open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vest-Kasakhstan oblast

**Vest-Kasakhstan** (kasakhisk Батыс Қазақстан облысы, *Batys Qazaqstan oblysy*) er eit oblast i Kasakhstan. Hovudstaden er Uralsk, som har om lag 200&nbsp;000 innbyggjarar, medan sjølve oblastet har om lag 620&nbsp;000 innbyggjarar.

Oblastet grensar til Russland og ligg nær Uralfjella. Uralelva renn frå Russland til Kaspihavet gjennom provinsen. Vest-Kasakhstan ligg delvis i Europa og delvis i Asia.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:West Kazakhstan Province|West Kazakhstan Province]]» frå , den 17. januar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
83 Beatrix

**83 Beatrix** er ein ganske stor asteroide som går i bane i det indre av hovudbeltet. Han vart oppdaga av Annibale de Gasparis den 26. april 26 1865. Ein diameter på minst 68 km vart funne vedstjerneokkultasjonen observert den 15. juni 1983. Asteroiden er namnsett etter Beatrice Portinari, som Dante Alighieri var forelska i. Dante udødeleggjorde henne i «La Vita Nuova» og «Den guddommelege komedie».

## Kjelder
Zjambyl oblast

**Zjambyl** (kasakhisk Жамбыл облысы) er eit oblast i Kasakhstan. Hovudstaden er Taraz (tidlegare namn Zjambyl). Oblastet har om lag ein million innbyggjarar.

Det grensar til Kirgisistan, og ligg nær Usbekistan. Zjambyl grensar òg til dei kasakhstanske  oblasta Karagandy oblast, Sør-Kasakhstan oblast og Almaty oblast. Zjambyl oblast har eit areal på 144&nbsp;200&nbsp;km². Oblastet grensar til Balkhasjsjøen i nordaust. Både oblastet og hovudstaden her under Sovjetunionen vart kalla opp etter den kasakhstanske *[[akyn]]en* (folkesonagaren) Zjambyl Zjabajev.

## Store byar
* Taraz
* Karatau
* Sju

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zhambyl Province|Zhambyl Province]]» frå ,  den 17. januar 2008.*  

## Bakgrunnsstoff

*
84 Klio

**84 Klio** er ein ganske stor og veldig mørk hovudbelteasteroide. Han vart oppdaga av R. Luther den 25. august 25 1865 og namnsett etter Kleio, musen for historie i gresk mytologi. Namnet Clio hadde tidlegare blitt føreslege av oppdagaren til 12 Victoria, og er namnet B. A. Gould i Astronomical Journal godtok for asteroiden grunna det kontroversiell namnet Victoria. 
Ein okkultasjon av Klio framfor ei svak stjerne vart observert den 21. april 1997.

## Kjelder
Kostanaj oblast

**Kostanaj** (kasakhisk Қостанай облысы) er eit oblast i Kasakhstan. Hovudstaden er Kostanaj, som har 207&nbsp;000 innbyggjarar, medan sjølve oblastet har om lag 900&nbsp;000 innbyggjarar. Den andre store byen i oblastet er Rudnij.

## Geografi
Kostanaj oblast grensar til Russland i nord (oblasta Orenburg oblast, Tsjeljabinsk oblast, Kurgan oblast) og ligg nær Uralfjella. Det grensar òg til dei kasakhstanske oblasta Aktobe oblast i sørvest, Karagandy oblast i sør, Akmola oblast i søraust og Nord-Kasakhstan oblast i nordaust. Elva Tobol, ei sideelv til Irtysj, har kjelda si her og renn inn i Russland. Kostanaj har eit areal på 197&nbsp;000 km² og er det sjette største oblastet i landet. 

## Byar
* Kostanaj
* Rudnij
* Arkalyk
* Lisakovsk

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kostanay Province|Kostanay Province]]» frå , den 17. januar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Geir Kleiveland

**Geir Kleiveland** () er ein norsk lokalhistorikar frå Osterøy kommune. Han er utdanna lektor frå Universitetet i Bergen med hovudfag i nordisk. Frå 1975 til 1990 arbeidde han ved Osterøy ungdomsskule, men sidan 1991 har han vore lokalhistorikar på heiltid. Han er leiar i Osterøy sogelag.

Geir Kleiveland har skrive to band gards- og ættesoge og eitt band allmennsoge for Naustdal kommune. For Meland kommune har han skrive tre band med gards- og ættesoge. For Osterøy kommune har han skrive allmennsoge for Osterøy, «Osterøy Bygdebok» i to band der fyrste bandet, som handlar om dei eldste tider fram til 1870, kom ut i 2007 og hitt i 2011. Kleiveland har i tillegg skrive fleire lokalhistoriske bøker og artiklar om Osterøy, og han har sidan 1989 vore med i skriftstyret for årsskriftet *Osterøy i soge og samtid*.
Ørjar Øyen

**Ørjar Øyen** () er ein norsk professor i sosiologi og tidlegare rektor ved Universitetet i Bergen.

Etter lærarutdanning ved Nesna lærarskole og arbeid som lærar i Glomfjord studerte Øyen sosiologi ved Universitetet i Oslo og sidan University of Washington i USA der Øyen tok mastergraden i 1953 og doktorgraden i 1962. Etter å ha vore vitskapleg assistent og universitetslektor ved Universitetet i Oslo, vart Øyen i 1968 professor ved Universitetet i Bergen. Han har vore professor emeritus sidan 1998. Øyen har hatt ei rad universitetsverv. Frå 1971-1973 var han dekanus ved Det samfunnsvitskaplege fakultetet, Universitetet i Bergen, og frå 1978-1983 rektor for Universitetet i Bergen.

Øyen har særleg arbeidd med sosiologiske spørsmål knytt til økologi og befolkning, samt interaksjon og sosial diffusjon. Mot slutten av karrieren har Øyen i vore oppteken av studentutveksling, internasjonalt universitetssamarbeid og forskningsetikk. Han har gjeve ut bøker som *Sosiologien i Bergen* (1994), *Forskningsetikk i forskerhverdag: Vurderingar og praksis* (saman med Bente Gullveig Alver, 1997), og med medforfattar Berta Dragicevic boka *Beyond Frontiers: 30th Anniversary of Inter-University Centre Dubrovnik* (2002).

Frå 1988 til 1995 var han generaldirektør ved Inter-University Centre i Dubrovnik, Kroatia og frå 1988 til 1991 president i Board of Directors, European Coordination Centre for Research and Documentation in Social Sciences i Wien. Vidare har Øyen vore formann for rådet for Chr. Michelsens Institutt.

Øyen har motteke mange norske, utanlandske og internasjonale utmerkingar. Han har fått Norsk sosiologiforenings Hederspris, Western Society of Criminologys President's Award og er æresmedlem av Inter-University Centre i Dubrovnik. Øyen er Kommandør av St. Olavs Orden, og han er tildelt Kroatias Stjerneorden. Vidare er han Distinguished Honorary Citizen av Staten Washington i USA.

## Bakgrunnsstoff
Tsjimkent

**Tsjimkent** (kasakhisk Шымкент, *Sjymkent*) er ein by i Kasakhstan. Han var hovudstaden i Sør-Kasakhstan oblast, men vart skilt ut av oblastet i 2018. Han er den tredje største byen i landet etter Almaty og Astana med om lag 1,2 millionar innbyggjarar. Han er eit stor jernbaneknutepunkt langs jernbaneruta Turkestan-Sibir og eit stort kultursenter. Han ligg 690 km vest for Almaty og 120 km nord for Tasjkent i Usbekistan. 

## Historie

Tsjimkent vart grunnlagd på 1100-talet som ein karavanserai for å verne byen Sajram som låg 10 km lenger aust langs silkevegen. Tsjimkent voks fram som ein marknad der nomadane gjorde handel med dei fastbuande. Han vart øydelagd fleire gonger, som av Dsjengis Khan, soldatar frå dei sørlege khanata og frå nomadane. Han var ein gong ein del av khanatet Kokand og vart i 1810 ein del av emiratet Bukhara. I 1864 vart han annektert av Det russiske keisardømet. Han vart omdøypt til Tsjernyajev i 1914 og *Tsjimkent* i 1924.

Namnet på byen kjem frå dei to orda *Sjym*, som tyder «torv», og *Kent*, som tyder «by». 

Etter Kasakhstan sitt sjølvstende fekk byen det opphavlege namnet *Sjymkent* i 1993 som ein del av styresmaktene sin plan om å omdøype alle byane til kasakhiske namn. Dette skapte ei fleirtyding i namnet på russisk, sidan dei russiske stavereglane ikkje tillet bokstaven ы å kome etter ш. Derfor vert det nye namnet Шымкент (Sjymkent) berre nytta i Kasakhstan, medan Russland og andre land som nyttar russisk språk nyttar den opphavlege usbekiske stavinga Чимкент (Tsjimkent). 

## Demografi
* Kasakhstanarar 49,5 %
* Russarar 24,6 %
* Usbekarar 15 %
* Tatarar 2,7 %
* Andre 8,2% (aserbajdsjanarar, ukrainarar, koreanarar)

## Økonomi
Byen var tidlegare dominert av gruvedrift etter bly og den industrielle veksten byrja i 1930-åra. Byen fekk då raffineri som handsama sink og bly, pels frå karakulsau, tekstilar, matvarer og medisinar. Byen har òg eit oljeraffineri eigd av PetroKazakhstan.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shymkent|Shymkent]]» frå , den 17. januar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Bestikk

**Bestikk** er små handreiskapar ein bruker til å flytta og handsama mat og drikke med under måltid. Typisk vestleg bestikk er kniv, skei og gaffel, som finst i mange ulike utformingar. I Asia er spisepinnar vanleg bestikk.

## Materiale
Bestikk blir laga i materiale som tre, plast og ikkje minst metall, der stål, tinn og jern er vanleg, medan edle metall som sølv og sjeldnare gull kan brukast av dei som har råd.

## Bruk
Ein bruker bestikk for å kunne dela opp mat i handterlege porsjonar og føra han til munnen utan å brenna seg eller bli skiten på hendene. Å kunne bruka rett bestikk på den rette måten blir også sett på som eit teikn på god danning.
Karaganda

**Karaganda** (kasakhisk Қарағанды, *Qaraghandy*; russisk Караганда, *Karaganda*) er hovudstaden i Karaganda oblast i Kasakhstan. Han er den fjerde største byen i Kasakhstan etter Almaty, Astana og Tsjimkent med om lag 450&nbsp;000 innbyggjarar. I 1940-åra var opp til 70 % av innbyggjarane etniske tyskarar. Dei fleste av dei etniske tyskarane er etterkomarane av dei sovjetiske volgatyskarane som vart deportert til Sibir og Kasakhstan på Stalin sin ordre då Hitler invaderte Polen. Fram til 1950-åra var mange av dei internert i arbeidsleirar (gulag). Frå 1989 til 1999 fall innbyggjartalet i Karaganda med 14 %, hovudsakleg fordi mange emigrerte til Tyskland. 

Namnet Karaganda kjem frå busken karagana som det er mykje av i området. Karaganda er ein industriby som vart bygd for å utnytte kolgruvene ved hjelp av fangane i arbeidsleirane. Tidleg på 1990-talet vart han vurdert som hovudstad i Kasakhstan før valet fall på Astana. 

Den opphavlege staden der Karaganda stod er i dag avmerkt på bykarta som «Gamlebyen», men nesten ingenting er att. Då sovjetarane utnytta dei rike kolførekomstane like ved førte gruvegangane like under byen til at han måtte flyttast fleire kilometer lenger sør. 

## Litteratur
Kate Brown, «Gridded Lives: Why Kazakhstan and Montana are Nearly the Same Place.» *American Historical Review* 106, 1 (2001): 17-48.

## Kjelde


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Karaganda|Karaganda]]» frå , den 17. januar 2008.* 
 


## Bakgrunnsstoff
Taraz

**Taraz** (kasakhisk og russisk Тараз, tidlegare *Talas*, *Dzjambul* (russisk Джамбу́л, kasakhisk Жамбы́л) og *Aulije-Ata* (kasakhisk Әулие́-Ата, russisk Аулие́-Ата) er ein by i Kasakhstan og hovudstaden i Zjambyl oblast. Han ligg sør i landet, nær grensa til Kirgisistan ved elva Talas. Byen har om lag 330&nbsp;000 innbyggjarar (1999), som var 9 % meir enn i 1989, noko som gjer han til ein av dei raskaste veksande byane i landet etter Astana og Turkistan.

Han er ein av dei eldste byane i Kasakhstan og i Transoksania og Taraz feira 2000-årsjubileet sitt (anerkjend av UNESCO) i 2001 etter ei festning som vart bygd av ein hunar kalla Zhizhi og i år 36 fvt. var staden åstad for slaget ved Zhizhi. Byen vart først registrert med namnet Talas i 568 evt. av Menander Protector og i mellomalderen blømde Talas som eit stort handelssenter langs silkevegen. I 751 stod slaget ved Talas her mellom styrkar frå det kinesiske Tang-dynastiet og styrkane til det arabiske Abbasid-kalifatet. Slaget fann stad ein stad langs elva Talas i Talasdalen. Eit av dei direkte utfalla av slaget var at arabarane stal med seg oppskrifta på papirfabrikasjon og det med til vesten.

## Kjelde

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Taraz|Taraz]]» frå , den 18. januar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Что было в Тысячелетиях Тараза
* Semirech'e
* Тараз 2000 - Исторические очерки
* Qarakhanid Dynasty (Encyclopedia Britannica
* Сайт средней школы №3 г.Тараза 
 

### Fotnotar
Kreditor

**Kreditor** (avleidd frå «kreditt») er ei nemning på nokon som har krav på ei yting. Vanlegvis bruker ein omgrepet om pengekrav, men ein er også kreditor om ein har krav på varer eller liknande — i desse høva kan kreditoren omtalast som *realkreditor*. Ved eit kjøp vil dimed seljaren vera kreditor i høve til kjøpesummen, medan kjøparen er kreditor i høve til varepartiet. 

## Sjå også
* Debitor

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kreditor|Kreditor]]» frå , den 22. januar 2008.*
Pavlodar

**Pavlodar** (kasakhisk: Павлодар) er ein by nordaust i Kasakhstan. Han ligg 350 km nordaust for hovudstaden i landet, Astana, og 400 km søraust aust for den russiske byen Omsk langs elva Irtysj. Byen er hovudstad i Pavlodar oblast og har like over 300&nbsp;000 innbyggjarar. Dei fleste innbyggjarane er kasakhstanarar og russarar. Det finst i tillegg minoritetar av ukrainarar og tyskarar. 

## Historie
Pavlodar er den eldste oblasthovudstaden nord i Kasakhstan og vart grunnlagd i 1720 som *Korjakovskij* nær nokre saltsjøar. Han vart byen Pavlodar i 1861, men sjølv om han dreiv omfattande handel med salt og jordbruksprodukt hadde han berre om lag 8&nbsp;000 innbyggjarar i 1897. Han fekk namnet *Pavlodar*, *Pavel si gåve*, til ære for den nyfødde storhertug Pavel Aleksandrovitsj av Russland.

I 1955 gav Jomfrulandplanen ein ny start til den moderne Pavlodar. Storinnflytting frå andre delar av Sovjetunionen, industrialisering og rask utbygging forma byen på kort tid. Sidan midten av 1960-åra har Pavlodar vokse til å verte eit stort industrisenter med traktor-, aluminium- og kjemiske fabrikkar. Eit oljeraffineri stod ferdig i 1978. Byen hadde òg ein stort stridsvognfabrikk og var derfor stengd for utlendingar fram til 1992. 

## Bakgrunnsstoff
* Pavlodar sin portal 
* Bilete av byen 

## Kjelde


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pavlodar|Pavlodar]]» frå , den 18. januar 2008.* 
 


### Fotnotar
Jomfrulandplanen

**Jomfrulandplanen** var eit initiativ av Nikita Khrusjtsjov om å opne dei enorme, unytta (jomfru) steppene nord i Kasakhstan og Altajregionen i Russland for jordbruk i 1954.

Det første året av planen vart 190&nbsp;000 km² pløgd opp og i 1955 140&nbsp;000 km² til. Med alt dette nye jordbrukslandet vart det flytta store massar av innbyggjarar frå heile Sovjetunionen til området. Komsomol hadde ansvaret for å rekruttere dei. 

Meir enn 300&nbsp;000 menneske, hovudsakleg ukrainarar og russarar, kom til jomfrulandet for å byrje nye liv som bønder. Hundretusenvis av soldatar, studentar og skurtreskarsjåførar følgde etter, men desse var her berre under innhaustinga. Mot slutten av masseinnflyttinga til jomfrulandet var det i mange område fleire slavarar enn kasakhstanarar. Hovudbyen i området fekk namnet *Tselinograd*, «Jomfrulandbyen» (i dag Astana). 

For ein kort periode inspirerte Khrusjtsjov ein kommunistiver i sovjetarane og klarte ei kort stund å oppnå det ønskte resultatet. 

## Den første innhaustinga
Den første innhaustinga av Jomfrulandet i 1956 var ein overveldande suksess. Av 125 millionar tonn korn produsert i Sovjetunionen dette året kom meir enn halvparten frå dette området. Sovjetunionen produserte dobbelt så mykje kveite per innbyggjarar som Vesten gjorde. Innhaustinga vart sidan aldri så god som i 1956.

## Samanbrota
Nesten alle kollektivbruka i Jomfrulandet dyrka nesten berre kveite. I 1960-åra var derfor jordsmonnet tomt for næringa som kveiten treng for å vekse og sidan det ikkje vart bygd vern mot erosjon bles rett og slett mykje av jorda bort med vinden og etterlet berre nakne stepper som ikkje kunne nyttast til jordbruk. 

I starten måtte ein i tillegg kaste store delar av avlingane fordi det ikkje var nok kornmagasin for å lagre dei. 

Derfor måtte etter kvart Sovjetunionen kjøpe korn frå Canada for å stette behovet sitt, trass i den store suksessen Jomfrulandplanen var i starten. 

## Tida etterpå
Sjølv etter planen tok slutt vart om lag seks millionar russarar og ukrainarar verande att i Kasakhstan. Mange flytta tilbake til dei gamle heimtraktene sine etter oppløysinga av Sovjetunionen. 

Ein småplanet kalla 2111 Tselina vart oppdaga i 1969 av den sovjetiske astronomen Tamara Mikhailovna Smirnova og fekk namnet for å feire 25-årsjublieumet til jomfrulandplanen i Sovjetunionen..

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Virgin Lands Campaign|Virgin Lands Campaign]]» frå ,  den 18. januar 2008.*  


### Fotnotar
Öskemen

**Öskemen** eller **Ust-Kamenogorsk** (kasakhisk Өскемен, *Öskemen* eller *Oskemen*; russisk Усть-Каменогорск, *Ust-Kamenogorsk*) er ein by i Kasakhstan og hovudstad i Aust-Kasakhstan oblast. 

## Historie
Ust-Kamenogorsk vart grunnlagd i 1720 som ein festning og handelsstasjon kalla *Ust-Kamennaja* der elva Ulba munnar ut i Irtysj. I 1868 vart byen hovudstad i Semipalatinsk oblast.

Byen utvikla seg som eit stort gruve- og metallurgisenter under Sovjetunionen. Av gruvedrift er særleg kopar, bly, sølv og sink framleis viktig. 

## Ymse
Friidrettsutøvaren Olga Rypakova er frå Ust-Kamenogorsk.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oskemen|Oskemen]]» frå , den 18. januar 2008.* 

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
* Uformell side om Oskemen
Kyrkjenemndi i Bergen

**Kyrkjenemndi i Bergen** er ein samskipnad i Bergen som har til føremål å fremje kristeleg arbeid på nynorsk. Kyrkjenemndi vart skipa 15. februar 1918 av Vestmannalaget, Bondeungdomslaget Ervingen og Bondeungdomslaget i Bergen etter opptak av biskop Peter Hognestad.

Medlemer i nemnda vert valde av Vestmannalaget, Bergen Ungdomslag Ervingen og Bygdelagsnemndi i Bergen. 

Kyrkjenemndi har opp gjennom åra skipa fleire nynorske gudsteneste kvart år, men dei siste åra har talet minka, og den einaste årvisse er festgudstenesta i domkyrkja 17. mai. 

Kyrkjenemndi har sidan slutten av 1950-talet hatt utgjevaransvar for det kristelege bladet Stille Stunder.
Stille Stunder

**Stille Stunder** er eit kristeleg blad som var grunnlagt av Johannes Barstad i 1889. Bladet har stått som eit symbol på det som er kalla «kristninga av landsmålet», og var publiseringsstad for fleire salmar, blant anna av Elias Blix.

Redaktør i dag er presten Ivar Molde på Voss. Forretningsførar er Rolf-Atle Rolfsnes som bur på Fitjar, medan Knut O. Dale i Odda er styreformann. 

Bladet vart frå 1889 til 1931 utgjeve av grunnleggjaren, Johannes Barstad, seinare vart det utgjeve av kona, og frå 1935 til 1954 stod Oslo Kristelege Landsungdomslag som utgjevar. Frå 1954 og nokre år stod ei eiga bladnemnd i Bergen som utgjevar, og frå slutten av 1950-talet av Kyrkjenemndi i Bergen vore utgjevar. Frå 2012 er det Foreininga Stille Stunder som gjev ut bladet.

## Redaktørar
*Johannes Barstad 1889 til 1931
*Elenore Barstad 1931 til 1934
*Olav Gautestad
*Alfred Hauge
*Erling Ulltveit 1951 til 
*Bernhard Eide
*Gudmund Skiftun
*Haakon Svarstad 1981 til 1989
*Ådne Skiftun 1990 til 1995
*Alfred Hamre 1995 til 2004
*Ivar Molde 2004-2024
*Hanne Marie Molde 2024-

## Kjelder
* Peter Halleråker: Johannes A. Barstad og landsmålet i *Tidsskrift for Sunnmøre Historielag 1986*

## Bakgrunnsstoff
Stressless

**Stressless** er varemerke for ein serie stolar og sofaer produsert av Ekornes-konsernet i Sykkylven.

Stressless kom i produksjon i 1971 som regulerbar kvilestol der sitjestillinga vart regulert av kroppsvekta. Sidan 1993 har Stressless òg kome som sofaer.

Stressless er den mest selde stoltypen i Noreg, og vert i dag seld i om lag 40 ulike land. 

## Namnet
Nemninga «Stressless» er sett saman av to engelske ledd,  og . Sistedelen, , utgjer i engelsk ei suffiks som tyder ‘fri’, og nemninga kan ut frå det tolkast som ‘stressfri’. Ser ein på måten namnet kom til, er det meir nærliggjande å tolke nemninga som ei imperativsamansetjing samansett av to sjølvstendige ord, verbet «stress» i imperativ" og komparativforma «less» (komparativ til det engelske ordet ). 

Nemninga er sidan 1971 registrert som varemerke, og Ekornes-konsernet har hatt fleire juridiske saker mot forsøk på å kopiere varemerket.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* stressless.com
* www.ekornes.com
Realismen

**Realismen** er ein tanke- og kunstretning som gjorde seg gjeldande i Europa frå midten av 1800-talet. Ein reknar særleg biletkunst frå tida 1850–1870 og  litteratur frå tiåret 1875–1885 med til realismen.

Realismen oppstod i Frankrike på om lag same tid som fotografiet og sosialismen. Kunstnarar ønskte å opptre som fotografiapparat ved å skildra verda slik ho var, utan overdrivne kjensler og romantikk, og ofte med håp om å forbetra den sosiale røynda.

Realismen blei vidareført gjennom naturalismen og seinare avløyst av nyromantikken.

## Viktige namn

*Bjørnstjerne Bjørnson, norsk forfattar
*Georg Brandes, dansk litteraturkritikar
*Gustave Courbet, fransk målar
*Charles Darwin, engelsk vitskapsmann
*Charles Dickens, engelsk forfattar
*Fjodor Dostojevskij, russisk forfattar
*Arne Garborg, norsk forfattar
*Henrik Ibsen, norsk forfattar
*Alexander Kielland, norsk forfattar
*Christian Krohg, norsk forfattar og målar
*Jonas Lie, norsk forfattar
*Karl Marx, tysk tenkjar
*John Stuart Mill, engelsk tenkjar
*Jean-François Millet, fransk målar
*August Strindberg, svensk forfattar

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Realisme (kunst)|Realisme (kunst)]]» frå , og «[[:nb:Realisme (litteratur)|Realisme (litteratur)]]» frå  den 18. januar 2008.*  
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gustave Courbet|Gustave Courbet]]» frå , og «[[:en:Realism (arts)|Realism (arts)]]» frå  den 18. januar 2008.*
Bjørnemoseslekta

**Bjørnemose** (*Polytrichum*) er ei slekt av bladmosar med ugreina, stivt opprette blad. Dei dannar ofte tette teppe og tuer i skog og på myrer.

Den viktigaste arten i Noreg er vanleg eller storbjørnemose (*P. commune*), som blir inntil 0,5 m høg. Han vekst på fuktig mark, ofte saman med torvmosar, og danner store, lause matter.

Andre bjørnemoseartar i Noreg er
* *P. formosum* Kyst-bjørnemose
* *P. gracile* Brem-bjørnemose
* *P. urnigerum* Krukkemose
* *P. juniperinum* Einermose
* *P. alpestre* eller *P. strictum* Filt-bjørnemose
* *P.piliferum* Rabbe-bjørnemose
* *P. norvegicum* = *P. sexangulare* Snø-bjørnemose

## Historisk bruk
Bjørnemosar er blitt brukt til kostar, vispar, matter og kransbinding. Han blei tidlegare også brukt som nødfôr i vårknipa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bjørnemose|Bjørnemose]]» frå ,  den 31. januar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** bjørnemose  i snl.no - fri lisens
Ávvir

***Ávvir*** er ei samisk avis som har kome ut frå den samiske nasjonaldagen, 6. februar 2007. Avisa kom i starten ut tre gonger i veka, men har frå og med 2010 fem utgjevingar i veka (tysdag til laurdag). Ho har redaksjon i Karasjok og Kautokeino.

Avisa blei til gjennom samanslåinga av dei tidlegare samiske avisene *[[Min Áigi]]* og *[[Áššu]]*. Første redaktøren og dagleg leiar er Ante Bals, tidlegare leiar og journalist i *Áššu*.

Namnet *ávvir* tyder 'merksemd' eller 'omtanke'. Namnet til den nye avisa vart foreslått av Laila Susanne Vars frå Lahpoluoppal i Kautokeino kommune.

## Bakgrunnsstoff

* Ávvir si heimeside
Den samiske nasjonaldagen

**Den samiske nasjonaldagen**, **nasjonaldagen til samane**, eller **samefolkets dag** (*sámi álbmotbeaivi*) 6. februar er ein dag felles for alle samar i Noreg, Sverige, Finland og Russland. Dagen vart feira for første gong i 1993, samstundes med at FN offisielt opna det internasjonale året for urfolk. Dagen vert feira på ulike vis i ulike lokalsamfunn.

Datoen markerer det første samlande møtet for ulike samiske organisasjonar og aktivistar i Trondheim 6. februar 1917, med deltakar frå Noreg og Sverige. Dette var første gong i historia at nord- og sørsamar frå ulike land samla seg til eit stort møte for å drøfta felles saker og problemstillingar. Elsa Laula Renberg stod bak både ideen og sjølve møtet, som samla over hundre deltakarar.

I 1992 gjorde samekonferansen vedtak om at 6. februar, saman med seks andre dagar i året, skulle vera offisielle samiske flaggdagar.

Samekonferansen sitt vedtak i 1993 låg til grunn for Sametinget sitt vedtak om å gjera den 6. februar til *Sámi álbmotbeaivi* &ndash; *Samisk folkedag*. 

Frå 2004 har dagen vore offisiell flaggdag i Noreg, der det er påbod om å flagga med det norske flagget ved alle offentlege bygg. Det er valfritt om ein i tillegg vil flagga med det samiske flagget. Flagget er ei helsing til samane på dagen deira.

## Kjelder

* Pressemelding frå statsministeren: Samefolkets dag offisiell flaggdag
* Kalendernettstaden Dagen i dag
Semipalatinsk

**Semipalatinsk** (kasakhisk Семей, *Semej*) er ein by i Kasakhstan nordvest i Aust-Kasakhstan oblast, nær grensa til Russland og Sibir ved elva Irtysj. Han ligg rundt 1000 km nord for Almaty og 700 km søraust for den russiske byen Omsk.

## Historie
Dei første busetnadane her kom då russarane bygde eit fort ved side av Irtysj i 1718, nær ruinane av eit buddhistkloster. Dei sju bygningane i klosteret gav namnet til fortet (og seinare byen). På russisk tyder Semipalatinsk «Byen med sju kammer». Fortet vart ofte råka av flaum på grunn av at snøsmeltinga ofte førte til auka vassføring i Irtysj og i 1778 vart fortet flytta 18 km lenger opp i elva. Det voks etter kvart ein liten by rundt fortet, som gav ly til dei mange nomadane i Sentral-Asia og handelsmenn i Det russiske keisardømet som reiste på og langs elva. Då den turkestan-sibirske jernbanen vart lagt til byen vart han eit stort senter mellom Sentral-Asia og Sibir. 
I 1959 vart det oppretta ein stad for atomprøvesprengingar 150 km vest for byen av sovjetarane. I fleire tiår var den hemmelege byen Kurtsjatov, kalla opp etter Igor Kuratsjov som utvikla den sovjetiske atombomba, sentrum i testområde der mange sovjetiske vitskapsfolk heldt til. Sovjetunionen opererte Semipalatinsk teststad frå 1949 til 1989. Det vart utført 456 testar, 349 under bakken og 116 i atmosfæren. 

Semipalatinsk har i dag eit alvorleg miljø- og helseproblem på grunn av radioaktivt nedfall etter testane som vart utført over bakken og ukontrollert eksponering for arbeidarane som arbeida der og som stort sett budde i byen. Byen og dei omliggande landsbyane har derfor mange tilfelle av kraft, leukemi hos born, impotens og fødselsskadar

I dag er Semipalatinsk ein travel universitetsby med nær 300&nbsp;000 innbyggjarar. Sidan han ligg nær den russiske grensa og mange utlendingar i dei vitskaplege miljø tilknytt universitet har han større russisk preg enn andre kasakhstanske byar. 

Det tidlegare oblastet som òg heitte Semipalatinsk vart slått saman med det større Aust-Kasakhstan oblast, der Ust-Kamenogorsk er hovudstad. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Semey|Semey]]» frå , den 18. januar 2008.* 


## Bakgrunnsstoff

*
* http://www.semsk.kz 
* Detaljert historie om byen
* Bystatistikk for 2003
* Bilete av Semipalatinsk
Agenda 3:16

***Agenda 3:16*** er eit norsk, kristent månedsmagasin som har kome ut sidan 2001. Det er redaksjonelt fristilt frå eigaren sin, Normisjon.

*Agenda 3:16* hadde per 1. januar 2017 eit opplag på 9 000 blad, rundt 8 000 abonnentar og omlag 40 000 lesarar. Bladet er ei vidareføring av *[[For fattig og rik]]* og *[[Santalen]]*. Redaktør for bladet er Kristin Wennemo Malmin.

Bladet har vunne prisar og fått heiderleg omtale av Den Norske Fagpresses Forening fleire gonger, jf. Fagpresseprisen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Nettside
Uralsk

**Uralsk** (kasakhisk: Орал, *Oral*; russisk: Уральск, *Uralsk*) er ein by nordvest i Kasakhstan der Uralelva renn saman med Tsjogan nær grensa til Russland. Han ligg på vestsida av Ural og vert derfor geografisk rekna som ein del av Europa. Uralsk har om lag 210&nbsp;000 innbyggjarar og er hovudstaden i Vest-Kasakhstan oblast. Den etniske samansetjinga er dominert av russarar (54 %) og kasakhstanarar (34 %).

Uralsk er eit jordbruks- og industrisenter og har vore ein viktig handelsstad sidan han vart grunnlagd. Elvetraffikk på Uralelva mellom Kaspihavet og Uralfjella har passert byen i mange hundreår. I dag er han ein stoppestad for jernbanen mellom Europa og vidare inn i Sibir. Det ligg fleire oljefelt rundt byen og fleire andre industribyar. 

## Historie
Uralsk vart grunnlagd i 1613 av kosakkar og heitte opphavleg *Jaitsk*, etter *Jaik* som var namnet på Uralelva på denne tida. Sidan jaikkosakkane (uralkosakk) haldt med opprørande i striden mellom Stenka Razin og Pugatsjev erklærte tsarina Katarina II den 15. januar 1775 at elva Jaik frå no skulle heite Ural og Jaitsk fekk namnet *Uralsk*. 

Byen vart erobra av Pugatsjev og festninga vart omleira frå 30. desember 1773 til 17. april 1774. Tsaren sine troppar under kommandør Mantsurov tok byen etter Golytsin hadde tatt Orenburg frå opprørarane. 

Pusjkin vitja byen med venen Vladimir Dahl i september 1833 medan han gjorde undersøkingar for boka si *Historia om Pugatsjev sitt opprør* og *[[Kapteinens datter]]*. 

Byen vart omleira av kosakkar under den russiske borgarkrigen. Mikhail Frunze, Vasilij Tsjapajev og Georgij Zjukov var med på å forsvare byen. Uralsk fekk namnet *Oral* etter Kasakhstan sitt sjølvstende i 1991.


Fil:Akimat_Uralsk.jpg|Rådhuset
|Pusjkin Hotel
Fil:Uralsk_church.jpg|Kyrkja Kristus Frelsaren (1891)


## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oral, Kazakhstan|Oral, Kazakhstan]]» frå , den 18. januar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* 
* Uralsk sin telefonkatalog
Heatmiser

**Heatmiser** var ei alternativ rock-gruppe som kom frå Portland. Gruppa bestod av Elliott Smith (gitar og vokal), Neil Gust (gitar og vokal), Brandt Peterson (bass; vart seinare erstatta av Sam Coomes, og Tony Lash (trommer)).

Neil Gust og Elliott Smith møtte og stifta gruppa saman med Jason Hornick (som gjekk på skule i nærleiken og hadde spelt i ei ungdomsskulegruppe saman med Smith). Hornick si tid i gruppa var kort, mest sannsynleg grunna studia, og snart bestod gruppa berre av Gust og Smith. Begge studerte ved Hampshire College i Amherst i Massachusetts på den tida. På klubbar i nærleiken av Northampton spelte duoen originale songar, og cover-songar av Ringo Starr og Elvis Costello.

Etter at dei var ferdige med skulegonga på Hampshire og returnerte til Portland, omorganiserte Smith og Gust gruppa til å bestå av medlemane dei er kjend for i dag (Brandt Peterson vart erstatta av Sam Coomes i 1994), Tony Lash gjekk på ungdomsskulen saman med Elliott Smith, og spelte fløyte i skulebandet. Han slutta i 1994, før det som skulle bli deira siste turne.

## Diskografi
### Studioalbum
* *[[Dead Air]]* (1993)
* *[[Cop and Speeder]]* (1994)
* *[[Mic City Sons]]* (1996)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Heatmiser|Heatmiser]]» frå , den 18. januar 2008.*
Kostanaj

**Kostanaj** (kasakhisk skrift Қостанай) er ein by nord i Kasakhstan. Han har om lag 225&nbsp;000 innbyggjarar og er hovudstad i Kostanaj oblast. 

Kostanaj er rik på historisk kulturarv. Regionsenteret har ein sunnimuslimsk moske, eit universitet, eit regionsmuseum og teater. 

Hovudvegane gjennom byen går vidare til fleire byar i Russland, som Tsjeljabinsk, Magnitogorsk, Troitsk i Tsjeljabinsk, Jekaterinburg, Kurgan og Tjumen. Dei går òg til Astana og Almaty i Kasakhstan. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kostanay|Kostanay]]» frå , den 18. januar 2008.* 
 

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* http://www.kostanay.kz 
* http://www.kostanai.kz
* http://www.kostanay.net/
* Panorama av Kostanaj
Petropavlovsk

:*For byen på [[Kamtsjatkahalvøya]] i [[Russland]], sjå [[Petropavlovsk-Kamtsjatskij]]*
 

**Petropavlovsk** (kasakhisk Петропавл, *Petropavl*; russisk Петропавловск, *Petropavlovsk*) er ein by i Kasakhstan ved elva Isjim  i Nord-Kasakhstan oblast, der han er hovudstad. Han ligg nær grensa til Russland, om lag 350 km vest for Omsk langs den transsibirske jernbanen. Byen har om lag 195&nbsp;000 innbyggjarar

## Historie
Han vart grunnlagd i 1752 som eit russisk fort og etter kvart utvikla det seg ein busetnad rundt fortet. Han fekk bystatus i 1807. Petropavlosk var eit viktig handelssenter for silke og tepper fram til den russiske revolusjonen i 1917.

## Kjelde


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Petropavl|Petropavl]]» frå , den 18. januar 2008.*
Temirtau

**Temirtau** (kasakhisk Теміртау, russisk Темиртау) er ein by i Kasakhstan. Han ligg ved elva Nura i Karaganda oblast og har om lag 170&nbsp;000 innbyggjarar.

## Kjelde

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Темиртау|Темиртау]]» frå , den 18. januar 2008.*
Bygdelagsnemndi i Bergen

**Bygdelagsnemndi i Bergen** er eit samarbeidsorgan for bygdelag, ungdomslag og nokre mållag i Bergen, og vart skipa i 1939. Idrottslaget Gular er òg med i Bygdelagsnemndi, av di det har bakgrunn i bygdelaga. 

Gjennom tidene har Bygdelagsnemndi stått for store fellestilskipingar for alle laga.

No har nemnda som målsetnad å vere ein møtestad for medlemslaga der ein kan samordna tiltak, og ta opp saker av felles interesse. 

Bygdelagsnemndi står som ansvarleg for bygdelagsseksjonen i 17. mai-prosesjonen i Bergen, og har ein representant i 17. mai-komiteen i byen. 

## Medlemslag
* Bergen Ungdomslag Ervingen
* Vestmannalaget
* Sognalaget
* Sunnfjordlaget
* Nordfjordlaget
* IL Gular
* Nordhordlendingen
Kyzylorda

**Kyzylorda** (kasakhisk Қызылорда, tidlegare *Kyzyl-Orda*) er ein by i Kasakhstan og hovudstad i Kyzylorda oblast med om lag 160&nbsp;000 innbyggjarar. 

Kyzylorda vart grunnlagd i 1820 som ei festning for Kokand khanat kalla *Ak-Mechet*. Yaqub Beg var kommandør ved fortet fram til han vart tatt til fange av russiske troppar under general Vasilij Aleksejevitsj Perovskij i 1853. 

Russarane gav fortet namnet *Fort Perovskij*. Sidan 1867 vart han byen *Perovsk* og i 1920 Ak-Mechet igjen. 

I 1925 fekk byen namnet Kyzyl-Orda, frå kasakhisk *qyzyl* («raud») og *orda* («senter», «hovudstad»)

## Bakgrunnsstoff
* http://www.kyzylorda-city.kz/
* http://www.kyzylorda.kz 
* http://www.kyzylordaforum.com 

## Kjelde


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kyzylorda|Kyzylorda]]» frå , den 18. januar 2008.*
Atyrau

**Atyrau** (kasakhisk Атырау, tidlegare *Gurijev*) er ein by i Kasakhstan. Han er hovudstad i Atyrau oblast og ligg om lag 2&nbsp;700&nbsp;km vest for Almaty og 350&nbsp;km aust for den russiske byen Astrakhan.

## Geografi

Atyrau er den største hamnebyen til Kasakhstan ved Kaspihavet og ligg ved elvedeltaet til Uralelva. Atyrau ligg om lag 20 meter under havnivå. Byen vert av mange rekna som ein by som ligg både i Asia og Europa, sidan han vert delt av Uralelva, som ofte vert rekna som grensa mellom Europa og Asia.

## Historie
Det vart bygd eit fort av tre ved elva Jaik, som var det tidlegare namnet på Uralelva, i 1645 med namnet *Nizjnij Jaitzkij gorodok* («Nedre Jaik fort») av den russiske handelsmannen Mikhajlo Gurijev, som opphavleg kom frå Jaroslavl. Han spesialiserte seg på handel med Khiva og Bukhara. Fortet vart plyndra av uralkosakkar og Gurijev-familien bygd fortet om i stein (1647-62). Tsar Aleksej I av Russland sende ein garnison av Streltsij for å verne fortet frå fleire åtak frå kosakkane. Trass i dette tok kosakken Stepan Razin byen i 1667 og 1668. Fortet vart gradvis mindre viktig og vart fjerna i 1810. Mellom 1708 og 1992 heitte byen *Gurijev*.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Atyrau|Atyrau]]» frå , den 18. januar 2008.*
Abbadidane

**Abbadidane** var eit arabisk dynasti som herska i Sevilla frå 1023 til 1091. Abbadidane vart grunnlagd då den siste kadien i Sevilla, Abu al-Kasim Muhammad ibn Abbad, erklærte Sevilla uavhengig frå det omajjaddiske kalifatet i Cordoba. Kalifatet vart styrta i 1031. Då sonesonen til Abbad, Muhammad ibn Abbad al-Mutamid var truga av den kristne kongen Alfonso VI av Castilla måtte han ha hjelp frå almoraviden Yusuf ibn Tashfin, fyrsten av Marokko. Yusuf sigra over Alfonso, men vende seg deretter mot el-Mutamid sjølv og erobra Sevilla i 1091 og enda med det abbadid-dynastiet sitt velde.

## Kjelder
* caplex.no

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Abbadid dynasty|Abbadid dynasty]]» frå ,  den 18. januar 2008.*
Aktau

**Aktau** (kasakhisk og russisk Ақтау) er ein by i Kasakhstan. Han ligg på Mangysjlakhalvøya og er ein hamneby ved Kaspihavet. Han er hovudstad i Mangystau oblast vest i landet.

Aktau har eit byblokk-system og ingen av gatene i byen har namn, men i staden tre nummer.

## Historie
Området rundt Aktau var ein gong busett av skytiarar, men sjølve byen vart først bygd i 1961 som ein liten landsby etter at det vart funne store oljefelt i området. I 1963 fekk Aktau bystatus. Frå 1964 til 1991 heitte byen *Sjevtsjenko* til ære for den ukrainske diktaren Taras Sjevtsjenko, som ein gong vart send bort hit til denne avsidesliggande staden på grunn av den politiske separatismen hans.

Aktau hadde tidlegare eit atomkraftverk. Det var i drift frå 1973 til 1999. Kraftverket vart òg nytta til å produsere plutonium og for avsalting av sjøvatnet som vart nytta til drikkevatn for byen. Dei kasakhstanske styresmaktene har planar om å byggje eit nytt atomkraftverk med tida.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aktau|Aktau]]» frå , den 18. januar 2008.* 
 
## Bakgrunnsstoff
*Aqtau.kz  
*Vêret i Aktau
Claudio Abbado

**Claudio Abbado** () var ein verdskjend italiensk dirigent.

Abbado studerte piano på musikkonservatoriet i Milano, og seinare dirigering i Wien. Han har vore leiar for Wiener Staatsoper og Berliner Philharmoniker, og vart tildelt Ernst von Siemens' musikkpris i 1994.

## Referansar

## Kjelder
* caplex.no
Ekibastus

**Ekibastuz** (kasakhisk Екібастұз) er ein by nordaust i Kasakhstan i Pavlodar oblast med om lag 130&nbsp;000 innbyggjarar. 

Nær Ekibastus ligg det to kolkraftverk, GRES-1 og GRES-2, bygd under sovjettida. GRES-2 har den høgaste skorsteinen i verda med ei høgd på 419,7 meter. 

## Historie
Ekibastus har opphavet sitt på 1800-talet då Kosym Psjembajev, ein kasakhstanar frå området, fekk i oppgåve av russiske handelsmenn å leite etter mineralressursar i området. Han fann eit stort kolfelt og markerte staden med to store klumpar med salt. Dette er opphavet til namnet til staden sidan Ekibastuz tyder «to klumpar med salt» på kasakhisk. Feltet vart raskt utbygd med gruver. Landsbyen som etter kvart dukka opp vart tilknytt jernbanesambandet i 1899. 

Både den russiske revolusjonen i 1917 og dei to verdskrigane gjorde at landsbyen vart heilt forlate og først i 1948 byrja ein igjen å vinne ut kol i gruvene, og produksjonen tok seg kraftig opp. Berre i løpet av eitt år frå slutten av 1954 vart det vunne ut ein million tonn med kol. 

Eksibastuz fekk bystatus 12. juli 1957. På denne tida hadde byen om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. 

I dag er Ekibastuz det største koldagbrotet i verda i det som er eit av dei største kolfelta i verda. Det inneheld framleis meir enn 13 milliardar tonn kol i eit område på 62 km². Altså er det her 74 millionar tonn kol per kvadratkilometer.

## Kjelde

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ekibastus|Ekibastus]]» frå , den 18. januar 2008.*
85 Io

:*Må ikkje forvekslast med jupitermånen [[jupitermånen Io|Io]].*

**85 Io** er ein stor mørk hovudbelteasteroide av C-typen. Han er sannsynlegvis ein primitiv lekam med ein karbonrik samansetnad. Likt som 70 Panopaea går han i bane innanfor Eunomia-familien, men har ingenting å gjera med det tidlegare objektet som er opphavet til familien.

Io har ei retrograd banerørsle og ei uregelmessig form.
Han vart oppdaga av C. H. F. Peters den 19. september 1865 og namnsett etter Io, ei av elskarinnene til Zeus i gresk mytologi.

Frå studie av ein stjerneokkultasjon den 10. desember 1995 kom ein fram til at 85 Io hadde ein diameter på 178 kilometer.

## Kjelder
86 Semele

**86 Semele** er ein stor og veldig mørk hovudbelteasteroide. Han er sannsynlegvis samansett av organiske sambindingar. Semele vart oppdaga av den tyske astronomen Friedrich Tietjen den 4. januar 1866. Semele vart hans første og einaste asteroideoppdaging. Han er namnsett etter Semele, mora til Dionysos i gresk mytologi,

## Kjelder
88 Thisbe

**88 Thisbe** er ein av dei største hovudbelteasteroidane. Han vart oppdaga av C. H. F. Peters den 15. juni 1866 og namnsett etter Thisbe, ei heltinne frå ein antikk romersk fabel. Ein stjerneokkultasjon av Thisbe vart observert 7. oktober 1981. Resultatet frå okkultasjonen indikerte ein diameter på 232 kilometer, ein større diameter enn det ein opphavleg rekna med.

## Kjelder
89 Julia

**89 Julia** er ein stor hovudbelteasteroide. Han vart oppdaga av den franske astronomen Édouard Stephan den 6. august 1866. Asteroiden var hans første av to asteroideoppdagingar; nummer to var 91 Aegina. Asteroiden er sannsynlegvis namnsett etter sankt Julia av Korsika. 

Ein stjerneokkultasjon av 89 Julia vart observert 20. desember 1985.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Banesimulasjon frå JPL (Java) / Ephemeris
Fugazi

**Fugazi** er ei innverknadsrik hardcore-gruppe frå Washington DC i USA. Gruppa vart starta i 1987 av Ian MacKaye (vokal, gitar), Joe Lally (bass, seinare også vokal) og Colin Sears (trommer). Sears forlet etter kort tid gruppa til fordel for Dag Nasty, og vart erstatta av Brendan Canty. Etter nokre månader vart gruppa supplert med Guy Picciotto på ekstra gitar og vokal. MacKaye hadde tidlegare vore vokalist i Minor Threat og Embrace, medan Canty og Picciotto begge hadde ei fortid i Rites of Spring, Happy Go Licky og One Last Wish.

Gjennom heile si eksistens har gruppa vore prega av ein gjer-det-sjølv-haldning. Dei har gitt ut platene sine på Dischord Records og avslått fleire tilbod frå store selskap av prinsippielle årsaker, dei lagar ikkje effektar, dei krev at konsertarrangørar skal halde ein låg inngongspris, og dei spelar ikkje konsertar der det er aldersgrense. Dei nektar også å la seg intervjue av blad som har reklame for alkohol og/eller tobakk. I motsetnad til mange andre hardcore-grupper har Fugazi også ein policy på å slå ned på brutal oppførsel blant publikum på dansegolvet, såkalla *slam-dance*. Denne filosofien har også vist seg på andre måtar, blant anna har gruppa stilt opp for ei rekkje ulike formål. Fugazi har sidan 2002 hatt ein pause.

Musikalsk har Fugazi hatt relativt stor betydning innan hardcore-scena. Gruppa var frå byrjinga av både prega av og ein premissleverandør for emo-hardcore. Gruppa sitt lydbilete har også gjennom heile karrieren vore prega av ulike støybilete og markante brot mellom støyande og rolege parti. Fugazi har også henta impulsar frå andre musikkstilar, som funk, reggae og jazz, sjølv om hardcoren har vore i grunnen heile vegen. Det er likevel ei klar utvikling å spore gjennom bandets utgjevingar, der dei har blitt stadig meir eksperimentielle. Dei fleste tekstane til Fugazi er nokså politiske, men det er også mogleg å merkje ein forskjell på tekstane til dei ulike tekstforfattarane.

## Diskografi
* *Fugazi* (mini-LP/kassett, 1988)
* *Margine Walker* (mini-LP/kassett, 1989)
* *13 songs* (CD, 1989)
* *3 songs* (7", 1990)
* *Repeater* (LP/kassett/CD, 1990)
* *Steady Diet of Nothing* (LP/kassett/CD, 1991)
* *In on the Kill Taker* (LP/kassett/CD, 1993)
* *Red Medicine* (LP/kassett/CD, 1995)
* *End Hits* (LP/kassett/CD, 1998)
* *Instrument* (VHS/DVD, 1999)
* *Instrument Soundtrack* (LP/kassett/CD, 1999)
* *Furniture + 2* (7"/CD, 2001)
* *The Argument* (LP/CD, 2001)
Består av *Fugazi* og *Margine Walker*.
CD-versjonen også med *3 songar*.
Alle platene er gjevne ut på Dischord Records.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fugazi|Fugazi]]» frå ,  den 19. januar 2008.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Fugazi si heimeside hos Dischord — diskografi og tilstøytande grupper.
* Southern distribution  — Informasjonsside om gruppa, inkludert nyheiter.
* Dischord Records — Fugazi sitt plateselskap.
* WorldofFugazi.org — fanside
* Eternal Vigilance is the Price of Fugazi  — Copper Press 9 (2002)
Torolv Solheim

**Torolv Solheim** () i Oslo) var ein norsk lektor, historikar, forfattar, sosialøkonom og polikar. Han var sentral i Sosialistisk Folkeparti, blant anna som formann frå 1969 til 1971.

## Utdanning
Torolv Solheim var elev ved Firda gymnas (1929), tok statsøkonomisk eksamen ved Universitetet i Oslo (1933) og aktuareksamen (1939).

## Politisk verksemd
I lag med Viggo Hansteen og Jacob Friis tok han initiativ til Kommunistisk Studentergruppe (1932), og var redaktør for tidsskriftet til gruppa "Kringsjå", frå 1938 til 1939. Han var i NKP (1940-45), men etter usemje med Peder Furubotn gjekk han over til DNA (1945-52). På 1950-talet var Solheim i opposisjon til DNA sin utan- og innanrikspolitikk; han meinte DNA vart servil i høve til USA og mccarthyismen. Etter skipinga av Sosialistisk Folkeparti var han formann i fylkeslaget i Telemark, og representerte partiet i bystyret i Porsgrunn frå 1963 til 1971. På splittingslandsmøtet i 1969 vart han partiformann til Finn Gustavsen overtok i 1971. Solheim fylgde med inn i Sosialistisk Venstreparti i 1974, men melde seg ut i 1985.

## Motstandsmann under andre verdskrigen
Torolv Solheims var i 1942 med på å starte den illegale avisa "Alt for Norge«. Vinteren 1943-44 heldt han til på NKP si sentralforlegning i Valdres, og der skreiv han artiklar til dei illegale avisene åt partiet. Etter usemje med leiaren i NKP, Peder Furubotn, drog han på ettervinteren 1944 attende til Vestlandet der han vart ein av dei leiande i »Vestlandske Frihetsråd« - det eneste regionale fridomsrådet med suksess. Han redigerte då òg avisa »Gjallarhorn".

## Yrkesliv
Frå 1949 til 1952 var Torolv Solheim direktør for Fiskarlaget verft AS Stongjordanlegget. Han dreiv så ein periode sagbruk i Sønderled ved Risør før han i 1959 vart lektor, fyrst i Breivik, seinare ved Porsgrunn gymnas, der han underviste fram til 1974.

## Fossegrimen
Torolv Solheim var redaktør for fleire tidsskrift, men det mest sentrale var «Fossegrimen» som han starta i 1954 og dreiv for eiga hand fram til han la ned bladet i 1968. Fossegrimen var bygd på målpolitisk, sosialistisk og nasjona grunn. Det stod i opposisjon til politikken åt DNA, ikkje minst i utanrikspolitikken, men òg til leiande krinsar mellom venstresosialistar i Oslo. Bladet var viktig ved å gje plass til artiklar av til dømes Georg Johannesen, Dag Seierstad, Per Mauseth, Kjell Cordtsen og Dag Halvorsen. Også skjønnlitterære forfattarar som Olav H. Hauge, Axel Jensen, Einar Økland og Tor Obrestad nytta tidsskriftet. 

## Utgjevingar
* *Samtidsprofilar* (1964). Eigne artiklar frå Fossegrimen (tidsskrift)
* *Vestav&aelig;r* (1967). Eigne artiklar frå Fossegrimen (tidsskrift)
* *I solnedgangstider* (1976). Erindringer fra den andre verdenskrig.
* *En strilekrønike* (1978). Om strilefolket.
* *Epistlar. Frå det skjulte Norge* (1987)
* *Det norske lynnet. Humor frå Edda til gate og grend* (Samlaget, 1997)
Koksjetau

**Koksjetau** (kasakhisk Көкшетау, *Köksjetau*) er ein by nord i Kasakhstan i Akmola oblast med om lag 125&nbsp;000 innbyggjarar (1997).

Byen vart grunnlagd i 1824 og namnet tyder «himmelfarga fjell». Byen har noko lettindustri som matproduksjon. I regionen vert det produsert ein viss grad av kveite og andre avlingar. Det er gruvedrift etter gull nord for byen.

Koksjetau har ein flyplass med flyruter til Almaty og Petropavlovsk. Byen er òg knytt til jernbanenettverket i Kasakhstan og Russland.

Astana, den nye hovudstaden i Kasakhstan, ligg om lag 300&nbsp;km søraust for Koksjetau. Byen er kjend for den fine naturen og og turiststadane, som t.d. Burabaj.

## Bakgrunnsstoff

* www.kokshetau.narod.ru
* www.akmo.kz 
* www.kokshetau.kz 

## Kjelde

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kokshetau|Kokshetau]]» frå , den 19. januar 2008.*
Rudnyj

**Rudnyij** (kasakhisk Рудный) er ein by i Kasakhstan i Kostanaj oblast. Han har 110&nbsp;500 innbyggjarar.

## Notar
Taldykorgan

**Taldykorgan** (kasakhisk Талдықорған) er ein by i Kasakhstan. Han er hovudstad i Almaty oblast med om lag 120&nbsp;000 innbyggjarar. Dei fleste av innbyggjarane er kasakhstanarar. 

Talydkorgan har ei lufthamn og jernbanestasjon med ruter til fleire kasakhstanske og russiske byar. 

## Litteratur
* *Bozdaqtar. Taldyqorghan oblysy*, 1995, ISBN 5-89800-067-4

## Bakgrunnsstoff
* Taldyk.com
* Сайт г.Талдыкорган 
* ПОРТАЛ города Талдыкоргана 

## Kjelde


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Taldykorgan|Taldykorgan]]» frå , den 19. januar 2008.*
Dzjezkazgan

**Dzjezkazgan** (kasakhisk Жезқазған, russisk Джезказган) er ein by i Kasakhstan i Karaganda oblast med om lag 100&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved eit reservoar i elva Kara-Kengir. 

55 % av innbyggjarane er kasakhstanarar, 30 % russarar og resten ukrainarar, tyskarar, tsjetsjenarar og koreanarar

Byen vart grunnlagd i 1938 for å utnytte dei rike koparførekomstane i området. I 1973 vart eit stort metallurgikompleks bygd søraust for byen for å smelte kopar. Av andre naturressursar i området finn ein mangan, jern og gull.

Kosmodrom Bajkonur ligg 400 km sørvest for byen, og ein tradisjon er at kvar einaste kosmonaut plantar eit tre i Sejfulin-gata i Zjezkazgan som eit symbol på at han skal kome trygt heim att. 

Byen har jernbanesamband til Karaganda og flysamband til Almaty.

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av byen

## Kjelde


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zhezkazgan|Zhezkazgan]]» frå , den 19. januar 2008.*