open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Afrodite

**Afrodite** (gresk Ἀφροδίτη, 'kome fram av skum'), er gudinna for kjærleiken, det fruktbare, gleda og venleiken  i den gamle greske mytologien. Ho svarar til Venus i den romerske mytologien. Diktaren Homer sa at ho er dotter av Zevs og gudinna Dione, og forfattaren Hesiod at ho var fødd av havet, som hadde vorte svanger med henne av di Uranos' penis fall i havet etter at han vart kastrert av sin eigen son, Kronos.

Dyrkinga av Afrodite var i stor monn avleia frå dyrkinga av den fønikiske gudinna Astarte og den babylonske Ishtar. Dei viktigaste kultsentra for afroditedyrkinga var i Kýthira, på Kypros, i Korint og i Aten. Den store Afrodisia-festivalen vart feira kvart år midt på sumaren. I Lakonía vart Afrodite tilbeden som ei krigargudinne.

I Hesiods dikt *Theogonien* vert Afrodite fødd i havet utanfor Kýthira frå sæden til Uranos. Hesiod kallar henne difor også Kythireia. Homer meiner ho er dotter til Zevs og Dione. I Platons *Symposion* vert det hevda at det finst to utgåvar av Afrodite; *Afrodite Urania* («den himmelske») og *Afrodite Pandemos* («den folkelege»). Det er noko uklårt kva Platon la i dette.

Afrodite vart gift med meistersmeden og guden for smier, eld og vulkanar, Hefaistos, men ho hadde fleire utanomekteskaplege eventyr, og fekk ifylgje Homers *Odysseen* sonen Eros med krigsguden Ares. I *Den homeriske hymna til Afrodite* forfører ho den trojanske prins Ankhises og vert mor til helten Aeneas. I Ovids *Metamorfoser* vert Afrodite elskerinna til Adonis som seinare vart drepen av eit villsvin.

Afrodite var også ei av dei tre gudinnene, saman med Atene og Hera, som tevla om gulleplet som skulle gjevast til «den fagraste». Den trojanske prins Paris var satt til å dømme mellom gudinnene og gav eplet til Afrodite av di ho hadde lova han den vakraste kvinna i verda, dronning Helena av Lakonia. Dette skal ha gjeve opphav til utbrotet av Trojakrigen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Gravfelt

**Gravfelt** er den nøytrale (det vil seie den ikkje-religiøse) nemninga på eit areal der det ligg ei større eller mindre samling av graver for døde menneskje. Nemninga er som oftast nytta om samlingar av graver frå førhistorisk tid der dei døde har vorte jordfesta på seremonielt vis, og er eit viktig arkeologisk omgrep. Men i kontinentaleuropeisk arkeologi og anna kulturvitskap  kan det tilsvarande ordet for 'gravfelt' på vedkomande språk òg verte nytta i vidare meining som eit generelt nøytralt alternativ til dei nemningane som i vanleg språkbruk syner til kristne gravplassar.

Ettersom gravene frå førhistorisk tid ofte inneheld gjenstandar, spor eller leivningar etter offerdyr og anna, i tillegg til spora eller leivningane etter dei døde, og det dessutan kan vere spor etter rituelle konstruksjonar på areala, står gravene og gravfelta sentralt i den arkeologiske forskinga. Storparten av det arkeologiske materialet skriv seg frå graver og gravfelt, og mykje av kunnskapen om både livet, trua, samfunnsoppbygginga og samfunnsutviklinga i gamal tid baserer seg på det ein kan lese ut av innhaldet i gravene og utforminga av graver og  gravfelt.

På eit gravfelt kan det vere både  gravhaugar, gravrøyser og slike graver som ikkje er markerte på markoverflata på tydeleg og varig vis, såkalla flatmarksgraver. Dei døde kan ha vorte brente før jordfestinga (branngraver) eller jordfesta ubrente (skjelettgraver), og arealet kan ha vore nytta for jordfestingar i stutt eller lang tid.

Store og vidgjetne norske gravfelt frå førhistorisk tid finn ein på Gunnarstorp i Skjeberg i Sarpsborg kommune i Østfold og på Borre i Horten kommune i Vestfold.

Som regel vil det vere opptil 20–30 graver på eit felt. Noregs største er gravfeltet på Vang nedanfor kyrkja på Oppdal i Trøndelag. Det inneheld 758 førkristne gravminne, og representerer eit helt særskilt fenomen innanfor norsk arkeologi.

Nemninga kan og nyttast om ulike område på ein gravplass, til dømes kistegravfelt, urnegravfelt og minnelundar.
## Kjelder
Dei største øyane i verda

Dette er ei liste over dei største øyane i verda, ordna etter flatevidd/areal. Øyar er alle landområde på jordkloten omflødd av vatn, frårekna dei fire landområda som vert rekna for kontinent; Afrika-Eurasia, Amerika, Antarktis og Australia. 

## Dei hundre største øyane i verda

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of islands by area|List of islands by area]]» frå , den 5. januar 2012.*
Oslo katolske bispedømme

**Oslo katolske bispedømme** er bispedømet for dei som er medlemar av den romersk-katolske kyrkja i dei tretten sørlegaste fylka i Noreg, til og med fylka Sogn og Fjordane, Oppland og Hedmark i nord. Bispedømet grensar i nord til Trondheim katolske stift (med sete i Trondheim), som likeeins er leia av ein biskop, men eigenleg ikkje er å rekne som eit bispedøme.

Oslo katolske bispedømme har sete i Oslo, og katedralen (domkyrkja) for bispedømet er Sankt Olav domkirke i Akersveien 1 på Hammersborg i Oslo.

Sokna og kapelldistrikta i Oslo katolske bispedømme er: Oslo (St. Olav, St. Hallvard), Arendal, Asker og Bærum, Askim, Bergen, Drammen, Fredrikstad, Halden, Hamar, Haugesund, Hønefoss, Jessheim, Kongsvinger, Kristiansand, Larvik, Lillehammer, Lillestrøm, Moss, Porsgrunn, Sandefjord, Stavanger, Tønsberg, Valdres (kapelldistrikt)

## Bakgrunnsstoff
*Internettsidene for Oslo katolske bispedømme
*Internettsidene om domkyrkja
*Internettside om Olavsrelikvien i domkyrkja
Konveks

**Konveks** er eit adjektiv som vert brukt for å karakterisere noko som krummar eller buler utover. **Konveksitet** er eigenskapen å vere konveks. Motsetnaden til konveks er konkav.

Ordet konveks har opphav i det latinske orda *convexus*, med tyding *bua*, *kvelva*. Orda convexus er igjen samansett av *co(n)* = saman, og *vehere* = å gå, å bere, å bringe. Noko som er konveks er bøygd eller bert fram.

Konveks eller konveksitet kan referere til

**Fysikk:**
* Konveks linse, ei linse der sidene krummar utover.
* Konveks spegl, ein spegl der speglsida krummar utover, mot det innfallande ljoset.

**Matematikk:**
* Konveks funksjon, ein funksjon der mengda av punkt over funksjonsgrafen er ei konveks mengd.
* Konvekst hol, den minste konvekse mengda som inneheld eit sett av punkt.
* Konveks kombinasjon, ein lineærkombinasjon av punkt med ikkje-negative koeffisientar som summerer seg til 1.
* Konveks mengd, ei mengd der alle linjestykke mellom to punkt i mengda òg ligg i mengda.
* Konveks polygon, ein mangekant der alle interne vinklar er mindre eller lik 180 grader.

## Sjå òg
* Bombus convexus, ein humleart
* Carabus convexus, ei bille i delgruppa jordløparar.
* Lucanus convexus, ei bille i familien hjortebiller.

## Litteratur

*


Image:Convex polygon illustration1.svg|Konveks mengde
Image:Pentagon.svg|Konveks polygon
Image:Convex function.svg|Konveks funksjon 
Image:Convex lenses.png|Konvekse linser
Image:2008-03-14_Convex_mirror_in_Atlanta_garage_entrance.jpg|Konvekst spegl
Konveks mengd

Ei **konveks mengd** er ei mengd *M*, som består av punkt i eit plan eller i rommet der følgjande alltid gjeld: Viss to punkt A og B høyrer til M, så høyrer òg kvart punkt på det rette linjestykket mellom A og B til M. 

## Kjelder
*
Konvergensradius

**Konvergensradius** er eit omgrep i matematikk. For ei potensrekkje 

:\ a_0 + a_1 z + a_2z^2 + ... + a_n z^n

med kompleks variabel *z*, vil det alltid gjelde at rekkja konvergerer for nokre *z* og divergerer for alle andre. Konvergensradiusen *r* (som i somme tilfelle kan vere 0 eller ∞) er eit tal slik at rekkja konvergerer for alle *z* slik at | z |  r. Sirkelen med radius *r* om origo vert kalla konvergenssirkelen til rekkja. 

## Kjelder
*konvergensradius. (2012-01-06) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/konvergensradius
Koordinat

Ein **koordinat** er ein eller fleire talstorleikar som vert nytta til å identifisere eit bestemt element i eit koordinatsystem. For å syne til plasseringa til eit punkt i planet eller i rommet er det vanlegaste å nytte rettvinkla koordinatar eller polarkoordinatar. 

## Kjelder
*
Korde

Ein **korde** er eit rett linjestykke mellom to punkt på ein sirkel eller ei kurve. 
Ein **sekant** eller ei sekantlinje er linjeforlenginga av ein korde. Ein korde som går gjennom senteret på sirkelen er diameteren til sirkelen. 

## Kordar til ein sirkel

Blant eigenskapane til ein korde er:
# Kordar har same ekvidistanse frå sentrum, berre viss lengdene deira er like.
# Ei linje vinkelrett på, gjennom sentrum av ein korde, går gjennom sentrum til sirkelen.

## Kordar i trigonometri
Kordar vart mykje brukt i den tidlege utviklinga av trigonometri. Den første kjende trigonometriske tabellen, skriven av Hipparchus, lista verdiane av kordefunksjonen for kvar 7,5 grad.

Korden er geometrisk definert som på bileta til høgre. Korden til ein vinkel er lengda av ein korde mellom to punkt på ein sirkel separert av ein vinkel. Ved å setje ein av vinklane til å vere null, så er det lett å leie det til den moderne sinusfunksjonen. 

: \mbox{crd}\ \theta = \sqrt{(1-\cos \theta)^2+\sin^2 \theta} = \sqrt{2-2\cos \theta} = 2 \sqrt{\frac{1-\cos \theta}{2}} = 2 \sin \frac{\theta}{2}. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Korde|Korde]]» frå ,  den 6. januar 2012.*  
 
*korde. (2012-01-06) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/korde

## Bakgrunnsstoff
Korrespondanse

**Korrespondanse** har fleire tydingar

*Brevveksling eller avisartikkel i brevform, som regel frå utsendt medarbeidar. 
*Samband. Direkte samband mellom samferdselmidlar. 
*Samkvem. Innbyrdes samkvem eller stemmer overeins. 
*Korrespondanse i matematikk, samsvar mellom elementa i to matematiske system.
Krumming

**Krumming** er eit mål på kor mykje ei kurve krummar seg. Sirkelen er den einaste plane kurva som har same krumming overalt. Dess større radius ein sirkel har, dess mindre krummar han seg, og derfor nyttar ein som mål for krumming 1/r, der r er radiusen til sirkelen. For andre plane kurver kan krumminga variere frå punkt til punkt. For å finne krumminga til ei kurve i eit bestemt punkt, finn ein først den sirkelen som tangerer punktet som avviker minst frå kurva i nærleiken av punktet. Denne sirkelen vert kalla *krummingssirkelen* eller *den [[oskulasjon|oskulerande]] sirkelen*. Sentrumet i denne sirkelen er krummingssenteret. Radiusen til denne sirkelen vert nytta i målet for krumminga til kurva i dette punktet. 

Ein definerer krumingssirkelen på same vis for ikkje-plane kurver, men her viser ein òg til kor fort planet til kruminngssirkelen, eller oskulasjonsplanet, dreier seg. Målet for dette vert kalla torsjon. 

I tillegg til krumming for kurver og flater, kan ein òg innføre krumming for rom eller flater av høgare dimensjonar. Dette generelle krummingsomgrepet spelar ei rolle i den generelle relativitetsteorien og vert studert ved hjelp av tensorrekning. 

## Kjelder

*
Kubikktal

**Kubikktal** er tala ein får ved opphøge tala i den naturlege talrekkja i 3. potens, det vil sei tala 1, 8, 27, 64, ... Det finst utførlege tabellar over kubikktal. 

Summen av dei n første kubikktala er lik 2. potens av summen av dei n første naturlege tala, det vil sei 
13 + 23 + 33 + ... + n3 = (1 + 2 + 3 + ... + n)2 eller 

 \sum_{x=1}^n x^3 = \left ( \frac{n+(n+1)} {n} \right )^2 

Dette er eit resultat som grekarane i antikken alt kjende til. 

## Kjelder
*
Tredjegradslikning

Ei **tredjegradslikning** eller ei **kubisk likning** er ei likning på forma

:f(x)=ax^3+bx^2+cx+d,\,

der *a* er ulik null. Med andre ord eit tredjegradspolynom. Den deriverte til ei tredjegradslikning er ei andregradslikning. Den integrerte av ei tredjegradslikning er ei fjerdegradslikning. 

Ved å setje *ƒ*(*x*)&nbsp;=&nbsp;0 får ein ei tredjegradslikning på forma: 

:ax^3+bx^2+cx+d=0.\,

Vanlegvis er koeffisientane *a*, *b*,*c*, *d* reelle tal. 

For å løyse tredjegradslikningar søkjer ein å finne røtene (nullverdiane) til likninga.

Funksjonen til en tredjegradslikning er en tredjegradsfunksjon eller et tredjegradspolynom.
Grafen til funksjonen har topp og bunnpunkter (ekstremalpunkter) i punktene der grafen går fra å vokse til å synke (toppunkt) eller der grafen går fra å synke til å vokse (bunnpunkt). Evtentuelt er ekstremalpunktene i x-verdien til den derivertes nullpunkter. Grafen har vendepunkt der kurven går fra å være konkav til å bli konveks eller omvendt. Eventurelt er vendepunkter i x-verdien til den dobbelderivertes nullpunkt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cubic function|Cubic function]]» frå ,  den 6. januar 2012.*
Korrespondanse i matematikk

**Korrespondanse** er eit omgrep i matematikk og tyder samsvar mellom elementa i to matematiske system. Når eit element i systemet A kan svare til fleire element i systemet B, vert korrespondansen sagt å vere fleirtydig. Når kvart element i A berre svarar til eitt element i B, er korrespondansen eintydig. Når kvart element i A svarar til eit element i B og omvendt, er korrespondansen ein-eintydig. 

## Kjelder
*korrespondanse. (2012-01-06) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/korrespondanse/matematikk
Kubikkrot

**Kubikkrota** av eit reelt tal *a* er det unike, reelle talet som opphøgd i 3. blir *a*, altså løysinga til likninga x^3 = a. Kubikkrota av *a* vert skriven \sqrt[3] a = a^{1\over 3}.

Til dømes er \sqrt[3] {27} = 3 og  \sqrt[3] {-8} = -2, fordi 3^3 = 27\,  og (-2)^3 = -8\, . 

Iblant blir *kubikkrot* brukt som namn på ei løysing til likninga x^3 = a og i andre situasjonar, til dømes når *a* og *x* er komplekse tal. Då er kubikkrota til *a* ikkje eintydig gjeven, fordi likninga har meir enn éi løysing. 

## Eigenskapar
Følgjande viktige eigenskapar for kubikkrøtter gjeld for alle positive, reelle tal *x* og *y* (ifølgje potensreglane):

:\sqrt[3] {xy} = \sqrt[3] {x} \sqrt[3] {y}
:\sqrt[3] {\frac{x}{y}} = \frac{\sqrt[3] {x}}{\sqrt[3] {y}}
:\sqrt[3] {x^3} = x for kvart reelle tal *x*
:\sqrt[3] {x} = x^{\frac{1}{3}}

Kubikkrota av eit heiltal som ikkje er ei jamn kube av eit heiltal er eitt irrasjonalt tal.

## Kubikkrota av 27 reelle tal
:  \sqrt[3]{1} = 1 
:  \sqrt[3]{2} \approx1.259 \; 921 \; 049 \; 894 \; 873 \; 164 \; 767 \; 210 
:  \sqrt[3]{3} \approx1.442 \; 249 \; 570 \; 307 \; 408 \; 382 \; 321 \; 638 
:  \sqrt[3]{4} \approx1.587 \; 401 \; 051 \; 968 \; 199 \; 474 \; 751 \; 705 
:  \sqrt[3]{5} \approx1.709 \; 975 \; 946 \; 676 \; 696 \; 989 \; 353 \; 108 
:  \sqrt[3]{6} \approx1.817 \; 120 \; 592 \; 832 \; 139 \; 658 \; 891 \; 211 
:  \sqrt[3]{7} \approx1.912 \; 931 \; 182 \; 772 \; 389 \; 101 \; 199 \; 116 
:  \sqrt[3]{8} = 2 
:  \sqrt[3]{9} \approx2.080 \; 083 \; 823 \; 051 \; 904 \; 114 \; 530 \; 056 
:  \sqrt[3]{10} \approx2.154 \; 434 \; 690 \; 031 \; 883 \; 721 \; 759 \; 293 
:  \sqrt[3]{11} \approx2.223 \; 980 \; 090 \; 569 \; 315 \; 521 \; 165 \; 363 
:  \sqrt[3]{12} \approx2.289 \; 428 \; 485 \; 106 \; 663 \; 735 \; 616 \; 084 
:  \sqrt[3]{13} \approx2.351 \; 334 \; 687 \; 720 \; 757 \; 489 \; 500 \; 016 
:  \sqrt[3]{14} \approx2.410 \; 142 \; 264 \; 175 \; 229 \; 986 \; 128 \; 369 
:  \sqrt[3]{15} \approx2.466 \; 212 \; 074 \; 330 \; 470 \; 101 \; 491 \; 611 
:  \sqrt[3]{16} \approx2.519 \; 842 \; 099 \; 789 \; 746 \; 329 \; 534 \; 421 
:  \sqrt[3]{17} \approx2.571 \; 281 \; 590 \; 658 \; 235 \; 355 \; 453 \; 187 
:  \sqrt[3]{18} \approx2.620 \; 741 \; 394 \; 208 \; 896 \; 607 \; 141 \; 661 
:  \sqrt[3]{19} \approx2.668 \; 401 \; 648 \; 721 \; 944 \; 867 \; 339 \; 627 
:  \sqrt[3]{20} \approx2.714 \; 417 \; 616 \; 594 \; 906 \; 571 \; 518 \; 089 
:  \sqrt[3]{21} \approx2.758 \; 924 \; 176 \; 381 \; 120 \; 669 \; 465 \; 791 
:  \sqrt[3]{22} \approx2.802 \; 039 \; 330 \; 655 \; 387 \; 120 \; 665 \; 677 
:  \sqrt[3]{23} \approx2.843 \; 866 \; 979 \; 851 \; 565 \; 477 \; 695 \; 439 
:  \sqrt[3]{24} \approx2.884 \; 499 \; 140 \; 614 \; 816 \; 764 \; 643 \; 276 
:  \sqrt[3]{25} \approx2.924 \; 017 \; 738 \; 212 \; 866 \; 065 \; 506 \; 787 
:  \sqrt[3]{26} \approx2.962 \; 496 \; 068 \; 407 \; 370 \; 508 \; 673 \; 062 
:  \sqrt[3]{27} = 3 

## Sjå òg
* Kvadratrot

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kubikkrot|Kubikkrot]]» frå ,  den 6. januar 2012.*
Helmut Recknagel

**Helmut Recknagel** () er ein aust-tysk, tidlegare skihoppar, som vart både olympisk meister og verdsmeister. Tre gongar vart han samanlagtvinnar av den tysk-austerrikske hoppveka. Han var fødd i Steinbach-Hallenberg i Thüringen.

## Aktiv
Recknagel slo gjennom då han vann hopprennet i Holmenkollen 3. mars 1957, framfor finnane Eino Kirjonen og Juhani Kärkinen. I 1958-sesongen vann han den tysk-austerrikske hoppveka. Etter å ha vunne dei to siste renna, hoppa han seg forbi Nikolaj Sjamov, Nikolaj Kamenskij, begge frå Sovjet, og landsmannen Werner Lesser, som alle var mindre enn åtte poeng bak han på totallista. Same sesongen kom Recknagel på bronseplassen under verdsmeisterskapen i Lahti, bak den suverene meisteren Juhani Kärkinen og Ensio Hyytiä, begge frå vertslandet. I Holmenkollrennet kom Recknagel på andreplassen, bak Nikolaj Kamenskij frå Sovjet. Også i 1959-sesongen sigra Recknagel i den tysk-austerrikske hoppveka, då etter å ha vunne dei tre første renna.

Under dei olympiske vinterleikane i Squaw Valley 1960 vart Recknagel den første tyske skihopparen som tok OL-gull i skihopping. Seinare i sesongen vann han Holmenkollrennet for andre gong, med 224 poeng slo han Toralf Engan med 0,5 poeng. Han vart då tildelt Holmenkollmedaljen. Også i Svenska skidspelen gjekk han til topps. I 1961 tok Recknagel sin tredje samanlagtsiger i den tysk-austerrikske hoppveka, han vann då rennet i Bischofshofen og kom elles to gongar på andreplass.

Recknagel utmerka seg lite under hoppveka året etter, 1962, ein einsleg andreplass i Bischofshofen etter Willi Egger var det einaste som viste at han var å rekne med. Grunna bygginga av muren mellom DDR og Vest-Tyskland fekk ikkje dei aust-tyske hopparane delta i dei to renna i Bayern på mange år. Nokre veker seinare tok Recknagel ein overlegen siger i storbakken under verdsmeisterskapen i Zakopane. I rennet i normalbakken kapra han bronsemedaljen, bak verdsmeisteren Toralf Engan og sølvvinnaren Antoni Laciak frå Polen.

Under hoppveka 1963 kom Recknagel på andreplassen under rennet i Innsbruck, men var langt bak den suverene hoppvekevinnaren det året, Toralf Engan. I sin siste sesong, 1964, kom han på delt tredjeplass med Torbjørn Yggeseth under hopprennet i Bischofshofen. Han deltok i begge renna under vinter-OL i Innsbruck og vart nummer seks og sju.

Recknagel hoppa heile si aktive tid med armane strekt ut framom seg. Han tok såleis ikkje etter den såkalla finne-stilen, der hopparen hadde armane langsmed kroppen.

## Kjelder

**Sportsboken*, aktuelle årgangar
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Helmut Recknagel|Helmut Recknagel]]» frå ,  den 6. januar 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Bischofshofen

**Bischofshofen** er ein by og ein kommune i landskapet Pongau i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Kommunen har eit areal på 49,5 km² og i kring 10&nbsp;300 innbyggarar i 2013. Byen ligg 544 meter over havet.

Byen har vakse fram kring eit kloster som vart bygt på staden i byrjinga av 700-talet. Namnet Bischofshofen tyder då også biskopsgarden. I dag er byen særleg kjend for å arrangere avslutningsrennet i den tysk-austerrikske hoppveka. Bjørn Wirkola vann dette rennet i tre år på rad, 1967-69.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bischofshofen|Bischofshofen]]» frå ,  den 15. april 2014.*
Boopsie

**Boopsie**, eigentleg **Barbara Ann Boopstein**, er ein fast figur i teikneserien Doonesbury, og har vore med frå hausten 1971. Ho har i alle år vore i følgje med fotballspelaren B.D.. 

Då Boopsie først synte seg, var ho cheerleader, tenåring, og ute av stand til å halde ei tankerekkje eller seia ei setning utan å fnise. Boopsie vart innført til dels som ein motvekt til feministen Nichole, og dels som eit slag midtside-jente. Opp gjennom serien har ho hatt ei rekkje roller, først som cheerleader, seinare som New Age-kanalisator og alternativist, oppteken av sjølvutvikling på 80-talet, modell for Playboy og tredjerangs filmstjerne i Hollywood. Dette siste karriere-løpet gjekk ikkje bra, like mykje av di B.D. var manager, og han var svært eigekjær.

Då Boopsie tok til å kanalisere for alvor, vart ho snart talerøyr for den 30.000 år gamle krigaren Hunk-Ra. Når han "tok over" skifta Boopsie utsjånad og framstod med ville auge og amasone-rustning. Omgjevnadene tok dette med stor ro, og dottera Samantha bad berre om å "få mora" når Hunk-Ra blanda seg i kva samtale det skulle vera. Under desse seansane var Boopsie både fordømmande og profetisk, men dei kom til ei avtale der den gamle krigaren laut halde seg unna med tida. 

Samantha vart fødd på 90-talet, og var lenge ein tru kopi av mora. Boopsie og B.D. flytte inn i det gamle Walden-kollektivet, der dei bur i lag med Zonker Harris, som har mange drag sams med Boopsie. Zonker er noko nær profesjonell barnevakt for Samantha.
Tjukknebbramn

**Tjukknebbramn** (*Corvus crassirostris*) er ein kråkefugl som lever på Afrikas horn. Saman med vanleg ramn er han den største arten i kråkefamilien, og faktisk den største fuglen i den biologiske ordenen Passeriformes, sporvefuglar. 

Dei måler 60-64 centimeter og veg rundt 1,5 kg. Tjukknebbramnen har eit svært stort og kraftig nebb som er djupt bøygd i profilen og gjev fuglen ein svært karakteristisk utsjånad. Nebbet er svart med ein kvit tupp og har ei djup nasebore, berre dels dekt av bustfjører. Denne ramnen har svært korte fjører på hovudet, hals og nakke, som på hals og øvre bryst har ein feit, brun glans. Resten av fuglen er skinande svart med unntak av ein karakteristisk kvit flekk av kort fjør på nakken.

Han er utbreidd i Eritrea, Somalia og Etiopia, habitata omfattar fjell og høge platå mellom 1500 og 3400 moh. Tjukknebbramnen er altetande og beitar på larver, billelarver frå animalsk gjødsel, kadaver, restar av kjøt og menneskemat. Det er observert at han kan ete frå ståande kveite. Han hekkar i tre og på klipper, tilsynelatande byggjer han ein pinnereir som liknar reiret åt kopjeramn. Hoa legg 3-5 egg. Ropa inkluderer ein barsk nasal kvekkelyd, ein låg pipande kvekking, og nokre gonger ein *dink, dink, dink* lyd.

## Kjelder

* *Første utgåva av denne artikkelen byggjer på «[[:en:Thick-billed Raven|Thick-billed Raven]]» frå , den 6. januar 2012*
 

## Bakgrunnsstoff
* Videoar, bilete og lydopptak av tjukknebbramn hos Internet Bird Collection
Giambattista Vico

**Giovanni Battista (Giambattista) Vico** (Utt: vˈico) () var ein italiensk filosof og retorikar. Han er mest kjend for hovudverket *Den nye vitskapen* (originaltittel: *Scienza Nuova*) (1725), som kan reknast som ein reaksjon på René Descartes sin rasjonalisme. 

Giambattista Vico var fødd og oppvaksen i Napoli, og blei i vaksen alder knytt til universitetet i byen som professor i retorikk. Trass i at han i dag er rekna som ein av grunnleggjarane av den moderne samfunnsvitskapen og ein føregangsmann for historismen, var han i samtida lite kjend og fekk aldri ein særleg framgangsrik akademisk karriere. I det 19. hundreåret vekte tankane hans likevel stor interesse, og han fekk ein avgjerande innverknad på utforminga av historievitskapen og humaniora. Grunntanken til Vico er at mennesket berre kan oppnå fullstendig erkjenning av det det sjølv har skapt. Naturen er i følgje Vico skapt av Gud, og årsakene til dette vil for alltid vere skjulte for oss. Såleis har ikkje naturvitskapen eit sikkert vitskapleg grunnlag. Vitskap som dreier seg om mennesket og kulturen og samfunnet er derimot noko vi sjølv har skapt, og dei grunnleggjande årsakene til dette kan vi identifisere, fordi dei er ein del av menneskenaturen og er eit resultat av menneskelege handlingar.

Trass desse haldepunkta er Vico klar over at den menneskelege leve- og tenkjemåten endrar seg over tid, og at til dømes antikkens kultur og samfunn ikkje var skapt av menneske som levde i samtida hans, og at menneska i antikken var ulike frå dei som levde i hans eiga tid. Poenget hjå Vico er at alle menneskelege produkt har gjenkjennelege grunntrekk av menneskets medvit i seg. Vidare meiner Vico at alle ulike samfunn som til alle tider har eksistert har nokre fellesstrekk, og at alle folkeslag (utanom jødane) går gjennom tre utviklingstrinn, som set eit særskilt preg på alle fenomen i den aktuelle perioden. Denne tankegangen kom til å påverke historiesynet til både Hegel og Marx.

## Kjelder
*Krogh, Thomas. Med bidrag av Rolf Theil Endresen, Irene Iversen og Ragnhild Evang Reinton. *Historie, forståelse og fortolkning: De historisk-filosofiske fags fremvekst og arbeidsmåter*. 4. utg. Oslo: Gyldendal, 2003.
*
Dvergsnipe

**Dvergsnipe** er ein fugleart i snipefamilien. 

## Utsjånad

Dvergsnipa vert 14 cm lang, med eit vengespenn på 34-37 cm, og har ein mørk, tynn nebb og mørke føter. Raske rørsler skil arten frå andre vadarar, unnateke dei andre artane i slekta *Calidris* med mørke føter. Dei hekkende vaksne har eit oransjeaktig bryst, ein kvit hals og ein tydeleg kvit v på ryggen. I vinterdrakt er identifisering vanskelegare.

## Utbreiing
Arten hekkar ved kysten og innsjøar i arktiske område i Asia og Europa. Talet på fuglar avheng av populasjonen av lemen. I dårlege lemenår tek «rovfuglar» som jo og snøugle hekkande arktiske vadarar i staden.

## Hekking
Fuglane legg reiret med 3-5 egg på marka. Dvergsnipa er polygam, og hannen og hoa kan ha separate kull.

## Føde
Fuglane et små virvellause dyr som dei finn på mudderbankar.

## Trekktilhøve
Dvergsnipa er ein trekkfugl som flyg til Afrika og det sørlege Asia. Om vinteren og på trekket lever dvergsnipene i flokkar saman med andre artar i same slekta, spesielt myrsnipe.

## Galleri

Calidris minuta MHNT.ZOO.2010.11.119.19.jpg|Dvergsnipeegg
Foeragerende kleine strandloper-4961756.webm|Film av dvergsnipe


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dvergsnipe|Dvergsnipe]]» frå ,  den 17. juni 2019.*
Trondheim katolske stift

**Trondheim katolske stift**  eller **Trondheim Stift – Midt-Norge** er eit katolsk *[[prelatur]]* med sete i Trondheim. Det er leia av ein biskop, men har ikkje status som bispedøme. Av di meininga med nemninga «prelatur» er ukjend for dei fleste i Noreg, vart nemninga «stift» vald i staden.

Stiftet femnar om dei som er medlemar av den romersk-katolske kyrkja i fylka Møre og Romsdal, Sør-Trøndelag og Nord-Trøndelag. I sør grensar stiftet til Oslo katolske bispedømme, i nord til Tromsø katolske stift med sete i Tromsø. Sokna i Trondheim katolske stift er Trondheim, Kristiansund, Levanger, Molde, Ålesund.

## Bakgrunnsstoff
*Internettsidene til Trondheim katolske stift
Alla tiders Melodifestival

**Alla tiders Melodifestival** var ein galla til 50-års jubileet for Eurovision Song Contest og Melodifestivalen. Han vart filma i Cirkus i Stockholm 21. mars 2005 og vart synt på SVT1 8. april same år. Dei ti songane vart valde av folk som røysta på Internett og gav pengar til Världens barn.

## Bidrag

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Alla tiders Melodifestival|Alla tiders Melodifestival]]» frå ,  den 6. januar 2012.*
Konvergent evolusjon

**Konvergent evolusjon** er eit vitskapleg omgrep i evolusjonsbiologien for fenomenet der liknande genetiske eller morfologiske strukturar utviklar seg åtskilt i ulike ikkje-relaterte organismar. Eigenskapane blir ikkje utvikla likt fordi dei deler ein felles stamfar, men på grunn av eit liknande levesett i same type miljø. Karaktertrekka som oppstår gjennom konvergent evolusjon blir kalla analogiar eller homoplasier. Dette fenomenet førekjem i dyreriket så vel som i planteriket.

Vengen er eit klassisk døme på konvergent evolusjon. Sjølv om den siste felles stamfaren for fuglar og flaggermus ikkje hadde venger, er begge grupper i stand til å flyge. Vengene er like i konstruksjon på grunn av fysiske avgrensingar pålagt av vengeforma. Likskap kan òg forklarast med felles opphav. Vengene vart endra frå lemmar, dokumentert av beinbygningen.

Likskapen mellom pungdyr i Australia og høgare pattedyr i «den gamle verda» er eit anna døme. Både pungdyr og pattedyr utgjer sin eigen klade, dvs alle pungdyr har ein felles forfar som ikkje har nokre andre levande avkom enn berre pungdyr, og likeins er det med høgare pattedyr. Artar innanfor same klade er meir i slekt med kvarandre enn med dei andre kladene, men likevel har veldig liknande former utvikla seg i dei to isolerte populasjonane. 

Det motsette av konvergent evolusjon er divergerande evolusjon, der nærskylde artar utviklar ulike eigenskapar. 

## Kjelder

* *Første versjon av denne artikkelen byggjer på «[[:sv:Konvergent evolution|Konvergent evolution]]» frå  og «[[:en:Convergent evolution|Convergent evolution]]» frå , den 7. januar 2012*
 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Definisjon hos Biologisk institutt, UiO
The Bangles

**The Bangles** er ei USA-amerikansk musikkgruppe som vart danna i Los Angeles i California i 1981. Gruppa var aktiv fram til 1990 og tok til att på ny i 2000. Musikken dei lagar vert rekna som rockeprega popmusikk.

Opphavleg bestod The Bangles av vokalisten og gitaristen Susanna Hoffs, systrene Debbi Peterson og Vicki Peterson, den første på trommer og den andre på gitar, og dessutan Annette Zilinskas på bassgitar. Zilinskas gjekk ut av gruppa i 1983 og vart erstatta av Michael Steele,  som tidlegare hadde spela i gruppa The Runaways.

The Bangles fekk størst merksemd i den siste halvdelen av 1980-talet, med låtar som «Manic Monday» (1986), skriven av Prince, som nådde andre plass på den USA-amerikanske billboardlista og «Walk Like an Egyptian». Gruppa hadde også suksess med ein versjon av Simon and Garfunkel-låten «A Hazy Shade of Winter» og i 1988 med den eigne «Eternal Flame».

Etter eit opphald på ti år starta gruppa opp på ny i 2000. Sidan har The Bangles turnert og gitt ut to album.

## Diskografi
**All Over the Place* (1984)
**Different Light* (1986)
**Everything* (1988) 
**Doll Revolution* (2003)
**Sweetheart of the Sun* (2011)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:The Bangles|The Bangles]]» frå ,  den 7. januar 2012.*
Stymfalía

**Stymfalía** (gresk  Στυμφαλία) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Korinthía i periferien Peloponnes i Hellas. Han inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Sikyóna. Stymfalía har namn etter Stymfalíasjøen.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Stymfalía 1&nbsp;898&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 131&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Arthur Henderson

**Arthur Henderson** () var ein britisk politikar for det britiske arbeidarpartiet og vinnar av Nobels fredspris i 1934.

## Biografi

Arthur Henderson vart fødd i Glasgow i Skottland, og voks opp der fram til faren døydde då Arthur var ti år gamal. Familien flytte så til Newcastle, der Arthur Henderson begynte å jobba ved ein lokomotivfabrikk allereie frå tolvårsalderen. Året han fylte 16, konverterte han til metodismen og vart snart lekpreikar. Då han miste jobben ved fabrikken i 1884, konsentrerte han seg om å vera forkynnar og om å studera ymse emne på eiga hand.

I 1892, nær tretti år gamal, tok Henderson til å verta involvert i fagforeiningar, der han snart fekk viktige posisjonar. Henderson var likevel imot streikar, fordi han meinte dei gjorde meir skade enn nytte. Han var med på skipingsmøtet av *Labour Representation Committee* eller *LRC*, forløparen til det britiske arbeidarpartiet. Henderson vart vald til kasserar for *LRC* i 1903, og han vart medlem i Underhuset same året.

Frå 1908 til 1910 var Henderson leiar for det britiske arbeidarpartiet, som no hadde skift namn til *Labour Party*. Etter utbrotet av fyrste verdskrigen i 1914, trekte den dåverande partileiaren Ramsay MacDonald seg, og Henderson tok over. Året etter vart han utnemnd til utdanningsminister, og vart med det den fyrste britiske sosialdemokratiske politikaren som vart statsråd. Etter eit skifte av statsminister i 1916, fekk Henderson eit anna verv som statsråd. I 1917 føreslo Henderson å skipa ein internasjonal konferanse for å få slutt på krigen, men då dette vart nedstemt i kabinetter, trekte han seg frå som statsråd og gjekk også av som partileiar kort tid etter. Etter det omstridde valet etter freden i 1918, miste Henderson parlamentsstillinga si.

Etter nokre år der Henderson vart vald inn og ut av parlamentet, vart han utnemnd til innanriksminister i Ramsay MacDonald si kortvarige sosialdemokratiske regjering frå januar til november 1924. MacDonald danna ny regjering i 1929, og utnemnde denne gongen Henderson til utanriksminister. I denne stillinga freista Henderson å løysa opp i usemja som hadde bygt seg opp i Europa sidan fyrste verdskrigen. Storbritannia erklærte full stønad til Folkeforbundet, og oppretta diplomatiske band til Sovjetunionen. Regjeringa MacDonald fekk gjennomslag for mykje av politikken sin, men måtte gå av i 1931 som fylgje av den økonomiske krisa i Europa.

Ei stund etter dette var Henderson partileiar att, men trekte seg i 1932. Dei siste åra av livet sitt arbeidde Henderson for å motverka ein mogleg ny storkrig, m.a. ved å vera formann for nedrustingskonferansen i Genève. For dette nedrustingsarbeidet mottok han Nobels fredspris i 1934. Året etter døydde han, 72 år gamal. To av sønene hans, William og Arthur, vart sjølve politikarar for Labour.

## Kjelder


**Denne artikkelen byggjer på «[[:no:Arthur Henderson|Arthur Henderson]]» frå ,  den 7. januar 2012.*  


## Bakgrunnsstoff
Austen Chamberlain

**Sir Joseph Austen Chamberlain** () var ein britisk politikar og vinnar av Nobels fredspris i 1925.
## Biografi
Austen Chamberlain vart fødd i Birmingham som eldste son til statsmannen Joseph Chamberlain. Han hadde ei eldre syster, men mora døydde i barselseng med Austen. Faren gifte seg opp att fem år seinare, men hadde eit distansert forhold til eldstesonen i lang tid etter dødsfallet. Austen Chamberlain voks opp med fleire halvsysken, m.a. Neville Chamberlain.

Etter college vart Austen sendt til Paris der han studerte politikk, før han reiste vidare for å studera ved universitetet i Berlin. På desse studiereisene fekk han møta fleire store namn i europeisk politikk, m.a. Otto von Bismarck. Han vendte tilbake til Storbritannia i 1888.

Allereie i 1892 vart Chamberlain vald inn som parlamentsmedlem for partiet til faren, Liberal Unionist Party. Då partiet vann valet i 1895 vart han Chamberlain regjeringsmedlem, og vart sitjande fram til 1906, då dei liberale vann valet. Frå 1915 - 1917 var han minister for Britisk India. I 1919 vart han utnemnd til finansminister i koalisjonsregjeringa til Lloyd George og sat til 1921. I denne tida deltok han m.a. i forhandlingane i Den anglo-irske traktaten. I 1924 vart han på nytt statsråd, denne gongen utanriksminister i regjeringa Baldwin fram til 1929. Som utanriksminister freista han å byggja bru mellom Frankrike og Tyskland.

Chamberlain var ein av drivkreftene bak Locarnoavtalen frå 1925. Denne avtalen sikra fred mellom sju europeiske land, og var svært viktig for europeisk samarbeid etter fyrste verdskrigen. Austen Chamberlain vann Nobels fredspris for avtalen i 1925 saman med Charles Gates Dawes, og prisutdelinga for 1926 var også i tilknyting til denne fredsavtalen.

Dei siste åra sine var Austen Chamberlain sterkt oppteken av å åtvara mot eit nasjonalistisk Tyskland. Locarnoavtalen vart diverre også broten utan varsel av nettopp Nazi-Tyskland i 1936. Austen Chamberlain døydde i 1937, 73 år gamal. Ti veker seinare vart halvbroren Neville Chamberlain britisk statsminister.

## Kjelder
*, *henta inn 7. januar 2012.*
**Engelsk Wikipedia om Austen Chamberlain, henta inn 7. januar 2012.*

## Bakgrunnsstoff
*
*
Hesiod

**Hesiod** eller **Hesiodos** (gresk Ἡσίοδος ) var ein gresk diktar som skal ha vorte fødd i Askra i Boiotia og levd ikring 700 før Kr.f. Ifylgje tradisjonen skal han ha levd samstundes med Homer, ein annan viktig gresk diktar.

Hesiod vert halde som forfattar av to dei to bøkene *Verk og dagar*, ei oppmoding om rettferd og om å arbeide, og *Theogonien*, som skildrar på mytisk vis korleis gudane og verda vart til, og gjer greie for dei ulike generasjonane av guddommar og ættene deira.  Desse to verka er viktige kjelder  til vår kunnskap om livet og mytologien i antikkens Hellas. Hesiod har òg vorte, truleg feilaktig, rekna som forfattar av det stutte diktet *Skjoldet*, som handlar om livet til Herakles og gjev ei detaljert skildring av skjoldet hans. 

Hesiod var son av ein bonde som hadde innvandra frå Kyme i Vesle-Asia. Ifylgje Hesiod gav musene han diktarkallet medan han gjette dyra attmed Helikonfjellet. 

## Nordiske omsetjingar av Hesiod
*Hesiod, *Theogonien; Arbeid og Dager; Skjoldet,* gjendiktet av Aslak Rostad. Gyldendal Norsk Forlag 2014. ISBN 978-82-05-44660-1
* Hesiodos, *Theogonin; och Verk och dagar*; tolkade av Ingvar Björkeson; inledning och kommentar av Sture Linnér. [Parallell gresk og svensk tekst]. Stockholm 2003: Natur och Kultur. ISBN 91-27-09678-5
*Hesiod, *Theogonien; Værker og dage; Skjoldet*; ved Lene Andersen. Klassikerforeningens kildehæfter 1999. ISBN 87-89504-31-3
*Theogonia av Hesiod; i Frost, Tore, 2003, Greske myter og mysterier, *Verdens hellige skrifter* [16], [Oslo]: De norske bokklubbene. ISBN 82-525-4109-7
Midt-Tyskland

**Midt-Tyskland** (tysk *Mitteldeutschland*) vert nytta som geografisk omgrep for ulike regionar i Tyskland.

Innan språkvitskapen beskriv uttrykket område der dei midttyske dialektane er utbreidde, avgrensa i nord av den nordtyske Benratherlinja til Mainlinja i sør.

I fyrste halvdel av 1900-talet vart uttrykket òg nytta spesielt om område ved Halle og Leipzig.

Under den kalde krigen var Midt-Tyskland eit vanleg omgrep for Aust-Tyskland i vesttysk språkbruk. Dimed ville ein tydeleggjere at ein hald fast på dei historiske tyske austområda som etter den andre verdskrigen vart de facto annektert av Sovjetunionen eller Polen. Omgrepet vart dimed definert etter ein aust-vest-akse snarare enn ein nord-sør.

Etter at Tyskland vart samla att, vert ofte områda der delstatane Sachsen, Sachsen-Anhalt og Thüringen ligg kalla Midt-Tyskland. Det offentlege kringkastingsselskapet i desse delstatane heiter til dømes Mitteldeutscher Rundfunk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Midt-Tyskland|Midt-Tyskland]]» frå ,  den 7. januar 2012.*
Grächen

**Grächen** er ein kommune i distriktet Visp i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1619 meter over havet.

Landsbyen ligg på ein terrasse ovanom St. Niklaus i Mattertal, nord for Mischabel-fjella (og Dom). Ovanom landsbyen ligg Riedbreen, som strekkjer seg 5&nbsp;km frå Ried til Bärgji.

Grächen fekk vegsamband med utomverda i 1953. Men òg i dag er størstedelen av sjølve landsbyen stengd for biltrafikk.

Grächen er den staden i Sveits med lågast årsnedbør.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Grächen|Grächen]]» frå ,  den 8. januar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettside (tysk)
*Turistinformasjon 
*Vêrinformasjon
Leukerbad

**Leukerbad** (fransk *Loèche-les-Bains*, wallisertysk *Leiggerbad*) er ein kommune i distriktet Leuk i kantonen Valais i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1402 meter over havet.

Leukerbad er kjend for varmekjeldene sine og har i lang tid vore ein kurstad, seinare også vintersportstad.

Leukerbad ligg nord i kantonen og har ei lang nordgrense til grannekantonen Bern. Fleire høge fjell ligg kring Leukerbad. I aust ligg Daubenhorn (2942 moh), i nord Gemmipasset (2322 moh) og Balmhorn (3698 moh), i vest Torrenthorn (2998 moh).

Vegen til Leukerbad kjem frå sør og byen Leuk i Rhônedalen.

Skirennaren Karin Roten er frå Leukerbad.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Leukerbad|Leukerbad]]» frå ,  den 8. januar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Leukerbad Tourism 
* Offisiell nettstad (tysk)
* More information to Leukerbad's history
Distriktet Leuk

**Distriktet Leuk** er eitt av 14 distrikt i kantonen Valais i Sveits. Distriktet har eit areal på 336 km² og hadde 12&nbsp;294 innbyggarar i 2010. Leuk ligg i den midtre delen av Valais.

Leuk omfattar 14 kommunar. Distriktshovudstaden Leuk, som distriktet har namn etter, er den einaste kommunen attåt Zermatt med meir enn 2&nbsp;000 innbyggarar. Dei andre kommunane er Agarn, Albinen, Ergisch, Erschmatt, Gampel-Bratsch, Guttet-Feschel, Inden, Leukerbad, Oberems, Salgesch, Turtmann, Unterems og Varen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Leuk (Bezirk)|Leuk (Bezirk)]]» frå ,  den 8. januar 2012.*
Austblokka

**Austblokka** var ei nemning på fleire statar med offentleg erklært sosialistisk eller kommunistisk styre i Aust- og Sentral-Europa under den kalde krigen. Omgrepet inkluderte landa i Warszawapakta i tillegg til Jugoslavia og Albania, med Sovjetunionen som den fremste staten og største maktfaktor.  

Dei fleste av austblokklanda var kontrollert av Sovjetunionen; Ungarn og Tsjekkoslovakia vart òg okkupert av Sovjetunionen. I tillegg fanst det land som vart oppfatta som meir nøytrale, statar som var styrte av kommunistiske parti, men som likevel klarte å unngå å verte styrt av Sovjetunionen, slik som Albania og Jugoslavia. 

Omgrepet står i motsetning til Vestblokka, òg omtalt som vesterlanda, «den vestlege verda» eller meir retorisk som «den frie verda», som grovt rekna omfatta landa i NATO. 

Landa i austblokka omtalte seg sjølve som folkedemokrati og sosialistiske statar. Omgrepet «Jernteppet» vart nytta for å markere det geografiske skiljet mellom aust- og vestblokka. Berlinmuren, som skilte den austtyske hovudstaten frå den vesttyske hovudstaten, var eit kjent symbol på det fysiske skiljet mellom dei vestre og dei austre statane. 

## Austblokkland
;Austblokkland i Europa dominert av Sovjetunionen
* 
*  Folkerepublikken Polen
* 
* 
*  Den tyske demokratiske republikken (DDR)
*  (til 1960-talet)
* 

;Andre austblokkland i Europa
* 
* 
*  (frå 1960-talet)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Østblokken|Østblokken]]» frå ,  den 7. januar 2012.*  
 

### Referansar
Lavizzara

**Lavizzara** er ein kommune i distriktet Vallemaggia i kantonen of Ticino i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 763 meter over havet. Italiensk er offisielt språk i kommunen.

Lavizzara består av dei tidlegare seks kommunane Broglio, Brontallo, Fusio, Menzonio, Peccia og Prato-Sornico som i 2004 slutta seg saman i ein kommune. Berre ein av landsbyane har meir enn hundre innbyggjarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lavizzara|Lavizzara]]» frå ,  den 8. januar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (italiensk)
*
Nord-Tyskland

**Nord-Tyskland** (tysk *Norddeutschland*) er eit geografisk område og eit språkområde innanfor forbundsrepublikken Tyskland som omfattar regionane nord for Uerdinger-linja. Området omfattar den nordlege delen av den tyske delstaten  Nordrhein-Westfalen, Sachsen-Anhalt og Brandenburg, og dessutan dei tyske delstatane Niedersachsen, Schleswig-Holstein, Hamburg, Bremen og Mecklenburg-Vorpommern. 

Den nordtyske samkjensla kviler på eit felles naturlandskap i det nordeuropeiske låglandet, ei sams historie (mellom anna i Hansaforbundet) og kultur (t.d. arkitekturen), og det nedertyske språket og dei nedertyske dialektane.

Nord-Tyskland vert delt inn i naboregionane Nordvest-Tyskland og Nordaust-Tyskland. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nordtyskland|Nordtyskland]]» frå ,  den 8. januar 2012.*
Rekling

**Rekling** er tørka fiskekjøt frå den feitaste delen av kveita. Rekling lagar ein av den feitaste delen av fisken som er att når ravet, feittet kring uggane, er vekkskore. Reklingen vert skoren i tynne strimlar før han vert opphengd til vindtørking. For at lufta skal kome godt til fiskekjøtet, kan reklingstrimlane verte pressa frå kvarandre med trebitar. For at ein skal få god rekling, kan ikkje vêret vere for varmt. Kveite som har vorte fiska om sommaren, har antan vorte salta eller konsumert fersk. 

Det har og vorte laga rekling av andre feite fiskeslag som laks, steinbit og håkjerring.

## Kjelder
* *Norsk historisk leksikon* 2. opplag (1974),
* Taksdal, Turid: *Trekk frå islandsk folkekultur.* Universitetsforlaget 1986.
Sjøvott

**Sjøvottar** har vorte brukt av fiskarar som har hatt særleg bruk for å halde seg varme på hendene. Sjøvottane vert laga av ull. Ull frå spelsau, frå gammalnorsk sau, eller sauerasar kryssa med desse, har vorte rekna som den beste ulla. Grå trøndersau har mellom anna vorte kalla «sjøvott-sau». Ulla frå desse dyra har lange, glatte dekkhår som gjer at vatnet kan renne av. Ein har helst brukt ull frå ryggen og øvste delen av låret. Etter at strikking vart vanleg i Noreg på 1600-talet, vart desse vottane strikka. Tidlegare ser det ut som dei har vorte laga med nålebindingteknikk. Det særmerkte ved sjøvotten er at han vert laga svært stor. Ulla har vorte laust tvinna, og det har vore brukt store pinnar som gir laust strikk. Votten har så vorte tøvd før han har vorte teken i bruk, eller han har vorte tøvd gjennom bruken. Nystrikka sjøvottar kan vere opp til ein halv meter lange. 

Sjøvottar vert produsert noko ulikt alt etter kva dei skal brukast til. Vavottar, som skulle brukast til å draga garn eller snøre kunne verte strikka av ull som var iblanda hestetagl eller hår frå andre dyr. Det vert fortalt at kvalfangarar kunne ha vottar strikka av ull og kvinnehår. Dei skulle vere ekstra varme. Rovottane vart laga av rein ull. Væte, og gniking mellom hand og åre, gjorde at dei tøvdest mest. 

Sjøvottar kunne verte laga med to tomlar. Dei kunne brukast på båe hende, og vart slitne på båe sider. 
## Kjelder
* Gunvor Ingstad Trætteberg:*Skinnhyre og sjøklær* Landbruksforlaget 1999
## Fotnotar
Basseterre

**Basseterre** er hovudstaden i Saint Kitts og Nevis. Han hadde i 2001 kring 13 200 innbyggjarar. Byen vart grunnlagd i 1627, og har i dag sukkerraffinering og botanisk hage.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder
*
Aristide Briand

**Aristide Briand** () var ein fransk sosialistisk statsminister som fekk Nobels fredspris i 1926.

## Biografi

Aristide Briand vart fødd i Nantes i Vest-Frankrike. Han studerte jus, og gjekk snart inn i politikken, m.a. ved å skriva for anarkistiske tidsskrift. På slutten av attenhundretalet blei han med i det franske sosialistpartiet, Parti socialiste. Briand ivra for fagforeiningar, og han var tilhengjar av generalstreik. Saman med Jean Jaurès grunnla han avisa l'Humanité i 1904. Briand var også oppteken av spørsmålet om oppheving av statskyrkja i Frankrike. Han spela ei viktig rolle i kommisjonen som utarbeidde lova om skilje mellom stat og kyrkje frå 1905.

I 1909 overtok Briand som statsminister i Frankrike for fyrste gong, etter Georges Clemenceau. Briand var ein dyktig politisk leiar, og sat som statsminister i landet i heile elleve periodar mellom 1909 og 1929. I tillegg til dette tente han også som justisminister og utanriksminister.

Briand gjorde mykje viktig arbeid for internasjonal forsoning etter fyrste verdskrigen. Han representerte ei av drivkreftene bak fredspakta Locarnoavtalen, som vart underskriven av 7 europeiske land i 1925.  I 1926 fekk Briand Nobels fredspris for innsatsen med denne avtalen, saman med den tyske kanslaren Gustav Stresemann. Statsleiarane Briand og Stresemann hadde eit godt forhold til kvarandre fram til Stresemann døydde i 1929.

Vidare stod Briand bak Kellogg-Briand-pakta frå 1928, der Frankrike, USA, Storbritannia, Tyskland og Japan m.fl. skreiv under på ein fredsavtale. Pakta fekk namn etter Briand og den USA-amerikanske utanriksministeren Frank B. Kellogg. Briand var også involvert i Youngplanen frå 1929 med den USA-amerikanske diplomaten Owen D. Young. Planen fastslo at Tyskland måtte betala tilbake til ei rekkje land for å bøta på krigsskadene frå fyrste verdskrigen. I Folkeforbundet vart Briand ein av dei fyrste som la fram tanken om ein *europeisk union*. Diverre vart mykje av arbeidet til Briand øydelagt av fascismen i Europa på 1930-talet. Aristide Briand stilte til presidentvalet i 1931, men kunne ikkje gjennomføra grunna helseproblem, og døydde eit par månader seinare.

## Kjelder
* , henta inn 8. januar 2012.
* *Engelsk Wikipedia om Aristide Briand, henta inn 8. januar 2012.*

## Bakgrunnsstoff
*
*
Castries

**Castries** er hovudstaden i Saint Lucia og hadde i 2001 eit innbyggjartal på 57 000. Han er den viktigaste hamnebyen i landet og ei av dei beste naturhamnene i Karibia. Castries har vore hovudstaden i Saint Lucia sidan 1979.

Castries har utførsla av bananar og sukkerprodukt, og eit variert næringsliv med produksjon av mellom anna drikkevarer og tobakk. Turisme er del av inntektskjelda til byen. 260 meter over havet på Morne Fortune ligg det ei festning med utsyn over byen.

Castries vart grunnlagd i 1650 av franskmennene, og var vekselvis under fransk og engelsk kontroll. I 1814 var byen ein britisk koloni. Byen har vore råka av fleire store brannar.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder
*