open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trøndelagsutstillinga i 1930

**Trøndelagsutstillinga 1930** var ei stor utstilling som vart arrangert på Nidarø og Skansen i Trondheim frå 1. juni til 5. oktober 1930. Med utstillarar frå Trøndelag og resten av landet var dette den første større mønstringa av næringslivet i Noreg sidan Jubileumutstillinga på Frogner i Oslo i 1914.

## Historikk

På utstillingsområdet var festplassen med paviljongar og hallar på i alt 22 000 m² golvareal. Totalt 1&nbsp;927 utstillarar presenterte aktivitetar og produkt frå samfunnsliv, primærnæring, industri og anna næringsverksemd. Over Nidelva frå Nidarø var det bygt ei mellombels gangbru til Ilen kyrkje og fiskeriutstillinga på Skansen der polarskuta «Fram» låg. Frå juni til september vart det halde rundt 160 møte og stemne med kring 24&nbsp;000 deltakarar. Utstillinga omfatta òg eit fornøyelseområde. Kong Haakon VII opna utstillinga.

I 1930 var det 900-årsjubileum for Slaget på Stiklestad 29. juli 1030.

## Galleri

Fil:Sangerfesten i Sangerhallen (1930).jpg|«Sangerfesten i Sangerhallen» Foto: Alf Schrøder/Trondheim byarkiv
Fil:Nidar sjokoladefabrikks kiste på Trøndelagsutstillingen (1930).jpg|Nidar sjokoladefabrikk si kiste på utstillinga. Foto: Alf Schrøder/Trondheim byarkiv
Fil:Fesjå ved Trøndelagsutstillingen 1930 1.jpg|Fesjå ved utstillinga  Foto: Trondheim byarkiv
Fil:Guttemusikkorpset - Trøndelagsutstillingen (1930).jpg|«Guttemusikkorpset». Foto: Trondheim byarkiv
Fil:Bilutstilling ved Trøndelagsutstillingen på Nidarø (1930).jpg|Bilutstilling  på Nidarø. Foto: Trondheim byarkiv
Fil:Demonstrasjon av fiskekakeproduksjon (1930).jpg|Demonstrasjon av A/S Fiskseparators fiskekakemaskin. Foto: Frederik Hilfling-Rasmussen/Trondheim byarkiv
Fil:Gudbrandsdalsysterienes Salgscentral ved Trøndelagsutstillingen (1930).jpg|Meieriprodukt presentert av Gudbrandsdalsysterienes Salgscentral i Oslo. Foto: Trondheim byarkiv
Fil:Tobakkstatue ved Trøndelagsutstillingen 1930.jpg|Reklamefigur for norsk tobakksfabrikk. Moritz Glotts tobakksfabrikk lét byggja «orientalsk» paviljong med minaret til utstillinga. Foto: Schrøder/Trondheim byarkiv


## Kjelder
**Denne artikkele bygger på [[:nb:Trøndelagsutstillingen 1930|Trøndelagsutstillingen 1930]] frå Wikipedia på bokmål, versjonen frå 12. oktober 2018*

; Referansar 


## Bakgrunnsstoff

* Digital bokkopi av Trøndelagsutstillingen –  Offisiell beretning 1. del (utgjeve 1930)
* Digital bokkopi av Trøndelagsutstillingen –  Offisiell beretning 2. del (1930)
* Digital bokkopi av ''Trøndelagsutstillingen –  Organisasjon, alminnelige bestemmelser, program'' (1929)
Nepal Airlines

**Nepal Airlines**, tidlegare kjend som *Royal Nepal Airlines*, er det nasjonale flyselskapet med i Nepal. Hovudkvarteret ligg på Katmandu internasjonale lufthamn i Katmandu.

## Historie
Selskapet vart grunnlagd i juli 1958 som *Royal Nepal Airlines Corporation* (RNAC) med ein Douglas DC-3. I byrjinga var rutenettet avgrensa til Simara, Pokhara, Biratnagar og indiske byar som Patna, Calcutta og Delhi. DC-3 var einerådande i dei første åra. I 1963 fekk selskapet to kinesiskbygde Antonov An-2, og i 1966 vart ein Fokker F27 innlemma i flåten.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nepal Airlines|Nepal Airlines]]» frå ,  den 7. desember 2018.*
Tenzing-Hillary lufthamn

**Tenzing–Hillary lufthavn**, tidlegare *Lukla flyplass* (IATA-kode: **LUA**, ICAO: **VNLK**) er ei lita lufthamn ved landsbyen Lukla i den austlege delen av Nepal, nær grensa til Tibet.

Flyplassen blei skipa i 1971 som Lukla airport. Han er ein av dei høgast liggjande flyplassane i verda, med ei høgd på 2 860 moh. 
Flyplassen ligg i Himalaya sør for Mount Everest. Han er eit populært utgangspunktf for fjellklatrar og fjellklatrarar som nyttar flytransport til Lukla som innfartsveg til utforsking av Khumbu, Mount Everest-regionen og Mount Everest nasjonalpark.

## Flygemål

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tenzing-Hillary lufthavn|Tenzing-Hillary lufthavn]]» frå ,  den 7. desember 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*Tenzing-Hillary lufthavn, Lukla i Store norske leksikon
Mánu Rávdnji

**Mánu Rávdnji** er det andre albumet til den samiske musikkgruppa Adjágas. 

## Sporliste
 	
#Neon Čalmmit 	
#Leaikás Seahkat 	
#Dološ Biekkat 	
#Unna Nieiddaš 	
#Hás It! 	
#Manu Rávdnji 	
#Ruoktu 	
#Ih Goh Gåarkah? 	
#Viidáseappot

## Kjeldeliste
Adjágas

**Adjágas** var ei samisk musikkgruppe frå Noreg som var verksam frå 2004 til 2014. *Adjágas* er namnet på tistanden mellom å vera vaken og søvn. Gruppa blanda joik med moderne sjangrar som elektronika, indierock og ambient.

## Historie
Adjagas vart danna i 2004 av Lawra Somby og Sara Marielle Gaup. Allereie året etter oppstarten varma dei opp for Kaizers Orchestra på preikestolen under by:larm, vart invitert til å opne Glastonbury-festivalen, joika under Mandela-konserten i Trondheim og spela på Oslo World Music Festival. På grunn av regn fekk dei ikkje spela på Glastonbury det året likevel.

Debutalbumet *Adjágas* vart gjeve ut 21. november 2005 med Paal Fagerheim og Juhani Silvola på gitar og Timo Silvola på perkusjon.

I 2007 kom dei attende til Glastonbury og opna festivalen, der kjente artistar som Arctic Monkeys, Amy Winehouse og Bloc Party også spela.

Andrealbumet *Mánu Rávdnji*, som tyder månestraum, vart gjeve ut sist i 2009. Albumet vart godt motteke og fekk terningkast fem i mange norske avisar. I 2010 spela dei ved OL i Vancouver og året etter var dei på turné i USA.

Bandet ga seg i 2014, men medlemene fortset å drive med musikk.

Songen deira «Ozan» vart framført av Ella Marie Hætta Isaksen på Stjernekamp 2018 på NRK som finalelåt.

## Diskografi
### Studioalbum
*Adjágas (2005)
*Mánu Rávdnji (2009)

### Singlar
*Mun Ja Mun (2006)
*Lihkolaš (2009)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Youtube-kanalen til Adjágas
Quodlibet

**Quodlibet** (frå latin *quod libet*, 'som ein liker') er ein musikalsk satstype der ein framfører fleire melodiar som opphavleg ikkje høyrer saman samtidig i kvar si stemme. Quodlibet er dermed ei form for polyfon sats og fritt kontrapunkt.

Fleire motettar frå 1200-talet syner quodlibet-liknande teknikkar. Handskriftet *[[Codex Montpellier]]* frå 1300-talet inneheld fleire quodlibet-liknande verk med kombinasjonar av ulike eksisterande melodiar. Den første fleirstemmige vokalkomposisjonen der det bevisst er brukt usamanhengjande tekst- og melodibrotstykke for å oppnå ein uhøgtideleg verknad er «Guter, selzamer, und künstlicher teutscher Gesang, sonderlich ettliche künstliche Quodlibet» frå 1544.

I renessansen og barokken var quodlibet ei populær underholdningsform. Det er kjent at medlemmar av familien Bach hadde for vane å improvisera quodlibetar når familien kom saman.

I Frankrike utvikla det seg ei sjølvstendig form for quodlibet under renessansen som blei kalla *fricassée*, og i Spania ei tilsvarande form med namnet *ensalada*.

## Døme
* Den trettande variasjonen i J.S. Bach sine *[[Goldbergvariasjonane|Goldbergvariasjonar]]*
* J.S. Bach skreiv eit stykke til ei bryllupsfeiring som gjerne berre blir kalla *Quodlibet*, sjølv om det ikkje er ein quodlibet i eigentleg forstand, men ei rekkje  musikalske vitsar, ordspel, obskure kulturelle referansar og parodiar på andre songar.
* *Gallimathias musicum*, ein quodlibet med 17 stemmer som Wolfgang Amadeus Mozart skreiv då han var ti år gammal.
* Nokre av messene til Jacob Obrecht inneheld kombinasjonar av ulike kjende melodiar og originalskrive materiale.
* Tre quodlibetar over *O rosa bella* av John Dunstaple er bevarte i *[[Glogauer Liederbuch]]*. Dunstaple har teke vare på den originale *cantus* og flettar inn byrjinga av ulike tyske folkesongar i tenoren. I den første quodlibeten siterer han heile 22 kjærleikssongar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Quodlibet|Quodlibet]]» frå ,  den 6. desember 2018.*  
 
*Rudolf Flotzinger: «Quodlibet» i *Oesterreichisches Musiklexikon*. Onlineutgaven, Wien 2002 ff., ISBN 3-7001-3077-5.

## Referansar
Musikkteori

**Musikkteori** er ein del av musikkvitskap og musikalsk undervising som tek for seg musikk på ein teoretisk måte. Innan musikkteori tek ein for seg ulike musikalske element og skildrar, systematiserer og analyserer dei. Slike element kan vera tone, rytme, harmoni, melodi, tekstur og form. Musikkteorien er ofte retta mot mønstera og systema som dei fleste komponistar arbeider etter. omgrepet «musikkteori» blir ofte brukt som in samlenemning for ei rekke læreemne (notelære, harmonilære, satslære osb.) som blir brukte innan vestleg musikkutdanning.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Musikkteori|Musikkteori]]» frå ,  den 6. desember 2018.*
Carl Jenssen

**Carl Edvard Jenssen** () var ein norsk jarndreiar frå Moss som var stortingsmann 1913-15 for Arbeidarpartiet.

Jenssen var son til ein sliperimeister. Sjølv arbeidde han òg på sagbruk frå han var 14 til 17 år gammal. Han vart så tilsett på Moss mekaniske verksted, der han i alle dei år jobba som jarndreiar.

Jenssen var medlem av bystyret Moss frå 1901 og formannskapet frå 1907 til 1922. Elles var han medlem av verjerådet i Moss. Jenssen var ein pådrivar i arbeidarrørsla i Østfold-byen. Han var såleis sentral bak reisinga av Folkets hus og i fem år leiar av arbeidarane si handelsforeining. Perioden 1906-11 var han formann i den lokale arbeidarforeininga.

Tingbolken 1913-15 representerte Jenssen einmannskrinsen Moss og Drøbak på Stortinget. Han var då ein av 21 Arbeidarparti-representantar, med sete i både Lagtinget og i Justiskomite nr 1. Jenssen høyrde til «den gamle retning» i Arbeidarpartiet, og var medlem i Noregs Sosialdemokratiske Arbeidarparti då han døydde etter eit «længere, smertefuldt sykeleie».

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Arbeiderbladet 4. juni 1923
Inverted Jenny

**Inverted Jenny**, 'opp-ned-Jenny' eller 'omvende Jenny', er eit amerikansk frimerke utgjeve første gong den 10. mai 1918. På dette frimerket er biletet av Curtiss JN-4 «Jenny» attgjeve i midten av frimerket trykt opp-ned. Dette er truleg den mest kjende feilen i amerikansk filateli. Berre eitt ark med 100 av det omvende frimerket er nokon gong funne, noko som gjer dette feiltrykket til eit av dei mest verdifulle i filatelien si historie. I desember 2007 vart eit postfriskt eksemplar selt for 825 000 dollar.

## Kjelder

* Amick, George: *The Inverted Jenny: Mystery, Money, Mania* . Scott Pub Inc Co. ISBN 89487-089-)
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:«Opp-ned» Jenny|«Opp-ned» Jenny]]» frå ,  den 6. desember 2018.*  

## Bakgrunnsstoff

* Postal Service Announces Very Limited Edition Stamps Circulated with Recent Issue of Famous ‘Upside Down’ Jenny Stamp ved nettstaden til US Postal
He Jiankui

**He Jiankui** () er ein kinesisk forskar innanfor biofysikk, som tidlegare har vore professor i biofysikk ved Det sørlege universitet for vitskap og teknologi i Shenzhen i Kina.

Han blei kjend i november 2018 etter å ha hevda at han hadde skapt dei første menneska med kunstig endra gener, to tvillinga kjende under pseudonyma Lulu () og Nana (). Kunngjeringa om tvillingparet ble møtt med versomspennande fordømming. 29. november 2018 stoppa kinesiske styresmakter alle forskingsaktivitetane til He, og han blei seinare halden i husarrest i ein universitetshybel.

I januar 2019 mista han universitetsjobben.

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:He Jiankui|He Jiankui]]» frå ,  den 5. januar 2019.*
La Défense

**La Défense** er eit forretningsdistrikt utanfor Paris. Det ligg i departementet Hauts-de-Seine, rundt punktet der kommunane Nanterre, Courbevoie og Puteaux møter kvarandre. 

Området har fått namn etter skulpturen *La Défense de Paris*, som blei oppført i 1883 for å heidra soldatane som hadde forsvart Paris under den fransk-tyske krigen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:La Défense|La Défense]]» frå ,  den 7. desember 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Paris La Défense
Terje Granerud

**Terje Granerud** () er ein norsk journalist og politikar frå Nannestad i Akershus. Han representerte Akershus fylke og Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1981 til 1989, tidlegare møtte han eit halvår i 1980 som vararepresentant frå same fylket.

Etter examen artium i 1970, var Granerud kontorassistent i Arbeiderbladet i tre år. Frå 1973 var han journalist i *Akershus Arbeiderblad/Romerikes Blad* til 1981. Inn i mellom var han 1978-79 redaktør i fagbladet *Kartellnytt*, medan han frå april til oktober 1980 møtte på Stortinget som vararepresentant for Helen Bøsterud, medlem i Sosialkomiteen. Hausten 1981 fekk Granerud fast tingplass frå Akershus etter stortingsvalet, attvald i 1985. Alle sesjonane til 1989 var han medlem i Sosialkomiteen.

Allereie 20 år gammal fekk Granerud leiande verv i Nannestad kommune. Såleis var han nestformann 1971-73 og formann 1973-75 i skulestyret. I 1976-77 var han med i formannskapet. Våren 1981 vart han vald inn landsstyret til Arbeidarpartiet, eit verv han hadde i berre to år.

Etter han forlet Stortinget i 1989, var Granerud sjefredaktør i *[[Romerikes Blad]]* i 13 år. Sidan var han marknadssjef i *Eidsvoll Ullensaker Blad* 2002-03, til dess han vart vald til ordførar i Rælingen kommune hausten 2003, for ein fireårsperiode. Deretter gjekk han tilbake til pressa, og var administrerande direktør/sjefredaktør i Eidsvoll Ullensaker Blad frå 2007 til 2012.

Granerud var elles nestleiar 1991-93 i Landsforeningen for trafikkskadde og 1993-95 medlem i Styret for Postverket.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Ella Marie Hætta Isaksen

**Ella Marie Hætta Isaksen** () er ein norsk, samisk musikar frå Tana. 

## Karriere
### Musikk
I 2016 vann Isaksen Sámi Grand Prix med den sjølvskrivne songen «Luoddaearru», og i 2017 vann ho songtevlinga Liet International med same song. I 2017 var Isaksen med på å starte bandet ISÁK. I oktober 2018 vann ho NRK-programmet Stjernekamp.

### Politisk engasjement
Ho vart vald til fylkesleiar i miljøvernorganisasjonen Natur og Ungdom i november 2014 og sat til januar 2016. Ho hadde andre verv i organisasjonen fram til ho vart tilsett som kampanjesekretær i Natur og Ungdom hausten 2017. Ho vart vald inn i sentralstyret i organisasjonen i januar 2018, og sat i eit halvår, fram til ho valde å fokusere på musikken frå sommaren 2018.

I 2023 vart Isaksen ein frontfigur i aksjonen mot vindmøllene som hadde vorte sett opp på Fosen på ugild grunnlag. Fosen var opphavleg eit reindriftsområde for samane, men etter utbygginga av vindmøllene stadfesta Høgsterett at dei krenka «reindriftssamenes rett til kulturutøvelse». Fosensaka fekk mykje merksemd i massemedia, særleg etter aksjonane mot departementa.

## Prisar og utmerkingar
I 2019 tok Ella Marie imot Brobyggerprisen frå Norske kirkeakademier. I 2023 vart Isaksen tildelt Fritt Ords honnør for innsatsen hennar for minoritetsvern og samiske urfolksrettar.

## Verk
I 2021 gav ho ut si fyrste bok med tittelen *Derfor må du vite at jeg er same*.

## Kjelder

*Denne artikkelen byggjer på [[:nb:Ella Marie Hætta Isaksen|Ella Marie Hætta Isaksen]] på  den 7. desember 2018.*

## Bakgrunnsstoff

*
Grensen i Oslo

**Grensen** er ei aust-vestgåande gate i Oslo sentrum, frå Møllergata på vestsida av Stortorvet til Professor Aschehougs plass. Gata hadde opphavleg namnet Grændsegaden, som seinare vart til Grændsen, og i dag vert skrive Grensen (uttalt med tonelag 1, som i «bønder»).

Gata låg utanfor vollane som låg ikring byen i si tid, men vart allereie på 1600-talet likevel viktig for sambandet mellom aust og vest i Christiania ved å vere landevegen ut frå Store Voldport. Forstaden Grændsen, prega av spreidde hus og store hagar, oppstod tidleg på det som i dag er området mellom Stortingsgata ved Prestegata og Pilestredet ved  Professor Aschehougs plass. Då vollane vart rivne på 1700-talet, dammane på det som vart Stortorvet var fylt att, og byen fekk si nye kyrkje attmed torget, vart det òg fart på byggeverksemda langsetter Grensen. Ganske snøgt vart Grensen ei viktig handelsgate, og i 1819 vart eigedomane på nordsida av gata innlemma i det som kan karakteriserast som byens handelsterritorium. Ved ei utviding av byen i 1858 vart området formelt ein administrativ del av Christiania. Gata er framleis ei av dei viktigaste handelsgatene i Oslo.

## Kjelder

*Oslo byleksikon, femte utgåva, side 209 (gata Grensen) og side 219 (forstaden Grændsen).
Gullpennen

**Gullpennen** er ein norsk mediepris delt ut av Riksmålsforbundet til ein person frå dags- eller vekepressa. Prisen blei delt ut første gong i 1985. Han er ein av Riksmålsforbundets mediepriser, og blir delt ut samtidig som dei andre prisane.

## Vinnarar

* 1985 — Arne Hestenes, *[[Dagbladet]]*
* 1986 — Kjell Syversen, *[[Verdens Gang|VG]]*
* 1987 — Gidske Anderson, *[[Arbeiderbladet]]*
* 1988 — Mona Levin, *[[Aftenposten]]*
* 1989 — Bengt Calmeyer, *Arbeiderbladet*
* 1990 — Per Bang, *[[Dagens Næringsliv]]*
* 1991 — Vetle Lid Larssen, *Aftenposten*
* 1992 — Øyvind Thorsen, *Aftenposten*
* 1993 — Per Egil Hegge, *Aftenposten*
* 1994 — Halvor Seilø Torgersen, *[[Nationen]]*
* 1995 — Niels Chr. Geelmuyden, frilans
* 1996 — Sissel Benneche Osvold, *Dagbladet*
* 1997 — Kåre Valebrokk, *Dagens Næringsliv*
* 1998 — Yngve Ekern, *Aftenposten*
* 1999 — Thor «Laffen» Hedberg, *VG*
* 2000 — Jan E. Hansen, *Aftenposten*
* 2001 — Gudleiv Forr, *Dagbladet*
* 2002 — Andreas Viestad, *Dagbladet*
* 2003 — Andreas Wiese, *[[Dagbladet]]*	
* 2004 — Cathrine Sandnes, *[[Dagsavisen]]*	
* 2005 — Anders Heger, *Dagsavisen*
* 2006 — Harald Stanghelle, *[[Aftenposten]]*
* 2007 — Linn Ullmann, *Aftenposten*
* 2008 — John Olav Egeland, *Dagbladet*
* 2009 — Sven Egil Omdal, *Stavanger Aftenblad*
* 2010 — Kjetil B. Alstadheim, *Dagens Næringsliv*
* 2011 — Bjørn Vassnes, *Klassekampen*
* 2012 — Hanne Skartveit, *VG*
* 2013 — Eskil Engdal, *Dagens Næringsliv*
* 2014 — Inge D. Hanssen, *Aftenposten*
* 2015 — Frithjof Jacobsen, *VG*
* 2016 — Kjetil Rolness
* 2017 — Audun Vinger
* 2018 — Inger Merete Hobbelstad, *Dagbladet*
* 2019 – Knut Olav Åmås, Fritt Ord og *Aftenposten*
* 2020 – Eirin Eikefjord, *Bergens Tidende*
* 2021 – Sturle Scholz Nærø
* 2022 – Egon Holstad, *[[ITromsø]]*

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gullpennen|Gullpennen]]» frå ,  den 7. desember 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*
Riksmålsforbundets mediepriser

**Riksmålsforbundets mediepriser** er ei gruppe på tre norske medieprisar som blir delte ut av Riksmålsforbundet. Desse er Lytterprisen (skipa i 1960), Gullpennen (skipa i 1985) og TV-prisen (skipa i 2003).

Prisane går til journalistar, programleiarar og skribentar som «utmerker seg med god og stilsikker bruk av riksmål/moderat bokmål i mediene.»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Riksmålsforbundets mediepriser|Riksmålsforbundets mediepriser]]» frå ,  den 7. desember 2018.*
NM i alpine greiner 1966

**Noregsmeisterskapen i alpine greiner 1966** fann stad på Oppdal i Sør-Trøndelag dagane 4. - 6. mars 1966. Håkon Mjøen vart tildelt kongepokalen for sin prestasjon i storslalåm.

## Menn
### Slalåm



Dato: 6. mars


### Storslalåm



Dato: 5. mars


### Utfor



Dato: 4. mars


### Kombinasjon





## Kvinner
### Slalåm



Dato: 6. mars


### Storslalåm



Dato: 5. mars


### Utfor



Dato: 4. mars


### Kombinasjon





## Kjelder
*Arbeiderbladet 7. mars 1966
Distriktet Zwettl

**Distriktet Zwettl** er eit administrativt distrikt (Bezirk) vest i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Distriktet dekker ei flatevidd på 1399 km², med i kring 42&nbsp;500 ibuarar (2018). Byen Zwettl er administrasjonssenter for distriktet.

## Kommuneskipnaden
Distriktet omfattar 24 kommunar, av dei 3 bykommunar og 20 såkalla 'Marktgemeide'.

* Allentsteig
* Altmelon
* Arbesbach
* Bad Traunstein
* Bärnkopf
* Echsenbach
* Göpfritz an der Wild
* Grafenschlag
* Groß Gerungs
* Grossgöttfritz
* Gutenbrunn
* Kirchschlag
* Kottes-Purk
* Langschlag
* Martinsberg
* Ottenschlag
* Pölla
* Rappottenstein
* Sallingberg
* Schönbach
* Schwarzenau
* Schweiggers
* Waldhausen
* Zwettl

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bezirk Zwettl|Bezirk Zwettl]]» frå ,  den 7. desember 2018.*
Døgenikt

**Døgenikt** er eit norsk og dansk uttrykk avleidd av det nedertyske nedsetjande ordet *Taugenichts* (*Taugen* (dögen), 'duge', *nichts*, inkje', altså 'inkjedugande'). Det viser til ein doven og udugeleg person, ein lathans eller dagdrivar.

I litteraturen vart ordet ofte nytta, særleg på 1800-talet og inn på 1900-talet, for å karakterisera barnet til gode borgarlege familiar som ikkje slutta seg til familietradisjonane i høve til yrkesval, men kanskje gjekk inn i kunstnariske yrke. 

Ei novelle av Joseph von Eichendorff frå 1826 tok for seg døgenikten: *Aus dem Leben eines Taugenichts*.

## Sjå òg
* Vagabond

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Døgenikt|Døgenikt]]» frå ,  den 4. desember 2018.*
NM i alpine greiner 1976

**Noregsmeisterskapen i alpine greiner 1976** fann stad dagaae 19. - 21. mars 1976 på Oppdal i Sør-Trøndelag.
 
## Menn
### Slalåm



Dato: 21. mars

### Storslalåm



Dato: 20. mars

### Utforrenn



Dato: 19. mars

### Kombinasjon




## Kvinner
### Slalåm



Dato: 21. mars

### Storslalåm



Dato: 20. mars

### Utforrenn



Dato: 19. mars

### Kombinasjon




## Kjelder
**Sportsboken 76*. Dreyerbok Stavanger. 1976.
Distriktet Melk

**Distriktet Melk** er eit administrativt distrikt (Bezirk) vest i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Distriktet dekker ei flatevidd på 1014 km², med i kring 77&nbsp;500 ibuarar (2018). Byen Melk er administrasjonssenter for distriktet.

## Kommuneskipnaden
Distriktet omfattar 40 kommunar, av dei 4 bykommunar og 27 såkalla 'Marktgemeide'.

## Galleri

3390 Melk, Austria - panoramio.jpg|Distriktshovudstaden Melk ligg aust i distriktet.
Ysper.jpg|Yspertal ligg nordvest i distriktet.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bezirk Melk|Bezirk Melk]]» frå ,  den 8. desember 2018.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Paille-maille

**Paille-maille** (òg palle-maille, palle-malle eller **pall mall**) er eit ballspel som vert spelt på ein grasplen og som var utbreidd i dei høgare sosiale kretsane i Vest-Europa på 1600- og 1700-talet. Pail4le-maille var ein forgjengar for både krokket og golf.

Den vanlegaste forklaringa på namnet er at det kommer frå italiensk *palla di maglio*, *pallamaglio*, som bokstaveleg tyder *ball* og *kølle*, altså «kølleball». Første ledd kan òg koma frå  fransk *paille*, sjå nedanfor.

Det vart spelt i ein lang allé der ein jernbøyle var sett opp i kvar ende. Spelet gjekk ut på å slå ei trekule, ca. 10 cm. i diameter, med ei langskafta trekølle frå startpunk i den eine ende, gjennom alléen med så få slag som mogleg, og til slutt slå den gjennom bøylen i motsatt ende. Målet kunne òg vera ein opphengt ring. I Frankrike kunne målet for spelet vera ei bue av strå (fransk: paille). 

Paille-maille vart først utbreidd i Italia, Frankrike og Skottland, og spreidde seg deretter til England og andre deler av Vest-Europa på 1600-talet. Namnet refererer ikkje berre tll spelet, men òg kølla og til alléen der det vart spelt. Mange byar hadde lange rette allear eller promenadar som kunne brukast til spelet og som i dag har namn som minner om kva dei opphavleg var. Disse finn vi att i Pall Mall og The Mall i London, i die Palmaille i Altona ved Hamburg, i Ru du Mail i Paris, og i Maliebaan i Utrecht.  Då spelet ikkje lenger var populært, vart enkelte av desse *paille-mailles* nytta som butikkgater, medan andre vart til skyggefulle promenadar, framleis kalla mailles eller malls. Det er opphavet til det moderne namnet på kjøpesenter i USA, *shopping malls.* Eit av dei største er Mall of America i Bloomington, ein forstad til tvillingbyene Minneapolis og Saint Paul i staten Minnesota, USA..
Saint Paul i Minnesota

**Saint Paul** er delstatshovudstad og den nest største byen i Minnesota i USA. Han ligg i Ramsey County ved Mississippielva. I 2018 hadde byen 209&nbsp;280 innbyggjarar. Den største byen i Minnesota, Minneapolis, ligg på andre sida av elva. Dei to byane har i løpet av dei seinare åra vakse saman.

## Kjelder
**Denne artikkelen bygger på [[:nb:Saint Paul (Minnesota)|Saint Paul (Minnesota)]] frå Wikipedia på bokmål, utgåva frå 18. april 2018*

## Bakgrunnsstoff
* 
*Saint Paul i Store norske leksikon
Mall of America

**Mall of America** er eit kjøpesenter i Bloomington, ein forstad til tvillingbyane Minneapolis og Saint Paul i staten Minnesota i USA.

Mall of America vart det største kjøpesenteret i USA i totalt areal då det opna i 1992. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mall of America|Mall of America]]» frå ,  den 9. desember 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
*
*Mall of America ved Britannica.com
The Explorers Club

**The Explorers Club** er ein amerikansk-basert internasjonal organisasjon som har som mål å fremje feltstudium og det menneskelege instinktet for utforsking.
Klubben vart grunnlagd i New York by i 1904, og har fungert som ein møteplass for oppdagarar og forskarar over heile verda.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:The Explorers Club|The Explorers Club]]» frå ,  den 9. desember 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*
Norsk lysingsblad

***Norsk lysingsblad*** er ein norsk offentleg publikasjon som vert gjeven av den norske staten ved Digitaliseringsdirektoratet etter lov av 11. oktober 1946 om Norsk Lysingsblad. Bladet kom ut første gongen i 1883 under namnet *Norsk Kundgjørelsestidende*.

Publikasjonen har kunngjeringar om proklama, gjeldsforhandlingar, mortifikasjonar og andre kunngjeringar som skilsmissesaker og forliksklager. Hovudsakleg inneheld *Norsk lysingsblad* kunngjeringar som ein kan eller skal kunngjera med heimel i lov.

Sidan 1. juli 2005 har *Norsk lysingsblad* berre kome ut som elektronisk publikasjon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norsk Lysingsblad|Norsk Lysingsblad]]» frå ,  den 6. januar 2019.*  

## Bakgrunnsstoff
**[https://norsk.lysingsblad.no/ Norsk lysingsblad]*
* ''Norsk lysingsblad'' i Store norske leksikon
**[https://lovdata.no/lov/1946-10-11-1 Lov om Norsk Lysingsblad]*, Lovdata, 11/10-1846.
M. Jul Halvorsen

**Martin Julius Halvorsen** (), kjend som **M. Jul Halvorsen**, var ein boktrykkar og redaktør, opphavleg frå Oslo. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget i valperioden 1913-15.

Halvorsen var son til ein skomakar i hovudstaden. Sjølv lærde han seg til typograf. Han vart tidleg kjend som «en radikal og uforferdet mann som med stor energi gikk inn i organisasjonsarbeidet», opphavleg venstremann «på den ytterste radikale fløy». Mellom anna var han med å stifte Norsk Fagforbund, formann i forbundet 1897-99. Han var elles formann i Kristiania demokratiske arbeidarorganisasjon i fem år. Halvorsen var medlem i Kristiania bystyre 1897-1901, vald for partiet Venstre.

Frå 1902 var Halvorsen livet ut busett på Jessheim i Ullensaker herad. Her etablerte han eige trykkeri og byrja gje ut avisa Romerikes Blad, ei avis han redigerte i mange tiår. Han var medlem i Ullensaker heradsstyre 1904-10, deretter med plass i formannskapet i Ullensaker. I fleire periodar var han varaordførar, og ein treårsbolk ordførar i heradet. Fyrst etter 30 år som kommunemann takka han nei til attval. Hausten 1912 vart Halvorsen vald til stortingsmann frå einmannskrinsen Mellem Romerike og sat sesjonane 1913-15 i Lagtinget og i Budsjettkomiteen. Då Det norske Arbeidarparti vart splitta, melde Halvorsen seg inn i Noregs Sosialdemokratiske Arbeidarparti.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Arbeiderbladet 19. mars 1951
Daryl Johnson

**Daryl Johnson** er ein USA-amerikansk bassist, songar, låtskrivar og produsent. Johnson er kjend for å ha spelt med The Neville Brothers, The Rolling Stones og Bob Dylan, og for å ha produsert soloalbuma til Daniel Lanois.

Johnson vart kjend gjennom produsenten Daniel Lanois og han spelte på fleire av prosjekta til Lanois, som Brian Eno, Emmylou Harris og Bob Dylan.

Sidan 2010 har han vore medlem av supergruppa Black Dub, i lag med Daniel Lanois, Brian Blade og Trixie Whitley. Johnson er òg medlem av Spyboy, som var bandet til Emmylou Harris frå 1995.

## Diskografi
**The End Of The Beginning*&nbsp;– Richie Havens, 1976
**Night People*&nbsp;– Lee Dorsey, 1978 
**I Love Funk 'N' Roll*&nbsp;– Family Players Band, 1982
**Neville-ization *&nbsp;– The Neville Brothers, 1984
**Nevillization II: Live At Tipitina's*&nbsp;– The Neville Brothers, 1987
**Live And Let Live!*&nbsp;– Bobby King & Terry Evans, 1988
**Saturday Night*&nbsp;– Bobby King & Terry Evans, 1988
**[[Oh Mercy]]*&nbsp;– Bob Dylan, 1989
**Dark Side Of The Man*&nbsp;– Ross Wilson, 1989
**Still Water*&nbsp;– Daniel Lanois, 1989
**Set*&nbsp;– Youssou N'Dour, 1990
**Brother's Keeper*&nbsp;– The Neville Brothers, 1990
**[[Wrong Way Up]]*&nbsp;– Eno/Cale, 1990
**Living With The Law*&nbsp;– Chris Whitley, 1991
**Warm Your Heart*&nbsp;– Aaron Neville, 1991
**I'm Alive*&nbsp;– Vernard Johnson, 1991 
**Snake Bite Love*&nbsp;– Zachary Richard, 1992
**Family Groove*&nbsp;– The Neville Brothers, 1992
**[[Us av Peter Gabriel|Us]]*&nbsp;– Peter Gabriel, 1992
**Rocky World*&nbsp;– Daniel Lanois, 1993
**Testimony*&nbsp;– John Mooney, 1993
**For The Beauty Of Wynona*&nbsp;– Daniel Lanois, 1993
**There's Room For Us All*&nbsp;– Terrance Simien, 1993
**Inconsiderate Bitch*&nbsp;– Lisa Germano, 1994
**Wrecking Ball*&nbsp;– Emmylou Harris, 1995
**Uptown *&nbsp;– The Neville Brothers, 1996
**Modernday Folklore*&nbsp;– Ian Moore, 1996
**Trampoline*&nbsp;– Joe Henry, 1996
**Fever In Fever Out*&nbsp;– Luscious Jackson, 1996
**Breathe*&nbsp;– Midnight Oil, 1996  
**[[Sonora Portraits]]*&nbsp;– Brian Eno, 1999
**Vagabond Ways*&nbsp;– Marianne Faithfull, 2000
**Red Dirt Girl*&nbsp;– Emmylou Harris, 2000
**Shine*&nbsp;– Daniel Lanois, 2003
**Silver Lake*&nbsp;– Vic Chesnutt, 2003
**Stumble Into Grace*&nbsp;– Emmylou Harris, 2003
**Afterglow*&nbsp;– Sarah McLachlan, 2003
**Hit*&nbsp;– Peter Gabriel, 2003
**Rockets*&nbsp;– Daniel Lanois, 2004
**Lakeville*&nbsp;– Amy Correia, 2004
**Fire In A Stone*&nbsp;– Rasmus Helner, 2006
**Wintersong*&nbsp;– Sarah McLachlan, 2006
**Tell Tale Signs*&nbsp;– Bob Dylan, 2008
**Mama Rosa*&nbsp;– Brian Blade, 2009
**[[Black Dub av Black Dub|Black Dub]]*&nbsp;– Black Dub, 2010
**The Engine*&nbsp;– Trixie Whitley, 2010
**Nature Cruising*&nbsp;– Big Crux, 2011
**How To Become Clairvoyant*&nbsp;– Robbie Robertson, 2011
**Live In Germany 2000*&nbsp;– Emmylou Harris, 2011

## Filmar
* Tonight Show - 1993
* «Here Is What Is» - dokumentarfilm frå 2007

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Daryl Johnson|Daryl Johnson]]» frå ,  den 8. desember 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Cyril Neville

**Cyril Garrett Neville** () er ein USA-amerikansk perkusjonist og vokalist som først vart kjend som medlem av bandet til broren Art Neville, det funky New Orleans-baserte bandet The Meters. Han vart med Art i Neville Brothers då The Meters vart oppløyst. 

Neville har spelt på innspelingar med Bob Dylan, Robbie Robertson, Edie Brickell, Willie Nelson, Dr. John og The New Orleans Social Club blant fleire.

## Diskografi
* 1994: *The Fire This Time* (Endangered Species) *The Uptown Allstars*
* 1998: *Soulo* (Endangered Species) *Cyril solo*
* 2000: *New Orleans Cookin*' (Endangered Species) *Cyril solo*
* 2003: *For The Funk Of It* (Kongo Square) *The Uptown Allstars*
* 2007: *The Healing Dance* (Jomar/Silk) *Tribe 13*
* 2009: *Brand New Blues* (M.C.) *Cyril solo*
* 2012: *Royal Southern Brotherhood* (RUF) *Royal Southern Brotherhood*
* 2012: *Live in Germany* (RUF) *Royal Southern Brotherhood*
* 2013: *Magic Honey* (RUF) *Cyril solo*
* 2014: *Heartsoulblood* (RUF) *Royal Southern Brotherhood*
* 2015: *Don't look back* (RUF) *Royal Southern Brotherhood*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cyril Neville|Cyril Neville]]» frå ,  den 8. desember 2018.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Mason Ruffner

**Mason Ruffner** () er ein USA-amerikansk blues og rockesongar, gitarist og låtskrivar. Han har arbeidd med mange musikarar, som Bob Dylan, Daniel Lanois, Robert Ealey, Memphis Slim, John Lee Hooker, Jimmy Page og Ringo Starr. Sidan 1985 har Ruffner gjeve ut seks album, inkludert *Gypsy Blood* (1987) og *You Can't Win* (1999).

## Diskografi

### Soloalbum

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mason Ruffner|Mason Ruffner]]» frå ,  den 8. desember 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Stortorvets gjestgiveri

**Stortorvets gjestgiveri** er ein bygning frå 1700-talet som ligg i Grensen  nr. 1 i Oslo, med hovudbygningen langsetter Grensen og ei fløy i aust mot Møllergata og ei fløy i vest mot Grubbegata. Det har vore serveringsstad i bygningen frå han vart bygd, i tidlegare tider dessutan òg handelslokale og overnattingsstad. I lange tider, frå 1800-talet, har dagens restaurant, Stortorvets Gjæstgiveri, disponert bygningen.

Bygningen er freda av di han er rekna for å ha høg arkitektonisk og kulturhistorisk verde, og dessutan er eit viktig historisk haldepunkt eller referanse i miljøet ikring Stortorvet og domkyrkja. I høve til Stortovet ligg bygningen på skrå over krysset Møllergata-Grensen i det nord-vestre hjørnet av torget, og er saman med Oslo domkyrkje på austsida av torget det siste som står att av dei bygningane som vart reist i åra ikring 1700 ved det som då vart byens nye torg, plassert utanfor vollane som omkransa byen i gamal tid. Sjølv om gjestgjevargarden har vorte sterkt ombygd og restaurert gjennom åra, har det vorte take vare på den karakteristiske utforminga og hovudelementa frå 1700- og 1800-talet. Hovudbygningen mot gata Grensen er i to høgder med høgt valmtak, pussa veggar og småruta vindauge. Dei smalare, lange og lågare fløyene i to høgder langs Grubbegata og Møllergata har delvis fasadar i utmurt bindingsverk og preg av 1800-talet. Fløyene er bundne saman med ei bakfløy i to høgder, slik at komplekset har ein indre rektangulær bakgard. Det er svalgangar i delar av andre høgda i fløyene inn mot dette gardsrommet. Saman med eit nytt tilbygg i glas attom hovudbygningen vert gardsrommet nytta som serveringsareal, uterestaurant.

## Kjelder
*Riksantivarens kulturminnesøk: ''Stortorvets Gjestgiverei/ Bygårdsanlegg'' av Byantikvaren i Oslo
*Oslo byleksikon, femte utgåva, side 542.

## Bakgrunnsstoff
*Nettstaden til restauranten Stortorvets Gjæstgiveri
You Want It Darker

***You Want It Darker*** er det fjortande albumet til Leonard Cohen. Det var utgjeve 21. oktober 2016 av Columbia Records, nitten dagar før Cohen døydde.  

## Innhald

## Referansar
Rockin' Dopsie

**Alton Jay Rubin** (), med scenenamnet **Rockin' Dopsie** (stundom Rockin' Dupsee), var ein USA-amerikansk zydeco-songar og trekkspelspelar som først fekk suksess i Europa og sidan i USA.

## Biografi
Rubin var venstrehendt og lærte seg å spele trekkspel opp-ned. Han spelte kring i Louisiana i 1950- og 1960-åra, før han i 1976 spelte på New Orleans Jazz and Heritage Festival, der han vart oppdaga og fekk kontrakt med det svenske selskapet Sonet, som gav ut det første albumet hans, *Doin' the Zydeco*, i 1976. Frå 1979 turnerte han i Europa med gruppa si, The Twisters, og han vart populær der med ei rekkje album for Sonet i slutten av 1970-åra og tidleg i 1980-åra.

I 1980-åra byrja han å bli kjend i USA. Han spelte trekkspel på den zydeco-aktige songen «That Was Your Mother» på Paul Simon sitt *[[Graceland av Paul Simon|Graceland]]* i 1986. Han spelte inn albumet *Crowned Prince Of Zydeco* i 1987. Det siste albumet hans kom i 1991, *Louisiana Music*, og vart nominert til ein Grammy.   Dopsie spelte òg med Bob Dylan og Cyndi Lauper, og i 1992 dukka han opp i filmen *[[Delta Heat]]*.

Han døydde av eit hjarteinfarkt i 1993, 61 år gammal.

## Diskografi
### Studio- og konsertalbum

### Gjesteartist

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rockin&#39; Dopsie|Rockin&#39; Dopsie]]» frå ,  den 8. desember 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* 
*
Skeleton Tree

***Skeleton Tree*** er det sekstande albumet til Nick Cave and the Bad Seeds. Det vart utgjeve 9. september 2016 av Bad Seed Ltd.

## Innhald

## Referansar
Botsfengselet

**Botsfengselet**, opphavleg *Bodsfængslet* eller «Bodsen» i slang, er eit tidlegare landsfengsel på Grønland i Oslo og seinare ein del av Oslo fengsel.

## Arkitektur
Fengselet vart oppført mellom 1844 og 1851 etter teikningar av arkitekten Heinrich E. Schirmer. Fengselskyrkja kom til i 1887, med Jacob Wilhelm Nordan som arkitekt. Botsfengselet var det første norske fengselet bygt etter «Philadelphia-systemet», der fangane vart strengt isolerte for at dei skulle kunna angra på lovbrota sine og ikkje verta negativt påverka av andre og meir forherda fangar. Overvakinga var forenkla med den panoptisk arkitektoniske utforminga av cellefløya. Bygginga var eit resultat av arbeidet til Straffelovskommisjonen av 1837, som òg sørgde for ei ny og moderne erstatning for Kristian den femtes norske lov. Kommisjonen foreslo sju liknande fengsel rundt i landet, men berre Botsfengselet i Oslo vart bygt.

Fengselet vart utvida på 1900-talet og hadde på det meste 223 innsette. I 1970 vart Botsfengselet lagt ned som institusjon og erstatta av Ullersmo landsfengsel. Fengselet vart ein del av Oslo Kretsfengsel 1975.

Bygningane er freda. Rundt Botsfengselet ligg Grønlands park – Botsparken.

Alléen framfor Oslo fengsel si avdeling på Grønland i Oslo heiter Egon Olsens Allé. Dette vart vedteke av bydelsutvalet i Gamle Oslo i 2017 etter forslag frå Frp-politikaren Peter N. Myhre.

## Arkiv

Arkivet er i Riksarkivet, og er på 266 hyllemeter, der 224 meter er domsakter. Resten består av vel 20 meter fangeprotokollar og fangeregister, 4 meter kopibøker (1850–1917) og journalar (1850–1928), 15 meter diverse protokollar og saker andsynes administrasjonen til fengselet. Dessutan finst det ei fotosamling på mellom 9&nbsp;000 og 10&nbsp;000 fangeportrett, som med lakuner dekker åra 1866–1947.

## I kulturen
Alle filmane om Olsenbanden opnar med at Egon Olsen kjem ut av hovudporten til fengselet, og vert motteken av dei andre i banden og seier den same replikken: «Jeg har en plan».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Botsfengselet|Botsfengselet]]» frå ,  den 10. desember 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
# Kriminalomsorgen, Oslo fengsel. Historia til fengselet (lest 8. august 2008)
# Statsbygg. http://www.statsbygg.no/Prosjekter-og-eiendommer/Eiendommer/Region-ost/02571-Oslo-Fengsel/ Om fengselet, bilete (lest 8. august 2008)
# Register til fangefotoalbum (1857-1913) for Botsfengselet i Kristiania på Digitalpensjonatet
# Register til fangefotoalbum (1885-1894) for Botsfengselet i Christiania på Digitalpensjonatet

## Bakgrunnsstoff
Hamresanden

**Hamresanden** er ei om kring 3 kilometer lang badestrand som ligg om lag ti kilometer frå Kristiansand sentrum. Badestranda har fått klassifiseringa Blått Flagg. Tre campingplasser og eit hotell er òg plasserte på Hamresanden. På varme sumardagar er sandstranda og vatnrutsjebanen særs populære badeplassar.

Hamresanden strekker seg frå Grovika og oppover langs Tovdalselva og sletta under bustadområdet Moneheia høyrer òg med til Hamresanden.

I 2010 fann norske arkeologer eit så kalla sarupanlegg, eit regionalt kultsenter frå traktbegerkulturen i yngre steinalder, ved Hamresanden. Anlegget er det fyrste i sitt slag som har vore påvist i Noreg.

## Kjelder
Gidsken Jakobsen

**Gidsken Nilsine Jakobsen** () var ein norsk flypioner og forretningskvinne.

Gidsken Jakobsen tok flysertifikat ved Aeromaterials flyveskole i Stockholm i 1929. Jakobsen var ein av dei første nordmennene som freista å gjera norsk luftfart kommersiell, og i 1932 etablerte ho eige flyselskap. Jakobsen var den første kvinnelege leier av eit flyselskap i Skandinavia. Selskapet hennes dreiv taxiflying i Nord-Noreg og på Vestlandet. Då ho registrerte sit første fly i Oslo i 1929, vart ho den første som flaug frå Nord-Noreg til Oslo om vinteren. Jakobsen var òg initiativtaker til flyfrakt av fisk frå Nord-Noreg. Ho vert rekna som ein av våra største personlegdomar innan norsk luftfart og var ei kvinne som trossa både kjønnsrollemønster og geografiske barrierar. Jakobsen var den andre norske kvinna som tok flysertifikat. Då var ho 20 år og vart rangert som nummer ein av dei ti som gjennomførte utdanninga.

Hennes fly, ein VL Sääski kalla «Måsen» er attskapt som ein kopi og finst i Samlingane til Norsk Luftfartsmuseum Jakobsen fekk i 2014 oppkalla ein park etter seg på hennes heimstad, Fagernes i Narvik.
## Referansar


## Litteratur

* Olav Gynnild, *Seilas i storm –  et portrett av Gidsken Jakobsen*, Orkana forlag, 2007. ISBN 9788281040571

## Kjelder
* Gidsken Jakobsen i *[[Store norske leksikon]]*
* ''Glemte helter – Gidsken Jakobsen og «Måsen»''. NRK.no
**Denne artikkelen bygger på [[:nb:Gidsken Jakobsen]] frå Wikipedia på bokmål 25. august 2017*
Handelsflåte

**Handelsflåte** er samlenemninga for alle handelsskipa som høyrar til i eit land, det vil seie laste- og passasjerskip og -båtar av alle storleikar som vert nytta til transport av varer og personar. Fartøya skal akterut føre landets handelsflagg, som vanlegvis er det sivile flagget til landet.

Flagget som fartøyet fører, har stats- og folkerettsleg verknad, ettersom det er teiknet på kva land fartøyet høyrer heime i. Kvar einskild stat fastsett dei reglane som skal gjelde for at fartøy skal ha rett til å nytte deira flagg. Men det er eit vilkår etter folkeretten at skipa må ha ei reell tilknyting til det landet som gjev dei løyve til å nytte flagget. For Noreg gjeld det som ein hovudregel ifylgje sjølova frå 24. juni 1994 at eit fartøy har rett til å føre norsk flagg dersom det er eigd av norske borgarar, eller av selskap med særskilt tilknyting til Noreg.

Motsetninga til handelsflåte er fiskarflåte (skip og båtar nytte til fiske og fangst), og krigsflåte, som òg vert kalla marine. Marineskip fører orlogsflagget til landet det høyrer heime i. I Noreg er orlogsflagget det same som statsflagget, splittflagget, flagget som ender i tre spissar.

## Kjelder
*Snl.no: Handelsflåte
*Snl.no: Flagg
Vánočka

**Vánočka** (tsjekkisk) eller **vianočka** (slovakisk) er eit søtt flettebrød som tradisjonelt blir laga til jul i  Tsjekkia og Slovakia. Det blir bakt med mykje egg og smør, som brioche, og kan også ha sitrusskal, anis, rom, rosiner eller anna tørka frukt og mandlar i deigen. Brødet har namn etter jul, som heiter *vánoce* på tsjekkisk og *vianoce* på slovakisk.

## Soge
Spesielle julebrød som var fletta eller kileforma blei omtalte rundt 1400 av benediktinarmunken Jan av Holešov i hans avhandling om jula. Han tolka brødet som eit symbol på jesusbarnet sveipt i klede.

Vánočka blei omtalt på 1500-talet som ei matvare berre bakarar som tilhøyrde eit laug fekk lov til å laga. På 1700-talet byrja folk å laga brødet heime. 

## Tillaging

Vánočka er ein gjærdeig laga med smør, sukker, eggeplommer og mjølk. I tillegg kan ein tilsetja sitronskal, vanilje, stjerneanis, muskat, rosinar og mandlar. Før steiking glaserer ein brødet med egg.

Brødet kan flettast med ulike tal delar. Ein kan bruka tre deigtrådar som blir gradvis tynnare, men kan også fletta med fleire trådar, som fem, seks eller ni.  

## Skikkar

Vánočka blir rekna som vanskeleg å baka. Det finst ulike skikkar knytt til tillaginga, som at ein må unngå å røra deigen med metall, ha på eit kvitt forkle og hovudtørkle, ikkje kan snakka under bakinga,
eller at ein skal hoppa opp og ned medan deigen hevar. 
Ein annan skikk er å tenka på alle ein er glad i under bakinga.
Ein kunne også baka inn ein penge i brødet.
Dersom brødet brende eller blei brote var det eit dårleg teikn.

Når brødet var klart skulle ein gjerne gje det første stykket til husbonden for å få god kornavling neste år. Nokre stader kunne ein også gje bitar av brødet til husdyr for å verna dei mot sjukdom og vonde makter. Elles var det vanleg å servera stykke av brødet etter julemiddagen julaftan. Den som fant pengen i brødet ville få lukke og god helse i det komande året.

## Liknande rettar og variantar
Brødet kan minna om andre austeuropeiske søte brød, som jødisk *challah*, polsk *chałka* eller ungarsk *fonott kalacs*.

Brød av same type deig, men ulik form, blir laga til påske. Desse blir kalla *mazanec* eller *velikonoční bochánek*.

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Vánočka|Vánočka]]» frå ,  den 9. desember 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Oppskrifter ved recepty.cz (på tsjekkisk)

* Vanocka Recipe - Traditional Czech Christmas Sweet Bread ved bloggen Cocoa & Heart
Notar

**Notar** (latin *notārius*) er ein privatpraktiserande juridisk person som er oppnemnt av staten. Ein notar er ansvarleg for å oversjå og registrera kjøp og sal av eigedom, registrera viktige dokument, som til dømes testamente og viktige kontraktar, både på vegner av privatpersonar og for næringslivet. Han er òg ansvarleg for innkreving av avgifter, til dømes i samband med kjøp av eigedom. Ein notar er forplikta til å vera nøytral og handsama alle partar likt, og i samsvar med gjeldande lovar. Notar er ein tittel som stammar frå romerriket, og som har vorte teken opp i lovverket i land der dette bygger på romersk tradisjon.

## Utbreiing
Notar har ein sentral funksjon i fransktalande land, som Belgia, Frankrike og dei fransk- og italiensktalande kantonane av Sveits, men er òg i bruk i fleire andre europeiske land, som Austerrike, Bulgaria, Estonia, Hellas, Latvia, Liechtenstein, Litauen, Luxemburg, Malta, Nederland, Polen, Romania, Slovakia, Slovenia, Spania, Tsjekkia, Tyskland  og Ungarn. I andre verdsdelar er notar i bruk i Quebec.

I Noreg vert funksjonane som ein notar utfører, dels tekne hand om av advokatar, av eigedomsmeklarar når det gjeld eigedomar dei formidlar sal av, dels av Notarius publicus, som i Noreg som regel er byfogden eller sorenskrivaren i eigenskap av å utføre notarialforretningar, det vil seie ved underskrift å stadfeste prov for visse rettslege handlingar, til dømes borgarleg vigsel, vekselprotest og attestasjonar av ymse slag.

## Referansar
1940-filmen Pinocchio

***Pinocchio*** er ein amerikansk animert film frå 1940, laga av Walt Disney Productions. Filmen bygde på romanen *[[Pinocchio]]* av Carlo Collodi (1826–1890). 

Filmen hadde premiere tre år etter *[[Snehvit og de syv dvergene]]*, og var den andre animerte langfilmen frå Walt Disney Company.
Han er rekna som den andre av Disney-klassikarane. Filmen er blitt sloppen igjen for kinovising i 1945, 1954, 1962, 1971, 1978, 1984, og 1992. Han kom ut på video som VHS i 1985, 1986, og 1993, og digitalt reinska for utgjeving på DVD den 10. mars 2009.

## Handling

Den snille dokkemakaren Geppetto ønsker seg ein son av heile sitt hjarte. Ein dag lagar han ei tredokke som han kallar Pinocchio. Ei god fe dukkar opp og vekkar dokka til liv. Fea lover Pinocchio at han vil bli ein ekte gut om han viser at han er modig, ærleg og usjølvisk. Til å hjelpa seg i livet har han ei talande grashoppe, Timmy. 
Ein dag blir Pinocchio kidnappa og utnytta på teater for at den vonde Stromboli skal tena pengar. Pinocchio rømmer, og må klara seg på eiga hand. Etter at han har møtt fleire farer ønsker Geppetto at Pinocchio skal bli ein ekte gut. Fea tek for seg Pinocchio sine eigenskapar og forvandlar han til slutt til ein menneskegut.

## Rolleliste (stemmer)

## Songar
Songane i filmen blei skrivne av Leigh Harline og Ned Washington.
# «When You Wish upon a Star» - Cliff Edwards - 3:16
# «Little Wooden Head» - Christian Rub - 05:45
# «Give a Little Whistle» - Cliff Edwards og Dickie Jones - 1:38
# «Hi Diddle Dee Dee» - Walter Catlett - 1:40
# «I've Got no Strings» - Dickie Jones og Patricia Page - 2:23
# «Hi-Diddle-Dee-Dee (Reprise)» - Walter Catlett - 00:22
# «When You Wish upon a Star (Reprise)» - Cliff Edwards og Chorus - 01:27

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pinocchio (1940)|Pinocchio (1940)]]» frå , og «[[:sv:Pinocchio (1940)|Pinocchio (1940)]]» frå  den 9. desember 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*