open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gregorios Thaumatourgos

**Gregorios Thaumatourgos**, **St. Gregorius av Neocæsarea** eller **Mirakelmannen Gregorius** () er ein kristen helgen som blei fødd i Niksar (i dagens Tyrkia).

Han blei etter kvart biskop i byen. Før han blei ordinert bad Gregorios inderleg til Gud og jomfru Maria, og fekk eit syn av jomfru Maria og evangelisten Johannes som lærte han korleis ein skulle vitna om Treeininga. Seinare blei denne læra utvikla av mellom anna Basilios den store, Gregor av Nazianz og Gregor av Nyssa. Grigorij døydde omkring 266-270 e.Kr.

## Minnefestdager for St. Anatolios
* 17. november (i den julianske kalenderen)

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
Angarsk

**Angarsk** (russisk Анга́рск) er ein by i Irkutsk oblast i Russland. Han ligg ved elva Angara, rundt 40&nbsp;km nordvest for Irkutsk. Byen har om lag 200&nbsp;000 innbyggjarar. 

Angarsk vart grunnlagt i 1948 som ein industriell busetnad og fekk bystatus 30. mai 1951. 

## Økonomi og næringsliv

Næringslivet i Angarsk består av oljeindustri, maskinbygging, metallhandsaming, treforedling, kjemisk industri og petrokjemi. Angarsk har den største industrisonen i den asiatiske delen av Russland. Angarsk er òg ein av hovudbyane i det russiske atomprogrammet.

## Transport
Byen ligg ved den transsibirske jernbanen. Innanfor bygrensene består kollektivtransporten av trikk, bussar og rutetaxi.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Angarsk|Angarsk]]» frå , den 30. november 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Nizjnevartovsk

**Nizjnevartovsk** (russisk Нижнева́ртовск) er den nest største byen i Khanty-Mansia i Russland. Han ligg på høgre sida (nordsida) av elva Ob, rundt 400&nbsp;km aust for Khanty-Mansijsk. Byen har om lag 280&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen vart grunnlagt i 1909, men utviklinga til storby skaut først fart på 1960-talet, etter oppdaginga av oljefeltet Samotlor, som er det største i Russland. Han fekk bystatus i 1972. 

Nizjnevartovsk er eit senter for den vestsibirske oljeregionen og er ein av dei rikaste byane i Russland. 

Nizjnevartovsk lufthamn, 4 km vest for byen, er av dei travlaste i heile Sibir.

Om vinteren kan temperaturen falle til &minus;50&nbsp;°C og innbyggjarane byggjer fleire isparkar med skulpturar i snø og is, pg leikeområde for barna. Om sommaren stig temperaturen til +35&nbsp;°C.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Så går vi rundt om en enebærbusk

«**Så går vi rundt om en enebærbusk**» er ein songleik som ofte er bruka på juletrefestar. Folket stiller seg opp i ein stor ring, hand i hand. Så syng ein teksten, medan ein med rørsler demonstrerer handlinga i songen. Ofte plar dei som leikar skifte retning mellom kvart refreng.

Songen er kjend frå Danmark og Noreg, og er omtalt i *Danmarks sanglege* frå 1931 og i Bernt Støylen: *Norske barnerim og leikar* frå 1899. 

Leiken stammar kanskje frå England, der han er kjend som «Here We Go Round the Mulberry Bush». Skikken med å danse rundt tre, er eldgammal.

## Kjelder
* Sverre Mogård Larsen (1997): *Leik- og sangtradisjon på Helgeland fra 1. halvdel av 1900-tallet*. ISBN 82-7866-004-2

## Bakgrunnsstoff
* Norsk tekst
Novorossijsk

**Novorossiysk** (russisk Новоросси́йск; tsjerkessisk Цӏэмэз, *Ts'emez*) er ein by sør i Russland med den største russiske hamna ved Svartehavet i Krasnodar kraj. Han er ein av få byar som i Sovjetunionen fekk tittelen helteby. Byen har om lag 260&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
I antikken låg det ein gresk koloni kalla Bata ved breidda av Tsmessbukta som spesialiserte seg på kornhandel. Han er nemnd i verka til Strabon og Ptolemaios. Genovesiske handelsmenn frå Ghisolfi-familien opprettheldt ein handelsplass her i mellomalderen. 

Sidan 1722 vart bukta kommandert av den osmanske festninga **Sujuk-Qale** eller Soğucak. Etter at kysten her vart avstått til Russland i 1829 etter den russisk-tyrkiske krigen grunnla admiralane Mikhail Lazarev og Nikolaj Rajevskij ein austleg base for svartehavsflåten i 1838. Han vart kalla opp etter provinsen Novorossija og hamna vart ein viktig del av kystforta kalla Svartehavslinja, som strekte seg sørover til Sotsji.

På det meste av 1800-talet utvikla Novorossisjk seg raskt og vart hovudstaden i Svartehavet gubernija, det minste i Det russiske riket, i 1896. Frå 26. august 1918 til 28. mars 1920 var Novorossijsk det viktigaste senteret for Denikin sin kvite arme og den kortvarige republikken Novorossija. Mange av dei kvite rømde frå Novorossijsk til Konstantinopel.

I 1942 vart byen okkupert av tyske Wehrmacht, men ei lita eining sovjetiske sjømenn forsvarte ein del av byen kalla Malaja Zemlja i 225 dagar, før han vart frigjeve av den raude armeen den 16. september 1943. Det heroiske forsvaret av hamna av ei sovjetiske sjømennene gjorde at dei hadde kontroll over bybukta og dermed hindre tyskarane i å nytte hamna til laste i land forsyningar. Novorossijsk fekk for dette tittelen helteby i 1973.

I 2003 signerte president Putin eit dekret for å byggje ein ny marinebase for svartehavsflåten i Novorossijsk. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Novorossiysk|Novorossiysk]]» frå , den 30. november 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Nizjnekamsk

**Nizjnekamsk** (russisk Нижнека́мск, tatarisk Түбән Кама, *Tübän Kama*) er ein by i Republikken Tatarstan i Russland. Han ligg rundt 180&nbsp;km aust for Kazan. Byen har om lag 240&nbsp;000 innbyggjarar. 

Han vart grunnlagt i 1961 som ein urbanliknande busetnad kalla Nizjnekamskij, i samband med bygginga av Nizjnekamskneftekhim petrokjemiske industrikompleks. Han fekk bystatus i 1966, under det nye namnet Nizjnekamsk. Han er framleis eit viktig senter for den petrokjemiske industrien.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nizjnekamsk|Nizjnekamsk]]» frå , den 30. november 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Prokopjevsk

**Prokopjevsk** (russisk Проко́пьевск) er ein by i Kemerovo oblast i Russland. Han ligg rundt 170&nbsp;km sør for Kemerovo.

Han vart grunnlagt i 1918 som busetnadane *Prokopjevskij*, danna av dei eksisterande landsbyane Monastyrskoje (grunnlagd 1731) og Prokopjevskoje. Han fekk bystatus i 1931 under det noverande namnet. 

Prokopjevsk er eit av dei viktigaste sentera for utvinning av kol i Kuznetskbekkenet (Kuzbass).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Prokopjevsk|Prokopjevsk]]» frå , den 30. november 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Rybinsk

**Rybinsk** (russisk Ры́бинск) er den nest største byen i Jaroslavl oblast i Russland. Byen ligg ved samløpet mellom elvene Volga og Sjeksna.

## Tidleg historie
 

Rybinsk er ein av dei eldste slaviske busetnadane ved Volga. Staden vart første gong nemnd i krøniker i 1071, som *Ust-Sjeksna*, dvs. «Sjeksnas munning». I løpet av dei neste fire hundreåra vart busetnaden vekselvis referert til som Ust-Sjeksna eller Rybansk. Etter 1504 vart han nemnd i dokument som *Rybnaja Sloboda* (omsett «fiskarlandsbyen»). Namnet vert forklart med det faktum at busetnaden forsynte hoffet til fyrsten i Moskva med utsøkt stør. 

På 1600-talet, då slobodaen drog fordel av Muscovy Company sin handel med Vest-Europa, vart han velståande nok til å bygge fleire steinkyrkjer, der berre ei er bevart til i dag. Meir gammal arkitektur finst i området, mellom anna den siste tre-spira kyrkja (i Aleksandrovklosteret) og familien Usjakov sin familiegravstad på Openberringsøya).

## Gullalderen
På 1700-talet levde slobodaen framleis godt på Volgahandelen. Katarina II innvilga byrettar til Rybnaja Sloboda og gav han eit nytt namn, som byen Rybinsk. Byen var ein stad der frakt vart omlasta frå store Volga-fartøy, til mindre båtar som var i stand til å ferdast på det grunne Mariinsk kanalsystemet, som knytte det russiske innlandet saman med Austersjøen. Med ein folkesetnad på 7000 handterte byen Rybinsk dagleg opp til 170&nbsp;000 sjøfolk og opp til 2000 elvebåtar. Den lokale elvehamna vart derfor kalla «lektersjauarane sin hovudstad». 

Som handelshovudstad i øvre Volga trekte Rybinsk tidlegare mange utlendingar, som bygde ei luthersk kyrkje og ein imponerande romersk-katolsk katedral, etter sigande den høgaste ved Volga. 

## 1900-talet
Under sovjettida heldt Rybinsk fram ei imponerende serie med nye namn, og endra namn heile fire gonger: til *Sjtsjerbakov* (etter Aleksandr Sjtsjerbakov) i 1946, tilbake til Rybinsk i 1957, til *Andropov* (etter Jurij Andropov) i 1984 og igjen tilbake til Rybinsk i 1989. 

Dei viktigaste industriane i dagens Rybinsk er produksjon av flymotorar og eit vasskraftverk.

## Folk
Målaren Boris Grigorjev var frå Rybinsk.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rybinsk|Rybinsk]]» frå , den 30. november 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Undredal

**Undredal** er ei bygd i Aurland kommune i Vestland og eit kyrkjesokn i Indre Sogn prosti. 
Bygda Undredal ligg ved vestsida av Aurlandsfjorden, nedst i Undredalsdalen, omtrent midt mellom innlaupet til Nærøyfjorden og der Aurlandsfjorden svingar skarpt sørvestover til Flåm. 
Staden er kjend for Undredal stavkyrkje og geitosten som vert produsert på Undredal stølsysteri på stølen Melhus. 
Bygda hadde eigen barneskule fram til 2006, men no går ungane frå Undredal på barneskule i Flåm og ungdomsskule på Aurlandsvangen. 
Staden har daglegvarebutikk med post i butikk.

Undredal er òg ein grunnkrins i Aurland kommune. 
Ved folketeljinga i 2001 budde det 112 personar i Undredal grunnkrins. 
Grunnkrinsen femner i tillegg til Undredal, Undredalsdalen og tilliggjande område til grensa mot Hordaland, òg nordlegaste delen av kommunen på austsida av Aurlandsfjorden.

## Samferdsle
Undredal fekk vegutløysing i 1988. 
Fylkesveg 5626 går frå Undredal oppover Undredalsdalen til Langhuso der han møter Europaveg 16 som fortset vestover gjennom Gudvangatunnelen til Gudvangen inst i Nærøyfjorden, og derfrå om Voss til Bergen. 
Det er knappe to mil frå Undredal til Gudvangen. 
Austover går E16 gjennom Flenjatunnelen til Flåm og derfrå vidare til Aurlandsvangen, Lærdal og Austlandet. 
Frå Undredal er det 13 kilometers køyring til Flåm og 21 kilometer til kommunesenteret Aurlandsvangen. Passasjerbåten som går mellom Flåm og Gudvangen går innom Undredal når det er passasjerar som skal av eller på der. 

## Undredal kyrkjesokn
Undredal er eit kyrkjesokn i Sogn prosti. Soknekyrkje er Undredal stavkyrkje som i fylgje åringsdatering kan vere frå midten av 1100-talet. Fram til 1855 høyrde òg noverande Nærøy sokn til Undredal sokn.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Undredal grendalag og bygdeutvikling
* Trude Knutzen: «Bygda Undredal» på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv
* Åsmund Ohnstad: «Stølen Langhuso i Undredalsdalen» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
* Om Undredal sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Om postkontoret i Undredal på poststaddatabasen til Postmuseet på Maihaugen
* Eldre fotografi frå Undredal på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Vangen kyrkjesokn

:*For Vangen på Voss, sjå [[Vossavangen]]*
----

**Vangen** er eit kyrkjesokn i Indre Sogn prosti. Soknet har ei kyrkje, Vangen kyrkje som truleg er frå 1200-talet. Kyrkja står på Aurlandsvangen og er hovudkyrkje i kommunen. Vangen er ikkje nemnd i Bjørgvin Kalvskinn frå 1300-talet, då det vart Rygg som vart nytta som namn på soknet. På Rygg, litt oppom Vangen, stod det i mellomalderen ei stavkyrkje. Vangen finn ein omtala ved namn i kjeldene først i 1498, men ei truleg forklåring på det kan vere at ein fortsette å bruke Rygg som namn på soknet også etter at ein byrja å bruke Vangen kyrkje som soknekyrkje.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Vangen sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Den norske kyrkja
* Ingvar Vikesland: «Kyrkja på Rygg» på nettstaden til Sogn og Fjordane Fylkesarkiv
Bokkoen

**Bokkoen** er ein springar som har vore nytta i dei austre delane av Telemark, og er knytt til Tinn. Namnet på slåtten er knytt til spelemannen Øystein Bokko frå Tinn, som og skal ha vore kjelda til slåtten. Slåtten var og nytta av Olav Napper frå Fyresdal, og det er skrive ned ein variant etter Nils Brakvatn frå Nordhordland. Alt tyder på at slåtten har vore kjend sidan 1700-talet.

### Variantgruppa

Slåtten har nr 486 i hardingfeleverket, og gruppa har fem variantar, fire frå Telemark og ein frå Hordaland. 

* a: *Bokkoen*, etter Torkjell Haugerud, Bø i Telemark. Nedskrift Eivind Groven 1961 (G 1360, NRK magn. 595). 

* b: *Bokkospringar*, etter Kjetil Løndal, Tuddal. Nedskrift Eivind Groven 1956 (G 1129. Denne forma er og funnen hjå Gjermund Haugen. Kjetil Løndal spela slåtten på Festspela i Bergen i 1956. Nedskrifta er gjort frå opptaket NRK gjorde.

* c: *Bokkospringar*, etter Johannes Dale, Tinn. Nedskrift Eivind Groven 1961 (G 1341, NRK magn. 1982).

* d: *Naperspringar*, etter Kjetil Løndal, Tuddal. Nedskrift Eivind Groven 1963 (G 1497). Løndal lærte slåtten av Torstein Grotbekk frå Heddal. Han kalla slåtten Treskreppa, men denne nemninga høyrer til ein annan slått. Løndals namn er knytt til Olav Napper frå Fyresdal.

* e: *Springar*, etter Nils Brakvatn, Hamre, Nordhordland. Nedskrift Arne Bjørndal 1934 (B 1578). Brakvatn lærte slåtten av Arne Høyland, Hosanger. Han skreiv sjølv ned melodien, og Bjørndal reinskreiv nota for hardingfele seinare.
.
Jåle-Ragnhild

**Jåle-Ragnhild** er namnet på ein springar som har vore mykje nytta i Telemark, men som og er funnen i Hardanger. Slåtten er og kalla *Høybøen* eller *Madsson*. Han har namn etter ei jente som heldt seg mykje med arbeidskarane som arbeidde med gruvedrift på Gullnes. Ho skulle vera fæl til å danse og jåle seg til for karane. Til slåtten høyrer og ei kjend slåttestev-vise, som var nytta av både Talleiv Røysland og Aslak Brekke. Brekke sin variant er og kalla *Madsdøla*:

: Ingen hev havt so mange dumparar som eg
: Eg ha Jon skomakar, eg ha Gjermund Smed,
: Eg ha Halvor Trampe og ein Gjermund te,
: Trallilallila...

: Høgast uppi loftet reidd me kon ei seng
: Far, han er no so amper og streng
: det er slettes inkje visst at dette gjeng.

: Kjære snille søte gode fa`i min,
: du må plent lata dei få sleppe inn,
: det va Jon Skomakar, det va Gjermund smed,
: det var Halvor Trampe og ein Gjermund te,
: Aslak Smultepotta, han låg attefe,
: Olav Smolteholi, han va au vel med, trallila...

: Alli kan vel skjøne hoss det han hava seg
: at alle gutar er so galne ette meg.
: Uti tunet spring dei, hoppar opp og ned,
: spring og kjæter seg, plent som bukkekje. Trallilalila...

### Variantgruppa

Slåtten har variantnr 487 i Hardingfeleverket, og det er samla fem variantar av slåtten, for det meste frå Telemark. Slåtten er gamal i Tinn.

* a: *Morten Sålebindar*, etter Johannes Dale, Tinn. Nedskrift Eivind Groven 1961 (G 1293, NRK magn. 951). Ein såldbindar er ein som lagar såld (eit kar med hol i botn til selding). Morten Sålebindar var ein som gjekk ikring og batt såld av tunne tægar. Stev: Jeg kjenner Morten Sålebindar jeg, han vil komme opp i senga til meg (Kjetil Løndal). 

* b: *Jåle-Ragnhild*, etter Eivind Mo, Rauland. Nedskrift Eivind Groven 1961 (G 1136) etter uidentifisert NRK-opptak. Mo lærte slåtten av Olav Groven frå Lårdal.

* c: *Høybøen*, etter Kjetil Løndal, Tuddal. Nedskrift Eivind Groven 1956 (G 1127, NRK magn. 1661). Høybø ligg i Heddal, like attmed Notodden.

* d: *Torstein Madsson*, etter Halvor Kaasin, Nore. Sven Nyhus 1975. Kaasin lærte slåtten av Gisle Marumsrud, Tinn. Torstein Madsson var ein spelemann frå Tinn.

* e: *Bestefarslåtten*, etter Nils Eide, Granvin. Nedskrift Arne Bjørndal 1934 (B 1096). Nils Eide lærte slåtten av Lars Røynstrand i Granvin. Ola Mosafinn kjende og denne slåtten. Han hadde truleg lært han av spelemenn frå Telemark.
Apeland

**Apeland** er eit norsk gardsnamn, kjent frå Sveio, Vindafjord, Tysvær, Bjerkreim og Gjerstad. Oluf Rygh skriv i *[[Norske Gaardnavne]]* at namnet truleg kjem frå *Apaldraland*, av *[[apal]]dr*, 'villeple'.

## Kjelder

*Søk etter «Apeland» i *Norske Gaardnavne*
Ingar

**Ingar**, **Ingard** eller **Inggard** er eit norsk mannsnamn, laga av det norrøne norrøne gudenamnet *[[Ing]]* og det urnordiske suffikset *-waz*, eller nok *-aR*, *-gaR*, *-gjaR*, og *-gard*, *-gård* og meir — som vil seie «dediserte til», herav *dediserte til guden Ing*. Namnet *Ingar* kunne òg bety *vakta av guden Ing*.

Namnet vert oftast skrive utan *–d*, etter mønster av mange andre namn på -ar, som til dømes «Steinar».

I tidlegare tider var Ingar i Noreg bruka som eit kvinnenamn, som nå i Sverige.

Ingar har i Noreg namnedag 22. desember.

### Bruken av namnet i Noreg

Ifølgje Statistisk sentralbyrå har namnet Ingar vore bruka i 1940- og 1950-talet.
* I folketeljinga frå 1801 var det to kvinner som hadde namnet *Ingar*, begge i Hamre i Hordaland
* I 1900 var det 196 personar som var listeførte med namneformene *Ingar, Ingard, Ingardius, Ingart, Ingarth, Inggard, Inghard, Inghardt, Inghart, Ingjard, Ingård*
* I 2009 var det 1949 menn som heitte *Ingar*, 73 som heitte *Ingard* og 9 som heitte *Inggard* som første eller einaste fornamn.

## Kjende namneberarar
* Ingar Nielsen (1885-1963), norsk seglar 
* Inggard Rosseland (1914-1994), norsk kunstnar
* Ingar Skrede (1939-1996), norsk forfattar 
* Inggard Lereim (f. 1941), norsk lækjar
* Ingar Sletten Kolloen (f. 1951), norsk forfattar, redaktør og journalist
* Ingar Helge Gimle (f. 1956), norsk skodespelar
* Ingar Dragset(f. 1959), norsk kunsntnar
## Kjelder
* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991
* Norske navn

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

* Folketeljingar i Digitalarkivet
* Statistisk sentralbyrå: Namn, namnestatistikk og namnesøk
Aids-dagen

**Aids-dagen**, den 1. desember kvart år, er avsett for å retta merksemd om **[[aids]][[pandemi]]** frå spreiing av **[[HIV]]**-infeksjon. Aids har drepe meir enn 25 millionar menneske, med estimert 38.6 millionar menneske som lever med hiv. Den er dermed ein av dei mest destruktive epidemiane i historia. På trass av nyare, forbetra og meir utbreidd behandling i mange regionar i verda, har aids-epidemien tatt om lag 3.1 millionar (mellom 2.8 og 3.6 millionar) menneskeliv i 2005. Meir enn ein halv million (570000) av desse var barn.
Sjakhty

**Sjakhty** (russisk Ша́хты) er ein by i Rostov oblast i Russland. Han ligg i den søraustlege delen av Donetskhøgdene, rundt 65&nbsp;km nordaust for Rostov-na-Donu. Byen har om lag 220&nbsp;000 innbyggjarar.

## Historie
Byen vart grunnlagd 3. oktober 1867 som busetnaden *Gornoje Grusjevskoje* (russisk Горное Грушевское). Frå 1881 til 1921 heitte byen *Aleksandrovsk-Grusjevskij* (russisk Александровск-Грушевский).

I 1914 hadde byen fått 54&nbsp;000 innbyggjarar. Hovudnæringa var utvinning av kol, som hadde vore drive i regionen sidan 1700-talet. Folkesetnaden var fattig, men byen hadde jernbane, telegraf og telefonnettverk, elektrisitet og vatn- og avløpssystem, i tillegg til bibliotek, sjukehus og eit postkontor. Dei fleste handelsmennene og industriherrane budde i Rostov og Novotsjerkassk.

Under oktoberrevolusjonen i 1917 skifta byen hender tre gonger, til han vart «frigjort» 28. april 1919 av Don-armeen under General Fitzkhelaurov. I 20 månader var han sjølvstendig frå bolsjevikane, men vart herja av tyfus.

Den 13. januar 1921 fekk byen det noverande namnet sitt. Namnet «Sjakhty» (dvs. 'gruvesjakt') vart valt på grunn av tilknytinga til kolgruvene. På 1920-talet vart mange kyrkjer og arkiv øydelagde og alle gatenamna vart endra.

I juli 1942, under den andre verdskrigen, vart byen okkupert av Nazi-Tyskland. Under tilbaketrekkinga til nazistane i februar 1943 vart mange kolgruver og bygningar øydelagde. I 1948 nådde kolproduksjonen dei same nivåa som før krigen. Under Brezjnev-åra var byen på høgda av utviklinga si, med ein folkesetnad på over 250&nbsp;000 og ein kolproduksjon på 10&nbsp;millionar tonn pr år.

Perestrojka var øydeleggande for byen, sidan gruver vart privatiserte og stengde ned, med massiv arbeidsløyse og ein kraftig auke i kriminalitet og rusmisbruk.

Sjakhty er i dag det viktigaste industrielle senteret i det austlege Donbass.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sjakhty|Sjakhty]]» frå , den 1. desember 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Blagovesjtsjensk

**Blagovesjtsjensk** (russisk Благове́щенск) er ein by i Russland og det administrative senteret i Amur oblast, 7985&nbsp;km aust for Moskva. I 2007 hadde han om lag 210&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen ligg 110 km frå den transsibirske jernbanen, på venstrebreidda av elva Amur, som har danna grense mellom Russland og Kina sidan Aigun-traktaten i 1858 og Peking-traktaten i 1860. Området nord for Amur har tidlegare vore ein del av Kina. 

Ved byen ligg Ignatjevo lufthamn.

## Historie
Dei første innbyggjarane i området var russarar som oppretta ein busetnad her i 1644. Seinare, i 1856, vart byen grunnlagd som ein militær utpost kalla **Ust-Zeja**. Blagovesjtsjensk fekk det noverande namnet to år seinare etter soknekyrkja Maria Bodskapsdag(*Blagovesjtsjenije* på russisk). Byen blømde under gullfeberen tidleg på 1900-talet og på grunn av plasseringa ved den kinesiske grensa, berre nokre hundre meter frå byen Heihe.

Under boksaropprøret bombarderte kinesiske opprørarar byen i juli 1900. I følgje ei ortodoks segn vart byen redda av eit mirakuløst ikon av Vår frue av Albazin, som vart tilbedd kontinuerleg under bombinga som varte nesten to veker. På denne tida valde politiet, støtta av kosakkar, å drive ut heile det kinesiske samfunnet frå den russiske breidda av Amur over til den kinesiske sida. Sivile vart tvunge ut i elva med våpenmakt og mange drukna. 

Under kulturrevolusjonen var byen utsett for propaganda frå maoistane ved hjelp av høgtalarar på andre sida av elva, 24 timar i døgnet. I dag dannar Blagovesjtsjensk og Heihe ei frihandelssone. Byen har eit av dei største kinesiske samfunna i Russland. 

I byen ligg Blagovesjtsjensk statlege pedagogiske universitet og Amur statlege universitet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Blagoveshchensk|Blagoveshchensk]]» frå , den 1. desember 2008.*
Bijsk

**Bijsk** (russisk Бийск) er den nest største byen i Altaj kraj i Russland (etter Barnaul). Han ligg ved elva Bija, rundt 130&nbsp;km søraust for Barnaul. Byen har om lag 180&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen vart grunnlagt i 1709 som ei festning etter ordre frå Peter den store, men etter mindre enn eitt år vart han brent av ei nomadisk stamme og så gjenoppbygd i 1718. Bijsk mista gradvis rolla si som militærbase, men vart eit viktig handelssenter og fekk byrettar i 1782.

Industrien i byen voks raskt, særskild etter at fabrikkar vart evakuert frå vestlege område av Sovjetunionen under den andre verdskrigen. Seinare vart han eit senter for våpenutvikling og produksjon og er framleis eit viktig industrisenter.

Bijsk har ein jernbanestasjon, ei elvehamn ved Bija og Bijsk lufthamn som ligg 12&nbsp;km søraust for sentrum av byen. Hovudvegen Novosibirsk-Bijsk-Tasjanta (Tsjujskijveien) går gjennom byen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bijsk|Bijsk]]» frå , den 1. desember 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Erling Bauck

**Erling Bauck** () var ein norsk offiserson, fødd i Mosjøen. Då motstandsorganisasjonen faren arbeidde i vart rulla opp i 1942, flykta faren til Sverige. Erling vart arrestert, og måtte gjennom harde avhøyr og sett i einecelle i Møllergata 19 i Oslo. Seinare vart han overført til Grini før han vart send til Tyskland: Først Sachsenhausen, sidan Birkenau, Auschwitz og Mauthausen. I 1945 vart han berga heim av Dei kvite bussane . 

I 1946 skreiv han boka «Men noen kom fra det» for å dokumentere erfaringane frå nazi-leirane. Boka «Du skal leve» kom ut i 1979. Etter krigen har Erling Bauck vore aktiv som tidsvitne for å fortelje om opplevingane i tysk fangenskap.  

## Kjelder
* Minneside 

## Bakgrunnsstoff
*Kort omtale av bøkene og ebokutgåver.
Sørbøvåg

**Sørbøvåg** er ei lita bygd i Hyllestad kommune, ytst i Sognefjorden. 
Den einaste aktive biljardklubben i Sogn og Fjordane, Hyllestad Biljardklubb, var før heimehøyrande i Sørbøvåg, men er no funne i Hyllestadhallen. Klubben har fostra medaljevinnarar i Noregsmeisterskap, såvel som i Europameisterskap. Dei mest kjende internasjonalt er trekløveret Rudi, Tommy og Steffen Wolff, med kongepokal til Tommy Wolff i 2008 som beste plassering. Andre lokale personar som også har vore innom landslaget er Iselin Herland, Rune Giil, Olav Gravdal, Asgeir Skivenes, Jan Erik Hatlem og Øystein Rønneset. Eiklund alders- og pleieheim, Øn kyrkje og Vonheim bygdehus ligg også i Sørbøvåg.
Gulsvik

**Gulsvik** er namnet på ein gard og eit knutepunkt lengst sør i Hallingdal. Staden er senter i Sørbygda i Flå kommune, nett utanfor Hallingporten. Gulsvik har og vore den største garden i området, og dei fleste andre gardane i Sørbygda er knytt til denne historisk (Gulsvikvaldet). 

Gulsvik var i si tid senter for den førande slekta i søre Hallingdal, og bonden på Gulsvik var kongeleg lendmann i seinmellomalderen. Garden heiter etter ein Gudulv eller Gunnulv, avstutta til Gul, som har vore ein vanleg mannsnamn i denne delen av Buskerud i nokre hundre år. Viktigaste oppsittar på garden i mellomalderen var ein Sigurd Bonde, som åtte store område i mange sokn.

Garden Gulsvik var udelt til kring 1430, då han vart skild i øvre, nedre og myljo Gulsvik. Vidare skifte kom til dei følgjande hundreåra, og gardane i området fekk tilnamn som Olasgarden og Herbrandsgarden etter drivarane. 

Då ferje vart oppretta for farande til og frå Hallingdal, var Gulsvik det naturlege endepunktet i nord. Ferja gjekk då frå tettstaden Krøderen i sørenden av vatnet med same namn. Snart var det grunnlag for både skyss-stasjon og pensjonat nær gardane, og då Bergensbanen kom til kring 1900, vart stasjonen lagt nær same staden. I dag er Gulsvik framleis eit knutepunkt for farande opp gjennom Hallingdal.
Thor-Inge Gullvåg

**Thor-Inge Gullvåg** () er ein norsk skodespelar og dramaturg, utdanna ved Statens Teaterhøgskole. Han har arbeidd ved Hålogaland Teater, NRK fjernsyns- og radioteateret, Norsk Film AS og Rikskonsertene.
Gullvåg vart seinare knytt til Nordland Teater i Mo i Rana, der han i perioden 1/1-2000 -31/12 2007 var teatersjef. Thor-Inge G. er far til dansaren og skodespelaren og Kjersti Lid Gullvåg. Han er gift med skodespelar og pedagog Tone Lid Gullvåg.
 
## Roller
* Karl i filmen *[[Svidd neger]]* 2003: 

## Verk
* *Likvake*, filmmaunus, 1987
* *Svein Uredd, eventyrkomedie i fem akter* av Nordahl Rolfsen frå 1890, omarbeidd og gjendikta, 1989

## Prisar og utmerkingar
* 1987: Vinnar av Norsk Filmforbunds manuskonkurranse for *Likvake*
* 1996: Teskjekjerringprisen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Thor-Inge Gullvåg|Thor-Inge Gullvåg]]» frå , den 2. desember 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Presentasjon på nettstaden til Nordland teater (arkivert side)
Birger Anneus Hall

**Birger Anneus Hall** () var ein norsk prest og forfattar.

Han var fødd i Vefsn som son av Hans Hall og Paulina Irgens Holboe Stoltenberg, og bror til presten Anton Christian Hall. Frå 1902 var han tredjeprest ved Trefoldighetskyrkja i Kristiania. Seinare vart han sjømannsprest og forfattar av oppbyggelege småskrift. I 1914 vart han sokneprest på Ila i Trondheim. Han vart gift fyrste gong på Hamar 11. desember 1883 med Ellen Falk (1862&ndash;1910), annan gong 16. mars 1912 med Augusta Jacoba Klem (f. 1868).

## Verk
* *Kirkeklokken: Aandelige sange for hjemmet, opbyggelige møder, feste, Ungdomsforeninger, kvindeforeninger o.s.v.* Salmebok med mellom anna 31 nynorske salmar, 30 av desse er av Elias Blix, og for fyrste gong namngjev ei salmebok Blix som forfattar av salmane. 
* *Bibelske spor i Palæstinas naturforhold, folkeliv og fortidslevninger*, 2 bd., 1892&ndash;93.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Birger Anneus Hall|Birger Anneus Hall]]» frå , den 2. desember 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Blix-salmer i ''Kirkeklokken''
Othar Holmboe

**Othar Holmboe** () var ein norsk apotekar, illustratør og kunstmålar.

Othar Holmboe vart fødd i Vefsn men voks opp i Tromsø. Her vart han utdanna til farmasøyt (1887), og var med i etableringa av Tromsø Kunstforening med far sin, Othar Ervigius. Seinare vart han, som bror sin, Thorolf Holmboe, student ved Statens håndverks- og kunstindustriskole i Kristiania med studieturar til Paris (1896) og København (1900). Han debuterte på Høstutstillingen i 1898. 

Holmboe hadde eit breitt interessefelt, illustrerte m.a. Gabriel Scotts *Lillehavns mysterier* (1898), dekorerte altartavla i Såner kyrkje, og utgav biografien *Foged Jens Holmboes efterkommere*, Bogtrykkeriet Concordia (1890). Holmboe teikna også plakatseriar som NSBs *Norge - Midnatsolens Land* (1905) og *Mustads margarin* (1905). Han busette seg etterkvart i Son, der han dreiv apotek og var ordførar. 

Othar Holmboe døydde på Jessheim i 1928. Han er biografert i pamfletten *Thorolf og Othar Holmboe,* Tromsø Kunstmuseum (1996).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Othar Holmboe|Othar Holmboe]]» frå , den 2. desember 2008.*
Thorolf Holmboe

**Thorolf Holmboe** () var ein norsk kunstmålar, illustratør og designar. 

Holmboe var fødd i Vefsn , men voks opp i Alstahaug og, frå han var ti år, i Tromsø, der faren Othar Ervigius var kunsthandlar, tollkasserar og landmålar. Faren var òg ein av grunnleggjarane av Tromsø Kunstforening og ein habil akvarellmålar. Broren Othar Holmboe vart òg kunstmålar.

Thorolf Holmboe tok artium og Krigsskolens nedste avdeling i Kristiania før han i 1886 reiste til Berlin og vart den siste norske eleven av Hans Gude. Han debuterte på Høstutstillingen i 1887 med fleire motiv frå Helgeland. Mot slutten av 1880-alet var Holmboe ei tid i Paris. Her fekk han sjå japanske arbeid, som då var på moten, og han fekk interesse for kunsthandverk og kunstindustri.

Mellom dei illustrasjonane han teikna, er furua som prydar framsida til Nitedals fyrstikkeske, hanen på Sætre kjeks og vikingskip-emblemet til Norsk Hydro.

Holmboe framstilte ei stor mengd bruksgrafikk, herunder òg overrekkingskort og postkort, oftast i jugendstil. Han fekk m.a. trykt ein serie postkort med Nordlandsmotiv, sidan ein serie med silhuett-motiv. Spesielt nordlandsmotiva vart trykte i mange opplag og nådde slik ut til dei breie lag av folket. 

Holmboe illustrerte bøker av Vilhelm Krag, Johan Bojer , Jonas Lie og Petter Dass (Nordlands Trompet 1892).

Holmboe fekk Petter Dass-medaljen i 1912.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder:
* Kristin Halaas: «Thorolf Holmboe – det moderne bildet av Nordland» i *[[Årbok for Helgeland]] 2006* ISBN 82-90148-66-6
Torbjørn Lien

**Torbjørn Lien** () i Mosjøen) er ein norsk teikneserieskapar som er mest kjend for serien Kollektivet. 

Han debuterte som serieteiknar i skoleaviser i heimbyen Mosjøen i Nordland. Lokalavisa Helgeland Arbeiderblad publiserte i 1984 serien Orion, og etter det fekk han publisert seriar, hovudsakleg i blad som KOnK og Kraftig Kost. Tidleg i 1990-åra skreiv og utvikla han eit av dei aller første norske rollespela på marknaden, kalla Imperium 3000. Lien står òg bak den kritikarroste litterære fanzineserien Ácin Dambágin

Kollektivet starta Lien å utvikle mot slutten av 1990-åra, og som serien vart publisert i 2000. Han lager òg ein vitseserie basert på bibelvers, kalla Mannakorn. Ved sida av å vere serieteiknar arbeider han som lærar ved animasjonsstudiet på Høgskulen i Volda. Han har lagd fleire animerte kortfilmar som har blitt vist på tv og festivalar i inn- og utland.e

## Bibliografi

* 2006 &ndash; *Mannakorn* (Westwind forlag, ISBN 978-82-92514-51-1)
* 2006 &ndash; Kollektivet 1: *Masse pils og litt pizza* (Schibsted Forlag, ISBN 978-82-509-5591-2)
* 2007 &ndash; Kollektivet 2: *Begjær til besvær* (Schibsted Forlag, ISBN 978-82-516-3014-6)
* 2008 &ndash; Kollektivet 3: *Borte bra, hjemme fest* (Schibsted Forlag, ISBN 978-82-516-3303-1)
* 2009 &ndash; Kollektivet 4: *Sleske fraspark* (Schibsted Forlag, ISBN 978-82-516-3360-4)
* 2010 &ndash; Kollektivet 5: *Om mus og menn og annet snusk* (Schibsted Forlag, ISBN 978-82-516-3400-7)
* 2011 &ndash; Kollektivet 6: *Kollektivt sammenbrudd* (Schibsted Forlag, ISBN 978-82-516-6503-2)
* 2012 &ndash; Kollektivet 7: *Helg i solnedgang* (Schibsted Forlag, ISBN 978-82-516-6548-3)
* 2013 &ndash; Kollektivet 8: *Kollektiv psykose* (Schibsted Forlag, ISBN 978-82-516-6563-6)
* 2014 &ndash; Kollektivet 9: *Øl i ben og armer* (Schibsted Forlag, ISBN 978-82-516-6586-5)
* 2015 &ndash; Kollektivet 10: *Beruselse og straff* (Bladkompaniet, ISBN 978-82-516-6600-8)
* 2016 &ndash; Kollektivet 11: *Hundre kilo på stumpen* (Bladkompaniet, ISBN 978-82-516-6620-6)
* 2017 – Kollektivet 12: *Formfulle høyder* (Bladkompaniet, ISBN 978-82-491-3004-7)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Torbjørn Lien|Torbjørn Lien]]» frå , den 2. desember 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Intervju med Torbjørn Lien i Helgeland Arbeiderblad
Andreas Nilsskog

**Andreas Nilsskog** () var ein norsk kunstnar med treskurd som spesialitet, busett i Drevja i Vefsn .

Andreas Nilsskog tok utdanning i teikning hos Lars Kinsarvik (1898-1901) og ved Statens Kunst- og Håndverkskole i Kristiania (1903-1905) under Harriet Backer, Erik Werenskiold og Jens Munthe Svendsen. 

Andreas Nilsskog debuterte på ei utstilling i Harstad i 1911, og deltok på fleire utstillingar.

Han hadde utsmykkingar i ei rekkje kyrkjer, blant anna:
* Herøy kyrkje på Helgeland: døypefont
* Drevja kyrkje: dåpsengel
* Dolstad kyrkje: krusifiks
* Grane kyrkje: brurestolar, preikestol
* Korgen kyrkje: skulpturar
* Nord-Flatanger kyrkje: altertavle
* Hanøy kyrkje: altertavle, preikestol
* Stamsund kyrkje: altertavle, kristusfigur
* Nordvik kyrkje på Dønna: altertavle
* Høylandet kyrkje i Namndalen: altertavle
* Rødøy kyrkje: relieff
* Svolvær kyrkje: krusifiks
* Hemnes kyrkje: døypefont, brurestolar
* Kirkenes kyrkje: brurestolar

Andreas Nilsskog laga også orgel, lirekassar, fløyter, fiolinar og pipeorgel.

Han var onkel til lyrikaren Audun Nilsskog og bildekunstnaren Bjørnstein Nilsskog. 

## Bakgrunnsstoff
* Om Andreas Nilsskog på nettstaden drevja.com
* Hans Nerhus: *Bygdekunstnaren Andreas Nilsskog. Eit nordnorsk innslag i norsk kyrkjekunst*. Det Norske Samlaget, Oslo, 1942. 37 sider.
Lars Søraas d.y.

**Lars Søraas d.y.** () var ein norsk lærar, songar, kordirigent, organist og komponist frå Bergen. Han førte vidare arbeidet til faren, Lars Søraas d.e., med Lars Søraas Skulesongbok. Han stod bak mange av dei seinaste utgåvene. Lars Søraas d.y. dirigerte mange kor. I NRK leidde han skulekringkastings programmet *Syng med oss*. Ein kjenner til ein komposisjon av Lars Søraas d.y.: Melodien til Jakob Sande sin julesong Det lyser i stille grender.
## Kjelder
*Nettbiblioteket. Bergen Offentlige Bibliotek
Lars Søraas d.e.

**Lars Søraas d.e.** () var ein norsk lærar, songpedagog, kordirigent, organist og komponist frå Søraas i Fana. Han budde størstedelen av livet i Bergen. Han start tidleg med song. 17 år gammal leia han Fana Sangforening. Han var organist i Sandviken kyrkje i meir enn 30 år. Han starta å gi ut Lars Søraas Skulesongbok i 1907. Det arbeidet heldt sonen Lars Søraas d.y. fram med etter at faren var død. Som komponist er Lars Søraas d.e. særleg kjend for å ha tonesett sivlesongane *Den fyrste song* og *Lerka*.

## Kjelder
*Nettbiblioteket. Bergen Offentlige Bibliotek
Angela

**Angela** er eit kvinnenamn med opphav i det latinske ordet *angelus*, 'engel', som igjen kjem frå gresk *angelos*, 'bodbringar'. Angela har svensk namnedag den 7. desember.

Namneformene Angie, Angel, Angelina, Angélique, Angelika og Angelita kan vera avleidde frå Angela. Den maskuline forma av namnet er Angelo.

Angela var det femte mest gjevne jentenamnet i USA frå 1974 til 1976. I Noreg er det 426 kvinner som har Angela som første fornamn (SSB 2012).

## Kjende namneberarar
* Den heilage Angela av Foligno (1248-1309), fransiskansk helgen
* Angela Carter (1940–1992), britisk forfattar
* Angela Bassett (f. 1952), USA-amerikansk skodescpelar
* Angela Gheorghiu (f. 1965), rumensk operasongar
* Angela Merkel (f. 1954), tysk forbundskanslar
Lars Søraas

Det finst fleire personar som har namnet **Lars Søraas**:
* **[[Lars Søraas d.e.]]** ( 1862– 1925) 
* **[[Lars Søraas d.y.]]** ( 1887– 1976)
Audun Nilsskog

**Audun Nilsskog** () var ein norsk lyrikar.

Audun Nilsskog var fødd og oppvaksen i Drevja i Vefsn. Seinare busette han seg på Notodden. Han var son av kunstnaren Einar Nilsskog. Einar Nilsskog var igjen bror til Andreas Nilsskog. Han har gjeve ut tre eigne bøker, ut over det var han representert i fleire antologiar. Han mottok Blixprisen 1983.

Kristian Halse hr skrive om *Audun Nilsskog - lyrikaren frå Vefsn* i *Far etter fedrane*, Mosjøen 1988, side 102-108.

## Bibliografi
* *Det svarte berget*, dikt, Noregs Boklag 1965 (nynorsk)
* *Hjulet og hjartet*, dikt, Noregs Boklag, 1975 (nynorsk)
* *Slipesteinen*, dikt, Gyldendal, Oslo 1986 (nynorsk)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Audun Nilsskog|Audun Nilsskog]]» frå ,  den 18. august 2025.*
Svolt

**Svolt** eller **hunger** er ei kjensle som oppstår når ein manglar mat eller anna næring. Ho kan skildrast som ei gnagande eller sugande kjensle under brystet. Kjensla gjer at ein ønskjer å eta &mdash; om ein ikkje gjer det, men svelt over lang tid, vil kroppen svekkast av underernæring, og ein kan døy. Svolt er eit stort problem på verdsbasis. SN sin Food and Agriculture Organization gjekk i 2009 ut frå at 1,02 milliardar menneske, ein sjettedel av alle menneska i verda, var underenærte.

## Årsaker

Matmangel og svolt kan ha bakgrunn i uår, dårlege avlingar og liknande. Svolt kan likevel også i stor grad knytast til fattigdom, det vil seia at mat finst, men at store delar av ei befolkning ikkje har råd til han. Betre fordeling av ressursar og organisert matutdeling kan bidra til å motverke hungersnaud i svoltutsette område.

### Vilja svolt
Faste vil seia å gå gjennom svolt av andre grunnar enn matmangel, som regel av religiøse grunnar. Fleire religionar har visse fastetider der ein tek til seg lite eller inga næring over ein viss periode. Visse tankeretningar kan sjå på faste som godt for kroppen eller sjela.

Under ein sveltestreik tek ein til seg lite eller inga næring for å hevda eit politisk syn på ein synleg måte.

Ein kan også bruka svolt som ei form for ekstrem slanking, der ein ved å ikkje eta set i gang svoltmekanismar i kroppen som får han til å tæra på næringslager, noko som kan vera skadeleg. Slik slanking er lite effektiv fordi svoltmekanismen gjer at forbrenningsraten går ned, og kroppen vil prøva lagra meir mat når ein et normalt igjen. Svelteslanking er også knytt eteforstyrringar som anoreksi.

## Biologi

I menneske tek svoltkjenslar til rundt 4 timar etter eit måltid. Då er fordøyinga avslutta, og kroppen gjer seg klar til å utnytta glykogen og feittlagra sine. Etter å ha tæra på lagra karbohydratar går kroppen over til å bryta ned protein frå musklane, som leveren omformer til mellom anna ketonkroppar. 

Langvarig svolt kan føra til at ein føler seg svimmel, svimer av, får muskelkrampe og mister hår. Organ som nyrer og hjarte kan også ta skade.

Vaksne kan overleva i fleire veker utan mat, så lenge dei har tilgang på vatn. Barn, som treng næring til å veksa og ha eit sterkt immunforsvar, er meir utsette for svolt. Ifølgje ei utrekning frå 2005 døydde rundt 6,5 millionar barn under fem år årleg på grunn av underernæring.

## Sjå og
* feilernæring
* hungersnaud
* sveltefôring
## Kjelder
* FAO om svolt 
* 
* 
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* FAO om svolt (engelsk)
Diana

**Diana** eller **Diane** er eit kvinnenamn som kjem frå frå latin. Namnet har uvisst opphav, kanskje 'gud'. Den romerske gudinna Diana er knytt til fødslar, jakt og månen i romersk mytologi.

Diana har i Noreg namnedag 30. desember.

### Bruken av namnet i Noreg
* I folketeljinga frå 1801 var det 2 som hadde namnet, i forma *Diane*
* I 1900 var det 8 personar som var listeførte med namneformene *Diana, Diande, Dianna*, av dei tre i Vefsn
* I 2008 hadde 619 *Diana*, 81 *Diane* og 11 *Dianna* til første fornamn, 

## Kjende namneberarar

* Diane de Poitiers (1499–1566), fransk adelskvinne
* Diane de France (1538–1619), uekte dotter av kong Henrik II av Frankrike
* Diana Wynne Jones (1934-2011), britisk fantasyforfattar
* Diana Rigg, britisk skodespelar
* Diana Ross (f. 1944), popstjerne frå USA som var gift med Arne Næss, jr.
* Diane von Fürstenberg (f. Diane Simone Michelle Halfin i 1946), belgisk-amerikansk motedesignar 
* Diane Keaton (f. 1946), USA-amerikansk skodespelar
* Diane Abbott (f. 1953), britisk politikar
* Prinsesse Diana av Wales (1961-1997)
* Diana Gansky (f. 1963), austtysk diskoskastar
* Diana Krall (f. 1964), kanadisk jazzartist
* Diana King (f. 1970), jamaicansk songar og låtskrivar
* Diane Kruger (f. 1976), tysk skodespelar
* Diana Haddad (f. 1976), libanesisk songar
* Diana Mariam Kurian (f. 1984), indisk skodespelar kjend som Nayanthara
* Diana Vickers (f. 1991), britisk songar og motedesignar
* Diana Bulimar (f. 1995), rumensk turnar

## Kjelder
* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991

* FolketeljIngar i Digitalarkivet
Dina

**Dina** er eit kvinnenamn, av hebraisk opphav som tyder 'ho so, dømer' . Namnet kan òg vere ei kortform av namn sim sluttar på *-dina*, som *[[Randina]]*, *[[Bernhardina]]*. På engelsk kan namnet stavast **Dinah**.

Dina har i Noreg namnedag 30. desember.

### Bruken av namnet i Noreg
Namnet Dina var lenge lite bruka, men populariteten fekk eit kraftig oppsving i 1990-åra.

* I folketeljinga frå 1801 var det 23 som hadde namnet i formene *Dina, Dine*, av dei 9 i Nordland.
* I 1900 var 1589 personar som var listeførte med namneformene *Dina, Dine, Dinna*, også no flest i Nordland.
* I 2008 var det 1658 med *Dina* 200 til første fornamn, 12 heitte *Dine*.

## Dina som bibelsk namn
Etter å ha fått seks søner, fekk Lea i følgje Fyrste mosebok dottera Dina med Jakob. Om Dina og Sikem, sjå 1. Mos. 34. kapittel.

## Kjende namneberarar
* Dinah Craik (1826-1887), engelsk diktar
* Dina Aschehoug (1861-1956), norsk kunstmålar
* Dinah Shore (1916-1994), amerikansk songar og fjernsynsfjes
* Dinah Washington (1924–1963), amerikansk bluessongar
* Dinah Manoff (f. 1958), USA-amerikansk skodespelar
* Dina Meyer (f. 1968), USA-amerikansk skodespelar
* Caroline Dina L. Kongerud (f. 1985), kjend som teknoartisten Dina.

### Oppdikta figurar
* Dina er namnet på hovudpersonen i romanen *Dinas bok* av Herbjørg Wassmo.

## Kjelder

* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991

* FolketeljIngar i Digitalarkivet
Isak

**Isak** er eit mannsnamn, av hebraisk *sahak*, 'le'; namnet tyder truleg 'må Gud le' eller 'må Gud smile'. Det viser til patriarken Isak i Bibelen.

Isak har i Noreg namnedag den 19. desember.

## Bruk
### Bruken av namnet i Noreg
Namnet har vore nytta i Noreg sidan 1100-talet. Tradisjonelt har det vore mest utbreidd i Nord-Noreg. Etter at bruken vart sjeldnare ut over 1900-talet, fekk bruken av namnet eit kraftig oppsving i 1990-åra.

* I folketeljinga frå 1801 var det 1&nbsp;321 som hadde namnet i formene * Isaac, Isaach, Isaak, Isac, Isach, Isack, Isak*
* I 1900 var det 2564 personar som var listeførte med namneformene * Isaac, Isac, Isach, Isak, Isaks*, høvesvis flest i Troms og Finnmark
* I 2008 var det 2&nbsp;438 som heitte *Isak* , 146 *Isac*, 21 *Isack* og 17 *Isach* til første fornamn

## Kjende namneberarar
### Som førenamn
* Isaac Newton (1643–1727), engelsk fysikar
* Isak Nilsson Botnen (1669-1759), norsk felebyggjar
* Isak Rokne (1801-1877), norsk spelemann
* Isaac Albéniz (1860-1909), spansk komponist
* Isak Saba (1875–1921), samisk lærar og politikar
* Isak Kimoe (1854-1944), norsk kunstmålar
* Isaac Asimov (1920–1992), russisk-amerikansk sciencefictionforfattar
* Isak Mathis O. Hætta (1968- ), sametingsrepresentant

### Som slektsnamn
* Emil Iaac (1886–1954) austerriksk-ungarsk rumensk forfattar
* Chris Isaak (f. 1956), amerikansk musikar

### Isak som bibelsk namn
Patriarken Isak var einaste sonen Sara og Abraham hadde i lag. Isak var far til Jakob og Esau.

### Annan bruk av namnet
* Isak Dinesen, pseudonym brukt av Karen Blixen

### Oppdikta personar
* Isak Sellanraa, hovudperson i * [[Markens Grøde]] * av Knut Hamsun

## Kjelder

* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991

## Bakgrunnsstoff

* Folketeljingar i Digitalarkivet
Stefan

**Stefan**  eller **Stephan** er eit mannsnamn, av  gresk  *Stephanos*,  '(heiders-)krans' .   **Steffen** er ei dansk form av namnet.

Stefan har i Noreg namnedag  2. juledag, 26. desember.

## Bruken av namnet i Noreg

* I  folketeljinga  frå 1801 var det 834 som hadde namnet i formene  * Stefan, Stefanus, Stefen, Steffan, Steffen, Stepehn, Stephan, Stephanus, Stephen*
* I 1900 var det 908 personar som var listeførte med namneformene *Staffan, Staffen, Stefan, Stefanius, Stefanus, Stefanuss, Steffan, Steffanus, Steffen, Stefonus, Stepfon, Stephan, Stephanus, Stephen*
* I 2008 var det 3679 som heitte * Steffen, 1512 Stefan* , 194 * Steffan*  og 22 * Staffan*  til første fornamn

## Kjende namneberarar
*Stefan Zweig (1881-1942), austerriksk forfattar
*Stefan Wyszyński (1901-1981), polsk kardinal og biskop
*Stephan Plätzer (f. 1966), norsk friidrettstrenar
*Stefan Raab (f. 1966), tysk Eurovision-deltakar og programleiar
*Stephan Christiansen (f. 1970), norsk kristen forkynnar
*Steffen Iversen (f. 1976), norsk fotballspelar
*Stefan Ishizaki (f. 1982), svensk fotballspelar
*Stefan Petzner (f. 1981), austerriksk politikar
*Stephan Lichtsteiner (f. 1984), sveitsisk fotballspelar
*Stefan Kießling (f. 1984), tysk fotballspelar
*Steffen Thoresen (f. 1985), norsk ishockeyspelar
*Steffen Haraldsen (f. 1986), norsk fotballspelar
*Stefan Strandberg (f. 1990), norsk fotballspelar

### Stefanus som bibelsk namn
Stefanus var den første martyren i den kristne kyrkja..  Til minne steininga av Stefanus vert 2. juledag feira som stefanusdagen,  sankt Stefans dag.

Stefanas vart, i lag med hulyden sin, døypt av Paulus i Akaia.

## Annan bruk

*Stefanssonøya i Nord-Canada
*Stefan-Boltzmann-konstanten (fysisk konstant)
*Stefan-Boltzmann-lova (fysisk lov)

## Kjelder
* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991

## Bakgrunnsstoff

*  FolketeljIngar i Digitalarkivet
Daniel

**Daniel** eit mannsnamn, frå hebraisk med tydinga 'Gud er min dommar'. Namnet er kjend frå Det gamle testamentet, særleg Daniels bok, og er eit utbreidd jødisk, kristent og muslimsk namn. Det er også eit etternamn, og har gjeve patronym som Daniels og Danielsen. Daniel har namnedag i Noreg den 11. desember.

## Namneformer
Den hebraiske forma av namnet er דָּנִיֵּאל, uttalt Dāniyyêl (moderne Daniyyel). Den arabiske forma av namnet er Danyal og den persiske Dâniyal. Ei italiensk form er Daniele, ei anna Danilo, som også finst i Brasil og tidlegare Jugoslavia.

Ei utbreidd kortform av namnet er Dan, ei anna er Danny.

Kvinnelege former av namnet er Dani, Danitza, Danielle og Daniella.

## Bruken av namnet i Noreg
Namnet har tradisjonelt vore mykje bruka i Noreg, men bruken gjekk jamt attende utover 1900-talet inntil han fekk eit kraftig oppsving i 1990-åra.
* I folketeljinga frå 1801 var det 1441 som hadde namnet i formene * Danel, Daniel, Danield, Danil, Danild, Danjel, Danniel *
* I 1900 var det 2627 personar som var listeførte med namneformene * Danel, Daniel, Danield, Daniell, Danil, Danild, Danjel, Dannel, Dannell, Danniel, Dannil *
* I 2008 var det 13 640 som hadde Daniel som første fornamn
* I 2011 var det 15 404 som hadde Daniel som første fornamn

## Kjende namneberarar
* Daniel Defoe (1660-1731), engelsk forfattar 
* Daniel Bernoulli (1700-1782), sveitsisk matematikar
* Daniel Boone (1734–1820), amerikansk pioner
* Daniel Bremer Juell (1808-1855) norsk geistleg
* Daniel Moreau Barringer (1860–1929), amerikansk geolog,
* Daniel Ortega (f. 1945), president i Nicaragua
* Daniel Craig (f. 1968), britisk skodespelar, kjend for rolla som James Bond
* Daniel av Sverige (f. 1973), gift med Victoria av Sverige
* Daniel Franck (f. 1974), norsk snøbrettkøyrar
* Daniel Diges (f. 1981), spansk Eurovision-deltakar
* Daniel William Bones (f. 1983), norsk regissør
* Daniel Agger (f. 1984), dansk fotballspelar
* Daniel Fredheim Holm (f. 1985), norsk fotballspelar
* Daniel Radcliffe (f. 1989), britisk skodespelar kjend for rolla som Harry Potter

### Daniel som bibelsk namn
* Daniel, Davids andre son som han fekk med Abigajil frå Karmel.
* Daniel som fekk opplæring hos babylonarkongen, men som vart kasta i løvehola

## Bakgrunnsstoff
* «Daniel» i JewishEncyclopedia.com

## Kjelder

* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991
* FolketeljIngar i Digitalarkivet
Vesterålen Turlag

**Vesterålen Turlag** er eit lokallag av Den Norske Turistforening (DNT). Det vart stifta i 1988.

## Hytter
Vesterålen Turlag driv fire turisthytter:
* Guvåghytta
* Ingemannhytta
* Snytindhytta
* Trollfjordhytta

## Bakgrunnsstoff:
* Vesterålen Turlag