open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
IJsselmeer

**IJsselmeer** er ein grunn innsjø på 1100 km² sentralt i Nederland på grensa mellom provinsane Flevoland, Noord-Holland og Friesland. Han har eit gjennomsnittleg djup på 5-6 meter og er kalla opp etter elva IJssel som munnar ut i innsjøen via den mindre innsjøen Ketelmeer. IJsselmeer er den største innsjøen i Vest-Europa.

IJsselmeer oppstod i 1932 då bukta Zuiderzee vart lukka av den 32 km lange diket (demninga) *[[Afsluitdijk]]*. Dette var ein del av det store Zuiderzeeprosjektet som fleire år seinare førte til at IJsselmeer krympa inn. 

I 1975 vart IJsselmeer vidare delt i to då *[[Zuiderzeeprosjektet|Houtribdijk]]*, i dag kalla *Markerwaarddijk*, vart bygd frå Enkhuizen og søraust til Lelystad. Denne tidlegare sørlege delen av IJsselmeer er i dag ein eigen innsjø som heiter Markermeer.

IJsselmeer er eit stort ferskvassreservat og gjev vatn til både jordbruk og drikkevatn. Det vert òg gjort mange fritidsaktivitetar på innsjøen. 

Provinsen Flevoland vart oppretta i 1986 frå polderane i dei tørrlagte delane av IJsselmeer.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:IJsselmeer|IJsselmeer]]» frå , den 10. februar 2008.*
Lauwersmeer

**Lauwersmeer** er ein kunstig innsjø nord i Nederland på grensa mellom provinsane Groningen og Friesland. Innsjøen vart danna 23. mai 1969 då dika mellom Lauwerzeebukta og Vadehavet vart lukka. 

På austkysten av Lauwersmeer ligg Marnewaard, eit øvingsområde for den nederlandske hæren. Sentrale og austlege delar av innsjøen vart ein del av Lauwersmeer nasjonalpark i 2003.

## Historie
Lauwerszee vart danna under ein flaum i 1280. Han er kalla opp etter elva Lauwers, som renn langs grensa mellom provinsane Groningen og Friesland. Det vart gjort mange planar etter flaumen om gjere bukta om til ein innsjø, men det tok mange år før dette vart gjort. Gradvis vart delar av bukta omgjort til polderar og bukta vart gradvis redusert frå ei bukt med to armar til ei nesten firkanta buk. 

I 1960 etter Nordsjøflaumen i 1953 avgjorde regjeringa at det var på tide å drenere Lauwerszee, og byrja arbeidet på eit 13 km lang dike med sluser. Den nye hamna Lauwersoog vart delvis bygd langs dika. Dika vart til slutt lukka frå Vadehavet den 25. mai 1969 og sidan den gong har innsjøen heitt Lauwersmeer. 

Lauwerzee vart gradvis ein ferskvassjø og nytt dyre- og planteliv dukka etter kvart opp. For å verne om dette nye og unge naturområde vart Lauwersmeer ein nasjonalpark i 2003. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lauwersmeer|Lauwersmeer]]» frå , den 10. februar 2008.*
Damfrosk

**Damfrosk** (*Pelophylax lessonae*) høyrer til gruppa ekte froskar, og er den sjeldnaste frosken i Noreg, der han ikkje blei registrert før i 1986. Han likar seg i grunne dammar på stader med mykje sol, og mange insekt. I fleire land, mellom anna England, er damfrosken utrydda, og det var han nær ved å bli i Arendal òg. I dag finst der kring 50 levande individ igjen. Fisk som et rumpetroll er eit problem, og arten er kategorisert som kritisk utryddingstrua på norsk raudliste 2006, 2010, 2015 og 2021 (i same kategori som fjellrev og ulv).

I Europa er arten vanleg nokre plassar, og populasjonen i Arendal blir rekna som ein av dei nordlegaste i verda, og ved sidan av ein populasjon i Uddevalla er dette den einaste ved Skagerrak. Han kan ha kome hit ein gong då klimaet var mildare, kanskje for fleire tusen år sidan. Individa som har overlevd har gjennom generasjonar tilpassa seg eit kaldare klima enn artsfrendane lenger sør i Europa, og nettopp difor er det viktig at dei nordlege populasjonane ikkje blir utrydda, men blir verande som ein del av den genetiske variasjonen innanfor arten.

Det er politisk vedtatt at det biologiske mangfaldet skal oppretthaldast i Noreg, og difor blir det nå gjort tiltak i regi av miljøavdelinga hos fylkesmannen i Aust-Agder slik at damfrosken skal få utvida område å leva i.

## Raudlistevurdering
Damfrosken blir vurdert til kritisk trua CR grunna ein sterk reduksjon i populasjonsstorleik (85%) i løpet av dei dei siste 10 åra, eit svært lite utbreiingsområde og eit svært avgrensa førekomstareal som er kraftig fragmentert (frå førekomsten i Sverige) og som består av få lokalitetar og få reproduserande individ. Vidare har arten ein svært liten populasjonsstorleik på mindre enn 50 reproduserande individ.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Markermeer

**Markermeer** er ein 700 km² stor innsjø sentralt i Nederland mellom Noord-Holland og Flevoland og like sør for den større IJsselmeer. Han er ein grunn innsjø og er berre 3-4 meter djup og er kalla opp etter den tidlegare øya, i dag halvøya, Marken som stikk ut i innsjøen.

Det var opphavleg ikkje meininga at Markermeer skulle vere ein innsjø. Han var tidlegare ein del av Zuiderzee, ei bukt i Nordsjøen som vart demd opp av Afsluitdijk i 1932, slik at Zuiderzee vart til ferskvasssjøen IJsselmeer. Dei neste åra vart store område som tidlegare var ein del av Zuidersee omgjort til store polderar i det omfattande Zuiderzeeprosjektet. Ein av desse polderane, **Markerwaard**, skulle dekkje område der Markermeer i dag ligg og som ein del av dette prosjektet vart derfor *Houtribdijk*, òg kalla *Markerwaarddijk*, bygd i 1976. Denne dika delte hydrologisk IJsselmeer i to og den sørlege delen av Markermeer.

På grunn av endringar i planane og tvil om det ville svare seg økonomisk og tørrleggje Markermeer, vart Makerwaard-prosjektet utsett til 1980-åra og Markermeer har sidan den gong vorte økologisk verdifull og eit nytt friluftsområde. 

Markermeer vert i dag nytta som eit ferskvassreservoar og ein buffersone mot flaum og tørke. I 2003 vart Nederland råka av tørke og fleire torvdiker stod i fare for å kollapse ved at dei tørka ut. Nederlendingane reverserte då vasstraumen i Amsterdam-området slik at vatnet frå Markermeer hjelpte dei truga områda. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Markermeer|Markermeer]]» frå , den 10. februar 2008.*
Veerplas

**Veerplas** er ein kunstig innsjø rett aust for Haarlem i Nederland. Han vart grave ut i 1994 for å gje eit fritidsområde i Spaarnwoude-området.

Innsjøen er 450 meter lang og 400 meter brei. På sørsida litt det eit kunstig våtmarksområde som vert nytta for å reinse vatnet. Her og langs den myrlendte austkysten heldt finst mange vadefuglar (som grågås, brunnakke, kvinand). Den lokale fiskeklubben har sett ut karper i innsjøen. Ei 300 m lang sandstrand vart danna på vestsida, i tillegg til grøntareal og fasilitetar til å ta seg av folk som vitjar området. 

## Kjelder
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Veerplas|Veerplas]]» frå , den 10. februar 2008.*
Veerse Meer

**Veerse Meer** er ein lagune i provinsen Zeeland i Nederland. Han vart skild frå Nordsjøen i 1961 i samband med Deltaprosjektet. Innsjøen er 22 km lang og 1,5 km på det breiaste. Han ligg mellom dei gamle øyane Noord-Beveland, Zuid-Beveland og Walcheren, og er tilslutta elva Schelde ved slusa Zandkreekdam, slik at lagunen har brakkvatn. Det er 13 små øyar i innsjøen som ikkje er busett. Ein del av breidda til innsjøen, som er under vatn ved flo sjø har vorte ein del av naturreservat, medan andre område vert nytta til vassport. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Veerse Meer|Veerse Meer]]» frå , den 10. februar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: [http://de.wikipedia.org/wiki/Veersemeer Tysk], [http://fr.wikipedia.org/wiki/Veersemeer Fransk], [http://nl.wikipedia.org/wiki/Veersemeer Nederlandsk] Wikipedia.*
Veluwemeer

**Veluwemeer** er ein innsjø i Nederland på grensa mellom provinsane Flevoland i vest og Gelderland i aust. Han er ein smal innsjø som strekkjer seg frå sørvest til nordaust. Sør for Harderwijk vert innsjøen *het Wolderwijd* og nord for Elburg *het Drontermeer*.

Namnet på innsjøen kjem frå Veluwe-regionen i Gelderland. Innsjøen er ikkje naturleg og er ein av fleire innsjøar kalla randmeren som vart oppretta i 1957 då Flevopolder vart oppretta. Han ar eit areal på over 30 km² og er forholdsvis grunn med eit gjennomsnittleg djup på berre 1,55 m. Han er del av eit populært turistområde og vert nytta til fritidsaktivitetar om sommaren. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Veluwemeer|Veluwemeer]]» frå , den 10. februar 2008.*
Tokio Hotel

**Tokio Hotel** er eit pop-rock band frå Magdeburg i Tyskland. Det er sett saman av dei einegga tvillingane Bill Kaulitz og Tom Kaulitz, Gustav Schäfer og Georg Listing.

Musikkgruppa blei stifta i 2001 som «Devilish», men bytta namn til Tokio Hotel i 2004. Dei fekk eit gjennombrot i heimlandet i 2005 med songen «Durch den Monsun» (på engelsk «Monsoon»). Dette året gav dei også ut det første albumet sitt, *Schrei*.

## Diskografi
;Album
* 2005: *Schrei*
* 2006: *Schrei – so laut du kannst*
* 2007: *Zimmer 483*
* 2007: *Scream* (eller *Room 483*)
* 2007: *Zimmer 483 Live in Europe* (konsertalbum)
* 2008: *Scream* (spesialutgåve for USA)
* 2009: *Humanoid* (i to versjonar, ein tysk og ein engelsk)
* 2010: *Best of Tokio Hotel* (i to versjonar, ein tysk og ein engelsk)

;Singlar
* 2005: *Durch den Monsun*
* 2005: *Schrei*
* 2006: *Rette Mich*
* 2006: *Der Letzte Tag*
* 2007: *Übers Ende der Welt*
* 2007: *Spring Nicht*
* 2007: *Monsoon*
* 2007: *Ready, Set, Go!*
* 2007: *An Deiner Seite*
* 2008: *Don't Jump*
* 2009: *Automatic*/*Automatisch*
* 2009: *World Behind My Wall*/*Lass Uns Laufen*
* 2010: *Dark side of the sun*

;DVD
* 2005: *Leb die Sekunde: Behind the Scenes*
* 2006: *Schrei Live*
* 2007: *Zimmer 483 - Live In Europe*
* 2008: *Tokio Hotel TV: Caught on camera*
* 2010: *Humanoid City Live*

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Tokio Hotel|Tokio Hotel]]» frå , den 8. august 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Nettstad (bruker java)
Zuidlaardermeer

**Zuidlaardermeer** er ein innsjø i nordlege delar av Nederland. 

Innsjøen går nord for landsbyen Zuidlaren og og sør for Hoogezand-Sappemeer. Innsjøen ligg hovudsakleg i provinsen Groningen, medan ein fjerdedel ligg i Drenthe. Innsjøen får vatn frå elva Hunze, som renn ut i innsjøen i søraust og som renn vidare frå nordenden av innsjøen. 

Innsjøen er grunn, om lag 1 meter i snitt, men enkelte delar er opp til 5 meter djup. Innsjøen er ein populær stad for segling. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zuidlaardermeer|Zuidlaardermeer]]» frå , den 10. februar 2008.*
Virgin Records

**Virgin Records** var eit engelsk plateselskap starta av dei engelske entreprenørane Richard Branson og Nik Powell i 1972. Selskapet vart seinare seld til Thorn EMI og fusjonerte så med Capitol Records for å lage Capitol Music Group i 2006.

Plateselskapet starta som ei lita platesjappe som spesialiserte seg på import av krautrock. Etter at butikken vart ein suksess starta dei eit fullstendig plateselskap. Det første albumet på selskapet var det progressive rockealbumet *[[Tubular Bells]]* av Mike Oldfield i 1973. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Virgin|Virgin]]» frå , den 10. februar 2008.*

## Bakgrunnsstoff

*
Franklin W. Dixon

**Franklin W. Dixon** er eit kollektivpsevdonym bruka av ei rad ulike forfattarar som skreiv romanar i serien Hardy-guttene for Stratemeyer-forlaget. Den mest kjende skyggeforfattaren var Leslie McFarlane (1902-1977) som mellom 1927 og 1946 skreiv 19 av dei første 25 romanane i serien.

## Bakgrunnsstoff
* «Carolyn Keene og Franklin W. Dixon – forfatterne som ikke finnes» i *Ungdommens forfatterleksikon* på txt.no
Dei vestfrisiske øyane

**Dei vestfrisiske øyane** (nederlands *Waddeneilanden*) er ei øygruppe i Nordsjøen utanfor kysten av Nederland, som øygruppa er ein del av. Øygruppa held fram austover til dei tyske Austfrisiske øyane.

Frå vest til aust består øygruppa av Noorderhaaks, Texel, Vlieland, Richel, Griend, Terschelling, Ameland, Rif, Engelsmanplaat, Schiermonnikoog, Simonszand, Rottumerplaat, Rottumeroog og Zuiderduintjes.

Øyane Noorderhaaks og Texel er ein del av provinsen Noord-Holland. Øyane Vlieland, Richel, Griend, Terschelling, Ameland, Rif, Engelsmanplaat og Schiermonnikoog er ein del av provinsen Friesland, medan småøyane Simonszand, Rottumerplaat, Rottumeroog og Zuiderduintjes høyrer til Groningen.

Dei frisiske øyane er i dag stort sett mest kjend som ein feriedestinasjon. Det er mogeleg å reise frå øy til øy med dei faste ferjesamband eller med spesialiserte turoperatørar. Sykling er den mest populære framkomstmetoden på øyane. På Vlieland og Schiermonnikoog er bilar berre tillate for dei fastbuande.

## Sjå òg
* Friesland
* frisisk språk
* Dei frisiske øyane
* frisarar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:West Frisian Islands|West Frisian Islands]]» frå , den 10. februar 2008.*
Cavity Search Records

**Cavity Search Records** er eit plateselskap frå Portland i Oregon som vart starta i 1992 av Christopher Cooper og Denny Swofford. Selskapet er mest kjend for å ha utgjeve Elliott Smith sitt første album.

## Artistar
* Atomic 61
* Danny Barnes
* Control Freak
* dirtclodfight
* Gentlemen of Leisure
* Gern Blanston
* Greg Gilmore/Doghead
* Hazel
* Heatmiser
* The Helio Sequence
* Wayne Horvitz
* King Black Acid
* Pete Krebs
* Steve Lacy
* Rattlecake
* Richmond Fontaine
* Satan's Pilgrims
* Mike Scheer
* Elliott Sharp
* Elliott Smith
* Trailer Queen

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cavity Search Records|Cavity Search Records]]» frå , den 10. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
*
Noorderhaaks

**Noorderhaaks**, òg kalla *Razende bol*, er ein sandbanke i Nordsjøen i Nederland, eit par kilometer vest for Marsdiep mellom øya Texel og fastlandet ved Noord-Holland. Sandbanken har eit areal på om lag 5 km², men det nøyaktige arealet varierer på grunn av tidvatnet og dei dynamiske eigenskapane til slike sandbankar. 

Øya er relativt urørt av menneske og fleire sjøfuglar og selar held til her. 

Sandbanken flyttar seg sakte austover mot Marsdiep og Molengat med ein fart på om lag 100 meter i året. 

Sandbanken vert ofte vtija av dagsturistar og som treningsstad for den nederlandske marinen og luftvåpenet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Noorderhaaks|Noorderhaaks]]» frå , den 10. februar 2008.*
Out of Time

**Out of Time** kan vera
* Ein film frå 2003 med Denzel Washington.
* Eit musikkalbum frå 1991 av musikkgruppa R.E.M.
* Ein song av The Rolling Stones frå 1966. Òg spelt av Chris Farlow.
Losar

**Losar** er ei nyttårsfeiring som blir feira i Tibet, Bhutan og delar av India og Nepal. Høgtida går over femten dagar, der dei viktigaste dagane er dei tre første. Høgtida finn stad i januar eller februar i den gregorianske kalenderen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Losar|Losar]]» frå ,  den 10. februar 2008.*  
 


## Bakgrunnsstoff
* BBC - Religion & Ethics - Losar
Hønsehauk

**Hønsehauken** (*Astur gentilis*) er ein mellomstor rovfugl i haukefamilien som held til i tempererte strok av den nordlege halvkula. Arten var på norsk raudliste 2006, der han hadde status som sårbar, men var i 2010 justert ned til nær truga, i 2021 tilbake til sårbar.

## Skildring

Hønsehauken er den største arten i slekta *[[Accipiter]]*. Hannfuglen er 49-57 cm lang, med eit vengespenn på 19-105 cm. Hoa er mykje større enn hannen, med ein kroppslengde på 58-64 cm og eit vengespenn på 108-127 cm og kan vega opptil 2 kg. Hannen er blågrå ovenpå og spragla grå under, medan hoa er skifergrå over og grå under.

Fuglen har korte, breie venger og ein lang stjert som hjelper han å styra mellom trea i skogane han lever i. Hønsehauken flyg karakteristisk med fem seine vengeslag og så glideflukt.

## I kulturen
Hønsehauken er avbilda på flagget til Asorane.

## Galleri

Fil:Hønsehauk.jpg|Hønsehauk utanfor Grieghallen i Bergen, like etter at han hadde drepe ei due.
Fil:Hawks nest.jpg|Reiret til hønsehauken i eit gammalt bjørketre.
Fil:Accipiter gentilis MHNT.ZOO.2010.11.84.2.jpg|Hønsehaukegg
File:Havik eet konijn.webm


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Goshawk|Goshawk]]» frå , den 16. november 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
Øyar i Nederland

Dette er ei liste over **øyar i [[Nederland]]**. 

## [[Dei vestfrisiske øyane]]
(i Vadehavet)
* Noorderhaaks
* Texel
* Vlieland
* Richel
* Terschelling
* Griend
* Ameland
* Rif
* Engelsmanplaat
* Schiermonnikoog
* Simonszand
* Rottumerplaat
* Rottumeroog
* Zuiderduintjes

## [[Zuid-Holland]]
* Dordrecht
* Goeree-Overflakkee
* Hoeksche Waard
* IJsselmonde
* Rozenburg
* Tiengemeten
* Voorne-Putten
* Zeeland
* Noord-Beveland
* Schouwen-Duiveland
* Sint Philipsland
* Tholen
* Walcheren
* Zuid-Beveland

## Øyar i [[IJsselmeer]] eller tidlegare [[Zuiderzee]]
* Pampus
* Marken
* Wieringen, Schokland og Urk er tidlegare øyar som i dag er ein del av ein polder. 
* Flevoland eller Flevopolder, er den største kunstige øya i verda. 
* IJsseloog

## Øyar i [[Karbia]]

### [[Aruba]]
* Aruba
* Indiaanskop
* Key Cay
* Long Cay
* Ronde

### [[Dei nederlandske Antillane]]
* Bonaire
* Camia
* Cow and Calf
* Curaçao
* Green Island
* Guana Cay
* Hen pog Chicken
* Isla Makuka
* Kadoesji
* Klein Bonaire
* Klein Curaçao
* Little Island
* Little Key
* Mal Aborder
* Meeuwtje
* Mollibeday Rots
* Mona Island
* Pelican Island
* Penso
* Rancho
* Saba
* Sint Eustatius
* Sapate Eliand
* Sint Maarten (Delar av øya høyrer til Frankrike)
* Willemberg
Songlerke

**Songlerka** (*Alauda arvensis*) er ein fugl i lerkefamilien. Arten er ført opp som sårbar i Noreg av Artsdatabanken.

## Utsjånad
Songlerka er gråbrunt spraglete med lyse fjørkantar på oversida. Hals og bryst er kvite, med ein gul tone, og tette svartaktige flekkar som sluttar tvert mot den ustrekete buken som er kvit med svakare gul tone. Oversida av svingfjørene er svartaktige med raudbrune kantar og oversida av vengane har ein kvitaktig bakkant, medan undersidene av vengane er gråkvite. Velet er trefarga: dei ytre styrefjørene er i ulik grad kvite, sidan følgjer svarte styrefjør meda dei mellomste para er brunaktige. Songlerka er 16-18 cm lang, har eit vengespenn på 30-36 cm og veg 33-45 gram.

## Læte

Hannen framfører songen oftast i ei songflukt, mindre ofte og samstundes kortare medan han sit på marka. Songen varer lenge, 3 -15 minutt, og er sett saman av ei rask ubroten følge av vekslande og delvis rytmiske rullande og trillande og zirpande tonar med nokre imitasjonar fløgt inn i det heile. Songen kan høyrast straks fuglen kjem om våren, og vidare framover til juli månad, og kjem frå morgongryet til kvelden. Hoa syng også iblant, men mindre intenst og berre medan ho sit på marka.

## Utbreiing
Arten er utbreidd i eit breidt belte frå Europa og Marokko mot aust til Kamtsjatka og Japan. Tolv underartar er skildra, og i Noreg er det nominatunderarten *arvensis* som hekkar. I Europa reknar ein 25-45 millionar par. Arten har vore i tilbakegang i heile det vestlege Europa, og ein reknar med at intensiveringa av jordbruket er årsaka.

## Biotop og utbreiing i Noreg
Songlerka er knytt til kulturlandskap med kort vegetasjon. I Noreg er hovudutbreiinga på Austlandet rundt Oslofjorden og i Mjøs-traktene, vidare langs kysten av Sørlandet og opp til Trøndelag. Arten finst sparsamt lengre nord. I Noreg hekkar 100-300 tusen par (2015), og arten er i tilbakegang.

## Føde
Fuglen lever mest av frø og insekt, med dominans av insekt om sommaren.

## Hekking

I næringsrike område kan songlerka førekome i glisne koloniar men vanlegast er at dei hekkar kvar for seg. Sanglerka bygg reir av gras på marka, og hoa legg 3-6 egg som vert klekte etter rundt 11 døgn. Egga er grågrøne i botnen og er dekte av brune flekkar. Hoa rugar egga aleine. Ungane flyttar ut før dei er flygedyktige, etter ti døgn. Sanglerka legg ofte to kull per år.

## Trekkvanar
Dei fleste fuglane flyg frå Noreg i siste halvdelen av september og i oktober. Somme kan overvintre, særleg på Jæren og Lista. Nominatunderarten overvintrar truleg langs vestkysten av det kontinentale Europa sør til den iberiske halvøya. Her møtast dei skandinaviske og dei nordaust- og austeuropeiske bestandane. Hoene startar trekket tidlegare om hausten enn hannane.
Dei første songlerkene flyg frå vinterkvartera i januar, og kjem til Noreg i februar og mars. Hannane kjem først.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Sånglärka|Sånglärka]]» frå , den 24. februar 2012.* 
* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Feldlerche|Feldlerche]]» frå , den 6. mars 2013.* 
* Norsk RingmerkingsAtlas, 2006.
Out of Time av R.E.M.

**Out of Time** er eit musikkalbum frå 1991 utgjeve av den amerikanske musikkgruppa R.E.M.. 

Albumet kombinerer element av pop, folkemusikk og klassisk musikk, som på det førre albumet, *[[Green av R.E.M.|Green]]*, men i tillegg innførte R.E.M. og element frå country, som dei heldt fram med på det neste albumet *[[Automatic for the People]]* i 1992. Albumet inneheld fleire R.E.M.-klassikarar som «Losing My Religion», «Near Wild Heaven» og «Country Feedback»

Singelen «Losing My Religion» vart gjeven ut før albumet og vart den største hitten til bandet i USA og var med på å slå bandet igjennom verda over. Albumet gjekk til førsteplass på både den amerikanske og den britiske albumlista. På VG-lista nådde albumet 4. plass og låg på lista i totalt 34 veker i 1991, 2000 og 2001. 
Albumet vann tre Grammy Awards i 1992, ein for «beste alternative musikkalbum» og to for den første singelen «Losing My Religion». 

I 1998 stemde lesarane av musikkmagasinet Q *Out of Time* fram som det 38. beste albumet gjennom tidene, medan det på ei ny kåring i 2006 hamna på 37. plass. I 2006 vart albumet valt ut av *[[TIME]]* Magazine som eit av dei 100 beste albuma nokon gong.

## Innhald
Alle tekstane og melodiane er ved Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe.

# «Radio Song» - 4:15
# «Losing My Religion» - 4:28
# «Low» - 4:56
# «Near Wild Heaven» - 3:19
# «Endgame» - 3:50
# «Shiny Happy People» - 3:46
# «Belong» - 4:06
# «Half a World Away» - 3:28
# «Texarkana» - 3:40
# «Country Feedback» - 4:09
# «Me in Honey» - 4:06

## Fotnotar
Automatic for the People

***Automatic for the People*** er eit musikkalbum av den amerikanske musikkgruppa R.E.M. som vart utgjeve i 1992. Albumet fører vidare elementa frå folk-musikk, countryrock og klassisk pop som vart brukte i *[[Green av R.E.M.|Green]]* og *[[Out of Time av R.E.M.|Out of Time]]*, men med færre element frå pop-en og ein generelt dystrare stemning. Bono i U2 har kalla det «den største countryplata som aldri vart laga».

Namnet på albumet viser til mottoet til etestaden «Weaver D’s Delicious Fine Foods» i Athens i Georgia. Biletet på framsida har ikkje noko med denne restauranten å gjere, det viser skiltet til eit motell i Miami, der delar av albumet vart spela inn, i gråtonar. Andre delar av albumet vart spela inn i New Orleans. John Paul Jones, bassisten i Led Zeppelin, arrangerte strenginstrumenta i «Drive», «The Sidewinder Sleeps Tonite», «Everybody Hurts» og «Nightswimming».

I 2005 gav Warner Bros. Records ut ei utgåve av *Automatic for the People* med to plater. Den eine var ei CD-plate, og den andre var ein lyd-DVD som inneheldt ei miksing av albumet som var gjort av Elliot Scheiner. Plata er den som er representert med flest songar (fire) på samleplata *[[In Time: The Best of R.E.M. 1988-2003]]*.

## Innhald
Alle tekstane og melodiane er ved Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe.

# «Drive» – 4:31
# «Try Not to Breathe» – 3:50 
# «The Sidewinder Sleeps Tonite» – 4:06
# «Everybody Hurts» – 5:17 
# «New Orleans Instrumental No. 1» – 2:13
# «Sweetness Follows» – 4:19 
# «Monty Got a Raw Deal» – 3:17
# «Ignoreland» – 4:24
# «Star Me Kitten» – 3:15
# «Man on the Moon» – 5:13
# «Nightswimming» – 4:16
# «Find the River» – 3:50

### Kjelder
Monster av R.E.M.

***Monster*** er eit musikkalbum av den amerikanske musikkgruppa R.E.M. som vart utgjeve i 1994. Scott Litt var medprodusent på dette albumet som var ei medviten stilistisk endring frå dei to føregåande albuma, *[[Out of Time av R.E.M.|Out of Time]]* (1991) og *[[Automatic for the People]]* (1992). Musikken på *Monster* innheldt forvridde gitartonar, få overdubbingar og enkle gitararrangement. Tekstane til vokalist Michael Stipe omhandla mellom anna naturen til kjendisar. Innleidd av singelen «What’s the Frequency, Kenneth?», debuterte *Monster* som nr. 1 både på *[[Billboard]]*-listene i USA og dei britiske albumlistene. Bandet promoterte plata gjennom den fyrste konsertturnéen deira sidan 1989. Plata hadde fleire songar som vart kjende, spesielt «What’s the Frequency, Kenneth?», «Strange Currencies», og «Bang and Blame».

Biletet på coveret viser ei uklar teikning av eit bjørnehovud på oransje bakgrunn. Idéen oppstod då Stipe viste coverteiknar Chris Bilheimer ein ballong han ville skulle brukast på coveret, og bad han om å «leike med» han. Bilheimer endra biletet på ballongen, som opphavleg var grøn. Han måtte også ta bilete av bjørnehovudet på nytt. Då filmrullen hans nesten var tom, tok han eit par bilete utan å bry seg om å fokusere. Det var desse bileta han og Stipe enda opp med å like best.

## Innhald
Alle tekstane og melodiane er ved Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe.

# «What’s the Frequency, Kenneth?» – 4:00
# «Crush With Eyeliner» – 4:38
# «King of Comedy» – 3:41
# «I Don’t Sleep, I Dream» – 3:28
# «Star 69» – 3:08
# «Strange Currencies» – 3:53
# «Tongue» – 4:13
# «Bang and Blame» – 5:30
# «I Took Your Name» – 4:03
# «Let Me In» – 3:28
# «Circus Envy» – 4:15
# «You» – 4:54

## Kjelder

* Artikkelen var opphavleg basert på «Monster (R.E.M. album)» på Engelsk Wikipedia
* Buckley, David: *R.E.M.: Fiction: An Alternative Biography* (Virgin, 2002)
In View: The Best of R.E.M. 1988-2003

***In View: The Best of R.E.M. 1988-2003*** er ein DVD som inneheld musikkvideoar som det amerikanske rockebandet R.E.M. spela inn mellom åra 1988 og 2003. Musikk-DVD-en vart lansert samtidig som samlealbumet *[[In Time: The Best of R.E.M. 1988-2003]]* og inneheld alle dei same songane unnateke «All the Right Friends» (som ikkje har nokon offisiell video), samt «Animal» (som ikkje vart filma før i 2004).

## Videoar
(Regissørar i parentesane)
# «Bad Day» (Tim Hope) (4:01) 
# «All the Way to Reno (You’re Gonna Be a Star)» (Michael Moore) (4:25) 
# «Imitation of Life» (Garth Jennings) (3:38) 
# «The Great Beyond» (Liz Friedlander) (4:16) 
# «At My Most Beautiful» (Nigel Dick) (3:35) 
# «Daysleeper» (Snorri-brørne) (3:39) 
# «Electrolite» (Peter Care & Spike Jonze) (4:08) 
# «E-Bow the Letter» (Jem Cohen) (4:23) (med Patti Smith)
# «What’s the Frequency, Kenneth?» (Peter Care) (4:01)
# «Nightswimming» (Jem Cohen) (8:15) 
# «The Sidewinder Sleeps Tonite» (Peter Care) (4:07) 
# «Everybody Hurts» (Jake Scott) (5:37) 
# «Man on the Moon» (Peter Care) (4:46) 
# «Losing My Religion» (Tarsem Singh) (4:45) 
# «Stand» (Katherine Diekmann) (3:14) 
# «Orange Crush» (Matt Mahurin) (3:51)

### Bonusvideoar
# «Tongue» (Jonathan Dayton og Valerie Faris) (4:07) 
# «How the West Was Won and Where It Got Us» (Lance Bangs) (4:57) 
# «New Test Leper» (Lance Bangs og Dominic DeJoseph) (5:30) 
# «Bittersweet Me» (Dominic DeJoseph) (4:48) 
# «Lotus» (Stéphane Sednaoui) (4:35) 
# «I’ll Take the Rain» (David Weir) (4:38)

### Live-framføringar
Filma ved Trafalgar Square 29. april 2001:
# «Imitation of Life»
# «Losing My Religion»
# «Man on the Moon»

## Lyd
* Dolby Digital Stereo
* Dolby Digital 5.1
* DTS 5.1
When the Light Is Mine: The Best of the I.R.S. Years 1982-1987

***When the Light Is Mine: The Best of the I.R.S. Years 1982-1987*** er ein DVD som inneheld musikkvideoar og andre inspelingar av låtar frå det amerikanske rockebandet R.E.M. medan dei hadde kontrakt med plateselskapet I.R.S. Records. 

Namnet «When the Light is Mine» er henta frå ei linje i teksten til «Feeling Gravity’s Pull» frå musikkalbumet *[[Fables of the Reconstruction]]* som R.E.M. gav ut i 1985. DVD-en inneheld også ein del sjeldsynt materiale frå ymse framsyningar, som til dømes på ulike fjernsynsprogram.

## Videoar
# «Wolves, Lower»
# «Radio Free Europe»
# «Talk About the Passion»
# «Radio Free Europe» (fjernsynsopptak)
# «Talk About the Passion» (fjernsynsopptak)
# «So. Central Rain (I’m Sorry)»
# «Left of Reckoning» (kortfilm)
# «Pretty Persuasion» (fjernsynsopptak)
# «Can't Get There From Here»
# «Driver 8»
# «Life and How To Live It»
# «Feeling Gravitys Pull»
# «Can’t Get There From Here» (fjernsynsopptak)
# «Fall On Me»
# «Swan Swan H» (frå dokumentarfilmen *Athens, GA: Inside Out*)
# «The One I Love»
# «It’s the End of the World as We Know It (And I Feel Fine)»
# «Finest Worksong»

## Bonusmateriale
I. «The Cutting Edge», oktober 1983
* Redigert MTV-innslag frå Echo Park i Los Angeles.
* Ekstra intervju
II. «The Cutting Edge», juni 1984
* Redigert MTV-innslag
* Ekstra intervju
* Studioopptak frå MTV Unplugged:
# «Driver 8»
# «Wendell Gee»
# «(Don’t Go Back To) Rockville»
# «Time After Time (AnnElise)»
III. *Pageantry*
* Utdrag frå promoteringsintervju gjort med Peter Buck og Mike Mills for musikkalbumet Lifes Rich Pageant (frå september 1986).
Joranger kyrkje

**Joranger kyrkje** er ei langkyrkje frå 1600-talet som står på Indre Hafslo i Luster kommune i Vestland. 
Kyrkja, som ligg på ei høgd med utsyn over Lustrafjorden, er bygd i tre og kvitmåla. 

Medan ein tidlegare rekna med at kyrkja var bygd rundt 1660, viser dateringar av interiør og inventar at ho sannsynlegvis er eldre, truleg frå byrjinga av 1600-talet. 
Altartavla er måla i 1639, medan bjelkane i kortaket har vore dekorert i 1643 og 1652. 

Også før den noverande kyrkja blei bygd har det stått kyrkje på staden. 
To kyrkjeklokker som finst her er frå 1200-talet. Ein bronselysestake frå same hundreåret finst no på Bergen Museum.

Joranger kyrkje er i lag med Fet kyrkje soknekyrkje i Fet og Joranger sokn i Sogn prosti.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Margrethe Henden Aaraas og Sigurd Vengen: «Joranger kyrkje» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
* «Joranger kyrkje» på nettstaden til Luster kommune 
* «Joranger kyrkje» i NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon

## Bakgrunnsstoff
* Om Fet og Joanger kyrkjelydar på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Univeristetet i Bergen
*
*
Kill Rock Stars

**Kill Rock Stars** er eit uavhengig plateselskap som held til i Olympia i Washington i USA. Plateselskapet vart skipa i 1991 av Slim Moon.

## Artistar
* Mika Miko
* Linda Perry
* Macromantics
* Anna Oxygen
* Numbers
* Gravy Train!!!!
* John Wilkes Booze
* The Makers
* The Old Haunts
* Jeff Hanson
* Nedelle
* Stereo Total
* the pAper chAse
* Gold Chains & Sue Cie
* Comet Gain
* Panther
* Casual Dots
* Slumber Party
* Mecca Normal
* Semiautomatic
* Deerhoof
* The Everyothers
* They Shoot Horses, Don't They?
* Harvey Danger
* Shoplifting
* Erase Errata
* Marnie Stern
* Thao Nguyen
* Mary Timony
* The Gossip
* The Decemberists
* Lung Leg
* Bikini Kill
* C-Average
* Sleater-Kinney
* Shotgun Won
* godheadSilo
* Witchypoo
* Huggy Bear
* Unwound
* Bangs
* Bratmobile
* Elliott Smith
* Mary Lou Lord
* Peechees
* Miranda July
* Wrangler Brutes

## Bakgrunnsstoff
*
Sax-a-boom

**Sax-a-boom** er ein elektronisk musikleiketøysaksofon frå Shoot the Moon II, eit dotterselskap frå DSI Toys (no konkurs), gjort kjend av Tenaciuos D. Jack Black har brukt Sax-a-Boomen under fleire konsertar.

Sax-a-Boom har 8 melodiknappar med melodiar som høyrer nett ut som ein saksofon. 7 av knappane har forsjellige, korte melodiar mens den åttande har eit groovande kompliknande uttrykk. Å få lyd i ein Sax-a-Boom er relativt enkelt, berre å trykke på knappar. Sax-a-boom har også ein volumknapp, ein stoppknapp og 3 stiller for å låse den til bestemte rytmer.

Instrumentet har mellom anna vore brukt av musikkgruppa Tenaciuos D og det norske funkbandet Groove Company.

## Bakgrunnsstoff
* Tenacious D live med Sax-a-boom  (youtube)
* Groove Company framfører song med Sax-a-boom under UKM (youtube)
John Constable

**John Constable** () var ein engelsk kunstmålar frå romantikken. Han er best kjend for landskapsmåleria sine frå Dedham Vale, området omkring der han budde, i dag kjent som «Constable Country». Sjølv om måleria hans i dag er blant dei mest populære og kostbare i den britiske kunsten, fekk han aldri nokon finansiell suksess medan han levde.

Constable er best kjend for måleria *Dedham Vale* (1821) og *[[The Hay Wain]]* (1821). Han blei vald som medlem av Royal Academy då han var 52 år gammal. Verka hans blei populære i Frankrike, der han selde fleire verk enn i heimlandet, og inspirerte franske kunstnarar som Eugène Delacroix, kunstnarane i Barbizon og dei seinare impresjonistane.

## Galleri

Constable DeadhamVale.jpg|*Deadham Vale*, 1803, Victoria and Albert Museum
John Constable - Wivenhoe Park, Essex - Google Art Project.jpg|*Wivenhoe Park* (1816)
John Constable - The Hay Wain (1821).jpg|*The Hay Wain* (1821)
John Constable - Hadleigh Castle, The Mouth of the Thames--Morning after a Stormy Night - Google Art Project.jpg|*Hadleigh Castle*, 1828, Yale Center for British Art
Raske Menn

**Raske Menn** er ein norsk humortrio beståande av Anders Hoff, Calle Hellevang-Larsen og Øyvind Rafto. Gruppa er kjend for sine sketsjar, TV-serien «Snabbgrabbar med Raske Menn og showførestillinga deira, «The Fast Show».

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Knekkand

**Knekkand** (*Spatula querquedula*, tidlegare *Anas querquedula*) er ei lita grasand i andefamilien.

Ho hekkar i store delar av Europa og tverr over Palearktis til stillehavskysten. Ho er ein sterk trekkfugl, heile populasjonen migrerer til Afrika, India, Bangladesh, Søraust-Asia og Australasia om vinteren, der dei kan leve i store flokkar. Til liks med andre små ender, stig denne arten lett opp av vatnet med ei snøgg vadefuglliknande flukt.
Hekkehabitat er grassletter nær grunne sjøar og våtmark.

Knekkand (Spatula querquedula) hekkar i Noreg svært fåtalig i næringsrike våtmarksområde, fortrinnsvis i sørlege delar av landet. Arten har hovudutbreiinga si søraust for Skandinavia. Knekkanda føretrekker grunne og vegetasjonsrike ferskvatn som hekkebiotop. Føda er variert, og inkluderer plantemateriale, invertebrater, amfibium og småfisk. Fuglar som hekkar i Noreg overvintrar, til forskjell frå dei fleste andre norske andefuglar, i det sentrale Afrika.

Ved raudlistevurderingen i 2015 vart arten nedgradert frå kritisk trua CR til sterkt trua EN°. Vi bedømmer likevel bestanden som høgare enn den som vart lagt til grunn i 2015. I tillegg ser vi ingen grunn til nedgradering sidan bestandar i nabolanda våre er i nedgang. Sannsynet for rekolonisering blir derfor sett på å vera liten.

Sidan år 2010 har knekkand vore ført opp i kategorien *sterkt truga* (EN) på norsk raudliste for artar, på bakgrunn av bestandsestimater og basert på kriteriet D1 (50–250 reproduserande individ).

## Kjelder
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Munn

**Munnen** er ein kroppsopning som mange dyr bruker for å ta til seg næring. Han kan også brukast til anding, kommunikasjon og utskiljing av væske, som spytt eller gift. For det meste ligg munnen i hovudet, men nokre dyr har han andre stader på kroppen. Hjå menneske er munnen tydeleg markert med lepper i fjeset.

## Munnhola
Munnhola (latinsk *cavum oris*) er første del av fordøyelsessystemet. Her tek meltinga til gjennom at maten blir kutta opp i mindre bitar av tennene og tilsett spytt frå spyttkjertlane. Spytt er basisk (pH høgare enn 7) og inneheld enzymet amylase som spaltar stivelsesmolekyl frå polysakkarid til disakkarid. Spyttet drep bakteriar og gjer også maten blautare og lettar å svelga. Når maten er ferdig toggen, blanda og fordelt, blir han dytta ned i svelget av tunga.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:da:Mund|Mund]]» frå , og «[[:nb:Munnhule|Munnhule]]» frå  den 11. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
Anders Hoff

**Anders Hoff** () er ein norsk komikar som er med i Raske Menn. Han har også gjeve stemme til *Paparazzibåten* i den norske animasjonsfilmen Elias og kongeskipet. Hoff er utdanna frå Handelshøyskolen BI.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Øyvind Rafto

**Øyvind Rafto** (fødd 1978 i Bergen) er ein norsk komikar som er med i Raske Menn. Han har også gjeve stemme til *Paparazzibåten* i den norske animasjonsfilmen Elias og kongeskipet frå 2006. Rafto er utdanna ved Norges Handelshøyskole.
Honningbier

**Honningbier** (*Apis*) er ei slekt insekt i familien *[[Apidae]]* (bier og humler), dei lagar honning. I Noreg finst berre arten europeisk honningbie, *Apis mellifera*.

## Sjå òg
* Melissa
* Debora

## Bakgrunnsstoff
GWP-verdi

**GWP-verdi** eller **Global Warming Potential** er eit uttrykk for ein klimagass si evne til å bidra til drivhuseffekten.

GWP-verdien for ein gass er definert som det akkumulerte bidraget til drivhuseffekten frå eitt tonn utslepp av gassen samanlikna
med eitt tonn utslepp av CO<sub>2</sub> over eit spesifisert tidsrom. Ved hjelp av GWP-verdiane veg ein utsleppa av klimagassar saman til CO<sub>2</sub>-ekvivalentar.

## Kjelder
* Statistisk sentralbyrå
Høvessong

Ein **høvessong** eller **leilegheitssong** er ein song som omhandlar ei aktuell politisk eller samfunnsmessig hending. Desse songane er typisk ei blanding av ei forteljing og ein kommentar, men enkelte songar (som Neil Young sin song «Ohio» som omhandla Kent State-massakren) vert rekna som så kjende at berre kommentaren vert nytta. 

Høvessongar er ofte, men ikkje alltid, protestsongar. To døme på slike songar er «Talkin' John Birch Paranoid Blues» av Bob Dylan (1963) og «The Marines Have Landed on the Shores of Santo Domingo» av Phil Ochs (1965). Songane kan òg vere ei hyllest til spesielle hendingar som calypsosongen «FDR in Trinidad» (òg kjend som «Roosevelt in Trinidad») som vart spelt inn av fleire artistar på Trinidad i 1936 eller «Woodstock» av Joni Mitchell.

Generelt kallar ein berre ein song for høvessong om songen vart skriven like etter hendinga oppstod, så songar om historiske tema fell ikkje inn under denne klassifiseringa. 

## Sjå òg
* Høvesdikt

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Topical song|Topical song]]» frå , den 11. februar 2008.*
Torgeir Silseth

**Torgeir Silseth** () er ein norsk forretningsmann og hotelleigar. Silseth er utdanna frå Norsk Hotellhøgskole, som i dag er ein del av Universitetet i Stavanger. Silseth overtok jobben som administrerande direktør i Choice Hotels Scandinavia etter Petter Stordalen 7. februar 2006.

## Karriere
* Administrerande direktør ved Quality Hotel Hafjell frå 1991 til 1996.
* Driftsdirektør Choice Hotels Scandinavia frå 1996 til 1999.
* Vicekonsernsjef Choice Hotels Scandinavia frå [1999 til 2006.
* Administrerande direktør Choice Hotels Scandinavia frå 2006- 

## Kjelder
*Ledelsen i Choice Hotels Scandinavia AS
St. Moritz

**St. Moritz** (tysk *Sankt Moritz*; italiensk *San Maurizio*; retoromansk *San Murezzan*, fransk *Saint-Moritz*) er ein by i Engadindalen i Sveits. Han er ein kommune i distriktet Maloja i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1822 meter over havet. Den høgaste fjelltoppen i dei austlege Alpane i Piz Bernina, ligg nokre få kilometer sør for byen. 

Byen har arrangert olympiske leikar to gonger, i 1928 og 1948. 

Byen er ein kurbadestad med hotell og vintersportanlegg. St. Moritzsjøen ligg ved byen.

Edy Reinalter, Marc Berthod og Gian-Franco Kasper var/er frå St. Moritz.
 
## Bakgrunnsstoff
* http://www.stmoritz.ch Offisiell nettstad
*
Gunnar Bakke

**Gunnar Bakke** () er ein norsk politikar (Frp). Bakke blei vald til ordførar i Bergen kommune frå oktober 2007, og hadde stillinga fram til 2011.

Bakke har sete i bystyret for Frp sidan 1995. Bakke var også styreleiar i busselskapet Gaia der kommunen har hatt store eigarinteresser. Han var tidlegare dagleg leiar i Baker Brun i Bergen.
Heroes

Heroes er ein USA-amerikansk science fiction-TV-serie frå 2006, skapt av Tim Kring. Serien handlar om personar som har fått overnaturlege evner gjennom evolusjon. Serien gjekk på kanalen NBC i 2006 og blei ein stor suksess.
Den første sesongen var på heile 23 episodar, som kvar varte i om lag 41 minutt.
Barstadvik

**Barstadvik** er ei bygd på Vartdalsstranda i Ørsta kommune på Sunnmøre. 
#### Geografi

Barstadvik er ein dal med godt jordbruksland i dalbotnen og høge fjell på kvar side av dalen. Barstaddalen ligg nord-sør mot Storfjorden i nord. På vestsida av dalen ligg fjellet Klovekinn med den karakteristiske Masdalskloven med toppen Klovetinden 949 moh. På austsida av dalen ligg Romestrandshornet 911 moh. og Ramoen 1419 moh. Ein sidedal til Barstaddalen er Molladalen, ein dalbotn omkransa av høgalpint landskap med piggar og taggar som vert mykje brukt av fjellklatrarar.

Nedom Coop-Marked Barstadvik, ligg badestranda Playa del Kaia. Playa del Kaia er ein fin liten sandstrand. Om sommaren er der toalett og dusj som vitjande kan bruke.

#### Samfunn

Bygda har samvirkelag med bensinpumper. Barstadvik har eige vassverk ved Romestrand. Bygda har og eige kloakknett. Ho har landpostbod. På 1960-talet bygde ein eit nytt stort samfunnshus her etter at det gamle brann ned nokre år tidlegare. 

Næringsveg har tradisjonelt vore landbruk med grasproduksjon, storfe- og sauehald og fjordfiske. Om sumaren har bøndene sleppt sau på beite i fjella rundt bygda. Revefarmar har vore vanlege i bygda, men denne næringa er sterkt redusert. Turisme er ein aukande næringsveg. Barstadvik har landbasert fiskeoppdrettsanlegg. Bygda ligg nær Ålesund. Mange pendlar dit på arbeid. 

I Barstadvik finn ein desse matrikkelgardane:
Romestrand, 
Volle, 
Erdal, 
Barstad, 
Melbø og
Lynge.

#### Samferdsel

 går gjennom bygda. Fylkesveg 5910, 5,6 kilometer, går på båe sider av dalføret. Lengst mot sør går det bomveg til Barstadsetra. Her går merka rås til Molladalen. Til Ålesund kjem ein om ein tek ferje frå Festøya til Solavågen.

### Grunnkrinsen Barstadvik
Grunnkrinsen Barstadvik omfattar i tillegg til dei ovanfor nemnde matrikkelgardane i Barstadvika, også matrikkelgarden Festøya mot nord, og dei tre matrikkelgardane i Bukta krins mot sør: Rotneset, Rot og Masdal. Per 1. januar 2009 hadde grunnkrinsen Barstadvik 319 innbyggjarar ifølgje SSB.

## Kjelder
Vlieland

**Vlieland** (frisisk *Flylân*) er ein kommune og ei øy nord i Nederland. Kommunen har berre ein stor by, Oost-Vlieland (vestfrisisk *East-Flylân*). Han er den nest minste kommunen i Nederland etter Schiermonnikoog.

Vlieland er ei av Dei vestfrisiske øyane og ligg i Vadehavet. Ho ligg mellom Texel og Terschelling. Vlieland er kalla opp etter Vlie.

Størstedelen av landskapet på øya består av sanddyner, men det er nokre skogområde og små enger òg. Ein stor del av øya, den vestlege delen, består hovudsakleg av sand og øya vert derfor stundom kalla «Sahara i norden».

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vlieland|Vlieland]]» frå , den 11. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Terschelling

**Terschelling** (frisisk *Skylge*) er ein kommune og ei øy nord i Nederland og er ei av Dei vestfrisiske øyane. 

Øybuarane i Vadehavet er kjend som særs resursfulle og nyttar alt som driv i land på øyane. Det er få tre på øya som kan nyttast til tømmer, så dei fleste gardane og låvane er bygd med master som er berga frå skipsvrak. Øya er omringa av kjende skipsvrak og sjølv i dag driv mange containerar i lang som har blest av dekk på lasteskip i Nordsjøen. Det meste kjende skipsvraket ved Terschelling er kanskje «Lutine». Bjølla frå dette skipet heng i dag i Lloyd's of London. Eit anna kjend skip er «Oka 18», som sokk nær byen Formerum. Fram til nyleg har skorsteinen på skipet stikke opp av sjøen. 

Hovudnæringa til Terschelling er turisme. Det er noko jordbruk, men store delar av øya har vorte eit naturreservat. 

Terschelling har ferjesamband frå Harlingen på fastlandet.

## Historie
Øya slik ho er i dag vart forma i mellomalderen frå eit sandområde kalla De Schelling i vest og den opphavlege øya Wexalia i aust. Namnet Wexalia, Wuxalia eller Wecsile er mellomaldernamnet på den austlege delen av Terschelling. Dette namnet forsvann derimot på slutten av mellomalderen. 

Dei eldste spora etter menneske på Terschelling er frå rundt 850, då ei lita trekyrkje vart bygd på ein ås nær Seerijp eller Striep. Åsen vart seinare nytta som gravplass og vert i dag kalla Strieperkerkhof.

Tidlegare var det ei viss spenning mellom innbyggjarane vest på øya, som hovudsakleg var sjømenn, og innbyggjarane aust på øya, som hovudsakleg var bønder. I 1612 førte dette til at øya vart delt i to sjølvstendige politiske einingar, Vest-Terschelling og Aust-Terschelling. Først etter den franske okkupasjon på byrjinga av 1800-talet vart Terschelling samla igjen. 

I 1666 vart Vest-Terschelling plyndra av engelskmennene. Den engelske flåten planla opphavleg å gå til åtak på den nederlandske handelsflåten som låg til kai ved kysten av Vlieland, som er naboøya i vest. Då dei nederlandske fartøya trekte seg tilbake mot Terschelling følgde engelskmennene etter og øydela 150 nederlandske skip og gjekk i land i hamna på Vest-Terschelling. Byen vart brend ned, ei hending som fekk namnet Holmes-bålet etter den engelske admiralen Holmes. Året etter, i 1667, utførte nederlendingane under De Ruyter sin kommando ein hemnaksjon og påførte den engelske marinen eit kraftig slag under raidet på Medway (òg kalla slaget ved Chatham), som enda den andre engelsk-nederlandske krigen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Terschelling|Terschelling]]» frå , den 11. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Persille

**Persille** (*Petroselinum crispum*) er ei plante i persilleslekta i skjermplantefamilien. Den er den mest utbreidde krydderurta i verda. Planta blir særleg mykje brukt i mattradisjonar frå Europa og Midt-Austen.

Persille er ei toårig plante som smakar best det første året og blomstrar det andre året. Persille er rik på karoten (som blir omforma til A-vitamin i kroppen), C-vitamin, jern og kalsium.

Blomstrane er gule i motsetnad til den giftige arten hundepersille (*Aethusa cynapium*) som har kvite blomstrar. Blada er tredobbelt finna og hos dyrka former ofte sterkt krusete («kruspersille»).

Det finst ei rekke kultivarar. Desse blir delt i to grupper.

## Grupper
* **Bladpersille** (*P. crispum* Foliosum-Gruppa) - inneheld sortar med både slette og krusete blad. Dei blir derfor kalla kruspersille eller bladpersille avhengig av korleis blada ser ut. Dei blir vanlegvis nytta som krydder eller til dekorasjon. To vanlege kultivarar i handelen er **kruspersille** (*Petroselinum crispum var. crispum*) og **bladpersille** (*Petroselinum crispum var. neapolitanum *eller* Petroselinum neapolitanum*).
* **Persillerot** (*P. crispum* Tuberosum-Gruppa) - blir nytta som rotgrønnsak.

## Historie
I antikken rekna ein persille for å ha overnaturlege eigenskapar. I mellomalderen nytta ein han som medisinplante. Det var fyrst på 1600-talet at persille blei ei vanleg krydderurt i matlaging, særøeg i Frankrike.

## Persille i mat
I delar av Europa og i Vest-Asia blir mykje mat servert med hakka persille. Den friske smaken går godt med fisk. I Noreg er det vanleg med persillesmør til fisk. I Danmark er den ein av hovudingrediensane i den kjente retten stegt flæsk med persillesovs. På grunn av sitt høge innhald av klorofyll er persille godt eigna til å nøytralisere dårleg ande. Persille blir derfor ofte nytta saman med kvitlauk.

Rettar som inneheld ukokt persille bør ikkje nyttast som restemat då persillen har jordbakteriar på seg. Bakteriane får gode høve for vekst i lunka mat og dannar giftstoff som menneske ikkje kan tole. Desse giftstoffa kan ikkje kokast ut av den gjenoppvarma maten. I tillegg er somme av jordbakteriane sporedannande, såleis at dei heller ikkje kan drepast ved koking i samband med gjenoppvarming. Det er derfor tilrådd å aldri ta vare på restar av retter der den rå persillen ikkje har vore kokt.

## Helserisiko
Gravide bør ikkje få i seg store mengder persille. Det er trygt med normale mengder i mat, men store mengder kan ha uterotoniske effektar.

## Galleri

Petersilie Kraus.jpg|Kruspersille
Petersilie kraus.jpg|Kruspersille
Petroselinum.jpg|Bladpersille
Persil vert.JPG|Bladpersille


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Den virtuella floran - Persille
* Fødevarestyrelsen - Persille
* Persille.dk - Persille matoppskrifter