open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mont Aigoual

**Mont Aigoual** er det høgaste punktet i departementet Gard i Frankrike. Det er ein del av Massif Central, og er ein del av Cevennane nasjonalpark. Fjellet har ein primærfaktor på 730 meter. 

Fjellet består av granitt og skifer og er ein stad med mykje nedbør i Massif Central, og ligg i området der fuktig luft frå det kalde Atlanterhavet møter den varme lufta frå Middelhavet. Den kraftige nedbøren dette skapar har gjeve namn til fjellet, som opphavleg var «*Aiqualis*» («den vasstrukne»). Den årlege middelnedbøren er opp til 2&nbsp;250 mm, og er dermed den våtaste staden i Frankrike. Mont Aigoual er ein del av vasskiljet mellom Middelhavet og Atlanterhavet. 

Vêrstasjonen på fjellet vart bygd i 1887, og vert i dag driven av det franske meteorologiske instituttet, Météo France. Det er den siste vêrstasjonen i Frankrike som framleis er busett av meteorologar. Ei utstilling om vêrvarsling er open for turistar om sommaren. 

## Vêrrekordar på stasjonen
* Varmaste målt: 28,2&nbsp;°C i 1947; 
* Kaldaste målt: -28,0&nbsp;°C i 1956; 
* Kraftigaste vind: 93 m/s (335 km/t) 6. november 1966; 
* Største døgnnedbør (24 timar): 607 mm frå morgonen 30. oktober til morgonen 31. oktober 1963
* Største snømengde på eit år: 10,24 m; 
* Dagar med frost på eit år: 144; 
* Dagar med regn: 170; 
* Dagar med kraftig vind (> 16 m/s) : 265; 
* Dagar med tåke: 241; 
* Dagar med snø: 116. 

Ved klår himmel kan ein sjå heilt til Middelhavet, Pyreneane, Alpane og Mont Blanc.

## Kjelder
* *Green Guide:Languedoc, Roussillon, Tarn Gorges* pp65-68, Michelin Tyre PLC, 1998 ISBN 2-06-136602-3
Mont Aiguille

**Mont Aiguille** er eit fjell i massivet Vercors i Préalpes i Frankrike med ei høgd på 2 085 moh. Fjellet ligg 58 km sør for Grenoble. Fjellet er mest kjend for førstestiginga i 1492. Charles VIII gav ordre om at fjellet skulle klatrast, så ein av tenarane hans, Antoine de Ville, klatra opp fjellet ved hjelp av stigar og andre hjelpemiddel. Klatringa vart skildra av François Rabelais i romanen hans *[[Quart Livre]]*.

Fjellet er kjent som eit av dei sju underverka i Dauphiné og er ein relativ flat mesa av kalkstein, omgjeve av bratte fjellveggar. 

## Galleri

File:Mont Aiguille avec arche vu du Pas de l'Aiguille.JPG|Mont Aiguille med bogen frå Little Needle
File:Mont-Aiguille.jpg|Mont Aiguille
File:Clelles-Mens station 1.JPG|Clelles-Mens-stasjonen
File:Mont Aiguille vu de RN Clelles.JPG|Mont Aiguille sett frå RN Clelles
File:Mont Aiuguille.jpg|Mont Aiguille


## Kjelder
* Mont Aiguille på Peakware

## Bakgrunnsstoff
Norsk Tipping

**Norsk Tipping** er eit norsk særlovselskap som driv med pengespel i Noreg. Norsk Rikstoto er den største norske konkurrenten til Norsk Tipping.

## Kjende spel frå Norsk Tipping

* Lotto
* Tipping
* Flax
* Joker
* Extra
* Vikinglotto
* Langoddsen
* Vinneroddsen
* Oddsbomben

## Kjelder
Sætretindane

**Sætretindane** er eit fjell i Ørsta kommune på Sunnmøre  med to toppar. Nøre Sætretinden er (1365 moh.), medan Søre Sætretinden er (1358 moh.).

Fjellet ligg vest for Hjørundfjorden, og nord for Standalsdalen. Standalsætra ligg ved foten av Søre Sætretinden, og har gitt fjellet namn.

Nøre Sætretinden er ikkje synleg frå Standalsætra, ein må vestover Standalsidet mot Myklebustsætra for å sjå denne.

For å nå toppen av Søre Sætretinden må ein vere van å klive i fjell.
Tre britar, W. Norman Ling, Harold Priestman og Harold Raeburn, var dei fyrste som kleiv til topps. Det hende den 22. juli 1903.

## Kjelder
*Kristofer Randers: *Sunnmøre*'.
Jakta

**Jakta** (1588 moh.) er eit fjell i Sunnmørsalpane i Ørsta kommune på Sunnmøre.

Fjellet ligg aust for Hjørundfjorden, nord for bygda Viddal.

21. august 1896 stod to britar, H.C. Bowen og Charles W. Patchell på toppen. Dei er dei fyrste kjende bestigarane av Jakta.
Victoria

**Victoria** og **Viktoria** er kvinnenamn som også er utbreidd i stadnamn. *Victoria* er latin for 'siger' og namnet på den romerske sigersgudinna. Tilsvarande mannsnamn er Viktor.

## Kvinnenamn

* Dronning Victoria av Storbritannia, etter henne er viktoriatida oppkalla.
* Prinsesse Victoria av Sachsen-Coburg-Saalfeld, mor til dronning Victoria
* Victoria (1840&ndash;1901), dronning av Preussen og keisarinne av Tyskland (fødd prinsesse av Storbritannia og Irland som dotter av dronning Victoria)
* Victoria (1862&ndash;1930), svensk dronning frå 1907
* Victoria (1977&ndash;), kronprinsesse av Sverige.
* Viktoria Luise av Preussen (1872&ndash;1980), hertuginne av Braunschweig-Lüneburg.

## Stadnamn
* Delstaten Victoria i Australia
* Byen Victoria i Canada
* Victoria stasjon, jernbane- og undergrunnsstasjon i London.
* Victoria, hovudstad på Seychellane.
* Victoria, by i Texas.
* Mount Victoria i Auckland
* Mount Victoria i Wellington
* 12 Victoria, ei asteroide
Mont Blanc du Tacul

**Mont Blanc du Tacul** er eit fjell i Mont Blanc-massivet i Dei franske Alpane med ei høgd på 4&nbsp;248 m. Det ligg midt mellom Aiguille du Midi og Mont Blanc.

Den første offisielle klatringa av Mont Blanc du Tacul vart gjort av Charles Hudson med Edward John Stevenson, Christopher og James Grenville Smith, E. S. Kennedy, Charles Ainslie og G. C. Joad den 5. august 1855. Guidar frå Courmayeur kan derimot ha klatra fjellet allereie i 1854 og 1855 i eit forsøk på å nå Mont Blanc frå den italienske sida.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mont Blanc du Tacul|Mont Blanc du Tacul]]» frå ,  den 18. april 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Mont Blanc du Tacul på SummitPost
* Ruter på Mont Blanc du Tacul
Stathelle

**Stathelle** er ein av to byar i Bamble kommune i Telemark. Byen ligg på nordenden av Langesundshalvøya, der Langesundsfjorden, Frierfjorden og Eidangerfjorden møtest. Byen var tidlegare ein ladestad under Skien, og eigen kommune til 1964 då han vart ein del av Bamble kommune. Via Breviksbrua (gamle E 18, no Fv 353) og Grenlandsbrua (nye E18) har Stathelle vegsamband øver Breviksstrømmen med Porsgrunn kommune. Frå år 2000 er både Stathelle og Langesund, den andre byen i kommunen, innrekna i den samanvaksne tettstaden Porsgrunn/Skien.

«Gamle Stathelle» er eit pittoresk område med tronge gater. Kommersiell sørvis er i dag samla ved «Brotorvet kjøpesenter» ved Breviksbruas søre feste, straks vest for det gamle byområdet. På Rugtvedt på vestsida av Høgenheifjellet er det eit steinaldermonument. 

## Offentlege institusjonar
På Grasmyr i søre Stathelle finn ein Bamble videregående skole og Bamble ungdomsskole, og tidlegare vart Croftholmen videregående skole for yrkesfag på Gjermundsholmen like ved gamle Stathelle. Bamble kommunes bibliotek ligg på Krabberødstrand like vest for Breviksbrua. 

## Historie
Stathelle fekk i 1774 rettar som ladestad under Skien. Ti år seinare skreiv B. H. Løvenskiold at her budde to kjøpmenn, ein tollbetjent og to roarar. Grensene til ladestaden var snevre, og allereie på slutten av 1800-talet var det etablert forstader i vest (Krabberødstrand) og sør (Eikstrand-Eikrønningen) som til saman var om lag like folkerike som sjølve bykommunen. 

Stathelle var eigen kommune fram til 1964 då han blei ein del av Bamble. 

## Kjelder
*Denne artikkelen byggjer på «Stathelle» henta frå Wikipedia på bokmål 18. april 2007.
Mont Cenis

**Mont Cenis** (italiensk: *Moncenisio*) er eit fjell og ein fjellovergang i Savoie i Frankrike, som dannar grensa mellom Dei cottiske og Dei graiiske Alpane. Fjellet har ei høgd på 2&nbsp;081 meter over havet. 

Napoleon bygde ein veg over fjellet mellom 1803 og 1810, medan ein lett jernbane vart opna ved sida av vegen i 1868. Jernbanelinja vart derimot øydelagd alt i 1871, då Mont Cenis-tunnelen opna. 

Denne tunnelen (høgaste punkt 1&nbsp;295 m) er eigentleg 27,4 km vest for passet, under Col de Fréjus. Frå Chambéry går linja opp Isèredalen, men går så over i dalen til elva Arc eller Maurienne forbi St. Jean de Maurienne til Modane (98,2 km frå Chambéry). Tunnelen er 13 km lang og fører til Bardonecchia, og ved Oulx slår linja seg saman med vegen frå Col de Montgenèvre.

Så følgjer ein dalen til Dora Riparia til Torino (103,8 km frå Modane). Bilvegen følgjer Arcdalen i 25,7 km frå Modane til Lanslebourg. Vegen ned frå fjellet går gjennom Cenisdalen til Susa (49,9 km frå Modane) der vegen går langs jernbanen. 

Sørvest for Mont Cenis ligg Petit Mont Cenis (2&nbsp;184.2 m), som fører til topplatået (i Italia) til Etachedalen på den franske sida og så til Bramans i Arcdalen. Dette passet vart kryssa av vaudoiane i 1689, og enkelte meiner at dette var passet til Hannibal.

## Historie
Mont Cenis har vorte nytta fleire gongar i historia. Våren 312 gjekk keisar Konstantin I over passet under felttoget mot usurpatoren Maxentius. Frankarkongane Pippin og sonen hans, Karl den store, gjekk òg over Alpane på denne staden; Pippin i 754 og 756, Karl i 773. I januar 1077 gjekk keisar Henrik IV over Alpane her på sin Kanossagang og i oktober 1310 Henrik VII på felttog mot Roma.

Vinteren 1914 køyrde Alberto Garelli frå motorsykkelfabrikken Garelli over passet på ein sjølvbygd motorsykkel. Dette var ei bragd ingen på den tid trudde var mogleg. 

Passet har vore brukt under Tour de France-etappar fem gonger: i 1949, 1956, 1961, 1992 og 1999.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* Profil på climbbybike.com
Prins Moulay Rachid av Marokko

Prins **Moulay Rachid** (), arabisk الأمير مولاي رشيد, er yngste sonen av kong Hassan II av Marokko og Lalla Latifa Hammou, fødd i Rabat. Etter at faren døydde i 1999 blei Moulay Rachid kronprins, men miste tittelen då broren, Mohammed VI, fekk ein son i 2003.
Donon

**Donon** er det høgaste punktet i Dei nordlege Vogesane med ei høgd på 1&nbsp;008 meter over havet. Fjellet har ein primærfaktor på 270 meter, og vegen opp her vert stundom nytta i sykkelrittet Tour de France. Vegen opp vert rekna som ein Kategori 2-bakke.
Naturmedisin

**Naturmedisin** er ei form for alternativ medisin der ein nyttar naturprodukt for å prøva å få fram god helse. Ofte vert det nytta produkt frå tradisjonell folkemedisin, som ikkje har rot i vitskapleg forsking. 

## Sjå òg
* Alternativ medisin
Ceres (fleirtyding)

**Ceres** er namnet på:

* dvergplaneten Ceres
* gudinna Ceres

Det kan òg visa til:
* CERES - Nasjonalt senter for felles systemer og tjenester for forskning og studier
* Ceres Bryggerierne – eit dansk bryggeri
* Ceres i California – ein by i California, USA
* Ceres i Piemonte – ein kommune i det nordlege Italia
* Ceres i Skottland – ein landsby i Skottland
* Ceres i Sør-Afrika – ein by i Sør-Afrika
* Ceres i Australia – ein by i delstaten Victoria i Australia
* Ceres i Goiás – ein brasiliansk kommune i delstaten Goiás
* Sportsklubben Ceres – ein idrettsklubb frå Akershus
* «Ceres», båt som gjekk i rute på Indre Oslofjord
Karl V av Det tysk-romerske riket

**Karl V** () var keisar av Det tysk-romerske riket i åra mellom 1519 og 1556; han var dessutan konge av Spania 1516–1556.

## Bakgrunn
Karl var son av Filipp I og Johanna av Castilla. Han vart fødd i Gent i dagens Belgia og døydde i Yuste i Extremadura i Spania. Han var barnebarn av Ferdinand II av Aragon og Isabella I av Castilla og av keisar Maximilian og hertuginne Maria av Burgund. Såleis høyrde til han fyrstehuset Habsburg.

## Keisartid
Karl V var den siste tysk-romerske keisaren som vart krona av paven.

Han er òg kjend som den som var keisar då Martin Luther praktiserte si forkynning, og han kalla Luther inn til eit møte der Luther vart lyst i bann av katolikkane. Keisaren heldt fast ved sin religion, og han ynskte i utgangspunktet å kjempa for katolisismen i samband med reformasjonen. Seinare godtok keisaren ei avtale mellom katolikkar og protestantar.

Karl V førte krig mot det osmanske riket, som utgjorde eit trugsmål mot Italia, Austerrike og kysten av Spania. Erkefienden, Frans I (François premier), kongen av Frankrike, allierte seg derimot med osmanarane for å svekka makta til Karl.

## Namn
Som spansk konge var han eigentleg **Carlos I**, **Karl I av Spania**, men vert ofte omtala som Karl V (*Carlos Quinto* eller *Carlos V*) i Spania og Latinamerika. Andre namnevariantar er **Charles V** og **Karel V**.

## Ymse
Karl V vart fødd i Flandern, og må dermed ha lært seg fransk og nederlandsk på eit tidleg tidspunkt. Då han kom til Spania, lærde han fort å tala godt kastiljansk spansk. Han skal visstnok ha sagt «Eg talar spansk med Gud, fransk med menn, italiensk med damer og tysk med hesten min».

Sidan han òg herska over spanske koloniar i Latin-Amerika og på Filippinane, skal han òg ha sagt «I mitt rike går sola aldri ned».

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
New South Wales

**New South Wales** er ein delstat i Australia. Hovudstaden er Sydney, arealet er 801 150 km² og folketalet om lag 8 millionar i 2021. New South Wales er den meste folkerike av dei australske delstatane. Det var her den europeiske koloniseringa av Australia tok til, på slutten av 1700-talet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Sør-Australia

**Sør-Australia** (*South Australia*) er ein delstat i Australia. Hovudstaden er Adelaide, arealet er 984 321 km² og folketalet om lag 1,8 millionar i 2020.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Vest-Australia

**Vest-Australia** (*Western Australia*) er ein delstat i Australia. Hovudstaden er Perth, arealet er 2 527 013 km² og folketalet 2 656 156 i 2020. Vest-Australia er den største delstaten i Australia, i areal.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Nordterritoriet

**Nordterritoriet** (*Northern Territory*) er eit føderalt territorium i Australia. Hovudstaden er Darwin, arealet er 1 347 791 km² og folketalet 245 353 i 2020. Nordterritoriet har i praksis om lag like stort sjølvstyre som delstatane i Australia, men har ikkje formelt status som delstat, og er dermed meir direkte underlagt sentralregjeringa. Det har lågare folketal og lågare folketettleik enn alle dei australske delstatane. Over ein fjerdedel av ibuarane er aboriginar, dette er ein mykje større del enn i andre område i Australia.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Karl V

**Karl V** kan visa til fleire kongar og fyrstar:

*Kong Karl V av Frankrike (1338&ndash;1380), kalla «den vise».
*Keisar Karl V av det tysk-romerske riket (1500&ndash;1558) (Karl I av Spania)
*Karl V, hertug av Lorraine (1643&ndash;1690)
*Kong Karl V av Napoli (1661&ndash;1700) (Karl II av Spania)
*Tronpretendenten Karl V av Spania (1788&ndash;1855)
Mont Maudit

**Mont Maudit** («Det forbanna fjellet») er eit fjell i Mont Blanc-massivet i Frankrike og Italia på 4&nbsp;465 m. Mot slutten av 1700-talet vart Mont Blanc og fjelltoppane rundt på fransk kalla *Montagne Maudite*.

Den første stiginga av Mont Maudit vart utført av eit britisk lag med Seymour King og advokaten/diplomaten William Edward Davidson med førarane Johann Jaun og Johann von Bergen den 12. september 1878. 

Sørsida av fjellet er mykje brattare enn den slake og snøkledde sida på nordsida. Denne ruta vart først klatra av Moritz von Kuffner med førarane Alexander Burgener og Josef Furrer 2–4. juli 1887. 

12. juli 2012 omkom ni klatrar i eit skred under Mont Maudit og to dagar seinare fraus to klatrar i hel i det same området.

## Kjelder
* Dumler, Helmut and Willi P. Burkhardt, *The High Mountains of the Alps*, London: Diadem, 1994

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Mont Maudit på SummitPost
Mont Pelvoux

**Mont Pelvoux** er eit fjell i Massif des Écrins i Dei franske Alpane med ei høgd på 
3&nbsp;946 meter. I mange år trudde ein at Mont Pelvoux var det høgaste fjell i området, sidan ein ikkje kan sjå det høgare Barre des Écrins frå Durancedalen.

Det høgaste punktet på fjellet er *Pointe Puiseux*. Det finst tre lågare punkt: 
* *Pointe Durand* (3&nbsp;932 m)
* *Petit Pelvoux* (3&nbsp;753 m)
* *Trois Dents du Pelvoux* (3&nbsp;682 m)

Fjellet er eit populært klatrefjell om sommaren. Førstestiginga vart gjort av Kaptein Durand og to gemse-jegerar, A. Liotard og J. E. Matheoud, den 30. juli 1828.

## Bakgrunnsstoff
* Mont Pelvoux på SummitPost
* Mont Pelvoux på PeakBagger
Korsnes kyrkje

**Korsnes kyrkje** er ei langkyrkje frå 1889 i Korsnes sokn i Ofoten prosti. Korsnes ligg i Hamarøy kommune.

Byggverket er i tre, og kyrkja skal vere bygd med 80 plassar.
Kjeldebotn kyrkje

**Kjeldebotn kyrkje** er ei langkyrkje frå 1956 i Narvik kommune og sokn i Ofoten prosti. 

Byggverket er i tre og skal vere bygd med 202 plassar.

## Kjelder
* 
* 
*
Knutstad kapell

**Knutstad kapell** ligg på Knutstad i Vestvågøy kommune i Nordland. Kapellet er ei langkyrkje i tre med 120 plassar. Det vart bygd som bedehus i 1915 og vigsla som kapell 30. januar 1944. 

## Andre kyrkjer i Vestvågøy
* Borge kyrkje
* Buksnes kyrkje
* Hol kyrkje
* Stamsund kyrkje
* Valberg kyrkje

## Bakgrunnsstoff
*
* Den norske kyrkja i Vestvågøy
* Den norske kyrkja i Vestvågøy - om Knutstad kapell
Australian Capital Territory

**Australian Capital Territory** (*Det australske hovudstadsterritoriet*) er eit føderalt territorium i Australia, som vart oppretta for å innehalda den australske hovudstaden Canberra. Området vart overført frå New South Wales til den føderale regjeringa i 1911, og bygginga av den nye hovudstaden byrja i 1913. I 1927 flytta den australske hovudstaden formelt til byen. Territoriet omfattar eit større område enn sjølve byen – det totale arealet tilsvarar omtrent arealet til Vestfold.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Korgen kyrkje

**Korgen kyrkje** er ei krosskyrkje frå 1863 i Korgen sokn i Indre Helgeland prosti. Korgen ligg i Hemnes kommune i Nordland fylke.

Kyrkja vart lafta i tømmer 1862/63. Nils Grendstad frå Vefsn teikna kyrkja og leidde arbeidet. Altertavla vart måla av Johan Løvholt frå Narvik vart vigsla nyårsdagen 1927 og viser Kristi himmelferd. Året etter vart preikestolen utsmykka med trefigurer av dei fire evangelistane og norske kyrkjeleiarar, skorne av Andreas Nilsskog, Drevja. Trefigurar av Martin Luther og Heilag-Olav vart plassert i koret - desse to vart sidan flytta til våpenhuset. 

Byggverket skal vere bygd med 450 plassar. Atkomst til stedet er via Rv806 eller E6.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
*
Andreas Haavoll

**Andreas Johannes Haavoll** () var ein norsk bankmann, lærar og redaktør, fødd i Ørsta på Sunnmøre. Han er i dag mest kjend for å ha skapt teikneserien om Smørbukk.

## Biografi

Andreas Haavoll vart stadig meir involvert i bladarbeid i løpet av livet sitt. I 1903 skreiv han for Kristiansundsbladet *Nordmør*.

1910 flytta han til hovudstaden, då han gjekk inn som medeigar og forretningsførar for nynorskavisa *[[Den 17de Mai]]*. Då redaktøren Rasmus Steinsvik døydde i 1913, vart Haavoll bladstyrar. Denne stillinga hadde han stundom åleine, stundom saman med andre i åra fram til 1917, då han trekte seg ut av dette tiltaket.

Haavoll var ansvarleg utgjevar av *[[Norsk Barneblad]]* frå 1912. Frå 1916 heilt fram til 1956 var han redaktør av bladet. Dei to fyrste åra delte han stillinga med Arne Falk, åra 1949-54 med Øyvind Dybvad. Mest heile denne tida dreiv han Norsk Barneblads Forlag, som gav ut mange barnebøker på nynorsk.

Teikneserien Smørbukk vart til då teiknaren Jens R. Nilssen illustrerte folkeeventyret om Smørbukk i Norsk Barneblad i 1938. Frå og med neste nummer av Norsk Barneblad som kom ut 30. juni 1938, var Smørbukk blitt ein eigen teikneserie. Illustrasjonane var ved Nilssen, og historiene vart skrivne av Haavoll, Øyvind Dybvad og Johannes Farestveit m. fl.

Norskdomsmannen Haavoll var aktivt med i dei fleste nynorsktiltak i Oslo. I 1939 vann han Melsom-prisen for utgjeving av barnebøker.

## Kjelde
* Fjukstads.net om Andreas Haavoll. Sida refererer til "Ingen jul uten juleheftene".
Kalibrering

**Kalibrering** vil seia å kontrollera utgangssignalet frå eit måleinstrument i høve til det som instrumentet måler (inngangssignalet). Dette gjer ein for å sikra grannsemda til instrumentet. Når ein kalibrerer eit instrument, måler ein det opp mot eit anna instrument som har eit høgare krav til dokumentert grannsemd, eller mot meir nøyaktige storleikar i naturen.

Når eit instrument er kalibrert, skal det skrivast eit sertifikat. Kalibreringssertifikatet er eit prov på målegrannsemda til instrumentet. På sertifikatet står det òg kva for instrument ein har brukt som referanse. På den måten skal ein alltid kunna finna eit instrument som er meir nøyaktig enn det ein måler med, og spora målenormalen oppover til ein høgare normal. Dette kallar ein *[[sporevne]]*.

## Bakgrunnsstoff
* Kalibrering og sporbarhet  hjå Justervesenet
Gustave Moreau

**Gustave Moreau** () var ein fransk målar. Han er rekna til kunstretninga symbolismen.

Moreau måla hovudsakleg bibelske og mytologiske figurar. Forma hans var arkaiserande, han brukte ein kraftig fargeprakt og bileta stod fjernt frå impresjonismen og den akademiske kunsten i samtida hans. Dei eksotiske og mystiske motiva hans danna ei bru mellom dei franske romantikarane og den franske symbolismen, ein nyromantisk retning på slutten av 1800-talet, og Moreau vart rekna som ein føregangsmann innan denne kunstretninga.

Han vart professor ved Académie des Beaux-Arts i Paris i 1891, og mellom andre var fauvismemålarane Henri Matisse og Georges Rouault av studentane hans.

Moreau vart fødd og døydde i Paris. Han er gravlagd på Cimetière de Montmartre. Musée Gustave Moreau i Paris er ett av byens mest ekstravagante. Museet har lokale i det som før var studioet hans, og vart opna for publikum i 1903.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gustave Moreau|Gustave Moreau]]» frå ,  den 19. april 2007.*  

* Kunnskapsforlaget: *Store norske leksikon* (1980)
Soo Catwoman

**Soo Catwoman** var ei kjend kvinne i Londons pønkkultur på 1970-talet. Ho var mellom anna venn med Sid Vicious frå pønkgruppa Sex Pistols, og blei kjend for nyskapande klesdrakt og ein spesiell frisyre med snauklippa hår midt på hovudet og lengre hår som stod opp på sidene, som katteøyre. Soo Catwoman har vore med i fleire dokumentarfilmar om pønkarrørsla.

## Filmar
* *The Punk Rock Movie* (1979)
* *The Filth And The Fury* (2000)
 
## Bakgrunnsstoff
* Soo Catwoman, offisiell nettstad
* Soo Catwoman på Myspace
Monte Cinto

**Monte Cinto** (korsikansk: *Monte Cintu*) er det høgaste fjellet på øya Korsika i Frankrike. Det har ei høgd på 2&nbsp;706 meter over havet. Primærfaktoren er det same, som er noko av det høgaste i Europa. 

I teorien skal frå toppen av fjellet kunne sjå frå Marseille til Roma.

Den første kjende klatringa av Monte Cinto vart utført av Édouard Rochat, som byrja klatringa 6. juni 1882.

## Bakgrunnsstoff
* Datagenererte digital panoramabilete frå Monte Cinto:
** Nord
** Sør
Morvan

**Morvan** er eit fjellmassiv like vest for vollskrenten Côte d'Or i Bourgogne i Frankrike. Fjellet er ei nordleg forlenging av Massif Central og er frå den variskiske orogenesen. Det består av granitt og basalt, og danna eit nes nordover i havet i juratida.

## Musikk
Morvan har ein sterk folkemusikktradisjon. Han brukar musikalske idear frå mange andre kulturar og kombinerer dei til sitt eige. 

## Regional park
Midt i fjellmassivet ligg Parc Régional du Morvan. Den største byen i området er Château-Chinon mellom Nevers og Autun. Fleire dalar er vorte demma opp for å danne reservoar. 

## Bakgrunnsstoff
* Side om Morvan med bilete 
* Parc du morvan
Langenes kyrkje

**Langenes kyrkje** ligg på Langnes i Øksnes kommune og sokn i Vesterålen prosti. Kyrkja er ei krosskyrkje i lafta tømmer med 270 plassar. Byggeåret for kyrkja er ukjent, sannsynlegvis tidleg på 1500-talet. Den er den eldste bevarte kyrkja i Vesterålen. Det er mogleg at kyrkja opphavleg vart bygd på Gisløya, litt lenger sør i kommunen, og seinare flytta til Langnes. Kyrkja fekk sitt første orgel i 1868.

På ei høgd ved kyrkja står ein bauta til minne om fiskarar i Langenes som er omkomne på havet. Bautaen vart reist i 1944, etter initiativ frå Langenes Fiskarlag. På baksida av steinen er 51 namn hogde inn.

Det fanst tidlegare ei *Langnes kyrkje* i Tana i Finnmark, men den vart brent av tyskarane i 1944, og ho er ikkje bygd opp att.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Eldre fotografi av kyrkja på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Leinesfjord kapell

**Leinesfjord kapell** er ei langkyrkje frå 1912 i Steigen kommune i Nordland fylke.

Byggverket er i tre og skal vere bygd med 150 plassar.

## Litteratur
*Alf Henry Rasmussen (red.): *Våre kirker - norsk kirkeleksikon*, Vanebo forlag 1993, side 175, ISBN 82-75-27022-7

## Bakgrunnsstoff
*
Leiranger kyrkje

**Leiranger kyrkje** er ei langkyrkje frå 1911 i Leiranger sokn i Salten prosti. Leiranger ligg i Steigen kommune i Nordland fylke.

Byggverket er i tre og skal vere bygd med 500 plassar.

Kyrkja vart bygd i 1911, etter ein brann. Ho er bygd i romansk stil. Den gamle kyrkja vart bygd i 1734 . Etter segna skulle ho stå på den andre sida av fjorden, men ei springflo tok materialane over til Leines. Og folket tok dette som eit teikn på at Gud ville at kyrkja skulle stå der.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Leiranger kyrkje frå Kirkebyggdatabasen
Montagne Sainte-Victoire

**Montagne Sainte-Victoire** (provençalsk oksitansk *Venturi/Santa Venturi* eller *Ventùri/Santo Ventùri*) er eit kalkfjell sør i Frankrike, som strekkjer seg 18 km mellom departementa Bouches-du-Rhône og Var. Det høgaste punktet er Pic des mouches på 1&nbsp;011 meter, men det høgaste punktet i Bouches-du-Rhône ligg i Sainte-Baume-massivet.

Fjellet er kjend for å vorte måla fleire gongar av Paul Cézanne.

*Croix de Provence* er ein topp på fjellet som stikk seg ut. Det er ein 19 meter høg bergutvekst forma som ein kross. 

## Historie og turisme
Opphavleg kalla *montagne de la Victoire* vart fjellet kjend for kristne i mellomalderen som *Sainte-Venture*. På 1200-talet vart det bygd eit kapell på toppen. Det var først på 1600-talet at fjellet fekk sitt noverande namn. 

I 1989 brann 5&nbsp;000 hektar på sørsida av fjellet ned som følgje av ein skogbrann. Ein har gjort mykje for å gjenplante desse områda, men vegetasjonen er ikkje like tett som han var før brannen. 

## Kunstnarar

I tillegg til Cézanne har Montagne Saint-Victoire inspirert mange andre kunstanarar, som: 
* Målaren Pablo Picasso, som kjøpte *Château de Vauvenargues*, som ligg ved foten av fjellet, og oppretta eit studio her mellom 1959 og 1962.
* Målaren Vasilij Kandinskij
* Forfattaren Peter Handke med *The Lesson of Saint-Victoire* (1980)
* Forfattaren Guy Gavriel Kay med *[[Ysabel]]* (2007)

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (på fransk)
Leirfjord kyrkje

**Leirfjord kyrkje** er ei krosskyrkje frå 1867 i Leirfjord kommune og sokn i Nord-Helgeland prosti. 

Før Leirfjord kyrkje vart bygd, søkte folket i Leirfjorden til Stamnes eller Tjøtta kyrkje, før 1767 òg til Dolstad kyrkje eller kapellet på Sandnes i Alstahaug. Leirfjord sokn vart skilt ut frå Stamnes i Alstahaug sokn ved kongeleg resolusjon 18.9.1914. 

Byggverket er i tre og skal vere bygd med 450 plassar.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*Leirfjord kyrkje  frå Kyrkjesøk
*
Lovund kyrkje

**Lovund kyrkje**, tidlegare *Lovund kapell*, er ei langkyrkje frå 1960 på øya Lovund i Lurøy kommune og sokn i Nord-Helgeland prosti.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Kyrkjesøk
* 
*
Lurøy kyrkje

**Lurøy kyrkje** er ei krosskyrkje frå 1812 på Lurøya i Lurøy kommune og sokn i Nord-Helgeland prosti. 

Byggverket er i tømmer og skal vere bygd med 375 plassar.

I år 2000 vart Lurøy kyrkje vald til tusenårsstaden i Lurøy kommune.

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi av kyrkja på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
*
Lødingen kyrkje

**Lødingen kyrkje** ligg i Lødingen i Nordland. Kyrkja er ei krosskyrkje i tre. Ho vart bygd i 1897 og skal ha 350 plassar. Lødingen er ein gammal kyrkjestad; dagens kyrkje er sannsynlegvis den fjerde kyrkja på staden.

## Andre kyrkjer i Lødingen
* Vestbygd kyrkje

## Bakgrunnsstoff
*
* eldre fotografi av kyrkjer i Lødingen på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

Fil:Lødingen kirke 1930 Wilse NF.W 35811.jpg|Kyrkja fotografert av Anders Beer Wilse i 1930
Fil:Lødingen gamle kirke NF.01002-088.jpg|Den tidlegare kyrkja og prestegarden
Baïgura

**Baïgura** er eit fjell i indre område av Fransk Baskarland i Frankrike med ei høgd på 897 meter over havet. 

På vegen mellom Hélette og Louhossoa ligg det eit fritidssenter, som organiserer opplæring i paragliding på nordsida av fjella. Det er bygd radiosendarar nær toppen av fjellet. 

## Namn
Namnet *Baigura* er knytt til det moderne baskiske ordet *ibar* «dal» / *ibai* «elv» og *guren* «grense» og tyder «enden av dalen».

## Geografi
Baigura er det høgaste punktet i ein liten isolert del av Pyrenane sørvest for Aquitaine, mellom dei tidlegare provinsane Labourd og Basse-Navarre. 

**Haltzamendi** på 818 meter forlengar massivet mot sør.
Løkta kyrkje

**Løkta kyrkje**, tidlegare *Løkta kapell*, er ei kyrkje frå 1968 på øya Løkta i Dønna kommune og sokn i Nord-Helgeland prosti.

Byggverket er i tre og skal vere bygd med 90 plassar.

Det er ikkje gravplass ved kyrkja, men ved Hov, nord på øya.

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Pica d'Estats

**Pica d'Estats** (fransk *Pique d'Estats*) er eit fjell i Pyreneane på grensa mellom Spania og Frankrike, og det høgaste fjellet i Catalonia med i høgd på 3&nbsp;143 meter. 

Toppen ligg i det katalanske distriktet Pallars Sobirà og det franske departementet Ariège. Fjelelt består av tre toppar, som ligg svært nær kvarandre. Den sentrale toppen er 3&nbsp;143 meter høg, den vestlege toppen, eller Pic de Verdaguer, er 3&nbsp;131 m, og den austlege toppen, eller Punta Gabarró er 3&nbsp;115 m høg. Ryggen går langs den spansk-franske grensa i ein nord-nordvest til søraust retning. 

Den første klatringa av fjellet vart gjort 1864 av Henry Russell og Jean-Jacques Denjean.
Pointe Walker

**Pointe Walker** er ein topp på fjellet Grandes Jorasses, kalla opp etter Horace Walker, som var den første til å klatre denne toppen. Med seg på klatreturen hadde han fjellførarane Melchior Anderegg, Johann Jaun og Julien Grange.

Les Grandes Jorasses er fleire fjelltoppar i Mont Blanc-massivet i Dei fransk-italienske Alpane.

## Bakgrunnsstoff
* http://www.bettercamper.com/show/mountain_link.pl/mountain_id/83#Historical
Pic du Midi d'Ossau

**Pic du Midi d'Ossau** er eit fjell i Pyreneane i Frankrike. Fjellet er 2&nbsp;884 meter høgt og har ei karakteristisk utforming, og i lag med Matterhorn eit av dei lettaste gjenkjennelege fjella i Europa. Fjellet har derimot ingen isbrear eller permanent snødekke. 

Pic du Midi eller Jean Pierre ligg ovanfor Ossaudalen, og er langt høgare enn nabotoppane. Den steinete og massive fjelltoppen er ein utfordring for fjellklatrar, og sjølv den enklaste ruta opp er vanskeleg. 

## Galleri

Fil:Ossau face est01.jpg
Fil:Midi d'Ossau en verano.JPG
Fil:Pic-du-midi-dossau.jpg
Bovins estive Pic du Midi Ossau.jpg

## Bakgrunnsstoff
Pic du Midi de Bigorre

**Pic du Midi de Bigorre**, eller berre **Pic du Midi**, er eit fjell i dei franske Pyreneane med ei høgd på 2&nbsp;877 meter over havet. Det er kjend for det observatoriet som står på toppen, Observatoire du Pic du Midi de Bigorre, som er ein del av Observatoire Midi-Pyrénées.

Bygginga av observatoriet byrja i 1878, og stod ferdig i 1908. Eit 106-centimeter teleskop vart installert i 1963, betalt av NASA, og vart brukt til å ta detaljert bilete av Månen som førebuing for Apollo-oppdraga. Eit nytt teleskop, kalla Bernard Lyot-teleskopet, nesten dobbelt så stort som det originale, vart plassert her i 1980. Det er det største teleskopet i Frankrike. 

Observatoriet ligg svært nær nullmeridianen

## Bakgrunnsstoff
* Observatoire Midi-Pyrénées
Puy de Sancy

**Puy de Sancy** er det høgaste fjellet i Massif Central og sentrale område av Frankrike, og det høgaste i landet utanom Alpane og Pyreneane. Fjellet har ei høgd på 1&nbsp;886 meter over havet. 

Fjellet er ein del av ein gamal stratovulkan, som har vore sovande i 220&nbsp;000 år. 

Dei nordlege og sørlege fjellsidene vert nytta til skisport, og fleire kabelvogner og skiheisar går opp fjellet. Det har vore køyrt ski her sidan tidleg på 1900-talet. To lokale prestar kryssa Puy de Sancy på ski i 1905. I 1936 vart det bygd ei kabelvogn frå Mont-Dore til ein av tindane like nedanfor toppen. I desember 1965 førte ei kabelvognulukke til at ti passasjerar vart skada, medan sju omkom. Super-Besse er eit skisenter på sørvestsida av fjellet. 

Dalen i nord er kjelda til to småelvar kalla *Dore* og *Dogne*, som dannar elva Dordogne, som renn gjennom den nærliggande kurstaden Mont-Dore og vidare til elvemunningen til Garonne.



## Bakgrunnsstoff
* Sancy skiområde
Puy de Dôme

**Puy de Dôme** er ein stor lavadom og ein av dei yngste vulkanane i Chaîne des Puys-området i Massif Central i sørlege delar av det sentrale Frankrike, om lag 10 km frå byen Clermont-Ferrand. Departementet Puy-de-Dôme er kalla opp etter vulkanen.

Ein reknar med at Le puy de Dôme vart danna ved eit einaste utbrot, og har vore utan vulkansk aktivitet dei siste 12000 åra. Han ligg på eit granittplatå i tusen meters høgd, til liks med alle dei andre vulkanane i Chaîne des Puys (Puysfjellkjeda). Denne rekkja av vulkanar, som inneheld mange sinderkjegler, lavadomar og maarar, ligg merkeleg nok langt borte frå kanten til ei kontinentalplate.

## Historie
I det før-kristne Europa var Puy-de-Dôme ein samlingsplass for spirituelle seremoniar. Det vart bygd fleire tempel på toppen, inkludert eit gallo-romersk tempel for guden Merkur. Ruinane av dette vart oppdaga i 1873.

I 1648 viste Florin Périer, etter Blaise Pascal sitt ynskje, Evangelista Torricelli sin teori om at barometriske observasjonar vart skapt av vekta til lufta ved å måle høgda på ei kvikksølvsøyle ved tre forskjellige høgdenivå på Puy de Dôme.

I 1875 vart det bygd eit fysikklaboratorium på toppen. Sidan 1956 har det òg stått ei TDF-antenne (*[[Télédiffusion de France]]*) her. 

I nyare tid har Puy de Dôme stundom vore målgang for etappar i Tour de France. Det var her Raymond Poulidor kjempa med Jacques Anquetil i 1964. Det var òg på denne toppen Eddy Merckx fekk eit slag i magen frå ein tilskodar i 1975.

Som ein del av Chaîne des Puys vart Puy de Dome i 2018 innskriven på UNESCO si verdsarvliste.

## Turisme

Puy de Dôme er eit av dei mest vitja områda i Auvergne, og har nesten 500&nbsp;000 turistar årleg. Området er eit senter for paragliding. Toppen gjev eit flott utsyn over Chaîne des Puys og Clermont-Ferrand.  Det ligg ein restaurant og butikkar på toppen i tillegg til eit turistsenter med informasjon om historie og geologi i området. 

## Kjelder

* Scarth, Alwyn; Tanguy, Jean-Claude (2001). *Volcanoes of Europe*. Oxford University Press. ISBN 0-19-521754-3. 
* Chaîne des Puys på volcano.si.edu

## Bakgrunnsstoff

* Puy-de-Dôme på climbbybike.com
Roche de la Muzelle

**Roche de la Muzelle** er eit fjell i Massif des Écrins i Dauphiné-Alpane i Frankrike.

## Bakgrunnsstoff
* - Ruter på la Muzelle
Rochemelon

**Rochemelon** (eller **Roche Melon**), **Rocciamelone** på italiensk, er eit fjell i Dei graiiske Alpane på grensa mellom Frankrike og Italia med ei høgd på 3&nbsp;538 meter. Fjellet ligg 50 km vest for Torino. Rochemelon er det første fjellet i Alpane ein veit som nokon nådde toppen av. 

Bonifacius Rotarius (frå Asti) klatra til toppen av fjellet 1. september 1358 for å setje frå set eit lite metallbilete av Jomfru Maria, som takksemd for at han hadde overlevd fangenskap i Det heilage landet under Korstoga. 

Toppen av Rochemelon er målet for ein tradisjonell pilegrimstur kvart år den 5. august. Ein tre meter høg statue av Jomfru Maria vart reist her i 1899.

Landegrensa mellom dei to landa følgjer i dette området ikkje nøyaktig vasskiljet, og fjelltoppen ligg heilt på den italienske sida, og det same gjer toppen av isbreen *glacier de Rochemelon*. Dette arealet er om lag 4 km² og utgjer det einaste italienske området som er ein del av nedslagsfeltet til Rhône.

Sidan det er lett å nå fjellet (starten av stien opp til toppen er berre ein 90 minutts køyretur frå Torino) og har ei stor høgd med flott utsyn, er fjellet eit av dei mest vitja i Alpane. 

## Galleri

Fil:Roccia3.jpg|Rocciamelone
Fil:Rocciamelone0002.jpg|Sett frå Colle delle Finestre
Fil:Madonna Rocciamelone.jpg|Statuen av Jomfru Maria


## Bakgrunnsstoff
* Roche Melon på SummitPost
Dvergterne

**Dvergterne** (vitskapleg namn *Sterna albifrons*) er ein fugl i ternefamilien. 

Ho er ein trekkfugl som hekkar ved kysten og ved vassvegar i innlandet i tropiske og tempererte delar av Eurasia, og overvintrar i  tropiske og subtropiske havområde som kan ligga så langt sør som Sør-Afrika og Australia.
Dvergterna har vore observert som hekkande fugl i Noreg, men ein reknar ikkje med at ho har ein etablert bestand i landet.

## Skildring

Som namnet viser til er dette ei lita terne. Ho blir 21-25 cm lang med eit vengespenn på 41-47 cm. Ho har kvit fjørdrakt og svart hette med ein særmerkt kvit flekk i panna. Det tynne, skarpe nebbet er gulfarga med svart spiss. Også beina er gule. Gulfargen på beina blir blassare om vinteren, då også nebbet endrar farge og blir svart. Dvergterna lager ein høg, lettkjenneleg knirkelyd.

## Kjelder

* Søk i Rødlistebasen 
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Little Tern|Little Tern]]» frå ,  den 14. januar 2008.*  

## Bakgrunnsstoff
Sainte-Baume

**Sainte-Baume** (*la Santa Bauma* etter klassisk provençalsk oksitansk skrivemåte og *la Santo Baumo* etter ein annan variant) er ein fjellrygg som dekkjer delar av departementa Bouches-du-Rhône og Var i Provence sør i Frankrike. Namnet på fjellkjeda tyder «Den heilage grotta», og refererer til ei grotte som Maria Magdalena skal ha budd i.

## Topografi

Sainte-Baume, som ligg nokre tjue kilometer frå middelhavskysten, og soleis i nærleiken av storbyar som Marseille, Aix-en-Provence og Toulon, er den størst og høgaste av fjellkjeda i Provence, danna av sedimentære bergartar som har vorte folda. Fjellkjeda har ei utstrekning på trettifem kilometer i lengda og på om lag femten kilometer i breidda, med ein om lag tretten kilometer lang rygg. Fjelltoppane *le Joug de l'Aigle* («ørnas åk») på 1&nbsp;148 meter og *le pic de Bertagne* («Bertagnetinda») på 1&nbsp;042 meter er dei høgste punkta langs denne ryggen. Ein tre hundre meter bratt fjellvegg i *le Joug de l'Aigle* er populær blant fjellklatrarar.

Sainte-Baume-massivet er sett på som det viktigaste vatnreservoaret i regionen. På grunn av det regn- og snørike klimaet i fjella langs middelhavskysten har mange elver utspring her, som l'Huveaune, la Vède, le Peyruis, le Gaudin, le Caramy, l'Issole, le Gapeau, le Fauge og fleire. Dessuten finst det ei stor mengd underjordiske elver og holer med elver, og meir eller mindre tørre grotter.

## Maria Magdalena
Ifølgje franske segner skal Maria Magdalena og bror hennar Lasarus, og Maximinus, ein av dei sytti disiplane, i tillegg til nokre andre av fylgjet, ha reist over Middelhavet i ein liten båt utan ror eller mast etter å ha vorte vist ut av Det heilage landet. Dei kom i land ved ein stad kalla Saintes-Maries-de-la-Mer nær Arles. Maria Magdalena skal ha kome til Marseille og omvende heile distriktet Provence til kristendommen før ho drog seg attende til ei grotte, La Sainte-Baume («Den heilage grotta», baumo på provensalsk), der ho gjorde bot i tretti år. Grotta er ein kristen pilegrimstad med relikviar som vert tilskrive Maria Magdalena.

I førkristen tid skal grotter i området likeeins ha vore nytta til kultiske aktivitetar for ymse heidne guddommar og makter.

## Bakgrunnsstoff

* Miljøvernforeininga Découverte-Sainte-Baume
* Pèlerinage de Marie-Madeleine, pilegrimsvandring til Maria Magdalena
Vignemale

**Vignemale** (oksitansk: Vinhamala) er det høgaste fjellet i Dei franske Pyreneane med ei høgd på 3&nbsp;298 meter. Det høgaste fjellet i heile fjellkjeda er Pic Aneto.

Vignemale er namnet på fjellmassivet, som òg strekkjer seg inn i Spania. Det består av fleire fjelltoppar, der dei største er Grande Vignemale eller Pique Longue (3&nbsp;298 m), Pointe Chausenque (3&nbsp;204m) og Petit Vignemale (3&nbsp;032 m). På Vignemale ligg òg den største isbreen i Pyreneane, Ossoue, som er vanleg å krysse på veg til toppen av fjellet. 

Nordveggen på fjellet er bratt og vanskeleg å klatre. 

Grev Henry Russell, ein eksentrikar frå viktoriatida, hadde ein livslang lidenskap for fjellet.
Olan

**Pic d'Olan** er eit fjell i Dauphiné-Alpane i Dei franske Alpane med ei høgd på 3&nbsp;564 moh i hjarte av Écrins nasjonalpark. Rundt fjellet ligg dalane Valgaudemar, Valjouffrey og Vénéon.

Den første klatringa vart gjort av Ch. Roderon og A. Cust i august 1880

Olan består av granitt i botn med ei lag gneis på toppen.
Royal Air Force

**Royal Air Force** (det kongelege britiske luftforsvaret, **RAF**) er flyvåpenet til Storbritannia. RAF er det eldste sjølvstendige flyvåpenet i verda, det vart skipa 1. april 1918 ved at Royal Flying Corps og Royal Naval Air Service vart slegne saman.

Etter verdskrigen vart RAF mykje redusert i storleik, men bygd opp att og fornya i åra før andre verdskrigen. Her spela RAF ein viktig rolle, ikkje minst i slaget om Storbrittania.

Gjennom den kalde krigen tok RAF del i forsvaret av Europa mot ein invasjon frå Sovjetunionen. I denne tida hadde RAF kapasitet til å bruke atomvåpen.

I dei siste åra har RAF delteke i fleire krigar og fredsbevarande aksjonar ulike stader i verda, til dømes Kosovo, Afghanistan og Irak.

## Galleri

RAF Lowvis Army roundel.svg|
Roundel of the United Kingdom.svg|


## Bakgrunnsstoff

*
Massif du Vercors

**Vercors** er eit platå i departementa Isère og Drôme i austlege delar av Frankrike. Fjellkjeda er ein del av Préalpes. Ho ligg vest for Dauphiné-Alpane, med elvane Drac og Isère i mellom. Den austlege fjellsida grensar opp mot Grenoble. Ho består av fleire skisenter, der Villard-de-Lans er det største.

Dei høgaste toppane på Vercors er: 
* Grand Veymont (2&nbsp;346 m)
* Grande Moucherolle (2&nbsp;284 m)
* Mont Aiguille (2&nbsp;086 m)
* Moucherotte (1&nbsp;901 m)

## Den andre verdskrigen
Under den tyske okkupasjonen av Frankrike under den andre verdskrigen omkom mange frå den franske motstandsrørsla under kampar i 1944 på platået. Etter dette vart landsbyar på platået frisett frå tyskarane. I juni 1944 vart det erklært for Republikken Vercors, den første demokratiske staden i Frankrike sidan byrjinga av den tyske okkupasjonen i 1940.
5. juni 1944 vendte den franske regjeringa i London seg til folket i Vercors, og bad dei ta til våpen og kjempe mot den tyske hæren som var på veg til Normandie.
Som følgje av dette landa tyske fallskjermjegarar på platået og slo brutalt ned på opprøret og terroriserte busetnaden på platået med valdtekt og tortur. 600 franskmenn omkom.
Cotentin

**Cotentin**, eller **Cherbourghalvøya** er ei halvøy i Normandie som dannar den nordvestlege kysten av Frankrike. Ho stikk seg ut i Den engelske kanalen mot Storbritannia. Vest for halvøya ligg Kanaløyane. 

Halvøya høyrer til departementet Manche, i regionen Basse-Normandie.

## Geografi
Halvøya er ein del av Armoric-massivet, og ligg mellom elvemunningen til Vire og bukta Mont Saint Michel. Ho er delt i tre delar: Neset La Hague, Cotentinpasset og dalen til elva Saire (Val-de-Saire). Halvøya utgjer mesteparten av departementet Manche.

Den største byen på halvøya er Cherbourg på nordkysten, her det går båtar over Kanalen. 

Andre byar og landsbyar er: Coutances, Barfleur, Saint-Lô, Bricquebec, Granville, Barneville-Carteret, Carentan og Avranches.

Vestkysten av halvøya, kjend som *la Côte des Îles*, ligg mot Kanaløyane, og det går ferjesamband frå Carteret og Granville til øyane (inkludert Chausey).

Utanfor kysten til halvøya ligg mellom anna øyane Tatihou og Îles Saint-Marcouf.

## Historie
Byen som i dag heiter Coutances var hovudstad i Unelli, ei gallisk stamme, og fekk namnet *Constantia* i 298 av den romerske keisaren Constantius Chlorus. Heile halvøya, på latinsk kalla *pagus Constantinus*, varst så kalla Cotentin.

Før det vart laga moderne vegar, var halvøya nesten utilgjengleg om vinteren fordi store myrområde flauma over dei lågareliggande områda på sjølve neset, slik at Cotentin stundom har vorte kalla ei øy gjennom historia. 

Byen Valognes var fram til Den franske revolusjonen ein sosial ferieby for aristokratar, og fekk tilnamnet «Normandie sitt svar på Versailles». Det er lite igjen av dei store husa og châteaux, på grunn av kampane her under Operasjon Overlord i 1944. Det sosiale livet her vart skildra i romanane til Jules Barbey d'Aurevilly, som sjølv var frå området. 

Slaget ved La Hougue fann stad i 1692 ved Saint-Vaast-la-Hougue nær Barfleur.
Cap Fréhel

**Cap Fréhel** er ei halvøy i Côtes-d'Armor, nord i Bretagne i Frankrike, som strekkjer seg ut frå Côte d'Émeraude og ut i Golfe de Saint-Malo. Det ligg ingen byar eller landsbyar på halvøya, men mellom anna to fyr. Det eine er frå 1600-talet, og det andre frå 1950. Neset ligg 8,5 km frå byen Fréhel.

Halvøya er omringa av klipper, slik at det er vanskeleg å nå ho frå sjøen. Heile terrenget er dekt av lyngheier og myrområde, slik at det er vanskeleg å byggje noko her. 

## Bakgrunnsstoff
Mosel

**Mosel** (fransk *Moselle*, tysk *Mosel*, luxembourgsk *Musel*, nederlandsk *Moezel*, frå latinsk *Mosella*, «litle Maas») er ei elv som renn gjennom Frankrike, Luxembourg og Tyskland. Ho er ei av sideelvane til Rhinen frå venstre, og dei møtest ved Koblenz. Elva har gjeve namn til to franske departement: Moselle og Meurthe-et-Moselle.

## Geografi
Elva har sitt utspring på vestsida av Ballon d'Alsace i Vogesane. Mosel renn gjennom regionen Lorraine, vest for Vogesane. Etter kvart renn ho inn i Tyskland, og Moseldalen dannar området mellom fjellregionane Eifel og Hunsrück. Den totale lengda hennar frå utspringet til munningen er om lag 545 km. 

Av byar og landsbyar langs Mosel finn ein: 
* i Frankrike: Épinal, Toul, Pont-à-Mousson, Metz og Thionville
* i Luxembourg: Grevenmacher og Remich
* i Tyskland: Trier, Bernkastel-Kues, Cochem og Koblenz

## Sideelvar
Frå venstre:
Madon,
Terrouin.
Esch,
Rupt de Mad,
Orne,
Fensch,
Gander,
Syre,
Sûre,
Kyll,
Salm,
Lieser,
Alf,
Endert,
Brohlbach,
Elzbach.

Frå høgre:
Moselotte,
Vologne,
Meurthe,
Seille,
Saar,
Olewiger Bach,
Avelsbach,
Ruwer,
Feller Bach,
Dhron,
Ahringsbach,
Kautenbach,
Lützbach,
Flaumbach,
Altlayer Bach,
Baybach,
Ehrbach.

## Økonomi
Moseldalen mellom Nancy, Metz og Thionville er eit industriområde med kolgruver og stålframstilling. 

Mosel er gjort framkommeleg for store lasteskip frå Rhinen i Koblenz og opp til Neuves-Maisons, sør for Nancy. For mindre skip er elva forbunde til andre delar av Frankrike via Canal de l'Est og Canal de la Marne au Rhin. 

Moseldalen er kjend for sine vakre omgivnadar og den gode vinen som vert produsert her, mellom anna i vinområdet Mosel-Saar-Ruwer. Dei mest kjende vinane som vert produsert her er Riesling, Elbling, Müller-Thurgau og Kerner. Den tyske delen av Mosel er ein populær turiststad. 

## Litteratur
Mosel vart hylla i *Mosella*, eit romersk dikt av Ausonius frå antikken. På 1900-talet vart elva og den lokale historia til byane langs breidda av ho skildra av den britiske reiseforfattaren Roger Pilkington.

## Slott
* **Burg Thurant**: Nær landsbyen Alken står Thurant slott, som vart bygd på 1200-talet. Det er det einaste tvillingtårna slottet langs Mosel. 
* **Burg Eltz**: Familien von Eltz sitt slott, som går tilbake til 1500-talet. Det er framleis privateigd, men er ope for turistar. 
* **Burg Pyrmont**: Dette slottet frå 1200-talet vart omforma og utvida fleire gongar under barokken
* **Cochem-slottet**: Slottet i Cochem vart opphavleg bygd på 1000-talet, men vart totalt øydelagd av franske soldatar i 1869. Det noverande slottet vart bygd opp att på 1800-talet. 
* **[[Burg Bischofstein]]**: På andre sida av elva frå byen of Burgen står dette slottet frå 1200-talet. Det vart øydelagd under Den pfalziske tronfølgjekrigen, men rekonstruert og er i dag ein tilfluktsstad for Fichte Gymnasium i Krefeld.

## Bakgrunnsstoff

* Die Mosel
* www.mosel.com
Pipe

Ordet **pipe** kan ha fleire tydingar:
* Eininga pipe, ei eldre måleining for volum nytta for vin 
*Ei **pipe** kan vera eit avløpsrøyr for røyk frå ein forbrenningsomn, sjå skorstein.
*Ei **pipe** kan vera noko ein røykjer i, t.d. ei tobakkspipe eller ei vasspipe.
*Ei **pipe** kan vera ein del av eit musikkinstrument, t.d. eit pipeorgel eller ei sekkepipe
*Ei **pipe** kan vera den røyrforma delen av ein pipenøkkel
***Pipe** er eit engelsk ord for røyr. På norsk brukar ein ordet piping som definisjon på ein viss type røyr..

## Sjå òg
*Pipa, kinesisk klimpreinstrument