open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brookhaven National Laboratory

**Brookhaven National Laboratory** eller **BNL** er eit tverrvitskapleg amerikansk forskingslaboratorium på Long Island i staten New York i USA. Det vart oppretta i 1947 av ni universitet i det nordaustlege USA, kalla Association Universities, Inc., som eit fellestiltak for forsking innan kjerne- og partikkelfysikk. BNL blir no leia av Association Universities, Inc. i samarbeid med energidepartementet (DOE) i Washington, D.C. Forskninga er innanfor fysikk, kjemi, biologi, medisin og energi- og miljøteknikk. 

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff

* Brookhaven National Lab
* Summer Sundays at Brookhaven National Laboratory
Gangapurna

**Gangapurna** (nepali gaṅgāpūrṇa) er ein topp på fjellkjeda i Annapurna Himal i Himalaya som med ei høgd på  er det 57. høgste fjellet på jorda.

Gangapurna er ein sentral topp på Annapurna Himal sin hovudkam, aust for hovudtoppen Annapurna I () og dannar ein flott topp-pyramide over landsbyen Manang i nord. Naboen Annapurna&nbsp;III () ligg søraustleg retning, berre skilt frå Gangapurna av eit  høgt skard. I nord endar Gangapurnabreen i eit imponerande brefall i Mangadalen.

Gangapurna vart første gong klatra av ein tysk ekspedisjon som 6. mai 1965 fekk eit lag med tre klatrarar og to sherpaer på toppen. Dei gjekk opp frå skardet mellom Gangapurna og Annapurna III og over austegga. To dagar seinare stod resten av ekspedisjonsmedlemmane på toppen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Gangapurna|Gangapurna]]» frå ,  den 8. juli 2012.*  

## Litteratur
* Jahrbuch des Deutschen Alpenvereins 1966: *Deutsche Himalaja-Expedition 1965*, Alpiner Verlag Fritz Schmitt, München 1966.
* Günter Hauser: *Eisgipfel und Goldpagoden. Expedition ins Königreich Nepal.* Bruckmann, München 1966.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Kart over Annapurna Himal, digitalhimalaya.com
Tilicho Peak

**Tilicho Peak** er ein  høg fjelltopp i massivet Annapurna Himal i den nepalesiske delen av Himalaya.

Fjellet er ein del av kammen *Grande Barrière* med Nilgiri i vest og Roc Noir i aust. Breen på fjellet er kjelde for Tilicho Lake som er ein av dei høgstliggande vatna på jorda ().

*Base Camp* for Tilicho Peak ligg på ca  og kan nås frå Jomsom over Mesokantu-passet () eller frå Manang gjennom Khangsar-dalen. Tilicho Peak blir gjerne klatra via to høgdeleirar på  og .

## Bakgrunnsstoff
* ''Expeditionsbericht Tilicho Peak'', DAV Schwaben Tilicho Peak Expedition, Expeditionsbergsteigen.com
* Kart over Annapurna Himal, digitalhimalaya.com

----
: *Teksten er basert på artikkelen [[:de:Tilicho Peak|Tilicho Peak]] frå Wikipedia på tysk slik den var 8. juli 2012.*
Annapurna III

**Annapurna III** (nepali: अन्नपूर्ण Annapūrṇa) er eit  høgt fjell i fjellmassivet Annapurna Himal, Himalaya i Nepal og det 42. høgste fjellet på jorda.

Annapurna III er ein sentral topp på Annapurna Himal sin hovudkam, aust for hovudtoppen Annapurna I. I nordvestleg retning, på andre sida av eit  høgt skard, ligg Gangapurna ().

Etter å ha mislukkast på den første indiske Mount Everest-klatringa, vedtok *Indian Mountaineering Foundation* i 1961 å støtte tre ekspedisjonar. Ein av desse hadde som mål å klatre Annapurna III frå Manang over nordaustveggen og 6. mai 1961 lukkast dei med å få klatrarane Mohan Singh Kohli, Sonam Gyatso, og Sonam Girmi på toppen.

I 1970 klatra eit japansk lag med kvinnelege klatrarar toppen. Dette var første gongen eit reint kvinnelag klatra eit av jordas høgste fjell.

## Kjelder

----
: *Teksten er basert på artikkelen [[:de:Annapurna III|Annapurna III]] frå Wikipedia på tysk slik den var 8. juli 2012.*

## Litteratur
* Günter Hauser: *Eisgipfel und Goldpagoden. Expedition ins Königreich Nepal.* Bruckmann, München 1966.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* ''Annapurna III'', peakery.com.
* Namnet Annapurna: opphav og tyding
Machapucharé

**Machapucharé** (òg *Machhapucharé*, *Machhapuchhre*, Nepali माछापुछ् Māchāpuchre) er eit  høgt fjell i massivet Annapurna Himal i den nepalesiske delen av Himalaya om lag 25 km nord for Pokhara. 

Namnet tyder «fiskehalen», altså «sporden», og sett frå vest der ein kan sjå dei to toppane på fjellet, er bakgrunnen for namnet openbert.

Hinduane meiner at ei rekke gudar held til på Machapucharé, og innan tibetansk buddhisme blir fjellet rekna som heimen til det grenselause lysets Buddha, Amitabha. Fjellet blir derfor rekna som heilagt.

I 1957 kom dei engelske klatrarane David Cox og Wilfrid Noyce fram til om lag 50 meter frå toppen, men avslutninga viste seg å vere svært vanskeleg så dei måtte snu på grunn av klatretekniske problem. I 1964 nedla den nepalske kongen klatreforbod, men fjellet skal ha blitt klatra av Bill Denz tidleg i 1980-åra. Bill Denz døydde på Makalu i 1983, så påstanden er nå ikkje lett å be/avkrefte.

## Litteratur
* Wilfrid Noyce: *Climbing the Fish's Tail*. Book Faith India, Delhi, ISBN 81-7303-100-2

## Referansar

**Teksten er basert på artikkelen [[:de:Machapucharé|Machapucharé]] frå Wikipedia på tysk slik den var 8. juli 2012.*

## Bakgrunnsstoff
British thermal unit

**British thermal unit** er ei britisk måleining for varmeenergi. Eininga har symbol **Btu** eller **BTU**. 1 BTU er den energien som må til for å heve temperaturen i 1 pund flytande vatn frå 60 til 61 º Fahrenheit under eit konstant trykk på 1 atmosfære. 

1 BTU = 1,055056 kJ. Dette er ISO-definisjonen, men det finst òg andre definisjonar som gjev noko varierande verdi i metriske einingar. I følgje EU-direktiv frå 1976 skal ikkje BTU nyttast i medlemslanda. 

## Kjelder
*British thermal unit. (21.04.2009) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå: http://snl.no/British_thermal_unit

## Bakgrunnsstoff
* The Units of Measurement Regulations 1995
* Natural Gas: A Primer
Endless Summer av Oceana

**«Endless Summer»** er ein song av den tyske songaren Oceana, frå det andre albumet hennar *[[My House]]*. Det er den offiselle kjenningsmelodien til Europameisterskapen i fotball 2012. 

### Listeplasseringar

## Kjelder
EM i fotball 2012

**Europameisterskapen i fotball 2012** (**EM i fotball 2012**), dessutan kjend som **UEFA Euro 2012**, var den 14. gongen Europameisterskapen i fotball vart arrangert. Kvalifikasjonsturneringane vart spelte på slutten av 2010 og i heile 2011, medan sluttrundane vart spelte i vertslanda Polen og Ukraina mellom 8. juni og 1. juli 2012. Spania vann finalen med 4–0 over Italia. Dette var fyrste gong i EM-historia at dei forsvarande meistrane vann tittelen på nytt.

## Arenaer

Note: Tala for tilskodarkapasitet er dei som gjeld for kampane under Fotball-EM 2012 og er ikkje naudsynt same som den totale kapasitet som arenaene kan klare å ta.

## Gruppespelet

Deltakarlanda vart sortert i gruppene A, B, C og D. Dei to laga med flest poeng frå kvar gruppe gjekk vidare til kvartfinalar. Dei to nedste laga i kvar gruppe rauk altså ut etter gruppespelet.

### Gruppe A



----

----

----

----

----

----

### Gruppe B



----

----

----

----

----

----

### Gruppe C



----

----

----

----

----

----

### Gruppe D



----

----

----

----

----

----

## Sluttspelet

### Kvartfinalane

----

----

----

----

### Semifinalane

----

----

## Finalen

Finalen i Europameisterskapen i fotball 2012 vart spelt mellom dei to semifinalevinnarane, Spania og Italia, den 1. juli 2012. Desse to laga hadde spelt saman i gruppe C heilt i innleiinga av EM. I tillegg spelte dei den fyrste EM-kampen i gruppespelet mot kvarandre. *Den* kampen vart spelt den 10. juni og enda uavgjort 1-1. Dermed slutta EM med same kampen som det tok til med for Spania og Italia.

Finalen gjekk av stabelen på olympiastadion i Kiev i Ukraina framfor 63 170 tilskodarar. Etter berre 14 minutt sette David Silva inn 1-0 for Spania. Trass i auka press frå Italia, sette Jordi Alba inn 2-0 før pause, ved 41 minutt. Italia hadde allereie gjort eit byte i fyrste omgang, men i andre omgang brukte dei opp sine tre spelarbyte ved å setja inn Antonio di Natale (45 min) og Thiago Motta (56 min). Kort etter at Motta hadde kome på banen, skadde han foten og måtte gå av banen. Sidan Italia ikkje hadde fleire byte å gjera, vart den siste halvtimen spelt med ti mann. Dei vart no gradvis meir defensive og Spania kunne ta meir over. 3-0 kom i 84 minutt ved Fernando Torres. Spania vann til slutt 4-0 etter eit mål i 88 minutt ved Juan Mata.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Europamesterskabet i fodbold 2012|Europamesterskabet i fodbold 2012]]» frå ,  den 8. juli 2012.*  
**Opplysningane om gangen i meisterskapen er henta frå bokmålswikipedia: EM i fotball 2012, henta inn 11. juli 2012.*
**Opplysningane om finalen er henta frå engelsk wikipedia: UEFA Euro 2012 Final, i avsnittet Summary, henta inn 11. juli 2012.*
Bruno Rossi

**Bruno Benedetto Rossi** () er ein italiensk-amerikansk fysikar. Rossi er kjend for oppdagingar innan kosmisk stråling, mellom anna påvising av partikkelskurar, av partiklar med stor gjennomtrengingsevne og av partiklar med ekstremt høge energiar. Han er òg kjend for utvikling av eksperimentelle metodar som vert nytta inna koinsidensmålingar, særskild Rossi-krinsen. 

Han var professor i Padova frå 1932 til 1938 og oppheldt seg i København, Manchester og Chicago. Frå 1940 til 1943 var han tilknytt Cornell University, så Los Alamos Scientific Laboratory fram til 1946, før han vart professor ved Massachusetts Institute of Technology. Her var han fram til 1970. 

## Kjelder
*Bruno Benedetto Rossi. () I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå: http://snl.no/Bruno_Benedetto_Rossi
Licancabur

**Licancabur** er ein 5&nbsp;920 moh. høg stratovulkan på landegrensa mellom Chile og Bolivia. Vulkanen reiser seg tett sørvest for innsjøen Laguna Verde i Bolivia. Vulkanen dominerer landskapet i Salar de Atacama-området i Antofagasta-regionen. 

Sjølve fjelltoppen og krateret ligg i sin heilskap i Chile, vel ein kilometer sørvest for landegrensa. Krateret er omkring 400 meter breitt og har eit 70-90 meter djupt kratervatn som er islagt det meste av året. Vatnet er eit av dei høgstliggjande i verda, og trass i at temperaturane kan falle til -30&nbsp;°C lever det plankton i vatnet.

Inka-ruinar funne på toppen av fjellet syner at det har vore klive i førkolumbisk tid. Dessutan er det eit prov på at ingen større utbrot har funne stad dei siste 500-1000 år.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Licancabur|Licancabur]]» frå ,  den 8. juli 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
* Ekskursjon til Licancabur 
* Licancabur, tur 2003 
* Høgstliggjande innsjøane på Jorda
Bruno Pontekorvo

**Bruno Maksimovitsj Pontekorvo** () var ein italiensk-russisk fysikar. 

Han vart utdanna i Italia og sidan i England. Han var tilknytt den anglo-kanadiske forskargruppa som arbeidde med utviklinga av kjernefysisk energi i Montreal frå 1943 til 1946, og var sidan ved det kanadiske forsyningsdepartmentet fram til 1949. Han hadde ei leiande forskarstilling ved atomforskingsinstituttet i Harwell i Storbritannia i 1949-1950. Han forlet i løyndom Storbritannia i 1950 og reiste til Sovjetunionen der han vart tilknytt Vitskapsakademiet i Moskva og instituttet for kjernefysikk i Dubna. Frå 1956 var han gruppeleiar ved instituttet der han har arbeidd med utvikling av akselratortypar. 

## Kjelder
*Bruno Maksimovitsj Pontekorvo. I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå: http://snl.no/Bruno_Maksimovitsj_Pontekorvo
Tacora

**Tacora** er ein 5&nbsp;988 moh høg stratovulkan i Andesfjella. Vulkanen ligg i regionen 'Arica y Parinacota' i Chile, og er den aller nordlegaste vulkanen i landet, få kilometer frå grensa til Peru.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tacora|Tacora]]» frå ,  den 8. juli 2012.*
Taapaca

**Taapaca** er ein 5&nbsp;860 moh. høg stratovulkan i fjellmassivet Nevados de Putre i regionen Tarapaca i det nordlege Chile. Taapaca er ein kompleks vulkan som reiser seg majestestisk over småbyen Putre.

Vulkanen Taapaca hadde sitt sist større utbrot for vel 2&nbsp;300 år sidan.

Tarapaca var ein møtestad for rituelle aktivitetar for inkafolk og ligg delvis innanfor grensene for Lauca nasjonalpark.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Taapaca|Taapaca]]» frå ,  den 8. juli 2012.*  

## Fotnotar
Falso Azufre

**Falso Azufre** er ein 5&nbsp;890 meter over havet høg kompleks vulkan på landegrensa mellom Argentina og Chile. Vulkanen ligg i kring 10 km nord-nordvest for fjellovergangen 'Paso de San Francisco' mellom Catamarca-provinsen i Argentina og Atacama-regionen i Chile.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Falso Azufre|Falso Azufre]]» frå ,  den 8. juli 2012.*
Nasjonalitetsmerke

Eit **nasjonalitetsmerke** er eit merke som alle sivilfly og motorkøyretøy må ha i internasjonal trafikk. På fly skal merke vere synleg på minst to stader. I tillegg må det vere etterfølgt av ein bokstav, ei siffergruppe eller ein kombinasjon av bokstavar og tall. På motorkøyretøy skal merke bestå av éin til tre store bokstavar og vere festa bak på køyretøyet. Den europeiske unionen (EU) har innført eit system der nasjonalitetsmerke er ein del av registreringsskiltet. Det er plassert på venstre side av skiltet og består av ein blå stripe med landskoden nedst og det europeiske flagget over. Fleire europeiske land som ikkje er medlem i EU nyttar òg denne typen merke, men då med sitt eige flagg over landskoden. 

## Kjelder
* snl.no: Nasjonalitetsmerke
Anita O'Day

**Anita O'Day** () var ein amerikansk jazzsongar som hadde si stordomstid på 1940- og 1950-talet. Ho kom til å leia utviklinga av moderne jazzsong saman med Ella Fitzgerald og Sarah Vaughan. Ho song gjennom størstedelen av livet sitt, i ein karriere som varte i 60 år. Medan ho var djupt forankra i swingmusikk, var ho òg ein tidleg utviklar av bebop.

## Liv
Anita O'Day heitte opphavleg Anita Belle Colton. Ho var fødd i  Chicago i den amerikanske delstaten Illinois. Ho hadde ein vanskeleg barndom, og forlét heimen som tolvåring. 

Fjorten år gammal byrja ho ta del i dansemaraton, som var populære på 1930-talet. Då ho byrja synga ved desse tilstellingane tok ho artistnamnet O'Day, ei omskriving i Pig Latin for *dough*, som er eit slanguttrykk for pengar.

O'Day byrja synga i nattklubbar då ho var 19. Ho blei songar i Gene Krupas orkester i 1941, og slo gjennom med «Let Me Off Uptown». 

På 1950-talet opptredde ho i større grad som solist, og medverka mellom anna i filmen *[[Jazz on a Summer's Day]]* som blei spelt inn på Newportfestivalen i 1958.

O'Day var gift to gonger, først med Don Carter i eit ekteskap som blei annullert, og seinare med Carl Hoff som ho skilde seg frå. Ho hadde mange personlege problem som omfatta alkoholisme, narkotikamisbruk, nervesamanbrot og arrestasjonar. 

Anita O'Day døydde i 2006 i West Hollywood i California. 

## Album
* 1951 - *Anita O'Day Specials*
* 1952 - *The Lady Is a Tramp*
* 1952 - *Anita O'Day Sings Jazz*
* 1953 - *Anita O'Day Collates*
* 1954 - *An Evening with Anita O'Day*
* 1955 - *Songs by Anita*
* 1955 - *This Is Anita*
* 1956 - *Pick Yourself Up with Anita O'Day*
* 1957 - *Anita Sings the Most*
* 1958 - *Anita O'Day Sings the Winners*
* 1958 - *At Mr. Kelly's*
* 1959 - *Anita O'Day Swings Cole Porter with Billy May*
* 1959 - *Cool Heat*
* 1960 - *Anita O'Day and Billy May Swing Rodgers and Hart*
* 1960 - *Waiter, Make Mine Blues*
* 1960 - *Incomparable!*
* 1960 - *I Remember Billie Holiday*
* 1961 - *Trav'lin' Light*
* 1961 - *All the Sad Young Men*
* 1962 - *Time for Two*
* 1962 - *Anita O'Day and the Three Sounds*
* 1962 - *That Is Anita*
* 1970 - *Recorded Live at the Berlin Jazz Festival*
* 1975 - *I Get a Kick Out of You*
* 1975 - *My Ship*
* 1976 - *Anita O'Day Live*
* 1976 - *Live at Mingo's*
* 1978 - *Angel Eyes*
* 1978 - *Mello'day*
* 1979 - *Anita O'Day, Live at the City*
* 1981 - *Anita O'Day Live in Tokyo*
* 1984 - *A Song for You]]*
* 1989 - *In a Mellow Tone*
* 1991 - *At Vine St. Live*
* 1991 - *I Told Ya I Love Ya: Now Get Out*
* 1993 - *Live in Person*
* 1993 - *Rules of the Road*
* 1993 - *Wave: Live at Ronnie Scott's*
* 1998 - *Portrait of a Jazz Singer*
* 1999 - *Live in Concert Tokyo 1976*
* 2001 - *Live at the City San Francisco 1979*
* 2002 - *You Betcha*
* 2002 - *Sometimes I'm Happy*
* 2003 - *Skylark: Live at Sometime*
* 2006 - *Indestructible!*

## Kjelder

*«Anita O'Day». *Jazz Profiles from NPR *, produced by Joan Merrill.
*«Anita O'Day». Nekrolog i *The Independent*,  25. november 2006.
----
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Anita O&#39;Day|Anita O&#39;Day]]» frå ,  den 9. juli 2012.*
Odalstunet

**Odalstunet** er eit museum i Odalen i Innlandet fylke. Museet har både bygningar og saker i Sør-Odal kommune og Nord-Odal kommune. Odalstunet er drive som eit lag som vart stifta i 1948. I tillegg til eit sentralt tun som har bygningar frå gardar og husmannsplassar i Odalen har museet også ansvaret for å ta vare på bygningar på sine opphavlege stader rundt omkring i bygda. Alle bygningar, reiskapar og utstyr har museet fått i gåver. Styrar i dag er Knut Ola Bredesen Storbråten.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Odalstunet|Odalstunet]]» frå , den 9. juli 2012.* 
 
* Odalstunet informasjonsskilt
* Odalstunet
Bjørgan prestegard

**Bjørgan prestegard** er eit museum og ein tidlegare prestegard i Kvikne, nord i Tynset kommune. Garden er rekna som ein kunstnarheim ettersom forfattaren Bjørnstjerne Bjørnson (1832–1910) vart fødd her, og budde her i sine fyrste barndomsår 1832–1837.

Huset vart bygd i 1780, og var i bruk som prestegard inntil 1860. I 1917 oppdaga Tilla Valstad at hovudbygningen skulle rivast. Ho sette i gang ei innsamling, med tanke på å gjere staden til museum for Bjørnson, og i 1919 vart garden overlevert til staten som ei gåve. I 1932 vart det avduka ein minnestein over Bjørnstjerne Bjørnson på Bjørgan, og i den gamle bygningen er fleire ting frå Bjørnsons tid samla. Museet låg fram til 2006 under De Sandvigske Samlinger på Maihaugen, som også har ansvar for Aulestad. Bjørgan er no lagt inn under Nordøsterdalsmuseet. Huset vart restaurert i 2010.

Enkelte meiner at den korte tida på Bjørgan har prega Bjørnson, og har påverka bondeforteljingane hans. Bjørnstjerne gjesta Kvikne to gonger som vaksen, i 1869 og i 1897.

## Kjelder

* *Norske kunstnerhjem*; temanummer av *[[Fortidsvern]]*; nr 3, 2005
* Østlendingen, 10. mars 2009: Bjørgan skal restaureres
* kvikne.no: Bjørgan

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bjørgan|Bjørgan]]» frå , den 9. juli 2012.*
Prøysenhuset

**Prøysenhuset** er eit kulturhus og museum på Rudshøgda i Ringsaker kommune i Innlandet. Museet ligg i skogen rett på oversida av husmannsplassen Prøysen og Præstvegen, der diktaren Alf Prøysen voks opp. Hovuddelen i museet er ei permanent utstilling som fortel historia om livet og forfattarskapen hans Alf Prøysen. Utstillinga «Musehullet» gjev ei oppleving av korleis det er å vera så liten som ei teskei. Her er alt mykje større enn den besøkende.

Kvart år arrangerer Prøysenhuset «Prøysenfestivalen Blåklokkevikua».

Prøysenhuset, teikna av arkitektfirmaet Snøhetta AS, vart gjeve i gåve frå Arthur Buchardt til Ringsaker kommune i samband med 100-årsjubileumet for Alf Prøysen i 2014, og erstatta det opphavlege Prøysenhuset frå 1997.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Prøysenhuset|Prøysenhuset]]» frå ,  den 9. juli 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Prøysenhuset
Landa

**Landa** er ein fortidslandsby i Forsand kommune i Rogaland fylke, nokre km sør for munningen av Lysefjorden. Med utgangspunkt i funn av spor av nesten 250 hus frå bronsealder og jernalder, har ein skapt på nytt litt av dei miljøa som fanst her for nesten 3000 år sidan og framover, mellom anna leirklinte bronsealderhus og ein tømra gildehall frå folkevandringstida.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Landa — Fortidslandsbyen — Ryfylke
Froland verk

**Froland verk** er eit kulturminne i Froland kommune i Aust-Agder. Froland verk var på slutten av 1700-talet eit av dei norske jernverka, m.a. med ein omfattande produksjon av kanonkuler. Verket hadde òg ein omfattande produksjon av jernomnar, og knytte m.a. til seg omnskunstnaren Ole Nielsen Weierholt. I dag det er lite att av sjølve jernverket, men hovudbygninga, gardstunet og kontorbygninga er på plass. Dei fleste bygningane er i dag eigd av Froland kommune, og hovudbygninga vart restaurert i 2008. 

Froland verk ligg ved Riksveg 42 12 km frå Arendal. 

Hovudbygninga vart freda i 1927.

Niels Henrik Abel er knytt til Froland verk fordi han døydde her i 1828 på det såkalla bukkerommet i hovudbygninga. Utanfor hovudbygninga står det ein skulptur med matematikaren som motiv. 

## Historie
Froland verk vart grunnlagt på garden Træ i 1763, og jernverksdrifta starta noko seinare. Grunnleggaren var Hans Hagerup som var veigar og målar i Arendal. Under utskiftinga vart bøndene i omlandet pålagt å levere trekol til verket. Bøndene fekk betaling i kontantar eller varer frå verksbutikken.

Etter nokre år vart verket kjøpt av Johan Fredrik Classen som opphavleg kom frå Kongsberg, men hadde viktige foretak i Danmark. Mellom anna åtte han Fredriksverk i Danmark, der han dreiv med framstilling av krut og våpen. Han var busett i Danmark. Classen engasjerte seg i Froland verk for å sikre seg leveransar av jern til sin våpenproduksjon i Danmark. Den totale kjøpesummen låg på 45 000 riksdalar.

Jernet frå verket vart transportert på lekterar til Rore ved Grimstad. På veg tilbake vart det frakta korn til bøndene og arbeidarane. Denne handelen bidrog i stor grad til kjøpstadsutviklinga i Grimstad.

Classens inngifta slektning Hans Smith (gift med Magdalene Marie Classen) overtok drifta og bygde ferdig hovudbygninga i 1791. Smith var sorenskrivar i Råbyggelaget og var òg involvert i Lofthusopprøret (1786 – 87) der bøndene skaka det dansknorske riket i grunnvollane. 
Hans Smith døydde i 1804, og kona hans med familien budde i hovudhuset fram til 1830-åra. 

Etter 1867 vart Froland Verk gjort om til sagbruk og Hans Smiths barnebarn, Hans Roosen Smith (fødd 1810), tok over drifta midt på 1870-talet.

Etter 2. verdskrig vart fleire småeigedomar som hadde høyrt til Froland verk selde til drivarane.

## Bakgrunnsstoff
*Frolands Verk Kultursenter
*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Froland verk|Froland verk]]» frå ,  den 19. september 2012.*
Rogaland arboret

**Rogaland arboret** er eit parkområde som ligg utanfor Sviland i Sandnes kommune i Rogaland fylke.

Arboret har meir enn 1400 ulike tre og buskar frå ei rekkje land. Det blei etablert i 1972 som stifting av Rogaland fylke og kommunane Gjesdal, Hå, Klepp, Randaberg, Sandnes, Sola, Stavanger og Time. Dette skjedde etter eit initiativ frå Bjørn A. Stangebye. Det var ein brann i Melshei i 1970 som la 500 dekar skog i oske som gjorde etableringa av Rogaland Arboret mogeleg. Etter stiftinga var etablert mottok arboretet gåver i form av pengar, plantar, utstyr og gratis arbeidskraft.

Det er eit rikt fugleliv i parken. Ein av grunnane til dette er at personalet i parken fôrar fuglane om vinteren. Ved utgangen av 2007 var det registrert 119 fugleartar i parken. Av sjeldne artar som er observert er svartspett, furukrossnebb, nøttekråke, vassrikse og gulbrynsongar.

## Bakgrunnsstoff
*
Marcel Schlutt

**Marcel Schlutt** (), òg kjend som **Marcel**, **Dennis**, **Ben Rogers** og **Ben Rodgers**, er ein tysk modell, fotograf, pornoskodespelar og programleiar. 

## Biografi
### Tidleg liv
Schlutt vart fødd i Demmin i Mecklenburg-Vorpommern i Aust-Tyskland, men levde mesteparten av ungdomstida i Bielefeld i Nordrhein-Westfalen etter at Tyskland var sameint att. Han vart tidleg interessert i hestesport og vann fleire premiar i idretten. Etter å ha fullført vidaregåande utdanning flytta han til Münster der han byrja i lære som stallgut.
 
Som 18-åring fekk Schlutt tilbod om å verte modell for TeeJott i Köln, og han dukka opp i ei rekkje bøker. I 1998 deltok han i ei lokal modelltevling og vann. Som modell for *[[So Dam Tuff]]* budde han i London og Madrid og arbeidde som profesjonell modell for mellom anna Paul Smith, The Face, Levis, New Yorker og H&M. 

### Karriere
Etter han kom heim i 2001 arbeidde han som programleiar for fjernsynsprogramma SexyGayplaces.tv og Backstage på fjernsynskanalen Premiere og som programleiar for Das Magazine på vaksenkanalen Beate Uhse TV mellom 2002 og 2004. Etter å ha vore med i nokre små rollar på British Broadcasting Corporation (BBC) og RTL Television byrja han som pornoskodespelar i 2003. Han er mest kjend for produksjonane sine for dei tyske pornoselskapa Cazzo Film og Wurstfilm, samt Eurocreme og Lucas Entertainment. I tillegg til å spele i filmar dukka han òg opp i fleire videoar på Internett og arbeidde som prostituert. Parallelt med dette fortsette han å arbeide som modell for mellom anna VIVA og M4. 

I 2005 starta Schlutt med profesjonell fotografering. Nokon av dei fyrste bilete hans dukka opp i boka Skate! og i det homofile magasinet DU&ICH. I 2007 gjorde han det kjent at han skulle slutte som pornoskodespelar og den siste pornofilmen han spelte i vart mjukpornofilmen *[[Otto; or Up with Dead People]]*.

## Filmografi

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marcel Schlutt|Marcel Schlutt]]» frå , og «[[:de:Marcel Schlutt|Marcel Schlutt]]» frå  den 9. juli 2012.*
Programkodebot

**Programkodebot** eller **patch** er ein liten kodesnutt som rettar feil i, eller legg til ny funksjonalitet i programkode. Bøter vert ofte nytta for å tetta sikkerheitshòl i kode, for å gjera koden meir effektiv og så vidare.
Karnilshaugen

**Karnilshaugen**, også kalla **Tinghaugen på Hauge**, er ein tinghaug som ligg på garden Hauge, to kilometer vest for kommunesenteret Sandane i Gloppen kommune i Sogn og Fjordane. 

Haugen var over ti meter høg med ein diameter på kring 55 meter. Dette gjer haugen den største menneskebygde tinghaugen på Vestlandet, og blant dei ti største haugane i Norden. Plasseringa gjer at haugen er godt synleg i terrenget, både frå Gloppefjorden og frå landevegen mot Breim i vest. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Karnilshaugen|Karnilshaugen]]» frå , den 9. juli 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Nordfjordhistorie.no: Funn i Gloppen 
*
Aukrustsenteret

**Aukrustsenteret** er eit kulturanlegg i Alvdal kommune i Innlandet fylke, som vart opna i 1996.

Det har ei stor kunstsamling som er gjeven ut av Kari og Kjell Aukrust. Sentralt i den faste utstillinga i senteret er måleri, teikningar og fantasiverda hans Aukrust. Det er også arrangert konsertar, mellombelse utstillingar og andre kulturarrangement. Senteret har kino og bygget er teikna av Sverre Fehn.

Senteret har eit auditorium med plass til 130 personar, kalla «Flåklypasalen», som blir brukt til kurs, møte og kino. Senteret har også kafeteria og ein eigen butikk som sel Aukrusteffektar.

Aukrustsenteret er turistinformasjon for  Alvdal kommune, og er også tusenårsstaden i kommunen.

## Galleri

Fil:Aukrustsenteret Exterior 1.jpg|Inngangspartiet på Aukrustsenteret
Fil:Aukrustsenteret Exterior 2.jpg|Fasaden mot parkering og Riksvei 3 sør for inngangen
Fil:Aukrustsenteret Interior 2.jpg|Fra utstillingsdelen av bygget, viser den lange smale bygningen
Fil:Aukrustsenteret Interior 3.jpg|Fra utstillingsdelen av bygget, viser redaksjonen i Flåklypa Tidende


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aukrustsenteret|Aukrustsenteret]]» frå ,  den 9. juli 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Aukrustsenteret
* Alvdal kommune
Ole Nielsen Weierholt

**Ole Nielsen Weierholt** () er først og fremst kjend som modellskjerar for jernverka i Aust-Agder, særleg Næs jernverk, men òg Froland verk. Han skar modellar i tre til støyping av jernomnar i rokokkostil, og blir ofte kalla *Sørlandets rokokkomeister*.

Ole Nielsen var fødd på Sagene i Austre Moland, i dag ein del av Arendal kommune. Han arbeidde som tømrar og snikkar, og stod for ei rekke byggjeoppdrag på kyrkjene i distriktet på midten av 1700-talet, m.a. Austre Moland kyrkje og Tromøy kyrkje.

Han skar ei rekke omnsmodellar for Næs; mest kjend er Kammerherren frå Morland, som er ein kopi etter ein eldre modell. Motivet er henta frå Apostelgjerningane, og er mellom anna nytta av Rembrandt i eit måleri.

Ole Nielsen skar òg omnsmodellar for Froland verk og for jernverk i Nedre Telemark.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ole Nilsen Weierholt|Ole Nilsen Weierholt]]» frå ,  den 19. september 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Isluga

**Isluga** er ein 5&nbsp;550 moh høg stratovulkan i Tarapacá-regionen i det nordlege Chile, 7 km vest for landegrensa mellom Chile og Bolivia og ved vestenden av ei gruppe vulkanar som ligg på rekke i retninga aust-vest. Vulkanane Cabaray og Tata Sabaya ligg i denne rekka. Isluga har eit vidt toppområde og er omfatta av Volcán Isluga nasjonalpark.

Isluga er ein aktiv vulkan, siste utbrotet fann stad i 1913. Mellom 1863 og 1878 hadde Isluga tre større utbrot.

I 1927 kleiv den tyske geografen og botanikaren Carl Troll som den fyrste til topps på Isluga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Isluga|Isluga]]» frå ,  den 9. juli 2012.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:es:Volcán Isluga|Volcán Isluga]]» frå ,  den 9. juli 2012.*
Bruvekt

Ei **bruvekt** er ei desimalvekt som vert nytta til å vege særs tunge lekamar, som til dømes heile vognlass. Prinsippet for ei bruvekt er at lodda heng i ei skål på den lengste armen av ein ulikearma vektstong, medan lekamen ligg på ei plate som held seg horisontalt, sjølv når vektstonga vert dreidd. Armane til vektstonga har lengder slik at vekta til lasta er 10, 100 osv. gonger loddvekta. 

## Kjelder
* brovekt. I Store norske leksikon. Henta frå http://snl.no/brovekt

## Bakgrunnsstoff
Chenin blanc

**Chenin blanc** er ei allsidig vindrue av grøn type. Ho er kjend som **steen** i Sør-Afrika, **pineau de la Loire** frå Loire-regionen i Frankrike.

Dei mest populære chenin blanc-vinane kjem frå denne regionen, blant anna i Anjou-Touraine og Vovray i Loire-dalen.

Drua kan gi alt frå tørre til svært søte vinar. Dei har alltid flott syre med ein kompleks mandel- og sitrusprega aroma. Dei søtaste vinane er meir eksotiske og honningprega.

Karakteristiske trekk er at drua utviklar mykje syre og at ho er særs mottakeleg for edelråte.

## Kjelder
Johan J. Gjendem

**Johan J. Gjendem** () var ein norsk organist og komponist. Han arbeidde mellom anna som organist i  Røros kyrkje, Ullensvang kyrkje i Hardanger og  i Lund kyrkje og Grim kyrkje i Kristiansand. Han var og i ei årrekkje lektor ved Agder Musikkonservatorium. Han har komponert kyrkjemusikk og skrive fagartiklar om orgel og kyrkjemusikk.  Han arbeidde som konsulent for nye orgel.

Gjendem har ein salme i *[[Norsk Salmebok]]*. Han omsette den tyske teksten til norsk, og tilpassa Heinrich Schütz sin melodi av salmen «Alle vender augo sine til deg» til norsk. Denne salmen, som vert mykje brukt som bordvers, er innteken  i *Norsk salmebok*.

## Kjelder
* *Nytt Norsk Salmeleksikon*  Trondheim 2011
## Bakgrunnsstoff
*Artikkel i Store Norske Leksikon

a
Gasherbrum

**Gasherbrum-massivet** er ei gruppe fjell i Baltoro Muztagh i det indre Karakorum på grensa mellom den autonome pakistanske regionen Gilgit-Baltistan og Kina (Shaksgam-dalen) i den omstridte delen av Kasjmir. Det indiskkontrollerte området Siachen ligg få kilometer unna. 

På massivet ligg det toppar opp til , og området er eit attraktivt mål for klatrarar og fotturistar. Dei høgste toppane har Gasherbrum I (, òg kalla Hidden Peak), Broad Peak  og Gasherbrum II (), men det mest markante fjellet er Gasherbrum IV (), og opphavleg var det dette fjellet som heitte *Gasherbrum* (tyder «vakkert fjell»).

## Toppar i Gasherbrum-massivet

## Litteratur
* 
* Günter Oskar Dyhrenfurth: *Zum Dritten Pol. Die Achttausender der Erde.* München, 1952
* Roberto Mantovani, Kurt Diemberger: *K2 - Himalaya. Die große Herausforderung.* Gondrom Verlag, Bindlach 2004, ISBN 3-8112-2330-5
* Reinhold Messner: *Die Herausforderung. Zwei und ein Achttausender*. BLV, München u.a. 1976, ISBN 3-405-11597-3.
* Reinhold Messner: *G I und G II. Herausforderung Gasherbrum.* BLV-Verlag, München 1998, ISBN 3-405-15465-0.
* Rollo Steffens: *Faszination Karakorum. Die wilden Berge Asiens*. Bruckmann, München 2000, ISBN 3-7654-3593-7.

## Bakgrunnsstoff

* ''dreams of Tibet'', pbs.org
Gasherbrum Aust

**Gasherbrum Aust** er ein topp i Gasherbrum-massivet i Karakorum på grensa mellom Pakistan og Kina. Til skilnad får andre toppar i dette massivet (t.d. G I, G II og G IV) blir ikkje G A rekna som eit sjølvstendig fjell, då det ikkje oppfyller dei krava til skardhøgd og dominans som blir krevd for fjell i Himalaya. Fjellet blir rekna som ein bitopp til Gasherbrum II eller som *relativt sjølvstendig hovudtopp*. Toppen er plassert på søraustegga til Gasherbrum II, mellom hovudtoppen og Gasherbrum La, passet mellom G II og G I.

## Klatrerhistorikk
Sommaren 1983 klatra polakkane Jerzy Kukuczka og Wojciech Kurtyka Gasherbrum II over austegga i alpinstil. For å akklimatisere seg førsteklatra dei Gasherbrum Aust, der dei var 24.&nbsp;juni. Etter ein bivuakk på toppen gjekk dei ned til base camp og klatra få dagar seinare G II. På vegen til hovudtoppen gjekk dei over Gasherbrum Aust og sidan dei steig ned via normalruta, var dette den første traversen av Gasherbrum II. 

7. juli 2006 klatra sveitsarane Ueli Steck, Hans Mitterer og Cedric Hählen som dei første nordveggen og til toppen av GII, den første klatringa frå kinesisk side.  På grunn av lavinefare valde dei å snu utan å gå over egga til hovudtoppen.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Websida til ekspedisjonen som klatra nordveggen i juni 2006 

----
: *Teksten er hovudsakleg basert på artikkelen [[:de:Gasherbrum Ost|Gasherbrum Ost]] frå Wikipedia på tysk slik den var 10. juli 2012.*
MAZ

**Minskij Autamobiljnu Zavod** (**MAZ**), belarusisk: **Мінскі аўтамабільны завод**, ru: **Минский автомобильный завод**) er eit statseigd belarusisk føretak som produserer lastebilar, bussar og militære køyretøy. Ein periode var MAZ den største lastebilprodusenten i Sovjetunionen og difor ein av dei største i verda.

## Galleri: Lastebilar

Fil:Kharkov Pesochin bus.JPG|MAZ 206 i Kharkov i Ukraina.
Fil:2011. Карнавал на день города Донецка 433.jpg|MAZ 5551 feiebil den 28/8-2011.
Fil:Fire truck ATs 5,0-50-4 on MAZ-5336A3 II.jpg|MAZ 5336A3 brannbil.
Fil:Trash machine in Kharkov.jpg|MAZ 5337 søppelbil


## Galleri: Bussar

File:Bus MAZ-105.jpg|MAZ-105 bus.
File:Constanta MAZ yellow bus.jpg|MAZ-103 bybuss  i Constanţa, Romania
File:MAZ-103t in Minsk.JPG|MAZ trollybiss i Minsk i Belarus.
File:MAZ-251 TIR-2010 001.jpg|MAZ 251 turistbuss i Kiev i Ukraina.


## Galleri: Militærkøyretøy

Fil:МАЗ 6х6.jpg|MAZ 6317 med sekshjulsdrift.
Fil:Galosh anti-ballistic missile launcher.JPEG|Ein MAZ med ein amtiballistisk rakett den 1/1-1977.
Fil:Moscow Parad 2008 Ballist.jpg|Ein MAZ transporterer ein ballistisk rakett på Tverskayagata i Mozkva under ein militærparade den 5/5-2008. 
Fil:Military parade in Baku on an Army Day31.jpg|MAZ transporterer rakettar under ein parade i Baku den 26/6-2011.


## Kjelder
Regnbogeflagget

**Regnbogeflagget** er eit populært symbol i LHBT-rørsla. Han står for stoltheit og mangfald hjå homoseksuelle, biseksuelle og transpersonar. Regnbogeflagget står òg for respekt for medmenneske og toleranse. Flagget vart til i USA på 1970-talet av Gilbert Baker og har sidan spreidd seg til heile verda. Fyrste gong flagget vart synt offentleg var under San Francisco Pride i 1978. I 1994, under 25-årsmarkeringa til Stonewallopprøret, vart det laga eit fleire kilometer langt regnbogeflagg som vart bore, i fleire korte delar, i prideparaden i New York. Flagget har sidan vorte nytta i fleire ulike pridefestivalar over heile verda.

Opphavleg hadde regnbogeflagget åtte farger: rosa, raud, oransje, gul, indigo, grøn, blå og fiolett. Indigo og rosa vart teken vekk tidleg, rosa fordi den var vanskeleg å trykkje på stoff og fiolett fordi det fungerte betre reint praktisk når ein skulle dele flagget på to sider av ei gate under prideparaden.

Flagget har vanlegvis seks farger, med den raude øvst, men av og til er dei to ekskluderte fargene inkludert att og flagget inneheld då åtte farger. Alle fargene symboliserer ein eigenskap.
 
# Rosa - seksualitet
# Raud - liv
# Oransje - læking
# Gul - sola
# Grøn - naturen
# Fiolett - magi
# Blå - harmoni
# Lilla - ånd
 
Liknande flagg vert nytta i Sør-Amerika som eit symbol for indianarane der og i Italia som eit fredssymbol. Desse flagga er ikkje heilt like regnbogeflagget som HBT-rørsla nyttar. I USA har liknande flagg vorte nytta tidlegare med andre tydingar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Regnbågsflaggan|Regnbågsflaggan]]» frå ,  den 10. juli 2012.*
Mack Trucks

**Mack Trucks** er eit føretak i USA, eigd av Volvo, som produserer lastebilar. Føretaket vart stifta i 1907 og vart kjøpt av Volvo i 2000. Mack er ei populær trekkvogn for store vogntog i Nord-Amerika og Australia.  

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Asalea

**Asalea** er namn brukt om fleire plantar i rhododendronslekta, mellom anna fleire hybridvekstar. Tidlegare var asaleaene rekna som ei eiga plantegruppe, *Azalea*, kjenneteikna av å ha fem støvberarar (mot ti blant andre *Rhododendron*-plantar). I dag er plantar kjende som asalea fordelte på dei to underslektene *[[Pentanthera]]* (lauvfellande) og *[[Tsutsusi]]* (eviggrøne), som ikkje er nært i slekt. 

Asalea blir brukt som hage- og potteplante avhengig av type og klima. I Noreg kjenner ein særleg til juleasalea, som kan vera av arten *[[Rhododendron simsii]]* eller ulike kryssingar frå denne.
Denne asaleaen kan ha blomar som sit enkeltvis eller i klasar på to eller tre, og varierer i farge frå raud til kvit. Blada er elliptiske, mørkegrøne, glinsande og hårete.

## Kjelder

*Per M. Jørgensen, «Asalea - til besvær»  ved rhododendron.no
* M. A. Kim Powell, «Azaleas for North Carolina , Leaflet No: 629, North Carolina Cooperative Extension Service
Avarua

**Avarua** er hovudstaden på Cookøyane og ligg på øya Rarotonga. Staden har hermetisering av frukt og ei internasjonal lufthamn.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
Stanley

**Stanley** er hovudstaden på Falklandsøyane. Staden hadde i 2001 eit innbyggjartal på 1 990. Han har ei naturleg hamn, flyplass, sjukehus, domkyrkje og fleire offentlege bygningar. Stanley var tidlegare ei viktig hamn for kvalfangarar.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
Paccar

**Paccar** er eit føretak i USA som eig lastebilprodusentane DAF, Kenworth, Leyland og Peterbilt. Det er den tredje største produsenten av lastebilar i verda, etter Mercedes-Benz og Volvo. 

Føretaket har opphav i Seattle Car Mfg. Co., som vart skipa 1905 av William Pigott, Sr. Etter å ha slått seg saman med Twohy Brothers of Portland fekk det namnet Pacific Car and Foundry Company, og i 1972 endra det namn til PACCAR.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
UD Trucks

**UD Trucks** (japansk: トラックス株式会社) er eit japansk føretak, eigd av Volvo, som produserer lastebilar, bussar og spesialkjøretøy. Føretaket, som vart kjøpt av Volvo i 2007, heite *Nissan Trucks* fram til 2010, då namnet vart endra til UD Trucks.
Inger Waage

**Inger Waage** () var ein norsk kunsthandverkar, keramikar og formgjevar som er særleg kjend for arbeidet sitt på Stavangerflint.

Ho vart fødd i Bergelandsgaten i Stavanger i 1923, og voks opp i Løkkeveien på eigedomen der far hennar, John Nielsen, dreiv møbelverkstad og &ndash;forretning. Ho døydde i Stavanger i 1995, 72 år gammal. Inger Waage utdanna seg til keramikar ved Statens Håndverks- og Kunstindustriskole i Oslo 1943-1946. I nokre år dreiv ho keramikkverkstad på Løkkeveien, og i 1953 begynte ho som brukskunstnar ved Stavangerflint i Hillevåg. Stavangerflint hadde starta produksjonen i 1949, og det var direktør Trygve Brekke sitt ønske at bedrifta i tillegg til produksjon av bruksprodukt i fajanse/flint, òg skulle ha eit sortiment av kunstprodukt. 

Waages handmåla produkt frå 1950-talet vann stor popularitet, særleg i utlandet. Det meste av hennar produksjon vart eksportert. I 1961 lagde BBC ein 20 minutt lang film om henne og verksemda. Den vart vist i Storbritannia og i ei rekke andre land i Europa. Ho arbeidde ved Stavangerflint og Figgjo Fajanse – Stavangerflint gjennom det meste av tre tiår, fram til 1979, då foretaket i Hillevåg vart lagt ned.  

Inger Waage hadde ein stor produksjon, og hennar produkt blir i dag rekna som dei kan hende mest kreative og særprega som vart laga i Europa på 1950- og 1960-talet. I antikvitets- og samlarkretsar blir ho rekna med i gruppa av tidas fremste designarar frå denne perioden. I tillegg til pynteting, laga ho souvenirartiklar, gåveartiklar, barneservise og dekor til ei lang rekke bruksservise. Mellom dei mest kjente av desse er det serviset *Bambus*. Det er utstilt på Nasjonalmuseet for kunst, arkitektur og design i den nymonterte samlinga som markerte 100-årsjubileet for unionsoppløysinga i 2005. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Inger Waage|Inger Waage]]» frå ,  den 22. november 2012.*  
 
* Jan Gjerde: «Håndmalt – inger. Inger Waage 1923 -1995» With English Summary. Stavanger 2008. ISBN 978-82-997803-0-8

## Bakgrunnsstoff
* Inger Waage nettside
Ollagüe

**Ollagüe** er ein 5&nbsp;868 meter over havet høg stratovulkan i Andesfjella, på landegrensa mellom  Bolivia med Potosí-regionen og det nordlege Chile med Antofagasta-regionen.

Sør for høgste fjelltoppen er det jamn aktivitet av fumarole, men det er ukjent når vulkanen hadde sitt siste utbrot. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ollagüe|Ollagüe]]» frå ,  den 10. juli 2012.*
Planchón-Peteroa

**Planchón-Peteroa** er ein aktiv, kompleks vulkan som strekker seg i retninga nord-sør langs landegrensa mellom Argentina med Malargüe fylke, og det sentrale Chile med regionen Maule. Her er fleire vulkanar av varierande alder og med overlappande kalderaer. Mellom desse er 3&nbsp;977 moh høge *Volcán Planchón*, 3&nbsp;820 moh høge *Volcán Peteroa* og *Volcán Azufre*, som med sine 4&nbsp;107 meter over havet er den høgste av fjelltoppane i det vulkanske massivet. 

Planchón-Peteroa hadde tre utbrot i september 2010. I dei siste utbrota, 18. og 21. september, vart vulkansk oske sendt høgt i lufta og bles langt innover i Argentina. Vulkane hadde 19 større ubrot i perioden mellom 1660 og 1998.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Planchón-Peteroa|Planchón-Peteroa]]» frå ,  den 10. juli 2012.*
Gulaugepingvin

**Gulaugepingvin** (*Megadyptes antipodes*) er ein pingvin som er endemisk for New Zealand. Han er einaste arten i slekta *Megadyptes*, molekylær forsking har vist at han er nærmast nærskyld til pingvinar frå slekta *[[Eudyptes]]*. Som dei fleste andre pingvinar, har han ein diett hovudsakleg av fisk.

Arten hekkar på aust og sørkysten av Sørøya på New Zealand, og dessutan på Stewart, Auckland og Campbell-øyane sør for Sørøya.

## Skildring
Dette er ein mellomstor pingvin, 62–79&nbsp;cm i høgd. Vekta variere gjennom året og er størst rett før myting, 5,5 til 8&nbsp;kg, og går ned til 3–6&nbsp;kg rett etter myting. Hannar er større enn hoer. Hos vaksne er framhovud og sider av hovudet bleikgult, fjørskafta er mørkare inn mot huda. Iris er lys gul. Det er eit band av klår gul farge frå auga og bakover rundt til baksida av hovudet. Ungfuglar har eit gråare hovud utan band og auga deira har grå iris.

Fisk gjer ut for det meste av innhaldet i dietten til gulaugepingvinar. Storleiken på fisken er liten til mellomstor, opp til 32&nbsp;cm i lengd. I tillegg kan dei ta noko blekksprut og kril. Dei fangar fisken under dukking og kan dukke ned til 160 meters djupne.

Gulaugepingvinar er monogame og dannar langsiktige partnarskap, første hekkinga skjer ved 2-4 års alderen, hannar er eldst ved første hekking. Dei hekkar vanlegvis i skog eller kratt, eller nede ved sjøkanten, vendt mot sjøen. Egglegging skjer typisk i oktober månad. Kullet består av eit eller meir vanleg to blågrøne egg som blir ruga i 39-51 dagar til klekking. Begge foreldra rugar på skift, kvart skift på ca. 2 dagar. Dei første 25 dagane etter klekking treng ungane varme frå ein forelder og dei er uavhengige av foreldra først etter 97-118 dagar. Einskilde individ av gulaugepingvin kan nå ein alder på over 20 år.

Denne pingvinarten har ein estimert populasjon på totalt ca. 7000 individ, og er minkande. Han er klassifisert som sterkt truga.

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer delvis på «[[:en:Yellow-eyed Penguin|Yellow-eyed Penguin]]» frå , den 10. juli 2012*
*Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition), Viking, 2005
*BirdLife International (2012) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=3859 Megadyptes antipodes] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 10. juli 2012

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Videoar, bilete og lydopptak av gulaugepingvinar hos Internet Bird Collection 
* Hartl, E. 2001. *[http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Megadyptes_antipodes.html Megadyptes antipodes]* (On-line), Animal Diversity Web.
Navistar International Corporation

**Navistar International Corporation** er eit føretak i USA som eig lastebilprodusenten International trucks‎ og bussprodusenten Integrated Coach.
UralAZ

**Uraljskij Avtomobiljnij Zavod** (**UralAZ**), ru: Ура́льский автомоби́льный заво́д (УралАЗ) er eit russisk føretak som produserer Lastebilar. Føretaket, som vart stifta i 1941, er no ein del av GAZ. UralAZ er spesielt kjendt for å produsera kraftige terrengåande lastebilar med allhjulsdrift.  

## Kjelder
Setesdalsmuseet

**Setesdalsmuseet** er eit museum i Valle kommune i Agder fylke. Det omfattar historiske stader i heile Setesdal. Til saman er det 17 anlegg og 67 antikvariske bygningar som høyrer til museet, så vel som to nyare bygg som innheld administrasjon og utstillingslokale. Hovudkontoret og administrasjon ligg på Rysstad i Valle kommune. Det vart skipa i 1938.

Den første delen av museet som opna er Nordigard Rygnestad på Rygnestad. Museet består mellom anna av Rygnestadtunet med det kjende Rygnestadloftet og bygningar med særs allsidige funksjonar, ført opp frå 1300-talet og heilt opp til vår tid. På sin opphavlege plass ligg også den gamle lensmannsgarden Tveitetunet. Formidling av folkedrakter er eit av spesialområda til museet, saman med formidling av byggeskikkar. Museet tek også for seg samferdslehistorie og geologi.

Setesdalsmuseet var frå 2005 organisert som eit interkommunalt selskap, som er eigd av kommunane Bykle, Valle, Bygland, Evje og Hornnes, Iveland og Aust-Agder fylkeskommune. 
I 2015 vart det ei avdeling av Aust-Agder museum og arkiv.

Avdelingar ved museet er:

* Hovden jernvinnemuseum
* Bykle gamle kyrkje med rosemåleri
* Lisletog
* Huldreheimen
* Rygnestad museum
* Tveitetunet museum
* Setesdalsmuseet Rysstad
* Sylvartun, eit senter for immateriell kulturarv som folkemusikk, folkedans og kveding
* Bygland museum
* Dampbåten Bjoren
* Evje mineralsti formidlar geologien i nedre del av Setesdal. 
* Evje og Hornnes museum Fennefoss
* Evjemoen forsvarsmuseum
* Iveland og Vegusdal bygdemuseum

## Galleri

Setesdalsbunader på Rygnestadtunet03.jpg|Museumsguidar i setesdalbunad på Rygnestadtunet, ei avdeling av Setesdalsmuseet. 
Bygland Museum, Setesdal, Norway.jpg|Frå Bygland museum
Evje-Hornnes01.jpg|Evje og Hornnes museum
Bjoren 1.jpg|DS «Bjoren» er ein del av museet

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Setesdalsmuseet|Setesdalsmuseet]]» frå ,  den 11. juli 2012.*  
----

## Bakgrunnsstoff
*
Borgarsyssel Museum

**Borgarsyssel Museum** er eit museum i Sarpsborg kommune i Østfold fylke, og er fylkesmuseum for Østfold og bymuseum for Sarpsborg.
Det blei skipa i 1921.

Museet, som er eit frilandsmuseum, ligg nært Sarpefossen. På området er ruinar av ein av mellomalderkyrkjene i Sarpsborg, Nikolaskyrkja frå om lag 1115, utgraven ved 900-årsjubileum til byen i 1916. Omkring ruinane blei det skipa ein park. I samband med denne blei museet etablert i 1921. Da blei sorenskrivargarden Snekkenes frå Rakkestad flytta hit. I 1930 og 1939 blei staden utvida. 

Til museet er det flytta hus frå bygdene i Østfold i tillegg til eit gammalt gjestgivargard frå Sarpsborg. Ein murt arbeidarbrakke, St. Olavs Vold, blei bygd på området på midten av 1800-talet med opphavleg 20 leilegheiter, av dei er ei bevart. Bygningen, som blei innlemma i museet i 1956, rommar også eit arbeidarmuseum og ei bygningshistorisk utstilling.

I 1951 blei eit administrasjons- og magasinbygg vigd inn med mellom anna ei oldsaksamling og ei eiga bysamling for Sarpsborg. Her finst også Østfold-galleriet med mellom anna ei samling høgsetetavler, i tillegg til Sørnes-uret, eit unikt astronomisk ur.

Borgarsyssel Museum er sentralarkiv for Østfold, og her finst lokalhistorisk materiale i original, kopi eller på mikrofilm. Museet har ein eigen restaureringsverkstad.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
*