open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kystmuseet i Sogn og Fjordane

**Kystmuseet i Sogn og Fjordane** er eit distriktsmuseum for kyststroka og ei avdeling av stiftinga Musea i Sogn og Fjordane. Utstillingar på museet speglar livet ved kysten av Sogn og Fjordane frå midten av 1700-talet og fram til i dag. Gjenstandane fortel om fiskerinæring og sjøfart, om kystorienterte handverk, om livet til fiskarbonden og om livet i byen Florø. Mange av museet sine gjenstandar kan ein sjå på Digitalt Museum.

## Ansvarsområde
I Museumsplan for Sogn og Fjordane vert det slått fast at museet er ansvarsmuseum for kommunane Gulen, Solund, Hyllestad, Askvoll og Flora. I kommunane Bremanger, Vågsøy og Selje skal Kystmuseet ha ansvar for oppgåver som er spesifikt sjøvende, medan andre oppgåver skal leggast til Nordfjord Folkemuseum.

## Kystmuseet i Florø
Museet har hovudbase i Florø og består av 3 museumsbygg og eit 74 mål stort friluftsområde der ein finn både gardstun, tettstad, fiskevær og anna. Dei tre museumsbyga inneheld administrasjon, fagbibliotek, arkiv og arbeidsplassar for 7 tilsette. Utstillingane viser m.a. lokale båttypar, fiskeri, fraktefart, interiør, lokal fauna og ei av dei største permanente oljeutstillingane i landet. 

## Kulturlandskap langs kysten
Kystmuseet ligg i og har samla inn lokalt materiale frå eit gamalt kulturlandskap: den atlantiske lyngheia som stekkjer seg frå Lofoten og nedover på begge sider av Nordsjøen og langs Biscaya til Portugal.

## Båtsamlinga
Kystmuseet har ei stor båtsamling, blant anna «Bakkejekta» frå midten av 1700-talet. Museet er medeigar i galeasen «Svanhild» og M/S «Atløy», og eigar av råsegljekta «Svømianna» og autolinebåten «Haugefisk». Fartøya er representantar for båttypar som har vore vanlege ved kysten av Sogn og Fjordane. Museet har også hovudansvar for fartøyvern i fylket.

## Kjelder
*Store Norske Leksikon: Kystmuseet i Sogn og Fjordane
*Kystmuseet i Sogn og Fjordane Vitja 28. juli 2024
*Digitalt Museum: Kystmuseet i Sogn og Fjordane

## Bakgrunnsstoff

*
*Kystmuseet i Sogn og Fjordane ved Digitalt Museum
*Gjenstandar ved Kystmuseet i Sogn og Fjordane ved Digitalt Museum
Hoddevik

**Hoddevik** (uttale: *Haudevikja*) er ei bygd på Ytre Stadlandet i Stad kommune.
Hovudnæringar i Hoddevik er landbruk og turisme. 

Sandstranda Hoddviksanden er ein km lang, og mykje nytta som utgangspunkt for surfing.

## Kjende folk frå Hoddevik
* Sverre Hoddevik - Stortingsrepresentant

## Bakgrunnsstoff
* 
* Reisemål Stryn og Nordfjord om Hoddevik 
* Om Hoddevik på nettstaden til Selje kommune
Lindholm Høje

**Lindholm Høje** er eit gravfelt frå jarnalderen og vikingtida i Nørresundby på nordsida av Limfjorden i Danmark. Gravfeltet ligg på ein bakke, 42 meter over havet, rett ved staden der Limfjorden er på det smalaste, slik at det truleg har vore vanleg i uminnelege tider å krysse sundet her for dei som skulle fare mellom landskapet Vendsyssel nord for fjorden og resten av Jylland sør for fjorden.

Heile gravfeltet vart arkeologisk utgrave og granska frå 1952 til 1958 og freda som fornminne i 1960. Det vart funne fleire enn 700 graver som vart tidfesta frå om lag år 500 til om lag år 1000, dei fleste av dei var branngraver, det vil seie at den døde hadde vorte brend på bål før jordfestinga.Det vart registrert fleire hundre steinsettingar, altså stein som var plassert i system for å markere graver, og dessutan grave ut restane etter ein byliknande konsentrasjon av hus. Då alt hadde vorte liggjande under eit lag av sand som hadde blese inn over området allereie i slutten av vikingtida, hadde restane vore godt teke vare på gjennom hundreåra.

Ein ihuga amatørarkeolog på slutten av 1800-talet, Augusta Zangenberg, vert rekna som den fyrste som såg på området som eit viktig fortidsminne. Ho skulle kjøpe området i 1986 for 200 kroner, men før handelen var gått i orden, hadde det vore gjort utgravingar på staden og funne så mange graver at eigaren tidobla prisen, og handelen vart om inkje. Men i 1898 kjøpte plantasjeeigar Lassen området etter å ha reist attende til Danmark frå Brasil, og planta det til, før han i 1901 gav det bort til dåverande Nørresundby Kommune.   

## Bakgrunnsstoff
* Lindholm Høje på 1001 fortællinger om Danmark]
* Frøken Zangenbergs samling af oldsager  – artikel fra *Historisk Årbog for Thy og Vester Han Herred* 1910
MS «Emsland»

**MS «Emsland»** var eit tysk lasteskip som vart bomba utanfor Stadlandet i 1944 og sett på land i Ervik. Det er framleis vrakrestar etter det på Erviksanden.

## Bakgrunnsstoff
*Video - Dykkar ved vrakrestane
*Krigshistoria, Sogn og Fjordane
Skipstunnel

Ein **skipstunnel** er ein tunnel for skip. Det finst ingen slike i dag, men det har lenge vore planar om å byggje ein på Stadlandet.

Allereie i 1870-åra vart det laga planar og skisser for bygging av denne skipstunnelen.

## Bakgrunnsstoff
* Stad Skipstunnel
* Minidokumentar, NRK
* ''Bergens Tidende'': «Skipstunnel ved Stad får ramsalt kritikk» (7. januar 2013
Nordiske greiner under vinter-OL 1988

**Nordiske greiner** på ski under vinter-OL 1988 i Calgary bestod av 13 øvingar. Fire av øvingane var for kvinner, alle i langrenn, medan resten var for menn. Mennene tevla i både i langrenn, kombinert og skihopping.

## Langrenn menn
### 15 km klassisk stil



**Dato**: Fredag 19. februar 1988





### 30 km klassisk stil



**Dato**: Måndag 15. februar 1988





### 50 km fristil



**Dato**: Laurdag 27. februar 1988





### 4 x 10 km stafett



**Dato**: Måndag 22. februar 1988





## Langrenn kvinner
### 5 km klassisk stil



**Dato**: Onsdag 17. februar 1988





### 10 km klassisk stil



**Dato**: Søndag 14. februar 1988





### 20 km fristil



**Dato**: Torsdag 25. februar 1988





### 4 x 5 km stafett





## Kombinert








### Lag








## Skihopping
### Normalbakken








### Storbakken








### Lag








## Medaljeoversyn

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nordiske greiner under vinter-OL 1988|Nordiske greiner under vinter-OL 1988]]» frå ,  den 2. februar 2013.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Olympische Winterspiele 1988/Ski Nordisch|Olympische Winterspiele 1988/Ski Nordisch]]» frå ,  den 2. februar 2013.*
Ludvig Munk

**Ludvig Ludvigsen Munk** () var greve, dansk-norsk embetsmann og statthaldar i Noreg frå 1577 til 1583.

Han var lensherre i Trøndelag frå 1571 og kom med ein gong i konflikt med bøndene. Han let futane fare hardt fram for å krevje inn skattar og det vart opprør. Opprøret blei slått hardt ned på og fem av leiarane vart avretta.

Etter at Povel Huitfeldt trekte seg som statthaldar i 1577 vart Munk utnemnd i embetet og han sat i det til 1583.

Etter 1583 var han lensherre over Hedmark, deretter Lister og frå 1589 Trøndelag igjen. Han vart avsett som lensherre i 1596. Han slog seg ned på godset Nørlund på Jylland.

Munk gifta seg med den 17 år gamle Ellen Marsvin i 1589, han var da 52 år. Dei fekk dottera Kirsten Munk. Ho gifta seg med Kristian IV til venstre hand i 1615.

## Referansar
Trond Arne Bredesen

**Trond Arne Bredesen** () er ein norsk tidlegare kombinertrennar og skihoppar frå Gran i Oppland som vann verdscupen i kombinert i 1989. Under VM 1987 vann han sølv i den individuelle kombinerttevlinga, to år seinare vart han verdsmeister med Noregs tremannslag i Lahti og tok bronsen individuelt. Bredesen, som var medlem av Gran Idrettslag på Hadeland, vart noregsmeister i 1990.

## Karriere
Bredesen debuterte i verdscupen i kombinert på tampen av 1986-sesongen med ein sjetteplass i Strbske Pleso. Vel ei veke etter han i 1987 vart nummer to i verdsmeisterskapen for juniorar, overraska han stort då han i verdsmeisterskapen i Oberstdorf kom i mål som tredjemann i kombinert-øvinga. Han vart tildelt bronsemedaljen, men etter meisterskapen vart den opphavlege sølvvinnaren, USA-amerikanske Kerry Lynch, diska på grunn av doping, og Bredesen fekk VM-sølvet. Bredesen vann også ein annan sølvmedalje i lagtevlinga i same meisterskapen, saman med Hallstein Bøgseth og Torbjørn Løkken.

På nyåret 1988 vann Bredesen i Le Brassus sitt fyrste renn i verdscupen. Under vinterolympiaden i Calgary gjekk han i mål til ein ellevteplass. 1989-sesongen vart hans beste sesong. Han vann tre av dei seks verdscuprenna han deltok i og vart vinnar av verdscup-pokalen. I VM i Lahti i 1989 tok han bronse i den individuelle øvinga og vann gullmedalje i lagtevlinga, saman med brørne Trond Einar og Bård Jørgen Elden.

Etter ein tredjeplass i St. Moritz i desember 1989, lukkast Bredesen ikkje å hevde seg heilt i toppen internasjonalt i kombinertøvinga. Derimot vann han i 1990 sitt einaste NM-gull, med over minutts margin til Trond Einar Elden på sølvplass og Knut Tore Apeland som fekk bronsen.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn
*1986: Nr 6 i Strbske Pleso
*1987: VM-sølv i Oberstdorf og nr 2 i Holmenkollen
*1988: Vinnar i Le Brassus
*1989: Vinnar i Saalfelden, Reit im Winkl og Lake Placid
*1989/90: Nr 3 i St. Moritz
*1991: Nr 8 i Falun

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 1986: Nr 4 på Vang
*Ski-NM 1987: Nr 4 i Steinkjer
*Ski-NM 1988: Bronsemedalje på Vang
*Ski-NM 1989: Nr 10 i normalbakken i Vikersund
*Ski-NM 1990: Gullmedalje på Gjøvik

Han la opp etter 1991-sesongen og er i 2012 busett på Skreia i Østre Toten.

## Kjelder

**Sportsboken*, aktuelle årgangar
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Vendômesøyla

**Vendômesøyla**, ** Colonne Vendôme** eller **Colonne de la Grande Armèe**, er ei 44 meter høg biletsøyle som Napoléon Bonaparte fekk reist i 1810 på  () i Paris i Frankrike for å heidre seg sjølv og den krigerske framferda si. Søyla vart støypt i bronse frå  omsmelta kanonar som hadde vorte erobra frå motstandarane, og er utforma med førebilete i Trajansøyla, ei sigersøyle som den romerske keisaren Trajan hadde sett opp i Roma. På toppen av Vendômesøyla står det ein statue i antikk stil av Napoleon.

På same staden som Vendômesøla vart reist, hadde det tidlegare stått ein ryttarstatue av kong Ludvig 14.

Vendômesøyla vart velta over ende i 1871, under Pariskommunen, men reist opp att i 1875.

## Galleri

The Place Vendôme Column-Paris.jpg|Place Vendôme med Vendômesøyla (Colonne Vendôme).
Colonne Vendôme (2).jpg|Napoleonstatuen på toppen av søyla.
Colonne vendome.jpg|Napolonstatuen liggjande på marka etter at  Vendômesøyla vart velta i 1871.


## Bakgrunnsstoff
Dragseidet

**Dragseidet** er det vestlegaste av tre eide over Stadhalvøya. Eidet er om lag 5 km breidt og går frå bygda Drage ved Sildegapet i vest til Leikanger ved Vanylvsfjorden i aust.

Frå gammalt til har folk som fór langs sjøen med båt, drege båtane over dette eidet i i staden for å krysse det opne Stadhavet. 

Dragseidet er omtalt i Snorres kongesoger. I år 997 skal Olav Tryggvason ha kalla leiarane frå fire fylke hit for å få dei til å gå over til kristendommen.  På høgaste punktet på eidet er det sett opp ein bauta; denne staden blir kalla Kongshaugen. I 1913 vart det reist ein steinkross til minne om kristninga i 997.

## Kjelder
*Opplev Selje om Dragseidet 
*Store norske leksikon

## Bakgrunnsstoff
*Dragseidspelet
*Opplev Selje 
*Reisemål Stryn og Nordfjord 

*Fylkesarkivet
Bergseminaret

**Bergseminaret** med fullt namn «Det Kongelige Norske Bergseminarium» var Europas første institusjon for høgare utdanning i bergteknikk, skipa på Kongsberg 19. september 1757 etter kongeleg resolusjon av Fredrik V og i drift til 1814. 

Formålet var å styrke Danmark-Noregs bergverkskunnskap og å heve kompetansenivået ved Kongsberg Sølvverk. Fram til 1811 var Bergseminaret, ved sidan av Krigsskulen i Christiania, den einaste høgare utdanning i Noreg. Det var planar om at landets første universitet skulle leggjast til bergstaden Kongsberg.

Bygninga vart freda av Riksantikvaren i 2004.

## Referansar

## Litteratur
*G. A. Blom: *Fra Bergseminar til Teknisk Høyskole*. Oslo 1957.
*R. Falck-Muus: *Vårt bergtekniske undervisningsvesens historie. 1757-1932*. Tidsskrift for Kjemi og Bergvesen 9. 1932.

## Bakgrunnsstoff
* Nasjonalbiblioteket: Bergseminaret på Kongsberg: 1757 – 1814
*
Isdrift

**Isdrift** (også kala **ishandel** eller **istrafikk**) er aktivitetar for å skaffe is av ferskvatn til bruk ved kjøling, særleg av ferske matvarer. Knust is vart og blir brukt til kjøling av mellom anna fisk. Isblokker vart tidlegare brukt som kjøleelement i isskåp, ein forløpar til vår tids kjøleskåp. Med nøye lagring i eigne ishus kunne isblokkene halde seg heile sommaren. I tillegg til å skjære frå naturlege innsjøar og dammar, vart det bygd steindammar på høvelege stader for å samle opp vatn og få størst mogleg produksjon. Slike isdammar vart ofte lagt nær kysten for å lette omlasting til skip for eksport. Nokre eksempel på slike dammar er ved Refsnes på Fosen ved Trondheimsfjorden, nord for Moss sentrum og ved Vollen i Asker. 

Isdrift kravde stor arbeidsinnsats både frå folk og hestar i dei tidlege års. I dei tre hereda Solum, Eidanger og Bamble hadde nesten 1300 mann arbeid i 20–25 veker vinteren 1895–96. Dei skar 125 000 tonn is. Rundt Oslofjorden var det og stor isverksemd. Noregs iseksport nådde ein topp i 1898 med samla eksport på 500 000 tonn, og Noreg var med det verdas største eksportør av is. Handelen spela ei mindre rolle frå tida omkring første verdskrigen då industrielt framstilt is vart vanleg og det vart heilt slutt med ishandel då kjøleskåp og frysarar vart vanleg etter andre verdskrigen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Om isdrift på Refsnes 
*Isforretningene i Langangen
* Isdrift på Nesøya i Asker 
* Digitalt fortalt: «Den siste istid i Kragerø» (skrive av Inger Kristine Bratland, Telemark Museum) (besøkt 16. februar 2012)
Christer Majbäck

**Christer Majbäck** () er ein svensk tidlegare langrennsløpar frå Kiruna. Mellom 1987 og 1992 vann han seks medaljar; ein gull-, to sølv- og tre bronsemedaljar i tre ulike verdsmeisterskap og ein vinterolympiade. Gullmedaljen og eine sølvmedaljen kom på stafettar, dei fire andre medaljane i individuelle tevlingar over frå 10 til 30 km. Majbäck vann eitt verdscuprenn.

### Aktiv
Majbäck debuterte i verdscupen  desember 1984, og fekk sitt gjennombrot då han i Syktyvkar i slutten av mars 1985 vart nummer tre på ein 15 km, landsmannen Gunde Svan vann føre Tor Håkon Holte frå Noreg. Majbäck vart tre gongar nummer tre i verdscupen 1987, mellom anna då vann han bronsemedaljen på tremila under ski-VM i Oberstdorf, der landsmannen Thomas Wassberg vart suveren verdsmeister på distansen.

I OL-sesongen 1988 fekk Majbäck atter ein tredjeplass som si beste plassering i verdscupen. Sesongen etter kopierte han plasseringa frå 30 km i førre verdsmeisterskapen, då han i Lahti fekk bronsen, einast 12,9 sekundar bakom verdsmeisteren, Vladimir Smirnov som representerte Sovjetunionen. Sidan i meisterskapen gjekk Majbäck fyrsteetappen i stafetten, der Torgny Mogren vann spurten for Sverige framfor Finland, Tsjekkoslovakia og Noreg.

16. desember 1989 vann Majbäck sin fyrste og einaste siger i eit verdscuprenn. Han sigra føre norske Bjørn Dæhlie og austerrikaren Markus Gandler i eit renn over 15 km i Calgary.

Majbäck vann i 1991 sølvmedaljen på 10 km i ski-VM i Val di Fiemme, med tida 25.59,7 var han 4,7 sekundar bakom nordmannen Terje Langli i mål. Sølv fekk Majbäck også i stafetten, der han gjekk den andre etappen for Sverige. Under OL året etter i Albertville gjekk han inn til bronsemedalje på 10-kilometeren og vart nummer seks på tremila.

Etter 1994 klarte ikkje Majbäck lengre å hamle opp med verdseliten i langrennsløypa. Derimot kom han i 1997 kom han på andreplassen i Vasaloppet.

Han la opp som langrennsløpar i 1999.
 
### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
*Ski-VM 1987 i Oberstdorf: Bronsemedalje på 30 km
*Vinter-OL 1992 i Calgary: Nr 11 på 15 km
*Ski-VM 1989 i Lahti: Bronsemedalje på 30 km og gull i 4x10 km stafett
*Ski-VM 1991 i Val di Fiemme: Sølvmedalje på 10 km og i 4x10 km stafett
*Vinter-OL 1992 i Albertville: Bronsemedalje på 10 km
*Ski-VM 1993 i Falun: Nr 12 på 30 km
*Vinter-OL 1994 på Lillehammer: Nr 6 på 50 km
*Ski-VM 1995 i Thunder Bay: Nr 17 på 50 km

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Birdy av Peter Gabriel

***Birdy*** er det første filmmusikkalbumet og det sjette albumet totalt av den britiske rockemusikaren Peter Gabriel, med musikk for filmen med same namn, utgjeve i 1985. Albumet var det første Gabriel laga i lag med produsenten Daniel Lanois. 

I tillegg til å ha skrive ny musikk for filmen, nytta Gabriel òg instrumentale tema og delar frå tidlegare musikk på somme av spora. Det vart ikkje skrive tekst til albumet. 

Stykket «Birdy's Flight» vart sidan nytta i filmen *[[A Better Tomorrow]]* av John Woo.

## Innhald

## Medverkande
*Peter Gabriel - vokal, klaverinstrument
*Jon Hassell - trompet
*Ekome Dance Company - trommer
*Larry Fast - klaverinstrument
*Tony Levin - bassgitar, kontrabass, korvokal
*Jerry Marotta - trommer, perkusjon
*David Rhodes - gitar, korvokal
*Manny Elias - trommer
*Morris Pert - trommer, perkusjon
*John Giblin - kontrabass, bassgitar
*Greg Fulginiti - mastering

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Birdy (Peter Gabriel album)|Birdy (Peter Gabriel album)]]» frå ,  den 2. februar 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Brendan Fraser

**Brendan Fraser** () er ein canadisk-amerikansk skodespelar. Han har spelt på scena og i ei rekkje Hollywood-filmar.

## Filmroller
(utval)
* *George of the Jungle* (1997)
**Journey to the Center of the Earth* (2008)
**The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor* (2008)
**Inkheart* (2009)

## Bakgrunnsstoff
* Brendan Fraser ved Internet Movie Database
* BrendanFraser.com
Christopher Showerman

**Christopher Showerman** () er ein skodespelar frå Michigan i USA. Han er best kjend for rolla som George i *George of the Jungle 2*. Showerman er også filmprodusent i eit uavhengig selskap han starta med australske Clint Morris, Shorris Film.

## Filmroller
* *Dumped* (2000) 
* *Frankenbabe* (2001) 
* *George of the Jungle 2* (2003)
* *The O.C.* (2004) 
* *The Gentle Barn* (2005) 
* *Sea of Fear* (2006) 
* *Idol* (2006)
* *A Night at the Silent Movie Theater* (2009)
* *Hole in One* (2009)
* *Commander-and-Chief* (2012)
* *The Temple* (2012) 
* *Beautiful Evil* (2013) 
* *Room & Board* (2013) 

## Bakgrunnsstoff
* Christopher Showerman ved Internet Movie Database
* ChristopherShowerman.com
Nordiske greiner under vinter-OL 1992

**Nordiske greiner** på ski under vinter-OL 1992 i Albertville bestod av 15 øvingar. Fem av øvingane var for kvinner, alle i langrenn, medan resten var for menn. Mennene tevla både i langrenn, kombinert og skihopping. Langrennsøvingane vart avvikla i landsbyen Les Saisies, 1&nbsp;600 meter over havet, hopprenna i Courchevel.

## Langrenn menn
### 10 km klassisk stil



**Dato**: Torsdag 13. februar 1992

### 15 km jaktstart fristil




### 30 km klassisk stil



**Dato**: Måndag 10. februar 1992

### 50 km fristil



**Dato**: Laurdag 22. februar 1992

### 4 x 10 km stafett



**Dato**: Tysdag 18. februar 1992

## Langrenn kvinner
### 5 km klassisk stil



**Dato**: Torsdag 13. februar 1992

### 15 km jaktstart fristil




### 15 km klassisk stil



**Dato**: Søndag 9. februar 1992

### 30 km klassisk stil



**Dato**: Fredag 21. februar 1992

### 4 x 5 km stafett




## Kombinert




### Lag




## Skihopping
### Normalbakken (K90)




### Storbakken (K120)




### Lag




## Medaljeoversyn

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nordiske greiner under vinter-OL 1992|Nordiske greiner under vinter-OL 1992]]» frå ,  den 3. februar 2013.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Olympische Winterspiele 1992/Ski Nordisch|Olympische Winterspiele 1992/Ski Nordisch]]» frå ,  den 3. februar 2013.*
Sioux-catawbanske språk

**Sioux-catawbanske språk** eller **makro-siouxspråk** er ein grunnleggjande språkfamilie i Nord-Amerika. Språka i denne familien kjem hovudsakleg frå Great Plains-området med nokre språk lenger austfrå. Språkfamilien er delt inn i ein vestleg del, siouxspråk, og ein austleg del, catawbanske språk, som alle er utdøydde i dag.

## Bakgrunnsstoff
* Siouan languages mailing list archive 

**Bibliografi**

* Parks, Douglas R.; & Rankin, Robert L. (2001). The Siouan languages. In R. J. DeMallie (Ed.), *Handbook of North American Indians: Plains* (Vol. 13, Part 1, pp.&nbsp;94–114). W. C. Sturtevant (Gen. Ed.). Washington, D.C.: Smithsonian Institution. ISBN 0-16-050400-7.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Siouan languages|Siouan languages]]» frå ,  den 3. februar 2013.*
Gao

**Gao** er ein by i Mali som ligg ved Nigerelva, 300 km sør for Timbuktu. Han hadde i 1998 eit innbyggjartal på 54 900.

Gao er eit viktig handelssenter, særskilt for kveg og huder. Byen er ein av dei eldste handelsstadene i Vest-Afrika, og vart grunnlagd på 600-talet.

Gao var hovudstad i Songhairiket mellom 1010 og 1591.

## Kjelder
*
Red Rain

«**Red Rain**» er opningssporet på *[[So av Peter Gabriel|So]]* av Peter Gabriel frå 1986. I USA nådde songen tredjeplassen på *[[magasinet Billboard|Billboard]]* si Mainstream Rock-liste. Stewart Copeland frå The Police spelte hi-hat for den regnliknande bakgrunnslyden, medan Jerry Marotta spelte trommer på resten.

Gabriel hadde fleire inspirasjonskjelder då han skreiv songen. Teksten kjem frå ein tilbakevendande draum Gabriel hadde om at han symde i eit basseng fylt med raudvin. I ein annan versjon av draumen fall flasker forma som menneske utfor eit stup, og då dei trefte bakken knuste dei og ei raud væske kom til syne, og det byrja å regne raudt. 

Tidlegare i solokarrieren sin hadde Gabriel ein ide for ein film kalla *Mozo*. I filmen skulle landsbybuarane straffast for syndene sine med blodregn. «Red Rain» skulle vere temasongen. Ideen vart etter kvart skrinlagd, men *Mozo* er nemnd i songen «On the Air» frå *[[Peter Gabriel (II)]]*. «Down the Dolce Vita», «Here Comes the Flood», «Exposure» og «Big Blue Ball» refererer òg til soga i Mozo.

## Utgjevingar

**[[So av Peter Gabriel|So]]* (1986)
**[[Shaking the Tree]]* (1990)
**[[Secret World Live]]* (konsetopptak, 1994)
**[[Hit av Peter Gabriel|Hit]]* (2003)
**[[Live Blood]]* (2012)

## Innhald
# «Red Rain»
# «In Your Eyes» (special mix) [berre på 12"]
# «Gaga»

*Gaga* er instrumentalsporet av songen *I Go Swimming* som berre finst på plata «Plays Live».

## Sporliste (Amerikansk 12" singel (20749-0))
# «Red Rain» - 5:35
# «GA-GA (I go swimming instrumental)» - 4:31
# «Walk Through The Fire» - 3:31

## I populærkulturen
* Red Rain vart nytta i TV-serien *[[Miami Vice]]* i oktober 1986.

* I ein episode av ** («Dead Inside»), referer Sam, systera til detektiven Flack, til songen. 

## Medverkande
*Jerry Marotta – trommer
*Chris Hughes – Linn programmering
*Stewart Copeland – hi-hat
*Tony Levin – bassgitar
*David Rhodes – gitar, korvokal
*Daniel Lanois – gitar
*Peter Gabriel – vokal, piano, CMI, Prophet-5
*Kevin Killen – miksing

## Andre versjonar
* For konsertopptaket på *[[Secret World]]* spelar Manu Katché trommer.
* Gabriel fekk med seg Michael Stipe og Natalie Merchant på ein konsertversjon av songen under VH1 Honors i 1996.
* The John Tesh Project med Eric Marienthal på saksofon spelte songen på albumet *Sax All Night* i 1997.
* Songen vart spelt inn av Ill Niño på *[[The Under Cover Sessions]]*.
* Han vart spelt inn av det progressive metal-bandet Queensrÿche i 2007 på *[[Take Cover av Queensrÿche|Take Cover]].*
* Coheed and Cambria framførte songen på Bonnaroo og Mountain Jam i 2009.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Red Rain (song)|Red Rain (song)]]» frå ,  den 3. februar 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Fugleslekta Athene

**Fugleslekta ''Athene*** er ei [[biologisk slekt]] i [[uglefamilien]]. Dette er små ugler med brune og kvite spraglar, gule auge og kvite augebryn. Dei lever i [[den palearktiske regionen]] inkludert nordlege [[Afrika]], [[den orientalske regionen]] og i [[Amerika]].
__NOTOC__
== Artslista ==
*Athene*-ugler i rekkjefølgje etter [[IOC World Bird List]] V11.2, 2021, med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*.
* [[Graveugle]], *Athene cunicularia*, Burrowing owl, <small>(Molina, 1782), (LC)</small>
* [[Tempelugle]], *Athene brama*, Spotted owlet, <small>(Temminck, 1821), (LC)</small>
* [[Kyrkjeugle]], *Athene noctua*, Little owl, <small>(Scopoli, 1769), (LC)</small>
* [[Kvitbrynugle]], *Athene superciliaris*, White-browed owl, <small>(Vieillot, 1817), (LC)</small>
* [[Karmaugle]], *Athene blewitti*, Forest owlet, <small>(Hume, 1873), (EN)</small>
* [[Salomonfalkugle]], *Athene jacquinoti*, West Solomons owl, <small>Bonaparte, 1850, ()</small>
* manglar norsk namn, *Athene granti*, Guadalcanal owl, <small>(Sharpe, 1888), ()</small>
* manglar norsk namn, *Athene malaitae*, Malaita owl, <small>(Mayr, 1931), ()</small>
* manglar norsk namn, *Athene roseoaxillaris*, Makira owl, <small>(Hartert, E, 1929), ()</small>

== Kjelder ==
<div class="references-small">
* *Denne artikkelen bygger på «Athene (owl)» frå , den 3. februar 2013.'' 
 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Kyrkjeugle

**Kyrkjeugle** (*Athene noctua*) er ein fugl i uglefamilien. Ho er heimehøyrande i mykje av dei tempererte og varmare delane av Europa, Asia aust til Korea, og i Nord-Afrika. Ho har ikkje naturleg utbreiing i Fennoskandia eller Storbritannia, men vart introdusert til Storbritannia i 1842. Det vart òg gjort ei utsetting av arten på Sørøya på New Zealand i byrjinga av 1900-talet, både sørlege Storbritannia og Sørøya på New Zealand har livskraftige bestandar i dag.

Denne arten er ein del av *[[Fugleslekta Athene|slekta Athene]]* som er representert med fire artar spreidd på alle kontinent unnateke Australia og Antarktis. 

## Skildring
Kyrkjeugla er ei lita ugle, 21 til 23 cm i lengd, vengespenn på 50-56 cm og ho veg i området 140 til 200 gram. Vaksne kyrkjeugler av den mest utbreidde underarten, nominatforma, er kvitflekt brun på oversida, og brunstripa kvit under. Ho har eit stort hovud, lange bein, og gule augo, og kvite augnebryn gjev ho ein strengt uttrykk. Den korte halen medverkar til ein rund og samanhuka positur i sitjestilling. Denne arten har ei «opp og ned»-flukt, vinn høgd med snøgge vengeslag, følgd av dalande glideflukt. Juvenile fuglar er grå, og manglar dei kvite flekkene på hovudet som vaksne har. Lætet er eit grettent *kiiiuu* og korte kjappe *kip kip kip*.

Det er 13 godkjende underartar av kyrkjeugle spreidd over store delar av Europa og Asia. Ho er ei av dei mest utbreidde uglene, og på grunn av tilpassinga til menneskelege busetjingar og liten storleik, rangerer ho truleg blant dei mest talrike ugleartane i verda.

Dette er ein standfugl som er funne i ope landskap som til dømes parkområde og varierte landbruksområde. Dei tek byttedyr som insekt, meitemark, amfibium, men òg småfuglar og pattedyr. Kyrkjeugla kan åtake fuglar av monaleg storleik som fuglevilt. Ho er delvis dagaktiv og kviler ofte iaugnefallande i løpet av dagen.

Kyrkjeugla blir meir vokal om natta ettersom hekkesesongen nærmar seg. Plasseringa av reiret varierer med habitat, dei byggjer reira i hòler i tre, i fjellsider, elvebankar, husvegger, bygningar og anna. Kyrkjeugler vil òg hekke i tilpassa uglereirkassar. Hoa legg 2-5 egg som ho rugar i 28-29 dagar, det tek ytterlegare 26 dagar til ungane er flygedyktige.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Little Owl|Little Owl]]» frå , den 3. februar 2013.* 
* Hume, Rob (2002). *Damms store bok om fugler i Norden og Europa.* Artikkel om kirkeugle. N. W. Damm & Søn AS. ISBN 82-496-0599-3.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff

* BirdLife International (2013) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=2287 Athene noctua] *
Palett

**Palett** er ei plate som ein kunstmålar brukar til å blande og uttynne fargar. 
Ein klassisk palett er ei flat, tynn plate, ofte oval på form, med hol for tommelfingeren slik at kunstnaren får fingrane ledige til å samstundes halda penslane som er i bruk. Han er laga av lakkert treverk eller kryssfinér. 

Ordet stammar frå det latinske ordet *pala* som m.a. tydar spadeblad og skulderblad. Paletten er kjent fra renessansen. Ein byrja å bruke paletten på 1400-talet.
## Galleri

Sophie Wencke - 1898.jpg|Sophie Wencke med palett.
Pittura-Painting4.JPG|Palett med maletuber og penslar.
Palette (PSF).png|Kunstnar med palett. 
Louise Jopling07.jpg|Louise Jopling med palett.
Brush and watercolours.jpg|Palett med vassfargar.
Medusa Palette realistic.png|Palett.
Paintbrush and palette.JPG|Palett.
Watercolor.JPG|Palett med målarutstyr.
Webysther 20190718121610 - Santana de Parnaíba.jpg|Palett.

## Referansar
Lyssiv

**Lyssiv** (*Juncus effusus*) er ein type siv som i gammal tid blei brukt som veike i oljelampar og lys. Sivet blir også brukt til fletting av matter, sivsko og liknande.

Lyssiv blir opptil ein meter høgt. Det vekst i tette tuer i fuktig jord. Stråa er glatte og lysegrøne med kvit marg inni. Blomane er lysebrune og sit øvst, men har eit langt, grønt akselblad som gjer at det ser ut som om blomen sit på sida.

## Kjelder
;Referansar

*Siv ved miljolare.no
*Lyse-Siv  ved balslev.jensen.homepage.dk
*Den virtuella floran 

## Bakgrunnsstoff
 
*
Lyssiv ved Urtekildens planteleksikon
Don't Give Up av Peter Gabriel og Kate Bush

«**Don't Give Up**» er ein song skriven av Peter Gabriel og spelt inn som ein duett med Kate Bush for albumet *[[So av Peter Gabriel|So]]* av Gabriel. Singelversjonen låg elleve veker på den britiske singellista i 1986 og nådde ein niandeplass der. Versa som var sungen av Gabriel, skildrar dei isolerte og fortvilte kjenslene hos ein mann, medan refrenga, sungen av Bush, inneheld ord om håp og oppmuntring. 

To videoar vart laga for songen av Godley & Creme. Den første bestod av eit enkelt opptak av songarane som omfamnar kvarandre, medan sola vart formørka og kjem fram att. Den andre syner andleta til Gabriel og Bush over ein film av ein by og folka i byen i forfall. 

## Innhald

;Peter Gabriel og Kate Bush-versjonen
**12" (UK)**
# «Don't Give Up»
# «In Your Eyes (Special Mix)»
# «This is the picture»

**12" (USA)**
# «Don't Give Up»(LP version)
# «Don't Give Up»(edit)
# «Curtains»

**Limited Edition 7" poster sleeve**
# «Don't Give Up»
# «In Your Eyes (Special Mix)»

## Medverkande
*Manu Katché – trommer, perkusjon
*Tony Levin – bassgitar
*David Rhodes – gitarar
*Richard Tee – piano
*Peter Gabriel – vokal, CMI, Prophet, Linn, piano
*Simon Clark – CS-80
*Kate Bush – gjestevokal

## Salslister

## Andre versjonar
På Secret World Live-turneen song Gabriel songen med Paula Cole og i 2011 med Ane Brun på albumet *[[New Blood]]* i 2011.

Máire Brennan spelte ein versjon av songen som bonusspor i 1999 på albumet Whisper to the Wild Water. Ein annan versjon vart spelt inn av australske Shannon Noll og Natalie Bassingthwaighte. Songen vart spelt inn av Willie Nelson på *[[Across the Borderline]]*, produsert av Don Was, Paul Simon og Roy Halee, med Sinéad O'Connor på den kvinnelege vokalen.

I desember 2005 spelte Alicia Keys og U2-frontmannen Bono songen, med namnet «Don't Give Up (Africa)» for World AIDS Day. Singelen vart berre gjeve ut på iTunes og som ein ringetone hos Cingular Wireless. Fortensta av salet gjekk til Keep a Child Alive.

Andre artistar som har spelt inn songen er The Shadows, Gregorian og Sarah Brightman, Jody Watley, Show of Hands, Xavier Naidoo, Take 6, Jimi Mbaye, Tara MacLean, Shark, Tina Arena og Jeff Martin, The Midway State med Lady Gaga, P!nk og John Legend, Tarja Turunen med Liv Kristine (Leaves' Eyes), David Archuleta, og Take That.

### I populærkulturen
Songen vart nytta under rulleteksten til thrilleren *[[The Bone Collector]]* med Denzel Washington og Angelina Jolie, i fjernsynsfilmen *[[Perfect Body]]*, i ein episode av Miami Vice, ein episode av *[[Kids Incorporated]]*, under rulleteksten til filmen *[[In God's Hands]]* og ein episode av fjernsynsserien Cold Case.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Don't Give Up (Peter Gabriel and Kate Bush song)|Don't Give Up (Peter Gabriel and Kate Bush song)]]» frå ,  den 3. februar 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
In Your Eyes av Peter Gabriel

«**In Your Eyes**» er ein song av den britiske musikaren Peter Gabriel frå albumet *[[So av Peter Gabriel|So]]* frå 1986. Med seg har han Youssou N'Dour som syng på wolof i refrenget. Songen nådde toppen av ''Billboard'' Mainstream Rock Tracks i USA og 26. plass på Billboard Hot 100 i november 1986. Songen vart ikkje gjeven ut som singel i Storbritannia. 

Songen vart spela som siste song på Secret World-turneen og er den siste songen på konsertalbumet *[[Secret World Live]]* frå 1994 med ein 11 minuttar lang versjon. 

I 2005, etter 19 år, hadde songen seld til gullplate i USA.

Traileren for filmen *[[Benny & Joon]]* frå 1993 nytta denne songen. Songen vart nytta i ein episode av *[[Cold Case]]* og i filmen *[[The Rocker]]* frå 2008. 
Samplingar frå songen er å høyre på Girl Talk-albumet «All Day».

Songen vart nytta to gonger i Cameron Crowe-filmen *[[Say Anything...]]* frå 1989, og i traileren til filmen. I ein kjend scene frå filmen held Lloyd Dobler ein kassettspelar over hovudet medan han  spelar denne songen utanfor soveromsvindauget til ekskjærasten Diane Court i eit forsøk på å vinne ho attende. Etter filmen gjekk singelen inn på lista i USA att. Scenen har vorte parodiert i fleire komishow sidan, mellom anna i *[[American Dad]]* og *[[South Park]]*.

## Medverkande
*Manu Katché – trommer, snakkande tromme, perkusjon
*Jerry Marotta – ekstra trommer
*Larry Klein – bass
*Tony Levin – bass
*David Rhodes – gitarar, korvokal
*Peter Gabriel – solo- og korvokal, CMI, piano, synthesizer
*Richard Tee – piano
*Youssou N'Dour – gjestevokal
*Michael Been – korvokal
*Jim Kerr – korvokal
*Ronnie Bright – bassvokal
*Kevin Killen – miksing

## Salslister

## Andre versjonar
Andre artistar som har spelt songen er Neal Morse, SR-71, Darren Hayes, Jeffrey Gaines, Nichole Nordeman, Aaron Lewis, Lori McKenna, Paco Estrada, Sara Bareilles, Nancy Wilson, Mouth of the Architect, Renée Fleming og Quietdrive.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:In Your Eyes (Peter Gabriel song)|In Your Eyes (Peter Gabriel song)]]» frå ,  den 3. februar 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Petter Tande

**Petter Laukslett Tande** ( i Trondheim) er ein norsk tidlegare kombinertrennar som representerte Byåsen IL. Han var med på det norske laget som vart verdsmeistrar i lagtevlinga under VM 2005 i Oberstdorf. Både under VM 2007 i Sapporo og VM 2009 i Liberec vann han bronse i lagtevlinga. Han vart nummer to i verdscupen i kombinert i 2008-sesongen, og vann mellom desember 2005 og mars 2008 seks renn i verdscupen.

## Aktiv
Tande debuterte i verdscupen i kombinert i 2002, og fekk sin fyrste pallplass i Trondheim i desember 2003. Heilt til topps i eit verdscuprenn kom han fyrste gongen 17. desember 2005, då han i Ramsau i Austerrike vann eit renn med massestart.

Under Ski-VM i 2005 i Oberstdorf gjekk Tande fyrsteetappen i langrennet for Noreg i lagtevlinga, og saman med Håvard Klemetsen, Magnus Moan og Kristian Hammer gjekk han Noreg inntil VM-gull. I dei individuelle tevlingane vart Tande nummer sju og ni. Året etter, under vinter-OL 2006 i Torino, tapte Tande kampen om bronsemedaljen i den fyrste kombinertøvinga med 0,1 sekunds margin mot landsmannen Moan.

Saman med Klemetsen, Espen Rian og Moan fekk Tande bronsemedaljar i lagtevlinga i ski-VM 2007 i Sapporo. Tande og Moan var med då det to år seinare på ny vart bronsemedalje for Noreg i verdsmeirsterskapen i Liberec, nye på laget var Mikko Kokslien og Jan Schmid.

Frå 6. januar til 9. mars 2008 deltok Tande i fire renn i verdscupen og vann alle. Sesongen samla kom han på andreplass i verdscupen, berre slått av Ronny Ackermann frå Tyskland.

Under vinter-OL 2010 i Vancouver vart Tande beste nordmann i halvprogrammet med ein sjetteplass. Vinteren 2011 gjekk han lei og la opp som kombinertrennar før sesongen var over.

### Besteplasseringar i internasjonale renn
*2002: Nr 29 i Trondheim - sprint
*2003: Nr 4 i Lahti - sprint
*2004: Nr 2 i Sapporo - sprint
*2005: Nr 4 i Trondheim og Ruhpolding (begge sprint) og i Lahti (normal)
*2006: Vinnar i Ramsau (massestart) og i Holmenkollen
*2006/07: Nr 5 i Ramsau
*2008: Vinnar i Schonach, Liberec, Lahti og Holmenkollen
*2009: Nr 2 i Vikersund
*2009/10: Nr 2 på Lillehammer

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*2006: Gull på Kongsberg
*2008: Gull i Trondheim
*2009: Gull i fellesstart på Gjøvik
*2010: Sølv i Stokke

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Petter Tande|Petter Tande]]» frå ,  den 3. februar 2013.*  
* 
*
Svein L. Vold

**Svein L. Vold** () var museumsstyrar ved De Heibergske Samlinger - Sogn Folkemuseum frå 1944 til 1981,  og vart i tillegg den første fylkeskonservatoren i Sogn og Fjordane i 1966.

Vold var fødd i Vik i Sogn. Han kom til Amla som assistent for Gert Falch Heiberg i 1937, og vart leiar av museet då Heiberg døydde i 1944. Svein Vold hadde ikkje formell utdanning utover Examen artium, som han tok på Voss landsgymnas i 1935, men skaffa seg omfattande kunnskapar om historie og folkeliv i Sogn, og om museumsdrift. Hans største bragd som museumsstyrar var å stå for flyttinga av De Heibergske Samlinger - Sogn Folkemuseum frå den opphavlege lokaliteten i Amla til Vestreim på Kaupangerskogen og gjera det til eit moderne museum. Det fysiske arbeidet med flyttnga tok til på 1970-talet. Eit stort friluftsmuseum vart opparbeidd, ei rekke antikvariske bygningar vart flytta, og i 1980 kunne museet flytta inn i stor, moderne utstillingsbygning.
Som fylkeskonservator spelte Vold ei sentral rolle i etableringa av Kystmuseet i Sogn og Fjordane (i Florø) og i arbeidet med å verna det gamle klyngetunet på Otternes i Aurland.

Han fekk Kongens fortenstmedalje i gull i 1988.

## Kjelder
*Avdem, Anna Jorunn, Engesæter, Aage, Vold Lars Asle: LEVD LIV. Ei soge om sogningane og museet deira. Skald forlag 2009.
*Engesæter, Aage: Minne og refleksjonar frå eit museumsliv. I Årbok for Sogn,nr 41, 1995.
Djenné

**Djenné** er ein by i det midtre av Mali. Han ligg på ei øy i sideelva Bani, om lag 350 km søraust for Timbuktu. Han skal ha rundt 10 000 innbyggjarar.

Djenné har ein særmerkt moské bygd i 1906-1907 av leire. Saman med gamlebyen med nær 2000 leirhus som er tekne vare på, står moskéen på lista til UNESCO over natur- og kulturarv i verda.

Staden har hatt busetnad sidan 250 f.Kr. Sjølve byen vart grunnlagd i 765 og var ein viktig marknad for slavar og gull og eit sentrum for islamittisk lærdom. Byen vart hærteken av Sunni Ali og lagd under Songhairiket i 1473.

## Kjelder
*
Historielaget for Sogn

**Historielaget for Sogn** var ein organisasjon, oppretta 30. mai 1909. Ved skipinga gav privatsamlaren Gert Falch Heiberg ein antikvarisk bygning, meir enn 3000 museumsgjenstandar og ein runestein til laget, og gav lovnad om fri grunn til eit museum på sin gard i Amla i Sogndal til eit folkemuseum for Sogn. De Heibergske Samlinger - Sogn Folkemuseum vart grunnlagt saman med Historielaget for Sogn.  

Eit hovudføremål med Hisorielaget var å stå som eigar av folkemuseet. I tillegg skulle laget  gi ut eit tidsskrift (*Tidsskrift utgjeve av Historielaget for Sogn*, frå og med 1982 med namnet *Årbok for Sogn*) og elles driva granskingar i Sogn si soge.

I praksis vart Historielaget eigarorganisasjon for museet, utan særleg annan sjølvstendig aktivitet. Gert Falch Heiberg vart vald til formann i laget i 1909, og hadde dette vervet, samstundes som han styrte museet, fram til han døydde i 1944. Etter kvart som det offentlege tok meir ansvar for finansiering av av museet og også stilte krav om sterk offentleg representasjon i styringa av museet miste Historielaget for Sogn meir og meir sin funksjon som eigarorganisasjon. Då Norsk Reiselivsmuseum vart konsolidert med De Heibegske Samlinger 1. januar 2007, vart museet omdanna til ei stifting, og Historielaget for Sogn la seg sjølv ned. De Heibergske Samlinger har halde fram med å gi ut tidsskriftet *Årbok for Sogn*.

## Referansar
* Avdem, Anna Jorunn, Engesæter, Aage, Vold Lars Asle: *LEVD LIV. Ei soge om sogningane og museet deira.* Skald forlag 2009.
* Engesæter, Aage: «Minne og refleksjonar frå eit museumsliv». I *Årbok for Sogn*, nr, 41, 1995.
* Lidal, Per: «Lokalhistorisk arbeid i eldre tid». I "Historielaget for Sogn 50 år 1901 - 1959. Leikanger 1959
Adelén

**Adelén Rusillo Steen** (), betre kjend som **Adelén**, er ein norsk songar. Ho har spansk mor og norsk far.

## Melodi Grand Prix 2013
Adelén vart vald ut av Norsk rikskringkasting (NRK) til å delta i Melodi Grand Prix 2013. Kvart bidrag måtte delta i éin av dei tre semifinalane for å kvalifisere seg til finalen. Ho vart vald ut til å delta i den tredje semifinalen 2. februar 2013 i Larvik i Noreg. 30. januar 2013 vart songen «Bombo» offentleggjort i fjernsynsprogrammet *[[MGP Direkte]]*. Songen er skriven av Ina Wroldsen og Quiz & Larossi.

### Semifinale 3
Bidraget starta som nummer to, etter Gothminister med «Utopia» og før Lucky Lips med «Sweet and Heavy». Adelén vann og gjekk vidare til finalen.

### Finalen
Bidraget starta som nummer tre, etter Fjellfolk med «Ulvetuva» og før Gromth og Emil Solli-Tangen med «Alone».

## Diskografi
### Singlar
* 2013: *[[Bombo]]*
* 2013: *[[Baila conmigo]]*
* 2014: *[[Always On My Mind]]*
* 2014:  *[[Olé]]*

## Bakgrunnsstoff
*
Atle Næss

**Atle Næss** () er ein norsk forfattar og tidlegare lærar, fødd i Mysen og oppvaksen i Askim. Han har gitt ut ei rad verk innanfor ulike sjangrar, flest romanar og sakprosabøker.

Næss er utdanna cand.philol. med fagkrinsen engelsk, språkvitskap og norsk. Fram til 1987 arbeidde han som lærar i vidaregåande skule og sidan ved lærarhøgskule.

Næss debuterte som forfattar med romanen *Gun* i 1975 og gav ut fem romanar før han kom med ein ungdomsroman i 1987. Året etter var hans fyrste barnebok i handelen. I 1991 kom hans fyrste sakprosabok, ti år seinare vart han tildelt Brageprisen for sakprosaverket *Da jorden stod stille. Galileo Galilei og hans tid*.

## Bibliografi
### Romanar
* *Gun*, 1975
* *April*, 1977
* *830 S*, 1981
* *Opp fra det absolutte nullpunkt*, 1985
* *Sensommer*, 1987
* *Korsfareren*, kriminalroman 1988
* *Kraften som beveger*, 1990.
* *Østre linje*, 1994
* *Den tvilende Thomas*, 1997
* *Innersvinger*, 2002
* *Sensommer*, 2006
* *Roten av minus en*, 2006
* *Din nestes eiendom*, 2009
* *Teltmakeren*, 2012

### Ungdomsromanar
* *Grei kamerat, Hans*, 1987
* *Gå på lufta, Hans!*, 1989

### Barnebøker
* *På vulkanferie*, 1988
* *Islandsboka*, 1992
* *Finlandsboka*, 1994

### Sakprosa
* *Skøytebyen. Fra Mjøs-is til OL-hall*, 1991
* *Askim-Firenze t/r*, 1992 (essaysamling)
* *Ibsens Italia*, 1997
* *Fossekraft og lange linjer. Hafslund ASA 1898-1998*, 1998
* *Italienske bilder*, 1999
* *Da jorden stod stille. Galileo Galilei og hans tid*, 2001
* *Munch*, 2004
* *Et hav av språk (medforforfattar)*, 2007
* *Nidarosdomen. En biografi om Norges nasjonalmonument og menneskene som bygde det*, 2011. ISBN 9788205410909

## Prisar
*Gyldendals legat 1990
*Gullboka (utdelt Det Kvindelige Læseselskap) 1995
*Brageprisen, klasse faglitteratur 2001, for *Da jorden stod stille – Galileo Galilei og hans tid*

## Referansar

 
## Bakgrunnsstoff
* Bøker av Atle Næss digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
* Utgjevingar av Atle Næss i BIBSYS
* Atle Næss i NRK Forfatter
* Atle Næss hos Gyldendal
Harald Grytten

**Harald Grytten** () er ein norsk forfattar og tidlegare lærar frå Ålesund. Han er særleg kjend for sine entusiastiske omvisingar og omtalar av fødebyen Ålesund, og sine mange historieverk vedkomande byen og bysamfunnet.

## Liv og gjerning
Grytten er mellom ann utdanna ved Universitetet i Bergen, der han i 1973 vart cand. philol. i norsk med hovudoppgåva *Ei gransking av talemålet på Midøy*. Grytten hadde tidlegare vore lærar i Midsund, og var seinare lærar ved vidaregåande skule i Ålesund. Frå 1973 til 1993 var han styrar for Aalesunds Museum, eit yrke som dei fyrste åra var ei deltidsstilling.

Frå 1980 byrja Grytten å gje ut rikt illustrete byhistoriske verk frå ulike delar av byen Ålesund og om folket der. Gjennom posisjonen som museumsmann arbeidde han for å bevare det opphavlege bygningsmiljøet i Ålesund. Han spela såleis ei viktig rolle for at ålesundarane gjenoppdaga jugendstilen og byrja sette pris på byggeskikken som kom til å prege bysentrum etter gjenreisinga etter bybrannen i 1904.

Grytten er særleg kjend som foredragshaldar og talar. Gjennom sine byvandringar og ståande på ein liten trekrakk formidla han i fleire tiår byhistoria med glød og humor. I 2004 fekk Grytten Kommunikasjonsprisen i Møre og Romsdal for sin uvanleg tydelege og konsekvente kommunikasjon gjennom bruk av enkle verkemidlar.

Den 9. april 2010 vart det kjent at kongen hadde utnemnt Harald Grytten til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden «for hans betydningsfulle innsats for norsk kulturarv.» Samstundes vart opplyst at avgjerda om ordenstildeling la særleg vekt på innsatsen hans innan by- og lokalhistorie.

## Bibliografi (eit utval)
* *Byvandring I: Gater og steder i det gamle og nye Ålesund* (1980)
* *Byvandring II: Gater og steder i det gamle og nye Ålesund* (1981) 
* *Byvandring III: Gater og steder i det gamle og nye Ålesund* (1982)
* *Byvandring IV: Gater og steder i det gamle og nye Ålesund* (1983)
* *Byvandring V: Gater og steder i det gamle og nye Ålesund* (1984)
* *I kjærlig erindring – Aarflot i Ålesund gjennom 125 år* (1985)
* *Tro og tjeneste. Menighetspleien i Ålesund 100 år: 1888-1988* (1988)
* *Kvær sin smak! Gullkorn fra Ålesund og deromkring* (1998)
* *Ålesund og ålesundere i sol og regn – sett fra krakken min* (1990)
* *Kongelig byvandring* (1991)
* *Søskenbarna og andre lykkelige tilstander i Ålesund* (1993)
* *Til fots i Ålesund. En rusletur i den gamle og nye by ved Ålesundet* (1994)
* *Byleksikon* (1997)
* *Hjemsted og by. Ålesund 1948-1998* (1998)
* *Viltre gutt – byen som brente* (2002)
* *Fugl Føniks. Ålesund opp av asken* (2004)
* *Ein ungdom på hundre. Ungdomslaget Ivar Aasen 1905-2005* (2005) 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Harald Grytten|Harald Grytten]]» frå ,  den 4. februar 2013.*
Vaffelhjarte

***Vaffelhjarte*** er tittelen på ei barnebok av Maria Parr frå 2005 og ein tv-serie bygd på boka. Tv-serien blei send på NRK for første gong den 14. oktober 2011.

*Vaffelhjarte*-serien føregår i ei bygd på Sunnmøre. Hovudpersonane er naboungane Trille og Lena. 

## Bakgrunnsstoff
*
Filipino

**Filipino** (tidlegare *pilipino*) er offisielt språk på Filippinane saman med engelsk. Filipino er eit austronesisk språk som hovudsakleg byggjer på tagalog. Lingvistisk er det ein standardisert versjon av tagalog, men *[[de jure]]* er filipino eit separat språk.

## Historie

Den første filippinske nasjonalforsamlinga oppretta 13. november 1937 ein komité med sju medlemmer som representerte dei ulike regionane i landet. Denne hadde som oppgåve å finna fram til eit nasjonalspråk. Komiteen valde å basera dette på det dominerande språket i landet, tagalog. 30. desember 1937 proklamerte president Manuel L. Quezon at tagalog skulle vera det nasjonale språket eller *wikang pambansâ* på Filippinene. Dette blei gjort offentleg då Filippinene fekk sjølvstende att frå USA 4. juli 1946. 

I 1961 fekk språket namnet «pilipino», som seinare blei endra til «filipino» i 1987. I den filippinske grunnloven av 1987 blei språket anerkjend som nasjonalspråk og definert som offentleg språk saman med engelsk.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Filippinsk|Filippinsk]]» frå ,  den 4. februar 2013.*