open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thorvald Astrup

**Thorvald Astrup** () var ein norsk arkitekt som særleg stod for fleire norske industribygg.

Han vart fødd i Kristiania (Oslo) og utdanna seg til arkitekt ved Kristiania Tekniske Skole 1891 til 1892. Deretter tok han Kunst- og handtverksskulen i Kristiania 1892 til 1893. Astrup studerte sidan ved den tekniske høgskulen i Berlin (Technische Hochschule Charlottenburg) frå 1896 til 1897.

Frå 1899 var han praktiserande arkitekt i Kristiania. Astrup vart tidleg knytt til industrien som arkitektkonsulent, og fekk her ei rad oppdrag med utforming av større kraft- og transformatorstasjonar, fabrikk- og dambygg. 
I dei monumentale bygga som utviklinga av storindustrien førte med seg brukte han både nyklassisistiske stilen og funksjonalismen verkemiddel.

Astrup teikna mange industribygg, mellom anna Såheim kraftstasjon på Rjukan saman med Olaf Nordhagen (1916) og Tyssedal kraftanlegg i (1906). Adminiet på Rjukan er teikna av Thorvald Astrup og er peika ut som eit av dei venaste trebygga i jugendstil i Noreg.

## Nokre bygg der Astrup var med som arkitekt

* Tøyen transformatorstasjon, i drift frå 1917
* Glommens transformatorstasjon ved Nesparken i Moss, 1921
* Torshov transformatorstasjon, i drift frå 1922
* Skøyen transformatorstasjon, i drift frå 1922
* Rånåsfoss kraftstasjon Norge i Rånåsfoss, bygd i perioden 1917&ndash;1922
* Børstad transformatorstasjon, Hamar, 1924
* Hydrogenfabrikken på Notodden, teikna i 1926 og oppført i 1927 i samband med omlegging til Haber–Bosch-prosessen
* Margarinfabrikken Norge i Oslo, bygd i perioden 1926&ndash;1927
* Ullevål transformatorstasjon, i drift frå 1927
* Soria Moria kino i Oslo, bygd i 1928
* Oslo kringkaster på Lambertseter. Bygd 1928&ndash;1929
* Vannstoffabrikken på Vemork, 1928-1933, riven 1977.

## Galleri

Kongegata 16 Larvik.jpg|Kongegata 16 i Larvik
Soria Moria, Voftsgate, Oslo, 20080416.jpg|Soria Moria kino
Margarinfabrikken1.JPG|Margarinfabrikken
Lambertseter, Oslo, Norway - panoramio (28).jpg|Oslo kringkaster

## Kjelder

* Utdjupande artikkel om Astrup av Åse Moe Torvanger på snl.no
Georg Ossian Sars

**Georg Ossian Sars**, ofte omtala som **G.O. Sars** (), var ein norsk marinbiolog. Han vart fødd i Florø, og foreldra hans var ikkje heilt ukjende Michael Sars (1805 - 1869) og Maren Cathrine Welhaven Sars (1802-1889). Bror hans var historikaren Ernst Sars.

Som far sin var G. O. Sars ein systematisk biolog som beskreiv ei røys med nye artar, særleg innanfor krepsdyr som muslingkreps (*Ostracoda*), mysidar og kril.

Då Michael Sars døydde i 1869 overtok sonen arbeidet hans med å studera variasjonar i norsk torskefangst. På denne tida var torsk den viktigaste norske eksportartikkelen, og kunnskap om bestandane var avgjerande for å kunne ha oversikt over økonomien. Georg Sars fekk såleis æra av å reknast som den første som gjorde eit seriøst studium i fiskerivitskap.

G.O. Sars var tilhengjar av evolusjonsteorien til Charles Darwin, og var den fyrste nordmannen som føreleste om han. Det skjedde ved Universitetet i Oslo. 

Forskingsskipet «FF G.O.Sars» til Universitetet i Bergen er oppkalla etter han. Eit nytt skip med same namn erstatta i 2003 det tretti år gamle «G.O.Sars».
Øya Kinn

**Kinn** er ei øy som ligg vest for Florø i Vestland. Øya Kinn var opphavleg ein del av Kinn kommune, men vart etter kommunesamanslåinga i 1964 innlemma i Flora kommune. Frå 1. januar 2020 er ho igjen ein del av Kinn kommune.

Kinn kyrkje har lange tradisjonar knytte til seg, truleg heilt attende til år 1150. Eit eige spel, Kinnaspelet, er skrive om Kinn og kyrkja der. 

## Kulturminne på Kinn
### Kulturminneskilt

I 2014 vart det sett opp kulturminneskilt på Kinn. Det eine skiltet står på kaia, og det andre skiltet står i starten av turløypa på søraustsida av Kinn. Ved kulturminna som ligg langs stien på sørsida av Kinn, er det sett opp små skilt med eigne QR-kodar. Teksten på skilta på kaia er utarbeidd av Flora historielag, medan teksten på skiltet på søraustsida er utarbeidd av Sogn og Fjorande fylkeskommune.

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for øya Kinn**

## Kinn prestegjeld
Kinn var fram til 2004 eit prestegjeld. Prestegjeldet tilsvarte Flora kommune i utstrekking og vart delt i fire sokn; Kinn sokn, Bru sokn, Eikefjord sokn og Nordal sokn. Bremanger prestegjeld vart skilt ut frå Kinn i 1864. Prestetenesta i Flora er no leia av prosten i Sunnfjord prosti, og ordninga med prestegjeld er utfasa.

## Tidlegare Kinn kommune
Kinn kommune vart skipa i 1838 og hadde same utstrekninga som Kinn prestegjeld. 
I 1861 vart Florø, med 846 innbyggjarar, skilt ut frå Kinn kommune som ladestad. Etter delinga budde det 6&nbsp;531 personar i Kinn kommune.
Fem år etter, i 1866, vart Bremanger utskilt frå Kinn som eigen kommune. Etter delinga budde det 1&nbsp;852 personar i nye Bremanger kommune og 4679 att i Kinn kommune.
I 1923 vart kommunen delt i tre og Bru og Eikefjord skipa som eigne kommunar. 
Eikefjord hadde ved opprettinga 929 innbyggjarar, og Bru hadde 1&nbsp;560, medan det budde att 2&nbsp;508 i Kinn kommune. 
I 1964 vart Bru, Eikefjord, Kinn og Florø slått saman til nye Flora kommune.

### Folketalsutvikling
Før delinga av kommunen i 1923 var Kinn den mest folkerike kommunen i Sogn og Fjordane. Ved delinga hadde den gamle kommunen til saman 4997 innbyggjarar.


**Folketalsutvikling for tidlegare Kinn kommune frå 1923 til 1964:**

## Nye Kinn kommune
Ein ny kommune med namnet Kinn kommune blei skipa frå 2020 gjennom samanslåing av Flora og Vågsøy kommune.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
; Arkiv frå Kinn kommune 
*Fattigstyret . Frå Arkivportalen.no
*Formannskapet.  Frå Arkivportalen.no
*Skulestyret . Frå Arkivportalen.no
*Stavøy skule . Frå Arkivportalen.no
Stavanger Museum

**Stavanger Museum** var ein institusjon som femna fleire historiske bygg og samlingar i Stavanger. Museet blei 1. juli 2010 slege saman med Rogaland Kunstmuseum til aksjeselskapet Museum Stavanger AS, som nyttar kortforma MUST. Museum Stavanger AS har fem avdelingar med underinstitusjonar som femnar om alle dei musea og institusjonane som tidlegare låg under Stavanger Museum og Rogaland Kustmuseum.

Stavanger Museum blei stifta i 1877 og gav namn til Muségata. I hovudmuséet finst no ei kulturhistorisk avdeling, ei zoologisk samling, og eit bibliotek.

I tillegg til utstillingane i Stavanger Museum-bygget finst òg Stavanger Sjøfartsmuseum ved Vågen i Stavanger og Norsk Hermetikkmuseum i Gamle Stavanger. Dei gamle herskapshusa Ledaal og Breidablikk høyrer òg med til samanslutninga. Skipa *[[Anna af Sand]]* og *[[Wyvern]]* er del av sjøfartsmuseet, og zoologisk avdeling har ein ornitologisk stasjon på Revtangen.
Gulatingslova

**Gulatingslova** var ei lov som gjaldt for Gulatinget, det vil seia Vestlandet (nord til og med Sunnmøre), Sørlandet, Valdres, Hallingdal, Færøyane og Shetland. Ein reknar med at dei eldre delane av Gulatingslova stammar frå før år 900. Gulatingslova er den eldste av landskapslovene i Noreg. Snorre Sturlason skreiv i Heimskringla at kong Håkon I den gode sette Gulatingslova med råd av Torleiv Spake. Truleg er lova endå eldre enn det, sidan ho om lag 930 var mønster for Ulvljotslova på Island.

Det meste av Gulatingslova er eldre enn vanleg bokskrift i Noreg. Før lovene vart skrivne i bok, sa lagmennene lova fram på lagtinget, sameleis som lovseiemannen til islendingane sa deira lov fram på Alltinget. Det som lagmannen sa, er i Gulatingslova kalla ”lovmålet”; det var den gjeldande lova. På 1000-talet skreiv dei opp lovmålet. Det nedskrivne må ha vore godkjend på lagtinget, slik at boka vart ei verkeleg lovbok, ikkje berre ei rettleiing for lagmennene. Denne lovboka kalla dei Gulatingsboka. 

Historikaren Knut Helle skriv slik om lova:
*«Ein skal ikkje lesa lenge i Gulatingslova før ein veit kvar ein er i landet. Her kan folk bu så høgt oppe i fjellet eller langt ute i øyane at ufarande sjø og fjell kan hindra dei i å føra lik til kyrkjegarden. Langs kysten bind hovudleia landet saman og fører til og frå andre landsdelar. Frå leia er det råd å ro og sigle på fjordane langt inn i landet. Fjordar og fjell skil bygdene frå kvarandre, og elvane kan vere vanskelege å kome over. Der går laksen opp mellom fjøre og fjell, og det er fisk, sel og kval i havet utanfor. I fjellet trugar bjørn og ulv.»*

Gulatingslova var gjeldande heilt til kong Magnus Lagabøter si landslov vart vedteke på tinga mellom 1274 og 1276. Landslova vidareførte rettspraksisen frå Gulatingslova. 

Det eldste eksisterande manuskriptet av Gulatingslova er frå slutten av 1000-talet, men det einaste komplette manuskriptet er frå siste halvdel av 1200-talet. Dette manuskriptet vert kalla Rantzau-boka, etter Christian Rantzau som donerte lovboka til Det Kongelige Bibliotek i København i 1731. Dette komplette pergamenthandskriftet har vorte digitalisert og den digitale utgåva er publisert på heimesida til Fylkesarkivet i Vestland.  

## Bakgrunnsstoff
* Gulatinget gjennom tusen år  på gulatinget.no
* Gulatingslova og eldre norsk vassdragsrett  på nve.no
* Gulathingslov Faksimile av boka Norges gamle love, utgjeve i 1846
* Gulatingslova på nett på fylkesarkivet.no (25.08.2020) 
* Digital utgåve at Gulatingslova, på fylkesarkivet.no (25.08.2020)
* Gulatingslova av Jørn Øyrehagen Sunde, på snl.no (25.08.2020)

## Litteratur
*
* *Den eldre Gulatingslova*. Norrøne tekster nr 6, Oslo Riksarkivet 1994. ISBN 82-548-0036-7
* Knut Helle: *Gulatinget og Gulatingslova*, Leikanger 2001. ISBN 82-7959-022-6
* Gunhild Kværness: *Blote kan ein gjere om det berre skjer i løynd : kristenrettane i Gulatingslova og Grágás og forholdet mellom dei*, Oslo : Noregs forskingsråd, 1996. ISBN 82-12-00831-2

## Sjå òg
* Frostatingslova
Olav Heggstad

**Olav Heggstad** () var ein norsk bygningsingeniør og professor. 

Heggstad var fødd i Namsos som son av professor Christopher Marius Heggstad og Pernille, fødd Midgard. Han utdanna seg ved ingeniørlinja ved Trondhjems Tekniske Læreanstalt og tok eksamen i 1896. 1899&ndash;1900 studerte han ved den tekniske høgskulen i Dresden i Tyskland. Frå 1897 til 1902 var han ingeniør i Kanalvesenet. Olav Heggstad var deretter ingeniør ved Sam Eyde sitt ingeniørkontor i Kristiania. Han arbeidde som konsulent ved ymse kraftutbyggingstiltak, mellom anna frå 1903 leiar for reguleringa av Møsvatn i samband med utbygginga på Rjukan. 

Han blei utnemnd til professor i vassbygging ved Norges Tekniske Høgskole (NTH) i Trondheim frå 1912. Professor Olav Heggstad var rektor ved NTH i tidsrommet frå 1929 til 1932. 

## Litteratur
* Heggstad, Olav: Vassbygging, Trondheim 1926 – 1945.
Sem Sæland

**Sem Sæland** () var ein norsk fysikar, høgskule- og universitetsrektor og stortingsrepresentant. 

Sæland vart fødd på garden Sæland i Time kommune på Jæren i Rogaland fylke. 

Sæland deltok i Kristian Birkeland si nordlysforsking kring 1900. Han var professor i fysikk og rektor ved Norges Tekniske Høgskole (NTH) frå 1910 til 1914. Sæland var den fyrste rektoren på NTH. Han var professor ved Universitetet i Oslo frå 1922 og rektor der frå 1927 til 1936. 

Sæland var uavhengig representant for Baklandet krins (Trondheim) på Stortinget frå 1916 til 1918.

Sem Sæland var medlem av Det Kongelege Norske Videnskabers Selskab og Videnskabsselskabet i Kristiania (no Det Norske Videnskaps-Akademi) frå 1911 (styremedlem 1929–32). Sæland representerte mange styre og råd, og var mellom anna formann i programrådet for Norsk Rikskringkasting, formann i Rådet for anvendt Videnskap 1922–24, formann i Polyteknisk Forening 1933–36, generalsekretær i A/S Norsk Varekrigsforsikrings fond frå 1927 og nestformann i rådet for Chr. Michelsens Institutt frå 1931. 

## Verk (utval)

*Jordmagnetiske maalinger i Nordland 1905 og 1906, Archiv for Mathematik og Naturvidenskab 28 nr 5, 1907
*Ueber die photographische Wirkung von Metallen und Wasserstoffsuperoxyd (sogenannte Metallstrahlung), i Annalen der Physik, rk. 4, bd. 26, 1908, s. 899–917
*Ueber die lichtelektrische u. aktinoelektrische Wirkung bei den Erdalkaliphosphoren, ibid., rk. 4, bd. 28, 1909, s. 476–502
*Noreg tekniske undervisningsvæsen 1814–1914 (saman med Andor Hoel og P.A.R. Sollied), 1914
*Industrielle forskningsinstituter. Foredrag i Centralkomiteen for videnskabelig samarbeide, Trondheim 1919
*Varmetekniske målinger, i A. Bugge: Forsøkshuser, Trondheim 1922, s. 23–60 (tysk utg. Berlin 1924)
*Universitetet, grunnvidenskapene og det praktiske livet. Tale ved rektorinaugurasjonen 16. januar 1928, 1928
*Forelesninger i fysikk, bd. 3: Lyslære, 1928
*A/S Norsk varekrigsforsikrings fond. Beretning for årane 1922–1930, 1931

## Bakgrunnsstoff
*
* Professoren bak adressen vår  på http://www.sintef.no
Haakon VII av Noreg

**Haakon VII** () var konge av Noreg frå 1905 til 1957. Etter unionsoppløysinga i 1905 vart det fleirtal i folkerøysting for å tilby den norske trona til han, og Haakon VII vart konge av Noreg den 18. november 1905. Han vart døypt *Christian Frederik Carl Georg Valdemar Axel*, men gjekk under namnet «prins Carl» før han tok det norske kongenamnet Haakon.

Prins Carl var den nest eldste sonen til kong Frederik VIII av Danmark, og yngre bror av kong Kristian X av Danmark. Farfaren var kong Kristian IX av Danmark, medan morfaren var kong Karl IV av Noreg (Karl XV) av Sverige.

I 1896 gifta han seg med syskenbarnet Maud Charlotte Mary Victoria Windsor, som i 1905 vart dronning Maud. Ho var yngste dotter av kong Edvard VII av Storbritannia og Irland.

Den 22. juni 1906 vart Maud og Haakon krona som det siste kongeparet i Nidarosdomen i Trondheim.

Under den andre verdskrigen frå 1940 til 1945 var kong Haakon i eksil i London. Kongen og kongefamilien vart eit viktig symbol på norsk motstand mot okkupasjonsmakta.

Han vart etterfylgd som konge av sonen sin, Olav.

## Dekorasjonar
Kong Haakon VII var innehavar av følgjande norske og utanlandske ordenar, medaljar og dekorasjonar. Oversikta er basert på Kongehuset si liste over dekorasjonar, med tillegg av andre offisielle utmerkingar det er kjent at han var innehavar av.

### Norske dekorasjonar
*Krigskorset
*Borgerdådsmedaljen i gull
*Storkross med kjede av St. Olavs Orden
*Krigsmedaljen

### Utanlandske dekorasjonar

## Galleri

Fil:Royal Monogram of King Haakon VII of Norway.svg|Kong Haakon VIIs monogram
Fil:Haakon7.jpg|Haakon VII av Noreg (tidlegare prins Carl) ca. 1905.
Fil:Kong Haakon ankommer Norge 1905.jpg|Kong Haakon kjem til Noreg 25. november 1905 med kronprins Olav på armen. Statsminister Christian Michelsen ynskjer den nye kongen velkomen.
Fil:Queen Maud and King Haakon VII, 1906 crop.jpg|Kong Haakon og dronning Maud blei krona under ein høgtideleg seremoni i Nidarosdomen i Trondheim 22. juni 1906.
Fil:Kongebjorka.jpeg|Kong Haakon VII og kronprins Olav under «Kongebjørka» i Molde da dei søkte ly under eit tysk bombeåtak den siste helga i april 1940.


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Agathe Backer Grøndahl

**Agathe Backer Grøndahl** () var ein norsk pianist og komponist av romantisk og nasjonalromantisk musikk. Ho var den første viktige kvinnelege norske komponisten, og er i dag særleg kjend for songen «Mot kveld».

## Liv
Agathe Backer var fødd i Holmestrand, men flytta ti år seinare til Oslo saman med familien. Der lærte ho pianospel og komposisjon hjå Otto Winther-Hjelm, Halfdan Kjerulf og musikkteori hjå Ludvig Mathias Lindeman. I 1865 reiste ho til Berlin for å studera ved Theodor Kullaks musikkakademi. Seinare studerte Backer under Hans von Bülow i Firenze, og under Franz Liszt i Weimar i 1873.

Agather Backer blei gift med Olaus Andreas Grøndahl, ein framståande kordirigent, i 1875. Dei fekk sonen Fridtjof Backer-Grøndahl.

## Pianisten
Agather Backer Grøndal var ein pianist av verdsformat og gav konsertar i fleire europeiske land. 
Då ho studerte i Berlin gjorde ho lykke med Ludwig van Beethovens 5. pianokonsert. Ho spelte ofte verk av Edvard Grieg, og var tre gonger solist i Griegs a-moll-konsert med komponisten sjølv som dirigent. Backer Grøndahl var også ein nær venn av Edvard Grieg.

## Komponisten
Agathe Backer Grøndahl skreiv helst klaverstykke og romansar. Ho fullførte i alt 70 verk, og var ein framtredande skikkelse i norsk musikkliv. Mot slutten av livet vart Backer Grøndahl heilt døv, og måtte gjeva opp musikarlivet.

Agathe Backer Grøndahl døydde 59 år gamal i Kristiania den 4. juni 1907.

### Verkliste
* Romansar og andre stykke for piano
* *Trois morceaux* (for piano)
* *Sange ved havet* (til tekstar av Holger Drachmann)
* *Fantasistykker*
* Norske folkeviser og folkedanser (for piano)
* Etyder (for piano)
## KJelder
Johan Halvorsen

**Johan Halvorsen** () var ein norsk komponist og dirigent.

Halvorsen var fødd i Drammen, og i 1883 reiste han til Stockholm for å studera musikk. Han studerte vidare i Leipzig, Aberdeen (1897) og Helsingfors (1890) før han kom til Bergen i 1893, og i 1899 slo han seg ned i Oslo.

På initiativ frå Edvard Grieg reiste Halvorsen ut til Telemark for å samle slåttar, og skreiv ned ei rad numre etter spelemannen Knut Dale kring 1901. Fleire av slåttane vart sidan nytta av Edvard Grieg. Halvorsen skaffa seg og ei hardingfele frå felemakaren Olav G. Helland i Bø. 

I dag vert Halvorsen hugsa best for komposisjonane «Bojarenes inntogsmarsj» og «Bergensiana», for ikkje å snakke om musikken til teaterstykket *[[Reisen til Julestjernen]]*, og *Fossegrimen*. Det siste verket syner at Halvorsen sette seg noko inn i norsk slåttetradisjon.
Johan Svendsen

**Johan Svendsen** () var ein norsk komponist og dirigent. 

Svendsen var fødd i Oslo, men levde mesta heile livet i København i Danmark. Hans best kjente verk er *Romanse for fiolin og orkester*. Svendsen døydde i København, 70 år gamal.
Kristiansand Dyrepark

**Dyreparken i Kristiansand** er ein kombinert dyre- og underhaldningspark like utanfor Kristiansand. Parken har no over åtte hundre dyr av rundt hundre forskjellige artar. I tillegg byr han på ulike underhaldningsopplevingar som tømmerrenne, trollskog og ei gjenskaping av Thorbjørn Egner sin Kardemomme by.
 
Dyreparken er den turistattraksjonen i Noreg som trekk mest folk etter hoppbakken i Holmenkollen. I 2003 vitja 550&nbsp;000 menneske parken, rundt halvparten av dei kom i juli.

## Historie

Willy Tjomsås tok initiativet til å danna parken, som rein dyrepark, i 1964. Året etter starta Edvard Moseid utbyggjinga. Dørene vart offisielt opna den 26. juni 1966. 
I 1977 opna det fyrste Troparietm ein innandørsjungel. Allereie året etter opninga, i 1978, brann Tropariet ned til grunnen.

På 1970-talet blei parken kjent som verdas største eksportør av kamelar. Dei mest kjende dyra frå Kristiansand Dyrepark er likevel sjimpansane, representert av Julius som voks opp heime hos Edvard Moseid og vart TV-kjendis i 1981.

I 1983 vart parken utvida og vart kalla Dyre- og fritidspark. Underhaldningssjørøvaren Kaptein Sabeltann dukka opp i 1990 og Kardemomme by vart opna året etter. I 2000, etter 35 år, overlét Edvard Moseid leiinga til andre.

Tropehuset Apejungelen vart opna av Morten Harket i 1994, same år som Dyreparken hadde 30-årsjubileum. 

## Bakgrunnsstoff
* Kristiansand Dyrepark - Offisiell heimeside
Engelbrekt Engelbrektsson

**Engelbrekt Engelbrektsson** var ein svensk fridomskjempar, bergmann og rikshøvedsmann. Han vart truleg fødd på 1390-talet. Han vart myrda den 4. mai 1436.

Engelbrekt leia Engelbrektsopprøret i 1434 mot kong Erik av Pommern. 

Den 11. januar 1435 vart Engelbrekt vald til rikshøvedsmann under herredagane i Arboga.

Engelbrekt vart teken livet av på ei øy i Hjälmaren den 4. mai 1436 av Magnus Bengtsson (Natt och Dag). Engelbrekt var samtidig med Jeanne d'Arc og Jan Hus. Gjennom Engelbrektskrøniken vart Engelbrekt på same vis som dei ein martyr.
Danmarksplass

**Danmarksplass** eller **Danmarks plass** er ein plass rett sør for Bergen sentrum, i eit område mellom Kronstad og Løvstakksiden. Plassen heitte før «Kronstad torv», men fekk sitt noverande namn til ære for hjelpeinnsaten frå Danmark under den andre verdskrigen.

Over Danmarksplass går i sør-nordretninga den sterkt tafikkerte riksvegen E39, som både er hovudinnfartsåra sørfra til sentrum av Bergen og hovudvegen vidare utanom sentrum, gjennom Fløyfjellstunnelen, til dei nordre bydelane og vidare nordover Vestlandet. På plassen kryssar E-39 dessutan hovudvegane til bydelane Årstad og Laksevåg, så Danmarksplass kan sjå ut som berre eit stort vegkryss. Under ugunstige vêrtilhøve om vinteren er luftforureininga sers stor i dette området.

Bybanen i Bergen går òg over Danmarksplass, med haldeplassen Danmarksplass. Ved sida av stasjonen ligg Kronstad distriktspsykiatriske senter. To andre viktige bygg på Danmarksplass er Forum kino og Krohnsminde stadion. 

## Bakgrunnsstoff
* http://www.ub.uib.no/avdeling/billed/w-utstilling/Wideroe-22.htm
* http://hordaland.kulturnett.no/tema/modernisme/forum_kino.htm
Nan

**Nan** (frå farsi نان *nān*, som tyder brød) er eit flatvore, om lag 1 cm tjukt, rundt eller avlangt kveitebrød som er mykje bruka i indisk mat. 

Brøda blir laga ved at ein kjevler ut nevestore boller til flate leivar, og så steiker dei på høg temperatur, helst i ein tradisjonell *[[tandór]]* eller steinomn.

I motsetnad til chapati inneheld nanbrød gjær; og dei inneheld gjerne mjølk eller yoghurt, noko som gjer at dei blir fyldigare og tjukkare. Nanbrød blir gjerne bruka til å plukke opp mat med av den som et, på liknande vis som ein elles ville bruke fingrane eller ei skei.

Nan er populært attåt indisk mat i vestleg kultur, særleg attåt matretter som karri. Ein et òg nan i Iran, Afghanistan og heile det sentralasiatiske området. I Afghanistan kan nan bli lengre enn ein meter.

### Sjå og
* Roti

## Bakgrunnsstoff
* Bawarchi kokebok (på engelsk)
* Roghni Nan-oppskrift (på engelsk)
Pohjola

**Pohjola** er eit område som ofte vert nemnt i finsk mytologi. *Pohja* tyder nord, og Pohjola viser enten til polarområdet generelt, eller, som i Kalavala-eposet, til Sameland. I den verkelege verda dekkjer Pohjola delar av fylka Lappland og det gamle Kajanaland i Finland

Pohjola kan òg vera ein reint mytisk stad som er kjelda til alt vondt - eit lagnadstungt, evig kaldt land i det fjerne nord som var kjelda til sjukdommar og frost. Landet er fienden til Väinölä, som er Kalevala-landet.

## Pohjola i Kalevala
I mytologien herskar den vonde og mektige heksa Louhi over Pohjola. Meistarsmeden Seppo Ilmarinen smir Sampo for henne etter at ho har bede om det og gjev den til henne som pris for å få gifta seg med dottera hennar. Sampo er ei trollkvern som mel fram overflod for folket i Pohjola.

Det roterande loket på Sampo er òg eit symbol på den stjernespekka himmelkvelven som snurrar rundt ein akse eller pilar som står i midten av verda. Denne pilaren, verdstreet, stod der stjernehimmelen ikkje rørte seg, altså i Pohjala, litt nord for horisonten til finnane. Det meste av Kalevala-stoffet dreiar seg om korleis Sampo vart til og sidan gøymd av heksa Louhi inni eit stort fjell i mørke Pohjola, og deretter om krigen menneska frå sør førte for å «frigjera» han til sitt eige bruk. Det enda med at Sampo vart knust og mista det ovviktige loket sitt, på same måte som verdstreet på Nordpolen vart øydelagt.

Andre personar frå Kalevala ønska òg å gifta seg med Pohjola-jenter, mellom anna eventyraren Lemminkäinen og den store vismannen Väinämöinen. Louhi bad då om storverk som kunne måla seg med Sampo frå dei, til dømes å skyta Tuonela-svana. Dersom friaren til slutt fekk dottera, heldt ein bryllaup med store ete- og drikkegilde i den store festsalen i Pohjola.

## Anna
* Dotter av Pohjola er eit symfonisk tonedikt av Jean Sibelius
Pita

**Pita** eller **pitabrød** (frå arameisk פִּתָא *pitā*) er eit rundt, flatvore brød laga av kveitemjøl, vatn, gjær og salt. Pitabrød blir tradisjonelt bruka i middelhavsmat til å dyppe i hummus og liknande sausar og til å servere matrettar som falafel eller kebab i. 

Dei fleste pitabrøda blir steikte i svært varm omn, slik at dei flate leivane blæs seg opp. Når pitabrøda blir tekne or omnen fell dei saman, men dei er framleis delte innvendig. Dermed kan ein snitte dei opne og laga &laquo;lommer&raquo; av dei der ein så kan leggja inn falafel, lammekjøt, salat, hummus eller liknande ingrediensar. Pitabrød serverte på dette viset er populær snøggmat i Midtausten, og i vår tid i aukande grad òg i vestleg kultur.

## Sjå òg
### Vanlege fyll
* Falafel
* Kebab

### Liknande brødslag
* Flatkake
* Mufleta
* Nan
Erik av Pommern

**Erik av Pommern** () var norsk, dansk og svensk konge. Som konge av Noreg vert han kalla **Eirik III** og regjerte frå 1389 til 1442. Han var konge av Danmark som **Erik VII** og av Sverige som **Erik XIII** frå 1396 til 1439.

Erik var son av hertug Vartislav VII av Pommern og Maria av Mecklenburg, systerdotterson til dronning Margrete Valdemarsdotter. Han gifta seg med Filippa av England, dotter av Henrik IV av England, i Lund i 1406.

Den 17. juni 1397 vart Kalmarunionen inngått. Sjølv om Erik formelt var konge, var det i stort mon dronning Margrete Valdemarsdotter, som styrte. Først då Margrete døydde i 1412, vart Erik regent i røynda. Erik heldt fram dei reformene som Valdemar Atterdag og Margrete hadde byrja med.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Christiania

**Christiania** eller **Kristiania** var namnet på byen Oslo frå 1624, då busetnaden etter ein bybrann blei flytta til andre sida av Bjørvika i ly av Akershus festning. Det var Christian IV av Danmark-Noreg som flytta byen, og kalla han opp etter seg sjølv. I 1924 vart namnet på byen endra til «Oslo».

Namnet blei skrive «Christiania» fram til slutten av 1800-talet, då den fornorska stavingsforma «Kristiania» slo gjennom. Frå 1877 blei namnet skrive «Kristiania» i matrikkel og statskalender, og frå 1897 også av dei kommunale etatane i byen.

Christiania kunne bli forkorta til «Xania» eller «Chra.».

## Kjelder
Xania

**Xania** vart nytta som ei skriftleg kortform av namna «Kristiania» og «Christiania», 
og var relativt vanleg i skriftlege framstillingar. Mellom anna i folketeljingar og brev er «Xania» nytta som ei avstytting. Bakgrunnen er at den greske bokstaven Χ (chi) i over 1000 år har vore nytta som forkorting for Kristus.

**Christiania** var namnet på byen Oslo frå 1624 til om lag 1870. I alle høve på 1870-talet byrja ein å stava namnet "Kristiania". I 1924 vart namnet på byen endra til "Oslo".

Ved namneendringa vart byen oppkalla etter kong Kristian IV av Danmark-Noreg
Florø

**Florø** er ein by i Noreg, den vestlegaste byen i landet. Han er administrasjonssenter i Kinn kommune saman med Måløy. Han var også administrasjonssenter i tidlegare Flora kommune i Sogn og Fjordane fylke. Florø hadde bystatus frå 1860 etter utskiljinga frå Kinn kommune og fram til 1964, då byen vart slegen saman med kommunane Kinn, Bru og Eikefjord til bykommunen Flora. 

Næringslivet i Florø er eksportretta og hovudnæringane er fiskeindustri, skipsbygging, forsyningsbase for oljeindustrien og servicenæring. Byen er stoppestad for Hurtigruta.
Byen trekk folk mellom anna gjennom det årlege Kinnaspelet og ein rockefestival. Helleristingane i Ausevika og Kystmuseet gjev eit historisk perspektiv.

Byen vart grunnlagd på øya Florelandet og har sidan spreidd seg til naboøya Brandsøya.

## Florø kommune
Florø vart skild ut frå Kinn som eigen bykommune i 1860. 1. januar 1964 vart han slått saman med Kinn, Eikefjord, storparten av Bru, og mindre delar av Vevring og Bremanger til den nye storkommunen Flora.

## Folketalsutvikling

## Melodi Grand Prix
22. januar 2011 var Florø vertsby for den andre delfinalen i Melodi Grand Prix, og 4. februar 2012 var han vertsby for den tredje delfinalen.

## Utmerkingar
*1998: Miljøbyprisen.	 

## Kjelder
Chapati

**Chapati** (urdu چپاتی hindi चपाती *capātī*), òg kalla **[[roti]]**, er eit indisk flatvore, mjukt og lefseliknande brød av kveite som hovudsakleg blir bruka til å plukke opp og eta munnfullar av linse- og grønsaksrettar med.

Chapatideig blir vanlegvis laga av sammale kveitemjøl frå durumkveite, vatn og salt, men ein kan òg byte ut noko av mjølet med hirse- eller maismjøl. Ein kjevlar ut deigen til runde leivar av om lag 12 cm diameter og steikjer dei på båe sidene på usmurd takke (bakstehelle) eller steikjepanne ved høg varme. Deretter held ein kvar chapati ein augneblink (om lag eit halvt sekund) inn i ein open flamme, slik at chapatien blæs seg opp med damp som ein ballong. Det er relativt vanleg å pensle dei ferdige chapatiane med ghee (klåra smør).

## Sjå òg
* Lefse
* Tortilla
Sammale kveitemjøl

**Sammale kveitemjøl** er eit mjølslag av kornslaget kveite med høg utmalingsgrad &#8212; det vil seie at mjølet inneheld det meste av kornet, inkludert kliet (skalet) av kornet. Sammale kveitemjøl kan brukast på om lag same vis som kveitemjøl av lågare utmalingsgrad og er meir næringsrikt. Den viktigaste praktiske skilnaden mellom sammale og sikta kveitemjøl er at det sammalne mjølet har noko dårlegare bakeevne på grunn av lågare gluteninnhald.

## Sjå òg
* Kveitemjøl
* Sikta kveitemjøl
* Utmalingsgrad
Roti

**Roti** (urdu روٹی, hindi रोटी, *roṭī*)) er eit ord på urdu og hindi som tyder 'brød'. Roti er ofte brukt som eit synonym for chapati, men chapati er eigentleg berre ein av dei mange rotiane. Europeisk (særleg engelsk) brød kan heita 'dabal roti' (dobbel roti) på både hindi og urdu.

Det finst to slag rotiar. Det første, som inkluderer tandori roti, nan og kultja, er laga med bruk av gjær og blir baka i ein spesiel omn som heiter tandor. Det andre, som inkluderer chapati, fulka og paratha, er laga utan gjær, og blir steikt i olje, smør eller ghi på ei takke.

Kunsten å laga roti har spreidd seg med sørasiatar til andre delar av verda, til dømes Karibia. Der det er vanleg å servera kveitemjølsrotiane fylte med ein karrirett, på same måte som ein meksikansk burrito.
Samosa

**Samosa** er ein indisk matrett som består av trekanta frityrsteikte porsjonspaiar med grønsaks- eller kjøtfyll, særleg med potet, lauk og erter.

Samosa er vanlegvis sterkt krydra mat, og ein et gjerne samosaene med chutney eller ketsjup. Retten oppstod truleg i Uttar Pradesh og er no vanleg i India, Pakistan, Burma og nordover til Usbekistan. I tillegg kjenner ein han i andre land med indiske eller pakistanske innvandrarmiljø. Samosa blir i dag mykje nytta som snøggmat eller eit lite mellommåltid.

Rettar frå andre mattradisjonar som samosa kan minna om er tyrkisk børek, sefardisk boreka og askenasisk knish.
Svele

**Svele** eller **lapp** er ei lita, og etter måten tjukk pannekake av mjøl, egg og surmjølk, karakterisert av at natron og hjortetakksalt vert nytta som hevemiddel, slik det skal kjennast på smaken av rettlege sveler.

Sveler er populære som snøggmat og kaffimat. Dei vart selde til ferdafolket om bord i mange ferjer &mdash; særleg i Møre og Romsdal, der sveler høyrde med til ferjereiser, og det gjekk gjetord om på kva ferjerute eller ferje det vart baka dei beste svelene. Svelene vart vanlegvis steikte på takke, men ein kan også bruka steikepanne. Til serevering blir dei typisk smurde med smør og anten sukker, brunost eller syltetøy og bretta langs midten.

I 1971 byrja MRF å servera sveler om bord i ferjene som knytte saman samfunna i Møre og Romsdal. Seinare har denne skikken breidd seg utover resten av Vestlandet, der sveler er sterkt assosierte med ferjereiser. Sal av sveler er også vanleg på ferjesamband i Nord-Noreg, og ferjer i andre delar av landet, som dei til selskapet Bastø Fosen mellom Moss og Horten.

## Galleri

Making svele on board the ferry Bastø IV, being baked on one side.JPG|Steiking av sveler
Making svele, with mix of svele under baking and finished.JPG|Ferdige sveler på rist


## Sjå òg
* Skeibladkake
* Nordamerikansk pannekake

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Oppskrift på sveler frå tine.no
Erling Skakke

**Erling Skakke** () var ein norsk stormann i borgarkrigstida.

Erling Skakke var ein av leiarane av lendmannspartiet. Han fekk tilnamnet Skakke etter at han vart skadd på krosstog. Han var gift med Kristin, dotter åt kong Sigurd Jorsalfare, og hadde ein son som vart kong Magnus V.

Erling Skakke døydde i slaget på Kalvskinnet i 1179.

Saman med mellom anna Eystein Erlendsson, erkebiskop av Nidaros, utarbeidde han tronfylgjelova under Magnus Erlingsson. 

Håkon Herdebrei skal i 1162 ha vorte drepen av Erling Skakke i eit sjøslag utanfor øya Sekken.
Diaspora

***Diaspora*** (gresk διασπορα, 'spreiing' eller 'eksil]') blir brukt om folk eller etniske grupper som blir tvinga eller lokka til å forlata dei tradisjonelle heimlanda sine og blir spreidde over andre delar av verda, og om utviklinga og spreiinga av kulturen deira som følgje av dette.

## Nokre kjende diasporaer
* Den afrikanske diasporaen av afrikanarar som vart tekne som slavar til Amerika
* Den jødiske diasporaen
* Romani-folket (sigøynarane)
* Den indiske diasporaen
KNM «Hitra»

**KNM «Hitra»**, Ex USN SC-718, er eitt av tre fartøy Den Kongelege Norske Marine fekk av USA i 1943. Dei var opphavleg konstruerte som kystubåtjagarar, og det vart konstruert over 900 båtar av denne typen. Det var etter kvart fleire land som mottok slike fartøy. Noreg nytta dei i organisasjonen Shetlandsbussen. Det var den norske spesialavdelinga Shetlandsgjengen som stod bak den illegale trafikken mellom Vestlandet og Shetland. 

KNM «Hitra» er den einaste av alle fartøya i sitt slag som finst i opphavleg versjon og det einaste gjenlevande fartøyet som vart nytta av Den Kongelege Norske Marinen under andre verdskrigen. Skipet høyrer til formelt Marinemuseet, men er stasjonert på Haakonsvern Orlogsstasjon i Bergen. KNM «Hitra» er i dag eit museumsfartøy og seglar langs kysten av Noreg i sommarmånadane. 

## Fakta
* Dimensjonar: 111 fot 6 3/4 tommar x 18 fot 8 tommar x 6 fot.
* Deplasement (vekt): 125 tonn (daudvekt)
* Byggjematerial: Pitchpine (kanadisk furu) på eikespant.
* Maskineri: 
** Til 1999: 2 stk. 16 sylindra diesel stjernemotorar på 1250 hk med vertikalståande veivaksel, type GM Detroit. 
** Frå 1999: 2 stk. MTU 8V 183 TE 72 kvar på 550 hk
* Fart: Maksimum 22 knop (i dag går skipet med 15 knop som maksimums- og marsjfart).
* Rekkjevidd: 2500 nautiske mil med 10 knop
* Mannskap: 23 - 25 mann (i dag 10 mann til saman)
* Bestyrking: 
** 1 stk. 6 punder (57 mm) 
** Hotchkiss MK VII sjømålskanon.
** 1 stk. Bofors L/60, 40 mm luftvernkanon.
** 2 x 2 stk. 20 mm Oerlicon maskinkanoner.
** 2 stk. 0.5’’ (12,7 mm) vasskjølte Colt mitraljøser. 
Den fyrstnemnde kanonen manglar i dag.

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til KNM «Hitra» 

## Kjelder
* Forsvarsnett
Nasjonal sikkerheitsmyndigheit

**Nasjonal sikkerheitmyndigheit** (**NSM**) vart oppretta som eit eige direktorat under Forsvarsdepartementet 1. januar 2003. NSM skal utvikle og koordinere førebyggjande sikringstiltak og kontrollere sikkerheita i staten, fylka og kommunane i tillegg til private verksemder som arbeider med varer eller tenester til det offentlege i samband med tryggingsgraderte innkjøp. NSM skal forvalte Sikkerheitslova av 1998.

## Oppgåver
NSM har fylgande hovudoppgåver:
*Sikkerheitsstyring
*Personellsikkerheit
*Fysisk sikring
*Leverandørhøve
*Kommunikasjonssikkerheit
*Kryptosikkerheit
*Tilsyn
*Metode og reiskapar for sletting av sikkerheitsgraderte data

## Kritikk
NSM er saman med PST og E-tenesta ei av tre hemmelege tenester i Noreg, og er underlagt kontroll av Stortingets EOS-utval. I ei av klagesakene utvalet handsama i 2017, meinte dei at «NSM på en klar og sterkt kritikkverdig måte har krenket klagerenes rettigheter».

I september 2018 publiserte NSM eit kart over stader i Noreg der det var forbode å bruka droner. Dei laut tola kritikk frå mange i samband med denne publiseringa fordi dei fleste militærinstallasjonar var med på dette kartet, inkludert dei strengt løynlege. Dette kunne hjelpe framand etterretning i å få stadfest desse anlegga.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Vihuela

**Vihuelaen** er eit strengeinstrument frå renessansen med likskapar til både lutten og til renessansegitaren. Instrumentet oppstod på den iberiske halvøya, og spreidde seg derfrå til koloniane i Amerika.

## Klassisk vihuela

Under renessansen var vihuelaen hoffa i Spania og Portugal sitt svar på lutten, som ein brukte ellers i Europa. Instrumentet er ein mindre, slankare og beinare gitar med seks strengar. Baksida er enten flat eller svakt avrunda og framsida er dekorert, med alt frå ein stilisert blome i lydhòlet til fleire intrikate mønster over heile flata.

Ein kunne spela på vihuelaen med boge, plekter eller fingrane. Dei einaste overlevande instrumenta som ein har kunna rekonstruera er dei som vart spelte på med fingrane.

### Gullalder

Den største vihuela-komponisten var Luys de Milán, også kalla *El Maestro*. Han heldt til ved hoffet til kong João III of Portugal. Utgjevinga hans frå 1536, *Libro de música de vihuela de mano intitulado El maestro*, inneheld tabulatur som lett kan spelast på ein moderne gitar. Luys de Narváez var ein annan kjend hoffkomponist som berre arbeidde for Carlos I av Spania.

### Tilbakegang
Barokken, med sine nye stilkrav og musikktypar, blei enden for den klassiske vihuelaen. Han vart erstatta av gitaren, som inntil då berre lågare klassar hadde brukt. Klassisk vihuela blir nå berre spelt i framføringar av musikk frå denne tida.

I Portugal såg ein ikkje utviklinga som enden på vihuelaen. Dei gav namnet hans, *viola*, vidare til gitaren, og utvikla dette instrumentet vidare, mellom anna som akkompagneinstrument til den vakre fado-songen.

## Moderne vihuela

Vihuelaen hadde òg spreidd seg i verda, og han vart framleis brukt i Latin-Amerika. På 1800-talet byrja musikarar der å laga sine eigne vihuelar, som er ganske forskjellige frå det gamle instrumentet, både i lyd og utsjånad. Baksida på dette instrumentet er sterkt runda, det har fem strengar og ikkje seks, og ein bruker det vanlegvis til å slå akkordar og markera rytmen med. Vihuelaen er på storleik med ein ukulele og vert brukt til mariachimusikk.

## Bakgrunnsstoff

* Bilete av mellom anna vihuelaer på Wayne Cripps si lutt-side
* Vihuelamusikk på Amazon.com sine sider for ''Fuenllana'' og innspelingar av Milan og Narváez
* Frank Wallace spelar vihuela på Delphin
Peter Wessel Tordenskjold

**Peter Wessel** (fødd  i Trondheim, død i duell 12. november 1720 i Gleidingen i fyrstbispedømet Hildesheim i dagens Tyskland), populært kjend som **Tordenskjold**, var ein norsk sjøoffiser som gjorde teneste i den danske krigsflåten under den store nordiske krigen. Tordenskiold hadde ansvar for Skagerrak, Kattegat, kysten av Noreg og dei nordlege delane av Svenskekysten.

Peter Wessel blei fødd i Trondheim som son av rådmann Jan Wessel. Som 14-åring rømte han heimefrå og segla med Fredrik IV sitt kongeskip til Kjøbenhavn. 
Han var allereie som 15-årig skipsgut på ei reise til Dansk Vestindia, og blei utnemnd til sjøkadett ved Holmens Kadettskole i 1709. I 1712 blei han kommandør på den nybygde fregatten «Løvendals Galej» på 20 små kanonar, som han kort etter erobra eit svensk kaperfartøy med.

Wessel blei adla i 1716 under namnet Tordenskiold, og same år vann han ein oppsiktsvekjande siger ved Dynekilen, der ein svensk forsyningsflåte blei øydelagd. Det verka sterkt med til at Karl 12. måtte gje opp forsøket sitt på å erobre Noreg. Han blei øvstkommanderande for Kattegateskadren, og i 1719 erobra han Marstrand og øydela kort etter resten av den svenske flåten i Göteborg. Etter det blei han utnemnd til viseadmiral, men det var samtidig avslutninga på krigen, og med det Tordenskjold sin store periode.

Han blei drepen i 1720 under ein duell med kårde i Hildesheim i Tyskland, etter ein krangel med Jacob Axel Staël von Holstein, ein oberst som tidlegare hadde vore i svensk teneste. Denne duellen skulle ifølgje historia eigentleg kjempast med pistol, men von Holstein fekk sekundanten som skulle ta med seg pistolane til ikkje å møte opp. Dette førte til at duellen blei kjempa med dei våpna duellantane hadde med seg. Tordenskjold hadde berre ein pyntekårde på seg medan von Holstein hadde ein kampkårde. 

Tordenskjold er i dag ein viktig figur i den norske marinen si historie. Marineskulen KNM Tordenskjold er kalla opp etter han og fødselsdagen hans vert feira kvart år.
## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Dansk Biografisk Leksikon
Kultja

**Kultja** (urdu کلچہ hindi कुल्चा *kulcā*) er eit indisk brød som slik som nan er laga av sikta kveitemjøl og inneheld gjær. Den største forskjellen mellom nan og kultja er at kultja vanlegvis er fylt med grønsaker og lauk og er meir krydra. Ein bruker også meir mjølk og mindre jogurt når ein lagar kultja.
Den Kongelege Norske Marine

**Den Kongelege Norske Marine** er det offisielle namnet på den maritime delen av Sjøforsvaret. 

Historia til marinen kan trekkjast attende til leidangen i vikingtida. Det deltok svært mange norske sjøfolk og offiserar i den den dansk-norske marinen, og den var i periodar dominert av desse. Den sjølvstendige norske marinen vart oppretta 12. april 1814. 

I 1814 var den norske marinen bygd opp av 49 kanonsjaluppar, 51 kanonjoller, sju orlogsbriggar, éin skonnertbrigg, åtte kanonskonnertar og to kuttarar. Sjøoffiserskorpset bestod av 39 mann i tillegg til 124 månadsløytnantar.

Nemninga Sjøforsvaret oppstod då Kystartilleriet og marinen vart samla under felles leiing. I dag er Kystartilleriet lagt ned i fredstid og Sjøforsvaret består berre av marinen. 

Kvart år vert marinen sin dag feira i Bergen den helga som fell nærast etableringsdagen.

## Kjelder
* Forsvarsnett
KNM

**KNM** (**[[Den Kongelege Norske Marine|Kongeleg Norsk Marine]]**) er det offisielle prefikset til alle krigsfartøy i den norske marinen. Prefikset vart ikkje nytta før i 1946, så alle skip i marinen før den tida, nytta aldri KNM. På engelsk vert det nytta **HNoMS**, som står for «His/Her Norwegian Majestys Ship». Dette tyder 'den norske majesteten sitt skip'.
Wiki

Ein **wiki** er ei samling hypertekstsider der brukarar sjølv kan endra innhaldet. Namnet kjem frå det hawaiiske ordet **wikiwiki**, som tyder *særs rask*. Ein wiki blir til ved at fleire brukarar lagar og endrar sider utan at dei må godkjennast på førehand. Det er ein effektiv arbeidsmåte, av di ein kan skriva om det ein sjølv kan best, og overlata til andre å fylla ut det *dei* kan betre.

Omgrepet blei opphavleg brukt på vevstaden WikiWikiWeb som blei laga av Ward Cunningham i 1995. Han fann på både ordet og konseptet, og laga den første wiki-tenaren ved hjelp av programmeringsspråket Perl.

## Døme på wikiar
* Wikipedia på ulike språk
* Dovecot Wiki
* Dikt

## Bakgrunnsstoff
* WikiWikiWeb
Fulka

**Fulka** (urdu پھلکا hindi फ़ुल्का *fulkā*) er ein type indisk brød &mdash; roti &mdash; som er mjukare enn vanleg chapati og blæs seg meir. Ein bruker saup i staden for vatn når ein knar deigen, for å gjera han meir tøyeleg. 

Fulka blir også steikte på ein forskjellig måte, ved at ein presser eit fukta handklede mot oversida medan ein steiker brødet. Dette er ein vanskeleg kunst, og det er få som får det til.
Ghi

**Ghi** eller **ghee** (hindi घी ghī), eller *klåra smør*, er eit indisk feitt mjølkeprodukt laga av bøffelsmør.  

Smøret er smelta og late putra over lang tid til alle faste stoff legg seg på botnen av gryta.  Så blir det silt og sett til å svala.  Etter det er blitt kjølt ned blir han putra og silt på nytt.  Til sist får ein ei klar gul flytande væske med ei særmerkt lukt. Denne væska er ghi.  Ghi kan også lagast av vanleg smør eller plantemargarin.

Ghi er mykje brukt i indisk mat.  Han er brukt til å steika roti, samosa, grønsaker, og til å laga karri i nord-indisk mat.  I sør-indisk mat blir han gjerne blanda med rettar som ris og karri rett før ein et dei.

Ghi er også brukt i hinduismen for å ofra til elden og til å brenna offer. I dei gamle dagane brukte rike folk ghi for likbrenning, men det har blitt uvanleg no.
Elektron

Eit **elektron** er ein negativt ladd elementærpartikkel som krinsar rundt kjernen i eit atom. Elektronet høyrer til leptona. 

Elektron vert stundom kalla eit negatron for å understreke at det er snakk om den negative partikkelen og ikkje det positivt ladde elektronet, positronet. Stundom nyttar ein òg nemningane *negaton* og *positon*.

## Historie
Ordet elektron vart oppfunne av Georg Johnstone Stoney for å beskrive den minste eininga for elektrisk ladning.
Elektronet vart påvist av J.J. Thomson i 1897.

## Eigenskapar
Når det er like mange elektron som proton i atomet er atomet elektrisk nøytralt. Når det ulikt tal elektron og proton i atomet er atomet eit ion.

Elektronets ladning er: -1,602177 × 10-19 C. Det er same ladning som eit proton har, men med motsett fortegn.
Elektronets masse er: 9,1093897 × 10-31 kg. Det er om lag 1⁄1836 av massen til eit proton. Elektronet har spinn ½ og er dermed eit fermion.

Som dei andre kjende elementærpartiklane har elektronet ei rak motsetning, positronet, som har motsett ladning av elektronet og består av antimaterie. Viss eit elektron og eit positron kjem i kontakt med kvarandre, vil dei oppheve kvarandre i eit kraftig glimt av gammastråling der to foton med energi 511&nbsp;keV fyk i kvar si retning.
Eit elektron i fart har eit sirkelrundt magnetfelt rundt seg i eit plan på tvers av retninga.
Nidaros

**Nidaros** er det norrøne og historiske namnet på byen Trondheim. Namnet kjem av at byen ligg ved elveosen til Nidelva.

Stortinget vedtok i lov av 14. juni 1929 at byen "Trondhjem" frå 1. januar 1930 skulle ha "Nidaros" som offisielt namn. Lova vart laga etter mynster av lovene om namneskifte frå Kristiania til Oslo 1. januar 1925 og frå Fredrikshald til Halden 1. januar 1927. På nyåret 1930 var saka opp ei gong til, men konklusjonen vart at Nidaros skulle framleis vera bynamnet. I 1931 var saka oppe for tredje gong. Eit fleirtal samla seg om forslaget "Trondheim", som vart det offisielle namnet på byen frå 6. mars 1931 klokka 12.

## Sjå òg
* Nidarosdomen - Katedral påbegynt om lag 1070
* Nidaros bispedøme - luthersk bispedøme sidan 1536 
* Nidaros erkebispedøme - katolsk bispedøme 1030/31 - 1154, erkebispedøme 1154 - 1536 
* Bondeungdomslaget i Nidaros. BUL i Nidaros vart skipa i 1904
* Nidaros Mållag
* Studentmållaget i Nidaros 
* A/S Nidaros - nedlagd skipsverft 
* Nidaros Futsal - innandørsfotballag 
* Nidaros Motorcycle - motorsykkel produsert i Trondheim før 1920
* Avisa Nidaros - konkurs i 1988, starta opp att som Trondheimsavisa, no nedlagd

## Litteratur
* Lockertsen, Roger: *Gerhard Schøning om bynamna Nidaros og T[h]rondhiem : eit handskrift frå ca. 1760*, Skrifter / Det kongelige norske videnskabers selskab ; 1, 1998 ISBN 82-519-1345-4 Nettversjon

## Bakgrunnsstoff
* Nidaros – det eldste navnet på byen Trondheim  på http://www.forskning.no