open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sylfest Lomheim

**Sylfest Lomheim** () er ein norsk språkvitar og folkeopplysar frå Hafslo i Sogn. Frå 1. januar 2004 til 1. september 2010 var han direktør for Språkrådet.

## Karriere
Lomheim er utdanna som filolog ved Universitetet i Oslo. Han var i mange år knytt til Høgskolen i Agder, der han mellom anna underviste i omsetjingsteori ved fagomsetjarstudiet. Frå 1987 til 1992 var han rektor ved høgskulen. Han har òg hatt arbeidsopphald i Frankrike. Lomheim var mellom 2004 og 2010 direktør i Språkrådet, statens rådgjevande organ for språkspørsmål i Noreg. 

Sylfest Lomheim er særleg kjend frå NRK. Han var språkkonsulent for NRK frå 1980 til 1994, han har vore medarbeidar i radioprogrammet *Språkteigen* frå 1990 og delteke i den populære TV-serien *Typisk norsk*. 

## Bibliografi
### Bøker
*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*
*
*
*
**Omsetjingar**
* Ousmane, Sembène: *Når røter losnar : to noveller frå Senegal* ; frå fransk ved Sylfest Lomheim. - Oslo : Samlaget , 1979 - 161 sider - (Orion-bøkene ; 228). - Innhold: Véhi-Ciosane eller Nytt liv ; Pengetilvisinga. - Originaltitler: Véhi-Ciosane ou Blanche Genèse ; Le mandat ISBN 82-521-0926-8
* Illich, Ivan: *Teknologi for jamvektssamfunnet* ; omsett av Svein Erik Loraas og Sylfest Lomheim. - Oslo : Pax , 1977 - 149 sider - (Pax-bøkene) ; - Originaltittel: Tools for conviviality ISBN 82-530-0869-4

**Medforfattar**
*

*

*

*

### I bøker - eit utval
*

*

## Kjelder

* Fylkesleksikon Sogn og Fjordane

## Bakgrunnsstoff
* Sylfest Lomheim direktør ved nytt kompetansesenter for norsk språk (Pressemelding 21.08.2003)
Toppserien 2006

**[[Toppserien]] 2006** er eliteserien i fotball for kvinner. Han starta 6. mai og slutta 28. oktober. Serien har 10 lag. Kolbotn vann toppserien dette året.

## Tabell

## Resultatliste

{|
|
## Toppscorarar
**19 mål**
*Elise Thorsnes (Arna-Bjørnar)
*Tonje Hansen (Kolbotn)
**16 mål**
*Elene Moseby (Team Strømmen)
**14 mål**
*Kristine Edner (Røa)
*Una Nwajei (Amazon Grimstad)
**12 mål**
*Guro Knutsen (Røa)
**11 mål**
*Kristin Lie (Trondheims-Ørn)
*Trine Rønning (Kolbotn)
**10 mål** 
*Solfrid Andersen (Trondheims-Ørn)
*Trude Amundsen (Sandviken)

__NOTOC__
Anja Hjelseth

**Anja Kristin Salte Hjelseth** () er president i Nordiska Centerungdomens Förbund (NCF) sidan august 2006. Ho kjem frå Ulefoss i Telemark.

Hjelseth var visepresident i NCF i eitt år før ho vart vald til president. Elles har ho hatt ei rekke partipolitiske verv i Senterungdomen, både på landsplan, i fylkeslaget og lokalt. Frå valet i 2003 sit ho i Telemark fylkesting og Nome kommunestyre for Senterpartiet. Ho har òg vore styremedlem i Telemark søndagsskolekrins i to år.

Til dagleg er Anja Hjelseth student ved Noregs Handelshøgskole.

## Kjelder
* Nomekvinne nordisk president , Varden 15. august 2006
* 
* Personleg kommunikasjon
Liungen Idrettsforening

**Liungen Idrettsforening** er eit idrettslag frå Lier. Dei hadde med eit fotballag i Toppserien for kvinner frå 2001 til 2006. I 2007 trekte dei laget sitt frå 1. divisjon på grunn av dårleg økonomi.

## Bakgrunnsstoff
* Liungen si vevside
* Kort historikk på fxt.no
Rosenborg Ballklub Kvinner

**Rosenborg Ballklub Kvinner**, tidlegare **Trondheims-Ørn**, er eit norsk fotballag. Klubben vart stifta i Trondheim 18. mai 1917. Kvinnefotball kom i gang i 1972. 

Kvinnefotball-laget er eit av dei mestvinnande laga i Noreg:

* Cupmeister 1993, 1994, 1996, 1997, 1998, 1999, 2001 og 2002
* Seriemeister 1994, 1995, 1996, 1997, 2000, 2001 og 2003

Dermed har dei vunne The Double 4 gonger. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rosenborg Ballklub Kvinner|Rosenborg Ballklub Kvinner]]» frå ,  den 20. august 2006.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Idrettslaget Sandviken

**Idrettslaget Sandviken** er eit idrettslag frå Sandviken i Bergen. Idrettslaget driv med handball og fotball i alle aldrar, og har eit kvinnelag i Toppserien. Idrettslaget har nær 800 medlemmar og ca. 45 lag. Klubben held til sentralt i Sandviken, på Stemmemyren, som er eit av Bergens mest nytta idrettsanlegg. 

## Fotball
### Spelarstallen til laget i Toppserien
Endra 18. august 2020
*Nora Gjøen-Gjøsæther, spelar nummer 1, målvakt
*Sandra Stavenes, nr. 21
*Oda Marie Hove Bogstad, nr. 23
*Synne Vatshelle Raa
*Marte Bjelde Hjelmhaug
*Ingrid Østervold Stenevik
*Guro Bergsvand
*Ingrid Marie Karlsen Spord
*Kristina Herfindal Grøndal
*Anna Lan Meland Lysebo
*Sanne Bolette Dale Lekven
*Vilde Hasund
*Lisa Fjeldstad Naalsund
*Vilde Drange Veglo
*Madeleine Veivåg
*Ida Holm Neset
*Mathilde Sangolt
*Ingrid Ryland
*Marina Heggernes Jensen
*Elise Kristine Alsaker Kvinge
*Kennya Kinda Esther Cordner
*Maria Dybwad Brochmann

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Idrettslaget Sandviken si vevside
Willem Barents

**Willem Barents** (f. kring 1550 på den vestfrisiske øya Terschelling i Nederland,  på Novaja Semlja i dagens Russland) var ein frisisk-nederlandsk sjøfarar og oppdagar, på slutten av 1500-talet. Barentshavet, Barentsøya, Barentsburg og Barentsregionen er oppkalla etter han. På nederlandsk heitte han **Barentsz**, ei forkorting av **Barentszoon**

## Biografi
Lite er kjend om livet til Barents før ekspedisjonane mot nord.

### Første ekspedisjonen (1594)
I 1594 sigla han ut frå Amsterdam med to skip for å leita etter Nordaustpassasjen frå Europa og nordom Sibir fram til Stillehavet og det austlege Asia. Han nådde vestkysten av Novaja Semlja og fylgde han nordover, men vart tvungen til å gjera vendereis rett før han nådde nordspissen av øya. Det andre skipet, ført av Cornelis Nay, hadde meir hell med seg. Skipet sigla gjennom Vajgach-stretet, og kom inn i Karashavet.

### Andre ekspedisjonen (1595)
^Året etter leia Barents ein ny ekspedisjon, denne gong med sju skip. Dei sigla mot stretet mellom det sibirske fastlandet og Vajgach-øya, men dei var for seint ute til å finna ope hav. Dei kom til munningen av Petsjoraelva og handla der med samojedar.

### Tredje ekspedisjonen (1596-97), Barents døydde
Den tredje ekspedisjonen hans (1596-97) slo òg feil, og enda med at Barents døydde. Denne gongen hadde han to skip, ført av kapteinane Jan Rijp og Jacob van Heemskerk. På utreisa oppdaga han Bjørnøya og Spitsbergen. Men ved Spitsbergen kom skipa vekk frå kvarandre. Barents sitt skip, ført av Heemskerk, sette seg fast i isen etter å ha runda nordspissen av Novaja Semlja. Mannskapet vart nøydd til å overvintra på Novaja Semlja og måtte rive ned overbygget på skipet for å få nok tømmer til ei hytte. Då skipet ikkje kom seg laus frå isen tidleg i 1597 måtte dei legge av stad i to opne båtar den 13. juni. Dei fleste klara seg, og vart tekne opp av Jan Rijp sitt skip ved Kolahalvøya nær Murmansk. Men Barents sjølv døydde den 20. juni.

## Anna
Historia om den skrekkelege overvintringa på Novaja Semlja vart skildra av tømmermann på skipet, Gerrit de Veer. Han vart med dette den første som skildra det uvanlege atmosfæriske fenomenet som no er kjend som Novaja Semlja-effekten. Han skildra den 24. januar 1597 ein soloppgang, to veker tidlegare enn forventa, og så tidleg at det ikkje skulle vera mogleg på denne breiddegrada. Det var ikkje før i 1998 at ein fann ei forklaring på dette fenomenet, som var ei arktisk luftspegling.

I 1871 vart hytta der Barents og mannskapet hans overvintra attfunne av den norske kvalfangaren Elling Carlsen. Hytta var ikkje skadd, og nederlendarane kalla det for *Het Behouden Huys* (det bevarte huset). Mange av gjenstandane derifrå er tekne vare på i Haag. I 1875 vart ein del av skipsjournalen funnen. Frå 1993 til 1995 vart hytta grundig undersøkt av arkeologar frå Russland og Nederland. Frå det nederlandske *Rijksmuseum* og frå *Universiteit van Amsterdam*).

## Bakgrunnsstoff

* Terschelling Museum 't Behouden Huys
* Barents and "Saved House" relics
Geir Sindre Breivik

**Geir Sindre Breivik** () er ein norsk tekstforfattar og standupkomikar. 

Breivik kjem frå den vesle bygda Gjerdsbakkane på Dimnøya.
Han er utdanna journalist.

Breivik byrja med standup-komikk i 2003. Han er medarrangør av den årlege Skjemtegaukfestivalen i Ulsteinvik.

## Tekstforfattar
* 2004 - Nitimen (NRK P1)
* 2005 - Reiseradioen (NRK P1)
* 2005 - Trond Viggo og Samfundet 2 (NRK)
* 2005 - 2006 Rikets Røst med Otto Jespersen (TV2)
* 2005 - *Grandiosaland* (bok) - Medforfattar
* 2006 - 2010 Golden Goal (TV2)
* 2007 - Snabbgrabbar (TVNorge)
* 2007 - Norges Herligste (TVNorge)
* 2008 - Sladder (TVNorge)
* 2009 - Anne Kat ser på TV (NRK1)
* 2009 - Hallo i Uken (NRK P2)
* 2011 - 2012 - Kåsør (NRK Møre og Romsdal)
* 2012 - Kan Morten Ramm fylle Spektrum? (TV2)
* 2012 - 2014 - Underholdningsavdelingen (NRK1)
* 2014 - 2015 - Golden Goal (TV2)
* 2016 - Underholdningsavdelingen (NRK1)
* 2018 - OL-Kveld (TVNorge)
*2019 - Alle mot En (NRK1)
*2019 - Gullruten (TV2)

## Redaktør
* 2014-2015 - Golden Goal (TV2)
* 2016 - Sølvrekka (TV2)
* 2017 - Norges Beste (TV2)
* 2017-2018 - Otto Har Fått Nok (TV2)
*2019-2020 - Praktisk Info med Jon Almaas (TVNorge)

## Produsent
* 2009 - Anne Kat ser på TV (NRK1)

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til stå-opp komikaren og tekstforfattaren Geir Sindre Breivik 
*Instagram
* Skjemtegaukfestivalen 
* Internet Movie Database
Mosterøy

**Mosterøy** er ei øy og eit tidlegare sokn i Stavanger kommune. Mosterøy sokn har òg vore ein eigen kommune og er kjend for Utstein kloster som ligg på Klosterøy, nørdst i soknet. Europaveg 39 går over Mosterøy, som del av Rennfast-sambandet. Sjølve øya har 945 innbyggjarar (2013) og eit areal på 12 km².

## Mosterøy sokn

Mosterøy sokn hadde 1&nbsp;944 innbyggjarar (2013) og eit areal på 23 km². 1.1.2024 ble soknet slått saman med Rennesøy sokn til nye Rennesøy sokn.

Mosterøy var frå mellomalderen delt på **Askje sokn** og **Utstein kloster sokn**. Askje omfatta øyane Bru og Sokn, vestre delen av Åmøy og søre delen av Mosterøy, mens Utstein kloster omfatta Klosterøy, Fjøløy og nordre delen av Mosterøy. 1899 vart dei to sokna slegne saman, og Mosterøy sokn vart skipa. Frå 1997 høyrer soknet til Tungenes prosti.

## Mosterøy herad
Mosterøy var ei tid namn på ein kommune i Rogaland fylke, med Askje som kommunesenter. 
*Mosterøy vart skild ut frå Rennesøy herad i 1884. Den omfatta då dei tre sokna Askje, Utstein kloster og Kvitsøy og hadde 1&nbsp;309 innbyggjarar. 
*I 1923 vart så Kvitsøy skild ut som eigen kommune. Mosterøy hadde etter frådelinga 745 innbyggjarar.
*I 1965 vart Mosterøy, då med 817 innbyggjarar, innlemma att i Rennesøy kommune. 
*Frå 1. januar 2020 vart heile tidlegare Rennesøy kommune med  Mosterøy ein del av Stavanger kommune. 

## Kjelder
V.G. Bogoraz-Tan

**V.G. Bogoraz-Tan** (*Vladimir Germanovitsj Bogoraz*) () var ein russisk etnograf og lingvist. Som ung levde han frå 1889 til 1899 ikkje langt frå Jakutsk i Sibir, etter ei landsforvising, og studerte språk og levevilkår til folka han budde hos, tsjuktsjiane. 

I 1901 flykta Bogoraz-Tan frå Russland til USA, budde i New York, og var kurator ved American Museum of Natural History. Han drog attende til Russland i 1904
Etter oktoberrevolusjonen i 1917 vart Bogoraz-Tan ein sentral person i Leningradskolen innanfor etnologi: Dei kravde at etnologane skulle kunne språket til folka dei studerte, og kjenne livsvilkåra godt. I åra 1924-1936 var han leiar for Komitet Severa.

## Bibliografi

* Bogoraz, V.G. 1904: *The Chukchee* (3 band). Leiden : Brill. 3 bind.
* Bogoraz, V.G. 1913: *The Eskimo of Siberia*. Leiden: E.J. Brill og New York: G.E. Stechert.
* Bogoraz, V.G. 1917: *Koryak texts*. American ethnological society ; 5.  Leyden, 1917.

## Litteratur

* Gernet, Katharina 1999: V. G. Bogoraz (1865-1936): Eine Bibliographie. (104 s.) *Mitteilungen des Osteuropa-Instituts München* 33. ISBN 3-921396-45-X
Tatarstan

**Tatarstan** er ein republikk i Russland, og eit av dei russiske føderasjonssubjekta. I 2021 hadde republikken 3 894 120 innbyggjarar. Hovudstaden er Kazan, og sidan 2010 har Rustam Minnikhanov vore president. 

## Geografi
Tatarstan ligg på den aust-europeiske sletta, om lag 800 kilometer aust for Moskva. Elvene Volga og Kama møtest her. Andre store elver er Belaja og Vjatka, som begge renn ut i Kama. Republikken strekkjer seg 290 kilometer frå nord til sør, og 460 kilometer frå aust til vest. Han er 67 836 km², og er omtrent like stor som Innlandet og Buskerud til saman. Landskapet er hovudsakleg flatt, med nokre låge høgdedrag. 90 % av arealet ligg under 200 meter over havet. Omtrent 16 % er skogkledd. 

Klimaet er kontinentalt, middeltemperaturen er –14 grader celsius i januar og 19 grader celsius i juli.

Republikken har store oljeressursar.

## Folkesetnad
Dei største byane i Tatarstan er hovudstaden Kazan (1 144 000 ibuarar), Naberezjnyje Tsjelny (513 200), Nizjnekamsk (234 000) og Almetjevsk (146 400).

Majoritetsbefolkninga er tatarar, men russarane utgjer ein stor minoritet. Offisielle språk er russisk og tatarsk. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga:
* Tatarar: 53,2 %
* Russarar: 39,7 %
* Tsjuvasjar: 3,1 %

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Stend vidaregåande skule

**Stend vidaregåande skule** er ein fylkeskommunal vidaregåande skule på Stend i Fana som ligg sør i Bergen kommune. Han har kring 530 elevar.

Skulen tilbyr studieretningar innan naturbruk, idrett og allmennfagleg påbygging. Skulegardsbruket er blant dei største aktive gardsbruka i tidlegare Hordaland fylke. Sidan 1950-talet har namnet vore Stend Jordbruksskule, men namnet har også vore Stend landbrugsskole og Hordaland Landbruksskule.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad 
* Arkiv etter Stend jorbruksskule (1866-2010) på Arkivportalen
* Bergen byleksikon, om Stend jordbruksskule
Melbourne

**Melbourne** er hovudstad i delstaten Victoria og den nest største byen i Australia. Med eit folketal på om lag 5 millionar er han den sørlegaste byen i verda som har over ein million innbyggjarar.

Kystbyen er kalla opp etter den britiske statsministeren William Lamb, den andre Viscount Melbourne, som var busett nær landsbyen Melbourne i Derbyshire.

## Kjende folk frå Melbourne
* Arthur J. Rees (1872–1942), forfattar av kriminal- og fantasybøker
* Charles Ulm (1898–1934), luftfartspioner
* Ron Clarke (1937–2015), friidrettsmann
* Daevid Allen (1938–2015), diktar, gitarist, songar, låtskrivar og musikar
* John Williams (fødd 1941), klassisk gitarist
* Trevor Lucas (1943–1989), folkemusikar
* Debbie Flintoff-King (fødd 1960), friidrettsutøvar
* Lisa Gerrard (fødd 1961), musikar, songar og komponist
* Flea (fødd 1962), bassist, trompetist og sporadisk skodespelar
* Kylie Minogue (fødd 1968), songar, låtskrivar og skodespelar
* Cate Blanchett (fødd 1969), skodespelar, filmprodusent og teaterregissør
* Dannii Minogue (fødd 1971), songar, låtskrivar, skodespelar, TV-personlegdom, TV-dommar og motedesigner
* Steven Hooker (fødd 1982), stavhoppar
* Avraam Papadopoulos (fødd 1984), gresk fotballspelar
* Christine Nesbitt (fødd 1985), skeiseløpar
* Andrew Nabbout (fødd 1992), fotballspelar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Bill Stewart

**Bill Stewart** () er ein amerikansk trommeslagar, rekna som ein av dei fremste i sin generasjon.

Stewart voks opp i Iowa og studerte musikk ved William Patterson University i New Jersey. Etter studiane flytta han til New York, der han etterkvart byrja å spele i John Scofield sin kvartett. Han har seinare spelt med kjende musikarar som Maceo Parker, Lee Konitz, Michael Brecker og Pat Metheney. Stewart starta også ein trio med organisten Larry Goldings og gitaristen Peter Berstein. Nokre av innspelingane med dette bandet har vorte gjeve ut under bandnamnet *Bill Stewart Trio*. I tillegg har han gjeve ut fleire plater med andre besetningar. 

## Bakgrunnsstoff
* Drummer's World - side med bilde og videoar
Jeff «Tain» Watts

**Jeff «Tain» Watts** () er ein amerikansk trommeslagar. 

Watts vart først kjend som trommeslagar i Wynton Marsalis sitt band i 1980-åra. Spelestilen hans var påverka av trommeslagarar som Tony Williams og Elvin Jones, og han spelte ei viktig rolle i å knyte Marsalis musikk opp til dei klassiske innspelingane Miles Davis gjorde i 1960-åra. Han har seinare spelt med mellom andre Branford Marsalis, Betty Carter og McCoy Tyner. Han har også gjeve ut fire plater som bandleiar.

## Diskografi
* *Megawatts* (2004, innspelt i 1991)
* *Citizen Tain* (1999)
* *Bar Talk* (2002)
* *DeTAINed at the Blue Note* (2004)

## Bakgrunnsstoff
* All About Jazz  - intervju
Chick Webb

**Chick Webb**, eigentleg **William Henry Webb**, () var ein amerikansk jazztrommeslagar og storbandleiar. 

Han var fødd i Baltimore, og vart som barn pukkelrygga og kortvokst, på grunn av tuberkulose. Lækjaren hans rådde han til å byrje å spele trommer for å lindre stive ledd. Dette vart starten på ei framgangsrik musikkarriere. Til trass for dei fysiske hindringane vart han ein av jazzens største trommeslagarar. Som 17-åring byrja han å spele med artistar som Duke Ellington og Johnny Hodges. Han var veldig talentfull og beundra av mange samtidige trommeslagarar.

Webb døydde i 1939 på grunn av tuberkulose, berre 34 år gamal. Vokalisten Ella Fitzgerald tok etter hans død over orkesteret.

## Bakgrunnsstoff
* Chick Webb: Baltimore's Jazz Giant  - biografi
Dave Weckl

**Dave Weckl** () er ein omtykt trommeslagar. 

Idolet til Weckl var den legendariske trommeslagaren og storbandleiaren Buddy Rich, og han fordjupa seg i jazzstudiar på University of Bridgeport i Connecticut. Han har likevel gjort seg mest til merke innan fusion-sjangeren, og karrieren hans starta i fusionmiljøet i New York på byrjinga av 1980-åra. Han vart tidleg lagt merke til, og spelte etterkvart med artistar som Paul Simon, Madonna, George Benson, Michael Camilo og Anthony Jackson. Det han i ettertid er mest kjend for frå denne perioden, er likevel arbeidet han gjorde med Chick Corea sitt *Elektric Band* frå 1985 til 1991.

Weckl spelte med Corea i sju år. I denne perioden spelte han inn mange album, både med Elektric Band og med Corea sitt *Akoustic Band*. Samtidig gjorde han mange studioinnspelingar og innspelingar med *GRP All-Star Big Band*. I 1990 gav han ut den første plata som bandleiar, *Master Plan*, for selskapet GRP. Etter han slutta i Corea sitt band har han spelt særleg mykje i bandet til gitaristen Mike Stern, i tillegg til å halde fram solokarriera. 

Det er særleg i trommemiljøet Weckl har fått mykje merksemd. Han har nytta dette til å produsere ei rekkje instruksjonsvideoar og bøker, og han har samarbeidd med ulike selskap som produserer signaturmodellar av ulikt trommeutstyr.

## Diskografi

**Dave Weckl:**
* 1990 Masterplan (GRP records)
* 1992 Heads Up (GRP records)
* 1994 Hard Wired (GRP records)

**Dave Weckl Band:**
* 1998 Rhythm of the Soul (Stretch records)
* 1999 Synergy (Stretch records)
* 2000 Transition (Stretch records)
* 2001 The Zone (Stretch records)
* 2002 Perpetual motion (Stretch records)
* 2003 Live (and very plugged in) (Stretch records)
* 2005 Multiplicity (Stretch records)

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside for Dave Weckl
Tony Williams

**Tony Williams** () var ein amerikansk jazztrommeslagar.

Williams voks opp i Boston, der han tok timar hjå trommeguruen Alan Dawson frå ein ung alder. Allereie tidleg i tenåra hadde han spelejobbar kring byen, og han vart fast medlem i Jackie McLean sitt band som syttenåring. Nokre månader seinare vart han med i Miles Davis sin kvintett, med Herbie Hancock, Ron Carter og Wayne Shorter. Dette bandet stod heilt sentralt i utviklinga av jazzmusikken i 1960-åra, og tromminga til Williams var ein essensiell del av lydbiletet. I denne tida spelte rytmeseksjonen også inn plater utan Davis, og Williams var i tillegg med på den klassiske Eric Dolphy-utgjevinga «Out to Lunch».

Den pur unge trommeslagaren fekk, saman med Elvin Jones, æra for å føre jazztromminga vidare frå bop-stilen som Kenny Clarke og Max Roach hadde utvikla dei føregåande tiåra. Dei viktigaste endringane i høve til den eldre stilen gjekk ut på måten dei braut opp pulsen og det tradisjonelle swingmønsteret ved mellom anna å bruke polyrytmiske figurar og ved å endre måten hihaten vart nytta i kompinga. Williams vart kjent for å kunne spele særs høglytt og med enorme tekniske ferdigheiter, og han hadde eit repertoar av improvisasjonsidear tilsynelatande utan grenser. Stilen dei skapte, har halde seg som den viktigaste tradisjonen i måten moderne jazztrommer vert spelt i dag.

Williams heldt fram med Davis til 1969, då han grunnla *Life Time*-trioen med gitaristen John McLaughlin og organisten Larry Young. Bandet har seinare vorte omtala som det første store fusion-bandet. Etter dei hadde spelt inn tre plater som fekk varierande mottaking, braut bandet opp. Williams heldt fram ei stund i trioformatet saman med gitaristen Alan Holdsworth. Han forsvann så frå rampelyset nokre år, før han mot slutten av 1970-åra på nytt spelte med den gamle rytmeseksjonen til Davis i bandet *V.S.O.P*. I midten av 1980-åra starta han eit nytt band, som spelte inn plater og turnerte fram til han uventa døydde i 1997, som fylgje av ein hjarteinfarkt under ein operasjon.

## Bakgrunnsstoff

* Biografi, bilete og videoar av Tony Williams på Drummerworld
Bjørg Lødøen

**Bjørg Lødøen** () var ein norsk kunstmålar og komponist frå Oslo. Lødøen studerte måling ved Statens Håndverks- og Kunstindustriskole frå 1951 til 1954 og ved Kunstakademiet frå 1957 til 1961. Ho var òg kjend for å ha laga musikk i samarbeid med Rolf Aamot til filmane hans for kino og fjernsyn. 

## Utstillingar
* Kunstnerforbundet, Oslo 1961, måleri og teikningar.
* Oslo Kunstforening , Oslo 1966, måleri.
* Kunstnernes Hus - Permanenten, Oslo 1973, måleri.
* Porsgrunn kunstforening, 1973, måleri.
* Kunstnernes Hus, Oslo 1976, måleri, samarbeid med Rolf Aamot.
* Bergen Kunsthall, 1994, samarbeid med Rolf Aamot.
* Galleri Bjerke, Oslo 1996.
* Oslo rådhus, (måleri, storskala), 1999.
* Kongsvinger kunstforening, 1999, måleri og akvarellar.
* Anders Svor-museet, Hornindal, Nordfjord, 2000, måleri og akvarellar.

## Utvalde verk
### TV

* «Visuelt» (1971); musikk:Rolf Aamot/musikkinnspeling: Bjørg Lødøen og Rolf Aamot.
* «Progress» (1977); musikk:Rolf Aamot/musikkinnspeling: Bjørg Lødøen og Rolf Aamot.
* «Puls» (1986), 3. sats; musikk:Rolf Aamot/musikkinnspeling: Bjørg Lødøen og Rolf Aamot.
* «Medusa» (1986), et bilettonedrama av Bjørg Lødøen og Rolf Aamot; der Lødøen medverka som skodespelar.
 
### Kino
 
* «Kinetisk Energi» (1967-68), musikk:Rolf Aamot/musikkinnpeling: Bjørg Lødøen og Rolf Aamot.
* «Vision - en film om Gustav Vigeland»" (1969); musikk:Rolf Aamot/musikkinnspeling: Bjørg Lødøen og Rolf Aamot.
* «Strukturer» (1970); musikk:Rolf Aamot/musikkinnspeling: Bjørg Lødøen og Rolf Aamot.
* «Actio» (1980); musikk:Rolf Aamot/musikkinnspeling: Bjørg Lødøen og Rolf Aamot.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Bjørg Lødøens
* Nettstaden til Rolf Aamot 

### Litteratur
* Norsk kunstnerleksikon, bind 2, Oslo 1983.
Nate Mendel

**Nathan Gregor Mendel** () er ein amerikansk bassist.

Mendel spelte i bandet Sunny Day Real Estate før han vart medlem av Foo Fighters i 1995. Han har òg spelt i filmen Our Burden Is Light. Nate Mendel bur nå i Portland i Oregon med kjærasten og sonen sin.
Lauvsteik

**Lauvsteik** er ein matrett som typisk vert servert ved ymse snøggmat-utsal som bensinstasjonar, vegkroer og andre serveringsstader tilknytte sentrale knutepunkt som ein tettstad, riksveg, bru eller eit ferjeleie. Lauvsteik er som ein hamburgar, men sjølve kjøtkaka er mykje tynnare. Lauvsteik vert gjerne servert med steikte steikte rifla potet og tomatketsjup. Kjøtet kjem stort sett frå storfe, som til dømes okse eller elg. Det er òg mogleg å laga eigne variantar av lauvsteik i heimen av andre typar kjøtt, som til dømes kval eller struts.

## Bakgrunnsstoff
* Artikkel frå Bergens Tidende om snøgggmat
Øyfjellet

**Øyfjellet** (818 m.o.h) ligg i Vefsn kommune på Helgeland. Fjellet ligg på sørvestsida av Vefsnfjorden og går frå Øydalen eit par kilometer opp i Vefsna og ut til Alterneset. 

Toppen av fjellet vert kalla Stortuva. Sør for Stortuva går Trongskardet bratt opp i sørvestleg retning. I sørveststorm kan det komme kraftige fallvindar over Mosjøen frå den kanten, desse vindane vert kalla «trongskarding»

Fjellet er mykje bruka som turmål med Mosjøen som utgangspunkt, og det inngår kvart år i «Fjelltrimmen» som kommunen organiserer i samarbeid med lokale turlag. Det er reist ein stor varde på toppen av fjellet.

Vest for Øyfjellet ligg Øyfjellet vindkraft.

## Bakgrunnsstoff
Mosjøen lufthamn, Kjærstad

**Mosjøen lufthamn, Kjærstad** er ei lufthamn eigd og driven av Avinor AS, og ligg om lag fem kilometer sør for Mosjøen. Flyplassen er ein 800 meter lang kortbaneflyplass som blei opna i 1987. Staten overtok flyplassen frå Vefsn kommune i 1999 for 6,0 millionar kroner. I 2004 blei det frakta 46&nbsp;000 passasjerar over flyplassen. Helikopterselskapet Nordlandsfly har base ved flyplassen.

## Bakgrunnsstoff
* Avinor si side om Mosjøen lufthavn, Kjærstad
Jon Lilletun

**Jon Lilletun** () var ein norsk politikar som representerte Kristeleg Folkeparti, der han òg var nestleiar i 12 år. Han vart fødd i tidlegare Vossestrand kommune, no innlemma i Voss. 

Før han vart heiltidspolitikar arbeidde han mellom anna som handelsmann, kommunal ungdomskonsulent, kultursjef og tiltakskonsulent. Han var vararepresentant på Stortinget i tida 1981&ndash;1985, og vart innvald frå Vest-Agder fylke i 1989. Lilletun var statsråd i Kyrkje-, utdannings- og forskingsdepartementet i Sentrumsregjeringa frå 1997 til 2000. Han var gjennom fleire av sine stortingsperiodar KrF sin representant i kyrkje- og undervisingskomiteen, der han var leiar frå 1993 til 1997. 

Då Kjell Magne Bondevik danna si andre regjering i 2001, samarbeidsregjeringa, gjekk Lilletun inn som parlamentarisk leiar for KrF på Stortinget, ei stilling han hadde til han vart sjukmeld i 2005. 

Etter stortingsvalet i 2005 vart Lilletun KrF sin representant i presidentskapet på Stortinget, som visepresident i Lagtinget. Lilletun tok etter valet hausten 2005 fatt på si fjerde periode som stortingsrepresentant for KrF innvald frå Vest-Agder. 

Våren 2005 gjekk han ut i permisjon på gunn av sjukdom, og Sigmund Kroslid møtte som vara.

## Regjering
* 17. oktober 1997&ndash;17. mars 2000 statsråd Kyrkje-, utdannings- og forskingsdepartementet i regjeringa Bondevik I.

## Stortingets presidentskap

* 2005&ndash;2006 visepresident i Lagtinget.

## Stortingskomitear
* 1989&ndash;1993 medlem av Kyrkje- og undervisingskomiteen frå 8. november 1990.
* 1989&ndash;1993 medlem av Kommunal- og miljøvernkomiteen til 8. november 1990.
* 1989&ndash;1993 varamedlem av Kontrollkomiteen.
* 1993&ndash;1997 varamedlem av Den utvida utanrikskomiteen.
* 1993&ndash;1997 leder av Kirke-, utdannings- og forskingskomiteen.
* 1997&ndash;2001 medlem av Næringskomiteen frå 22. mars 1990.
* 2001&ndash;2005 medlem av Utanrikskomiteen.
* 2001&ndash;2005 medlem av Den utvida utanrikskomiteen.
* 2001&ndash;2005 medlem av Valkomitéen.
* 2005&ndash;2006 medlem av Utanrikskomiteen.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Kvar nynorskbrukar har mykje å takke Jon Lilletun for på http://www.aasentunet.no
Kremlologi

**Kremlologi** er ei nemning på politisk analyse av kva som går føre seg i den øvste leiinga av Russland, og før 1991 Sovjetunionen. Etter at Stalin hadde teke makta i Sovjetunionen, kom det ut særs lite informasjon om kva politiske ordskifte som gjekk føre seg i den øvste leiinga, med sete i Kreml i Moskva. Difor måtte ein nytta indirekte kjelder til kva maktspel som gjekk føre seg. I vidare tyding kan kremlologi nyttast om studie av styresmakter i sentralistiske og lukka statsdanningar. Til dømes kan nemnast styresmaktene i Folkerepublikken Kina og Nord-Korea.

## Døme på kremlologi
Mange politiske avgjerder i Sovjetunionen var løynde, eller vart avslørte først lang tid etter at dei vart tekne. Utanforståande prøvde å fylgja utviklinga ved å tyda små teikn på kva som gjekk føre seg bak fasaden. Til dels var det gissing, men ein kunne byggja opp kunnskap om kva ulike teikn tydde. 

I sovjettida kunne aviser studerast, og ein kunne finna ut kva politikarar som vart omtala i kva for ei avis, og i kva rekkjefylgje dei vart omtala. Ein kunne studera kva leiarar som var til stades ved offentlege høve, som til dømes feiringa av første mai, og korleis leiarane stod i høve til kvarandre. Stol- og bordplassering, kva leiarar ein kunne kjøpa portrett av, om nokre historiske fotografi vart retusjerte kunne studerast. Det var òg viktig kva slagord som vart nytta eller gjekk ut av bruk.

Eit døme på tillempa kremlologi frå kulturrevolusjonen i Folkerepublikken Kina var teikn på at Mao Zedong sin nære medarbeidar Lin Biao var fallen i unåde. Det første teiknet var at Maos litle raude, som hadde føreord av Biao, vart dregen attende frå handel. Ei ny utgåve vart send ut, utan referanse til den formelle redaktøren, Lin Biao.
Petter Myhre

**Petter Myhre** () er ein norsk fotballspelar og -trenar. Han var hovudtrenar for Vålerenga frå 2006 til 2007.

Som spelar spela han midtbane og spiss, høgste nivå var 1. divisjon. Som trenar trena han Skjetten, før han kom til Vålerenga. Han hadde forskjellige trenarfunksjonar i klubben frå 2001-sesongen før han blei assistenttrenar i 2006-sesongen. Då Kjetil Rekdal trekte seg frå stillinga som hovudtrenar 21. august 2006 blei Myhre hovudtrenar. Laget hadde framgang unders leiinga til Myhre hausten 2006. Første del av 2007-sesongen var dårleg, og etter at Vålerenga gjekk ut av Noregsmeisterskapen etter å ha tapt 3-1 for andredivisjonsklubben Nybergsund gjekk Myhre av 27. juli 2007.

### Spelarkarriere
* Strømmen
* Ullern
* Skjetten

## Kjelder
*
Åker

**Åker** er eit område som vert nytta til å dyrka fram ymse vekstar innan landbruk. Ein åker vert lagt på eit dyrka område med god matjord. Før det vert sådd eller planta i åkeren vert han vanlegvis pløgd, horva og gjødsla. Typiske åkervekstar er korn, potet og grønsaker. Når ein sår grasfrø i ein åker vert han til eng. 


Fil:Żniwa Kąkolówka 4.JPG|Hausting av havreåker i Kąkolówka i Polen.
Fil:BarleyField.jpg|Byggåker i Danmark.
Fil:Bjare Peninsula Cultivation.jpg|Radreinsking i ein potetåker i Skåne i Sverige.
Fil:Tsumagoi Cabbage&Asamayama.JPG|Ein kålåker i Gunma i Japan.
Fil:Christchurch, Pumpkin field - geograph.org.uk - 62895.jpg|Ein graskaråker i Dorset i Storbrittania.
Fil:20110728Rettichfeld Reilingen1.jpg|Reddikåker i Reilingen i Baden-Württemberg i Tyskland.
Fil:Tinajo El Cuchillo - Lugar de Cuchillo (Caldera) 02 ies.jpg|Løkåker på Lanzarote på Kanariøyane.
Fil:Champ de petits poids à Morigny-Champigny 1.jpg|Erteråker ved Morigny-Champigny i Frankrike.


## Sjå òg
* Eng
Mogadishu

**Mogadishu** er hovudstaden i Somalia. 
Mogadishu ligg like nord for ekvator, og er ein viktig hamneby ved Indiahavet. Byen har rundt 2,1 millionar innbyggjarar, og er den største i landet

Mogadishu har ei internasjonal lufthamn. Tidlegare var byen særleg kjend for tilverking av bomullstøy til sal i innlandet. I dag har byen ein del næringsmiddelindustri.

## Historie
Då arabiske handelsmenn kom til Afrikas horn på 900-talet grunnla dei Mogadishu, som blei eit knutepunkt for økonomi og utreiing av islam. Mogadishu voks til den nordlegaste av dei austafrikanske bystatane, og var ein viktig hamneby gjennom fleire hundreår.

Som *Mogadiscio* var byen kolonihovudstad i Italiensk Somaliland frå 1880-åra, og han blei hovudstad i det nye Somalia i 1960. Universitetet i Mogadishu blei oppretta i 1954. I 1977 fann det stad ei flykapring i Mogadishu der vesttyske terroristar kapra eit fly med 86 gislar som blei frigjorde av vesttyske elitesoldatar.
 
I 1990-åra blei byen hardt råka av borgarkrigen i Somalia, til dømes blei alle offentlege bygningar plyndra. Mogadishu blei i praksis delt mellom fleire «klanar» og fekk store forsyningsproblem, både av mat, vatn og elektrisitet. Samstundes førte tilstrøyming frå landsbygda til ein kraftig folkevekst.

I regi av SN gjekk ein internasjonal styrke inn i Somalia i 1992, mellom anna for å verna hjelpesendingane dit. 
Styrkane trekte seg ut i 1995 etter fleire drap. I 2006 tok Den islamistiske rettsunionen makta i byen. Dei blei drivne ut etter nokre månader, og den føderale overgangsregjeringa tok over med støtte frå Den afrikanske unionen og styrkar frå Etiopia. I løpet av dei neste åra tok den islamistiske grupperinga al-Shabaab kontroll over sørlege delar av landet og truga Mogadishu, men blei drivne ut av byen i 2011. Etter dette blei byen preg av gjenoppbygging, og mange somaliarar som hadde budd fleire år i utlandet flytta tilbake til Mogadishu.

## Folk frå Mogadishu
* Mo Farah, britisk-somalisk løpar, OL-meistar
* Ilhan Omar, representant i Kongressen i USA

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Koiné

**Koiné** (fellesspråk) er namnet på det greske administrasjons- og talemålet i det Hellenske riket. Talemålet er basert på den attiske dialekten, men har ein del ikkje-attiske drag, særleg frå jonisk. Det nye testamentet er skrive på Koiné.

Etter mønster frå koiné-gresk blir **koinéspråk** nytta i lingvistikken om standardspråk eller -dialektar. Koinéspråk oppstår på grunn av språkkontakt mykje på same vis som pidgin- og kreolspråk, men der utgangsspråka er innbyrdes forståelege. Sidan talarane forstår einannan før koinéspråket blir til, går ikkje koiniseringa like fort som danninga av pidginspråk. Eit koinéspråk oppstår som eit nytt talemål attmed dialektane det er basert på, det endrar ikkje på nokon eksisterande dialekt. Dette skil koinisering frå dialektendring.

*[[Dansk-norsk språk|Danna daglegtale]]* er eit dansk-norsk koinéspråk som bokmål er basert på.
Bredtveit fengsel forvarings- og sikringsanstalt

**Bredtveit fengsel forvarings- og sikringsanstalt**, vanlegvis kalla **Bredtveit**, er eit kvinnefengsel organisert under Kriminalomsorgen. Fengselet ligg på Bredtvet i bydel Bjerke i Oslo, 13 km nord-aust for sentrum, ved Bredtvet videregåande skule og Bredtvet kyrkje.

Bygningane er i nordisk nybarokk og er teikna av Morgenstierne & Eide i 1918–1919.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*Bredtveit fengsel, forvarings- og sikringsanstalt ved Kriminalomsorgen
*
Balfour-erklæringa

**Balfourdeklarasjonen** er namnet på to ulike fråsegner frå dei britiske styresmaktene assosierte med Arthur Balfour, ein tidlegare statsminister.

Den første er *Balfourdeklarasjonen av [[1917]]*. I dette brevet frå det bristiske utanriksdepartementet til Lord Rothschild (som vart sett på som ein representant for det jødiske folket) blir det slått fast at Storbritannia er positiv til at Palestina skal bli jødane sitt heimland.

Den andre er *Balfourdeklarasjonen av [[1926]]* som aksepterer dei tidlegare britiske dominionane som sjølvstendige statar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Balfour Declaration|Balfour Declaration]]» frå ,  den 24. august 2006.*
Dansk-norsk

**Dansk-norsk**, **norsk-dansk** eller «*danna daglegtale*» er eit koinéspråk som oppstod blant eliten i Christiania mot slutten av dansketida. I dag finn me det igjen som såkalla *standard austnorsk* og i ei meir tradisjonell form som sosiolekten knytt til Oslo Vest. Dansk-norsk talemål kan skildrast som dansk med austnorsk uttale, noko særnorsk ordtilfang, fornorska syntaks og noko forenkla morfologi.

Denne artikkelen fokuserer på talemålet. For skriftspråket sjå artikkelen om bokmål.

## Historie

Koiniseringa tok til med at vikværsktalande nordmenn byrja å lempa på talemålet i dansk lei på 1600-talet. Utetter 1700-talet fekk koinéspråket ei fastare form, og innan frigjeringa frå Danmark i 1814 hadde somme fått den «*danna daglegtala*» som morsmål. Utetter 1800-talet vart det stadig meir utbreidd.

Attåt daglegtala fanst òg høgtidsmålet, dvs. nordmenns leseuttale av Dansk, såkalla klokkardansk. På byrjinga av 1800-talet vann høgtidsmålet fram på kostnad av daglegtala, medan i siste helvta av 1800-talet vann daglegtala fram. Til gjengjeld vart daglegtala stadig meir «*danna*», til dømes auka bruken av dei mjuke konsonantane *b*, *d* og *g* på kostnad av *p*, *t* og *k*.

## Mellom norsk og dansk

Viktige danske, danskliknande eller skriftprega særmerke for dansk-norsken er:
* to kjønn motsett tre på norsk
* preteritum og perfektum partisipp på -et der oslomålet har -a: *kastet* for *kasta*
* perfektum partisipp på -et der oslomålet har -i: *skrevet* for *skrivi*
* *e*/*ø* der oslomålet har *ei*/*au*: *skrev* for *skreiv*, *bløt* for *blaut*
* ikkje noko jamvektsystem: *mave*/*mage* for austnorsk *maga*, *komme* for austnorsk *komma*
* *l* eller *r* der oslomålet har *[[tjukk l]]* (her markert med *ł*): *sol* for *soł*, *bor* for *boł*
* uttale av konsonantar som er stumme (bortfalne) i oslomål: *tid* for *ti*
* *v* for *g* i nokre ord: *mave* for *maga* (og *kurv* for *kørj*)
* *o* for *u*: *bro* for *bru*, *tro* for *tru*
* trykk på siste staving i framandord der austnorsk har trykk på fyrste staving: *proSTI* for *PROsti*, 
* dansk ordtilfang: *spise* for *eta* (*pike* for *jente*)

Viktige norske drag til skilnad frå dansk er:
* *p*, *t*, *k* for *b*, *d*, *g*: *tap* for *tab*, *mat* for *mad*, *tak* for *tag* (men med einskildord som *antagelig* og *skib*)
* austnorsk *r*, austnorske retroflekse lydar
* to tonelag som t.d. skil mellom *bønner* og *bønder*
* norsk ordtilfang: *myr* for *mose*, *gutt* for *dreng*

## Skriftspråk

*Hovudartikkel*: Bokmål

I 1907 og 1917 vart det gjennomført reformer i dansk skriftspråk i Noreg (riksmål) som gjorde at vanleg leseuttale vart samanfallande med den «*danna daglegtala*». Punktum vart såleis sett for høgtidsmålet. I samband med innføringa av det nye namnet *[[bokmål]]* i 1929, fall eit framlegg om å nytta *dansk-norsk* i staden med 17 mot 18 røyster i lagtinget. Med samnorskrettskrivinga frå 1938 kom ei mengd norske målføreformer inn i bokmålet som erstatning for dei dansk-norske, men dei fleste av desse endringane er reversert seinare. Omgrepet *dansk-norsk* er likevel lite nytta om skriftspråket i dag.

## Referansar
Flytebru

Ei **flytebru** er ei bru som kviler på vatnet, oftast ved hjelp av pontongar. Dei blir ofte nytta som midlertidige løysingar og til militært bruk. 

Nordhordlandsbrua er eit eksempel på ei permanent flytebru, ho er verdas lengste utan sideforankring.
Pongtong

**Pongtong** (frå fransk *ponton*) er eit flytemiddel som kan bera ei last, nytta i mange ulike samanhengar. Ein pongtong har eit skal, og innvendig er han fylt med luft eller eit luftfylt kunststoff. Ein pongtong kan vera laga av aluminium, stål, glasfiber, tre, betong eller gummi. Han kan ha eitt eller fleire innvendige rom.

Døme på pongtongar er understell på sjøfly, flyteringar for flugefiskarar og understell for flytebruer og flytebrygger.

## Bakgrunnsstoff
Dimmalætting

***Dimmalætting***, eller ofte berre ***Dimma***, er den største og eldste avisa på Færøyane. Ho har vore utgjeve sidan 1878, og redaksjonen ligg i Tórshavn.

## Bakgrunnsstoff
*
Florø radio

**Florø radio (LGL)** var ein kystradiostasjon lokalisert i Florø i Vestland. Stasjonen vart skipa i 1938 etter krav frå *Ruteskipenes Befalsforbund* som følgje av mange grunnstøytingar kring Florelandet i Kinn kommune. 

Kystradiostasjonen var stengd under andre verdskrig, men starta att i 1945. Frå 1949 fekk stasjonen døgnvakt, og i 1969 vart den første VHF-sendaren teken i bruk. Beteninga på Florø radio hadde store kunnskapar om fiskefelt, vêrtilhøve, båtar og mannskap og spela ofte ein avgjerande rolle som redningssentral i kritiske situasjonar. 

På det meste hadde Florø radio 15 tilsette. 

Stasjonen var døgnbemanna og lytta kontinuerleg på internasjonale nød- og kallekanalar på VHF og MF. Stasjonen sitt ansvarsområde omfatta sjø- og havområda i og utanfor dåverande Sogn og Fjordane fylke og Møre og Romsdal fylke, samt Trøndelag gjennom fjernstyringa av Ørlandet radio frå 2004. 

I samband med digitalisering av tenesta og samlokalisering med Hovudredningssentralane vart Florø radio lagt ned 1. januar 2018. Florø radio sitt tidlegare ansvarsområde vert no dekt av Kystradio Sør.

## Referansar
Kryssord

**Kryssord** er den vanlegaste varianten av bokstavgåter i verda. Moderne kryssord er oftast samansett av eit rutenett av svarte og kvite kvadrat; målet er å fylle dei kvite rutene med ord som går både vassrett og loddrett ved å følgje hint. Løysinga på kryssordet er eit akronym av anten eit ord, ein frase eller ei heil setning. Dei svarte rutene vert brukt til å skilje orda.

## Bakgrunnsstoff
PlayStation 2

**PlayStation 2**, offisielt forkorta til **PS2**, er ein spelkonsoll utvikla av Sony. Han er oppfølgjaren til PlayStation og forgjengaren til Playstation 3 (som blei lansert i november 2006). Utviklinga av maskina blei offentleggjort i mars 1999, og blei først lansert i Japan 4. mars 2000, i Nord-Amerika 26. oktober 2000 og i Europa 24. november 2000.

PS2 er den raskast seljande konsollen i historia, med over 150 millionar selde einingar i januar 2011; maskina slo dermed PlayStation med tre år og ni månadar. PlayStation 2 selde òg meir enn sine konkurrentar, Xbox, Xbox 360 og GameCube, i Nord-Amerika og Japan.

## Historie
Utviklinga av PlayStation 2 blei først annonsert i mars 1999, men var ikkje utgjeve før 2000. Kunngjeringa var nok til å bremse drivkrafta for Sega Dreamcast sin nordamerikanske lansering, til tross for at Dreamcast hadde eit forsprang i denne generasjonen. Rett etter utgivinga, var det vanskeleg å finne PS2 einingar på forhandlarens hyller grunna produksjonsforsinkingar. Eit anna alternativ var å kjøpe konsollen direktekopla gjennom auksjonsnettstader som eBay, der folk betalte over tusen dollar for ein PS2. PS2 selte i utgangspunktet godt delvis på grunnlag av styrken på PlayStation-merkevara. Ein dag etter lanseringa hadde konsollen selt over 980.000 einingar i Japan. Dette gav PS2 løyve til å tappe det store installasjons utgangspunktet oppretta av PlayStation - eit anna viktig salsargument framfor konkurrentane.

Sjølv om Sega kunngjorde avviklinga av Dreamcast i mars 2001, ville PS2 møte konkurransen frå nyare konkurrentar; Microsofts Xbox og Nintendo GameCube.

Mange analytikarar spådde ein tett tre-vegs ”matchup” mellom dei tre konsollane; Xbox hadde den mektigaste maskinvara, medan GameCube var den billegaste konsollen og Nintendo endra prinsippa sine for å oppmuntre tredjepartsutviklarar. Så medan PlayStation 2 teoretisk sett hadde dei svakaste spesifikasjonane av desse tre, hadde han eit forsprang grunna av sin installerte basis og sterk utviklar engasjement.

Sony imøtegjekk Xboxen mellom anna ved å midlertidig sikre PlayStation 2 eksklusivt for etterlengta spel som Grand Theft Auto-serien og Metal Gear Solid 2:. Sons of Liberty.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Playstation 2|Playstation 2]]» frå ,  den 12. august 2012.*  

*Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
Spelkonsoll

Ein **spelkonsoll** er ei interaktiv underhaldningsdatamaskin. Omgrepet vert også brukt til å skilje ei maskin konstruert for videospel og ein personleg datamaskin, som har mange andre funksjonar i tillegg.

## Utgjevne TV-konsollar

### Fyrste generasjon (1972–1977)
* Magnavox Odyssey
* Philips Odyssey
* Pong
* Coleco Telstar

### Andre generasjon (1976–1984)

* Fairchild Channel F
* Atari 2600
* Interton VC 4000
* Odyssey²
* Intellivision
* Arcadia 2001
* Atari 5200
* ColecoVision
* Vectrex
* Sega Game 1000 (SG-1000)
* Phillips Videopac G7000
* Amstrad
* ZX Spectrum

### Tredje generasjon (1983–1992)
* Nintendo Entertainment System (NES) / Famicom
* Sega Master System
* Atari 7800

### Fjerde generasjon (1987–1996)
* TurboGrafx-16 / PC Engine
* Sega Mega Drive / Sega Genesis
* CD-i
* Neo Geo / Advanced Entertainment System (AES)
* Super Nintendo Entertainment System (SNES) / Super Famicom (SFC)
* Nintendo Game Boy
* Virtual boy

### Femte generasjon (1993–2002)

* 3DO
* Amiga CD32
* Atari Jaguar
* Sega Saturn
* PlayStation
* NEC PC-FX
* Nintendo 64
* Nintendo Game Boy Color

### Sjette generasjon (1998–no)
* Sega Dreamcast
* PlayStation 2
* Xbox
* Nintendo GameCube
* Nintendo Game Boy Advance

### Sjuande generasjon (2004–no)

* PlayStation 3
* Nintendo Wii
* Xbox 360
* Nintendo DS
* PlayStation Portable

### Åttande generasjon (2011-no)
* Nintendo 3DS
* PlayStation Vita (PSP2)
* Wii U
*Xbox One 
* PlayStation 4

## Kjelder

* Open Directory Project 
* www.consolespremium.com 
----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Game console|Game console]]» frå , den 7. august 2012.*
Talet 22

**Talet tjueto (22)** er eit partal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 21 og før talet 23.

Ordenstalet som svarar til talet 22, er **tjueandre** (**22.**).
Roar Strand

**Roar Strand** () er ein norsk fotballspelar. Han spelar normalt indreløpar på Rosenborg Ballklub, og har ved byrjinga av 2006-sesongen scora 75 mål på 347 kampar i Tippeligaen &ndash; Noko som gjer han til den med flest kamper i den øvste divisjonen i Noreg gjennom alle tider. Han har òg spelt 42 A-landskampar for Noreg og 67 kampar i Champions League med totalt 11 mål.

Strand var juniorspelar i Nardo, og debuterte for Rosenborg i 1989. Dei fyrste sesongane i Rosenborg fekk han lite speletid, men han spelte likevel nok kamper til å verta seriemester med klubben i 1990 og 1992. I 1993 vart Strand utlånt til Molde, og det var her han etablerte seg som ein av dei beste spelarane i den norske serien.

I 1994 returnerte Strand til Rosenborg, der han no fekk fast plass på laget. Han debuterte på landslaget i ein treningskamp mot Sverige same året, og var òg med i den norske VM-troppen, utan at han fekk speletid. Han fekk derimot spela under VM i Frankrike fire år seinare, og i EM i Belgia og Nederland i 2000.

På klubbnivå har Strand vorte seriemeister heile 13 gonger, noko som er norsk rekord. Han har òg deltatt i Meisterligaen i heile ni sesongar. I kontrast til mange andre profilerte fotballspelarar frå same periode, har Strand aldri spelt for en utenlandsk klubb. Han har i staden takka nei til fleire profftilbod, og vore lojal mot Rosenborg.

## Karriere som spelar
(*Sist oppdatert 9. januar 2006*)

 Berre seriekampar.
Ambrosius Holbein

**Ambrosius Holbein** (fødd ca. 1494 i Augsburg, død ca. 1519 i Basel) var ein tysk målar og grafikar.

Ambrosius Holbein var son til Hans Holbein d.e. og eldre bror til Hans Holbein den yngre. Han fekk truleg utdanning i verkstaden til faren i Augsburg før han nokre år reiste rundt og tok målaroppdrag og gjorde studiar. I 1515 deltok han i utsmykkinga av hovudhallen i eit kloster i Stein am Rhein. Frå seint i 1515 var han og broren, Hans Holbein d. y., truleg tilknytt verkstaden til Hans Herbst i Basel. I 1517 vart Ambrosius Holbein teken opp i kunstarlauget Zum Himmel i Basel, og i 1518 fekk han borgarstatus i byen. Han utførte illustrasjonsoppdrag for forleggjarane i Basel, og han måla portrett og tok på seg utsmykkingsoppdrag, på same viset som faren og broren.

Det finst ingen spor etter han verken i arkiv eller andre stader etter 1519, og ein held det for truleg at han må ha døydd det året eller kanskje året etter.

## Kjelder
* Oskar Bächtsmann and Pascal Griener - *Hans Holbein* Princeton University Press, Princeton, USA 1997
* «Ambrosius Holbein», henta frå Wikipedia på tysk 27. august 2006, som oppgjev denne kjelda:
** Katalog for utstillinga *Die Malerfamilie Holbein in Basel*, Kunstmuseum, Basel 1960

## Bakgrunnsstoff

* Biografi og utsnitt av Basilica San Paolo fuori le mura 
* Hans Holbein den eldre si teikning av sønene Ambrosius og Hans d.y.
Mangrove

**Mangrovar** er tre og buskar som veks i tropiske og subtropiske kystområde med flo og fjøre. Omgrepet vert berre nytta om vekstform; reint systematisk har desse plantane lite til felles. Mangrovar dannar *[[mangroveskog]]* eller *[[mangrovesump]]ar*.

Dei viktigaste mangrovefamiliane er:
* Rhizophoraceae med slektene *Rhizophora, Bruguiera, Ceriops* og *Kandelia*
* jernurtfamilien med slekta *Avicennia*
* kattehalefamilien med slekta *Sonneratia* 
* Combretaceae med slektene *Lumnitzera, Laguncularia* og *Conocarpus*

## Kjelder

## Kjelder
Les Misérables

***Les Misérables*** eller ***Dei elendige*** er ein roman av den franske forfattaren Victor Hugo. Boka vart skriven i 1862, og har i tillegg til å verta rekna mellom verdsklassikarane òg nytt stor suksess som musikal.

Boka vart omsett til nynorsk av Idar Handagard i 1933 og utgjeven under namnet *Dei bannstøytte*.
Merkesteinane

**Merkesteinane** er ei musikkgruppe for psykisk utviklingshindra som vart stifta i 1992. Gruppa held til i Volda på Sunnmøre, og Gunhild Asting har laga ein dokumentarfilm om dei som var kinoaktuell hausten 2006.

Merkesteinane har åtte medlemmer i tillegg til to musikkpedagogar.