open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Songen Lines

«**Lines**» er ein song skriven av den amerikanske songaren og låtskrivaren Jerry Fuller og først spelt inn av den amerikanske popgruppa The Walker Brothers som den 12. singelen i 1976. Fuller spelte seinare inn og gav ut songen med noko suksess på den amerikanske og kanadiske countrylista i 1979.

The Walker Brothers-versjonen gjekk ikkje inn på singellista som den første singelen deira sidan debutsingelen «Pretty Girls Everywhere» i 1965. B-sida «First Day» vart skriven av John Walker under psevdonymet A. Dayam.

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lines (song)|Lines (song)]]» frå ,  den 1. oktober 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Berge-regjeringa

**Regjeringa Abraham Berge** tiltredde 30. mai 1923 etter at statsminister Otto B. Halvorsen døydde i embetet.
Som den avgåtte regjeringa, var også denne ei samarbeidsregjering mellom Høgre og Frisindede Venstre. 

## Riksrett mot statsminister Berge si regjering
Abraham Berge og seks av statsrådane, blant desse Venger, vart i 1926 stilt for riksrett. Regjeringa Berge hadde i 1923 løyvd pengar for å støtte Den norske Handelsbank, utan å informere Stortinget. 

Den 14. juli 1926 trefte Odelstinget følgande vedtak:

«Det skal reisast riksrettssøksmål mot statsminister h. v. Abraham Berge og statsrådene O. Klingenberg, C.F. Michelet, C. Middelthon, J. Rye Holmboe, A. Venger og K.W. Wefring for at dei

*1. ved ei ordning, som dei fekk til eller var med på i tidi 25.-31. mai 1923, let A/S Den norske handelsbank få eit innskot stort 25 millionar krunor i statsvekslar, og at dei ved dette gjekk fram på ein måte, som ikkje er samhøveleg med riksskipnaden;
*2. i statsråd hjå Kongen den 19. januar 1924 ikkje kom fram med upplysning um innskotet på 25 millionar krunor i A/S Den norske handelsbank og let Kongen vedtaka ei misvisande uppgave til Stortinget yver dei innskot staten hadde i innanlandske banker;
*3. den gongen dei ved fyrehavingane i Stortinget 7. og 8. april 1924 fekk vedteke framlegget um statsgaranti for A/S Den norske handelsbank for upp til 15 millionar krunor, dulde for Stortinget, at banken tidlegare hadde fenge statsstudnad på 25 millionar krunor, som då framleis var ståande i banken.» 

Berge og statsrådane vart 25. mars 1927 likevel frikjende (under dissens) ut frå at dei hadde handla i beste meining. 

Domsslutninga vart:
*«De anklagede, tidligere statsminister Abraham Berge og de tidligere statsråder Odd Klingenberg, Christian Fredrik Michelet, Cornelius Middelthon, Johan Rye Holmboe, Anders Venger og Karl Wefring, bør for Odelstingets tiltale i saken fri at være.»

## Kjelder
*Riksrettstidende 1926-27
* Frå Riksrettens praksis , bakgrunnen for og utdrag frå dei åtte riksrettssakene

*
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Abraham Berges regjering|Abraham Berges regjering]]» frå , den 1. oktober 2013.[https://no.wikipedia.org/w/index.php?title=Abraham_Berges_regjering&diff=prev&oldid=12225752 revisjon]*
Haug skipreide på Jæren

**Haug skipreide** (*Haugs skipreiða*) var ei av skipreidene på Jæren, oppkalla etter garden Hauge i Klepp sokn.

Ho omfatta dei mellomste delane av kommunane Klepp og Time (om lag Horpestad, Bryne, Lyefjell og Frøyland med omland), eller nøyaktigare:
*del av Klepp sokn (matrikkelgardane 17-19 og 24-27)
*del av Orre sokn (matrikkelgardane 28-29 og 32)
*del av Bore sokn (matrikkelgard 41)
*del av Time sokn (matrikkelgardane 1-4, 10-29, 33-38 og 40-41)

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet, og Haug skipreide vart nemnd *Haug tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene: Derfor vart Haug tinglag oppløyst 1850 og erstatta av dei nye **Klepp tinglag** (Klepp kommune) og **Lye tinglag** (Time og Gjesdal kommunar).

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
*
*
Sola skipreide

**Sola skipreide** (norrønt: *Sóla skipreiða*) var ei av skipreidene på Jæren.

Geografisk område etter gammal inndeling:
*Tjora sokn
*Håland sokn 
*Sola sokn (vestre delen)
*ein gard kvar av Soma sokn og Bore sokn. 

Geografisk område etter noverande inndeling:
*Sola kommune omtrent vest for Sola flyplass og Stangaland.
*Garden Heigre i Sandnes kommune
*Garden Sveinsvoll i Klepp kommune

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet, og Sola skipreide vart nemnd *Sola tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene: Derfor vart Sola tinglag oppløyst 1850 og erstatta hovudsakleg av det nye **Håland tinglag** (noverande Sola kommune og Madla bydel).

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
*
Anselm Feuerbach

**Anselm Feuerbach** () var ein tysk målar fødd i Speyer i Rheinland-Pfalz. Han vert i dag rekna som ein av dei fremste nyklassisistiske målarane i tysk kunstliv. Far hans, Joseph Feuerbach, var ein kjend arkeolog.

## Liv og gjerning

Feuerbach studerte i Düsseldorf 1845-47, München og Antwerpen, samt 1851-54 i Paris, der han var elev til Thomas Couture. Han måla i dei dagar både portrett, nakenbilete og dekorative bilete. Av dei større måleria hans frå den tid viser *Hafez i vinstova* (1852) avgjort påverknad frå Couture sin måte å måle på, medan den i år 1854 utførte *Diktaren Pietro Aretinos død*, med sine mange figurar og overflod av tema, minner om Hippolyte Delaroche.

I 1855 flytta Feuerbach til Italia, og budde i Roma frå 1857 til 1872. Der måla han romantiske og idylliske motiv som *Ariostos hagar*, *Eventyrforteljaren ved brunnen*, *Leikande born*, *Badande born* og *Ei italiensk mor med borna sine*. I Roma pleia Feuerbach nært vennskap med den sveitsiske målaren Arnold Böcklin, der dei to målarane gjensidig påverka kvarandre. Perioden 1873-76 var Feuerbach professor i Wien og måla i den perioden hovudverket *Titanane sitt fall*.

Feuerbach vart lite påakta, og knapt forstått i si samtid. Stilen hans stod i skarp og uforsonleg motsetnad til dei herskande straumdraga; både til den historiske realismen representert ved Carl von Piloty og elevane hans, og til den yppige og omfattande kolorismen til Hans Makart og det samtidige Wien-måleriet. Feuerbach sitt syn på antikken skilde seg også frå dei som kalla seg klassisistar. Han etterlikna ikkje dei antikke formene, men søkte den logna og jamvekta han såg i antikken. Kritikken klandra honom for det udramatiske innhaldet i verka hans, og ein sakna i bileta hans den germanske karakteren, ei kraft som det samtidige publikum også ville sjå i dei antikke motiva.

Han døydde i Venezia, 50 år gammal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Anselm Feuerbach|Anselm Feuerbach]]» frå ,  den 2. oktober 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Puff

**Puff** er ein låg, stoppa krakk som kan brukast som fotskammel eller sete.

Puffar blei utbreidde som salongmøblar på midten av 1800-talet. Det blei også vanleg med puffar i soverom, framføre toalettbordet, med oppbevaringsrom under setet.
## Galleri

Shaw Library, 1964.jpg|Studentar ved LSE og ein rund puff i 1964.
Lounge area of theSan Francisco Coffee Company Munich.JPG|Skinnpuffar som del av møblementet i ein kafé i München i 2008.


## Kjelder

*Puff: møbel (2009, 14. februar), *Store norske leksikon*. Henta 2. oktober 2013.
Jean Cocteau

**Jean Maurice Eugène Clément Cocteau** () var ein fransk dramatikar, poet, grafikar og filmskapar. Han er opphavsmann til nokre av dei sentrale verka i både dadaismen og i surrealismen. Cocteau er særleg påakta som forfattar.

## Liv og gjerning
Cocteau var fødd i Maisons-Laffitte ved Paris. Han debuterte som poet i 1909 og som dramatikar i 1917. Hans kanskje mest kjende skodespel, *Umoglege foreldre* (*Les Parents Terribles*), skrive i 1938, vart året etter oppført på Nationaltheatret i Oslo. Stykket handlar om korleis familien hemmar utviklinga av barnet, mennesket. Verket som Cocteau er mest kjend for, er likevel romanen *Les enfants terribles*, som kom ut i 1929.

Filmen *Orphée* frå 1950 fekk mykje merksemd. Denne filmen påverka den svenske filmskaparen Ingmar Bergman, som skreiv at den var «en av de vackraste franska filmerna som någonsin gjorts». Mellom andre verk merkar diktsamlinga *Poésie* (1924), romanen *Thomas I'imposteur* (1923) og filmen *L`Éternel Retour* (*Under evige stjerner*) seg ut. 

Cocteau samarbeidde med ei rad kunstnarar innanfor ulike felt, mellom andre med toneskaparane Erik Satie og Darius Milhaud. Han «oppfattet alle kunstarter som uttrykksformer for en tilgrunnliggende poesi», noko som gjorde at han til med prøvde å skape ein «litterær kubisme».

Han vart medlem av det franske akademiet i 1955.

Cocteau døydde i Milly-la-Forêt i Île-de-France-regionen.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jean Cocteau|Jean Cocteau]]» frå ,  den 2. oktober 2013.*  
**Store norske leksikon*.
Gwen John

**Gwendolen Mary John** () var ein britisk målar, fødd i Haverfordwest i Wales, som i størstedelen av livet måla i Frankrike. 

## Liv og gjerning
Gwen John studerte i tre år på Slade School of Art i London, før ho i fire månader var i lære hos James Whistler i Paris. I 1899 reiste ho tilbake til London, men slo seg i 1904 for godt ned i Frankrike. Frå 1911 budde ho i Meudon, ein forstad til Paris. Ho konverterte til katolisismen i 1913: «Religionen min og kunsten min er livet mitt».

Arbeida hennar omfattar i hovudsak portrett av unge kvinner, mellom dei også av nonner. Nesten alle dei 158 kjende oljemåleria er i småformat, berre sjeldan over 60 centimeter i lengde eller høgde. Derimot finst det i tusental av teikningar og ei heil mengd akvarellar.

Offentleg var Gwen John lite kjend i samtida, hennar einaste separatutstilling fann stad på New Chenil Galleries i London. Frå 1960-åra har verk av henne vorte synt fram på fleire store utstillingar.

Ho døydde i Dieppe, straks etter utbrotet av andre verdskrigen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Gwen John|Gwen John]]» frå ,  den 2. oktober 2013.*
Kvia skipreide

**Kvia skipreide** var ei av skipreidene på Jæren, oppkalla etter garden Kvia like sør for tettstaden Nærbø.

Ho omfatta store delar av Hå kommune og ein liten del av Time, eller nøyaktigare:
*delar av Nærbø sokn (før 1832 dei to soknene Njærheim og Bø) 
**Njærheim sokn sør for Håelva (matrikkelgardane 9-15)
**heile Bø sokn (matrikkelgardane 16-38)
*nordlegaste delen av Varhaug sokn (matrikkelgardane 39-51)
*to gardar i Time sokn (Helland)

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet, og Kvia skipreide vart nemnd *Kvia tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene: Derfor vart Kvia tinglag oppløyst 1850 og erstatta av det nye **Hå tinglag** (Nærbø og Varhaug sokner).

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
*
Voll skipreide

**Voll (Valle) skipreide** (*Vallar skipreiða*) var den sørlegaste av skipreidene på Jæren, oppkalla etter garden Voll, der no vestre helvta av tettstaden Vigrestad ligg.

Ho omfatta søre delen av Hå kommune (frå Varhaug og sørover), og vestlegaste luten av Eigersund kommune (Hellvik med omgjevnad), eller nøyaktigare:
*storparten av Varhaug sokn (matrikkelgardane 52-83)
*heile Ogna sokn
*nordvestre hjørnet av Eigersund sokn (matrikkelgardane 51-60)

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet, og Voll skipreide vart nemnd *Voll tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene: Derfor vart Voll tinglag oppløyst 1850 og erstatta av dei nye **Hå tinglag** (Nærbø og Varhaug sokner) og **Eigersund tinglag** (Eigersund og Ogna sokner).

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
*
Utamaro

**Kitagawa Utamaro** () var ein japansk grafikar og målar. Han arbeidde mellom anna med tresnitt og vert rekna som ein av dei største utøvarane i ukiyo-e-sjangeren. Han er særleg kjend for sine meisterleg komponerte studiar av kvinner. 

### Liv og gjerning
Utamaro var fødd i Edo, Kyoto eller Osaka. Fleire kjelder hevdar han var gift, men så godt som ingenting er kjent om familie. Men mange av dei bevarte trykka førestiller ei og same kvinna med barn i ömsinta och förtrogna stunder i familieliv. Dessutan kan ein sjå både mann og kvinne i scener gjennom fleire år av oppveksten til barnet.

Erotiske bilete, kalla *shunga*, vart populære i Japan på 1700-talet, tresnitta vart selde i store opplag og dei vart samla på. Nygifte fekk ofte erotiske teikningar eller tresnitt i gåve på bryllaupsdagen, for slik diskret å gje eit vink om kva som vart venta av dei på bryllaupsnatta. Mange av desse bileta er kunstverk av høg kvalitet.

Utamaro laga verka sine oftast i tresnitt, men det finst både teikningar og måleri etter han. Han produserte fleire enn 2&nbsp;000 trykk, ofte med motiv frå kvardagslivet. Utamaro sine kvinneskildringar, kalla bijinga, er berømte for si linjeføring og stemning. Han laga også naturstudiar, særleg illustrerte han bøker med insekt.

### Arv
Verk av Utamaro nådde Europa i andre halvdel av 1800-talet. Kunsten hans vekte mykje åtgaum,  særskilt i Frankrike. Bileta hans påverka europeiske impresjonistar, mellom anna gjennom si vektlegging av spelet mellom lys og skugge, i staden for detaljrikdom. Når impresjonistiske kunstnarar tala om «japansk påverknad», såkalla japonisme, hadde dei ofte vorte inspirert av Utamaro-verk.

I 1946 laga Mizoguchi Kenji filmen *Fem kvinner kring Utamaro*. Filmen skildrar episodar frå livet til den berømte kunstnaren, og legg særleg vekt på kjærleiks-affærer med ymse kvinner; unge aristokratiske, modellar og prostituerte, som vitjar atelieret hans.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Utamaro|Utamaro]]» frå ,  den 3. oktober 2013.*
Pompeo Batoni

**Pompeo Girolamo Batoni** () var ein italiensk målar, fødd i Lucca. Han er mest kjend for sine portrett av framståande personar i Roma og dåtidas Europa.

## Liv og gjerning
Batoni kom i lære i Roma hos manierist-målarar; men vel så sterke impulsar tok han frå antikken og frå Rafael. Hans noggrant gjennomførte, akademisk-kjølige arbeid, med ei glatt overflate og ein heller rein stil, vart møtt med åtgaum. Evna hans til å måle den yndefulle, men ganske tome prakt fall godt saman med tidas smak. Typisk nok er *Den botferdige Magdalena* av dei mest populære verka hans.

Batoni fekk talrike oppdrag på altarbilete til italienske kyrkjer. Utanlandske fyrstar, som kongane av Polen og Preussen, dronninga av Portugal, med fleire, heidra han med bestillingar, særleg av mytologiske emne eller portrett. Han måla såleis eit portrettbilete av, og til, keisar Josef II og av storhertug Leopold, noko som gav han ein adelstittel. Dessutan portretterte han pavane Benedikt XIV, Klemens XIII og Pius VI, kurfyrst Karl Theodor og mange fleire maktmenneske. Andre kjende verk er *Thetis, Akhillevs og kentauren Chiron*, *Scipios sjølvtukt*, *Ein heilag familie*, samt den store altartavla *Jesu hjarte, tilbedd av dei fire verdsdelane* frå 1780.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Pompeo Batoni|Pompeo Batoni]]» frå ,  den 3. oktober 2013.*
Den høgtyske konsonantforskyvinga

**Den høgtyske konsonantforskyvinga** er ei regelrett lydforskyving som har gitt regelmessige og systematiske av konsonantforskjellar mellom høgtysk og alle andre germanske språk.

Lydforskyvinga byrja truleg lengst sør i det tyskspråklege området rundt 600, og spreidde seg dei neste hundreåra nordover til andre tyske dialektar. Den høgtyske lydforskyvinga var ikkje heilt ferdig i byrjinga av den gammalhøgtyske perioden som byrja rundt 800. Ein viktig skilnad mellom gammalhøgtysk og gammalsaksisk er at lydforskyvinga ikkje fann stad i gammalsaksisk. Lydforskyvinga representerer den dag i dag den mest markante skilnaden mellom høgtyske og nedertyske dialektar.

## Skildring
Det er først og fremst dei ustemde plosivane /p/, /t/ og /k/ og delvis dei stemde /b/, /d/ og /g/ som er blitt endra under den høgtyske lydforskyvinga. Dersom /p/ står først i ordet, etter /m, n, r, l/ eller finst som dobbelkonsonant, er han blitt forskyven til affrikaten /pf/. På samme måten er /t/ forskyven til /ts/ (skrive  på tysk) og /k/ til [kx]. Der /p/, /t/, /k/ står i utlyd etter vokal eller i innlyd mellom vokalar, er dei forskyvne til frikativane /f/, /s/ og [x].

Desse endringane blir særleg tydelege når ein samanliknar høgtysk med andre moderne germanske språk som ikkje har gått gjennom desse endringane, som nedertysk, engelsk og norsk. Alle germanske språk har gått gjennom den germanske lydforskyninga, i første kolonne i tabellen inder, mens berre høgtysk har vore gjennom den høgtyske lydforskyvinga. I første kolonne står G for endringar etter Grimms lov og V for endringar etter Verners lov.

## Gjennomføring
Den høgtyske lydforskyninga er berre konsekvent gjennomført lengst sør i det tyske språkområdet, det vil seia i Sveits og i Tirol. I desse områda er /k/ forskyven til /kch/ (som nokre stader er blitt forenkla til /ch/), som høgtysk *Kind*, som i Tirol heiter *Kchind* og i Sveits *Chind*.

Dei fleste over- og middeltyske dialektar har med andre ord berre delvis gjennomført den høgtyske lydforskyvinga. Graden av gjennomføring utgjer viktige dialektskilje i høgtysk. I vest, rundt Rhinen, liknar dialektkartet ei vift (*der Rheinischer Fächer*). Dialektgrensene går gjennom Ürding nord for Düsseldorf for ik/ich-skiljet, ved Benrath sør for Düsseldorf for ak/ach, sør for Bonn med Dorp/Dorf,  sør for Koblenz med dat/das og sør for Speyer med Appel/Apfel.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Høytysk lydforskyvning|Høytysk lydforskyvning]]» frå ,  den 3. oktober 2013.*
Høgtysk

**Høgtysk** (*Hochdeutsch*) er ei lingvistisk nemning på ei gruppe tyske dialektar frå dei høgareliggjande tyske områda, ein motsetnad til nedertysk. Høgtysk er utgangspunkt for tysk skriftspråk og det tyske standardspråket (Hochsprache). Det skil seg særleg frå nedertysk gjennom den høgtyske lydforskyvinga som fann stad frå rundt 600.

## Inndeling
Høgtysk er eit samleomgrep for alle tyske dialekter som ikke er nedertyske og kan delast inn i desse dialektgruppene:
* **Mellomtysk** (*Mitteldeutsch*)
** mellomfrankisk (inkl. letzeburgesch)
** rhinfrankisk
** thüringisk
** austmellomtysk
** høgprøyssisk (utdøydd/utdøyande)
* **Overtysk** (*Oberdeutsch*)
** frankisk (også ført som eiga dialektgruppe i overgangen mellom mellom- og overtysk)
** alemannisk
** bairisk

## Historie
Gammalhøgtysk er belagt for første gong på 700-talet. 

Høgtysk blir vanlegvis delt inn i fire tidsperiodar:
# Gammalhøgtysk       800 til 1050
# Mellomhøgtysk      1100 til 1350
# Tidleg nyhøgtysk   1350 til 1600/1650
# Nyhøgtysk          1650/1700 til i dag

På 1500-talet utvikla det seg eit overregionalt skriftspråk som kom i bruk i heile det tyske språkområdet i løpet av 1700-talet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Høytysk|Høytysk]]» frå ,  den 3. oktober 2013.*
We're All Alone

«**We're All Alone**» er ein song skriven av Boz Scaggs og spelt inn for albumet hans *[[Silk Degrees]]* i 1976. «We're All Alone» var ein hit i 1977 for Rita Coolidge i USA og Storbritannia. 

## Tidlege versjonar

«We're All Alone» er ein inderleg ballade som avslutta *Silk Degrees*. Frankie Valli gav songen ut på singel og denne nådde 78. plass i august 1976 og våren 1977 vart ein versjon av Bruce Murray spelt ein del på radio i Canada.

The Walker Brothers, som var ein av inspirasjonskjeldene til Scaggs, spelte inn «We're All Alone» for albumet *[[Lines av The Walker Brothers|Lines]]* og gav han ut på singel i oktober 1976 i Storbritannia. Walker Brothers-versjonen nådde 22. plass i Nederland i august 1977, ein månad før ein versjon av Rita Coolidge òg nådde den nederlandske lista. Denne singelen nådde òg sjuandeplassen i Storbritannia. I mars 1977 vart ein versjon av the Three Degrees spelt inn for albumet *Standing Up For Love*. 

## Andre versjonar
Andre versjonar av «We're All Alone» har blitt spelt inn av Maj Britt («Alene Her»), Cecilio & Kapono, Petula Clark («On est tout seul»), Anne Cochran, Linda Eder, Zsa Zsa Padilla, Monica Forsberg, Kiri Te Kanawa, Engelbert Humperdinck, Arja Koriseva («Me Kaksi Vain»), Kisu («Niin yksin oon»), Liesbeth List («Vertrouwd Gevoel»), Johnny Mathis, Ben Cramer «Gelukkig Zijn», Stutz Bear Cats, Reba McEntire med Jose e Durval («Solo yo, sola tu»), Natalia, Mary O'Hara, Natalia Oreiro og Manolo Otero («Estamos Todos Solos»), Päivi («Kun Luonain Oot»), Patty Pravo («Da Soli Noi»), Kurt Ravn, Doreen Shaffer, Yulia, Beat Crusaders og Pieces of a Dream.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:|en:]]» frå ,  den 2. oktober 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Haugland skipreide

**Haugland skipreide** var ei av skipreidene på Jæren, oppkalla etter grenda Haugland i Time sokn.

Ho omfatta delar av kommunane Klepp, Time og Hå, eller nøyaktigare:
*storparten av Orre sokn (matrikkelgardane 30-31 og 33-40)
*Njærheim (seinare Nærbø) sokn nord for Håelva (matrikkelgardane 1-8)
*søre delen av Time sokn (matrikkelgardane 5-9, 42-64)

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet, og Haugland skipreide vart nemnd *Haugland tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene: Derfor vart Haugland tinglag oppløyst 1850 og erstatta av dei nye **Klepp tinglag** (Klepp kommune), **Lye tinglag** (Time og Gjesdal kommunar) og **Hå tinglag** (Nærbø og Varhaug sokner)

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
*
ICE

**ICE** eller **Intercity-Express** er det tyske høgfartstoget. Det går både på spesialbygde linjer og på ordinære linjer.
Den første ruta vart opna i 1991 mellom Hannover og Würzburg. Det er ei kontinuerleg utbygging av linjenettet som etter kvart vil knyte seg til høgfartsnettet i grannelanda.
Jåttå skipreide

**Jåttå (Jåtten) skipreide** var ei av skipreidene på Jæren, oppkalla etter garden Jåttå, nå i Stavanger.

Geografisk område etter gammal inndeling:
*sørvestre delen av Hetland sokn
*austre delen av Sola sokn
*nesten heile Soma sokn (1841 innlema i Høyland sokn)
*garden Lea i Høyland sokn

Geografisk område etter noverande inndeling:
*søre delen av Stavanger kommune (Forus, Gausel, Gådeset, Jåttå, Hinna, Auglend, Ullandhaug, Tjensvoll, Stokka)
*austre delen av Sola kommune (aust for flyplassen og Gimra)
*vestlegaste delen av Sandnes kommune (Sentrum, Trones, Soma og nordover; Austvoll, Folkvord, Raugstad, Lea og vestover unnateke Heigre; Dale)

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet, og Jåttå skipreide vart nemnd *Jåttå tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene: Derfor vart Jåttå tinglag oppløyst 1850 og erstatta av dei nye **Høyland tinglag**, **Hetland tinglag** og **Håland tinglag**.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
Goa skipreide

**Goa skipreide** (*Guða skipreiða*) var ei av skipreidene på Jæren, oppkalla etter grenda Goa i Randaberg.

Geografisk femna ho om:
*Randaberg sokn (no Randaberg kommune)
*Madla sokn (no Madla bydel i Stavanger kommune)
*nordre delen av Hetland sokn (no nordre delen av Stavanger kommune: Tasta, Eiganes, Bekkefaret, Hillevåg og austover, unnateke Austre Åmøy)

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet, og Goa skipreide vart nemnd *Goa tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene: Derfor vart Goa tinglag oppløyst 1850 og erstatta av dei nye **Hetland tinglag** og **Håland tinglag**.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
*
The Elder Scrolls

***The Elder Scrolls*** er ein action- og fantasy-rollespelserie utvikla av Bethesda Game Studios og utgjeven av Bethesda Softworks.

Den fyrste utgjevinga i serien kom ut i 1994 med The Elder Scrolls: Arena. *The Elder Scrolls*-serien har ein high fantasy-setting inspirert av mellom anna mellomaldersk, romarsk, nordisk og japansk kultur. Serien har selt meir enn 30 millionar kopiar verda over.

## Spela
### Hovudspel
**[[The Elder Scrolls: Arena]]* (1994)
**[[The Elder Scrolls II: Daggerfall]]* (1996)
**[[The Elder Scrolls III: Morrowind]]* (2002)
**[[The Elder Scrolls III: Tribunal]]* (utviding, 2002)
**[[The Elder Scrolls III: Bloodmoon]]* (utviding, 2003)
**[[The Elder Scrolls IV: Oblivion]]* (2006)
**[[The Elder Scrolls IV: Knights of the Nine]]* (utviding, 2006)
**[[The Elder Scrolls IV: Shivering Isles]]* (utviding, 2007)
**[[The Elder Scrolls V: Skyrim]]* (2011)
**[[The Elder Scrolls V: Skyrim Dawnguard|The Elder Scrolls V: Dawnguard]]* (2012)
**[[The Elder Scrolls V: Skyrim Hearthfire|The Elder Scrolls V: Hearthfire]]* (2012)
**[[The Elder Scrolls V: Skyrim Dragonborn|The Elder Scrolls V: Dragonborn]]* (2012)
**[[The Elder Scrolls Online]]* (2014)

### Spin-offs til PC
**[[An Elder Scrolls Legend: Battlespire]]* (1997)
**[[The Elder Scrolls Adventures: Redguard]]* (1998)

### Spin-offs til mobil
**[[The Elder Scrolls Travels: Dawnstar]]* (2003)
**[[The Elder Scrolls Travels: Stormhold]]* (2004)
**[[The Elder Scrolls Travels: Shadowkey]]* (2004)
**[[The Elder Scrolls: Oblivion Mobile]]* (2006)

## Relaterte medium
### Bøker
Science-fiction forfattaren Gregory Keyes gav i 2009 ut *[[The Elder Scrolls: The Infernal City]]*, ein roman som tek stad omtrent 40 år etter *Oblivion*-krisa i *The Elder Scrolls: Oblivion*. Den andre boka i serien, *[[Lord of Souls]]* kom ut i 2011.
### Samlingar
Den 1. august 2013 avslørte Bethesda *The Elder Scrolls Anthology* til PC, som er ei samling med alle fem *The Elder Scrolls*-hovudspela, inkludert alle tilleggspakkar til *Morrowind*, *Oblivion* og *Skyrim*. 
## Kjelder
**Denne artikkelen byggjar på *The Elder Scrolls* på Bokmålswikipedia.*

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad til ''The Elder Scrolls''
*Wikia: The Elder Scrolls Wiki (uoffisiell)
*Uoffisielle Elder Scrolls-sider
Mira i Italia

**Mira** er ein by og ein kommune i provinsen Venezia i regionen Veneto i Italia. Kommunen har i kring 39&nbsp;000 ibuarar og dekker eit areal på 98,9 km².

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mira, Veneto|Mira, Veneto]]» frå ,  den 3. oktober 2013.*
Gjesdal skipreide

**Gjesdal skipreide** var den austlegaste av skipreidene på Jæren.

Ho vart danna ein gong under 1600-talet, til skilnad frå dei fleste andre skipreidene som oppstod allereie ein gong på slutten av vikingtida. Ho omfatta Gjesdal sokn, som tilsvara noverande Gjesdal kommune unnateke Oltesvik og Dirdal.

Før skipreida vart oppretta høyrde storparten av Gjesdal sokn til Høle skipreide i Ryfylke. Unnataka var gardane attmed grensa til Time sokn som sokna til Klepp skipreide og garden Ålgård (tilsvarande det som no er tettstaden Ålgård austafor Figgjoelva og vestafor Fiskebekk) som sokna til Gand skipreide

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet. Gjesdal skipreide vart nemnd *Gjesdal tinglag*, som 1850 vart innlema i nye **Lye tinglag**, men allereie 1876 vart eige tinglag att.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
Høle skipreide

**Høle skipreide** var den sørlegaste av skipreidene i Ryfylke.

Geografisk område etter gammal inndeling:
*Høle sokn vest for Høgsfjorden og (i den del som 1852 vart utskilt som Forsand sokn) sør for Espedalsåna/Eikjeland og nord for Maudal.
*søraustlegaste delen av Høyland sokn (noverande Svihus krins)
Geografisk område etter noverande inndeling:
*austre delen av Sandnes kommune (Høle bydel og krinsane Svihus og Seldal i Sviland bydel)
*austre delen av Gjesdal kommune (Oltesvik og austover, unnateke Maudal)
*sørlegaste kanten av Forsand kommune (gardane Mæle og Kleppa)

Opphavleg inngjekk også austre delen av Hetland sokn (same område som 1877 vart utskilt som Riska sokn), og storparten av Gjesdal sokn,
men ein gong på 1600-talet vart Riska-gardane overførte til Gand skipreide og Gjesdal gjekk in i den nye Gjesdal skipreide.

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet. Høle skipreide vart nemnd *Høle tinglag*, og frå 1841 femna det om Høle og Forsand sokner.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
Dosso Dossi

**Dosso Dossi**, eigentleg **Giovanni di Luteri**, () var ein italiensk målar. Han vert rekna til den såkalla Ferrara-skulen og døydde i nettopp Ferrara.

## Liv og gjerning

Dossi var truleg elev av Lorenzo Costa, og vart sterkt påverka av venetiansk kunst. I 1512 var han i arbeid i Mantova og i 1532 i Trento. Elles arbeidde han mest i Ferrara, der han frå 1514 var i sysla til fyrstehuset i byen, lengste tida som leiande hoffmålar. Her arbeidde han også med utsmykkingar av teaterrom og keramikk, såkalla majolikaer.

Han måla både altarbilete og mytologiske og allegoriske framstillingar. Dei fleste tema henta han frå antikken og frå kristendomen. Eit visst romantisk drag i ein del verk kan vere inspirert av venen og åndsbroren Ludovico Ariosto. Mellom andre laga Dossi bilete som det allegoriske *Dei tre stadia i menneskelivet*, dei antikke *Circe og elskarane hennar i eit landskap* og *Aeneas og Akhates ved den libyske kysten*, samt *Kristi fødsel* og *Kvile under flukta frå Egypt*, begge med tema frå Bibelen. Han måla elles fleire gode portrett, mellom andre av hertugen Herkules II av Este.

Dossi var den leiande målaren i Ferrara i det 16. hundreåret. Han merka seg særleg ut gjennom bruken av lysande fargar, og elles med fantasi og humor. Dossi forma også det reine sjangermåleriet og la mykje arbeid i attgjevinga av dei små ting, som frukt og blomar. Han arbeidde ein del i lag med broren Battista Dossi; fleire veggmåleri i Ferrara-slottet og ein heil del andre verk synest å ha kome i stand gjennom dette arbeidsfellesskapet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dosso Dossi|Dosso Dossi]]» frå ,  den 4. oktober 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Giorgio de Chirico

**Giorgio de Chirico** (), også kjend som Népo, var ein italiensk målar og skulptør. Hans metafysiske målestil danna skule for andre målarar og har seinare vorte rekna som ein del av surrealismen.

### Liv og gjerning
Chirico vart fødd i Volos i Hellas av foreldre frå Genova og Sicilia i Italia. Etter studiar i Aten og Firenze resite han i 1906 til München og vart elev ved kunstakademiet i byen. Der studerte han særleg bilete av Arnold Böcklin og Max Klinger, og las elles filosofiske verk av Friedrich Nietzsche og Arthur Schopenhauer.

Tilbake i Italia måla han i 1910 det fyrste biletet i serien *Metafysisk Piazza: Gåta med haustettermiddagen*, basert på ei kjensle av openberring han fekk av Piazza Santa Croce i Firenze. Også måleriet *Orakelets gåte* måla han under opphaldet i Firenze. Bileta formidlar ei sjeleleg uro, ei kjensle av noko utanom, noko som synest plage eller forundre figurane og dermed publikum. På veg til Paris besøkte han elles Torino, og vart fascinert av det metafysiske aspektet ved piazzaene og gatene med sine bogegangar.

År 1912 fekk han stilt ut tre verk på Salon d’Automne i Paris; dei nemnde to frå Firenz, samt eit sjølvportrett. I løpet av 1913 stilte han ut både på Salon des Indépendants og Salon d’Automne og fekk seld sitt fyrste måleri: *Det raude tårnet*.

Under fyrste verdskrigen fór Chrirco til Italia for å melde seg som friviljug til krigsteneste. Han vart funnen udyktig som soldat. I staden vart han plassert i eit sjukehus, noko som gav han høve til å halde fram med å måle.

Chirico er best kjend for bileta han laga mellom 1909 og 1919; hans såkalla metafysiske periode. Seinare i livet forlet han denne stilen, noko som førte til at kunstverda fekk  mindre interesse for dei nye verka hans.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Giorgio de Chirico|Giorgio de Chirico]]» frå ,  den 4. oktober 2013.*
Dark fantasy

**Dark fantasy** eller **mørk fantasy** er ein sjanger innanfor fantasy som blandar fantasyverk med skrekk-element. Gertrude Barrows Bennett blir kalla opphavsmannen til sjangeren.

## Kjelder
Ottoman

**Ottoman** (av fransk *ottomane, [canapé en] ottoman*, gjennom tysk *Ottomane*) er ein type møbel til å sitja eller ligga på som var utbreidd i Europa på 1700- og 1800-talet. Det har hatt mange utformingar, med eller utan ryggstø, og er i slekt med divan, sjeselong og sofa. Ein kunne ha ottomanar i opphaldsrom eller på soverom. 

Ottomanar blei innførte i Frankrike på 1700-talet. Dei var inspirerte av møblar frå det osmanske eller ottomanske riket, og var opphavleg breie, låge benkar utan bein eller ryggstø. Dei kunne vera stoppa og/eller vera utstyrt med lause puter. Som i Det osmanske riket kunne ottomanen vera bygd inntil tre veggar i eit rom. Seinare blei det laga mindre møblar som passa inn i hjørne, og møblar med armlene og rygglene i eitt som minna om omsluttande veggar.

I ei motsett utvikling blei ottomanar laga som runde eller åttekanta møblar rundt ein polstra midtstolpe. Dette gav mange sete som kunne vera samanhengjande eller ha armlene imellom. Slike ottomanar var vanlege på klubbar, teater og liknande. Denne typen møbel kunne ha eit holrom inni med setet som lok.

*Ottoman footstool*, eller ottoman-fotskammel, var ein puff eller polstra benk, gjerne også med holrom og lok, som blei brukt saman med ottomanar. I dag er dette møbelet gjerne kjend som berre «ottoman» på engelsk, og kan brukast åleine, saman med lenestol eller sofa.

## Biletdøme

Топкапы16.JPG|Osmansk sitjemøbel i Topkapi-palasset i Istanbul. Slike møblar inspirerte utviklinga av den europeiske ottomanen.
Jean-Baptiste van Mour 004.jpg|Utanlandske diplomatar mottekne av den osmanske sultanen, med sitjebenkar langs veggane. Måleri frå 1724 av Jean Baptiste Vanmour.
Otto Scholderer Bildnis der Ehefrau lesend.jpg|*Bildnis der Ehefrau lesend, lesend auf der Ottomane* (ca. 1895) måla av Otto Scholderer.


## Kjelder

*ottoman i *[[Den Store Danske]]*
*ottoman i *[[Encyclopædia Britannica]]*
*ottoman, -ane B i *Le Trésor de la Langue Française informatisé* (TLFi)
*turquoise B i *Le Trésor de la Langue Française informatisé* (TLFi)
*Ottoman: benk (2009, 14. februar)' *[[Store norske leksikon]]*. Henta 4. oktober 2013.
Eugène Fromentin

**Eugène Samuel Auguste Fromentin** () var ein fransk forfattar og målar.

## Liv og gjerning
Fromentin vart fødd i La Rochelle, der far hans var dokter. Etter skuletida i heimbyen reiste han til Paris for å studere jus. Han fullførte studiane, men tok ikkje opp yrket. I staden byrja han å måle. Han studerte då nokre år hos landskapsmålaren Louis Cabat.

I 1846 gjorde Fromentin ei reise til Algerie. Med sin kjennskap til landet og folket, vart det ein inngang til kunstlivet. Som ein av dei fyrste laga han bilete med motiv frå Algerie. Hans fyrste store suksess kom då han i 1847 fekk synt verket *Gorges de la Chiffa*, basert på turen til Algerie, på Paris-salongen.

Fromentin var ein ivrig deltakar då det franske monarkiet vart styrta i 1848. Same året reiste han tilbake til Algerie, der han vart verande i fire år. I 1850 sende han nye kunstverk frå Algerie til *Académie des Beaux-Arts* i Paris. Ved tilbakekomsten til Frankrike i 1852 byrja han i tillegg til målinga også å skrive om reisene sine.

Fromentin pleia omgang med dei mektigaste miljøa i det nye regimet, det andre keisarriket. Han var ein populær kunstnar, tok ofte del ved store middagar og feiringar. Til dømes sat han då Suezkanalen vart opna i 1869 ved sida  av keisarinne Eugénie og Ferdinand de Lesseps, leiaren for bygginga av kanalen. Reisa og opphaldet i Egypt gav opphav til nye motiv, noko som resulterte i fleire av dei beste bileta hans.

Forfattarskapen hans var ikkje like omfattande som målargjerninga. Fromentin skreiv ein einaste roman, *Dominique*, som gjekk som magasin-føljetong i 1862, før han året etter kom i bok. Elles skreiv han fleire verk om reisene sine i Nord-Afrika. Han skreiv også ein grundig kunsthistorisk studie om dei nederlandske og flamske 1600-talsmålarane, *Les maîtres d’autrefois* (1876), basert på ei reise i Belgia og Nederland i 1875.

Han vart i samtida mykje beundra for måleria sine, forma i ein stil som viser påverknad frå den eldre landsmannen Eugène Delacroix. Fromentin sine bilete er karakterisert av ein slåande komposisjon, framifrå handlag og ein briljant fargebruk.

Han døydde brått ved La Rochelle i 1876, knapt 56 år gammal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Eugène Fromentin|Eugène Fromentin]]» frå ,  den 5. oktober 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Alexander Archipenko

**Alexander Archipenko** () var ein ukrainsk-amerikansk skulptør og grafisk kunstnar.

## Liv og gjerning

Archipenko var fødd i Kiev i Ukraina, den gongen i Tsar-Russland. Han byrja måle i den  impresjonistiske stilen, og utvikla seg vidare gjennom stilartar som kubismen og konstruktivismen. Han kom i 1908 til Paris, der han slutta seg til krinsen kring Pablo Picasso, og var ein tidleg talsmann for moderne, framfor alt den kubistiske, skulpturen.

På 1920-talet høyrde Archipenko med mellom dei mest radikale og dristige i utviklinga av skulptur. I verk frå denne tida er naturformene knapt til stades. Store utstillingar av verka hans fann stad i Berlin i 1922 og New York i 1924. Samstundes busette han seg i USA. Seinare vende han tilbake til ei meir røyndomsnær oppfatning av former. Dei vanlegaste materiala i skulpturane hans er stein eller metall.

I 1937 vart verk av Archipenko tek med på nazistane si utstilling i München av det dei kalla *[[Entartete Kunst]]*.

Han døydde i New York.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Alexander Archipenko|Alexander Archipenko]]» frå ,  den 5. oktober 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Askje skipreide

**Askje (Ask, Askø) skipreide** var den sørvestlegaste av skipreidene i Ryfylke.

Geografisk område etter gammal inndeling:
*Kvitsøy sokn
*Askje sokn
*Utstein kloster sokn
*ein liten del av Hauske sokn (Brimse)
*ein liten del av Hetland sokn (Austre Åmøy)
*ein liten del av Strand sokn (Hidle)
Geografisk område etter noverande inndeling:
*Kvitsøy kommune
*søre delen av tidlegare Rennesøy kommune (Mosterøy sokn og Brimse)
*ein liten del av Stavanger kommune (Austre Åmøy)
*ein liten del av Strand kommune (Hidle)

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet og Askje skipreide vart nemnd *Askje tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene: 1841 vart Rennesøy tinglag oppretta og erstatta storparten av Askje og Hauske skipreider.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
Hauske skipreide

**Hauske (Hausken) skipreide** var ei av skipreidene i Ryfylke.

Geografisk område etter gammal inndeling:
*Sørbø sokn
*Hauske sokn (unnateke Brimse)
*ein liten del av Talgje sokn (Hanasand og Austbø)

Geografisk område etter noverande inndeling:
*Mosterøy sokn i tidlegare Rennesøy kommune 
*ein del av Talgje i tidlegare Finnøy kommune (garden Østabø)

På Vestlandet vart skipreidene avløyste av tinglag først i begynninga av 1800-talet og Hauske skipreide vart nemnd *Hauske tinglag*. Etterkvart vart grensene regulerte slik at dei samsvarte betre med sokne- og kommunegrensene: 1841 vart **Rennesøy tinglag** oppretta og erstatta storparten av Hauske og Askje skipreider.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Kart over Rogaland med skipreidene innteikna (frå ''Norsk historisk leksikon'')
Childe Hassam

**Frederick Childe Hassam** () var ein USA-amerikansk impresjonist-målar, ein av dei fyrste nord-amerikanske kunstnarane som måla i ein impresjonistisk stil.

## Liv og gjerning

Hassam var fødd i den dåverande småbyen Dorchester (seinare ein bydel i Boston) i delstaten Massachusetts. I unge år arbeidde han med tresnitt og etablerte seg som illustratør for tidsskrift som *Century Magazine, Harper's Magazine* og *Scribner's Magazine*. I 1878 gjekk han på ein kveldsskule arrangert av Boston Arts Club og Lowell Institute. Der laga han sine fyrste landskapsmåleri i ein naturalistisk stil, med motiv frå Boston og nærområda. Hans fyrste måleriutstilling fann stad i 1882, og han fekk seld sine fyrste bilete.

Sommaren 1883 reiste Hassam på sin fyrste tur til Europa. Han besøkte både Italia, Frankrike,  Nederland, Spania og Storbritannia. Særleg let han seg inspirere av William Turner sine akvarellar. I 1884 stilte Hassam i Boston ut 67 akvarellar, laga under og etter Europa-reisa.

I New York såg Hassam i 1886 utstillinga med verk av dei franske impresjonistane. Allereie same året reiste han til Paris. Han vart verande i byen dei neste tre åra, der han studerte ved Académie Julian. År 1887 stilte han ut bilete  på Paris-Salongen for fyrste gong. To år seinare fekk han med verk til verdsutstillinga i Paris, og vart prisa med ein bronsemedalje. Same året, 1889, reiste han tilbake til USA og slo seg ned i New York.

Hassam var ein av dei aller fremste av dei nord-amerikanske impresjonistane. I 1897 braut han ut av kunstnarorganisasjonen Society of American Artists. Saman med John Henry Twachtman og Julian Alden Weir skipa han den nye kunstnarforeininga «Ten American Painters», til dagleg kalla «The Ten». Både Hassam sine bymotiv, som *Washington Square* og *Fifth Avenue*, og hans landskapsbilete, som *Gloucester* og andre motiv, var ettertrakta hos publikum.

Gjennom livet la han ut på nye, lengre reiser til Europa og innanlands i USA. I 1916 byrja han å lage ein serie bilete med det USA-amerikanske flagget som motiv. Til grunn for dette prosjektet var hans engasjement for at USA skulle gå inn på alliert side i verdskrigen som rasa i Europa.

Frå 1919 budde Hassam i East Hampton på Long Island i New York, og der døydde han i 1935.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Childe Hassam|Childe Hassam]]» frå ,  den 5. oktober 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Diktaren Allan Ramsay

**Allan Ramsay** () var ein skotsk diktar, dramatikar, utgjevar, bibliotekar og parykkmakar frå den skotske opplysingstida.

Ramsay var fødd i Leadhills i Lanarkshire som son av ein gruvestyrar, ohn Ramsay. Faren døydde i 1685, og mora Alice gifta sg opp att med ein lokal landeigar,  Andrew Crichton. Ramsay var tidleg oppteken av skotsk folkedikting og historieforteljingar, og skal ha ønska å bli målar, men fekk ikkje løyve til dette av stefaren.

Han blei utdanna som parykkmakar i Edinburgh, og dreiv si eiga forretning frå 1711. 14. desember 1712 gifta han seg med Christian Ross, som var dotter av forfattaren Robert Ross og Elizabeth Archibald. Dei fekk fleire barn. Den eldste sonen, Allan Ramsay, blei ein kjend portrettmålar.

Allan Ramsay byrja skriva dikt som medlem av klubben Easy Club, som han var med på å grunnleggja i 1712. Dette var ein typisk festleg klubb som var vanleg i byar i den skotske opplysingstida. I 1715 blei han utnemnd til klubbdiktar. 

På 1720-talet gav Ramsay seg som parykkmakar og byrja i staden som bokseljar. Han selde etterkvart også kunstverk, medaljar, sølv og smykke.

I 1733 kjøpte Ramsay ein eigedom på Castlehill i Edinburgh. Her bygde han Goose Pie House like ved Edinburgh Castle.

## Virke

Ramsay skreiv først høvesdikt, men samla også inn eldre låglandsskotsk dikting. I 1716 og 1718 gav han ut *Christ's Kirk on the Green*, transkribert frå Bannatyne-manuskriptet med eigne tillegg. I 1719 gav han ut *Scots Songs* og i 1724 første utgåve av *The Tea-table Miscellany*, ei samling av eigne, samtidige og eldre skotske dikt, og *The Ever Green*, ei samling skotske dikt skrivne før 1600. I 1725 gav han ut ein pastoral opera, *The Gentle Shepherd*.

*Fables and Tales* og *A Tale of Three Bonnets* frå 1722 var satirar om den nye unionen mellom Skottland og England. *Fair Assembly* (1723) kritiserte presbyterianarane for haldningane deira til dans.

Gjennom arbeidet sitt søkte Ramsay å dra ei linje mellom dei store diktarane (*[[makar]]*) frå 1400- og 1500-talet til samtidig dikting, og inspirerte seinare store skotske diktarar som Robert Fergusson og Robert Burns. Han kritiserte «lånt staffasje» og «utanlandsk pynt» i diktinga, og oppmuntra til å sjå til den enklare skotske tradisjonen.

## Kjelder

*Ramsay, Allan (1686-1758), *The Burns Encyclopedia*, robertburns.org
*«Biography of Allan Ramsay», poemhunter.com
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Allan Ramsay (poet)|Allan Ramsay (poet)]]» frå ,  den 5. oktober 2013.*  

## Bakgrunnsstoff
*Ramsay, Allan (1686-1758), *The Burns Encyclopedia*, robertburns.org
*«Biography of Allan Ramsay», poemhunter.com. Lenkjer til fleire dikt nedst på sida.
*«The Vision.» Dikt av Ramsay ved spenserians.cath.vt.edu
*Poems. By Allan Ramsay (1720) Digital utgåve ved *[[Internet Archive]]* (arhchive.org).
Piet Mondrian

**Pieter Cornelis Mondrian** () var ein nederlandsk målar, ein viktig banebrytar for abstrakt kunst. Han er særleg kjend for sine *Komposisjonar*, måleri som består av strenge geometriske former og grunnfargar.

 

## Liv og gjerning
Mondrian var fødd i Amersfoort. Opphavleg måla han realistisk, for så å lage symbolistiske verk då han vart kjend med teosofien. I Paris kom han 1912 i kontakt med kubismen og utvikla eit heilt abstrakt måleri. Han ville skildre den reine røyndomen, som han oppfatta som noko universelt, og som einast kunne uttrykkast med hjelp av rette linjer og grunnfargane raudt, blått og gult mot svart og kvitt.

I lag med mellom andre Theo van Doesburg danna Mondrian i 1917 gruppa de Stijl, dei danna eit miljø som gav ut eit tidsskrift og elles tok aktivt del i kunstlivet med sine idear. Kunstnargruppa, som også bestod av arkitektar og musikkinteresserte, fremja ein anti-individualistisk og anti-ekspresjonistisk tendens og streva mot objektivitet i sine verk.

Mondrian gav i 1920 ut eit manifest om det han kalla *neo-plastisisme*. Her hevda han at formene, linjene og fargane i naturen har sine eigne absolutte, sjølvstendige verde og tilhøve seg i mellom, fullstendig fri frå ei rolle som kan beskrivast. Om ein lukkast skape, eller gjenskape desse elementa og tilhøva ville ein kunne nå eit idealsamfunn der røyndomen erstatta kunsten. Måleria han laga på basis av desse tankane, er kjenneteikna av horisontale og vertikale linjer i ulike, varsame fargemønster.

Verk av Piet Mondrian kom i 1937 med på den nazistiske kunstutstillinga *[[Entartete Kunst]]* i München.

Etter mange år i Paris, flytta Mondrian i 1938 til London. To år seinare flytta han vidare til USA og New York. Der skapte han abstrakte komposisjonar som reflekterte storbyen New York og pulsen og rytmane i jazzmusikken. I 1944 døydde han i storbyen.

## Kjelder

**Store norske leksikon*.
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Piet Mondrian|Piet Mondrian]]» frå ,  den 5. oktober 2013.*  
 

;Notar

## Bakgrunnsstoff
Monte Argentera

**Monte Argentera**  er eit 3&nbsp;297 meter over havet høgt fjell i dei italienske Kystalpane, med høgste fjelltoppen i den delen av Alpane. Fjelltoppen er den høgste på ein lang fjellrygg med toppar på grensa mellom kommunane Entracque og Valdieri i provinsen Cuneo.

Geologisk består fjellmassivet av gneis, med innslag av granitt.

Den kjende, USA-amerikanske fjellklatraren W.A.B. Coolidge var den fyrste på toppen den 18. august 1879, i fylgje med dei sveitsiske fjellførarane Christian Almer og Ulrich Almer, far og son.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monte Argentera|Monte Argentera]]» frå ,  den 5. oktober 2013.*
Anne Line Gjersem

**Anne Line Gjersem** () er ein norsk kunstløpar. Ho vart noregsmeister i 2011. Under Nebelhorn Trophy 2013, sørga ho for å sikre Noreg ein OL-plass i kunstløp i kategorien kvinner, single under Vinter-OL 2014 i Sotsji. Dette er fyrste gong Noreg er kvalifisert i kunstløp sidan 1964.

Tvillingsystera hennar, Camilla, er også kunstløpar. Dei var båe med i det fyrste programmet i den andre sesongen av *[[Min idrett]]* som gjekk fyrste gong på NRK1 den 27. mars 2012.

## Program

## Konkurransehøgdepunkt

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Anne Line Gjersem på ISUresults.com
* Anne Line Gjersem  på sport-folio.net
*