open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Der Herr ist mein getreuer Hirt

***Der Herr ist mein getreuer Hirt***, BWV 112, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1731 for andre sundag etter påske. 

Teksten er skriven av Wolfgang Meuslin etter Salme 23. 

Koraltemaet er basert på salmen «Allein Gott in der Höh sei Ehr» av Cornelius Becker. Melodien til denne salmen er delvis basert på den gregorianske songen «Gloria in excelsis» frå seinmellomalderen og delvis på ein «Sanctus in festis duplicibus» frå *Graduale Romanum*. Den første delen av salmen liknar ein påskesong frå 900-talet som spreidde seg til fleire land. Det var Nikolaus Decius (ca. 1485-etter 1546) som samla saman dei forskjellige melodiane til denne melodiane, truleg med ein litt anna tekst, i Braunschweig i 1522.

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to valthorn, to oboar d’amore, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av fem satsar:

# «Der Herr ist mein getreuer Hirt», Koral
# «Zum reinen Wasser er mich weist», Arie for alt
# «Und ob ich wandert' im finstern Tal», Resitativ for bass
# «Du bereitest fur mir einen Tisch vor mein'n Feinden», Duett for sopran & tenor
# «Gutes und die Barmherzigkeit folgen mir nach», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 112 på bach-cantatas.com
Ali Karimi

**Mohammad Ali Karimi Pashaki** () er ein iransk fotballspelar som spelar for Persepolis i den iranske fotballigaen, og for Iran sitt landslag. Han vart kåra til årets fotballspelar i Asia i 2004. Han har spelt profesjonell fotball for fleire klubbar i Midtausten, og spelte òg i to sesongar for Bayern München i tysk Bundesliga, der han var med å vinna seriemeisterskapen i 2006. Han har over 100 landskampar for Iran, og tok del i fotball-VM i 2006 for Iran.
Kengo Nakamura

**Kengo Nakamura** () er ein japansk fotballspelar som spelar for Kawasaki Frontale i J-League i Japan, og for det japanske landslaget. Kawasaki Frontale er den einaste profesjonelle fotballklubben han har spelt for. Han debuterte for Japan sitt landslag i ein venskapskamp mot Ghana 4. oktober 2006.

## Bakgrunnsstoff
*
Antar Yahia

**Antar Yahia** () er ein fransk fotballspelar med algeriske foreldre, og for det algeriske landslaget. Han budde ei kort tid i Algerie i barndommen, før han vende attende til Frankrike. Han spelte for det franske U18-landslaget, men gjekk over til å spela for Algerie på U23-nivå. Han fekk den første A-landskampen sin for Algerie 15. januar 2004 i ein venskapskamp mot Mali. Han vart folkehelt i Algerie då han skåra det einaste målet i den avgjerande kvalifiseringskampen mot Egypt som førte til at Algerie kvalifiserte seg til fotball-VM i 2010. Han spela for Al Nassr i den saudiarabiske fotballigaen frå 2011 til 2012.
Herr Jesu Christ, du höchstes Gut

***Herr Jesu Christ, du höchstes Gut***, BWV 113, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for den 11. sundagen etter treeiningssundag.

Teksten er henta frå Bartholomäus Ringwaldt (sats 1, 2, 4, 8), medan resten er skriven av ein ukjend tekstforfattar. Koraltemaet er basert på salmen «Herr Jesu Christ, du höchstes Gut». Denne melodien kan sporast tilbake til salmar frå Görlitz i 1587 og Dresden i 1593. Görlitz-salmen har tittelen «Harmonia hymnorum». Ein kjenner ikkje til kven som komponerte denne melodien. 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for tverrfløyte, to oboar, to oboar d’amore, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av 8 satsar:
# «Herr Jesu Christ, du höchstes Gut», Koral
# «Erbarm dich mein in solcher Last», Koral
# «Fürwahr, wenn mir das kömmet ein», Arie for bass
# «Jedoch dein heilsam Wort, das micht», Resitativ & Koral
# «Jesus nimmt die Sünder an», Arie for tenor
# «Der Heiland nimmt die Sünder an», Resitativ for tenor
# «Ach Herr, mein Gott, vergib mirs doch», Arie for Sopran og alt
# «Stärk mich mit deinem Freudengeist», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 113 på bach-cantatas.com
Norske sentralbanksjefar

**Norske sentralbanksjefer** er ei oversikt over dei som har hatt sjefsstillinga i Noregs Bank.

Ordninga med permanent direksjonsformann blei innført i 1892. I 1985 blei «direksjon» endra til «hovudstyre», og samtidig blei tittelen «sentralbanksjef» innført.

* Karl Gether Bomhoff (1893&ndash;1920)
* Nicolai Rygg (1920&ndash;1946)
* Gunnar Jahn (1946&ndash;1954)
* Erik Brofoss (1954&ndash;1970)
* Knut Getz Wold 1970&ndash;1985
* Hermod Skånland (1985&ndash;1993)
* Torstein Moland (1994&ndash;1995)
* Kjell Storvik (1996&ndash;1998)
* Svein Gjedrem (1999&ndash;2010)
* Øystein Olsen (2011&ndash;2022)
* Ida Wolden Bache (2022&ndash;)

## Kjelder
Du Friedefürst, Herr Jesu Christ

***Du Friedefürst, Herr Jesu Christ***, BWV 116, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for den 25. sundagen etter treeiningssundag. 

Teksten er henta frå Jakob Ebert (sats 2 og 6), medan resten er skriven av ein ukjend person. 

Koraltemaet er basert på salmen «Du Friedefürst, Herr Jesu Christ». Denne melodien, som ein ein gong trudde var skriven av Ludwig Helmbold, finst i ei samling av Bartholomäus Gesius (Gese) (1601) og er laust basert på «Innsbruck, ich muß dich lassen», som dukka opp som «Geistliche deutsche Lieder» i Frankfurt an der Oder i 1601. 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to oboar d’amore, to fiolinar, bratsj og basso continuo (med valthorn for dei to koralsatsane), samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:

# «Du Friedefürst, Herr Jesu Christ», Koral
# «Ach, unaussprechlich ist die Not», Arie for alt
# «Gedenke doch, o Jesu, daß du noch ein Fürst des Friedens heißest», Resitativ for tenor
# «Ach, wir bekennen unsre Schuld», Trio for sopran, tenor & bass
# «Ach, laß' uns durch die scharfen Ruten», Resitativ for alt
# «Erleucht' auch unser Sinn und Herz», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 116 på bach-cantatas.com
Sayed Moawad

**Sayed Moawad** () er ein egyptisk fotballspelar som spelar for Al-Ahly i den egyptiske fotballigaen, og for det egyptiske landslaget. Moawad har spelt det meste av karrieren sin, frå 2000 til 2008 for den egyptiske klubben Ismaily. I 2008 var han i fire månader på lån hjå Trabzonspor i den tyrkiske toppdivisjonen. Han var med på å vinna den afrikanske meisterskapen med Egypt i 2008 og 2010.
Sei Lob und Ehr dem höchsten Gut

***Sei Lob und Ehr dem höchsten Gut***, BWV 117, er ein koral komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i perioden 1728-1731 for eit ukjend høve. 

Teksten er skriven av Johann Jakob Schütz. Koraltemaet er basert på kantaten *[[Es ist das Heil uns kommen her]]*. 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to tverrfløyter, to oboar, to oboar d’amore, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av ti satsar:

# «Sei Lob' und Ehr' dem hochsten Gut», Koral
# «Es danken dir die Himmelsher, o Herrscher», Resitativ for bass
# «Gebt unserm Gott die Ehre», Arioso for bass
# «Was unser Gott geschaffen hat», Arie for tenor
# «Ich rief dem Herrn in meiner Not», Koral
# «Der Herr ist noch und nimmer nicht von seinem Volk geschieden», Resitativ for alt
# «Wenn Trost und Hulf' ermangeln muss», Arie for bass
# «Ich will dich all mein Leben lang», Arie for alt
# «Ihr, die ihr Christi Namen nennt», Resitativ for tenor
# «So kommet vor sein Angesicht», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 117 på bach-cantatas.com
O Jesu Christ, meins Lebens Licht

***O Jesu Christ, mein’s Lebens Licht***, BWV 118, er ein motett eller ein sats til ei kyrkjekantate komponert av Johann Sebastian Bach.

## Bakgrunn
Stykket vart sannsynlegvis komponert i 1736 eller 1737. Det er ikkje visst om stykket har vore framført før den første dokumenterte framføringa som gjekk føre seg under gravferda til grev Friedrich von Flemming 11.&nbsp;oktober 1740.

Med ein koral som tyngdepunkt og eit instrumentalt for- og mellomspel, minner stykket om opningssatsen til ei kantate, og i den første komplette Bach-utgåva vart den utgjeve som eit kantatefragment. Men instrumenteringa av den første versjonen peikar mot funksjonen utandørs gravferdsmusikk, ved grava eller under prosesjonen, og det gjev hint om motett. Bach sjølv sette «Motetto» på tittelarket. I *Neue Bach-Ausgabe* blir stykket derfor klassifisert som motett.

Den andre utgåva er orkestrert for innandørs bruk og kan ha vorte framført i 1746-1747.

## Tekst og koraltema
Tekstforfattaren er anonym. Bach brukte det første verset frå ei salme i Martin Behm si salmebok frå 1610, men det ser ut til at Behm har brukt ein eldre tekst av ein ukjend forfattar.

Koraltemaet må ha vore eit av Bach sine favorittar: han brukte det òg i kantatane BWV 3, BWV 44, BWV 58 og BWV 153.

## Instrumentering og struktur
Den første utgåva av stykket er instrumentert for SATB kor, tre trombonar, orgel, cornetto og *litui*. Det er ikkje heilt klårt kva instrument ein *lituo* er, forslag er basszinke eller natur-/jakthorn. Den noko uvanlege orkestreringa kjem truleg av at Bach oppførte stykket til ei gravferd og ønskte ei symbolsk referanse til den romerske tradisjonen med tre messinginstrument under gravferder.

Den andre utgåva er for kor SATB, to litui, strykarar og orgelcontinuo pluss dobling med tre oboar og ein fagott ad libitum.

## Referansar

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* Piano- og songpartitur for BWV 118 på bach-cantatas.com
* ''O Jesu Christ, meins Lebens Licht'', versjon med strykarar, Holland Boys Choir & Netherland Bach﻿ Collegium, dir. Pieter Jan Leusink conductor (Youtube )
Preise, Jerusalem, den Herrn

***Preise, Jerusalem, den Herrn***, BWV 119, er ein kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1723 for innviinga av det nye byrådet i Leipzig, den 30. august. 

Teksten er henta frå Salme 147: 12-14 (første sats), Martin Luther (sats 9) og ein ukjend forfattar, truleg Picander eller Christian Weiss (1671–1737). 

Koraltemaet er basert på salmen «Herr Gott, dich loben wir». Denne melodien er basert på ein tidleg kristen *Te deum laudamus*, som igjen kjem frå ein aftansong frå den greske kyrkja, og som igjen kjem frå ein jødisk aftansong eller frå tidleg kristen liturgi. Melodien går truleg tilbake til 100- eller 200-talet. Martin Luther skreiv om melodien til den noverande forma, og denne kom på trykk i *Geistliche Lieder*, som vart redigert og publisert av Joseph Klug i Wittenberg, 1529. 

## Instrumentering og struktur
Stykket er instrumentert for fire trompetar, pauke, to fløyteer, tre oboar d’amore, to fiolinar, bratsj og basso continuo (inkludert orgel), samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor (SATB).

Det består av ni satsar:
# «Preise Jerusalem, den Herrn», Koral
# «Gesegnet Land! glucksel'ge Stadt!», Resitativ
# «Wohl dir, wohl dir, du Volk der Linden», Arie for tenor
# «So herrlich stehst du, liebe Stadt», Resitativ for bass
# «Die Obrigkeit ist Gottes Gabe», Arie for alt
# «Nun! wir erkennen es und bringen dir», Resitativ for sopran
# «Der Herr hat Gut's an uns getan», Koral
# «Zuletzt! Da du uns, Herr, zu deinem Volk gesetzt», Resitativ for alt
# «Hilf deinem Volk, Herr Jesu Christ», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 119 på bach-cantatas.com
Gott, man lobet dich in der Stille

***Gott, man lobet dich in der Stille***, BWV 120, er ein kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1728-1729 for innvinga av byrådet i Leipzig eit av desse åra. Han vart òg spelt ved hundreårsfeiringa av den augsburgske vedkjenninga, 26. juni 1730. To månader seinare vart verket framført på nytt ved det nye byrådsvalet. Seinare, i 1733, lånte Bach frå verket då han skreiv bryllaupskanataten BWV 120a *[[Herr Gott, Beherrscher aller Dinge]]*, som ein ikkje har heile musikke til, berre heile teksten. Stykket vart mogelegvis framført ein siste gong den 27. august 1742 i Leipzig

Teksten er henta frå Salme 65: 1 (første sats), Martin Luther (sjette sats) og ein ukjend tekstforfattar. 

Koraltemaet er basert på salmen «Herr Gott, dich loben wir». Denne melodien er basert på ein tidleg kristen *Te deum laudamus*, som igjen kjem frå ein aftansong frå den greske kyrkja, og som igjen kjem frå ein jødisk aftansong eller frå tidleg kristen liturgi. Melodien går truleg tilbake til 100- eller 200-talet. Martin Luther skreiv om melodien til den noverande forma, og denne kom på trykk i *Geistliche Lieder*, som vart redigert og publisert av Joseph Klug i Wittenberg, 1529. 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for tre trompetar, pauke, to oboar d'amore, to fiolinar, bratsj, and orgel continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:

# «Gott, man lobet dich in der Stille», Arie for alt
# «Jauchzet, ihr erfreuten Stimmen», Koral
# «Auf, du geliebte Lindenstadt!», Resitativ for bass
# «Heil und Segen soll und mus zu aller Zeit», Arie for sopran
# «Nun, Herr, so weihe selbst dein Regitment», Resitativ for tenor
# «Nun hilf uns, Herr, den Dienern dein», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 120 på bach-cantatas.com
Mache dich, mein Geist, bereit

***Mache dich, mein Geist, bereit***, BWV 115, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for den 22. sundagen etter treeiningssundag. 

Teksten er henta frå Johann Burchard Freystein (sats 1 og 6) og ein ukjend tekstforfattar

Koraltemaet er basert på salmen «Straf mich nicht in deinem Zorn». Denne melodien er funnen som ein dansemelodi kalla «Lament» frå eit manuskript datert minst frå 1681. Han vart så trykt som ein kyrkjesong (arie) i *Hundert ahnmutig- und sonderbar geistlicher Arien* i Dresden i 1694.

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for tverrfløyte, obo d’amore, to fiolinar, bratsj, fiolincell piccolo og basso continuo inkludert valthorn i koralsatsane, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:

# «Mache dich, mein Geist, bereit», Koral
# «Ach, schlafrige Seele, wie? ruhest du noch?», Arie for alt
# «Gott, so vor deine Seele wacht», Resitativ for bass
# «Bete aber auch dabei», Arie for sopran
# «Er sehnet sich nach unserm Schreien», Resitativ for tenor
# «Drum so lasst uns immerdar wachen», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 115 på bach-cantatas.com
Gott, man lobet dich in der Stille, BWV 120a

***Herr Gott, Beherrscher aller Dinge***, BWV 120a, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1729 for eit bryllaup, men ein har ikkje lenger all musikken til stykket. Kantaten er basert på *[[Gott, man lobet dich in der Stille]]*, BWV 120

Teksten er henta frå Joachim Neander (sats 8), litani (femte sats) og ein ukjend tekstforfattar. 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for tre trompetar, pauke, to oboar d'amore, to oboar, to fiolinar, bratsj og basso continuo, tre songsolistar (alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av ni satsar:

# «Herr Gott, Beherrscher aller Dinge», Koral
# «Wie wunderbar, O Gott, sind deine Werke», Resitativ for bass
# «Nun danket alle», Koral
# «Leit', o Gott, durch deine Liebe», Arie for sopran
# Sinfonia i D-dur
# «Herr Zebaoth, Herr, unsrer Vater Gott», Resitativ for tenor
# «Er hor' uns, lieber Herre Gott!», Litani for kor
# «Herr, fange an und sprich dn Segen», Duett for alt & tenor
# «Der Herr, Herr unser Gott sei so mit euch», Resitativ for bass
# «Lobe den Herren, der deinen Stand sichtbar gesegnet», Koral

## Kjelder

*
Christum wir sollen loben schon

***Christum wir sollen loben schon***, BWV 121, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for andre juledag. Stykket vart framført på nytt i perioden 1725-1730 i Leipzig. 

Teksten er henta frå Martin Luther (sats 1, 6) og ein ukjend tekstforfatar. 
Koraltemaet er basert på salmen «Christum wir sollen loben schon». Martin Luther nytta melodien sin frå ein eller fleire latinske salmemelodiar knytte til «A solis ortus cardine» av Caelius Sedulius. Koralteksten og melodien vart først trykt i *Enchiridion* i Erfurt i 1524.

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for valthorn, oboar d’amore, tre trombonar, to fiolinar, bratsj og basso continuo (med orgel), samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:

# «Christum wir sollen loben schon», Koral
# «O du von Gott erhohte Creatur», Arie for tenor
# «Der Gnade unermesslich's Wesen», Resitativ for alt
# «Johannis freuden volles Springen», Arie for bass
# «Doch wie erblickt es dich in deiner Krippe?», Resitativ for sopran
# «Lob, Ehr' und Dank sei dir gesagt», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 121 på bach-cantatas.com
Volodymyrskatedralen

**Volodymyrskatedralen** er ein katedral i Kiev i Ukraina. Han er eit av landemerka i byen og hovudkyrkje for den ukrainsk-ortodokse kyrkja - Kievpatriarkatet, eit av dei to store kyrkjesamfunna i Ukraina.

## Historie
I 1852 føreslo metropolitten Filaret av Moskva at det i Kiev skulle byggjast ein stor katedral til 900-årsminnet for døypinga av kiev-russarane, utført av fyrsten Vladimir (Volodymyr) den store av Kiev (St. Vladimir). Folk frå heile det russiske imperiet byrja donere til formålet, og i 1859 hadde katedralsfondet samla 100&nbsp;000 russiske rublar.
 
Reisinga av katedralen tok til i 1859. Kiev Petsjersk Lavra (Grotteklosteret) laga ein million mursteinar og gav dei til bygginga av katedralen. Arkitekturen vart utført i neobysantinsk stil, etter utkast frå arkitektane I. Schtrom, P. Sparro, R. Bemhardt, K. Majevskij og V. Nikolajev. Arkitektteikningane som til sist vart nytta kom frå Aleksandr Beretti sitt teiknebrett. Kyrkja er eit tradisjonelt forma tempel med seks pilar, tre apsis som vert krona av sju kuplar. Høgda til krossen på største domen er 49 meter.

Mosaikkane i katedralen vart laga av meistrar frå Venezia. Freskene vart skapt under rettleiing frå professor A. Prakhov, og utført av ei gruppe berømte målarar: S. Kostenko, V. Kotarbinskij, Mikhail Nesterov, Mykola Pymonenko, P. Svedomskij, Viktor Vasnjetsov, Mikhail Vrubel, V. Zamirajlo og andre.

Inngangsdøra er pryda med bronserelieff av St. Olga og St. Vladimir mot ein blå bakgrunn. Ikonostasen er hoggen i kvit marmor henta frå Carrara. Katedralen vart fullført i 1882, men måleriarbeidet vart ikkje avslutta før enn i 1896.

Under sovjettida vart katedralen stengd. Fram til 2. verdskrigen var han museum for religion og ateisme. Etter verdskrigen vart katedralen gjenopna. Han vart då hovudkyrkje i Kiev for den ukrainske greina av den ortodokse kyrkja. Katedralen var ein få stader i Sovjetunionen der turistar ope kunne vitje ei ortodoks kyrkje i drift.

Etter oppløysinga av Sovjetunionen kom det til strid om eigarskapen over Volodymyrskatedralen, mellom dei to store ortodokse kyrkjesamfunna i Ukraina. Dei to trusretningane, høvesvis den ukrainisk-ortodokse kyrkja, ei kyrkje med ein autonom status under Moskvapatriarkatet, og den nyleg etablerte ukrainisk-ortodokse kyrkja - Kievpatriarkatet, hevda begge å representere den ortodokse kristenlyden. Striden enda med at den ukrainisk-ortodokse kyrkja - Kievpatriarkatet til sist fekk hand om katedralen.

## Verk av Viktor Vasnjetsov i katedralen

Vasnetsov Russian Bishops.jpg|Russiske biskopar
Vasnetsov Temptation.jpg|Freistinga 
Kiev vasnetcov.jpg|Dåpen av Kievrussarane  
Vasnetsov Bapt Vladimir.jpg|Dåpen til Vladimir I av Kiev


## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:St Volodymyr's Cathedral|St Volodymyr's Cathedral]]» frå ,  den 14. april 2010.*
Torstein Moland

**Torstein Moland** () er ein norsk sosialøkonom, tidlegare sentralbanksjef og tidlegare politikar frå Arbeidarpartiet. 

Torstein Moland var statssekretær ved statsministerens kontor 1986-1989 i Regjeringa Brundtland II.

Han var deretter konserndirektør i Norske Skog 1990-1993. 

Torstein Moland var i ei kort periode sentralbanksjef i Noregs Bank i 1994-1995, men måtte gå av på grunn av ei skattesak knytt til personlege investeringar i eit kommandittselskap, den såkalla Airbus-saka. 

Moland blei deretter tilsett som seniorrådgjevar og konserndirektør for finans i Telenor.

Moland er også leiar i Norges Jeger- og Fiskerforbund.
Slettsnok

**Slettsnok** (*Coronella austriaca*) er ein orm i snokfamilien. Han er ein av dei tre ormeartane som lever fritt i Noreg, og trivst best i turre, varme område langs kysten frå Østfold til Jæren. Han finst elles i sørover til Sør-Europa og austover til Kaukasus. Slettsnoken kan bita, men er ikkje giftig.

## Utsjånad

Slettsnoken blir inntil ca 80 cm lang og 200 gram tung, og hoene vert noko lengre og mørkare enn hannane. Den lengste slettsnoken som er målt i Noreg var 89 cm. Fargen er brun eller grå, med ein stor mørk flekk på hovudet. Han er lett å kjenna på runde pupillar, mørk stripe gjennom auga og dei to rekkjene med mørke flekkar langs ryggen. Dette skil han frå den større buormen med gule eller kvite nakkeflekkar, og hoggormen med det typiske sikksakk-mønsteret. Dessutan er skjela glatte i motsetnad til skjela til hoggorm og buorm. Snoken er varmekjær og vert rekna som ein sårbar art i norsk natur. 

## Åtferd

Slettsnoken er ein god klatrar, men trivst best nede på bakken der han kan gøyma seg mellom buskar og gras. Slangar er vekselvarme dyr, så dei må varma seg opp av sola. Er det kaldt i vêret, vert rørslene til snoken tregare. Slettsnoken lever av firfisler, stålorm, fugleungar, smågnagarar, fisk og insekt. Han er ein kvelarslange som slyngjer seg raskt og kraftfullt rundt bytet sitt. Tek du ein slettsnok i halen, klarar han ofte å sno seg opp og bita deg i handa. 

Slettsnoken blir kjønnsmogen når han er 3-5 år gamal. I september - oktober legg han seg i vinterdvale som varer til april - mai. I mai skjer paringa, og snoken føder 2-14 ungar i august/september. 

Slettsnoken er oppført på raudlista over trua artar. Alle frittlevande slangar i Noreg er freda etter viltlova. 

Slettsnok er vurdert som nært trua NT på grunn av avgrensa førekomstareal, kraftig fragmenterte delpopulasjonar, pågåande nedgang av habitatet og talet til arten lokalitetar, og dessutan at det strenge habitatkravet til arten, små heimeområder, og korte vandreavstander gjer han til ein dårleg kolonisator.

## Fotnotar

* Bokmålswikipedia om slettsnok. 
* Store Norske Leksikon om slettsnok.
* Caplex om slettsnok.
* Norsk Naturarv om slettsnok.
* Folkehelseinstituttet om slettsnok.
Das neugeborne Kindelein

***Das neugeborene Kindelein***, BWV 122, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for første sundag etter juledag. 

Teksten er henta frå Cyriakus Schneegaß (sats 1, 4, 6) og ein ukjend tekstforfattar. 

Koraltemaet er basert på salmen «Das neugeborne Kindelein». Det var truleg Cyriakus Schneegaß som komponerte denne melodien. Han skriv teksten til denne i 1597. 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for tre tverrfløyter, obo da caccia, to oboar, fagott, to fiolinar, bratsj og basso continuo med orgel, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:

# «Das neugebor'ne Kindelein», Koral
# «O Menschen, die ihr taglich sundigt», Arie for bass
# «Die Engel, welche sich zuvor vor euch als vor Verluchten scheuen», Resitativ for sopran
# «Ist Gott versohnt und unser Freund», Arie for alt
# «O wohl uns, die wir an ihn glauben», Trio for sopran, alt & tenor
# «Dies ist ein Tag, den selbst der Herr gemacht», Resitativ for bass
# «Es bringt das rechte Jubeljahr», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 122 på bach-cantatas.com
Kroa i Bø

**Kroa i Bø** er ei kjend norsk konsertscene og eit studenthus knytt til Høgskulen i Telemark, avdeling Bø. Studenthuset blir drive som ei stifting. Huset har ei konsertscene, ein pub og kontorlandskap. 

Ved hovudscena på Kroa i Bø kan opp til 750 oppleve store norske og internasjonale artistar. Trass i at Bø er ein liten tettstad er Kroa i Bø særs kjend og ein mykje nytta scene for norske rockeartistar på turné, og har ofte vore nytta som opningsscene for større turnéar. Scena blir stort sett drive frivillig av studentane ved høgskulen.

Sjølve huset «Kroa i Bø» vart innvigd i 1985, medan utvalet Kro & Kultur, som har hovudansvaret for dei fleste arrangementa, vart danna allereie i 1971. Eit stort trettiårsjubileum vart feira i 2001 med dei då ukjende Röyksopp, Kaizers Orchestra, Gåte, Askil Holm, Vidar Vang og Odd. Kroa i Bø har også vore vertskap for internasjonale artistar som Angélique Kidjo, Morphine, Phoenix, The Wannadies og Ash.

Kroa har også fleire utval som arrangerer små og store arrangement, som Fri Musikkens Venner Nå! (FMVN!), Fraktal, Bø Filmklubb, Bø Studentmedia og Åpen scene.

Band som Surferosa og Rebolt har starta opp frå miljøet på Kroa i Bø. Kroa i Bø blei kåra til Årets Konsertarrangør 2005 av Norsk Rockforbund. Dei var også nominert til den same prisen i 2010.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
Hilde Hagerup

**Hilde Hagerup** () er ein norsk forfattar fødd i Tromsø. Ho er dotter av forfattaren Klaus Hagerup, Helge Hagerup var onkelen hennar og Inger Hagerup var bestemor hennar.

Etter barndom og ungdomstid i Fredrikstad drog Hilde Hagerup til Storbritannia, der ho m.a. har studert historia til den tredje verda ved University of London. 
Bøkene til Hagerup har fått stor merksemd og anerkjenning og er utgjevne i Danmark, Sverige, Island, Litauen, Tyskland, Frankrike, Thailand, Finland, Nederland og Kroatia. 

Hilde Hagerup har også skrive ein biografi om Agatha Christie, fleire noveller samt skodespelet *Kolibri*. I 2005 kom romanen *Lysthuset*, den fyrste boka hennar for vaksne. I tillegg til sine eigne bøker har ho bidrege med noveller i ei rekkje antologiar. 

## Bibliografi

* *Bølgebiter* (1998)
* *Høyest elsket* (2000)
* *Agatha Christie: en biografi for ungdom* (2001)
* *Løvetannsang* (2002)
* *Ikke mat sjimpansene* (2004)
* *Lysthuset* (2005)
* *Bittet* (2007)
* *Jeg elsker deg* (2009)
* *Alt som er galt med Georg* (2010)

## Prisar og utmerkingar

* For *Bølgebiter* vart ho tildelt Kulturdepartementets debutantpris. 
* Ho mottok Kritikarprisen i 2002 for *Løvetannsang* 
* Sonja Hagemanns barne- og ungdomsbokpris 2002 for *Løvetannsang* 
* Skolebibliotekarforeningens litteraturpris 2002 for *Løvetannsang* 
* For *"Bittet"* vart ho tildelt Kirke- og kulturdepartementets litteraturpris.
* Ordknappen 2010 for *Jeg elsker deg*
* Kulturdepartementets pris for fagbøker 2011 for *Virginia Woolf*
* Rasmus Løland-stipendet 2013
Aleksej Krutsjonykh

**Aleksej Jelisejevitsj Krutsjonykh** () var ein russisk poet.

Krutsjonykh studerte ved kunstskulen i Odessa. År 1912 gav han og Velimir Khlebnikov ut diktet *Igra v adu* som var illustrert av Kasimir Malevitsj. Saman med Khlebnikov vert Krutsjonykh rekna som oppfinnaren av kunstspråket *[[zaum]]*. Krutsjonykh skreiv elles librettoen til futuristoperaen *Siger over sola*, med kulissar laga av Kasimir Malevitsj.

I 1912 underskreiv Krutsjonykh dei russiske futuristane sitt manifest *Ein øyrefik til den offentlege smaken*. Året etter var han med og sende ut programskriftet *Slovo kak takovo*, der idéen om det transmentale språket vart lansert.

Truleg var Krutsjonykh den mest radikale poeten knytt til den russiske futurismen, ei rørsle som og Vladimir Majakovskij, David Burljuk og andre tok del i.

Han gifta seg med avantgarde-målaren Olga Rozanova i 1912.

## Krutsjonykh sitt mest berømte dikt

(1913)


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Aleksej Krutjonych|Aleksej Krutjonych]]» frå ,  den 15. april 2010.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aleksei Kruchenykh|Aleksei Kruchenykh]]» frå ,  den 15. april 2010.*
Kjell Storvik

**Kjell Storvik** () er ein norsk sosialøkonom. Han var sentralbanksjef i Noregs Bank frå 1996 til 1998.

Storvik er sosialøkonom frå Universitetet i Oslo 1957 og cand.oecon. frå Harvard Business School i 1974. Frå 1958 til 1960 var han tilsett i Norsk Arbeidsgiverforening, deretter arbeidde han i Norges Rederiforbund, frå 1977 til 1981 som viseadministrerande direktør. Frå 1981 til 1985 var han statssekretær i Finansdepartementet under statsråd Rolf Presthus. Han var deretter visesentralbanksjef i Noregs Bank frå 1985 og etterfølgde Torstein Moland som sentralbanksjef frå 1996 til 1998.

Han har vore medlem av styret i Kredittilsynet, no Finanstilsynet, landsstyret i Norges Røde Kors og Finance Commission i Internasjonale Røde Kors i Geneve. Han har også vore formann i Statsøkonomisk forening og formann og medlem i fleire offentlege utval.

Storvik blei i 1998 utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kjell Storvik|Kjell Storvik]]» frå ,  den 15. april 2010.*  
 

## Fotnotar
Svarta Björn

**Svarta Björn** var truleg **Anna Rebecka Hofstad** frå Offersøy i Noreg (). Ho døydde i Tornehamn i Sverige. Historier fortel om Svarta Björn, ei norsk kokke og hushalderske, som arbeidde ved bygginga av Ofotbanen mellom Kiruna og Narvik. Ho vert skildra som høg, mørk, vakker og intelligent.

Etterkvart er ho blitt nærast legendarisk. Ho var ei av få kvinner i rallarmiljøet og er lyfta opp av mennene rundt seg.

Ho levde eit hardt liv, og døydde berre 23 år gamal, vistnok etter eit slagsmål med ei anna kokke. Tuberkulose kan og ha spela inn på at ho ikkje overlevde. Ho ligg gravlagd på kyrkjegarden i Tornehamn, under ein kvit trekross med inskripsjonen *Anna-Norge 12/10 -01*
Nicolai Rygg

**Nicolai Theodorius Nilssen Rygg** () var ein norsk sosialøkonom. Han voks opp i Stavanger. Frå 1913 til 1920 var han direktør for Statistisk sentralbyrå. Gunnar Knudsen si regjering utnemnde Nicolai Rygg i 1920 til sjefsdirektør i Noregs Bank, noko som tilsvarar noverande sentralbanksjef. Han leia banken til 1946. 

Nicolai Rygg har i ettertid fått ansvaret for «parikrisa», som var ein (særnorsk) økonomisk krise som oppstod på grunn av eit forsøk på å gjenopprette kroneverdien frå før den første verdskrigen. Krisa var på det verste i 1926-27. 

Den første regjeringa frå Arbeidarpartiet kom til makta 28. januar 1928, Christopher Hornsrud si regjering. Regjeringa blei i utgangspunktet møtt med stor skepsis, og det hadde vore uro i finansmarknaden etter det gode valet til Arbeidarpartiet. Dette gjekk over til panikk etter at Arbeidarpartiet avviste ei garantiordning for bankar som Nicolai Rygg, hadde lansert. Nicolai Rygg skal deretter på direkte spørsmål ha svart at det var nødvendig at regjeringa vart felt. Regjeringsfråsegna blei dermed møtt med eit mistillitsframlegg til regjeringa i Stortinget. Mistillitsframlegget fekk fleirtal, og regjeringa måtte gå av. Johan Ludwig Mowinckel danna så ei ny borgarleg regjering. Regjeringa Hornsrud måtte dermed gå av 15. februar 1928, etter berre 18 dagar - og er dermed den norske regjeringa som har sete kortast tid. 

Frå 1938 var Rygg ein pådrivar for førebuingane til å evakuere den norske gullreserven i tilfelle krig. Dei tiltaka han fekk førebudd, og iverksettinga hans av den såkalla gulltransporten under den tyske invasjonen av Noreg i april 1940, var avgjerande for at gullreserven kunne bringast i sikkerheit i Storbritannia. 

## Litteratur
*Sejersted, Francis: *Ideal, teori og virkelighet: Nicolai Rygg og pengepolitikken i 1920-årene*, 1973.  ISBN 82-02-02671-7
*Utdjupande artikkel om Rygg skriven av Edgar Hovland for Norsk Biografisk Leksikon.
Velimir Khlebnikov

**Velimir Khlebnikov** (), psevdonym for **Viktor Vladimirovitsj Khlebnikov**, var ein russisk forfattar. Han var ein sentral aktør i den russiske futuristrørsla, med idear som verka vide i europeisk kulturliv i tida etter 1910.

## Liv
Viktor Vladimirovitsj Khlebnikov var fødd i 1885 i Malye Derbety i Astrakhan guvernement i Tsar-Russland (noverande Kalmykia). Han var av russisk, armensk og zaporozje-kosakkisk avstamming. 

Khlebnikov deltok i den mest kjende av dei russiske futuristgruppene, Hylaea. Andre kjende frå Hylaea var Vladimir Majakovskij, Aleksej Krutsjonykh, David Burljuk og Benedikt Livshits. Allereie før futurismen hadde fått oppslutning i Russland hadde han skrive fleire viktige dikt. Mellom sine samtidige vart halden for å vere «poetane sin poet» og eit umerka geni.

Khlebnikov er kjend for dikt som «Trolling gjennom lått», «Bobeobi song leppene», «Grashopparen» (alle 1908-09), «Slangetoget» (1910), prologen til futuristoperaen *Siger over sola* (1913), dramatiske verk som *Dødens feilsteg* (1915), prosaarbeidet *Ka* (1915), og den såkalla «superforteljinga» (сверхповесть) *Zangezi*, eit slags ekstatisk skodespel, delvis forfatta i kunstspråket zaum.

I si verksemd eksperimenterte Khlebnikov med det russiske språket. Han tok utgangspunkt i røtene til språket og fann opp store mengder nyord, og utforska skilnader i forma og i lydane til enkeltbokstavar i det kyrilliske alfabetet. Saman med Krutsjonykh var han opphavsmann til zaum.

Khlebnikov skreiv futurologiske essays om slike ting som den moglege framveksten av massekommunikasjon ('Radioen frå framtida') og samferdsle og hus ('Oss sjølve og bygningane våre
). Han skildra ei verd der folk lever og reiser rundt i flyttbare glasterningar som kan tilpasse seg skyskraparliknande rammeverk, og der all kunnskap kan spreiast ut over menneskeverda gjennom radio og automatisk framsynast på gigantiske bokliknade skjermar på gatehjørna. 

I sine seinare år vart Khlebnikov oppteken av slavisk mytologi og pytagoreisk numerologi, og drog opp lange "Lagnadsplakatar" der han løyste opp historiske tidsrom og datoar og let dei inngå i samspel med tala 2 og 3.

Khlebnikov døydde av slag medan han gjesta venen Pjotr Mituritsj nær Kresttsy.

Småplaneten 3112 Velimir er kalla opp etter han.
## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Velimir Khlebnikov|Velimir Khlebnikov]]» frå , den 15. april 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* The World of Velimir Khlebnikov  (English)
* Introduction to Khlebnikov (English)
Gunnar Jahn

**Gunnar Jahn** (), fødd i Trondhjem, var ein norsk jurist, sosialøkonom og politikar frå Venstre, finansminister i to regjeringar og sjef for Noregs bank. Han var også med i leiinga av motstandskampen under den andre verdskrigen. 

## Utdanning og karriere
Jahn blei cand.jur. i 1907 og cand.oecon. i 1909. Han blei i 1910 tilsett i Statistisk Sentralbyrå. Etter å ha arbeidd nokre år i Rasjonaliseringsdirektoratet kom han tilbake til Statistisk sentralbyrå der han blei direktør i 1920. Samtidig som han var direktør der, arbeidde han som lærar ved Oslo Handelsgymnasium og førelesar ved Universitetet i Oslo. 

Gunnar Jahn var statsråd og sjef for Finansdepartementet (finansminister) i Johan Ludwig Mowinckel si tredje regjering mellom 1933-1935.

Under den andre verdskrigen var Jahn medlem av Administrasjonsrådet i 1940. Som motstandsmann blei han i 1944 formelt ein av leiarane i Heimefronten. Same hausten blei han arrestert av tyskarane og send til Grini fangeleir. I rettsoppgjeret etter krigen markerte Jahn seg som ein konsekvent motstandar av dødsstraff. 

I Einar Gerhardsen si samlingsregjering i 1945 blei  Jahn på nytt finansminister. 

I 1946 blei Gunnar Jahn direksjonens formann i Noregs Bank, (sentralbanksjef), ei stilling han hadde fram til 1954. Han heldt fram med å vere tilknytt Noregs Bank etter at han slutta som direksjonsformann.

## Den Norske Nobelkomiteen
25. juni 1937 - 31. desember 1943 og 5. november 1945 - 31. desember 1966 var Jahn medlem av Nobelkomiteen. Han var viseformann i komiteen 1940 - 1941 og overtok som formann etter avdøde Fredrik Stang d.y. i tida 15. november 1941 - 31. desember 1943. Han var deretter formann i tida 5. november 1945 - 31. desember 1966.

## Andre interesser
Gunnar Jahn hadde stor fagleg tyngde, men også eit vidt interesseområde. Han skreiv såleis bøker om *Byggeskikker på den norske landsbygd* og *Om binding av ørretfluer*. Han var også blant dei som introduserte idretten bogeskyting i Noreg.

## Bakgrunnsstoff
 Espen Søbye, ''Jødeforfølgelsene under den annen verdenskrig: Et mørkt kapittel i statistikkens historie?'', artikkel publisert på Statistisk Sentralbyrås sider

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gunnar Jahn|Gunnar Jahn]]» frå ,  den 15. april 2010.*
Andreas Seierstad

**Andreas Pedersen Seierstad** () var ein norsk teolog, bondestudent med haugiansk bakgrunn, målmann, kyrkjehistorikar og folkeminnegranskar.

Han vart uteksaminert frå Notodden lærarskule i 1911, der han også underviste periodevis, tok artium i 1916, cand.theol. i 1921 og dr.theol. i 1924, med avhandlinga *Kyrkjelegt reformarbeid i Norig i nittande hundreaaret* (Bergen, 1923). Same året vart han også dosent, og frå 1946 til 1960 arbeidde han som professor i kyrkjehistorie ved Menighetsfakultetet.

Han gav ut *Olavsdyrking i  Nidaros og Nord-Europa* (1930) og mindre avhandlingar om den norske kyrkjehistoria, særleg i mellomalderen, reformasjonstida og på 1800-talet, og dei fleste av desse vart seinare trykte samla i *Fedrearv og kristenkall* (1965). Seierstad var også  medredaktør i *Tidsskrift for teologi og  kirke* (1930–1960), og medlem av Den midlertidige kirkeledelse (1943–1945).

Allereie som gut tok Seierstad for seg *[[Det norske Folkesprogs  Grammatik]]* av Ivar Aasen, og vart dermed målmann. Miljøet på lærarskulen og det at han  gifta seg med Anne Sørensen frå Lunde i Telemark styrkte også tilhøvet hans til landsmål.

Han var bror til Ivar Pedersen Seierstad.

## Kjelder
*«Andreas Pedersen Seierstad» hjå Store norske leksikon, innhenta 15. april 2010 (lisensiert under CC-BY-SA).
*«Andreas Pedersen Seierstad» i Allkunne, innhenta 15. april 2010.
Sonja Hagemann

**Sonja Agnes Weyergang Hagemann** () var ein norsk litteraturhistorikar og litteraturkritikar frå Oslo.

Sonja Weyergang voks opp i Kristiania og tok eksamen i statsøkonomi ved Universitetet i Oslo i 1919. Den fyrste arbeidsplassen hennar var koparstikksamlinga ved Nasjonalgalleriet. Seinare jobba ho m.a. som sekretær hjå Statens Prisdirektorat. I 1925 gifte ho seg med lækjaren Otto Hagemann. 

Familien busette seg i Rogaland fram til femtitalet, og her jobba Sonja friviljug med folkeopplysning og på bibliotek. I 1946 kontakta ho Dagbladet og spurde om å få vera kritikar av barnebøker, og ho vart den fyrste barnebokkritikaren i avvisa; denne stillinga hadde ho i 25 år til 1971. Ho hadde eit uttrykt mål om å utvikla ein fagleg fundert kritikk av barnebøker som skulle framheva dei litterære kvalitetane deira. Ho interesserte seg for kvalitetslitteratur, og avviste meir "populære" barnebøker. I mange år sat ho både i den rådgjevande komiteen for skuleboksamlingane og i juryen for barnebokprisen til Kyrkje- og kulturdepartementet. 

I 1965 gav Hagemann ut det fyrste bindet i trebindsverket *Barnelitteratur i Norge*. Ho skreiv òg ei avhandling som bygde på dette fyrste bindet, og fekk lisensiatgrad for det i 1967. Det andre bindet kom ut i 1970, og det siste i 1974. Ho er vorten særskilt namngjeten for dette verket, og det la grunnlaget for all undervisning om norsk barnelitteratur i fleire tiår. 

Hagemann hadde også ei stor interesse for illustrering av barnebøker. Ho bidrog til mange artiklar om illustratørar i Norsk kunstnerleksikon. Den siste boka ho skreiv, handla om illustrasjonane i norske barnebøker. Ho fekk namnet *De tegnet for barna. Norske kunstneres illustrasjoner i bøker for barn,* og vart utgjeven posthumt i 1986.

Hagemann mottok Norsk kulturråds ærespris for arbeidet sitt i 1980. Ho døydde i 1983. Sonja Hagemanns barne- og ungdomsbokpris har fått namnet sitt etter henne, og har vorte delt ut sidan 1990.

## Verk

* *Hvorfor leser vi? – sakprosa* (1947)
* *[[Henrik Wergeland]]s hustru, [[Amalie Sofie Bekkevold]] - sakprosa* (1960)
* *[[Jørgen Moe]], barnas dikter – sakprosa* (1963)
* *Hjertets geni. Henrik Wergelands diktning for barn – sakprosa* (1964)
* *Barnelitteratur i Norge inntil 1850 – avhandling* (1965)
* *Mummitrollbøkene. En litterær karakteristikk – sakprosa* (1967)
* *Jeg er så glad hver julekveld. En bok om [[Marie Wexelsen]], salmedikter og opprører – sakprosa* (1968)
* *[[Elling Holst]]. Norske barnerims plass i den fellesnordiske tradisjon – sakprosa* (1969)
* *Barnelitteratur i Norge 1850-1914 – sakprosa* (1970)
* *Barnelitteratur i Norge 1914-1970 – sakprosa* (1974)
* *Henrik Wergelands mor, [[Alette Dorothea Thaulow]] – sakprosa* (1976)
* *Klassisk barnelitteratur. Før oss - 1 og 2, veiledning for lærere – lærebok* (1977)
* *De tegnet for barna. Norske kunstneres illustrasjoner i bøker for barn – sakprosa* (1986) (posthumt utgjeven)

## Kjelder

*Bokmålswikipedia om Sonja Hagemann.
*Store Norske Leksikon om Hagemann.
*Utdjupande artikkel om Hagemann skriven av Karin Beate Vold for Norsk Biografisk Leksikon.
Andreas Vamraak

**Andreas Bergeson Vamraak** () var ein norsk målmann, lærar og klokkar.

Han tok eksamen ved Stord lærarskule i 1880 og underviste fleire stader før han byrja som lærar og klokkar i Kyrkjebø. Det var han i åra 1893–1931. I den dåverande Kyrkjebø kommune, som i dag er ein del av Høyanger, var han ordførar frå 1899 til 1904. Det var i desse åra at kommunen innførte landsmål som administrasjonsspråk.

Vamraak gav også ut *Utval av norske salmar og songar til skulebruk* i 1910 (med nye utgåver i 1914 og 1921) og heftet *Fylkesbaatane i Sogn og Fjordane 1858–1928* i 1931. Han arbeidde utrøytteleg for landsmål generelt, og for å få inn Elias Blix-salmane i kyrkjelydane spesielt, men var sterkt imot trekkspel og dans.

Vamraak var med på å starte opp Sogns ungdomslag i 1896, og var ei drivkraft der. For dette fekk han borgardådsmedaljen i sølv i 1931.

## Kjelder
*«Andreas Vamraak» i Allkunne, innhenta 15. april 2010.
Mark Antokolskij

**Mark Matvejevitsj Antokolskij**, eigentleg Mordechai Matisovitsj Antokolskij, () var ein russisk bilethoggar.

## Liv og gjerning
Antokolskij var fødd i Vilnius, som son av fattige jødar. Han kom inn på kunstakademiet i heimbyen etter at kona til den dåverande russiske guvernøren la inn eit godt ord for han. Det  første kjende verket hans som bilethoggar var trefiguren *Jødiske skreddarar* (1864). Med skulpturen *[[Ivan IV av Russland|Ivan den skrekkelege]]* vart han i 1870 kjend i Russland. Tsar Aleksander II erverva verket for 8000 rublar, den gongen ein stor sum. Året etter vart han utnemnd til akademikunstnar. Då han hadde fullført studiane, la han ut på ei lengre utanlandsreise der han mellom anna vitja Roma og Paris. I tida etterpå vart han i St. Petersburg ein av dei mest etterspurde bilethoggarane. År 1878 stilte han ut arbeida sine på verdsutstillinga i Paris. To år seinare vart han utnemnd til professor i bilethogging.

Ved sidan av verksemda som bilethoggar dreiv Antokolskij og som skribent. Han skreiv talrike artiklar prenta i kunsttidsskrift. Kort før han døydde skreiv han boka *Ben Isaak*, der han skildra jødars liv i Vilnius på den tid han var barn. Antokolskij sjølv, som ikkje var oppvaksen med jiddisch språk og kultur, let seg i løpet av livet heilt ut assimilere inn i den russiske kulturen. I dagens Russland gjeld han for å vere ein av dei største russiske bilethoggarane.

Antokolskij døydde i Frankfurt am Main i Tyskland. Liket vart ført til St. Petersburg og gravlagd på gravlunden Preobrasjenskij.

## Galleri

Mark Antokolski in his studio.jpg|Mark Antokolski i atelieret sitt i Paris 
Mephisto_by_Mark_Antokolski,_marble_(GTG,_after_1883)_by_shakko_09.jpg|*Mephistopheles*, 1884
Antokolski_Peter_the_Great.jpg|Statue av Peter den store i Taganrog, 1898
MAntokolski IvanIV.JPG|[Ivan den skrekkelege, 1871
MAntokolski Death of Socrates.JPG|Sokrates død, 1875
Antokolski by Repin 1914.jpg|[Ilja Repin: *Portrett av Mark Antokolskij*, 1914


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Mark Antokolski|Mark Antokolski]]» frå ,  den 15. april 2010.*
Ach, lieben Christen, seid getrost

***Ach, lieben Christen, seid getrost***, BWV 114, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for den 17. sundagen etter treeiningssundag. Stykket vart framført på nytt i perioden 1740-1747 i Leipzig. 

Teksten er henta frå Johannes Gigas (sats 1, 4, 7) og ein ukjend tekstforfattar. 

Koraltemaet er basert på salmen «Wo Gott der Herr nicht bei uns hält». Ein kan spore denne melodien attende til samlinga *Geistliche Lieder* (redigert av Joseph Klug) i Wittenberg i 1529.

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to oboar, fløyte, to fiolinar, bratsj og basso continuo (valthorn lagt til for sats 1 og 7), samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av 7 satsar:

# «Ach, lieben Christen, seid getrost», Koral
# «Wo wird diesem Jammertale», Arie for tenor
# «O Sünder, trage mit Geduld», Resitativ for bass
# «Kein Frucht das Weizenkörnlein bringt», Koral for sopran
# «Du machst, o Tod, mir nun nicht ferner bange», Arie for alt
# «Indes bedenke deine Seele», Resitativ for tenor
# «Wir wachen oder schlafen ein», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 114 på bach-cantatas.com
M.p.p.

**m.p.p.** er ei avkorting for **med påhalden penn**. Omgrepet var vanleg den gongen mange ikkje kunne skrive. For likevel å kunna underteikne brev og andre dokument, heldt personen handa si på pennen medan namnet hans vart skrive, med (m.p.p.) bak namnet. Underteikninga vart då rekna som gjeldande.
 
Signaturar med (m.p.p.) bak treng ikkje å vere prov for at personane som har signert ikkje kunne skrive namnet sitt. Pennen kunne verte send rundt til alle som skulle signere, slik at dei hadde halde i han. Så skreiv den som var mest skrivedyktig signaturane. 

Det er ikkje eit vilkår for gyldigheita av ei slik underskrift at personen har halde i pennen. Det er tilstrekkeleg at han eller ho samtykker i at ein annan skriv under på hans eller hennar vegne.

Underskrift gjort med påhalden penn er også no ein gyldig måte å skrive under på eit dokument. Dette førekjem frå tid til anna, særleg når den som skal skrive under av helsegrunnar ikkje er i stand til å halde ein penn, men har full forståing av kva han eller ho skriv under på. 

## Kjelder
*hist.uib.no