open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Veierland

**Veierland** er ei øy i Færder kommune i Vestfold . Fram til 1. januar 1965 høyrte øya til Stokke kommune. Veierland vart overført til Nøtterøy kommune etter dei fastbuande sitt eige ønske. Øya har om lag 150 fastbuande fordelt på 60 heilårsbustader. Det er i tillegg om lag 500 feriebustader og hytter på øya. 

Øya har eit areal på 4,4 km² og ligg ved Tønsbergfjorden, midt mellom Nøtterøy, Tjøme, Stokke og Sandefjord. Øya har ferjesamband med Tenvik på Nøtterøy og Engø ved Sandefjord. Øya hadde buplikt frå 1998 til 2012.

Veierland skule blei nedlagt 1.1 2014. Veierland kyrkje er frå 1905. Øya har ein aktiv velforeining (stifta i 1946), med eige velhus bygd i 1956.

Forfattaren Jens Bjørneboe budde på Veierland i eit snautt år før han tok livet sitt 9. mai 1976. Bjørneboe kjøpte eit hus av Ole Paus. Paus skreiv songen «Veierland» om opphaldet sitt på øya (plata *Stjerner i rennesteinen*). Ein annan kjend forfattar knytt til øya er Karin Bang (Brynildsen) som har skrive tre historiske romanar med motiv frå kvalfangarmiljøet på Veierland. Der kallar ho øya for *Jutøy*. Karin Bang var gift med forfattaren Aasmund Brynildsen. Edvard Munch var sommaren 1887 (og truleg 1888) på øya. 

**Veierland** er òg eit etternamn. 14. november 2005 var det 26 personar i Noreg med dette namnet.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Veierland|Veierland]]» frå , den 8. april 2008.* 


## Bakgrunnsstoff

* Veierlendingen
* Veierland vel
Huddersfield

** Huddersfield** er ein by i West Yorkshire i England, 306 km nord for London og 22,5 km vest for Wakefield, som er den næraste byen. Han er administrasjonssenter for Kirklees, som *de facto* er ei sameint styresmakt med kring 160&nbsp;000 innbyggjarar.

Huddersfield har tradisjonelt vore kjent som ein kjøpstad, men etter at den lokale tekniske høgskulen vart oppgradert til University of Huddersfield har mange byrja å omtale han som ein universitetsby i staden. Tradisjonelt har byen vore senter for ull-, bomulls- og silkeindustrien med produksjon av tekstilmaskinar og fargestoff. Tekstilindustrien går tilbake til byrjinga av 1700-talet. 

Dei lokale styresmaktene har ynskt å få statusen til byen oppgradert til *[[Bystatus#Engelsktalende land|city]]*, men innbyggjarane avviste dette i ei uoffisiell folkerøysting som vart organisert av lokalmedia.

Byen ligg ved staden der elvene Colne og Holme møtest. Det går to kanalar dit, Huddersfield Broad-kanalen og Huddersfield Narrow-kanalen.

Fotballklubben Huddersfield Town AFC spelar i Football League One. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Huddersfield|Huddersfield]]» frå , den 10. juli 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Nelson Angelo Piquet

**Nelson Ângelo Tamsma Piquet Souto Maior** () , også kjend som  **Nelson Piquet Junior** eller **Nelsinho Piquet**, er ein brasiliansk motorsportutøvar . Han er son åt Nelson Piquet, ein av dei mest sukksessfulle Formel 1-utøvarane frå Brasil med tre verdsmeisterskapsigrar. Junior kom frå GP2 til Renault F1 i 2007 som testkøyrar for det franske formel-1 laget. For 2008-sesongen vart han forremma til eit konkurransesete hjå Renault. 

### Formel 1-resultat

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Nelson Piquet Jr. sin offisielle nettstad 
* Official Fan Club Nelson Piquet 
* Karriere statistikk
Ytre Sula

**Ytre Sula** kan vise til fleire stader i Noreg:

* **[[Ytre Sula i Solund]]**, øy
* **[[Ytre Sula i Surnadal]]**, fjell
Husøya

**Husøya** er namnet på fleire øyar kringom i Noreg, og kan vise til:

* Husøya i Kristiansund kommune
* Husøya i Bjugn kommune
* Husøya i Træna kommune
* Husøya i Ålesund kommune

## Sjå òg
*Husøy
Tåtøy

**Tåtøy** er ei lita øy som ligg ved kysten utanfor Kragerø i Telemark . Øya ligg i overgangen mellom Kragerøfjorden, som kjem inn frå aust, Kilsfjorden. 

## Namn

Tåtøy vart i år 1400 skrive Thotkøy. I 1577 vart namnet endra til Thottøen, men alt i 1585 vart det endra igjen til Tottønn. 80 år etter vart det gjort nok ei endring i dette namnet som no vart Taadøen.

Namnet Tåtøy har truleg opphav frå Tokevatn i Drangedal kommune. Elva derfrå skal ha hatt namnet Totka. Tåtøy ligg like utanfor munningen av denne elva og derfor namnet Thotkøy.

## Kjende personar om Tåtøy
Erik Werenskiold skal ofte ha halde seg på Tåtøy om somrane og han målte ofte motiv frå denne øya. Han var den første som «fann opp» trollet, og han skal ha fått ideen frå at det budde nokre «troll» ute på øyane i nærleiken av Tåtøy.
Skåtøy

**Skåtøy** er ei øy i Kragerø kommune i Telemark . Med eit areal på 8,8 km² er ho den største øya i heile fylke. 

Skåtøy vart skild ut frå Sannidal i 1882 og var eigen kommune fram til 1960. Skåtøy har vore ein eigen skulekrets på barneskulenivå fram til i dag.

## Bakgrunnsstoff
* Kragerø Kommune nettsider 
* Skåtøy visefestival 
* Skåtøy kyrkje
Siktesøya

**Siktesøya** er ei øy i Porsgrunn kommune i Telemark. Øya ligg mellom Breiviksfjorden i vest og Langangsfjorden i aust. Han ligg mellom Lille Arøya i sør og Bjørkøya i nordvest.
Husøy

**Husøy** kan vise til fleire stader i Noreg:

*Husøyna i Austrheim
*Husøyna på Fedje
*Husøy i Karmøy
*Husøy i Senja
*Husøyna i Solund
*Husøya i Træna
*Husøy i Tønsberg
*Husøya i Ålesund

## Sjå òg
*Husøya
Gummi

**Gummi** er fleire elastiske eller klistrete stoff som kan koma frå plantar eller framstillast syntetisk. Dei høyrer til ei gruppe av polymerar kjend som elastomerar. Historisk har ein vunne ut ulike typar gummi av sekret frå plantar, som akasie, mjelt eller gummitre. Plantesafta lateks er opphavet til **naturgummi**, som hovudsakleg er danna av polyisopren. **Syntetisk gummi** er polyisopren som er danna gjennom polymerisasjon av isopren.

Ordet «gummi» kjem frå latin *gummi* eller *cummi*, avleidd frå gresk *kommi* (κόμμι). Gjennom tidene har ein brukt harde, vassløyselege gummitypar som gummi arabicum og tragant til ulike føremål, som bindemiddel i farging og trykking, naturmedisin, tekstilstivar eller som stabilisator i næringsmiddel.

Naturleg lateks er blitt omdanna til kautsjuk (rå naturgummi), chicle, balata og guttaperka. Stoffet kan brukast i lim, måling, sparkelmasse, til impregnering og belegging av papir og tekstilar og til produkt som klede, til dømes badehetter, hanskar og våtdrakter, kondom, kateter, ballongar og dekk.
Syntetisk lateks og syntetisk gummi har liknande eigenskapar som naturgummi, og kan brukast til dei same føremåla.

## Kjelder
Sandøya i Porsgrunn

**Sandøya** er ei øy ved Brevik i Porsgrunn kommune i Telemark fylke. Ho har eit areal på 1,4&nbsp;km² og det høgaste punktet er «Kulåsen» (56&nbsp;moh.). Det finst ingen innsjøar eller tjern på øya. Sandøya er omkransa av Langesundsfjorden i sør, Eidangerfjorden i vest og Ormerfjorden i nord og aust.

Sør på øya ligg tettstaden Sandøya, der dei fleste av dei 303 fastbuande bur (2007) ). Her finst mellom anna butikk og barneskule, og det er ferjesamband til Brevik. Fleire hytter, samt ein campingplass, gjer at folketalet på øya aukar kraftig om sommaren.

## Kjelder
Oksøya

**Oksøya** er ei øy i Porsgrunn kommune i Telemark. Ho ligg mellom fastlandet i nord og Sandøya i sør og med Eidangerfjorden i vest og Ormerfjorden i aust. Øya har ferjeanløp sommarstid frå Porsgrunn Kommunale Fjordbusser. Normisjon har ein av leirstadene sine på øya.

Det høgaste punktet på øya er 50 meter over havet.
Langøya i Bamble

**Langøya** er ei øy i Langesundsfjorden utanfor Langesund i Bamble kommune i Telemark. Langøya er eit populært fritidsområde, kjend for sin rike flora av kalkelskande vokster. Sør på øya ligg Langøytangen fyr.
Kirkeholmen

**Kirkeholmen** er ei lita øy i Kragerø kommune i Telemark. Øya ligg like utanfor Kragerø sentrum og er lett tilgjengeleg med småbåt og ferjesamband frå fastlandet.

Øya som tidlegare var prega av gardsdrift og skipsbygging er nå omgjort til ei ferieøy med få fastbuande att. 

Øya må ikkje forvekslast med naboøya Lille Kirkeholmen, der det i dag er ein hytteby med rundt 60 hytter.
Kattøya

**Kattøya** er ei lita øy som ligg inst i Eidangerfjorden i Porsgrunn kommune i Telemark.

Det høgaste punktet på øya er 41 meter over havet. Øya er ikkje busett.
Håøya i Porsgrunn

**Håøya** er ei øy mellom Mørjefjorden og Langangsfjorden heilt søraust i Porsgrunn kommune i Telemark.

Øya er bratt og frodig med fleire flotte badeplassar. Her finst edellauvskog, strandenger og gamle blomsterenger. Store delar av øya er verna som naturreservat. I nord har øya samband til fastland via gangbru.

Dei første menneska busette seg på Håøya for mange tusen år sidan, under steinalderen, og det er funne mengder av flintreiskapar og skår etter leirkar frå denne perioden.

Øya grensar som nemnt mot Mørjefjorden i aust og etter Snorre si soge kan det sjå ut som at det var her Olav den heilage i det store sjøslaget ved Nesjar sigra over Svein Jarl palmesøndag i 1016

Frå nyare tid finst det restar etter ishus frå tida med iseksport. Opp gjennom tida har det vore mange fastbuande på øya, og i perioden 1902-1947 hadde øya eigen skule.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Håøya i Porsgrunn|Håøya i Porsgrunn]]» frå , den 9. april 2008.*
Bjørkøya i Porsgrunn

**Bjørkøya** er ei øy i Porsgrunn kommune i Telemark. Ho ligg i Langesundsfjorden. Siktesøya ligg søraust for Bjørkøya og i nord ligg Sandøya. Mellom Bjørkøya og Sandøya går sundet Kalven.
Sørstraumen bru

**Sørstraumen bru** er ei fritt frambygg-bru som kryssar Sørstraumen i Kvænangsfjorden i Kvænangen kommune i Troms. Brua er 440 meter lang og har eit hovudspenn på 120 meter. Ho er ein del av europaveg 6.

## Sjå òg
*Bruer i Noreg etter lengd

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sørstraumen bru|Sørstraumen bru]]» frå , den 9. april 2008.*
Gangaren Fossegrimen

Gangaren **Fossegrimen**, i 2/4-takt, er ein slått som for det meste finst i Telemark. Men det er og notert variantar i Nordhordland, Setesdal og Numedal, og slåtten er difor rekna til vandreslåttane. Variantgruppa er heller stor, og slåtten er tolleg gamal. Både Myllarguten og Håvard Gibøen har kjend til han. Dette, og varianten frå Hordaland, kunne peike mot at slåtten opphavleg skriv seg herfrå, og har vandra til Telemark med Knut Lurås. I dette høvet er det like truleg at slåtten er gamal i Telemark, og skriv seg frå Jon Kjos. 
Slåttevariantane ber oftast namnet *[[Fossegrimen]]*, men slåtten er og kjend under namnet *Asgjerd*. I Setesdal er slåtten kjend som *Torstein på Bergi*.

### Variantgruppa

Variantgruppa har nummer 152 i Hardingfeleverket, og det er skrive opp 11 variantar av slåtten. 

*	a:*Fossegrimen*, etter Johannes Dale, Tinn http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0526. Nedskrift Truls Ørpen (Ø 469). Slåtten er mest truleg etter Knut Dale.

*	b:*Fossegrimen*, etter Svein Løndal, Tuddal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0527. Nedskrift Arne Bjørndal 1937 (B 1054). Løndal hadde slåtten etter Knut Dale, som mest truleg hadde han frå Myllarguten eller Håvard Gibøen.

*	c:*Fossegrimen*, etter Torkjell Haugerud, Seljord http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0528. Nedskrift Eivind Groven 1955 etter opptak i NRK (G 1067). 

*	d:*Fossegrimen*, etter Johan Rivenes, Haus http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0529. Nedskrift Arne Bjørndal 1942 (B 1551). Nils Brakvatn frå Hamre skreiv ned sjølve melodien, og Bjørndal skreiv slåtten ut for hardingfele.

*	e:*Halling*, etter Myllarguten http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0530. Nedskrift Carl Schart 1850. 

*	f: *Fossegrimen*, etter Halvor Paradis, Nesland http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0531. Nedskrift Eivind Groven 1920 (G 689). groven spela inn slåtten for NRK i 1949, og i dag er det denne forma som er mest nytta. Spelemannen Øystein Romtveit vann talentiaden med denne forma.

*	g: *Asgjerd*, etter Olav R. Berge, Rauland http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0532. Nedskrift Eivind Groven 1921 etter minne (G 619).

*	h: *Asgjerd*, etter Torkjell Haugerud, Seljord http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0533. Nedskrift Eivind Groven 1955 etter opptak i NRK (G 1069). Svært lik den førre forma.

*	i: *Numedølen*, etter Steingrim Haukjem, Veggli http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0534. Nedskrift Truls Ørpen 1925 (Ø 137). Haukjem hadde truleg forma etter Olav Sataslåtten frå Ål. Sveipar noko inn på myllarforma (variant f). 

*	j: *[[gangar]]*, etter Tomas Liestøl, Ose, Setesdal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0535. Nedskrift Arne Bjørndal 1917 (B 379). Liestøl hadde slåtten etter Torkjell Frøysnes. Far hans var skulemeister og spelemann. ”Slåtten er truleg etter Setesdals-tradisjon, og har opphavleg vore flatfeleslått”.

*	k: *Torstein på Bergi*, etter Eivind Hamre, Setesdal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0536. Nedskrift Arne Bjørndal 1917. Forma er atter frå Torkjell Frøysnes eller ein av brørne hans.
Tromsøbrua

**Tromsøbrua** er ei bru som kryssar Tromsøysundet mellom Tromsdalen på fastlandet og Tromsø på Tromsøya. Brua var den første fritt frambygg-brua som vart bygd i Noreg.

Brua er av plasstøypt dekke i betong, med slanke pilarar i betong. «Fritt-fram-delen» vart støypt med tre meters seksjonar om gongen, på kvar side, til endane møttest. Brua har 58 spenn. Bygginga skjedde mellom 1958 og 1960 og ho er no ein del av riksveg 862.

Det er gjort framlegg om å verna Tromsøbrua i Nasjonal verneplan for veger, bruer og vegrelaterte kulturminner, og var i 2007 mellom 41 bruer og bygningar i verneplanen som vart innstilte til vern av Riksantikvaren.

## Sjå òg
* Bruer i Noreg etter lengd
* Sandnessundbrua

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tromsøbrua|Tromsøbrua]]» frå , den 9. april 2008.* 


## Bakgrunnsstoff
* Arkitektguide om Tromsøbrua
*
Dag Bjerke

**Dag Bjerke** () er ein norsk lokalpolitikar for Framstegspartiet. Han var ordførar i Enebakk kommune frå 2008 til 2011. Han var varaordførar etter kommunevalet i 2007, men overtok som ordførar då forgjengaren Tore Tidemann døydde. Etter valet i 2011 vart han varaordførar att.
Lisbet Lofthus Gabrielsen

**Lisbet Lofthus Gabrielsen** () var ein norsk arbeidarpartipolitikar. Ho var ordførar i Fet kommune frå 2003 til 2011. 

Lofthus Gabrielsen døydde av leukemi, 58 år gamal, like før ho skulle starte den tredje perioden som Fet-ordførar.

## Kjelder
Hanne Bakke von Clemm

**Hanne Bakke von Hohenberg Clemm** () var ordførar i Gjerdrum kommune frå 2007 til 2011. Ho representerer Høgre.
Åge Tovan

**Åge Edvin Tovan** () er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet som var ordførar i Lørenskog kommune frå 2003 til 2015.
Anne-Ragni Kjempekjenn Amundsen

**Anne-Ragni Kjempekjenn Amundsen**, tidlegare **Anne-Ragni Amundsen Arntzen** (), er ein norsk politikar som vart den første kvinnelege ordføraren i Nannestad kommune i 2007. Ho representerer Arbeidarpartiet.

Amundsen var ordførar i Nannestad i to periodar, frå 2007 til 2015.

## Kjelder
Oddmar Blekkerud

**Oddmar Blekkerud** () er ein norsk lokalpolitikar frå Arbeidarpartiet. Han var ordførar i Nes kommune i Akershus frå 2007 til 2015.

## Kjelder
Hisøy

**Hisøy** er ei øy i Arendal kommune og ein tidlegare kommune i Aust-Agder fylke. Hisøy var saman med Froland, Fjære og Øyestad del av Øyestad formannskapsdistrikt frå 1837. Fjære vart eigen kommune i 1846. I 1850 vart òg Froland skilt ut medan Hisøy og Øyestad framleis var ei eining. 1. januar 1881 vart Hisøy skilt ut som eigen kommune. 

Hisøy sine utbygd område nær Arendal sentrum har fungert som ein forstad til Arendal by. Byen Arendal låg omkring hamnebassenget, fordelt på fleire kommunar. På 1700-talet fanst det kjøpmannsgardar i Kolbjørnsvik som formelt sett høyrte til byen Arendal. 

Båten Kolbjørn har i meir enn hundre år sørgt for transport tvers over hamnebassenget i Arendal til nabokommunen Hisøy og kommunesenteret Kolbjørnsvik. 

1. januar 1992 vart Hisøy, Arendal, Moland, Tromøy og Øyestad slått saman til dagens Arendal kommune. 

Hisøy er som øy ganske spesiell ved at ho har elveløp og ein innsjø på innsida, og fjordar og hav på motsett side. Nidelva sine to utløp, innsjøen Hølen, Arendal sitt hamnebasseng, Galtesund og Havsøysund er farvatn som grensar mot Hisøy. 

Kolbjørnsvik, Sandvika, Gullsmedengen, His og Flødevigen er kjende stader på Hisøy. 

Tilnærma all busetnad på Hisøy ligg innanfor tettstaden Arendal.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hisøy|Hisøy]]» frå , den 9. april 2008.*
Jerkholmen

**Jerkholmen** eller **Jerken** er ei øy i Arendal kommune i Aust-Agder, heilt sør i kommunen nær grensa til Grimstad kommune. Øya er ein del av Raet landskapsvernområde og består for ein stor del av morenemasse. Jerkholmen er kvartærgeologisk ein del av det store raet; ein israndavsetting som kan følgjast frå Finland, over Sverige og langs heile Noreg og inn i Russland. Strukturen held fram frå Jerken austover til Merdø og Hove på Tromøy, og vestover gjennom Hasseltangen landskapsvernområde og Søm-Ruakerkilen naturreservat til Fevik i Grimstad kommune.

Jerkholmen er eit offentleg sikra friområde ved avtale med private grunneigarar. 

Det er fleire gravhaugar på Jerkholmen. 

Jerken er lenge vore nytta som utmarksbeite for sauer. Fylkesmannen i Aust-Agder har sett i gang tiltak for vedlikehald av kulturlandskapet på Jerken. I 2007 vart mellom anna store mengder einerkratt fjerna. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jerkholmen|Jerkholmen]]» frå , den 9. april 2008.*
Justøy

**Justøy** er ei øy og eit sokn i tidlegare Vestre Moland prestegjeld og Lillesand kommune i Agder. Namnet kjem frå norrønt *Jóstr*. 

Justøy har brusamband til fastlandet og spreidd busetnad. På øya ligg den gamle uthamna Brekkestø, eit minne om seglskutetida på Skagerrakkysten. 

Justøy har eit areal på 7,9 km². Øya er i stor grad prega av sommarturisme, men har òg ein del av fastbuande. Det finst ein Montessoriskule, kapell, kyrkjegard, campingplass på øya, samt sommaropen butikk i Brekkestø. 

På Nyberg, like ved Brekkestø, er det ruinar frå den andre verdskrigen. Eit tysk forsvarsanlegg med bunkersar ligg der. Det vart bygd av norske krigsfangar. Dette anlegget heitte Festung Björkestraße. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Justøy|Justøy]]» frå , den 9. april 2008.*
Merdø

**Merdø** er ei øy i Arendal kommune og tidlegare ei uthamn ved Skagerrakkysten. Merdø ligg sør for Arendal, ut mot havet like ved innseglingsfyra Store og Lille Torungen. 

Ein reknar med at Merdø fekk fast busetnad på 1300-talet, og at busetnaden oppstod i nær tilknyting til stadig aukande seglskutetrafikk i Skagerrak. Merdø er avmerkt på alle gamle nederlandske sjøkart frå 1580 og var ein av dei viktigaste uthamnene ved Skagerrak. Merdø hamn ligg mellom øya Merdø og staden Revesand på Tromøy, hamneområdet vert òg kalla Revesandsfjorden. Hamna har to høve for inn- og utsegling, gjennom Vestre Gabet eller Østre Gabet. På Merdø var det tollbu, losstasjon, skule og butikk. 

På Merdø ligg eit vel bevart gammalt skipperhus som i dag er Merdøgaard Skjærgårdsmuseum, som høyrer til Aust-Agder kulturhistoriske senter i Arendal. Gravrøyser frå jernalderen finst to stader på øya. Lengst vest på Merdø ligg Gravene; ein lokalitet som vart nytta som gravplass for sjøfolk. 

På 1800-talet levde folk av sjøfart, losing og fiske. I år 1900 var det 26 busette hus med totalt 144 innbyggjarar. Tollstasjonen vart nedlagd 1960, losstasjonen i 1971 og postkontoret i 1975.

På 1900-talet har Merdø i stadig større grad vorte ein ferie- og turiststad. Den gamle busetnaden er i dag så godt som fråflytta, men husa vert stadig nytta som sommarbustader. Merdø har òg mange hytter frå 1900-talet. Merdø har fleire fine badeplassar med gode sandstrender, og er ein populært utfartsstad for folk i Arendal. Det går båt til og frå Merdø mange gonger kvar dag i sommarsesongen.

Stadnamnet Merdø kjem truleg frå ordet «merd» som er eit gammalnorsk ord for ruse (fiskeruse). Namnet viser til hamnebassenget innanfor øya. Bassenget har form som ei ruse med munningen vestover og botn mot aust. Hamna har god ankerbotn og er nemnd i alle skildringar av norskekysten. 

Geologisk er Merdø ein del av israndavsettinga Raet , og nesten heile Merdø inngår i Raet landskapsvernområde. Merdø har òg ein sjeldan flora, men øya gror no stadig til med meir lauvskog og einerkratt. Merdø høyrte tidlegare til Tromøy kommune, men frå 1992 vart Tromøy innlemma i Arendal kommune. 

Forfattaren Jonas Lie lèt romanen *Losen og hans hustru* hente motiv frå Merdø. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Merdø|Merdø]]» frå , den 9. april 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
*Båtruta frå Arendal til Merdø
Latskap

**Latskap** er ei av dei sju dødssyndene. Latskap kan forklarast som likesæle eller passivitet.

Det latinske ordet for denne synda er *acedia*.
Timo Glock

**Timo Glock** () er ein tysk motorsportutøvar som køyrer formel 1 for Toyota F1. Han kom som andreførar til Toyota for 2008-sesongen i frå GP2, der han vart regjerande meister i 2007. Glock er likevell ingen nykommar i formel 1.I 2004 var han testkøyrar for Jordan-laget. På grunn av ueinigheiter om kontrakta mellom Jordan og Giorgio Pantano, ein av førarane deira, fekk Glock køyre Canada Grand Prix som erstattar for Pantano. Dei tre siste løpa av sesongen vart Pantano ersttatta av Glock for godt.

I 2005 køyrde Glock i den amerikanske "Champ Car World Series", før han gjekk over til GP2 året etter. Glock vann GP2 serien i 2007 og fekk kontrakt med Toyota F1 i 2008.

### Formel 1

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Timo Glock|Timo Glock]]» frå , den 9. april 2008.* 
 


## Bakgrunnsstoff

* Timo Glock Offisielle heimeside
* Timo Glock Karrierestatistikk hjå Driver Database
Husøya i Træna

**Husøya** er den nest største øya i Træna kommune, og øya med størst busetjing i kommunen. Busetjinga på Husøya går truleg attende til steinalderen. Øya er nemnd som *Hussødenn* i kjelder frå seinmellomalderen.

På Husøya står også Træna kyrkje.

Postadressa til Husøya er **8770 Træna**.

## Referansar
Tromøy

**Tromøy** er den største øya på Sørlandet, ein tidlegare sjølvstendig kommune i Aust-Agder fylke, og i dag ein viktig del av Arendal kommune. Tromøy er framleis eit eige kyrkjesokn i Arendal prosti. Aust for Hove på toppen av raet ligg Tromøy kyrkje, ei mellomalderkyrkje i stein. 

## Øya Tromøy
Tromøybrua gav vegsamband med fastlandet i 1961. Tidlegare gjekk det bilferje frå Barbu til Skilsø på Tromøy. No går det passasjerferje mellom Arendal sentrum og Skilsø. Øya er skild frå fastlandet i nord av Tromøysundet som er om lag 12 km langt, og i vest mot Hisøy av Galtesund som er litt over 2 km langt.

## Tromøy kommune
Frå 1837 var Tromøy saman med Barbu og Stokken ein del av Austre Moland formannskapsdistrikt. 

1. mai 1878 vart Barbu og Tromøy skild ut som eigne kommunar. Folketalet i Tromøy kommune var då 2&nbsp;320. 

Frå 1878 til 1992 var Tromøy sjølvstendig kommune. Kommunen Tromøy omfatta i tillegg til øya med same namn fleire mindre øyar, mellom anna Merdø, Skilsø og Tromlingene. 

1. januar 1992 vart Tromøy, Hisøy, Moland og Øyestad kommunar slått saman med Arendal til den nye Arendal kommune. Tromøy hadde då ein folkesetnad på 4&nbsp;711.

## Eldre historie
Historia fortel at Harald Granraude (konge i Agder på 800-talet) hadde kongssetet sitt på Tromøy og at dronning Åsa Haraldsdatter tok med seg den eitt år gamle Halvdan Svarte tilbake til Tromøy etter Gudrød Veidekonge døydde. Det er fleire stadnamn på Tromøy som stammar frå vikingtida, som tettstaden Kongshamn med 772 innbyggjarar (pr. 1.1.2006), Alve og Hove.

Hoveodden meiner ein er eit gammalt hov frå oldtida og det er funne i overkant av 60 gravhaugar i området.

## Fritidstilbod
Trauma er øya sin største idrettsforeining. Dei to største gruppene i Trauma er fotballgruppa og handballgruppa. Begge gruppene har mange aldersbestemte lag i tillegg til seniorlag. Trauma handball er den handballklubben på Sørlandet med flest aldersbestemte lag.

Sommaren 2007 vart Hovefestivalen halden for første gong og med 72&nbsp;000 festivaldeltakarar var han den største festivalen i Noreg.

## Kyrkjer
Øya har to kyrkjer, Tromøy kyrkje frå 1150 som ligg på yttersida av øya, og Færvik kyrkje frå 1884 som ligg på Færvik

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tromøy|Tromøy]]» frå , den 9. april 2008.*
Matlager

**Matlager** er ein bygning eller eit rom som vert nytta til å lagra mat.

## Bygningar
* Fryseri
* Jordkjellar
* Kornsilo
* Naust
* Stabbur

## Rom
* Matbu
* Potetkjellar
* Spiskammers

## Sjå òg
* Matkar
Tromlingene

**Tromlingene** er ei øygruppe utanfor Tromøy knytt saman av ein tombolo. 

Tromlingene ligg i Arendal kommune i Agder, utanfor Tromøy, den største øya i fylket. Namnet kjem frå grunnordet *Þruma*. Þruma stammar kanskje av *thramer* som tyder «rand» eller «kant». 

Her beitar sauer kvar sommar og floraen består hovudsakleg av snaue grassartar og einer. Lausmassane er sand og store mengder rullestein. 

Tromlingene er ein del av Raet landskapsvernområde.
Den austlege delen av Tromlingene er fuglereservat, medan den vestlege delen er naturreservat og vernet på grunn av sine verdifulle våtmarker.

Tromlingene står nemnd i fleire eldre tekstar, og det er 29 store og små gravrøyser her.

I 1207 stod eit slag her mellom birkebeinarane og baglarane.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tromlingene|Tromlingene]]» frå , den 9. april 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Informasjonshefte om Raet landskapsvernområde frå Fylkesmannen i Aust-Agder.
Aceh

**Aceh** er ein provins i Indonesia, på nordvestspissen av øya Sumatra. Det fullstendige namnet på provinsen er **Nanggroe Aceh Darussalam**. Aceh grensar i sør til provinsen Nord-Sumatra. Provinshovudstaden er hamnebyen Banda Aceh. Provinsen dekkjer eit område på 57 956 km², og folketalet vart i 2022 sagt å vera 5 407 855.

Utanfor vestkysten ligg øya Simeulue, som òg høyrer til Aceh. Rett utanfor Banda Aceh ligg nokre små øyar, mellom anna Pulau We, Pulau Nasi og Pulau Breueh. 

Aceh vart sterkt råka av tsunamien i 2004, då store flodbølgjer kom inn i landet og førte til store øydeleggingar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Flosta

**Flosta** er ei øy og ein tidlegare kommune i Arendal kommune i Aust-Agder fylke. Flosta var eigen kommune frå 1902 til 1961. 

Flosta kommune låg delvis på fastlandet og delvis på øyane Flosta og Tverrdalsøya. 

Frå 1837 var Flosta del av Dypvåg formannskapsdistrikt. Flosta vart skild ut som eigen kommune med 1&nbsp;892 innbyggjarar 1. januar 1902.

1. januar 1962 vart Flosta, Austre Moland, Stokken og Strengereid krets i Arendal slått saman til ein ny storkommune som fekk namnet Moland kommune. Flosta hadde på dette tidspunktet 1&nbsp;205 innbyggjarar.

Frå 1.1.1992 er Flosta saman med resten av Moland kommune ein del av Arendal kommune. 

Kommunesenteret i Flosta var tettstaden Kilsund på Tverrdalsøya. Andre kjende stader i Flosta er uthamna Narestø.
Askerøya

**Askerøya** er ei øy i Tvedestrand kommune i Agder. Ho ligg like sørvest for Lyngør mellom Lyngørfjorden i nord og Sandøyfjorden i sør. 

Det høgaste punktet på øya er Flaufjell på 44 meter over havet.
Tverrdalsøya

**Tverrdalsøya** er ei øy i Arendal kommune i Agder. Ho ligg like nord for Flostaøya og var tidlegare ein del av Flosta kommune. Sør på øya ligg tettstaden Kilsund. 

Øya ligg mellom Eikelandsfjorden i vest og Oksefjorden i aust. Det høgaste punktet på øya er Bronheiane på 70 meter over havet.
Gjervoldsøy

**Gjervoldsøy** er ei øy i Arendal kommune i Agder. Ho ligg like sørvest for Hisøy, innanfor Torungen fyr. 

Ho er skild frå både fastlandet og Hisøy av smale sund. Det høgaste punktet på øya er Buråsen på 36 meter over havet.
Copaifera langsdorffii

*Copaifera langsdorffii*, også kjent som **dieseltre** eller **parafintre**, er eit tropisk regnskogtre og ein av rundt 30 artar i familien *[[Copaifera]]*. Treet har mange lokale namn, for eksempel *copaúva* og *copaiba* i Brasil og *kupa'y* og *cabismo* i Venezuela. Treet produserer ein stor mengde terpenar i ved og lauv, faktisk dannar det opptil mellom 30 og 40 liter av desse hydrokarbona kvart år. Olja samlast ved at trea tappast, noko ein kan begynne med når treet er 15 år. Sidan trea lever i rundt 100 år, blir det ein god del olje. Hovudingrediensen i ho er copaiba-olje, som lenge har blitt brukt i produksjonen av blant anna parfyme og måling.

*Copaifera langsdorfii* veks berre i fuktige tropiske strøk. Vanlegvis blir treet rundt 12 meter høgt, med kvite blomstrar og små, oljete frukter. Veden er lett, fordi han er så porøs, og han er altså full av olje. Når ein tappar treet skjer ein hakk i stammen og lèt oljen samle seg i holrommet, slik at ein kan samle han opp. På engelsk kan veden også kallast for «Ironwood» (jerntre) fordi han er veldig hard.

Ikkje berre målings- og parfymeindustrien bruker treet som råvarekjelde; i medisinsk augneméd har det ei lang historie, og bier bruker blomstrane til honningproduksjon.

## Biodiesel
Nyleg har det blitt ny interesse for treolja, fordi ho kan brukast som biodiesel utan eingong å måtte gå gjennom raffinering. Samanlikna med anna biodrivstoff kjem treolja godt ut; mens mais gir rundt 425 liter etanol per mål dyrka mark, gir dieseltreet rundt 1000 liter på same areal. Dessutan treng ikkje treet å fellast for å produsere diesel. Det kan stå der og binde opp karbondioksid i 100 år. Den klare ulempa med treet er at det berre kan dyrkast i tropiske område. 

I North Queensland-regionen i Australia har bønder begynt å plante tre. Planen er å få planta rundt 20 000 tre, noko som årleg vil gi rundt 800 000 liter dieselolje.

## Kjelder
*Artikkel i Teknisk Ukeblad

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Copaifera langsdorffii|Copaifera langsdorffii]]» frå ,  den 9. april 2008.*
Hoggestabbe

Ein **hoggestabbe** er ein litt under ein meter høg bit av ein tjukk trestamme, som vert nytta til å setta vedkubbane på når dei vert kløyvde med øks. Hoggstabben vert ofte plassert i eit skott, som i gamle dagar ofte hadde jordgolv. Ein hoggstabbe bør helst vera av ein hard og seig tresort, slik at han ikkje vert så fort utsliten. 

Når det var bryllaup i gamle dagar var det vanleg at hoggstabben vart boren inn i stova 2. dagen, der brudeparet vart plassert på han..

## Kjelder


## Sjå òg
* Sagbukk
* Vedklyvar
* Kappsag
Sælør

**Sælør** (òg kalla Sæløer, Sæløyene eller Seli) er ei lita øygruppe rett sør for Korshamn i innseglinga til Grønsfjorden i Lyngdal kommune i Agder. Sælør består av øyane vestre Sælør og austre Sælør, som i 1966 vart knytt saman av ein molo og som til saman er om lag 580 dekar stor.

Sælør er kanskje mest kjend for kongebesøka sine. Olav den heilage overvintra her i 1028, og Magnus den gode skal ha vitja øya i 1047 . Det er funne restar av noko ein meiner kan vere ei kyrkje bygd av Olav den heilage under overvintringa..

Det er òg funne fleire gamle vrak rundt Sælør, nokre datert så langt tilbake som til 1300-talet, noko som har ført til dykkeforbod rundt øyane.

## Bakgrunnsstoff
* Sæløer Vel 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sælør|Sælør]]» frå , den 9. april 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Skogsøy i Mandal

**Skogsøy** er ei øy aust i Lindesnes kommune i Agder. Ho ligg aust for Tregde og vest for Eigebrekk. Mellom fastlandet og Skogsøy går
Skogsøysundbroa.

Det høgaste punktet på øya er Søreheia på 72 meter over havet.
Pysen

**Pysen** er ei lita øy i Lindesnes kommune i Agder, som ligg på 57°57&prime;33&Prime; nordleg breidd.

Det var Jostein Andreassen som i juli 1987 oppdaga at øya Pysen er det sørlegaste punktet i Noreg. Søgne-læraren med naturhistorie og kystkultur som spesialområde oppnådde å få utvida grensa til landet med 150–200 meter mot sør. Tidlegare hadde Statens Kartverk ført opp øya Vestre Kråga (3,4&thinsp;km lenger vest) som det sørlegaste punktet i Noreg.

Namnet Pysen er truleg bestemt form av pys, «liten gut».

## Sjå òg
* Geografiske ytterpunkt i Noreg

## Bakgrunnsstoff
* Søgne-lærer fant Pysen - Noreg utvida mot sør
Bærplukkar

**Bærplukkar** er ein reiskap som vert nytta for å plukka skogsbær, som tyttebær og blåbær. Ein bærplukkar har eit gitter av ståltråd som vert ført under bæra og som riv dei laus når bærplukkaren vert ført over lyngen. Bæra dett ned i ein oppsamlingskasse som tek frå 1/2 til ein liter. Etter som det vert samla bær i plukkaren vert dei tømt over i eit spann. Tidlegare vart kassen på bærplukkarar laga av tre, men i dag er det vanleg han er laga av plast.
Yi So-yeon

**Yi So-yeon** () er ein student ved Korea Advanced Institute of Science and Technology (KAIST) og den første sørkoreanske astronauten i verdsrommet. 

## Biografi

Yi So-yeon blei fødd den 2. juni 1978 i Gwangju i Sør-Korea, der ho òg voks opp.

Ho studerte ved Gwangju Science High School og tok ein grad i mekanikk hos KAIST i Daejeon. Ho fullførte ein bachelorgrad og mastergrad og arbeider no som forskar i bioteknikk.

Ho fekk godkjent doktorgraden den 29. februar 2008 ved KAIST, men var for tida i Russland på astronauttrening. Då ho blei vald som astronaut var ho 28 år gamal og ugift.

## Fotnotar
Gismerøya

**Gismerøya** er ei øy like utanfor Mandal i Mannefjorden i Agder. Ho vert hovudsakleg nytta til næringsverksemd og har brusamband til fastlandet i nord. 

## Næringsdrivande på Gismerøya
* Baardsens Smie & Mek verksted A/S
* Nor Element
* Skanska
* Tor Fasseland
* Umoe Mandal
Bygningen skott

**Skott** er eit uthus til lagring av ved, verktøy og andre reiskapar. Tidlegare var det vanleg å ha sagbukken og hoggstabben i skottet, men i dag har mange gått over til kappsag og vedklivar. 

Namnet har samanheng med at skottet tidlegare vart bygd som eit tilbygg til våningshuset. Sidan har det vorte vanlegare å byggje skottet som ein frittståande bygning. Skottet kan ha eit skottkammers med høvelbenk og liknande. Det kan òg ha eit skottloft for lagring av material eller anna.

Skott for særskilte formål kan ha namn etter bruken - til dømes vert eit båtskott brukt til bygging av båtar.
Skogsveg

**Skogsveg** er ein enkel veg som vert bygd for å henta ut tømmer som det ville vera vanskeleg eller dyrt å få fram utan veg. Ein skil ofte mellom skogsveg for traktor (samlevegar) og skogsbilveg (adkomstvegar). Tunge skogsmaskinar gjer skade på røtene til trea. Når dei tynne hårrøterne vert slitne av vert vassopptaket redusert. Eit tett nett av samlevegar fører til mindre trafikk med maskinar, og difor mindre skade på rotsystemet. I fylgje
 er tettleiken på i Noreg på 9,5 m/ha, men Samset argumenterer for at adkomstvegtettleiken burde vera på 15 m/ha, og at samlevegtettleiken bør vera på 50 m/ha.

Skogsvegar for traktor er ofte korte vegar som ikkje treng å ha så høg standard. Tømmerkøyringa førgår ofte på vinteren, når det er tele i jorda, så vegane vert ofte laga av jord og grus som finst i skogsbotnen. Men vegane fører ofte til at den naturlege dreneringa i liene vert endra, noko som kan føra til at det rasar ut masse.

Skogsbilvegar må tola trafikk med 22 m lange tømmerbilar med masse opptil 50 tonn, så dei må ha høgare standard enn traktorvegar. Skogsbilvegar har ofte grusdekke, men om botnen er dårleg er det naudsynt å redusera akseltrykket i teleløysinga.

## Klassifisering

Landbruksdepartementet har i sine vegnormalar klassifisert skogsvegane i sju klassar:
* Landbruksveg klasse 2: Vegar dimensjonert for stor trafikk, og som kan inngå i det offentlege vegnettet.
* Landbruksveg klasse 3: Heilårs bilvegar
* Landbrusveg klasse 4: Sommarbilvegar
* Landbruksveg klasse 5: Sommarbilvegar for trafikk med køyretøy utan tilhengar
* Landbruksveg klass 6: Vinterbilvegar
* Landbruksveg klasse 7: Tung traktorveg
* Landbruksveg klasse 8: Lett traktorveg

## Referansar

## Sjå òg
* Sti

## Bakgrunnsstoff:
* Normalar for landbruksvegar med byggebeskrivelse
Bragdøya

**Bragdøya** er ei øy i Kristiansandsfjorden. Øya er eigd av Kristiansand kommune som kjøpte ho i 1969 med statleg tilskot. Dette vart gjort med klausul om at øyane skulle vere eit rekreasjonsområde for byen. Til Bragdøya sitt friareal høyrer òg dei nærliggande øyane Timlingene, Svendsholmen, Blomsterøya, Langøya, Ragnhildsholmen og Hestehaue.

På Bragdøya og øyane rundt er det ein del eldre hytter. Hytteeigarane har berre bruksrett på desse fram til 2010.

## Historikk
Det har i fleire hundre år vore busetnad på Bragdøya. «Siffuord Bragdøen» er nemnd i skriftlege kjelder som eigar frå 1610 og utover. I tillegg er det nemnd ein «Oluff» som medeigar. 

Byen sin første lystgard vart oppført på Bragdøya av by- og rådstoveskrivar Henrik Arnold Thaulow rundt 1770. Thaulow var morfar til Camilla, Oscar og Henrik Wergeland og borna var fleire somrar på øya med foreldre og besteforeldre. I dag vert Thaulow sitt hus nytta som café. 

Siste fastbuande, som pakta garden, flytta inn til fastlandet i 1952.

## Bakgrunnsstoff
* Bragdøya - Turistinformasjon og heimeside for Bragdøya Kystlag
Borøya i Søgne

**Borøya** er ei busett øy i Kristiansand sin skjergard i Agder. Det er dagleg båtsamband med Høllen på fastlandet samt med naboøyane Ny-Hellesund og Skarpøy.

Borøya grensar til Torvefjorden i nord, Rivenesfjorden i vest og Hundsøyfjorden i sør.
Tømmerbil

**Tømmerbil** er ein lastebil som vert nytta for å køyra tømmer. Tømmerbilar kan frakta heiltømmer eller tømmer kappa i standardlengder. For å frakta heiltømmer nyttar ein ofte semitrailer, medan det er meir vanleg å nytta slepvogn for kappa tømmer. Det er vanlegvis ei eller to lengder på trekkvogna og to eller tre lengder på tilhengaren. I Noreg er det vanleg med ei lengd på trekkvogna og ei på hengaren. I Sverige er største lengd 24 m og det er vanleg å lasta to lengder på hengaren. På nokre strekningar er det innført ei prøveordning med modulvogntog, som tillet opp til 60 tonn i Noreg og 90 tonn i Sverige.

Tømmerbilar er utstyrte med støtter på sidene som held tømmeret på plass. Under transport vert støttene heldt saman av stramme kjettingar. Støttene kan løysast ut i underkant, slik at storparten av tømmeret rullar av av seg sjølv. Det er svært viktig at lasset er godt sikra, ettersom det kan føra til alvorlege ulukker om lasset ramlar av i trafikken. Tømmerbilar har høgt tyngdepunkt, så det er naudsynt å syna aktsemd og setta ned farten i skarpe svingar og på glatt føre. 

Tømmerbilar vert ofte lasta med tømmerkran, som kan vera montert på tømmerbilen, eller på ein annan bil som vert nytta berre til lasting. Føremonen med å nytta ein eigen bil til tømmerkrana at ein då får større nyttelast på tømmerbilane. Ein kan òg nytta hjullastar med tømmergaffel for å lasta tømmeret. 

## Galleri

Fil:Wood exploitation in Finland 2.jpg|Ein finsk tømmerbil under opplasting med tømmerkran.
Fil:Loading timber in the Naver Forest - geograph.org.uk - 158009.jpg|Lasting med tømmerkran i Storbrittania.
Fil:Bundesarchiv Bild 183-1985-1203-012, Abtransport von Bruchholz.jpg|Lasting med vinsj i Tyskland.
Fil:Truck load of ponderosa pine, Edward Hines Lumber Co, operations in Malheur National Forest, Grant County, Oregon, July 1942.jpg|Grovt tømmer i Oregon i USA i 1942.
Fil:Loading logs from trucks to flatcars.jpg|Lasting med kran i Oregon i USA i 1942.

Fil:Langholz LKW mit MB 22.240.jpg|Lasting av heiltømmer med Jonsereds tømmerkran; Mercedes-Benz trekkvogn med semitrailer.
Fil:Lumber transport in Yurty.jpg|Transport av heiltømmer i Yurty i Russland.
Fil:Cheremushsky (Kotlasky District of Arkhangelsk Oblast) (12).JPG|Ural rømmerbil i Arkhangelsk Oblast i Russland.
Fil:Ilim group trucks october.jpg|Sisu tommerbil i Finland.
Fil:New Zealand Trucks - Flickr - 111 Emergency (10).jpg|Volvo FH12 tømmerbil i New Zealand.
Fil:Timmerlastbil.JPG|Scania tømmerbil i Sverige. 


## Bakgrunnsstoff
* ''Volvo Trucks - One more pile'', YouTube. 

## Sjå òg
* Skogsmaskin
* Skogsveg
Andabeløya

**Andabeløya** (*òg skrive Andabeløyna eller Andabeløy*) er ei øy i Flekkefjord kommune, rett aust for Hidra. Arealet er 4,7 km². Øya ligg inst i Listafjorden mellom Strandsfjorden i vest og Stolsfjorden i aust. 

Det høgaste punktet på øya er Brendøyknuten på 209 meter over havet. 

Namnet uttalast ["ɑ:nabelˌøya], øynamnet er samansett av partikkelen *and-* (imot) og *apal*(villeple).

## Referansar
Sagbukk

**Sagbukk** vert nytta for å legga stammane opp i medan ein sagar dei opp til ved. Sagbukken stod i, eller framom, skottet. Det vart ofte nytta bogesag for å saga ved. I gamle dagar var det ofte kårkallen som saga og hogg ved. I dag er det vanleg å nytta kappsag i staden for å saga veden for hand.

## Galleri

Fil:AlexeiNicholas1917.jpg|Nikolaj II av Russland og son han gjer bruk av ein sagbukk og ei stokksag for å saga ved i Tobolsk i 1917
Fil:Sagbukk.JPG|Sagbukk utstilt på Norsk skogmuseum på Elverum



## Sjå òg
* Kappsag
* Hoggestabbe
* Vedkløyvar
Matkar

**Matkar** er ymse typar kar som vert nytta til å laga eller oppbevara mat i. I gamle dagar var desse gjerne laga av glas, keramikk, metall, tre eller andre planteprodukt. I nyare tid er matkar av plast blitt meir vanlege.

## Sjå òg
* Brett (fiskebrett)
* Brødkiste
* Bøtte
* Dall
* Eske
* Flaske
* Norgesglas
* Kanne
* Kasse
* Komme
* Krukke
* Lerke
* Mugge
* Osteklokke 
* Rinne
* Tine
* Trau
* Tube
* Tønne

## Sjå òg
* Matlager
Hille i Mandal

**Hille** er ei øy i Lindesnes kommune i Agder. Ho ligg sørvest for Mandal, vest for Tungefjorden. På nordsida av øya ligg Kvåfjorden. 

Det høgaste punktet på øya er Garpeheia på 96 meter over havet.
Åmøy

:*For artikkel om øya med same namn i Nordland, sjå [[Åmøya]]*
**Åmøy** er ei øy i Stavanger kommune i Rogaland. Fram til år 2020 var øya delt mellom tidlegare Rennesøy kommune og Stavanger kommune. Vestre Åmøy var i Rennesøy, medan Austre Åmøy låg i Stavanger.

Nord for Åmøy ligg Mastrafjorden og Hidlefjorden, medan Åmøyfjorden ligg på sørsida. Øya har eit areal på 5,3 km² og det høgaste punktet er Hegrabergfjellet på Vestre Åmøy på 81 meter over havet. 

## Kjelder
Vestre Åmøy

**Vestre Åmøy** er den vestlegaste delen av øya Åmøy i Rogaland, og gjorde ut for ein grunnkrets i tidlegare Rennesøy kommune. Frå 2020 er heile Åmøy ein del av Stavanger kommune. 

Arealet er 2,21 km² og folketallet er 274 innbyggjarar (2005).
Austre Åmøy

**Austre Åmøy** er den austlegaste delen av øya Åmøy i Rogaland, og utgjer ein del av Tasta bydel i Stavanger kommune. Austre Åmøy er eigen valkrins.

Arealet er 3,68 km² og folketalet er 235 innbyggjarar (2005). Samband til resten av Stavanger skjer gjennom Rennfast og Randaberg.

På Austre Åmøy finst Rogaland sin største konsentrasjon av helleristningsfelt.
Uskjo

**Uskjo** eller **Usken** er ei øy nær Hommersåk i Sandnes kommune. Øya har båtsamband til Stavanger og Hommersåk. Ho er eit populært friluftsområde og har ein god del hytter, men få fastbuande. 

Riskafjorden går langs sørsida av Uskjo.
Tunsøy

**Tunsøy** er ei busett øy heilt aust i Stavanger kommune. Øya ligg aust for Stavanger sentrum, sør for Lindøy, vest for Hellesøy og nord for Flatskjer og Bukkholmen. På austsida av øya ligg det enkelte busetnader og eit lite kaianlegg.
Sykkelritt

**Sykkelritt** er tevlingar der ein kappast om å køyra ein viss avstand på sykkel fortast mogleg. 

## Kategorisering av sykkelritt
Det internasjonale sykkellaget UCI, Union Cycliste Internationale, deler inn sykkelritt etter type og vanskegrad:

* GT (Grand Tour): Dei tre store etapperitta; Tour de France, Giro d'Italia og Vuelta a España.
* WT (World Tour) : Alle ritt køyrd i UCI WorldTour.

For andre (kontinental)ritt bruker ein tal og i nokre høve bokstavar i tillegg for å kategorisere ritta.

:1.HC: Høgast rangerte eindagsritt
:1.1: Nest høgast rangerte eindagsritt
:1.2: Lågast rangerte eindagsritt

:2.HC: Høgast rangerte etapperitt
:2.1: Nest høgast rangerte etapperitt
:2.2: Lågast rangerte etapperitt
Steinsøy

: *Sjå òg [[Steinsøyna]]*
**Steinsøy** er ei busett, lita øy i Stavanger kommune i Rogaland. Steinsøy ligg mellom Engøy, Hundvåg og Ormøy like nordaust for Vågen i Stavanger.
Salvøy

**Salvøy** er ei øy på vestsida av Karmøy i Rogaland. Øya har eit areal på 0,3 km². Det står om lag 80 til 90 hus på øya, som har kring 230 innbyggjarar (2004). 

## Bakgrunnsstoff
* Salvoy.net
Rott

**Rott** er den største øya i Sola kommune i Rogaland fylke, med eit areal på 3,2 km².

Rott er ein grunnkrets i Sola, og hadde 13 fastbuande innbyggjarar i 2005.

Øya er kjent for det rike fuglelivet.
Romsa

**Romsa** er ei øygruppe i Bjoafjorden i Vindafjord kommune. Romsaøyane består av 3 større og 6 mindre øyar. Den største øya heiter òg Romsa.

På Romsa har det budd folk i minst 2000 år. Opp gjennom tidene har det budd både lensmann og prest på øyane. Opphavleg var øyane eitt gardsbruk, men frå 1840 vart det ni sjølvstendige gardsbruk på øyane. I 1865 var det busett 77 personar på Romsa. Frå 1923 til 1944 var øyane eigen skulekrets. Øyane hadde òg dampskipsanløp og postopneri. Næringsgrunnlaget på øyene var jordbruk, fiske, handverk og tømmerutskiping. Rundt 1960 vart øyane fråflytta og heile øygruppa vart kjøpt og lagt ut til forsøksfelt for skogsfrøavl. Store delar av øygruppa vart då planta med grantre. Øyene endra dramatisk karakter då det meste av granskogen vart fjerna vinteren 1996 - 1997. Hogstflata er no vokse til med gras og i samarbeid med Statsskog er målet å få tilbake den opphavlege vegetasjonstypen på øyane.

I 1990 vart øygruppa sikra som offentleg friluftsområde. I ettertid har øyane vore ein populær utfartsstad for båtfolket i Sunnhordland. Rundt øygruppa er det høve til eit rikt og variert sportsfiske. Langs heile vestsida av Store-Romsa er det gode høve stongfiske frå land. Frå båt kan ein ta stortorsken ved ein av dei mange fluene rundt øyriket. Øyane byr på meir enn fine badeviker, fiskeplasser og gode båthamner. Gamle bygg og husruinar gjer øyane til ein spanande stad. På *Haukelandstunet* står både våningshus, låve og eldhus. Gamle ferdselsvegar er i dag gode turvegar og stiar. I 2000 vart Romsa naturreservat på austre del av Store-Romsa freda. Her finn ein den største kristtornskogen i Noreg.

Romsa var del av Fjelberg kommune fram til 1916 og Ølen kommune frå 1916 til 2006. Før 2002 høyrde ho til Hordaland fylke.

### Folketalsutvikling

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Friluftsrådet
Roaldsøy

**Roaldsøy** er ei øy i Stavanger kommune i Rogaland. Formelt høyrer ho til bydelen Hundvåg. Det bur om lag 1500 innbyggjarar på øya. Skule heiter Roaldsøy Skole, og omfattar innbyggjarane på Bjørnøy, Roaldsøy og Ormøy. På Roaldsøy finst òg ein barnehage, men ingen butikk. Alle øyane er knytte til fastlandet med bruer.
Lindøy

**Lindøy** ligg i Byfjorden i Stavanger kommune i Rogaland, rett aust for Vassøy. 

Det er gode høve for turar på øya, mellom anna langs ein 2,8 km lang turveg frå Sørvik, der det òg ligg eit stort bryggeanlegg med stupebrett, badestigar og grillplass. Det er òg god plass til å fortøye båten. 

Lindøy har i mange år vorte nytta som barnevernsinstitusjon.
Langøy i Stavanger

**Langøy** er ein øy i innløpet til Gandsfjorden, rett nordaust for Stavanger sentrum og like aust for Hundvåg. Langøy ligg mellom Åmøyfjorden og Hidlefjorden. 

Ho er ei småkupert øy med svabergkyst, knausar, spreidde tre og røsslynghei. Øya er eit populært båtutfartsområde. Samanheng med *Lille Langøy-nord*. 
Øyen er busett og har gode høve for friluftsliv. Mellom anna finst det eit overbygd grillanlegg, toalett med dusj, renovasjon, gjestebrygge med plass til ti båtar, kjeldesorteringsanlegg og overbygd aktivitetsplass med plass til 30 personar.
Kalvøy i Stavanger

**Kalvøy** er ei busett øy heilt aust i Stavanger kommune i Rogaland. Øya ligg aust for Stavanger sentrum. 

Øya ligg like sør for Hellesøy og sundet mellom desse heiter Kalvøysundet. I sør ligg øya Uskjo. 

Det høgaste punktet på øya er 28 meter over havet.
Idse

**Idse** er ei øy i Strand kommune i Rogaland. Næraste naboøy er Idsal i søraust. På Idse vert det drive fleire gardsbruk på sør- og austsida av øya. Her vert det dyrka potet, tomat, agurk, jordbær, blåbær og juletre. På nord- og vestsida er det hytteområde. Spesielt på Tangane og Kjeksevåg finst det hytter som skriv seg heilt tilbake til 1940-åra, då folk og familiar frå Stavanger og omland flykta frå byen under krigen og bygde «hytter» på Idse. I dei seinare åra har hytteutbygginga auka kraftig, noko som truleg har samanheng med gode samband til Stavanger/Sandnes-området. Det er i dag registrert mellom 300-400 hytter på øya. 

Grunnleggaren av den anerkjende «A. Idsøe AS» Kjøtt & Pølseforretning, med namn Tore Idsøe, stammar opphavleg frå Idse. A. Idsøe AS vart etablert i 1828, og er det eldste firmaet i Stavanger.
Idsal

**Idsal** er ei øy i Strand kommune mellom fastlandet i aust og øya Idse i vest. Fv 515 går mellom øyane og fastlandet. Det er 12 fastbuande på øya, men mange hytter.
Hellesøy i Stavanger

**Hellesøy** eller **Hedlesøy** er ei øy i Stavanger kommune som høyrer til Storhaug bydel. Den første kjende busetnaden på øya er frå 1824 då Jelsa-presten Tonning flytta hit. Tonning flytta med seg huset som første vart oppført på Hjelmeland i 1819, og gjenoppførte dette på Hellesøy i 1824.

Pr. 1. januar 2007 var det 17 innbyggjarar på Hellesøy.