1913

**1913** (romartal MCMXIII) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 1. januar: British Board of Film Censors byrja arbeidet sitt med å klassifisera og sensurera filmar.
* 13. januar: Militsgruppa Ulster Volunteer Force blei formelt skipa som ein reaksjon mot arbeidet for irsk sjølvstyre.
* 1. februar: Grand Central Terminal i New York opna etter ombygging som verdas største jernabanestasjon.
* 22. februar: Den meksikanske revolusjonen. President Francisco I. Madero og visepresident José María Pino Suárez blei drepne i eit attentat. General Victoriano Huerta tok over som leiar.
* 4. mars: Woodrow Wilson blei ny president i USA etter William Howard Taft.
* 18. mars: Kong Georg I av Hellas vart skoten av ein makedonsk anarkist i eit attentat i Saloniki. Sonen Konstantin vart ny konge.
* 3. mai: Premieren til *Raja Harishchandra*, den første indiske langfilmen, markerte byrjinga på indisk filmindustri.
* 29. mai: *[[Vårofferet]]* av Igor Stravinskij hadde premiere ved Théâtre des Champs-Élysées i Paris. Det modernistiske stykket forårsaka opptøyar.
* 30. mai: Den første balkankrigen blei avslutta då ein fredsavtale vart underteikna i London.
* 1. juni: Hellas og Serbia inngjekk ein allianse som skulle vara ved til 1924. Alliansen la grunnen for Den andre balkankrigen.
* 24. juni: Joseph Cook blei statsminister i Australia.
* 29. juni: Den andre balkankrigen braut ut då Bulgaria gjekk til åtak på sine tidlegare allierte Serbia og Hellas.
* 4. juni: Røysterett for kvinner. Emily Davison, ei britisk suffragette, sprang ut framfor kongen sin hest under Epsom Derby. Ho døydde av skadane 4 dagar seinare.
* 10. august: Makedonia blei delt som følgje av Den andre balkankrigen.
* 13. august: Harry Brearley i Sheffield fann opp rustfritt stål.

* 23. august: Den lille havfrue-statuen blei avduka i København i Danmark.
* 14. oktober: Ein eksplosjon ved Universal Colliery i Senghenydd i Sør-Wales drap 439 gruvearbeidarar.
* 31. oktober: Lincoln Highway, den første bilvegen gjennom heile USA, blei formelt opna.
* 6. november: Mohandas Gandhi blei arrestert då han leia ein marsj av indiske gruvearbeidarar i Sør-Afrika.
* 21. desember: Arthur Wynne publiserte eit «word-cross», det første kryssordet, i *New York World*.
* 30. desember: Italia sende *[[Mona Lisa]]* tilbake til Frankrike. Måleriet var blitt stole to år tidlegare av Vincenzo Perugia, ein italiensk nasjonalist.

* Ny jordlov i Sør-Afrika (*Natives Land Act*) reserverte ca. 80 % av jorda til kvite.

### Noreg
* De Conservative Foreningers Centralstyre endra namn til Høire.
* Røysterett for kvinner. Kvinner over 25 år fekk alminneleg stemmerett.
* 25. oktober - Stavanger Norsk Bibliotekforening blir stifta.

SSB samla mellom anna fylgjande fakta for 1913:
* Folketalet i Noreg var 2 435 178.
* 61 294 born vart fødd.
* 6,4 prosent av nyfødde døydde før dei fylte eit år.
* Eit nyfødd guteborn kunne forvente å bli 56 år, ei nyfødd jente 60 år.
* Dei mest populære namna på nyfødde var Anna, Solveig, Astrid og Gudrun for jenter og Arne, Olav, Einar og Johan for gutar.
* Det var 15 262 par som gifta seg, og 501 par som skilde seg.
* Snitthøgda for rekruttar var 171,4 cm.
* Det var ca. 1 500 studentar ved Kristiania universitet.
* Eit kilo geitost kosta 1,56 kroner, og eit kilo potetmjøl kosta 0,47 kroner.

## Fødde

* 9. januar: Richard Nixon, USA-amerikansk president
* 10. januar: Gustav Husák, tsjekkoslovakisk president
* 31. januar: Margit Johnsen, norsk krigshelt
* 4. februar: Rosa Parks, amerikansk borgarrettsforkjempar
* 26. mars: Paul Erdős, ungarsk matematikar
* 3. april: Per Borten, norsk statsminister
* 4. april: Muddy Waters, USA-amerikansk musikar
* 18. mai: Neelam Sanjiva Reddy, indisk president
** Charles Trenet, fransk visesongar
* 12. juni: Helge Sivertsen, norsk politikar og idrettsutøvar
* 10. august: Wolfgang Paul, tysk fysikar og nobelprisvinnar
* 16. august: Menachem Begin, israelsk statsminister
* 18. oktober: Arne Skouen, norsk filmskapar og forfattar
* 7. november: Albert Camus, fransk forfattar
* 11. november: Sonja Wigert, norsk-svensk skodespelar
* 22. november: Benjamin Britten, britisk toneskapar
* 18. desember: Willy Brandt, tysk statsminister

## Døde

* 3. januar: Hjalmar Johansen, norsk oppdagar
* 7. januar: Wilhelm Sorteberg, norsk spelemann
* 22. februar: Ferdinand de Saussure, sveitsisk språkgranskar
* 10. mars: Harriet Tubman, USA-amerikansk slavefrigjerar
* 18. mars: August Bebel, tysk politikar
* 22. juni: Rasmus Steinsvik, norsk journalist
* 30. september: Rudolf Diesel, tysk ingeniør, fann opp dieselmotoren
* 7. november: Alfred Russel Wallace, britisk naturgranskar
* 13. desember: Birger Kildal, norsk politikar

## Referansar