open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Syreslekta

**Syrer** er ei planteslekt  i slireknefamilien som omfattar rundt 200 artar som kan vera eittårige, toårige eller fleirårige (staudar) og har syrlege blad. Dei store, grove artane blir i Noreg gjerne kalla «høymole» og dei mindre «syre».

Syrene er opprettveksande plantar med kraftige pålerøter. Blada dannar ein grunnstilt rosett, mens dei få blada på dei blomstrande skota er spreidtstilde og som regel smalare. Blomane er svært små, men sit samla i store mengder i toppen av skota. Dei fleste artane inneheld oksalsyre og tannin.

I Noreg finst det 16 artar, fleire er innførte og rekna som ugras, medan andre kan etast. Engsyre og småsyre er mellom dei som kan brukast til supper og salatar.

## Kjelder

*«Syre: planteslekt» (5. desember 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 5. april 2014.
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Syreslekta|Syreslekta]]» frå ,  den 5. april 2014.*  

## Bakgrunnsstoff
Pitkävuori

**Pitkävuori** er eit tidlegare skianlegg, særleg for skihopping i Jämsä i Tavastland i Finland. Heile skianlegget bestod av to skibakkar med ankertrekk og fem hoppbakkar i ulike storleikar. Storbakken var i bruk fram til 1994.

I Noreg er Pitkävuori mest kjend for at Torgeir Brandtzæg vart skadd der i 1965, slik at han måtte gje opp karrieren som hoppar.
Leigesoldat

Ein **leigesoldat** er ein soldat som gjer teneste for militærapparat i andre land enn sitt eige for pengar. Leigesoldatar er som regel ikkje rekna som stridande og har ikkje rett til å bli tekne som krigsfangar etter internasjonal folkerett.

Ifølgje Genèvekonvensjonane vert ein leigesoldat definert slik:

Ein leigesoldat er ein person som:

:(a) er særskilt rekruttert lokalt eller utanlands for å kjempe i ein væpna konflikt;
:(b) tek, faktisk, del i denne konflikten;
:(c) er motivert til å ta del i konflikten først og fremst for personleg forteneste, som faktisk er lova av, eller på vegner av ein part i konflikten, …;
:(d) er ikkje av nasjonalitet til ein av partane, ei heller bur i eit område under kontroll av ein part i konflikten;
:(e) er ikkje ein medlem av dei væpna styrkane av ein av partane i konflikten; og
:(f) har ikkje vorte sendt av ein stat som ikkje er del av konflikten på offisielt oppdrag for den staten.

## Historie

Leigesoldatar har vore nytta sidan tidleg organisert krigføring kom til. Dei blei først mindre vanlege frå 1600- og 1700-talet, då mange land utvikla ståande hærar basert på verving eller verneplikt frå si eiga befolkning.

Romarriket nytta i aukande grad leigesoldatar gjennom historia si. Særleg kjende er væringane i Austromarriket frå 900- til 1300-talet. Dei nytta også iberiske almogovarar som etter å ha kjempa for riket vende om og herja austromerske område.

Etter Hundreårskrigen (1337–1453) hadde Europa mange trente soldatar utan arbeid. Desse kunne ta teneste hjå fyrstar i ulike statar. Slike soldatar hadde ofte ord på seg for å vera råe, grådige og ulojale, noko som ofte kunne ha samanheng med at dei ikkje blei betalte. Godt disiplinerte og betalte leigesoldatar kunne få godt rykte, slik til dømes Sveitsergarden har overlevd fram til våre dagar.

Før-revolusjonære Frankrike hadde fleire utanlandske styrkar, som dei sveitsiske *Cent Suisses* og *Gardes Suisse*, eller Régiment Royal-Suédois som hovudsakleg tilsette svenskar. Den franske framandlegionen for utanlandske soldatar blei skipa i 1831, og er framleis verksam. Saman med gurkhaer, nepalske soldatar som kan tena i den britiske og i den indiske hæren, er framandlegionen del av den nasjonale militærstyrken og er dermed rekna som stridande.

I nyare tid har leigesoldatar særleg blitt kjend for å delta i konfliktar i tidlegare koloniar, som i Den demokratiske republikken Kongo like etter sjølvstendet i 1960, militærkuppet på Komorane i 1978, og kuppforsøket i Ekvatorial-Guinea i 2004.

## Sjå òg
*Leigesoldatkrigen
*framandkrigar
*frontkjempar

## Kjelder

*«Mercenary» (10-4-2013), *Encyclopædia Britannica*

## Bakgrunnsstoff
*Mørkemenn - Det er ingen grunn til å idolisere leiesoldaters rolle i Afrika. De er verken militært vellykkede eller særlig heltemodige.. Dagsavisen
Gardermoen

**Gardermoen** er eit område i Ullensaker kommune i Viken. Det er mest kjent for Oslo Lufthamn, som i 1998 vart lagt dit.

## Bakgrunnsstoff
Høylandteppet

**Høylandteppet** er eit brodert veggteppe frå Høylandet kyrkje i Nord-Trøndelag som stammar frå 1100- eller 1200-talet. Teppet er ein refil, eit smalt, langt veggtekstil med biletframstillingar. I dag måler teppet rundt 2 meter, men tidlegare var det lengre. Det er no på Vitskapsmuseet i Trondheim, medan det finst ein kopi i Høylandet kyrkje.

Høylandteppet har botn av raudt ullstoff og figurar kanta med kvitt lingarn i kontursting,  fylt ut dels med blått, gult og grønt ullgarn og dels med kvitt lingarn, i ulike smøygmønster. Bilda viser scener fra soga om heilage tre kongar: Kongene som rir til Betlehem, gjevinga av gåver til Jesusbarnet og draumen til kongane. Teppet er etter alt å døme eit profesjonelt atelierarbeid, kanskje utført på grunnlag av engelske førebilde.

## Bakgrunnsstoff
*Høylandteppet ved digitaltmuseum.no
*Høylandteppet i ''Museum'', radioprogram ved NRK.no

## Kjelder

*«Høylandteppet» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 6. april 2014.
*Kirketekstiler fra middelalderen – Fortellinger gjennom nål og vev , stiklestad.no
Emil André Erstad

**Emil André Erstad** () er ein norsk politikar, vald som leiar i KrFU frå 20. oktober 2013. Han kjem frå Manger i Radøy kommune. Frå 2012 var han 1. nestleiar i ungdomspartiet og fylkesleiar i Hordaland KrFU. Han har studert samanliknande politikk ved Universitetet i Bergen. Han arbeidde i Tankesmien Agenda frå 2015 til 2019. I 2019 fekk han stillinga som kommunikasjonssjef i Den norske Helsingforskomité.

I 2016 gav han ut boka *Farvel, Syria* på Det Norske Samlaget.

Erstad starta ein underskriftsaksjon for å få den sosiale nettstaden Facebook på nynorsk. I april 2014 vart Erstad vald inn i styret i Noregs Mållag. Han har ogso markert seg som ein talsmann for eit breiare KrF, og har mellom anna tatt til orde for å invitere muslimar inn i partiet og sagt at han vil gå i homoparadar. Han har ogso utfordra moderpartiet til å gå inn for ekteskap og adopsjon for homofile, noko som skapte debatt i januar 2014.

Som friidrettsutøvar i tenåra for FIL AKS-77 vart hans personlege rekord på 800 meter på 1.55,18.  Erstad gjekk på toppidrettslinja ved Tertnes vidaregåande skule frå 2007 til 2010. Han var ein periode Noregs beste 16-åring gjennom alle tider på 600 meter. Her presterte han 1.23,07 i 2007. Denne aldersrekorden har seinare blitt sletta. Erstad tok fleire gullmedaljar i ungdoms-NM.

Erstad var vinnar av radioprogrammet Påskelabyrinten i 2019.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Áno Sýros

**Áno Sýros** (gresk Άνω Σύρος) er ein by og ein tidlegare kommune nord på øya Sýros i øygruppa Kykladane i periferien Dei sørlege egeiske øyane i Hellas.  Han inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Sýros-Ermoúpoli i periferieininga Sýros.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Áno Sýros 3&nbsp;611&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 621&nbsp;innbyggjarar.

Áno Sýros vart bygd av venetianarar på byrjinga av 1200-talet nordvest for Ermoúpoli. Áno Sýros har framleis ein mellomalderatmosfære. Ein kan derimot ikkje nå byen via bilvegar. Den katolske basilikaen San Giorgio dominerer bybiletet. Han vart bygd på 1200-talet, men er vorten øydelagd og bygd opp att tre gonger. Frå toppen av byen kan ein sjå naboøyane Tínos, Dílos, Mýkonos, Páros og Náxos.

## Referansar
Merlion

**Merlion** (av *mer*, 'hav' og *lion*, 'løve', malayisk *Singa-Laut*) er eit fabeldyr med hovudet til ei løve og kroppen til ein fisk. Det er nasjonaldyr for Singapore. Namnet «Singapore» tyder 'løveby', medan namnet til fiskarlandsbyen som opphavleg var på staden var «Temasek», javanesisk for 'havby'.

Det moderne Merlion-symbolet blei utforma som logo for Singapore Tourism Board (STB) av Alec Fraser-Brunner ved Souvenir-komiteen og Van Kleef-akvariet, og var i bruk frå 1964 til 1997. Symbolet har vore varemerke for STB frå 1966 til 1997, og bruken av det er framleis verna ved lov. 

Kombinasjonen av fisk og løve er ikkje ny, men er kjend frå ei rekkje ulike kulturar og tradisjonar. Løver med fiskehalar er avbilda i dei indiske oldtisstadene Ajanta og Mathura, og på etruskiske myntar frå hellenismen.
Heraldiske sjøløver opptrer i vestleg heraldikk for byar som Portsmouth og Great Yarmouth i England, for Manila på Filippinane, og som symbol for Det britiske austindiakompaniet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Merlion|Merlion]]» frå ,  den 7. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
Idlib guvernement

**Idlib guvernement** () er eit av fjorten guvernement i Syria. Det ligg nordvest i Syria, ved grensa til Tyrkia. Arealet varierer i forskjellige kjelder, men er estimert til 5&nbsp;933&nbsp;km²  eller 6&nbsp;097&nbsp;km². I 2011 hadde guvernementet ein folkesetnad på 1&nbsp;501&nbsp;000. Hovudstaden er Idlib.

## Distrikt

Guvernementet er delt inn i fem distrikt (*[[manatiq]]*):
*Arihah
*Harem
*Idlib
*Jisr ash-Shugur
*Ma'arrat al-Numan

Desse er vidare delt inn i underdistrikt (nawahi).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Idlib Governorate|Idlib Governorate]]» frå ,  den 7. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
Ar-Raqqah guvernement

**Ar-Raqqah guvernement** (arabisk مُحافظة الرقة, *Muḥāfaẓat ar-Raqqah*, kurdisk *Parezgah Raqa*) er eit av fjorten guvernement (provinsar) i Syria. Det ligg nord i landet og dekkjer eit areal på 19&nbsp;616&nbsp;km². I 2011 hadde guvernementet ein folkesetnad på 944&nbsp;000. Hovudstaden er Ar-Raqqah.

## Distrikt

Guvernementet er delt inn i tre distrikt (manatiq):
*Tal Abyad
*Al-Thawrah
*Ar-Raqqah

Desse er vidare delt inn i underdistrikt (nawahi).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ar-Raqqah Governorate|Ar-Raqqah Governorate]]» frå ,  den 7. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
Kórthi

**Kórthi** (gresk Κόρθι) er ein landsby og ein tidlegare kommune sør på øya Ándros i øygruppa Kykladane i periferien Dei sørlege egeiske øyane i Hellas. Kórthi inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Ándros i periferieininga Ándros.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Kórthi 1&nbsp;706&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 144&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Al-Hasakah guvernement

**Al-Hasakah guvernement** er eit guvernement heilt nordaust i Syria. Det utmerker seg med frodige landområde, mykje vatn, vakker natur og mange hundre arkeologiske stader. Det utgjer ein del av regionen Al-Jazira.

## Demografi
Innbyggjarane i al-Hasakah guvernement består av forskjllige etniske og kulturelle grupper, og dei største er arabarar, assyrarar, kurdarar, og ein minoritet er armenarar.
Ei folketeljing i 2004 talte 1&nbsp;275&nbsp;118 i regionen, og i 2007 var talet estimert å vere 1&nbsp;377&nbsp;000, og i 2011 var talet 11&nbsp;5121&nbsp;000.

## Distrikt og underdistrikt

Guvernementet har fire distrikt (Mintaqa).  Desse er vidare delt inn i 16 underdistrikt (*[[Nahiya|nawahi]]*):
*Al-Malikiyah-distriktet
**Al-Malikiyah
**Al-Ma'Bada
**Yarubiyah
**Al-Jawadiyah
*Al Qamishli-distriktet
**Al-Qahtaniyah
**Tal Hamis
**Al Qamishli
**Amuda
*Ra's al-'Ayn-distriktet
**Ra's al-'Ayn
**Ad-Darbasiyah
*Al-Hasakah-distriktet
**Bir al-Helu
**Al-Hawl
**Al-Hasakah
**Tal Tamer
**Al-Arishah
**Ash-Shaddadeh
**Markadah

## Arkeologi
Khabur, som flyt 440 km gjennom al-Hasakah, var åstad for ein av dei tidlegaste sivilisasjonane i verda. Dei viktigaste arkeologiske stadane er: 

*Hamoukar: av somme arkeologar rekna for å vere den eldste byen i verda. 
*Tell Halaf: Utgravingar har vist fleire etterfølgjande siviliasajonar frå yngre steinalder med glasert keramikk og vakre skulpturar. 
*Tell Brak: Ligg halvvegs mellom byen al-Hasakah og grensebyen al-Qamishli. Utgravingar av Uyun-tempelet og slottet til kong Naram-Sin.
*Tell el Fakhariya
*Tell Hittin: 15 lag av busetader er funne her. 
*Tell Leilan: Utgravingane byrja i 1975 og har funne mange lekamar og bygningar som er daterte til 5000-talet fvt, som basarar, tempel og palass. 

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al-Hasakah Governorate|Al-Hasakah Governorate]]» frå ,  den 7. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
Órmos Korthíou

**Órmos Korthíou** (gresk Όρμος Κορθίου) er ein landsby på øya Ándros i øygruppa Kykladane i periferien Dei sørlege egeiske øyane i Hellas. Órmos Korthíou var hovudsete i den tidlagre kommunen Kórthi, som frå 2011 er ei kommunaleining i kommunen Ándros i periferieininga Ándros.

## Referansar
Jabal Simeon-distriktet

**Jabal Simeon** (arabisk منطقة جبل سمعان, *manṭiqat Jabal Sem‘ān*), òg kalla *Jabal Sem`an*, er eit distrikt (mantiqa) i Aleppo guvernement i Syria. I 2004 hadde distriktet offisielt 2&nbsp;412&nbsp;072 innbyggjarar. Senteret i distriktet er byen Aleppo.

Fram til desember 2008 var underdistriktet Atāreb ein del av Jabal Simeon før det vart omgjort til eit eige distrikt.

## Inndelingar
Distriktet Jabal Simeon er delt inn i sju underdistrikt eller Nāḥiyas (offisielle folketal frå 2004):
*Jabal Simeon sentrale nahiyah (byen Aleppo og forstadane) (ناحية مركز جبل سمعان): folketal 2&nbsp;181&nbsp;061.
*Huraytan nahiyah (ناحية حريتان): folketal 67&nbsp;745.
*Al-Zirbah nahiyah (ناحية الزربة): folketal 55&nbsp;391.
*Darat Izza nahiyah (ناحية دارة عزة): folketal 39&nbsp;540.
*Al-Hader nahiyah (ناحية الحاضر): folketal 20&nbsp;834.
*Tell al-Daman nahiyah (ناحية تل الضمان): folketal 47&nbsp;501.
*Zammar nahiyah (ناحية زمّار) (var ein del av Al-Zirbah nahiyah fram til 2009).

## Sjå òg
*Jabal Simeon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jabal Simeon-distriktet|Jabal Simeon-distriktet]]» frå ,  den 7. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Deir ez-Zor guvernement

**Deir ez-Zor guvernement** () er eit av fjorten guvernement i Syria. Det ligg aust i Syria ved grensa til Irak. Det har eit areal på 33&nbsp;060&nbsp;km² og ein folkesetnad på 1&nbsp;239&nbsp;00 i 2011. Hovudstaden er Deir ez-Zor.

## Distrikt

Guvernementet er delt inn i tre distrikt (manatiq):
*Abu Kamal
*Deir ez-Zor
*Maiadin

Desse er vidare delt inn i 14 underdistrikt (nawahi).

## Operasjon Orchard
Deir ez-Zor var åstad for den israelske operasjon Orchard den 6. september 2007. Israel bomba eit kompleks nord i Syria dei mistenkte oppbevarte kjernemateriale frå Nord-Korea.

## Sjå òg
* Zor sanjak

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Deir ez-Zor Governorate|Deir ez-Zor Governorate]]» frå ,  den 7. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
Ía

**Ía** (gresk Οία) er ein landsby og ein tidlegare kommune på øya Santoríni i øygruppa Kykladane i periferien Dei sørlege egeiske øyane i Hellas. Ía inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Santoríni (Thíra) i periferieininga Thíra.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Ía 1&nbsp;087&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 478&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Firá

**Firá** (gresk Φηρά) eller Thíra by (gresk Θήρα) er ein by på øya Santoríni i øygruppa Kykladane i periferien Dei sørlege egeiske øyane i Hellas og hovudsete i kommunen Santoríni (Thíra) og i periferieininga Thíra.

## Referansar
Aksishjort

**Aksishjort, axishjort** eller **chital** (*Axis axis*) er eit partåa klauvdyr i hjortefamilien frå Sør-Asia. Arten er ein liten hjortetype med ei mankehøgd på rundt 90 cm. Pelsen er lysande branngul spetta med kvite prikkar. Aksishjort har eit greina gevir som kan bli opptil 1 meter langt. 

Hjorten er svært sosial og lever i flokkar som kan omfatta over 100 dyr. Han lever i store delar av Sør-Asia, både i låglandet og i høgareliggjande område. Arten akklimatiserer seg raskt til å leva på nye stader, og har derfor vore mykje sett ut i dyreparkar og reservat over store delar av verda.

## Kjelder

*«Aksishjort» (5. februar 2014), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 6. april 2014.

## Bakgrunnsstoff
Huraytan

**Huraytan** (arabisk حريتان, òg skrive **Hreitan**) er ein by nord i Syria i Aleppo guvernement, like nordvest for Aleppo. Av stader i nærleiken finn ein Ratyan, Bayanoun og Maier i nord, Anadan, Yaqid al-Adas i vest, Kafr Hamrah i sør og Shaykh Najjar i aust. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde Huraytan 12&nbsp;937 innbyggjarar i 2004.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Huraytan|Huraytan]]» frå ,  den 7. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Darat Izza

**Darat Izza** (arabisk دارة عزة, òg skrive **Darat Aza** eller **Darit Izza**) er ein by nord i Syria i Aleppo guvernement, 30 km nordvest for Aleppo. Av stader i nærleiken finn ein Deir Samaan i nord, Anadan i aust og Turmanin i sørvest. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde Darat Izza eit folketal på 13&nbsp;525 i 2004.

Frå Darat Izza går ein godt bevart del av ein gammal romersk veg frå 100-talet fvt. Under Det osmanske riket var Darat Izza kjend for bomullsstoffet som vart produsert her.

Under den syriske borgarkrigen mot regjeringa til Bashar al-Assad, vart 25 regjeringsvenlege personar drepne i byen av Den frie syriske armeen (FSA). Regjeringa hevda dei var vanlege sivile, medan FSA og den opposisjonsvenlege Syrisk observatorium for menneskerettar hevda dei var regjeringsvenlege militssoldatar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Darat Izza|Darat Izza]]» frå ,  den 7. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*
Afrin-distriktet

**Afrin-distriktet** (arabisk عفرين, afrinkurdisk *Efrina*) er eit distrikt (mantiqah) i Syria som administrativt høyrer til Aleppo guvernement. I 2004 hadde det eit folketal på 172&nbsp;095. Det administrative sentereter byen Afrin.

## Inndelingar
Distriktet Afrin er delt inn i sju underdistrikt eller nahiya (folketala er frå folketeljinga i 2004):
*Afrin nahiyah (ناحية عفرين): folketal 66&nbsp;188.
*Bulbul nahiyah (ناحية بلبل): folketal 12&nbsp;573.
*Jindires nahiyah (ناحية جنديرس): folketal 32&nbsp;947.
*Rajo nahiyah (ناحية راجو): folketal 21&nbsp;955.
*Sharran nahiyah (ناحية شرّان): folketal 13&nbsp;632.
*Shaykh al-Hadid nahiyah (ناحية شيخ الحديد): folketal 13&nbsp;871.
*Maabatli nahiyah (ناحية معبطلي): folketal 11&nbsp;741.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Afrin District|Afrin District]]» frå ,  den 7. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Afrin

**Afrin** (arabisk عفرين, *‘Afrīn*, kurdisk *Efrîn*) er både eit distrikt og ein by i Aleppo guvernement i Syria. Distriktet Afrin omfattar byen med 36&nbsp;562 innbyggjarar og 366 kringliggande landsbyanr, som Katma, Kastall, Kibar og Rajo. Distriktet har 490&nbsp;000 innbyggjarar og ligg like ved Kurdarfjellet. Distriktet har eit areal på 2&nbsp;033&nbsp;kvadratkilometer og består av sju kommunar: Afrin (senter), Jindires, Sharran, Mobetan/Maabatli, Rajo, Bulbul og Shaykh al-Hadid. Afrin tyder «fruktbar skaping» eller «velsigning» på kurdisk.

Elva Afrin Çayı flyt gjennom byen.

Den førte motstanden mot dei franske soldatane kom frå folk nord i Afrin. Byen vart sidan bygd ut av Frankrike som eit handelssenter. 

Under den syriske borgarkrigen trekte syriske regjeringsstyrkar seg frå byen sommaren 2012. Folkevernseiningane (YPG) tok kontroll over byen kort tid etter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Afrin i Syria|Afrin i Syria]]» frå ,  den 7. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Bulbul i Syria

**Bulbul** (arabisk بلبل) er ein landsby nord i Syria i Aleppo guvernement, nordvest for Aleppo nær grensa til Tyrkia. Av stader i nærleiken finn ein Maydan Ikbis i vest, Rajo i sørvest og Maabatli i sør. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde Bulbul eit folketal på 1&nbsp;742 i 2004. Byen er òg det adminsitrative senteret i Bulbul *[[nahiyah]]* i Afrin-distriktet som består av 34 landsbyar med eit samla folketal på 12&nbsp;573.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bulbul i Syria|Bulbul i Syria]]» frå ,  den 7. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Jindires

**Jindires** (arabisk جنديرس, òg skrive **Jandires**, **Jendires**, **Jendeires** eller **Jandarus**) er ein by nord i Syria i Afrin-distriktet i Aleppo guvernement. Han ligg ved elva Afrin Cayi, 68,4&nbsp;km nordvestover langs vegen frå Aleppo og 20,9 km sørvest for Afrin. Av stader i nærleiken finn ein Deir Ballut og Bayadah i sørvest, Zahra i nordvest, Kafr Safra i nord, Afrin i nordaust og Burj Abdullah i aust. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde Jindires eit folketal på 13&nbsp;661 i 2004.

## Historie
Jindires ligg på same stad som den antikke byen **Gindarus** eller **Gindaros** (gresk Γίνδαρος), ein *[[akropolis]]* i Kyrrostika i den hellenistiske tida. Slaget ved Gindarus fann stad nær byen i 38 fvt. Parthianarane under Pacorus I leid eit massivt nederlag mot dei  romerske armeane til Ventidius og Pacorus sjølv mista livet i slaget. Under romarane høyrte byen til Antiokia. Keisar Theodosius den store bygde festningsverk i byen under regjeringstida si. Spor etter festningsmuren står framleis på sør og vestsida av åsen, medan den moderne landsbyen ligg ved foten av åsen.

På 1300-talet, under mamelukkane, vart Jindires vitja av den syriske geografen al-Dimashqi som skildra han som «ein småby nær Tizin, og i området til Jumah. Her er mange bustadhus. Det er ei varmekjelde her, men det er ukjend kvar vatnet kjem frå, eller kvar det flyt.»

Den britiske forfattaren William Harrison Ainsworth, vitja landsbyen på 1800-talet og skildra han i magasinet sitt som «består av kring 50 hytter og ein kunstig ås, eller tel, med enkelte spor etter ei borg eller citadellen Cyrrhestica, og skildra av Strabon som 'ein gøymestad for bandittar.'»

### Kyrkjehistorie

Den første og einaste kjende biskopen av Gindarus var Peter, som vitja Konsilet i Nikea i 325 og Antiokia i 341. På tida til Justinianus I av Austromarriket hadde Gindarus berre ein  periodeutes og ikkje ein biskop. Leivningane etter St. Marinus vart haldne her, men vart seinare flytta til Antiokia. 

### Moderne tid
Sommaren 2012, under den syriske borgarkrigen, fall Jindires til Det demokratiske einingspartiet (PYD) og den væpna greina av Folkevernseiningane (YPG).

8. mars 2018 blei byen teken av den tyrkiske hæren og deira allierte i Den syriske nasjonalhæren frå Folkets forsvarseiningar under Operasjon oljegrein. Den sunni-islamistiske gruppa Hayat Tahrir al-Sham (HTS) tok delvis kontroll over byen den 12. oktober 2022. 6. februar 2023 blei byen råka av eit kraftig jordskjelv i Tyrkia og Syria som drap eller skadde hundretals innbyggjarar.

20. mars 2023 drap ei av gruppene frå Den syriske nasjonalhæren, Jaysh al-Sharqiya, fire kurdiske sivile under newroz-feiringa. Dagen etter kasta HTS denne gruppa ut av Jindires og tok full kontroll over han.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jindires|Jindires]]» frå ,  den 7. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*
*
*
*
*
Rajo

**Rajo** (arabisk راجو, kurdisk *Reco*) er ein by i Afrin-distriktet i Aleppo guvernement, nordvest i Syria. Rajo er senteret for eit underdistrikt med same namn som består av kring 65 landsbyar og gardar rundt byen. Byen har kring 4&nbsp;000 innbyggjarar medan det samla folketalet i heile underdistriktet er 21&nbsp;955 (folketeljing 2004).

Rajo er ein gammal busetnad som ligg på Baylanplatået vest for Kurdarfjellet. Namnet Rajo spring ut frå eit gammalt kurisk slektsnamn. Bagdadbanen har gått gjennom Rajo sidan 1912.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rajo, Syria|Rajo, Syria]]» frå ,  den 7. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*baylan-rajo.blogspot.com
Télendos

**Télendos** (gresk Τέλενδος) er ei øy i Hellas som høyrer til Dodekanesane i Egearhavet. Øya var tidlegare ein del av Kálymnos, men etter eit stort jordskjelv i år 554 evt. vart øya delt og skild frå Kálymnos av eit 800 meter langt sund. Øya høyrer til Kálymnos kommune og har 66 innbyggjarar (2021).

## Referansar
Ajía Marína på Léros

**Ajía Marína** (gresk Αγία Μαρίνα) er ein by på øya Léros i øygruppa Dodekanesane i periferien Dei sørlege egeiske øyane i Hellas og hovudsete i kommunen Léros i periferieininga Kálymnos.

## Referansar
Johan Svendsens plass

**Johan Svendsens plass** er ein open plass i sentrum av Oslo, framfor hovudinngangen til Oslo Konserthus, og med tilgang frå Ruseløkkveien. Plassen er taket på ein bygning som no hysar Stenersenmuseet, tidlegare Club 7, og vart bygd i samband med bygginga av konserthuset for å gje tilkomst til det.

Namnet har plassen fått etter komponisten og dirigenten Johan Svendsen, som er fødd i denne luten av byen, Vika, 30. september 1840. Han stod i brodden for å få skipa den musikkforeininga og det orkesteret som med tida har utvikla seg til å verte Oslo Filharmoniske Orkester, som har tilhald i konserthuset.

Skulpturane på plassen er «Heptakord» (til venstre på fotografiet) av Turid Angell Eng og «Jordmusikk» av Harald Oredam. Ein skulptur av Stinius Fredriksen til minne om Johan Svendsen er sett opp i Munkedamsveien attmed sceneinngangen til konserthuset, flytta frå sin opphavlege stad på plassen mellom nedgangen til Nationaltheatret T-banestasjon og Nationaltheatret.

## Litteratur
* Knut Are Tvedt (red): *[[Oslo byleksikon]]*, Kunnskapsforlaget 2010, side 284, ISBN 978-82-573-1760-7
Shaykh al-Hadid

**Shaykh al-Hadid** (arabisk شيخ الحديد, òg skrive **Sheikh Hadid**) er ein by nord i Syria i Afrin-distriktet i Aleppo guvernement, nordvest for Aleppo nær grensa til Tyrkia. Av stader i nærleiken finn ein Kafr Safra i sør og Darmashkanli i nordaust. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde Shaykh al-Hadid eit folketal på 5&nbsp;063 i 2004. Innbyggjarane er hovudsakleg kurdarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shaykh al-Hadid|Shaykh al-Hadid]]» frå ,  den 8. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Turid Angell Eng

**Turid Angell Eng**, òg kjend som **Turid Eng Hirsch** (), er ein norsk teiknar og bilethoggar utdanna hjå Statens Håndverks- og Kunstindustriskole i Oslo og Statens Kunstakademi. Ho har hatt fleire utsmykkingsoppdrag, mellom anna på Lillehammer bibliotek i Lillehammer  og Nordtvedt skole i Oslo, og er representert i Oslo domkyrkje med skulpturen «Maria med barnet». På Johan Svendsens plass i Oslo, plassen framfor Oslo Konserthus, står hennar skulpturgruppe «Heptakord», som ho vann ei utlyst konkurranse med i 1977.  

## Bakgrunnsstoff
* Om Turid Angell Eng på Kunstnerforbundets internettsider. 
* Turid Eng frå *Norsk kunstnerleksikon*
Ryde & Berg Orgelbyggeri

**Ryde & Berg Orgelbyggeri** vart skipa av orgelbyggjarane Jan Ryde og Nils Olof Berg i 1985.
Verksemda held til i Fredrikstad og har per 1. september 2013 12 tilsette. Orgelbyggeriet er eit aksjeselskap leia av Jan Ryde.

Ryde & Berg Orgelbyggeri har levert orgel til rundt 90 kyrkjer og musikkinstitusjonar. Mellom kyrkjeorgla kan nemnast dei tre orgla i Oslo domkyrkje, orgelet i Tønsberg domkyrkje og  Ris kyrkje i Oslo. Orgelbyggeriet fekk òg oppgåva med å byggje nytt konsertorgel til Stavanger Konserthus.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Ryde & Berg Orgelbyggeri|Ryde & Berg Orgelbyggeri]]» frå , den 8. april 2014, [https://no.wikipedia.org/w/index.php?title=Ryde_%26_Berg_Orgelbyggeri&oldid=12640554 revisjon].*  
 
*Ryde & Berg Orgelbyggeri 
*Nøkkelopplysningar frå Enhetsregisteret
*Oslo Domkirke: Orglene
Megálo Khorió på Agathonísi

**Megálo Khório** (gresk Μεγάλο Χωριό) er ein landsby på øya Agathonísi i øygruppa Dodekanesane i periferien Dei sørlege egeiske øyane i Hellas og hovudsete i kommunen Agathonísi i periferieininga Kálymnos.

## Referansar
Maabatli

**Maabatli** (arabisk معبطلي) òg kalla «Mobetan» på kurdisk, er ein by nord i Syria i Aleppo guvernement, nordvest for Aleppo sentralt i Afrin-distriktet. Av stader i nærleiken finn ein Afrin i søraust, Rajo i nordvest og Jindires i sør. Byen er òg det adminsitrative senteret i Maabatli *[[nahiyah]]* i Afrin-distriktet som har eit innbyggjartal på 11&nbsp;741.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maabatli|Maabatli]]» frå ,  den 8. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Azaz-distriktet

**A'zaz** (arabisk منطقة أعزاز, kurdisk *Ezaz*) er eit distrikt (mantiqah) i Syria som administrativt høyrer til Aleppo guvernement. I 2004 hadde det eit folketal på 251&nbsp;769. Det administrative senteret er byen A'zaz.

## Inndelingar
Distriktet A'zaz er delt inn i seks underdistrikt eller Nahiya (folketala er frå folketeljinga i 2004):
*Azaz nahiyah (ناحية اعزاز): folketal 47&nbsp;570.
*Akhtarin nahiyah (ناحية أخترين): folketal 39&nbsp;385.
*Tell Rifaat nahiyah (ناحية تل رفعت): folketal 43&nbsp;781.
*Mare' nahiyah (ناحية مارع): folketal 39&nbsp;306.
*Nubl nahiyah (ناحية نبّل): folketal 51&nbsp;948.
*Sawran nahiyah (ناحية صوران): folketal 30&nbsp;032.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Azaz District|Azaz District]]» frå ,  den 8. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Akhtarin

**Akhtarin** (arabisk أخترين, kurdisk *Axtare*) er ein by nord i Syria i Aleppo guvernement, som ligg nordaust for Aleppo. Av stader i nærleiken finn ein Mare' i sørvest. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå hadde Akhtarin eit folketal på 5&nbsp;305 i 2004.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Akhtarin|Akhtarin]]» frå ,  den 8. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Mare'

**Mare**' (arabisk مارع, òg skrive **Marea**) er ein by nord i Syria, adminsitrativt ein del av Aleppo guvernement, 25 kilometer nord for Aleppo. Av stader i nærleiken finn ein Tell Rifaat i vest, A'zaz i nordvest og al-Bab i søraust. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå, har han eit folketal på 16&nbsp;904 i 2004.

Mare' har blitt råka av den syriske borgarkrigen mot regjeringa til Bashar al-Assad. Ibn Walid-brigaden til Den frie syriske armeen vart skipa i byen i august 2012.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mare&#39;|Mare&#39;]]» frå ,  den 8. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Nubl

**Nubl** (arabisk skrift نبل, òg skrive **Nubbul** eller **Nubbol**) er ein liten by nord i Syria i Aleppo guvernement, nordvest for Aleppo. Av stader i nærleiken finn ein al-Zahraa like i sør, Anadan i søraust, Tel Rifaat i nordaust, Aqiba i nord og Barad i vest. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde Nubl eit folketal på 21&nbsp;039 i 2004. Innbyggjarane er hovudsakleg sjiamuslimar og i lag med den nærliggande al-Zahraa, dannar Nubl eit lite sjiasamfunn som er ei lomme i eit hovudsakleg sunnimuslimsk område i Aleppo guvernement.

## Den syriske borgarkrigen
Nubl og al-Zahraa vart kringsett av opprørarane med Den frie syriske armeen (FSA) i juli 2012. Rørsla ut av Nubl er strengt overvaka og byen er avhengig av å få forsyningar via lufta av den syriske hæren. Sjølv om fofrholdet mellom innbyggjarar i Nubl og landsbyane kring normalt har vore venleg, har den syriske borgarkrigen gjort at motstandarar av regjeringa frå nærliggande sunni-landsbyar har hevda at Nubl og al-Zahraa husar regjeringsvenlege militsar som har utført åtak mot opposisjonen. Det har vore fleire hemn-kidnappingar mellom Nubl og opprørsvenlege landsbyar i nærleiken. Etter månader med slike kidnappingar, vart folkeråd i dei to byane samde om å byrje forhandlingar med sunniopprørarane den 27. mars 2013. Avtalen om å forhandle vart organisert av kurdarar frå Kurd Dagh-området i nærleiken, som er kontrollert av kurdiske separatistar i PYD. Kurdarane fungerte som meklarar og fleire kidnappa personar på begge sider vart sleppte fri.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nubl|Nubl]]» frå ,  den 8. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
As-Safirah-distriktet

**As-Safira** (arabisk السفيرة, *as-Safīrah*) er eit distrikt (mantiqah) i Syria som administrativt høyrer til Aleppo guvernement. I folketeljinga i 2004 hadde det eit folketal på 178&nbsp;293. Det administrative senteret er byen Al-Safira. 

Dei største byane er Al-Safira og Khanasir. Hovudnæringa i distriktet er jordbruk. Sidan antikken har Al-Safira vore eit frodig område med korn og andre avlingar. 

## Inndelingar
Distriktet as-Safira er delt inn i fem underdistrikt eller Nāḥiyas (folketala er frå folketeljinga i 2004):
*Al-Safira nahiyah (ناحية السفيرة): folketal 132&nbsp;658.
*Khanasir nahiyah (ناحية خناصر): folketal 17&nbsp;618.
*Banan nahiyah (ناحية بنان): folketal 17&nbsp;193.
*Al-Hajib nahiyah (ناحية الحاجب): folketal 10&nbsp;408.
*Tell Arn nahiyah (ناحية تلعرن)(was part of the Al-Safira nahiyah until 2009). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al-Safira District|Al-Safira District]]» frå ,  den 8. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Suran

**Suran** (arabisk **صوران**, **Ṣūrān**) er ein by i Syria som administrativt høyrer til Hama guvernement. Han hadde 32&nbsp;724 innbyggjarar i 2007.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Suran|Suran]]» frå ,  den 15. mai 2014.*
Swaminarayan

**Sahajananda Swami** () eller **Swaminarayan** var ein framståande heilag mann innan vaishnavatradisjonen i hinduismen. Han la grunnen for ei ny hindurørsle som legg vekt på eit sunt, balansert og vegetarisk levesett med stor omtanke for velferda til familien. Swaminarayan er kjend for å ha innført reformer til fordel for fattige og kvinner. Han blei rekna for å ha utført mirakel, utførte store brennoffer (*[[yagna]]*), bygde seks tempel og utnemnde 500 disiplar (*paramhansa*). Swaminarayan var følgd av rundt 1,8 millionar tilhengjarar då han døydde. I 2007 hadde rørsla hans rundt 20 millionar tilhengjarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Swaminarayan|Swaminarayan]]» frå , og «[[:sv:Sahajananda Swami|Sahajananda Swami]]» frå  den 8. april 2014.*  
 

*Tekst om Sahajananda Swami og rørsla hans  (engelsk, PDF-fil)
*Avhandling om Sahajananda Swami og rørsla hans (engelsk, PDF-fil)


## Bakgrunnsstoff
Den nederlandske banken

**Den nederlandske banken** (nederlandsk *De Nederlandsche Bank*, DNB) er sentralbanken i Nederland. Han har hovudkontor i Amsterdam.

Den nederlandske banken blei skipa i 1814. Skipinga var noko av det første kong Vilhelm (konge 1813–1940) gjorde då han overtok trona, etter at Nederland var fritt frå Napoleon sitt franske styre.

Økonomien i Nederland var dårleg, og landet hadde mista sin tidlegare posisjon som eit internasjonalt handelssenter. Skipinga av ein sentralbank var eit tiltak for å få orden på finansnæringa og valutaen. Nederlandsk gylden hadde vore i bruk sidan 1300-talet, og frå 1694 var han hovudvalutaen, men ikkje den einaste gyldige valutaen i landet.

Dei sameinte Nederlanda (1581–1795) hadde aldri ein einskapleg valutapolitikk. Under Napoleon blei tilhøva meir ordna, og Vilhelm I vidareførte denne politikken. Banken var både ein kredittbank og den ansvarlege institusjonen som trykka opp pengar.

I dag er DNB eit allment aksjeselskap leia av ein sentralbanksjef og 5 direktørar. Sentralbanksjef i januar 2014 var Klaas Knot, som overtok etter Nout Wellink 1. juli 2011. Wim Duisenberg var  president for den nederlandske sentralbanken frå 1982 til 1994, og den første presidenten for Den europeiske sentralbanken frå 1998 til 2003.

Ettersom Nederland er medlem av EU, er sentralbanken medlem av ESSB &ndash; Det europeiske systemet av sentralbankar og eurosamarbeidet. På denne måten har banken innverknad på pengepolitikken og den økonomiske politikken både i Nederland og i EU.

Hovudmålet for den nederlandske sentralbanken, som i EU elles, er ein stabil inflasjon på ca. 2%.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nederlands bank|Nederlands bank]]» frå ,  den 8. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Trengereid kapell

**Trengereid kapell** tidlegare **Trengereid bedehuskapell** er eit kapell frå 1963 på Trengereid i Bergen kommune, Hordaland fylke. Den er annekskyrkje i Arna sokn, Åsane prosti i Bjørgvin bispedømme.

Kapellet vart opphavleg reist som bedehus og vigsla til kyrkjeleg bruk i 1967. Byggverket er i betong kledd med eternit. Kapellet fekk eit frittståande klokketårn i samband med vigslinga i 1967.

Inventaret er enkelt og i furu. Kapellet har eit harmonium frå Vestres orgelfabrikk.  

Trengereid kapell vart avvigsla ca. 2012, og er no ein del av Trengereid oppveksttun, avdeling barnehage. 

## Kjelder
Ivar Digernes

**Ivar Arnstein Knutsson Digernes** () var ein norsk litterat og journalist frå Ørsta, ei tid aktiv i Moskva, seinare i Oslo.

### Liv og gjerning
Foreldra hans dreiv gard på Digernes i Ørsta, der han vart fødd. Sjølv gjekk han skulevegen og tok eksamen artium ved Volda landsgymnas i 1922. Året etter reiste han til Oslo, der han arbeidde for aviser knytt til arbeidarrørsla.

Som student engasjerte han seg i Mot Dag-rørsla, noko som førte til at han valde å flytte til Moskva. Der budde han frå 1927 til 1936. I kommunismen sin hovudstad arbeidde han for det meste som litteraturformidlar. Ei rad russiske romanar vart omsett til norsk bokmål, mellom andre av Mikhail Sjolokhov, Maksim Gorkij, Leo Tolstoj og Fjodor Dostojevskij.

Digernes busette seg i Oslo i 1936, og var ei tid redaksjonssekretær i Nordahl Grieg sitt tidsskrift *Veien frem*. Samstundes studerte han engelsk og tysk språk, i tillegg til historie, ved Universitetet i Oslo.

Under andre verdskrigen budde Digernes med familien i Sverige. Etter krigen arbeidde han som journalist i *Friheten*, hovudorganet for Norges Kommunistiske Parti. I avisa hadde han ansvar for utanriks- og kulturstoffet. I tillegg fungerte hans som tolk ved den sovjetiske ambassaden i Oslo. Frå 1954 skreiv han for det nystarta tidsskriftet *Fossegrimen*.

## Kjelder
* Jens Kåre Engeset: «Ivar Digernes (1904–1958). Ein radikal kulturformidlar», i *Vent vidar seg Hovdevatnet. Kulturhistoriske artiklar*. 2005
* Martin Nag: *Ivar Digernes. En kulturformidler mellom Sovjetunionen og Norge*. 1985
* Torolv Solheim: «Samtidsprofilar. Ivar Digernes» i Fossegrimen nr 1, 1958
Biskopshavn kyrkje

**Biskopshavn kyrkje** er ei langkyrkje frå 1966 i Bergen kommune, Vestland fylke. Ho er soknekyrkje for Biskopshavn menighet i Åsane prosti, Bjørgvin bispedømme. Kyrkja er bygd som eit naust av betong, tegl og tre. Arkitektar var Jakob Myklebust, Bjørn Simonnæs og Helge Borgen.

Ho har eit frittståande klokketårn vest for kyrkja. Tårnet har to kyrkjeklokker frå Olsen Nauen Klokkestøperi. Den vesle har inskripsjonen "Seilskip+anker+Oss til frelse" og den store
"Fredsdue+P+Gud til ære".

Inventaret er enkelt og i tre. Kyrkja har pipeorgel frå Norsk Orgel- og Harmoniumfabrikk. Det er frå 1966 og har 2 manualar og pedal. I 1990 vart orgelet restaurert og bygd om til 20 stemmer av Brødrene Torkildsen Orgelbyggeri.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
*
225088 Gonggong

** 225088 Gonggong** (mellombels namn , symbol ), er ein mogeleg dvergplanet i Kuiperbeltet. Han vart oppdaga i 2007 og har ein diameter på kring 1290 km. Objektet har også vore kalla *Snow White* ('Snøkvit'). Det fekk namnet Gonggong etter ein kinesisk vassgud.

## Kjelder

* ''Tiny World 'Snow White' Has Water Ice and Maybe Atmosphere'' - SPACE.com
* Liste over mogelege dvergplanetar av Mike Brown
Doleritt

**Doleritt** (frå gresk: *doleros*, som tyder *svikfull* i meininga *vanskeleg å identifisere*) er ein grovkorna gangbergart som hovudsakleg er det same som diabas, og med forvitringsskorpe av limonitt og bauxitt.

## Bakgrunnsstoff
World Reference Base for soil resources

**World reference base for soil resources** (**WRB**) er jordklassifiseringssystemet til SN. Det er dette systemet Norsk institutt for skog og landskap nyttar. Målet er å kunna samanlikna kunnskap om jord og jordsmonn over landegrenser. 

Systemet byggjer på eit tidlegare FAO-system frå 1974. Fyrste utgåva kom i 1998, andre i 2006 og tredje i 2014 og fjerde i 2022.

Systemet er på engelsk. Skog og landskap har laga norske lyklar, men har ikkje omsett namna.

## Jorddefinisjonen
For å unngå fruktlause ordskifte om kva som er eller ikkje er jord, definerer WRB jord etter fråstand frå atmosfæren.  Alt inntil 2 meters djup er jord, med unnatak av levande organismar, djupe islag utan noko anna over og vatn djupare enn 2 meter.

Asfalterte vegar, samanhengjande fjell og botnen under vatnet er soleis jord etter denne definisjonen.

## Oppbygging
WRB deler dei ulike jordsmonna inn i 32 grupper. Jorda vert klassifisert med ein hovudlykel, der ei og ei jordgruppe vert skild ut. Desse skil seg frå kvarandre basert på ulikt opphavsmateriale, ulike diagnostiske sjikt og ulike jordeigenskapar. Eit opphavsmateriale er lausmassane som jorda har utvikla seg i. Eit diagnostisk sjikt er eit lag av jorda med særlege eigenskapar. Dei diagnostiske jordeigenskapar treng ikkje vera bundne til eit gjeve sjikt, men same eigenskap vil vera resultat av dei same jordsmonnsdannande prosessane.

Hovudgruppene kan vidare få prefiks eller suffiks som skil ulike jordsmonn i same gruppe frå kvarandre. Tanken er at dei 32 gruppene kan syna hovudtrekka på verds- eller kontinentnivå, medan prefiksa og suffiksa kjem inn for å skildra jorda på eit meir detaljert nivå.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til WRB ved isric.org
*  FAO soil portal ved fao.org
* Videos

## Litteratur
* IUSS Working Group WRB: World Reference Base for Soil Resources, fourth edition. International Union of Soil Sciences, Vienna 2022.  (https://wrb.isric.org/files/WRB_fourth_edition_2022-12-18_errata_correction_2024-09-24.pdf).
* M. Switoniak et al.: Illustrated Handbook of WRB Soil Classification. Wroclaw 2022, ISBN 078-83-7717-386-2. (https://www.researchgate.net/publication/368839948_Illustrated_Handbook_of_WRB_Soil_Classification).
* W. Zech, P. Schad, G. Hintermaier-Erhard: Soils of the World. Springer, Berlin 2022. 
* W.E.H. Blum, P. Schad, S. Nortcliff: Essentials of Soil Science. Soil formation, functions, use and classification (World Reference Base, WRB). Borntraeger Science Publishers, Stuttgart 2018. ISBN 978-3-443-01090-4.
* H.-P. Blume, P. Schad: 90 Years of Soil Classification of the IUSS. IUSS Bulletin 126, 38-45, 2015 (https://www.iuss.org/publications/iuss-bulletins-archive-since-1952/).
* P. Schad: World Reference Base for Soil Resources - Its fourth edition and its history. In: Journal of Plant Nutrition and Soil Science 186, 2023, 151–163.  (https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1002/jpln.202200417).
Norsk institutt for skog og landskap

**Norsk institutt for skog og landskap** var eit norsk forskingsinstitutt. Instituttet hadde ansvar for å skaffa kunnskap om areal, og forskar og formidlar om jord, skog, utmark og landskap.

*Skog og landskap* var eigd av Landbruks- og matdepartementet. Hovudkontoret deira ligg på Ås, og dei har regionskontor i Steinkjer, Tromsø og på Fana i Bergen. Det vart etablert i 2006 etter samanslåinga av Skogforsk og Norsk institutt for jord- og skogkartlegging. Instituttet hadde om lag 220 tilsette.

Norsk genressurssenter låg under *Skog og Landskap*, og var med å halda norske dyre- og plantesortar i hevd. 

## Bakgrunnsstoff
* Norsk institutt for skog og landskap
Fosfat

Eit **fosfat** er eit salt eller ein ester av fosforsyre (H3PO4). Fosfat er eit naudsynt plantenæringsstoff. I alt liv er fosfat naudsynt, som del av DNA og RNA og som den energiberande delen av ATP-molekyla. Meir enn fjerdedelen av beina til ryggradsdyr er fosfat.

## Kjemiske eigenskapar
Grunnforma til fosfat er eit ion samansett av eit fosfor-atom og fire oksygen-atom (PO43-). Vekta er 94,97 gram per mol. Fosfationet er den konjugerte basen til hydrogenfosfat (HPO42-), som atter er den konjugerte basen til dihydrogenfosfat (H2PO4-), atter den konjugerte basen til fosforsyre (H3PO4). Alle dei nemnte fosfat-formene er å finna i vatn. Kva form fosfatet ligg på kjem an på pH-en i vatnet.

## Kjelder
Den spanske sjølvstendekrigen

**Den spanske sjølvstendekrigen** var ein konflikt mellom det første franske keisardømet under Napoleon og dei allierte maktene Spania, Storbritannia og Portugal kjempa om kontrollen over den iberiske halvøya som ein del av Napoleonskrigane. Krigsutbrotet kan leggjast til den franske invasjonen av Portugal i 1807 eller av Spania i 1808 og opprøret som følgde. Krigen tok slutt i 1814, då den sjette koalisjonen sigra over Napoleon. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Den spanske selvstendighetskrigen|Den spanske selvstendighetskrigen]]» frå ,  den 10. april 2014.*  

## Bakgrunnsstoff

*
*
* 
*
*
*
*; evaluation of the major books
*
*
*
*
* 
*
As-Safira

**As-Safira** (arabisk السفيرة, *as-Safīrah*; nordsyrisk arabisk *Sfīre*) er ein by i Syria som administrativt høyrer til Aleppo guvernement. Han er det administrative senteret for as-Safira-distriktet. As Safīrah har ei høgd på 348 moh., og ein folkesetnad på 106&nbsp;382 i 2007, og han er den 11. største byen i Syria.

## Namn
Mellomaldergeografen Yaqut al-Hamawi skreiv namnet som *Asfīrah* (أسفيرة), ikkje  *as-Safira* (السفيرة),  som indikerer at den bestemte artikkelen i den moderne stavinga kjem av hyperkorreksjon.

As-Safira vart i før-islamsk tid kalla Sipri. Historikarar trur at namnet *Sipri* kan ha kome frå det akkadiske ordet *siparru* som tyder «bronse», noko som indikerer at det kan ha vore gruvedrift etter kopar og produksjon av bronse her.

## Historie
Sidan antikken har byen vore eit mellomledd i saltproduksjonen frå Sabkhat al-Jabbul som ligg i nærleiken.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al-Safira|Al-Safira]]» frå ,  den 10. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
*
Al-Bab

**Al-Bab** (arabisk الباب, *al-Bāb*) er ein by i Syria som administrativt høyrer til Aleppo guvernement. Al-Bab ligg nordaust for Aleppo og har eit areal på 30&nbsp;km². Al-Bab ligg 471 meter over havet. I følgje Statistisk sentralbyrå i Syria (CBS), hadde han eit folketal på 140&nbsp;000 i 2004. Majoriteten i byen er sunnimuslimar.

## Namn
*Al-Bāb* tyder på arabisk *porten*. I følgje den arabiske geografen Yaqut al-Hamawi i 1226 er namnet ei forkorting for *Bāb Bizāʻah* (*porten til Bizāʻah*). *Bizāʻah* (òg *Buzāʻah* og *Bzāʻā*) er ein by som ligg kring 10 kilometer aust for Al-Bāb.

## Historie
Al-Bab vart erobra av den arabiske armeen til Rashidun-kalifatet under kalif Umar ibn al-Khattab. Han fekk namnet sitt under islamstyret  då han fungerte som «porten» mellom Aleppo og den nærliggande byen Buza'ah. Grava og skrinet til Aqil ibn Abi Talib (bror til Ali) låg i al-Bāb, og fram til Ajjubide-dynastiet styrte byen på 1200-talet, var byen hovudsakleg busett av sjiaer frå ismaili-sekta.

I følgje Yaqut al-Hamawi i 1226 var han ein liten by i distrikt Aleppo. I byen var marknader fylte med ein type bomullsprodukt kalla *kirbas*, som vart eksportert til Damaskus og Egypt. Abu al-Fida skreiv at al-Bab var ein liten by med ein marknad, eit bad, fine hagar og ein moske (den store al-Bab-moskeen).

### Den syriske borgarkrigen
Seint i juli 2012, under den pågåande syriske borgarkrigen, trekte den syriske hæren seg frå byen al-Bab etter kampar mot Den frie syriske armeen (FSA). Då byen vart erobra fekk FSA full kontroll over områda nordaust for Aleppo. I følgje aktivistar i opposisjonen var det ein garnison frå regjeringsstyrkane att utanfor al-Bab som har bomba byen sidan FSA tok over. Den 30. november vart ei tønnebombe vart sleppt frå eit helikopter i Al Bab og minst 120 menneske mista livet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al-Bab|Al-Bab]]» frå ,  den 10. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*