open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Röyksopp

**Röyksopp** er ei norsk musikkgruppe som spelar elektronisk musikk. Röyksopp består av duoen Torbjørn Brundtland og Svein Berge som begge kjem frå Tromsø. Gruppa vart offisielt danna i 1998. Året etter debuterte dei med singelen *So Easy*.

## Biografi
Sjølv om Brundtland og Berge var kameratar i heimbyen Tromsø og eksperimenterte med elektroniske instrumenter tidleg på 1990-talet, oppstod ikkje Röyksopp før dei fleire år seinare møttest i Bergen. Gruppa vart offisielt danna i 1998, og debuterte med singelen *So Easy* på Mikal Telle sitt selskap Telle Records i 1999. Röyksopp fekk snart internasjonal merksemd og fekk kontrakt med selskapet *Wall of sound recordings*, som har gjeve ut resten av musikken deira.

Röyksopp fekk stor merksemd og kommersiell suksess med sitt første album Melody A.M. i 2001. Mykje av æra til suksessen tek bandet sine grafiske musikkvideoar, som gjennomgåande var eksperimentelle og nyskapande for si tid. Videoen til «Remind Me», laga av det franske selskapet H5, vann MTV-prisen for beste musikkvideo under utdelinga i Barcelona i 2002. Her opptredde dei òg live på scena framfor millionar av europeiske TV-sjåarar.

Oppfølgjaralbumet The Understanding vart lansert i juli 2005, med *Only This Moment* som første singel.

#### Prisar
Röyksopp har vunne Spellemannprisen fem gonger. Under Spellemannprisen 2001 vann dei i klassen *Elektronika* for albumet *Melody A.M.* og vart også tildelte prisen *Årets musikkvideo* for videoen til låten *Eple*. Under Spellemannprisen 2002 vart dei kåra til Årets spellemann og vart dessuten tildelte prisen *Årets musikkvideo* for *Remind Me*. I 2005 vann dei i klassen *Popgruppe* for albumet *The Understanding*. Röyksopp har dessutan vunne Alarmprisen heile fire gonger, fleire enn nokon andre artistar. Under Alarmprisen 2002 fekk dei pris i både klassen *Pop* og klassen *House/techno* for *Melody A.M.* og i vart i tillegg tildelte prisen *Årets låt* for *Eple*. I 2006 vann dei i den nyetablerte klassen *Klubb* for albumet *The Understanding*.

## Plateutgjevingar
### Studioalbum

### Livealbum

### Andre album

### Singlar
Frå *Melodi A.M.*:
* *So Easy*
* *Poor Leno*
* *Remind Me/So Easy*
* *Eple*
* *Sparks*

Frå *The Understanding*:
* *Only This Moment*
* *49 Percent*
* *What Else Is There?*
* *Beautiful Day Without You*

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* Fan-forum
* Full liste over Röyksopps diskografi *(på engelsk)*
* Bilete av Röyksopp
Stein Rønning

**Stein Widar Rønning** () var ein norsk karateutøvar.

Rønning var lenge den fremste karateutøvaren i Noreg, og førebels (2008) den einaste nordmannen som har vore verdsmeister i karate. Han slo gjennom i 1985 då han vart europameister. Seinare vann han europameisterskapen fleire gonger, før han vart verdsmeister i 1990.

En av brødrene, Frank Rønning var kvartfinalist i VM i karate i 1980.
Sorghum

**Sorghum** er ei planteslekt i grasfamilien som omfattar rundt 60 artar, mellom dei kornslaget durra. Plantane i slekta veks i tropiske og subtropiske strøk.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Chronic Town

***Chronic Town*** er ein EP utgjeve av R.E.M. i 1982 på plateselskapet I.R.S. Records. *Chronic Town* er det første dømet på den særeigne musikalske stilen til R.E.M., med skranglete gitarlyd, akkordar spelt i arpeggio, mumlande vokal, og tekster som fullstendig unngår tradisjonelle tema i popmusikken.

Sjølv om bandet sjølve var misnøgde med plata då ho kom ut, vart ho hylla av kritikarane, og dermed gav I.R.S. grønt lys til å spele inn debut-LP-en, *Murmur*, som vart kom i 1983.

Framsidebildet på platecoveret viser ein vasskastar i blåtonar. På baksida er det bilde av bandmedlemmene, også dei i blåtonar.

*Chronic Town* er med på CD-versjonen av samlinga *Dead Letter Office* som vart utgjeve i 1987. Dette er den einaste tilgjengelege i CD-form.

## Innhald
Alle tekstane og melodiane er ved Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe.

# «Wolves, Lower» – 4:10
# «Gardening at Night» – 3:29
# «Carnival of Sorts (Box Cars)» – 3:54
# «1,000,000» – 3:06
# «Stumble» – 5:40

## Kjelder
* Artikkelen var opphavleg basert på «Chronic Town» på Engelsk Wikipedia
* Buckley, David: *R.E.M.: Fiction: An Alternative Biography* (Virgin, 2002)
Brittany Hargest

**Brittany Lynne Hargest** () er ein USA-amerikansk kristen songar og dansar, og det yngste medlemet av popgruppa jump5 der og broren Brandom Hargest er med. 

Hargest blei fødd i Durham i Nord-Carolina som dotter av Greg Hargest og Robin Hargest. Ho er metodist og voks opp i Nashville, ein forstad av Franklin i Tennessee.
Glamox

**Glamox** er ein norsk produsent og leverandør av ljosrøyrarmatur og elektriske varmeomnar. Føregangaren til Glamox, **L/L Maskin-EL**, vart stifta av gründaren Birger Hatlebakk, i Trondheim, i 1947. I 1948/49 utvikla Hatlebakk ein unik prosess som gjorde det råd å framstille ljos- og varmereflektorar av aluminium. Namnet Glamox kjem frå «**GLA**tt **M**att **OX**idised», som syner til denne prosessen. I 1951 vart namnet på føretaket endra til *Glamox*. I 1957 vart produksjonen flytta frå Trondheim til Molde.

I dag er Glamox eit etter måten stort føretak i norsk målestokk, med om lag 2200 tilsette og ein omsetnad på 3,3 milliardar NOK (2021).

Glamox produserer hovudsakleg lysarmatur for industri, skipsfart, oljeverksemd og næringsbygg. Føretaket har fabrikkar i Tyskland, Estland, Kina og Canada i tillegg til i Noreg. Den største fabrikken ligg i Molde, der Birger Hatlebakk stifta Glamox i 1957.

Glamox Luxo har fabrikk i Kirkenær i Grue kommune med om lag 50 tilsette som produserer armbaserte lampar. Luxo vart kjøpt i 2009.

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer i delvis på «[[:no:Glamox]]» frå , den 24. januar 2008.* 
* http://www.glamox.com

## Bakgrunnsstoff

*
Sadeh

**Sadeh** (farsi for 'hundre') er ei gammal persisk midvinterfeiring som hovudsakleg blir feira av parsarar, men også av ein del iranske muslimar. Sadeh eller sada blir også kalla *djasjan-e sadeh*, 'hundre-feiringa', og *adur-djasjan*, 'eldfesten'. 

Sadeh blir særleg feira av iranske parsarar frå Kerman og Yazd, og av indiske parsarar.

Høgtida blir markert til ulike tider. Nokre tradisjonar plasserer han 100 dagar etter den første vinterdagen, andre 50 dagar (til saman 100 dagar og netter) før persisk nyttår, navroz. I tillegg følgjer parsarar tre ulike kalendersystem, slik at høgtida kan finna stad på svært ulike datoar innan det vestlege året.

## Datering
I følgje ein tradisjon finn feiringa stad på den tiande dagen, *aban*, i månaden *[[vohuman]]*, som er hundre dagar etter første vinterdagen, *[[gahambar]]*-dagen i *[[ayathrima]]*. Ifølgje fasli-kalenderen, som følgjer årstidene notildags, tilsvarer dette 24. januar. Blant andre parsarar finn feiringa gjerne stad 50 dagar før navroz den 21. mars, altså den 30. januar.

Ein tradisjon som er mindre utbreidd i dag feirar sadeh på den hundrede dagen før navroz, på dagen *asjtad* i månaden *[[adur]]*. Ifølgje fasli-kalenderen tilsvarer dette 11. desember.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Zoroastrian festivals|Zoroastrian festivals]]» frå ,  den 24. januar 2008.*  
* avesta.org
* Cultural Heritage News Agency (CHN) i Iran
Dysna

**Dysna** (russisk Дисна, *Disna*) er ei elv i Litauen og Belarus og ei av sideelvane til Daugava nær byen Dzisna.

Elva spring ut frå innsjøen Parsvėtas, nær Dūkštas i Ignalina kommune. Ho renn gjennom innsjøane Dysnai og Dysnykštis. Nær Kačergiškės snur ho austover og i 39&nbsp;km renn ho langs grensa mellom dei to landa. Lengda hennar i Litauen åleine er 17&nbsp;km. Ein av innsjøane i nedslagsfeltet er Drūkšiai som gjev vatn til Ignalina atomkraftverk.

Dei største sideelvane hennar er Birvėta, Golbitsa, Janka, Berezovka og Mnuta.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dysna|Dysna]]» frå , den 24. januar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Dubysa

**Dubysa** er den 15. lengste elva i Litauen med ei lengd på 131 km. Ho har kjelda si nokre få kilometer frå innsjøen Rėkyva nær byen Šiauliai. Først renn ho sørover, men ved Lyduvėnai snur ho søraustover og nær Ariogala sørvestover. Dubysa renn gjennom Samogitia. Dei første kilometrane av elva vart òg kalla *Genupis* eller *Šventupis*. 

Dubysa har om lag 40 sideelvar. Dei største av desse er Kražantė frå høgre og Šiaušė, Gryžuva, og Gynėvė frå venstre. Kražantė (86 km) er nesten dobbelt så langt som dei øvre delane av Dubysa før dei renn i hop (47 km). Sjølv om nedslagsfeltet til Kražantė er noko mindre, burde ho derfor vore hovudelva på grunn av lengda. Dubysa får vatn via regn og snøsmelting, så vassnivået i elva endrar seg raskt. Det største djupet i Dubysa er om lag 4 m. 

Dubysadalen er ein av dei høgaste og breiaste i Litauen. Han er om lag 20-40 meter høg og 300-500 meter brei. Han vart danna under den siste istida. Nær Lyduvėnai er det ei jernbanebru som kryssar dalen. Ho er den høgaste og lengste i sitt slag i Litauen. Den første brua vart bygd av tyskarane under den første verdskrigen og i 1918 vart ho erstatta av ei jernbru. 

Dubysa er forbunde til Venta via ein forlaten kanal som vart starta i 1825 av styresmaktene i Det russiske riket. Kanalen er 15 km lang og skulle ha 20 sluser. Meininga var å binde elva Nemunas til Austersjøen via hamna i Ventspils. Dei nedre delane av Nemunas var under Preussen sin kontroll. Arbeidet vart avbrote av novemberopprøret i 1831. Arbeidet heldt fram på byrjinga av 1900-talet, men vart denne gong avbrote av den første verdskrigen. Etter krigen var det ikkje lenger bruk for kanalen, sidan Litauen hadde kontroll over heile regionen Klaipėda og dei nedre delane av Nemunas. 

Dubysa fiskereservat vart oppretta i 1974. Det vernar gytestadane til fisken vimba og om lag 25 andre fiskeartar. Reservatet vernar Dubysa nedanfor Ariogala og ned til munningen (om lag 25 km av elva) Dubysa regionpark vart oppretta i 1992 for å verne Dubysadalen, landskapet og kulturarva, inkludert fødestaden til diktaren Maironis. Parken har òg etter kvart fått ein del av økoturisme. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dubysa|Dubysa]]» frå , den 24. januar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* 
* 
* 
*  


## Bakgrunnsstoff
* Kart over Dubysa 
* Kurtuvėnai regionpark
Elvar i Litauen

**Elvane i Litauen** er typiske lågtlandselvar som renn sakte i vide dalar i eit meandermønster. På grunn av ein god del nedbør er det tett i tett med elvar og i snitt renn det 0,99 km med elv på kvar kvadratkilometer. Elvane er derimot ikkje jamt fordelt. Den høgaste tettleiken finn ein i høglandet i Samogitia der det regnar meir og i nordlege område der jordsmonnet har leire og vatnet ikkje like lett trekk inn i jorda. Den lågaste tettleiken finn ein søraust i Litauen der jordsmonnet har mykje sand og regnet raskt trekk ned i jorda. 

Nesten 70 % (om lag 49&nbsp;600 km²) av Litauen vert drenert via Nemunas og sideelvane hennar. Dei andre fem flodområda er små og ligg nær grensene: Mūša-Nemunėlis (Lielupe; 8&nbsp;976 km²), Venta (5&nbsp;140 km²), Daugava (1&nbsp;857 km²), småelvar som renn direkte ut i Austersjøen (2&nbsp;523 km²) og Pregolja (54 km²). Om vinteren frys alle elvane til og om våren er det som regel flaum i alle elvane på grunn av smeltevatnet, men det er som regel berre i elvedeltaet til Nemunas at vatnet går over breiddene. I dag vert flaumane kontrollert av demningar. 

Under Sovjetunionen (1945-1990) vart mange av elvane øydelagd av drenering. Mange myrområde vart drenert og dei gav ikkje lenger vatn til elvane. Andre småelvar vart retta opp og omgjort til dreneringskanalar. 

Litauen har om lag 29&nbsp;000 elvar og bekkar som er lengre enn 250 meter. Den totale lengda til alle desse elvane er rundt 65&nbsp;000 km. Talet på elvar og bekkar som er lengre enn 3 km har vorte kalkulert til å vere nøyaktig 4&nbsp;418. 758 elvar er lengre enn 10 km og 21 elvar er lengre 100 km. 

## Lengste elvar

Virvyčia (99,7 km) er like opp under 100 km lang. Lengda til Žeimena er omdiskutert og kan vere så lang som 114 km. 

## Fototar

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of rivers of Lithuania|List of rivers of Lithuania]]» frå , den 24. januar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* List of lakes, dams, and rivers of national importance
* Lithuania Central Internet Gates - Waters
Gryžuva

**Gryžuva** er ei elv vest i Litauen med ei lengd på 13,6 km. Ho er ei av sideelvane til Dubysa. Gryžuva spring ut 5 km nord for Tytuvėnai og renn hovudsakleg sørvestover. I snitt er ho seks meter brei. Den einaste sideelva hennar er Apušis. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gryžuva|Gryžuva]]» frå , den 24. januar 2008.*
Jūra

**Jūra** er ei elv i Litauen med ei lengd på 177&nbsp;km og ei av sideelvane til Nemunas frå høgre. Elva følgjer hovudsakleg eit meandermønster og har eit naturleg løp, men to demningar er bygd for vasskraftproduksjon.

Namnet på elva kjem frå det litauiske ordet *jūra*, som tyder «sjø». Av byar langs Jūra finn ein Tauragė, Rietavas, Kvėdarna og Pajūris.

## Sideelvar
* venstre - Aitra, Lokysta, Akmena, Šunija, Šešuvis.
* høgre - Letausas, Šlaunis.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jūra|Jūra]]» frå , den 24. januar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: Den [[:de:Jūra|tyske utgåva av artikkelen.]]*
Kupa i Litauen

**Kupa** er ei lita elv nord i Litauen med ei lengd på 27 km. Ho er ei av sideelvane til Lėvuo. Ho renn i starten nordover, men nær byen Juodupė snur ho vestover. Ho renn gjennom Kupiškis, byen som har gjeve namn til elva. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kupa River (Lithuania)|Kupa River (Lithuania)]]» frå , den 24. januar 2008.*
Lėvuo

**Lėvuo** er ei elv nord i Litauen med ei lengd på 148 km og ei av sideelvane til Mūša. I 1931 vart Sanžilėkanalen, mellom Lėvuo og elva Nevėžis bygd. Dei største sideelvane til Lėvuo er Mituva, Svalia og Kupa.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lėvuo|Lėvuo]]» frå , den 24. januar 2008.*
Lietava

**Lietava**, **Lietauka** eller **Letauka** er ei lita elv i Litauen som ein meiner kan ha gjeve namn til landet. Ho er 11 km lang og ei av sideelvane til Neris, som ho renn ut i om lag 30 km frå Kernavė, som kan ha vore den første hovudstaden i Storfyrstedømet Litauen. Ho renn gjennom eit myrlendt område og det har ikkje vorte oppdaga viktige arkeologiske funn ved breidda. Dei fleste språkforskarar er einige om at Litauen (Lietuva) og namnet på elva i det minste er i slekt og kanskje kjem frå det litauiske verbet *lieti* (å renne over). Sidan mange namn i indoeuropeiske språk kjem frå hydronym leita forskarane etter ei vassmasse med liknande namn. Kazys Kuzavinis identifiserte Lietauka som ein mogeleg kandidat og hypotesen vart raskt populær. Det opphavleg namnet på Lietauka må ha vore *Lietava*, som vart slavifisert av dei gammaltruande som vart kasta ut av Det russiske riket og som slo seg ned ved breidda av elva. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lietauka|Lietauka]]» frå , den 24. januar 2008.* 
 


### Fotnotar
Minija

**Minija** er ei elv vest i Litauen med ei lengd på 202 km og som er ei av sideelvane til Nemunas. Elva spring ut nær den vesle elva Didovo og innsjøen Sydeklis, 14&nbsp;km sør for Telšiai. Den vesle elva som renn ut frå Sydeklis vert kalla *Mava*, mellom Ilgis og Pluotinalis - *Kliurkė* og først etter innsjøen Didovo får ho namnet *Minija*. 

Minija renn gjennom innsjøane Ilgis, Pluotinalis og Didovo, og byane Gargždai og Priekulė før ho når bielva Atmata i Nemunas sitt elvedelta. 

I 1873 vart det bygd ein kanal frå Minija til hamna i Klaipėda.

## Sideelvar
* Venstre: Pala, Alantas, Žvelsa, Agluona, Veiviržas, Tenenys
* Høgre: Sausdaravas, babrungas, Mišupė, Salnatas

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Minija|Minija]]» frå , den 24. januar 2008.*
Mituva

**Mituva** er ei elv vest i Litauen. Elva er 102 km lang og er ei av sideelvane til Nemunas. Mituva har utspringet sitt 8 km nordvest for Ariogala og berre 1 km frå elva Dubysa. Elva renn vestover og etter ho renn saman med Vidauja snur ho søraustover. Mituva munnar ut i Nemunas i byen Jurbarkas. 

Dei største sideelvane hennar er Gausantė, Snietala, Antvardė, Imsrė, Akmena, Alsa og Vidauja.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mituva|Mituva]]» frå , den 24. januar 2008.*
Abenakifolk

**Abenaki** er ei indianarstamme aust i Nord-Amerika. Abenaki høyrer til algonkinfolket. Det bur abenakiar i New England i USA og Quebec og Maritimes i Canada. Området er kjent som *Wabanaki* ('Dagningslandet') i aust-algonkinske språk.

## Kjelder
* caplex.no

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Abenaki people|Abenaki people]]» frå , den 17. august 2010.*
90 Antiope

**90 Antiope** er ein dobbelasteroide i hovudbeltet. Han vart oppdaga 1. oktober 1886 av Robert Luther og er namnsett etter Antiope frå gresk mytologi, men det er usemje om han er namnsett etter amasonen Antiope eller Antiope, mora til Amfion og Zethus.

Antiope går i bane i den ytre tredjedelen av kjerneregionen i hovudbeltet, og er medlem av Themis-familien. Som dei fleste asteroidane i regionen er han ein mørk C-type-asteroide, noko som tyder på ei karbonhaldig samansetning. Den låge tettleiken (1,25 ± 0,05 g/cm³) gjer at ein ser for seg ein porøs lekam (>30%) som vart danna då bitar frå ein tidlegare asteroidekollisjon samla seg.

Ein stjerneokkultasjon av Antiope vart observert 11. juni 1980.

## Dobbelasteroiden

Det mest merkverdige med Antiope er at han består av to nesten like store delar (massedifferansen er på mindre enn 2,5%), noko som gjer han til ein sann dobbelasteroide. Asteroiden sin binære natur vart oppdaga 10. august 2000 av ei gruppe astronomar som nytta seg av adaptiv optikk ved Keck-teleskopet på Mauna Kea.  Asteroide «nummer to» har fått overgangsnamnet **S/2000 (90) 1**.

Kvar av dei to delane er omtrent 86±1 km på tvers medan sentruma deira er skilde av berre 170 km. Dette gjer at dei to asteroideoverflatene ikkje ligg meir enn omtrent 60 km frå kvarandre. Dei to lekamane går i bane rundt eit felles massesentrum som ligg i rommet mellom dei to. Rotasjonsperioden er på omtrent 16,50 timar, eksentrisiteten under 0,03 (beste estimat på 0,01 ± 0,02). Med årsmellomrom okkulterar dei to asteroidane kvarandre sett i frå jorda. Ved bruk av Kepler si tredje lov kan ein finna massen frå baneperiodane og storleikane til dei to delane. 

Baneaksen til dei to asteroidekomponentane peikar mot ekliptikkordinatane (β, λ) = (200°, 38°) ± 2°.

Observasjonar ved hjelp av adaptiv optikk med 8-10-meterteleskop, og fotometriske lyskurveobservasjonar over fleire månader har gitt mogelegheiter for å finna ut av ei rekkje andre fysiske parameter: formene til dei to asteroidekomponentane, overflatespreiing, massetettleik og indre eigenskapar. Formmodellen tilseier at dei to delane ikkje er heilt sfæriske og at dei har eit storleiksforhold på 0,95 (snittradius på 42,9 km).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:90 Antiope|90 Antiope]]» frå , den 24. januar 2008.* 
 

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

* «Discovery of Companions to Asteroids 762 Pulcova and 90 Antiope» SWrI-pressemelding
* Data for (90) Antiope frå Johnston sitt arkiv - vedlikehaldt av W. R. Johnston
* Data for Antiope-systemet på nett - vedlikehalde av F. Marchis; inkluderer bilete og simulasjon av okkultasjonar.
* ESO-pressemelding publisert 29. mai 2007 
* UC-Berkeley-pressemelding frå 29. mai 2007 «Binary asteroid revealed as twin rubble piles»
Šalčia

**Šalčia** er ei elv i Litauen med ei lengd på 76 km. Elva har utspringet sitt aust for Šalčininkai og munnar ut i Merkys nær Valkininkai.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Šalčia|Šalčia]]» frå , den 24. januar 2008.*
Murmur

***Murmur*** er eit musikkalbum som den amerikanske gruppa R.E.M. gav ut i 1983. Det var det første albumet til gruppa med fullengd, etter å ha gjeve ut EP-plata *[[Chronic Town]]* året før.

Albumet er produsert av Mitch Easter og Don Dixon, spela inn i Charlotte i Nord-Carolina, og utgjeve på I.R.S. Records. Til dette albumet valde R.E.M. ut tolv av songane dei spelte på konsertane sine på den tida. «Radio Free Europe» og «Sitting Still» var allereie utgjevne på ein singel på det vesle lokale selskapet Hib-Tone, men vart spela inn på nytt i eit seinare tempo til plata *Murmur*. Spekkhoggaren. 

Framsidebiletet på albumet er eit sepiafarga foto av ei bru med klatreplanter som også dekker bakken og trea i nærleiken. På baksida er songtitlane skrivne over bruntonane i blått, og dette gjer dei vanskelege å lese. 

## Innhald
Alle tekstane og melodiane er ved Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe.

# «Radio Free Europe» - 4:05 
# «Pilgrimage» - 4:30 
# «Laughing» - 3:55 
# «Talk About the Passion» - 3:23 
# «Moral Kiosk» - 3:32 
# «Perfect Circle» - 3:29 
# «Catapult» - 3:56 
# «Sitting Still» - 3:18 
# «9-9» - 3:03 
# «Shaking Through» - 4:30 
# «We Walk» - 3:01 
# «West of the Fields» - 3:19
100 Hekate

**100 Hekate** er ein stor hovudbelteasteroide. Han går i bane i den same regionen som Hygiea-familien, men har ikkje noko med familien å gjera bortsett ifrå banen. Albedoen hans på 0,19 er for høg, og han er av feil spektralklasse til å vera del av Hygiea-familien, som består av mørke C-type-asteroidar.

Hekate var den hundrede asteroiden oppdaga; oppdaga av J. C. Watson den 11. juli 1868. Han er namnsett etter Hekate, gudinna for heksekunstar i gresk mytologi, men namnet speglar òg at asteroiden er nummer eitt hundre ved at *hekaton* er gresk for 'hundre'.

Sett frå jorda okkulterte Hekate ei stjerne den 14. juli 2003. Okkultasjonen vart observert frå New Zealand.

## Kjelder
Salcia

**Salcia** kan vise til:
* Šalčia, ei elv i Litauen
* Salcia i Șoldănești, ein landkommune i distriktet Șoldănești i Moldova
* Salcia i Taraclia, ein landkommune i distriktet Taraclia i Moldova
* Salcia i Umbrărești, ein busetnad i landkommunen (*comună*) Umbrărești i Galați fylke i Romania
Reckoning av R.E.M.

***Reckoning*** er eit musikkalbum frå den amerikanske rockegruppa R.E.M. som vart gjeve ut i 1984. Det har med nokre av dei populære tidlege songane til bandet, som «So. Central Rain (I’m Sorry)» og «(Don’t Go Back To) Rockville». 

Tekstane på plata unngjekk romantiske tema, og tekstskrivar Michael Stipe grublar i staden over mellom anna kaldt vêr, eit eventyr der eit barn druknar, ein flaum og det å vere overflatisk. Opptakttonen i musikken står i kontrast til dei mørke tekstane. Den siste songen, «Little America», handlar om landlege USA, og dette temaet vert også teke opp att på den neste plata deira, *[[Fables of the Reconstruction]]* (1985).

Framsidebiletet på *Reckoning* er ei teikning som er eit resultat av eit samarbeid mellom vokalist Michael Stipe og kunstnaren Howard Finster frå Georgia i USA.

## Innhald
Alle tekstane og melodiane er ved Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe.

# «Harborcoat» - 3:54 
# «7 Chinese Brothers» - 4:18 
# «So. Central Rain (I’m Sorry)» - 3:16 
# «Pretty Persuasion» - 3:51 
# «Time After Time (Annelise)» - 3:30 
# «Second Guessing» - 2:52 
# «Letter Never Sent» - 2:59 
# «Camera» - 5:26 
# «(Don’t Go Back To) Rockville» - 4:55 
# «Little America» - 2:56
Šešupė

**Šešupė** (polsk *Szeszupa*, russisk *Шешупе*, tysk *Scheschup(p)e*) er ei elv i Polen (27 km) Litauen (158 km) og Russland (62 km) med ei lengd på 298 km. Elva renn 51 km lang elv på grensa mellom den russiske enklaven Kaliningrad oblast og Litauen. Nær byen Neman munnar Šešupė ut i Nemunas.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Šešupė|Šešupė]]» frå , den 24. januar 2008.*
Širvinta

**Širvinta** er ei elv i Litauen med ei lengd på 129&nbsp;km. Ho er den lengste sideelva til Šventoji. Ho renn gjennom Ukmergė fylke og Širvintos fylke og grensar til Jonava fylke. Širvinta passerer byen Širvintos, der det er bygd ein overløpskant. Ho munnar ut i Šventoji mellom Upninkai og Vepriai.

Širvinta er kjend for stryka sine og den svingande, steinete elvesenga som vert mykje nytta av kajakkpadlarar. *Širvinta landskapreservat*, som dekkjer den vakre elvebreidda og dei bratte skråningane, vart oppretta i 1992 for å verne det unike landskapet. Nokre av dei leirete skråningane langs elva kan verte så høge som 40 meter.

Namnet på elva kjem truleg frå det baltiske adjektivet *širmas/širvas*, som tyder *brun*.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Širvinta|Širvinta]]» frå , den 24. januar 2008.*
Šušvė

**Šušvė** er ei elv sentralt i Litauen med ei lengd på 131 km. Elva spring ut frå Kelmė kommune, 6 km søraust for Tytuvėnai, og renn gjennom myrene Tytuvėnai og Sulinkiai og sørover gjennom Radviliškis kommune. Til slutt passerer Šušvė gjennom Kėdainiai kommune og renn gjennom Nevėžis nær landsbyen Graužiai. Breidda på elvedalen er mellom 500 m og 3 km. Frå desember til mars er vanlegvis Šušvė islagt. Det er bygd demningar i elva ved Vaitiekūnai og Angiriai. Šušvė hydrologiske reservat vart oppretta i 1992 for å verne dei nedre delane av elva. 

Dei største sideelvane er Beržė, Žiedupė, Srautas, Sarva, Gomerta, Žadikė, Ažytė, Liedas, Vikšrupis og Putnupys. Dei største byane og landsbyane langs Šušvė er Šiaulėnai, Pašušvys (Radviliškis kommune), Grinkiškis, Vaitiekūnai, Pašušvys (Kėdainiai kommune), Angiriai og Josvainiai.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Šušvė|Šušvė]]» frå , den 24. januar 2008.*
Svalia i Litauen

**Svalia** er ei elv nord i Litauen med ei lengd på 36 km og ei av sideelvane til Lėvuo. Byen Pasvalys ligg nær munningen av Svalia og har fått namn frå elva. Pasvalys tyder på litauisk «Byen ved Svalia».

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Svalia|Svalia]]» frå , den 24. januar 2008.*
Šventoji

**Šventoji** er den lengste elva som berre renn innanfor Litauen. Elva er 246 km lang og munnar ut i Neris ved Jonava, som den største sideelva hennar. Den lengste sideelva til Šventoji er Širvinta. 

Šventoji renn gjennom byane Anykščiai, Kavarskas og Ukmergė i Utena fylke, Vilnius fylke og Kaunas fylke. Det er bygd ei demning Kavarskas for å forsyne Nevėžis med vatn, som renn i nærleiken. Vatnet der vert nytta i industrien. Ordet Šventoji tyder «den heilage» (hokjønn).

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Šventoji River|Šventoji River]]» frå , den 24. januar 2008.*
Vilnia

**Vilnia** (òg kalla *Vilnelė*, kviterussisk Вільня, *Vilnija*, polsk *Wilejka* eller *Wilenka*) er ei elv i Litauen med ei lengd på 80 km. Ho har utspringet sitt nær landsbyen i Vindžiūnai, 5&nbsp;km sør for Šumskas ved grensa mellom Litauen og Kviterussland. Vilnia munnar ut i Neris i Vilnius.

Namnet på elva kjem frå det litauiske ordet *vilnis* («bølgje») eller *vilnyti* («bruse»). Byen *Vilnius* sitt namn kjem truleg frå denne elva. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vilnia|Vilnia]]» frå , den 24. januar 2008.*
Virvytė

**Virvytė** eller **Virvyčia** (samogitisk *Virvītė*) er ei elv nordvest i Litauen i Samogitia med ei lengd på 131&nbsp;km. Ho er ei av sideelvane til Venta frå venstre. Virvytė spring ut frå høglandet Žemaičiai, 3&nbsp;km nord for Laukuva. Ho renn nordover og gjennom innsjøane Paršežeris og Lūkstas, byen Varniai, innsjøen Biržulis og byen Tryškiai. Virvytė munnar ut i Venta nær landsbyen Gyvoliai. Virvytė sine største sideelvar er Juodupis, Būgenis, Trimesėdis, Upyna og Tryškys.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Virvytė|Virvytė]]» frå , den 24. januar 2008.*
Baptisme

**Baptisme** er ei kristen trusretning som har utgått frå protestantismen.

## Opphav
Baptismen oppstod i kjølvatnet av reformasjonen i England på 1600-talet. Dei første baptistane var grupper som var opptekne av å gå mykje lenger enn dei andre protestantane når det galdt brotet med den katolske kyrkja. Baptismen er altså ein reaksjon på brotet med katolisismen, og han kjem sjølv frå protestantismen.

På 1600-talet var det fleire engelske religiøse grupper som vart påverka av læra til nederlandske anabaptistane eller atterdøyparar, medan dei sjølve ofte hadde eIn puritansk bakgrunn.

## Særpreg
Det som særpregar baptismen er vekta på personleg tru, vaksendåp og fridom. Baptistane meiner at den som trur på Gud og Jesus, sjølv av fri vilje lyt ha vald å tru på dei. Dei viser til at dei første kristne, apostlane, hadde vald å tru på Jesus av eigen vilje. Dei hadde vedkjent seg ei personleg tru, altså teke eit standpunkt sjølve. Av den grunn har baptistane forkasta barnedåpen og innført vaksendåp. Dette er for at den som blir døypt sjølv skal kunna vera klår over sitt religiøse val.

Ut frå dette prinsippet om å vedkjenne ei personleg tru, meiner baptistane at alle menneske skal ha full religionsfridom. Dei er også opptekne av tanke- og ytringsfridom. Eit anna viktig moment er at kvar baptistmeinigheit styrer seg sjølv, med eit demokratisk råd som øvste organ. Baptistane er aktive innanfor sosialt arbeid, arbeid for sosiale rettar og kampen for trusfridom. Eit eksempel er den kampen som Martin Luther King jr. førte for borgarrettar for afroamerikanarar i USA i 1950- og 1960-åra.

## Utbreiing
I dag finst det kring 100 millionar baptistar i verda; 5&nbsp;100 av dei bur i Noreg. Dei fleste baptistane bur i USA, og det er særleg afroamerikanarar som høyrer til baptismen. Afroamerikanarane var opphavleg fattige, og baptismen er dermed ei trusretning som først og fremst har fattige og middelklassen i meinigheitene sine. Det er tradisjonelt stor vekt på deltaking frå både kvinner og menn. Kvinner fekk tidleg tillitsverv og er òg sosialt aktive innanfor baptismen. Baptismen er det største protestantiske samfunnet i USA, men i resten av verda er ikkje baptistsamfunna tilsvarande dominerande.

Mange av kyrkjene følgjer ei ordning der dei enkelte meinigheitene har stor grad av sjølvstyre, men mange av dei er òg organiserte i større unionar; ein av dei mest kjende — og den største — er Southern Baptist Convention i USA. Baptistane har sett sitt preg på kulturen fleire stader i Statane.

I Noreg er baptistane representerte ved Det norske baptistsamfunn og ved enkelte uavhengige meinigheiter.

## Kjelder
* «Baptisme» på :no:Bokmålswikipediaen

## Bakgrunnsstoff
* Det norske baptistsamfunn
* Norske baptisters barne- og ungdomsforbund 
* Dei norske baptistane sin internettportal
* Uavhengige baptistar
Kockums

**Kockums** eller **Saab Kockums Aktiebolag** er eit svensk skipsverft som har tilhøyrt Saab sidan 2014. Kockums lagar militære fartøy som ubåtar,  overflatefartøy og marinsystem.
Det har hovudkontor i Malmö og verksemd på Muskö örlogsbas, Dockstavarvet og ved Karlskronavarvet.

## Historie

Verftet sprang ut frå Kockums Mekaniska Werkstad, skipa i 1840. Frans Henrik Kockum starta verksemda som hovudsakleg dreiv med produksjon for hushald og landbruk. I 1850 starta dei produksjon av jarnbanevogner og i 1870 eit skipsverft på hamna i Malmö. Familien stod også bak Skånska Cement AB og Kockums Jernverks AB, begge stifta på 1870-talet. I 1913 blei all verksemda i Malmö flytta til verftsområdet på hamna og det gamle verkstadområdet blei til bydelen Davidshall.

Verftet voks kraftig, og i 1952 og 1953 leverte Kockums mest tonnasje av alle verfta i verda. På grunn av økonomiske problem på 1970-talet blei verftet overteke av det statseigde Svenska Varv AB, og den sivile produksjonen blei lagd ned i 1978. I 1989 gjekk Kockums saman med Karlskronavarvet, før dei i 1989 gjekk inn i det tyske Howaldtswerke Deutsche Werft AG.

I 2004 omsette verftet for om lag 1,2 milliardar svenske kroner, og hadde i 2003 1200 tilsette. Frå 2005 var Kockums organisert i ThyssenKrupp Marine Systems.

I juli 2014 blei Kockums kjøpt opp av Saab.

På 1970-talet produserte Kockums òg anleggsmaskinar og skogsmaskinar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Kockums|Kockums]]» frå ,  den 25. januar 2008 kl. 09:45‎.*  

## Bakgrunnsstoff

* Kockums AB
* Howaldtswerke Deutsche Werft
101 Helena

**101 Helena** er ein relativt stor S-type-asteroide i hovudbeltet. Han vart oppdaga av J. C. Watson den 15. august 1868, og er namnsett etter Helena av Troja.
Finn Egil Eide

**Finn Egil Eide** () er ein norsk kunstnar. Han har laga verk innan måleri, grafikk og skulptur, illustrert fleire diktsamlingar og også skrive eigne dikt.

Eide er fødd i Sandnes. Han studerte ved Universitetet i Bergen og NTNU, og ved Stord lærarhøgskule. Han busette seg seinare på Nordfjordeid. Eide har undervist ved Fjordane Folkehøgskule og ved Eid vidaregåande skule. Han var også drivkraft bak Eidaskulen i grafikk som byrja i 1978.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### I bøker - eit utval
*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Fylkesleksikon Sogn og Fjordane

## Bakgrunnsstoff
* Om Finn Egil Eide Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Kyotoprotokollen

**Kyotoprotokollen** (eller Kyotoavtalen) er ei oppfølging av Klimakonvensjonen. Protokollen fastset bindande og talfesta rammer for utslepp av klimagassar for landa som i konvensjonen er kalla vedlegg-1-partar, dvs industriland og land med overgangsøkonomi.

Kyotoprotokollen vart vedtatt 11. desember 1997 og trødde i kraft 16. februar 2005.

## Hovudelementa i avtalen
Hovudelement i Kyotoprotokollen er:
* Plikt for industrilanda til å halde utsleppa på eit nivå som er talfesta for kvar part. Målet er å redusere dei samla utsleppa av klimagassar frå industrilanda med minst 5 prosent i forhold til 1990-nivået i perioden 2008-2012.
* Utsleppa av klimagassar gjeld dei seks viktigaste klimagassane: karbondioksid (CO2), metan (CH4), lystgass (N2O), hydrofluorkarbon (HFK), perfluorkarbon (PFK) og svovelheksafluorid (SF6).
* Protokollen reknar òg med opptak av klimagassar, slik at netto bindingseffektar på areal med skogreising, nyplanting og avskoging utført etter 1990 skal reknast med som ein del av reduksjonen i utsleppa.
* Handel med utsleppskvotar mellom industriland
* Prosjektsamarbeid mellom industriland og utviklingsland

## Noregs plikter
Noreg er etter Kyotoprotokollen forplikta til å sørgje for at dei totale klimagassutsleppa i perioden 2008-2012 ikkje er meir enn 1 prosent høgre enn i 1990, då utsleppa var 52,0 millionar tonn CO2-ekvivalentar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Kyotoprotokollen til FNs rammekonvensjon om klimaendring (engelsk og norsk tekst)
* St.prp. nr 49 (2001-2002) Om samtykke til ratifikasjon av Kyotoprotokollen
* Om Kyotoprotokollen på miljøstatus Norge 
* Norske utslipp og Kyotomåla 
* SSB: Utslepp av klimagassar etter kjelde
* SSB:Kyoto-protokollen - hvordan vil den virke?
Walk of Game

**Walk of Game** var eit område med stjerner i bakken laga for å æra bidrag til dataspelindustrien, i Metreon-bygningen i San Francisco i California. 
Han blei skipa i 2005, og namn blei valde ut gjennom ei internettavstemming.
I februar 2006 selte Sony Metreon-bygningen til Westfield Group. Etter dette blei ikkje Walk of Game oppdatert. I 2012 blei området Walk of Game hadde vore på gjort om til ein Target-butikk, og stjernene i bakken blei fjerna.

## Stjerner

## Galleri

File:Walk of Game star.JPG|Stjerne utan namn
File:Link star, Walk of Game.JPG|Stjerna til Link'
File:Lara Croft star, Walk of Game.JPG|Stjerna til Lara Croft
File:Halo star, Walk of Game.JPG|Stjerna til Halo
File:StarCraft star, Walk of Game.JPG|Stjerna til StarCraft
File:Shigeru Miyamoto star, Walk of Game.JPG|Stjerna til Shigeru Miyamoto
File:John Carmack star, Walk of Game.JPG|Stjerna til John Carmack
File:Sid Meier star, Walk of Game.JPG|Stjerna til Sid Meier


## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Walk of Game|Walk of Game]]» frå ,  den 22. desember 2021.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til Walk of Game
Føre var-prinsippet

**Føre-var-prinsippet** er eit prinsipp for berekraftig utvikling, utvikla for å beskytte miljøet mot skade på naturressursar. Prinsippet byggjer på at mangel på fullstendig vitskapleg visse ikkje skal vere grunn nok for å utsetje tiltak som kan hindre at miljøet tek skade. 

Føre var-prinsippet har utvikla seg frå å vere eit prinsipp bruka innan miljøvernet til å bli eit etisk prinsipp som òg femner andre samfunnsområde.

## Opphav
Føre-var prinsippet kjem frå omgrepet «Vorsorgeprinzip» i tysk miljøvernpolitikk. 

Omgrepet «the precautionary principle» vart utvikla innanfor the World Charter for Nature, som vart vedtatt av SNs generalsekretær i 1982. Sidan er prinsippet implementert i ulike internasjonale konvensjonar som tar sikte på å verne miljøet.

Under Rio-konferansen i 1992 om Miljø og utvikling vart omgrepet «precautionary principle» nedfelt i den såkalla Rio-deklarasjonen som i artikkel 15 stadfestar at statane skal bruke føre-var prinsippet for å verne miljøet. Der miljøet er trua av alvorleg eller uoppretteleg skade, skal ikkje mangel på fullstendig vitskapleg vissheit vere grunn nok for å utsetje kostnadseffektive tiltak for å hindre at miljøet vert forringa. 

Det norske uttrykket er henta frå ordtaket «betre føre var enn etter snar». 

## Bakgrunnsstoff
* NOU 2000: 29
Abeokuta

**Abeokuta** er hovudstaden i delstaten Ogun sør-vest i Nigeria. Byen ligg 78 km nord for Lagos. Han har om lag 750&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
Abeokuta vart grunnlagd på den steinete austbreidda av Okun-elva rundt 1830, av egbaer som gøymde seg der for å unngå slavehandlarar frå Dahomey og Ibadan. Namnet er joruba og tyder 'tilflukt mellom steinane'.

I 1893 skreiv Abeokuta-riket under på ein avtale med Storbritannia, der britane anerkjende sjølvstendet deira. 
I 1914 blei byen teken inn i det britiske protektoratet Nigeria.

## Økonomi og kommunikasjon
Abeokuta har hatt jarnbanesamband med Lagos sidan 1899.

Byen er eit jordbrukssentrum, mellom anna for handel med kakao, kolanøtter, palmeolje, ris og bomull.

## Kjende personar frå Abeokuta
* Politikaren Moshood Kashimawo Olawale Abiola
* Musikaren Fela Kuti
* Politikaren Olusegun Obasanjo
* Kvinneaktivisten Funmilayo Ransome-Kuti
* Musikaren og komponisten Fela Sowande
* Forfattaren Wole Soyinka

## Kjelder
* Britannica Online Encyclopedia
* caplex.no
* 

## Bakgrunnsstoff
* Britannica Online Encyclopedia
*
Žeimena

**Žeimena** er ei elv i Aukštaitija aust i Litauen og ei av sideelvane til Neris frå høgre. Žeimena spring ut frå Labanorasskogen og innsjøen Žeimenys. Žeimena renn sørover og gjennom Kaltanėnai, Švenčionėliai og Pabradė. Ho munnar ut i Neris nær grensa mellom fylka Švenčionys og Vilniuss. Dei største sideelvane hennar er Lakaja, Saria, Mera, Kiauna, Luknelė og Jusinė. 

Žeimena er ein av dei reinaste elvane i Litauen og ein av dei viktigaste lakseelvane i landet. Lengda til Žeimena er omdiskutert fordi ein ikkje er einige kor ho spring ut frå i Aukštaitija nasjonalpark. Området inneheld mange innsjøar som er bunde saman via forskjellige elvar og bekkar, så det er vanskeleg å seie kva for innsjø som er kjelde til kva elv. Tradisjonelt vert Žeimenys rekna som kjelda til Žeimena.

## Kjelde


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Žeimena|Žeimena]]» frå , den 25. januar 2008.* 
 


### Fotnotar
Katekismetavle

**Katekismetavle** er i utgangspunktet ei altartavle med tekst, utan bilete. Tanken bak dei var å føre fokuset til kyrkjelyden bort frå sjølve kyrkja til Bibelen og katekismelæra.

## Katekismetavler i Noreg
Fleire av dei lutherske prestane på slutten av 1500-talet var påverka av Calvin frå Professor Niels Hemmingsen i København og difor imot bilete i kyrkjene. Den fyrste norske katekismetavla kom i 1589, same året som ein prestesynode i Bergen anbefalte slike tavler. Denne katekismetavla står i Gaupne gamle kyrkje og har alle dei fem katekismetekstane. Men alt på byrjinga av 1600-tale kom de mange blandingstavler med både tekst og bilete. 

Luther var sjølv ikkje mot bilete i kyrkjene, men meinte snarare at bileta kunne vekkje dei rette evangeliske kjenslene. Også den danske reformatoren Peder Palladius var for bilete, så lenge dei vart brukt på eit pedagogisk vis. Prestane i den reformerte kyrkja hadde til oppgåve å lære folk evangeliet, men folk flest på 1500- og 1600-talet kunne ikkje lese, og altertavler fulle av uforståeleg tekst var til liten nytte når ein ville nå analfabetar. 

Utover på 1600-talet var det ikkje berre altertavlene som fekk bilete att, men mange kyrkjer fekk også veggene dekte med fargerike måleri som synte hendingar frå bibeltekstane.

## Kjelde
* Øystein Ekroll: Rovde kyrkje: «Den fattigste av alle kirker» - mellom dei rikaste på historiske minnesmerke. *Årbok for Sunnmøre* 2007

## Fotnotar
Šešuvis

**Šešuvis** er ei elv vest i Litauen og den største sideelva til Jūra. Šešuvis har kjelda si 12 km nordvest for Raseiniai og hovudsakleg sørvestover. Den største breidda hennar er om lag 50 m, om lag 2 km frå munningen. Dei største sideelvane hennar er Ančia, Šaltuona, Agluona, Žalpė og Įkojis. Det er ingen innsjøar i tilsigsområdet til Šešuvis, så vassføringa er avhengig av sideelvane hennar. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Šešuvis|Šešuvis]]» frå , den 25. januar 2008.*
Čepkeliaimyra

**Čepkeliaimyra** (litauisk *Čepkelių raistas*) er den største myra i Litauen. Ho ligg i området Dzūkija nasjonalpark, sør for Marcinkonys, nær grensa til Kviterussland. Området er verna som eit naturreservat. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Čepkeliai Marsh|Čepkeliai Marsh]]» frå , den 25. januar 2008.*
Fables of the Reconstruction

***Fables of the Reconstruction*** er eit musikkalbum frå den amerikanske rockegruppa R.E.M. som vart gjeve ut i 1985.

Trass i eit veksande publikum og gode kritikkar etter dei to fyrste albuma, *[[Murmur]]* og *[[Reckoning av R.E.M.|Reckoning]]*, valde R.E.M. å gjere merkbare endringar i musikkstil og opptaksvanar, dei fekk ny produsent (Joe Boyd) og ny opptaksstad (London i England).

Joe Boyd var mest kjend for arbeidet sitt med moderne engelske folkmusikarar, som Fairport Convention og Nick Drake. Likevel vart *Fables of the Reconstruction* ei plate etter R.E.M. sin standard. Tekstane omhandlar mytologien og landskapet i sørstatane i USA. Tittelen, *Fables of the Reconstruction* eller *Reconstruction of the Fables*, kan referere både til oppattbyggingstida etter den amerikanske borgarkrigen, og til den litterære prosessen dekonstruksjon.

Framsidebiletet på *Fables of the Reconstruction* er eit foto av ei brennande bok, i tillegg til foto av dei fire bandmedlemmene.

## Innhald
Alle tekstane og melodiane er ved Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe, om ikkje anna er oppgjeve.

# «Feeling Gravitys Pull» – 4:51
# «Maps and Legends» – 3:10
# «Driver 8» – 3:23
# «Life and How To Live It» – 4:06
# «Old Man Kensey» (Jerry Ayers, Berry, Buck, Mills, Stipe) – 4:08
# «Cant Get There from Here» – 3:39
# «Green Grow the Rushes» – 3:46
# «Kohoutek» – 3:18
# «Auctioneer (Another Engine)» – 2:44
# «Good Advices» – 3:30
# «Wendell Gee» – 3:01

Manglande apostrofar (og feil sporrekkjefølgje på platecoveret) er gjort med vilje, slik det også er gjort på det neste albumet deira, *[[Lifes Rich Pageant]]*.
Den kuriske bukta

**Den kuriske bukta** eller **Den kuriske lagunen** (litauisk *Kuršių marios*; latvisk *Kuršu joma*, polsk Zalew Kuroński, tysk *Kurisches Haff*, russisk Kуршский залив, *Kursjskij zaliv*) er ei bukt i Austersjøen som ligg mellom fastlandet i Litauen og Den kuriske landtunga. 

På 1200-talet var området rundt lagunen ein del av dei gamle landområda til kurarane og dei gamle prøysarane. Seinare grensa ho til det historiske området Vetlelitauen. Nord for landtunga er det ein passasje til Austersjøen, og her grunnla riddarar frå Den tyske riddarordenen i 1252 borga *Memelburg* og byen *Memel*. Byen har offisielt vorte kalla Klaipėda sidan 1923 då Memelområdet vart skild ut frå Det tyske riket. Som ei mellomkrigsgrense vart elva som renn ut i Den kuriske bukta nær Rusnė (tysk *Ruß*) vald. Dei nedre 120 km av elva vart i Tyskland kalla *die Memel* av tyskarane, medan den øvre delen i Litauen vart kalla Nemunas.

Grensa delte òg halvøya nær den vetle feriebyen Nida (tysk *Nidden*). 

Den sørlege delen av landtunga og lagunen vart verande ein del av Tyskland fram til 1945. Denne grensa eksisterer framleis. Sørenden av landtunga og det tyske området sør for Nemunas, delen av Aust-Preussen med byen Königsberg i Sambia, vart ein del av eksklaven i Russland kalla Kaliningrad oblast.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Curonian Lagoon|Curonian Lagoon]]» frå , den 25. januar 2008.*
Lifes Rich Pageant

***Lifes Rich Pageant*** er eit musikkalbum frå den amerikanske rockegruppa R.E.M. som vart gjeve ut i 1986. Det var meint som ein opptaktsreaksjon på det edruelege og historiske *[[Fables of the Reconstruction]]*, og R.E.M. valde Don Gehman som produsent på hans Belmont Mall Studios i Belmont i Indiana i USA.

Tittelen på albumet kjem frå eit engelsk idiomatisk uttrykk. Det er eit gamalt uttrykk, men R.E.M. sin bruk kjem, i følgje Peter Buck, frå filmen *[[A Shot in the Dark]]* frå 1964. Det at tittelen manglar apostrof i ordet «lifes» (skulle ha vore «Life’s»), er gjort med vilje, i likskap med m.a. titlane på spora på det førre albumet deira.

Den økologimedvitne «Fall on Me» (ein av favorittane til vokalist Michael Stipe) og ein coverversjon av The Clique sin song «Superman», sunge av bassist Mike Mills, var dei einaste av songane på albumet som vart utgjevne som singlar.

Ein annan song med økologi som tema på plata er «Cuyahoga», som refererer til den ein gong sterkt ureina Cuyahoga-elva, som renn inn i Eriesjøen i Cleveland i Ohio. Songen har tekstlina «we burned the river down», som refererer til dei gongene det byrja å brenne i elva.

Framsida på albumet viser bandmedlem Bill Berry sterkt sminka på den øvste delen, og eit bisonpar på den nedste delen.

## Innhald
Alle tekstane og melodiane er ved Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills og Michael Stipe, om ikkje anna er oppgjeve.

# «Begin the Begin» – 3:28
# «These Days» – 3:24
# «Fall on Me» – 2:50
# «Cuyahoga» – 4:19
# «Hyena» – 2:50
# «Underneath the Bunker» – 1:25
# «The Flowers of Guatemala» – 3:55
# «I Believe» – 3:49
# «What If We Give It Away?» – 3:33
# «Just a Touch» – 3:00
# «Swan Swan H.» – 2:42
# «Superman» (Gary Zekley, Mitchell Bottler) – 2:52
Aberdeen angus

**Aberdeen angus** er ein skotsk storferase. Dyra er svarte og har ikkje horn. Det finst òg ein raud variant av angus. Aberdeen angus eignar seg først og fremst til kjøtproduksjon, fordi han veks fort opp og kalvar lett. Rasen vart oppdaga første gong i 1835 og omtala i ei bok første gong i 1862.
I Noreg vert det drive produksjon av rasen nokre få hundre stader fordelt ut over mykje av landet.
Klimakonvensjonen

**Klimakonvensjonen** (*[[SN]]s rammekonvensjon om klimaendringar*) er det sentrale rammeverket for internasjonalt samarbeid
i kampen mot klimaendringar.

Klimakonvensjonen vart vedtatt 9. mai 1992 og tredde i kraft 21. mars 1994, og var 5. mars 2002 ratifisert av 185 statar og Den europeiske unionen. Noreg ratifiserte avtalen 9. juli 1993. Konvensjonen legg vekt på føre var-prinsippet og har som endeleg mål å stabilisere konsentrasjonen av klimagassar i atmosfæren på eit nivå som vil forhindre farleg, menneskeskapt påverking av klimasystemet.

## Ulike plikter
Partane i konvensjonen er delt inn i 3 kategoriar med ulike plikter:

### Vedlegg I-partar
Industrilanda og land med overgangsøkonomi har forplikta seg til å vedta nasjonale klimastrategiar og gjennomføre tiltak i samsvar med desse for å avgrense utsleppa av klimagassar og auke opptaket av slike gassar.

Vedlegg-I-partane er Austerrike, Australia, Belgia, Bulgaria, Canada, Danmark, Estland, Det Europeiske Fellesskapet (EF), Finland, Frankrike, Hellas, Kviterussland, Irland, Island, Italia, Japan, Latvia, Litauen, Luxembourg, Nederland, New Zealand, Noreg, Polen, Portugal, Romania, Russland, Spania, Storbritannia og Nord-Irland, Sveits, Sverige, Tsjekkoslovakia, Tyrkia, Tyskland, Ukraina, Ungarn og USA. 

### Vedlegg II-partar
Industrilanda har forplikta seg til å hjelpe utviklingsland finansielt og ved teknologioverføring, forsking og klimaovervaking.

Vedlegg II-partane er Austerrike, Australia, Belgia, Canada, Danmark, Europeiske Fellesskap (EF), Finland, Frankrike, Hellas, Irland, Island, Italia, Japan, Luxembourg, Nederland, New Zealand, Noreg, Portugal, Spania, Storbritannia og Nord-Irland, Sveits, Sverige, Tyrkia, Tyskland og USA.
       
### Tredje kategori
Utviklingslanda har ikkje forplikta seg tilsvarande når det gjeld utslepp eller finansiell bistand.

## Oppfølgande avtalar
Konvensjonen er prosessorientert og skal følgjast opp, slik at partane sidan kan forplikte seg sterkare og meir bindande. Sidan partane har sett at det dei forplikta seg til i konvensjonen ikkje var tilstrekkeleg, vedtok den tredje partskonferansen i Kyoto den 11. desember 1997 Kyotoprotokollen ved konsensus.

## Bakgrunnsstoff
*
*