open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brit Bildøen

**Brit Bildøen** () er ein norsk forfattar frå Aukra. Ho skriv for det meste på nynorsk. 

Bildøen er utdanna bibliotekar og arbeider som forlagskonsulent.

## Utgjevingar
* *Bilde av menn* &ndash; 1991 
* *Eit anna eple* &ndash; 1992
* *På visse tider av døgnet* &ndash; 1994
* *Peder og plystrelyden* &ndash; 1994
* *Tur og orden* &ndash; 1995
* *Tvillingfeber* &ndash; 1998 &ndash; roman
* *Landfastlykke* &ndash; 2001 &ndash; roman
* *Romhunden Odin* &ndash; 2001
* *Alt som er* &ndash; 2004 &ndash; roman
* *Mitt milde vesen* &ndash; 2006 &ndash; roman
* *Huset Goggenheim* &ndash; 2007
* *Litterær salong* &ndash; 2009 &ndash; essay
* *Adam Hiorths veg* &ndash; 2011 &ndash; roman
* *Sju dagar i august* &ndash; 2014 &ndash; roman
* *Tre vegar til havet* &ndash; 2018 &ndash; roman
* *Over land og hav* &ndash; 2020 &ndash; sakprosa
* *Landfastlykke* &ndash; 2020 &ndash; roman

## Prisar og utmerkingar
*1996: Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond 
*1998: Nynorsk litteraturpris 
*2002: Melsom-prisen 
*2002: Sigmund Skard-stipendet 
*2004: Sunnmørsprisen 
*2011: Samlagsprisen
*2014: P2-lytternes romanpris for *Sju dagar i august*
* 2020: Amalie Skram-prisen

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Brit Bildøen på Allkunne
* Digitaliserte bøker av Brit Bildøen hjå Nasjonalbiblioteket
Krødsherad kommune

**Krødsherad** er ein kommune i Buskerud fylke. Han ligg ved Krøderen, og grensar til Ringerike, Flå, Sigdal og Modum. Ein som kjem frå Krødsherad blir kalla ein krylling.

Kommunen ligg 10 mil frå Oslo, og med strandlinje til Krøderen og høgfjell som Norefjell kan han skilta med både sjø, fjell og fin natur ikkje så langt frå hovudstaden. Dette har gjeve han ei sterk turistnæring og fleire til dels svært rike hytteeigarar.

## Verd å vitja
* Krøderbanen, museumsjarnbane
* Kunstnerdalen i Buskerud
* Ringnes gard
* Villa Fridheim, eventyrmuseum

## Bilete

Fil:Krödsherad IMG 3363 krödsherad kirkested rk 84845.JPG|Utsikt over Krødsherad med Krøderen, sett frå Norefjell i nordvest
Fil:Villa Fridheim 02.07.24.JPG|Eventyrmuseet Villa Fridheim på Bjørøya
Fil:Den gamle mester.jpg|«Den gamle mester» er ei eik som vart verna som naturminne i 1914. Treet er knytt til eit dikt av Jørgen Moe.


## Bakgrunnsstoff
* Krødsherad kommune
Hello World

**Hello World** er eit vanleg omgrep når ein programmerer på ei datamaskin. Det tyder *Hallo verda* på norsk, og er eit uttrykk for det ein oftast først lærer seg i eit et nytt programmeringsspråk. Eit Hello World-program er det minimum av kode som skal til for at programmet skal skrive ut teksten *Hello World!* på skjermen.

Sjølv om berre eit absolutt minimum av funksjonar og utrekningar vert brukt for å køyre Hello World, er bruken av Hello World ein grei måte å finne ut om kompilatorar og enkel skriptfunksjonalitet fungerer.

## Døme
### Basic
#### MS Basic
  10 PRINT "Hello, world!"
  20 END

#### TI-BASIC

For TI-80-TI-83 kalkulatorar (Texas Instruments)

    :Disp "Hello, world!"

For TI-89/TI-92 kalkulatorar

    :HelloWorld()
    :Prgm
    :Disp "Hello, world!"
    :EndPrgm

#### [[StarOffice]]/[[OpenOffice.org]] Basic

    sub main
        print "Hello, World"
    end sub

#### Strukturert BASIC

    print "Hello, world!"
    end

### [[C (programmeringsspråk)|C]]


```
#include <stdio.h>
  
    int main(void)
    {
        printf("Hello, world!\n");
        return 0;
    }
```

### [[C (programmeringsspråk)|C#]]
Windows-program:

```
using System;
    using System.Windows.Forms;

    namespace HelloWorld
    {
        public partial class Form : Form
        {
            public Form()
            {
                InitializeComponent();
            }

            private void Button_Click(object sender, EventArgs e)
            {
                MessageBox.Show("Hello, world!");
            }
        }
    }
```

Kommandolinje-program:

```
using System;
  
    class HelloWorld
    {
        public static void Main()
        {
            Console.WriteLine("Hello, world!");
        }
    }
```

### [[C++]]


```
#include <iostream>
  
    int main()
    {
        std::cout << "Hello, world!" << std::endl;
        return 0;
    }
```


### [[Programmeringsspråket Java|Java]]
    class HelloWorldApp {
        public static void main(String[] args) {
            System.out.println("Hello, World!");
        }
    }

### [[JavaScript]]

```
document.write("Hello, world!");
```


### [[MS-DOS]] batch fil (.bat)
Symbolet @ er valfritt, og hindrar at kommandoen blir repetert før den blir køyrd.
    @echo Hello, world!

### [[Pascal (programmeringsspråk)|Pascal]]
    program Hello;
    begin
        writeln('Hello, world!');
    end.

### [[Perl]]
  print "Hello, world!\n";

### [[PHP]]
  

### [[Python]]
    print "Hello, world!"

### [[Ruby]]
 puts "Hello World!"

### [[Seed7]]
 $ include "seed7_05.s7i";
 
 const proc: main is func
   begin
     writeln("Hello, world!");
   end func;

### [[UNIX]]-skall
    echo 'Hello, world!'
Ragnar Hovland

**Ragnar Hovland** () er ein norsk forfattar, omsetjar og forlagskonsulent fødd i Bergen.
Han har gjeve ut over 40 bøker i ulike sjangrar, som dikt, romanar, sakprosa og dramatikk, med barn, ungdom og vaksne som målgruppe.
Hovland skriv på nynorsk. 
Forfattarskapen er prega av «stor fabuleringsevne» og «burlesk humor med absurdistisk tilsnitt».
Han har motteke ei rekkje prisar for forfattarskapen sin, og blei gjeven Aschehougprisen 2012 for sin «fantastiske forfatterskap».

## Bakgrunn
Ragnar Hovland var fødd i Bergen og voks opp i Strandvik i Midthordland og Luster i Sogn. Far hans var prest.
Han er dotterson til Bjørgvin-bispen og bibelomsetjaren Ragnvald Indrebø.

Under gymnastida var Hovland i Stavanger. Han utdanna seg til cand.philol med engelsk, fransk og litteraturvitskap frå Universitetet i Bergen i perioden 1972–80, og arbeidde sidan som medredaktør i tidsskriftet *TUN*, før han var lektor på Husnes i Sunnhordland frå 1980 til 84. Han var sidan lærar ved Skrivekunstakademiet i Hordaland i perioden 1987–92, før han fekk base i Oslo.

## Forfattarskap

Ragnar Hovland debuterte som forfattar i 1979 med romanen *[[Alltid fleire dagar]]*. 
Året etter gav han ut ei barnebok, *Det får stå til*.

I 1997 var Ragnar Hovland festspeldiktar ved Dei Nynorske Festspela. I mai 2008 var han festspeldiktar til Dei Litterære Festspela i Bergen.

## Musikk
Ragnar Hovland er òg musikar. Han spelar keyboard og syng i bandet *[[Dei nye kapellanane]]*. Han har gjendikta Stephen Sondheims musikal *[[Sweeney Todd]]* til nynorsk.
Teksten til Odd Nordstoga sin kjende «Kveldssong for deg og meg» er henta frå Hovland si diktsamling *Elefantmusikk*.

## Bibliografi
### Bøker
*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*
* 2016 – *Om noko skulle skje* (Ungdomsbok, Samlaget)
* 
* 
* 
* 
### I bøker - eit utval
*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*
*
*

### I tidsskrift - eit utval
*Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Prisar og utmerkingar
* Kultur- og vitenskapsdepartementets debutantpris 1980
* Noregs Mållags barnebokpris 1981
* Ein av tre vinnarar i Samlagets romankonkurranse 1985
* Førsteprisvinnar i Eides barnebokkonkurranse 1985 
* Noregs Mållags barnebokpris 1986 
* Målrockprisen 1987 saman med Atle Hansen
* Omsetjarpris frå KUD 1989
* Melsom-prisen 1990 
* Brageprisen 1992
* Noregs Mållags barnebokpris 1994
* Nynorsk litteraturpris 2001 for *Ei vinterreise*
* Kritikerprisen 2001
* Samlagsprisen 2002
* Sunnmørsprisen 2002 for *Norske gleder*.
* Ordknappen 2006 for *Brevet*
* Noregs Mållags barnebokpris 2006 
* Kritikarprisen for barne- og ungdomslitteratur for *Fredlaus* 2006
* Doblougprisen 2008
* Bastianprisen for omsetjing av Roald Dahl: *Georgs magiske medisin* 2008.
* Aschehougprisen 2012

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Ragnar Hovland ved NRK TV
* Tekstar om Ragnar Hovland ved NRK.no
* Utgjevingar av Ragnar Hovland i Oria.no
 
*Om Ragnar Hovland i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
*
Krøderbanen

**Krøderbanen** er eit jarnbanespor på 26 km som går mellom Vikersund og Krøderen i Buskerud. Banen blei opna i 1872 og vart særleg nytta til tømmertransport. Passasjertrafikken blei lagt ned i 1958, og godstrafikken fortsette til 1985. Stortinget vedtok same år at Krøderbanen saman med Krøderen stasjon skulle takast vare på for ettertida som museumsjarnbane.

Sommarstid køyrer Norsk Jernbaneklubb tog med damplokomotiv på Krøderbanen og dette har blitt ein turistattraksjon.
Endestasjonen Krøderen stasjon er blitt til jarnbanemuseum.

I tillegg til endestasjonane stoppar Krøderbanen òg ved Snarum stasjon, Sysle stasjon og Kløftefoss stoppestad.

## Linjekart
}

|}
## Historikk
Ved opninga i 1872 var Krøderbanen smalspora med ei sporvidde på 1067 mm, men vart bygt om til normalspor på 1435 mm i 1909. Tømmertransport frå Hallingdal til Drammen var den viktigaste kjelda til innkomme for banen.

Frå Krøderen stasjon i den sørlege delen av innsjøen var det samband med dampbåt til Gulsvik. Båtturen tok 2 1/2 time med D/S «Haakon Adelsten», «Krøderen» og «Norefjeld». Siste dampbåt gjekk i 1925. Da strekninga Voss-Gulsvik på Bergensbanen vart 
teken i bruk i 1908 var det stor trafikk på Krøderbanen, men etter at Bergensbanen opna til  Hønefoss og Oslo i 1909 var det berre lokaltrafikk.

## Freding
Stasjonsområdet på endestasjonen Krøderen er freda saman med rundt 2,6 kilometer av banen.

## Olavsrosa
Krøderbanen er tildelt Olavsrosa.

## Kjelder

__NOTOC__
Krylling

**Krylling** er eit norsk innbyggjarnamn og tidlegare etternamn som viser til folk som kjem frå Krødsheradhttp://www.dokpro.uio.no/cgi-bin/cesoS/rygh_bla.prl?enhid=91299&avid=20802. Namnet er avleida av Krøderen, og er ei avsliping av *Krydling* (person frå Krøderen, merk omlyden).
Øyvind Myhre

**Øyvind Myhre** () er ein norsk forfattar av science fiction og fantastisk litteratur frå Fluberg i Søndre Land. Han er utdanna som sivilingeniør i teknisk fysikk frå Norges Tekniske Høgskole (NTH).

## Utgjevingar

:1974 *Aster* (Roman)
:1975 *Snøen på Nix Olympica* (Noveller)
:1976 *Kontrabande* (Roman)
:1976 *De siste tider: en fantasi om frihet* (Roman)
:1977 *Demoner i dagslys: tretten fortellinger* (Noveller)
:1978 *Sabotørene* (Roman)
:1979 *Magiske verdener: fantasilitteraturen fra Gilgamesj til Richard Adams* (Litteraturhistorie)
:1979 *Kongen og gudene* (Roman)
:1980 *En himmel av jern* (Roman)
:1981 *Grønlandsfarerne* (Roman)
:1982 *1989* (Roman)
:1983 *Makt* (Roman)
:1983 *Datakultur: (en forfatters farvel til skrivemaskinen)* (Debattbok)
:1984 *Følge en drøm* (Roman) 
:1985 *Pålgrims vandring* (Roman)
:1986 *Møt meg i Moolawatana* (Noveller)
:1991 *Mørke over Dunwich*
:1992 *GPS car information system*
:1993 *Skyld* (Roman)
:1995 *Stjerner over Tharsis* (Noveller)
:1997 *Vindens datter, Bjørnens bror* (Roman)
Jonas Lie

**Jonas Lie** () var ein norsk forfattar fødd på Modum. Lie er saman med Bjørnstjerne Bjørnson, Alexander Kielland og Henrik Ibsen, kjend som ein av dei fire store forfattarane frå tidsepoken realismen.

Han debuterte med diktsamlinga *Digte* i 1866, og gjennom 40 år skreiv han tjue romanar, seks skodespel, fire bind med forteljingar og eventyr og to diktsamlingar.  

Den 21. januar 1904 utnemnde kongen Jonas Lie til storkrossen av St. Olavs Orden for utmerkt verksemd som diktar.

## Utgjevingar
* *Digte* (1866)
* *Den Fremsynte* (1870)
* *Tremasteren Fremtiden* (1872)
* *Fortællinger og Skildringer fra Norge* (1872)
* *[[Losen og hans hustru|Lodsen og hans Hustru]]* (1874)
* *Faustina Strozzi* (1875)
* *Thomas Ross* (1878)
* *Adam Schrader* (1879)
* *Grabows Kat* (1880)
* *Drammen og vakre historier derfra* (1880)
* *Rutland* (1880)
* *[[Gå på!|Gaa Paa!]]* (1882)
* *Livsslaven* (1883)
* *[[Familien på Gilje|Familien paa Gilje]]* (1883)
* *[[En Malstrøm]]* (1884)
* *Otte Fortællinger* (1885)
* *[[Kommandørens Døtre]]* (1886)
* *Et Samliv* (1887)
* *Majsa-Jons* (1888)
* *Digte* (1889)
* *Onde Magter* (1890)
* *[[Trold]]* (1891)
* *Hunnørnen* (1892)
* *Niobe* (1893)
* *Lystige Koner* (1894)
* *Naar Sol gaar ned* (1895)
* *Dyre Rein* (1896)
* *Lindelin* (1897)
* *Faste Forland* (1899)
* *Wullfie og Compani* (1900)
* *Naar Jerntæppet falder* (1901)
* *Ulfvungerne* (1903)
* *Østenfor Sol, vestenfor Maane og bagom Babylons Taarn!* (1905)
* *Havets Fantasier* (posthum utgjeving, 1909)
Arild Rein

**Arild Rein** () er ein norsk forfattar fødd i Stavanger. Rein skriv kriminalromanar med handling frå den hardkokte underverda i Stavanger. Rein skriv for det meste på nynorsk.

Han vann Sigmund Skard-stipendet for 2005.

## Utgjevingar
* *Hundedagane* &ndash; Roman, 1998
* *Grisekoret* &ndash; Roman, 2001
* *Kaninbyen* &ndash; Roman, 2004
* *Stavangertriologien* &ndash; *Hundedagane*, *Grisekoret* og *Kaninbyen* samla i eitt band, 2005
* *Vintercamping: eit underhaldningsstykke* &ndash; Dramatikk, 2007
* *Den evige fred* &ndash; Roman, 2010
* *Songar frå mitt territorium* &ndash; Lyrikk, 2012
* *St. Olav-komplekset – roman (2014)*
* *Felttestamente – roman (2016)*
* *Krapyl – roman (2017)*
* *Rotteland – roman (2019)*
* *Domestiserte dyr – roman (2021)*
* *Et Godt Nytt År – tegneserieroman (2024)*
* *Vegen heim til Svartskog – fotoroman (2025)*

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Bøker av Arild Rein digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
* Presentasjon av Arild Rein på nettstaden til Samlaget 
* Arild Rein: Mitt liv som hund, Aftenbladet 14. september 2008 
* Utgjevingar av Arild Rein i BIBSYS
Norefjell

**Norefjell** er eit høgfjellsområde i Hallingdal, i kommunane Krødsherad, Sigdal og Flå. Området grensar mot Hardangervidda og Krøderen. Det er ein kjend hytte- og vintersportsstad med ei rekke aktivitetar. Fleire kjende og rike nordmenn har hytte i området.

Staden har trekt til seg turistar sidan midten av 1800-talet, som kom for å oppleva ekte norsk natur og turgåing året rundt. I 1952 vart nokre av OL-øvingane haldne her. Alpinanlegget som blei bygd då og seinare vidareutvikla er eitt av dei største i Norden. Ein kan stå på ski i over 6 km utan å ta heis, og høgdeforskjellen mellom topp og botn er 1010 m.

Området satsar på meir sommarlege aktivitetar med golfbane og hestesenter. 

Dei høgaste toppane i Norefjell er Gråfjell (1466 moh.) og Høgevarde (1459 moh.). Sjølve fjellet er bygd opp av kvartsitt.

## Bakgrunnsstoff
* http://www.aktivioslo.no/destinasjoner/norefjell.html
* http://www.norefjell.com/
* Bilete frå Norefjell
* Norefjell Hestesenter
Espen Haavardsholm

**Espen Haavardsholm** () er ein norsk forfattar. Han debuterte i 1966 med novellesamlinga *Tidevann*, og har seinare utgjeve romanar, dikt, essays, biografiar m.m. 

Haavardsholm var ein av dei sentrale forfattarane knytt til det litterære tidsskriftet *[[Profil]]* på slutten av 1960-talet og byrjinga av 1970-talet.

## Utgjevingar
*1966 *Tidevann* (novellesamling)
*1968 *Munnene* (roman)
*1969 *Kartskisser* (essaysamling)
*1970 *Den avskyelige snømannen* (novellesamling)
*1971 *Zink* (lesestykke)
*1973 *Grip dagen* (diktsamling)
*1975 *Historiens kraftlinjer* (roman)
*1978 *Boka om Kalle og Reinert* (roman)
*1980 *Drift* (roman)
*1981 *Svarte fugler over kornåkeren* (historier)
*1983 *Store fri* (roman)
*1986 *Roger, gult* (roman)
*1988 *Mannen fra Jante. Et portrett av Aksel Sandemose*
*1990 *Huleskyggen* (roman)
*1993 *Litteraturhistorie for den videregående skolen* (medforfattar)
*1993 *Martin Linge - min morfar* (biografi)
*1994 *Ikke søkt av sol* (roman)
*1995 *Taushetens pris* (essaysamling)
*1996 *Det innerste rommet* (roman)
*1996 *Essays i utvalg* (essaysamling)
*1998 *Italienerinnen* (roman)
*2001 *Lilit* (roman)
*2002 *Noveller om ungdom* (novellesamling)
*2004 *Gutten på passbildet* (roman)
*2005 *Det som er og det som ikke er. Tidlige tekster*
*2006 *Tjue* (roman)
*2008 *Bilde på baksiden* (roman)
*2010 *Et rom i flammer : Ola Bauer : en biografi* (biografi)
*2011 *Besøk på Ekely* (roman)

## Prisar
*Gyldendals legat 1970
*Aschehougprisen 2006

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Espen Haavardsholm hjå Nasjonalbiblioteket
*
Programmeringsspråket Java

**Java** er eit objektorientert programmeringsspråk utvikla i hovudsak av James Gosling og kollegaene hans på Sun Microsystems. Språket, først kalla *Oak* (fekk namnet frå eiketreet utanfor Gosling sitt kontor), hadde som mål å erstatte C++.

## Historie

Java vart utvikla i 1991 av James Gosling og andre ingeniørar på Sun som ein del av det dei kalla *Green Project*. Etter ei mykje omtalt lansering i 1994 annonserte Netscape at dei kom til å bygge inn støtte for Java i deira nettlesar Netscape Navigator.

## Oversyn

Programmeringsspråket Java har fire hovudmål:
* Det skal vere objekt-orientert.
* Det same programmet skal kunne køyre på ulike datamaskin-plattformer.
* Det skal ha innebygd støtte for nettverk.
* Det skal vere bygd slik at ein skal kunne køyre programkode sikkert mellom prosessar i eit nettverk.

## Språket
### Objektorientert

Objektorientert programmering (OO) peiker å ein metode for programmering og utforming av språket. Den grunnleggande tanken bak OO er at ulike typar data som høyrer saman blir samla i objekt med tilhøyande operasjonar. Slik blir data og kode samla i einingar kalla objekt. Eit objekt er ei samling av oppførsel (datakode) og tilstand (data). Prinsippet er at ein skil tinga som endrar seg over tid og tinga som ikkje endrar seg. Denne inndelinga i objekt gir eit meir stabilt fundament for programvareutforming. Målet er å gjere store programvareprosjekt enklare å handtere.

### Plattformuavhengig
Å vere plattformuavhengig tyder at program skrive i språket Java må kunne køyre likt på ulik maskinvare og på ulike operativsystem. Ein skal kunne skrive programmet éin gong og køyre det overalt.

## Utgåver
Java vert grunnleggande sett lansert i to utgåver: J2SE (standard-versjonen) og J2EE (enterprise-versjonen), der sistnemnde omfattar noko langt meir enn berre Java, eit fullstendig rammeverk for utvikling av komplekse applikasjonar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Unicode

**Unicode** er eit teiknsett som blir vidareutvikla av organisasjonen *The Unicode Consortium*. Organisasjonen vart stifta i 1991 med det føremål å skape eit standard teiknsett for alle datamaskiner og som støtter alle språk som er i praktisk bruk. Unicode-standarden hadde i versjon 3.1 95221 skriftteikn. Standarden har seinare vorte utvida.

Unicode har fleire kodesett som har sin måte å framstille teikna. I UTF-32 blir det brukt 32 bit per teikn for å representere dagens Unicode-teiknsett, medan teikna i UTF-16, som blir brukt i nyare versjonar av Windows, vert delt opp i porsjoner på 16 bit. I UTF-8 blir Unicodeverdiane overført til ein- eller fleirbyte-sekvensar, etter ein matematisk algoritme. I og med at mange operativsystem (t.d. UNIX) krev 8-bits bytes, er UTF-8 kanskje det viktigaste Unicode-formatet i dag. I tillegg vil ein med UTF-8 kunne spare mykje minne ved handsaming av store mengder tekst, som inneheld hovudsakleg teikn som passar inn i første byten.

Det store fortrinnet med Unicode er at det gjer fleirspråkleg kommunikasjon mogleg. Medan ANSI-teiknsetta hindrar brukaren i å skrive på fleire språk innanfor eitt og same dokument, støttar Unicode dei fleste språk.

## Redigeringsprinsipp
Det sentrale prinisppet i Unicode er at standarden skal vere kompatibel med tidlegare versjonar. Unicode har dermed berre ein redigeringsmetode, og det er å *leggje til teikn*. Viss eit teikn står i Unicode-standarden, blir det ståande der til evig tid. I startfasen vart det lagt til ein ein del teikn som ikkje ville ha komme med i dag.

Unicode er identisk med ISO/IEC-standarden ISO/IEC 10646, og han blir redigert av to ulike komitear, UTC (Unicode Technical committee, med representantar frå dataindustrien, og ulike lingvistar og skriftekspertar), og ISO/IEC JT1 SC2, komiteen for teiknsett. Prosessen å få eit nytt teikn inn i Unicode tar fleire år.

## Historie
Før opprettinga av Unicode-konsortiet satsa ISO på 8-bits teiknsett, den såkalla ISO/IEC 8859-standarden. Her skulle kvar region i verda ha sin eigen kodetabell, der den første halvparten (teikna frå 0 til 127) skulle vere amerikansk ASCII, mens den andre halvparten (frå 128 til256) skulle variere. Skiftinga frå standard til standard var regulert i ein separat standard, ISO 2202. Frå og med 1991 gjekk dei bort frå denne politikken, men i ein overgangsfase vil mange (t.d. i Vest-Europa) framleis bruke 8-bits-standardar.

Unicode har fått kritikk for implementasjonen av kinesiske *hàn-tegn* (hànzì). Teikna har varierande utsjånad i kinesisk, japansk og koreansk, medan Unicode berre inkluderer teikna éin gong. Samstundes omfattar Unicode fleire vestlege teikn som ser helt like ut i ulike regionar, dette for å gjere seg kompatibel med eldre teiknsett. Eldre versjonar av Unicode mangla òg ein del kinesiske teikn, men dette er til dels vorte korrigert.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Unicode|Unicode]]» frå ,  den 12. februar 2005.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Solveig Aareskjold

**Solveig Aareskjold** () er ein norsk forfattar. Ho bur i Sandnes i Rogaland fylke. 

Aareskjold skriv for det meste på nynorsk. Ho tek gjerne opp tema frå norrøn og gresk gudelære og spinn trådar vidare til dagens samfunn. Forfattaren er òg oppteken av kvinnespørsmål. Ho vann Sigmund Skard-stipendet for 1999. Ho fekk Neshornet, Klassekampens kulturpris for 2011.

## Utgjevingar
* *Det indre tempel*. Roman (Samlaget) 1987 
* *Isis og Osiris*. Roman (Samlaget) 1989
* *Kvinna på dyret*. Roman (Cappelen) 1991
* *Odyssevs reiser stadig heimover*. Roman (Cappelen) 1993
* *Kyss meg i diskursen*. Essaysamling (Samlaget) 1996
* *Blå bok*. (Samlaget) 1997
* *Fallos. Det mangfaldige i det mannlege*. (Samlaget) 1997
* *Kunsten å bu i hus*. Essaysamling (Samlaget) 1999
* *Englefangst*. Roman (Samlaget) 2001
* *Tyrefekting*. (Aschehoug) 2004
* *Valkyrjesong : vikingtida i spenn frå Bysants til Island* 2012
* *Lesebok for jenter : Frå Horner til The Hunger Games* 2014

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Solveig Aareskjold hjå Nasjonalbiblioteket
* Presentasjon av Solveig Aareskjold på nettstaden til Samlaget 
* Utgjevingar av Solveig Aareskjold i BIBSYS Ask
Peter Hognestad

**Peter Hansson Hognestad** () var ein norsk prest, biskop, forfattar og salmediktar. 

Hognestad vart fødd i Time kommune på Jæren, og voks opp i grenda Hognestad. Han utdanna seg innan teologi, og vart *[[Cand.theol.]]* i 1891. 

Hognestad var ein aktiv målmann som i 1903 vart tilsett som stiftskapellan i Oslo stift for å halda gudstenester på nynorsk. I 1908 gav han ut den nynorske utgåva av tekstboka til den norske kyrkja. Han deltok i utforminga av Altarboka frå 1920 og Nynorsk salmebok frå 1925.

I 1908 vart Hognestad tilsett som lærar i gammaltestamentleg teologi ved Menighetsfakultetet.
I 1916 vart han biskop i Bjørgvin bispedøme. Han var engasjert i arbeid for fred, avhald og økumenisme.

Hognestad er mellom anna kjend for å ha omsett salmen «Det hev ei rosa sprunge».

## Utgjevingar
* Hovudredaktør for *[[Studentmållagsbibelen]]*, som kom ut i 1921. Den fyrste heile utgåva av Bibelen på landsmål 
* Tekstbok og altarbok for Den norske kyrkja 1908 
* *Nynorsk salmebok* saman med Anders Hovden og Bernt Støylen i 1925 
* *Meiningar om Jesus* 1907, ein kritikk av Arne Garborg si *Jesus Messias*
* *Det gamle testamentet og bibelsoga* 1912
* *Preikaren* 1915
* *Daapskristendom og vekkjingskristendom* 1918
* *Kyrkja er mor* 1925
* *Olsok; med minne og maning* 1930
* *Gud styrer* 1931
* *Kvila i Gud* 1933 

### Kjelder
* Store norske leksikon
* Utdjupande artikkel om Hognestad i NBL, skriven av Vidar L. Haanes.

## Bakgrunnsstoff

* Digitaliserte bøker av Peter Hognestad hjå Nasjonalbiblioteket
Støv på hjernen

**Støv på hjernen** er ein norsk spelefilm frå 1959, produsert av Contact Film A/S og regissert av Øyvind Vennerød, manus ved Jørn Ording og Øyvind Vennerød. 

## Skodespelarar

* Eva Røine
* Frank Robert
* Jørn Ording
* Christina Lundqvist
* Margit Brataas
* Erna Schøyen
* Sigrun Otto
* Liv Uchermann 
* Brita Bigum
* Mona Hofland
* Øivind Johnssen
Heinrich Heine

**Heinrich Heine** (), fødd som **Harry Heine** men døypt til **Christian Johann Heinrich Heine** da han konverterte til kristendommen i 1825, var ein tysk-jødisk forfattar. Han er særleg kjend for diktet «Die Lorelei», men òg for mange andre dikt og for si skarpe penn som sakprosaforfattar med utgangspunkt i utopisk sosialisme.

## Verk

* 1821 - *Gedichte*
* 1823 - *Tragödien, nebst einem lyrischen Intermezzo*
* 1826–31 - *Reisebilder*
* 1826 - *Die Harzreise*
* 1827 - *Ideen, das Buch le Grand*
* 1827 - *Englische Fragmente*
* 1827 - *Buch der Lieder*
* 1833 - *Französische Zustände*, 1833
* 1833 - *Zur Geschichte der neueren schönen Literatur in Deutschland*, 1833 
* 1836 - *Die romantische Schule*, 1836
* 1836–40 - *Der Salon*, 1836-40
* 1840 - *Über Ludwig Börne*, 1840
* 1844 - *Neue Gedichte*, 1844 - New Poems
* 1844 - *Deutschland. Ein Wintermärchen*, 1844
* 1847 - *Atta Troll. Ein Sommernachtstraum*, 1847
* 1851 - *Romanzero*, 1851
* 1851 - *Der Doktor Faust*, 1851
* 1853 - *Les Dieux en Exil*, 1853
* 1853 - *Die Harzreise*, 1853
* 1854 - *Lutezia*, 1854
* 1854 - *Vermischte Schriften*, 1854
* 1869 - *Letzte Gedichte und Gedanken*, 1869

### Samla verk
* 1887–90 - *Sämtliche Werke* (7 band)
* 1910–20 - *Sämtliche Werke*
* 1925–30 - *Sämtliche Werke*, 1925-30 
* 1961–64 - *Werke und Briefe*, 1961-64 
* 1968 - *Sämtliche Schriften*, 1968

## Litteratur
* Wolfgang Hädecke: *Heinrich Heine - Eine Biographie*. Reinbek (Rowohlt) 1989. ISBN 3-499-15975-9
* Jan-Christoph Hauschild: *Der Zweck des Lebens ist das Leben selbst. Heinrich Heine - eine Biographie*. Köln (Kiepenheuer & Witsch), 1997. ISBN 3-423-31058-8
* Karl-Theodor Kleinknecht (utg.): *Heine in Deutschland. Dokumente seiner Rezeption 1834-1956.* Tübingen (Niemeyer), 1976. ISBN 3-484-19035-3)
* Lew Kopelew: *Ein Dichter kam vom Rhein.* München (Goldmann), 1988. ISBN 3-442-72201-2
* Joseph A. Kruse et.al. (utg.): *Ich Narr des Glücks. Heinrich Heine 1797-1856. Bilder einer Ausstellung.* Stuttgart (Verlag J.B. Metzler), 1997. ISBN 3-476-01525-4
* Ludwig Marcuse: *Heinrich Heine.* Neuauflage. Reinbek (Rohwolt), 1988. ISBN 3-257-20258-X
* Günter Oesterle: *Integration und Konflikt. Die Prosa Heinrich Heines im Kontext oppositioneller Literatur der Restaurationsepoche.* Stuttgart (Metzler) 1972. ISBN 3-476-00254-3
* Ernst Pawel: *Der Dichter stirbt. Heinrich Heines letzte Jahre in Paris.* Berlin (Berlin Verlag), 1997. ISBN 3-8270-0233-8 
* Marcel Reich-Ranicki: *Der Fall Heine.* Neuauflage. München (dtv), 2000. ISBN 3-423-12774-0
* Ralf Schnell: *Heinrich Heine zur Einführung.* Hamburg (Junius-Verlag), 1996. ISBN 3-88506-930-X
* Edda Ziegler: *Heinrich Heine. Leben - Werk - Wirkung.* Zürich (Artemis & Winkler), 1993. ISBN 3-7608-1081-0
* Jochanan Trilse-Finkelstein: *Gelebter Widerspruch - Heinrich Heine Biographie.* Berlin (Aufbau-Verlag), 1997. ISBN 3-351-02461-4)
Internet Relay Chat

**Internet Relay Chat** (**IRC**) er ein open nettverksprotokoll på applikasjonslaget nytta for tekstbasert kommunikasjon over Internett i nær sanntid. For å kommunisera over IRC må brukarane kople seg opp mot ein IRC-tenar ved hjelp av ein IRC-klient. Når det er gjort kan brukaren gå inn på ulike *kanalar* som ofte er knytte opp mot eit spesielt interesseområde. Alt som blir skrive i kanalen er synleg for alle som er inne på same kanal. Det går også an å ha private samtalar med andre brukarar på IRC. 

## Historikk

## Detaljert verkemåte
Hypertext Transfer Protocol

**Hypertext Transfer Protocol** (**HTTP**) er ein nettverksprotokoll som blir brukt for å overføre det meste av informasjon på verdsveven. HTTP styrer kommunikasjonen mellom ein HTTP-klient, typisk ein nettlesar og ein HTTP-tenar. Dette blir gjort ved at klienten sender ein førespurnad til tenaren, og denne vil da gje ei statusline, som «HTTP/1.1 200 OK», og si eiga melding. Meldinga inneheld typisk det som blei spurt om, som ei viss datafil, men kan også vera ei feilmelding eller annan informasjon. 

## Soge

Utviklinga av HTTP vart leia av World Wide Web Consortium og ulike arbeidsgrupper i Internet Engineering Task Force, som resulterte i ei rekkje sokalla RFC. Den viktigaste av desse var RFC 2068 frå 1997, som definerer HTTP/1.1. Han blei oppdatert av RFC 2616 i 1999, og av RFC 7230 i 2014.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hypertext Transfer Protocol|Hypertext Transfer Protocol]]» frå ,  den 25. februar 2020.*
Simple Network Management Protocol

**Simple Network Management Protocol** (SNMP) er ein nettverksprotokoll som blir brukt på
IP-nettverk for å administrere og overvake datamaskiner og nettverksutstyr.
Address Resolution Protocol

**Address Resolution Protocol** (ARP) er ein protokoll som opererer på nettverkslaget i OSI-modellen.
ARP blir brukt til å kople saman adresser frå datalinklaget og nettverkslaget (IP-adresser.
Opphavleg var ARP utforma for å vere uavhengig av IP-protokollen, men blir nesten utelukkande brukt i 
samband med IP.

## Detaljert verkemåte

Typisk blir ARP brukt på denne måten; 
Ein vert bruker IP-protokollen på nettverkslaget, men for å kommunisere med ein annan vert på det lokale nettverket må verten få tak i Ethernet MAC-adressa til mottakaren frå IP-adressa som er kjent. ARP fungerer på den måten at verten som skal sende ei pakke kringkaster ei ARP pakke som inneheld IP-adressa til mottakaren. Sender venter så på eit svar frå verten som har den IP-adressa. Ein vert kan også svare på vegner av andre vertar. Dette blir kalla proxy arp.

Kvar vert på nettverket vedlikeheld ein hurtigbuffer med koplingane mellom IP-adresser og MAC-adresser for å unngå
å måtte gjenta prosessen for kvar enkelt pakke som skal bli overført. Oppføringar i hurtigbufferen slettes etter ei viss tid, og verten må sende ein ny ARP-førespurnad.

## Bakgrunnsstoff
* RFC 826
Ra

Ordet **Ra** er mykje brukt i kryssord. Det har minst fire tydingar.

* **[[Ra (naturgeografi)|Ei endemorene]]** frå istida
* **[[Ra i Horten]]**, eit gardsnamn
* Den egyptiske **[[guden Ra]]**
* **[[Båten Ra|Sivbåten]] ** hans Thor Heyerdahl, oppkalla etter den egyptiske guden
Henrik H. Langeland

**Henrik Helliesen Langeland** () er ein norsk litteraturvitar og forfattar fødd i Oslo. 

Langeland debuterte i 2000 med romanen *Requiem*. Romanen *Wonderboy* frå 2003 vekte mykje merksemd. Romanen skildrar tilhøvet mellom IKT- bransjen og forlagsbransjen kring tusenårsskiftet. Ein ambisiøs forretningsmann ynskjer å sameina det beste frå den gamle økonomien og den nye økonomien. *Den nye økonomien* var mellom anna rekna å vera IKT- føretak der aksjekursen såg ut til å stiga i all æve. 

Langeland har sjølv vore management trainee, ei leiaropplæring, i mediekonsernet Schibsted ASA. 
Langeland er utdanna innan litteraturvitskap frå Universitetet i Oslo. Frå 2005 og ut 2007 var han redaktør i det litterære tidsskriftet *[[Vinduet]]*. Tidsskriftet vert utgjeve av Gyldendal Norsk Forlag.

## Verkliste
* *Requiem* (2000; roman. Gyldendal Norsk Forlag)
* *Marcel Proust* (2001; sakprosa, Gyldendal Norsk Forlag)
* *Wonderboy* (2003; roman, Gyldendal Norsk Forlag)
* *Av sporet er du kommet* (2006; avhandling, Gyldendal Norsk Forlag)
* *Francis Meyers lidenskap* (2007; roman, Tiden Norsk Forlag)
* *Verdensmestrene* (2010)
* *Fortellerkunst* (2011)
*  *Hauk og due* (2012)
* *Fyrsten* (2013; roman)
* *[[Boka Eventyrerne (2018)|Eventyrerne]]* (2018)
* *Showtime!* (2020)

## Bakgrunnsstoff
* http://www.henriklangeland.com 
* Nettstaden til tidsskriftet Vinduet
Guden Ra

**Ra** var ein solgud i det gamle Egypt. Heliopolis var den viktigaste byen hans, og det var der han opphavleg vart dyrka. Frå det femte dynastiet (om lag 2.400 f. Kr.) vart han slått saman med guden Amon som vart dyrka i Theben, og vart den viktigaste av dei egyptiske gudane. I fleire hundreår heldt Ra på denne stillinga, bortsett frå eit lite tidsrom under Akhenaten (1.350-1.334 f. Kr.) som prøvde å innføra dyrkinga av Aten, sjølve solskiva, i staden.

Ra skal ha kome til verda frå ein jordhaug, Mehturt, skapa av dei åtte eldre gudane i ogdoaden. Andre historier seier at han kom frå ein lotusblome. Han skapte sjølv Shu og Tefnut av sæden sin og Hu og Sia av blodet frå penisen sin. Fruktbarheitsgudinna Hathor var dottera og kona hans. Menneskja er blitt til av tårene til Ra. 

Sola er anten kroppen til Ra, eller berre auget hans. Kvar natt sigla guden gjennom underverda, verna frå farar av Set og Mehen.

Grekarane og romarane identifiserte Ra som Zevs og Jupiter.
Alvdal kommune

**Alvdal** er ein kommune i Innlandet fylke. Alvdal er ei fjellbygd i Nord-Østerdal. 

Forfattaren Kjell Aukrust kom frå Alvdal. 

## Bilete

Fil:Alvdal1.jpg|Alvdal sentrum med Glomma, utsyn frå Sten
Fil:Sølnkletten2.jpg|Store Sølnkletten i Alvdal vestfjell
Fil:Jutulhogget1.jpg|Jutulhogget med klippepulverlav (Chryosotrix chlorina)

## Kjende folk frå Alvdal
*Ivar Mortensson-Egnund, forfattar  
*Odd Aukrust, byråkrat
*Kjell Aukrust, forfattar og illustratør
*Erling Bjørn, langrennar
*Ola Jonsmoen, forfattar
*Unni-Lise Jonsmoen, kunstnar

## Dialekt

## Bakgrunnsstoff
* Alvdal kommune
* Aukrustsenteret i Alvdal, om Alvdal og forfattaren Kjell Aukrust
Eidskog kommune

**Eidskog** er ein kommune i Innlandet fylke. Kommunen ligg heilt sør og heilt aust i Hedmark, på grensa mot Sverige. 

## Kultur
* Soot-kanalen, Det fyrste sluseanlegget i Noreg, for tømmerfløting
* Grenselosmuseet, til minne om fluktruta til Sverige under den andre verdskrigen
* Oppistun Børli, diktaren Hans Børli sin heimstad

## Folk frå Eidskog
*Andreas Ulvo (f. 1983), musikar, jazzpianist, organist, keyboardist og komponist

## Bilete

Fil:Eidskog kirke.jpg|Eidskog kyrkje på Matrand
Fil:Magnor stasjon.jpg|Magnor stasjon


## Bakgrunnsstoff
* Eidskog kommune
Elverum kommune

**Elverum kommune** ligg i Innlandet fylke og grensar til Løten i vest, Våler i sør,Trysil i nordaust og til Åmot i nord.

Norsk Skogmuseum og Glomdalsmuseet ligg på Elverum. 

Skilauparen Bjørn Dæhlie kjem frå Elverum.

Elverum Håndball og Elverum Fotball kjem i frå kommunen.

## Galleri

Fil:Elverum train station front.jpg|Elverum stasjon
Fil:Nybrua i Elverum 1.jpg|Nybrua i Elverum
Fil:Tunbjørka og tømmerstua ved Glomdalsmuseet.JPG|Frå Glomdalsmuseet


## Bakgrunnsstoff

* 
* Turistinformasjon om Elverum
Alkan

**Alkan** er nemninga på hydrokarbon som er bygd opp av karbon og hydrogen og der det berre er enkeltbindingar mellom desse atoma. 

## Eigenskapar
Alkan er ikkje løyselege i vatn. Kva eigenskapar alkana har, avgjerast av lengda på molekylkjedeene. Di lenger karbonkjeda er, di høgare er kokepunktet, og her ligg òg skilnaden på kva form alkana har ved romtemperatur (20&nbsp;°C):
* 1-4 karbonatom - gass
* 5-17 karbonatom - væske
* > 17 karbonatom - fast form

## Nemning og struktur
Alle alkan har endinga *an*. Alkan har ei lenkjeform med to endar, men finst òg somsykloalkan som har ein ringstruktur. Desse kan vera med eller utan sidegreiner (sjå alkan med sidegreiner nedanfor). 

### Alkan utan sidegreiner
Eit alkan utgjerast av ei kjede karbonmolekyl der karbonatoma har enkeltbindingar til kvarandre og til maksimalt tal hydrogenatom. Alkan med fire eller færre karbonatom (metan, etan, propan og butan) har usystematiske hevdnamn, medan ein frå fem karbonatom og oppover følgjer gresk teljeform ut frå talet på karbonatom i kjeda (pentan, heksan, heptan, oktan, osb.). 

### Substituerte alkan
Alkan kan òg ha sidegreiner, såkalla substituentar. Dersom slike substituentar berre har karbon- og hydrogenatom, kallast dei for alkylgrupper. Alkan kan òg ha halogen som substituentar. Alkyl får namn etter talet på karbonatom, med endinga *-yl*. Hovudkjeda nummererast slik at første substituentgruppe får lågast mogleg nummer. Dei lokaliserast deretter ut frå namnet deira og kva karbonatom dei er festa til. 

Ved fleire identiske grupper brukast prefiks (*di-*, *tri-*, osb.). Om to eller fleire substituentar er til stades, nemnast dei i alfabetisk rekkefølgje og eventuelle prefiks blir då sett bort i frå. Dersom substituenten er eit halogen nyttast halogenet sitt namn framfor alkannamnet. 

Om det både er alkyl- og halogensubstituentar til stades, såkalla halogenert alkan. Då settast namnet på halogenet attom namnet på alkylgruppa.

## Sjå òg
* Hydrokarbon
* Organisk kjemi
Holkort

**Holkort** er rektangulære kort som av papp som tidlegare vart nytta for å lagra programkode og data for datamaskinar. Korta hadde ei rekke hol som representerte binærkode, der fråvær av eit hol stod for «0» og eit hol stod for talet «1», eller omvendt.
Binærkode

**Binærkode** er ein måte å koda tekst, maskinkode og anna informasjon på. Binærkode har berre to siffer: 0 og 1 og vert kalla bit (av *eng*. **bi**nary digi**t**). Binærkode har mykje til sams med totalssystemet, som vert nytta for å utføra aritmetikk i digital elektronikk og datamaskinar. 

## Sjå òg
* Totalssystemet
DES

**Data Encryption Standard** (**DES**) er ein algoritme som vart utvikla på 1970-talet for å kryptere informasjon. Algoritmen vart tidleg sett på som kontroversiell; for det første vart funksjonaliteten løynd, og for det andre var krypteringsnøkkelen alt for kort til å kunne bli vurdert som sikker nok. Fleire meinte også at National Security Agency (NSA) hadde bygd inn ei «bakdør» i algoritmen, slik at dei var i stand til å lese all informasjon som var kryptert ved hjelp av DES.

DES vert i dag ikkje rekna som sikker nok til bruk i programvare. Dette er mykje grunna nøkkelstørrelsen på berre 56 bit (som ein har klart å bryte på under 24 timar), men det er òg påvist teoretiske svekkingar i sjølve algoritmen.

Teknologisk &ndash; og følgjeleg òg i samband med sikring &ndash; har DES vorte forbigått av krypteringsalgoritmen Advanced Encryption Standard (AES).
FTP-klient

Ein **FTP-klient** er eit dataprogram som ved hjelp av FTP-protokollen let ein brukar anten laste opp eller laste ned filer til/frå ein FTP-tenar til/frå si datamaskin.

Døme på kjende FTP-klientar er:
* WS FTP
* CuteFTP
* Coreftp
* FileZilla
* WinSCP
Bourne Shell

**Bourne Shell** (*sh*)  er ein kommandofortolkar som var det første Unix-skalet. Det vart laga av Stephen R. Bourne, som byrja kodinga i 1976. Bourne Shell er eit relativt enkelt språk. Det inneheld nok funksjonalitet til å lage enkle strukturerte dataprogram. Det har lite funksjonalitet for interaktiv bruk.

Ettersom Bourne Shell finst på nær sagt kvar datamaskin som køyrer eit Unix- eller Unix-liknande operativsystem er Bourne Shell  mykje brukt som programmeringsspråk til automatisering av oppgåver.

## Kjelder
Unix-skal

Eit såkalla **skal** er kommando-tolkaren i Unix. Dette programmet er ein integrert del av alle Unix- eller Unix-liknande operativsystem. Det finst ulike variantar av dette programmet. Det opphavlege skalet vart utvikla av Stephen R. Bourne (sh, bsh), og er framleis det som blir levert med mange Unix-system. Andre variantar er C-shell (csh), T-shell (tcsh), «Bourne-again-shell» (bash) og Z shell (zsh). Microsoft Windows har òg ein kommando-tolk, i nyare utgåver kalla Powershell.

Viss ein Unix-maskin ikkje har installert eit grafisk skrivebordsmiljø, vil skalet normalt vera det programmet ein Unix-brukar kjem i kontakt med rett etter ei innlogging. Elles kan brukaren opna ein terminalemulator som gir tilgang til skalet. Skalet tolkar og utfører kommandoar som brukaren skriv inn i et tekstvindauge eller på ein tekstbasert terminal. Kommandoar kan også samlast i ei tekstfil og køyrast samla (satsvis/«batch»).

## Syntaks
Dei fleste skal forstår meir eller mindre avansert syntaks for manipulering av filer og prosessar. T.d. kan ein i alle Unix-skal la ein kommando lesa inndata frå fil ved å skriva `&lt; fil`, eller skriva utdata til fil med `&gt; fil`. Ein kommando kan senda utdata som inndata ein annan kommando som køyrer samtidig ved å skilja første og andre kommando med røyrteiknet: `kommando1 | kommando2`. Kommandoar kan køyra i bakgrunnen ved å skriva `&amp;` til slutt. Kommandoar avsluttar alltid med ein feilkode (0 for null feil), og ein kan bruka `&amp;&amp;` mellom to kommandoar for å berre køyra den andre kommandoen viss den første avslutta utan feil: `kommando1 &amp;&amp; kommando2`.
Minibank

**Minibank** er ei maskin som lèt brukarar som identifiserer seg med eit betalingskort og tilhøyrande PIN-kode ta ut kontantar og sjekke saldo på sine konti til ei kvar tid, utan å måtte nytte seg av bankfunksjonærar. Mange minibankar tek òg imot kontantar eller sjekkar, og lèt folk kjøpe frimerke og ladekort for mobilabonnement.

Verdas første minibank vart installert i Enfield Town i London den 21. juni 1967 av Barclays Bank.

I moderne minibankar identifiserer kundane seg med et plastikkort med ei magnetisk stripe som inneheld kunden sitt kontonummer, og ved å taste inn et numerisk passord kalla PIN. Normalt, om denne koden blir slegen inn feil for mange gonger, vil minibanken sluke kortet som ein sikringsprosedyre for å hindre at kortet blir brukt av feil brukar.

I 2005 vart betalingskort med ein tynn, innebygd integrert krins eller ein mikrobrikke, ofte kalla microchip, lansert i Noreg. Desse mikrobrikkane, som kan sjåast på som ei lita datamaskin, inneheld naudsynt informasjon. Betalingskort med slike mikrobrikkar er mykje tryggare mot misbruk enn dei med magnetstripe, og kjem difor til å erstatte kort med magnetisk stripe. Mange kort har no både mikrobrikke og magnetstripe.

## Sjå òg
* Nettbank

## Bakgrunnsstoff
Platelager

Eit **platelager** (engelsk *Hard disk*) er i samanheng med datamaskiner eit digitalt lagringsmedium som består av platelagerskiver, ein lese- og skrivehovud, lese- og skrivearmar, elektriske motorar og integrerte elektroniske kretsar innkapsla i ein behaldar.
DVD

**DVD** er eit digitalt lagringsmedium som vert brukt til lagring og avspeling av film med høg video- og lydkvalitet og til lagring av data. DVD har i stor grad teke over for VHS-kassetten. DVD er ei optisk plate som ser ut som ei CD-plate, men som har langt større lagringskapasitet. Ei DVD-plate kan normalt lagre opptil om lag 8 gigabyte med data, mot opptil 800 megabyte på ein CD. 

Kvaliteten på både lyd og bilete er kraftig forbetra frå vanleg video og TV.

For å spele av ei slik plate må ein ha ein DVD-spelar. Desse kan kjøpast både til TV og PC.

## Historie
I byrjinga av 1990-åra var det to optiske lagringsstandardar under utvikling; den eine var Multimedia Compact Disc (MMCD), støtta av Philips og Sony, og den andre var Super Disc (SD), støtta av Toshiba, Time-Warner, Matsushita Electric, Hitachi, Mitsubishi Electric, Pioneer, Thomson og JVC. IBM jobba for å samle dei ulike selskapa bak éin enkelt standard, i frykt for at den kostbare krigen mellom VHS og Betamax i 1980-åra ville gjenta seg. Resultatet var DVD-formatet, kunngjort i september 1995. Den offisielle DVD-spesifikasjonen vart gjeven ut i versjon 1.0 i september 1996. Han vert forvalta av DVD Forum, tidlegare kjent som DVD Consortium, samansett av dei 10 opphavlege selskapa og over 220 andre medlemer. Dei første DVD-spelarane og -platene var tilgjengelege i november 1996 i Japan og i mars 1997 i USA.

«DVD» var opphavleg ei forkorting for *digital video disc*; nokre medlemer av DVD Forum meinte at det skulle stå for *digital versatile disc* for å streke under bruken utover video. Toshiba, som driftar den offisielle DVD Forum-nettstaden, nyttar framleis denne ordlyden. Medlemene i DVD Forum har aldri vorte samde om kva som er det rette, og det offisielle namnet på formatet er såleis «DVD»; bokstavane er ikkje ei offisiell forkorting, sjølv om ordet vert uttalt slik.

## Tekniske detaljar

Ein eittlags DVD kan lagra 4,377&nbsp;gigabyte med data (men det står ofte «4.7GB» på disken, av di det eksakte talet er 4&nbsp;699&nbsp;979&nbsp;766 byte, og giga- kan òg tyda ein milliard), nesten sju gonger so mykje som ein standard CD-ROM. Ein dobbeltsidig DVD har plass til om lag 8,5 gigabyte.

Eldre DVD-spelarar berekna på filmavspelning kan berre visa filmar som er på MPEG-format, men mange nyare DVD-spelarar kan spela av filmar på AVI-formatet DivX òg.

## Bakgrunnsstoff
* DVD Forum
Nettbank

**Nettbank** er ei fellesnemning på banktenester som kan gjerast via ein terminal oppkopla til internett. Dei aller fleste bankane i Noreg tilbyr dette til sine kundar i dag. Dette har ført til store omleggingar i driftsstrukturen til fleire norske banker.

Nettbank har vore under sterkt søkelys frå media som har stilt seg kritisk til sikringa forbunde med transaksjonar over internett. 

Mange bankar har også app for mobil og nettbrett med mange av tenestene til nettbankar.
Spelteori

**Spelteori** er ein matematisk teori som analyserer strategiske interaksjonstilhøve («spel») der fleire aktørar («spelarar») skal velje mellom alternativ (strategiar) på grunnlag av sine eigne preferansar når det gjeld dei mogelege utfalla, og med meir eller mindre fullstendig kjennskap til dei øvrige valmogelegheitene og preferansane til dei andre spelarane. Teorien vart utvikla av ungarsk-amerikanaren John von Neumann i 1928. Ein spelar kan her vere eit individ, ei gruppe, ein organisasjon eller eit samfunn, «naturen» eller «slump». Utfallet er avhengig av alle vala til spelarane, og ingen har full kontroll over av avgjerslene til dei andre spelarane. Kva for val som er det beste for ein spelar, er derfor normalt avhengig av kva dei øvrige spelarane vel. 

Spela vert delt inn i klassar som til dømes spel mot naturen, to-person-spel og n-person-spel, endelege spel (spel med ei endeleg mengd strategiar), ikkje-endelege spel osv. Med strategi meiner ein ein plan som inneheld eintydige forskrifter for alle dei situasjonane som kan oppstå i løpet av spelet. Graden av konflikt er ein viktig dimensjon. I null-sum-spel (konstant-sum-spel) medfører alle auke i utbytte til ein spelar (nytteverdi) eit tilsvarande tap for ein eller fleire andre spelarar. I topersons null-sum-spel er interessene til spelarane heilt motstridande. I variabel-sum-spel er interessene dels motstridande, dels samanfallande eller heilt ut samanfallande. 

Spelteori har hatt tyding for statistisk desisjonsteori og vert nytta i delar av økonomisk teori. Element av spelteori har òg vist seg nyttige i statsvitskap, sosiologi, sosialantropologi og psykologi, og teorien er vidare nytta for å løyse militærstrategiske problem og sjå på spørsmål i samband med rustingskontroll og nedrusting. Problem i spelteori har òg stimulert diskusjonen av visse moralfilosofiske problem. 
 
Innanfor samfunnsøkonomien utvikla nobelprisvinnar John Nash (1994) teorien vidare til å omfatte meir enn to spelarar. Andre som har fått nobelprisen for bidrag innan spelteori er Reinhard Selten og John Harsanyi i 1994 og Robert J. Aumann og Thomas C. Schelling i 2005.

## Kjelder
* spillteori. (2012-02-14) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/spillteori
Os kommune

**Os** er ein kommune i Østerdalen i Innlandet fylke. Kommunen har grenser i nordvest til kommunane Midtre Gauldal, i nordaust til Røros, i søraust til Engerdal og i sørvest til Tolga.

## Historikk
Os kommune var del av Tolga formannskapsdistrikt frå 1837. I 1926 vart kommunen skild ut frå Tolga kommune. Os hadde då 1&nbsp;936 innbyggjarar.

1. januar 1966 vart Tolga og Os kommunar slått saman til den nye Tolga-Os kommune. Ved denne samanslåinga hadde Os 2&nbsp;015 innbyggjarar. Den 1. januar 1976 blei Tolga-Os igjen delt i to kommunar. Os hadde då eit innbyggjartal på 1&nbsp;859.

## Bilete

Fil:ForollhognaView.jpg|Utsikt frå Forollhogna
Fil:Røstefoss kraftverk.JPG|Røstefoss kraftverk
Fil:Narbuvollen kirke.jpg|Narbuvoll kyrkje er einaste steinkyrkja i Nord-Østerdalen.


## Bakgrunnsstoff
* Os kommune
Norsk krone

**Norsk krone** er valutaen i Noreg. 1 norsk krone = 100 øre. Valutakoden er NOK.

## Historie
I Noreg vedtok Stortinget ei pengelov som vart sanksjonert 4. juni 1873 til å gå over til gullstandard og bruke nemninga kroner og øre saman med dalar og skilling, der 1 speciedaler = 4 kroner. I lov om pengevesenet av 17. april 1875 vart dalar- og skillingneminga avvikla, og det vart bestemt at *Pengeenheden skal være en Krone, som deles i 100 Øre*. Dette var ei førebuing til at Noreg 16. oktober same år gjekk inn i den skandinaviske myntunionen.

Etter lova skulle krona ha ein verdi på 25/62 av eit gram fint gull. Hovudmynten vart utmynta som tikroner og tjuekroner i gull.

Frå og med 1. mai 2012 er ikkje 50-øringen ein gyldig mynt lenger.

## Valørar
Pengesetlane og myntane finst i fylgjande valørar:

## Sjå òg
* Liste over valuta i ulike land

## Bakgrunnsstoff
* Noregs Bank: Setlar og myntar 

## Referansar