open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kantonen Genève

**Republikken og kantonen Gèneve** (fr. *République et Canton de Genève*) er den vestlegaste av kantonane i Sveits. Kantonen er nesten omslutta av Frankrike, og grensar elles til kantonen Vaud i nord og Genfersjøen i nordaust. Som nokre andre sveitsiske kantonar, Ticino, Neuchâtel og Jura, kallar kantonen seg republikk i den sveitsiske konføderasjonen.

### Språk og samfunn
Heile 39,7% av innbyggarane i kantonen er utanlandske statsborgarar i 2011. Borgarar av 180 statar bur i denne mest internasjonale av alle kantonar i Sveits. Tre fjerdedelar av utlendingane kjem frå land i Sør-Europa. Både talemålet og skriftspråket i kantonen er fransk. Eit fleirtal av innbyggarane er romersk-katolske, noko som kjem av stor innvandring frå fjellregionane i Sveits og frå Italia i det siste hundreåret. Historisk var protestantismen den dominerande religionsforma i kantonen. Sidan tidleg 1900-tal har kyrkjelivet i Genève vore sterkast påverka av fransk kristenliv.

### Kommunar
Kantonen Genève består av 45 kommunar. Den største kommunen i kantonen er byen Genève. Elleve andre kommunar har over 10&nbsp;000 innbyggarar, dei er Carouge, Chêne-Bougeries, Lancy, Le Grand-Saconnex, Meyrin, Onex, Plan-les-Ouates, Thônex, Vernier, Versoix og Veyrier.

### Historie
Byen Genève er frå romartida. På 400-talet vart byen hovudstad i Burgund. Etter det burgundiske riket braut saman, vart Genève i 1032 ein del av det tysk-romerske riket og kom i 1156 under fyrstebiskopen av Genève. Etter den protestantiske reformasjonen fekk byen riksfridom og vart frå 1533 rekna som ein sjølvstendig byrepublikk. Genève var i tida 1526-36 med i det sveitsiske eidsforbundet, der det kom med att i 1584.

Inspirert av den franske revolusjonen gjorde mellomstanden opprør i 1793, året etter vart ein demokratisk konstitusjon innført. Frankrike annekterte byrepublikken i 1798 og og la elles til landområda i kring byen, då det danna departementet Léman. Etter Napoleon var overvunnen, fekk republikken Genève sjølvstende. Året deretter, 1815, vart byen sveitsisk og hovudstad i den nydanna kantonen med same namnet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Canton of Genèva|Canton of Genèva]]» frå , den 13. oktober 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Kantonen Zug

**Zug** er ein av kantonane i Sveits. Han ligg i det sentrale Sveits. Kantonen har eit areal på 239 km², og hadde om lag 127&nbsp;000 innbyggarar i 2018. Hovudstaden i kantonen er byen Zug.

## Geografi
Zug grensar til kantonane Zürich i nord, Schwyz i sør, og Luzern og Aargau i vest. Landskapet er dominert av åsar og langstrakte fjellryggar. 1&nbsp;580 meter høge Wildspitz i fjellmassivet Rossberg er det høgste punktet i kantonen. Zugsjøen ligg for ein stor del i kantonen.

### Språk og samfunnn
Tysk er skriftspråk i kantonen, talemålet høyrer til den sveitsartyske dialekta. Om lag 22% av innbyggarane er utanlandske statsborgarar. 62% av folket er medlemmer av den romersk-katolske kyrkja, medan 18% soknar til protestantismen. 

### Kommunar
Zug består av elleve kommunar: Baar, Cham, Hünenberg, Menzingen, Neuheim, Oberägeri, Risch, Steinhausen, Unterägeri, Walchwil og Zug.

## Historie
Den eldre historia til kantonen er praktisk talt identisk med hovudstaden Zug si. I 1798 danna kantonen ein del av Tellgau, ein slags stat i det indre av Sveits. Noko etter vart Zug eit av distrikta i den vidstrakte kantonen Waldstätten i republikken Helvetia. Kantonen Waldstätten bestod også av det som i dag er kantonen Schwyz, kantonen Luzern, Unterwalden og kantonen Uri.

Gjennom meklingsavtalen av 1803 fekk kantonen Zug atter sjølvstende som ein eigen kanton. Grunnlova av 1814 avskaffa opne forsamlingar (*Landsgemeinde*), som hadde eksistert i kantonen sidan 1376. I 1845 slutta kantonen Zug seg til det separatistiske *Sonderbund* og deltok i borgarkrigen i 1847. Denne enda med tap, og den sveitsiske konføderasjonen sørgde i 1848 for at dei resterande funksjonane med opne forsamlingar vart avskaffa. Både i 1848 og i 1874 røysta kantonen mot føderale grunnlover. Grunnlova for kantonen av 1876 vart endra i 1881, og erstatta av ei ny i 1894.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Kanton Zug|Kanton Zug]]» frå , den 10. august 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Sarntaleralpane

**Sarntaleralpane** er ei fjellkjede i Sør-Tyrol i Italia, som er ein del av Dei sentrale Alpane. 

Ho grensar til Dolomittane i aust, Zillertal-alpane i nordaust, Stubaieralpane i nord, Ötztaleralpane i vest, Nonsberg-alpane i sørvest og Fiemme-alpane i sør. 

Den høgaste fjelltoppen er Hirzer Spitze på 2&nbsp;781 moh. 

Andre fjelltoppar i Sarntaleralpane: 
* Penser Weißhorn (2705 m)
* Kassianspitze (2581 m)
* Tagewaldhorn (2708 m)
* Königsangerspitze (2439 m)
* Ifinger (2581 m)
* Rittner Horn (2260 m)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sarntaler Alpen|Sarntaler Alpen]]» frå ,  den 11. november 2007.*
Brenta-massivet

**Brenta-massivet** er ei fjellkjede i Dei italienske Alpane og ein del av Dei sørlege kalksteinsalpane i provinsen Trento.

Brenta-massivet grensar til Ortleralpane i nord på andre sida av Nocedalen, og til Adamello-Presanella i vest på andre sida av Campo Carlo Magno-passet og elva Sarca. Fiemme-alpane ligg aust for Adigedalen.

## Fjelltoppar

Dei største fjelltoppane i Brenta-massivet er: 

## Fjellovergangar

Dei største fjellovergangane i Brenta-massivet er: 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brenta Group|Brenta Group]]» frå ,  den 11. november 2007.*
Fiemme-alpane

**Fiemme-alpane** (tysk *Fleimstaler Alpen*) er ei fjellkjede i Dei italienske Alpane og ein del av Dei sørlege kalksteinsalpane.  

Fiemme-alpane grensar til Dolomittane i aust, Vizentine-alpane i sør, Brenta-massivet og Nonsberg-alpane i vest og Sarntaleralpane i nord. 

## Fjelltoppar
Dei høgaste fjelltoppane i Fiemme-Alpane er: 
* Cima d'Asta, 2847 m
* Torri di Latemar, 2814 m
* Cimon del Latemar, 2812 m
* Paion, 2800 m
* Torre Christomannos, 2800 m
* Schenon, 2800 m
* Cornon, 2781 m
* Cima Valsorda, 2762 m
* Cima di Cece, 2754 m
* Cima del Forcellone, 2719 m
* Corno Val d'Ega, 2713 m
* Cima Feudo, 2670 m
* Cima di Valbona, 2663 m
* Monte Colbricon, 2602 m
* Cima Lastè, 2682 m
* Cima del Pascolo, 2646 m
* Monte Stelle delle Sute, 2615 m
* Monte Cauriol, 2494 m
* Monte Croce, 2488 m
* Cima Scanaiol, 2467 m
* Cimon Rava, 2434 m
* Cima di Sette Selle, 2396 m
* Gronlait, 2381 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Alpes de Fiemme|Alpes de Fiemme]]» frå ,  den 11. november 2007.*
Vizentine-alpane

**Vizentine-alpane** (tysk *Vizentiner Alpen*) er ei fjellkjede i Dei italienske Alpane og ein del av Dei sørlege kalksteinsalpane. Ho er den sørlegaste fjellkjeda i Dei austlege Alpane. 

Gardasjøen ligg vest for fjellkjeda, medan Fiemme-alpane ligg i nord. I nordaust ligg Dolomittane

## Fjelltoppar
Dei høgaste toppane i Vizentine-alpane er:

* Cima Dodici, 2341 m
* Cima Portule, 2310 m
* Cima Carega, 2259 m
* Cima Palon, 2235 m
* Cima Posta, 2215 m
* Cima del Cherlòng, 2210 m
* Cima della Neve, 2157 m
* Becco di Filadonna, 2150 m
* Cima Mosca, 2141 m
* Col Santo, 2112 m
* Monte Ortigara, 2105 m
* Cima Mandriolo, 2051 m
* Monte Obante, 2020 m
* Monte Verena, 2015 m
* Monte Plische, 1991 m
* Guglie del Fumante, 1983 m
* Monte Zevola, 1976 m
* Monte Zugna, 1965 m
* Cima Tre Croci, 1939 m
* Monte Lozze, 1920 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Préalpes vicentines|Préalpes vicentines]]» frå ,  den 11. november 2007.*
Aiguille Blanche de Peuterey

**Aiguille Blanche de Peuterey** er eit fjell i Mont Blanc-massivet i Italia med ei høgd på 4&nbsp;112 meter over havet. 

Det er tre toppar på fjellet: 
* *Pointe Güssfeldt* (4&nbsp;112 m)
* *Pointe Seymour King* (4&nbsp;107 m)
* *Pointe Jones* (4&nbsp;104 m)

I lag med nabofjellet, Aiguille Noire de Peuterey (3&nbsp;773 m), dannar Aiguille Blanche ein del av Peuterey-ryggen (*Intégrale*). Detter er ein av dei tre store ryggane (dei andre er Innominata og Brouillard ridges) til toppen Mont Blanc. Denne vart først klatra via ei fjellkløft på Brenvasida av Paul Güssfeldt med Emile Rey, Christian Klucker og César Ollier 15–19. august 1893. Den første klatringa av heile ryggen inkludert Aiguille Noire de Peuterey (*Intégrale*) vart gjort 28–31. juli 1934 av Adolf Göttner, Ludwig Schmaderer og Ferdinand Krobath.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aiguille Blanche de Peuterey|Aiguille Blanche de Peuterey]]» frå ,  den 11. november 2007.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Dumler, Helmut and Willi P. Burkhardt, *The High Mountains of the Alps*, London: Diadem, 1994


## Bakgrunnsstoff
*Aiguille Blanche de Peuterey på SummitPost
Antelao

**Antelao** er det høgaste fjellet i dei austlege Dolomittane nordaust i Italia med ei høgd på 3&nbsp;264 m over havet. Søraust for fjellet ligg Cortina d'Ampezzo i regionen Cadore. Fjellet vert kalla «Kongen av Dolomittane» (Marmolada, som er det høgaste i heile Dolomittane vert kalla «Dronninga») Som mange av toppane i Dolomittane er Antelao bratt og steinete. Det ligg òg nær kanten av Dolomittane og stig bratt opp frå dalane nedanfor.

Den lettaste ruta til toppen er frå nord, kalla «Laste», ein bratt og smal rygg. Fjelltoppen vart første gong klatra 18. september 1863 av Paul Grohmann, Francesco Lacedelli, A. Lacedelli og Matteo Ossi. Matteo Ossi kan ha klatra til topps alt rundt 1860.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Antelao|Antelao]]» frå ,  den 11. november 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Antelao på PeakBagger
Aornos

**Aornos** er to stader i antikken. 

Den eine staden var den siste staden Aleksander den store omleira. Omleiringa fann stad vinteren 327&ndash;326 f.Kr. Staden vart identifisert som fjellet **Pir-Sar** i Shangla i Pakistan av Sir Aurel Stein i 1926 og har vorte stadfesta seinare av arkeologar. Dette var den siste trugselen til forsyningslinja til Aleksander, som strekte seg over Hindu Kush tilbake til Balkh. Staden ligg nord for Attock i Punjab

Den andre staden som heitte Aornos i antikken var det greske namnet på hola Avernus ved kratersjøen Avernussjøen (Lago d'Averno) i Magna Graecia i Italia. Plinius den eldre skriv at giftige vulkanske gassar som strøymde ut av grotta var dødlege for fuglar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aornos|Aornos]]» frå ,  den 11. november 2007.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Robin Lane Fox, 1973. *Alexander the Great* s. 343
* Arrian, ''Anabasis'' IV kaptitel 28.1&ndash;30.4
Irkutsk oblast

**Irkutsk oblast** er ein provins (*oblast*) i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Det sjølvstyrte området Ust-Orda Burjatia var ein del av provinsen, men samstundes eit eige føderasjonssubjekt, fram til 1. januar 2008, då det vart innlemma fullstendig i Irkutsk oblast. Hovudstaden er Irkutsk, arealet er 774 846 km² og innbyggjartalet er 2 375 021 (2021).

## Geografi
Irkutsk oblast ligg i Sibir. I søraust, på grensa til republikken Burjatia, ligg Bajkalsjøen. Området er berglendt, med fjelltoppar opp til 3000 meter over havet. Dei største elvane er Angara og Lena. Opp til 75 % av territoriet er skogkledd. Klimaet er kaldt om vinteren og varmt om sommaren, med middeltemperatur –26 grader celsius i januar, og 18 grader celsius i juli. I grunnen i Irkutsk oblast finst det kol, gull, og jarnmalm.

## Demografi

Folketalet i Irkutsk oblast har minka kraftig sidan oppløysinga av Sovjetunionen. Frå 1989 til 2006 gjekk det ned med 9,9 %. Den etniske samansetjinga i 2010 var:
* Russarar: 88,3 %
* Burjatar: 3,2 %
* Ukrainarar: 1,3 %
* Tatarar: 0,9 %

Dei største byane er Irkutsk (587 900 ibuarar), Bratsk (246 300) og Angarsk (233 600).

## Politikk
Ved valet til lovgjevande forsamling i Irkutsk oblast i oktober 2004 var dei største partia:
* Sameint Russland 30,2 %
* Kommunistpartiet 12,9 %
* Russlands agrarparti 9,1 %
* Rodina 9,1 %

## Historie
For tusen år sida var området folkesett av tyrkiske folkeslag. På 1200-talet vart området del av det mongolske verdsriket. Burjatane var det viktigaste folkeslaget som budde i området då russarane begynte å koma hit på 1500-talet. I løpet av 1600-talet vart området underlagt det russiske imperiet. Byen Irkutsk vart grunnlagd som fort i 1661 og fekk bystatus i 1686. I 1764 vart provinsen Irkutsk oppretta. Han omfatta då alt russisk område mellom elva Jenisej og Stillehavet. Frå 1803 heldt generalguvernøren over Sibir til i Irkutsk.

Under den russiske revolusjonen vart Sovjet-styret oppretta i byen Irkutsk i desember 1917, men sommaren 1918 vart området erobra av kontrarevolusjonære styrkar (*kvitegardistar*). I januar 1920 gjenerobra den raude arméen byen Irkutsk. I 1937 vart Irkutsk oblast oppretta, med *Ust-Ordynsk-burjat-mongolske nasjonale distrikt* som ein del av provinsen. Då Sovjetunionen vart oppløyst i 1991 vart Irkutsk oblast eit føderasjonssubjekt. Den 16. april 2006 vart det heldt folkerøysting om å slå Ust-Orda Burjatia saman med Irkutsk oblast. Dette fekk fleirtal og frå 1. januar 2008 har Ust-Orda Burjatia vore ein del av Irkutsk oblast.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Aspromonte

**Aspromonte** er eit fjellmassiv i provinsen Reggio Calabria i Calabria sør i Italia. Namnet tyder «surt fjell», eit namn bøndene i området gav fjellet fordi det bratte terrenget og steinete overflata var vanskeleg å dyrke. Frå fjellet ser ein ut over Messinasundet mellom Det joniske havet og Tyrrenhavet, der elva Pietrace renn ut. Den høgaste toppen er Montalto (1&nbsp;956&nbsp;moh). Bergarten består hovudsakleg av gneis og glimmerskifer, som dannar karakteristiske overlappande terrassar. Massivet er ein del av Aspromonte nasjonalpark.

På den korte kyststripa vert det dyrka sitrusfrukter, vin og oliven, medan vegetasjonen i høgare område stort sett er eik og steineik under 1000 meter, og furu, siciliansk furu og bøk over dette. Sitrusfrukta bergamott, som vert nytta i parfyme og som smaktilsetting Earl Grey-te, veks hovudsakleg berre sør i Aspromonte.

Attraksjonar i området er skisenteret Gambarie (1&nbsp;311&nbsp;m) og heilagdomen Madonna di Polsi i kommunen San Luca. Delar av innbyggjarane har halde på den greske kulturen og språket (såkalla griko).

Giuseppe Garibaldi gjekk i land her med 3000 frivillige i marsjen sin mot Roma. Han vart slått og fanga 29. august 1862 i slaget ved Aspromonte.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aspromonte|Aspromonte]]» frå ,  den 11. november 2007.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***Wood, James, ed. (1907). *The Nuttall Encyclopædia*. London and New York: Frederick Warne.
Games Workshop

**Games Workshop** er eit britisk selskap som har spesialisert seg på å skape, produsere og selje miniatyrspel i forskjellige fantasiverder. Selskapet vart grunnlagt i 1975 Ian Livingstone og Steve Jackson.

Det er laga fleire dataspel basert på desse universa.

## Miniatyrspel
* Warhammer Fantasy
* Warhammer 40 000
* The Lord Of The Rings Strategy Battle Game

## Dataspel
* Dawn Of War - utgjeve i 2005. Tidlegare har denne fått utvidingane The Dark Crusade og Winter Assault. Den kommande utvidinga Soulstorm har som mål å utvide antallet hærar i til 9.

## Anna media
* White Dwarf - eit månedsmagasin
* Black Library - ein utgjevar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Bellavista

**Bellavista** er eit fjell i Berninafjella på grensa mellom Italia og Sveits. Fjellet grensar til *Fuorcla Bellavista* i aust og *Pass dal Zupò* i vest. Det er fire toppar på hovudryggen med høgder på 3&nbsp;799 m, 3&nbsp;888 m, 3&nbsp;890 m og 3&nbsp;922 m frå aust til vest.

Første gong alle fire toppane vart kryssa var 10. september 1868 av Emil Burckhardt og Hans Grass. C. C. Branch og B. Wainewright med Martin Schocher som guide var dei første til å først krysse Bellavista-toppane og så dei tre toppane på nabofjellet Piz Palü 19. august 1889.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bellavista (mountain)|Bellavista (mountain)]]» frå ,  den 11. november 2007.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Collomb, Robin, *Bernina Alps*, Goring: West Col Productions, 1988

## Bakgrunnsstoff

* Bernina-massivet på SummitPost
Monte Bove

**Monte Bove** er eit fjell i Monti Sibillini i Appenninane i Marche, sentralt i Italia med ei høgd på 2&nbsp;169 meter over havet. 

Det grensar til Ussitaelva i nord og til Vallinfantedalen i sør. På nord- og austsida av fjellet finn ein karakteristiske klipper av dolomittisk kalkstein.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monte Bove|Monte Bove]]» frå ,  den 11. november 2007.*
Breithorn

**Breithorn** er ein stort sett bredekt del av Alpehovudkammen som ligg i Wallis-Alpane på grensa mellom kantonen Valais i Sveits og regionen Aosta i Italia.

Breithorn-kammen har fem markante toppar. Den høgste og lettast tilgjengelege er Vesttoppen (Westgipfel). Vidare mot aust ligg Midttoppen (Mittelgipfel) og dei to Breithorn-tvillingane (Zwillinge). I aust endar Breithorn med Schwarzfluh (Roccia Nera).

Av fjella i Alpane på over 4&nbsp;000 meter vert Westgipfel rekna som det enklaste fjellet å nå toppen av. Dette kjem av at kabelvogna opp til Klein Matterhorn tar klatrarane opp til eit utgangspunkt på 3&nbsp;870 m. Standardruta frå sørvestsida går over eit isbreplatå før klatringa til sjølve toppen startar.

Breithorn vart først klatra i 1813 av Henry Maynard, Joseph-Marie Couttet, Jean Gras, Jean-Baptiste og Jean-Jacques Erin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Breithorn|Breithorn]]» frå ,  den 11. november 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Breithorn på Peakware - bilete
* Breithorn på 4000er.de
* Virtuell klatring på Breithorns med 360°-panorama 
* Breithorn, turberetningar og fotos 
; Litteratur 
* Helmut Dumler und Willi P. Burkhardt: *Viertausender der Alpen*. Bergverlag Rother, München 2001, ISBN 3-7633-7427-2.
Carè Alto

**Carè Alto** er eit fjell i Adamello-Presanella-gruppa i Alpane i Italia med ei høgd på 3&nbsp;465 meter over havet. Fjellet ligg nær Trento ovanfor San Valentino-dalen. Fjellet er ein del av Dei sørlege kalksteinsalpane.

Toppen av fjellet vart første gong nådd 5. august 1865 av S.T Taylor og H.F. Montgomery 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carè Alto|Carè Alto]]» frå ,  den 11. november 2007.*
Warhammer 40 000

**Warhammaer 40 000 universet** (uformelt ofte kjent som **Warhammer 40k**, **WH40k** eller berre **40k**) er eit science fantasy miljø produsert av Games Workshop. Det fiktive universet er sett til det 41. millenium og er kjenneteikna av mørk og blodig dystopi som nyttar fleire legender, eventyr, religiøse verk og faktisk historie for inspirasjon.

Miljøet vert brukt som bakgrunn i miniatyrspelet ved same namn, fleire bøker ifrå The Black Library og dataspel. Grunna storleiken på gruppene i miljøet sine territorium, kan fleire historier trygt utspele seg på same tid utan å skape konflikt med kvarandre.

## Miljøet 40K
## Artar og grupperingar
Universet har mange artar, fleire av dei splitta i to eller fleire grupper som ofte ligg i strid med kvarandre. Dei gruppene som Games Workshop hovudsakleg marknadsfører som eigne hærar er Chaos Space Marines, Daemonhunters, Dark Eldar, Eldar, Imperial Guard, Necrons, Orks, Space Marines, Tau Empire, Tyranids og Witch Hunters. Dette er ikkje alle artane og grupperingane som er med i miljøet 40k, då fleire er i bakgrunnsstoffet eller har ei rolle i andre spel.

## Bakgrunnsstoff

* games-workshop.com
Castore

**Castore** eller **Castor** er eit fjell i Wallis-Alpane på grensa mellom Sveits (Valais) og Italia (Aostadalen) med ei høgd på 4&nbsp;228 meter over havet. Fjellet er det høgaste av to tvillingtoppar (det andre er Pollux) kalla opp etter Geminitvillingane i romersk mytologi. Castor ligg mellom Breithorn og Monte Rosa. Mellom Castor og Pollux ligg passet *Passo di Verra* eller *Zwillingsjoch* i ei høgd på 3&nbsp;845 moh.

Fjellet vert vanlegvis klarta frå fjellhytta *Capanna Quintino Sella* på den italienske sida via Felikjoch og den lange, smale søraustryggen. Frå den sveitsiske sida startar ein oppstiging frå Klein Matterhorn og går over den italienske isbreen Mezzalama og vestsida av fjellet. Den første klatringa vart utført 23. august 1861.

## Biletgalleri

Fil:Castor_und_Pollux.jpg|Castor (venstre) og Pollux (høgre) oppfor Gornerbreen
Fil:Castore per la cresta sudorientale.JPG|Klatring langs toppryggen


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Castor (mountain)|Castor (mountain)]]» frå ,  den 12. november 2007.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Castor på SummitPost
Catinacciofjella

**Catinacciofjella** (tysk *Rosengarten*) er ei fjellkjede i Dolomittane i Sør-Tyrol i Italia med ei høgd på 3&nbsp;002 meter over havet. Ho ligg mellom Tires (Tiers), Val d'Ega (Eggental) og Fassadalane, om lag 10 km aust for Bolzano.

På grunn av dolomittmineral får Catinaccio ein rosa nyanse i solnedgang. Dette er opphavet til det tyske namnet, Rosengarten eller Rosehage, på fjella. 

Den høgaste fjelltoppen er Catinaccio d'Antermoia (Kesselkogel) på 3&nbsp;002&nbsp;meter over havet: Andre fjelltoppar er: 
* Cima Catinaccio (Rosengartenspitze) - 2&nbsp;981 m
* Torri del Vajolet (Vajolet-Türme) - 2&nbsp;813 m
* Croda di Re Laurino (Laurinswand) - 2&nbsp;813 m
* Cima Sforcella (Tscheiner-Spitze) - 2&nbsp;810 m 
* Roda di Vaèl (Rotwand) - 2&nbsp;806 m 
* Croda Davoi (Teufelswand) - 2&nbsp;727 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Catinaccio Group|Catinaccio Group]]» frå ,  den 12. november 2007.*
Khan

**Khan**, også stava *Xan*, *Han*, *Ke-Han*, er ein tittel på ein herskar eller ein militær leiar i altaiske språk. Dei kvinnelege variantane er *khatun*, *khatan* og *khanum*. 

«Khan» var opphavleg berre ein tittel på tyrkisk for ein leiar av ein stamme. Mongolar og tyrkarar tok han med til større delar av Asia, og tittelen har no fleire tydingar, som kommandør, leiar eller herskar. Ein finn for det meste khanar i Sør-Asia, Sentral-Asia og Iran. 

Forskjellige mongolske, tyrkiske og hunarfolk frå Sentral-Asia tok med seg tittelen til Afghanistan og nordre India der han seinare vart teken i bruk av lokalbefolkninga som eit namn. Khagan (Khan av Khanar) eller Stor-Khan, var tittelen til Dsjengis Khan og hans etterkomarar.

## Sjå og
* Aga Khan
Cermis

**Cermis** er eit fjell i Lagorai-gruppa aust i Trentino i kommunen Cavalese i Italia. Fjellet er ein del av Val di Fiemme-Obereggen, som er eit kjent skiområde. 

Cermis var åstad for to av dei verste ulukkene med kabelvogner. Den første skjedde 9. mars 1976 då kabelen rauk og 42 menneske, inkludert 15 born, omkom. Ei 14 år gamal jente var den einaste som overlevde fallet på 200 meter. Den andre gongen omkom 20 menneske då eit amerikansk militærfly kutta kabelen ved eit uhell 3. februar 1998. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cermis|Cermis]]» frå ,  den 12. november 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* alpecermis.it
Ciminifjella

**Ciminifjella** er ei gruppe skogkledde vulkanske åsar om lag 50 km nordvest for Roma i Italia. Dei er ein del av Antiappenninane som ligg mellom Appenninane og Tyrrenhavet. Dei ligg midt i Tuscia Viterbese og den høgaste toppen er Monte Fogliano (1&nbsp;053&nbsp;m). Vicosjøen, ein vulkansk kratersjø, ligg i åsane. 

Vegetasjonen består hovudsakleg av bøkeskog. Området er kjent for varmekjeldene sine, villaer frå renessansen og etruskiske ruinar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cimini Hills|Cimini Hills]]» frå ,  den 12. november 2007.*
Lars Iver Strand

**Lars Iver Strand** () er ein norsk fotballspelar som spelar for Strømsgodset. Strand er opphavleg frå Lakselv i Finnmark, og kom til Tromsø framfor 2001-sesongen. Han gjekk til Vålerenga i november 2007. Han vart lånt vekk til Tromsø i 2009, og var ei tid utan kontrakt. I 2012 tok han til å spela for Strømsgodset.

Strand er ein offensiv midtbanespelar, og han fekk sitt store gjennombrot i 2004, då han var ein av dei viktigaste spelarane då TIL kjempa om medalje i serien. Han fekk ein plass på A-landslaget i januar 2005, då Noreg spela nokre privatlandskampar i Midtausten.

## Fotnotar
Cistella

**Cistella** er eit fjell om lag midt i Lepontin-Alpane. Det ligg i Val d'Ossola-området og består av tre toppar: Hornet (2780 moh.), Cistella (2880 moh.) og Pizzo Diei (2906 moh.). Desse tre toppane er forbunde av eit relativt flate platå i ei høgd på 2600 meter, som truleg vart glatta ut av store isbrear. Med den karakteristiske utsjånaden er fjellet eit symbol på Ossoladalen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monte Cistella|Monte Cistella]]» frå ,  den 12. november 2007.*
Half-Life

**Half-Life** (**HL** eller **HL1**) er eit futuristisk fyrstepersonsskytespel, laga av Valve Software, først utgjeve av Sierra Studios den 19. november 1998, for datamaskiner som køyrer Microsoft Windows. Den 14. november 2001 vart spelet gjeve ut til spelkonsollen Playstation 2. Half-Life brukar ein tungt modifisert utgåve av den første Quake-motoren.

I Half-Life spelar du som Gordon Freeman, ein nyleg uteksaminert teoretisk fysikar. I ein hemmeleg underjordisk amerikansk rakettbase ved namn Black Mesa, gjer ein forsøk på teleportering til andre verder. Når dette går gale må Freeman sjølv trå til for å stoppe ein utanomjordisk invasjon og redde sine medarbeidarar.

Half-Life har rekorden for mest selde dataspel innan si sjanger, med 8 millionar selde. Spelet vart opplevd som stort nybrottsarbeid, då det gjekk heilt bort ifrå filmsekvensar for å fortelje ei historie. I staden fokuserte ein på fyrstepersonsperspektivet til spelaren, som opplevde førehandsdefinerte sekvensar som området gjekk igjennom og datastyrte karakterar utførte. 
## Handling
Spelet sin handling blei opphavleg inspirert av videospela *[[Doom]]*, *[[Quake]]* (båe spel produsert av id Software) og *[[Resident Evil]]* (utgiven av Capcom), Stephen King si novelle The Mist, og ein episode av The Outer Limits kalla «The Borderland». 
## Utvidingar
To utvidingar vart laga av selskapet Gearbox Software for dataversjonen: Half-Life: Opposing Force (1999) og Half-Life: Blue Shift (2001). 
Half-Life: Decay var ei anna utviding av Gearbox, utgjeven for å følgje med på PlayStation 2 utgåva av Half-Life.

I 1999 følgde Team Fortress Classic med i ei oppdatering til Half-Life. Dette var skapt av tilsette i Valve, som tidlegare hadde laga Team Fortress til Quake som hobby. Oppfølgjaren til TFC kom med The Orange Box i 2007.

I 2004 kom oppfølgjaren Half-Life 2, som vart særs godt motteken av kritikarar og publikum. Serien har fortsett i mindre episodar.

## Modifikasjonar
Valve oppfordra og hjelpte til for eit levande modifiseringsmiljø rundt dette spelet, og miljøet blomstra sterkt. Verktøy for å lage brett vart levert gratis med spelet sin CD. Valve gav også ut eit gratis verktøy for å utvikle programvare.

Liste av modifikasjonar til hl

## Mottaking
*Half-Life* sine mottakelse var overveldande positiv. Spelet har vunne over 50 Game of the Year-prisar. På nettstaden Metacritic ligg spelet på ein score på 96 av 100. Guinness World Records tildelte *Half-Life* verdsrekorden for «Bestseljande fyrstepersonsskytespel nokon gong (til PC)» i *Guinness World Records: Gamer Edition 2008*.

Ein kortfilm basert på *Half-Life* med tittelen *Half-Life: Uplink*, blei utvikla av Cruise Control, eit britisk reklamebyrå, og blei given ut den 15. mars 1999. Filmen fekk dorlege tilbakemeldingar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Half-Life (video game)|Half-Life (video game)]]» frå ,  den 11. november 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Valve Software
* Steampowered
Nonsberg-alpane

**Nonsberg-alpane** (tysk *Nonsberg-gruppe*) er ei fjellkjede i dei italienske Alpane og ein del av Dei sørlege kalksteinsalpane. 

Ho grensar til Ortleralpane og Brenta-massivet i vest og Fiemme-alpane i søraust. I nord ligg Sarntaleralpane

## Fjelltoppar
Dei høgaste fjelltoppane i Nonsberg-alpane er: 
* Monte Luco, 2434 m
* Monte Roen, 2116 m
* Monte Macaion, 1886 m
* Monte Penegal, 1737 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Massif de Non|Massif de Non]]» frå ,  den 11. november 2007.*
Civetta

**Monte Civetta** er eit fjell i Dolomittane i provinsen Belluno i Italia med ei høgd på 3&nbsp;220 meter over havet. 

Nordvestsida av fjellet har bratte sider som er meir enn tusen meter høge. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monte Civetta|Monte Civetta]]» frå ,  den 12. november 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Reiseguide frå Wikivoyage
Coglians

**Coglians** (friulisk *Coliàns*; tysk *Hohe Warte*) er eit fjell i Dei karniske Alpane på grensa mellom Italia (provinsen Udine) og Austerrike (Kärnten) med ei høgd på 2&nbsp;780 meter over havet. Det ligg vest for Monte Croce Carnico-passet (Plöckenpass). 

Coglians består av karstformasjonar. 


Fil:HoheWarte KellerspitzeWest Karnische.jpg|Coglians (til høgre) sett frå nordvest


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:12. november 2007|12. november 2007]]» frå ,  den 8. juni 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Coglians på Hribi.net
* Panoramabilete av Coglians
* Coglians på Peakbagger
Studio Foglio

**Studio Foglio** er eit amerikansk teikneserie-studio, stifta og drive av Phil og Kaja Foglio.

I 1990-åra møtte og gifta Phil Foglio og Kaja Murphy seg. Seinare grunnla dei Studio Foglio, der dei skapte og gav ut Girl Genius. Grunna ein trong økonomisk situasjon, vart Girl Genius i April 2005 lagt ut som eit gratis tilgjengeleg produkt på nettet, for å kunne verke som eigenreklame for papirutgåva. I November 2005 fortalte Phil Foglio i eit intervju at dei hadde "firedobla talet på lesarar og tredobla salet" av tradisjonelle teikneseriar og liknande produkt.

Studioet har vunne prisar to WCCA-prisar for Girl Genius: «Outstanding Story Concept 2006» og «Outstanding Science Fiction Comic 2007»

Studio Foglio har no gratis tilgjengeleg og jamlege oppdateringar på nett for Girl Genius, Buck Godot og What's New?

Legg ein saman dei ulike dagane desse tre seriane vert oppdatert, er det ei teikneserieside som vert lagt ut kvar dag. Dette set Studio Foglio i ei særstilling.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Studio Foglio
* Girl Genius Online
Conero

**Conero** er eit nes i Italia like sør for byen Ancona ved Adriahavet. 

Conero er 572 meter høg og er det høgaste punktet på Adriatarhavskysten mellom Trieste og Gargano i regionen Puglia. 

Sidan 1987 har det vore ein nasjonalpark og verna økologisk område med 18 stiar og mange arkeologiske og historiske stader. Av dyreliv finn ein grevling, husmår, snømus, vandrefalk, isfugl og gråseglar. I tillegg til jordbærtre finn ein eik, steineik og aleppofuru. 

Andre kommunar i nærleiken er Sirolo og Numana.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monte Conero|Monte Conero]]» frå ,  den 12. november 2007.*
Hell

**Hell** er ein tettstad i bygda Lånke i Stjørdal kommune i Trøndelag fylke, med . Her er ein gamal jarnbanestasjon på Meråkerbanen og Nordlandsbanen.

Namnet «Hell» på denne staden har opphav i det same namnet på ein gard i området, og kjem frå det gamalnorske ordet *hellir*, som tyder overheng, heller. Garden ligg i nærleiken av ein overhangande fjellknaus der det òg er helleristingar frå steinalderen.

For eit par hundre år sidan vart staden kalla *Helle*.

Hell ligg sørom Værnes lufthamn og Stjørdalselva. Fram til 1. januar 1962 var Hell administrasjonssentrum i Lånke kommune, som på denne datoen vart innlemma i det som då vart den nye Stjørdal kommune.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Historiske bilete frå Hell
Teikneserieprisar

**Teikneserieprisar** er prisar og rangeringar av teikneseriar, mange av dei innanfor eit visst land. I nokre høve kan teikneseriar også vinna litterære prisar.

## Nasjonale prisar

Norske teikneseriar kan vinna Sproing-prisen, først utdelt i 1987, er nedsett av norsk teikneserieforum, og gjev pris til beste norske teikneserie, beste omsette utanlandske serie og beste nykommar. 

## Prisar og rangeringar av gratisteikneseriar

**Web Cartoonist's Choice Awards** (**WCCA**) søker å rangere gratis teikneseriar på nettet, ved hjelp av ein komite nedsett av desse teikneserieforfattarane. Det er årlege kåringar og har hatt 25 kategoriar. 

**Buzzcomics** og **topwebcomics** søker begge å rangere gratis teikneseriar på nettet, ved hjelp av brukarar sine stemmer. 

## Bakgrunnsstoff
*http://www.ccawards.com/
*http://www.buzzcomix.net/
*http://topwebcomics.com/
Gravrøys

**Gravrøyser** er gravminne som, ulikt gravhaugar, er laga fullstendig av stein utan synleg innblanding av jord. Dei kan ha ein toppa eller kvelva profil, og grunnflata kan vera rund, oval, trekanta eller lang. 

I Noreg er gravrøyser kjent frå yngre steinalder til sein vikingtid; dei fleste av dei store og dominerande gravrøysene stammar truleg frå bronsealderen. 

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av gravrøys i Karlsvika frå bronsealderen
* Skildring av gravrøysene på strandgravfeltet nedanfor Hå gamle prestegard på Jæren
Thomas Hylland Eriksen

**Thomas Hylland Eriksen** () var ein norsk professor i sosialantropologi som var aktiv både som forfattar og samfunnsdebattant. Han har særleg engasjert seg i emne som globalisering og identitet, og har teke problemstillingar knytt til dette opp i fleire bøker. 

## Utmerkingar

* I 1999 fekk han Arthur Holmeslands pris for sakprosa saman med Dag Olav Hessen.
* I 2002 fekk han formidlingsprisen til Noregs forskningsråd.

## Bakgrunnsstoff
	
* Personleg nettstad
Tippeligaen 2008

**Tippeligaen 2008** var den 18. sesongen av Eliteserien i fotball som gjekk under namnet Tippeligaen. Regjerande meister var Brann. Molde FK og HamKam var nyopprykte, i tillegg til Bodø/Glimt, som hadde vunne kvalifiseringskampane mot Odd Grenland. 

Stabæk vart seriemeister for første gong, medan Fredrikstad og Tromsø tok høvesvis sølv og bronse. På grunn av utvidinga av Tippeligaen rykte berre eitt lag direkte ned. Dette laget vart til slutt HamKam medan Aalesund heldt plassen etter å ha vunne over Sogndal i kvalifiseringa.

Sesongen starta 29. mars. Ti rundar vart spelt før EM-pausen i juni, som var kort sidan Noreg ikkje deltok i EM-sluttspelet.

Andre halvdel av sesongen starta søndag 29. juni, same dag som EM-finalen vart spelt i Wien. Siste (26.) serierunde vart spelt første helg i november. HamKam vart innvilga bortekamp i første serierunde då nye Briskeby gressbane ikkje var ferdig.

## Tabell

## Nytt seriesystem

Tippeligaen vart utvida til 16 lag frå og med 2009-sesongen. Dette vart vedteke på Fotballtinget på Hamar 8. mars 2008. Der vart det òg avgjort at eitt lag skulle rykke ned frå Tippeligaen til Adeccoligaen, tre lag rykke opp frå Adeccoligaen til Tippeligaen, medan det laget som hamna på 13. plass i Tippeligaen skulle spele kvalifisering mot det laget som hamna på 4. plass i Adeccoligaen.

## Statistikk


●
Tromsø
●
Bodø/Glimt
●
Rosenborg
●
Molde
●
Aalesund
●
Brann
●
Viking
●
HamKam
●
Lillestrøm
●
Vålerenga, Lyn
●
Stabæk
●
Fredrikstad
●
Strømsgodset


## Tilskodartal

## Arenaer

Heimebaner for 2008-sesongen:

## Dommarar

Noregs Fotballforbund hadde sett opp desse dommarane for sesongen 2008:

## Målskårarar

Svenske Daniel Nannskog i Stabæk vart toppskårar med 16 krediterte mål.

## Terminliste











## Oversikt/resultat
* **Tabellen skal lesast slik**: Heimekampar ligg vassrett, medan bortekampar er plassert loddrett. (Merk at bortemål er plassert til høgre i loddrett kolonne).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tippeligaen 2008|Tippeligaen 2008]]» frå ,  den 6. mai 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Noregs fotballforbund
* fxt.no – Slik spilles Tippeligaen 2008
Cornizzolo

**Cornizzolo** (vestlombardisk *Curnisciöö*) er eit fjell i Italia i provinsen Lecco i Lombardia.

På toppen av fjellet, som er 1&nbsp;241 meter over havet, står ein kross medan Maria Consigliere-hytta ligg på tusen meters høgd. Cornizzolo er kjend for folk som driv med hanggliding og paragliding, sidan det er mogeleg å utføre sporte ved fjellet året rundt. 

I ein liten dal i fjellet ligg klosteret San Pietro al Monte frå 1000-talet. Fjellet var eit heilag fjell og sete for den førkeltiske kulten Anguana) og seinare for romarar og kristne. Ved foten av fjellet ligg helgenskrinet til St. Miro, kapellet St, Michael ved Lazzaretto, kapellet Vår frue av dei sju sorger, La Santa, St. Francis-kyrkja , St. Vitus og Modest-kyrkja , klosteret St. Calocero, St. Nazarus-kyrkja , St. Andreas-kyrkja ved Isella, Pilegrimshuset, St. Stefan-kyrkja , kapellet Vår frue av Caravaggio, klosteret Barnabitefedrene, St. Lorence-kyrkja, helgenskrinet til Vår frue av snøen, kyrkja av Den heilage ande, St. Anton-kyrkja, St. Martin-kyrkja, St. Thomas-kyrkja og mange andre religiøse bygningar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cornizzolo|Cornizzolo]]» frå ,  den 13. november 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Corno Grande

**Corno Grande** er eit fjell i Gran Sasso-massivet i Italia. Det er den høgaste fjelltoppen i Appenninane og på Den italienske halvøya utanfor alpene, med ei høgd på 2&nbsp;912&nbsp;meter over havet. I den nordlege dalbotnen ligg den sørlegaste isbreen i Europa, Calderonebreen (*Ghiacciaio del Calderone*). 

Fjellet vart først klatra i 1573 av Francesco De Marchi frå Bologona i lag med Francesco Di Domenico. Den vanlegaste ruta til toppen er langs vestryggen, men det finst òg mange ruter frå sørsida. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Corno Grande|Corno Grande]]» frå ,  den 13. november 2007.*
Dent d'Hérens

**Dent d'Hérens** er eit fjell i Wallis-Alpane på grensa mellom Italia og Sveits med ei høgd på 4&nbsp;171 meter over havet. 

Fjellet vart først klatra 12. august 1863 av Florence Grove, William Edward Hall, Reginald Somerled Macdonald, Montagu Woodmass, Melchior Anderegg, Jean-Pierre Cachat og Peter Perren. Berre dagar før hadde Edward Whymper, Jean Antoine Carrel og Luc Meynet prøvd å nå toppen, men valde ei rute med laus stein og måtte snu. Første gong fjellet vart klatra om vinteren av 16. januar 1910 av M. Piacenza, J.J. Carrell og G.B. Pellisier.

Den 1300 meter høge nordveggen vart først utforska av George Finch, T.G.B. Forster og R. Peto 2. august 1923. 

Aostahytta på 2&nbsp;781 meter over havet vert nytta som utgangspunkt for den vanlege ruta til toppen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dent d&#39;Hérens|Dent d&#39;Hérens]]» frå ,  den 13. november 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Dent d'Hérens på SummitPost
* Normalrute frå Aostahytta
Epomeo

**Epomeo** er det høgaste fjellet på vulkanøya Ischia i Napolibukta i Italia. Epomeo består av vulkansk horst, har ei høgd på 789 meter over havet og tårnar over resten av Ischia. Mykje av Epomeo er dekt av frodig vegetasjon med eit par vingardar i fjellsidene. Om lag 75 meter frå toppen er fjellet dekt av kvit lava. 

Ein sti går til toppen av fjellet frå Serrara Fontana, ein av dei rolege landsbyane rundt fjellet. 

## Kjelde

* Vulkanhistorien til Ischia
Falterona

**Falterona** er eit fjell i Dei nordlege Appenninane i Italia med ei høgd på 1&nbsp;654 meter over havet. Det er ein del av nasjonalparken Parco nazionale delle Foreste Casentinesi. 

Grensa mellom provinsane Firenze, Arezzo og Forlì-Cesena går langs toppen.

Fjellet, som hovudsakleg består av sandstein, er dekt av bøk og på den eine sida finn ein kjelda til elva Arno (ved den såkalla Capo d'Arno).

I aust ligg det eit søkk i terrenget med restane av ein innsjø. Her er det funne fleire etruskiske statuar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monte Falterona|Monte Falterona]]» frå ,  den 13. november 2007.*
Fumaiolo

**Fumaiolo** er eit fjell i Appenninane i Romagna i Italia med ei høgd på 1407 meter over havet. Fjellet er særleg kjend som kjelda til elvane Tiber og Savio. Det ligg om lag 50 km frå Cesena, ovanfor landsbyane Bagno di Romagna og Verghereto.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monte Fumaiolo|Monte Fumaiolo]]» frå ,  den 13. november 2007.*
Gargano

**Monte Gargano** er eit fjell i Apulia i Italia som dannar ryggen av halvøya Promontorio del Gargano i Adriahavet. Det meste av høglandet, om lag 1&nbsp;211,18 km², er i dag ein nasjonalpark, Parco nazionale del Gargano, oppretta i 1995. Denne vert administrert av provinsen Foggia.

Gargano er ei halvøy som delvis er fjellkledd og delvis dekt av restane av den gamle skogen *Foresta Umbra*, den einaste gjenverande delen i Italia med eldgamle eik- og bøkeskogar som ein gong dekte mykje av Sentral-Europa. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monte Gargano|Monte Gargano]]» frå ,  den 13. november 2007.*  


## Bakgrunnsstoff
* Parco Nazionale del Gargano
* Turist- og reiseinformasjon
* Bilete frå Gargano og Vieste
Gran Paradiso

**Gran Paradiso** (fransk *Grand Paradis*) er det høgaste fjellet i Dei graiiske Alpane i Italia med ei høgd på 4&nbsp;061 meter over havet. Det ligg nordvest i landet, nær Mont Blanc ved grensa til Frankrike, men ligg heilt innanfor det italienske området. Gran Paradiso er det einaste fjellet som ligg heilt innanfor Italia på over 4&nbsp;000 meter.

Den høgaste toppen vart først nådd 4. september 1860 av J.J. Cowell, W. Dundas, J. Payot og J. Tairraz. I dag vert det rekna som ein relativt lett klatretur, bortsett frå dei siste 60 metrane til toppen. Klatringa startar vanlegvis frå anden Rifugio Chabod eller Rifugio Vittorio Emanuele. Sistnemnde er kalla opp etter Viktor Emmanuel II av Italia som oppretta det kongelege reservatet Gran Paradiso i 1856, som i dag er Gran Paradiso nasjonalpark.

## Bakgrunnsstoff

* Gran Paradiso på SummitPost
* Parco Nazionale Gran Paradiso
* Gran Paradiso på Distantpeak
* Biletgalleri 
* Panoramabilete av Gran Paradiso 
* Utsyn mot Dei graiiske Alpane frå Petite Chenalette

## Kjelde
Monte Grappa

**Monte Grappa** er eit fjell i Veneto i Italia med ei høgd på 1&nbsp;776 meter over havet. Fjellet er ein del av lavberga ved foten av Alpane og er delt mellom provinsane Vicenza, Treviso og Belluno. Fjellet var åstad for eit kjent slag under den første verdskrigen. 

Slaget ved Monte Grappa, stundom kalla «Den italienske thermopylene», vart utkjempa av Italia mot troppar frå Austerrike og Tyskland i november og desember 1917. Fjellet var den siste forsvarslinja mellom den austerriksk-tyske hæren og venetianarane. Totalt fall 24&nbsp;000 italienarar, over 4&nbsp;000 engelsk- og franskmenn og over 100&nbsp;000 austerrikarar. I eit mausoleum like under fjelltoppen ligg gravlagd 25&nbsp;000 italienske og austerrikske soldatar som døydde i slaget. 

Grappa-massivet, med fleire nabotoppar, er òg kjend for den tradisjonelle osten Bastardo del Grappa. Terrenget er eit populært mål for syklistar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Grappa|Mount Grappa]]» frå ,  den 13. november 2007.*
Grenzgipfel

**Grenzgipfel** er ein 4&nbsp;618 meter høg fjelltopp på grensa mellom Italia og Sveits.

Toppen er ein del av Monte Rosa-massivet i Wallis-Alpane og ligg på grensekammen mellom skarda *Silbersattel* (4&nbsp;515 moh) i nord og *Grenzsattel* (4&nbsp;453 moh) i søraust, på den staden søraustegga på Dufourspitze snur mot aust og avvik frå grensekammen.

Vanlegvis blir Grenzgifel gått frå Zermatt eller frå stasjonen Rotenboden på Gornergratbahn over *Monte Rosa-hytta*. Toppen blir sjeldan klatra som eit sjøvstendig mål, men er meir ein overgang på vegen til Dufourspitze, framfor alt frå dei italienske hyttene *Capanna Regina Margherita* eller *Capanna Gnifetti*. Grenzgipfel dannar òg avslutninga på klatreruta over Monte Rosa sin austvegg (frå landsbyen Macugnaga).

## Sjå òg
*Firetusenmeterstoppar i Alpane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Grenzgipfel|Grenzgipfel]]» frå ,  den 13. november 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Monte Rosa-gruppa på SummitPost
* Helmut Dumler und Willi P. Burkhardt: *Viertausender der Alpen*. Bergverlag Rother, München 2001, ISBN 3-7633-7427-2.
* Michael Waeber: *Gebietsführer Walliser Alpen*, 11. Auflage. Bergverlag Rother, München 1996. ISBN 3-7633-2416-X
Monte Inici

**Monte Inici** er eit fjell i Castellammare del Golfo i provinsen Trapani på Sicilia i Italia. Det er om lag 1&nbsp;060 meter over havet og ligg eit par kilometer sør for Golfo di Castellammare, ei vik i Tyrrenhavet. 

Monte Inici har vore mykje utforska og det er funne mange fossil her frå juratida og krittida. 

I antikken låg den greske busetnaden Inykon ved Monte Inici. 

## Kjelde
Dei juliske Alpane

**Dei juliske Alpane** (slovensk *Julijske Alpe*) er eit fjell i Dei sørlege kalksteinsalpane på grensa mellom Italia og Slovenia. Den høgaste fjelltoppen er Triglav på 2&nbsp;864 meter over havet, det høgaste fjellet i Slovenia og tidlegare i Jugoslavia. Dei er kalla opp etter Julius Cæsar. Ein større del av Dei juliska Alpane er del av Triglav nasjonalpark.

## Fjelltoppar
Dei viktigaste fjelltoppane er: 
* Triglav/Tricorno 2864 m
* Jôf di Montasio/Montaž/Montasch 2755 m
* Škrlatica 2740 m
* Mangart 2679 m
* Jôf Fuart 2666 m
* Jalovec 2645 m
* Razor 2601 m 
* Canin/Kanin 2582 m
* Kanjavec 2568 m
* Prestreljenik 2500 m
* Špik 2472 m 
* Tošc 2275 m
* Krn 2244 m

## Fjellovergangar
Viktige fjellovergangar i Dei juliske Alpane er: 
* Vršič, 1611 m, den høgaste fjellovergangen i Slovenia.
* Predilasset, 1156 m
* Hrušica/Birnbaumerwald, 883 m
* Saifnitz eller Pontebbapasset/Tabeljski prelaz, 797 m 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Julian Alps|Julian Alps]]» frå ,  den 13. november 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Dei juliske Alpane på Hribi.net
* Dei juliske Alpane
* Dei juliske Alpane på SummitPost
La Verna

**La Verna** eller **Monte Penna** er eit isolert fjell på 1&nbsp;283 meter over havet sentralt i Toscana i Appenninane ovanfor dalen Casentino i Italia. Staden er særleg assosiert med Frans av Assisi og det var her han skal ha fått stigmataen sin. Heilagdomen La Verna vart bygd her og tileigna han. Administrativt er fjellet ein del av provinsen Arezzo og kommunen Chiusi della Verna.

## Bakgrunnsstoff

* Il sito di Zenigata - Vacanze - Ritiro spirituale al santuario di La Verna 

## Kjelde
Sinfest

**Sinfest: The webcomic to end all webcomics** er ein teikneserie på internett forfatta og teikna av Tatsuya Ishida. Den første stripa vart vist den 17. januar 2000, dei kjem no opp til dagleg på heimesida til Sinfest. Tidlegare var Sinfest ein del av Keenspot-sidene.

Hovudtemaet i serien er menneskenaturen, med spesiell merksemd retta imot seksualitet og religion. Andre tema har vore forbrukarkulturen og politiske kommentarar. Sinfest fokuserer på det humoristiske og er ikkje moralsk fordømmande. 

## Sinfest på trykk
Sinfest har ikkje slått i gjennom som avisstripe. Ishida har på eige forlag gjeve ut bøkene:

* *Sinfest* (2002)
* *Life is My Bitch* (2003)
* *Dance of the Gods* (2005)

Seriemagasinet Nemi har publisert Sinfest i fargar og er ein av dei få publikasjonane som gjev ut serien. Nettutgåva på Sinfest si heimeside er berre unntaksvis i fargar. 

## Bakgrunnsstoff
*
* Keenspot
Tyskland etter 1945

Etter at den andre verdskrigen enda med nederlag for Tyskland, låg landet i ruinar, både når det gjaldt infrastruktur og politikk.

Då det tredje riket endeleg kapitulerte den 8. mai 1945, var landet okkupert av dei allierte i vest, og av sovjetiske styrkar i aust. Den vestlege delen blei etter kvart til Forbundsrepublikken Tyskland eller Vest-Tyskland, medan den austlege delen blei Den tyske demokratiske republikken DDR eller Aust-Tyskland.
Gran Sasso

**Gran Sasso** er det høgaste fjellområdet i Appenninane i Abruzzo i Italia. Det høgaste fjellet er Corno Grande på 2&nbsp;912 moh. Fjellområdet utgjer nasjonalparken Parco Nazionale del Gran Sasso e Monti della Laga som vart oppretta i 1993. Gran Sasso er òg det høgaste fjellområdet på Den italienske halvøya. L'Aquila er den næraste byen til Gran Sasso, berre 16 km frå Assergi, ein liten landsby ved foten av fjellet. Roma ligg 132 km med bil frå fjellet. 

Dei tre toppane på Gran Sasso er Corno Grande med 2&nbsp;912 meter over havet, Corno Piccolo og Pizzo Intermésoli. Toppane er dekte av snø det meste av året. På nordsida av Corno Grande ligg Calderonebreen, den sørlegaste isbreen i Europa. Han er derimot i kraftig tilbakegang og forskarar reknar med at han truleg vil forsvinne rundt år 2020. 

I 2005 vart den 2&nbsp;424 meter høge toppen tidlegare kalla Gendarme, nemnd opp etter pave Johannes Paul II. Paven vitja ofte staden og omtalte fjellet som ein «spesiell stad å møte Gud» og at Gran Sasso minte han om fjella i heimlandet Polen. 

## Biletgalleri

Fil:Gran sasso italia.jpg|Corno Grande sett frå Campo Imperatore
Fil:Gran Sasso d'Italia.JPG|Gran Sasso om vinteren
Fil:Gran_Sasso _02.jpg|Gran Sasso frå Campo Imperatore-platået
Fil:Il Gran Sasso d'Italia, il paretone nord.JPG|Gran Sasso sett frå nord


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gran Sasso|Gran Sasso]]» frå ,  den 13. november 2007.*  
 
; Fotnotar 

## Bakgrunnsstoff
Monte Leone

**Monte Leone** er det høgaste fjellet i Dei lepontinske Alpane på grensa mellom Sveits og Italia med ei høgd på 3&nbsp;552 meter over havet. Fjellet ligg heilt vest i Dei lepontinske Alpane, nokre kilometer aust for Simplonpasset.

## Kjelde