open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gävle kommun

**Gävle kommun** er ein kommune i Gävleborgs län i Sverige som ligg ved Bottenhavet. I Gävleborgs län grensar kommunen til Ockelbo kommun i nordvest og Sandvikens kommun i vest. I tillegg grensar han til tre kommunar i Uppsala län. Desse er Heby kommun i sør, Tierps kommun i søraust og Älvkarleby kommun i nordaust. Administrasjonssenteret i kommunen er Gävle.

I sør har Gävle kalkrik berggrunn, og i vest skogkledde moreneområde og myrlandskap. Ein åsrygg strekkjer seg gjennom kommunen frå Hedesunda, via Valbo til Gävle og vidare mot nord. Det ligg fleire innsjøar i ytterområda i kommunen, mellom andre Viksjön i nord, Öjaren og Storsjön i vest og Hedesundafjärden og Bramsöfjärden i sør.

Den dominerande industrigreina er verkstad- og skogindustri, men det er også ein del næringsmiddelindustri og elektroindustri i kommunen. I tillegg har fleire statlege organ hovudkontor i kommunesenteret Gävle.

## Administrativ historikk
Den noverande kommunen vart oppretta i to steg. Landskommunane Hamrånge, Hedesunda og Hille vart i 1969 slegne saman med Gävle *stad*. Ved kommunereforma i Sverige i 1971 vart Gävle kommun slik han er i dag, ved at Valbo vart innlemma.

## Kommunevåpenet
Blasonering: *På blå bakgrunn, ein vassrett sølvstraum, med to anker av gull ovanfor og eitt nedanfor*.

Gävle stad hadde sidan 1500-talet brukt eit skjold med bokstaven «G» som våpen. I 1940 ville Den svenske marinen bruke byvåpenet på den nybygde jagaren Gävle. Då diskusjonen om våpenet kom opp ved ei av reformene, ville ikkje riksheraldikaren godta våpenet (fordi bokstavar ikkje vert sett på som passande i heraldikken), og det vart starta ein diskusjon om nytt våpen for Gävle. Det noverande våpenet var eit forslag frå riksheraldikaren, som etter lange debattar, til slutt vart vedteke av bystyret. Det vart fastsett av kongen i 1941. Etter kommuneopprettinga kom det opp eit framlegg om å auke talet på anker til fem, slik at dei eldre einingane som er innlemma i kommunen fekk kvart sitt anker. Dette vart avslege og våpenet vart registrert uendra i Patent- och registreringsverket i 1974.

## Tettstader
Det er 20 tettstader i Gävle kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

## Kjelder
* «Gävle kommun» på Wikipedia på svensk.
* «Gävle» på Store Norske Leksikon.

## Fotnote
Hofors kommun

**Hofors kommun** er ein kommune i Gävleborgs län i Sverige. Kommunen grensar til fire kommunar i Dalarnas län, Falu kommun og Säters kommun i nord, Avesta kommun i sør og Hedemora kommun i vest. Administrasjonssenteret i kommunen er Hofors.

Landskapet i kommunen er kupert og skogkledd i vest, medan det er flatare i aust. Det er mange vatn i kommunen. Hofors ligg i Bergslagen, og har ein del malmførekomstar. I kommunen ligg det eit stort og moderne stålverk, samt ein del mekaniske verkstader.

## Administrativ historikk
Torsåkers *socken* vart ein landskommune då kommunalforordningane i Sverige i 1862 tredde i kraft. Denne vart i 1925 delt i to, Hofors og Torsåker. Desse vart slegne saman att til Hofors kommun ved kommunereforma i 1971.

## Kommunevåpenet
Blasonering: *På gullfarga bakgrunn, ein svart blome med åtte runde kronblad*.

Dette våpenet vart fastsett av kongen så seint som 1968 etter det eldre regelverket. I 1974 vart det registrert i Patent- och registreringsverket etter det nye. Kronblada i våpenet skal symbolisere stål, som mellom anna vert brukt til å lage kulelager.

## Tettstader
Det er to tettstader i Hofors kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

## Kjelder
* «Hofors kommun» på Wikipedia på svensk.
* «Hofors» på Store Norske Leksikon.

## Fotnote
Morgen

:*Om tida på dagen, sjå [[morgon]]*
Ein **morgen**, **morgan** eller og **mari-morgen** er eit bretonsk eller  walisisk vette i kvendeskapnad, oftast knytt til havet (*mor* tyder 'hav'). Segner om desse finst og i Bretagne. Dei svarar til våre havfruer, og er kjende for å drukne sjømenn og andre som kjem bort på sjøen, eller å bortføra dei ned i havet og gifta seg med dei. Dei fekk og skulda for flaumar som øydela avlingar eller landsbyar, og stormar på havet. I segna om byen Ys er det kongedottera Dahud som fløymer byen, og ho vert omskapt til ein morgen etter dette. 

Morgen er æveleg ung, og er ofte sett på havsbarden der ho sit på stranda og kammar håret sitt. 
Den eldste kjelda til nemninga er i *[[Vita Merlini]]* av Geoffrey of Monmouth, der herskaren av Avalon er omtalt som «Morgen». I segnene om kong Arthur er Morgen eit av namna på The Lady of the Lake (havfrua). I desse segnene meiner mange ein og finn opphavet til forteljinga om Morgana le fay/Morgaine. 

## Kjelder
Jacob Wilhelm Nordan

**Jacob Wilhelm Nordan** ()  var ein norsk arkitekt som arbeidde innan historismen og teikna ei mengd norske bygg på siste halvdel av 1800-talet, mellom dei nær 100 kyrkjer.

## Utdanning
Nordan var fødd i København i Danmark, men flytte til Noreg allereie som unge. 
På 1840-talet var han i murarlære i Oslo (dåverande Christiania) samstundes med at han var elev på Den kongelige tegneskole under Johannes Flintoe, Christian Heinrich Grosch og Johan Henrik Nebelong. 
Han vart tilsett som assistent hjå Nebelong og arbeidde som byggeleiar mellom anna på Oscarshall. 
Han studerte så ved Kunstakademiet i København frå 1852&ndash;55 og tok ein svært god eksamen.

## Eigen arkitektpraksis i Oslo
I 1856 etablerte han seg med eigen arkitektpraksis i Oslo. 
Han vart òg tilsett som lærar ved Den kongelige tegneskole. 
Etter den store brannen i Oslo i 1858 teikna han ei rekkje bygardar, mellom dei Karl Johans gate 14, Storgata 14, Storgata 13 og Møllergata 9. 
Han teikna mellom anna også villaar, skular, ein brannstasjon og kyrkjer i Oslo. 
Det mest kjende bygget hans er truleg hovudpolitistasjonen i Møllergata 19 og arkaden ut mot Youngstorget.

## Kyrkjearkitekten
1800-talet var ei tid med flittig kyrkjebygging over heile Noreg.
Kyrkjedepartementet nytta styret ved Den kongelige tegneskole som konsulentar for kyrkjeprosjekta som kom inn, og Nordan var fast konsulent for departementet i åra 1869&ndash;86. 
Han teikna 96 norske kyrkjer, og er med det den største norske kyrkjebyggjaren av alle.
Kyrkjene hans har gjerne nygotisk form med ei enkel utføring. 
Mange av trekyrkjene hans er i sveitserstil medan murkyrkjene er i tysk teglsteinsgotikk.

Kyrkjer teikna av Nordan er å finne over heile landet, frå Hersvik kyrkje i Solund i vest til Kong Oscar IIs kapell i Grense Jakobselv i aust, og frå Honningsvåg kyrkje i nord til Barbu kyrkje i Arendal i sør.

## Familie
Jacob Wilhelm Nordan var far til arkitekten Victor Nordan og farfar til arkitekten Per Nordan.

## Biletgalleri

fil:Gjøvik kirke II.jpg|Gjøvik kyrkje
fil:Grense Jakobselv Kirche.jpg|Kong Oscar IIs kapell
fil:Kirche Floro 2007.jpg|Florø kyrkje
fil:Førde kyrkje.jpg|Førde kyrkje i Sunnfjord 
fil:Geilo Kirche.jpg|Geilo kyrkje
fil:Helgheim kyrkje5.jpg|Helgheim kyrkje 
fil:Harran kyrkje2.JPG|Harran kyrkje
fil:Honningsvåg church.jpg|Honningsvåg kyrkje
fil:Hustad kirke.jpg|Hustad kyrkje i Fræna 
fil:Kolvereid kirke.jpg|Kolvereid kyrkje
fil:Lisleherad kirke TRS 070603 015.jpg|Lisleherad kyrkje
fil:Nordal kirke.jpg|Nordal kyrkje 
fil:Nore kirke.jpg|Nore kyrkje
fil:Sofienberg kirke.jpg|Sofienberg kyrkje
fil:Vistdal-kirke-Nesset.jpg|Vistdal kyrkje 
fil:Øystese kyrkje 01.JPG|Øystese kyrkje frå 1868 


## Kjelder
* Ole Petter Bjerkek: «Jacob Wilhelm Nordan» i Norsk Biografisk Leksikon
* Geir Tandberg Steigan: «Jacob Wilhelm Nordan (1824-1892)» på nettstaden arc!

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Gustav

**Gustav** eller **Gustaf** er opphavleg svenske mannsnamn, truleg frå norrønt *Gautstafr*, danna av *gautr*, 'mann frå Götaland', og *stafr*, 'stav'. Ei anna tolking er at det er ei svensk form av det nordvestslaviske *Gostislav* der namnedelane tyder 'venn' og 'ære, rykte'.

Gustav har namnedag den 6. juni i Noreg og Sverige.

Namnet har spreidd seg til fleire andre språk. På norsk og tysk er skrivemåten framleis Gustav eller Gustaf og på fransk Gustave. Den latinske forma av namnet er Gustavus, og på italiensk, portugisisk og spansk er ho Gustavo.

Ei seinare svensk form av namnet er Gösta. På finsk er namnet Kustaa.

## Namneberarar
### Kongelege
* Gustav Vasa (ca 1496–1560), konge av Sverige 1523–1560
* Carl XVI Gustav (f. 1946), konge av Sverige 

### Andre
* Gustave Courbet (1819–1877), fransk kunstnar
* Gustave Flaubert (1821–1880), fransk forfattar
* Gustav Nachtigal (1834–1885), tysk lege og oppdagelsesreisande
* Gustav Mahler (1860–1911), austerriksk komponist og dirigent
* Gustav Klimt (1862–1918), austerriksk kunstnar
* Gustav Meyrink (1868–1932), austerriksk forfattar
* Gustav Vigeland (1869–1943), norsk bilethoggar
* Gustav Holst (1874–1934), engelsk komponist
* Gustav Ludwig Hertz (1887–1975), tysk fysikar og nobelprisvinnar
* Gustav Lorentzen (f. 1947), norsk musikar, humorist og forfattar
* Gustavo Santaolalla (f. 1952), argentinsk musiker og komponist
* Gustaf Skarsgård (f. 1980), svensk skodespelar
* Gustavo Dudamel (f. 1981), venezuelansk dirigent
* Gustav Schäfer (f. 1988), trommeslager i det tyske bandet Tokio Hotel

## Kjelder

* Brylla, Eva, *Förnamn i Sverige: Kortfattat namnlexikon*. Stockholm: Liber, 2004, i følgje Svensk Wikipedia
* 
----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gustav|Gustav]]» frå , og «[[:sv:|Gustav]]» frå  den 5. juni 2009.*
Gyda

**Gyda** er eit norrønt kvinnenamn, opphavleg skrive *Gyða* og danna som kortform av namn som byrja med *Guð-*, som tyder 'Gud, gudar'. Andre former er Gjøa, Jødda og Jåddå. 

Gyda har norsk namnedag den 6. juni.

## Namneberarar
### Frå norrøn tid
* Gyda eller Gunhild Anundsdotter, svensk kongsdotter og dansk dronning
* Gyda Sveinsdotter, dotter til Svein Tjugeskjegg
* Gyda Eiriksdotter, kjend frå sogene som ho som fekk Harald Hårfagre til å samla Noreg
* Gyda Torkelsdotter, norrøn kvinne knytt til slaget ved Hastings

### Seinare bruk
* Gyda Klingenberg (1826-1906), norsk skodespelar
* Gyda Gram (1851-1906), norsk målar
* Gyda Voss (1871-1961), norsk målar
* Gyda Christensen (1872-1964), f. Andersen, norsk skodespelar
* Gyda Ellefsplass Olssen (f. 1978), norsk rifleskyttar
* Gyda Enger (f. 1993), norsk skihoppar

## Annan bruk
* Gydafeltet, norsk petroleumsfelt
* I teikneserien Hårek den Hardbalne (eng.: Hägar the Horrible) er Gyda kona til Hårek.

## Kjelder
*
Japansk musikk

**Japansk musikk** inneheld eit vidt spekter av ulike musikkstilar, ofte utanlandske stilar blanda med heimlege tradisjonar. Medan ainuar har halde i hevd nordasiatisk musikk har Japan teke imot påverkingar frå Korea, Kina og i nyare tid også Vesten. Samstundes har Japan vore såpass isolert at musikken der har utvikla heilt særeigne trekk.

I tillegg til ulike typar folkemusikk er nokre eldre japanske musikktypar gagaku, utvikla som hoffmusikk frå kinesisk musikk, noh-musikk som er ein viktig del av teaterforma, og den buddhistiske messeforma shomyo. Klassisk japansk musikk er basert på den opphavleg kinesiske femtoneskalaen. Eit anna kjennemerke ved gagaku er at eint markerer visse taktar med særskilde instrument, som i indonesisk gamelanmusikk.

I nyare tid er det utvikla ei rekkje musikktypar påverka av vestleg musikk. J-pop er kanskje den best kjende, men det finst også til dømes japansk jazz, japansk rock og japansk hip-hop. Japansk musikk er også kjend for utviklinga av karaoke og spelmusikk, musikk laga til data- og fjernsynsspel.

## Kjelder
* «arts, East Asian.» Encyclopædia Britannica. 2009. Encyclopædia Britannica Online. 7. juni 2009.
* «gagaku.» Encyclopædia Britannica. 2009. Encyclopædia Britannica Online. 7. juni 2009.

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Japansk musikk|Japansk musikk]]» frå , og «[[:en:Music of Japan|Music of Japan]]» frå  den 7. juli 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Albumet Blink-182

**Blink-182** er det femte studioalbumet frå den USA-amerikanske musikkgruppa Blink-182, utgjeve den 18. november 2003.

## Spor
Songane er skrivne av Blink-182 (Tom DeLonge, Mark Hoppus, og Travis Barker) med mindre noko anna er nemnt.
Det bhutanske flagget

**Det bhutanske flagget** er skrådelt gult og oransje, med ein oppstigande drake i skrålinja. Proporsjonane er 2:3. 

Den safrangule fargen i flagget til Bhutan symboliserer kongen, som berar av den verdslege makta. Den oransje fargen står for buddhismen. 

Bhutanarane kallar sjølve landet sitt for *Druk Yul - toredrakens land*. Draken har vore brukt som symbol for landet heilt sidan ca. 1200. Draken har juvelar i klørne som eit uttrykk for rikdom og fullkome.

## Historie
Ein tidleg, kvadratisk versjon av flagget vart brukt i 1949, ved ein seremoni knytt til underteikninga av avtalen mellom India og Bhutan. Fargane var til dels dei same som i dag, men draken var grøn. Ein ny versjon vart tatt i bruk i 1956: kvit drake, og raudbrun og skarp gul farge.

Det er uvisst når dagens versjon vart innført, men styresmaktene i landet seier at den dåverande kongen Jigme Dorji Wangchuk fastsette dagens fargar i 1968 eller 1969. Skikken med å heise flagget framfor offentlege bygg vart innført av kongen i 1968, og eit flaggreglement vart vedteke av nasjonalforsamlinga i 1972. 

## Bakgrunnsstoff
* The Origin and Description of the National Flag and Anthem of the Kingdom of Bhutan pdf-bok, 43 sider - med bilete av tidlegare versjonar
* Flags of the world
Jigme Khesar Namgyel Wangchuck

**Jigme Khesar Namgyal Wangchuck** () er den femte Druk Gyalpo (*Drakekongen*) i Bhutan, etter at dagens statsskikken vart innført av tippoldefaren hans i 1907. Han overtok trona etter faren 15. desember 2006, to år tidlegare enn opphavleg varsla.  Ein kroningsseremoni fann stad 6. november 2008.

Namgyal er eldstesonen til Jigme Singye Wangchuck og kona Ashi Tshering Yangdon. Han har to yngre heilsøsken, og fire halvsøstrer og tre halvbrør som er barn til dei tre andre konene til faren.

Han har studert ved Cushing Academy og ved Wheaton College, i Massachusetts før han tok eksamen ved Magdalen College ved Oxford University. Han studerte ved *the Foreign Service Program* og har ein mastergrad i statsvitskap. Som kronprins reiste han mykje i utlandet, og han deltok i arbeidet i fleire kulturelle, sosiale og økonomiske organisasjonar.

Faren Jigme Singye Wangchuck sa i desember 2005 at han ville abdisere i 2008, og overlate trona til kronprinsen. Han sa og at arbeidet med å føre over ansvar og oppgåver ville bli ein løpande prosess. Eit år seinare kunngjorde kongen at han kom til å abdisera straks.

I mars 2008 gav kongen frå seg den absolutte makta si og Bhutan blei eit konstitusjonelt monarki.
I 2011 gifta han seg med Jetsun Pema, og i 206 fekk dei ein son.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Om den bhutanske kongefamilien på nettstaden keystobhutan.com 
* Nasjonaldagstalen til kongen av Bhutan i 2005 
* Om den bhutanske kongefamilien på nettstaden raonline.ch
* Om den bhutanske kongefamilien på nettstaden bhutannewsonline
Jigme Thinley

Lyonpo **Jigme Yoser Thinley** () var statsminister i Bhutan frå 2008 til 2013.

Thinley er leiar for partiet Druk Phuensum Tshogpa (*Bhutans anstendige parti*) som vann valet i Bhutan 2008, det første demokratiske valet i landet. Partiet vann 44 av 47 sete i det nye underhuset, og Thinley vart 9. april 2008 utnemnd til denførste folkevalde statsministeren i landet.

Han har to gonger tidlegare (1998-99 og 2003-04) vore statsminister under den gamle statsskikken, da kongen styrte eineveldig, og statsministertittelen roterte mellom regjeringsmedlemma. Han var utanriksminister 1998-2003, og innanriksminister 2003-08.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jigme Thinley|Jigme Thinley]]» frå , den 5. juni 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
* Ministry of Home and Cultural affairs
Ode

**Ode**, frå gresk *ᾠδή (ōidḗ)*, 'song', er eit høgstemt lyrisk dikt som tar opp filosofiske eller moralske emne eller hyllar framståande personar eller ein guddom. Ein ode kan gjerne vere eit rimfritt dikt.

I antikken var omgrepet bruka om songar og songbare dikt generelt, frå seinantikken vart det utvikla ei meir spesifikk tyding. I renessansen vart ordet bruka som musikalsk genrenemning for komposisjonar skrivne i samsvar med ode-ideala frå antikken. 

## Kjelder

* *Ode* i Norsk Allkunnebok, Fonna Forlag 1959
* *Ode* i Cappelens musikkleksikon 1980 ISBN 82-02-03690-9
Chargé d'affaires

**Chargé d'affaires** er tittelen til to ulike kategoriar diplomatar av lågare rang, altså utsendingar til eit anna land som skal vareta heimlandet sine interesser der. 
Kategoriane er *chargés d'affaires en pied* (*ministres chargés d'affaires*, stasjonssjefar) og *chargés d'affaires per interim* (mellombels stasjonssjef), eller *chargés des affaires*. Uansett kategori er desse høgaste representant for sin nasjon i mottakarstaten, og har dei same privilegia og diplomatisk immunitet som andre diplomatar.

Omgrepet *chargé d'affaires* er fransk og betyr «ansvarleg for forretningane». Det blir uttala []. Fleirtalsforma er *chargés d'affaires*.

## Chargés d'affaires en pied
**Chargés d'affaires en pied** (*ministres chargés d'affaires*, stasjonssjefar) førekjem når statane har diplomatisk samkvem, men der det av ein eller annan grunn ikkje er nokon ambassadør i mottakarstaten. Dette kan vere fordi ein ambassadør er utnemnd til fleire statar, og har fast tilhald i ein ambassade i eit av dei andre landa. Her kan då somme gongar vere eit ambassadekontor i mottakarstaten, leia av ein *chargé d'affaires*. 

Andre gongar har dei diplomatiske forholda mellom statane vore vanskelege, og ein har latt vere å utnemne ambassadør, og latt den diplomatiske representasjonen blitt leia av ein *chargé d'affaires*. Dette kan både vere fordi sendarstaten ynskjer å markere misnøye ved ikkje å utnemne ambassadør, eller mottakarstaten av same grunn ikkje ynskjer å ta mot ein ambassadør. Ein av forskjellane er at ein ambassadør må levere sine akkreditiv hos statssjefen, medan ein *chargé d'affaires* leverer sine i mottakarstaten sitt utanriksdepartement. I somme tilfelle har ein slik tilstand mellom to statar vart i mange år.

## Chargés d'affaires per interim
**Chargés d'affaires per interim** er tittelen på den diplomaten som styrer den diplomatiske representasjonen mellombels når ambassadøren er fråverande, eller mellom to ambassadørar sine embetsperiodar.

## Sjå også
* Chargé de mission
* Diplomati

## Bakgrunnsstoff
* eDiplomat.com: Glossary of Diplomatic Terms
Diplomatisk immunitet

**Diplomatisk immunitet** - immunitetar og privilegium - er innanfor diplomatiet den særlege vernet og dei særlege fordelane, som framande diplomatar og representasjonar (ambassadar mv.) nyt godt av for å lette arbeidet deira. Desse rettane er regulert i Wienkonvensjonen om diplomatisk samband.

Immunitetane og privilegia er særleg følgjande:

- Representasjonen sitt område er ukrenkeleg. Mottakarstaten sine representantar har ikkje høve til å kome inn på området utan på førehand å ha innhenta samtykke frå sjefen for representasjonen.

- Mottakarstaten har ei særleg plikt til å beskytte representasjonen sitt område mot ei kvar inntrenging eller skade, og til å hindre ei kvar forstyrring av ro og orden på representasjonen sitt område eller krenking av representasjonen si verdigheit.

- Representasjonen sitt arkiv og dokument er ukrenkelege.

- Reise- og rørslefridom 

- Kommunikasjonsfridom 

- Diplomatpost må ikkje opnast eller haldast tilbake.

- Ein diplomatisk representant er personleg ukrenkeleg. Han skal ikkje kunne underkastast noko form for fasthalding eller tilbakehalding. Mottakarstaten skal behandle han med skuldig respekt, og skal treffe kvart rimeleg tiltak for å hindre alle angrep på personen, og personen sin fridom og vørdnad.

- Ein diplomatisk representant sin bustad skal vere like ukrenkeleg og beskytta som representasjonen sitt område.

- Ein diplomatisk representant skal ha immunitet i saker som høyrer til mottakarstaten sitt strafferettslege system.

- Ein diplomatisk representant er ikkje forplikta til å avgi vitneforklaring.

- Fritak for avgifter og skatt, av alle slag, på personar og eignelutar, stats- eller kommuneskattar.

- Fri innføring og fritak for tollavgifter, skattar og tilsvarande avgifter.

- Fritak for borgarlege ombod og militære plikter i samband med beslaglegging, militære øvingar, innkvartering.

## Bakgrunnsstoff

* – Wienerkonventionen af 18. april 1961 om diplomatiske forbindelser - den danske versjonen, vitja 5. juni 2009
* – Wienerkonventionen af 24. april 1963 om konsulære forbindelser - den danske versjonen, vitja 5. juni 2009

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:da:Diplomatisk immunitet|Diplomatisk immunitet]]» frå , den 5. juni 2009.*
Hallgeir Grøntvedt

**Hallgeir Grøntvedt** () er ein norsk lokalpolitikar frå Senterpartiet. Han er ordførar i Ørland kommune i Trøndelag fylke.

Han var medlem av Ørland kommunestyre 1988–2015, ordførar i Ørland i periodane 1997–1999, 2003–2015, 2023– og medlem av Sør-Trøndelag fylkesting 2003–2007.

Han er farbror til barnebokforfattaren Nina Elisabeth Grøntvedt.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* Ordføreren ved Ørland kommune –  
* Hallgeir Grøntvedt ved Ørland Senterparti.
Høgskolen i Ålesund

**Høgskolen i Ålesund** (**HiÅ**) er ein tidlegare statleg høgskule i Noreg som fanst frå 1994 til 2015, då han gjekk inn i NTNU.

Høgskulen vart skipa 1. august 1994 og hadde omkring 1900 studentar og 150 tilsette. Han var eit resultat av at fem statlege høgskular i Ålesund vart slått saman som ein del av Høgskulereforma i 1994.

Høgskolen hadde tilbod om vel 100 fag- og profesjonsstudiar innan ingeniørfag, sjukepleie, bioingeniør, fiskeri- og økonomisk-administrative fag. Desse kan takast i varierande omfang frå halvårseiningar til bachelorgrader, mastergrader og somme doktorgradstudiar, i tillegg til ei rekkje kurs-, etter- og vidareutdanningar.

Høgskolen sine fire institutt var:
* Institutt for teknologi- og nautikkfag
* Institutt for internasjonal marknadsføring
* Institutt for helsefag
* Institutt for Biologiske fag

Høgskolen tilbyr internasjonalisering av studiar, både høve til å ta delar av den ordinære utdanninga i utlandet, eller ved å halde fram å utdanne seg i utlandet etter avslutta studiar i Noreg.

1. januar 2016 vart HiÅ, Høgskolen i Gjøvik, Høgskolen i Sør-Trøndelag og Norges teknisk-naturvitenskapelige universitet organisert som eitt universitet under namnet Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet (NTNU). NTNU i Ålesund er ei direkte vidareføring av HiÅ.

## Sjå også
* Studentsamskipnaden for Sunnmøre

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Ålesund studentsamfunn 
* Næringslivsutvalget (NLU)
* Bilde av høgskolen
Ys

**Ys**, **Is** eller **Ker-Is** (Ker tyder by på bretonsk), er ein mytisk by som vart bygd på kysten av Bretagne, og som seinare sokk i havet. Byen skal ha lege ved bukta i Douarnenez. 

Etter tradisjonen vart Ys tufta av kong Gradlon. Segna seier det var dotter hans, Dahud, som bad far sin om å få byen så nær havet. Andre kjelder seier byen var langt eldre, men at havet hadde stege, slik at Ys låg mest under havoverflata, og laut verjast mot flaum og tidevatn av høge dike. Portane til dette diket kunne berre låsast opp av kongen. 

Ys var den fagraste byen på jorda, men husa mykje synd og dårlege seder. Dette vart refsa av sankt Gwenolé. Mykje av festinga og det ville livet vart stødd oppunder av Dahud, fortel soga. Ein kveld kom ein raudkledt framandkar til byen og freista Dahud til å opne leda mot havet. Dette var under ein stor storm. Dahud gjekk med på å stela nøklane frå lekkja kring halen åt faren, og opna byporten. Ei stor flobåre svelgde byen med det same, men Gradlon kom seg unna på ein svart trolldomshest. Då han ville ha med Dahud, ville ikkje hesten bera han, og dei sokk ned. Sankt Gwenolé råda då kongen til å sleppe Dahud for å berge seg sjølv. Kongen gjekk med på det, og Dahud vart teken av havet. Gradlon bygde ein ny by i Quimper lenger inn på land, og rådde derifrå seinare. 

### Ys og Paris

Segna seier at Ys, den låge byen, skal reise seg frå havet den dagen Paris søkker. *Pa vo beuzet Paris, Ec'h adsavo Ker Is*. På bretonsk tyder Par-is "likskap med Ys". 

Soga om Ys var ukjend alle andre stader enn i Bretagne, men vart samla inn og skriven ned i 1839 av T. Herzat de Villemarque i samlinga Barzaz Breizh.Denne soga er ei av dei eldste i samlinga. Det finst og leivningar av soga hjå Marie de France. Seinare vart forteljinga inspirasjon for andre verk, mellom anna musikkstykke av Claude Debussy.

Teikneserien Bran Ruz tek og utgangspunkt i denne forteljinga. 

Segna minnar elles noko om Atlantis-myten.
Youth and Young Manhood

**Youth and Young Manhood** er debutalbumet til musikkgruppa Kings of Leon, utgjeve den 7. juli 2003.

## Spor

Alle songane er skrivne av Caleb Followill, Nathan Followill og Angelo Petraglia.
Ngultrum

**Ngultrum** er mynteininga i Bhutan. Mynten vart introdusert i 1974 og erstatta bhutansk rupi. Ein ngultrum er 100 *chetrum*.

Valutakursen på ngultrum er knytt til indisk rupi, ettersom bhutansk økonomi er nært knytt til India; India mottek rundt 95 % av Bhutan sin eksport, og leverer rundt 80 % av Bhutan sin import. 

Før Bhutan vart opna for omverda i 1961, var det ingen pengeøkonomi i landet. Det var ein avgrensa bytehandel mot India og Tibet, medan all innanlandsk handel skjedde som bytehandel. Sjølv etter 1961 fanst det ikkje ein eigen bhutanesisk valuta, men indiske rupi vart etterkvart tekne i bruk og har vore gyldig betalingsmiddel sidan. Eit finanssekretariat vart oppretta på 60-talet, og vart vidareført som eit finansdepartement frå 1968. 

Den bhutanske riksbanen *Bank of Bhutan* vart også starta i 1968, som landets første bank. Pengesetlar vart introdusert i 1974, og i 1975 vart *Royal Insurance Corporation of Bhutan* etablert. I 1982 vart *Royal Monetary Authority* oppretta som sentralbank i landet. I 1988 vart *Bhutan Development Finance Corporation* starta, og med *Royal Securities Exchange* i 1993 vart ein nasjonalt kapitalmarknad etablert. Landets første privateigde bank, *The Bhutan National Bank*, starta i 1996.

## Bakgrunnsstoff
* Royal monetary authority. 
* banknoteworld.com 
* Utanrikshandelsstatistikk .
* Analysis of Pegged Exchange Rate Between Bhutan and India

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ngultrum|Ngultrum]]» frå , den 5. juni 2009.*
Aha Shake Heartbreak

**Aha Shake Heartbreak** er det andre studioalbumet frå Kings of Leon, utgjeve den 1. november 2004.

## Spor

Songane er skrivne av Caleb Followill, Nathan Followill, Jared Followill og Matthew Followill med mindre noko anna er nemnt.
Because of the Times

**Because of the Times** er det tredje studioalbumet frå Kings of Leon. Det vart utgjeve den 30. mars 2007 i Irland og Australia, 21. april 2007 i Storbritannia og 3. april 2007 i USA. 

## Spor

Alle songane er skrivne av Kings of Leon.
Only by the Night

**Only by the Night** er det fjerde studioalbumet frå Kings of Leon, utgjeve internasjonalt i laupet av september 2008.

## Spor
Engesund

**Engesund** eller **Engesundsøyo** er ei øy i Fitjar kommune, vest for Fitjar sentrum ved den eldgamle skipsleia. Han var tidlegare ein gjestgjevarstad og kræmmerleie. I aust og sør grensar øya til Engesundsleia med Teløyno og Smedholmen på andre sida, i vest ligg Ivarsøy og i nord ligg Selbjørnsfjorden på andre sida av Dyrholmen. Stora Eldøy ligg søraust for Engesund. 

## Geografi
Øya har eit areal på 0,78 km² og langstrekt. Ho er kring 2,2 km lang og kring 600 meter på det breiaste. Det høgaste punktet ligg 33,5 meter over havet. 

## Historie
Garden er ikkje særskild gammal og vart rydda som eit plass under Ivarsøy av den første gjestgjevaren her på 1600-talet. I 1723 betalte plasset skatt som ein sjølvstendig gard. 

På 1800-talet hadde garden eiga kvern og ein hage som berre kunne nyttast av dyra 12 veker av året. Garden fekk etter kvart tre husmannsplassar, Flatholmen, Gassen og Revet. Plassa gav noko inntekt av bygselpengar, årleg avgift og arbeidsplikt. 

Garden Ivarsøy med Engesund var Allehelgensgods, men vart kjøpt av gjestgjevar Lars Madsen i 1670-åra. Seinare kom garden i brukarane si eige. 

Handelen på Engesund vart lagt ned i 1974. 

## Folketalsutvikling

## Namn
Namnet har alltid vorte skrive på same måte, og ein kjenner ikkje til opphavet til namnet. 

## Kjelder
*
Gloppholmen

**Gloppholmen** er ei øy eller ein holme i Fitjar kommune. Ho ligg sør for Engesund i Engesundsleia, vest for Fitjar sentrum. 

## Geografi
Holmen har eit areal på kring 3,9 hektar, er kring 400 meter lang og kring 150 meter på det breiaste. 

Holmen ligg like vest for Stora Eldøy med Litla Eldøy i sør. I vest ligg Flatholmen og Ivarsøyo, medan Skatholmen og Engesundsøya ligg i nordvest. 

## Historie
Garden er ikkje særskild gammal og vart rydda på 1600-talet. Han var husmannsplass under Vestbøstad fram til 1723, då han vart skattlagd som ein eigen gard. Garden høyrde då til Lyse kloster. Seinare kjøpte familien Formann godset, men utpå 1800-talet vart brukarane her òg eigarar av garden. 

Det ligg ei langrøys på Gloppholmen, forma som ein båt med ei lengd på 41 meter og ei breidde på 8 meter. Røysa vart grave ut i 1906 og her vart funne trekol og bein. 

## Namn
Garden har skifta namn fleire gonger. Han vart truleg opphavleg kalla Gloppholmen fordi garden Gloppen nytta holmen som beite. Seinare vart han kalla Rasmusholmen etter den første brukaren, og seinare Skaffarholmen etter skysskaffaren som budde her. Etter kvart vart namnet endra til Gloppholmen att. 

## Folketalsutvikling

## Kjelder
*
Tyrkia Grand Prix

**Tyrkia Grand Prix** er eit Formel 1-løp som har blitt arrangert på Istanbul Park sidan 2005.

## Vinnarar av Tyrkias Grand Prix
Spania Grand Prix

**Spania Grand Prix** (*Gran Premio de España*) er eit formel 1-løp som blir arrangert på bana Circuit de Catalunya i Barcelona.

## Vinnarar av Spania Grand Prix
*Ein rosa bakgrunn betyr at løpet ikkje var ein del av formel-1 verdsmeisterskapet.*

 Sportsbil-løp
Singapore Grand Prix

**Singapore Grand Prix** er eit Formel 1-løp som vert arrangert på bana Marina Bay Street Circuit i Singapore.  
I 2008 vart Singapore Grand Prix det fyrste Formel 1-løpet som vart arrangert om natta.

## Vinnarar
* Mellom 1966 og 1973 var ikkje løpet ein del av Formel-1 verdsmeisterskapet.

## Kjelder
Sluttspelstudie

**Studiar** eller **sluttspelstudiar** er ein tradisjonell kategori sjakkproblem der løysaren får oppgjeve ei stilling på sjakkbrettet, der oppgåva går ut på eit av to alternativ: At kvit skal vinne eller halde remis. Nesten alle studiar er sluttspelstillingar.

Studiar er komponerte sjakkproblem, med krav til økonomi og eintydige løysingar. Men fordi det i oppgåva ikkje blir oppgjeve kor mange trekk kvit treng for å nå ein vinst, eventuelt ein remis, så er dei ganske ulike tradisjonelle sjakkproblem, der oppgåva gjerne går ut på at kvit skal sette matt i to trekk eller tre trekk. Både utgangsstillingane og løysingane i studiar er dermed oftast temmeleg ulike desse tradisjonelle to- og tretrekkarane.

Studiar har oftast stillingar som er meir like vanlege sjakkstillingar som oppstår i praktisk spel, og løysingane kan ofte ha praktisk verdi for turneringsspelarar. Studiar har ofte vore verdifulle bidrag til kunnskapen om korleis ein skal spele sluttspel.

I studiar, som i andre sjakkproblem, blir det lagt til grunn at rokade er lovleg, viss ein ikkje kan bevise ved retrograd analyse at dette ikkje er lovleg fordi kongen eller det aktuelle tårnet har blitt flytta frå den opphavlege ruta. *[[En passant]]* er derimot ikkje rekna med skal vere mogleg, utan at ein kan bevise at bonden som det er aktuelt å slå har flytta to ruter fram i førre trekket.
Robin

**Robin** er eit personnamn som kan brukast av menn og kvinner. Det oppstod som ei engelsk kjæleform av Robert eller Roberta, av kortforma Rob og den franske diminutivsendinga *-in*. Robin har namnedag den 7. juni.

Robert(a) kjem opphavleg frå det germanske namnet *Hrodebert*, danna av gammelsaksisk *hrôt*, 'prising, vidkjend'», og gammalhøgtyske *beraht*, 'lys, skinande'. *Robin* er også det ein kallar raudstrupe på engelsk.

Robin er mykje brukt som kvinnenamn i USA, medan det er mykje brukt som mannsnamn i Sverige. I Noreg var Robin mykje brukt som namn for gutebarn fødde på 1990-talet.

## Namneberarar
### Menn
* Robin Warren (f. 1937), australsk lækjar og nobelprisvinnar
* Robin Gibb (f. 1949), britisk-australsk musikar (Bee Gees)
* Robin Williams (f. 1951), USA-amerikansk skodespelar og komikar
* Robin Thicke (f. 1977), USA-amerikansk songar
* Robin Dale Oen (f. 1980), norsk symjar
* Robin van Persie (f. 1983), nederlandsk fotballspelar
* Robin Söderling (f. 1984), svensk tennisspelar

### Kvinner
* Robin Wright Penn (f. 1966), USA-amerikansk skodespelar
* Robin Miriam Carlsson (f. 1979), kjend som Robyn, svensk artist
* Robin Clark, vokalist i Simple Minds

## Annan bruk av namnet
* Robin Hood, legendarisk skikkelse fra England

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Robin|Robin]]» frå , og «[[:en:Robin (name)|Robin (name)]]» frå  den 7. juni 2009.*
Greatest Hits av Blink-182

**Greatest Hits** er eit samlealbum laga av Blink-182, utgjeve den 31. oktober 2005.

## Spor

Alle songane er skrivne og komponert av Blink-182.

## Medverkande
### Blink-182
* Travis Barker (*trommer* og *perkusjon* i songane frå 1999-2004)
* Mark Hoppus (*bass* og *vokal* i songane frå 1994-2004)
* Tom DeLonge (*gitar* og *vokal* i songane frå 1994-2004)
* Scott Raynor (*trommer* og *perkusjon* i songane frå 1994-1997)

### Produsentar
* O (av songane frå *[[Cheshire Cat]]*)
* Mark Trombino (av songane frå *[[Dude Ranch]]*)
* Jerry Finn (av songane på spora #5 - #13 og songen «Not Now»)
* Blink-182 (*«Another Girl Another Planet»*)
Robert

**Robert** er eit mannsnamn som kjem frå det germanske namnet *Hrodebert*, danna av gammelsaksisk *hrôt*, 'prising, vidkjend'», og gammalhøgtyske *beraht*, 'lys, skinande'. Robert har namnedag den 7. juni.

Namnet har kortformer som Rob, Rab, Bob, Bobby, Robi og Robin. På ulike språk er det blitt til Raibeart, Rigoberto, Robart, Robertas, Robertino, Robertus, Roparzh og Rupert. Avleidde namn er Roberts og Robinson. Roberta og Robertine er kvinnelege former.

Robert er det tredje mest brukte mannsnamnet i USA, og er blant dei mest brukte namna i Polen, Slovenia, Sverige og Ungarn.

Namnet er kjend i Noreg frå 1300-talet i forma *(H)róðbjartr*. I nyare tid har namnet vore brukt mest i Noreg i 1970-åra.

## Namneberarar
*Robert I av Skottland (1274–1329), kjend som Robert de Brus eller Robert the Bruce
*Robert Treat Paine (1731-1814), politikar frå USA
*Robert Peel (1788–1850), britisk statsminister
*Robert Burns (1759–1796), skotsk diktar
*Robert Schumann (1810-1856), tysk komponist
*Robert Koch (1843-1910), tysk lækjar og nobelprisvinnar
*Robert Louis Stevenson (1850-1894) skotsk forfattar
*Robert Johnson (1909–1938), USA-amerikansk bluesartist
*Robert Levin (1912-1996), norsk-jødisk komponist
*Robert Mugabe (f. 1924), zimbabwisk president
*Robert F. Kennedy (1925–1968), USA-amerikansk politikar
*Robert Ludlum (1927–2001) USA-amerikansk thrillerforfattar
*Robert Wagner (f. 1930), USA-amerikansk skodespelar
*Robert Allen Zimmerman (f. 1941), betre kjend som Bob Dylan, USA-amerikansk artist
*Robert Christgau (f. 1942), USA-amerikansk musikkritikar
*Robert Fisk (f. 1946), britisk journalist
*Robert D. Levin (f. 1947), USA-amerikansk konsertpianist
*Ole Robert Sunde (f. 1952), norsk forfattar
*Robert Wilson (f. 1957), britisk forfattar
*Robert Trujillo (f. 1964), USA-amerikansk musiker, og bassist i Metallica
*Robert Stoltenberg (f. 1965), norsk skodespelar og komikar
*Robert Skjærstad (f. 1966), norsk skodespelar
*Robert Miles (f. 1969), (eigentleg Roberto Concina) italiensk DJ og technomusikar 
*Robbie Williams (f. 1974), engelsk songar
*Robert Burås (1975-2007), norsk gitarist frå Madrugada
*Robbie Fowler (f. 1975), engelsk fotballspelar
*Robert Post (f. 1979), (eigentleg Robert Øien Fylling) norsk musikar 
*Robbie Keane (f. 1980), irsk fotballspelar
*Róbert Vittek (f. 1982), slovakisk fotballspelar
*Robert Leira (f. 1983), norsk gründer

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Robert|Robert]]» frå ,  den 7. juni 2009.*
Marcus Grönholm

**Marcus "Bosse" Grönholm** () er ein finsk rally-førar. Grönholm vann verdsmeisterskapen i rally både i 2000 og 2002, medan han køyrde for Peugeot. Då det franske bilmerket trekte seg frå WRC, flytta Grönholm over til Ford før 2006-sesogen. Den sesongen tapte han tittelen for Sébastien Loeb, med berre eit poeng. Neste sesong kom han igjen på, andreplass, 4 poeng bak Loeb. Marcus Grönholm og kartlesaren Timo Rautiainen trekte seg frå rally etter 2007-sesongen, men kom attende i 2009 med ein privatdriven Subaru.

Grönholm har og vunne 2002-utgåva av Race of Champions, der han tok med seg heim Henri Toivonen Memorial Trophy som «Champion of Champions».
Thor-Christian Ebbesvik

**Christian Ebbesvik** () er ein norsk motorsportutøvar. Ebbesvik har køyrd i det britiske meisterskapen i Formel Ford og det spanske Formel 3 meisterskapen. som han vann i 2007. Same året vart han er den første nordmannen som har køyrd ein GP2-bil, under testkøyring for eit spansk GP2-lag på Jerez-bana.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside. 
* Statistikk i Driver Database.
Rudyard Kipling

**Joseph Rudyard Kipling** () var ein britisk forfattar. Han er kjend for barnebøker som *Jungelboka* (1894), *Kim* (1901) og *Just So Stories* (1902), dikt som «If—» og «The White Man's Burden», og fleire noveller frå Britisk India, og skreiv også reportasjar og reiseskildringar. Kipling blei tildelt Nobelprisen i litteratur i 1907 som den fyrste engelskspråklege og den yngste nokonsinne. Han blei også tilbode britiske riddarordenar og stillinga som Poet Laureate (statsdiktar), noko han takka nei til.

Kipling var svært godt likt for dikta og forteljingane sine i si levetid, men blei mot slutten av tida for Det britiske imperiet sett på som meir av ein «profet for britisk imperialisme». Mange av verka hans blei sett på som unødig brutale og fordomsfulle. Barnelitteraturen har derimot overlevd og vidareført til nye medium som film og fjernsyn, til dømes Mowgli og Rikki-Tikki-Tavi frå *Jungelboka* og guteboka *Kim*.

## Verkliste
(ufullstendig)
* *The Story of the Gadsbys* (1888)
* *[[Plain Tales from the Hills]]* (1888)
* *The Phantom Rickshaw and other Eerie Tales* (1888)
* *The Light That Failed* (1890)
* *Mandalay* (1890) (dikt)
* *[[Gunga Din]]* (1890) (dikt)
* *[[The Jungle Book]]* (1894) (forteljingar)
* *The Second Jungle Book* (1895) (forteljingar)
* *[[If—]]* (1895) (dikt)
* *Captains Courageous* (1897)
* *The Day's Work* (1898)
* *Stalky & Co.* (1899)
* *[[Kim av Kipling|Kim]]* (1901)
* *[[Just So Stories]]* (1902)
* *Puck of Pook's Hill* (1906)
* *Life's Handicap* (1915) (noveller)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rudyard Kipling|Rudyard Kipling]]» frå , den 7. juni 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
**Ressursar**
* IMDb si side om Kipling
* Omtale av Kipling hos Nobelprisen si heimeside.
* Heimeside  til The Kipling Society
* Kipling på Fantastic Fiction
**Arbeid av Kipling på nettet**
* 450 dikt av Kipling HTML format og indeksert
* Arbeid av Kipling hos Project Gutenberg
* Verk av Kipling på Google Books. 
* Verk av Kipling på Archive.org. Bøker som er scanna inn, og blir vist på nettet eller som nedlastbar PDF fil.
Loznica (fleirtyding)

**Loznica** kan vise til
*Byen Loznica i Serbia.
*Byen Loznitsa i Bulgaria

*Landsbyen Loznica i Višegrad i Bosnia-Herzegovina
*Landsbyen  Łoźnica i Polen

*Elva Ložnica i Slovenia
Hispaniola

**Hispaniola** eller **Hispañola** er den nest største øya i Antillane. Den ligg aust for Cuba i det karibiske havet. Christofer Columbus kom til øya i 1492 og grunnla den første spanske kolonien i Amerika i 1493.

I dag er øya delt mellom dei to statane Haiti, på den vestre delen, og Den dominikanske republikken, på den austre delen.
Curaçao

**Curaçao** (uttale [kura'são]) er ei mindre øy sør i det karibiske havet utanfor kysten av Venezuela. Ho er den største og mest folkerike av dei såkalla ABC-øyane (for Aruba, Bonaire og Curaçao). Fram til 10. oktober 2010 var ho ein del av Dei nederlandske Antillane, etter den datoen er ho eit eige autonomt *land*, underlagt det føderale monarkiet Kongeriket Nederlanda. Curaçao sin hovudstad er Willemstad.

Curaçao er 444 kvadratkilometer stor. Befolkninga er oppgjeve til 150&nbsp;000 innbyggarar i 2023.

Historisk har Curaçao vore viktig for utviklinga av den nederlandske kolonimakta og den var sentral i slavehandelen. I det 20. hundreåret utvikla øya også ein betydeleg petroleumsindustri, der olje blei frakta over frå Venezuela og raffinert på Curaçao av Royal Dutch Shell. I dag er turisme og *offshore*-verksemd viktige næringsvegar.

Arkitekturen er svært interessant og Willemstad er på UNESCO si verdsarvliste.

Curaçao er eit fleirspråkleg samfunn, der det blir snakka papiamento, nederlandsk, spansk og engelsk. Papiamento er førstespråk for eit fleirtal av folket, men både engelsk og nederlandsk har i tillegg offisiell status som statleg språk. Her er ein språkstrid på øya om kva som bør vere førstespråk.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Lidköping

**Lidköping** er ein svensk by i Västra Götalands län i landskapet Västergötland. Den er centralort for Lidköping kommun. I 2011 hadde byen 25 644 innbyggarar. 

Byen ligg ved utløpet til Lidan i Kinneviken i sørenden av Vänern. 

Lidköping fekk bystatus i 1466 av Sverige sin dåverande konge Kristoffer av Bayern og er den eldste byen ved Vänern. Byen vert delt i to av Lidan. Nya Staden på vestsida vart bygd i 1670-åra av Magnus Gabriel de la Gardie. Her flytta han eit jaktslott som til 1882 gjorde teneste som rådhus. I dag er bygget eit handverksmuseum. Store delar av Gamla Staden vart øydelagd i ein brann i 1849. Nikolaikyrkan frå mellomalderen vart gjenreist i 1853. På Kållandsö nordvest for byen ligg Läckö slott.

## Kjelder
* Lidköping. (15.11.2011) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå: http://snl.no/Lidköping
Jeff Sonas

**Jeff Sonas** er ein sjakk-statistikar som har har utarbeidd ratingsystemet Chessmetrics for å rekne ut ratingtal for sjakkspelarar. Han hevdar at systemet er ei forbetring av det vanlege Elo-rating-systemet. Han er grunnleggar av og eigar av nettstaden Chessmetrics.com, der han har offentleggjort sine kalkulasjonar over rating til spelarar frå notida og bakover, og med historiske ratingtal heilt tilbake til januar 1843. Sonas skriv at han «Sidan sommaren 1999 har eg brukt tallause timar på å analysere sjakkstatistikk, utarbeidd formlar og anna analyseverkty, og rekna ut historiske ratingtal» Han har skrive dusinvis med artiklar sidan 1999 for ChessBase.com og andre sjakk-nettstadar. 

Den mest interessante delen av arbeidet hans er nok at han har utarbeidd rimeleg gode tal for å finne relativ spelestyrke mellom dei beste spelarane i verda på eit kvart tidspunkt frå 1843. Derimot er det svært problematisk å bruke tala for å samanlikne spelestyrken til spelarar til ulike tider. 

## Fotnotar


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jeff Sonas|Jeff Sonas]]» frå , den 7. juni 2009.*
Arne Lofthus

**Arne Wallem Lofthus** () var ein norsk-dansk målar. Far hans var redaktøren Olav Lofthus.

Lofthus vart fødd i Bergen i 1881, og voks opp der. Han ynskte opphavleg å utdanna seg til arkitekt, og etter endt skulegang på Bergen Katedralskole arbeidde han eitt år på arkitektkontor. Deretter gjekk ferda til København. I 1899–1901 var Lofthus elev ved Den Tekniske Skole i byen. 

I 1901 kom Lofthus i kontakt med Joakim Skovgaard og vart ein av medarbeidarane hans i freskoutsmykkinga av Viborg domkyrkje. Dette samarbeidet varte fram til 1906, og Lofthus måla også portrett av Skovgaard. Vintrane 1902 og 1903 studerte han ved målarskulen åt Kristian Zahrtmann. I 1907 debuterte han som målar på Den frie Udstilling i København. 

Lofthus målte landskap, interiør, stilleben, blomemotiv og portrett, som oftast i avdempa fargar. Særleg er Lofthus vorten kjend for freskoteknikken sin. I tillegg til denne arbeidde han m.a. i olje, kol og akvarell. Bileta hans vert gjerne plasserte i forlenginga av impresjonismen. 

I 1907–08 studerte Lofthus i Paris, men busette seg permanent i København frå og med 1915. Lofthus tok likevel vare på kontakten med heimlandet. Han stilte også ut i Noreg og målte gjerne norske motiv, ikkje minst frå Bergen. I tillegg representerte han Noreg ved internasjonale utstillingar, t.d. i London, Budapest, Barcelona, Wien og Paris, og deltok på utstillingar i Stockholm og København. Bileta hans vart kjøpte inn av norske museum, samlingar og kunstforeiningar, m.a. Nasjonalgalleriet og Bergen Kunstmuseum. Han vann stor vyrdnad for dei framifrå portretta han måla av m.a. kona Sofie Lofthus, Bjørn Helland-Hansen (sistnemnde portrett heng i dag i Christian Michelsens institutt, Bergen), Nordahl Grieg, Joakim Skovgaard og Anders C. Svarstad.

Han utførte elles ei rad med dekorative verk, m.a. takdekoren i Bergens offentlege bibliotek, seks store motiv i Handelens og Sjøfartens hus i Bergen og gavlbiletet i Redernes hus i Oslo. Nasjonalgalleriet i Oslo eig fire små freskobilete og fleire akvarellar og oljemåleri av han. Ein del av verka hans er diverre gått tapt.

## Kjelder

* Utdjupande artikkel i Store Norske Leksikon. Forfattar: Marianne Yvenes.
* Store Norske Leksikon om Lofthus
Spellemannprisen 1972

**[[Spellemannprisen]] [[1972]]** vart delt ut laurdag 3. mars 1973 i Chateau Neuf i Oslo. Dette var fyrste gong Spellemannprisen hadde utdeling. Det vart kåra vinnarar innanfor sju sjangrar og i tillegg delt ut tre spesial- og bransjeprisar. Komponist og arrangør Egil Monn-Iversen og musikalen Bør Børson Jr. fekk heidersprisen for musikalen som fyrste gong vart sett opp i 1972 på Det norske teatret. Jens Book-Jenssen fekk spesialpris og Sigurd Jansen fekk bransjepris som arrangør. Filharmonisk Selskaps Orkester vann den fyrste prisen i klassisk musikk/samtidsmusikk og har seinare vorte ein av dei artistane som har vunne flest prisar.

Utdelinga vart overført på radio og TV av NRK. Rolf Kirkvaag var programleiar.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1973

**[[Spellemannprisen]] [[1973]]** vart delt ut våren 1974. Fiolin- og hardingfele-spelaren Sigbjørn Bernhoft Osa fekk heidersprisen frå juryen. Dette var andre gong utdelinga vart arrangert, og fyrste gongen det vart delt ut pris i dei nye klassane «folkemusikk/gammaldans» og «jazz».

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1976

**[[Spellemannprisen]] [[1976]]** vart delt ut våren 1977. Pianisten Robert Levin fekk heidringssprisen frå juryen dette året, og det vart delt ut pris i klassen «rock» for fyrste gong.

Noreg arrangerte samstundes VM i skiskyting, ei hending som også vart kringkasta til andre nasjonar. NRK stod for produksjonen av begge hendingane men hadde ikkje nok utstyr til å sende begge i fargar. Overføringa til andre land vart prioritert høgast og Spellemannprisen vart derfor overført i svart/kvitt dette året.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1977

**[[Spellemannprisen]] [[1977]]** vart delt ut våren 1978. Trekkspelaren Toralf Tollefsen fekk heidersprisen frå juryen dette året, og Jan Eggum fekk bransjeprisen som opphavsmann.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1978

**[[Spellemannprisen]] [[1978]]** vart delt ut 24. februar 1979. Erik Bye fekk heidersprisen frå juryen dette året for arbeidet sitt med norske folkeviser og Petter Dass-viser, og Jan Garbarek fekk ein spesialpris. I staden for klassane «pop» og «rock» vart det delt ut prisar for beste mannlege og kvinnelege artist dette året. Det vart i tillegg delt ut to prisar i open klasse, men ingen pris i klassen barneplate.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1979

**[[Spellemannprisen]] [[1979]]** vart delt ut i februar 1980 i Chateau Neuf i Oslo. Den 90-år gamle komponisten og valsekongen Reidar Thommesen fekk heidersprisen frå juryen dette året, og musikaren Pete Knutsen fekk diplom som spesialpris. Dette året vart det for fyrste og einaste gong delt ut pris i klassen «kor-plate». I tillegg var klassane «pop» og «rock» attende igjen, og som året før vart det delt ut to prisar i open klasse. Det vart ikkje delt ut nokon pris for beste barneplate. Arve Tellefsen var programleiar under utdelinga.

## Vinnarar

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no
Spellemannprisen 1975

**[[Spellemannprisen]] [[1975]]** vart delt ut våren 1976. Artisten Otto Nielsen fekk heidringssprisen frå juryen dette året. Dette året vart det delt ut to prisar innan klassisk musikk/samtidsmusikk, ein for vokal og ein for instrumental plate. I staden for ein pris for «beste mannlege artist» og ein for «beste kvinnelege artist», vart det oppretta ein ny felles pris for beste vokalist.

## Vinnere

## Kjelder
* Nettstaden ifpi.no