open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Berliner Illustrirte Zeitung

***Berliner Illustrirte Zeitung*** (**BIZ**) var eit tysk vekeblad grunnlagd i Berlin i 1891. Det første nummeret kom ut 4. januar 1892.

Bladet blei skipa i november 1891 av Hepner, ein forretningmann frå Schlesien. Det første nummeret kom ut under Otto Eysler, som også gav ut *Lustige Blätter*. I 1894 blei det kjøpt av Leopold Ullstein, skiparen av Ullstein Verlag.

*Berliner Illustrirte Zeitung* var det første tidsskriftet i Tyskland som kom i masseopplag. Det blei seld for 10 Pfennig på gater og torg i Berlin, ein pris til og med ein arbeidar kunne betala.  BIZ-konseptet var nytt på denne tida. Ein hadde ingen abonnentar, men lokka i staden lesarar gjennom ei interessant form som bygde på bilde. Allereie i 1902 blei det vist fotografi ikkje berre på tittelsida, men også inne i bladet. Mot sluttet av weimarrepublikktida hadde BIZ oppnådd eit opplag kvar veke på nær to millionar eksemplar, og blei distribuert med eigne forlagsfly over heile Tyskland.  Under nazitida blei eigarfamilien Ullstein fordriven, og BIZ blei nytta som propagandablad av regimet. I 1941 blei stavinga av namnet endra til *Berliner Illustrierte Zeitung*. 

Etter andre verdskrigen vende Ullstein tilbake. Bladet blei seld til Axel Springer, men etter 1945 kom det ikkje ut regelmessig. Under namnet *Berliner Illustrirte* har det likevel kome ut som særrskilde temanummer, mellom anna i samband med Kennedy-besøket i Berlin 1963, då Berlinmuren fall i 1989 og ved gjenforeininga av Tyskland 3. oktober 1990. Sidan 18. mars 1984 har namnet også vore brukt for søndagsmagasinet til *[[Berliner Morgenpost]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Berliner Illustrirte Zeitung|Berliner Illustrirte Zeitung]]» frå , og «[[:en:|Berliner Illustrirte Zeitung]]» frå  den 27. juni 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
Ullstein Verlag

**Ullstein Verlag** er eit tysk forlag skipa i Berlin i 1877 av Leopold Ullstein. Det var opphavleg eit reint avisforlag, men gav ut bøker frå 1903. I dag blir nammet Ullstein nytta av to verksemder: Axel Springer, med avisforlaget B.Z. Ullstein GmbH, og det svenske mediehuset Bonnier med Ullstein Buchverlage GmbH 

Ullstein Verlag gav ut blad som *[[B.Z.]]*, *[[Berliner Morgenpost]]* og *[[Berliner Illustrirte Zeitung]]*.  På 1950-talet blei avisdelen av verksemda teken over av Axel Springer Verlag.

I 2003 blei bokdelen av Ullstein seld til Random House. Delane Heyne, Südwest og Diana blei del av Random House, medan den gjenverande delen av Ullstein-gruppa (Ullstein, Claassen, Econ, List, Marion von Schröder og Propyläen) blei seld vidare til Bonnier.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ullstein Verlag|Ullstein Verlag]]» frå , og «[[:de:|Ullstein Verlag]]» frå  den 27. juni 2018.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Thomas Strunz

**Thomas Strunz** () er ein tidlegare fotballspelar frå Duisburg i Tyskland som vart europameister i 1996. Med Bayern München vann han som defensiv midtbanespelar både UEFA-cupen, bundesligaen og den nasjonale cupmeisterskapen.

## Karriere
### Klubbspel
Strunz spelte på MSV Duisburg frå 1986 til -89. Han fekk sin debut i den vesttyske toppserien bundesligaen den 31. august 1989 med Bayern München, ein klubb han gjorde teneste i fram til 1992. Der etter var han VfB Stuttgart-spelar i tre sesongar til han sommaren 1995 på ny fekk kontrakt med Bayern München. Her var han dei neste fem åra med på vinne UEFA-cupen i 1996 og sidan tre bundesliga-titlar, så vel som den tyske cupmeisterskapen ved to høve. Ved utgangen av år 2000 vart han vraka frå Bayern-troppa og la opp.

### Landslagsspel
Strunz debuterte på Tyskland sitt landslag i oktober 1990, men det var fyrst i 1993 han byrja etablere seg i landslaget. Han deltok i tre av kampane under verdsmeisterskapen 1994 i USA og skåra sitt einaste landslagsmål då Tyskland tapte 2-3 mot Bulgaria i ein EM-kvalifiseringskamp i Sofia den 7. juni 1995. Strunz spelte fem av dei seks kampane til Tyskland under Fotball-EM 1996, mellom dei heile finalen mot Tsjekkia, ein kamp som enda med tysk triumf på «golden goal». Sidan hausten 1996 var han ute av landslaget i to år og kom ikkje med i VM-troppa 1998. Derimot deltok han over ein 10-månaders periode i sju landskampar, til dess han vart bytta ut i ein EM-kvalifiseringskamp mot Nord-Irland i september 1999. I alt opptredde han 41 gongar i landslagsdrakta.

### Merittar
*Europameister: 1996 for Tyskland
*Vinnar av UEFA-cupen: 1996 med Bayern München
*Vesttysk/tysk seriemeister: 1990, 1997, 1999 og 2000 med Bayern München
*Tysk cupmeister (DFB-pokal): 1998 og 2000 med Bayern München

## Kjelder

*eu-football
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Thomas Strunz|Thomas Strunz]]» frå ,  den 27. juni 2018.*
David Trézéguet

**David Sergio Trézéguet** () er ein argentinsk-fransk tidlegare fotballspelar fødd i Rouen, som i 1998 vart verdsmeister og i 2000 europameister med Frankrike sitt landslag. Han vart elles seriemeister i Frankrike med AS Monaco og i Italia med Juventus.

## Karriere
### Klubbspel
Trézéguet er son til ein argentinsk fotballspelar som ei tid var aktiv i Frankrike. Sjølv spelte han på argentinske Platense til han 1995 vart overført til AS Monaco i Frankrike. Fyrst i 1997/98-sesongen fekk han sitt gjennombrot i Monaco og danna då eit framifrå spisspar i lag med Thierry Henry. Frå sommaren 2000 var Trézéguet Juventus-spelar i ti år. I 2002 var han med å vinne den italienske serien, samstundes som han var toppskårar i same og att på til vart kåra til årets spelar i Italia. Også i 2003 vart han seriemeister med laget frå Torino, ein sesong han var einn del plaga med skade. Våren 2005 tok Juventus heim seriemeisterpokalen, ein prestasjon klubben gjentok i 2006 etter Trézéguet hadde hatt ein stor sesong som midtspiss. Men då Juventus og fire andre klubbar vart avslørt og dømde for kampfiksing, vart Juventus frådømd dei to seriemeistertitlane og måtte ned i Serie B. Trézéguet var ein av få toppspelarar som vart verande att i Juventus og syrgde for at klubben rykte oppatt i Serie A. Etter 2008 var han plaga med ein lyskeskade og fekk mindre speletid. Totalt spelte han 245 ligakampar og skåra 138 ligamål for Juventus. Sidan var han 2010/11-sesongen aktiv i den spanske klubben Hércules CF, utan han kunne hindre klubben å rykke ned. Frå 2011 til -14 var han i tilbake i heimlandet, der han i to sesongar gjorde teneste i River Plate og ein i Newell's Old Boys.

### Landslagsspel
Trézéguet fekk sin landslagdebufor Frankrike i januar 1998. Under verdsmeisterskapen på fransk heimebane nokre månader seinare deltok han i seks av kampane, dei fleste som innbytar. I finalen mot Brasil vart han derimot sitjande på reservebenken til fløyta gjekk for full tid. Under Fotball-EM 2000 skåra han eitt av måla då Frankrike slo vertslandet Nederland 3-2, før han så i EM-finalen mot Italia vart bytt inn og 13 minuttar ut i fyrste ekstraomgang avgjorde EM med «golden goal». Trézéguet var også i fyrsteellevaren då Frankrike tok seg til kvartfinalane i EM i fotball 2004, der det vart tap for Hellas, den komande europameisteren. Han vart mindre nytta på det franske laget som tok seg til finalen i Fotball-VM 2006, men vart som i EM 2000 bytta inn under finalen. Då det stod 1-1 etter 120 minuttars spel vart kampen avgjort med straffeskyting, der han var den einaste eksekutøren som mislukkast, noko som resulterte i italiensk triumf. Trézéguet stoppa opp med 71 landskampar, den siste i mars 2008, og heile 34 mål.

### Merittar
*Verdsmeister: 1998 for Frankrike
*Europameister: 2000 for Frankrike
*VM-sølv: 2006 for Frankrike
*Fransk seriemeister: 2000 med AS Monaco
*Italiensk seriemeister: 2002 og 2003 med Juventus

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:David Trézéguet|David Trézéguet]]» frå ,  den 26. juni 2018.*
Berliner Morgenpost

***Berliner Morgenpost*** er ei tysk dagsavis som kjem ut i Berlin. Ho blei grunnlagd i 1898 av Leopold Ullstein, og gjeven ut av Ullstein Verlag. Sidan 1959 har ho hatt Axel Springer AG som eiga. I 2006 hadde ho 460&nbsp;000 daglege lesarar. Ved sidan av *[[Berliner Zeitung]]* er ho den største dagsavisa i Berlin. Avisa samarbeider tett med riksavisa *[[Die Welt]]*, som også kjem ut på Axel Springer AG.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Berliner Morgenpost|Berliner Morgenpost]]» frå ,  den 27. juni 2018.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Nakhlittar

**Nakhlittar** er ei  gruppe marsmeteorittar med namn etter den første av dei, Nakhla-meteoritten.

Nakhlittar er danna av magmatiske bergartar på Mars for rundt 1,3 milliardar år sidan. Dei blei danna av basaltisk magma og er rike på augitt. Steinane inneheld krystallar av augitt og olivin. Krystalliseringsalderane deira tyder på at nakhlittane blei danna i dei store vulkankompleksa i anten Tharsis, Elysium eller Syrtis Major Planum.

## Meteorittar

Desse nakhlittane er funne:

*Nakhlameteoritten (rundt 40 funn, totalt rekna til å vega 10 kg), funne rumdt Nakhla i Abu Hommos distrikt i Alexandria guvernement i Egypt i 1911.
*Governador Valadares-meteoritten
*Lafayette-meteoritten, 800 g, før 1931
*NWA817, 104 g, Marokko, 2000
*NWA998, 456 g, Marokko, 2001
*Y000593 (Yamato 593), 13,7 kg
*Y000749, 1,28 kg
*Y000802, 22g 
*MIL 03346, Miller Range, Antarktis
*MIL 090030, MIL 090032 og MIL 090136, Miller Range, Antarktis

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nakhlites|Nakhlites]]» frå ,  den 28. juni 2018.*
Kurfürstendamm

**Kurfürstendamm** (populært kalla *Ku'damm*) er ei 3,5 kilometer lang gate i bydelen Charlottenburg-Wilmersdorf i Berlin. Ho strekker seg frå Augusta Viktoria-plassen med Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche i Charlottenburg til Rathenauplatz i Wilmersdorf.

Opphavet til dagens Kurfürstendamm er frå 1500-talet, då det blei laga ein plankeveg (tysk *Dammweg*) mellom Berliner Stadtschloss og Jagdschloss Grunewald. Denne plankevegen blei sidan nytta som ridesti for kurfyrsten Joachim II av Brandenburg. Kurfürstendamm fekk det noverande namnet sitt på midten av 1800-talet.

## Kultur
Ved Kurfürstendamm ligg teatera *Theater am Kurfürstendamm* og *Komödie am Kurfürstendamm* i Ku'damm-Karrée og dessutan Schaubühne Berlin på Lehniner Platz.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kurfürstendamm|Kurfürstendamm]]» frå ,  den 28. juni 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
* kurfuerstendamm.de
Toppserien 2012

**[[Toppserien]] 2012** var den 26. sesongen av den øvste norske divisjonen i fotball for kvinner. Sesongen starta 14. april og vart avslutta den 11. november, med ein pause mellom 30. juni  og 21. juli, på grunn av J19-EM, og frå 5. august til 21. september på grunn av U20-VM. Dette var fyrste gongen Toppserien vart utsett på grunn av meisterskap for aldersbestemde landslag. Røa var regjerande seriemeister, og dei to lagene som rykket opp før sesongstart var Vålerenga og Fart. Det var Vålerenga sin fyrste og Fart sin andre sesong i Toppserien.

Serien vart vunne av LSK Kvinner, som vann for fyrste gong. Stabæk tok sylv. Bronsen vart avgjort etter at Røa fekk poengtrekk og Arna-Bjørnar dermed tok bronsen på målforskjell. Fart rykka rett ned igjen, medan Kattem spelte kvalifisering, som vart introdusert før denne sesongen. Kattem vann over Medkila, men trakk seinere laget. Deretter vart plassen til Kattem tilbydd først Fart, som takka nei, og deretter Medkila, som takka ja.

## Tabell
Olai Lorange

**Olai Lorange** () var ein norsk lege frå Høland i Akershus og mangårig sjefsinspektør i Arbeidstilsynet.

Etter examen artium 1895 og cand.med. 1903 jobba Lorange under distriktslege Parelius i ytre Romsdal. Der etter arbeidde han 1903-05 på kommunale sjukehus i Kristiania og 1905-07 var han assisterande lege ved tuberkuloseheimen Reknes sanatorium i Molde. Frå våren 1907 hospiterte han ved Charite sin poliklinikk for lungesjuke i Berlin. I 1908 var Lorange tilbake i Romsdal, då som kommunelege i Grytten og Hen herad til 1912. Sidan var han reservelege i tre år ved epidemiavdelinga på Ullevål sjukehus i Kristiania. Som spesialist på epidemiske sjukdommar reiste han våren 1916 på eit offentleg oppdrag til krigsfronten i Frankrike.

Frå 1916 til 1946 var Lorange nasjonal sjefsinspektør for det stadlege fabrikktilsynet (Arbeidstilsynet). I den eigenskap skreiv han ei mengd lærde artiklar om arbeidshygiene og måtar å verne seg mot smitte og sjukdom.

Under andre verdskrigen vart Lorange arrestert for å ha drive med den illegale avisa *Vi vil oss et land*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Olai Lorange|Olai Lorange]]» frå ,  den 28. juni 2018.*
Jens Michael Lund

**Jens Michael Lund** () var ein norsk jurist frå Oslo, frå 1916 til 1920 den fyrste riksmeklingsmannen i Noreg. 

Lund var dotterson til Frederik Stang og bestefar til høgsterettsdommaren Ketil Lund. Han var dessutan bror til juristen og politikaren Fredrik Stang Lund.

Jens Michael Lund vart cand.jur. i 1897 og var høgsterettsadvokat frå 1902. Attåt advokatpraksisen var han frå 1908 redaktør av *Norsk retstidende* og frå 1911 formann i appellkommisjonen til riksforsikringa.

I tida 1916-20 var Lund Noregs fyrste riksmeklingsmann, ei tid prega av talrike arbeidstvistar i landet. Også etter at han hadde slutta som riksmeklingsmann deltok han som meklar i fastlåste og vanskelege konfliktar. Han var såleis fungerande riksmeklingsmann under sjømannskonflikten i 1921 og formann i skilsdomstolen for ei rad tvistar i 1922.

Perioden 1922–36 var Lund formann i arbeidsrådet og 1933–36 i boikottdomstolen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jens Michael Lund|Jens Michael Lund]]» frå ,  den 28. juni 2018.*
66-bussruta i Finnmark

**66-bussruta i Finnmark** er ei bussrute mellom Hammerfest og Kirkenes. I 2018 blei ho driven av busselskapet Snelandia.

Fylkesvegar nytta på ruta er mellom anna Fylkesveg 98.

## Stoppestader
*Hammerfest sjukehus
*Hammerfest bussterminal
*Rypefjord
*Indrefjord
*Bekkeli
*Skjåholmen
*Kvalsund skole
*Innertoppen
*Slettelv
*Langøra
*Gargo
*Tveelva
*Fiskevik
*Fægfjord
*Dalheim
*Ariselva
*Repparfjordbrua
*Oldernes
*Enebakk
*Livheim
*Skaidi
*Olderfjord
*Kistrand
*Nygård i Finnmark
*«Lensmannselva Kistrand»
*Storjorda
*Oterberget
*Ytre Billefjord
*Solrud
*Strandli
*Tverrnes
*Indre Billefjord
*Kolvik kryss
*Gielkajavri
*Sørdal
*Gåradak
*Jonsnes
*Igeldas
*Stabbursnes
*Austmo
*Smørstad
*Lakselv
*Lavttenjarga
*Brennelv
*Østerbotnhalsen
*Handelsbukt
*Viekker
*Børselv
*Vintersletta
*Kunes
*Adamsfjordfossen
*Friarfjord

*Ifjord
*Sjursjok/ Suossjohka
*Vestertana/ Deanodat
*Torhop
*Smalfjord
*Rustefjelbma
*Boftsa
*Gulbojok
*Holmfjell
*Holmfjell-sletta
*Masjok
*Masjok-sletta
*Vestre Seida/ Oarjjit Sieidda
*Tana bru bussterminal
*Baktenjunni
*Fossebakken
*Stolpebakken nord
*Suopanjarga
*Skiippagurra
*Rovivann
*Varangerbotn
*Vesterelv
*Aune
*Karlebotn
*Reppen
*Grasbakken
*Nyelv
*Gandvik

*Brannsletta
*Haukelva

*Bugøyfjord
*Neiden-kroa
*Neiden hotell

*Kjeldenes
*Stonga

*Kirkenes lufthavn
*Hesseng
*Bjørkheim

*Handelsparken
*AMFI Kirkenes
*Spareland
*Kirkenes sjukehus

## Bakgrunnsstoff
*Rutetabell (PDF) ved snelandia.no
Mário Zagallo

**Mário Jorge Lobo Zagallo** () var ein brasiliansk  fotballspelar og -trenar frå Maceió. Han vart verdsmeister med Brasil 1958 og 1962 og førte som landslagssjef Brasil til VM-triumf i 1970 og VM-finale i 1998. Zagallo og Franz Beckenbauer er dei einaste som har vunne VM i fotball både som spelar og som landslagssjef.

## Karriere
### Klubbspel
Zagallo spelte heile tida på lag frå Rio de Janeiro. Etter to år år i mindre kjende América, 1049-50, var han frå 1951 til 1958 aktiv i storklubben Flamengo. Med Flamengo vart han delstatsmeister tre år på rad: 1953-55. Sommaren 1956 fylgde han laget på ein turne til Europa, der Flamengo mellom anna spelte mot bylag frå Oslo og Bergen. Til sist som aktiv gjorde Zagallo i sju år teneste i Botafogo, der han mellom andre fekk spelarar som Garrincha, Nílton Santos og Amarildo Tavares til lagkameratar. Med Botafogo vann Zagallo både delstatsmeisterskapen og Rio-São Paulo-turneringa ved to høve.

### Landslagsspel

Zagallo kom ikkje på det brasilianske landslaget før enn 1958. Både under Fotball-VM 1958 i Sverige og VM 1962 i Chile tok han plass på venstrevengen i finalane mot høvesvis Sverige og Tsjekkoslovakia. I tida fram til 1964 spelte han 33 landskampar og skåra fem mål.

### Merittar
*Verdsmeister: 1958 og 1962 for Brasil
*Delstatsmeister i Rio de Janeiro: 1953, 1954, 1955, 1961, 1962 
*Vinnar av Torneio Rio-São Paulo: 1962, 1964

### Trenar
Zagallo var i fleire periodar trenar for Flamengo, Botafogo og elles mange mange andre klubblag, mellom dei Vasco da Gama. Mest kjend er han som landslagssjef for Brasil sitt vinnarlag i VM i fotball 1970 og det laget som nådde VM-finalen under verdsmeisterskapen 1998 i Frankrike. Han var elles landslagssjef for tre oljerike arabarland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mário Zagallo|Mário Zagallo]]» frå ,  den 29. juni 2018.*
Regau

**Regau** er ein kommune (Marktgemeinde) i Distriktet Vöcklabruck i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 33,9 km² og 6&nbsp;750 ibuarar (2017), fordelt på 36 ulike grender og landsbyar. Knapt 1500 menneske bur i den største landsbyen, Schalchham, dobbelt så mange som i kommunesenteret Regau, som ligg 429 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Regau|Regau]]» frå ,  den 28. juni 2018.*
Johan Michaelsen

**Johan Carl Christian Michaelsen** (), eller daud 18020, var ein stukkatør og målar frå Rendsborg i Holstein som var aktiv i Noreg i om lag tretti år.

Michaelsen var utdanna i Danmark og Tyskland. Kring 1770 kom han til Trondheim, der han arbeidde med stukk og dekorasjonsmåling ei ti års tid. Han var «umåteleg allsidig og arbeidsam, måla bilete og veggdekorasjonar med landskap, bib[elske] motiv byprospekt, portrett og familiegrupper». Som den beste stukkatøren i landet på 1700-talet etterlet han seg mange dekorative brannmurar og takhimlingar. Frå 1783 budde han i Bergen, iallfall så langt arkiva rekker. Størstedelen av Michaelsen sine arbeid finst i Trondheim, elles finst arbeid etter han langs kysten sørover til og med Bergen. 

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
Kavleveg

**Kavlebru** eller **kavleveg** er ein veg eller sti over myrer eller andre blaute område som er forsterka med kavlar, det vil seia runde eller kløyvde stokkar, som er lagt tett i tett inntil kvarandre, vanlegvis på tvers av ferdselsretninga. Stokkane fordelar belastninga av dei som bruker vegen, og hindrer at dei synker nedi myra. Kavlebru kan brukast som underlag for anna materiale. Om kavlane ligg i eit vått, surt og oksygenfattig miljø, som myrer er, rotner dei svært sakte og kan halda seg i mange år. Ei kavlebru frå mellomalderen finst på Norsk vegmuseum.

Kavlebruer blei brukt i stort omfang under den amerikanske borgarkrigen, mellom anna i sumpområda ved Mississippi under Vicksburgfelttoget og under William Tecumseh Sherman sin marsj gjennom Carolina på slutten av krigen.
Under andre verdskrigen blei det brukt kavlebruer, mellom anna på austfronten, av både tyske og sovjetiske styrkar. 

## Sjå òg
* Klopp
* Plankeveg

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kavlebru|Kavlebru]]» frå ,  den 29. juni 2018.*  
 
; Litteratur 
* 

## Bakgrunnsstoff

* Kavlebruer – Riksantikvaren, 10. mars 2010
Klopp

**Klopp** (av norrønt *klǫpp*) er ei gangbru laga av ein eller fleire trestammar eller steinar over eit vassløp eller ei myr. Det kan også visa til ein større kavleveg, eller til ei låg trapp, til dømes ved ei stabbursdør.

## Kjelder

*
*
Movering

**Movering** er eit omgrep innan namnegranskinga, og inneber oftast at eit kvinnenamn blir avleidd av eit mannsnamn. Avleiinga skjer oftast med tillegg av suffiks som -a, -e, -ina eller -ine. Suffikset -etta, eventuelt -ette, kan også bli brukt for å gjere mannsnamn til kvinnenamn.

Døme på slik movering kan vere
*Tora eller Tore av Tor
*Paulina eller Pauline av Paul
*Antonetta eller Antonette av Anton
 
Unntaksvis kan slik movering også skje frå kvinnenamn til mannsnamn, også kalla *kvinnemovering*. Slik avleiing kan skje med suffikset -o eller -us.
Døme på movering til mannsnamn kan vere
*Katrinus av Katrine
*Margido av Margit 
Det er ulike  forklaringar på  fenomenet  movering. Nordiske forskarar stør seg til ein teori om at movering gjer det mogleg å kalle opp slektningar på tvers av kjønnsgrensene. Søreuropeiske namnneforskarar meiner movering gjer det mogleg for jenter å få namn etter mannlege helgenar i den  katolske  kyrkja.  

Moverte kvinnenamn med endinga -ina/-ine skal ha opphav i fransk namneskikk, og kom til Noreg via Danmark på 1700-talet. Namna vart særleg populære frå midten av 1800-talet. 

## Kjelder
Garrincha

**Manoel Francisco Dos Santos** (), kjend som Garrincha, var ein brasiliansk fotballspelar frå Pau Grande som vart verdsmeister med det brasilianske landslaget både i 1958 og 1962. Høgrevengen var vidkjend som verdas driblekonge og har framleis ein legendarisk status i heimlandet.

### Klubbspel
Garrincha spelte på Botafogo frå 1953 til 1965. Med topplaget frå Rio de Janeiro vart han tre gongar delstatsmeister og to gongar vinnar av Rio-São Paulo-turneringa. Gjennom de 13 åra på Botafogo spelte han 581 kampar og skåra 232 mål. I tida 1966-69 hadde han «gjestespel» i både Corinthians og Flamengo.

### Landslagsspel

 
Garrincha fekk sin landslagsdebut i 1955. Under verdsmeisterskapen 1958 i Sverige var han ein dei aller beste angriparane og la opp til begge måla Vava skåra då Brasil vann finalen 5-2 mot vertslandet. Fire år seinare vart Garrincha kåra til den beste spelaren i VM 1962, etter Brasil forsvarte VM-tittelen i Chile. Særleg imponerte han i kvartfinalen mot England og i semifinalen mot vertslandet, i begge desse kampane skåra han to mål. Garrincha spelte sin 50. og siste landskamp då Brasil under Fotball-VM 1966 tapte 1-3 mot Ungarn på Goodison Park i Liverpool, den einaste landskampen han gjekk tapande av bana. Gjennom 11 år på landslaget skåra han i alt 12 mål.

### Merittar
*Verdsmeister: 1958 og 1962 for Brasil
*Delstatsmeister i Rio de Janeiro: 1957, 1961 og 1962 med Botafogo
*Vinnar av Torneio Rio-São Paulo: 1962 og 1964 med Botafogo

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Garrincha|Garrincha]]» frå ,  den 29. juni 2018.*
Elding

**Elding** eller **aldring** er prosessen der ein organisme endrar seg etter seksuell mogning og misser funksjonalitet som ei fylgje av dette. Korleis elding viser seg er ulikt mellom ulike typar organismar.

Det er usemje mellom forskarar om det finst ei øvre grense for gamle menneske kan verta.

## Kjelder
Margido

**Margido** er eit norsk mannsnamn, nylaga i første halvdelen av 1800-talet ved movering av kvinnenamnet  Margit, som er ei form av namnet Margrete. Namnet har særleg vore brukt i Trøndelag. 

### Bruken av namnet i Noreg
Namnet kom i bruk i Noreg i første halvdel av 1800-talet. Ved folketeljinga i 1865 er det 7 personar med namnet Margido, alle i Trøndelag, og 6 av dei fødde i Trondheim by. Den første personen vi har funne med Margido som eitt av fleire fornamn, var fødd i Hitra i 1837. Den første vi har funne med Margido som einaste fornamn, var fødd i 1844 og døypt i Bakke kyrkje nyårsdagen 1845.

* I folketeljinga frå 1900 var 18 personar listeførte med namnet «Margido».
* I 2018 hadde 21 menn «Margido» til første fornamn.

## Kjende namneberarar
* Jakob Margido Esp (1943–2023), norsk skodespelar

## Bruk i kulturen

* Hovudperson i revyvisa Aleksander og Margido frå studentrevyen «Cassa Rossa» under UKA 1929 i Trondheim.
* Ein av brørne i Anne B. Ragde sin bokserie *Berlinerpoplene* heiter Margido og eig eit lite gravferdsbyrå i Trondheim.

## Kjelder

* Olav Veka: *Namneboka*, Det Norske Samlaget 1991 ISBN 2-521-3604-4

## Bakgrunnsstoff

* Folketeljingar ved Registreringssentralen for historiske data, Universitetet i Tromsø
Ubikvitin

**Ubikvitin** er eit lite kuleforma protein på 76 aminosyrerestar. Ubikvitin vart oppdaga av Gideon Goldstein og publisert for fyrste gongen i 1975. Det fekk namnet sitt frå det at det er særs utbreitt.

Festinga av eitt eller fleire (i ei kjede) ubikvitin-molekyl til eit protein vert kalla ubikvitinering, og er ein av dei mest nytta posttranslasjonelle modifiseringane hjå eukaryotar. Ubikvitinering involverer tre enzym kalla E1 (ubikvitinaktiverande enzym), E2 (ubikvitinkonjugerande enzym) og E3 (ubikvitinligerande enzym). Ein av funksjonane til ubikvitinering er å merkja protein for nedbryting av eit proteasom.

Ubikvitin vert gjerne koda for av fleire gen hjå ein organisme. Sogdyr har fire gen for ubikvitin: to som kodar for fleire kopiar av ubikvitin og to som kodar for eitt einskild ubikvitinmolekyl og eit ribosomprotein.

## Kjelder
Ski-NM 1957

**Noregsmeisterskapen på ski 1957 i nordiske greiner** vart avvikla i to vender. Femmila, stafetten og kvinnelangrennet gjekk føre seg på Rena helga 16.-17. februar. Hovuddelen av meisterskapen fann stad i Mo i Rana dagane 14.-17. mars. Karane tevla i fire langrennsøvingar, spesielt hopprenn og kombinertrenn, kvinnene i 10&nbsp;km langrenn.

## Langrenn menn
### 15 kilometer



Dato: 16. mars.

### 30 km



Dato: 15. mars. 

### 50 km



Dato: 17. februar. Rena.

### 3 x 10 km stafett




## Kombinert



Dato: 16. og 17. mars.

## Spesielt hopprenn



Dato: 17. mars. Fageråsbakken.

## Kvinner
### 10 km




## Kjelder
*Østlendingen 18. februar 1957  
*Rana Blad 15. mars 1957
*Rana Blad 18. mars 1957
VM-finalen i fotball 2002

**Finalen i verdsmeisterskapen i fotball 2002** fann stad på Nissan stadion i Yokohama sundag 30. juni 2002 framfor 69&nbsp;029 tilskodarar. Brasil vann kampen med 2-0 mot finalemotstandar Tyskland og vart slik verdsmeister i fotball for femte gong. Begge landa tok del i sin sjuande VM-finale.

Brasil tok leiinga i det 67. minutt etter Ronaldo takla ballen frå Dietmar Hamann midt på Tysklands banehalvdel. Ronaldo sentra til Rivaldo som klemde til med eit lågt skot målvakta Oliver Kahn gav retur på og som Ronaldo fanga opp og frå femmeterstreken putta i målvaktas venstre hjørne. Tolv minuttar seinare la Brasil på til 2-0 då José Kléberson forserte opp frå midtlinja før han la inn i retning Rivaldo, som let ballen passere under seg og vidare til Ronaldo. Han tok mot ballen og drog seg fri ein tysk forsvarar før han plasserte skotet frå 18 meter nede i det same hjørnet som 1-0-skåringa.

**Brasil** sitt meisterlag omfatta: Marcos Silveira Reis, Lúcio, Edmílson Gomes Moraes, Roque Júnior, Cafu, Gilberto Silva, José Kléberson, Roberto Carlos, Rivaldo, Ronaldo og Ronaldinho. Juninho Paulista kom innpå fem minuttar før slutt og Denílson de Oliveira i sluttsekunda, ut gjekk høvesvis Rivaldo og Ronaldo.

**Tyskland**s mannskap: Oliver Kahn, Thomas Linke, Carsten Ramelow, Christoph Metzelder, Torsten Frings, Dietmar Hamann, Jens Jeremies, Marco Bode, Bernd Schneider, Miroslav Klose og Oliver Neuville. Frå det 74. til det 84. minutt fekk etter tur Oliver Bierhoff, Gerald Asamoah og Christian Ziege sleppe til, ut forsvann i rekkefølgje Klose, Jeremies, Bode.

Pierluigi Collina frå Italia var kampleiar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2002 FIFA World Cup Final|2002 FIFA World Cup Final]]» frå ,  den 30. juni 2018.*
Bent Fabricius-Bjerre

**Bent Fabricius-Bjerre** (), òg kjend som **Bent Fabric**, var ein dansk komponist og musikar. Han har jobba mykje med musikk for film og fjernsyn, særleg for danske, men også norske produksjonar.

## Karriere

I 1962 opplevde Fabricius-Bjerre stor suksess i USA med singelen «Alley Cat», som var skriven som kjenningsmelodi til den danske fjernsynsserien *Omkring et flygel*, som Fabricius-Bjerre var vert for. Fabricius-Bjerre vart lansert under namnet *Bent Fabric and His Piano* med ei oppdikta historie om dei to kattane hans, som skulle ha inspirert han til melodien og dermed til tittelen. Sanninga var derimot at plateselskapet ikkje tykte at «Around the Piano» var ein høveleg tittel. «Alley Cat» gjekk inn som #7 på den prestisjefylde hitlista Billboard Hot 100, og i 1962 vann han ein amerikansk Grammy for komposisjonen i kategorien for beste rock and roll-innspeling. Låta var inkludert på eit album med same namn som kom ut i 1962.

Fabricius-Bjerre har blant anna skrive musikken til tv-seriar og filmar som Olsenbanden. Det er han som har komponert dixielandtemaet til filmane som vert spelt av Papa Bues Viking Jazzband. Olsenbanden er namnet på to ulike filmseriar, ein dansk og ein norsk, og Fabricius-Bjerre står bak musikken i begge. I tillegg har han m.a. laga musikken til fjernsynsserien Matador, og Flåklypa Grand Prix.

I 2004 gjenoppliva Fabricius-Bjerre kunstnarnamnet Bent Fabric og gav ut popalbummet *Jukebox*, som var skrive og produsert av m.a. Remee og Infernal. Her samarbeider han med yngre artistar som Søren Rasted i Aqua med å laga nye versjonar av ein del av melodiane sine.

I 1996 vart han kåra til Ridder av Dannebrog. Han døydde 95 år gamal den 28. juli 2020.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Bent Fabricius-Bjerre|Bent Fabricius-Bjerre]]» frå ,  den 30. juni 2018.*  
 

### Fotnotar
Roque Júnior

**José Vítor Roque Júnior** () er ein brasiliansk tidlegare fotballspelar frå Santa Rita do Sapucaí som i 2002 vart verdsmeister med Brasil sitt landslag. Åra 1999-2007 deltok midtstopparen i 48 landskampar og skåra 2 mål.

### Klubbspel
Frå 1993 til han la opp for godt i 2010 gjorde Roque Júnior teneste i ti ulike klubbar, fire av dei i heimlandet og fem av dei i tre ulike land i Europa. Verkeleg suksess hadde han einast i Palmeiras, der han spelte meir enn 200 obligatoriske kampar og i 1999 var med å vinne Copa Libertadores. I 2000 vart han overført til den italienske topplaget AC Milan, der det i tida fram til 2003 vart mykje benkesliting. Våren 2003 tok han del då Milan vann den nasjonale cupfinalen mot AS Roma og han var innbytar då Milan etter straffeskyting sigra i finalen i Meisterligaen 2003. Frå 2004 til -07 var han Bayer Leverkusen-spelar, også der måtte han finn seg å sjå mange kampar frå reservebenken.

### Landslagsspel
Roque Júnior fekk sin landslagdebut mot Nederland i oktober 1999. Under Fotball-VM 2002 danna han og Lúcio eit sterkt midtstopparpar som gjorde sitt at Brasil vann eit verdsmeisterskap i fotball for femte gong. Sommaren 2005 var Roque Júnior med å vinne konføderasjoncupen (prøve-VM) i Tyskland. Han spelte sin 50. og siste landskamp i november 2005. Skade gjorde han uaktuell for den brasilianske VM-troppa 2006.

### Merittar
*Verdsmeister: 2002 for Brasil
*Vinnar av konføderasjonscupen: 2005 for Brasil
*Vinnar av Copa Libertadores: 1999 med Palmeiras 
*Vinnar av meisterligaen: 2003 med AC Milan
*Delstatsmeister i São Paulo: 1996 med Palmeiras 
*Brasiliansk cupmeister: 1998 med Palmeiras 
*Vinnar av Torneio Rio-São Paulo: 2000 med Palmeiras 
*Italiensk cupmeister: 2003 med AC Milan

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Roque Júnior|Roque Júnior]]» frå ,  den 30. juni 2018.*
Greensleeves

«**Greensleeves**» er ei tradisjonell engelsk folkevise. Melodien vert spelt over ein grunnbass som anten er på ei form kalla ein *[[romanesca]]* eller ein variant kalla *[[passamezzo antico]]*. Romanesca-varianten har opphavet sitt i Spania og bestå av ein sekvens av fire akkordar med ein enkel, repeterande bass. 

Ei skillingsvise med dette namnet vart registrert hos London Stationer's Company i september 1580 av Richard Jones, som «A Newe Northen Dittye of ye Ladye Greene Sleves». Seks balladar til følgde mindre enn eit år etter, ein på same dagen, 3. september 1580 («Ye Ladie Greene Sleeves answere to Donkyn hir frende» av Edward White), så 15. og 18. september (av Henry Carr og igjen av White), 14. desember (Richard Jones igjen), 13. februar 1581 (Wiliam Elderton) og august 1581 (det tredje bidraget til White, «Greene Sleeves is worne awaie, Yellow Sleeves Comme to decaie, Blacke Sleeves I holde in despite, But White Sleeves is my delighte»). Han finst så i *A Handful of Pleasant Delights* (1584), som framleis eksisterer, som *A New Courtly Sonnet of the Lady Green Sleeves. To the new tune of Green Sleeves*.

Melodien finst i fleire kjelder frå slutten av 1500- og tidleg på 1600-talet, som *Ballet's MS Lute Book* og *[[Het Luitboek van Thysius]]*, i tillegg til fleire manuskript som er bevarte i Seeley Historical Library ved University of Cambridge.

## Opphav
Det har lenge vore trudd at «Greensleeves» vart komponert av Henrik VIII for kjærasten og den framtidige dronninggemalen Anne Boleyn. Boleyn skal ha avslått kong Henrik sine forsøk på å forføre henne, og det er denne avvisninga som kan vere referert til i songen. Men stykket er basert på ein italiensk komposisjonsstil som ikkje nådde England før etter Henrik døydde, så han er meir truleg å vere skrive seinare.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Greensleeves|Greensleeves]]» frå ,  den 29. juni 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

*  Innspeling i offentleg eige
* Transcription of the lyrics from ''A Handful of Pleasant Delights'' (1584)
* 
* Andrew Kuntz, ''The Fiddler's Companion'': see under Greensleeves [2]
* Greensleeves  on TradTune.com
VM i fotball 2018

**VM i fotball 2018** er den 21 verdsmeisterskapen i fotball for menn og vart arrangert i Russland frå 14. juni til 15. juli 2018.

## Banar og spelestadar

## Gruppespelet
### Gruppe A

--------

--------

------------

-------

---------

----------

### Gruppe B

----

----

----

----

----

----

### Gruppe C

----

----

----

----

----

----

### Gruppe D

----

----

----

----

----

----

### Gruppe E

----

----

----

----

----

----

### Gruppe F

----

----

----

----

----

----

### Gruppe G

----

----

----

----

----

----

### Gruppe H

Japan og Senegal enda heilt likt på poeng, målskilnad, antall scoringar og innbyrdes oppgjer etter 3 kampar. Tabellplassering vart difor avgjord av antall gule kort, kor Japan gjekk vidare på rekning av Senegal.

----

----

----

----

----

----

## Sluttspelet
### Åttandedelsfinalar

-----------

----------

-----------

---------

---------

---------

-------

-------

### Kvartfinalar

----------

--------

----------

----------

### Semifinalar

-------

----------

### Bronsefinale

### Finale
Die Dame

***Die Dame*** var eit tysk illustrert dameblad som kom ut i Berlin frå 1911 til 1943.

## Historie

Bladet bygde på *Illustrierte Frauen-Zeitung*, som var blitt gjeve ut av Lipperheide-Verlag frå 1874. Ullstein Verlag kjøpte dette bladet fordi dei fem sønene til forlagsgrunnleggjaren Leopold Ullstein innsåg at det ikkje hadde noko tilbod for kvinner, sjølv om denne gruppa var kundar med middel. Bladet blei lansert under det nye namnet *Die Dame* i desember 1911. 

*Die Dame* etablerte seg som eit glamorøst vekeblad som tok for seg kultur, samfunn og mote.
Moteredaktørar som Elsa Herzog, Johanna Thal, Stephanie Kaul og Lily von Nagy vektla ein stil som ikkje bygde på opphav eller rikdom, men på individuell eleganse og smak og som representerte den nye kvinna (*Neue Frau*) under Weimarrepublikken. Ein eller to gonger i månaden inneheldt det litteraturmagasinet *Die losen Blätter*. Kunstnarar og forfattarar som George Grosz, Bertolt Brecht, Hannah Höch og Max Pechstein bidrog til bladet, som også hadde tekstar av Kurt Tucholsky, Carl Zuckmayer, Ringelnatz og Klabund.
Arthur Schnitzler gav ut si Traumnovelle her for første gong, og forfattaren Vicki Baum var med i redekasjonen fram til ho emigrerte.

Under nazistane blei bladet ekspropriert og arianisert. I 1943 stoppa utgjevinga av bladet på grunn av krigen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Die Dame (Zeitschrift)|Die Dame (Zeitschrift)]]» frå ,  den 30. juni 2018.*
Sagskater

**Sagskater** (Pristidae) er ein familie bruskfiskar. Dei liknar på haiar i forma, men hovudet er flatare. Dessutan er snuten lengja til eit flatt blad som på kvar side har 16 til 32 store hudtenner. Sagskater kan skiljast frå saghaiane ved at gjellespalta finst på undersida av kroppen.

Sagskatefamilien femnar om sju artar i to slekter som finst i tropiske saltvass- og brakkvass-strok; nokre går dessutan opp i ferskvatn. Dei kan verta 10 meter lange (saga kring 25 centimeter) og vega . Sagskater lever mest av botndyr som dei rotar opp av sanden med saga, men dei tek òg mindre fisk som dei slår i svime ved å slå med saga i vatnet.

## Kjelder
Alain Giresse

**Alain Jean Giresse** () er ein fransk tidlegare fotballspelar frå Langoiran i Gironde som i 1984 vart europameister med Frankrike. 163 cm høge Giresse var ein offensiv og målfarleg midtbanespelar som i tida 1982-86 utmerkte seg på det franske landslaget og i klubblaget Girondins Bordeaux. Han vart kåra til årets spelar i Frankrike i 1982, 1983 og 1987.

### Klubbspel
Giresse fekk plass i fyrsteellevaren til FC Girondins de Bordeaux i 1970, ein plass han hadde i 16 sesongar til 1986. Våren 1984 vart han ligameister med klubben, få veker før han bidrog til at Frankrike vann Fotball-EM på heimebane. Bordeaux forsvarte ligatittelen i 1985. I mai 1986 var Giresse med å vinne den nasjonale cupmeisterskapen. Med sine 158 mål på 520 seriekampar er han Bordeauxs beste målskytar nokon gong. Sommaren 1986 gjekk han til  Olympique Marseille, der han spelte fast til han la opp i 1988.

### Landslagsspel
Landslagsdebuten fekk Giresse mot Polen i september 1974, men dei neste sju åra fekk han berre nokre få landskampar. Derimot var han frå hausten 1981 eit fast innslag på midtbana, ei midtbane som elles bestod av Michel Platini i den mest offensive rolla, Jean Tigana og i ein meir defensiv posisjon, Luis Fernández, ofte omtala som «Carre Magique» (det magiske kvadratet). Under VM i fotball 1982 i Spania skåra Giresse to gongar mot Nord-Irland, medan han i semifinalen mot Vest-Tyskland la på til 3–1 i ekstraomgangane, ein kamp der vesttyskarane sidan utlikna til 3–3, for så å vinne straffesparkskytinga, ei skyting der Giresse sette inn den fyrste straffa. Han stod over bronsefinalen då Frankrike måtte tole tap mot Polen. To år seinare spelte han alle kampane då Frankrike på heimebane vann den fyrste store meistertittelen i fotball, i EM-finalen i Paris sigra vertslandet med 2-0 over Spania. Under verdsmeisterskapen 1986 i Mexico spelte han sine siste landskampar, i den aller siste, semifinalen mot Vest-Tyskland i Guadalajara, vart han teken av bana i andre omgang. Han spelte såleis ikkje bronsefinalen mot Belgia, der landslagskameratane sikra fransk bronse etter 4-2. Giresse var med i 47 landskampar og skåra seks mål. 

### Merittar
*Europameister: 1984 for Frankrike
*VM-bronse: 1986 for Frankrike
*Fransk seriemeister: 1984 og 1985 med Girondins Bordeaux
*Fransk cupmeister: 1986 med Girondins Bordeaux

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alain Giresse|Alain Giresse]]» frå ,  den 1. juli 2018.*  
*eu-football
Bladet Life

***Life***, ofte skrive ***LIFE***, var eit amerikansk tidsskrift som kom ut jamleg frå 1883 til 1972 og igjen frå 1978 til 2000. Det er knytt til bladet Time.

*Life* var opphavleg eit humoristisk blad med avgrensa opplag  som kom ut frå 1883 til 1936. Då blei det kjøpt opp av Henry Luce, som omforma det til eit moderne vekeblad med vekt på fotoreportasje. Dette bladet kom ut kvar veke fram til 1972. Deretter kom det ut spesialutgåver med ujamne mellomrom fram til 1978, før det blei gjeve ut kvar månad fram til 2000. 
Frå 2004 til 2007 blei det gjeve ut som eit vekeblad inkludert i fleire amerikanske aviser av Time Inc.

I 2009 blei nettstaden LIFE.com lansert som eit samarbeid mellom *Life* og Getty Images. Nettstaden inneheld millionar av fotografi frå dei kombinerte bildearkiva deira. 
Bladet er også blitt arkivert av Google. 
Eit arkiv av alle nummera av *Life* frå 1936 til 1972 er tilgjengelege gjennom Google Book Search.
Google image search inneheld også mange bilde tekne for, men ikkje gjevne ut i bladet.

Då *Life* blei skipa i 1883 bygde det på liknande humoristiske britiske blad, som *[[bladet Punch|Punch]]*. I 53 år blei det gjeve ut som eit allment, underhaldande blad med mange illustarsjonar, vitsar og samfunnskommentarar. Mange store forfattarar, redaktørar, illustratørar og vitseteiknarar bidrog til bladet, mellom anna Charles Dana Gibson, Norman Rockwell og Jacob Hartman Jr. Gibson blei eigar og redaktør etter at John Ames Mitchell døydde i 1918.

*Life* var det første amerikanske nyheitsbladet som var gjennomillustrert med fotografi, og dominerte marknaden i over 40 år. Det var så populært av både Harry S. Truman, Winston Churchill og general Douglas MacArthur hadde memoara sine gjevne ut som føljetongar i det. Eit av dei best kjende bilda frå *Life* er det av ein amerikansk marinegast som kysser ein sjukepleiar den 14. august 1945 under feiringa av sigeren over Japan i andre verdskrigen. Bladet hadde ei viktigrolle i historia til fotojournalistikk før det gjekk tilbake grunna økonomi og smakar i endring.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Life (magazine)|Life (magazine)]]» frå , og «[[:nb:Life (magasin)|Life (magasin)]]» frå  den 1. juli 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*
Doi Nang Non

**Doi Nang Non** er eit fjell i Chiang Rai-fylket i Thailand, i distriktet Mae Sai.

## Tham Luang-grotta
I fjellet finst eit system av grotter. Tham Luang-grotta (eller Tham Luang Nang Non) er 10 kilometer lang. I 2018 blei tolv gutar frå eit fotballag og trenaren deira sakna etter å ha gått inn i grotta. Dei blei funne i live etter ni dagar.
Ein omfattande internasjonal redningsaksjon fann stad og redda dei 13 ut av det oversvømte grottesystemet.

Lokale ungdommar har vitja grotta i mange år, og det finst døme på at nokre av dei har gått seg vill der i kortare tidsrom.

## Kjelder
Heinz Hajek-Halke

**Heinz Hajek-Halke** () var ein tysk eksperimentell fotograf som saman med Otto Steinert var med i gruppa Fotoform.

## Liv
Hajek-Halke var fødd i Berlin i 1898. Han voks opp i Argentina, og kom tilbake til Tyskland i 1910. Han byrja studera grafikk i Berlin i 1915. I 1916 blei han soldat under første verdskrigen.
Etter at krigen slutta fortsette han å studera frå 1919 til 1923. I 1925 byrja han verka som sjølvlært fotograf, og gjorde oppdrag for mange ulike blad. Han hadde eit kortvarig samarbeid med ein annan ung og nyskapande fotograf, Yva, i 1926.

Frå 1934 til 1937 laga han fotoreportasjar for bladet *Natur und Volk*. I 1937 laga han fleire reportasjar frå Brasil. 
Frå 1938 til 1945 arbeidde han for flyfabrikanten Dornier-Werke. Seinare blei han frilansar.

I 1949 blei Hajek-Halke med i den tyske gruppa Fotoform, og tok del i dei to første utstillingane hennar. I 1955 blei han utnemnd til professor i fotografi og grafisk design ved Hochschule für bildende Künste (no Universität der Künste Berlin) i Berlin.

## Verk
Som fotograf eksperimenterte Hajek-Halke med ulike teknikkar for fotomanipulasjon som fotomontasje, kollasj, dobbeleksponering og å kombinera fleire negativ til eit fotografi.

Han var interessert i dyr - han tok makrofotografi av insekt og dreiv med slangar. Han eksperimenterte med lysgrafikk, og fotograferte ståltrådfigur han hadde laga for dette føremålet.

## Prisar og utmerkingar
* 1965: Kulturpreis der Deutschen Gesellschaft für Photographie
* 1978: David-Octavius-Hill-medaljen

## Utstillingar
(Utval)
* 1960: Nasjonalmuseet for moderne kunst i Tokyo
* 1970: Landesbildstelle Berlin
* 1978: Galerie Werner Kunze, Berlin
* 1997: Haus am Waldsee, Berlin
* 2002: Kunsthaus Lempertz, Köln
* 2002: Centre Georges Pompidou, Paris
* 2007: Kunstbibliothek Berlin
* 2008: Kunstfoyer der Versicherungskammer Bayern, München
* 2009: Städtische Galerie Regensburg
* 2012: Akademie der Künste, Berlin

## Utgjevingar

* *Experimentelle Fotografie* 
* *Lichtgrafik*

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Heinz Hajek-Halke|Heinz Hajek-Halke]]» frå , og «[[:en:|Heinz Hajek-Halke]]» frå  den 1. juli 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*Bilde av Heinz Hajek-Halke ved deutschefotothek.de
Noreg i etterkrigstida

**Etterkrigstida** er nemninga på tidsperioda etter andre verdskrigen. Noreg, så vel som dei fleste andre land i Europa og Nord-Amerika, opplevde store endringar av politisk, kulturell og økonomisk art i denne perioden. 

Stortingsvalet 1945 markerte tilbakekomsten til det parlamentariske demokratiet etter den nasjonalsosialistiske tyske okkupasjonen og marionettregjeringa til Nasjonal Samling ved Vidkun Quisling. Valresultatet gav Arbeidarpartiet majoritet i Stortinget, ein majoritet partiet heldt på fram til stortingsvalet 1965, då dei borgarlege partia danna ei koalisjonsregjering under leiing av Per Borten. Ap-statsministeren Einar Gerhardsen var den leiande skikkelsen i rikspolitisk samanheng i denne perioden, og har vorte omtalt som *landsfader.* 

Marshallhjelpa og handelssamband med USA var med på å skapa grobotn for ein enorm økonomisk vekst. Middelklassa voks, og delen fattige sokk betrakteleg som følgje av Visjonane til arbeidarpartiet om ein heildekkende velferdsstat. Som elles i Europa sokk arbeidsløysa, og velstanden auka. Husmorsyrket var høgt akta, og få land hadde større del heimeverande mødrer. I 1960 var heile 55 prosent av alle vaksne kvinner husmødrer på heiltid. Som i dei fleste industrilanda sokk sysselsette i primær- og sekundærnæringene i takt med aukinga av sysselsette innan tenestenæringa. Som følgje av politiske vedtak om maksimal arbeidstid, og effektivisering innan primær- og sekundærnæringer, sokk talet på timeverk per person i etterkrigstida.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norge i etterkrigstida|Norge i etterkrigstida]]» frå ,  den 2. juli 2018.*
The Blues Brothers

**The Blues Brothers** er eit amerikansk blues- og soul-band som vart grunnlagt i 1978 av komikarane Dan Aykroyd og John Belushi som del av ein musikalsk sketsj på fjernsynsprogrammet Saturday Night Live. Belushi og Aykroyd var frontfigurane i bandet i rollene som hovudvokalist «Joliet» Jake Blues og munnspelspelar/vokalist Elwood Blues. Resten av bandet bestod av velkjende og respekterte musikarar. Dei debuterte som musikalske gjester i TV-showet den 22. april 1978. Dei opna showet ved å framføra «Soul Man» og seinare «Hey Bartender».

Bandet strekte seg snart utover rammene i fjernsynet. I november 1978 sleppte dei albumet *Briefcase Full of Blues*, nyttårsaftan 1978 varma dei opp for Grateful Dead på Winterland Arena i San Francisco og i 1980 vart filmen The Blues Brothers produsert.

Etter at Belushi døydde i 1982, heldt the Blues Brothers fram med å opptre med ei rekkje ulike gjestesongarar og andre bandmedlemmer. Bandet samla seg igjen i 1988 for å reisa på verdsturné, og i 1998 gav dei ut oppfølgjarfilmen *[[Blues Brothers 2000]]*.

## Bandmedlemmer
### Opphavlege medlemmer
(Ikkje alle medlemmene her var med i filmen frå 1980).
*«Joliet» Jake E. Blues – vokal
*Elwood J. Blues – munnspel, vokal
*Steve «The Colonel» Cropper – gitar, rytmegitar 
*Donald «Duck» Dunn – bassgitar 
*Murphy Dunne – keyboard, tamburin 
*Willie «Too Big» Hall – trommer, perkusjon 
*Steve «Getdwa» Jordan – trommer, perkusjon 
*Birch «Crimson Slide» Johnson - trombone 
*Tom «Bones» Malone – trombone, trompet, saksofon
*«Blue» Lou Marini – saksofon 
*Matt «Guitar» Murphy – gitar og rytmegitar 
*Alan «Mr. Fabulous» Rubin – trompet
*Paul «The Shiv» Shaffer – keyboard, arrangør 
*Tom «Triple Scale» Scott – saksofon

### Andre medlemmer
* Jim Belushi (som «Brother» Zee Blues) – vokal
* John Goodman (som «Mighty Mack» McTeer) – vokal
* Buster Blues – munnspel, vokal (spelt av J. Evan Bonifant i *[[Blues Brothers 2000]]*, munnspelet vart spelt av John Popper)
* Joe Morton (som Cabel «Cab» Chamberlain) - vokal
* Cab Calloway – vokal
* Larry «T» Thurston – vokal
* Eddie «Knock on Wood» Floyd – vokal
* Sam «Soul Man» Moore - vokal
*  Bobby «Sweet Soul»  Harden - vokal
* Tommy «Pipes» McDonnell – munnspel, vokal
* Rob «The Honeydripper» Paparozzi – munnspel, vokal
* Leon «The Lion» Pendarvis – piano, vokal, arrangør
* Danny «G-Force» Gottlieb – trommer
* Jimmy «Jimmy B» Biggins – saksofon
* Anthony «Rusty» Cloud – keyboard
* Birch «Crimson Slide» Johnson – trombone
* Eric «The Red» Udel – bass
* John «Smokin» Tropea – gitar
* Lee «Funky Time» Finkelstein – trommer
* Steve Potts – trommer
* Anton Fig - trommer
* Larry «Trombonius Maximus» Farrell – trombone
* Alto Reed - saksofon
* Jonny «The Rock & Roll Doctor» Rosch - vokal, munnspel

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Blues Brothers|The Blues Brothers]]» frå ,  den 2. juli 2018.*  

## Fotnotar