open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trepiplerke

**Trepiplerke** (*Anthus trivialis*) er ein fugl i erlefamilien.

## Utsjånad og læte

Trepiplerka er om lag 15-15,5 cm lang. Oversida er brun med svartaktige strekar, undersida gyllen med kraftig streka bryst og stripete sider. Dei ytre stjertfjørene er kvite. Trepiplerka liknar på heipiplerka, men har kraftigare nebb, gulaktig bryst, og krum bakklo. Trepiplerka sit ofte på greiner på tre. Heipiplerka held seg derimot mest på marka og har ei «hoppande», kort flukt. Trepiplerka derimot flyg rykkvis i korte bogar. 

Songen, som er høg og melodisk, vert framført på ein karakteristisk måte. Fuglen flyg opp frå eit tre og innleiar songen forsiktig. Frå høgaste punktet i flukta høyrest eit «tsitsitsivisvisvis», sidan kjem ei trille og i glideflukt vender fuglen med løfta og utsperra vengar og høglydte «sia sia sia sia», eller «tsia-tsia-tsia», iblant eit rolegare «tjuu-tjuu-tjuu», tilbake til utgangspunktet eller ein annan songplass. Songen stilnar når fuglen landar i eit tre, men kort etter kastar han seg på vengane att.

## Utbreiing
Fuglen hekkar i nesten heile Europa og i delar av Asia så langt aust som til det austre Sibir. Han er trekkfugl som for det meste overvintrar i Afrika sør for Sahara og i søre Asia.

### Taksonomi
Trepiplerka vert delt opp i tre til fire underarter:
* *Anthus trivialis trivialis*, inkl. *differens* (Clancey, 1987) - nominatforma hekkar i Europa og austover til det austre Sibir.
* *Anthus trivialis schlueteri*  (Kleinschmidt, 1920) - hekkar i søraustre delar av Kasakhstan, Kirgisistan, Tadsjikistan og vest i Kina.
* *Anthus trivialis haringtoni* (Witherby, 1917) - hekkar i det nordvestre Himalaya, nord i Pakistan og lengst nordvest i India.

### Førekomst i Noreg, biotop og trekktilhøve
Den norske hekkebestanden tel minst 1 million par. Fuglen held til i skogområde så langt nord som til Pasvik. Elles finst arten nokså fåtalig i Finnmark. Trepiplerka trivst både i bjørkebeltet, i barskog, i blandingsskog og i varmekjær lauvskog. Best likar ho litt open skog eller skogkantar ut mot myrer. Trepiplerkene reiser frå landet i august-september og reiser til tropisk Afrika. Dei kjem attende i mai.

## Hekking
Trepiplerka gøymer reiret, som er laga av mose fora med strå, rottrådar og hår, på marka under grastorver eller busker. Hoa legg 4-5 egg i mai-juni og iblant i juli. Trepiplerkene har ofte to kull. Desse er varierte i teikninga, men gjerne gråkvite med fine brune eller raudbrune flekkar. Rugetida er på 10-11 dagar. Begge foreldra matar sidan ungane i 12-14 dagar. Ungane går frå reiret før dei kan flyge og held seg i vegetasjonen på marka. Trepiplerka er ein vanleg vertsfugl for gauken.

## Føde
Fuglen et hovudsakleg insekt og larvene deira, fluger, biller, grashopper, edderkoppar. Iblant et fuglen også frø. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Trädpiplärka|Trädpiplärka]]» frå ,  den 20. desember 2009.*  

* 
* Lars Larsson (2001) *Birds of the World*, CD-rom

## Bakgrunnsstoff

* Sveriges Radio: P2-fågeln '''- Trädpiplärka''' - Läte
* Sveriges Ornitologiska Förening - Trädpiplärka
* Dansk ornitologisk forening
Adolf Thomsen

**Adolf Thomsen** ()  var ein norsk komponist og musikar. 

Adolf Thomsen vart fødd i Bergen, men han voks opp i Tromsø og var frå 1883 organist i Tromsø domkyrkje. Han vart kjend med Edvard Grieg og fleire av verka hans er dedikerte til Grieg. Han er mest kjend før melodien til «Barndomsminne frå Nordland» (*Å eg veit meg eit land*) med tekst av Elias Blix, som ofte vert kalla «Nord-Noregs nasjonalsong».

Thomsen og kona Lorentze Em. fekk tre døtrer: Alvhild, Frida og Ingrid, og to søner: Einar og Sigvald.

Ein byste av Thomsen står i Kirkeparken i Tromsø. Den vart laga av Trygve Thorsen i 1946.

## Verk
*Barndomsminne frå Nordland - 1901 http://www.allsang.net/sanger-historier/nasjonale-lokalpatriotiske/%C5%20eg%20veit%20meg%20eit%20land-bokmaal.htm

*Gud signe vårt dyre fedreland

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Adolf Thomsen|Adolf Thomsen]]» frå ,  den 20. desember 2009.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Mer om Adolf Thomsen på slektsdata.no
Anne Haavie

**Anne Haavie** () er kjend som komponist av melodien til Aasmund Olavsson Vinjes dikt «Blåmann (Blåmann bukken min)».

Anne Rebekka Holmsen vart fødd i Enebakk. Fødselsdagen hennar er ikkje kjend, men ho vart døypt 4. februar 1810. Kanskje var ho fødd 4. desember 1809, slik det var opplyst ved konfirmasjonen hennar i 1824, før datoen vart retta til 4.02.1810, som var dåpsdatoen. 
Foreldra hennar var Petrana Kristiansdtr. og Holm Holmsen. Dei var gardbrukarar på Vik i Enebakk. Mora døydde same året som Anne vart konfirmert og ho flytta då til garden Børter, heimgarden til faren. 

Anne flytta sidan til Hobøl, der ho trefte Ole Haavie. Dei flytta inn til Kristiania og gifta seg her 16. januar 1857. I hovudstaden arbeidde Ole som lærar. Anne Haavie var heimeverande husmor. Dei fekk ingen barn.

Melodien vart første gong trykt anonymt i *Melodiar til Knutsens, Bentsens og Johnsons Børnesange* i 1870 og året etter i *Norske Visor aat Skulom* redigert av Ingvar Bøhn. Først i 1884 vart melodien trykt med opplysning om at Fru Anne Haavie var komponisten. Det var i *Folkesangboken* redigert av Jacob N. Kobberstad og Ole Koppang. Etter det har namnet følgt melodien i song- og visebøker, men ingen opplysningar om Anne Haavie var kjende før Kristoffer Kruken i 2002 publiserte ein artikkel om henne i *[[Dag og Tid]]*. 

## Kjelder

* Kristoffer Kruken, Opphavskvinna til Blåmann, i *[[Dag og Tid]]* 9. november 2002, s. 16 og 17.
* Terje Aarset, *Den nynorske songskatten*, Bergen 2009, s. 14 -- 17.

;Fotnotar 

----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anne Haavie|Anne Haavie]]» frå , den 20. desember 2009.*
Andreas Hompland

**Andreas Hompland** () er ein norsk journalist og sosiolog.

Hompland er magister i sosiologi frå Universitetet i Oslo, der han også dreiv mykje med studentpolitikk. Avhandlinga hans heitte *To-kyrs industriarbeidarar i streik*. Han har vore innom sosiologisk forsking, men er meir kjend frå journalistikk og annan skriftproduksjon av til dømes kåseri og petitar. 

Hompland har arbeidd i *[[Dagbladet]]* gjennom ei årrekkje, som sommarvikar i 1971, fast tilsett i 1975–1980, og kulturredaktør frå 1985 til 1986. I dag er han frilansjournalist for avisa. Han har også vore redaktør for tidsskriftet *[[Tidsskriftet Plan|Plan]]* og fagleg rådgjevar ved Senter for bygdeforskning.

Andreas Hompland har skrive fleire bøker og var i 1971 med på å stifte anarkistorganet *[[Anarkistorganet Folkebladet|Folkebladet]]*. Han var leiar i Norsk faglitterær forfatter- og oversetterforening frå 1993 til 1994 og leiar av fordelingsstyret i Kopinor frå 2002 til 2006.

## Bibliografi
**Ein målstrid i Bygde-Norge – skolemålsavstemning i Tuv, Levanger* (1974, med Jahn-Arill Skogholt)
**To-kyrs industriarbeidarar i streik – ein historisk-sosiologisk studie av bygdekollektivet* (1975)
**Samfunn* (1981, medforfattar)
**Sogndal e' laget!* (1982)
**Sideblikk på maktmenneske frå Alta til Bergen* (1982)
**Dynastiet Willoch – sideblikk* (1983)
**To-kyrs industriarbeidarar i streik – Trælandsfos, Kvinesdal 1925* (1984)
**Kanskje kommer kongen – hjemme hos oss Norge rundt* (1985, medforfattar)
**Scenarier 2000 – tre framtidsbilder av Norge* (1987, redaktør)
**Dei arme små – kritisk lys på framlegget til ny kommuneinndeling* (1993, medforfattar)
**Agder og Rogaland – sett frå lufta* (1993)
**Den Nye barne- og familieboka – 20 spørsmål om familiebildene* (1994, medredaktør)
**Formativ periode – scenarier for norsk energiforsyning* (1994, medredaktør)
**Årdal – verket og bygda. 1947–1997 * (1997, medredaktør)
**Grep om samfunn* (1997, medforfattar)
**Byens veier – lokal transport- og arealpolitikk* (2001)
**I Grues tid* (2009)

## Prisar
*Vinjeprisen 2000

## Kjelder
*«Andreas Hompland» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 20. desember 2009.
*«Andreas Hompland» i Norsk Biografisk Leksikon, innhenta 5. januar 2010.

### Referansar
Klokkar

**Klokkar** er ei kyrkjeleg stilling. Klokkaren skal hjelpe til ved gudstenester og kyrkjelege handlingar. Klokkaren utfører praktiske oppgåver ved å førebu, gjennomføre og følgje opp gudstenestene. Klokkarstillingane er oftast deltidsstillingar.

Nemninga «klokkar» stammar frå mellomalderen, og viste til den som sørga for ringing med kyrkjeklokkene. Andre nemningar for stillinga har vore «degn» og «kyrkjesongar».

I Den norske kyrkja tenestegjer klokkaren ved gudstenester og andre kyrkjelege handlingar, fører kyrkjebøker og tar del i konfirmantførebuing.  
Reglane for den gudstenestelege funksjonen til ein klokkarer fastsette i *[[Gudstenestebok for Den norske kyrkja]]*. Klokkaren har kyrkjeverja (ev. administrasjonsleiaren) som næraste overordna. Klokkaren har soknepresten som føresett ved gudstenester og kyrkjelege handlingar. 

Klokkarstillinga kan òg omfatte diakonale funksjonar og kontorarbeid. 

## Kjelder

* www.kyrkja.no
Den vesle magellanske skya

**Den vesle magellanske skya** er ein liten irregulær galakse og den nest næraste eksterne galaksen til Mjølkevegen. Han ligg omtrent  lysår unna og spenner over omtrent 3° innanfor det sørlege stjernebiletet Tukanen, der han er lett synleg for det nakne auga. Han har omtrent 2% av massen til Mjølkevegen og har ei fysisk breidd på omtrent  lysår.

I lag med Den store magellanske skya utgjer Den vesle magellanske skya dei dei magellanske skyene, som båe er 
namnsette etter Ferdinand Magellan. Sjølv om Den vesle magellanske skya inneheld mindre gass og støv enn Den store magellanske skya, inneheld han til liks med den større galaksen mange H II- og stjerneformande regionar.

## Kjelder

* Denne artikkelen byggjer på artikkelen «Small Magellanic Cloud» s. 369 i *Philip's Astronomy Encyclopedia* utgjeven i 2002.
Andreas Austlid

**Andreas Austlid** () var ein norsk pedagog og forfattar. Han var den fyrste som gav ut ei nynorsk abc-bok og eit fullstendig lesebokverk på nynorsk, og grunnla Møre folkehøgskule.

## Liv
Austlid var bondeson frå Gudbransdalen. Han byrja ved Christopher Bruun sin folkehøgskule i Sel i oktober 1869. Hausten 1872 drog han til Lom for å bli friskulelærar med støtte frå Bruun.

I 1899 skipa han sjølv Møre folkehøgskule i Ørsta, og var styrar der fram til 1908. I 1913 starta han folkehøgskule i Østre Gausdal.

I 1880 vann han framfor mellom anna Ivar Aasen ein konkurranse utlyst av Vestmannalaget om beste abc-bok på landsmål. 
Ved ei ny tevling fekk han tilskot frå Stortinget til å gje ut ei utvida abc-bok som fekk illustrasjonar av Nils Bergslien. *Lesebok fyr born*, som først kom ut i 1889, var i bruk heilt fram til 1960-åra. *Lesebok for folkeskulen*, som han skreiv i tre bind frå 1902 til 1906, var det fyrste fullstendige leseverket på nynorsk og ei utviding av utgåva frå 1889.

## Tankar

Dei erfaringane Austlid sjølv hadde hatt i barndommen, prega i stor grad den seinare pedagogikken hans. Han hadde opplevd på kroppen at «bondespråket» han tala og kvardagen han kjende var til skam samanlikna med det dansk-norske. Han mislikte òg den overdrivne fokuseringa på synd i kristendomsundervisinga. Til motsats var Christopher Bruun si formidling av bibelsoga ei openberring for han, ho gjorde bibelfigurane menneskelege og kunne få menneske til å blir «store og gode» lik Gud. Også historiefaget gjorde lærarane levande på Bruun sin folkehøgskule, meinte Austlid. 

Då han sjølv fekk prøva seg som lærar, gav han ungar konfirmasjonsundervising gjennom forteljing, utan bruk av pugg som var vanleg på den tida, og styrte unna katekismen av Pontoppidan, som han hardt heldt fast ved «*ikkje var nokor barnebok*» og hadde lite å læra barna om religionen. 
Han kom etterkvart opp i strid med representantar frå kyrkja fordi han ikkje ville læra skuleungane katekisma utanboks, men hadde støtte av presten i Lom, Honoratius Halling, som meinte meinte Austlid sine «frilærte» elevar var meir kunnskapsrike enn dei som berre pugga. Etterfølgjaren Brodal, som først stod steilt mot eit slikt brot mot tradisjonen, fekk etterkvart augo opp for den «frie» undervisinga.

Arbeidet med abc-bøker byrja fordi Austlid ikkje ville gje ungane han underviste same dårlege opplevingar som han hadde hatt av ei dårleg tilrettelagt slik i barndommen. Han fann ut at ungane lærte godt å lesa om han brukte folkedikting, frå eventyr og soger til enklare regler, gåter og småsongar. Han brukte både av det han sjølv kunne, og fekk ungane til å skriva ned det dei hadde heimefrå. 

I leseverka sine ville han ta utgangspunkt i heimen og dagleglivet, ikkje framande skildringar som gjorde norske tilhøve stusslege og grå. Austlid var levande oppteken av folkedikting, og formidla segner og eventyr. 

## Kjelder

* 
* 
* 
* 
* 

### Referansar

## Bakgrunnsstoff

**[http://www.nb.no/nbsok/search?page=0&menuOpen=false&instant=true&action=search&currentHit=-1&currentSesamid=&searchString=creator%3A%22Austlid%2C+Andreas%22 Digitaliserte verk av Austlid]**
* 
* 
*
Energidepartementet i USA

**Energidepartementet** (*U.S. Department of Energy*) er eit departement i den amerikanske føderale regjeringa som har ansvar for energipolitikk, utvikling av atomvåpen, atomreaktorproduksjon for marinen, energisparing, energiforskning, radioaktivt avfall og energiproduksjon.

Departementet er den største føderale bidragsyteren til forsking innan grunnleggande og praktisk vitskap. Dette vert hovudsakleg gjort gjennom departementet sitt nettverk av nasjonale laboratorium.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Energidepartementet (USA)|Energidepartementet (USA)]]» frå , den 21. desember 2009.*
Knut Olaf Sunde

**Knut Olaf Sunde** () er ein norsk komponist. Han har skrive stykke for orkester, sinfonietta, mindre ensemble, soloar og elektronisk musikk. Han har dei siste åra dessutan arbeidd med installasjonar og stadbunden musikk, til dømes eit verk for Molladalen ved Barstadvik på Sunnmøre. Sunde er busett i Oslo og har utdanninga si frå Norges Musikkhøgskole og frå Musikhögskolan i Göteborg. 

For tida er han nestleiar i Norsk Komponistforening.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* Mere Records
Cripp's Cove

**Cripp's Cove** er ei vik på kysten vest i Cornwall i Storbritannia. 

Bukta ligg på Logan Rock-halvøya, 1,5 km aust for Porthcurno. Den vesle øya Seghy ligg like utanfor Cripp's Cove.
Constantine Bay

**Constantine Bay** er ein liten landsby med ei fin strand nær Padstow i Cornwall i England. Han ligg like ved Booby's Bay.

Stranda vert mykje nytta til surfing. Det er badevakt her om sommaren. Margaret Thatcher ferierte mykje i Constantine Bay då ho var statsminister.

Det finst enkelte fasilitetar ved stranda, som parkering og offentlege toalett. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Constantine Bay|Constantine Bay]]» frå ,  den 21. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Daymer Bay

**Daymer Bay** er ei bukt og ei strand på austsida av River Camel-estuaret nord i Cornwall i Storbritannia. Ho ligg nedanfor landsbyen Trebetherick. Bukta grenser i nord til Trebetherick Point og i sør til Brae Hill.

Stranda vert mykje nytta til brettsegling og kitesurfing. Daymer Bay-stranda har mange sanddyner og bak desse ligg St Enodoc-kyrkja der diktaren John Betjeman er gravlagd. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Daymer Bay|Daymer Bay]]» frå ,  den 21. desember 2009.*
Mawgan Porth

**Mawgan Porth** er ei strand og ein landsby på nordkysten av Cornwall mellom Porthcothan og Watergate Bay, i kommunen Mawgan-in-Pydar. Bukta ligg i enden av Lanherne-dalen og elva Menalhyl munnar ut her. 

Landsbyen har ein pub, eit par hotell, gjestehus og ein campingplass. Stranda har gyllen sand, nokre sanddyner, høge klipper på begge sider og er ein populær turiststad.

I åra 1949-1952, 1954 og 1974 vart det gjort utgravingar av ein busetnad får sein saksisk periode. Denne bestod av tre bygningsgrupper og ein gravstad frå åra 850-1050. Det vart gjort funn av keramikk og stein. 

## Bakgrunnsstoff
* BBC Cornwall: Webkamera frå Mawgan Porth

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mawgan Porth|Mawgan Porth]]» frå ,  den 21. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Aldous Huxley

**Aldous Leonard Huxley** () var ein britisk forfattar, best kjend for framtidsromanen *[[Brave New World]]* (*Vidunderlige nye verden*) frå 1932.
Norsk Bokmannslag

**Norsk Bokmannslag** var ei forening for nynorskforfattarar. Foreninga vart stifta 11. mars 1910. Formålet var å fremje litteratur på landsmål. Første formann var Idar Handagard. Foreninga hadde ved stiftinga 41 medlemmer, og Sven Moren vart «skrivar».

## Yrkesmållag
Alt i 1899 hadde ein diskutert om ein skulle opprette eit mållag for lærarar, men dette vart avvist då mange meinte at det var betre om lærarane arbeidde for saka utan å lage eigne organisasjonar. I 1910 gjekk forfattarar som skreiv på nynorsk likevel inn for å stå saman for å fremje interessene sine, og dette inspirerte sidan folk i andre yrke til å gjere det same. Bladmannalaget var det neste som kom, det skjedde på årsstemnet for Noregs Ungdomslag i Skien i 1913. I 1916 kom lærarmållaget, og sidan kom mange mållag for ulike yrkesgrupper: Telegrafmållaget, Lensmanssmållaget, Norsk Prestemållag, mållag for tilsette i departement, postverket og jarnveg, så vel som mellom ordførarar, ingeniørar, apotekarar, legar og juristar.

Norsk Bokmannslag kom i strid med Den norske forfatterforening, og regjeringa valde etterkvart ut tre representantar frå Norsk bokmannslag til Forfatterforeninga sitt litterære råd. Ein av desse var Sven Moren, som sat i rådet frå 1915 til 1928. Etter dette vart medlemmene i Bokmannslaget også medlemmer i Den norske Forfatterforening.

## Leiarar
* Idar Handagard 1910 til ?
* Sven Moren 1913 til 1916
* Olav Hoprekstad 1917 til 1930
* Halvor Floden 1930 til 1956
* Olav Dalgard 1963 til 1973, kanskje lenger

## Referansar
Per Anders Todal

**Per Anders Todal** (fødd 1. desember 1968) er ein norsk journalist og forfattar. Todal voks opp på ein gard i Todalen i Aure kommune på Nordmøre. Han har studert psykologi, historie og medievitskap på Universitetet i Bergen og på University of California, Berkeley. 

Sidan 1997 har han arbeidd i *[[Dag og Tid]]*. Todal har også spelt på Todalens eigen festival, Rock mot ras, med bandet sitt, Krank.

## Bibliografi
* *Fanden på flat mark. Historier frå Kviterussland* Essay- og reportasjebok (Samlaget, 2009)
* *Slag under beltestaden må ein berre bøye seg for* Aforismesamling (Dag og Tid, 2005)
* *Når alt kjem til alt, blir ingenting borte* Aforismesamling. (Dag og Tid, 2008).

## Bakgrunnsstoff
* Forfattarside hos Samlaget
Vågsøy

**Vågsøy** er ei øy i Kinn kommune i Vestland. Øya utgjer grovt rekna halvparten av tidlegare Vågsøy kommune. Største tettstaden på øya er Måløy, søraust på øya, som fekk bystatus i 1997 ( innbyggjarar, inkludert område på fastlandet). Andre tettstader er Raudeberg ( innbyggjarar) og Holevik ().

Det høgste punktet på øya er Veten, 613 meter over havet. Øya er skild frå fastlandet av Ulvesundet og er knytt til fastlandet med Måløybrua. Langs kysten av Vågsøy ligg Kråkenes fyr, Skongenes fyr og Hendanes fyr.

Fram til 1910 var øya del av Selje kommune. Frå 1910 til 1964 var ho delt mellom dei to kommunane Sør-Vågsøy og Nord-Vågsøy. Måløy var administrasjonssenter for Sør-Vågsøy, og Raudeberg for Nord-Vågsøy.

**Folketalsutvikling (medrekna [[Måløyna]]):**

## Galleri

Holvik i Vågsøy i Sogn og Fjordane.jpg|Holvika
Refvikstranda.JPG|Refvik strand
Ulvesundet.JPG|Utsyn mot nord med Måløy på Vågsøy til venstre
Kannesteinen 01.jpg|Kannesteinen
Maloy tunliweb 2.jpg|Måløy
Kråkenes Lighthouse summer1.JPG|Kråkenes fyr


## Kjelder
Silje Karine Muotka

**Silje Karine Muotka** () er ein norsk samisk politikar som er president i Det norske sametinget frå 2021. 

Ho har vore sametingsrepresentant for Norske Samers Riksforbund (NSR) frå Nordre valkrins sidan 2009. Ho vart attvald i 2017 og 2021. Muotka har site i Sametingsrådet sidan 2013.

Ho var leiar for NSR i perioden 2006–2008. 

Muotka er busett i Alta og er til dagleg leiar for Senter for oppdragsvirksomhet ved Høgskolen i Finnmark. 

## Kjelder
* Presentasjon av Silje Karine Muotka på nettstaden til NRK Sámi Radio
*Silje Karine Muotkapå *sametinget.no*. Lese den 21.6.2019. 

## Bakgrunnsstoff
* Presentasjon av Silje Karine Muotka på nettstaden til NRK Sámi Radio
Anne Helene Saari

**Anne Helene Saari** () er ein norsk samisk politikar som er sametingsrepresentant for Arbeidarpartiet frå Ávjovárri valkrins i perioden 2009-2013. 

Saari er busett i Kautokeino og er til dagleg kjøkkenleiar.

## Kjelder
* NRK Sámi Radio sin valpresentasjon
Julegåver

**Julegåver** er gåver gjevne i samband med jul. Dei blir ofte utveksla mellom familiemedlemmer, nære slektningar og venner, men kan også gjevast av organisasjonar eller lag til enkeltpersonar, som då ikkje gjev gjengåver. Gåver blir gjerne pakka inn i fargerikt gåvepapir, pynta med band og merkte med lappar som fortel kven gåven er til og kven som har gjeve han. Samstundes blir det ofte hevda at ein julenisse eller liknande kjem med gåvene.

## Innhald

Ein julegåve kan omfatta det meste men er ofte gjenstandar til personleg bruk, til dømes leiker, klede, mat og drikke, hobbyutstyr eller liknande. Ein kan også gje gåvekort, pengar, symbolske gåver eller lovnader om opplevingar. 

## Økonomi
Julegåvehandelen i desember er ein viktig salsperiode for fleire verksemder. Prisen på og arbeidet bak julegåver kan variera mykje. Julegåver kan vera ferdigkjøpte eller heimelaga, og kan ha kosta mykje eller lite. Gjevarar som er økonomisk jamstilte vil ofte prøva å gje kvarandre gåver med om lag like stor verdi. Gjevarar med meir ujamne tilhøve, til dømes vaksne og barn, gjev kvarandre ofte presangar med stor ulikskap i økonomisk verdi.

## Bakgrunnsstoff
Runde Miljøsenter

**Runde Miljøsenter** er ein internasjonal miljøforskingsstasjon, eit formidlingssenter og ein møteplass for kurs, seminar og konferansar. Miljøsenteret, som ligg på eit fuglefjell, øya Runde, blei offisielt opna 1. oktober 2009. 

## Arbeidsområde
Den grunnleggande tanken med forskingssenteret på Runde er å etablere infrastruktur for overvaking og forsking på miljøet, samt å promotere berekraftig teknologi innan fiske, fangst og energiproduksjon. Senteret skal kunne nyttast av forskarar både frå Noreg og utlandet, og ein ynskjer å oppnå auka fokus på dei viktige havområda utanfor Møre, som er eit av dei viktigaste gytefelta i norske farvatn.

Senteret inneheld kontor, laboratorium og åtte leilegheiter for gjestande forskarar og andre. I senteret skal det òg på plass auditorium, kafé og ei informasjonsavdeling som skal vise dei store biologiske prosessane som skjer i Norskehavet og samspelet mellom miljø, klima, fugl, fisk og plankton. Det er konkrete planar om ei utstilling av Akerendam i Miljøsenteret. 

## Miljøbygg

Sidan plassen ligg i eit freda og svært sårbart naturområde, har bygget det fremste innan miljøteknologi, med fokus på miljøvennleg bygningsmateriale, energieffektivitet, vass-sparing og gjenbruk av eige avfall og avløpsvatn. 

Bygget skal vere energiøkonomisk og er bygt som eit «førebileteprosjekt» i samsvar med Enova sine reglar. Runde Miljøsenter vil òg ha ei sjøbu på 600 kvadratmeter brutto areal med kaianlegg på Runde hamn.

Planane for senteret har brei politisk støtte, både frå Herøy kommune, regionrådet og Møre og Romsdal fylke. Næringslivet i regionen har òg gått inn med ein større sum i prosjektet.

## Bakgrunnsstoff
* Runde Miljøsenter si nettside
* Runde Miljøsenter på Facebook
* Runde Miljøsenter på Twitter
* Runde Miljøsenter på YouTube
* Runde Miljøsenter på Visit Norway
* Fra åpningen av Runde Miljøsenter (NRK)

## Bakgrunnsstoff
* Norsk Ornitologisk Forening
* Et møte med fuglene på fuglefjellet Runde  Laget av video-film.no og Per Johan Næsje
Haglette

**Haglette** er ein gamal type festmat av mjølk. Han vart oftast nytta i samband med høgtider som jol, gjestebod, bryllaup og gravferd. Haglette er kjend i Vest-Telemark og kan minne om det ein på Vestlandet kallar dravle og i Hedmark gubb.

Mjølka som vert brukt er best når ho kjem rett frå kyrne, altså korkje pasteurisert eller homogenisert. Mjølka vert varma til 37-38° Celsius, så har ein i kjese (osteløype) i forholdet ei teskei til ti liter mjølk. Blandinga står roleg i ein til halvannan time. Så skjer ein opp ostemassen i ruter i kjelen og varmar opp til kokepunktet. Dette skal så kokast inn til det er att kring ein tredel av den opphavlege mengda. Då skal ho ha ein gyllenbrun farge og smaken skal minne om prim. Denne oppskrifta kjem frå Vinje kommune, nærare bestemt frå Høgetveit.

## Kjelder
Margit Eli Oskal

**Margit Eli Oskal** () er ein norsk samisk politikar som er sametingsrepresentant for Arbeidarpartiet frå Gáisi valkrins i perioden 2009-2013.

Oskal er busett i Andsvatn i Sørreisa kommune. Ho sitt i styret i Troms Reindriftssamers Fylkeslag.

## Kjelde

* NRK Sámi Radio sin valpresentasjon
Geir Tommy Pedersen

**Geir Tommy Pedersen** () er sametingsrepresentant for Norske Samers Riksforbund frå Gáisi valkrins. Han er busett i Tromsø, men kjem opphavleg frå Kåfjord.

Pedersen har vore NSR-representant på Sametinget i perioden 1993-2005 og 2009-2013. I denne siste perioden er han nestleiar i  nærings- og kulturkomiteen.
Han har vore medlem av Samerådet frå 1996, var leiar frå 2003-2005 og dermed også representant i Arktisk Råd. Sidan 2005 har han vore medlem i fagrådet for *Forum for urfolksspørsmål i bistanden*, ved Universitetet i Tromsø. Sidan 2009 har han vore styreleiar for både *[[Riddu Riđđu]]*-festivalen og Arktisk Råds urfolksekretariat.

Frå 1996 til 1997 var han nestleiar i Norske Samers Riksforbund (NSR), og året etter var han leiar i eit år.

Pettersen er utdanna fiskerikandidat, og er sjølvstendig næringsdrivande. Han er gift og har to barn.

## Kjelder
* NRK Sameradioen sin presentasjon
* Pedersen, Geir Tommy ved sametinget.no
Marius Thorp

**Marius Thorp** () er ein norsk profesjonell golfspelar frå Bærum. Heimeklubben hans er Bærum Golfklubb, og han er også ein del av Team Future.

Gjennom å vinne EM for amatørar i 2005, som ein av dei yngste spelarane i feltet med sine 17 år, kvalifiserte han seg for deltaking i The Open Championship sommaren 2006. Han vart dermed den fjerde nordmannen som deltok i turneringa nokon gong. Her gjekk han totalt på par og vart nummer 48 og beste amatør, og dessutan fyrste nordmann til å greie cut-en i ei *[[major-turnering]]*.

## Kjelder
*«Marius Thorp» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 23. desember 2009.

## Bakgrunnsstoff
*«Thorp claims Silver Medal success» hjå BBC Sport.
Christian Thommessen

**Christian Henrik Thommessen** () er ein norsk siviløkonom og finansmann fødd i Oslo. Han er son av Anette Thommessen og bror til Olaf Thommessen. Han er gift med Cathrine Thommessen og har tre døtrer. 

Thommessen vart fyrst kjend gjennom børseventyret til Media Vision på 1980-talet, men han har òg vore direktør i Norsk Hydro, IBM og Glamox. 

Etter at utanriksminister Jonas Gahr Støre hadde arbeidd for kandidaturet hans, vart han sommaren 2006 direktør i FN sitt utviklingsprogram, UNDP, der han skal drive med utvikling av forretning i dei minst utvikla landa i UNDP-satsinga «Growing Sustainable Business».

Rett før han skulle flytte til New York med familien sin sommaren 2006, vart han innblanda i ei båtulukke i Lillesand, der både han og kona vart skadde. Han tilstod i etterkant å ha hatt promille under båtturen. Seinare godtok han ei bot på 50&nbsp;000 kroner for dette.

## Kjelder
* «Christian Thommesen» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 23. desember 2009.
* Store Norske Leksikon om Thommessen.
* Dagbladet, 15.08.06: Thommessen beklager promillekjøring.
Olaug Svarva

**Olaug Johanne Svarva** () er ein norsk siviløkonom som 17. februar 2006 vart utnemnd til administrerande direktør i Folketrygdfondet etter Rune Selmar.

Ho kom frå stillinga som investeringsdirektør i SpareBank 1 Livsforsikring AS, ei stilling ho hadde hatt sidan 2004. Svarva har utdanning frå Trondheim Økonomiske Høgskole, bachelor og MBA frå Denver i USA og i vaksen alder tok ho utdanning som autorisert porteføljefovaltar ved Norges Handelshøyskole i Bergen. På 1980-talet arbeidde ho for Den norske Creditbank og for Carnegie. Frå 1991 til 2001 hadde ho fleire stillingar i Folketrygdfondet.

Ho er medlem av bedriftsforsamlinga og valkomiteen i Orkla. Ho er også i valkomiteen i Oslo Børs Holding. 

## Kjelder
* «Olaug Svarva» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 23. desember 2009.
* CV på orkla.com

### Referansar
Square Enix

**Square Enix Holdings Co., Ltd.** er eit japansk føretak som produserer og gjev ut dataspel. Square Enix er mest kjend for rollespelseriane Final Fantasy, Dragon Quest og Kingdom Hearts. Square Enix vart skipa i 2003, som eit resultat av ein fusjonering mellom dei tidlegare konkurrentane **Square** og **Enix**. Square Enix eig dessutan dataspelprodusentane Taito Corporation og Eidos Interactive.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Gud er attåt

**"Gud er attåt"** er eit munnhell som skriv seg frå Grunnlovstida i 1814. Orda vart hogne inn på Sverdrupstøtta til minne om Stormannsmøtet på Eidsvoll den 16. februar 1814. Sjølve frasen kom frå ein skysskar som førte Georg Sverdrup til Eidsvoll verk den dagen. Ordlegginga "kom hau at Gud er attåt" skriv seg frå romeriksmålet som skysskaren nytta. Kjeldene har ikkje gjeve att talemålet hans utom i denne eine setninga.

Henrik Wergeland gav att samtala i sitt verk om den norske grunnlova:

: Skysskaren: "Er du og ein av dei som er kalla opp til Eidsvoll Verk for å rådslå med prinsen?"
: Sverdrup: "Ja, det er eg; men kva meiner du om å bli svensk no?"
: Skysskaren: "Det har eg heller dårlege meiningar om. Det bør du ikkje rå prinsen til. Før den tid let vi alle kvinnfolk og born heime, og sender alle karfolk til grensa."
: Sverdrup: "men ikkje så gamle folk som deg?"
: Skysskaren: "Åjau, eg får nok følgje med. Men kva de så gjer og rår prinsen til, kom hau at Gud er attåt!"

Halvdan Koht gjev att samtala slik:

"Eg tenkjer nok dei skal rådslå med prinsen korleis dei skal gje Noreg over til Sverige; om du skal vera med i det laget, så lyt du for Guds skuld aldri gje røysta di til at Noreg vert overgjeven Sverige; Eg vil gje livet mitt, og liva til mine næraste, og alt for ikkje å sjå den dagen då Noreg vert lagt under Sverige. Men kva du så seier eller gjer, lyt du hugse at Gud er attåt".

Georg Sverdrup heldt sidan denne samtala i minne. I følgje Wergeland var det denne setninga som stod i øyra på han då han gjekk i rette med Christian Frederik og minte han på at prinsen ikkje hadde meir rett enn han sjølv til å ta kongemakt i Noreg ("Til det har De ikkje meir rett enn eg!") og overtydde han om at folkesuverenitetsprinsippet laut styre den vidare utviklinga.

## Seinare referansar

Bjørnstjerne Bjørnson viser truleg til denne hendinga i nestsiste strofa av Nasjonalsongen Ja, vi elsker:

: Alt hva fedrene har kjempet,
: mødrene har grett
: har den herre stille lempet
: så vi vant vår rett.

## Kjelder

* Henrik Wergeland: *[[Norges Constitutions Historie]]*, hefte ein, andre avsnitt.
* Halvdan Koht: *1814*, (Aschehoug 1914).
Julekake

:*Sjå og [[Julekaker]]*

**Julekake** er eit brødaktig bakverk med tørka frukt i deigen som ofte blir servert til jul. Julekake er søt, gjerne krydra med kardemomme og tilsett fruktbitar som sukat og rosin.

## Bakgrunnsstoff

*Julekake med sukat og rosiner  ved gilde.no
Juan Manuel Fangio

**Juan Manuel Fangio**  () var ein motorsportutøvar frå Argentina som dominerte Formel 1 store delar av det første tiåret. Fangio vann fem meisterskap, med fire ulike F1-lag. Det er ein rekord som  stod i 46 år, før den vart broten av Michael Schumacher. Fangio vann 12 Hours of Sebring to gongar, i 1956 og 1957.
Flekkefjord

**Flekkefjord** er ein by og administrasjonssenteret i Flekkefjord kommune i Agder fylke. Tettstaden ligg inst i Lafjord, som er det indre framhaldet av Stolsfjorden som munnar ut i Fedafjorden, om lag 10 kilometer innanfor fjordgapet. Flekkefjord hadde 6034 innbyggjarar i 2021.

## Namn
Flekkefjord har namnet sitt etter ein tidlegare gard, garden Flikka. Gardsnamnet har ukjent opphav, men kan mogleg vere ei avleiing av *flík* (f.), flik eller rift, som kan vise til jordvegen som ei smal slette mellom åsane.

## Geografi
Flekkefjord ligg nært E39, omtrent midtvegs mellom Kristiansand og Stavanger. Byen er eit viktig service- og handelssenter for eit stort omland på begge sidene av grensa mot Rogaland. Gjennom tettstaden går eit smalt elveløp som går frå Lafjord og inn til Grisefjorden som ligg i havnivå innanfor. Den bymessige busetnaden ligg både mot Lafjord og Grisefjorden innanfor. Mot Grisefjorden ligg Hollenderbyen (Øvrebyen) med eit verneverdig bymiljø. 

Flekkefjord kyrkje, ei åttekanta tømmerkyrkje frå 1833, ligg på vestsida av elva. I tettstaden ligg Byggeskikksenteret, oppretta i 2011, som vegleiar i vedlikehald og utbetring av eldre, verneverdig byggemasse. 

I Flekkefjord har ein mellom anna Flekkefjord videregående skole og Sørlandet sykehus Flekkefjord HF. I Flekkefjord kjem lokalavisa *[[Agder Flekkefjords Tidende]]* ut tre dagar i veka.

## Hollenderbyen
Gamlebyen i Flekkefjord fekk kallenamnet Hollenderbyen på bakgrunn av skutene frå Nederland som jamnleg var innom her. Frå 1500- til 1700-talet la fleire hollandske skip til her for å laste hummer, tømmer og stein. Eksporten av norsk tømmer og stein vart brukt som byggjemateriale til å byggje opp Amsterdam i Nederland under hollendertida. Vest-Agder-museet Flekkefjord ligg i denne delen av tettstaden, i nært samband til det gamle bymiljøet. I Hollenderbyen finn ein òg Grand Hotell bygd i 1897 i sveitserstil.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Om Flekkefjord  – Informasjon frå Flekkefjord kommune
* Flekkefjord - visitnorway.no – Turistinformasjon om Flekkefjord
Julekaker

**Julekaker** er småkaker det er vanleg å baka eller kjøpa til jul. Dei blir også serverte og etne ved juletider, typisk frå advent til og med romjula. 

## Norske kakesortar
Eit omgrep knytt til julekakene er «dei sju slaga» eller «dei sju sortane», der ein var meint å baka sju ulike kakeslag før jul. Ein kan velja sju slag frå fleire meir eller mindre juleaktige kaker. I ei avstemming i *Aftenposten* i 1992 blei desse sju slaga valde ut som nødvendige julekaker: Smultring/hjortetakk, sandkake, sirupssnipp, berlinerkrans, goro, krumkake og fattigmann.

Andre kakeslag som mange meiner høyrer jula til er brune pinnar, havre- eller kokosmakron, julekake, jødekake, kransekake (stenger), kling eller lefse, Mor Monsen, nøtterose, peparkake, peparnøtt, rosett- og bordstabelbakkels og serinakake.

I samband med betre tilgang på sjokolade er det også blitt vanleg å laga konfektkaker som delfiakake og risbolle til jul. Til jul i dag kan ein også laga store kaker og ikkje berre småkaker.

## I andre land
I tysk tradisjon er *[[Lebkuchen]]*, ei mjuk peparkakeaktig kake, ei utbreidd julekake.

Av større kaker laga til jul finn ein den engelske ''plum-puddingen'', som blir tent på ved servering, og franske *[[Bûche de Noël]]*, 'julekubbe', ei kake laga for å sjå ut som ein vedkubbe lik den ein har hatt for skikk å pynta og brenna til jul i fleire europeiske land. 

## Sjå og
* Kakelinne
* Riskrem

## Kjelder

* Julebakst ved Elin Huseby, Bergen Offentlige Bibliotek

## Bakgrunnsstoff

* Syv slag til julekosen ved aperitif.no (oppskrifter)
* Syv sorter julekake til jul  ved jernia.no (oppskrifter)
Mount's Bay

**Mount’s Bay** er ei stor bukt i Den engelske kanalen på kysten av Cornwall i Storbritannia. Ho strekkjer seg frå Lizard Point til austsida av halvøya Land's End. Dei verna områda har vorte nytta som ei naturleg hamn sidan antikken. Mot midten av bukta ligg St Michael's Mount, som kan ha gjeve namn til bukta.

## Geografi

Mount's Bay er den største bukta i Cornwall. Halvmåneforma er liknande Donegal Bay i Irland og Cardigan Bay i Wales, men Mount's Bay er langt meir verna enn dei to andre. 

På stranda nær Ponsandane, like aust for Penzance, kan ein sjå spor av ein nedsøkkt skog ved fjøre sjø i form av fossilar av fleire trestammer. Geologar meiner at det var skog her før den siste havstiginga. Dette samsvarar med det korniske namnet på St Michael's Mount, *Carrack Looz en Cooz* – som tyder «den grå steinen i skogen».

Den 1. november 1755 skapte Lisboajordskjelvet ein tsunami som råka kysten av Cornwall rundt kl. 14. Ved Mounts Bay steig havet raskt 3,5 meter, men det vart registrert få skadar. 

## Busetnader
Det ligg fleire kystbyar og landsbyar langs Mount's Bay og den største av desse er Penzance. I vest er Newlyn, Paul, Mousehole og Lamorna og i aust er Marazion, Perranuthnoe, Praa Sands, Porthleven og Mullion. I bukta finst mange strender, viker og kjennemerke som Prussian Cove, Loe Pool (og Loe Bar), Church Cove, Poldhu Cove og Kynance Cove.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount&#39;s Bay|Mount&#39;s Bay]]» frå ,  den 26. desember 2009.*
Porthcothan

**Porthcothan** (stundom kalla **Porthcothan Bay**) er ein kystlandsby i Cornwall i Storbritannia, mellom Newquay og Padstow. Han ligg i kommunen St Eval. Stranda er ein populær turiststad og mykje nytta av surfarar. Om sommaren er det òg badevakter her på dagtid. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Porthcothan|Porthcothan]]» frå ,  den 26. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff
St Ives Bay

**St Ives Bay** er ei bukt på atlanterhavskysten nordvest i Cornwall i Storbritannia. Ho er forma som ein grunn halvmåne, og er om lag 6&nbsp;km brei. Ho ligg mellom St Ives i vest og Godrevy Head i aust.

Ved det sørlegaste punktet i St Ives Bay munnar elva Hayle ut i havet gjennom nokre sanddyner og over stranda. Bakom sanddynene dannar elva eit breitt tidvassestuar, som omfattar område med marskland og ei stort sett unytta hamn. Estuaret er ein populær stad for fuglekikking og Royal Society for the Protection of Birds har eit reservat der.

På austkysten av bukta ligg ei 5&nbsp;km lang, samanhengande strand, med ei rekkje sanddyner som vert kalla The Towans. Dei strekkjer seg frå Porth Kidney Sands i vest til Godrevy Head i aust. Dette området er eit populært surfeområde, særleg ved Gwithian.

Vestsida av bukta er høgareliggande og tettare busett, og dei største busetnadane er Lelant, Carbis Bay og St Ives. Vestkysten er òg meir prega av klipper med små strender innimellom.

## Stader rundt St Ives Bay
* Carbis Bay
* Connor Downs
* Gwithian
* Hayle
* Lelant
* Phillack
* St Erth
* St Ives

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:St Ives Bay|St Ives Bay]]» frå ,  den 26. desember 2009.*
Talland Bay

**Talland Bay** er ei bukt vest for byen Looe i Cornwall i Storbritannia. Her finst to skjerma grusstrender, Talland Sand og Rotterdam Beach, og bukta var tidlegare kjend som ein stad der smuglarar tok varene sine i land. Her finst òg mange skipsvrak, mellom anna ein fransk trålar, «Marguerite», som gjekk ned i 1922. To private båtar føretok ein dramatisk redningsaksjon og alle 21 om bord vart berga. Ein kan framleis sjå dampkjelen til skipet på stranda ved fjøre sjø. Grenda Talland med Talland kyrkje ligg like ved bukta. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Talland Bay|Talland Bay]]» frå ,  den 26. desember 2009.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* talland.org
* «Marguerite»
Watergate Bay

**Watergate Bay** er ei bukt om lag 3 km nord for Newquay nær landsbyen Padstow i Cornwall i Storbritannia. 

I bukta finst ei 3 km lang sandstrand og sidan ho opnar ut mot nord, er ho ein populær stad for vassport, drakeflyging og sandkunst. I mai 2007 vart den engelske meisterskapen i surfing halde her.
Watergate Bay Hotel og Fifteen Cornwall, ein restaurant starta av kjendiskokken Jamie Oliver, ligg like oppfor stranda, og det ligg mange campingplassar i nærleiken. 

## Bakgrunnsstoff
*Bilete frå Watergate Bay 
*Webkamera frå Watergate Bay
*lookaroundcornwall.com: Panoramabilete 
*Watergate Bay-bilete 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Watergate Bay|Watergate Bay]]» frå ,  den 26. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Whitesand Bay

**Whitesand Bay** er ei vid sandstrand vest i Cornwall i Storbritannia. Ho strekkjer seg 1,5 km nordover frå Sennen Cove.

Stranda i Whitesand Bay vert mykje nytta av surfarar. Det meste av tida, og ved flo sjø, er stranda delt i to: Sennen Cove i sør og Gwynver i nord. I sørenden, ved Sennen Cove, finst det toalett, ein surfebutikk, ein restaurant og parkeringsplassar.

Perkin Warbeck gjekk i land her under starten av det andre korniske opprøret i 1497.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Whitesand Bay|Whitesand Bay]]» frå ,  den 26. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
Whitsand Bay

**Whitsand Bay** er ei bukt som ligg søraust i Cornwall i England i Storbritannia frå Rame Head i aust til Portwrinkle i vest. Her finst bratte, høge klipper, eit dramatisk landskap og lange sandstrender. 

Oppfor bukta ligg Rame Head, ein kjegleforma ås med ruinar av eit kapell frå 1300-talet tileigna St. Mikal på toppen. Polhawn Cove er ei grov strand, med skarpe steinar, grus og eit område med sand. Vest for Captain Blake's Point finn ein lange sandstrender med klipper og små bukter innimellom. Fleire av vikene er ikkje mogeleg å nå frå land ved flo sjø. Feriestadane Freathy og Tregonhawke er bygd i terrasser i klippene. 

Det britiske forsvaret har eit skytefelt mellom Fort Tregantle ved vestenden av bukta og Trethill Cliffs nær Portwrinkle og dette området er lukka under skytetrening.

Whitsand Bay er ein populær dykkestad og i 2004 vart den tidlegare Royal Navy-fregatten HMS «Scylla» (F71) søkkt her for å danne eit nytt undervassrev. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Whitsand Bay|Whitsand Bay]]» frå ,  den 26. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Widemouth Bay

**Widemouth Bay** er ei bukt og ei strand på atlanterhavskysten av Cornwall i England i Storbritannia, om lag 5&nbsp;km sør for Bude. Denne kyststrekninga vart mykje nytta av smuglarar i tidlegare tider og like sør for Widemouth Bay finst mange små viker og bukter.

## Aktivitetar
Stranda vert mykje nytta til surfing og symjing, og her er badevakter om sommaren. Fleire surfeskular held til ved stranda. Her finst òg fleire kafear, pubar og butikkar.

## Transatlantiske kablar
Åsane heller slakt ned mot bukta og fleire undersjøiske kablar over Atlanteren går i land akkurat her. Fleire av desse er viktige koplingar mellom Storbritannia og USA.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Widemouth Bay|Widemouth Bay]]» frå ,  den 26. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
Lyme Bay

**Lyme Bay** er eit område av Den engelske kanalen sørvest i England mellom Torbay i vest og Portland i aust. Grevskapa Devon og Dorset ligg begge ved bukta. 

Området rundt Lyme Bay er ein del av ein verdsarvstad, Jurassic Coast, kalla opp etter dei geologiske formasjonane frå juratida. Kysten går frå nær Swanage på  Isle of Purbeck til nær Exmouth i East Devon. Mange av dei første oppdagingane av dinosaurar og andre førhistoriske reptilar vart gjort i område rundt Lyme Regis og Charmouth. Av dei første som gjorde oppdagingar her var den sjølvlærde paleonotologen og fossilsamlaren Mary Anning i 1820-åra. 

Vêret i bukta er temperert etter engelsk standar og lang meir temperert enn mange andre stader på same breiddegrad. Dette kjem av det varme vatnet som Golfstraumen fører med seg. Området rundt kysten av Lyme Bay er derfor ein populær feriestad. 

Exercise Tiger vart halde ved Lyme Bay, det var eit prøveforsøk på invasjonen av Frankrike på D-dagen i 1944. Operasjonen gjekk heilt gale då tyske motortorpedobåtar dukka opp og tok livet av 749 amerikanarar og britar i midten av bukta. 

## Busetnader

* Axmouth
* Beer
* Branscombe
* Charlestown i Dorset
* Dawlish Warren
* Exmouth
* Fortuneswell - og Isle of Portland
* Budleigh Salterton
* Eype
* Charmouth
* Lyme Regis
* Otterton
* Seaton
* Sidmouth
* West Bay

## Bakgrunnsstoff
* Lyme Bay - turistguide
* Byar langs Lyme Bay
* Devon Wildlife Trust om Lyme Bay

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lyme Bay|Lyme Bay]]» frå ,  den 26. desember 2009.*
Pinhay Bay

**Pinhay Bay** er ei bukt i Devon i England. Ho er omgjeven av høge klipper og kupert terreng. Klippene på vestsida av bukta heiter Pinhay Cliffs og dei på austsida heiter Ware Cliffs. Bukta har fått namn etter landsbyen Pinhay som ligg litt lenger inn i landet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pinhay Bay|Pinhay Bay]]» frå ,  den 26. desember 2009.*
Start Bay

**Start Bay** er ei bukt i Den engelske kanalen i Devon i England mellom estuaret til River Dart og Start Point.  Ho er ein del av Lyme Bay. På kysten, frå sør til nord, ligg Hallsands, Beesands, Torcross, Slapton Sands, Strete, Blackpool Sands og Stoke Fleming. 

Under førebuinga til invasjonen av Normandie, trente den amerikanske hæren ved Slapton Sands i Start Bay og frå 15. desember 1943. Terrenget her likna dei ein kom til å møte på Omaha Beach. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Start Bay|Start Bay]]» frå ,  den 26. desember 2009.*
Mupe Bay

**Mupe Bay** er ei bukt med rullesteinsstrand aust for Lulworth Cove i Dorset i England, og ho er ein del av verdsarven Jurassic Coast.

Ved bukta finn ein stein frå Krittida av Bindon Hill-typen i nord, gjennom Wealden Beds til Purbeck Beds i sør ved Mupe Rocks.

Mupe Bay er berre tilgjengeleg når dei militære skytebanene ved Lulworth er opne for publikum. Ein kan nå bukta ved ein 2,5 km lang gåtur frå parkeringsplassen ved Lulworth Cove.

I sør finn ein Mupe Ledges og til sjøs Mupe Rocks.

## Bakgrunnsstoff
* Ian West's ''Geology of the Wessex Coast'' Field Guide, med bilete
Seaton i Devon

**Seaton** er ein by i Devon på sørkysten av England. Byen ligg ved bukta Seaton Bay, vest for utløpet til elva Axe. 

Byen har om lag 1,5 km strandlinje og ei hamn, men er kanskje best kjent for trikkelinja som går om lag 5 km innover i landet til den vesle byen Colyton. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Seaton i Devon|Seaton i Devon]]» frå ,  den 26. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
St. Mary's Bay

**St. Mary's Bay** er ei sand- og grusstrand og ligg nær fiskebyen Brixham i Devon i England. Det går ein sti frå ein parkeringsplass og ned til stranda. Oppfor bukta ligg Sharkham Point med utsyn over stranda. Det er gjort funn av fossilar her og det er stundom mogeleg å finne slike. 

## Bakgrunnsstoff
* Heritage Coasts 
* South Devon - Area of Outstanding Beauty
Durlston Bay

**Durlston Bay** er ei lita bukt ved parken med same namn, like sør for feriestaden Swanage, ved Isle of Purbeck i Dorset i England. Han er kjend for fossilfunna frå nedre krittid. Dei første fossila vart funne her av Samuel Beckles i 1850-åra.

## Sjå òg
*Jurassic Coast

## Bakgrunnsstoff
* Durlston Bay  frå Virtual Swanage.
* Durlston Bay i Dorset 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Durlston Bay|Durlston Bay]]» frå ,  den 26. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*