open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Luftfilter

**Luftfilter** er ein komponent som fjernar støvpartikklar, pollen, bakteriar, osb. frå luft. som til dømes på innsuget til forbrenningsmotorar, kompressorar, støvsugarar, klimaanlegg, i bygningar og køyretøy, osb. Luftfilter nyttar mange ulike metodar for å reinska lufta, alt etter bruksområde og krav.

## Luftfilter for forbrenningsmotorar

### Oljebadfilter

Eldre luftfilter for forbrenningsmotorar var oljebadfilter, der lufta vart sogen inn gjennom ein oljesump i botnen på eit kar, før ho gjekk gjennom ein sil laga av fleire lag av netting eller anna porøst materiale. Lufta som vart ført gjennom oljsesumpen reiv då med seg oljedråpar som fukta det etterfølgande porøse materialet. Partiklar i lufta festa seg då til oljefilmen på det porøse materialet. Når oljen rann ned att i oljesumpen fylgde støvpartiklane med og når motoren ikkje var i bruk søkk støvpartikane til botnen. Slike filter måtte reingjerast med jamne mellomrom og oljen måtte skiftast.

### Vassbadfilter
Før 1940 var nokre motorar utstyrte med vassbadfilter. Desse fungerte om lag på same vis som oljebadviltre, men vassfilmen var ikkje like effektivt som ein oljefilm.

### Papirfilter

Moderne forbrenningsmotorar nyttar papirluftfilter. Materialet er ikkje alltid pair, der lufta går gjennom tronge porer i papir, eller liknande materiale. Desse filtera er mein effektive enn oljebadfilter og lettare å halda ved like. Vedlikehaldet går ut på at filtera vert skifta etter eit visst timetal, eller køyrelengd. Når motoren vert nytta under svært støvhaldige tilhøve må intervallet mellom filterbytte reduserast. Som døme på slike tilhøve han ein nemna [landbrukstraktorar som horvar ein tørr [åker, skurtreskarar som arbeider under tørre tilhøve, anleggsmaskinar som arbeider i steinbrot, osb.

Papirluftfilter bør ha eit etter måten stort areal, slik at lufthastigheita ikkje vert for stor. Dette på grunn av at straumingsmotstanden er proportional med volumhastigheita.

## Luftfilter for klimanlegg

Luftfilter for klimaanlegg skal fjerna støvpartiklar, men òg pollen. Slike filter er som oftast papirfilter, og liknar mykje på papirluftfilter for forbrenningsmotorar. Desse filtera lyt òg skiftast med jamne intervall.

## Luftfilter for støvsugarar
Støvsugarar syg inn ein luftstraum, som riv med seg støvpartiklar. I vifte sug lufta gjennom ein oppsamplingspose av papir, før lufta vert blesen ut i rommet att. Svært små støvpartiklar går ofte gjennom papirposen og ut i rommet att. For å hindra dette er mange støvsugarar utstyrte med filter som samlar opp desse partiklane.
Bjørn Borgen

**Bjørn Borgen** () var ein norsk fotballspelar frå Fredrikstad som vann tre seriegull og tre cupgull med Fredrikstad Fotballklubb i tida 1957-66. Han er blitt omtalt som «en stor fotballspiller» og «en typisk wingløper – han er hurtig, dribler og finter godt og har evnen til å gli inn i lukene».

Borgen spelte 163 eliteseriekampar for Fredrikstad FK og skåra totalt 48 mål frå han debuterte i 1956 til han la opp i 1968. Han spelte i FFK i nesten alle år, i 1959 var han Lyn-spelar. Borgen vart  seriemeister i FFK i 1957, 1960 og 1961 og cupmeister i 1957, 1961 og 1966.

Borgen og klubbkameraten Per Kristoffersen debuterte begge då Noreg overraska og vann 2-1 over Ungarn i juni 1957. I åra fram til 1961 var han jamnt med i startellevaren. Ein av sine beste kampar spelte han på dåverande Lenin stadion i Moskva 1. juli 1961, der han skårar Noregs eine mål i eit oppgjer som enda 5-2 til europameister Sovjetunionen. Seinare vart det færre landskampar på Borgen, som i alt hadde spelt 35 kampar og skåra 6 landslagsmål då landslagstida var over i 1966.

### Merittar
*Seriemeister: 1957, 1960 og 1961 med Fredrikstad
*Noregsmeister: 1957, 1961 og 1966 med Fredrikstad

## Kjelder
Ola Dybwad-Olsen

**Ola Dybwad-Olsen** () er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Oslo som har spelt fleire kampar på Lyn enn nokon annan.

Dybwad-Olsen debuterte på Lyn i 1964 og spelte for klubben i femten sesongar. I siste halvpart av 1960-åra danna han saman med Harald Berg eit unikt angrepspar i norsk klubbfotball. Han vart cupmeister i 1967 og skåra heile 25 seriemål på 18 kampar då Lyn i 1968 vann både serien og cupen. Fram til 1978 skåra han i alt 119 seriemål på 219 kampar i 1. og 2. divisjon. Han avslutta med fire sesongar, 1979-82, i 3. divisjon med Stabæk IF.

Frå 1968 til 1972 spelte Dybwad-Olsen 24 landskampar og skåra 10 landslagsmål.

## Merittar
*Noregsmeister: 1967 og 1968 med Lyn
*Seriemeister: 1968 med Lyn
*Tapande cupfinalist: 1970 med Lyn
Langevåg Idrettslag

**Langevåg Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande i Langevåg i Sula kommune, stifta i 1920. Laget er mest kjend for aktiviteten i idrettsgreinene handball og fotball, og har elles tilbod om diskgolf og el-innebandy.

Fotballaget Langevåg hadde sine beste år på 1960- og 1970-talet. Høgdepunktet kom straks etter den nye grasbana, Langevåg stadion, vart opna 10. juli 1961. Heile 7&nbsp;700 tilskodarar møtte opp for å sjå ein kvalifiseringskamp om spel i Hovedserien 1961–62. Kampen mellom Langevåg IL og Steinkjer enda 3-3. I returkampen tapte Langevåg med eitt mål, og det vart Steinkjer som fekk plass i den såkalla maratonserien 1961-62. Magne Fylling, Reidar Vågnes og Sindre Eid er mellom dei best kjende Langevåg-spelarane.

## Kjelder
heimeside
Eidsvold Turn

**Eidsvold Turnforening** er eit idrettslag heimehøyrande på Eidsvoll i Akershus fylke. Laget vart stifta 29. april 1910 som Eidsvold Idrætslag, men bytta til dagens namn to år seinare.

Eidsvold Turn, som laget vert kalla til dagleg, har sidan 1916 spelt fotball på Myrer stadion. Fotballaget hadde sin beste sesong i 1974, då det deltok i kvalifseringskampar om opprykk til 1. divisjon.
Laget spelar i 2. divisjon (2020).

Laget er elles aktivt i idrettsgreinene gymnastikk og turn, handball og skeiseløp.

## Kjelder
* heimeside
Stålkameratene

**Idretslaget Stålkameratene** er eit idrettslag i Mo i Rana, stifta 11. januar 1935 under namnet Mo Arbeideridrettslag. Dagens namn vart teke i bruk i 1946. Idrettslaget er i 2015 aktivt med i idrettsgreiner som bogeskyting, fotball, friidrett, judo, jujutsu, skiidrett, samt trim.

Stålkameratene har både ein oppvarma idrettshall med internasjonale mål for fotball, og fotballbana Sagbakken stadion. Kampsportane og bogeskyting held til i Stålbrakka.

Skirennaren Simon Slåttvik og friidrettsutøvaren Ole Bernt Skarstein er dei best kjende Stålkameratene.

## Kjelder
heimeside

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Idrettslaget Stålkameratene|Idrettslaget Stålkameratene]]» frå ,  den 2. oktober 2015.*
Harstad IL

**Harstad Idrettslag** er eit idrettslag, stifta 1. mars 1903, heimehøyrande i Harstad. Laget vart stifta som Landsås skilag, dagens namn kom i bruk i 1912.

Idrettslaget er i 2015 ein rein fotballklubb. Laget spelar kampane på Harstad stadion, i 1977 den fyrste norske fotballbana med kunstdekke. I 1950-/60-åra var Harstad IL eit av dei fremste fotballaga i Nord-Norge, med siger i den nordnorske cupmeisterskapen i 1953, 1954, 1955, 1957, 1959, 1962 og 1968. Fotballaget hadde elles ei god tid på 1980- og 1990-talet, då det i til saman seks sesongar deltok på nivå to i norsk fotball. Harstad IL spelar i gul- og svartstripete skjorter og svarte bukser og strømper. Trygve Bornø er den mest meritterte fotballspelaren i Harstad IL.

Tidlegare var Harstad IL aktivt også i handball for kvinner, friidrett, samt i skiidrettane langrenn, skihopping og kombinert.

## Kjelder
* heimeside
Senketunnel

**Senketunnel** er ein undersjøisk veg- eller jarnbanetunnel som er laga på land som ferdige seksjonar i stål eller betong, til dømes bygd i ei tørrdokk, og deretter dregen i overflatestilling over sjøen eller vatnet til staden der tunnelen skal gå, der seksjonane vert senka ned i ei renne som er graven ut i sjøbotnen på førehand. Her vert seksjonane skøytt vasstett saman, og steinfyllingar eller betonggfyllingar vert nytta for å hindre at han flyt opp att, og elles sytt for at han får ei tyngd som gjer han stabil. Slik ballast vert anten lagt i botn av tunnelen eller oppå han.

Senketunnelar er vanleg å nytte der vatnet er grunt og botnen er av lausmassar som gjer at ein ikkje kan sprengje ut tunnelen i fjell, slik det elles er vanleg med undersjøiske tunnelar. Senketunnelar kan nyttast i kombinasjon med undersjøiske fjelltunellar på strekningar av traseen dersom botntilhøva gjer dette naudsynt.

Skansentunnelen i Trondheim er den fyrste senketunnelen som vart bygd i Noreg, men det var senketunnelen på tunnelstrekninga under vatnet i Bjørvika i Oslo som vart teken i vanleg bruk fyrst.

## Sjå òg
*Undersjøisk tunnel
Ain Janna

**Ain Janna** (arabisk **عين جنّا**) er ein landsby i Ajloun guvernement nordvest i Jordan.

Namnet er arabisk for *Paradiskjelda*: **Ain** er ei *(vass)kjelde*, og **Janna** er *paradis*. Han ligg kring 70&nbsp;km nord for Amman mellom to fjell, med utsyn over Ajlunborga og tre byar. Landsbyen ligg kring 1100 meter over havet, og frå her kan ein mellom anna sjå fjella i Nablus på Vestbreidda (kring 30&nbsp;km unna).

Ain Janna har kring 10&nbsp;000 innbyggjarar, dei fleste frå Al-Qudah-stamma.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ain Janna|Ain Janna]]» frå ,  den 2. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Azraq våtmarksreservat

**Azraq våtmarksreservat** er eit naturreservat nær byen Azraq i den austlege ørkenen i Jordan. Det er ein oase for trekkfuglar og vart grunnlagd i 1978 over eit areal på 12&nbsp;km². Dei naturlege kjeldene tørka inn i 1991 og dei fleste trekkfuglane forsvann frå området. I dag vert det oppretthalde kunstige kjelder for at plassen framleis kan vere eit turistmål.

## Historie
Våtmarkene vart skapt kring 250&nbsp;000 år sidan då geologiske endringar førte vatn opp til overflata. Azraq har sidan oldtida vore både langs kryssande menneskelege handelsruter og trekkfugleruter. Millionar av kubikkmeter med ferskvatn trekte til seg kamelkaravanar som førte krydder og urter mellom Arabia, Mesopotamia og Syria. Millionar av trekkfuglar stoppa i Azraq mellom Afrika og Europa. I 1960-åra byrja ein å pumpe vatnet for å forsyne den aukande folkesetnaden i Amman. I 1978 oppretta Royal Society for the Conservation of Nature Azraq som eit våtmarksreservat. Men i 1992 hadde kjeldene tørka inn, og dei vassførande laga opphøyrde. Alle vassbøflane i Azraq døydde, og mange trekkfuglar stoppa ved Genesaretsjøen i staden for.

## Azraq i dag
Azraq-våtmarka har blitt skildra som ein «økologisk kollaps». RSCN kjempar stadig ein kamp mot aukande folketal og det veksande behovet for vatn. Kvart år vert det pumpa 10 millionar kubikkmeter vatn av det jordanske vassdepartementet for å oppretthalde Azraq, men det er berre nok til at Azraq er 10 % av den opphavlege storleiken. I dag er det meir enn 500 ulovlege brunnar som framleis pumper vatn frå Azraq. På berre 37 år har talet på trekkfuglar blitt redusert frå 347&nbsp;000 i 1967 til 1200 fuglar i 2000. Azraq forsyner kring ein fjerdedel av Amman med drikkevatn. 25&nbsp;kvadratkilometer som ein gong var dekt av våtmarker, har no tørka inn.

## Sjå òg
*Dana biosfærereservat
*Dibeen skogsreservat
*Shaumari dyrereservat
*Royal Society for the Conservation of Nature
*naturreservat i Jordan

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Azraq wetland reserve|Azraq wetland reserve]]» frå ,  den 2. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Royal Society for the Conservation of Nature
Bethabara

**Bethabara** er ein stad i dagens Jordan. I følgje Bibelen er dette staden der Johannes døyparen døypte dei som kom til han (Johannes 1:27). Bethabara er nedteikna på Madaba-kartet frå 500-talet og er nemnd i Talmud. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bethabara|Bethabara]]» frå ,  den 2. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* The Baptism of Christ - Uncovering Bethany beyond the Jordan - 47 min Documentary
Dana biosfærereservat

**Dana biosfærereservat** er det største naturreservatet i Jordan, sør i den sentrale delen av landet. Dana biosfærereservat vart grunnlagd i 1989 i området i og rundt landsbyen Dana og Wadi Dana som består av  308&nbsp;km².

## Busetnad

Ata'ta-folket er innfødde innbyggjarar i Dana biosfærereservat. Historia går attende 400 år, men dei første busetjingane her går attende meir enn 6000 år. Det er gjort funn som kan vere frå eldre steinalder, i tillegg til egyptiske, nabateiske og romerske busetjingar i Dana.

## Geografi
Dana biosfærereservat ligg frå ei høgd på 1500 meter over havet på Qadisiyah-platået til det lågtliggande ørkenområdet Wadi Araba. Den varierte geologien i Dana består av kalkstein, sandstein og granitt. I Wadi Dana finn ein vinderoderte sandsteinskipper. Dana er det einaste naturreservatet i Jordan som kryssar fire biogeografiske soner: Middelhavet, iransk-turansk, saharo-arabisk og den sudanske penetrasjonen.

## Plante- og dyreliv
Den mangfaldige naturen i Dana har 703 planteartar, 215 fugleartar, og 38 forskjellige artar pattedyr.

### Planter
Dana har noko av det mest mangfaldige plantelivet i landet og vegetasjonen består mellom anna av fønikiske einer, eviggrøne eiker, sanddyner, akasie og klipper. Dana er det sørlegaste området i verda der det veks middelhavssypress, *[[Cupressus sempervirens]]*. Det finst òg hundrevis av endemiske planteartar i Dana. Mange planter, særskild tre og kratt, veks i høglandet i naturreservatet.

### Utryddingstruga artar
Nubisk steinbukk, syrisk gullrisk, karakal, og raudfalk held til i Wadi Dana og er utryddingstruga. Planar om å redde artane vart lagt fram av Global Environment Fund i 1994. I tillegg finst den største hekkekolonien av syrisk gullrisk i Dana naturreservat. Jakt er mellom anna ein av trugslane for desse dyra.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dana biosfærereservat|Dana biosfærereservat]]» frå ,  den 2. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Dana biosfærereservat
Efraimskogen

**Efraimskogen** var ein skog der det vart utkjempa eit slag mellom hæren til kong David og hæren til Absalom, som vart drepen der (2. Samuel 18:6, 8). Han ligg aust for Jordan, ikkje langt frå Mahanaim, og var ein del av den store skogen i Gilead – eit område der israelittane hadde busett seg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wood of Ephraim|Wood of Ephraim]]» frå ,  den 2. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Dibeen skogsreservat

**Dibeen skogsreservat** er eit naturreservat nordvest i Jordan. Det ligg like sør for den romerske staden Jerash og dekkjer eit område på 8,5&nbsp;km² med rullande åsar dekte av furu og eik. Området vart verna som eit naturreservat i 2004 etter initiativ av Royal Society for the Conservation of Nature.

## Geologi og klima
Bergartane i reservatet er ei blanding av kalkstein og kritthaldig kalkstein, som har blitt forma til bratte skrentar. Årsmiddelnedbøren her er 710 mm i året. 

## Planteliv

Skogsreservatet har eit av dei gjenverande døma på furu-eikskog i Midtausten. Treartane i reservatet varierer med høgda aleppofuru finst i lågare høgder, ei blanding av furu og eik (aleppofuru og palestinaeik) veks i midten, og ein art av ei lita eik – *[[Quercus infectoria]]* – veks i høgda. Andre planter i reservatet er mellom anna orkidéar, gresk jordbærtre, pistasje og oliventre. 

## Dyreliv
Det finst minst 17 utryddingstruga artar i reservatet. Desse er mellom andre persisk ekorn, fire typar flaggermus, gråulv og stripete hyenar. Det lever òg skogsfugl i skogen.

## Sjå òg
*Dana biosfærereservat
*Wadi Mujib
*Azraq våtmarksreservat
*Aleppofuru

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dibeen Forest Reserve|Dibeen Forest Reserve]]» frå ,  den 2. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Royal Society for the Conservation of Nature
Gilead

**Gilead** eller **Galaad** (hebraisk skrift גִּלְעָד) var i Bibelen namnet på tre personar og to geografiske stader. 

Gilead var eit fjellområde aust for Jordanelva som var delt mellom stammene til Gad og Manasse, og låg i dagens Jordan. Det hadde òg det arameiske namnet **Yegar-Sahadutha**. Det grensa i nord til Bashan, og i sør til Moab og Ammon.

Gilead syner òg til ei rekkje personar i Bibelen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gilead|Gilead]]» frå ,  den 2. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Harrana

**Harrana**, kalla opp etter Qasr Kharana, er eit arkeologisk omajadepalass i ørkenen aust i Jordan, kring 60 kilometer søraust for Amman.

Området er stort sett folketomt, utanom beduingjetarar med sau og kamel som til frå desember til april gjetar dyra sine her. Sjølv om området er tørt, har det eit rikt dyreliv med fugl, ugler, gnagarar, revar, slangar, øgler og stundom ulv og hyenar.

Det er bevart mange fossil i Harrana i dei store kalksteinsformasjonane, som er datert attende til 66-67 millionar år sidan, ein periode nær slutten av krittida. Ein har mellom anna funne mosasaur-artar med godt bevarte skjel-avtrykk her.
Det best bevarte og komplette funnet av den utdøydde fiskearten *[[Saurocephalus]]* og den mest komplette mosasauren *Carinodens* er òg funnen her.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Harrana|Harrana]]» frå ,  den 2. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Jabal Amman

**Jabal Amman** er ein av sju åsar som opphavleg utgjorde Amman i Jordan. I dag ligg Jabal Amman nær det gamle sentrumsområdet.

## Historie
I lag med resten av gamle Amman, vart Jabal Amman først busett i yngre steinalder. Men i motsetnad til åsane kring, særleg Jabal al-Qal'a, vart det aldri bygd festningsverk på Jabal Amman. Han var ein noko skogkledd øydemark fram til 1900-talet, då Amman vart hovudstaden i Transjordan og kongelege, rike familiar, forretningsfolk, offiserar og politikarar byrja å flytte til Jabal Amman. Etter kort tid vart åsen det finaste strøker i Amman. Etter kvart som Amman spreidde seg vestover, vart Den første sirkelen bygd og Jabal Amman vart ei hovudåra aust-vest for den raskt veksande byen. I dag veks det rekkjer av fullvaksne tre i gatene i Jabal Amman. I 2005 fekk Jabal Amman status som ein attraksjonsarv av Stor-Amman kommune og det vart lagt planar for å bevare og utvikle den historiske høgda.

## Bilete

Fil:Rainbow Street 4 Jul 2008 (5).JPG|Rainbow-gata går gjennom Jabal Amman
Fil:Jabal Amman first round-about.JPG|Den første sirkelen
Fil:Mango Street.jpg|Mango-gata
Fil:Jordan River Foundation Showroom.jpg|Jordan River Foundation House
Fil:Jabal Amman Second round-about 5.JPG|Den andre rundkøyringa
Fil:Third Circle - Zahran Street.JPG|Den tredje rundkøyringa - Jabal Amman
Fil:Souk Jara 4 Jul 2008 (2).JPG|Souk Jara, ein fredagsopen loppemarknad


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jabal Amman|Jabal Amman]]» frå ,  den 2. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
Jabal Waqf es Suwwan-krateret

**Jabal Waqf es Suwwan-krateret** er eit nedslagskrater i Ma'an guvernement i Jordan, nær grensa til Saudi-Arabia.

Krateret har ein diameter på 5,5&nbsp;km og er estimert til å vere 37-56 millionar år gammal. Det er eksponert ved overflata.

Krateret vart føreslått i 2006 av geologane Elias Salameh og Hani N. Khoury frå Universitetet i Jordan, i lag med den tyske professoren Werner Schneider. Boliden er estimert til å ha vore 100 meter i diameter, og ha hatt ein snøggleik på 40&ndash;50&nbsp;km/s.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jabel Waqf as Suwwan crater|Jabel Waqf as Suwwan crater]]» frå ,  den 2. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* *Scientists discover region’s largest meteor crater*, The Jordan Times, 8. august 2006
* At Google jorda Community 
* Salameh Elias, Khoury Hani N., Schneider Werner (2006). Jebel Wagf as Suwwna, Jordan: a possible impact crater - a first approach . Z. Dtsch. Ges. Geowiss., Vol.157, No.3, P. 319-325 (Cited at http://omzg.sscc.ru/impact/ab460.html)
Geografiske ytterpunkt i Jordan

Dette er ei liste over **geografiske ytterpunkt i [[Jordan]]**.

## Høgd
*Lågaste punkt: Daudehavet: -408 m. (òg det lågaste punktet på jorda.)
*Høgaste punkt: Jabal Umm ad Dami: 1854 moh.

## Ytterpunkt
*Nordlegaste punkt: Grensa med Syria og Irak: 
*Sørlegaste punkt: der Amman-Tabuk-banen kryssar grensa mellom Jordan og Saudi-Arabia: 
*Austlegaste punkt: Grensa med Irak og Saudi-Arabia i Mafraq guvernement:
*Vestlegaste punkt: Grensa med Saudi-Arabia ved Akababukta i Akaba guvernement, nær Akaba:  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of extreme points of Jordan|List of extreme points of Jordan]]» frå ,  den 2. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
King Talal-dammen

**King Talal-dammen** er ein stor demning i åsane nord i Jordan, over Zarqaelva. Bygginga av King Talal-dammen starta i 1971 og stod ferdig i 1978 med ei høgd på 92,5 meter. Den opphavlege dammen kosta 46 millionar dollar. I 1984 byrja arbeidet med å heve dammen til 106 meter, for å møte det aukande vassbehovet i landet, og prosjektet stod ferdig i 1988. Dammen er kalla opp etter kong Talal av Jordan. Hovudføremålet med dammen er å lagre regnet som fell om vinteren og handsama avløpsvatn frå Amman og Zarqa i As Samra-verket for å vatne Jordandalen. Dammmen gjev vatn til eit kring 17&nbsp;000 mål stort område og buskapen til 120&nbsp;000 personar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:King Talal Dam|King Talal Dam]]» frå ,  den 2. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Romtha

**Romtha** (òg skrive Ramtha, Ramoth, Ar Ramtha, Al Romtha, Ermeith, Ramath og Ramtha'a) er ein by som ligg kring 30&nbsp;km nordaust for Jordanelva i Jordan. I 2004 hadde han kring 71&nbsp;000 innbyggjarar, og var den ellevte største byen i Jordan, og har vokse sidan den gongen.

## Historie

Det stabile klimaet i Romtha og området rundt trekte til seg mange dyr, som igjen trekte til seg jeger-samlarar som budde i grotter. Ein har funne lekamar og graver i området som syner at Romtha har vore busett sidan bronsealderen. 

Under slaget ved Ramoth Gilead mellom Israel og aramenarar, vart Ahab av Israel med Jehosjafat i slaget, men vart dødeleg skadd av ei pil og døydde. (1. Kong 22:1-36). I denne byen vart Jehu, sonen til Jehosjafat, salva som ein av sønene til profetane (9:1, 4).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Romtha|Romtha]]» frå ,  den 2. oktober 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Around Romtha Guide 
* 360 grader panorama from the Citadel Hill in central Amman
* Amman interactive map 
* Amman photo Gallery
* Amman photo Slideshow
Naturreservat i Jordan

Det finst seks **naturreservat i [[Jordan]]**. I 1966 vart organisasjonen som seinare skulle opprette naturreservat i Jordan, Royal Society for the Conservation of Nature, grunnlagd. RSCN var først involvert i å bevare alvorleg utryddingstruga artar. I 1973 fekk RSCN retten til å gje ut jaktløyve, slik at RSCN vart i betre stand til å hindre utrydding. Det første steget var å opprette det første naturreservatet i landet, Shaumari dyrereservat, i 1975. Hovudårsaka var å ale opp utryddingstruga artar, særleg arabisk oryx, gaseller, struts og persisk villesel i det naturlege miljøet deira. 

I 1994, kort tid etter Dana biosfærereservat vart grunnlagd, oppretta RSCN ei avdeling for forsking og kartlegging. Det sjette og siste naturreservatet i Jordan, Dibeen skogsreservat, vart oppretta i 2004. 

I tillegg er det føreslått ni naturreservat til i Jordan, og ytterlegare to stader er kandidatar for bevaring.

## Reservat

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Naturreservat i Jordan|Naturreservat i Jordan]]» frå ,  den 2. oktober 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Royal Society for the Conservation of Nature
Sharhabil Bin Hassneh økopark

**Sharhabil Bin Hassneh økopark** er eit naturreservat nord i Jordan styrt av Friends of the Earth Middle East. Tidleg i 2000-åra vart området kartlagd for miljøfara, og fekk 110 mål med land av Jordan Valley Authority, som omfattar Ziqlab-dammen. Økoparken vart grunnlagd i 2004, då grupper av frivillige byrja å fjerne søppel frå staden og plante lokale planter og tre. Parken vart offisielt opna den 12. april 2011 verna av prins Hassan bin Talal. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sharhabil Bin Hassneh EcoPark|Sharhabil Bin Hassneh EcoPark]]» frå ,  den 2. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Shaumari dyrereservat

**Shaumari dyrereservat** er eit naturreservat i Jordan nær byen Azraq, kring 100&nbsp;km aust for Amman.

Det er eit viktig reservat i regionen, oppretta i 1975 av Royal Society for the Conservation of Nature som eit yngleområde for utryddingstruga og lokalt utrydda dyreartar. Området dekkjer 22&nbsp;km² og er eit blømande verneområde for somme av dei mest truga dyreartane i Midtausten. Somme av artane er arabisk oryx, struts, asiatisk villesel og gasellar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shaumari animal reserve|Shaumari animal reserve]]» frå ,  den 2. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Zoubia

** Zoubia** (òg skrive **Zubia** eller **Zubya**) er ein landsby i Jordan med eit folketal på kring 7000. Han ligg nordvest i landet i Irbid guvernement. Zoubia er kjend for dei store eikeskogane og fjella. 

Gjennom det meste av historia har innbyggjarar i Zoubia drive med jordbruk. Dei viktigaste avlingane er oliven, druer og fiken, medan somme bønder fokuserer på sesongbaserte avlingar som kveite, bygg, linser og tomater. Landsbybuarane har òg dyrehald med kyr, sauer og hestar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zoubia|Zoubia]]» frå ,  den 2. oktober 2015.*
Wadi Mujib

**Wadi Mujib**, historisk kalla **Arnon**, er ei kløft i Jordan som endar ved Daudehavet, 410 meter under havnivå. Mujib-reservatet i Wadi Mujib ligg i fjellandskapet aust for Daudehavet, kring 90&nbsp;km sør for Amman. Det dekkjer 220&nbsp;km² og vart oppretta i 1987 av Royal Society for the Conservation of Nature og er regionalt og internasjonalt viktig, særleg for fuglelivet her. Det strekkjer seg til Kerak- og Madabafjella i nord og sør, og når ei høgd på 900 meter over havet somme stader, ein høgdeskilnad på 1300 meter. Det flyt elvar i dalen året rundt, frå sju sideelvar, som gjer at Wadi Mujib har eit stort biologisk mangfald, som framleis vert utforska og dokumentert i dag. Det finst over 300 planteartar, ti rovdyrartar og mange permanente fuglar og trekkfuglar. Somme av dei fjerntliggande fjella og dalføra er vanskelege å nå, og er derfor tilfluktsområde for kattar, geiter og andre fjellddyr.

## Geografi

Under den siste istida nådde vassnivået i Daudehavet 180 meter under havnivå, kring 230 meter høgare enn i dag. Dei lågareliggande delane av kløfta låg derfor under vatn og byrja å samle opp sediment. Etter kvart som klimatilhøva endra seg, fall vassnivået i innsjøen, og kløftene her var blokkert med mergel frå innsjøen.

Dei fleste elvane klarte å skjere seg gjennom dette. Men i Wadi Mujib, som er den bibelske Arnonelva, braut elva sg gjennom ei kløft av sandstein. Denne smale kløfta vart ein flaskehals for eit stort nedslagsfelt med stor vassføring. I løpet av åra vart kløfta djupare og djupare, og Wadi Mujib vart danna.

Mujib-reservatet består av fjell, klipper og ørken med lite vegetasjon, i tillegg til kløfter og djupe dalar som skjer gjennom platåa. Elvar, som er tørre til tider av året, strøymer ned til dalane og vidare til Daudehavet.

Fjellandskapet har sparsamt med vegetasjon, med ein steppe-aktig vegetasjon på platåa. Enkelte stader siv grunnvatn opp langs breidda av Daudehavet, som varmekjeldene ved Zara, der det veks tjukke kratt med akasie, tamarisk, phoenix og oleander, og ei lita myr. 

Varmekjeldende i Hammamat Ma'in ligg nær grensa til reservatet og er eit populært turistmål.

Det jordanske forsvaret har ein mellombels leir sør for reservatet. 

Ein stor dam stod nyleg ferdig i botnen av wadien, der den moderne vegen kryssar elva. Som følgje av dette har det oppstått ein stor innsjø.

## Sjå òg
*Dana biosfærereservat
*Azraq våtmarksreservat

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wadi Mujib|Wadi Mujib]]» frå ,  den 2. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*The Royal Society for the Conservation of Nature, Jordan
Elvar i Jordan

Dette er ei **liste over elvar i Jordan**. Lista er arrangert etter nedslagsfelt, med sideelvar i innrykk nedover i lista. 

## [[Daudehavet]]

Oppførte med klokka frå Jordanelva.

*Jordanelva
**Wadi al Gharabah
***Wadi al Kafrayn
****Wadi as Seer
***Wadi ar Ramah
**Wadi Shu'ayb (Wadi Sha'eb)
**Zarqaelva (Jabbokelva)
***Wadi Zulayl (Wadi Dhuleil)
**Wadi Kufrinjah
**Wadi Yabes
**Wadi Ziqlab
**Wadi al 'Arab
**Yarmouk
*Wadi Zarqa' Ma'in
*Wadi Mujib (Arnon)
**Wadi al Haydan
**Wadi an Nukhaylah
**Wadi al Hafirah
*Wadi ash Shuqayq
*Wadi al Karak
*Wadi Arabah (Wadi al-Jayb)
**Wadi al Hasa
**Wadi al Fidan
**Wadi al Buwayridah
**Wadi Musa

## [[Raudehavet]] ([[Akababukta]])

*Wadi Yitm
**Wadi Rum

## [[Den syriske ørkenen]]

*Wadi as Sirhan
**Far Wadi al Abyad
**Wadi Fakk Abu Thiran
**Wadi al Fukuk
**Wadi el Hasah
**Wadi al Gharra
**Wadi Ba'ir
**Wadi al Makhruq
**Wadi al Jashshah al Adlah
**Wadi Rijlat
**Wadi al Ghadaf
**Wadi al Janab

### Qa Al Jafr
*Wadi Abu Safah
**Wadi al Buraykah
*Wadi Abu Tarafah
*Wadi Abu 'Amud
*Wadi al Jahdaniyah
*Wadi Kabid
*Wadi al 'Unab

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of Rivers in Jordan|List of Rivers in Jordan]]» frå ,  den 3. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Rand McNally, *The New International Atlas*, 1993.
* GEOnet Names Server
Solbriller

**Solbriller** er briller med farga glas som kan brukast for å verna auga mot sollys.
Dei vert òg brukt av estetiske og kulturelle omsyn.

Særleg albinoar og andre menneske med synsproblem kan ha nytte av solbriller. Ved havet og i snødekte omgjevnader kan det naturlege lyset vera skarpt nok til at også folk med normalt syn får problem. Blinde bruker ofte solbriller for å unngå å forvirra andre – å ikkje sjå auga kan vera betre enn å sjå auge som stirar i feil retning. Folk med abnormt utsjåande auge (til dømes på grunn av katarr) eller ukontrollerte rykninger brukar gjerne også solbriller for å skjula dette.
Solbriller kan også vera nyttige for sjåførar, sjøfolk og pilotar, ettersom dei kan filtrera ut uønskt ljos (ofte med polariserte glas) og gjera brukaren i stand til å sjå betre. Gode solbriller kan verka til å kraftig redusera gjenskinnet frå vatn, fuktig asfalt og snø.

Solbriller filtrerer gjerne vekk ultrafiolett stråling, noko som vernar mot snøblindheit, katarrar og ulike former for augekreft. Det finst òg indikasjonar på at synleg høgenergilys (HEV light) er implisert som årsak til aldersrelatert makuladegenerasjon. Ein har undersøkt om blå lysblokkerande linser kan ha ein vernande effekt, men dette er ikkje tydeleg stadfesta av forsking.

Sidan 1950-åra har solbriller vore utbreidd som motefenomen, særleg i samband med strandliv.
Dei har òg vore knytt til filmstjerner og andre kjendisar i underhaldningsindustrien.
Solbriller kan brukast til å skjula identitet. Dei hindrar augekontakt, noko som kan gje den som bruker dei eit psykologisk overtak. Brillene kan også vera eit teikn på sorg, fordi dei kan skjula teikn på gråt. Dei kan også skjula forstørra eller samantrekte pupillar eller blodskotne auge, symptom som kan vera teikn på narkotika- eller alkoholmisbruk.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Søk etter 'solbriller' ved DigitaltMuseum
Lechiske språk

**Lechisk** eller **lechitisk** er ei fellesnemning for ei gruppe vest-slaviske språk: polsk, kasjubisk og det utdøydde språket polabisk.

## Kjelder

*
Fotballspelaren Harald Sunde

**Harald Sunde** () er ein tidlegare fotballspelar frå Trondheim, som vann to seriemeisterskap med Rosenborg Ballklub og spelte 39 landskampar for Noreg.

### Klubbspel
Nidelv debuterte for Nidelv Idrettslag i 1961. I åra fram til 1965 kjempa Nidelv med mellom andre Rosenborg om å vere det beste fotballaget i Trondheim, og Sunde var den sentral spelaren då Nidelv rykte opp frå 3. divisjon i 1963. Året etter vart Nidelv nummer to og Rosenborg nummer tre i B-avdelinga av 2. divisjon.

Då Rosenborg hadde rykt opp til 1. divisjon frå 1967, melde Sunde seg til teneste fro RBK. Dei komande sesongane danna han eit framifrå angrepspar med Odd Iversen, med Iversen som senterløpar og den meir tekniske Sunde som den som spelte Iversen fri. Allereie i sin fyrste sesong i Rosenborg vart Sunde seriemeister og spelte cupfinale, ein finale som enda med tap mot osloklubben Lyn. Også i 1969 vann RBK og Sunde den norske toppdivisjonen.

I 1970 vart både Sunde og Iversen overført til Racing Mechelen i Belgia. Sunde kom tilbake til Rosenborg i 1972. Etter to år utan suksess i Belgia spelte han på Rosenborg ut 1974-sesongen, på eit lag som var i ferd med å sige ned frå toppen i norsk klubbfotball. Frå 1975 var han spelande trenar på Orkanger. Sunde gjekk tilbake til Rosenborg i 1978, og var med å spele klubben opp frå 2. divisjon. Han spelte nokre få kampar i 1. divisjon i 1979 før han la opp.

### Landslagsspel
Sunde debuterte på Noregs landslag i Trondheim den 20. august 1964, i ein kamp som med siger 2-0 over Finland. Fram til 1969 var han ofte med i lagoppstillinga til Noreg, seinare meir sporadisk. Til saman spelte han 39 landskampar og skåra fem mål i tida 1964-73.

### Merittar
*Seriemeister: 1967 og 1969 med Rosenborg
*Tapande cupfinalist: 1967, 1972 og 1973 med Rosenborg

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
General Harald Sunde

**Harald Sunde** () er ein norsk militær-offiser frå Hurdal. Han var forsvarssjef i Noreg frå 1. oktober 2009 til 19. november 2013.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:General Harald Sunde|General Harald Sunde]]» frå ,  den 3. oktober 2015.*
Eldar Hansen

**Eldar Hansen** () er ein norsk tidlegare fotballspelar og idrettsleiar, president i Norges Fotballforbund 1980-87. Hansen var den fyrste Rosenborg-spelaren som spelte på Noregs landslag.

Hansen var så godt som ukjend før finalen i noregsmeisterskapen i fotball 1960. Han skåra då alle tre måla då Odds Ballklubb og Rosenborg spelte uavgjort 3-3 i cupfinalen og måtte ut i omkamp ei veke seinare. På ny vart det ein jamn kamp, ved ordinær tid stod det 1-1 etter at Hansen gav RBK leiinga. Nokre få minuttar ut i andre omgang, på stillinga 2-2,skåra Hansen sitt femte finalemål og syrgde for at kongepokalen hamna hos Rosenborg, ein klubb som spelte i landdelsserien og aldri hadde vore i Hovedserien. Omgåande vart han landskjend som Femmåls-Eldar.

Året debuterte Hansen på  landslaget i ein VM-kvalifiseringskamp mot Sovjetunionen i Moskva, der han skåra Noregs andre mål i eit oppgjer som enda med norsk tap 2-5. Fleire landskampar fekk han ikkje, og heller tidleg var han plaga med skadar som hindra han i å utvikle seg som spelar. I 1964 kopierte Rosenborg NM-triumfen frå 1960 med finalesiger 2-1 over Sarpsborg FK, framleis som 2. divisjonslag. Hansen la opp i 1968 etter rundt 100 serie- og 35 cupkampar for Rosenborg, nesten alle seriekampane på nivå to.

Hansen var president i Norges Fotballforbund frå 1980 til 1987. Deretter var han formann i Rosenborg Ballklub til 1992, då han vart tvinga til å gå av etter ei skattesak. Frå 2007 til 2010 var han styreleiar i IK Skeid.

### Merittar
*Norsk meister: 1960 og 1964 med Rosenborg

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eldar Hansen|Eldar Hansen]]» frå ,  den 3. oktober 2015.*
Strinda Idrettslag

**Strinda Idrettslag**, stifta 23. januar 1898, er eit idrettslag i Trondheim. Skigruppa i laget vart medlem i Norges Skiforbund i 1908. Andre avdelingar er fotball, friidrett, handball og skøyter.

Friidrett kom med som aktivitet i 1909. I 1910 vart Strinda Fotballklubb innlemma i idrettslaget, i 1915 Jonsvatnet Idrettslag.

Ved 50-årsjubileet i 1948 arrangerte Strinda IL andre del av Noregsmeisterskapen på ski; tevlingane i 4x10 km stafett og 50 km. Det var fyrste gongen eit ski-NM vart avvikla nordafjells. I 1954 arrangerte laget Ski-NM på 50 km og 3x10 km stafett, i samarbeid med den lokale skikrinsen.

## Kjelder
* Strinda Idrettslag på WikiStrinda
Grue Idrettslag

**Grue Idrettslag** er eit idrettslag i Grue i Innlandet, stifta 18. februar 1906 under namnet Urædd. I 1927 slo Urædd seg saman med Kirkenær Fotballklubb og danna Grue Idrettslag. Eit tredje lag, Vestsiden Idrettslag, gjekk med i Grue IL i 1950.

Grue Idrettslag er aktivt i fotball, friidrett, handball, orientering, taekwondo og skiidrett. Fotballaget Grue spelte i 2. divisjon i sesongane og 1976 og 1977. Even Pellerud og Ståle Solbakken spelte på Grue IL i sine yngre år.

Klubbfargane er grønt og kvitt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Grue Idrettslag|Grue Idrettslag]]» frå ,  den 3. oktober 2015.*
Lisleby Fotballklubb

**Lisleby Fotballklubb** er eit idrettslag i Fredrikstad stifta 8. mai 1920 i Fredrikstad. Laget, som har i kring 600 medlemmer, er best kjend for sitt kvinnelag i handball og fotballaget (for menn) som i 1996 spelte i 1. divisjon.

Lisleby spelar i gul- og grøn-stripete trøyer, grøne bukser og gule strømper.

Opphavleg var Lisleby FK ein rein fotballkubb, men snart kom både friidrett, bryting, boksing og seinare skeiseløp og handball med som lagsaktivitetar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lisleby Fotballklubb|Lisleby Fotballklubb]]» frå ,  den 3. oktober 2015.*
Zarqaelva

**Zarqa** (arabisk نهر الزرقاء, hebraisk: נחל יבוק, Yabok) er den nest største sideelva til Jordanelva, etter Yarmouk. Ho er den tredje største elva i området etter vassføring og nedslagsfeltet omfattar det tett folkesette områda aust for Jordanelva, i Jordan. Ho spring ut nær Amman og flyt gjennom ein vid og djup dal (som er identifisert som den bibelske elva Jabbok) før ho munnar ut i Jordanelva etter eit samla fall på 1090 meter. Elva er kraftig forureina og oppreinskinga av elva har høg prioritet hos det jordanske miljødepartementet.

Geologisk sett er Zarqa kring 30 millionar år gammal. Kjelda til elva ligg ved 'Ain Ghazal, ein stor arkeologisk stad som er datert attende til yngre steinalder. Arkeologiske funn lalngs elva indikerer at området hadde eit rikt plante- og dyreliv i tidlegare tider. 

King Talal-dammen vart bygd over den nedre delen av Zarqa i 1970-åra og skapte eit vassreservoar med ein kapasitet på 55 millionar kubikkmeter, som vart auka i 1987 til millionar kubikkmeter.

## Sjå òg
*Yarmouk

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:River Zarqa|River Zarqa]]» frå ,  den 3. oktober 2015.*
Azraq

**Azraq** (arabisk الأزرق, tyder «den blå») er ein liten by i Zarqa guvernement sentralt i det austlege Jordan, 100&nbsp;km aust for Amman. Folketalet i Azraq var 9021 innbyggjarar i 2004.
Shaheed Mwaffaq flybase ligg i Azraq.

## Historie

Azraq har lenge vore ein viktig busetnad i eit øyde og no tørt ørkenområde i Jordan. Den strategiske verdien av byen og borga (Qasr Azraq) er at han ligg midt i Azraq-oasen, den einaste permanente ferskvasskjelda i kring 12&nbsp;000 kvadratkilometer med ørken.

Byen ligg langs ei stor ørkenrute, som vart nytta til handel i regionen. Azraq-oasen har ei lang historie som byrja i nedre eldre steinalder. Mange eldre steinalderstader er dokumentert i Azraq våtmarksreservat. Under epipaleolittisk tid var det òg busetnad i oasen. I nabateisk tid var det òg folk som budde her. Qasr Azraq vart bygd av romarane på 200-talet evt., og vart kraftig ombygd i mellomalderen av mamelukkane. I omajade-tida vart det bygd eit vassreservoar sør i Azraq. Under arabaropprøret tidleg på 1900-talet var Qasr Azraq ein viktig base for T.E. Lawrence.

I området nær Azraq-oasen er det funne hundrevis av geoglyfar, store hjulforma strukturar av stein som er datert minst 2&nbsp;000 år attende. Desse strukturane er ofte funnen på lavasletter og varierer frå 25 til 70 meter på tvers. Arkeologar trur at hjula i Azraq-oasen er nytta som gravplassar, men det er no drege i tvil.

## Sjå òg
*Zarqa guvernement
* Azraq våtmarksreservat

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Azraq, Jordan|Azraq, Jordan]]» frå ,  den 3. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Jabal Umm Fruth-brua

**Jabal Umm Fruth-brua** er ei av fleire steinbruer i Wadi Rum-området i Jordan. Det har eit spektakulært fall på begge sider og er eit populært turistmål. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jabal Umm Fruth Bridge|Jabal Umm Fruth Bridge]]» frå ,  den 3. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Tell Mar Elias

**Tell Mar Elias** er ein ås (Tell) i Ajlun-området nord i Jordan. Staden, som ligg nordvest for Ajlun, har lenge vore identifisert som Tishbe, som i Bibelen er nemnt som heimstaden til profeten Elia.

Her ligg ruinane av ei av dei største, kjende bysantinske kyrkjene i Jordan. Lekamar frå staden er marmor utskjeringar og små, religiøse  metallobjekt, som er til utstilling i Ajlounborga museum.


Fil:Viewfromtelmarelias.jpg|Nordvest frå Tell Mar Elias, august 2005]]
Fil:Mar Elias Lower Chapel.jpg|Det nedre kapellet i Mar Elias
Fil:Mar Elias mosiac floor.jpg|Enkelte mosaikkgolv
Fil:Mar Elias carving.jpg|Utskjering av ein kross


## Bakgrunnsstoff
*Bilete av kyrkja og mosaikken her
Wadi Zered

**Wadi Zered** er ein wadi vest i Jordan, òg kalla Wadi-Hasa. I oldtida var han grensa mellom Moab og Edom. Dalen er nemnt i i Toraen (Femte mosebok 2:13-14, Fjerde mosebok 21:12).

Wadien er stor og lang og endar ved Daudehavet i byen Safe (Al-Safi). Området er eit jordbruksområde der bøndene nyttar vatnet til å dyrke grønsaker som tomatar og melonar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wadi Zered|Wadi Zered]]» frå ,  den 3. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Henry Johannessen

**Henry Oliver Johannessen** () var ein norsk fotballspelar frå Glemmen som var aktiv i Fredrikstad FK i tida 1946 til 1960. Han «var en særegen spiller, en fotballbegavelse utenom det vanlige».

Johannessen var opphavleg medlem av Lisleby Fotballklubb, men melde våren 1946 overgang til FFK. I perioden 1948-60 skåra han 96 mål på 139 kampar, eit snitt på heile 0,7 mål pr kamp. Gjennom sine mange sesongar i Fredrikstad FK var han med å vinne to noregsmeisterskap og fem seriemeisterskap.

Frå sin landslagsdebut mot Luxembourg i 1946 til han spelte sin siste landskamp mot Finland i 1955 deltok han 14 kampar med det norske flagget på brystet. Han vert særleg hugsa for sin innsats i bortekampen mot Nederland i Rotterdam 6. juni 1951. Heimelaget tapte 2-3, etter to mål av Henry Johannessen og eitt av Odd Wang Sørensen. Johannessen gav Noreg leiinga 1-0 og skåra sigersmålet på stillinga 2-2 med eit knallhardt skot i vinkelen. Etter den landskampen «ble den velspillende innerwingen tilbudt 180&nbsp;000 kroner for å gå over til den italienske klubben Fiorentina, men han sa nei takk».». Året etter deltok han i Sommar-OL 1952 i Helsinki. I alt skåra han sju landslagsmål.

### Merittar
*Seriemeister: 1949, 1951, 1952, 1954, 1957 med Fredrikstad
*Noregsmeister: 1950 og 1957 med Fredrikstad

## Notar
Willy Olsen

**Willy Olsen** () var ein norsk fotballspelar på Fredrikstad FK i tida 1946-60, kjend under kallenamnet «Vinga».

Etter å ha vore medlem i Gresvik Idrettsforening melde Olsen overgang til Fredrikstad i 1946 og  spelte på FFK i femten år. På sine 151 seriekampar skåra venstrevengen 91 mål og vann seks  seriemeisterskap og to cupmeisterskap. I perioden 1945-56 spelte Olsen ti landskampar og skåra ein gong.

Olsen «likte å være på offensiven og ga ikke opp så lenge det overhode fantes en mulighet til å gjøre noe ut av en ball. Tekniker var han også, og når han fikk spillet til å gli, var det en fornøyelse å se hvordan han botrert seg på gressmatten». Han og Henry Johannessen spelte i lag på FFK i nær 15 sesongar.

### Merittar
*Seriemeister: 1949, 1951, 1952, 1954, 1957 og 1960 med Fredrikstad
*Noregsmeister: 1950 og 1957 med Fredrikstad

## Notar
Stjørdals-Blink

**Idrettslaget Stjørdals-Blink** er eit idrettslag heimehøyrande på Stjørdalshalsen i Stjørdal kommune i Nord-Trøndelag. Idrettslaget vart stifta i 1956, då Stjørdal Idrettslag og Idrettslaget Blink slo seg saman i eitt lag. 

Stjørdals-Blink har avdelingar for fotball, friidrett, handball, orientering, skeiseløp, skiidrett, sykling, symjing, turn og volleyball. Sidan 2012 er Blinkbanen Stjørdals-Blink sitt fotballstadion, fram til dess spelte laget på Øverlands Minde, oppkalla etter ordførar og stortingsmann Bernhard Øverland.

Idrettslaget spelar i raude trøyer og svarte bukser.

## Soge
Fotballjuniorane til Stjørdals-Blink spelte seg fram til NM-finale i både 1976 og 1977, men tapte begge gongane, mot høvesvis Fredrikstad FK og Mjøndalen IF.

Frode Rønning og Bjørg Eva Jensen vart norske meistrar då Sprint-NM på skøyter 1982 vart arrangert på Øverlands Minde.

## Spelarstall
Per 21. juli 2020

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Idrettslaget Stjørdals-Blink|Idrettslaget Stjørdals-Blink]]» frå ,  den 4. oktober 2015.*
Freidig

**Sportsklubben Freidig** er eit idrettslag i Trondheim, stifta 13. oktober 1903, med i kring 2&nbsp;000 medlemer. Laget har avdelingar for fotball, friidrett, handball, innebandy, orientering og skiidrett. Det driv Vassfjellet skisenter i Klæbu.

## Idrettar
### Fotball
Freidig vart seriemeister i fotball 1948, etter å ha vorte distriktsmeister i avdeling H og vunne seriefinalen 2-1 over Sparta frå Sarpsborg. Vinnarlaget bestod av (alfabetisk): Gunnar Dahlen, Peder Engdahl, Johnny Gran, Rolf Grønning, Bjørn Helgesen, Sven Langlete, Tor Moxness, Ørnulf Raaen, Per Stokstad, Jan Sørdahl og Erling Winnan.

### Handball
Freidig sitt kvinnelag i handball vann seriemeisterskapen i 1971 og på ny i 1985.

## Freidig-profilar
*Gunnar Dahlen, fotball
*Arnfinn Bergmann, skihopping 
*Odd Bergh, friidrett 
*Magnar Solberg, skiskyting
*Katharina Mo Berge, langrenn og orientering
*Sissel Bucholdt, handball
*Ingrid Kristiansen, langrenn og friidrett
*Hanne Sandstad, orientering

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sportsklubben Freidig|Sportsklubben Freidig]]» frå ,  den 4. oktober 2015.*  


## Bakgrunnsstoff
*
Kristiansund Fotballklubb

**Kristiansund Fotballklubb** er ein norsk fotballklubb i Kristiansund, som spelar i Eliteserien. Han vart stifta 7. juni 1912. KFK, kjend som «Kåan», spelar heimekampane på Gressbanen, eit stadion innvigd i 1950. Laget spelar i raude skjorter og strømper og blå bukser.

KFK tok seg til semifinalen i Norgesserien i 1938, der Fredrikstad FK, det komande meisterlaget, vann 3-2. I sesongen 1950/51 spelte KFK i Hovedserien, men vart med fire poeng desidert sist i avdeling B.

Magnar Isaksen og Anders Giske spelte i si tid på KFK.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kristiansund Fotballklubb|Kristiansund Fotballklubb]]» frå ,  den 4. oktober 2015.*
Abarim

**Abarim** (hebraisk  הָרֵי הָעֲבָרִים, *Har Ha-'Avarim, Harei Ha-'Avarim*) er ei fjellkjede i Jordan, aust og søraust for Daudehavet, som strekkjer seg frå Nebo — det høgaste punktet — i nord og til Den arabiske ørkenen i sør. 

Fjellkjeda er nemnt fleire gonger i Bibelen. Den nordlege delen vart kalla Fasga (eller Pisgah), og den høgaste toppen var Nebo (Fjerde mosebok 23:14; 27:12; 21:20; 32:47; Femte mosebok 3:27; 34:1; 32:49). Området tilhøyrte Moab og frå toppen kunne Moses sjå Det lova landet (Femte mosebok 3:27; 32:49), og det var her han døydde (34:1,5). Balaam velsigna Israel for andre gongen på toppen av fjellet (Fjerde mosebok 23:14); og her gøymde Jeremias arka (II makkabearane 2:4-5). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Abarim|Abarim]]» frå ,  den 4. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Amman citadell

**Amman citadell** er ein nasjonal, historisk stad i sentrum av Amman i Jordan. På arabisk vert staden kalla *Jabal al-Qal'a*, (*جبل القلعة*) og han er ein L-forma ås med ein av sju *jabal-ar* som Amman opphavleg bestod av. Ein har funne spor etter busetnad sidan yngre steinalder og han er ein av dei eldste, kontinuerleg busette stadane.

Amman citadell ber preg av dei mange sivilisasjonane som har hatt kontroll over området og busetnaden i område strekkjer seg over 7&nbsp;000 år.  Amman citadell er ein del av Jordan arkeologiske museum.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Amman Citadel|Amman Citadel]]» frå ,  den 4. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Jebel Baggir

**Jebel Baggir** er eit fjell som ligg nordaust for Akababukta i Jordan. I boka si *Sinai in Arabia and of Median* meinte Charles Beke at fjellet kan ha vore Sinaifjellet i Bibelen. Beke meinte òg at det nærliggande Jebel Ertowa er Horebfjellet. Begge ligg nær Wady Yutm.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jebel Baggir|Jebel Baggir]]» frå ,  den 4. oktober 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*