open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karl Straume

**Karl Olav Straume** () var ein norsk kunstmålar frå Hovdebygda i Ørsta. Han fornorska etternamnet sitt frå Strømme til Straume.

Foreldra var fanejunker Ola R. Strømme (1842-1908) og Ane Petrine, fødd Hovden, som var syster til Anders Hovden. Karl Straume var farbror til kunstmålaren Olav Strømme.

Karl Straume tok lærarutdanning og arbeidde i skulen i 3 år, før han bestemte seg for å bli kunstnar. Han utdanna seg ved Kunstakademiet under Chr. Krohg og Halfdan Strøm og seinare Acedemie Moderne under Friesz i Paris. Han debuterte i Aalesunds kunstforening i 1910, og var representert på Haustutstillinga i 1914. Karl Straume arbeidde mest med oljemåleri, men laga også tresnitt og arbeidsteikningar til biletvev.

Karl Straume var med å starte Møre kunstnerlag i 1931 og var formann i foreininga i 15 år. Møre kunstnerlag heiter no Bildende kunstnere Møre og Romsdal.
Straume var formann i styret for Ivar Aasen-museet frå 1946 til 1967.

Straume skreiv dikt, og fekk i 1967 gitt ut diktsamlinga *Lilja i dalen* på Lunde forlag.

I 1961 fekk Karl Straume Kongens fortenestmedalje i gull.

## Kjelder

* Ivar Aasen-tunet - Straume, Karl
* Kulturnett.no om Karl Straume
Midtunbrekka

**Midtunbrekka** er ein veg på Midtun i Fana bydel i Bergen kommune. Han går nordaustover frå Ulsmågvegen til Midtunlia, men gjennomkøyring til Midtunlia er forbode. Vegen er 350 meter lang. 

Namnet vart vedteke i 1982. Vegen var tidlegare ein del av det som vart kalla Liabakken. 

## Knutepunkt
* Fv184 Ulsmågvegen
* Sideveg mot aust (70 m)
* Sideveg mot aust (130 m)
* Sideveg mot søraust (80 m)
* Sideveg mot nord (70 m)
* Midtunlia

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Midtunlia

**Midtunlia** er ein blindveg på Midtun i Fana bydel i Bergen kommune. Han går nordover frå Ulsmågvegen. 

Namnet vart vedteke i 1982. 

## Knutepunkt
* Fv184 Ulsmågvegen
* Avkjørsel til sideveg av Ulsmågvegen. 
* To sidevegar mot søraust (180 m)
* Sideveg mot vest (80 m)
* Sideveg mot nordvest (250 m)
** Avkjørsel til Midtunbrekka, men gjennomkjørsel er forbode. 
* Sideveg mot søraust (150 m)
* Sideveg mot nordaust (100 m)
* Sideveg mot nord (50 m)
*  Midtunlia 57

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Ulsmågvegen

**Ulsmågvegen** er ein veg på Midtun og Ulsmåg i Fana bydel i Bergen kommune. Han går søraustover frå Hardangervegen til Totlandsvegen og er ein del av fylkesveg 184. Vegen er ein kilometer lang. 

Det ligg fleire næringsbygg langs vegen. 

Namnet vart vedteke i 1947. 

## Knutepunkt
*   Hardangervegen
*  Midtunbrekka
*  Ulsmågskaret
* Sideveg mot sør (100 m)
* Sideveg mot nord (90 m)
*  Midtunlia
* Sideveg mot nordaust (280 m) til Midtunlia
* Sideveg mot sørvest (100 m)
* Sideveg mot søraust (200 m)
* Sideveg mot sørvest (70 m)
* Sideveg mot søraust (70 m)
* Sideveg mot nordaust (70 m)
* Sideveg mot aust (50 m)
* Sideveg mot vest (70 m) til Totlandsvegen
*  Engesetvegen
*  Fv183 Totlandsvegen

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Ulsmågskaret

**Ulsmågskaret** er ein blindveg på Midtun og Ulsmåg i Fana bydel i Bergen kommune. Han går søraustover og sørover frå Ulsmågvegen. Vegen er om lag 500 meter lang. Den siste delen av vegen er ein gangveg oppover skaret til Totlandsvegen. Den nedste delen av vegen er prega av næringsbygg på begge sider. 

Namnet vart vedteke i 1978. Før dette heitte vegen Skarvegen. 

## Knutepunkt
* Fv184 Ulsmågvegen
* Sideveg mot sørvest (90 m)
* Sideveg mot aust (70 m)
*  mot vest Totlandsvegen (170 m) 
*  til Totlandsvegen

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Den fyrste opiumskrigen

**Den fyrste opiumkrigen** braut ut i 1839 og varte til 1842. Det var ein handelspåverka krig mellom Storbritannia og Qing-dynastiet i Kina. Han vert ofte sett på som starten på Europa sitt imperialistiske overherredøme mot Kina.

Tidleg på 1800-talet var frakt frå Kina til europearar ekstremt lukrativt. Men samhandelen med Kina leid av det faktum at Kina mangla interesse i utanlandske produkt, slik at det var vanskeleg å finna varer Kina ville kjøpa. Sølv var ei av dei. Britane fann at opium var ei anna mogleg handelsvare, og ville bruka den narkotiske effekten i økonomisk vinning. 

Mellom åra 1821 og 1837 vart importen av narkotika femdobla.

Dei kinesiske statsmaktene prøvde å få ein slutt på denne handelen, på grunn av at helsa til brukarane vart øydelagt. Det var til å byrja med vellukka etter at Charles Elliott måtte overgjeva det gjenverande lageret med opium i mai 1839 til Lin Zexu for destruksjon. Det vart brent på stranda ved Humen, ein by ved Perlefloda sin munning.

Men berre to månadar seinare tok to britiske sjømenn livet av ein kinesisk mann og vart stilt for retten under eit britisk organ, kalla «ekstraterritorialitet». Dei vart dømde i ein britisk rett i Kanton (Guangzhou). Kinesarane derimot kravde at dei britane skulle overgje dei to mennene til kinesisk varetekt.

Då britane nekta, vart dei jaga bort frå Kina. Då dei seinare budde seg til krig, angreip og tok dei Hongkongøya og brukte henne som base. Krigen slo ut i juli då HMS «Volage» og HMS «Hyacinth» sigra og øydela 29 kinesiske skip. 

I midten av 1842 hadde britane sigra over kinesarane ved munningen av deira andre største handelselv, Yangtze, og hadde okkupert Shanghai. Krigen enda i august 1842 Nanjingtraktaten. Sir Anthony Blaxland Stransham leia den kongelege marinen gjennom opiumskrigen som ung offiser, og vart tildelt to riddarskap av dronning Victoria.

Nanking-traktaten batt Kina til fri handel, inkludert opiumshandel. Hong Kong vart overlaten til Storbritannia, og Guangzhou, Amoy (Xiamen), Foochow (Fuzhou), Shanghai og Ningpo vart «traktatshamner» som vart opna for alle handelsmenn. Reparasjonar vart betalt av kinesarane.

## Sjå og
*Den andre opiumskrigen

## Bakgrunnsstoff
*Bakgrunn for opiumskrigane (dansk) 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Første opiumskrig|Første opiumskrig]]» frå ,  den 17. september 2009.*
Riksveg 22

**Riksveg 22** (**Rv22**) går mellom Hvam i Skedsmo kommune og Kirkelund i Rakkestad kommune. Vegen har ei lengd på 78,2&nbsp;km, av dette 35,8&nbsp;km i Akershus og 42,4&nbsp;km i Østfold.

Trasé: Hvam - Kjeller - Lillestrøm - Vinsnes - Fetsund der han passerer Glåma - vidare sørover langs austsida av Øyeren - Båstad - Skjønhaug - Mysen - Rakkestad.

Før 1. januar 2010 gjekk vegen mellom Gjelleråsen og riksgrensa i Halden kommune, sjå fylkesveg 22.

## Kommunar og knutepunkt
### 

Trondheimsveien
*    Hvam
*   Hvam
*   Nordbyveien, Hvam
*  Kjellerholen bru
*   Trondheimsveien frå Kjellerholen til Sorknes →  →  i Sørum
Fetveien
*    Kirkeveien, Kjeller, felles trasé til Storgata
*  Storgata
*   Rolf Olsens Vei til Nybråten
*   Sørumsgata frå Vigernes til  Solheimsgata (1,3&nbsp;km)
*   Vigernes
*  Borgen bru (68 m)

Fetveien
*  frå Borgen til Fetsund
*  Engaveien
*  Fetveien
*  Gamle Fetvei
*  Fetsund bru (595 m) (Glomma)
*   Fetsund bro,  Kirkeveien til Bjanes (2,9&nbsp;km)
*   Løken
*  Fjellsrud

### 

Båstadveien
*  frå Krokedal til fylkesgrensen (1,9&nbsp;km) →  (Akershus) til  Solum i Aurskog-Høland
*  frå Krokedal til Sæter (2,0&nbsp;km)
*  frå Heiås til  Sentvedt
*  frå Olberg til Sand (3,6&nbsp;km)
*  frå Olberg skole til Løken (4,0&nbsp;km)
*  frå Berger til  Ringstad (2,1&nbsp;km)
*  Løken
Kirkeveien
*  Skjønhaug, felles trasé til Trøgstad kirke
*  Trøgstad kirke
Trøgstadveien
*  frå Tveiten til  Langseter
*  frå Vollene til  Askim
*  frå Stensrud til  Momarken (5,6&nbsp;km)
*  frå Mansrud til  Haugskrysset i Eidsberg
*   Laslett, felles trasé til Momarken, ca. 600 m

*    Momarken
Vandugbakken
*   frå Mysen til  Lekum
Smedgata
*  Bruberg
Trømborgveien
*  Hæra
*  frå Hagen til  Folkenborg (2,3&nbsp;km)
*  Trømborg
*  frå Sviu til Brattefoss (2,1&nbsp;km)
*  frå Berg til  Dingtorp

Mysenveien
*  Lund
*  Strømfossveien, felles trasé til Storgata
*  Storgata
*  Sarpsborgveien
Haldenveien
*   Kirkelund

## Bakgrunnsstoff
Calonectris

***Calonectris*** er ei slekt av tre store lirer i stormfuglfamilien. Artane i denne gruppa er langvenga fuglar med mørk brun eller svart overside, og hovudsakleg kvit på undersida. Dei er pelagiske utanfor hekkesesongen og lever mest vanleg i tempererte og kalde farvatn. Akkurat som *[[Puffinus]]* flyg *Calonectris*-lirer med stive venger og nyttar ein «klippe»-teknikk for å segle over bølgjefrontar med eit minimum av aktiv flyging. Men fluktbildet ligg nærare albatrossar enn *Puffinus*-artane.

*Calonectris*-lirer er langdistansemigrantar. Kvitpannelira spreier seg frå austasiatiske hekkeøyar gjennom heile det vestlege Stillehavet og inn i det austlege indiske havet.

Dei lever av fisk, blekksprut og liknande oseanisk mat og kan følgje fiskebåtar for å ta utkast.

## Artar
Taksonomi for *Calonectris*-lirer er nyleg endra, kappverdelire og portugisarlire er splitta ut frå tidlegare gulnebblire, *Calonectris diomedea*. Det finst ei anna lireslekt, *[[Puffinus]]*, som omfattar om lag tjue små til mellomstore lirer. *[[Procellaria]]*, med fem andre store artar er vanlegvis kalla petrellar, sjølv om ein trur dei er nærare knytt til lirer enn til «eigentlege petrellar». 
* Kvitpannelire, *Calonectris leucomelas*, Streaked shearwater, (Temminck, 1836), (NT)
* Poseidonlire, *Calonectris diomedea*, Scopoli's shearwater, (Scopoli, 1769), (LC)
* Portugisarlire, *Calonectris borealis*, Cory's shearwater, (Cory, 1881), (LC)
* Kappverdelire, *Calonectris edwardsii*, Cape verde shearwater, (Oustalet, 1883), (NT)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger dels på «[[:en:Calonectris|Calonectris]]» frå , den 17. september 2009*
* 
* del Hoyo, J., C. Carboneras, F. Jutglar, N. Collar, and G. M. Kirwan (2020). *[https://doi.org/10.2173/bow.corshe.01 Cory's Shearwater (Calonectris diomedea), version 1.0]*. In Birds of the World (S. M. Billerman, B. K. Keeney, P. G. Rodewald, and T. S. Schulenberg, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.corshe.01

## Bakgrunnsstoff
Solåsen i Bergen

**Solåsen** er ein veg på Øvsttun i Fana bydel i Bergen kommune. Han går først vestover og så nordover frå Sørlia til Øvsttunvegen. Vegen er om lag 900 meter lang. 

Namnet vart vedteke i 1949. 

Øvsttunheimen er ein somatisk sjukeheim som ligg i vegen. 

## Knutepunkt
* Øvsttunvegen
* Sideveg i sløyfe nordaustover (230 m)
*  vestover til Øvsttunvegen og austover til Klokkarlia
* Sideveg sørover (110 m)
* Avkjørsel Klokkarlia
* Sideveg sørover (170 m)
* Kryss Øvsttunlia og Stemmelia
* Sideveg nordover (70 m) til Øvsttunheimen. 
* Sideveg sørover (90 m)
* Avkjørsel Sørlia
* Sideveg mot sør (130 m)
*  Solåsen 52 

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Sørlia i Bergen

**Sørlia** er ein veg på Øvsttun i Fana bydel i Bergen kommune. Han svingar seg nordover frå Solåsen til Elvenesvegen. Vegen er om lag 800 meter lang. 

Namnet vart vedteke i 1960. 

## Knutepunkt
* Fv184 Elvenesvegen
* Sideveg mot aust (100 m)
* Sideveg mot sør (120 m)
* Sideveg mot sørvest (90 m)
* Sideveg mot søraust (70 m)
* Sideveg mot nordvest (60 m)
* Solåsen

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Øvsttunlia

**Øvsttunlia** er ein blindveg på Øvsttun i Fana bydel i Bergen kommune. Han går i ein sving mot sør og vest frå Solåsen. Vegen er om lag 400 meter lang. 

Namnet vart vedteke i 1978. Tidlegare heitte vegen Sollia. 

## Knutepunkt
* Solåsen
* Sideveg mot sørvest (80 m)
*  Øvsttunlia 27 

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Øvsttun

**Øvsttun** er eit bustadområde og ein gard i Fana i Bergen. Garden ligg på sørsida av Midtunelva, søraust for Nesttun. 

## Namn
Garden var opphavleg det øvre tunet i storgarden Hjelmeland, og heitte først *Ófratún* eller Øvretun, medan *Neðratún* eller Nedretun var det andre. Då Midtun kom til som ein tredjepart vart namna endra til Øvsttun og Nesttun. 

## Historie
Garden var saman med nabogarden Nesttun opphavleg ein del av storgarden *Hjalmulfsland* (Hjelmeland), men vart alt i mellomalderen delt i sjølveigarbruk og ein halvpart som skal ha høyrt til Nonneseter kloster. I 1519 var det registrert tre brukarar på Øvsttun. 

Frå 1500-talet til 1836 var klosterparten eigd av De Søefarendes Fattighus. 

På 1900-talet vart delar av garden utskilt til kyrkje, skular og andre offentlege bygg, men her er framleis gardsdrift.

## Geografi
Området ligg mellom Nesttun og Birkelandsvatnet. Han grensar til Nesttun i nordvest, Skjold i vest, Lilletveit i sør, Ulsmåg i aust, Nordrevoll i nordaust og Midtun i nord. 

På området ligg Slåtthaug ungdomsskule og Slåtthaug videregående skole, samt Slåtthaug kunstisbane og Slåtthaug idrettsanlegg. Her ligg òg Øvsttun kirkegård på vel 31&nbsp;000 m²

## Bruk av namn
Fleire stader er kalla opp etter garden: 
* Øvsttunbrekka
* Øvsttunlia
* Øvsttunvegen
* Øvsttunåsen
* Øvsttun skole

## Kjelder
* 
* Bergenskart
Klokkarlia

**Klokkarlia** er ein veg på Øvsttun i Fana bydel i Bergen kommune. Han går nordaustover frå Solåsen til Stemmelia. Vegen er om lag 500 meter lang. 

Namnet vart vedteke i 1949. Øvsttun skole, som i dag vert kalla Øvsttunsenteret og er ein spesialskule for ungdom med store åtferdsvanskar, ligg her.

## Knutepunkt
* Solåsen
*  vestover til Solåsen
* Sideveg mot nord (90 m)
* Sideveg mot aust (130 m) til Øvsttunsenteret. 
* Sideveg mot nordvest (60 m)
* Sideveg mot nordvest (60 m)
* Stemmelia

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Stemmelia

**Stemmelia** er ein veg på Øvsttun og Nordrevoll i Fana bydel i Bergen kommune. Han svingar seg nordover frå Solåsen til Totlandsvegen. Vegen er om lag 1,1 km lang. 

Namnet vart vedteke i 1960. 

## Knutepunkt
* Solåsen
* Avkjørsel Midtlia
* Avkjørsel Austlia
* Kryss Austlia og Klokkarlia
* Avkjørsel Nordlia
* Kryss Nordrevoll og sideveg nordvestover (70 m) og søraustover (50 m)
* Fv183 Totlandsvegen

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Midtlia i Bergen

**Midtlia** er ein blindveg på Øvsttun og Ulsmåg i Fana bydel i Bergen kommune. Han går søraustover frå Stemmelia. Vegen er om lag 200 meter lang og held fram som gangsti til Ulsmåg skole. 

Namnet vart vedteke i 1962. 

## Knutepunkt
* Stemmelia
* Sideveg sørover (70 m)
*  Midtlia 25

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Austlia i Bergen

**Austlia ** er ein veg på Øvsttun og Ulsmåg i Fana bydel i Bergen kommune. Han går i ein boge austover frå Stemmelia og tilbake att litt lenger nord. Vegen er om lag 600 meter lang. 

Namnet vart vedteke i 1960. 

## Knutepunkt
* Stemmelia
* Avkjørsel Nordlia
* Avkjørsel Øvsttunåsen
* Stemmelia

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Øvsttunåsen

**Øvsttunåsen** er ein veg på Øvsttun i Fana bydel i Bergen kommune. Han går nordaustover frå Austlia og er om lag 300 meter lang. 

Namnet vart vedteke i 1962. 

## Knutepunkt
* Austlia
* Sideveg vestover (80 m)
* Sideveg austover (50 m)
* Sideveg sørvestover (110 m)
* Sideveg sørover (50 m)
*  Øvsttunåsen 17

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Haustutstillinga

**Haustutstillinga** eller **Statens Kunstutstilling** er ei årleg kunstutstilling i Oslo. Ho er den største markeringa av samtidskunst i Noreg, og blir arrangert kvar haust av Norske Billedkunstnere. Utstillinga er juryert på grunnlag av fri innsending. Den Nasjonale Juryen, som står for vurderinga av dei innsende arbeida, består av ein fagperson innanfor kvar av teknikkane måleri, skulptur, grafikk, teikning, tekstil og andre teknikkar.

## Historikk
Den første Haustutstillinga blei arrangert som *Kunstnernes Utstilling* i 1882, som ein radikal protest mot den etablerte borgarskapen sin dominans i Christiania Kunstforening, og at dei ikkje ville la ein kunstnarjury avgjere innkjøpa til foreininga si årlege utstilling. Protesten blei fronta av kjende kunstnarar som Frits Thaulow, Christian Krohg og Erik Werenskiold. I 1884 fekk utstillinga statsstøtte, og blei omdøypt til *Statens Kunstutstilling*. Ho skulle vise kvaliteten og spennet i norsk biletkunst I 1891 blei eit bilete av Edvard Munch kjøpt inn av Nasjonalgalleriet for 200 kroner. Frå 1894 blei utstillinga arrangert på våren to gongar, men fann raskt tilbake til den faste plasseringa på hausten. Frå 1930 har utstillinga vore i Kunstnernes Hus.

Tradisjonelt har biletkunstformene skulptur, teikning, grafikk, tekstil og måleri vore representert på utstillinga. Det har likevel etter kvart blitt meir og meir vanleg at kunstnarar arbeider innanfor samlekategorien «andre teknikkar», som er foto, film, performance, lyd og så vidare. I dei siste åra har utstillinga difor vore open for eit bredt spekter av uttrykksformer. Slik har det ikkje alltid vore. Kåre Kivijärvi (1938-1991) var den første fotografen som blei teken med på Haustutstillinga, i 1971. Han bana dermed vegen for at foto som kunstart blei akseptert. Video og mobiltelefonfoto er blant dei nyare uttrykksformene på utstillinga.

I 2004 var det 1200 påmelde arbeid til Haustutstillinga. Av desse blei 117 tekne med. Året etter var det over 1700 påmelde kunstverk. I 2004 var det 31.533 personar som vitja Haustutstillinga, ein auke på ca. 2000 frå året før.

I 2008 blei 4289 verk sende inn til første juryering. Av desse blei 110 verk av 108 kunstnarar tekne med. 55 deltakarar var debutantar.

## Sjå også
* Kunstnernes Hus
* Norske Billedkunstnere
* Salon d'automne, Haustsalongen i Paris

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Haustutstillinga|Haustutstillinga]]» frå , den 17. september 2009.* 

; Fotnotar 

## Bakgrunnsstoff
* Heimesidene til høstutstillingen.no (Manifest)
* Haustutstillinga sine heimesider (søknadsskjema eller presentasjon)
* Kunstnernes Hus
Fylkesveg 24

: *Sjå òg [[fylkesveg 24 (fleirtyding)]] *
**Fylkesveg 24** (**Fv24**) går mellom Sør-Odal og Stange. Vegen har ei lengd på 67,6 km.

Riksveg 2 mellom Kløfta og Skarnes og riksveg 24 mellom Skarnes og Stange vert stundom nytta som omkjøringsveg når det er ekstra stor trafikk på E6.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltningsreformen tredde i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

*  Stange
* frå Ljøstad til   Stange stasjon (2,2 km)
* Ljøstad (Uthuskrysset)
* frå Uthus til  Romedal kyrkje
* Korsbakken
* Korsbakken
* frå Tomter til  Solbakken i Løten (8,1 km)
* frå Gata til   Vikselv
* frå Amundrud til  Hekneby (4,7 km)

* frå Åbråten til  Løkker
* Sand
* Sand bru

* frå Vetterud til  Mangå
* frå Borgen til Ringås
*  Korsmo
* Skarnes bru (180 m)
*  Skarnes

## Bakgrunnsstoff
Nordlia i Bergen

**Nordlia** er ein veg på Ulsmåg og Nordrevoll i Fana bydel i Bergen kommune. Han går nordover frå Austlia og så vestover til Stemmelia. Vegen er om lag 600 meter lang. 

Namnet vart vedteke i 1962. 

## Knutepunkt
* Austlia
* Stemmelia

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Henry

**Henry** er ei engelsk form av Henrik, avleidd av det franske **Henri**. Det kan òg vera eit slektsnamn.

Fram til 1600-talet var den vanleg talemålsforma av namnet Harry. Dette er framleis eit vanleg kjælenamn for Henry. Hal, Hank og Henny er andre moglege kortformer. Henriette og Henrikke er moglege svarande kvinnenamn.

Henry har norsk namnedag den 18. september.

## Bruk
I Noreg var namnet særleg mykje brukt dei første to tiåra av 1900-talet, då rundt 0,8 % av nyfødde gutar blei kalla Henry. 

I 2009 var det 2266 norske menn som heitte Henry og 78 som heitte Henri.

## Namneberarar
* Henry Hudson (ca. 1565–1611), engelsk oppdagar
* Henry Purcell (1659–1695), engelsk organist og komponist
* Henry David Thoreau (1817-1862), amerikansk forfattar
* Henri Dunant (1828-1910), grunnleggaren av Raudekrossen
* Henry Morton Stanley (1841-1904), engelsk journalist og oppdagar
* Henri La Fontaine (1854-1943), belgisk fredsprisvinnar
* Henri Bergson (1859–1941), fransk filosof
* Henry Ford (1863–1947), amerikansk forretningsmann, grunnla Ford Motor Company
* Henri Matisse (1869–1954), fransk bildekunstnar
* Henry Johansen (1904-1988), norsk fotballmålvakt
* Henri Cartier-Bresson (1908–2004), fransk fotograf
* Henry Wahl (1915–1984), norsk skøyteløpar
* Henry Kissinger (f. 1923), amerikansk politikar
* Henry Mancini (1924-1994), amerikansk filmmusikkomponist
* Henry Valen (1924–2007), norsk statsvitar
* Henry Notaker (f. 1941), norsk journalist og forfattar 
* Henry John Deutschendorf Jr (1943-1997), profesjonelt kjend som John Denver, amerikansk songar
* Prins Henry av Wales (f. 1984), kjend som prins Harry

### Slektsnamn
* Fysikaren Joseph Henry har gjeve namn til eininga henry
* Thierry Henry (f. 1977), fransk fotballspelar

## Kjelder

*
Nordrevoll

**Nordrevoll** er ein gard og ein veg i Fana bydel i Bergen mellom Øvsttun og Ulsmåg.

## Historie
Jordvegen var tidlegare ein del av utmarka til Øvsttun og vart utskilt som eige bruk kring år 1800. I dag er heile den tidlegare garden utparsellert til bustadhus. 

## Veg
Nordrevoll er òg namnet eine vegen i området. Han er ein sideveg av Stemmelia og kring 200 meter lang. 

## Geografi
Garden ligg like sør for Midtunelva, skvist inn mellom Ulsmåg i aust og Øvsttun i sør og vest. I nord ligg Midtun. 

## Kjelder
* 
* Bergenskart
Henriette

**Henriette** er eit kvinnenamn danna som ei fransk kjæleform av mannsnamnet Henri og diminutivsendinga -ette. **Henrietta** er ei latinisert form av namnet. Henriette har norsk namnedag den 18. september.

Henrikke og Harriet er nærskylde namn. Henny er eit mogleg kortnamn.

## Bruk

Henriette var mykje brukt i Noreg på 1990-talet, då over 0,6 % av nyfødde jenter kunne få namnet. I 2009 var det 4678 norske kvinner som heitte Henriette og 17 som heitte Henrietta.

## Namneberarar
* Henriette von Mömpelgard (d. 1444), grevinne av Württemberg
* Dronning Henrietta Maria (1609–69), gift med Charles I av England, dotter av Henri IV av Frankrike
* Henrietta Churchill, 2. hertuginne av Marlborough (1681-1733)
* Henriette Sontag (1806–1854), tysk operasongar
* Henriette Caillaux (1874–1943), fransk førstekvinne og mordar
* Henriette Steenstrup (f. 1974), norsk skodespelar
* Henriette Lien (f. 1969), norsk skodespelar og programleiar

## I stadnamn

* Henriettaøya ligg i øygruppa De Long-øyane i Aust-Sibir-havet.

## Kjelder

*
Øvsttunbrekka

**Øvsttunbrekka** er ein veg på Øvsttun i Fana bydel i Bergen kommune. Han går sørover frå Totlandsvegen. Vegen er om lag 230 meter lang. 

Namnet vart vedteke i 1952, kalla opp etter garrden Øvsttun. 

## Knutepunkt
* Fv183 Totlandsvegen
* Sideveg mot nordaust (120 m)
*  Øvsttunbrekka 9

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Skulptør

Ein **skulptør** eller **bilethoggar** er ein kunstnar som er spesialisert i å lage tredimensjonal kunst: skulpturar, relieff og statuer. Ein skulptør kan arbeide med ulike material, som stein, leire, gips, bronse og tre. 

## Kjende skulptørar
Eksempel på kjende skulptørar er Michelangelo, Auguste Rodin, Alberto Giacometti, Henry Moore. Nokre kjende norske bilethoggarar er Ørnulf Bast, Julius Middelthun, Nils Aas, Arnold Haukeland, Anne Grimdalen, Kristofer Leirdal, Per Palle Storm, Gustav Vigeland, Brynjulf Bergslien.

## Sjå også
* Skulptørar og bilethoggarar omtalt på nynorsk wikipedia
* Norske skulptørar og bilethoggarar omtalt på nynorsk wikipedia
Ottar Vendilkråke

**Ottar Vendilkråke** var ein konge av Ynglingeætta, son av Egil Vendilkråke og far til Adils. Han er omtala i Ynglingesoga og i Béowulf.

I følgje Snorre Sturlason var han i trette med Frode den frøkne, kongen i Danmark. Ottar nekta å gje Frode den skatten som Egil far hans hadde lova, og det kom til strid mellom kongane. Frode reiste til Svitjod og herja der, og året etter reiste Ottar til Danmark på hemntog. Han la til nord i Jylland, og herja i Vendsyssel, eller Vendil. Jarlane til Frode, Vott og Faste, samla ein hær mot Ottar og slo han. Ottar vart teken og lagt på ein haug, der fuglar og dyr reiv sund liket hans. Danene sende så ei Kråke av tre som vart send til Svitjod, og sa Ottar ikkje var meir verd enn denne kråka. Ottar vart kalla Vendilkråke i alle år etterpå. 

Tjodolv seier i Ynglingatal:

:Ottar fall
:under ørneklo,
:den dugande kjempa,
:for danske våpn.
:Ufreds-hauken
:hakka med blodut
:klo på Vendil
:den vise kongen.

:Eg veit, at um verke
:til Vott og Faste
:vil segnir ganga
:millom svenske menn,
:at jarlane hans Frode
:gjævingen tok
:og den drustelege
:drap i hel.

Den eldste Noregshistoria fortel at Ottar vart drepen i Vendel i Danmark av ein namne, Ottar Danejarl. I samanlikninga mellom desse to kjeldene, kommenterte Halvdan Koht:

:*Egil blir hjå Are òg kalla med tilnamnet Vendelkråka; men Snorre fester dette tilnamnet til sonen Ottar, og det svarar med at Tjodolv segjer at Ottar fall i Vendel. Snorre meinte, liksom bokskrivaren her, at Vendel var i Danmark, sidan det står hjå Tjodolv at Ottar fall mot Danane; men no er det mange som trur at det er meint [[Vendel]] i [[Uppland]] i Sverike, og at Ottar fall der i strid med dei danske jarlane som Tjodolv kallar Våt og Faste, - det er vel Våt som hjå bokskrivaren her har vorte til Ottar Jarl. Sviakongen Ottar er dessutan nemnd i det angelsaksiske kvædet [[Béowulf]] frå om lag år [[700]]; men der blir far hans kalla [[Anganty]].*

*[[Béowulf]]* kallar Ottar for «Ohthere». Han er berre nemnd som far av Eadgils (Adils). At Ottar fall i det svenske Vendel, tykkjest vera meir truleg, av di Ottarshaugen (Ottarshögen) framleis er å finne i dette området.
Øvsttunsenteret

**Øvsttunsenteret** er ein barnevernsintistutisjon på Øvsttun i Fana bydel i Bergen kommune. Senteret ligg i tidlegare Øvsttun skole. 

Skulen vart starta som ein internatskule for elevar på ungdomstrinnet med åtferdsvanskar. Bygningen er frå 1961, teikna av John Johannessen. Frå 1961 til 1969 hadde skulen berre jenteklassar, og fram til 1982 hadde han blandingsklassar. Frå 1982 til 1992 var det berre guteklassar her. 

I 1992 tok staten over skulen og han vart lagt under barnevernet. Øvsttunsenteret har i dag 16 plassar for ungdom med store åtferdsvanskar på grunn av rus, kriminialitet eller vald, samt 81 tilsette. Senteret har òg ein einebustad på Smørås. 

## Kjelder
* 
*
Øvsttunheimen

**Øvsttunheimen** er ein somatisk sjukeheim i Solåsen på Øvsttun i Fana bydel i Bergen kommune. 

Han vart oppført av Fana kommune i 1958, teikna av Øystein Nestaas. Frå 1978 til 1988 vart sjukeheimen drive fylkeskommunalt, og seinare igjen kommunalt. Bygget vart delvis ombygd i 2002 og har i dag 74 pasientplassar. 

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside 

## Kjelder
*
Øvsttunvegen

**Øvsttunvegen** er ein veg på Øvsttun i Fana bydel i Bergen kommune. Han går nordover frå Elvenesvegen og er om lag 800 meter lang. 

Øvsttun kyrkjegard ligg på vestsida av Øvsttunvegen. 

Namnet vart vedteke i 1949. 

## Knutepunkt
* Fv184 Elvenesvegen
* Sideveg mot søraust (120 m)
* Avkjørsel Dynevoll
*  til Solåsen
* Sideveg mot nordvest (350 m)
** Avkjørsel til sideveg av Osvegen
* Avkjørsel Solåsen
* Sideveg mot søraust (110 m)
*  til Totlandsvegen, men gjennomkøyring til eigedomane. 

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Dynevoll

**Dynevoll** er ein veg på Øvsttun i Fana bydel i Bergen kommune. Han går vestover frå Øvsttunvegen og er om lag 200 meter lang. 

Øvsttun kyrkjegard ligg på begge sider av vegen. 

Namnet vart vedteke i 1949. 

## Knutepunkt
* Øvsttunvegen
*  (8 m) over Nesttunvassdraget
*  til Osvegen

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Øvsttun kirkegård

**Øvsttun kirkegård** er ein kyrkjegard på Øvsttun i Fana i Bergen kommune. 

Kyrkjegarden vart anlagt i 1921, men vart utvida i 1953, 1973 (etter prestebustaden på Dynevoll vart rive), 1980 og 1990-1991 og dekkjer i dag eit område på 31&nbsp;000 kvadratmeter. Han er dermed den femte største kyrkjegarden i Bergen. 

Kyrkjegarden har eit eige gravkapell. Dette vart bygd i 1929, teikna av Erling Ross. Kapellet er ei langkyrkje med smalare og lågare apsisutbygg mot aust og lågare sidefløyer mot sør og nord. Eit lite klokketårn er bygd i den austlege gavlen.

Alteret er smykka med eit bronsekrusifiks av Ambrosia Tønnesen. Kapellet har eit orgel på 10 stemmer levert av Vestlandske Orgelverkstad.

## Kjelder
* 
*
Hamrevegen

**Hamrevegen** er ein veg på Hamre i Fana bydel i Bergen kommune. Han går vestover frå Osvegen og så sørover på vestsida av Kalandsvatnet, på aust- og sørsida av Klokkaravatnet, til Fanafjellsvegen. Vegen er ein del av Fv167 og er om lag 1,8 km lang. 

Namnet vart vedteke i 1961. Vegen går over gardane Øvre Sandven, Hatlestad, Indre og Ytre Hamre, samt Fana prestegård. Hatlestad Eldresenter ligg i Hamrevegen. 

## Knutepunkt
*  Osvegen
* Sløyfe nordover tilbake til Hamrevegen (330 m)
* Sideveg mot sør (190 m)
* Sideveg mot sørvest (180 m)
* Sideveg nordover (200 m) til Osvegen. 
* Sideveg nordover (160 m)
* Fire sidevegar mot nordvest (70-150 m)
* Sideveg mot søraust (100 m)
* Sideveg mot vest (150 m)
* Sideveg mot aust (100 m)
* Sideveg mot nordvest (110 m)
* Sideveg mot nordvest (160 m)
* Fire sideveg mot søraust (40-80 m)
* Sideveg mot nordvest (110 m)
* Tre sidevegar mot nordvest (80-170 m)
*  (5 m)
*  Vågsbrua (6 m)
* Avkjørsel Kismulvegen
* Sideveg mot søraust (180 m)
* Avkjørsel Kvernabekkvegen
* Sideveg mot søraust (130 m)
* Fv163 Fanafjellsvegen

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Hamre i Bergen

**Hamre** er ein gard i Fana i Bergen. Garden ligg på vestsida av Kalandsvatnet og er delt i Indre Hamre i nord og Ytre Hamre i sør. 

Hamrevegen er kalla opp etter området og går over gardane. 

## Namn
Namnet kjem av det norrøne *hamarr* som tyder fjellhammar. 

## Historie
I mellomalderen høyrte garden til Lyse kloster, og etter reformasjonen til Lyseklostergodset. Garden vart delt før 1522 i Indre og Ytre Hamre. Frå 1875-1876 var det brukarane på gardane som var sjølveigarar. 

## Ytre Hamre

Ytre Hamre ligg sør for Indre Hamre, på vestsida av Kalandsvatnet. Garden er langstrekt og strekkjer seg sørover på austsida av Klokkarvatnet, over Hamrenibbane og Hamresåta, over Jordavatnet og sør til Svartevatnet ved kommunegrensa til Os kommune. 

Ytre Hamre grensar mot Indre Hamre i nord, Nedre Titlestad i nordvest, Fana prestegård i vest, Nordvik i sørvest, Os kommune i sør, Kismul i søraust og Sæle i aust. 

## Indre Hamre

Indre Hamre ligg òg på vestsida av Kalandsvatnet og grensar til Ytre Hamre og Sæle i sør, Øvre Sandven i aust, Hatlestad i nord, Smørås i nordvest og Nedre Titlestad i vest. 

## Kjelder
* 
* Bergenskart
Sandven i Bergen

**Sandven** er ein gard i Fana i Bergen. Garden ligg på nordsida av Kalandsvatnet og er delt i Øvre Sandven i vest og Nedre Sandven i aust. 

Her er framleis gardsdrift. 

## Namn
Namnet kjem av det norrøne *sandr* som tyder sand, og *vin* som tyder naturleg eng. Dette er det einaste vin-namnet av gardane i Fana. 

## Historie
Det er gjort funn av skaftkar i kleberstein frå yngre steinalder på garden. 
 
I mellomalderen høyrde garden til Lyse kloster, og etter reformasjonen til Lyseklostergodset. Seinare vart garden delt i Øvre og Nedre Sandven. Brukarane på garden vart sjølveigarar frå 1873 og 1875.

## Øvre Sandven

Øvre Sandven ligg vest for Nedre Sandven, på nordsida av Kalandsvatnet og sør for Ljosvollvarden. Garden grensar til Ljosvoll i nord, Hatlestad i vest, Indre Hamre i sørvest, Sæle i sør, Nedre Sandven i aust, Stigen og Fjellbirkeland i nordaust. 

## Nedre Sandven

Nedre Sandven ligg aust for Øvre Sandven og omfattar mellom anna Sineset som stikk sørover i Kalandsvatnet. Her ligg både Kaland skole og Kalandseid stadion. 

Utanom Øvre Sandven grensar garden til Stigen i nord, Sæle i sør, Smådal i aust og Hedno i nordaust.

## Kjelder
* 
* Bergenskart
Sandven Hageby

**Sandven Hageby** er ein veg på Øvre Sandven i Fana bydel i Bergen kommune. Han går sørvestover frå Osvegen mot Kalandsvatnet og er om lag 300 meter lang. 

Namnet vart vedteke i 1981. 

## Knutepunkt
*  Osvegen
* Sideveg mot nordvest (50 m)
* Sideveg mot sør (50 m)
*  Sandven Hageby 20

## Kjelder
* 
* Nasjonal vegdatabank
Stigen i Bergen

**Stigen** eller **Stige** er ein liten gard i Fana i Bergen. Garden ligg opp i åssida nord for Kalandsvatnet og strekkjer seg nordover til Stignavatnet. Stigen ligg noko utanfor allfarveg og berre ein bratt grusveg fører opp til garden frå Osvegen. 

## Namn
Garden har fått namn av at han ligg i ein ås med bratt oppstigning. 

## Historie
Garden høyrte i mellomalderen til Lyse kloster og etter reformasjonen til Lyseklostergodset. Brukarane på garden vart sjølveigarar i 1872. 

## Geografi
Garden ligg i åsane nord for Kalandsvatnet og strekkjer seg over på andre sida mot Stignavatnet. Garden grenser i nord til Fjellbirkeland i vest til Øvre Sandven, i sør og aust til Nedre Sandven og i nordaust til Hedno. 

## Kjelder
* 
* Bergenskart
Motorsagprodusentar

Dette er ei liste over noverande motorsagprodusentar og omfattar ikkje tidlegare motorsagprodusentar.

* AL-KO Kober
** Solo
* Husqvarna Group:
** Husqvarna 
** Jonsereds
** McCulloch
** Poulan
* Makita
** Dolmar 
* Stihl
* Techtronic Industries
** Homelite
* Yamabiko Corporation:
** Echo
Grastrimmar

**Grastrimmar** er ein hagereiskap som vert nytta for å slå gras og andre plante der ein ikkje kjem til med grasklyppar. Reiskapen slår plantene ved hjelp av nylonsnorer som stikk ut frå eit roterande hovud. Hovudet vert drive av ein totakts bensinmotor eller av ein elektrisk motor. Nylonsnorene er kveila opp på ein rull inne i hovudet, som til vanleg er sperra av ei brems. Når hovudet vert pressa mot marka vert rullen sleppt fri og nylonsnorene vert mata ut av sentrifugalkrafta. 

## Sjå òg
* Ryddesag

## Bakgrunnsstoff
Konstanse

**Konstanse**, **Constance** og liknande namn er kvinnenamn avleidde av latinsk *[[Constantia]]*, som anten kan vera ei avleiing av mannsnamnet Constans eller visa til det å vera trufast.

Konstanse har namnedag den 19. september.

Andre former av namnet er Constancia, Constanze, Constanza og Konstanze. Connie er eit avleidd namn.

## Bruk
Namnet var utbreidd blant normannarane. Ein finn det i eldre litteratur &mdash; ei heltinne i Canterbury Tales av Chaucer og mor til kongenevøen Arthur i *King John* av Shakespeare heiter det.

## Namneberarar
* Constance av Sicilia (1158–98), normannararving av Sicilia gift med Henrik VI av Det tysk-romerske riket
* Constance Bennett (1904-1965), skodespelar
* Constance Towers (f. 1933), amerikansk operasongar og skodespelar
* Constance Briscoe (f. 1957), britisk advoktar og forfattar
* Constance Marie (f. 1969), amerikansk skodespelar, opphavleg Constance Marie Lopez 

## Anna
* Constance er det engelske namnet på den tyske byen Konstanz.

## Kjelder
* 
*
Skulptur

Ein **skulptur** (frå latin *sculpere*, «hogge ut») er eit tredimensjonalt kunstverk av kva som helst slags type. Tradisjonelle skulpturar kan vere hogne i stein eller tre, eller vere laga i materialar som bronse, gips eller porselen. Moderne skulpturar kan vere laga av industrielle materialar som aluminium eller plast, og skulpturar kan også vere ferdig produserte gjenstandar (readymades) som kunstnaren har vald ut i ei bestemt hensikt.

## Ulike former
Den tradisjonelle skulpturen har ofte vore laga som eit minnesmerke, eller som ei markering av eit eller anna nokon vil ha framheva. Den er gjerne figurativ, står på ein bestemt stad og gjev ein bodskap i symbolsk språk.

Den modernistiske skulpturen er til samanlikning ikkje knytt til nokon bestemt stad, den er abstrakt, og den har ingen bodskap ut over det det kunstneriske uttrykket som ligg i skulpturen.

Konseptkunst på 1970-talet og ulike former for postmoderne kunst har utvida definisjonen av «skulptur», slik at omgrepet kan brukast på nesten alle former for kunstneriske aktivitetar. Særleg mange kunstnarar frå den amerikanske avant-garden frå siste halvdel av 1960-talet, som Robert Smithson, Robert Morris og Gordon Matta-Clark, har vore viktige for utviklinga innan samtidig skulptur. Skulpturomgrepet relaterer i dag like gjerne til ulike former for landskapsprosjekt, arkitektoniske problemstillingar og sosiale mekanismar, som til modernismen sin fokus på «god form» eller tidlegare tradisjonea si framstilling av menneskekroppen.

## Norske skulpturar
Vigelandsanlegget etter kunstnaren Gustav Vigeland er på 320 mål og inneheld 212 skulpturar. Ørnulf Bast er mellom dei norske skulptørane som ein finn representert over heile landet.

## Sjå også

* Statue
* Ryttarstatue
* Relieff
* Byste
* Gresk skulptur
* Monument
* Skulptør
* Installasjonskunst
* Støyping

## Bakgrunnsstoff
* Modern Sculpture.com 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Skulptur|Skulptur]]» frå ,  den 18. september 2009.*
Connie

**Connie** er eit kvinnenamn danna som ei engelsk kortform av Constance (norsk Konstanse) og andre namn som byrjar med Con-. I nokre høve kan det også vera eit kortnamn for menn.

Connie har namnedag den 19. september.

## Bruk
Namnet var særleg gjeve som jentenamn i USA på midten av 1900-talet. Det var mykje brukt i 40-, 50- og 60-åra, med ein topp rundt 1955, då rundt 0,5 % av nyfødde jenter fekk namnet.

I Noreg var det 844 kvinner som heitte Connie i 2009.

## Namneberarar

* Connie Gilchrist (1901–1985), amerikansk skodespelar, opphavleg Rose Constance Gilchrist
* Connie Clausen (1923–1997), amerikansk skodespelar og forlagskvinne, opphavleg Constance Clausen
* Connie Francis (f. 1938), amerikansk songar, opphavleg Concetta Rosa Maria Franconero
* Connie Stevens (f. 1938), amerikansk skodespelar og sonar, opphavleg Concetta Rosalie Ann Ingolia
* Connie Smith (f. 1941), amerikansk songar, opphavleg Constance June Meador
* Connie Booth (f. 1944), amerikansk skodespelar
* Connie Willis (f. 1945), amerikansk forfattar, opphavleg Constance Elaine Trimmer Willis
* Connie Inge-Lise Nielsen (f. 1965), dansk skodespelar

### Menn
* Connie Mack (1862–1956), amerikansk baseballspelar, -trenar og -eigar, opphavleg Cornelius McGillicuddy, Sr. 

## Kjelder

* 
* 

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Connie|Connie]]» frå , den 18. september 2009.*
Vegen og Vi

**Vegen og Vi** er ei etatsavis og fagtidsskrift som vert utgjeve av Statens vegvesen. Avisa kjem ut 20 gongar i året, og er i tillegg til papirutgåva gratis tilgjengeleg på internett.

## Bakgrunnsstoff
* Vegen og Vi
Vakre vegers pris

**Vakre vegers pris** (offisielt **Vegdirektørens pris for vakre veger**) er ein konkurranse som blir arrangert av Statens vegvesen og delt ut på arrangementet *Veg- og trafikkdagane*.

## Prisvinnarar
* 2012 - Borgestadallén i Skien og Bybanen i Bergen
* 2008 - Riksveg 47 Risøybrua i Haugesund kommune i Rogaland og Slemmestadvegen gjennom Vollen i Asker kommune
* 2006 - Fylkesveg 365 i Askvoll kommune i Sogn og Fjordane.
* 2004 - Vegpakke i Drammen - Nedre Strandgate, Strandveien, Elveparken og Bragernestunnelen (Buskerud)
* 2002 - Miljøgate i Drøbak (Akershus)
* 1999 - Lysefjordbrua, riksveg 13 (Rogaland)
* 1997 - Delt mellom Mannheller ferjekai, riksveg 5 (Sogn og Fjordane) og fylkesveg 382 ved Hafrsfjord (Rogaland)
* 1995 - Årnes i Åfjord kommune (Sør-Trøndelag)
* 1994 - Skarnsundbrua, riksveg 755 (Nord-Trøndelag)
* 1993 - Vetrelidsalmenningen i Bergen (Hordaland)
* 1992 - Europaveg 39 mellom Instefjord og Oppedal (Sogn og Fjordane)
* 1991 - Miljøprioritert gjennomkøyring i Liknes sentrum (Vest-Agder)
* 1990 - To fotgjengarundergangar under Europaveg 18 i Stavanger sentrum (Rogaland)
* 1989 - Rundkøyring på Landstads plass i Sandefjord (Vestfold)
* 1988 - Parsellen Langevatn-Breidablikk av Strynefjellsvegen, riksveg 15 (Oppland)

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell side 
* Statens vegvesen – Vakre vegers pris 2006 – Årets vinnar er Bulandet-Værlandet, Askvoll
Procellaria

***Procellaria*** er ei slekt av fem artar i stormfuglfamilien *Procellariidae*. Dei er langvenga sjøfuglar som lever pelagisk på den sørlege halvkula.

Alla artane ber trivialnamnet «petrell» trass i at dei er nærare i slekt med gruppa lirer. Somme plasserer *Procellaria* saman med slekta *[[Bulweria]]* i ei gruppe som kallast «Procellaria-petrellar» som i sin tur vert plassert nærare kvalfuglar. Dette er store lirer med samanvaksne røyrforma naseborer på oversida av nebbet. Dei flyg på stive venger med ein effektiv flygeteknikk typisk for lirer. Kvithakepetrell og gråpetrell følgjer ofte skip på Indiahavet og på Sør-Atlanteren. Artane er mykje like og i farvatna der fleire av artane førekjem, til dømes utanfor Ny Zealand kan det vere vanskeleg å identifisere artar.

*Procellaria* finst i kalde og tempererte farvatn på den sørlege halvkula. Utanom hekketida lever dei eit pelagisk liv. Fjellpetrell er arten som regelmessig søker lengst nord då han overvintrar så langt nord som utanfor Mexico-kysten.

Dei kjem på land på øyar og fuglefjell berre for å hekke. Dei hekkar i jordhòler og legg berre eitt kvitt egg per hekkesesong. Dei lever av fisk, blekksprut, anna pelagisk føde og utkast frå fiskebåtar.

Alle fem artar er meir eller mindre truga, gråpetrell er klassifisert som nær truga av IUCN, dei andre som sårbare.

## Artar
*Procellaria*-lirer i rekkjefølgje etter eBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*: 
* Gråpetrell, *Procellaria cinerea*, Gray Petrel, Gmelin, 1789, (NT)
* Kvithakepetrell, *Procellaria aequinoctialis*, White-chinned Petrel, Linné, 1758, (VU)
* Brillepetrell, *Procellaria conspicillata*, Spectacled Petrel, Gould, 1844, (VU)
* Fjellpetrell, *Procellaria parkinsoni*, Parkinson's Petrel, Gray, 1862, (VU)
* Westlandpetrell, *Procellaria westlandica*, Westland Petrel, Falla, 1946, (VU)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Procellaria|Procellaria]]» frå , den 19. september 2009.* 
 

### Fotnotar
Republikanske parti

**Det republikanske partiet** og liknande namn kan visa til parti i fleire land med ulike politisk program. Medlemmer i slike parti kan ofte kallast «republikanarar». Dette omgrepet viser også til folk som støtter ei republikansk styreform, og mange republikanske parti er også danna med ønske om opprettinga av ein republikk.

Det republikanske partiet i USA (*Republican Party*) er det best kjende republikanske partiet.

## Noverande republikanske parti
«Det republikanske partiet» kan henvise til politiske partier i mange land:

## Tidlegare republikanske parti
Polymorfisme i biologien

**Polymorfisme i [[biologi]]en** er det at to eller fleire klart ulike typar utsjånadar, fenotypar, finst i same populasjonen av ein art. Med andre ord, det førekjem meir enn éi form eller éin **morf**. Ei slik klassifisering har berre gildskap når morfane finst innanfor same habitatet til same tida og høyrer til ein og same populasjon med paring tilfeldig og uavhengig av morfane.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Polymorphism (biology)|Polymorphism (biology)]]» frå , den 19. september 2009*
Sosial reform

**Sosial reform** viser til ønsket om å endra eit samfunn gjennom reformer, til forskjell frå revolusjonerande omveltingar, eller eit konservativt ønske om å verna om samfunnet slik det er. Tenkjarar, folkerørsler og politiske parti er døme på grupper som kan arbeida for sosial reform.

Éin type reform kan ha som føremål å betra tilhøva for vanskelegstilte grupper, til dømes fattige, kvinner og minoritetar. 

Ein annan type, kjend som *strukturreform*, går inn for å endra makttilhøva eller andre trekk ved korleis samfunnet verker.

## Kjelder
* Reform i *[[NorgesLexi]]*
Reform

**Reform** eller **reformasjon** (frå fransk, av 'reformere') viser til endringar av eit system innan ei rekkje ulike felt. Ein kan til dømes snakka om sosial reform, religiøs reform, utdanningsreform, rettskrivingsreform og eigarskapsreform.

## Sjå òg
* Reformasjonen

## Kjelder
*
Tobias

**Tobias** er eit mannsnamn, opphavleg ei gresk form av det hebraiske *Tobija* som betyr 'Gud er god'. Det har namnedag den 20. september.

*Thobias* er ein mindre vanleg skrivemåte, medan Toby er ei engelsk form av namnet. Tobine er ei honkjønnsform.

## Bruk

Namnet Tobias er kjend i Noreg frå 1700-talet, og kan ha blitt innført gjennom den apokryfe *[[Tobits bok|Tobias' bok]]* som ofte blei nytta i vigselsseremonien.

Frå rundt 1995 har namnet vore mellom dei mest brukte døypenamna i Noreg.

## Namneberarar
*Tobias Michael Carel Asser (1838&ndash;1913), nederlandsk jurist som vann Nobels fredspris 
*Tobias Øgrim (1886&ndash;1962), kommandør i Frelsesarmeen
*Tobias Wolff (f. 1945), USA-amerikansk forfattar 
*Tobias Sjögren (f. 1970), svensk jazzgitarist og komponist

### Oppdikta
*«Tobias i tårnet» i barneboka *[[Folk og røvere i Kardemomme by]]* av Thorbjørn Egner

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tobias|Tobias]]» frå ,  den 19. september 2009.*
Tage

**Tage** eller **Thage** er eit mannsnamn avleidd av det gammladdanske *Taki*. Det har norsk namnedag den 20. september og svensk den 3. august.

Namnet kjem frå verbet *taka* og kan tolkast som å visa til ein 'mottakar' eller 'overtakar'. Ei anna tolking er at det kan tyda 'uthaldande'.

Namnet har vore brukt i Skåne sidan 1400-talet, men blei først allmeint spreidd i Sverige frå 1900-talet. Der var det mykje brukt til og med 1930-talet, før bruken gjekk ned att.

## Namneberarar
* Kjeld Thor Tage Otto lensbaron Reedtz-Thott (1839-1923), dansk politikar og statsminister
* Tage Erlander (1901-1985), svensk politikar, partileiar og statsminister
* Tage Skou-Hansen (f. 1925), dansk forfattar
* Tage Danielsson (1928-1985), svensk forfattar, skodespelar og filmregissør
* Thage Edvin Gerhard Peterson (f. 1933), svensk politikar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Tage|Tage]]» frå , den 19. september 2009.*
Robert Penn Warren

**Robert Penn Warren** () var ein amerikansk forfattar, lyrikar og litteraturkritikar frå Guthrie, Kentucky. Han har mottatt tre Pulitzerpriser: i 1947 for romanen *All the king's men* og lyrikkprisen i 1957 og 1979. Han er den einaste som har vunne Pulitzerprisen for prosa og lyrikk.

*All the king's men* var basert på politikaren Huey Long, som blant anna var guvernør i Louisiana og senator. Romanen følgjer politikaren «Willie Stark» gjennom journalisten «Jack Burden». Boka vart filma i 1949, og vann Oscar for beste film. Boka vart også filma i 2006.


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Robert Penn Warren|Robert Penn Warren]]» frå , den 19. september 2009.*
Fulmarus

***Fulmarus*** er ei slekt av to nolevande sjøfuglartar i stormfuglfamilien *Procellariidae* og ein del av gruppa havhestar. Dei to nolevande artane er havhest, *Fulmarus glacialis* og sørhavhest, *Fulmarus glacialoides* med leveområde på den nordlege og den sørlege halvkula høvesvis. Ein kjenner dessutan to utdøydde artar i slekta. 

Som medlemmer av *Procellaridae* og ordenen Procellariiformes deler dei visse trekk. Mest framtredande er dei ytre, samanvaksne røyrforma naseborene på oversida av nebbet. Nasekjertlane øvst på nebbet skil ut salt som fuglane får i seg med føda. Nebba er òg unike ved at dei er oppdelte i 7 til 9 hornplater. Endeleg produserer dei ei mageolje laga av voksester. Dette tener som vern mot predatorar, og er ei energirik kjelde til føde for ungane og for energitilskot under lange flygingar. Stoffet skader fjørdrakta til reirinntrengjarar, og kan føre til død. 

Namnet *Fulmarus* kan kome av norrønt 'fugl' og 'már'= måse. Det refererer til mageolja.

Dei to havhestartane er nært i slekt og okkuperer same nisje, men på ulike hav. Arten havhest lever i Nord-Atlanteren og nordlege Stillehavet, medan arten sørhavhest lever på sørlege hav. Desse fuglane kan tilsynelatande sjå ut som måsar. Den nordlege arten er grå og kvit med eit gult nebb, kroppslengd på 43-52 cm og 102-112 cm i vengespenn. Den sørlege forma er ein litt større og bleikare fugl med mørke vengspissar, 45-50 cm lang og 115-120 cm i vengespenn.

Dei to utdøydde artane er skildra frå fossile beinfunn i California. *Fulmarus miocaenus* er frå mellom-miocen og *Fulmarus hammeri* frå sein miocen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger dels på «[[:en:Fulmarus|Fulmarus]]» frå , den 18. september 2009*, artikkelen gav føljande kjelder:
** Aberdeen (2005), *Fowlsheugh Ecology*, Lumina Press
** Bull, John; Farrand Jr., John (June 1993) [1977]. "Open Ocean". in Opper, Jane. *The Audubon Society Field Guide to North American Birds.* The Audubon Society Field Guide Series. Birds (Eastern Region) (First ed.). New York, NY: Alfred A. Knopf. p. 314. ISBN 0-394-41405-5.
** Ehrlich, Paul R.; Dobkin, David, S.; Wheye, Darryl (1988). *The Birders Handbook (First ed.).* New York, NY: Simon & Schuster. p. 14. ISBN 0-671-65989-8.
** Gotch, A. F. (1995) [1979]. "Albatrosses, Fulmars, Shearwaters, and Petrels". *Latin Names Explained A Guide to the Scientific Classifications of Reptiles, Birds & Mammals.* New York, NY: Facts on File. pp. 191—192. ISBN 0-8160-3377-3.
** Harrison, P. (1983). *Seabirds: an identification guide.* Beckenham, U.K.: Croom Helm. ISBN 0-7470-1410-8.