open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Goslaritt

**Goslaritt** eller **sinkvitriol** er eit kvitt mineral som ein meiner finst i små mengder som efflorescens på sfaleritt (sinkblende) i kontaktførekomstar i Oslofeltet. Det er kjemisk eit vasshaldig sinksulfat, ZnSO4·7H2O. Andre naturleg hendande hydrat av sinksulfat er mellom anna bianchitt ZnSO4·6H2O og gunningitt ZnSO4·H2O, som begge er kjent frå Glomsrudkollen sinkgruver i Modum.

Det vart først funne i Rammelsberg-gruva i Goslar i Harz i Tyskland. Det vart først skildra i 1847. 

## Kjelder
*Goslaritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/goslaritt.

## Bakgrunnsstoff
*Mineralbilete
Granat i geologi

**Granat** er ei gruppe silikatmineral som krystalliserer kubisk. Dei opptrer ofte i vene krystallformer.

Alle granatar har den same kjemiske summeformelen X3Y2(SiO4)3, der X står for toverdige grunnstoff som kalsium, magnesium, mangan og jarn, medan Y står for treverdige grunnstoff, vesentleg aluminium, jarn og krom. 

Granatar med sterke, vene fargar og høg glans vert ofte slipte og nytta som smykkesteinar. På grunn av hardleiken deira vert dei elles nytta som slipemiddel. Produksjon av granat for dette formålet fann tidlegare stad ved Kongsberg.

Av varietetar finn ein mellom anna hessonitt og melanitt. 

## Kjelder
*Raade, Gunnar. (9. november 2012). Granat. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.
Grenmaritt

**Grenmaritt** er eit gulbrunt til brunt mineral. Det er monoklint og har den kjemiske samansetjinga Na4MnZr3(Si2O7)2O2F2. 

Det vart første gongen skildra frå ein nefelinsyenitt-pegmatitt ved Vesle Arøya i Langesundsfjorden i Larvik i Vestfold. Mineralet tilhøyrer rosenbuschitt-gruppa. Grenmaritt er
seinare funne i Sagåsen ved Porgrunn.

## Kjelder
*Selbekk, Rune S.. (12. mars 2012). Grenmaritt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/Grenmaritt.
Grimstadgranitt

**Grimstadgranitt** er ein grovkorna, raud bergart. Bergarten er ein biotittgranitt som skjer gjennom eldre bergartar ved Grimstad i Aust-Agder. Grimstadgranitten størkna frå mamga på djupet for kring 910–950 millionar år sidan. 

Granitten har blitt brukt i steinindustrien og er valt som fylkesstein for Aust-Agder. 

Eit steinbrot i Fjæreheia vart opna i 1966 og steinen vart eksportert under namnet New Red Star. Drifta vart lagt ned etter 10 år, og brotet har i seinare tid vorte nytta som amfiteater. 

## Kjelder
*Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Grimstadgranitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/grimstadgranitt.
Grandidieritt

**Grandidieritt** er eit blåleg-grønt mineral, eit borosilikat med samansetjing (Mg,Fe)Al3(BU3)(SiO4)O2. Det er særs sjeldant og vart først oppdaga i 1902 sør på Madagaskar. I Noreg påvist frå Vestpolltind på Hinnøya og frå Moi i Rogaland.

Det er kalla opp etter den franske oppdagaren Alfred Grandidier, 1836–1912.

## Kjelder
*Grandidieritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/grandidieritt.
Greenockitt

**Greenockitt** er eit gult mineral, ei heksagonal form av kadmiumsulfid, CdS. Det vert danna i små mengder ved forvitring av sfaleritt (sinkblende) i nokre av kontaktførekomstane i Oslofeltet (Konnerud ved Drammen). 

Det vart først skildra i 1840 i Bishopton i Skottland, under sprenginga av ein tunnel for Glasgow, Paisley and Greenock Railway. Mineralet vart kalla opp etter landeigaren Lord Greenock (1783–1859). 

## Sjå òg
* hawleyitt

## Kjelder
*Greenockitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

## Bakgrunnsstoff
Gudmunditt

**Gudmunditt** er eit antimonhaldig mineral nærskyldt med arsenopyritt (FeSbS, monoklin). Det er kalla opp etter lokaliteten Gudmundstorp i Sverige. Det er òg kjend frå Sulitjelma.

## Kjelder
*Gudmunditt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/gudmunditt.
Gummitt

**Gummitt** er ei generell nemning for voksaktige, sekundære uranmineral, med gul til brun farge. Minerala kasolitt, fourmarieritt og clarkeitt er ofte bestanddeler av gummitt. Det er kjent som eit omvandlingsprodukt av uraninitt frå fleire pegmatittgangar i Sør-Noreg.

## Kjelder
*Gummitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/gummitt.

## Bakgrunnsstoff
Gunningitt

**Gunningitt** er eit mineral som består av sinksulfat, ZnSO4·H2O. Det vert danna som eit sjeldant mineral ved forvitring av sfaleritt (sinkblende). Minerala
goslaritt og bianchitt, som har høgare vassinnhald, er vanlegare. 

Mineralet er kalla opp etter den kanadiske geologen Henry Cecil Gunning (1901–1991).

Det er påvist frå Glomsrudkollen på Modum.

## Kjelder
*Gunningitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/gunningitt.
Gyldisk sølv

**Gyldisk sølv** eller **elektrum** er eit mineral som består av sølv med eit betydeleg innhald (vanlegvis meir enn 16 %) gull. 

Mange av sølvførekomstane i Noreg hatt sølv med kring 27-50 % gull. 

## Kjelder
*Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Gyldisk sølv. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/gyldisk_s%C3%B8lv.
Grossular

**Grossular** er eit mineral i granatgruppa, som blir danna ved kontaktmetamorfose av ureine kalksteinar, til dømes i Oslofeltet. Det kan vere fargelaust, gult, grønt, brunt og andre fargar. Den raudlege varieteten hessonitt blir brukt som smykkestein.

## Kjelder
*Grossular. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/grossular.

## Bakgrunnsstoff

*Webmineral
Groutitt

**Groutitt** er eit sjeldan, svart mineral med same formel som manganitt, MnOOH. Det er rapportert som eit sjeldant mineral frå skarnførekomst ved Klodeborg nær Arendal.

Det er kalla opp etter den amerikanske geologen Frank Fitch Grout (1880–1958).

## Kjelder
*Groutitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/groutitt.
Gyrolitt

**Gyrolitt** er eit kvitt til grått silikatmineral som typisk finst i kuleforma krystallaggregat.  Den kjemiske formelen er NaCa16(AlSi23)O60(OH)8 · 14H2O. Det er særleg kjent frå India, der det opptrer saman med zeolittar i holrom i basalt. 

I Noreg skal det vere påvist frå Moss og Sulitjelma. 

## Kjelder
*
Götzenitt

**Götzenitt** er eitsærs sjeldan titanhaldig silikatmineral med formel Na2Ca5Di(Si2O7)2F4. Rosenbuschitt er eit nærskyldt mineral. Frå ein syenittpegmatitt i Langesundsfjorden kjenst eit mineral med samansetjing mellom götzenitt og rosenbuschitt.

Det er kalla opp etter den tyske oppdagaren G. A. von Götzen.

## Kjelder
*Götzenitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/g%C3%B6tzenitt.
Johan Gottlieb Gahn

**Johan Gottlieb Gahn** () var ein svensk kjemiker og mineralog, som oppdaga grunnstoffet mangan i 1774. Han var bror til C. P. Gahn af Colquhoun. Frå 1770 var han busett i Falun og var bergmeister der frå 1782. Han innførte viktige betringar i koparsmeltinga og gjorde ei rekkje viktige oppdagingar, som han oftast overlét til andre (Bergman, Scheele, Berzelius) å publisere.

Gahnitt er kalla opp etter Gahn.

## Kjelder
*Johan Gottlieb Gahn. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.
Victor Moritz Goldschmidt

**Victor Moritz Goldschmidt** () var ein norsk mineralog, petrograf og geokjemikar som var fødd i Zürich. Han var son av H.J. Goldschmidt. I lag med Vladimir Vernadskij vert han rekna som grunnleggjaren av faget geokjemi.

Han var professor i krystallografi, mineralogi og petrografi ved Universitetet i Oslo i 1914.

I 1911 kom det store arbeidet *Die Kontaktmetamorphose im Kristianiagebiet*, som var doktoravhandlinga hans. Dette gjorde han med eitt slag kjent. Seinare følgde mellom anna *Geologisch-petrographische Studien im Hochgebirge des südlichen Norwegens* (5 bd., 1912–21). Hovudarbeidet til Goldschmidt er *Geochemische Verteilungsgesetze der Elemente* (9 bd., utgjeve av
Vitskaps-Akademiet i Oslo 1923–38), eit av dei viktigaste storverka innan norsk vitskap. Med arbeidet sitt grunnla Goldschmidt den moderne geokjemien.

Han vart 1929 kalla som professor til Göttingen, men slutta her i 1935 og flytta tilbake til Oslo, som professor i mineralogi og geologi ved Universitetet. Han arbeidde med utnyttinga av norske råstoff og var formann i Statens råstoffkomité.

Som jøde fekk Goldschmidt under andre verdskrigen store vanskar. Han sat ei stund arrestert, kom seinare via Sverige over til Storbritannia, der han arbeidde med oppdrag for den norske og den britiske regjeringa. Han kom attende til Noreg i juni 1946. Eit stort verk, *Geochemistry*, vart ikkje ferdig før han døydde, men vart redigert i England og utgjeve posthumt (1954).

Fjellrekkja Goldschmidtfjella i Oscar II Land på Spitsbergen er kalla opp etter han.

## Kjelder
*Moritz Goldschmidt. (15. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.
Du var alene

**«Du var alene»** er ein singel av Supergruppa, gjeven ut i 1977. Songen er skriven av Svein Strugstad og Dag Nordtømme.

## Eurovision
### Melodi Grand Prix 1977
«Du var alene» deltok i Melodi Grand Prix 1977, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1977 i London i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Supergruppa i semifinalen «Midt-Norge», som omfatta Nord-Trøndelag, Sør-Trøndelag og Møre og Romsdal. Bidraget enda på tredjeplass med eit ukjend antal poeng, og gjekk ikkje vidare til finalen.

## Fotnotar
Tidig

**«Tidig»** er ein song av Brødrene Thues frå 1977. Songen er skriven av Ove Thue.

«Tidig» deltok i Melodi Grand Prix 1977, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1977 i London i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Brødrene Thues i semifinalen «Vestlandet», som omfatta Sogn og Fjordane og Hordaland. Bidraget enda på andreplass med 552 poeng, og gjekk ikkje vidare til finalen.

## Fotnotar
Storbyjungel

**«Storbyjungel»** er ein singel av Magne Høiland, gjeven ut i 1977.

«Storbyjungel» deltok i Melodi Grand Prix 1977, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1977 i London i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Magne Høiland i semifinalen «Sørlandet», som omfatta Rogaland, Vest-Agder og Aust-Agder. Det er ikkje kjend kva for plassering og poengsum bidraget fekk, men det gjekk ikkje vidare til finalen.

## Fotnotar
Halloysitt

**Halloysitt** eller  **endellitt** er eit vasshaldig leirmineral i kaolinittgruppa, Al2Si2O5(OH)4·4H2O. Det vert danna ved forvitring av feltspat. Nemninga har vore brukt om ulike mineral innan kaolinittgruppa.

Mineralet er kalla opp etter den belgiske geologen baron Omalius d'Halloy, som først oppdaga mineralet i 1826.

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
Halotrichitt

**Halotrichitt** er eit fibrig mineral med samansetjing FeAl2(SO4)4·22H2O, som vert danna som forvitringsprodukt, særleg på overflata av svarte
skifer. 

Det er funne i små mengder i Noreg, i Sør-Fron, Lom og Gamlebyen i Oslo.

## Kjelder
*Halotrichitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/halotrichitt.
Hambergitt

**Hambergitt** er eit fargelaust eller kvitt mineral med rombisk symmetri. Det er kjemisk eit berylliumborat, Be2BU3OH. Det vart skildra av W.C. Brøgger i 1890
frå nefelinsyenitt-pegmatitt ved Langesundsfjorden.

Det er kalla opp etter den svenske geologen og geografen Axel Hamberg (1863–1933).

## Kjelder
*Hambergitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hambergitt.
Harmotom

**Harmotom** er eit bariumhaldig mineral i zeolittgruppa. Finst som kvite, monokline krystall med karakteristisk tvillingdanning. Finst på holrom i lavaer  og andre bergartar. I Noreg finst det mellom anna i Oslofeltet, Kongsberg og Sulitjelma.

## Kjelder
*Harmotom. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/harmotom.

## Bakgrunnsstoff
Hausmannitt

**Hausmannitt** er eit brunt til svart mineral som består av manganoksid, Mn2+Mn23+O4. Det finst i manganertsar av ulik type. Mineralet er kjent i små mengder frå eit par norske førekomstar (mellom anna Botnedal i Telemark). Det krystalliserer tetragonalt og har ein spinell-liknande struktur.

Det er kalla opp etter Johann Friedrich Ludwig Hausmann (1782–1859), ein tysk mineralog.

## Kjelder
*Hausmannitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hausmannitt.

## Bakgrunnsstoff
Hauyn

**Hauyn** er eit kvitt, grått eller blåleg feltspatoidmineral i sodalittgruppa (sjå feltspatoidar og sodalitt). Det finst i fonolitt og andre lavabergartar, saman med leucitt eller nefelin. 

Det vart først skildra i 1807 frå prøvar oppdaga i lavaen på Monte Somma i Italia, og vart namngjeven i 1807 av Brunn-Neergard etter den franske krystallografen René Just Haüy (1743–1822). 

Det er ikkje funne i Noreg.

## Kjelder
*Hauyn. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hauyn.

## Bakgrunnsstoff
Jonathan av Hans Petter Hansen

**«Jonathan»** er ein singel av Hans Petter Hansen, gjeven ut i 1977. Songen er skriven av Erik Jarlsby og Torkjell Rygnestad.

## Eurovision
### Melodi Grand Prix 1977
«Jonathan» deltok i Melodi Grand Prix 1977, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1977 i London i Storbritannia. Songen vart framført på norsk av Turid Pedersen i semifinalen «Sørlandet», som omfatta Rogaland, Vest-Agder og Aust-Agder. . Bidraget vann med eit ukjend antal poeng, og gjekk vidare til finalen. «Jonathan» vart framført av på norsk av Dag Spantell i finalen, og enda på femteplass med 42 poeng.

## Fotnotar
Hawleyitt

**Hawleyitt** er eit gult mineral, ein kubisk form av kadmiumsulfid, CdS. Dei er danna i små mengder ved forvitring av sfaleritt (sinkblende) i kontaktførekomstar i Konnerudkollen i Oslofeltet. 

Det vart oppdaga i 1955 i Hector-Calumet-gruva i Keno-Galena Hill i Yukon Territory og kalla opp etter mineralogen James Edwin Hawley (1897–1965).

## Sjå òg
*greenockitt

## Kjelder
*Hawleyitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

 

## Bakgrunnsstoff
Heazlewooditt

**Heazlewooditt** er eit bronsefarga ertsmineral med samansetjing Ni3S2. Det opptrer særs sparsamt i ultramafiske bergartar i Troms og Finnmark.

Heazlewooditt vart først skildra i 1896 frå Heazlewood på Tasmania i Australia.

## Kjelder
*Heazlewooditt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/heazlewooditt.
Hedenbergitt

**Hedenbergitt** er eit grønleg, jernrikt mineral av pyroksengruppa med kjemisk formel CaFeSi2O6. Det dannar blandkrystall med diopsid, CaMgSi2O6 (salitt og ferrosalitt). Mineralet finst i metamorfe bergartar og skarn.

Det vart namngjeve i 1819 etter M.A. Ludwig Hedenberg, som først definerte hedenbergitt som eit mineral. 

## Kjelder
*Hedenbergitt. (2012, 11. mars). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hedenbergitt.

## Bakgrunnsstoff
Hedleyitt

**Hedleyitt** er eit sjeldant mineral, eit vismuttellurid Bi7Te3. Det opptrer lokalt i sulfidmalmane i Váddasområdet i Troms.

Det er kalla opp etter lokaliteten Hedley i British Columbia i Canada.

## Kjelder
*Hedleyitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hedleyitt.
Heftetjernitt

**Heftetjernitt** er eit sjeldant, mørkebrunt og monoklint mineral i wolframitt-gruppa med formel ScTaO4. Mineralet finst saman med kristiansenitt og milaritt.

Det er kalla opp etter Heftetjern i Tørdal i Telemark.

## Kjelder
*Selbekk, Rune S.. (12. mars 2012). Heftetjernitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/Heftetjernitt.
Helsinkitt

**Helsinkitt** er ein gangbergart som er jamnkorna og som hovudsakleg består av albitt og grøne, nekforma aggregat av epidot.

I Noreg er namnet òg nytta om ein ven varietet i nordvestlege delar av grimstadgranitten, til dømes ved Steinstjern. Han har blåleg kvarts, lilla eller raud kalifeltspat og mykje grøn epidot.

Det er kalla opp etter Helsingfors (på finsk Helsinki) i Finland. 

## Kjelder
*Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Helsinkitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/helsinkitt.
Helvin

**Helvin** er eit gult til brunt mineral som mellom anna opptrer i syenitt-pegmatittar (til dømes ved Langesundsfjorden) og på kontaktførekomstar (til dømes i Oslofeltet). Det krystalliserer i det kubiske system og har same krystallstruktur som sodalitt. Krystallforma er vanlegvis eit tetraeder. Kjemisk er det eit mangan-berylliumsilikat med svovel Mn4Be3(SiO4)3S. Dei analoge jarn- og sinksambindingane er danalitt Fe4Be3(SiO4)3S og genthelvin Zn4Be3(SiO4)3S.

Det første leddet kjem av det greske namnet på sola og syner til den gule fargen. 

## Kjelder
*Helvin. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/helvin.
Hemimorfitt

**Hemimorfitt** eller **kiselsinkerts** er eit fargelaust eller kvitt mineral med rombisk symmetri. Det finst ofte i oksidasjonssonen i sinkførekomstar. 

I Noreg er det kjent frå ein kontaktførekomst på Grua på Hadeland. Det er kjemisk eit vasshaldig sinksilikat Zn4Si2O7(OH)2·H2O.

## Kjelder
*Hemimorfitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

## Bakgrunnsstoff
Heneuitt

**Heneuitt** er eit mineral med samansetjing CaMg5CO3(PO4)3OH. Det vart først skildra av Gunnar Raade i 1986 frå ein serpentin-magnesitt-førekomst på Modum. Det finst saman med althausitt og holtedahlitt.

Det er kalla opp etter **He**nrich **Neu**mann.

## Kjelder
*Heneuitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/heneuitt.
Heksahydritt

**Heksahydritt** er eit sekundært danna mineral som består av magnesiumsulfat-heksahydrat med formel MgSO4·6H2O. Det er kjent i små mengder frå fleire norske førekomstar, mellom anna på alunskifer frå Gamlebyen i Oslo.

## Kjelder
*Heksahydritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/heksahydritt.
Hellanditt

**Hellanditt** er eit gulbrunt mineral og krystalliserer monoklint. Det er skildra av W.C. Brøgger i 1903 frå ein granitt-pegmatitt på Lindvikskollen ved Kragerø i Telematk. Mineralet er seinare funne fleire stader i verda. Frå Noreg er mineralet påvist i Drag i Tysfjord i Nordland og Heftetjern-pegmatitten i Drangedal. Den kjemiske samansetjinga er komplisert; det er vesentleg eit borosilikat av kalsium og yttrium. (Ca,Y)6(Al,Fe3+)Si4B4O20(OH)4.

Det er kalla opp etter geologen og politikaren Amund T. Helland.

## Kjelder
*Hellanditt. (2012, 13. mars). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hellanditt.
Hercynitt

**Hercynitt** er eit jernhaldig mineral i spinellgruppa. Det er mørk grønt til svart og har den kjemisk formelen FeAl2O4. Nercynitt dannar blandkrystaller med spinell, MgAl2O4 (pleonast eller ceylonitt).

Namnet kjem frå det latinske *Silva Hercynia*, som er nemninga til romarane på dei skogkledde fjellstrøka nord for Donau. Det noverande Böhmerwald, der mineralet først vart funne, er ein del av dette området.

## Kjelder

*
Hessitt

**Hessitt** er eit sølvtellurid-mineral med formel Ag2Te. Det er kalla opp etter Germain Henri Hess (1802–1850).

Det er påvist i små mengder frå fleire norske malmførekomstar.

## Kjelder
*Hessitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hessitt.

## Bakgrunnsstoff
Heulanditt

**Heulanditt** er eit kvitt mineral i zeolittgruppa som krystalliserer monoklint. 

I Noreg er det mellom anna kjent frå Oslofeltet og Sulitjelma.

Etter J. H. Heuland (1778–1856), engelsk mineralsamler og -handlar. Heulanditt vart først fråskild stilbitt av August Breithaupt i 1818, og av han kalla «euzeolitt» (som tyder vakker zeolitt). Uavhengig kom H. J. Brooke i 1822 fram til same resultatet og gav det namnet heulanditt etter mineralsamlaren Henry Heuland (1778–1856).

## Kjelder
*Heulanditt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/heulanditt.

## Bakgrunnsstoff
Hilairitt

**Hilairitt** er eit sjeldan silikatmineral med formel Na2ZrSi3O9·3H2O. Det opptrer som ei sein danning i druserom i nefelinsyenitt-pegmatitt frå Lågendalen ved Larvik.

Det er kalla opp etter lokaliteten Mont St. Hilaire i Quebec i Canada.

## Kjelder
*Hilairitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hilairitt.
Hingganitt

**Hingganitt** er eit sjeldan berylliummineral nærskyldt med gadolinitt. I Noreg er hingganitt-(Y) påvist frå syenittpegmatitt i Tveidalen ved Larvik og hingganitt-(Yb) er kjent frå granittpegmatitt i Sørfold i Nordland. 

Det er kalla opp etter fjellmassivet Hinggan i Indre Mongolia

## Kjelder
*Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Hingganitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hingganitt
Hiortdahlitt

**Hiortdahlitt** er eit sjeldan, gult til brunt mineral, skildra av W.C. Brøgger i 1888 frå nefelinsyenitt-pegmatitt ved Langesundsfjorden. Mineralet krystalliserer triklint. Kjemisk er det eit kalsium-natrium-zirkonium-silikat (Ca,Na)3ZrSi2O7(F,O,OH)2. Det er identisk med guarinitt som vart skildra i 1857. Undersøkingar (1985) har vist at det finst til særs nært nærskylde former av hiortdahlitt, kalla hiortdahlitt I og II.

Det er kalla opp etter Th. Hiortdahl og -itt.

## Kjelder
*Hiortdahlitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hiortdahlitt.
Hoelitt

**Hoelitt** er eit organisk mineral med formel C14H8O2. Det er danna i samband med brann i eit kol-lag på Spitsbergen, saman med svovel og mineralet salmiakk. 

Mineralet vart oppdaga i 1922 ved Pyramiden på Spitsbergen og kalla opp etter den norske geologen Adolf Hoel (1879–1964). 

## Sjå òg
* antrakinon

## Kjelder
*Hoelitt. (2009, 26. februar). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hoelitt.

## Bakgrunnsstoff
Hollanditt

**Hollanditt** er eit grått til svart, metallisk mineral, består av barium-mangan-oksid Ba1–2(Mn4+,Mn2+)8O16·*x*H2O. Det har ein open struktur med kanalar der det sit varierande mengder barium og vatn. 

I Noreg er det kjent frå ein førekomst i Hurdal i Akershus.

Det er kalla opp etter den britiske geologen T. H. Holland (1868–1947).

## Kjelder
*Hollanditt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hollanditt.
Holtedahlitt

**Holtedahlitt** er eit mineral frå ein magnesitt-serpentinførekomst på Modum i Buskerud, først skildra i 1978. Det finst saman med apatitt og althausitt, og liknar av utsjånad mykje på apatitt. Det er kjemisk eit magnesiumfosfat med hydroksyl og noko karbonat og fluor, Mg2(PO4,CO3OH)(OH,F).

Mineralet er kalla opp etter O. Holtedahl.

## Kjelder
*Holtedahlitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/holtedahlitt.
Homilitt

**Homilitt** er eit sjeldan mineral med svart farge, først skildra frå nefelinsyenitt-pegmatitt ved Langesundsfjorden i 1876. Det er kjemisk eit borhaldig kalsium-jarn-silikat, Ca2FeB2Si2O10. Det krystalliserer monoklint, og er strukturelt nærskyldt med datolitt og gadolinitt.

Namnet kjem av gresk 'å finnast saman med', fordi mineralet typisk opptrer saman med melinofan.

## Kjelder
*Homilitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/homilitt.
Mellitt

**Mellitt** eller **honningstein** er eit gulaktig mineral som finst i brunkol-leier. Den kjemiske samansetjinga er Al2[C6(COO)6]·16H2O, det vil sei
aluminiumsaltet av mellittsyre.

Det vart oppdaga først i 1789 ved Artern i Thüringen i Tyskland og er sidan funne i Russland, Austerrike, Tsjekkia og Ungarn. Det vart kalla opp etter det greske ordet μέλ˘ι, *melis* for honning, etter fargen til mineralet.

## Kjelder
*Honningstein. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/honningstein.

## Kjelder
Hornblende

**Hornblende** er eit mineral med mørk grøn til svart farge. Det er det vanlegaste mineralet i amfibolgruppa. Det er utbreidd i metamorfe og magmatiske bergartar (til dømes amfibolitt og hornblenditt). Den kjemiske samansetjing varierer; i nyare nomenklatur er dei inndelt i ferrohornblende og magnesiohornblende.

## Kjelder
*Hornblende. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hornblende.
Hisingeritt

**Hisingeritt** er eit brunt til svart mineral, eit vasshaldig jernsilikat som vanlegvis er røntgenamorft. Den kjemisk formelen er Fe2Si2O5(OH)4·2H2O. Det opptrer mellom anna som omvandlingsprodukt av olivin.

Det vart først skildra i 1828 etter ein førekomst i Riddarhyttan i Västmanland i Sverige. Det vart namngjeve etter Wilhelm Hisinger (1766–1852), ein svensk kjemikar.

## Kjelder
*Hisingeritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hisingeritt.
Hochelagaitt

**Hochelagaitt** er eit sjeldan niobhaldig mineral. Mineralet vart påvist i 1991 frå syenitt-pegmatitt ved Vardeåsen i Larvik. Den kjemiske formelen er (Ca,Na)Nb4O11·8H2O.

Det er kalla opp etter Hochelaga, det opphavlege namnet på Montreal.

## Kjelder
*Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Hochelagaitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hochelagaitt.
Hope-diamanten

**Hope-diamanten** er ein 45½ karats safirblå diamant, og ein del av ein 112 karats stein  som vart ført til Europa frå India og kjøpt av Ludvig XIV av Frankrike i 1668. Han vart slipt i 1673 til ein 67 karats stein, som forsvann i 1792 under den franske revolusjonen då dei franske kronjuvelane vart stolne. Ein trur at Hope-diamanten er diamanten til den
franske kongen i omslipt utsjånad. Han har sidan 1958 tilhøyrt Smithsonian Institution i Washington D.C.

Han er kalla opp etter londonbankieren H.P. Hope.

## Kjelder
*Hope-diamanten. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/Hope-diamanten.

## Bakgrunnsstoff
Klorargyritt

**Klorargyritt** eller **hornsølv** er eit gråleg, voksaktig mineral som består av sølvklorid, AgCl (klorargyritt, cerargyritt), ofte med eit mindre innhald av sølvbromid, AgBr (bromargyritt, bromyritt). Det krystalliserer kubisk og finst som eit sekundært produkt i ei rekkje sølvførekomstar. Det skal òg vere funne på Kongsberg i eldre tid.

## Kjelder
*Hornsølv. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/C-EN%til HORN3%B8lv.

## Bakgrunnsstoff
Humittgruppa

**Humittgruppa** ei gruppe gule til brune mineral som opptrer i einskilde kontakt- og skarnførekomstar. Dei er magnesiumsilikat med fluor og hydroksyl. Humittgruppa omfattar fleire mineral som er kjemisk og strukturelt nærskyldt: norbergitt Mg3SiO4(OH,F)2(rombisk), chondroditt Mg5(SiO4)2(OH,F)2(monoklin), humitt Mg7(SiO4)3(OH,F)2(rombisk) og klinohumitt Mg9(SiO4)4(OH,F)2(monoklin).

Det er kalla opp etter A. Hume, 1749–1838, ein engelsk kunst- og mineralsamlar.

## Kjelder
*Humittgruppa. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/humittgruppa.
Hundholmenitt-(Y)

**Hundholmenitt-(Y)** er eit mineral med den kjemiske samansetjinga (Y,REE,Ca,Na)15(Al,Fe3+)CaxAs1-x03+(Si,As5+)Si6B3(O,F)48(x = 0.78). Mineralet finst som brune aggregat og krystall på opptil 1 mm ved Hundholmen i Tysfjord i Nordland. Det er òg påvist i granittpegmatittane i Stetind og Lagmannsvik i Nordland. 

Mineralet er isostrukturell med okanoganitt-(Y) og vicanitt-(Ce).

Det er kalla opp etter Hundholmen i Tysfjord.

## Kjelder
Selbekk, Rune S.. (2009, 17. mai). Hundholmenitt-(Y). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hundholmenitt-%28Y%29.
Hyasint i geologi

**Hyasint** er eit mineral som er ein klår oransje eller raud til brunleg varietet av mineralet zirkon. Det vert nytta som edelstein og blir vaska ut av elvegrus i Thailand og Sri Lanka. Namnet blir òg brukt om edel granat (hessonitt).

## Kjelder
*Hyasint: geologi. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hyasint%2Fgeologi.
Hydromagnesitt

**Hydromagnesitt** er eit kvitt, monoklint mineral som kjemisk er eit vasshaldig magnesiumkarbonat Mg5(CO3)4(OH)2· 4H2O. 

Det vart først skildra i 1836 etter ein førekomst i Hoboken i Hudson County i New Jersey.

I Noreg er det mellom anna kjent frå serpentinførekomstar på Modum i Buskerud. 

## Sjå òg
* dypingitt

## Kjelder
*Hydromagnesitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hydromagnesitt.

## Bakgrunnsstoff
Hydrosinkitt

**Hydrosinkitt** er eit nokså sjeldant mineral som opptrer som kvite belegg eller massar i forvitringssonen over sinkførekomstar. Samansetjinga er Zn5(CO3)2(OH)6. 

Det vart først skildra i 1853 etter ein førekomst i Bad Bleiberg i Kärnten i Austerrike og kalla opp etter det kjemiske innhaldet.

Det er kjent frå fleire norske førekomstar, til dømes Konnerudkollen ved Drammen.

## Kjelder
*Hydrosinkitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hydrosinkitt.

## Bakgrunnsstoff
Hydrotalkitt og manasseitt

**Hydrotalkitt** og **manasseitt** er to mineral med same kjemiske samansetjing, Mg6Al2CO3(OH)16· 4H2O. Minerala er kvite til blålege, voksaktige med bladig utvikling, og har liten hardleik. Dei har høvesvis trigonal og heksagonal krystallsymmetri og er døme på til polytype former.

Begge finst i serpentinførekomstar i Modum i Buskerud.

## Kjelder
*Hydrotalkitt og Manasseitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hydrotalkitt_og_manasseitt.
Hyperitt

**Hyperitt** er ein magmatisk bergart (djupbergart). Han er ein gabbro som inneheld augitt og hypersthen, eventuelt noko olivin. 

I Noreg har ein kalla hyperitt frå Flisa og andre stader for «svart granitt», som er eit meir veleigna handelsnamn.

## Kjelder
*Hyperitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hyperitt.
Hypersthen

**Hypersthen** er eit grønsvart til svartbrunt mineral i pyroksengruppa. Det krystalliserer rombisk. Den kjemiske samansetjinga ligg mellom enstatitt Mg2Si2O6, og ferrosilitt Fe2Si2O6. Hypersthen finst mellom anna i gabbroar (norittar), charnockittar og granulittiske bergartar. 

## Sjå òg
* bronzitt, som har eit lågare jerninnhald.

## Kjelder
*Hypersthen. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hypersthen.
Högbomitt

**Högbomitt** er eit sjeldant, svart mineral. Kjemisk sett er det eit magnesium-jarn-aluminium-titan-oksid (Mg, Fe)2(Al,Di)5O10. 

I Noreg er det funne i jernmalm på Vestlandet og i gabbro i Bergensfeltet.

Det er kalla opp etter  A. G. Högbom, 1857–1940, ein svensk geolog.

## Kjelder
*Högbomitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/h%C3%B6gbomitt.
Hydrofan

**Hydrofan** er ein varietet av opal. I tørr tilstand er han ugjennomsiktig med perlemorglans. Det kan oppta vatn og blir då gjennomsiktig.

## Kjelder
*Hydrofan. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hydrofan.
Høgtuvaitt

**Høgtuvaitt** er eit svart mineral som er eit berylliumhalding silikat med særs komplisert samansetjing. Det er nærskyldt ænigmatitt. 

Det vart første gongen skildra i 1994 frå ein gneisbergart frå Høgtuva-området i Rana i Nordland. Det kan kanskje få tyding som berylliumråstoff, saman med andre berylliummineral i området, som fenakitt. Det er kalla opp etter lokaliteten Høgtuva og -itt.

## Kjelder
*Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Høgtuvaitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/h%C3%B8gtuvaitt.
Hydrocerussitt

**Hydrocerussitt** er eit mineral med formel Pb3(CO3)2(OH)2. Det vert danna ved forvitring av blyhaldige ertsmineral. 

Det er eit sjeldant mineral i nefelinsyenitt-pegmatitt i Tveidalen ved Larvik og frå Konnerudkollen ved Drammen.

## Kjelder
*Hydrocerussitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hydrocerussitt.
René Just Haüy

**René Just Haüy** () var ein fransk mineralog. Han var opphavleg prest. 

Han oppdaga lovmessigheita i geometrien til krystall, og grunnla på den måten geometrisk krystallografi. Han gav ut *Théorie sur la structure des cristaux* (1784), *Traité de minéralogie* (5 bd. 1801) og *Traité de cristallographie* (2 bd. 1822). Haüy vart fengsla i 1792 under den franske revolusjonen, men vart lauslaten kort tid etter. Han vart i 1802, under Napoleon, utnemnd til professor i mineralogi i Paris.

## Kjelder

*René Just Haüy. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

## Bakgrunnsstoff
*Alfred Lacroix, « La vie et l'œuvre de l'abbé Haüy », *Bulletin de la Société française de Minéralogie*, vol. 67 « La célébration du deuxième centenaire de la naissance de l'abbé Haüy », nos 1-6,‎ 1944, p. 15-226. (DOI DOI 10.3406/bulmi.1944.4560) (på fransk).
*200-årsjubileet for hans død: hauy2022.free.fr (i høve Det internasjonale mineralogiåret 2022 organisert i samarbeid med UNESCO).
*François Farges; Johan Kjellman, *Bicentenaire de la disparition de René-Just Haüy..*. Le Règne Minéral 165, pp. 7-4 2 (på fransk).
Hochalmspitze

**Hochalmspitze** er eit 3&nbsp;360 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Fjelltoppen, som er den høgste i Ankogel-massivet, reiser seg aust for landsbyen Mallnitz.

Andreas Pucher, Josef Moritz og  Jakob Haman vart dei fyrste menneska på Hochalmspitze då dei kleiv til topps den 30. august 1855.

På 1970-talet var det planar om å byggje skianlegg på ein av breane på Hochalmspitze. For å stogge desse planane kjøpte Oesterreichischer Alpenverein i 1988 7,5 kvadratkilometer grunn kring fjellet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hochalmspitze|Hochalmspitze]]» frå ,  den 30. juli 2014.*
Großelendkopf

**Großelendkopf** er eit 3&nbsp;317 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Kärnten i Austerrike, det nest høgste i Ankogel-massivet etter 3&nbsp;360 moh. høge Hochalmspitze. Mellom dei to toppane er det 400 meter i luftlinje.

Paul Grohmann vart i 1859 truleg fyrstemann på toppen av Großelendkopf. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Großelendkopf|Großelendkopf]]» frå ,  den 30. juli 2014.*
Vesuvian

**Vesuvian** eller **idokras** er eit mineral som finst på kontakt- og skarnførekomstar, krystalliserer tetragonalt og er oftast brunt, gult eller grønt. Klare varietetar kan brukast som smykkesteinar (hardleik 6–7). Vene krystall kjennest frå fleire lokalitetar i Oslofeltet, særleg Hamrefjell i Eiker og Myrseter ved Drammen. Spesielt store krystall er funne i Eg ved Kristiansand, elles finst vesuvian ei rekkje stader i Noreg. Den sjeldne varieteten cyprin, som er blå og noko koparhaldig, er originalskildra frå Noreg (Sauland i Telemark). Mineralet er eit hydroksylhaldig silikat av kalsium, magnesium, jarn og aluminium, med formel Ca10(Mg,Fe)2Al4(SiO4)5(Si2O7)2(OH)4.

Det vart først oppdaga i blokker eller like ved lavaer på Vesuv. 

## Kjelder
*Vesuvian. (12. mars 2012). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/vesuvian.

## Bakgrunnsstoff
Ankogel

**Ankogel** er eit 3&nbsp;252 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, på grensa mellom forbundslanda Kärnten og Salzburg i Austerrike. Fjellet reiser seg i nærleiken av Bad Gastein. Tidlegare nådde Ankogel ei høgde på 3&nbsp;263 moh, men natta mellom 6. og 7. januar 1932 rausa fjelltoppen ut. 

Ankogel var den aller fyrste bredekte fjelltoppen i Alpane som vart bestige, samstundes var det også ein av dei aller fyrste toppane over 3&nbsp;000 meter over havet som hadde besøk av menneske. Allereie i 1762 kleiv bonden Patschg frå Böckstein til topps på Ankogel. Seksti år seinare, den 17. oktober kom den fyrste turisten; Peter Karl Thurwieser, saman med jegeren Chr. Ries.

Frå Mallnitz i Kärnten går gondolbana Ankogelbahn opp til 2&nbsp;636 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ankogel|Ankogel]]» frå ,  den 30. juli 2014.*
Petzeck

**Petzeck** er eit 3&nbsp;283 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Kärnten i Austerrike, Fjelltoppen er den høgste i Schober-massivet. Ein tur til topps går utan vanskar, dersom tilhøva er gode. 

Petzeck fekk tidleg besøk av gemsejegerar. Den fyrste dokumenterte toppturen vart gjort i 1844 av Franz Graf og kapellanen i Sagritz, saman med ein tredjeperson frå Mörtschach. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Petzeck|Petzeck]]» frå ,  den 30. juli 2014.*
Roter Knopf

**Roter Knopf** er eit 3&nbsp;281 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, på grensa mellom forbundslanda Kärnten og Tirol i Austerrike, den nest høgste fjelltoppen i Schober-massivet.

Tre menn; J. Pöschl, K. Gorgasser og P. Groder, klatra til topps på Rote Knopf i 1872, og vart dei fyrste menneska på toppen. Roter Kopf byr på storfelt utsikt mot Großglockner i nord.
  
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Roter Knopf|Roter Knopf]]» frå ,  den 30. juli 2014.*
Hochschober

**Hochschober** er eit 3&nbsp;240 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Tirol i Austerrike. Fjelltoppen har gitt namn til Schober-massivet, endå det ikkje er det høgste fjellet.

Den 18. august 1852 klatra Franz Keil og fjellføraren Paul Oblasser til topps, saman med fleire andre (no ukjende). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hochschober|Hochschober]]» frå ,  den 30. juli 2014.*
Hocharn

**Hocharn** er eit 3&nbsp;254 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, på grensa mellom forbundslanda Kärnten og Salzburg i Austerrike. Fjellet er det høgste i Goldberg-massivet, og ligg i kring tre kilometer nordvest for det meir kjende, men lågare fjellet Hoher Sonnblick. Med si store høgde er Hocharn eit framifrå utsiktspunkt. 

Hocharn vart vitja av menneske allereie i den tida det vart grave etter gull i fjellområdet, frå mellomalderen til tidleg i 1800-åra.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hocharn|Hocharn]]» frå ,  den 30. juli 2014.*
Große Muntanitz

**Große Muntanitz** er eit 3&nbsp;232 meter over havet høgt fjell i Hohe Tauern i Alpane, i forbundslandet Tirol i Austerrike. Fjelltoppen, som er den høgste i det såkalla Granatspitz-massivet, ligg i luftlinje om lag ni kilometer nordvest for landsbyen Kals.

Arthur von Schmid og fjellføraren Thomas Groder nådde toppen, som dei fyrste menneska, den 2. september 1871. 

Den merka normalruta frå fjellhuset Sudetendeutschen Hütte er under snøfrie og turre tilhøve rimeleg grei å gange.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Große Muntanitz|Große Muntanitz]]» frå ,  den 30. juli 2014.*
Eldopal

**Eldopal** er ein varietet av smykkesteinen opal. Han er gjennomsiktig eller gjennomskineleg og med oransje farge. Han finst særleg i Mexico og andre stader på den vestlege halvkula.

## Kjelder
*Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Ildopal. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/ildopal.
Illitt

**Illitt** eller **hydroglimmer** er eit forvitringsprodukt av glimmermineral. 

Det er vanleg i norske leirer.

Illitt vart først skildra etter ein førekomst i Maquoketa-skifer i Calhoun County i Illinois i USA i 1937. 

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
Ilvaitt

**Ilvaitt** eller **lievritt** er eit svart mineral som opptrer i skarn. 

I Noreg er det kjent frå Grua på Hadeland, Fossum ved Skien og Nedre Eiker. Kjemisk sett er det eit silikat av kalsium og to- og treverdig jarn, CaFe2FeSi2O8OH, med rombisk eller monoklin symmetri.

Ilvaitt vart først skildra i 1811 på øya Elba og namnet kjem frå det latinske namnet *ilva* for øya. 

## Kjelder
*Ilvaitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/ilvaitt.

## Bakgrunnsstoff
Imitasjon i geologi

**Imitasjon** eller **etterlikning** i gemmologi vert mellom anna brukt om billige glas-, plast- og steinmateriale som ser ut som verdifulle smykke- eller edelsteinar. Edelsteinar som er framstilt kunstig eller syntetisk vert likevel ikkje rekna som imitasjonar, men heller ei eiga gruppe ved sida av dei naturlege edelsteinane. 

## Kjelder
*Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Imitasjon: gemmologi. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/imitasjon%2Fgemmologi.
Indeksmineral

**Indeksmineral**, **kritisk mineral** eller **typomorft mineral** er eit mineral som blir danna under spesielle temperatur- og trykkvilkår, og såleis er karakteristisk for ein særskild metamorfosegrad.

## Kjelder

*Indeksmineral. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå
Immersjonsmetode

**Immersjonsmetode** vert nytta for å avgjere brytningsindeksen til eit mineral. Små fragment av mineralet blir plassert i såkalla immersjonsvæsker med kjent brytningsindeks. Under mikroskopet vil ein sjå ei lyslinje, kalla Beckes lyslinje rundt mineralkorna. Ved å senke mikroskopbordet vil lyslinja røre seg inn i det mediet som har den høgaste brytningsindeksen. Konturane til kornet vil forsvinne når brytningsindeks til kornet er heilt samanfallande med væska sin.

## Kjelder
*Immersjonsmetode. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/immersjonsmetode.
Ilmenorutil

**Ilmenorutil** er ein svart, metallisk variant av mineralet rutil som finst på einskilde granittpegmatittar i strøket Risør–Arendal og Iveland–Evje. Òg kjent frå ein smaragdførekomst ved Byrud ved Minnesund. Den kjemiske samansetjinga svarar til eit niob- og jernhaldig rutil (Ti,Nb,Fe)3O6.

Det er kalla opp etter Ilmenfjella i Russland og rutil.

## Kjelder
*Ilmenorutil. (2012, 8. november). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/ilmenorutil.
Industridiamant

**Industridiamantar** er diamantar til teknisk bruk som boring, sliping, skjering med meir. Både syntetiske og naturlege diamantar blir nytta. 

## Kjelder
*Industridiamanter. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/industridiamanter.
Intaglio

**Intaglio** (italiensk, 'gravering') er ei nemning for smykkesteinar det er skore inn mønster i. Slike steinar vert nytta til segl eller som ornament. 

## Galleri

Julie, Intaille CM 01.JPG|Intaglio av Julia, dotter at Titus.
Seal engraved with a reclining winged sheep-AOD 267-IMG 3722.JPG|Segl av sau med venger frå Sassanidedynastiet
Apollonios of Athens - Ring with Portrait of a Courtier - Walters 571698.jpg|Selevkid-hellenistisk intaglio av granat frå ca. 220 f.Kr.


## Sjå òg
* gemmar
* kamé 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Ixiolitt

**Ixiolitt** er eit svart, metallisk mineral. Den kjemiske samansetjinga er (Ta,Nb,Sn,Fe,Mn)4O8, som tilsvarar tantalitt, men med ei uordna fordeling av metalliona. 

Det vart først skildra i 1857 etter ein førekomst ved Skogsböle på Kimito i Finland. 

I Noreg er det funne i ein granittpegmatitt ved Tørdal i Telemark.

## Kjelder
*Raade, Gunnar. (14. februar 2009). Ixiolitt. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/ixiolitt.
Jacobsitt

**Jacobsitt** er eit mineral i spinellgruppa med kjemisk formel MnFe2O4. Han er kjent frå ein manganførekomst i Botnedalen i Telemark, og i særs små mengder frå Hinnøya i Lofoten.

Det vart først skildra i 1869 og kalla opp etter Jakobsberg-gruva i Nordmark i Filipstad i Värmland i Sverige.

## Kjelder
*Jacobsitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/jacobsitt.
Jadeitt

**Jadeitt** er eit grønleg mineral i pyroksengruppa. Det er kjemisk sett eit natrium-aluminiumsilikat, NaAlSi2O6. Det blir danna under høge trykk og ved relativt låge temperaturar, og finst i einskilde metamorfe bergartar, til dømes i Alpane, California og Japan.

Det er kalla opp etter bergarten jade, som mineralet ofte er ein bestanddel av.

## Kjelder
*Jadeitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

## Bakgrunnsstoff
Jalpaitt

**Jalpaitt** er eit tetragonalt mineral. Det er kjemisk sett eit sølv-kopar-sulfid, Ag3CuS2. 

Det vart først skildra i 1858 etter ein førekomst i Leonoragruva i Jalpa i Zacatecas i Mexico og kalla opp etter lokaliteten. Det skal òg vere funne som eit sjeldant mineral på Kongsberg.

## Kjelder
*Jalpaitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/jalpaitt.
Jamesonitt

**Jamesonitt** er eit metallisk mineral, ein blyhaldig spydglans. Det er relativt vanleg på visse hydrotermale kisførekomstar, men sjeldan i Noreg (Bindalen, Sulitjelma).

Det krystalliserer monoklint og har kjemisk formel Pb4FeSb6S14.

Det vart kalla opp etter den skotske mineralogen Robert Jameson (1774–1854). Det vart først identifisert i 1825 i Cornwall i England. Det er òg funne i Sør-Dakota og Arkansas i USA, Zacatecas i Mexico og i Romania.

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
*Mineral galleries
Janhaugitt

**Janhaugitt** er eit mineral som først vart skildra av Raade og Mladeck i 1983 frå ekeritt ved Gjerdingselva i Nordmarka ved Oslo. Den kjemiske formelen er (Na,Ca)3(Mn,Fe)(Di,Zr,Nb)2(Si2O7)2O2(F,OH)2.

Strukturmessig er det nærskyldt med låvenitt, wöhleritt og hiortdahlitt.

Det er kalla opp etter Jan Haug (1934–98), som først oppdaga mineralet.

## Kjelder
*
Jargoon

**Jargoon** eller **jargon** er eit edelt zirkon, som kan slipast til smykkesteinar. Dei venaste er grøne, medan andre er brune, gule eller fargelause. 

## Sjå òg
* hyasint i geologi

## Kjelder
*Jargoon. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/jargoon.
Jarositt

**Jarositt** er eit jernhaldig sulfatmineral, gult til brunt av farge, særs utbreitt som forvitringsprodukt av pyritt, 

Mineralet krystalliserer trigonalt og har kjemisk formel KFe3(SO4)2(OH)6. Andre mineral i denne gruppa inneheld ammonium, oksonium, sølv eller bly i staden for kalium. Alunitt er aluminiumanalogen til jarositt.

Jarositt vart først skildra i 1852 av August Breithaupt i Barranco del Jaroso i Sierra Almagrera (nær Los Lobos i Cuevas del Almanzora i Almería i Spania). Namnet kjem frå Jara, det spanske namnet på ein gul blom som veks i dette området. Mineralet og blomen har same farge. 

I 2004 vart det oppdaga jarositt på Mars av Mössbauerspektrometeret på MER-B-roveren. Dette er tolka som eit sterkt bevis på at det var store mengder flytande vatn på Mars i tidlegare tider. 

I Noreg er det til dømes kjent frå alunskifer i Oslofeltet. Den tilsvarande natriumsambindinga (natrojarositt) er òg kjent frå Noreg. 

## Kjelder
*Jarositt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/jarositt.
Jernkisel

**Jernkisel** er gule og raude kvartsvarietetar, der fargen kjem av inneslutningar av jernoksid.

## Kjelder
*Jernkisel. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/jernkisel.
Jernoker

**Jernoker** er ein jordaktig substans som består av jernhydroksidar og -oksid, ofte oppblanda med leire. Det vert nytta som pigment. Fargen varierer frå raudt for oksidet (hematitt) til gulbrunt for hydroksidblandingar (limonitt). Sienajord (Terra di Siena) er ein gulbrun varietet; umbra er brun og inneheld ein del manganoksid. 

## Sjå òg
* jordfarge
* oker

## Kjelder
*Jernoker. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/jernoker.
Sideritt

**Jernspat** eller **sideritt** er eit gulgrått til brunt mineral som består av jernkarbonat FeCO3. Det krystalliserer trigonalt og tilhøyrer kalsittgruppa. Det forvitrar lett til limonitt. Sideritt inneheld teoretisk 48 % jarn, men då det dannar blandkrystallar med dei tilsvarande magnesium- og mangankarbonat (isomorfi), vil jerngehalten i røynda  vere mindre på grunn av substitusjon av desse metalla. Einskilde stader er sideritt ein viktig jernmalm, t.d. i England og Austerrike. Han opptrer i sedimentære bergartar, gjerne saman med skifer og kolfløtsar. Ureine siderittmalmar er leirjernstein og koljernstein. Mineralet finst òg på hydrotermale ertsgangar, ofte i vene krystall. 

I Noreg er mineralet funne i Brevik–Bambletrakten.

## Kjelder
*Sideritt: jernspat. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/sideritt%2Fjernspat.

## Bakgrunnsstoff
Johannsenitt

**Johannsenitt** er eit mineral i pyroksengruppa. Det har den kjemiske formelen CaMnSi2O6. Det er påvist frå ein manganførekomst i Botnedalen i Telemark.

Det er kalla opp etter den amerikanske petrologen Albert Johannsen (1871–1962)

## Kjelder
*