open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bantry Bay

**Bantry Bay** (irsk *Cuan Baoi*, *Inbhear na mBárc* eller *Bádh Bheanntraighe*) er ei bukt i County Cork sørvest i Irland. Bukta går om lag 35 km frå nordaust til sørvest, ut mot Atlanterhavet. Innerst er ho er om lag 3-4 km brei, medan ho er 10 km vid ved inngangen. 

## Geografi
Bukta er djup og ei stor naturleg hamn. Ho grenser i nord til Bearahalvøya, som skil Bantry Bay frå Kenmare Bay. Den sørlege grensa er Sheep's Head, som skil Bantry Bay frå Dunmanus Bay. Dei største øyane i bukta er Bere Island og Whiddy Island. Bere Island ligg nær inngangen til bukta på nordsida, ovanfor landsbyane Curryglass og Castletown Bearhaven. Rerrin er den største busetnaden på øya. Landsbyen Ballynakilla ligg òg her. Whiddy Island ligg inne i bukta nær sørkysten. Her ligg den største petroleumstasjonen på Irland og hamna er ideell for store havgåande tankskip. ConocoPhillips driv i dag ei enkel fortøying (SPM) ved Whiddy Island oljeterminal.

Byar og landsbyar rundt bukta inkluderer Adrigole, Bantry, Ballylickey, Cahermore, Cappanolsha, Castletownbere (Castletown Bearhaven), Curryglass, Foilakill, Gerahies og Glengarriff. Dunboy Castle ligg tvers ovanfor Bere Island.

## Historie
Byen Bantry, innerst i bukta, er knytt til Det irske opprøret i 1798 som staden der den franske flåten, inkludert Wolfe Tone, prøvde å skape opprør to år tidlegare. Den franske flåten bestod av 43 skip og 15&nbsp;000 soldatar, som hadde delt seg opp i mindre grupper ute i Atlanterhavet for å unngå Royal Navy. Dei skulle samlast i saman i Bantry Bay. Store delar av flåten kom seg fram i tide, men fleire skip, inkludert flaggskipet «Fraternité» med general Hoche var forsinka. Medan dei andre skipa venta vart det dårleg vêr og utan leiarar byrja ein å verte uroa for at dei skulle verte fanga inne i bukta, og valde derfor å reise tilbake til Frankrike. 

### Betelgeuse-ulukka

8. januar 1979 mista 50 menneske livet då ein fransk oljetankar kalla «Betelgeuse» som lossa ved Whiddy Island tok fyr, eksploderte og delte seg i tre delar. Bukta har hatt mange skipsforlis gjennom historia. I 1981, medan ein nytta sonar for å rydde opp etter «Betelgeuse», fann ein vraket av den franske fregatten «La Surveillante», som sokk under ein storm nord for Whiddy Island den 2. januar 1797.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bantry Bay|Bantry Bay]]» frå ,  den 11. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

* Turistguide for Beara (bearatourism.com)
* Hamna Bantry Bay (bantrybayport.com)
Helge Hagerup

**Helge Hagerup** () var ein norsk forfattar.

Helge Hagerup var særleg produktiv som dramatikar, og teaterstykka hans har vorte mykje framførte både av Fjernsynsteatret, på Nationaltheatret og i Radioteatret. Hagerup var ein av de første som brukte tema og stoff frå populærkulturen, med teaterstykka *Superboy* (1968), *Camp* (1977).

Hagerup var son av Inger Hagerup, onkel til Hilde Hagerup og bror til Klaus Hagerup.

## Bibliografi
* *Til stjerner skal vi bli* diktsamling (1989) 
* *Døden gir ingen ro* (1989)
* *Selvportrett i feber* (1987)
* *Napoleons død* (1987)
* *Insektjegeren* (1986)
* *Før finalen* (1986)
* *Vennlig hilsen Lucifer* (1985)
* *I Bilbaria* (1985)
* *Drømmen om Bari-Bari* (1984)
* *Hvorfor smilte ikke Gunder Pedersen?* (1983)
* *Hevnens engler og Kaptein Død* (1983)
* *Hvorfor skrek morderen* (1982)
* *Drømmeverdenen* (1981)
* *Camp* (1979)
* *En fortelling fra virkeligheten* (1977)
* *Vokt dem for hunden* (medforfattar) (1972)
* *Turistene* (1968)
* *Superboy* (1968)
* *Katteslottet* (1967)
* *Femti år for bilen* (1966)
* *Mannen fra i går* (1962)
* *Løfter om kjærlighet* (1960)
* *Et stikk i hjertet* (1958)
* *Reise i tiden* (1957)
* *Vi fem i annen etasje* (1949)
Gweebara Bay

**Gweebara Bay** er ei bukt på vestkysten av grevskapet Donegal på Irland. 

## Byar ved bukta
* Narin
* Port Noo
* Cor

## Øyar i bukta
* Innishkeel

## Elvar som munnar ut i bukta
* Gweebara

## Sjå òg
* Bukter på Dei britiske øyane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gweebara Bay|Gweebara Bay]]» frå ,  den 11. oktober 2007.*
Fustavassdraget

**Fustavassdraget** er eit vassdrag i Vefsn kommune i Nordland fylke. 

Frå munningen til Fustvatnet er **Fusta** hovudelva. Tre åer renn ut i Fustvatnet: 
* Austfrå renn Herringelva frå Herringdalføret, med vatn frå Almdalselva (lenger opp Geittindskardelva og Skardvasselva) og Tverrelva.
* Vestfrå renn Baåga, som har vatn frå Hellfjelleva (lenger opp kalla Grøftremelva) og Engåselva. 
* Nordfrå renn vatnet gjennom Strauman mellom Mjåvatnet og Ømmervatnet. 

Til Ømmervatnet renn Hattelva/Luktvasselva frå Luktvatnet.

Til Luktvatnet renn Litlelva austfrå gjennom Litlluktvatnet og Kjerringhalselva sørfrå med vatn frå Innerbotnelva og Rundtindelva.

## Fusta
Elva Fusta kan ha fått namnet sitt fordi ho er fus, dvs. ho er stri og bråkar. 

Historisk har ho vore ei viktig lakseelv. Etter at ho vart infisert av lakseparasitten *[[Gyrodactylus salaris]]*, vart laksetrappa i Forsmoforsen sperra for oppgang av både laks og sjøaure. I 2011 og 2012 vart vassdraget behandla med rotenon med sikte på å utrydde gyrosmitten frå elvene, og vassdraget vart friskmeldt i 2017.

## Vasssdragsvern
Fustavassdraget er verna i Verneplan II for vassdrag, som vart vedtatt av Stortinget i 1980. I Stortingsproposisjon nr 77 (1979-80) heiter det om Fustavassdraget:

Nedbørfelt: 560 km²

Kraftpotensial: 66 GWh (II B).

Vernegrunnlaget er
Naturvitskaplege interesser: Variert geologi, med hyppige vekslingar mellom elv og vatn. Av spesiell interesse er Herringelva som frå dei store myrene i Herringbotnet og fossefalla frå Hevelen meandrerer gjennom lausmassane i Herringdalføret. 

Friluftsinteresser m.v.: Vassdraget er av dei beste lakse- og sjøaureelvane i distriktet, det ligg sentralt til for utfart frå Mosjøen og Helgeland elles. 

Det er sterke jordbruks- og skogbruksinteressar knytt til vassdraget. Området er viktig for reindrifta. 

## Bakgrunnsstoff
* NVE 
* Kart
Sørvasselva

**Sørvasselva** eller **Sørvassdalselva** (sørsamisk *Searvoesvuemienjohke* renn gjennom Sørvassdalen i Vesterfjellan; fjellområdet mellom Vefsn og Vevelstad. Elva renn ut i Hundålvatnet, som naturleg renn ut i Hundåla, men som er regulert og tappast ut ved Grytåga kraftverk.

Sørvassdalselva med eit nedbørsareal på 77 km² vart varig verna i Verneplan I for vassdrag, som vart vedtatt av Stortinget i 1973.

## Bakgrunnsstoff
* NVE 
* Kart
Kinnagoe Bay

**Kinnagoe Bay** er ei avsidesliggande bukt i Inishowen i County Donegal på Irland. Ho er kjend som staden der vraket av skipet «Trinidad Valencera» frå den spanske armadaen har lege sidan 1588.

## Sjå òg
* Bukter på Dei britiske øyane
Donegal Bay

**Donegal Bay** (*Bá Dhún na nGall* på irsk) er ei bukt nordvest på Irland. Tre grevskap – Donegal i nord og vest, Leitrim og Sligo i sør – har kystlinje mot bukta som grensar til Atlanterhavet i vest. Byen Donegal og elva Eske ligg inst i bukta. 

Donegal Bay er den største bukta på Irland og her finn ein òg den høgaste klippa i Europa, Slieve League, som er 601 meter høg. 

Donegal Bay sine strender er nokre av dei beste surfestrendene i Europa på grunn av at dei får inn bølgjene frå vest og traktforma til bukta, som gjev høge bølgjer og gode surfeforhold. Rossnowlagh og Bundoran vert av surfemiljø i Europa rekna som dei beste surfestrendene på Irland med gode fasilitetar og glimrande vasskvalitet. 

## Byar ved bukta

* Ballyshannon
* Bundoran
* Coolmore
* Donegal
* Killybegs
* Mountcharles
* Mullaghmore
* Rossnowlagh
* Tullaghan

## Elvar som munnar ut i bukta
* Drowes (mellom Bundoran og Tullaghan)
* Erne (ved Ballyshannon)
* Elva Eske (ved Donegal Town)

## Øyar i bukta
* Isle of St. Ernan
* Belle's Isle
* Rotten Island

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Donegal Bay|Donegal Bay]]» frå ,  den 11. oktober 2007.*  
 
* Slieve League 

## Bakgrunnsstoff
* donegalbay.com
* Vêrbøye i Donegal Bay
Deng Xiaoping

**Deng Xiaoping** () var ein kinesisk kommunistisk politikar frå landsbyen Paifang i Guang'an i austre Sichuan. Han var Kina sin de facto leiar frå 1978, to år etter Mao Zedong var død, til sin eigen død i 1997. Han blir sedd på som det post-maoistiske, reformvenlegare og opnare Kina sin arkitekt. Hans politiske idéar, kalla *Deng Xiaoping-teori*, er i dag innskrivne i den kinesiske grunnlova saman med *marxisme-leninisme-Mao Zedong-tenking* og *Den viktige tanken om dei tre representasjonane.*

## Politisk karriere
Deng hadde enorm pondus i kommunistpartiet, då han blei medlem alt i 1924, og var ein helt under den lange marsjen og krigen mot Japan pluss borgarkrigen, der han gjorde framifrå teneste både som generalsekretær i partiet og som offiser. 

Karrieren hans i partiet var stormfull. Etter å ha høyrt til leiarsjiktet i heile karrieren sin til då, blei han i 1967 under kulturrevolusjonen forvist til arbeid på ein traktorfabrikk, fordi han hadde blitt for populær gjennom å motsetje seg visse av Mao sine mest radikale idéar. 

I 1974 steig han på nytt til den absolutte toppen etter at Mao hadde blitt sjuk, for så i byrjinga av 1976 å bli tvinga til å seie frå seg alle posisjonar i partiet etter press frå motpolen, «Firarbanden». 

Etter at «Firarbanden» hadde blitt arrestert, kunne Deng atter stige inn på politikk-arenaen, og han hadde no den erfaringa og den respekten som måtte til for å utkonkurrere andre maktaspirantar.

Gjennom å lansere «Den opne dør-politikken», fekk Deng raskt fart på kinesisk økonomi, men då han nekta å gjere politiske endringar oppstod det problem. Deng blir sedd som den som ber det største ansvaret for massakren på den himmelske freds plass i 1989. Same året gjekk han av frå den høgste stillinga si i partiet, for så i 1992 frivillig å trekkje seg tilbake frå politikken i det heile. Han blir likevel sagt å ha hatt stor politisk innverknad fram til han døydde i 1997.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Deng Xiaoping|Deng Xiaoping]]» frå ,  den 11. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
Sheephaven Bay

**Sheephaven Bay** (irsk *Cuan na gCaorach*) er ei brei og grunn bukt på nordkysten av County Donegal i Republikken Irland. Ho grensar til halvøyane Rosguill i aust og Horn Head (irsk *Corran Binne*) i vest. Bukta ligg stort sett i le frå det opne Atlanterhavet og tidlegare låg ein yrande sildeflåte til hamn her. 

## Etymologi
Det gæliske namnet Cuan na gCaorach ('Sauene sitt paradis') er ei nylaging frå den galne omsetjinga av *Cuan na gCurrach*, som tyder «Bukta» eller «Currach eller båtane sitt paradis». Då namnet vart omsett til engelsk vart ordet «skip» mistolka som «sau». 

## Busetnadar rundt bukta
* Downings
* Carrigart
* Creeslough
* Marble Hill
* Portnablagh
* Dunfanaghy

## Sjå òg
* Bukter på Dei britiske øyane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sheephaven Bay|Sheephaven Bay]]» frå ,  den 11. oktober 2007.*
Drevjavassdraget

**Drevjavassdraget** er eit vassdrag i Vefsn kommune i Nordland fylke. Vassdraget renn ut i Drevjebukta i Vefsnfjorden . Hovudelva har namnet Drevja eller Drevjo, i samsvar med lokal uttale. Ho renn frå Drevvatnet på grensa mellom Drevja og Elsfjord. Elvenamnet kan ha samanheng med ord for blaut masse, røre.

Viktige sideelver er Kaldåga, som er utbygd med Kaldåga kraftverk, og Komra, som renn forbi Drevjamoen. 

Drevjavassdraget med eit nedbørsområde på 177 km² vart varig verna i Verneplan I for vassdrag, som vart vedtatt av Stortinget i 1973. I Stortingsproposisjon nr 4 (1972-73) heiter det om Drevjavassdraget: 
«Kontaktutvalget har foreslått vassdraget varig vernet under henvisning til at de kjente utbyggingsinteresser er ubetydelige, mens verneinteressene er vesentlige.» Ved utløpet ligg eit verdifullt våtmarksområde med Drevjaleira naturreservat.

## Bakgrunnsstoff
* Kart 
* NVE
Dublin Bay

**Dublin Bay** (irsk *Cuan Bhaile Átha Cliath*) er ei bukt forma av eit elvedelta i Irskesjøen på austkysten av Irland. Bukta er om lag 10&nbsp;km brei frå nord til sør og 7&nbsp;km lang. Dublin ligg inst i bukta, som strekkjer seg frå Howth Head i nord til Dalkey Point (ved Dún Laoghaire) i sør. Den kunstige øya Bull Island (North Bull Island) ligg i det nordvestlege hjørnet av bukta og har mellom anna ei 5&nbsp;km lang strand, Dollymount Strand, føre eit internasjonalt fuglereservat.

Elvane Liffey og Dodder renn ut i bukta etter at dei har flyte saman i Dublin. Andre elvar som renn ut i bukta er Tolka og fleire småelvar.

Storbyområdet til Dublin strekkjer seg rundt dei tre sidene av bukta, medan Irskesjøen ligg i aust. Bukta vert òg kalla Baile Átha Cliath (som tyder «Vadestaden av flettverk»). Dublin vart grunnlagd av danskar der dei kunne gå over elva med ei flettverksbru frå elvemunningen. Etter kvart som teknologien i Irland utvikla seg kunne ein byggje bruer lenger og lenger ned mot sjøen og ta tilbake dei myrlendte strandområda. Byen spreidde seg frå området rundt Guinnesses og James's Gate til sjøen og ut langs kystlinja nordaustover til Howth og søraustover til Dalkey.

Dublin Bay er ei forholdsvis grunn bukt og har mange sandbanker og steinete frambrot, som var frykta av sjømenn i området, særleg når vinden var frå aust. Fram til moderne tider har mange skip og menneske gått tapt langs kysten frå Howth og Dun Laoghaire under ein kilometer frå land.

Over 500 menneske (hovudsakleg militærpersonell) mista livet då dampskipet RMS «Leinster» var råka av ein torpedo frå den tyske ubåten UB-123 den 10. oktober 1918. Skipet ligg i dag på 33 meters djup.

I 1972 la styret i Dublin Port fram planar om å byggje eit oljeraffineri i Dublin Bay. Miljøaktivistar gjorde kraftig opprør mot planane på grunn av den store faren for forureining.

## Sjå òg
* Bukter på Dei britiske øyane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dublin Bay|Dublin Bay]]» frå ,  den 11. oktober 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Dykkestader i Dublin Bay
* Liste over skipsvrak frå Dublin Bay til Gormonstown
Rusheen Bay

**Rusheen Bay** er ei bukt i Galway på vestkysten av Irland. Rusheen Bay er kjend for sine flotte surfestrender. Revet Johns fører ofte til høge bølgjer i bukta som vert nytta av både surfarar og vindsurfarar. Bukta vert nytta som ein konkurransestad innan vassport. 

## Sjå òg
* Bukter på Dei britiske øyane

## Kjelde
Ard na Caithne

**Ard na Caithne**, som tyder 'Jordbærtrehøgda' (tidlegare kalla *Smerwick* på engelsk), er ei bukt på Dinglehalvøya sørvest på Irland. Ho ligg nedanfor An Triúr Deirfiúr og Mount Brandon. Av landsbyar ved bukta finn ein Baile an Fheirtéaraigh, Baile na nGall og sjølve Ard na Caithne. 

Dún an Óir, «Festninga av Gull», er ei festning frå jernalderen nær hamna. Ho var åstad for omleiringa av Smerwick i 1580 under Desmondopprøra. Dette var ein av dei største massakrane på 1500-talet på Irland. James Fitzmaurice Fitzgerald gjekk i land med ein liten paveleg invasjonsstyrke i juli 1579 og starta Det andre Desmondopprøret, men mista livet etter berre ein månad. Landgangen starta ein krig som varte i tre år. I september 1580 gjekk ein annan styrke i land med om lag 600, hovudsakleg italienske, soldatar. Dei bygde mellom anna om Dún an Óir i italiensk stil. Etter nokre dagar vart skipa deira erobra av ein engelsk marinestyrke under William Winter. Samstundes hindra Arthur, Baron Grey de Wilton og Jarlen av Ormond opprørsstyrkar i å slå seg saman med italienarane. Grey heldt fram med ei omleiringa av festninga med eit kraftig bombeåtak frå sjøen og etter to dagar overgav italienarane seg utan vilkår. Grey tok bort festningane og våpna til troppane, sperra dei inne i festninga og avretta alle 600. 

Dei fleste fangane vart halshogde på ei slette i nærleiken i løpet av to dagar, inkludert kvinner og born. I dag vert sletta kalla *Gort a Ghearradh* (Hoggesletta), medan sletta der hovuda vart gravlags heiter *Gort na gCeann* (Hovudesletta). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ard na Caithne|Ard na Caithne]]» frå ,  den 11. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Ard na Caithne på irelandscape.com
Brandon Bay

**Brandon Bay** er ei bukt på Dinglehalvøya i County Kerry på Irland. Han ligg nær den vetle landsbyen Brandon, som igjen ligg ved foten av Mount Brandon.

Brandon Bay er ein av dei beste surfestadane på Irland og profesjonelle konkurransar har vorte halde her i 2000, 2001 og 2002. Her ligg òg ein surfeskule. 

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brandon Bay|Brandon Bay]]» frå ,  den 11. oktober 2007.*
Dingle Bay

**Dingle Bay** er ei bukt vest på Irland i County Kerry. Bukta er om lag 40 km lang frå nordaust til sørvest og peikar ut mot Atlanterhavet. Ho er om lag 3 km brei i botn og 20 km brei ved inngangen. Nord for bukta ligg Dinglehalvøya og i sør ligg halvøya Iveragh. Elva Maine munnar ut i botn av bukta. 

Det er ingen større øyar i bukta, men i botn ligg fleire halvøyar, særleg Inch Strand, som tar opp ein god del av dei indre områda. 

Hamnebyen Dingle ligg på nordsida av bukta. 

Dingle-Dolphin watching-14-Bucht-2017-gje.jpg|
Dingle-Dolphin watching-22-Bucht-2017-gje.jpg|
Dingle-Dolphin watching-26-Landschaft mit Turm-2017-gje.jpg|
Dingle-Dolphin watching-08-Heckwasser-2017-gje.jpg|

## Sjå òg
* Bukter på Dei britiske øyane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dingle Bay|Dingle Bay]]» frå ,  den 11. oktober 2007.*
Tralee Bay

**Tralee Bay** er ei bukt på vestkysten av County Kerry på Irland. Ho ligg mellom Kerry Head i nord og Maharees i sør og strekkjer seg austover til brua ved Blennerville. Fleire småelvar munnar ut i bukta gjennom byen Tralee. Av landsbyar rundt bukta finn ein Ballyheigue, Fenit, Kilfinora, Spa, Blennerville, Camp og Castlegregory.

Brandon Bay er den neste bukta i sørvest og elvemunningen til Shannon ligg i nord. Barrow Harbour er ei mindre bukt i Tralee Bay, aust for Fenit Isalan. 

## Sjå òg
* Bukter på Dei britiske øyane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tralee Bay|Tralee Bay]]» frå ,  den 11. oktober 2007.*
Clew Bay

**Clew Bay** (irsk *Cuan Mó*) er ei bukt i County Mayo på Irland. Ho inneheld mange drumlinar. I følgje segna er det ei øy i bukta for kvar dag i året. Ovanfor bukta ligg Croagh Patrick, det heilage fjellet på Irland. Clare Island ligg ved inngangen til bukta. Frå den sørvestlege delen av bukta og austover ligg Louisburgh, Lecanvey, Murrisk og Westport. Nord for Westport ligg Newport og vestover frå her ligg Mulranny, porten til Achill. Frå sørsida av bukta, mellom Clare Island og Achill kan ein sjå Bills Rocks.

Clew Bay var O'Malley-familien sin eigedom i mellomalderen, og er særleg forbunde med Grace O'Malley. I bukta ligg òg Dorinish, ei privat øy kjøpt av John Lennon i 1967. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Clew Bay|Clew Bay]]» frå ,  den 11. oktober 2007.*
Killary Harbour

**Killary Harbour** (irsk *An Caoláire Rua*) er ein fjord på Irland. Det er omstridd om han vart danna av ein isbre eller ikkje. Han dannar delvis grensa mellom grevskapa Galway og Mayo. Fjorden er 16 km lang og i midten er han over 45 meter djup. 

På nordsida ligg fjellet Mweelrea med ei høgd på 817 meter. Rett over fjorden, på sørsida og nær munningen ligg grenda Rossroe og det tidlegare ungdomsherberget An Óige som ikkje er i bruk lenger. Denne bygningen var ombygd og utbygd og var tidlegare eit ganske så flott hus som vart nytta av Ludwig Wittgenstein, den kjende filosofen, som ein roleg stad for å skrive like etter den andre verdskrigen. Ein plakett til minne om dette vart avdekt av president Mary Robinson i 1993. Jordbruk er ei viktig næring i området og ved Rossroe ligg eit lakseoppdrettsanlegg, medan blåskjelflåtar er vanlegare i aust. 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Killary Harbour|Killary Harbour]]» frå ,  den 11. oktober 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Belfast Lough

**Belfast Lough** (irsk *Loch Lao* eller *Loch Laoigh*) er ein stor fjord (engelsk *[[lough|sea lough]]*) ved munningen til elva Lagan på austkysten av Nord-Irland. Den indre delen av fjorden består av fleire gjørmete strender og lagunar. Den ytre delen har ein steinete kyst med nokre små sandete bukter. Belfast Lough er sjøvegen frå Belfast til Irskesjøen.

Belfast Lough ligg mellom Orlock Point og Blackhead og strekkjer seg vestover til Belfast. Tre kanalar går innover i landet frå fjorden: Herdman Channel på County Antrim-sida, Victoria Channel, den sentrale og lengste, og Musgrave Channel på County Down-sida.

Av kystbyar finn ein Holywood, Bangor og Carrickfergus. Holywood og Bangor ligg på sørsida i Down, medan Carrickfergus ligg på nordsida i Antrim. På eldre kart, før Belfast voks opp til å ein by, vart fjorden kalla Carrickfergus Lough.

Skipsbyggarverftet Harland & Wolff, som bygde RMS «Titanic», ligg ved fjorden i Belfast, men er ikkje like kjend i dag. No for tida vert det reparert store oljetankarar og oljeplattformer.

Delar av kystområda er ein del av Belfast Lough naturreservat. Gjørmestrendene er viktige foringsplassar for forskjellige vadefuglar. Ved flo sjø kan ein sjå flokkar av vadefuglar som raudstilk, tjeld og islandsspove.

## Bakgrunnsstoff
* RSPB Belfast Lough naturreservat
Carlingford Lough

**Carlingford Lough** (irsk *Loch Cairlinn*) er ein fjord (engelsk *[[lough|sea lough]]*) som ligg på grensa mellom Nord-Irland i nord og Republikken Irland i sør. I botn av fjorden munnar elva Newry ut, medan Newrykanalen går til den nærliggande byen Newry (kanalen held fram til elva Bann og Lough Neagh).

På nordsida, i County Down, ligg kystbyane Warrenpoint og Rostrevor med Mournefjella bakanfor, og på sørsida ligg Omeath, Carlingford og Greenore, alle på Cooleyhalvøya i County Louth.

3. november 1916 kolliderte to dampskip, SS «Connemara» og SS «Retriever», her og sokk. 94 menneske mista livet. 

Carlingford Lough er ein populær stad for segling og sportfiske. På nordsida ligg det gjørmete strender og marskland, som er fôringsområde for ringgås, *Branta bernicla hrota*. Ved munningen av fjorden ligg det fleire skjer og grusøyar, som er hekkestader for terner. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carlingford Lough|Carlingford Lough]]» frå ,  den 11. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Informasjon om Connemara-Retriever-ulukka på BBC
Makalu

**Makalu** er med  det femte høgaste fjellet i verda. Det ligg i fjellmassivet Mahalangur Himal i Himalaya, 14 km aust for Mount Everest på grensa mellom Tibet og Nepal. På den nepalesiske sida ligg det i Makalu-Barun nasjonalpark.

## Toppane
Hovudtoppen er isolert og med form som ein firesida pyramide. På Makalu-massivet ligg det òg to noko lågare toppar, Kangchungtse og sørausttoppen.

I tillegg blir Chomo Lonzo () rekna til Makalu-massivet. Fjellet ligg rundt fire km nord-nordaust for hovudtoppen, og er skild frå denne av ein om lag  høg sadel. Med ei skardhøgd på 590&nbsp;m har Chomo Lonzo status som ein sjølvstendig topp.

## Klatrehistorikk
Det første forsøket på å klatre opp Makalu blei gjort av ein amerikansk ekspedisjon våren 1954. Dei prøvde å kome seg opp på sørsida av fjellet og nådde . Eit newzealandsk lag med blant anna Edmund Hillary som medlem prøvde også å klatre opp fjellet på om lag same tid, men kom aldri nemneverdig høgt opp på grunn av skade og sjukdom. 

Hausten 1954 var ein fransk ekspedisjon dei første som nådde toppen av den mindre Kangchungtse.

Ein ni mann stor fransk ekspedisjon under leiing av Jean Franco var dei første som lukkast i å få klatrarar opp på hovudtoppen. 15. mai stod dei to første på toppen Lionel Terray og Jean Couzy. Dagen etter følgde Jean Franco, Guido Magnone og sherpaen Gyalzen Norbu, og til slutt Jean Bouvier, Serge Coupé, Pierre Leroux og André Vialatte den 17. mai. Dette var dei første ekspedisjonen som lukkast med å få alle deltakarane opp på ein 8000 meters-topp. Ruta dei opna går over Makalu La og er i dag normalruta, med tilnamnet «franskeruta». 

I 1975 var Marjan Manfreda første til topps utan medbrakt oksygen.

Makalu var lenge den einaste 8000 meters-toppen i Nepal som ikkje var klatra i den offisielle vintersesongen. Mange kjende klatrarar mislukkast, til dømes Jean-Christophe Lafaille som er sakna etter eit forsøk vinteren 2005/2006. Den kvinnelege klatraren Nives Meroi mislukkast òg i forsøket sitt. Først opp vinterstid var Simone Moro og Denis Urubko, det skjedde 9. februar 2009.

21. april 2004 stod nordmannen Sven Gangdal på toppen.

## Litteratur
* Jean Franco, *Makalu : 8470 metres (27,790 feet) : the highest peak yet conquered by an entire team*, J. Cape, 1957.
* Lionel Terray, *Conquistadors of the Useless*, p.&nbsp;323-335, Victor Gollancz Ltd., 1963. ISBN 0-89886-778-9
* Frank Gräfe, *Grenzgang am Makalu. Erinnerungen einer Himalaya-Reise*. Verlag D.J.M., Dresden 2000

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* Die Ersteigungsgeschichte auf bergfieber.de (privat webside)
* Makalu på himalaya-info.org
Fornorsking

**Fornorsking** kan vise til

* **[[Fornorskinga av samar og kvener]]**, ut i frå ei målsetjing om å utvikle samane slik at dei kunne få ein del i den moderne sivilisasjonsprosessen, og ut i frå eit mål om å gjere kvenene norske.

* **[[Fornorskingslina]]** i språkpolitikken på slutten av 1800-talet, ei line som stødde seg til Knud Knudsen sitt arbeid for å reformere det dansk-norske skriftspråket slik at det vart betre tilpassa daglegtalen i Noreg, i motsetnad til tilhengarane av landsmålet, som ville ta i bruk eit nytt skriftspråk.

* **Fornorskinga** av bokmålet med sikte på å skape eit **[[samnorsk]]** skriftspråk på norsk folkemåls grunn, ein politikk som vart forsøkt gjennomført på 1930-talet og 1950-talet.
Grøderikdom

**Grøderikdom**, **frævleik**, **fertilitet** eller **fruktbarheit** viser til livsformer si evne til å veksa og formeira seg. For menneske har det alltid vore viktig å få god grøde frå jorda, dyr og kvarandre, og det er brukt mykje tid og krefter, gjennom alt frå magiske og religiøse ritual til vitskapleg forsking, for å auke evna til formeiring.

## Sjå òg
* gudar for liv og lyst
* barnlaus
* fallos
* fastelavnsris
* yoni
Navaratri

**Navaratri** (sanskrit नवरात्रि, navaratra 'ni netter') eller **dasara** er ei hinduhøgtid til ære for ulike former av Durga, eller morgudinna. Høgtida går over ti dagar og ni netter, og endar mange stader med feiringa av dassehra eller vidjayadasjami. Høgtida blir feira under den lyse delen av hindumånaden asjvin, anten i september eller oktober etter vestleg tidsrekning.

## Sjå òg
*Garba

## Bakgrunnsstoff
Gahambar

**Gahambar** er seks parsiske høgtider som blir feira til ære for årstidene. Under desse feirar ein dei seks elementa som står bak verda — himmel, vatn, jord, plantar, dyr og menneske. Kvar høgtid varer i fem dagar, der kvar av dei blir markerte med eit religiøst rituale. Dei første fire dagane blir markerte heime medan siste dagen blir feira i fellesskap med andre parsarar.

* *Maidhyozarem gahambar* («midtvårfesten» for himmelen) finn stad 40 dagar etter nauroz
* *Maidhyoshem* (midsommarfesten for vatn) kjem 60 dagar etter den føre
* *Paitisjhayem* (innhausting, for jord) kjem 75 dagar etter dette igjen
* *Ayathrem* (plantar og dyr) kjem etter 30 dagar
* *Maidhyarem* (midtvinterfesten) blir feira 80 dagar deretter
* *Hanaspathmaedaem* (feiring for alle sjeler) kjem 75 dagar etter maidhyarem.

## Kjelder
* http://festivals.iloveindia.com/gahambars/index.html 
* http://www.manyzone.com/festivals/gahambars.aspx
* Dale Hoiberg, Indu Ramchandani: *Students' Britannica India* (Popular Prakashan, 2000)
Ordførarar i Noreg 2003-2007

Dette er ei sorterbar liste over ordførarar og varaordførarar i Noreg i perioden 2003-2007.

## Merknadar

## Kjelde
*Ordførerne 2003-2007  i Kommunal Rapport
Cho Oyu

**Cho Oyu** (òg *Qowowuyag*; tibetansk *jo-bo-dbu-yag*; kinesisk 卓奥友山 *Zhuó'àoyǒu Shān*) er eit  høgt fjell i Himalaya; det sjette høgste på jorda. Fjellet ligg på grensa mellom Nepal og Den autonome regionen Tibet, 20 km vest for Mount Everest og Lhotse, og utgjer den vestlegaste hjørnepillaren i massivet Mahalangur Himal på Himalayas hovudkam.

## Namn
Namnet kjem truleg av dei tibetanske orda *chomo* («gudinne») og *yo* («turkis»), og frå den tibetanske sida blir fjellet ofte farga av eit turkis ettermiddagslys. Denne tydinga er rett nok ikkje sikker. Førsteklatraren Herbert Tichy fekk høyre av ein lama i Namche Bazar at namnetydinga var «stort hovud». Heinrich Harrer gjekk ut frå at namnet på fjellet var *cho-i-u* («gudehovud»); på tidlege kart var namnet fonetisk likt *Cho Uyu*. Den alternative omsetjinga frå tibetansk «berr/skalla gud» blir støtta av ei legende som seier at den hårlause guden *Cho Oyu* vendte ryggen til gudinnemora *[[Mount Everest|Chomolungma]]* fordi han vegra seg mot å gifte seg med henne.

## Historie
;Fjellklatring
Det første forsøket på å klatre fjellet blei gjort i 1952 av ein engelsk ekspedisjon leia av Eric Shipton som var i området for å forebu set for Mount Everest året etter. Edmund Hillary og George Lowe måtte avbryte forsøket på grunn av tekniske problem og rasfare under ein sérac over . I tillegg gjorde ein rapport om kinesiske troppar rett over grensa at Shipton valde å trekke seg tilbake i staden for å forsøke på nytt.

Edmund Hillary fann i 1952 ut at fjellet kunne klatrast over nordvestsida, og 19. oktober 1954 lukkast ein austerriksk ekspedisjon leia av Herbert Tichy å nå toppen over denne ruta. I tillegg til leiaren var Joseph Jöchler og sherpaen Pasang Dawa Lama på topp-punktet. Cho Oyu var det femte fjellet på over 8000 meter som vart klatra, etter Annapurna I i juni 1950, Mount Everest i mai 1953, Nanga Parbat i juli 1953 og K2 i juli 1954.

Cho Oyu er er med 2783 personar på toppen (per 2010) den mest klatra 8000-meteren etter Mount Everest. Grunnen er at normalruta høyrer til dei klatreteknisk enklaste rutene til ein topp over 8000 meter. Med eitt dødsfall pr 65 vellukka toppforsøk har Cho Oyu den lågaste risiko av alle 8000 meterstoppane.

4. mai 1993 blei Eirik Tryti den første nordmannen som klatra toppen.

## Sjå òg
* ''Cho Oyu 8201m – Field Recordings from Tibet'' på Wikipedia på engelsk

## Litteratur
* Herbert Tichy: *Cho Oyu - Gnade der Götter*. Ullstein, Wien 1955.
* Toni Hiebeler: *Berge unserer Erde*. Süddeutscher Verlag, Stuttgart 1974
* Karl Ziak: *Der Mensch und die Berge*. Verlag Das Bergland-Buch Salzburg 1983
* Fritz Rudolph: *Chomolungma und ihre Kinder*. Sportverlag, Berlin 1986
* Steve Razzetti & Victor Saunders: *Nepal. Trekking and climbing*. Interlink Pub, London 1998

## Referansar

----
: *Teksten er basert på artiklane [[:de:Cho Oyu|Cho Oyu]] frå Wikipedia på tysk og [[:en:Cho Oyu|Cho Oyu]] frå Wikipedia på engelsk slik dei var 9. juli 2012.*

## Bakgrunnsstoff

* 
* 
* Fotos frå førsteklatringa
* Cho Oyu, himalaya-info.org
Lough Foyle

**Lough Foyle** (*Loch Feabhail* på irsk) er ein fjord nord på Irland. Han er òg namnet på elvemunningen til Foyle. Han startar der Foyle renn ut av Derry. Fjorden skil halvøya Inishowen frå Nord-Irland.

Det finst eit uttrykk som seier at når ein er på ein båt i Lough Foyle, så er ein på den einaste staden i verda der nord er sør og sør er nord. Republikken Irland og Donegal, som ligg nord for Lough Foyle, vert kalla «The South» i Nord-Irland, medan Nord Irland, som ligg sør for Lough Foyle, vert kalla «The North». 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lough Foyle|Lough Foyle]]» frå ,  den 12. oktober 2007.*
Larne Lough

**Larne Lough**, eller **Inbhear Latharna** på irsk, er ein fjord (*[[lough|sea lough]]* på engelsk) i County Antrim i Nord-Irland, nær byen Larne på nordaustkysten av Irland. Fjorden ligg mellom halvøya Islandmagee og fastlandet.

Larne Lough er erklært som ein «Stad av særskild vitskapleg interesse» (Site of Special Scientific Interest), «Spesielt verna område» (Special Protection Area) og Ramsar-stad for å verne om våtmarksområde og særleg visse fugleartar og skaldyr.

Chaine Tower fyr ligg på vestsida av inngangen til Larne Lough.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Larne Lough|Larne Lough]]» frå ,  den 12. oktober 2007.*
Strangford Lough

**Strangford Lough**, eller *Loch Cuan* på irsk, er ein fjord i County Down i Nord-Irland. Han er skild frå Irskesjøen av Ardshalvøya. Han er ein populær turistattraksjon som er kjend for det gode fiske og dei vakre landsbyane ved kysten. Den mest kjende av desse er Portaferry, ein liten landsby rundt 3&nbsp;000 folk.

Fjorden har mange øyar og er den fjorden i Storbritannia og på Irland med størst areal, 150 km². Fjorden er nesten heilt omgjeve av land og berre eit smalt, 8 km langt sund med kraftige tidvasstraumar fører ut til Irskesjøen. Det vert sagt at det er 365 øyar i fjorden, ein for kvar dag i året, men i røynda er det berre 70. Fjorden er eit verna område og har eit rikt dyreliv. 

Strangford Lough er ein viktig vinterdestinasjon for mange vade- og sjøfuglar. Dyr som ein finn i fjorden er mellom anna sel, brugde og ringgås. Tre fjerdedelar av ringgjæsene i verda heldt til i fjorden om vinteren.

## Tidvasskraft
I 2007 vart det første kommersielle tidvasskraftverket installert i sundet mellom sjølve fjorden og Irskesjøen. Undervassgeneratoren produserer 1,2 megawatt ved hjelp av dei kraftige undervasstraumane, som kan verte opp til 4 m/s. Sjølv om kraftverket gjev straum til om lag tusen heimar har turbinane minimal innverknad på miljøet, sidan dei ligg heilt under vatn og rotorane roterer sakte nok til at dei ikkje utgjer fare for dyrelivet.

## Fotnotar
 

## Litteratur
* Boaden, P.J.S., O'Connor, R.J. and Seed, R. 1975. The composition and zonation of a *[[Fucus serratus]]* community in Strangford Lough, Co. Down. *J. exp. Biol. Ecol.* **17**: 111 - 136.

## Bakgrunnsstoff
* Strangford Lough Online
* Marine Current Turbines

## Kjelde
Brow Head

**Brow Head** er eit nes i Irland som utgjer det sørlegaste punktet på det irske fastlandet. Neset ligg 3,8 km aust for Mizen Head som så vidt ligg lenger nord i County Cork.

Signaltårnet på Brow Head er ei rekkje av tårn bygd i 1804 for å åtvare mot ein fransk invasjon. Opphavleg vart det signalisert ved hjelp av eit system av flagg og svarte kuler på master. Brow Head eller Mallavogue vart eit gruveområde på 1800-talet. og restane etter gruvene og husa til gruvearbeidarane står framleis.

I 1904 inngjekk Marconi’s Wireless Telegraph Co. Ltd. ein kontrakt med Commissioners of Irish Lights for å sette opp telegrafutstyr og antenner på Fastnet Rock. Telegrafstasjonen vart flytta til Brow Head der signaltårnet vart nytta til å kontakte passerande skip. 
 
## Fotnotar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brow Head|Brow Head]]» frå ,  den 12. oktober 2007.*
Guayanaskjoldet

**Guayanaskjoldet** (spansk *el Escudo Guayanés*) er eit to milliardar år gammalt prekambrisk grunnfjellsskjold, eit av dei eldste på jorda. Det ligg i nordaustre Sør-Amerika som strekkjer seg frå Colombia i vest til nordre Brasil i aust og dannar ein del av den nordlege kysten av Sør-Amerika.

Høglandet i Guyanas dekkjer det meste av Guyana, Surinam og Fransk Guyana og delar av Colombia, Venezuela og Brasil.

På skjoldet finst platåfjell (tepuis). Det høgste er Roraima, 2&nbsp;810 moh. Dessutan finst fjellet Pico da Neblina heilt i utkanten på 2&nbsp;994 moh. Her finst fleire spektakulære fossar som Angelfossen (980 meter), Kukenanfossen (600 m) og Keiateurfossen (250 m).

Høglandet er dekt av dei største urørte regnskogsområda i verda og vert skydd av fleire store nasjonalparkar.
Guayanaskjoldet har svært høg biodiversitet og mange endemiske arta. Det finst over 3000 virveldyrarta: 1168 ferskvassfisk, 269 amfibiar (54&nbsp;% endemiske), 295 reptil (29&nbsp;%), 1004 fuglar (7,7&nbsp;%) og 282 pattedyr (11&nbsp;%). Virvellause dyr er dårleg dokumenterte, men det finst fleire endemiske sommarfuglar og gjødselbiller.
Dt er registrert 13&nbsp;367 artar av karplantar, rundt 40&nbsp;% er rekna som endemiske.

## Kjelder

----

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Guyanas högland|Guyanas högland]]» frå ,  den 12. oktober 2007.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Guiana Shield|Guiana Shield]]» frå ,  den 23. november 2019.*  

## Bakgrunnsstoff
Mizen Head

**Mizen Head** (irsk *Carn Uí Néid*), tidlegare kalla **Ivaghahalvøya**, er det sørvestlegaste punktet på Irland. Neset ligg vest i grevskapet Cork i Republikken Irland og er ein turistattraksjon. På neset står ein gamal signalstasjon, ein vêrstasjon og eit fyr. Signalstasjon er i dag eit museum. Dei «99 trappetrinna» er ei rekkje trapper på stien opp til toppen av neset der stasjonen vart bygd. Landsbyane Ballydehob, Goleen og Schull ligg på halvøya. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mizen Head|Mizen Head]]» frå ,  den 12. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Reiseguide
* Luftfoto av Mizen Head
Dhaulagiri

**Dhaulagiri** (nepali धौलागिरी dhaulāgirī, 'kvitt fjell') er med  den sjuande høgaste fjelltoppen i verda og den høgste toppen i Dhaulagiri Himal-massivet i Himalaya. Fjellet ligg lengst aust i Dhaulagiri Himal, nord for sentrale Nepal. Administrativt ligg det i den nordlege delen av Myagdi distrikt, *Dhaualagiri sone* i Nepals *Vestregion*. Annapurna I hever seg på andre sida av Kali Gandakidalen, om lag 35 km aust for Dhaulagiri.

I 1809 målte William Spencer Webb og John Hodgson toppen til  og Dhaulagiri var med det den første 8000 meters-toppen som blei oppdaga. Fram til Kantjendjunga blei målt i 1838 var Dhaulagiri rekna som verdas høgaste fjell.

## Klatrehistorikk
Dhaulagiri var den nest siste 8000 meters-toppen som blei klatra. Først etter sju mislukka forsøk klarte ein internasjonal ekspedisjon under leiing av sveitsaren Max Eiselin å nå toppen. Det var første gong – og så langt den einaste – ein klatreekspedisjon i Himalaya har brukt fly til å få inn utrustning og deltakarar. 5. mai 1960, under eit forsøk på å ta av, styrta flyet, ein Pilatus PC-6, utan at nokon kom til skade. Klatrarane bygde på erfaringar og tausikringar etter det sjuande og mislukka forsøket frå året før, og kom seg opp nordaustegga. 13. mai stod seks klatrarar på toppen, Kurt Diemberger, Peter Diener, Ernst Forrer, Albin Schelbert og dei to sherpaene Nawang Dorje og Nyima Dorje. 23. mai nådde òg Michel Vaucher og Hugo Weber frå same ekspedisjonen toppen.

Det har vore mange dødsfall på dei stormsveipte og skredutsette fjellsidene. I 1969 omkom fleire klatrarar på den svært vanskelege søraustegga. I 1978 lukkast ein ekspedisjon under leiing av japanaren Seiko Tanaka å nå toppen over søraustegga, men fire klatrarar omkom under nedstigninga. I 1984 døydde tsjekkaren J. Simon og i 1990 lithauaren Dainius Makauskas, begge under nedstiging etter å ha vore på toppen. To erfarne kvinnelege klatrarane har gått med i skredulukker: 16. mai 1998 franske Chantal Mauduit og 24. oktober 1999 engelske Ginette Harrison. Same året som Mauduit omkom i tillegg to greske klatrarar. I 2007 døydde to klatrarar i ein spansk ekspedisjon som fekk Eva Martínez, som den første meksikanske kvinna, til topps.

Stian Voldmo, Øyvin Thon og Brit Volden blei 14. mai 2011 dei første nordmennene som klatra til topps.

Sørveggen på Dhaulagiri er ei av klatresportens største uløyste utfordringar.

## Litteratur
* Max Eiselin: *Erfolg am Dhaulagiri*. Orell Füssli Verlag, Zürich, 1960. (førsteklatrarane sine forteljingar)

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* ''Dhaulagiri'' på summitpost.org
* ''Dhaulagiri I: Geschichte + Literatur'' på himalaya-info.org (klatrehistorikk )
* 1955 Bilder frå den tysk-sveitsiske Dhaulagiri-ekspedisjonen i 1955
* Polsk side med bilde av klatreruter og kart i liten målestokk 
* Himalayan Index
Old Head of Kinsale

**Old Head of Kinsale** er eit nes nær Kinsale i County Cork i Republikken Irland. Neset er kjend som det næraste landområdet til staden der RMS «Lusitania» sokk i 1915.

I dag er Old Head of Kinsale del av ein populær golfbane med 18 hol, som opna i 1997. Etter at golfbanen opna vart derimot tilgangen til neset avgrensa til å gjelde berre golfarar og gjestar, og det er starta ein aksjon for å fri tilgang for alle til neset. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Old Head of Kinsale|Old Head of Kinsale]]» frå ,  den 12. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Historie om fyret 
* Old Head golfbane
L'Être et le Néant

***L'Être et le Néant*** er eit essay om fenomenologisk ontologi skriven av Jean-Paul Sartre og publisert i 1943. Verket er mest kjent som *Væren og intet* eller *eksistensen og ingenting* på norsk. Det er rekna som starten på framveksten av eksistensialismen i det 20. hundreåret. Meininga var å definere medvit som transcendent.
Sheep's Head

**Sheep's Head**, òg kalla **Muntervary** (irsk *Rinn Mhuintir Bháire*), er eit nes på enden av halvøya mellom Bantry Bay og Dunmanus Bay i County Cork i Republikken Irland.

Sheep's Head Way er ein 88 km lang sti langs gamle vegar rundt halvøya frå Bantry til neset og tilbake. 

Det ligg tre landsbyar på halvøya. Desse er Durrus, Ahakista og Kilcrohane.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sheep&#39;s Head|Sheep&#39;s Head]]» frå ,  den 12. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Walk Ireland 
* Bilete
Nelly Furtado

**Nelly Kim António José Furtado** (), ofte berre kalla **Nelly Furtado**, er ein canadisk  musikar som skriv eigne songar og syng dei innan musikkstilar som dance, R&B, jazz, soul og pop.

I 2000 fekk ho sitt store gjennombrot med megahiten «I'm like a Bird». Det same året gav ho ut debutalbumet *Whoa, Nelly!*. Frå dette albumet kjem også «Turn off the Light», «Shit On the Radio» og «Hey, Man!». I 2006 var det klart for eit nytt album frå Furtado, nemleg med dobbeltalbumet *Loose*. «Promiscuous», «Maneater», «All Good Things (Come to an End)» og «Say It Right» er singlar for dette albumet.

## Bakgrunnsstoff
Malin Head

**Malin Head** () er eit nest som dannar det nordlegaste punktet på det irske fastlandet. Det ligg i  Ardmalin townland på halvøya Inishowen i County Donegal. Det nordlegaste punktet på neste heiter Dunalderagh, og ligg ved 55,38ºN. Det ligg rundt 16&nbsp;km (10&nbsp;mi) nord for landsbyen Malin. 

Øya Inishtrahull ligg lengre nord, rundt 10&nbsp;km nordaust for neset. Vêrstasjonen på Malin Head (bygd i 1955) er ein viktig del av den irske meteorologitenesta Met Éireann, som lagar vêrmeldingar. 

Malin Head er ein del av turistvegen Wild Atlantic Way.

## Kjende stader
**Banba's Crown** ('Banba si krone') er det høgaste punktet på på Malin Head. Banba var ei av dei mytiske dronningane på Irland.

**Wee House of Malin** er ei grotte i åssida og skal ha vore heimstaden til St. Muirdealach. Segna seier at uansett kor mange folk som gjekk inn i grotta, var det alltid plass til fleire. Ved sida av grotta ligg ruinane av ei gamal kyrkje som i følgje segna var bygd av St. Muirdealach.  

**Hell’s Hole** er ei kjent kløft og ei fjellhylle er kjend som **Devils Bridge**.

### The Tower
Ein høg og forlaten bygning lokalt kalla The Tower vart bygd her i 1805 av Admiralitetet, og seinare nytta som ein signalstasjon. Under den andre verdskrigen vart det bygd små hytter som vart nytta av dei irske forsvarsstyrkane for å halde vakt og verne irsk nøytralitet. Marconi Wireless bygde ein radiostasjon ved sida av tårnet i 1910. Mange år seinare vart denne stasjonen flytta nokre kilometer bort og vert no kontrollert av den irske kystvakta. I nordaust kan ein sjå øya Inistrahull, der det har stått eit fyr sidan 1813.

## Ornitologi
Malin Head er ein av få stader i Europa der ein kan høyre åkerrikse. Her har ein òg god utkikk til trekkfuglar som havsule, gulnebblire, storjo, alke og mange andre. 

## Galleri

Malin head6.JPG
Malin head5.JPG


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Malin Head|Malin Head]]» frå ,  den 13. oktober 2007.*
Howth Head

**Howth Head** (*Ceann Binn Éadair* på irsk) er eit nes nord for Dublin i Republikken Irland, nær bydelane Baldoyle og Portmarnock. Sutton ligg ved inngangen til neset og på delar av sørsida, og sjølve Howth ligg på nordsida. 

Opphavleg var neset ei øy og er i dag forbunde til fastlandet via ei smal landstripe eller tombolo. Howth Head dannar den nordleg grensa av den store halvmåneforma til Dublin Bay, og ligg på motsett side for Killiney Head i sør. 

Neset vart først nemnd på kart av Klaudios Ptolemaios, der det vart kalla *Edri Deserta* er *Edrou Heremos* på gresk. Her var neset avmerkt som ei øy, men ein er usikker på om dette kjem av neset faktisk var ei øy eller unøyaktig informasjon. 

Neset er ein av dei nordlege endestasjonane for hurtigtransportsystemet Dublin Area Rapid Transit (DART), så Howth er ein popuær stad for dagsturar frå hovudstaden. Mange har den gamle steinrøysa på toppen av Howth som mål, der ein på klåre dagar kan sjå Wicklowfjella med Dublin nedanfor. Slieve Donard, ein 852&nbsp;meter høg topp i Nord-Irland er òg synleg, ein avstand på om lag 90 km. Ganske ofte kan ein sjå Snowdon (1&nbsp;085 m) i Snowdonia nasjonalpark i Wales - ein avstand på 138 km. 

Howth Head er staden der Leopold Bloom frir til Molly i James Joyce sin roman *[[Ulysses]]*. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Howth Head|Howth Head]]» frå ,  den 13. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
*Yahoo! Travel:Howth Head 
*Howth Coast Guard Cliff og Coast Rescue Unit
Bray Head

**Bray Head** (irsk *Ceann Bré*) er eit nes eller ein ås med ei høgd på 241 meter nord i grevskapet Wicklow i Irland, mellom byane Bray og Greystones. Åsen er ein del av Wicklowfjella og er ein populær stad for gåturar. 

Jernbanelinja Dublin-Wicklow går på utsida av Bray Head langs kysten, stundom berre nokre meter frå klippene. Denne linja, utforma av Isambard Kingdom Brunel, vert stundom kalla «Brunel's Folly» (‘Brunels dårskap’), sidan det stadig må gjerast vedlikehald på linja ved klippene. Det tar om lag 45 minutt med tog mellom Dublin og Bray Head.


Fil:Bray_Head1.jpg|Den dramatiske jernbaneturen langs klippene ved Bray Head
Fil:Bray_head.jpg|Krossen på toppen av Bray Head


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bray Head|Bray Head]]» frå ,  den 13. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Essay on Bray Head
* Bray Head på Irelandscape
Wicklow Head

**Wicklow Head** er eit nes søraust for byen Wicklow i County Wicklow på Irland. Det ligg om lag 3 km frå sentrum av byen. 

Geografisk er neset det austlegaste punktet på fastlandet i Republikken Irland. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wicklow Head|Wicklow Head]]» frå ,  den 13. oktober 2007.*
Creadan Head

**Ceann Chréadáin** (irsk) eller **Creadan Head** (engelsk, også skrive *Craden Head*) er eit nes på vestsida av Waterford Harbour, om lag 5 km opp elva frå Dunmore East i Republikken Irland. Historisk var neset ein del av «hovudvegen» frå Cork til London. Ei ferje frå neset til Templarstown på austsida av bukta vart operert av Tempelriddarane. Førti handhogde trappetrinn ned til sjøen er framleis synleg ved klippene på neset. Craden Head vart òg nytta som landgangsbrygge for visse varer som vart frakta opp elva til Waterford, New Ross, Granny og andre småhamner. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Craden Head|Craden Head]]» frå ,  den 13. oktober 2007.*
Carnsore Point

**Carnsore Point** (*Carn tSóir* på irsk) er eit nes heilt søraust i grevskapet Wexford på Irland.

Det er kjend for staden der ein planla å byggje eit atomkraftverk i 1970-åra. Den irske regjeringa prøvde å få gjennomført planane etter oljekrisa i 1973. Planen bestod av ein, og etter kvart fire, atomkraftverk, men planane vart fint lagt bort etter motstand frå miljøvernsgrupper. 

To gratiskonsertar vart haldne ved Carnsore Point i 1978 og 1979. Med titlane «Get To The Point» og «Back To The Point» vart konsertane svært populære og førte spørsmålet om atomkraft i Irland fram til ålmenta. 

Ironisk nok er Carnsore Point i dag staden der dei første vindmøllene på Irland står. Dei opna i 2002 og består av 14 møller på 850 kW, med ein total kapasitet på under 12 MW. 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carnsore Point|Carnsore Point]]» frå ,  den 13. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Handlingsplanen for atomenergi frå 1971
* Carnsore: Kvifor Irland aldri fekk atomkraft 
* Nyhende om vindmølleparken på Carnsore Pont 
* Making the Point: minner frå den første festivalveka