open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gustav Adolph Lammers

**Gustav Adolph Lammers** () var ein norsk prest som stifta Noregs første indremisjonsforeining, stortingsmann og arkitekt for fleire kyrkjebygg.

### Prest
Lammers var fødd i København i Danmark og budde der til han var i kring seks år gammal. Han var 1814-18 elev på katedralskulen i Trondheim. Deretter gjekk han på katedralskulen i Kristiania til han i 1821 vart student. Cand. theol. i 1825.

Frå 1827 var Lammers prest ved hospitalet, tukthuset og dei 'Angellske stiftelser' i Trondheim. Han var sokneprest i Bamble frå 1835 til 1848. Deretter sokneprest i Skien frå 1848, allereie året etter gjorde han det kjent at han ikkje delte statskyrkja sitt syn på barnedåpen og nattverden. År 1853 stifta Lammers den første indremisjonsforeininga i landet.

I 1856 sa Lammers frå seg prestestillinga og melde seg ut av statskyrkja. Han stifta då frikyrkja «Den frie apostolisk-christelige Menighed». Lammers var forstandar for denne, og inspirerte folk andre stader i landet til å danne sine frikyrkjer. Mellom anna var han heilt nord til Finnmark i 1858, og i Stockholm i 1859. Nokre av desse meinigheitene vart leia av han personleg. 12. november 1860 sa Lammers frå seg forstandarskpen for meinigheita og melde seg inn att i statskyrkja.

### Stortingsmann
På stortinga 1839 og 1842 var Lammers stortingsrepresentant for Bratsbergs amt. Han var sekretær i kyrkjekomiteen ved begge høve.

### Arkitekt
Samstundes som Lammers studerte teologi i Kristiania, var han elev hos Hans Linstow ved *Den kongelige Tegneskole*.

Lammers var arkitekt då det i 1845 vart bygt ny kyrkje i Bamble. Bamble kyrkje vart reist i ein enkel nygotisk stil. Også korbileta var det han som måla. Han var elles arkitekt for den seinklassisistiske Hisøy kyrkje ved Arendal (1849), og eit bedehus i Skien (1850). Også fleire salmesamlingar stod han bak, mellom anna *Christelig Psalmebog* (1852).

Etter han i 1860 gav opp prestegjerininga budde han for ein stor del utanlands; Italia, Tyskland og Danmark. I denne perioden laga han fleire altartavler.

Lammers flytta tilbake til Skien eit par år før han døydde der i 1878.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Bokmålswikipedia

## Bakgrunnsstoff
*Artemisia: Gustav Adolph Lammers
*
Otto Lange

**Otto Vincent Lange** () var ein norsk stortingsrepresentant og statsråd.

Lange var fødd på Jevnaker, der faren var sokneprest. Han tok examen artium i 1814 i Kristiania, andreeksamen i 1816. Studerte deretter teologi i eit par år. Arbeidde så frå 1818 som huslærar hos statsråd Niels Aall på Ulefoss i tre år. Etter sjukdom og ei lengre sjøreise vart han i 1823 førstelærar ved Arendals borgarlege realskule. Året etter vart han styrar ved skulen. I 1832 var han ein av stiftarane av 'Arendals Skoles offentlige Bibliothek og Museum'.

Lange vart i 1834 tollkasserar i Arendal.

Lange vart vald inn på Stortinget som førsterepresentant frå Arendal i 1833. I 1836 og dei seks påfølgjande stortingsvala (det siste i 1854) vart han vald som førsterepresentant for Arendal og Grimstad. Han var formann i tollkomiteen på alle storting frå og med 1839. Frå 1842 var han, med eitt unnatak, medlem av Lagtinget, i 1845 såleis medlem av riksretten. Lange var elles politisk aktiv i Arendal og sat i bystyret frå 1837 til 1854.

7. oktober 1854 vart Lange statsråd. Dei neste knappe ni åra leia han dels Kyrkje- og undervisningsdepartementet, dels Finansdepartementet. Tre bolkar var han medlem av den norske statsrådsavdelinga i Stockholm. Han gjekk ut av statrådet 22. juni 1863.

Lange fekk fleire ordenar for si gjerning. Han vart riddar av St. Olavs orden i 1847, kommandør i 1857, og i 1863 vart Lange tildelt storkorset av St. Olavs orden «for statsborgerlig og Embedsfortjeneste». To svenske ordenar vart han til del, han bar storkors av Nordstjerneordenen og var riddar av Vasaordenen. Lange var også innehavar av første klasse (tilsvarande storkors) av den osmanske Mecidi-ordenen.

Han døydde i Arendal i 1870. Ulrik Lange var bror hans.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Otto Vincent Lange|Otto Vincent Lange]]» frå ,  den 18. mai 2010.*  

## Litteratur
**Den Kongelige norske Sankt Olavs orden 1847-1947*,  utgitt av ordenskanselliet ved O. Delphin Amundsen, Oslo: Grøndahl & Søns Forlag, 1947.
Nørvasund

**Nørvasund** er ein av dei sju bydelane i Ålesund kommune og har 4437 innbyggjarar, noko som utgjer om lag 10% av innbyggjarane i kommunen. Bydelen strekkjer seg frå Nørvasundet mellom Nørvøya og Uksenøya i vest til Hatlaåsen og Lerstadnakken i aust, og har ei flatevidd på 3,74 km2 (3,8% av kommunearealet). Han har ein typisk forstadsprega busetnad med 1186 innbyggjarar per km2. I vest grensar han mot Nørvøy bydel og i aust mot Spjelkavik, Åse og Lerstad bydel. Nørvasund skule ligg i bydelen. Skrivemåten **Nørvesund** er òg nytta (på bokmål).
Opløelva

**Opløelva** er den nedste delen av Opløvassdraget, og ho munnar ut i fjorden på Salsbruket i Nærøysund kommune i Trøndelag. Opløelva oppstår der Mjøsundelva renn ut i Liavasselva 4&nbsp;km nordaust for Salsbruket. Litt lenger ned, ved Synnes, kjem Krokvasselva inn. Opløelva er ei regulert elv. Vassdraget har eit nedslagsfelt på ca 193 km2 med ein middelvassføring ved utløpet på ca. 12 kbm/sek.

Ut frå dammen på Salsbruket renn vatnet vidare gjennom ein turbin, og ved normal og lita vassføring vil denne ta unna det meste av vatnet. Dette gjer at elva ofte er tilnærma tørrlagt mellom dammen og utsleppet frå turbinen ca. 200 meter lenger ned.

Firma Albert Collett har fire kraftverk og fem dammar i Opløvassdraget. Kraftverka er
* Liavatn
* Liafoss
* Ulefoss
* Salsbruket

Det er to hovudmagasin for vatn
* Mjøsundvatnet
* Storvatnet

Opløelva er drikkevasskjelde for befolkninga på Salsbruket.

Tidleg på 1990-talet vart det gjort eit havbeiteprosjekt i Opløelva i regi av Institutt for naturforvaltning (INA). Det vart slept ut store mengder laksesmolt over fleire år, og mykje laks fann vegen tilbake til vassdraget. Elva vart vald ut til dette prosjektet fordi ein meinte at ho ikkje hadde ein eigen laksestamme på grunn av reguleringa. Dette førte til stor interesse for laksefiske blant sportsfiskarar og grunneigarar langs fjorden.

## Fiske
Det er framleis eit monaleg innsig av laks, og den lakseførande strekninga ligg i flo- og fjæresona nedanfor turbinen.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* UtmarksCompagniet: Laksefiske i Opløelva 
* Namdalsavisa: «Oppdrettslaksen dominerer i Opløelva»
Ansel Adams

**Ansel Adams** () var ein fotograf frå Sambandsstatane. Han er kjend som ein av dei fremste naturfotografane i verda. Han utvikla *[[sonesystemet]]*, som er ein metode for å få god kontroll med eksponering og framkalling. Han har hatt stor innflytnad både som fotograf og i arbeidet med å få fotografi akseptert som kunstform. Han gav ut fleire bøker, mellom anna *The High Sierra* i 1927 og *Illustrated Guide to Yosemite Valley* i 1940.

Adams er kjend for svart-kvitt-bilete av villmarka i dei vestlege delane av Sambandsstatane. Han fekk mellom anna i oppdrag frå innanriksdepartementet å fotografera frå nasjonalparkane. Bileta til Adams er prega av fototeknisk dugleik og stor interesse for lyset sin verknad på biletet. Sonesystemet brukte han til å dela inn lyssjatteringane til motivet i ti sonar, frå svart til kvitt. Dette gjorde at han kunne visualisera gråtonane i det endelege fotografiet særs nøyaktig. Kontrollen han oppnådde med dette systemet gjorde at han kunne fanga inn fine endringar i lys og tone, slik at når han tok nye bilete av nett det same motivet, kunne resultatet verta heilt annleis. 

I 1932 skipa Adams gruppa f/64 saman med mellom anna Edward Weston. Målet til denne gruppa var å gje ei mest mogleg naturtru bilete av den verkelege verda. Seinare utvikla Adams og dei andre medlemane seg i meir subjektive retningar.

## Kjelder
*
John Couch Adams

**John Couch Adams** () var ein engelsk astronom. Han er mest kjend for å ha oppdaga eksistensen av planeten Neptun. Gjennom utrekningar ut frå Newton si gravitasjonslov i samband med uregelmessige rørsler hjå planeten Uranus i perioden 1841-45, kom han til konklusjonen at det måtte finnast ein planet nær Uranus. 

Samstundes med Adams gjorde U.J.J. Leverrier tilsvarande oppdaging, noko som førte til at J.G. Galle oppdaga planeten i 1846.

## Kjelder
*
Skomvær-aksjonen

**Skomvær-aksjonen** var ein insamlingsaksjon som NRK sette i gang i 1960 med mål i finamnsiere ei redningsskøyte. Initiativet til innsamlinga vart teken av Erik Bye under ei radioprogram julaftan 1959. 

Målet var først å få bygt ei 55 fots redningsskøyte. Under vegs i innsamlinga vart målet endra til eit 87 fots fartøy av same type som RS «Håkon VII» (RS 61). Kringkastingssjef Kåre Fostervoll underteikna byggekontraken med Stord Verft A/S. Ein stor del av dei innsamla midlane kom inn ved sal av andelsbrev på kr 5 pr. stykke. Det vart motteke gåver frå utstyrsfirma for ein verdi på til saman 300 000 kroner.

Skøyta, RS «Skomvær II» (RS 66), vart overlevert til Redningsselskapet 11. juni 1960

## Kjelder
* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet* (Norsk Maritimt Forlag, 2002).
Adamsbrua

**Adamsbrua**, også kjend som **Ramabrua** (etter hinduguden Rama) er ei 48 km lang lekkja av øyar og sandbankar mellom India og Sri Lanka.

Landforma og ligg mellom Pamban-øya, også kjent som Rameshwaram-øya, på den søraustlege kysten av Tamil Nadu i India, og Mannar-øya utanfor nordvestkysten av Sri Lanka. Geologiske funn tyder på at denne brua tidlegare var eit landfast samband mellom India og Sri Lanka.

«Brua» er danna av kalkstein og  er 50 km lang. Ho dannar eit skilje mellom Mannargolfen i sørvest og Palksundet i nordaust. Nokre av sandbankane er tørre og havet i området er svært grunt, berre 1 til 10 meter djupt på enkelte stader. Dette er til hinder for sjøfarten, men forsøk på å utvida kanalen på 1800-talet stoppa. Ein skal ha kunna gå over landforma til fots fram til 1400-talet, før stormar skapte kanalen. Nedteikningar frå det lokale Ramanathaswamy-tempelet fortel at Adamsbrua låg heilt over havet før ein syklon raserte området i 1480.

## Mytologi
Landforma er blitt knytt til brua nemnd i sanskriteposet *[[Ramayana]]*. Ifølgje hindusoga blei denne brua bygd av apemenne («vansara») for å hjelpa Rama til å redda kona si Sita frå Ravana.
Ravana var konge over «Lankapura» eller «Lanka», som ein ofte har identifisert med Sri Lanka. Analysar av ulike eldre versjonar av Ramayana har ført til at forskarar har sagt at Lankapura ikkje kunne ha vore lenger sør enn elva Godavari. Alle desse prova er geografiske, botaniske eller folkloristiske, ettersom det ikkje finst noko arkeologisk prov.

Ifølgje muslimske soger er brua knytt til Adam, som kryssa henne på veg til Adam's Peak. Her stod han på ein fot i anger i tusen år.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Adam's Bridge|Adam's Bridge]]» frå ,  den 21. november 2020.*
Satyricon

**Satyricon** er ei norsk svartmetall-gruppe, stifta i 1992. Satyricon er ei av dei mest suksessrike svartmetall-gruppene i verda. Dei vann Spellemannprisen 2002 for plata *Volcano* i klassen metal. Vidare vann dei Alarmprisen 2001 i kategorien *beste liveband*, og Alarmprisen 2003 i kategoriane *beste låt* og *metall*. I 2011 vann dei også Gammleng-prisen i klassen for metall.

## Medlemmar
* Kjetil Haraldstad - trommer
* Sigurd Wongraven - gitar, bass og vokal

## Kjelder
*
Marna Aall

**Marna (Maren Anna Nielsine) Aall** () var ein norsk forfattar og kvinnesakskvinne. 

## Liv og virke
Marna Aall var tidleg på 1900-talet ein produktiv skribent i publikasjoner som *[[Nylænde]]* og *[[Vekebladet Urd|Urd]]*. Både i *Nylænde* og i *Urd* rapporterte ho frå «Kongressen for Kvindesagens Arbeider og Institusjoner» i Paris (1900) og argumenterte for barneoppdraging utan vald (1900).

Ho fekk publisert *Draugen*, ei forteljing på rim, i *[[Samtiden]]* i 1899, og romandebuterte i 1901 med boka *Ensom*. I 1907 kom romanen *Løgn*. Ho gav sjeldan ut bøker, og den neste kom først i 1931. Boka *Menneskenes datter* blei gjeven ut i København.

I Gyldendal sin populære serie *Kvinnen av i dag* i 1942 utkom boka hennar *Kvinnevilje*, ein roman der ei viljesterk og evnerik kvinne kjem til å stå mellom to menn, der handlinga er lagd til Noreg og til utlandet.

Tidleg på 1900-talet var ho kasserer i den norske avdelinga av Kvindernes Verdensfredsforbund.
Ho blei seinare medlem av Nasjonal Samling.

## Familie
Marna Aall var dotter av sokneprest Nils Anton Aall av slekta Aall og Mathilde Susanne Dahl, og syster av filosof og psykolog Anathon Aall (1867–1943) og jurist og filosof Herman Harris Aall (1871–1957). 6. juli 1895 blei ho gift i Kristiania med filosofen Kristian Birch-Reichenwald Aars (1868–1917) av slekta Aars. Ekteskapet blei oppløyst i 1910, og 24. desember 1910 gifta ho seg i Genève med professor i målerkunst Maurizio Barricelli (1875–1931). Ho var mor til dei norsk-italienske matematikaren Nils Aall Barricelli (1912–1993) og kjemikaren Luisa Lucia Barricelli (f. 1915).

## Bibliografi
* 1901: *Ensom*, Tvedte, Kristiania
* 1907: *Løgn*, Steenske Forlag, Kristiania
* 1931: *Menneskenes datter*, H. Hagerups Forlag, København
* 1942: *Kvinnevilje*, Gyldendal, Oslo

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*Bøker av Marna Aall ved Bibsys
Østenstad kyrkje

**Østenstad kyrkje** er ei av kyrkjene i Asker prosti under Oslo bispedøme, og ligg på Østenstad i Asker kommune i Akershus fylke. Attmed kyrkja ligg den eine av dei to gravlundane i Asker kommune, opparbeidd i 2008; den andre ligg kring Asker kyrkje.

Kyrkja er ei sokalla «arbeidskyrkje» i teglstein, vigsla 23. mars 1980 av biskop Andreas Aarflot, teikna av arkitekt Harald Hille. To kyrkjeklokker vart støypte i 1980 av Olsen Nauen Klokkestøperi i Tønsberg, i tillegg til ei lita klokke nytta til friluftsgudstenester på staden, støypt av gjørtler Ole Andstad frå Sakshaug i Nord-Trøndelag.

Østenstad vart eigen kyrkjelyd i 1972, med aulaen på Blakstad sjukehus som førebels kyrkjeleg lokale. Asker kommune kjøpte i 1979 tomt til kyrkja på eit areal av «Tåjet» (som tyder «inngjerda område for dyr») på *Lille Østenstad gård* (som har namnet etter det gamle mannsnamnet «Eystein»), og grunnsteinen for kyrkja vart lagt ned 24. mai 1979. Garden har i gamal tid vore kyrkjegods under Asker kyrkje, og fyrst på 1840-talet fekk bygslaren skøyte på garden.

## Bakgrunnsstoff
* Østenstad kirke
* Østenstad kirke på Kyrkjesøk
* 
*
Adapsjon (fleirtyding)

Ordet **adapsjon** eller **adaptasjon** kjem frå det latinske verbet *adaptare*, som tyder *tilpassing*. Ordet kan ha fleire tydingar:

***[[Adapsjon]]** i biologien er prosessen der ein populasjon vert betre tilpassa omgjevnadane sine.
***[[Adapsjon i kunst|Adapsjon]]** i kunst at eit verk vert omarbeidd og tilpassa eit anna medium.
***[[Adapsjon innan medisin|Adapsjon]]** innan medisinfaget er prosessen der sansane vert mindre følsame som følgja av eit vedvarande sanseinntrykk, til dømes auget som tilpassar seg lysmengda.

## Sjå òg
*Adaptation er ein USA-amerikansk film frå 2002.
Adana

**Adana** er ein by sør i Tyrkia og eit stort jordbruks- og handelssenter. Byen ligg ved elva Seyhan, 30&nbsp;km frå kysten av Middelhavet sør i det sentrale Anatolia. Han er det administrative senteret i provinsen Adana og er den femte største byen i Tyrkia. Byen har kring 1,6 millionar innbyggjarar. Adana-Mersin storbyområde har kring 3 millionar innbyggjarar og strekkjer seg over 100&nbsp;km frå aust til vest og 25&nbsp;km frå nord til sør. Dette området omfattar byane Mersin, Tarsus, Adana og Ceyhan.

Adana ligg i hjartet av Çukurova, eit geografisk, økonomisk og kulturelt område som dekkjer provinsane Mersin, Adana, Osmaniye og Hatay. Her bur om lag seks millionar menneske på ei ei flat, frodig slette som er eit av dei mest produktive jordbruksområda i verda.

Adana ligg ved jernbanelinja mellom Istanbul og Bagdad, med sidebane til hamnebyen Mersin. Han har vore eit viktig senter for den tyrkiske bomullsindustrien med stor produksjon av tekstil. Byen har universitet frå 1973 og fleire vakre moskear.

## Historie
Byen vart truleg grunnlagd av hettittane kring 1400 fvt. og kom seinare under Aleksander den store. Han vart erobra av arabarane på slutten av 600-talet og av Det osmanske riket i 1516.

I 1998 vart byen råka av eit kraftig jordskjelv som la store delar av byen i ruinar.

## Klima
Adana har eit typisk middelhavsklima. Vintrane er mild og våte og somrane er varme og tørre. Varmerekorden i byen vart registrert 8. juli 1978 med 44,0&nbsp;°C og kulderekorden er -6,4&nbsp;°C. 




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Adana|Adana]]» frå ,  den 21. august 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Adana kommune
Sidsel Mørck

**Sidsel Mørck** () er ein norsk forfattar og statsstipendiat.

Sidsel Mørck er fødd i Oslo, men voks opp i Sandefjord og Porsgrunn. Ho har skrive dikt, noveller og romanar både for barn og voksne. Mørck har også engasjert seg i miljøvern, og for dette vart ho tildelt Fritt Ords honnør i 1990. 

## Prisar og utmerkingar

* Mads Wiel Nygaards legat 1976
* Fritt Ords honnør 1990
* Statsstipendiat frå 1993
* Vestfolds litteraturpris 2009
Vanessa Hudgens

**Vanessa Anne Hudgens** () er ein amerikansk songar og skodespelar. Ho debuterte i 2003 og var med i Hollywood-filmane *Thirteen* og *Thunderbirds* før ho vart kjend i 2006 i Disney Channel-filmen *High School Musical*. Hudgens byrja som songar, og lanserte debutalbumet V, i 2006. I 2007 vart ho modell for Neutrogena.

## Biografi
Vanessa Anne Hudgens vart fødd 14. desember 1988 i Salinas i California. Ho har ei yngre syster, Stella Teodora Hudgens, som også er skodespelar. Foreldra heiter Greg Hudgens og Gina Guangco Hudgens. Vanessa Hudgens har sagt om anane sine: «Eg er mest filippinsk og amerikansk, men eg er også spansk, kinesisk og irsk». Den profesjonelle karrieren hennar starta då ho var åtte år, og sidan har Hudgens vore med i fleire produksjonar som *Carousel*,* The Wizard of Oz*, *The King and I*, *The Music Man* og *Cinderella*. Etter å ha fått ein plass i ein reklameproduksjon flytta ho og familien til Los Angeles. Ho er gode venner med andre kjendisar som Miley Cyrus, Alexa Nikolas og bestevennen Ashley Tisdale. Ho var tidlegare forlova med motspelar Zac Efron.

## Kjelder
Adamspiggen

**Adamspiggen** (eng. **Adam's Peak** eller, frå singalesisk, **[[Sjri|Sri]] Pada**, 'det heilage fotavtrykket') er ein fjelltopp i Sri Lanka. Toppen når 2243 meter over havet. Fjellet er kjend for og har namnet sitt etter ei fordjuping som er ein halv meter lang og har form av eit fotspor. Fotsporet er tilskrive Buddha, Shiva eller Adam, og fjellet er heilag for både buddhistar, hinduar, kristne og muslimar.

## Kjelde
*
Plyndring

**Plyndring** er når ei større gruppe ranar i fellesskap. Ofte finn plyndring stad, når tryggingssystem er bryt saman under eller etter sosial uro, større katastrofar eller krig.
Emanuel

::*For den israelske busetjinga, sjå [[busetjinga Immanuel]]*
**Emanuel**, **Emmanuel** og **Immanuel** er mannsnamn av hebraisk opphav. 

Emanuel har svensk namnedag den 26. mars. I Noreg var det 188 menn som heittte Emanuel og 179 menn som heitte Emmanuel i 2010.

Emanuel er ei gresk-latinsk form av det hebraiske Immanuel (עִמָּנוּאֵל) tyder 'Gud er med oss'. Det blei brukt av profeten Jesaja om frelsaren som skulle koma, og er i kristen tradisjon tolka som Jesus. Emmanuel og Immanuel er brukt som namn på synagogar og på kyrkjer og kapell innan den kristne vekkingsrørsla.

Kortformer av namnet er engelsk Emmett, skandinavisk Manne og spansk, portugisisk og gresk Manuel. Emmanuelle og Manuela er kvinnelege former av namnet.

## Namneberarar
* Emanuel de Witte (1617–1692), nederlandsk målar
* Emanuel Swedenborg (1688–1772), svensk vitskapsmann og filosof
* Immanuel Kant (1724–1804), tysk professor og filosof 
* Viktor Emmanuel I av Sardinia (1759–1824)
* Carl Philipp Emanuel Bach (1788), tysk komponist
* Emanuel Geibel (1815–1884), tysk diktar
* Viktor Emmanuel II av Sardinia, seinare av Italia (1820–1878)
* Emanuel Lasker (1868–1941), tysk sjakkspelar
* Viktor Emmanuel III av Italia (1868–1947)
* Emanuel Vigeland (1875–1948), norsk kunstnar
* Emmanuel Eboué (f. 1983), ivoriansk fotballspelar 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Emanuel|Emanuel]]» frå ,  den 20. mai 2010.*  
 
*
*
Säämi suuvâ laavlâ

**Säämi suuvâ laavlâ** *([[nordsamisk]] [[Sámi soga lávlla]])* er den samiske nasjonalsongen, skriven av Isak Saba. Matti Morottaja har sett om teksten til  enaresamisk.

## Tekst
:1.
:Tääbbin tavveen Távgái vyelni
:mist lii stuorrâ Säämieennâm.
:Tuodâr liäbbáá tuoddâr tyehin,
:jävri šiärráá jäävri alda. 
:Čoheh čielgijn, čoroh čuumâin
:alanedeh alme vuástá. 
:Šäävvih juuvah, šuveh vyevdih,
:cäähih ciägu stälinjaargah
:meendu muávroo meerâ siis.

:2.
:Tälviv tääbbin puolâšpiegah,
:muotâpuurgah merettemeh.
:Säämi suuhâ siäloin mieláin
:iäccá kuittâg enâmijdis.
:Má háliist láá mánutteveh,
:ki ordeijee kuovsâkkâsah,
:ruoškâs, ruovgâš roo oin kulloo,
:juucâ jaavrijn, jolgâdâsâin,
:kerrisskaalâ maa ij mield.

:3.
:Já ko kesipiäiváš páštá
:meecijn, meerâin, merâriddoin, 
:kole siste kuálásteijeeh
:suiloh meerâin, suiloh jaavrijn. 
:Kollen čyevih čäcilodeh,
:silbân kolgeh Säämi juuvah,
:šiälguh čyeimih, šaleh ááiruh,
:lyeštih almaah lávlustâlân
:kiäv áid, kuoškâid, kuánilijd.

:4.
:Säämieennâm suhâkodde
:tot lii killám toijuuhánnáá
:koddee čuu ijd, karokaavpijd,
:viehis veriviäru väldeid.
:Tiervâ tunjin, si hes suuhâ!
:Tiervâ tunjin, ráávhu ruotâs!
:Tust láá suá ih so âhánnáá,
:viiljâin vorrâ vardehánnáá.
:Sijvo suuhâ sämmilâš!

:5.
:Madâräijiheh láá tovle
:vuáittâm verrušeijee vievâid.
:Vuástálistup viiljah mij-uv
:si hesvuo áin suárdálâsâid
:Peeivi parnij noonâ nääli,
:iä tuu vyeiti vajaliihkin,
:jis tun toolah kollekielâd,
:muštáh maddârijdâd sääni:
:Säämieennâm sämmiláid!
Edvard Munch (fleirtyding)

**Edvard Munch** kan visa til:

;Personar
*Edvard Munch  (1863–1944), norsk kunstmålar
* Edvard Storm Munch (1780–1847), prest og stortingsmann

;Film
* Edvard Munch (1974), norsk-svensk film om målaren Edvard Munch
Fjell i Tyrkia

**Fjell i Tyrkia** inngår i fleire fjellkjeder:
* Aladağlar, Taurusfjella, på tvers av sørlege Tyrkia mellom kysten og det anatolske platået
* Anti-Taurus-fjella (Güney Doğu Toros) i sørlege og austlege Tyrkia 
* Det armenske høglandet
* Kaçkarlar, Kaçkarfjella langs kysten av Svartehavet aust i landet
* Nurfjella, Amanus eller Gâvurfjella, sentralt langs sørkysten av landet.
* Yıldızfjella i den europeiske delen av Tyrkia og Bulgaria
* Sultanfjella på vestsida av det anatolske platået
* Yalnızçamfjella

## Liste over fjell i Tyrkia

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of mountains in Turkey|List of mountains in Turkey]]» frå ,  den 21. mai 2010.*
Herregard

Ein **herregard** er ein storgard, ofte med underbruk. Herregardar høyrer til eller har høyrt til ein adelsmann (herremann).

Ein herregard vil ofte ha ein stor, prangande hovudbygning som kan ha parkanlegg rundt.

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*Coldevin, Axel: *Norske storgårder*, 1950, 2 band
*Valebrokk, Eva: *Norske slott, herregårder og gods*, 1997, isbn 82-7694-125-7
*Woxholth, Yngve, red.: *Norske storgårder og kulturskatter*, 1976, isbn 82-7006-157-3
Sääʹmsooǥǥ laull

*Sääʹmsooǥǥ laull* er den skoltesamiske omsetjinga av den samiske nasjonalsongen, *[[Sámi soga lávlla]]*. Teksten vart dikta av Isak Saba på nordsamisk og første gong publisert i 1906. Den skoltesamiske omsetjinga er ved Anni Feodoroff. 

:1.
:Kuʹǩǩen tâʹvven Juuʹse vueʹlnn,
:Sääʹm čiõkk, Sääʹmjânnam.
:Tuõddâr kuâsttai tuõddâr tueʹǩǩen,
:jääuʹr špelkka jääuʹr veâlgga.
:Ceägg tuõddâr čokk laaǥǥ,
:pajjnaʹdde ââʹlm vuâstta.
:Šuâlee jooǥǥ, šuuvee väär,
:ceägg njaarǥ ruʹvddrââʹdd
:cäkkâʹtte šuârm miâr vuâstta.

:2.
:Vaččai tääiʹb lie täʹlvv fiõlli,
:piõgg da porgg lie meäʹrteʹmes.
:Sääʹm sokk siõlin miõlin
:tõndiõtt väimstes rääʹǩǩast jânnmes.
:Joođjid, määtklaid mään čuâvad,
:tâʹvven pueʹlle kuuskõõzz ââʹlmest.
:Ruåčkâs, ruõvggâs rååđain kollai,
:groom teâudd jääuʹrid, jieʹğğid.
:Čeʹrres kuâlkkân täʹlvvǩeäiʹn mieʹldd.

:3.
:Na ǥo ǩieʹss peeivaž  kållad,
:mieʹccid, miârid, jäuʹrr’reeddaid,
:kåʹllǩimaldõõzzâst kueʹllšiiʹlli
:soʹǩǩe miârin, soʹǩǩe jääuʹrin.
:Koʹllen čueʹvve čääʹcclåådda,
:silbbân čueʹvve Sääʹmveerd,
:čuâlmma čuâlmain, leädggad ääirain,
:soʹǩǩe, lueʹštte oumma lääuʹleeʹl
:kuõškid, ǩeâuŋsid, sâvvnid.

:4.
:Sääʹmjânnam sokk’kåʹdd
:tät lij ǩeârddam koddjireeisaid,
:koʹddičuuđid, kårrkaauʹpid,
:smuuđ veäʹreld piiđvaʹlddjid. 
:Tiõrv Tuʹnne, siʹtǩǩes sokk
:tiõrv, rääʹǩǩes rääuh maadd!
:Jeäla tuäraid tuärrvuättam,
:jeäla viilljeez võõr vuârdtama
:saaʹmi sijvâs sooǥǥ seʹst.

:5.
:Maaddârääʹjj meeʹst lie tuuʹl
:vuäittam veäʹreld tueʹjjeei pâʹjjel.
:Vuâsttlâʹsttep viillj, mij še,
:sitkkâdvuõđin suäʹrddeejeem!
:Sokk rääʹves Peiʹvvpäärnai
:ij tuu vueiʹt vâjjlažžad
:jõs veâl määttak kåʹllǩiõlad,
:mooštak maaddâr maddji saaʹnid:
:Sääʹmjânnam saaʹmi lij!
Presten Edvard Munch

**Edvard Storm Munch** () var ein norsk prest og stortingsmann.

Munch var fødd i Vågå i Oppland, der faren hans var sokneprest. Han vart student i 1796, og var deretter huslærar hos soknrepresten i Vang i Hedmark. I 1804 vart han cand. theol., og var så huslærar hos dåverande amtmann Severin Løvenskiold til 1809. Dei neste fire åra var han lærar for det norske landkadettkorpset.

År 1813 vart Munch sokneprest i Gjerpen i Telemark. Etter 20 år i Telemark vart han stiftsprost i Kristiania og samstundes sokneprest i Vår Frelsers kyrkjelyd. Han tok avskjed i 1845, med tittelen hoffpredikant.

Munch var 2. representant frå Bratsberg amt på Stortinget i 1827 og på det overordentlege Stortinget året etter. På begge tingsamlingane var han medlem av Lagtinget. Såleis var han i 1827 medlem av riksretten, etter ein søknad om fritak hadde vorten avvist. I 1827 var han medlem av kyrkjekomiteen, i 1828 sekretær i redaksjonskomiteen.

I 1834 var Munch medlem av ein kongeleg kommisjon vedkomande fattigstellet, og i 1839 medlem av ein kommisjon om undervisningsvesenet i Noreg. Styreformann for Nasjonalgalleriet 1837-42.

Han døydde i Kristiania. Johan Storm Munch var bror hans.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Trondheim kommunale kulturskole

**Trondheim kommunale kulturskole** (**TKK**), som er dagens namn på skulen, vart oppretta i 1973 og var saman med Trøndelag musikkonservatorium ei vidareføring av Trondhjems musikkskole som vart etablert allereie i 1911.

I den første tida gav skulen eit tilbod berre i musikk og heitte **Trondheim kommunale musikkskole** (**TKM**). I 1998 vart tilbodet utvida til andre kunstuttrykk og namnet vart endra til **Trondheim kommunale musikk- og kulturskole** (**TKMK**). Dette namnet vart behalde fram til 2009, då dagens namn vart innført. Skulen har i dag over 4000 elevplassar og gir eit breispektra undervisningstilbod i musikk, visuelle kunstfag, teater, sirkus og dans. Skolen har eit omfattande samarbeid med skule- og utdanningsinstitusjonar i kommunen og med det frivillige og profesjonelle kulturlivet i Trondheim. Undervisninga føregår på 38 forskjellige skular med hovudsete i kulturhuset i byen, Olavskvartalet. TKK arbeider målbevisst for å implementere den nasjonale rammeplanen for kulturskulane.

Trondheim kommunale kulturskule har blitt anerkjent nasjonalt og internasjonalt både for oppnådde faglege resultat og for å ha utvikla samarbeidsmodellar med skuleverket forøvrig og kulturlivet elles. TKKs aktivitet er bygd på grunnidèen om at musikk- og kulturfag er like viktige som matematikk og språkfag.

## Ideologi
*Opent opptak (tilpassa undervisning til alle interesserte, kvalitet i breidde og topp).
*Integrert kulturskulemodell (kompetansesenter for skuleverket og kulturlivet).
*Desentralisert verksemd (undervisning på skulane i bydelane og i spesialbygg med gode fasilitetar).
*Låge skulepengesatsar, familiemoderasjon og friplassordningar.
TKKs grunnlagsfilosofi og dei verdiane skulen søkjer å fremme, er: 
*deltaking 
*tilhøyrsle 
*engasjement 
*oppleving
*kvalitet

Ved TKK er samspel i ulike grupperingar ein høgt prioritert aktivitet. Samspel i denne samanhengen tyder alt frå fleirhendig piano, klassiske kammerensembel til varierte bandkonsept. Ein annan prioritert aktivitet er opptredenar i form av førestillingar, utstillingar og konsertar. Slike framsyningar kan vere kulturinnslag i samband med møte/konferansar, eller månadens bilete på Rådhuset, eller det faste kunstnariske innslaget ved Bystyremøta. Årleg har elevane ved TKK ca. 300 offentlege opptredenar. Konsertar/ førestillingar/ utstillingar blir rekna som «hjarta» i verksemda til TKK.

## Rektorar ved skolen
***[[Kåre Opdal]]** (1972 - 1994) vart tilsett allereie i 1972 for å førebu oppstarten av TKM i 1973
***Vidar Hjemås** (1994 - )

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Trondheim kommunale kulturskole|Trondheim kommunale kulturskole]]» frå ,  den 21. mai 2010.*  
 
## Referanser

## Bakgrunnsstoff
*Trondheim kommunale kulturskole
Pølse

**Pølse** (høgnorsk *pylsa*) eller **kurv** er ein matrett laga ved å stappa mat, som regel kjøtmat, inn i eit hylster. Dei kan sidan kokast, spekjast eller røykast. Pølser er kjenneteikna av ei avlang sylinderform, og finst elles i ei rekkje utgåver: råe, t.d. medisterpølser, lett varmrøykte, t.d. wienerpølser, og dessutan salta, turr og kaldrøykte, t.d. spekepølser.

Tradisjonelt har pølser hatt ilåt av tarmar. I nyare tid har ein teke i bruk kunsttarmar av kollagen, cellulose og plast. Inni ei pølse tek ein gjerne kverna kjøt laga av ulike dyr. Ein kan også ha i feitt, salt, urter og krydder. Det er også mogleg å laga pølser utan kjøt, fylte med til dømes tofu, nøtter, belgfrukter eller grønsaker.

## Sjå òg
*Salami
*Pølse i brød
**[[Pölsa]]* eller *lungmos*, ein svensk rett

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pølse|Pølse]]» frå , og «[[:en:Sausage|Sausage]]» frå  den 21. mai 2010.*  


## Bakgrunnsstoff
Cristian Riveros

**Cristian Miguel Riveros Núñez** () er ein paraguayansk fotballspelar som har spela på midtbanen for Paraguay sitt landslag og Kayserispor i den tyrkiske fotballigaen, på lån frå Sunderland i engelsk Premier League.

Riveros spelte i fleire klubbar i heimlandet før han drog til Mexico og Cruz Azul i 2007. Etter tre år der skreiv han under for Sunderland i England 11. mai 2010. Han tok del i fotball-VM i 2006, der han spelte Paraguay sine to første kampar.
Álvaro Pereira

**Álvaro Daniel Pereira Barragán** () er ein uruguayansk fotballspelar som har spela for São Paulo i den brasilianske fotballigaen på lån frå Inter i italiensk Serie A, og på Uruguay sitt landslag. Han vart seriemeister i Portugal for Porto i 2011 og 2012 og var med på å vinna Europaligaen med Porto i 2011. Same året var han òg med på å vinna Copa América med Uruguay.

Pereira debuterte for Uruguay sitt A-landslag 19. november 2008 i ein vennskapskamp mot Frankrike. Han spelte fast på landslaget på slutten av kvalifiseringa til fotball-VM i 2010, inkludert dei to avgjerande kvalifiseringskampane mot Costa Rica.
Lenger

**Lenger** (kyrillisk skrift Ленгер) er ein by søraust i Kasakhstan, ikkje langt frå grensa mot Usbekistan. I 2012 hadde han eit folketal på 25 298.

Lenger er administrasjonssenter i disktriktet Tole Bi som ligg i Turkistan oblast.

## Kjelder
Nelson Haedo Valdez

**Nelson Antonio Haedo Valdez** () er ein paraguayansk fotballspelar som har spela i angrep for Paraguay sitt landslag og for Hércules i spansk Primera Division. Det første etternamnet hans er eigentleg *Haedo*, men i Tyskland var han betre kjent under etternamnet *Valdez*.

Haedo Valdez voks opp i ringe kår i Paraguay. Han har fortald til tysk presse at då han spelte for Atlético Tembetary i paraguayansk andredivisjon, var han heimlaus og sov under tribunen. Han drog til Europa og Werder Bremen i Tyskland som 18-åring. Han vart fast i A-stallen frå 2003/04-sesongen, men 1. juli 2006 skifta han klubb til Borussia Dortmund, for å få meir speletid. I april 2008 vart han skildra av tyske presse som ein flopp, men i 2008/09-sesongen presterte han betre for Dortmund, og i april 2009 vart kontrakten hans med klubben forlenga til 2012. Før 2010/11-sesongen vart han selt til Hércules i Spania for om lag 3,5 millionar euro.

Haedo Valdez debuterte for Paraguay sitt A-landslag i 2004. Han spelte alle Paraguay sine tre kampar i fotball-VM i 2006, utan å skåra mål. 9. september 2009 skåra han det einaste målet då Paraguay slo Argentina i kampen som gjorde at Paraguay kvalifiserte seg til fotball-VM i 2010.

## Referansar
Diego Godín

**Diego Roberto Godín Leal** () er ein uruguayansk fotballspelar som spelar for Inter Milan (2020).

I 2018 spela han i forsvar for Atlético Madrid i den spanske fotballigaen, og på Uruguay sitt landslag. Han var med på vinna Europaligaen med Atlético i 2012 og den spanske serien i 2014. Med Uruguay var han med på å vinna Copa América i 2011.
Riksveg 41

**Riksveg 41** (**Rv41**) går mellom Brunkeberg i Kviteseid og Timenes i Kristiansand. Vegen har ei lengd på 172,9 km, av dette 101,5 km i Agder og 71,4 km i Telemark.

Namnet **Telemarksvegen** vert nytta som marknadsføring av vegen som mellom anna går gjennom kommunane Birkenes, Froland, Åmli og Nissedal, kommunar som turistar har vanskeleg for å finne fram til. 

## Kommunar og knutepunkt
### 

Kviteseidvegen
*  Brunkeberg
* Arm Kviteseidgata (0,7 km)
**  Dalanvegen frå Kviteseid til  Mostøyl i Tokke (19,3 km)
* Arm til Løyning (0,7 km)
**  Sundkil bru (74 m)
*  Kviteseid bru (164 m)
* Løyning
*  Spjotsoddbrua (290 m)
*  frå Kviteseid gamle kirke til Grova
*  Furuheim i Vrådal, felles trasé til Steane
*  Steane

Rv41
*  frå Nesland til Treungen
*  frå Nissedal kirke til Rafoss (2,8 km)
*  Tveitsund (Treungen)
*  Tveitsund bru (62 m)
*  Treungen
*  Tjønnefoss
*  frå Haugsjåsund til Eikhom (9,1 km)

### 

Rv41
*  frå Øy til fylkesgrensa ved Nobbesund (4,8 km) →  (Telemark)
*  frå Javenesmoen til fylkesgrensen mot Telemark ved Nesvatn (40,9 km) →  (Telemark) til  Løkedalen i Fyresdal → 
*  frå Åmli nord til Solås
*  Åmli sør
*  Myråsen
*  Solås
*  Dølemo

Rv41
*  Svenes, felles trasé til Hynnekleiv
*  Hynnekleiv

Rv41
* Arm til Herefoss stasjon (0,5 km)
*  frå Herefoss til  Mjåvatn i Froland
*  Åmli
*  Sennumstad
*  frå Årdalen til  Grøsle i Grimstad
*  frå Birkeland til Repstad
*  Birkeland
*  frå Mollestad til  Oggevatn
*  frå Høygiltsmoen nord til Høygiltsmoen sør (1,3 km)
*  Høygiltsmoen sør
*  frå Åbåll til  Trøe i Lillesand (11,0 km)

### 

Topdalsveien
*  Lundshaug
*  frå Krageboen til fylkesgrensa (Aust-Agder) ved Raen (4,3 km) →  (Aust-Agder) til  Urdalen i Birkenes
*  frå Ryen til Ålefjær
*  frå Bøen til 
*  Kjevik bru (180 m)
*  frå Ve til Lundshaug (6,1 km)
*  Timenes,  vest til Kristiansand sentrum, aust til Lillesand og Arendal

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Riksvei 41|Riksvei 41]]» frå ,  den 21. mai 2010.*
Riksveg 162

**Riksveg 162** (frå 2010 identisk med **Ring 1**) går mellom Filipstad og Bjørvika i Oslo. Vegen er skilta med særskilte Ring 1-skilt, ikkje med ordinære riksvegskilt med riksvegnummer.

Ring 1 er er 4,6 km lang etter forlenginga i 2010, då vegen overtok avkjøringsrampane, rundkøyringane og delar av Nylandsveien til Bispelokket (på til saman 1,5 km) frå Riksveg 4. Samtidig forsvann noko veg lengst aust: Før 1. januar 2010 var Schweigaards gate mellom riksveg 4 og Grønlandsleiret òg en del av riksvegen.

Heile traséen: Munkedamsveien &ndash; Frederiks gate &ndash; St. Olavs gate &ndash; Pilestredet &ndash;  &ndash;  &ndash;  &ndash;  &ndash; Schweigaards gate &ndash; Nylandsveien.

Trafikkmengden (ÅDT) i 2007 vart målt til å variere mellom 15 600 i Vaterlandstunnelen og 19 400 i Pilestredet.

## Kommunar og knutepunkt

Munkedamsveien
*  Filipstad
* Aker brygge
* Haakon VIIs gate
* Henrik Ibsens gate
Frederiks gate
* Slottet, Nationaltheatret
* Kristian IVs gate
* Nasjonalgalleriet, Kulturhistorisk museum (Oldsaksamlingen)
St. Olavs gate
* St. Olavs gate
Pilestredet
* Hammersborgtunnelen (225 m)
* (kryss inne i tunnellen)
** Trefoldighetskyrkja


* Vaterlandstunnelen (337 m)

* Biskop Gunnerus' gate
Schweigaards gate

*Resten av strekninga var inntil 01.01.2010 Riksveg 4, men har alltid vore Ring 1, og er frå i 2010 òg ein del av Rv 162*
*  Nylandsveien rampe vest (120 m) til Nylandsveien rundkøyring

* sporvogn
* Nordenga bru (over Oslo S, 309 m)

* Sørenga bru (over Loenga stasjon, 110 m)

## Bakgrunnsstoff
Riksveg 159

**Riksveg 159** (**Rv159**) er ein firefelts motorveg mellom Karihaugen i Oslo og Lillestrøm i Skedsmo. Vegen er 11,4 km lang, av dette 1,7 km i Oslo og 9,7 km i Akershus.

Før 1. januar 2010 var fylkesveg 159 del av vegen.

## Kommunar og knutepunkt
: Motorveg Karihaugen–Lillestrøm
###### 

* Karihaugen, berre til/frå Oslo

###### 

Strømsveien
*  Robsrudkrysset
**Arm Lørenskogveien til  Robsrud
**Arm Lørenskogveien til  berre frå/mot nord
***  Skogskrysset
***;OsloStarveien
*** Skogskrysset, berre frå/mot nord
*  Nordliveien vest
*  Nordliveien aust
*  Kloppaveien, berre i vestleg retning
*  Strømsveien, berre i austleg retning
*  til  Hvam i Skedsmo
* Vittenbergtunnelen (205 m)
*  Gamleveien, berre i vestleg retning

*  Sandbekkveien, berre i austleg retning
* Rælingstunnelen (1820 m)
*  Strøm, felles trasé over brua til Lillestrøm,  til Stalsberg
* Lillestrømbrua (ca. 150 m)

*   Lillestrøm
*  Fetveien, Vigernes

## Bakgrunnsstoff
Riksveg 200

**Riksveg 200** (**Rv200**) er ein veg som går mellom Kongsvinger og grensa mot Sverige gjennom Finnskogen. Vegen er 40,1 km lang.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Nor skanse
*Arm nord (0,3 km)
**
** Nor skanse
* frå Overud til  Granli
* frå Skinnarbøl til  Roverud
* Masterud, felles trasé til Øyermoen
* frå Jammerdal til  Homsjøen (11,0 km)
* Øyermoen
* frå Riksåsen til   Gjevert i Grue (19,2 km)
* Riksgrensa, Riksåsen.  vidare mot Torsby.

Eventuelt kan europaveg 16 kome til å forlengast Oslo-Kongsvinger-Riksåsen-Torsby-Borlänge-Gävle. Han vil då følgje traseen til riksveg 200.

## Bakgrunnsstoff

*Plan for forbetring
Riksveg 420

**Riksveg 420** (**Rv420**) går mellom Øygardsdalen i Grimstad og Timenes i Kristiansand. 

Opphavleg strekning var Jovannet i Arendal til Nørholm i Grimstad (32,4 km).

Vegen vart forlenga 27. august 2009 mellom Kristiansand og Grimstad (i samband med opninga av den nye  dagen før) med den gamle E 18-traseen og  gjennom Sørlandsparken, fram til Timeneskrysset i Kristiansand.

Før 1. januar 2010 var fylkesveg 420 del av riksvegen.

Etter at europaveg 18 vart teken i bruk mellom Kristiansand og Grimstad har strekninga vorte omklassifisert til fylkesveg igjen.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

Vesterled
*   Øygardsdalen
*  Vesterled til  Gjerdebrønnen
BergemoveienRv420
* Røddalsveien til  Beisland
*  Morholt
* Molland
* frå Molland til Støle (2,7 km)
* Nørholm
* Homborsundveien, Omre
* Eideveien via Botne til  Omre

Rv420
* frå Helldal til Frydentopp (1,6 km)
* frå Helldal til  Nedre Tingsaker
* Tingsaker
**Arm til  Kleivsmyr (0,6 km)
** frå Fasterdammen til  Lillesand sentrum
* frå Øvre Tingsaker til  Møglestu (1,3 km)
*  
* Borkedalsveien frå Borkedalen til  Lillesand hamn
* frå Skuggeviksletta til Skuggevik (0,6 km)
* frå Sangereid til Brekkestø (6,6 km)
* frå Kleivsmoen til Glamsland (1,9 km)
* Arm frå Kjerlingland til  Brønningsmyr (1,0 km)
* frå Fjelldalsstrand til Bjelland (2,5 km)
* Bjorviktunnelen (145 m)
* Østre Vallesverd tunnel (215 m)
* Trøde-Bråhei tunnel (365 m)
* frå Trøe til  Åbåll i Birkenes (11,0 km)
* Vestre Vallesverd

###### 

Rv420
* (Kort bro)
*  Langåsenkrysset
*  Langåsenkrysset
*Dyreparken
*  v/Travparken
*  Barstøl
* Stemmane v/Barstølvannet
* Avenyen v/Burger King
* Skibåsen v/Sørlandssenteret
* Borgen-senteret
* Stemmane
* Skibåsen
*Sørlandsparken
*  Timenes

## Bakgrunnsstoff
* FVN.no - Husker du gamle E18? (med video)
Hertugdømet Magdeburg

**Hertugdømet Magdeburg** (tysk*Herzogtum Magdeburg*) var ein provins i Brandenburg-Preussen frå 1680 til 1807. Hovudstaden i hertugdømmet var Halle an der Saale fram til 1714, deretter Magdeburg.

Magdeburg var opphavleg eit erkebispedøme. Frå 1545, under reformasjonen, blei det styrt av sekulære fyrstar. Ved Freden i Westfalen i 1648 blei området ein del av Markgrevskapet Brandenburg. I 1701 blei det saman med kurfyrstedømet Brandenburg (Kurfürstentum Brandenburg) ein del av det nyoppretta Kongeriket Preussen. 

Under Napoleonskrigane blei Preussen nedkjempa i 1806, og hertugdømet blei oppløyst ved freden i Tilsit  året etter. Ved Wienerkongressen i 1815 blei det innlemma i provinsen Sachsen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hertugdømmet Magdeburg|Hertugdømmet Magdeburg]]» frå , og «[[:en:Duchy of Magdeburg|Duchy of Magdeburg]]» frå  den 22. mai 2010.*
Riksveg 42

**Riksveg 42** (**Rv42**) går mellom Krossmoen og Egersund stasjon i Eigersund.

Før 1. januar 2010 var fylkesveg 42 del av vegen.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

Krossmovegen
* Krossmoen
* Sletteidvegen frå Slettebø til Rångå bru (2,9 km)
* Nyevegen frå Hestvad bru (Lagård) til  Eie (1,0 km)
*  til  Eigerøyveien,  Jernbanevegen frå Egersund til  Trolldalen i Flekkefjord

## Bakgrunnsstoff
Riksveg 400

**Riksveg 400** (**Rv400**) går mellom Bommestad og Revet i Larvik.

I 2019 blei nemninga på vegen endra frå Riksveg 40 til Riksveg 400.

Før 1. januar 2010 var fylkesveg 40 del av vegen, og strekninga mellom Undersbo og Revet var del av .

## Kommunar og knutepunkt
###### 

## Bakgrunnsstoff
*Trafikkmeldingar for Rv 400 ved vegvesen.no
Riksveg 190

**Riksveg 190** (**Rv190**) er ein fire/seksfeltsveg mellom Alnakrysset og Sørenga i Oslo og knyt saman E18 og E6. Veglengda er ikkje skilta med riksvegskilt. Vegen er 7,6 km lang og var del av stamvegrute 6a. Dei første 700 m etter Alnakrysset er motorveg.

Vegen har vorte del av europaveg 6.

## Kommunar og knutepunkt

  
*    berre frå/mot nord
* Nordre Fjellhus
* ↑ Strømsveien, berre frå sør


*  Hjalmar Brantings vei, berre frå/mot nord
* Helsfyr, ↓ Grensesvingen, ↑   
* Etterstad, ↓ Strømsveien  , ↑ Biskop Jens Nilssøns gate  Etterstadsletta
Rv190
* Vålerengtunnelen (831 m)
* Lodalen (ca. 240 m)
* Arm
**  LodalenKonows gate
**  
* Ekebergtunnelen (1583 m)
**   Svartdalstunnelen (1391 m), vegdele inne i Ekebergtunnelen, berre frå/mot nord
*  Sørenga, berre frå/mot vest

## Referansar
Riksveg 163

**Riksveg 163** (**Rv163**) går mellom Skogskrysset i Lørenskog og Økern i Oslo. Vegen er 11 km lang, av dette 1,2 km i Akershus og 9,8 km i Oslo.

Vegen består av Østre Aker vei i Oslo og Lørenskogveien (Lørenskog). Strekninga har fire felt og planskilte kryss fram til krysset med E6, men er ikkje klassifisert som motorveg. Strekninga vidare i Lørenskog er tofeltsveg fram til rundkøyringa med Marcus Thranes vei, og firefeltsveg med rundkøyringar vidare derfrå til Riksveg 159

## Kommunar og knutepunkt
###### 

Lørenskogveien
*  Skogskrysset → 
*  Marcus Thranes vei frå Robsrud til  Fjellhamarveien
*  Høybråtenveien til Lørenskog stasjon (0,2 km) → Høybråtenveien til Høybråten kirke i Oslo

### [[Oslo]]

Østre Aker vei
*  Tangerudkrysset, berre frå Oslo mot nord 
*  Tangerudkrysset, berre frå nord mot Oslo
* Fossumveien frå Stovner til  Rommen

* Sigurd Astrups vei til Haugenstua, berre i austleg retning
* Haavard Martinsens vei til Rommen, berre i vestleg retning
* Vestbyveien / Jernkroken til Grorud og Haugenstua
* Grorudveien til Grorud →  og Furuset → 
* Bedriftsveien frå Nyland til Bredtvet
*  Nedre Kalbakkvei, Veitvet
* Bomstasjon austre Aker vei, berre i vestleg retning
* Lunden frå Vollebekk til Brobekk, berre i vestleg retning
* Brobekkveien frå Risløkka til Brobekk og til Alna
*  Økernkrysset, Økernveien vidare til Tøyen

## Bakgrunnsstoff
Seinbarokken

**Seinbarokken** var ein stilart innan kunsthistoria som fann stad i overgangen frå barokken til rokokko og nyklassisisme, frå slutten av 1600-talet til 1700-talet. Det er glidande overgangar mellom barokk, seinbarokk og det som kom etter, og stilen fann stad til ulike tider på ulike stader.

## Arkitektur
Seinbarokk byggekunst er tørrare og mindre dramatisk enn tidlegare barokk. Alessandro Galilei (1691-1737) var ein viktig seinbarokk arkitekt i Italia, som mellom anna stod for utsmykking av Laterankyrkja i Roma. Franske Claude Perrault (1613-1688) var viktig for fransk seinbarokk gjennom fullføringa av Louvre. Byane i Val di Noto på Sicilia, som blei gjenoppbygde etter eit jordskjelv i 1693, er innskrivne på verdsarvlista som døme på seinbarokk byggekunst. I Noreg er Sør-Fron kyrkje døme på eit bygg i seinbarokk stil. Stiftsgården i Trondheim er også frå denne tida, med element som kan kallast barokke og andre som kan kallast rokokko.

## Bakgrunnsstoff
*Seinbarokk mote: Barokk og merkantilisme 1620 -1715 ved skolenettet.no
*Seinbarokk musikk: Skille mellom barokk og wienerklassisisme. Camilla Hambro 1997/2002 ved uio.no
Europaveg 6 i Sverige

**Europaveg 6 i Sverige** er ein svensk stamveg som går mellom Svinesund og Trelleborg. Vegen er 490 km lang, og ein del av europaveg 6.

## Knutepunkt

;Strömstads kommun
*   Svinesundsbrua (704 m) →  (Noreg)
: Motorveg Svinesund–Maglarp (474 km)
*  Bomstasjon Svinesund (berre nordover)
*   Svinesund
*  
*  Dynekilsbron (400 m)
*   
*  Skee
*  Vik
;Tanum kommun
*   Tanumshede → Grebbestad
*   Tanumshede → Bullarebygden
*  Gerumstunneln (250 m)
*  Rabbalshede
*  Grindtunneln (149 m)
*   Grind
;Munkedal kommun
*   Dingle
*    Håby
*  Munkedalsbron (494 m)
;Uddevalla kommun
*   → til Uddevalla
*  Uddevallabron (1712 m)
*   Ljungskile
;Stenungsunds kommun
*   Stenungsund
*   Stora Höga
;Kungälvs kommun
*   Kungälv
*  Nordreälvsbron (956 m)
;Göteborgs kommun
*  Arm E6.20
}   Kallebäck → til 
*  Arm E6.20
|
* Sidetrasé aust E6.20
**  Angeredsbron (930 m, 47 m høg)
** Agnesbergsmotet 
* Sidetrasé vest E6.20
** → 
** Vädermotet 
** Bräckemotet Arm E6.21 
**  Älvsborgsbron (933 m, 418 m spenn)
** Rödastensmotet 
**  Gnistängstunneln (712 m)
** Järnbrottsmotet 
** Åbromotet  (hovudtraséen)
|}

;Kungsbacka kommun
*   Kungsbacka
;Varbergs kommun
*  Värötunneln (265 m)
*   Varberg N
*   Varberg C
;Falkenbergs kommun
*   Falkenberg C
*   Falkenberg S
;Halmstads kommun
*   Halmstad N → 
*   Halmstad Ö
*   Halmstad S
;Laholms kommun
*   Laholm

;Båstads kommun
*   Östra Karup
;Ängelholms kommun
*   Hjärnarp → til 
*   Ängelholm
*  
*   Strövelstorp
;Helsingborgs kommun
*   felles trasé til Helsingborg Södra
*   Helsingborg Södra
;Landskrona kommun
*   Landskrona
*  
;Lomma kommun
*   Flädie, → til Lund
*   Lomma Arm E6.01
** Sidetrasé Inre Ringvägen E6.01
;Malmö kommun
*   felles trasé til Trelleborg 
*  
*    → 
*  
** → ,  høg avgift 
;Vellinge kommun
*  
* Maglarp 
;Trelleborgs kommun
*  Trelleborg
*  Trelleborg

## Alternative vegar
* Göteborg–Alta: //////, via Mora–Östersund, 220 km kortare. 
* Trelleborg–Tromsø: ////////, via Örebro–Pajala, 63 km kortare, betre veg. 
* Trelleborg–Kirkenes: ///////////, via Örebro–Pajala, 860 km kortare. 

## Sjå òg
* Europaveg 6 i Noreg
* Europaveg 6

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Europavei 6 (Sverige)|Europavei 6 (Sverige)]]» frå ,  den 22. mai 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Europaveg 8 i Noreg

**Europaveg 8 i Noreg** (E8) er ein norsk stamveg som går mellom Tromsø og grensa mot Finland ved Kilpisjärvi. Mellom Nordkjosbotn og Skibotn deler han trasé med europaveg 6. Lengda til vegen i Noreg er 117,9 km utanom felles trasé med E6. Vegen er ein del av europaveg 8.

## Historikk
Namnet E78 vart innført 1. juni 1965 for strekninga Tromsø - Kilpisjärvi - Torneå. UNECE avgjorde i 1983 å reformere systemet. E78 skulle få nummeret E08 og E6 skulle få nummeret E47. Det tok nokre år med forhandlingar om E6 og først 1992 vart det nye systemet innført i Noreg der E8 gjekk (Tromsø - Kilpisjärvi - Torneå).

## Kommunar og knutepunkt
### 

*   Breivika, endepunkt
*   Stakkevollvegen frå Universitetssjukehuset Nord-Noreg til Stakkevollan (1,2 km)
*  Tromsøysundtunnelen (3500 m, 102 muh.)
*   frå Tomasjorda til Oldervik (38,4 km)
* Arm til  Tromsøbrua (0,2 km)
*   Hungeren
* Arm frå Sandvikeidet til Olavsvern (3,5 km)
*  Kalvebakken bru (76 m)
* Lauksletta
*  Fagernes
*  frå Sørbotn til Kantornes

*  Kantornes
*  frå Laksvatn til Lakselvbukt og Jøvik.
*  frå Seljelvnes til  Lakselvbukt (23,7 km)
*  Nordkjosbotn, felles trasé til Skibotn
*  Øvergard

*  Åsgarden
*  frå Lássegieddi til Søreng
*  Skibotn
*  Det høgaste punktet på vegen i Noreg, 521 moh.
*  Riksgrense Kilpisjärvi →  (Finland)

## Sjå òg
* Europaveg 8 i Finland
* Europaveg 8

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Europavei 8 (Norge)|Europavei 8 (Norge)]]» frå ,  den 22. mai 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Vest buss AS

**Vest buss AS** (sic) er ein bussfabrikk i Stryn, som produserer karosseri for bussar og minibussar. Føretaket nyttar sjassi frå det italianske føretaket Iveco. 

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til Vestbuss