open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elliptisk integral

Eit **elliptisk integral** er eit integral ein har dersom P(x) er eit polynom av tredje eller fjerde grad, og integranden i eit integral kan uttrykkast rasjonalt ved *x* og kvadratroten av P(x). 

Det kan vanlegvis ikkje reknast ut som ein elementær funksjon slik tilfellet er dersom P(x) er av første eller andre grad. Elliptiske integralar vart studert mellom anna av Leonard Euler og Adrien Marie Legendre, men det var først då Niels Henrik Abel og Carl Gustav Jacob Jacobi gjekk over til dei omvendte funksjonane at ein oppnådde dei viktigaste resultata. 

Moderne matematikk definerer eit elliptisk integral som alle funksjonar  som kan uttrykkast på forma

:  f(x) = \int_{c}^{x} R \left(t, \sqrt{P(t)} \right) \, dt 

der  er ein rasjonell funksjon med sine to argument,  er eit polynom av tredje eller fjerde grad og  er ein konstant. 

## Kjelder
* elliptisk integral. (2011-11-09) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/elliptisk_integral

## Bakgrunnsstoff
*Eric W. Weisstein, "Elliptic Integral" (Mathworld)
Elwin Bruno Christoffel

**Elwin Bruno Christoffel** () var ein tysk matematikar. 

Han var professor i Zürich i 1862, og seinare ved Gewerbeakademie i Berlin. Frå 1872 var han professor i Strasbourg. Spesialområdet hans var differensialgeometrien og dei fysiske bruksområdet til fagfeltet. Namnet til Christoffel er knytt til dei såkalla christoffelske symbola, som spelar ei rolle i relativitetsteorien og tensorrekninga. 

## Kjelder
* Elwin Bruno Christoffel. (2011-11-09) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Elwin_Bruno_Christoffel
Emil Artin

**Emil Artin** () var ein austerriksk-amerikansk matematikar av armensk avstamming. 

Artin var professor i Hamburg frå 1925 til 1937 og frå 1958 til 1962. I mellomtida arbeidde han i USA. Han har levert viktige bidrag innan talteorien. 

## Kjelder

* «Emil Artin» (2011-11-09) I *[[Store norske leksikon]]*.
Ordførarar i Sogndal kommune

Dette er ei oversikt over **ordførarar i Sogndal kommune** frå innføringa av formannskapslovea i 1837 til notid. 

Sogndal kommune vart oppretta i 1837 og hadde ikkje noko større grensebrigde før i 2000, då Fjærland sokn vart overført frå Balestrand til Sogndal.

## Kjelde
* NRK.no: Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane
Kåre Tveter

**Kåre Tveter** () var ein norsk kunstmålar, ofte karakterisert som *«ljosmålaren»*, og kjent for måleri med nyansar av kvitt.

## Biografi

Kåre Tveter vart utdanna ved SHKS som elev av Olav Mosebekk, ved Bjarne Engebrets målarskule i tre år og til sist som elev ved Statens Kunstakademi under Per Krohg og Alexander Schultz 1954-57. Tveter debuterte i 1957, hadde si første separatutstilling i 1959, og sitt gjennombrot i 1965. Han er representert i dei fleste offentlege galleri i Noreg.

Han er kjent for å måle landskap, gjerne haust- og vinterstemningar i duse avtoningar og med minimal fargebruk.

Tveter besøkte Svalbard for første gong i 1982, og vart frå då av bergtatt av Svalbardljoset. Han korkje målar, fotograferer eller tar skisser medan han er på Svalbard. Han samlar i staden inntrykk og hentar desse fram når han kjem heim til atelieret sitt.    
            
Tveter var aktiv som målar fram til 1998, då han fekk slag og ikkje kunne måla lenger. Han døydde i heimen sin på Lillestrøm i 2012 etter lang tids sjukdom og etterlét seg 3 vaksne born.

Eilert Munch Lund laga ein dokumentarfilm om Tveter. Filmen fekk tittelen *Kåre Tveter - erindringer* og hadde premiere i 2005.

## Faste galleri
Tveter mottok i 1995 Nittedal kommunes kulturpris og i 2005 Sør-Odal kommunes kulturpris. I 2002 gav han 128 eigne arbeid til *Stiftelsen Lyshuset Billedsamling* i heimkommunen. *Stiftelsen Lyshuset Billedsamling *vart etablert den 19. mars 2002. Samlinga vart opna av dronning Sonja i oktober 2002.

Kåre Tveter hadde 1995-2000 atelier på Rotnes Bruk i Nittedal. Måleria og ein del av effektane hans er der stilt ut i selskapslokalet "Tveterstuen", som vart opna våren 2004.

I 1995 donerte Tveter 40 av arbeida sine som grunnlag for *Stiftelsen Kåre Tveter Samlingen* i Longyearbyen, Svalbard. Bileta er no ein del av Galleri Svalbard.

## Litteratur
* *Vinterlys - Lillehammer*. akvareller: Kåre Tveter; tekst: Arvid Møller. Labyrinth Press, 1993
* Jahn Otto Johansen. *Vandringer med Kåre Tveter*. Stenersens forl., 1990 
* *August*. bilder: Kåre Tveter; tekst: Arvid Møller. Labyrinth Press, 1988
* *Svalbard, bilder*. Kåre Tveter; tekster Arvid Møller. Labyrinth Press, 1986 
* Emil Boyson. *Før sporene slettes, dagbok*. illustrert av Kåre Tveter. Dreyer, 1981
* *Vinterskog*. Arvid Møller, Kåre Tveter. Stenersen, 1980
* Jon Dobloug. «Kåre Tveter». I: *Kunst*, 1978, nr 4.
* Jahn Otto Johansen. «Kåre Tveter, vår store lysmaler» I: *Kunst for alle*, nr 2, 2005
* Lars Roar Langslet. «Kåre Tveter». I: *Nytt norsk tidsskrift*, nr 3/4, 1993

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kåre Tveter|Kåre Tveter]]» frå ,  den 9. november 2011.*  
 

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* kaaretveter.no Galleri Lyshuset òg med bildeprøvar
* Galleri Svalbard
* Tale Art Museum Omfattande samling av Kåre Tveters arbeid
Ferdinand Finne

**Ferdinand Oscar Finne** () var ein norsk målar, grafikar, scenograf og forfattar.

Han var son av høgsterettsadvokat Severin Finne og Esther (f. Egeberg). 

Ferdinand Finne vart i 1991 utnemnd av kongen til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden «for mangesidig kunstnerisk virke». Finne vart på sine eldre dagar frimurar. Han blei tatt opp i St. Johanneslogen St. Olaus til de tre Søiler 7. oktober 1992.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ferdinand Finne|Ferdinand Finne]]» frå ,  den 9. november 2011.*  
 


## Bakgrunnsstoff
*http://www.ferdinandfinne.no/info.htm
Finn Schjøll

**Finn Viggo Schjøll**, òg kjent som **Blomster-Finn**, () er ein norsk blomedekoratør og TV-person.

Finn Schjøll begynte i fjernsynsprogrammet *[[Frokost-TV]]* på NRK i 1987, men har frå 1996 hatt fast plass med sine blomsterinnslag og visdomsord i *[[God morgen, Norge!]]* på TV2. Han tok del i underhaldningsserien *[[Skal vi danse]]* på TV2 i 2006.

Schøll var også deleigar av Finn Schjølls blomster AS, seinare Blomster Norge AS, som gjekk konkurs i august 2018. Kjeda hadde totalt 12 butikkar i Noreg. 

Schjøll har gitt ut fleire bøker om blomstrar og livskunst.

Han stod fram som homofil då han var rundt 30 år.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Finn Schjøll|Finn Schjøll]]» frå , den 9. november 2011.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Portrettintervju i Dagbladet
Arne Jon Jutrem

**Arne Jon Jutrem**, fødd **Johansen** (), var ein norsk glaskunstnar, designar og biletkunstnar kjent både for sine glas med stram og skulpturell karakter i tillegg til sine måleri, som er representerte i norske og utanlandske kunstindustrimuseum og kunstgalleri.

Jutrem vart utdanna ved Statens håndverks- og kunstindustriskole i perioden 1946 til 1950, og fekk dette året arbeid som designar ved Hadeland Glassverk. I denne perioden vann han òg den nordiske formgjevingsprisen Lunningprisen i 1959. I perioden 1963 til 1966 var han frilansdesignar for Holmegaard Glasværk i Danmark, før han deretter var designar ved PLUS i Fredrikstad. Mot slutten av 1960-talet vigde Jutrem arbeidet sitt til bildekunsten, etter å ha debutert som måler alt på starten av 1950-talet. 

Gjennom 1970-talet markerte han seg som både målar og grafikar, før han i 1984 igjen vart knytt til Hadeland Glassverk, men denne gongen som kunstnarisk leiar. I 1982 vart han òg knytt til Høgskolen i Oslo, der han var dosent og professor i estetikk. I 1992 vann han Jacobprisen delt ut av Norsk Form, og det same året vart han utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden for sin innsats for brukskunstrørsla i Noreg.

## Litteratur
*

## Bakgrunnsstoff
* Arne Jon Jutrem i Store Norske Leksikon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arne Jon Jutrem|Arne Jon Jutrem]]» frå ,  den 9. november 2011.*
PLUS

**Brukskunstsenteret PLUS** eller berre **PLUS** (etablert 1958 i Gamlebyen i Fredrikstad, nedlagt 1978) var eit senter for design og kunsthandverk. Det vart oppretta som eit norsk non-profit senter for design, men utvikla seg til eit meir vanleg verkstadsområde for kunsthandverkarar. Målet ved opprettinga var å foreine kunstnar og industri. Marknadsføring og sal av tinga dei laga var ved Norway Design. Logoen nytta på varene var eit plussteikn designa av Hermann Bongard som var kunstnarisk leiar 1960-64. For emballasjen fekk Roar Høyland den europeiske Eurostar-prisen 1961 og den norske ID-prisen. Ein av dei tidlege leiarane for foretaket var arkeologen Karl Vibe-Müller.

I kolonien var det: 
* korgfletteri, 
* glashytte leia av Richard Duborgh 1958-70, der Arne Jon Jutrem og Benny Motzfeldt (leiar frå 1970) arbeidde med glassblåsarane Henry Svendsrud og Jack Johansen. Hytta brann ned i 1979
* keramikkverkstad, først leia av Rolf Hansen, seinare av ekteparet Tone og Richard Duborgh
* tredreieri og smie for smijern
* sølvsmie (Sølvstua) med ekteparet Erling Christophersen og Anna Greta Eker, i tillegg til lærling Tone Vigeland (1958-61). Leiar for produksjonen var Odvar Pettersen.
* møbelverkstad
* klesstiltrykkeri (Vevstua)

## Referansar

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:PLUS|PLUS]]» frå , den 10. november 2011.*
Jacob-prisen

**Jacob-prisen** er ein norsk kulturpris som blir delt årleg ut av  Norsk Form til ein formgjevande kunstnar innan arkitektur, interiørdesign, landskapsarkitektur, kunsthandverk, produktdesign, industridesign eller grafisk design. Utmerkinga vart etablert i Oslo i 1957. Fram til 1993 vart prisen delt ut av Landsforbundet Norsk Form.

* 1957: Jacob Prytz, gullsmed, og Willy Johansson, glasdesignar
* 1958: Elise Jakhelln, tekstildesignar
* 1959: Birgit Wessel, tekstildesignar
* 1960: Bjørn Ianke, møbelarkitekt
* 1961: Sigurd Alf Eriksen, sølvsmed
* 1962: Bendt Winge, interiørarkitekt/møbelarkitekt
* 1963: Sigrun Berg, tekstildesignar
* 1964: Kjellaug Hølaas, tekstildesignar/gullsmed
* 1965: Tone Vigeland, sølvsmed
* 1966: Arne Lindaas, keramikar/designar
* 1967: Synnøve Aurdal, biletvevar
* 1968: Birger Dahl, designar
* 1969: Benny Motzfeldt, glaskunstnar
* 1970: Margrethe von der Lippe og Jens von der Lippe, keramikarar
* 1971: Tormod Alnæs, møbelarkitekt
* 1972: Grete Prytz Kittelsen, sølvsmed
* 1973: Anne Lise Aas, interiørarkitekt
* 1974: Tias Eckhoff, industridesignar
* 1975: Charlotte Block Hellum, emaljekunstnar
* 1976: Bjørn A. Larsen, møbelarkitekt/industridesignar
* 1977: Inga utdeling
* 1978: Ingmar Relling, interiør/møbelarkitekt
* 1979: Severin Brørby, glasdesignar
* 1980: Vivian Zahl Olsen, grafisk designar/illustratør
* 1981: Dagny og Finn Hald, keramikarar
* 1982: Hermann Bongard, designar
* 1983: Johannes Rieber, tredreiemeister
* 1984: Annelise Knudtzon, tekstildesignar
* 1985: Aud Dalseg, interiørarkitekt/utstillingsarkitekt
* 1986: Balans-gruppen: Hans Chr. Mengshoel, Svein Gusrud, Peter Opsvik, Oddvin Rykken
* 1987: Arne Åse, keramikar, professor
* 1988: Jan Herman Linge, båtdesignar
* 1989: Sven Ivar Dysthe, interiørarkitekt/industridesignar
* 1990: Bjørg Abrahamsen, tekstilkunstnar
* 1991: Bruno Oldani, grafisk designar
* 1992: Arne Jon Jutrem, glasdesignar, og Ellinor Flor, klesdesignar
* 1993: Sverre Fehn, sivilarkitekt
* 1994: Conrad Mehus, kunsthandverkar
* 1995: Terje Meyer, industridesignar
* 1996: Beate Ellingsen, interiørarkitekt/møbeldesignar
* 1997: Liv Blåvarp, kunsthandverkar
* 1998: Lisbet Dæhlin, keramikar
* 1999: Niels Torp, sivilarkitekt 
* 2000: Solveig Hisdal, klesdesignar
* 2001: Roy Tandberg, industridesignar
* 2002: Leif Frimann Anisdahl, grafisk designar
* 2003: Petter Abrahamsen, interiørarkitekt
* 2004: Odd Thorsen, interiørarkitekt/industridesignar
* 2005: Enzo Finger, kommunikasjonsdesignar
* 2006: Ingjerd Hanevold, smykkekunstnar
* 2007: Jensen & Skodvin Arkitektkontor
* 2008: Ståle N. Møller, designar av produkt til ekstreme sportsutøvarar
* 2009: Egil Haraldsen, bokdesignar
* 2010: Sigurd Bronger, smykkekunstnar
* 2011: Lavrans Løvlie, designar
* 2012: Peter Opsvik, møbeldesignar (vann også prisen i 1986)
* 2013: Helen & Hard arkitektkontor

## Bakgrunnsstoff
*Om Jacob-prisen  på nettstaden til Norsk Form
* 
*

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jacobprisen|Jacobprisen]]» frå ,  den 10. november 2011, og oppdatert frå same kjelda 9. januar 2014.*
Scanstar

**Scanstar** er ein nordisk emballasjekonkurranse som er vorten arrangert årleg sidan 1969. Arrangør er Scandinavian Packaging Association (SPA).

## Sjå òg
* WPO

## Bakgrunnsstoff
* Scanstar si heimeside
World Packaging Organisation

**World Packaging Organisation** er ein verdsomfattande organisasjon som samlar nasjonale og regionale emballasjeorganisasjonar, føretak og handelsorganisasjonar. WPO vart skipa i Tokyo den 6. september 1968.

Organisasjonen har oppretta ulike WorldStar-prisar, både for god emballasje, men òg i form av studentstipend.

## Sjå òg
* Scanstar
* Den Norske Emballasjeforening
* European Packaging Federation

## Bakgrunnsstoff
* WPO si heimeside

## Referansar
European Packaging Federation

**European Packaging Federation** (**EPF**) var ein europeisk organisasjon som samla nasjonale og regionale emballasjeorganisasjonar. Han vart oppretta i 1953 i Paris.

Organisasjonen oppretta ulike Eurostar-prisar for design av emballasje.

## Sjå òg
* World Packaging Organisation

## Kjelder
Saas-Almagell

**Saas-Almagell** er ein kommune i distriktet Visp i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1&nbsp;672 meter over havet.

Kommunen er den sørlegaste i Saastal, kring om dalen reiser seg høge fjell som Almagellhorn. Saas-Almagell grensar i sør og aust mot Italia, der finn ein grensefjellet Pizzo d'Andolla.

Skirennarane Pirmin og Heidi Zurbriggen er frå Saas-Almagell. Pirmin Zurbiggen driv hotell i landsbyen, der systera Heidi har sin eigen helsepraksis. Også fjellføraren Franz Andenmatten var frå Saas-Almagell.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Saas-Almagell|Saas-Almagell]]» frå ,  den 9. november 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
Éomer Éomundsson

**Éomer Éomundsson** er ein figur frå romanen Ringdrotten av J.R.R. Tolkien. Han er første kongen av Rohan på den tredje ættelina av kongar i det landet.

Éomer vart fødd mot slutten av Tredje Heimsæva (2991), som son av Eomund av Austfold og Théodwyn, søster til kong Théoden Thengelsson. Før ringkrigen var Éomer tredje markverja i Rohan, etter kongen og kongesonen Théodred, som seinare fall under kampane ved Jarnaråvadet. Hovudeigna til Éomer var Austmarka i Rohan, slik far hans hadde hatt før han. Eomund hadde falle lenge før i kamp med inntrengjarorkar. Éomer og søstera Éowyn vart fostra ved kongens hoff i Edoras. 

Éomer var rekna som djerv og elska av husfolket sitt, og svært kongetru. Då krigen nærma seg, la han opp eigne råd mot rådmannen Gríma Ormtunge, som la kongens vilje under Sarumanns. Slik tok han sjølv med seg mannskap for å tyne eit følgje av orkar som var i Sarumanns teneste. Under dette oppdraget møtte han og vart ven med Aragorn II, og hjelpte han med hestar, slik at Aragorn, alven Legolas og dvergen Gimle nådde Fangorn i tide. For dette vart han sidan sett inn då han kom att til Edoras der kongen sat. Gandalv og følgjet hans (Aragorn, Legolas og Gimle), sytte for at han vart sett fri, og han tok del i Slaget ved Hornborga, og sidan i Slaget på Pelennor. Her fall Théoden, og Éomer vart hylla som den attande kongen av Rohan. Mot slutten av Ringkrigen stod han med ein sveit ryttarar i det siste åtaket på Mordor før Sauron vart kasta ned.

Som konge svor han omatt Eorlseiden, og han kjempa ofte side om side med kong Elessar av Gondor. Éomer tok Lothiriel av Dol Amroth til dronning, og sonen deira var Elfwine den fagre som vart konge etter han. Han døydde i Fjerde Heimsæva år 63.
The Lion King

***The Lion King*** (norsk tittel: *Løvenes konge*) er ein amerikansk teiknefilm frå 1994, produsert av Walt Disney Feature Animation og utgjeven av Walt Disney Pictures. Filmen er den 32. animerte langfilmen til Disney.

Filmen handlar om ein løveunge i Afrika kalla Simba, som finn ut om plassen sin i «livets sirkel», mens han kjempar seg gjennom ulike hindringar for å bli den rettkomne kongen.

*The Lion King* er ein musikalsk film, med songar av komponisten Elton John og songtekstforfattaren Tim Rice, og filmmusikk av Hans Zimmer. 

Disney produserte seinare to relaterte filmar som vart utgjevne rett på video: Ein oppfølgjar, *[[The Lion King II: Simba's Pride]]* og ein forløpar-parallell, *[[The Lion King 1½]]*.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*
Den Norske Emballasjeforening

**Den Norske Emballasjeforening** eller kort **Emballasjeforeninga** er ein interesseorganisasjon som vart skipa i 1969. 

## Sjå òg

* European Packaging Federation
* World Packaging Organisation

## Bakgrunnsstoff
* Nettsida til Den Norske Emballasjeforening
Obergoms

**Obergoms** er ein kommune i distriktet Goms i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1377 meter over havet. 

Han vart skipa 1. januar då dei tre kommunane Ulrichen, Obergesteln og Oberwald vart slått saman.

Obergesteln ligg ved endemorenen til Rhônebreen i Rhônedalen. Obervald ligg på høgresida av dalen, nord for Rhône. Han omfatatr Unterwassern, som strekkjer seg langs venstrebreidda av Rhône. I tillegg strekkjer den tidlegare kommunen seg over heile Gerendalen med dei to fråflytta grendene Untergeren, Obergeren og Bergdorf, samt feriestadane Gletsch og Belvedere ved Furkapasset og Rhônebreen. Den siste tidlegare kommunen, Ulrichen, ligg ved foten av Nufenen- og Griespasset.

Obergoms grensar i sør til Italia, i aust til kantonane Ticino og Uri og i nordvest til kantonen Bern.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Obergoms|Obergoms]]» frå ,  den 21. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Fieschertal

**Fieschertal** er ein kommune i distriktet Goms i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1108 meter over havet.

Mest heile kommunen er fjellområde, med isbreen Fieschergletscher. I nord har kommunen ei lang grense mot kantonen Bern med Jungfraujoch. Märjelensee ligg òg i kommunen, som ligg i Weisswasserdalen. Kommunen består av landsbyen Fieschertal og mange grender (som Wichul, Zer Flie og Wirbul).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fieschertal|Fieschertal]]» frå ,  den 9. november 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
*
Eurostar Award

**Eurostar Award** var ein pris som vart delt ut av European Packaging Federation.
Prisen vart truleg utdelt første gongen i 1965.

Deltakarar i konkurransen måtte ha oppnådd ein pris i ein nasjonalt konkurranse. Ein emballasje kunne berre vere med ein gong.
Den største utmerkinga var Eurostar Diploma.

## Utval av prisvinnarar
* 1974 Velox, Danmark
* 1985 Pawel packaging and logistics, Austerrike
* 1987 Edelmann group, Tyskland
* 1996 IPN Group, Nederland
* 1998 Amefa France
* 1999 Propyflex, Germany
* 2000 Dunapack packaging, Ungarn

## Sjå òg
* European Packaging Federation
* Scanstar

## Referansar
Enok Palm

**Enok Johannes Palm** () er ein norsk matematikar. 

Han tok doktorgraden i 1954 ved Universitetet i Oslo og vart fast tilsett der frå 1955. Frå 1963 til 1994 var han professor i bruksmatematikk ved universitetet. 

Palm har forska på energitransport (fluks) i atmosfæren (Eliassen-Palm fluks), og ikkje-lineære fenomen i væske- og luftstraumar drivne av temperaturskilnader (termisk konveksjon). Forskinga hans på bølgjekrefter har vore viktig for offshoreindustrien. 

Palm var formann i Norsk geofysisk forening frå 1958 til 1960, medlem av Geofysisk kommisjon 1960–1961 og styremedlem i Det Norske Videnskaps-Akademi frå 1968 til 1974 og formann og viseformann i den matematisk-naturvitenskapelege klassen frå 1985 til 1990. Han var styremedlem i Norges tekniske-naturvitenskapelige forskningsråd (NTNF) 1969–1972. 1980–1983 var han med i den ekspertkomiteen som fekk i oppdrag å planlegge og gje råd ved snuoperasjon av den havarerte plattforma Alexander Kielland. Arbeidet deira var avgjerande for den vellukka snuoperasjonen som følgde. 

Palm vart medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi i 1959 og av Norges Tekniske Vitenskapsakademi i 1961. Han vart utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1993.

## Kjelder
* Enok Palm. (2011-11-10) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Enok_Palm
Emmy Noether

**Amalie Emmy Noether** () var ein tyskfødd matematikar. Albert Einstein skal ha sagt om henne at ho var ein av dei mest kompetente matematikarane som levde, og at ho var det mest signifikante matematiske geniet som var produsert sidan kvinner fekk tilgjenge til høgare utdanning. Noether hadde ei djuptgåande innsikt som ho brukte til å utvikle elegante abstraksjonar.

## Biografi
Noether vart fødd i Erlangen i Tyskland, der faren var professor i matematikk. Ho hadde ein yngre bror, Fritz Noether, som òg var matematikar. I motsetnad til mange andre store matematikarar, viste ikkje Noether noko særleg interesse for matematikk då ho var yngre. Som tenåring var ho mest interessert i musikk og dans.

Sjølv om Universitetet i Erlangen ikkje tillét kvinnelege studentar på denne tida, fekk Emmy løyve til å følgje undervisinga. I 1904 vart det endeleg tillate for kvinner å studere ved Universitetet i Erlangen, og då vart Emmy straks student i matematikk. Tre år seinare tok ho doktorgraden med Paul Gordan som rettleier. Ho leverte ei rekkje viktige publikasjonar som gav henne eit godt rykte. I 1915 flytta ho til Göttingen, men Universitetet i Göttingen nekta å la henne undervise der. Ein av kollegaene hennar ved universitetet var den kjende matematikaren David Hilbert, og han annonserte kurset hennar i timeplanen til universitetet under sitt eige namn. Det oppstod fleire stridar ved universitetet, men til slutt vart ho teke opp som fullverdig medlem av fakultetsstaben i 1919.

I 1933 flykta Emmy frå Tyskland. Dei nazistiske raselovene forbaud henne å undervise ved universitetet. Ho slo seg ned i USA og byrja å undervise ved Bryn Mawr College. Ho døydde her under mystiske omstende i 1935. Emmy vart aldri gift, og ho hadde ingen slektningar i USA. Den yngre broren hennar, Fritz Noether, flykta frå det tyske naziregimet til Sovjetunionen i 1934. Han vart skoten for anti-sovjetisk propaganda i 1941.

## Matematikken til Noether
* Noethers setning er eit sentralt resultat i teoretisk fysikk som uttrykkjer ein-til-ein korrespondansen mellom symmetriar og bevaringslover.
* Laskar-Noether-setninga er eit viktig resultat innan kommutativ algebra.
* Saman med Emil Artin og Helmut Hasse grunnla ho ein teori som blir kalla sentrale enkle algebraer (*central simple algebras*).

## Publikasjonar
* Emmy Noether, *[http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?ht=VIEW&did=D27924 Abstrakter Aufbau der Idealtheorie in algebraischen Zahl- und Funktionenkörpern]*, Mathematische Annalen **96**  (1927) s. 26-61

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Emmy Noether|Emmy Noether]]» frå ,  den 10. november 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Emmy Noether - MacTutor History of Mathematics archive
Multiplikasjonstabell

Ein **multiplikasjonstabell** (òg kjend som **gangetabell**, som blir nytta for å lære skulebarn multiplikasjon) er ein tabell der kolonnane og radene er namngjevne med tala som skal multipliserast, og verdien i kvar celle er produktet av rad- og kolonnenamna.

For å rekne ut 3×6 følgjer ein kolonnen (eller raden) 3 eller 6 er i, for så å ta ut talet der dei kryssar, i dette tilfellet talet 18.

Gangetabellen inneheld ikkje utrekningar med talet 0, fordi 0 gangar eit reelt tal alltid er 0.

Den delen av tabellen der faktorane er i området opp til og inkludert 10, kallast gjerne den vesle gangetabellen. Emolette (av nedertysk *enmalens*, som tyder «eingong ein») eller molett er eit eldre namn på den vesle multiplikasjonstabellen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Multiplikasjonstabell|Multiplikasjonstabell]]» frå ,  den 10. november 2011.*
Enrico Betti

**Enrico Betti** () var ein italiensk matematikar. 

Han var mesteparten av livet sitt professor i Pisa, men var ei kortare tid i det politiske livet som deuptert og senator. Betti tok først opp likningsteori og sidan funksjonsteorien. Gjennom påverknad av Bernhard Riemann vart Betti interessert i topologi, og i 1871 offentleggjorde han det grunnleggande arbeidet der han innfører dei såkalla bettiske tala. Dei samla verka hans utkom i to bind i 1903 og 1913. 

## Kjelder
* Enrico Betti. (2011-11-10) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Enrico_Betti
Enrico Bombieri

**Enrico Bombieri** () er ein italiensk matematikar. 

Han er professor ved universitetet i Pisa og har levert viktige bidrag til fleire område av matematikken, mellom anna talteori, minimalflater og funksjonsteori. For arbeidet sitt fekk han i 1974 den eksklusive Fieldsmedaljen.

## Kjelder
* Enrico Bombieri. (2011-11-10) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Enrico_Bombieri
Enveloppe

**Enveloppe** eller **innhyllingskurve** er i matematikk ei kurve som tangerer kvar enkelt kurve i ein familie med kurver. Ein kan tenkje seg eit punkt på enveloppen som eit skjeringspunkt mellom to «tilstøytande» kurver, altså grensa til skjeringspunkta til nærliggande kurver. Denne ideen kan generaliserast til ein enveloppe for flater i rommet, og så til høgare dimensjonar. 

## Kjelder
* innhyllingskurve. (2011-11-10) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/innhyllingskurve
Episykloide

Ein **episykloide** er den kurva som vert teikna av eit punkt på ein sirkel, når sirkelen rullar utvendig på ein fast sirkel. På tilsvarande måte er ein hyposykloide den kurva ein får når sirkelen rullar innvendig den faste sirkelen. 

I det ptolemeiske verdssystemet nytta ein episykloidar til å skildre planetbanane, kalla ein episykel. Episykloidar og hyposykloidar er òg viktig for konstruksjon av somme tannhjulsoverføringar.

Om den minste sirkelen har radius *r*, og den større sirkelen har radius *R* = *kr*, så er den parametriske likninga for kurven gjeven av anten:
:x (\theta) = (R + r) \cos \theta - r \cos \left( \frac{R + r}{r} \theta \right)
:y (\theta) = (R + r) \sin \theta - r \sin \left( \frac{R + r}{r} \theta \right),
eller:
:x (\theta) = r (k + 1) \cos \theta - r \cos \left( (k + 1) \theta \right) \,
:y (\theta) = r (k + 1) \sin \theta - r \sin \left( (k + 1) \theta \right). \,

Viss *k* er eit heiltal, så er kurven lukka, og har *k* toppunkt (skarpe kantar der kurva ikkje er differensierbar).

Viss *k* er eit rasjonalt tal, som *k=p/q* uttrykkst på den enklaste forma, så har kurven *p* toppunkt.

Viss *k* er eit irrasjonalt tal, så lukkar aldri kurva seg, og dannar ei kompakt delmengd i rommet mellom den større sirkelen og ein sirkel med radius *R* + 2*r*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Epicycloid|Epicycloid]]» frå , den 10. november 2011.* 
 
* episykloide. (2011-11-10) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/episykloide
Eratosthenes

**Eratosthenes** (gresk Ἐρατοσθένης, fødd kring 276 f.Kr i Kyrene, død 194 f.Kr) var ein gresk geograf, matematikar og astronom. Han var òg bibliotekar ved biblioteket i Alexandria.

Eratosthenes er mest kjend for utrekningane sine av omkrinsen til jorda. I ei handskrift kom han over ei opplysning om at i Syene (no Aswan) stod sola slik på himmelen ved sommarsolkverv at ein stolpe ikkje kasta skugge, og sollyset vart reflektert av vatnet i djupe brønnar. I Alexandria var det skugge midtsommars, og han trekte dermed den konklusjonen at jorda måtte vere rund, som Pythagoras hadde trudd 300 år tidlegare.

Gjennom meir nøyaktige målingar av lengda til skuggen, i lag med avstanden mellom byane (som han leigde ein mann til å skritte opp), kom han fram til at radiusen til jorda var 5000 ''stadium''. Lengda av ein stadium er ikkje sikkert kjend, men ein trur at det var 600 greske fot, som tilsvarar 157 meter. Dersom dette er riktig, er verdien Eratosthenes kom fram til for jordomkrinsen 39&nbsp;250 km. I dag veit ein at omkrinsen er 40&nbsp;007 kilometer (over polane), og dette viser at Eratosthenes kom særs nær dagens verdi, med ein feilmargin på berre 2 %. 

Eratosthenes utvikla òg Eratosthenes' sil, ein metode for å finne primtal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eratosthenes|Eratosthenes]]» frå ,  den 10. november 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* *Eratosthenes' Geography - Fragments collected and translated, with commentary and additional material*, ved Duane W. Roller, Princeton UP, Princeton (2010). 
* Nicastro, Nicholas: *Circumference: Eratosthenes and the ancient quest to measure the globe.* New York: St. Martin's Press, 2008. 
* Lasky, Kathryn: *The Librarian Who Measured the Earth*. New York: Little, Brown and Company, 1994. ISBN 0-316-51526-4. En illustrert biografi for barn om jordens beregning. Med Kevin Hawkes, illustratør.
* O'Connor, J. J. & Robertson, E. F. (1999): «Eratosthenes of Cyrene». MacTutor. School of Mathematics and Statistics University of St Andrews Scotland.
Erik Ivar Fredholm

**Erik Ivar Fredholm** () var ein svensk matematikar. 

Han var elev av Magnus Gustaf Mittag-Leffler og vart i 1898 dosent og i 1906 professor i mekanikk og matematisk fysikk ved Stockholms högskola. Dei første arbeida til Fredholm dreidde seg om differensiallikningar og eigenskapane til potensrekkjer. Fredholm er derimot særleg kjend for dei banebrytande arbeida sine over løysinga av integrallikningar. Ei rekkje problem i bruksmatematikk kan førast attende til slike likningar, som i sin enklaste form først vart studert av Niels Henrik Abel.

Eit krater på månen er kalla opp etter han. 

## Kjelder
* Erik Ivar Fredholm. (2011-11-10) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Erik_Ivar_Fredholm
Erling Størmer

**Erling Størmer** () er ein norsk matematikar. Han er professor i matematikk ved Universitetet i Oslo. Størmer tok doktorgrad ved Columbia University i New York og var leiar for Abelkomitéen mellom 2002 og 2006. Erling Størmer er barneborn av Carl Størmer.

Han har publisert fleire avhandlingar med emne frå matematisk analyse, særskild om dei såkalla C*-algebraer.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Erling Størmer|Erling Størmer]]» frå ,  den 10. november 2011.*
Erling Sverdrup

**Erling Sverdrup** () var ein norsk statistikar. Han har fått mykje av æra for å ha bygt opp faga matematisk statistikk og det moderne aktuarstudiet i Noreg.

## Biografi
Sverdrup var under heile andre verdskrigen engasjert i chifferteenesta. Han vart beordra til ei rekkje stader verda rundt for å organisere det norske chiffersambandet, og var deretter to og eit halvt år i London. Frå hausten 1944 og til slutten til krigen tenestegjorde han i Finnmark. Han fullførte aktuarembetseksamenen sin hausten 1945.

I 1948 vart Sverdrup vitskapleg assistent ved Forsikringsteknisk Seminar, der utdanninga av aktuarspesifikke fag føregjekk. Han var nokre studieår i USA som stipendiat og tok doktorgraden i 1952. I 1953 vart han utnemnd til professor i forsikringsmatematikk med matematisk statistikk ved Universitetet i Oslo, ei stilling han hadde til han gjekk av med pensjon.

Han var æresmedlem av Norsk statistisk forening, og i samband med 70-årsdagen hans vart det utgjeve eit festskrift. Han var òg æresmedlem i Den Norske Aktuarforening, først og fremst for innsatsen sin for utvikling av aktuarfaget og aktuarutdanninga i Noreg. I perioden 1968-1982 var han norsk redaktør av Scandinavian Actuarial Journal.

Han vart medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi i 1954 og Det Kgl. Norske Videnskapers Selskap i 1981.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Erling Sverdrup|Erling Sverdrup]]» frå ,  den 10. november 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ernst Kummer

**Ernst Eduard Kummer** () var ein tysk matematikar.

Han tok doktorgraden i 1831 og vart professor i Breslau frå 1842 og i Berlin frå 1855. Kummer er særleg kjend for læra si om ideale tal, som dannar grunnlaget for den algebraiske talteorien. Det lukkast han å bevise Fermats sats for mange eksponentar, og for desse arbeida vart han tildelt den store prisen til Det franske vitskapsakademiet i 1857. Kummer interesserte seg òg for analyse i tillegg til bruksfysikk og geometri. Mellom anna er ei viktig fjerdegradsflate som han konstruerte, Kummer-flate, kalla opp etter han. Han skreiv mellom anna fleire fysiske arbeid om refraksjon og ballistikk.

## Kjelder
*
Ernst Jacobsthal

**Ernst Erich Jacobsthal** () var ein tysk-norsk matematikar.

Han tok doktorgrad i Berlin i 1906, og var seinare privatdosent og frå 1918 professor ved Den tekniske høgskulen i Berlin. Han vart sagt opp frå denne stillinga i 1934 av nazistane og kom i 1939 som forelesar til NTH, der han i 1949 vart utnemnd til eit personleg dosentur i matematikk. Han sa opp denne stillinga i 1955. 

Jacobsthal hadde ein allsidig vitskapleg produksjon, men den spesielle interessa hans var talteori. 

## Kjelder
*
Ernst Leonard Lindelöf

**Ernst Leonard Lindelöf** () var ein finsk matematikar. 

Frå 1903 til 1938 var han professor i Helsingfors. Han medverka sterkt til utviklinga til matematikken i Finland. Læreboka hans *Inledning till den högre analysen* vart tidlegare mykje brukt ved skandinaviske universitet. Den vitskaplege innsatsen hans ligg særleg innanfor kompleks funksjonsteori, der han grunnla ein særs viktig skule. 

I 1929 var han æresdoktor ved Universitetet i Oslo ved Abelminnefesten.
Ernst Sejersted Selmer

**Ernst Sejersted Selmer** () var ein norsk matematikar. Han står bak algoritmen som blir brukt for å berekne kontrollsifra i norske fødselsnummer.

Selmer vart cand. real. i 1945. Frå 1946 til 1957 var han universitetslektor ved Universitetet i Oslo. I 1953 vart han dr.philos. I 1957 vart han professor i *rein matematikk* ved Universitetet i Bergen. Han vart medlem av Det norske vitskapsakademiet i 1961 og vart riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1983. Etter pensjonering i 1990 flytta han til Ski.

## Sjå òg
*Selmergruppe
*Selmersenteret

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ernst S. Selmer|Ernst S. Selmer]]» frå ,  den 10. november 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Ernst S. Selmer: «*Personnummerering i Norge: Litt anvendt tallteori og psykologi*», *Nordisk matematisk tidsskrift*, 1964.
Erlangen-programmet

**Erlangen-programmet** var ei programerklæring for geometrien som vart lansert av Felix Klein i Erlangen i 1872. Tesen til Klein var at geometri er «studiet av eigenskapane til ei mengd som er invariante når elementa i mengda er underlagt verknaden av ei gruppe av transformasjonar». Dette har hatt stor innverknad på moderne matematikk, og har mellom anna ført til at geometrien har vorte algebraisert. 

## Kjelder
Estimering

**Estimering** er ei statistikk ei utrekning av overslag eller estimat for ukjende storleikar av interesse på bakgrunn av innsamla datamateriale. Estimering vert nytta i statistisk analyse av data som inneheld utryggleik og variasjon. Om til dømes observasjonane er eit tilfeldig utval frå ein populasjon, så er det det aritmetiske middeltalet (gjennomsnittet) eit vanleg brukt estimat for middelverdien av populasjonen.

**Estimatoren** er ein funksjon av dei stokatiske variable som vert nytta til å rekne ut estimatet. Eit estimat er den verdien estimatoren får når ein set inn eit konkret datamateriale for variablane. Gjennomsnittet av dei to variablane x^1 og x^2 er estimatoren 
:x^- = \frac{(x^1 + x^2)}{2}

Med verdiane 2 og 4 for x^1 og x^2 er x¯ = 3, og 3 er estimatet.

**Estimeringsteori** er ein teori for val av beste estimator. 

## Sjå òg
* Fordeling
* Statistisk metodelære

## Kjelder
* estimering. (2011-11-10) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/estimering
Substrat

Eit **substrat** er i lingvistikken det språket som opphavleg vert snakka i eit område når eit anna kjem og tek over i samfunnet. Det språket som tek over i samfunnet vert kalla superstrat.

## Eksempel på substratspråk
Eit døme på substrat er det iberiske språket som vart snakka på den iberiske halvøya då Romarriket invaderte halvøya og latin vart offisielt språk. Eit anna eksempel er samisk substrat i nordgermansk. Eit meir heimleg døme er overgangen i det samiske området frå ukjent paleolitisk-europeisk til samisk. 

## Fotnotar
Flaktveit skole

**Flaktveit skole** er ein barneskule på Flakveit i Åsane i Bergen kommune. Skulen vart grunnlagt i 1985 og bygd i etappar fram til 1991. Han har plass til om lag 400 elevar. Det er sju trinn, fyrste klasse til sjuande klasse. Dei fleste trinna har tre klassar, delt inn i A, B og C. 

Den noverande rektoren heiter Einar Skintveit (2015), og det er om lag 50 tilsette i heil- og deltidsstillingar. Sjølve skulebygget tilhøyrer byrådsavdelinga for barnehage og skule.  

## Mennesket i samhandling og vekst
Skulen har hovudfokus på utdanning for berekraftig utvikling og lesing. Mottoet deira er «Menneske i samhandling og vekst». Flaktveit skule vart den fyrste skulen i Bergen som byrja med avfallssortering. I 2008 fekk skulen status som «grøn skule» av Foundation for Environmental Education (FEE) og blei tildelt Hordaland fylkeskommunes miljøpris.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Girringun nasjonalpark

**Girringun nasjonalpark** (engelsk *Girringun National Park*, tidlegare *Lumholtz nasjonalpark*, engelsk *Lumholtz National Park*) er ein nasjonalpark i Queensland i Australia. Han ligg om lag 50 km sør-vest for Ingham, 110 km nord for Townsville og 1290 km nord-vest for Brisbane.

Då nasjonalparken vart oppretta i 1994 fekk han namnet Lumholtz, eit namn han hadde fram til 2003. Området rundt Blencoe-fossane blei del av Lumholtz nasjonalpark i 2000. Tre år seinare fekk parken aboriginarnamnet Girringun.

Girringun nasjonalpark har eit flatemål 1538 km² og består i hovudsak av skogar med hardlauvtre, med små lommer av regnskog langs austskråningane og på åstoppane. Tre fjellkjeder dominerer landskapet, som er overstrødd av granittrestar etter eit vulkanutbrot som fann stad for ei 100&nbsp;000 år sidan. Girringun er mest kjend for den 268 meter høge Wallaman-fossen, den høgaste fossen i fritt fall i Australia.

## Kjelder

*What is Girringun? ved girringun.com.au


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Girringun National Park|Girringun National Park]]» frå ,  den 10. november 2011.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Flaktveit idrettsklubb

**Flaktveit idrettsklubb** er eit idrettslag på Flaktveit i Bergen kommune. Laget blei stifta i 1994. Klubben har til saman 1200 medlemmer. Det er eit fleirsportsleg idrettsslag og har 13 forskjellige greiner.  Det er ein frivillig, medlems- og dugnadsbasert organisasjon. 

FIK sitt motto: For trivsel og utvikling i nærmiljøet. 

Dei held til i Flaktveithallen som ligg på Breimyra på Flaktveit. Hallen er eigd av Bergen kommune, men er også mykje sponsa av Trond Mon.  Flaktveithallen blir også brukt som gymlokale til Breimyra ungdomsskule. 

## Greiner
* Allidrett
* Basket
* Dans 
* Aerobic
* Innebandy
* Fotball
* Handball
* Kampsport
* Kajakk
* Klatring
* Styrke 
* Kondisjon
* Turgruppe

## Kjelder
* Nettstaden til Flaktveit idrettsklubb
Val-de-Ruz

**Val-de-Ruz** er eitt av seks distrikt i kantonen Neuchâtel i Sveits. Distriktet, som ligg lengst nordaust i kantonen, hadde 15&nbsp;771 innbyggarar i 2009 og dekte eit areal på 128,0 km². 

Val-de-Ruz omfattar seksten kommunar. Den mest folkerike kommunen, Cernier, er hovudstad i distriktet. Dei andre kommunane er Boudevilliers, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Le Pâquier, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Savagnier, Valangin og Villiers,

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Val-de-Ruz District|Val-de-Ruz District]]» frå ,  den 10. november 2011.*
Distriktet Bremgarten

**Bremgarten** er eit forvaltningsdistrikt (Bezirk) i den sveitsiske kantonen Aargau. Distriktet har namn etter kommunen Bremgarten, som er hovudstad i distriktet. Distriktet grensar i aust mot kantonen Zürich. Distriktet Bremgarten dekker eit areal på 117,5&nbsp;km² fordelt over 23 kommunar og hadde 69&nbsp;262 innbyggarar i 2006.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Distriktet Bremgarten|Distriktet Bremgarten]]» frå ,  den 10. november 2011.*
Knut Seip

**Knut Lehre Seip** () er ein norsk matematikar som er professor i Miljøadministrative metoder ved OsloMet - storbyuniversitetet. 

Seip er cand. real. i fysikk frå Universitetet i Oslo i 1969, og han tok graden doctor philos. i 1992 på same stad på avhandlinga: *Mathematical models of lake ecosystems.* Han har hatt fleire stillingar ved Sentralinstitutt for industriell forskning, SI, Senter for industriforskning/SINTEF i perioden 1977-94. Han var tilsett i det første professoratet i miljøadministrative metodar ved Høgskolen i Telemark 1994-2000. Frå 2000 til 2011 var han professor og leiar for forsking og utvikling ved ingeniørutdanninga på Høgskolen i Oslo. Frå 2011 er professor Seip prodekan for forsking og utvikling ved Fakultet for teknologi, kunst og design ved Høgskolen i Oslo og Akershus.

## Fagleg profil
Seip har arbeidd innanfor anvendt matematikk med geometri av dobbeltkrumme flater, innan økologi med modellar av økosystemet i strandsona; modellar av innsjøars økologi og terrestrisk økologi; innan makroøkonomi med leiande indeksars teori. Han har utvikla to metodar for å studere samvirke mellom aktørar, «fase-rotasjonsmetoden» og «vinkel-frekvens-metoden». Den første utvidar analysen av assosiasjonar med analysar av «før» og «etter» for sykliske fenomen. Den andre utvidar analysen av hellingar (β – koeffisientar i regresjonsanalyse) med analyse av kompassretningar. Begge metodane blir nytta til å karakterisere samvirke mellom aktørar, for eksempel som konkurrentar, tilretteleggjar/utnyttar, byttedyr/rovdyr. Metodane blir nytta innanfor økologi og økonomi.

## Bøker
Seip er medforfattar av to bøker, begge saman med Fred Wenstøp.

* Seip, K.L. and F. Wenstøp: A primer on environmental environmental decision-making. An integrative quantitative approach (2006) Springer Verlag. ISBN 1-4020-4073-3
* Wenstøp, F. and K.L. Seip: Verdier og valg - verdibasert beslutningsanalyse i praksis (2009) Universitetsforlaget. ISBN 9788-2150-1410-4

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
Distriktet Boudry

**Boudry** er eitt av seks distrikt i kantonen Neuchâtel i Sveits. Distriktet, som ligg på vestbreidda av Neuchâtelsjøen, hadde 38&nbsp;866 innbyggarar i 2010 og dekte eit areal på 105,6 km². 

Distriktet Boudry omfattar femten kommunar. Peseux og Colombier er dei to kommunane med meir enn 5&nbsp;000 innbyggarar. Distriktet har namn etter den tredje mest folkerike kommunen; Boudry. Dei andre kommunane er Auvernier, Bevaix, Bôle, Brot-Dessous, Corcelles-Cormondrèche, Cortaillod, Fresens, Gorgier, Montalchez, Rochefort, Saint-Aubin-Sauges og Vaumarcus.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Boudry (district)|Boudry (district)]]» frå ,  den 10. november 2011.*
Smalstripesvale

**Smalstripesvale** (*Cecropis cucullata*) er ei stor svale. Ho hekkar i det sørlege Afrika, hovudsakleg i Sør-Afrika, Namibia og sørlege Zimbabwe. Ho er trekkfugl som overvintrar lenger nord i Angola, Tanzania og Sør-Zaire.

Smalstripesvale er 18-20 cm lang. Ho har mørkeblå overside med ein bleik oransje overgump og kastanjefarge på krone, nakke og på sidene av hovudet. Undersida av kroppen og underdekkfjørene på vengene er kremkvite med mørke striper, og oversida av vengene og underside av svingfjørene er gråsvart-brune. Den gråsvarte halen har svært lang ytre fjører, desse er litt lengre på hannar enn hoer. Ungfuglar er mattare og brunare, med mindre kontrast og kortare ytre halefjør. Flyginga er langsam og spenstig, og lætet er eit kvitrande *sjissikk*.

Denne arten kan skiljast frå den mindre breistripesvale, *Cecropis abyssinica*, i at sistnemnde arten har tyngre og mørkare striper på undersida, ein djupare raud overgump, og ei ljosare farge på hovudet. Breistripesvala føretrekkjer òg mindre opne habitat.

Smalstripesvala er ein fugl med habitat på tørt opent land, slik som grassletter, og har ein preferanse for åsar og fjell. Dei unngår meir skogkledde område, men er ofte funne rundt menneskeleg busetjing.

Denne svala byggjer eit halvkuleforma reir av tørka gjørme med ein røyrforma sideinngang festa til undersida av ein eigna struktur. Reiret har eit mjukt fôr, og blir ofte gjenbruka kommande år. Reiret kan bli bygd i ei grotte eller under ei fjellblokk eller eit nedfalle tre. Denne arten har drege nytte av evna til å bruke bygningar, bruer, kulvertar og liknande menneskeskapte strukturar. Om dei har valet, vil dei velje ein høgtliggjande plass til reiret.

Egga er skinande kvite med nokre få brune flekker, tre egg er eit typisk kull. Hoa gjer ruginga åleine i 17-20 dagar til klekking. Begge foreldra matar ungane. Det tar 23-30 dagar til ungane er flygedyktige, men dei unge fuglane kjem tilbake til reiret for å kvile i eit par dagar etter den første flygeturen.

Smalstripesvala er ein vanleg art i utbreiingsområdet, ikkje redd for menneske, og har drege nytte av tilgjenge av reirstader rundt bustadar. Ho lever hovudsakleg av flygande insekt, men har vore kjent for å ete små frukter.

## Kjelder

* *Første versjon av denne artikkelen byggjer på «[[:en:Greater Striped Swallow|Greater Striped Swallow]]» frå , den 10. november 2011.* Artikkelen gav følgjande kjelder:
:* Sinclair, Hockey and Tarboton, *SASOL Birds of Southern Africa*, ISBN 1-86872-721-1
:* Turner and Rose, *Swallows and Martins* ISBN 0-7470-3205-5
 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Videoar, bilete og lydopptak av smalstripesvaler  hos Internet Bird Collection
Snekke

**Snekke** eller **sjekte** er ein fem til ni m lang fritidsbåt, tradisjonelt klinkbygd i tre, i dag oftast bygd i glasfiberarmert plast. 

Ei tradisjonell snekke hadde spiss gatt med ror festa utanpå akterstamnen, mens nyare snekker kan vere bygd med spiss eller rund hekk med rorstammen inne i hekken. Ei snekke kan vere open, men vil oftast vere bygd med dekk framme, akter og på sidene av kabinen. Kabinen kan ha eit presenningstak, tretak eller glasfibertak. Styreposisjonen er på den bakre halvdelen av båten, verna av vindskjerm. Over styreposisjonen har snekka ofte ei kalesje. Moderne snekker kan ha sjølvlensande dekk.

Snekkene er gjerne utstyrt med bensin- eller dieselmotor på 5-35 Hk og gjer 6-8 knops fart. Moderne halvplanande snekker kan gjere meir enn 10 knops fart. Det er også bygd seglsnekker, som oslosnekke og færdersnekke.

## Ordsoge
Ordet snekke eller snekkje har opphav i norrønt *snekkja*, som var eit slags langskip. Opphavet til ordet sjekte er uvisst.

I norske dialektar kan ordet «snekkje» også bli brukt om andre båttyper. På Helgeland har små prammar vorte kalla snekkje. 

## Galleri

Båtliv ved Arendal.jpg|Båtliv ved Arendal, truleg på 1960-talet 
Skager tur.jpg|Skager 660, ei 22-fots sjøllvdrenerande motorsjekte, utvikla i 2004 av Skager Service.


## Kjelder