open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Beach Boys' Party!

***Beach Boys' Party!*** er eit album med av det amerikanske popbandet The Beach Boys som berre består av akustiske utgåver av andre sine songar. Albumet var det ellevte studioalbumet til bandet og det tredje dei gav ut i 1965. Sjølv om albumet vart spelt inn i eit studio, vart det marknadsført som ei innspeling frå ein fest.

I august, etter at *[[Summer Days (and Summer Nights!!)]]* kom ut, planla leiaren av The Beach Boys, Brian Wilson, det neste studioalbumet deira, som skulle verte *[[Pet Sounds]]*. Capitol Records kravde eit nytt album til jul. Sidan dei hadde gjeve ut eit konsertalbum året før, *[[Beach Boys Concert]]*. I tillegg hadde dei alt spelt inn eit julealbum og dei meinte at eit samlealbum ville signalisere at bandet var på hell. Dei valde derfor i staden for å gjere ein «live fest». Bandet og venene deira øvde no og då på andre sine songar i september 1965. Sjølv om albumet vart presentert som ei live-innspeling, vart alle songane nøye spelt inn og latter og bakgrunnsprat vart lagt på i ettertid.

Albumet inneheld utgåver av The Beatles sine «Tell Me Why», «You've Got To Hide Your Love Away» og «I Should Have Known Better», The Everly Brothers sin «Devoted To You», Phil Spector sin «There's No Other (Like My Baby)», samt utgåver av deira eigne «I Get Around» og «Little Deuce Coupe». *Beach Boys' Party!* var meint som eit gøyalt album utan singlar, sidan Wilson gjorde klar «The Little Girl I Once Knew» samstundes med at albumet kom ut.

Det siste sporet på albumet, ei utgåve av The Regents sin «Barbara Ann», vart spelt ein del på radio rundt om i landet då albumet kom ut og fekk god respons hos lyttarane. Capitol gav derfor raskt ut songen på singel og han nådde andreplassen i USA tidleg i 1966.

*Beach Boys' Party!* nådde sjetteplass i USA (men selde aldri til gullplate) og singelen vart den største suksessen bandet hadde i Storbritannia med ein tredjeplass. Singelen var òg den første Beach Boys-songen som nådde toppen på singellista i Noreg.

*Beach Boys' Party!* finst i dag på CD i lag med *[[Stack-O-Tracks]]* og instrumentale bonusspor.

## Innhald

## Medverkande

;The Beach Boys
*Al Jardine
*Mike Love
*Brian Wilson 
*Carl Wilson 
*Dennis Wilson

;Andre musikarar
*Dean Torrence

## Salslister
;Albums

;Singlar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Beach Boys' Party!|Beach Boys' Party!]]» frå , den 30. august 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** "The Nearest Faraway Place: Brian Wilson, The Beach Boys og the Southern California Experience", Timothy White, c. 1994.
** "Wouldn't It Be Nice - My Own Story", Brian Wilson og Todd Gold, c. 1991.
** "Top Pop Singles 1955-2001", Joel Whitburn, c. 2002.
** "Top Pop albums 1955-2001", Joel Whitburn, c. 2002.

 

## Bakgrunnsstoff
* Tekstar til ''Beach Boys' Party!''
Mandsju

**Mandsju** er eit utryddingstrua tungusisk språk som blir snakka i Nordaust-Kina. Mandsju er eit agglutinerande språk med avgrensa vokalharmoni. Språket stammar frå jurchen, men har stort ordforråd frå mongolsk og kinesisk.

Mandsju var språket til mandsjuar, mellom anna tidlege Qing-herskarar, men desse har gjennom fleire hundreår gått over til mandarin-kinesisk. Mens det i dag finst rundt 10 millionar etniske mandsjuar, finst det under 70 talarar av mandsju. Språket er gjensidig forståeleg med sibe frå nordvest i landet, som har fleire talarar. 

Mandsju-skrift er avleidd frå det mongolske alfabetet og blir skrive loddrett.

## Kjelder

* *Denne artikkelen inneheld stoff frå [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Manchu_language&oldid=417747074 «Manchu language]» frå , den 11. mars 2011.* 
 

## Litteratur
* Lucien Adam: ''Grammaire de la langue mandchoue'', 1873
* Liliya M. Gorelova: *Manchu Grammar*. Brill Academic Publishers, 2002 ISBN 90-04-12307-5
* Erich Haenisch: *Mandschu-Grammatik*. Leipzig: Veb Verlag Enzyklopädie&nbsp; 1961
* Gertraude Roth Li: *Manchu: A Textbook for Reading Documents*. University of Hawai'i Press, Honolulu, 2000 ISBN 0-8248-2206-4
* Paul Georg von Möllendorff: ''A Manchu Grammar: With Analysed Texts.'' Shanghai, 1892. Wikisource kopi
* Jerry Norman: «Structure of Sibe Morphology», i *Central Asian Journal*, 1974.
* Jerry Norman: *A Concise Manchu-English Lexicon*, University of Washington Press, Seattle, 1978.
* S. Robert Ramsey: *The Languages of China.* Princeton University Press, Princeton New Jersey, 1987 ISBN 0-691-06694-9
* Jerzy Tulisow: *Język mandżurski*&nbsp;, coll.&nbsp;« Języki Azjii i Afryki »&nbsp;, Dialog, Warszawa, 192&nbsp;p. ISBN 83-88238-53-1&nbsp;
Morelos

**Morelos** er ein delstat i Mexico som ligg i den sørlege, sentrale delen av landet. Han er den nest minste delstat med eit areal på 4 941 km². Morelos grensar til Delstaten México i nord-aust og nord-vest, Mexico by i nord, Puebla i aust, og Guerrero i sør-vest. Morelos har om lag 1 800 000 innbyggjarar.

Hovudstaden og største byen er Cuernavaca.

Delstaten vart oppkalla etter José María Morelos, som var ein meksikansk frigjeringshelt.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
John Glenn

**John Herschel Glenn Jr.** (), var ein USA-amerikansk astronaut og politikar.

Glenn studerte realfag ved Muskingum College og fekk flygarutdanning i marinen i 1942. Han vart offiser i US Marine Corps i 1943, og var aktiv pilot under den andre verdskrigen og Koreakrigen. I 1959 vart John Glenn utvald som astronaut som ein av dei første sju «Mercury Seven» astronautane som vart plukka ut av NASA til det amerikanske Mercury-programmet.

Den 20. februar 1962 vart John Glenn den første amerikanaren i bane rundt jorda, i romfartøyet «Friendship 7». John Glenn vart etterpå konsulent hjå NASA fram til 1965. I november 1974 vart han vald til senator frå Ohio. Han vart attvald i 1980, 1986 og 1992. Den 29. oktober 1998 var Glenn, i ein alder av 77 år, med romferja Discovery på STS-95-ferda, og vart såleis den eldste romfararen nokonsinne.
Berta

**Berta** og **Berte**, med **Bertha** og **Berthe** som andre vanlege skrivemåtar, er kvinnenamn av fleire moglege opphav. Berta og Berte har norsk namnedag den 31. august, medan Berta også har svensk namnedag den 8. februar.

## Avleiing
Namna blir vanlegvis sett i samnaheng med gammalhøgtysk *ber(a)ht*, 'lysande' eller 'vidkjend'. Ordet er kjend frå namnet og namneleddet Bert og -brecht. Gudinna Berchta eller Perchta har same opphavet. Bjarte er eit mannsnamn av norrønt opphav med ei liknande tyding.

I nordisk samanheng kan namnet òg knytast til Birgitta med liknande avleidde namneformer, som Berit og Birte.

Bert(h)ina og Bertine er avleidde former av namnet.

## Bruk

Bert(h)a var mykje brukt ved slutten av 1800-talet. Bruken avtok fram mot 1950-talet, og det har sidan vore uvanleg. 
I 2009 var namnet brukt av til saman 1&nbsp;208 norske kvinner. 488 heitte Bertha, 376 Berta, 178 Berthe og 166 Berte.

## Namneberarar
*Heilage Bertha av Kent (539–ca. 612), dronning og kristnar av Kent
*Heilage Bertha av Avenay (d. ca. 690), frankisk abbeddisse
*Salige Bertha av Laon (d. 783), frankisk dronning, også kjend som Bertrada
*Heilage Bertha av Blangy (644-ca. 725)
*Heilage Bertha av Bingen (d. ca. 757), tysk adelskvinne og helgen
*Bertha av Holland (ca. 1055–1093), fransk dronning
*Bertha av Sulzbach (ca. 1110-1159), bysantinsk keisarinne

*Berte Canutte Aarflot (1795–1859), norsk forfattar
*Berthe Morisot (1841–1895), fransk impresjonistisk maler
*Bertha von Suttner (1843–1914), austerriksk pasifist og nobelprisvinnar
*Bertha Hansen (1870–1963), norsk offiser i Frelsesarmeen
*Bertha Surtees, Dame Phillpotts (1877–1932), britisk språkforskar og litteraturhistorikar
*Bertha Marie Helgestad (1880–1973), norsk sjukepleiar
*Berthe Sylva (ca. 1886–1941), fransk songar
*Bertha Ræstad (1887–1959), norsk skodespelar
*Berte Rognerud (1907–1997), norsk stortingspolitikar 
*Berte Rommetveit (f. 1977), norsk artist

## Kjelder
*
Kråkebolle

**Kråkebolle** eller **sjøpiggsvin** viser til havlevande dyr av klassen *Echinoidea*. Dei har ulike former, men er ofte rundvorne med piggete hud. Dyra er dekt av ti rekkjer med plater som går frå pol til pol; fem av platene har sugeføter. Munnen sit på undersida og endetarmsopninga på toppen.

Raud eller vanleg kråkebolle (*Echinus esculentus*) er den vanlegaste kråkebollen langs norskekysten.

Sjøpiggsvin med flatklemd eller langstrekt kroppsform blei før kalla *irregulære sjøpiggsvin*, men dei tilhøyrer ulike ordenar og er inga eiga systematisk gruppe. Dei blir ofte kalla *sjømus* på norsk.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kråkebolle|Kråkebolle]]» frå , den 31. august 2009.* 


## Bakgrunnsstoff
* Torsvik, Mortensen, Nedreaas (red.) Fiskeribiologi ISBN 82-529-1720-8
*
Solvor

**Solvor** eller **Solvår** er kvinnenamn av norrønt opphav. Solvor har namnedag den 1. september.

Namna er sett saman av dei norrøne delane *[[namnet Sol|salr]]*, 'hus', og *[[-vor|vor]]*, 'varsam' eller 'årvaken'. I moderne norsk kan delane knytast til sola og våren.

## Namneberarar
* Solvor Emilie Aklestad Eide (f. 1986), norsk fotballspelar

## Kjelder

* Solvor ved norskenavn.no
Havoter

**Havoter** (*Enhydra lutris*) er eit rovdyr i mårfamilien som er lever mykje av tida i havet. Han vart lenge jaga på grunn av pelsen, og var nær utrydda. Oteren har no status som *sterkt truga*, og er freda.

Vaksne havotrar veg typisk mellom 14 og 45 kg, noko som gjer dei til dei tyngste dyra i mårfamilien, men nokre av dei minste havpattedyra.

Havoteren lever langs kystane nord i Stillehavet. Dyra lever hovudsakleg av blautdyr som dei dykkar etter, men fangar også nokre typar fisk.

## Kjelder

* 
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sea otter|Sea otter]]» frå , den 31. august 2009.* 


## Bakgrunnsstoff

* Field notes by Georg Wilhelm Steller, 1742 (PDF)
* Live sea otter webcam&nbsp;– Monterey Bay Aquarium 
* Live sea otter webcam&nbsp;– Vancouver Aquarium 
* Precipice of Survival: The Southern Sea Otter  (video)
Harald Bjorvand

**Harald Bjorvand**, () og oppvaksen i Askim, er professor i germansk filologi ved Universitetet i Oslo. 

## Avhandlingar
Han tok magistergraden i germansk språkvitskap ved Universitetet i Oslo i 1970 med avhandlinga *Untersuchungen über den Ersatz der Pluralendung -ar durch-ir und -r bei den ō-Stämmen im Awn. vor der Mitte des 14.Jahrhunderts* og doktorgraden i 1988, også ved Universitetet i Oslo, med avhandlinga *Holt og holtar: om utviklingen av det indoeuropeiske kollektivum i norrønt på sammenlignende grunnlag*. 

## Yrkesveg
Han blei tilsett som amanuensis i historisk språkvitskap ved Universitetet i Oslo i 1974 og blei professor i germansk filologi i 1990, også ved Universitetet i Oslo.

## Vitskapleg arbeid
Harald Bjorvand er særleg kjend for verket *Våre arveord. Etymologisk ordbok*, som han fyrste gong gav ut i 2000 (Novus forlag), i lag med Fredrik Otto Lindeman, professor emeritus i samanliknande indoeuropeisk språkforsking ved Universitetet i Oslo, med ei utvida og omvølt utgåve i 2007. Dei seinare åra har han gjeve ut fleire artiklar om historia og tolkinga av nordiske stadnamn, mellom anna Oslo, Skåne og Sola.

## Lærebøker
I lag med Even Hovdhaugen og Hanne Gram Simonsen var Harald Bjorvand i 1982 utgjevar av læreboka *Språkvitenskap: en elementær innføring* (Oslo: Universitetsforlaget), der han sjølv skreiv kapitlet *Historisk språkvitenskap*.

## Omsetjing
I I 1978 gav Harald Bjorvand, i samarbeid med Alma Ločeryte-Dale, ut diktsamlinga *Dikt til kjærligheten* (Oslo: Solum), med attdiktingar av dikt av den litauiske forfattaren Justinas Marcinkevičius (f. 1930).

## Bakgrunnsstoff
	
Heimesida til Harald Bjorvand
Informasjonsattfinning

**Informasjonsattfinning** dreier seg om representasjon, lagring, organisering og tilgjenge til informasjonselement, med utgangspunkt i eit brukarbehov. Behova til brukaren for informasjon er gjerne uttrykt i naturleg språk gjennom systemet sitt brukargrensesnitt.
Hashtabell

**Hashtabell** er ein av datafagets viktigaste datastrukturar. I staden for å leite gjennom ein serie, som kan ta O(N) i verste fall, eller ei sortert liste på O(log N) tid, vil leitetida i ein hashtabell vere konstant, O(1). 

Leiting etter eit objekt blir iverksett på basis av ein nøkkel x, som klienten oppgjev. Nøkkelen kan vere eit tal eller ei tekst. Plassen blir så berekna til k=h(x), der h(x) er hashfunksjonen som då skal vere utført på O(1) tid. Objektet kan så hentast ut frå plass k, som er ein av dei N-EN plassane til rådvelde. Ein hashtabell blir såleis kalla *assosiativ tabell*, i og med at han assosierer (kopler) nøkkel og verd (engelsk: *key* og *value*).

Lagerstaden er vanlegvis ein tabell i maskina sitt hurtigminne, der ein har O(1) tilgjenge til alle plassane. Den seinare tida har det vorte utvikla distribuerte hashtabellar som spreier lagringa på ei eller fleire maskiner for å auke pålitelegheit og yting. Lageret vil til ei kvar tid ha ein lastfaktor på B/N, der B er mengda belagde plassar. 

Viss fleire nøklar blir kopla til same plass oppstår det ein *kollisjon*. Hashfunksjonen er laga for å unngå kollisjonar, men ved kollisjon må objektet lagrast ein annan stad, til dømes i ekstra datastrukturar (tre, lister, såkalla &laquo;chaining&raquo;). Ein alternativ teknikk er å ta i bruk neste ledige lagerplass (lineær prøving), eventuelt leite seg eksponensielt fram til ein ledig stad (kvadratisk prøving); ein tredje teknikk er tilfeldig prøving, der ein seriekoplar fleire hashfunksjonar for å berekne staden. Dette aukar tida for å berekne h(x), men er då meint å redusere mengder kollisjonar, og slik gje redusert leitetid.
Sjansen for kollisjon aukar med lastfaktor. Ein kan då auke lagerplassen (N), etterfylgd av &laquo;rehashing&raquo;, der objekta blir plassert på det som vil vere ny korrekt stad. Dette er ein O(N) operasjon.

Eksempel på hashfunksjon er h(x) = x MOD N (der nøkkel er eit heiltal). Viss nøkkelen er ei tekst (eksempelvis namnet til ein abonnent, som i figuren) kan h(x) vere berekna ut frå summen av eit utval av teikna til teksta. Målet vil alltid vere å unngå kollisjon, i hovudsak, ved å spreie nytta jamt over tabellen.
Scott Carpenter

**Malcolm Scott Carpenter** () var ein amerikansk marineoffiser og ein av «Mercury Seven» astronautane som vart plukka ut av NASA i 1959 til det amerikanske Mercury-programmet.

## Romferder
*  Mercury-Atlas 7 - Fjerde amerikanske romferd

Carpenter var reserve for Mercury-Atlas 6 i Mercury-programmet.

## Bakgrunnsstoff
* Den offisielle nettstaden til Scott Carpenter
* NASA Biografi
* Spacefacts biography of Scott Carpenter
Wally Schirra

**Walter Marty Schirra, Jr.** () var ein amerikansk astronaut. Han varein av «Mercury Seven» astronautane som vart plukka ut av NASA i 1959 til det amerikanske Mercury-programmet. Schirra var med på tre ulike NASA-prosjekt, Mercury-programmet, Gemini-programmet og Apollo-programmet.

## Romferder
*  Mercury-Atlas 8 &ndash; 5. ferd i Mercury-programmet
*  Gemini 6A &ndash; Møte med Gemini 7 i over 5 timer.
*  Apollo 7 &ndash; første bemanna romferd i Apollo-programmet.

Schirra var reserve for Mercury-Atlas 7 og Gemini 3.

## Bilete

Fil:Mercury atlas8 launch.jpg|Oppskytinga av Mercury-Atlas 8.
Fil:Gemini 6 prime crew.jpg|Stafford og Schirra, mannskapet på Gemini 6A.
Fil:The Apollo 7 Prime Crew - GPN-2000-001160.jpg|Apollo 7-mannskapet.


## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* NASA-biografi om Schirra
Liss

**Liss** og **Lis** er kvinnenamn og kortformer av Elisabet. Andre former av namnet er *Liz* (engelsk), *Lys* (tysk) og *Lies* (nederlandsk).

Liss har norsk namnedag den 2. september, saman med dei nærskylde namna Lisa og Lise.

## Bruk
Namneform Lis er mykje brukt i Danmark, der 18 019 eller 0,7 % av kvinner bar namnet i 2008.

I Noreg er namnet mindre vanleg. I 2009 heitte 688 norske kvinner Liss, 212 Liz og 199 Lis.

## Namneberarar
*Anne Lisbeth «Lis» Groes (1910-1974), dansk politikar og minister
*Lis Løwert (f. 1919), dansk skodespelar
*Lis Holst, gift Hartel (1921-2009), dansk ryttar
*Anne Elisabeth Jane «Liz» Claiborne (1929–2007), belgisk-amerikansk moteskapar og forretningskvinne
*Elizabeth «Liz» Taylor (f. 1932), engelsk-amerikansk skodespelar
*Grete Lis Bibalo (f. 1937), norsk kunstnar
*Lis Gerhardt (f. 1948), norsk kunstnar
*Liz Mitchell (f. 1952), jamaicansk songar (Boney M.)
*Lis Sørensen (f. 1955), dansk musikar
*Liz Bente Løkke Dæhli (f. 1958), dansk-norsk forfattar
*Elizabeth «Liz» Hurley (f. 1965), engelsk modell og skodespelar
*Liz Tove Vespestad (f. 1965), norsk musikar
*Elizabeth Clark «Liz» Phair (f. 1967), amerikansk musikar
*Liz Truss (f. 1975), britisk politikar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Liss|Liss]]» frå ,  den 31. august 2009.*
Kjepphest

**Kjepphest** er eit leiketøy laga av ein stokk med hestehovud, som barn kan halda mellom beina medan dei spring og leika at dei rir på.

Den enklaste forma for kjepphest kan vera eit kosteskaft eller liknande med eit hovud av tøy eller tre. Ved hovudet kan det setjast ein tverrpinne som gjer leika lettare å halda. Hesten kan også utstyrast med seletøy, sal midt på, og hjul nedst.

## Omgrepet «kjepphest»
Ein kan også snakka om «kjepphest» i overført tyding, om noko ein er svært oppteken av, som ei sak eller ein hobby. Å stadig «ri ein kjepphest» kan visa til at ein snakkar i tide og utide om noko ein føler sterkt for.

Ein kjend «kjepphest» er haldninga til den romerske senatoren Marcus Porcius Cato den eldre (234-149 f.Kr.), som avslutta kvart einaste innlegg i senatet med orda: «Og elles er det mi meining at Kartago bør øydeleggjast». 

## Ordsoge
På engelsk kallar ein kjepphestar for *hobby-horse* eller berre *hobby*, truleg danna av namnet Robert. Dette har igjen gjeve ordet «hobby» i tydinga 'favorittsyssel, yndlingsemne' eller 'fritidsinteresse'. *Hobby-horse* kan også visa til gyngehest, ein karusellhest, og i dag særleg ein teaterhest laga ved at ein eller to personar kler seg ut som ein hest.

Det franske ordet for kjepphest, *dada*, gav opphav til namnet på kunstretninga dadaisme.

## Fortrenging
I nyare tid er kjepphestar i stor grad blitt erstatta av andre transportleiker, som leikebilar og syklar, til dømes sparke- og trehjulsykkel. Ei tidleg sykkelutgåve, springesykkel, blei på engelsk ofte omtala som *hobby-horse*.

## Bilete


fil:Busch-Steckenpferd.jpg|Teikning av gut på ein heilt enkel kjepphest, laga av ein kjepp.
Fil:Ride a cock horse to Banbury Cross 1 - WW Denslow - Project Gutenberg etext 18546.jpg|Illustrasjon til det engelske barneverset *Ride a cock horse* frå 1901 som viser ein tradisjonell kjepphest med hjul.
fil:Brown hobby horse.jpg|Moderne kjepphest med plysjhovud som eit kosedyr.
fil:Paul Whiteman.jpg|Orkesterleiaren Paul Whiteman (til høgre) på ein stokk-hest med hjul, ei slags blanding av kjepphest, gyngehest og springesykkel.
File:Käpphästar - Ystad 2024.jpg|Konkurranse med Kjepphest i Ystad i 2024.


## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kjepphest|Kjepphest]]» frå , den 31. august 2009.* 
* «hobby, n.¹», «hobby-horse, n.» og «Dada¹» i *[[Oxford English Dictionary]]*, 1989, lesen 31. august 2009.
* «Dada» (2009) i *Encyclopædia Britannica*, lesen 31. august 2009.


## Bakgrunnsstoff

* Oppslagsordet «Kæphest› i ''dansk ordbog'' (ordforklaring og etymologi på dansk)
Märklin

**Gebr. Märklin & Cie. GmbH** eller berre **Märklin** er eit tysk leiketøysføretak som vart oppretta i 1859. Opphavleg produserte føretaket tilbehøyr til dokkehus, men seinare vart det best kjend som produsent av modelljarnbaner.

Märklin melde konkurs den 4. februar 2009, same året som føretaket vart 150 år. Føretaket blei drive vidare av ein konkursforvaltar som i juli 2010 melde at føretaket igjen gjekk med overskot.
I 2013 blei Märklin kjøpt opp av Simba Dickie Group.

Tre ulike modelljarnbanesystem vert selde under Märklin-varemerket: 1:32 skala, som også vert kalla Spor 1, 1:87 skala som høyrer til den mest populære modelljarnbaneskalaen H0 og 1:220, eller Z-skala, som er det minste kommersielt produserte modelljarnbanesystemet.
Z-skala nyttar seg av likestraum i likskap med alle andre modelljarnbanesystem. 
Märklin H0 og 1 nyttar vekselstraum, og i H0 vert det nytta ein straumførande leier mellom dei to spora.

I ein periode vart Märklin Z-skala seld under varemerket Mini-club, men denne benevninga fall vekk etter 2005.

Bokstaven Z vart vald til lanseringa i 1972 som den siste i alfabetet, for å markere at dette var det desidert minste modelljarnbanesystemet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Playmobil

**Playmobil** er ein serie med leiketøy som vert produsert av det tyske føretaket Brandstätter Group. Playmobil vart lansert og marknadsført over heile verda frå 1975.

Playmobilleiker framstiller menneske, dyr og ting frå ulike område eller tider, til dømes dyrehage, gard, politi, sjukehus, riddarar, romfart, sirkus og sjørøvarar.

## Bakgrunnsstoff

* 
* PlaymoBeach 
* International Forum Playmobil
Gyngehest

**Gyngehest** er ein leikehest med boga meiar ein kan gynga på.

## Soge
Dei eldste omtalane av gyngehest ein kjenner til er frå 1600-talet. Leiketøyet kombinerer vogga, leikehestar med hjul og sete ein pleide trena til dyst med lanse på.

Tidlege gyngehestar var laga av avrunda plankar med eit sete mellom. Dei kunne vera pynta med påmalte kroppar og føter, mønster eller ein scene som sett gjennom beina på hesten. Med tida utvikla ein også dyrare, utskorne og meir naturtru hestar. Den siste forma blei særleg populær i England, medan bruken av plankehesten varte ved i Tyskland.

Forbetring av møbelsnekring og innførsel og utvikling av fleire hesterasar førte på kvar sin måte til fleire og meir forseggjorte gyngehesttypar. Desse hestane kunne vera vanskelege å sitja på, og kunne brukast til tidleg rideøving.

På 1800-talet voks bruken av hestar til transport og fritidsriding, og samtidig auka leiketøysforbruket. Det blei vanleg å avbilda barn på gyngehestar i fotografi, og ein fann ofte leiketøyet i illustrasjonar. Det blei også utvikla nye versjonar av gyngehesten, til dømes ein som stod fast på eit metallstativ og slik ikkje kunne øydelegga golv. Gyngehestmakarar kunne også laga hestar med hjul som ein kunne springa med, tidlege springesyklar.

På 1900-talet tapte gyngehesten terreng for leiktetøy som lettare kunne masseproduserast, som vipper med fjøring. Ein fekk også karusellhestar og etterkvart ulike elektriske gyngeapparat, som bilar og tog som gynger automatisk. Gyngehesten blei likevel ikkje gløymd. Ein kan framleis få leika i ulike utformingar, frå enkle plankeformer til handlage utskorne hestar.

## Bilde

fil:Schaukelpferd Berlin SlgKiJu.jpg|Naturtru gyngehest med sal og seletøy utstilt ved Stiftung Stadtmuseum Berlin.
fil:Bundesarchiv Bild 102-00152, Leipziger Herbstmesse.jpg|Gut på stor gyngehest i Leipzig i 1923.
fil:Class room with rocking horse in the Beamish Museum 01.JPG|Gyngehest som ei tidleg tomannsvippe, med eit sete på kvar ende av meiane.
fil:Cavallini da gioco.JPG|Vippehestar med fjøring.

## Kjelder
* Toy Horses ved vam.ac.uk (V&A Museum of Childhood)

## Bakgrunnsstoff
Deke Slayton

**Donald Kent «Deke» Slayton** () var ein av «Mercury Seven»-astronautane som vart plukka ut av NASA i 1959 til det amerikanske Mercury-programmet. Han fekk aldri fly ei romferd under programmet, ettersom han vart sett på bakken på grunn av ei hjarteliding. Slayton vart istaden ansvarleg for all mannskapstildeling ved NASA frå november 1963 og fram til mars 1972, då han vart ein del av Apollo-Soyuz Test Project. Han hadde då fått medisinsk tillating til å fly som pilot i dette prosjektet. Då han endeleg flaug i verdsrommet, var han den eldste som til då hadde vore i rommet.

## Romferder
* Apollo-Soyuz Test Project - Første romferd i samarbeid mellom Sovjetunionen og USA.

## Bilete

Fil:Project Mercury-Mercury Seven-Astronauts.jpg|the Mercury Seven.
Fil:Project_Mercury_Astronauts_-_GPN-2000-000651.jpg|the Mercury Seven i romdrakter.
Fil:Portrait of ASTP crews.jpg|Mannskapa på Apollo og Soyuz. 
Fil:Astronaut Donald K. Slayton and cosmonaut Aleksey A. Leonov in the Soyuz Orbital Module.jpg|Slayton og kosmonaut Leonov. 


## Bakgrunnsstoff
* NASA Biography 
* Deke Slayton Museum
* Deke Slayton Airfest
Tenacious D

**Tenacious D** er eit amerikansk rockeband som består av vokalist Kyle Gass og gitarist Jack Black. Tenacious D har gjeve ut tre album: *[[Albumet Tenacious D|Tenacious D]]* i 2001, *The Pick of Destiny* i 2006 og *Rize of the Fenix* i 2012 .
Gordon Cooper

**Leroy Gordon Cooper** (), betre kjend som **Gordon Cooper**, var ein amerikansk testpilot og astronaut. Han var ein av «Mercury Seven» astronautane som vart plukka ut av NASA i 1959 til det amerikanske Mercury-programmet.

Han pensjonerte seg frå NASA i 1970.

## Romferder
*  Mercury 9 – Den siste og lengste ferda i Mercury-programmet.
*  Gemini 5 – ny rekord for opphald i verdsrommet.

## Bilete

Fil:Project Mercury Astronauts - GPN-2000-000651.jpg|Dei sju opphavlege Mercury-astronautane
Fil:Cooper and Conrad on Deck - GPN-2000-001494.jpg|Conrad og Cooper etter landing med Gemini 5.


## Bakgrunnsstoff
* NASA+biografi om Cooper
Berthe Morisot

**Berthe Morisot** () var ein fransk kunstmålar og med i den parisiske kunstnarkrinsen kjend som impresjonistane. Ho og Mary Cassatt er ofte rekna som dei viktigaste kvinnelege kunstnarane på 1800-talet.

## Bakgrunn

Morisot var fødd i Bourges i departementet Cher, i ein vellykka borgarleg familie. Ho var grandniese av rokokkomålaren Jean-Honoré Fragonard, som hadde stor innverknad på seinare generasjonar av kunstnarar. Både Berthe og syster Edma ønska å bli målarar. 

Tjue år gammal var Morisot blitt ven med landskaps- og figurmålaren Camille Corot, ein sentral skikkelse i Barbizon-skulen. Corot underviste søstrene, introduserte dei for friluftsmåleri og hjelpte dei til å bli kjende i miljøet. Søstrene Moriost arbeidde tett saman til Edma gifta seg og fekk barn. 

## Debut og impresjonisme

Berthe Moriost stilte ut for første gong i Salon de Paris i 1864, då ho var 23, med to landskapsmåleri. Salongen var på den tid juryert av akademikunstnarar og støtta av regjeringa som den offisielle årlege utstillinga. Verka til Morisot blei godkjende i seks år på rad. Fram til 1873 fekk ho stort sett rosande omtalar. I 1874 braut ho med denne tradisjonen og slo seg saman med dei avslåtte kunstnarane Cézanne, Degas, Monet, Pissarro, Renoir og Sisley om å halda ei alternativ utstilling i atelieret til fotografen Nadar.

 

I 1868 var Morisot blitt kjend med Édouard Manet, og dei fekk eit nært kunstnarisk tilhøve. Manet måla fleire bilde av henne og «retta» ein gong uønskt på eit av måleria hennar. Tradisjonelt var han meisteren og ho elev, men mykje tyder på at påverkinga gjekk begge vegar. Morisot hadde sin eigen stil, der Manet ofte lånte trekk av henne til eige bruk. Mykje tyder på at det var ho som fekk han i gang med friluftsmåleri, og ho fekk han også inn i kretsen av unge målarar som seinare blei kjende som impresjonistar. I 1874 gifta Morisot seg med Eugene Manet, som var bror til Édouard.

Som andre impresjonistar måla Morisot det ho såg dagleg. Som kvinne og medlem av det høgare borgarskapet var det tema som ikkje passa seg for henne, noko bilda speglar. Morsiot måla ikkje by- og gatemotiv og ikkje aktbilde, sjølv om ho hadde lært om anatomi gjennom studie av menneskekroppar. Som impresjonistkollegaene Mary Cassatt og Auguste Renoir fokuserte ho på heimlege sysler, landlege idyllar og portrett, der ho kunne bruka venar og familie til å sitja modell. Særleg måla ho dottera Julie Manet.

Berthe Morisot døydde den 2. mars 1895 og er gravlagt på Cimetière de Passy.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Berthe Morisot|Berthe Morisot]]» frå , den 1. september 2009.* 

### Bibliografi
* 
* 

## Bakgrunnsstoff

* Berthe Morisot på WebMuseum
Lise

**Lise** er eit kvinnenamn og eit kortnamn. Det har namnedag den 2. september.

## Avleiing og variantar
Namnet blei opphavleg danna som ei nedertysk kortform av Elisabet, eller som ei kortform av Elise eller Luise. Elise, Lisa, Liss og Lizzy er nærskylde namn. Det er vanleg å bruka Lise som del av andre namn, som i samansetjingane Liselotte, Annelise og Inger-Lise.

Namnet finst på tysk og nederlandsk også med stavemåten Liese, med den tyske kjæleforma Liesl og den nederlandske Liesje. 
På fransk og engelsk blir namnet «Lise» uttalt med éi staving og stemd s.

## Bruk
Namnet var mykje brukt i Noreg frå rundt 1940 til rundt 1980. 

## Namneberarar
*Lise Karine Stauri (1882&ndash;1949), norsk skulestyrar
*Lise Børsum (1908-1985), norsk forfattar
*Lise Meitner (1878-1968), austerriksk-tysk atomfysikar
*Lise Lindbæk (1905-1961), journalist og forfattar
*Lise Nørgaard (f. 1917), dansk forfattar og journalist
*Lise Amundsen (f. 1933), norsk bilethoggar
*Lise Fjeldstad (f. 1939), skodespelar og instruktør
*Lise Wiik (f. 1947), norsk lektor og politikar
*Lise Christoffersen (f. 1955), norsk ordførar og stortingspolitikar 
*Lise-Marie Morerod (f. 1956), sveitsisk skirennar
*Lise Karin Mjøs (f. 1957), norsk museumskvinne og kunsthistorikar 
*Lise Myhre (f. 1975), teikneserieskapar (Nemi)
*Lise Klaveness (f. 1981), norsk fotballspelar

## Se også
*Liseberg, ein fornøyingsespark i Göteborg i Sverige

## Kjelder

*
Lisa

**Lisa** er eit kvinnenamn og eit kortnamn, hovudsakleg ei avleiing frå Elisabet. Lisa har norsk namnedag den 2. september og svensk den 20. september. 

Den finske forma av namnet er **Liisa**, medan ei vanleg engelsk form er **Liza**. Nærskylde namn er Liss, Lise og Elisa.

Namnet er mellom anna kjend frå bildet *[[Mona Lisa]]* måla av Leonardo da Vinci.

## Namneberarar
* Lisa Thomasson (1878-1932), svensk samisk songar kjend som *Lapp-Lisa*
* Lisa Tetzner (1894–1963), tysk barnbokforfattar
* Liza May Minnelli (f. 1946), amerikansk skodespelar
* Lisa Coleman (f. 1960), amerikansk musikar
* Eva Elisabeth «Liza» Marklund (f. 1962), svensk forfattar
* Lisa Valerie Kudrow (f. 1963), amerikansk skodespelar
* Lisa Vidal (f. 1965), amerikansk skodespelar
* Lisa Stansfield (f. 1966), britisk songar
* Lisa Anne Loeb (f. 1968), amerikansk musikar
* Lisa Marie Presley (f. 1968), amerikansk songar
* Lisa Ekdahl (f. 1971), svensk musikar
* Lisa Lopes (1971–2002), amerikansk songar kjend som Left Eye
* Lisa Kelly (f. 1977), irsk songar
* Lisa Tønne (f. 1977), norsk artist
* Lisa Jakub (f. 1978), kanadisk skodespelar

## Kjelder

*
Sørfjorden kyrkje

:*For kapellet med same namn på Sørfinnset i Gildeskål, sjå [[Sørfjorden kapell]]*

**Sørfjorden kyrkje**, tidlegare *Sørfjorden kapell*, står i bygda Sørfjorden på fastlandet i Rødøy kommune og høyrer til Rødøy indre sokn i Nord-Helgeland prosti. Kyrkja vart starta bygd i 1914 og vart innvigd i 1916. Arkitekt for kyrkja, som er bygd i tre og har sitjeplassar til 230 personar, var O.M. Olsen.

## Referansar




## Bakgrunnsstoff
* Om Rødøy indre kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen/Digitalarkivet
* «Kirkebøker, Nordland» på nettstaden til Arkivverket
* Oversikt over gravminne i Rødøy kommune på nettstaden disnorge.no
* Skanna kyrkjebøker frå Rødøy på nettstaden til Arkivverket
*
Delstaten Puebla

**Puebla** er ein delstat i Mexico som ligg i den sørlege, sentrale delen av landet, aust for Mexico by. Puebla grensar til Veracruz i aust, Guerrero og Oaxaca i sør, og Hidalgo, Delstaten México, Tlaxcala og Morelos i vest.

Hovudstaden og største byen er Puebla.

Arealet er 34 306 km². I 2015 hadde delstaten 6 168 883 innbyggjarar. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Alise

**Alise** og **Alisa** er kvinnenamn med fleire moglege opphav. Alise har norsk namnedag den 3. september.

Alise og særleg Alisa kan vera slaviske former av engelske Alice, som igjen er ei form av tyske Adelheid. Dei kan også vera former av arabisk Elissa, eit anna namn på dronning Dido av Kartago. Namna kan òg knytast til Elise, Alissa og liknande namn, som kan ha ulike opphav. 

## Namneberarar
* Alisa Koonen (1889—1974), russisk skodespelar
* Alisa Zinovjevna Rozenbaum (1905-1982), russisk-amerikansk forfattar og filosof kjend som Ayn Rand
* Alisa Freindlich (f. 1934), russnsk-serbisk sjakkspelar
* Alisa Kwitney (f. 1964), amerikansk forfattar
* Alisa Galliamova (f. 1972), russisk sjakkspelar
* Alisa Camplin (f. 1974), australsk freestyle-utøvar
* Alisa Childers (f. 1975), amerikansk musikar
* Alisa Drei (f. 1978), russisk-finsk kunstløpar
* Alisa Weilerstein (f. 1982), amerikansk cellist
* Alisa Klejbanova (f. 1989), russisk tennisspelar
* Alise Alousi, irakisk-amerikansk diktar

### Musikk
* Musikkgruppa Alisa, klassisk russisk rockeband.

## Kjelder
Ett (skrift)språk

**Ett (skrift)språk** er eit norsk politisk parti.

Partiet vart stifta av norsklærar Einar Smørdal, og har som fanesak å fjerna nynorsk frå skulen og offentleg sektor. Dei stilte til val ved Stortingsvalet 2009 i Akershus fylke og fekk 103 røyster.

## Referansar
Alvhild

:*Sjå òg [[Alf og Alfhild]] i norrøn mytologi*

**Alfhild** og **Alvhild** er kvinnenamn av norrønt opphav. Den 3. september har Alvhild norsk namnedag medan Alfhild har svensk. Alvilde og Vilde er avleidde namn.

Dei norrøne namna *Alfhildr*, *Álfhildr* og *Alhildr* er sett saman av *[[alf]]r*, 'alv', og *[[hild]]r*, 'slag, kamp'. I norrøn mytologi opptrer Alfhild som ei kongsdotter helten Alf kan gifta seg med etter å ha overvunne vaktande drakar og Alfhild sjølv.

## Bruk
Alfhild var mykje brukt i Noreg først på 1900-talet.

## Namneberarar

* Alfhild Agrell (1849–1923), svensk forfattar
* Alvhild Hedstein (f. 1966), norsk politikar og direktør i Stiftelsen Miljømerking
* Alvhild Dvergsdal, norsk professor i nordisk språk
* Alfhild Dihle, norsk sjukepleiar med doktorgrad
* Alfhild Nakken, norsk arkivar og forfattar
* Alfhild Skaardal, kultursjef i Skien

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Alvhild|Alvhild]]» frå , den 2. september 2009.*
Vilde

**Vilde** er eit kvinnenamn danna som ei norsk og svensk kortform av *[[Alvilde]]*, som igjen kjem frå det norrøne *[[Alfhild]]r*, danna av *alfr*, 'alv', og *hildr*, 'kamp'. 

Vilde har namnedag den 3. september.

## Bruk

Vilde var blant dei mest brukte jentenamna på 1990- og 2000-talet. Bruken fekk ein valdsam vekst frå slutten av 1980-talet, og tok til å falla igjen sist på 1990-talet. I 2009 var det 5&nbsp;807 norske kvinner som heitte Vilde.

## Namneberarar
* Vilde Bjerke (f. 1960), norsk artist
* Vilde Lockert (f. 1970), norsk musikar
* Vilde Frang Bjærke (f. 1986), norsk fiolinist

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vilde|Vilde]]» frå , den 2. september 2009.*
Malayisk

**Malayisk** (*Bahasa Melayu* eller *Bahasa Malaysia*) er eit malayo-polynesisk språk.  Malayisk er særs likt indonesisk, lokalt kjent som *Bahasa Indonesia*, det offisielle språket i Indonesia. Den offisielle standarden for malayisk, som Indonesia, Malaysia og Brunei har vorte samde om, er den varianten som blir snakka på Riau-øya rett sør for Singapore, som lenge har vore sett på som det malayiske språket sin årestad.

## Utbreiing
Malayisk er brukt som morsmål av malayane i Malaysia, søre delar av Thailand, Filippinene, Singapore, sentrale austre Sumatra, Riau-øyane og delar av Borneos kyst. Det er offisielt språk i Malaysia, Brunei og Singapore. Det blir òg nytta som arbeidsspråk i Austtimor.

I Malaysia blir det òg nytta som lingua franca for andre folkegrupper, blant dei kinesarar og indarar. 

Som morsmål og andrespråk blir malayisk tala av 200-300 millionar menneske.

## Skrift
Malayisk blir vanlegvis skrive med latinsk alfabet, men ein modifisert variant av det arabiske alfabetet, kalla jawi, finst òg.

## Grammatikk
Malayisk er eit agglutinerande språk, og nye ord kan formast på tre måtar. 

* Nye ord kan dannast ved å leggje affiks til eit rotord
* Det er mogleg å lage samansette ord
* Det er mogleg å lage nye ord ved reduplikasjon, det vil seie repetisjon av ord eller delar av det

Fleirtal blir ofte uttrykt ved hjelp av reduplikasjon, men berre i dei tilfella der det ikkje allereie kjem fram av konteksten.

Ordrekkefølgja er subjekt - verb - objekt. 
Adjektiv, demonstrativ og eigedomspronomen følgjer det substantivet dei skildrar.

## Normering
*Dewan Bahasa dan Pustaka* («Instituttet for språk og litteratur») er i dag ansvarleg for å koordinere bruken av malayisk språk i Malaysia og Brunei.
Tok pisin

**Tok pisin** er eit kreolspråk som blir snakka på det nordlege fastlandet av Papua Ny-Guinea. Språket er det mest brukte i landet; det blir snakka av omtrent 4 millionar, 120 000 av dei har det som morsmål. Det har offisiell status i Papua Ny-Guinea. På engelsk blir språket ofte kalla **New Guineas Pidgin** eller **Tok Boi**, eller i akademiske kretsar, **Melanesian Pidgin English** eller **Neo-Melanesian**. 

## Opphav
Tok pisin oppstod på grunn av handelen i Stillehavsområdet. I tidsrommet 1880-1914 jobba mange frå Papua Ny-Guinea på tyske plantasjar på Samoa. Tok pisin oppstod som eit arbeidsspråk, slik at den multispråklege og multikulturelle arbeidsplassen kunne fungere, og folka der kommunisere med kvarandre. 

## Døme på tok pisin
### Ordliste
* Gude - hei, hallo
* Moning - god morgon
* Apinun - god ettermiddag
* Yu stap gut? - korleis har du det?
* Mi stap gut - eg har det bra
* Sori - unnskyld meg
* Tenkyu - takk
* Lukim yu - hade

## Tekst
Her er Fader vår på tok pisin:

:Papa bilong mipela
:Yu stap long heven.
:Nem bilong yu i mas i stap holi.
:Kingdom bilong yu i mas i kam.
:Strongim mipela long bihainim laik bilong yu long graun,
:olsem ol i bihainim long heven.
:Givim mipela kaikai inap long tude.
:Pogivim rong bilong mipela,
:olsem mipela i pogivim ol arapela i mekim rong long mipela.
:Sambai long mipela long taim bilong traim.
:Na rausim olgeta samting nogut long mipela.
:Kingdom na strong na glori, em i bilong yu tasol oltaim oltaim.
:Tru.
Pengesetel

**Pengesetel** er eit betalingsmiddel i form av ein papirlapp av ein fastsett storleik og kvalitet, og med eit fastsett motiv, vanlegvis trykkja i store serier på eit trykkjeri etter autorisasjon av styresmaktene. Saman med myntar går setlar under nemninga *kontantar* eller *pengar*. Dei kan brukast ved kjøp og sal, og er upersonlege i den meininga at alle som hovudregel har rett og plikt til å gjere opp med pengesetlar i handel og andre økonomiske tilhøve. Men når det gjeld store summar er det vanleg, og i somme høve naudsynt, å nytta andre framgangsmåtar enn å betale med kontantar, og for folk flest har dessutan elektroniske betalingsordningar erstatta kontantar i dei fleste daglege små og store transaksjonane.

Både private og offentlege bankar kan utskrive pengesetlar etter visse reglar. I moderne tid blir likevel pengesetlar så godt som utelukkande skrive ut av statlege sentralbankar, som t.d. Noregs Bank eller Bank of England, og slike setlar gjeld som betalingsmiddel i alle bankar og forretningar i det aktuelle landet.

Dei fleste pengesetlar inneheld tryggingstiltak for å forhindre forfalsking, blant anna kopartrykk, vassmerke og ultrafiolette merke.

## Historie
Opphavleg var pengar synonymt med myntar, og verdet av pengar vart avgjort av materialen dei var laga av, først og fremst gull eller sølv, og mengda av dette. Fordi det er tungvint og farleg å frakte større mengder edelt metall og fordi det til tider var mangel på edelt metall til mynt, byrja ein å skrive ut garantibrev, normalt i form av ein lovnad om ved forespørsel å utbetale ei viss mengd edelt metall som var lagra ein nærare angjeven stad.

Dei eldste pengesetlane som er kjent vart skrive ut i det 600-talet i Kina. Før dette finn ein òg garantibrev, men desse var personlege og kunne dermed berre unntaksvis brukast direkte som betalingsmiddel. Etter kvart vart garantibreva upersonlege, slik at dei kunne brukast som betalingsmiddel som var gyldige innanfor eit angjeve område eller i ein spesiell bank.

## Sjå òg
* Norsk krone
* Norske pengesetlar
* Valuta

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pengeseddel|Pengeseddel]]» frå , den 2. september 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* *World *Paper *Money *catalogue
Hawke Bay

**Hawke Bay** er ei stor havbukt på austkysten til Nordøya på New Zealand. Ho strekker seg frå Mahiahalvøya i nordaust til Cape Kidnappers i sørvest, ein distanse på om lag 100 km.

## Historikk
Kaptein James Cook segla inn i bukta med HMS «Endeavour»  den 12. oktober 1769. Etter å ha utforska området, namngav han henne etter viseadmiral sir Edward Hawke den 15. oktober.

## Geologi
Dette området på kysten til New Zealand er utsett for tektoniske platerørsler, og landet vert heva frå havnivået. På grunn av dette har kystområda her betydelege marine avsetjingar, og fossilar av både marine og landlevande dinosaurar er funne inne på land. Jordskjelvet i Napier 3. februar 1931 førte med seg at delar av havbotnen fleire stader nær byen heva seg over havflata.

## Landskap
Fordi dei sentrale fjellrekkjene nærmar seg kysten ved nordenden av bukta, er mykje av den nordlegaste kystlinja eroderte terrasser som endar i bratte klipper med smale strender ned mot sjøen.

Byen Wairoa ligg i nordenden av bukta, på elvesletta ved munningen til Wairoaelva, medan hamnebyen Napier ligg ved kysten nær sørenden til bukta, på ei anna elveslette. Regionen Hawke's Bay, som skil seg frå sjølve bukta, består av kystlandskapet kring bukta og innlandet mot sør.

Sjølve bukta har namnet *Hawke Bay*, medan regionen som ligg kring henne ber det tidlegare namnet *[[Hawke's Bay]]*.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hawke Bay|Hawke Bay]]» frå , den 2. september 2009.*
Avarisk

**Avarisk** er eit språk som blir snakka av avarane, ei folkegruppe i Kaukasus. Språket blir brukt hovudsakleg i Dagestan, for det meste i den sørlege delen av republikken. Presidenten i Dagestan frå 2006 til 2010, Mukhu Alijev, er avarisk. 

Ved folketeljinga i 2010 vart det registrert om lag 715 000 avarisktalande i Russland. Det avariske språket blir òg tala av grupper i regionen Zakatala i Aserbajdsjan, i Georgia og Kasakhstan, i Jordan og Tyrkia.
## Kjelder
Halsa kyrkje

**Halsa kyrkje** er namnet på fleire kyrkjer:

* Halsa kyrkje i Nordland &ndash; på Halsa i Meløy kommune
* Halsa kyrkje i Halsa &ndash; i Halsa kommune i Møre og Romsdal fylke
Givær

**Givær** er ei øygruppe og eit fiskevær midt i Vestfjorden i Bodø kommune.
Hovudnæringa på øygruppa er fiske. Givær har hurtigbåtsamband til Bodø.

Fordi det framleis bur folk på Givær, som ligg så avsides til, vart øygruppa vitja av NRK-serien Der ingen skulle tru at nokon kunne bu. Då programmet vart laga, var det 14 fastbuande på Givær.

## Ekstremvêret Ole

Fredag 6. februar 2015 vart alle innbyggjarane på Givær evakuerte til Bodø med hurtigbåt som eit tryggingstiltak mot ekstremvêret Ole, då fleire av husa på øya berre ligg to-tre meter over havet og det var venta opptil 25 meter høge bølgjer. Dette var første gong i historia at fiskeværet vart evakuert. Dei 19 innbyggjarane fekk venda heim att to dagar seinare, etter at stormen hadde lagt seg.

## Kjelder

* NRK-programmet om Givær.
Bogen kapell

**Bogen kapell** er namnet på fleire kapell:

* Bogen kapell i Ofoten &ndash; i Evenes kommune i Nordland
* Bogen kapell i Salten &ndash; i Steigen kommune i Nordland
Habbo

**Habbo** (betre kjend som *Habbo Hotel*) var eit virtuelt samfunn på Internett, primært brukt av tenåringar og born. Eigaren av samfunnet var det finske multimediaselskapet Sulake Corporation som også heldt *Habbo* ved like. *Habbo* kombinerte praterom og multiplayer-onlinespel. Samfunnsbrukarane bestemte sjølv namna på figurane sine, haldningane dera og formuen deira, og kunne i avgrensa omfang sjølv forme utsjånaden, fargane og kleda deira. Habbo Hotel var for det meste for tenåringar, og hadde ei aldersgrense (i Noreg) på tolv år. Likevel blir Habbo Hotel òg brukt av born under tolv år. Kvar ein som var under atten år måtte ha løyve frå føresette for å spele dette spelet, på grunn av faren for å bli mobba gjennom nettet, og faren for storforbruk av pengar blant born/ungdom.

Habbo blei nedlagd i 2015.
## Bakgrunnsstoff
* Problematisk virtuelt hotell-konsept for barn
* Barn spiller bort tusener 
* Habbo.no
* Sulake
* Lopper barna på nettet
* Far vant over Habbo Hotel, 2009
Helgelandsbukken

**Helgelandsbukken** er eit fjell i Meløy kommune. Toppen ligg på 1454 m.o.h.
Herifrå har ein mellom anna utsikt til Svartisen, fjella rundt Holandsfjorden og skjærgarden på Nord-Helgeland.

Bodø og omegns turistforening har ei turisthytte på sørsida av Helgelandsbukken. Hytta heiter Tåkeheimen og ligg på 1070 m.o.h. Herifrå er det berre ein time å gå opp til toppen.

## Kjelder
* Informasjon om Helgelandsbukken på Meløy kommune sine nettsider.
* Bilete av Helgelandsbukken.
Greve

**Greve** er ein adelsmann, i nokre land av same rang som ein jarl, og var opphavleg ein hofftittel. 
Ordet greve kjem frå norrønt *greifi* frå lågtysk, opphavleg av gresk grafevs, 'skrivar'. Tilsvarande titlar på andre språk er tysk *Graf*, engelsk *Earl* (jarl) eller *Count*, fransk *Comte*, italiensk *Conte*) 

Andre grevetitlar er landgreve, markgreve, pfalzgreve og borggreve. Tittelen kjem frå Romerriket, der den blei gitt til enkelte høgare embetsmenn. Den blei brukt hos frankerane, etter kvart om dei personane som hadde ansvaret for administrasjonen av kongen sine landskap, og tittelen blei frå 700-talet etter kvart arveleg i mange slekter. I Frankrike og Tyskland blei grevskapa etter kvart stadig meir sjølvstendige, noko som førte til oppsplitting av landa. Frankrike blei seinare samla igjen, medan oppsplittinga i Tyskland fekk meir varige konsekvensar. Her blei mange grevar forfremma til riksfyrstestanden.

I Danmark og Noreg blei det i 1671 oppretta ein hoffadel, som inkluderte grevar og lensgrevar. Dei første var reine titlar, dei andre hadde eit len knytt til sitt patent. I Noreg blei det oppretta to grevskap, Laurvigen og Griffenfeld (seinare Jarlsberg).

I nokre land, spesielt i Storbritannia, er grevskap, engelsk *county*, territoriell eining tilsvarande eit fylke. Grevskapa blei opphavleg styrt av ein greve eller jarl.

I dei fleste land har grevetitlane i dag berre titulær verdi, men i nokre få land (f.eks. Storbritannia) kan det framleis vere knytt nokre rettar til dei. 

Titlane blir arva svært ulikt. I det tyske systemet, der alle medlemar av ei slekt i prinsippet blir sett på som likemenn, arvar alle medlemar grevetittelen. I Storbritannia er det berre slekta sin hovudmann som arvar titlar. Danmark-Noreg hadde eit mellomsystem, som bygde på det tyske suksesjonssystemet, men gjorde unntak for grevar. Berre slekta sin hovudmann var greve (og ektefellen grevinne); alle andre medlemar av slekta var baronar og baronesser. Ei dotter til ein greve vart i Danmark-Noreg kalla komtesse. Det fanst berre ei dansk-norsk greveleg slekt i Noreg, Wedel-Jarlsberg, som opphavleg stammar frå Holstein i Tyskland, og som no ikkje lenger brukar tittelen i Noreg. I tillegg vart eit medlem av slekta Paus utnemnd av paven til romersk greve.

Ei norsk lov av 1821 avskaffa adelskapen i Noreg og dermed også dei dansk-norske grevane sine titlar og forrettar i Noreg.

Det finst rangkroner for greve. Rangkronene er utforma på ulikt vis i ulike land og tider. 

## Nokre kjende grevar

* Vasco da Gama
* Markis de Sade
* Peder Schumacher Griffenfeld
* Herman Wedel-Jarlsberg
* Folke Bernadotte
*
* Greven av Monte Cristo i romanen av same namn av Alexandre Dumas
* Grev Dracula i romanen av same namn av Bram Stoker
* Greven i teaterstykket og filmen Reisen til julestjernen
* Carl Hamilton i bøkene til Jan Guillou

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Greve|Greve]]» frå , den 3. september 2009.*