Det russiske vitskapsakademiet

**Det russiske vitskapsakademiet** (russisk Российская академия наук (РАН), *Rossijskaja akademija nauk (RAN)*) består av Russlands nasjonalakademi, og eit nettverk av vitskaplege institutt frå heile Russland, som driv med forsking og har støtteinsitusjonar som vitskaplege bibliotek og forlag.

Akademiet har hovudkvarteret sitt i Moskva, og er ein sivil, sjølvstyrt, ikkje-kommersiell organisasjon. Presidenten til akademiet er Gennady Krasnikov (sidan 2022).

## Medlemskap
Det er tre typar medlemskap i RAN: fullt medlemskap (akademikarar), korresponderande medlemmar og utanlandske medlemmar. Akademikarar og korresponderande medlemmar må vera innbyggjarar i Russland. Medlemmane vert valde basert på dei vitskaplege bidraga sine. Det er ei stor ære å veljast til medlem i akademiet. Ein medlemskap varar livet ut.

I januar 2026 var det 840 fulle medlemmar (inkludert 31 akademiske professorar), ~445 utanlandske medlemmar og 1119 korresponderande medlemmar (inkludert 188 professorar); resten av dei 578 professorar er ikkje medlemmar av RAN.

## Struktur
RAS består av 13 greiner etter vitskapleg område, av vier territoriale greiner og av 15 regionale vitskapssenter. Akademiet har mange råd, komitear og kommisjonar, oppretta med ulike føremål.

## Historie
Akademiet vart grunnlagt i St. Petersburg av Peter den store, etter råd frå Gottfried Leibniz. Det vart kalla *St. Petersburg Vitskapsakademi* mellom 1724 og 1917. Dei som vart inviterte til å arbeida der var blant anna matematikarane Leonhard Euler, Christian Goldbach, Georg Bernhard Bilfinger, Nicholas og Daniel Bernoulli, botanikeren Johann Georg Gmelin, embryologisten Caspar Friedrich Wolff, astronomen og geografen Joseph-Nicolas Delisle, fysikaren Georg Wolfgang Kraft og historikaren Gerhard Friedrich Müller.

Under leiing av prinsessa Jekaterina Dasjkova (1783–96) var akademiet engasjert i innsamlingsarbeidet til den store *Akademiske ordboka over det russiske språket*. Ekspedisjonar for å utforska fjerne delar av landet hadde vitskapsmenn frå akademiet som leiarar eller aktive deltakarar. Blant desse var Vitus Bering sin andre ekspedisjon til Kamtsjatka i 1733–43, og Peter Simon Pallas sine ekspedisjonar til Sibir.

I desember 1917 møtte Sergej Oldenburg, ein leiande etnograf og politisk aktivist i kadettpartiet, Lenin for å diskutera framtida til akademiet. Dei var samde om at ekspertisen til akademiet måtte brukast i samband med spørsmål om statsbygging, og til gjengjeld ville Sovjetregimet gje akademiet finansiell og politisk støtte.

I 1925 anerkjende regjeringa av Sovjetunionen St. Petersburgs vitskapsakademi som Den høgaste vitskaplege institusjonen til unionen, og namnet vart endra til *Det sovjetiske vitskapsakademiet*.

I 1934 vart hovudkvarteret til akademiet flytta frå Leningrad (tidlegare St. Petersburg) til den russiske hovudstaden Moskva, saman med fleire andre akademiske institutt.

Etter samanbrotet av Sovjetunionen fekk akademiet namnet *Det russiske vitskapsakademiet*, og overtok alle anlegga til Det sovjetiske vitskapsakademiet på russisk territorium.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Det russiske vitenskapsakademi|Det russiske vitenskapsakademi]]» frå ,  den 23. september 2019.*  

## Bakgrunnsstoff

*