Ballpresse

**Ballpresse** er ein jordbruksreiskap som vert nytta for å pressa ballar av høy eller halm. Tidlegare vart det nytta presser som forma firkanta ballar, av ein storleik som høvde for manual handsaming. I dag er rundballpresser mest utbreidd i Noreg. Pressene vert drivne frå effektuttaket på traktoren.

## Firkantballpresser

Ballane har ofte ei breidd på 46 cm, ei høgd på 36 cm, medan lengda kan stillast inn frå 0,3 til 1,3 m (ei lengd på 92 cm er ofte nytta). Dette gjev ballar på 12 til 35 kg, alt etter fuktigheitsgrad på høyet/halmen og kor hardt materialet vert pressa, noko som er ein høveleg størleik for manual handsaming. Slike presser vert kalla *hardpresser*. Tidlege presser pakka lausare og vert ofte kalla *lauspresser*.  

Pressene har ein pickup i framkant som plukkar opp høyet/halmen frå ein vål på marka og matar det inn i pressa. Pickup-oraganet er ofte utforma som ein sylinder med tinnar som tek tak i høyet/halmen og fører inn under eit grovt gitter, som hindrar at vinden tek tak i materialet. I pressa vert materialet ført inn i ein firkanta tunnel, der det vert banka saman av kraftige tinnar (pakkefingrar) eller eit stempel. Bankeraten ligg rundt 80 slag/min. Mellom kvart slag vert det tilført nytt materiale. Når ballen har nådd rett lengd vert han knytt saman med garn.  

Dei ferdige ballane kjem ut i bakkant av maskina og vert lagt på marka, eller ført opp i ein tilhengar via ein *ballbane*, eller ein *ballkastar*. Kastelengd og retning kan justerast slik at buntane spreier seg i vogna eller landar i vogna når ein køyrer i ein kurve. Med ballbane og ubemanna vogn kjem alle ballane ned i fremre del av vogna.

### Storballpresser
Det finst òg maskinar som lagar store firkantballar med ein masse på 150-600 kg. Storballar vert handsama mekanisk og på grunn av an talet på ballar vert mindre fører dette til meir rasjonell handsaming. 

## Rundballpresser

Maskinen produserer sylindriske ballar, kalla rundballar, innpakka i nett eller garn, med ein diameter på 120-150 cm og ei breidd på 120 cm. I Noreg vert desse fyrst og fremst nytta for å konservera gras og halm som surfôr. For å sleppe å tilsette syre vert ballane pakka inn i tett plast med strekkfilm straks etter pressinga. Det finst i prinsippet to slags mekanismar som vert brukte. Begge bygg på at materialet vert rulla rundt inne i pressa med hjelp av valsar eller reimar.

På slutten av 1990-talet kom det presser som pakkar ballane i strekkplast, slik at ein slepp å gjera dette i ein separat operasjon. Men dette aukar prisen, og kvaliteten vert kanskje ikkje like god. Ballar som vert pakka i plast må ligge på marka til gasstrykket slepp, noko som tek kring to veker.

## Galleri: Traktorpresser

Fil:Bundesarchiv B 145 Bild-F088988-0018, Meckenheim, Einfahren des Strohs.jpg|Bruk av ballne for å føra ballane opp i ein tilhengar.
Fil:Square Baler In Action Near Poldar Moss - geograph.org.uk - 1444500.jpg|John Deere traktor med Claas Markant i nærleiken av Stirling i Storbritannia.
Fil:Baling, Bishopstone - geograph.org.uk - 1453643.jpg|Fendt med Mengele 540 storballpresse.
Fil:Balenpers.jpg|Welger rundballpresse.


## Galleri: Stasjonærpresser

Fil:Ransomes threshing box-Smith stationary baler demonstration (1) - geograph.org.uk - 1578054.jpg|Ei Smith stasjonærpresse som vert mata direkte frå eit Ransomes treskjeverk. Maskinane vert drive frå reimskiva til traktoren i bakgrunnen, ein 1948-modell Field Marchall.
Fil:Thresherman's Reunion Agricultur Machinary Show Manitoba Agricultural Museum Austin Manitoba Canada (5).JPG|Stasjonærballpresse på «Thresherman's Reunion Agricultur Machinary Show» i Manitoba i Canada.
Fil:Haskell County, Kansas. Bailing sorghum stalks that were left out over the Winter. The heads are tri . . . - NARA - 522104.jpg|Gamal manual stasjonær lauspresse laga av tre.


## Referansar