open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lukaspasjonen av Bach

***Lukaspasjonen*** er ein pasjon som tidlegare var tilskriven Johann Sebastian Bach. Han vart oppført i katalogen hans som BWV 246. Verket er i dag tilskriven Johann Melchior Molter

## Historie
Det finst eit manuskript av *Lukaspasjonen* frå kring 1730, som er delvis skriven av Bach, men forskarar trur at musikken ikkje er skriven av han sjølv. Visstnok framførte Bach verket, eller hadde planar om å framføre det, i Leipzig. C. P. E. Bach og Agricola kan ha trudd det var eit av Bach sine eigne verk og teke det med i oppteljinga deira. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:St Luke Passion (Bach)|St Luke Passion (Bach)]]» frå ,  den 22. april 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Struktur og tekst
*[Notar](http://www.cpdl.org/wiki/index.php/St._Luke_Passion,_BWV_246_(Anonymous)) 
*
Markuspasjonen av Bach

**Markuspasjonen** (tysk *Markuspassion*), BWV 247, er ein tapt pasjon av Johann Sebastian Bach. Sjølv om musikken til Bach er tapt finst libretto til Picander og ut frå denne har det til ein viss grad vore mogeleg å rekonstruere musikken. I motsetnad til dei andre pasjonane til Bach, var Markuspasjonen truleg ein parodi - der eksisterande satsar frå andre verk er nytta om att. Markuspasjonen ser ut til å nytte nesten heile *[[Laß, Fürstin, laß noch einen Strahl|Trauer Ode]]* (BWV 198) i lag med to ariar frå BWV 54. I tillegg vart to koralar frå *Markuspasjonen* nytta i Bachs juleoratorium. Dermed manglar berre eit par ariar, som er tekne frå andre Bach-verk når ein prøver å rekonstruere verket. Sidan resitativa til Bach er tapt, nyttar dei fleste utgåvene i dag resitativ komponerte av Reinhard Keiser, eit verk Bach sjølv framførte minst to gonger. 
Bachs *Markuspasjonen* vart først framført i Leipzig på langfredag 23. mars 1731. Teksten er skriven av Picander, Christian Friedrich Henrici, og finst i ei poesisamling frå 1732. I tillegg til kapittel 14 og 15 i Evangeliet etter Markus er det berre åtte fri ariar og 16 salmesatsar i tillegg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:St Mark Passion (Bach)|St Mark Passion (Bach)]]» frå ,  den 22. april 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*Markuspasjonen BWV 247
Southland District

**Southland District** er eit distrikt på Sørøya på New Zealand. Southland District omfattar størsteparten av landområdet til regionen Southland, sjølv om regionen også omfattar Gore District, Invercargill City og tilliggjande territoriale havområde. Flatevidda er 30 400,94&nbsp;km², då er innsjøar som til dømes Te Anau-sjøen, Manapourisjøen og Haurokosjøen ikkje medrekna.

I Southland District ligg byane Winton, Riverton, Lumsden og Te Anau, og øyene sør for Foveaux-sundet:
*Solander Islands
*Stewart Island/Rakiura
*Ruapuke Island

Setet til distriktsstyret ligg i Invercargill, som ikkje er ein del av Southland District, men ei eiga sameint styresmakt.

To av dei største nasjonalparkane på New Zealand ligg innanfor grensene til Southland District:
* Fiordland nasjonalpark og
* Rakiura nasjonalpark (som omfattar det meste av Stewart Island/Rakiura).

## Venskapsbyar
* Cinque Terre, i Italia
* Wyong Shire i New South Wales i Australia

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Southland District|Southland District]]» frå ,  den 22. april 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*Nettstad for Southland District.
System

Eit **system** er ei gruppe av mindre einingar som utgjer ein samordna eller samverkande heilskap. 

Nokre døme på system:

*Fonologiske system
* Det endokrine systemet, styrer kroppens hormonproduksjon
* Informasjonssystem, et system for behandling av informasjon
* Operativsystem, eit grunnleggjande program på ei datamaskin
* PA-system, eit lydanlegg
* Periodesystemet, ein tabell over alle kjente grunnstoff
* Solsystem, planetar og andre himmellekamar i bane rundt ei stjerne
* Systematikk, læra om det biologiske mangfoldet og dets ordning
** Biologisk systematikk, ei ordna oppstilling av delgruppene av ei organismegruppe
* Systemutvikling, metode for å løysa problem ved hjelp av en modell
* Systemdynamikk, eit sett med konseptuelle verktøy som gjer det mogleg å forstå strukturen og dynamikken i komplekse system
* Sosialt system
Rongshui

**Rongshui** er eit sjølvstyrande kinesisk fylke i Guangxi-regionen. Det har eit areal på 4&nbsp;665 km² og 470&nbsp;000 innbyggarar. Rundt 40 % av dei høyrer til miao-minoriteten.

Elva Rong (kinesisk Rongjiang eller Rongshui) renn gjennom fylket. 
I 2009 førte flaum til at 70&nbsp;000 innbyggarar måtte dra frå heimane sine. 

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rongshui|Rongshui]]» frå ,  den 23. april 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad  (kinesisk)
Peter Hount

**Peter Ulrik Magnus Hount** () var ein dansk-norsk prest, eidsvollsmann og stortingsmann.

Hount kom til verda i Igens på øya Als i Danmark, der far hans var prest. Då han var eitt år gamal flytta familien til Søgne i Vest-Agder, der far hans var sokneprest. Frå 1783 var han elev ved Kristiansands latinskule. Claus Pavels var mellom medelevane hans, i sin *Autobiographi* omtalar han Hount som «den kjæreste af alle min tidligere Ungdoms Venner». År 1786 gjorde han seg ferdig på skulen og var student. Studerte deretter ved Københavns universitet og vart cand. theol. i 1791.

Etter ei tid som alumnus saman med Claus Pavels ved 'Ehlers kollegium' i København vart han i 1793 residerande kapellan på Voss. Her arbeidde han for å forbetre fattig- og skulestellet. Grunna sjukdom flytta han i 1800 til laglegare klima, då han vart sokneprest i Moss. Allereie året etter vart han i staden sokneprest i Berg, og samstundes prost i Nedre Borgesyssel. Hount var ein utprega rasjonalistisk prest, med målsetting om å gjere innbyggjarane til nyttige samfunnsborgarar. Saman med trelasthandlar Jøgen S. Jørgensen stifta han i 1810 'Bergs Agerdyrknings- og Industri-Selskab'.

Hount fekk i 1809 prenta artikkelen «Norges retfærdige og billige Ønsker» i avisa Tiden. Her fremja han krav om eigen norsk bank, universitet og kornmagasin. I 1814 vart han vald til utsending til riksforsamlinga på Eidsvoll frå Smålenene. Han høyrde til unionspartiet. Tilbake i Smålenene opplevde Hount det norske felttoget hausten 1814. I lag med Carsten Tank overbringa han 7. august Karl Johans fredsforslag i det norske hovudkvarteret.

På det overordentlege Stortinget i 1814 vart han sett på med mistillit grunna sine kontaktar med den svenske kronprinsen. Til dette kom at han kom frå den delen av Østfold som var okkupert av svenske styrkar, valet til Stortinget vart godkjent mot 14 stemmer, 59 stemte for. Mistilliten vart ikkje mindre då Hount 7. januar 1815 vart tildelt Nordstjerneordenen. Han var innvald på Stortinget i 1815, døydde berre nokre dagar etter tinget kom saman. Gravlagd på Vår Frelsers gravlund i Oslo.

## Kjelder
*Halvorsen, Jens Braage: *[[Norsk Forfatter-Leksikon 1814–1884]]*, bd. 2, s. 770f. Kristiania: Den norske Forlagsforening, 1888.
*Tallak Lindstøl: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Thrap, D.: «Hount, Peter Ulrich Mangus», i *Dansk biografisk Lexikon*, VIII. Bind, s. 127–28. Kjøbenhavn: Gyldendal, 1894.

## Bakgrunnsstoff
*
Karen (fleirtyding)

**Karen** kan visa til:
*Namnet Karen
*Karenfolk, eit folkeslag frå Burma og Thailand
*Delstaten Karen i Burma (Myanmar)
*Novella «Karen» av Alexander Kielland.
Carl Dahl

**Carl Adolph Dahl** ()  var ein norsk embetsmann, eidsvollsmann og stortingsrepresentant. Carl Theodor Dahl var sonen hans.

Dahl var frå Sokndal i Rogaland. Han vart eksaminert jurist i 1791, deretter sorenskrivarfullmektig i Idd og Marker. År 1797 viserådmann i Fredrikshald, 1798-1804 byfut og byskrivar i Tønsberg. Frå 1803 var han byfut og auksjonforvaltar i Fredrikshald, samt sorenskrivar i Idd og Marker. I 1810 vart han i tillegg by- og rådstuskrivar i Fredrikshald.

Dahl var utsending frå Fredrikshald til riksforsamlinga på Eidsvoll. Han var innvald til Stortinget 1818, men grunna sjukdom møtte han ikkje. Han døydde i Fredrikshald.

## Kjelder
*Tallak Lindstøl: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914.  B. 1 D. 1 : Biografier A-K  side 181, digital utgåve
* Carl Adolph Dahl frå Eidsvoll 1814
*
Anetta Garathun

**Anetta Garathun** () var ein norsk forleggjar og mediekvinne. Ho dreiv Garathuns Forlagsbokhandel i dåverande Kristiania i seks år, mellom 1894 og 1902.

Garathun stod for utgjevinga av 8 bøker på landsmål i tida ho dreiv forlag og bokhandel. Ho stod òg for utsendingar for Det norske Samlaget og tidsskriftet *[[Syn og Segn]]*. Seinare var ho tilsett som annonsesamlar for *[[Vor Tid]]*.

## Kjelder
Koralar av Johann Sebastian Bach

Denne lista over **koralar av Johann Sebastian Bach** består av 189 koralar av Johann Sebastian Bach som har fått numra 250–438 i Bach-Werke-Verzeichnis (BWV), Bach-katalogen av Wolfgang Schmieder. Det er mange koralharmoniseringar i kantatane, motettane og pasjonane til Bach og i samlinga hans *[[Anna Magdalena Bachs notebok]]*, men verka i denne lista er ikkje knytte til ei større verk eller større verk som er gått tapt. Nesten alle melodiane i desse koralane er ikkje komponerte av Bach, men går attende til eldre kjelder. 

Ei anna velkjend samling av koralmelodiar er *Schemellis Gesangbuch* (Schemellis salmebok), eller *Geistliche Lieder* (heilage songar), publisert i 1736 av Georg Christian Schemelli (ca. 1678–1762). Desse er ikkje firdelte harmoniseringar som dei ein finn i denne lista, men koralmelodiar og ein *[[basso continuo]]*. Igjen er nesten ingen av desse melodiane heller komponerte av Bach. 

Komponisten og musikkforskaren Johann Kirnberger (1721–1783) samla ei liste over koralpreludium, sjå BWV 690–713.

## Historie
C.P.E. Bach publiserte med Breitkopf frå 1784 til 1787 ei firebindssamling av koralane til J.S. Bach, tilsynelatande 371 i alt, men i røynda 348. Om lag halvparten av dei har opphav i andre verk av Bach; den andre halvparten er presentert i tabellen under. 

Før denne publikasjonen vart det gjeven ut fleire andre samlingar, mellom anna 100 koralar i 1765 av F.W. Birnstiel i Berlin, redigert av C.P.E. Bach. Eit andre bind av 100 koralar vart gjeven ut av same person i 1769, redigert av J.F. Agricola, som vart kraftig kritisert av C.P.E. Bach. I 1777 møtte Johann Kirnberger Breitkopf for å publisere eit samla sett med koralharmoniseringane. Manuskriptet som vart nytta høyrte ein gong til C.P.E. Bach, som selde det via Kirnberger til prinsesse Anna Amalia av Preussen. Etter Kirnberger døydde i 1783, vart C.P.E. Bach redaktøren til Breitkopfs for desse koralane, som han så publiserte i fire bind. 

## Koralar (BWV 250–438)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of chorale harmonisations by Johann Sebastian Bach|List of chorale harmonisations by Johann Sebastian Bach]]» frå ,  den 22. april 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***Johann Sebastian Bach's Werke* (BGA), Bach-Gesellschaft Leipzig, ed. Franz Wüllner, Breitkopf & Härtel, vol 39 (1892) og *Schlußband* (final volume) (1899).
***Bach — 371 Harmonized Chorals and 69 Choral Melodies with Figured Bass*, red. Albert Riemenschneider, G. Schirmer, NY, 1941.
***Johann Sebastian Bach, 389 Chorals*, Kalmus K06002, Belwin Inc, 15800 NW 48th Ave, Miami, FL 33014
***J.S. Bach, Four-Part Chorals*, Editio Musica Budapest, 1982, red. Imre Sulyok
**The Bach Chorals av Margaret Greentree


## Bakgrunnsstoff
*Thomas Braatz: «The History of the Breitkopf Collection of J. S. Bach’s Four-Part Chorals", september 2006
*Notar i Capella-format 
*
Johan Collett

**Johan Collett** () var ein norsk embetsmann og stortingsmann.

Collett var fødd i Prestø på Sjælland i Danmark. Han vart cand. jur. i 1793. Arbeidde i åra 1796-1802 i det danske rentekammeret. Frå 1802 var han fut i Buskerud, 1814 utnemnd til amtmann i same. Han var amtmann der til han døydde.

Collett var utsending frå Buskerud amt på riksforsamlinga i 1814. På Eidsvoll var han ein av dei fremste talsmennene for sjølvstendepartiet. Han vart vald til stortingsrepresentant fire gongar. Fyrste gongen til det overordentlege storting 1814, der han var medlem av Lagtinget og var med i tre komitear. Neste gongen, 1818, var han visepresident i Lagtinget. Han var då medlem i 15 komitear, formann i ti av dei. Mellom anna var han formann i komiteen om bank- og pengevesenet. År 1824 sat han på Stortinget for tredje gong. Han var då formann i komiteen om jordbruk og fedrift, og i komiteen om kjøpstadskatten. Også på det neste stortinget, 1827, var han formann i jordbruk og fedrifts-komiteen, samt komiteen og berg- og skogvesen. Som i 1818 var han visepresident i Lagtinget.

Johan Collett døydde i Kristiania under stortingssamlinga i 1827, og vart gravlagd på Vår Frelsers gravlund. Han var bror av Jonas Collett og far til Peter Jonas Collett.

Collett var innehavar av Vasaordenen og Nordstjerneordenen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. B. 1 D. 1 : Biografier A-K  side 175-176, digital utgåve
*

## Bakgrunnsstoff
* Slektstreet til Johan Collett på Geni.com
Svend Aschenberg

**Svend Aschenberg** () var ein norsk prest og stortingsmann. Han var svigerfar til Knud Olsen.

## Liv og gjerning
Aschenberg var fødd i Molde. Han gjekk på Trondheims latinskule og vart student i 1787. Teologisk eksamen tok han i 1791. 30. mai 1794 vart han utnemnd til sokneprest til Mo i Øvre Telemark. Ei tid var han attåt prost i Øvre Telemark prosti. Han vart, 28. mars 1806, utnemnd til sokneprest til Røros. Aschenberg fekk avskjed i nåde frå embetet 15. februar 1845, etter 39 års teneste. Seks veker seinare døydde han.

«Aschenberg var en av de mest særpregede prester som Bergstaden har hatt, og fortellinger om gammelprosten lever i folkeminnet og litteraturen den dag i dag. Det blir bl.a. sagt at Johan Falkberget baserte romankarakteren Benjamin Sigismund i boka *[[Den fjerde nattevakt|Den Fjerde Nattevakt]]* på Aschenberg.» (Lars Geithe).

Aschenberg var stortingsmann for Søndre Trondhjems amt i 1815-16. Han var då medlem av sju komitear. I 1830 vart han vald til 1. varamann (suppleant), men møtte på Stortinget då den valde representanten, Anders Rambech, sa frå seg valet. Aschenberg var medlem av Lagtinget og av komiteen for næringsvegane.

Han var riddar av Nordstjerneordenen, 1818.

## Kjelde
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
* Lars Geithe: Presten Svend Aschenberg
*Svend Aschenberg  
*Bernt Moe: Biographiske Efterretninger om Eidsvolds-Repræsentanter og Storthingsmænd i Tidsrummet 1814-1845
Răzvan Raț

**Răzvan Dincă Raț** () er ein rumensk fotballspelar. Han har spela for Sjakhtar Donetsk i den ukrainske fotballigaen, og for det rumenske landslaget. Han har vore med på å vinna den rumenske ligaen to gonger med Rapid Bucuresti (1999 og 2003), og den ukrainske ligaen tre gonger med Sjakhtar Donetsk (2005, 2006 og 2008).
Gudmund Harlem

**Gudmund Harlem** (), fødd i Kristiania, var ein norsk lege, professor og politikar frå Arbeidarpartiet. 

## Statsråd
Gudmund Harlem var statsråd og sjef for to departement:
*1. august 1955 - 18. februar 1961: Sjef for Sosialdepartementet (sosialminister) i Einar Gerhardsen si andre regjering.
*18. februar 1961 - 28. august 1963: Sjef for Forsvarsdepartementet (forsvarsminister) i same regjering.
*25. september 1963 - 12. oktober 1965: Sjef for Forsvarsdepartementet (forsvarsminister) i Einar Gerhardsen si fjerde regjering.

## Utdanning og karriere
Gudmund Harlem vart student i 1935. Studia til lege vart avbrote av krigen, og han vart cand.med. i 1946. I 1976 vart han dr.med.

Han arbeidde som lege ved Statens attføringsinstitutt i Oslo 1946-1953, og var assistentlege ved  Hygienisk institutt 1946-1948. Han var deretter overlege ved Statens attføringsinstitutt i Oslo 1953-1970. Frå 1955 var han teknisk ekspert for FN si attføring til Egypt og Italia. Han var assistentlege ved Rikshospitalet 1965-1966. Han var overlege og fagleg leiar ved Statens attføringsinstitutt 1966-1970, og direktør same stad 1970-1977. Frå 1971 var han teknisk ekspert for WHO til Malta.

Han var professor i arbeidslivsvitskap ved Universitetet i Trondheim/NTH 1977-1980. Deretter var han administrerande direktør for Norges Teknisk-Naturvitenskapelige Forskningsråd 1980-1986. Dei to siste åra før han døydde arbeidde han som allmennpraktiserande lege i Oslo, 1986-1988

## Verv
Gudmund Harlem hadde svært mange framståande tillitsverv utanom verva som statsråd. Nokre av dei viktigaste:

*Kommunalpolitiske verv:
**Medlem Oslo bystyre 1945-1947 
**Medlem Skolestyret, Oslo 1948-1955 

*Offentlege verv:
**Formann Komiteen for spesialbehandling av barn 1948-1955 
**Medlem styret for Norges allmennvitenskapelige forskningsråd 1949-1957 
**Formann Vanføreomsorgkomiteen 1952-1955 
**Formann Sentralrådet for yrkesvalghemmede 1955-1957, 1966-1970 
**Varaformann styret for Rikshospitalet 1970-1981 
**Formann Norges Teknisk-Naturvitenskapelige Forskningsråds forurensingskomite 1970-1976 
**Medlem Statens idrettsråd 1974-1985 
**Formann styret for Norges Idrettshøgskole 1976-1988 
**Formann styret for Arbeidstilsynet 1977-1988 
**Formann Norges Teknisk-Naturvitenskapelige Forskningsråds arbeidsmiljøkomite 1977-1980 
**Formann Forsikringsrådet 1978-1986 
**Leder utval for lovgjevinga om forsikringsverksemd 1978-1985 
**Medlem Rådgjevande utval for industri- og energisamarbeid 1979-1985 
**Medlem Forsvarsrådet frå 1980 
**Nestleder Styret for Kredittilsynet 1985-1988 

*Tillitsverv i parti:
**Medlem AUF sitt sentralstyre 1946-1949 
**Varamedlem Det norske Arbeiderparti sitt sentralstyre 1949-1957 
**Varaformann Oslo Arbeidarparti 1952-1957 

*Tillitsverv i organisasjonar:
**Formann Det Norske Studentersamfund frå 1945 
**Medlem Styret i International Union of Socialist Youth 1946-1951 
**President International Society for Rehabilitation of the Disabled 1966-1972 

## Anna
Gudmund Harlem var far til statsminister Gro Harlem Brundtland og justisminister Hanne Harlem.

## Kjelder
* Gudmund Harlem hos Stortinget.no, vitja 23. april 2010
Hans Haslum

**Hans Haslum** () var ein norsk eidsvollsmann som også var soldat, gardbrukar, lensmann, postopnar og ordførar.

Haslum var frå Bærum i Akershus, der far hans var gardbrukar. Han vart dragonkorporal i 1805. 1807 gjekk han over i artillerikorpset, og var i 1814 sersjant ved 10. artillerikompani. Han deltok i krigen mot Sverige hausten 1814, var med i kampane ved Kjølberg bru.

Tidlegare i 1814 var han med i riksforsamlinga på Eidsvoll som representant for artillerikorpset.

I 1816 avlutta Haslum militærtenesta, då han vart gardbrukar på bruket Nordre Ås i Ås i Akershus. Han var mellombels lensmann 1821-23 og ordførar 1838-42, den fyrste ordføraren i Ås. Året etter, 1843, vart han gardbrukar på Oppsal i Kråkstad i Akershus. Han busette seg i 1848 hos ein son i Aker. Frå 1857 var han oppsynsmann for Eidsvollsbygninga med ei løn på kr 600,-. I 1864 var Haslum ein av fire eidsvollsmenn som på Eidsvoll tok del i feiringa av 17. mai 1814.

Han døydde på Eidsvold Værk.

## Kjelder
*Tallak Lindstøl: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*
James Milner

**James Philip Milner** () er ein engelsk fotballspelar. Han spelar for Liverpool (2020).

I 2014 spela han for Manchester City i engelsk Premier League og for det engelske fotballandslaget. Han var seriemeister i England med Manchester City i 2012 og 2014. I 2010 vart han kåra til årets unge spelar i England.

### Landslagsspel
Frå debuten 12. august 2009 i Amsterdam til avskjeden 11. juni 2016 i Marseille, deltok Milner i 61 av Englands landskampar. Han var med i troppene til fotball-VM 2010 og 2014, og til fotball-EM 2012 og 2016. I desse turrneringane kom han i spel i fire VM-kampar og fem EM-kampar. Han skåra eitt einaste landslagsmål, det kom då England i 2012 slo Moldova 5-0 på bortebane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:James Milner|James Milner]]» frå ,  den 19. juli 2024.*  

*eu-football
Logaritme

**Logaritme** er eit matematisk omgrep. Logaritmen med grunntal *b* til et tal *a* er den eksponenten *c* grunntalet må vera opphøgd i for å gi talet: 

:b^c = a \ \iff  \ c = \log_b a \,  

Grunntalet vert òg kalla *basis* for logaritmen. Talet *a* er *antilogaritmen*. Logaritmar med grunntal lik eulertalet e vert kalla *[[naturlege logaritmar]]*, medan *briggske logaritmar* har grunntalet 10. Grunntal 2 er òg vanleg.

Desimaltala i ein logaritme vert kalla *mantissen*, medan heiltalsverdien vert kalla *karakteristikken*. For ein logaritmeverdi lik 3,2727 er karakteristikken lik 3 og mantissen er 0,2727. 

For eit fast grunntal kan ein sjå på logaritmen som ein funksjon av argumentet *x*, og vert då kalla *logaritmefunksjonen*:

:f(x) = \log_b x \, .
 
Denne funksjonen er ein av dei elementære grunnfunksjonane og har stort bruksområde i mange delar av matematikken og fysikken. For reelle positive verdiar vert logaritmefunksjonen definert som den inverse funksjonen til eksponentialfunksjonen. Definisjonen av funksjonen kan òg utvidast slik at han gjeld også for komplekse verdiar av argumentet.

Før innføringa av lommereknaren var logaritmar viktige for å kunna forenkla mange praktiske reknestykke: Rekneuttrykk som berre inneheld multiplikasjon og divisjon kan ved hjelp av logaritmar forenklast til uttrykk som berre inneheld addisjon og subtraksjon. Trykte logaritmetabellar var i mange år eit viktig hjelpemiddel for komplekse utrekningar. Charles Babbage utvikla forløparen til dagens reknemaskinar nett for å kunna generera logaritmetabellar. Reknestaven er basert på bruk av logaritmar.

Adjektivet *logaritmisk* vert brukt for å visa ei tilknyting til logaritmar, til dømes at ein verdi varierer logaritmisk. I ein logaritmisk skala er eit avstand langs skalaen mellom talet 1 og eit tal *a* proporsjonalt med logaritmen til *a*. Ein logaritmisk spiral er ei kurva der vinkelen til eit punkt er proporsjonal med logaritmen til radien til punktet.

## Notasjon
Logaritmen med grunntal *b* til eit tal *a* vert normalt skriven *log*b *a*, men dersom grunntalet er underforstått vert det gjerne forenkla til *log a*. Standarden ISO 31-11 tilrår slik notasjon:

For logaritmar med grunntal 2:

:\text{lb} a = \text{ld} a = \log_2 a  \, 

For briggske logaritmar: 

:\lg a = \log_{10} a  \, 

For naturlege logaritmar:

:\ln a = \log_e a \, 

Logaritmen vert som regel skriven utan parentes rundt argumentet *a*, som vist i døma. Antilogaritmen vert skriven

:\text{antilog}_b c \, 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Logaritme|Logaritme]]» frå , den 23. april 2010.*
Anne Karin Torheim

**Anne Karin Torheim** () er ein norsk forfattar, litteraturkritikar, omsetjar og skodespelar. Ho voks opp i Eid kommune i Sogn og Fjordane, og er i dag busett i Stavanger.

Ho debuterte med diktsamlinga *Tida er verken ute eller inne* i 1990, og sidan har ho gjeve ut to diktsamlingar til, éi prosabok og éin roman. Dessutan er ho representert i antologiar for både vaksne og born, og i læreverk for både grunnskulen og vidaregåande skule. Torheim har også omsett Alice Sebold-romanane *Nesten evig* (2008) og *Alle min kjære* (2004) til nynorsk.

Som skodespelar har ho hatt engasjement ved Den Nationale Scene, Sogn og Fjordane Teater, Riksteatret og Rogaland Teater.

Torheim sat i Det litterære Råd i Den norske Forfatterforening i seks år.

## Bibliografi
### Bøker
*

*

*

*

*

*
*2020 -  *Morgon i det nedbrende huset* (Oslo: Fanfare). ISBN  978-82-93509-30-1 (Forfattar Margaret Atwood; gjendikting ved Anne Karin Torheim

*
### I bøker - eit utval
*

*

*

*

*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Anne Karin Torheim hjå Nasjonalbiblioteket

* Om Anne Karin Torheim i Allkunne.no
* Om Anne Karin Torheim i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Riksvåpenordenen

**Riksvåpenordenen** (estisk: *Riigivapi teenetemärk*) er ein estisk orden. Han vart innstifta 7. oktober 1936 til minne om den estiske sjølvstendeerklæringa av 24. februar 1918. *Riksvåpenordenen* er rangert som nummer to av ordenane i Estland, etter *[[Den estiske fridomskrossen]]*, som vert tildelt for innsats i krig. Han er den mest fornemme av dei sivile utmerkingane i landet. *Riksvåpenordenen* vart ikkje tildelt i dei åra då Estland var innlemma i Sovjetunionen. Tildelinga vart gjenoppteken i 1995, etter at Estland på nytt hadde vorte sjølvstendig. Ordenen vart sist revidert ved lov i 2007. Presidenten er stormeister for *Riksvåpenordenen*.

## Inndeling

*Riksvåpenordenen* er inndelt i éin særklasse og fem ordinære klassar. Desse er kjede og 1.–5. klasse.

## Insignium
Ordensteiknet for *Riksvåpenets orden* omfattar det estiske riksvåpenet, det vil seie tre blå leopardar i eit gullskjold. Skjoldet er omgjeve av eikegreiner. Ordensteiknet er i gull og blå emalje. Baksida ber innskrifta «24. II 1918». Ordensteiknet er likt for alle klassar, men vert bore på ulik måte i band av ulik utforming. Ordensbandet er blått, med den same blåfargen som i det estiske flagget. Ordensstjerna har åtte taggar og er i gull for kjedeklassen, og i sølv for 1. og 2. klasse. Ho ber det estiske riksvåpenet i midtmedaljongen. 

## Tildeling
Presidenten ber kjedet av *Riksvåpenordenen* som embetsteikn. Denne klassen er aldri tildelt andre. Dei andre klassane er i hovudsak tildelte estiske statsborgarar for fortenester av staten. 1. klasse i ordenens vart i perioden 1995 til 2008 berre tildelt sju personar, 2. klasse 50. I det same tidsrommet er det til saman er det gjort 478 tildelingar når ein reknar med alle klassane. Tildelinga skjer ved presidenten. Vanlegvis vert ordenen tildelt på den estiske sjølvstendedagen, 24. februar, men kan i særskilde tilfelle også skje på andre datoar.

## Bakgrunnsstoff
### Nettstader
*The Order of the National Coat of Arms, den estiske presidenten.
*Decorations Act, Passed 19 December 2007, den estiske presidenten.
*Statistika teenetemärkide andmisest Eestis, Riigikantselei.

### Litteratur
* : «Estonia» i Guy Stair Sainty og Rafal Heydel-Mankoo: *World Orders of Knighthood and Merit*, andre bind, Buckingham: Burke's Peerage, 2006, s. 1101–1103.
Triosonate

Ein **triosonate** er ei musikkform som var særleg populær på 1600- og 1700-talet. 

Ein triosonate er skriven for to soloinstrument og generalbass, tre instrument i alt og derfor namnet *triosonate*. Sidan generalbassen vanlegvis består av minst to instrument (typisk ein cello eller bassgambe og eit tangentinstrument som cembalo), vert triosonatar likevel ofte framført av minst fire musikarar. 

Melodiinstrumenta som vert nytta er ofte to fiolinar. Eit kjent døme er triosonaten i Johann Sebastian Bachs *[[Musikalisches Opfer ]]*, som er for fiolin og fløyte. 

Johann Sebastian Bachs triosonatar for orgel (BWV 525-530) kombinerer tre delar av orgelet. Som regel tar høgrehanda, venstrehanda og pedalane kvar sin del og skapar slik same tekstur som i ein trio. Desse seks triosonatane er transkribert for fire musikarar i nyare tid. Ei anna nyskaping som Bach kom med var det som strengt tar ein verkeleg triosonate, med ein concertante (obligato) cembalo og eit melodisk instrument, altså for to musikarar. Kjende døme er dei seks sonatane for cembalo og solofiolin (BWV 1014-1019), tre sonatar for cembalo og gambe (BWV 1027-1029) og dei tre sonatane for cembalo og tverrfløyte (BWV 1030-1032)  

## Døme
* Tomaso Albinoni 12 sonatas da chiesa op.1 og 12 sonatas da camera op.8
* Arcangelo Corelli 24 sonatas da chiesa op.1 og op.3, 24 sonatas da camera op.2 og op.4.
* Henry Purcell Tolv sonater i tre delar, 1683, ti sonatar i fire delar, 1697 (begge for fiolinar og generalbass)
* Johann Sebastian Bach, triosonatane BWV 1036–1039. Somme av desse er av tvilsamt opphav, men er alle typiske for barokk kammermusikk. Dei er skrivne for generalbass og to fiolinar, bortsett frå 1039 som er skriven for to fløyter og generalbass.
* Dieterich Buxtehude, Op. 1, Seks triosonatar og Op. 2, sju triosonatar. For fiolin, gambe og generalbass. Desse var Buxtehude sine einaste verk som vart publiserte medan han levde. 
* George Frideric Handel triosonatar op.2 og op.5
* Georg Philipp Telemann rundt 150 triosonatar, hovudsakleg i Corelli-stil.
* Johann Pachelbel, *Musikalische Ergötzung*, inneheld seks triosonatar for to fiolinar og basso continuo. 
* Antonio Vivaldi, 12 triosonatar da camera op.1 og to sonatar op.5.
* Jan Dismas Zelenka, seks trio (eller kvartett) sonatar, ZWV 181. For to oboar, fagott og basso continuo. Desse er teknisk vanskelege stykke som krev ekstremt mykje av fagott- og obo-delane.

## Litteratur
* Allsop, Peter. *The Italian «Trio» Sonata, From Its Origins Until Corelli*, Oxford University Press 1992  ISBN 0-19-816229-4 (en)
* Hogwood, Christopher. *La sonata a tre*, Edition BBC 1976 (en) 
* Kamien, Roger. *Music an Appreciation*, Edition Sixth Brief (en)
* Schenk, Erich. *Die Triosonate* 1970 et 2005, Laaber Verlag ISBN 3-89007-623-8 (de)
* Apel, Willi. *Italian [[fiolin]] Music of the Seventeenth Century *. ISBN 0253306833 (en)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Trio sonata|Trio sonata]]» frå ,  den 23. april 2010.*
Preludium

**Preludium** (tyder *forspel*) og er eit kort musikkstykke og forma kan variere frå stykke til stykke. I barokken vart til dømes eit preludium nytta som innleiinga til eit verk som vanlegvis var langt og komplekst, men i romantikken vart det òg nytta som musikkstykke aleine. Det består generelt av nokre få rytmiske og melodiske tema som går igjen gjennom stykket. Stilmessig er preludia ofte imporiviserande. Preludium kan òg vise til ein ouverture, særleg i samband med ein opera eller eit oratorium.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Prelude (music)|Prelude (music)]]» frå ,  den 23. april 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Fantasi og fuge i c-moll, BWV 537

**Fantasi og fuge i c-moll, BWV 537** er eit stykke for orgel skriven av Johann Sebastian Bach. Det vart komponert medan han budde i Weimar.

## Historie
Gjennom livet sitt hadde Bach to tenesteperiodar i den vesle byen Weimar i dagens Tyskland. Byen hadde då kring 5000 innbyggjarar, men det var ein sterk kulturell tradisjon i byen. Her vart han tilsett i 1709 av hertugen i Weimar, Wilhelm Erst, som organist og medlem i hofforkesteret. Han vart særleg oppfordra til å nytte det unike talentet sitt på orgel. Og det var nettopp i denne perioden at han komponerte mange av dei største orgelverka sine, som Toccata og fuge i D-moll, BWV 565 og Preludium og fuge i E-dur, BWV 566. I denne perioden hans i Weimar vart han kjend som organist og han fekk besøk av studentar som kom får lære av teknikkane hans. Hans Fantasi og fuge i C-moll vart komponert den siste halvdelen av tenestetida hans i Weimar, men ein er ikkje sikker på kva år det var, truleg kring 1723, då Bach var Kappelmeister i Köthen etter den politiske uroa som oppstod i Weimar i 1717.

## Analyse
Den samla lengda til fantasi i musikk og fugen er om lag åtte minuttar, og han er skriven i 6/4-takt. Fantasien i stykket er ganske svulstig og særs utsmykka, og består av to ulike halvdelar som begge er basert på den same musikalske ideen. Eit interessant trekk med fantasien er at han i motsetnad til mange fantasiar på denne tida ikkje har ein kadens-liknande passasje, der musikaren kan vise fram virtuositeten sin. Fugen nyttar eit stødig tema fire gonger på rad og som er lett gjenkjenneleg kvar gong det dukkar opp på ny. Den totale lengda til fugen er 130 kontrapunktiske taktstrekar.

## Sjå òg
*Orgelverk av Johann Sebastian Bach

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fantasia and Fugue in C minor, BWV 537|Fantasia and Fugue in C minor, BWV 537]]» frå ,  den 23. april 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Gareth Barry

**Gareth Barry** () er ein engelsk tidlegare fotballspelar frå Hastings. Han har spela for Manchester City i engelsk Premier League og for det engelske fotballandslaget. Barry spelte for Aston Villa i tolv år, og var klubbkaptein i to av dei. Han er gift og har ein son og ei dotter.

### Landslagsspel
Barry deltok i 53 landskampar i tida 2000-12. I 2000 var han med i EM-troppa, utan å kome på bana. Under VM i fotball 2010 spelte han tre kampar for England. Barry var innbytar då han 26. mai 2012 på Ullevål stadion i Oslo aksla den engelske landslagdrakta for siste gong. Han skåra 3 landslagsmål.
   
## Kjelder
*eu-football
Laurentius Borchsenius

**Laurentius Borchsenius** () var ein dansk-norsk embetsmann og stortingsmann. Han var far til Rasmus Borchsenius.

### Liv og gjerning
Borchsenius var fødd i Brømme på Sjælland i Danmark. Han vart student i Slagelse i 1789, cand. jur. i 1793. Åra 1792-98 var han tilsett i det danske rentekammeret i København. Han vart fut i Inderøy i Nord-Trøndelag i 1798. Dette embetet hadde han til 1803, då han vart fut i Øvre Romerike. Tolv år seinare vart han sorenskrivar i same Øvre Romerike, ein posisjon han hadde i 28 år, til 1843.

Borchsenius var 3. representant frå Akershus amt på Stortinget 1815-16. Han var då sekretær i Lagtinget, og medlem i ni komitear. Attåt var han medlem av riksretten mot Haxthausen. Også i 1818 var han innvald, men grunna sjukdom møtte han ikkje. Seinare var han 1. representant frå amtet i tre påfylgjande storting; 1827, 1830, 1833. I 1833 var han visepresident i Stortinget og medlem av Lagtinget. Han var og formann i justiskomiteen. På det overordentlege storting 1828 var han medlem av Lagtinget og tre stortingskomitear. På Stortinget i 1830 vart han vald til president, men vart friteken. I staden var han visepresident i Lagtinget og formann i fullmaktskomiteen og i komiteen for gasje- budsjett-, pensjons- og skattevesen. 1833-valet sa han frå seg, noko som vart godteke mot to stemmer. På Stortinget 1836 var han 2. representant frå amtet. Han var då medlem av Lagtinget og han sat i riksretten. Det overordentlege storting 1836-37 var siste tingsamlinga Borchsenius tok del i. Grunna sjukdom vart han permittert frå 17. desember 1836.

Borchsenius budde i Ullensaker den tida han var sorenskrivar. Han døydde der året etter han gjekk av frå embetet.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* 

## Bakgrunnsstoff
*Laurentius Borchsenius ved lokalhistoriewiki.no
Aljaksandr Kultsjy

**Aljaksandr Mikalajevitsj Kultsjy** () er ein kviterussisk fotballspelar. Han har spela for Rostov i den russiske fotballigaen, og for det kviterussiske landslaget. Han har spelt det meste av karrieren sin, sidan 1997, for diverse russiske fotballklubbar. I 2009 tok han rekorden for flest landskampar for Kviterussland.
Føreåbit

**Førebisk** eller **føreåbit** er eit tidleg morgonmåltid. I gamal tid var føreåbit det fyrste måltidet på norske gardar. Gardsfolk stod opp i fire- femtida (nokre gongar i to-tretida) om morgonen og arbeidde på «fastande hjarta» fram til firiåbit, som ein skulle vera ferdig med kl. 5. Vanlege rettar til firiåbit var potetkake, åkostkake, hellekake, bakels og brød.

## Merknadar

## Sjå òg
* Åbit

## Referansar
Raúl Albiol

**Raúl Albiol Tortajada** () er ein spansk fotballspelar som har spela i forsvar for Napoli og det spanske landslaget. Han vart seriemeister i Spania med Real Madrid i 2011/12-sesongen. I 2003/04-sesongen vann han UEFA-cupen med Valencia. I 2008 spelte han i to av Spania sine seks EM-kampar då dei vart europameistrar i fotball. Han var med i Spania sin tropp til fotball-VM i 2010 då Spania vart verdsmeistrar, men utan å spela i nokon av kampane. I 2012 var han med i troppen då Spania vart europameistrar, men igjen utan å komma på banen i nokon av kampane.
Dugurd

**Dugurd** var eit føremiddagsmåltid ein åt i Norden i eldre tid. I nyare tid kan det også brukast om morgonmat, frukost.

Namnet stammar frå norrønt *dagverðr* eller *dǫgurðr*, og har dermed ein motsats i eftasverd og nattverd. Det blei også kalla durmål, dagverd eller davre, det siste ordet finn ein også på dansk, særleg dialektar som jysk.

Det gamle bondemåltidet blei gjerne ete i 10-tida, mellom morgonmat og middag eller nonsmat. Tidspuktet varierte ulike stader i landet. Ein vanleg rett i Noreg var vassgraut.

## Kjelder

*«Davre» i *Salmonsens konversationsleksikon*
### Referansar
Nattvord

**Nattvord** var det siste måltidet på norske gardar i gamal tid, og vart ete kl. 8. Ifølgje Inge Krokann var det vanleg å eta kaldgraut med tjukkmjølk attåt. Om vinteren var det òg nytta sprengt mjølk (løypsund). Det vart òg ete hellekake åttåt, og nokre gongar vart det ete ølost, mysmørsupe og mjølkgryn.

## Kjelder
Bilete

**Bilete** (eller **bilde**) kan syna til:

* fotografi
* måleri
* teikning
* symbol
* omskrivande uttrykk
* bilete i optikk
Toccata og fuge i d-moll, BWV 538

**Toccata og fuge i d-moll, BWV 538**, er eit orgelstykke av Johann Sebastian Bach. Som den meir kjende BWV 565 har BWV 538 òg tittelen Toccata og fuge i d-moll, men vert ofte omtalt ved kallenamnet **Dorisk** - ein referanse til at stykket er skriven med eit forteikn (ingen svarte tangentar) som ikkje er vanleg for d-moll-nøkkelen og i staden ser ut til å indikere ein dorisk kyrkjetoneart.

Dei to stykka er ganske musikalsk forskjellige. Som Fantasia og fuge i c-moll, BWV 562, er han nesten monotematisk. Han opnar med ein motorisk, sekstandenote-tema som held fram nesten utan stopp til slutten av stykket og inneheld uvanlege utførlege concertato-effektar. Bach noterte til og med dei manuelle endringane for organisten, noko som var uvanleg i dei dagar, og i tillegg uvanleg for Bach å vere. 

Fugen, skriven i eolisk i staden for den doriske tonearten, er lang og kompleks og består av eit heller gammaldags tema. Fugen i BWV 538 er særs lik fugen i BWV 540. Dei inneheld begge eit alla breve-tempo, begge nyttar heilnotar og forkorta halvnotar, med ein rytme som består av konstante åttandedelsnotar, i staden for ein konstant sekstandedelsnote, som ein finn i dei fleste av fugene til Bach. Dei nyttar begge kromatisisme og harmoniske forhaldningar. 

Bach komponerte dei fleste av orgelverka sine i Weimar, der han arbeidde mellom 1708 og 1717. 

## Sjå òg
* Toccata og fuge

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
*Lyd frå den doriske Toccata og Fuge spelt på eit virtuelt orgel 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Toccata and Fugue in D minor, BWV 538|Toccata and Fugue in D minor, BWV 538]]» frå ,  den 23. april 2010.*
Toccata og fuge i F-dur, BWV 540

**Toccata og fuge i F-dur, BWV 540** er eit orgelverk av Johann Sebastian Bach. Ein trur at toccataen vart komponert etter 1714 og fugen før 1731. Somme forskarar trur at Bach slo dei saman frå tidlegare eksisterande verk og skapte dette verket.  

Dei fleste orgelverka til Bach vart skriven då han var i Weimar (1708-1717). I løpet av denne perioden utvikla komposisjonsstilen hans seg særs mykje, særleg med tanke på fritt komponerte preludium eller toccataer og fuger. 

BWV 540 vart publisert kvar for seg på 1700-talet. Mange meiner at toccaten vart skriven på ei anna tid enn, og truleg etter, fugen, noko som gjer at mange framfører dei to stykka kvar for seg. Begge dei to satsane vert rekna som meisterverk og kanskje den beste verket til Bach innan toccata- og fuge-sjangeren. 

Det er mogeleg at toccaten vart skriven for eit anna orgel enn det Bach nytta i Weimar. Den høgaste pedaltonen i stykket fanst ikkje på dette orgeleg. Ein fann det derimot i Weissenfels og i ei anna kyrkje i Köthen. Stykket er omfattande og varer heile 450 taktar. 

Fugen er i røynda ein dobbelfuge som presenterer ein sterk kontrast til den føregåande toccataen. 

## Sjå òg
* Toccata og fuge

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
* Toccata i F og den skjulte tydinga
Det øvste hovudkvarteret for dei allierte styrkane i Europa

**Allied Command Operations** (**ACO**) er ein av dei to overkommandoane i NATO sin militære kommandostruktur. Den andre er Allied Command Transformation.

Hovudkvarteret til ACO ligg i Casteau, nord for den belgiske byen Mons, og er av historiske grunnar kjent som Supreme Headquarters Allied Powers Europe (*SHAPE*). Øvstkommanderande for ACO har, også dette av historiske grunnar, tittelen *[[Supreme Allied Commander Europe]]* (SACEUR), og er også sjef for Sambandsstatane sin U.S. European Command.
## Kjelder

*caplex.no
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Allied Command Operations|Allied Command Operations]]» frå ,  den 23. april 2010.*
Toccata og fuge

**Toccata og Fuge** kan syne til fleire klassiske komposisjonar

;av Johann Sebastian Bach 
* Toccata og fuge i d-moll, BWV 565 - den mest kjende «Toccata og Fuge», for orgel
* Toccata og fuge i d-moll, BWV 538 - òg kalla *Dorisk*, for orgel
* Toccata og fuge i F-dur, BWV 540 - for orgel
* Preludium og fuge i E-dur, BWV 566 - for orgel
* Toccata, adagio og fuge i C-dur, BWV 564 - for orgel
* Fleire toccataer og fuger på Bach-Werke-Verzeichnis

;Av Dieterich Buxtehude
* Toccata og Fuge i F-dur - for orgel
Teikning

**Teikning** i kunstnarisk meining er eit bilete framstilt ved rette og krumme linjer, ofte utført på papir ved hjelp av blyant, tusjpenn, teiknekol, fargestift eller anna, og kan vere ein meir eller mindre realistisk attgjevnad av motivet, fri fabulering osb.

Nemninga *teikning* vert òg nytta i ikkje-kunstneriske samanhengar om slike framstillingar på papir, folie etc. som syner korleis bygningar, vegar, jarnvegar, maskinar, gjenstandar og andre produkt skal byggjast eller framstillast. Slike teikningar (tekniske teikningar, konstruksjonsteikningar osb.) vert laga i ein oppgjeve målestokk etter fastsette normer for at dei lett kan lesast og nyttast av fagfolk for å utforme produktet, bygningen etc. Ordet *teikning* vert dessutan nytta om mønsteret i pelsen på dyr, som til dømes om dei stripene tigrar og sebraer har i pelsen, dei flekkane som mange kyr og hundar har, og i ymse høve dessutan synonymt med underskrift, som til dømes i form av *teikning av [[aksje|aksjar]]*, det vil seie å melde seg som kjøpar av aksjar, eller i form av *underteikning av eit brev* eller dokument, det vil seie å skrive namnet sitt under teksten i dokumentet for å gjere teksten bindande for seg.

Ei teikning av den kunstnariske typen skil seg frå eit måleri ved at strekene som utgjer teikninga ofte berre dekkjer ein liten del av flata som det er teikna på. Det finst mange ulike kategoriar av teikningar, som karikaturteikningar, teikningar av landskap, personar og ting. 

## Teikneflater

Mange spesielt intresserte teiknarar kjøpar gjerne eit teiknebrett, som gjev eit godt underlag for papiret eller anna materiale som det vert teikna på. Det mest vanlege å teikne på er papir av til dømes desse papir-typane:
* Akvarellpapir
* Bøttepapir
* Syrefritt papir
* Teiknepapir
* Layoutpapir
* Blåpapir
* Rutepapir 
* Japanpapir
* Innpakningspapir
* Skrivemaskinpapir
* Kalkérpapir

Papiroverflata kan også varie mellom fint, middelst eller grovt. Dei fleste papir-materiala kan brukast til teikning.

## Teiknereiskapar
* Blyant
* Grafittstift
* Fargeblyantar

### [[Penn]]ar
*Teknisk penn
*Kulepenn
*Tusjpenn

### Pastell
*Vasslauslege pastellar
*Pastelkritt (tørrpastell)
*Pastellblyant
*Feittstifter (oljepastell)
*Pastellfargestifter

### Kol

*Trekol (av mellom anna seljekvister)
*Kolblyant
*Komprimert trekol
*Gummipensel (brukt til å gni/spreie kol utover istaden for med fingeren)

## Teikneteknikkar
Her er ei oversikt over nokre teikneteknikkar:
*Gniteteknikk
*Skravering
*Skissering

### Stilisering
Å stilisere eit motiv kan til dømes vere å fjerne detaljar frå motivet. Motivet kan vere stilisert som mellom anna:
* Tilnærma naturalistisk
* Kontur
* Kontur og detaljar
* Tekstur
* Geometriske former

## Sjå òg
* Bilete
* Måleri

## Kjelder

* *Avansert: tegning trinn for trinn* av Marie-Claire Isaaman.
* *Tegne-male: Et komplett kurs* av Brain Bagnall.
* *Teikning Form Farge* av Britt Ring Amundsen.

## Bakgrunnsstoff
Videoteknologi

**Videoteknologi** er teknologien som ligg til grunn for opptak, redigering, overføring og framsyning av video. For analog video er dette analog elektronikk, analog signalhandsaming og kommunikasjonsteknologi, medan det for digital video er digital elektronikk, digital signalhandsaming og digital kommunikasjonsteknologi.  

## Analog videoteknologi
Analoge videosignal vert representerte i form av analoge signal. Fleire ulike format har vore nytta. Dei vanlegaste formata er NTSC, PAL og SECAM. Landbasert kringkasting av videosignal (fjernsyn) nytta ulike former for modulasjon for å plassera radiosignalet i tildelt frekvensområde (fjernsynskanal). PAL og NTSC nyttar kvadratur amplitudemodulasjon og SECAM nyttar frekvensmodulasjon for videosignalet  . Lydsignalet vert FM-modulert (PAL og NTSC) eller AM-modulert (SECAM). Kringkasting av analoge videosignal over satellitt (satellittfjernsyn) nytta FM-modulasjon av videosignalet.

HD-MAC var eit europeisk analogt høgdefinisjonsformat som berre i lita utstrekning vart sett i drift før det vart forbigått av digital videoteknologi. HD-MAC var eit hybrid system som nytta analog koding av videoinformasjonen og digital koding av lydinformasjonen. 

## Digital videoteknologi
Digitale videosignal vert representerte i form av binære ord. For å redusera datamengda vert signalet komprimert, slik at ein treng mindre lagringsplass og mindre overføringskapasitet. Det finst fleire ulike kompimeringsalgoritmer. Nokre av dei vanlegaste er dei ulike MPEG-algotitmene . 

Ved overføring av digital video har ein større moglegheit for å tilpassa modulasjonen til kanalen enn for analog video. Ved overføring via kabel har ein som oftast eit stort signal-til-støy-tilhøve og det vert nytta digital kvadratur amplitudemodulasjon (QAM). For kringkasting via satellitt er signal-til-støy-tilhøvet mykje mindre og det vert nytta kvadratur fasemodulasjon (QPSK), som er meir robust mot støy enn QAM. For landbasert kringkasting er multibaneinterferens eit problem, så det vert nytta COFDM. Strauming av digital video over pakkesvitsja nett er ein distribusjonsmetode som aukar i omfang.

## Referansar

## Sjå òg
* Fjernsyn
* Audioteknologi
Kalander

Ein **kalander** (av gresk κύλινδρος, *kylindros*, «sylinder») er eit valseverk med fleire valsar som stort sett er monterte over kvarandre, og som vert brukt i papir-, plast-, gummi- og tekstilindustrien. Føremålet er å jamne ut, prege eller lage ei remse av stoffet, i ein kalandreringsprosess.

## Kjelder
*«Kalander» hjå Store norske leksikon, innhenta 23. april 2010 (lisensiert under CC-SA-BY).
Preludium og fuge i Ess-dur, BWV 552

**Preludium og fuge i Ess-dur** eller 'St. Anne', BWV 552, er eit omfattande orgelverk av Johann Sebastian Bach og eit av dei beste døma på Bachs bruk av religiøse symbol. Verket vert kalla St. Anne-fugen fordi dei første taktane i fugen liknar den første linja i salmen **St Anne** (melodien til 'Å Gud, vårt vern i farne år'). Ein kjenner ikkje til at Bach skal ha kjent til denne britiske salmen av William Croft, som på denne tida ikkje vart sungen utanfor Dei britiske øyane.

Verket vart publisert i Del III av Bachs *Clavier-Übung* (tyder «Klaverøving»), som først vart publisert i september 1739. Dette var den første store publikasjonen til Bach. 

## Referansar
Qalat

**Qalat**, **Qelat**, **Kalat**, **Kalaat** eller **Kelat** (av persisk *qalat*, 'festning' eller 'festningsby') er namnet på fleire stader og område:
* Qalat, ein by i Afghanistan.
* Kalat, ein by i Pakistan.
* Kalat, ein vasallstat i den pakistanske delen av Britisk India.