open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zjukov

**Zjukov** (russisk Жу́ков) er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 16&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Ugodka, ei sideelv til Protva, rundt 65&nbsp;km nordaust for Kaluga. 

Zjukov vart grunnlagd først på 1600-talet. Han har vore kjend som busetnaden *Ugodskij Zavod* (russisk: Уго́дский Заво́д, omsett: Ugodskij-fabrikken) sidan 1656 og vart oppretta i samband med bygginga av eit jernverk. I 1974 vart namnet endra til *Zjukovo* (russisk: Жуково) til ære for Georgij Zjukov og han fekk bystatus i 1997 og namnet vart samstundes endra til Zjukov.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Viljutsjinsk

**Viljutsjinsk** (russisk Вилючинск) er ein lukka by i Kamtsjatka kraj i Russland med om lag 21&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på andre sida av Avatsjabukta frå den mykje større byen Petropavlovsk-Kamtsjatskij.

Byen vart grunnlagd i 1968 og er 404&nbsp;km² i areal.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Jelizovo

**Jelizovo** (russisk Е́лизово) er ein by i Kamtsjatka kraj i Russland med om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Avatsja 32&nbsp;km nordvest for Petropavlovsk-Kamtsjatskij. 

Staden vart grunnlagt i 1848 som landsbyen *Staryj Ostrog* (russisk: Ста́рый Остро́г), men namnet vart endra til *Zavojko* (russisk: Заво́йко) i 1897, etter den russiske admiralen Vasilij Zavojko som leia forsvaret av Petropavlovsk i 1854. Landsbyen fekk nytt namn igjen i 1923, det noverande Jelizovo. Staden fekk status som urbanliknande busetnad i 1964 og bystatus i 1975.

Petropavlovsk-Kamtsjatskij lufthamn, den største på Kamtsjatka, ligg like ved byen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
NGC 1672

**NGC 1672** er ein Seyfert-stavspiralgalakse som ligg rundt 60 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Gullfisken.

## Kjelder

* *Denne artikkelen baserer seg på pressemelding *'STScI-2007-15*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
Karatsjajevsk

**Karatsjajevsk** (russisk Карача́евск) er ein by i Republikken Karatsjajevo-Tsjerkessia i Russland med om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Kuban, rundt 60&nbsp;km sør for Tsjerkessk.

Karatsjajevsk vart grunnlagd i 1929 som *Georgijevskoje*, men namnet vart raskt endra til *Mikojan-Sjahar*, etter Anastas Mikojan. Frå 5. oktober 1944 til 1. januar 1957, medan karatsjaiane var i eksil i Sentral-Asia, var byen ein del av Den georgiske SSR med namnet *Klukhori*.

Området rundt byen er rikt på fortidsminne frå mellomalderen, som ruinane av Khumar og Sjoana-kyrkja frå 900-talet.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Karatsjajevsk|Karatsjajevsk]]» frå , den 30. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Ust-Dzjeguta

**Ust-Dzjeguta** (russisk Усть-Джегута) er ein by i Republikken Karatsjajevo-Tsjerkessia i Russland med om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Kuban, rundt 15&nbsp;km sør for Tsjerkessk.

Han vart grunnlagd av kosakkar i 1861 som stanitsaen *Dzjegutinskaja* (russisk Джегутинская). Han fekk bystatus i 1975. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Skjorgås

**Skjorgås** (*Anseranas semipalmata*) er ein vassfugl som lever i kystnære strøk i 
nordlege Australia og på savannar i det sørlege Ny-Guinea. Arten er monotypisk i den biologiske familien *Anseranatidae*, det vil seie einaste medlem i slekta og i familien. 

## Skildring
Skjorgjæser er lett kjennelege fuglar med svart og kvit fjørdrakt og gule føter. Føtene har berre dels symjehud mellom tærne, sjølv om gjæsene beitar på vegetabilsk materiale i vatnet som på land. Hannar er større enn hoer. I motsetnad til hos verklege gjæser, så gjer skjorgjæser ei gradvis myting slik at dei ikkje får ein periode utan evne til å flyge. Lætet frå skjorgåsa er ei høg tuting. 

## Systematikk
Denne arten er plassert i den biologiske ordenen Anseriformes, og i sin eigen familie Anseranatidae. Skjorgåsa har det karakteristiske nebbet til andefuglar, men vert åtskild frå andre artar innanfor denne ordenen. Dei andre familiane i ordenen er *Anhimidae* (gjetarfuglar) og *Anatidae* (ender, gjæser og svaner) som inneheld alle dei andre taksa.

## Økologi og status
Skjorgåsa finst i våtlandsbiotop som flaumområde og myrer. Ho er i mykje grad ein standfugl som berre flyttar seg litt i den tørre årstida. Dei er kolonihekkarar og selskapelege utanfor hekkesesongen når dei dannar store og støyande flokkar på opptil nokre få tusen individ. Skjorgåsa hekkar på bakken, eit typisk kull er på 5-14 egg. Somme hannar kan pare seg med to hoer. 

I 2009 er denne arten er talrik i utbreiingsområdet. Men det meste av den sørlege bestanden blei utrydda i midten av 1900-talet av overdriven jakt og øydelegging av habitat. Etter det blei det gjennomført prosjekt for å innføre arten og populasjonen har igjen nådd eit nivå kor det kan drivast regelmessig jakt. I delstaten Victoria var skjorgåsa oppført som nær trua på den lokale rådgjevande lista i 2007. For Australia sett under eitt er populasjonen livskraftig og det førekjem kontrollert jakt i sesongen når tala er store.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Magpie-goose|Magpie-goose]]» frå ,  den 30. januar 2009.*  
 

*BirdLife International (2014) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22679732 Anseranas semipalmata]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 20. desember 2014.
*Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (august 2014), The eBird/Clements checklist of birds of the world:  Updates & Corrections – August 2014, Cornell Lab of Ornithology, henta 20. desember 2014

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Yngve

**Yngve** er eit mannsnamn som kjem frå norrønt *Yngvi*, i norrøn gudelære eit anna namn for guden Frøy, føreleddet ei sideform til gudenamnet Ing.

Yngve har namnedag 11. februar.

## Bruken av namnet i Noreg
Namnet Yngve kom i bruk i Noreg rundt 1860, men vart ikkje vanleg før etter andre verdskrigen. Populariteten nådde ein topp rundt 1970.
* Ved folketeljinga i 1801 var namnet ikkje registrert brukt.
* Ved folketeljinga i 1900 var 37 registrerte med namnet, flest i Kristiania.
* I 2008 er det 2353 menn som har *Yngve* til første fornamn.

## Kjende namneberarar
* Yngve Hågensen (f. 1938), norsk fagforeningsleiar
* Yngve Sætre (f. 1962), norsk musikar og produsent
* Yngve Sundvor (f. 1968), norsk sceneinstruktør

## Sjå òg:

## Kjelder
* Folketeljingar i Digitalarkivet
* Olav Veka 1991: *Namneboka*, Det Norske Samlaget ISBN 82-521-3604-4
Ingve

**Ingve** er eit mannsnamn som kjem frå norrønt *Yngvi*, i norrøn gudelære eit anna namn for guden Frøy. Ei vanlegare form av det same namnet er Yngve.

Ingve har namnedag 11. februar.

## Bruken av namnet i Noreg
Namnet Ingve kom i bruk i Noreg midt på 1800-talet, først som kvinnenamn, mot slutten av 1800-talet berre som mannsnamn.
* Ved folketeljinga i 1801 var namnet ikkje registrert brukt.
* Ved folketeljinga i 1900 var 4 registrerte med namnet.
* I 2008 var det 363 menn som hadde «Ingve» til første fornamn.

## Kjende namneberarar
* Ingve Iversen (f 1972), norsk politikar

## Kjelder
* Folketeljingar i Digitalarkivet
* Olav Veka 1991: *Namneboka*, Det Norske Samlaget ISBN 82-521-3604-4

## Bakgrunnsstoff
Mayhem

**Mayhem** er ei norsk svartmetallgruppa som vart danna på 1980-talet. Gruppa er kjend for kontroversar, slik som sjølvmordet til vokalisten «Dead» i 1991 og drapet på gitaristen «Euronymous» i 1993 utført av Varg Vikernes.
Det har gått gjennom fleire endringar, og består i dag av Attila Csihar som vokalist, Necrobutcher på bassgitar, Hellhammer på slagverk, Teloch på gitar og frå 2012 Charles Hedger på live-gitar. 

Mayhem vann Spellemannprisen 2007 i klassen metal for albumet *Ordo Ad Chao*.
Bandet blei innlemma i Rockheim Hall of Fame i september 2021 og fekk heidersprisen under Spellemannprisen 2020.

## Studioalbum
* 1987: *[[Deathcrush]]*
* 1994: *[[De Mysteriis Dom Sathanas]]*
* 1997: *Wolf's Lair Abyss*
* 2000: *Grand Declaration of War*
* 2004: *Chimera*
* 2007: *Ordo Ad Chao*
* 2014: *Esoteric Warfare*
* 2019: *Daemon*
**Atavistic Black Disorder / Kommando EP* – (2021)

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mayhem (band)|Mayhem (band)]]» frå , den 30. januar 2009.*
Yngvar

**Yngvar** er eit mannsnamn som kjem frå norrønt *Yngvarr*. Føreleddet er ei sideform til namnet * [[Ing]] *, norrøn gudelære eit anna namn for guden Frøy. Etterleddet er kanskje 'krigar'. Ei vanlegare form av namnet er Ingvar.

Yngvar har namnedag 25. september.

## Bruken av namnet i Noreg
Namneforma Yngvar(d) kom i bruk i Noreg midt på 1800-talet, først i byane.
* Ved folketeljinga i 1801 var namnet ikkje registrert brukt.
* Ved folketeljinga i 1900 var 144 registrerte med namnet, flest i Kristiania
* I 2008 var det 996 menn som hadde *Yngvar* til første fornamn, 4 heitte Yngvard.

## Kjende namneberarar
* Yngvar Øysteinsson, konge av ynglingeætta
* Yngvar Nielsen (1843-1916), norsk historikar
* Yngvar Ustvedt den eldre (1868-1938), norsk stortingsmann
* Yngvar Kjelstrup (1887-1986), hamnerådmann og hamnefogd i Oslo
* Yngvar Ustvedt (1928-2007), norsk kringkastingsmann
* Yngvar Numme (f. 1944), norsk komikar og musikar (frå Dizzie Tunes)
* Yngvar Andersen (f. 1974), norsk programleiar og vinnar av Målprisen

## Kjelder

* Folketeljingar i Digitalarkivet
* Olav Veka 1991: *Namneboka*, Det Norske Samlaget ISBN 82-521-3604-4

## Bakgrunnsstoff
Ingvar

**Ingvar** er eit nordisk mannsnamn danna av norrøne *ingwia*, «dedikert til guden Ing» og *harja<small>R</small>*, «kriger, hær». *Yngvarr* var ei norrøn form av navnet.

Ingvar har norsk namnedag den 25. september og svensk den 10. april.

## Kjende namneberarar
* Ingvar den vidfarne
* Ingvar Kamprad (f. 1926), svensk forretningsmann som grunnla IKEA 
* Ingvar Carlsson (f. 1934), svensk politikar og tidlegare statsminister i Sverige
* Ingvar Moe (1936–1993), norsk forfattar
* Ingvar Ambjørnsen (f. 1956), norsk forfattar
* Per Ingvar Haukeland (f. 1966), norsk økofilosof og pedagog

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ingvar|Ingvar]]» frå ,  den 26. januar 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Folketeljingar i Digitalarkivet
* Statistisk sentralbyrå: Namn, namnestatistikk og namnesøk
Felle i Nissedal

**Felle** er ei grend som ligg i Nissedal kommune i Telemark. Det er om lag 100 innbyggarar på Felle. Det er mykje natur rundt Felle og det er gode høve for jakt og fiske. I grenda er det landhandel, barneskule og eit kapell.

## Bakgrunnsstoff
* Felle skule
Baby Britain

«**Baby Britain**» er ein song skriven av Elliott Smith til det fjerde studioalbumet hans, XO utgjeve i 1998. Songen vart også utgjeve som ein singel i 1999. I musikkvideoen som vart laga til songen kan ein sjå Smith spele fleire instrument i eit platestudio, og opptak av Smith medan han syng på ein konsert.
ASCII-kunst

**ASCII-kunst** er det å utnytte bokstavar og andre teikn ein kan skriva på datamaskinar til å danne eit bilde.

Namnet ASCII kjem frå ASCII-standarden som inneheld store og små bokstavar og vanlege teikn brukt i engelsk, til saman 95 teikn. Det er også vanleg å kalla bilete laga med fleire teikn «ASCII-kunst». 

Dei enklaste formene for ASCII-kunst bruker berre nokre få teikn og framstiller enkle bilde, ofte emotikon (eng. *smileys*) som fortel noko om den som skriv ein tekst. Slike enkle bilde kan til dømes vera eit smilande, liggjand fjes, ` :-) `,eller eit forvirra uttrykk, `(?_?) `.

Ein kan også laga større ASCII-bilde ved hjelp av ulike teknikkar:

 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:ASCII-kunst|ASCII-kunst]]» frå , den 31. januar 2009.*
Messier 74

**Messier 74** (**M74**) eller **NGC 628** er ein spiralgalakse som ligg rundt 32 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Fiskane. Han er den dominerande medlemen av galaksegruppa M74-gruppa. Han har eit estimerte stjernetal på rundt 100 milliardar, noko som gjer han noko mindre enn Mjølkevegen.

M74 vart oppdaga i 1780 av den franske astronomen Pierre Méchain, og nokre veker seinare vart han teken med i Messierkatalogen.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* *Denne artikkelen baserer seg på pressemelding *'STScI-2007-41*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
Zoomarferien

***Zoomarferien*** er ei bok frå 2007 av Arnfinn Kolerud som vart utgjeven på Det Norske Samlaget. Boka er ein frittståande oppfølgjar til *Den som ikkje har gøymt seg no*, ei bok Kolerud fekk Kritikarprisen og Nynorsk litteraturpris for. Ho vart også nominert til Brageprisen.

Boka handlar om to tenåringsgutar som fotograferer ein mann idet han gjer noko ulovleg. I ettertid prøver dei å presse pengar ut av han. Forlaget skriv at: «Romanen viser kva som kan hende når ungar ikkje får reise på sommarferie.»
Felle

:*Sjå òg [[Felle i Nissedal]], [[fellesskap]]*

**Felle** er ei fangstinnretning som ofte inneber at byttedyret fell nedi. Døme på feller er bjørnegrav og musefelle. Omgrepet «felle» kan også brukast i overført tyding om noko som er farleg og fangande, som «dødsfelle».

## Sjå og
* Dyresaks
* Snare
* Teine

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
Regntid

**Regntid** er ei årstid der størstedelen av nedbøren i eit område fell. Ein finn område med regntid og tørketid i tropiske og subtropiske område. I område med monsun- eller savanneklima finn regntida stad i den varme delen av året, medan middelhavsklima har nedbørsrike vintrar. Nokre stader som er dekte av den intertropiske konvergenssona får ein pause mellom to regntider når dei er under høgtrykkssona mellom dei to konvergenssonene. Tropisk regnskogsområde har ikkje regntid, ettersom nedbøren fell jamnt heile året.

Under regntida blir kvaltiteten på luft og ferskvatn betre, plantar veks mykje og dyr blir meir aktive. Regnet kan også vaska vekk næring og føra vekk jordsmonnet, medan den auka vassmengden kan gje flaum.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Regntid|Regntid]]» frå , den 31. januar 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
**Glossary of Meteorology (2009). Rainy season. Retrieved on 2008-12-27.
** PhysicalGeography.net (2008). CHAPTER 9: Introduction to the Biosphere. Retrieved on 2008-12-27.
** Blue Planet Biomes (2003). World Climates. Retrieved on 2008-12-27.
** J . S. 0GUNT0YINB0 and F. 0. AKINTOLA (1983). Rainstorm characteristics affecting water availability for agriculture.
Tetraterm

**Tetraterm** er ei uttrykk for sommarvarmen. Middeltemperaturen i dei fire månadene i vekstsesongen, i Noreg juni, juli, august og september, gjev eit uttrykk for varmeklimaet i veksttida. Innan skogbotanikken vert tetraterm bruka for å definere varmekravet som ulike treslag set for å kunne veksa naturleg. I sørlegare strok vil det vere tenleg i tillegg å ta med temperaturen i mai. Då vil pentatermen gje eit betre uttrykk for varmeklimaet.

Tetraterm for Noreg vart rekna ut i NVE-rapport 31-2022, for perioden 1991–2020, 1961–1990, og endringa mellom dei.


Tetraterm annual 1991-2020.png|Gjennomsnittstemperatur (tetraterm) for månadane juni til september, 1991–2020.
Tetraterm annual 1961-1990.png|Gjennomsnittstemperatur (tetraterm) for månadane juni til september, 1991–2020.
Tetraterm-change diff 91-20-61-90.png|Endring i tetraterm mellom 1991–2020 og 1961–1990


## Kjelder
Tørketid

**Tørketid** er ei årstid med lite eller ingen nedbør som ein hovudsakleg finn i tropisk og subtropisk klima. Ho kan vara i ulik tid ut frå kva som er vanleg i området det gjeld, frå ein månad til størsteparten av året. I tropane er det vanleg at tørketida finn stad i den kjølige delen av året, som i monsun- og savanneklima, medan ho vanlegvis fell om sommaren i subtropiske område, som i middelhavsklima. Nær ekvator kan ein ha to tørketider og to regntider, den eine tørketida som følgje av høgtrykkssona mellom dei to sonene i den intertropiske konvergenssona.

Under tørketida har ein låg luftfukt og lågare vasstand i elvar og vatn, i nokre høve kan dei tørka opp. Det uttørka landskapet er meir utsett for brann. Dyr trekker ofte til område der det er vatn. Menneske kan også flytta på seg, til dømes frå landbruksområde til byar, fordi dei ikkje får fram avlingar i tørketida. Uvanleg lange tørketider kan medverka til hungersnaud.

## Sjå òg
* Regntid

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tørketid|Tørketid]]» frå , og «[[:en:Dry season|Dry season]]» frå  den 31. januar 2009.*
Slaget på Katalaunarmarka

**Slaget på [[Katalaunarmarka]]** (Nærleiken av Chalons-sur-Marne), vart utkjempa i 451 mellom hunarane og deira undergjevne på den eine sida og romarane med deira undergjevne på den andre sida. Slaget er rekna som endepunktet for den huniske frammarsjen i Europa.

I slaget fall det (etter Jordanes) om lag 165&nbsp;000 mann på båe sider. 

Slaget er mint hjå Jordanes, som har gjeve ei grundig skildring av det. På den eine sida stod hunarane, gepidane, austgotarane og herulane, medan frankar, vestgotarar og alanar slost under romersk kommando. Attåt hovudstyrkane var det og med grupper av sarmatar, saksarar, burgundarar og ulike keltiske stammer, mellom anna frå Aremorika på romersk side.

I dette slaget fall den vestgotiske kongen Theodorid, og det var nære på at hunarane leid tap. Soga fortel at den romerske hærhovdingen Aetius stogga slaget før vestgotarane vann mot hunarane på eiga hand. Attila rekna det som visst at han kunne misse livet i slaget, og budde seg på å falle, men kom unna med dei fleste folka sine. Han døydde sjølv to år seinare. 

Alt i alt enda slaget meir eller mindre uavgjort, men hadde avgjerande tyding for Vestromarriket. Aetius vart drepen etter ordre frå keisaren etter slaget, og dette bana vegen for vandalherjinga av roma i 455. 

## Skildringa til Jordanes

Jordanes skildra slaget slik:

*«Dei møttest på dei Katalauniske markene, som fyrr er sagt. Upp yver sletta lyfter det seg ein haug, med jamnt hall; denne haugen vilde båe herane taka, for det var eit framifrå støde uppå der. Den høgre sida tok hunane med sine folk, på vinstre sette romarane og vesegotane seg fast med hjelpetroppane sine; men sjølve toppen vart liggjande fri, om um den losna slaget.*

*På høgre vengen stod [[Theodorid]] med vesegotane, på vinstre Aetius med romarane; i midfylkingi sette dei [[Sangiban]], [[Alanar|alanhovdingen]]... dei leit mindre på truskapen hans, difor var dei varlege på hermanns vis og sette han midt i flokken av fulltrugne... beint imot stod hunane; dei var soleis fylkte, at [[Attila]] stod i midten med sine djervaste menn; kongen tenkte helst på sjølveseg med denne fylkingsmåten, so han skulde vera utanfor all trugande fåre når han stod midt i âlflokken av folket sitt. Men på vengene stod mange ulike folkeslag som han hadde lagt under sitt velde. Mellom dei var det særleg ostrogoteheren som merkte seg ut, under brørne [[Valamir]], [[Thiudimer]] og [[Vidimer]]; dei var jamvel meir høgborne emm sjølve kongen dei tente under då, for dei var stokne or den mektige og strålande [[amalar|amalætti]]. Der stod den namnfræge gepidekongen [[Ardarik]] òg, i den uteljande flokken sin, han som var so trugen at Attila tok honom med på rådsmøti sine; den gløggsynte kongen sette honom og ostrogotekongen [[Valamir]] yver alle hine hovdingane.... So byrja då striden, um det gode stødet me nemnde. Attila sende fram folket sitt til å taka toppen av haugen; men Torismud og Aetius var honom for snare; dei arbeidde seg uppetter kollen og nådde toppen fyrst; dermed var dei ovenpå og kasta lett hunane ned att då dei kom.»*

## Kjelde
* Jordanes - Gotesoga, kap. 38-41.
Messier 101

**Messier 101** (**M101**) eller **NGC 5457** er ein spiralgalakse som ligg rundt 25 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Den store bjørnen. Han har ein diameter på rundt 170 000 lysår, noko som er omtrent to gonger so stort som Mjølkevegen.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* *Denne artikkelen baserer seg på pressemelding *'STScI-2006-10*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
NGC 4319

**NGC 4319** er ein stavspiralgalakse som ligg rundt 80 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Draken. Ved omtrent same posisjon, sett frå jorda, ligg kvasaren Markarian 205. I røynda ligg kvasaren 14 gonger lenger borte enn NGC 4319 ved ein avstand på 1,1 milliard lysår.

## Kjelder

* *Denne artikkelen baserer seg på pressemelding *'STScI-2002-23*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
Podsol

**Podsol** er jord kjenneteikna av eit sjikt prega av utvasking over eit anna sjikt der det som er vaska ut samlar seg. Podsolar er naturleg sure og næringsfattige. Namnet kjem frå russisk og tyder 'under oske'. Gruppa er den vanlegaste i Noreg, ved sidan av dei svært grunne jordsmonna.

Internasjonalt er jordtypen kjend som *podsol* eller *podzol* i store delar av verda, medan han i systema i Kina og USA heiter *spodosol*. I Australia kallar ein han *podosol* og i Brasil *espodossol*. I SN-systemet World Reference Base for soil resources er det ein på norsk kallar podsolar i stor grad samsvarande med *Podzols*.

## Podsolprofilet
Eit podsoljordprofil er delt opp i fleire sjikt, der nokre er påkravde og andre kan vera der eller ikkje.

Øvst ligg anten eit organisk sjikt (**O-sjikt**) eller eit mineraljordsjikt med ein del organisk materiale (**A-sjikt**). Dette er i regelen farga myrkt av det organiske materialet.

Under dette er eit bleikjordssjikt (**E-sjikt**). Dette er, som namnet seier, eit sjikt med nærast kvit jord. 

Under her igjen ligg utfellings-sjiktet (**B-sjikt**). Dette er myrkare enn både E-sjiktet ovanfor og underliggjande sjikt. For å skilja mellom ulike typer B-sjikt, legg me gjerne til ein liten bokstav etter på: i Bt er leire akkumulert, i Bh er humus akkumulert og i Bs er jarn- og aluminium-oksid akkumulert. Bokstavane kan setjast saman.

Under B-sjiktet finn me anten eit sjikt med upåverka lausmassar (**C-sjikt**) eller berre fjellet (**R-sjikt**).

## Danning og utbreiing
Podsolar vert danna ved at organiske syrer frå toppjorda vaskar ut minerala frå eit underliggjande sjikt. Dette vert ført nedover med vass-straumen, til det fell ut i utfellings-sjiktet. Det er særleg humus, jarn- og aluminiumsambindingar som vert avsette i utfellingssjiktet. Utfellingane kan kitta seg saman, og laga ei aurhelle.

Podsolar er avhengige av eit nedbørsoverskot, og me finn dei oftast i våte område i tempererte og boreale strok. Det er òg nokre podsolar i tropiske strok, men utbreiinga av desse er usikker. I gamle jordsmonn i tropiske område kan me finna podsolar der bleikjords-sjiktet er vorte so djupt at podsolen vert som ei sandjord å rekna.

I alle klimasonar er podsolane vanlegast under skog. Jordtypen er òg vanleg å finna under lynghei. Dei kjem oftast or sandige og siltige opphavsmateriale rike på silikat.

## Kjelder
* Knut Skinnemoen: *Skogskjøtsel* Landbruksforlaget 1969
* Podsol på engelsk Wikipedia https://en.wikipedia.org/wiki/Podzol

; Referansar
Thälmannbataljonen

**Thälmannbataljonen** var ein del av dei Internasjonale Brigadane i Den spanske borgarkrigen. Avdelinga var kalla opp etter den fengsla tyske kommunistleiaren Ernst Thälmann, som til slutt vart myrda i ein nazistisk konsentrasjonsleir i august 1944. Bataljonen omfatta tyskarar, austerrikarar, sveitsarar og skandinavar. Dei kjempa mellom anna i forsvaret av Madrid. Blant kommandantane i bataljonen var den tyske skribenten og historikaren Ludwig Renn og den tidlegare offiseren Hans Kahle. 

Dei tyskspråklege bataljonane var blant dei første gruppene og vart blant dei største av dei som vart forma i dei Internasjonale Brigadane, slik dei voks ut frå *Thälmann-centuriaen* tidleg i krigen. I Tyskland og Austerrike hadde fascismen alt vunne fram, og dette gav striden deira eit særleg alvor. Robert G. Colodny skriv:

«*The history of the Germans in Spain... ...is the history of strong men who proved and overproved their courage and endurance, their resistance to pessimism and despair. It is the story of men who died or were broken physically in doing this. They brought to the International Brigades an offensive spirit, a bitter desperate courage at rare intervals in war priceless, essential, but always costly. They set an early example of what shock troops could be like. They tried to do the impossible, and paid for it. And during the early days in Aragon, in the futile fighting around Huesca, at Tardienta, the Germans, in countless bayonet charges against fortified positions, took their objectives, buried their dead, and waited with a caged restlessness for the next day's orders.*»

## Kjelde
Den engelskspråklege wikipediaen, art. *Thälmann Batallion*, som lesen 31. januar 2009.
Balej

**Balej** (russisk Балей) er ein by i Zabajkalskij kraj i Russland med om lag 12&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Unda, ei sideelv til Onon, rundt 220&nbsp;km aust for Tsjita. 

Han vart grunnlagd i 1938. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Borzja

**Borzja** (russisk Борзя) er ein by i Zabajkalskij kraj i Russland med om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Borzja, rundt 280&nbsp;km søraust for Tsjita. 

Borzja vart grunnlagd i 1899 og fekk bystatus i 1950.

## Geografi
### Klima



## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Mogotsja

**Mogotsja** (russisk Мого́ча) er ein by i Zabajkalskij kraj i Russland med om lag 13&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg der elvane Mogotsja og Amazar, ei sideelv til Amur, renn saman, rundt 460&nbsp;km nordaust for Tsjita. 

Mogotsja vart grunnlagd i 1910 og fekk bystatus i 1950. Mesteparten av folkesetnaden kom frå den europeiske delen av Russland for å arbeide på den transsibirske jernbanen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Brunjord

**Brunjord** er ein jordtype med moldrik jord med forholdsvis høg pH-verdi. 

Brunjord finn vi sikrast i bekkedalar og skråningar med rik vegetasjon og rik lauvskog, men profilet kan òg finnast i høgproduktiv granskog. Grev vi eit profil, vil vi sjå følgjande lag:
* Eit gynet moldlag
* eit brunfarga mineraljordlag med innblanda moldemne
* Uforvitra undergrunn

Endringar i klima eller vegetasjon kan føre til at brunjord utviklar podsolprofil.

## Kjelde
* Knut Skinnemoen: *Skogskjøtsel* Landbruksforlaget 1969
Nertsjinsk

**Nertsjinsk** (russisk Не́рчинск, mandsju *Nibcu hoton*, kinesisk *尼布楚* - *Níbùchǔ*) er ein by i Zabajkalskij kraj i Russland med om lag 15&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg 305&nbsp;kilometer aust for Tsjita og rundt 650&nbsp;km aust for Bajkalsjøen ved elva Nertsja, sju kilometer før ho munnar ut i Sjilka, ei sideelv til Amur. 

Festninga Nertsjinsk vart bygd i 1653 og byen voks opp fire år etter av Afanasy Pasjkov. I 1689 vart Nertsjinsk-traktaten mellom Russland og Kina skrive under her og stogga den russiske ekspansjon ned i Amur-bekkenet for to hundre år. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Petrovsk-Zabajkalskij

**Petrovsk-Zabajkalskij** (russisk Петро́вск-Забайка́льский) er ein by i Zabajkalskij kraj i Russland med om lag 16&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 330&nbsp;km sørvest for Tsjita. 

Han vart grunnlagd i 1789 som *Petrovskij Zavod*. Han fekk bystatus i 1926 og han fekk samstundes det noverande namnet sitt. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Sretensk

**Sretensk** (russisk Сре́тенск) er ein by i Zabajkalskij kraj i Russland med om lag 7&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Sjilka, rundt 385&nbsp;km aust for Tsjita. 

Sretensk vart grunnlagd i 1689 og fekk bystatus i 1926.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Sjilka

**Sjilka** (russisk Ши́лка) er ein by i Zabajkalskij kraj i Russland med om lag 13&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Sjilka, rundt 180&nbsp;km aust for Tsjita. 

Sjilka vart grunnlagd i 1897 og fekk bystatus i 1951.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Belomorsk

**Belomorsk** (russisk Беломо́рск, finsk *Sorokka*) er ein by i Karelia i Russland, det administrative senteret i distriktet Belomorskij. Byen ligg ved Onegabukta ved Kvitsjøen. 

I starten var dette ein liten landsby kalla *Soroka* (russisk: Соро́ка).  Belomorsk er det kulturelle senteret til pomorane. Historiske stader i nærleiken er mellom anna Zalavruga og Besovy Sledki med sine førhistoriske helleristingar. 

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Belomorsk|Belomorsk]]» frå ,  den 31. januar 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Kostomuksja

**Kostomuksja** (russisk Костомукша, finsk *Kostamus*) er ein by i republikken Karelia i Russland med om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg nordvest i Karelia, tretti kilometer frå grensa mot Finland, ved innsjøen Kontoki. Dei næraste byane er Kuhmo og Kajana i Finland. 

Byen vart grunnlagd i 1977 som ein urbanliknande busetnad og folkesett av folk frå forskjellige område av Sovjetunionen. Han fekk bystatus i 1983.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kostomuksja|Kostomuksja]]» frå , den 31. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Lahdenpohja

**Lahdenpohja** (russisk Лахденпо́хья, finsk *Lahdenpohja*) er ein by i republikken Karelia i Russland med om lag 5000 innbyggjarar. Byen ligg rundt 25 km frå grensa mot Finland, i ei vik i den nordvestlege enden av Ladoga. Han har hatt bystatus sidan 1945.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Medvezjegorsk

**Medvezjegorsk** (russisk Медвежьегорск, finsk Karhumäki; tidlegare kjend som *Medvezja Gora*, russisk: Медве́жья Гора́), er ein by i republikken Karelia i Russland med om lag 11&nbsp;000 innbyggjarar. Medvezjegorsk ligg ved Murmansk-jernbanen, ved nordenden av Onega. Kvitsjøkanalen går forbi byen, som ligg 80 moh. 

Det har vore ein landsby på staden sidan 1600-talet, men han fekk ikkje bystatus før 1938. I 1916 vart han kjend på russisk som *Medvezja Gora* (tyder 'Bjørnefjell'). Byen fekk det noverande namnet i 1938. Folkesetnaden voks frå 15&nbsp;800 i 1959 til 28&nbsp;300 i 1996, men har falla sidan den gong. 

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Medvezjegorsk|Medvezjegorsk]]» frå , den 31. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Olonets

**Olonets** (russisk Олонец, finsk Aunus, karelsk *Anus*) er ein by i republikken Karelia i Russland med om lag 8&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Olonka, aust for Ladoga. 

Olonets er den eldste dokumenterte busetnaden i Karelia, nemnt i kjelder frå Novgorod så tidleg som 1137. Historia til byen er uklår fram til 1649, då ei festning vart bygt der for å verne Storfyrstedømet Moskva mot svenskane. Same år fekk staden byrettar. Fram til den store nordiske krigen utvikla Olonets seg som ein leiande marknad for russisk handel med Sverige. Sørover frå byen strekte det seg eit belte med festningskloster, der Aleksander-Svirskij-klosteret var det viktigaste.

På 1700-talet endra Olonets fokus frå handel til jernindustri. I 1773 vart byen hovudstad i Olonets gubernija. Elleve år seinare vart den regionale hovudstaden flytta til Petrozavodsk og Olonets vart mindre viktig. 

Dagens Olonets er rekna som ein av dei historiske byane i Karelia og det er den einaste byen i republikken der karelar er i fleirtal (over 60 % per 2004). I 1999 feira byen 350-års jubileum.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Pitkjaranta

**Pitkjaranta** (russisk Питкяранта, finsk *Pitkäranta*) er ein by i republikken Karelia i Russland med om lag 8&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på nordaustbreidda av Ladoga, den største innsjøen i Europa.

Byen vart grunnlagd på 1800-talet. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Pudozj

**Pudozj** (russisk Пудож, finsk *Puutoinen*) er ein by i republikken Karelia i Russland med om lag 7&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Vodla rundt 30&nbsp;km aust for innsjøen Onega. 

Pudozj vart første gong nemnt i 1382 som busetnaden *Pudoga*, som seinare vart kalla *Pudozjskij [[Pogost]]*. Pudozj fekk bystatus i 1785.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Kondopoga

**Kondopoga** (russisk Кондопога, finsk *Kontupohja*, karelsk *Kondupohju*) er ein by i republikken Karelia i Russland med om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved kysten av Kondopozjskajabukta i Onega, nær munningen av elva Suna, rundt 54&nbsp;km frå Petrozavodsk. 

 

I Kondopoga ligg nokre av dei største tremasse- og papirfabrikkane i Aust-Europa. Byen har òg jernbanestasjon på Moskva&ndash;Murmansk-banen, ein medisinsk høgskole og produksjon av byggematerial. 

Byen er første gong nemnt så tidleg som 1495. Han fekk bystatus i 1938. Kondopoga har halde eit sjeldant monument over russisk tre-arkitektur — den 42 meter høgre Maria himmelfartskyrkja (russisk Успенская церковь&ndash;*Uspenskaja Tserkov*) frå 1774.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kondopoga|Kondopoga]]» frå , den 31. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Kem

**Kem** (russisk Кемь, finsk *Vienan Kemi* ) er ein historisk by i Republikken Karelia i Nordvest-Russland med om lag 10&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg ved munningen til elva Kem i Kvitsjøen. Jernbanen frå Petrozavodsk til Murmansk går igjennom Kem.

Det er funne spor etter menneske i Kemområdet frå mesolittisk tid (ca. 8000–4000 f.Kr.) og det er òg spor etter vikingar i området. Kem er først nemn som eit gods som høyrte til Novgorod sin *posadnik* (samsvarar statthaldar) *Marfa Boretskaja* i 1450, då ho donerte byen til Solovkiklosteret som ligg på den største av Solovkiøyane i Kvitsjøen like utanfor byen. I 1657 vart ei trefestning reist i byen. Den merkverdige katedralen i byen, *Maria innsovnelses-katedralen*, er òg ein trebygning, reist i perioden 1711-1717. Katedralen er eit flott døme på ein *valmtak*konstruksjon (sadeltak der delar av gavlane vert skrådde inn mot midten av mønet), som er veldig mykje brukt i eldre russisk arkitektur. Ikonostasen i katedralen (vegg med tre dører som skil kor frå skip) har same særpreg som kostelege ikon frå Novgorod på 1600-talet.

Innbyggjarane i Kem har historisk vorte kalla pomorar («kystbuarar»). Mellom 1740 og 1917 gjekk pomorhandelen føre seg mellom folk i Kvitsjøområdet og fiskarar i Nord-Noreg, med hovudsakleg fisk frå Noreg og korn frå Russland som handelsvarer. Kem var ein av dei viktigaste hamnebyane som tok del i denne handelen og Pomormuseumet i byen har rundt 6500 gjenstandar frå denne tida.

I stalintida vart det oppretta fleire fangeleirar innan Gulag-systemet i byen. Utbygginga av slike leirar tok av rundt Kem omkring 1930. I Kem låg dei viktigaste leirane under anlegget av kanalen mellom Austersjøen og Kvitsjøen der dei største slusene vart bygt. I Kem låg òg administrasjonssenteret for fangeleirene på Solovkiøyane og byen var transporthamn til øyane. Det er reist eit monument til minne om dei som døydde i leirane i Kem.

I dag er det turisttransport med båt ut til Solovki-øyane frå hamna i Kem. Reisa tar mellom to og tre timer og er den kortaste vegen til desse øyane.

## Sjå òg
* Pomorar – historiske lokale innbyggjarar
* Pomorhandelen – historisk samband mellom Kvitsjøbyane og Nord-Noreg
* Kvitsjøen
* Solovkiøyane – ei øygruppe utanfor kysten til Kem med det kjente Solovki-klosteret

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kem|Kem]]» frå , den 31. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Segezja

**Segezja** (russisk Се́гежа, finsk *Sekee*) er ein by i Karelia i Russland med om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg 267&nbsp;km nord for Petrozavodsk, ved utløpet av elva Segezja på vestsida av innsjøen Vygozero. 

Byen vart grunnlagd i 1914 og har hatt bystatus sidan 1943.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Sortavala

**Sortavala** (russisk Сортавала) er ein by i republikken Karelia i Russland med om lag 15&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved nordbreidda av Ladoga. Byen er ein viktig stasjon på jernbanen Viborg–Joensuu.

## Historie
Sortavala-området vart første gong registrert i svenske kjelder frå 1468. Russiske dokument nemner han først som «Serdovol» eller «Serdobol» i 1500. Busetnaden Sortavala er nemnt frå 1582. Han vart avstått til Sverige etter krigen om Ingermanland (1610–1617). Den noverande byen ser ut til å ha vorte grunnlagt i 1632.

Med freden i Nystad i 1721 kom busetnaden under Russland saman med resten av Finland, og vart gjeve det russiske namnet **Serdobol**. Han vart kjend for sine marmor- og granittbrot, som sørgde for dei nødvendige materiala til tsaren sine palass i Sankt Petersburg og omegn. I 1812 vart området lagt inn under det nyoppretta storhertugdømet Finland.

I 1917 var byen ein del av det nyleg sjølvstendige Finland. Han vart påført omfattende skadar etter sovjetisk massebombardment under vinterkrigen, og gjennom freden i Moskva vart Finland tvunge til å avstå byen til Sovjetunionen. Heile folkesetnaden i byen vart evakuert for første gong. Som med resten av Finsk Karelen vart Sortavala teke tilbake att av Finland under framhaldskrigen 1941&ndash;1944, og dei fleste av dei evakuerte vendte tilbake til heimane sine. Etter våpenkvilen i 1944 vart finnane igjen evakuert og byen avstått igjen. Etter krigen vart byen folkesett av slaviske folk.

Fram til 1940 var breidda av Ladoga sørvest for Sortavala ein av dei få relativt tett folkesette områda nord for Det karelske neset som var folkesett av karelar.

## Galleri

Fil:Ruskeala2.jpg|Ruskeala Park nær Sortavala.
Fil:Marblelake.jpg|Marmorsjøen i Ruskeala.
Fil:Ruskeale.jpg|Foss i Ruskeala.


## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sortavala|Sortavala]]» frå , den 31. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Suojärvi

**Suojärvi** (russisk Суоя́рви, karelsk og finsk *Suojärvi* ) er ein by i republikken Karelia i Russland med om lag 7&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg rundt 140&nbsp;km nordvest for Petrozavodsk og har hatt bystatus sidan 1940. 

Namnet Suojärvi kjem av karelsk/finsk *suo*, 'myr' og *järvi*, 'sjø'.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Kandalaksja

**Kandalaksja** (russisk Кандалакша, finsk *Kantalahti*, òg *Kandalax* eller *Candalax* på eldre kart, karelsk *Kannanlakši*, skoltesamisk *Käddluhtt* ) er ein by i Murmansk oblast i Russland med om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg inst i Kandalaksjabukta i Kvitsjøen.

## Historie

Busetnaden har eksistert sidan 1000-talet. På 1200-talet vart han ein del av republikken Novgorod, saman med den sørlegaste delen av Kola og i 1478 vart han annektert av Russland.

I 1915 starta bygginga av ei hamn og i 1918 vart jernbanen mellom Moskva og Murmansk, som gjekk gjennom byen, opna.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kandalaksja|Kandalaksja]]» frå , den 1. februar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Gadzjijevo

**Gadzjijevo** (russisk Гаджиево) er ein lukka by i Murmansk oblast i Russland med om lag 9&nbsp;000 innbyggjarar. Byen var òg kjent som *Jagelnaja Guba* (russisk Ягельная Губа) til 1967 og som *Skalistyj* (russisk Скалистый) frå 1981 til 1994, men han vart oftest omtalt som **Murmansk-130** (russisk Мурманск-130). Namnet *Skalistyj* vart offisielt i 1994, men byen vart i 1999 omdøypt til Gadzjijevo, som var namnet frå 1967 til 1981.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gadzjijevo|Gadzjijevo]]» frå , den 1. februar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Kirovsk

**Kirovsk** (russisk Кировск) er ein gruveby i Murmansk oblast i Russland ved foten av Khibiny-fjella. Han har om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Byen vart grunnlagd i 1929 etter oppstarten av apatitt- og nefelinitt-utvinning. 

Byen har ein filial av Det russiske vitskapsakademiet, ein botanisk hage *Kirovsk vennskapshage*, eit eige ballettensemble *Kirovskballetten* og eit stort alpinanlegg i Khibiny-fjella. 

Byen er venskapsby med Harstad.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kirovsk|Kirovsk]]» frå , den 1. februar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Kovdor

**Kovdor** (russisk Ковдор) er ein by i Kovdor rajon i Murmansk oblast i Russland med om lag 15&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg tett ved grensa til Finland

Byen vart grunnlagd i 1953 og fekk bystatus i 1965. Ei karbonatittgruve ligg i nærleiken av byen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Olenegorsk i Murmansk oblast

**Olenegorsk** (russisk Оленего́рск, tyder 'Hjortefjellet') er ein by i Murmansk oblast i Russland med om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg 112 km sør for Murmansk.

## Jernbane
Jernbanestasjonen **Olenja** (Оленья; ordet er ei adjektiv form av 'hjort') vart opna i 1916 då jernbane vart lagt til Murmansk. Bygningar knytt til stasjonen og den vesle busetnaden som låg her, låg aust for jernbanen. Staden vart noko viktigare i 1930-åra då han vart eit knutepunkt for jernbanelinja som gjekk til den byen Montsjegorsk.

## Gruve
I 1949 starta arbeidet på ei jerngruve og ein fabrikk for å handsame malmen eit par kilometer vest for Olenja stasjon. Samstundes vart det grunnlagd ein busetnad for arbeidarane i gruva. Den 27. mars 1957 fekk han bystatus og namnet Olenegorsk.

Jernbanestasjonen vart framleis kalla Olenja i mange år før han til slutt fekk namnet Olenegorsk i 1980-åra. 

Hovudnæringa i byen er framleis basert på gruvedrifta og det meste vert i dag frakta til Severstal i Tsjerepovets.

Olenja flybase ligg ved Vysoky, eit par kilometer aust for byen, på den andre sida av innsjøen Permusozero.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Olenegorsk, Murmansk Oblast|Olenegorsk, Murmansk Oblast]]» frå , den 1. februar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Ostrovnoj

**Ostrovnoj** (russisk Островно́й) er ein lukka by i Murmansk oblast i Russland. Staden vart grunnlagd den 17. september 1611, og fekk status som ZATO i 1981. Talet på innbyggjarar vaks til 14000 i 1996, men minka til 4000 i 2009. I 2016 var talet på innbyggjarar 1960.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Poljarnyj

**Poljarnyj** (russisk Поля́рный) er ein lukka by i Murmansk oblast i Russland med om lag 12&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg på vestsida av den ytre delen av Murmanskfjorden. Byen vart grunnlagd i 1896 som *Aleksandrovsk* (russisk Алекса́ндровск) og han er ein av dei eldste byane på Kolahalvøya. Byen fekk bystatus i 1899 og vart omdøypt Poljarnyj i 1939.

Russisk skipsverft nummer 10 (*Sjkval*) ligg i Poljarnyj og i Vesten er verftet oftere referert til ved bynamnet enn ved det offisielle namnet. Dåd ei første atomubåtane vart levert til den Sovjetiske nordflåten på slutten av 1950-talet, vart verftet modifisert for dokking og reparasjon av desse fartøya. Etter kvart som den russiske marine sine atomdrivne fartøy no vert utrangert, så vert dei lagt i opplag ved Poljarnyj i påvente av defueling og opphogging.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Poljarnyj|Poljarnyj]]» frå , den 1. februar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Poljarnyje Zori

**Poljarnye Zori** (russisk Полярные Зори, tyder 'Polare daggry') er ein by i Murmansk oblast i Russland med om lag 14&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Niva, mellom innsjøane Imandra og Pinozero, rundt 224&nbsp;km sør for Murmansk. 

Poljarnye Zori vart grunnlagd i 1968 som ein busetnad for arbeidarar innan elektrisitetsindustrien, etter bygginga av Kola kjernekraftverk. Byen fekk bystatus i 1991.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Snezjnogorsk i Murmansk oblast

**Snezjnogorsk** (russisk Снежного́рск) er ein lukka by i Murmansk oblast i Russland med om lag 10&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 25 km nordnordaust for Murmansk og 8 km vest for Poljarnyj. Byen er under administrativ jurisdiksjon frå Alexandrovsk i Murmansk Oblast, Russland.

Staden var òg kjend som Murmansk-60 og Vyzjny.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Zaoziorsk

**Zaoziorsk** (russisk Заозёрск) er ein lukka by i Murmansk oblast i Russland med om lag 8&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen ligg 54 km nordvest for Murmansk og vart bygd for å tene Zapadnaja Litsa, den største og viktigaste russiske marinebasen opphavleg bygd for den sovjetiske nordflåten. 

## Galleri

Zaozersk.jpg|
Zaozersk_submarine.jpg|Ubåthamna.


## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Zapoljarnyj

**Zapoljarnyj** (russisk Заполя́рный) er ein by i Murmansk oblast i Russland med om lag 14&nbsp;000 innbyggjarar. 

Petsjenga-området der byen i dag ligg høyrte til Finland mellom 1920 og 1944. Byen vart grunnlagd i 1956 som *Zjdanovsk* (Жда́новск) og fekk bystatus og nytt namn i 1963. Han ligg på Kolahalvøya, 10&nbsp;km sør for Kola Superdeep Borehole-prosjektet. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Boksitogorsk

**Boksitogorsk** (russisk Бокситого́рск) er ein by i Leningrad oblast i Russland med om lag 16&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Pjardomlja, ei sideelv til Sias, rundt 245&nbsp;km aust for Sankt Petersburg. 

Bygginga av busetnaden *Boksiti* starta i 1929, med bakgrunn i utvinning av bauxittmalm i området. I 1935 fekk staden status som urbanliknande busetnad og vart samstundes omdøypt til det noverande namnet. Han fekk bystatus i 1950.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Ivangorod

**Ivangorod** (russisk Ивангород, estisk *Jaanilinn*) er ein by i Leningrad oblast i Russland med om lag 10&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på høgre breidda av Narva, ved grensa mellom Russland og Estland, 159&nbsp;km vest for Sankt Petersburg.

Byen er kjend for Ivangorod festning. Ivangorod er òg ein viktig grensekryssingspunkt og ein jernbanestasjon på Tallinn&ndash;St.-Petersburg-banen. Han ligg like overfor den estiske byen Narva.

## Historie

Festninga vart oppretta i 1492 under styret til Ivan III av Moskva og vart kalla opp etter han. Mellom 1581&ndash;1590 og 1612&ndash;1704 var festninga kontrollert av Sverige. Trass andre endringar i territorium og suverenitet, så vart Ivangorod administrativt sett på som ein del av byen Narva frå 1612 til 1945.

Etter kollapsen til Det russiske keisardømet skaffa den nyleg sjølvstendige republikken Estland seg i januar 1919 kontroll over heile byen Narva, inkludert Ivangorod og dette vart seinare anerkjend av bolsjevik-Russland gjennom freden i Dorpat i 1920. Sovjetunionen okkuperte Estland på ny i 1944 under den andre verdskrigen og i januar 1945 vart Ivangorod administrativt fråskild resten av Narva og overført til Leningrad oblast i den Russiske SFSR. Ivangorod fekk bystatus i 1954.

Etter at Estland vann attande sjølvstende sitt i 1991, såg Russland grensa frå freden i Dorpat i 1920 som juridisk erstatta av grensa mellom dei to tidlegare sovjetrepublikkane, som seinare vart trekt opp av sovjetiske styresmakter. Ivangorod vart dermed verande ein del av Russland. På grunn av politiske spaningar har ein ny grenseavtale mellom Estland og Russland enno ikkje tredd i kraft.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ivangorod|Ivangorod]]» frå , den 1. februar 2009.*

## Bakgrunnsstoff

*
Kamennogorsk

**Kamennogorsk** (russisk Каменного́рск, finsk *Antrea*), er ein by i Leningrad oblast i Russland med om lag 7&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på Det karelske neset, på elva venstre breidda av elva Vuoksa, rundt 170&nbsp;km nordvest for Sankt Petersburg. 

Han er den eldste busetnaden i Leningrad oblast.

Frå 1300&ndash;1600-talet var Antrea eit viktig administrativt senter for karelske busetnader ved øvre Vuoksa. Namnet kjem frå den lutherske St. Andreas-kyrkja og samfunnet som vart grunnlagd på 1600-talet. Byen vart i 1948 omdøypt først til *Granitnij*, så til *Pervomajsk* (russisk: Первомайск &ndash; *1. mai*) og til slutt *Kamennogorsk*.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kamennogorsk|Kamennogorsk]]» frå , den 1. februar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Kirovsk i Leningrad oblast

**Kirovsk** (russisk Ки́ровск) er ein by i Leningrad oblast i Russland med om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på sørbreidda av elva Neva, 33&nbsp;km aust for Sankt Petersburg. 

Byen vart grunnlagd i 1929 som busetnaden *Nevdubstroj* av Sergej Kirov. Han fekk bystatus i 1953 og vart samstundes kalla opp etter Kirov. Byen består av den gamle byen, bygd på 1950-talet og Ladoga, delen som vart bygd under den sovjetiske byggeboomen på 1980-talet. Dei viktigaste industriane i byen vart sterkt råka av omveltingane under Jeltsin-tida på 1990-talet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Kommunar i Leningrad oblast

**Kommunar** (russisk Коммуна́р) er ein by i Leningrad oblast i Russland med om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg 35&nbsp;km sør for Sankt Petersburg. 

Busetnaden vart grunnlagd på 1840-talet av landeigargrevinna Julija Samojlova som *Grafskaja Slavjanka* (russisk: Гра́фская Славя́нка). I 1846 vart han kjøpt av regjeringa og omdøypt til *Tsarskaja Slavjanka* (russisk: Ца́рская Славя́нка). Han fekk status som urbanliknande busetnad i 1953 og bystatus i 1993. 

Hovudverksemda i byen er papirfabrikken Kommunar.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kommunar i Leningrad oblast|Kommunar i Leningrad oblast]]» frå , den 1. februar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Lodejnoje Pole

**Lodejnoje Pole** (russisk Лодейное Поле) er ein by i Leningrad oblast i Russland med om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar. Etter kommunereforma i Leningrad oblast i 2006 er byen eigen kommune, men samstundes òg det administrative sentrum i regionen med same namn. Regionen har i tillegg til Lodejnoe Pole fem mindre kommunar med til saman om lag 12&nbsp;000 innbyggjarar.

Byen ligg ved elva Svir, 239 km nord-aust for St. Petersburg. Byen vart grunnlagd i 1702 på ordre frå tsar Peter den store og fekk bystatus i 1785.

Lodejnoe Pole er venskapskommune med Gildeskål i Nordland. Samarbeidet vart formelt oppretta i 1993.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lodejnoje Pole|Lodejnoje Pole]]» frå , den 1. februar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*