open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stian Heimlund Skjæveland

**Stian Heimlund Skjæveland** () er ein norsk figurativ kunstmålar og teiknar.

Heimlund Skjæveland er utdanna ved Kunstskolen i Bergen (KiB), Merkantilt Institutt (MI) avd. Bergen, og Tegne- og maleskolen i Bergen. Han har arbeidd som biletkunstnar sidan 1995 og driv eige galleri, Galleri Skjæveland i Jørpeland by, der han voks opp og er busett.
 

Stian Heimlund Skjæveland har blant anna laga narrative landskapsmotiv og figurkomposisjonar i olje. I kunsten sin hentar han blant anna inspirasjon frå Ryfylke og spenninga mellom lys og mørke, såkalla chiaroscuro. Av inspirasjonskjelder kan Rembrandt, Lars Hertervig og Lucian Freud nemnast.

## Utstillingar (utval)
Biletkunstnaren har hatt fleire separat- og kollektivutstillingar og har blant anna dekorert Ordførarens kontor og kommunestyresalen i Strand kommune.
* Galleri Loyd - separatutstilling, Oslo
* Galleri OS - separatutstilling, Sandnes
* Ryfylkeutstillinga - kollektivutstilling, Strand, Forsand, Hjelmeland, Suldal, Finnøy 
* Spinneriet - kollektivutstilling, Hjelmeland 
* Galleri Skjæveland - permanentutstilling, Jørpeland

## Bibliografi

* *Når dagen gryr*, JJD bokforlag (1999), ISBN 82-7096-320-8

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Stian Heimlund Skjæveland|Stian Heimlund Skjæveland]]» frå , den 27. januar 2012.* 
 

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Eigenpresentasjon med døme på kunstnaren sine bilete
* Store Norske Leksikon
* Nokre av bileta til Stian Heimlund Skjæveland (kunsthistorie.com)
1057 Wanda

**1057 Wanda** er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 16. august 1925 av Grigorij Abramovitsj Sjajn ifrå Krim-observatoriet i Simejiz.

## Kjelder
* *[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=1057 1057 Wanda - baneparametrar hjå] [http://ssd.jpl.nasa.gov/ JPL Solar System Dynamics]*
* *Oppdagarar og oppdagingsplassar i [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_asteroids/1001–2000 Engelsk Wikipedia sine asteroidelister]. Listene baserer seg på [http://www.cfa.harvard.edu/iau/lists/NumberedMPs.html Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»]*
Olav Røkke

**Olav Røkke**, døypt *Ole Johan*, () var ein norsk folkehøgskolestyrar, lokalhistorikar og forfattar. 

Olav var fødd på Skatval som son av Ole Petersen Røkke og Anne Jensdtr. Røkk. Han voks opp på Røkke Nordre gnr. 60/6 og var gift med Andrea Margrete Pedersdtr. Husøy frå Sandøy i Romsdal.

Han var lærar på Torshus folkehøgskule i Orkdal 1923–1935, so eigar og styrar av Vefsn folkehøgskole i Mosjøen 1935–1949.

## Bibliografi
* *Skatval herad i 25 år : 1902 - 1926*. Skatval Historielag 1928. 92 sider.
* *På kjende stader*. Skatval Historielag 193?. 29 sider.
* *Folket mitt*. Skatval Historielag 1951. 142 sider.
* *Stjørdalsboka bind 4: Gards- og slektshistorie Skatval herad*. Skatval Historielag 1954. 778 sider.
* Med Olav Bjørgum: *Soga um Våpnfjordingane*.
* *Soga um Bård Snøfjellsås*.
* *Soga um Grette Åsmundsen*.
* *Romsdals amt*.

## Referansar
* *[[Skatval. Gårds- og slektshistorie]]*. Bind 3 side 25-26.
Namnet Hauk

**Hauk** er eit norsk mannsnamn av norrønt opphav som tyder 'hauk', frå norrønt *haukr*. Namnet er utbreidd på Island som **Haukur**. Hauk har namnedag den 17. november.

Det er 169 menn som har Hauk som første eller einaste førenamn i Noreg (SSB 2008).

I 2004 var det 914 menn som heitte Haukur på Island, noko som gjorde namnet til det 31. mest populære.

## Kjende namneberarar

* Hauk Aabel (1869-1961), norsk skodespelar og visesongar
* Hauk Buen (f.1933), spelemann på hardingfele
* Hauk Henrik Johnsen (f. 1948), lokalpolitikar og ordførar frå Vadsø

### Hauk som etternamn
* Günter Hauk (1932–1979), tysk komponist
* Karl Hauk (1898–1974), austerriksk målar
* Minnie Hauk (1851–1929), amerikansk operasongar
* Peter Hauk (f. 1960), tysk politikar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hauk (navn)|Hauk (navn)]]» frå , og «[[:de:|Namnet Hauk]]» frå  den 16. november 2008.*
Hauk

**Hauk** kan visa til:

Fuglar:
* Haukefamilien (*Accipitridae*), ein biologisk familie av haukefuglar
* Haukefuglar (*Accipitriformes*), ein biologisk orden av rovfuglar

* Namnet Hauk, eit skandinavisk mannsnanm og tysk slektsnamn, brukt av desse kjende personane:
** Günter Hauk (1932–1979), tysk komponist
** Karl Hauk (1898–1974), austerriksk målar
** Minnie Hauk (1851–1929), amerikansk operasongar
** Peter Hauk (f. 1960), tysk politikar

Militært utstyr:
* F.F.7 Hauk, eit jagarfly
* Hauk-klassen, ein klasse missiltorpedobåtar
Hognestad

**Hognestad** er ein stad som ligg sør for Bryne i Time kommune i Rogaland. Den tradisjonelle uttalen av namnet er .

Gardsnamnet Hognestad er avleidd av mannsnamnet Hogne. Hognestad var også ein haldeplass ved Jærbanen frå 1879 til 1966.

Fleire kjende folk har hatt Hognestad som etternamn:

* Peter Hognestad (1866-1931), prest og diktar
* Ivar Kristiansen Hognestad (1888–1973), stortingsmann
* Helge Hognestad (f. 1940), teolog

Hognestad er eit gardsnamn og ein matrikkelgard med gardsnummer 9 i Time. 

## Kjelder
* Hognestad i *[[Norske Gaardnavne]]* av Oluf Rygh
* Nettstaden *[http://ngis2.statkart.no/norgesglasset/default.html Norgesglasset] *
* Time Gard og Ætt band II, Bryne 2006. Gards- og ættesoge av Birger Lindanger og Jørg Eirik Waula

## Sjå òg
* Gardar i Time
Cetantal

**Cetantal** er eit tal for kor lett dieselen vert kveikt. Jo høgare kveikjeevne dess høgare cetantal.
Sun Microsystems

**Sun Microsystems** var eit internasjonalt teknologifirma som blei skipa i 1982. Hovudkvarteret var i Santa Clara i California, som også er kjend som Silicon Valley. 

Sun var ein stor bidragsytar til fri programvare og eigde fleire store og frie programvareprodukt som OpenOffice.org, Java, Solaris, MySQL med meir.

Den 20. april 2009 blei det annonsert at Oracle Corporation skulle kjøpe Sun Microsystems for 7,4 milliard US-dollar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Galleri Skjæveland

**Galleri Skjæveland** er eit galleri som blei etablert i 2007. Det ligg på Jørpeland i Strand kommune og blir drive av kunstmålaren Stian Heimlund Skjæveland. Galleriet viser både separat -og kollektivutstillingar med etablerte kunstnarar med hovudvekt på figurative uttrykk.

## Bakgrunnsstoff
* Galleri Skjæveland
* Listen.no: Galleri Skjæveland
Jihlava

**Jihlava** (tysk *Iglau*) er ein by i Tsjekkia, som ligg midt i regionen Vysočina ved elva Jihlava (tysk *Igel*). Her låg den gamle grensa mellom Mähren og Böhmen, og byen er av dei eldste gruvebyane i Tsjekkia, om lag 50 år eldre enn Kutná Hora.

Av dei viktigaste byggverka i byen finn ein dei tidlege gotiske kyrkjene St. Jakob, Den vesle munkekyrkja av Vår Frue og den dominikanske kyrkja av Den heilage krossen, barokkyrkja St. Ignatius av Loyola, rådhuset og fleire offentlege bygg i gotisk og renessansestil. Det finst òg ein jødisk gravplass med mange usedvanlege monument, som gravsteinen til foreldra til Gustav Mahler.

Ein gammal slavisk busetnad ved vadestaden over elva (først nemnd i 1233) vart flytta til ein nærliggande ås der gruvebyen vart grunnlagd (om lag 1240) av kong Václav I i mellomalderen. Han var stort sett busett av tyskarar frå nord i Bayern og øvre Sachsen. Gruvene frå mellomalderen med gruvebusetnader rundt låg utanfor bymurane. I følgje ei segn skal det ha vore sølvgruver i drift her så tidleg som 799, men det finst ingen historiske bevis for dette. 

Under hussittarkrigane var Jihlava ein katolsk by og klarte å stå imot ei rekkje omleiringar. Seinare, den 5. juli 1436 vart det gjort ein avtale med hussittane der keisar Sigismund anerkjende kongen av Böhmen. Ei utskjering i marmor nær byen markerer staden der Ferdinand I i 1527 svor truskap til den bømiske statane.

Under trettiårskrigen vart Jihlava erobra to gonger av svenskane. I 1742 vart han underlagd Kongedømet Preussen under den austerrikske arvefølgjekrigen, og i desember 1805 vart bayarane under Wrede slått nær byen. I 1860 var byen barndomsheim for den bøhmsk-austerrikske komponisten Gustav Mahler.

Før 1945 var Jihlava senter for den nest største tysktalande enklaven i Tsjekkoslovakia (etter Schönhengst/Hřebečsko). Etter den andre verdskrigen var over vart dei tyske innbyggjarane i byen anten drepne eller fordrivne.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jihlava|Jihlava]]» frå , den 17. november 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* Jihlava internasjonale dokumentarfilmfestival
Znojmo

**Znojmo** (tysk *Znaim*) er ein by i Tsjekkia i regionen Sør-Mähren, nær grensa til Austerrike.

Byen er bygd på ei klippe på den bratte venstresida til elva Dyje, og arkitekturen har opprettheldt eit mellomalderpreg. Den gotiske St. Nikolas-kyrkja og det seingotiske rådhuset er dei mest kjende landemerka i byen. St. Nikolas-kyrkja vart bygd i 1348 av keisar Karl IV, og rådhuset, med det 75 meter høge tårnet, vart bygd rundt 1446. Overfor elva Dyje ligg Znojmoborga, som går tilbake til 1000-talet og vart grunnlagd av Přemyslid-hertugane.

Den kongelege byen Znojmo vart grunnlagd rundt 1226 av kong Ottokar I på sletta føre Znojmoborga. Znojmo er mest kjemd for våpenstillstanden som vart avgjort her i 1809 etter slaget ved Wagram mellom Napoleon og erkehertug Karl. Han er òg kjend som (den påståtte) fødestaden til Leopold Loyka, sjåføren til den austerrikske erkehertugen Franz Ferdinand då Ferdinand vart myrda i Sarajevo i 1914, ei hending som utløyste den første verdskrigen.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell side
* Turistside 
* Znojmo turistinformasjon
Knut Bjørnsen

**Knut Bjørnsen** () var ein norsk sportsjournalist, forfattar og programleiar.

## Liv og virke
Bjørnsen var fødd i Oslo, der han voks opp på Grünerløkka i ein idrettsinteressert familie. Som ung var Bjørnsen ein lovande skøyteløpar som mellom anna vann junior-NM i 1951. 

Han byrja sin journalistiske karriere som sekstenåring i bladet *Sportsmannen*, der han blei kjend med redaktøren Per Jorsett som han skulle ha eit omfattande samarbeid med.
I 1953 blei han tilsett *[[Verdens Gang]]*, og var der fram til han i 1961 blei tilsett i NRK. Knutsen blei verande i statskanalen i 30 år, som sportskommentator og programleiar. Knutsen kommenterte særleg meisterskap på skøyter og friidrett for radio og fjernsyn, ofte saman med Per Jorsett. For dette fekk dei to Idrettsgallaens hederspris i 2004. Bjørnsen fekk òg Norsk Lytterforenings ærespris i 1982. Som programleiar leidde Knut Bjørnsen spørjeprogrammet *Kvitt eller dobbelt* frå 1966 til og med 1994. I 1970 leidde han også spørjeprogrammet *Avspark*. Han var seinare programleiar for *[[Lykkehjulet]]* og *[[Ønskebrønnen]]* på TV3. Bjørnsen presenterte òg ulike produkt i fjernsynsreklame, som på TV-shop. Bjørnsen spelte seg sjølv i to episodar av *[[Karl & Co]]* på TV 2. Han var dommar i ''Isdans'' på TV 2 i 2007.

Gjennom karriera si gav Bjørnsen også ut fleire bøker innan ulike sjangrar, særleg om idrett. Han var redaktør for den offisielle boka etter OL på Lillehammer i 1994.

Bjørnsnen var gift to gonger, frå 1957 med Bjørg Agnete Johansen som døydde i 1983, og frå 1986 med Karin Löfblad. Han hadde to born frå det første ekteskapet. Dei siste åra av livet sitt var han busett i Svelvik.

## Verkliste
* *13 år med Kuppern & Co*, 1963
* *Skøytesportens tall* 1964 (med Per Jorsett), 1964
* *Små stopp i stor verden*, 1966
* *Fred A. Maier forteller til Knut Bjørnsen*, 1968
* *Helst mot urolig vær*, 1969
* *Skøytesportens stjerner* (med Per Jorsett), 1971
* *Kvitt eller trøbbel. 1000 spørsmål og svar*, 1988
* *Dans! Dans! Eventyret om norske sportsdansere*, 1990
* *100 år på glattisen. 30 år bak mikrofonen*, 1992
* *70 år med vinter-OL*, 1993
* *Den offisielle boken fra de XVII Olympiske vinterleker, Lillehammer 1994*, 1994
* *Store norske sportsbragder i 1000 år* (med Per Jorsett), 1995
* *Jakten på "Najaden" : norsk-engelsk drama på Lyngør havn*, 2002	
* *Gylne øyeblikk*, 1999	
* *Idrettshelter fra Buskerud* (red. med Per Jorsett), 2005
* *Bislet blues* (med	Kjell Kristian Rike), 2008

## Kjelder

* 
* Søk etter Knut Bjørnsen som bokforfattar i Bibsys
Svitavy

**Svitavy** (tysk *Zwittau*) er ein by i Tsjekkia, som ligg i regionen Pardubice. Han har om lag 17&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
Byen vart grunnlagd rundt 1150 då munkar sette opp ei kyrkje her og det voks opp ein landsby rundt kyrkja. Eit hundreår seinare flytta tysktalande nybyggjarar til området. Frå 1256 var Svitavy underlagd biskopane av Olomouc. Byen har vorte øydelagd to gonger, under trettiårskrigen vart byen rasert, og i 1781 førte eit uhell til at byen brann til grunnen. I 1866 vart det arrangert våpenkvile under den austerriksk-prøyssiske krigen her. 

I 1930 var 88,4 % av innbyggjarane i byen tyskarar, men etter den andre verdskrigen vart tyskarane drive bort. 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* Bymuseum
* Kort historie

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Svitavy|Svitavy]]» frå , den 17. november 2008.*
Litomyšl

**Litomyšl** (tysk *Leitomischl*) er ein by og ein kommune i regionen Pardubice i Tsjekkia. Litomyšl ligg aust i Böhmen og tok form på 1200-talet der det tidlegare hadde vore ein festningsbusetnad langs Trstenice-vegen – ei viktig handelsrute mellom Böhmen og Mähren.

Litomyšl er kanskje mest kjend for det monumentale renessanseslottet oppført i åra  1568-1581. Bygningane på slottsområdet er eksepsjonelle på grunn av deira arkitektoniske prakt. Samstundes var dei òg fødestaden til den tsjekkiske komponisten Bedřich Smetana. På den utstrekte plassen, ein av dei lengste i Tsjekkia, finst eit rådhus oppført i gotisk arkitektur og ei rekkje hus i renessanse- og barokk stil. Mange av desse har vakre arkadar og kvelva rom på gateplan. Eitt av dei viktigaste husa er *U Rytířů* med sine flotte fasadar.

Historisk har byen òg vore kjend som eit viktig religiøst senter. Det var i Litomyšl i 1344 at det andre bispedømet i Böhmen vart oppretta, sjølv om dette enda i løpet av hussitarkrigane. På 1800-talet spelte Litomyšl grammatikkskule ei viktig rolle.

Dei kulturelle tradisjonane i byen strekkjer seg langt utover dei regionale og nasjonale grensene. Det praktfulle interiøret i slottet, særleg det barokke slottsteateret, amfiteateret i slottsparken og huset til Smetana tilbyr alle varierte konsertprogram og teateroppføringar. I 1994 møtte dei sju sentraleuropeiske presidentane kvarandre i slottet. Slottet vart innskrive på verdsarvlista til UNESCO i 1999.

## Kjende personar med tilknyting til Litomyšl
Litomyšl er fødebyen til komponisten Bedřich Smetana (1824-1884), kritikaren og litteraturhistorikaren Arne Novák og litteraturkritikaren Hubert Gordon Schauer/

Magdalena Dobromila Rettigova - forfattar av den første tsjekkiskspråklege kokeboka - budde her frå 1834 til ho døydde i 1845.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Litomyšl|Litomyšl]]» frå ,  den 17. november 2008.*  

## Bakgrunnsstoff
* 

* Turistinformasjon
Mikulov

**Mikulov** (tysk *Nikolsburg*) er ein by i Tsjekkia, som ligg midt i regionen Sør-Mähren. Han ligg like nær grensa til Austerrike og har om lag 7600 innbyggjarar.

## Geografi
Mikulov ligg i utkanten av eit åslendt landskap og ved ein stor innsjø. Byen ligg om lag 200 til 250 meter over havet. Eit biosfærereservat definert av UNESCO startar ved Mikulov og det same gjer det moraviske karstlandskapet.

## Historie
Mikulov var åstad for Nikoklsburg-traktaten den 31. desember 1621 under trettiårskrigen. Etter den austerriksk-prøyssiske krigen starta grev Alajos Károlyi å utarbeide ein fredsavtale i Mikulov som førte til Prahatraktaten i 1866.

I 1938 hadde byen nesten 8000 (hovudsakleg tysktalande) innbyggjarar, men berre om lag 5200 i 1948. Dei etniske tyskarane vart kasta ut i perioden 1945-46. I 1938 var det òg 472 hovudsakleg tysktalande jødar. 372 av desse overlevde ikkje holocaust

Det viktigaste landemerka i byen er Mikulovborga til Dietrichstein-familien og Piarist-gymnaset.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mikulov|Mikulov]]» frå , den 17. november 2008.*

## Bakgrunnsstoff

*
Zahájí

**Zahájí ** (tysk *Sahay*) er ein liten landsby i Tsjekkia i regionen Sør-Böhmen. Zahájí hadde 396 innbyggjarar i 2007.

Han er kjend for eit lite slag mellom franskmennene og austerrikarane i 1742 under den austerrikske arvefølgjekrigen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zahájí (České Budějovice District)|Zahájí (České Budějovice District)]]» frå ,  den 17. november 2008.*
Jablunkovpasset

**Jablunkovpasset** (tsjekkisk *Jablunkovský průsmyk*, polsk *Przełęcz Jabłonkowska*) er ein fjellovergang i Beskidane, med ei høgd på opp til 553 meter over havet. Det ligg i Tsjekkia, nær grensa til Polen og Slovakia.

Fjellovergangen skil Dei moravisk-schlesiske Beskidane frå Dei schlesiske Beskidane. Han er ein av dei viktigaste transportrutene i Vest-Karpatane. Europaveg 75 frå Žilina til Těšín går gjennom passet, tillegg til jernbanelinja Košice-Bohumín. Han var òg ein viktig veg i mellomalderen, og knytte øvre Ungarn til Schlesien, eller nærare sagt Cieszyn Schlesien.

Arkeologiske funn viser at det gjekk veg gjennom passet lenge før mellomalderen. Reisande karavaner vart ofte angripe av røvarar, så enkelte festningsverk vart bygd ved dagens Mosty u Jablunkova. Arkeologar meiner dei vart bygd på 1200-talet. Handelsruta vart stadig viktigare og i 1529 vart det bygd nye festningsverk i frykt for åtak frå tyrkarane. Festninga spelte ei viktig rolle under trettiårskrigen. Etter krigen vart festninga renovert og det vart bygd ei ny og større festning i nærleiken av Elżbieta Lukrecja, hertuginna av Cieszyn. Etter kvart det ein permanent garnison her. Festningsverka vart renovert siste gong i 1808. Etter den tid fall festninga frå kvarandre og dei lokale innbyggjarane nytta delar av byggmateriala til andre bygg. 

Landsbyen Mosty u Jablunkova ligg i fjellovergangen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jablunkov Pass|Jablunkov Pass]]» frå , den 17. november 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** 
***
Slaget ved Chotusitz

**Slaget ved Chotusitz** eller **Chotusice** vart utkjempa 17. mai 1742 mellom Austerrike under fyrst Karl Aleksander av Lorraine og Preussenunder Fredrik den store. Dei hadde om lag like mange styrkar, men det stødige prøyssiske infanteriet klarte til slutt å slite ut austerrikarane, og dei vart tvungen til å trekkje seg tilbake. Dei etterlet 18 kanonar og 12&nbsp;000 krigsfangar. Dei drepne og skadde skal ha vore om lag 7000 på kvar side, og austerrikarane tok med seg 1000 fangar. Det prøyssiske kavaleriet gjorde fleire desperate og mislukka framstøyt, og vart nesten heilt øydelagd. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battle of Chotusitz|Battle of Chotusitz]]» frå , den 17. november 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Hardbottle's Dictionary of Battles. 1905.
DNK

**DNK** kan visa til:

* Danmark, ISO-landskode DNK
* Den norske kyrkja
* Det Norske Kammerorkester
* Direktoratet for nødkommunikasjon
Hajo

**Hajo** er ein gammal valfartsstad for tre religionar; hinduismen, buddhismen og islam som ligg ved elva Brahmaputra i den indiske delstaten Assam, 24 km frå delstatshovudstaden Guwahati. Her finst ei rekke tempel og andre heilage punkt. Den best kjende staden er hindutempelet Hayagriva Madhava Mandir på Monikut-høgda. For muslimar er moskéen Poa Mecca, som er knytt til Mekka, eit viktig mål.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hajo|Hajo]]» frå , den 17. november 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* ASI cover for 3 Hajo temples
Magne

:*Sjå òg [[Magne i norrøn mytologi]]*
**Magne** er eit mannsnamn av norrønt opphav som bygger på *magn* eller *megin*, som tyder 'makt' eller 'styrke'. Den norrøne forma av namnet er Magni, som framleis er skrivemåten på Island og Færøyane.

Andre førenamn som byrjar på Magn- er mellom anna Magna, Magnar, Magnhild og Magny.
Namnet Magnus har ikkje norrønt, men latinsk opphav.

## Bruk
Namnet har vore i utstrekt bruk i Noreg heile 1900-talet, men var særleg mykje gjeve frå 1920- til 1950-åra, då frå 0,6 % til opp mot 0,9 % av nyfødde blei kalla det. I 2008 var det 9876 menn som heitte Magne i Noreg (SSB).

## Kjende namneberarar
* Magne Wergeland (1899-1975), norsk forfattar
* Magne Skodvin (1915-2004), norsk historikar og målmann
* Magne Rommetveit (1918-2009), norsk professor og målmann
* Magne Lerheim (1929-1994), norsk politikar
* Magne Lystad (1932-1999), norsk orienteringsløpar
* Magne Myhren (f. 1937), norsk spelemann
* Magne Dybvig (f. 1940), norsk filosof
* Magne Thomassen (f. 1941), norsk skøyteløpar
* Magne Myrmo (f. 1943), norsk langrennar
* Magne Greger (f. 1944), ordførar i Alstahaug
* Kjell Magne Bondevik (f. 1947), norsk politikar og statsminister
* Magne Austad (f. 1948), norsk kunstnar
* Magne Revheim (f. 1950), norsk forretningsmann
* Magne Rommetveit (1956), norsk politikar (Ap)
* Magne Fremmerlid (f. 1961), norsk operasongar
* Magne Furuholmen (f. 1962), norsk musikar
* Magne Johansen (f. 1965), norsk skihoppar
* Magne Hoseth (f. 1980), norsk fotballspelar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Magne|Magne]]» frå , den 17. november 2008.*
Det internasjonale energibyrået

**Det internasjonale energibyrået** (**IEA**) er ein internasjonal organisasjon oppretta i november 1974 for å forebygge forstyrrelsar i oljeforsyningane og for å skaffe til vege informasjon og statistikk om den internasjonale oljemarknaden og andre energisektorar. Subsidiært arbeider IEA med å fremme og utvikle alternative energikjelder, rasjonell energipolitikk og multinasjonalt samarbeid om energiteknologi. 

IEA har ein kombinert oljereserve på 4 milliardar fat 1,4 milliardar blir kontrollert av medlemsregjeringane for bruk i naudssituasjonar. IEA brukte av reservane i samband med gulfkrigen i 1991 og orkanen «Katrina» i 2005.

Kvar veke offentleggjer IEA storleiken på lagra av råolje og gass i USA. Desse tala verkar direkte inn på oljeprisen i marknaden.

## Medlemsland
Organisasjonen har 26 medlemsstatar og hovudkvarter i Paris i Frankrike. IEA er ein autonom internasjonal organisasjon under OECD.

# Australia
# Belgia
# Canada
# Danmark
# Finland
# Frankrike
# Hellas
# Irland
# Italia
# Japan
# Luxembourg
# Nederland
# New Zealand
# Noreg
# Portugal
# Spania
# Storbritannia
# Sveits
# Sverige
# Sør-Korea
# Tsjekkia
# Tyrkia
# Tyskland
# Ungarn
# USA
# Austerrike

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Det internasjonale energibyrået|Det internasjonale energibyrået]]» frå , den 17. november 2008.* 


## Bakgrunnsstoff

*
Magnitogorsk

**Magnitogorsk** (russisk Магнитого́рск, tyder noko liknande 'magnetfjellbyen') er ein gruve- og industriby i Tsjeljabinsk oblast i Russland. Byen ligg ved elva Ural og har eit av dei største jern- og stålverka i landet. Geografisk ligg byen på den austlege (sibirske) sida av dei sørlege Uralfjella. Byen har om lag 410&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
Den raske bygginga av Magnitogorsk stod i fronten av Josef Stalin sine femårsplanar på 1930-talet. Han var eit utstillingsvindauget for sovjetiske prestasjonar. Enorme reservar av jernmalm i området gjorde det til ein førsteklasses plassering for å bygge eit stålverk som kunne utfordre sine vestlege rivalar. Derimot hadde ein stor del av arbeidsstyrken, hovudsakleg tidlegare småbønder, særs få industrikunnskapar og liten industriell erfaring. For å løyse desse problemA kom fleire hundre utanlandske spesialistar for å leie arbeidet, mellom anna ei gruppe arkitektar under leeing av tyskaren Ernst May. 

I følgje dei opphavlege planane skulle Magnitogorsk byggast etter inspirasjon frå Pittsburgh, som på den tida var det viktigaste senteret for stålproduksjon i USA. Han skulle følgje den same lineære byutforminga, med rader av liknande, store nabolagskvartal gåande parallelt med fabrikken, separert frå kvarandre med grønne belte. Planen var å plassere bustad- og produksjonsområda slik at reisetida vart minimalisert. 

Men innan May hadde fullført planane sine for Magnitogorsk var bygginga av både fabrikken og bustadområda alt i gang. Den vidstrekte fabrikken og dei enorme rensesjøane gjorde at det var lite areal til overs tilgjengeleg til bygginga av byen og May måtte dermed teikne om busetnadane for å passe med det gjenverande området. Denne modifiseringen medførte ein by som var meir «tau-liknande» enn lineær. 

Byen spelte ei viktig rolle under den andre verdskrigen.

## Nyare tid
Åra etter perestrojka medførte store endringar i byen. Jern- og stålfabrikken vart omorganisert til eit aksjeselskap, Magnitogorsk Iron and Steel Works eller *MISW*, (russisk: Магнитогорский металлургический комбинат &ndash; *Magnitogorskij metallurgitsjeskij kombinat* eller *MMK*), som hjelpte med ombygginga av jernbanen og bygging av ny lufthamn.

Med uttøminga av dei store lokale reservane av jernmalm, har Magnitogorsk måtta importere råmaterial frå gruver nord i Kasakhstan.

Sjølv om industriområda er konsentrert på venstre side av elva Ural og dei fleste bustadområda ligg på høgre breidd, så er innbyggjarane framleis utsett for helsefarlege utslepp og fabrikkrøyk. Magnitogorsk vart nyleg oppført på ei liste over dei 25 mest forureina byane i verda, ei undersøking gjennomført av Blacksmith Institute. Forureiningane omfattar bly, svoveldioksid, tungmetall og annan luftforureining. I følgje det lokale sjukehuset er berre 1 % av barna i byen ved god helse. Lokalavisa refererer til at 72 % av barna fødd i byen er sjuke, medan berre 27 % hadde friske mødre.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Magnitogorsk|Magnitogorsk]]» frå , den 17. november 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Breslau-traktaten

**Breslau-traktaten** var ein førebels avtale signert den 11. juni 1742 i Wroclaw (då kalla Breslau), mellom den austerrikske erkehertuginna Maria Teresia og Fredrik II av Preussen. Basert på vilkåra i avtalen avstod Maria Teresia det meste av Schlesien til Fredrik, bortsett frå områda Troppau, Teschen og Jägerndorf. Denne avtalen enda saman med Berlin-traktaten offisielt den første schlesiske krigen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Treaty of Breslau|Treaty of Breslau]]» frå ,  den 18. november 2008.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* lagcom/ebc/article-9067753/Silesian-War Encyclopedia Britannica Concise: Silesian Wars
* lagcom/eb/article-33352/Austria#408930.hook Encyclopedia Britannica: The War of the Austrian Succession
Franken

**Franken** er ein region som no ligg i dei to tyske delstatane Bayern og Baden-Württemberg. Området var sete for dei saliske tysk-romerske keisarane, og vert rekna som eit av dei fem opphavlege kjernehertugdøma som utgjorde det gamle tyske rike. Området strekte seg langt nordover i Tyskland, austover inn i Austerrike og inn i Frankrike i ein periode. I løpet av mellomalderen og den tidlege moderne perioden kom mykje av det øvre Franken under erkebispedømet Bamberg, Würzburg og Fulda, særleg dei delane som hadde vore del av Thüringen.

Dei tre største byane i Franken er Nürnberg, Würzburg (begge i Bayern) og Heilbronn (Baden-Württemberg).

I 1803 annekterte Napoleon den søraustlege delen av Franken til Bayern, som vart opphøgd til eit kongerike, og områda høyrer framleis til Bayern. Kulturelt skil det seg til ein viss grad frå det eigentlege Bayern; til dømes er Franken overvegande protestantisk, medan Bayern elles er katolsk. Mange frankarar liker ikkje å kalle seg bayerar.

Den bayerske del av Franken er inndelt i tre administrative område:
* Unterfranken
* Mittelfranken
* Oberfranken.

Flagget til Franken er raudt og kvitt.

## Sjå òg
* Austfranken
* Frankisk språk
* Francke

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Franken|Franken]]» frå , den 18. november 2008.*
Jean-Baptiste Desmarets

**Jean-Baptiste François Desmarets** (), marki av Maillebois, var ein fransk marskalk.

Han var son av Nicolas Desmarets, Marquis De Maillebois (1648 - 1721), generalkontrollør av finansar under regjeringstida til Ludvig XIV av Frankrike, og nevø av Jean-Baptiste Colbert.

Han lærte krigskunsten frå Claude Louis Hector de Villars. Han utmerkte seg under omleiringa av Lille, og kommanderte ein divisjon i Italia under den polske arvefølgjekrigen. Han erobra Korsika på mindre enn tre veker i 1739 og fekk for dette graden marskalk i 1741.

Under den austerrikske arvefølgjekrigen vart han send for å kjempe mot austerrikarane i Italia og vann der slaget ved Bassignano i 1745. Året etter tapte han derimot mot langt større styrkar i slaget ved Piacenza, som gjorde at han måtte forlate hertugdømet Milano.

Etter krigen vart han guvernør i Alsace (1748).

## Kjelde

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jean-Baptiste Francois des Marets, marquis de Maillebois|Jean-Baptiste Francois des Marets, marquis de Maillebois]]» frå , den 18. november 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
* Den franske utgåva av artikkelen.

## Bakgrunnsstoff
Saltværing

**Saltværing** kan ha fleire tydingar:
* Saltværing - målføre i Salten
* Saltværing - Nordlandsbåt frå Salten
Georg Christian von Lobkowitz

** Johann Georg Christian, Fürst von Lobkowitz** () var ein austerriksk *[[feltmarskalk|Generalfeldmarschall]]*.

Han kom frå den gamle bøhmisk aristokratfamilien Lobkowicz og var den fjerde sonen til Philipp Hyazinth Josef, 4. fyrste av Lobkowicz, hertug av Sagan (1680-1737) og Eleonore Katharina Charlotte Popel von Lobkowicz (1685-1712). 

Han gifta seg 11. november 1718 med Caroline Henriette von Waldstein (1702-1780) i Praha og fekk 10 born. To av desse mista livet i krig, medan to andre vart riddarar i Ordenen det gylne skinnet. Johann Georg Christian grunnla (Hořín)/Mělník-greina av Lobkowitz-familien. 

Han kjempa under Eugene of Savoie mot Det osmanske riket. I 1732 vart han guvernør på Sicilia, og 28. november 1739 vart han sjølv riddar i ordenen det gylne skinnet. 

I 1741 fekk han graden feltmarskalk. Under den austerrikske arvefølgjekrigen kjempa han først mot franskmennene og bayarane mellom Praha og München, og vart seinare guvernør i hertugdømet Milano mellom 1743 og 1745. I denne perioden var han kommandør for keisaren sin hær i Italia, der han tapte slaget ved Velletri i 1744 .

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Georg Christian, Fürst von Lobkowitz|Georg Christian, Fürst von Lobkowitz]]» frå , den 18. november 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Genealogy.euweb
*** Melnik Castle
François de Chevert

**François de Chevert** () var ein fransk general.

Chevert gjekk inn i teneste i 1706 og vart ein major i regimenetet til Beauce i Toul i 1728 og i 1739 obsertløyntnant. Han utmerkte seg i Flandern, Piemonte og Tyskland og fekk for dette viktigare kommandørroller. Han leia omleiringa av Praha under den austerrikske arvefølgjekrigen med grenaderane sine i 1741 og forsvarte byen mot austerrikske troppar. Som brigadegeneral tok han del i operasjonane i Dauphiné og Italia, mellom anna slaget ved Casteldelfino, og vart maréchal-de-camp i 1744. 

Under felttoget i Provence erobra han øya Sainte-Marguerite, som han vart forfremma til generalløyntnant for i 1748. Med denne tittelen kommanderte han ei flankestyrke til siger i Hastenbeck. Året etter kommanderte han ein annan flankestyrke i den franske sigeren i Lutterburg.

I løpet av den strålande karrieren, der han bana seg veg til dei høgaste gradane, ser det ut til at Chevert nesten utelukkande hadde suksess, bortsett frå eit lite tap i slaget ved Meer (or Mehr) i 1758, der ein større del av korpset hans bestod av umodne soldatar og militsar. Som major for eit regiment fekk han ordenen Chevalier de Saint-Louis i 1742. Han vart kommandør i 1754, og vart dekorert med Grand Croix i 1758 og gjort til riddar av Aigle Blanc de Pologne same året. Han døydde som guvernør i Givet og Charlemont.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:François de Chevert|François de Chevert]]» frå , den 18. november 2008.*
Magny

**Magny** er eit kvinnenamn danna av norrønt *Magn-*, 'makt' eller 'styrke', og *[[-ny]]*, som tyder 'ny'. Namnet kan òg skrivast **Magni**, som òg er den norrøne og islandske forma av det nærskylde mannsnamnet Magne. 

Magny har norsk namnedag den 18. november.

I Noreg er det 492 kvinner som har Magny og 348 som har Magni som det første førenamnet (SSB, 2008).

## Kjelder

* norskenavn.no
Braunau am Inn

**Braunau am Inn** er ein by i regionen Innviertel i Oberösterreich nordvest i Austerrike. Han ligg om lag 90 km vest for Linz og om lag 60 km nord for Salzburg ved grensa til Bayern i Tyskland. Byen har om lag 17&nbsp;000 innbyggjarar og ligg ved elva Inn. På andre sida av elva ligg den bayerske motparten Simbach am Inn, som han er knytt til via bruer over elva. Braunau am Inn er kanskje mest kjend som fødestaden til Adolf Hitler.

## Historie

Byen vart først nemnd rundt 810 og fekk bystatus i 1260, noko som gjern han til ein av dei eldste byane i Austerrike. Han vart ei viktig festning i området og ein knutepunkt for fleire handelsruter som dreiv salthandel med skipstrafikk på Inn. 

Byen har gjennom historia skifta eigar fire gonger. Han høyrde til Bayern fram til 1779 og vart ein austerriksk by etter Teschen-traktaten, som avgjorde den bayerske arvefølgjekrigen. Som ein stor by i Bayern spelte han ei viktig rolle i det bayerske opprøret mot den austerrikske okkupasjonen under den spanske arvefølgjekrigen, då han var vertsby for Braunau-parlamentet, eit provisiorsk bayersk parlament i 1705 leia av Georg Sebastian Plinganser (1680-1738). Etter Pressburg-traktaten vart Braunau ein del av Bayern igjen i 1809. I 1816 etter omorganiseringa av Europa etter Napoleonskrigane, avstod Bayern byen til Austerrike, mot at dei fekk Aschaffenburg tilbake. Braunau har sidan den gong vore ein austerriksk by. 

Braunau har ei flott kyrkje frå 1400-talet med ei 99 meter høgt spir, det tredje høgaste i Austerrike. Vernehelgenen er St. Stefan. Restane etter ei borg husar eit museum, og delar av dei tidlegare bymurane er framleis synleg. 

Adolf Hitler vart fødd i Braunau den 20. april 1889, men han og familien flytta til Linz i 1894. Utanfor bygningen der han vart fødd står eit minnesmerke over offera som dyødde under den andre verdskrigen. Steinen er av granitt frå Mauthausen konsentrasjonsleir og seier: *Für Frieden, Freiheit und Demokratie. Nie wieder Faschismus. Millionen Tote mahnen*, eller «For fred, fridom og demokrati, aldri meir fascisme, millionar av døde formaningar.»

I 1938 vart Ranshofen, som då hadde eit av dei største aluminiumsverka i Austerrike, annektert til Braunau. I 1948 hadde Braunau 11&nbsp;744 innbyggjarar.

Braunau ar i dag mange industria, mellom anna produksjon av elektronikk, metall (AMAG), trearbeid og glas. Byen har òg det største aluminiumsverket i Austerrike.

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettside
Ølmheim kyrkje

**Ølmheim kyrkje** (tidlegare Norum kyrkje) ligg på Ylmeim i Sogndal kommune i Sogn og Fjordane fylke, og er ei langkyrkje frå 1863. 

Kyrkja vart sett opp etter teikngar av arkitekt Christian Heinrich Grosch med Ola Olson Løken som byggmeister. 
Ho er soknekyrkje i Norum sokn i Sogn prosti. Soknet heitte tidlegare Ylmeim (òg skrive Ølmheim).

15. januar i 1989 slo lynet ned i tårnet og det starta brenne. Brannvesenet vart varsla og kom til snøgt nok til at dei fekk sløkt brannen før heile kyrkja stod i loge. Tårnet var oppattbygd på hausten same året, og har same utforminga som tidlegare.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Margrethe Henden Aaraas og Sigurd Vengen: «Norum kyrkje» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
* «Norum kyrkje» hjå NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon
* 

## Bakgrunnsstoff
* Anne Marta Hoff: Norum kyrkje (i «Norges kirker»)
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen/Digitalarkivet
*
* No får kyrkja attende det gamle namnet (Sogn avis, 31. oktober 2015)
François de Franquetot de Coigny

**François de Franquetot de Coigny** () var ein fransk marskalk og frå 1747 hertug av Coigny. 

## Bakgrunn
Han vart fødd i Coigny château nær Coutances i Normandie, som son til Robert-Jean de Coigny og Marie-Françoise de Matignon. Onkelen hans var Charles-Auguste de Goyon-Matignon, fransk marskalk og nevøen hans Jacques I av Monaco. Som faren gjekk han inn i militæret. Han vart brigader i 1702, Maréchal de camp i 1703 og generalløyntnant i 1709.

Dei mest kjende sigrane hans var ved San Pietro og Guastalla, som han vann i 1734 i lag med marskalk de Broglie mot austerrikarane i den polske arvefølgjekrigen. Han vart fransk marskalk i 1734. Under den austerrikske arvefølgjekrigen erstatta han marskalk de Broglie i 1743 for å forsvare dei franske stillingane ved Rhinen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:François de Franquetot de Coigny|François de Franquetot de Coigny]]» frå , den 18. november 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff

* Slektstreet til Franquetot 
* Huset Franquetot
* Historia til Franquetot-familien
Svarabhaktivokal

**Svarabhaktivokal** (frå sanskrit) eller **innskotsvokal** er ein innskoten, trykklett vokal som skal lette uttalen.

I normalisert norrønt og gamalnorsk vert svarabhaktivokalen ikkje skriven, men i moderne norsk vert han bruka framfor utlydande *l, n* og *r*; oftast som ein trykklett *e*, men i dialektane vert òg u eller o bruka. I somme ord vert svarhabhaktivokalen skriven, i andre ikkje. 

I norsk er regelen no at svarabhaktivokalen alltid vert skriven framfor R: ald*e*r, døg*e*r, fag*e*r, vokst*e*r. På bokmål vert han òg skriven i sterke verb: finn*e*r, skyt*e*r.

Framfor L skriv vi svarabhaktivokalen i ord som hass*e*l, somm*e*l, tyngs*e*l, men ikkje i 
fugl, hagl eller nagl.

Framfor N vert svarabhaktivokalen sjeldan skriven: al*e*n, våp*e*n men audn, botn, djupn, sokn, vatn.

På islandsk vert svarabhaktivokalen *u* nytta framom R i ord som fót*u*r, hest*u*r og mað*u*r.

## Kjelder
* Olav T. Beito: *Nynorsk grammatikk* Det Norske Samlaget 1986 ISBN 82-521-2801-7
Adrien Maurice de Noailles

**Adrien Maurice de Noailles, 3. hertug av Noailles** () var ein fransk aristokrat og soldat. 

## Liv og virke
Han var son av Anne-Jules de Noailles og arva tittelen hertug av Noailles' då faren døydde i 1708. 

Han kjempa i den spanske arvefølgjekrigen (1710–1713) og vart finansminister frå 1715 til 1718. Han utmerkte seg i den polske arvefølgjekrigen (1733–1738) og vart slik fransk marskalk i 1734. Han tente i den austerrikske arvefølgjekrigen og vart utpeikt som kommandør av dei franske styrkane i mars 1743. Han vart slått i slaget ved Dettingen i juni 1743, men klarte med suksess å drive austerrikarane ut av Alsace-Lorraine året etter, sjølv han mista høve til å gjere stor skade på den austerrikske hæren då dei kryssa Rhinen. Av den grunn vart han av Storbritannia rekna som ein større fiende for Frankrike enn Austerrike. Seinare fungerte han som diplomat og hadde stor påverknad på utanrikspolitikken. 

I 1698, som comte d'Ayen, gifta han seg med Françoise Charlotte Amable d'Aubigné , niesa og arvingen til Madame de Maintenon og med ho fekk han seks born, fire døtrer og to søner. Dei to sønene hans, Louis de Noailles og Philippe de Noailles, hertug av Mouchy, vart òg franske marskalkar. 

Duc de Noailles vart gjort riddar av ordenen den gylne skinnet i 1702, ein spansk stormann i 1711, og riddar av Saint-Esprit-ordenen i 1724.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Adrien-Maurice, 3rd duc de Noailles|Adrien-Maurice, 3rd duc de Noailles]]» frå , den 18. november 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Stedje kyrkje

**Stedje kyrkje** står på øvre Stedje i Sogndal kommune i Sogn og Fjordane, og er ei langkyrkje bygd i tre i 1867. 
Arkitekt for bygget var Christian Christie. 

Ho erstatta Stedje stavkyrkje, som var vorte for lita, og er soknekyrkje i Stedje sokn i Sogn prosti.

## Stedje stavkyrkje
Ein plar daterer bygginga av stavkyrkja til 1180-1200 på grunnlag av ei runeinnskrift som var i kyrkja. Det finst detaljerte teikningar av stavkyrkja og to portalar er tekne vare på i Bergen Museum.

## Kjelder
* Margrethe Henden Aaraas og Sigurd Vengen: «Stedje kyrkje» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
* «Stedje kyrkje» på NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon
* Sigurd Muri: *Norske kyrkjer*. Det Norske Samlaget. Oslo 1971

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Stedje kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
*
Lisbet

**Lisbet** og **Lisbeth** er kortformer av Elisabeth som igjen kjem frå hebraisk *Elisjeba*, 'Gud er fullkomen'. Lisbet har norsk namnedag den 19. november.

Namnet er utbreidd i dei nordiske landa, særleg i Danmark, der 14&nbsp; 525 eller 0,5 % av kvinnene heitte Lisbeth i 2008. I Noreg heitte 5930 Lisbeth og 852 Lisbet i 2008. På 1700-talet var både Lisbet og Lisbeth utbreidde namn. Forma Lisbeth var også populær i 1950- og 1960-åra. 

## Kjende namneberarar
* Lisbet Pedersdatter Nypan, norsk bondekone dømd som heks og brend på bål
* Lisbet Bull (1912-74), norsk forfattar og skodespelar
* Lisbet Dæhlin (f. 1922), norsk keramikar
* Lisbet Holtedahl (f. 1946), norsk sosialantropolog, kvinneforskar og filmskapar
* Lisbeth Zwerger (f. 1954), austerriksk illustratør
* Lisbet Hiide (f. 1956), norsk forfattar
* Lisbeth Iversen (f. 1961), norsk politikar
* Lisbet Rugtvedt (f. 1967), norsk politikar

## Kjelder

* *[[Store norske leksikon]]*

* Delar av denne artikkelen bygger på «Lisbet» frå , den 18. november 2008.
Šiauliai fylke

**Šiauliai** er eit av dei ti fylka i Litauen. Det ligg i den nordre delen av landet, og har byen Šiauliai som hovudstad. Arealet er på 8 540 kvadratkilometer, og innbyggjartalet 261 764 i 2023.

## Kommunar
Det ligg sju kommunar i fylket:

* Akmenė distriktskommune
* Joniškis distriktskommune
* Kelmė distriktskommune
* Pakruojis distriktskommune
* Radviliškis distriktskommune
* Šiauliai bykommune
* Šiauliai distriktskommune

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Sterke verb

**Sterke verb** er eit særmerke for germanske språk. Dei er kjenneteikna ved at dei markerer skifte i tid (og i somme språk tal) ved at rotvokalen vekslar etter eit avlydsmønster når dei vert bøygde, som t.d. *bryte–braut–brote ([[nynorsk språk|nn]]), bryta–bröt–brutit ([[svensk språk|sv]]), break–broke–broken ([[engelsk språk|en]])* eller *brechen–brach–gebrochen ([[tysk språk|ty]])*. Til gjengjeld kan dei mangle tradisjonell bøygningsending, slik vi finn i dei fleste svake verb. 

## Sterke verb i norsk språk
I nynorsk språk vert dei sterke verba bøygde i sju klassar. Her er berre ei infinitivsform og ei preteritumform medteken; merk at infinitiv valfritt kan ha a-ending (evt. kløyvd infinitiv) og at perfektum partisipp kan ende på -i. Som sideform kunne sterke verb ha endinga *-er* i presens før rettskrivingsreforma i 2012, da uttalt med tonelag 1. 

I den fyrste landsmålsnormalen Ivar Aasen utarbeidde, kunne rotvokalen òg skifte i preteritum fleirtal. Restar av slik fleirtalsbøyging finst enno i Hallingmål.

## Sjå òg:
* Svake verb
* Preterito-presentiske verb
* Ivar Aasen: *[[Norsk Grammatik]]*
* Kjell Venås *Sterke verb i norske målføre. Morfologiske studiar*, dr.avh., 1967

## Kjelder:

* *Første delen av denne artikkelen bygger på «[[:sv:Sterke verb|Sterke verb]]» frå , den 18. november 2008.* 
 
* Olav T. Beito: *Nynorsk grammatikk* Det Norske Samlaget 1986 ISBN 82-521-2801-7
Southland på New Zealand

**Southland** (maori *Murihiku*) er namnet på den sørlegaste regionen på New Zealand, og også namnet på eit distrikt i denne regionen. Regionen ligg lengst sør på Sørøya, og omfattar også den tredje største øya på New Zealand, Stewart Island/Rakiura, som ligg sør for Sørøya.

## Historie
Southland Province (ein mindre del av den noverande regionen som låg kring Invercargill) var opphavleg ein del av provinsen Otago, men området danna sin eigen provins frå 1861 til 1870. Han gjekk då saman med Otago Province att på grunn av økonomiske vanskar, inntil provinsstyret opphøyrde i 1876.

## Demografi og administrasjon

### Busetnader
Dei to største og viktigaste bymessige områda i Southland er byen Invercargill og den mindre byen Gore. Southland dekkjer eit område på 28 681 m². I 2020 hadde regionen 102 600 innbyggjarar. Det store vestlege området i regionen, Fiordland, er nesten utan permanent menneskeleg busetnad.

### Styresett
* Southland Regional Council (Environment Southland) representerer regionalstyresmaktene og har sete i Invercargill. 

Tre distrikt (Territorial Local Authorities) ligg innanfor Southland: 
* Invercargill City Council administrerer sjølve byen Invercargill, og mindre tilstøytande landdistrikt. 
* Southland District består av det meste av regionen, inkludert heile øya Stewart Island/Rakiura, og setet for distriktsstyret ligg i Invercargill. 
* Gore District Council administrerer byen med same namn og landdistrikta omkring.

## Nasjonalparkar og turisme
Nasjonalparken Fiordland National Park, som har ei flatevidd på 7 860 km², ligg i Southland. Southland omfattar òg Stewart Island/Rakiura, der mykje av landområdet er verna som Rakiura National Park. 

Turisme er ein viktig faktor i økonomien til Southland. I 2003 la tilreisande att 368 millionar NZ$, av dette 92 millionar NZ$ i Fiordland.

## Sjå òg
* Fiordland
* Stewart Island/Rakiura

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Southland Region|Southland Region]]» frå , den 18. november 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Svake verb

**Svake verb** eller **linne verb** er ei gruppe verb som i germanske språk markerer tidskifte med ei bøygningsendring.  

## Svake verb i norsk
### Standardinndeling
Svake verb vert i nynorsk inndelte i fire bøygningsklassar, ei med *-ar* i presens og *-a* i preteritum, ei anna med *-er* i presens og *-te* eller *-de* i preteritum, ei tredje med verb som endar på rotvokalen og ei fjerde utan ending i presens. 

### Problem med denne inndelinga

Denne inndelinga er ikkje uproblematisk. Tre av dei fire klassene dannar nemleg ulike stammeklasser av same bøyingsklasse, *K-klassa*: Verb med infinitiv på trykksterk vokal har suffiks *-dde* (*nå - nådde*), dei med infinitiv på tonem 1 og *-ere* har *-te* (*interessere - interesserte*), mens dei verba som har stamme på trykksvak vokal er delt i to bøyingsklasser, *K-verba* (*leve - levde, tenke - tenkte* (suffikset er stemt eller ustemt etter om stammevokalen er stemt eller ikkje) og *V-verba* (*kaste - kasta*). Med eit skilje mellom stammeklasse og bøyingsklasse får norsk to bøyingsklasser: K-verb (med suffiks *-dde, -de, -te* fordelt etter stammeklasse), og V-verb (med suffiks *-a*).

## Sjå òg:
*Sterke verb
*Preterito-presentiske verb
*Ivar Aasen: *[[Norsk Grammatik]]*

## Kjelder:
* Olav T. Beito: *Nynorsk grammatikk* Det Norske Samlaget 1986 ISBN 82-521-2801-7
* Trosterud, Trond: *Morfologi* i Bye, Trosterud og Vangsnes: *Innføring i språkvitskap*., Det Norske Samlaget.
August Bebel

**August Ferdinand Bebel** () var ein tysk sosialdemokratisk politikar og ein av grunnleggjarane av SPD.

Bebel var fødd i Deutz nær Köln. Han grunnla *Sächsische Volkspartei* i 1867 saman med Wilhelm Liebknecht. I 1869 deltok han i grunnlegginga av *Sozialdemokratische Arbeiterpartei*. Partiet gjekk saman med ADAV, *Allgemeiner Deutscher Arbeiterverein*, i 1875 og blei til Sozialistische Arbeiterpartei, som tok det noverande namnet Sozialdemokratische Partei Deutschlands i 1890.

I 1872 blei Bebel dømd i ei politisk rettssak, den såkalla *[[Leipziger Hochverratsprozess]]*. Han blei dømd til to års festningsarrest (ærefull arrest), som han sonte på Burg Königstein. Bebel blei seinare SPD sin første formann og medlem av den tyske nasjonalforsamlinga.

Etter å budd i Berlin-Schöneberg i mange år, der ein plakett er sett opp ved Hauptstraße 97, døydde han 18. mars 1913 mens han besøkte ein kuranstalt i Sveits, og han blei gravlagd i Zürich.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:August Bebel|August Bebel]]» frå , den 19. november 2008.*
Wilhelm Liebknecht

**Wilhelm Liebknecht** (). Han var ein framståande tysk sosialistisk politikar. 

Liebknecht var fødd i Gießen. Han var venn med dei marxistiske pionerane Karl Marx, Friedrich Engels og Ferdinand Lassalle. Han var aktiv under revolusjonen i 1848. 

Liebknecht var saman med August Bebel grunnleggjar av Tysklands sosialdemokratiske parti. Wilhelm Liebknecht var far til Karl Liebknecht og Theodor Liebknecht.

Han døydde i Berlin.

## Kjelde

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Wilhelm Liebknecht|Wilhelm Liebknecht]]» frå , den 19. november 2008.*