open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bolsjaja Koksjaga

**Bolsjaja Koksjaga** (russisk Большая Кокшага; marisk Кугу Какшан, *Kugu Kakšan*) er ei elv i Kirov oblast og Mari El i Russland og ei av sideelvane til Volga frå venstre. Elva er 297 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva tilførsel av vatn frå snø og regn, og frå november til april er elva vanlegvis islagd. 

Elva spring ut frå barskogane i Kirov oblast der området er tynt folkesett av russarar og marifolket. Dei største busetjingane ved Koksjaga er Kiknur og Santsjursk i Kirov oblast. I Mari El renn elva gjennom Marisenkinga, der ein finn blandingsskog og myrområde. Her finn ein òg Bolsjaja Koksjaga-reservatet. Bolsjaja Koksjaga renn òg gjennom Kujbysjev-reservoaret, og så ut i Volga nær Koksjaisk i Mari El.

Den største sideelva til Bolsjaja Koksjaga er Bolsjoj Kundysj.

## Rafting
Rafting er populært på Bolsjaja Koksjaga om våren frå april til mai. Om sommaren vert elva grunn og blokkert av tømmerstokkar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bolshaya Kokshaga River|Bolshaya Kokshaga River]]» frå ,  den 27. oktober 2008.*
Bolsjoj Kundysj

**Bolsjoj Kundysj** (russisk Большо́й Ку́ндыш; marisk Кугу Кундыш, *Kugu Kundyš*) er ei elv i Kirov oblast og Mari El i Russland og ei av sideelvane til Bolsjaja Koksjaga frå høgre. Elva er 173 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Bolsjoj Kundysj renn over myrene i Marisenkinga. Landsbyen Kilemary ligg ved Bolsjoj Kundysj. Elva får hovudsakleg vasstilførsel frå snøsmelting. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bolshoy Kundysh River|Bolshoy Kundysh River]]» frå , den 27. oktober 2008.*
Marisenkinga

**Marisenkinga** er ei senking eller eit bekken på venstresida av Volga, og i vestlege område av Mari El i Russland. Senkinga ligg mellom Volga og elva Bolsjaja Koksjaga. Høgda på området varierer mellom 50 og 100 meter og er i dag delvis oversvømd av Tsjeboksary-reservoaret. Sandyner dekkav med skog ligg mellom elvane. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mari Depression|Mari Depression]]» frå , den 27. oktober 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* БСЭ: Марийская низменность
Tornes

**Tornes** er ein tettstad i Hustadvika kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden har  og ligg på nordsida av Frænafjorden, seks kilometers køyring sørvestom kommunesenteret Elnesvågen.

## Sjå òg
* Tettstader i Møre og Romsdal

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»
Æge

**Æge**, norrønt **Ægir**, er herskaren over havet i norrøn mytologi. Han er gift med Rån (Ran), og saman har dei ni døtrer, havbølgjene. Han er ofte kalla ein jotun, og omtalt som sonen til jotunen Fornjótr, som var konge av Finland, og bror til Logi (eld) og Kári (vind). Andre stader er kva type vesen han er uklårare. I *Skáldskaparmál* av Snorre Sturlasson blir Æge identifisert med Gymer (Gymir) og Hlér som budde på Hlesey (Læsø).

Æge er kjend for gjesteboda sine. I *[[Lokasenna]]* (Loketretta) held han ein fest for æsene som blir øydelagd av Loke. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Æge|Æge]]» frå , og «[[:en:Ægir|Ægir]]» frå  den 27. oktober 2008.*
Maya

**Maya** kan vera:

* eit kvinnenamn, sjå Maja eller Maia
* mayaer, amerikansk urfolk som taler mayaspråk og skapte Mayariket
* eit omgrep i hinduismen som viser til at verda er ein illusjon, sjå maya i hinduismen
* ein skapning i buddhismen, sjå Mahamaya.
* eit dataprogram for 3D-modellering og -animering, sjå dataprogrammet Maya.
Kvalvåg

**Kvalvåg** er ei bygd og ein tidlegare tettstad i Kristiansund kommune i Møre og Romsdal fylke.
 
Staden ligg aust på øya Frei.
Tingvollvågen

**Tingvollvågen**, i daglegtale ofte kalla berre *Vågen* lokalt, er kommunesenteret i Tingvoll kommune i Møre og Romsdal fylke. Tettstaden har  og ligg på austsida av Tingvollfjorden.

## Sjå òg
* Tettstader i Møre og Romsdal

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»
Ekstremvêret Jostein

**Jostein** var eit uvêr som mista status som ekstremvêr, det einaste ekstremvarselet så langt som er trekt tilbake. Varselet vart sendt ut 28. august 2005 med fare for full storm på kysten frå Måløy til Smøla og med sterk storm ved Stad. Etter kvart som det kom nyare prognosar viste det seg at utviklinga ikkje vart så kraftig som først venta, og vinden blåste parallelt med kysten i staden for å stå rett inn på. Det vart likevel kraftig vind for å vere i august. 

## Vind
Kraftigast vind frå føremiddagen 29. august til morgonen 30. august. 

## Sjå òg
* Ekstremvêr i Noreg
Skei/Surnadalsøra

**Skei/Surnadalsøra** er ein tettstad i Surnadal kommune i Møre og Romsdal fylke. 
Staden har  og ligg nedst i dalføret Surnadal, ved elva Surna. 
Busetjinga i området mellom stadene Surnadalsøra, som ligg ved Surnadalsfjorden, og Skei, som ligg noko lenger aust i dalen, har vorte så tett at Statistisk sentralbyrå reknar området som ein tettstad.

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»
Myklebost i Vanylven

**Myklebost** eller **Syvde**, **Syvdsbotn** er ei bygd og ein tidlegare tettstad i Vanylven kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden ligg inst i Syvdsfjorden.

## Sjå òg
* Syvde
* Tettstader i Møre og Romsdal

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»
Kårvåg

**Kårvåg** er ein tettstad i Averøy kommune i Møre og Romsdal. Tettstaden ligg på den nordvestre delen av Averøya, ved den austre enden av Atlanterhavsvegen, og har .

Kårvåg var kommunesenter i den tidlegare Kornstad kommune.

## Kjelder
Bremsnes

**Bremsnes** er ein tettstad i Averøy kommune i Møre og Romsdal. Tettstaden ligg på den nordaustlege delen av Averøya, om lag fem kilometer vest for Kristiansund, og har . 

Rundt tre kilometer nordaust for Bremsnes fører Atlanterhavstunnelen austover, under munningen av Bremsnesfjorden, til Kristiansund sentrum. Denne tunnelen har erstatta den tidlegare ferja frå Bremsnes til Kristiansund.

Bremsnes kyrkje frå 1770 er omgjeven av lauvtre (bøk, lerketre, kastanje, eik) innført frå Skottland og planta omkring 1790 av eigaren av storgarden Bremsnes. Kyrkjegarden på Bremnes var tidlegare også gravstad for innbyggjarane på Grip ettersom det ikkje var tilstrekkeleg med jord der til ein gravplass. Ved Bremsnes kyrkje og kyrkjegard ligg fjellet Bremsneshatten (130 moh.) med fjellholer, der den mest kjende er Bremsneshola, som er 70 meter lang og 25 meter høg.

## Bakgrunnstoff
* Historiske arkiv etter Averøy kommune, Bremsnes kommune, Kornstad kommune og Kvernes kommune på Arkivportalen.

## Kjelder
Ekstremvêret Kristin

**Kristin** var det første ekstremvarselet som vart sendt ut av Meteorologisk Institutt på grunn av store nedbørmengder på Vestlandet. Fleire stader fekk godt over 100&nbsp;mm nedbør i løpet av 24 timar frå 13. til 14. september 2005, og enkelte stader fekk over 200&nbsp;mm. Fleire stader kom mykje av nedbøren på berre 12 timar. I Bergen vart det sett ny nedbørsrekord for eit døgn med 156,5&nbsp;mm  og mange andre stasjonar sette ny rekord for september. Mest nedbør vart det målt på Opstveit i Matre i Kvinnherad med 179,5&nbsp;mm på 24 timar. Dette er det meste som nokon gong er målt i Noreg i september. Prognosar i forkant viste derimot at område der det ikkje står målingar kunne få så mykje som 210&nbsp;mm. NVE sendte ut flaumvarsel, og opplyste at spesielt Bergensområde var utsett, men rekna berre med 100&nbsp;mm nedbør på det meste..

Dei store nedbørmengdene i løpet av så kort tid førte til ras fleire stader, mellom anna ved Hatlestad i Bergen der to personar mista livet då huset deira vart råka.

## Utvikling og verknad
Årsaka til den kraftige nedbøren var at restane av dei tropiske orkanane Maria og Nate gjekk nordover i Atlanterhavet, omforma seg til vanlege lågtrykk og førte med seg mykje fukt sørfrå. Sterkt medverkande til at det fall så mykje nedbør var at fronten i samband med lågtrykka vart liggande i ro over Vestlandet, og flytta seg ikkje austover slik dei som oftast gjer.

Utover ettermiddagen og kvelden den 13. oktober sette nedbøren i gang for fullt og skapte problem mange stader. Mange vegar vart stengd på grunn av så mykje vatn i vegen at bilane risikerte å få vatnet inn. Alle stader voks små bekkar til elvar og mange stader rann vatnet inn i kjellarane til folk.

Natt til 14. september tok nedbøren ytterlegare til og det gjekk etter kvart mange ras. Fleire vegar vart øydelagde, men verst gjekk det ved Hatlestad i Fana der eit ras i ein bratt skråning råka eit rekkehus. Tre personar omkommer og sju andre vart skadde

Ved Nesttun i Bergen gjekk Nesttunvassdraget langt over sine breidder og strøymde gjennom eit parkeringshus og kjøpesenter som er bygd over elva. Ei stund var det frykta at delar av kjøpesenteret skulle rase saman fordi ein av berebjelkane i bygget hadde falle 50&nbsp;cm. Sikringsarbeidet kom derimot raskt i gang og faren vart avblåst.

### Mest nedbør

På stadane der det står oppført gammal septemberrekord vart det sett ny septemberrekord under Kristin. Nedbøren er målt frå kl. 08 13. september til kl. 08 14. september.

## Sjå òg
*Ekstremvêr i Noreg

## Kjelder
Day Tripper

«**Day Tripper**» er ein song av John Lennon og Paul McCartney som er gjeven ut av The Beatles som ei «dobbel A-side» i lag med «We Can Work It Out». Songen er ein riffdriven rockesong. Begge songane vart spelte inn under innspelinga av albumet *[[Rubber Soul]]*, men er ikkje med på dette albumet. Songen gjekk til topps på den britiske singellista, den norske VG-lista og nådde femteplass på den amerikanske Billboard Hot 100. «Day Tripper» vart spelt på konsertar av bandet i 1965 og 1966 og var ein av songane som vart spelte på den siste konserten deira ved Candlestick Park i San Francisco den 29. august 1966.

## Komposisjon

Beatles trengde ein ny single som dei kunne gje ut til jul Lennon skreiv det meste av teksten og den kjende gitarlinja, medan McCartney hjelpte til på versa.

«Day tripper» tyder bokstavleg «dagsreisande», men i songen får uttrykket tydinga ein «helge-hippe», ein som berre tar dop i helgane.

Songen vart spelt inn 16. oktober 1965 ved Abbey Road Studios.

## Credits

* John Lennon: solovokal, rytmegitar og tamburin
* Paul McCartney: solovokal og bass
* George Harrison: sologitar
* Ringo Starr: trommer

## Andre versjonar
Av andre artistar som har gjort innspelingar av songen finn ein Sergio Mendes & Brasil '66, Nancy Sinatra, Otis Redding, Lulu, Electric Light Orchestra, Anne Murray, Whitesnake, James Taylor, Cheap Trick, Sham 69, Devo, Ocean Colour Scene og Type O Negative

## Salslister
**Vekeslister**

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Day Tripper|Day Tripper]]» frå , den 28. oktober 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Pizjma ved Vjatka

**Pizjma** (russisk Пижма) er ei elv i Kirov og Nizjegorod oblast i Russland og ei av sideelvane til Vjatka frå høgre. Elva er 305&nbsp;km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 90 m³/s.

Pizjma frys til i midten av november og er islagd til slutten av april. Pizjma er framkommeleg 144&nbsp;km oppover frå munningen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pizhma River (Vyatka basin)|Pizhma River (Vyatka basin)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Tsjeptsa

**Tsjeptsa** (russisk: Чепца) er ei elv som renn gjennom den nordlege delen av Republikken Udmurtia) og den austlege delen av Kirov oblast i Russland. Elva er rundt 500&nbsp;km lang. Ho renn gjennom byen Glazov og munnar ut i elva Vjatka i Kirovo-Tsjepetsk, aust for Kirov.
Viga

**Viga** (russisk Ви́га) er ei elv i Kostroma oblast i Russland og ei av sideelvane til Unzja frå høgre. Elva er 175 km lang og har eit nedslagsfelt på .

Dei største sideelvane hennar er Ida og Vokhtoma frå venstre, og Melsja og Kist frå høgre. 

Viga spring ut i myrområda nør landsbyen Kurjanovo, sør for Tsjukhlomy. Viga renn gjennom eit flatt terreng med blandingsskog langs breiddene. Viga er kjend for å bli særs stor under vårflaumen. 

Viga munnar ut i Unzja i eit aude skogområde nær grensa til Vologda oblast.

Ved elva ligg den større landsbyen Sudan. Fram til tidleg på 1990-talet vart elva nytta til tømmerfløyting. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Вига|Вига]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Vokhmaelva

**Vokhma** (russisk Во́хма) er ei elv i Kostroma oblast i Russland og ei av sideelvane til Vetluga frå høgre. Elva er 219 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Elva spring ut frå eit aude skogområde nær grensa til Vologda oblast. Den øvre delen av elva er skogkledd og myrlendt. Etter å ha teke imot Votsji veks elva seg stor og får ei breidde på 60 meter og eit djup på 2 meter. Vokhma renn derimot sakte. 

Dei største sideelvane hennar er Karjug og Irdom frå venstre, og Pen og Votsj frå høgre. Fem kilometer frå elva ligg byen Vokhma.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Вохма (река)|Вохма (река)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Vjoksa ved Votsja

**Vjoksa** (russisk Вишера) er ei elv i Kostroma oblast i Russland og ei av sideelvane til Votsja frå venstre. Elva er 43 km lang og har eit nedslagsfelt på .

Den største sideelva hennar er Seredenka frå venstre.

Elva renn ut frå den nordvestlege enden av Tsjukhlomasjøen. 

Vjoksa munnar ut i Votsja ved landsbyen Korovnovon.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Вёкса (приток Вочи)|Вёкса (приток Вочи)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
We Can Work It Out

«**We Can Work It Out**» er ein song skriven av John Lennon og Paul McCartney og gjeve ut som singel av The Beatles som ei «dobbel A-side». Begge songane vart spelte inn under innspelinga av albumet *[[Rubber Soul]]*, men kom ikkje med på dette.

## Komposisjon
McCartney skreiv teksten og musikken til versa og brua, med tekst som kan ha vore personleg og kanskje ein referanse til forholdet med Jane Asher. McCartney tok så songen med seg til Lennon og han skreiv resten. I følgje Lennon sjølv skreiv han mellompartiet. Oasis-gitaristen Noel Gallagher har omtalt songen som «songen som definerer The Beatles».

## Innspeling og utgjeving
The Beatles spelte inn songen den 20. oktober 1965, fire dagar etter «Day Tripper». Dei brukte nesten 11 timar på innspelinga, det klart lengste dei hadde brukt på ein song til då.

I ein diskusjon om kva som skulle gjevast ut som singel, ønskte Lennon hardt at det skulle verte «Day Tripper», medan dei andre meinte at «We Can Work It Out» var ein meir kommersiell song. Som følgje av dette vart singelen marknadsført som den første «doble A-sida» nokon gong, men «We Can Work It Out» vart meir spelt på radio og nådde førsteplassen på singellista både i Storbritannia og USA.

## Medverkande

* John Lennon: harmonivokal, harmonium og akustisk gitar
* Paul McCartney: solovokal og bass
* George Harrison: tamburin
* Ringo Starr: trommer

## Andre versjonar
Av andre artistar som har spelt inn songen finn ein 
* Deep Purple på albumet *[[The Book of Taliesyn]]* (1968).
* Stevie Wonder på albumet *[[Signed, Sealed og Delivered]]* og som singel i 1971. Singelen nådde 13. plass på Billboard Hot 100 i USA.
* Petula Clark, Chaka Khan, Valerie Simpson og Maxine Brown.
* Humble Pie på albumet Street Rats (1975).
* The Four Seasons (1976)

## Salslister og salstrofé

### Beatles-versjonen

**Vekeslister**

**Årslister**

**Salstrofé**

### Stevie Wonder-versjonen

**Vekeslister**

**Årslister**

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:We Can Work It Out|We Can Work It Out]]» frå , den 28. oktober 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
Vetlugaelva

**Vetluga** (russisk Ветлу́га; marisk Вӱтла – *Vütla*) er ei elv i den europeiske delen av Russland og ei av sideelvane til Volga frå venstre. Elva er 889&nbsp;km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 255 m³/s.

Elva renn gjennom republikken Mari El og oblasta Nizjegorod, Kostroma og Kirov.

Elva spring ut frå Dei nordrussiske høgdene vest for Kirov, og ho munnar ut i Tsjeboksary-reservoaret i Volga nær byen Kozmodemjansk. Dei største sideelvane hennar er Usta og Vokhma. Elva er framkommeleg for båtar 700&nbsp;km oppover elva.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vetluga (elv)|Vetluga (elv)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Vjoksa ved Kostroma

**Vjoksa** (russisk Вёкса) er ei elv i Kostroma oblast i Russland og ei av sideelvane til Kostroma frå venstre. Elva er 150 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Elva renn ut frå nordvestenden av Galitsjsjøen og renn vestover, før ho munnar ut i Kostroma ved Buj. Den einaste større sideelva hennar er Kholja frå høgre. Vjoksa er om lag 30-40 meter brei. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Вёкса (приток Костромы)|Вёкса (приток Костромы)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Galitsjsjøen

**Galitsjsjøen** er ein innsjø i Kostroma oblast i Russland. Han har eit areal på 75,4&nbsp;km². 

Innsjøen, som ligg 100&nbsp;moh, har ei oval form, med den lengste sida aust-vest. Han er 17&nbsp;km lang og 6,4&nbsp;km brei, med eit djup på 5&nbsp;meter. Breiddene er flate og myrlendte, og botn er hovudsakleg silt og mudder. Han har avløp via elva Vjoksa. Innsjøen er islagt frå oktober til april. Galitsjsjøen er særs rik på fisk. 

På sørsida ligg den gamle byen Galitsj, som innsjøen er kalla opp etter.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Galitsjsjøen|Galitsjsjøen]]» frå , den 28. oktober 2008.* 
 
## Bakgrunnsstoff
* Fotogalleri frå Galitsjsjøen (russisk)
* N.V.Sotnikov: Historia om fiske og fiskebusetnader ved Galitsj frå slutten av 1700-talet til midten av 1900-talet (russisk)
Kostromaelva

**Kostroma** (russisk Кострома́) er ei elv i Kostroma og Jaroslavl oblast i Russland og ei av sideelvane til Volga frå venstre. Elva er 354&nbsp;km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 71 m³/s.

Elva munnar ut i Volga via Gorkij-reservoaret. Tidlegare munna elva ut i Volga ved byen Kostroma og Ipatevskij kloster.

Dei største sideelvane hennar er Votsja, Mezenda, Vjoksa, Tebza og Sjatsja får venstre, og Sjugoma, Svetlitsa, Lamsa, Selma, Monza og Obnora frå høgre. Før Gorkij-reservoaret vart bygd var òg Sot og Meza sideelvar, men desse renn no ut i reservoaret.

Ved elva ligg byane Soligalitsj og Buj.

Kostroma spring ut i nærleiken av landsbyen Knjazjevo. Den øvre delen er smal og svingete, men ho tar raskt imot mange sideelvar og vert etter kvart 30-40 meter brei. Breiddene av elva er stort sett skogkledde.

Dei siste 50 kilometrane av elva dannar Kostroma grensa mellom Jaroslavl og Kostroma oblast.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Кострома (река)|Кострома (река)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Mezja ved Unzja

**Mezja** (russisk Межа) er ei elv i Kostroma oblast i Russland og ei av sideelvane til Unzja frå venstre. Elva er 186 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 17,9 m³/s. 

Dei største sideelvane hennar er Bolsjaja Sjokhra, Portiug og Sjeksjema frå venstre. Landsbyen Georgievskoje ligg langs elva. 

Meza oppstår der dei to små elvar og Konjug Mitsjug renn saman. Meza munnar ut i Unzja sju kilometer oppfor byen Manturovo.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Межа (приток Унжи)|Межа (приток Унжи)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Sjuja i Kostroma oblast

**Sjuja** (russisk Шуя) er ei elv i Kostroma oblast i Russland og ei av sideelvane til Njomda frå venstre. Elva er 170 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 11 m³/s. 

Dei største sideelvane hennar er Peza frå venstre og Erzja frå høgre. Sjuja spring ut nær landsbyen Loparevo.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Шуя (приток Нёмды)|Шуя (приток Нёмды)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Mzymta

**Mzymta** (russisk Мзы́мта, adygisk Мэзмытӏэ - *Mezmytha*) er ei elv i Vest-Kaukasus i Russland, som renn gjennom Krasnodar kraj og byen Sotsji. Mzymta er den største elva i Russland som munnar ut i Svartehavet og har ei lengd på 89 km med eit nedslagsfelt på 885&nbsp;km².

Mzymta spring ut frå Store Kaukasus i ei høgd 2980&nbsp;meter over havet, og renn gjennom ein trong dal gjennom innsjøane Kardyvatsj og Vesle Kardyvatsj. Mzymta dannar fleire fossefall og den største av desse er Izumrudny (Smaragd), som er 15&nbsp;meter høg. Breiddene er dekte av bøkeskog, kastanjer og gamle ubykhiske hagar med ville pæretre, valnøtt og kastanje. I elvegjelet Gretsjeskoje (Gresk) renn elva raskare. Elva renn gjennom gjela Akhshtyr og Dzykhra, som er populære turistattraksjonar. Mzymta munnar ut i Svartehavet nær Adlerskij i Sotsji, der ho deler seg i fleire greiner. 

Mzymta er ei populær elv for rafting. Krasnopoljanskaja vasskraftverk har eit reservoar som regulerer elva. 

## Største sideelvar
* Pslukh
* Pudziko
* Tsjvizjepse

## Bustader
* Estosadok
* Krasnaja Poljana

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mzymta River|Mzymta River]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Sotsjielva

**Sotsji** (russisk Сочи, abkhasisk Шәача; adygeisk og ubykhisk Шьача) er ei elv i Krasnodar kraj i Russland. Elva er 47 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Elva spring ut frå Bolsjaja Sjura i Store Kaukasus og renn 47 km sørvestover og munnar ut i Svartehavet i Sotsji, som har gjeve namn til elva og som er åstad for vinter-OL 2014. Det er den tredje lengste elva i Sotsji etter Mzymta og Sjakhe.

Sotsjielva startar i ei høgd på 2250 meter over havet og renn vest og sørvestover gjennom fjellendt terreng. Ho mottar sideelvar som Usjkho og Ats. Om lag 15 km før ho munnar ut mottar ho den største sideelva si, Agva. Like ved elva ligg Orekhovkafossen som er ein del av Bezumenka. Sotsji snur sørover og renn gjennom forstadane Plastunka, Baranovka og Navaginka før ho når sentrum av Sotsji og munnar ut i Svartehavet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sochi River|Sochi River]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Sjakhe

**Sjakhe** (russisk Шахе; adygehisk Шэхэ) er ei elv i Krasnodar kraj i Russland. Ho munnar ut i Svartehavet ved byen Sotsji. Elva er 60 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Шахе|Шахе]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Aderbijevkaelva

**Aderbijevka** eller **Aderba** (russisk Адербиевка eller Аде́рба) er ei elv i Krasnodar kraj i Russland. Elva er 40 km lang og renn saman med elva Mezyb og dannar elva Inogua, som munnar ut i Svartehavet aust for byen Gelendzjik.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Адербиевка (река)|Адербиевка (река)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Bejsug

**Bejsug** (russisk Бейсу́г) er ei elv i Krasnodar kraj i Russland. Elva er 243 km lang og har eit nedslagsfelt på .

Besjug munnar ut i Azovhavet i Bejsugskij Liman.

Av sideelvar til Bejsug finn ein Første, Høgre og Venstre Bejsuzjek og Nezajmanka. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Бейсуг (река)|Бейсуг (река)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Nejaelva

**Neja** (russisk Не́я) er ei elv i Kostroma oblast i Russland og ei av sideelvane til Unzja frå venstre i nedslagsfeltet i Volga. Elva er 253 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Byen Neja og landsbyen Parfenevo ligg ved elva. 

Nedslagsfeltet til Neja er den nordlegaste delen av tilsigsområdet til Kaspihavet. Bekkane like nord for dette nedslagsfeltet renn nordover til Sukhona, ei sideelv til Nordre Dvina som munnar ut i Nordishavet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Нея (река)|Нея (река)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Tiobza

**Tiobza** (russisk Тёбза) er ei elv i Kostroma oblast i Russland og ei av sideelvane til Kostroma frå venstre. Elva er 140 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 8,54 m³/s. 

Tebza renn ut frå ein liten innsjø nord i Skomorokhovskoje Ostrovskij rajon i Kostroma oblast. Ho renn nordvestover og følgjer eit svingete løp. 

Den store landsbyen Borok Tiobza ligg ved elva. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Тёбза|Тёбза]]» frå ,  den 28. oktober 2008.*
Bejsuzjok Levyj

**Bejsuzjok Levyj** (russisk Бейсужёк Левый, 'Venstre Bejzuzjok') er ei elv i Krasnodar kraj i Russland og ei av sideelvane til Bejsug frå venstre. Elva er 161 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Om lag heile Bejsuzjuka er regulert og elva og sideelvane hennar er ei kjede av dammar som vert nytta til vatning og fiskeoppdrett. Byen Korenovsk ligg ved elva.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Бейсужёк Левый|Бейсужёк Левый]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Vulan

**Vulan** (russisk Вулан) er ei elv i Krasnodar kraj i Russland. Elva er 29&nbsp;km lang og munnar ut i Vulanbukta i Svartehavet. Elva renn gjennom byen Gelendzjik.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Вулан (река)|Вулан (река)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Jeja

**Jeja** (russisk Е́я) er ei elv i Krasnodar kraj i Russland og ei av sideelvane til Vjatka frå venstre. Elva er 311 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Ho munnar ut i Jeja Liman i Taganrogbukta i Azovhavet. Elva tørkar inn om sommaren. Hamnebyen Jejsk ligg ved Jeja Liman, ved starten på Jejaneset. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yeya River|Yeya River]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Kirpili

**Kirpili** (russisk Кирпили, frå tyrkisk: *bru* eller *passasje*) er ei elv i Krasnodar kraj i Russland og ei av sideelvane til Svartehavet frå venstre. Elva er 202 km lang. 

Elva vert nytta til vatning. Byen Timasjovsk ligg ved Kirpili.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Кирпили|Кирпили]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Sjepsi

**Sjepsi** (russisk Шепси) er ei elv i Vest-Kaukasus i Krasnodar kraj i Russland. Elva er 22 km lang og har eit nedslagsfelt på . 
	
Ho spring ut frå fjellet Pseushkho og munnar ut i Svartehavet. Elva renn gjennom den vestlege utkanten av Sotsji.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Шепси (река)|Шепси (река)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Abakanelva

**Abakan** (russisk Абака́н, frå det khakasiske ordet for «bjørneblod») er ei elv i republikken Khakasia og Krasnojarsk kraj i Russland og ei av sideelvane til Jenisej frå venstre. Elva er 514 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 400 m³/s. 

Abakan oppstår der elvane Bolsjoj Abakan og Malyj Abakan renn saman vest i Sajanfjella og renn nordaustover gjennom Minusinsksenkinga til byen Abakan, der ho munnar ut i Krasnojarsk-reservoaret i Jenisej. 

Elva vart nytta til tømmerfløyting og irrigasjon. Sideelva Ona er kjent den beste elva i Khakasia for rafting.

Utanom republikkhovudstaden Abakan ligg òg byen Abaza ved Abakanelva.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Abakan (elv)|Abakan (elv)]]» frå ,  den 28. oktober 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Amyl

**Amyl** (russisk Амы́л) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland og ei av kjeldeelvane til Tuba. Elva er om lag 400 km lang. 

Elva renn saman med Kazyr og dannar Tubaelva, som igjen er ei sideelv til Jenisej. Amyl spring ut frå Sajanfjella. Frå 1835 vart det utvikla gullgruver i området rundt elva. 

Elvar frys til frå seint i oktober til tidleg i desember og vert isfri att i april eller tidleg i mai.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Амыл|Амыл]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Bazaikha

**Bazaikha** (russisk Базаиха) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland og ei av sideelvane til Jenisej frå høgre. Elva er 90&nbsp;km lang. Elva har ei middelvassføring på 5,0 m³/s.

Dei største sideelvane hennar er Natsjurt, Kaltat, Dolgin, Zjistyk og Korbik.

Elva er rik på fisk med fiskeartar som aure, lenok, harr, gjedde, åbor, hork, gullbust og lake.

Elva renn mellom anna gjennom byen Krasnojarsk.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Базаиха (река)|Базаиха (река)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Viljuj

**Viljuj** (russisk Вилюй) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland og den største av sideelvane til Lena frå venstre. Elva er 2650&nbsp;km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 1480 m³/s og 1450&nbsp;km oppover frå munningen kan elva nyttast til skipsfart.

Viljuj har kjelde sørvest for busetnaden Ekonda i Krasnojarsk kraj nord på Det sentralsibirske platået. Ho renn søraustover gjennom det store Viljuj-reservoaret, der òg sideelva Tsjona munnar ut. Ho held fram austover gjennom ein brei dal, der det frå nord kjem inn fleire sideelvar. Dei største av desse er Markha og Tjung. Elva renn gjennom byane Njurba og Viljujsk, før ho munnar ut i Lena rundt 350&nbsp;km nedstraums Lena frå Jakutsk.

Viljuj er kjent for diamantgruvene som ligg langs elva sidan 1950-talet. Det vert òg vunne ut gull, jernmalm og kol i området.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Viljuj|Viljuj]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Kan

**Kan** (russisk Кан) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland og ei av sideelvane til Jenisej frå høgre. Elva er 629 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Elva spring ut frå Sajanfjella og renn først nordover gjennom byen Kansk og så vestover. Ho renn nordvest for Krasnojarsk og munnar ut i Jenisej nær Zelenogorsk. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kan (elv)|Kan (elv)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Katsja ved Jenisej

**Katsja** (russisk Кача) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland og ei av sideelvane til Jenisej frå venstre. Elva er 103 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 4,3 m³/s. 

Byen Krasnojarsk ligg ved Katsja. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Кача (приток Енисея)|Кача (приток Енисея)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Eurosport

**Eurosport** er eit nettverk av sportskanalar, der hovudkanalen kringkastar over satellitt og kabelfjernsyn til over 54 land på 20 forskjellige språk. Det er TF1 Group som eig nettverket. 

Eurosport sender variert sport som Champions League, UEFA-cupen, motorsport, Dei olympiske leikane, sykling (inkludert hendingar som Le Tour de France og Giro de Italia, tennisturneringar, World Snooker Championship, Australian Football League, vintersport og diverse ungdomsidrettar. Tidlegare har den vist tilstelningar som Cupvinnarcupen, før den vart avslutta i 1998/99 sesongen til fordel for endringar i Meisterligaen. 

Betaltv-operatørar har som regel Eurosport som ein del av den grunnleggjande pakketilbodet. Kanalen er tilgjengeleg i dei fleste landa i Europa, ofte med kommentatorar som snakkar språket. Mange land har dessutan nasjonale sportskanalar som viser andre idrettar enn kva Eurosport syner.

## Historie
Eurosport vart lansert i 1989 som eit samarbeid mellom Den europeiske kringkastingsunionen og britiske Sky Television plc. Når Sky så fusjonerte med Bsb ville dei istaden fokusere på den nye kanalen Sky Sports. 

Eurosport stoppa sendingane sine i mai 1991, etter at den konkurrerande kanalen Screensport hadde sendt inn ein klage til EU-kommisjonen over strukturen til selskapet. Kanalen vart likevel redda då franske TF1 Group kjøpte selskapet. Dermed var Eurosport var i stand til å starte sendingane i same månaden. Screensport fusjonerte forøvrig med konkurrenten i mars 1993.

Eurosport kom til slutt under eigarskap av eit fransk konsortium, som bestod av TF1 Group, Canal +-gruppa og Havas Images. Sidan januar 2001 har kanalen vore eigd av TF1 åleine.

Den 10. januar 2005 opna kanalen Eurosport 2. Denne kanalen er tilgjengeleg i 35 land. I Noreg sender den berre med britisk kommentering.

Den 25. mai 2008 vart Eurosport HD opna, denne kanalen sender det same som hovudkanalen, berre i High Definition. 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Jaseni

**Jaseni** (russisk Я́сени) er ei elv nordvest i Krasnodar kraj i Russland. Elva er 74 km lang og har eit nedslagsfelt på .

Elva munnar ut i Azovhavet, 6 km vest for Stanitsa Jasenskaja.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Ясени (река)|Ясени (река)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Kurejka

**Kurejka**, òg kalla **Ljuma** eller **Numa** (russisk Куре́йка, Лю́ма eller Ну́ма) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland og ei av sideelvane til Jenisej frå høgre. Elva er 888 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Kjelda til elva ligg i skråningane til Putoranplatået og renn nordover gjennom Krasnojarsk kraj og gjennom innsjøane Jadun og Anama. Etter at ho har teke imot elva Jaktali svingar ho sørvestover og munnar ut i Jenisej ved Djupkunsjøen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Курейка (река)|Курейка (река)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Manaelva

**Mana** (russisk Ма́на) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland og ei av sideelvane til Jenisej frå høgre. Munningen ligg 16&nbsp;km før Jenisej renn inn i byen Krasnojarsk. Elva er 475&nbsp;km lang og har eit nedslagsfelt på .

Elva spring ut frå dei austlege Sajanfjella og munnar ut i Jenisej ved landsbyen Ust-Mana. Den øvre delen av elva heiter Pravaja Mana og er ei typisk fjellelv med mange stryk. Den nedre delen er roleg og snor seg mellom åsane. Elva frys til i første halvdel av november og vert isfri att i slutten av april.

Mana er ei populær elv for rafting, hovudsakleg på dei rolege, lettare delane frå landsbyen Beret eller dei meir krevjande delane frå landsbyen Bolsjoj Ungut. Staden Manskij Plyos nær Ust-Mana er ein populær stad for å halde forskjellige festivalar, som den tradisjonelle festivalen for bardsongar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mana River|Mana River]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Mendel

**Mendel** (russisk Мендель) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland og ei av sideelvane til Ket frå venstre i nedslagsfeltet til Ob. Elva er 366&nbsp;km lang og har eit nedslagsfelt på .

Elva har utspring på Ob-platået, nær vasskiljet til Jenisej. Elva renn mellom myrene i vestlege delar av Sibir.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Мендель (река)|Мендель (река)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Olenjok

**Olenjok** (russisk Оленёк) er ei stor elv nord i Sibir i Russland. Elva er 2292 km lang, der rundt 1000 km kan nyttast til skipsfart, og har eit nedslagsfelt på . Den største sideelva hennar er Arga-Sala.

Elva har utspring nord på Det sentralsibirske platået og renn frå her nordaustover gjennom Olenjok, før ho munnar ut i Olenjokbukta i Laptevhavet ved Ust-Olenjok like vest for Lenadeltaet.

Olenjok er kjend for å vere rik på fisk. Ho er isdekt over åtte månader kvar år og klimaet i området er hardt. 

* **Djangylakh** eller **Dzjangylakh** (Ostrov Djangylakh)  er ei stor, flat deltaøy som ligg ved munningen av Olenjok. Det er fleire mindre øyar like i nærleiken, som Eppetøya på austsida, men ingen er like store. Djangylakh er 21 km lang og 16 km brei. 

## Historie
Den russiske polfararen Vasilij Prontsjisjtsjov og kona hans Maria Prontsjsjtsjova døydde av skjørbuk i dette området i september 1736, medan dei kartla kysten av Laptev Sea. Begge vart gravlagde ved munningen av Olenjok

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Olenyok River|Olenyok River]]» frå , den 28. oktober 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Historiske data 
*** Utgravingar ved gravstaden til paret
*** [Dyangylakh](http://land.worldcitydb.com/respublika_sakha_(yakutiya)_in_russisk_federation_state.html)
Steinete Tunguska

**Steinete Tunguska** (russisk Подкаменная Тунгуска – *Podkamennaja Tunguska*, direkte omsett til «Understein Tunguska») er ei elv i Krasnojarsk kraj i Sibir i Russland og ei av sideelvane til Jenisej frå høgre. Elva er 1865 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Namnet på elva kjem av at ho renn over område med småstein, utan synleg vatn. 

Tunguska-hendinga i 1908 fann stad ved Steinete Tunguska.

Elva frys til frå seint i oktober til midten av mai. Vårflaumen varer frå mai til tidleg juli. Under flaumen er elva framkommeleg frå små og mellomstore fartøy 1150 km oppover frå munningen, og for store fartøy 570 km oppover. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Подкаменная Тунгуска|Подкаменная Тунгуска]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Taz

**Taz** (russisk Таз) er ei elv i Krasnojarsk kraj og Jamalo-Nenetsk i Russland. Elva er 1401 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Taz munnar ut i Tazbukta, eit om lat 250 km lang estuar som startar nær byen Tazovskij og munnar ut i Obbukta. Dei største sideelvane hennar er Bolsjaja Sjirta og Khudosej frå høgre, og Tolka og Tsjaselka frå venstre.

Estuaret og den nedre delen av elva ligg i Jamalo-Nenetsk, medan den øvre delen renn gjennom Kranojarsk kraj.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Taz River|Taz River]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Tajmyra

**Tajmyra** (russisk Таймыра) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland. Elva er 840&nbsp;km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 1220 m³/s og renn over Tajmyrhalvøya.

Øvre Tajmyr renn ut i Tajmyrsjøen frå vest og er den største elva som renn ut i innsjøen.

Nedre Tajmyr renn ut av Tajmyrsjøen og nordover gjennom Byrrangafjella, før ho munnar ut i Tajmyrbukta. Elva dannar eit estuar som munnar ut i Karahavet. Nedre Tajmyr frys til seint i September—tidleg oktober og er isdekt til juni.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Taymyr River|Taymyr River]]» frå , den 28. oktober 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Plassering
* Leksikon
Tubaelva

**Tuba** (russisk Туба) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland og ei av sideelvane til Jenisej frå høgre. Elva er 507 km lang og har eit nedslagsfelt på .

Tuba oppstår der elvane Kazyr og Amyl renn saman. Elva spring ut frå Minusinskgropa. I nedslagsfeltet finst over tusen sjøar med eit samla areal på om lag 91 km². 

Tuba frys til frå seint i oktober til tidleg i desember og vert isfri att i april eller mai. Elva kan nyttast til skipsfart 99 km opp frå munningen. 

To bilvegar og ei jernbanelinje kryssar elva. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Туба (река)|Туба (река)]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Tym

:*Sjå òg [[Tym på Sakhalin]]*

**Tym** (russisk Тым) er ei elv i Krasnojarsk kraj og Tomsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Ob frå høgre. Elva er 950 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Tym frys til i oktober eller tidleg i november og er isdekt til seint i april eller i mai. Elva kan nyttast til skipsfart 560 km oppover frå munningen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tym River|Tym River]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Khatanga

**Khatanga** (russisk Хатанга) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland. Elva er 227 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 3320 m³/s. 

Elva startar der elvane Kotuj og Kheta renn saman og ho munnar ut i Khatangabukta i Laptevhavet. 

Medrekna Kotuj, den lengste tilløpselva, er Khatanga 1636&nbsp;km lang. Det er over 112&nbsp;000 innsjøar i nedslagsfelt hennar, med eit samla areal på 11&nbsp;600&nbsp;km². 

Elva frys til i månadsskiftet september-oktober og er isdekt til byrjinga av juni. Heile elva kan nyttast til skipsfart, men på grunn av is og flaum er det berre midtsomars det i praksis er mogeleg å ferdast med båt på elva. Khatanga er særs rik på fisk. 

Elvehamna og landsbyen Khatanga ligg på høgresida (sørsida) av elva, rundt 15&nbsp;km etter starten ved Kotuj/Kheta-samløpet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Khatanga|Khatanga]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Neologisme

**Neologisme** (av gresk *νέος*, (*neos*), «ny» og *λόγος* (*logos*), «ord», «tale») eller **nyord** er eit nytt ord i språket. Slike ord blir typisk danna av språkbrukarar for å dekka behov for ord som ikkje finst frå før i språket deira. Ved nokre høve kan fagmiljø gå aktivt inn for å finna passande ny terminologi for sitt språk. Nokre neologismar seier noko om tekniske framsteg, som til dømes ord for nye produkt og oppfinningar, medan andre seier noko om samfunnsendringar, som til dømes ord for nye produkt, idear eller handlingar. Mange av desse orda blir berre brukte ei kort tid, men nokre av dei blir del av etablert språkbruk og blir etter kvart tekne inn i ordbøkene.

Nyord kan vera lånte inn direkte frå andre språk, som framandord, eller dannast frå andre ord i opphavsspråket. På norsk er det vanleg å danna nye ord gjennom samansetjingar, typisk av to substantiv. Nokre ord er lånte frå eit anna språk, men omsette ledd for ledd.

## Døme på nyord

* 1970-talet: meme (på engelsk)
* 1980-talet: kartongvin
* 1990-talet: blog(g), høgdehus, 
* 2000-talet: podcast/podkasting blogg, nettpirat
* 2010-talet: oskefast, naving, sakte-tv, framandkrigar kvardagsintegrering

## Sjå òg
*Framandord
*Låneord

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Norsk Aviskorpus i Bergen: Nye ord i norske nettaviser siste døgn 
* Norsk Aviskorpus i Bergen: Arkiv over nyord fra norske nettaviser 
* Det norske akademis store ordbok: Nyord
Pjasina

**Pjasina** (russisk Пясина) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland og ei av sideelvane til Jenisej frå venstre. Elva er 818 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Pjasino spring ut frå Pjasinosjøen og munnar ut i Pjasinobukta i Karahavet. Det er meir enn 60&nbsp;000&nbsp;innsjøar i nedslagsfeltet til Pjasina og til saman utgjer dei eit areal på 10&nbsp;450&nbsp;km². Elva frys til seint i september eller tidleg i oktober og er isdekt til juni. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pyasina River|Pyasina River]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Popigaj

**Popigaj** (russisk Попигай) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland. Elva er 532 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 400 m³/s. 

Popigaj munnar ut i Khatangabukta i Laptevhavet. Elva frys til i oktober og vert isfri att i juni. Dei største sideelvane hennar er Rassokha og Fomitsj.

Elva passerer det kjende Popigajkrateret, nær byen Norilsk.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Popigai River|Popigai River]]» frå , den 28. oktober 2008.*
Ekstremvêret Loke

**Loke** var eit ekstremvêr som råka Vestlandet 14. og 15. november 2005 med særs store nedbørsmengder. Dette var det andre ekstremvêret denne hausten som råka Vestlandet med store nedbørsmengder. Prognosane viste at det kunne kome mellom 150 og 200&nbsp;mm på 24 timar og det vart derfor sendt ut eit ekstremvarsel frå Meteorologisk Institutt.

Aller mest nedbør kom det på stasjonen Opstveit i Matre i Kvinnherad kommune med 223,0&nbsp;mm på 24 timar. Uansett månad var dette den nest høgaste nedbørsmengda som har kome på eit døgn i Noreg sidan målingane starta i 1867. Noregsrekorden er på 229,6&nbsp;mm ved Indre Matre, som ligg like ved, den 26. november 1940.

Mest regn kom det døgnet fram til morgonen 15. november, men det regna òg særs mykje dagen før og fleire stader stader nye rekordar for nedbør over to døgn. Mellom anna fekk Lærdalsøyri 102,2&nbsp;mm på to døgn, som var ny rekord, medan Takle, begge i Sogn og Fjordane, fekk 226,5&nbsp;mm (111,4 og 115,1&nbsp;mm dei to dagane).

## Verknader

Regnvêret førte til 50-årsflaum på Vestlandet, det vil sei flaum som er så stor at han statistisk sett berre oppstår ein gong kvart 50. år.

I Åsane i Bergen vart eit hus under oppføring tatt av ras. Sju personar vart råka av raset, og av desse omkom ein mann, medan to andre vart lettare skadde. I Jølster vart eit hus på ein gard delvis knust av eit 50 meter breitt ras. I Fjaler vart eit bustadhus råka av eit steinras. Ingen vart skadde, men 14 personar i området vart evakuerte. 15 personar vart òg evakuerte på Voss då eit ras hamna mellom to bustadhus. I Ytre Matre i Kvinnherad, ikkje lang frå Opstveit der dei største nedbørmengdene vart målt, vart ein låve skyve inn i eit bustadhus og tre personar vart innesperra.

Fleire vegar vart stengde på grunn av ras, mellom anna Rv57 og Rv7, Rv55 og E39, medan andre vegar vart stengde på grunn av overvatn. I Sogn og Fjordane var heile 19 vegar stengde på grunn av uvêret. På E16 førte ras til at begge inngange av Langhelletunnelen mellom Trengereid og Vaksdal vart sperra av jordmassar og 50 bilar vart stengde inne.

## Nedbørmålingar

Nedbørsmålingane er gjort mellom kl. 07 den 14. november til kl. 07 den 15. november

## Kjelder

## Sjå òg

* Ekstremvêr i Noreg
Sverre Petterssen

:*For teiknaren og glasdesignaren, sjå [[Sverre Pettersen]]. For KrF-politikaren, sjå [[Sverre Pettersen (1936)]]*

**Sverre Petterssen** () var ein norsk meteorolog som er mest kjend for å ha delteke i planlegginga av Operasjon Overlord eller «D-dagen» og for å ha medverka med vêrvarsel som utsette operasjonen. Han vart fødd i Hadsel i 1898 og voks opp i Vesterålen. Utdanninga tok han i Bergen, der han høyrde til den såkalla Bergensskulen, og i Tromsø. Frå 1929 var han sjef for Vervarslinga på Vestlandet. Her medverka han med vêrvarsel for fleire polarekspedisjonar. 

Petterssen var av dei første i verda som studerte vind- og vêrforhold i høgare luftlag og knytte desse observasjonane til vêret ved overflata. For dette arbeidet vart internasjonal anerkjend og i 1939 vart han tilsett som professor ved Massachusetts Institute of Technology i USA og i 1941 vart han hyra inn av Royal Air Force i Storbritannia for hjelpe det engelske meteorologiske instituttet med vêrvarsling innan flymeteorologi. Her medverka han med vêrvarsel til fleire store militæroperasjonar. 

Etter krigen vart Petterssen amerikansk statsborgar, men på 1970-talet sa han frå seg statsborgarskapet i protest då president Richard Nixon styrte USA. 

## Operasjon Overlord
Under planlegginga av Operasjon Overlord vart Petterssen med i varslingsgruppe som skulle lage vêrvarsel for operasjonen. I tillegg hadde amerikanarane med seg ei eiga meteorologgruppe, og den engelske marinen hadde sine eigne vêrvarslarar. Desse tre arbeida kvar for seg og gav den militære leiinga, leia av general Dwight D. Eisenhower, råd om vêrtilhøva dei komande dagane.

På denne tida var vêrvarsla langt dårlegare enn i dag, og var ikkje særleg pålitelege utover to døgn fram i tid. Leiinga av operasjonen kravde derimot eit vêrvarsel heil veke fram i tid, noko som ikkje var mogeleg med metodane dei hadde tilgjengeleg på denne tida. I dagane før den fastsette datoen, 5. juni, diskuterte dei tre meteorologgruppene jamleg. 

Det er stor skilnad på flo og fjøre i Den engelske kanalen, så tilstanden på sjøen var avgjerande for om det var mogeleg å setje i land troppane. Bølgjer, dønningar og brenningar måtte derfor helst vere så låge som mogeleg. Operasjonen vart lagt til starten av juni fordi lågtrykka vanlegvis er langt svakare om sommaren enn om vinteren, så sjansane for godt nok vêr var betre då. Samstundes var det enno mørkt nok om natta til at fienden ikkje fekk auge på dei. 

I dagane like før 5. juni meinte meteorologane at det var dårleg vêr i vente for den 5. juni, og etter kvart vart dei tre gruppene einige om at operasjonen måtte utsetjast eit døgn. I tillegg var det enno eit lågtrykk i vente i bakkant. Det vart derfor satsa på å få utført operasjonen mellom dei to lågtrykka, då vêret var nokolunde brukbart, og Operasjon Overlord gjekk i gang tidleg om morgonen 6. juni 1944. Vêrvarselet stemde og operasjonen vart rekna som vellukka. 

## Litteratur
* Sverre Petterssen: *Kuling fra nord* (Aschehoug & co 1974, ISBN 82-03-06278-4).

## Kjelder

* Fødsels- og dødsdato frå NBL-artikkel om Petterssen, skriven av Øyvind Grøn.
Det sosialdemokratiske partiet i Bosnia og Herzegovina - Sosialdemokratane

**Det sosialdemokratiske partiet i Bosnia og Herzegovina - Sosialdemokratane** *(Socijaldemokratska Partija BiH - Socijaldemokrati)* er eit sentrum-venstreparti i Bosnia og Herzegovina. Partiet er etterfølgjar til *Kommunistligaen i Bosnia og Herzegovina*, Det jugoslaviske kommunistforbundet si avdeling i denne delrepublikken i det tidlegare Jugoslavia. 

Dagens parti er ei samanslåing av det opphavlege SDP og gruppa Socijaldemokrati BiH, derfor det lange offisielle namnet. Forkortinga er *SDP*. Partiet er multi-etnisk og går inn for ei styrking av fellesinsitusjonane i Bosnia og Herzegovina. Det er medlemsparti i den Sosialistiske Internasjonalen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Social Democratic Party of Bosnia and Herzegovina|Social Democratic Party of Bosnia and Herzegovina]]» frå ,  den 29. oktober 2008.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Det sosialdemokratiske partiet i Kroatia

**Det sosialdemokratiske partiet i Kroatia** (Socijaldemokratska partija Hrvatske) er det viktigaste sosialdemokratiske partiet i Kroatia. Det har om lag ein tredel av plassane i det kroatiske parlamentet i dag (2008). 

Partiet er etterfølgjarparti til *Kommunistligaen i Kroatia*, Det jugoslaviske kommunistforbundet si avdeling i Kroatia, og det slo seg i 1994 saman med gruppa *Sosialdemokratar i Kroatia* (SDH) og tok det noverande namnet, med forkortinga SDP. Det er medlemsparti i den Sosialistiske Internasjonalen. 

**Kjelde:**
Den engelskspråklege wikipediaen, art. *Social Democratic Party of Croatia*, som lesen 29. oktober 2008. 

## Bakgrunnsstoff
Den offisielle nettstaden til partiet