open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bergkallar

__NOTOC__

**Bergkallar** er ei biologisk slekt ***Cinclodes*** av sporvefuglar og medlem av omnfuglfamilien, Furnariidae. Alle artane i slekta har norske namn som deler fellesnemninga 'bergkall'.

Dette er omtrent 15 artar distribuert over sørlege Sør-Amerika og i Andes. Dei er bakkelevande fuglar av opne habitat, vanlegvis funne i nærleiken av vatn, til dømes fjellbekker eller i fjæra der dei beitar på små virvellause dyr. Dei er tettvokste fuglar med sterke bein og føter og spisse, litt nedbøygde nebb. Fjørdrakta er lite synleg og hovudsakleg brun, ofte med eit bleikt vengspegl, stripe over auget og over halehjørna. Dei har høge, trillande læte og vil ofte slå ut vengene medan dei syng.

Stjertbergkall er nær tuga, mens  regentbergkall og snøbergkall er kritisk truga. Dei to sistnemnde lever i store høgder med små leveområde, og bestanden for begge artane er trudd å vere redusert til berre ca. 50 - 250 kjønnsmodne individ.

## Artslista
*Cinclodes* i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2018 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*:

* Stjertbergkall, *Cinclodes pabsti*, Long-tailed Cinclodes, Sick, 1969, (NT)
* Kortnebbergkall, *Cinclodes fuscus*, Buff-winged Cinclodes, Vieillot, 1818, (LC)
* Sotbergkall, *Cinclodes antarcticus*, Blackish Cinclodes, Garnot, 1826, (NT)
* Rusttippbergkall, *Cinclodes comechingonus*, Cordoba Cinclodes, Zotta & Gavio, 1944, (LC)
* Rustvengbergkall, *Cinclodes albidiventris*, Chestnut-winged Cinclodes, Sclater, PL, 1860, (LC)
* Skjelbrystbergkall, *Cinclodes olrogi*, Olrog's Cinclodes, Nores & Yzurieta, 1979, (LC)
* Lysbukbergkall, *Cinclodes albiventris*, Cream-winged Cinclodes, Philippi & Landbeck, 1861, (LC)
* Gråflankebergkall, *Cinclodes oustaleti*, Gray-flanked Cinclodes, Scott, 1900, (LC)
* Grovnebbergkall, *Cinclodes excelsior*, Stout-billed Cinclodes, Sclater, PL, 1860, (LC)
* Regentbergkall, *Cinclodes aricomae*, Royal Cinclodes, Carriker, 1932, (CR)
* Snøbergkall, *Cinclodes palliatus*, White-bellied Cinclodes, Tschudi, 1844, (CR)
* Kvitvengbergkall, *Cinclodes atacamensis*, White-winged Cinclodes, Philippi, 1857, (LC)
* Stripebergkall, *Cinclodes patagonicus*, Dark-bellied Cinclodes, Gmelin, JF, 1789, (LC)
* Brottbergkall, *Cinclodes taczanowskii*, Surf Cinclodes, von Berlepsch & Stolzmann, 1892, (LC)
* Fjærebergkall, *Cinclodes nigrofumosus*, Seaside Cinclodes, d'Orbigny & Lafresnaye, 1838, (LC)


## Kjelder
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Grekarar

**Grekarar**  (gresk , ) er ei folkegruppe frå Hellas, Kypros, kringliggjande område og utvandra grupper over heile verda. Grekarar har hatt stor innverknad på vestleg kultur gjennom filosofi, kultur, mytologi og teologi frå antikken og mellomalderen.

I oldtida viste namnet til ein gresk eller hellensk stamme i Vest-Hellas. Romarane og andre italiske folk nytta seinare nemninga om hellenarane generelt, og gjennom latinen er «grekarar» også i moderne språk blitt den vanlege nemninga på innbyggjarane i Hellas og etterkomarane deira. 

Grekarar har historisk danna koloniar og greske samfunn i alle middelhavslanda, men har hatt hovudkonsetrasjonen sin ved Egearhavet og Det joniske havet. Her har ein tala gresk sidan bronsealderen. 

Fram til byrjinga av 1900-talet budde grekarar spreidd overalt frå den greske halvøya til vestkysten av Anatolia, Pontus ved Svartehavet, Konstantinopel, Egypt, Kypros og Sør-Italia. Mange av desse områda var del av Austromarriket på 1000-talet, medan andre var grunnlagde som tidlegare greske koloniar.

Som følgje av Den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922 fann det stad ei omfattande utveksling av innbyggjarar mellom Hellas og Tyrkia. Dei fleste grekarane frå Det osmanske riket/Tyrkia måtte no bu i det som no er staten Hellas eller på Kypros.

Utanom Hellas og Republikken Kypros bur det no større grupper grekarar i USA, Storbritannia, Tyskland, Australia, Canada og Albania.

Dei fleste grekarar er kristne tilknytte den gresk-ortodokse kyrkja.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Greeks|Greeks]]» frå ,  den 26. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 

----
* «Grekere» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 26. oktober 2014.

## Bakgrunnsstoff
*World Council of Hellenes Abroad (SAE)
Nasjonalkultur

**Nasjonalkultur** er ein allmenn kulturell plattform som medlemmene i ein nasjonalstat opplever og går god for. Med «kultur» er det i dette omgrepet meint eit heile knytt til livforma til menneske i nasjonen som omfattar kunst, kunnskap, tru, moral, skikkar og lovar. 

## Bakgrunn
Formuleringa av ein nasjonalkultur kan gå parallelt med utviklinga av ein nasjonal identitet og gjennom dette ein nasjonalstat. 
Utviklinga av nasjonale kulturar som bygde på folkeleg kultur fann stad samtidig med utviklinga av nasjonalismen i Europa sist på 1700- og i løpet av 1800-talet.
I Tyskland, Sveits, Storbritannia, Nederland, Frankrike og i Norden blei det gjort innsamlingar av folkekultur i form av songar og soger. Dette stoffet blei igjen formidla tilbake til folket i nasjonen. For Noreg, Irland og Belgia var formuleringa av nasjonalkulturar viktig i kampen for sjølvstende. Her fekk nasjonalkultur også ei viktig nasjonalpolitisk tyding. 

## Skipinga av ein nasjonalkultur
«Kultur» var lenge einstydig med danninga til overklassen. Medan ein tidlegare mest hadde lagt vekt på å «heva» folket ved å gje det danning, kan ein seia at folkekulturen no blei «heva» og rekna som danna som nasjonal kulturarv. Også i danninga av nasjonalkulturar blei det gjerne vald ut visse grupper som skulle ha ein meir nasjonal kultur enn andre - typisk bønder. Denne tilnærminga er blitt kritisert, også i samtida, for at folk frå høgare samfunnsklassar valde ut element frå ulike delar og skipa dei om til ein felles «nasjonal» kultur.  I Noreg representerte visse delar av bondekulturen ei lenkje til høgmellomalderen før unionstida.

Sidan nasjonalkulturen kan femna om heile livsforma til ein nasjon, kan han omfatta ei rekkje ulike felt. Frå Noreg kan ein til dømes nemna landskap og natur som skildra i ulike kunstverk, historie og historisk litteratur, særleg knytt til dei norrøne kongesogene og munnleg litteratur som  segner og eventyr, musikk, språk, kjenneteikna av striden om skriftspråk som førte til bokmål og nynorsk, klede som i utviklinga av bunaden og arkitektur, særleg symbolisert ved stavkyrkjer.
Nasjonalkulturen kan formidlast og omformast i nylaga kulturuttrykk som i biletkunst, dikting og byggverk, til dømes med element frå mellomalderarkitektur som i drakestil, og gjennom  nasjonale kulturinstitusjonar som Nasjonalgalleriet og Norsk folkemuseum. Etter fastsetjinga av denne nasjonalkulturen på 1800-talet har få nye element kome til, men ein har vektlagt særskilde ting, som kongehuset, idrett og norsk natur.

## Sjå òg
*Danmarks kulturkanon

## Kjelder

**Bibliografi**
*
*
*
Carini

**Carini** er ein by og ein kommune i provinsen Palermo i regionen Sicilia i Italia. Kommunen har om lag 37&nbsp;000 ibuarar og dekker ei flatevidd på   76,6&nbsp;km².  Byen Carini ligg 21&nbsp;km vestnordvest for provinshovudstaden Palermo.

Næringslivet i kommunen er dominert av landbruk og industri. I seinare år har det vorte satsa på turisme.

### Soge
Ved kysten er ruinar frå oldtidsbyen Hykkara, den einaste kjende busetjinga til sikanarar ved kysten. Staden vart erobra av grekarar frå Aten i 415 f.Kr. under peloponneskrigen. Byen fekk deretter ei gresktalande befolkning og gresk kultur i antikken. Ein av dei som vart fødd her var den vidkjende hetæren Lais som vart seld som slave, men sidan slo seg opp i Korint og Aten.

Ved Villagrazia har vorte avdekt katakombar frå tidleg kristen tid. Hykkara var sete for ein biskop. Ein biskop frå Hykkara deltok i 787 ved det andre konsilet i Nikea. Byen vart i år 1000 lagt øyde av muslimar og deretter bygd opp på ny. Normannarar tok makta over staden kring 1100.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Carini|Carini]]» frå ,  den 26. oktober 2014.*
Partinico

**Paritinico** er ein by og ein kommune i provinsen Palermo i regionen Sicilia i Italia. Kommunen har i kring 32&nbsp;000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 110,3 km².

Byen Partinico, som vart grunnlagd på 1300-talet, ligg 31 km vest for provinshovudstaden Palermo. Ibuarane arbeider i hovudsak i landbruket, med vindyrking eller i næringsmiddelindustrien. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Partinico|Partinico]]» frå ,  den 26. oktober 2014.*
Monreale

**Monreale** (siciliansk Murriali) er ein by og ein kommune i provinsen Palermo i regionen Sicilia i Italia. Kommunen har 39&nbsp;000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 529 km².

Byen ligg 310 meter over havet, på ein åskam ved fjellet Monte Caputo med utsikt over den  fruktbare dalen Conca d'Oro (*Det gylne skjell*). Kommunen er kjend for sine appelsinar, oliven og mandeltre, landbruksvarer som vert eksportert i store mengder. Til provinshovudstaden Palermo i nordaust er det om lag sju km.

### Soge
Etter at muslimar i 831 okkuperte Palermo vart bispesetet flytta ut or byen. Den vesle kyrkja *Aghia Kiriaki* ved dagens Monreale fekk status som bispekyrkje, noko som varde ved i over 200 år. Monreale byrja utviklinga frå landsby då dei normanniske kongane av Sicilia valde området til jakt og bygde eit palass her. Under den sicilianske kongen Vilhelm II bygde benediktinarane frå *Cava de' Tirreni* eit kloster som sat med store midlar. På same tid vart bygt ein katedral for erkebiskopen, som hadde stor makt over heile Sicilia. I dag er berre katedralen att av desse bygningane. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Monreale|Monreale]]» frå ,  den 26. oktober 2014.*
Lentini

**Lentini** er ein by og ein kommune i provinsen Siracusa i regionen Sicilia i Italia. Kommunen har 24&nbsp;000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 215,8 km².

Landbruk er hovudnæring i Lentini, med ein del typar handverk og møbelproduksjon som viktige binæringar. 

Nordvest for Lentini ligg Lentinivatnet, største innsjøen på Sicilia. Innsjøen, som ligg nær ved havnivået, er 10,3  km² vid og ned til 1,6 meter djup.

### Soge
Leontini, som staden heitte tidlegare, var opphavleg busett av sikelar frå det austlege Sicilia. Frå 729 f.Kr. vart Leontini kolonisert av khalkidiar frå kolonien Naxos. Under den andre puniske krigen vart byen i 215 f.Kr. erobra av Romarriket.

Sofisten Gorgias var frå Lentini.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lentini|Lentini]]» frå ,  den 26. oktober 2014.*
Hovudavrenningsområde i Sverige

Dette er ei liste over **hovudavrenningsområde i Sverige**. I Sverige er det totalt definert 119 *hovudavrenningsområden*,definert som avrenningsområde større enn 200&nbsp;km² med munning i havet. På det svenske fastlandet er 112 slike, og desse er nummerert frå nord (1 er avrinningsområde for Torneälven). Det er andre (113-116) som drenerer fra Sverige til Noreg. Gotland har to hovudavrenningsområde (117-118) og heile Öland representerer eitt (119). Databasen til SMHI over svenske elvar oppgjev hovudavrenningsområdet for kvar elv.

## Liste
# Torneälven
# Keräsjoki
# Sangisälven
# Kalixälven
# Töreälven
# Vitån
# Råneälven
# Altersundet
# Luleälven
# Alån
# Rosån
# Alterälven
# Piteälven
# Lillpiteälven
# Rokån
# Jävreån
# Åbyälven
# Byskeälven
# Kågeälven
# Skellefteälven
# Bureälven
# Mångbyån
# Kålabodaån
# Rickleån
# Dalkarlsån
# Sävarån
# Tavelån
# Umeälven
# Hörnån
# Öreälven
# Leduån
# Lögdeälven
# Husån
# Gideälven
# Idbyån
# Moälven
# Nätraån
# Ångermanälven
# Gådeån
# Indalsälven
# Selångersån
# Ljungan
# Gnarpsån
# Harmångersån
# Delångersån
# Nianån
# Norralaån
# Ljusnan
# Skärjån
# Hamrångeån
# Testeboån
# Gavleån
# Dalälven
# Tämnarån
# Forsmarksån
# Olandsån
# Skeboån
# Broströmmen
# Norrtäljeån
# Åkerström
# Norrström
# Tyresån
# Trosaån
# Svärtaån
# Nyköpingsån
# Kilaån
# Motala ström
# Söderköpingsån
# Vindån
# Storån
# Botorpsströmmen
# Marströmmen
# Virån
# Emån
# Alsterån
# Snärjebäcken
# Ljungbyån
# Hagbyån
# Bruatorpsån
# Lyckebyån
# Nättrabyån
# Ronnebyån
# Vierydsån
# Bräkneån
# Mieån
# Mörrumsån
# Skräbeån
# Helge å
# Nybroån
# Sege å
# Höje å
# Kävlingeån
# Saxån
# Råån
# Vege å
# Rönne å
# Stensån
# Lagan
# Genevadsån
# Fylleån
# Nissan
# Suseån
# Ätran
# Himleån
# Viskan
# Rolfsån
# Kungsbackaån
# Göta älv
# Bäveån
# Örekilsälven
# Strömsån
# Enningdalsälven
# Glomma
# Nea
# Vefsna/Vefsna
# Rana
# Gothemsån
# Snoderån
# Öland

## Kjelder
* Elvedatabase (pdf fra SMHI)
* Len og hovudavrenningsområde i Sverige (pdf fra SMHI) 


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Lista över huvudavrinningsområden i Sverige|Lista över huvudavrinningsområden i Sverige]]» frå ,  den 26. oktober 2014.*
Punta San Matteo

**Punta San Matteo**  er ein 3&nbsp;678 meter over havet høg fjelltopp i Ortleralpane, på grensa mellom provinsane Trento og Sondrio i Italia. Toppen ligg på same fjellryggen som Monte Vioz, om lag fire kilometer sørvest for denne, på ein fjellrygg som vidare mot sørvest endar mot Gaviapasset. Den bredekte fjelltoppen dannar sørgrensa for isbreen *Ghiacciaio dei Forni*.

Fjelltoppen vart kliven fyrste gongen den 28. juni 1865 av dei britiske fjellklatrarane Francis Fox Tuckett, George Henry Fox, Douglas William Freshfield og James H. Backhouse. Dei var i fylgje med førarane François Devouassoud frå Chamonix og Peter Michel frå Grindelwald.

Punta San Matteo er eit ynda turmål for skituristar, då han på vårparten er grei å nå både frå fjellhytta *Rifugio Cesare Branca* og frå Gaviapasset.

Kartografen Julius Payer gav fjellet det noverande namnet, ettersom han kleiv til topps den 21. september 1867, minnedagen for evangelisten Matteus.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Punta San Matteo|Punta San Matteo]]» frå ,  den 26. oktober 2014.*
Bjelland kyrkje

**Bjelland kyrkje** er ei krosskyrkje frå 1793 på Bjelland i Lindesnes kommune i Agder fylke. Byggverket er i tre, og har 300 sitjeplassar og galleri.

Dagens kyrkje er den tredje på staden, den første var frå mellomalderen, den andre frå 1600-talet.

Innvendig er veggane dekorerte med rosemåling laga av Gutorm Persson Eftestøl (1779-1856) i samarbeid med rosemålaren Knud Knudsen Årstøl. Eftestøl har òg stått for altartavla.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Monte Vioz

**Monte Vioz** (tysk *Viosspitze*) er ein 3&nbsp;645 meter over havet høg fjelltopp i Ortleralpane, på grensa mellom provinsane Trento og Sondrio i Italia.

Til midt i 1990-åra var fjelltoppen dekt av ein isbre. Sidan den tid vert som regel sørsida av toppen snøfri i løpet av sommaren.

Det er ein rimeleg tur å kome til topps på Monte Vioz frå fjellhytta *Rifugio Mantova del Vioz*. Ofte går ein topptur inn som ein del av ei turvandring til Monte Cevedale via Palòn de la Mare, to fjelltoppar som ligg på same fjellryggen som Monte Vioz.

Rimelegvis vart toppen av Monte Vioz besøkt i 1854 av mannskap, leia av fjellføraren Christophoro Groos, som dreiv landmåling for den austerrikske staten.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Monte Vioz|Monte Vioz]]» frå ,  den 26. oktober 2014.*
Vertainspitze

**Vertainspitze** (italiensk *Cima Vertana*) er ein 3&nbsp;545 meter over havet høg fjelltopp i Ortleralpane i provinsen Bolzano i Italia.

Frå toppen av Vertainspitze er det eit vidt kringsjå. Toppen er elles lett å nå då det går svevebane frå Sulden, så også om vinteren vert toppen ofte besøkt.

Kartografen Julius Peyer, fjellføraren Johann Pinggera og ein berar som hadde slått lag, var den 28. august 1865 dei fyrste menneska på toppen av Vertainspitze.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Vertainspitze|Vertainspitze]]» frå ,  den 26. oktober 2014.*
Øyslebø kyrkje

**Øyslebø kyrkje** er ei krosskyrkje frå 1797 på Øyslebø i Lindesnes kommune i Agder fylke.

Ho er i tre, har 350 sitjeplassar og galleri. Ole Vermundson Skjøllingstad var byggmeister for kyrkja.

Øyslebø er ein gamal freda kyrkjestad. Kyrkja som står i dag er den tredje på staden. Den første var ei stavkyrkje som blei erstatta av ei langskipa tømmerkyrkje i 1460 eller 1560. Da man bygde den kyrkja som står no, blei den ført opp på tuftene av den gamle og ein nytta materiale frå den gamle til golvet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
MS «Vøringen» (1983)

**MS «Vøringen»**, seinare «Stevns Server», er ein snøggbåt levert frå Westamarin i Mandal i mars 1983 til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). 

Båten gjekk mellom anna i rute mellom Norheimsund og Odda. 

I juli 1989 vart båten seld til ein ukjend kjøpar, og i august 1991 vart han seld vidare til HT Group K/S i Halsskov i Danmark og omdøypt «Kagga». Båten vart seld vidare til Svend Thormod Petersen & Stevns Shipping A/S i Svendborg i Danmark i november 1997. Han fekk då namnet «Stevns Server». I april 2002 vart han seld til Merchant Shipholding SA i Monrovia i Liberia og den vidare lagnaden er ukjend. 

## Kjelder
* Skipet.no
MS «Røyksund»

**MS «Røyksund»**, i dag **«Betty K VII»**, er eit lasteskip levert frå Brødrene Lothe i Haugesund i juli 1979 til Dampskibsselskabet Veritas. 

I januar 1985 vart båten innkjøpt av K/S A/S Veritas-Ruten (Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap, HSD). I juli 1990 vart skipet seld til K/S Tananger A/S (Rederiet Harald Sætre, Bergen) i Haugesund, og i januar 1992 vart registreringshamna endra til Bergen. 

Båten vart seld utanlands i januar 2006 då Dorick Navigation SA (Intamico Shipping Ltd.) i Panama tok over båten. Han fekk då namnet «Betty K VII». 18. februar 2008 vart båten overteken av Betty K Agencies Ltd. i Nassau/Panama. Per oktober 2014 er båten framleis i fart i Karibia. 

## Kjelder
* Skipet.no

## Bakgrunnsstoff
* «Betty K VII» på marinetraffic.com
Salsa til mat

**Salsa** er det spanske ordet for saus, og kan visa til ulike sausar, dippar og tilbehøyr frå spanskspråklege land, særleg Mexico. Dei er ofte laga av rå ingrediensar som er finhakka eller mosa. Mange typar salsa er tomatbaserte, men ikkje alle. Dei kan ha ulik kryddergrad med alt frå mild til særs sterk smak.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Salsa (sauce)|Salsa (sauce)]]» frå ,  den 27. oktober 2014.*  
 
*History of salsa , gourmetsleuth.com
Laudal kyrkje

**Laudal kyrkje** er ei krosskyrkje frå 1826 på Laudal i Lindesnes kommune i Agder fylke.

Byggverket er i tre, har 300 sitjeplassar og fem galleri i to etasjar.

Dagens kyrkje er den tredje på staden, den første var frå mellomalderen, den andre frå 
1700-talet. Kyrkja som står no er teikna av Leg Askjellson.

Preikestolen og døypefonten er i tre. Døypefonten omtalast som «gamal» i *Norsk kirkeleksikon*. Preikestolen er frå 1836 og laga av Lars Olsen Moland. Altartavla inneheld to måleri og er av Olaf Isaachsen frå Mandal.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
MF «Bjørgvin»

**MF «Bjørgvin»** er ei bilferje levert frå Løland Verft i Leirvik i Sogn i juli 1975 til Rutelaget Askøy-Bergen, og gjekk i rute mellom Askøy og Bergen.

I 1986 vart ferja kjøpt av Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD) og i 1987 vart ho omdøypt «Eidfjord». Ferja var i flåten til HSD Sjø og Tide Sjø, før ho i 2007 vart seld til Kroatia og Split Tours. Der fekk ho namnet MF «Nosac»

## Ferjeruter

* 1975 - 1986:  Kleppestø-Bergen
* 1986: Bruravik-Brimnes
* 1986 - 1998: Hatvik-Venjaneset
* 1998-2000: Halhjem-Våge
* 2000-2002: I opplag, reserveferje
* 2002: Hatvik-Venjaneset
* 2002-2007: Leirvåg–Sløvåg–Skipavik
* 2007: I opplag, reserveferje
* Sidan 2008: Lopar på Rab - Valbiska på Krk i Kroatia

## Kjelder
* Skipet.no
* «Bjørgvin» på Fjordfähren (tysk) 

## Bakgrunnsstoff
* «Fjærlandsfjord» på marinetraffic.com
Marina Silva

**Maria Osmarina Marina Silva Vaz de Lima** () er ein brasiliansk miljøvernforkjempar og politikar. Ho er kjend for sitt vellukka arbeid med å redusere avskoging av Amazonas.

## Biografi
Marina Silva vaks opp som eitt av tolv sysken i ein gummitapparfamilie i delstaten Acre i Brasil. 16 år gamal blei ho send til Rio Branco for behandling av hepatitt. På dette tidspunktet var ho framleis analfabet. Seinare jobba Silva som hushjelp. Samstundes lærte ho seg å lese, fekk offentleg skuleplass, og byrja studera historie. I løpet av denne tida blei ho påverka av miljøaktivisten Chico Mendes, og blei sjølv ein forkjempar for regnskogen i Amazonas. I 1994 blei ho som den yngste kvinna nokonsinne vald til senator i Den brasilianske nasjonalforsamlinga. Ho jobba deretter som miljøvernminister i Lula si regjering frå 2003 til 2008, då ho gjekk av i protest mot den aukande motstanden mot antiavskogingsarbeidet. Marina Silva starta si partipolitiske karriere i Partido dos Trabalhadores (Arbeidaranes parti), men gjekk over til Partido Verde (Dei grøne) i 2009. I 2013 melde ho overgang til det brasilianske sosialistpartiet, Partido Socialista Brasileiro. I april 2014 blei ho lansert som Eduardo Campos' visepresidentkandidat ved valet i oktober 2014. Etter at Campos omkom i ei flyulykke 13. august 2014, rykka ho opp som presidentkandidat. Ho fekk tredje flest stemmer i den første valomgangen av presidentvalet, 5. oktober 2014, etter sitjande president Dilma Rousseff og Aécio Neves.

## Miljøpolitikk
Marina Silva har ført ei hard line ovanfor ulovleg skogbruk. I perioden 2004-2007 blei avskoginga redusert med 60 %.

## Prisar
* Goldman Environmental Prize, 1996
* Champion of the Earth, FN, 2007
* Sofie-prisen, 2009

## Referanser

## Bakgrunnsstoff
Vidjayanagarariket

**Vidjayanagarariket** (kannada ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, telugu విజయనగర సామ్రాజ్యము) var eit sørindisk rike med sentrum i Deccan-platået med territorium til Sri Lanka i sør og ei tid overherredøme over kongane i Burma i nordaust. Det blei grunnlagd av Harihara I og broren hans Bukka Raya I i 1336 som ei sørleg bolverk mot muslimske erobringar av Sør-Asia. RIket varte fram til 1646, men mista mykje makt etter eit betydeleg militærnederlag i 1565 mot Deccan-sultanata. Riket har namn etter hovudstaden Vidjayanagara ('sigerbyen'), som no ligg ved Hampi i noverande Karnataka og er rekna som ein del av verdsarva. I samtida blei riket også kalla **Karnata**.

Nedteikningar frå europeiske reisande som Domingo Paes, Fernao Nuniz og Niccolò Da Conti og samtidig lokal litteratur gjev viktig informasjon om Vidjayanagariket. I tillegg har arkeologiske utgravingar, særleg ved Vijayanagara, vist makta og rikdommen til riket. Arva etter Vidjayanagara omfattar fleire monument spreidd over sørlege India, dei best kjende ved Hampi. Tidlegare sørindisk byggekunst blei ført saman i ein stilart også kalla vidjayanagara. Blandinga av folk frå ulike språksamfunn og religiøse tradisjonar førte til arkitektonisk utvikling innan bygging av hindutempel, først i deccan- og seinare i dravidisk stil utført i lokal granitt. 

Effektiv administrasjon og omfattande oversjøisk handel med område som Kina, Burma, Persia og Arabia førte med seg rikdom og ny teknologi som system for irrigasjon. Herskarane i rikets bidrog til at kunst og litteratur blei heva til nye høgder innan språk som kannada, telugu, tamilsk og sanskrit, medan karnatisk musikk fann si noverande form. Ved å skapa eit sameint hindurike makta Vidjayanagarariket å skapa ei eining i Sør-India som overvann regionalisme for ei tid.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vijayanagara Empire|Vijayanagara Empire]]» frå , og «[[:no:Vijayanagarariket|Vijayanagarariket]]» frå  den 28. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

* 
* 
* 
* 
*
* *Hampi travel guide* (2003). New Delhi: Good Earth publication & Department of Tourism, India. ISBN 81-87780-17-7.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
----
*«A Forgotten Empire Chapter 1», hampi.in

## Bakgrunnsstoff
Leirvåg–Sløvåg

**Leirvåg–Sløvåg** er eit ferjesamband på fylkesveg 57 mellom Austrheim kommune i Nordhordland og Gulen kommune i Sogn. Strekninga vert driven av Fjord1 med ferja MF «Storfjord». Tidlegare har HSD Sjø, BNR og Norled drive ruta. Overfarten frå Leirvåg til Sløvåg tar 20 minutt.

Ferjeruta vart starta 15. desember 1980, men var då på mange måtar ei vidareføring av ferjeruta Rossnes–Gråvik som starta opp i 1978. I starten gjekk ruta Leirvåg–Sløvåg–Sandebygda–Gråvik. Sandebygda, som ikkje hadde ferjelem, vart erstatta av Skipavik då ferjekaien opna der i 1984. Då Byrknesøya fekk brusamband i 1997, vart Gråvik sløyfa som stoppestad. Då siste del av fastlandssambandet til Sandøya opna 4. november 2010, vart òg Skipavik sløyfa som stoppestad og ruta vart ei rein pendlerute Leirvåg-Sløvåg. I løpet av 2010 vart det bygd ny ferjekai og oppstillingsplass i Sløvåg og ferjekaien i Leirvåg vart modernisert. Dette vart gjort som førebuing til utlysing av ny anbodsrunde på drift av strekninga i 2011.

## Ferjer i sambandet
* MF «Masfjord» (II) :1980 - 1986
* MF «Seimstrand» (I): 1989 - 1992
* MF «Seimstrand» (II): 1993 - 1998
* MF «Nordhordland» (III): 1998 - 2002
* MF «Eidfjord»: 2003 - 2007
* MF «Etne»: Juni 2007 - mars 2011
* MF «Melderskin»: Mars 2011 - 2019
* MF «Storfjord»: 2020 ...

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Leirvåg-Sløvåg|Leirvåg-Sløvåg]]» frå ,  den 28. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Vegvesenets vegkart 
* Vegliste Sogn og Fjordane 


## Bakgrunnsstoff
* Viggo Nonås: *Bil, fira vaksne og sju ungar*, Kapabel 2008, ISBN 978-82-8163-023-9
* Kristin Ese: «Veg og ferje mellom Byrknesøy og fastlandet» på nettstaden til Fylkesarkivet i Vestland
Havyard Ship Technology

**Havyard Leirvik** eller **Havyard Ship Technology**, tidlegare **Løland Verft**, er eit skipsverft i Leirvik i Hyllestad kommune og har vore ei av dei viktigaste hjørnesteinsbedriftene i ytre Sogn i over 50 år. I 2008 var det 700 personar tilsett ved skipsverftet. 

## Historie
Verftet vart skipa av brørne Løland frå Leirvik. I 1956 fekk Jonas Løland Kongens fortenestemedalje i sølv for arbeidet sitt. Løland bygde saman med Knut Wolff og Eivind Bekken den første slippen ved elvemunningen i Leirvik, og dreiv der vedlikehald og reparasjon av fiskebåtar. I 1928 bygde Løland ny verkstad, slipp og kai på Indre Bø, kalla Løland Motorverkstad. I tillegg til verkstaden dreiv Løland med småkraftverk og produserte vassturbinar og regulatorar på verkstaden i lag med fleire av sønene, og leverte utstyr til kraftverk over heile fylket. To av sønene omkom i ei ulukke i slippen i 1927 og 1928. Dei laga òg kabelbanar for transport av tømmer og fabrikkmaskinar, mellom anna til Åsnes Skifabrikk og Helle Knivfabrikk.

Den første båten som vart bygd ved Løland Motorverkstad var MF «Loftesnesferja» i 1938. Ferja var ei kabelferje som hadde plass til fire bilar og vart dregen over Loftesnessundet i Sogndal fram til det vart bygd bru over sundet i 1958. 

I 1950-åra vart det levert fleire fiskebåtar til norske reiarlag og i 1961 vart det levert båt til Island. Verksemda vart medlem i Vestlandske Fartybyggjarlag i 1955. Frå 1956 byrja verftet å levere fleire båtar og ferjer til Fylkesbaatane. Den første større ferja var MF «Bjørgvin», levert i 1962. I 1958 vart det bygd overbygg over beddingen på Bø.

Då Jonas Løland døydde i 1960 fekk verksemda namnet Løland Motorverkstad, Jonas Lølands Søner. I 1969 vart det aksjeselskap med nytt namn – Løland Verft A/S - med Magnus Løland som dagleg leiar.

Eit nytt skipsverft med overbygd tørrdokk og djupvasskai vart bygd på Kjørneset ved innløpet til Bøfjorden i 1975. Tørrdokka var større og kunne delast slik at ein både kunne byggje nye skip i den indre delen og reparere farty i den ytre delen. Anlegget vart meir enn dobbelt så dyrt som planlagt og Løland fekk økonomiske vanskar. Dette enda med konkurs i 1979. Magnus Løland skipa då i lag med Fylkesbaatane og Lølands-familien selskapet Kleven Løland A/S. Kleven Mek. Verksted eigde då 65 prosent, Fylkesbaatane 25 prosent og Løland-familien 10 prosent av aksjane. Kleven overtok aksjane til Fylkesbaatane i 1986 og i 1990 gjekk Kleven-gruppa inn i Kværner-konsernet. Verftet fekk då namnet Kværner Kleven Leirvik A.S.

Kværner-konsernet fekk økonomiske vanskar i 1999 og verftet i Leirvik vart seld til Havyard. Havyard Leirvik AS hadde i 2001 165 tilsette, men med store ordrar hadde verftet i 2008 kring 200 fast tilsette og 500 innleigde arbeidarar. 

Havyard Leirvik byggjer for tida større fiskefarty og skip til petroleumsverksemda i Nordsjøen.

I 2011 vart namnet på skipsverftet i Leirvik endra til Havyard Ship Technology AS. 

## Kjelder

* Løland Verft på Sogn og Fjordane fylkesleksikon på nrk.no
Rutelaget Askøy-Bergen

**Rutelaget Askøy-Bergen AS** (A-B) vart stifta i 1950. Hovudverksemda til selskapet fram til Askøybrua vart opna i 1992, var lokal ferje- og busstrafikk mellom Askøy og Bergen. I tillegg dreiv selskapet ferjedrift mellom Bergen og Stavanger, og i fem år i Boknafjorden i Rogaland. Denne siste ruta vart overteken av Boknafjorden Ferjeselskap i 1992. I dette selskapet var BNR 50% eigar fram til 2002. 

## Skip
Rutelaget Askøy-Bergen-eigde fartøy

## Kjelde
*Fjord Line
Bergen-Kleppestø

**Bergen-Kleppestø** var eit ferjesamband mellom Bergen og Kleppestø i Askøy kommune frå 18. mai 1955 til 12. desember 1992, driven av Rutelaget Askøy-Bergen. Ferjesambandet vart lagt ned då Askøybrua opna. 

## Ferjer i sambandet
* MF «Kleppestø» (I): 1955 - 1965
* MF «Askøyferja»: 1961 - 1962
* MF «Bjørgvin» (I): 1962 - 1972 / - 1975 reserveferje
* MF «Lyderhorn»: 1972 reserveferje
* MF «Askøy» (I): 1965 - 1975, sidan reserveferje
* MF «Kleppestø» (II): 1968 - 1986
* MF «Herdla»: 1972 - 1984
* MF «Bjørgvin» (II): 1975 - 1986
* MF «Nordhordland» (III): 1976 - 1979 (som reserveferje)
* MF «Askøy» (1979) (II): 1979 - 1988
* MF «Kystveien»: 1988 - 1992
* MF «Bergen»: 1984 - 1991 
* MF «Bjørgvin» (III): 1992

## Kjelder
* Ferjestø i Hordaland
MS «Øygar»

**MS «Øygar»**, i dag «Alba», er ein westamaran levert frå Westermoen Hydrofoil i Mandal i september 1975 til Øygarden & Sotra Rutelag. Båten gjekk i ruta Bergen - Torstensvik - Rongesund.

I september 1986 vart båten innkjøpt av Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD) og omdøypt «Teisten» i august 1988. For HSD gjekk båten i ruta Bergen - Sunnhordland. I 1990 vart båten sett i Haugesundsruta mellom Haugesund og Stavanger. Båten var reservebåt frå 1992. 

Båten vart i september 1995 selt til Fjordwing AS i Strandebarm og vart i januar 1996 omdøypt «Starcruise». Han gjekk då i sommarrute som turistfartøy i Sogn, mellom anna i Aurlandsfjorden, Nærøyfjorden og på Fjærland. Dette var delvis i privatregi og delvis i regi av Fylkesbaatane.
 
Han vart seld vidare til Tollesund AS i Krakhella i juli 2002 og vart 23. juli 2007 omdøypt «Losna». 4. april 2008 vart «Losna» selt til Lofotferga AS i Svolvær og fekk namnet «Alba». Frå juni 2010 vart båten brukt i sommarrute til Svartisen med hovudbase i Bodø. Turane gjekk i samarbeid med Hurtigruten ASA. 

Per oktober 2014 er båten framleis i fart.

## Kjelder
* Skipet.no
* Norsk hurtigbåthistorie 1971-2011 

## Bakgrunnsstoff
* «Alba» på marinetraffic.com
Westermoen Hydrofoil

**Westermoen Hydrofoil A/S** (WH) var eit skipsverft i Mandal som spesialiserte seg på bygging av hydrofoilbåtar på lisens frå Italia. Verksemda vart skipa av Toralf Westermoen i 1961. 

Den første båten, HF «Westfoil», vart levert i 1962. Denne vart levert til Bahamas.

WH bygget fleire små og store hydrofoilbåter (PT 20, PT 50) som vart sett i trafikk på eigna strekningar i forskjellige farvatn på Vestlandet, i Oslofjorden, i Øresund, på Bahamas og i Hellas.

På slutten av 1960-åra bygde WT den største hydrofoilbåten i verda av typen PT150. HF «Expressen» med plass til 250 passasjerar vart bygd på bestilling frå eit svensk reiarlag. Båten oppnådde derimot ikkje den snøggleiken på 38 knop som var stadfesta i kontrakten, og kontrakten vart derfor heva. Dette var byrjinga på slutten for hydrofoil-epoken i Mandal.  

Etter dette satsa HF på å utvikle ein hurtigbåt av katamarantypen – Westamaranen. Denne båttypen vart ein stor suksess og gav eit nytt gjennombrot for snøggbåtar i Norge.

I løpet av 1980-åra vart namnet på verksemda endra til Westamarin. Westamarin var i verksemd til midt på 1990-talet. Bedrifta var i disse åra eit leiande verft for utvikling av snøggbåtar, ikkje berre i Noreg, men òg i internasjonal samanheng. 

## Produksjon

SS:
*1969 MS «Nefelin 3»
*1973 MS «Juvikingen»
*1973 MS «Solundir»
*1983 MS «Vøringen»

W86:
*1971 MS «Fjordglytt»
*1971 MS «Kosterfjord», bnr 21
*1972 MS «Fjordtroll», bnr 24
*1972 MS «Mayflower»
*1972 MS «Karmsund»
*1973 MS «Kongsbussen», bnr 27
*1973 MS «Hertugbussen», bnr 28
*1973 MS «Tedno», bnr 29
*1973 MS «Koegelwieck», bnr 32
*1973 MS «Olavsbussen»
*1973 MS «Haugesund», bnr 35
*1975 MS «Storesund», bnr 41
*1975 MS «Fjordkongen», bnr 42
*1975 MS «Brynilen», bnr 44
*1975 MS «Øygar», bnr 45
*1976 MS «Fjorddronningen», bnr 46
*1976 MS «Highland Seabird», bnr 47
*1976 MS «Fjorddrott», bnr 48
*1977 MS «Fjordprinsessen», bnr 49, Avdeling Alta
*1977 MS «Steigtind», bnr 50, Avdeling Alta
*1978 MS «Mediteran», bnr 54
*1978 MS «Hornøy 3», bnr 66 Avdeling Alta
*1978 MS «Marina 1», bnr 67 Avdeling Alta 

W95:
*1974 MS «Vingtor», bnr 36
*1974 MS «Sleipner», bnr37
*1975 MS «Sunnhordland», bnr 38
*1975 MS «Martini Bianco», bnr 40
*1975 MS «Westjet», bnr 43
*1977 MS «Draupner», bnr 51
*1977 MS «Tunen», bnr 52
*1977 MS «Tranen», bnr 53
*1977 MS «Pegasus»
*1979 MS «Tumleren»
*1981 MS «Alisur Amarillo», bnr 79
*1981 MS «Tromsprinsen», bnr 80
*1981 MS «Celestina», bnr 81, Avdeling Alta
*1982 MS «Venture 83», bnr 83
*1982 MS «Venture 84», bnr 84

W88:
*1981 MS «Haugesund», bnr 78, Avdeling Alta
*1981 MS «Midthordaland», bnr 82
*1985 MS «Skogøy»
*1986 MS «Fjordsol»

W100:
*1980 MS «Gimle Belle», bnr 75
*1981 MS «Gimle Bird», bnr 76
*1981 MS «Gimle Bay», bnr 77

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Westermoen Hydrofoil|Westermoen Hydrofoil]]» frå ,  den 28. oktober 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Arkiv etter Westamarin A/S på Arkivportalen
* Westfoil
Øygarden–Sotra Rutelag

**Øygarden-Sotra Rutelag L/L** (ØSR) var eit transportselskap med hovudkontor på Straume på Litlesotra. ØSR vart stifta etter ein fusjon mellom Sotra Billag L/L og Øygardsbåtane L/L i 1960. Kjerneområdet til selskapet var persontransport med buss i kommunane Sund, Fjell og Øygarden, og mellom desse og Bergen. I tillegg til dette hadde laget godstransport og båt- og ferjetransport i området.

Bussane til Øygarden-Sotra var stort sett av halvturist-standard, og fargene var grøn med gule striper. Logoen var ein vimpel med bokstavane ø og s.

Øygarden-Sotra Rutelag L/L fusjonerte med Askøy-Bergen Bil A/S og Rutelaget Bergen-Vest A/S i 1992, og VestTrafikk AS vart dermed danna. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Øygarden-Sotra Rutelag|Øygarden-Sotra Rutelag]]» frå ,  den 28. oktober 2014.*
MF «Stord»

**MF «Stord»** er ei bilferje levert frå Ankerløkken Verft i Førde i februar 1987 til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). Ferja var systerskipet til MF «Ullensvang» og i lag med denne vart ho sett inn i ruta Sandvikvåg-Halhjem. Ferja gjekk i denne ruta fram til januar 2007. 

Fram til i dag har ferja vore i flåten til HSD, HSD Sjø, Tide Sjø og Norled heile vegen. 

## Ferjesamband
*1987 - 2007: Sandvikvåg-Halhjem
*Januar - november 2007: Austevollshella-Hufthamar-Krokeide
*Sidan 2010: Stavanger-Tau

## Kjelder
* Skipet.no
* «Stord» på Fjordfähren (tysk) 

## Bakgrunnsstoff
* «Stord» på marinetraffic.com
MF «Skutvik» (1969)

**MF «Skutvik»**, seinare **MF «Rosendal»** og i dag MF «Lady of Manoag 2» er ei bilferje levert frå Kaarbøs mek. Verksted i Harstad i juli 1969 til Vesteraalens Dampskibsselskab i Stokmarknes. Ho gjekk i ruta mellom Skutvik og Svolvær via Skrova. I juli 1987 fekk ferja namnet «Skutvik II» og i januar 1988 vart ferja overteken av Ofotens og Vesteraalens Dampskibsselskab i Narvik.

Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD) kjøpte ferja i juli 1988 og gav ho namnet «Rosendal». 

I september 1996 vart ferja seld utanlands til Jomarias International Corp. på Filippinane. Ho fekk då namnet «Michael Joseph I». I 2006 vart ho omdøypt «Lady of Manoag 2». I 2011 er ferja framleis i fart, men det er ikkje lenger mogeleg å finne IMO i 2014.  

## Ferjesamband
* 1969 - 1988: Skutvik-Svolvær, frå 1987 som sommarferje. 
* 1988 - 1995: Stora Kalsøy-Hundvågøy-Sund (Sotra)
* 1996: Andenes-Gryllefjord (utleigd)

## Kjelder
* Skipet.no
* «Hordaland» på Fjordfähren (tysk)
MS «Concorde II»

**MS «Concorde II»**, seinare **«Tranen»**, og i dag **«Lyse Ekspress»** er ein snøggbåt levert frå Båtutrustning A/S på Rubbestadneset i mai 1988 til P/R Concorde i Stavanger.  

I desember 1990 vart båten innkjøpt av Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD) og i mars 1991 omdøypt «Tranen». I juli 1995 vart båten seld til Fjordservice AS (Det Stavangerske Dampskipsselskap) i Stavanger. Han fekk då namnet «Lyse Ekspress». I januar 2008 vart båten overført til Tide Sjø, og er i dag i flåten til Norled.

I 2011 er båten framleis i fart.

## Kjelder
* Skipet.no

## Bakgrunnsstoff
* «Lyse Ekspress» på marinetraffic.com
Mannen i Romsdalen

**Mannen** er eit 1294 m høgt fjell over Horgheim i Romsdalen. Fjellet har ei særeiga tindenål og forma kan minna om ei enorm gås som sit og skodar ut over dalen. Det er synleg frå dalføret.

Fjellet er ustabilt og ein ventar eit ras på opp mot 120&nbsp;mill&nbsp;m³. Fjellet har sidan 2009 vore overvaka av Åknes/Tafjord beredskap IKS. Hausten 2014 vart det observert auka rørsle i fjellet. Rørsla er svært følsam for nedbør og ved slutten av oktober 2014 vart fleire hus evakuerte og Raumabanen vart stengd.

Overvakinga i 2017 skjer mellom anna med GPS-antennar, bakkebasert radar mot terreng, laser, geofonar, elektronisk vater (tiltmeter), boreholsinstrument (DMS) som mælær deformasjon, mikrofonar, ekstensometer (strekkstag), meteorologisk stasjon og web-kamera.
Eit tiltak for å få slutt på dei stadige evakueringane når fjellet rører på seg, er å pumpe vatn frå ei tjørn på baksida av Mannen opp i tre store vasstankar. Deretter skal vatnet sprøytast gjennom slanger ned i sprekkene i fjellpartiet. Dette skal skje når rørslene i fjellet er store og folk i faresonen er evakuerte.

## Sjå òg
Nokre store rasulykker på Nordvestlandet:
*Tafjord-ulukka
*Tjelle-skredet
*Lodalsulukkene i 1905 og 1936
## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*NGU-rapport om Mannen
Rognosa d'Etache

**Rognosa d'Etiache** er ein 3&nbsp;382 meter over havet høg fjelltopp i Kottialpane i provinsen Torino i Italia, kloss ved grensa til departementet Savoie i Frankrike.

Fjellet har ei lang toppegg med tre tindar som strekker seg i retninga nordaust-sørvest. Nordausttoppen er 3&nbsp;376 moh. på grensa mellom dei to landa, med sørvesttoppen, 3&nbsp;382 moh. og Torre Maria Celeste (3&nbsp;342 moh.) inne på italiensk territorium.

Augusto Sibille var fyrstemann til topps, det hende i 1875.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rognosa d'Etache|Rognosa d'Etache]]» frå ,  den 28. oktober 2014.*
Rocca d'Ambin

**Rocca d'Ambin** (fransk *Mont d'Ambin*) er ein 3&nbsp;378 meter over havet høg fjelltopp i Kottialpane, på grensa mellom departementet Savoie i Frankrike og provinsen Torino i Italia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mont d'Ambin|Mont d'Ambin]]» frå ,  den 28. oktober 2014.*
Bric de Rubren

**Bric de Rubren** (italiensk *Cima Mongioia*) er ein 3&nbsp;340 meter over havet høg fjelltopp i Kottialpane,  på grensa mellom departementet Alpes-de-Haute-Provence i Frankrike og provinsen Cuneo i Italia.

Allereie i 1823 gjorde ein fransk offiser som dreiv topografisk landmåling for Frankrike eit forsøk på å nå toppen av Bric de Rubren. Fyrst 55 år seinare stod dei fyrste menneska på toppen av fjellet, franskmennene Paul Agnel og Joseph Risoul. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Bric de Rubren|Bric de Rubren]]» frå ,  den 28. oktober 2014.*
MF «Etne» (1979)

**MF «Askøy»**, seinare **MF «Etne»**, var ei bilferje levert frå Mjellem & Karlsen i Bergen i juni 1979 til Rutelaget Askøy-Bergen og gjekk i ruta mellom Bergen og Kleppestø i Askøy kommune frå 1979 til 1988. 

Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD) kjøpte ferja i juni 1988 og ho fekk namnet MF «Etne». Fram til i dag har ferja vore i flåten til HSD, HSD Sjø, Tide Sjø og Norled. 

## Ferjesamband

* 1979 - 1988: Kleppestø-Bergen
* 1988 - 1995: Valevåg-Skjersholmane
* 1995 - juni 2007: Bruravik-Brimnes
* Juni 2007 - november 2010: Leirvåg-Sløvåg-Skipavik
* November 2010 - mars 2011: Leirvåg-Sløvåg
* Sidan 2011 reserveferje i Hordaland og Hardangerfjorden, mellom anna Jondal-Tørvikbygd i 2014. 

## Kjelder
* Skipet.no
* «Askøy» på Fjordfähren (tysk) 

## Bakgrunnsstoff
* «Etne» på marinetraffic.com
MS «Anne Line»

**MS «Anne Line»**, seinare **«Tjelden»**, i dag **«Maan Dolphin»** er ein snøggbåt levert frå A/S Fjellstrand i Omastrand 7. juli 1986 til Gods-Trans i Hønefoss/Drammen. Båten var eit fraktefartøy som vart sett inn i kysttrafikk med frakt, i tillegg til turar mellom Noreg og Sentral-Europa. I april 1989 vart han leigd ut til Nor-Cargo Express og sett i rute mellom Ålesund og Storbritannia. 

I 1990 vart han ombygd til passasjerfartøy og kunne ta 195 passasjerar. I februar 1991 vart båten innkjøpt av Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD) og omdøypt «Tjelden». Båten gjekk i ruta mellom Bergen og Sunnhordland. I mai og juni 1993 var han utleigd til Pilen AB i Malmø og gjekk i ruta mellom Malmø og København. Det same vart båten i juli og august 1996, juni-november 1998 og mars 1999. 

Frå juni 1993 gjekk ho attende til ruta mellom Sunnhordland og Bergen, før ho i mai 1994 gjekk i ruta Stavanger-Leirvik. Frå april 1996 gjekk ho i Haugesundsruta, frå Haugesund til Stavanger, via Kopervik og Føresvik. Frå 2000 gjekk båten i ruta mellom Bergen og Stavanger. 13. september 2005 kolliderte båten med kaien i Mosterhamn, men ingen passasjerar kom til skade. Frå februar 2007 til juli 2008 vart båten utleigd til Stavangerske Lokal og gjekk i lokale ruter mellom Stavanger og omegn. 

Båten vart ombygd ved Fjellstrand i april 2007 og i juli 2008 seld til Hvalsafari AS i Andenes og fekk namnet «Maan Dolphin». 22. september 2008 vart han overført til Maan Sjøfart. Hausten 2009 låg båten i opplag ved Toftøy, frå februar 2010 og frametter vart han utleigd til Tide Sjø og sidan Norled for ruta mellom Stavanger og Bergen, medan han om sommaren vart brukt til kvalsafari frå Andenes. 

## Kjelder
* Skipet.no
* Faktaomfartyg.se

## Bakgrunnsstoff
* «Maan Dolphin» på marinetraffic.com
MF «Vikingen» (1992)

**MF «Vikingen»** er ei bilferje levert frå Slipen mek. Verksted i Sandnessjøen i juli 1992 til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). Frå starten av til 2007 gjekk ho i ruta Krokeide-Hufthamar-Austevollshella. 

Fram til i dag har ferja vore i flåten til HSD, HSD Sjø, Tide Sjø og Norled heile vegen. 

## Ferjesamband
* 1993 - 2007:  Krokeide-Hufthamar-Austevollshella
* Sommaren 2007: Utleigd til Hurtigruten ASA for ruta Bognes-Skarberget
* 2010: Reserverferje
* 2011: Skjersholmane-Ranavik
* 2012 - ...:  Årsnes-Varaldsøy-Gjermundshamn

## Kjelder
* Skipet.no
* Fjordfähren 

## Bakgrunnsstoff
* «Vikingen» på marinetraffic.com
MS «Sleipner» (1989)

**MS «Sleipner»**, i dag «Speed Cat 1», er ein snøggbåt levert frå A/S Fjellstrand i Omastrand i mai 1989 til Flaggruten ved Det Stavangerske Dampskibsselskab. Som ein del av Flaggruten gjekk båten i rute mellom Stavanger og Bergen. I 1993 vart Flaggruten eit heileigd dotterselskap under Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). 

I mars 1997 vart båten selt til Hansatee Ltd. (AS Hansatee) i Tallinn i Estland, og han gjekk i rute mellom Tallinn og Helsingfors i Finland. Han hadde då namnet «Tallink Express I».

I august 2001 vart heimehamna endra til Limassol på Kypros, og seinare på året, 6. november 2002, vart båten seld til A.N.E.S. High Speed (Malta) Ltd. (Anonymus Naftiliaki Eteria Symis, Simi, Hellas) i Valletta på Malta og fekk namnet «Panormitis». I 2008 vart båten først seld til ukjende eigarar på Rhodos og omdøypt «Speed Cat 1»., før han vart seld til Greece Speed Cat den 29. juni 2009. 

I 2011 er båten framleis i fart.

## Kjelder
* Skipet.no

## Bakgrunnsstoff
* «Speed Cat 1» på marinetraffic.com
MS «Draupner» (1989)

**MS «Draupner»**, seinare **MS «Tyrving»** i dag **«Superstar»**, er ein snøggbåt levert frå A/S Fjellstrand i Omastrand i mai 1989 til Flaggruten ved Det Stavangerske Dampskibsselskab. Som ein del av Flaggruten gjekk båten i rute mellom Stavanger og Bergen. I 1992 var båten kjøpt av Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD), og han fekk i mars 1993 namnet «Tyrving». I 1996 vart båten utleigd til Tyskland. 

I august 1999 vart båten lagt i opplag som reserveskip til Flaggruten. 27. november 1999 vart han sett inn i Flaggruten att og under den første turen over Sletta etter Sleipnerforliset 9. desember 1999 var det eitt minutts stille ved ulukkesstaden. 

14. oktober 2002 vart båten selt til Evertrust Fast Ferry Co. Ltd. på Taiwan og han fekk namnet «Superstar». 

I 2011 er båten framleis i fart.

## Kjelder
* Skipet.no
* Norsk hurtigbåthistorie
MS «Espeværekspressen»

**MS «Espeværekspressen»** er ein snøggbåt levert frå Båtutrustning A/S på Rubbestadneset i april 1991 for Agasøster Båtservice på Rubbestadneset. Båten vart sett inn i ruta mellom Eidesvik og Espevær i Bømlo kommune. Då Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap tok over denne ruta i 1992 følgde båten med på laget og var i reiarlaget (HSD, Tide og Norled) fram til 31. desember 2013. 

I 2014 tok Agasøster Båtservice igjen over båten og brukte han i rute mellom Leirvik på Stord og Ranavik og Sunde i Kvinnherad. 

## Kjelder
* Skipet.no

## Bakgrunnsstoff
* «Espeværekspressen» på marinetraffic.com
Melanie Chisholm

**Melanie Jayne Chisholm** (), betre kjent som **Melanie C** eller berre **Mel C**, er ein engelsk songar, låtskrivar, skodespelar, dansar, forretningskvinne, TV-personlegdom og treningsmodell. Ho er ein av dei fem medlemmane i bandet Spice Girls, der ho hadde kallenamnet «Sporty Spice». 

Med Spice Girls har Chisholm selt over 100 millionar plater i heile verda.
Som soloartist har ho selt over 20 millionar plater. Den første songen ho gav ut var ein duett med Bryan Adams, «When You're Gone». I 1999 gav ho ut det første studioalbumet sitt, *[[Northern Star av Melanie C|Northern Star]]*, som har vorte selt i 4 millionar eksemplar. Chisholm har gjeve ut fem andre album og har vorte nominert til både Brit Awards og musikkprisen ECHO. Ho er i dag den kvinnelege artisten med nest flest førsteplass-singlar i Storbritannia.

## Personleg liv
Chisholm har vore open om kampen sin med klinisk depresjon og spiseforstyrringar, som ho har opplevd fleire gonger i løpet av livet sitt. Den yngre halvbroren hennar, Paul O'Neill, er ein racerførar.

Chisholm var i eit forhold med eigedomsutviklaren Thomas Starr. Chisholm fødte ei dotter, Scarlett, den 22. februar 2009 på Portland Hospital i London.

Chisholm er òg ein tilhengar av Liverpool FC. Ho har 12 tatoveringar.

## Diskografi
**[[Northern Star av Melanie C|Northern Star]]* (1999)
**[[Reason av Melanie C|Reason]]* (2003)
**[[Beautiful Intentions]]* (2005)
**[[This Time av Melanie C|This Time]]* (2007)
**[[The Sea av Melanie C|The Sea]]* (2011)
**[[Stages av Melanie C|Stages]]* (2012)
**[[Version of Me]]* (2016)
**[[Melanie C av Melanie C|Melanie C]]* (2020)

## Sjå òg
*Spice Girls

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Melanie C|Melanie C]]» frå ,  den 28. oktober 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*Den offisielle nettsida til Melanie C
*Melanie C på Allmusic
*
MS «Tedno» (1992)

**MS «Tedno»**, i dag **«Osman Hamid Bey»**, er ein snøggbåt levert frå Harding Verft i Rosendal i desember 1992 til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). 

Båten gjekk i ruta Bergen-Sunnhordland, og Bergen-Ølen. Frå 27. august til 10. september 1999 gjekk ho i Haugesundsruta (Stavanger-Haugesund) for MS «Tjelden». 23. september 1999 assisterte ho «Tjelden» i Bømlafjorden etter eit motorstopp. 26. juli 2000 kræsja båten i låg fart i kaien ved Rubbestadneset. Det vart berre små skadar, og båten var tilbake i rute dagen etter. 8. august 2000 grunnstøtte båten ved Flesland kai og fekk skadar i begge skroga. Båten måtte innom verkstad, men var attende i rute alt 11. august. 24. august 2003 fekk båten motorproblem på veg nordover, som ein del av Flaggruten med 90 passasjerar ombord. Båten gjekk til Rubbestadneset for eigen motor og MS «Baronessa» tok passasjerane vidare til Bergen.

Båten vart seld til Altinnal Turizm Istelmecilik ve Yatirim AS i Tyrkia i februar 2007. Per oktober 2014 er båten framleis i fart.

## Kjelder

* Skipet.no
* Norsk hurtigbåthistorie 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:MS «Tedno» (1992)|MS «Tedno» (1992)]]» frå ,  den 29. oktober 2014.*  

## Bakgrunnsstoff
* «Osman Hamdi Bey» på marinetraffic.com