open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Verdscupen i langrenn 2004/Menn

**Verdscupen i langrenn for menn i 2004-sesongen** omfatta 25 individuelle tevlingar og 8 stafettar. Tevlingane tok til 25. oktober 2003 og vart avslutta 14. mars 2004. Dei individuelle renna bestod av ei tevling over 10 kilometer, sju over 15 km, sju tremiler, ei femmil og eit 70 km langt turrenn, samt åtte sprint-tevlingar. Fem av stafettane var på 4 x 10 km, tre var vekslingsstafettar.

Renna fann stad i Düsseldorf og Oberstdorf i Tyskland, Beitostølen, Trondheim, Drammen og Oslo i Noreg, Kuusamo og Lahti i Finland, Toblach, Val di Fiemme og Pragelato i Italia,  Davos i Sveits, Ramsau i Austerrike, Falun, Stockholm og Umeå i Sverige, Otepää i Estland, Nové Město na Moravě i Tsjekkia, La Cusaz i Frankrike.

René Sommerfeldt frå Tyskland vann FIS-troféet i suveren stil. Han vart fyrstemann i to verdscuprenn, nett som Mathias Fredriksson, Jens Arne Svartedal, Frode Estil, Anders Aukland, Andrus Veerpalu, Christian Hoffmann og Thobias Fredriksson. Ni av elleve tevlingane med ni ulike vinnarar. 

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skilanglauf-Weltcup 2003/04|Skilanglauf-Weltcup 2003/04]]» frå ,  den 2. april 2025.*
Johannes Olsson Teigane

**Johannes Olsson Teigane** () var ein gardbrukar og jekteskipper, busett på Teigane i Hareid.

Johannes var frå garden Kyrkjebø i dåverande Hareid sokn, no Sula kommune. Frå unge år dreiv han fiske og sjøfart. I 1838 dreiv han handel med Bergen, var då skipper på jekta «Haabet».

Han kjøpte garden Teigane på auksjon i 1844 for 814 spesiedalar. Auksjonarius spurde om han hadde pengar å betale med. «Eg sit på dei», svara Johannes. Han opna så kista han sat på og talde opp kjøpesummen. Året etter gifta han seg med Dorte Tygesdotter Ryssevoll (1801-1893) frå Borgund. Dei fekk eitt einaste barn. Sonen Ole slo seg med tida opp som næringsdrivar.

I 1850 kjøpte han eit av bruka i Kvia i Vartdal, og førte krøtera sine dit i sommarhamning.

## Kjelder
*Romsdals Amtstidende 7. juli 1838
*Romsdals Amtstidende 6 oktober 1838
*''Bygdebok for Ulstein og Hareid V''.
Nils Persson Storheim

**Nils Persson Storheim** () var ein gardbrukar og jekteskipper frå Stordal på Sunnmøre.

Nils dreiv såkalla Trondheims-handel, i 1838 med jekta «Den vandrende Lykke». Han lasta skuta med «Kjød, Smør og Talg», varer han selde i Trondheim. Tilbake til Ålesund og Sunnmøre kjøpte han med «diverse Varer». I 1847 kjøpte han Pegarden Storheim, eit bruk han dreiv til han døydde. Han var gift 1846 med Olave Nilssdotter Hove. Fire av dei fem borna deira voks opp, to av dei utvandra til Nord-Amerika.

## Kjelder
*Romsdals Amtstidende 10. mars 1838
*''Stordal. Gard og ætt 1801-1920''
Elias Håvardsson Hellesylt

**Elias Håvardsson Hellesylt** () var ein jekteskipper frå Sunnylven på Sunnmøre.

Elias var frå Hellesylt. Foreldra var husmannsfolk utan jord, og faren bleiv i Storfjorden då Elias var berre gutungen. Hausten 1838 var Elias skipper på jekta «Foreningen», på veg til Kristiansund med bark og talg (=kjøt). Elias «var ein dugande kar til sjøs, men så vart han no liggjande, nord for Buatunga [på Hustadvika]. Han og ein Sølfest var av til Trondheim med ein borkalast og var på heimveg, var komne nord for Bu[d]. Så kom stilla på dei, og dei dreiv opp på eit skjer. Sølfest smurde til, bykste utabords og berga seg opp på skjeret. Elias bykste vel og i sjøen, men Sølfest såg ikkje meir til han. Folk kom til og berga Sølfest.» Truleg hende dette ein gong tidleg i 1850-åra.

Elias fekk to born med Inger Jansdotter Ytre-Bjørdal, dei var neppe gift.

## Kjelder
*Romsdals Amtstidende 20. oktober 1838
*''Sunnylven og Geiranger II'', s. 456
Ole J. Teigene

**Ole Johannesson Teigene** () var ein norsk gardbrukar og industrieigar, busett på Teigane i Hareid. Han var son til Johannes Olsson Teigane og svigerfar til målaren Hermod Rise.

Ole J. Teigene tok over farsgarden då faren døydde i 1868. Elles var han medeigar i ei guanomølle på Hareid, seinare eineeigar. Jamt viste han seg som ein driftig kar i bygdesamfunnet. Såleis var han periodane 1882-85, 1896-97 og 1902-04 ordførar i Ulstein herad.

## Kjelder
**Bygdebok for Ulstein oog Hareid V*, side 451f.
Jørgen Villiksson Fiskarstrand

**Jørgen Villiksson Fiskarstrand** () var ein gardbrukar og jekteskipper på Styrkåplassen på Fiskarstranda i Sula.

Jørgen dreiv Villakgarden på Styrkåplass frå 1815 til 1846, han tok over bruket etter faren. Avisnotisar frå åra 1838, 1839 og 1840 i Romsdals Amtstidende, eit blad som kom ut i Kristiansund, syner at Jørgen dreiv frakt av klippfisk og ymse «indenlandske» varer med jekta «Lykkens Forsøg» mellom Sunnmøre og Bergen.

Jørgen var gift 1815 med Ingeborg Johannessdotter Bratthaug (1789-1871). Tre døtrer voks opp i Villakgarden, den yngste tok over bruket etter foreldra.

## Kjelder
*Romsdals Amtstidende 26. mai 1838
*Romsdals Amtstidende 6. oktober 1838
*Romsdals Amtstidende 29. juni 1839
*Romsdals Amtstidende 11. juli 1840
**Borgund og Giske III*.
Åmund Larsson Tandstad

**Åmund Larsson Tandstad** () var ein jekteskipper og gardbrukar på Tandstad i Sykkylven.

Åmund var frå Åmundgarden Tandstad. Han «dreiv bondehandel og reiste med jakt langs kysten. Såleis var han ofte i Trondheim.» På sine eldre dagar fortalde han ofte frå den tida han dreiv «Trondheimshandel med jakt». Avisnotisar frå 1839 syner at han då var på veg til og frå Trondheim med jekta «Petrine Elisabet». 

Åmund kjøpte Pålgarden Tandstad i 1833. 1836 gifta han seg med Karen Olsdotter (1803-1850), enkja i Pålgarden. 1851 gifte han seg ei anna enkje, Marte Jakobsdotter (1801-1866), ho opphavleg frå Fet. Inkje born i korje ekteskap. År 1857 bygsla han bort Pålgarden og sat på kår til han døydde. 

## Kjelder
*''Sykkylven. Gardssoga II''
*Romsdals Amtstidende 18.mai 1839
*Trondhjems borgerlige Realskoles alene-priviligerede Adressecontoirs-Efterretninger, torsdag 13. juni 1839
Charter Gas Engine Co.

**Charter Gas Engine Co.** var eit føretak i Sterling i Illinois som produserte stasjonærmotorar for landbruket. Det vart stifta i 1889 ved at eit tidlegare føretaket *Williams & Orton Manufacturing Co.* bytta namn til *Charter Gas Engine Co.*, truleg på grunn av ei reorganisering eller eigarbytte. 

I 1889 plasserte føretaket ein av dei 1-sylindra stasjonærmotorane sine på ei stålramme saman med eit drivverk sett saman av deler henta frå ein Rumbely damplokomobil. Motoreffekten skal ha vore rundt 20 hk. Den saktegåande motoren hadde to store svinghjul som sytte for at rotasjonen heldt fram under kompresjonstakta. Drivverket var heilt ope og både motor og drivverk hadde manuell smøring. 

Dette var den fyrste kjende traktoren med stempelmotorar_med_innvendig_forbrenning.
Denne traktoren høvde trulig betre som sjølvkøyrande stasjonærmotor enn som trekkmaskin. Det vart produsert seks slike maskinar. 

## Referansar
Verdscupen i langrenn 2005/Menn

**Verdscupen i langrenn for menn i 2005-sesongen** omfatta 19 individuelle tevlingar og 7 stafettar. Tevlingane tok til 23. oktober 2004 og vart avslutta 20. mars 2005. Dei individuelle renna bestod av sju tevlingar over 15 kilometer, fire tremiler og ei femmil, samt åtte sprint-tevlingar. Tre av stafettane var på 4 x 10 km, fire var vekslingsstafettar.

Renna fann stad i Düsseldorf og Reit im Winkl i Tyskland, Gällivare, Göteborg og Falun i Sverige, Kuusamo og Lahti i Finland, Bern i Sveits, Lago di Tesero, Asiago og Pragelato i Italia, Ramsau i Austerrike, Otepää i Estland, Nové Město na Moravě i Tsjekkia, Drammen og Oslo i Noreg. 

Axel Teichmann frå Tyskland vann FIS-troféet. Han sigra i tre verdscuprenn, det gjorde også franske Vincent Vittoz.

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skilanglauf-Weltcup 2004/05|Skilanglauf-Weltcup 2004/05]]» frå ,  den 3. april 2025.*
Otto Gas Engine Works

**Otto Gas Engine Works** var eit føretak i Philadelphia, USA. Det var stifta i 1876 som var ein filial av Gasmotorenfabrik Deutz i Tyskland. I perioden 1896-1897 produserte føretaket ein traktor, utstyrt med ein bensinmotor med ei effekt på omlag 25 hk. Filialen i Philadelphia naut godt av røynslene til moderselskapet i Tyskland, som var eit av dei føretaka som hadde mest erfaring med forbrenningsmotorar på denne tida. Men motoren synte seg å vera i minste laget for å arbeida på prærien, så traktoren vart ingen kommersial suksess.
Hans Nilsson Muri

**Hans Nilsson Muri** () var ein gardbrukar og jekteskipper frå Norddal på Sunnmøre.

Hans tok over drifta av farsgarden etter faren døydde i 1832. I 1835 gifte han seg med Berte Knutsdotter Myklebust. Sju born voks opp i heimen deira på Muri. Sommaren 1838 var Hans i Bergen og handla med seg «diverse Varer». Han førte «Den vandrende lykke», ei lita råsegljakt på 6 1/2 lester som i 1844 var 19 år gammal.

## Kjelder
*Romsdals Amtstidende, 7. juli 1838]
**Norddal bygdebøker 3. Grunn og gror*, side 384
Martinus Ivarsson Volsdal

**Martinus Ivarsson Volsdal** () var ein plassemann og jakteskipper på Volsdal i dåverande Borgund kommune på Sunnmøre, no i Ålesund.

Martinus var frå Skytterholm i Borgund. Han var gift 1823 med Ragnhild Jonsdotter Ytre-Heissa (1787-1863). Dei var foreldre til minst ein gut og to jenter. Martinus var elles far til ei jente som Johanne Anderssdotter, visstnok frå Åkre i Haram, var mor til. Alle fire borna hans Martinus budde i Borgund-området.

Martinus slo seg ned på ein husmannsplass under garden Volsdal. Sommaren 1838 førte han jakta «Fuglens Rede» til Bergen der dei selde og handla ymse varer.

## Kjelder
*Romsdals Amtstidende, 11. august 1838]
*Folketeljing 1865
Van Duzen Gas & Gasoline Engine Company

**Van Duzen Gas & Gasoline Engine Company** var eit føretak i Cincinnati i Ohio i USA, som i 1894 tok til å produsera ein traktor. Motoren var ein 1-sylindra bensinmotor med ein ståande sylinder. Drivhjula hadde tannkransar som vart drivne av innvendige pinjongar. Som vanleg på denne tida vart framakselen vart svinga ved hjelp kjettingar. 

## Referansar
Huber Mfg. Co.

**Huber Mfg. Co.** var eit føretak i Marion i Ohio i USA skipa i 1854. I 1898 kjøpte det rettane til van Duzen og tok til å produsera ein liknande traktor. Motorane som Huber bygde var av same type som van Duzen hadde produsert, men transmisjonen var av same type som i Huber sine damplokomobilar. 

## Kjelder
Kreuztal

**Kreuztal** er ein by og ein kommune søraust i forbundslandet Nordrhein-Westfalen i Tyskland. Byen ligg kringom 40 kilometer aust for Köln og høyrer til Kreis Siegen-Wittgenstein. Kommunen omfattar 71,1 km² og har i kring 31&nbsp;000 ibuarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Kreuztal|Kreuztal]]» frå ,  den 4. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Peder Johannes Sandvig

**Peder Johannes Andersson Sandvig** ( var ein sjømann og handelsborgar frå Ørsta, busett i Ålesund.

Peder Johannes var frå garden Sandvik-Ryste i Ørsta. Han var truleg sjømann frå ung alder. Folketeljingane 1865, 1870 og 1875 syner at han var jekteskipper i 1865, deretter «ølhandler» og handelsborgar i Ålesund.

Sandvig var gift 1848 med Johanne Olsdotter Emlem (1824-1909) frå Borgund. Dei budde i Hellevika i Ålesund og vart foreldre til 10 born. Sonen Peder Julius Sandvig dreiv ein større handel i Ålesund.

## Kjelder
*Folketeljinga 1865
*Folketeljinga 1870
*Folketeljinga 1875
Løftelås

**Løftelås** er ei innretning som låser løftearmane på trepunktsopphenget på ein traktor i ei bestemt stilling. Det er utforma som ein **T**, med eit horisontalt stag festa mellom endane på løftearmane på tvers av traktoren og eit stag i lengderetning som i framkant er festa i toppstagfestet. Det langsgåande staget er teleskopisk, med eit indre stag, festa i toppstagfestet på traktoren, som glir ut og inn i det ytre staget. Dei to staga kan låsast saman når trekkstengerne er i ein bestemt posisjon. 

Løftelås vart innført for bruk på traktorar produserte av Ferguson, på grunn av at desse ikkje vart utsyrte med posisjonskontroll som heldt trekkstengerne i ein bestemt posisjon. Trepunktsopphenget hadde automatisk djupnekontroll, men dette fungerte berre når toppstaget vart trykt framover, som til dømes ved pløying. At det ikkje var posisjonskontroll førte til at det umuleg å halda løftearmane i ein bestemt posisjon; trekkstengerne ville sakte bevega seg opp eller ned. Traktorane kunne difor utsyrtast med mekanisk løftelås som ekstrautstyr. Moderne traktorar er utstyrte både med posisjons- og automatisk djupnkontroll og treng ikkje mekanisk løftelås.
Greinkryparar

**Greinkryparar** (*Salpornis*) er ei biologisk slekt av to artar sporvefuglar, éin art lever spreidd i Afrika sør for Sahara, og éin sentralt på det indiske subkontinentet. Desse to artane liknar ein større versjon av trekrypar og leitar etter insekt på liknande vis, ved å plukke dei frå bork langs trestammar. 

Tidlegare var denne slekta plassert i trekryparfamilien og tidvis i spettmeisfamilien. Frå og med 2025 vart gruppa løfta til familiestatus i IOC World Bird List med det vitskaplege familienamnet Salpornithidae.

## Skildring

I motsetnad til artane i *[[Certhia]]* (trekryparar) som vanlegvis har einsfarga lys underside, har begge artane av greinkryparar ei flekkete underside. Dette gjev dei betre kamuflasje. Kroppslengda til greinkryparar er 13–15 centimeter, og dei veg 14–15 gram. Dette er vesentleg meir enn trekryparar — til dømes veg trekryparen i Eurasia berre 8–10 gram. Greinkryparar har mjukare stjertfjører og brukar ikkje stjerten som støtte når dei klatrar, i motsetnad til trekryparar. Dei har likevel skarpe og sterke klør som er tilpassa klamring til trestammar og greiner. Nebbet er langt, smalt og nedoverbøygd. Flyginga deira er bølgjande, lik den hjå spettar. 

Dei føretrekk open skog som leveområde, og hekkar i store tre med kraftig bork. Reiret ligg i eller nær ei vassrett grein. Det er solid bygd og dekt med kamuflasjefarga lav.

Utanom hekketida kan dei søkje føde i fleirartsflokkar.

Dei to artane er:
* Indiagreinkrypar, *Salpornis spilonota*, Indian spotted creeper, (Franklin, 1831)
* Afrikagreinkrypar, *Salpornis salvadori*, African spotted creeper, (Barboza du Bocage, 1878)

Begge artane er vurdert som livskraftige (LC) av Verdas naturvernunion (IUCN).

## Kjelder

* Zimmerman, Dale A.; Donald A. Turner, David J. Pearson (1999). *Birds of Kenya and Northern Tanzania*. London: Helm. ISBN 0-7136-5079-6.

* Winkler, D. W., S. M. Billerman, og I. J. Lovette (2024). *Spotted Creepers (Salpornithidae),* version 1.0. In Birds of the World (S. M. Billerman, B. K. Keeney, P. G. Rodewald, og T. S. Schulenberg, red.) Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.spocre4.01

* 

## Bakgrunnsstoff
Verdscupen i langrenn 2006/Menn

**Verdscupen i langrenn for menn i 2006-sesongen** omfatta 24 individuelle tevlingar og 5 stafettar. Tevlingane tok til 22. oktober 2005 og vart avslutta 19. mars 2006. Dei individuelle renna bestod av sju tevlingar over 15 kilometer, ein 20 km, fem tremiler, ei femmil, Vasaloppet, samt ni sprint-tevlingar. To av stafettane var på 4 x 10 km, tre var vekslingsstafettar.

Renna fann stad i Düsseldorf og Oberstdorf i Tyskland, Beitostølen, Drammen og Oslo i Noreg, Kuusamo i Finland, Vernon og Canmore i Canada, Otepää i Estland, Nové Město na Moravě i Tsjekkia, Lago di Tesero i Italia, Davos i Sveits, Mora, Borlänge og Falun i Sverige, Changchun i Kina og Sapporo i Japan.

Tobias Angerer frå Tyskland vann FIS-troféet. Han sigra i fem verdscuprenn. Svensken Björn Lind vann tre sprint-tevlingar.

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skilanglauf-Weltcup 2005/06|Skilanglauf-Weltcup 2005/06]]» frå ,  den 5. april 2025.*
Åfløy

**Åfløy** er ein båttype som særleg har vore brukt til fiske i den nordre delen av Mjøsa og nedre del av Gudbrandsdalslågen.
Ei åfløy er lett kjenneleg på  den kraftig utlagde akterspegelen. Han har spring, slik at framenden peikar opp.

## Konstruksjon
Åfløyer varierer i utsjånad og byggemåte. Dei har likevel mange felles eigenskapar.
Som vanleg er hjå elvebåtar, har åfløyen flat botn. Botnen er ofte samansett av kraftige pløygde bord med not og fjør, og er gjerne samanfesta med nykte kjengar.  Under den flate botnen er det to, eller fleire meiar til  vern mot slitasje når båten vert dregen på land.

Botnen er nedtrykt i lengderetninga slik at båten får spring, og framenden peikar opp . Springet varierar med storleiken på båten. Siden er klinkbygde. På eldre båtar er det ofte brukt nykt kjeng eller spikar. Seinare har det vorte brukt båtsaum. Sidene er godt utlagde, særleg på større båtar. 
Akterspegelen er flat og sterkt skrånande.

Sideborda er spikra til akterspegelen. Framme er dei og spikra til kvarandre, eller til stamnen. Dei kan vere felte til stamnen. Stamnen kan vere innvendig, slik at han ligg innanfor dei samanfesta borda. 
Åfløyer har tadisjonelt vore bygde av gran.  Dei er oftast bygde for ein roar, og har  tollepinnar.

## Bruk
Åfløyar har mykje vorte brukt til fiske i Gudbrandsdalslågen, og i Mjøsa. Det har vore den vanlege båten ved fiske etter lågåsild og sik. Til dette fiske har det vorte brukt landnot (kastenot), drivgarn, stokkhov , sikstang og mælkrakk.

## Utbreiing
I tillegg til områda for fiskeri i Mjøsa og Lågen, finn ein båttypen i vatn og sjøar frå Ringsaker og Totenåsen i sør, til Lesja og Skjåk i nord. Dei ulike distrikta har variasjonar i utforminga av detaljer på båten, men dette er også noe personavhengig. 
Fjellvattentypen er kortare, mindre krumma og mindre utlagd i sidene enn åfløyer brukt på Mjøsa og i Lågen.

## Galleri

Fil:Lortvarpet 1.jpg|To fiskarar i ei åfløy, under notfiske etter lågåsild ved Lortvarpet i Fåberg, nedst i Gudbrandsdalen
Fil:KAS.292 Drivgarnfiske etter sik.jpg|To åfløyer fotografert på ein stilleflytande del av Gudbrandsdalslågen under drivgarnsfiske etter sik 
Fil:SJF.1988-00281 (1) garndraging nattt.jpg|Lågåsildfiske. Garnet vert drege i mørkre
Fil:SJF.1988-00324 Sikstanging.jpg|Sikstanging i  Gudbrandsdalslågen
Fil:SJF.1988-00326 Sikstanging 2.jpg|Sikstanging i  Gudbrandsdalslågen
Fil:SJF.1988-00356 (1) Stokkhåvfiske etter lådåsild.jpg|Stokkhåvfiske etter lågåsild
Fil:SJF-F.006521 (1) notkast lågåsild.jpg|To karer forbur notkast etter lågåsild 
Fil:Sjusjøen 1930 0412-10637.jpg|Åfløy på Sjusjøen i Ringsaker, 1930. Åfløyer på fjellvatn er kortare enn båtar brukt i Gudbrandsdalslågen
Fil:Åfløy Ringsakerfjellet 2.jpg|Ringsakfjellet, fisketur i Åstadalen, Åfløy på Åsta. 
Fil:Flytting av åfløy.jpg|Flytting av åfløy på vinterføre på Ringerike.


## Fotnotar
Freudenberg i Nordrhein-Westfalen

**Freudenberg** er ein by og ein kommune søraust i forbundslandet Nordrhein-Westfalen i Tyskland. Byen ligg ei 40 kilometer aust/søraust for Köln og høyrer til Kreis Siegen-Wittgenstein. Kommunen omfattar 54,6 km² og har 17&nbsp;000 ibuarar. Byen ligg 330 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Freudenberg (Siegerland)|Freudenberg (Siegerland)]]» frå ,  den 5. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
DALL-E

**DALL-E**, **DALL-E 2** og **DALL-E 3** (stilisert som **DALL·E**) er tekst til bilete-modellar utvikla av OpenAI ved hjelp av djup læring for å generere digitale bilete frå naturleg språk, kalla ''prompts''.

Den første versjonen av DALL-E vart kunngjord i januar 2021. Året etter kom etterfølgjaren DALL-E 2. DALL-E 3 vart gjort tilgjengeleg i ChatGPT for brukarar av ChatGPT Plus og ChatGPT Enterprise i oktober 2023, og vart tilgjengeleg via OpenAI sin API og «Labs»-plattformen i starten av november. Microsoft implementerte modellen i biletverktøyet Bing Image Creator og planlegg òg å byggje han inn i designappen Designer.

## Referansar
 

**Denne artikkelen bygger på innleiinga av «[[:en:DALL-E|DALL-E]]» frå , den 6. april 2025.*
Verdscupen i langrenn 2007/Menn

**Verdscupen i langrenn for menn i 2007-sesongen** omfatta 19 individuelle tevlingar og 5 stafettar. Tevlingane tok til 28. oktober 2005 og vart avslutta 25. mars 2007. Dei individuelle renna bestod av sju tevlingar over 15 kilometer, tre tremiler og ei femmil, samt åtte sprint-tevlingar. Fire av stafettane var på 4 x 10 km, ein var vekslingsstafett.

Renna fann stad i Düsseldorf, München og Oberstdorf i Tyskland, Gällivare, Stockholm og Falun i Sverige, Kuusamo og Lahti i Finland, Cogne, Asiago og Cavalese i Italia, La Clusaz i Frankrike, Rybinsk i Russland, Otepää i Estland, Davos i Sveits, Changchun i Kina, Drammen og Oslo i Noreg. 

Tobias Angerer frå Tyskland vann FIS-troféet for andre sesongen i rad. Han tok tett på like mange poeng som dei to neste på lista til saman gjorde. Likevel sigra Angerer berre i tre verdscuprenn. Også norske Eldar Rønning vann tre verdscup-tevlingar.

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skilanglauf-Weltcup 2006/07|Skilanglauf-Weltcup 2006/07]]» frå ,  den 6. april 2025.*
Neuenburg am Rhein

**Neuenburg am Rhein** er ein by og ein kommune sørvest i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland. Kommunen, som i vest har ei lang grense mot Frankrike langs Rhinen, dekker 35,7 km² og har om lag 13&nbsp;000 ibuarar. Byen Neuenburg ligg om lag like langt frå Freiburg i nordaust og den sveitsiske byen Basel i sør.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Neuenburg am Rhein|Neuenburg am Rhein]]» frå ,  den 6. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Ski-NM 2025

**Noregsmeisterskapen på ski 2025** i nordiske greiner vart avvikla med åtte langrennstevlingar på Vang i tidlegare Hedmark fylke i tida 15.–19. januar og ytterlegare seks langrennstevlingar på Hovden i Agder dagane 27.–29. mars.

## Langrenn, menn
### 10 kilometer klassisk stil



Dato: 15. januar
Stad: Vang

### 10 km fristil



Dato: 28. mars
Stad: Hovden

### 20 km skibyte



Dato: 18. januar
Stad: Vang

### 50 km



Dato: 29. mars
Stad: Hovden

### Sprint fristil



Dato: 16. januar
Stad: Vang

### 3 x 10 km stafett



Dato: 18. januar
Stad: Vang

## Langrenn, kvinner
### 5 km fristil



Dato: 28. mars
Stad: Hovden

### 10 km klassisk stil



Dato: 15. januar
Stad: Vang

### 20 km skibyte



Dato: 18. januar
Stad: Vang

### 30 km klassisk stil



Dato: 29. mars
Stad: Hovden

### Sprint fristil



Dato: 16. januar
Stad: Vang

### 3 x 5 km stafett



Dato: 19. januar
Stad: Vang

## Kjelder
*10 km k
*10 km f
*20 km
*50 km
*3 x 10 km
*5 km
*10 km
*20 km
*30 km
*Sprint
*3 x 5 km
Klaustrofobi

**Klaustrofobi** er ein angstsjukdom som inneber frykt for innestengde område. Klaustrofobar kan få panikkanfall eller frykta å få eit anfall av vill panikk i situasjonar der dei er innestengde, som i heisar, tog eller fly.

Folk som er sårbare til panikkanfall kan også ofte utvikla klaustrofobi.Om klaustrofoben får eit anfall medan han er i eit avlukka rom, fryktar han at han ikkje vil kunne sleppa unna situasjonen. Folk som lid av klaustrofobi kan få vanskar med å pusta i lukka auditorium, teater og heisar. Som mange andre psykiske sjukdommar kan klaustrofobi nokre gonger utvikla seg på grunn av ei traumatisk hending i barndommen.

Klaustrofobi kan behandlast på same måte som andre angstsjukdommar, med ei rekkje behandlingar, m.a. kognitiv terapi og anti-angst-medisin.

Populært blir klaustrofobi sett på som det motsette av agorafobi eller «frykt for opne område». Dette er likevel ei overforenkling: klaustrofober kan òg frykta å vera i folkemengder, og agorafobi kan òg beskrivast som «frykt for offentlege stader». Slik kan t.d. ein overfylt festplass råka både klaustrofobar og agorafobar negativt.

## Behandling
Det finst eit lite tal terapiar som kan kurera fobien:

* Pasientar kan bli plasserte i innestengde område. Erkjenninga av at dei har vore utsett for det største frykta si utan å ha kome til skade, kan gjera inntrykk og vera ein sterk terapi.
* Pasientar kan læra spesifikke avslappings- og visualíseringsteknikker som dei kan bruka mot fobi-relatert angst. Utløysinga av fobien blir introdusert gradvis, medan pasientane konsentrerer seg om å oppnå fysisk og psykisk avspenning. Til sist kan dei klara å konfrontera kjelda til frykta si utan å bli nervøse.
* **Forbilde** – pasientar kan òg sjå andre pasientar plasserte i lukka område (terapi I), og bli oppfordra til å etterlikna same tillit.
* **Kognitiv åtferdsterapi** – personen blir hjelpt til å konfrontera og endra tankane og haldningar som kan føra til kjensla av frykt.
* **Medisinsk behandling** – roande og antidepressiv medisin. Medikament som beta-blokkarar kan brukast til å behandla dei fysiske symptoma på angst, t.d. eit hurtig slåande hjerte.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Klaustrofobi|Klaustrofobi]]» frå ,  den 6. april 2025.*
Einstaka

***Einstaka*** er ein roman frå 1912 av Halvor Floden. Det var den andre boka hans, og den første for vaksne. Ordet «einstaka» tyder *einsleg* eller *avsides*.
## Innhald
Slik det er vanleg hos Floden, er handlinga lagt til ei austnorsk skogbygd. Hovudpersonen Paal Klufta veks opp på den avsides garden Klufta. Han vert prega av dei isolerte tilhøva han har vakse opp i, og av faren sitt tungsinn og anger, og av mora sin sentimentalitet. I møte med skulen og jamnaldringar blir han utstøtt og utsett for «aandelig mishandling av umodne kamerater og uvettige lærere.» Paal blir «beiskare» av motgangen.

Som vaksen forsøker han seg på handel og på å samle tømmerfløterane i bygda, men mislukkest. Rivalen hans i dette arbeidet er også rival om jenta Frida. Boka slutter med at Frida døyr, og at Paal vender tilbake til einsemda i barndomsheimen. Tov Flatin skreiv at Paal «rymer heimatt til farsgarden uppi einsemdi - som ein dengd hund».

## Omtale
Fleire meinte at boka har likskap med Olav Duuns første bøker, som *Paa tvert*.

«L.H.» skreiv i bladet *Vort Arbeide* at Paal «slær seg fram steg for steg gjennom spott og hæding og vonbrot», og ikkje bukka under for anna enn seg sjølv. Adolf Arctander skreiv at Floden har «ein uvanleg givnad for samvitsgrann og stillferdug sjælegransking». Tov Flatin meinte at «sjæleskildringi syner stor gløggleik.» Boka vart også meldt i andre avisar.

I si sjølvutgjevne bok om Floden skriv Gunner Ljødal kort om *Einstaka* og legg vekt på mors gudstro og Paals tilhøve til mora. Magne Skrede skreiv i Trysilboka at romanen er «klar og livsnær, velskreven og spennende, men ble merkverdig nok fort glemt.»

## Referansar
Linnich

**Linnich** er ein by og ein kommune sørvest i forbundslandet Nordrhein-Westfalen i Tyskland. Kommunen, som høyrer til Kreis Düren, omfattar 65,4 km² og har i kring 13&nbsp;500 ibuarar. Byen ligg ved elva Roer, og midt mellom Mönchengladbach i nordaust og Aachen i sørvest. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Linnich|Linnich]]» frå ,  den 7. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Bornheim

**Bornheim** er ein by i Landkreis Rhein-Sieg sør i delstaten Nordrhein-Westfalen i Tyskland med 49&nbsp;000 ibuarar. Byen ligg 10 kilometer nordvest om Bonn, hovudstaden i førverande Vest-Tyskland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bornheim (Rheinland)|Bornheim (Rheinland)]]» frå ,  den 8. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Flyttalsoperasjonar per sekund

Innanfor informasjonsteknologien er **flyttalsoperasjonar per sekund** (engelsk: *floating point operations per second*, **FLOPS**, **flops** eller **flop/s**) eit måletal for yting ved datamaskinbruk, som er nyttig i oppgåver som krev flyttals-berekningar. For slike høve kan det vere eit meir nøyaktig mål enn instruksjonar per sekund.

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på innleiinga i «[[:en:Floating point operations per second|Floating point operations per second]]» frå , den 6. april 2025*

## Bakgrunnsstoff
*
Königswinter

**Köningswinter** er ein by i Landkreis Rhein-Sieg sør i delstaten Nordrhein-Westfalen i Tyskland med 40&nbsp;000 ibuarar. Kommunen omfattar 76,2 km². Byen ligg på austbreidda av Rhinen, 7-8 kilometer sør for Bonn. Siebengebirge stekker seg gjennom kommunen i retning nord-sør.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Königswinter|Königswinter]]» frå ,  den 8. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Hennef

**Hennef** er ein by og ein kommune i Landkreis Rhein-Sieg sør i delstaten Nordrhein-Westfalen i Tyskland. Kommunen omfattar 105,9 km² og har 48&nbsp;000 ibuarar. Byen ligg i luftlinje 14 kilometer aust for Bonn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hennef (Sieg)|Hennef (Sieg)]]» frå ,  den 8. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
NM i alpine greiner 2024

**Noregsmeisterskapen i alpine greiner 2024** vart avvikla på Hafjell i Øyer kommune i tida frå 4. til 7. april.

## Menn
### Slalåm



Dato: 6. april

### Storslalåm



Dato: 7. april

### Vidlåm



Dato: 5. april

### Utfor



Dato: 4. april

## Kvinner
### Slalåm



Dato: 7. april

### Storslalåm



Dato: 6. april

### Vidlåm



Dato: 5. april

### Utfor



Dato: 4. april

## Kjelder
NM i alpine greiner 2025

**Noregsmeisterskapen i alpine greiner 2025** vart avvikla på Oppdal i Trøndelag i tida frå 2. til 6. april. Kongepokalane vart tildelt Hans Grahl-Madsen, Timon Haugan og Kajsa Vickhoff Lie.

## Menn
### Slalåm



Dato: 5. april


### Storslalåm



Dato: 6. april


### Vidlåm



Dato: 4. april


### Utfor



Dato: 2. april


## Kvinner
### Slalåm



Dato: 7. april


### Storslalåm



Dato: 5. april


### Vidlåm



Dato: 4. april


### Utfor



Dato: 2. april


## Kjelder
*fis-ski.com
Verdscupen i langrenn 2008/Menn

**Verdscupen i langrenn for menn i 2008-sesongen** omfatta 31 individuelle tevlingar og 5 stafettar. Tevlingane tok til 27. oktober 2007 og vart avslutta 16. mars 2008. Dei individuelle renna bestod av tol tevlingar over 10-15 kilometer, to 20 km, tre tremiler og ei femmil, samt 13 sprint- og prolog-tevlingar. Tre av stafettane var på 4 x 10 km, to var vekslingsstafettar.

Renna fann stad i Düsseldorf i Tyskland, Beitostølen, Drammen og Oslo i Noreg, Kuusamo og Lahti i Finland, Davos i Sveits, Rybinsk i Russland, Nové Město na Moravě, Praha og Liberec i Tsjekkia, Asiago og Val di Fiemme i Italia, Canmore i Canada, Otepää i Estland, Falun og Stockholm i Sverige.

Lukáš Bauer frå Tsjekkia var suverent beste langrennar gjennom sesongen, slo andremann med over 600 poeng. Han sigra i seks tevlingar.

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skilanglauf-Weltcup 2007/08|Skilanglauf-Weltcup 2007/08]]» frå ,  den 9. april 2025.*
Pipeline

**Pipeline** kan vera:

* Pipelining (fleire einingar etter kvarandre (ein kaskade))
* Instruksjons-pipeline (i ein CPU)
* Pipeline AD-omformar (ein type AD-omformar)
* UNIX-pipeline (inter-prosess-kommunikasjon i UNIX operativsystem)
* Programvare-pipeline (kommunikasjon mellom ulike modular i programvare)
* Songen Pipeline
Kjelsås Idrettslag

**Kjelsås Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande i bydelen Kjelsås i Oslo. Idrettslaget vart stifta 16. mars 1913 og er aktiv med i alpin skiidrett, basketball, fotball, handball, langrenn, allidrett og paraidrett.

Kjelsås IL var på 1960- og særleg 1970-talet kjent for sitt handballag for kvinner, med Astri Bech som den sentrale utøvaren. Sidan 1980-åra har laget utmerkt seg med mange framifrå kvinnelege langrennarar, seinare óg mannlege langrennarar. Namn som Marit Wold, Trude Dybendahl, Nina Skeime og til sist Eirik Brandsdal har alle hevda seg mellom verdseliten. Hans Christian Udnæs vart noregsmeister på femmila i 1987. Perioden 1985-2023 sanka Kjelsås-kvinnene 14 stafett-titlar under noregsmeisterskapen på ski. Frå 2020 har skialpinisten Alexander Steen Olsen vore ein av dei aller beste slalåm- og storslalåm-utøvarane i Noreg. Kjelsås sitt fotballag har gjesta nivå 2 i norsk fotball og nådde semifinalen i noregsmeisterskapen 2023.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kjelsås IL|Kjelsås IL]]» frå ,  den 10. april 2025.*
Nordenham

**Nordenham** er ein by og ein kommune nord i forbundslandet Niedersachsen i Tyskland. Kommunen har eit areal på 87,8 km² og 26&nbsp;000 ibuarar. Byen høyrer til Landkreis Wesermarsch og ligg ved utløpet av elva Weser, tvers overfor Bremerhaven.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Nordenham|Nordenham]]» frå ,  den 10. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Brake i Niedersachsen

**Brake** er ein by og ein kommune nord i forbundslandet Niedersachsen i Tyskland. Kommunen har eit areal på 38,3 km² og 15&nbsp;000 ibuarar. Byen hyser administrasjonen for Landkreis Wesermarsch og ligg på vestbreidda  av elva Weser, ein 15 kilometer vest-sørvest for Bremerhaven.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Brake (Unterweser)|Brake (Unterweser)]]» frå ,  den 10. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Nienburg/Weser

**Nienburg/Weser** er ein by og ein kommune sentralt i forbundslandet Niedersachsen i Tyskland. Kommunen har eit areal på 64,5 km² og 32&nbsp;000 ibuarar. Byen hyser administrasjonen for Landkreis Nienburg/Weser. Byen Nienburg ligg på austbreidda av elva Weser, om lag 50 kilometer nordaust for Hannover.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Nienburg/Weser|Nienburg/Weser]]» frå ,  den 10. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Northeim

**Northeim** er ein by og ein kommune sør i forbundslandet Niedersachsen i Tyskland. Kommunen har eit areal på 145,9 km² og ikring 30&nbsp;000 ibuarar. Byen, som hyser setet for Landkreis Northeim, ligg 20 kilometer nord for Göttingen.

Den norske Tysklandsbrigaden hadde garnison i Northeim fram til våren 1953.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Northeim|Northeim]]» frå ,  den 9. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Verdscupen i langrenn 2009/Menn

**Verdscupen i langrenn for menn i 2009-sesongen** omfatta 30 individuelle tevlingar og 4 stafettar. Tevlingane tok til 22. november 2008 og vart avslutta 22. mars 2009. Dei individuelle renna bestod av ein 10 km, ti 15 kilometerar, to 20 km, to tremiler, ei femmil, to prolog-renn, samt 12 sprint-tevlingar. To av stafettane var på 4 x 10 km, og to var vekslingsstafettar.

Renna fann stad i Gällivare, Stockholm og Falun i Sverige, Kuusamo og Lahti i Finland, La Clusaz i Frankrike, Davos i Sveits, Düsseldorf og Oberhof i Tyskland, Praha og Nové Město na Moravě i Tsjekkia, Val di Fiemme og Valdidentro i Italia, Whistler i Canada, Otepää i Estland, Rybinsk i Russland, Trondheim i Noreg.

Dario Cologna frå Sveits sikra seg FIS-trofeet, etter ein rimeleg jamn strid med norske Petter Northug. Tyske  Axel Teichmann sigra i fire av langrenna, norske Ola Vigen Hattestad vann seks av sprint-tevlingane. 

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skilanglauf-Weltcup 2008/09|Skilanglauf-Weltcup 2008/09]]» frå ,  den 11. april 2025.*
Langenau

**Langenau** er ein by og ein kommune aust i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland.  Kommunen omfattar 75 km² og hyser 15&nbsp;000 ibuarar. Byen ligg på austskråninga av Schwabisk Alb, 458 meter over havet, ved grensa mot fristaten Bayern. Elva Nau renna gjennom kommunen.

Robert Bosch var frå landsbyen Albeck i Langenau.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Langenau|Langenau]]» frå ,  den 11. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Erbach i Baden-Württemberg

**Erbach** er ein by og ein kommune aust i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland.  Kommunen omfattar 63,3 km² og hyser 14&nbsp;000 ibuarar. Byen ligg på austskråninga av Schwabisk Alb, 529 meter over havet. Erbach grensar i nord og aust mot byen Ulm i Bayern.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Erbach (Donau)|Erbach (Donau)]]» frå ,  den 11. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Transformator i djuplæring

Ein **transformator** i djuplæringsarkitektur er ein modell innan kunstig intelligens, utvikla av forskarar hos Google i 2017. Arkitekturen er basert på ein såkalla *multi-head attention*-mekanisme, der modellen lærer å vektleggje ulike delar av inndataen avhengig av konteksten. Transformatorar har sidan vorte grunnlaget for moderne språkmodellar og andre system innan maskinlæring.

## Grunntrekk

Transformatormodellen blei introdusert i forskingsartikkelen *Attention Is All You Need* publisert under konferansen *Neural Information Processing Systems* (NeurIPS) i 2017. I modellen blir tekst først omforma til såkalla *token* – numeriske representasjonar – som deretter blir gjort om til vektorar via ei *embedding-tabell*. Kvart lag i modellen analyserer konteksten rundt kvar token gjennom ein parallell *multi-head attention*-mekanisme. Dette gjer at viktige token får sterkare vekting, medan mindre relevante token vert tona ned.

Til skilnad frå tidlegare modellar som rekurrente nevrale nettverk (RNN), til dømes *long short-term memory* (LSTM), har transformatorar «ikkje rekurrent struktur». Tradisjonelle RNN-modellar handsamar inndata steg for steg og tek omsyn til tidlegare steg i rekkja. Dette kan vere nyttig for sekvensielle data, men det fører ofte til lengre treningstid og krevjande skalering.

Transformatorar handsamar derimot heile datastrukturen parallelt. Dei nyttar ein merksemdsmekanisme som gjer at modellen kan vurdere alle element i sekvensen samstundes. Dette aukar effektiviteten og gjer modellen betre eigna til å lære frå store datamengder.

Opphavleg var transformatorar ein reaksjon på avgrensingane i tidlegare sekvensielle modellar. Medan RNN og LSTM måtte lære ein sekvens gjennom tid, kan transformatorar lære relasjonar mellom element uavhengig av posisjon. Seinare har ein utvikla ulike variantar, som til dømes lineære transformatorar og *sparse attention-modellar*, for å gjere prosesseringa endå raskare og meir ressursvenleg.

## Bruksområde

Transformatorar blei først utvikla for maskinomsetjing, men har sidan fått ei lang rekkje bruksområde. Dei vert nytta i
naturleg språk-prosessering (NLP), 
bilethandsaming (t.d. *Vision Transformers*), 
forsterkande læring, 
lydprosessering, 
multimodal læring, 
robotikk, 
strategiske spel, som sjakk.

Modellen ligg også til grunn for fleire store ferdigtrente system, til dømes:
BERT (*Bidirectional Encoder Representations from Transformers*), og 
GPT (*Generative Pre-trained Transformer*, norsk: generativ førehandstrent transformator). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på innleiinga av «[[:en:Transformer (deep learning architecture)|Transformer (deep learning architecture)]]» frå  den 11. april 2025.*

## Bakgrunnsstoff
* DeepAI – «Recurrent Neural Network», henta 11. april 2025.
Spenningsdelar

**Spenningsdelar** er ein passiv elektrisk krins som skalerer ned ei elektrisk spenning. Han består av to seriekopla impedansar, som vist i fig.&nbsp;1. Den elektriske spenninga V_{in} ligg over serieimpedansen Z_1+Z_2, så straumen gjemmon dei 


  I = \frac{V_{in}}{Z_1+Z_2}.


Spenninga over Z_2  kan uttrykkast V_2=IZ_2. Ved å setta uttrykket forI i denne likninga får vi 


  V_{ut} = V_{in}\left(\frac{Z_2}{Z_1+Z_2}\right).


Når impedansane er motstandar har vi ein resistiv spenningsdelar, der utgangsspenninga 


  V_{ut} = V_{in}\left(\frac{R_2}{R_1+R_2}\right).


Spenningsdelar vert nytta der ein treng ei eller fleire lågare spenningar enn det som ellers er tilgjengleg. 

## Referansar
NM i alpine greiner 2010

**Noregsmeisterskapen i alpine greiner 2010** vart avvikla i Narvik i Nordland i tida frå 18. til 22. mars. Vinnarane av storslalåm-tevlingane, Kjetil Jansrud og Mona Løseth, vart tildelt kvar sin kongepokal.

## Menn
### Slalåm



Dato: 22. mars


### Storslalåm



Dato: 21. mars


### Vidlåm



Dato: 20. mars


### Utfor



Dato: 18. mars


### Superkombinasjon



Dato: 19. mars


## Kvinner
### Slalåm



Dato: 22. mars


### Storslalåm



Dato: 21. mars


### Vidlåm



Dato: 20. mars


### Utfor



Dato: 18. mars


### Superkombinasjon



Dato: 19. mars


## Kjelder
*Bergensavisen 19. mars 2010
*Bergensavisen 21. mars 2010
*Bergensavisen 22. mars 2010
*Bergensavisen 23. mars 2010
NM i alpine greiner 2011

**Noregsmeisterskapen i alpine greiner 2011** vart avvikla på Oppdal og i Trysil dagane frå 20. til 27. mars. 

## Menn
### Slalåm



Dato: 27. mars
Stad: Trysil 


### Storslalåm



Dato: 26. mars
Stad: Trysil 


### Vidlåm



Dato: 21. mars
Stad: Oppdal 


### Utfor



Dato: 20. mars
Stad: Oppdal 


### Superkombinasjon



Dato: 22. mars
Stad: Oppdal 


## Kvinner
### Slalåm



Dato: 27. mars
Stad: Trysil 


### Storslalåm



Dato: 26. mars
Stad: Trysil 


### Vidlåm



Dato: 21. mars
Stad: Oppdal 


### Utfor



Dato: 20. mars
Stad: Oppdal 


### Superkombinasjon



Dato: 22. mars
Stad: Oppdal 


## Kjelder
*Dagsavisen 23. mars 2011
*Dagsavisen 28. mars 2011
Ehingen

**Ehingen** er ein by og ein kommune aust i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland.  Kommunen har om lag 28&nbsp;000 ibuarar og omfattar 178,3 km².  Byen ligg på sørskråninga av Schwabisk Alb, 515 meter over havet. Erhingen ligg 23 kilometer sørvest for byen Ulm i Bayern.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ehingen (Donau)|Ehingen (Donau)]]» frå ,  den 12. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Laichingen

**Laichingen** er ein by og ein kommune aust i forbundslandet Baden-Württemberg i Tyskland.  Kommunen hyser 12&nbsp;000 ibuarar og omfattar 69,8 km².  Byen ligg på Schwabisk Alb, 755 meter over havet. Til byen Ulm i Bayern er det 25 kilometer i austleg retning.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Laichingen|Laichingen]]» frå ,  den 12. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Maaret Castrén

**Maaret Kaarina Castrén** () er ein finsk lækjar og politikar for Samlingspartiet. Etter at Aura Salla trekte seg frå riksdagen 16. juli 2024 for å verta medlem av Europaparlamentet vart ho riksdagsmedlem etter henne for valkrinsen Helsingfors.

## Kjelder
Diplodocus

***Diplodocus*** var ei slekt dinosaurar av typen sauropodar. Dei levde i den vestre delen av Nord-Amerika i den geologiske perioden jura. *Diplodocus* er lett å identifisere frå andre sauropodar med sin lange hale, hals og kropp, og sine fire, kraftige bein. *Diplodocus* er nokre av dei lengste dinosaurane ein har funne spor av. Ein har funne prov for at dyr kunne bli heile 27 meter lange, nokre forskarar har teoriar om at dei kunne bli heile 33 meter. Dei var planteetarar, som åt av dei aller høgste trea. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Diplodocus|Diplodocus]]» frå , den 11. april 2025.*

## Bakgrunnsstoff
*
Erbach i Hessen

**Erbach** er ein by og ein kommune søraust i forbundslandet Hessen i Tyskland. Kommunen, som i aust grensar mot Bayern, omfattar 62,7 km² og hyser ikring 14&nbsp;000 ibuarar. Byen Erbach hyser administrasjonen for Odenwaldkreis. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Erbach (Odenwald)|Erbach (Odenwald)]]» frå ,  den 12. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Miguel António do Amaral

**Miguel António do Amaral** () var ein portugisisk hoffmålar for Huset Braganza, som i løpet av åra måla for Josef I av Portugal, og Maria I av Portugal og til slutt for José, prins av Brasil.

## Tingingane frå 1773
I 1773 fekk Amaral i oppdrag av Josef I av Portugal å laga to sett med portrett av kongen og kona hans, Mariana Victoria av Spania. Etter at dette settet var fullført i midten av 1773 tinga barnebarnet til Josef, prins José av Beira, eit liknande sett portrett, med eit nytt portrett av José til mor hans, Maria I av Portugal. Desse verka gjorde Amaral godt kjend i heile Portugal og elles i Europa som ein dyktig portrettmålar, etter å ha utført fem særs detaljerte og store portrett på eitt år.

## Galleri

Portrait of Joseph Emanuel, King of Portugal (1773) - Miguel António do Amaral.png|Josef Emanuel av Portugal
Mariana Vitória de Portugal.jpg|Mariana av Portugal
D. José, Príncipe da Beira e do Brasil.jpg|José, prins av Brasil
D. Maria Francisca Benedita, Princesa da Beira e do Brasil.jpg|Maria Francisca Benedita, prinsesse av Brasil
D. Jose, Principe do Brasil.jpg|José, prins av Brasil


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Miguel António do Amaral|Miguel António do Amaral]]» frå ,  den 13. april 2025.*  

* Museu do Hospital e das Caldas
Verdscupen i langrenn 2010/Menn

**Verdscupen i langrenn for menn i 2010-sesongen** omfatta 29 individuelle tevlingar og 4 stafettar. Tevlingane tok til 21. november 2009 og vart avslutta 20. mars 2010. Dei individuelle renna bestod av to 10 km, seks 15 kilometerar, to 20 km, fire 30/35 km, ei femmil, to prolog-renn, samt tolv sprint-tevlingar. To av stafettane var på 4 x 10 km, og to var vekslingsstafettar.

Renna fann stad på Beitostølen, Drammen og Oslo i Noreg, Kuusamo og Lahti i Finland, Düsseldorf og Oberhof i Tyskland, Davos i Sveits, Rogla i Slovenia, Praha i Tsjekkia, Cortina-Toblach og Val di Fiemme i Italia, Otepää i Estland, Rybinsk i Russland, Canmore i Canada, Stockholm og Falun i Sverige.

Nordmannen Petter Northug sikra seg sitt fyrste FIS-trofe på suverent vis. Han sigra i ni tevlingar.

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skilanglauf-Weltcup 2009/10|Skilanglauf-Weltcup 2009/10]]» frå ,  den 13. april 2025.*
NM i alpine greiner 2012

**Noregsmeisterskapen i alpine greiner 2012** vart avvikla på Hafjell i Øyer kommune dagane frå 21. til 25. mars. 

## Menn
### Slalåm



Dato: 25. mars


### Storslalåm



Dato: 24. mars


### Vidlåm



Dato: 23. mars


### Utfor



Dato: 21. mars


### Superkombinasjon



Dato: 22. mars


## Kvinner
### Slalåm



Dato: 25. mars


### Storslalåm



Dato: 24. mars


### Vidlåm



Dato: 23. mars


### Utfor



Dato: 21. mars


### Superkombinasjon



Dato: 22. mars


## Kjelder
*Dagsavisen 22. mars 2012
*Dagsavisen 23. mars 2012
*Dagsavisen 24. mars 2012
*Dagsavisen 26. mars 2012
Erkrath

**Erkrath** er ein by og ein kommune i forbundslandet Nordrhein-Westfalen i Tyskland. Kommunen har ikring 44&nbsp;000 ibuarar og omfattar 26,9 km². Byen ligg ved elva Düssel, straks aust for Düsseldorf.

I 1856 oppdaga gruvearbeidarar leivningane av neadertalmannen i ei grotte i Neanderthal, aust i dagens Erkrath.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Erkrath|Erkrath]]» frå ,  den 13. april 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Generativ kunstig intelligens

**Generativ kunstig intelligens** (engelsk: *Generative Artificial Intelligence*, GenAI) er ein underkategori av kunstig intelligens som nyttar generative modellar til å laga tekst, bilete, videoar eller andre former for data. Desse modellane lærer dei underliggjande mønstera og strukturane i treningsdataane sine, og brukar dette til å skape nye data basert på inndata – ofte i form av naturleg språk.

Forbetringar innan djupe nevrale nettverk baserte på transformatorar, særleg store språkmodellar (LLM-ar), førte til ein eksplosjon i utviklinga av generativ KI på 2020-talet. Dette inkluderer samtalerobotar som ChatGPT, Copilot, Gemini og LLaMA; tekst-til-bilete-genereringssystem som Stable Diffusion, Midjourney og DALL-E; og tekst-til-video-generatorar som Sora. Selskap som OpenAI, Anthropic, Microsoft, Google og Baidu, saman med ei rekkje mindre aktørar, har utvikla generative KI-modellar.

Generativ KI har bruksområde innan eit breitt spekter av næringar, inkludert programvareutvikling, helsetenester,
 finans, underhaldning, kundeservice, sal og marknadsføring, moter, skriving, og produktdesign. Samstundes er det reist bekymringar for mogleg misbruk av generativ KI, som til dømes cyberkriminalitet, bruk av falske nyhende eller «deepfakes» for å lure eller manipulere folk, og masseerstatning for tap av arbeidsplassar. Det finst òg juridiske spørsmål knytt til opphavsrett, sidan generative modellar ofte blir trena på og etterliknar verna kunstverk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på innleiinga av «[[:en:Generative artificial intelligence|Generative artificial intelligence]]» frå  den 13. april 2025.*

## Bakgrunnsstoff
Djuplæring

**Djuplæring** er ein del av maskinlæring som fokuserer på å nytte fleirlags nevrale nettverk til å utføre oppgåver som klassifisering, regresjon og representasjonslæring. Feltet hentar inspirasjon frå biologisk nevrovitskap og dreier seg om å stable kunstige nevron lagvis og «trene» dei til å handsame data. Ordet «djup» viser til bruken av fleire lag (frå tre til fleire hundre eller tusen) i nettverket. Metodane som blir brukte, kan vere rettleia læring (*supervised*), delvis rettleia (*semi-supervised*) eller ikkje-rettleia (*unsupervised*).

Det finst ei lang rekkje spesialiseringer i arkitekturtypar innan djuplæring i bruk, 
eit døme er fullt tilknytte nettverk.  Bruksområde inkluderer maskinsyn, taleattkjenning, naturleg språkprosessering, maskinomsetjing, bioinformatikk, legemiddelutvikling, analyse av medisinske bilete, klimatologi, materialinspeksjon og brettspelprogram, der dei har gjeve resultat som kan måle seg med, og i nokre tilfelle overgå, ekspertprestasjonar frå menneske.

Tidlege former for nevrale nettverk var inspirerte av informasjonsprosessering og distribuert kommunikasjon mellom noder i biologiske system, særleg menneskehjernen. Men dagens nevrale nettverk prøver ikkje å modellere hjernefunksjonane til organismar, dei vert generelt rekna som dårlege modellar for det føremålet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på innleiinga av «[[:en:Deep learning|Deep learning]]» frå  den 13. april 2025.*

## Bakgrunnsstoff