open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abdoulaye Wade

**Abdoulaye Wade** () er ein jurist og politikar. Han var president i Senegal frå 1. april 2000 til 2. april 2012. I 1974 stifta Wade det liberale partiet Parti Démocratique Sénégalais (*Det senegalesiske demokratiske partiet*), som han har leia sidan. Han var i fleire tiår opposisjonsleiar og har både vore fengsla og i eksil.

## Karriere
Wade stilte for første gong som presidentkandidat i februar 1978 mot president Léopold Sédar Senghor, og fekk 17,4 % av røystene. Han stilte igjen i 1983, 1988 og 1993, og kom kvar gong på andre plass, bak president Abdou Diouf. I februar 2000 kom han igjen på andre plass i første runde av presidentvalet, men sidan ingen kandidatar fekk reint fleirtal vart det ein andre valomgang 19. mars. Wade vann med 58,5 % av røystene. Han vart president 1. april same året.

Det første året som president måtte Wade samarbeida med eit sosialistisk fleirtal i nasjonalforsamlinga. I 2001 fekk partiet hans fleirtal i parlamentsvalet. Etter ei ny grunnlov som vart vedtatt i 2001 vart presidentperioden redusert frå sju til fem år, frå og med neste presidentperiode. I desember 2004 vart det skrive under ein fredsavtale som skulle gjera slutt på tjue år med krig i Casamance-regionen sør i Senegal. Wade har kome under kritikk frå menneskerettsorganisasjonar som Amnesty International for trakassering og trugsmål mot journalistar og opposisjonelle.

Ved presidentvalet i 2007 vann Wade, som kandidat for Det senegalesiske demokratiske partiet, ein klar siger i første runde, med 55.9&nbsp;% av røystene.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Nicholas Williams

**Nicholas Jonathan Anselm Williams** () er ein keltolog og ekspert på kornisk og irsk. Han skriv under namnet **Nicholas Williams** og no og då **N.J.A. Williams**.

## Liv

Williams lærte seg sjølv kornisk på skolen i Essex, og han vart ein skald i den korniske organsiasjone Gorsedh Kernow allereie som tenåring, under bardenamnet *Golvan* ('sporven'). Han studerte klassiske språk, engelsk og keltisk ved Oxford. Etter ein kort periode ved universiteta i Belfast (der han tok doktorgraden) og Liverpool vart han førelesar i irsk ved University College Dublin i 1977, og Associate Professor i 2006.

## Arbeid
Williams har skrive mykje om keltiske språk og litteraturen deira. Arbeidet hans om irsk er m.a. tekstutgåver som *The Poems of Giolla Brighde Mac Con Midhe* (1980) og *Pairlement Chloinne Tomáis* (1981); *I bPrionta i Leabhar* (1986). Williams var også koeditor av *Stair na Gaeilge* ('Det irske språkets historie'), og har skrive om mansk.
Williams var den første profesjonelle keltologen som sette seg inn i revitalisert kornisk. I 1990 publiserte han artikkelen «A problem in Cornish phonology» der han viste at fonema /tj/ og /dj/ som Ken George hadde gjort framlegg om i *[[Kernewek Kemmyn]]* aldri hadde vore ein del av kornisk, og dermed skulle bli fjerna. Han heldt fram med kritikken av kernewek kemmyn i *Cornish Today* (Kernewek Dre Lyther 1995) der han også kom med sitt eige framlegg til kornisk standard, som bygde på sameint kornisk, revidert sameint kornisk (*Unified Cornish Revised* eller UCR). Williams utdjupa UCR i *Clappya Kernowek* (Agan Tavas, 1997) og i ordboka si *English-Cornish Dictionary* (Agan Tavas, 2000). Forlaget *Spyrys a Gernow* publiserte Williams’ *Testament Noweth*, ei kornisk omsetjing av det nye testamentet frå den greske originalen i 2002. 

Av Williams sine arbeid om kornisk er mellom anna «'Linguistically sound principles': the case against Kernewek Kemmyn», *Cornish Studies*, 4, (1997); «Pre-occlusion in Cornish», *Studia Celtica* 32 (1998); «Indirect Statement in Cornish and Breton», *Cornish Studies* 6, (1998); «Saint in Cornish», *Cornish Studies* 7 (1999) og bokmeldinga, «'A modern and scholarly Cornish-English dictionary': Ken George’s *Gerlyver Kernewek Kemmyn* (1993)», *Cornish Studies*, 9 (2001). I lag med Graham Thomas har Williams redigert det mellomkorniske dramaet *[[Bewnans Ke]]*

## Sjå også
* Richard Gendall
* Ken George
* Morton Nance

## Kjelder
* Engelsk Wikipedia
Ken George

**Ken George**, opphavleg oseanograf, er kjend som opphavsmannen til Kernewek Kemmyn, ei rettskrivingsform av kornisk, tilhengjarane av denne reforma hevdar hevdar at ho representerer mellomkornisk fonologi betre enn forgjengaren (sameint kornisk). Dette synet blir ikkje delt av motstandarane til kernewek kemmynk. Reforma vart introdusert i 1987, og blir no brukt av fleirtalet av det korniske språksamfunnet. Frå og med 1990-talet har kernewek kemmyn vorte kritisert, framfor alt av Nicholas Williams. Andre, som Richard Gendall, har vald å ignorere kernewek kemmyn og i staden basere revitalisert kornisk på seinkornisk.

Ken George har publisert fleire korniske ordbøker, og artiklar både om klassisk kornisk og om den korniske revitaliseringsprosessen. Hovudverket hans er P. George sin versjon av det mellomkorniske dramaet *[[Bewnans Ke]]* (som vart oppdaga i 1990, (kernewek kemmyn-tittel *Bywnans Ke*),vart publisert av The Cornish Language Board i mai 2006, jf. her .

George bur i søraustlege Cornwall, og snakkar bretonsk i tillegg til engelsk og kornisk. George var tidlegare Principal Lecturer i oseanografi ved Institute of Marine Studies ved University of Plymouth.
Der Zauberberg

**Der Zauberberg** (norsk *Trolldomsfjellet*) er ein roman av Thomas Mann som fyrst kom ut i 1924. Boka handlar om mogningsprosessen åt ein ung mann ved namn Hans Castorp. Me fylgjer han gjennom eit sju år langt opphald ved eit tuberkulosesanatorium. Ved dette treffer Castorp menneske av alle slag, som konfronterer han med politikk og filosofi, men òg med kjærleik, sjukdom og daud.

## Innhald
### Castorp kjem til sanatoriet
Castorp, einebarnet åt ein hamburgsk kjøpmannsfamilie, er etter foreldra døydde oppvaksen dels hjå bestefaren og dels hjå onkelen *Tienappel*, og har etter ein del vingling byrja på eit studium i skipsbyggjeteknikk. Planen er at han skal ta til som lærling ved eit skipsverft, men før dette dreg han til dei sveitsiske alpane for der å vitja syskenbarnet sitt *Joachim Ziemßen* i sanatoriet *Berghof* i nærleiken av Davos.

I utgangspunktet var tanken å berre verta der i tre veker. Likevel utøver atmosfæren åt tuberkuloseanstalten, som vert leidd av *Hoffråd Behrens* og psykoanalytikaren *Dr. Krokowski*, ein underleg fascinasjon på Castorp. Ved middagsmåltidet møter han menneske som er i andenaud eller hostar blod, òg *Hermine Kleefeld*, som lagar ein pipande ljod med sin pneumothorax frå lunga. Han får det inntrykket at sjukdom opphøgjer og foredlar, medan personar med «jarnhelse» ofte heller er prega av einfald og trongsyn. Nettopp på grunn av dette finn han kombinasjonen «sjuk og dum» fråstøytande, særleg slik han manifesterer seg i den «mordarisk udanna» *Karoline Stöhr*.

### Settembrini
Snart lærer Castorp litteraten *Lodovico Settembrini* å kjenna, ein humanist, frimurar og «individualistisk stemd demokrat» som nesten umerkeleg vert ein faderleg ven. I tallause små talar og føredrag om filosofiske og politiske spørsmål av alle slag tek italienaren innsatsviljug på seg den pedagogiske rolla det er å utvikla Castorps kunnskapar og erkjenningsevner. Settembrini, med sin kombinasjon av smidig-elegant åtferd og slitne klede, minner Castorp om ein «lirekassemann». Humanisten, som erklærer at leiestjerna hans er «opplysingis sol», ærer og elskar «kroppen (...), det vakre, fridomen, lidenskapen og nytingi». Han set seg sjølv som forkjempar for «livsens interesser (...) mot sentimental verdsflukt» og sameleis mot romantikken. Fylgjeleg finn han den etterklassiske musikken «fordekt politisk», i og med at han meiner at musikken kan koma til å manipulera tilhøyraren. To prinsipp ligg i evig kamp om verdi, «makti og retten, tyranniet og fridomen, overtrui og vitskapen, bakstrevariet og framsteget», Europa og Asia. I fylgje med familietradisjonen i familien hans, tek Settembrini del i kampen i namnet åt «opplysingi, den fornuftborne fullbyrdingi». Analyse duger "som eit opplysingis og sivilisasjonens verktøy (...) i det at det vernar dumme overtydingar, utløyser naturlege fordomar og underkastar autoritetar (...)
Bijeljina

**Bijeljina** (kyrillisk Бијељина) er ein by og ein kommune i nordaustlege delar av Den bosniske serbarrepublikken (Republika Srpska), den eine av dei to føderative einingane («entitetane») som staten Bosnia-Hercegovina er delt inn i på grunnlag av Daytonavtalen.

Byen ligg på den flate og grøderike sletta Semberija, berre 6 km frå grensa til Serbia. 

## Historie
Byen vart første gong nemnd i dokument etter presten Dukljanin, der han nevnar at grev Bele-Pavlimir vann over ungararar i «dalen Belina». Bijeljina vert òg nemnd 3. mars 1446, då ein handelsmann frå Dubrovnik vart røva her.

Bijeljina har i dei siste 500 åra skifta ut heile folkesetnanden. Første gong var då tyrkarane kom i 1520 og andre gong då austerrikarane kom i 1716. 

Den eldste bygningen i byen stammar frå tida omkring 1548, og er eit serbisk kloster kalla Tavna. 

Serbarane frå dette området støtta oppstanden leia av Karadjordjevi&#263;, men dei mislykkast, og dei lei store nederlag i forsøk på å frigje fanga serbarar frå tyrkarane i tida 1875–1878.

## Folketal
Dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bijeljina|Bijeljina]]» frå ,  den 21. februar 2007.*  

### Referansar
Tuzla

**Tuzla** (bosnisk kyrillisk Тузла) er ein by og ein kommune i kantonen Tuzla innanfor Føderasjonen Bosnia-Hercegovina, den eine av dei to føderative einingane («entitetane») som staten Bosnia-Hercegovina er delt inn i på grunnlag av Daytonavtalen.

Tuzla er hovudsete i kantonen. Ved folketeljinga i 1991 hadde kommunen vel 110&nbsp;000 innbyggjarar, medan sjølve byen hadde 75&nbsp;000. Etter Sarajevo og Banja Luka er Tuzla den tredje største byen i Bosnia-Hercegovina. 

Byen ligg norduast i landet og er kjend for sin omfattande framstilling av salt frå underjordiske gruver i under byen. Denne utnyttinga har ført til at byen bokstaveleg talt har søkke fleire meter i løpet av tiåra, og dette har igjen ført med seg, og fører framleis med seg, store materielle skadar. I det nyoppretta museumet Solni Trg er det utstilt fleire hundre år gamle reiskap som vart brukt i saltframstillinga, og andre ting som vitnar om at Tuzla vert rekna for å vere den byen med eldste kontinuerlege busetnad i Europa. 

Eit av byen sine største kjennemerke er ein saltsjø i sentrum av byen. Dette er den einaste salte sjøen i Europa. Den 2. oktober 1943 vart Tuzla den største frigjorte byen i Europa til då. Under kommunismen i tidlegare Jugoslavia utvikla Tuzla seg til eit stort industrielt og kulturelt senter. Tuzla er òg kjend for å ha vore den mest multikulturelle og tolerante byen under Bosnia-krigen frå 1991 til 1994, og greidde å halde sitt etningske mangfald og samhald då alle andre byar langt på veg hadde tapt den kampen.

## Folketal
Dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Folk frå Tuzla
*Bruno Jovanovic, forfattar

## Kjelder
### Referansar
Zenica

**Zenica** (bosnisk kyrillisk Зеница) ein by og ein kommune i kantonen Zenica-Doboj innanfor Føderasjonen Bosnia-Hercegovina, den eine av dei to føderative einingane («entitetane») som staten Bosnia-Hercegovina er delt inn i på grunnlag av Daytonavtalen. Han er hovudsete i kantonen.

Zenica er ein industriby og den fjerde største byen i landet etter Sarajevo, Banja Luka og Tuzla. Han ligg om lag 70 km nord for Sarajevo ved elva Bosna og er omgitt av fjell og åsar i Dei dinariske Alpane. 

Byen sitt Stara čaršija (gamle kvarter) inneheld fleire turistattraktsjonar, inkludert ein synagoge, som no er bymusem og kunstgalleri. Det finst òg ein moské (Čaršijska), ei austerriksk fontene og eit gamalt gardshus (Hadžimazića House).

## Historie
I ei skildring frå 1697 vert det nemnd at Zenica er «Nilens delta, der melonane veks i eit vakkert landskap». Ein meiner at byen den gong hadde omkring 2&nbsp;000 innbyggjarar, der bosniarane dominerte. Mot slutten av 1700-talet vert òg serbarar og kroatar nemnd, og på 1800-talet jødar. Etter øydeleggingar gjort av Eugen Sovojski-soldatane i 1697, vart området stabilisert og byen byrja å vekse. Etter at tyrkarane vart slått i 1878 og Austerrike-Ungarn tok over makta, vart jarnbanen Bosanski Brod-Zenica bygd i 1879. I 1880 opna kolmina, i 1885 ein papirfabrikk, i 1892 jernverket og i 1886 eit fengsel. Alle desse utbyggingane var viktig for den seinare utviklinga til byen. 

## Folketal
Dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zenica|Zenica]]» frå , den 21. februar 2007.*  

### Referansar
Waitangi

**Waitangi** er ein tettstad som ligg i Bay of Islands på Nordøya på New Zealand. Han ligg nær byen Paihia (som han no vert rekna som ein del av), 60 kilometer nord for Whangarei. Namnet tyder ‘gråtande vatn’ på maori. Folketalet var 792 ved folketeljinga i 2006. Dei fleste lever av turisme, somme og av fiske og båtbygging.

## Grunnlegginga til nasjonen
 Waitangitraktaten (engelsk *Treaty of Waitangi*, māori: *Te Tiriti o Waitangi*) vart først underteikna 6. februar 1840 i eit provisorisk telt som vart sett opp ved bustaden til den offisielle engelske representanten James Busby i Waitangi. Traktaten vart underteikna av representantar frå den britiske kruna, maorihøvdingar i konføderasjonen av United Tribes of New Zealand (dei sameinte stammane på New Zealand) og andre leiarar av māoristammar. Seinare vart traktaten underteikna av andre maorileiarar andre stader på New Zealand. Traktaten gjorde New Zealand til ein britisk koloni, og er sett på som grunnleggingsdokumentet til den newzealandske nasjonen. Waitangi Day, den 6. februar, er den årlege høgtidinga av underteikninga, og dagen er òg New Zealand sin nasjonaldag.

Under førebuingane til New Zealand sitt hundreårsjubileum i 1940, vart bustadhuset til James Busby, Treaty house, restaurert i 1930-åra, og møtehuset Te Whare Runanga vart bygt ved sida av det. Dette auka merksemda om traktaten frå pākehā si side for første gongen sidan det 19. hundreåret.

## Kjelder
Jørgen Jalland

**Jørgen Jalland** () er ein tidlegare norsk fotballspelar, som spelte mest på midtbanen.

Etter å ha vore mykje med då Vålerenga vann seriesølv i 2004, drog han til russisk fotball. Då han kom attende til Vålerenga, hadde han ein god sesong i 2007, men klarte ikkje å spele seg inn på laget i 2008, og fekk dermed berre 20 minuttar speletid.To kampar ut i 2009-sesongen teikna han kontrakt med Ham-Kam.

## Kjelder
*
Paihia

**Paihia** er den viktigaste turistbyen i Bay of Islands nord på Nordøya på New Zealand. Han ligg nær dei historiske byane Russell og Kerikeri, 60 kilometer nord for Whangarei. Den første cricketkampen på New Zealand fann stad her.

I nord ligg den historiske busetnaden Waitangi, i sør bustad- og forretningsområda i Haruru Falls, forstaden Opua og mot vest den vesle busetnaden Te Haumi. Ved folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet 1 770.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside til Paihia (på engelsk)
Huseby

**Huseby** eller **Husby** er eit stadnamn som finst mange stader:

* Huseby i Oslo
* Huseby i Trondheim
* Husby i Foldfjorden
* Husby i Stockholm
* Husby i Hedemora
Banderisjkisjøane

**Banderisjkisjøane** er ei stor gruppe fjellvatn i Pirin-fjella sørvest i Bulgaria. Dei ligg i Banderitsadalen og er kjelda til elva Banderitsa. Det er i alt 17 vatn men berre fem av dei har namn. 

* **Zjabesjko** (bulgarsk Жабешко езеро) er den høgastliggande av gruppa, og ligg ved toppen Malkoa Todorka i ei høgd på 2&nbsp;322 meter. Overflata er berre 5,6 mål og vatnet er 2 meter djupt. Innsjøen er langstrakt (138x63 m) og vatnet er varmt. 

* **Dlgoto** (bulgarsk Дългото езеро) ligg 2&nbsp;310 meter over havet og vert kalla Øvre Banderisjoko. Det er 450 m langt og 150 m breitt, og har eit overflateareal på 45,5 mål. På det djupaste er vatnet 10 m og vassvolumet er 177&nbsp;000 m³.

* **Ribno Banderisjko** (bulgarsk Рибно Бъндеришко езеро) ligg i ei høgd på 2&nbsp;190 m. Det er mykje fisk i vatnet, og dette er årsaka til namnet (*Fisk Banderisjko*). Med 65 mål (384x230 m) er dette det største vatnet i dalen, og på det djupaste er det 12,2 meter. 

* **Muratovo** (bulgarsk Муратово езеро), ligg under fjelltoppen Morativ i ei lita dalgryte, og det ligg tre små tjern rundt. Det ligg i ei høgd på 2&nbsp;230 m, og har eit areal på 12,3 mål. Vatnet er berre 3,2 meter djupt og har eit vassvolum på 22&nbsp;700 m³. Føre vatnet stig fjelltoppen Todorka opp.

* **Okoto** (bulgarsk Окото) er eit lite vatn ovanfor herberget Vihren og det lågaste i gruppa (2&nbsp;062 m). Innsjøen har fått namnet sitt på grunn av den runde forma og den skinande overflata. Vatnet er så lite at ein berre kan sjå det når ein er 100 meter unna. Arealet er 2,6 mål, på det djupaste 5,4 meter og det inneheld 6&nbsp;600 m³.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Banderishki Lakes|Banderishki Lakes]]» frå ,  den 22. februar 2007.*
Île de la Cité

**Île de la Cité** er ei av to øyar i Seinen, og er Paris sitt geografiske og historiske sentrum.

På vestsida av øya har det stått eit palass sidan romartida, medan austsida like lenge har vore vigsla til religion, særleg etter 900-talet då det vart reist ein katedral som stod der Notre Dame i dag står. Området mellom desse to var fram til 1850-åra hovudsakleg bustad- og handelsområde, men etter den tida har Préfecture de Police, Palais de Justice, sjukehuset Hôtel-Dieu og Tribunal de Commerce lege her. Berre dei vestlegaste og nordaustlegaste områda er bustadområde i dag.

## Historie

Mange lærde meiner at det i 52 fvt., då Vercingetorix kjempa mot Julius Cæsar, budde ei lita keltisk stamme på øya kalla parisii. På denne tida var øya ein god stad for å krysse Seinen, og var òg ein tilfluktstad under invasjonar. Andre historikarar meiner derimot at Parisii-stamma heldt til på ei anna øy, som i dag ligg under vatn. Etter at keltarane var erobra, oppretta den romerske Labenius ein leir på øya, som seinare utvikla seg.

Seinare rømde romarane under St. Genevieve til øya då byen deira vart åtaka av «barbarar». Clovis grunnla ein merovingisk hovudstad. Øya heldt fram med å vere eit viktig militært og politisk senter gjennom mellomalderen. Eudes brukte øya som ein forsvarsstilling då vikingar gjekk til åtak i 885. På 900-talet vart det bygd ein katedral på øya (føregjengaren til Notre Dame).

## Attraksjonar

Tre mellomalderbygningar står att på Île de la Cité:

* Katedralen Notre Dame de Paris vart bygd frå 1163 på same stad som ei tidlegare kyrkje for St. Étienne, som igjen var ein heilag heidensk stad i romartida. Under den franske revolusjonen vart katedralen hardt skada, og så restaurert av Viollet-le-Duc. Ein plakett på plassen føre katedralen markerer nullpunktet for målingar som går «gjennom Paris».
* Louis IX sitt Sainte-Chapelle (1245) vart bygd som eit relekvieskrin for å huse Tornekrona og ein del av Den sanne krossen innanfor Palais de Justice.
* Fengselet Conciergerie, der Marie Antoinette venta på å verte avretta i 1793.

Det eldste gjenverande bustadkvarteret er Ancien Cloître. Baron Haussmann øydela nokre av gatene, men vart sagt opp i 1859, før heile kvarteret forsvann.

Ein liten park nedst på øya vert kalla Vert Galant etter Henrik IV av Frankrike, den «grøne gallante» kongen. Her kan ein sjå ein liten plakett som viser staden der Jacques de Molay, stormeister i Tempelriddarane, vart brend på stake 18. mars 1314.

På oppsida av øya finn ein Mémorial des Martyrs de la Déportation, eit minnesmerke for dei 200&nbsp;000 franske innbyggjarane som vart deportert til tyske arbeidsleirar under den andre verdskrigen.

## Transport
Île de la Cité er forbunde med resten av Paris av to bruer på begge sider av elva, og til Île Saint-Louis. Den eldste brua som framleis står i dag er Pont Neuf ('Ny bru'), som ligg på vestsida av øya.

Øya har ein Paris Métro-stasjon, Cité.

## Bakgrunnsstoff
* Île de la Cité
* Bilete av Île de la Cité og Ile Saint Louis
Konspirasjonsteori

**Konspirasjonsteori** er ein type teori om at ein konspirasjon eller samansverjing står bak ei hending, eller har samansverja seg for å få ei skjult makt i samfunnet. Konspirasjonsteoriar vert gjerne sett fram i opposisjon til den offisielle versjonen av ei sak, og er sjeldan stadfest av ei styresmakt. 
Konspirasjonsteoriar kjem gjerne med uverifiserbare svar på spørsmål om kompliserte saker, og kan ha mykje til felles med vandrehistorier.

## Kjende konspirasjonsteoriar
* Konspirasjonsteoriar kring 11. september-åtaket
* Konspirasjonsteoriar kring månelandingane
* Konspirasjonsteoriar kring mordet på John F. Kennedy
Kjersti Tysse Plätzer

**Kjersti Tysse Plätzer** () er ein norsk kappgjengar. 
Tysse Plätzer har vunne 44 NM og 8 kongepokalar. Ho tok sølv under OL i Sydney 2000 og OL i Beijing 2008. Under EM i Gøteborg den 8. august 2006 tok ho fjerdeplass på 20 km kappgang, denne plasseringa fekk ho også under VM i Osaka den 31. august 2007.

## Bakgrunnsstoff
* Kjersti Tysse Plätzer si vevside
Skjørbuk

**Skjørbuk** er ein mangelsjukdom. Han skuldast mangel på C-vitamin (l-askorbinsyre). Skjørbuk gir blødingar, oppsvulma og blodig tannkjøt, dårleg appetitt, vekttap og kraftløyse. 

Sjukdommen utviklar seg etter 4-7 månader med einsidig kost. Tidlegare råka skjørbuk ofte sjøfolk, sidan dei levde på einsidig kost i lengre tid. Før poteta kom var skjørbuk også eit problem på seinvinteren i Noreg.
Atanasovskosjøen

**Atanasovskosjøen** eller **Atanasovosjøen** (Атанасовско езеро) er ein salt kystinnsjø like nord for Burgas i Bulgaria, og like i nærleiken av Svartehavet. Innsjøen er om lag 5 km lang og delt i to av ei stripe sand i midten. Innsjøen er kjend for mangfaldig flora og fauna, og er omgjeve av sumpar og kanalar som drenerer heile det lokale nedslagsfeltet til sjøs. 

Sidan innsjøen er salt, på grunn av nærleiken til sjøen, så har det vore produsert salt frå innsjøen sidan 1906, og om lag 40&nbsp;000 tonn havsalt vert henta opp kvart år. Den nordlege delen av innsjøen har vore eit naturreservat sidan 1980, og er forbunde med Svartehavet via ein kanal, medan den sørlege delen har vore brukt til saltproduksjon og fungerer som ein buffersone for reservatet. Ein veg mellom Varna og Burgas kryssar innsjøen på sandstripa i midten av innsjøen. 

Innsjøen inneheld over 230 artar karplanter, der 7 av dei er utryddingstrua i Bulgaria. Han inneheld òg etruskisk dvergspisspmus, som er det lettaste pattedyret i verda. Atanasovskosjøen er òg eit av dei rikaste fugleområda i landet med 314 forskjellige artar, 70 % av alle artane som finst i Bulgaria. 12 av desse er globalt utryddingstrua, mellom anna dvergskarv, raudhalsgås, kvitaugeand, krølltoppelikan og åkerrikse. I tillegg er 17 av artane utryddingstrua i Bulgaria, slik som makrellterne og korallmåse. Årsaka til at det er så mange fugleartar her er at innsjøen ligg i ruta til mange trekkfuglar, og innsjøen har derfor mest fuglar om hausten. 

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Atanasovsko|Lake Atanasovsko]]» frå ,  den 22. februar 2007.*
Burgassjøen

**Burgassjøen** (Бургаско езеро) eller **Vajasjøen** (езеро Вая) er ein innsjø nær Svartehavet like vest for byen Burgas, og den største naturlege innsjøen i Bulgaria med eit areal på 27,60 km², ei lengd på 9,6 km og ei breidd på 2,5 til 5 km. Han er opp til 1,3 m djup. 

Innsjøen inneheld relativt lite salt samanlikna med enkelte andre av Burgassjøane (om lag 4-11 %), og har eit stort mangfald av dyreartar, inkludert 60 fiskeartar, 60 typar virvellause dyr og 254 fugleartar (der 61 av dei er utryddingstrua i Bulgaria)

Tidlegare var innsjøen eit viktig fiskeområde, men etter at ein oppretta eit petrokjemisk anlegg i nærleiken forsvann mykje av fisken. Dei siste åra har derimot forureinga vorte mindre og dyrelivet har teke seg opp att.

 

## Kjelder
* Michev, Nikolay; Tsvetko Mihaylov, Ivan Vaptsarov, Svetlin Kiradzhiev (1980). *Geographical dictionary of Bulgaria*. Sofia: Nauka i izkustvo. 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Burgas|Lake Burgas]]» frå ,  den 22. februar 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
Mandrenskosjøen

**Mandrenskosjøen** eller **Mandrasjøen** (Мандренско езеро) er den sørlegaste av Burgassjøane, og ligg like i nærleiken av Svartehavet og Burgas i Bulgaria. Han er 8 km lang og 1,3 km brei med eit areal på 38,84 km², og var fram til 1963 ein naturleg innsjø med brakkvatn. I 1963 vart han omgjort til eit reservoar for å sikre ferskvatn til det store oljeraffineriet Neftotsjim Burgas. Elvane Izvorska, Fakijska, Sredetska and Rusokastrenska munnar alle ut i innsjøen. 

Delar av Mandrenskosjøen er del av eit verna område, og inneheld mange lokalt og globalt utryddingstrua fiske- og fugleartar. 

## Kjelde
Burgassjøane

**Burgassjøane** (Бургаски езера) er ei gruppe innsjøar rundt byen Burgas ved kysten av Svartehavet i Bulgaria. Dei er den største gruppa av innsjøar i landet og inneheld nokre av dei største og viktigaste i Bulgaria. 

Det totale arealet til heile våtmarksområdet (inkludert sumpar, myrar, tjern og andre reservoar) er 95 km², der 33,90 km² anten er eller føreslått verna. Dei inneheld mange både lokalt og globalt utryddingstrua dyreartar, både fuglar, fiskar og pattedyr. Bortsett frå dette er Burgassjøane òg økonomisk viktige, og ein hentar mellom anna havsalt og gjørme rekna som helsebringande frå dei salte sjøane, medan ferskavassjøane forsyner det lokale samfunnet med ferskvatn (Mandrenskosjøen)

Burgassjøane består av (frå nord til sør):

* Pomorijskosjøen, ein svært salt lagune. 
* Atanasovskosjøen, eit naturreservat og ein Ramsar-stad
* Burgassjøen eller Vajasjøen, den støsrte naturlege innsjøen i Bulgaria.
* Podasjøen, stundom rekna som ein del av Mandrenskosjøen.
* Mandrenskosjøen, i dag eit ferskvassreservoar og den største i gruppa. 

## Galleri

Fil:Atanasovsko-dinev.jpg|Atanasovskosjøen
Fil:Lake-burgas-dinev.jpg|Burgassjøen
Fil:Lake-mandrensko-dinev.jpg|Mandrenskosjøen


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Burgas Lakes|Burgas Lakes]]» frå ,  den 22. februar 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Burgassjøane 
* Våtmarksområdet Burgas
Kremenskisjøane

**Kremenskisjøane** er ei gruppe fjellvatn i Pirinfjella, sørvest i Bulgaria. Gruppa består av to større og to mindre vatn i eit smalt, men framtredande dalsøkk. Dei ligg rundt fjelltoppane Sivrija, Dzjano og Kremenski. 

* **Øvre Kremen** ligg i ei høgd på 2&nbsp;352 m og er 335x270 m (66,1 mål) stor. Han er 13,6 m djup og har eit vassvolum estimert til 478&nbsp;000 m³.

* **Nedre Kremen** ligg på 2&nbsp;304 m, og er den største av Kremenskisjøane, og den nest største i Pirin etter Popovo. Overflatearealet er 98 mål (500x275 m), og er 27 meter djup, og dermed den tredje djupaste i fjella. Vatnet har eit vassvolum på om lag ein million kubikkmeter.
Pantsjarevosjøen

**Pantsjarevosjøen** (Панчаревско езеро) er ein kunstig innsjø vest i Bulgaria i enden av Pantsjaervogjelet, som elva Iskar renn gjennom.

Innsjøen ligg 600 moh. mellom fjella Vitosja og Lozenska planina, om lag 15&nbsp;km søraust for hovudstaden Sofia. Han er 3&nbsp;km lang, opp til 700 m brei og 30 meter på det djupaste. Landsbyane Pantsjarevo og Kokaljane og mineralkjelda Pantsjaervo ligg ved den vestelge breidda av innsjøen, medan eit vasskraftverk ligg i sør. Området er ein populær friluftstad for innbyggjarane i Sofia, og det er oppretta fleire sportsenter og restaurantar rundt innsjøen. Lenger opp i gjelet ligg det to andre kunstige innsjøar. Pantsjarevosjøen er ein av drikkevasskjeldene til Sofia.
Sida

**Sida** (nordsamisk *siida*, lule- og pitesamisk *sijdda*, sørsamisk *sijte*) er i tradisjonell samisk kultur  ei gruppe av to eller fleire familiar, ofte er i slekt med kvarandre, som har reinen sin samla i ein reinflokk.  I sidaen vert reinflokken gjeta kollektivt, og sidaen flyttar med folk og rein mellom ulike årstidsbeite etter eit fast mønster.

På norsk  vart omgrepet tidlegare omsett med ordet *reinby*.

## Ordhistorie

Det nordsamiske ordet *siida* finst i alle samiske språk, og går attende til ursamisk **sijte̮*. Det tilsvarande ordet i finsk er *hiisi*, begge orda går attende til ur-finsk-samisk **šijti*. Tydinga til *hiisi* er belagt i tidlege kjelder som "førkristen heilag stad" tilsvarande norsk *ve*.  

## Sidaen i norsk reindriftsforvalting
Etter reindriftssamisk forståing inneber det å kalle noko for ein sida følgjande:
::1.	at det eksisterer ein reinflokk,
::2.	at nokon held reinflokken samla og at dei  gjeter og vaktar reinen,
::3.	at ein eller fleire reindriftsfamiliar deltek med  sine rein i fellesskapet.

Sidaen er ikkje berre eit arbeidsfellesskap, men òg det sentrale grunnlaget for tradisjonell bruk av reinbeiteområda.

I moderne norsk reindriftsforvalting har siidaen vorte avløyst av reinbeitedistrikt og driftseiningar. Eit offentleg  utval har foreslått å gje sidaen ein  sentral plass i den nye reindriftslova, slik at forvaltinga samsvarer betre med det som har vore tradisjonell samisk kultur.  Landbruksdepartementet har vurdert  å gjere siidaen til det operative og juridiske styringsnivået i reindriftslova.  

I framlegget til ei ny norsk reindriftslov er ein sida definert som ein geografisk og sosial gruppe av reineigarar som utøver reindrift i fellesskap på eit bestemt areal.  Ein sommarsida utøver reindrift i fellesskap hovudsakleg på sommar- og haustbeiteområda. Ein vintersida utøver reindrift i fellesskap  hovudsakleg på vinter- og vårbeiteområda.

Sidan medlemmene av sidaen kan veksle,  spesielt på vinterstid, har departementet gjort framlegg om ei tilpassing slik at ordninga med *driftseiningar* vert avløyst  med *sidaandelar*.
Ein sidaandel skal vere ei familiegruppe eller ein einskildperson som er del av ein sida, og som driv reindrift under leiing av ein person (eller av ektefellar eller sambuarar i fellesskap).  Leiaren av siidaandelen skal bestemme kven som får eie rein i andelen og kor mange rein kvar får eige.  *Ein* reineigar skal  normalt berre kunne eige rein i *ein*  sidaandel.

## Kjelder
* Koponen, Eino 2014: Siida. *Encyclopedia of Saami culture*.
* Ot.prp. nr. 25 (2006-2007) *Om lov om reindrift*, bl.a. kapittel 7.2 og 8.7.

*
Dei sju dødssyndene

**Dei sju dødssyndene** er ifølgje katolsk tradisjon synd som 
# leier til andre laster og synder 
# leier til evig fordømming (om ein ikkje angrar og skriftar)

Gjennom desse syndene mister den kristne tilgangen til andre sakrament enn skriftemålet. I skriftemålet kan den kristne gjennom eit medvite og reflektert oppgjer med handlingane sine leggje syndene bak seg gjennom eit oppriktig ønskje om ikkje å gjenta dei. Den oppriktige angeren vil da kunne gje Guds tilgjeving, formidla gjennom presten i den såkalla absolusjonen. 

Dødssyndene vert i dag ofte omtala som *alvorlege synder*, i motsetning til veniell synd eller svakheitssynder.

Pave Gregor I den store skal ha identifisert dei sju dødssyndene som:

* hovmod *(*'s**uperbia)''
* [[griskheit]] '' (**a**varitia)''
* [[vellyst]] ''(**l**uxuria)''
* [[misunning]] ''(**i**nvidia)''
* [[fråtsing]] ''(**g**ula)''
* [[vreide]] ''(**i**ra)''
* [[latskap]] eller likegyldigheit '' (**a*'cedia)*

Dødssyndene er òg kjende under akronymet *saligia*.

## Sjå òg
* Dødssyndene har eit motstykke i dei sju dygdene

## Kjelder
* Artikkelen er omsett frå bokmål og svensk Wikipedia den 22. februar 2007

## Bakgrunnsstoff
Pomorijskosjøen

**Pomorijskosjøen** eller **Pomoriesjøen** (Поморийско езеро) er den nordlegaste av Burgassjøane i Bulgaria. Han ligg tett opp til Svartehavet, like ved landsbyen Pomorie og litt nordvest for Burgas. Han har eit areal på 8,5 km², ei lengd på 6,7 km og ei breidd på 1,8-2 km. Han er skild frå Svartehavet av ei smal sandstripe og ei kunstig dike, og er ein svært salt naturleg lagune. 

Pomorijskosjøen har vore eit verna område sidan januar 2001. I den nordlege delen av innsjøen hentar ein opp havsalt og helbredande gjørme. Innsjøen ligg langs ruta til mange trekkfuglar, og opp til 215 forskjellige fugleartar er å finne i innsjøen, fire av desse er globalt utryddingstrua.
Britisk Columbia

**Britisk Columbia** er den provinsen i Canada som ligg lengst vest. Han er vidkjent for naturvenleik, som det kjem fram i det latinske motto for provinsen, *Splendor sine occasu*. Hovudstaden er Victoria, men den største byen er Vancouver som òg er den tredje største metropolen i Canada.

## Geografi

:*Sjå òg [[Klima i Canada]]*.

Britisk Columbia ligg ut mot Stillehavet i vest, grensar mot Alaska i nordvest, til Yukon og Nordvestterritoria i nord og til provinsen Alberta i aust. I sør har Britisk Columbia grensar mot tre USA-amerikanske statar i sør, Washington, Idaho og Montana. Arealet av Britisk Columbia er 944&nbsp;735 kvadratkilometer som svarar til storleiken av Frankrike, Tyskland og Nederland til saman. Kystlinja strekkjer seg over meir enn 27&nbsp;000 kilometer og femnar om djupe fjordar og kring 6000 øyar, dei fleste utan busetnad.

Victoria ligg lengst sør på øya Vancouver Island. Vancouver ligg lengst sørvest på fastlandet, mot Georgiasundet. Prince George er den største byen i den nordlege delen av provinsen.

Fjellkjeder, fjordar og innanskjers område langs Stillehavskysten utgjer dei kjente naturlandskapa i provinsen. Høgfjellsområde over 1000 moh. utgjer meir enn 75 % av arealet av provinsen, 60 % er skogkledd, men berre kring 5 % er dyrkande. Okanagan er eit av tre vinområde i Canada der vert det òg produsert sider. I sør, på grensa mot USA, finst område som er halvtørre og her finn ein noko av det varmaste klima i Canada.

Mykje av vestsida av øya Vancouver og resten av kystlinja nord til Alaska Panhandle er dekt med temperert regnskog. Liknande økosystem finn ein i staten Washington, i Chile, New Zealand, Tasmania og i russisk Asia.

Klimaet i innlandet i provinsen er ikkje så sterkt moderert av Stillehavet. Her er variasjonar frå ørken og halvtørt steppeland til område med dramatiske juv. Nokre dalar i sørlege innland har mykje snø og kalde vintrar, medan nordre område er så kalde som andre stader på same breiddegrad og høgde i Canada.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
* Provincial Archives (includes online photo database) 
* BC Govt online map archive (free)
* The Royal BC Museum
* Travel British Columbia - GoBC British Columbia Travel Information for Arts and Cultural Travel
* BC Highway Condition Reports British Columbia Highways Travel including BC Highway Traffic Cameras 
* The Political Economy of British Columbia's Rainforests
Astrid Uhrenholdt Jacobsen

**Astrid Uhrenholdt Jacobsen** () er ein norsk tidlegare langrennsløpar frå Oslo. Ho vart verdsmeister i sprint i 2007 og olympisk meister i 4 x 10 km stafett i 2018.

## Aktiv

Jacobsen slo gjennom i verdstoppen i sprint sesongen 2006/2007, først ved å ta ein overraskande 4. plass i Kuusamo i november 2006. I januar 2007 oppnådde ho den første pallplasseringa si i verdscupen med andreplass på sprinten i estiske Otepää.

Ho vart òg noregsmeister på sprintdistansen i 2007 i Meråker, der ho vann klart føre Marit Bjørgen i finalen. I ski-VM 2007 tok ho gull i sprint, klassisk stil samt bronsemedalje på sprintstaffeten i lag med nemnde Marit Bjørgen.

Ho går for skiklubben Heming.

## Merittar
**Ski-VM**
* Gull i individuell sprint under Ski-VM 2007
* Bronsemedalje i sprintstafett under Ski-VM 2007

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 2005: Sølvmedalje på sprinten på Lillehammer
*Ski-NM 2006: Bronsemedalje på sprinten på Kongsberg
*Ski-NM 2007: Gullmedalje på sprinten i Meråker
*Ski-NM 2008: Gullmedalje på sprinten i Trondheim
*Ski-NM 2009: Gullmedalje på 10 km på Gjøvik
*Ski-NM 2010: Nr 4 på sprinten i Stokke
*Ski-NM 2011: Bronsemedalje på 30 km i Steinkjer
*Ski-NM 2012: Gullmedalje på 10 km og bronse på sprinten på Voss
*Ski-NM 2013: Gullmedalje på 30 km på Løten og bronse på 10 km på Vang
*Ski-NM 2014: Nr 4 på 10 km på Lillehammer
*Ski-NM 2015: Sølvmedalje på 10 km Røros, bronse på 30 km i Harstad
*Ski-NM 2016: Gullmedalje på 10 km og 15 km i Tromsø
*Ski-NM 2017: Nr 4 på 10 km på Gran
*Ski-NM 2018: Sølv på 10 km og 15 km, bronse på 30 km
*Ski-NM 2019: Sølv på 10 km og 15 km, bronse på 5 km
*Ski-NM 2020: Sølvmedalje på 10 km i Drammen

## Bakgrunnsstoff
* Resultatoversikt hos FIS 
*
Wendell Fertig

**Wendell Fertig** () var ein amerikansk sivilingeniør på Filippinane. Under den andre verdskrigen var han geriljaleiar i den Japan-okkuperte delen av Filippinane.
Ørjan Sæle

**Finn Ørjan Sæle** () er i Noreg ein kjend forretningsmann innan nettverksmarknadsføring. I starten av karrieren var han (blant mange «nettverkarar») respektert for arbeidet han la ned for å forsøka å reinvaska bransjen frå pyramidestempelet.

## Kritikk
I dei seinare åra har han blitt sterkt kritisert for med ufine midlar å berika seg sjølv på andre si kostnad.

Hausten 2004 då det profilerte pyramideselskapet T5PC, gjekk konkurs, vart det stilt spørsmål om forretningsmoralen hans, etter forsøkjet med å overdra medarbeidarar og investorar til nettverksselskapet Thinkseven.

Fleire av Ørjan Sæle sine verksemder har vore mindre vellukka.

## Anna
Sæle er son til Krf-politikaren Anita Apelthun Sæle og redaktør Finn Jarle Sæle.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Politikersønn med arvtager til T5PC (TV2, 2004)
* Finn Ørjan Sæles rike  (Hegnar, 2004)
* Politikersønn frister T5PC-taperne (VG, 2004)
* Brennpunkts egne sider (NRK, 2004)
* Pyramidetopp flykter fra milliongjeld (Tim Halstensen, Bergensavisen, 2005)
* Taper penger, men ikke tillit (NRK, 2004)
* Familien Sæle - et lite stykke Norge (Aftenposten, 2004)
* Alt om Seven  (Hegnar.no, 2005)

### Nett-TV
* «Først & sist 19.11.04» Finn Ørjan Sæle i debatt med Trygve Hegnar i programmet Først & sist på NRK 19. november 2004
* «Brennpunkt 23.11.04» Finn Ørjan Sæle i NRK dokumentaren «Drømmen om Rikdom»
Daniels bok

**Daniels bok** (hebraisk *Sefer Daniel*) er ei av bøkene i det gamle testamentet. Ho har namn etter protagonisten i skriftet, ein Daniel som i følgje boka skal ha arbeidd i Babylonia i tida frå om lag 605 fvt. til kort etter 539 fvt. (eksiltida).

I den eldste tradisjonen vert Daniels bok rekna som profetisk, men i den jødiske Tanakh vert Daniels bok rekna med i «skriftene», ikkje profetane. I kristen tradisjon fylgjer ein vanlegvis rekkjefølgja frå Septuaginta, der Daniels bok er plassert mellom Esekiel og Hosea.
Samodivski

**Samodivski** (Самодивски езера) er ei lita gruppe fjellvatn i Pirinfjella sørvest i Bulgaria, og ein del av den større gruppa Popovsjøane mellom fjelltoppane Dzjengal, Momin Dvor og Kralev Dvor. Dei ligg i ei høgd på rundt 2&nbsp;375 m. Dei tre vatna har storleik som varierer frå 3,2 mål til 1 mål. Samodivskivatna vert rekna for å vere dei vakraste i Pirin mellom høge fjell og små bekkar som renn mellom dei og dannar små fossefall. I følgje segnene møtes satyrar her om natta, og i følgje ei anna legende var området heim til den slaviske guden Perun.
Ole Vig

**Ole Vig** (), fødd i Vikmarka i Stjørdal, var ein norsk skule- og folkeopplysingsmann som arbeidde for utdanning for alle. I Rune Slagstad si bok *De nasjonale strateger* vert han skildra som «*En folkeopplysningsmann og nasjonsbygger som har hatt stor betydning for utviklingen av vårt demokrati*».

## Liv
Vig voks opp i ein fattig småbrukarheim med haugiansk preg. Han lærte tidleg å lese og kom med presten F.A. Widerøe si hjelp til seminaret i Klæbu i 1841. Sidan hadde han lærarstillingar i Åfjord og Kristiansund. Gjennom presten Frederik Wexelsen kom han i kontakt med Grundtvig-rørsla i Trøndelag. Sommaren 1851 fekk han moglegheit til å kome til Sorø akademi i Danmark, der han òg møtte denne danske presten og skulemannen.

Som sekretær for Selskabet til Folkeoplysningens Fremme og redaktør i Den norske Folkeskole tok han opp arven etter Henrik Wergeland. Han kom som medlem av styret for det som seinare vart Det norske Theater i kontakt med Bjørnson og Ibsen. Han var med i Teaterslaget i 1856, og han samarbeidde med Knud Knudsen om arbeidet for å få eit norsk språk. Han var òg oppteken av å få folkeboksamlingar på bygdene og for å få folkehøgskuleetablering også i Noreg. Han var redaktør i Folkevennen frå 1851 til 1857.

Ole Vig døydde av tuberkulose julekvelden 1857 i Henrik Wergeland sin bustad Hjerterum, berre 33 år gamal. Mange av visjonane hans vart realisert etter døden hans. Då den fyrste folkehøgskulen i Noreg, Sagatun Folkehøyskole på Hamar vart innvia i 1864, minna grunnleggarane Olaus Arvesen og Herman Anker om innsatsen og inspirasjonen hans.

## Dikting
Etter Ole Vig lever diktet «Blant alle lande», som han skreiv som ein fedrelandssong. Men han gav òg ut fleire bøker og skreiv ei rekkje dikt. 

## Arven etter Ole Vig
Ole Vig videregående skole i Stjørdal er oppkalla etter han.

**[[Ole Vig-prisen]]** har blitt delt ut årleg sidan 1979 til minne om han. Den inneheld ein diplom, eit bilete av Ole Vig og ein sjekk på 10&nbsp;000 kroner.

## Bakgrunnsstoff
* olevig.no - Biografisk nettstad til 150-årsminnet til hans død
Popovo

**Popovo** eller **Popovsko** er den største av ei gruppe på elleve fjellvatn kalla Popovosjøane. Innsjøen og dei omliggande er eit av dei mest populære turistområda om sommaren i Pirin nasjonalpark i Bulgaria. Vatnet ligg i botn av dalsøkket Popovski og er omringa av fjelltoppane Sivrija, Dzjano, Kralev dvor, Momin dvor and Dzjengal.

Vatnet er det største og djupaste i Pirin, og har i tillegg det største volumet. Overflatearealet er 123,6 mål, og er dermed den fjerde største innsjøen i Bulgaria. Han er 29,5 meter på det djupaste, 480 meter lang og 336 meter brei. Vassvolumet er 1&nbsp;270&nbsp;000 m³. Innsjøen ligg i ei høgd på 2&nbsp;234 m. Vatnet får tilsig frå regn og snø, i tillegg til to små bekkar som munnar ut i vatnet i den sørlege enden. Den største vassmengda har ein om våren då snøsmeltinga frå dei omliggande fjelltoppane er størst. 

Utsiget frå vatnet skjer via små, bratte bekkar, som renn ut i sju av dei andre Popovskisjøane i den lågare delen av dalsøkket, og frå her har ei av sideelvane til elva Mesta sitt utspring. Området rundt innsjøen inneheld enger og grupper av furuskog
Rilasjøane

Dei sju **Rilasjøane** (Седем(те) Рилски езера) er ei gruppe fjellvatn i dei nordvestlege Rilafjella i Bulgaria. Dei er dei mest vitja innsjøane i landet. Innsjøane ligg i ei høgd mellom 2&nbsp;100 og 2&nbsp;500 meter over havet. 

Kvart vatn har fått namn etter deira mest karakteristiske eigenskap eller form. Den høgaste vert kalla *Salzata* (*Tåra*). Den neste heiter *Okoto* (*Auge*) på grunn av den nesten perfekte ovale forma. Okoto er den djupaste av denne type vatn i Bulgaria med eit djup på 37,5 m. *Babreka* (*Nyra*) er vatnet med brattaste skråningar ned til strandlinja. *Bliznaka* (*Tvillingen*) er vatnet med størst flatevidd. *Trilistnika* (*Trekløver*) har ei ujamn form og låge breidder. Det grunnaste vatnet er *Ribnoto Ezero* (*Fiskevatnet*), og det lågastliggande vatnet er *Dolnoto Ezero* (*Det lågare vatnet*), der vatnet frå dei andre vatna i gruppa sig ut i elva Dzjerman.

## Galleri

Fil:Pogled kum ezerata ot biloto.JPG|Utsyn over vatna frå fjellryggen
Fil:Rila_lakes.jpg|Utsyn over dei sju Rilasjøane
Fil:Ezeroto Bubreka.JPG|Babreka
Fil:Ezeroto Sulzata.JPG|Salzata
Fil:Последните лъчи на слънцето.jpg|Bliznaka
Fil:Hija Sedemte ezera.JPG|Hytta ved Rilsjøane
Srebarna

**Srebarna naturreservat** (*Природен резерват Сребърна, Priroden rezervat Srebarna*) er eit naturreservat nordaust i Bulgaria (sørlege Dobrudsja), nær landsbyen med same namn, 18 km vest for Silistra og 2 km sør for Donau. Srebarna inneheld innsjøen med same namn og områda rundt, og ligg på Via Pontica, trekkfuglruta mellom Europa og Afrika.

Reservatet dekkjer 6 km² med verna område og ei buffersone på 5,4 km². Innsjøen er mellom 1 til 3 meter djup. Ein har oppretta eit museum her, med utstoppa dyr som er typisk for reservatet. 

## Historie

Srebarna har vore studert i lange tider av utanlandske biologar, men den første bulgarske forskaren som viste interesse for området var Aleksi Petrov, som vitja reservatet i 1911. I 1913 vart heile Søndre Dobrudja ein del av Romania, men vart ein del av Bulgaria igjen i 1940. Området vart då igjen vitja av av Petrov. 

Området vart erklært eit naturreservat i 1948 og har vore ein Ramsar-stad sidan 1975. Reservatet vart ein del av UNESCO si verdsarvliste i 1983.

## Legender

Det finst fleire legender om korleis namnet på innsjøen vart til. Den eine er om ein khan kalla Srebrist, som døydde i området medan han kjempa ein ujamn kamp mot petsjenegarar. Ei anna soge fortel om ein båt full av sølv (*srebro* på bulgarsk) langs breidda av innsjøen. I følgje ei tredje soge så kjem namnet av den sølvaktige refleksjonen av lyset frå fullmånen i vatnet, noko som er den mest sannsynlege forklaringa. 

## Flora

Det finst vassplanter, som siv i og rundt innsjøen. Reservatet inneheld 67 planteartar, og nokre av dei er utryddingstrua utanfor Srebarna. 

## Fauna

Området har ein mangfaldig fauna. 39 pattedyr, 21 reptilar og padder og 10 fiskeartar lever i reservatet, i tillegg til 179 fugleartar, som reservatet er mest kjend for. Nokre av desse fugleartane er krøllpelikan, knoppsvane, grågås, and, sivhauk, blåhals, kjøttmeis, fiskehegre og skarv.

## Anna
Srebarnabreen på Livingston Island i dei antarktiske Sør-Shetlandsøyane er kalla opp etter sjøen.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Srebarna Nature Reserve|Srebarna Nature Reserve]]» frå ,  den 23. februar 2007.*  


## Bakgrunnsstoff
* World Conservation Monitoring Centre 
* UNESCO
* Srebarna - virtuell rundreise
Varnasjøen

**Varnasjøen** (Варненско езеро, Varnensko ezero) er den største og djupaste limanen (innsjø i elv) langs den bulgarske svartehavskysten, og ligg om lag 2 km frå havet. Innsjøen har eit areal på 17 km² og eit volum på 165&nbsp;000&nbsp;000 m³. 

Innsjøen er langstrakt, og den sørlege breidda er høg, bratt og skogkledd. Varnasjøen vart danna i ein elvedal då havnivå steig etter den siste istida. Botn av innsjøen er dekt av tjukt slam og hydrogensulfit, og det finst òg store mengder medisinsk og mineralsk gjørme. Fleire elvar munnar ut i innsjøen, som Devnja og Provadijska. 

Fram til 1900-talet var vatnet ferskt, men då ein oppretta den moderne Varna hamna vart det frå 1906 til 1909 grave ut ein kanal mellom sjøen og innsjøen, som førte til at vassnivået fall med 1,4 meter og at saltvant kom inn i sjøen slik at han vart ein brakkvassinnsjø. 

I 1976 vart brua Asparuhov most opna over den 12 meter djupe kanalen. Ein annan kanal i vest har forbunde naboinnsjøen Beloslav til Varna hamn og jarnbaneterminalen. Fleire mindre hamner ligg på nordsida av Varnasjøen. Denne industrialiseringa har gjort at det tidlegare rike fiskelivet i innsjøen har minka kraftig. 

Varna kyrkjegard, der dei eldste gullskattane i verda vart funne, ligg nær den nordlege breidda, medan byen Varna ligg like aust for innsjøen. Langs nordsida av innsjøen ligg òg landsbyane Kazasjko og Ezerovo, medan Zvezditsa og Konstantinovo ligg i sør. 

## Kjelder
* "Grad Varna - Varnensko ezero" . *Varna.info.bg*. 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Varna|Lake Varna]]» frå ,  den 23. februar 2007.*
Liman

Ein **liman** er ein type innsjø som er danna ved munningen til ei elv blokkert av ein banke av sediment. Limanen kan vere maritim (banken er laga av elva som renn ut i sjøen) eller fluvial (banken er laga av ei større elv ved samanløpet).

Namnet vert brukt om denne type innsjøar langs den vestlege og nordlege kysten av Svartehavet, i tillegg til den lågare delen av Donau. Døme på limanar er Varnasjøen i Bulgaria, Razelmsjøen i Romania og Dnester liman i Ukraina.

## Etymologi
Ordet er eit låneord frå russisk лиман (liman), men opphavet kjem frå det mellomaldergreske λιμένας som tyder *bukt* eller *hamn*. Ordet vart spreidd av tyrkarane då dei okkuperte den vestlege og nordlege kysten av Svartehavet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Liman (landform)|Liman (landform)]]» frå ,  den 23. februar 2007.*
Chris Martin

**Christopher Anthony John Martin** () er ein engelsk songar, gitarist og pianist kjend frå den engelske musikk-gruppa Coldplay. 

Han var gift med den USA-amerikanske skodespelaren Gwyneth Paltrow frå 2003 til 2016. Dei har to born saman.