open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Husnesfjorden

**Husnesfjorden** er ein del av Hardangerfjorden. Fjorden ligg aust for Stord, nord for Halsnøy og Husnes i Kvinnherad og sør for Huglo og Tysnes. Fjorden er ei fortsetjing av Halsnøyfjorden og held fram 18 km vidare nordaustover som Kvinnheradsfjorden. 

Husnesfjorden har innløp mellom Hysstadøyane ved Leirvik på Stord i vest og Halsnøy kloster i aust. Frå her følgjer han kommunegrensa mellom Stord og Kvinnherad nordaustover på sørsida av Huglo. På vestsida går Langenuen nordover til Selbjørnsfjorden mellom Stord og Tysnes. Nord for Halsnøy ligg tettstaden Sunde på fastlandet. Frå her går det snøggbåt over til Ranavik på Halsnøy og vidare til Leirvik på Stord. Frå Ranavik går det ferje over fjorden til Skjersholmane på Stord. Nord for Sunde ligg tettstaden Husnes, som fjorden er kalla opp etter. Frå her held fjorden fram nordover til Herøysund der Kvinnheradsfjorden startar. 

Nordaust for Huglo, som høyrer til Stord kommune, ligg Skorpo i Tysnes kommune. Frå Skorpo og nordaustover ligg det fleire øyar. Først kjem Flornes, som er ein del av Tysnesøya, så Seløya, Midtøya og Ånuglo, som er den austlege grensa for innløpet til Kvinnheardsfjorden.
Norangsfjorden

**Norangsfjorden** er ein fjordarm av Hjørundfjorden i Ørsta kommune på Sunnmøre. Han har ei lengd på 6,5 km og den største djupna er 296 m. 

Fjorden har innløp mellom Lekneset i nord og Stålbergneset i sør og går først nordaustover, før han snur søraustover. Ved fjorden ligg dei to bygdene Urkebygda på nordsida av fjorden og Øyelandet ved fjordbotnen. I tillegg ligg gardane Leknes, Maude og Stenes ved fjorden. «Fyrste lekken nor tyder trang og siktar ikkje minst til inste delen», heiter det i bygdeboka *[[Hjørundfjordboka|Hjørundfjordboka 3]]*.

Riksveg 655 går på aust- og nordsida av fjorden.
Sildafjorden

**Sildafjorden** er ein del av Hardangerfjorden i Kvinnherad kommune på sør- og austsida av Varaldsøy. Han er den austlege fortsetjinga av Kvinnheradsfjorden i sørvest og held fram som Hissfjorden på nordsida av Varaldsøy. Sildafjorden har ein sidefjord, Maurangsfjorden, som strekkjer seg austover mot Mauranger. 

Fjorden har innløp i sør mellom Skjelnesodden på Varaldsøya i nordvest og Lyngstranda i søraust. Frå her går fjorden 15 km rundt halve Varaldsøy. Inn til botn av Maurangsfjorden er det derimot 21 km. 

Like aust for Varaldsøy ligg den vesle øya Sild, som fjorden er kalla opp etter. Mellom Sild og Varaldsøy ligg Sildasundet og aust for Sild ligg innløpet til Maurangsfjorden. Ænes er ei bygd som ligg på sørsida av innløpet til Maurangsfjorden og er den største busetnaden langs Sildafjorden.
Maurangsfjorden

**Maurangsfjorden** er ein fjordarm av Sildafjorden og Hardangerfjorden i Mauranger i Kvinnherad kommune som strekkjer seg 12,5 km austover til Flatebø. 

Fjorden har innløp mellom Maurangsneset i nord og Ænes i sør, rett aust for Varaldsøy. Eit stykke inn i fjorden ligg bygda Sunndal på sørsida av fjorden. Like utanfor Sunndal deler fjorden seg i to greiner kalla Austrepollen og Nordrepollen. Austrepollen går nesten 2 km austover til grenda Gjerde. Nordrepollen går nordover til Flatebø. Begge sidene av av Nordrepollen er særs bratte. Vestsida stig 842 meter rett opp til toppen av Småskorefjellet, medan austsida går 1087 meter opp til Ripelsåta. 

Botn av fjorden ligg rett nedanfor vestsida av Folgefonna.
Elverumsfullmakta

**Elverumsfullmakta** var ei fullmakt regjeringa fekk frå Stortinget på Elverum 9. april 1940 til å «ivareta rikets anliggender» så lenge Stortinget på grunn av krigen ikkje kunne samlast.

Etter overfallet på Noreg ynskte regjeringa Nygaardsvold å gå av, men stortingspresident Hambro fekk til ei ordning slik at regjeringa vart utvida med tre konsultative statsrådar frå dei borgarlege partia, og det vart protokollert at regjeringa hadde denne styringsfullmakta til «presidentskapet i overensstemmelse med regjeringen innkaller Stortinget til møte igjen».

Det har stått strid om denne fullmakta. Det vart ikkje votert formelt, stortingspresidenten refererte fullmakta noko ulikt ved to høve, og ho vart ikkje ført til protokolls før regjeringa kom til London. Statsrettslege vurderingar i ettertid har likevel konkludert med at regjeringa både ut frå grunnlova og ut frå den kritiske situasjonen hadde ei slik fullmakt, og at den fullmakta låg der anten Stortinget voterte eller ikkje.

Bakgrunnen for avtala var dei ventande forhandlingane med Tyskland, det var neppe nokon som såg for seg at dette skulle bli ei generalfullmakt for ei regjering i eksil. Fullmakta danna likevel eit viktig grunnlag for styret og lovgjevinga til regjeringa i krigsåra.

## Kjelder
* Magne Skodvin: *Norsk historie 1939-1945* Det Norske Samlaget 1991 ISBN 82-521-3491-2
* Berge Furre: * Norsk historie 1914-2000* Det Norske Samlaget 1999 ISBN 82-521-5549-9
Hissfjorden

**Hissfjorden** er ein del av Hardangerfjorden nord for Varaldsøy og 19 km inn til Jondal. Fjorden starta i Kvinnherad kommune og følgjer så kommunegrensa mellom Ullensvang og Kvam. 

Fjorden har to innløp, eit på kvar side av Varaldsøy. På nordsida av Varaldsøy ligg Bondesund som går vest til Øynefjorden. Det andre innløpet ligg mellom Varakjelen på Varaldsøy og Hammeren på fastlandssida i Jondal i aust. På austsida av Varaldsøy ligg Sildafjorden. 

Rett nord for Varaldsøy ligg Omastranda på nordsida av fjorden og innanfor her igjen ligg Strandebarm. Innstranda ligg på austsida av Strandebarmbukta. Her smalnar fjorden inn til eit sund med ei breidd på om lag 1,5 km. I andre enden av 5 km lange sundet ligg sjølve tettstaden Jondal på austsida og frå her startar Ytre Samlafjorden.
Samlafjorden

**Samlafjorden** er ein del av Hardangerfjorden mellom kommunane Kvam, Voss og Ullensvang. Fjorden strekkjer seg frå Hissfjorden i vest og 30 km nordaustover til der Utnefjorden og Granvinsfjorden byrjar. Normalt vert fjorden delt inn i Ytre og Indre Samlafjorden. 

Norheimsund og Øystese ligg på nordsida av Ytre Samlafjorden.
Ytre Samlafjorden

**Ytre Samlafjorden** er ein del av Samlafjorden og Hardangerfjorden i kommunane Kvam og Ullensvang. Fjorden har innløp i sørvest mellom sjølve tettstaden Jondal og Tørvikbygd og strekkjer seg 12 km nordaustover til Indre Samlafjorden. Sørvest for Samlafjorden ligg Hissfjorden

Mellom Jondal og Tørvikbygd går det ferjesamband. Litt aust for Tørvikbygd vert fjorden langt mykje breiare, om lag 10 km, og på nordsida her ligg tettstadane Norheimsund, som er kommunesentret i Kvam, og Øystese. Rett sør for Norheimsund ligg bygda Vikøy. Mellom Norheimsund og Øystese ligg Børveneset. Ut i fjorden frå Øystese ligg Kvamsøy. 

På sørsida av fjorden ligg bygdene Svåsand og Herand. Rett nord for Herand stig fjellet Samlen opp til ei høgd på 686 meter over havet. Samlen og Samlaneset som ligg nedanfor fjellet har gjeve namn til heile dette fjordstykket og markerer grensa mellom Ytre og Indre Samlafjorden. Den nordlege grensa mellom desse to fjordane ligg ved Fyksesund, ein 10 km lang sidefjord til Samlafjorden.
Granvinsfjorden

**Granvinsfjorden** er ein fjordarm av Hardangerfjorden i Voss herad. Fjorden startar der Indre Samlafjorden deler seg i Granvinsfjorden mot nordaust og Utnefjorden mot søraust. Dei ytste delane av fjorden ligg òg innanfor Ullensvang kommune. 

Innløpet til fjorden ligg mellom Furenes ved Tjoflot på austsida og Håstabbenes på vestsida og strekkjer seg 9,5 km nordaustover til sjølve Granvin. Om lag 2 km inn i fjorden ligg Kvanndal og frå her går det ferjesamband sørover til Utne og Kinsarvik. 

2,5 km lenger inn i fjorden ligg bygdene Folkedal på nordsida og Hamre på sørsida. Frå her og inn til botn ved Eide i Granvin er det ingen andre busetnader. Fjorden er omgjeven av høge fjell som Oksen og Ingebjørgfjellet i sør og Gråfjellet, Kalvbakkehøgdi, Steinsethorgi og Smøreggi i nord. Dei to på sørsida av fjorden er dei høgaste, begge over 1200 meter over havet.
Utnefjorden

**Utnefjorden** er ein del av Hardangerfjorden i kommunane Voss og Ullensvang. Fjorden går 6 km søraustover frå enden av Indre Samlafjorden til der Hardangerfjorden deler seg i Sørfjorden og Eidfjorden. Nord for Utnefjorden ligg Granvinsfjorden som går nordaustover. Tettstaden Utne ligg halvvegs langs fjorden på sørvestsida og har gjeve namn til fjorden. 

Fjorden har det ytre innløpet sitt mellom Streitet nord for Utne og Tjoflot på andre sida. I andre enden sluttar fjorden mellom Trones i sørvest og Slåttenes i nordaust. Rett søraust for fjorden ligg Kinsarvik. På kvar side av fjorden ligg to høge fjell. Grimsnuten på 1233 meter over havet ligg sør for Utne, medan Oksen på 1241 meter over havet ligg ved Tjoflot. 

Frå Utne går det ferjesamband nordover til Kvanndal og sørover til Kinsarvik.

## Bakgrunnsstoff
Fyksesund

**Fyksesund** er ein fjordarm av Samlafjorden og Hardangerfjorden i Kvam herad. Fjorden strekker seg 10,5 km nordvestover frå innløpet ved grensa mellom Ytre og Indre Samlafjorden. 

Fjorden startar mellom Bjelkaneset og Varadaneset rett nord for Kvamsøy. 2 km inn i fjorden ligg grenda Fykse, som fjorden er kalla opp etter. Her kryssar Fylkesveg 7 fjorden via den om lag 350 meter lang Fyksesundbrua. Vidare inn i fjorden ligg grendene Porsmyr på vestsida og Klyve på austsida, og her smalnar fjorden inn ved Mjåsund. Inst i Fyksesund ligg Botngrenda med gardane Botnen, Flatabø og Skåro. Den indre delen av fjorden, frå Mjåsund og innover, har særs bratte og høge sider. Vestsida stig 900 meter rett opp og like innforbi ligg Manfjellet på 1262 meter over havet.
Indre Samlafjorden

**Indre Samlafjorden** er ein del av Samlafjorden og Hardangerfjorden mellom kommunane Kvam og Voss i nord, og Ullensvang i sør. Fjorden strekkjer seg 18 km frå Ytre Samlafjorden i vest og austover til fjorden deler seg i Utnefjorden, som går vidare austover og Granvinsfjorden som er ein fjordarm av Hardangerfjorden. 

Den vestlege grensa til fjorden går mellom Samlaneset ved fjellet Samlen, som har gjeve namn til fjordsstykket og, og innløpet til Fyksesund. På nordsida av fjorden ligg tettstaden Ålvik og på sørsida bygda Alsåker. Begge desse stadane består av ein indre og ein ytre del. Indre Ålvik er den største av dei med 592 innbyggjarar.
Ortofoni

**Ortofoni** er lydrett skrivemåte, det vil seia at skriftspråket i stor grad svarer til uttalen av eit språk. Ein motsvarande normeringsmåte er etymologisk skriftspråksnormering.

Fordelen med ortofon språksnormering er at det blir lettare for talarane av språket å lesa og skriva det. Ulempene er at det som regel finst mange ulike måtar å snakka eit språk på (hovudsakleg på grunn av dialektar), slik at det å finna ei sams ortofon skriftnorm er vanskeleg eller umogleg. Endringar i talemålet gjer også at skriftspråket anten må endrast ofte eller bli mindre ortofont med tida.

Den danske språkforskaren Rasmus Rask la fram ein ortofon tilnærmingsmåte til skriftspråksnormering der han meinte at tilhøvet mellom språklydar og bokstavar skulle vera ein til ein. Den norske læraren Knud Knudsen tok utgangspunkt i denne læra då han utvikla bokmålet ut frå talemålet til «de Dannede» i Noreg.

## Sjå òg
*Rettskrivinga av 1917

## Bakgrunnsstoff
*jardar.nvg.org: Språktermar

### Fotnotar
Ungdiabetes

**Ungdiabetes** er ungdomsorganisasjonen til Norges Diabetesforbund. Ungdiabetes arrangerer kurs, årleg sommarleir og andre arrangementer for barn og ungdom med diabetes nasjonalt og lokalt.

Organisasjonen hjelper unge diabetikarar å få svar på ting dei lurar på rundt diabetes i høve til behandling, og korleis dei skal forhalde seg til sin diabetes. Det er også eit mål å få diabetikarar i kontkat med kvarandre for å utveksle erfaringar og utvikle venskap.

## Sjå og
* Norges Diabetesforbund
* Diabetes

## Bakgrunnsstoff
* Ungdiabetes, offisiell nettside
* Norges Diabetesforbund, offisiell nettside
* Type 3‐diabetes? , glad i noen med diabetes?
Simadalsfjorden

**Simadalsfjorden** er den inste delen av Hardangerfjorden og Eidfjorden og strekkjer seg 4 km frå Eidfjord og inn til Simadalen. 

Fjorden har innløp mellom Blurnes i sør og Eikenes i nord. På nordsida av fjorden ligg fjellet Onen med ei høgd på 1620 meter over havet. På sørsida av fjorden ligg Trælhaugen der Store Ishaug ligg på 1&nbsp;485 meter over havet.

Fv103 går langs sørsida av fjorden.

## Bakgrunnsstoff
Osafjorden

**Osafjorden** er ein fjordarm av Eidfjorden og Hardangerfjorden i Ulvik herad. Fjorden strekkjer seg 12 km nordaustover til Osa og har sjølv ein fjordarm, Ulvikfjorden, som går inn til sjølve Ulvik. Den ytste delen av fjorden heiter Bagnsfjorden. 

Fjorden har innløp mellom Bruravik og Bagnsnes, som Bagnsfjorden er kalla opp etter. Frå Bruravik går det ferje sørover, over Eidfjorden, til Brimnes. 

Dei austre delane av tettstaden Ulvik, kalla Øydvinstad, ligg på nordvestsida av Osafjorden.
Bagnsfjorden

**Bagnsfjorden** er den ytste delen av Osafjorden, som igjen er ein fjordarm av Eidfjorden i  Hardangerfjorden i Ulvik herad. Fjorden strekkjer seg 4 km nordaustover til der innløpet av Ulvikafjorden. 

Fjorden har innløp mellom Bruravik og Bagnsnes, som fjorden er kalla opp etter. Frå Bruravik går det ferje sørover, over Eidfjorden, til Brimnes.
Ulvikafjorden

**Ulvikafjorden** er ein fjordarm av Osafjorden, som igjen er ein sidefjord til Hardangerfjorden i Ulvik herad. 

Fjorden strekkjer seg 6 km inn til tettstaden Ulvik og har innløp mellom Birgjetangen i nord og Staursnes i sør. Delen av fjorden aust for sjølve sentrum heiter Ulvikapollen. På sørsida av Ulvikapollen ligg Hjeltnes.
Høgtalarprodusentar

Dette er ei liste over høgtalarprodusentar. Lista inkluderer berre produsentar av ferdige høgtalarsystem. For produsentar av drivarar sjå drivarprodusentar. 

## A

## B

## C

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## J

## K

## L

## M

## N

## O

## P

## Q

## R

## S

## T

## U

## V

## W

## X

## Y
Selsfjorden

**Selsfjorden** eller **Selefjorden** er ein liten fjord på Bømlo. Han ligg aust for Urangsvågen og søraust for Goddo, langs vestsida av Rolvsnes. 

Fjorden har innløp ved Langøya vest for Erevik på Goddo og strekkjer seg 4 km sørover. I den inste delen av fjorden ligg det to små pollar kalla ytre og indre Pøyla. Sunda inn til desse pollane er berre 5-10 meter breie. 

Nord for Selsfjorden ligg Goddosen.
Naja Marie Aidt

**Naja Marie Aidt** () er ein dansk forfattar. Ho vart fødd i Aasiaat på Grønland og voks opp dels på Grønland og dels på Vesterbro i København. Aidt debuterte i 1991 med diktsamlinga *Så længe jeg er ung*.

Naja Marie Aidt er tildeld fleire prisar, mellom anna Nordisk råds litteraturpris 2008 for novellesamlinga *Bavian*. Komitéen sa i grunngjevinga for tildelinga at gjennom heile boka går ein straum som på same tid er både yndefull lett og illevarslande dyster og at Aidt har innteke ein framståande plass i sin generasjon av danske forfattarar. For *Bavian* fekk ho òg den danske Kritikerprisen for 2006.  Aidt har Statens Kunstfonds hædersydelse.

Bøkene til Aidt er ikkje omsette til norsk, men nokre av dei er komne i italiensk, svensk og tysk utgåve.

## Verkliste
* 1991 – *Så længe jeg er ung* – diktsamling
* 1992 – *Et vanskeligt møde* – diktsamling
* 1993 – *Vandmærket* – novellesamling
* 1994 – *Det tredje landskab* – diktsamlng
* 1995 – *Tilgang* – novellesamling
* 1996 – *Huset overfor* – diktsamling
* 1996 – *Ubrydeligt* – høyrespel
* 1998 – *Blæs på Odysseus* – korsongar
* 1998 – *Tjenende ånder* – høyrespel
* 1999 – *Rejse for en fremmed* – diktsamling 
* 2000 – *Den lille Havfrue* – operalibretto
* 2000 – *Siska* – skodespel 
* 2000 – *Tilbage til byen* – manus til kortfilm for barn
* 2002 – *Balladen om Bianca* – lyrikk, kortprosa og ei barneforteling
* 2002 – *Begyndelsen til en historie/Så börjar en historia* – diktsamling
* 2004 – *Rundt på gulvet* – skodespel
* 2005 – *Strings* – manuskript til spelefilm
* 2005 – *Zakarias og alle de andre* – barnebok
* 2006 – *Bavian* – novellesamling
* 2006 – *Hvor er Villy?* – barnebok
* 2006 – *Tag og kys det hele fra os* saman med Viggo Madsen – dikt
* 2006 – *Åsted* – skodespel
* 2008 – *Poesibog*, Gyldendal
* 2009 – *Alting Blinker*, Gyldendal – diktsamling
* 2012 – *Sten saks papir*, Gyldendal – roman
* 2014 – *Frit flet*, med Mette Moestrup og Line Knutzon
* 2016 – *OMINA*, med Mette Moestrup - dikt
* 2017 – *Har døden taget noget fra dig så giv det tilbage. Carls bog*

## Prisar og utmerkingar
* 1993: Gyldendals Boglegat
* 1996: Herman Bangs mindelegat
* 1996: Martin Andersen Nexø Fondens Pris
* 2004: Beatriceprisen
* 2006: Den danske Kritikerprisen
* 2008: Nordisk Råds litteraturpris
* 2011: Søren Gyldendal-prisen
* 2014: Aarestrup medaljen
* 2017: Weekendavisens litteraturpris
* 2020: Det Danske Akademis Store Pris
* 2022: Svenska Akademiens nordiske pris.

## Kjelder

* Oppføring for Naja Marie Aidt på litteratursiden.dk 
* Oppføringa for Naja Marie Aidt på litteraturpriser.dk
* Nettstaden til Nordisk Råd: «Naja Marie Aidt - vinnare av Nordiska rådets litteraturpris år 2008» 
* Tildelinga av Beatriceprisen frå Det Danske Akademi 

**Denne artikkelen byggjer på [[:da:Naja Marie Aidt|«Naja Marie Aidt»]] henta frå [[:da:|Wikipedia på dansk]] 29. februar 2008.*

## Bakgrunnsstoff
*
Eidfjorden

:*For fjordar med liknande namn sjå [[Eidsfjorden]]*.

**Eidfjorden** er den inste delen av Hardangerfjorden og strekkjer seg 28 km austover frå enden av Utnefjorden og byrjinga av Sørfjorden. Fjorden ligg i kommunane Ullensvang, Eidfjord, Ulvik og Voss i Vestland

Fjorden har ein sidefjord. Den inste delen av fjorden heiter Simadalsfjorden. 

På sørsida av fjorden finn ein bygdene Ringøy og Bjotveit. På andre sida av fjorden ligg Djønno. Litt lenger inn i fjorden på nordsida ligg Vangsbygdi og rett aust for her ligg Bruravik. Frå Bruravik går det ferje over til Brimnes på sørsida. Dette ferjesambandet er ein del av vegen mellom Bergen og Oslo som går over Hardangervidda. Ved Bruravik går Osafjorden nordaustover. Den ytste delen av Osafjorden vert òg kalla Bagnsfjorden. Vidare innover gjer Eidfjorden ein stor sving, først nordover og så sørover og inn til sjølve Eidfjord. Frå Eidfjord heiter dei siste 4 km av Hardangerfjorden Simadalsfjorden. 

## Bakgrunnsstoff
154 Bertha

**154 Bertha** er ein stor og veldig mørk asteroide i det ytre av hovudbeltet.

Han blei oppdaga av brørne Paul og Prosper Henry den 4. november 1875, men æra for oppdaginga gjekk til Prosper. Asteroiden er sannsynlegvis namnsett etter Berthe Martin-Flammarion, systera til astronomen Camille Flammarion.

## Kjelder
Innværfjorden

**Innværfjorden** er ein liten fjord på austsida av Bømlo. Han ligg på sørsida av neset og tettstaden Rubbestadneset og strekkjer seg 3,5 km inn frå Stokksundet i aust. 

Han har innløp vest for Osparøya mellom Justenakken og Rubbestadneset og går først litt sørvestover. Den ytste delen av fjorden er om lag like lang som han er brei og på sørsida ligg Klenesvågen og grenda Ekornsætre. Lengst vest i fjorden ligg Innvær, som fjorden er kalla opp etter. Mellom Innvær og Rubbestadneset strekkjer ein smal del av fjorden seg om lag 1,5 km nordover til Stangarvågen. Ved innløpet til denne smale delen av fjorden går ei om lag 15 meter bru langs riksveg 541 over fjorden til Rubbestadneset.
Dåfjorden på Stord

**Dåfjorden** er ein fjord på øya Stord på grensa mellom kommunane Stord og Fitjar. Fjorden er delt i to, ein del går rett sørover og ein del rett nordover, og frå nord til sør er fjorden om lag 6 km lang. 

Innløpet er derimot frå vest og midt i innløpet ligg to øyar, Straumholmen ytst og Litle Sjøbuholmen innanfor. Innløpet til fjorden er derfor gjennom to smale sund med ei breidd på om lag 15 meter. Fjorden har derfor brakkvatn og kan stundom fryse til om vinteren. Den nordlege delen av fjorden ligg langs grensa mellom Fitjar og Stord, medan delen sør for innløpet ligg i Stord. Den sørlege delen av fjorden strekker seg òg sørover på austsida av Stord lufthamn, Sørstokken. Midt i fjorden går det veg og bru over Litle Sjøholmen langs fylkesveg 72.
Dåfjorden

**Dåfjorden** er namnet på to fjordar i Noreg: 

* Dåfjorden i Karlsøy, i Karlsøy kommune i Troms. 
* Dåfjorden på Stord, på grensa mellom Stord og Fitjar kommune i Hordaland.
157 Dejanira

**157 Dejanira** er ein asteroide i hovudbeltet. Asteroidefamilien Dejanira er namnsett etter han.

Han blei oppdaga av Alphonse Borrelly den 1. desember 1875 og namnsett etter den krigerske prinsessa Deianeira i gresk mytologi.
Aleksandr Petsjerskij

**Aleksandr «Sasja» Petsjerskij** () var ein ukrainsk jøde og soldat som organiserte det mest suksessrike fangeopprøret i den nazistiske konsentrasjonsleiren Sobibor i 1943.

## Liv
Petsjerskij vart fødd i Krementsjuk i Ukraina og hadde studert musikk og litteratur. I 1941 vart han kalla inn til teneste i Den raude armeen som underoffiser.

Han vart same året teken til fange av tyske soldatar. Etter eit mislykka fluktforsøk vart det oppdaga at han var av jødisk ætt, og da vart han send til ein SS-driven arbeidsleir i Minsk. Sidan, i september 1943, vart han overført til Sobibor. Da han hadde krigserfaring, var det han som organiserte fangeopprøret og den namngjetne flukta frå Sobibor.

Etter at han hadde kome seg unna Sobibor, slutta han seg igjen til den sovjetiske hæren, til ein alvorleg skade i foten førte til at han fekk medalje for modig framferd og vart sivilist att. Men på grunn av Stalin-regimet vart han skulda for å ha late seg bli teken til fange av fienden utan tilstrekkeleg grunn, og han vart ei rid sperra inne i ein Gulag-leir. Han vart sett fri att etter protestar grunna rolla hans i opprøret i Sobibor.

Han døydde i 1990 i Rostov-na-Donu.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alexander Pechersky|Alexander Pechersky]]» frå ,  den 29. februar 2008.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* ''Revolt in Sobibor'' (1989/2011) - Dutch-Russian award-winning documentary 
* Artikkel ved Yad Vashem
* Photo of Luca's shirt held by Pechersky's daughter
Hellandsfjorden

**Hellandsfjorden** er ein 3 km lang fjord på vestsida av Fitjar på øya Stord, sør vest for Fitjar sentrum. 

Fjorden har innløp frå Hjelmosen i sør og går hovudsakleg nordover. Det meste av fjorden ligg mellom halvøya Kråko i vest og Storavatnet i aust. Frå Storavatnet renn den vassrike Kjærelva ut i fjorden. Ved Hellandsstraumen er fjorden berre om lag 20 meter brei. Opphavleg var sundet enno trongare og hadde sterk straum, men i 1890 vart innløpet utvida slik at småbåtar kunne passere og gå inn til mølla som låg i Kjærelva.

## Fotnotar
Møkstrafjorden

**Møkstrafjorden** er ein fjord i Austevoll kommune i Vestland. Han har innløp mellom øyane Horgo og Møkster, som han er kalla opp etter, og strekkjer seg om lag 12 km søraustover, på vestsida av Huftarøy og nordsida av Selbjørn. I sør kjem Skoltafjorden inn frå vest. 

Mellom Huftarøy og Selbjørn ligg Bekkjarviksundet, som vert kryssa av ei om lag 400 meter lang bru. På sørsida av sundet ligg Selbjørnsfjorden. Lunnøya ligg like nord for Selbjørn. 

Horgefjorden ligg nord for Møkstrafjorden.
155 Scylla

**155 Scylla** er ein asteroide i hovudbeltet.

Han blei oppdaga av J. Palisa den 8. november 1875 og namnsett etter monsteret Skylla i gresk mytologi.

## Kjelder
156 Xanthippe

**156 Xanthippe** er ein stor asteroide i hovudbeltet. Han har ein karbonhaldig samansetnad og ei ekstremt mørk overflate. Han er namnsett etter Xantippe, kona til Sokrates.

Asteroiden blei oppdaga av J. Palisa den 22. november 1875.
Skoltafjorden

**Skoltafjorden** er ein fjord på nordsida av Stolmen og Selbjørn i Austevoll kommune i Vestland. Han strekkjer seg 7 km inn frå Nordsjøen og endar opp i Møkstrafjorden, som kjem nordfrå, vest for Huftarøy. 

Fjorden har innløp i vest mellom Måksteinane i nord og Slåttrøy og Skotlane i sør. På nordsida av fjorden ligg øyane Litlekalsøy og på sørsida ligg Lynghevrøyi og Hevrøyi. Lunnøyi ligg inst i fjorden. Mellom Stolmen og Selbjørn går Stolmasundet sørover til Selbjørnsfjorden. Sundet vert kryssa av ei om lag 450 meter lang bru.
Horgefjorden i Austevoll

**Horgefjorden** er ein liten fjord i Austevoll kommune. Han strekkjer seg om lag 4,5 km austover mellom øyane Horgo, som fjorden er kalla opp etter, i sør, Stora Kalsøy i nord og Hundvåko i aust. 

Fjorden har innløp mellom Stangesneset på Stora Kalsøy i nord og holmen Sverslingen i sør. Kalsviki er ei vik i fjorden på nordsida på Stora Kalsøy, rett sør for grenda Bakkasund. Mellom Stora Kalsøy og Hundvåko ligg sundet Navøyosen, som vert kryssa av ei 370 meter lang bru. Nord for Navøyosen ligg Korsfjorden. 

Marstein fyr ligg nordvest for innløpet til Horgefjorden.
Børøya

**Børøya** (nordsamisk ) er ei lita øy i Hadsel i Nordland. Øya ligg i Langøysundet, mellom Langøya og Hadseløya, like nord for Stokmarknes. Mellom Børøya og Hadseløya går Børøysundet. Det høgaste punktet på øya ligg 52 moh.

Riksveg 82 (tidlegare E10) går over øya. I aust går Hadselbrua over til Langøya, i vest går Børøybrua over Børøysundet til Stokmarknes. På Børøya er det eit stort bustadområde, men også fleire verksemder. Fòrfabrikken Skretting, lakseslakteriet Nordlaks, eit mindre skipsverft og nokre mindre verksemder ligg på øya.

Hadsel kommune kjøpte Børøya i 1963, og prosjekterte bustad- og industriområde der. Kommunen finansierte Børøybrua, som vart offisielt opna i 1967. Brua over til Langøya, der Hadsel har samband med fastlandet, vart opna i 1978.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Børøya|Børøya]]» frå , den 29. februar 2008.*
Paavo Haavikko

**Paavo Haavikko** () var ein finsk forfattar, særleg kjend som lyrikar. 

Paavo Haavikko debuterte som forfattar i 1951 med diktsamlinga *Tiet etäisyyksiin*. I 1960 gav han ut teaterstykket *Münchhausen*. Novellesammlinga *Lasi Claudius Civiliksen salaliittolaisten pöydällä*, som kom ut i 1964 vekte åtgaum i litterær krinsar. Teaterstykket *Sulka* (1970) vart òg møtt med interesse. Paavo Haavikko skreiv òg librettoar for dei finske operaane *Ratsumies* (1974) og *Kuningas lähtee Ranskaan* (1984), begge av Aulis Sallinen.

Frå 1967 til 1983 arbeidde Paavo Haavikko, i tillegg til at han verka som forfattar, som forlagsredaktør i forlaget *Otava*. Han stifta òg forlagssamanslutninga *Art House*, som han leia frå 1989 til 2001. I tillegg var han ein aktiv samfunnsdebattant og skreiv fleire artiklar i aviser og tidsskrift, både om dagsaktuelle emne og om litteratur.

## Bibliografi
* *Tiet etäisyyksiin* (1951)
* *Tuuliöinä* (1953)
* *Synnyinmaa* (1955)
* *Lehdet lehtiä* (1958)
* *Talvipalatsi* (1959)
* *Yksityisia asioita* (1960)
* *Toinen taivas ja maa* (1961)
* *Vuodet* (1962)
* *Puut, kaikki heidän vihreytensä* (1966)
* *Agricola ja kettu* (1968)
* *Sulka* (1970)
* *Puhua, vastata, opettaa* (1972)
* *Kuningas lähtee Ranskaan* (1974)
* *Kaksikymmentä ja yksi* (1974)
* *Kansakunnan linja* (1977)
* *Rauta-aika* (1982)
* *Kullervon tarina* (1982)
* *Ratsumies* (1974)
* *Yritys omaksikuvaksi* (1987)
* *Kansalaisvapaudesta* (1989)
* *Vuosien aurinkoiset varjot* (1994)
* *Prospero* (1995)
* *Kahden vuoden päiväkirja* (2001)
* *Ei. Siis kyllä* (2006)

## Prisar og utmerkingar
* Eino Leino-prisen 1963, 
* Aleksis Kivipriset 1966
* Neustadt international prize for literature 1984
* Svenska Akademiens nordiska pris 1993

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Paavo Haavikko|Paavo Haavikko]]» frå ,  den 29. februar 2008.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Tarkka, P., ''Paavo Haavikko Paavo Haavikko'' , Virtual Finland. (vitja 29/2-2009)
* G.S., ''Dagens dikt'', Sveriges Radio. (vitja 29/2-2009)
Abu Bakr

**Abu Bakr as-Siddiq** () var den første kalifen og ein av dei første tilhengjarane til profeten Muhammed. Siste delen av namnet hans, *al-Siddiiq*, tyder 'den rettskafne'.

Muhammed gifta seg med Aisha, dotter til Abu Bakr.

Abu Bakr regjerte berre i to år før han døydde. Umar ibn al-Khattab overtok deretter som kalif.
Abu

**Abu** er arabisk og tyder far. Ordet er vanleg å bruka saman med den eldste sonen sitt namn, i staden for faren sitt eigennamn.

## Folk kjende under nemninga Abu
* Abu Abbas (1948–2004), grunnleggjaren av den palestinske frigjeringsfronten, PLF
* Abu Abdallah, fleire:
**Abu Abdallah Mohammed II av Marokko (regjerte 1574-1576, døydde i 1578), femte kongen av saadi-dynastiet
* Abū ʿAmmār, tilnamnet til Yassir Arafat
* Abu Bakr (573–634), den første kalifen 
* Abu Hanifa (699–767), muslimsk skriftlærd, grunnla hanafiskulen innan sunniislam
* Abu Mazen (f. 1935), tilnamn for Mahmoud Abbas, den andre presidenten for dei palestinske sjølvstyremaktene
* Abu Muslim (700–755), persisk general og nasjonalhelt 
* Abu Nidal (1937–2002), opphavleg Sabri al-Banna, palestinsk terrorist og grunnkeggjar av organisasjonen Abu Nidal.
* Abu Nuwas (757–815), vidkjend arabisk diktar
* Abu Rakwa (975–1007), opprørsleiar mot fatimidane
* Abu Salih, armensk forfattar frå 1100- og 1200-talet
* Abu Sufyan ibn Harb († 652), arabisk stammeleiar, motvillig tidlegmuslim
* Abu Tahir (906–944), leiar av qarmatane, erobra Mekka i 930
* Abu Yahya (d. 1282), første abdalwadid-sultanen i Algerie (1236–1282)
* Abu Yazid (873–947), opprørsleiar mot fatimidane i Ifriqiya
* Abu Yusuf (729–798), muslimsk skriftlærd, disippel av Abu Hanifa og spreiar av hanafi-læra
* Nasr Abu Zaid (f. 1943), egyptisk tenkjar, leiande innan liberal teologi innan islam

## Stader
*Abu Dhabi, hovudstaden i Dei sameinte arabiske emirata. Namnet tyder 'far åt gasellen'.
*Abu Ghraib, område i Bagdad i Irak, moglegvis 'far åt kråker'
*Abukir, landsby i Egypt, 'far åt Qir' 
*Abu Simbel, landsby i Egypt, 'far åt Sunbul', der personnamnet Sunbul kan tyda lavendel eller hyasint
## Sjå òg
*abba
*ibn (også *bin* eller *ben*), arabisk for 'son av'
*umm, tilsvarande nemning for mødre

## Kjelder
*caplex.no
*Adrian Room, *Placenames of the world* (McFarland, 2006), ISBN 0786422483/ISBN 9780786422487
Abu al-Qasim

**Abu al-Qasim Khalaf ibn al-Abbas Al-Zahrawi ** (), vanlegvis kjend som **Al-Zahrawi** eller i Vesten tradisjonelt som **Abulcasis**, var ein lækjar frå Córdoba i Spania. Han vart sett på som den største kirurgen i mellomalderen, og er omtalt som opphavsmannen til moderne kirurgi.

Tekstane hans danna grunnlaget for kirurgiske prosedyrar heilt fram til renessansen. Det største bidraget hans til legevitskapen er det medisinske oppslagsverket *[[Kitab al-Tasrif]]* på tretti band.

## Kjelder

*  caplex.no
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Abu al-Qasim|Abu al-Qasim]]» frå , den 29. februar 2008.*
Abukir

**Abukir** (arabisk أبو قير, egyptisk uttale , også skrive *Aboukir* og *Abū Qīr*) er ein liten hamneby i Egypt. Han ligg ved Middelhavet om lag 21 km nordaust for Alexandria. Ruinane av oldtidsbyen Kanopos ligg 3 kilometer frå Abukir. Byen har namn etter Kyros, ein kristen martyr og helgen.

Abukir ligg på vestsida av Abukirbukta. Her fann Slaget ved Nilen (også kalla Slaget ved Abukir) stad i 1798. Her vart den franske flåten til Napoleon øydelagd av den engelske under leiing av admiral Nelson.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder
Fusafjorden

**Fusafjorden** er ein fjordarm av Bjørnafjorden i kommunen Bjørnafjorden i  Vestland. Fjorden går nordover og deler seg i dei tre fjordarmane Samnangerfjorden i vest, Ådlandsfjorden i midten og Eikelandsfjorden i aust. Lengda inn til der fjordane deler seg er 12 km, men vidare til botn av Samnangerfjorden er det om lag 35 km. 

Fjorden har innløp mellom Bjørnetrynet ved Bjørnåsen like utanfor Halhjem i vest og Vinnes i aust, ein avstand på om lag 8 km. På vestsida av fjorden ligg Osøyro, kommunesenteret i Os kommune. Nordvest for Osøyro ligg Hattvik og frå her går det ferjesamband tvers over fjorden til Venjaneset og rett innanfor neset ligg Fusavika og bygda Fusa, som har gjeve namn til kommunen. Kommunesenteret til Fusa er derimot Eikelandsosen i botn av Eikelandsfjorden. Tre kilometer lenger nord deler Fusafjorden seg i dei tre nemnde fjordane.
Ådlandsfjorden

**Ådlandsfjorden** er ein fjordarm av Fusafjorden og Bjørnafjorden mellom Samnangerfjorden i vest og Eikelandsfjorden i søraust. Fjorden har innløp mellom Storholmen på sørspissen av halvøya Bogøya i vest og Altanesodden på enden av Altaneset i aust. Det meste av fjorden ligg på austsida av Bogøya. 

Fjorden strekkjer seg 6,5 km nord til Holmefjord inst i fjorden. På vestsida av fjorden, om lag halvvegs inn i fjorden, ligg grenda Samnøya på Bogøya. Rett utanfor ligg holmane Samnøyholmen og Ådlandsholmen. Nordaust for Ådlandsholmen ligg grenda Ådland, som har gjeve namn til fjorden. Nord for Ådland ligg Skoravågen med ei lengd på 600 m.
Samnangerfjorden

**Samnangerfjorden** er ein fjordarm av Fusafjorden og Bjørnafjorden i kommunane Bjørnafjorden og Samnanger. Fjorden er om lag 22&nbsp;km lang.

Fjorden har innlaup mellom Storholmen på enden av Bogøya i aust og grenda Gjemdal i vest. Aust for Storholmen ligg innlaupet til Ådlandsfjorden. Samnangerfjorden har stort sett retning mellom nord og nordaust. Ved Liodden, innanfor gardane Utskot og Våga, kløyver han seg i to delar. Den vestlege armen er sidefjorden Trengereidfjorden som går nord til Trengereid. Den austlege delen held fram vidare nordover som Samnangerfjorden og snur til slutt austover før han opnar seg opp til ein rundare fjordbotn. Her ligg kommunesenteret Tysse på den søraustlege sida, medan Nordbygda ligg i nordvest.
Trengereidfjorden

**Trengereidfjorden** er ein fjordarm av Samnangerfjorden og Bjørnafjorden i Samnanger kommune i Vestland. Han strekkjer seg 3 km nordover til Trengereid. 

Fjorden har innløp mellom Nordodden sør for fjellet Liahædda i aust og grenda Sagi i vest. Inst i fjorden ligg to viker, Skardsvåg og Trædsvika. Fylkesveg 137 går langs vestsida av fjorden.
Lygrespollen

**Lygrespollen** er ein fjordarm heilt søraust i Bjørnefjorden i Bjørnafjorden kommune i Vestland. Pollen deler seg i tre delar, Sunnfjordvågen i sør, Lygresfjorden i nord og Austefjorden i nordaust. Til botn av Austefjorden er det 6 km frå innløpet til Lygrespollen. 

Innløpet ligg i vest mellom Langaneset i sør og Sundvor i nord. Bukkholmane ligg midt i innløpet og over her går Fylkesveg 121. Nord i Lygresfjorden ligg Lygre, som fjorden og pollen er kalla opp etter.
Lygresfjorden

**Lygresfjorden** er ein fjordarm av Lygrespollen og Bjørnafjorden i Bjørnafjorden kommune i Vestland. Han strekkjer seg 2 km nordover frå midten av pollen til Lygre, som har gjeve namn til både pollen og fjorden. Aust for Lygresfjorden ligg Austefjorden. Bjørnafjorden ligg i vest.
Austefjorden i Fusa

:*For andre tydingar, sjå [[Austefjorden]].*

**Austefjorden** er ein fjordarm av Lygrespollen og Bjørnefjorden i Bjørnafjorden kommune i Vestland fylke. Han ligg vest for Lygresfjorden. Frå innløpet mellom Tretteskjera i vest og Høynesvika i aust går han 2 km nordaustover til garden Austefjord.
Korsfjorden

**Korsfjorden** er namnet på fleire fjordar i Noreg: 

* Korsfjorden i Sør-Varanger er ein fjordarm av Varangerfjorden i Finnmark
* Korsfjorden i Alta er ein fjordarm av Altafjorden i Finnmark. 
* Korsfjorden i Orkland er ein fjordarm av Trondheimsfjorden i Trøndelag. 
* Korsfjorden i Hordaland er ein fjord mellom kommunane Sund og Austevoll. 
* Krossfjorden på Spitsbergen er ein fjord på Svalbard

I tillegg vert Krossfjorden nytta om fjordsystemet Vindafjorden, Yrkefjorden og Sandeidsfjorden i Rogaland.
Krossfjorden i Hordaland

**Krossfjorden** er ein fjord i kommunane Sund, Austevoll, Bjørnafjorden og Bergen. Han ligg mellom Austevoll i sør og Sotra i nord og deler seg i fire lenger aust. I nord går Raunefjorden nordover til Byfjorden, i sør går ein arm ned til Bjørnafjorden, rett aust går Lysefjorden vidare austover, og i nordaust går Fanafjorden nordaustover. Fjorden har ei lengd frå aust til vest på 16 km, men til botn av Fanafjorden er det 24 km. 

Fjorden har innløp mellom Marstein fyr i sør og holmen Tekslo i nord. På sørsida ligg øyane Stora Kalsøy, Hundvåko og Store Skorpa og Varden. Aust for Varden ligg det nordlege innløpet til Bjørnafjorden. På nordsida ligg Toftøya og øya Sotra. Mellom Toftøya og Sotra går Austefjorden 8 km nordover. Aust for Sotra held Raunefjorden fram nordover. Krokenes vest for Krokeide skil Lysefjorden i sør frå Fanafjorden på nordsida.
Austefjorden i Sund

:*For andre tydingar, sjå [[Austefjorden]].*

**Austefjorden** er ein fjordarm på nordsida av Korsfjorden i Øygarden kommune i Vestland. Det meste av fjorden ligg mellom Toftøya i vest og Sotra i aust. Fjorden strekker seg 8 km til Eide. 

Innløpet til fjorden i sør ligg mellom Hummelsund på Toftøya og Håkonsund sør for Forland. Ved nordenden av Toftøya kryssar ei 270 meter lang hengebru fjorden langs fylkesveg 200. 

Langs austsida av fjorden er det fleire grender innover langs fjorden som Steinsland, Hamre, Bakka, Åsen og Vorland. På vestsida nord for Toftøya ligg Glesnes og Kausland. Heilt inst i fjorden delar han seg i to og den vestlege delen vert kalla Vestrepollen.
Sævareidfjorden

**Sævareidfjorden** er ein fjordarm av Bjørnafjorden i Bjørnafjorden kommune i Vestland. Fjorden strekkjer seg 5,5&nbsp;km nord og nordaust til bygda Sævareid.

Fjorden har innløp i sør mellom Revneneset ved Revnestrand i aust og bygda Strandvik i vest. Stegleholmen og Storeholmen ligg rett utanfor Strandvik. Nordover deler fjorden seg i to. Håvika går nord til garden Håvik, medan resten av fjorden går nordaustover til Sævareid. Håvikamulen på 489 moh. stig rett til vêrs mellom Håvika og Sævareid.
Austefjorden

**Austefjorden** er namnet på fleire fjordar i Noreg: 

* Austefjorden i Volda, ein fjordarm av Voldsfjorden i Møre og Romsdal
* Austefjorden i Sund, ein fjordarm av Korsfjorden i Hordaland. 
* Austefjorden i Fusa, ein fjordarm av Lygrespollen i Hordaland.
Lysefjorden i Hordaland

**Lysefjorden** er ein sidefjord til Korsfjorden i Bergen kommune i Vestland. Han er ei fortsetjing av Korsfjorden som strekkjer seg 6 km austover mot Djupvik. Breidda er 2-3 km. Fjorden er kalla opp etter Lyse kloster, som ligg 1,5 km lenger aust. 

Fjorden har innløp mellom Korsneset i nord og øya Skorpo i sør. Den indre delen av fjorden har over ti større holmar og småøyar. Den største av desse er Lysøen, der Ole Bull bygde det kjende huset sitt.
Raunefjorden

**Raunefjorden** er ein fjord mellom Sotra og Bergen, som strekker seg om lag 15 km nordover frå Korsfjorden i sør til Byfjorden og Hjeltefjorden i nord. Fjorden startar nord for Lerøyna og Bjelkarøyna mellom Klokkarvik i Øygarden kommune i vest og Hjellestad i Bergen i aust. 

Nord for Klokkarvik går Skogsvågen inn i Sotra mot vest. Aust for Skogsvågen ligg Bergen lufthamn, Flesland. Raunefjorden har ein sidefjord, Grimstadfjorden, som ligg nord for Flesland og rett aust for Bjorøy. Frå Bjorøy går det ein undersjøisk tunnel under Vatlestraumen til fastlandet i nærleiken av Håkonshella. Vatlestraumen vart kjend i 2004 då MS «Rocknes» gjekk på grunn og kantra. Håkonshella er staden der Håkon den gode både vart fødd og døydde. Håkonshella ligg ved inngangen til Alvøpollen og Alvøen. Frå her går fjorden vidare nordover på austsida av Litlesotra og nord til Knarrevik og Drotningsvik. Mellom desse to stadane går Sotrabrua over fjorden med ei lengd på 1236 meter og ei seglingshøgd på 50 meter. 

Fjorden endar nord for Sotrabrua.
Stålorm

**Stålormen** eller **sleva** (*Anguis fragilis*) er eit beinlaust krypdyr som finst i mesteparten av Europa. I Noreg er han vanleg sør på Austlandet, på Sørlandet og på Vestlandet nord til omkring Bergen.

Trass i namnet er ikkje stålormen nokon eigentleg orm, men tvert imot ei øgle. Dette ser ein mellom anna på at han har skjel på buken, rørlege augelokk og evna til å sleppa halen i faretrugande situasjonar.

## Kjelder
* Nilson, Göran & Andrèn, Claes: «Stålorm» i *Norges dyr - fiskene 1* Cappelen 1992

## Bakgrunnsstoff
*
Grimstadfjorden

**Grimstadfjorden** er ein fjord i Bergen kommune, like nord for Bergen lufthamn, Flesland og ein fjordarm av Raunefjorden. Sjølve Grimstadfjorden har ei lengd på 5,5 km inn til Loddefjord i nord, men medrekna Nordåsvatnet som held fram austover forbi Straume bro er han 9,5 km lang. 

Fjorden har innløp rett aust for Bjorøy mellom Grimstad i sør og Hilleren ved Vatlestraumen i nord. Haakonsvern, marinebasen til den norske marinen, ligg på nordsida av fjorden og innanfor her strekkjer Mathopsvågen og Bjørndalspollen seg nordover. Mellom Mathopsvågen og Bjørndalspollen går det ein 10-12 meter vid kanal. Bjørndalspollen strekkjer seg heilt inn til Loddefjord og ligg på austsida av Hetlevik. 

På sørsida, aust for Grimstad ligg Søreidgrenda ved Dolvika. Her går Straume bro, ei klaffebru som kan løftast slik at større båtar kan ta seg inn til Nordåsvatnet.
Nordåsvatnet

**Nordåsvatnet** er ein fjordarm på om lag 5 km² i Fana bydel i Bergen kommune. Vatnet, eller pollen, er ei fortsetjing av Grimstadfjorden og Raunefjorden. Innløpet gjennom Nordåsstraumen ved Straume er trongt og består av to kanalar, kvar med ei breidd på 12 m, ei lengd på 30-40 m og om lag 3 m djup. Til fjordsystemet høyrer òg Sælenvatnet til, som er knytt til kanalen Sælenelva slik at tidvatnet får verknad heilt inn.

Fjorden har tilsig av ferskvatn frå tre større elvar og fleire små bekkar, med Nesttunvassdraget som det viktigaste. Nedslagsfeltet er om lag 86 km², der om lag 12 km² er via Sælenvatnet. Stort tilskot av ferskvatn og det tronge utløpet gjer at fjorden har lågt saltinnhald, frå 3-10&nbsp;‰  (vår og haust) til 21-27&nbsp;‰ (sommar og vinter) i overflatevatnet og stig frå 26 til 31&nbsp;‰ mellom 10 til 40 m djup.

Nordåsvatnet består av to delar med ei 12 m djup grunne i mellom, det ytre og største bassenget har djup ned til 54 m, medan det indre er opptil 88 m djupe. Der er fisk å få, men mange rekna sjømat frå fjorden med skepsis. Nesttunelva renn ut ved Hopsfossen og nedanfor fossen står sjøaure og laks, på seinsommar og haust, som ikkje kjem vidare. Tilgangen til fisket er derimot vanskeleg på grunn av store vegutbyggingar i området. 

Av kjende landemerke langs vatnet finn ein Gamlehaugen, Troldhaugen, Fjøsanger Hovedgård, Skjoldabukta Fana Roklubb, Breiviken og Kyrkjetangen. Dei største øyane er Marmorøyen, Ormøyna og Bønesholmen.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nordåsvannet|Nordåsvannet]]» frå , den 1. mars 2008.*
Byfjorden ved Bergen

**Byfjorden** er ein fjord mellom Askøy og Bergen som går inn til sentrum av Bergen. Fjorden strekkjer seg 16 km på sørsida og austsida av Askøy. Fjorden er ei fortsetjing av Hjeltefjorden. 

Det sørvestlege innløpet til fjorden ligg mellom Nordre Drotningsvik i sør, der Sotrabrua går vestover til Sotra, og Hjeltaneset på Askøy i nord. 2,5 km inn i fjorden kryssar Askøyabrua med ei lengd på 1057 meter og ei seglingshøgd på 62 meter. Det største spennet til brua er 850 meter, som er det lengste i landet. Rett innanfor brua ligg Kleppestø på nordsida, kommunesenteret til Askøy. Frå her deler fjorden seg i to, ein sørover til sentrum av Bergen og ein nordover på austsida av Askøy. 

Den sørlege delen går inn til Vågen i sentrum av Bergen på austsida av Nordnes, medan Puddefjorden held fram sørover mellom Nordnes og Laksevåg. Inst i fjorden ligg Solheimsviken og Store Lungegårdsvannet. 

Mellom Florvågøyna ved Askøy og Breiviken held fjorden fram nordover. Eidsvågneset ligg på austsida og frå her strekkjer Eidsvågen seg 2,5 km innover til Eidsvåg. Rett vest for Eidsvågneset ligg bygda Erdal på Askøy. Nord for Eidsvågen ligg Tertnes, som er ein del av Åsane. Fjorden endar mellom Askeneset på Askøy og Mjølkeråen. Her møter han Herdlefjorden frå nordvest og i lag held dei fram som Salhusfjorden vidare nordaustover.
Puddefjorden

**Puddefjorden** er ein del av Byfjorden ved sentrum av Bergen. Fjorden ligg mellom Nordnes og Laksevåg og strekker seg 2 km søraustover til Solheimsviken. Innanfor Solheimsviken ligg pollen Store Lungegårdsvannet og lengda heilt inn til botn av pollen er 4,5 km. 

Ved Nordnes ligg hamneområdet Nøstet og Dokken som mellom anna er den sørlege endestasjon til Hurtigruta. Ved inngangen til Solheimsviken ligg Damsgårdssundet, og over her går Puddefjordsbrua langs riksveg 555. Brua har seks felt, tre kvar veg, og er 461 meter lang. Sjølve sundet er derimot berre 130 meter breitt. I andre enden av Solheimsviken går Nygårdsbrua over sundet og markerer innløpet til Store Lungegårdsvannet.
Poll

**Poll** er ein innestengd fjord og er kjenneteikna ved at munningen utgjer ein flaskehals i forhold til vassmassene inne i fjorden. Namnet kjem av *pollr* på norrønt, 'ei vik med smalt innløp'. 

Namnebruken er kjend langs norskekysten, men er ikkje konsekvent. Fagfolk som geografar, geologar og vassforskarar nyttar stundom poll om ein del «fjordar» og «vatn». Døme på dette er Nordåsvatnet og Selenvatnet i Bergen og Skjerstadfjorden ved Fauske. Tidvasstraumane i munningen av enkelte pollar kan stundom danna malstraumar.

Pollar er oftast danna over tid gjennom landhevinga etter ei istid eller ved sedimentasjono g gjengroing av utløpet. I Noreg har pollane ein viss tilførsel av ferskvatn frå land, som kan gje spesielle hydrografiske forhold, sidan lettare ferskvatn legg seg øvst og vernar det underliggande saltvatnet mot varmetap ut mot atmosfæren. Saltvatnet kan då vere gunstig for produksjon av yngel frå østersen *Ostrea edulis*. Slike ynglepollar har det vore fleire av langs norskekysten og har mellom anna vorte utnytta kommersielt. Den mest kjende av desse østerspollane er Espevikpollen på Tysnesøy i Hordaland.

## Kjelder
Abu Nuwas

**Abu-Nuwas al-Hasan ben Hani al-Hakami** (750–810) var ein vidgjeten arabisk diktar. Han vart fødd i Ahwas i Persia. Abu Nuwas vert sett på som ein av dei største klassiske poetane som skreiv på arabisk. 

Abu Nuwas meistra alle dei dåverande sjangrane innan arabisk poesi, men er mest kjend for drikkevisene (*khamriyyat*) og dei erotiske dikta sine. Abu Nuwas vart sjølv ved fleire høve omtalt i litteratur, m.a. fleire stader i *[[Tusen og ei natt]]*.

## Kjelder

*caplex.no
Salhusfjorden

**Salhusfjorden** er ein fjord i kommunane Bergen og Alver i Vestland. Han ligg mellom Salhus i søraust og Frekhaug på Holsnøy i nordvest og startar der Byfjorden, som kjem sør frå Bergen sentrum, møter Herdlefjorden som kjem nordvest frå. Både Byfjorden og Herdlefjorden kan reknast som fjordarmar til Hjeltefjorden. 

Fjorden har innløp i sørvest mellom Galleneset på Holsnøy og Salhus. Frå her strekkjer han seg om lag 4 km nordaustover. Fjorden vert kryssa av Nordhordlandsbrua, som har ei lengd på 1,6 km, det neste lengste i landet etter Drammensbrua. Brua er ein del av E39 og går frå Klauvaneset ved Tellvik og over fjorden til Flatøy. Krossnessundet og Håøysundet ligg mellom Flatøy og Holsnøy og går nordover til Kvernafjorden og Radfjorden. 

Salhusfjorden endar mellom Klubben i Knarvik i nord og Hordvikneset i sør. Frå her går Osterfjorden vidare nordaustover, medan Sørfjorden går søraustover.
Trebukken garvar

Ein **garvar** er ein billeart i trebukkfamilien. Han finst over store delar av Europa, både på lauv- og bartre, men er særs sjeldan i Noreg. Han finst berre i Agder og Telemark, og er ikkje funnen meir enn tre gongar sidan krigen. Norsk raudliste 2006 lista han som sterkt truga av utrydding på grunn av hogst.

## Levesett

Garvarane lever mesteparten av livet sitt som larvar i daudt tre. Han er ikkje artsspesifikk, men kan gå på ei rekkje ulike treslag. I Noreg reknar ein med at han stort sett heldt seg til furu og kanskje til ein viss grad òg bøk.

I Europa har ein observert at garvarar har brukt tre år eller meir i larvestadiet sitt. Dei forpuppar seg i juni til juli. Dei vaksne insekta kjem fram på seinsommaren om lag ein månad etter, formeirar seg og døyr til vinteren. Dei er nattaktive og vert tiltrekte av lys.

## Kjelder
* Artsdatabanken 
* Norges biller

## Bakgrunnsstoff
*
Ab urbe condita

**Ab urbe condita** eller **anno urbis conditae** (**AUC** eller **a.u.c.**) er latin for «Frå grunnlegginga av byen» (byen er Roma). Året då Roma var grunnlagt er tradisjonelt sett til 753 fvt., og nokre få romerske historikarar brukte det for å oppgje årstal. Moderne historikarar har teke denne tidsrekninga i bruk i større grad enn romarane gjorde. For romarane sjølve var det vanleg å oppgje eit år ved å oppgje namna på dei to som var konsular det året.

## Kjelder
Raud blomsterbukk

**Raud blomsterbukk** er ein billeart i trebukkfamilien. Han finst i mesteparten av Europa, og er mellom anna vanleg i låglandet i Sør-Noreg. Namnet sitt har han fått på grunn av fargen og fordi dei har ein tendens til å vitja blomar, særleg frå artar i skjermplantefamilien.

## Levesett
Larvane hjå raud blomsterbukk går hovudsakleg på bartre, men har òg funnest på eik. Dei et først og fremst rotnande tre frå liggande stammar, røter, greiner og liknande. På denne måten lever dei i minst to år før dei forpuppar seg i mai/juni. Vaksne biller tek til å koma fram i juli, og er aktive ut august.

## Kjelder
*Norges Biller

## Bakgrunnsstoff
*