open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marion Jones

**Marion Lois Jones** () er ein tidlegare korgballspelar, sprintar og lengdehoppar frå USA. Mor hennar kom frå Belize, og Marion Jones har dobbelt statsborgarskap.

Under VM i friidrett 1997 i Athen vart Marion Jones verdsmeister på 100 meter for kvinner. I tillegg var ho med på stafettlaget som vann gull for USA på 4 x 100 meter. To år seinare vart ho dobbelt verdsmeister under VM i friidrett 1999 i Sevilla. 

Jones vann heile fem medaljar under sommar-OL 2000 i Sydney i øvingane 100 meter, 200 meter, 4 x 100 meter stafett, 4 x 400 meter stafett og lengdehopp. Ho deltok også i sommar-OL 2004, men enda her på ein skuffande femteplass i lengdehopp. I 2007 kom det ut at ho hadde brukt doping så langt tilbake som til OL i 2000 og at ho hadde loge om det framføre ein jury. Som straff vart diskvalifisert frå alle tevlingar ho hadde delteke i på denne tida, og ho vart fråteken alle medaljane frå OL i 2000, samt VM-medaljane frå 2001. Ho vart bannlyst frå å delta i sommar-OL 2008 på nokon måte. I tillegg måtte Marion Jones sitja seks månader i fengsel i 2008 for å ha loge for ein jury. 

Ho har fått behalda medaljane sine frå før år 2000. I tillegg held ho og resten av laget framleis verdsrekorden på 4 x 200 meter stafett for kvinner frå april 2000.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marion Jones|Marion Jones]]» frå ,  den 3. september 2012.*
Zbrutsj

**Zbrutsj** (ukrainsk *Збруч*, polsk *Zbrucz*) er ei elv vest i Ukraina, ei venstre sideelv til Dnestr. 

Ho renn gjennom Det podolske høglandet og har gjeve namn til Zbrutsj-idolet, ein skulptur av ein slavisk gud (800-talet) som vart oppdaga ved elva i 1848. Idolet er 2,67 meter høgt og har sidan 1851 stått i Kraków arkeologisk museum. 

Elva er ei naturleg grense mellom Ternopil oblast og Khmelnytskyj oblast. Mellom 1772 og 1793 var elva ein del av grensa mellom Polen og Austerrike, medan ho mellom 1793 og 1807 og mellom 1815 og 1918 var ein del av grensa mellom Austerrike og Det russiske imperiet. I denne tida vart elva òg kalla *Pidhirtsi*. 

Elva er 247&nbsp;km lang og drenerer eit område på 3&nbsp;330&nbsp;km².

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zbruch River|Zbruch River]]» frå ,  den 3. september 2012.*
Tjasmyn

**Tjasmyn** (ukrainsk Тясмин) er ei høgre sideelv til Dnipro i Ukraina. Tjasmyn spring ut nord i dei sentrale områda av Dnepråsane i Kirovohrad oblast. Frå der renn ho gjennom Tsjerkasy oblast, før ho munnar ut i Krementsjukreservoaret. Elva er kring 160 km lang, men dannar ein U-sving halvvegs i leia si. I luftline ligg kjelda og munningen til elva derfor berre 33 km frå kvarandre. 

Byar langs elva er mellom andre  Kamjanka, Smila og Tsjyhyryn.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tiasmyn River|Tiasmyn River]]» frå ,  den 3. september 2012.*
Romen

**Romen** (ukrainsk og russisk Ромен) er ei høgre sideelv til Sulaelva med ei lengd på 111&nbsp;km og eit nedslagsfelt på 1&nbsp;645&nbsp;km². Ho spring ut nord i Tsjernihiv oblast i Ukraina og munnar ut i Sulaelva nær Romny i Sumy oblast. Middelvassføringa ved elvedeltaet er 3 m³/s.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Romen River|Romen River]]» frå ,  den 3. september 2012.*
Tsjeremosj-elva

**Tsjeremosj** (ukrainsk Черемош, rumensk *Ceremuş*, polsk *Czeremosz*) er ei elv vest i Ukraina og ei sideelv til Prut. 

Ho renn langs grensa mellom dei historiske regionane Bukovina og Galicia. I mellomalderen og tidleg moderne tid var ho ein del av grensa mellom Fyrstedømet Moldavia og Kongedømet Polen. I dag renn ho langs grensa mellom Ivano-Frankivsk og Tsjernivtsi oblast.

Elva spring ut i Karpatane og renn hovudsakleg mot nordaust. 

Det har sidan 1950-åra vore tradisjonar for elvesport på elva, som rafting og kajakkpadling, sidan elva har mange stryk. 

## Byar nær elva
* Kuty
* Vyzhnytsya
* Vashkivtsi

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cheremosh River|Cheremosh River]]» frå ,  den 4. september 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Rafting på Tsjeremosj
Zolotonosjka

**Zolotonosjka** er ei lita elv sentralt i Ukraina. Zolotonosjka er ei venstre sideelv til Dnepr. Elva er 88 km lang og drenerer eit område på 1260&nbsp;km2. 

Namnet kjem frå ei segn om at ukrainske kosakkar gøymde gull (frå ukrainsk золото (zoloto - gull) i elva. Sanden på botnen av elva skin i sollyset, slik at det ser ut som det ligg gull der.

Elva renn nær byen Zolotonosja. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zolotonoshka River|Zolotonoshka River]]» frå ,  den 3. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Oster-elva

**Oster** (ukrainsk Остер) er ei elv nord i Tsjernihiv oblast i Ukraina. Elva er ei venstre sideelv til Desna. Ho er kring 199&nbsp;km lang og nedslagsfeltet hennar er 2&nbsp;950&nbsp;km². Ho er knytt via kanalar og bekkar til Trubizj, som renn sørvestover frå Kiev til Dnepr. Viktige byar og landsbyar langs elva er Nizjyn, Kozelets, Roslavl og Oster.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oster River|Oster River]]» frå ,  den 3. september 2012.*
Almaelva i Ukraina

**Alma** (ukrainsk og russisk Альма, krimtatarisk *Alma*) er ei lita elv på Krimhalvøya som munnar ut i Svartehavet. Ho munnar ut midt mellom Jevpatoria og Sevastopol. «Alma» er det krimtatariske ordet for 'eple'. 

Nær Alma slo dei allierte britiske, franske og osmanske styrkane russarane under prins Aleksandr Sergejevitsj Mensjikov den 20. september 1854 i slaget ved Alma under Krimkrigen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alma River (Ukraine)|Alma River (Ukraine)]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Tsjorna på Krimhalvøya

**Tsjorna**, **Tsjornaja** eller **Tsjorhun** (ukrainsk Чорна, *Tsjorna*, russisk Чёрная, krimtatarisk *Çorğun*),som på ukrainsk og russisk tyder 'Svartelva', er ei lita elv på Krimhalvøya. Ho er 34,5 km lang.

Tsjorna byrjar i Baydardalen nordaust for den vesle byen Rodnikivs'ke, og like vest for byen renn ho ut i eit reservoar. Frå her held ho fram vestover tilbyen Inkerman (Belokamensk) der ho munnar ut i Sevastopolbukta på sørvestkysten av halvøya. 

Under Krimkrigen fann slaget ved Tsjornaja stad ved elva. Byen Inkerman var ein strategisk viktig stad under krigen og ligg ved breidda av elva. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chorna River (Crimea)|Chorna River (Crimea)]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Salhir

**Salhir** (ukrainsk Салгір; russisk Салгир, *Salgir*; krimtatarisk *Salğır*) er den lengste elva i Den autonome republikkem Krim i Ukraina. Ho er 204&nbsp;km lang, og drenerer eit område på 3&nbsp;750&nbsp;km². Middelvassføringa er 2 m³/s.

Ho spring ut i Tsjatyrdagfjella og munnar ut i Syvasj i Azovhavet nær Simferopol. Langs vegen renn ho gjennom Nord-Krim-kanalen. Elva vert hovudsakleg nytta til vasskraft og jordbruk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Salhir River|Salhir River]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Utsjan-su

**Utsjan-su** (ukrainsk Учан-Су, russisk Уча́н-Су, krimtatarisk *Uçan Suv*) er ei elv som renn langs sørkysten av Krimhalvøya. Namnet kjem frå krimtatarisk for 'rasktrennande vatn'.

Elva munnar ut i Svartehavet i sentrum av byen Jalta. Ho spring ut ved foten av Ai-Petri, renn gjennom eit kløft og dannar 2 km frå kjelda Utsjan-su-fossen, som ligg 390 meter over havet. Fossen har ei høgd på 98 meter. 

Elva vert nytta til vassforsyning og kunstig vatning. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Uchan-su (river)|Uchan-su (river)]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Kaltsjyk

**Kaltsjyk** (Кальчик) er ei elv i Donetsk oblast i Ukraina. Ho renn frå Listvanka og ut i Kalmius, ved byen Mariupol. Elva var visstnok åstad for slaget ved Kalkaelva mellom Mongolriket og Kievriket i 1223.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kalchik River|Kalchik River]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Kalmius

**Kalmius** (ukrainsk Кальміус) er ei av to elvar som renn gjennom den ukrainske byen Mariupol. Den andre er heiter Kaltsjyk og er ei sideelv til Kalmius. Kalmius munnar ut i Azovhavet nær Azovstal stålverk.

Kalmius var visstnok på 1500-talet òg namnet på ei kosakkisk festning.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kalmius|Kalmius]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Khadzjibejestuaret

**Khadzjibejestuaret** eller **Khadzjibejskyj-limanen** (ukrainsk Хаджибейський лиман, tyrkisk *Haci Bey liman*) er eit estuar nordvest i Svartehavet, nordvest for byen Odessa. Det er skild frå havet av ein sandbanke, som er kring 5&nbsp;km lang. Estuaret er 31&nbsp;km langt, 500 meter til 2,5 km breitt og dekkjer 70&nbsp;km2. Djupna er opp til 2,5 meter. Botnen av estuaret er dekt av flak av svart gjørme som har gode helseeigenskapar. Elva Malyj Kujalnyk munnar ut i estuaret. Av dyr i estuaret finn ein krabbar, reker og kutling.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Khadzhibey Estuary|Khadzhibey Estuary]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Starushenko L.I., Bushuyev S.G. (2001) Причерноморскиые лиманы Одесчины и их рыбохозиаыственноые значениые. Astroprint, Odessa, 151 s. (på russisk)
* North-western Black Sea: biology and ecology, Eds.: Y.P. Zaitsev, B.G. Aleksandrov, G.G. Minicheva, Naukova Dumka, Kiev, 2006, 701 s.


## Sjå òg
* Berezanestuaret
* Dnestrestuaret
* Hryhorivskyestuaret
* Tyligulestuaret
* Sukhyjestuaret
Kujalnikestuaret

**Kujalnikestuaret** (ukrainsk Куяльницький лиман, krimtatarisk *Kuyanlık*) er eit estuar i Velykyj Kujalnik-elva nordvest i Svartehavet, nær byen Odessa. Området dekkjer 56-60 km&#178; og estuaret er 28 km lang, 3 km breitt og i snitt 3 meter djupt. Estuaret er skild frå Svartehavet av ei 3 km brei sandbanke. Saltinnhaldet i estuaret varierer frå 50 til 160‰.

Gjørma frå botnen av estuaret vert nytt ved kurstader langs breidda. Breidda har òg sandstrender og temperature i vatnet når 28-30 °С om sommaren.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kuyalnik Estuary|Kuyalnik Estuary]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Starushenko L.I., Bushuyev S.G. (2001) Причерноморскиые лиманы Одесчины и их рыбохозиаыственноые значениые. Astroprint, Odessa, 151 s. (på russisk)
* North-western Black Sea: biology and ecology, Eds.: Y.P. Zaitsev, B.G. Aleksandrov, G.G. Minicheva, Naukova Dumka, Kiev, 2006, 701 s.
Bystrytsia

**Bystrytsia** (ukrainsk Бистриця; russisk Быстрица, *Bystritsia*; polsk *Bystrzyca*) er ei elv, ei høgre sideelv til Dnestr som renn gjennom Ukraina. Den øvre delen av Bystrytsia er delt i to delar: *Bystrytsia-Solotvynska* (ukrainsk Бистриця Солотвинська; tidleagre polsk *Złota Bystrzyca*) og *Bystrytsia-Nadvirnjanska* (tidlegare polsk *Czarna Bystrzyca*). *Bystrytsja-Nadvirnjanska* er ei typisk fjellelv og er 94 km lang med eit nedslagsfelt på 1580&nbsp;km², og *Bystrytsia-Solotvynska* har ei lengd på 82&nbsp;km og eit nedslagsfelt på 795&nbsp;km²

Begge greinene spring ut i Gorganyfjella i Karpatane i Ivano-Frankivsk oblast. Ved byen Ivano-Frankivsk renn dei to elvane saman, og renn så 17&nbsp;km sør for Halytsj nær byen Jezupil, der ho munnar ut i Dnestr.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bystrytsia River|Bystrytsia River]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Hnyla Lypa

**Hnyla Lypa** (ukrainsk *Гнила Липа*, polsk *Gniła Lipa*) er ei elv i Ukraina.  

*Hnyla Lypa* tyder eit rote lindetre både på bolsk og ukrainsk. Det er ei sideelv til Dnestr og renn parallelt med elva Zolota Lypa. Nokre av byane langs elva er Peremysjliany, Rohatyn og Bursjtyn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hnyla Lypa|Hnyla Lypa]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Begnadalen

**Begnadalen** er dalføret av Begna mellom Bagn og Sperillen, som strekkjer seg frå Sør-Aurdal kommune i Innlandet til Ringerike kommune i Buskerud.

Gjennom Begnadalen går E 16 og dermed hovedtyngden av biltrafikken til Valdres og over Filefjell til Sogn. Før Valdresbanen vart bygd, gjekk dampskipstrafikk over Sperillen og opp Begna til Sørum, der hesteskyssen tok over. Begnadalen har om lag 530 innbyggjarar, mellom Garthus og fylkesgrensa.

Tidlegare var Begnadalen saman med Hedalen eit eige annekssokn. Då vart *Begnadalen* omtalt som «Nedre Hedalen» og *Hedalen* omtalt som «Øvre Hedalen». Dette heng att i lokal språkdrakt då stadene er omtalte som «oppi Hedalen» og «nedi Begnadalen».

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Begnadalen|Begnadalen]]» frå ,  den 4. september 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Begnadalen.no
Hedalen

**Hedalen** er eit sidedalføre til Begnadalen.

Dalen ligg i Sør-Aurdal kommune i Innlandet, nordvest for Sperillen. Gjennom dalen renn Urula. Hedalen er også ei skogsbygd som utgjer eit eige sokn under Sør-Aurdal prestegjeld. Dalen dannar den nordaustlege avgrensninga for Vassfaret. Gjennom Hedalen går fylkesveg 243, som møter E 16 ved nordenden av Sperillen. Hedalen stavkyrkje ligg i dalføret.

Namnet er ikkje sikkert forklart, men høyrer kanskje saman med ordet hi, av norrønt hið.

## Kjelder
Konka

**Konka** er ei sideelv til Dnepr, som renn gjennom Kherson oblast. 
Byane Polohy, Orikhiv og Hola Prystan, ein liten by grunnlagd av Katarina II av Russland, ligg ved elva.

Namnet er ei lokal tilpassing av det krimtatariske namnet på elva, *Yilki Su*, som tyder 'villhestvatn'.
Ved munningen av elva skal militærleiaren Mamai ha halde til. På 1700-talet danna ho grensa mellom Tsar-Russland og Det osmanske riket.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Konka River|Konka River]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Slutsj

**Slutsj** eller **Søndre Slutsj** (ukrainsk Случ, russisk Случь, Южная Случь, polsk *Słucz, *slovakisk *Sluč, Jižní Sluč*) er ei elv, ei høgre sideelv til Horyn, som renn gjennom Ukraina. Ho er 451&nbsp;km lang og drenerer eit område på 13&nbsp;800&nbsp;km². Slutsj spring ut i Khmelnytskyj oblast og renn så gjennom Zjytomyr og Rivne oblast før ho ei kort stund renn langs grensa til Belarus og munnar ut i Horyn.  

Av byar langs Slutsj finn ein Novohrad-Volynskyj, Berezne og Sarny.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sluch River (Ukraine)|Sluch River (Ukraine)]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Kolbotn

**Kolbotn** er ein tettbygd stad i Nordre Follo kommune i Oppegård i Viken. Han var administrasjonssentrum i tidlegare Oppegård kommune. Kolbotn ligg like ved Kolbotn stasjon på Østfoldbanen, 13 kilometer sør for Oslo sentrum. Kolbotn er ein del den samanhengande busetnaden sørover frå Oslo til Langhus i Ski kommune. 

Namnet «Kolbotn» kjem frå eit gardsnamn, norrønt *Kolabotn* og seinare *Kullebund*, som har samanheng med at det vart brunne trekol her tidlegare.

Kolbotn stasjon på Østfoldbanen opna i 1895.
Deretter vart det bygd ei rekkje bustader og sentrumsbygg her.

På Fløysbonn i aust og Mastemyr i vest er det ein del næringsverksemd, har mellom anna husa Kodak, Volvo Norge og hovudkontoret til IBM Norge på grensa til Oslo i nord.

Kolbotn kyrkje er ei steinkyrkje i mellomalderstil som blei bygd i 1932.
Pinsekirken Kolbotn blei stifta i 1933 som ein kyrkjelyd tilslutta den norske pinserørsla. 

## Kjelder
Poltva

**Poltva** (ukrainsk og russisk Полтва, polsk *Pełtew*) er ei elv vest i Lviv oblast i Ukraina og ei sideelv til Vestre Bug. Byen Lviv ligg ved elva, som er gjort underjordisk i byen. Ho renn like under hovudgata i byen, Prospekt Svobody, og Lviv opera- og balletteater.

Historisk har elva hatt store problem med ureining. Som følgje blei ho dekt til og gjort del av underjordisk avløypssystem i Lviv frå 1839. Under andre verdskrigen blei den underjordiske elva nytta som gøymestad for jødar som flykta frå nazistane.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Poltva|Poltva]]» frå ,  den 9. januar 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*Pełtew (1886)
Smotrytsj

**Smotrytsj** (ukrainsk Смотрич, polsk *Smotrycz*) er ei venstre sideelv til Dnestr, og renn gjennom Det podolske høglandet vest i Ukraina. Ho er 169&nbsp;km lang og drenerer eit område på 1800&nbsp;km². I snitt er elva 10-15 meter brei, men går opp mot 40 meter på det breiaste. Den historiske byen Kamianets-Podilskyj ligg ved elva. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Smotrych River|Smotrych River]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Vovk

**Vovk** er ei elv i Ukraina. Namnet på elva tyder 'ulv'. Ho renn gjennom Khmelnytskyj oblast vest i Ukraina og er ei sideelv til Sørlege Buh. Vovk renn gjennom Derazjnja og munnar ut i Sørlege Buh i Letytsjiv.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vovk River|Vovk River]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Seret i Drohobytsj

**Seret** (ukrainsk Серет) er ei lita elv i Ukraina, ei sideelv i Tysmenytsja. Seret renn gjennom sentrum av Drohobytsj, ein by i Lviv oblast vest i Ukraina.

Elva renn frå ein innsjø i skogen i Ivano-Frankivsk oblast og er særs forureina med ei særeigen lukt. Berre enkelte mikroorganismar og ender lever i elva. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Seret River (Drohobych)|Seret River (Drohobych)]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Stryjelva

**Stryj** (ukrainsk Стрий) er ei elv som spring ut i Karpatane vest i Ukraina. Ho svingar sg gjennom fjella og har ei lengd på 231&nbsp;km. Ho renn mellom anna gjennom byen Stryj. Elva held fram mot Dnestr nær Khodoriv.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Stryi River|Stryi River]]» frå ,  den 4. september 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Panoramio photographs
Zolota Lypa

**Zolota Lypa** (ukrainsk *Золота Липа*, polsk *Złota Lipa*) er ei elv vest i Ukraina. Ho renn gjennom Berezjany, og dannar den store Berezjanysjøen nord for Berezjany. Ho er ei venstre sideelv til Dnestr. 

Zolota Lypa tyder både på polsk og ukrainsk 'gyllent lindetre'. Elva med den motsette tydinga Hnyla Lypa ('rote lindetre') renn parallelt 30 km vest for Berezjany.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zolota Lypa River|Zolota Lypa River]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Akkarzjanka

**Akkarzjanka** er ei lita elv i Ovidiopol rajon i Odessa oblast i Ukraina. Elva spring ut nær landsbyen Datsjne, og munnar ut i Sukhyjestuaret i nordvest, nær landsbyen Velykodolynske.

Elva er 39 km lang og drenerer eit område på 160 km².

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Akkarzhanka|Akkarzhanka]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Cogâlnic

**Cogâlnic** (òg kalla Cogîlnic, Kogylnik, Kogîlnic eller Kunduk) er ei 183 km lang elv i Moldova og det sørvestlege Ukraina.

Cogâlnic har utspringet sitt i åsane i Raionul Nisporeni i Codri vest for den moldovske hovudstaden Chișinău. Ho renn gjennom byane Hîncești, Cimișlia og Basarabeasca og så inn i Budjak, forbi Artsyz og inn i låglandet Pritsjernomorskoj i Odessa oblast i Ukraina. I lag med Sarata munnar ho ut i Sasyk-limanen og så ut i Svartehavet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cogalnic|Cogalnic River]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
*Brezianu, Andrei and Spânu, Vlad (eds.) (2007) "Cogâlnic/Kogâlnic" *Historical Dictionary of Moldova* (2nd ed.) Scarecrow Press, Lanham, Maryland, USA, p. 92, ISBN 978-0-8108-5607-3
Kodymaelva

**Kodyma** (ukrainsk Кодима) er ei høgre sideelv til Søndre Buh i Ukraina. Ho spring ut frå ein myrlendt dal nær landsbyen Budej i Kodymsky rajon i Odessa oblast, og renn gjennom Odessa oblast og Mykolaiv oblast før ho munnar ut i Søndre Buh kring 199 km frå munnningen, nær Pervomaisk i Mykolaiv oblast. 

Av busetander langs elva finn ein Balta, Holma, Bobrik Persjy og Krive Ozero.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kodyma River|Kodyma River]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Sarata

**Sarata** er ei elv i Ukraina og Moldova, som munnar ut i Sasyklagunen. Elva spring ut i Moldova og er 120 km lang. Ho drenerer eit område på 1&nbsp;250&nbsp;km². Om sommaren tørkar ho inn. Sideelvane hennar er Babei, Gealair og Copceac.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sarata River|Sarata River]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Kutsjurhanelva

**Kutsjurhan** (**Kutsjurgan**; ukrainsk eller russisk Кучурган; rumensk *Cuciurgan*) er ei elv i Moldova og Ukraina. Ho er ei sideelv til Dnestr som spring ut i Det podolske høglandet i Ukraina. Ho renn søraustover og dannar ein del av grensa mellom Transnistria i Moldova og Odessa oblast i Ukraina.  Elva er 109 km lang og drenerer eit område på 2090 km².

Ei demning er bygd i elva like nord for Dnestr og dannar her Cuciurganreservoaret.  Landsbyen Kutsjurhan i Ukraina ligg nær elva like nord for reservoaret og er ein viktig grenseovergang til Transnistria.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kuchurhan River|Kuchurhan River]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Javier Sotomayor

**Javier Sotomayor** () er ein cubansk høgdehoppar og gjeldande verdsrekordhaldar i høgdehopp.
Sotomayor er den einaste som nokonsinne har hoppa 2,44 m. Verdsrekorden hans på 2,45 vart sett i Salamanca i Spania den 27. juli 1993.

## Biografi

Sotomayor er 1,95 m høg, og trenarane hans ville difor fyrst at han skulle bli korgballspelar. Han starta med aktivt høgdehopp som fjortenåring, og då han fylte 19 var han rangert som nummer 5 på verdsbasis. Sotomayor kunne ha OL-debutert under sommar-OL 1984 i Los Angeles, men leikane vart boikotta av Cuba og andre kommunistiske land. Derimot sette han juniorverdsrekord på 2,33 i Havana dette året. I 1987 vann han dei panamerikanske leikane og sette ny personleg rekord med 2,37 m.

I 1988 var Cuba eitt av få land som boikotta leikane i Seoul, og Sotomayor fekk difor ikkje delta. Den 8. september, få dagar før OL tok til, sette Sotomayor ny verdsrekord i Salamanca i Spania. Sotomayor hoppa heile 2,43 m og slo med det rekorden til svenske Patrik Sjöberg med éin centimeter. Den 4. mars 1989 under VM i friidrett innandørs i Budapest sette han den gjeldande verdsrekorden på 2,43 m og slo med det tyskaren Carlo Thränhardt sin rekord med éin cm. Den 29. juli 1989 forbetra Sotomayor sin eigen utandørs-rekord til 2,44 i San Juan i Puerto Rico.

Javier Sotomayor fekk delta i sitt fyrste OL under sommar-OL 1992 i Barcelona - dette vart einaste gongen han fekk bli olympisk meister. Sotomayor hoppa her 2,34 på fyrste forsøk. Sølvvinnaren Patrik Sjöberg greidde denne høgda på andre forsøk, og bronsemedaljen vart delt mellom dei tre deltakarane som greidde høgda på tredje forsøk.

Då Sotomayor sette verdsrekorden i Salamanca sommaren 1993, brukte han berre fire hopp før han tok rekorden. Fyrst hoppa han 2,32, deretter 2,35, tredje gongen 2,38 og fjerde gongen vart lista sett på 2,45, men han reiv på fyrste forsøket. På andre forsøket gjekk han over, sjølv om han sneia lett nedi lista. Sotomayor hadde også ein særeigen hoppteknikk, og han sette verdsrekorden med venstrebeinet.

I 1993 vart Sotomayor også verdsmeister under friidretts-VM i Stuttgart. Under VM i 1995 i Göteborg måtte han ta til takke med sølv, men i 1997 i Athen tok han nytt VM-gull. Sotomayor vart forhindra frå å delta i sommar-OL 1996 i Atlanta på grunn av cubansk boikott.

I 1999 vart Sotomayor teken i doping og vart straffa med to års utestenging frå idretten. Seinare vart straffa hans halvert av IAAF slik at han fekk han lov til å delta under sommar-OL 2000 i Sydney, 32 år gamal. Dette vart hans andre og siste OL-deltaking, og han tok sølvmedaljen bak russiske Sergej Kljugin. I juni 2001 vart Sotomayor igjen teken for doping. Han kunngjorde at han fullførte karrieren sin i september same året.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Javier Sotomayor|Javier Sotomayor]]» frå ,  den 4. september 2012.*  

*
Tyligul

**Tyligul** (ukrainsk Тилігул) er ei elv i Odessa oblast sør i Ukraina, 168&nbsp;km lang og opp til 10–20 meter brei. Ho drenerer eit område på 3&nbsp;550&nbsp;km². Ho spring ut i Det podolske høglandet og renn gjennom ein smal dal på veg til Svartehavssenkinga,der dalen vert breiare. Elva munnar ut i Tyligulestuaret.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tyligul River|Tyligul River]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Batar

**Batar** (ukrainsk Батар, ungarsk *Batár*) er ei elv i Ukraina og Ungarn. Ho er ei venstre sideelv til elva Tisza, og dei renn i hop ved Tiszabecs. Kjelda hennar ligg nær landsbyen Tsjerna, kring 10&nbsp;km aust for Korolevo, i Vynohradiv rajon. Han renn gjennom landsbyane Tsjerna, Hudia, Kholmovets og Magosliget.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Batar (river)|Batar (river)]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* River Basin Report: Tisza River http://www.ywat.org/knowledgebase/riverbasins/eu-tisza.html
Molotsjna

**Molotsjna** (ukrainsk Молочна, russisk Моло́чная, *Molotsjnaja*) er ei elv i Zaporizjzja oblast i Sør-Ukraina. Namnet på elva tyder ‘mjølkeaktig’.

I antikken vart elva kalla **Gerrhus**  eller **Gerros** (gammalgresk Γέρρος). Ho blei kalla **Tokmak** () av nogaiane.

Ho munnar ut i Molotsjnyjestuaret i Azovhavet. Elva er 197&nbsp;km lang og drenerer eit område på 3&nbsp;450&nbsp;km². På ei tidlegare øy i elva ligg den arkeologiske staden Kamyana Mohyla.

Elva er knytt til den russiske mennonitt-kulturen, som grunnla Molotsjna-kolonien her i  1804.

## Byar i nedslagsfeltet
* Tokmak
* Molotsjansk
* Melitopol

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Molochna|Molochna]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Huyva

**Huyva** (òg **Houyva** eller **Huyvy**) er ei elv nord i Ukraina, som renn gjennom Koziatynskyj rajon i Vinnytsia oblast og Andrusjivka rajon og Zjytomyr rajon i Zjytomyr oblast. Ho er ei sideelv til Teteriv.

Elva er 97 km lang og drenerer eit område på 1505 km². Huyva renn gjennom byane Koziatyn og Andrusjivka.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Huyva River|Huyva River]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ubort

**Ubort** (russisk Уборть) er ei elv i Zjytomyr oblast (Ukraina) og Homiel voblast (Belarus), ei høgre sideelv til Pripjat (Dneprvassdraget). Ho er 292 km lang og drenerer eit område på 5820 km². Ubort frys til i november-januar og er isdekt til ut i februar eller byrjinga av april. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ubort River|Ubort River]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Asker stasjon

**Asker stasjon** er ein jarnbanestasjon på Asker i Asker kommune. Stasjonen er sams for Drammensbanen, Spikkestadbanen og Askerbanen, og er den femte største i Noreg, rekna etter talet på ferdafolk. Ikkje berre lokaltoga i Osloområdet stoggar her, men òg regiontoga på Bergensbanen, Vestfoldbanen og Sørlandsbanen. Dessutan stoggar flytoget mellom Gardermoen og Drammen på Asker stasjon, og hadde opphavleg Asker stasjon som endestasjon før ruta vart lengd til Drammen i 2010.

Asker stasjon vart bygd i samband med bygginga av Drammensbanen, og stod ferdig då denne banen vart opna i 1872. Men stasjonen er sidan dess bygd om fleire gonger, og dessutan flytta litt fram og attende. Den opphavlege stasjonsbygningen, teikna av arkitekt Georg Andreas Bull vart erstatta i 1921 av ein ny bygning som var teikna av Ragnvald Utne ved NSB Arkitektkontor. Denne bygningen vart nedriven i 1957 og erstatta i 1960 av ein ny, som òg var teikna ved det same arkitektkontoret. Denne bygningen måtte byggjast om i 1998 etter teikningar av arkitekt Niels Torp. 

Heile stasjonsområdet vart ombygd og utvida i perioden 2003&ndash;2006 i samband med at Jernbaneverket bygde høgfartsbanen Askerbanen, og soleis utvida frå to til fire spor på strekninga frå Asker stasjon til Lysaker på grensa mellom Bærum kommune og Oslo. Askerbanen kjem inn på stasjonen i ein ny tunnel attmed den gamle tunnelen for Drammensbanen, og mellom anna måtte stasjonsbygningen ombyggjast for å tilpassast dette. Det vart òg bygd ein ny undergang til perrongane, og i denne undergangen har biletkunstnaren Sven Påhlsson og komponisten Erik Wøllo skapt eit audiovisuelt kunstverk. Kunstverket er ein stendig vekslande kombinasjon av fargar og tonar som tek utganspunkt i primærfargane raudt, blått og gult, som vert blanda og endra ved at datateknikk styrar tallause lysdiodar i bakkant av tre langstrakte tavler i svartmåla stål som er plasserte langs ein betongvegg. Denne fargevekslinga har tonefølgje av spesialkomponert musikk frå eit lydspor som går i ei fire timars sløyfe, men som endrar seg frå dag til dag.

Sumaren 2012 vart det slutt med manuelt billettsal på Asker stasjon. Alle billettar må kjøpast frå automatar på stasjonen (eller på førehand over internett), til liks med det som har vorte vanleg på dei fleste av jarnbanestasjonane i Noreg.

I beinveges tilknyting til stasjonsområdet ligg *Asker Bussterminal*, opna 1996, med bussliner lokalt i Asker, til Drammen over Lier, til grannekommunane Bærum og Røyken og til Oslo.

## Bakgrunnsstoff
*Asker biblioteks samling med gamle fotografi frå Asker stasjon og Asker sentrum
*Bane NORs opplysningar om Asker stasjon
Dnestr-limanen

**Dnestrestuaret** eller **Dnestr-liman** (ukrainsk Дністровський лиман, rumensk limanul Nistrului) er ein liman, danna der elva Dnestr munnar ut i Svartehavet. Han ligg i Ukraina i Odessa oblast. Byen Bilhorod-Dnistrovskyj ligg på vestbreidda og Ovidiopol på austbreidda. Sjabo, ligg nedanfor Bilhorod-Dnistrovskyj og er kjend for vinen som vert produsert her. 

Området varierer mellom 360 og 408 km², han er 42,5 km lang og er 12 km på det breiaste. Middeldjupna er 1,8 meter og den største djupna er 2,7 meter. 

Dnestr-limanen renn ut i Svartehavet ved Zatoka. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dniester Liman|Dniester Liman]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Boltytsjkrateret

**Boltysjkrateret** er eit nedslagskrater i Kirovohrad oblast i Ukraina. Krateret har ein diameter på 24 km og er 65,17 ± 0,64 millionar år gammalt. Med feilkjelda er dette i same tidsperioden som Chicxulubkrateret vart danna i Mexico og samstundes med krit-palogen-grensa (K–Pg-grensa). Ein trur at Chicxulub-nedslaget har skapt ei masseutrydding mot slutten av krittida, som medførte at dinosaurane døydde ut. Boltysjnedslaget skjedde truleg fleire tusen år før Chicxulub, og indikerer at utryddinga kan ha vorte driven av fleire meteornedslag over ein lengre periode for kring 65 millionar år sidan.

Boltysjkrateret ligg sentralt i Ukraina, i området kring Tiasmyn, ei sideelv til Dnepr. Det har ein diameter på 24 km og er omgjeve av breksje bevart over eit område på . Det er estimert at like etter nedslaget så ville jord og stein ha spreidd seg ut over eit område på , som vart dekt av eit lag på minst 1 meter eller meir. Krater var på den tida 600 meter djupt. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Boltysh crater|Boltysh crater]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
# Grieve R.A.F., Reny G., Gurov, E.P., Ryabenko V. A. (1985), *Impact Melt Rocks of the Boltysh Crater*, Meteoritics, v. 20, p.&nbsp;655
# Gurov E.P., Gurova H.P. (1985), *Boltysj Astrobleme: Impact Crater Pattern with a Central Uplift*, Lunar & Planetary Science XVI, s.&nbsp;310–311
# Kashkarov L.L., Nazarov M.A., Lorents K.A., Kalinina G.V., Kononkova N.N. (1999), *The Track Age of the Boltysj Impact Structure*, Astronomicheskii Vestnik, v. 33, p.&nbsp;253
# Kelley S.P., Gurov E. (2002), *The Boltysj, another end-createous impact*, Meteoritics & Planetary Science, v. 37, s.&nbsp;1031–1043
# Jolley D., Gilmour I., Gurov E., Kelley S., Watson J. (2010) *Two large meteorite impacts at the Cretaceous-Paleogene boundary*  Geology. september 2010, v. 38, s.&nbsp;835–838,
Ilyinetskrateret

**Ilyinets** er eit nedslagskrater i Ukraina, i Vinnytsia oblast.

Det har ein diameter 8,5&nbsp;km i diameter og ein alder på 378 ± 5 millionar år (øvre devontida). Krateret er ikkje eksponert på overflata.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ilyinets crater|Ilyinets crater]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Dalnyk

**Dalnyk** (ukrainsk Дальник) er ei lita elv i Biliayivskyj og Ovidiopol rajon i Odessa oblast i Ukraina. Elva spring ut nær landsbyen Datsjne og munnar ut i Sukhyjestuaret nær landsbyen Nova Dolyna. Byen Velykyj Dalnyk ligg ved breidda av elva.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dalnyk River|Dalnyk River]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Ternovkakrateret

**Ternovka** er eit meteorittkrater i Dnipropetrovsk oblast i Ukraina.

Det er 11&nbsp;km i diameter, og alderen er estimert til 280 ± 10 millionar år sidan (permtida). Krateret er ikkje eksponert på overflata.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ternovka crater|Ternovka crater]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Zapadnajakrateret

**Zapadnaja** er eit nedslagskrater i Ukraina, på grensa mellom Vinnytsia oblast og Zjytomyr oblast.

Det har ein diameter på 3,2&nbsp;km og alderen er estimert til 165 ± 5 millionar år, i midten av juratida. Krater er ikkje eksponert på overflata.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zapadnaya crater|Zapadnaya crater]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Zeleny Gai-krateret

**Zeleny Gai** er eit nedslagskrater i Ukraina (Kirovohrad oblast).

Det er 3,5 km i diameter og har ein alder estimert til 80 ± 20 millionar år (øvre krittida). Krateret er ikkje eksponert på overflata.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zeleny Gai crater|Zeleny Gai crater]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Rotmistrivkakrateret

**Rotmistrovka** er eit nedslagskrater i Ukraina (Tsjerkasy oblast).

Det ligg nær landsbyen Rotmistrivka i Smila rajon.

Krater er 2,7 km i diameter med ein alder estimert til 120 ± 10 millionar år (nedre krittida). Det er ikkje eksponert på overflata medn er gravlagd under sediment. Krater inneheld spor av breksje og glaspartiklar, overlagt av skifer, kalkstein og granittavleidd sandstein frå nedre krittida.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rotmistrivka crater|Rotmistrivka crater]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Arkadiastranda

**Arkadiastranda** (ukrainsk Пляж Аркадія, *Pljazj Arkadija* russisk Пляж Аркадия) er den mest kjende stranda i Odessa i Ukraina. Stranda vart kalla opp etter Arkadia i Hellas.

Grunnleggjarane av Odessa valde dette namnet i håp om at det skulle hjelpe til å gjere staden til ein feriestad. Arkadia er i dag den mest populære stranda og feriestaden i Odessa. Nattklubbane her er opne frå mai til september.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arcadia Beach|Arcadia Beach]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kahlenberg

**Kahlenberg** er eit fjell på 484 moh. som ligg i Döbling i Wien i Austerrike. Fjellet ligg i nordaustenden av Alpane, aust for Leopoldberg og vest for Hermannskogel og Reisenberg. Kahlenberg er ein del av naturområdet Wienerwald, og er eit populært utfluktsmål for dagsturar frå Wien. Frå toppen kan ein sjå utover heile byen og delar ar Niederösterreich.

Slaget ved Wien i 1683, på tysk kalla *Schlacht am Kahlenberg*, vart utkjempa ved dette fjellet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Kahlenberg|Kahlenberg]]» frå ,  den 4. september 2012.*  
 
*Wien (08.05.2012) og Wienerwald (03.01.2012) i Store norske leksikon.
Patrik Sjöberg

**Jan Niklas Patrik Sjöberg** () er ein tidlegare svensk høgdehoppar. Patrik Sjöberg heldt ei tid verdsrekorden i høgdehopp før han vart slått av cubanaren Javier Sotomayor. Sjöberg sin rekord frå 1987 på 2,42 m er framleis gjeldande europeisk rekord. Den einaste som per i dag har hoppa høgare, er Sotomayor med verdsrekorden på 2,45.

Patrik Sjöberg er fire gonger europameister i innandørs-EM. I tillegg vart han verdsmeister i innandørs-VM i Paris i 1985 og har fleire medaljar frå seinare innandørs-VM. Ein av Patrik Sjöbergs største prestasjonar var då han vart verdsmeister i høgdehopp under VM i friidrett 1987 i Roma. Her hoppa han 2,38 m.

Sjöberg deltok i OL for fyrste gong under sommar-OL 1984 i Los Angeles. Her tok han sølvmedaljen med eit hopp på 2,33. Vinnaren vart vesttyske Dietmar Mögenburg. Under sommar-OL 1988 i Seoul hoppa Sjöberg heile 2,36, altså høgare enn i Los Angeles, men enda likevel på delt tredjeplass og fekk bronsemedaljen. I sommar-OL 1992 i Barcelona gjekk gullet til verdsrekordhaldaren Javier Sotomayor, og Sjöberg fekk eit nytt OL-sølv. Sotomayor og Sjöberg hoppa begge over 2,34, men av di Sotomayor greidde det på fyrste forsøk, og Sjöberg på andre, vart medaljefordelinga som ho vart. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Patrik Sjöberg|Patrik Sjöberg]]» frå ,  den 4. september 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Hidropark

**Hydropark** (ukrainsk Гідропарк) er eit parkområde ved Dnepr i Kiev i Ukraina.

Det vart skapt som eit underhaldningsområde for hovudsakleg vassaktivitetar med strender, båtliv og vassport. Det ligg på to øyar i Dnepr med brusamband over til fastlandet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hidropark|Hidropark]]» frå ,  den 4. september 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Obolonkrateret

**Obolonkrateret** er eit nedslagskrater kring 200 km søraust for Kiev i Ukraina i Poltava oblast. Det har ein diameter på 20 km.
Det er gjort boreprøvar i krateret og ein har funne spor av sjokkmineral og smelta bergartar som følgje av nedslaget. Det høge klorinnhaldet indikerer at området på den tida var dekt av eit grunt hav.
Ein har estimert at nedslaget skjedde for 169 ± 7 million år sidan (midtre juratida).

Det er foreslått av geofysikaren David Rowley frå University of Chicago, i lag med John Spray frå University of New Brunswick og Simon Kelley frå Open University, at Obolon var ein del av ei mogeleg gruppe av nedslag som òg danna Manicouagankrateret nord i Quebec, Rochechouartkrateret i Frankrike, Saint Martin-krateret i Manitoba og Red Wing-krateret i Nord-Dakota.  All kratera var tidlegare kjende og studerte, men det har vist seg at alle kratera låg på linja i tida då dei oppstod. Rowley har sagt at sannsynet for at desse kratera tilfeldigvis skal ha blitt danna på same linje er lik null.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Obolon' crater|Obolon' crater]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Bergens Historiske Forening

**Bergens Historiske Forening** er  ei lokalhistorisk foreining i og for Bergen, og den eldste lokalhistoriske foreininga i Noreg, skipa i 1894.

Foreininga ser det som si oppgåve å auke interessa for bergenssoga ved å gje ut eit årleg skrift med lokale tema, å gje ut kjeldeskrift og eldre sogeverk som kastar ljos over soga til byen, å skipa til vandringar med synfaringar kring i byen, og å arrangere føredrag og kåseri minst to gongar i året for medlemar og andre interesserte.

I dei meir enn hundre åra som foreininga har eksistert, har ho gjeve ut over hundre årsskrift og ein lang rad avhandlingar og kjeldesamlingar.

## Bakgrunnsstoff
* Internettsida for Bergen Historiske Forening.
Vestfoldbanen

**Vestfoldbanen** er den 137,79 km lange jernbanestrekninga frå Drammen i Buskerud, gjennom Vestfold og fram til Eidanger i Porsgrunn kommune. Banestrekninga frå Eidanger til Skien har namnet Bratsbergbanen. Førebels har 25,7 km av banen dobbeltspor.  Vestfoldbanen inngår det såkalla InterCity-triangelet, jarnbanenettet som har Skien, Lillehammer og Halden som ytterpunkta, og som har heile 90 % av passasjertrafikken med tog i Noreg. 

Strekninga  mellom Drammen og Larvik vart opna 13. oktober 1881,  og strekninga mellom Larvik og Skien vart opna 23. november 1882.  Opphavleg vart banen kalla *Grevskapsbanen* eller *Jarlsbergbanen*. Vestfoldbanen vart elektrifisert i 1957.

Opphavleg var Vestfoldbanen smalspora, med ei sporvidd på 1067 millimeter. Banen var ein av dei siste  i Noreg som vart bygd om til normal sporvidd. Arbeidet tok til så smått før andre verdskrigen, men fekk fart på seg fyrst etter krigen, og vart ikkje unnagjort før i 1949. Men på strekninga mellom Eidanger og Skien låg det allereie frå 1921 tre skjener, slik at det kunne køyrast både tog for smale spor og for normalspor her. Tog for normalspor vart nytta frå Brevik til Notodden og vidare til Rjukan.

Vestfoldbanen har hatt fleire sidebanar, som alle er lagde ned.  I 1881 opna ei line frå Skoppum til Horten, som vart lagd ned i 2008 etter å ha vore ute av bruk i fleire år. I 1895 opna Brevikbanen frå Eidanger til Brevik, og her vart det slutt på persontrafikken  i 1968, medan det på strekninga (Porsgrunn) – Eidanger – sementfabrikken framleis går godstog.  Frå Tønsberg til Eidsfoss vart det opna ei line i 1901, og frå Holmestrand til Hvittingfoss vart det opna ei line i 1902,  og båe to vart lagde ned i 1938.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Dnestrkløfta

**Dnestrkøfta** er ein del av Dnisterdalen i Ukraina. I 2010 vart den regionale landskapsparken ein nasjonalpark.

Dnestr er den nest største og den økologisk sett mest reine elva i Ukraina. Kløfta er delvis fylt opp av reservoar. Kløfta utgjer 250 km av elva frå munningen av Zolota Lypa til munningen av Zbrutsj. Mellom desse renn Dnister gjennom ein dal med dalsier på 80 til 200 meter over elva. Naturen kring kløfta er original og unik. Geologiske, botaniske, arkeologiske og hydrologiske faktorar dannar eit unikt landskap. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dniester Canyon|Dniester Canyon]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Seven Natural Wonders of Ukraina: Dnestr Canyon
Marmurovi Pecjeri

**Marmorgrottene** (russisk Мра́морная пещера, ukrainsk Мармурова печера, krimtatarisk *Mermer qobası*) er ei grotte på Krimhalvøya, i Tsjatyr-Dag-massivet. Det er eit populært turistmål. 

I 1987 vart grotta oppdaga med eit komplekst system av haller og galleri, ikkje langt frå dei andre grottene Bin Basj-Koba (Tusen hovud) og Suuk-Koba (Kald). Den nye grotta som ligg 920 meter over havet vart kalla Marmor (opphavleg nytta ein namnet Afghan), fordi ho er forma av marmorert kalkstein. Frå 1988 byrja arbeidet med å legge stiar inn og lyssette grotta. 

Grotta vert rekna som eit av dei sju naturlege underverka i Ukraina. Ho er ein av dei mest vitja grottene i Europa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mramorniyi Pesheri (Marble Caves), Crimea|Mramorniyi Pesheri (Marble Caves), Crimea]]» frå ,  den 4. september 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Bilete av grotta (russisk)
Michel Sittow

**Michel Sittow** () var ein estisk målar frå Reval (Tallinn) i Estland som arbeidde i tradisjonen til tidleg nederlandsk målarkunst. Størstedelen av livet arbeidde Sittow som portrettmålar ved ulike hoff, for Isabella av Castilla, habsburgarar og andre i Spania og i Nederlanda. Han var ein av dei fremste flamske målarane i samtida.

## Liv og gjerning

Sittow var det eldste av tre born åt finsnikkaren og målaren Clawes van der Sittow og den andre kona hans, den finlandsvenske kjøpmannsdottera Margarethe Molner. Far hans var i 1454 komen frå Mecklenburg til Reval for å gifte seg med den fyrste kona si, han var sidan med i det mektige lauget i byen, Kanutigilde. Til å byrje med lærde Michel Sittow målaryrket av far sin, frå 1484 av Hans Memling i Brugge.

Mellom 1492 og 1504 arbeidde Sittow ved hoffet til den kastiljanske dronninga, Isabella. Han var aktiv i både Toledo, Ávila, Barcelona, Madrid, Sevilla, Burgos, Granada og i andre spanske byar. Sidan var han også i teneste hos statthaldaren over Nederlanda, den burgundiske hertugen, Filip I av Castilla. Eit portrett frå den tid av den engelske kongen, Henrik VII, er truleg måla av Sittow.

Då Filip døydde i 1506 mista Sittow den viktigaste mesenen sin. Same året reiste han tilbake til Reval, der var mora var død og det vart strid om arven etter henne. Han arbeidde ei tid som hjelpar, før han i 1507 synte fram meisterverket som skulle gje han medlemskap i Kanutigilde.

År 1514 fekk Sittow i oppdrag å måle den dansk-norske kongen Kristian II i København. Deretter arbeidde han ved ulike europeiske hoff, særleg i dei sørlege Nederlanda i teneste hos statthaldaren Margarete av Austerrike, samt i Spania.

I 1517 kom han heim til Reval for godt. Året etter gifta han seg med den rike kjøpmannsdottera Dorothie Allunsze. Sittow vart i 1523 oldermann i  Kanutigilde og slutta seg same året til den reformerte kyrkja. Etter alt å dømme døydde Sittow i Reval under ein pest, få dagar før julekvelden 1525. Han vart gravlagd frå Nikolaikyrkja i byen.

Michel Sittow var ein av dei teknisk sett grundigaste målarane i Europa på byrjinga av 1500-talet. Om lag 30 av verka hans finst i dag. Framom alt er portrett- og helgenbileta hans samtidige meisterverk. Han laga også bokminiatyrar og altartavler.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Michel Sittow|Michel Sittow]]» frå ,  den 4. september 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Ivan Ukhov

**Ivan Sergejevitsj Ukhov** () er ein russisk høgdehoppar. Han vart olympisk meister i øvinga i 2012. Hans personlege rekord er på 2,40 m; 5&nbsp;cm under verdsrekorden til Javier Sotomayor.

## Karriere
Ukhov konkurrerte tidlegare i diskoskasting, men bytta i 2005 til høgdehopp, og vart junior-europameister i Kaunas med eit hopp på 2,23 m. Gjennom 2005-sesongen forbetra han seg frå 2,10 m til 2,30 m. I 2006 oppnådde Ukhov ein personleg rekord på 2,33 meter. Han hoppa så 2,39 innandørs i Moskva den 28. januar 2007.

I 2009 vann han gull i innandørs-EM i friidrett Torino med eit hopp på 2,32 m. Elles i innandørssesongen 2009 hoppa han i Aten 25. februar 2,40 m, ny russisk rekord og årsbeste i verda. Den 25. juli 2009, under det russiske meisterskapen i Tsjeboksary, svinga han seg over 2,35 m og vart russisk meister med personleg utandørsrekord.

I 2010 sigra Ukhov i VM innandørs i Doha, gullmedaljen vann han etter eit hopp på 2,36 m.
Ukhov deltok under EM i friidrett 2010 i Barcelona. Her hoppa han 2,31 m og tok sølvmedaljen, overgått av landsmannen Aleksandr Sjustov med to centimeter.  Han var likevel den klart beste høgdehoppararn gjennom sesongen, noko han stadfesta med å vinne i fire av sju Diamond League-stemne.

I 2011 vann Ukhov gull under innandørs-EM i friidrett, då han vart den einaste som hoppa over 2,38 m. 
Under innandørs-VM i friidrett i Istanbul året etter greidde han bronsemedaljen.

Ivan Ukhov OL-debuterte under sommar-OL 2012 i London. Her vann han olympisk gull då han var den einaste som hoppa over 2,38 m. I 2019 mista han gullmedaljen ved ein dom i Den internasjonale skilsdomsretten for sport. I 2021 fekk Erik Kynard medaljen.

I 2014 fekk han bronsemedaljen under EM i Zürich.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 2006 i Göteborg: Nr 12 – 2,20 m
*VM 2009 i Berlin: Nr 10 – 2,23 m
*EM 2010 i Barcelona: Sølvmedalje – 2,31 m, bakom Aleksandr Sjustov (2,33 m)
*VM 2011 i Daegu: Nr 5 – 2,32 m
*OL 2012 i London: Gullmedalje, seinare diska – 2,38 m, framom Erik Kynard (2,33 m)
*VM 2013 i Moskva: Nr 4 – 2,35 m
*EM 2014 i Zürich: Bronsemedalje – 2,30 m
*VM 2015 i Beijing: Utslått i kvalifseringa (2,26 m=nr 24)

## Referansar

 
 


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ivan Ukhov|Ivan Ukhov]]» frå ,  den 4. september 2012.*
Tjern

Eit **tjern** eller ei **tjørn** (av norrønt *tjarn*, inkjekjønn, og *tjǫrn*, hokjønn) er ei nemning på eit lite vatn. Andre (uoffisielle) skrivemåtar kan vera *tjenn* og *tjønn*. Ofte ligg tjerna i ei myr eller myrliknande vegetasjon med lauvtreskog, i motsetnad til innsjøar og mange større vatn. Eit tjern kan til dømes ha danna seg ved at eit større, grunt vatn har grodd til langs kantane med torvmose.

Omgrepet «tjern» er i hovudsak nytta om ein naturleg liten innsjø, men kan òg unntaksvis vere nytta om ein liten kunstig innsjø eller vatn, kan hende særleg der innsjøen ligg på staden for eit opphavleg naturleg tjern med det same namnet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tjern|Tjern]]» frå ,  den 5. september 2012.*  
*
Det angolanske riksvåpenet

**Det angolanske riksvåpenet**  blei teke i bruk 2. november 1990. Våpenet inneheld dei same tre symbola som det angolanske flagget: Ein machete, eit tannhjul og ei stjerne. Macheten er krosslagd med ei hakke, og står saman med rankane av mais, kaffi og bomull i kransen rundt for jordbruk og jordbruksarbeidarar. Tannhjulet dannar halve kransen rundt emblemet og symboliserer industri og industriarbeidarar. Stjerna står for internasjonalisme og framskritt. Den oppslåtte boka nede representer utdanning og soloppgangen bak henne symboliserer det nye landet. Nedst er eit banner med namnet til landet.

Riksvåpenet er skildra i tillegg 2 til den angolanske grunnloven.

## Tidlegare riksvåpen

Fil:Coat of arms of Portuguese West Africa (1935-1951).svg|Våpenet til Portugisisk Vest-Afrika frå 8. mai 1935 til 11. juni 1951.
File:Coat of arms of Portuguese West Africa (1951-1975).svg|Våpenet til Portugisisk Vest-Afrika frå 11. juni 1951 til 11. november 1975.
File:Lesser coat of arms of Portuguese West Africa.svg|Det reduserte våpenet mellom 8. mai 1935 og 11. november 1975.


## Kjelder

*«ANNEX II – THE NATIONAL INSIGNIA» i CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ANGOLA  (2010)


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Emblem of Angola|Emblem of Angola]]» frå , den 5. september 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff