open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Osinniki

**Osinniki** (russisk Оси́нники) er ein by i Kemerovo oblast i Russland med om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 220&nbsp;km søraust for Kemerovo. 

Busetnaden vart grunnlagt i 1926 som *Osinovka* (russisk: Оси́новка). Han fekk bystatus i 1938 og namnet vart samstundes endra til det noverande Osinniki.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Osinniki|Osinniki]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Lytkarino

**Lytkarino** (russisk Лытка́рино) er ein by i Moskva oblast i Russland med om lag 65&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på venstre bredda av elva Moskva, rundt 30&nbsp;km søraust for Moskva. 

Lytkarino vart grunnlagt som ein landsby på første halvdel av 1400-talet. Han fekk bystatus i 1957.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lytkarino|Lytkarino]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Kanasj

**Kanasj** (russisk Кана́ш) er ein by i Republikken Tsjuvasjia i Russland med om lag 45&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 70&nbsp;km sør for Tsjeboksary. 

Kanasj vart grunnlagt i 1891 som *Sjikhrany* (russisk: Шихраны) og fekk det noverande namnet sitt i 1925. Byen ligg ved eit viktig jernbaneknutepunkt.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kanasj|Kanasj]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Snezjinsk

**Snezjinsk** (russisk Сне́жинск) er ein lukka by i Tsjeljabinsk oblast i Russland med om lag 50&nbsp;000 innbyggjarar. Byen vart grunnlagt i 1957 og var kjent som **Tsjeljabinsk-70** fram til 1991. Han fekk bystatus i 1993. 

Snezjinsk er eit av to senter for det russiske atomprogrammet (det andre er Sarov) og er bygt opp rundt eit stort forskingsinstitutt&mdash;«Det all-russiske vitskaplege forskingssenteret for teknisk fysikk&mdash;Føderalt kjernefysisk senter».

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Zarinsk

**Zarinsk** (russisk Заринск) er ein by i Altaj kraj i Russland med om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Tsjumysj, rundt 90&nbsp;km nordaust for Barnaul. 

Han vart grunnlagt som ein busetnad ved jernbanestasjonen *Zarinskaja* (russisk: Заринская) som vart opna i 1952. Han fekk status som urbanliknande busetnad i 1958 og bystatus i 1979.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Zarinsk|Zarinsk]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Kingisepp

**Kingisepp** (russisk Ки́нгисепп eller Кингисе́пп), tidlegare *Jamburg* (russisk: Я́мбург) og *Jama* (russisk: Я́ма), er ein by i Leningrad oblast i Russland med om lag 50&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg langs elva Luga, 137&nbsp;km vest for Sankt Petersburg og 20&nbsp;km aust for Narva. 

Byen vart grunnlagd i 1384, då republikken Novgorod bygde ei festning mot svenskane der. Dei kalla ho *Jama* eller *Jamskij Gorodok*, etter ei finsk stamme som budde i området. Festninga stod imot omleiringar av Den tyske riddarordenen i 1395 og frå 1444 til 1448. På slutten av den livlandske krigen, vart han avstått til Sverige, men vart returnert tolv år seinare, i 1595. Etter freden i Stolbova hamna han igjen hos svenskene, som heldt på Jama som namn på byen.

I 1703 vart byen omsider erobra av russarane under den store nordiske krigen, etter først å ha vorte halde av russarane i ein månad seint i 1700. Russarane omdøypte byen *Jamburg*. Fem år seinare tildelte Peter den store byen til Aleksandr Mensjikov som hertug av Izjora. Bynamnet vart uendra til 1922, då bolsjevikane kalla opp byen etter den estiske kommunistleiaren Viktor Kingissepp. Byen må ikkje forvekslast med den estiske byen Kuressaare, som tidlegare heitte *Kingissepa*.

## Venskapsbyar
*  Narvik i Noreg
*  Sassnitz i Tyskland

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kingisepp|Kingisepp]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Skjelgribb

**Skjelgribb** (*Gyps rueppellii*) er ein stor gribb i haukefamilien med utbreiing i det sentrale Afrika, inklusive Etiopia, Sudan, Tanzania og Guinea. Han har fått vitskapleg namn etter den tyske forskaren Eduard Rüppell.

## Skildring
Vaksne individ av skjelgribb er nær ein meter i lengd, med eit vengespenn på rundt 2,6&nbsp;m, og ei vekt som vanlegvis ligg mellom 7 og 9&nbsp;kg. Kjønna har eins utsjånad, spraglet brun eller svart farga overside med bleikbrun underside. Tynn, skitten lys lo dekkjer hovud og nakke. Lengst ned på halsen finst ein kvit krage, auget er gult eller oransje, og han har ein mørk sjokoladebrun strupeflekk. I regelen er dei lydlause, men dei kan høyrast under hekking, og når dei et på åtsel skrik dei mykje.

## Økologi
Skjelgribbar er særs sosiale fuglar, dei kviler, hekkar og et i store flokkar. Dei kan flytte seg raskt når det trengst, dei svevar med ei fart opptil 35&nbsp;km/t, og kan gjerne flyge så langt som 150&nbsp;km frå reirstaden for å finne mat. Dei kan gå opp i store høgder, 6000&nbsp;m er ikkje uvanleg, og i eit særmerkt høve hende det at eit fly over Elfenbeinskysten kolliderte med ein skjelgribb 11&nbsp;300&nbsp;moh. Dette er den høgste kjente fugleobservasjon i verda. Skjelgribbar har en spesialisert variant av hemoglobin alphaD typen; dette proteinet i blodet gjer at fuglane effektivt kan ta opp oksygen trass det låge partielle trykket i øvre troposfæren.

Dette er ein art som er tilpassa steppeland i tørre område og fjellområde i Afrika, særleg halvørkenar og randsona av ørkenar. Kvileplassar ligg på utilgjenglege fjellhyller og i tre, vanlegvis akasie. 
Når termikken set inn omtrent to timar etter soloppgang, tar skjelgribbane av frå kvileplassen, startar patruljering av territoriet og søker etter åtsel eller matrestar etter at rovdyr har tatt bytte. Om naudsynt kan dei vente i mange dagar til kjøttetarane forlèt åtselet. Det er kjent at dei kan ta levande bytte sjølv, men det hender sjeldan.

Skjelgribbar har eit spesielt kraftig nebb. Dei tar først for seg av dei mest attraktive mjuke delane av åtselet, så held dei fram med dei harde delane, til med beinstrukturar. Riller på tunga hjelper til med å skrape av kjøtt frå beina. Dei stappar i seg så mykje at dei knapt kan flyge.

Skjelgribb skifta kategori frå *livskraftig* til *nær trua* på IUCN raudliste frå 2006 til 2007.

## Bilete

Vautour de Rüppell MHNT.jpg|Skjelgribbegg.
Nestling Sperbergeier.JPG|Juvenil skjelgribb i ein tysk dyrehage.
Gyps rueppellii -Mara river crossing -Africa.jpg|Skjelgribbar og åtsel av gnu ved ein vadestad i Kenya.
Vultures and Marabou Stork in Serengeti.jpg|Gribbar og storkar ved åtsel i Serengeti.
VautourCrane2.jpg|Hovudskalle av skjelgribb.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rüppell's Vulture|Rüppell's Vulture]]» frå ,  den 18. januar 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
:* BirdLife International (2007b): Rüppell's Vulture - BirdLife Species Factsheet Lest 18. januar 2008

### Fotnoteliste

## Bakgrunnsstoff
*
Verkhnjaja Salda

**Verkhnjaja Salda** (russisk Ве́рхняя Салда) er ein by i Sverdlovsk oblast i Russland med om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Salda, ei sideelv til Tagil, 195&nbsp;km nord for Jekaterinburg. 

Byen vart grunnlagt i 1778 og han fekk bystatus i 1938.

Verkhnjaja Salda er kjent som heimbyen til det metallurgiske selskapet VSMPO-AVISMA, den største produsenten i verda av titan.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Verkhnjaja Salda|Verkhnjaja Salda]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Sajanogorsk

**Sayanogorsk** (russisk Саяного́рск) er ein by i Republikken Khakasia i Russland med om lag 45&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 70&nbsp;km sør for Abakan. 

Byen vart grunnlagd i 1830. Han fekk bystatus i 1975 i samband med bygginga av Sajano-Sjusjensk vasskraftverk. Kraftverket, som er det største i Russland og det femte største i verda, ligg 30&nbsp;km sør for byen. Det leverer mellom anna straum til eit gigantisk aluminumsverk, som ligg i Sajanogorsk. Ein stor del av innbyggjarane er tilsett ved aluminumsverket. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Otradnyj

**Otradnyj** (russisk Отра́дный) er ein by i Samara oblast i Russland med om lag 50&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Bolsjoj Kinel, ei sideelv til Samara, rundt 90&nbsp;km aust for Samara. 

Busetnaden *Otradnoje* (russisk: Отра́дное) vart grunnlagd på byrjinga av 1920-talet av bønder frå landsbyen Tsjernavki. I samband med oljeutvinning vart busetnaden *Mukhanovo* (russisk: Муханово) i 1946 grunnlagd like ved og i 1947 fekk han status som urbanliknande busetnad og namnet vart endra til Otradnyj. Han voks og tok opp busetnaden Otradnoje og i 1956 fekk han bystatus.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Otradnyj|Otradnyj]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Otradnoje

**Otradnoje** (russisk Отра́дное) er ein by i Leningrad oblast i Russland med om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 40&nbsp;km aust for Sankt Petersburg på sørsida av elva Neva, ved samløpet med elva Tosna. 

Ein landsby ved namn *Ivanovskaja* (russisk: Ива́новская) ved samløpet mellom Neva og Tosna vart først nemnt i skriftlege kjelder i 1708. Han fekk bystatus i 1970 då dei urbanliknande busetnadane Otradnoje og Ivanovskoje vart slått saman. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Gelendzjik

**Gelendzjik** (russisk Геленджи́к) er ein by i Krasnodar kraj i Russland med om lag 80&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved Svartehavet, rundt 90&nbsp;km sørvest for Krasnodar. 

I antikken låg det ein mindre gresk utpost i Gelendzjikbukta, kalla *Torikos* av Periplus av Pseudo-Scylax. Han er ukjend i hellenistiske kjelder, men dukkar opp igjen i romerske kjelder som *Pagrae* i 64 f.kr. Ein liten gresk busetnad som er grave ut i Gelendzjik er av enkelte forskarar identifisert som Torikos. Pagrae vart skildra som den austlege grensa til Kongedømet Bosporos. Skildringane om desse busetnadane er så fragmentert at det derimot ikkje er mogeleg å trekke sikre konklusjonar. Kolonien vart utsletta av hunarane under invasjonen deira. I mellomalderen vart bukta nytta av handelsmenn frå Genova, som kalla landsbyen *Maurolaca*.

Før Russland sikra seg kystlinja ved Adrianopeltraktaten i 1829, gjekk det føre seg ein livleg  slavehandel mellom fjellfolka i Kaukasus og Det osmanske riket. Sidan dei tsjerkessiske kvinnene vanlegvis vart seld for gull og andre varer, før dei vart frakta til tyrkiske seraglioar, så vart marknadsplassen kjent som «Gelendzjik» («kvite bruder»). I 1831 vart det bygt eit fort ved Gelendzjik, som ein del av fleire russiske festningsverk langs Svartehavet. Då krimkrigen braut ut måtte fortet øydeleggast og forlatast. Det vart igjen busett av kosakkar i 1864 og vart ein stanitsa kalla *Gelendzjikskaja*. Han fekk bystatus under namnet Gelendzjik i 1915.

I sovjetperioden vart Gelendzjik utvikla som ein kur- og feriestad. Byen har sandstrender, tre vassparkar, to taubaner og to ortodokse kyrkjer (frå 1909 og 1913).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gelendzjik|Gelendzjik]]» frå ,  den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Tittel

**Tittel** er eit ord som typisk blir brukt til å visa nokon sin status, sosiale stilling eller yrke. Titlar kan brukast ved tiltale eller omtale. Ein kan få ein tittel gjennom fødsel, arv eller eigen innsats.

Vanlege titlar er «herr», som finst på ulike språk og kan brukast om kvar mann utan annan tittel og «fru» og «frøken», som skil mellom gifte og ugifte kvinner. 

Adelege skil seg ut frå andre folk mellom anna gjennom titlar, som «grev» eller tidlegare «jomfru». Ein person med ei særskild utdanning kan ha ein tittel som viser dette, til dømes magister, sivilingeniør, eller Dr. Andre akademiske titlar, som til dømes «professor», får ein på grunn av meriterande arbeid.

Titlar er vanlege innan religiøse samfunn, til dømes *Father* eller *Reverend* om kristne prestar på engelsk, *[[swami]]* om ein leiar i hinduismen, eller *[[hadji]]*, om ein person som har utført hadj i islam.

Innan lokalsamfunn og familiar kan ein bruka titlar som viser til slektskap, til dømes mor, onkel, son eller søster.

## Kvinnelege titlar
Tradisjonelt har det vore eit skarpt skilje mellom kvinnfolkarbeid og mannfolkarbeid og titlar som husmor, bakstekjerring, kraftskjerring/jordmor, embetsmann, lensmann, sysselmann, osb. vart tekne inn i språket etter som det vart bruk for dei.  

Etter som samfunnet har vorte meir likestilt har det vorte teke i bruk sjølvmotseiande titlar som «kvinneleg lensmann», «kvinneleg fylkesmann» o.l. Språkleg er dette problematisk, noko ein har freista å løysa med kjønsnøytrale titlar, som til dømes «leier», som på grunn av at det er eit hannkjønnsord  heller ikkje fungerer så bra. Politisk styrt innføring av nøytrale titlar fell heller ikkje alltid i god jord.

På nokre språk har ein løyst problemet ved at ein har separate mannlege og kvinnelege titlar, som til dømes:
* færøyisk: formaður / forkvinna
* fransk: homme d'État / femme d'État
* tysk: Bundeskanzler / Bundeskanzlerin

Å skapa ein kvinneleg tittel ved å henga på «inne» på slutten av ein mannleg tittel har i nokon grad òg vore nytta på norsk, som til dømes «kjellarmeisterinne» og «kammermeisterinne». «Prestinne» er i bruk i samband med omtale av historiske religionar, men er hittil ikkje teke i bruk i samband med norske kvinnelege prestar. «Dekana», som er den kvinnelege versjonen av «dekan» finst, men er ikkje så mykje nytta.

## Referansar
Magas

**Magas** (russisk Мага́с) er hovudstaden i Republikken Ingusjetia i Russland. Han ligg rundt 1500&nbsp;km søraust for Moskva.

Byen vart grunnlagt i 1995 og erstatta Nazran som hovudstad i republikken i 2002.

Republikken Ingusjetia vart eit eige føderasjonssubjekt i Russland i 1992, etter å ha vorte skilt ut frå den tidlegare sovjetrepublikken Tsjetsjenia-Ingusjetia. Nazran, den største av dei tre byane i den nye republikken, vart gjort til mellombels hovudstad, men eigna seg dårleg til formålet.

I 1995 grunnla derfor president Ruslan Ausjev den nye byen Magas berre nokre få kilometer sør for Nazran og kalla han opp etter mellomalderbyen Maghas. Den nye byen var meint å tene berre administrative formål. Presidentpalasset og regjeringsbygningen vart bygt i ein rik orientalsk stil og eit forretningsdistrikt er under oppføring. Ein reknar med at byen kan huse rundt 30&nbsp;000 innbyggjarar i framtida.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Magas|Magas]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Adygejsk

**Adygejsk** (russisk Адыге́йск, adygisk Адыгэкъалэ) er ein by i Republikken Adygia i Russland med om lag 13&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg nær Krasnodar-reservoaret, 100&nbsp;km nordvest for Majkop. 

## Historie
Byen vart grunnlagt som busetnaden *Adygejskij* (russisk Адыге́йский) i 1969, i samband med bygginga av Krasnodar-reservoaret. Då han fekk bystatus i 1976 vart namnet samstundes endra til *Teutsjezjsk* (russisk: Теуче́жск), men i 1992 vart det endra tilbake til Adygejsk.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Adygejsk|Adygejsk]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Abaza

**Abaza** er ein by i Republikken Khakasia i Russland med om lag 13&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Abakan, rundt 150&nbsp;km sørvest for Abakan. 

Byen vart grunnlagt i 1867 i samband med utbygging av jernmalm-flrekomstar i området og utvinninga er framleis viktig for den lokale økonomien.

Abaza fekk status som byliknande busetnad i 1957 og bystatus i 1966.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Abaza|Abaza]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Sorsk

**Sorsk** (russisk Сорск) er ein by i Republikken Khakasia i Russland med om lag 13&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 90&nbsp;km nordvest for Abakan. 

Han vart grunnlagt som arbeidsbusetnaden *Dzerzjinskij* på 1940-talet. I 1966 vart namnet endra til Sorsk og busetnaden fekk bystatus.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sorsk|Sorsk]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Abdulino

**Abdulino** (russisk Абду́лино) er ein by i Orenburg oblast i Russland med om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 240&nbsp;km nordvest for Orenburg. 

Han vart første gong nemnd i skriftlege kjelder i 1795 og fekk bystatus i 1933. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Abinsk

**Abinsk** (russisk Аби́нск) er ein by i Krasnodar kraj i Russland med om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 75&nbsp;km sørvest for Krasnodar. 

Han vart grunnlagt i 1836 som *Abinskij*. Bystatus vart innvilga i 1963 og namnet vart samstundes endra til Abinsk.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Ære vere

**Ære vere** er ein oldkristen doksologi, eller ei lovprisningsbøn. Ho vert ofte bruka i kombinasjon med andre bøner, til dømes i rosenkransbøna og i tidebønene. Liturgisk er bøna særleg mykje nytta i Den katolske kyrkja, men innhaldet er av ein felleskristen art.

Ved bruk i liturgiske samanhenger i Den katolske kyrkja, er det vanleg at ein bukkar djupt mens fyrste lina vert framsagt.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ære være|Ære være]]» frå , den 18. januar 2009.*
Agidel

**Agidel** (russisk Агиде́ль, basjkirsk Ағиҙел, tatarisk *Ağidel* ) er ein by i Republikken Basjkortostan i Russland med om lag 14&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Belaja, ei sideelv til Kama. 

Bynamnet kjem av *Aghidhel*, det basjkirske namnet på elva Belaja. 

Agidel vart grunnlagt i 1980 som ein busetnad under bygginga av Basjkir kjernekraftverk. Han fekk bystatus i 1991.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Agidel|Agidel]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Agryz

**Agryz** (russisk Агрыз, tatarisk Әгерҗе, *Ägerce*) er ein by i Republikken Tatarstan i Russland med om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Izj, rundt 250&nbsp;km nordaust for Kazan. 

Han vart grunnlagt som ein busetnad ved jernbanestasjonen Agryz (opna i 1915) i samband med byggingen av jernbanen Kazan–Jekaterinburg. Han fekk bystatus i 1938.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Jesusbøna

**Jesusbøna** er ei bøn som tek opp att orda «Jesus Kristus, miskunna deg over meg!» eller i ei litt lengre utgåve: «Herre Jesus Krist, Guds son, miskunna deg over meg, ein syndar!»

Bøna er den same som den blinde Bartimeus i vegkanten ved Jeriko i følgje Det nye testamentet ropte då Jesus gjekk forbi, , og som den kanaaneiske kvinna ropte etter Jesus då dottera hennar var plaga av ei vond ånd. Bøna vert spesielt bruka innan ortodoks kristendom. På same måten som den blinde mannen tok bøna opp at fleire gonger, skal jesusbøna takast opp att gong på gong, nærast på ein meditativ måte, slik Paulus påbyd i det fyrste brevet til tessalonikarane: «Be uavlateleg!»

På gresk lyder bøna «Kyrie eleison», og i denne forma vert ei tilsvarande bøn bruka i gudstenesta i Den norske kyrkja, som i dei fleste andre kyrkjesamfunn.

## Bakgrunnsstoff
* Arne Berge bl.a. om Jesusbøna i russisk-ortodoks tradisjon
Ak-Dovurak

**Ak-Dovurak** (russisk Ак-Довурак) er ein by i republikken Tyva i Russland med om lag 13&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Khemtsjik, ei sideelv til Jenisej, rundt 300&nbsp;km vest for Kyzyl. 

Han vart grunnlagt i 1964 som ein busetnad i samband med bygginga av ein asbestfabrikk. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Akhtubinsk

**Akhtubinsk** (russisk Ахтубинск) er ein by i Astrakhan oblast i Russland med om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg 5 meter under havnivå, ved den vestlege elvebredda til Akhtuba, som er ei grein av Volga. 

Akhtubinsk vart grunnlagt i 1959 ved at busetnadane Vladimirovka, Petropavlovskoje og Akhtuba vart slått saman. I byen ligg eit viktig støttepunkt for det russiske luftforsvaret og ein skule for testpilotar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Akhtubinsk|Akhtubinsk]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Narimanov

**Narimanov** (russisk Нариманов) er ein by i Astrakhan oblast i Russland med om lag 11&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg på vestbredda av elva Volga, rundt 48&nbsp;km nordvest for Astrakhan.

Opphavleg låg landsbyen (*[[selo]]*) **Nizjnevolskoje** («Under Volga») på staden. I 1967 vart staden omgjort til ein urbanliknande busetnad (arbeiderbusetnad) og fekk namnet **Nizjnevolsk**. I 1984 fekk staden bystatus med nytt namn Narimov, etter den azeriske sovjetrevolusjonære Keriman Narimanov.

Ved byen ligg skipsverftet *Lotus*, der det forutan bygging og reparasjon av skip òg vert bygt blokkmodular og store konstruksjonar til flytende oljeplattformer.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Narimanov|Narimanov]]» frå , den 18. januar 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Moj Gorod encyclopedia

## Bakgrunnsstoff

*
Znamensk i Astrakhan oblast

**Znamensk** (russisk Знаменск) er ein lukka by i Astrakhan oblast i Russland med om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 300&nbsp;km nordvest for Astrakhan.

Byen vart bygt for arbeidarar og vitskapsfolk på det nærliggende Kapustin Jar, eit testområde for missilar. Znamensk fekk bystatus i 1962.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Gaj

**Gaj** (russisk Гай) er ein by i Orenburg oblast i Russland med om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg 230&nbsp;km aust for Orenburg. 

Gaj vart grunnlagt i 1959 som ein industriell busetnad. Status som urbanliknande busetnad vart innvilga i 1965 og byststus i 1979.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gaj|Gaj]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Jasnyj

**Jasnyj** (russisk Я́сный) eller Dombarovskij er ein by i Orenburg oblast i Russland med om lag 15&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 350&nbsp;km aust for Orenburg. Delar av byer er ZATO, stengd for ålmenn ferdsel fordi 13. strategiske missildivisjon har sitt hovudkvarter der.

Busetnaden vart grunnlagt i 1961, fekk status som urbanliknande busetnad i 1962 og bystatus i 1979.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Kuvandyk

**Kuvandyk** (russisk Кувандык) er ein by i Orenburg oblast i Russland med om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Sakmara, rundt 160&nbsp;km aust for Orenburg.

Kuvandyk vart grunnlagd på slutten av 1800-talet som landsbyen *Pokrovka* (russisk Покро́вка). Han fekk bystatus i 1953.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Mednogorsk

**Mednogorsk** (russisk Медного́рск) er ein by i Orenburg oblast i Russland med om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg 180&nbsp;km aust for Orenburg. 

Han vart grunnlagt i 1933 og fekk bystatus i 1939. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Kamyziak

**Kamyzjak** (russisk Камызяк) er ein by i Astrakhan oblast i Russland med om lag 16&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved Kamyzjak, ei elvegrein i deltaet til elva Volga, rundt 27&nbsp;km sør for Astrakhan.

Kamyzjak vart grunnlagt rundt 1560, som ein fiskarlandsby ved Volga. Bystatus fekk han 2. februar 1973.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kamyziak|Kamyziak]]» frå , den 18. januar 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Moj Gorod encyclopedia

## Bakgrunnsstoff

*
Kharabali

**Kharabali** (russisk Харабали) er ein by i Astrakhan oblast i Russland med om lag 18&nbsp;000. Han ligg 142&nbsp;km nordvest for Astrakhan, på venstre bredda av elva Akhtuba, som er ei grein av Volga.

Byen vart grunnlagt i 1789 som landsbyen (selo) *Kharabalinskoje* (russisk Харабалинское). Han vart seinare døypt om til Kharabali og fekk bystatus i 1974.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Sol-Iletsk

**Sol-Iletsk** (russisk Соль-Иле́цк) er ein by i Orenburg oblast i Russland. Han ligg ved elva Ilek, ei sideelv til Ural, rundt 70&nbsp;km sør for Orenburg. 

Sol-Iletsk vart grunnlagt i 1754 som ein kosakkbusetnad og fekk bystatus i 1865. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Sorotsjinsk

**Sorotsjinsk** (russisk Сорочинск) er ein by i Orenburg oblast i Russland med om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Samara, ei sideelv til Volga, rundt 150&nbsp;km nordvest for Orenburg. 

Han vart grunnlagt i 1737 som festninga *Sorotsjinskaja* (russisk: Сорочинская). Han var kjent som landsbyen *Sorotsjinskoje* (russisk: Сорочинское) frå 1800-talet. Han fekk bystatus og nytt namn, Sorotsjinsk, i 1945.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sorotsjinsk|Sorotsjinsk]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Apsjeronsk

**Apsjeronsk** (russisk Апшеро́нск) er ein by i Krasnodar kraj i Russland med om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Psjekha i nedslagsfeltet til Kuban, rundt 90&nbsp;km søraust for Krasnodar. 

Han vart grunnlagt i 1863 som stanitsaen *Apsjeronskaja*. Hovudnæringa i byen er skogsdrift og treforedling.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Gorjatsjij Kljutsj

**Gorjatsjij Kljutsj** (russisk Горя́чий Ключ, tyder 'varm kjelde') er ein by i Krasnodar kraj i Russland med om lag 45&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Psekups, ei sideelv til Kuban, rundt 50&nbsp;km sør for Krasnodar.

Gorjatsjij Kljutsj fekk bystatus i 1965. Byen er kjent for dei varme mineralvannskjeldene som ligg her, og er ein velkjend russisk kurstad.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gorjatsjij Kljutsj|Gorjatsjij Kljutsj]]» frå ,  den 18. januar 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Gulkevitsji

**Gulkevitsji** (russisk Гульке́вичи) er ein by i Krasnodar kraj i Russland med om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 140&nbsp;km nordaust for Krasnodar. 

Busetnaden vart grunnlagt i 1875 og han fekk bystatus i 1961.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Kurganinsk

**Kurganinsk** (russisk Курга́нинск) er ein by i Krasnodar kraj i Russland med om lag 45&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Bolsjaja Laba, rundt 130&nbsp;km aust for Krasnodar. 

Han vart grunnlagt som stanitsaen *Kurgannaja* (russisk Курга́нная) i 1863, og han fekk bystatus i 1961, samstundes som namnet vart endra til det noverande Kurganinsk.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Novokubansk

**Novokubansk** (russisk Новокуба́нск) er ein by i Krasnodar kraj i Russland med om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Kuban, rundt 160&nbsp;km aust for Krasnodar. 

Byen vart grunnlagt i 1867 av tidlegare soldatar frå Kaukasus-krigane. Han fekk bystatus i 1966.

Byen ligg i eit jordbruksområde og han er eit sentrum for den lokale næringsmiddelindustrien.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Novokubansk|Novokubansk]]» frå ,  den 18. januar 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Primorsko-Akhtarsk

**Primorsko-Akhtarsk** (russisk Примо́рско-Ахта́рск) er ein by i Krasnodar kraj i Russland. Han ligg ved Azovhavet, rundt 120&nbsp;km nordvest for Krasnodar. 

Staden vart grunnlagd i 1829 og fekk bystatus i 1949.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Temrjuk

**Temrjuk** (russisk Темрю́к) er ein by i Krasnodar kraj i Russland med om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 130&nbsp;km vest for Krasnodar. 

Byen ligg ved elva Kuban, rundt 8&nbsp;km frå munningen i Azovhavet, på Tamanhalvøya mellom Svartehavet og Azovhavet, der òg hamna til byen ligg.

Den første busetnaden på staden var Tatar-festninga *Tumnev*, som vart nemnt på 1300-talet, då han vart gjeve til handelsmenn frå Genova. Han vart kalla *Copa* til han vart okkupert av Krim-khanatet i 1483.

Russarane, alliert med den lokal potentaten Temrjuk av Kabarda, erobra Tumnev og bygde festninga Nye Temrjuk på staden. Krimtatarane tok tilbake fortet i 1570 og det neste hundreåret vart han kalla *Adis*. På 1700-talet vart området busett av kosakkar og deira stanitsa fekk bystatus under namnet Temrjuk i 1860.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Temrjuk|Temrjuk]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Ust-Labinsk

**Ust-Labinsk** (russisk Усть-Лаби́нск) er ein by i Krasnodar kraj i Russland med om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg der elvene Laba og Kuban renn saman, rundt 60&nbsp;km nordaust for Krasnodar.

Byen vart grunnlagt som ein kosakk-stanitsa i 1778, under namnet *Ust-Labinskaja*. Han fekk bystatus i 1958.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Bajmak

**Bajmak** (russisk Баймак) er ein by i Republikken Basjkortostan i Russland. Byen ligg ved elva Tanalyk, i nedslagsfeltet til Ural), 300&nbsp;km søraust for Ufa. 

Byen vart grunnlagd i 1913 og fekk bystatus i 1938.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff

*
Khadyzjensk

**Khadyzjensk** (russisk Хадыженск) er ein by i Krasnodar kraj i Russland med om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Psjisj, rundt 80&nbsp;km søraust for Krasnodar. 

Han vart grunnlagt i 1864 som stanitsaen *Khadyzjenskaja* (russisk: Хадыженская). Bystatus vart gjeve i 1949.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Korenovsk

**Korenovsk** (russisk Корено́вск) er ein by i Krasnodar kraj i Russland med om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Bejsuzjok Levyj, ei sideelv til Bejsug, rundt 60&nbsp;km nordaust for Krasnodar. 

Han vart grunnlagt i 1794 som busetnadan *Korenovskoje* (russisk: Корено́вское). Frå slutten av 1800-talet var han ein stanitsa under namnet *Korenovskaja* (russisk: Корено́вская). Han fekk bystatus, med namnet Korenovsk, i 1961.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Birsk

**Birsk** (russisk Бирск) er ein by i Republikken Basjkortostan i Russland. Byen ligg på høgre bredda av elva Belaja, ei sideelv til Kama, rundt 80&nbsp;kilometer nordvest for Ufa. 

Byen vart grunnlagt i 1663 og fekk byrettar i 1781.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Birsk|Birsk]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Blagovesjtsjensk i Basjkortostan

**Blagovesjtsjensk** (russisk Благове́щенск) er ein by i Republikken Basjkortostan i Russland med om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg på høgre bredda av elva Belaja, ei sideelv til Kama, rundt 30&nbsp;km nord for Ufa.

Byen vart grunnlagt i 1756 og fekk bystatus i 1941.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Davlekanovo

**Davlekanovo** (russisk Давлеканово) er ein by i Republikken Basjkortostan i Russland med om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Djoma, 90&nbsp;km sørvest for Ufa.

Byen er kjent sidan midten av 1700-talet som landsbyen *Itkulovo* (russisk: Иткулово), som seinare endra namn til Davlekanovo. Han fekk status som urbanliknande busetnad i 1928 og fekk bystatus i 1942.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Davlekanovo|Davlekanovo]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Djurtjuli

**Djurtjuli** (russisk Дюртюли, basjkirsk Дүртөйлө) er ein by i Republikken Basjkortostan i Russland med om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg på venstre bredda av elva Belaja, ei sideelv til Kama, 110&nbsp;km nordvest for Ufa. 

Byen vart grunnlagd i 1795. Han fekk status som urbanliknande busetnad i 1964 og bystatus vart innvilget i 1989.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Djurtjuli|Djurtjuli]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Janaul

**Janaul** (russisk Янаул) er ein by i Republikken Basjkortostan i Russland med om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg der elva Janaulka munnar ut i Buj, ei sideelv til Kama, rundt 180&nbsp;km nord for Ufa. 

Ein busetnad på staden der byen i dag ligg, har vore kjend sidan første halvdel av 1700-talet. Han fekk bystatus i 1991.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Janaul|Janaul]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Arsk

**Arsk** eller **Artsja** (russisk Арск, tatarisk Арча, *Arça*) er ein by i Tatarstan i Russland med om lag 18&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved breidda av elva Kazanka, 65&nbsp;km frå Kazan, hovudstaden i republikken. Arsk er òg ein stasjon på jernbanelinja Kazan-Agryz.  Han vart grunnlagd på 1200-talet av volga-bulgararar.

Byen var ein hovudstad i Arsk Darugha (*Arça daruğası*) under Kazan-khanatet. Arsk var ein av dei sterkare festningane i khanatet. Han var erobra av den russiske armeen under fyrst Vorotynskij i 1552. I 1606 vart han ombygd til ei russisk festning. Mellom 1708 og 1796 var han senter for Arskij Ujezd, og frå 1781 til 1926 hadde han bystatus. I 1918 vart han erobra av antibolsjevikske bønder. Frå 1920 til 1930 var han senter i Arskij kanton. Han vart ein urbanliknande busetnad i 1938 og fekk bystatus 27. juni 2008.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arsk|Arsk]]» frå ,  den 18. januar 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Forbøn

**Forbøn** er bøn til Gud på vegnar av andre enn seg sjølv. 

## Forbøn i kristendommen

Forbøna inngår som ein fast del av liturgien i den kristne gudstenesta. I Den norske kyrkja er det utarbeidd ei rad ulike bøneformuleringar som omfattar private og offentlege spørsmål , både på lokalt, nasjonalt og globalt nivå. I gudstenesta kan kyrkjelyden òg verte oppmoda om å gå i forbøn for spesielle saker eller einskildmenneske.

I katolsk og ortodoks kristendom lærer ein at ein helgen kan gå i forbøn for dei levande, og at vi kan be helgenar gå i forbøn for oss. Med referanse til Jakobs brev lærer ein at bøna frå eit rettferdig menneske verkar med stor kraft. Vidare lærer ein at dei heilage i himmelen er betre plassert enn levande menneske til å gjere dette, sidan dei ikkje er opptekne med jordiske syslar.

I følgje Bibelen går Jesus i forbøn for menneske som kjem til Gud ved han,  dessutan kan Den heilage ande gå i forbøn for makteslause menneske. 

Kristne vert òg oppmode om å be for alle andre menneske,  og ein kan, som i Hebrearbrevet, be andre om deira forbøn.

## Referansar
Tilnamn

**Tilnamn** er namn ein person har ved sidan av det eigentlege namnet, i eldre norsk namnetradisjon vil det seie eit namn ved sida av fornamnet.  Tilnamnet tener til å identifisere beraren, i nokre høve òg til å karakterisere han.

Tilnamn vert i nordisk tradisjon delte i fire grupper:
#Tilnamn som viser til personlege eigenskapar eller handlingar: *Olav Digre, Øyvind Skaldespille, Asbjørn Selsbane*
#Tilnamn som viser til bustad eller heimstad: *Hårek på Tjøtta, Tora frå Romol*
#Tilnamn som viser til familieforhold: *Olav Haraldsson, Orm Kongsbror, Håkon Adalsteinsfostre*
#Tilnamn som viser til stilling eller yrke: *Karl Bonde, Sigvat Skald, Håkon jarl*

I eldre tid vart kvar person gjeve eitt namn, ofte kalla døypenamnet.  Somme namn vart brukte av svært mange namneberarar. For å få ein sikker identifikasjon av personen, kunne det vere naudsynt med eit tilnamn ved sida av det eigentlege personnamnet.  

I norsk skrifttradisjon er tilnamna oftast plassert etter personnamnet, men i munnleg tradisjon var det i mange delar av landet vanleg å plassere tilnamnet framfor personnamnet, som i desse døme frå Helgeland: Rik-Jo (Jon den rike), Kam-Søren (Søren frå Kammen), Alet-Jo (Jo, son til Alet), Skul-Svend (Svend skulelærar). 

Tilnamn  i alle kategoriane kan sidan ha gitt opphav til nedervde slektsnamn, som  
*Vinka*, samisk slektsnamn, opphavleg tilnamn,* Haugen, Bjørnson* og *Smith *(smed).  Bruken av etternamn og titlar har sidan fjerna behovet for tilnamn for å identifisere personar. 

## Kjelder
Gudlaug Nedrelid i Titlar og tilnamn i Heimskringla, *[[Namn og nemne]]*  26-2009
Djevelen

**Djevelen** er ei nemning brukt om eit mektig overnaturleg vesen som står for det vonde i fleire religionar, særleg kristendommen og islam. Førestillinga er utvikla frå jødedommen, der ein Satan er ein engel som peiker ut folk sine vonde dragningar eller er ei kjelde til desse. Ordet «djevel» kjem frå gresk *diabolos*, som tyder 'skuldar' eller 'bakvaskar'. Det kom inn på norrønt som *djafull*, og kan som «djevel» visa til demonar eller vonde menneske. Ordet finst også i nokre faste uttrykk og som bannord. Vidare finst det ei rekkje tilnamn for Djevelen, som Fanden, Gamle-Erik, Hinmannen, mannen med hoven, Styggen, Tykje og Den vonde.

I Bibelen opptrer Djevelen i Første Mosebok som ein freistar som lokkar Eva til å eta av kunnskapstreet, i Jobs bok som ein som prøver Job, og i Matteusevangeliet igjen som ein freistar for Jesus. Djevelen er også kalla Satan og i nokre høve Lucifer, men det siste er omdiskutert. Han er ofte rekna som ein fallen engel.

I Koranen blei Djevelen og djinnane skapt av Gud, men valde å ikkje lyda han. Dei prøver å lokke og freista menneska til å synda. Djevelen er kjend som Iblis eller Shaitan i islam.

Djevelen har oppteke folk sterkt gjennom tidene, og han er blitt framstilt i biletkunst og litteratur. Tradisjonelt har ein sett han for seg som ein grotesk menneskeaktig skikkelse, ofte mørkleten, med dyrelemar som horn og hovar eller klauver. Nokre gonger kan han ha vengjer som ein engel, men desse er ofte mørke, motsett lyse eller kvite englevengjer. Djevelen kan visa seg for folk og kjøpslå med dei, som regel ved å gje dei gåver i bytte mot sjela deira. Mange folkeeventyr handlar om korleis ein lurer Djevelen. Ein finn også Djevelen som hovud- eller biperson i ei rekkje nyare bøker og filmar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Djevelen|Djevelen]]» frå , og «[[:en:The Devil|The Devil]]» frå  den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

* Ronald Grambo: *Djevelens livshistorie. Scener fra en travel tilværelse*. Oslo 1990. Ex Libris. ISBN 82-7384-252-5.
* Oppslagsordet «Djævel» i ''Salmonsens konversationsleksikon'' fra 1915-1930 (på dansk)
* Oppslagsdordet «Djævel» i ''Ordbog over det danske sprog'' (på dansk)
* Oppslagsordet «Djävful» i ''Svenska Akademins ordbog'' (på svensk)
Aznakajevo

**Aznakajevo** (russisk Азнака́ево, tatarisk Азнакай, *Aznaqay*) er ein by i Republikken Tatarstan i Russland med om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Stjarlja, ei sideelv til Ik, rundt 270&nbsp;km søraust for Kazan. 

Busetnaden vart grunnlagt i 1762. Han fekk status som urbanliknande busetnad i 1956 og bystatus i 1987.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Bavly

**Bavly** (russisk Бавлы, tatarisk Баулы, *Bawlı*) er ein by i Republikken Tatarstan i Russland med om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Bavly, ei sideelv til Ik, rundt 310&nbsp;km søraust for Kazan. 

Busetnaden vart grunnlagt i 1658. Han fekk status som urbanliknande busetnad i 1950 og bystatus i 1997.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Mezjgorje i Basjkortostan

**Mezjgorje** (russisk Межгорье) er ein lukka by i Basjkortostan i Russland med om lag 16&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen ligg i Sør-Ural nær fjellet Jamantau (russisk: Ямантау), omkring 200&nbsp;km søraust for republikkhovudstaden Ufa, ved elva Malyj Inser i nedslagsfeltet til Kama, vest for Beloretsk.

Mezjgorje er administrativt direkte underlagt republikken og er ein lukka by. Byen består av to busetnader («bydeler») som ligg 23 kilometer frå kvarandre: *Tatly* (russisk: Татлы) og *Solnetsjnyj* (russisk: Солнечный), tidlegare Kuzjelga (russisk: Кузъелга).

## Historie
Byen er grunnlagt rundt 1979 og vart i starten kalla *Ufa-105* eller *Beloretsk-16*. Byen fekk bystatus i 1995, under namnet Mezjgorje (som tyder 'mellom fjella').

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mezjgorje i Basjkortostan|Mezjgorje i Basjkortostan]]» frå , den 18. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Utsjaly

**Utsjaly** (russisk Учалы) er ein by i Republikken Basjkortostan i Russland med om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg rundt 230&nbsp;km aust for Ufa. 

Byen vart grunnlagd i 1963 og fekk bystatus same året. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Bolgar

**Bolgar** (russisk Болгар, tatarisk Болгар, *Bolğar*) er ein by i Republikken Tatarstan i Russland med om lag 8&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Volga, rundt 90&nbsp;km sør for Kazan. 

Den historiske byen Bulgar ligg like i nærleiken.

Dagens by fekk bystatus i 1781. Han vart kalla *Spassk* fram til 1926, så *Spassk-Tatarskij* til 1935 og *Kujbysjev* (til ære for Valerian Kujbysjev) til 1991, då han til slutt fekk det noverande namnet sitt, Bolgar. I 1953 vart byen flytta frå staden han vart grunnlagt og nærare den historiske byen, på grunn av bygginga av Kujbysjev-reservoaret og oversvømminga av den opphavlege byen Spassk.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bolgar|Bolgar]]» frå , den 19. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Spassk

**Spassk** (russisk Спасск) er ein by i Penza oblast i Russland og administrativt senter for Bednodemjanovsk rajon. Han har om lag 7000 innbyggjarar.

## Historie
I 1648 vart eit udyrka jordstykke oppdaga i Sjatsk uezd og det vart gjeve til eit kloster i nærleiken kalla opp etter Frelsaren (*Spas* på russisk). I 1663 vart ein landsby grunnlagd på staden, kalla *Bogdanovo*. I 1779 vart namnet på byen endra til *Spassk*. Han fekk samstundes byrettar og vart gjort til senter i ein uezd etter dekret frå Katarina den store. Det vart derimot snart klart at dette ville medføre forvirring, sidan det fanst fleire byar i Russland med same namn, der den mest kjende var Spassk-Rjazanskij. Det offisielle namnet på byen vart derfor endra til *Spassk na Studentse* (russisk: Спасск на Студенце).

I 1925 vedtok ein uezd-partikonferanse at byen skulle døypast om til *Bednodemjanovsk* til ære for diktaren Demjan Bednyj. Bednyj sjølv vitja aldri byen, men hadde etter sigande ein livleg korrespondanse med innbyggjarane. I 2005 fekk byen igjen namnet Spassk, etter dekret frå president Vladimir Putin.

## Merknader

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Spassk|Spassk]]» frå , den 3. februar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Kujbysjev

: *Kujbysjev er òg tidlegare namn på byane [[Bolgar]] og [[Samara]].*

**Kujbysjev** (russisk Куйбышев) er ein by i Novosibirsk oblast i Russland med om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Om, ei sideelv til Irtysj, rundt 300&nbsp;km vest for Novosibirsk. 

Kujbysjev vart grunnlagd i 1722 som eit militært fort kalla *Kainskij Pas* (russisk: Каинский Посад). I 1782 vart det gjeve nytt namn, Kainsk (russisk: Каинск) og staden fekk bystatus. I 1935 vart byen omdøypt til Kujbysjev, etter Valerian Kujbysjev, som vart send i eksil til Kainsk i 1907 og budde her i to år.

## Merknader

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kujbysjev (by)|Kujbysjev (by)]]» frå , den 3. februar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Oggy og kakerlakkene

**Oggy og kakerlakkene** (***Oggy et les Cafards***) er ein fransk teiknefilm-serie laga av Gaumont. Serien handlar om *Oggy*, som er ein reservert, lat og blå katt. Han ville ha nytta dagane sine til å sjå TV og lage mat, om det ikkje hadde vore for tre innpåslitne kakerlakkar som bur i huset hans. Kakerlakkane heiter Joey, Dee Dee og Marky (namngitt etter tre av personane som var med i musikkbandet Ramones) og elskar å gjere livet surt for Oggy.

Serien blei fyrst sloppe i 1998. Ein tredje sesong med episodar har vore send frå 2008.
Buinsk

**Buinsk** (russisk Буинск, tatarisk Буа, Bua, tsjuvasjisk Пӑва, *Păva*) er ein by i Republikken Tatarstan i Russland med om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Karla, ei sideelv til Svijaga, rundt 100&nbsp;km sørvest for Kazan. 

Han vart grunnlagd i 1691 og fekk byrettar i 1780.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Ivan

**Ivan** er eit mannsnamn, ei russisk form av namnet Johannes, som tyder «Gud er nådig». 

Ivan har i Noreg namnedag 22. januar.

### Bruken av namnet i Noreg
* I folketeljinga frå 1801 var det 2 som hadde namnet *Ivan*, begge budde i Finnmark
* I 1900 var 66 listeførte med namnet *Ivan*, flest i Oslo
* I 2008 har 1 213 menn *Ivan* til første fornamn.

## Kjende namneberarar
* Ivan IV av Russland (1530–1584), russisk tsar kjend som «Ivan den fælslege»
* Ivan Masepa (1639-1709), ukrainsk adelsmann
* Ivan Turgenjev (1818-1883), russisk forfattar
* Ivan Sjisjkin (1832-1898), russisk målar
* Ivan Kramskoj (1837-1887), russisk målar
* Ivan Pavlov (1849–1936), russisk lege og nobelprisvinnar
* Ivan Reitman (f. 1946), slovakisk-kanadisk filmregissør
* Ivan Kristoffersen (f. 1931) norsk politikar
* Ivan Haugland (f. 1960) norsk politikar
* Ivan Basso (f. 1977), italiensk syklist

## Kjelder
* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991

## Bakgrunnsstoff

* Folketeljingar i Digitalarkivet
Mamadysj

**Mamadysj** (russisk Мамады́ш, tatarisk Мамадыш, *Mamadış*) er ein by i Republikken Tatarstan i Russland med om lag 16&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Vjatka, rundt 140&nbsp;km aust for Kazan.

Han var opphavleg ein tatar-landsby. På 1600-talet starta russiske nybyggjarar å busette seg i området. Han fekk byrettar i 1781.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Mendelejevsk

**Mendelejevsk** (russisk Менделе́евск) er ein by i Republikken Tatarstan i Russland med om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved Nizjnekamsk-reservoaret i elva Kama, rundt 200&nbsp;km aust for Kazan og 20&nbsp;km nord for Naberezjnyje Tsjelny. 

Busetnaden voks opp rundt ein kjemisk fabrikk som vart grunnlagt i 1868. Han fekk bystatus i 1967.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Menzelinsk

**Menzelinsk** (russisk Мензелинск, tatarisk *Minzälä*) er ein by i Republikken Tatarstan i Russland med om lag 16&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Menzelja, rundt 250&nbsp;km aust for Kazan.

Busetnaden vart grunnlagd i 1586 og fekk byrettar i 1781.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Svein Arild Vatsø

**Svein Arild Vatsø** () er ein norsk filmprodusent. 

Svein Arild Vatsø er filmprodusent og eldsjel frå Kalvåg. Han byrja tidleg med film som hobby og etablerte sitt første filmselskap i 2006, Firework Film. Firework Film har til no produsert nokre sjølvskrivne filmar, og i tillegg produserer dei reklamefilmar for det regionale næringslivet. Det mest kjende filmprosjektet hans er «17Hz» i samarbeid med Jenny Skavlan.

Han er også kjend for å skape liv og røre med festivalar og andre kulturskapande arrangement.

Kjende verk:

* Kalvåg Kystfestival
* Stopp i lovens navn! (2004)
* Operasjon Kvit Snø (2007)
* 17 Hz (2009)
Nurlat

**Nurlat** (russisk og tatarisk Нурла́т) er ein by i Republikken Tatarstan i Russland med om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Kondurtsja, rundt 190&nbsp;km søraust for Kazan. 

Han vart grunnlagt i 1905 som ein busetnad ved ein jernbanestasjon. Han fekk bystatus i 1961.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Laisjevo

**Laisjevo** (russisk Лаишево, tatarisk Лаеш, *Layış*) er ein by i Republikken Tatarstan i Russland med om lag 9&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved bredda av Kujbysjev-reservoaret, rundt 50&nbsp;km søraust for Kazan. 

Staden vart grunnlagd i 1557 og fekk bystatus først i 2004. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Vanja

** Vanja** vert i Norden mest bruka som kvinnenamn. Namnet er laga av ei kjæleform av mannsnamnet Ivan, ei russisk form av namnet Johannes, som tyder «Gud er nådig». Sidan namnet endar på -ja, vart det i Sverige og Noreg oppfatta som eit kvinnenamn.

Vanja har i Noreg namnedag 22. januar.

### Bruken av namnet i Noreg
* I folketeljinga frå 1900 var tre personar registrerte med namnet *Vanja* eller *Wanja*.
* I 2008 har 930 *Vanja*, 216 *Wanja*, , 216 *Vania* og 13 *Wania* til første fornamn. Det er 5 menn som heiter *Vanja*.

## Kjende namneberarar
* Vanja Nilsen (f. 1983), norsk tegneserieskaper
* Vanja Stambolova (f. 1983) bulgarsk friidrettsutøvar
* Vanja Frixen (f. 1984), norsk artist

### Annan bruk av namnet
* *[[Onkel Vanja]]*, drama av Anton Tsjekhov (ca 1899)

## Kjelder
* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991

## Bakgrunnsstoff

* FolketeljIngar i Digitalarkivet
Tetjusji

**Tetjusji** (russisk Тетюши, tatarisk Тәтеш, *Täteş*) er ein by i Republikken Tatarstan i Russland med om lag 11&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved vestbredda av Kujbysjev-reservoaret i elva Volga, rundt 100&nbsp;km sør for Kazan. 

Han vart grunnlagt i 1578 som *Tetjusjskaja zastava* (russisk Тетюшская застава) og fekk byrettar i 1781.

Byen var åstad for eit større slag under opprøret til Stenka Razin.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Zainsk

**Zainsk** (russisk Заи́нск, tatarisk Зәй, *Zäy*) er ein by i Republikken Tatarstan i Russland med om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Stepnoj Zaj, ei sideelv til Kama, rundt 200&nbsp;km søraust for Kazan. 

Han vart grunnlagt som ei festning i 1656. Han fekk status som urbanliknande busetnad i 1962. Han heitte *Novyj Zaj* (russisk: Новый Зай) fram til 1978, da han fekk bystatus og namnet vart endra til Zainsk.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Sjagonar

**Sjagonar** (russisk Шагонар, tuvinsk Шагаан-Арыг) er ein by i republikken Tuva i Russland med om lag 11&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Jenisej, rundt 110&nbsp;km vest for Kyzyl. 

Busetnaden vart grunnlagd i 1888 og fekk bystatus i 1945.

Den opphavlege byen Sjagonar vart demdt ned på 1970-talet på grunn av bygginga av kraftverket Sajano-Sjusjensk. Byen vart gjenoppbygd sju kilometer frå den opphavlege plasseringa.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sjagonar|Sjagonar]]» frå , den 19. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
Tsjadan

**Tsjadan** (russisk Чадан) er ein by i republikken Tuva i Russland. Han ligg ved elva Tsjadan, rundt 200&nbsp;km vest for Kyzyl.

Busetnaden vart grunnlagd i 1873 og fekk bystatus i 1945.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Turan i Russland

**Turan** (russisk Тура́н) er ein by i republikken Tyva i Russland med om lag 5&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 60&nbsp;km nordvest for Kyzyl.

Han vart grunnlagd i 1885 av russiske nybyggjarar frå Sibir og fekk bystatus i 1945.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff