open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Spinatvekst

**Spinatvekstar** er ulike grønsaktypar med blad som kan brukast til i rå eller kokt tilstand, som spinat, brennesle, karvekål, nyzealandsk spinat, rankspinat og ulike typar melde, syre og betar.

## Spinatvekster

## Kjelder

*«spinatvekst» , *Norsk Landbruksordbok* (Det Norske Samlaget, 1979)
*«Gratis grønt i grøftekanten», Aftenposten.no
Sukkerbete

**Sukkerbete** eller **sukkerroe** er ein plante i beteslekta i amarantfamilien med høgt sukkerinnhald i rota som gjer at han kan brukast til å framstilla sukker. Sukkerbete er ein varietet av *[[Beta vulgaris]]*, som raudbete og mangold, og stammar frå strandbete.

Rota er kvit, kjegleforma og ofte greina. Ho sit djupt og fast i jorda, ettersom ho er danna mest av den eigentlege rota til plante og ikkje hovusakleg av stengeldelar, som hos andre varieteter. Rota til beten inneheld opptil 20 % sukker. Det høge sukkerinnhaldet blei først oppdaga i 1747. Den første sukkerroefabrikken kom i drift i Tyskland i 1802. 

Sukkerbete blir særleg dyrka i Mellom-Europa, men også i Danmark og Sør-Sverige. I Noreg blei planten dyrka ein del under andre verdskrigen, men dyrkinga er ikkje lønsam i Noreg.

## Sjå òg
* Fôrsukkerbete 

## Kjelder

* «Sukker» (18. desember 2012), *Store norske leksikon*. Henta 25. mars 2014.
* «Sukkerbete» (31. desember 2013), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 25. mars 2014.

## Bakgrunnsstoff
*Sugar beet - White sugar , agribusiness handbook (engelsk)
Tel Faher

**Tel Faher** er ein tidlegare syrisk utpost i Golanhøgdene som vart erobra av Israel under seksdagarskrigen i 1967.

Tel Faher var åstad for eit intens slag mellom Det isralske forsvaret og syrarane som enda med erobringa av utposten av Golanbrigaden. Tel Faher er i dag ein park til minne om dei som døydde i slaget.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tel Faher|Tel Faher]]» frå ,  den 25. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Via Maris

**Via Maris** er det moderne namnet på ei handelsrute tidleg i bronsealderen og antikken, mellom Egypt og dei nordlege rika i Syria, Anatolia og Mesopotamia — dagens Iran, Irak, Israel, Tyrkiaog Syria. Det tidlegare namnet var Filistinarvegen som synte til at vegen gjekk over Filistinarsletta (som i dag består av den sørlege israelske kystsletta og Gazastripa). Frå Filistinarsletta går vegen vidare nordover gjennom Sharon. Ved Dor (nær dagens Hadera) går vegen i to greiner - eine langs kysten av Middelhavet og den andre følgjer innlandsruta gjennom Megiddo, Jezreeldalen, Galileasjøen og Dan.

«*Via Maris*» er latinsk og tyder Sjøvegen. Namnet kjem frå eit vers i Det nye testamentet, Matteus 4:15: 

:Sebulons og Naftalis land, ved vegen til havet, bortanfor Jordan, heidningars Galilea.

I lag med Kongevegen var Via Maris ein av dei store handelsrutene mellom Egypt og Levanten, Anatolia og Mesopotamia. *Via Maris* var kryssa av andre handelsruter, slik at ein kunne reise frå Afrika til Europa, eller frå Asia til Afrika. Han byrja ved al-Qantara og gjekk austover til Pelusium, følgde nordkysten av Sinai gjennom el-Arish og Rafah. Frå der følgde han kysten av Kanaan gjennom Gaza, Ashkelon, Ashdod, Joppa og Dor før han gjekk austover igjen gjennom Megiddo og Jezreeldalen før han nådde Tiberias ved Galileasjøen. Igjen svinga han nordover langs breidda og gjennom Migdal, Capernaum og Hazor. Frå Hazor kryssa han den nordlege Jordanelva ved Jacobs døtrer-brua før han gjekk bratt opp over Golanhøgdene og så nordaust til Damaskus. Her kunne reisande halde fram på Kongevegen så langt som til Eufrat eller halde fram nordover til Anatolia.

## Sjå òg
*Røykjelsesruta
*Salah al-Din-vegen
*Patriarkarvegen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Via Maris|Via Maris]]» frå ,  den 25. mars 2014.*
Frode Søreide

**Frode Søreide** () er ein norsk journalist, programleiar og skodespelar som har vore tilsett i Norsk rikskringkasting gjennom fleire år. Han har mellom anna leia programmet *Solgt!* i åtte år.

Søreide er frå Høyanger. Han starta som journalist i avisa Ytre Sogn. Han har òg arbeidd i NRK Sogn og Fjordane og NRK Hordaland. 

Søreide arbeider sommaren 2021 i NRK Sport. Han skal òg fylgje sommarskuta sommaren 2021.

Søreide nyttar nynorsk i arbeidet.

## Kjelder
Gudmund Stenersen

**Gudmund Stenersen** () var ein norsk målar og illustratør, fødd i Ringsaker i Hedmark. Både måleria og illustrasjonane hans er prega av stilretninga naturalismen, blanda med ein folkeleg tone.

## Liv og gjerning

Stenersen var fødd i Ringsaker, der far hans var dyrlækjar. Sjølv tok han examen artium på Hamar i 1883, før han utdanna seg til tannlækjar. På fritida dreiv han med måling, og allereie i 1885 vart *I Baadstøe* akseptert til Høstutstillingen i Kristiania. Etter å ha arbeidd som tannlækjar i Tønsberg frå 1886 til -89, studerte han under Léon Bonnat i Paris 1889-90. Seinare gjekk han i lære hos Fernand Cormon til 1892. Nokre år budde han i Stavanger, men var på studiereiser i Italia både i 1893 og -94. Frå 1898 var han busett i Kristiania.

I all hovudsak måla Stenersen i ein naturalistisk stil, med motiv frå Kristiania så vel som Odal, Gudbrandsdalen, Vestfold og Valdres. Elles portretterte han mange av sine samtidige, framståande personar. Han var også ein dyktig illustratør, noko bøker som *Vestlandsviser* (1898) av Vilhelm Krag, *Fra fjeld og fremmed Land* (1900) av Theodor Caspari, *Smaafæ* (1906) av Hans Aanrud, og hans eiga *Besøg i skogen* (1905) syner. Stenersen var formann i Tegneforbundet frå 1901 til 1926.

Stenersen er representert i Nasjonalgalleriet i Oslo med *Fra Siena* frå 1893, og *Njosgardene i Valdres* (1893-1902). Andre av hans mest kjende verk er *Messesøndag* frå 1893 og *St. Hansbaal* frå 1895.

Stenersen døydde i Oslo.

## Galleri

En mellemakt i Christiania Theater.jpg|*En mellemakt i Christiania Theater* 1899
Gudmund Stenersen Søndag på Majorstua OB.01214.jpg|*Søndag på Majorstua*, 1921
Gudmund Stenersen - Fra Svolvær.jpg|*Fra Svolvær*

## Bakgrunnsstoff

* bokillustrasjon.no

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gudmund Stenersen|Gudmund Stenersen]]» frå ,  den 25. mars 2014.*  
* Gudmund Stenersen hos Store Norske Leksikon
* Gudmund Stenersen hos Store Norske Leksikon utdypning
Saltmarsjen

**Saltmarsjen** var ein politisk demonstrasjon som byrja i Britisk India den 12. mars 1930 under leiing av Mahatma Gandhi. Marsjen  var ein viktig del av den indiske sjølvstyrekampen, og var ein 
ikkje-valdeleg skatteaksjon mot det britiske saltmonopolet i India. Saman med eit aukande tal tilhengjarar gjekk Gandhi ei strekning på 40 mil frå Sabarmati-asjramen ved Ahmedabad til Dandi ved kysten av Gujarat. Marsjen fekk stor merksemd i India og heile verda, og trekte til seg mange nye deltakarar til frigjeringsrørsla.

## Bakgrunn
Gjennom Saltloven (*Salt Act*) frå 1882 hadde den britiske kolonimakta monopol på framstilling og salg av salt. Inntektene bidrog til å finansiere den offentlege sektoren i kolonien. For mange indarar var saltskatten den einaste skatten dei betalte, ettersom få av dei betalte inntektsskatt og ein ikkje hadde meirverdiavgift eller importtoll. Avgifta og monopolet blei dermed eit viktig symbol på britisk styre.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Saltmarsjen|Saltmarsjen]]» frå ,  den 25. mars 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Fotografi frå Saltmarsjen
* Saltmarsjen (saltmarch.org.in)
* Bilderekkje frå Saltmarsjen
* Gandhi's 1930 march re-enacted (BBC News)
AS Halvard Drægni

**AS Halvard Drægni** var ein konservesfabrikk på Hermansverk i Leikanger i Sogn og Fjordane. Landhandlar Halvard Drægni i Skjolden i Luster starta produksjon av saft og syltetøy i 1900. I 1919 starta han aksjeselskap og bygde ein stor konservesfabrikk på Hermansverk, som vert kalla *Saften* på folkemunne. Ein viktig grunn til at han flytte produksjonen var at Hermansverk hadde heilårskommunikasjon med båt, i motsetnad til Skjolden der fjorden ofte var islagd om vinteren. Produkta til Drægni fekk gullmedalje på verdsutstellinga i Rio de Janeiro i 1923.

## Bergens & Drægni Produkter
Då norsk konservesindustri gjekk inn i vanskelege tider på 1970-talet, starta arbeidet med å samla saft- og syltetøyprodusentane på Vestlandet i eitt selskap. Drægni fusjonerte med Bergensmeieriet i 1978 under namnet *Bergens & Drægni Produkter AS*. Det var meininga at også Lerum skulle koma med i storkonsernet som skulle heita *Vest Konserv*, men dette vart ikkje noko av. I 1982 gjekk selskapet konkurs, og Lerum kjøpte fabrikken på Hermansverk.

## Brusfabrikk
Produksjonen av syltetøy vart avvikla i 1990. 22. juni 1991 var fabrikken ferdig ombygd til brusfabrikk. Denne var i si tid verdas mest moderne, og var ein viktig pioner i arbeidet med å ta i bruk returflasker av plast. Produksjonen var på 30 000 liter juice og nektar og 70 000 liter brus per skift. Lerum dreiv leigeproduksjon av Pepsi og 7Up. Produksjonen på Hermansverk vart avvikla i 1998 etter at Pepsi sa opp avtalen med Lerum. I 2008 vart fabrikken bygd om til fleirbrukshall.

## Bakgrunnsstoff
* Fylkesleksikon
* Rivedal, Henning (1997) *90 år med Lerum*

## Kjelder

* Fylkesleksikon
* Rivedal, Henning (1997) *90 år med Lerum*
Drammensveien i Asker og Lier

**Drammensveien** er namnet på ein veg frå Asker sentrum i Asker kommune i Akershus til ei rundkøyring ved nordenden av Damtjern i Lier kommune i Buskerud (i Asker ei strekning av fylkesveg 203 i Akershus, og i Lier fylkesveg 16 i Buskerud). Dette er ei ombygd strekning av den tidlegare hovudvegen mellom Oslo sentrum og Drammen, som hadde namnet Drammenveien i mest heile lengda. Men då den noverande parsellen av Europaveg 18 mellom dei to byane vart bygd, vart den gamle Drammensveien stykka opp, og Drammenveien i Asker og Lier kommunar er den eine av dei to strekningene av denne tidlegare sterkt trafikkerte hovudåra som framleis har namnet Drammensveien. Den andre delstrekninga er Drammensveien i Oslo. Elles har dei strekningane som framleis er att av den gamle hovudvegen i kommunane Asker og Bærum, gått inn i lokalvegsystema og fått andre namn, som til dømes dei gamle og ombygde strekningane av Drammensveien i Asker som har fått namna Billingstadsletta og Kirkeveien.

Som fylgje av at Drammensveien i Asker har vore ei strekning av den gamle hovudvegen, har dei husa og eigedomane som ligg til vegen framleis nummer på nihundretalet, som er den same nummereringa som då nummerrekkja tok til der Drammensveien byrja i Oslo.

I Asker kommune finst òg ein veg med namnet Gamle Drammensveien. Denne vegen er «gamal» i høve til den tidlegare hovudvegen Drammenveien, ikkje i høve til den noverande Europaveg 18, som i daglegtale òg ofte vert kalla Drammensveien.
Rosenkavaleren

**Rosenkavaleren**, som på originalspråket tysk heiter **Der Rosenkavalier**, opus 59, er ein komisk opera i tre akter med musikk av Richard Strauss og libretto (tekst) av forfattaren Hugo von Hofmannsthal. Handlinga er løseleg basert på Jean-Baptiste Louvet de Couvrais roman *Les amours du chevalier de Faublas* og Molières komedie *[[Monsieur de Pourceaugnac]]*. Operaen vart uroppført 26. januar 1911 i operahuset Semperoper i Dresden i Tyskland og vart dirigert av Max Reinhardt.

Handlinga i operaen går føre seg i eit aristokratisk miljø i Wien ikring 1740, i dei tidlege regjeringsåra til keisarinne Maria Theresia. Operaen har fire hovedpersonar; den aristokratiske marskalkinna prinsesse Marie Thérèse von Werdenberg, hennar 17 år gamle elskar grev Octavian Rofrano, hennar brutale fetter baron Ochs, og Ochs sin moglege trulova Sophie von Faninal, dotter av den rike herr von Faninal. Etter framlegg frå marskalkinna opptrer Octavian som Ochs' «rosenkavaler» ved å overbringe ei seremoniell sølvrose til Sophie. Men Octavian og Sophie vert forelska i kvarandre og det vert ein komisk intrige når dei freistar å løyse Sophie frå trulovinga med Ochs og kopla Octavian med Sophie.

Rosenkavaleren er kjend for si framsyning av dei kvinnelege stemmane hos den lyse lyriske sopranen Sophie, mezzosopranen Octavian (som også er spelt av ei kvinne) og den eldre dramatiske sopranen marskalkinna. Dei syng fleire duettar og også ein trio i operaens sluttscene.

Det er gjort mange innspelingar av operaen og han vert jamleg framført.

## Roller

## Kjelder

## Litteratur
* Boyden, Matthew (1999). *Richard Strauss*. Boston: Northeastern University. 
* Reynolds, Michael. *Creating 'Der Rosenkavalier': From Chevalier to Cavalier.* The Boydell Press. 
* 
* 
*  Sjå også [file #117568](http://imslp.org/wiki/Der_Rosenkavalier,_Op.59_(Strauss,_Richard)#117568) i IMSLP.

## Bakgrunnsstoff

* 
* Piano-vocal score, Indiana University School of Music
* Libretto (German): opera-guide.ch, opera-arias.com
* ''Der Rosenvavalier'' synopsis from the "Metropolitan Opera Live in HD" website
* Recording of "Da geht er hin" by Lotte Lehmann in MP3 format
* , sung by the original cast (Siems, von der Osten, Nast)
Fôrsukkerbete

**Fôrsukkerbete**, ofte berre kalla *[[fôrbete]]* eller *bete*, er ein plantekultivar frå beteslekta danna av kryssing mellom fôrbete og sukkerbete. Det finst ei rekkje overgangsformar mellom varietetane i høve til storleik, farge, form, stoffinnhald og veksemåte. Fôrsukkerbetar blir typisk dyrka til fôr, til dømes til hest eller storfe.

Rotknollen til fôrsukkerbete er typisk halvlang med kvit kjøtfarge og gult eller raudleg skal. Tørrstoffprosenten til fôrsukkerbeten er lågare enn i sukkerbete, men høgare enn i vanleg fôrbete. Nokre stader, som i Damark, har dyrking av fôrsukkerbete meir eller mindre fortrengd dyrkinga av fôrbete.

Fôrbete er opphavsforma til sukkerbete, og dei to formene krysser seg lett til fôrsukkerbetetypar. Vitskaplege namn for fôrsukkerbeten er *Beta vulgaris* subsp. *vulgaris* (Altissima-gruppa, Semisaccharifera-undergruppar) eller *Beta vulgaris* var. *altissima* f. *semisaccharifera*

## Kjelder

* Sukkerbete (31. desember 2013), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 25. mars 2014.
*«Sorting Beta names», plantnames.unimelb.edu.au
*«fôrsukkerbete» , *Norsk Landbruksordbok*
*G.D.H. Bell: ''Cultivated Plants of the Farm'' (Cambridge University Press, 2011 (1948))
* Enrico Biancardi, Leonard W. Panella, Robert T. Lewellen: *[http://books.google.co.uk/books?id=hYjsqF_c-gQC&lpg=PA231&ots=vuLhkVNN-S&dq=%22Half%20Sugar%20beet%22&pg=PA233#v=onepage&q=%22Half%20Sugar%20beet%22&f=false Beta maritima: The Origin of Beets]* (Springer, 2011)
*Olav Bø, Bjørg Fritsvold: «Rotvekstar til fôr» , *Agropub.no*
*Raymond A. T. George: *[http://books.google.co.uk/books?id=b6jaoYMZPZYC&pg=PA168&lpg=PA168&dq=improved+fodder+beet&source=bl&ots=EqA2h47-Fb&sig=aUQ0dWUw5qxK8_3woN2Xhn6ch0M&hl=en&sa=X&ei=LKkyU8uSHZSQ7AbZkIGACQ&ved=0CEsQ6AEwBA#v=onepage&q=improved%20fodder%20beet&f=false Agricultural Seed Production]* (CABI, 2011)
Beta vulgaris

**Beta vulgaris** er ein art i beteslekta som omfattar ei rekkje betetypar. Mange av dei er brukt i landbruket, til dømes sukkerbete, raudbete, fôrbete og mangold. Strandbete er den ville stamforma til desse kultivarane.

## Oversyn over typar
* Mangold *Beta vulgaris* L. subsp. *vulgaris* (Cicla-gruppa)
* 'Kvitbete, sølvete' *Beta vulgaris* L. subsp. *vulgaris* (Flavescens-gruppa)
* *Rainbow chard* ('regnboge-mangold'), *Beta vulgaris* L. subsp. *vulgaris* (Flavescens-gruppa, Versicolor-undergruppa)
* Strandbete - *Beta vulgaris* L. subsp. *maritima* (L.) Arcang.
* Beta vulgaris L. subsp. vulgaris
* Sukkerbete - *Beta vulgaris* L. subsp. *vulgaris* (Altissima-gruppa)
* Beta vulgaris L. subsp. vulgaris (Altissima Group - Semisaccharifera Subgroup)
* Raudbete - *Beta vulgaris* L. subsp. *vulgaris* (Conditiva-gruppa)
* Kvit raudbete -  *Beta vulgaris* L. subsp. *vulgaris* (Conditiva-gruppa - Alba-undergruppa)
* Gul raudbete -  *Beta vulgaris* L. subsp. *vulgaris* (Conditiva-gruppa - Lutea-undergruppa)
* Rosa/italiensk raudbete - *Beta vulgaris* L. subsp. *vulgaris* (Conditiva-gruppa - Rosea-undergruppa)
* Fôrbete - *Beta vulgaris* L. subsp. *vulgaris* (Crassa-gruppa)

## Galleri

Beta vulgaris maritima 001.JPG|Strandbete
Bietole da coste, Italia 2.jpg|Mangold
Gelber und roter Mangold.JPG|Gul og raud mangold
Futterrübe.jpg|Fôrbete
Zuckerrübe 2010.JPG|Sukkerbete
276 Beta vulgaris L.jpg|Botanisk skisse av sukkerbete
Ferdinand Bernhard Vietz05.jpg|Botanisk skisse av raudbete
Albinobeets.jpg|Kvit raudbete



## Bakgrunnsstoff

## Kjelder
*Sorting Beta names
Jules Breton

**Jules Adolphe Aimé Louis Breton** () var ein fransk målar og forfattar frå landsbyen Courrières i departementet Pas-de-Calais. Han er kjend for sine vakre, kjenslevare bilete av livet på landsbygda, skapt innanfor ein realistisk tradisjon i målarkunsten.

## Liv og gjerning

Breton var lærling hos Felix de Vigne og seinare av mellom andre Michel Martin Drolling. Etter å ha måla historiske tema henta Breton motiva sine oftast frå dei nære, landlege omgivnadene. Han måla bønder og byfolk i den gamle provinsen Artois opptekne med sine daglege gjeremål, for det meste ute i det fri. Desse enkle motiva formidla han gjennom ei vár kjensle for tilhøvet mellom figurar og landskap, somme tider i ei nærast opphøgd ro. Fargebruken i bileta er stemningsmetta og kraftig, modelleringa skarp og plastisk.

Han fekk sitt definitive gjennombrot i 1857 med måleriet *Velsigninga av åkrane*, noko som vart forsterka med det tematisk like biletet *Ettersankar* frå 1859. Same året fullførte han både *Ein Golgata-kross vert reist*, og det humoristiske *Den blå måndagen*, der kvinner hentar mennene sine ut frå skjenkestaden. Utover 1860-åra laga han ei rad sentrale verk, som *Vinhaust*, *Beitande kalkunar og vaktjente*, medan måleriet *Skurkjerringar etter solnedgangen* frå 1865 er sjølve hovudverket i hans produksjon. På verdsutstillinga i 1867 presenterte han *Skur-kar kvesser ljåen* og *Kjelda ved sjøen, kvinner og born*. Breton sine skildringar av bønder i arbeid på åkrane kan nok minne om Jean-François Millet, men dei er meir idealiserte i uttrykket.

Breton gav elles ut *Oeuvres poétiques* (Poetiske verk, 1887), og ein sjølvbiografi i 1890. Han var medlem av Académie des beaux-arts i Paris frå 1886 og vart heidersmedlem av Royal Academy of Arts i London i 1899. Også broren Émile Breton (1831-1902) var landskapsmålar.

Breton døydde i Paris sommaren 1906, 79 år gammal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Jules Breton|Jules Breton]]» frå ,  den 26. mars 2014.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:ty:Jules Breton|Jules Breton]]» frå ,  den 26. mars 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Melde

**Melde** (*Chenopodium*) er ei planteslekt i amarantfamilien som veks over store delar av verda. Ho inneheld rundt 150 artar. «Melde» blir brukt som namn på mange av artane i familien. Mange av dei er blitt brukt som matplantar i lang tid, fleire av dei som spinatvekstar men også om lag som korn gjennom quinoa. Elles er mange meldeplantar rekna som ugras.

Dei fleste artane er eittårige med skruestilte blad som er snaue, med kjertelhår eller kuleforma mjølhår. Dei har ørsmå, tokjønna blomar med grønt blomsterdekke. Blomane sit i toppstilte knippe eller nøste, eller i bladhjørna. Frukta er ei mørk nøtt som er gøymt i eit hylster. Meldefrø inneheld generelt mykje stive og til dels også olje. 

Rundt 30 meldeartar er funne i Noreg, som meldestokk, stolt henrik, bærmelde, frømelde, hjartemelde, jordbærmelde og raudmelde. Ein reknar med at dei fleste av desse er komne til landet med ballast, saman med grasfrø, i innført saueull eller på anna vis.

Meldestokk er ein utbreidd meldeplante i «den gamle verda» som er blitt dyrka til mat og dyrefôr. Det er gjerne frø frå denne melda ein finn når ein siktar korn.

I «den nye verda» er quinoa ein gammal kulturplante som er blitt dyrka i Andes og har frø som kan malast til mjøl. Også blada kan etast. Texasmelde er ein nærskyld plante frå Nord-Amerika som er blitt brukt på liknande vis, sjølv om han i dag gjerne er rekna som eit ugras. 

## Kjelder

*«Melde» (27. desember 2013), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 25. mars 2014.

## Bakgrunnsstoff
Ramsjøen

**Ramsjøen** (arabisk بحيرة مسعدة, hebraisk בריכת רם) er ein kratersjø (maar) nordaust i Golanhøgdene, nær Hermon. Den einaste vasstilførsla til innsjøen er regnvatn og underjordiske kjelder. Det er ingen utsig frå innsjøen. Krateret er ein maar. Innsjøen har tradisjonelt blitt kalla «Berekhat Ram» (òg skrive Birket Ram), som tyder «høge bassenget». Området er knytt til drusarane.

## Arkeologi
Staden har blitt utgravd og etter undersøkingar av sedimenta i innsjøen har ein konkludert med at området har vore tett folkesett fire gonger i historia, først tidleg i bronsealderen, den andre under den «den gresk-romerske-bysantinsk periodar», den tredje under krossfararokkupasjonen i mellomalderen, og til slutt i moderne tid. Mellom desse periodane vart område overgrodd av lokal skog og fasar med tynn folkesetnad.

Under utgravingane vart det oppdaga spor etter eldre steinalder og hominidar. Mellom anna førte utgravinga til oppdaginga av Venus av Berekhat Ram, ein liten rund småstein som visstnok vart hansama av homo erectus. Lekamen er blitt hevda å vere det eldste døme på kunst i verda.

## Sjå òg
*Venus av Berekhat Ram

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ramsjøen|Ramsjøen]]» frå ,  den 26. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Fôrbete

**Fôrbete** (*Beta vulgaris* var. *rapa*) er ein varietet av bete (*Beta vulgaris*) som kan brukast til dyrefôr. Han har ei svært stor og tjukk rot i høve til andre betetypar, og den øvste delen er ofte overjordisk. Det finst ulike typar fôrbete som kan ha gul, raudgul eller raud rot. Både blad og rot fôrast til dyr, men rota kan lagrast over vinteren, til forskjell frå blada. 

Fôrbete var ein viktig jordbruksplante i Europa og Nord-Amerika fram til midten av 1900-talet, men blei etter andre verdskrigen fortrengd av avlingar som er lettare å dyrka og lagra, som mais, soyabønner og liknande. I dag blir han hovudsakleg dyrka i Europa, i land som Frankrike, Danmark, Belgia, Tyrkia og Irland.

Sukkerbeten blei utvikla frå fôrbeten på 1700-talet. Fôrsukkerbete, som også ofte blir kalla fôrbete, er ei kryssing mellom fôrbete og sukkerbete. Medan fôrbeten inneheld ca. 15 % tørrstoff, har fôrsukkerbeten 17–19 % tørrstoff.

## Kjelder

*«Fôrbete» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 24. mars 2014.
*Sagheer Ahmad, Muhammad Zubair, Nasir Iqbal, Nasir Mahmood Cheema, Khalid Mahmood: «Evaluation of Sugar Beet Hybrid Varieties under Thal-Kumbi Soil Series of Pakistan » , *International Journal of Agriculture & Biology*, Aug 2012, Vol. 14 Issue 4, p. 56
*Enrico Biancardi, Leonard W. Panella, Robert T. Lewellen: ''Beta maritima: The Origin of Beets'' (Springer, 2011)

## Bakgrunnsstoff
Zarzarsjøen

**Zarzarsjøen** er ein innsjø som ligg 30 km nordaust for Damaskus i Syria. Han ligg aust for Haloua. Det er bygd ei demning i den nordaustlege enden av innsjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zarzar Lake|Zarzar Lake]]» frå ,  den 26. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*Bilete
Skogdue

**Skogdue** (*Columba oenas*) er ein fugleart i *Columba*-slekta som hekkar i Noreg.

## Utbreiing
Fuglen har palearktisk utbreiing.

## Trekktilhøve
Dei fuglane som hekkar i det nordlege Europa trekker sørover om hausten.

## Kjelder
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Skogsdue|Skogsdue]]» frå ,  den 26. mars 2014.*  
;Referansar
Elvar i Syria

Dette er ei liste over **elvar i Syria**

## Flyt til Middelhavet
*Orontes
**Afrin
**Karasu
*Nahr al-Kabir al-Shamali eller *Den nordlege store*
*Nahr al-Kabir al-Janoubi eller *Den sørlege store* (på grensa mellom Syria og Libanon)

## Flyt ut i Persiabukta via Shatt al-Arab
*Tigris (på grensa mellom Syria og Irak)
*Eufrat
**Khabur
***Wadi Radd
***Wadi Khnezir
***Wadi Jarrah
***Jaghjagh
***Wadi Khanzir
***Wadi Avedji
**Balikh
***Wadi al-Kheder
***Wadi Qaramogh
**Sajur

## [[Endorheiske nedslagsfelt]]
### Aleppo-bassenget
*Quweiq

### [[Ghouta]]-oasen
*Barada

### Al-Hijanah-sjøen
*Awaj

### Daudehavet
*Jordanelva
**Yarmouk (på grensa mellom Syria og Jordan)
**Banias

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of rivers of Syria|List of rivers of Syria]]» frå ,  den 26. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Homssjøen

**Homssjøen** (arabisk بحيرة حمص), òg kalla **Qattinahsjøen** (arabisk بحيرة قطينة) er ein innsjø nær Homs i Syria, som får vatn frå Orontes. Innsjøen ligg 15 km frå byen Homs, og dekkjer eit område på 60 kvadratkilometer. Innsjøen er kjend for å innehalde mykje fisk. EIn av hovudkanalane, som er 60 km lang, gjev drikkevatn til Homs, og eit heilt nettverk av kanalar gjev kunstig vatning til kring 200 kvadratkilometer land.

Breidda av innsjøen er bratt i stader og ganske uframkommgeleg. Det går ikkje veg heile vegen rundt. Demninga som held vatnet inne og mykje av tilhøyrande anlegg har blitt forsterka og utvida i nyare år. 

Innsjøen er kunstig og er skapt av Homsdammen i nordenden. Demninga er eit ingeniørmessig meisterverk frå antikken og vart bygd av romarane. Frå reservoaret gjekk det på denne tida eit nettverk av kanalar til området rundt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Homs|Lake Homs]]» frå ,  den 26. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Litteratur
*
Sabkhat al-Jabbul

**Sabkhat al-Jabbūl**, **Mamlahat al-Jabbūl** eller **Jabbūlsjøen** (arabisk سبخة الجبول) er ein stor saltsjø, som varierer stort gjennom årdet, med tilhøyrande saltsletter, 30&nbsp;km søraust for Aleppo i Syria, i Bāb-distriktet i Aleppo guvernement. Han er den største naturlege innsjøen i Syria og den nest største etter den kunstige Assadsjøen. I 2009 dekka innsjøen kring 100 kvadratkilometer og var relativt stabil. Saltslettene er store og synlege frå verdsrommet. Området omfattar Sabkhat al-Jabbul naturrservat for å verne villfuglane som hekkar her.

I dag ligg Sabkhat al-Jabbul i eit lukka nedslagsfsfelt, men under pleistocen var bassenget fylt opp, fløymde over og danna ei sideelv til Eufrat. Innsjøen vart tradisjonelt fylt opp om våren og krympa om sommaren og hausten. I 1988 starta eit kunstig vatningsprosjekt der store mengder av delvis salt vatn frå området kring fylte innsjøen slik at vasspegelen vart stabil.

## Ressursbruk
Tidlegare vart områda nytta innan turisme, fuglejakt, beitemarkerer på dei kringliggande steppene og saltutvinning. Al-Jubbul er ei stor saltkjelde i Syria, i lag med andre kjelder som Jayrud i Rif Dimashq guvernement, nordaust for Damaskus og Khatuniyahsjøen (Khatunia) i Al-Hasakah guvernement, nordaust for Al-Hasakah, nær landsbyen Al Hawi og den irakiske grensa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sabkhat al-Jabbul|Sabkhat al-Jabbul]]» frå ,  den 26. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* «Jabbul Salty Lake سبخة جبول" biletegraph from Panoramio
* «Jabbul Salty Lake"  biletegraphs from Syria Looks
Awaj

**Awaj** (arabisk نهر الأعوج *Nahr al-A'waj*) er ei elv i Syria. Ho spring ut frå austsida av Hermon, som flyt austover i 70 km sør for Damaskus og endar i Buhairat al-Hijanah.

Elva er vanlegvis identifisert som Parpar i Bibelen, som er nemnd i Kongebøkene.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Awaj|Awaj]]» frå ,  den 26. mars 2014.*
Saften

**Saften** er ein fleirbrukshall i ein tidlegare konservesfabrikk på Hermansverk i Leikanger i Vestland. Våren 2009 opna fleirbrukshallen Saften i den ombygde fabrikkbygningen, som då var 90 år gamal.

### Verksemder i Saften
* Aurora Frisør
* Kiwi Hermansverk
* Leikanger Bokhandel
* Leikanger Folkebibliotek
* Leikangerhallen (idrettshall og kultursal)
* Plommefin (kledebutikk)
* Små livsgleder
* Sogn Avis
* Idrettssenteret avdeling Leikanger

## Bakgrunnsstoff
* http://plommefin.no/  
* http://www.smaalivsgleder.no/ 
*Idrettssenteret avdeling Leikanger
Honndalstausene

**Honndalstausene** er ei norsk folkemusikkgruppe frå Hornindal i Sogn og Fjordane. Gruppa har gjeve ut fleire plater, og blei nominert til Spellemannprisen i 1989. Same år fekk gruppa Fylkeskulturprisen av Sogn og Fjordane fylkeskommune. Dei kan og syne til gode resultat frå Landskappleiken. Honndalstausene er sett saman av sju kvinner, som alle kjem frå Hornindal. «Honndal» er dialektuttrykk for «Hornindal», medan «taus» er dialektuttrykk for 'kvinne'. 

Fyrste gong Honndalstausene spelte saman var på ein distriktskappleik i 1983. Gruppa har spelt konsertar i Noreg og utlandet, og dei har opptredd på TV og radio ved fleire høve. Under OL på Lillehammer i 1994 spelte dei saman med Sissel Kyrkjebø.  

Honndalstausene speler norsk folkemusikk med fokus på runddans og gamaldans. Alle medlemmane i gruppa spelar fele, men når dei spelar live har dei med seg gjestemusikarar som spelar instrument som trekkspel, gitar og kontrabass.

## Medlemmar
*Synnøve Hjellbakk Hole (f. 1963), i dag busett i Hellesylt
*Gunn Sølvi Gausemel (f. 1963), i dag busett i Bærum
*Gunnhild Sindre (f. 1964), i dag busett i Stryn
*Marianne Tomasgård (f. 1966), i dag busett i Ski 
*Bente Tomasgård Storbakken (f. 1965), i dag busett i Krokstadelva
*Tone Lien Dyrkorn (f. 1965), i dag busett i Oslo
*Torunn Raftevold Rue (f, 1964), i dag busett i Flatdal

### Musikarar på plateutgjevingane
*Arne Sigurd Haugen (gitar)
*Martin Thue (kontrabass)
*Emil Kroken (trekkspill)
*Arne Sandum (kontrabass)
*Tore Løvgreen (trekkspill)
*Sven Nyhus (produsent)

## Diskografi
**Gamle Nordfjord* (Heilo, 2008) 
**Frie former* (Heilo, 2000) 
**Strengeleik* (Norsk Plateproduksjon, 1992)
**Honndalstausene* (Heilo, 1988)

## Kjelder

*Denne artikkelen er tufta på Honndalstausene frå Wikipedia på bokmål, den 27. mars 2014

## Bakgrunnsstoff
*Heimeside 
*NRK Sogn og Fjordane sitt Fylkesleksikon
*Profil på folkemusikk.no
Astrid Marie Nistad

**Astrid Marie Nistad** () er ein norsk politikar frå Fjaler.  Ho representerer Arbeidarpartiet.

## Bakgrunn
Ho har mellom anna jobba som formannskapssekretær i Gaular kommune og rekneskapsleiar og merkantil leiar i Statkraft. Astrid Marie møtte på Stortinget i åra 1989-2001. Ho var Statssekretær i Olje- og energidepartementet frå 1986 til 1989.

Astrid Marie har særleg engasjert seg i saker som gjeld industri og likestilling. Ho har vore leiar i kvinnepolitisk utval i fylkespartiet og styremedlem i kvinnepolitisk styre på landsplan.  Astrid Marie har engasjert seg for å få vekk tvangsgifte. I tillegg har målsaka vore viktig for henne.

## Arkiv
Arkivet frå Astrid Marie Nistad er oppbevart på Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

## Litteratur
* Kvinnestemmer frå Sogn og Fjordane 

## Kjelder
*Biografi på Stortinget.no
Kantjendjunga nasjonalpark

**Kantjendjunga nasjonalpark** (engelsk *Khangchendzonga National Park*, tidlegare *Kanchenjunga National Park*) eller **Kantjendjunga biosfærereservat** er ein nasjonalpark nord i den indiske delstaten Sikkim som ligg ved fjellet Kantjendjunga i Himalaya og grensar til Kantjendjunga naturvernområde i Nepal i vest. Parken blei skipa 26. august 1977 og dekkjer eit område på 1784 km².

Kantjendjunga er verdas tredje høgaste fjell, og nasjonalparken har ei høgd over havet på mellom 1830 meter og over 8550 meter. Parken omfattar fleire fjelltoppar, som Pandim i tillegg til Kantjendjunga, isbrear som Zemo- og Simyobreen, og høgfjellsdyr som moskushjort, himalayatahr, treleopard og snøleopard.

## Økosystem

Nedre område av parken har lauvskog  med ulike typar eik (*Quercus lineata, Quercus lamellosa, Quercus pachyphylla*), lønn (*Acer Campbellii*), magnolia (*Magnoilia campbellii*), kaneltre (*Cinnamomum obtusifolium*) og tre  som *[[Schima wallichii]]*, *[[Castanopsis]]*, *[[Engelhardtia]], Juglans regia* og *Michelia cathcartii*. Over 2 700 meter finn ein blanda skog med furu (*Abies densa*), gran, einer, lønn, rhododendron og bambus (*[[Arundinaria]]*).
Over 3 650 meter veks lågare buskar og urter som *[[Aconitum]]*, *[[planteslekta Anemone|Anemone]]*, *[[Primula]]*, *[[Meconopsis]]*, *[[Delhpinium]]*, *Iris gentiana* og låge einertypar. Fleire plantar er viktige i tradisjonell religion eller medisin, som vendelrota *[[Nardostachys jatamansi]]*, rabarbraen *[[Rheum emodi]]* og ginsengtypen *[[Panax pseudoginseng]]*.

Det finst rundt 550 ulike fugleartar i parken, som blodfasan, satyrtragopan, himalayahøne, himalayagribb og ulike solfuglar, duer, hubroar og ørner. 

Av pattedyr kan nemnast kattedyr som leopard, treleopard, snøleopard, bjørnar som asiatisk svartbjørn, leppebjørn og raud panda, sibetkattar, 
tibetansk villesel, blåsau, moskushjort og himalayatahr. Ein eigen underart av asiatisk villhund lever også her, men er i følgje nylege undersøkingar blitt sjeldne i området.

## Folk i nasjonalparken

Nokre busetnader av lepchafolk, ei innfødd folkegruppe, finst i parken. Elles er parken eit verneområde som ein treng løyve til å vitja. Som regel kan ein få dette saman med ein inngangsbillett. Det finst fleire ruter ein kan gå gjennom parken, til dømes frå Yuksom til Dzongri, Bakim til Goecha-la og Dzongri til Khangerteng. Dei beste tidene å vitja parken på er april-mai og august-oktober. Monsunregn om sommaren og mykje snø om vinteren kan hindra gjennomfart.

Den næraste byen til nasjonalparken er  Chungthan, 20 km unna, og den næraste storbyen er Gangtok, hovudstaden i Sikkim.

## Bakgrunnsstoff
*Oversyn over parken og registrerte artar  ved HKH Conservation Portal

## Kjelder

*Khangchendzonga National Park, WebIndia123
*Flora & Fauna , knpsikkim.in


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Khangchendzonga National Park|Khangchendzonga National Park]]» frå ,  den 27. mars 2014.*
Barada

**Barada** (arabisk بردى *Baradá*; gresk *Khrysorrhoas*) er den største elva som renn gjennom Damaskus, hovudstaden i Syria. Ho renn gjennom kjelda ‘Ayn Fījah (عين فيجة), kring 27 km nordvest for Damaskus i Anti-Libanon-fjella, men kjelda hennar er Baradasjøen, som ligg kring 8 km frå Zabadani. Barada renn gjennom eit bratt, smalt elvegjel kalla «Rabwe» før ho renn inn i Damaskus, der ho deler seg i sju greiner og gjev vatn til oasen Ghouta (الغوطة). Namnet 'Barada' trur ein kjem frå 'barid', som tyder 'kald'. Det gammalgreske namnet tyder 'gylden elv'.

Gjennom det tørre platået aust for Damaskus finst oasar og elvar som munnar ut i myrområde og små vatn som gjev området vatn nok til å halde seg frodig. Dei viktigaste av desse er Barada, ei elv som spring ut frå Anti-Libanonfjella og forsvinn ut i ørkenen. Barada skapar Al Ghutah-oasen som Damaskus er bygd innanfor. Dette frodige området som dekkjer 370 kvadratkilometer har gjort det mogeleg for Damaskus å trivast sidan antikken. Frå midten av 1980-åra og frametter har Al Ghutah-oasen gradvis erodert bort på grunn av utbygging av forstader og lettindustri. .

Elva har blitt råka av alvorlege flaumar dei siste tiåra, hovudsakleg på grunn av mindre nedbør enn før og aukande folkesetnad i området. Ho er òg råka av alvorleg forureining, særleg om sommaren når elva nesten ikkje flyt og det er lite vatn i elveområdet. 

Barada er identifisert som **Abana** som er den viktigaste av to elvar i Damaskus og vart nemnt i *[[Kongebøkene]]* (2 Kong 5:12). 

Barada er òg eit etternamn i Syria, Egypt, Marokko, USA, Israel, Argentina og Frankrike. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Barada|Barada]]» frå ,  den 26. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
K-Sentret

**K-Sentret** var eit kjøpesenter i Sogndal i Sogn og Fjordane. Kåre L. Navarsete overtok ein gamal landhandel i Sogndalsfjøra i 1958, og i 1969 gjekk han saman med Finn Geithus og opna K-Sentret. Sonen Rolf Navarsete gjekk inn i firmaet i 1976, same året som dei kjøpte Aarskog-bygget på Hermansverk. I 1979 bygde K-Sentret nytt forretningsbygg på 3 000 kvm. vegg i vegg med Sogn Samvirkelag sitt Domus-varehus i Gravensteinsgata. I tillegg til eigne forretningar leigde dei ut til Sogndal Glasmagasin og Ese Våpen og Sport.

### Sogningen Storsenter
I 1998 gjekk K-Sentret og Sogn Samvirkelag saman om å byggja om dei to forretningsbygga til eit 16 000 kvm. stort kjøpesenter. Rolf Navarsete selde sin andel til Amfi i 2011. Dei nye eigarane tok til å utvida sentret med nye 6 000 kvm.

## K-Sentret Supermarked
K-Sentret si daglegvareavdeling heitte K-Sentret Supermarked, og skilta med *3500 aktuelle daglegvarer, billegare heile året*. Daglegvarekjeda hadde filial på Hermansverk i det tidlegare forretningsbygget til K. Aarskog. Då K-Sentret gjekk inn i Sogningen Storsenter i 1998 vart daglegvarekjeda lagd ned, og butikkane vart omprofilert til Eurospar (Sogndal) og Kiwi (Hermansverk).

## Kjelder

* Om K-Sentret i Fylkesleksikon
Fiskekort

**Fiskekort** er den vanlege nemninga for ein tidsavgrensa kjøpt rett til å drive sportsfiske i ei elv eller eit vatn. Med få unnatak er det ikkje fritt fiske i vatn, elver og bekkar  i Noreg, berre i nokre større innsjøar, slik at ein må ha eller skaffe seg løyve før fisket tek til. Dette vert vanlegvis gjort ved å kjøpe såkalla *fiskekort* av den eller dei som har rettane til fisket i det aktuelle vatnet eller elva; dette er som oftast er eigaren eller eigarane av grunnen attmed vatnet eller elva. I fleire høve har eit lag eller ein samanslutning teke over administrasjonen av fiskekortsalet, slik at ein kan skaffe seg rettar til fleire vatn og vassdrag i eit område ved å vende seg til dei.

For fiske etter laks kan det ofte vere kostesamt og vanskeleg å få seg løyve.
Oslomarkas Fiskeadministrasjon

**Oslomarkas Fiskeadministrasjon**, avstytta **OFA**, vart skipa i 1936 etter initiativ frå foreiningane Arbeidernes Jeger- og Fiskeforening og Oslo Sportsfiskere for å gjere det lettare for ålmenta å drive med sportsfiske i vatna og vassdraga i utmarka ikring Oslo, mellom anna ved å samordne og effektivisere det arbeidet dei lokale jeger- og sportsfiskarforeiningane hadde drive med oppaling og utsetting av fisk i desse vatna. 

Oslomarkas Fiskeadministrasjon står no for kultiveringa og tilsynet av fleire enn 400 vatn og vassdrag, inklusive Akerselva, òg har overteke administrasjonen av fiskerettane til desse vatna og elvene. Alle som ynskjer å fiske i desse vatna og vassdraga, må kjøpe seg rett til å fiske ved å skaffe seg fiskekort frå Oslomarkas Fiskeadministrasjon, og er elles pliktig til å rette seg etter dei føresegnene som er fastsett for fisket i dei einskilde vatna og vassdraga. Men born under 18 år treng ikkje fiskekort.

Fiskeadministrasjons arbeid er hovudsakleg finansiert av inntektene ved salet av fiskekort, og ved sal av eigne publikasjonar, særleg ei nyttige bok om kvar og korleis ein kan fiske, kva slags fisk ein kan vente å få, kva slags reiskap det er lovleg å nytte, og anna av interesse for sportsfiskarar, skildra for kvart einskild vatn og vassdrag og illustrert med kartutsnitt. I fleire av vatna og elvane i marka kring Oslo er det drikkevassrestriksjonar, det vil seie at vatnet er drikkevatn for byen, slik at det er forbode å fiske og drive anna aktivitet som kan ureine vatnet eller elva.

## Bakgrunnsstoff
* Oslomarkas Fiskeadministrasjons internettsider med mellom anna opplysningar om prisar på fiskekort og høve til å kjøpe.
Per Palle Storm

**Per Palle Storm** () var ein dansk-norsk bilethoggar som arbeidde i ein naturalistisk stil. 

Storm var fødd i København, men voks opp i Buenos Aires der han i 1927-29 var elev av to ulike skulptørar. I 1930 kom han til Noreg og studerte på Statens Kunstakademi under Wilhelm Rasmussen fram til 1933. Han debuterte på Høstutstillingen i 1934. I 1947 vart han utnemnd til professor ved Statens Kunstakademi, ei stilling han beheldt til 1980.

Storm var ein leiande bilethoggar i Noreg i sin generasjon. Arbeida hans vart forma i den naturalistiske stiltypen. Han forma den fyrste myntrekka som vart utgjeven under kong Olav V. Myntrekka, som vart prega frå 1958 til -73, braut med gjengs formuttrykk då baksida av myntane var fri for rikssymbol, men i staden hadde naturalistiske dyrebilete. Baksida av krona viste ein hest, 50-øringen ein elghund, 25-øringen ei meis, 10-øringen ei bie, 5-øringen ein elg, 2-øringeen ein orrhane og 1-øringen eit ikorn. I 1967 fekk Storm på 2. pris for sitt bidrag til *Haakon 7.-monumentet* i Oslo, ei tevling som vart vunne av Nils Aas, Storms meste kjende elev.

Storm, som var Riddar av 1. klasse av St. Olavs orden og Riddar av den danske Dannebrogordenen, døydde i Oslo, 83 år gammal.
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Per Palle Storm|Per Palle Storm]]» frå ,  den 27. mars 2014.*
Johan von der Fehr

**Johan von der Fehr** () var ein norsk daguerreotypist og fotograf. Han arbeidde òg som
målarmeister, dyrka frukt, var gartnar og gardbrukar.

I 1853 starta han som daguerreotypist i Bergen for ei kort tid, men kom att igjen i starten av 1860-åra. I ein periode dreiv han atelieret Brødr.Larms atelier saman med sonen Johan.

Frå 1898 budde von der Fehr i Norheimsund og levde som gardbrukar og fotograf fram til han døydde.

Fotografia etter Johan von der Fehr finst mellom anna hos Voss folkemuseum, Vevelstad historielag, Oslo Bymuseum, Norsk folkemuseum og i arkivet etter Den Nationale Scene i Bergen.

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
Dhahab

**Dhahab** eller **Dhahabdalen** (arabisk نهر الذهب eller وادي الذهب, *Gull* eller *Gulldalen*), i mellomalderen òg kalla **Buṭnāndalen** (arabisk وادي بطنان), er ei periodevis elv nord i Syria.

Elva ligg på Aleppoplatået aust i Aleppo guvernement, 30 km aust for Aleppo. Ho drenerer høgdene nord for Bāb og renn kring 50 km frå nord til sør før ho munnar ut i Jabboulsjøen.

Det er bygd to demningar i elva, Um-Julūd-dammen og Shabā-dammen. I nyare tid er vatn frå Eufrat omleidd til elva for å auke vatninga i dalen. Dei viktigaste byane i dalen er Bāb, Bzāʻā og Tādif.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dhahab|Dhahab]]» frå ,  den 27. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Nahr al-Kabir al-Janoubi

**Nahr al-Kabir al-Janoubi** (arabisk for *den sørlege store elva*, **النهر الكبير الجنوبي**) er ei elv i Midtausten som flyt ut i Middelhavet. Elva flyt gjennom Homskløfta.

Elva dannar nordenden av grensa mellom dagens Libanon og Syria. I antikken vart elva kalla **Eleutherus**. **Eleutheros**, **Eleuteris** (Ελεύθερος, Ελευθερίς på gresk) og vert omtalt som dette i den apokryfte Fyrste makkabearbok 11:7 og 12:30. Elva vert stundom òg berre kalla **Nahr el-Kebir** eller **Kebir**.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nahr al-Kabir al-Janoubi|Nahr al-Kabir al-Janoubi]]» frå ,  den 27. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Parpar

**Parpar** er ei bibelsk elv i Syria.  Ho er den mindre viktige av to elvar i Damaskus som er nemnd i Kongebøkene (2. Kong 5:12), og er i dag generelt identifisert som A`waj, men om referansen til Damaskus er avgrensa til byen, som i den arabiske versjonen av Det gamle testamentet så er Parpar den moderne Taura. I dei tidlege Baedeker-guidane vart ho identifisert som Al-Sabirani, ei sideelv til A`waj. Elva renn frå vest til aust, og flyt frå Hermon sør for Damaskus, og som Abana flyt ho over sletta ved Damaskus, som på grunn av desse slettene er grøn og frodig. Elva flyt ut i myrområda, eller *Marjvatna*, på grensa til den store arabiske ørkenen.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Parpar|Parpar]]» frå ,  den 27. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Queiq

**Queiq** (**Qoueiq**, **Quweiq** eller **Qoueiq** (arabisk قويق quwayq; nordsyrisk ʼwēʼ, i antikken **Khalos**), òg kalla **Aleppo**, er ei elv og ein dal i Aleppo guvernement i Syria og Tyrkia. Ho er 129 km lang som flyt gjennom byen Aleppo nord i Syria. Ho spring ut frå det sørlege Aintabplatået søraust i Tyrkia. Akpınar på Kilis-sletta er ei av kjeldeelvane til Queiq. Byen Qinnasrin ligg ved breidda av elven. Ho renn delvis langs vestkanten av Matahsenkinga. Dalen har vore busett i tusenvis av år og i antikken var Queiqdalen kjend for flintindustrien og keramikk.

Elva tørka heilt inn seint i 1960-åra på grunn av prosjekt med kunstig vatning på den tyrkiske sida av grensa. I nyare tid har vatn frå Eufrat blitt leidd om for å vekke den daude elva til liv att, og dermed gje nytt liv til jordbruket på slettene sør for Aleppo. Mange syrarar er likevel bitre på tyrkarane for det dei gjorde med elva.

## Queiq-massakren

Seint i januar 2013 under den syriske borgarkrigen vart kring 110 menn og gutar, dei fleste bakbundne med teip over munnen og kulehol i hovudet, funne langs kanten av elva i ein del av Aleppo som er kontrollert av opposisjonsstyrkane. Få av offera var over 30 år gamle og mange synte teikn på tortur. Human Rights Watch rapporterte at familiemedlemmane til mange av offera fortalde at dei vart sist sett i eit regjeringskontrollert område eller etter at dei skulle inn i det området mellom to sjekkpunkt, eit bemanna av opposisjonsstyrken og det andre av regjeringsstyrken. Dei fleste familiemedlemmane som vart intervjua av Human Rights Watch insisterte på at offera ikkje hadde vore involvert med den væpna opposisjonen eller aktivt delteke i demonstrasjonar. Dei sa at offera i mange tilfelle var kjøpmenn. Somme hadde butikkar i dei regjeringskontrollerte områda, men budde i opposisjonskontrollerte område, og andre kryssa ofte denne grensa for å kjøpe forsyningar som dei selde på marknadane. Ein trur at offera vart arresterte, torturerte, avretta og så dumpa av regjeringstyrkar i elva over ein periode på fleire veker. Lika flaut nedover elva frå ein stad regjeringa hadde kontrollover til ein del av elva som opprørarane heldt i Bustan al-Qasr-distriktet. Lika vart først oppdaga då den høgevassføringa gjekk ned seint i januar. I februar vart det sett opp eit gitter frå ei bru i elva, for å fange andre lik som kom flytande. 

Mellom februar og midten av mars 2013 vart mellom 80 og 120 lik til dradd opp av elva. I snitt var det fleire lik til dagen.

## Galleri

Fil:Old Alepo Jabri Square.JPG|Flaum i Queiq i februar 1922
Fil:Aleppo 1950s.JPG|Elva kryssar Aleppo-parken i 1950-åra
Fil:Downtown Aleppo, Queik river at night.jpg|Elva i 2010, i sentrum av Aleppo


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Queiq|Queiq]]» frå ,  den 27. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
Asta Nørregaard

**Asta Elise Jakobine Nørregaard** () var ein norsk målar som er kjend for sine mange portrett frå den norske hovudstaden. 

## Liv og gjerning

Asta Nørregaard voks opp i Kristiania, faren var i 1865 kaptein i det militære. Sjølv gjekk ho på Knut Bergslien sin målarskule 1874-75 og var sidan elev av Eilif Peterssen i tre år i München og eitt år i Kristiania. Med støtte frå Schäffers legat budde ho i Paris frå 1879 til -84. Frå 1885 var ho busett i den norske hovudstaden livet ut, med unnatak for studiereiser til Frankrike og Italia. 

Nørregaard var ambisiøs og kvikk til å tileigne seg ny kunnskap. Det vekte oppsikt då ho i 1882 fekk oppdraget med å lage altertavle til Gjøvik kyrkje. Etter 1890 spesialiserte ho 
seg på portrett, som ho gjorde med stor detaljrikdom og teknisk dugleik. Mannsportretta måla ho med oljemåling, medan portrett av kvinner og barn forma ho i pastellkrit. Mellom dei mange framståande personane ho portretterte fann ein Thomas Fearnley, Kristian Birkeland, Gisle Johnson, kong Haakon VII og i 1885 ein ung Edvard Munch. Ved sidan av altartavla i Gjøvik og Munch-portrettet er måleriet *I atelieret* frå 1883 hennar mest kjende verk.

Nørregaard mottok i 1920 Kongens fortjenstmedalje i gull. 

Ho levde ugift.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Asta Nørregaard|Asta Nørregaard]]» frå ,  den 27. mars 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Wadi Qaramogh

**Wadi Qaramogh** er ei sideelv til Balikh i Syria. Wadi Qaramogh kan stundom ha stor vassføring etter kraftig regnvêr, og store blokker av kalkstein ligg i den nedre leia hennar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wadi Qaramogh|Wadi Qaramogh]]» frå ,  den 27. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Yarmouk

**Yarmouk** (arabisk **نهر اليرموك**, «*Nahr Al-Yarmuk*»; hebraisk נהר הירמוך, «*Nehar HaYarmukh*»; gresk *Hieromaks*; latinsk *Hieromyces*) er den største sideelva til Jordanelva. Ho drenerer mykje av Hauranplatået. Ho er ein av tre sideelvar som munnar ut i Jordan mellom Genesaretsjøen og Daudehavet. I sør renn elvane Zarqa og Wadi Mujib.

Yarmouk dannar grensa mellom Israel og Jordan nær Jordandalen og mellom Syria og Jordan lenger oppe i elva. Ho er den sørlege grensa til Golanhøgdene.

Det viktige slaget ved Yarmouk, der muslimske arabarar slo Austromarriket, fann stad sør for elva i 636.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yarmouk|Yarmouk]]» frå ,  den 27. mars 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Detaljert skildring