open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Siri Lehland

**Siri Lehland** () er ein norsk modell. Ho var på framsida av Elle i august 2018. Ho har vore knytt til fleire modellbyrå, mellom anna Monster Management i Milano, Oui Management i Paris og Elite Model Management i New York. Lehland blei registrert som mann ved fødselen.

Lehland blei først oppdaga av agenten Donna Ioanna då ho var tolv år gammal. Ioanna har tidlegare vore agenten som oppdaga modellar som Siri Tollerød, Frida Aasen, Julia Rudby og Maria Zachariassen.

Interessa hennar for modellarbeid byrja då ho var ti år gammal, etter at Lehland møtte modellen Siri Tollerød, som også er frå Kristiansand, på ein familieferie i New York. Etter å ha blitt oppdaga av modellagent Donna Ioanna som 12-åring, reiste ho til Italia som 14-åring for å arbeide for Monster Management i Milano. I 2018 blei ho omtalt som ein framstormande norsk supermodell av NRK.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Siri Lehland|Siri Lehland]]» frå ,  den 3. mars 2026.*
Sissal

**Sissal Jóhanna Norðberg Niclasen** (), kjend berre som **Sissal**, er ein færøysk songar. Ho representerte Danmark i Eurovision Song Contest 2025 med songen «Hallucination».

## Tidleg liv
Sissal vart fødd i Tórshavn, hovudstaden på Færøyane, og er dotter av den færøyske kunstnaren Mikkalina Norðberg.

## Karriere
Sissal fekk gjennombrot i 2005 då ho vann den færøyske songkonkurransen for barn, *Nósa Barnaprix*, med songen «Summarið er komið». I 2010 vann ho den årlege songkonkurransen *Ársins Songrødd*.

Sissal gav ut sin første EP, *Hear Me Now*, i 2025. I februar 2025 vart ho kunngjord som ein av åtte deltakarar i den årlege *[[Dansk Melodi Grand Prix]]* med songen «Hallucination». Ein samla jury- og publikumsrøysting sikra henne sigeren, og dermed høvet til å representere Danmark i Eurovision Song Contest 2025 i Basel. Ho er den andre færøyske artisten som har representert Danmark i Eurovision Song Contest, etter Reiley i 2023. Ho kvalifiserte seg frå den andre semifinalen den 15. mai, noko som braut ein seks år lang periode utan dansk kvalifisering til Eurovision-finalen, og førte Danmark til finalen for første gong sidan 2019. I finalen enda ho på 23. plass med 47 poeng.

Seinare i 2025 vart ho kunngjord som ein av ti kjendisar som deltok i den 22. sesongen av *Vild med dans*, den danske versjonen av *[[Skal vi danse]]*, der ho dansa saman med den profesjonelle dansaren Eugen Miu. Dei vart det fjerde paret som rykte ut av konkurransen.

I januar 2026 vende ho tilbake til *Dansk Melodi Grand Prix* med songen «Infinity». Dette var den andre deltakinga hennar på rad i den danske nasjonale utveljinga. Ho enda på tredjeplass i superfinalen. 

## Musikalsk stil
Sissal har nemnt den norske songaren Dagny og den svenske songaren Robyn som nokre av sine musikalske førebilete.

## Privatliv
I 2020 flytta Sissal til København for å satse på ein internasjonal musikkarriere. Ho har to døtrer.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sissal|Sissal]]» frå , den 3. mars 2025.*
Laura Thorn

**Laura Thorn** () er ein luxembourgsk songar og musikklærar. Ho representerte Luxembourg i Eurovision Song Contest 2025 med songen «La poupée monte le son», og enda på 22. plass samanlagt med 47 poeng.
## Liv og karriere
Thorn har fått opplæring i musikkteori, piano, cello, tangentfjøl, kammermusikk og dans frå ung alder. Frå ho var fem år gammal har ho stått på scena og teke del i musikkonkurransar. Ho fullførte studia sine med ein mastergrad i musikkteori, musikkpedagogikk og popsong ved IMEP i Namur. Thorn arbeider som lærar ved musikkonservatoriet i Esch-sur-Alzette.

I 2024 var ein Paris-basert plateprodusentduo, beståande av Julien Salvia og Ludovic-Alexandre Vidal, på jakt etter ein luxembourgsk songar til ein ny låt. Dei tok kontakt med Thorn gjennom ein tidlegare songlærar av henne for å framføre songen, som seinare fekk tittelen «La poupée monte le son». Thorn sende deretter songen inn til *Luxembourg Song Contest 2025*, som fungerte som den luxembourgske uttakinga til Eurovision Song Contest 2025. Den 18. november 2024 vart Thorn kunngjord som éin av sju finalistar i konkurransen. Under finalen i *Luxembourg Song Contest 2025*, som vart halden i Rockhal den 25. januar 2025, fekk Thorn flest poeng frå dei internasjonale juryane og andreplass i telefonrøystinga. Ho vann dermed konkurransen og fekk retten til å representere Luxembourg i Basel.
## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Laura Thorn|Laura Thorn]]» frå , den 3. mars 2026.*
Mariam Shengelia

**Mariam Shengelia** () er ein georgisk songar. Ho representerte Georgia i Eurovision Song Contest 2025 med songen «Freedom». Ho enda på 15. plass i den andre semifinalen og kvalifiserte seg ikkje til finalen.

Shengelia er medlem av den georgiske musikkgruppa Mix2ura.

## Tidleg liv
Shengelia vart fødd 14. mai 2002 i den historiske regionen Mingrelia, og vaks opp i hovudstaden Tbilisi fram til ho var ti år gammal.[12][13] Deretter flytta ho vestover til Zugdidi saman med familien sin. Ho utvikla tidleg interesse for song og sceneframføring. Shengelia gjekk på Tbilisi State Conservatoire, der ho studerte musikkteori og vokal framføring. Dei tidlege musikalske inspirasjonane hennar spente over fleire sjangrar, mellom anna jazz, pop og soul.

## Karriere
I 2018 fekk Shengelia for første gong nasjonal merksemd då ho deltok i den femte og siste sesongen av *X Factor Georgia*, der ho nådde semifinalane. Eit år seinare konkurrerte ho i den andre sesongen av *Georgian Idol*, som vart brukt til å velje den georgiske representanten til den avlyste Eurovision Song Contest 2020, der ho enda på ein sjetteplass. Dersom konkurransen hadde blitt gjennomført, kunne ho ha vore ein av koristane på Tornike Kipiani sin song «Take Me as I Am», som vart vald til å representere Georgia det året.

I 2021 deltok Shengelia i den fjerde sesongen av *The Voice Sakartvelo*, der ho vart slått ut i semifinalen. Fire år seinare enda ho som nummer to i *Tsekvaven Varskvlavebi*, den georgiske versjonen av TV-konseptet *[[Skal vi danse]]*

Den 14. mars 2025 kunngjorde den georgiske ålmennkringkastaren GPB at «Freedom», framført av Shengelia, var det georgiske bidraget til Eurovision Song Contest 2025 i Basel. Ho enda på 15. plass i den andre semifinalen med den nest lågaste poengsummen, og kvalifiserte seg difor ikkje til finalen.
## Politiske syn
Shengelia har blitt kritisert for open støtte til regjeringspartiet Georgisk Drøm og for å ha delteke i reklamekampanjar og konsertar støtta av partiet. Ho har uttalt at ho gjennom deltaking i konsertar ønskjer å spreia hovudbodskapen sin, som er fred. Ifølgje medieoppslag deltok ho opphavleg i protestar mot regjeringspartiet i 2023, og ho delte i 2022 eit innlegg på Facebook der ho bad om orsaking for handlingane til den andre Garibashvili-regjeringa i samband med den russiske invasjonen av Ukraina.

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mariam Shengelia|Mariam Shengelia]]» frå , den 3. januar 2026.*
La Stampa

***La Stampa*** er ei av dei mest selde dagsavisene i Italiaar. Ho blir trykka i Torino og distribuert i heile Italia og i andre europeiske land. Avisa er eigd og driven av familien Agnelli.

Avisa blei grunnlagd i 1867 under namnet *Gazzetta Piemontese*. I 1895 blei ho kjøpt opp av Alfredo Frassati som gav henne det noverande namnet og profilen. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:La Stampa|La Stampa]]» frå ,  den 4. mars 2026.*  

## Bakgrunnsstoff

*
La Repubblica

***La Repubblica*** er ei italiensk dagsavis. 

Avisa blei grunnlagd 14. januar 1976 i Roma av Eugenio Scalfari og Carlo Caracciolo og blir rekna som venstreorientert. Det gjennomsnittlege opplaget er ca. 576 000 aviser (2011).  

I 1990 kjøpte Silvio Berlusconi mediagruppa som eigde *Repubblica* på den tida, men måtte selja avisa til det rivaliserande mediekonsernet eigd av Carlo de Benedetti. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:La Repubblica|La Repubblica]]» frå ,  den 4. mars 2026.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Corriere della Sera

***Corriere della Sera*** er ei italiensk avisa som kjem ut i Milano.

Det er ei av de mest kjente og ei av dei eldste italienske avisene, og blir rekna som den leiande seriøse avisa i landet. Ho blei grunnlagd 5. mars 1876 av Eugenio Torelli Viollier.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Corriere della Sera|Corriere della Sera]]» frå ,  den 4. mars 2026.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Il Messaggero

**Il Messaggero** er ei italiensk dagsavis som blir redigert og gjeven ut i Roma. Avisa blei grunnlagd i 1878. Ho er ei av de største nasjonale avisene i Italia.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Il Messaggero|Il Messaggero]]» frå ,  den 4. mars 2026.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Orkdølen

**Orkdølen** var ei nynorsk avis som vart gjeven ut frå 1891 til 1914. Avisa kom ut i Svorkmo.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Pavel Kulizjnikov

**Pavel Aleksandrovitsj Kulizjnikov** () er ein russisk  skeiseløpar frå Vorkuta. Han er trefaldig verdsmeister i sprint-firkamp.

## Aktiv
I februar 2015 vann Kulizjnikov 500 meter og vart nummer 2 på 1000 m i VM enkeltdistansar i Heerenveen. Deretter sigra han ved Skeise-VM 2015 i sprint-firkamp avvikla i Astana. 15. november 2015 sette han verdsrekord på 500 meter med tida 34,00 sekund, ein rekord han fem dagar seinare i Salt Lake City forbetra til 33,98. Den 30. januar 2016 sette han lavlands-verdsrekord på 1000 meter då han på Sørmarka arena i Stavanger vart klokka i mål på 1.08,10. I løpet av februar månad sikra han seg gull på 500 m og 100o m i VM enkeltdistansar i Kolomna, før han i Seoul forsvarte meistertittelen i Skeise-VM 2016 i sprint-firkamp.

Ved Skeise-VM 2019 i sprint-firkamp i Heerenveen vann Kulizjnikov sigerskrans for tredje gong. 9. mars 2019 sette Kulizjnikov i Salt Lake City verdsrekord på 500 meter med tida 33,61. På den same skeisebana vann han i februar 2020 både 500 m og 1000 m ved VM enkeltdistansar. På 1000-meteren sette han verdsrekord med 1.05,69, ein rekord som vart ståande i fire år.

### Doping
Kulizjnikov var 2012-14 utestengt frå idrett grunna brot på dopingreglane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pavel Kulizjnikov|Pavel Kulizjnikov]]» frå ,  den 4. mars 2026.*
Walter Mondale

**Walter Frederick Mondale** () var ein USA-amerikansk jurist og politikar frå Minnesota. Han var visepresident 1977–81 i USA, vald for demokratane.

Mondale, som hadde etternamnet frå forfedrar som utvandra frå garden Mundal i Sogn, arbeidde frå 1956 som sakførar i Minnesota. Frå 1964 var senator frå Minnesota til han i 1976 vart vald til visepresident i USA, då den demokratiske kandidaten Jimmy Carter vann presidentvalet.

I 1984 var Mondale Det demokratiske partiet sin presidentkandidat. Han fekk 42 prosent av røystene ved presidentvalet og tapte klart mot president Ronald Reagan. Einast i delstaten Minnesota og i District of Columbia røysta eit fleirtal for Mondale. Sidan tok han oppatt arbeidet som advokat. Perioden 1993-96 var USA sin ambassadør i Japan.

## Kjelder
*Store norske leksikon
Sogns Tidend

**Sogns Tidend** var ei norsk avis som kom ut frå 1878 til 1947. Frå 1903 vart avisa gjeven ut på nynorsk.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Sunnhordlendingen

**Sunnhordlendingen** var ei nynorsk avis som vart gjeven ut frå 1917 til 1927.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Agder Tidend

**Agder Tidend** var ei nynorsk avis som vart gjeven ut som dagsavis frå 1919 til 1963, og som vekeavis frå 1963 til 1985.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Unge Agder

**Unge Agder** var eit nynorsk tidsskrift som vart gjeve ut frå 1929 til 1940.

Bladstyrar var Einar Iveland.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Sogn (1932-1936)

**Sogn** var ei nynorsk avis som vart gjeven ut frå 1932 til 1936. Ho endra namn til *[[Sogn og Fjordane (1936-1993)|Sogn og Fjordane]]* i 1936.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Sogn og Fjordane (1936-1993)

***Sogn og Fjordane*** var ei nynorsk avis som vart gjeven ut frå 1936 til 1993.
Avisa vart skipa i 1932 under namnet *Sogn* av Ivar Tveit. 
Mellom 1933 og mai 1934 kom avisa ikkje ut. I 1936 endra avisa namn til *Sogn og Fjordane*.

I 1992 vart avisa slått saman med *[[Sogningen/Sogns Avis]]*, og dei to avisene etablerte den nye avisa *[[Sogn Avis]].*

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sogn og Fjordane (avis)|Sogn og Fjordane (avis)]]» frå ,  den 11. mars 2026.*  

## Bakgrunnsstoff
Sogn Folkeblad/Sogn Dagblad

**Sogn Folkeblad/Sogn Dagblad** var ei nynorsk avis som vart gjeven ut frå 1938 til 1997.
Avisa vart skipa som *Sogn Folkeblad* i desember 1938 av Sogn og Fjordane Arbeidarparti og kom ut i Leikanger. Andre verdskrigen stansa utgjevinga, men avisa kom i gang igjen frå Høyanger i 1945.

I 1949 vart det skipa eit aksjeselskap som skulle stå for utgjevinga. Fram til desember 1965 kom avisa ut fire gonger i veka, før ho vart dagsavis med seks utgåver i veka og endra namn til *Sogn Dagblad*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sogn Folkeblad/Sogn Dagblad|Sogn Folkeblad/Sogn Dagblad]]» frå ,  den 11. mars 2026.*  

## Bakgrunnsstoff
Yu Jing

**Yu Jing **() er ein kinesisk tidlegare skeiserennar frå Harbin. Ho vart verdsmeister 2012 og 2014 i sprint-firkamp.

Yu deltok i 2009 ved Sprint-VM i Moskva og vann bronsemedaljen bak landskvinna Wang Beixing og tyske Jenny Wolf. Året etter vart Yu nummer 6 i Skeise-VM 2010 i sprint-firkamp. Vinteren 2012 kneip ho i Calgary sigeren i Skeise-VM 2012 i sprint-firkamp, 0,020 poeng framom heime favoritten Christine Nesbitt. Seinare i sesongen tok Yu sølvmedaljen i VM enkeltdistansar i Heerenveen på så vel 500 m som 1000 meter. Ho lukkast ikkje forsvare meistertittelen i Skeise-VM 2013 i sprint-firkamp i Salt Lake City, der arrangørlandet sin Heather Richardson vart for sterk på den avsluttande 1000-meteren. Yu kom derimot tilbake på toppen ved Sprint-VM 2014 i Nagano, med rimeleg god klaring til si eiga landskvinne Zhang Hong og Richardson på dei andre pallplassane. Yu la opp etter ein niandeplass på 500 meter under Vinter-OL 2018 i Pyeongchang og ein sjuandeplass i sprint-verdsmeisterskapen 2018 i Changchun.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Yu Jing|Yu Jing]]» frå ,  den 5. mars 2026.*
Seminaristen/Lærer-standens avis

**Seminaristen** var eit blad gjeve ut av Arne Garborg frå 1871 til 1873. Bladet heite først *Seminaristen*, men fekk seinare namnet *Lærer-standens avis*.

## Kjelder
Under kirkehvælv

***Under kirkehvælv*** var eit norsk tidsskrift som kom ut månadleg frå 1920 til 1928.

## Redaktørar
*Eugéne Hanssen (1924–1928)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Heather Bergsma

**Heather Bergsma**, opphavleg **Heather Richardson**, ( er ein USA-amerikansk tidlegare skeiserennar som i 2013 vart verdsmeister i sprint-firkamp. Ho er sidan 2015 gift med Jorrit Bergsma.

Richardson utmerka seg under dei olympiske leikane 2010 i Vancouver med ein sjetteplass på 500 meter og ein niandeplass på 1000 meter. I Skeise-VM 2011 i sprint-firkamp måtte ho nøye seg med fjerdeplassen, hårfint bak nummer 2 og nummer 3. Etter ein sjetteplass i sprint-verdsmeisterskapen 2012, kom ho sterkare tilbake i 2013-sesongen. Under sprint-verdsmeisterskapen i Salt Lake City heldt ho unna for kinesiske Yu Jing, tittelforsvararen, og sikra seg sin største triumf på skeisebana. Eitt år seinare kom Richardson på tredjeplassen i Skeise-VM 2014 i sprint-firkamp, avvikla i Nagano. Åra 2015, 2016 og 2017 vart ho nummer 2 i samtlege tre verdsmeisterskap. I 2015 og 2016 måtte sjå seg slått av landskvinna Brittany Bowe, i 2017 var det japanske Nao Kodaira som vart for sterk.

Richardson Bergsma vann tre gullmedaljar i VM enkeltdistansar. I 2011 sigra ho på 500 meter, medan ho i 2017 triumferte på såvel 1000 meter som 1500 m i sørkoreanske Gangwon. I alt sanka ho 9 medaljar i fire ulike VM i enkeltdistansar åra 2011-17. Hennar einaste olympiske medalje var bronsen ho fekk i lagtempo med USA under Vinter-OL 2018 i Pyeongchang.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Heather Bergsma|Heather Bergsma]]» frå ,  den 6. mars 2026.*
Haakon Karlsen

**Haakon Oliver Karlsen** () var ein norsk arbeidar, politikar og byråkrat frå Fredrikstad som 1928-30 representerte kjøpstadene i Østfold fylke og Arbeidarpartiet i Stortinget.

Karlsen var son til ein sagbruksarbeidar. Sjølv byrja han arbeide på fabrikk 14 år gammal. I 1910 dagarbeidar ved ein «træmelfabrik». Ti år seinare starta han «en liten trævarefabrik sammen med en anden, hvor vi gjør Lekesaker. Smaakasser og lignende». Frå 1920 var Karlsen medlem i formannskapet i Fredrikstad. Her representerte han det sosialdemokratiske partiet, vald til ordførar 1925. Dette ombodet hadde han i to periodar, etter partisamlinga i 1927 som representant for Det norske Arbeidarparti. Hausten 1927 vart han vald til stortingsrepresentant for perioden 1928–30, medlem i Kyrkje og skulekomiteen. Etter han gjekk av som ordførar i 1931, fekk han stillinga som rådmann i Fredrikstad, noko han vart verande til han vart pensjonist i 1958.

## Kjelder

*digitalarkivet.no
*Vilhelm Haffner: ''Stortinget: 1928-30''.
Cupfinalen i fotball 1985/Menn

**Cupfinalen i fotball 1985** var den 80. finalen i rekka av norske meisterskap i fotball for menn.
Finalekampen vart spelt sundag 20. oktober på Ullevaal stadion i Oslo framfor 18&nbsp;500 tilskodarar. Lillestrøm Sportsklubb vart norsk meister etter å ha slått oslolaget Vålerenga Idrettsforening med 4 mål mot eitt. Det var fjerde gongen Lillestrøm SK vann NM-pokalen.

### Kampen
I det 26. minutt var midtspissen André Krogsæter spelt fri midt framom mål og frå 15 meter hald sette han ballen mellom føtene på VIF-målvakta og midt i det tome målet. Åtte minutt seinare storma same Krogsæter fritt fram på Lillestrøm si høgreside og sette ballen under målvakta frå skrått hald, etter å krangla ballen forbi ein VIF-forsvarar som kom stormande. I det 11. minutt av den andre omgangen mottok Vidar Davidsen ballen i straffefeltet til LSK, vende kvikt og plasserte ballen tilbake i motsett hjørnet av målburet. Kampen var 74 minutt gammal då Krogsæter, etter ein hovudduell mellom ulike spelarar, tuppa ballen i mål frå 2-3 meter. Ti minutt seinare tok Joar Vaadal seg ned mot venstre dødlinja til VIF, før han sentra tilbake til ein fri Krogsæter som roleg sende ein markkrypar i mål frå 6-7 meter.

### Laga
**Lillestrøm** stilte med Arne Amundsen, Ole Dyrstad, Georg Hammer, Bård Bjerkeland, Tor Inge Smedås, Rune Richardsen, Kjetil Osvold, Arne Erlandsen (kaptein), Tom Sundby, Joar Vaadal og André Krogsæter. Gunnar Halle kom på bana i det 79. minutt og Bjørnar Erlandsen i det 89. Smedås og Vaadal måtte vike plass.

**Vålerengen**: Espen Muggeby, Jan Erik Aalbu, Jo Bergsvand, Lasse Eriksen, Per Edmund Mordt, Tore Nilsen, Knut Arild Løberg, Vidar Davidsen, Egil Johansen, Jørn Andersen og Paal Fredheim. På tampen av kampen kom Steinar Enerly og så Henning Lund i spel. Ut steig Nilsen og Johansen.

## Kjelder
*Arbeiderbladet, 21. oktober 1985
Hans Gottfried Wang

**Hans Gottfried Wang **() var ein norsk byråkrat, avisutgjevar og stortingsmann frå Christiania, busett i Tønsberg.

Wang var i 5 år kontorist og fullmektig hos sorenskrivaren på Ringerike og 2 år hos sorenskrivaren i Jarlsberg. Frå 1830 var Wang underfut i Tønsberg. Sidan 1837 formannskapssekretær i Tønsberg.

Wang stifta i 1838 Tønsbergs by og vel og fekk i gang ein handgjerningsskule for fattige jenter, arbeidshus for arbeidslause, og i 1839 Tønsbergs sjuke- og fattighus. I 1849 tok han initiativet til stiftinga av Tønsberg Håndverks- og Industriforening.

I 1840 overtok Wang eit boktrykkeri og gav fyrst ut Tunsbergeren og sidan Tønsbergs Blad i 14 år. Han var elles aktiv målar, stilte ut fleire måleri i Christiania kunstforening. Wang var også treskjerar som laga tresnitt.

Hausten 1850 vart Wang med 3 røyster vald til å representere Tønsberg på Stortinget 1851. Han var medlem i Desisjonskomiteen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914.
*Jarlsberg og Larviks Amtstidende, 14. september 1850
Vort Land

**Vort Land** var eit norsk tidsskrift som kom ut frå 1890 til 1918. Bladet var knytt til IOGT.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Midnattsol (1916-1963)

***Midnattsol*** var eit nynorsk tidsskrift som kom ut frå 1916 til 1963. Tidsskriftet kom ut i Harstad. Hans Eidnes var redaktør frå 1919 til 1929.

Tidsskriftet stod bak juleheftet *[[Jul i Hålogaland]]* frå 1933 til slutten av 1940-åra.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Ester Blenda Nordström

**Ester Blenda Elisabet Nordström** () var ein svensk journalist, forfattar og oppdagar. Ho publiserte ofte tekstane sine under pseudonymet Bansai. I 1914 gav ho ut *En piga bland pigor*, som var ei tidleg form for undersøkande journalistikk og fekk mykje merksemd. Ho heldt fram med undersøkande journalistikk og skreiv seinare reportasjar frå Lappland, USA og Kamtsjatkahalvøya. Ho skreiv òg nokre skjønnlitterære verk. I jentebøkene hennar utviklar hovudpersonen seg mot sjølvstende, ikkje mot ekteskap som hovudmål slik det vanlegvis var på den tida.

«…Nordström byrja å arbeide som journalist under pseudonymet The Boy og skreiv, berre tjuetre år gammal, ei bestseljande bok som avslørte dei harde arbeidsvilkåra for hushjelper i Sverige. Som ein slags kvinneleg Bruce Chatwin reiste Nordström rundt i Sverige på motorsykkel; ho haika åleine gjennom USA i 1922 (og skreiv ei bok om det); brukte to år på å utforske Kamtsjatka (og skreiv òg om det); skreiv ei rekkje ungdomsromanar om guttejenter; og skal visstnok ha fått alle ho møtte, både menn og kvinner, til å bli forelska i seg.»

## Biografi
Nordström var syster til tannlegen og entomologen Frithiof Nordström, og tante til tekstforfattaren Gunilla Sandberg. Som barn gjekk ho på Wallinska flickskolan og seinare Palmgrenska samskolan. Ho var lesbisk, noko som på den tida var straffbart ved lov og rekna som ein sjukdom, og ho hadde eit forhold til Carin Frisell som varte heile livet hennar.

Ho skreiv for *Svenska Dagbladet* frå 1911 til 1917 under pseudonymet Bansai. I 1914 tok ho arbeid som tenestejente i ein månad og skreiv om opplevingane sine i ein reportasjeserie som gjorde henne kjend: *En månad som tjänsteflicka på en gård i Södermanland*. Ho dokumenterte òg erfaringane i boka *En piga bland pigor*, som vart ein stor suksess, kom ut i fleire utgåver og til og med vart føljetong i filmserien med same namn i 1924. Nordström har vorte kalla Sveriges første journalist som arbeidde undercover.

Nordström heldt fram med undersøkande journalistikk. Ho arbeidde som lærar i Lappland og levde i eitt år i eit samisk samfunn. I 1922 reiste ho til New York med ein tredjeklassebillett og arbeidde som servitrise og kjøkkenhjelp. Seinare haika ho rundt i heile USA. Ho gav ut opplevingane sine i boka *Amerikanskt*.

Frå 1925 til 1929 var ho gift med entomologen René Malaise og deltok i forskinga hans på Kamtsjatkahalvøya i Sovjetunionen. Dei budde i ein landsby der i to år, og Nordström skreiv boka *Byn i vulkanens skugga*.

Nordström var òg ein pioner innan barnelitteratur, særleg i bøker for jenter. Hovudpersonen Ann-Mari Lindelöf liknar Nordström sjølv, mellom anna i det sosiale engasjementet hennar. Bøkene skildrar utviklinga til ei ung kvinne mot sjølvstende, heller enn ei forteljing der ekteskap er hovudmålet.

Nordström er gravlagd på Boo gamla kyrkogård.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ester Blenda Nordström|Ester Blenda Nordström]]» frå , den 6. mars 2026.*
Mads Mensah Larsen

**Mads Mensah Larsen **() er ein dansk handballspelar frå Holbæk. Han er firfaldig verdsmeister, olympisk meister 2016 og europameister 2026 med Danmark sitt sigerrike landslag. Mensah, som er venstre rykkromspelar, har vorte dansk meister med Aalborg HB og og tysk dobbeltmeister med Rhein-Neckar.

## Karriere
### Klubbspel
Mensah var frå 2009 til 2012 aktiv i AG og ein sesong i Nordsjælland HB. 2012-14 spelte han for Aalborg Håndbold, der var med på å verte dansk meister i 2013. I Aalborg vart han nært knytt til trenaren  Nikolaj Jacobsen, så då denne i 2014 fekk trenarjobben i i tyske Rhein-Neckar Löwen, fekk han med seg Mensah dit. I Rhein-Neckar var Mensah med på å sikre laget den tysk ligapokalen i 2016 og 2017. Åra 2020-25 gjorde Mensah teneste i Flensburg-Handewitt. Sommaren 2025 vende han tilbake til Danmark med di han skreiv kontrakt med Skjern HB.

### Landslagsspel
Mensah fekk i 2012 sin debut på landslaget, og vart snart ein fast mann i landslagstroppen. Fram til og med europameisterskapen deltok han i 16 internasjonale meisterskaps-turneringar. Han sanka OL-gull 2016, VM- gull 2019, 2021, 2023, 2025 og EM-gull 2026, dessutan sølvmedalje i VM 2013, EM 2014, OL 2021, EM 2024 og ein bronsemedalje i EM 2022. Mensah deltok i 225 landskampar og skåra 334 mål.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Mads Mensah Larsen|Mads Mensah Larsen]]» frå ,  den 7. mars 2026.*
Libertina Amathila

**Libertina Inaviposa Amathila** () er ein namibisk lege og politikar. Ho har vore medlem av Nasjonalrådet og Nasjonalforsamlinga, og var visestatsminister i Namibia frå mars 2005 til mars 2010.

## Tidleg liv og utdanning
Libertina Appolus vart fødd i Fransfontein i Kunene-regionen. Gjennom SWAPO sitt nasjonsbyggingsprogram fekk ho stipend til å studere medisin i Polen, og ho vart uteksaminert frå Warsaw Medical Academy i 1969. Dermed vart ho den første kvinnelege legen frå Namibia. Seinare arbeidde ho i SWAPO sine flyktningleirar.

Amathila fullførte vidaregåande skule i Sør-Afrika. I 1962 drog ho i eksil og budde ei tid i Tanzania, der ho søkte om og fekk stipend til å studere i Polen. På 1960-talet tok ho medisinsk utdanning i Polen, Sverige og London.
Ho tok òg fleire vidareutdanningar: kurs i økonomi for ikkje-økonomiske leiarar ved Columbia University i USA (1993); Advanced Executive Programme ved UNISA i Sør-Afrika (1992); diplom i epidemiologi og fransk i Bamako i Mali (1980–1983); vidareutdanning i folkehelse ved London School of Hygiene and Tropical Medicine i Storbritannia (1977–1978); diplom i ernæring ved same institusjon (1972)
M.B.Ch.B. og svenskstudium i Sverige (1975); M.B.Ch.B. ved Warsaw Medical Academy i Polen (1962–1969); Senior Certificate ved Wellington High School i Cape Town i Sør-Afrika (1955–1957); Otjiwarongo Primary School og Lutheran Mission Primary School i Fransfontein (1946–1955).

## Politisk karriere
Under SWAPO sin rådgjevande kongress i eksil i Tanzania i 1969 vart Amathila vald til visegeneralsekretær for helse og velferd i SWAPO sin sentralkomité og direktør for SWAPO sitt kvinneråd.
Rett før sjølvstendet var ho SWAPO-medlem av den konstituerande forsamlinga, som sat frå november 1989 til mars 1990.  Etter sjølvstendet i mars 1990 vart ho medlem av Nasjonalforsamlinga i Namibia.
Ho var minister for regionalt og lokalt styre og bustader frå 21. mars 1990 til 12. september 1996.  Deretter vart ho helse- og sosialminister, ei stilling ho hadde fram til ho vart visestatsminister i Namibia 21. mars 2005.

I september 1999 vart ho vald til leiar for den regionale komiteen for Afrika i Verdshelseorganisasjonen (WHO) for ein eittårsperiode. Den 15. mai 2000 vart ho vald til president for den 53. verdshelseforsamlinga.
På SWAPO-kongressen i august 2002 fekk ho det tiande høgaste talet på røyster (363) i valet til sentralkomiteen.
Ho trekte seg frå politikken på 20-årsdagen for Namibia sitt sjølvstende, 21. mars 2010.

## Prisar og utmerkingar
Amathila fekk Ongulumbashe-medaljen for mot og lang teneste i 1987, og i 1991 mottok ho Nansen-prisen for flyktningar. 

I 2002 fekk ho Brückenstrasse i Swakopmund oppkalla etter seg.

## Privatliv
Amathila er gift med politikaren Ben Amathila.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Libertina Amathila|Libertina Amathila]]» frå , den 7. mars 2026.*
Kai Verbij

**Kai Verbij** () er ein nederlandsk skeiserennar frå Leiderdorp. Han vart i 2017 verdsmeister i sprint-firkamp.

### Aktiv
Verbij sikra seg bronsemedaljen i Skeise-VM 2016 i sprint-firkamp, hans internasjonale meisterskapsdebut. Året etter gjekk han til topps i europameisterskapen sprint-firkamp, sidan tok han ein bronse på 1000 m ved VM enkeltdistansar i Gangneung, før han i Calgary krynte sesongen ved å vinne Skeise-VM 2017 i sprint-firkamp. Her sette han samstundes verdsrekord i sprint-firkamp med 136,065 tidspoeng.
 
Etter ein niandeplass på 500 meter og sjetteplass på 1000 m under Vinter-OL 2018 i Pyeongchang, kom han meir til sin rett ved sprint-verdsmeisterskapen der han vart tredjemann samanlagt. Vinteren 2019 forvarte Verbij meistertittelen i Sprint-EM. Frå VM enkeltdistansar i Inzell fekk han gullmedaljar på 1000 m og i teamsprinten saman med Ronald Mulder og Kjeld Nuis. Året etter fekk Verbij eitt nytt VM-gull, då på lag med Thomas Krol og Dai Dai Ntab. Under VM enkeltdistansar 2021 sikra Verbij seg sit andre VM-gull på 1000 m. Han makta ikkje hevde seg under Vinter-OL 2022 i Beijing. Derimot tok han sølvmedaljen i Skeise-VM 2022 i sprint-firkamp på Hamar, der han òg fekk ein bronsemedalje i teamsprinten.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Kai Verbij|Kai Verbij]]» frå ,  den 8. mars 2026.*
Botany Bay (fleirtyding)

**Botany Bay** kan visa til:

* Botany Bay i Australia, bukt i Australia
* Botany Bay i Kent, bukt i England
* Botany Bay i London, landsby i England
Lucia Witbooi

**Lucia Witbooi** () er ein namibisk lærar og politikar, og har vore den fjerde visepresidenten i Namibia sidan 2025. Før ho vart visepresident, var ho medlem av Nasjonalforsamlinga frå 2009 til 2025.

## Bakgrunn
Lucia Witbooi vart fødd i Gabes i Sørvest-Afrika, 21. mars 1961, som eitt av dei tolv borna til Willem Witbooi og Anna Witbooi. Familien flytta til Gibeon i Namibia i 1967 for å drive jordbruk, men Lucia flytta til Keetmanshoop for å få utdanning.

Witbooi tok eksamen frå Suiderling Senior Secondary School i 1979, fekk sertifikat i høgare grunnskuleutdanning frå University of Namibia i 1996, tok eit diplom i utdanning frå Azaliah College for Further and Higher Education, og eit høgare diplom i utdanning frå University of Port Elizabeth i 1999. Ho arbeidde som lærar i 27 år.

## Karriere
Ved valet i 2009 vart Witbooi vald til det namibiske parlamentet som den 34. kandidaten på SWAPO si valiste. I 2023 stilte ho til val som nestleiar i SWAPO, men trekte seg seinare.

I løpet av tida si i parlamentet sat ho i komitéane for utanrikssaker, forsvar og tryggleik, og kjønns- og familieforhold, og var nestleiar i komitéen for informasjon og kommunikasjonsteknologi. Ho var viseminister for likestilling og barnevern frå 2015 til 2020, og viseminister for indre anliggande, innvandring, tryggleik og sikkerheit frå 2023 til 2025.

President Netumbo Nandi-Ndaitwah utnemnde Witbooi til visepresident i Namibia 22. mars 2025. Utnemninga gjorde Namibia til det einaste landet i Afrika med både kvinneleg president og visepresident.

## Privatliv
Witbooi gifta seg med Adam Hendrik Witbooi, og dei fekk tre born, då ho var 21 år. Ho behaldt sitt jentenamn sidan Adam hadde same etternamn som henne. Adam døydde i ei bilulukke.

## Politiske standpunkt
Witbooi har oppmoda Tyskland til å betale erstatning for .

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lucia Witbooi|Lucia Witbooi]]» frå , den 7. mars 2026.*
David II av Skottland

**David II av Skottland**, også kjend som **David II Bruce**, () var konge av Skottland frå 1329 til han døydde i 1371.

Som følgje av Edinburgh-Northampton-traktaten blei han gift med Joanna (død 1362), dottera til Edvard II av England og Isabella av Frankrike, den 17.  juli 1328.

David blei konge av Skottland då faren hans, Robert I av Skottland, døydde 7.  juni 1329. Han blei krona i Scone Abbey i november 1331.

## Flukt til Frankrike
Etter at Edvard III av England og protesjéen hans Edvard Balliol hadde sigra i slaget ved Halidon Hill i juli 1333, blei David og dronninga hans sende i tryggleik til Frankrike. Dei nådde Boulogne i mai 1334 og blei høgtideleg mottekne av den franske kongen Filip VI. Det er lite som er kjend frå livet til den skotske kongen i Frankrike, bortsett frå at han budde på Château-Gaillard og at han var til stades ved det blodlause møtet mellom dei engelske og franske hærane ved Vironfosse i oktober 1339.

I mellomtida hadde representantane hans fått overtaket i Skottland. David kunne difor venda tilbake til kongedømet sitt i juni 1341, og ta kontroll over styringa av riket på eigne vegner. Allereie i 1346, som resultat av Auld-alliansen, invaderte han England med ein hærstyrke for å støtta Frankrike. Han blei overvunnen og tatt til fange etter slaget ved Neville's Cross den 17.  oktober same året. 

## Fangenskap i England
David II blei verande i England i 11 år, og var då hovudsakleg i London og i Odiham i Hampshire. Fangenskapen hans var ikkje særleg streng, og forhandlingane om lauslatinga hans byrja straks. I oktober 1357, etter fleire avbrot, blei det underteikna ein traktat ved Berwick, den såkalla Berwick-traktaten av 1357, der dei skotske styresmaktene tok på seg forpliktinga med å betale ein sum på 100 000 merke for lauslatinga av kongen.

David, som moglegvis aksepterte Edvard III som føydal overkonge, vende straks tilbake til Skottland, men landet var både fattig og nedsylta i gjeld etter tiår med krig og hadde problem med å betale den store lauslatingssummen. Nokre få ratar blei betalte, men David II freista deretter å sleppa unna ved å tilby Edvard III, eller ein av sønene hans, å bli etterfølgjaren hans til den skotske trona. I 1364 avviste det skotske parlamentet indignert forslaget om at Lionel, hertug av Clarence, skulle bli den neste skotske kongen. David II forhandla likevel i all løyndom med Edvard III om denne saka etter at han hadde underslått ein del av dei pengane som var blitt samla inn.

## Ettermæle
Kongen døydde i Edinburgh Castle i 1371. Den andre kona hans var Margaret, fødd Drummond, enkje til sir John Logie, som han skilde seg frå i 1369. Rett før han døydde hadde David II planlagt å gifta seg med kjærasten sin Agnes Dunbar, ei dotter av hertuginne Agnes Dunbar av Moray. David II etterlét seg ingen born og blei etterfølgd av nevøen sin, Robert II.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:David II av Skottland|David II av Skottland]]» frå ,  den 8. mars 2026.*  

## Bakgrunnsstoff
Jens Lange

**Jens Lange** () var ein norsk kjøpmann og stortingsmann frå Drammen.

Lange representerte i 1836 Drammen i Stortinget og 1836-37 i omframtstortinget. I det siste hadde han permisjon dagane frå 11. til 21. november 1836. Han var medlem i Militærkomiteen i begge stortinga, 1836 også i komiteen om brannvesenet i byane. Frå 20. desember 1836 hadde han sete i Lagtinget. Seinare var Lange medlem i Drammen bystyre.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914.
Rose Christiane Raponda

**Rose Christiane Ossouka Raponda** () er ein gabonsk politikar som var visepresident i Gabon frå januar til august 2023, noko som gjorde henne til den første kvinnelege visepresidenten i landet. Ho var tidlegare statsminister i Gabon frå juli 2020 til januar 2023, og var òg den første kvinna som hadde dette vervet. Ho har òg vore ordførar i Libreville og seinare forsvarsminister frå februar 2019 til juli 2020.

## Bakgrunn
Raponda vart fødd 30. juni 1963 i Franceville. Ho er medlem av mpongwe-folket. Raponda tok utdanning i økonomi og offentleg finans ved det gabonesiske instituttet for økonomi og finans.

## Karriere
Raponda arbeidde som generaldirektør for økonomi og som visegeneraldirektør i Bustadbanken i Gabon. Ho var budsjett- og finansminister frå februar 2012 til januar 2014. Den 26. januar 2014 vart Raponda vald til ordførar i hovudstaden Libreville, som representant for det styrande partiet Parti Démocratique Gabonais. Ho var den første kvinna som hadde dette vervet sidan 1956 og sat fram til 2019. Ho vart òg president for United Cities and Local Governments Africa.

Den 12. februar 2019 vart Raponda utnemnd til forsvarsminister i Gabon av president Ali Bongo Ondimba, etter det mislukka kuppforsøket i januar 2019. Ho tok over etter , eit medlem av Bongo-familien, som hadde hatt stillinga sidan 2016. Den 16. juli 2020 vart Raponda utnemnd til statsminister i Gabon etter at forgjengaren hennar, Julien Nkoghe Bekale, gjekk av. Ho var den første kvinna i denne stillinga. Utnemninga var den fjerde regjeringsomlegginga under Ondimba sidan kuppforsøket og fann stad midt i både ei helsekrise og ei økonomisk krise, som følgje av covid-19-pandemien og fallet i oljeprisen, ei av dei viktigaste inntektskjeldene i landet.

Den 30. august 2023 lukkast eit nytt kupp, og Raponda vart fjerna frå makta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rose Christiane Raponda|Rose Christiane Raponda]]» frå , den 27. januar 2026.*
Brittany Bowe

**Brittany Starr Bowe** () er ein USA-amerikansk skeiseløpar som vart verdsmeister i sprint-firkamp i 2015 og 2016. Før ho tok til med lengdeløp, deltok ho i tevlingar på rulleskeiser og i kortbaneløp på skeiser.

## Karriere
### Lengdeløpar
Bowe kom i 2013 på tredjeplass på 1000 med ved VM enkeltdistansar. 17. november 2013 gjekk ho i Salt Lake City 1000-meteren på 1.12,58, og sletta dermed verdsrekorden på distansen. Ho lukkast ikkje i Vinter-OL 2014 i Sotsji, der åttandeplassen på 1000-meteren vart hennar beste plassering. Vinteren 2015 sanka ho to gullmedaljar og ein sølvmedalje under VM enkeltdistansar i Heerenveen. Seinare i same sesongen var ho i ei eiga klasse ved Skeise-VM 2015 i sprint-firkamp i Astana. I november 2015 sette ho i Salt Lake City verdsrekord på 1500 meter med tida 1.51,59, ein rekord landskvinna Heather Bergsma sletta seks dagar seinare. Dagen etter ho mista denne rekorden, forbetra Bowe verdsrekorden på 1000 m til 1.12,18 i Calgary.

Bowe forsvarte meistertittelen sin då Skeise-VM 2016 i sprint-firkamp vart avvikla i Seoul. To år seinare måtte ho nøye seg med sølvmedalje i sprint-verdsmeisterskapen i Changchun, der nederlandske Jorien ter Mors var suverent best alle. Under Vinter-OL 2018 vart Bowe nummer 4 på 1000 m og nummer 5 både på 500 m og 1500 m. Frå leikane fekk ho likevel med seg ein medalje, då det vart bronse på USA i lagtempo. I februar 2019 vann ho gull på 1000 m og bronse på 1500 m under VM enkeltdistansar i Inzell, før ho så tok bronsemedaljen i Skeise-VM 2019 i sprint-firkamp i Heerenveen. 9. mars 2019 sette Bowe verdsrekord på 1000 meter då ho i Salt Lake City vart klokka i mål på 1.11,61, ein rekord som gjeld i 2026.

Vinteren 2021 var Bowe tilbake i Heerenveen og vart nummer 1 på 1000 og nummer 2 på 1500 m i VM enkeltdistansar. Under dei olympiske vinterleikane 2022 i Beijing vann Bowe bronsemedaljen på 1000 m. Fram til og med 2023 tok 13 medaljar (4-4-5) i verdsmeisterskap enkeltdistansar, 4 pallplasseringar i verdsmeisterskap i sprint-firkamp og 2 bronsemedaljar i olympiske vinterleikar. Ho avslutta tida som aktiv lengdeløpar under Vinter-OL 2026 i Milano, der ho måtte nøye seg med fjerdeplassar på 1000 meter, i lagtempo og på 1500 m.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brittany Bowe|Brittany Bowe]]» frå , den 9. mars 2026.*
Magnus Landin

**Magnus Landin Jacobsen** () er ein dansk handballspelar frå Helsingør. Han er firfaldig verdsmeister, olympisk meister 2024 og europameister 2026 med Danmark sitt sigerrike landslag. Landin, som er venstrekant i angrep, vann EHF-meisterligaen 2020 for tyske THW Kiel. Målvakta Niklas Landin er bror hans.

Magnus Landin spelte 2013/14 for Nordsjælland. Frå 2014 til -18 var han aktiv for Kolding IF, eit lag som i 2015 vart dansk meister. Perioden 2018-26 gjorde han teneste i det tyske topplaget THW Kiel. Her var han med på å vinne EHF-cupen 2019 og EHF-meisterligaen i 2020. På tysk-nasjonalt nivå sikra THW Kiel seg DHB-pokalen i 2019, 2022 og 2025, samstundes som laget sigra bundesligaen i 2020, 2021 og 2023. Sidan sommaren 2026 spelar Landin for danske Aalborg HB.

Magnus Landin har sidan 2015 delteke i 172 av Danmark sine landskampar og skåra 311 mål. Han vann gullmedalje i VM 2019, 2021, 2023, vart olympisk meister 2024, verdsmeister 2025 og europameister 2026. I tillegg har han fått med seg eitt OL-sølv og ein sølv og ein bronse frå to ulike europameisterskap.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Magnus Landin Jacobsen|Magnus Landin Jacobsen]]» frå ,  den 9. mars 2026.*
Thomas Christian Larsen

**Thomas Christian Larsen** () var ein dansk-norsk handelsmann og stortingsmann frå Sjælland i Danmark, busett i Farsund.

Larsen kom som bokhaldar til Farsund i 1816. 1819-36 var han handelsfullmektig. I 1832 tok han høker-borgarskap. 1836-46 dreiv han eiga forretning under firmamnamnet Chr. Larsen & Co. Sidan var han meklar og styrar av Frederik Otto & Søn si  havariforretning.

Larsen var i mange år forlikskommissær i Vanse og Spind, styremedlem i sparebank og dampskipsekspeditør. I 1836 representerte han Lister og Mandals amt i Stortinget, sameleis i omframtstortinget 1836-37. Han var då sekretær i Justiskomiteen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914.
Staten Wey

**Wey** (; ), vanlegvis skrive «Wey» for å skilja han frå den samtidige og større staten Wei (), var ein gamal kinesisk stat grunnlagd i det tidlege Vestlege Zhou-dynastiet som steig fram i vår- og hausttida. Herskarane hadde etternamnet Ji (), det same som det til herskarane i Zhou. Det låg i det som i dag er den moderne Henan-provinsen nordaust i Kina, aust for Jin (og seinare Wei, ), og vest for Cao.

## Tidleg historie
Historia til Wey går tilbake til byrjinga av Zhou-dynastiet og opprøret til dei tre vaktene. Etter at hertugen av Zhou vann oppstanden, fekk Kang Shu, ein yngre bror til kong Wu av Zhou, eit område sentrert kring Zhaoge, hovudstaden i Shang-dynastiet, som hadde vore sentrum for opprøret.

## Vår- og hausttida
Wey var på sitt høgste i den tidlege vår- og hausttida under hertug Wu av Wey, som styrte i 55 år. Under styret til etterfølgjande herskarar fekk staten tronfølgjeproblem fram til hertug Yi av Wey kom på trona. Det utsvevande styret hans og manien hans for tranar svekka staten, og i det åttande året av regjeringstida hans angreip rongfolk med suksess hovudstaden i Zhaoge, drap hertugen og øydela nesten staten òg (660 f.Kr.). Det var fyrst med hjelp av hertug Huan av Qi at staten blei gjenoppretta, med hovudstaden flytta til Chuqiu.

I 632 f.Kr. blei Wey erobra av hertug Wen av Jin, fordi då hertug Wen (då kalla Chong'er) var i eksil i Wey, hadde ikkje hertug Wen av Wey behandla han godt. Hertug Cheng av Wey, sonen til Wen av Wey, blei nesten forgifta av Wen av Jin, men til slutt blei staten gjenoppretta. Før Slaget ved Chengpu i 632 f.Kr., då Chu angreip Song, gjekk Jin til angrep på Wey og Cao som ei avleiing. 

I 492 f.Kr. kom hertug Chu av Wey () på trona etter bestefar sin, hertug Ling () sidan faren hans, Kuaikui (), som var arvingen til hertug Ling, var blitt avsett og send i eksil. For å få trona kjempa Kuaikui mot sonen sin og heldt klarte å forvisa hertug Chu i 481 f.Kr. Kuaikui fekk nemninga hertug Zhuang II (), men blei drepen tre år seinare. Hertug Chu blei gjeninnsett i 475 f.Kr. Konflikten mellom far og son svekka Wey, og Wey blei snart knytt til huset Zhao i Jin.

## Ende
I 346 f.Kr. nedgradert hertugen av Wey seg sjølv til marki. I 320 f.Kr. degraderte markien av Wey seg igjen til *jun* (herre). Då omfatta Wey berre eitt enkelt fylke, Puyang (). I 254 f.Kr. slo kong Anxi av Wei () herr Huai av Wey (), men to år seinare utropte han svigersonen sin, som var frå huset Wey, til herre av Wey, slik at Wey blei ei einiing underlagt Wei-riket. I 239 f.Kr. okkuperte staten Qin Puyang, og Wey emigrerte til Yewang () for å bevara eininga.

Staten var så svak at han truleg blei ignorert av Qin Shi Huang, og blei fyrst avskaffa i 209 f.Kr., då Qin Er Shi avsette Jiao, herren av Wey (), to år før Qin-dynastiet braut saman.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wey (state)|Wey (state)]]» frå ,  den 9. mars 2026.*
Najla Bouden

**Najla Bouden**, også kjend som **Najla Bouden Romdhane**, () er ein tunisisk geolog og universitetsprofessor som tente som statsminister i Tunisia frå oktober 2021 til august 2023. Ho tok over embetet 11. oktober 2021, og vart med det den første kvinnelege statsministeren både i Tunisia og i den arabiske verda. Tidlegare arbeidde ho i utdanningsdepartementet i 2011.
## Bakgrunn
Bouden vart fødd 29. juni 1958 i Kairouan.

Ho er ingeniør og vart uteksaminert i 1983 frå ESTP Paris. Ho har òg ein doktorgrad i geologi etter å ha forsvart doktoravhandlinga si ved Mines ParisTech i 1987, med spesialisering i jordskjelvteknikk.
## Yrkeskarriere
Ho arbeidde som ingeniør og var professor i høgare utdanning ved Den nasjonale ingeniørskulen i Tunis ved Tunis El Manar-universitetet og ved Tunisia Polytechnic School ved Carthage-universitetet, der ho spesialiserte seg innan geovitskap. Arbeidet hennar har i hovudsak vore retta mot seismiske farar, noko som førte til at ho utdanna mange leiarar i det tunisiske selskapet for petroleumsverksemd.

Ho hadde òg fleire leiande stillingar i det tunisiske departementet for høgare utdanning og vitskapleg forsking. I 2011 vart ho utnemnd til generaldirektør i departementet, og i 2015 fekk ho ei stilling i kabinettet til minister .

I september 2016 fekk ho ansvar for det verdsbanksfinansierte programmet «PromEssE», med eit budsjett på 70 millionar dollar. Programmet hadde som mål å reformere og «modernisere» universitetsutdanninga for å redusere den omfattande arbeidsløysa blant tunisiske akademikarar, eit stort samfunnsproblem i landet.
## Politisk karriere

Den 29. september 2021, midt i den tunisiske politiske krisa, kunngjorde president  at han hadde utnemnt Najla Bouden til å danne ei ny regjering. Ho tok då over etter , som vart avsett 25. juli 2021.

Som den første kvinna i dette embetet vart utnemninga hennar som regjeringssjef sett på som banebrytande i Tunisia, i Maghreb og i den arabiske verda. President Saied skildra utnemninga som «ei ære for Tunisia og tunisiske kvinner».

Den 11. oktober 2021 avla ho eid saman med medlemmene av regjeringa si ved presidentpalasset i Kartago.

Den 1. august 2023 vart Bouden avsett frå stillinga og erstatta av .
## Privatliv
Faren hennar, Mohamed Bouden, var professor ved Sadiki-kollegiet og seinare rektor ved Lycée Alaoui. Dei fire syskena hennar er alle vitskapsfolk.

Bouden er gift med augelækjaren Kamel Romdhane. Paret har to barn.

## Bibliografi
* *Contribution à l'étude de la fragmentation des massifs rocheux à l'explosif* ("Contribution to the study of the fragmentation of rock masses with explosives"), PhD thesis, (1987).
* *Innovative geotechnical engineering. Proceedings of the International conference on geotechnical engineering* [eds.], Sfax, Nouha editions, 2008

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Najla Bouden|Najla Bouden]]» frå , den 27. januar 2026.*
Joel Ystebø

**Joel Ystebø** () er ein norsk politikar for Kristeleg Folkeparti. Han har vore politisk nestleiar i Kristeleg Folkepartis Ungdom (KrFU) sidan hausten 2021. Etter stortingsvalet 2025 blei han vald inn for Hordaland.

## Bakgrunn
Joel Ystebø er sonen til , ogso KrF-politikar og redaktør i den kristenkonservative vekeavisa *[[Norge IDAG]]* 1999–2022, og sonesonen til , tidlegare lektor, kristen aktivist og grunnleggjaren av Vestnorsk utvandringssenter.

## Politisk karriere
Ystebø blei vald inn i Bergen bystyre ved kommunevalet i 2019. Han har sete i sentralstyre i KrFU sidan 2020. Ved stortingsvalet 2021 var han 3. kandidat for KrF i Hordaland.

## Stortingskomitéar
* 2025–2029 medlem i Utdannings- og forskningskomitéen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Joel Ystebø|Joel Ystebø]]» frå ,  den 9. mars 2026.*  

## Bakgrunnsstoff
*