatur

Det vert òg brukt om den sovjetiske nemninga *[[Sovjetisk nomenklatur|nomenklatura]]*, brukt om leiinga i partiet og staten.
Råshult

**Råshult** er ein kappelangard i Stenbrohults socken i Kronobergs län i Småland. På denne garden vart Carl Linnaeus fødd 23. mai 1707.
Calais

**Calais** (nederlandsk *Kales*) er ein hamneby ved Den engelske kanalen i Frankrike med om lag 75&nbsp;000 innbyggjarar. Storbyområdet hadde i 1999 etter ei folketeljing 125&nbsp;584 innbyggjarar. Han ligg i departementet Pas-de-Calais, der han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur).

Han er den byen i Frankrike som ligg nærast England, og avstanden over til Dover er berre 34&nbsp;km. På ein klår dag kan ein sjå dei kvite klippene i Dover. 
Byen har tidlegare høyrt til engelskmennene, då han vart erobra av Kong Edvard III av England i 1347, etter ei omleiring som hadde vart i heile 11 månadar. Calais var engelsk heilt fram til 1558, då franskmennene erobra byen tilbake.

Byen vart sterkt øydelagt i løpet av den andre verdskrigen, og berre den eldste delen av byen er restaurert. Denne eldste delen av byen ligg på ei kunstig øy omringa av kanalar og hamner. Den moderne delen av byen, St. Pierre, ligg i sør og søraust. Ein større tysk bunker er no krigsmuseum.

Calais er no eit knutepunkt for fleire av kanalferjene, mellom anna Hovercraft-fartøya (luftputebåtar, slutt 2000) mellom England og Frankrike, i tillegg til å vere i enden av tunnelen under Den engelske kanalen (som franskmennene kallar *la Manche*, 'ermet').

## Bakgrunnsstoff

* Agglomération 
* Informasjon om hamna og byen  
* Hamna i Calais 
* Reiseguide for Calais
* Festningar i Calais 
* Gamle postkort frå Calais
* Bilete av Calais i 3D
Småland

**Småland** er eit landskap i aust-Götaland i sør-Sverige som i nord grensar til Östergötland, i sør til Skåne og Blekinge, i vest til Halland og Västergötland og har kyst mot Austersjøen i aust. Det høgaste punktet er Tomtabacken med sine 377 meter over havet. 

I landskapet inngår heile Kronobergs län, store delar av Jönköpings län i tillegg til fastlandsdelen av Kalmar län. Dessutan inngår delar av Östergötlands län (Tryserum, Östra Ed, Gärdserum og Hannäs sine kyrkjekrinsar) samt delar av Hallands län (Femsjö, Färgaryd, Jälluntofta, Långaryd og Södra Unnaryd sine kyrkjekrinsar og delar av Torup sin kyrkjekrins). 

Småland er eit av dei mest sjørike landskapa i Sverige. 

Fleire forfattarar og andre kunstnarar som har gjort Småland meir kjent er mellom andre Astrid Lindgren, Vilhelm Moberg, Ingvar Kamprad og Döderhultarn.

## Kjende smålendingar
* Nils Dacke, opprørsleiar
* Stefan Edberg, tennisspelar
* Albert Engström, kunstnar, forfattar
* Agnetha Fältskog, songar, *[[ABBA]]*
* Ingvar Kamprad, entreprenør, IKEA-eigar, mangemilliardær
* Pär Lagerkvist, forfattar, poet, nobelprisvinnar
* Astrid Lindgren, forfattar
* Vilhelm Moberg, forfattar 
* Charlotte Perelli (fødd Nilsson), songar, Grand Prix-vinnar
* Lena Philipsson, songar
* Mats Wilander, tennisspelar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Colombes

**Colombes** er ein kommune og by i dei nordvestlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 10,6 km frå Paris sentrum i departementet Hauts-de-Seine, og har eit folketal på like over 80&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Namn
Namnet Colombes kjem frå det latinske ordet *columna*, som tyder «søyle». Dette vert tolka som anten ei megalittisk søyle, nytta i antikken av druidisk kultar, som stod i Colombes fram til dei vart øydelagd under Den franske revolusjonen, eller til søylene i eit atrium i ein gamal gallo-romersk villa som stod her. 

## Historie
13. mars 1896, vart 17 % av området i Colombes skild ut og vart kommunen Bois-Colombes. 2. mai 1910, vart ytterlegare 19 % av Colombes skild ut til kommunen La Garenne-Colombes. Dermed er Colombes no berre ein tredjedel så stort som han var før 1896. 

## Bakgrunnsstoff
* Uoffisiell nettside
* Postkort frå Colombes 
* Historia om Olympiastadion
Kyrkoherde

**Kyrkoherde** er ei stilling som arbeidsleiande prest i den Svenska kyrkan. Stillinga tilsvarer på mange måtar stillinga som prost i Den norske kyrkja, men det geografiske arbeidsområdet er mindre, slik at tittelen kanskje best bør omsetjst med sokneprest. Stillinga er dessutan tillagt nokre av dei oppgåvene kyrkjeverja har i Den norske kyrkja.

Tenesteområdet til *kyrkoherden* kallast pastorat, som tilsvarar prestegjeld i Noreg. I *pastorat* som har fleire forsamlingar (kyrkjelydar) eller sokn, har *kyrkoherden* oftast teneste i den største forsamlinga, og det vil arbeide andre prestar i dei andre sokna. I eit domsokn har *kyrkoherden* tittelen domprost i Sverige som i Noreg.

Tittelen *prost* (etter latin *prost honoris causa*) er i den Svenska kyrkan ein heiderstittel som biskopen kan tildele prestar etter forteneste. 

### Krav til stillinga
Teneste som *kyrkoherde* kan søkast av prest som har gjort teneste i minst tre år, er fylt 30 år og som er budd på å samarbeide med andre prestar av såvel kvinneleg og mannleg kjønn.

### Ansvar
*Kyrkoherden* er arbeidsleiar for personalet som direkte arbeider med kjerneverksemda i soknet, det vil seie å feire gudstenester, drive kristeleg undervisning, utøve diakoni og misjon. Slik sett tilsvarar delar av arbeidsområdet til *kyrkoherden* oppgåver som i Den norske kyrkja er lagt til kyrkjeverja. 

*Kyrkoherden* har eit samordnings- och tilsynsansvar for all verksemd i *pastoratet* (prestegjeldet), ikkje berre overfor eigen kyrkjelyd. Rekkjevidda av dette ansvaret er enno ikkje fullt ut avklart i den Svenska kyrkan.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Kyrkoherde|Kyrkoherde]]» frå ,  den 6. mai 2007.*
Dalarna

**Dalarna** er eit landskap nordvest i landsdelen Svealand i Sverige. Landskapet dekkjer det same området som Dalarnas län med nokre unnatak. Sokna Idre og Serna nord i landskapet høyrde til Noreg og var rekna som ein del av Østerdalen før Torstensonkrigen. I laupet av krigen vart sokna hærtekne av dalakarar og vart med Freden i Brömsebro i 1645 ein lut av Dalarna.

## Administrasjon
Lik dei andre svenske landskapa er ikkje landskapet Dalarna ei eiga administrativ eining. Landskapet utgjorde hovuddelen av det som i 1647 vart oppretta som *Kopparbergs län*. I 1998 bytte det namn till *Dalarnas län*. Grunnen til namnebytet var at skilnaden mellom landskap og län var ganske liten (landskapet 29 086 km² mot lenets 28 193 km²) og at det oppstod ei misoppfatning av at byen Kopparberg i Örebro län skulle ha gitt namn til lenet. Namnet Kopparbergs län kom i røynda av *Stora Kopparberg,* eit anna namn på Falu koppargruva. Dei største avvika mellom landskap og län er at nordre delen av Orsa finnmark høyrer til Gävleborgs län og at søre delen av Äppelbo finnmark høyrer til Värmlands län.

## Historie

Den eldste omtalen av Dalarna er frå *Sverresoga* der landskapet vert kalla Järnbäraland, og blir omtalt som eit heidensk land, høyrande under sveakongen sidan 1177. På 1500-talet flykta Gustav Vasa til Dalarna frå Christian II.

## Kulturhistorisk inndeling
Tradisjonelt og kulturhistorisk blir Dalarna delt inn i:
* Särna-Idre
* Övre Dalarna
* Dalabergslagen

## Større byar
* Avesta
* Borlänge
* Falun
* Ludvika
* Mora

## Kjende personar frå Dalarna
* Jussi Björling, operasongar
* Nils Karlsson, («Mora-Nisse»), langrennsløpar
* Björn Skifs, songar og skodespelar
* Gunde Svan, langrennsløpar
* Anders Zorn, kunstnar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Biologisk nomenklatur

**Nomenklatur** er i biologien namnet på regelverket for bruk av artane og gruppene sine *vitskaplege namn*.
Dermed er nomenklaturen ein del av systematikken. Namnet *Nomenklatur* kjem av latin, *nomenclatura*, og er sett saman av orda: *nomen* som tyder «namn» eller eigentleg «namneoversikt, terminologiliste, liste over tekniske uttrykk i eit fagområde, ein vitskap eller ein kunstart» og *calare* som tyder «å kalle».

Vitskaplege namn er latinske eller latiniserte (oftast greske) namn.
Døme er ***Homo sapiens*** for mennesket eller **Monocotyledoneae** for eittfrøblada planter.
Alexander Roslin

**Alexander Roslin** () var ein svensk portrettmålar fødd i Malmö. Frå 1750-talet arbeidde han hovudsakleg i Paris, der han også døydde.

I Paris fekk Roslin eit stort rykte, og vart innvald i det franske kunstakademiet. Dei tidlege portretta hans er utførte i lyse og svale fargar og viser innflytnad frå Jean-Marc Nattier, til dømes portrettet *Friherrinnan de Neubourg-Cromière* (1756). På 1760-talet kan ein merke tendensar til formstrengare og fargekraftigare måleri, til dømes portrettet av hustrua, *Damen med slöjan* (1768), og *Familjen Jennings* (1769).

Roslin var framfor alt ein meisterleg skildrar av stoff og karnasjon men kunne også måle psykologiskt inntrengande portrett. Han viste ei blanding av lydhøyre for smaken på den tida og skikkeleg måling. Denne kombinasjonen gjorde stor lukke i det parisiske aristokratiet.

Han gifta seg i 1759 med Marie-Suzanne Giroust.

## Verk
(i utval)
* *Friherrinnan de Neubourg-Cromière* (1756) 
* *Damen med slöjan* (1768) 
* *Carl von Linné* (1775)
* *Familjen Jennings* (1769)
* *Zoie Ghika* (moldavisk prinsesse) (1777)

*Damen med slöjan* er attgjeve av det svenske postverket på eit av merka i frimerkeserien *Gustaviansk konst* frå 1972.

Portrettet han måla av av Linné finst på to av frimerka som vart utgjevne ved Kungliga Vetenskapsakademien sitt 200-årsjubileum i 1939.

## Litteratur
* Bjurström, Per, *Roslin*. Höganäs: Wiken 1993.
Carl von Linné d.y.

**Carl von Linné den yngre** () var ein svensk naturforskar. Han var son til Carl von Linné og kona hans, Sara Elisabeth Moræa.  

Han gjekk i faren sine fotspor og blei professor i botanikk og medisin etter at Linné den eldre døydde i 1778. Carl von Linné den yngre var då berre 22 år.

Han døydde barnlaus etter å ha fått gulsott ved eit besøk i London.
Asnières-sur-Seine

**Asnières-sur-Seine** er ein kommune og by i dei nordvestlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 7,9 km frå Paris sentrum i departementet Hauts-de-Seine. Med eit folketal på like over 80&nbsp;000 fordelt på berre nesten 5 km² er dette ein av kommunane i Europa med størst folketettleik. 

## Namn
Asnières-sur-Seine vart opphavleg berre kalla Asnières. Namnet Asnières vart først nedteikna på ein paveleg bulle i 1158 som *Asnerias*, frå mellomalderlatinsk *asinaria*, som tyder «eselfarm». Den dårlege jorda i Asnières, der det voks røsslyng i mellomalderen, vart sannsynlegvis berre rekna som godt nok til å avle opp esel.

15. februar 1968 vart namnet på kommunen offisielt Asnières-sur-Seine (tyder «Asnières ved Seine») for å skilje han frå andre kommunar i Frankrike med same namn. 

## Bakgrunnsstoff
Nicolas Sarkozy

**Nicolas Paul Stéphane Sárközy de Nagy-Bócsa**, kjend som **Nicolas Sarkozy**, () er ein fransk politikar. Han er formann for det konservative partiet, Union pour un Mouvement Populaire (*Unionen for ei folkerørsle*), og var president i Frankrike frå 2007 til 15. mai 2012. Som president i Frankrike var han òg fransk samfyrste av Andorra, saman med Joan-Enric Vives i Sicília. Han er son av ungarske foreldre som høyrde til den ungarske lågadelen, og som flykta frå heimlandet i 1944 kort før det vart invadert av Sovjetunionen.

Sarkozy vart i januar 2007 vald til å representere regjeringspartiet UMP, i presidentvalet i april 2007. I fyrste valomgang fekk han flest røyster, og gjekk vidare til andre valomgang. Der stod kampen mellom han og den sosialistiske kandidaten Ségolène Royal, og han vart utropt til vinnar 6. mai 2007.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nicolas Sarkozy|Nicolas Sarkozy]]» frå ,  den 6. mai 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

* Kronikk i Bergens Tidene: «Hvem er redd for Nicolas Sarkozy?»
* TV2: François Hollande tatt i ed som Frankrikes president
Rueil-Malmaison

**Rueil-Malmaison** er ein kommune og by i dei vestlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 12,6&nbsp;km frå Paris sentrum i departementet Hauts-de-Seine, og har eit folketal på like over 75&nbsp;000 innbyggjarar.

## Namn
Rueil-Malmaison vart opphavleg berre kalla Rueil. I mellomalderen vart namnet skrive anten som Roialum, Riogilum, Rotoialum, Ruolium eller Ruellium. Dette namnet kjem frå det keltiske ordet *ialo* (som tyder «lysning i skog»), som er ordstamma til det latinske ordet *rivus*, som tyder «elv, bekk». 

I 1928 fekk kommunen namnet Rueil-Malmaison, etter den mest vidkjende turisttraksjonen i byen, Chateau de Malmaison, bustad for Napoléon si første kone Joséphine de Beauharnais.

Namnet Malmaison kjem frå det mellomalderlatinske ordet *mala mansio*, som tyder «ugunstig område» eller «eigedom med ulykke». Tidleg i mellomalderen var Malmaison ein kongeleg residens som vart øydelagd av vikingar i 846, og derfor namnet

## Historie
Rueil er kjend for Chateau de Malmaison der Napoleon og den første kona hans, Joséphine de Beauharnais, budde. Då ho døydde i 1814 vart ho gravlagd i nærleiken ved kyrkja St. Pierre og St. Paul, som ligg i sentrum av byen.

Rueil-kasernene til den sveitsiske garden vart konstruert i 1756 under Louis XV av arkitekten Axel Guillaumot, og har vore rekna som eit historisk monument sidan 1973. Garden vart oppretta av Louis XIII i 1616 og massakrert ved Tuileries 10. august 1792.

Under den fransk-prøyssiske krigen i 1870 låg Rueil på frontlinja.

Mot slutten av 1800-talet var vidkjende målarar som Auguste Renoir, Edouard Manet og Claude Monet i byen for å måle Seinen, som renn gjennom byen.

## Utdanning
* IFP School
Runestein

Ein **runestein** er ein stein med runeinnskrifter, og kan òg ha bilete og dekor av ymse slag. Inskriftene vart hogde inn, så bokstavane vart rimeleg store. Formatet på steinen vart deretter.

Skriftene var enten for å minnast stormenn eller viktige hendingar og handlingar, som at nokon bar fisk til eit vatn på Hardangervidda og gjorde dette kjent for ettertida. Mange steinar var obeliskliknande, og kravde stor mannemakt å reise.

Ofte inneheld innskriftene også figurar. Teksten kan også vere kunstnarisk utforma, til dømes kan linjene med bokstavar vere forma som band med løkker.

Runesteinar finst i heile Skandinavia. Kopiar og forsøk på svindel er kjent. Den såkalla Kensingtonsteinen frå USA trur ein er eit forsøk på å flytte vikinghistoria frå «Vinland» til Midtvesten. Helge Ingstad sine utgravingar ved L’Anse aux Meadows avdekte ingen runer, men viste truleg grensa for kor langt Leiv Erikson sine etterkomarar kom.

## Kjende runesteinar
* Tunesteinen i Sarpsborg
* Einangsteinen i Valdres
* Vangsteinen i Valdres
* Den store og den vesle jellingsteinen i Jelling på Jylland i Danmark, siste parten av 900-talet
* Gørlevsteinane, om lag 800-talet
* Elgesemsteinen 400-talet e.Kr
* Gripsholm-runesteinen
* Hogganviksteinen
* Altunasteinen i Altuna i Uppsala län i Sverige, med mellom anna eit bilete som har den heidne guden Tors freistnad på å fiske Midgardsormen som motiv.
Courbevoie

**Courbevoie** er ein kommune og by i dei nordvestlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 8,2 km frå Paris sentrum i departementet Hauts-de-Seine, og har eit folketal på om lag 80&nbsp;000 innbyggjarar fordelt på om lag 4 km². Dermed er Courbevoie ein av kommunane i Europa med størt folketettleik. 

La Défense, Paris sitt forretningsstrøk med dei høgaste bygningane i storbyområdet, ligg i den sørlege delen av Courbevoie (distriktet ligg òg i Puteaux og Nanterre).

## Namn
Namnet Courbevoie kjem frå det latinske ordet *Curva Via* og tyder «svingete hovudveg», visstnok ein referanse til ein romersk veg frå Paris til Normandie, som hadde ein skarp sving over åsen der Courbevoie ligg.

## Bakgrunnsstoff
Linnés Hammarby

**Linnés Hammarby** er eit gods i Danmarks socken og Vaksala härad av Uppsala län i Sverige. Det ligg 15 kilometer søraust for Uppsala. 

Hammarby vert fyrste gong nemnt i 1337, då det vart bytta bort av Olof Styrbjörnsson (Gren) til korherren i Uppsala, Lars Nilsson. Sidan vart det eigd av ættene Lama, Stewardt, Gärffelt og von Friesendorff, i tillegg gjennom inngifting i den sistnemnde slekta, A. Schönberg. Han selde godset, det nærliggande Sävja m.m., samanlagt 10 heimar i 1758, for 80 000 dalar til Carl von Linné. 

Linné førte i 1762 opp eit større boningshus. På ei høgde ovanfor garden bygde han i 1769 eit museum av stein, der han tok vare på samlingane sine. Også denne bygningen står i dag.

Linné ville ha ein gård på landet til landbruk og som ein tilfluktstad frå det usunne miljøet i Uppsala. Han pleidde å ta med seg studentane sine på ekskursjon via Kungsängen til Hammarby.

## Sjå også
* Botaniska Trädgården i Uppsala
* Linnéträdgården

## Bakgrunnsstoff
* Uppsala universitets sida om godset
* Bilder av Linnés Hammarby
Saint-Maur-des-Fossés

**Saint-Maur-des-Fossés** er ein kommune og by i dei søraustlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 11,7 km frå Paris sentrum i departementet Val-de-Marne, og har eit folketal på om lag 75&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Namn
Saint-Maur-des-Fossés har fått namnet sitt frå eit kloster som vart grunnlagd her i 638 av Dronning Nanthild, regent for son hennar Clovis II, ved ein stad kalla *Fossati* på mellomalderlatinsk (*Les Fossés* på moderne fransk), som tyder «vollgraver».

Klosteret, tileigna St. Peter og St. Maria, heitte *Sanctus Petrus Fossatensis* på mellomalderlatinsk, som tyder «St. Peter av vollgravene». I 868 inviterte Kong Karl II munkar frå klosteret Saint-Maur de Glanfeuil (i Le Thoureil i Maine-et-Loire, vest i Frankrike), som hadde flykta frå klosteret på grunn av ein vikinginvasjon. Dei hadde med seg dei kostelege leivningane av St. Maurus. 

Seinare i mellomalderen vart leivningane av St. Maurus vidkjend fordi dei visstnok kunne helbrede gikt og epilepsi, og *Saint Pierre des Fossés* vart ein av dei mest kjende pilegrimsstadane i Frankrike på denne tida. Til slutt, på 1200-talet, vart leivningane så populære at klosteret vart gjeve namnet Saint-Maur-des-Fossés («St. Maurus av vollgravene»).

Busetnaden som voks rundt klosteret vart derfor kalla Saint-Maur-des-Fossés.

Under den franske revolusjonen skifta namnet mellombels til *Vivant-sur-Marne* (som tyder «Livleg ved Marne») for å syne avvisinga av religion. 

Etter den franske revolusjonen vart det offisielle namnet på kommunen berre Saint-Maur, men i 1897 vart «des-Fossés» lagt til igjen, sannsynlegvis av historiske årsaker og for å skilje han frå andre byar i Frankrike med namnet Saint-Maur.

## Bakgrunnsstoff
Champigny-sur-Marne

**Champigny-sur-Marne** er ein kommune og by i dei søraustlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 12,5 km frå Paris sentrum i departementet Val-de-Marne, og har eit folketal på om lag 75&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Namn
Champigny-sur-Marne var opphavleg berre kalla Champigny. Namnet Champigny har sitt opphav i det mellomalderlatinske ordet *Campaniacum*, som tyder «eigedomen til Campanius», ein gallo-romersk landeigar.

I 1897 vart namnet på kommunen offisielt Champigny-sur-Marne (som tyder «Champigny ved Marne»), for å skilje han frå andre kommunar i Frankrike med same namn.