open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pål Tyldum

**Pål Bjarne Tyldum** () er ein norsk tidlegare langrennar frå Høylandet i Nord-Trøndelag.

## Fremste prestasjonane
Tyldum var lite påakta som langrennar før enn han i 1968 gjekk ei rekke gode renn. Han vart olympiameister på femmila i Sapporo under 1972, og var med på stafettlaget som tok gull i Grenoble under 1968. I tillegg vann han tre OL-sølv (eit av dei i stafett) og vart noregsmeister sju gonger. Han var særleg dyktig på dei lengre distansane, kjend for si evne til å disponere kreftene. Tyldum var norsk flaggberar i vinter-OL 1976 i Innsbruck. Han representerte i alle år Idrettslaget Hållingen frå Høylandet. For innsatsen sin under vinter-OL i 1972 vann han Fearnleys olympiske ærespris dette året.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn
* 1968: Vinnar av 15 km i Lahti. Andreplass både på 15 km og 50 km i Holmenkollrenna. Fjerdeplass på femmila under OL i Grenoble og sjuandeplass på 15 km. Han gjekk andre-etappen på stafettlaget som vann ein overlegen siger.
* 1969: Vinnar av femmila i Holmenkollen, nummer to på 15 km. Tredjeplass på tremila i Svenska skidspelen i Falun.
* 1970: Andreplass på femmila i Holmenkollen, og tredjeplass på femmila i Lahti. Nr fire på tremila, nr 5 på 15 km og nr 11 på femmila under VM i Štrbské pleso.
* 1971: Vinnar av femmila og andreplass på 15 km i Lahti.
* 1972: Gullmedalje på femmila under OL i Sapporo, sølvmedalje på tremila. Vinnar av 50-kilometeren i Holmenkollen. Han gjekk andre etappe for stafettlaget som fekk sølv etter å kjempa hardt med Sovjet.
* 1973: Andreplass på 15 km og tredjeplass på 50 km i Holmenkollen.
* 1974: Andreplass på femmila i Lahti. Nr 21 på tremila under verdsmeisterskapen i Falun. 
* 1976: Nr 10 på 15 km i Holmenkollen.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 1967: Nr 6 på femmila på Skorovatn
*Ski-NM 1968: Gullmedalje på femmila på Hønefoss og sølv på 30 km i Bærum
*Ski-NM 1969: Gullmedalje 15 km og sølvmedalje på femmila i Alvdal
*Ski-NM 1970: Gullmedalje på femmila i Meldal, og sølv på tremila i Trondheim
*Ski-NM 1971: Gullmedalje på 15 km, sølv på femmila og bronse på tremila, alle renna på Fåberg
*Ski-NM 1972: Gullmedalje både på tremila og femmila i Tydal
*Ski-NM 1973: Gullmedalje på 15 km og sølvmedalje på femmila på Lillehammer
*Ski-NM 1974: Nr 5 på tremila i Selbu
*Ski-NM 1975: Nr 9 på femmila i Flatebygd
*Ski-NM 1976: Bronsemedalje på 15 km i Surnadal

Tyldum vart tildelt Holmenkollmedaljen i 1970.
## Kjelder
* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
Perupetro

**Perupetro** er eit ubunde peruansk statseigd oljeselskap, skipa i november 1993. Føremålet med selskapet er å fremme leiting etter og utnytting av petroleumsressursar i nasjonale landområde og havterritorium. 

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Perupetro
Jan Sandström

**Inge Jan Håkan Sandström** () er ein svensk komponist.

Jan Sandström har studert komposisjon med mellom andre professor Gunnar Bucht ved Den kongelege musikkhøgskulen i Stockholm. I 1989 vart han sjølv professor i komposisjon ved Musikhøgskulen i Piteå. 

Korverket *Det är en ros utsprungen* (1990), ei personleg bearbeiding av Praetorius si salme, vart Sandström sitt gjennombrot som komponist. Han er òg kjend for samarbeidet sitt med trombonisten Christian Lindberg, blant anna i *Motorcykelkonserten* (1988-89). Han har òg skrive fleire andre solokonsertar for ulike instrument samt orkersterstykke, vokalmusikk med orkester, operaer, korsongar og kammermusikk.

## Utvalde verk
### Orkesterverk
#### Verk for soloinstrument og orkester
* *Motorcykelkonserten*, trombonekonsert nr 1, 1988-89 (for Christian Lindberg)
** forkorta versjon: *A Short Ride on a Motorbike*, 1989
* *Don Quixote*, trombonekonsert nr 2, 1994 (for Christian Lindberg)
* *Wahlbergvariationer*, versjon for trombone og orkester, 1996 (sjå kammermusik)
* *Kejsarvisan*, versjon for trombone og orkester, 1994 (sjå verk for orkester)
* Trompetkonsert nr 1, 1987 (for Håkan Hardenberger)
* Trompetkonsert nr 2, 1993/96 (for Håkan Hardenberger)
* *A dance in the subdominant quagmire* for sopranblokkfløyte og strykeorkester, 1994
* Trompetkonsert nr 3, 2007 (for Ole Edvard Antonsen)
* *My Assam Dragon*, altsaksofonkonsert, 1994 (for John-Edward Kelly)
* Pianokonsert nr 1, 1995
* Pianokonsert nr 2, 2001
* Klarinettkonsert, 2001
* *The Lemon House*, tubakonsert, 2004
#### Verk for orkester
* *Era*, 1979-80
* *Snowflakes* for kammerorkester, 1980/84
* *Acintyas* for strykeorkester, 1986
* *Indri*, 1988/89
* *Kejsarvisan*, 1993
* *Ocean child*, 1999/2004
### Vokalmusik
#### Opera
* *Bombi Bitt*, 1991-92
* *Macbeth²*, 1996
* *K. Beskrivning av en kamp*, 2005
* *God Natt Madame!*, 2006
#### Korverk
* *Det är en ros utsprungen* (Pretorius/Sandström) for to blandakor, 1990
* *Sanctus* for gute- eller jentekor, 1990, versjon for blandakor 1993
* *Across the bridge of hope* for barnesolist og blandakor, 1999
* *Rekviem* for kor, solistar og orkester, 2008 (uroppført 1. november 2008 i Hedvig Eleonora-kyrkja i Stockholm)

### Kammermusik
* *Wahlbergvariationer* for cello og blåsekvintett, 1990
** versjon for saksofonkvartett, 1993

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Jan Sandström|Jan Sandström]]» frå , den 3. januar 2009.* 


## Bakgrunnsstoff
* Komponisten si nettside
Masseeininga spann

**Spann** kan vere eit lengdemål, sjå *[[lengdeeininga spann]]*, eller det kan vere ei gammal nordisk måleining for masse. Eininga blei helst brukt som mål for tørrvarer.

Ordet har opphav i norrønt *spann*; som i eit kar, ei bøtte, og svarer til ei halv våg eller om lag ni kilogram. Vekta varierte ut frå kva og kvar ein målte. Som smørmål utgjorde eit spann 1/4 laup. Som kornmål utgjorde eit spann 36 merker i stavangerområdet. I utrekning av skatt blei eit spann nordafjells rekna som 72 merker. 

Spann gjekk ut av offisiell bruk i 1875 med innføringa av det metriske systemet.

## Referansar
Handsbreidd

**Handsbreidd** er eit gammalt lengdemål, bruka lauseleg om små vidder.

Måleeininga er bruka i Det gamle testamentet, her tilsvarar ei handsbreidd ikring 8 centimeter. 

*Hand* er ei gammal engelsk måleining for lengd. 1 hand er lik 4 inches eller 10,16 cm. Eininga vert framleis nytta for å gje høgda på hestar, målt frå  manken til bakken. 

## Sjå òg
*Fingerbreidd
*Palmo

## Referansar

*Hand (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 10. november 2013.
Spann

**Spann** kan vise til:
* Bøtte eller liknande djupt kar med hank og til tider lokk, til dømes mjølkespann eller bærspann.
* Vekteininga spann, ei gammalt norsk vekteining.
* Lengdeeininga spann, eit gammalt lengdemål.
* To eller fleire dyr som saman dreg reiskap eller køyretøy, som oksespann, hestespann eller hundespann.
Lengdeeininga spann

**Spann** kan vere ei måleining for masse, sjå *[[masseeininga spann]]*, eller det kan vere eit gammalt lengdemål. Ordet har opphav i norrønt *spǫnn*; av 'å spenne', den lengda ein kan måle ved å tøye fingrane frå kvarandre. Frå spissen av tommeltotten til spissen av langfingeren er ei *langspann* eller *ten-spann*. Frå tommelspissen til spissen på peikefingeren er ei *kortspann* eller *kvartspann*.

Måleeininga er bruka i Det gamle testamentet, her tilsvarar ei spann ei halv alen eller om lag 0,25 meter. Brystduken som var ein del av den gamle presteskruden, målte 1x1 spann .

## Referansar
Fingerbreidd

**Finger** eller **fingerbreidd** er ei gammal måleining for små lengder.

Måleeininga finger er bruka i Det gamle testamentet, her tilsvarar ein finger ikring 2 centimeter. 

I Romarriket vart eininga kalla *digitus* og svara til 1,85 cm. I Skandinavia gjerne tilsvarande 1/16 fot eller 3/4 tommar.Ei fingerbreidd var opphavleg breidda av langfingeren, målt på tvers av neglerota og ville i dag ha vore 1,905 cm. 

## Sjå òg
*Handsbreidd
*Tomme
## Referansar
Eininga homer

**Homer** eller **kor** er eit gammalt holmål.

Eininga homer er bruka i Det gamle testamentet som eit mål for korn, her tilsvarer ein homer 364 liter. Det finst likevel ulike utrekningar for dei bibelske måla, og verdiane kan ikkje fastsetjast nøyaktig. 

## Referansar
Efa

**Efa** eller **bat** er eit gammalt babylonsk eller hebraisk holmål. 

Eininga efa bruka i Det gamle testamentet som eit mål for korn og for holrom tilsvarer 36,4 liter. Det finst likevel ulike utrekningar for dei bibelske måla. og verdiane kan ikkje fastsetjast nøyaktig.  Ein bat er bruka for mål på vin og olje.

I Det nye testamentet er den eininga bat kalla *fat* eller anker.. Éin efa eller bat var ca. 37 liter.

10 efa eller bat er ein homer.

## Referansar
Sea

**Sea** er eit gammalt holmål. 

Eininga sea bruka i Det gamle testamentet som eit mål for mjøl, her tilsvarer ein sea 12,1 liter. I Det nye testamentet er den tilsvarande eininga kalla *mål*. Det finst mange ulike utrekningar for dei bibelske måla, og det er ikkje råd å fastsetje dei nøyaktig. 

## Referansar
Hin

**Hin** er eit gammalt holmål. 

Eininga hin bruka i Det gamle testamentet som eit mål for olje og vin, tilsvarer 6 liter. Det finst likevel ulike utrekningar for dei bibelske måla. og verdiane kan ikkje fastsetjast nøyaktig. 

## Referansar
Celina Midelfart

**Celina Midelfart** () er ein norsk næringslivsleiar og investor fødd i Oslo.

## Familie

Midelfart blei fødd i Oslo som  dotter av forretningsmannen Finn-Erik Midelfart (1943–95) og sosionomen Hermine Kristin f. Muhle (f. 1944).

Ho stammar frå Hans Christian Ulrik Midelfart, som deltok på riksforsamlinga på Eidsvoll og var medlem av konstitusjonskomiteen.

## Utdanning

Midelfart er utdanna ved Oslo katedralskole, London School of Economics 1994–96 () og Stern School of Business ved NYU i New York med BSc Summa Cum Laude innan finans i 1998.

Ho hadde også eitt år ved gourmetskulen Cordon Bleu i Paris.

## Forretningar

Familien Midelfart har eigd eit internasjonalt kosmetikkonsern sidan 1923. Då far hennar Finn Erik Midelfart døydde i 1995, arva Celina familiebedrifta saman med stemora si Tove Kvammen og systera si Hermine Midelfart. I staden for å selja gjekk alle tre inn i aktivt eigarskap.
Celina Midelfart blei som arbeidande styreleiar i investeringsselskapa Midelfart Capital AS og Pescara AS, sistnemde systera sitt selskap, i 1996.
Frå 1999 var Celina Midelfart administrerande direktør i Midelfart Holding AS, eit privat forvaltningsselskap som er morselskapet i Midelfart-gruppa.

I 2006 blei Midelfart AS og svenske Wilh. Sonesson AB samde om ein fusjon, der Midelfart Holding selte den norske eigenpleieverksemda si til det svenske selskapet for 425 millionar kroner og samtidig plikta seg til å kjøpe seg opptil 27,1 prosent i det fusjonerte selskapet.

Middelfart har vore partnar i Magnipartners Ltd, der ho arbeidde aktivt innan offshore boring og LNG-sektoren. Sidan 2015 har ho hatt større eigarposisjonar i ulike børsnoterte selskap innan offshore olje, service og forsyning. Ho er i dag styremedlem og eig 10 % av den svenske forbrukarbanken Avida AB, medlem av styret ved Oslo International School og styremedlem i SEA 1 Offshore. Ho har tidlegare sete i styret for verdas største oppdrettsselskap, Mowi ASA, og det svenske helse- og skjønnheitskonsernet Midsona AB. 

## Kjelder
Talent

**Talent** er ei gammal måleining for massen av gull og sølv. Etter tradisjonen var ein talent lik 60 mine. 

Etter tradisjonen vart eininga innført av Solon i Aten kring år 600 fvt., og vart tidleg utbreidd i heile Midtausten. I antikkens Hellas var ein talent lik 60 pund eller 6000 drakmar.

Eininga talent er bruka i Det gamle testamentet som mål for gull og sølv og tilsvarar om lag 34,2 kilogram. Det finst likevel ulike utrekningar for dei bibelske måla, og verdiane kan ikkje fastsetjast heilt nøyaktig. 

Talent vart òg rekna som ei mynteining med verdi svarande til massen i gull eller sølv. Ein talent reint gull eller elektrum, som består av 80 % gull, ville i vår tids pengar ha vore verdt fleire millionar kroner og ein talent sølv ovre eit hundre tusen kroner, noko som vil seie at mynteininga truleg aldri vart nytta. 

## Kjelder
*

### Referansar
Sjekel

**Sjekel**, ofte skrive *sekel*, er ei gammal mynt- og masseeining, tilsvarande 1/50-dels (nokre stader 1/60-dels) mine, eller 7 - 14 g.

Eininga er bruka i Det gamle testamentet som mål for gull, sølv og krydder og tilsvarar om lag 11,4 gram. Det finst likevel ulike utrekningar for dei bibelske måla, og verdiane kan ikkje fastsetjast heilt nøyaktig. 

Mynten som i Det nye testamentet er kalla ein «sølvpenge», er truleg ein sjekel som svarar til ein gresk stater, lik 4,3 g sølv.

## Referansar
Beka

**Beka** er eit gammalt egyptisk, assyrisk og hebraisk mål for edle varer, særskild for veging av gull.

Eininga beka er bruka i Det gamle testamentet for ein halv sjekel og tilsvarar om lag 5,7 gram. Det finst likevel ulike utrekningar for dei bibelske måla, og verdiane kan ikkje fastsetjast heilt nøyaktig. 

Ein egyptisk beka, kjend frå 2500 f.Kr., var ca. 13 gram. Men eininga (om ikkje namnet) er langt eldre. Lodd av kalkstein frå Egypt frå 4000-talet f.Kr. med masse frå ½ til 40 beka er dei eldste kjente døma på vektlodd. 

## Referansar
Mine

**Mine** kan vise til:

* Ansiktsuttrykk
* Eininga mine
* Gruve, sjakt
* Insektgang i ein plante
* Våpen: Landmine og sjømine

Stader:
* Mine i Saga, ein by på den japanske øya Kyushu
* Mine i Yamaguchi, ein by på den japanske øya Honshu
Eininga gera

**Gera** er eit gammalt mål for edle varer.

Eininga gera er bruka i Det gamle testamentet for ein tjuedels sjekel og tilsvarar om lag 0,6 gram. Det finst likevel ulike utrekningar for dei bibelske måla, og ein kan ikkje fastsetje verdiane heilt nøyaktig. 

## Referansar
Eininga mine

**Mine** er ei gammal syrisk, hebraisk, fønikisk og gresk mynt- og masseeining nytta 

I antikkens Hellas var ei mine lik 100 drakmar. I nyare tid var ein gresk kongeleg mine eller mna lik 1,5 kg, men har òg vore brukt som namn på kilogram. Syrisk og hebraisk mine var ca. 500 g og var delt i 50 shekel. Ein fønikisk mine var 353 g, omtrent lik ein romersk libra.

Eininga mine er bruka i Det gamle testamentet som mål for gull og sølv og tilsvarar om lag 0,571 kilogram. Det finst likevel ulike trekningar for dei bibelske måla, og ein kan ikkje fastsetje verdiane heilt nøyaktig. 

## Referansar

* Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Mine: myntenhet. I Store norske leksikon. Henta 12. november 2013 frå http://snl.no/mine/myntenhet.
Log

**Log** kan visa til:

* Logaritme
* Eininga log, eit bibelsk holmål
* Utkok eller uttrekk av plantar. Log kan visa særskild til ein krøterdrikk laga av høy, eller varmt vatn slått over malt under brygging. 

## Sjå òg
* Logg

## Kjelder
*
Metrostasjonen Nation

**Nation** er ein stasjon på metroen i Paris og på forstadsbanen RER (til Île-de-France). Metrolinjene 1, 2, 6 og 9 pluss RER, linje A, stoppar her.

Stasjonen er namnsett etter Place de la Nation, den tidlegare Place du Trône. Her blei giljotinane sett opp under Den franske revolusjonen.
Broadway

**Broadway** er ei 30 km lang, brei gate på Manhattan i New York, og den eldste hovudgata i byen som går nord–sør. Gata er kjend som sentrum for den amerikanske teaterindustrien.

På den smale og kileforma hjørnetomta nord for 23. gate der Broadway møter Fifth Avenue, vart høgblokka «Fuller Building» reist i 1902. Bygningen er betre kjend som Flatiron Building takka vere forma den fekk grunna tomta si trekanta form (*Flatiron* tyder 'Strykejernet').
George Bernard Shaw

**George Bernard Shaw** () var ein anglo-irsk dramatikar. Han blei tildelt nobelprisen i litteratur i 1925. Han skreiv mellom anna skodespelet *[[Pygmalion]]*, som seinare blei skapt om til musikalen og filmen *[[My Fair Lady]]*.

## Liv

Shaw var fødd i ein fattig protestantisk familie i Dublin. På 1870-talet flytta han til London for å prøva lukka som forfattar. Han skreiv fem romanar som blei refuserte før han fekk arbeid som musikk-kritikar i avisa *The Star*. På same tida tok han til å delta politisk, gjennom medlemskap i det sosialistiske Fabian Society og «Bloody Sunday»-demonstrasjonen i 1887. Frå 1895 til 1898 var Shaw teaterkritikar i *Saturday Review*. Han blei gift med Charlotte Payne-Townshend i 1898. Shaw budde i huset «Shaw's Corner» i landsbyen Ayot St Lawrence i Hertfordshire fra 1906 til han døydde i 1950.

## Verk og påverknad

Den første teatersuksessen hans, *Candida*, hadde premiere i 1898, og blei følgd opp av fleire komediar: 
*The Devil's Disciple* (1897), *Arms and the Man* (1898), *Mrs Warren's Profession* (1898), *Captain Brassbound's Conversion* (1900), *Caesar and Cleopatra* (1901, *Man and Superman* (1902), *Major Barbara* (1905), *Androcles and the Lion* (1912) og *Pygmalion* (1913). 

Etter første verdskrigen skreiv han meir seriøse stykke, som *Heartbreak House* (1919) og *Saint Joan* (1923).

Som musikkritikar var Shaw ein ivrig forkjempar for musikken til Wagner. Innan teater var han særs oppteken av Henrik Ibsen, som han tok som eit førebilete og studerte i boka *The Quintessence of Ibsenism* (1891).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:George Bernard Shaw|George Bernard Shaw]]» frå , den 4. januar 2009.*
Metrostasjonen République

**République** er ein stasjon på metroen i Paris. Linjene 3, 5, 8, 9 og 11 stoppar her.

Stasjonen blei opna i 1904, og er namnsett etter Place de la République. Plassen er namnsett til minne om Den fyrste, Den andre og Den tredje franske republikken.
Ski-VM 2009

**Verdsmeisterskapen i nordiske greiner 2009** blei arrangert i Liberec i Tsjekkia i perioden 18. februar til 1. mars 2009. Meisterskapen var det 48. ski-VM som blei halde, og den andre gongen det blei halde i det området som i dag er Tsjekkia. For første gong var skihopp for kvinner ein del av VM-programmet. Greinene det blei konkurrert i er langrenn, kombinert og skihopp.

Den føregåande verdsmeisterskapen blei arrangert i Sapporo i Japan i 2007. Det neste går av stabelen i Oslo vinteren 2011.

## Langrenn menn
### Sprint





### 15 km klassisk stil





### 30 km duathlon





### 50 km fellesstart, fristil



**Dato**: 1. mars 2009

### Lagsprint, klassisk stil





### 4 x 10 km stafett





## Langrenn kvinner
### Sprint, fristil





### 10 km klassisk stil





### 15 km duathlon





### 30 km fellesstart





### Lagsprint, klassisk stil





### 4 x 5 km stafett





## Kombinert
### Normalbakke & 10 km





### Storbakke & 10 km





### Kombinert fellesstart (10 km langrenn & skihopping HS100)





### Lagtevling





## Skihopping menn
### Normalbakken (K90)





### Storbakken (K120)





### Lagtevling storbakke (K120)





## Skihopping kvinner
### Normalbakke





## Medaljeoversyn

## Den norske VM-troppen
**Langrenn for kvinner**
* Marit Bjørgen
* Celine Brun-Lie
* Maiken Caspersen Falla
* Marthe Kristoffersen
* Astrid Jacobsen
* Therese Johaug
* Kristin Størmer Steira
* Ingvild Østberg

**Langrenn for menn**
* John Kristian Dahl
* Tord Asle Gjerdalen
* Ola Vigen Hattestad
* Tor Arne Hetland
* Odd-Bjørn Hjelmeset
* Tore Ruud Hofstad
* Eldar Rønning
* Johan Kjølstad
* Petter Northug
* Martin Sundby
* Jens Arne Svartedal

**Skihopp for kvinner**
* Line Jahr
* Anette Sagen
* Maren Lundby
* Helena Smeby

**Skihopp for menn**
* Anders Bardal
* Johan Remen Evensen
* Tom Hilde
* Anders Jacobsen
* Roar Ljøkelsøy

**Kombinert**
* Mikko Kokslien
* Magnus Moan
* Espen Rian
* Jan Schmid
* Petter Tande

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside (på engelsk, tysk og tsjekkisk)
Richard Grov

**Richard Grov** () er ein norsk forretningsmann og hotelldirektør frå bygda Loen i Stryn kommune. Grov har dei seinaste åra arbeidd som direktør for Hotel Alexandra. Han er 5. generasjon som driv hotellet. Han er også dagleg leiar i Loen Skylift. Han har fire born.

## Kjelder
Haim Oron

**Haim «Jumas» Oron** () er ein israelsk politikar og tidlegare landbruksminister. Han var leiar i det politiske partiet Meretz-Yachad, som han òg representerte i Knesset, den israelske nasjonalforsamlinga.

Foreldra hans emigrerte frå Polen før andre verdskrigen. Faren var tekstilarbeidar og mora husmor.

Etter militærtenesta i den israelske hæren, slutta Haim Oron og kona hans seg til ein kibbutz. Dei hadde fire barn, men eitt døydde tidleg i ei ulykke. Oron og kona bur framleis i kibbutz og løna hans som Knesset-medlem går inn i felleskassa på kibbutzen.

Oron vart i 1968 sekretær i den sosialistiske rørsla Hashomer Hatzair. Han var ein av grunnleggjarane av fredsrørsla Peace Now i 1978. I 1988 vart han innvald i Knesset for det venstresosialistiske partiet Mapam, som i 1992 gjekk saman med to andre grupper og vart til partiet Meretz, der han i 2008 vart vald til leiar.

Oron har òg vore kasserar i Histadrut, det israelske LO, og i 1999 vart han landbruksminister i Ehud Barak si regjering. 
 
Oron er ein nær venn av palestinaren Marwan Barghouti, som sit i israelsk fengsel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Haim Oron|Haim Oron]]» frå ,  den 3. januar 2009.*
Berle kyrkje

**Berle kyrkje** står i bygda Berle på sørsida av Bremangerlandet i Bremanger kommune i Vestland, og er ei mura arbeidskyrkje frå 1977.

Bygget er teikna av arkitekt Alf Apelseth og har sitjeplassar til 210 personar.

Berle fekk eigen gravstad i 1893 og bygdefolket hadde lenge arbeidd for å få eiga kyrkje då ho stod klar i 1977. 
Innsamlinga av pengar byrja alt i 1911. 
Kyrkja vart til stor del reist ved dugnadsarbeid og det var samla inn 200 000 kroner til bygginga.

Kyrkja har sidan 1999 vore soknekyrkje i Berle sokn i Nordfjord prosti.
Då bygget stod ferdig i 1977 hadde det status som kapell og Berle vart oppretta som kapellsokn i Rugsund sokn i Davik prestegjeld. 
Fire år seinare, i 1981, vart Berle overført til Bremanger sokn og prestegjeld og 1. oktober 1999 vart Berle skild ut frå Bremanger sokn som eige sokn i Bremanger prestegjeld. 

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Berle sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Kart frå 1979 som viser soknegrenser og kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
* Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
* Oversyn over gravminne i Bremanger kommune på nettstaden disnorge.no
* Om Berle Kapell NRK Fylkesleksikon Sogn og Fjordane

*
Ahmed Yassin

**Sheikh Ahmed Ismail Yassin** () var ein palestinsk leiar som saman med Abdel Aziz al-Rantiss stifta den islamske motstandsrørsla Hamas i 1987. 

Yassin vart fødd i Ashkelon i 1934. På grunn av eit uhell då han var 12 år gammal, vart han sittande i rullestol og var nesten blind. Han vart drepen av israelarane den 22. mars 2004 rett etter at han forlet ein moské.

## Sjå òg
* Abdel Aziz al-Rantiss

## Kjelder
Frøya kyrkje

**Frøya kyrkje** står på Frøyalandet nordaust for Kalvåg på øya Frøya i Bremanger kommune i Vestland, og er ei langkyrkje bygd i tre i 1865.

Bygget er teikna av kunstmålaren Anders Askevold og har sitjeplassar til 400 personar.
Askvold har òg måla altartavla som har nattverden som motiv og truleg er ein kopi etter Rubens.
Før 1865 var kyrkjestaden i Bremanger på Grotle vest på Bremangerlandet og kyrkja som stod der heitte Bremanger kyrkje. 
Då kyrkjestaden for soknet vart flytt til Frøya i 1865 fylgde namnet Bremanger kyrkje med og kyrkja på Frøyalandet heitte det fram til 1952, då namnet på både kyrkja og kyrkjesoknet vart endra til Frøya medan kyrkja på Bremangerlandet, som fram til då hadde heitt Bremangerpollen, overtok namnet Bremanger kyrkje.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Frøya sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Kart frå 1979 som viser soknegrenser og kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
* Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
* Oversyn over gravminne i Bremanger kommune på nettstaden disnorge.no

*
Aino-Kaisa Saarinen

**Aino-Kaisa Saarinen** () er ein finsk langrennsløpar fødd i Hollola sør i Finland. Ho debuterte i verdscupen 7. mars 1998 og har sidan gått over 150 verdscuprenn. Saarinen representerer skiklubben Joutsan Pommi. Høgdepunktet i karrieren hennar til no er kanskje gullet på 10 km klassisk som ho vann under Ski-VM 2009.

## Meritt
*pr. [[20. februar]] [[2009]]*

**Olympiske Vinterleikar**
* Bronsemedalje i lagsprint, Vinter-OL 2006

**Ski-VM**
* Gull, sprintstafett under Ski-VM 2009
* Gull, 10 km klassisk under Ski-VM 2009
* Bronse, 15 km jaktstart under Ski-VM 2009

**Verdscupen**
* 5 sigrar
* 13 andreplassar
* 16 tredjeplassar

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Petra Majdič

**Petra Majdic** () er ein slovensk langrennsløpar. Ho hadde sin verdscupdebut i Nove Mesto 9. januar 1999. Sidan då har ho delteke i 145 verdscuprenn, og vunne ni av desse.

## Karrierestatus
* 20 pallplasseringar i verdscupen
* 9 enkeltrennsigrar i verdscupen

## Bakgrunnsstoff
*
Nové Město na Moravě

**Nové Město na Moravě** er ein by som ligg 600 m over havet og ca. 170 km søraust for Praha, i Vysočina-regionen midt i Tsjekkia. Byen har ca. 10 500 innbyggjarar.

Nove Mesto er kjend som den leiande vintersportsstaden i landet. Dei har ein lang skitradisjon i området med konkurransar frå 1934. Området vert nytta også til sykling og turgåing om sommaren.

## Bakgrunnsstoff

* Nové Město na Moravě (tsjekkisk)
Steinar Tenden

**Steinar Sande Tenden** () er ein norsk fotballspelar frå Loen i Stryn kommune. 

Han spelar for tida i 2.divisjons-klubben Førde Fotball, der han også er lagkaptein. Han har til no i karrieren spela omkring 187 offisielle seniorkampar og på desse skåra 192 mål. Dette gjev eit gjennomsnitt på 1,02 mål pr. kamp. Med dette er han mellom dei oftast-scorande fotballspelarane i landet.

Tenden er frå 2007 tilsett i Førde Fotball som administrasjonsassistent i tillegg til å vere fotballspelar på deltid.

## Karriere som spelar
Songen Say Yes

«**Say Yes**» er den siste songen på Elliott Smith sitt album frå 1997, *[[Either/Or]]*, og ein av dei tre songane frå albumet som vart brukt i filmen *[[Good Will Hunting]]*.
«Say Yes» er ein of Smith sine mest kjende songar.
I eit intervju sa Smith at songen var skriven om «Ein særskilt person, og det gjer eg nesten aldri. «Eg var verkeleg forelska i nokon».
Smith framførte songen ofte,
også under fulle bandkonsertar, der han gjerne spelte songen solo på ein akustisk gitar.
Death Cab for Cutie har spela inn ein coverversjon av songen. Songen vart også spela av ein skodespelar i ei episode av fjernsynsserien One Three Hill.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wikipedia|Wikipedia]]» frå , den 4. januar 2009.* 
 .
Novomoskovsk i Russland

**Novomoskovsk** (russisk Новомоско́вск) er ein by i Tula oblast i Russland med om lag 115&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved den øvre kjelda til elva Don, rundt 40&nbsp;km aust for Tula.

Byen heitte *Bobriki* (russisk Бо́брики) før 1934 og *Stalinogorsk* (russisk Сталиного́рск) mellom 1934 og 1961.

Byen har opphav på 1700-talet som heimstaden til grevane Bobrinskij og det var dei som industrialiserte byen mot slutten av 1800-talet. I sovjettida utvikla byen seg vidare som eit kolgruvesenter.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Novomoskovsk i Russland|Novomoskovsk i Russland]]» frå , den 4. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Pervouralsk

**Pervouralsk** (russisk Первоура́льск) er ein by i Sverdlovsk oblast i Russland. Byen ligg ved elva Tsjusovaja, ei sideelv til Kama, rundt 40&nbsp;km vest for Jekaterinburg, og har om lag 110&nbsp;000 innbyggjarar.

## Historie
Soga til Pervouralsk startar i 1730 då Vasilij Demidov starta bygginga av eit jernverk på staden. Rundt fabrikken vart det i 1732 grunnlagt ein busetnad kalla Vasiljevsko-Sjajtanskij (russisk Васильевско-Шайтанский). I 1933 fekk busetnaden bystatus og endra samstundes namn til Pervouralsk, som tyder 'den første i Ural'.

## Næringsliv
Pervouralsk har nest etter Jekaterinburg den raskast veksande økonomien i Sverdlovsk oblast, med ein årleg vekst i industriproduksjonen på 25–30 % og ein årleg omsetnadvekst i detaljhandelen på 20 %. Som følgje av dette er arbeidsløysa i byen særs låg, rundt 1 % og talet på ledige stillingar har vore høgare enn talet på arbeidsledige. Den største arbeidsgjevaren i byen er røyrprodusenten *Pervouralskij Novotrubnyj Works*.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pervouralsk|Pervouralsk]]» frå , den 4. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Nevinnomyssk

**Nevinnomyssk** (russisk Невинномы́сск) er ein by i Stavropol kraj i Russland. Han ligg ved elva Kuban, rundt 50&nbsp;km sør for Stavropol og har om lag 115&nbsp;000 innbyggjarar. 

Nevinnomyssk vart grunnlagt i 1825 som ein stanitsa nær eit lite fort. Han fekk bystatus i 1939. Nevinnomyssk-kanalen startar i Nevinnomyssk.

## Kjende personar frå Nevinnomyssk
* Jelena Berezjnaja, kunstløpar og olympisk meister

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nevinnomyssk|Nevinnomyssk]]» frå , den 4. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Serpukhov

**Serpukhov** (russisk Се́рпухов) er ein gammal by i Moskva oblast i Russland med om lag 135&nbsp;000 innbyggjarar. Elvane Oka og Nara renn saman i byen, som ligg 99&nbsp;km sør for Moskva.

## Historie
Byen Serpukhov vart første gong nemnd i 1339 og vart grunnlagd for å verne dei sørlege innfartsårene til Moskva. To år seinare vart han gjort til sete for det mektige fyrstedømet som vart styrt av slektningen og den nære medarbeidaren til Dmitrij Donskoj, Vladimir av Serpukhov. Fyrstedømet varte til 1456, då den siste prinsen flykta til Litauen. Under den store konfrontasjonen ved Ugra vart byen gjort til eit av tre støttepunkt for armeen til Storfyrstedømet Moskva under Ivan III. 

Sidan byen ofte var utsett for åtak, vart det naudsynt å verne han med ei steinfestning, eller kreml, eit arbeid som vart fullført i 1556. Festninga ligg på ein bratt ås, der den vesle elva elva Serpejka munnar ut i elva Nara. Delar av festninga vart derimot i løpet av 1800-talet øydelagt av innbyggjarane i byen, som nytta kalksteinen til sine private bustader. Faktisk er det store fleirtalet av kjellarar i nærliggande hus bygt av dette materialet. 

Etter kvart som som det russiske riket utvida seg sørover utvikla byen seg til ein kjøpstad og som eit religiøst senter. På 1800-talet gjorde tekstilindustrien sitt inntog og under sovjettida vart det bygt opp ytterlegare industri i byen.

## Attraksjonar
Inne i byen sitt kreml er det viktigaste monumentet Treeiningskatedralen, bygt i 1696 i Moskva-barokk stil. Vysotskijklosteret har ein katedral og refektorium frå slutten av 1500-talet. Eit anna viktig kloster er Vladytsjnij, med Kallskatedralen og den teltliknande St.&nbsp;Georgskyrkja, begge bygde under styret til Boris Godunov. Det sistnemnte klosteret er kalla opp etter ærestittelen til russiske biskopar, sidan det vart grunnlagt av metropolitt Aleksij i 1360.

## Økonomi

I nyare tid har Serpukhov vorte eit lokalt industrisenter, som i dag mellom anna omfattar verksemder innan maskinbygging, møbel- og klesproduksjon og papirindustri. Ved SeAZ-fabrikken har mikrobilen Lada Oka vorte produsert sidan 1980-talet.
 
Byen har mange skular og utdanningsinstitusjonar. 

Serpukhov ligg ved den russiske hovudvegen M2 (som er ein del av E105), som går frå Moskva til Kharkiv i Ukraina, samt ved den ringforma A108, som går rundt Moskva-området. Byen ligg òg ved toglinja Moskva-Tula.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Serpukhov|Serpukhov]]» frå , den 4. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Sværen

**Sværen** er ei grend som ligg nedst i Sværadalen inst i Sværafjorden i Sogndal kommune i Vestland. 
Riksveg 13 går gjennom grenda.
Palmdale

**Palmdale** er ein amerikansk by som ligg i Antelope Valley nordaust i Los Angeles County i California. Han var den første busetjinga i Antelope Valley som blei omgjort til by, den 24. august 1962. San Gabriel Mountains skil dalen byen ligg i frå storbyen Los Angeles.

Sidan 1980-talet har Palmdale vore blant dei 25 raskast veksande byane i USA.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Palmdale|Palmdale]]» frå , den 5. januar 2009.*
Koret The Shout

**The Shout** er eit kor, danna i 1998 av komponistane Orlando Gough og Richard Chew. Komponistane lagar musikken i lag med medlemmar frå koret, og kvar stemme blir spesielt tilpassa talentane songaren har. Koret opptrer alltid utan notar, og utan dirigent. 

Songarane har svært ulike bakgrunn, mellom anna frå gospel, jazz, klassisk musikk og blues. Dei er Rebecca Askew, Jeremy Avis, Jeremy Birchall, Matthew Frankland-Coombes, Angela Elliott, Martin George, Jonathan Williams, Carol Grimes, Adey Grummet, Kayte Harding, Michael Henry, Hazel Holder, Melanie Pappenheim, Louise Sofield, Jonathan Glew og Manickam Yogeswaran.

I 2008 deltok koret på avslutninga av kulturhovudstaden Stavanger. Verket, som hadde tittelen *We Turned on the Light*, blei skrive av Orlando Gough og Jeremy Avis.

## Bakgrunnsstoff

Heimesida til koret
Hanna

**Hanna** og **Hannah** er kvinnenamn av hebraisk opphav, kjende frå jødisk, kristen og muslimsk namnetradisjon. Dei kan også brukast som etternamn. Andre stavemåtar er Channah, Chana, Hana og Hanne.

Namnet stammer frå det hebraiske ordet *channah* (חַנָּה) som kan tyda 'benåda' eller 'yndig'. Det kan også vera ei kortform av Johanna, lik Hanne. Hanna opptrer i Bibelen som mor til profeten Samuel og i Koranen som mor til Maryam (Jomfru Maria).

Hanna har namnedag den 5. januar.

## Kjende namneberarar

### Førenamn
* Hanna i Bibelen, mor til Profeten Samuel.
* Hanna Winsnes (1789–1872), norsk forfattar
* Hanna Resvoll-Holmsen (1873-1943), norsk økolog 
* Hannah Ryggen (1894-1970), svensk-norsk tekstilkunstnar
* Hannah Arendt (1906–1975), tysk-jødisk filosof
* Hanna Kvanmo (1926–2005), norsk politikar
* Hanna Schygulla (f. 1948), tysk skodespelar
* Hanna Ljungberg (f. 1979), svensk fotballspelar
* Hannah Spearritt (f. 1981), britisk songar, kjend frå S-Club
* Hannah Stockbauer (f. 1982), tysk verdsmeister i symjing
* Hannah Kearney (f. 1986), USA-amerikansk kulekøyrar
* Hannah Teter (f. 1987), USA-amerikansk snøbrettkøyrar

### Etternamn
* William Hanna (1910-2001), USA-amerikansk animatør
* Daryl Hannah (f. 1960), USA-amerikansk skodespelar

## Annan bruk

* Hannah Montana er ein USA-amerikansk fjernsynsserie, som også har vorte spelefilm.
Hanne

**Hanne** er eit kvinnenamn danna som ei kortform av Johanne eller som ein variant av Hanna. Begge namna har tydingar knytt til nåde.

Namnet er særs utbreidd i Danmark, der det var det tredje mest brukte blant alle kvinner i 2007. Det blei særleg mykje gjeve til jenter fødde på 1940- og 1950-talet. I Noreg var namnet blant dei mest gjevne i tida 1960–1990.

## Kjende namneberarar
* Hanne Darboven (f. 1941), tysk kunstnar
* Hanne Bakke von Clemm (f. 1946), ordførar i Gjerdrum
* Hanne Aga (f. 1947), norsk diktar
* Hanne Krogh (f. 1956), norsk songar og tekstforfattar
* Hanne Boel (f. 1957), dansk musikar
* Hanne Bjurstrøm (f. 1960), norsk politikar (Ap)
* Hanne Hegh (f. 1960), norsk handballspelar
* Hanne Harlem (f. 1964), norsk jurist og politikar
* Hanne Grasmo (f. 1966), redaktør i Cupido
* Hanne Haugland (f. 1967), norsk høgdehoppar
* Hanne Ørstavik (f. 1969), norsk forfattar
* Hanne Myren (f. 1973), norsk filmregissør
* Hanne Hukkelberg (f. 1979), norsk musikar
* Hanne Sørvaag (f. 1979), norsk MGP-deltakar og tekstforfattar
* Hanne Bergheim (f. 1986), norsk musikar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hanne|Hanne]]» frå , den 5. januar 2009.*
Kate

**Kate** og **Cate** er eit kvinnenamn danna som ei engelsk kjæleform av namn som «Catherine» , som er blitt knytt til det greske ordet *katharos*, ‘rein’. Liknande kortformer er Kath, Kathe, Katie og Ket.

Kate har norsk namnedag den 18. desember.

## Kjende namneberarar
*Kate Greenaway  (1846–1901), britisk illustratør 
*Kate Chopin (1850–1904), amerikansk forfattar
*Kate McGarrigle (1946–2010), kanadisk visesongar og låtskrivar
*Kate Atkinson (f. 1951), britisk forfattar
*Kate Bush (f. 1958), britisk musikar
*Kate Mosse (f. 1961), britisk forfattar
*Kate Gulbrandsen (f. 1965), norsk songar
*Kate Pendry (f. 1965), britisk skodespelar
*Cate Blanchett (f. 1969), amerikansk skodespelar
*Kate Beckinsale (f. 1973), engelsk skodespelar
*Kate Moss (f. 1974), engelsk modell
*Kate Winslet (f. 1975), engelsk skodespelar
*Kate Hudson (f. 1979), amerikansk skodespelar
*Kate Miller-Heidke (f. 1981), australsk songar og låtskrivar
*Kate Middleton  (f. 1982), no kjend som prinsesse Catherine av Wales
*Mary-Kate Olsen (f. 1986), amerikansk skodespelar

## I kulturen
Namnet er nytta i tittelen til operetten *Kiss me Kate* (1948) av Cole Porter.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kate|Kate]]» frå , og «[[:en:Kate (given name)|Kate (given name)]]» frå  den 5. januar 2009.*
Haustkveite

**Haustkveite** er kveitekorn som vert sådd om hausten på den nordlege halvkula.
Haustkveite spirer før det blir frost, og toler og skal ha kulde for å utvikle seg. Når våren kjem, kan veksten halde fram, og haustkveite kan dermed haustast tidlegare enn vårkveite, kveite som blir sådd om våren. 

Haustkveite har blitt dyrka i lengre tid i Europa og nordre Asia, og kom til USA på 1800-talet.

## Bakgrunnsstoff
*- Landbrukets forsøksringer om haustkveite.
Under the Surface

***Under the Surface*** er det fyrste albumet til den norske musikaren Marit Larsen. Det blei utgjeve den 6. mars 2006. Albumet selde til gullplate i Noreg etter å ha seld over 20 000 eksemplar på under ein månad. Larsen fekk Spellemannprisen 2006 for beste kvinnelege artist for albumet, ho vann òg Alarmprisen 2007.

## Songar
# «In Came the Light» – 1:12
# «Under the Surface» – 4:14
# «Don't Save Me» – 3:48
# «Only a Fool» – 4:06
# «Solid Ground» – 3:26
# «This Time Tomorrow» – 3:20
# «Recent Illusion» – 2:05
# «The Sinking Game» – 3:52
# «To an End» – 3:44
# «Come Closer» – 4:08
# «Poison Passion» – 3:00
Pär Lagerkvist

**Pär Lagerkvist** () var ein svensk forfattar. Han vart tildelt nobelprisen i litteratur 1951. Lagerkvist var medlem av Svenska Akademien frå 1940.

I svensk samanheng vert Lagerkvist rekna som ein fornyar innanfor alle litterære sjangrar. Lagerkvist var fødd og voks opp i Smålandsbyen Växjö, der far hans arbeidde ved jarnbanen. Kristeleg pietisme prega oppveksten i barndomsheimen. Spørsmål om tru og tvil blei viktige tema i Lagerkvist sitt forfattarskap. 

## Verk

Pär Lagerkvist debuterte i 1912 med novella *Människor*. Temaet var det sekulariserte meneskje sin angst over å leve i ei verd utan Gud. Det eksistensielle spørsmålet kjem attende i fleire av tekstane til Lagerkvist: til dømes i titteldiktet frå samlinga *Ångest* (1916) og i dei to romanane *Barabbas* og *Sibyllan*. Handlinga i romanane *Bödeln* og *Dvärgen* er lagd til historiske miljø, den første til mellomalderen, den andre til renessansen.

### Verkliste

* *Människor* (1912)
* *Ordkonst och bildkonst* (1913)
* *Två sagor om livet* (1913)
* *Motiv* (1914)
* *Järn och människor* (1915)
* *Ångest* (1916)
* *Sista människan* (1917)
* *Teater* (1918)
* *Himlens hemlighet* (1919) (pjäs)
* *Kaos* (1919)
* *Det eviga leendet* (1920)
* *Den lyckliges väg* (1921)
* *Den osynlige* (1923)
* *Onda sagor* (1924)
* *Gäst hos verkligheten* (1925)
* *Hjärtats sånger* (1926)
* *Det besegrade livet* (1927)
* *Han som fick leva om sitt liv* (1928) 
* *Kämpande ande* (1930)
* *Konungen* (1932)
* *Vid lägereld* (1932)
* *Bödeln* (1933)
* *Den knutna näven* (1934)
* *I den tiden* (1935)
* *Människan utan själ* (1936)
* *Genius* (1937)
* *Seger i mörker* (1939)
* *Den befriade människan* (1939)
* *Sång och strid* (1940)
* *Dvärgen* (1944)
* *Låt människan leva* (1950)
* *[[Barabbas]]* (1950) (svensk film laga i 1953, amerikansk film laga i 1962)
* *Aftonland* (1953) 
* *Sibyllan* (1956)
* *[[Ahasverus]] död* (1960)
* *Pilgrim på havet* (1962)
* *Det heliga landet* (1964) 
* *Mariamne* (1967)
* «En hjältes död» (novelle)

## Kjelder
Dimitrovgrad i Russland

**Dimitrovgrad** (russisk Димитровгра́д) er ein by i Uljanovsk oblast i Russland med om lag 110&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Melekes, ei sideelv til Bolsjoj Tsjeremsjan, rundt 80&nbsp;km aust for Uljanovsk. 

Busetnaden vart grunnlagd i 1698 for arbeidarar ved det lokale destilleriet, som vart lagt ned i 1848. Han var formelt ein landsby til 1919. I 1897 var innbyggjartalet 8&nbsp;500. Byen heitte *Melekess* etter byelva til 1972, då han vart omdøypt til Dimitrovgrad, etter den bulgarske kommunisten Georgi Dimitrov.

Næringslivet i Dimitrovgrad omfattar ein bildelprodusent (forgasserar og drivstoffpumper), ein teppeprodusent og ein produsent av kjemisk prosessutstyr. Den viktigaste verksemda i byen er Det føderale kjernefysiske forskningssenteret.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dimitrovgrad i Russland|Dimitrovgrad i Russland]]» frå , den 5. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Dimitrovgrad

**Dimitrovgrad** er namnet på tre europeiske byar:
* Dimitrovgrad i Bulgaria
* Dimitrovgrad i Russland
* Dimitrovgrad i Serbia

Alle tre er kalla opp etter Georgi Dimitrov.
Svenska Akademien

**Svenska Akademien** er eit litterært og språkleg selskap i Sverige med sete i børshuset i Gamla Stan i Stockholm. Akademiet vart grunnlagd den 20. mars 1786 av kong Gustav III. Føremålet for akademiet er å fremje den svenske litteraturen og det svenske språket eller som det heitte opphavleg «arbeta uppå Svenska Språkets renhet, styrka och höghet».
Svenska Akademien er kjend under namnet *De Aderton* fordi selskapet er sett saman av atten medlemmer.

## Verksemd

Internasjonalt er Akademiet mest kjend for utnemninga av Nobelprisvinnarar i litteratur. Til dei prisane som akademiet årleg eller jamleg deler ut, høyrer den norsk-svenske Doblougprisen og Akademiet sin nordiske pris. 

Selskapet gjev jamleg ut *[[Svenska Akademiens ordlista över svenska språket]]*. Denne ordlista tek sikte på å atterspegla språket i samtida. Sidan 1786 har akademiet arbeidd med ei historisk ordbok over det svenske språket, eit fleirbindsverk som enno ikkje er ferdig utgjeve. Ein reknar med at siste band i ordboka kjem i 2017.

## Medlemskap
Svenska akademien har 18 medlemmer. Nye medlemmer vert valde inn etter hemmeleg avstemming mellom akademiets medlemmer. Kvart medlem sit på livstid og det er ikkje råd å avseie seg medlemskapet. Eit medlem kan bli kasta, om han til dømes bryt mot teieplikta og røper noko frå Akademiets interne drøftingar. Akademiet har ein fast sekretær (sv. *ständig sekreterare*). Sekretæren er akademiets talsperson. Kvart akademimedlem har sin nummererte stol. 

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff

*
* SAOB, Svenska Akademiens ordbok online
* SAOL, Svenska Akademiens ordliste online
* Artiklar om alle noverande medlemmer av Akademien
Kislovodsk

**Kislovodsk** (russisk Кислово́дск) er ein by i Stavropol kraj i Russland. Han ligg 900 moh i Nord-Kaukasus, omtrent midt mellom Svartehavet og Kaspihavet, rundt 140&nbsp;km søraust for Stavropol. Han har om lag 125&nbsp;000 innbyggjarar.

Kislovodsk (tyder 'surt vatn') er kjend for kurbada som ligg rundt byen og er kalla opp etter dei mange mineralvasskjeldene. 

Byen er òg kjent fordi Josef Stalin etter sigande skal ha hatt hemmelege møte med stabsmenn i denne byen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kislovodsk|Kislovodsk]]» frå , den 5. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Kamysjin

**Kamysjin** (russisk Камы́шин) er ein by i Volgograd oblast i Russland med om lag 100&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på vestsida av Volgograd-reservoaret i Volga, ved munningen av elva Kamysjinka, rundt 170&nbsp;km nord for Volgograd. 

Kamysjin vart grunnlagt i 1668 på venstrebreidda av elva Kamysjinka. I 1710 vart alle innbyggjarane flytta til festninga på motsett side av elva. Denne busetnaden vart kalla Dmitrijevskij. I 1780 endra dei namnet til Kamysjin. På 1800-talet vart Kamysjin ein kjøpstad med sagbruk og vindmøller. Han var tidlegare kjent for handelen med vassmeloner. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kamysjin|Kamysjin]]» frå , den 5. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Sotbjørkebille

**Sotbjørkebille** (*Upis ceramboides*) er ei 15 millimeter stor bille med svakt glinsande sotsvart farge, og eit ruglet mønster på dekkvengene. 

Larvane lever på bjørk som er angripen av kvitrotesopp, gjerne på brannskadde tre. 

Billa er utbreidd i Nord-Europa, nordlege Asia og nordlege Nord-Amerika. I Noreg er ho kjend frå Oppland, Buskerud og Hedmark. I Norsk Raudliste 2006 er ho oppført som regionalt utdøydd, men ho er seinare gjenfunnen. Likevel må ho reknast som kritisk truga.

Billa toler sterk kulde, i forsøk har ho overlevd ned til minus 76 grader celsius. Ho lever helst i barblandingsskog med gode innslag av bjørk. Ho treng kontinuerleg tilgang på rotnande ved for å overleve.

## Kjelde
* Torstein Kvamme: «'Sotbjørkebillen' Kan den reddes av skogbruket?» i *[[Norsk Skogbruk]] * 11/2008

## Bakgrunnsstoff
*
Novotsjeboksarsk

**Novotsjeboksarsk** (russisk Новочебокса́рск, tsjuvansk Çěнě Шупашкар) er ein by i Republikken Tsjuvasjia i Russland med om lag 120&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på sørsida av elva Volga, rundt 10&nbsp;km aust for Tsjeboksary. |

Novotsjeboksarsk vart grunnlagt i 1960 som ein satellittby til Tsjeboksary. Byen vart bygt på eit tidlegare ubygt område og den raskt voksande byen tok etter kvart over omkringliggande landsbyar. Han passerte 100&nbsp;000 innbyggjarar i 1983.

Tsjeboksary vasskraftverk i Volga ligg like ved byen.

## Kjende personar
* Olga Jegorova – langdistanseløpar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Novotsjeboksarsk|Novotsjeboksarsk]]» frå , den 5. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Nazran

**Nazran** (russisk Назра́нь, ingusjetisk Наьсара, *Näsara*) er ein by i Republikken Ingusjetia i Russland. Han ligg ved elva Sunzja, 5&nbsp;km nordvest for republikkhovudstaden Magas. Han har om lag 125&nbsp;000 innbyggjarar.

Nazran fekk bystatus i 1967. Byen var hovudstad i Ingusjetia frå 1991–2002, då Magas vart utpeikt til ny hovudstad. I løpet av 1990-talet vart innbyggjartalet i byen mangedobla som følgje av tilstrøyming av flyktningar frå krigshandlingane i naborepublikken Tsjetsjenia.

I 2004 vart byen råka av tsjetsjenske og etniske ingusjetiske opprørarar som utførte eit raid i republikken. Opprørarane gjekk til åtak på 15 offentlege bygg i byen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nazran|Nazran]]» frå , den 5. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Murom

**Murom** (russisk Му́ром, norrønt *Moramar*) er ein historisk by i Vladimir oblast i Russland med om lag 105&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg langs venstre breidd av elva Oka, rundt 120&nbsp;km søraust for Vladimir. 

## Historie

På 800-talet markerte byen den austlegaste busetnaden av slavarar på området til det finsk-ugriske folket kalla muromarar. Den russiske første krønike nemner byen så tidleg som 862 og han er dermed ein av dei eldste byane i Russland. 

Mellom 1010 og 1393 var han hovudstad i eit eige fyrstedøme, og av fyrstane i Murom var Sankt Gleb, som vart myrda i 1015 og kanonisert i 1071, Sankt Konstantin av Murom, og helgenane Peter og Theuronia. Han var òg heimby for Ilja Muromets, ein av dei mest feira austslaviske episke heltane. 

## Attraksjonar
Frelserklosteret, eit av dei eldste i Russland, vart først nemnt i 1096, då Oleg av Tsjernigov omleira det og drap Izjaslav, son til Vladimir Monomakh, som er gravlagt i klosteret. I 1552 vitja Ivan den skrekkelege klosteret, og han fekk oppført ein steinkatedral, som seinare òg fekk selskap av andre kyrkjer. 

Treeiningsklosteret, der leivningane etter helgenane Peter og Theuronia er utstilt, inneheld ein vakker katedral (oppført 1642-43), Kazankyrkja (1652), eit klokketårn (1652), ei trekyrkje til St. Sergej, og steinmurar. 

Forkynningsklosteret vart grunnlagt under Ivan den grufulle for å huse leivningane til lokale fyrstar, og inneheld ein katedral frå 1664. De to sistnemnde katedralane, som truleg er oppført av dei same meistrane, har mykje til felles med Gjenoppstandingskyrkja (1658) i sentrum av byen. Ganske forskjellig frå desse er derimot dei teltforma kyrkje til Kozma og Damian, bygt i 1565 ved breidda av Oka til minne om den russiske erobringa av Kazan.

## Kjende personar frå Murom
* Sergej Prokudin-Gorskij, fotograf, pionar innan fargefotografi.
* Vladimir Zworykin, russisk-amerikansk oppfinnar, kalla «far til fjernsynet».

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Murom|Murom]]» frå , den 5. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
The Chase

***The Chase*** er eit musikkalbum av Marit Larsen, som blei utgjeve den 13. oktober 2008. Plata består av ti songar, og Marit Larsen har laga, eller vore med på å laga, alle songane sjølv.

## Songar

# «The Chase» – 3:31
# «If A Song Could Get Me You» – 3:30
# «This Is Me, This Is You» – 4:05
# «Ten Steps» – 3:26
# «Steal My Heart» – 3:44
# «Is It Love» – 4:47
# «Fuel» – 2:04
# «Addicted» – 3:41
# «I've Heard Your Love Songs» – 3:43
# «Fences» – 4:52