open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ski-NM 2013

**Noregsmeisterskapen på ski 2013** i nordiske greiner vart arrangert hausten 2012 og vinteren 2013. Meisterskapen tok til med hopprenn på Rena i Hedmark helga 17. og 18. november 2012. Hovuddelen av noregsmeisterskapen vart avvikla i tida 24.–28.  januar på Vang i Hedmark, og vart avslutta helga 5. og 6.april i Løten, også Hedmark.

## Langrenn menn
### 15 km klassisk stil



Dato: 24. januar
Stad: Vang

### 30 km fellesstart



Dato: 26. januar
Stad: Vang

### 50 km fellesstart



Dato: 6. april
Stad: Løten

### 3 x 10 km stafett



Dato: 27. januar
Stad: Vang

### Sprint



Dato: 25. januar
Stad: Vang

## Langrenn kvinner
### 10 km fristil



Dato: 24. januar
Stad: Vang

### 15 km fellesstart/skibyte



Dato: 26. januar
Stad: Vang

### 30 km fellesstart fristil



Dato: 6. april
Stad: Løten

### 3 x 5 km stafett



Dato: 27. januar
Stad: Vang

### Sprint klassisk



Dato: 25. januar
Stad: Vang

## Kombinert



Dato: 25./26. januar
Stad: Rena/Vang

## Hopprenn
### Normalbakke



Dato: 17. november 2012
Stad: Rena

### Storbakke



Dato: 18. november 2012
Stad: Rena

## Kjelder
*Dagsavisen 19. november 2012
*Dagsavisen 25. januar 2013
*Dagsavisen 28. januar 2013
Partiregisteret

**Partiregisteret** er eit norsk offentleg register som godkjenner og held oversikt over registrerte politiske parti i Noreg. Registeret er drive av Registereininga i Brønnøysund (Brønnøysundregistra). Verksemda har heimel i partiloven.

## Registrerte parti

Følgjande parti er registrerte i Partiregisteret (per 5. januar 2023):
* Alliansen – Alternativ for Norge
* Arbeidarpartiet
* Folkets parti (nytt registrert namn frå 29. august 2022) 
** *Folkets parti FNB* (namnet endra 28. desember 2021; utgått namn verna til 26. august 2026)
** *Folkeaksjonen Nei til mer bompenger* (registrert 24. august 2018; utgått namn verna til 28. desember 2025)
* Framstegspartiet
* Helsepartiet
* Høgre
*Industri- og næringspartiet
*Konservativt (nytt registrert namn frå 8. desember 2022)
***Partiet De Kristne* (namnet endra 8. desember 2022; utgått namn som er verna til 8. desember 2026)
***De Kristne* (namnet endra 20. januar 2015; utgått namn som var verna fram til 20. januar 2019)
* Kristeleg Folkeparti
* Kystpartiet
* Liberalistane
* Miljøpartiet Dei Grøne
* Noregsdemokratane (nytt registrert namn frå 4. januar 2023) 
** *Demokratene* (namnet endra 25. mai 2018; utgått namn som er verna til 4. januar 2027)
** *Demokratene i Norge* (nyregistrering av partiet 10. november 2010; namnet var verna til 25. mai 2022)
** *Demokratene* (namnet endra)
* Norges Kommunistiske Parti
* Partiet De Kristne
* Partiet Sentrum
* Pensjonistpartiet
* Piratpartiet
* Raudt
* Samfunnspartiet
* Senterpartiet
* SV – Sosialistisk Venstreparti
* Venstre

Tidlegare registrerte parti:
* Det Liberale Folkepartiet
* Fedrelandspartiet
* Kristent Samlingsparti (KSP)
* Nasjonalalliansen
* Naturlovpartiet
* Reformpartiet
* Samefolkets parti (*Sámeálbmot Bellodat*) 
* Sosialdemokratene
* Tverrpolitisk Folkevalgte

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Partiregisteret|Partiregisteret]]» frå ,  den 29. januar 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
* Lovdata:Partiloven
* Brønnøysundregistrene:Partiregisteret
Hákarl

**Hákarl**, eller **kæstur hákarl**  er ein islandsk matrett som vert laga av håkjerring eller brugde. Fiskekjøtet vert konservert gjennom ein  fermenteringsprosess.

## Framstilling

Haikjøtet vert reingjort og skore i stykke. Tradisjonelt har det så vorte nedgreve i, gjerne sandhaldig jord i 6–12 veker, alt etter årstid. Då gjennomgår det ein gjæringsprosess. Denne prosessen kan og foregå ved at kjøtet ver plassert i treboksar. Etter gjæringa vert haikjøtet så hengt til tørk i 3 – 4 månader.

Hákarl har ein sereigen ammoniakaktig  fiskesmak og lukt. Og liksom annan fermentert mat, som til dømes surströmming, har han fått ord på seg av å vere nesten uråd å ete. På Island, der mange har erfaring med denne retten, vert han sett pris på. Hákarl er vanleg å få kjøpt i islandske butikkar året rundt.

## Sjå og
* Surströmming
* Rakfisk

## Fotnotar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Hákarl|Hákarl]]» frå ,  den 29. januar 2023.*  

* Opskrift på Hákarl
Ski-NM 2014

**Noregsmeisterskapen på ski 2014** i nordiske greiner vart arrangert vinteren 2014. Hovuddelen av noregsmeisterskapen vart avvikla i tida 16.–21.  januar på Lillehammer, og vart avslutta dagane 28. til 30. mars i Molde og Sør-Fron.

## Langrenn menn
### 15 km klassisk stil



Dato: 16. januar
Stad: Lillehammer

### 30 km fellesstart



Dato: 18. januar
Stad: Lillehammer

### 50 km fellesstart



Dato: 30. mars
Stad: Sør-Fron

### 3 x 10 km stafett



Dato: 19. januar
Stad: Lillehammer

### Sprint



Dato: 17. januar
Stad: Lillehammer

## Langrenn kvinner
### 10 km fristil



Dato: 16. januar
Stad: Lillehammer

### 15 km fellesstart/skibyte



Dato: 18. januar
Stad: Lillehammer

### 30 km fellesstart fristil



Dato: 29. mars
Stad: Sør-Fron

### 3 x 5 km stafett



Dato: 19. januar
Stad: Lillehammer

### Sprint klassisk



Dato: 17. januar
Stad: Lillehammer

## Kombinert
### Normalbakke/10 km



Dato: 29. mars
Stad: Molde

## Hopprenn
### Normalbakke



Dato: 20. mars
Stad: Molde

### Storbakke



Dato: 21. januar
Stad: Lillehammer

## Kjelder
*Dagsavisen 17. januar 2014
*Dagsavisen 22. januar 2014
Corcovadofjorden

**Corcovadofjorden** eller **Corcovadobukta** (spansk: *Golfo Corcovado*]) er eit delvis innelukka havområde mellom den chilenske øya Chiloé i vest og fastlandet i aust, begge sider i Los Lagos-regionen i Chile. Fjorden går i nord-sør retning i ei tilnærma rektangulær form med i ei lengd på ca. 90 km, (50 nm) og ei breidde på ca. 46 km. 
I sør grensar Corcovado-fjorden mot Boca del Guafo, eit breitt sund eller havområde som leier ut mot Stillehavet. 
I nord grensar han mot Ancudfjorden, der Corcovado-fjorden snevrar inn til Apiaosundet, ca. 10 km brei mellom austlege Chiloé-øyane og Desertoresøyane.

Corcovado-fjorden utgjer ein del av skipsleia frå Stillehavet i sør inn mot den sentrale havbukta Seno de Reloncavi (Reloncavibukta) i Los Lagos med regionhovudstaden Puerto Montt.

Ei nordleg og kortare lei frå Stillehavet til Seno de Reloncavi går gjennom den 2,2-5 km breie Chacaokanalen nord for Chiloé-øya.

## Kjelder

**Denne artikkelen er dels basert på «[[:es:Golfo Corcovado|Golfo Corcovado]]» frå , den 30. januar 2023*
 
## Bakgrunnsstoff
Ancudfjorden

**Ancudfjorden**  eller **Ancudbukta** (spansk: *Golfo de Ancud*]) er eit innelukka havområde mellom den chilenske øya Chiloé i vest og fastlandet i aust, begge sider i Los Lagos-regionen i Chile. Han måler 52 nm  på det breiaste i retning NW-SØ og er 52 nm
lang i generell nord-sør-retning.

Mot nord ligg Reloncavísundet med opning til Reloncavíbukta, mot aust ligg fastlandet, mot sør er Ancudfjorden avgrensa av Desertoresøyane og det 10 km breie Apiaosundet som fører ut til Corcovadofjorden. Mot vest ligg austkysten av Chiloé. I nordvest fører ein opning gjennom Chacaokanalen ut mot Stillehavet.

## Oseanografi
Tidvatnet langs kysten av Chile skrir fram frå nord til sør; når det når Chiloéøya, vert det todelt, den eine som kjem inn gjennom Chacaokanalen i nordvest og den andre gjennom Boca del Guafo i sør, begge når største høgde ved Desertoresøyane og ved austkanten av Chacaokanalen, Punta Tres Cruces. Ved landsidene observerer ein normalt to høgvatn og to lågvatn kvart døgn, med ulik høgd på floda, om sommaren er tidvatnet på dagtid høgare og om vinteren er det motsett. Amplituden på tidvatnet, tidvasskilnaden, varierer mellom 3 og 7 meter. Flodstraumen trekkjer mot nord og ebbestraumen mot sør. Intensiteten varierer i samsvar med breidda og djupna på kanalane.

Den nordgåande havstraumen i Stillehavet som strøymer inn i Corcovadofjorden frå sørvest, pressar fjordvatnet nordover og innover landet. Ved nordvestenden av Ancudfjorden, omtrent 4 nm søraust for Punta Tres Cruces, møtast straumen frå sør den som kjem inn gjennom Chacaokanalen, og dannar ei oppsiktsvekkjande krusingslinje kalla Raya de Tique. Desse rørslene er nokre gonger svært farlege for opne båtar, mange har forlist i freistnad på å krysse denne linja. 

Djupna midtfjords er stor, og på nord- og sørsida uregelmessig. Det er grunne område i den nordlege sektoren.

## Quintupeu
På austsida av Ancudfjorden finst mindre fjordar som skjer seg inn i austleg eller søraustleg retning. Ein av desse er Quintupeufjorden.
Fjorden er kjent som staden der det tyske skipet SMS «Dresden» gøymde seg under den første verdskrigen, seinare senka i Juan Fernández-øygruppa i 1915. Avstand i luftlinje mellom botnen av Quintupeufjorden og statsgrensa mot Argentina er berre 14,4 km.

## Kjelder

**Denne artikkelen er basert på «[[:es:Golfo de Ancud|Golfo de Ancud]]» og  «[[:es:Fiordo Quintupeu|Fiordo Quintupeu]]»  frå , den 30. januar 2023*
 
## Bakgrunnsstoff

*
Lystslott

**Lystslott** (fransk *maison de plaisance*) er ei nemning på eit lite slott som blir nytta til privat nøye og rekreasjon, utanfor seremoniellet og statspliktene ved hoffet.

## Utvikling
Ved byrjinga av renessansen hadde europeiske aristokratar ønske om meir representative slott, og dei gamle borgene deira blei gradvis forlatne eller bygde om frå festningar til residensar som var betre å bu i. I løpet av åra voks mange adelssete til store slott, og samtidig endra hoffseremoniellet seg. Fyrstane var i aukande grad midtpunkt for eit overdådig og luksuriøst hoff, som nådde eit høgdepunkt under absolutismen. Aristokratiet var omgitt av hoffmenn, utsendingar, supplikantar, kunstnarar og tenarar, og ofte fløymde residensane formeleg over av menneske.

Ønsket om meir intime opphaldsstader førte til at det blei bygd lystslott, som ofte berre ein mindre krins av personar hadde tilgang til. Her kunne eigaren trekka seg tilbake med familien sin eller elskarinna si, og kunne nyta fritid og fornøying. Lystslottet var framfor alt ein stad for festar, dans og musikk, ofte òg litteratur og biletkunst. Dei danna med det ein motsats til den eigentlege residensen, som ofte låg i nærleiken, og der statlege saker gjekk føre seg og der streng etikette rådde.

Høgdepunktet for denne forma for slottsbyggjarkunst var barokken og rokokkotida. Lystslotta låg ofte gøymde i ein avskjerma del av prektige slottsparkar, og var kjenneteikna gjennom ei særskild rik og verdifull innreiing, samtidig som romma og salongane var meir intime og komfortable. På mange av bygningane arbeidde viktige kunstnarar frå den respektive regionen. Berømte døme på lystslott er Grand Trianon og Petit Trianon i parken ved Versailles, det nærliggande Château de Marly, og Amalienburg i parken ved Schloss Nymphenburg i München.

Bruken av omgrepet «lystslott» – og også «jaktslott» &#x2013; til forskjell frå sjølve «slottet» var flytande og kunne ofte ha liknande tydingar. Ofte blei òg føremålet med lystslottet endra, og gjennom åra kunne dei bli utbygga og forstørra, og nokre gonger ta over offentlege, representative oppgåver. Eit døme på dette er Schloss Sanssouci, som opphavleg blei bygd som lystslott nær Stadtschloss i Potsdam, men som seinare blei hovudresidens for Fredrik den store.

Oscarshall på Bygdøy i Oslo er eit lystslott som tilhøyrer den norske staten, og som står til disposisjon for H.M. Kongen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Lystslott|Lystslott]]» frå ,  den 31. januar 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
Roes Welcome Sound

**Roes Welcome Sound** er eit langstrekt sund i nordvestenden av Hudsonbukta i Kivalliq i Nunavut i Canada, mellom fastlandet i vest og Southamptonøya i aust. Sørenden går ut i Hudsonbukta, medan nordenden opnar seg til Repulse Bay ved Naujaat som er knytt via Frozen Strait til Foxesjøen, slik at Southamptonøya blir ei øy. Wager Bay er ei vestleg bukt i sundet. Det ligg  nord for Marble Island. Roes Welcome Sound er  langt og  breitt.

Den fyrste europearen som kom til sundet var Thomas Button i 1613, som kalla det «Ne Ultra», som tyder 'ikkje vidare'. Det blei seinare kalla opp etter sir Thomas Roe, ein venn og støttespelar av Luke Fox som utforska Arktis i 1631. Kaptein Parry, som prøvde å finna Nordvestpassasjen under si reise i 1821, skreiv:
On an inspection of the charts, I think it will also appear probable that a communication will one day be found to exist between this inlet (Prince Regent's) and Hudson's Bay, either through the broad and unexplored channel called Sir Thomas Roe's Welcome, or through Repulse Bay, which has not yet been satisfactorily examined.Roes Welcome Sound ligg på vegen for trekket til grønlandskval.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Roes Welcome Sound|Roes Welcome Sound]]» frå ,  den 31. januar 2023.*
Barren Grounds

**Barren Grounds** (også kalla **Barren Lands**) er eit stort tundraområde som ligg på fastlandet i Nunavut og Nordvestterritoria i Nord-Canada. Barren Grounds er stort sett ikkje folkesett, om ein ser bort frå nokre få landsbyar og småbyar ved kysten av Nunavut. 

Urfolksgruppa Barren Lands First Nation held til i Nord-Manitoba nær grensa til Saskatchewan.

Barren Grounds er prega av tundra og innsjøar. Det finst fleire lange elvar her, som Coppermine, Back, Dubawnt, Kazan og Thelon. Landskapet er for det meste flatt, men med nokre åsar i nokre område.

 (*Rangifer tarandus groenlandicus*) er ein underart av karibu, eller rein, som finst i Canada og på Grønland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Barren Grounds|Barren Grounds]]» frå ,  den 31. januar 2023.*
Nevetavl

**Nevetavl** eller **nevatavl** (gamalnorsk *hnefatafl*) er eit gamalt nordeuropeisk brettspel, eller tavl, kjent frå vikingtida. Spelet går ut på at ein konge vert åteken i borga si, og ein spelar som anten hirda som skal verja kongen, eller åtakarane som har kringsett borga.
Ski-NM 2015

**Noregsmeisterskapen på ski 2015** i nordiske greiner vart arrangert vinteren 2014/2015. Ei kombinert-tevling delt på Oslo og Beitostølen nest siste helga i november 2014 opna meisterskapen, før den eigenlege sesongen var i gang. Hovuddelen av noregsmeisterskapen vart avvikla i tida 28. januar til 3. februar på Røros og i Holmenkollbakken i Oslo. Meisterskapen vart avslutta dagane 26. til 29. mars i Harstad og Heddal.

## Langrenn menn
### 15 km klassisk stil



Dato: 29. januar
Stad: Røros

### 30 km fellesstart



Dato: 31. januar
Stad: Røros

### 50 km klassisk stil



Dato: 28. mars
Stad: Harstad

### 3 x 10 km stafett



Dato: 1. februar
Stad: Røros

### Sprint



Dato: 30. januar
Stad: Røros

## Langrenn kvinner
### 10 km fristil



Dato: 29. januar
Stad: Røros

### 15 km fellesstart/skibyte



Dato: 31. januar
Stad: Røros

### 30 km klassisk stil



Dato: 28. mars
Stad: Harstad

### 3 x 5 km stafett



Dato: 1. februar
Stad: Røros

### Sprint klassisk



Dato: 30. januar
Stad: Røros

## Kombinert
### Normalbakke/10 km



Dato: 21./22. november 2014
Stad: Oslo og Beitostølen

## Hopprenn
### Normalbakke



Dato: 28. mars
Stad: Heddal

### Storbakke



Dato: 3. februar
Stad: Oslo

## Kjelder
*Rogalands Avis 30. januar 2015
*Dagsavisen 2. februar 2015
*Harstad Tidende 30. mars 2015
Konseptkunst

**Konseptkunst** eller **konseptualisme** er ei kunstretning som hovudsakleg utvikla seg i Europa og USA frå siste halvdel av 1960-talet. Konseptkunst kan karakteriserast som ei idébasert kunstnarisk verksemd, i den forstand at idéen bak eit kunstverk blir rekna som viktigare enn den handverksmessige eller visuelle utføringa.

Den konseptuelle kunsten har røtene sine i fyrste halvdelen av 1900-talet, i dadaismen og då særleg arbeida til Marcel Duchamp. Duchamp er kjend for å nytta «funne gjenstandar», og haldningane hans til kunst som framfor alt ei meningsproduserende verksemd har hatt stor tyding for konseptkunstnarane.

Konseptkunsten var i utgangspunktet ei radikal rørsle som kritiserte både det formalistiske og mediumspesifikke fundamentet for den modernistiske kunsten, og politiske og sosiale forhold, som feministiske spørsmål eller den amerikanske krigføringa i Vietnam.

Den konseptuelle kunsten stiller gjerne spørsmål kring sjølve vesenet til kunsten og dei innhaldsmessige, politiske og institusjonelle premissane hans. Konseptualismen har òg blitt kalla «den språklege vendinga i kunsten», i det han ofte gjer direkte bruk av tekst og tekstbaserte uttrykksformer. Språkfilosofien og filosofar frå det førre hundreåret, som Ludwig Wittgenstein, har vore viktige som utgangspunkt for mange konseptkunstnarar.

Konseptualismen har vore ein viktig referanse for mange kunstnarar òg i dei siste tiåra, og i ein viss forstand kan ein seia at det meste av det som blir omtalt som samtidskunst i dag har eit konseptuelt utgangspunkt. Kunstnarar som meir spesifikt refererer til konseptkunsten frå 1960- og 1970-talet blir gjerne kalla post- eller nykonseptualistar.

## Sentrale konseptkunstnarar
* Art & Language (kunstnargruppe)
* Joseph Beuys
* Mel Bochner
* Hanne Darboven
* Dan Graham
* Allan Kaprow
* Joseph Kosuth
* Sol LeWitt
* Charlotte Moorman
* Yoko Ono
* Nam June Paik
* Wolf Vostell
* Lawrence Weiner

## Sjå òg

* Fluxus
* Happening
* Performance
* Kunst
* Dadaisme
Baker Lake

**Baker Lake** (inuktitut: ᖃᒪᓂᑦᑐᐊᖅ) er ein busetnad i Kivalliq i Nunavut i Canada. Han ligg 320 km unna Hudsonbukta, nær det geografiske midtpunktet til Canada, og er den einaste innlandstettstaden i Nord-Canada. Baker Lake hadde 2 069 innbyggjarar i 2016, ei auke på 10,5 t% frå 2011. Busetnaden ligg ved munningen av Thelonelva ved breidda av Bakersjøen. Namnet fekk det engelske namnet sitt i 1761 av kaptein William Christopher, som kalla han opp etter sir William Baker, den 11. leiaren for Hudson's Bay Company.
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Baker Lake|Baker Lake]]» frå ,  den 1. februar 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
Musøyre

**Musøyre** (*Salix herbacea*) er ein plante i pilefamilien, også kalla vierfamilien. Han er ein tresort, men blir rekna som den minste tresorten i verda.  Planten blir 1 til 5 cm høg og blomstrar i juni til juli. Blada er grøne, ein til to cm breie, med nedbøyde sagtenner. Hannraklen er gulfarga, medan kjønnsorgana til hoblomen er raude. Han liknar på polarvier. Fruktene til hoblomane (kapslar) er derimot større og meir iaugefallande hjå rynkevier, der dei ofte svært framtredande spesielt om hausten. Hoblomane til musøyre er òg raud-fiolette, men langt meir unnselege.

Musøyre er ganske vanleg i Skandinavia, og kan sjåast på frisk til fuktig, mager jord oppe på snaufjell, som snøleie, vindutsette stader, strender og berghyller. Planten veks sjeldan i skog, men ein kan òg sjå han på opne lyngheier i nærleiken av skogsterreng.  Han breier seg til snaufjellet i Noreg, Sverige, Island og Færøyane. I Noreg veks han i sør frå høgder på over 1 500 meter, medan han i arktiske strøk veks heilt ned til havet, t.d. i Nord-Noreg. Han veks òg på Bjørnøya og konsentrert rundt Isfjorden på Svalbard.

Musøyre er tilpassa å overleva i harde arktiske og subarktiske miljø, og har ei brei utbreiing på begge sider av Nord-Atlanteren, i arktiske delen av Nordvest-Asia, Nord-Europa, Grønland og austlege Canada. Arten finst òg lengre sør på høgfjellet i Europa – sør for Pyreneane, Alpane og Rila – og dessutan ned til dei nordlege Appalachane i New York i USA. 

## Hybridar
Musøyre kan danna ei rekkje hybridar med ulike artar av *Salix*, mellom anna:

* **Trippelvier** (*Salix x arctogena,* til dømes *Salix herbacea x phylicifolia x polaris*) - hybrid av musøyre, grønvier og polarvier, tidvis òg med sølvvier, bleikvier eller lappvier. Han er 10–100 cm høg og opprett krypande, sjeldan på fuktig fjellmark. Greinene kan slå rot i bakken, med opprette blad og raklar. Dei breitt elliptiske blada har spiss, er 2–5 cm lange og med små tenner. Blada er under bleikgrøne med gulgrøn midtnerve og 5–7 par med sidenervar frå denne. Bladskafta er berre om lag 2 mm lange. Horakla er om lag 2–3 cm lange, på nesten like lange skaft og har 2–5 store blad. Kapselen er godt synleg og grå-raud med tett behåring. Han veks i grensetraktene i indre Trøndelag, Jämtland og Härjedalen, og dessutan spreitt i nord i indre Nordland, Troms, og svensk nordvestre Norrland mot norskegrensa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Musøre|Musøre]]» frå ,  den 1. februar 2023.*  

* Stenberg, Lennart & Bo Mossberg, Steinar Moen (norsk rei.), *Gyldendals store nordiske flora*, Gyldendal, Oslo 2007. ISBN 978-82-05-32563-0.

## Bakgrunnsstoff
*
Moambe

**Moambe**, **muamba, mwambe** eller **nyembwe**, også kjend som  **palmesmør,** **palmekrem** eller **uraffinert palmeolje**, er ein ingrediens laga av perikarpen (ikkje frøa) til palmenøtter, frukta av afrikansk oljepalme (*[[Elaeis guineensis]]*). Det er ein viktig ingrediens i sausar og gryterettar i afrikansk mattradisjon, som ofte også kan heita moambe eller liknande. Ein finn også rettar som minnar om desse i Aust-Brasil.

Retter laga med moambe omfattar ofte også peanøtter, peanøttsaus eller peanøttsmør. Ein bruker gjerne kylling som kjøt i retten, men ein kan også bruka andre typar kjøt, som storfe, får, fisk eller ulike typar vilt, som krokodille eller hjortedyr. Moambe-kylling er rekna som nasjonalrett i tre afrikanske land.

For å laga palmesmør koker ein palmenøtter for så å knusa dei. Kjøtet blir blanda med vatn, silt og så kokt att. Det blir også laga hermetisk palmesmør, kjent som *sauce graine* eller *noix de palme*.

### Angola
I Angola blir moambe med kylling kalla *moamba de galinha*, og er rekna som nasjonalrett. Han blir vanlegvis serverte med funge, ein puré av maniok, og kan også lagast med fisk.

### Den demokratiske republikken Kongo
I vestlege delar av Den demokratiske republikken Kongo kallar ein sausen av palmenøtter eller peanøtter *mwambi* eller *mwambe* (lingala *mwǎmba*). Poulet à la Moambé, 'kylling i moambesaus', er også rekna som nasjonalrett i Kongo.

### Gabon
I Gabon blir sausen vanlegvis kalla *nyembwe*, frå myene-ordet for palmesmør. Den viktigaste retten med nyembwe er nyembwe-kylling (franske *poulet [au] nyembwe* eller *poulet [au] gnemboue*), som er rekna som nasjonalrett i Gabon.

## Sjå òg
*Palmeolje

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Moambe|Moambe]]» frå ,  den 2. februar 2023.*
Anina

**Anina** (uttalt 'anina; tysk *Steierdorf*, ungarsk *Stájerlakanina*) er ein by i den historiske regionen Banat i Romania, i Caraș-Severin fylke. Byen administrerer ein landsby, Steierdorf (tysk *Steierdorf*, ungarsk *Stájerlak*). Byen har 7 485 innbyggjarar (2011).

## Fortidsfunn
I 2002 blei det funne nokre av dei eldste delane av menneske i Europa i grottane Peștera cu Oase nær Anina. Restane av ein underkjeve som fekk tilnamnet *Ion din Anina* (Johannes av Anina) er kring 40 000 år gamle.

Anina er ein av dei viktigaste funnstadane for fossil frå juratida i Dei sørlege Karpatane, både av plantar og dyr, og den geologiske arven her er særleg mangfaldig og velbevart. Den paleontologiske arva blei mellom anna avdekka ved at det er eit gruveområde, med både underjordiske og opne gruver, slik at ein har kunna utføra tredimensjonale undersøkingar av kontinentale avleiringar. Dette var eit eineståande høve i Europa og i verda, fram til den siste store gruva blei stengd i 2006.

## Geografi
Den industrielle arven frå kolgruvedrifta er òg viktig i samband med austerriksk industriarkitektur og gruver som er bevarte, t.d. den nordlege gruva (Anina Pit I), Pit II, Pit IV (ved sida av Terezia-dalen). Kolgruvedrifta byrja i 1792, etter at Matthew Hammer oppdaga dei fyrste kollaga.

Anina-Oravița-jernbanen, som blei bygd i 1863, er i bruk i dag til turistformål. Han er rekna som ein av dei venaste jernbanane i Europa på grunn av det måleriske landskapet, viaduktar og lange tunnellar. Jernbanen har bevart mange aspekt av den opphavlege designen. Han oppfyller ikkje mange UIC-standarder, og treng særskilde, kraftigare lokomotiv og kortare togvogner for å kunne køyra.

Anina ligg mellom nasjonalparkane Cheile Nerei-Beușnița og Semenic-Caraș.

## Busetnader

Anina er ein *[[oraș]]* (mindre bykommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Anina|Anina]]» frå , den 1. februar 2023.*  

### Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Sephanoides

***Sephanoides*** er ei biologisk slekt i kolibrifamilien med to artar. Dette er to systerartar som begge har nærvære på Juan Fernández-øyane, ei øygruppe i Stillehavet som tilhøyrer Chile. Den eine arten, gullkolibri, er endemisk for Robinson Crusoe-øya og klassifisert som kritisk truga. Den andre, eldkronekolibri, lever på begge dei to største øyane i gruppa, samt over sørlege delen av fastlands-Chile og Argentina.

## Skildring
*Sephanoides* er mellomstore til store kolibriar, en vaksen gullkolibrihann kan bli 12 centimeter og vege 11 gram.
Begge artane syner kjønnsdimorfisme, hos gullkolibri er det ekstremt med hannen sin kanelraude farge. Hoene kan forvekslast på Róbinson Crusoe-øya, men gullkolibrihoa er litt større og har blå krone og blåskjær i overgumpen der eldkronekolibrihoa er grøn. Hannar er generelt større enn hoer.

Eldkronekolibrien har ein estimert populasjon på ca. 5000 individ fordelt på dei to Juan Fernández-øyane. Det siste estimatet på gullkolibri er på opp mot 3500 modne individ. I tillegg har eldkronekolibrien ein vidare utbreiing med ukjent storleik på fastlandet. Eldkronekolibrien er klassifisert som livskraftig av IUCN.

;Evolusjon
Genetisk likskap mellom populasjonar av eldkronekolibri på fastlandet og på Juan Fernández-øyane kan indikere at øyane har hatt ein eller fleire nylege koloniseringshendingar frå fastlandet. Dei to artane kan ha blitt isolerte frå kvarandre for mindre enn ein millionar år sidan, slik at gullkolibri som art kan vere utvikla isolert på øya og ikkje først på fastlandet. Dette er i så fall eit døme på allopatrisk artsdanning.

## Galleri

Fil:Colibrí austral Sephanoides sephaniodes comiendo.jpg|Eldkronekolibri 
Fil:Picaflor en el Parque natural Gómez Carreño.jpg|Eldkronekolibri, hannfugl 
Fil:Picaflor colibri rubi.jpg|Eldkronekolibri, hannfugl
Fil:Picaflor Rojo.jpg|Gullkolibri, hannfugl
Fil:Sephanoides Fernandensis Female (178788295).jpeg|Gullkolibri, hoe
Fil:Sephanoides fernandensis.jpg|Gullkolibri, hannfugl 


;Artslista
*Sephanoides*-kolibriar  i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V11.2, 2021, med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*:
* Eldkronekolibri, *Sephanoides sephaniodes*, Green-backed Firecrown, (Lesson, R & Garnot, 1827), (LC)
* Gullkolibri, *Sephanoides fernandensis*, Juan Fernandez Firecrown, (King, PP, 1831), (CR)

## Kjelder

;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Ski-NM 2016

**Noregsmeisterskapen på ski 2016** i nordiske greiner vart arrangert vinteren 2014/2015. Ei kombinert-tevling delt på Oslo og Beitostølen midt i november 2015 opna meisterskapen, før den eigenlege sesongen var i gang. Hovuddelen av noregsmeisterskapen vart avvikla i tida 28. til 31. januar med langrennstevlingar i Tromsø. Dei spesielle hopprenna fann stad på Lillehammer 26. januar og på Tolga 8. mars, det fyrste for menn og det andre for kvinner. Meisterskapen vart avslutta med kombinert-tevlingar i Molde helga 18.-19. mars og langrennstevlingar på Beitostølen 1. og 2. april.

## Langrenn menn
### 15 km klassisk stil



Dato: 28. januar
Stad: Tromsø

### 30 km fellesstart



Dato: 30. januar
Stad: Tromsø

### 50 km fristil



Dato: 2. april
Stad: Beitostølen

### 3 x 10 km stafett



Dato: 31. januar
Stad: Tromsø

### Sprint



Dato: 29. januar
Stad: Tromsø

## Langrenn kvinner
### 10 km klassisk



Dato: 28. januar
Stad: Tromsø

### 15 km fellesstart/skibyte



Dato: 30. januar
Stad: Tromsø

### 30 km klassisk stil



Dato: 2. april
Stad: Beitostølen

### 3 x 5 km stafett



Dato: 31. januar
Stad: Tromsø

### Sprint fristil



Dato: 29. januar
Stad: Tromsø

## Kombinert
### Normalbakke/10 km



Dato: 12. og 14. november 2015
Stad: Oslo og Beitostølen

## Hopprenn
### Storbakke



Dato: 26. januar
Stad: Lillehammer

## Kjelder
*Dagsavisen 29. januar 2016
*Harstad Tidende 1.2.2016
*Dagsavisen 4. april 2016
Hemipilia

***Hemipilia*** er ei slekt i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae.

## Systematikk
På verdsbasis har slekta nokre titals artar, ingen av dei i Norden, men ein art i Baltikum:

**[[Hemipilia cucullata|H. cucullata]]*, i Latvia (kategori 1 – sterkt truga), Litauen (CR) og Estland (eitt funn i 2024)

## Referansar





## Bakgrunnsstoff
*
Hemipilia cucullata

***Hemipilia cucullata***, tidlegare *Ponerorchis cucullata* og *Neottianthe cucullata*, er ei plante i slekta *[[Hemipilia]]* i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae. Arten veks ikkje i Noreg.

## Systematikk
*H. cucullata* var opphavleg knytt til slekta *Neottianthe*, men ein studie i 2014 synte at slektene *Neottianthe*, *Amitostigma* og *Ponerorchis* ikkje var var monofyletiske grupper, og dei vart derfor samla i slekta *Ponerorchis*. I nyare klassifiseringar er heile slekta *Ponerorchis* innlemma i slekta *Hemipilia*, slik at arten no heiter *Hemipilia cucullata*.

## Utbreiing
Arten finst i Polen og Baltikum og austover gjennom Asia til Japan.

*H. cucullata* veks på nokre få spreidde stader i Latvia (latvisk namn *cepurainā neotiante*) og er på den latviske raudlista klassifisert som sterkt truga (kategori 1 – *draud iznīkšana*). I Litauen (litauisk namn *miškinė plikaplaiskė*) er arten klassifisert som kritisk truga (CR) med berre nokre få små populasjonar aust i landet. I 2024 vart det første funnet av arten gjort heilt sør i Estland (estisk namn *sale tanukeel*).

## Referansar





## Bakgrunnsstoff
*
VID vitenskapelige høgskole

**VID vitenskapelige høgskole** er ein norsk vitskapleg høgskule med hovudsete på Frøen i Oslo (studiestad Diakonhjemmet, samlokalisert med søsterverksemda Diakonhjemmet sykehus) og andre studiestader i Bergen, Stavanger og Tromsø, som driv forsking og tilbyr studiar på alle nivå opp til doktorgrad innan helse- og sosialfag, teologi, diakoni, samfunnsvitskap, pedagogikk og leiing. VID har rundt 50 studieprogram. Sjukepleiarutdanning er det største studieprogrammet og den tradisjonelle kjerneverksemda, og høgskulen tilbyr også ei rekkje mastergrader innan t.d. klinisk sjukepleie, sosialt arbeid og barnevern. Høgskulen tilbyr også studium i andre helseprofesjonar og profesjonsstudiet i teologi (cand.theol.).

VID er eit dotterselskap av stiftinga Diakonhjemmet, ein sjølvstendig og ideell diakonal institusjon innanfor Den norske kyrkja. VID vart etablert i 2016 gjennom ei samanslåing av Diakonhjemmet Høgskole med fleire mindre høgskular, med historie som går attende til 1843. Studiestad Diakonhjemmet, som er hovudsetet til VID og største studiestad, ligg på Frøen i Oslo ved sida av søsterverksemda Diakonhjemmet sykehus som også er eigd av Diakonhjemmet. VID hadde per 2022 kring 6 000 studentar og nesten 700 tilsette. VID er ein av tre private vitskaplege høgskular i Noreg, ved sida av BI og MF.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Kamerunfjellet

**Kamerunfjellet** er eit fjell som er ein av  dei største og mest aktive vulkanane i Afrika. Det er det høgaste fjellet i Kamerun, og ligg i nærleiken av kysten inst i Guineabukta. Det høgaste punktet blir kalla Fako. Fjellet ligg på Kamerunlinja, ei lang kjede av vulkanske fjell som strekker seg ut i Guineabukta og omfattar fleire øyar der, som São Tomé og Príncipe. På den sørlege hellinga av fjellet, mot kysten, er tvillingtoppen Etinde, som også er kjend som Vesle Kamerun.

I det 5. hundreåret f.Kr. observerte den kartagiske navigatøren Hanno eit vulkanutbrot her. Fjellet hadde utbrot seks gongar på 1900-talet. I 1922 nådde ein lavastraum heilt til Guineabukta, og i 1999 stoppa ein straum berre 200 meter frå kysten. Nylege utbrot var i 1999, 2000 og 2012. 

Kvart år held ein løpet Mount Cameroon Race of Hope til toppen av fjellet. Dei beste når toppen på 4 timar og 45 minutt. Turistar som vil klatra til toppen, må ha med ein guide. 
Fil:Le Mont Cameroun depuis Limbé.JPG|Kamerunfjellet
Fil:Mount Cameroon Relief Map, SRTM-1.jpg|Relieffkart.
Fil:Kamerunlinie.svg|Skjematisk framstilling av Kamerunlinja.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kamerunfjellet|Kamerunfjellet]]» frå ,  den 3. februar 2023.*
Caburguasjøen

**Caburguasjøen** (spansk: *Lago Caburgua*) er ein innsjø i Araucanía-regionen nordaust for den velkjende og langt større Villarricasjøen i det sørlege Chile. Dette er ca. 600 km sør for hovudstaden Santiago. Sjøen dekker eit areal på 53 km², 470 moh. og er omgjeve av kvite sandstrender. Hovudvasskjelda er Río Blanco. 

Sørvest for innsjøen ligg flere varme kjelder, t.d. Termas de Menetué, Termas de Huife og Termas de Río Blanco. Aust for innsjøen ligg Huerquehue nasjonalpark. Aust for innsjøen ligg òg det 2040 m høge Cerro Picos del Caburgua. Vest for innsjøen ligg Villarrica nasjonalreservat.

## Kjelder

**Denne artikkelen inneheld omsett tekst frå «[[:de:Lago Caburgua|Lago Caburgua]]» frå , den 4. februar 2023*

## Bakgrunnsstoff
Villarricasjøen

**Villarricasjøen** (spansk: *Lago Villarrica*) ligg nord for Villarrica-vulkanen i Araucanía-regionen, Chile. Mot vest ligg byen med same namn og i aust byen Pucón. Sjøen er ein del av elvebassenget Toltén.

Om sommaren når vasstemperaturen 19 til 22 °C, vanleg temperaturen om vinteren har vore mellom 9 og 10 °C, noko som lettar reinsinga av vatnet. Men i dei siste åra er det  registrert mellom 13° og 14° i månadene juni, juli og august, eit teikn på klimaendringar i området.

Innsjøen dekker eit areal på 176 km² og ei elliptisk form, med ei lengste akse på 23 km og den kortaste er 11 km.

Som dei fleste innsjøane i det sørlege Chile, skylder ho opphavet sitt til oppdemminga utført av ein endemorene frå siste istid. Hovudvasskjelda er Pucón-elva, som er eit resultat av samanløpet av elvene Liucura og Trancura , som har opphav i fjellkjeda aust for innsjøen.

Innsjøen har ei enkelt øyden øy kalla Aillaquillén, omtrent 300 meter i diameter på den breiaste delen. Øya er representert som ein historisk arv i våpenskjoldet til byen Villarrica, og ho ligg 3,5 kilometer frå næraste landside og 7,2 kilometer frå porten til byen Villarrica.

## Kjelder

**Denne artikkelen inneheld omsett tekst frå «[[:es:Lago Villarrica|Lago Villarrica]]» frå , den 4. februar 2023*

## Bakgrunnsstoff
Slekta medusahovud

**Medusahovud** (*Gorgonocephalus*) er ei slekt av slangestjerner. Dei har sterkt greina armar, der alle dei fem armane til stjerna deler seg i to fleire gonger, ofte fleire fleire hundre gonger. Den samla omkrinsen av lekamen til medusahovudet kan verta over 50 centimeter. Namnet har slekta si frå Medusa i gresk mytologi, ei kvinne med levande ormar som hår.

I Noreg finst det fire artar av medusahovud. Dei lever på hard botn langs kysten frå Vestlandet til Trondheimsfjorden. Her finst dei ofte i samband med åttetalskorallar, særskilt sjøtre. *[[Gorgonocephalus caputmedusa]]* er den vanlegaste og har ei midskive på 90 millimeter med tettsitjande piggar. *[[Gorgonocephalus arctica]]* har ei arktisk utbreiing kring Svalbard og har færre piggar på midskiva.

Medusahovud lever av hoppekreps og andre planktoniske dyr i vatnet. Ved hjelp av tubeføter og flimmerhår vert maten ført inn til munnen på undersida av dyret.

## Kjelder
Reloncavíbukta

**Reloncavíbukta** (spansk: *Seno de Reloncaví* som tyder 'Reloncaví-sundet')  er ei havbukt sentralt i Los Lagos-regionen i Chile. I sør er ho forbunden med nordenden av Ancudfjorden gjennom eit sund mellom Puluqui på fastlandet i vest og Trentelhué i aust. Bukta har ei elliptisk form, og måler 24 nm i N-S-retning med 17 nm frå E til V. På austsida av bukta finst utlaupet på Reloncavífjorden, ca. 30 nm (55 km) lang. I nordenden av bukta ligg regionhovudstaden Puerto Montt.

Reloncavíbukta markerer sørenden av Valle Central i Chile  og blir rekna som den geografiske byrjinga av chilensk Patagonia. 

Både Reloncavíbukta, Ancudfjorden og Corcovadofjorden var basseng av store innsjøar som i ein periode utgjorde ein del av Valle Central, men som seinare sokk på grunn av geologiske uro, kanskje så seint som for ca. 2 millionar år sidan, og vart overfløymt av havvatn. Senkinga skapte eit landskap med mange øyer, fjordar og sund.

File:Volcán Osorno 1.JPG|Vulkanen Osorno bak Reloncavíbukta
File:Puluqui-chidhuapi-quenu.jpg|Bilete av Puluqui-øya i sørlegaste Reloncavíbukta, Ancudfjorden i bakgrunnen


## Kjelder

**Denne artikkelen er basert på «[[:es:Seno de Reloncaví|Seno de Reloncaví]]» den 5. februar 2023*
 
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Reloncavífjorden

**Reloncavífjorden** (spansk: *Fiordo de Reloncaví*, ofte *Estuario de Reloncaví*) er ein fjord i det sørlege Chile. Han ligg aust i Llanquihue-provinsen som er ein del av Los Lagos-regionen. Fjorden har utlaup i austsida av Reloncavíbukta, han har først eit austleg laup innover, og bøyer nordasutleg og nærmare nordleg retning. Totallengda av fjorden er ca. 55 km eller 30 nm. 

I fjordbotnen finst store avleiringar frå fleire elver, den største er Petrohué-elva som startar med utlaupet av Lago Todos los Santos. Ei anna elv, Pueloelva, fører vatn frå mellom anna Puelosjøen i Argentina og tømmer seg omtrent halvvegs inne i og på austsida av Reloncavífjorden.

Området har klima med stor nedbørsmengd, årleg mellom 3300 og 4500 mm.

På vestsida, omtrent 15 km ut frå fjordbotnen inn i fjorden, ligg Canutillar vasskraftverk. Fjorden blir nytta både til båttransport, turisme og vassport, og til lakseoppdrett og havbruk.


Fil:Iglesia cochamó (37802414655).jpg|Frå byen Cochamó med utsyn mot sør, ca. 12 km frå fjordbotnen
Fil:Jaula_cultivo_salmon_chile.jpg|Oppdrettsanlegg i fjorden


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:es:Fiordo de Reloncaví|Fiordo de Reloncaví]]» frå , den 5. februar 2023.*  
* Google Earth
 
## Bakgrunnsstoff
Rosa 'Ulmer Münster'

**‘Ulmer Münster’** eller **KORtello** er ei blodraud, ofte blomstrande buskrose som vart introdusert av Reimer Kordes i 1982. Rosa vart avla frå ADR-rosa ‘Sympathie’.

Planta vert om lag 80 til 150 centimeter høg, om lag 80 centimeter brei, og har store, mørkegrøne, blanke blad. Blomstrane er 10 til 12 centimeter store.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Matsumoto i Nagano

**Matsumoto** (松本市, Matsumoto-shi) er ein by i Nagano prefektur i Japan. Matsumoto har hatt status som kjerneby sidan 1. april 2021. I 2019 hadde han  innbyggjarar i  hushald, og ein foketettleik på 240 personar per km². Det totale arealet til byen er 978,47 km².

Matsumoto ligg sentralt i Nagano prefektur omgjeve av fjell. Byen ligg kring 75 kilometer sør for prefekturhovudstaden Nagano, og 167 kilometer frå sentrale Tokyo. Dei 3000 meter høge Hidafjella ligg vest for byen, medan det 3190 meter høge Hotakadake-fjellet ligg på grensa mellom Matsumoto og Takayama i Gifu som det høgaste punktet innanfor bygrensa.

## Historie

Matsumoto ligg i den tidlegare Shinano-provinsen, og var provinshovudstad frå Heiantida av. I Edotida utvikla byen seg kring Matsumotoborga i Matsumoto-doment under Tokugawa-shogunatet. Dagens Matsumoto bykommune blei skipa ved innføringa av kommunesystemet 1. april 1889. Han fekk bystatus 1. mai 1907.

Ifølgje tal frå japanske folketeljingar har folkesetnaden i Matsumoto nyleg blitt stabil etter ein lang periode med vekst.

## Klima

## Kjende folk frå Matsumoto
*Yayoi Kusama, kunstnar

## Galleri

Fil:FourPillarsShrine.jpg|Fire pilar-tempelet
Fil:250424 Former Kaichi School Matsumoto Nagano pref Japan04s3.jpg|Kaichi-skulen
Fil:Kyusei matsumoto kotogakko03s2048.jpg|Hagen ved tidlegare Matsumoto høgskule, noverande Shinshu universitet
Fil:ALWIN7.jpg|Matsumoto Alwin fotballstadion
Fil:Matsumoto-centre.jpg|Utsyn over Matsumoto sentrum frå Kouboufjellet
Fil:150920 Kappa-bashi Kamikochi Japan02n.jpg|Kappabrua i Kamikōchi
Fil:Matsumoto city museum of art07nt3200.jpg|Matsumoto kunstmuseum
Fil:MatsumotoJapanUkiyoeMuseum.jpg|Matsumoto ukiyoe-museum
Fil:150920 Mt Hotaka-dake Kamikochi Japan01s3.jpg|Azusaelva i Kamikōchi
Fil:Taisho Pond 2011-09.jpg|Taishodammen i Kamikōchi


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Matsumoto, Nagano|Matsumoto, Nagano]]» frå ,  den 5. februar 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Anacamptis coriophora

***Anacamptis coriophora*** er ei plante i narrmarihandslekta *Anacamptis* i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae. Ho veks ikkje i Noreg.

## Systematikk
*Anacamptis coriophora* var tidlegare knytt til vårmarihandslekta *Orchis* med namnet *Orchis coriophora*, men er, saman med fleire andre artar, flytta til slekta *Anacamptis*.

## Utbreiing
Arten (estisk namn *luitkkäpp*) er dokumentert i herbariebelegg frå Saaremaa i Estland på 1800-talet, men er rekna som regionalt utdøydd (RE). Det har òg vore rapportert om funn av arten heilt sør i Litauen, men dette er ikkje dokumentert.

I Benelux var arten (nederlandsk namn *wantsenorchis*, fransk namn *orchis punaise*) sist registrert i Nederland i 1915, i Flandern i Belgia i 1937. Det er mogleg at han framleis kan finnast i Vallonia. I den nederlandske raudlista er arten rekna som regionalt utdøydd (RE, *verdwenen uit Nederland*). På same måte er han i Belgia (som *Orchis coriophora*) rekna som regionalt utdøydd (RE, *regionaal uitgestorven*) i Flandern (RE, *éteint*) og i Vallonia (RE, *éteint*). I Luxembourg er han (som *Orchis coriophora*) òg rekna som regionalt utdøydd (RE).

## Referansar





## Bakgrunnsstoff
*
Orchis mascula ssp. speciosa

***Orchis mascula'' ssp. ''speciosa*** er ei plante i&nbsp;vårmarihandslekta *Orchis* i&nbsp;orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae. Ho finst ikkje i Noreg.

## Namn
Somme kjelder bruker namnet *O. mascula* ssp. *signifera*.

## Utbreiing
Arten finst i Sentral- og Aust-Europa og i Algerie.

*O. mascula* ssp. *speciosa* er registrert i Estland, men er ikkje vurdert separat for raudlistestatus. Arten er òg omtalt i Litauen (som ssp. *signifera*), men det finst overgangsformer som er vanskelege å skilje frå nominatunderarten.

## Referansar
Jesús Castillo (2001)

**Jesús Abdallah Castillo Molina** () er ein peruansk fotballspelar som i 2020 spela for det peruanske landslaget og for Sporting Cristal i den peruanske toppdivisjonen.

## Kjelder
Llanquihue-provinsen

**Llanquihue-provinsen** (spansk: *Provincia de Llanquihue*) er ein av fire provinsar i den chilenske regionen Los Lagos. Hovudstaden er Puerto Montt. Den nest største innsjøen i landet, Llanquihuesjøen, ligg i provinsen. Her er dessutan fire vulkanar: Osorno, Calbuco, Puntiagudo og Cerro Tronador.

Europeisk busetjing av Llanquihue byrja i 1852 då tyskarar vart oppmoda til å immigrere til det sørlege Chile. 
Regionen er kjend for naturopplevingar og dessutan for sjømaten frå hamnene Puerto Montt og Calbuco.

I 2017 var folkesetnaden 408&nbsp;052 i provinsen, av dei hadde ca. 75 % adresse i kommunen Puerto Montt. Dei øvrige kommunane i provinsen er Calbuco, Cochamó, Fresia, Frutillar, Llanquihue, Los Muermos, Maullín, og Puerto Varas. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Llanquihue Province|Llanquihue Province]]» frå , den 6. februar 2023.*

;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Rusar

Rus var opprinnelig navnet på en befolkningsgruppe av svensk herkomst, som hadde slått seg ned sørøst for Ladogasjøen. Ifølge Nestorkrøniken var rus en skandinavisk stamme som ble invitert av de slaviske og finske stammene som bodde sør for Østersjøen, for å herske over dem og skape ro og orden.
## Kjelder
Ski-NM 2017

**Noregsmeisterskapen på ski 2017** i nordiske greiner vart arrangert vinteren 2016/17. Hovuddelen av noregsmeisterskapen vart avvikla i tida 2. til 5. februar med langrennstevlingar i Gran kommune. Dei individuelle kombinert-renna fann stad i høvesvis i november 2016 og mars 2017, eit over fire månader langt mellomrom. Eit normalbakke-renn på plast fann stad i oktober 2016, medan rennet i stor bakke, den eigenlege noregsmeisterskapen vart avvikla i Trondheim 25. januar. Meisterskapen var avslutta med langrennstevlingar i Sør-Fron i månadsskiftet mars/april.

Marit Bjørgen sanka fire gullmedaljar, Martin Sundby tok to gull, eitt sølv og ein bronse.

## Langrenn menn
### 15 km klassisk stil



Dato: 2. februar
Stad: Gran

### 30 km fellesstart



Dato: 4. februar
Stad: Gran

### 50 km fristil



Dato: 1. april
Stad: Sør-Fron

### 3 x 10 km stafett



Dato: 5. februar
Stad: Gran

### Sprint



Dato: 3. februar
Stad: Gran

## Langrenn kvinner
### 10 km klassisk



Dato: 2. februar
Stad: Gran

### 15 km fellesstart/skibyte



Dato: 4. februar
Stad: Gran

### 30 km klassisk stil



Dato: 1. april
Stad: Sør-Fron

### 3 x 5 km stafett



Dato: 5. februar
Stad: Gran

### Sprint fristil



Dato: 3. februar
Stad: Gran

## Kombinert
### Normalbakke/10 km



Dato: 18. og 19. november 2016
Stad: Oslo og Beitostølen

## Hopprenn
### Storbakke



Dato: 25. januar
Stad: Trondheim

## Kjelder
*Fremtiden 3. februar 2017
*Fremtiden 6. februar 2017
*Fremtiden 1. april 2017
*Fremtiden 3. april 2017
Príncipe

**Príncipe** er ei øy inne i Guineabukta, vest for Ekvatorial-Guinea i Sentral-Afrika.  Ho er den minste av dei to hovudøyane i staten São Tomé og Príncipe, og ligg kring 150 km nordaust for øya São Tomé. Øya er 136 km² stor og hadde  innbyggarar ved folketeljinga i 2012. 

Den største byen på øya er Santo António. Pico do Príncipe på 947 meter er den høgaste toppen på øya.

## Historie

Øya var folketom då ho blei oppdaga av portugisarar 17. januar 1471, og blei fyrst gjeven namn etter helgenen Antonius av Padova, *Santo Antão*. Seinare fekk ho namnet Príncipe av kong Johan II av Portugal, for å æra sonen hans Afonso, prins av Portugal.

Den fyrste busetjinga her, Santo António, blei grunnlagd i 1502. Deretter skipa portugisiske kolonistar plantasjar på dei nordre og sentrale delane av øya, med bruk av afrikanske slavearbeidarar. I byrjinga dyrka dei sukkerroar, men frå 1822 blei avlingane endra til kakao. Deretter var São Tomé og Príncipe ei tid den største kakaoprodusenten i verda.

Festningen på øya, Fortaleza de Santo António da Ponta da Mina, blei bygd i 1695. I 1706 blei byen og festningen øydelagde av franskmenn. Frå 1753 til 1852 var Santo António den portugisiske hovudstaden i portugisiske São Tomé og Príncipe.

## Natur

### Geologi
Príncipeøya blei danna for mindre enn 30 millionar år sidan, og består av ein skjoldvulkan som stig opp frå ei djuphavslette på 3 000 meters djupne. Príncipe ligg på Kamerunlinja, ei vulkankjede som strekker seg frå Kamerun mot sørvest. Det meste av lavaen som har runne ut dei siste millionar åra har blitt omforma til basalt.
Det ligg fleire mindre øyar i nærleiken, som Ilheu Bom Bom, Ilhéu Caroço, Tinhosa Grande og Tinhosa Pequena.

### Flora og fauna
São Tomé og Príncipe har aldri vore del av det afrikanske fastlandet. Flora og fauna har derfor komme til øyane med vind eller havstraumar.

São Tomé og Príncipe har det største biologiske mangfaldet av alle øyar i Guineabukta. På øyane finst det fem endemiske amfibium, 120 endemiske planter og 15 endemiske fuglar. Det finst ingen større pattedyr. På sjølve Príncipe finst det ein endemisk underart av korthaleirisk, i tillegg til príncipeglansstare og príncipesolfugl.

I 2006 blei nasjonalparken Parque Natural Obô do Príncipe grunnlagd på den berglendte sørdelen av øya. I 2012 utnemnde UNESCO Príncipe til eit biosfæreområde.

### Galleri


Príncipe sunbird (Anabathmis hartlaubii) male.jpg|Príncipesolfugl (*Anabathmis hartlaubii*)
Príncipe golden weaver (Ploceus princeps) male.jpg|Principevevar(*Ploceus princeps*)
Príncipe speirops (Zosterops leucophaeus).jpg|Krithovudbrillefugl (*Zosterops leucophaeus*)
Principe glossy starling (Lamprotornis ornatus).jpg|Príncipeglansstare (*Lamprotornis ornatus*)
Príncipe puddle frog (Phrynobatrachus dispar).jpg|*[[Phrynobatrachus dispar]]*
Oceanic tree frog (Hyperolius drewesi).jpg|*[[Hyperolius drewesi]]*


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Príncipe|Príncipe]]» frå ,  den 7. februar 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
Ski-NM 2020

**Noregsmeisterskapen på ski 2020** i nordiske greiner vart arrangert hausten 2019 for skihopping og kombinert sin del, medan langrennøvingane fann stad på Konnerud i Drammen i månadsskiftet januar-februar 2020.

Grunna SarsCov2-pandemien vart tevlingane terminfesta til mars/april 2020 avlyste.
 
## Menn
### 15 km fristil



Dato: 30. januar
Stad: Drammen

### 30 km fellesstart



Dato: 1. februar
Stad: Drammen

### Sprint, klassisk stil



Dato: 31. januar
Stad: Drammen

### 3 x 10 km stafett



Dato: 2. februar
Stad: Drammen

## Kvinner
### 10 km fristil



Dato: 30. januar
Stad: Drammen

### 15 km fellesstart



Dato: 1. februar
Stad: Drammen

### Sprint klassisk



Dato: 31. januar
Stad: Drammen

### 3 x 5 km stafett



Dato: 2. februar
Stad: Drammen

## Kombinert
### Normalbakke/5 km




### Normalbakke/10 km




## Skihopping menn
### Normalbakke, plast



Dato: 30. oktober 2019
Stad: Oslo

## Kjelder
*fis-ski
*fis-ski
*fis-ski
*fis-ski