open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fornyings-, administrasjons- og kyrkjedepartementet

**Fornyings-, administrasjons- og kyrkjedepartementet** (forkorta FAD) var eit norsk departement som vart formelt oppretta 1. januar 2006. 

Departementet fekk ved opprettinga ansvaret for saksfeltet til det tidlegare Moderniseringsdepartementet, i tillegg til nordisk samarbeid. Departementet sitt hovudfokus er modernisering av offentleg sektor, konkurranse i næringslivet, kyrkje, minoritetar og IT. Departementet har eit samla ansvar for konkurransepolitikken, koordinering av Informasjonsteknologipolitikken for heile samfunnet, kyrkja, kongehuset, nasjonale minoritetar, leiarutvikling, organisasjonsutvikling og omstilling i statsforvaltinga, servicefunksjonar for departementsfellesskapet og statleg sektor generelt. Departementet har arbeidsgjevaransvar for statstilsette. 

1. januar 2014 blei departementet lagt ned og dei fleste ansvarsområda overført til det nyfusjonerte Kommunal- og moderniseringsdepartementet.

## Historikk
Moderniseringsdepartementet vart oppretta den 1. oktober 2004. Arbeids- og administrasjonsdepartementet ogNærings- og handelsdepartementet hadde før dette ansvaret for saksområda. 

## Endring av departementet frå 1. januar 2010
Regjeringa Stoltenberg II har bestemt at kyrkjesakene skal flyttast frå Kultur- og kyrkjedepartementet til Fornyings- og administrasjonsdepartementet med verknad frå 1. januar 2010. Namnet på departementet blir då **Fornyings-, administrasjons- og kyrkjedepartementet**.

## Politisk leiing
Rigmor Aasrud frå Arbeidarpartiet er frå 20. oktober 2009 statsråd og sjef for departementet. 

## Nynorsk namngjeving av departementet
Dagen etter at eit oppslag på nynorsk.no (18.10.05) kritiserte namnet på «Fornyelsesdepartementet» for å ikkje vere nynorskvenleg, slo dåverande nyutnemnde fornyingsminister Heidi Grande Røys, som kjem frå Sogn og Fjordane, fast at namnet på departementet skulle vere fornyingsdepartementet uansett målføre. (Kjelde 1 og 2)

## Bakgrunnsstoff
* Moderniseringsdepartementet, det komande Fornyings- og administrasjonsdepartementet
* Pressemelding om nye departementsnamn

## Kjelder
# Nynorsk.no - Endra departementsnamn for å bli meir nynorskvenleg 
# Nynorsk.no - Og namnet vart fornyingsdepartementet
Lars Sponheim

**Lars Sponheim** () er ein tidlegare norsk politikar og tidlegare leiar av partiet Venstre. Frå 2019 er han fylkesmann i Vestland. Han er òg gardbrukar i Ulvik i Hardanger i Hordaland fylke. Sponheim er gift og har tre ungar.

Lars Sponheim vart vald inn på Stortinget i 1993, etter å ha lovt i valkampen å gå frå Ulvik til Stortinget om han kom inn, noko han gjennomførte. Då hadde Venstre vore utan representasjon i åtte år. Tre år seinare, i 1996 stilte han, som einaste stortingsrepresentant frå partiet, sitt eige kandidatur til leiarvervet på årsmøtet i Venstre. Motkandidaten, den sitjande leiaren Odd Einar Dørum trekte sitt kandidatur, og Sponheim vart vald til leiar i Venstre.

Sponheim var til tider ein omstridd leiar i eige parti, og det vart stilt motkandidatar mot han fleire gonger (mellom andre nestleiarane Trine Skei Grande og Olaf Thommessen, som ikkje ønskte å stille). Men etter det gode valresultatet til Venstre i 2005 var Sponheim sin posisjon i partiet sterkare enn nokonsinne. Etter det dårlege resultatet i valet 2009 bestemte Sponheim seg for å gå av som partileiar. Seinare same år vart han styreleiar i Norsk Tipping. 

I 2010 vart Sponheim utnemnd som fylkesmann i Hordaland. I 2019 vart fylkesmannsembeta i Hordaland og Sogn og Fjordane slått samna, og Sponheim vart fylkesmann i Vestland. 

I 2004 opna Slottet for at statsrådar kan bli tildelt St. Olavs Orden etter 4 års tenestetid. Lars Sponheim vart då utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden.

## Utdanning
* 1976: Uteksaminert frå vidaregåande skule
* 1977: Kalnes jordbruksskule
* 1981: Cand.agric. (agronom) på Norges Landbrukshøgskole (NHL)
* 1985: Pedagogisk seminar

## Yrkeskarriere
* 1981–84: Konsulent i A/S Consults i Ulvik
* 1984–88: Lektor på Statens gartnerskule i Hjeltnes
* 1992: Rektor på Statens gartnarskule i Hjeltnes
* 1993: Jordbrukssjef for Ulvik og Granvin herad
* 2009– : Styreleiar i Norsk Tipping

## Tillitsverv
* 1990–92: Medlem i sentralstyret i Venstres
* 1996–2010 : Partileiar i Venstre

### Politiske verv
* 1983–87: Medlem i Ulvik formannskap
* 1987–91: Ordførar i Ulvik herad
* 1991–93: Medlem i Hordaland fylkesting
* 1993–01: Fast stortingsrepresentant for Hordaland fylke
* 1997–00: Nærings- og handelsminister, Regjeringa Bondevik I
* 2001–05: Gjenvald til stortinget for Hordaland
* 2001–05: Landbruksminister, Regjeringa Bondevik II
* 2005–09: Fast stortingsrepresentant for Hordaland fylke

## Bakgrunnsstoff
* Biografi på Stortinget si heimeside

* Artiklar om leiarstriden
** Ydmykelsen ligger nær Bergens Tidende 13. januar 2004
** &ndash;Sponheim-ja kan bety trøbbel TV2 Nettavisen 14. januar 2004
** Vraker Sponheim VG 13. januar 2004
** Thommessen og Sponheim enige om lederløsning Aftenposten 16. januar 2004
** Refser Sponheims støttespillere Aftenposten 16. januar 2004
Guinness rekordbok

**Guinness rekordbok** (eng. *Guinness Book of Records*) er ei bok som vert utgjeven årleg av bryggeriet Guinness. Boka har med ulike verdsrekordar frå heile verda. Ho kom ut for fyrste gong i 1955.

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
Hans Nielsen Hauge

:*Sjå òg [[filmen Hans Nielsen Hauge]]*

**Hans Nielsen Hauge** () var ein norsk lekpredikant.Han er kjend som stiftaren og leiaren av «haugerørsla». 

Då Hauge var 25 år fekk han sitt «åndelege gjennombrot». Ein dag han var ute på åkeren og song på salmen «Jesus, din søde forening at smage» mens han pløgde, kjente han det som om «Guds kjærleik besøkte han». Etter dette byrja han som predikant. Han fokuserte på ei lære om det personlege gudsforhold og ein nøktern og arbeidssam livsførsel. I åra frå 1797 til 1804 gjekk han frå stad til stad, og medan han gjekk, strikka han. 

På dei gardane han fekk husrom hjelpte han til litt og samla dei som budde på garden og nabogardane til andakt. Dette var eigentleg ikkje lovleg. Dette var på grunn av «konventikkelplakaten» frå 1741, som forbaud lekfolk å halde oppbyggjelege møte utan godkjenning frå soknepresten. Han vart gjentekne gonger arrestert, på det meste ti gonger på sju år. I 1804 vart det reist ei stor og omfattande sak mot han, og han sat til slutt i fengsel fram til 1811 og måtte betale ei bot på 1000 riksdalar. Etter dette slutta han med reiseverksemda, men i 1813 vart han dømd til to års slaveri på Akershus festning. 

I dei 18 åra han var predikant og utanfor fengselet, gav han ut 33 bøker. I tillegg hjelpte han folk med å drive handel og industriføretak. Ein kan seie at kristendomssynet til Hauge var pietistisk, men han la større vekt på å tene Gud med praktisk arbeid enn pietismen tradisjonelt gjorde.

## Familie
Hauge vaks opp i enkle kår som son av Niels Mikkelsen Evenrød (1732–1813) og Maria Olsdatter Hauge (1735–1811). 

Etter at han slepte ut av fengselet, og slo seg ned først på Bakkehaugen gard på Tåsen, seinare på garden Bredtvet i Groruddalen. Han gifta seg i 1815 med Andrea Andersdatter Nyhus og fekk sonen Andreas same år. Mora døydde ei veke etter guten vart fødd. I 1817 gifta Hauge seg med Ingeborg Marie Olsdatter og fekk etter kvart tre born med henne, men alle døydde som små.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Karita Bekkemellem

**Karita Bekkemellem** (), som gift **Karita Bekkemellem Orheim**, er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet fødd på Lillehammer. Ho har vore stortingsrepresentant i fleire periodar.

I stortingsvalet 2005 blei Bekkemellem vald inn til sin femte periode for Møre og Romsdal fylke. I regjeringa Stoltenberg I var ho statsråd for Barne- og familiedepartementet, og då denne gjekk av blei ho fraksjonsleiar i Kyrke-, utdannings- og forsningskomiteen på Stortinget. I regjeringa Stoltenberg II var ho frå 17. oktober 2005 til 18. oktober 2007 barne- og likestillingsminister. Ho var òg leiar for Arbeidarpartiets kvinnerørsle. 

Kort tid etter at ho slutta i regjeringa, vart ho styremedlem i meklarhuset Carasa, saman med tidlegare Hydro-direktør Cecilie Ditlev-Simonsen. Bekkemellem er også ein av fleire faste programleiarar i debattprogrammet *[[Studio 5]]* som går på fjernsynskanalen FEM. 

Bekkemellem har to ungar. Ho er fødd i Lillehammer, flytta seinare til Molde og er no busett i Rygge.

## Bakgrunnsstoff
*
Basse-Normandie

**Basse-Normandie** (*Nedre Normandie*) er ein tidlegare region nordvest i Frankrike. Regionen vart oppretta i 1956 då regionen Normandie vart delt inn i Basse-Normandie og Haute-Normandie. Regionen inneheldt dei tre departementa Calvados, Manche og Orne. 
Dei to regionane Basse-Normandie og Haute-Normandie blei frå 1. januar 2016 slått saman til regionen Normandie.

Dei store slettene i den vestlege delen av regionen vert stort sett brukt til jordbruk. 

Økonomien i regionen er sterkt basert på jordbruk med buskap og meieridrift, tekstilar og fruktdyrking som dei store industriane. Jernmalm vart vunne ut nær Caen. Turisme er òg ein stor industri. Regionen har direkte ferjesamband til England (via hamna i Cherbourg og Caen Ouistreham) og strendene i Calvados er staden der dei allierte gjekk i land under D-dagen i juni 1944. Basse-Normandie vart hardt råka under den andre verdskrigen og mange av landsbyane og byane i regionen vart totalt øydelagd under Operasjon Overlord.

Område i Basse-Normandie er mellom anna Cotentin-halvøya og La Hague, Pays d'Auge og Bessin.

## Byar
* Alençon
* Argentan
* Caen
* Cherbourg-Octeville
* Équeurdreville-Hainneville
* Flers
* Hérouville-Saint-Clair
* Lisieux
* Saint-Lô
* Tourlaville

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad –
Sekstentalssystemet

**Sekstentalssystemet** (også kjent som **heksadesimalsystemet**) er eit talsystem som inneheld 16 ulike siffer. Som regel bruker ein sifra 0-9 frå titalssystemet i tillegg til bokstavane A-F, der A tilsvarer 10 i titalssystemet, og så vidare opp til F, som er 15. 

## Talsystemet innan data

Systemet er nyttig i datamaskinar fordi ein kan bruka fire bit (fire siffer i totalssystemet) til å gje verdien for eit siffer i sekstentalssystemet. Ei byte, som er sett saman av 8 bit, kan dermed gje eit tosifra tal i sekstentalssystemet.

## Brøkar
Sekstentalssystemet er godt til å laga brøkar med:

:1/2 = 0,8
:1/3 = 0,5555...
:1/4 = 0,4
:1/5 = 0,3333...
:1/6 = 0,2AAAA...
:1/8 = 0,2
:1/A = 0,19999...
:1/C = 0,15555...
:1/F = 0,1111...

Fordi talbasen er kvadratisk dannar heksadesimal oftare uløyselege brøkar enn titalssystemet. Repeterande desimalar oppstår når nemnaren har ein primfaktor som ikkje finst i teljaren. I samanheng med heksadesimale tal gjeld dette viss og berre viss nemnaren ikkje er ein toar-potens.

## Multiplikasjon
Champagne-Ardenne

**Champagne-Ardenne** er ein tidlegare region nordaust i Frankrike. Regionshovudstaden var Châlons-en-Champagne.

Regionen eksisterte frå 1956 til 1982 (fram til 1973 som «Champagne»). Frå 1982 til 2015 var området ein *collectivité territoriale*. 1. januar 2016 blei Champagne-Ardenne slått saman med Alsace og Lorraine til regionen Grand Est.

## Geografi
Champagne-Ardenne låg nordaust i Frankrike, på grensa til Belgia. Han bestod av dei fire departementa Aube, Ardennes, Haute-Marne og Marne.

Elvene i regionen, som alle renn vestover, er mellom anna Seinen, Marne og Aisne.

## Byar
* Châlons-en-Champagne
* Charleville-Mézières
* Chaumont
* Épernay
* Reims
* Saint-Dizier
* Sedan
* Troyes

## Sjå òg
* Ardennane

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Champagne-Ardenne-regionen sin nettstad
David Bryan

**David Bryan Rashbaum** () er ein amerikansk musikar som spelar keyboard i bandet Bon Jovi. 

Bryan er fødd inn i ein jødisk familie i New Jersey. Han er gift med April McLean.

## Diskografi
* 2000 *Lunar eclipse*
* 1994 *On a full moon* 
* 1991 *Netherworld O.S.T*
Asterix

**Asterix** (fransk *Astérix le Gaulois* eller berre **Astérix**) er ein teikneseriefigur som har fått namn etter helten i denne serien. Serien blei skapa av René Goscinny og Albert Uderzo i 1959. Han er ein historisk inspirert eventyrserie med sterke innslag av satire og humor. 

## Personar
Den vesle hovudpersonen Asterix har alltid følgje av den feite bestevennen sin, Obelix. Dei to er gallarar som lever i det romersk-okkuperte Gallia (seinare Frankrike), i den einaste landsbyen som har klart å stå imot romarhæren. Dette er fordi dei har ein hemmeleg styrkedrikk som gjev dei uovervinnelege krefter. Gallarane i landsbyen er berre redde for ein einaste ting: At himmelen skal falla i hovudet på dei.

Både Asterix og Obelix, og alle landsbybuarane, er antiheltar, som står i motsetnad til mange andre teikneserieheltar. Dei er verken særleg vakre eller muskuløse. Asterix er liten av vekst medan Obelix er stor og tjukk, og alle dei mannlege gallarane er kjenneteikna av store nasar.

## Handling
Venneparet Asterix og Obelix har stadig vekk eventyr der dei møter romarar og ulike andre folk frå om lag den tida. Mellom anna vitjar dei egyptarar, gotarar, britar, indarar og indianarar. Overalt kvar dei kjem dreg skaparane parallellar til vår tid, og parodierer dei ulike folkeslaga. Til dømes drikk britane varmt vatn med litt mjølk oppi fordi dei endå ikkje har teblad, medan sveitsarane er overdrivent reinslege og gjel som gaukar om nettene fordi gaukur endå ikkje er oppfunne.

## Verkemiddel
Ordspel, morosame namn og referansar til samtidig fransk kultur er òg ein viktig del av Asterix-opplevinga, og ein vanskeleg jobb for omsetjarar, både å forstå og vidareføra frå fransk til sitt eige språk. Her har paret som omset serien til engelsk utpeika seg. Nokre av omsetjingane deira er betre enn originalane. Dei har til dømes gjort om namnet til hunden «Idéfix», *fiks idé*, til «Dogmatix», som både tyder *fiks idé* og inneheld ordet «dog», *hund*.

## Seriealbum
Potetsorten Asterix

**Asterix** er ein potetsort frå Nederland som i Noreg særleg blir dyrka på austlandet. Ho er kalla opp etter teikneseriehelten Asterix. 

Poteta har relativt lite tørrstoff og held seg dermed heil under koking. Ho kan brukast som kokepotet, til pommes frites, i salatar og i gryterettar. Derimot er ho ikkje særleg eigna til å laga potetmos eller bakt potet.
Andrine

**Andrine** er eit kvinnenamn, danna av Andreas, som tyder 'mann', og den kvinnelege namneendinga -ine. Namnedagen blir feira 3. juli i Noreg.

Namnet er mellom anna kjend i Danmark og Noreg. Det var mykje brukt på 1600- og 1700-talet, særleg på Austlandet, Nord-Noreg og i Møre og Romsdal, men gjekk nesten ut av bruk i løpet av 1900-talet. Bruken tok seg med eitt kraftig opp mot slutten av hundreåret, før han minka igjen rundt byrjinga av 2000-talet. 1. januar 2004 var det 978 kvinner som hadde Andrine som første fornamn i Noreg. I 2015 var talet stige til 1&nbsp;596. I Danmark er namnet derimot særs sjeldan, med 6 namneberarar i 2015.

## Namneberarar
* Andrine Sæther (f. 1964), norsk skodespelar
* Andrine Flemmen (f. 1974), norsk alpinist
* Andrine Hegerberg (f. 1993), norsk fotballspelar

## Annan bruk
* *Andrine og Kjell* er roman av Gisken Wildenvey frå 1934
* *[[Andrine og Kjell]]* er ein film frå 1952.

## Liknande namn
* Andrea
* Andreana
* Andrette
* Andri, Andria, Andriana
* Andrielle
* Andrienne
* Andrietta

## Kjelder

*«Andrea», thinkbabynames.com
----
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Andrine|Andrine]]» frå , den 18. juli 2009.*
Andrine Flemmen

**Andrine Flemmen** () er ein norsk slalåmkøyrar. Andrine Flemmen vart fødd i Molde. Ho deltek i utforkøyring, storslalåm, super G og vanleg slalåm. Flemmen har vunne tre verdscuprenn i storslalåm.
Tryggve Gran

** Jens Tryggve Herman Gran** () var ein norsk flygar, fotballspelar, polarforskar, og forfattar frå Bergen. Han er i dag særleg kjend for å vere den fyrste som flaug over Nordsjøen, sommaren 1914.

## Liv
### Bakgrunn
Gran vart fødd i Bergen, der faren var skipsbyggmeister. 12. juli 1908 i Göteborg var han ytre venstre på det fyrste norske fotballandslaget. Noreg møtte heimelaget Sverige og tapte 3-11. Klubbfotball spela han for Oslo-klubben Mercantile.
 	
Gran var åra 1910-13 med på Scotts sørpolekspedisjon som ski-instruktør. Han var med i den patrulja som vart send ut for å leita etter Robert Falcon Scott og fylgjet hans. Til slutt vart Scott og mennene funne ihelfrosne.

### Fyrstemann over Nordsjøen
Den 30. juli 1914 flaug Gran som den aller fyrste over Nordsjøen. På ferda trong han fire timar og til minuttar frå Cruden Bay i Skottland til Revtangen ved Orre i Klepp kommune på Jæren med eit Blériot-fly. Hendinga fekk ikkje så stor merksemd, av di fyrste verdskrig braut ut samstundes. Nordsjøflyginga var ei bragd, på line med Louis Blériot si flyging over den engelske kanalen fire år tidlegare. Under verdskrigen deltok Gran som flygar i teneste for Storbritannia, og fekk grad av major.

### Omdøme
Gran vart utnemnd til riddar av 2. klasse av St. Olavs Orden i 1915, men leverte utmerknaden tilbake i 1925.

Under andre verdskrigen var Tryggve Gran medlem i Nasjonal Samling. Denne medlemskapen vart utnytta i nazipropagandaen. I 1944 vart det gitt ut eit norsk frimerke, NK 325, til minne om nordsjøflyginga 30 år tidlegare.

I 1971 vart eit minnesmerke over den fyrste Nordsjø-flyginga avduka i Cruden Bay. Også i Klepp kommune er det sett opp eit minnesmerke. Bleriot-flyet som Gran nytta under nordsjøflyginga er del av samlinga til Norsk Teknisk Museum i Oslo. 

Gran døydde i Grimstad i 1980.

## Verk
* «Hvor sydlyset flammer» (1915)
* «Under britisk flagg; krigen 1914-18» (1961)
* «Første fly over Nordsjøen» (1964)
* «Fra tjuagutt til sydpolfarer» (1974)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Tryggve Gran - Norges første flygerhelt
* Tryggve Gran collection- arkivmaterial
* 90 år siden Gran fløy over Nordsjøen  Stavanger Aftenblad
Morsmål

**Morsmål** er ei nemning brukt om det språket ein talar kan best, som regel fordi ein lærer det av familien sin under oppveksten. Ein kan ha eitt morsmål, men det er òg mogleg å veksa opp som fleirspråkleg der ein meistrar to eller fleire språk like godt.

Grunnen til at det blir kalla «morsmål» er at mødre som regel er dei som har mest kontakt med ungane sine frå dei er nyfødde og tek til å ta til seg språk. Ungar som veks opp i samfunn der eit anna enn foreldra sitt språk er dominerande kan likevel få dette språket som morsmål i staden.
Pornografi

**Pornografi**, eller **porno** (frå gresk *porno−*, skjøkje, og *−graphia*, teikning eller skrift), er framstilling av seksuell åtferd med opphissing som siktemål.
Det er definert i Store norske leksikon som «fremstillinger som søker å virke seksuelt opphissende [...] i form av ord, bilder, film.»

## Historie

Menneskja har forma nakne og seksualiserte kunstverk frå urtida, men det er usikkert kva føremålet har vore med dei. Frodige figurar som Venus av Willendorf og erotiske utskjeringar frå indiske Khajuraho har truleg hatt heilag tyding heller enn opphissande. På den andre sida kan slike skaparverk godt ha verka som pornografi likevel. Spørsmålet om kva som er pornografi og kva som er kunst har vore debattert talrike gonger.

## Pornografi og samfunnet
Ulike samfunn har svært ulike oppfattingar av kva som er pornografi og om det er godt eller dårleg. Medan avbilding av erotiske handlingar er heilt greitt ein stad, er den minste nakenheit forboden ein annan. Dette har samband med korleis samfunnsmoralen ser på nakenheit og sex.

### Noreg
Noreg har lenge avgrensa laging og vising av pornografi gjennom lovverket. Det meste av pornografi er forboden å visa offentleg dersom det vekkjer alminneleg harme, og gjennom tidene har det variert kor mykje som skulle til for å få medhald i sensur hjå rettsvesenet. Med tilvising til ytringsfridom og kunstnarleg fridom blir somme tider litterære, grafiske og filmatiske verk som mange vil kalla pornografi, lagde fram offentleg for å provosera.

Visse former for pornografi kan vera ulovlege å laga, selja, eiga eller visa offentleg, slik som barneporno og dyreporno. Andre former for pornografi er for så vidt lovlege, men blir oftast selde ulovleg som uregistrert videofilm. 

## Sjå også
* Erotikk
* Seksualitet

## Kjelder
Kjuker

**Kjuker** er soppar som lagar sidestilte, harde fruktlekamar på ved, gjerne stammer og greiner. Kjuker vert normalt ikkje rekna som matsoppar.

## Morfologi
Sporane sit i eit porelag. Kjukene kan vera fleirårige, som knuskkjuke og raudrandkjuke, eller eittårige, som t.d. silkekjuke og svovelkjuke. Fruktlekamane er vanlegvis treharde, seige eller korkaktige.

## Økologi
Dei fleste kjuker bryt ned ved og er årsak til kvitrote eller brunrote. Ved kvitrote vert både cellulose og lignin brote ned; ved brunråte, vert berre cellulosen nedbroten, og det brune ligninet vert liggjande att. Kjukene gjer vidare nytte for seg ved å bryte ned daud ved. Nokre kjuker går til åtak på levande tre, som t.d. rotkjuke på gran og svovelkjuke på lauvtre (t.d. eik), andre kjuker går til åtak på tre som er svekka, t.d. knivkjuke på bjørk. Dei fleste kjukene går på daude eller døyande tre, velta stammer, fallved, vedrestar eller på trekonstruksjonar.

## Sjå òg
*knivkjuke
*knuskkjuke
*støvkjuke
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kjuker|Kjuker]]» frå ,  den 28. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff
Blyantkvessar

Ein **blyantkvessar** er ein reiskap til å kvesse blyantar med.

Han blei funne opp lenge etter at blyanten blei teken i bruk. Før brukte ein kniv til til å spikka sidene av blyantenden for å gjera han kvass. Blyantkvessaren gjorde jobben enklare og gav eit jamnare resultat.

Den franske matematikaren Bernard Lassimone var den første som søkte om patent på blyantspissarar, i 1828. I 1847 fann Therry des Estwaux opp den handdrivne blyantspissarkverna. Det er usikkert kven som først fann opp den elektriske blyantspissaren, men det kan ha vore New York-firmaet Hammacher Schlemmer som først byrja å selja slike tidleg på 1940-talet etter at Raymond Loewy hadde oppfunne han.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pencil sharpener|Pencil sharpener]]» frå ,  den 22. oktober 2005.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Moderniseringsdepartementet

**Moderniseringsdepartementet** er eit tidlegare norsk departement. Saksfeltet til departementet vert frå 1. januar 2006 teke hand om av Fornyings- og administrasjonsdepartementet. Moderniseringsdepartementet vart oppretta den 1. oktober 2004 og overtok saksfeltet til delar av Nærings- og Handelsdepartementet og Arbeids- og administrasjonsdepartementet.
Kattemaling

Nokre kattedyr lagar ein lyd som vert kalla **kattemaling** (også kalla **purring** eller **spinning**). Detaljane i lyden varierer frå katt til katt (i styrke, tone, osb), og mellom dei einskilde katterasane, men kan generelt skildrast som ei låg summing eller murring. Nokre kattar mel so høgt at heile kroppen vibrerer. Kattepurr ligg mellom 27 og 44 hertz. 

## Korleis kattedyra mel
Når kattar mel sender hjernen rytmiske nervemeldingar til strupehovudet på katten; opp mot 25 meldingar i sekundet. Dette får stemmebanda til katten til å stramme seg og opne seg på annankvar nervemelding, og når stemmebanda er stramma kjem det praktisk tala ikkje noko luft gjennom strupehovudet. I kombinasjon med at katten pustar roleg og regelbunde oppstår det eit kort puff kvar gong stemmebanda vert stramma, og straumen av om lag 25 korte puff i sekundet dannar det vi kjenner som *purrelyden*.

Dei ulike kattedyra kan anten male eller brøle; det finst ingen kattedyr som kan gjere begge delar. I regelen kan små kattedyr berre male, medan store kattedyr berre kan brøle — men her finst det fleire unnatak; mellom anna geparden, som vert rekna som eit stort kattedyr, men likevel mel. Ein har observert at tamkattar kan mala mestetida av livet, alt frå dei er nyfødde og drikk mjølk av mora. 

### Historiske teoriar
Kattemaling var lenge eit stort mysterium og tidlegare har fleire teoriar vorte framlagde. Mellom anna vart det lenge hevda at kattar hadde eit eige «maleorgan», men dette organet vart aldri funne. Ein annan av teoriane gjekk ut på at lyden oppstod som følgje av at blod vart pumpa gjennom hovudpulsåra på ein spesiell måte.

## Kvifor kattedyr mel
Det er framleis ikkje klårt kva som gjer at kattar mel. Mange huskattar mel når dei vert gjevne positiv merksemd (til dømes stryking) av menneske, noko som fører til at dei fleste reknar kattemaling som eit teikn på velvære. Men det er ikkje berre når kattedyr er nøgde at dei mel; dei kan òg male når dei er utrygge, nervøse eller kjenner smerte. Nokre teoriar går på at maling kan vere ein måte å «trøyste» eller roe seg sjølv ned på, eller eit uttrykk for at katten er underdanig. Innan andre teoriar vert det hevda at malinga er eit uttrykk for at katten ønskjer, treng eller får merksemd; det vere medkjensle eller medisinsk. Det vert òg hevda at maling reduserer smerte, fungerer lækjande og til og med at det styrker beinbygnaden til katten.

Hokattar er kjende for å male medan dei føder. I den situasjonen kan malinga fungere smertedempande og lækjande for den fødande katten, samstundes som det òg bind mor og kattunge saman. Ein reknar med at malinga fungerer som ein signaliseringsmekanisme som mora nyttar for å kalle på små og nyfødde kattungar for å pleie dei. Nyfødde kattar kan ikkje sjå, høyre eller lukte i særleg stor grad, men klarar truleg å kjenne vibrasjonane frå den malande mora.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Kattens atferd: maling 
* Kattespråkets ABC
Purring

Ei **purring** er eit varsel eller ei åtvaring om noko. Ordet vert i daglegtalen ofte nytta for å skildre skriftlege varsel om at ei rekning ikkje er betalt.
Kultur- og vitskapsdepartementet

**Kultur- og Vitskapsdepartementet** vart danna i 1982 og sidan nedlagt i 1990. Departementet sine ansvarsområder vart då overførte til Kyrkje- og kulturdepartementet og Utdannings- og forskingsdepartementet.

Departementet kom til under Kåre Willoch si regjeringstid, fordi Lars Roar Langslet var katolikk, og kunne difor ikkje råda over Den norske kyrkja.

## Statsrådar
* 1982-1986 Lars Roar Langslet (H)
* 1986-1989 Hallvard Bakke (AP)
* 1989-1990 Eleonore Bjartveit (KrF)

## Kjelder
* «*Kultur- og vitenskapsdepartementet, et departement med særdeles kort levetid*» frå plata «***Tung, tung politisk rock***» av Black Debbath
* odin.dep.no
Måling

**Måling** er ei generell nemning på fleire typar flytande produkt som vert nytta til å legge pigment på overflater. Måling består av *bindemiddel, tynningsmiddel, fargestoff* (pigment) og ymse tilsetningar.

Den viktigaste komponenten er bindemiddelet, som både skal binda målinga til underlaget, og binda saman pigmenta i målinga. Bindemiddelet er tørt eller tjuktflytande, og er difor tynna ut med ei væske som fordampar når målinga er smurd utover. Eigenskapane til bindemiddelet og tynningsvæska avgjer kva slags måling det&nbsp;er.

### Oljemåling

I gamle dagar vart oljemåling laga med linolje, men i dag nyttar ein alkyd. Tynningsmiddelet er white spirit, som i til dømes husmåling utgjer frå 20 til 60 (men vanlegvis mellom 30 og 40) prosent av målinga. Tynningsmiddelet fordampar raskt, og deretter reagerer alkydet kjemisk med oksygen frå lufta og blir tørt. For at denne prosessen skal gå raskare, tilset ein alltid ein katalysator som er ei metallsambinding av kobolt og zirkonium.

Bindemiddelet i moderne husmåling kan i tillegg ha innreagert ei silikonsambinding for å gjera målinga meir haldbar.

### Vassbasert måling

Den vanlegaste *vasstynna* målinga er akrylmåling. I motsetnad til oljemåling, som herdar gjennom oksidering, er vassbasert måling tørr så snart vatnet har fordampa. Under fordaminga smeltar akrylmolekyla saman gjennom sintring og dannar ein film som er svært sterk. Difor er vassbasert akrylmåling meir brukt til utandørs måling enn oljebasert måling.

Akryl har lita evne til å trengja inn i underlag som tre, og difor trengst det gjerne grunning før sjølve målinga blir påført.

## Bruksområde

Måling er særs utbreidd, og ei eller anna form for måling vert nytta på dei fleste objekta vi har rundt oss i kvardagen: 
* Tremåling
* Kunstmåling
* Vegmerking

## Bakgrunnsstoff
Carlos Rivero Aguero

**Carlos Rivero Aguero** () var ein cubansk politikar. Han var Batista-regimet sin presidentkandidat ved valet i 1958. Han vann valet 3. november 1958, men gjekk i eksil i USA 1. januar 1959.
Lars Roar Langslet

**Lars Roar Langslet** () var ein norsk Høgre-politikar, forfattar og statsstipendiat frå 1997. Han var utdanna mag. art. i idéhistorie. 

Langslet vart første statsråd i Kultur- og Vitskapsdepartementet, i Willochregjeringa frå 1981 til 1986. Normalt skulle kyrkjesaker ha lege under same departement, og det vert hevda at årsaka til at kyrkjesakene vart utelatne frå departementet sitt saksområde var at Langslet var katolikk. Som minister var Langslet kjend for å ha opna eteren for private lokalradiostasjonar.

I 1991 gav Langslet ut kriminalromanen * Mord ved statsministerens kontor*, under pseudonymet Bendik Rosenlund. Han skreiv fleire biografiar om kjende nordmenn, men best kjend av bøkene hans var truleg verket om historia til Riksmålsrørsla frå 1999. 

## Verv og stillingar

* 1957-1968: Redaktør for Minerva 
* 1960: Formann i Det Norske Studentersamfund
* 1970-?: Medlem i sentralstyret i Høgre
* 1969-1989: Stortingsrepresentant for Høgre (med unnatak av 1981-1986, då han sat i regjering)
* 1973-1980: Formann i Kyrkje- og Undervisingskomitéen (på Stortinget)
* 1981-1986: Kultur- og vitskapsminister
* 1989-1990: Kulturdirektør i Oslo

Langslet har fått tildelt ei rekkje prisar og utmerkingar for verksemda si. I 1984 vart han tildelt Fritt Ords honnør *for ved ein kombinasjon av djervskap og varsermd å ha opna for forsøk med friare kringkastingsformer.* I 1996 vart han utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden. Langslet har elles vore skribent i Aftenposten og er medlem av, og preses for Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur. 

## Nokre verk

* 1991: *Mord ved statsministerens kontor* kriminalroman
* 1997: *Christian IV : konge av Danmark og Norge*, om kong Kristian IV av Danmark-Norge 
* 1999: *Christian Frederik : konge av Norge (1814), konge av Danmark (1839-48)*, om kong Kristian VIII Fredrik av Danmark ISBN 82-02-14942-8
* 1999: *I kamp for norsk kultur: riksmålsbevegelsens historie gjennom 100 år* 
* 2001: *Den store ensomme : en biografi om Ludvig Holberg*, om Ludvig Holberg
## Full bibliografi

* *Arv og utsyn* (1962)
* *Den unge Karl Marx og menneskets fremmedgjørelse* (1963)
* *Konservatismen fra Hume til idag* (1965)
* *Kirken i dialog* (1968)
* *Enhet og mangfold* (1969)
* *Forandre for å bevare* (1969)
* *Fra sidelinjen* (1974)
* *Frihet og orden* (1974)
* *Konservatismens historie* (1975)
* *Uro i skolen* (1977)
* *Om alle Land laa øde* – Petter Dass (1984)
* *Keiseren og eplekvistene* (1987)
* *Mennesker og milepæler* (1988)
* *John Lyng* – samarbeidets arkitekt (1989)
* *Mord ved statsministerens kontor* (1991) (under pseudonymet Bendik Rosenlund)
* *Kong Olav V av Norge* (1992)
* * Henrik Ibsen – Edvard Munch* – To genier møtes (1994)
* *Fra innsiden* – Glimt fra et halvt liv i politikken (1994)
* *Olav den Hellige* (1995, ny utg. 1998)
* *Ibsen* – Norges store dramatiker (1995)
* *Rev eller pinnsvin?* Tre essays om Hamsun (1995)
* *Hamsun – det skiftende spillets dikter* (1996)
* *Kongen taler* (utvalg og innledning, 1996)
* *Christian IV* (1997, ny utgåve 1999)
* *Christian Frederik* (1. bind 1998, 2. bind (1999)
Maling

**Maling** kan tyda **[[kattemaling]]**, lyden mange kattar lagar når dei trivst.

**Maling** kan òg tyda *kverning, knusing*.

**Maling** var før 2012 ei sideform av ordet måling, som kunne tyde farge i væskeform til å fargeleggja med, eller handlinga å bruka slike væsker (å måla).
Mari Maurstad

**Mari Maurstad** () er ein norsk skodespelar frå Oslo. 

## Karriere
Maurstad debuterte på Den Nationale Scene i Bergen 1977 i *Kvinner* av Claire Booth, medan den fyrste større rolla hennar var som Cordelia i ''Kong Lear'' av Shakespeare i 1978. Frå 1977 til 1980 var ho tilsett ved Den Nationale Scene. Ho vart fast tilsett ved Nationaltheatret i 1981. Ho har i tillegg medverka i mange ulike fjernsynsprogram og dubba ei rekkje teiknefilmar. 

I 2008 vann ho Heddaprisen for tolkinga si av Miss Lamont i *[[Singin' in the Rain]]* på Oslo nye teater.

### Dubberoller
For Disney er ho best kjent som røysta til Dolly Duck og Ole, Dole og Doffen i ulike norske Disney-produksjonar og til Shenzi i *[[The Lion King]]*.

## Familie
Ho er dotter av Alfred Maurstad og halvsyster til Toralv Maurstad og gift med musikaren Aage Kvalbein.

## Kjelder
Bjarne Håkon Hanssen

**Bjarne Håkon Hanssen** () er ein norsk politikar for Arbeiderpartiet, og var statsråd for Arbeids- og sosialdepartementet i regjeringa Stoltenberg II. Han vart innvalgt på Stortinget frå Nord-Trøndelag fylke i 1997, og var vararepresentant i perioden 1993&ndash;1997.

Han var statsråd for Landbruksdepartementet i regjeringa Stoltenberg I mellom 2000 og 2001. Det var han igjen for Arbeids- og sosialdepartementet frå 2005 til 2008, og sidan det for Helse- og omsorgsdepartementet. Han har òg vore nestleiar i Næringskomiteen i Stortinget. Han er utdanna lærar ved Levanger Lærerhøgskole. Mellom 1980 og 1982 var han leiar for Arbeidernes ungdomsfylking i Nord-Trøndelag.

Ei av Hanssen sine kampsaker som landbruksstatsråd var reduksjon av matvaremomsen frå 24 til 12 prosent. Målet var å gjera matvarer billegare for forbrukarane. I ettertid synte det seg at mykje av reduksjonen fall vekk i mellomledda. Han var òg ei tid nøydd til å stengja landegrensene for utanlandsk kjøt på grunn av munn- og klovsjuke i EU-området.

## Regjeringsdeltaking
* 17. mars]] 2000–19. oktober]] [2001 – statsråd i [Landbruksdepartementet.
* 17. oktober 2005–20. juni 2008 – statsråd i Arbeids- og sosialdepartementet.
* 20. juni 2008–20. oktober 2009 – statsråd i Helse- og omsorgsdepartementet.
* 2. oktober–20. oktober 2009 – settestatsråd i Arbeids- og inkluderingsdepartementet

## Stortingskomitear
* 1997–2001 – nestleiar i Næringskomitéen i Stortinget til 17. mars 2000.
* 1997–2001 – varamedlem av Valkomitéen i Stortinget til 17. mars 2000.
* 2001–2005 – fyrste nestleiar i Sosialkomitéen i Stortinget.

## Bakgrunnsstoff
* Biografi på Stortinget.no
* Biografi på Regjeringen.no
Sylvia Brustad

**Sylvia Brustad** () er ein norsk Arbeidarparti-politikar som har vore statsråd og stortingsrepresentant fleire gonger, sist som statsråd i Nærings- og handelsdepartementet frå 2008 til 2009. Før ho vart politikar på heiltid i 1989 arbeidde ho i eit par år som journalist.

Brustad er fødd i Elverum i Hedmark. Ho vart uteksaminert frå vidaregåande skule i 1983, og byrja deretter på medielinja ved Arbeiderbevegelsens Folkehøgskole i Ringsaker i 1985. Då ho var ferdig der, i 1987 byrja ho å arbeide som journalist i bladet *[[LO-aktuelt]]*. Dette året vart ho også medlem av Hedmark fylkesting. Året etter byrja ho i Ap-bladet *[[Aktuelt perspektiv]]*.

Deretter, i 1989, vart ho vald inn på Stortinget frå Hedmark. Ho har vore stortingsrepresentant i alle periodar sidan då. Brustad har vore varamedlem og medlem av ymse stortingskomitéar, i tillegg til leiar i Sosialkomiteen (1993–1996) og Kommunalkomiteen (1997–2000). Forutan varamedlem i ulike grupper og delegasjonar på Europa-nivå, har ho sidan 1998 vore delegat til Generalforsamlinga i SN, i tillegg til at ho var medlem av Europautvalet frå 1997 til 2000. Ho har også hatt tillitsverv i eige parti, som medlem av det kvinnepolitiske utvalet til Arbeidarpartiet (1990–1992) og seinare leiar (1992–1998). Dessutan har ho vore, og er, medlem i sentralstyret til Arbeidarpartiet (1992–1998, 2003– ).

Den fyrste regjeringsmedlemskapen sin fekk ho som barne- og familieminister i regjeringa Jagland frå 1996 til 1997. Då Arbeidarpartiet igjen kom i regjering i 2000, vart ho kommunal- og regionalminister i regjeringa Stoltenberg I. I den noverande regjeringsperioden har ho hatt to ulike postar. Fyrst var ho helse- og omsorgsminister frå oktober 2005 til juni 2008, då ho vart nærings- og handelsminister fram til oktober 2009.

## Kjelder
* Biografi på Stortinget.no
* Artikkelen «Sylvia Brustad» på Wikipedia på bokmål og riksmål.
Landskap i Finland

I Finland finst det ni historiske landskap, men i samband med reforma av områdeinndelinga av landet i 1997 vart det innført ei ny kommunalrettsleg eining som òg blir kalla landskap. Det finst tjue slike nye landskap, og i Finland er det no som regel dei ein talar om når det er snakk om landskap. Dei nye landskapa byggjer for ein stor del på ei underinndeling av 
dei historiske landskapa.

## Landskap i Finland

* StatistikcentralenSpråk efter ålder och kön enligt landskap 1990 - 2008 

## Sjå også
* Historiske landskap i Finland
* Len i Finland
* Kommunar i Finland

## Bakgrunnsstoff
* Finlands områdesindelning 
* Landskapsförbunden
Oseanografi

**Oseanografi** er vitskapen om havet og omhandlar all utforsking av havet, grensene og topografien til havet, det levande og døde innhaldet, dei kjemiske og fysiske eigenskapane til vatnet og prosessane som skjer i havet. 

I norsk språkbruk er det vanleg å skilje mellom fysisk oseanografi, som omhandlar den fysiske karakteren og dynamikken til vatnet, kjemisk oseanografi, som omhandlar kjemien i vatnet, og marinbiologi, som omhandlar plate- og dyrelivet i havet, livsvilkåra deira, fordelinga og vekselverknaden deira. Eit anna felt er marin geologi som knyter seg til petroleumsinteressene og boring på kontintenalsokkelen og grunne havområde. 

## Historie
Havforskinga byrja som eit sjølvstendig fagfelt med fleire store oseanografiske ekspedisjonar på siste halvdel av 1800-talet, og særleg var den britiske Challenger-ekspedisjon i 1872–1876 grunnleggande for faget. Norsk havforsking byrja med Den norske Nordhavsekspedisjon 1876–1878, men vart særleg aktiv frå 1900 då fiskeriundersøkingane fekk eit eige fartøy, D/S «Michael Sars». Fleire norske oseanografar var banebrytande i si tid, som Henrik Mohn og G. O. Sars, og seinare Haaken Hasberg Gran, Bjørn Helland-Hansen, Johan Hjort og Fridtjov Nansen.

Det internasjonale samarbeidet vart organisert i 1902 med Det internasjonale rådet for havforsking (ICES). Noreg er òg medlem av SN-organisasjonen Intergovernmental Oceanographic Commission, eller IOC, som vart oppretta i 1960. 

## Kjelder
*
Sankt Michel

**S:t Michel** (finsk *Mikkeli*) er ein by i landskapet Södra Savolax. S:t Michel har om lag 46&nbsp;500 innbyggjarar og har eit areal på 1&nbsp;622,11 km². 

S:t Michel er einspråkleg finsk.

Under andre verdskrigen frå 1939 til 1945 var den finske hovudstaben lagt til S:t Michel.

### Bygningar
* S:t Michel domkyrkje, arkitekt Josef Stenbäck
Historiske landskap i Finland

I Finland finst det 9 historiske landskap (10 om ein reknar med den gamle delen av Västerbotten som låg aust for Torne älv), men i samband med reforma av områdeinndelinga i landet i 1997 vart det innført ei ny kommunalrettsleg eining som også blir kalla *landskap*. Det finst tjue slike nye landskap, og i Finland er det no som regel dei ein meiner når ein talar om landskap.

## Historiske landskap i Finland

## Sjå òg
*Landskap i Finland
Stephen Hawking

**Stephen William Hawking** () var ein engelsk teoretisk fysikar, astrofysikar og matematikar. 

## Bakgrunn
Hawking har vore professor i matematikk ved Cambridge University sidan 1980.  Hawking vart 20 år gamal råka av ein ulækjeleg og progressiv nevromotorisk sjukdom, som òg påverka hjernefunksjonane. Men han fullførte studia, og med hjelp frå kona, medarbeidarar og studentar har han likevel klart å formidle verdfulle idear og utforme nye teoriar av stort verd innan sine felt.

Arbeidsområda hans har vore romtid-teorien og særskild dei anomaliane i romtida kalla singularitetar. Sidan 1970 har dei viktigaste undersøkingane hans omfatta gravitasjonskollaps og eigenskapane ved svarte hòl. Seinare har han arbeidd med å formulere ein einskapleg teori for gravitasjonsteori og kvanteteori. Forskinga hans indikerer at svarte hòl ikkje eksisterer æveleg, men snarare «eimar» langsamt bort. 

### Verk
Hawking har skrive fleire populærvitskaplege bøker, mellom anna *The Very Early Universe* (1983), *A Brief Historie of Time. From Big Bang to Black Holes* (1988, norsk omsetjing *Univers uten grenser*, 1988), *Black Holes and Baby Universes* (1993, norsk omsetjing *Svarte hull, baby-universer og andre essays*, 1993), *The Nature of Space and Time* (1996) og *The Universe in a Nutshell* (2001).

### Prisar
Hawking har fått mange prisar og utmerkingar, mellom anna Einsteinmedaljen 1979, Royal Astronomical Society sin gullmedalje i 1985, Copleymedaljen i 2006 og Presidentens fridomsmedalje frå USA i 2009.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff

* Stephen Hawkings nettstad
* Stjerneprofessorens teori om Gud og evigheten - intervju i *[[Aftenposten]]* 26. februar 2006. Arkivert
Norsk Telegrambyrå

**Norsk Telegrambyrå** (**NTB**) er eit norsk nyhendebyrå som vart etablert i 1867. Byrået vert eigd av norske mediebedrifter i fellesskap, med Orkla Media som største eigar. 
NTB er deleigar i biletbyrået Scanpix Norge.

NTB har om lag 100 tilsette. Byrået er delt opp i fem redaksjonar; nyheits-, samfunns-, kultur-, utanriks- og sportsredaksjonen. I tillegg kjem lokalkontor i Bergen, Stavanger, Molde, Trondheim, Bodø og Tromsø. Byrået har også ein fast korrespondent i Brussel. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Scanpix

**NTB scanpix**, tidlegare *Scanpix*, er eit skandinavisk fotobyrå som i 2011 vart innfusjonert som ein del av Norsk Telegrambyrå.

Selskapet vart danna etter ein fusjon mellom Scan-Foto og fotodelen av NTB Pluss i 1999.
I 2010 hadde Scanpix totalt femti tilsette og i tillegg eit stort nettverk av frilansarar og internasjonale samarbeidspartnarar. Organisasjonen Scanpix opphøyrde i 2011 då heile verksemhda vart ein del av NTB.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Scanpix|Scanpix]]» frå ,  den 2. desember 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
* NTB Scanpix
Norra Österbotten

**Norra Österbotten** (finsk *Pohjois-Pohjanmaa*) er eit landskap i Finland. Landskapet ligg langs vestkysten av Bottenviken. Hovudstaden i Norra Österbotten er byen Uleåborg, den største byen i Nord-Finland.

Norra Österbotten kom relativt seint med i Barentsregionen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Finn Iunker

**Finn Iunker** () er ein norsk forfattar fødd i Oslo som har budd fleire år i Bergen. Han er Noreg nest mest spelte nolevande dramatikar, etter Jon Fosse.

Første skodespelet til Iunker, *The Answering Machine*, blei spelt i 1994. I åra som følgde blei stykka hans sett opp ei rekkje stader i Europa. Han er også blitt framført av frie norske teatergrupper, men først i 2010 blei han spelt på eit norsk institusjonsteater, då *Ifigeneia* blei sett opp på Trøndelag teater.

## Utgjevingar
### Dramatikk
* *The Answering Machine*, Amsterdam, 1994
* *Play Alter Native*, Amsterdam, 1999
* *Iphigeneia & Dealing With Helen*, Black Box Teater, 2003
* *Tre skuespill*, Cappelen, 2004
* *Det skjendige drapet i Skippergata*, 2007

### Prosa
* *Ventiler*, Kolon Forlag, 1995
* *Fortellinger*, Cappelen, 2006

## Skodespel
* *The Answering Machine* (1994)
* *Anvendelse* (1995)
* *Kamp om vann*
* *Play Alter Native* (1999)
* *Stykke alter native* (2001)
* *Dealing with Helen* (2003)
* *Iphigeneia* (2003)
* *Preparation for Hades* (2005)
* *Orkhons død* (2005)
* *Det skjendige drapet i Skippergata* (2006)
* *Brev til Mestad* (2010)

## Utmerkingar
* 2003: Innstilt til Nordisk dramatikerpris for *Iphigeneia & Dealing With Helen*. 
* 2006: Tildelt Ibsenprisen saman med Liv Heløe.

## Kjelder
* Forfattarside  på cappelen.no
* Tragikomisk og stilrent, NRK Kultur-og-underholdning, 21.09.2010

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Utgjevingar av Finn Iunker i Biblioteksøk
* Presentasjon av Finn Iunker på nettstaden til Norsk Dramatikerforbund
* Utgjevingar av Finn Iunker i BIBSYS Ask
Hildegard frå Bingen

**Hildegard von Bingen** () var ei tysk abbedisse som òg blei kjend som forfattar, mystikar, lege og komponist. Ein snakkar gjerne om henne som den største kvinna frå mellomalderen, og ho blir kalla den heilage Hildegard, sjølv om ho aldri offisielt er blitt nokon helgen.

Ho var det yngste barnet i ein stor tysk adelsfamilie, og etter skikken blei ho som det tiande barnet straks lova bort til kyrkja. Allereie som treåring skal ho ha hatt dei første religiøse syna sine, men kvidde seg for å fortelja andre om dei. Det var først i 1141 at ho byrja å fortelja om opplevingane sine, og å skriva dei ned, etter å ha fått bod om det frå Gud og med godkjenning frå paven.

Hildegard var åtte år då ho blei send til Jutta, søster til greven Meinhard av Sponheim, som levde som einebuar nær det benediktinske munkeklosteret Disibodenberg. Rundt Jutta voks det opp eit lite samfunn av nonner, og då Jutta døydde i 1136 blei Hildegard vald til ny leiar.

Etter å ha overtalt den benediktarabbeden fekk ho lov til å grunnleggja eit nytt nonnekloster. Det blei bygd på Rupertsberg, nær Bingen. Klosteret eksisterte fram til det blei øydelagd under Trettiårskrigen. Hildegard grunnla eit kloster til, Eibingen, på andre sida av Rhinen i 1165, og kryssa elva to gonger i veka for å sjå til dette. Eibingen overlevte Trettiårskrigen, men blei nedlagt i 1803. I 1904 blei klosteret gjenoppretta som *Benediktinerinnenabtei St. Hildegard* i nye bygningar.

Som styrar for klosteret kom Hildegard i kontakt med fleire høgtståande personar, og brevveksla med fleire pavar, keisaren Fredrik Barbarossa og den heilage Bernhard av Clairvaux. Ho skreiv òg fleire bøker, om visjonane sine, medisin og musikk.

I dei siste tiåra er musikken til Hildegard av Bingen blitt trekt fram. Han har eit dramatisk uttrykk med store utsving i melodiane, og Hildegard er truleg blitt den mest innspela komponisten frå før 1600. Ho skreiv mellom anna *Ordo virtutem*, ein slags svært tidleg opera, og *Symphonia armonie celestium revelationum*, ei samling åndelege songar. 

Hildegard var ei uvanleg mektig kvinne for sin tid. Ho døydde i Rupertsberg, over 80 år gammal. Den katolske kyrkja feirar Hildegard på dødsdagen hennar, den 17. september. Ho er blitt saligerklært, men ennå ikkje kanonisert.

## Verkliste
* *Scivias*, 1141-1151 
* *Liber simplicis medicinae* eller *Physica* og 
* *Liber compositae medicinae* eller *Causae et curae*, 1152-1158 
* *Liber vitae meritorum* 1158-1163 
* *Liber divinorum operum* eller *De operatione Dei*, 1168-1173/74

## Bakgrunnsstoff
National Coalition Government of the Union of Burma

**National Coalition Government of the Union of Burma** (NCGUB) er eksilregjeringa i Burma. Ho vart oppretta i 1990, og er ifølgje FN den lovleg valde regjeringa i Burma sjølv om ho blir nekta reell makt av det noverande regimet. Statsministeren i regjeringa er Dr. Sein Win. Ein av resolusjonane til regjeringa er at dei skal oppløysast så snart det er oppretta demokrati i Burma. I dag held medlemmane i NCGUB til i ulike delar av verda, hovudsakleg spreidd i USA, India og Thailand. Der jobbar dei for å mobilisere internasjonalt engasjement for situasjonen i Burma, som er prega av brutal undertrykking frå militærstyret.

### Historie
I 1990 lyste militærjuntaen i Burma ut val, og meldte at dei ville respektere resultatet og troppe av til fordel for vinnaren av valet. Den einaste reelle utfordraren til juntaen sitt eige parti, var motstandspartiet National League for Democracy med Aung San Suu Kyi i spissen. Men ho var allereie sett i husarrest i 1989 for ulovleg politisk aktivitet. Likevel vann NLD valet med 82 % av stemmene og 392 av 458 sete i parlamentet. SLORC (regjeringshæren) reagerte med å straffeforfølgje partimedlemmer og valkandidatar frå NLD, mange vart arresterte og ein del døydde i løpet av fengselsopphaldet. I ein periode på sju månader forsøkte dei lovleg valde parlamentsmedlemmene å krevje at valsigeren vart respektert, utan å få svar frå regimet. I staden vart enno fleire arresterte, og mange flykta etter kvart til ein karensk-kontrollert by, Manerplaw. I desember 1990 stifta dei eksliregjeringa National Coalition Government of the Union of Burma (NCGUB).

## Les meir
*Burmesisk historie