open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Horowhenua District

**Horowhenua** er eit distrikt på vestkysten av Nordøya på New Zealand.

Til skilnad frå mange andre distrikt har Horowenua ein tydeleg identitet, i så stor grad at «The Horowhenua», som distriktet til vanleg vert kalla, er meir sett på som ein eigen region enn som del av regionen Manawatū-Whanganui, som det offisielt høyrer til.

Distriktet, som ligg nord for Wellington og Kapiti, strekkjer seg frå litt nord for byen Otaki i sør til like sør for Himatangi i nord, og frå kysten mot Tasmanhavet til toppane i Tararua Ranges.

Den største byen og administrasjonssenteret er Levin, mellom andre byar i distriktet er Foxton, Shannon, og Tokomaru. Folketalet i distriktet er 30 600 (estimat juni 2008).

## Landskap og historie
Mykje av landet var ein gong eit utstrekt våtmark og senter for ein vesentleg *[[Phormium]]*-industri. Gradvis har det vorte tørrlagt og omdanna til produktivt, om enn flaumutsett jordbruksland, med ei blanding av leir-, sand- og torvbasert jordsmonn. Delar av våtmarkene, særleg kring Horowhenuasjøen, vert førte attende til sin tidlegare tilstand, som eit verneområde, med hjelp av lokale maoriar.

Foxton har historisk verdi som den viktigaste busetnaden i Manawatu i dei første åra med europeisk innvandring, og som sentrum for ein stor *Phormium*-industri. Hagebruk og mjølkeproduksjon er no hovudnæringsvegane i distriktet, andre verksemder i Horowhenua er produksjon av klede og mat.

## Artesisk vatn
Distriktet har mykje artesisk vassforsyning. Den nordlegaste delen av distriktet, kring Opiki, ligg over ei rekkje grunnvassmagasin. Desse er skilde vertikalt frå kvarandre med mindre permeabelt (vassgjennomtrengeleg) materiale. Djupna ned til bassenga i denne delen av distriktet varierer frå om lag 25 til 60 meter.

Sjølv om det ikkje er eineståande, har grunnvassbassenga i Foxton-området den heller uvanlege eigenskapen å stå under trykk, slik at om ein borar seg ned til dei, vil vatnet stiga opp til grunnen av sitt eige trykk. Trykket kan på det meste føra vatnet opp til om kring 2,5 meter over bakken. Bønder og huseigarar i området ser sjølvsagt på dette som eit gode, men somme er byrja å ottast at utstrekt boring etter grunnvatn vil føra til at ein med tida ikkje vil ha tilgang til rennande artesisk vatn.

## Referansar

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Horowhenua District|Horowhenua District]]» frå , den 10. juli 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* Ting å føreta seg i Horowhenua
Løypestreng

**Løypestreng** eller **lauparstreng** er eit ståltau (kabel eller vaier) som heng i fritt spenn mellom to punkt, ofte med eine punktet høgare enn det andre.Ein kan tre ei trinse på vaieren og tau festa til henne for betre kontroll. Løypestreng er blitt mykje brukt til transport i kupert terreng, til dømes ned lier, over juv og elver, men kan òg brukast som underhaldning, til dømes som leikeapparat og i samband med turisme.

## Noreg
Løypebaner vart i Noreg mykje brukt til å sleppa høybører frå utslåttar nedover til gards, over elvar og juv, eller berre for å spara ryggen. Dersom fallet var riktig, var det nok å festa børa til tauet med ein bit ståltråd. Det kunne halda børa heile vegen ned til bakken. Meir avanserte konstruksjonar hadde ei trinse tredd innpå vaieren, og tau festa til trinsa så ein hadde høve til å bremsa eller hala til seg det som skulle opp. Permanente løypestrengar var utstyrte med vinde og sveiv. Då kunne ein òg nytta strengen til vassrett transport, over dalar, elvar og vatn.

Løypestreng var somme stader på Vestlandet, særleg på fjellgardar, den viktigaste transportmåten for varer. Over tida har dei gått stadig meir ut av bruk, fordi dei fleste bustader har fått vegsamband. Sidan kabelen rustar og treverket rotnar vekk, vil løypestrengane mest truleg vera forsvunne som kulturminne om ein del år.

## Sjå òg
* Taubane

## Kjelder
* *Denne artikkelen byggjer på «[[:no:Løypestreng|Løypestreng]]» frå , den 10. juli 2009.*
* Store Norske Leksikon om løypestreng.

## Bakgrunnsstoff
* «Flyr over elva på rekke og rad». Reportasje ved ut.no
* Eldre fotografi av løypestreng på Røysheim i Lom
Delstaten Durango

**Durango** er ein delstat som ligg vest i Sentral-Mexico. Landområdet dekkjer 123 181 km². Området ligg høgt over havet omgjeve av høge fjell og skogar.

Durango grensar til Chihuahua i nord, Coahuila i nord-aust, Zacatecas i sør-aust, Nayarit i sør-aust og Sinaloa i vest.

Hovudstaden og største byen er Durango. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Frankeringsmaskin

**Frankeringsmaskin** er ei maskin som trykkjer frankering på brev og pakkar i staden for bruk av frimerke. Firma med mykje korrespondanse nyttar oftast slike. Frankeringsmaskinene har forsegla telleverk, så portoen firmaet brukar vert fakturert etterskotsvis.

Firma kan anten bruke maskinene slik dei er, eller få laga og sett inn stempel med eigen firmalogo i tillegg til porto.

Frankeringsmaskinen er ei norsk oppfinning og vart først teken i bruk i Noreg i 1903.

## Kjelder
Sven Nyhus

**Sven Kristoffer Nyhus** () var ein norsk folkemusikar (fele, hardingfele og bratsj), komponist og tidlegare professor i folkemusikk ved Norges Musikkhøgskole i Oslo.

## Liv og virke
Sven Nyhus var fødd på Røros og byrja spele fele som ni-åring, og var fram til 1952 aktiv som spelemann i heimetraktene. Han starta Glåmos Spellemannslag og transkriberte noter for lokal folkemusikk. Deretter flytta han til Oslo og tok i 1956 eksamen som orkestermusikar ved musikkonservatoriet. Han var solobratsjist i orkestret ved Nationaltheatret, Den norske Operas orkester og Kringkastingsorkesteret og spelte som alternerande solobratsjist i Oslo-Filharmonien frå 1961 til 1971.

I 1969 starta han folkemusikkorkesteret Sven Nyhus kvartett (seinare også kvintett og sekstett) saman med trekkspelaren Tore Løvgreen. Dei to er framleis med i orkesteret som ellers har hatt ei rekkje andre medlem innom. Svens dotter, Åshild Breie Nyhus, spelar fele i sekstett-utgåva av orkesteret i dag. Orkesteret har gitt ut 12 album, og vunne to Spelemannpriser. I tillegg gav Sven Nyhus ut et soloalbum i 1977. 

Frå 1971 var han medredaktør av sjubandsverket *Norsk folkemusikk* (saman med Jan Petter Blom og Reidar Sevåg), der han var med å transkribere notar for norske slåttar og folkemusikk. Verket blei avslutta i 1981. Han gav dessutan ut ei rekkje større og mindre slåttesamlingar. 

Frå 1978 og ti år framover var Nyhus sjef for Folkemusikkavdelinga i NRK og frå 1990 til 2002 var han professor i folkemusikk ved Norges Musikkhøgskole i Oslo. Han komponerte rundt 75 slåttar.

Sven Nyhus var far til felespelaren Åshild Breie Nyhus og pianisten Ingfrid Breie Nyhus.

## Prisar og utmerkingar
* Spellemannprisen 1974 i klassen folkemusikk/gammaldans med Sven Nyhus' kvartett og sekstett
* Spellemannprisen 1978 i klassen folkemusikk/gammaldans for Dovregubben danser
* Statsstipendiat (1989)
* Rff-prisen (1996)
* Hilmar Alexandersens musikkpris 1999
* Juryens heiderspris under Spellemannprisen 1999
* Kommandør av St. Olavs Orden 2002

## Diskografi
* *Rørosslåtter* (PLAY, 1970) Sven Nyhus kvartett 
* *Gammeldans frå Rørostraktom* (Polydo, 1972) Sven Nyhus kvartett
* *Med hopp og hiv* (Polydo, 1973) Sven Nyhus kvartett
* *Sven Nyhus kvartett og kvintett spiller opp til gammeldans* (Polydo, 1974) Sven Nyhus kvartett og kvintett
* *Trollsteget* (Talent, 1976) Sven Nyhus kvartett
* *Trollsving og kast* (Talent, 1976) Sven Nyhus kvartett
* *Felklang frå Rørosvidden* (Talent, 1977) Sven Nyhus solo
* *Norskt livtag* (Sonet, 1977) Sven Nyhus kvartett - berre gitt ut i Sverige
* *Dovregubben danser* (Talent, 1978) SvenNyhus kvartett
* *På dansefot* (EMI, 1981) Sven Nyhus kvartett
* *Bergrosa* (Mariann Records, 1984) Sven Nyhus kvartett og kvintett
* *Skuddårslek* (Callisto, 1988) Sven Nyhus kvartett og Åshild Breie Nyhus (fele)
* *GRIMEN* (Heilo, 1997) Sven Nyhus sekstett

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sven Nyhus|Sven Nyhus]]» frå , den 10. juli 2009.* 


## Bakgrunnsstoff
* Biografi
* Artikkel frå Nationen i høve 70-års dagen 
* Gitt ut på Musikk-Husets Forlag A/S
Grumantbyen

**Grumantbyen** (eller **Grumant**) er ein fraflytta sovjetrussisk busetnad på Svalbard. Byen vart forlaten i 1961&ndash;62. Staden ligg like sørvest for Longyearbyen og nordaust for Colebukta i Isfjorden. «Grumant» var eit pomorsk toponym som tidlegare var brukt om heile Svalbard, og som kan vere ei forvansking av «Grønland».

Busetnaden her vart etablert i 1919. Gruva vart nedlagd i 1919, og opna på nytt i 1931. Det sovjetiske selskapet Arktikugol dreiv gruvedrift i Grumantdalen, men la ned drifta på grunn av vanskelege hamnetilhøve og fallande produksjon. Utskipninga av kol måtte derfor skje frå Colesbukta som fungerte som hamn for Grumantbyen på den måten at kolet varti transportert dit på en 40 cm smalspora jernbane. I etterkrigstida var Grumantbyen ei tid den største tettstaden på Svalbard med opptil 1200 innbyggjarar. Mens det ikkje er aktuelt å gjenoppta drifta i Grumantbyen, har det frå russisk side vore på tale å starte drift i Colesbukta samt å byggje veg derfrå til Barentsburg.

Tidlegare vart det også drive kvalfangst på staden. 

Over Grumantbyen ligg fjella Grønberget og Lindstrømfjellet.

## Kjelder:

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Grumantbyen|Grumantbyen]]» frå , den 10. juli 2009.* 
 
* *The Place-Names of Svalbard* Skrifter nr 80 og 112 frå Norsk Polarinstitutt, 1942 og 1957 nyutgjeve 2001. ISBN 82-90307-82-9
The Legend of Zelda: The Wind Waker

***The Legend of Zelda: The Wind Waker*** er eit action-eventyrspel utvikla og utgjeve av Nintendo til Nintendo GameCube. Det er det tiande spelet i *[[The Legend of Zelda-serien]]*. 

*The Wind Waker* vart utgjeve i Japan desember 2002, i Nord-Amerika mars 2003 og i Europa og Australia mai 2003. Det fekk ein oppfølgjar i 2007, *[[The Legend of Zelda: Phantom Hourglass]]*, til Nintendo DS.
Delstaten Zacatecas

**Zacatecas** er ein delstat i den sentral-nordlege delen av Mexico. Hovudstaden er Zacatecas og den største byen er Fresnillo. Arealet er 75 539 km². I 2015 var innbyggjartalet 1 690 868.

Zacatecas grensar til Durango i nord-vest, Coahuila i nord, San Luis Potosí i aust, Aguascalientes og Guanajuato i sør, og Jalisco og Nayarit i sør-vest.

Namnet *Zacatecas* kjem frå nahuatl. *Zacatl* er ordet for den grastypen som veks i området.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
The Legend of Zelda: Ocarina of Time

***The Legend of Zelda: Ocarina of Time*** (ゼルダの伝説 時のオカリナ *Zeruda no Densetsu Toki no Okarina*) er eit action-eventyrspel utvikla av Nintendo Entertainment Analysis and Development og publisert av Nintendo på Nintendo 64. Det vart lansert i Japan 21. november 1998, i Nord-Amerika 23. november og i Europa 11. desember same året. Spelet var opphavleg utvikla for Nintendo 64DD-eininga, men vart i staden gjeve ut på ein spelkassett på 256 megabit, som var den spelkassettypen med den største kapasiteten Nintendo produserte på den tida.

Ocarina of Time er det femte spelet i The Legend of Zelda-serien i høve lanseringsdato, men handlinga er sett før dei første fire spela. Spelaren kontrollerer hovudpersonen i serien, Link, i kongeriket Hyrule. Link fer på ei ferd for å stoppa Ganondorf frå å få tak i trekrafta, ein heilag relikvie som oppfyller ønska til haldaren. Link reiser gjennom tid og forserer ymse katakombar for å vekkje opp dei vise som har krafta til å forsegla Ganondorf. Musikk speler ein viktig rolle for å koma vidare i spelet, og spelaren må læra seg å spela fleire songar på ein okarina.

Speloppsettet til Ocarina of Time introduserte nytt som at ein kan låsa fast siktet på ulike mål og kontekstsensitive knappar, som no har blitt vanlege element i 3D-eventyrspel. I Japan har det selt over 800 000 eksemplar i 1998, som gjorde det til det tiande bestseljande spelet det året. I laupet av levetida har Ocarina of Time nådd 1,14 millionar selde eksemplar i Japan og 7,6 millionar globalt, og har med det nådd opp som nummer 128 av dei bestseljande spela gjennom tidene.

Ocarina of Time har blitt lansert på nytt fleire gongar, mellom anna på Nintendo GameCube og Wii. Det vart overført til GameCube som ein del av *The Legend of Zelda: Ocarina of Time: Master Quest* (*ゼルダの伝説 時のオカリナ 裏 Zeruda no Densetsu Toki no Okarina Ura*, «*Ura*» tyder motsett side) som inneheld omarbeidde katakombar med nye gåter, og til *The Legend of Zelda: Collector's Edition* i ein omtrent uendra versjon. Spelet vart også gjeve ut att på iQue Player i 2003 og til Virtual Console-tenesta på Wii i 2007.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Legend of Zelda: Ocarina of Time|The Legend of Zelda: Ocarina of Time]]» frå ,  den 6. august 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene: *

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
The Legend of Zelda: Majora's Mask

***The Legend of Zelda: Majora's Mask*** er eit action-eventyrspel utvikla og utgjeve av Nintendo til Nintendo 64. Det vart utgjeve internasjonalt i 2000 som det sjette hovudspelet i *[[The Legend of Zelda]]*-serien og er ein direkte oppfølgjar til *[[The Legend of Zelda: Ocarina of Time]]* frå 1998. Det vart designa av ei gruppe leidd av Eiji Aonuma, Yoshiaki Koizumi og Shigeru Miyamoto og vart ferdig utvikla på under to år. Det har forbetra grafikk og fleire endringar av spelemekanikkane samanlikna med forgjengaren, sjølv om det brukte fleire element og karaktermodellar på nytt, noko utviklaren sa var ei kreativ avgjerd gjord naudsynt på grunn av tronge tidrammer.

Handlinga i *Majora's Mask* går føre seg to månader etter hendingane i *Ocarina of Time*. Spelet følgjer Link, som under ei personleg reise endar opp i Termina, ei parallell verd til Hyrule. Etter å ha kome til Termina, finn han ut at verda er truga av at månen vil falla ned i laupet av tre dagar.

Spelet vart utgjeve på nytt til GameCube i 2003 som del av *The Legend of Zelda: Collector's Edition*, til Wii og Wii U gjennom Virtual Console i 2009 og i 2016, og til Nintendo Switch Online i 2022. Ei nyutgåve med ekstra innhald og forbetra grafikk vart utgjeven til Nintendo 3DS i 2015 under tittelen *The Legend of Zelda: Majora's Mask 3D*.

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Legend of Zelda: Majora’s Mask|The Legend of Zelda: Majora’s Mask]]» frå ,  den 10. februar 2022.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Dataspelet The Legend of Zelda

***The Legend of Zelda*** er eit action-eventyrspel utvikla og gjeve ut av Nintendo, første gong på Nintendo Entertainment System. Spelet det første i *[[The Legend of Zelda]]*-serien. Det vart gjeve ut i japan som ein lanseringstittel for Famicom Disk System-eininga i 1986, og på spelekassett for Nintendo Entertainment System i Nord-Amerika og Europa året etter. Spelet har seinare blitt gjeve ut på Game Boy Advance som ein del av *NES Classics*-serien, på Nintendo GameCube i samlepakken *The Legend of Zelda: Collectors Edition* og som ei digital nedlasting via Virtual Console på Wii. 

Spelet finn stad i fantasiverda Hyrule der spelaren følgjer helten Link. Han skal frigjera prinsessa Zelda frå hovudfienden Ganon ved å samla åtte stykke av ein magisk relikvie. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Freia

**Freia** er ei tidlegare norsk sjokoladeverksemd som sidan 1993 har vore ein del av fleirnasjonale Mondelēz International.

Føretaket vart skipa i 1889 på Rodeløkka i Oslo. Det blei kjøpt av Johan Throne Holst i 1892, og voks til å bli den største sjokoladeprodusenten i Noreg. Etter Kraft-oppkjøpet fortsette noko av drifta Freia-fabrikken i Oslo. Store delar av produksjonen blei likevel sett ut til Litauen, Estland og Sverige etter omstruktureringar på midten av 2000-talet.

## Produkt
Nokre freiaprodukt gjennom tidene, med lanseringsår i parentes.

* Freia Kakao
* Selskapssjokolade (1895) 
* Mandelstang (1897)
* Bugg (70-talet)
* Freia melkesjokolade (1906)
* Lohengrin (1911)
* Firkløver (1926)
* Monolit (1926)
* Kvikk Lunsj (1937)
* Cuba (1938)
* Japp (1949)
* Non Stop (1952)
* Smil (1955)
* Toppris (1969)
* Krokanrull (1978)
* Freia Melkesjokolade med Non-Stop (2007)
* Freia Melkesjokolade med Daimbiter (2008)
* Walters Mandler (2008)
* Freia Melkesjokolade med Jordbær (2009)
* Freia Melkesjokolade med Kvikk Lunsj (2010)
* Walters No 156 (2011)
* Freia påskeegg

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Freia|Freia]]» frå ,  den 2. desember 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* www.freialand.no
Gudinna Idunn

**Idunn** er kjærleiksgudinna i norrøn mytologi. Ho er gift med Brage, og den viktigaste oppgåva hennar er å passa på dei gylne epla som gudane et av for å halda seg unge.

## Bakgrunnsstoff
Davy Wathne

**David Frank Huey Wathne**, kjend som **Davy Wathne** () er ein norsk tidlegare sportsjournalist med fotball som spesialfelt. Han arbeidde som journalist i TV 2 Sporten frå oppstarten i 1992 til 2017. I 2017 sa han frå seg  statsborgarskapet sitt i USA og blei norsk statsborgar.

Wathne er cand.mag. frå Universitetet i Bergen med mellomfag i latin, norsk og historie, og jobba som sportjournalist i Bergens Tidende frå studietida og fram til han vart tilsett i då nyetablerte TV 2. I TV 2 er han mest kjend som kunnskapsrik programleiar for sportssendingane. Han har òg vore aktiv i fagforeningsarbeidet i bedrifta.

Wathne er fødd i USA og kom 1 år gamal saman med mora til Noreg, og Wathne har sidan vore amerikansk statsborgar. Han er oppkalla etter sin morfar, David Johansen, men oppgjev namnet sitt som Davy for å unngå den norske uttalen av namnet David. Mor til Davy, sjukepleiaren Aud Johansen, hadde flytta til USA rett etter krigen og treft Davy sin far, eigedomsmeklaren Lester William Huey (d. 1986). Sidan har ikkje Davy sett far sin. Han takka nei til arv frå faren då han døydde i 1986.

Wathne er lidenskapeleg tilhengjar av fotballaget Brann. Då klubben kom til cupfinalen i 1988 måtte han gå frå Bergen til Oslo. Årsaka var at han hadde lova dette tidlegare på året i ein kommentarartikkel i Bergens Tidende, fordi han etter ein cupkamp meinte at Brann var altfor dårlege for å nå cupfinalen. 

Wathne har eitt sambuarskap og eitt ekteskap bak seg. Han har to born, eitt frå eit tidlegare ekteskap (f. 1982) og eitt med sin tidlegare sambuar (f. 1993).

Wathne er mellom anna kjend for sine særeigne og spenstige avslutningar på TV 2, som då han mellom anna avslutta med orda «Om et kvarter er vi tilbake med Onsdagssporten. I
mellomtiden kan du kose deg med Siri Kalvig...». Han var i mange år ein frontfigur for TV 2 Sporten, og er ein av kanalen sine mest populære programleiarar. Frå 2009 fekk han også i større grad enn tidlegare ytra sterke meiningar rundt fotball offentleg, i [[T2 sitt nye debattkonsept mot slutten av programmet FotballXtra Magasinet.

## Kjelder
Veterinær

**Veterinær** (lat. *veterinus*) eller **cand.&nbsp;med.&nbsp;vet.** (*Candidatus*/*candidata* (menn/kvinner) *medicinæ veterinariæ*) er ein verna tittel som kan bli bruka av kandidatar som har gjennomgått og bestått veterinærstudiet ved ein offentleg godkjent læreinstans i veterinærmedisin. Veterinærar blir ofte kalla **dyrlege** i Noreg. Profesjonen deira er å hjelpe dyr med å få god helse, anten gjennom førebygging av problem eller klinisk behandling.

## Utdanning

### Historie
Claude Bourgelat grunnla den første veterinærmedisinske utdanning (*L'art vétérinaire*) då han i 1761 blei rektor ved det kongelege akademiet i Lyon i Frankrike. Bourgelat hadde i lengre tid vore interessert i anatomi og sjukdommar på hest, og utdanninga skulle verne og ta vare på hestar og annan buskap. Bourgelat klarte i februar 1762 å overbevise økonomiske myndigheiter om at det var grunnlag for å opprette ein veterinærmedisinsk institusjon, som først fekk namnet *Guillotière* før han bytta namn til Den kongelege veterinærskolen i 1764. Året etter opna også Bourgelat ein veterinærskole i Maisons-Alfort. Denne er framleis i drift som den eldste veterinærskolen i verda. Etter opninga av skolen i Alfort begynte det å dukke opp veterinærskolar andre stader i Europa. Bernt Aakre var den fyrste veterinæren som fekk utdanninga si i Noreg.

### Noreg
I Noreg kan ein studere veterinærmedisin ved Noregs veterinærhøgskole i Oslo, men mange vel å ta slik utdanning også utanfor Noreg. Mange gjer dette fordi opptakskrava er svært høge i Noreg, men også fordi somme synes det er meir praktisk økonomisk. Det grunnleggande veterinærstudiet tar normalt ca. 5½&ndash;6 år (elleve semester i Noreg). Ferdig utdanna kandidatar får tittelen cand.&nbsp;med.&nbsp;vet. I Noreg er det mogleg å spesialisere seg på visse typar dyr, som smådyr (hundar, huskatter, gnagarar, fuglar), krypdyr, fisk, produksjonsdyr (storfe, gris) og hest. 

Veterinærar i Noreg har hatt ein sterk fokus på mattryggleik og miljø. I nyare tid har det blitt ein sterkare fokus på fiskehelse/akvamedisin. Ved Noregs veterinærhøgskole har ein også satsa på vidareutdanningstilbod i form av internasjonale masterprogram innan mattryggleik og akvamedisin.

Mattilsynet gjev autorisasjon til veterinærar i Noreg, anten dei er utdanna her eller ved institusjonar i utlandet.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Dyreklinikkar i Noreg
* Den norske veterinærforeninga
* Noregs Veterinærhøgskole
* Veterinærinstututtet
* Mattilsynet
* Veterinærmedisinsk Oppdragssenter AS (VESO)
* Veterinærkatalogen (legemiddel for dyr)
Powhatan

**Powhatan** – også kalla *Virginia-algonkinsk* (engelsk *Virginia Algonquian*, *Virginia Algonkian*) – er det tidlegare språket til powhatan-renape-nasjonen (engelsk *The Powhatan Renape Nation*). Powhatan høyrer til den austalgonkinske greina av dei algonkinske språka. Det har vore uklårt kva tid språket gjekk av bruk, og Thomas Jefferson hevda at powhatan-folket «lost their language» 'miste språket sitt' på 1700-talet, men det er no kjent at språket til ein viss grad blei nytta eit godt stykke inn på 1800-talet. Powhatan er mellom anna kjent som morsmålet til Pocahontas (eigentleg heitte ho Matoaka), dotter til hovdingen Wahunsenacawh (d. 1618), som gifta seg med europearen John Smith.

## Dokumentasjon

På grunn av to ordlister, skrivne av kaptein John Smith (ca. 1580–1631) (Smith 1624/1997) og William Strachey (1572–før 21. juni 1621) (Strachey 1624/1849/1999), er powhatan betre dokumentert enn dei fleste andre av dei utdøydde sørlege aust-algonkinske språka. Særleg er ordlista til Strachey veldig innhaldsrik. Som Frederic W. Gleach skriv i føreordet til 1999-utåva av Strachey (1624/1849/1999), er det vanskeleg å nytte desse ordlistene utan solid kjennskap til aust-algonkinske språk, for både Smith og Strachey hadde store problem med å uttrykkje lydsystemet i powhatan gjennom den engelske ortografien. Det er likevel ikkje vanskeleg å sjå likskapen med andre algonkinske språk; her er nokre få powhatan-ord frå Strachey (1624/1849/1999) jamførte med prærie-cree:

## Powhatan-ord i engelsk og norsk

Powhatan-folket budde i dei austlege delane av det som no er den amerikanske delstaten Virginia då engelskmenn etablerte seg i Jamestown i Virginia-kolonien i 1607, og difor har engelsk fleire lånord frå powhatan. Somme av dei har òg kome inn i norsk. Her er nokre døme; i venstre kolonne står orda i den forma dei har i Strachey (1624/1849/1999):

## Fotnotar

## Bibliografi
* Smith, John 1624/1997. *A vocabulary of Powhatan.* (American Language Reprints, 4.) Vocabulary reprinted from the author's *The generall historie of Virginia, New-England, and the Summer Isles* (1624). Southampton, Pa. : Evolution Publishing.
* Strachey, William 1624/1849/1999. *A Dictionary of Powhatan, compiled by William Strachey. With two word-lists of Virginia Algonquian from other sources.* (American Language Reprints, 8.) First published 1999, reprinted from William Strachey. 1849. *The Historie of Travaile into Virginia Britannia* (reprint of the 1624 edition). Bristol, Pa. : Evolution Publishing.
Kitlineq

**Kitlineq** (eller **Viktoriaøya**) er ei øy i det kanadiske Arktis, administrativt delt mellom Nunavutterritoriet og Nordvestterritoria i Canada. Øya dekker eit areal på 217&nbsp; 291 km². Ho er den nest største øya i Canada, og den åttande største øya i verda. Den vestlege tredjeparten av øya er underlagt Inuvikregionen i Nordvestterritoria, resten er del av Kitikmeotregionen i Nunavut.

## Geografi

Kitlineq ligg på 69-72 grader nordleg breidd, og mellom 102 til 118 grader vestleg lengd. Øya er om lag 750 km lang (aust-vest), og 655 km på det breiaste (nord-sør). Kitlineq er skilt frå det nordamerikanske fastlandet av eit langt sund (med fem ulike namn, alt etter kvar ein er). Banksøya i vest er næraste naboøy. Det lange sundet som deler denne og Kitlineq er Prince of Walessundet. I nord ligg Melvillesundet, medan McClintock-kanalen og Victoriasundet ligg aust for øya.

Kitlineq er ei øy med mange halvøyar, kystlina er oppbroten med mange fjordar og vikar. I aust, peikande mot nord, ligg Storkersonhalvøya. Ho endar opp i Goldsmithkanalen, sjøstykket som skil Kitlineq frå Stefanssonøya. Ein større fjord, Hadleybukta, deler Storkersonhalvøya frå dei midtre områda av øya i nord. Ei anna stor halvøy i nord er Alberthalvøya. I sør, peikande vestover, ligg Wollastonhalvøya, skilt frå dei midtre områda av Albertsundet. Sett på eit kart kan øya minne om eit stilisert lønnelauv, viktigaste symbolet på Canada.

Kitlineqs høgste punkt ligg på 655 meter over havet i Shalerfjella i det indre nord. Største innsjøen på øya er 562 km² vide Ferguson Lake, han ligg straks nord for Cambridge Bay.

## Busetjing

Folkemengda var ved folketeljinga i 2006 på 1875 personar; 1477 av desse i Nunavut og 398 i Nordvestterritoria. Cambridge Bay er den største av dei to busetjingane på øya. Denne ligg på søraustkysten og høyrer til Nunavut. Ulukhaktok på vestkysten ligg i Nordvestterritoria. Handelsstasjonane, som til dømes Fort Collinson på nordvestkysten, er oppgjevne for lenge sidan.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Victoria Island (Canada)|Victoria Island (Canada)]]» frå , den 11. juli 2009.*
Ovovivipari

**Ovovivipar** er ei nemning som tyder at dyr dannar egg, men at klekkinga av desse skjer inne kroppen slik at dei føder levande avkom. Klekkinga kan også finna stad like etter legging. Ovovivipare dyr skil seg frå dyr som er ovipare, som legg egg som deretter blir klekka, og frå vivipare dyr, som utviklar fosteret direkte i kroppen. 

Mange ormar er ovovivipare, til dømes hoggorm, anakonda, kongeboa, smaragdboa og regnbogeboa. Ein finn også ein del fiskar som føder levande avkom, til dømes sandtigerhai og mange 
levandefødande tannkarper som dei vanlege akvariefiskane guppy, platy og sverddragar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Ovovivipar|Ovovivipar]]» frå , den 11. juli 2009.* 
 
*
Viktoriaøya

**Viktoriaøya** er namn på fleire øyar:
* Viktoriaøya i Russland
* Viktoriaøya i Canada - som og vert kalla **Kitlineq**
The Pretty Things

**The Pretty Things** er eit engelsk rockeband som vart skipa i London i 1963 av gitaristen Dick Taylor, songaren og låtskrivaren Phil May, gitaristen Brian Pendelton, bassisten John Stax og trommeslagaren Viv Prince. Bandet er kalla opp etter Bo Diddley-songen Pretty Thing. Bandet starta med å spele rhythm and blues og hadde eit røft og rølpete image, før dei gjekk inn i psykedelisk rock mot slutten av 1960-åra. 

Dick Taylor var barndomskamerat med Keith Richards og var med i starten av The Rolling Stones. Då Brian Jones kom med i dette bandet ønskte dei at Dick Taylor skulle spele bass og han slutta. The Pretty Things gav seg i 1980, men har i etter tid vorte foreint att og held framleis konsertar. 

Den første singelen deira var «Rosalyn» som vart ein liten hit i Storbritannia i 1964. Større suksess fekk dei med singlane «Don't Bring Me Down» (1964) og «Honey I Need» (1965) og debutalbumet *The Pretty Things* frå 1965. Bandet slo aldri heilt igjennom og fekk ikkje fleire hittar i heimlandet. Trass i den heller laber kommersiell suksess har The Pretty Things vore inspirasjonskjelde for andre meir kommersielt suksessrike band, som The Rolling Stones, og David Bowie spelte inn to av songane deira på albumet *[[Pin Ups]]*. Fleire av platene deira er likevel kritikarroste. Albumet *[[S.F. Sorrow]]* frå 1968 vert rekna som ei av dei beste psykedeliske rockeplatene som finst og vert òg rekna for å vere den første rockeoperaen som er spelt inn, etterfølgd av *[[Tommy av The Who|Tommy]]* av The Who. På dette albumet hadde bandet vore gjennom utskiftingar og bestod av May, Taylor, Wally Allen (bass), Jon Povey (tangentinstrument) og Twink (trommer). 

Musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]* utnemnde i 1970 *[[Parachute]]* til det beste albumet dette året. Men verken dette eller *S.F. Sorrow* selde særleg bra. Taylor og Twink slutta i bandet i 1969. The Pretty Things held fram utover 70-talet med tre ujamne album. Bandet vart gjenforeint med May, Taylor, Alan, Allen og Povey i 1978. 

## Diskografi
* *The Pretty Things* (1965)
* *Get the Picture?* (1965)
* *Emotions* (1967)
* *[[S.F. Sorrow]]* (1968)
* *Parachute* (1970)
* *Freeway Madness* (1972)
* *Silk Torpedo* (1974)
* *Savage Eye* (1975)
* *Cross Talk* (1980)
* *Out of the Island* (1987)
* *Unrepentant* (1995)
* *Resurrection* (1999)
* *Rage... Before Beauty* (1999)
* *Balboa Island* (2007)
* *The Sweet Pretty Things (Are in Bed Now, of Course...)* (2015)
* *Bare as Bone, Bright as Blood* (2020)

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:The Pretty Things|The Pretty Things]]» frå , og «[[:sv:|The Pretty Things]]» frå  den 11. juli 2009.* 
 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* An Electric Banana release on the Forced Exposure catalog
Mod-kulturen

**Mod** eller **Mods** (frå **modernist**) er namnet på ein subkultur som oppstod i London på slutten av 1950-talet. Han hadde ein topp tidleg og på midten av 1960-talet. Element i kulturen er musikk, mote og scooterar, vanlegvis Vespa eller Lambretta. Desse var som regel styla opp, med ekstra speglar, måling, forkromming, støtfangarar, tåkelys med meir. 

Rørsla var ein viktig del av motebilete i fleire år, særleg med utgangspunkt i motegata Carnaby Street i London og moteskaparar som Mary Quant og John Stephen var medverkande. Både beatnik og den britiske Teddy Boy-retninga var med å legge grunnlaget for mods-stilen. Stilen vart oppfatta som kontinental gjennom korte, velklippa frisyrar og korte, tettsittande jakker. Trenden vart tiltrekt av relativt velståande ungdom med såpass god privat økonomisk bakgrunn at dei ikkje måtte arbeide for å medverke til familieøkonomien, men i staden kunne bruke pengar på klede og festing.

Miljøet var knytt til nattklubber, med dansing og festing heile natta, i første omgang til soul og rythm 'n' blues. Såkalla «Allnighters», klubbar som var opne heile natta var særleg populære. For å orke å halde ut vart det vanleg med misbruk av ulike narkotiske stoff, som amfetamin. Mods var konkurranseorienterte og søkte å imponere kvarandre gjennom klede, musikk og dans.

Viktige musikalske eksponentar for denne subkulturen var på 1960-talet grupper som Small Faces, The Kinks og The Who. Seinare har Britpop-grupper som Oasis og Blur sterke mods-element i profilen sin.

Som moteretning forsvann etter kvart det eksklusive preget og image som deltakarane hadde gjeve kvarandre, og han gjekk av moten, særleg etter eit større slagsmål våren 1964 mellom mods og rockarar i badestadane Brighton og Clacton. Denne hendinga fekk stor mediemerksemd og viste ei «folkeleggjering» av mods-miljøa som gjorde at det eksklusive bilete av retninga vart borte. 

Stilen vart stadig meir kommersialisert og retta mot eit stort publikum. Samstundes endra dei leiande musikkgruppene, som The Who og The Small Faces musikkstil og såg ikkje lenger på seg sjølv som mods. Nye trendar, som hippie og psykedelisk rock overtok scenen, og dei første modsane vart etablerte familiefolk. Frå 1966 var omgrepet i det store og det heile ute.

Hendingane i Brighton og Clacton er skildra i The Who-albumet *[[Quadrophenia]]* frå 1973 og den påfølgjande filmen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mod (subkultur)|Mod (subkultur)]]» frå , den 11. juli 2009.*
Fylkesveg 223 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 223|fylkesveg 223 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 223 i Oppland** går mellom Hedalen stavkyrkje og Blautmyrsetra i Sør-Aurdal kommune. Vegen er 7,2 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Hedalen stavkyrkje
*Kommunal veg frå Blautmyrsetra til Åslisætra (8,2 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 224 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 224|fylkesveg 224 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 224 i Oppland** går mellom Fossholt og Hallom i Sør-Aurdal kommune. Vegen er 6,3 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Fossholt
* Hallom

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 225 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 225|fylkesveg 225 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 225 i Oppland** går mellom Tollefsrud og Nerby i Sør-Aurdal kommune. Vegen er 6,3 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Tollefsrud
* Nerby

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 226 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 226|fylkesveg 226 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 226 i Oppland** går mellom Fønhus bru og Skåneberget i Sør-Aurdal kommune. Vegen er 21,1 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Fønhus bru
* Fønhus bru (35 m)
*Arm frå Rustebakke via  Rustebakke bru til  (0,5 km)
*Arm frå Haugsrud bru til Begna bruk (1,7 km)
* Haugsrud bru
* Skåneberget

## Bakgrunnsstoff
Halvor Olaus Christensen

**Halvor Olaus Christensen** () var ein norsk embetsmann og politikar. Han var byfogd, byskrivar og politimeister i Stavanger i ei årrekkje, og representerte byen på Stortinget.

Christensen var på alle storting mellom 1833 og 1873, bortsett frå sesjonane i 1851, 1857 og 1869. Han var lagtingspresident i 1845, 1854 og 1862-69 og stortingspresident i 1848. Han var medlem i fleire av stortingets viktigaste komitear, og var ofte komiteleiar i desse. Han arbeidde mykje med ulike politiske reformer, som til dømes innføring av årvisst storting og oppheving av statthaldarposten. I spørsmåla kring unionen gjekk han inn for full jamstilling mellom Noreg og Sverige.

Christensen var son av Eidsvollsmannen Christian Christensen Kollerud.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

*
Shakin' All Over

«**Shakin' All Over**» er ein rock and roll-song opphavleg spelt av Johnny Kidd and the Pirates. Han vart skriven av frontmannen Johnny Kidd og nådde førsteplassen i Storbritannia i august 1960. Musikarane på innspelinga var Johnny Kidd (vokal), Alan Caddy (gitar), Brian Gregg (bass), Clem Cattini (trommer), Joe Moretti (sologitar). 

Den opphavlege innspelinga vart ikkje ein hit utanfor Europa. I staden vart «Shakin' All Over» kjend i Nord-Amerika etter at The Guess Who spelte inn songen i 1965. Denne utgåva gjekk til topps i Canada og nådde 22. plass i USA. 

Utgåva til The Guess Who nådde 27. plass i Australia, men ei anna utgåve med Normie Rowe gjekk heilt til topps her seint i 1965. Denne hitten vart ein av dei mestseljande australske singlane i 60-åra. 

## Andre utgåver
* Songen vart spelt av Humble Pie på *[[Live at the Whiskey A-Go-Go]]* i 1969.

* Songen er spelt fleire gonger av The Who, kanskje mest kjend på Woodstock i 1969 og på *[[Live at Leeds]]* i 1970.

* Rockebandet The Flamin' Groovies spelte songen i 1971 på albumet *Teenage Head*.

* Beach Boys sampla vibratogitar-pausen i «Rock 'n' Roll to the Rescue» frå 1986.

* Steve Marriott og Steve Parsons spelte ei utgåve av songen for den kanadiske skrekkfilmen ** i 1989.

* AC/DC har fortalt at hovudriffet i «Back in Black» er sterkt påverka av songen til Johnny Kidd

Songen er òg spelt av:
* Vince Taylor
* Rose Hill Drive 
* Suzi Quatro 
* Iggy Pop
* Van Morrison
* The Guess Who
* Brave Belt
* Dee Dee Ramone
* Those Darlins
* The Lords 
* Generation X
* The Swinging Blue Jeans
* Bim Skala Bim 
* MC5
* Eilen Jewell

## Bakgrunnsstoff
* http://www.thewho.net/discography/songs/ShakinAllOver.html 
* http://www.musicdish.com/mag/index.php3?id=5302

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shakin&#39; All Over|Shakin&#39; All Over]]» frå , den 11. juli 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Fylkesveg 228 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 228|fylkesveg 228 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 228 i Oppland** går mellom Garthus og Hølera i Sør-Aurdal kommune. Vegen er 9,2 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Garthus
* Hølera

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 233 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 233|fylkesveg 233 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 233 i Oppland** går mellom Solbraut (Bagn) og Islandselv i Sør-Aurdal kommune. Vegen er 7,4 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Solbraut (Bagn),  til  Vold (Bruflat) i Etnedal kommune (13,3 km)
*Kommunal veg frå Islandselv til Høgemyr (2,4 km) og til Fv233 Karlsgot (3,1 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 234 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 234|fylkesveg 234 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 234 i Oppland** går mellom Breidablikk i Sør-Aurdal kommune og Madslangrud i Etnedal kommune. Vegen er 15,3 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Breidablikk

* Madslangrud

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 237 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 237|fylkesveg 237 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 237 i Oppland** går mellom Flatøygarden og Smiugard i Etnedal kommune. Vegen er 8,8 km lang.

Før 1. januar 2010 vart vegen kalla fylkesveg 250.

## Kommunar og knutepunkt

* Flatøygarden,  til  Lundmo (7,5 km)
* frå Rust til Gamlestølen (8,7 km)
* Smiugard

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 239 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 239|fylkesveg 239 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 239 i Oppland** går mellom Lundmo og Flatøygarden i Etnedal kommune. Vegen er 7,5 km lang.

Før 1. januar 2010 vart vegen kalla *fylkesveg 251 i Oppland*.

## Kommunar og knutepunkt

* Lundmo
* Flatøygarden,  til  Smiugard (8,8 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 235 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 235|fylkesveg 235 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 235 i Oppland** går mellom Tonsåsen og Bruflat i Etnedal kommune. Vegen er 6,8 km lang.

Før 1. januar 2010 vart vegen kalla *fylkesveg 252 i Oppland*.

## Kommunar og knutepunkt

* Tonsåsen
* frå Vold ved Bruflat til / Solbraut i Sør-Aurdal kommune → 
* Bruflat

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 238 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 238|fylkesveg 238 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 238 i Oppland** går mellom Rust og Gamlestølen i Etnedal kommune. Vegen er 8,7 km lang.

Før 1. januar 2010 vart vegen kalla *fylkesveg 253 i Oppland*.

## Kommunar og knutepunkt

* Rust
*Endepunkt Gamlestølen

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 236 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 236|fylkesveg 236 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 236 i Oppland** går mellom Robøle og Lødnigarden i Etnedal kommune. Vegen er 5,3 km lang.

Før 1. januar 2010 vart vegen kalla *fylkesveg 254 i Oppland*.

## Kommunar og knutepunkt

* Robøle
*Endepunkt Lødnigarden

## Bakgrunnsstoff
Elias

**Elias** er eit mannsnamn, danna som eo latinisering av det hebraiske * Elijja*. Namnet har tydinga '[min] Gud [er] Jahve'. Elias har norsk namnedag den 12. juli.

Namnet er kjend frå den bibelske profeten Elias (Elia i nyare bibelomsetjingar). Det har vore i bruk i Noreg sidan 1200-talet, opphavleg i forma *Elis*. På andre språk finn ein namnet som *Elia* (italiensk), *Elijah* (engelsk), *Ilyas* (arabisk) og *Ilja* (russisk). Det avleidde kvinnenamnet *Eliane* er kjend på tysk.

## Namneberarar
* Profeten Elias (800-talet f.Kr.), profet i Nord-Israel
* Elias Lönnrot (1802-1884), finsk folkeminnesamlar og språkforskar
* Elias Blix (1836-1902), norsk salmediktar
* Elias Kræmmer, psevdonym for den norske forfatteran Elias A. B. Nilsen (1855-1936)
* Plutarco Elías Calles (1877-1945), meksikansk president
* Elias Aslaksen (1888-1976), sentral skikkelse og predikant i Smiths venner
* Elia Kazan (1909-2003), amerikansk regissør
* Elias Canetti (1905-1994), jødisk forfattar og nobelprisvinnar 1981
* Elias Akselsen (f. 1947), norsk songar
* Elias Khoury (f. 1948), arabisk forfattar
* Elijah Wood (f. 1981), amerikansk skodespelar

### Oppdikta figurer
*Den lille redningsskøyta Elias

## Kjelder

*
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Elias|Elias]]» frå ,  den 11. juli 2009.*
Delstaten San Luis Potosí

**San Luis Potosí** (òg **SLP** eller *San Luis*) er ein delstat i Mexico. Han ligg i sentral-nordlege delen av landet og har eit areal på 60 983 km². Delstaten grensar til Coahuila i nord, Nuevo León i nord-aust, Tamaulipas og Veracruz i aust, Hidalgo, Querétaro og Guanajuato i sør, og Zacatecas i nord-vest. 

I 2015 hadde San Luis Potosí eit folketal på like over 2 700 000 innbyggjarar. Hovudstaden og største byen er San Luis Potosí. Andre store byar er Ciudad Valles og Matehuala.

Delstaten vart oppkalla etter Kong Louis IX av Frankrike.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Åarjel-Saemiej Gïelh

**Åarjel-Saemiej Gïelh** (*Sørsamiske røyster*) er ei gruppering av unge sørsamar som stilte til val til Sametinget hausten 2009 frå Sørsamisk valkrins. 
Alle kanditatane på lista var 33 år eller yngre. 
Fyrstekandidat var Ellinor Marita Jåma frå Grong.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* «Her er alle kandidatene» på nettstaden til NRK Sámi Radio
Ebba Haslund

**Ebba Margareta Haslund Halvorsen**, kjend som **Ebba Haslund**, () var ein norsk forfattar og samfunsdebattant. Ho debuterte som forfattar med novellesamlinga *Også vi* i 1945 og fortsette å skrive bøker livet ut. I tillegg arbeidde ho som omsetjar, litteraturkritikar, forlagskonsulent og radiokåsør. Ho var formann i Den norske Forfatterforening frå 1971 til 1975 og ho hadde mange andre verv i råd, styre og organisasjonar. I Stortingsperioden 1961&ndash;1965 var ho fyrste vararepresentant for Akershus Høgre. Ho var heidersmedlem i Norsk kvinnesaksforening og Den norske Forfatterforening

## Utmerkingar

* Bokhandlarprisen 1966
* Riksmålsforbundets litteraturpris 1968
* Ossietzky-prisen 2006
* Haslund vart tildelt Fritt Ords honnør i 2007 *for eit langt livs engasjement i teneste for litteratur og ytringsfridom.*

## Referansar
Ivan Ivanovitsj Polsunov

**Ivan Ivanovitsj Polsunov** (ru. **Иван Иванович Ползунов**) () etter den gregorianske) var ein russisk oppfinnar, som er kjend for å ha laga den fyrste tosylindra dampmaskina.

Den fyrste dampmaskina til Polsunov, som var av atmosfæretypen  , var ferdig i 1763. For denne oppfinninga vart han utnemnd til løyntnant (Поручик) av Katarina II av Russland. 

## Kjelder
Aleksandr Mozjajskij

**Aleksandr Fjodorovitsj Mozjajskij** (ru: **Александр Фёдорович Можайский**) () var ein russisk marineoffiser og oppfinnar. 

I 1883 bygde han eit fly utsyrt med to dampmaskiner. Flyet var 23 m langt og hadde eit vingespenn på 22,8 m. Flyet hadde tre propellar, ein i fronten og to i bakkant av vengene. Den fremre propellen vart driven av ei dampmaskin på 10 hk, medan dei to bakre propellane vart drivne av ei dampmaskin på 20 hk. Vengene var helt flate, så dei gav ikkje løft og ein rampe vart nytta for å ta av. Flyet heldt seg i lufta over ei strekning på 20–30 m. Utrekningar gjorde på 1950-talet tyder på at farten var rundt 40 km/t. Sjølv om det vart nytta motor (to dampmaskiner) vert ikkje denne farkosten rekna som eit fly, ettersom vengene ikkje gav løft. Det var heller ikkje den fyrste luftfarkosten som tok av ved hjelp av motor, ettersom Felix du Temple de la Croix i 1874 hadde teke av med ein motordriven farkost.

## Kjelder
Oppfinnar

**Oppfinnar** er ein person som finn på ein ny måte å løysa eit problem på. Nokre oppfinnarar søkjer patent på oppfinningane sine og freistar å utnytta dei kommersielt. 

## Sjå òg
* Oppfinning
* Patent
Hidalgo

**Hidalgo** () er ein av Mexicos 31 delstatar som ligg i det sentrale Mexico. Delstaten grensar til San Luis Potosí i nord, Veracruz og Puebla i aust, Tlaxcala og Delstaten México i sør, og Querétaro i nord-vest. Hidalgo har eit areal på 20 821 km².

Hovudstaden og største byen er Pachuca.

Hidalgo blei ein meksikansk delstat den 15. januar 1869. Delstaten vart oppkalla etter Miguel Hidalgo (1753–1811) som var prest og frigjeringshelt.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Landsgymnas

**Landsgymnas** er ei tidlegare skuleform i Noreg. Skulane var i hovudsak internatskular som frå byrjinga var privatskoler, og som var bygd og drive for å gje gymnasutdanning til bygdeungdom. 

Landsgymnasa eksisterte frå 1916 til 1964, og det var i alt 12 landsgymnas i Noreg: Volda, Voss, Hornnes, Eidsvoll, Firda, Orkdal, Bryne, Steinkjer, Vinstra, Finnfjordbotn, Bø og Alta.

## Bakgrunn og idehistorie
::*Sjå også: [[Norsk utdanningshistorie]]

På slutten av 1800-talet og byrjinga av 1900-talet var det sterke krefter både i byane og på landsbygda som arbeidde for [[danning|folkedanning]]. Den norske almenta kunne lese, og mange også skrive allereie frå slutten av [[1700-talet]]. Sosial utjamning var eit viktig mål for skulefolket, men også [[målsaka]] var sentral i debatten på denne tida.

Dei fyrste offentlege landsgymnasa var Voss, Eidsvoll og Hornnes. Vitnemåla synte at skulane på bygdene kunne måle seg med byane. Etter eit tilbakeslag under [[andre verdskrigen]] fekk landsgymnasa ein gullalder der staten dekte drifta ved alle skulane.

I [[1964]] vart 9-årig grunnskule innført og landsgymnasa, som var fireårige, gjekk over til å verte treårige gymnas. Siste opptak for fireårig gymnas var i [[1967]] - med opptaksprøver der folkeskulepensumet vart lagt som grunnlag.

== Kjelder ==

* *Denne artikkelen bygger på «Landsgymnas» frå , den 12. juli 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***Store Norske Leksikon



== Litteratur ==
* Gudleiv Forr og Helge Vold (red.): *Landsgymnaset''. Samlaget 2007. ISBN 978-82-521-7138-9.
The Standells

**The Standells** var eit garasjerockband i 1960-åra frå Los Angeles i California.

## Historie
Bandet vart danna i 1962 av gitarist Tony Valentino og organist Larry Tamblyn. Etter at Dick Dodd og bassisten Gary Lane kom med i bandet fekk The Standells den første hitten sin med «Dirty Water», som nådde 11. plass på Billboard-lista den 11. juni 1966. 

Andre populære songar av bandet var «Sometimes Good Guys Don't Wear White», «Why Pick On Me», «Riot On Sunset Strip» og «Try It».

Tidlegare i 60-åra var Dick Dodd den opphavlege trommeslagaren for The Bel-Airs, som var kjend for hitten og surferock-songen «Mr. Moto». Dodd var òg tidlegare ein del av Mouseketeer. Larry Tamblyn er bror til skodespelar Russ Tamblyn og onkel til Amber Tamblyn, stjerna i *Joan of Arcadia*. Lowell George, som seinare skulle spele med Little Feat, spelte ei kort stund gitar i The Standells før dei gav seg i 1968. Gary Walker, seinare i The Walker Brothers, var òg eit medlem i bandet. 

Bandet var med i fleire lavbudsjettsfilmar i 1960-åra, som *[[Get Yourself a College Girl]]* og *[[Riot on Sunset Strip]]*. The Standells var og med i situasjonskomedien *[[The Munsters]]* i episoden «Far Out Munster».

I 1999 kom dei opphavlege bandmedlemmane i saman for ein konsert på Cavestomp festival og dette vart gjeve ut på albumet *Ban This!*

Bandet held framleis stundom konsertar. 

## Diskografi

* *Dirty Water* 1966
* *Why Pick On Me (aka Sometimes Good Guys Don't Wear White)* 1966
* *The Hot Ones!* 1967
* *Try It* 1967
* *Riot on Sunset Strip* 1967 
* *Rarities* 1984
* *Recorded live at PJ's San Francisco 1964*, 1990
* *Ban This!* (konsertinnspeling frå 1999) 2000
* *The Live Ones* (konsertopptak frå 1967) 2001

## Bakgrunnsstoff
* The Standells på pHinnWeb
* The Standells spelar «Sometimes Good Guys Don't Wear White» på Cavestomp, 1999