open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bømlo

**Bømlo** eller **Bømmeløy** er den største øya i Bømlo kommune (171&nbsp;km²) i Sunnhordland sørvest i Hordaland. Kulleseidkanalen deler øya i ein norleg del med store nakne myrar og ein sørleg del som er frodigare. På Bømlo ligg tettstadene Svortland, Rubbestadneset, Foldrøyhamn, Langevåg og Melandsvågen og den nedlagde ferjekaia Siggjarvåg. Bruer knyter øya saman med andre øyar i heradet, som Moster, Goddo, Hiskjo, Aga og Spissøy. Vegsambandet Trekantsambandet bind saman øyane og øykommunane, Bømlo og Stord med Sveio og fastlandet med bruar og ein undersjøisk tunnel. Sambandet vart opna 30. april 2001.

Fjellet Siggjo (474 moh.) ligg på øya. Det har med sin særmerkte formasjon vore eit kjent innseglingsmerke.

Namnet *Bømlo* kjem av norrønt *Bymbil* som skal kome frå ordet *[[bembel]]*, 'navle' eller 'mage'. I denne samanhengen er det truleg meint i tydinga 'tjukk', 'oppsvollen' som spelar på formasjonen på Siggjo.
Enklave og eksklave

I politisk geografi er ein **enklave** eit landstykke som er fullstendig omringa av eit og same utanlandsk område og ein **eksklave** er eit landstykke som høyrer til eit politisk område, men ikkje heng saman med det. Mange einingar er både enklavar og eksklavar, men dei to er ikkje synonym.

Tydingane til dei to orda er like, men ein eksklave er ikkje alltid ein enklave. Kaliningrad oblast er ein russisk eksklave, men grensar både til Litauen og Polen, og dessutan til Austersjøen. Llívia, derimot, er ein spansk enklave i Frankrike.
Spyssøya

**Spyssøya**, **Spissøy** eller **Spyssøy** er ei øy som ligg nordaust for Moster, mellom Sagvågsfjorden i nord og Bømlafjorden i sør. Øya høyrer til Bømlo kommune. Spyssøya vart i 2001 knytt til Bømlo med Spissøybrua over Gassasundet og til fastlandet med Trekantsambandet. 

Spyssøya hadde på 1950-talet 70-80 fastbuande. Før trekantsambandet vart bygd, var det berre fire att, men no har talet teke til å stiga att.
Colosseum

**Colosseum** i Roma er eitt av dei best kjende og mest imponerande byggverka frå romartida. Det vart byrja på av keisar Vespasian i år 72. Den fjerde og øvste etasjen vart bygd under Titus, og amfiteateret vart innvigd i år 80.

Bygningen forfall i kristen tid og delar av han vart øydelagd av eit jordskjelv i 1349. Anlegget kunne romma 50&nbsp;000 tilskodarar og alle hadde nummererte plassar. 

Arkitekten er ukjend. Bygningen er 188 m lang, 155 m brei og 48 m høg. Byggmaterialet er travertin. Bogeopningane har halvsøyler; fyrste høgda dorisk søyleorden, andre høgda jonisk og tredje høgda korintisk søyleorden. Dette er seinare nytta i teater og vert ofte kalla teatermotivet. 

Interiøra er gått tapt, men det skal ha vore eit plankegolv over romma for scenemaskineriet. Colosseum var det største amfiteatret for dyre- og gladiatorkampar i antikken.

## Bakgrunnssttoff
Pål Strand

**Pål Strand** () er ein norsk fotballspelar frå Gjøvik. Han har spela for Gjøvik/Lyn, Raufoss, HamKam og Lillestrøm Sportsklubb.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Spelarprofil på Altomfotball.no
Esteban Cambiasso

**Esteban Cambiasso** () er ein argentinsk fotballspelar fødd i Buenos Aires. Cambiasso spelar i dag (september 2006) for den italienske storklubben FC Internazionale.
Kari Jensen

**Kari Jensen** () er ein norsk boksar fødd i Harstad. Ho representerer Oslo Bokseklubb. Jensen er Europas beste boksar i sin klasse.

## Merittar
* EM - gull
* EM - sølv
* EM - bronse

Ho er også norsk og nordisk meister.
Røyksundkanalen

**Røyksundkanalen** er ein kanal ved Røyksund i Bømlo kommune i Sunnhordland. I Røyksundkanalen finn ein eit badeland og feriesenter med namnet Skogbu Badeland. Brua over kanalen bind Moster saman med resten av Bømlo.
Geir Rommetveit

**Geir Rommetveit** () er ein tidlegare norsk nyhendejournalist og programleiar tilsett i NRK. Han byrja 15. februar 2008 i ny jobb som programleiar i Norge Rundt. Den jobben hadde han fram til og med 2. mai same år. Hausten 2008 takka han ja til sluttpakke og frå 1. januar 2009 var han ikkje lenger tilknytt NRK. 

Rommetveit er mest kjend i Hordaland, då han var tilsett i NRK Hordaland si avdeling på Stord i ei årrekkje, fram til 1996, då han gjekk over til NRK Dagsnytt. Han har òg laga reportasjar for andre program på NRK. 

Rommetveit er fødd og oppvaksen på Bryne i Rogaland fylke. Han er no busett i Bergen, der han lagar reportasjar både for lokal- og riksnyhenda. Han har òg ei fortid som lærar. Han er bror til Magne Rommetveit, ordførar i Stord kommune, og far til skodespelar Berte Rommetveit. 
Under tsunamien i 2004 var Rommetveit og familien på Sri Lanka.

## Bakgrunnsstoff
* Fra helvete til paradis på http://www.nrk.no
Berte Rommetveit

**Berte Rommetveit** () er ein norsk skodespelar frå Stord. Ho fekk sitt store gjennombrot med filmen *[[Filmen United|United]]* frå 2003, der ho spela den kvinnelege hovudrolla. Rommetveit er òg fast medverkande i Mostraspelet på Bømlo. Ho har spela i ymse reklamefilmar. Faren Geir Rommetveit er tidlegare nyhendejournalist i NRK Hordaland.

## Verk
### Filmar
* Fiolinisten (2004)
* Filmen United (2003)

### Kortfilmar
* Hytteturen (2004)

### Ymse
* Var gjesteprogramleiar i *[[Fjernsynsprogrammet Idol]]* 2006, då Solveig Kloppen gjekk ut i fødselspermisjon.
* Tjuefjerde (Fjernsynserie frå 2005)
* Reklamefilm for Tine Yoghurt (2005)
* Mostraspelet (2004 og 2005)
* Spela «Laila» i ein reklamefilm for Peppes Pizza (2004)

## Bakgrunnsstoff
* Bare Berte på http://www.dagbladet.no
* Berte Rommetveit på http://www.imdb.com
* Berte Rommetveit  på http://www.teaternett.no
Curtis Woodhouse

**Curtis Woodhouse** () er ein tidlegare profesjonell fotballspelar som no har byrja som boksar i klassen weltervekt. Woodhouse sin debut i bokseringen var 8. september 2006 i Grosvenor House i London.

## Fotballkarrieren
Curtis Woodhouse har tidlegare spela for:
* Sheffield United (1997-2001)
* Birmingham City (2001-2003)
* Rotherham United (2003, utlån)
* Peterborough United (2003-2005)
* Hull City (2005-2006)
* Grimsby Town (2006)
Patrick Thoresen

**Patrick Thoresen** () i Oslo) er ein norsk ishockeyspelar. Han signerte kontrakt med NHL-klubben Edmonton Oilers 1. juni 2006, og kan verte den femte nordmannen som spelar i den amerikanske ligaen. Patrick er son av Petter Thoresen og bror til Steffen Thoresen, begge ishockeyspelarar.

Thoresen spela på aldersbestemte lag i Storhamar fram til han som 15-åring vart teken opp i A-stallen i 1999. Her vart han klubbens yngste debutant nokon sinne, og dessutan yngste målskårar då han skåra i november same år. Han har òg vunnet noregsmeisterskapen med klubben.

Då han var 17 år gamal reiste han til Canada og spela i QMJHL, den beste juniorligaen i verda. Han noterte seg for 30 mål og 73 poeng på 60 kampar for Moncton og 33 mål og 108 poeng på 71 kampar med Baie Comeau. Etter to år reiste han til Sverige og Allsvenskan, nivå to i svensk ishockey, der han utmerkte seg som ein av dei beste spelarane i Mörrum. Etter berre eit halvt år i Mörrum vart han henta av eliteserieklubben Djurgården I.F., og var også her ein av dei beste spelarane i klubben.

Før VM i ishochey 2006 vart det bekrefta at Thoresen hadde fått tilbud om kontrakt frå NHL-klubben Tampa Bay Lightning. Dette vart avslått som for dårleg. Etter godt spel i VM kom nye tilbud, og 1. juni 2006 var kontrakten mellom Thoresen og Edmonton Oilers formelt signert.

## Bakgrunnsstoff
* Biografi på Djurgården Hockey (svensk) 
*
Førde volleyballklubb

**Førde volleyballklubb** er ein norsk volleyballklubb frå Førde i Sogn og Fjordane. Klubben er med i eliteserien i volleyball. Førde VBK vann norgesmeisterskapen i volleyball 2006, i finalen mot Tromsø. I NM i 2007 vart det sølv mot Kristiansund. Arild Undheim er hovudtrenar for elitelaget i Førde volleyballklubb. 

## Spelarar 2007/2008

## Sponsorar
Volleyballklubben vert sponsa av Sparebanken Sogn og Fjordane, Firda, Åsen & Øvrelid as, Siemens, med fleire. I januar 2007 inngjekk FVBK ein sponsoravtale med ICA Maxi, denne avtalen skal vere verd kring 250 000 kroner i året.

## Kjelder
* Førde Volleyballklubb sine vevsider
* Lokalavisa Firda si nettutgåve
Molmasse

**Molmassen** eller **den molare massen** er massen av 1 mol av eit stoff. Talverdien av molmassen, målt i g/mol, er den same som atommassen målt i u. Ein brukar omgrepet til utrekningar av kjemiske reaksjonar og likevekter.

## Bakgrunnsstoff
* Molmassekalkulator (engelsk)
Fatu Hiva

**Fatu Hiva**, av og til **Fatu Iva** eller **Fatuhiva** (tidl. **Isla Magdalena** på spansk) er den sørlegaste av Marquesasøyane. Med Motu Nao som sin næraste nabo, er den også den mest isolerte av dei busette øyane.

*[[På jakt efter paradiset: et år på en sydhavsø]]* er tittelen på ei bok skrive av eventyraren Thor Heyerdahl, som skildrar han og kona Liv sitt opphald på øya i 1937-1938.

## Geografi
Austkysten av Fatu Hiva er prega av tronge dalar. Desse dalane går heilt ned til sjøen, og gjer at ein må gå over fjellet eller bruke båt for å flytte seg mellom to dalar. Den største av desse dalane er ved Uia.

Vestkysten har to viktige bukter. Hana Vave (også kjent som Jomfrubukta eller Baie des Vierges) i nord, er eit av dei mest naturskjønne områda i sør i Stillehavsøyane, og den godt beskytta hamna til Omo‘a i sør. Det er også fleire små dalar mellom desse to.

Sentrum av øya er eit platå som stort sett er dekt av langt gras og pandanustre. I sør på platået, går ein fjellrygg, Tauauoho, sørover med sin høgste topp på 945 m. Denne er den høgste toppen på Fatu Hiva. I retning nordvest frå platået går ein fjellrygg Fa‘e One, med sin høgste topp på 820 m.

## Demografi
I 2002 var folkesetnaden på Fatu Hiva litt under 600.

Folk på øya bur hovudsakleg i tre landsbyar:
* Hana Vave
* Omo‘a
* Uia

## Sjå også
* Fransk Polynesia
* Stillehavsøyane
Skjersholmane

**Skjersholmane** er ein stad på Stord. Her er det ein ferjekai og ein kafe, Jenny’s ferjekro. Kafeen er vidgjeten i Sunnhordland fordi det har vore over 50 innbrot der. Frå Skjersholmane går det ferja til Ranavik på Halsnøy i Kvinnherad. Ferja gjekk òg til Sunde fram til Halsnøysambandet vart opna i mars 2008. Før Trekantsambandet kom, gjekk ferja til Valevåg herfrå.
Altocumulus undulatus

**Altocumulus undulatus** er middels høge altocumulusskyer som blir danna i 2000-5500 meters høgde. Skilnaden på desse skyene og vanleg altocumulus er små bølgjer eller «krusningar» i skylaget. Kvart enkelt element eller skydott er større og mørkare enn elementa i cirrocumulus, men mindre enn dei i stratocumulus. Skyene kan dekke heile himmelen eller vise seg i flak. Tjukkleiken på skyene er som regel mindre enn 100 meter, men visst skyene er tilstrekkeleg tjukke kan dei produsere regn eller snø. 

Som med andre altocumulusskyer oppstår dei gjennom heile året, og er som regel eit teikn på at eit frontsystem nærmar seg. 
Skyene oppstår på same måte som vanlege altocumulus: Store luftmassar blir heva og kondenserer til skyer. I tillegg til at instabilitet i lufta dannar dei kuleforma skydottane, fører vindskjer (ei endring med høgda av farten eller retninga til luftstraumane i skya) til at det oppstår bølgjer i lufta som strøymer gjennom skyene. Prosessen bak denne bølgjedanninga er den same som for altostratus undulatus. 

## Bakgrunnsstoff
* Fleire altocumulusbilete
* Australsk skyatlas
Erik Rosenkrantz

**Erik Ottesen Rosenkrantz** () var ein dansk-norsk adelsmann og lensherre på Bergenhus frå 1560 til 1568.

Rosenkrantzfamilien var ein framståande dansk adelsfamilie. Erik Rosenkrantz vart i delar av oppveksten oppfostra av morfaren i Brandenburg i Tyskland. Som ung mann gjekk han i saksisk teneste. Gjennom farmora si nedstamma han frå den norske Losna-ætta frå Sogn, og arva det store tilhøyrande godskomplekset i 1547. 1547 til 1551 budde han på ein av sine norske eigedomar, og representerte den norske adelen ved kongehyllinga i 1548. 1551 til 1560 var han i Danmark og hadde fleire viktige stillingar der. I 1558 vart han gift med Helvig Hardenberg (1540-1599). I 1559, snart etter kroninga av kong Fredrik II, vart han medlem av det danske riksrådet, og utpeika til lensherre i Bergenhus hovudlen. Han kom til Bergen 21. juli 1560.

Bergenhus hovudlen omfatta på denne tida Vestlandet mellom Lindesnes og Romsdal, i tillegg til Nord-Noreg frå Helgeland og nordover. Som lensherre var Rosenkrantz øvste sivile og militære leiar i dette området. Tida hans som lensherre vart prega av den nordiske sjuårskrigen. I 1564 okkuperte ein svensk styrke Trøndelag. Rosenkrantz samla, på eige initiativ og med trugsmål om dødsstraff for dei som nekta, ein styrke på ca. 4000 mann av bønder frå Nordhordland og Sunnhordland. Med denne styrken segla han nordover i april 1564. 22. mai inntok han Steinvikholm festning der den svenske styrken hadde forskansa seg. I 1567 samla han ein ny styrke av bønder frå Vestlandet for å hjelpe til i forsvaret av Akershus festning, som var truga av svenskane. Mellom bøndene var motstanden mot å gjera krigsteneste stor, og i 1568 sendte kongen ein granskingskommisjon til Bergen for å høyra klagemål frå bøndene. Konklusjonen til kommisjonen er ikkje kjent, men snart etter søkte Rosenkrantz avskjed og fekk det innvilga. 31. august 1568 forlet han Bergen. Resten av livet budde han på Arreskov på Fyn. Han var stiftslensmann i Odense frå 1568 til 1572, og igjen i 1575.

I tillegg til dei militære tiltaka i samband med krigen mot Sverige førte Rosenkrantz vidare tiltaka som var sett i gang av forgjengaren, Christoffer Valkendorf, for å avgrensa hanseatane si makt i Bergen. Han var ansvarleg for utbetring av forsvarsverka på Bergenhus festning, der han fekk bygd Rosenkrantztårnet, eit viktig landemerke i byen i dag. Han bygde og eit bustadhus for seg sjølv i byen, som i dag er kjent som Muren.

Med kona, Helvig Hardenberg, fekk han fem born, fødde i Bergen:
* Sofie (1560-1593)
* Otto (1562-1562)
* *Ein son, namn ukjent, død som spedbarn*
* Anna (1565-1618)
* Jacob (1567-1616)

## Kjelder
* Anne Brit Vihovde: *Erik Rosenkrantz* (Bryggens museum).
Altocumulus makrellsky

**Altocumulus makrellskyer** eller berre **makrellskyer** er ein variasjon av altocumulusskyer og har fått namnet sitt fordi dei ser ut som skinnet på ein makrellfisk. Som med altocumulusskyer blir makrellskyene danna ved at store, fuktige luftmassar, som regel i samband med ein front, blir heva og kondenserer. I tillegg er det instabilitet som lagar dei små skydottane som skylaget består av. Den eksakte forklaringa på kvifor skyene får dette mønsteret har aldri blitt fullt ut forstått, men ein trur at det eksisterer eit vindskjer (endring med høgda av farten eller retninga til luftstraumen i skya) i skya, liknande det som fører til altocumulus undulatus. I dette tilfellet fører vindskjeret til eit innvikla bølgjemønster som dannar ein mykje finare struktur enn for undulatusskyer. 

Sidan skyene som regel oppstår føre ein front blir makrellskyer i gamle vêrteikn rekna for å vere eit teikn på at vêret blir dårlegare. 


Image:Mackerelskybig.jpg|Makrellsky over Edmonton, Alberta.
Image:Mackerelskybig2.jpg|Makrellsky over Erlangen, Tyskland. Bilete er teken i august 2004 kl. 1930.
Firda Billag

**Firda Billag A/S** er eit transportføretak med hovudkontor i Førde i Sogn og Fjordane. Selskapet er det største rutebilselskapet i Sogn og Fjordane med 390 tilsette. Firda Billag har daglege ruter i Sunnfjord og i delar av Sogn og Nordfjord. Hovudområdet til selskapet er persontransport. Selskapet har òg avdelingskontor i Florø, Svelgen, Sandane, Høyanger og Dale i Fjaler.

## Arkiv
Arkivet frå Firda Billag er oppbevart hjå Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane. Katalogen finst på Arkivportalen. 

## Bakgrunnsstoff
*Førsund, Finn: Transport mellom fjordar : Firda billag 1920-1995 på Nasjonalbiblioteket
*Firda Billag sin nettstad
*Firda Billag på Arkivportalen
Altocumulus castellanus

**Altocumulus castellanus** eller berre **castellanus** er ein type midlare sky og er ein variant av altocumulus. Namnet kjem av dei opptårna utskota som bølgjer seg oppover frå skybasen. Skybasen kan variere frå 2000 m til 5500 m. 

Castellanusskyer er prov på midttroposfærisk instabilitet og stor adiabatisk lapse rate i høgare nivå. Dei oppstår som regel når eit kaldare luftlag strøymer inn over eit område med altocumulusskyer. Dette medfører instabilitet, og luftbobler byrjar å stige frå skybasen. Kondensasjon i desse boblene skapar castellanuseffekten. 

Skyene kan vere teikn på dårlegare vêr, og visst konveksjon frå overflata rekk opp til det midttroposfæriske ustabile laget, kan castellanusskyene utvikle seg vidare til cumulonimbusskyer og torevêr. Av denne årsaka er meteorologar alltid på vakt når det vert observert castellanus. 

Sidan skyene er kjenneteikna ved vertikale luftstraumar, kan fly oppleve lett til moderat turbulens visst dei passerer slike skyer, men dette inneber vanlegvis ingen fare for flya. 

## Bakgrunnsstoff
* Fleire bilete av castellanus
David Letterman

**David Michael Letterman** () er ein amerikansk programleiar, komikar og fjernsynsprodusent. Han leiar fjernsynsprogrammet *[[The Late Show with David Letterman]]*. Showet vert produsert i det berømte «Ed Sullivan Theatre» på Broadway i New York by.

Han er opphavleg frå Indianapolis i Indiana, og er ein ivrig tilhengar av motorsport, spesielt Indianapolis 500. Han er deleigar av racinglaget Rahal Letterman Racing, som har gjort det særdeles godt dei siste åra.
Alexander Ødegaard

**Alexander Ødegaard** () er ein norsk fotballspelar. Han spelar for moderklubben Førde Fotball.

Ødegaard starta karrieren sin i heimklubben Førde. Der spelte han til sommaren 1999 då han vart kjøpt opp av Sogndal. Det var her Ødegaard verkeleg fekk fart på karrieren sin. Sesongen 2004 vart det store gjennombrotet. Sogndal rykte ned denne sesongen, men Ødegaard scora 15 mål. Han fekk dermed prøve seg på landslaget og vann Kniksenprisen.

Hausten 2004 vart Ødegaard seld til Rosenborg for ti millionar kroner. Ødegaard vart ingen suksess i Rosenborg og vart seld til Viking i 2006 for sju millionar kroner, den dyraste spelaren til Viking nokonsinne. I januar 2011 drog han til den franske klubben Metz. Der vart det nedrykk og lite speletid. Høsten 2012 signerte han for monderklubben, 11 år etter han drog til Sogndal. Intressen rundt han er endå stor.

Alexander Ødegaard har spela på aldersbestemte landslag sidan 1996. I februar 2004 debuterte han på A-landslaget, og hadde (per desember 2004) spelt fire A-landskampar og scora eitt mål.
Øyvind Alsaker

**Øyvind Alsaker** () er ein norsk sportsjournalist og fjernsynspersonlegdom frå Florø i Sogn og Fjordane.

Han er utdanna ved Høgskulen i Volda.

Han starta som radioreporter i NRK, og vart tilsett i P2 i 1990. Då TV2 vart skipa i 1992 fekk han jobb som fotballkommentator i den nye TV-kanalen. I 1998 gjekk han til Canal+. Frå 2006 var han tilbake i TV2, men fortsette å kommenterte engelsk Premier League hjå Canal+.

Alsaker kommenterte brorparten av kampane frå Tyskland under VM i 2006. Tippeligaen blei også dekka av TV2, og han kommenterte ein stor del av kampane saman med Nils Johan Semb. Alsaker kommenterte også EM 2008 i Sveits og Austerrike saman med Nils Johan Semb og Totto Dahlum.

Under OL i Sotsji kommenterte han alpint for TV2.

I 2019 gav han ut boka *En for laget – Solskjærs United* saman med Atle Nielsen.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Øyvind Alsaker|Øyvind Alsaker]]» frå ,  den 3. februar 2019.*
Altocumulus lenticularis

**Altocumulus lenticularis** eller berre **lenticularis** er stasjonære linseforma skyer som blir danna i midlare høgder, vanlegvis rettvinkla på vindretninga. På norsk vert dei derfor òg kalla **linseskyer**. Skyene er ein variant av altocumulus.

Når stabil luft strøymer over eit fjellrekkje, kan fleire storskala ståande bølgjer oppstå på lesida av fjellet. Dette er ikkje alltid synleg, men visst lufta er fuktig nok kan skyer oppstå på bølgjetoppane av desse ståande fjellbølgjene. Fordi fjellrekkjene vanlegvis har ei uregelmessig form, og fordi vinden kan variere i forskjellige nivå, vil det ofte vere forskjellig avstand (bølgjelengde) mellom bølgjetoppane, og skyene oppstår i eit uregelmessig mønster. I visse tilfelle kan det derimot oppstå ei samanhengande rekkje med lenticularis kjend som bølgjeskyer. Av og til er det fuktige og tørrare lag om ein annan i lufta over fjellet, og skyene kan oppstå i fleire lag oppå kvarandre (sjå bilete øvst til høgre). Desse lagdelte skyene har innimellom blitt feilaktig tatt for å vere UFOar. 
Skyene kan oppstå over dei fleste fjell rundt om i verda, men dei mest dramatiske skyene blir danna over dei store fjellkjedene som Himalaya, Andesfjella og Rocky Mountains. Det må forholdsvis kraftig vind til å for å skape desse skyene, og derfor er skyene òg assosiert med kraftig vind på bakkenivå. 

Fly prøver å unngå desse skyene pga av farlege turbulente rotorsystem i nærleiken av desse skyene, men for seglfly kan desse gje optimale forhold. Dette kjem av at det i samband med ståande bølgjer oppstår store vertikale luftrørsler, og å finne området der den stigande rørsla startar er forholdsvis enkelt i forhold til skya. Denne typen «bølgjeløft» er veldig jamn og kraftig, og seglflya kan nå opp til store høgder og nå lange avstandar. Verdsrekordane for både distanse (over 3000 km) og høgde (14 938 m) blei sett under slike forhold.

## Sjå òg
* Orografisk stratus
* Fønvind
Terje Kollbotn

**Terje Kollbotn** () er ein fagforeiningsmann og Raudt-politikar frå Odda. Han har sete i kommunestyret i Odda sidan 1991, og har vore sentral i fagforeiningsmiljøa i Odda i 25 år. Han har mellom anna vore leiar for LO i Odda og omland og Odda Bygningsarbeidarforeining. Han har også vore leiar i Hardangeraksjonen mot EU, Hordaland RV og fagleg leiar i RV i Noreg. Kollbotn er i dag førstevara til fylkestinget og førstevara til Kultur- og ressursutvalet. Ved Stortingsvalet i 2013 er Kollbotn 3. kandidat for Raudt i Hordaland.
Л

**Л** (**л**) er ein kyrillisk bokstav. Л er den trettande bokstaven i det russiske alfabetet. Han tilsvarar den latinske bokstaven L.
Я

**Я** (; kursiv **'</span>) er ein [[kyrillisk]] [[bokstav]] som ofte blir kalla **ja*'. Han er den siste bokstaven i det belarusiske, bulgarske, [[det russiske alfabetet|russiske]] og [[det ukrainske alfabetet]]. 

I moderne [[slaviske språk]] blir bokstaven brukt i russisk, kviterussisk og ukrainsk til å uttrykka  i byrjinga av ord eler etter ein vokal og  etter ein [[palatalisert]] [[konsonant]], og i [[bulgarsk]] til  i trykksvake stavingar og til  (ein o-aktig [[midtre bakre urunda vokal]]) i trykksterke verb og enden av bestemte artiklar. Han finst òg i mongolsk og mange uralske, kaukasiske og tyrkiske språk brukt i område som tillhøyrde [[Sovjetunionen]].

Я er avleidd av bokstaven jus (Ѧ ѧ) i det gamle kyrilliske alfabetet. Han blei utvikla gjennom russisk kursivskrift (*skoropis’*) ved at den venstre foten gradvis blei kortare før han forsvann heilt. Den midtre foten blei flytta mot venstre.

== Я i andre alfabet ==
Я ser ut som ein speglvendt [[majuskel|stor]] [[R]], og blir av og til brukt som dette i juksekyrillisk. Bokstaven er mellom anna brukt i logoen til [[musikkgruppa Korn]], som «KoЯn».

== Kjelder ==

<div class="references-small">
* *Denne artikkelen bygger på «Ya (Cyrillic)» frå , den 1. mars 2012.''
Altocumulus

**Altocumulus** eller **rukleskyer** er ein skytype bygd opp av lag eller flak av kuleforma skydottar eller rullar. Kvart enkelt element er større og mørkare enn elementa i cirrocumulus, men mindre enn dei i stratocumulus.

Skyene høyrer til klassen midlare skyer, og blir danna mellom 2000 og 5500 meter høgde. Ofte ser ein skyene framfor ein kaldfront, og i enkelte område kan dei på varme og fuktige sommarmorgonar vere eit teikn på at det kan utviklast toreskyer seinare på dagen. 

Skyene består for det meste av underkjølte vassdropar, men i svært låge temperaturar kan dei også innehalde iskrystallar. På same måte som med altostratus blir desse skyene danna ved heving av store luftmassar, etterfølgd av kondensasjon. Skilnaden er at altocumulus blir påverka av instabilitet i den omliggande atmosfæren, og den stigande lufta dannar dei små cumulusaktige skydottane. Viss skyene er tjukke nok kan dei av og til føre til litt regn, og det er som oftast òg eit teikn på at ein front er like om hjørnet, særleg viss skydekket har blitt tjukkare i løpet av dagen. 

Ofte kan ein ha både altocumulus og altostratus samtidig på himmelen og dei kan dekke svære område, særleg i samband med frontar. 

Det finst fleire variantar av altocumulusskyer: 
* Altocumulus undulatus
* Altocumulus makrellsky
* Altocumulus castellanus
* Altocumulus lenticularis



Image:Altocumulus15.jpg|Altocumulus sett frå romferje. 
Image:Altocumulus clouds4 - NOAA.jpg|Altocumulus
Image:Altocumulus clouds8 - NOAA.jpg|Altocumulus
Image:Altocumulus02.jpg|Altocumulus


## Bakgrunnsstoff
* Bilete av altocumulus  på geographyinaction.co.uk
* [Fleire bilete](http://ww2010.atmos.uiuc.edu/(Gh)/guides/mtr/cld/cldtyp/mdl/altcu.rxml) på atmos.uiuc.edu
Fjærland

**Fjærland** er eit sokn og ei bygd i Sogndal kommune i Vestland fylke og ligg på begge sider av inste delen av Fjærlandsfjorden, som er ein arm av Sognefjorden.

Fjærland ligg ved foten av Jostedalsbreen, omgjeve av høge fjell, og hadde lenge ikkje anna samband med omverda enn med båt.
Dette endra seg brått då Fjærland ferjekai og ferjesambandet Balestrand-Hella-Fjærland opna i 1974. Sidan kom dåverande Riksveg 625 i tunnel frå Jølster til bygda i 1986, og i 1994 kom ny Riksveg 5 frå Sogndal.

Jostedalsbreen nasjonalpark er lettast tilgjengeleg i Fjærland (Sogndal kommune), og i Jostedalen (Luster kommune), og breen er godt synleg frå Riksveg 5. 
Ein kan òg gå på guida breturar ved å kontakte bremuseet. 
Norsk bremuseum ligg ved fjordbotn, medan Mundal hotell og Fjærland kyrkje ligg kring to kilometer lenger ute på vestsida av fjorden, i Mundal. 
I Mundal har det sidan 1995 òg vore bokby.

Mange turistar kjem til Fjærland i sommarhalvåret for naturopplevingar, blant dei i mange år Walter Mondale, som hadde eit spesielt tilhøve til staden sidan besteforeldra hans kom frå bygdesenteret Mundal. Det var han som opna Fjærlandstunnelen. 
Mange cruisebåtar er innom Fjærland.

Ved folketeljinga i 2001 budde det 284 personar i Fjærland delområde. 
Dei var fordeld på 145 i Indre Fjærland grunnkrins, 128 i Mundal grunnkrins og 11 i Ytre Fjærland grunnkrins.

## Kommunesoge
Ved skipinga av formannskapsdistrikta i 1838 høyrde Fjærland til Leikanger. 
I 1850 vart Leikanger deld i to og Fjærland høyrde frå då til den nyoppretta Balestrand kommune.
Slik var det i 150 år til år 2000 då området etter ei folkerøysting vart overført til Sogndal kommune.

## Fjærland kyrkjesokn
Fjærland er eit kyrkjesokn i Indre Sogn prosti. 
Det er ei kyrkje i soknet, Fjærland kyrkje frå 1861 i Mundal. Dagens kyrkje erstatta ei tømra kyrkje frå kring 1610. 
Før det stod det ei stavkyrkje frå 1100-talet på garden Bøyum fire kilometer nordom Mundal. 
Frå 1850 til 2000 høyrde soknet til Balestrand prestegjeld, og fram til 1861 heitte det Mundal sokn. Før 1850 høyrde Fjærland til Leikanger prestegjeld.

## Kjelder
* SSB: Kart som viser tettstader, delområde og grunnkrinsar i Sogndal kommune

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi frå Fjærland på nettstadent til Nasjonalbiblioteket
* Om Fjærland sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
Stratus

Ei **stratussky** eller **tåkeskyer** høyrer til gruppa låge skyer. Namnet kjem av det latinske ordet som betyr «lag», og skyene er nettopp karakterisert ved å vere horisontalt strekt ut i eit lag, i motsetnad til konvektive skyer (cumulus) som er like høg eller høgare enn dei er breie. Stratus oppstår når fuktig luft stig i ein stabil atmosfære til eit nivå der vassdampen kondenserer. Normalt skjer heving av lufta som følgje av ein vêrfront som nærmar seg eller når vind bles mot eit fjellmassiv, kalla orografisk stratus. Ein annan type stratusskyer oppstår når tåke blir varma opp av sola og byrjar å stige. Dette blir kalla tåkestratus. 

Stratus er den lågaste av alle skytypar, og kan eksistere mellom bakkenivå og opp til om lag 2500 m. Dei varierer i farge frå mørk grå til nesten kvit. Tjukkleiken kan variere frå eit par meter til rundt 500 m. Den horisontale utstrekninga er derimot mykje større, og stratusskyene kan dekke hundrevis av kvardratkilometer. Stratus som er tjukke nok kan gje lett yr eller regn, eller lett snø visst det er kaldt nok. Stratus som gjev nedbør vert kalla nimbostratus. Skyene består som regel av vassdropar, men er det kaldt nok kan dei òg innehalde iskrystallar. Skyene gjev vanlegvis ikkje halo med mindre det er iskrystallar i skya. 

Når stratusskyer oppstår nær bakken kan dei skjule terrenget, særleg i fjellområde. Dette har vore årsaka til fleire flyulykker. I dag har dei fleste fly radar som reduserer faren med stratusskyer. 

I større høgder kan det òg dannast stratusskyer, i midlare høgder altostratus og i store høgder cirrostratus.

## Sjå òg
* Orografisk stratus


Image:Leuchtende Stratuswolke.jpg|Sola skin gjennom eit hol i stratusskydekke
Image:Stratus.jpg|Stratus
Nimbostratus

**Nimbostratus** eller **nedbørskylag** er ei regnsky og høyrer til skygruppa stratus. Skyene oppstår vanlegvis under 2500 m, og blir rekna for låge skyer. Nimbostratus har mykje til felles med stratusskyer og hovudskilnaden er at nimbostratus fører med seg regn eller snø. Skyene oppstår ofte i samband med frontar, og er skyene som ligg nærmast sjølve fronten. Skylaget kan derfor også strekke seg over store horisontale flater, og har ein diffus og sløra utsjånad pga fallande nedbør. Skyene består av både vassdropar og iskrystallar. Ofte kan ein finne stratusskyer under nimbostratuslaget. 


Image:June 2005 dark cloud.jpg|Nimbostratus
Image:Nov20-05-Nimbostratus.jpg|Nimbostratus
Image:Rideau River.jpg|Nimbostratus
Tom Prahl

**Tom Prahl** () i Smedstorp) er ein svensk fotballtrenar.

Tom Prahl har dei siste åra vore ein av Sverige sine mest suksessrike trenarar. 1. januar 2006 overtok han trenaransvaret for Viking etter engelske Roy Hodgson. 14. september same året vart det klart at Prahl slutta som trenar i Viking, og at Tom Nordlie overtok. 

## Meritt

## Tidlegare klubbar og meritt
* Malmö FF (2002-2005) Eit seriegull
* Halmstads BK (1996-2001) To seriegull, eit sølv, ein bronse
* Trelleborgs FF (1990-1995) To bronsemedaljar i serien
* Viking FK - (januar- september 2006)
Rikets røst

***Rikets røst*** var eit satirisk humorprogram med komikar Otto Jespersen som programleiar som gjekk på TV 2 frå 2005 til 2007.

Programmet tok opp samfunnsaktuelle problem, og hadde difor humor rundt blant anna nyhendesaker, minoritetar, trend og mote. Kvart program inneheld studioinnslag og reportasjar. Otto Jespersen oppsummerte den siste veka og hadde intervju med kjende personar i studio. Jesper Odelberg, Henrik Elvestad, Bodil og Sigrid Bonde Tusvik laga reportasjar. Dei første sesongane var også Espen Eckbo med som sportskommentator og korrespondent. Zahid Ali deltok også i programmet.
Idar Vollvik

**Idar Harry Vollvik** () er ein norsk foretningsmann. Han starta mobilselskapet Chess i 2001.

Vollvik har i løpet av det siste året vorte kjend for ei rekke hasardiøse aksjehandlar på Oslo Børs innan mindre føretak (m.a. Dynapel, Altinex) der risikoen har vore svært høg. Det er uvisst i kva grad han har klart å tene pengar på dette. Det vert vidare påstått av enkelte at Vollvik er i ein prekær finansiell situasjon, der han har måtta selje aksjar for å dekke gjeld.

Vollvik voks opp i Roan på Fosen i Sør-Trøndelag, som fiskarson; yngst av åtte sysken. I dag er han sjølv gift og har fire born.
Fritz Hjelmeland

**Fritz Hjelmeland** () er ein norsk forretningsmann og ein av dei rikaste mennene på Vestlandet. Han kjem frå Førde i Sogn og Fjordane, og hadde i 2005 ein formue på nesten 120 millionar kroner. Han er medeigar i kjøpesenteret Førde Torg og Elvegården som ligg i Førde.

*Kjelder: [http://www.firda.no/skatt Firda] og [http://www.aftenbladet.no/skatt Aftenbladet] *
Oslo Volley

**Oslo Volley** er ein av dei leiande volleyballklubbane i Noreg. Klubben blei stifta i 1999, som ei vidareføring av eliteserielaga til KFUM/Oslo (som framleis toppar maratontabellen for herrar). Klubben har i sesongen 2007/2008 eliteserielag både for herrar og damer, og eit 1. divisjonslag for damer. Eliteserielaga har KFUM-hallen på Ekeberg i Oslo som heimebane. I tillegg har klubben ei stor junioravdeling, som trenar på Kastellet skule i Oslo.
## Plasseringar i eliteserien

## Bakgrunnsstoff
* Oslo Volley
* Maratontabellen i volleyball for herrar og damer.
Motorveg

**Motorveg** er ein type veg som er særskilt lagt til rette for køyring med bilar i høg fart. Køyretøy som ikkje kan køyra over ein viss fart, har ikkje løyve til å køyra på ein motorveg. Kryssande vegar går gjerne i tunnel under motorvegen, eller på ei bru over motorvegen. Fotgjengarar har ikkje høve til å gå ved ein motorveg, men det er gjerne lagt til rette med gang og sykkelveg i tilknyting. I Noreg er motorveg ein vegklasse.

## Galleri

Norwegian-road-sign-502 - Motorveg.gif|Norsk motorvegskilt.
E4Lpb.jpg|Motorveg ved Linköping i Sverige
Moltke Moe

**Moltke Ingebret Moe** () var den fyrste professoren i folkloristikk i Norden. Han vart fødd i Krødsherad, som son av Jørgen Moe.
Han var mannen som rekonstruerte det som i dag er den mest kjente versjonen av draumkvedet. I 1886 vart han professor i "norsk Folkesprog og norsk Folketradition" ved Universitetet i Kristiania. Han arbeidde for ei tilnærming mellom riksmål og landsmål, og var ein av personane bak rettskrivinga av 1907. 

## Nokre utgjevingar
* «Retskrivning og folkedannelse» (1900) 
* «Norsk og dansk sprogdrakt» (1906) 
* artikkelen «Nationalitet og kultur» (Samtiden 1909). 

## Bakgrunnsstoff
* Moltke Moe: Retskrivning og folkedannelse. 1900 på http://www.sprakrad.no
* Moltke Moe (1859-1913) Skrifter på http://www.dokpro.uio.no
Sunnmøre Baarelag

**Sunnmøre Baarelag** er ei musikkgruppe med utspring i Volda. Gruppa vart starta i 1980 og er enno aktive. Første plate med gruppa ("Kjekke Kara'") kom i 1985, den andre ("Herifrå") kom i 1990. Den tredje ("KNALL") kom i 2000. I 2007 kom samleplata "Minst_Like_Bra" som også inneheldt heilt nye songar. Gruppa er kjend for konsekvent å nytte sunnmørsdialekt.
Vildanden

***Vildanden*** er eit skodespel av Henrik Ibsen, skrive ferdig i 1884. Stykket hadde verdspremiere 9. januar 1885 ved teateret Den Nationale Scene i Bergen. Oppsetninga vart ein suksess, mykje takka vera regissør Gunnar Heiberg. Dei fyrste planane Ibsen hadde til *Vildanden*, stammar frå vinteren 1882-1883. Eit fyrsteutkast til stykket blei imidlertid ikkje byrja på før 20. april 1884, og 11. november 1884 kom *Vildanden* ut på Gyldendalske Boghandels Forlag i København og Kristiania i eit opplag på 8 000 eksemplar.

## Rollene
* Hjalmar Ekdal, ein fotograf
* Gina Ekdal, hans kone
* Hedvig, deira dotter
* Gregers Werle
* Gamle Ekdal
* Grosserer Werle
* Dr Relling, nabo av familien Ekdal

## Sitat
* *Tar du livsløgnen fra et gjennemsnittsmenneske tar du lykken fra det med det samme.*
* *Ikke øl i en sådan stund, gi mig fløyten.*
* *Bruk ikke det utenlandske ord idealer. Vi har jo det gode norske ord: løgner.*

## Bakgrunnsstoff
* Gutenberg.org fulltekst
* Vildanden
Talet 30

**Talet tretti** (**30**) er eit heiltal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 29 og før talet 31.

Ordenstalet som svarar til talet tretti er **trettiande** (**30.**).
Talet 31

**Talet trettiein** (**31**) er eit primtal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 30 og før talet 32.

Ordenstalet som svarar til talet trettiein er **trettifyrste** (**31.**).
Gabriel Høyland

**Gabriel Høyland** () er ein norsk fotballspelar, fotballtrenar og gardbrukar. Han er med sine 596 fotballkampar den som har spela flest kampar for fotballaget Bryne FK. 

Han vert rekna som ein av Bryne sine beste spelarar gjennom tidene, og var ein av nøkkelspelarane på 1980-talet då Bryne var i toppen av norsk fotball (seriesølv 1980 og 1982). Han spela 23 kampar og laga 3 mål for det norske A-landslaget. Han er framleis engasjert i Bryne FK. No som spelarutviklar og trenar. I tillegg driv han farsgarden heime på Ree, like utanfor Bryne by. 

## Karriere som spelar

## Bakgrunnsstoff
* Æresmedlem Gabriel Høyland  på http://www.brynefk.no/
* Gabriel Høyland på http://fotball.aftenposten.no
Kashmir

**Kashmir** er eit historisk land i Asia som no er delt i område administrerte av India, Pakistan og Kina. Indisk Kashmir utgjer i dag den indiske delstaten Jammu og Kashmir, pakistansk Kashmir er delt i Asad Jammu og Kashmir og Gilgit-Baltistan, medan delar av nordområda ligg i den kinesiske provinsen Xinjiang.

## Geografi

Historisk viste omgrepet «Kashmir» berre til Kashmirdalen mellom Himalayafjella og den noko lågare fjellkjeda Pir Panjal. Det har seinare blitt utvida til også å omfatta Jammu og Ladakh og det kinesiske Aksai Chin.

Kashmir er kjend for snødekte fjell og annan vakker natur som Dal-sjøen. Det kjølige klimaet har gjort han til eit mykje brukt feriestad under den varme indiske sommaren, særleg av britane under kolonitida.

## Historie
Kashmir var eit fyrstedømme med muslimsk fleirtal styrt av ein hinduisk maharaja fram til 1947. Da maharaja Hari Singh valde å bli verande uavhengig og derfor nekta å gjeva seg under både India og Pakistan, byrja pathanske menn med moralsk støtte frå pakistanske styresmakter å invadere fyrstedømmet. Maharajaen gav seg straks over til India, som gjekk inn med sine troppar og slo attende invasjonen. Sidan den gong har både India og Pakistan kravd fullt herredømme over heile området. 

## Kashmir-konflikten
Den faktiske situasjonen i dag er at Pakistan har kontroll over noko under halvparten av området, Kina har kontroll over ein liten del i nord, og India har kontroll over noko over halvparten av området. India og Pakistan har vore i krig tre gonger over dette området — i 1947–1948, i 1965 og i 1971; og det vart nye samanstøytar under Kargilkonflikten i 1999. Islamistiske aktivistar har byrja på ein etnisk reinskingsprosess som har ført med seg at eit stort tal minoritetsmedlemmer og opphavlege innbyggjarar har måtta flykte frå Kashmirdalen. Militante islamistar som står for væpna djihád, har leirar fleire stader i skogane på den pakistanske sida av grensa. Ein ny spent situasjon oppstod i 2001–2002, da India trappa opp den militære aktiviteten sin etter det India meinte var aktiv pakistansk støtte til terroristar i dei indisk-kontrollerte områda av Kashmir.

Den indiske regjeringa gjer krav på heile området, inkludert den delen som blir administrert av Pakistan, som den indiske regjeringa kallar «det pakistansk-okkuperte Kashmir», eller «POK». Pakistan, derimot, godkjenner ikkje nokon del av regionen som indisk og kallar området under indisk kontroll «det okkuperte Kashmir» og området som ligg under pakistansk kontroll «Azad Kashmir», eller «Det frie Kashmir», med unntak av dei nordlegaste områda, som er ei separat administrasjonseining med det offisielle namnet Dei nordlege områda.

## Sjå òg
* Kasjmirull
Valtra

**Valtra** (tidlegare **Valmet**) er ein finskprodusert traktor. 
Valmet OY starta serieproduksjon av traktorar i 1952. Den fyrste traktoren, som hadde typebetegnelsen 15 A, var utstyrt med ein 15 hk bensinmotor. Denne traktoren vart på folkemunne kalla «piggtrådtrekkjaren». I 1955 kom Valmet 20, med ei motoreffekt på 22 hk. Seinare modellar (frå 1957) hadde dieselmotor. 

Utover 1960- og 1970-åra utvikla Valmet mange nye traktormodellar. Dei var tidleg ute med oppvarma og lydisolerte førarhus. I tillegg til landbrukstraktorar utvikla Valmet fleire skogsmaskiner. 
I 1960 starta Valmet traktorproduksjon i Brasil. Seinare vart det starta monteringsfabrikkar i fleire land. mellom anna i Tanzania.

I 1979 starta Valmet og det svenske firmaet Volvo BM eit samarbeide innan traktorproduksjon og oppretta firmaet Scantrac AB i Eskilstuna i Sverige. Det vart utvikla nye traktormodellar, som vart selde under namnet Volvo BM Valmet. I 1986 kjøpte Valmet alle Volvo sine aksjar i Scantrac og traktorane vart deretter selde under namnet Valmet.

I 1994 vart Valmet kjøpt opp av det finske firmaet Sisu. Som ein del av denne avtalen fekk Sisu rett til å nytta Valmet-namnet fram til 2001 og namnet Sisu Valmet var nytta ei tid. I 1997 vart Sisu kjøpt opp av det finske selskapet Partek. I 1998 tok Partek til å kalla traktorane for Valtra Valmet. Valmet hadde heilt frå 60-talet nytta varemerket Valtra for traktormontert reiskap, som gravemaskiner og frontlastarar. Valtra var difor eit velkjent namn i Finland. I 2003 vart Partek kjøpt opp av det finske selskapet Kone, som i 2004 selde Valmet vidare til AGCO, med hovudkontor i Dei amerikanske sambandsstatane.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff

*
Kheopspyramiden

**Kheopspyramiden**, **den store pyramiden i Giza** er det einaste av verdas sju underverk som er teke vare på. Den er verdas mest kjende pyramide. Kheopspyramiden var opphavleg 146,5 meter høg, og er den største av dei tre store pyramidane i Giza som ligg like utanfor Kairo, hovudstaden i Egypt.

Egyptologane trur at pyramiden vart bygt som eit gravkammer for faraoen Khufu. Khufu var farao under det 4. dynastiet i det gamle riket. Namnet *Kheops* stammar frå det greske namnet hans, Kheops. Det mest vanlege årstalet ein trur pyramiden var ferdig er år 2580 f.vt.. Dei andre to store pyramidane på Giza er Menkaurepyramiden (minst av dei tre) og Khafrepyramiden (noko mindre enn Kheops).


fil:Gizeh Cheops BW 1.jpg|*Den store Pyramiden* 
fil:Pyramide Kheops.JPG|Nærbilete
fil:PyramidsofGiza.jpg |Dei tre store pyramidane på Giza, Kheops til venstre.
fil:PyramidsofGiza at night.jpg|Pyramidane om natta


## Bakgrunnsstoff
* Om pyramidar
Paul Bjerke

**Paul Bjerke** () er ein norsk samfunnsdebattant og journalist. Han er professor i journalistikk ved Høgskulen i Volda. 

Bjerke er mag.art. i sosiologi frå Universitetet i Oslo i 1982. Frå 1995 til 1997 var Bjerke redaktør i *[[Klassekampen]]*. I 1997 vart han oppsagd, då Akp som største aksjonær var misnøgd med profilen avisa hadde fått. 

## Kjelder
Ingrid Heggø

**Ingrid Bjørketun Heggø** () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Ho var innvald på Stortinget frå Sogn og Fjordane i 2005 til 2021. Ho var vararepresentant i perioden 1997 til 2001.

Ho er utdanna ved Handelshøyskolen BI, og har der teke grunnutdanning i bank (1981–1983), bankfag (1983–1988), internasjonalisering (1998), bedriftsanalyse I og II (1999–2000) og strategisk leiing og bedriftsutvikling (2000). Frå 1980 til 1981 arbeidde ho som operatør ved Fundo Aluminium, og i perioden 1981–2001 hadde ho ymse stillingar i Vestlandsbanken og Fokus Bank.

Heggø var medlem i styret i både Høyanger AUF og Sogn og Fjordane AUF frå 1977 til 1980. Frå 1992 til 1995 var ho kasserar og styremedlem i Høyanger Arbeidarparti, leiar frå 1995 til 2003, og i perioden 2003–2005 var ho igjen kasserar og styremedlem. Ho vart vald inn i Høyanger kommunestyre for perioden 1991–1995, og ho var varaordførar i kommunen frå 1995 til 2003. Frå 2001 til 2005 var ho også sekretær i Sogn og Fjordane Arbeidarparti.

I perioden sin på Stortinget har ho vore medlem av Justiskomiteen 2005-2009, Næringskomiteen 2009-2017, og Finanskomiteen 2017-2021. Varamedlem i Valkomiteen 2005-2009 og fast medlem 2013-2021. Sidan 2007 har ho også vore med i sentralstyret i Arbeidarpartiet.

Heggø er ei av berre seks kvinner frå Sogn og Fjordane som har representert fylket på Stortinget. 

## Kjelder
* Biografi hjå Stortinget
* Kvinner frå Sogn og Fjordane på Stortinget og i regjeringa, Kvinnestemmer frå Sogn og Fjordane 

## Bakgrunnsstoff
* Ingrid Heggø si side på Mittarbeiderparti.no
Olav Akselsen

**Olav Akselsen** () er sjøfartsdirektør og leiar i Sjøfartsdirektoratet. Han vart utnemnd til stillinga, som er på åremål for seks år, i statsråd 22. august 2008. Akselsen er tidlegare stortingspresentant (1989-2009) og statsråd (olje- og energiminister 2001) for Arbeiderpartiet. 

Han vart fødd i Stord i 1965. Den vidaregåande skulen var han ferdig med i 1984. Sidan vart han tilsett på eit prosjekt hjå NIVA (Norsk institutt for vannforskning) (i 1985). Han har ex.phil. (1986) og mellomfag i geografi (1988) frå Universitetet i Bergen. Medan han heldt på med desse studia, arbeidde han også som tømrar ved Sunnhordland bygg.

Akselsen sat i formannskapet i Stord kommune frå 1983 til 1989. I tillegg har han hatt ei rekkje politiske styreverv. Han var både styremedlem i Stord Arbeidarparti og leiar i Stord AUF frå 1983 til 1985. Frå 1985 til 1987 var han leiar i Stord/Fitjar AOF og frå 1985 til 1988 styremedlem i Hordaland AUF. Han har òg vore tiltredande styremedlem i Hordaland Arbeidarparti (1996–2000) og leiar i Stord Arbeidarparti (1998–2001).

Han vart vald inn på Stortinget for Hordaland i 1989 og sat i alle periodane fram til 2009. Der har han vore varamedlem og medlem i ei rekkje komitear, i tillegg til leiar i Justiskomiteen (1993), Energi- og miljøkomiteen (2000), Næringskomiteen (2001–2005) og både Utanrikskomiteen og Den utvida utanrikskomiteen frå 2005 til 2009. I 2000 vart han olje- og energiminister i regjeringa Stoltenberg I. Denne posten hadde han fram til regjeringa vart oppløyst i 2001.

## Kjelder
* Biografi på Stortinget.no
* «Ny sjøfartsdirektør» – pressemelding frå Nærings- og handelsdepartementet
Kyrkjegard

Ein **kyrkjegard** er ein gravlund, det vil seie eit område som er avsett til gravlegging av daude, og som ofte er tilknytt ei kyrkje. Ein frittliggande kyrkjegard vert vanlegvis kalla for ein gravlund, og det same gjeld i våre dagar ofte òg dei gravplassane som ligg attmed kyrkjer.

I Noreg vert kyrkjegardar, ifølgje føresegnene i gravferdslova, til vanleg forvalta av kyrkjeleg fellesråd i kommunen, og er soknet sin eigedom. Alle har rett til ein grav på ein lovleg opparbeidd kyrkjegard, gravlund, i den kommunen dei budde i då dei døydde, utan omsyn til kva tru, livssyn eller meiningar dei har hatt. Både Den norske kyrkja og andre registrerte trussamfunn skal gis høve til å vigsle ein kyrkjegard eller delar av han.

## Sjå òg
* Skogskyrkogården i Stockholm
Profeten Mani

**Mani** (levde rundt 210-276) var ein religiøs lærar som grunnla manikeismen, ein gnostisk religion. Han vart fødd i  Mardinu nær Seleukia-Ktesiphon i Mesopotamia (noverande Irak). Dei opphavlege skriftene hans har gått tapt, men delar av dei er bevart i koptiske manuskript frå Egypt, og seinare manikeiske skrifter i Kina. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mani (religionsleder)|Mani (religionsleder)]]» frå ,  den 16. november 2018.*
Mani

**Mani** kan visa til:
* Profeten Mani i Mesopotamia
* Mani i psykiatri, ei sinnsliding
* Ulike forstyrringar som medfører sterke tronger, til dømes grafomani, kleptomani, mytomani, nymfomani, pyromani
* Mánihalvøya i Hellas