open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Avogadro si lov

**Avogadro si lov** er ei gasslov kalla opp etter Amedeo Avogadro som i 1811 la fram følgjande hypotese: 
:*Like volum av gassar ved same temperatur og trykk, inneheld det same talet på partiklar eller molekyl.*

Altså er talet på molekyl i eit visst volum av ein gass avhengig av storleiken eller massen til gassmolekyla. Som eit døme vil like volum av molekylært hydrogen og nitrogen innehalde like mange molekyl. 

Denne lova kan matematisk uttrykkast som: 

: \qquad = a.

der:
:*V* er volumet til gassen.
:*n* er talet på mol i gassen.
:*a* er ein konstant.

Likninga over er derimot berre triviell, og gjeld for alle homogene substansar, inkludert homogene væsker og faste stoff. Dette forholdet er lett å utleie, og var tenkt ut før Avogadro gjorde sitt arbeid. 

Den viktigaste konsekvensen av Avogadro si lov er at *den ideelle gasskonstanten har same verdi for alle gassar*. Dette tyder at konstanten

:\frac{p_1\cdot V_1}{T_1\cdot n_1}=\frac{p_2\cdot V_2}{T_2 \cdot n_2} = konstant
der:
:*p* er trykket til gassen
:*T* er temperaturen til gassen. 

har same verdi for alle gassar, uavhengig av storleiken eller massen til gassmolekyla. Dette uttrykket er ikkje-triviell, og viser Avogadro sitt geniale innsyn i eigenskapane til ideelle gassar. Det tok mange tiår å vise Avogadro si lov basert på gassane sin kinetiske teori.

Ein mol av ein ideell gass tar opp ein plass på 22,4 liter (dm³) ved standard temperatur og trykk. Volumet vert ofte kalla molart volum til ein ideell gass. Verkelege gassar kan avvike frå denne verdien. 

Talet på molekyl i ein mol vert kalla *[[Avogadros tal]]*: om lag 6,022×1023 partiklar per mol. 

Avogadro si lov, i lag med den kombinerte gasslova, dannar den ideelle gasslova

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:|en:]]» frå ,  den 13. april 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Ein engelsk omsetjing av Avogadro sin artikkel frå 1811
Kontinentalkeltiske språk

**Kontinentalkeltiske** eller **fastlandskeltiske språk** er ei samlenemning på dei keltiske språka som ikkje er øykeltiske. Dei kontinentalkeltiske språka vart snakka på det europeiske kontinentet, og dei er alle døydd ut. Det eine keltiske språket som i dag blir snakka på fastlandet, bretonsk, er eit øykeltisk språk, det blir snakka av etterkommarar av britar som utvandra til fastlandet, i det fjerde hundreåret. 

Sannsynlegvis var det for to tusen år sidan mange keltiske språk på det europeiske kontinentet. Vi har litt kjennskap til fire kontinentalkeltiske språk:

* Gallisk i Frankrike
* Galatisk i vestlege delar av Tyrkia
* Lepontisk i Norditalia
* Keltiberisk på Pyrenéhalvøya
Partialtrykk

**Partialtrykk** er trykket kvar enkelt gass i ei gassblanding (ideell gass) ville hatt om han aleine okkuperte det same volumet.

I kjemi er partialtrykket til ein gass i ei gassblanding definert som for ein ideell gass. Partialtrykket til ein gass oppløyst i ei væske er partialtrykket gassen hadde hatt i ein gassfase i likevkt med væska ved same temperatur. Partialtrykket til ein gass er eit mål på den termodynamiske aktiviteten til gassmolekyla. Gassar vil alltid strøyme frå området med høgt partialtrykk til område med lågt partialtrykk, og jo større trykkskilnaden er jo raskare vert gasstraumen.

Damptrykk er trykket til ein damp i likevekt med dei andre fasane til stoffet (t.d. væske eller fast stoff). Oftast vert uttrykket brukt til å skildre tendensen ei væske har til å fordampe. Det er eit mål på tendenes molekyl og atom har til å forlate ei væske eller eit fast stoff. Væska sitt kokepunkt er lik punktet der damptrykket er lik det omliggande atmosfæriske trykket.

Gassar vert løyst opp, spreidd eller reagerer i forhold til partialtrykka deira, og ikkje nødvendigvis i forhold til konsentrasjonen i ei gassblanding.

## Dalton si lov for partialtrykk
Partialtrykket til ein ideell gass i ei blanding er lik trykket gassen ville hatt om han okkuperte det same volumet aleine ved same temperatur. Dette er fordi molekyla i ein ideell gass er så langt frå kvarandre at dei ikkje vekselverkar med kvarandre i det heile tatt. Gassar i den verkelege verda er tilnærma lik ein ideell gass.

Ein konsekvens av dette er at det totale trykket i ei blanding av ideelle gassar er lik summen av kvart partialtrykk til kvar indivduelle gass i blandinga. Dette er utrykt i Dalton si lov Til dømes kan ein ha ei ideell gassblanding av nitrogen (N2), hydrogen (H2) og ammoniakk (NH3):

:P = P__2} + P__2} + P__3}

## Ideell gassblanding

Molbrøken til ein individuell gasskomponent i ei ideell gassblanding kan uttrykkast i form av komponenten sitt partialtrykk eller i mol av komponenten:

:x_{\mathrm{i}} = \frac{P_{\mathrm{i}}}{P} = \frac{n_{\mathrm{i}}}{n}

og partialtrykket til ein individuell gasskomponent i ein ideell gass kan ein få ved hjelp av uttrykket:

:P_{\mathrm{i}} = x_{\mathrm{i}} \cdot P

Molbrøken av ein gasskomponent i ei gassblanding er lik den volumetriske brøkdelen av komponenten i ei gassblanding.

## Sjå òg

* Damp og vassdamp
* Gass, ideell gass og Ideell gasslov 
* Molbrøk og mol
* Dalton si lov
* Henry si lov

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Partial pressure|Partial pressure]]» frå ,  den 13. april 2007.*
Hadsel kyrkje

**Hadsel kyrkje** ligg på staden Hadsel i Hadsel kommune og sokn i Vesterålen prosti. Kyrkja ligg på sørsida av Hadseløya, mellom Stokmarknes og Melbu. Det er ei åttekanta trekyrkje, bygd med 600 plassar og innvigd i 1824 .

Hadsel har vore kyrkjestad sidan mellomalderen. Dagens kyrkje er minst den fjerde kyrkja på omtrent same stad sidan 1300-talet.

## Interiør

Kyrkja er har ei altertavle frå rundt 1520 og ei lysekrone frå rundt 1200.


Hadsel kyrkje døypefont.jpg|Døypefont
Hadsel kirke altertavle.jpg|Altartavle
Hadsel kyrkje orgelet.jpg|Kyrkjeorgel
Hadsel kyrkje koret.jpg|Kor


## Andre kyrkjer i Hadsel
* Grønning kyrkje
* Hanøy kyrkje
* Innlandet kyrkje
* Melbu kyrkje
* Sand kyrkje

## Sjå òg:
* Prost og sokneprest Mogens Petterson Teleman (1599-1664), portrettet hans heng i kyrkja

## Bakgrunnsstoff
* 
* Arkitekturguide: Hadsel kyrkje
* Om Hadsel kyrkje i Kyrkjebyggdatabasen
* Den norske kyrkja i Hadsel
* 
* Eldre fotografi av kyrkja på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Rekdal

**Rekdal** er ei grend i Vestnes kommune i Romsdal. Staden ligg på sørsida av Midfjorden og riksveg 661 går gjennom grenda.
Halsa kyrkje i Nordland

**Halsa kyrkje** er ei arbeidskyrkje frå 1960 i Meløy kommune og sokn i Bodø domprosti .

Kyrja er bygd i tre og ho er bygd med  400 plassar. Stilen er funksjonalistisk. Arkitekt for kyrkja var Kirsten Flugel Knutssøn.

## Bakgrunnsstoff
* Halsa kyrkje Meløy  frå Kyrkjsøk
Hamarøy kyrkje

**Hamarøy kyrkje** ligg i Hamarøy kommune og sokn i Ofoten prosti. Det er ei arbeidskyrkje, bygd i 1974 i betong med 300 plassar.

Arkitekt for bygget var Nils Toft. Det er kyrkjegard ved kyrkja.

## Historie
Hamarøy høyrde frå gamalt av til Salten fogderi.

Hamarøy var i 1589 eit residerande kapellani under Steigen prestegjeld. Hamarøy var truleg eit av dei kapellania som vart eigne pastorat eller soknekall som følgje av eit reskript 1. april 1740.

Ved kongeleg resolusjon 28. oktober 1882 vart det bestemt å rive Hamarøy gamle kyrkje og byggje ei ny kyrkje med 700 sitteplassar. Til ny kyrkjetomt og til utviding av kyrkjegarden skulle det fråskiljast rundt 20 ar frå prestegarden.

Ved kongeleg resolusjon 19. september 1885 vart det tillate å flytte Hamarøy gamle kyrkje til garden Karlsøy som eit kapell for Sagfjorden. I Sagfjord kapell skulle dei halde sju gudstenester årleg, og det skulle leggjast gravplass ved kapellet. Ved kongeleg resolusjon 11. januar 1909 vart det årlege gudstenestetalet for Sagfjorden kapell auka til tolv. Grensa mellom Hamarøy og Nordfold sokn er beskriven i kongeleg resolusjon 16. februar 1933. Tømmerneset kapell vart oppført i 1952.

## Lofotpresten Hans Egede
Hans Egede, «Grønlands apostel», kom til presten Niels Schielderup i Hamarøy omkring 1700. Han gav guten innføring i gresk, hebraisk, latin og teologi. Eksamen tok han med framifrå karakterar, og det var kanskje på grunn av denne grundige opplæringa at han vart uteksaminert frå Universitetet i København i 1705 med vitnemål påført vurderinga «stor flid og hurtighed» etter berre eitt og eit halvt års studium.

## Referansar

## Litteratur
* Nicolaissen O.; 1921: *Kirker i Nord- Norge XVII Hamarøy kirke. XVIII Salfjordens kirke.XIX Lyngens kirke*. s, 1-23.

## Bakgrunnsstoff
* Fotografi av gamlekyrkja på Presteid.
* Hamarøy kirke Kyrkjesøk 
*
Fiksdal

**Fiksdal** er ein tettstad i Vestnes kommune i Romsdal i Møre og Romsdal. Tettstaden ligg på vestsida av Tomrefjorden, ved utlaupet av Fiksdalselva, og har .

Tettstaden har grunnskule og daglegvarebutikk. Sør for bygda står Fiksdal kyrkje, ei langkyrkje i tre frå 1866.

Nedskriven historie for Fiksdal spenner attende til 1600-talet. Ifølgje Rekdal har folketalet stige jamnt frå om lag 60 i år 1600, til 216 i år 1840. Seinare steig folketalet raskare, og låg på 650 personar i 1900. I 1960 var folketalet 707 personar.

## Bilete frå Fiksdal

Fiksdal-havn-2008-12-28.JPG|Hamna i Fiksdal
Fiksdal-skole-2008-12-28.JPG|Fiksdal skule
Fiksdal_kirke_fra_RA.jpg|Fiksdal kyrkje


## Kjelder
Handnesøya kapell

**Handnesøya kapell** er eit kapell frå 1969 på Handnesøya i Nesna kommune og sokn i Nord-Helgeland prosti.

Byggverket er i tre og skal ha 70 plassar.

## Litteratur
* Alf Henry Rasmussen (red.): *Våre kirker - norsk kirkeleksikon*, Vanebo forlag 1993, side 180, ISBN 82-75-27022-7

## Bakgrunnsstoff
*
Gjelstein

**Gjelstein** er ei grend i Vestnes kommune i Romsdal. Staden ligg mellom Rekdal og Fiksdal, på vestsida av Tomrefjorden.
Hattfjelldal kyrkje

**Hattfjelldal kyrkje** er ei langkyrkje frå 1868 i Hattfjelldal kommune og sokn i Indre Helgeland prosti. 

Kyrkja er lafta av tømmer og har 200 sitjeplassar.

Kyrkja har truleg den første kyrkjeklokka av stål som er laga i Noreg (1869).

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* Kyrkjesøk
* 
* Om Hattfjelldal kyrkje på nettstaden til Den norske kyrkja i Hattfjelldal
* Eldre fotografi på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Drag/Helland kyrkje

**Drag/Helland kyrkje** (lulesamisk: *Ájluovta/Ájlátte girkko*), tidlegare *Drag/Helland kapell*, er ei langkyrkje frå 1972 i Drag/Helland sokn i Hamarøy kommune i Ofoten prosti.

Byggverket er i tre og skal ha 100 plassar.

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Hemnes kyrkje

**Hemnes kyrkje** er ei åttekanta kyrkje frå 1872 i Hemnes kommune og sokn i Indre Helgeland prosti. Kyrkja ligg på Hemnesberget i Ranfjorden.

Kyrkja er tømra, og ho er bygd med 800 plassar.

## Bakgrunnsstoff
* Om Hemne kyrkje i Kyrkjebyggdatabasen
* Eldre fotografi av kyrkja på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
*
Innlandet kyrkje

**Innlandet kyrkje**, tidlegare **Hennes**, er ei langkyrkje frå 1992 på Hennes i Hadsel kommune og sokn i Vesterålen prosti.

Kyrkja er i tre, og ho er bygd med 100 plassar.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* Om Hadsel sokn
Henningsvær kyrkje

**Henningsvær kyrkje** ligg på Heimøya i Vågan kommune og sokn i Lofoten prosti. Kyrkja er ei langkyrkje i tre. Ho vart vigsla i 1974 og er bygd med 250 plassar.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Fotografi av den førre kyrkja i Henningsvær på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Herøy kyrkje på Helgeland

**Herøy kyrkje** er ei steinkyrkje på øya Sør-Herøy i Herøy kommune og sokn i Nord-Helgeland prosti. Ho er frå 1100-talet og den største av dei såkalla «triangelkyrkjene» i området med romansk utforming; dei to andre er Dønnes kyrkje og Alstahaug kyrkje. Ho skil seg frå dei to andre ved at Herøy kyrkje er bygd med apsis (halvrunda kvelva tak), og utan laukkuppel.

Funn frå jernalderen tyder på at kyrkjas område tidlegare har vore eit gudehov.
Ei tid låg futegarden for Helgeland på Herøy.
Eit krusifiks frå 1300-talet som har høyrd til kyrkja er no ved Historisk museum i Bergen. Under restaureringa vart det funne mange gamle myntar heilt i frå kong Sverres tid. 

Den største lysekrona vart i 1655 gjeven av Margrethe Pedersdotter og Jesper Hansen, og ei mindre i 1715 av Rasmus Angell. Presten Petter Dass var frå Herøy sokn. Han har gjeve kyrkjesølv, altarkalk, disk og brødeske til kyrkja. Altertavla og preikestolen frå 1764 er måla av Gottfried Ezekiel.

Skip, våpenhus og tårn vart endra ved påbygging i 1880.
Døypefonten i tre vart teken i bruk i 1914, han er skoren av Andreas Nilsskog, med motiv frå Jesu liv og norrøn mytologi. Ei restaurering vart gjennomført i 1960, med nytt orgel bygd av Brødrene Torkilsens Orgelbyggeri (15 stemmer, to manual med elektrisk traktur).

Kyrkjejubileet i 1999 feira dei tre mellomalderkyrkjene på Helgeland.

## Kjelder
* Herøy kommune
* Turid Følling Eilertsen: ''Talende murer - Nordnorske middelalderkirker'' «Herøy kirke» s. 24–34

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi av kyrkja på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
* Herøy kyrkje  frå Kyrkjesøk
*
Hol kyrkje i Vestvågøy

**Hol kyrkje** ligg på Hol ved Fygle i Vestvågøy kommune i Nordland. Kyrkja er ei krosskyrkje i tre, bygd med 300 plassar. Ho vart bygd i 1806 og vølt om i 1860.

Ei kyrkje i Hol er nemnd i skriftlege kjelder allereie på midten av 1300-talet. Orgelet i Hol kyrkje er frå 1986.

## Andre kyrkjer i Vestvågøy
* Borge kyrkje
* Buksnes kyrkje
* Knutstad kapell
* Stamsund kyrkje
* Valberg kyrkje

## Kjelder
* Den norske kyrkja i Vestvågøy
* Den norske kyrkja i Vestvågøy - om Hol kyrkje 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Husby kapell

**Husby kapell** er ei langkyrkje frå 1905 i Nesna kommune og sokn i Nord-Helgeland prosti. Kapellet er bygd som eit privat kapell på den gamle storgarden Husby på Tomma, ein gong senter for eit jordegods på Helgeland. 

Kyrkja er bygd i tre og skal ha 100 plassar.

Ved kongeleg resolusjon 16. januar 1905 vart det tillate å vigsle eit bedehus oppført på Husby, den gongen i Dønnes sokn, til kyrkjelege handlingar. Husby kapell skulle ha minst 4 gudstenester for året, og kapellet fekk eige kyrkjetilsyn. Uklare retningslinjer for den kyrkjelege bruken av det private kapellet gjorde av biskopen i Sør-Hålogaland stengde kapellet som gudstenestestad på slutten av 1980-talet. Sidan var det i fleire år berre brukt til gravferder, og nokre få andre kyrkjelege handlingar etter særleg løyve frå biskopen. I 2005 vart kapellet igjen teke i bruk som fast gudstenestestad for kyrkjelyden på Tomma. Det er forordna seks årlege gudstenester i kapellet.
 
## Kjelder
* DIS-Norge

## Bakgrunnsstoff
* Fotografi frå vigslingdagen
*
Håkvik kapell

**Håkvik kapell** er ei langkyrkje frå 1980 i Narvik kommune og sokn i Ofoten prosti . 

Kyrkja er bygd i tre med 180 plassar.

## Bakgrunnsstoff
* Håkvik kapell frå Kyrkjesøk
Cookøyane

**Cookøyane** er ei øygruppe i Stillehavet som utgjer ein sjølvstyrt stat i fri assosiasjon med New Zealand. Øygruppa omfattar 15 øyar. Arealet er 240 km² og folketalet om lag 15 000. 

Cookøyane vart først folkesett av polynesiske folk. Dei første nedskrivne vitnesbyrda om øyane kjem frå eit spansk skip frå 1595. Spanjolar gjekk i land på øya Rakahanga i 1606. Den britiske sjøfararen James Cook kom til øyane i 1773 og 1779. Han gav dei namnet *Herveyøyane*. Namnet *Cookøyane* er først kjent frå eit russisk kart frå 1880-åra.

Cookøyane vart eit britisk protektorat i 1888. Dei vart overførte til New Zealand i 1901. Dei var eit newzealandsk protektorat til 1965 då dei fekk sjølvstyre i fri assosiasjon med New Zealand.

Statusen som *fri assosiert stat* inneber at øyane har fullt sjølvstyre i interne saker. New Zealand har noko av ansvaret for internasjonale tilhøve og forsvar, i samråd med Cookøyane. Dronninga av New Zealand, som er den same som dronninga av Storbritannia, er statsoverhovud og er representert på øyane av sin *Queen's Representative*. Øyane er eit parlamentarisk demokrati og regjeringa vert leia av ein statsminister.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Høyforsmoen kapell

**Høyforsmoen kapell** ligg i Beiarn kommune i Nordland og vart vigsla i 1960. Kapellet vart bygd på dugnad. Kyrkjestaden har hatt kyrkjegard sidan 1916. Før kyrkja vart bygd stod det eit lite gravkapell der.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Kyrkjesøk
* Den norske kyrkja i Beiarn
*
Husvær bedehuskapell

**Husvær bedehuskapell** er ei langkyrkje frå 1936 i Herøy kommune og sokn i Nord-Helgeland prosti.

Kyrkja er bygd i tre med 80 plassar.

## Kjelder
*
Baisakhi

**Baisakhi** eller **vaisakhi** (pandjabi ਵੈਸਾਖੀ) er ei tradisjonell nyttårs- og vårfeiring for panjabiarar og nepalarar, og ei religiøs høgtid innan hinduismen og sikhismen. Denne dagen minnar sikhar opprettinga av khalsaen, 'den reine fellesskapen', under baisakhi-høgtida i 1699.

Baisakhi fell vanlegvis på 13. eller 14. april etter den vestlege kalenderen. 

Høgtida blir feira når sola går inn i stjerneteiknet Steinbukken. Dette skjer vanlegvis den 13. april, men kvart 36. år skjer hendinga og feiringa den 14. april. Sikhar som følgjer den nye nanaksjahi-kalenderen feirar alltid dagen den 14. april.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Ouessant

**Ouessant** (bretonsk *Enez Eusa*, engelsk *Ushant*) er ei øy i Den engelske kanalen og det nordvestlegaste punktet i Frankrike (i Europa). Ho er ein del av Bretagne og ligg i det historiske området Bro-Leon.  Ouessant er ein eigen kommune i departementet Finistère.

## Geografi
Ouessant ligg heilt i sørvest i Den engelske kanalen, men sjølv om ho er ein del av kanalen høyrer ho ikkje til Kanaløyane.

Øya har mykje bert berg og er 8 km lang og 3 km brei med eit areal på 15 km². 

## Demografi

Det er berre ein tettstad på øya, Lambaol. Ouessant har 932 innbyggjarar (1999).

## Historie

Ouessant er vidkjend for si maritime fortid, både i fiskesamdunn og som eit landemerke for sjømenn som nærma seg Kanalen. Ho vert nemnd i refrenget på ein shanty kalla *Spanish Ladies*:

:*We'll rant and we'll roar like true British sailors,*
:*We'll rant and we'll roar across the salt seas,*
:*Until we strike soundings in the channel of old England,*
:*From Ushant to Scilly is thirty-five leagues.*

Fleire sjøslag har funne stad nær Ouessant mellom den britiske og den franske marinen. Eit av desse er Slaget ved Ouessant.

I mars 1978 gjekk den amerikanske oljetankaren «Amoco Cadiz» på grunn om lag 10 km frå øya, og skapte alvorleg forureining langs kysten av Bretagne.

Eit gamalt bretagnsk ordtak seier: «Qui voit Ouessant voit son sang, Qui voit Sein voit sa fin».
Den som ser Ouessant ser blodet sitt, 
Den som ser Sein ser slutten sin. 

Dette ordtaket har sitt opphav i at området er eit av dei vanskelagste og farlegaste sjøområda i verda og segle i med mange skjer og kraftige tidvasstraumar med fart opp til 5 m/s.

## Ymse
På øya finst det ein spesiell type svart dvergsau, som berre er avla fram her. 

Fyret Kreac'h er etter ryktet det kraftigaste i verda. 

Linja som går mellom Ouessant og Lizard Point i Cornwall i England er vanlegvis start- og mållinje for jordomseglingar. 

## Bakgrunnsstoff
* Artikkel på AllRefer Encyclopedia
* Teksten til ''Spanish Ladies'' 
* Offisiell nettstad (på fransk)
Van de Graaff-generator

**Van de Graaff-generatoren** er ein konstruksjon for tilverking av statisk elektrisitet.

## Funksjon
Prinsippet er at eit ikkje-leiande band av silke eller liknande materiale blir spent over to rullar, der ein rull blir omgjeven av ein metallklode. Når bandet blir sett i rørsle blir kloden ladd opp med positive ladningar gjennom friksjonen til bandet mot ein elektrode som er kopla til kloden. Ein andre elektrode er kopla til den andre rullen og når den statiske oppladinga blir tilstrekkeleg stor skjer eit overslag frå den positivt ladde kloden til den negativt ladde kloden i form av eit lyn.

## Utviking
Van de Graaff-generatoren vart utvikla av fysikaren Robert Van de Graaff og vart vist opp i oktober 1929 ved Princeton university. I løpet av nokre år vart det bygd ein generator som kunne produsere spenningar opp til 1 megavolt. Den var 180 cm høg og hadde to metallklodar på 60 cm i diameter per stykk.

## Bruksområde
Generatoren gjev moglegheit til å gjere høgspenningseksperiment men med ein relativt låg straum. Han er vanleg innanfor skolefysikken og finst også i modifiserte versjonar til forsking rundt til dømes tore og isoleringseigenskapar.
Rasmus Jakobsson Vassbotn

**Rasmus Jakobsson Vassbotn** () var ein norsk gardbrukar og dagbokforfattar. Han var fødd i Jakobsgarden i Søre-Bjørkedal i Volda, og døydde på Vassbotn i same prestegjeldet. Per Jakobsson Bjørkedal var ein eldre bror.

Han vart tilsett som skulehaldar i Volda i 1772. I 1778 gifta han seg med ei gardenkje på Vassbotn, og budde der sidan. Kring 1780 tok han til å notere ned slikt han hadde høyrt eller lese frå gamalt. Seinare skreiv han ned slikt han sjølv mintest, før han noterarar ned samtidige hendingar. Vassbotn skreiv på sitt*Tids-Register* til 1820. Notatane vart samla og utgitt i eit hefte, fyrste gong i 1916.

## Litteratur
* *Rasmus J. Wasbotn: Tids-Register*. Volda, 1980.
Tettstader i Telemark

Det er 35 **tettstader i Telemark** fylke (2023). Av dei kallar Porsgrunn, Skien, Notodden, Kragerø og Rjukan seg by.

Ca. 78&nbsp;% av dei som bur i Telemark bur i tettstadene, medan landsgjennomsnittet er 83&nbsp;%. 65&nbsp;% av folkesetnaden budde i ein av dei fire største tettstadene i 2023.

Hjartdal kommune har ingen  tettstad, dei seksten andre kommunane i Telemark fylke har alle minst ein tettstad. Kort gjengjeve er SSB sin definisjon på tettstad ein stad med over 200 busette, der avstanden mellom husa ikkje er meir enn 50 meter. Sjå artikkelen tettstad for meir informasjon om tettstadomgrepet. 

## Tettstadane i Telemark etter folkesetnad

Jønnevald i Skien kommune er ein  ny tettstad frå 2023.

## Tidlegare tettstader

Desse stadene har tidlegare vore definerte som tettstader, men er det ikkje lenger no:

* Eikja i Bø kommune
* Heistad i Porsgrunn kommune
* Porsgrunn i Porsgrunn kommune
* Brevik i Porsgrunn kommune
* Skien i Skien kommune
* Skotfoss i Skien kommune
* Åfoss i Skien kommune
* Stathelle i Bamble kommune
* Langesund i Bamble kommune
* Vadfoss i Kragerø kommune
* Helle i Kragerø kommune
* Vrådal i Kviteseid kommune gjekk ut av lista frå 2013

* Maurud i Tinn kommune har fått skifta tettstadnamn til Tinn Austbygd.
## Kjelder
* Statistisk sentralbyrå: 
** 
** 
** 
** 

## Referansar
Farstad Shipping

**Farstad Shipping** () er eit konsern som består av fire selskap i Noreg, Skottland, Australia samt Singapore. Hovudkontoret ligg i Ålesund i Noreg. Selskapet vart etablert i 1956 og opererer innan forsyningsbransjen.

Flåten består av 44 fartøy, i tillegg til 12 som førebels er under konstruksjon (april 2007). Farstad Shipping har vore notert på Oslo Børs sidan 1988.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Håkon Bleken

**Håkon Bleken** () var ein norsk kunstmålar og grafikar. Han er busett i Trondheim, der han òg vart fødd.

I 1999 vart han utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden. Det kongelege hoff kunngjorde vidare den 4. september 2009 at kongen har forfremja Bleken til kommandør av St. Olavs Orden for virket hans som biletkunstnar. I tillegg fekk han Anders Jahres kulturpris i 2005.

Gjennombrotet kom i 1971 med ein serie kolteikninger kalla Fragmenter av et diktatur. Vidare er Bleken kjend for å bruka litterære verk som utgangspunkt. Doktor Faustus av Thomas Mann, Hedda Gabler av Henrik Ibsen og Prosessen av Franz Kafka er verk han stadig vender tilbake til i produksjonen sin. Menneskeleg liding og samfunnsengasjement er sentrale tema hos Bleken.

Han vann konkurransen om det offisielle signingsbiletet av kong Harald V og dronning Sonja, det heng i dag i Stiftsgården i Trondheim. Bleken har portrettert fleire kjende personar, som kong Olav V, Wenche Foss og Arne Nordheim.

Han har også gjort seg sterkt bemerka som illustratør av skjønnlitterære verk. Han har illustrert sentrale verk som Haugtussa av Arne Garborg, Mysterier av Knut Hamsun, Babettes Gjestebud av Karen Blixen og Dalen Portland av Kjartan Fløgstad - samt plateomslaget til Åge Aleksandersens Snöharpan.

## Illustrerte bøker
*Kjell Askildsen, *Thomas F's siste nedtegnelser til almenheten*, med ein biletserie av Håkon Bleken. [Oslo] 2007: Bokklubben. ISBN 978-82-525-6525-6
*Karen Blixen, *Babettes gjestebud*, omsett av Inger Hagerup, illustrert med ein biletserie av Håkon Bleken. [Oslo] 1998: Den norske bokklubben. ISBN 82-525-3826-6
*Arne Garborg, *Haugtussa* ; med illustrasjonar av Håkon Bleken. [Oslo] 1995: Aschehoug. ISBN 82-03-17542-2
*Knut Hamsun, *Mysterier*; med illustrasjonar av Håkon Bleken. [Stabekk]1992 : Den norske bokklubben. ISBN 82-525-2154-1

## Bakgrunnsstoff
*
* Ser døden i hvitøyet. 2018-11-12. NRK (av Mona Pahle Bjerke)
;Litteratur
*Stein Slettebak Wangen (red.), *Håkon Bleken : et portrett*.  Oslo 2008: Aschehoug. ISBN 978-82-03-23655-6
*Per Høiem [redaktør], *Håkon Bleken : grafikk 2003-2008*.  Oslo 2008: Labyrinth Press. ISBN 978-82-7393-082-8
*Per Høiem [redaktør], *Håkon Bleken : grafikk 1947-2003*. Oslo 2003:  Labyrinth Press. ISBN 82-7393-138-2
*Tom Egil Hverven, *Lyset i støvsøylen. En samtale med Håkon Bleken*. 2019 ISBN 9788205520677
Nora

:*Sjå òg [[Nora i Västmanland]]*

**Nora** er eit norsk kvinnenamn som er ei kortform av Eleonora eller Leonora. På engelsk blir namnet òg skriva **Norah**. Namna er truleg avleidde av Helene, som tyder 'lys' eller 'å skinna' på gresk.

## Bruk
Det er om lag 5&nbsp;500 personar i Noreg som har Nora som første eller einaste førenamn, medan berre om lag 85 heiter Norah. Bruken av namnet for nyfødde tok til å auka rundt 1985 og nådde ein topp i byrjinga av 2000-talet.

## Namnedag
Nora har namnedag den 14. april i Noreg. 1993–2001 hadde namnet den 17. mai som namnedag i Sverige.

## Kjende namneberarar
* Nora Brockstedt (f. 1923), norsk skodespelar
* Nora Ephron (1941-2012), amerikansk filmregissør
* Norah Lange (1906–1972), argentinsk forfattar
* Nora Simonhjell (f. 1970), norsk forfattar
* Norah Jones (f. 1979), amerikansk musikar
* Nora Mørk (f. 1991), norsk handballspelar
* Nora Foss Al-Jabri (f.  1996), norsk artist

## Oppdikta namneberarar
* *Nora Helmer*, hovudpersonen i *[[Et dukkehjem]]*

### Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Norske navn
Îles des Lérins

**Îles des Lérins** er ei øygruppe på fire øyar i Middelhavet ved Den franske rivieraen nær Cannes. Dei to største øyane i gruppa er Île Sainte-Marguerite og Île Saint-Honorat. Dei mindre Îlot Saint-Ferréol og Îlot de la Tradelière er ikkje busett. 

Administrativt høyrer øyane til kommunen Cannes. 

Dei første busetnadane på øya som ein kjenner til er frå Romartida. 

Île de Saint-Honorat har fått namn etter grunnleggjaren av klosteret på Lérins, St. Honoratus. Det vart grunnlagd i år 410. Det var i dette klosteret at St. Porcarius levde og truleg vart drepen under ein invasjon av saracenarar. I følgje historia skal St. Patrick, Irland sin vernehelgen, ha studert der på 400-talet. 

Eit forsterka kloster vart bygd her mellom 1000- og 1300-talet. Klostersamfunnet i dag held til i eit kloster som vart bygd på 1800-talet. 

Île Sainte-Marguerite har ei festning der Mannen med jernmaska vart halde fanga ei tid. 

Under den franske revolusjonen vart øyane Île Sainte-Marguerite og Île Saint-Honorat kalla Île Marat og Île Lepeletier.

## Bakgrunnsstoff
* http://www.abbayedelerins.com/
Henry David Thoreau

**Henry David Thoreau** () var ein USA-amerikansk forfattar, natur- og samfunnsfilosof. Han var fødd i Concord i Massachusetts og døydde same stad.

## Liv og virke
Thoreau var son av ein blyantfabrikant og studerte frå 1833 til 1837 ved Harvard-universitetet. Deretter underviste han i kort tid ved Concord Academy, men vart oppsagd då han avslo å straffe elevane korporleg. 

I 1838 starta han og broren John eigen privatskule i heimbyen. Då broren vart plaga og seinare døydde av ein skjelettsjukdom, vart skulen stengd. Ved desse leite vart Thoreau kjend med poeten og unitar-leiaren Ralph Waldo Emerson. Åra 1841-43 budde og arbeidde Thoreau tidvis (med ulike gjermål) heime hos Emerson.

Påverka av Emerson utvikla Thoreau særeigne synspunkt på tidsånda og samfunnsskipnaden. Mellom anna kritiserte han den moderne materialismen. Kritikken fylgde han mellom anna opp med handling. Den 4. juli 1845, på den amerikanske sjølvstende-dagen, flytta Thoreau til ei sjølvbygd tømmerhytte nær ved Concord. Hytta låg ved Walden-vatnet, på grunn eigd av Emerson. Her levde Thoreau fram til 6. september 1847 heilt åleine. Men ikkje avsondra frå samfunnet elles.

Boka *Walden. Or life in the woods* (norsk *Walden: Livet i skogene*), som kom ut 1854, er ei litterær handsaming av opplevingar og erfaringar gjennom det drygt to år lange opphaldet ved Walden-vatnet. Dels er verket ei skildring av forfattarens enkle liv ved vatnet og i naturen, dels er det eit grunnsøk i menneskets åndelege og sosiale praksis. Boka vann lite åtgaum, men er i dag rekna som eit klassisk verk innanfor USA-amerikansk litteratur.

I juli 1846 vart han kravd for seks år uteståande koppskatt. Thoreau nekta å betale skatten. Han grunngav dette med at han ikkje ville understøtte den USA-amerikanske regjeringa, korkje med omsyn til slaveriet eller med den ekspansive Mexico-krigen. Kring 24. juli vart han fengsla, men vart sleppt ut etter eit døgn i fangenskap. Ei tante hadde betalt skulda, mot Thoreau sin vilje.

Sterkt påverka av opphaldet i fengslet forfatta Thoreau essayet *Resistance to Government* (trykt i 1849), seinare best kjent under nemninga *Civil Disobedience*. Essayet har fått status som eit standardverk og har gitt namn til omgrepet sivil ulydnad. Ideane om å fylgje sitt samvit og passiv (valdsfri) motstand mot ein urettvis stat, tente som inspirasjonskjelde for politiske og sosiale aktivistar og reformatorar som Leo Tolstoj, Mahatma Gandhi og Martin Luther King jr.

Frå 1849 tente Thoreau til livsopphaldet sitt som vekselvis landmålar, foredragshaldar og han arbeidde på familiens blyantfabrikk.

I 1857 vart han kjend med den militante slaverimotstandaren John Brown. Denne og hans tilhengarar førte ein privat, valdeleg kamp mot slaveriet: Brown vart for dette hengd i 1859. Sjølv om Thoreau heldt på og føretrekte valdsfri motstand, uttrykte han i skrift og dikt stor respekt for John Brown, som han fann likna Jesus Kristus.

Thoreau hadde fått føling med tuberkulose i 1835. I 1859 vart han bronkittsjuk etter ein tur til skogs. Dei siste tre åra han levde var han mykje sengeliggjande.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Tanntei

**Tanntei** (av mellomnederlandsk *tanthay*, 'tannhai') er eit gammalt namn for ein stor fisk eller liten kval, og kan, etter ulike kjelder, sikte til:

* Tantej eller tumlar (dansk *øresvin*, vitskapleg namn * Tursiops tursio* eller *Tursiops truncatus*), ein delfin

* Tantei/tantej eller tunfisk (makrellstørje).

* Stør (*Acipenseridae*)

* Sil (*Ammodytidae*)

* Ordet tanntei er òg forklart som spekkhoggar.

Den første tydinga synest vera best dokumentert.

## Historisk bruk

## Referansar
Nepals kommunistiske parti

**Nepals kommunistiske parti** (nepali**Nepal Kamyunishta Parti** (NKP), engelsk **Communist Party of Nepal**) vart offisielt grunnlagt 15. september 1949 i Calcutta i India. Partiet vart danna for å kjempa mot det autokratiske Rana-regimet, føydalismen og imperialismen. 

Partiet gjekk i oppløysing på 60-talet, etter at leiaren Keshar Jung Rayamajhi vart ekskludert. Tilhengjarane hans gjekk ut og danna eit nytt prosovjetisk kommunistparti som seinare har vorte kjent som Nepals kommunistiske parti (Rayamajhi). Eit stort fleirtal vart att i NKP, men fleire splittingar følgde, og etter kvart var det berre att ein liten kjerne rundt leiaren Tulsi Lal Amatya. Siste resten gjekk inn i det store parlamentariske partiet UML på midten av 90-talet.

## Splittingar og avleggjarar frå NKP
* Nepals kommunistiske parti (Rayamajhi) i 1962
* NKP (Ekda Kendra) i 1990
** NKP (maoistisk) i 1994
** NKP (Ekda Kendra Masal) i 2002
* Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)

## Kjelder
MS «Bourbon Dolphin»

**MS «Bourbon Dolphin»** var eit ankerhandteringsskip eigd av reiarlaget Bourbon Offshore Norway i Fosnavåg. Skipet var bygd ved Ulstein Verft i 2006 og var av typen «Ulstein A102.». Skipet kantra under ankring av flyteriggen Transocean Rather om lag 75 nautiske mil nordvest for Shetland, klokka 18.20 den 12. april 2007. Sju av mannskapet på 15 blei redda i live, tre blei funne omkomne og fem rekna som sakna. Dei overlevande blei transportert til Lerwick på Shetland. Augevitne fortalde at ankerkjettingen kom over på babord side og drog båten rundt. 

Søndag 15. april kl. 22.16 sokk «Bourbon Dolphin» på 1100 meters djupne.

## Kjelder




## Bakgrunnsstoff
* Bilete av MS «Bourbon Dolphin» hos Bergenships.com
Helgelands Blad

***Helgelands Blad*** er ei lokalavis som kjem ut i Sandnessjøen og som dekkjer kyststròka på Helgeland, spesielt frå Midthelgeland og nordover. Ho kjem ut måndag, onsdag og fredag ettermiddag.

Dagleg leiar og ansvarleg redaktør er Einar Mørch.

## Opplagstal

## Historie
Avisa vart første gong utgjeven i 1904. Den første redaktøren i Helgelands Blad var Kristoffer Forfang, redaktør frå 1904-1939. Då Kristoffer Forfang døydde overtok sonen hans, Kalf Forfang, sidan sonen hans igjen, Svein Forfang. 1.august 1995 overtek Håvard Eide som sjefsredaktør. Han er den fyrste utanfor familien Forfang som entrar leiarposisjonen i avisa. Eide sit eit åremål då familien ikkje vil flytte frå Mosjøen. Han legg grunnen for den moderne avisa av i dag.

## Kjelder
* nettutgåve	
* Leif B. Lillegaard i Årbok for Helgeland 1989.
X-Bow

**X-BOW** er ein serie design på bakoverlente baugtypar utvikla av Ulstein Design & Solutions AS, eit selskap i Ulstein Group, der baugen er vendt innover, mot akter, slik at eit skip med X-BOW vil vere lengst ved vasslinja. I prinsippet vil ein slik baug ha større oppdrift framme enn konvensjonelle skrog.

Skroget handterer møtande sjø slik at den ekstra oppdrifta denne forma gir vil gjere at baugen flyt over møtande bølgjer, som dei konvensjonelle skroga må bryte i gjennom. Dette gir mindre akselerasjon i baugen og dermed ei meir komfortabel reise for mannskapet. I tillegg gjev mindre motstand eit redusert drivstoff-forbruk.

Baugen vart lansert i 2005 samtidig som det vart offentleggjort skipsbyggingskontrakt på første skip med X-BOW. Baugen blei anerkjent som «Årets Ingeniørbragd» i 2005, og vart kåra til «Årets Skip» av både Skipsrevyen og Offshore Support Journal.

X-BOW blei første gong tatt i bruk på eit skip i mai 2006, ved bygginga av AHTS-skipet (Ulstein AX104) med namn MS «Bourbon Orca», som i dag opererer i det karibiske havet.

Ved årsskiftet 2015 var det bestilt 100 skipsdesign med X-BOW. Designet er selt til mange ulike reiarlag for bygging ved fleire ulike verft. Designa av X-BOW-fartøy omfattar i hovudsak offshore/oljesektoren (konstruksjon, seismikk, PSV, ankerhandtering), men det er også designa X-BOW-fartøy innan områda tungløft/drill (heavy offshore) og ei rekke ekspedisjonscruiseskip. Fleire av X-BOW-skipa har blitt nominerte eller blitt utnemnde til Ship of the Year.

Designa av X-BOW-fartøy omfattar i hovudsak offshore/oljesektoren (konstruksjon, seismikk, PSV, ankerhandtering), men det er også designa x-bow-fartøy innan områda tungløft/drill (heavy offshore). Fleire av X-BOW-skipa har blitt nominerte eller blitt utnemnde til Ship of the Year. To andre vinnarar er subseaskipa 'Island Constructor'  og Seven Viking.  

Ei vidareføring av X-Bow-designet er X-STERN, som er ei liknande løysing for akterenden, og som gjer at skipa kan ligge med enden mot vêret og halde posisjon. X-STERN er tildelt utmerkinga Next Generation Ship Award 2015 

Det første skipet med X-STERN er offshore-vindservicefartøyet «Windea La Cour», som tilhøyrer BS Offshore og som opererer for Siemens på Gemini-vindfeltet utanfor Nederland. Ei anna vidareføring er TWIN X-STERN, der den første skipsbyggingskontrakten ved Ulstein Verft blei signert med Olympic i 2022.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Ulstein Group
Tumlar

**Tumlar** er ein tannkval i delfinfamilien. Tumlaren lever i små flokkar i varme og tempererte havområde, men ikkje i ishava. Han skal vere lett å dressere og trivst godt i akvarium; arten vart verdskjent gjennom fjernsynsserien «Flipper».

## Utsjånad
Tumlaren vert opptil fire meter lang. Fargen er svart til brunleg med lysare sider og buk. Munndelane er nebbforma, derfor har han på engelsk namnet «Bottlenose Dolphin». Ryggfinnen er stor og har bogeform. Han har tenner i begge kjevane, i alt meir enn 80. Tumlaren veg opptil 650 kg.

## Levesett
Hodyra og ungane lever i flokkar med opptil tolv dyr. Ungdyra lever i flokkar for seg, medan hannane ofte sym aleine eller i smågrupper. Arten er kjend for å vere nysgjerrig, og kan symje i lag med båtar og til og med ta kontakt med menneske.

Tumlarane må opp og puste kvart femte til åttande minutt. Dei lever av forskjellige slags fisk. Når dei jagar stimfisk, kan flokken samarbeide for å halde fiskestimen samla, for slik å maksimere utbyttet.

Når tumlaren leiter etter fisk, brukar han ein biosonar som i virkar etter same prinsipp som ein alminneleg sonar: Han søkjer etter fisk ved å produsere lyd og lytte etter ekkoet. Tumlaren sender ut ein klikkande lys i ein fokusert stråle. Han har to små øyreopningar bak augo, men fangar opp vel så mykje lyd til det indre øyra via underkjeven.
Tumlaren har eit godt syn, men luktesansen er svak. Tumlarane brukar lydsignal til å kommunisere seg i mellom, men påstandar om at dei har utvikla eit eige «språk» er aldri dokumentert.

Etter paringa er hoa gravid i 12 månader før ho føder ein unge som kan vere om lag ein meter lang og vege 12 kg. Ungen diar mora i halvtanna år. Ungane lever i lag med mora i om lag 6 år, men enno vil det gå nokre år før dei sjølve er kjønnsmodne. 
Tumlaren kan i naturen leve i om lag 30 år.

## Tumlaren og mennesket

Gjennom fjernssynserien «Flipper» vart ein heil generasjon kjend med denne sosiale og intelligente delfinen. Tumlaren er vanleg i Nordsjøen, og han gjestar òg norske fjordar; nokre har gitt seg til og gjort seg til vens med menneske. Det er også vanleg å halda tumlarar i akvarium der ein kan få dei til å opptre for menneske.

Ein har lenge jakta på tumlar for å få kjøt og tran. Ein slutta slik jakt i Europa og USA på 1900-talet, men delfinane blir stadig jakta i Vest-Afrika, Sri Lanka, Indonesia og Japan. 

Sjølv om dei ikkje blir jakta direkte, kan delfinar døy under fiske av til dømes tunfisk der dei blir vikla inn i nett og druknar.

## Sjå òg
* tanntei

## Kjelder

* Fiskeri- og kystdepartementet: Internettbrosjyre
* «Viltet i Etne» (PDF) 
* Caplex
* Artikkelen byggjer i tillegg på opplysningar frå svensk og dansk wikipedia, sjå der for detaljar.


* *Denne artikkelen bygger på «[[:da:Øresvin|Øresvin]]» frå , og «[[:sv:Öresvin|Öresvin]]» frå  den 21. august 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff

* Fiskeri- og kystdepartementet: Internettbrosjyre
* «Viltet i Etne» (PDF)
Annecysjøen

**Annecysjøen** (fransk *Lac d'Annecy*) er ein innsjø i Haute-Savoie i Frankrike.

Han er den nest største innsjøen i Frankrike etter Bourgetsjøen, bortsett frå den franske delen av Genfersjøen. Han er òg kjend som «den reinaste innsjøen i Europa» på grunn av strenge miljøreguleringar som vart innført i 1960-åra. Innsjøen er ein populær turiststad, og vert mellom anna brukt til bading og vassport. 

Innsjøen vart danna for rundt 18&nbsp;000 år sidan av store alpine isbrear. Ho får vatn frå mange mindre elvar frå dei omliggande fjella (Ire, Eau morte, Laudon, Bornette og Biolon), og frå ei kraftig undervasskjelde, Boubioz, som munnar ut i eit djup på 82 meter. 

## Landsbyar rundt innsjøen

* Annecy
* Annecy-le-Vieux
* Doussard
* Duingt
* Lathuile
* Menthon-Saint-Bernard
* Saint-Jorioz
* Sevrier
* Talloires
* Veyrier-du-Lac

## Sjå òg
* Faverges
* Montmin

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Annecy|Lake Annecy]]» frå ,  den 15. april 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* http://membres.lycos.fr/fliaigre/lac.htm (på fransk)
* Bilete av Annecysjøen og området rundt
* Bilete av Annecysjøen
Étang de Berre

**Étang de Berre** (på provençalsk oksitansk *Estanh de Bèrra/Mar de Bèrra* eller *Estang de Berro/Mar de Berro*) er ein vassmasse ved sida ved Middelhavet vest for Marseille.

Han vart danna av stigande vassnivå mot slutten av førre istid, og denne litle innlandssjøen er delt i tre delar: Den største vassmassen, *Étang de Vaïn* i aust og *Étang de Bolmon* i søraust.

Étang de Berre får ferskvatn frå elvane Arc, Touloubre og Cadière, og sidan 1966 frå *Canal de la Durance*. To kanalar knyter han til sjøen: *Canal de Caronte* som går til Port-de-Bouc og *Canal du Rove* som går til L'Estaque. Den sistenemnde kanalen er derimot blokkert på grunn av eit steinras under vatnet. 

Ti kommunar grensar til Étang de Berre: Istres, Miramas, Saint-Chamas, Berre-l'Étang, Rognac, Vitrolles, Marignane, Châteauneuf-les-Martigues, Martigues og Saint-Mitre-les-Remparts.
MS «Bourbon Orca»

**MS «Bourbon Orca»** er eit ankerhandteringsskip som vart bygd hjå Ulstein Verft AS for Bourbon Offshore Norway. Bourbon Orca er av typen ULSTEIN AX104 og er det første skipet som er levert med den innovervende baugforma ULSTEIN X-Bow frå Ulstein Design. Det var tidlegare forsvarsminister Kristin Krohn Devold som var gudmor då skipet vart døypt 24. juni 2006.

## Bakgrunnsstoff
* BOURBON Orca hjå bourbon-online.com
Bouchetsjøen

**Bouchetsjøen** (fransk *Lac du Bouchet*) ligg i Haute-Loire i Frankrike i nærleiken av Le Puy-en-Velay og om lag 2 km nord for landsbyen Le Bouchet-Saint-Nicolas.

Bouchetsjøen er ein kratersjø danna av ein gamal vulkan, og er derfor nesten sirkelforma. Han er om lag 750 meter frå kant til kant og er omringa av skog. Han ligg i ei høgd på 1&nbsp;205 meter. 

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av Bouchetsjøen
Ankerhandteringsskip

**Ankerhandteringsskip** (engelsk: Anchor Handling Tug Supply (AHTS) vessel) er ein skipstype som er utstyrt med ein vinsj som kan taue og ankre opp oljeplattformar og elles fungere som supplyfartøy.

AHTS er tyngre og meir avanserte enn PSV (Platform Supply Vessel).

## Norske reiarlag med ankerhandteringsskip
* Farstad Shipping (FAR)
* Solstad Offshore (SOFF)
* Deep Sea Supply (DESSC)
* DOF
* Havila Shipping (HAVI)

## Bakgrunnsstoff
* Ankerhandteringsskip frå det norske reiarlaget Farstad Shipping 
* Ankerhandteringskip frå reiarlaget Bourbon Offshore Norway 
* Ulstein Group - design og konstruksjon av skip blant anna til oljeindustrien
Kristian Brix

**Kristian Brix** () er ein norsk fotballspelar. Han spelar på midtbanen hjå Vålerenga, og har vore med i Vålerenga sidan han var åtte år gammal. Han spela sin første A-lagskamp 17. juni 2007. Brix var leigd ut til Sogndal IL mesteparten av 2008-sesongen.

Brix har spela på aldersavgrensa landslag frå 15-årsalderen.

## Kjelder
*
Bourgetsjøen

**Bourgetsjøen** (fransk *Lac du Bourget*) er ein innsjø i Savoie i Frankrike. Han er den største og djupaste innsjøen i landet. Den viktigaste byen ved innsjøen er Aix-les-Bains. Chambéry, préfecture (hovudstad) i Savoie, ligg om lag 10 km sør for innsjøen. Innsjøen er kalla opp etter byen Le Bourget-du-Lac, som ligg ved sørenden av innsjøen. Han får vatn frå elva Leysse, og vatnet renn vidare ut i Rhône via *Canal de Savières*, ein kunstig kanal. 

## Galleri

Fil:Lac du Bourget.jpg|Sett frå sør
Fil:Lac du Bourget 2.jpg|Sett frå Aix-les-Bains


## Bakgrunnsstoff

* Bilete av Bourgetsjøen
Brenetssjøen

**Brenetssjøen** (på fransk *Lac des Brenets*) er ein innsjø på elva Doubs på grensa mellom Sveits og Frankrike. I Frankrike vert innsjøen òg kalla **Lac de Chaillexon**. Innsjøen er 4 km lang og mellom 150 og 200 meter brei i snitt. Han ligg 750 meter over havet og er på det djupaste 26 meter. 

## Bakgrunnsstoff
* Vassnivå i Brenetssjøen
Der-Chantecoqsjøen

**Der-Chantecoqsjøen** (fransk *Lac du Der-Chantecoq*) er ein innsjø i nordaustlege delar av Frankrike i kommunen Saint-Dizier i Marne og Haute-Marne. Han er den største kunstige innsjøen i Europa med eit areal på 48&nbsp;km² og 350 millionar kubikkmeter vatn.

## Historie
Innsjøen vart danna i 1974 som eit reservoar i elva Marne, slik at ein kunne hindre at Seinen i Paris skulle flaume over. Han vert kontrollert av *[[Institution Interdépartementale des Barrages-Réservoirs du Bassin de la Seine]]*. Innsjøen la tre landsbyar under vatn: Chantecoq, Champaubert-aux-Bois og Nuisement-aux-Bois.

I dag er vassport ein populær aktivitet her, som segling, vasski, jetski, vindsurfing, fisking og roing, i tillegg til at området rundt er eit populært friluftsområde.

Dyrelivet er rikt og verna. Kvar vår og haust samlar det seg mange traner her. 

Fil:Lac-du-der-2.jpg|Der-Chantecoqsjøen
Fil:Lac-du-der-chatillon.jpg|Ei kyrkje ved Châtillon-sur-Broué
Fil:Lac-du-der-chatillon2.jpg|Eit hus ved Châtillon-sur-Broué


## Bakgrunnsstoff

* Lac du Der en Champagne
Bourbon Offshore Norway

**Bourbon Offshore Norway AS** er eit reiarlag med hovudkontor i Fosnavåg i Herøy kommune i Møre og Romsdal. Selskapet inngår i den franske Bourbon gruppa og opererer forsynings- og ankerhandteringsskip for oljeindustrien. Reiarlaget har om lag 500 tilsette, fordelt på skip i Nordsjøen og utanfor Vest-Afrika, Brasil og Mexico.

## Bakgrunnsstoff
* Bourbon Offshore Norway
Valborgsmesseaftan

**Valborgsmässoafton** er ei årleg høgtid som vert feira 30. april eller 1. mai i Estland, Finland, Latvia, Sverige, Tsjekkia og Tyskland. 

Namnet skriv seg frå den tyske helgenen Valborg (ca. 710&ndash;779), som var abbedisse i klosteret i Heidenheim i Schwaben.
Kulten hennar var knytt til vern mot heksetru og vonde ånder, men tradisjonen i namnet hennar vart knytt til heidenske vår- og fruktbarheitsritar. 

I Finland og Sverige vert helga feira ved å brenne bål og på somme stadar med fyrverkeri. 
Tromsø har òg tradisjon for feiring av valborgsmesseaftan.

## Valborg som akademisk høgtid

Dagen er også ein høgtidsdag for nokre høgskolar og universitet i Sverige, der ein den 30. april set på seg sommarens studentlue (mössan). 

## Bilete

Image:Valborg_akalla.jpg|Akalla - ein forstad i Stockholm
Image:Valborg_mariehamn.jpg|Mariehamn på Åland


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Lac de Paladru

**Lac de Paladru** er ein liten innsjø i deperatementet Isère, nær Charavines i Frankrike.

Innsjøen vart danna av isbrear i Rhônedalen. Han er litt over 5 km lang, og nesten 1 km brei. På det djupaste er han 33 meter. 

## Bakgrunnsstoff
* Bonderiddarane ved Lac de Paladru