open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dale i Luster

**Dale** er eit kyrkjesokn i Sogn prosti. Området ligg i Luster kommune i Sogn og Fjordane og dekkjer midste delen av tidlegare Luster prestegjeld, på begge sider av Lustrafjorden. Soknet har ei kyrkje, Dale kyrkje, som ligg i bygda Luster på vestsida av Lustrafjorden og er frå kring 1240.

Frå 1565 til 1614 var området eige len og hadde eigen lensherre.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Om Dale sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
Nedre Årdal

**Nedre Årdal** er eit kyrkjesokn i Årdal prestegjeld i Sogn prosti. 
Soknet vart oppretta i 1970 då Årdal sokn vart deld i to delar, Nedre Årdal og Øvre Årdal. 
Det er ei kyrkje i soknet, Årdal kyrkje frå 1867 på Årdalstangen. 
Dagens kyrkje erstatta ei stavkyrkje frå 1100-talet.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Nedre Årdal sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
Bolkesjø-Miland

**Bolkesjø-Miland** er numedalsnemninga på ein av dei mest vidkjende tvibeitslåttane i hardingfeletradisjonen. Slåtten er spela i Valdres, Hallingdal og på Vestlandet. I Hallingdal er slåtten mykje nytta som lærestykke i barnespelemannslag, og er elles brukt mykje i samspel. Det er truleg Buskerud som er det gamle kjerneområdet for slåtten, og han har vore mykje nytta i Krødsherad. Bolkesjø og Miland er stader i Telemark.

### Variantgruppa

Slåtten har for det meste den same utforminga dei fleste stader. Han er etter måten meir utbygd i Telemark enn i dei andre dalføra. Hardingfeleverket har gjeve slåtten nr 477.

* a: *Springar*, etter Torleiv Bolstad, Øystre Slidre. Nedskrift Sven Nyhus 1976. Bolstad lærte slåtten av Torstein Rogne frå Øystre Slidre.

* b: *Springar frå Sogn*, etter Lars Skjervheim, Vossestrand. Nedskrift Sven Nyhus 1974. Skjervheim lærte slåtten av Georg Tistel, Vik i Sogn.

* c: *Bolkesjø-Miland*, etter Sverre Eggerud, Rollag. Nedskrift Sven Nyhus 1976. Egerud lærte slåtten i 1935 av Kristoffer Bråten.

* d: *Springar*, etter Johan Kleven, Krødsherad. Nedskrift Truls Ørpen 1915 (Ø 3). Etter far til Johan Kleven, Gamle-Kleven. Slåtten har vore vanleg i Krødsherad.

* e: *Torgeir Miland*, etter Johannes Dale, Tinn. Nedskrift Sven Nyhus 1975.
Mehanken

**Mehanken** er ein springar som har vore mykje nytta i Valdres, men som og finst i Sogn. Slåtten er eit tydeleg døme på tradisjonsmateriale som har vandra fram og attende mellom Sogn og Valdres (som Skinntrøya). Namnet Mehanken skriv seg frå eit visebrot som har vore kjend i Øystre Slidre og som er måta til slåtten, ev. som slåtten har vorte dikta over. Etter Guri Hegge er dette nedskrive:

:Mehanken ytte ut jødnbåten sin,
:han rakla so langt nord med strendo.
:Han spende i me beino si
:so det knaka i tøfto og bøndo.

:No ha e rott i femta år,
:o åridn ligge i keipo.
:femta par hanska te åre e sleit,
:o endå gjore de vont uti greipo.

Spelmannen Ola Bøe song stevet i noko meir samantrengt form, kanskje for å få stevet til å høve den raske springartakta:

:Mehanken gjorde se jødnbåt
:so reiste han sø med løndo
:so spente`n i me bakføto si
:so det braka i alle bøndo.

Steva er forma som firelina balladestrofer, og også innhaldet peiker i retning av at det kan vera ein rest av ei gamal skjemteballade i stil med *Tordivelen og flua*. Ein Mehank er dialekt for myhank.

### Variantgruppa

Slåtten har nr 478 i hardingfeleverket, og det er trykt opp fem variantar.

* a: *Springar*, etter Gudmund Eide, Bruvik i Hordaland. Nedskrift Arne Bjørndal 1916 (B 241). Eide lærte slåtten av Ola Romarheim, Hosanger, i 1862.

* b: *Springar*, etter Gregus Sætre, Brekke i Sogn. Nedskrift Arne Bjørndal 1918. Sætre lærte slåtten av Lasse Trædal i 1870-åra. Han var far til stortingsmann Nils Trædal. 

* c: *[[Klegg]]en*, etter John Dale, Øystre Slidre. Nedskrift Eivind Groven 1922 (G 479). Dale hadde slåtten etter Jøger Sagahaugen frå Øystre Slidre.

* d: *Springar etter [[Per Haugset]]*, etter Olav Øyraker, Vestre Slidre. Nedskrift Eivind Groven 1959 (G 1124).

* e: *Mehanken*, etter Ola Bøe, Vestre Slidre. Nedskrift Sven Nyhus 1974. Bøe hadde slåtten etter bestefaren Per Haugset. Han meinte det var Per som hadde laga slåtten.
.
Søppelsanking

**Søppelsanking** er det å samla avfall og gjera noko med det. Mange menneske livnærer seg av visse typar søppel som dei bruker direkte eller sel til resirkulering. Andre kan sanka søppel for å gjera miljøet det er i reinare og finare, ofte som ei form for dugnad.

Med «konteinardykking» (eng. *dumpster diving*) meiner ein det å leite igjennom boss for å finne nyttige gjenstandar. Dei som driver med konteinardykking kan gjere dette av diverse økonomiske og/eller personlege grunnar; til dømes dykkar mange friganistar for å unngå å leve ein materialistisk forbrukarlivsstil.
Årdal kyrkje

**Årdal kyrkje** kan visa til: 

* Årdal nye kyrkje i Ryfylke i Årdal i Hjelmeland kommune i Rogaland (Søre Ryfylke prosti i Stavanger bispedøme)
* Årdal gamle kyrkje i Ryfylke i Årdal i Hjelmeland kommune i Rogaland (Søre Ryfylke prosti i Stavanger bispedøme)
* Årdal kyrkje i Setesdal i Grendi i Bygland i Aust-Agder (Otredal prosti i Agder og Telemark bispedøme)
* Årdal kyrkje i Sogn på Årdalstangen i Årdal kommune i Sogn og Fjordane (Indre Sogn prosti i Bjørgvin bispedøme)
Krekling

**Krekling**, **krekebær** eller **kråkebær** (*Empetrum nigrum*) er ein liten, eviggrøn plante i kreklingslekta i lyngfamilien. Han er kjend for bæra sine med same namn, som er blåsvarte og kan etast. Planten trivst i myrområde, høgfjell og i gran- og furuskog. 

Krekling spreier seg utover i teppe, der buskane blir 10-25 cm høge og har mørkegrøn grunnfarge. Greinene og stenglane ligg nede på bakken eller bøyer seg litt oppover i endane. Blada er små, litt glatte/sukkulente, og sit i klasar langs mykje av stengelen. Dei nyaste skota er litt raudlege.

Blomane er små og raude, med tre gulgrøne begerblad og tre heilt raude kronblad. Ho- og hannplantane er separate. 

I Noreg er arten svært utbreidd heilt opp til 1.800 m.o.h. I Nord-Noreg er bæra til krekling kjend som *krøyk, krøkebær* eller *krykkjebær*. Bæra har lite smak, men eigner seg godt til å laga saft eller gelé. Dei inneheld mykje vatn og kan vera god for tyrsten når ein er på tur. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Krekling|Krekling]]» frå ,  den 28. november 2008.*  


## Bakgrunnsstoff
*
Otto Ferdinand von Abensperg und Traun

**Otto Ferdinand von Abensperg und Traun** () var ein *[[Generalfeldmarschall]]* frå Austerrike.

Han kom frå ein adleg familie og vart fødd i Ödenburg. Han starta på utdanninga si i Halle, men i 1693 forlet han universitetet for å gjere teneste for den prøyssiske kontingenten i den allierte hæren i Nederlanda. Han medverka i niårskrigen, og gjekk like etter denne krigen var over inn i keisarhæren. Den spanske arvefølgjekrigen følgde like etter og Traun utmerkte seg i Italia og ved Rhinen fram til 1709, då han vart oberstløytnant og *[[aide-de-camp]]* for feltmarskalk grev Guido Starhemberg (1654–1737) i Spania. 

Eit år seinare vart han oberst, og i 1712 eiar for eit regiment til fots. Like etter krigen var over vart han igjen send ut i strid, og under ved Francavilla på Sicilia (20. juni 1719) vart han hardt skadd. For felttoget i Sør-Italia vart han forfremma til General-Feldwachtmeister i 1723. I 1727 vart han guvernør i Messina, og i 1733 fekk han graden feltlmarskalkløytnant. 

I 1734 spreidde rykte seg om han rundtom i Europa etter at han han forsvarte passet i San Germano og så den halvvegs øydelagde festninga i Capua, som han overgav. Han var då forfremma til Feldzeugmeister og vart tilsett i ei vanskeleg halvpolitisk leiing i Ungarn, før han vart øvstkommanderande i Nord-Italia og mellombels generalguvernør i Milano. I 1741 vart han feltmarskalk. 

Dei italienske felttoga under den austerrikske arvefølgjekrigen var ein suksess under hans leiing fram til 1743, då feltmarskalk grev Khevenhüller døydde og han vart den fremste militærerådgjevaren til fyrst Karl Aleksander av Lorraine, som kommanderte austerrikarane i Böhmen og langs Donau. I denne posisjonen medverka han til handlingane som til slutt førte den austerrikske hæren over Rhinen, og dei dyktige strategiane som førte til at Fredrik II av Preussen vart tvungen til å forlate Böhmen og Mähren (1744) utan å møte han til kamp. 

Traun siste aktive teneste var som kommandant av ein hær send til Frankfurt for å påverke valet av ein ny keisar som etterfølgde Karl VII. Han døydde ved Hermannstadt den 18. februar 1748.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Otto Ferdinand von Abensberg und Traun|Otto Ferdinand von Abensberg und Traun]]» frå , den 28. november 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Philippsburg

**Philippsburg** er ein by i Baden-Württemberg i Tyskland med om lag 15&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
Før 1632 var Philippsburg kalla Udenheim. 

Byen vart underlagt biskopen av Speyer frå 1371 til 1718, ein av desse var Philipp Christoph von Sötern (biskop frå 1610 til 1652), som byen er kalla opp etter. 

Gjennom historia har Tyskland og Frankrike kjempa om byen. Tidlegare var det ei festning her, som vart omleira under den polske arvefølgjekrigen.

## Ymse
I byen ligg Philippsburg atomkraftverk og ein av fabrikkane til Goodyear Tire and Rubber Company.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Philippsburg|Philippsburg]]» frå ,  den 28. november 2008.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Weissenburglinjene

**Weissenburglinjene** eller **Wissembourglinjene** var eit festningsverk som bestod av jordvollar med små festningar langs elva Lauter. 

Linjene strekte seg 19 km frå Lauterbourg til Wissembourg og vart bygd av franskmennene under den spanske arvefølgjekrigen under hertugen av Villars i 1706.

Under den austerrikske arvefølgjekrigen tapte franskmennene linjene og dette spelte ei viktig rolle i felttoget i 1744. Ludvig XV kommanderte ein hær på 90&nbsp;000 mann for å invadere Dei austerrikske Nederlanda, and tok byane Menen og Ieper. Han måtte gje opp invasjonsplanane då fyrst Karl Aleksander av Lorraine, assistert av veteranen Traun, med kløkt klarte å styre armeen sin over Rhinen nær Philippsburg den 1. juli, og tok Wissembourglinjene. Dermed stod dei mellom armeen til Prince de Cont og Alsace. Sjølv om Coigny klarte å klarte å kjempe seg gjennom fienden ved Wissembourg og slo seg ned nær Strasbourg gav Ludvig XV opp invasjonen av Dei sørlege Nederlanda, og armeen hans flytta seg sørover for å ta ein avgjerande del i krigen i Alsace og Lorraine

Linjene var framleis militært og strategisk viktige under dei franske revolusjonskrigane. Linjene vart storma 13. oktober 1793 av prøyssarane og saksarane under den austerrikske general Wurmser. Den første koalisjonen vart på si side drive bort av Hoche den 26. desember og tvunge til å trekke seg tilbake til andre sida av Rhinen.

I 1815, etter slaget ved Waterloo, rykte den austerrikske hæren ved Øvre Rhinen inn i Frankrike. 25. juni gav kronprinsen av Württemberg kommandøren av det 3. austerrikske korpset ordre om å rykke fram til linjene i to kolonnar. Den første kolonnen samla seg ved Bergzabern, og den andre rykte framover ved Nieder Ottersbach. Grev Wallmoden fekk beskjed om å rykke fram mot Lauterburg. Kronprinsen gjekk langs Hagenau-vegen. Vaktstyrken hans pressa på inn i Inglesheim, medan hovudstyrken til det 3. korpset nådde linjene, som franskmennene under general Jean Rapp hadde forlate i løpet av natta, og fall tilbake Hagenauskogen og den store landsbyen Surburg.

I 1870 eksisterte ikkje linjene lenger, men to sentrale fort i byane Wissembourg og Altenstadt, hadde framleis festningsverk som var nyttige forsvarsverk under slaget ved Wissembourg. 4. august 1870 fekk tyskarane under kronprinsen av Preussen, seinare keisar Fredrik III, den første sigeren i krigen over eit fransk korps (del av armeen kommandert av MacMahon) under general Douay, som vart drepen tidleg i slaget.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:|en:]]» frå , den 28. november 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: 
** 
*
Heikki Holmås

**Heikki Eidsvoll Holmås** () på Voss i Hordaland er ein norsk politikar frå Sosialistisk Venstreparti, son av forfattaren Stig Holmås og ingeniør/tekstilarbeidar Ingebjørg Monsen. Han var stortingsrepresentant frå Oslo i periodane 2001-2005, 2005-2009, 2009-2013 og 2013-2017. Før det var han vararepresentant i perioden 1997&ndash;2001.

23. mars 2012 vart Holmås utviklingsminister i Regjeringa Stoltenberg II, ein posisjon han sat i til regjeringa gjekk av den 16. oktober 2013.

Holmås er tidlegare sentralstyremedlem i Norges Gymnasiastsamband, og tidlegare leiar i Sosialistisk Ungdom.

## Stortingskomitéar
* 2001&ndash;2005 medlem i Kommunalkomitéen
* 2005&ndash;2009 medlem i Finanskomitéen
* 2009&ndash;2013 leiar i Kommunal- og forvaltingskomitéen

## Kjelder

.
## Bakgrunnsstoff
* 
* Rap frå Stortingets talerstol - VG
Seasons in the Abyss

***Seasons in the Abyss*** er den amerikanske thrash-metallgruppa Slayer sitt femte studioalbum. Det blei gjeve ut 9. oktober 1990 og kom med eit Parental Advisory-merke.

## Spor
# «War Ensemble» - (04:52)
# «Blood Red» - (02:50)
# «Spirit In Black» - (04:07)
# «Expendable Youth» - (04:10)
# «Dead Skin Mask» - (05:17)
# «Hallowed Point» - (03:24)
# «Skeletons Of Society» - (04:41)
# «Temptation» - (03:26)
# «Born Of Fire» - (03:08)
# «Seasons In The Abyss» - (06:32)
Slaget ved Kesselsdorf

**Slaget ved Kesslesdorf** vart utkjempa den 14. desember 1745 mellom Preussen og dei samla styrkane til Austerrike og Sachsen. Prøyssarane vart hærført av Leopold I av Anhalt-Dessau, medan austerrikarane og saksarane vart ført av feltmarskalk Rutowski. Prøyssarane vann slaget.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battle of Kesselsdorf|Battle of Kesselsdorf]]» frå , den 28. november 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Chandler, David: *The Art of Warfare in the Age of Marlborough.* Spellmount Limited, (1990). ISBN 0-946771-42-1
Kvadrupelalliansen

**Kvadrupelalliansen** viser til fleire historiske militære alliansar, men ingen av dei eksisterer i dag. 

# Kvadrupelalliansen frå august 1673 var ein allianse mellom Det tysk-romerske riket, Spania, Karl IV av Lorraine og Dei sameinte Nederlanda under den fransk-nederlandske krigen. Det vert stundom sagt at kurfyrsten av Brandenburg, og ikkje hertugen av Lorraine, var den fjerde i alliansen, men dette er ikkje korrekt. Kurfyrsten vart derimot ein del av alliansen i juli 1674. 
# Kvadrupelalliansen frå 1718 var ein allianse mellom Austerrike, Frankrike, Dei sameinte Nederlanda og Storbritannia som hadde som mål å endre (hovudsakleg på kostnad av Spania) avtalar som enda den spanske arvefølgjekrigen, sjå kvadrupelalliansekrigen.
# Kvadrupelalliansen frå 1745 vart danna mellom Storbritannia, Dei sameinte Nederlanda, Sachsen og Austerrike i dei seinare delane av den austerrikske arvefølgjekrigen.
# Kvadrupelalliansen frå mars 1813 (fornya 20. november 1815); mellom Storbritannia, Austerrike, Preussen og Russland, hadde som mål å oppretthalde avgjerslene etter napoleonskrigane, og Frankrike vart ein del av alliansen i 1818. Storbritannia likte ikkje den reaksjonære politikken til dei andre allierte, og alliansen vart derfor meir eller mindre ineffektiv etter midten av 1820-åra. 
# Kvadrupelalliansen frå april 1834 vart danna av Storbritannia, Frankrike, Spania og Portugal for å støtte dronning Isabella II av Spania mot onkelen hennar Don Carlos, greve av Molina, som gjorde krav på den spanske trona etter arvelova frå 1714-1830 og dronning Maria II av Portugal, representert av faren, Pedro I av Brasil, tidlegare keisar av Brasil og konge av Portugal. 
# «Kvadrupelalliansen» vart òg stundom nytta om Sentralmaktene under den første verdskrigen og bestod av Tyskland, Austerrike-Ungarn, Det osmanske riket og Bulgaria.

## Sjå òg
* Den sjette koalisjonen

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Quadruple Alliance|Quadruple Alliance]]» frå , den 28. november 2008.*
Hertugdømet Lorraine

**Lorraine** (tysk *Lothringen*) er eit historisk område som i dag ligg nordaust i Frankrike. Av byar i regionen finn ein Metz, Nancy og Verdun.

## Historie
Lorraine, eller Lotharingia, var opphavleg eit sjølvstendig hertugdøme oppretta i 843 då riket til karolingane vart delt mellom dei tre sønene til Ludvig I av Det tysk-romerske riket. Det var kalla opp etter den nye herskaren Lothar I av Det tysk-romerske riket.

I 959 vart riket delt i ein Øvre og Nedre Lorraine, og etter kvart vart hertugane av Øvre Lorraine berre kjend som hertugar av Lorraine, fordi hertugane i Nedre Lorraine etter kvart mista makt på 1000-talet. 

På 1600-talet ønskte dei franske kongane Lorraine, som då låg mellom sjølve Frankrike og det franske området Alsace. Lorraine tok keisaren si side i trettiårskrigen og vart okkupert av Frankrike i 1641. I 1670 vart dei igjen invadert av franskmennene, og dei okkuperte område dei neste 30 åra. Under den spanske arvefølgjekrigen okkuperte Frankrike Lorraine nok ein gong, medan hertug Leopold av Lorraine framleis styrte. Son til Leopold, Frans I av Det tysk-romerske riket, måtte gje frå seg hertugdømet i 1737, etter den polske arvefølgjekrigen, i byte for storhertugdømet Toscana. Frans var trulova med erkehertuginne Maria Teresia av Austerrike, dotter og arving til Karl VI av Det tysk-romerske riket, og franskmennene ville berre godta ekteskapet om Frans gav opp rettane sine til Lorraine. Stanislaus Leszczynski, tidlegare konge av Polen og svigerfar til Ludvig XV, vart den siste hertugen av Lorraine etter ein avtale om at hertugdømet skulle gå til Frankrike då han døydde. Lorraine vart ein del av Frankrike i 1766. 

## Sjå òg
* Regionen Lorraine
* Lotharingia

## Bakgrunnsstoff
* Alsace-Lorraine.info 
* Lotharingia

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lorraine (province)|Lorraine (province)]]» frå , den 28. november 2008.*
Maximilian III Josef av Bayern

**Maximilian III Josef** () var kurfyrste og hertug av Bayern frå 1745 til 1777.

## Biografi
Ha var fødd i München og var den eldste sonen til keisar Karl VII og kona hans Marie Amilie av Austerrike. Besteforeldra på morssida var keisar Josef I og Wilhelmina Amalia av Brunswick-Lüneburg.

Då faren døydde i 1745 arva han eit land som var i ferd med å verte invadert av Austerrike under den austerrikske arvefølgjekrigen og måtte gje opp kravet på keisartrona og gjere fred med Maria Teresia av Austerrike med Füssen-traktaten, der han avtalte å støtte ektemannen hennar, storhertug Frans Stefan av Toscana i det komande keisarvalet. 

Maximilian Josef var ein progressiv og opplyst herskar som gjorde mykje for å utvikle landet sitt. I 1747 vart porselensfabrikken i Nymphenburg grunnlagd. Den første akademiske institusjonen i München, Det bayerske vitskapsakademiet, vart grunnlagd i 1759 av Maximillian III. Under den alvorlege dyrtida i 1770 selde Maximilian kronjuvelane for å betale korn. Dette året gav han òg ut ediktet mot den ekstravagante pompøsiteten som kyrkja synte, og dette endra den bayerske rokokko-perioden. Han forbaud òg pasjonsspela i Oberammergau. 

Desember 1777 døydde Maximilian Josef av koppar utan arving. Som den siste av den yngre greina av huset Wittelsbach, som kom frå Ludvig IV av Det tysk-romerske riket, og som hadde styrt Bayern sidan tidleg på 1300-talet, førte dødsfallet hans til den korte bayerske arvefølgjekrigen. Gemalinna til Maximilian, Maria Anna Sofia av Sachsen, forhandla med Preussen for å sikre Bayern sjølvstende mot Austerrike. Til slutt vart Maximilian etterfølgd av ein fjern slektning, kurfyrste Karl IV frå den eldre greina av dynastiet. 

Maximilian III Josef er gravlagd i krypta i Theatinerkirche i München.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maximilian III Joseph, Elector of Bavaria|Maximilian III Joseph, Elector of Bavaria]]» frå , den 28. november 2008.*
MF «Eiksund»

**MF «Eiksund»** er ei bilferje på Sunnmøre som går ruta Skår-Leknes-Sæbø-Trandal-Standal.

## Historie
MF «Eiksund» vart bygd som **MF «Radøy»** på Hjørungavåg Mek. i 1970 og vart levert til BNR, Bergen. Ho vart då sett inn på dei fleste sambanda til BNR.
I 1986 kjøpte MRF ferja og døypte henne om til «Eiksund». 16. mai 1986 seint om kvelden forlét Eiksund Hordaland, ho kom til Sunnmøre 17. mai, og vart då sett inn i ruta Volda-Folkestad. 20. mai vart Eiksund sett inn på sambandet Eiksund-Rjånes. I 1986 vart MF «Eiksund» erstatta av MF «Solnør» på Ruta Eiksund-Rjånes, og etter det vart ho sett inn på Årvik-Koparnes-Syvdsnes. I 1993 vart ho sett inn på Eidsdal-Linge, der gjekk ho fram til 2008, då vart ho lagt i opplag i Valldal. I 2005 vart ho overført frå MRF til Fjord1 MRF.
I januar 2008 vart ho sett inn på Molde-Sekken der ho erstatta MF «Edøy», og der ho gjekk fram til MF «Linge» tok over. 31. januar 2008 i 12-tida vart ho henta av mannskapet på MF «Nørvøy» og sette då kursen for si nye rute på Hjørundfjorden. Der vart ho sett i rute kl 17.30 og avløyste då MF «Nørvøy» som gjekk til Hjørungavåg for opplag. 
12. oktober 2008 gjekk «Eiksund» for dokking til Vegsund slipp, der ho var i fire veker, og vart då erstatta av MF «Kvernes» på Hjørundfjorden.

## Tekniske data
* Lengde: 49,98 m
* Breidde: 10,6 m
* Djuptgåande: 4,1 m
* Bilar: 28
* Lastetonnasje: 216 tonn
* Motor: Wichman 750 hk
* Kallesignal: LMUS
* IMO: 7026948
Hauge i Lærdal

**Hauge** er eit kyrkjesokn i Sogn prosti. Området ligg i Lærdal kommune i Sogn og Fjordane og femner dei ytste delane av tidlegare Lærdal prestegjeld, med Lærdalsøyri. 
Kyrkja i soknet står på Lærdalsøyri og heiter Hauge kyrkje. 
Før dagens kyrkje vart bygd i 1869 stod soknekyrkja på garden Hauge lenger søraust, og det er derfrå namnet på kyrkja og soknet kjem.

## Kjelder
### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Hauge sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
Tønjum

**Tønjum** er ei bygd og eit kyrkjesokn i Sogn prosti. Soknet femner midtre delen av Lærdal kommune i Vestland og har ei kyrkje, Tønjum kyrkje frå 1832. 
Dagens kyrkje erstatta Tønjum stavkyrkje frå 1200-talet.

Namnet kjem frå gamalnorsk *Túninjar* som er samansett av *[[tun]]* og fleirtalsforma av *[[-vin]]*, som tyder 'naturleg eng'.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Om Tønjum sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket
Klein Schnellendorf-avtalen

**Klein Schnellendorf-avtalen** var ein hemmeleg fredsavtale signert mellom Preussen og Austerrike den 9. oktober 1741. Avtalen avslutta den første schlesiske krigen. Avtalen stadfesta at områda frå Nederschlesien til Neisse gjekk til Preussen. 

Fredrik den store braut våpenkvilen tidleg i 1742 fordi han ville kome ei oppdeling av Böhmen i forkjøpet etter at hans tidlegare allierte erobra Praha. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Geheimkonvention von Klein-Schnellendorf|Geheimkonvention von Klein-Schnellendorf]]» frå , den 29. november 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Adolf Unzer: *Die Convention von Klein-Schnellendorf* (9.10.1741). Diss. Kiel 1889.
1073 Gellivara

**1073 Gellivara** er ein hovudbelteasteroide som går i bane innanfor asteroidefamilien Themis. Han blei oppdaga den 14. september 1923 av Johann Palisa ifrå Universitäts-Sternwarte Wien i Wien.

## Kjelder
* *[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=1073 1073 Gellivara - baneparametrar hjå] [http://ssd.jpl.nasa.gov/ JPL Solar System Dynamics]*
* *Oppdagarar og oppdagingsplassar i [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_asteroids/1001–2000 Engelsk Wikipedia sine asteroidelister]. Listene baserer seg på [http://www.cfa.harvard.edu/iau/lists/NumberedMPs.html Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»]*
1091 Spiraea

**1091 Spiraea** er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 26. februar 1928 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.

## Kjelder
* *[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=1091 1091 Spiraea - baneparametrar hjå] [http://ssd.jpl.nasa.gov/ JPL Solar System Dynamics]*
* *Oppdagarar og oppdagingsplassar i [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_asteroids/1001–2000 Engelsk Wikipedia sine asteroidelister]. Listene baserer seg på [http://www.cfa.harvard.edu/iau/lists/NumberedMPs.html Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»]*
Füssen-traktaten

**Füssen-traktaten** eller **Freden i Füssen** (tysk *Frieden von Füssen*) var ein fredsavtale signert i Füssen i Bayern mellom Kurfyrstedømet Bayern og Habsburgsk Austerrike. Han vart signert 22. april 1745 og Bayern gav seg i den austerrikske arvefølgjekrigen, der dei hadde vore ein alliert av Frankrike.

## Bakgrunn

Etter erobringa av Praha av bayerske og franske troppar den 26. november 1741, erklærte kurfyrste Karl Albert av Bayern seg konge av Böhmen. Karl Albert vart vald til keisar Karl VII av Det tysk-romerske riket den 24. januar 1742 og vart krona den 12. februar.

Same dag som kronginga hans i Frankfurt okkuperte austerrikske troppar Bayern og ungarske husarar plyndra München. Med fransk støtte kjemåa Bayern mot Austerrike i tre år, men klarte ikkje til slutt å drive austerrikarane ut. Då Karl VII døydde i München den 20. januar 1745 signerte etterfølgjaren hans som kurfyrste av Bayern, Maximilian III Josef, ein foreløpig fredsavtale med Austerrike. Men eit mektig krigsparti leia av Ignaz von Törring og støtta av Frankrike, ønskte å halde fram krigen. 
 
Etter eit avgjerande nederlag i slaget ved Pfaffenhofen den 15. april, valde Maximilian Josef å signere ein ny avtale.

## Fresavtalen

Den formelle fredsavtalen som vart signert i Füssen bestod av sytten punkt, to delpunkt og ein hemmeleg klausul.

Maximilian gjorde slutt på faren sitt krav på Böhmen og keisarkrona, og anerkjende den pragmatiske sanksjonen. Austerrike kravde ikkje reparasjonar og anerkjende valet av Karl VII som tysk-romersk keisar. Maximilian III lovde å støtte ektemannen til Maria Teresia av Austerrike, Frans Stefan av Lorraine sitt kandidatur til keisarkrona, og å påverke stemmeberettiga under valet.

Avtalen vart signert av Joseph Fürst zu Fürstenberg for Bayern og Rudolf Graf von Colloredo for Austerrike.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Treaty of Füssen|Treaty of Füssen]]» frå , den 29. november 2008.*
1110 Jaroslawa

**1110 Jaroslawa** er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 10. august 1928 av Grigorij Neujmin ifrå Krim-observatoriet i Simejiz. Neujmin kalla han opp etter sonen sin, Jaroslav Grigorevitsj Neujmin (f. 1928).

## Kjelder

* *[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=1110 1110 Jaroslawa - baneparametrar hjå] [http://ssd.jpl.nasa.gov/ JPL Solar System Dynamics]*
* *Oppdagarar og oppdagingsplassar i [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_asteroids/1001–2000 Engelsk Wikipedia sine asteroidelister]. Listene baserer seg på [http://www.cfa.harvard.edu/iau/lists/NumberedMPs.html Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»]*
1115 Sabauda

**1115 Sabauda** er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 13. desember 1928 av Luigi Volta ifrå Osservatorio Astronomico di Torino i Pino Torinese.

## Kjelder

* 1115 Sabauda - baneparametrar hjå JPL Solar System Dynamics
* Oppdagarar og oppdagingsplassar i Engelsk Wikipedia sine asteroidelister. Listene baserer seg på Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»
Tournai

**Tournai** (nederlandsk *Doornik*, latinsk *Tornacum*) er ein fransktalande kommune i Belgia, som ligg 85 kilometer sørvest for Brüssel, ved elva Schelde, i provinsen Hainaut og regionen Vallonia. Han har opp under 70&nbsp;000 innbyggjarar. 

Saman med Tongeren er Tournai den eldste byen i Belgia og byen har spelt ei viktig rolle for kulturhistoria i landet.

## Geografi

Tournai ligg i låglandet i Belgia, ved den sørlege grensa av den flamske sletta. Administrativt er byen ein del av provinsen Hainaut og i seg sjølv ein del av Walloon-regionen i landet. Han er òg ein kommune som er ein del av det fransktalande Belgia. Tournai har sine egne arrondissement.

Området på 213,75 km² gjer han til den største kommunen i storleik i Belgia; han er òg den største i innbyggjartal i Vest-Hainaut. Distriktet Tournai består av dei tidlegare distrikta Ere, Saint-Maur, Orcq, Esplechin, Froyennes, Froidmont, Willemeau, Ramegnies-Chin, Templeuve, Chercq, Blandain, Hertain, Lamain, Marquain, Gaurain-Ramecroix, Havinnes, Beclers, Thimougies, Barry, Maulde, Vaulx, Vezon, Kain, Melles, Quartes, Rumillies, Mont-Saint-Aubert, Mourcourt og Warchin.

## Folk frå Tournai

* Gilles Li Muisis, fransk kronikør og diktar (1200-talet)
* Rogier van der Weyden, flamsk målar (1400-talet)
* Jacques Daret, flamsk målar (1400-talet)
* Pierre de La Rue, fransk-flamsk komponist (1400-talet)
* Perkin Warbeck, bedragar og kandidat til trona i England (1400-talet)
* Charles Blount, hoffman (1500-talet)
* Donat Casterman, utgjevar (1700-talet)
* Piat Sauvage, målar (1800-talet)
* Louis Gallait, målar (1800-talet)
* Jean-Baptiste Moëns, filatelist (1800-talet)
* Jules Bara, statsmann (1800-talet)
* Georges Rodenbach, symbolistisk diktar og romanforfattar (1800-talet)
* Hélène Dutrieu, syklist og pilot (1800- og 1900-talet)
* Marc Quaghebeur, forfattar (1900-talet)
* Xaveer De Geyter, arkitekt (1900-talet)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tournai|Tournai]]» frå , den 29. november 2008.* 


## Bakgrunnsstoff
Borgund

**Borgund** kan vise til fleire stader i Noreg. Namnet «Borgund» er sett saman av *borg* som tyder 'borg, bygdeborg' og *-und*, 'rik på'.

## Stader
* Borgund i Sogn &ndash; bygd, sokn og tidlegare kommune i Indre Sogn
* Borgund på Sunnmøre &ndash; sokn og tidlegare kommune på Sunnmøre

## Kyrkjer
* Borgund stavkyrkje &ndash; stavkyrkje på Borgund i Sogn
* Borgund kyrkje i Sogn &ndash; kyrkje frå 1868 på Borgund i Sogn
* Borgund kyrkje på Sunnmøre &ndash; steinkyrkje frå 1100-talet i Ålesund

## Skular
* Borgund folkehøgskole i Ålesund
* Borgund vidaregåande skole i Ålesund

## Kjelder
Vilhelm August, hertug av Cumberland

**Vilhelm August** () var hertug av Cumberland, ein yngre son av Georg II av Storbritannia og Karoline av Ansbach og ein militærleiar.

Han starta si militære karriere i marinen, men gjekk rask over i hæren i 1742. I desember 1742 vart han generalmajor, og året etter kom han i strid første gong i Persia. I lag med faren, Georg II, deltok han i slaget ved Dettingen (27. juni 1743), der han vart skadd. I heimlandet vart han for dette ein stor helt, og etter slaget vart han generalløytnant.

I 1745 hadde han vorte generalkaptein for den britiske hæren og han vart kommandør for dei allierte britiske, hannoveranske, austerrikske og nederlandske troppane. Tournai var omleira av franskmennene under marskalk Moritz av Sachsen, og 11. mai 1745 møtte dei kvarandre i det store slaget ved Fonteonoy, der han vart grundig slått av marskalken av Sachsen.

Same året vart han send heim for å stoppe Charles Edward Stuart, kjend som *den unge pretendenten*, og Jakobittaropprøret. Etter å ha trent opp styrkane i Aberdeen møtte han Stuart til kamp i slaget ved Culloden den 8. april 1746, der han vann ein avgjerande siger. I 1747 møtte han Marskalken av Sachsen igjen i Flandern og gjekk på eit nytt stortap i slaget ved Lauffeld nær Maastricht.

Under sjuårskrigen, som starta i 1757, fekk Cumberland i oppgåve å forsvare Hannover. I slaget ved Hastenbeck vart han slått den 26. juli 1757 av dei langt større styrkane til d'Estrées. I september same år gjekk han på fleire nederlag og vart driven frå stad til stad av franskmennene under Richelieu. Han kapitulerte ved klosteret Zeven den 8. september 1757.

Hertugen døydde midt på Upper Grosvenor Street i London den 31. oktober 1765, truleg av hjarteåtak.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Prince William, Duke of Cumberland|Prince William, Duke of Cumberland]]» frå , den 29. november 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Culloden - The Black Watch 
*** Ascanius; or, the Young Adventurer
***
Ząbkowice Śląskie

**Ząbkowice Śląskie** (tysk *Frankenstein*) er ein by i Nederschlesiske voivodskap sørvest i Polen. Han er sete i Ząbkowice Śląskie fylke og Gmina Ząbkowice Śląskie.

Byen ligg om lag 63 km sør for regionshovudstaden Wrocław.

## Historie
Byen vart grunnlagd som Frankenstein tidleg på 1200-talet, etter mongolinvasjonen, og fekk bystatus rundt 1280. Sidan 1336 høyrte han til Böhmen og frå 1742 til Preussen.

Tidleg på 1600-talet vart byen råka av pest og ein tredjedel av innbyggjarane mista livet. Det har vorte spekulert i om hendingar på denne tida kan ha inspirert til soga om Frankenstein. 

I 1858 vart han råka av ein bybrann og måtte byggast opp att. Ved dette høvet vart den øvre delen av Det skeive tårnet frå 1400-talet retta opp. Byen var fylkessete frå 1816 til 1945. Etter den andre verdskrigen gjekk byen til Polen (i lag med det meste av Schlesien) og fekk namnet Ząbkowice Śląskie i 1946 etter den tyske folkesetnaden hadde flykta eller vart kasta ut. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ząbkowice Śląskie|Ząbkowice Śląskie]]» frå , den 29. november 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Kamienna Góra

**Kamienna Góra** (tysk *Landeshut* ) er ein by sørvest i Polen med like over 20&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen ligg ved elva Bóbr, mellom Kamiennefjella og Rudawy Janowickie langs den gamle handelsruta mellom Schlesien og Praha.

Kamienna Góra ligg i Nederschlesiske voivodskap, om lag 95 km sørvest for regionshovudstaden Wrocław. Han er sete i Kamienna Góra fylke og Gmina Kamienna Góra.

Regionen var fram til 1945 ein del av Tyskland.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Ncurses

**ncurses** (**n**ew **curses**) er eit gratis programmeringsbibliotek som gjer det lettare å skriva skal-uavhengige menyar. ncurses optimaliserer skjermbytte og freistar å redusera forseinkinga når ein skiftar mellom lokale skal og fjernskal.

Det finst hundrevis av program som nyttar ncurses. 

## Kjelder
Michigan Terminal System

**Michigan Terminal System** (**MTS**) var eit operativsystem utvikla ved University of Michigan Computing Center. MTS og Multics var dei fyrste operativsystema som var utstyrte med virtuelt minne. MTS var utvikla for IBM sine Model 360 stormaskinar på 1960-talet, men var i bruk ved fleire universitet, mellom anna University of Newcastle Upon Tyne og Durham University, til langt inn på 1980-talet. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* MTS Archive
* MTS distribution archive
Tromsø arktisk-alpine botanisk hage

**Tromsø arktisk-alpine botanisk hage** som ligg på nesten 70 grader nord, er den nordlegaste botaniske hagen i verda.

Den 18 dekar store hagen vart opna i juli 1994, og ligg sør-aust for universitetsområdet, med utsyn til fjella i aust og sør. Breiddegraden svarar til nordkysten av Alaska, og kunne tyda på eit ekstremt arktisk klima. Verknadane av Golfstraumen gjer vêrlaget her mykje mildare. Tromsø har derfor relativt milde vintrar (døgnnormal i januar -3,8&nbsp;°C) og relativt kjølige somrar (døgnnormal i juli 11,8&nbsp;°C).

Frå 15. mai til 27. juli er det midnattssol i Tromsø, og dette kompenserer noko for den korte vekstsesongen og dei låge temperaturane. Frå 21. november til 17. januar er det mørketid, og sola går ikkje over horisonten. Snø dekkjer vanlegvis bakken frå oktober-november og er gjerne borte ved sjøen til midt i mai, medan han kan liggja til langt ut på sommaren i større høgder. Sesongen i Botanisk hage er vanlegvis frå slutten av mai til midten av oktober.

Arktisk-alpin Botanisk hage i Tromsø er ein del av Tromsø Museum ved UiT.

## Viktige samlingar
* Rhododendron (til dømes lapprose, *Rhododendron lapponicum*)
* *[[Meconopsis]]*
* *[[Aster]]*
* *[[Polemonium]]* 
* *[[Erigeron]]*
* *[[Codonops]]* rose cultivars 
* *[[Allium]]*
* Sildrer, *Saxifraga*
* *[[Silene]]*
* *[[Tellima]]*
* *[[Heu]]*

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arktisk-alpin Botanisk hage|Arktisk-alpin Botanisk hage]]» frå , den 29. november 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Botanisk hage på uit.no
Hallfrid

**Hallfrid** er eit kvinnenamn, av norrønt *Hallfriðr*, av *hallr* 'stein' og *friðr*, 'vakker'.

Hallfrid har i Noreg namnedag 7. desember.

### Bruken av namnet i Noreg
Namnet Hallfrid har aldri vore mykje utbreidd i Noreg, men det hadde eit oppsving i første Halvdelen av 1900-talet..

* I folketeljinga frå 1801 var det 23 som hadde namnet i formene *Halfri, Halfrid, Halfrie*
* I 1900 var vel 140 personar som var listeførte med namneformene *Halfri, Halfrid, Halfrida, Halfride, Halfryd, Hallfrid*
* I 2008 har er det knapt 200 med *Hal(l)frid* 200 til første fornamn

## Kjende namneberarar
* Hallfrid Christiansen (1886-1964), norsk språkforskar
* Hallfrid Nybø (f. 1939), norsk stortingsrepresentant (H)

## Kjelder
* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991

## Bakgrunnsstoff
*
* Folketeljingar i Digitalarkivet
Hallstein

**Hallstein** er eit mannsnamn, av norrønt *Hallsteinn*, av *hallr* 'stein' og *steinn*, 'stein' (sic!) 

Hallstein har i Noreg namnedag 7. desember.

### Bruken av namnet i Noreg

* I folketeljinga frå 1801 var det 368 som hadde namnet i formene *Haldsteen, Halsteen, Halstein, Halstejn, Halsten*
* I 1900 var det 326 personar som var listeførte med namneformene *Halfstein, Halfsten, Hallstein, Halstein, Halstejn, Halsten, Halvstein, Halvsten*
* I 2008 har er det 422 som heiter *Hal(l)ste(i)n* til første fornamn

## Kjende namneberarar
* Hallstein Myklebost, (1923-2000) norsk doktor philos.

### Oppdikta personar
* Hallstein Bronskimlet, Kjell Aukrust-figur i Flåklypa
* Hallstein Helskev, frå songen med same namn på albumet *Steinbyen* av Elektrisk Regn

## Sjå òg

* Folketeljingar i Digitalarkivet

## Kjelder
* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991
Oro jaska beana

**«Oro jaska beana»** ('Tei still, hund!') var det norske bidraget og vinnarsongen i Melodi Grand Prix Junior 2008 og Melodi Grand Prix Junior Nordic 2008. 

Songen er skriven og vart framført av The BlackSheeps med vokalisten Agnete Kristin Johnsen, bassisten Alexander Touryguin, trommeslagaren Viktoria Eriksen og gitaristen Emelie Nilsen. 

Teksten i songen er på norsk og nordsamisk. Songen handlar om ein hund som er så tjukk og usunn at han til slutt blir sjuk. Han sluttar med at matmora skrik «Čuoččas bajás ja ruohta» ('reis deg og løp!') og «Jienát veahá beana» ('gje litt lyd frå deg!').

## Kjelder

* NRK (teksten) 
* NRK (om bandet)
The BlackSheeps

**The BlackSheeps** er ei norsk rockegruppe frå Nesseby i Finnmark som vann Melodi Grand Prix Junior 2008 og Melodi Grand Prix Junior Nordic 2008 med den norsk-samiske songen «Oro jaska beana».
 
Namnet på songen tyder «tei stille, hund» og songen handlar om ein hund som er så tjukk og usunn at han til slutt blir sjuk og døyr. Songen har hovudsakleg norsk tekst med innslag av samisk. Bandet vann prisen for årets hit under Spellemannprisen 2008 for songen.

29. januar 2011 enda dei på andreplass i den tredje delfinalen i Melodi Grand Prix 2011 med den norsk-engelsk-samiske songen «Dance Tonight». Dei gjekk dimed vidare til finalen i Oslo Spektrum 12. februar 2011, og enda på andreplass.

Vokalist Agnete Johnsen var seinare norsk deltakar i Eurovision Song Contest 2016.

## Diskografi

;Album
* 2009: *[[Blacksheeps]]*

;Singlar
* 2008: *[[Oro jaska beana]]*
* 2009: *[[Edwin av The BlackSheeps|Edwin]]*
* 2009: *[[Gold Lion]]*
* 2009: *[[No Milk Today av The BlackSheeps|No Milk Today]]*
* 2011: *[[Dance Tonight av The BlackSheeps|Dance Tonight]]*

## Kjelder

* Nrk sami Radio:«Leverte maks igjen - klar for superfinalen» besøkt 29. november 2008
* Nrk sami Radio: «Presidenten stolt av popskjorte» besøkt 29 november 2008
* Vg: «The BlackSheeps merker ikke misunnelse» besøkt 29. november 2008

## Bakgrunnsstoff

* Profil på NRK Urørt 
* Nrk super 
* MySpace profil
* Aftenposten: «Kunnskapsministeren heier på The BlackSheeps» besøkt 29. november 2008
Amlabukti

**Amlabukti** er ei bukt på nordsida av Sognefjorden, i Sogndal kommune i Vestland. 

Kaupanger ligg på vestsida av bukta og bygda Amla ligg på austsida. 
Riksveg 5 går nordom bukta.
Open Sound System

**Open Sound System** (**OSS**) er ein programvarekomponent for UNIX, og tidlegare Linux, der lydkortdrivarar, bufferar, og anna lågnivå infrastruktur for lydhandsaming er plasserte. OSS køyrer i kjernemodus og brukarprogram kommuniserer med OSS via standard POSIX programmeringsgrensesnitt, ved bruk av systemkalla open/close/read/write/ioctl/select/mmap. Men å utføra operasjonar som miksing, sampelrateendring, etc. i kjenemodus er problematisk, både av di det fører til unødig kompleksitet i kjerna og av di det er meir tungvint å utføra slike operasjonar i kjerne- enn i brukarmodus (flytkommaaritmetikk er ikkje tilgjengeleg i kjerna) . 

I Linux-kjerna er OSS erstatta med ALSA, som har sitt eige grensesnitt. Men ALSA kan emulera OSS slik at programvare utvikla for OSS framleis kan nyttast. 

Med unnatak av Linux er OSS framleis is bruk i dei fleste UNIX-variantane, som til dømes FreeBSD og Solaris. FreeBSD har implementert sitt eige OSS-grensesnitt. OpenSolaris nyttar ein avleggar av OSS4, kalla «Boomer». 

## Referansar

## Sjå òg
* Lydkort
Eta Carinae

**Eta Carinae** er ei av dei mest lyssterke stjernene i Mjølkevegen med ein masse på mellom 100 og 150 solmassar. Ho har ein avstand til jorda på rundt 7500 lysår. 

På 1840-talet gjekk stjerna gjennom ein massiv eksplosjon som slengde meir enn 10 solmassar av materie ut i verdsrommet; ein eksplosjon som ville ha øydelagd dei fleste andre stjerner. Eta Carinae var då for ein kort periode den nest mest lyssterke stjerna på nattehimmelen sett frå jorda. Eta Carinae er ei binærstjerna, og ein reknar med at Eta Carinae vil eksplodera som ein supernova når ho går tom for kjernebrensel.  

Eta Carinae er del av den større og stjernedannande Carinatåka.

## Kjelder
Oddbjørn

**Oddbjørn** er eit mannsnamn, av norrønt *Oddbjǫrn*, av *Oddr* 'odd' og *bjǫrn*, 'bjørn'.

Oddbjørn har i Noreg namnedag 16. desember.

### Bruken av namnet i Noreg

* I folketeljinga frå 1801 var det ingen som heitte Oddbjørn.
* I 1900 var det 6 personar som var listeførte med namneformene * Odbjørn, Oddbjørn*
* I 2008 hadde nær 2780 personar *Od(d)bjørn* til første fornamn

## Kjende namneberarar
* Oddbjørn Sverre Langlo (1935-2004), norsk politikar
* Oddbjørn Leirvik (f. 1951), norsk professor
* Odd-Bjørn Hjelmeset (f. 1971), norsk idrettsmann

## Kjelder
* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991

* Folketeljingar i Digitalarkivet
Oddbjørg

**Oddbjørg** er eit kvinnenamn, av norrønt *Oddbjǫrg*, av *Oddr* 'odd' og *bjǫrg*, 'berging, vern'. Ei sideform av namnet er Oddborg.

Oddbjørg har i Noreg namnedag 16. desember.

### Bruken av namnet i Noreg
Namnet Oddbjørg har aldri vore mykje utbreidd i Noreg, men det hadde eit oppsving i første halvdelen av 1900-talet..

* I folketeljinga frå 1801 var det 23 som hadde namnet i formene *aadbiør, odbiør, odbiørg, odbør, udbiør, udbiørg, ødbiørg*
* I 1900 var vel 50 personar som var listeførte med namneformene * aadbjørg, aadbør, odbjør, odbjørg, oddbjørg, udbjør, udbjørg*
* I 2008 har nær 1940 personar *Od(d)bjørg* til første fornamn

## Kjende namneberarar
* Oddbjørg Ausdal Starrfelt, norsk politikar

## Sjå òg

* Folketeljingar i Digitalarkivet

## Kjelder
* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991
Kaluga

**Kaluga** (russisk Калу́га) er ein by og administrativt senter i Kaluga oblast i Russland. Han ligg ved elva Oka, rundt 170&nbsp;km sørvest for Moskva. Byen har om lag 330&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
Kaluga vart grunnlagd på midten av 1300-talet som ei grensefestning ved den sørvestlege grensa til Storfyrstedømet Moskva. Han vart første gong nemnd i historiske dokument i 1371. I mellomalderen var Kaluga ein mindre busetnad eigd av Vorotynskij-fyrstane, som hadde familiegods sørvest for dagens by. På 1700-talet voks busetnaden til ein handels- og administrasjonsby. Under Napoleonskrigane i 1812 var Kaluga hovudkvarter for general Mikhail Kutuzov. 

Under den andre verdskrigen vart Kaluga okkupert av tyske styrkar frå oktober 1941, men vart gjenerobra av den raude armeen alt i desember 1941.

Kaluga er kjend for sin mest kjende innbyggjarar, Konstantin Tsiolkovskij, ein pioner innan rakettforsking, som vert rekna som den russiske romfarten sin far. Han byrja karrieren sin som skulelærar i Kaluga. Tsiolkovskij grunnla i 1892 eit institutt for fysikk i Kaluga. Den tidlegare bustaden hans er i dag eit russisk romfartsmuseum, tileigna hans teoretiske prestasjonar og deira praktiske bruk innan moderne romforsking.

## Økonomi
Kaluga har i de seinare åra vorte eit av sentra for bilindustrien i Russland, etter at fleire utanlandske produsentar har bygt fabrikkar i området.

I mai 2007 kunngjorde Volkswagen at dei ville bygge ein bilfabrikk i Kaluga, som stod ferdig i 2009. Investeringa var på over 370 millionar Euro. Fabrikken starta produksjon av Skoda Octavia i 2008 og i 2009 produksjon av VW-modellane Passat, Touareg og Polo. Fabrikken er planlagt for ein produksjon på 115&nbsp;000 biler pr år.

Den 15. oktober 2007 starta Volvo bygginga av ein ny lastebilfabrikk, som stod ferdig tidleg i 2009. Fabrikken har ein kapasitet på 10&nbsp;000 Volvo- og 5&nbsp;000 Renault-lastebilar.

Den 12. desember 2007 kunngjorde PSA Peugeot Citroën at dei ønskjer å bygge ein ny bilfabrikk i Kaluga, som vart ferdigstilt i 2009. Fabrikken er bygt for produksjon av mellomstore biler.

Den 28. desember 2007 kunngjorde Mitsubishi Motors at de hadde ønskte om å bygge ein fabrikk i Kaluga med ein årleg produksjonskapasitet på 50&nbsp;000 bilar.

## Transport
Kaluga er knytt til Moskva via jernbane og den historiske «Kalugavegen», som i dag er hovudvegen E105. Kaluga Grabtsevo lufthamn ligg 6&nbsp;km nordaust for sentrum av byen.

## Kjende personar frå Kaluga
* Konstantin Tsiolkovskij, rakettforskar
* Imam Sjamil, avarisk politikar
* Jurij Averbakh, stormeister i sjakk

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kaluga|Kaluga]]» frå , den 30. november 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Namnet Une

**Une** er i Noreg både eit kvinnenamn og eit mannsnamn, av norrønt *Una*, 'trivast, vere nøgd med'.

Une har i Noreg namnedag 28. desember.

### Bruken av namnet i Noreg
* I folketeljinga frå 1801 var det 11 som hadde namnet, i forma *Unne*. Dei fleste budde i Hordaland
* I 1900 var ingen listeførte med dette namnet
* I 2008 har 175 kvinner og 13 menn *Une* til første fornamn

## Kjende namneberarar
* Une Amundsen, norsk næringslivsleiar

## Kjelder

* Folketeljingar i Digitalarkivet
* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991
Unni

**Unni** eller **Unny** er eit kvinnenamn, nylaga av norrønt *[[Unn]]*, eller samansett av *unna* 'elska' og *ný*, 'ny'. 

Unni har i Noreg namnedag 28. desember.

### Bruken av namnet i Noreg
Namnet Unni har vore populært sidan mellomkrigstida.

* I folketeljinga frå 1801 var det 96 som hadde namnet i formene *Uni, Unie, Unni, Unnj*, 90 av dsse budde i Sogn og Fjordane.
* I 1900 var vel 194 personar som var listeførte med namneformene *Undi, Uni, Unie, Unni, Unniy, Unny*, av desse 129 i Sogn og Fjordane
* I 2008 hadde 9824 *Unni* til første fornamn, 37 heitte *Unny*

## Kjende namneberarar

* Unni Lindell, norsk forfattar
* Unni Friis Skogstad, norsk næringslivskvinne
* Unni Holmen, norsk turnar

## Kjelder
* Olav Veka: Namneboka, Det Norske Samlaget 1991

## Bakgrunnsstoff

* Folketeljingar i Digitalarkivet