open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Provinsen Salerno

**Provinsen Salerno ** (italiensk *Provincia di Salerno *) er ein provins i regionen Campania i Italia. Hovudstaden er byen Salerno. Han har eit areal på 4&nbsp;917 km² og totalt 1&nbsp;075&nbsp;229 innbyggjarar i 2021. 

I den kuperte landsbygda kan ein mellom anna finne Gole del Calore di Felitto, eit område med juv mellom Felitto og Magliano Vetere danna av elva Calore Lucano. 

Av dei mange historiske bygningane i provinsen finn ein kapittelhuset til Certosa di Padula, eit karteusisk kloster i byen Padula. 

Det er 158 kommunar i provinsen. Dei største byane i provinsen er Salerno med 146&nbsp;324, Cava de' Tirreni med 52&nbsp;616, Battipaglia med 50&nbsp;958 og Nocera Inferiore med 47&nbsp;932 innbyggjarar. 

### Største kommunar
Per 31. mai 2005

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Salerno|Province of Salerno]]» frå ,  den 9. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Bologna

**Provinsen Bologna ** (italiensk *Provincia di Bologna *) er ein tidlegare provins i Emilia-Romagna i Italia. Han blei erstatta i 2015 av *[[Città metropolitana di Bologna]]* ('Metropolbyen Bologna').

Provinshovudstaden var byen Bologna. Provinsen hadde eit areal på 3&nbsp;702 km² og totalt 944&nbsp;297 innbyggjarar (2005). Det var 60 kommunar i provinsen og dei største av desse var: 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Provinsen Bologna|Provinsen Bologna]]» frå ,  den 9. desember 2007tittel=Province of Bologna.*  


## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
* Gamle bilete frå Bologna (arkivert nettside)
Provinsen Ferrara

**Provinsen Ferrara** (italiensk *Provincia di Ferrara*) er ein provins i regionen Emilia-Romagna i Italia. Hovudstaden er byen Ferrara. Han har eit areal på 2&nbsp;632 km² og totalt 349&nbsp;774 innbyggjarar (2005). Det er 26 kommunar i provinsen og dei største av desse er 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Ferrara|Province of Ferrara]]» frå ,  den 10. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Allmanach paa det aar efter Jesu Christi Fødsel 1644

***En ny Allmanach paa det Aar efter Jesu Christi Fødsel, 1644*** som kom ut hausten 1643 er rekna som den første boka som vart trykt i Noreg. Boka er, i følgje tittelbladet, «Et lidet Prognosticon, eller Practica/ Paa det Aaret efter vor Freleris oc Saliggjøreris Jesu Christi Naaderige Fødsel/1644. Med Flid paa Danske udsat oc Tryckt udi Christiania Aff Tyge Nielssøn.» 

Tyge Nielssøn var ein dansk boktrykkar som vart oppmoda til å etablere seg i Christiania. Denne almanakken var noko av det første han trykte, og boka er rekna for å vere den første trykte norske boka i Noreg.

Almanakken kunne nyttast til spådommar, og slike bøker selde godt. Boka har mange astronomiske teikn, og er vanskeleg å lese for ein amatør. Boka må vere utforma på grunnlag av eit dansk manuskript, for det er tidene for soloppgang og solnedgang i København som er lagde til grunn. Almanakken inneheldt ikkje berre astronomiske opplysningar, han kunne og hjelpe folk å spå om ulykker, brann og død.

Tyge Nielssøn avslutta teksten for kvar månad med små råd:

* For Februarius les vi: «Det er gaat at dricke hippocras / En god drick Miød / eller anden god Dranck / som giør en sød Mund / synderlig Piger / thi naar de dricke formeget her aff / da pleye de gierne at tabe deris Nøgle til Bugkisten.»
* For Martius (mars) les vi: «Huo drømmer om Penge tre Dage oc tre Netter/ Imellem S. Antonu oc Sanct Pauli/ hand findes en stor haab/ om hand ellers kand treffe huor de ere.» 
* For Julius (juli): «Dend som allerførst seer Storcken komme / oc beder hannem være velkommen / hannem giør det Aar ingen Tand Vee.» 

Boka har sidan komme ut i faksimileutgåve.

Det einaste bevarte originaleksemplaret tilhøyrer Nasjonalbiblioteket. I 2014 vart det ein del av Noregs dokumentarv.

## Kjelder
* DET TRYKTE ORD - bokens historie i Norge
Provinsen Forlì-Cesena

**Provinsen Forlì-Cesena ** (italiensk *Provincia di Forlì-Cesena*) er ein provins i regionen Emilia-Romagna i Italia. Han har eit areal på 2&nbsp;377&nbsp;km² og totalt 371&nbsp;318 innbyggjarar (2005). Hovudstaden er byen Forlì.

Det er 30 kommunar i provinsen og dei største av desse er: 

## Grenseprovinsar
Provinsen Forli-Cesena grensar til provinsane 
* provinsen Ravenna i nord
* Adriahavet i aust
* provinsen Rimini i aust
* San Marino i sør
* provinsen Pesaro i Marche i sør
* provinsen Arezzo i Toscana i vest
* provinsen Firence i Toscana i vest

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Forlì-Cesena|Province of Forlì-Cesena]]» frå ,  den 10. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Knut Jøran Helmers

**Knut Jøran Helmers** () var ein norsk sjakkspelar. 
Han vart noregsmeister i sjakk to gongar, i 1976 og 1977. Han vart også nordisk meister i sjakk i Reykjavik i 1981. Han vann junior-NM i sjakk i 1972, etter omkamp.
 
Knut Jøran Helmers vart Internasjonal meister i sjakk (IM) i 1978, som den sjette frå Noreg som klarte krava til denne tittelen.

Knut Jøran Helmers spelte i 5 sjakk-olympiader (lag-VM i sjakk) for Noreg, i 1976, 1978, 1980, 1982 og 1984. I 1980 og 1982 spelte han på 1. bord. I desse 5 turneringane spelte han til saman 52 parti, og skåra 30 poeng etter 15 sigrar, 30 remisar og 7 tap, 57,7 %. 

Helmers har skrive sjakkspalta i Arbeiderbladet. 

Knut Jøran Helmers la opp som aktiv turneringsspelar etter 1986. 

Knut Jøran Helmers har vore medlem i Oslo Schakselskap og Sjakklubben Stjernen.

## Bøker
* *Revansjen som glapp - Returmatchen Kasparov-Karpov 1986*, Formatic A/S Fagbokforlag, 1986, ISBN 82-90431-00-7
* *Sjakkleksjoner med Simen Agdestein*, 1987, ISBN 82-496-0064-9

## Bakgrunnsstoff
* Eit intervju med Knut Jøran Helmers i Norsk Sjakkblad 2004 nr 2 side 15-17
* Nokre av Knut Jøran Helmers sine parti på www.chessgames.com
* Knut Jøran Helmers sine parti i Noreg hos NorBase
* Knut Jøran Helmers sin rating hos verdssjakkforbundet FIDE
* Leif Øgaard sitt minneord om Knut Jøran Helmers
* Sjakkfantomet sitt minneord om Knut Jøran Helmers

## Kjelder
* Øystein Brekke: Norges sjakkforbund 75 år 1914-1989, Norges Sjakkforbund 1989, ISBN 82-991916-0-2
* Olimpbase, database over sjakk-olympiadar mv

## Fotnotar
Faseovergang

Ein **faseovergang** for eit stoff er overgangen frå ein fase til ein annan. 

Dei ulike faseovergangane er 
* smelting, frå fast stoff til væske
* fordamping, frå væske til gass
* sublimering, frå fast stoff til gass
* frysing, frå væske til fast stoff
* kondensering, frå gass til væske 
* deposisjon, frå gass til fast stoff 

For alle desse er det felles at den indre potensielle energien til stoffa endrar seg ved energiovergangen varme. Ved smelting, fordamping og sublimering, aukar den indre potensielle energien. Når ei stoffmengd frys eller kondenserer, minkar den. 

Ein kan også snakke om faseovergang til og frå ei fjerde fase, plasma.
Provinsen Modena

**Provinsen Modena ** (italiensk *Provincia di Modena*) er ein provins i regionen Emilia-Romagna i Italia. Hovudstaden er byen Modena . Han har eit areal på 2&nbsp;689 km² og totalt 659&nbsp;925 innbyggjarar (2005). Det er 47 kommunar i provinsen og dei største kommunane er: 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Modena|Province of Modena]]» frå ,  den 10. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Ravenna

**Provinsen Ravenna** (italiensk *Provincia di Ravenna*) er ein provins i regionen Emilia-Romagna i Italia. Hovudstaden er byen Ravenna . Han har eit areal på 1&nbsp;858&nbsp;km² og totalt 391&nbsp;997 innbyggjarar i 2015. Det er 18 kommunar i provinsen og dei største av desse er:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Ravenna|Province of Ravenna]]» frå ,  den 10. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Rimini

**Provinsen Rimini** (italiensk *Provincia di Rimini*) er ein provins i regionen Emilia-Romagna i Italia. Hovudstaden er byen Rimini. Provinsen grensar til staten San Marino.

Han har eit areal på 534&nbsp;km² og totalt 286&nbsp;796 innbyggjarar (2005). Det er 20 kommunar i provinsen og dei største av desse er:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Rimini|Province of Rimini]]» frå ,  den 15. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Reggio Emilia

**Provinsen Reggio Emilia ** (italiensk *Provincia di Reggio Emilia *) er ein provins i regionen Emilia-Romagna i Italia. Hovudstaden er byen Reggio Emilia . Han har eit areal på 2&nbsp;293 km² og totalt 532&nbsp;575 innbyggjarar i 2018. Det er 45 kommunar i provinsen.

Andre byar er Scandiano, Guastalla, Correggio, Novellara, Castelnovo Monti og Canossa. I Canossa ligg den historiske borga i Canossa, som var grevinna Matilda sin eigedom. Det var her den kjende kanossagangen til Henrik IV fann stad. 

### Største kommunar
(Per 31. desember 2006)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Reggio Emilia|Province of Reggio Emilia]]» frå ,  den 10. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Gorizia

**Provinsen Gorizia** (italiensk *Provincia di Gorizia*) er ein provins i regionen Friuli-Venezia Giulia i Italia. Hovudstaden er byen Gorizia. 

Han har eit areal på 466 km² og totalt 142&nbsp;441 innbyggjarar i 2010. Provinsen har ei kystlengd på 47,6&nbsp;km. Det er 25 kommunar i provinsen.

### Største kommunar
Per 31. mai 2005

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Gorizia|Province of Gorizia]]» frå ,  den 10. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Pordenone

**Provinsen Pordenone** (italiensk *Provincia di Pordenone*) er ein provins i regionen Friuli-Venezia Giulia i Italia. Hovudstaden er byen Pordenone. Provinsen vart oppretta ut frå delar av provinsen Udine in 1968.

Han har eit areal på 2&nbsp;273 km² og totalt 286&nbsp;307 innbyggjarar (2001). Det er 51 kommunar i provinsen og dei største av desse er: 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Pordenone|Province of Pordenone]]» frå ,  den 15. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Trieste

**Provinsen Trieste ** (italiensk *Provincia di Trieste*, slovensk *Tržaška pokrajina*) er ein provins i regionen Friuli-Venezia Giulia i Italia. Hovudstaden er byen Trieste. 

Han har eit areal på 212 km² og totalt 240&nbsp;000 innbyggjarar i 2004. Provinsen har ei kystlengd på 48,1 km og det er seks kommunar i provinsen.

## Kommunane

## Historie
### Tidleg historie
Etter at Vestromarriket vart oppløyst vart området som utgjer provinsen Trieste okkupert av frankarar. Då Habsburg kom til makta på 1200-talet vart området delt mellom herrane i Duino, Trieste, San Dorligo della Valle og Muggia. Under regjeringstida til Maria Theresa av Austerrike og så Josef II auka den maritime handelen då det vart oppretta ei frihamn her. 

I 1809 vart området erobra av Napoleon sine troppar. Etter Napoleon sitt fall vart kommunane Duino, Sgonico og Monrupino ein del av Gorizia, medan Trieste vart ein «direkteby» i Det austerrikske riket. San Dorligo og Muggia vart ein del av Istria. Rapallotraktaten i 1920 gav Trieste og Istria til Italia etter tapet til Austerrike-Ungarn i den første verdskrigen.

### Etter den andre verdskrigen
Etter slutten av den andre verdskrigen, vart det frie området Trieste oppretta som ein fristat den 15. september 1947. Den 26. oktober 1954 kom Italia og Jugoslavia fram til ein avtale der området *[[de facto]]* vart delt mellom dei to statane. *Sone A* av fristaten vart provinsen Trieste og *Sone B* vart styrt av Jugoslavia. Provinsen Trieste vart formelt ein del av Italia 11. oktober 1977 med Osimotraktaten.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Trieste|Province of Trieste]]» frå ,  den 10. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Dmitrij Medvedev

**Dmitrij Anatoljevitsj Medvedev** () er ein russisk politikar, og statsminister i Russland sidan 7. mai 2012. Mellom 2008 og 2012 var han president i Russland.

## Liv og virke
Medvedev er fødd i Leningrad. Han blei utdanna som jurist ved Universitetet i Leningrad der han tok eksamen i 1987, og doktorgrad i[1990. Han arbeidde på det same universitetet som dosent i juridiske fag frå 1991 til 1999 og var medforfattar til ei lærebok i sivilrett som kom ut i 1991. Frå 1991 til 1996 var han òg juridisk ekspert for komitéen for utanrikssaker i byadministrasjonen i St. Petersburg. Denne komitéen vart leia av Vladimir Putin. I 1999 var han ein av fleire frå St. Petersburg som Putin tok med seg til Moskva. Han har vore Putins stabssjef, og han har vore styreformann i Gazprom i fleire periodar. Han blir sedd på som ein moderat liberal pragmatikar, ein god administrator og ein av Putins lojale medarbeidarar.

### Politisk karriere
Han vart den 14. november 2005 utnemnd til første visestatsminister av president Vladimir Putin, ein tittel han delte med Sergej Ivanov. 10. desember 2007 vart det gjort kjent at Putin stødde Medvedev som ny russisk president. Han vart støtta av fire politiske parti, Sameint Russland, Rettferdig Russland, Russlands agrarparti og Borgarkraft. I ei meiningsmåling som vart offentleggjord 26. desember 2007 fekk Medvedev 79 % oppslutning. 2. mars 2008 vart han vald til president i Russland. Han tok over som president den 7. mai 2008. Dagen etter utnemnde han forgjengaren, Vladimir Putin, til statsminister. Det har vorte drøfta mellom ekspertar at det er usikkert om det blir Putin eller Medvedev som kjem til å ha den reelle øvste makta i Russland framover.

Dmitrij Medvedev gifta seg i 1989 med ei klassevenninne frå skulen, Svetlana Linnik, no Medvedeva (fødd 1965). Dei fekk sonen Ilja i 1996.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Provinsen Udine

**Provinsen Udine ** (italiensk *Provincia di Udine*, friulisk *Provincie di Udin*) er ein provins i regionen Friuli-Venezia Giulia i Italia. Hovudstaden er byen Udine.

Han har eit areal på 4&nbsp;905&nbsp;km² og totalt 528&nbsp;441 innbyggjarar (2004). Provinsen har ei kystlengd på 14&nbsp;km. Det er 137 kommunar i provinsen og dei største av desse er:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Udine|Province of Udine]]» frå ,  den 10. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Frosinone

**Provinsen Frosinone** (italiensk *Provincia di Frosinone*) er ein provins i regionen Lazio i Italia. Hovudstaden er byen Frosinone. Han har eit areal på 3&nbsp;244 km² og totalt 467&nbsp;866 innbyggjarar i 2023. Det er 91 kommunar i provinsen.

Provinsen vart oppretta etter ein kongeleg resolusjon 6. desember 1926 frå område som høyrte til Lazio og Campania. Områda i Campania var den venstre dalen til elva Liri-Garigliano, distriktet Sora, Cominodalen, distriktet Cassino, Formiabukta og Gaetabukta, Dei pontinske øyane, som fram til då i mange hundreår hadde vor ein del av provinsen Terra di Lavoro i Kongedømet Napoli (eller Begge Siciliar).

## Største kommunar
31. mai 2005 var dei største kommunane:

## Historie
Dei første spora etter menneske i området går tilbake til førhistorisk tid. Ein kjend hovudskalle frå *[[Homo erectus]]* (den så kalla *[[Homo cepranensis]]*) er 800&nbsp;000 år gamal og er det eldste funnet av arten *Homo* i Europa.

I historisk tid (900–800-talet fvt.) var området busett av pleasgar. På 600-talet fvt. låg området i utkanten av Roma, som oppretta *Latium Adjectum* her («Ved sida av Lazio»). Det tok derimot 300 år før romarane for godt slo volskar og hernikar, som vart romanisert etter Forbundsfellekrigen og samnittarkrigane.

Etter Vestromarriket sitt fall vart den nordlege delen av provinsen (vanlegvis kalla Ciociaria) ein del av Kyrkjestaten. I mellomalderen var òg klosteret Monte Cassino ein stor leandeigar og eit politisk element i området. Den søraustlege delen var eit grenseområdet, som i lange tider vart stryt av andre stormakter på denne tida, som hertugdøma Benevento og Gaeta og grevskapet Aversa. Det vart annektert av Kongedømet Napoli under normannarane på 1100-talet og frå seint på 1300-talet vart det ein del av grevskapet og seinare hertugdømet Sora. Pontecorvo vart verande ein enklave i Kyrkjestaten frå 1463.

Etter samlinga av Italia gjorde facistregjeringa i 1927 Frosinone til hovudstad i ein provins som samla forskjellige område som hadde høyrt til Kyrkjestaten og den napolitanske staten. Dette vart kritisert sidan dei forskjellige områda hadde for forskjellig historie, språk og kultur, særleg av det nostalgiske Bourbon-pariet som hadde ein sterk posisjon i det sørlege Italia i mange tiår. 

Det har vore føreslått å opprette ein ny provins med hovudstader i Cassino, Formia og Sora, som består av område som tidlegare høyrte til Kongedømet Napoli.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Frosinone|Province of Frosinone]]» frå ,  den 10. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Latina

**Provinsen Latina** (italiensk *Provincia di Latina*) er ein provins i regionen Lazio i Italia. Hovudstaden er byen Latina. Han har eit areal på 2&nbsp;251&nbsp;km² og totalt 566&nbsp;996 innbyggjarar i 2023. Det er 33 kommunar i provinsen og dei største av desse er:

## Historie
Provinsen Latina vart grunnlagd 18. desember 1934 og består hovudsakleg av dei opptørka områda i Agro Pontino som tidlegare var ein del av provinsen Roma. Bortsett frå dei pontinske områda inkluderer provinsen Auruncifjella, Monti Lepini og Monti Ausoni, i tillegg til øygruppa Dei pontinske øyane. Hamnebyane Gaeta og Formia, i den sørlegaste delen av provinsen har tradisjonelt og språkleg høyrt til Campania.

## Geografi
Sjølv om det er den minste provinsen i Lazio er Latina geografisk og historisk variert.

### Fjellområda
Fastlandet består stort sett av kalksteinsåsar og fjell i sør og nordaustlege område. Av fjellkjeder finn ein Lepini, Auruncifjella og Ausoni. Det høgaste fjellet er Monte Petrella (i Aurunci) på 1&nbsp;533&nbsp;m. Klima er delvis kontinentalt med varme somrar og kjølige vintrar, men temperaturen fell sjeldan under 0&nbsp;°C. Fjella har mange små mellomalderbusetnadar (*borghi*) og har tradisjonelt livnært seg på kvegdrift og jordbruk. I dag pendlar derimot fleire og fleire innbyggjarar til Roma eller Latina. Turisme er ei aukande næring for mange og av attraksjonar finn ein den urørte naturen og klostera Valvisciolo og Fossanova, der Thomas Aquinas døydde. Dei største byane i dette området er Cori, Sezze og Priverno.

### Agro Pontino
Agro Pontino dekkjer sletta som strekkjer seg sørover frå Aprilia til Terracina, langs Tyrrenhavet. Fram til 1930-åra bestod dette området av farlege myrområde, som vart drenert under fascistane. Området vart så busett av emigrantar frå nordaustlege delar av Italia i nybygde byar som Sabaudia og sjølve Latina. Klimaet her er mildt. Agro Pontino er den mest økonomisk utvikla delen av provinsen og har ein blømande jordbrukssektor og mange servicefirma og industriar. Her ligg òg mange av vasskjeldene til provinsen, som kystinnsjøane Fogliano, Caprolace og Paola.

Bortsett frå hovudstaden er dei største byane Cisterna di Latina, Terracina og Sabaudia (som er ein viktig feriestad).

### Formia og Gaeta
Gaeata og Formia er byar med ei rik historie frå antikken og mellomalderen. Dei var begge ein del av Kongedømet Napoli. Dei høyrte til regionen Campania fram til 1934. Spor etter forskjellige kulturelle miljø kan ein sjå i klesdraktene og den lokale dialekten, som er ein variant av napolitansk. Formia og Gaeta utgjer eit samanhengande storbyområde (med samband til Dei pontinske øyane) og er ein stasjon på jernbanelinja mellom Napoli og Roma. Andre viktig byar i området er Sperlonga og Minturno.

### Dei pontinske øyane

Før i tida vart Dei pontinske øyane nytta som fengsel, men er i dag turistdestinasjonar om sommaren. Dei einaste busette øyane er Ponza og Ventotene

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Latina|Province of Latina]]» frå ,  den 10. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Edwards Air Force Base

**Edwards Air Force Base** er ei militær flyplass som høyrer til United States Air Force, det amerikanske luftvåpenet. Flybasen ligg ved grensa mellom Kern County og Los Angeles County i California.
Provinsen Rieti

**Provinsen Rieti ** (italiensk *Provincia di Rieti *) er ein provins i regionen Lazio i Italia. Hovudstaden er byen Rieti. Provinsen vart grunnlagd i 1927. 

Han har eit areal på 2&nbsp;749 km² og totalt 150&nbsp;457 innbyggjarar i 2023. Det er 73 kommunar i provinsen.
### Største kommunar
Per 31. desember 2011

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Rieti|Province of Rieti]]» frå ,  den 10. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Roma

**Provinsen Roma ** (italiensk *Provincia di Roma*) er ein tidlegare provins i Lazio i Italia. Han blei erstatta av *[[Città metropolitana di Roma Capitale]]* ('Metropolbyen Roma Hovudstad') i 2015.

Provinsen hadde eit areal på 5&nbsp;352 km² og totalt 4&nbsp;013&nbsp;057 innbyggjarar (2005). Det var 121 kommunar i provinsen.
Provinshovudstaden var byen Roma. 

Ein kunne sjå på provinsen som eit utvida storbyområde rundt Roma, sjølv om ein i enkelte område, særleg i nord, hadde meir landlege landskap. 

Dei største kommunane i provinsen var: 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Rome|Province of Rome]]» frå ,  den 10. desember 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
Languedoc

**Languedoc** er ein tidlegare provins i Frankrike, som i dag består av regionane Languedoc-Roussillon og Midi-Pyrénées sør i landet. Hovudstaden i provinsen var Toulouse, i dag i Midi-Pyrénées. Montpellier var ein annan viktig by i provinsen. Languedoc hadde eit areal på om lag 42&nbsp;700 km². 

Languedoc må ikkje forvekslast med det lingvistiske og kulturelle område Oksitania, som han er ein del, men som er mykje større enn Languedoc.
STS-31

**STS-31** er namnet på ei romferd i det amerikanske romferjeprogrammet. Det var den 35te ferda med dei amerikanske romferjene og den tiande ferda med romferja «Discovery». Hovudmålet med denne ferda var å utplassere romteleskopet Hubble.

## Bakgrunnsstoff
* Ferdshistorikk for STS-31
* Mannskapet kommenterer ferdsvideo
Københavns Universitet

**Københavns Universitet** (latin *Universitas Hafniensis*) er det eldste universitetet i Danmark og eit av dei eldre universiteta i Nord-Europa. Universitetet i København vart grunnlagd i 1479 av kong Christian I.

Fram til Det Kgl. Frederiks Universitet vart grunnlagd i Christiania (Oslo), måtte nordmenn reisa til København for å studera. 

## Historie
Universitetet vart innvigd 1. juni 1479 av kong Kristian I, etter han i 1475 hadde fått løyve frå pave Sixtus IV til å opprette universitetet. Etter tysk forbilde hadde universitet fire fakultet: teologi, jura, medisin og filosofi. 

Fram til reformasjonen i 1536 var Københavns Universitet ein del av den romersk-katolske kyrkja, og derfor førte biskopen i Roskilde tilsyn med universitetet. I samband med reformasjonen tok statsmakta over denne oppgåva.
Inntil statsmakta tok over hadde universitetet eit omfattande sjølvstyre, som mellom anna medførte at det ikkje var underlagt det normale rettsvesenet, men derimot hadde eigne lover og domstolar og eige ordens- og fengselsvesen.
Fengselscellene kan ein framleis sjå i universitetets noverande kjellar.

Magister Peder Albertsen var universitetets første rektor, og han vart av kongen pålagt å finne eit tal lærde, slik at universitetet si verksemd kunne ta til. Frå innviinga i 1479 fram til 2004 vart universitetet leia av rektor og konsistorium. Ved årsskiftet 2004/05 vart konsistoriet lagt ned og erstatta av eit styre og ei tilsett leiing (rektor, prorektor, dekanar og institutleiarar).

Med verknad frå 1. januar 2007 har Københavns Universitet fusjonert med Den Kongelige Veterinær- og Landbohøjskole og Danmarks Farmaceutiske Universitet, som vart det 7. og 8. fakultet ved universitetet. Universitetet har med det meir enn 5500 forskarar.

## Fakultet
* Fakultet for Fødevarer, Veterinærmedicin og Naturressourcer
* Det Farmaceutiske Fakultet
* Det Humanistiske Fakultet
* Det Juridiske Fakultet
* Det Naturvidenskabelige Fakultet
* Det Samfundsvidenskabelige Fakultet
* Det Sundhedsvidenskabelige Fakultet
* Det Teologiske Fakultet

## Personar knytt til universitetet

* Thomas Bartholin
* Niels Bohr
* Thomas Fincke
* Harald Høffding
* Ludvig Holberg
* Jens Otto Harry Jespersen
* Wilhelm Johannsen
* Johan Nicolai Madvig
* Hans Christian Ørsted
* Vilhelm Thomsen
* Olaus Wormius
* N.F.S. Grundtvig

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:da:Københavns Universitet|Københavns Universitet]]» frå , den 14. november 2011.* 


## Bakgrunnsstoff

*
The New Zealand Gazette

***The New Zealand Gazette*** (maori *Te Kahiti o Aotearoa*), vanlegvis berre omtala som *the Gazette*, er det offisielle meldingsbladet til regjeringa på New Zealand. 
Bladet blei grunnlagt i 1840, og er den eldste publikasjonen på New Zealand som framleis blir gjeven ut. Sidan 26. oktober 2017 har bladet blitt gjeve ut på nettet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
STS-49

STS-49 er namnet på jomfruturen til romferja «Endeavour», den førtisjuande romferda i det amerikanske romferjeprogrammet. Hovudmålet for den ni dagar lange romferda var å fange inn den stranda satelliten Intelsat VI og kople til eit nytt rakett-steg og så sende den ut til geosynkronær bane. Det måtte fleire romvandringar til, der opp til tre mann var ute samtidig. Dette var den første romvandringa med så mange personar frå same fartøyet og dessutan den lengste romvandringa i romfartshistoria, fram til STS-102 i 2001.

Ein planlagd romvandring vart utføyrd av astronautane Thornton og Akers som del av ASEM eksperimenta for å demonstrere og verifisere vedlikehald og monteringsteknikkar for romstasjonen Freedom. Eigentleg var planen å nytte to dagar på dette, men den eine dagen fall bort på grunn av innhentinga av Intelsat satellitten. Ferda vart utvida to dagar for å fullføyre objektiva.

## Bakgrunnsstoff
* NASA mission summary 
* STS-49 Mannskapet kommenterer verdsvideo 
* STS-49: The Rescue Of Intelsat-VI 603
Deep Space 2

**Deep Space 2**-prosjektet, som vart skote opp januar 1999 som ein del av NASAs New Millennium-program, bestod av to avanserte minisondar sendt til Mars. Den eine av sondane var planlagt å vera den første sonden til å operera under overflata på ein annan planet. Deep Space 2-sondane var også dei første landarane til å bruka aeroshell i staden for fallskjermar eller rakettar for å redusera nedslagsfarten.

Kvar sonde vog 2,4 kg og var pakka inn i eit vernande aeroshell. Dei var om bord eit anna romfartøy, Mars Polar Lander. Ved framkomst 3. desember 1999 over sørpolregionen på Mars, skulle dei to basketballstore  skalla bli sleppte frå hovudsonden og styrta inn i planetens atmosfære og treffa marsoverflata med ein hastigheit på over 644 km/t. Ved nedslaget skulle dei to skala sprekka opp og dei to sondane med storleik lik en grapefrukt skulle slå gjennom overflata og dela seg i to bitar. Den lågare biten ville gå så langt ned som 0,6 meter i bakken, medan den øvre delen ville bli verande på marsoverflata og senda data til Mars Global Surveyor i bane rundt Mars, som igjen ville senda dataa tilbake til Jorda. Dei to delane av sonden ville vera i samband via ein datakabel.

Sondane vart namnsette Scott og Amundsen etter sørpolsfararane Robert Scott og Roald Amundsen.

## Mislukkinga

Sondane ser ut til å ha nådd Mars, men ein fekk aldri kontakt med dei etter landing. Det er ikkje kjent kva som gjekk gale. Krasjkommisjonen føreslo ei rekkje moglege grunnar for feilinga:

*radioutstyret i landingssondane hadde ein låg sjanse for å overleva sjølve nedslaget
*sondane trefte kanskje grunn som var for steinete til at dei kunne overleva
*batteria om bord i sondane som vart ladde opp eit år før landing, og ikkje hadde vorte sjekka sidan, hadde kanskje ikkje nok straum att til å driva sondane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Deep Space 2|Deep Space 2]]» frå ,  den 10. desember 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Deep Space 2-ferdprofil  av NASAs Solar System Exploration
STS-100

**STS-100** var ei romferd med den amerikanske romferja Endeavour i 2001.

## Mannskap
*  Kent V. Rominger, Commander
*  Jeffrey S. Ashby, Pilot
*  Chris Hadfield, Mission Specialist
*  Scott E. Parazynski, Mission Specialist
*  John L. Phillips, Mission Specialist
*  Umberto Guidoni, Mission Specialist
*  Yuri Lonchakov, Mission Specialist

## Bilde

Fil:Lanzamiento sts-100.jpg|Oppskytinga av Endeavour
Fil:Canadarm2 installation during STS-100.jpg|Montasje av Canadarm2, astronaut Parazynski til høgre.
Fil:Space Shuttle Endeavour touches down on the runway at Edwards Air Force Base, California (EC01-0129-1).jpg|Endeavour landar på Edwards Air Force Base


## Bakgrunnsstoff
* NASA mission summary
STS-88

**STS-88** var det første romferjeoppdraget til den internasjonale romstasjonen. Romferja som vart nytta var Endeavour, som var kopla saman med romstasjonen I 7 av av dei i alt 12 dagane romferda varte. Mannskapet om bord Endeavour gjennomførte 3 romvandringar, der dei kopla den amerikanske modulen Unity til den russiskbygde Zarja som alt var i bane rundt jorda.

## Bakgrunnsstoff
* Ferdshistorikk frå NASA 
* Mannskapet kommenterer ferdsvideo
STS-99

**STS-99** var ei romferd med den amerikanske romferja Endeavour.

## Mannskap
* Kevin R. Kregel, fartøysjef
* Dominic L. Pudwill Gorie, pilot 
* Janet L. Kavandi, Mission Specialist 
* Janice E. Voss, Mission Specialist
* Mamoru Mohri, Mission Specialist
* Gerhard Thiele, Mission Specialist
STS-97

**STS-97** var ei romferd med den amerikanske romferja Endeavour. Det var den 15. ferda til Endeavour, og den 101. totalt for romferjeprogrammet.
Provinsen Genova

**Provinsen Genova ** (italiensk *Provincia di Genova*) er ein tidlegare provinsar i Italia, i regionen Liguria. 
Han blei erstatta av Città metropolitana di Genova ('Metropolbyeb Genova') i 2015.
Provinsen hadde eit areal på 1&nbsp;838 km² og totalt 887&nbsp;094 innbyggjarar (2007). Det var 67 kommunar i provinsen. Provinshovudstad var Genova.

### Største kommunar
Per 31. mai 2005

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Genova|Province of Genova]]» frå ,  den 10. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
*
STS-108

**STS-108**' (Space Transportation System-88) var ei romferd med den amerikanske romferja «Endeavour» som blei gjennomført i 2001. Hovudmålet med romferda var å frakta forsyningar og å bistå med vedlikehald av den internasjonale romstasjonen.

## Mannskap

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:STS-108|STS-108]]» frå , den 26. oktober 2012.*
STS-113

**STS-113** er ei romferd med den amerikanske romferja «Endeavour».
Endeavour kopla seg saman med den internasjonale romstasjonen ISS den 25. november 2002. 

## Mannskap

*Jim Wetherbee, Commander
*Paul Lockhart, Pilot
*Michael E. Lopez-Alegria, Mission Specialists
*John Herrington, Mission Specialists
**ISS Ekspedisjon 6 (med opp):**
*Ken Bowersox, Commander
*Don Pettit, NASA ISS Science Officer
*Nikolai Budarin, Flight Engineer
**ISS Ekspedisjon 5 (med ned):**
*Valery Korzun, Commander 
*Sergei Treschev, Flight Engineer 
*Peggy Whitson, NASA ISS Science Officer
Per Vassbotn

**Per Kjell Vassbotn** () er ein norsk journalist, forfattar og tidlegare statssekretær. Han er kjend for å ha felt Regjeringa Borten som politisk journalist med ein artikkel i Dagbladet med fortruleg informasjon om EEC. Kjelda hans var Bortens presseråd Ole N. Hoemsnes. Han var og statssekretær for Arbeiderpartiet 1980-1981.

Per Vassbotn vart pressekontakt i IBM Norge i 2002, og var i perioden 2004-2007 kommunikasjonsdirektør i same selskap. Han er no pensjonert.

## Bibliografi
* *Da Borten falt : gjensyn med regjeringens lekkasje og forlis 1971* av Per Vassbotn, Cappelen, Oslo, 1986, 201 s. ISBN 82-02-10726-1]
* *Lekkasje og forlis : om regjeringen Bortens fall* av Per Vassbotn, Cappelen, Oslo, 1971, 145 s.

## Kjelder
José Saramago

**José de Sousa Saramago** () var ein portugisisk roman- og novelleforfattar, dramatikar, lyrikar, essayist, omsetjar og journalist.

## Liv og virke
Saramago fekk det internasjonale gjennombrotet i 1982 med romanen *Memorial do Convento* (*Klosterkrønike*), og vart tildelt nobelprisen i litteratur i 1998. Frå 1992 og fram til han døydde budde han på Lanzarote, ei av Kanariøyane. Saramago var medlem av det portugisiske kommunistpartiet frå 1969, han var ateist og skildra seg sjølv som pessimist. Oppfatningane hans har skapt store kontroversar i Portugal, spesielt etter utgjevinga av *Jesusevangeliet*. 

Tilliks med *Jesusevangeliet* er mange av arbeida hans framstillingar av historiske hendingar i nye perspektiv. Saramago forsøkte å framheve den menneskelege faktoren bak hendingane i staden for å presentere den vanlege «offisielle» framstillinga. Nokre av arbeida hans kan også sjåast på som allegoriar.

## Bibliografi
### Poesi
* *Os Poemas Possíveis*, 1966
* *Provavelmente Alegria*, 1970
* *O Ano de 1993*, 1975

### Romanar og novellesamlingar
* *Terra do Pecado*, 1947
* *Manual de Pintura e Caligrafia*, 1977
* *Objecto Quase*, 1978
* *Poética dos Cinco Sentidos - O Ouvido*, 1979
* *Levantado do Chão*, 1980
* *Memorial do Convento*, 1982 (*Klosterkrønike*, 1987)
* *O Ano da Morte de Ricardo Reis*, 1984 (*Det året Ricardo Reis døde*, 1998)
* *A Jangada de Pedra*, 1986 (*En flåte av stein*, 1989)
* *História do Cerco de Lisboa*, 1989 (*Beleiringen av Lisboa*, 1995)
* *O Evangelho Segundo Jesus Cristo*, 1991 (*Jesusevangeliet*, 1993)
* *Ensaio sobre a Cegueira*, 1995 (*En beretning om blindhet*, 1996)
* *O Conto da Ilha Desconhecida*, 1997
* *Todos os Nomes*, 1997 (Alle navnene, 2001)
* *A Caverna*, 2001 (Hulen, 2002)
* *O Homem Duplicado*, 2002 (*Den andre mannen*, 2004)
* *Ensaio sobre a Lucidez*, 2004 (*En beretning om klarsyn*, 2005)
* *As Intermitências da Morte*, 2005 (*Dødens uteblivelse*, 2007)

### Drama
* *A noite*, 1979
* *Que Farei Com Este Livro?*, 1980
* *A Segunda Vida de Francisco de Assis*, 1987
* *In Nomine Dei*, 1993
* *Don Giovanni ou o Dissoluto Absolvido*, 2005

### Essay
* *Deste Mundo e do Outro*, 1971
* *A Bagagem do Viajante: crónicas*, 1973
* *As Opiniões que o DL teve*, 1974
* *Os Apontamentos: crónicas política*, 1976
* *Viagem a Portugal*, 1981 (*Reisen til Portugal*, 2001, reiseskildring)

### Dagbøker
* *Cadernos de Lanzarote: diário [1–5]*, 1994–1998

## Bakgrunnsstoff
* Sjølvbiografi (frå nobelprize.org)
* Samleside på NRK.no
* 
* Nekrolog på ''Die ZEIT'' online, henta 31. mars 2012
Arill Riise

**Arill Riise** () er ein norsk journalist og programleiar.

## Virke
Riise har 20 års fartstid i NRK og nesten 20 år i TV2. Han byrja i NRK - Møre og Romsdal i 1983 og jobba seinare hovudsakleg som nyheitsanker både  i Dagsrevyen i NRK, og i TV2 Nyheitene. Frå 2003 til 2006 var han informasjonsleiar i Fiskebåtredernes Forbund. I august 2006 byrja han som programleiar i *God morgen, Norge!* på TV 2. I 2008 var han programleiar for *[[Landstinget]]* i same kanal. Han har også vore programleiar for *[[Norge Rundt]]*, *Sommeråpent* og NRKs kveldsendingar frå VM på ski i Trondheim i 1997. Frå 2010 jobba han som hovudnyheitsanker i TV 2 på kveldsendingane 1830 og 21. I 2014 leia han TV 2 sine morgon og dagsendingar frå OL i Sotsji saman med Annemarta Giske. I 2016 leia han TV2 sine nyheitssendingar frå OL i Rio de Janeiro. Frå 2015 leia han alle TV2 sine partileiardebattar både ved kommune og stortingsval. Han fekk prisen Årets nynorskbrukar frå Nynorsk kultursentrum i 2012, Kringkastingsprisen i 2016 og Kulturdepartementet sin nynorskpris for journalistar i 2021. Han pensjonerte seg frå TV2 i desember 2025 og har seinare drive som forfattar, foredragshaldar, møte og debattleiar i eige føretak.

## Bibliografi
* 1994: *Blå fjordar, blått blod*
* 1998: *Livet på Sunnmøre blant bona og dæmmagutta* 
* 2006: *Sild og Grandiosa* 
* 2024: *Der ingen var einsam. Klyngetunet som vart utsletta*

## Kjelder
STS-51-A

STS-51-A er namnet på den fjortande romferda i det amerikanske romferjeprogrammet. Dette var den andre ferda til romferja Discovery.

## Bakgrunnsstoff
* Ferdshistorikk for STS-51-A
* Mannskapet kommenterer ferdsvideo
Orinocobeltet

**Orinocobeltet**, spansk *Faja Petrolífera del Orinoco*, er eit samanhengjande område med petroleumsressursar i delstatane Guárico, Anzoátegui og Monagas i Venezuela. Området ligg som eit belte på nordsida av Orinoco i ei lengd på ca. 600 kilometer i vest-aust retning og sørgrensa følgjer elvefaret i stort monn. Flatevidda på ca. 54&nbsp;000&nbsp;km². Estimat for sikre petroleumsreservar som kan takast ut pr. 2005 er 37&nbsp;milliardar&nbsp;fat ekstra tung råolje og bitumen. I 2010 la United States Geological Survey (USGS) fram eit estimat på 513&nbsp;milliardar&nbsp;fat, mål for det dei kallar teknisk utvinnbare reservar, utan omsyn til kostnadar. Det venezuelanske oljeselskapet PDVSA vil investere 12&nbsp;milliardar US-dollar i perioden frå 2006 til 2012. Det skal doble dagsproduksjonen til 1,2&nbsp; millionar&nbsp;fat. 

Orinocobeltet er òg ein del av, og ligg i sørvesthjørnet av eit større geologisk område, kalla Det austvenezuelanske bassenget. Bassenget strekkjer seg ut til havs fleire hundre kilometer ut frå Atlanterhavskysten og femnar om delar av Trinidad og Tobago. 

## Historie
Det første oljefunnet i Orinocobeltet skjedde i 1937. *Faja Petrolífera del Orinoco* som eit omgrep kom i bruk frå 1956-1957 då det vart sett i gang produksjon av ekstra tung råolje frå ein brønn som gav 20&nbsp; 000&nbsp;fat om dagen. Før det vart området lengre nord i Det austvenezuelanske bassenget utforska frå år 1909, eit større felt, Quiriquirefeltet vart funnen i 1928 og sidan utnytta. Men allereie i 1539 fann spanjolane olje som sivde opp av jorda og tok med seg ei tynne olje til kongen. 

I 1967 kom ei første evaluering av sjølve Orinocobeltet og i 1983 gjorde PDVSA ferdig ei undersøking som førte til at 600 nye oljebrønnar vart bora i Orinocobeltet. Beltet vart delt inn i fire namngjevne område for utforsking og produksjon. Desse er frå vest mot aust: Boyacá, Junín, Ayacucho og Carabobo. Fram til 2005 var namna høvesvis Machete, Zuata, Hamaca og Cerro Negro. Vidare er dei fire områda delt inn i til saman 27 blokker. 

Den venezuelanske regjeringa sette i 1995 i gang eit initiativ for å få auka utnyttinga av Orinocobeltet ved å opne for bod på konsesjonar til fleire nye blokker, også opent for utanlandske selskap. Dette gav 2 milliardar US-dollar i bonusar til regjeringa, og tiltaket førte til at fire prosjekt kom i aktivitet innan 1998: Petrozuata, Cerro Negro, Sincor, og Hamaca.

I 2005 meinte PDVSA at Orinocobeltet inneheldt ekstra tung råolje og bitumen i ei mengd på 1&nbsp;360&nbsp;milliardar&nbsp;fat, og av det reknar dei at 23 % kan verte utnytta.

Så langt er ca. 11&nbsp;593&nbsp;km² av Orinocobeltet utforska.

## Kjelder

* 
*  
### Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Orinoco Belt|Orinoco Belt]]» frå ,  den 10. desember 2007.*
Old Trafford

**Old Trafford** er heimebana til den engelske fotballklubben Manchester United, og ligg i byen Manchester, nordvest i England. Den er det einaste stadionet i dei fire øvste divisjonane i England som aldri har fått eit offisielt namn, men blir kalla Old Trafford etter staden der den ligg.

Old Trafford, som også er kjend som *The Theatre of Dreams*, har vore Manchester Uniteds heimebane sidan 19. februar 1910. Stadion blei bomba under den andre verdskrigen, og United måtte derfor spele på Manchester Citys heimebane, Maine Road, til gjenoppbygginga blei fullført i 1949.

Old Trafford har nest størst publikumskapasitet av alle engelske fotballstadiona, med plass til over 76 000 tilskodarar. Berre nye Wembley er større. 13. januar 2007 blei det sett ny publikumsrekord i Premier League med 76 000 tilskodarar på Old Trafford. Old Trafford er med god margin Storbritannias største klubbstadion. Speleflata er på 106 x 69 meter. Stadionet brukast ofte til semifinalekampar i FA-cupen (om Manchester United ikkje er involvert), og mens nye Wembley er under bygging, har det vorte spelt fleire landskamper her. Finalen i Champions League blei spelt her i 2003.
Stretford End er tribunen der heimetilhengjarane sitt.  

Fotballbana ligg i nærleiken av ei kjend cricketbane med same namn.

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell heimeside
Ekstra tung råolje og bitumen

**Ekstra tung råolje og bitumen** er tungtflytande petroleum (råolje) som finst naturleg i porøse bergartar, oljesand eller tjæresand. API-graviteten på slik petroleum er under 10 grader og har viskositet over 10&nbsp;000 centipoise. 
Ein reknar at verdas største førekomstar av ekstra tung råolje ligg i Orinocobeltet i Venezuela og i Alberta, Canada.

## Kjelder
*
Flygeøgle

**Flygeøgler** (*Pterosauria*) eller **pterosaurar** (frå gresk πτεροδάκτυλος, 'finger med venger') var ei gruppe flygande krypdyr som levde i Mesozoikum frå 228 til 65 millionar år sidan. Dei var dei første virveldyra som utvikla evna til aktiv flukt (før både fuglar og flaggermus), men heile 150 millionar år etter at insekta lærte det same.

Flygeøgler vert ofte nemnd i samband med dinosaurane, men vert ikkje rekna til desse på grunn av trekk i oppbygginga av okleknoklane. Dei hadde likevel ein del fellestrekk; begge gruppene levde på om lag same tid og omfatta til dels særs store dyr.

Flygeøglefossil er relativt sjeldne, sidan dei skjøre knoklane deira hadde vanskeleg med å fossilisera seg. Ein har likevel funne fleire eksemplar frå drygt 60 ulike slekter på alle kontinent unnateke Antarktis.

## Kjenneteikn
Flygeøgler fylte ei rekkje økologiske nisjar og varierte svært mykje i utsjånad; særleg når det kom til storleik. Dei minste pterodaktylfossila me har funne har vore på storleik med små fuglar, medan dei største har hatt vengespenn på opp til 10 meter.

Som fuglane er det i dag, var flygeøglene sin anatomi prega av tilpassingar til eit flygande levesett. Knoklane deira var hole, og den fjerde fingerknokkelen var ekstremt forlenga og tente som feste for vengemembranane. Frå skuldrene til handleddet hadde dei ein unik knokkel for å stiva opp armen og som feste for ein annan membran. I tillegg hadde dyra eit utprega brystbein som likna det ein finn hjå fuglar; ein slags «kjøl» som sat på brystet og fungerte som festepunkt for flygemusklane.

Me veit ikkje om flygeøglene var varm- eller kaldblodige. Fossil av arten *[[Sordes pilosus]]* tyder på at i det minste nokre artar av flygeøgler hadde utvikla hår på hovudet og kroppen, noko som kan tyda på at den førstnemnde hypotesen stemmer.

## Bakgrunnsstoff
* Unwin, David M: *The Pterosaurs from deep time* Pipress 2006
Naturkatastrofe

**Naturkatastrofe** er ei hending som utgjer ein mikroskopisk del av den geologiske tidsrekninga, men som kan sette tydelege spor i den sedimentære lagrekka. Desse hendingane kan ofte finnast att ved paleontologiske eller sedimentologiske undersøkingar.

Studiar av naturkatastrofar omfattar å vurdere, førebygge og avhjelpe hendingar som kjem av geologiske tilhøve eller prosessar, og som er til fare for menneske, eigedom eller det naturlege miljøet. Dei største farane oppstår ved skred i lausmasser og berg forårsaka av nedbør, flaum, jordskjelv og menneskeleg påverknad. Skred ut i innsjøar og fjordar, undersjøiske skred og jordskjelv kan forårsake øydeleggande flodbølger (tsunamiar).

Avdelinga for miljøgeologi, hydrologi og naturkatastrofer ved Institutt for Geofag ved UiO har eit nært samarbeid med The International Centre for Geohazards (ICG) på Norges Geotekniske Institutt (NGI). Saman har desse institusjonane stor kompetanse innan analytisk og numeriske modellering og eksperimentelle metodar, og har omfattande praktisk erfaring med feltobservasjonar og førebyggande tiltak.

## Naturskade
Hvert år blir ulike samfunn ramma av **naturskade**. Spesielt blir bønder som driv med jordbruk eller dyrehald ramma.

## Naturskadar i Noreg
Vi har ikkje hatt noko hending som kan reknast som **naturkatastrofe** i Noreg i nyare tid. Imidlertid har **naturskade** ramma liv og eigedom. Nokre kjente naturskadar:
* Borregaard Hovedgård jordskred
* Hatlestad-raset
* Leirraset i Gauldalen
* Lofot-stormen 1849
* Rasulykka i Loen i 1905
* Rasulykka i Loen i 1936
* Storeggaraset
* Storofsen
* Tafjord-ulykka
* Tjelle-skredet
* Verdalsraset
* Vesleofsen

Slik skade blir ikkje omfatta av private forsikringar. I staden gjev staten naturskadeerstatning.

## Kjelde
Omsett frå Wikipedia på bokmål 11.12.07
Provinsen Imperia

**Provinsen Imperia** (italiensk *Provincia di Imperia*) er ein provins i regionen Liguria i Italia. Hovudstaden er byen Imperia. Han har eit areal på 1&nbsp;156&nbsp;km² og totalt 217&nbsp;354 innbyggjarar (2007). Det er 67 kommunar i provinsen.

## Geografi
Imperia ligg mellom Dei maritime Alpane i nord og Middelhavet i sør. I aust ligg den italienske provinsen Savona og i nord provinsen Cuneo i Piemonte, medan den vestlege delen dannar grense mot Frankrike og departementet Alpes-Maritimes. Fjellkjeda nord i provinsen har fleire toppar over 1&nbsp;600 meter og nokre toppar langs grensa til Frankrike strekkjer seg over 2&nbsp;000 meter. Åsrekkjer strekkjer seg ned mot kysten frå nord til sør med dalar innimellom åsryggane. Ei av dei største elvane som renn gjennom desse dalane er Roya.

## Største kommunane
Pr 31. mai 2005

## Soge
Førhistoriske grotter er funne nær den franske grensa ved Balzi Rossi, men det er langt fleire spor etter den romerske sivilisasjonen. Kystvegen Via Aurelia, som romarane bygde, gjekk her og det er restar etter ein romersk by med eit teater nær Ventimiglia. Mange småbyar ved kysten og åstoppane voks fram i mellomalderen. Gjennom 1900-talet endra busetnadsmønsteret i provinsen; generelt har kyststripa vorte overfolka, medan dei indre områda har vorte fråflytta.

Kysten av provinsen deler mykje den same kulturen og historia som den franske kysten, som heilt bort til Nice ein gong var ein del av Italia. Den lokale dialekten i Imperia er ei blanding av fransk og italiensk, og både mat og arkitektur har mange likskapar. 
  
Sidan han ligg nær Frankrike er kysten til Imperia ei fortsetjing av Den franske rivieraen, i Imperia kalla Den italienske rivieraen. Fleire hevdar at feriebyane i Imperia frå Sanremo til Bordighera og Ospedaletti danna den første «Riviera» i verda, før den franske vart eit like populært reisemål.

På 1800-talet vart desse feriestadane populære hos rike europearar, særleg frå Storbritannia og Russland. Av dei som heldt til her i lange periodar vinterstid, finn ein dronning Margaret av Savoia, som budde i Bordighera, Alfred Nobel, som døydde i Sanremo, den russiske tsarinaen Maria Alexandrovna, Pjotr Tsjaikovskij, som skreiv operaen Eugen Onegin i Sanremo, Claude Monet, som måla rundt Bordighera, samt den kjende sveitsiske klovnen Grock som døydde i Imperia.

I dag vert «Den italienske rivieraen» nytta om heile kysten av Liguria heilt aust til La Spezia, så i dag nyttar ein heller Riviera dei Fiori om kysten av Imperia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Imperia|Province of Imperia]]» frå ,  den 11. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen La Spezia

**Provinsen La Spezia** (italiensk *Provincia della Spezia*) er ein provins i regionen Liguria i Italia. Hovudstaden er byen La Spezia. Han har eit areal på 881 km² og totalt 220&nbsp;788 innbyggjarar i 2007. Det er 32 kommunar i provinsen.

### Største kommunane
Stand: 31. mai 2005

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of La Spezia|Province of La Spezia]]» frå ,  den 11. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Provinsen Savona

**Provinsen Savona** (italiensk *Provincia di Savona*) er ein provins i regionen Liguria i Italia. Hovudstaden er byen Savona. Han har eit areal på 1&nbsp;545 km² og totalt 283&nbsp;218 innbyggjarar i 2007. Det er 69 kommunar i provinsen og dei største av desse er: 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Savona|Province of Savona]]» frå ,  den 15. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Bergamo-provinsen

**Provinsen Bergamo ** (italiensk *Provincia di Bergamo*) er ein provins i regionen Lombardia i Italia. Hovudstaden er byen Bergamo. Han har eit areal på 2&nbsp;723 km² og totalt 1&nbsp;102&nbsp;670 innbyggjarar i 2021. Det er 244 kommunar i provinsen.

Han grensar til provinsen Sondrio i nord, provinsen Brescia i aust, provinsen Cremona i sør og provinsane Milano, Monza e Brianza og Lecco i vest. I nord ligg Dei bergamaskiske Alpane der det høgaste punktet er Pizzo Coca på 3&nbsp;052 meter over havet. Av dalar finn ein Seriana og Brembana. Dei sørlege områda består stort sett av sletter. 

Av elvar finn ein Serio, Brembo og Adda i sørvest. I aust dannar Iseosjøen, som Oglio renn gjennom, ein del av grensa. Det er funne mineral i området rundt Trescore og San Pellegrino (kjelda til mineralvatnet med same namn) og andre stader.

Dei største kommunane var i 2005: 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Province of Bergamo|Province of Bergamo]]» frå ,  den 11. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*