open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Humanistisk konfirmasjon

**Humanistisk konfirmasjon** (fram til hausten 2005 kalla **[[borgarleg]] konfirmasjon**) er eit livssynshumanistisk kurs og seremoni arrangert av Human-Etisk Forbund for å markere overgangen frå barn til vaksen. Kurset har hovudfokus på livssyn og etikk, og målet er å oppmuntra til sjølvstendig tenking, etisk refleksjon og å styrkje dei humanistiske verdiane i samfunnet. 

Kurset tek for seg tema som livssyn, menneskerettar, etikk, identitet, toleranse, samliv, rus og samfunnsansvar. Det blir avslutta med ein høgtideleg seremoni.

Dei fleste deltakarane ved humanistisk konfirmasjon fyller 15 år same året som dei  konfirmerer seg. Forbundet har sidan 1997 kunna henta inn namne- og adresselister frå Det sentrale folkeregisteret over alle som er med i det aktuelle årskullet, og kan dermed senda brev for å invitera dei til å konfirmera seg humanistisk. 

I 2006 deltok 10&nbsp;581 ungdommar i humanistisk konfirmasjon over heile landet, dette utgjer 16,7 % av årskullet. Humanistisk konfirmasjon blir arrangert over heile Noreg og er opent for alle. Ein treng altså ikkje vera medlem eller melda seg inn i Human-Etisk Forbund for eller ved å delta på humanistisk konfirmasjon.

## Nemning
Den første borgarlege konfirmasjonen blei gjennomført i Oslo i 1951, som eit alternativ til kristen konfirmasjon. «Konfirmasjon» var i norsk kulturhistorie tidlegare ei reint kristen nemning. Bruken av nemninga for ein ikkje-kristen seremoni har derfor vore omstridt. Frå humanetisk side har ein begrunna namnevalet slik: 
:«*Fordi vi skulle finne navn på en verdslig konfirmasjonsordning. Den kirkelige konfirmasjon hadde allerede langt på vei vært en verdslig ordning gjennom flere hundre år. Konfirmasjon i kirken var nødvendig for å oppnå rent verdslige goder så som videre utdanning, arbeid og giftermål. Konfirmasjonen var pliktig for alle. Den gjaldt alle i samfunnet. Slik sett var kirkelig konfirmasjon hele tiden uttrykk for noe allment og verdslig. Alternative ungdomsfeiringer var forbudt. Det norsk folk fikk på denne måten aldri noe annet språklig uttrykk for markering av ungdomstiden enn nettopp ordet «konfirmasjon». Selvsagt er selve ordet «confirmare» god latin, og betyr å støtte, styrke, gjøre fast, bekrefte osv.*» 

Namneskiftet frå *borgarleg* til *humanistisk* skjedde ved vedtak av Landsmøtet i Human-Etisk Forbund i september 2005, etter at ei overtyding om at ein burde sjå omgrepet *humanistisk* som eit synonym for *human-etisk* hadde vakse fram i forbundet.

## Sjå òg
*Konfirmasjon
*Humanistisk namnefest

## Bakgrunnsstoff
* Om Humanistisk konfirmasjon på human.no

### Fotnotar
Nogent-sur-Marne

**L'Haÿ-les-Roses** er ein kommune i dei austlege forstadane til Paris i Frankrike, men har status som by. Han ligg 10,6 km frå sentrum av Paris, og er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Val-de-Marne. Han er ein av kommunane i Europa med høgaste folketettleik. 

## Historie

Namnet på byen kan ha fleire mogelege opphav: 
:Novigentum , «det nye folket», t.d. fangar som vart ført her av den romerske hæren. 
:Nov. indikerer feit eller gjennomblaut jord. 
:Novientum tilsvarar det galliske namnet Villeneuve i mellomalderen. 

I mellomalderen vart det bygd fleire slott her. Le Chateau de Plaisance vart bygd på 1200-talet og husa Karl V og Jeanne de Bourbon i 1375. Dei einaste spora etter dette er eit hus som i dag er eit privat sjukehus, 30 rue de Plaisance, i tillegg til botn av muren rundt hagane. Le Chateau de Beauté sur Marne frå 1300-talet var òg kongeleg residens, men Kardinal Richelieu øydela det i 1626.

På 1100-talet var det stort sett berre vindyrkarar som budde i dette landlege området, men på denne tida oppdaga mellomklassen den sjarmerande landsbygda å byrja og slå seg ned i Nogent. Antoine Watteau budde i Hr. Lefevre sitt hus og døydde der i 1721.

Då det vart bygd to jernbanelinjer, Paris-Mulhouse og Bastille-La Varenne i 1850-åra, auka folketalet. Viadukten, bygd av auvergnatar og belgiarar vart øydelagd 15. september 1870, men italienarar bygde han opp att og danna eit italiensk samfunn her. 

Kommunen Le Perreux sur Marne oppstod etter 10 års kamp i 1887 etter å ha vore isolert sidan 1854 då viadukten langs Paris-Mulhouse-linja vart konstruert. Meir enn halvparten av området til Nogent-sur-Marne vart fråskild og vart ein del av kommunen Le Perreux-sur-Marne.

I 1929 mista kommunen Nogent-sur-Marne ein liten del av området sitt då byen Paris annekterte Bois de Vincennes, der den austlegaste delen høyrte til Nogent-sur-Marne.

## Bakgrunnsstoff
*
* Association du Coteau de Nogent sur Marne
Oradea

**Oradea**, tidlegare **Oradea Mare**, er hovudstaden i Bihor fylke i Crișana i Romania. Byen ligg tett attved den ungarske grensa og har om lag 180&nbsp;000 innbyggjarar, medan storbyområdet om lag har 240&nbsp;000 innbyggjarar. Oradea er ein av dei mest velståande byane i Romania.

## Historie
Oradea har ei historie som går tilbake til ei borg som vart bygd her på 900-talet. Bispedømet her vart grunnlagt på 1000-talet av kong Ladislaus I av Ungarn. Byen vart først nemnd i eit dokument i in 1113 under det latinske namnet *Varadinum*. Byen blømde på 1200-talet. Festninga Oradea, som det framleis finst ruinar av i dag, vart først nemnd i 1241 under den mongolske invasjonen av Europa. 1300-talet var den mest velståande perioden for byen. Det vart reist statuar av St. Stefan, Emeric og Ladislaus. Biskop Andreas Báthori (1329–1345) bygde opp att katedralen i gotisk stil.

I 1474 vart byen rasert av tyrkarane. Først på 1500-talet byrja Oradea å utvikle seg til eit urbant område. På 1700-talet planla ingeniøren Franz Anton Hillebrandt frå Wien byen i barokkstil, og frå 1752 vart mange av landemerka i byen bygd, som den romersk-katolske domkyrkja og bispepalasset.

Etter Det osmanske riket invaderte Ungarn på 1500-talet vart byen i periodar styrt av Fyrstedømet Transilvania, Det osmanske riket og Habsburgmonarkiet. I 1598 vart festninga omleira, og 27. august 1660 fall Oradea til tyrkarane og vart eit eyaletsenter kalla Varat. Byen vart sett fri av austerrikarane i september 1692.

Mot slutten av den første verdskrigen vart Oradea, trass i den ungarske majoriteten, gjeven til Kongedømet Romania utan folkeavstemming. I 1940 vart nordlege delar av Transilvania, inkludert Oradea gjevne tilbake til Ungarn, men dette varte berre til slutten av den andre verdskrigen då landområda vart gjevne tilbake til Romania.

I 1925 fekk Oradea kommunestatus, og han fekk namnet Oradea-Mare (Stor-Oradea).

Det har gjennom lange tider vore etniske spenningar i området, men i dag lever desse etniske folkegruppene fredeleg side om side.

## Busetnader
Oradea er ein *[[municipiu]]* (større bykommune) med den eine busetnaden:

### Storbyområde

Storbyområdet omfattar Oradea og elleve mindre kommunar med eit samla folketal i 2021 på 242&nbsp;956.

## Merknader

## Kjelder




* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Oradea|Oradea]]» frå , den 13. september 2022.* 


## Bakgrunnsstoff

*
Seine-Maritime

**Seine-Maritime** er eit departement nord i Frankrike. Departementet ligg i regionen Haute-Normandie, og er kalla opp etter elva Seinen. Fram til 1955 vart departementet kalla **Seine-Inférieure**.

## Historie
Seine-Inférieure var eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Normandie. I 1955 skifta departementet namn til Seine-Maritime. 

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Haute-Normandie og grensar til departementa Somme, Oise og Eure, i tillegg til Den engelske kanalen i nord og vest. Den viktigaste elva er Seinen, som munnar ut i Den engelske kanalen ved Le Havre.

Departementet inneheld kalkplatået i Pays de Caux og klippene ved kysten. Det finst to typar landskap her. Det tørre kalkplatået er hovudsakleg flatt og vert nytta til jordbruk. I tillegg er det forholdsvis djupe dalar gravne ut på platået. Dette er ofte noko overraskande for vitjande i området, sidan dei stort sett ikkje er synlege frå dei fleste områda av platået. 

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Seinomarins / Seinomarines*.

## Kultur
Handlinga i romanen *La Place* av Annie Ernaux finn stort sett stad i Seine-Maritime og skildrar hendingar og endringar som finn stad her på 1900-talet. 

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside
Gironde

:*For elvemunningen med same namn, sjå [[elvemunningen Gironde]]*

**Gironde** (oksitansk: *Gironda*, poitevin-saintongeais: *Jhirunde*) er eit departementet sørvest i Frankrike ved kysten av Biscayabukta. Departementet ligg i regionen Aquitaine, og er kalla opp etter elvemunningen med same namn.

## Historie
Gironde er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av dei tidlegare provinsane Guyenne og Gascogne.

Frå 1793 til 1795 vart namnet på departementet endra til **Bec-d'Ambès** for å unngå og verte assosiert med revolusjonspartiet Girondinarane.

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Aquitaine og grensar til departementa Landes, Lot-et-Garonne, Dordogne, Charente og Charente-Maritime, i tillegg til Atlanterhavet i vest. Med eit areal på 10&nbsp;000&nbsp;km² er Gironde det største departementet i den europeiske delen av Frankrike.

Området er kjent for stranda Côte d'Argent, som er den lengste i Europa, og som trekkjer til seg mange surfarar til Lacanau kvart år.

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Girondins*.

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside 
* Offisiell turistside
Blaye

**Blaye** er ein liten by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Gironde i regionen Nouvelle-Aquitaine, og har om lag 5&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Geografi
Blaye ligg ved den høgre breidda til elvemunningen Gironde (her om lag 3,5 km brei), 55 km nord for Bordeaux med jernbane. 

## Historie

I antikken var Blaye (*Blavia*) ein hamneby for santonarar. Ifølgje segna skal helten Roland ha vorte gravlagd i basilikaen som var ein del av festninga i byen. Byen var ein viktig skanse, som spelte ei viktig rolle i krigane mot engelskmennene (som brende ned byen i 1352) og hugenottkrigen. Hertuginna av Berry vart fengsla i festninga her i 1832-1833.

Byen heitte tidlegare **Blaye-et-Sainte-Luce** og fekk namnet «Blaye» i juni 1961.

## Bakgrunnsstoff

*
Ngā Puhi

**Ngā Puhi** er ein maori-iwi som held til i regionen Northland på New Zealand.

Ngā Puhi er den folkerikaste av alle iwiane på New Zealand, med 122 214 registrerte medlemer ved folketeljinga i 2006. Folket i Ngā Puhi held til på Nordøya på New Zealand, omkring Hokianga, i Bay of Islands og Whangarei. Ngā Puhi iwi omfattar 150 hapuar (understammar) og 55 maraear.

## Historie

### Grunnlegging
Grunnleggjaren til Ngā Puhi er Rāhiri, son til Tauramoko og Te Hauangiangi. Tauramoko var ein etterkomar av Kupe, frå den store kanoen «Matawhaorua», og Nukutawhiti, kom frå «Ngātokimatawhaorua»-kanoen. Te Hauangiangi var dotter til Puhi, som førte «Mataatua»-kanoen nordover frå Bay of Plenty.

Gjennom inngifte med andre iwiar, og eit ekspansivt landnåm, har etterkomarane til Rāhiri danna stammar vidt utover North Auckland Peninsula. Dette har òg skapt band mellom nabostammar. Namnet «Ngā Puhi» vert brukt for å omtala iwiar som har slått seg til i områda kring Hokianga og Bay of Islands.

### Muskettkrigane

Tidleg på 1800-talet hadde Bay of Islands vorte ei viktig hamn på New Zealand. Gjennom auka handel med europeearar fekk Ngā Puhi større tilgang til europeiske varer, mellom desse skytevåpen, (muskettar). Væpna med europeiske eldvåpen gjekk Ngā Puhi, under leiing av Hongi Hika, ut i ei rekkje felttog mot andre maorigrupper for å utvida territoriet sitt, og dei vann fleire sigrar i Northland, Waikato og Bay of Plenty.

### New Zealand-krigane

I 1840 underteikna alle Ngā Puhi-høvdingane Waitangitraktaten, då dei oppfatta at traktaten i første rekkje skulle verna dei mot uærlege overgrep frå europeiske nybyggjarar. I åra 1845-1846 kjempa Ngā Puhi mot britiske styrkar på grunnlag av usemje om traktatinnhaldet og europeisk innblanding og brot på rettane. Maori-styrkane vart leia av Hone Heke, som vart vidgjeten då han hogg ned flaggstonga i Kororāreka (Russell). Heke, som leia maoristyrkar frå Bay of Islands, slost ikkje berre mot britiske troppar, men også mot maoriar i Hokianga som stod på britane si side. I førstninga vann Heke nokre sigrar, men desse vart etterfølgde av nederlag som førte til at maoriane tapte kontroll over meir enn 2&nbsp;000 km² land som Ngā Puhi hadde hatt herredøme over.

### 1900-talet
I kulturelle og økonomiske nedgangstider i det 20. hundreåret var det ei stadig utflytting av Ngā Puhi-maoriar frå Northland til andre regionar på Nordøya, mest til Auckland, Waikato og Bay of Plenty. Delvis har dette ført til at Ngā Puhi har vorte organisert i større, både geografiske og urbane grupper.

## Ngā Puhi i dag

Trass sitt geografiske mangfald, har folket i Ngā Puhi klart å halda på sin sams historie og sjølvidentitet. Iwien er administrert av rådet **Te Rūnanga ā Iwi o Ngāpuhi**, med sete i Kaikohe. Te Rūnanga uttalar seg på vegner av iwien i samtalar med styresmaktene på New Zealand. Det vil òg sikra ei rettferdig fordeling av stønadane frå 1992-avtalen med styresmaktene, og kan koma med initiativ i saker som til dømes ressursutnytting og utdanning.

## Fotnotar
Langon

**Langon** er ein liten by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Gironde i regionen Nouvelle-Aquitaine, og har om lag 6&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Geografi
Langon ligg i Sud-Gironde (Sør-Gironde) 48 km søraust for Bordeaux, ved den venstre breidda av elva Garonne, nær grensa til vinområdet og skogen i Landes. 

## Bakgrunnsstoff
Libourne

**Libourne** er ein liten by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Gironde i regionen Nouvelle-Aquitaine, og har om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. 

Han er vinhovudstaden nord i Gironde, nær Saint Emilion og Pomerol, og ligg der elvane Isle og Dordogne renn i hop.

## Historie
I 1270 vart Leybornia grunnlagd som ein bastide av Roger de Leybourne (av Kent), ein engelsk seremonimeister av Gascogne, med fullmakt frå kong Edward I av England. Byen leid stort under kampane mellom Frankrike og England på 1300-talet, og vart ein del av Frankrike på 1400-talet.

## Bakgrunnsstoff
Yvelines

**Yvelines** er eit departementet nord i sentrale delar Frankrike. Departementet ligg i regionen Île-de-France. Departementet ligg like vest for Paris. 

## Historie
Yvelines vart oppretta då det tidlegare departementet Seine-et-Oise vart delt opp 1. januar 1968, og utgjer den vestlege delen av det gamle departementet. 

I 1969 vart kommunane Châteaufort og Toussus-le-Noble tatt frå nabodepartementet Essonne og lagt til Yvelines. 

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Île-de-France og grensar til departementa Val-d'Oise i nord, Hauts-de-Seine i aust, Essonne i søraust, Eure-et-Loir i sørvest og Eure i vest. 

Den austlege delen av departementet og dei nordlege delane langs Seinen er ein del av storbyområdet til Paris, medan resten av departementet er meir landleg og mykje av denne delen er dekt av Rambouilletskogen.

Bortsett frå Versailles (*[[préfecture]]*) og *[[sous-préfecture]]ne* Mantes-la-Jolie, Rambouillet og Saint-Germain-en-Laye er andre viktige byar mellom anna Conflans-Sainte-Honorine, Poissy, Les Mureaux, Houilles, Plaisir, Sartrouville, Chatou, Le Chesnay, og den nye agglomerasjonen av kommunar kalla Saint-Quentin-en-Yvelines.

Ein finn to nasjonalparkar i Yvelines, *parc de la [[Haute Vallée de Chevreuse]]* og delar av *parc du [[Vexin Français]]*.

Yvelines har ein av dei mest kjende golfbanane i Frankrike, La Tuilerie-Bignon, ved landsbyen Saint-Nom-la-Bretèche.

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Yvelinois* / *Yvelinoise*.

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside
Saint-Germain-en-Laye

**Saint-Germain-en-Laye** er ein kommune i dei vestlege forstadane til Paris i Frankrike, men har status som by. Han ligg 19,1&nbsp;km frå sentrum av Paris, og er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Yvelines.

Fordi han inneheld Saint-Germain-en-Laye-skogen, ein nasjonalskog, dekkjer han om lag 48&nbsp;km², og er dermed den største kommunen i Yvelines.

## Historie
Saint-Germain-en-Laye vart grunnlagd i 1020 då Kong Robert II av Frankrike (*regjerte 996-1031*) grunnla eit nonnekloster ved sida av kyrkja av Saint-Germain.

Fram til den franske revolusjonen i 1789 hadde byen vore ein kongeleg by og Château de Saint-Germain var residens for fleire franske monarkar. Det gamle slottet vart bygd i 1348 av Kong Karl V på grunnmuren til eit gamal slott (*château-fort*) frå 1238. I 1862 oppretta Napoleon III *Musée des Antiquités Nationales* i det tidlegare kongelege slottet. Museumet har utstillingar frå steinalderen til den keltiske perioden. «Dame de Brassempouy» laga av støttanna til ein mammut for rundt 23&nbsp;000 år sidan er den mest kjende gjenstanden i museumet.

Louis XIV var fødd i slottet. Louis XIV gav slottet til Kong James II då han reiste i eksil frå England etter den ærerike revolusjonen i 1688. Kong James budde i slottet i 13 år, og dotter hans Marie-Louise Stuart vart fødd her i 1692. Kong James Stuart er gravlagd ved kyrkja i Saint-Germain.

Saint-Germain-en-Laye er kjend for den 2,4&nbsp;km lang steinterrasen bygd av André Le Nôtre frå 1669 til 1673. Terrasen gjev utsyn over dalen og Seinen, og Paris i horisonten.

Under den franske revolusjonen vart namnet på byen mellombels endra til Montagne-du-Bon-Air.

Under okkupasjonen frå 1940 til 1944 var byen hovudkvarter for den tyske hæren.

## Bakgrunnsstoff
* Historie og bilete frå Saint-Germain-en-Laye
Seine-Saint-Denis

**Seine-Saint-Denis** er eit departementet nord i sentrale delar av Frankrike like nordaust for Paris. Departementet ligg i regionen Île-de-France, og er kalla opp etter elva Seinen og byen Saint-Denis. Lokalt vert departementet stundom kalla «**l'neuf trois**» ('Ni-trearen') etter det offisielle administrasjonsnummert til departementet, 93.

## Historie
Seine-Saint-Denis var ein stor del av det tidlegare departementet Seine fram til 1964. Gjennom historia har venstresida stått sterkt i departementet, særleg Det franske kommunistpartiet, som framleis sit i byrådet i byar som Saint-Denis, Aubervilliers, Bobigny og La Courneuve. Seine-Saint-Denis er det einaste departementet der kommunistpartiet har fleirtal i hovudstyret. 

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Île-de-France, og i lag med Val-de-Marne og Hauts-de-Seine er det eit av tre små departementet som dannar ein ring rundt Paris, kjend som *petite couronne* («den litle ringen»). Seine-Saint-Denis grensar til departementa Val-de-Marne, Seine-et-Marne, Val-d'Oise, Hauts-de-Seine og Paris. 

## Folkesetnad
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Séquano-Dionysiens*. 

Seine-Saint-Denis er det departementet med flest immigrantar i Frankrike, om lag 25 %. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside 
* Offisiell nettside
Bobigny

**Bobigny** er ein kommune i dei nordaustlege forstadane til Paris i Frankrike, men har status som by. Han ligg 9,1 km frå sentrum av Paris, og er *[[préfecture]]* (administrasjonssenter) i departementet Seine-Saint-Denis.

Innbyggjarane vert på franks kalla *Balbyniens*.

## Bakgrunnsstoff
Le Raincy

**Le Raincy** er ein kommune i dei austlege forstadane til Paris i Frankrike, men har status som by. Han ligg 13,2 km frå sentrum av Paris, og er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Seine-Saint-Denis.

Innbyggjartalet er lite samanlikna med omliggande kommunar, berre om lag 13&nbsp;000. 

## History
På 1600- og 1700-talet var Raincy stort sett kjend som staden der Château du Raincy låg. Dette finst derimot ikkje lenger. Kommunen Le Raincy vart oppretta 20. mai 1869 ved at ein tok område frå Livry-Gargan og slo det i saman med område frå Clichy-sous-Bois, i tillegg til ein liten del frå Gagny.

## Bakgrunnsstoff
* Notre-Dame du Raincy på structurae.net 
* Notre-Dame du Raincy på greatbuildings.com
Mantes-la-Jolie

**Mantes-la-Jolie** (ofte berre kalla *Mantes*) er ein kommune i dei vestlege forstadane til Paris i Frankrike, men har status som by. Han ligg 48,4&nbsp;km frå sentrum av Paris, og er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Yvelines.

## Historie
Mantes låg halvvegs mellom maktsentera til hertugane av Normandie i Rouen og kongane av Frankrike i Paris. I lag med det meste av Nord-Frankrike skifta området eigar mange gonger under hundreårskrigen. Filip Augustus døydde i Mantes 14. juli 1223.

Louis XIV oppretta ein fabrikk for musikkinstrument i Mantes, og han vart vald til senter for produksjon av messing- og treblåsarinstrument. På 1800-talet kom det mange målarar til byen, særleg Corot, som måla kjende bilete av brua og katedralen. Prokofiev var her sommaren 1920 og orkestrerte balletten *[[Chout]]*.

Byen vart opphavleg kalla Mantes-sur-Seine (som tyder «Mantes ved Seinen»), men då Mantes vart slått saman med kommunen Gassicourt i 1930 vart den nye kommunen kalla Mantes-Gassicourt.

Under den andre verdskrigen var Mantes det første allierte bruhovudet over Seinen den 9. august 1944. Byen vart hardt råka av krigen.

7. mai 1953 fekk kommunen offisielt namnet Mantes-la-Jolie (som tyder 'Mantes den vakre'), visstnok som ein referanse til eit brev kong Henrik IV skreiv til elskarinna si, Gabrielle d'Estrée, som budde i Mantes: «Eg er på veg til Mantes, mi vakre».

## Bakgrunnsstoff
Rambouillet

**Rambouillet** er ein kommune i dei sørvestlege forstadane til Paris i Frankrike, men har status som by. Han ligg 44,3 km frå sentrum av Paris, og er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Yvelines.

Rambouillet er kjend for den store Rambouilletskogen, i tillegg til Château de Rambouillet, som har vore vertskap for fleire internasjonale toppmøte. Sidan han ligg nær både Paris og Versailles har Rambouillet stundom vore sete for regjeringa. 

## Historie
Rambouillet var i søkelyset under Kosovokrigen då partane møttest her i lag med NATO. Møte skulle gjere slutt på krisa, der Kosovo skulle få sjølvstyre, dei jugoslaviske paramilitære styrkane skulle legge ned våpna og NATO sin fredsstyrke skulle få lov å kome inn i Kosovo. Dei jugoslaviske styresmaktene nekta derimot å skrive under på Rambouillet-avtalen, og ville utsetje sjølvstyre til Kosovo. Dette starta Kosovokrigen og NATO sin reaksjon på at Jugoslavia ikkje skreiv under var å bombardere Jugoslavia mellom mars og juni 1999. 

## Bakgrunnsstoff

*
Hans Holmboe

**Hans Holmboe** () var ein norsk skulemann og politikar. Han var rektor ved Bergen Katedralskule, og stortingsrepresentant i perioden 1833-1864. Holmboe er spesielt kjent for sitt samarbeid med Henrik Wergeland mot den sokalla jødeparagrafen i den norske grunnlova. Som tingmann høyrde Holmboe fyrst til opposisjonen, men inntok litt etter litt eit meir moderat standpunkt og vart i si siste tid rekna som ei av regjeringa sine mest trufaste støttarar.Som medlem og formann i Stortinget sin kyrkjekommisjon hadde han stor innflytelse på det norske skulevesenet. Han gav ut fleire småskrifter og ei mengd avisartiklar om pedagogiske spørsmål.

Holmboe vart blind i 1850, men vart likevel oppmoda om å halde fram i stillinga som rektor ved skulen. Som tilsett ved skulen underviste Holmboe mellom anna den norske pedagogen og skribenten Nordahl Rolfsen, som har skrive ein tekst  om Holmboe sine siste dagar som rektor.

Holmboe vart fødd i Ervik på Trondenes i Troms i 1798, og var son av Jens Holmboe og Anna Margrethe Irgens. Han gifta seg med Welgjerd Endriette Løberg den 24. desember 1825. 

Hans Holmboe døydde 23. mai på Sande i Vestfold, 69 år gammal. Han har i ettertid fått Hans Holmboes gate på Nygårdshøgda i Bergen oppkalla etter seg.

## Kjelder
*Tallak Lindstøl:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914, digital utgåve, side 394-395
*
Hauts-de-Seine

**Hauts-de-Seine** er eit departementet nord i sentrale delar Frankrike like vest for Paris. Departementet ligg i regionen Île-de-France, og er kalla opp etter elva Seinen. Det er eit lite og tett folkesett departementet med moderne kontor, teater og det store kjøpesenteret *[[La Défense]]* med *[[Grande Arche]]*.

## Historie
Hauts-de-Seine var oppretta i 1968 frå delar av dei tidlegare departementa Seine og Seine-et-Oise. 

I 1990-åra og tidleg på 2000-talet kom Hauts-de-Seine i det nasjonale søkelyset då det vart rulla opp ein korrupsjonsskandale der offentlege midlar vart nytta for departementet sine bustadprosjekt. 

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Île-de-France, og i lag med Val-de-Marne og Seine-Saint-Denis er det eit av tre små departementet som dannar ein ring rundt Paris, kjend som *petite couronne* («den litle ringen»). Hauts-de-Seine grensar til departementa Val-de-Marne, Yvelines, Val-d'Oise, Essonne, Seine-Saint-Denis og Paris. 

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Altoséquanais*. 

## Økonomi
Hauts-de-Seine er Frankrike sitt nest rikaste departement etter Paris, og eit av dei rikaste områda i Europa. BNP per innbyggjar var € 62&nbsp;374 i 2003 (om lag 500&nbsp;000 kroner).

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside
Pas-de-Calais

**Pas-de-Calais** er eit departement nord i Frankrike. Departementet ligg i regionen Hauts-de-France, og er kalla opp etter Doversundet, som på fransk har namnet *pas de Calais* (Calais-sundet, etter byen Calais), og som ligg like nord for departementet. 

## Historie
Pas-de-Calais er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av dei tidlegare provinsane Boulonnais, Ponthieu og Artois.

Området har vore busett sidan førhistorisk tid, og har etter tur vore busett av keltarar, romarar, germanske frankarar og alemannarar. På 300- og 400-talet samarbeida romarane med germanske stammer, som medverka med militær støtte langs ruta frå Boulogne til Cologne. Dette skapte ei germansk-romansk språkgrense i området, som varte fram til 700-talet. Då saksarar koloniserte området frå 400- til 700-talet strakk denne grensa seg noko lenger sørover og vestover, slik at dei fleste innbyggjarane nord for Béthune på 800-talet snakka ein dialekt av middelnederlandsk, medan innbyggjarane i sør snakka forskjellige romanske dialektar. Denne språkgrensa ser ein framleis i dag i stadnamna. 

Under den første verdskrigen vart nokre av dei hardaste slaga utkjempa her, mellom anna Slaget om Vimyhøgda der kanadiarane mista mange soldatar. 

Pas-de-Calais var òg mål for Operasjon Fortitude under den andre verdskrigen, som var dei allierte sin plan om å lure tyskarane til å tru at invasjonen av Europa skulle skje her, og ikkje i Normandie.

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Nord-Pas-de-Calais og grensar til departementa Nord og Somme, i tillegg til Den engelske kanalen og Nordsjøen i nord og vest. 

Dei største byane på kysten er Calais og Boulogne-sur-Mer og i Artois Lens, Liévin, Arras og Saint-Omer.

Dei viktigaste elvane er: 
* Authie
* Canche
* Temoise
* Liane
* Sensée
* Scarpe
* Deûle
* Lys
* Aa

## Økonomi
Økonomien i departementet var lenge avhengig av gruvedrift, hovudsakleg etter kol. Etter den andre verdskrigen har derimot økonomien vorte meir variert. 

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Pas-de-Calaisiens*.

Pas-de-Calais er eit av departementa i Frankrike med høgaste folketettleik, og har likevel ingen storbyar. Calais har berre like over 100&nbsp;000 innbyggjarar, følgt av Boulogne-sur-Mer og Saint-Omer. Resten av folkesetnaden bur hovudsakleg langs grensa til departementet Nord i gruvedistriktet, der fleire småbyar til saman dannar eit storbyområde med om lag 1,2 millionar innbyggjarar. Sentrale og sørlege delar er meir landleg, men likevel ganske tett folkesett med mange landsbyar og småbyar. 

Sjølv om nokre av dei kraftigaste kampane under den første verdskrigen vart utkjempa her tok folketalet seg raskt opp att etter begge krigane. Mange av gruvebyane har derimot opplevd stor fråflytting, og enkelte har i dag berre halvparten av innbyggjarane dei ein gong hadde. 

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside
* Offisiell turistside
* dovertocalais.com
Béthune

**Béthune** er ein by og kommune nord i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (administrasjonssenter) i departementet Pas-de-Calais i regionen Hauts-de-France, og har om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. 
 
## Historie
Béthune ligg i den tidlegare provinsen Artois.

## Attraksjonar
Béthune er kjend for *[[Beffroi]]*, klokketårnet som står midt i byen. 

## Bakgrunnsstoff
Arras

**Arras** (nederlandsk *Atrecht*) er ein by og kommune nord i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* (administrasjonssenter) i departementet Pas-de-Calais i regionen Hauts-de-France, og har om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. 

Han er det historiske senteret i området Artois. I motsetnad til mange franske ord skal bokstaven «s» til slutt i namnet uttalast. 

## Historie
Opphavleg var Arras busetnaden til ei keltisk stamme kalla *[[Atrebates]]*, og vart seinare ein romersk garnisonsby kalla *Atrebatum*. 

Han ligg i den tidlegare nederlandske og franske provinsen Artois. I mange hundreår var Arras på grensa mellom Frankrike og Nederlanda, og området byta ofte eigarar før han endeleg vart verande fransk seint på 1600-talet. Festningsverka som Vauban bygde hjelpte til med å halde byen fransk. Byen har vorte nært knytt til handel med Flandern, og vart seinare eit viktig senter for dyrking og prosessering av sukkerroer. 

Unionen i Atrecht (det nederlandske namnet for Arras) vart signert her i januar 1579 av det katolske fyrstedømet i Nederlanda som var lojale til kong Filip II av Habsburg. Dette framprovserte Unionen i Utrecht seinare same månad. 

Under den første verdskrigen låg Arras nær fronten og fleire slag vart utkjempa i nærleiken, mellom anna slaget ved Arras der fleire tunnelar frå mellomalderen under byen, som tyskarane ikkje kjende til, vart ein viktig faktor for at franskmenna klarte å halde byen. Byen vart derimot hardt råka og måtte byggast opp att etter krigen. Under den andre verdskrigen vart byen okkupert av tyskarane og 240 mistenkte franske motstandsfolk vart avretta her. 

## Bakgrunnsstoff

* Bilete og informasjon om Arras
* Reiseguide for Arras
* Demografi i Arras
* Arras på gamle postkort
* Festningsverk i Arras
Lens i Frankrike

**Lens** er ein by og kommune nord i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (administrasjonssenter) i departementet Pas-de-Calais i regionen Hauts-de-France, og har om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar. Byen er ein av dei store picardiske byane i Frankrike i lag med Lille, Valenciennes, Amiens, Roubaix, Tourcoing, Arras og Douai.

Lens høyrer til ei samling komunar kalla Lens-Liévin, som samlar saman 36 kommunar med eit folketal på om lag 250&nbsp;000 innbyggjarar.

Lens dannar òg eit storbyområde i lag med Douai som har eit folketal på 552&nbsp;682 innbyggjarar (1999). 

## Økonomi
Byen er eit industrielt senter og har ei lang historie som gruveby der ein dreiv gruvedrift etter kol. Rundt byen ligg det mange store slagghaugar

## Ymse
Byen sitt fotballag, Racing Club de Lens, ligg i den øvste divisjonen i Frankrike, Ligue 1. 

## Bakgrunnsstoff
Boulogne-sur-Mer

**Béthune** (*Bonen* på flamsk) er ein by og kommune nord i Frankrike ved Den engelske kanalen. Han er *[[sous-préfecture]]* (administrasjonssenter) i departementet Pas-de-Calais i regionen Hauts-de-France, og har om lag 45&nbsp;000 innbyggjarar. Storbyområdet til byen hadde etter ei folketeljing i 1999 135&nbsp;116 innbyggjarar.

## Namm
Namnet Boulogne vart først nedteikna i romartida som *Bononia*, som kom av det keltiske ordet *bona* (tyder «fundament», «busetnad», «festning»). Det same opphavet har òg namnet på den italienske byen Bologna.

## Historie
Opphavleg var byen kalla *Gesoriacum*, men på 300-talet vart han kalla *Bononia* av romarane, og hadde ei stor hamn som knytte resten av riket til Storbritannia. Keisar Claudius nytta byen som base då han invaderte Dei britiske øyane i år 43, og fram til 296 var han base for *[[Classis Britannica]]* (den romerske flåten i britisk farvatn).

I mellomalderen vart byen senter for Grevane av Boulogne. Området vart mykje kjempa om av franskmenna og engelskmenna. I 1550 enda freden i Boulogne krigen England hadde mot Skottland og Frankrike. Frankrike kjøpte Boulogne tilbake for 400&nbsp;000 crown.

På 1800-talet vart Notre-Dame de Boulogne rekonstruert av presten Benoit Haffreingue etter han fekk eit syn frå Gud om å rekonstruere den ruinerte basilikaen i byen. Under Napoleonskrigane samla Napoleon La Grande Armée i Boulogne for å invadere Storbritannia i 1805. Planane hans vart derimot utsett på grunn av andre saker i Europa og den sterke marinen til britane.

Boulogne-sur-Mer er ei av dei viktigaste fiskehamnene i Frankrike.

## Bakgrunnsstoff

* Turisme i Boulogne-sur-Mer 
* Reiseguide for Boulogne-sur-Mer 
* Gamle postkort frå Boulogne-sur-Mer
Dale amatørfilmfestival

**Dale amatørfilmfestival** går gjerne under namnet *daff*, og er ein amatørfilmfestival som har funne stad i Dale i Sunnfjord kvar sommar sidan 2005. Festivalen har hovudfokus på amatørfilmar laga av unge filmskaparar i Sogn og Fjordane, men òg filmar frå andre delar av Noreg, samt utlandet, har vorte vist på festivaldagen. 

## Bakgrunnsstoff
daff sine heimesider
Montreuil-sur-Mer

**Montreuil-sur-Mer** (offisielt *Montreuil*) er ein by og kommune nord i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (administrasjonssenter) i departementet Pas-de-Calais i regionen Hauts-de-France, og har om lag 2&nbsp;500 innbyggjarar. Han ligg ved elva Canche, nær Étaples. Havet («mer» er fransk for «sjø, hav») som namnet nemner byen ligg ved er derimot i dag eit stykke unna. 

## Attraksjonar

Byen er omringa av festningsvollar frå mellomalderen og ein del av festningsverket som den kjende franske militæringeniøren Vauban bygde på 1600-talet. 

## Bakgrunnsstoff
Saint-Omer

**Saint-Omer** er ein by og kommune nord i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (administrasjonssenter) i departementet Pas-de-Calais i regionen Hauts-de-France, og har om lag 15&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg 68 km nordvest for Lille. Byen er kalla opp etter St. Audomare (Omer) (d. om lag 670) som misjonerte i området. 

## Geografi
Ved Saint-Omer byrjar ein kanalisert del av elva Aa, som munnar ut i Nordsjøen ved Gravelines. Elva er forbunde med Neufossé-kanalen, som endar opp i Lys.

## Historie
Omer, biskop av Thérouanne, oppretta eit kloster vigd heilage Bertin her på 600-talet. 

På 800-talet voks landsbyen rundt klosteret og fekk namnet St. Omer. Normannarar jamna staden med jorda omkring 860 og 880, men ti år seinare hadde byen og klosteret fått bymur som verna dei frå vidare åtak. 

Byen ligg i eit område som har vorte mykje kjempa om mellom franskmenn, Flandern, engelskmenn og spanjolar. St. Omer var av den grunn mykje omleira og fleire gonger øydelagd. I 1071 vart Filip I og grev Arnulf III av Flandern slått ved St. Omer av Robert I av Flandern. I 1127 fekk byen kommunestatus av William Clito, greve av Flandern. I 1340 vart det utkjempa eit stort slag her mellom den anglo-flamske hæren og den franske under leiing av hertug Eudes IV av Burgund. Dei flamske styrkane vart tvungen til å trekke seg tilbake. 

I 1493 vart byen ein del av Nederlanda under spansk styre. Franskmenna prøvde fleire gonger å vinne byen tilbake mellom 1551 og 1596, og igjen i 1638 (under kardinal Richelieu) og 1647. Men i 1677, etter 17 dagar med omleiring, tvinga Ludvig XIV byen til å overgje seg. Denne erobringa vart stadfesta i Nijmegen-traktaten. I 1711 var Saint-Omer på nippet til å overgje seg til Prins Eugene av Savoie og hertug John Churchill av Marlborough på grunn av matmangel, men vart redda av ei modig Jacqueline Robin, som risikerte livet sitt med å føre forsyningar inn i byen. 

## Bakgrunnsstoff

*

* Festningsverka i Saint-Omer 
* Nettside om Lycée Alexandre Ribot i Saint Omer 
* Audowiki
Departementet Rhône

**Rhône** (frankoprovensalsk *Rôno*) er eit departementet aust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Rhône-Alpes, og er kalla opp etter elva med same namn. 

## Historie
Rhône vart oppretta 12. august 1793 då det tidlegare departementet Rhône-et-Loire vart delt i dei to departementa Rhône og Loire.

Opphavleg låg Lyon så langt aust i Rhône at kommunane like aust for Lyon høyrte til nabodepartementet. Etter kvart som Lyon voks og storbyomådet gjekk over i nabodepartementet vart dette sett på som svært upraktisk. Derfor har Rhône fleire gongar vorte utvida for å få med seg forstadane til Lyon. 
* I 1852 vart 4 kommunar frå Isère innlemma i Rhône.
* I 1967 vart 23 kommunar frå Isère og 6 kommunar frå Ain innlemma i Rhône.
* I 1971 vart ein kommune frå Isère innlemma i Rhône.

Med desse utvidingane har arealet til Rhône auka frå 2&nbsp;791 km² til 3&nbsp;249 km² i dag (16,4% større). 

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Rhône-Alpes og grensar til departementa Ain, Isère, Loire og Saône-et-Loire.

Av elvar i departementet finn ein Rhône og Saône (som munnar ut i Rhône i Lyon).

Andre byar er Villeurbanne, som går i eitt med dei austlege forstadane til Lyon og Chaponost.

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Rhodaniens*.

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside
* 69.pagesd.info - Nettportal for kommunar i Rhône
Istres

**Istres** er ein by og kommune heilt sør i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (administrasjonssenter) i departementet Bouches-du-Rhône i regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur, og har om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen ligg nordvest for lagunen Étang de Berre og nordvest for byen Marseille. 

## Bakgrunnsstoff
Bouches-du-Rhône

**Bouches-du-Rhône** (oksitansk *Bocas de Ròse*) er eit departementet sør i Frankrike. Departementet ligg i regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur, og er kalla opp etter elva Rhône.

## Historie
Bouches-du-Rhône er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Provence og fyrstedøma Orange, Martigues og Lambesc. Departementet mista nokre område i 1793, inkludert Orange og Apt, då departementet Vaucluse vart oppretta.

Marseille har vore ein viktig hamneby heilt tilbake til tida før Julius Cæsar erobra Gallia.

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur og grensar til departementa Gard i vest, Vaucluse i nord, Var i aust og Middelhavet i sør.

Marseille er den viktigaste byen i departementet med ei stor hamn.

Andre viktige byar er: 
* Salon de Provence
* Aix-en-Provence
* Aubagne
* Arles
* Cassis
* Fos-sur-Mer
* Istres
* La Ciotat
* Martigues

Av elvar i departementet finne ein 
* Rhône, som dannar grensa mot departementet Gard. 
* Rhône-deltaet (Camargue)

Fjell i departementet er mellom anna: 
* Alpilles 
* Montagnette
* Montagne Sainte-Victoire 
* Sainte-Baume

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Bucco-rhodaniens*.

## Kultur
Departementet er godt representert i fransk kunst. Paul Cézanne måla mange bilete av Mont Sainte-Victoire. Vincent van Gogh var mykje i Arles, der han måla mange bilete i området rundt.

## Turisme
* Marseille og Aix-en-Provence
* Romerske og romanske monument i Arles
* Camargue og byen Saintes-Maries-de-la-Mer
* Alphonse Daudet si vindmølle i Fontvieille
* Les Baux de Provence, mellomalderlandsby
* Saint-Rémy-de-Provence og ruinane av den romerske byen Glanum
* Tarascon, mellomalderslott og kyrkje. 
* Salon-de-Provence, byen til Nostradamus

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside
* Turisme i Bouches-du-Rhône
* Nettside frå Camargue
Departementet Nord

**Nord** er eit departementet lengst nord i Frankrike. Departementet ligg i regionen Nord-Pas-de-Calais. Nord er det franske departementet med flest innbyggjarar. 

## Historie
Nord er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen.

Nord består av dei franske delane av Flandern, bortsett frå dei vestlege delane som vart fråskild i 1237 som Artois, og som i dag er ein del av nabodepartementet Pas-de-Calais, og Hainault. Dette området var ein del av Dei spanske nederlanda, men vart avstått til Frankrike etter fleire traktatar (1659, 1668 og 1678).

Området har vore busett sidan førhistorisk tid, og har etter tur vore busett av keltarar, romarar, germanske frankarar og alemannarar. På 300- og 400-talet samarbeida romarane med germanske stammer, som medverka med militær støtte langs ruta frå Boulogne til Cologne. Dette skapte ei germansk-romansk språkgrense i området, som varte fram til 700-talet. Då saksarar koloniserte området frå 400- til 700-talet strakk denne grensa seg noko lenger sørover og vestover, slik at dei fleste innbyggjarane nord for Lille på 800-talet snakka ein dialekt av middelnederlandsk, medan innbyggjarane i sør snakka forskjellige romanske dialektar. Denne språkgrensa ser ein framleis i dag i stadnamna. Det er i dag om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar som nyttar den nederlandske dialekten vestflamsk rundt Dunkerque.

## Geografi
Departementet er i dag ein del av regionen Nord-Pas-de-Calais og grensar til departementa Pas-de-Calais og Aisne, i tillegg til Belgia og Nordsjøen i nord.

Den vestlege halvdelen i nord grensar mot Belgia, og departementet er uvanleg langt og smalt. Administrasjonssenter er Lille, som i lag med dei nærliggande byane Roubaix, Tourcoing og Villeneuve d'Ascq dannar eit område med litt over ein million innbyggjarar. Andre viktige byar er Valenciennes, Douai, og Dunkerque.

Dei viktgaste elvene i departementet er: 
* Yser
* Lys
* Escaut
* Scarpe
* Sambre

## Økonomi
Området var i føregrunnen under industrialiseringa i Frankrike på 1800-talet, og vart hardt råka under den første verdskrigen. I dag står departementet føre problema som følgje av at gruvedrifta etter kol er i tilbakegang. 

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert på fransk kalla *Nordistes*.

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside
Avesnes-sur-Helpe

**Avesnes-sur-Helpe** er ein by og kommune nord i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (administrasjonssenter) i departementet Nord i regionen Hauts-de-France, og har om lag 5&nbsp;000 innbyggjarar.

## Historie
Byen vart grunnlagd på 1000-talet av Wédric Le Barbu og son hans Thierry. I 1477 vart staden lagt i grus av kong Ludvig XI. I 1566 kom byen inn under spansk styre, men kom tilbake til Frankrike i 1659. Vauban bygde på denne tida fleire festningsverk i byen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:27. mai 2007|27. mai 2007]]» frå , og «[[:de:|Avesnes-sur-Helpe]]» frå  den 2. januar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Cambrai

**Cambrai** (nederlandsk: *Kamerijk*; gamal staving *Cambray*) er ein by og kommune nord i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (administrasjonssenter) i departementet Nord i regionen Hauts-de-France, og har om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar.

Slaget ved Cambrai i 1917 fann stad her under den første verdskrigen. Slaget er mest kjend som det første slaget der ein nytta stridsvogner med suksess. Slaget ved Cambrai i 1918 fann stad mellom 8. og 10. oktober.
Villefranche-sur-Saône

**Villefranche-sur-Saône** (*Velafranche* på frankoprovensalsk) er ein by og kommune aust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Rhône i regionen Auvergne-Rhône-Alpes, og har om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg 1,5 km vest for elva Saône. Innbyggjarane i byen vert på fransk kalla *Caladoise(s)* (kvinner) og *Caladois* (menn).

Dei populære franske songarane Coralie Clément og Benjamin Biolay var fødd i Villefranche-sur-Saône.

## Historie
Villefranche-sur-Saône vart grunnlagd i 1212 av Guichard IV, greve av Beaujeu og vart på 1300-talet hovudstad i provinsen Beaujolais. Han vart omleira tre gonger på 1400- og 1500-talet. Bymurane vart rive ned tidleg på 1800-talet. 

## Økonomi
Av industri i byen finn ein vinproduksjon, metallurgi, tekstilar og kjemikaliar.
Stryn ungdomsskule

**Stryn ungdomsskule** for 8.-10. klasse ligg i utkanten av Stryn sentrum. Skulen har om lag 190 elevar og ligg ca. ti minutts gåtur frå sentrum. Skulebygningane vart bygde opp der tyskarane under den andre verdskrigen hadde ein av leirane sine. Den svært forseggjorte steintrappa som dei tyske soldatane bygde, pyntar framleis opp. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Nettsida til Stryn ungdomsskule ved stryn.kommune.no
Paliastomi

**Paliastomi** (georgisk *პალიასტომი*, stundom transkribert som *Paleaostom*) er ein liten innsjø nær byen Poti i Georgia. Han er forbunde til Svartehavet via ein smal kanal. Overflatearealet er 17,3&nbsp;km² og middeldjupet er 2,6 meter. Arkeologar har funne spor etter det historiske riket Kolchis nær og i innsjøen. Han er òg ein viktig fiskestad.

Innsjøen er ein del av Kolkheti nasjonalpark.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Undervassarkeologi i Paliastomi
* ''Global Nature Fund''
Ritsa

**Ritsa** (abkhasisk *Риҵа*, georgisk რიწა) er ein innsjø nord i den i røynda sjølvstendige republikken Abkhasia (etter lova ein autonom republikk i Georgia). Innsjøen ligg i Kaukasus og er omringa av skogar og subalpine enger. Vatnet er kaldt og klårt. Fjella har ei høgd på 2&nbsp;200 til 3&nbsp;500 meter rundt innsjøen. Ein har funne fleire nordmannsgrantre med høgd på over 70 meter rundt innsjøen. 

Ritsa får vatn frå seks elvar, men har berre eitt utsig, elva Iupshara. Landsbyen Avadhara ligg nord for innsjøen. I 1930 vart Ritsa naturreservat (162,89 km²) oppretta for å verne om naturen rundt innsjøen. Vegen frå Svartehavet vart bygd i 1936. Innsjøen var ein viktig turistattraksjon i Sovjettida. Trass i at det vart bygd eit hotell ved breidda og eit par andre attraksjonar kjem det i dag lite turistar her på grunn av uro i området. 

Ritsa er ein av dei djupaste innsjøane i Georgia (116 m) og rik på aure. Middeltemperaturen i området er 7,8&nbsp;°C (januar -1,1&nbsp;°C, august 17,8&nbsp;°C). Den årlege nedbørsnormalen er om lag 2&nbsp;000 til 2&nbsp;200 mm. Det er ikkje uvanleg med snø om vinteren, og somrane er som regel varme. 

Sovjetleiaren Josef Stalin hadde eit av sommarhusa sine (datsja) ved innsjøen. I dag høyrer dette huset til den abkhasiske regjeringa. 

## Segner om Ritsa
### Opphav
I antikken var det ein dal og ei elv der innsjøen ligg i dag. Ei jente med namn Ritsa budde her med brørne sine Agepsta, Atsetuka og Psjegisjka. Ritsa gjeta dyra på beite i dalen, medan brørne var på jakt i dei høge fjella og kom tilbake til dalen om kvelden der dei åt, song songar og beundra systera. 

Ein gong gjekk brørne for langt inn i fjella. Ritsa sakna dei og byrja og song. Skogrøvarane Gega og Iupsjara høyrte ho og fann ut at dei skulle kidnappe ho. Iupsjara fanga ho og tok ho med seg ned i dalen, medan Gega passa på ved sida av. Ritsa sine brør høyrde at ho skreik og kom springande etter. 

Psjegisjka kasta eit sverd mot røvarane, men bomma og sverdet fauk over elva. Dalen vart då fylt med vatn og omgjort til ein innsjø. Ritsa kom seg laus, men fall ut i innsjøen. Brørne kunne ikkje redde ho. Då kasta Psjegisjka røvaren Iupsjara ut i innsjøen, men Ritsa sitt vatn godtok han ikkje, og kasta han ut og over sverdet til Psjegisjka, og vatnet tok han med seg til sjøen. Gega sprang etter Iupsjara, men kunne ikkje redde han. 

I sorg gjekk brørne tilbake til fjella, og i dag står dei framleis der og vernar om kvilestaden til Ritsa. 

### Farvel, Moderland!

I 1930-åra under bygginga av Stalin sin datsja, bar soldatar byggemateriale til byggjestaden. Ein gong, ved det farlegaste vegstykket, køyrde ein lastebil utfor vegen. I det lastebilen fall ropte sjåføren: «Farvel, Moderland!» («Прощай, Родина!», «Prosjtsjaj, Rodina!»). Så i dag kallar folk denne staden for «Farvel, Moderland!» 

## Bilete

Fil:Ritsa1.jpg|Ritsa
Fil:Ritsa2.jpg|Turistar på Ritsa


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Ritsa|Lake Ritsa]]» frå ,  den 27. mai 2007.*  

* Birding-georgia.com
* Georgisk geoinformasjonssenter 

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av «Farvel, Moderland!»
* Bilete 
* Bilete