open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nyainqêntanglha

**Nyenchen Tanglha** eller **Nyainqêntanglha**, tibetansk གཉ་ཆེན་ཐང་ལྷ་ ('Gnyan-chen-thang-lha') kinesisk 念青唐古拉山 (pinyin 'Niànqīngtánggǔlā Shān') er ei fjellkjede som ligg i Nyingchi-prefekturet i sentrale Tibet. 

## Geografi
Fjellkjeda har meir enn tretti toppar som er over 6000 moh., fire av dei når over 7000 moh. Ho deler Tibet i to og skaper eit vasskilje mellom elvane Yarlung Zangbo (Brahmaputra) og Nu (Salwin).

Det høgaste punktet er fjellet med same namn som kjeda, Nyainqêntanglha feng, som er 7162 moh. og blei klatra første gongen i 1986 av ei gruppe japanske fjellklatrarar.
(andre kjelder seier 7088 moh.).

Fjellkjeda ligg sør for innsjøen Namtso (Tengrinor), den andre største saltvassjøen i Tibet. Den næraste byen er Yangpachen. Nyainêntanglha ligg rundt 30 mil nordvest for Lhasa.

## Religiøs tyding
Nyainêntanglha tyder 'grassletteguden' på tibetansk. I følgje tibetansk folketru er guden for fjellet gift med gudinna for den heilage Namtso-sjøen, og det finst mange soger og songar om desse. Gudeparet, gjennom dei fysiske symbola sine, blir særleg dyrka i saueår, ettersom dei begge skal ha blitt fødde i eit slikt år.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nyainqêntanglha|Nyainqêntanglha]]» frå , og «[[:en:Mount Nyainqentanglha|Mount Nyainqentanglha]]» frå  den 22. september 2008.*
Askjem

**Askjem** er ein tettstad på Stadsbygd i Indre Fosen kommune på Fosen i Trøndelag fylke. Staden har .

## Sjå òg
* Tettstader i Trøndelag

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»
Årnset

**Årnset** er ein tettstad og administrasjonssenteret i Indre Fosen kommune i Trøndelag fylke. Tettstaden ligg på nordvestsida av innsjøen Botn og har .

På Årnset er eit breitt utval butikkar og serviceinstitusjonar, i tillegg til eit hotell. Tettstaden er eit skolesentrum, med Fosen folkehøgskole og Rissa vidaregåande skole.

## Kjelder
*
Jemtsa

**Jemtsa** (russisk Емца) er ei elv i Arkhangelsk oblast i Russland. Ho er ei av sideelvane til Nordre Dvina frå venstre. Ho er 188 km lang og har eit nedslagsfelt på . Jomtsa kan nyttast til skipsfart dei nedste 25 km.
Dal

**Dal** eller **dalføre** er landområde som er lågare enn landet rundt og følgjer ei viss retning. Dei fleste dalar er anten U-forma eller V-forma, eller ei blanding av desse typane, avhengig av korleis dei er blitt til. Ein dal kan vera ein enkeltdal, skapt av ein isbre eller ei elv, men dalar kan også ha sidedalar eller henga saman i det som gjerne blir kalla dalføre.

## Dalføre

Dalføre er gjerne lange eller samanhengande dalar, slik som Gudbrandsdalen, Hallingdal eller Numedal.

## U-dal

Dalar med bratte, parallelle sider og jamn breidde, gjerne også flat botn, er utforma gjennom erosjon av ein strøymande isbre. Mange slike dalar blei laga i nedisingsperiodane under kvartærtida som tok til for rundt to millionar år sidan. 
Døme på U-forma dalar er Hemsedal i Noreg og Yosemite Valley i USA.

Ein hengedal er gjerne ein dal som ender opp i sida av ein U-dal.

## V-dal

Dalar som har form som ein V med skrånande sider er danna ved elve-erosjon. Der desse dalane blir danna av rasktflytande elver, gjerne i fjella, vil dalsidene vera bratte og dalbotnen smal. Ei tregare elv med mindre helling vil laga vidare dalar med slakare sideskråningar.

Langs dalsidene er det gjerne mykje laus stein som glir ned mot ei elv og blir malne sund og frakta bort av elvestraumen. Ein svært djup og bratt elvedal blir kalla canyon. Ein elvedal som er tørr mesteparten av tida blir kalla ein vadi (wadi).

Døme på V-dalar er Engadin i Alpane, Hallingdal i Noreg og Grand Canyon i USA.

## Riftdal
Ein riftdal er ei særskild dalform som er danna gjennom forkastingar i jordskorpa. Riftdalen i Afrika er eit kjent døme på dette.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dal|Dal]]» frå , og «[[:en:Valley|Valley]]» frå  den 22. september 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Vavuniya

**Vavuniya** (tamil வவுனியா) er ein by i Nordprovinsen på Sri Lanka. Byen har vore råka av borgarkrigen på Sri Lanka på ulike vis.

Vavuniya ligg like sør for jungelområdet Vanni, som lenge har vore styrt av Dei tamilske tigrane (LTTE). Mange flyktningar frå krigsherja område lenger nord har søkt tilflukt i byen. Vavuniya har vore halde vekselvis av dei srilankise styresmaktene, som sist tok kontroll over han i 2007, og LTTE. Han har opplevd ulike åtak, mellom anna ei sjølvmordsbombe i juni 2008. 

Vavuniya har eit estimert folketal på 149&nbsp;835 (2004), der rundt 90 % er tamilar. Rundt halvparten av dei som budde i Vavuniya i 2002 var flyktningar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vavuniya|Vavuniya]]» frå , den 23. september 2008.* 
 
* Tigers attack government-held town (BBC, Thursday, November 18, 1999 Published at 15:53 GMT)

## Bakgrunnsstoff
Brekstad

**Brekstad** er ein tettstad i Ørland kommune på Fosen i Trøndelag fylke. Staden har  og har frå 8. oktober 2005 kalla seg by. 

Brekstad var tidlegare administrasjonssenteret i Ørland kommune. Barneskulen Hårberg skole, Ørland ungdomsskole og Ørland kyrkje ligg på Brekstad og staden er sete for Fosen tingrett. Dei største arbeidsplassane er Ørland hovedflystasjon, Mascot Høie sengetøyfabrikk, COOP Fosen og Tine Midt-Norge hvitostmeieri.

Frå Brekstad går det ferje over Trondheimsfjorden til Valset i Agdenes, og det er snøggbåtsamband til Trondheim, Hitra, Frøya, Storfosna og Kristiansund.

## Kjende personar frå Brekstad
*Kjell Rune Selin, fotballspelar
*Jo Tessem, fotballspelar
*Hannah Ryggen, kunstnar

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»
Råkvågen

**Råkvågen**, også kalla **Råkvåg**, er eit fiskevær og ein tettstad i Indre Fosen kommune i Trøndelag. Tettstaden har .

Råkvågen ligg på sørsida av Nordfjorden i Stjørnfjorden.

## Sjå òg
* Tettstader i Trøndelag

## Andre nettstader
* Nettside om Råkvågen

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»

### Fotnotar
Olav Gøytil

**Olav Aasmundsson Gøytil** () var ein norsk skulelærar og bonde i Lårdal i Telemark. Han var far til Olav Groven og Eivind Groven.

## Liv
Olav A. Gøytil var son av omgangsskulelærar og bonde Åsmund Gøytil og Margit Særen. Han var yngst av ti søsken, og vart gjerne kalla Vesle-Olav, av di ein eldre bror og heitte Olav. Han voks opp på garden Uppigard Gøytil, Gøytilsgrend i Lårdal. Det var stor musikalsk givnad i heimemiljøet, sjølv om det ikkje var lov å spela fele. Stor-Olav, seinare Olav Sandok, spela salmodikon, og søstrene i huset song. Olav lærte seg litt felespel, men i seinare år tralla han mest.

Etter konfirmasjonen gjekk han og eit år på Ullmanns Folkehøgskule (1881). Her vart han medveten om målsaka. På Folkehøgskulen møtte han Aslaug Rikardsdotter Berge frå Rauland, dotter av Rikard Aslaksson Berge. Etter folkehøgskulen gjekk han til presten for å få vandelsattest så han kunne emigrere til USA. Presten såg at Olav var gåverik og fekk han i staden til å ta lærarutdaning i Kviteseid. Han var ferdig utdanna då han var 21 år. I 1887 kjøpte han garden Groven i Gøytil grend av broren Olav Sandok. Her var han fødd, og her døydde han. Han verka som lærar i fleire skulekrinsar, i Høydalsmo, Flektveit og på Gøytil, I 1890 gifte han seg med Aslaug R. Berge. Dei fekk dei fem søner, Åsmund, Rikard, Olav, Sverre, og Eivind Groven. Sverre blei far til munnspelvirtuosen Sigmund Groven. 

Olav Gøytil hadde gjennom folkehøgskulen teke inntrykk av Nikolai Frederik Severin Grundtvig. Dette prega kristendomssynet hans og måten han underviste på. Han var aktiv på venstresida, og røysta til dømes mot kongedøme hausten 1905. Han oppdro mange ungdomar gjennom skulearbeidet sitt, og det går ord om at han har noko av æra for den sterke motstandsrørsla i øvre Telemark under Andre verdskrigen. Han var ofte ute og stødde dei som hadde det vanskeleg, og var ei tid vald inn i heradsstyret i Lårdal. Han tala gjerne ved høgtidelege høve. 

Som medlem av heradsstyret sytte Olav i lag med andre bønder for at nynorsk vart hovudmål i Lårdal, både kyrkje og skule. Han var og aktiv i skogdriftsnæringa, og var med på å få gjennom vedtak som verna om sjølvdrive skogbruk i heradet. 

Eivind Groven har skrive opp nokre slåttar etter faren, mellom dei springar nr 501c i det store hardingfeleverket, ein variant av slåtten «Tannlausen».

Olav Gøytil døydde i 1947.

## Kjelder
* *Eivind Groven fortel* (festskrift 1971).
Mabon

**Mabon** er ein haustfest som blei feira av nokre keltiske førkristne religionar. Ho er blitt henta fram av nyheidenske grupper, som wicca.

Høgtida blir feira på haustjamdøgn, som på den nordlege halvkula fell på den 22. eller oftare den 23. september, eller den 21. september, ein dato ofte oppgjeven i eldre kalendrar som mabon.

Mabon er den tredje av tre nyheidenske haustfestar. Han fell etter lughnasadh/lammas og før samhain.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mabon|Mabon]]» frå ,  den 23. september 2008.*
Sistranda

**Sistranda** er ein tettstad i Frøya kommune i Trøndelag fylke. Staden har  og er administrasjonssenter i kommunen.

Sistranda ligg på austsida av øya Frøya. På Sistranda er det ulike butikkar, bank, post, bensinstasjon, hotell, restaurant, ymse offentlege kontor, Frøya videregående skole, Sistranda skole, snøggbåtterminal, gjestehamn, Frøya Bygdetun, bibliotek og Frøyahallen.

## Sjå òg
* Tettstader i Trøndelag

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»

## Bakgrunnsstoff
* Detaljert kart over Sistranda i pdf.-format frå nettstaden til Frøya kommune
* Turkart for Sistranda i pdf.-format frå nettstaden til Frøya kommune
Åkerbær

**Åkerbær** (Rubus arcticus) er ein plante i rosefamilien. I Norden har planten ei austleg utbreiing. I Sør-Noreg finn vi han i randområda mot Sverige. Han er vanlegare i Troms og Finnmark. I Nord-Sverige og særleg i Finland er han utbreidd. Han veks vidare gjennom Russland og i nordlege Nord-Amerika. Åkerbær veks på fuktig skogbotn, langs bekkar, på veg- og myrkantar. Han er sjeldan over skoggrensa, men veks enkelte stader frå Telemark til Sør-Trøndelag. Åkerbær har i Telemark vorte funne heilt opp til 1300 moh.

## Utsjånad
Planten har ein krypande jordstengel med ein opprett stengel på 10-25 cm. Stengelen har få trekopla blad. Dei er sagtanna, glatte og tynne. I toppen av stengelen sit 1-3 smale blomar. Dei har 5-10 kronblad som oftast er rosa. Den brunraude eller djupraude frukta minner om bringebær.

## Bruk
Dei aromatiske bæra vert brukte til syltetøy og dessertar. I Finland der åkerbær er vanleg, blir det laga ein likør, Mesimarja. Ved Nobelmiddagen blir det ofte servert åkerbærdessert.

## Hybridar
Åkerbær kan danne hybrid med teiebær og med alaskaåkerbær. Den siste går under namnet allåkerbær.

## Sortar
I Finland har ein odla fram ulike sortar til kommersiell dyrking. Dei mest kjende sortane er:
* Mespi
* Mesma
* Pima
* Marika
* Muuruska
* Elpee
* Susanna - store, ljose bær

## Kjelder
*	Ørjan Nilsson: *Nordisk Fjellflora*. Oslo 1995
*	Pål Hermansen: *Våre vakreste fjellplanter*. Universitetsforlaget 1985
*	C. A .M. Lindman: *Nordens Flora*. Oslo 1977
*   Martin Ragnar: *Åkerbär*. Black island books, 2017
Hammarvika

**Hammarvika**, lokalt òg kalla *Hamarvik*, er ein tettstad i Frøya kommune i Trøndelag fylke. Staden har .

Hammarvika ligg aust på sørsida av øya Frøya. Den undersjøiske Frøyatunnelen har innkøyring i Hammarvika. Nabeita skole og Frøya sykehjem ligg her og staden har ymse butikkar og gjestehamn.

## Sjå òg
* Tettstader i Trøndelag

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»
Tannlausen

Springaren **Tannlausen** skriv seg frå Buskerud, der han er nytta i både Numedal, Hallingdal og Krødsherad. Det finst og dekning for at han har vore nytta i Telemark, der ei form av slåtten vart teikna opp etter Olav Gøytil. Slåtten har truleg vore nytta av Gudbrand Skjellerud, men har vel og vore vanleg i Flesberg.

Det er helst formene frå Numedal som ber namnet Tannlausen, etter stevet *Eg, eg er tannlaus eg, Fjølaruden ska smi tenner te meg*. 

Slåtten er tolleg gamal, med ein særmerkt tonekjensle. Både sekst og ters kan gripast halvhøgt, slik at tonaliteten sviv mellom dur og moll.

### Variantgruppa

Slåtten har katalognummer 501 i hardingfeleverket, og dei fleste formene er skrivne ned i Buskerud. 

* a: *[[Kittil Langebakke]]*, etter Andres Vinna, Krødsherad http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1478. Nedskrift Truls Ørpen (Ø 27). Vinna hadde truleg slåtten etter Kittil Langebakke.

* b: *Klev-springar*, etter Odd Bakkerud, Nesbyen http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1479. Nedskrift Sven Nyhus 1976, Bakkerud hadde slåtten etter Kristen Eidal og Knut Bakkerud. Namnet tyder på at slåtten skriv seg frå Gamle-Kleven i Krødsherad. 

* c: *Springar*, etter Olav Gøytil, Lårdal, Telemark http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1480. Nedskrift Eivind Groven 1920 (G 676). Groven nytta springaren som døme på naturskala i avhandlingen sin frå 1927. 

* d: *Tannlausen*, etter Hellik Ranvik, Flesberg http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1481. Nedskrift Arne Bjørndal 1937 (B 92).

* e: *Tannlausen*, etter Steingrim Haukjem, Veggli http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1482. Nedskrift Eivind Groven 1960 (G 1185).

* f: *Tannlausen*, etter Halvor Kaasin, Nore http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1483. Nedskrift Eivind Groven 1922 (G 509).
Opphaug

**Opphaug** er ein tettstad i Ørland kommune i Trøndelag fylke. Staden har .

På Opphaug ligg barneskulen Opphaug skole. Staden har post i butikk på bensinstasjonen.

## Sjå òg
* Tettstader i Trøndelag

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»
Fillan

**Fillan** er ein tettstad og administrasjonssenteret i Hitra kommune i Trøndelag fylke. Staden har . Fillan ligg ved Fillfjorden aust på øya Hitra.

Frå 1886 var Fillan omfatta av Fillan kommune. Etter kommunesamanslåinga i 1964 vart det bygd nytt heradshus for Hitra kommune i Fillan. Ein valde å ikkje byggje heradshuset i det dåverande sentumet i Fillan, men i staden på eit ubebygd myrområde ved Riksveg 714. I åra etter vart det bygd ungdomsskule og samfunnshus i tilknyting til heradshuset. I 1977 vart Hitra videregående skole bygd på motsett side av vegen i forhald til ungdomsskulen. Frå 1980-åra er dette området etablert som det nye sentrumet i Fillan og det er bygd opp ulike servicetilbod. Attåt ymse butikkar finn ein her Hitrahallen, tannlækjar, brannstasjon og eit nytt helsetun som inneheld sjukeheim, lækjarkontor, terapibad og anna.

Fillan kyrkje frå 1789 er ei av dei eldste eksisterande kyrkjene på Hitra. I kommunesenteret finn ein også Kystmuseet i Sør-Trøndelag i dei tidlegare lokala til Hitra meieri.

## Sjå òg
* Tettstader i Trøndelag

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fillan|Fillan]]» frå , den 23. september 2008.*
Kyrksæterøra

**Kyrksæterøra** er ein tettstad og eit av to administrasjonssenteret i Heim kommune i Trøndelag fylke, i lag  med Liabø. Staden ligg inst i Hemnfjorden, mellom fjorden og Rovatnet, og har .

Han var tidlegare administrasjonsstad i Hemne kommune 

Tettstaden er eit handelssentrum og her er det hotel, daglegvarebutikkar, klede- og sportsbutikkar, frisør, verkstad, camping- og hytteutleige, småbåthamn, bank og serveringsstader. Av industri har Kyrksæterøra skipsverft, byggfirma, trevarefabrikk og avlsfabrikk for laks og regnbogeaure. Fylkesveg 680 går gjennom staden.

Kyrksæterøra har 10-årig grunnskule og vidaregåande skule med allmenn- og yrkesfag. Av offentlege tenester er det lækjar og tannlækjar, og helse- og eldresenter.

Hemne kyrkje ligg på toppen av endemorenen (Skeiet) mellom Rovatnet og Hemnfjorden.

Namnet «Kyrksæterøra» kjem opphavleg frå gardsnamnet Kirkjusoðin, 'på kyrkjesida (av elva Søa)'; siste ledd øyr, 'sandbanke'.

## Kjelder

*
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kyrksæterøra|Kyrksæterøra]]» frå ,  den 23. september 2008.*  

## Bakgrunnsstoff
*Bilete frå Kyrksæterøra 
*Vêrvarsel for Kyrksæterøra , yr.no
Dvergtettegras

**Dvergtettegras** (*Pinguicula villosa*) er ein 5 cm høg plante med små lysgrøne blad i rosett og eit kjertelhåra blomsterskaft med 7 mm lang bleikfiolett krone. 

Bladoverflata er innsmurt med slim som inneheld enzym slik at plantene kan fordøye insekt som set seg fast i slimet. Planten kan så nyttiggjere seg næringsemne frå dei rotnande insekta. 

## Utbreiing
Dvergtettegras veks på torvmosetuer på fjellmyrar. Planten veks sjeldan i store mengder, mest i fjellskogbeltet, og ein skal ha eit observant auga og god kjennskap til vekseplassen for å finne han. I Noreg finst dvergtettegas i fjellet i frå Tynset og Os til Oppdal, Haltdalen og Brekken, dessutan i Hattfjelldal, og vanlegare frå Saltdal til  (Berlevåg) (Båtsfjord)Sør-Varanger. I Sverige veks han i Gotland, i Härjedalen og frå Åsele Lappmark til Torne Lappmark. Elles finst han rundt heile polkalotten, med unntak av Island og Grønland, og slik er han den mest utbreidde av dei tettegrasartane som veks i Noreg.

## Namnet
Dvergtettegras har namnet tettegras fordi blada frå tettegrasartane har vore bruka til å lage tettemjølk. 

Det latinske namnet kjem av *Pinguis* ’feit’, og siktar til blada som skin feittaktig. *Villósa* tyder ’lodden’.

## Sjå òg
*Vanleg tettegras *Pinguicula vulgaris*
*Fjelltettegras *P. alpina*

## Kjelder
* Johannes Lid: *Norsk og svensk flora* Det Norske Samlaget 1974 ISBN 82-521-0297-2
* Knut Fægri: *Norges planter* J.W. Cappelens Forlag 1958

## Bakgrunnsstoff:
* Bilete
Fannrem

**Fannrem** er eit tettbygd område i Orkland kommune. Det ligg fem kilometer sørom kommunesenteret Orkanger, men det er i ferd med å verte samanhengande busetjing mellom dei to stadene. Orkanger/Fannrem er difor rekna som ein tettstad med .

I Fannrem sentrum er det stort sett butikkar og servicenæring, men staden har òg ein stor industriarbeidsplass, Orkel AS, som lagar landbruksmaskiner. På Fannrem ligg òg Norgesfôr Orkla, ei kornmølle som tek imot korn frå hele regionen.

Orkdal kyrkje frå 1893 ligg på Fannrem.

Fannrem er heimstaden til Nils Arne Eggen og Roar Ljøkelsøy.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fannrem|Fannrem]]» frå , den 23. september 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi frå Fannrem på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Leirvik skule

**Leirvik skule** er ein offentleg barneskule i Stord kommune. Rektor ved skulen er Bjarte Bongom.

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside
Tettemjølk

**Tettemjølk** eller tjukkmjølk er ei nordeuropeisk form for kulturmjølk. Tette er ei litt seig, tjukk og syrleg mjølk med mykje kolsyre. Han skal ikkje vere så seig at han kan dragast i lange trådar; då er tetten vanstelt.

Opphavleg skal tettemjølk ha vore framstilt ved at nysilt mjølk vart slått over blad av tettegrasplanten (*[[Pinguicula vulgaris]]*), og sett natta over på ein lun stad for syrning og koagulering. Lett skumma mjølk vart òg bruka. Det er mjølkesyrebakteriar på tettegrasblada som bidrar til at mjølka syrnar og koagulerer. Tettegrasplanten er ein liten kjøttetande plante som veks i myrområde på kysten og i fjellet mange stader i Noreg.

Tettekulturane vart haldne i live ved å tilsetje litt av tettemjølka til råmjølk. Når ein vil framstille ny tettemjølk av god tettekultur, kan ein smøre ei skei tette på botnen av eit fat eller ei krukke før ein har i nysila mjølk. Mjølka får stå i ro til ho er høveleg sur. Slik mjølk kan halde seg frisk lenge.

Det var berre ved spesielle høve at kulturen vart framstilt av tettegras. Det vanlegaste var å bruke eigen kultur eller låne tettekultur hos naboen og så over tid dyrke framatt si spesielle tjukkmjølk med rette konsistens, surleik og smak. Ein kan gøyme tettekulturen i lang tid ved å late litt tettemjølk tørka inn på ein kvist eller på ein fletta halmring. 

## Økologisk tjukkmjølk frå Røros
Økologisk Tjukkmjølk frå Røros er eit syrna mjølkeprodukt som skal vere framstilt av økologisk produsert mjølk tilsett tradisjonell tettekultur. Mjølka skal vere produsert i nærområdet til Rørosmeieriet, og kan merkast som beskytta geografisk nemning.

## Kjelder

* Hulda Garborg om tette og tjukkmjølk 
* Forskrift om beskyttelse av produktbetegnelsen Økologisk Tjukkmjølk fra Røros som Beskyttet geografisk betegnelse
* *Husmorboka*, utgjeven 1949 av Landslaget av hustell-lærarinner, J.W. Cappelens forlag

## Bakgrunnsstoff
* Hulda Garborg om tette og tjukkmjølk 
* Forskrift om beskyttelse av produktbetegnelsen Økologisk Tjukkmjølk fra Røros som Beskyttet geografisk betegnelse
* *Husmorboka*, utgjeven 1949 av Landslaget av hustell-lærarinner, J.W. Cappelens forlag
Whole Lotta Shakin' Goin' On

«**Whole Lotta Shakin' Goin On**» er ein song som er mest kjend i rock and roll-utgåva til Jerry Lee Lewis frå 1957.

Opphavet til songen er omstridd, men vert kreditert til indianaren Dave «Curlee» Williams og pianisten, bandleiaren og låtskrivaren James Faye «Roy» Hall Hall gjorde den første innspelinga av songen i september 1954 for Decca Records og hevda at han hadde skrive songen med psevdonymet Sunny David. På eit prøveeksemplar av innspelinga til Hall står derimot Dave Williams som einaste låtskrivar.

Hall si utgåve vart raskt etter spelt inn av Big Maybelle, produsert av ein ung Quincy Jones. Ingen av desse utgåvene fekk kommersiell suksess.

Jerry Lee Lewis spelte inn songen for Sun Records den 27. mai 1957. Lewis gjorde ei radikal annleis utgåve av songen med drivande boogie-woogie-piano og energisk tromming. Songen gjekk til 3. plass på den amerikanske poplista og førsteplass på R&B-lista

Jerry Lee Lewis si utgåve av songen er plassert på 61. plass på musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]* si liste over dei 500 største songane gjennom tidene.

## Andre utgåver
Songen har vorte ein rock n' roll-standard og er spelt inn av mange artistar, som Little Richard, Rick Nelson, Chubby Checker, Duffy Power, Conway Twitty, Gerry & the Pacemakers, Wanda Jackson, Elvis Presley, The Hurricanes, Mae West, Mott the Hoople, Big Star, Uriah Heep, Bill Haley & His Comets, Georgia Satellites, Ten Years After (*I'm Goin' Home*-medley) og The Flying Lizards.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Whole Lotta Shakin' Goin On|Whole Lotta Shakin' Goin On]]» frå , den 23. september 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ribosom

**Ribosom** (av ribonukleinsyre, RNA og gresk *soma*, 'kropp') er små organellar som finst i alle typar seller. Dei er bygde opp av protein og ribosomalt RNA, og er staden der proteinsyntese hender.

## Kjelder

*
Orkanger

**Orkanger** er administrasjonssenter i Orkland kommune i Trøndelag. Tettstaden ligg der Orkladalføret møter Orkdalsfjorden. Orkanger og nabobygda Fannrem er så godt som vokse saman til ein tettstad. Tettstaden Orkanger-Fannrem har , og er med det nest største tettstaden i Trøndelag. Berre Trondheim har fleire innbyggjarar.

## Samfunn
### Samferdsle
Frå Orkanger går jarnbanestrekninga Thamshavnbanen til Løkken Verk i Meldal. Jarnbanen frakta tidlegare malm fra gruva på Løkken Verk, men er no berre nytta som museumsjarnbane.

Orkanger ligg 42 kilometer sørvest for den tredje største byen i Noreg, Trondheim. Reisetida mellom dei to stadene vart redusert fra 40 til 30 minutt då det 30. juni 2005 vart opna ei ny strekke av Europaveg 39. Den nye vegen er motorveg klasse B, og erstatta ei trafikkfårleg og svingete vegstrekke langs Børsaberga. Det har vore auke i pendlinga mellom Orkanger og Trondheim etter at vegen opna. Statistisk Sentralbyrå meiner at folketalet i Orkdal vil auke frå 10 250 (2004) til 12 000 i 2012.

### Skular

I Orkanger sentrum ligg Orkanger barneskole (1.-7. trinn) og Orkanger ungdomsskole (8.-10. trinn).
#### Orkanger barneskole
Den fyrste skulen på Orkanger vart starta i 1828. Etter flytting vart ein ny skule bygd ferdig i 1877. Elevtalet auka, og det vart trong for nytt skulebygg. Dette kom i 1901. Sidan kom ei tid med industrialisering og mykje utbygging på Orkanger, og talet elvar auka til 350, og det vart klart at eit nytt, stort skolebygg var naudsynt. Dagens Orkanger barneskole stod ferdigbygd i 1939. Han vart påbygd i 1986 og 1996. 

#### Orkanger ungdomsskole
Orkanger ungdomsskole starta som realskule i 1955. Frå og med 1969 var det ungdomsskule. Nye Orkanger ungdomsskole stod ferdig i 2005.

#### Orkdal vidaregåande skole
Orkdal vidaregåande skole ligg sør for Orkanger sentrum. Skulen ligg der Follo gård tidlegare låg, og vert kalla "Follo".
Follo vart etablert i 1923 som landsgymnas, og har i dag kring 600 elevar.

## Næringsliv
Orkanger er mellom dei viktigaste industristadene i Midt-Noreg. Industrien ligg hovudsakleg i området Grønøra, like vest for elvemunninga til Orkla. Dei største industriverksemdene er Technip Offshore Norge AS, Vigor AS og smelteverket Elkem Thamshavn AS.

## Namnehistorie
I 1920 vart Orkedal kommune delt i tre: Orkedalsøra opp til Bårdshaug, Midtbygda og Øverbygda. 
Etter kvart fekk Midtbygda namnet Orkdal med Fannrem som sentrum, Øverbygda vart til Orkland. 

Det vart mykje diskusjon kring namnebytet til Orkedalsøren. Forslag som «Orkang», «Thamshavn», «Orkstad» og «Njardarvik» vart framlagde. Det vart gjord framlegg om «Orkangr», som etter ein runde i heradsstyret vart til «Orkanger». Det var 18 stemmer for «Orkanger», og fire for «Orkang».

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Orkanger|Orkanger]]» frå , den 23. september 2008.*
Bruflat

**Bruflat** er ein tettstad og administrasjonssenteret i Etnedal kommune i Innlandet. Tettstaden ligg i dalføret til  Etna, nord for Tonsåsen, og har .

På Bruflat ligg Bruflat kyrkje frå 1750, sjukeheimen Etnedalsheimen og Etnedal kommunehus.

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fototgrafi frå Bruflat på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Gyllenlakk

**Gyllenlakk** (*Erysimum cheiri*) er ein plante i gullslekta i krossblomfamilien. 

Planten vert dyrka i forskjellige variantar; med ein eller fleire stenglar, høge eller låge. Dei fleste av desse er toårige, men somme, som parisargyllenlakk, blomstrar første sommaren. Kulturformene har blomsterfargar som varierer frå kvitt, gult, oransje, skarlakraud, høgraud til purpur. Planten er dyrka meir for dufta enn for utsjånaden.

Gyllenlakk veks vilt ved Middelhavet, men er innført til andre verdsdelar. Han kan ha vore forflytta som ballastplante.

Den gule, store blomsteren har fire kronblad, og blada er lange og ganske smale, inntil 20 cm lange. Stengelen er håret. 

## Eigenskapar og bruk
Planten inneheld *Cheiritoxin* og andre glykosid som kan påverke hjarta, og han er moderat giftig. Blomstrane inneheld 0,06% eterisk olje, frøa inneheld 20% feit olje.

Planten skal vere hjartestyrkande, urindrivande og menstruasjonsdrivande. Ellers skal urta styrke nervane og motverke revmatisme og krampe. Frøa skal verke afrodisierande og styrkande.

Sidan gyllenlakk påverkar hjarta, skal han berre brukast under kyndig medisinsk rettleiing. Gravide må ikkje bruke urta.

## I kulturen
Planten er mellom anna kjend frå Henrik Wergeland sitt dikt «Til min Gyldenlak»:
 

## Kjelder

----
* Oppslag på Gyllenlakk i Kunnskapsforlaget store norske leksikon 1981 ISBN 82-573-0036-5
* Medisinplantar på www.rolv.no
* Wergelandåret 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gyldenlakk|Gyldenlakk]]» frå ,  den 23. september 2008.*
Be-Bop-A-Lula

«**Be-Bop-A-Lula**» er ein rock and roll-song som først var spelt inn i 1956 av Gene Vincent and His Blue Caps. Musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]* rangerte songen på 102. plass over dei 500 største songane gjennom tidenen.

Songen er kreditert til Gene Vincent og mangaren hans Bill «Sheriff Tex» Davis. Songen kom til i 1955 då Vincent kom seg etter ei motorsykkelulukke. På sjukhuset i Norfolk i Virginia møtte han Donald Graves, som visstnok skreiv teksten til songen, medan Vincent skreiv melodien. Davis kjøpte visstnok låtskrivarrettane frå Graves for om lag $50.

Frasen «Be-Bop-A-Lula» er nesten identisk til «Be-Baba-Leba», tittelen på ein song av Helen Humes i 1946, som klarta til tredjeplass på R&B-lista, og som vart ein endå større hit for Lionel Hampton som «Hey! Ba-Ba-Re-Bop». Frasen, eller liknande uttrykk, vart mykje nytta i jazz-miljø i 1940-åra og gav namn til ein bebop-stil.

Tidleg i 1956 spelte Gene Vincent songen på eit radioshow i Norfolk og spelte inn ei demoutgåve som vart gjeve til Capitol Records. Dei hadde leita etter ein yngre songar som kunne konkurrere med Elvis Presley. Capitol inviterte Gene Vincent til å spele inn songen i Nashville den 4. mai 1956. Bandest bestod av Cliff Gallup (sologitar), «Wee» Willie Williams (rytmegitar), «Jumpin'» Jack Neal (kontrabass) og Dickie «Be Bop» Harrell (trommer). Då songen vart spelt inn, skreik Harrell i bakgrunnen fordi han ville vere sikker på at familien skulle høyre at det var han som spelte på plata.

Songen vart gjeven ut i juni 1956 på Capital Records og selde raskt mykje. I april 1957 rapporterte plateselskapet at det var seld over 2 millionar eksemplar av singelen. Songen nådde 7. plass på Billboard-lista.

## Andre utgåver
Mange andre artistar har spelt songen, som har vorte ein rocke-standrard, som Elvis Presley, Jerry Lee Lewis, The Beatles, Suicide, David Cassidy, The Everly Brothers, Foghat, John Lennon, Paul McCartney, Gene Summers, Carl Perkins, Raul Seixas, Demented Are Go, Stray Cats, Queen og 77.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Be-Bop-A-Lula|Be-Bop-A-Lula]]» frå , den 23. september 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Teksten til Be-Bop-A-Lula
Beitostølen

**Beitostølen** er ein tettstad og vintersportsstad i Øystre Slidre kommune i Oppland i Innlandet fylke. Staden har , og som namnet fortel var staden opphavleg ei stølsgrend.

På Beitostølen er det fleire hotell og store hytteområde. Det er òg butikkar, serveringsstader og andre tenestetilbod særleg retta mot tilreisande. Staden er kjend som vintersportsstad med alpinbakkar både ved Beitostølen sentrum og i Raudalen, samt langrennsløyper på totalt 320&nbsp;km.

Her ligg Beitostølen Helsesportsenter, ein rehabiliteringsinstitusjon for funksjonshemma, stifta av Erling Stordahl. Ridderrennet, eit skirenn for funksjonshemma, vert halde på Beitostølen kvart år. Frå 2004 har sesongopninga i verdscupen i langrenn vorte arrangert her. Eit skiskytingsrenn plar òg arrangerast her tidleg i sesongen. I november kvart år skipar Øystre Slidre IL til Beitosprinten.

## Sjå òg
* Tettstader i Innlandet

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oppland»
----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Beitostølen|Beitostølen]]» frå , den 23. september 2008.*
Olaf Kortner

**Olaf Erling Kortner** () var ein norsk politikar for Venstre. Han var kyrkje- og undervisningsminister i Lyng-regjeringa i 1963, formann i Unge Venstre 1948-1950, stortingsrepresentant 1965-1970 og nestformann i Venstre 1966-1970.

Olaf Kortner vart fødd i Skien. Han vart student i 1940 og fullførte ein cand. philol.-grad i 1948. I 1948 vart han vald til formann i Unge Venstre for ein toårsperiode, men fungerte berre i eitt år, då han frå 1949 til 1950 var i England som programsekretær for den norske avdelinga til BBC. I 1950 begynte han å arbeida som lektor i Strinda, og frå 1951 til 1955 sat han i kommunestyret der. I 1957 begynte han å arbeida på Berg skole i Oslo, der han var til 1970. Frå 1955 hadde han òg verv i Norsk lektorlag, frå 1962 til 1965 som formann.

I 1963 vart Kortner statsråd og sjef for Kyrkje- og undervisningsdepartementet (kyrkje- og undervisningsminister) i den kortliva Lyng-regjeringa frå 28. august til 25. september. I 1965 vart han 1. vararepresentant til Stortinget frå Oslo, noko han var i to periodar. Han møtte fast frå 1965 til 1970 medan Helge Seip var statsråd i Borten-regjeringa. Frå 1966 til 1970 var han òg nestformann i Noregs Venstrelag.

I 1971 vart Kortner fylkesskolesjef i Akershus noko han var fram til 1989, og så utdanningsdirektør i Akershus til 1990. Han hadde òg ei rekkje verv.

## Kjelder
*
Moane

**Moane** er ein tettstad i Øystre Slidre kommune i Innlandet. Staden har . Moane er eit bustadfelt mellom Heggefjorden og Volbufjorden.

## Sjå òg
* Tettstader i Innlandet

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oppland»
Thor Myklebust

**Thor Myklebust** () var ein norsk politikar for Venstre og Det Nye Folkepartiet. Han sat på Stortinget frå 1965 til 1973.

Myklebust vart fødd i Kvinnherad og voks opp på garden Myklebust i Uskedalen. Han gjekk på Sunnhordland folkehøgskule i 1924-1925 og Bladmannskulen i 1927. Han tok over gardsdrifta på Myklebust i 1933 og dreiv garden til 1965. Han var òg journalist i Bergens Tidende frå 1947 til 1978.

I ungdommen var Myklebust engasjert i Ungdomslaget, og vart til slutt varaformann i Noregs ungdomslag frå 1947 til 1955. Han fekk politiske verv som medlem av herredsstyret eller formannskapet i Kvinnherad frå 1945 til 1963. I 1965 vart han vald inn på Stortinget frå Hordaland og sat der i to periodar. Då Venstre vart splitta i 1972 var Myklebust ein av dei som gjekk over til Det Nye Folkepartiet. Frå 1973 til 1977 var han første vararepresentant til Stortinget for Det Nye Folkepartiet.

## Kjelder
*
Bjarne Flem

**Bjarne Flem** () var ein norsk fiskar og politikar for Venstre. Han var stortingsrepresentant frå 1965 til 1973.

Flem vart fødd i Haram og voks opp på Flemsøya i Haram. Han var yrkesaktiv som fiskeskipper frå 1938 til han vart vald inn på Stortinget i 1965. Den høgste utdanninga hans var radio- og kystskippereksamen frå 1943.

I ungdommen var Flem formann i det lokale Ungdomslaget og var òg formann i Flemsøya fiskarlag 1936-1938. Han hadde styreverv i Sunnmøre fiskarlag frå 1948 til 1966, ein del av tida som formann. I 1947 vart han vald inn i kommunestyret i Haram og sat der éin periode, seinare ein periode til frå 1963 til 1966.

Frå 1961 til 1965 var han 1. vararepresentant til Stortinget frå Møre og Romsdal. I 1965 vart han vald inn og sat to periodar på Stortinget, fram til 1973. Då Venstre vart splitta i 1972 høyrde til Flem mindretalet i stortingsgruppa som vart verande i Venstre. Frå 1973 til 1977 var han igjen 1. vararepresentant.

## Kjelder
* Biografi på stortinget.no
Slidre

**Slidre** er ein tettstad i Vestre Slidre kommune i Innlandet fylke. Staden har , og ligg på austsida av Slidrefjorden.

Slidre er administrasjonssenter i kommunen. I Slidre ligg sjukeheim, barne- og ungdomsskulen Slidre skule og Slidredomen.

## Sjå òg
* Tettstader i Innlandet

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oppland»

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi frå Slidre på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Røn

**Røn** er ein tettstad i Vestre Slidre kommune i Innlandet fylke. Staden har . Røn ligg mellom nordenden av Strondafjorden og sørenden av Slidrefjorden, på sida av Ferisfjorden.

I Røn ligg barneskulen Røn skule medan Røn kyrkje ligg ein kilometer lenger nord. I Røn er det òg idrettsplass og butikksenter.

## Sjå òg
* Tettstader i Innlandet

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oppland»
Aurdal

**Aurdal**, òg kalla **Aurdalsbyen**, er ein tettstad i Nord-Aurdal kommune i Valdres. Staden har , og ligg på austsida av Dokkafjorden.

I Aurdal ligg idrettsplass, Aurdalsheimen, og Aurdal kyrkje.

Aurdal var før i tida sentrum i Valdres, men etter at Valdresbanen blei opna i 1905, voks Fagernes fram som det nye sentrum, og staden kom i bakevja.

## Sjå òg
* Tettstader i Innlandet

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oppland»

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi frå Aurdal på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Leira

**Leira** er ein tettstad i Nord-Aurdal kommune i Innlandet fylke. Staden har . Leira ligg ved sørenden av Strondafjorden, tre kilometer frå Fagernes.

På Leira ligg Valdres folkehøgskule, Valdres vidaregåande skule og Valdres Storsenter. Leira stasjon står igjen etter at Valdresbanen vart nedlagd - her er det i dag ein restaureringsverkstad for eldre omnar. I tillegg har Leira campingplassar og pensjonat.

## Sjå òg
* Tettstader i Innlandet

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oppland»
----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Leira|Leira]]» frå , den 23. september 2008.*
Leira (fleirtyding)

**Leira** kan tyde ulikt:

* Leira i Valdres - tettstad i Nord-Aurdal kommune
* Leira i Lom - elv i Lom kommune i Oppland
* Leira på Romerike - elv i Oppland og på Romerike i Akershus
* Leira på Nordmøre - bygd i Aure kommune på Nordmøre
* Leira i Ørsta - grend på Sunnmøre
Bagn

**Bagn** er ein tettstad og eit sokn i Sør-Aurdal kommune i Valdres.

Bagn tettstad har  og er sentrum før administrasjon og sørvis i kommunen. 

Bagn sokn har nesten 1&nbsp;300 innbyggjarar (2013), og femna tidlegare også om Leirskogen sokn. Soknet er nemnt første gong på 1300-talet, og var kanskje opphavleg kapell under Reinli sokn.

## Sjå òg
* Tettstader i Innlandet

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oppland»

### Fotnotar
Dokka

**Dokka** er ein tettstad og administrasjonssenteret i Nordre Land kommune i Innlandet fylke. Tettstaden har  og ligg like nord for Randsfjorden. Dokka er handelsstad for bygdene omkring, og har fleire kjøpesenter: Bergfossenteret, Bondlidsenteret og Sentrum.  Ei helg i juni har Dokka sine «Sommardagar».

Dokka har barneskule, ungdomsskule, vidaregåande skule, fleire barnehagar, eit eldreheim, ungdomssklubb og bibliotek.

## Kommunikasjon
Riksveg 33 (Rv33) kjem sørfrå, langs austsida av Randsfjorden. Den fortsett nordvestover til Etnedal og Bjørgo.  Riksveg 245 (Rv245) går sørover på vestsida av Randsfjorden. Riksveg 250 (Rv250) går gjennom/forbi Aust-Torpa (Sjå Torpa), over Vingromsåsen og ned til Vingrom, ca. 6 kilometer sør for Lillehammer. Vegen er 46,1 kilometer lang.

Valdresbanen er ein nedlagt jernbane med sambinding til Gjøvikbanen, og gjekk opphavleg frå Eina til Fagernes. Strekninga Eina–Dokka vart opne i 1902 under namnet *Landsbanen*, og i 1906 blei *Valdresbanen* fram til Fagernes offisielt open. Persontrafikken vart innstilt på banen fra 31. desember 1988, medan det fortsette å køyre godstog til Dokka fram til 31. mars 1999. Ein køyrer turisttog om sommaren på strekninga frå Eina til Dokka, og nord for Dokka er det mogleg å sykle skjenesykkel.

## Kultur
Lands Museum ligg på Dokka.

## Kjende personar frå Dokka
*Trygve Rønningen
*Rune Bratsveen
*Johanne Kolstad
*Ola Tore Dokken
*Kjetil Bjørklund
*Mads Peder Sveen

## Sjå òg
* Tettstader i Innlandet

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oppland»
Arne Haugestad

**Arne Haugestad** () var ein norsk høgsterettsadvokat, samfunnsdebatant og politikar.

Arne Haugestad var fødd i Horten. Han har vore ekspedisjonssjef i Justisdepartementet, sjef for Fengselsstyret og sorenskriver på Lillehammer.

Han er mest kjend som dagleg leiar for Folkerørsla norsk medlemskap i EEC frå 1970 til 1973, og som forsvarar for Arne Treholt frå 1985 til 1992. Han har vore ekspedisjonssjef i Justisdepartementet, sjef for Fengselsstyret og sorenskrivar på Lillehammer.

## Bibliografi
* 1970 	*ABC om EEC*
* 2004 	*Kappefall : et varslet justismord* - ISBN 82-03-18219-4 

## Kjelder:
* NRK
Fylkesveg 51

**Fylkesveg 51** (**Fv51**) går mellom Randen i Vågå kommune og Gol i Gol kommune. Vinterstengd mellom Randsverk og Beitostølen. Veglengda (bortsett frå felles trasé med europaveg 16) er 168,2&nbsp;km, av dette 146,6&nbsp;km i Oppland og 21,6&nbsp;km i Buskerud.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma tredde i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
### 

*  Randen
*  Randsverk
*  Bessheim, bom for vinterstenging
* Arm frå Maurvangen til Gjendesheim (2,3&nbsp;km)

*  Det høgaste punktet på vegen Valdresflya (1390 moh.)

* Bygdin →  privat bomveg «Jotunheimveien» til Skåbu

*  Garli, bom for vinterstenging
* Beitostølen
*  frå Mørken til Skredbergo (12,6&nbsp;km)
*  frå Skammestein til  Ødegård i Vestre Slidre (15,1&nbsp;km) → 
*  frå Sælid til Heggenes (7,7&nbsp;km)
*  Heggenes
*  frå Løken bru til Holldalsfoss
*  frå Moane til Rogne (4,4&nbsp;km)
*  Rogne
*  Velta
*  frå Hovi til  Melbybråten
*  frå Melbybråten til  Døvre i Nord-Aurdal

*  Holldalsfoss
*  Fagernes, felles trasé til Leira
*  Jernbanevegen frå Elvely til Fagernes aust (0,7&nbsp;km)
*  Skrautvålsvegen frå Østensvik til  Forset i Gausdal
*  Garlivegen frå Østensvik til  Leira
*  Jernbanevegen, Fagernes aust
*  Leira
*  frå Hådem til  Hålimo i Vang
*  frå Hådem til  Bagn i Sør-Aurdal
*  frå Mønin til  Vesterbø (5,0&nbsp;km)

*  Ormhamar bru over Tisleia

### 

*  frå Rustbrenna til  Hatten (8,1&nbsp;km)
*  Hesla

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 27

: *Sjå òg [[Fylkesveg 27 (fleirtyding)]] *
**Fylkesveg 27** (**Fv27**) går mellom Ringebu og Folldal. Vegen har ei lengd på 82,7 km, av dette 26,1 km i Oppland og 56,6 km i Hedmark.


Strekninga mellom Enden i Stor-Elvdal og Folldal fekk 17. september 2008 status som Nasjonal turistveg Rondane.


Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltningsreformen tredde i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
### 

*  Foråbrua
*  frå Nordrum til  Ringebu
*  frå Venabygd til Hovderampa (10,0 km)

### 


*  Enden

* Grimsdalsveien
*  Folldal


## Bakgrunnsstoff
Jaren

**Jaren** er administrasjonssenter i Gran kommune kommune Innlandet fylke og huser Gran rådhus med sine funksjoner for dei drygt 13 000 innbyggjarane i kommunen. Jaren ligg på Hadeland, midt mellom Gran sentrum og Brandbu og var tidlegare eit livleg sentrum rundt stasjonen og mølla med mange forretningar og industri. I dag er det litt stillare på Jaren med eit mindre kjøpesenter med daglegvarebutikk, ein fiskebutikk, Hadeland mølle, Hadeland Energi, Gran Rådhus, Hadeland Selskapslokaler og Hadeland Steinindustri. *Even i Bua* som er ein kiosk ligg litt lenger nedom senteret. Jaren har også ein barneskule som heiter Jaren skole. 

Busetjinga mellom Jaren og Brandbu har vorte så tett att Statistisk Sentralbyrå reknar Brandbu/Jaren for ein tettstad med .

## Kjende personar frå Jaren
* Kjersti Grini, tidlegare handballspelar
* Reidar Liaklev, vinnar av OL-gull på 5000 meter på skeiser i St. Moritz.

## Sjå òg
* Brandbu/Jaren
* Tettstader i Oppland

## Bakgrunnsstoff
* Denne artikkelen byggjer på «Jaren» henta frå Wikipedia på bokmål 24. september 2008.
Brandbu

**Brandbu** er eit tettbygd område i Gran kommune på Hadeland i Innlandet fylke. Busetjinga mellom Brandbu og Jaren er vorte så tett at Statistisk sentralbyrå reknar Brandbu/Jaren som ein tettstad med . 

Tidlegare var Brandbu kjend som «Augedals bro», og framleis kan ein høyre lokalfolk referere til staden som «Brua». Brandbu var tidlegare eigen kommune, og er framleis eige kyrkjesokn. Soknekyrkja er Nes kyrkje, på nordsida av Røykenvika. Brandbu kommune vart slegen saman med Gran kommune 1. januar 1962.

## Augedalsbro
Augedalsbro eller Åvedalsbro er ein gammal brustad over Augedalselva (Vigga), og her var i eldre tid skysstasjon. Her møtest den gamle og den nye Bergensvegen, og Høgkorsvegen gjekk herfrå over til Toten. Brustaden vart flytta til Rosendal litt lenger oppe ved elva på midten av 1800-talet, men Augedalsbro fortsette å vere skysstad. Staden var dessutan møtestad for kommunestyret i den gamle Brandbu kommune.

Augedalsbro er motivet for målarstykket «Augedals bro» (1897) av Gerhard Munthe.

## Sjå òg
* Brandbu/Jaren

## Kjelder

*Denne artikkelen byggjer på «Brandbu» henta frå Wikipedia på bokmål 24. september 2008. Der vert desse kjeldene gjevne:
Fylkesveg 240

:*Sjå òg [[Fylkesveg 240 (fleirtyding)]]*

**Fylkesveg 240** (**Fv240**) går mellom Vang i Jevnaker og Brandbu i Gran. Veglengda er 24,1&nbsp;km.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma tredde i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Vang
* frå Sløvika til  Kittelsrud i Gran

* frå Stadum til  Sand i Lunner →   
* frå Grymyr til  Gran sentrum
* frå Tingelstad til  Hvattum
* frå Grinaker til  Røykenvik (3,5&nbsp;km)
* Brandbu

## Bakgrunnsstoff
Roa/Lunner

**Roa/Lunner** er ein tidlegare tettstad i Lunner kommune i Akershus fylke.

## Sjå òg
* Roa
* Lunner i Lunner
* Tettstader i Oppland

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oppland»
Jenta ned med strondi

**Jenta ned med strondi** er ein springar frå Telemark, mykje nytta i tradisjon etter Svein Løndal og sønene hans. Slåtten finst og i Vest-Telemark, og er vel opphavleg frå Seljord. Svein Løndal hadde slåtten etter Kjetil Øygard, som hadde slåtten frå skreddaren Halvor Torsen, far til spelemannen Hans Smeland. Olav Løndal bygde ut slåtten til ein større form som er mykje nytta i dag. Løndalsforma har eit stev til slåtten:

*Jenta ned med strondi gjekk og pøla ved. Fær du ingjen anna så skal du få meg.*

### Variantgruppa

Slåtten har katalognummer 502 i hardingfeleverket. Formene frå Lårdal skil seg noko ut frå hovudgruppa, med særskilte tak som ikkje finst i dei andre formene. Tyngdepunktet for slåtten ligg for det meste lenger aust i Telemark. 

* a: *Springar*, etter Svein Løndal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1485. Nedskrift Arne Bjørndal 1937 (B 102b).

* b: *Jenta ned med strondi*, etter Olav Løndal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1486. Nedskrift Eivind Groven 1960 etter opptak i NRK (G 1166, NRK Magn. 1078). Forma etter Olav er kalla "Den nye" Jenta ned med strondi.

* c: *Åttekrossen* (etter Halvor Bøle), etter Johannes Dale, Tinn http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1487. Nedskrift Eivind Groven 1961 (G 1249, NRK Magn. 2808). 

* d: *Springar*, etter Ånund Tveiten, Lårdal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1488. Skriven ned av Eivind Groven etter minne 1944 (G 410). Groven lærde slåtten i 1909. Første taket i slåtten kjem truleg frå ein vestlandsspringar.

* e: *Springar*, etter Åsmund Groven, Lårdal http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1489. Nedskrift Eivind Groven 1962 etter minne (G 1471). Slåtten skil seg noko ut frå variantgruppa, men mange av taka i hovudforma er fletta inn i denne. 

* f: *Jenta ned med strondi*, etter Gunnleik Smedal, Seljord http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1490. Nedskrift Eivind Groven 1921 (G 561).

* g: *Springar etter Flatland*, etter Torkjell Haugerud, Bø i Telemark http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1491. Nedskrift Eivind Groven 1961 etter opptak (G 1365, NRK magn. 2577). Slåttennamnet er knytt til Hans Flatland frå Seljord. Slåtten følgjer same mønster som variant d etter Ånund Tveiten, men er meir utbygd. Haugerud kan ha bygd ut slåtten etter møte med Olav Groven, som og kjende Tveiten si form.
Roa

**Roa** er administrasjonssenter i Lunner kommune i Akershus. 
Det er ein tettstad med .

Fram til 2013 blei Roa og Lunner rekna som ein felles tettstad,  Roa/Lunner, av  Statistisk sentralbyrå. . På Roa møtest eit sidespor av Bergensbanen (Roa-Hønefossbanen) og Gjøvikbanen.

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oppland»

### Fotnotar
Adzva

**Adzva** er ei elv nordaust i den europeiske delen av Russland i Republikken Komi og Arkhangelsk oblast. Ho renn over Bolsjezemelskaja Tundra langs Tsjernysjevryggen. 
Elva er ei sideelv av Usa i nedslagsfeltet til Petsjora. Elva frys til i oktober eller november og vert isfri igjen i mai, eller stundom i juni. 

På grensa mellom Arkhangels oblast og Republikken Komi ligg varmekjeldene Pyvma-Sjor nær elva.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Адзьва (река)|Адзьва (река)]]» frå , den 24. september 2008.*
Bolsjezemelskaja Tundra

**Bolsjezemelskaja Tundra** er ei åslendt slette med mange morener mellom elvane Petsjora og Usa, Uralfjella og Paj-Khoj i Arkhangelsk oblast og Republikken Komi i Russland. Høgda på sletta ligg om lag 100–150 meter over havet, men enkelte område ligg rundt 200–250 meter over havet. Frå Khajpudyrbukta til munningen av elva Tsilma ligg ein rygg kalla Zemljanojryggen. 

Klimaet er subarktisk med lange kalde vintrar (middeltemperaturen i januar er 16 ºC i nordvest og ned til –20 ºC i søraust) og ein kort, kjølig sommar (middeltemperaturen i juli varierer frå 8 til 12 ºC), og kvar månad av året kan få frost. Den årlege nedbøren varierer frå 450 mm i sør til 250 mm i nord. 

Elvane, hovudsakleg sideelvar av Petsjora og Usa, renn i stryk i smale dalar og vert etter kvart rolegare når dalane vert breiare. Dei største elvane er Sjapkina, Kolva og Adzva. Sletta inneheld òg mange innsjøar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Большеземельская тундра|Большеземельская тундра]]» frå ,  den 24. september 2008.*