open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dwain Chambers

**Dwain Anthony Chambers** () er ein britisk tidlegare friidrettsutøvar frå London. På 100 meter tok han sølv i europameisterskapen 1998 og bronse i verdsmeisterskapen 1999. I stafettløp over 4 x 100 meter var han med om å vinne sølv i VM 1999 og gull i EM 2006. Under hall-VM 2010 vann 60-meteren.

## Aktiv
Chambers vart andremann på 100 m ved EM 1998 i Budapest, slått av landsmannen Darren Campbell. Året etter sette han personleg rekord med 9,97 sekundar og kneip bronsemedaljen på 100 meter då VM 1999 fann stad i Sevilla. Deretter sprang han som ankermann Storbritannia inn til europarekord og sølvmedalje i 4 x 100 meter stafett, laget elles bestod av Jason Gardener, Darren Campbell og Marlon Devonish. Under Sommar-OL 2000 i Sydney enda Chambers på fjerdeplassen på 100 m, same plassering fekk han på distansen også ved VM 2001 i Edmonton.

### Doping
I europameisterskapen 2002 i München var Chambers fyrstemann på 100-meteren framom Francis Obikwelu, før han så var med om å vinne 4 x 100 m stafett. I oktober 2003 kom for ein dag at Chambers 1. august hadde testa positivt på steroidet tetrahydrogestrinon. Det britiske friidrettsforbundet stengde han ute frå idretten i to år, og alle resultata hans etter 1. januar 2002 vart annullert.

### Tilbake
År 2006 kom Chambers tilbake på friidrettsbana. Under europameisterskapen i Göteborg kvalifiserte han seg til finalen på 100-meteren og han tok gull med det britiske mannskapet i 4 x 100 meter stafett. Sidan deltok han i 100-meterfinalen både ved VM 2009 og EM 2010.

Chambers sigra på 60 meter både ved hall-EM 2009 i Torino og hall-VM 2010 i Doha. I Torino sette han europarekord med 6,42 sekund i semifinalen. I 2014 var han to hundredels sekund for seint i mål til å ta bronsemedaljen på 100 m ved europameisterskapen i Zürich.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1998 i Budapest: Sølvmedalje på 100 m – 10,10, bakom Darren Campbell (10,04) 
*VM 1999 i Sevilla: Bronse på 100 m – 9,97. Sølv i 4 x 100 m stafett (37,73)
*OL 2000 i Sydney: Nr 4 på 100 m – 10,08. Diskvalifisert i 4 x 100 m stafett
*VM 2001 i Edmonton: Nr 4 på 100 m – 9,99, Utslått i kvartfinalane på 200 m (20,60=nr 19)
*EM 2002 i München: Annullerte fyrsteplassar på 100 m og 4 x 100 m stafett
*VM 2003 i Paris: Annullert fjerdeplass på 100 m og annullert bronse i 4 x 100 m stafett
*EM 2006 i Göteborg: Gull i 4 x 100 m stafett (38,91). Nr 7 på 100 m – 10,24
*VM 2009 i Berlin: Nr 6 på 100 m – 10,00
*EM 2010 i Barcelona: Nr 5 på 100 m – 10,18
*VM 2011 i Daegu: Diskvalifisert i semifinalane på 100 m
*EM 2012 i Helsinki: Diskvalifisert i 4 x 100 m stafett
*OL 2012 i London: Utslått i semifinalane på 100 m (10,05=nr 10)
*VM 2013 i Moskva: Nr 14 på 100 m – 10,15
*EM 2014 i Zürich: Nr 4 – 10,24

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dwain Chambers|Dwain Chambers]]» frå ,  den 16. oktober 2019.*
Ludvig Nielsen

**Ludvig Nielsen** () var ein norsk organist, toneskapar og kor-dirigent	frå Borge i Østfold.

Nielsen tok organisteksamen ved Musikkonservatoriet i Oslo i 1923. Sidan debuterte han som organist i 1926 og pianist i 1930. Etter år som organist i Høvik og deretter Ris kyrkje, tok han i 1935 over som kantor i Nidarosdomen, ei stilling han skjøtta i 41 år. Han dirigerte 1936-70 Olavskoret, 1946-76 Nidaros domkor og 1948-72 Nidarosdomens guttekor.

Nielsen komponerte «ei rad korverk i streng, kyrkjeleg stil», mellom andre «Gud rike» i 1944, «Te deum» i 1945 og «Messe på Olavsdagen» i 1949. Han skreiv fleire orgelverk og bidrog med over 100 orgelkoralar i Norsk Koralbok.

## Kjelder
*Store norsk leksikon
Eberndorf

**Eberndorf** er ein kommune i Distriktet Völkermarkt i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 67,8 km² og i kring 5&nbsp;900 ibuarar. Landsbyen Eberndorf ligg 476 meter over havet i Jauntal.

9% av ibuarane har slovensk morsmål.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Eberndorf|Eberndorf]]» frå ,  den 20. oktober 2019.*
Østre Porsgrunn kyrkje

**Østre Porsgrunn kyrkje** er ei kyrkje i Porsgrunn kommune i Telemark. Kyrkja erstatta ei kyrkje frå 1760 som vart tend på og brann ned til grunnen natt til 11. april 2011.

## Bakgrunn
Det var ulike oppfatningar i Porsgrunn om kyrkja burde byggjast opp som ein kopi av gamlekyrkja eller som ei moderne kyrkje ut frå behov og funksjonar. Det gjekk ein aksjon over fleire år for å få oppført ein rekonstruksjon av kyrkja som brann, men mellom aktive medlemmar i kyrkjelyden ønska dei fleste ei moderne kyrkje. Dette vart òg vedteke av Porsgrunn kyrkjelege fellesråd, som hadde ansvar for bygging av ny kyrkje.

## Kyrkjebygg
Den nye kyrkja  vart teikna av arkitekt Espen Surnevik og Trodahl arkitekter. Bygget vert gjerne omtala som «porselenskyrkja», ettersom ho skulle kles utvendig med fliser som skulle minne om porselen. Tor Entreprenør vart tildelt byggjeoppdraget, og arbeidet byrja i desember 2017. Det nye kyrkjebygget stod ferdig hausten 2019 og vart innvigd den 15. september 2019.

## Fotnotar


## Bakgrunnsstoff
* Ørnulf Paulsen: «Oppstandelseskirke med lyset som tema» og «Inspirert av lyset», i Kirkeblad for Porsgrunn  nr. 4/2019, s. 12–14
* Christian Aarhus: Arkitekten tror skeptikerne vil snu - nye Østre Porsgrunn kirke reiser seg (Byggeindustrien, 11. april 2019)
* Porsgrunn menighet: Bilder fra prosessen mot ny kirke 
* Vår Land mener: Nye Østre Porsgrunn kirke er storslått og fascinerende (Vårt Land 15. september 2019)
* Åpner my og moderne kirke etter brannen — Jeg nekter å sette mine bein i den nye kirka (NRK 13. september 2019)
Pave Gregor IV

**Gregor IV** () var pave frå slutten av år 827 til han døydde i 844.

## Liv og virke
### Bakgrunn

Gregor var fødd i Roma og var av fornem romersk byrd. Far hans heitte Johannes. Før han blei pave var Gregog kardinalprest av Sankt Markuskiyrkja, som han lét smykka med mosaikkar. Han blei prestevigd av pave Paschalis I.

### Pave
Då Gregor blei vald til pave i 827 ville han først ikkje akseptera utnemninga, fordi han rekna seg som uverdig. Pavevalet kan ha vore eit av de første der den sekulære romerske adelen hadde reell makt ved valet av pave, noko som skulle fortsetja i lang tid framover.

I byrjinga av pontifikatet var Gregor sterkt avhengig av støtte frå den frankiske kongemakta, og opptredde seinare på oppmoding av kong Lothar I som meklar mellom den tysk-romerske keisaren Ludvig den fromme og sønene hans, utan å lukkast. Konflikten oppstod først og fremst ved det at Ludvig prøvde å tilerkjenna Karl herskarmakta over Pippin sitt område Aquitania; dette førte i 833 til at dei tre eldste sønene gjorde opprør. Pave Gregor reiste over Alpane og prøvde forgjeves å få i stand ei minneleg løysing. I slutten av juli 833 stod hærane til dei ulike partane oppstilt mot kvarandre på Rothfeld ved Colmar, men utan at det kom til kamp. Pave Gregor IV førte keisaren ut av leiren til sin hær for å forhandla med sønene, som på si side samtidig klarte å vinna over den eine etter andre av keisaren sine støttespelarar til si side. Lothar I, den eldste sonen til Ludvig, klarte å vinna over paven sjølv. Ludvig blei avsett, og paven fortstod til slutt at han var blitt brukt som ein marionett.

Gregor utnemnde Ansgar til erkebiskop i 832 og paveleg legat i det nordlege og austlege Europa. Erkebiskop Ansgar drog så til Skandinavia, og dette representerte byrjinga på romerske misjonsverksemd i dei nordiske land. Ansgar er blitt kjend som «Nordens apostel». Han verka i Danmark og Sverige, men ikkje i Noreg.

Paven sende palliumet til erkebiskopssetene i Salzburg, Canterbury og Grado. For å blidgjera Ludvig utdanna han prestar i musikk i Roma. Pave Gregor utferdiga ei bestemming til Ludvig om å feira allehelgensdag i heile riket.

Pave Gregor blei gravlagd i Peterskyrkja.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gregor IV|Gregor IV]]» frå ,  den 20. oktober 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

* 
* Horace Mann: ''Pope Gregory IV.'' In: *[[Catholic Encyclopedia|The Catholic Encyclopedia]]*. Band 6, Robert Appleton Company, New York 1909.
* Cornelia Scherer: *Der Pontifikat Gregors IV. (827–844). Vorstellungen und Wahrnehmungen päpstlichen Handelns im 9. Jahrhundert.* Hiersemann, Stuttgart 2013, ISBN 978-3-7772-1308-8. (Fachbesprechung)
*Artikkelen bygger på oversatt materiale fra Catholic Encyclopedia, Volume VI (1909)

## Bakgrunnsstoff

*
Hems

Ein **hems** eller **hemse** er eit lite soveloft i ei stove eller ei hytte, som er ope ut mot hovudrommet i bygningen. Han kan fungere som ein billeg og enkel måte å utvide arealet og sengekapasiteten på i ein overnattingsstad. 

Ein hems blir typisk ikkje nytta heile tida under eit hytteopphald, men fungerer som eit utfyllande element i gamle og nye hytter. Hemsar med låg takhøgd kan nyttast av barn til leik og sporadisk overnatting, medan hemsar med større takhøgd kan nyttast til meir varig overnatting eller som opphaldsrom. Ein hems bør ha luftevindauge, både fordi det kan bli særs varmt oppunder taket og for å ha rømmingsveg i tilfelle brann.

Namnet «hems» er ei forkorta form av *hemsedal*, brukt om soveloft, etter stadnamnet Hemsedal.

## Kjelder
Rørleg merkedag

**Bevegeleg** eller **rørleg merkedag** er ein merkedag eller heilagdag som fell på ulike datoar frå eit år til eit anna. Fleire kristne høgtider rører seg på denne måten, som påskedag og alle merkedagane som er avhengige av denne. 

Påskedag blir fastlagd etter påskeformelen, og er som regel den første søndagen etter første fullmåne etter 21. mars. Oskeonsdag er den 46. dagen før påskedag. Kristi himmelfartsdag er den 40. dagen etter påskedag og pinsedag er den 50. dagen etter påskedag.

Nokre merkedagar skal falla på ein viss vekedag, og er dermed rørlege. Helgemesse er til dømes lagd til første søndag i november, medan første søndag i advent er den søndagen som ligg nærast 30. november. 

Mange andre merkedagar ligg fast i høve til kalenderen, og blir markerte på same dato kvart år. I nokre høve kan ein også flytta på fastlagde merkedagar for at dei ikkje skal falla saman med ein viktigare bevegeleg merkedag. I den armenske apostoliske kyrkja finst eit uvanelg døme på ein rørleg helgendag, ettersom  markeringa for Sargis generalen fell på den 63. dagen før påske.

Religionar med eigne kalendrar kan også ha merkedagar som flytter seg i høve til den gregorianske kalenderen, men desse ligg som regel fast i høve til sin kalender.

## Betaling for arbeid på bevegelege helligdager
I Noreg finst inga lovpålagd minsteløn, og loven regulerer dermed ikkje ulike former for «helilagdagsgodtgjering» og liknande. All løn må vera avtalt, anten i arbeidskontrakt eller tariffavtale. Normalt blir det ikkje gjeve løn for dagar ein ikkje arbeider på. Dei fleste tariffavtaler har likevel eigne reglar for godtgjering ved bevegelege heilagdagar. I verksemder med tariffavtale vil tilsette såleis få løn eller ekstra godtgjering for arbeid i månader med mange bevegelege heilagdagar.

## Sjå òg
*Kyrkjeåret

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Moveable feast|Moveable feast]]» frå , og «[[:nb:Bevegelige merkedager|Bevegelige merkedager]]» frå  den 20. oktober 2019.*
Malin Ewerlöf

**Malin Ewerlöf** () er ein svensk tidlegare friidrettsutøvar frå Gävle. Ho vann sølvmedaljen på 800-meteren under Friidretts-EM 1998 i Budapest.

### Aktiv
Ewerlöf sprang inn til siger i juniorklassa både i VM i terrengløp 1989 og på 1500 meter ved EM 1991. Ho lukkast ikkje ta seg til meisterskapsfinale i seniortevling før 1997. Den sommaren sette ho personleg rekord på 1500 meter med 4.05,4 ved eit stemne i Luzern. Under verdsmeisterskapen 1997 i Aten enda ho på tiandeplassen på distansen. Ved europameisterskapen 1998 i Budapest sette Ewerlöf med tida 1.59,44 svensk rekord i semifinalane. I finalen overraska ho med å ta sølvmedaljen, over sekundet bak den suverene vinnaren frå Russland.

Perioden 1990-99 vann Ewerlöf 1500-meteren i sju svenske meisterskap og 800-meteren i seks. Ho sikra seg elles fire SM-gull i terrengløp og sigra i 2005 i SM i maratonløping.

### Medalje og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1994 i Helsinki: Utslått i semifinalane på 800 m (2.02,28=nr 15)
*VM 1995 i Göteborg: Utslått i forsøka på 800 m (2.02,28=nr 23)
*OL 1996 i Atlanta: Utslått i kvalifiseringa på 1500 m (4.13,8=nr 18) og i forsøka på 800 m (2.01,61=nr 22)
*VM 1997 i Aten: Nr 10 på 1500 m – 4.08,6
*EM 1998 i Budapest: Sølvmedalje på 800 m – 1.59,61, bakom Jelena Afanasjeva (1.58,50) 
*VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvalifiseringa på 1500 m (4.07,6=nr 18)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Malin Ewerlöf|Malin Ewerlöf]]» frå ,  den 20. oktober 2019.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Språkreir

**Språkreir** er ein barnehage eller stad som fungerer som barnehage der små barn via språkbad lærer eit språk og ein kultur. Dei vaksne som arbeider i språkreiret snakkar dette språket, og bruker det ovafor ungane. I Noreg er språkreir i bruk for sørsamisk, lulesamisk, nordsamisk og kvensk. I Finland er det i bruk for enaresamisk og skoltesamisk, i Estland for võro og i Russland for karelsk.

## Språkreir som metode

Språkreir som metode kjem frå  maoriane sitt arbeid frå og med 1982 i New Zealand, der maori var i ferd med å bli assimilert av engelsk. Ordet språkreir er ei omsetjing av det maoriske ordet *kōhanga reo*. 

Språkreiret skil seg frå tidlegare tiders fornorskingspolitikk ved at ungane får lov til å snakke sitt eige morsmål, og at dei vaksne rundt dei også forstår og reagerer på språket deira, ikkje berre på språket i språkreiret.

## Språkreir for ulike språk

For enaresamisk starta Kielâpiervâl, det enaresamiske språkreiret, i Enare&nbsp;i 1997, i ein situasjon der berre eit par familiar snakka enaresamisk med barna sine. Som ei oppfølgjing av dette vart enaresamisk gjort til undervisningsspråk i skolen i Enare i 2000. Sidan oppstarten har rundt 100 barn gått på enaresamisk språkreir.

I følgje Annika Pasanen er erfaringa frå det enaresamiske språkreiret er at barna får ei passiv språkforståing i språkreiret i løpet av eit par månader. Kor lang tid det tar barna å ta språket i aktiv bruk varierer i langt større grad. Nokre barn snakkar tidleg og blandar språket frå starten av, mens andre tar språket sjølv seint i bruk, og snakkar i større grad enaresamisk utan finsk. For alle barna er det i enaresamisken stor påverknad frå finsk.

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* ''kōhanga reo''-aktivitetar på New Zealand
* Karjalan heimo numero 9-10
* Mii lea giellabeassi?
Colcannon

**Colcannon** (irsk *cál ceannann*) er ein tradisjonell irsk matrett som hovudsakleg består av potetstappe og kokt kål. I tillegg blandar ein gjerne inn smør og mjølk eller krem. 

For å laga retten koker ein potetene og moser dei med mjølk. Ein tek så finhakka kål (grønkål eller kvitkål) som kan vera kokt på førehand og blandar det saman. Det går også an å tilsetja andre grøne urter. Til slutt tilset ein smør, salt og pepar. Ein vanleg måte å servera retten på er med eit smørauge i midten. 

Vanlegvis blir retten eten anten for seg sjølv eller med kokt skinke eller ryggflesk. Ettersom ingrediensane er billege og retten mettande har han vore ein viktig del av den irske husmannskosten.

Ein irsk halloweentradisjon går ut på å servera colcannon med gjenstandar oppi, som ein ring, eit fingerbøl og myntar. 
Ein annan tradisjon for ugifte kvinner gjekk ut på å henga ein sokk med litt colcannon oppi på døra; den første mannen som gjekk gjennom kom til å bli ektemannen deira.

Champ er ein liknande irsk rett som blir laga med vårlauk. Colcannon kan også liknast med dei skotske rettane clapshot og rumbledethumps og den nederlandske stamppot. Colcannon kan steikast opp att til bubble and squeak.

## Song
Songen «Colcannon» eller «The Skillet Pot» er ei irish folkevise som er blitt spelt inn av ei rekkje artistar, mellom anna Mary Black. Han byrjar slik:

Did you ever eat Colcannon, made from lovely pickled cream?
With the greens and scallions mingled like a picture in a dream.
Did you ever make a hole on top to hold the melting flake
Of the creamy, flavoured butter that your mother used to make?

Refreng:
Yes you did, so you did, so did he and so did I.
And the more I think about it sure the nearer I'm to cry.
Oh, wasn't it the happy days when troubles we had not,
And our mothers made Colcannon in the little skillet pot.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Colcannon|Colcannon]]» frå ,  den 20. oktober 2019.*
Starless

«**Starless**» er ein song av det britiske progrockbandet King Crimson. Det er den siste og lengste sporet på albumet *[[Red av King Crimson|Red]]* som kom ut i 1974, etter at bandet var oppløyst.

Dei originale akkordane og melodien for «Starless» vart skrivne av John Wetton, som hadde planlagt songen som tittelsporet på det førre albumet deira, *[[Starless and Bible Black]]*. Robert Fripp og Bill Bruford likte ikkje først songen og ville ikke ha han med på albumet. I staden valde gruppa ein improvisert instrumental som tittelspor. Men «Starless» vart henta fram att, med ein annan tekst og ein lang instrumental del (basert på eit bassriff av Bruford) i tillegg. Han vart framført på konsertar mellom mars og juni 1974. For innspelinga av *Red* vart teksten endra litt igjen (med bidrag frå Richard Palmer-James). Introtemaet vart opphavleg spelt av David Cross, og så teken over av gitar, der Fripp gjorde nokre mindre endringar i melodien. Sidan tittelen «Starless and Bible Black» alt var brukt, vart den originale tittelen korta ned til «Starless».

## Musikalsk innhald
Stykket er 12 minuttar og 15 sekundar langt, den lengste på *Red*. Han byrjar med mellotronstrykarar, elektrisk gitar og saksofon. Desse introduserer vokalsegmentet i eit vanleg vers-refreng-struktur.

Den midtre delen av songen er ein dynamisk oppbygging i 13/4. Han byrjar med bassen til John Wetton, før Bill Bruford kjem inn på treblokker og cymbalar. Han veks gradvis og aukar før heile trommesettet vert nytta. Gitaren til Robert Fripp repeterer enkle tonar som gradvis går oppover i tone, medan bassen vert stadig høgare og meir forvrengd. Trommene til Bruford vert samstundes meir kaotiske og komplekse. Tempoet i heile denne delen er konstant.

Den siste delen av songen byrjar med ein brå overgang til ein rask, jazzaktig saksofonsolo med forvrengde gitarar og bass, trommer og ei dobling av tempoet og ei taktendring til 13/8. Variasjonar av basslinja frå den midtre delen er spelt under dei lagvise og forvrengde gitarpartane til Fripp. Saksofonen kjem inn og spelar vokalmelodien, før den siste delen er repetert. Songen endar med ein reprise av opningsmelodien, spelt på saksofon i staden for gitar.

Sjølv om linja «Starless and Bible Black» er sungen i refrenget og er tittelen på ein instrumental på det førre albumet, *[[Starless and Bible Black]]*, er det ingen tilsynelatande likskapar mellom dei to stykka.

## Medverkande
*Robert Fripp – gitar, Mellotron
*John Wetton – vokal, bass
*Bill Bruford – trommer, perkusjon

med:

*Mel Collins – sopransaksofon
*Ian McDonald – altsaksofon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Starless|Starless]]» frå ,  den 20. oktober 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*
Parentalia

**Parentalia** eller ***dies parentales*** (’forfedredagane’) var ei ni dagar lang romersk høgtid halden for å æra forfedrane til familien. Høgtida byrja 13. februar.

Sjølv om parentalia var ei høgtid etter den romerske kalenderen, blei ho hovudsakleg markert innan familien. Sidan familien var så viktig for den romerske staten blei det likevel halde offentlege seremoniar på opningsdagen, ides av februar, då ei vestalinne utførte ein rite for det kollective *di parentes* av Roma ved grava til Tarpeia.

Høgtida enda med feralia den 21. februar. Denne dagen utførte kvar familie ofringar ved gravene til forfedrane sine.

## Sjå òg
*Lemuralia

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Parentalia|Parentalia]]» frå ,  den 20. oktober 2019.*
Tarpeia

**Tarpeia** er ei kvinne i romersk mytologi som skal ha levd i den romerske kongetida.

Ifølgje soga var Tarpeia ei vestalinne som var dotter av den romerske leiaren Spurius Tarpeius. Ho opna porten til forskansinga av Kapitol for sabinarkongen Tatius og hans menn, som ville hemna sabinarinnerovet som Romulus hadde stått bak. Som straff blei Tarpeia ifølgje ein tradisjon kasta ut frå Kapitolhøgda, og gav dermed namn til staden der det skjedde, Den tarpeiske klippa.  Ifølgje ei anna soge døydde ho under vekta av dei mange skjolda som sabinarane sjølv la oppå henne. Ho var nemlig blitt lova det sabinarane hadde på armen - og tenkte då på dei vakre gullarmbanda deira - men blei i staden lessa ned med skjold. Deretter skal kroppen hennar ha blitt kasta ut frå klippa (*Rupes Tarpeia*).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tarpeia|Tarpeia]]» frå ,  den 20. oktober 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;
 
* 
* Propertius, IV.4

; Referansar
NM i symjing 1999

**Noregsmeisterskapen i symjing 1999** vart avvikla i Tøyenbadet i Oslo dagane frå 8. til 11. juli 1999. Meisterskapen omfatta 32 individuelle tevlingar og 6 stafettar, likt fordelt på menn og kvinner.

Tom Eilert Karlsen vart tildelt kongepokal for sin norske rekord i 100 meter rygg, medan Ann-Kristin Riiser fekk kongepokal for prestasjonen i 100 meter bryst.

## Menn
### 50 meter fri




### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 1500 m fri




### 50 m rygg




### 100 m rygg




### 200 m rygg




### 50 meter bryst




### 100 m bryst




### 200 m bryst




### 50 m butterfly




### 100 m butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kvinner
### 50 meter fri




### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 800 m fri




### 50 m rygg




### 100 m rygg




### 200 m rygg




### 50 meter bryst




### 100 m bryst




### 200 m bryst




### 50 m butterfly




### 100 m butterfly




### 200 m butterfly




### 200 m medley




### 400 m medley




## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:NM i symjing 1999|NM i symjing 1999]]» frå ,  den 20. oktober 2019.*
Team America: World Police

***Team America: World Police*** er ein amerikansk komedie frå 2004, produsert av Trey Parker, Matt Stone og Scott Rudin, dei to første kjende som skaparane av den animerte fjernsynsserien *[[South Park]]*. Filmen er ein satire på actionfilmar og tilhøyrande klisjear og stereotypar. Filmtittelen er avleidd frå nasjonal og internasjonal kritikk mot utanrikspolitikken til USA. 

I staden for verkelege skodespelarar bruker filmen marionettar, med Parker, Stone, Kristen Miller, Masasa Moyo, Daran Norris, Phil Hendrie, Maurice LaMarche, Chelsea Marguerite, Jeremy Shada og Fred Tatasciore som stemmeskodespelarar.

Filmen premierte under Denver Film Festival den 14. oktober 2004, og vart utgjeven på kinoar i USA dagen etter av Paramount Pictures. Han fekk hovudsakleg positive omtalar og spelte inn over 51 millionar dollar mot eit budsjett på 32 millionar dollar.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* 
*
Who Framed Roger Rabbit

***Who Framed Roger Rabbit*** er ein amerikansk komediefilm frå 1988, regissert av Robert Zemeckis og produsert av Frank Marshall og Robert Watts. Filmen er laust basert på romanen *Who Censored Roger Rabbit?* frå 1981 av Gary K. Wolf. Handlinga er lagt til 1947 i ein variant av Hollywood der teiknefilmfigurar og menneske lever saman, og følgjer detektiven Eddie Valiant, som må hjelpe teiknefilmkaninen Roger Rabbit i å bli frikjend etter å ha vorte skulda for å ha drepe ein velståande forretningsmann. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Makrell i tomat

**Makrell i tomat** er eit pålegg med bitar av fiskesorten makrell og saus av tomat.

Makrell i tomat er eit populært pålegg i Noreg, og i følgje ei spørreundersøking i 2004 er dette ein av dei meste føretrekte påleggssortane. Det vart starta med hermetisk produksjon på 1950-talet i Noreg. Det at makrell i tomat frå då av vart tilgjengeleg i hermetisk form, medførte at denne påleggssorten vart teken i bruk i stor skala.

## Historie

Stabburet AS har vore ein marknadsleiande leverandør av makrell i tomat i Noreg sidan 1958, etter ei oppskrift utvikla av Gunnar Nilsen og Svein Jervell.

## Skildring
Makrell i tomat er rekna for å vera særs sunt. Det har eit høgt innhald av omega-3 fettsyrene, vitamin D og kalsium. I tillegg inneheld makrell i tomat òg ei rekkje andre vitamin og mineral, som t.d. vitamin A, vitamin E, vitamin B6, vitamin B12, jarn, magnesium og sink m.fl.

## Referansar



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Makrell i tomat|Makrell i tomat]]» frå ,  den 20. oktober 2019.*
Samiske stadnamn i Sør-Varanger

**Samiske stadnamn i Sør-Varanger** er stadnamn i Sør-Varanger kommune som har ei samisk form som skil seg frå den norske. Nokre av stadnamna kan visa til geografiske område som dekker fleire kommunar enn Sør-Varanger.

## Stadar

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Samiske geografiske navn (Sør-Varanger)|Samiske geografiske navn (Sør-Varanger)]]» frå ,  den 21. oktober 2019.*
Lennart Hedmark

**Lennart Per-Olav Hedmark** () er ein svensk tidlegare friidrettsutøvar frå Skellefteå som hevda seg i både spjutkasting og i mangekamp. Han vann sølvmedaljen i tikampen under europameisterskapen 1971 i Helsinki.

## Aktiv
Hedmark vart svensk spjutmeister tre år i rad; 1963-65. Han vart i 1965 tredjemann i øvinga ved universiaden i Budapest, men lukkast ikkje ta medalje i den nordiske meisterskapen i Helsinki. Sin personlege rekord i spjutkasting sette han i Modesto i California i mai 1966, der spjutet landa på 81,94 meter.

Frå 1967 satsa Hedmark på mangekamp og vart svensk meister i tikamp fyrste gongen. Sidan vann han tikampen i SM åra 1968, 1970, 1971, 1973–75 og 1977. Han sikra seg òg fem nasjonale gullmedaljar i femkamp; 1971–73, 1975, 1977. I 1968 forbetra han den svenske tikamprekorden til 7&nbsp;625 poeng då han vart nordisk meister i Reykjavik, og han kom på 11. plass ved Sommar-OL i Mexico-byen. Året etter vart han sjuandemann i EM 1969 i Aten.

År 1970 tok Hedmark steget opp i verdseliten i tikamp. Under ein landskamp mot Estland i Stockholm i juli månad sanka han 8&nbsp;011 poeng, det sjette beste resultatet i verda det året. I september månad vann han sølv ved universiaden i Torino, slått av Mykola Avilov frå Sovjetunionen med 20 poeng. Også ved EM 1971 i Helsinki tok Hedmark sølvmedaljen, samstundes forbetra han sin nordiske rekord til 8&nbsp;038 poeng. Både under Sommar-OL 1972 i München og i EM 1974 i Roma gav han opp etter den tredje øvinga.

Midt i juni 1973 gjennomførte Hedmark sin beste tikamp noko gong. I heimlege Sollentuna plukka han 8&nbsp;188 poeng. Under dei olympiske sommarleikane 1976 i Montreal enda han på åttandeplassen.

### Medalje og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1968 i Mexico-byen: Nr 11 – 7&nbsp;481 poeng
*EM 1969 i Aten: Nr 7 – 7&nbsp;531 poeng
*EM 1971 i Helsinki: Sølvmedalje – 8&nbsp;038 poeng, bakom Joachim Kirst (8&nbsp;196)
*OL 1972 i München: Braut etter tre øvingar
*EM 1974 i Roma: Braut etter tre øvingar
*OL 1976 i Montreal: Nr 8 – 7&nbsp;974 poeng

## Kjelder
*Fleire årgangar av «Friidrott», årbøker som kom ut i Helsingborg.
Bílé Labe

**Bílé Labe** er ei elv i Tsjekkia. Ho ligg i Hradec Králové, nord i landet. Ho har utspring i Karkonosze, og er ei bielv til Elbe.

På tysk heiter elva *Weißwasser*, 'Kvite Elbe'. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bílé Labe|Bílé Labe]]» frå , og «[[:sv:|Bílé Labe]]» frå  den 21. oktober 2019.*
Pomona

**Pomona** var  gudinne for hagebruk og fruktdyrking i romersk mytologi.
Namnet er avleitt av *pomum* som tyder 'eple'.

Pomona var maken til Vortumnus, som også hadde med frukter å gjera. I ein myte gjenfortald av Ovid vraka ho skogsgudane Silvanus og Picus, men blei gift med Vertumnus etter at han lurte henne forkledd som ei gamal kone. 

I Roma hadde ho ein særskild prest, *[[flamen]] Pomonalis*, men ho blei særleg dyrka på landsbygda. Både Pomona og Vertumnus blei ofte avbilda med gartnarkniv og famnen full av frukter.

Pomona er spesifikt romersk, det er ingen greske gudar som tilsvarar henne. Ho har likevel ein del eigenskapar til felles med Demeter.

## Statuar

Andrea Riccio - Pomona - 1948.486 - Cleveland Museum of Art.tif|Bronsestatue frå ca. 1500 av Andrea Riccio
Pomona-Summer Garden-Saint Petersburg-2.jpg|Marmorstatue frå 1717 av Francesco Penso
Pomona, marble and wood - Shugborough Hall - Staffordshire, England - DSC00051.jpg|Marmor- og trestatue av Pomona i Staffordshire i England.
00 Pomona, escultura de Josep Clarà (1938).JPG|Bronsestatue frå 1937 av Josep Clarà i Barcelona.
Pomona by Nils Möllerberg-1.jpg|Bronsestatue frå 1957 av Nils Möllerberg i Stadsparken i Lund.


## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Pomona (mythology)|Pomona (mythology)]]» frå ,  den 21. oktober 2019.*
Miodrag Belodedici

**Miodrag Belodedici** () er ein tidlegare fotballspelar frå Romania. Midtstopparen vann Europacupen med fyrst FC Steaua București og sidan Raude Stjerne, den fyrste spelaren som vann turneringa med to ulike fotballklubbar.

### Klubbspel
Belodedici spelte på Steaua Bucureşti frå 1982 og var dei neste seks sesongane med om seriemeisterskapen fire gongar og cupmeisterskapen ved tre høve. Høgdepunket med Steaua kom då laget i 1986 vann europacupen i fotball, som den fyrste klubben frå Aust-Europa.

Belodedici, som er etnisk serbar, flykta til Jugoslavia seint i 1988. Frå hausten 1989 var han aktiv i Raude Stjerne frå Beograd, der han i tre år på rad vart jugoslavisk seriemeister. I 1991 vann klubben, med Belodedici i midtforsvaret, finalen i europacupen. Han var ein straffeskytarane som syrgde for siger etter eit mållaust finaleoppgjer mot Olympique Marseille.

Sidan spelte Belodedici 1992-96 i spansk liga med, etter tur, Valencia CF, Valladolid og Villareal. Etter to år i meksikansk seriefotball vende han i 1998 tilbake til Steaua, der han la opp i 2001 etter å ha vorte rumensk seriemeister for femte gong.

### Landslagsspel
Belodedici deltok i 55 landskampar for Romania, mellom anna i VM 1994 og to europameisterskap.
Han spelte alle fem kampane i verdsmeisterskapen i USA og i to av dei tre kampane under EM 1996 så vel som i EM 2000.

### Merittar
*Vinnar av Europacupen: 1986 med FC Steaua București og 1991 med Raude Stjerne Beograd
*Seriemeister i Romania: 1985-88 og 2001 med FC Steaua București
*Cupvinnar i Romania: 1985, 1987, 1988 og 1999 med FC Steaua București
*Seriemeister i Jugoslavia: 1990, 1991, 1992 med Raude Stjerne Beograd
*Cupvinnar i Jugoslavia: 1990 med Raude Stjerne Beograd

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Miodrag Belodedici|Miodrag Belodedici]]» frå ,  den 21. oktober 2019.*  
 
*eu-football
Amaltheia

**Amaltheia** var ei geit i gresk mytologi som amma den nyfødde Zevs på Kreta. Som løn blei ho teken opp blant stjernene. I ei anna soge var Amaltheia ei nymfe som oppfostra Zevs med geitemjølk.

## Kjelder
Lemuralia

**Lemuralia** eller **lemuria** var ei romersk høgtid der ein utførte ritual for å kasta ut vondskapsfulle og farlege skrømt frå heimar. Slike kvilelause skrømt var kjende som ''lemures'' eller *larvae*, og ein kunne blidgjera dei ved å ofra bønner.

Høgtida fall på 9., 11. og 13. mai i den julianske kalenderen. Desse dagane tilreidde vestalinnene *[[mola salsa]]*, ei salt mjølkake, frå den første innhausta kveiten. Ovid fortel om eit rituale der husbonden vakna opp ved midnatt og gjekk barføtt rundt huset medan han kasta svarte bønner over skuldera og sa fram eit formular. Ovid forklarte at markeringa var blitt grunnlagd av Romulus for å blidgjera ånda til broren Remus.

## Sjå òg
*Parentalia

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lemuria (festival)|Lemuria (festival)]]» frå ,  den 21. oktober 2019.*
Marius Lăcătuș

**Marius Mihai Lăcătuș** () er ein rumensk tidlegare fotballspelar og seinare -trenar frå Brasov. Han var med om å vinne Europacupen i fotball 1986 med FC Steaua București. Lăcătuș var angrepsspelar.

### Klubbspel
Etter to sesongar i SR Brasov i heimbyen, spelte Lăcătuș frå 1983 sju år i FC Steaua București, I 1986 var han den fyrste som skåra i straffeskytinga då Steaua vann finalen i Europacupen i fotball, etter ein mållaus kamp. Elles i denne perioden med Steaua vart han seriemeister fem gongar i rad og han vann den nasjonale cupmeisterskapen tre gongar. 

Sommaren 1990 vart Lăcătuș overført til Fiorentina i Italia. Året etter gjekk han vidare til Real Oviedo og spansk ligafotball. Etter tre lite vellukka sesongar utanlands, vende han i 1993 tilbake til Steaua București der han på ny var med om å vinne serien fem gongar i rad og cupmeisterskapen tre gongar. Frå hausten 1999 var han aktiv ein halv sesong i National București.

### Landslagsspel
Lăcătuș fekk sin landslagsdebut i januar 1984 og aksla landslagstrøya siste gongen under VM i fotball 1998. Han spelte også i Fotball-VM 1990 i Italia og Fotball-EM 1996 i England. Gjennom desse 15 sesongane med Romanias landslag deltok han i 84 landskampar og skåra 13 mål, mellom anna begge måla då Sovjetunionen i Bari vart slått 2-0 i gruppespelet under Italia-VM 1990.

### Merittar
*Vinnar av Europacupen: 1986 med FC Steaua București
*Tapande finalist i Europacupen: 1989 med FC Steaua București
*Seriemeister: 1985-89 og 1994-98: FC Steaua București
*Cupvinnar: 1985, 1987, 1989, 1996, 1997, 1999: FC Steaua București

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Marius Lăcătuș|Marius Lăcătuș]]» frå ,  den 22. oktober 2019.*  
 
*eu-football
Guy Fawkes Night

**Guy Fawkes Night** (òg kalla **Guy Fawkes Day**, **Bonfire Night**, **Plot Night** og **Firework Night**) er ei høgtid som har blitt feira sidan 5. november 1606 i Storbritannia til minne om den såkalla krutsamansverjinga. Feiringa kan minna om  valborgsnatta, men eit viktig skilje er at ein ofte brenn ei dokke på bålet, ei halmdokke som typisk framstiller Guy Fawkes, som fekk skulda for samansverjinga. 

Markeringa var opphavleg ein protestantisk protest mot katolsk helgenfeiring.

Til minne om konspirasjonen blei det laga eit kjent dikt som lyder:

:Remember remember the fifth of November
:Gunpowder, treason and plot.
:I see no reason why gunpowder, treason
:Should ever be forgot.

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Guy Fawkes Night|Guy Fawkes Night]]» frå ,  den 21. oktober 2019.*  
 
### Trykte kjelder

* Cressy, David (1992) (på engelsk). "The Fifth of November Remembered" i Roy Porters Myths of the English. Cambridge: Polity Press.  
* Fox, Adam; Woolf, Daniel Robert (2002) (på engelsk). The spoken word: Oral culture in Britain, 1500–1850. Manchester: Manchester University Press.  
* Hutton, Ronald (2001) (på engelsk). The stations of the sun: A history of the ritual year in Britain. Oxford: Oxford University Press.
Samiske stadnamn i Nesseby

**Samiske stadnamn i Nesseby** er stadnamn i Nesseby kommune som har ei samisk form som skil seg frå den norske. Nokre av stadnamna kan visa til geografiske område som dekker fleire kommunar enn Nesseby.

## Stadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Samiske geografiske navn (Nesseby)|Samiske geografiske navn (Nesseby)]]» frå ,  den 22. oktober 2019.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Bevaring av samiske stedsnavn i Nesseby kommune- prosjektleder: Yngve Johansen. Isak Saba Guovddas
Sukkerlønn

**Sukkerlønn** (*Acer saccharum*) er ein nordamerikansk planteart i lønneslekta. Lønna er kjend for sterke haustfargar og framstilling av lønnesirup.
P i kompleksitetsteori

**P** er ei kompleksitetsklasse som skildrar alle beslutningsproblem som kan løysast i polynomiell tid av ei deterministisk turingmaskin. Ho er ei av dei meste fundamentale kompleksitetsklassene innanfor kompleksitetsteori. Cobhams avhandling seier at P er kompleksitetsklassa over alle problem som er effektivt løysbare. Eit stort spørsmål innan informatikken er om denne kompleksitetsklassa er lik NP. Dette problemet er kjent som P=NP-problemet og det er det per dags dato inkje bevis for. P er definert som ei delmengde av NP. 

## Døme
Døme på problem som kan løysast i polynomiell tid og dermed i P er til dømes å finna største fellesnemnar. Fleire problem innanfor lineær programmering er òg kjende for å vera i P.

## Litteratur

* Sipser, Michael (2006). Introduction to the Theory of Computation, 2nd Edition. Course Technology Inc. .  Section 7.2: The Class P, side&nbsp;256&#x2013;263
NP i kompleksitetsteori

**NP** er ei kompleksitetsklasse som skildrar beslutningsproblem. Det finst fleire definisjonar av NP som alle er like gyldige. Ein definisjon på NP er at det er mengda over problem som har ei løysing som kan verifiserast i polynomiell tid. Sagt på ein annan måte vil det si at det finst ei deterministisk turingmaskin som kan stadfesta at det er ein del av språket i polynomiell tid. Språket vert skildra som problemet. Ein annan definisjon på det er at NP er mengda over alle beslutningsproblem som kan løysast av ei ikkje-deterministisk turingmaskin som køyrer i polynomiell tid. Desse to nemnde definisjonane er ekvivalente.

## Døme
Kompleksitetsklassa P er innehalden i kompleksitetsklassa NP. Det tyder at kvar og eit problem som kan løysast i polynomiell tid er òg ein del av NP.

Døme på problem i NP som ikkje er med P er delmengdesumproblemet. Det er òg eit NP-komplett problem. Problemet kan rett nok løysast i pseudopolynomiell tid ved bruk av dynamisk programmering, men det er enno inga løysing på problemet i deterministisk polynomiell tid med mindre kompleksitetsklassene NP og P er like, som enno er eit stort spørsmål i matematikken som per dags dato ikkje er eit bevis for.

Delmengdesumproblemet går ut på at gjeve ei mengde av heiltal skal ein avgjera om det finst ei delmengde som er slik at summen av alle elementa er 0. I mengda {−2, −3, 15, 14, 7, −10} vil til dømes delmengda {−2, −3, −10, 15} summera til 0. Problemet har altså ein polynomiell-tid verifikator då det berre vert nødvendig med 3 addisjonar for å verifisera at denne delmengda summerer til 0. For å sjå problemet i frå den andre definisjonen kan ein la ei turingmaskin ikkje-deterministisk velja ei delmengde og sjekka om denne delmengda summerer til 0 i ikkje-deterministisk polynomiell tid.

## Litteratur

* Sipser, M. (1996), *Introduction to the Theory of Computation*, Sections 7.3–7.5 (The Class NP, NP-completeness, Additional NP-complete Problem sitt), pp. 241–271.
NP-hardt

Dei **NP-harde** problema er ei mengde problem som er minst like harde som dei hardaste problema i NP. Sagt på ein annan måte, viss kvart problem i NP kan polynomtidsreduserast til eit gjeve problem H, er problemet H NP-hardt. Viss H òg er med i NP, vil det tyda at H er eit av dei hardaste problema som eksisterer i NP. H vert då kalla NP-komplett i tillegg til NP-hardt. Ein konsekvens er at om ein skulle finna ein polynomtidsalgoritme for kvart og eit NP-hardt problem, vil alle problem i NP kunna løysast i polynomiell tid. 

## Døme
Eit døme på eit NP-hardt problem kan vera eit NP-komplett problem. Eit velkjent problem er handelsreisandeproblemet som går ut på å finna kortaste veg som går gjennom ei gjeven mengde nodar. 

Eit problem som ikkje er NP-komplett men som er NP-hardt er stoppeproblemet. Stoppeproblemet går ut på om ein kan avgjera om eit gjeve program med ein gjeven input vil stoppa eller ikkje. Dette er eit problem som ikkje er turingavgjerbart. Det finst inga turingmaskin som vil kunna avgjera problemet. 

## Litteratur

* Michael R. Garey and David S. Johnson (1979). Computers and Intractability: A Guide to the Theory of NP-Completeness. W.H. Freeman. .
Alexander Pope

**Alexander Pope** () var ein engelsk diktar og kritikar. Han vert rekna som den største diktaren i samtidas England.

## Liv og gjerning
Pope si familie var katolsk, og strenge antikatolske lover gjorde at han ikkje fekk gå i skule. Opplæring i heimen og seinare grundige sjølvstudiar la grunnen for ein omfattande kunnskap om språk og litteratur.

Påverka av franskmannen Nicolas Boileau skreiv Pope eit poetisk læredikt, *Essay on Criticism*, som kom ut 1711. Dette og seinare verk gjorde ham til den leiande diktaren og den fremste representanten for nyklassisismen i England. Posisjonen hans kom elles mykje til å kvile på omsetjinga av *[[Iliaden]]* (1715–20) og *[[Odysseen]]* (1725–26).

Pope sitt ry som forfattar kom i fremste rekke av moraliserande, ironiske og satiriske dikt. Mellom hans mest populære verk er det komiske heltediktet *The Rape of the Lock* frå 1712. År 1728 kom han med *Dunciad*, den fyrste av tre versjonar av eit verk i same heroisk-komiske sjangeren. Han skreiv òg naturskildrande dikt som *Windsor Forest* (1713) og kjenslevare dikt som *Elegy to the Memory of an Unfortunate Lady* (1717).

Åra 1731-35 priste Pope måtehald gjennom epistlar i *Moral Essays*. Lærediktet *An Essay on Man* (1733–34) syner ein deistisk og rasjonalistisk tankegang som braut med katolisismen. I *Satires and Epistles of Horace Imitated* (1733–38) kritiserte han mellom anna den politiske korrupsjonen.

Pope forma mange fyndord som framleis lever, han skal såleis vere den mest siterte engelske diktaren etter William Shakespeare.

## Kjelder
*Store norske leksikon
Sankt Kanzian am Klopeiner See

**Sankt Kanzian am Klopeiner See** er ein kommune i Distriktet Völkermarkt i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 41,1 km² og i kring 4&nbsp;500 ibuarar. Landsbyen Sankt Kanzian ligg 442 meter over havet.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sankt Kanzian am Klopeiner See|Sankt Kanzian am Klopeiner See]]» frå ,  den 23. oktober 2019.*
Vestalinne

**Vestalinne** (latin *vestales, virgines vestales*) var ein prest for gudinna Vesta i Roma i antikken. Vestalinnene var unge kvinner som avla løfte om å vera kyske medan dei tente i Vesta-tempelet.

Dei heldt den heilage elden på altaret brennande i tempelet på Forum Romanum. Gjekk elden ut, ville det varsla Roma sin undergang. Seks vestalinner tente i tempelet om gongen. I førstninga var dei berre to, seinare var dei fire.  Dei budde i Atrium Vestœ ved sida av tempelet. 

Vestalinnene kom gjerne frå dei fremste familiane i Roma, og hadde ei høg stilling i samfunnet som prestinner. Dei byrja tenestetida si då dei var 6-10 år, og blei verande i tempelet i 30 år. Dei første 10 åra fekk dei opplæring som noviser, så blei dei prestinner. Når tenestetida var slutt, gjekk dei ut og kunne gifta seg. Dette verker det likevel å ha vore få som gjorde.

Pontifex maximus valde ut nye vestalinner gjennom loddtrekking. Han var den einaste mannen som kunne gå inn i tempelet, og hadde farsmynde over vestalinnene.
Dersom ei vestalinne braut løftet om å vera kysk blei ho straffa ved å gravleggjast levande. Ei vestalinne kunne òg bli straffa for å la elden sløkka, ettersom dette ville seia at gudinna for årestaden hadde trekt tilbake vernet sitt av byen. Straffa for dette var slåing eller pisking, visstnok i mørkret gjennom eit forheng for å ikkje fornærma blygda til vestalinna.

Vestalinnekulten gjekk truleg tilbake i løpet av 300-talet.Vesta. *Encyclopædia Britannica,* 11. utg. (1910–1911) ved Internet Archive. I 394 blei han avskaffa av keisar Theodosius I i kampen hans mot heidenskap i det no kristne Romarriket.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Rome's Vestal Virgins: protectors of the city's sacred flame ved nationalgeographic.com (engelsk)
Friesach

**Friesach** er ein by og ein kommune i Distriktet Sankt Veit an der Glan i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 120,8 km² og i kring 4&nbsp;900 ibuarar. Småbyen Friesach ligg 634 meter over havet.

Friesach fekk byrettar i 1215 og opplevde ei blomstringstid på 1200-talet. I dag er staden kjend for sitt mellomalderpreg med mange bygningar frå gammal tid.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Friesach (Kärnten)|Friesach (Kärnten)]]» frå ,  den 23. oktober 2019.*
László Bölöni

**László Bölöni** () er ein tidlegare fotballspelar og seinare -trenar frå Romania. Han var i 1986 med å vinne europacupen i fotball med FC Steaua București.

## Spelar
### Klubbspel
Bölöni er etnisk ungarar og var frå 1970 til -84 aktiv på topplaget frå heimbyen Târgu Mureş. Perioden 1984-87 spelte han på Steaua, der han hadde ei sentral rolle på midtbana då laget vann Europacupen i fotball 1986. Vinteren 1988 reiste han til Belgia og spelte dei neste fire åra for klubbar på lågare nivå i belgisk og fransk klubbfotball. Bölöni vart kåra til årets spelar i Romania i 1977 og i 1983.

### Landslagsspel
Böloni deltok i sin fyrste landskamp 4. juni 1975 då Romania på heimebane slo Danmark 4-0 i ein OL-kvalifiseringskamp. 13 år seinare spelte han sin 108. og siste landskamp i Amsterdam, i møtet med den blivande europameisteren Nederland måtte han som kaptein sjå mannskapet sitt tape 0-2. Böloni skåra 25 landslagsmål og spelte alle tre kampane då Romania deltok i EM i fotball 1984.

### Merittar
*Vinnar av Europacupen: 1986: FC Steaua București
*Seriemeister: 1985, 1986, 1987: FC Steaua București
*Cupvinnar: 1985 og 1987: FC Steaua București

## Trenar
Bölöni har sidan 1994 var lagsjef (trenar) i ei rad fotballklubbar, for ein stor del i Belgia og Frankrike. Han leia i 2002 Sporting CP til liga- og cuptriumf i Portugal, og Standard Liège til ligapokal i Belgia i 2009.

## Kjelder

*eu-football
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:László Bölöni|László Bölöni]]» frå ,  den 23. oktober 2019.*
Hoher Sonnblick

**Hoher Sonnblick** er eit 3&nbsp;106 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Fjelltoppen er ein av dei høgste i det såkalla Goldberg-massivet.

På toppen av fjellet ligg ein meteorologisk målestasjon og fjellhytta Zittelhaus.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hoher Sonnblick|Hoher Sonnblick]]» frå ,  den 23. oktober 2019.*
Kleenestjerne

I matematisk logikk og informatikk er **kleenestjerna** (òg kalla **kleenetillukninga** og **kleeneoperatoren**) ein unær operator på ei mengd symbol eller strengar. Operasjonen er ofte skriven som V* der V er mengda det er snakk om. Det er ofte brukt i regulæruttrykk og var òg der operatoren først vart introdusert i tydinga «null eller meir». Kleenestjerna er kalla opp etter den amerikanske matematikaren Stephen Kleene.

Viss V er ei mengd av symbol vil kleenestjerna av V vera mengda over alle strengar over alfabetet av symbolet inkludert den tomme strengen. Dette vert òg kalla språket over alfabetet av dei gjevne symbola.

Viss V er ei mengd av strengar vil V vera den minste mengda av V som inneheld den tomme strengen og som er lukka under operasjonen konkatenering.

Kleenestjerna over mengda V kan òg skildrast som mengda over alle strengar som vert genererte av å konkatenera vilkårlege element i V.

## Formell definisjon
Gjeve ei mengd V, la V vera følgjande mengd. I dette høvet språket av berre den tomme strengen.

V_0 = \{\epsilon\},

V_1 = V

Definer så følgjande mengd rekursivt og ein vil få tillukninga av denne mengda.

V_{i+1} = \{ wv: w \in V_i \quad og \quad v \in V \}

for kvar og ein i>0

## Døme
Kleenestjerna av ei mengd av symbola a, b og c vil vera følgjande uendelege mengd.

{«a», «b», «c»}* = { ε, «a», «b», «c», «aa», «ab», «ac», «bad», «bb», «bc», «ca», «cb», «cc», «aaa», «aab», …}.

Kleenestjerna av ei mengd må ikkje vera uendeleg. Kleenestjerna av den tomme mengda er følgjande mengd

∅* = {ε}

## Litteratur

* Hopcroft, John E.; Ullman, Jeffrey D. (1979). Introduction to Automata Theory, Languages, and Computation (1st utg.). Addison-Wesley.