Rivne stolpekyrkjer, stavkyrkjer og tilhøyrande utgravingar i Nord-Europa

**Rivne stolpekyrkjer, stavkyrkjer og tilhøyrande utgravingar i Nord-Europa** er ei ufullstendig liste over stavkyrkjer, stolpekyrkjer og liknande. Lista er ikkje fullstendig, mellom anna fordi ein stadig får nye opplysningar om gamle kyrkjer.

Dei første kyrkjene i Europa nord for Alpane var oftast bygd i reisverk av tre. Fram til 1100-1200 var treverk det vanlege i mesteparten av Norden, Danmark og det sørlege Sverige gjekk då etterkvart over til å bygge stein eller bindingsverk. Dei første bygga hadde ståande stolpar med nedgravne endar eller palisadekonstruksjon. Særleg i Norge vart desse primitive konstruksjonane erstatta av den karakteristiske stavkonstruksjonen der stolpane står på ei ramme av svillar, ein liggande stokk på eit tørt fundament av stein. Medan nedgravne stolpar raskt rotna, gjorde denne konstruksjonen at bygget overlevde hundreåra.

## Norske kyrkjer
Forsvunne norske stavkyrkjer etter fylke med årstal for riving eller tap.

### Akershus
* Imshaug stavkyrkje, i Sørum ved Glomma

### Buskerud
* Eggedal stavkyrkje, på garden Hovland, også kalla Hovland kyrkje, riven i 1881
* Flå stavkyrkje, kalla «Wees kirke» i 1740, teikna av Johannes Flintoe i 1819 (truleg det eldste bilete av ei stavkyrkje), dokumentert av Christian H. Grosch i 1854, riven i 1858
* Hemsedal stavkyrkje, riven i 1882
* Komnes stavkyrkje, riven 1881
* Lunder stavkyrkje, Sokna, riven ca. 1750-talet
* Nes stavkyrkje,, Nes i Buskerud, riven i 1864
* Holmen stavkyrkje, Sigdal, riven i 1853
* Olberg stavkyrkje i Krødsherad, riven 1859
* Snarum stavkyrkje i Modum, riven omkring 1700
* Tuft stavkyrkje, riven i 1880
* Viker stavkyrkje, Ådal, rive ca. 1702
* Veggli stavkyrkje, riven i 1861
* Ål stavkyrkje, Ål i Ål kommune, riven i 1880

### Hedmark
* Eidskog kyrkje 
* Hof stavkyrkje i Solør, riven i 1861
* Mariakyrkja i Våler, avløyst av krosskyrkje 1806

### Oppland
* Bagn stavkyrkje, (*Ulekjørka*), Sør-Aurdal
* Bilden kyrkje, Gran, truleg sannsynlgvis ei stavkyrkje, ute av bruk på siste halvdel av 1500-talet
* Bjølstad stavkyrkje, Heidal i Sel kommune
* Bjørge stavkyrkje, Gran kommune
* Bleken stavkyrkje, Rudsbygd i Lillehammer kommune
* Bødalen stavkyrkje, Gausdal kommune
* Dovre stavkyrkje
* Dvergsten kapell, Gran kommune
* Fluberg stavkyrkje
* Fåberg stavkyrkje
* Gausdal stavkyrkje
* Grinaker stavkyrkje i Gran, riven 1866 
* Horgen stavkyrkje, Gran kommune
* Høre I, Hurum i Valdres
* Kjos kyrkje, truleg ei stavkyrkje, ute av bruk seint på 1500-talet
* Kvam stavkyrkje, Nord-Fron kommune
* Lesja stavkyrkje
* Lillehammer stavkyrkje
* Røn stavkyrkje
* St. Thomaskyrkja på Filefjell, riven i 1808. Ei kyrkje i moderne stil vart bygd på staden i 1971.
* Svatsum stavkyrkje, Gausdal kommune, avløyst av tømmerkyrkje 1726
* Svenes stavkyrkje
* Vågå stavkyrkje, Vågå i Gudbrandsdal
* Øyer stavkyrkje, brann i 1722

### Vestfold
* Lardal stavkyrkje

### Telemark
* Atrå stavkyrkje, riven i 1839
* Bø I, Bø i Telemark
* Dal stavkyrkje
* Fen stavkyrkje
* Frøystul stavkyrkje
* Gransherad stavkyrkje, riven i 1849
* Gårå stavkyrkje
* Helgen stavkyrkje
* Hjartdal stavkyrkje, riven seinast 1809
* Lisleherad stavkyrkje
* Lårdal stavkyrkje
* Melum stavkyrkje
* Mæl stavkyrkje
* Mo stavkyrkje, riven i 1830-åra
* Nesland stavkyrkje, riven i 1847
*  Roholt stavkyrke, Vrådal i Kviteseid, riven omkring 1685.
* Sauland stavkyrkje, riven 1860
* Sannidal stavkyrkje, no tømmerkyrkje frå 1771
* Skafså stavkyrkje, riven ca. 1830
* Solum stavkyrkje
* Tuddal stavkyrkje
* Vinje stavkyrkje, riven i 1796
* Veum stavkyrkje
* Øyfjell stavkyrkje

### Aust-Agder
* Austad stavkyrkje i Bygland
* Evje stavkyrkje, riven før 1833
* Hylestad stavkyrkje, Setesdal, riven 1838
* Vegusdal stavkyrkje

### Vest-Agder
* Austad stavkyrkje i Lyngdal, frå 1160, riven før 1803

### Rogaland
* Hjelmeland stavkyrkje, riven før 1866
* Randaberg stavkyrkje, riven i 1848

### Hordaland
* Fjelberg stavkyrkje, riven rundt 1730
* Granvin stavkyrkje, riven om lag 1722
* Grindheim stavkyrkje, riven kring 1725
* Holmedal stavkyrkje, riven mellom 1722 og 1830
* Jondal stavkyrkje, riven i 1725
* Ulvik stavkyrkje, riven i 1711
* Varaldsøy stavkyrkje, riven på 1720-talet
* Vikøy stavkyrkje, riven 1839
* Øystese stavkyrkje, riven i 1868
* Åkra stavkyrkje, riven kring 1730

### Sogn og Fjordane

* Bødal stavkyrkje
* Eri stavkyrkje i Lærdal
* Flåm, erstatta av dagens kyrkje i 1670
* Fortun stavkyrkje, Luster.
* Gaupne stavkyrkje, avløyst av Gaupne gamle kyrkje kring 1647
* Guddal i ytre Sogn, ny Guddal kyrkje frå kring 1686
* Hafslo stavkyrkje, riven i 1875
* Innvik kyrkje, riven i 1822
* Jostedal kyrkje, Jostedal lagt øyde frå Svartedauden, ny Jostedal kyrkje frå 1660
* Nes stavkyrkje, Luster, riven i 1836
* Rinde stavkyrkje i Vik, riven i 1866
* Stedje stavkyrkje, riven i 1867
* Tønjum stavkyrkje, øydelagt i storm 1824
* Vangsnes stavkyrkje, riven i 1861
* Årdal stavkyrkje, riven i 1867

### Møre og Romsdal
* Bud stavkyrkje, brann i 1709
* Bremsnes stavkyrkje på Averøy, brann i 1768 eller 1769
* Døving kapell, truleg stavkyrkje til 1754
* Frei stavkyrkje, brann i 1766
* Geiranger, ikkje rein stavkyrkje, skipet i stavkonstruksjon, påbygg i tømmer, riven i 1742
* Grytten, stavkyrkje til omkring 1651
* Haram stavkyrkje (på Haramsøy), riven ca 1838
* Hareid stavkyrkje, brann 25. november 1806
* Hjørundfjord stavkyrkje, riven ca. 1860
* Hustad stavkyrkje, brann i 1718
* Kornstad stavkyrkje på Averøy, riven 1871
* Mo i Surnadal, avløyste Mo kyrkje i Surnadal i 1728
* Odden stavkyrkje, på Odden utanfor Fastsmøla, bles ned ca. 1700
* Rovde stavkyrkje, riven ca. 1860
* Sira stavkyrkja i Nesset kommune, riven ca 1709, dagens kyrkje frå 1869
* Stavkyrkje på Sylte i Valldal, flytta til Dale, erstatta av Norddal kyrkje i 1782
* Stordal, erstatta av tømmerkyrkje i 1789
* Stranda, skada av Skafjell-ulukka og riven i 1731, dagens kyrkje i tømmer frå 1838
* Sunnylven, tatt av snøras i 1727, ny kyrkje oppført på tryggare stad
* Veien stavkyrkje, på Veiholmen i Smøla, riven ca. 1760
* Volda stavkyrkje, riven ag avløyst av ny kyrkje 1858
* Ørsta stavkyrkje, riven i 1864

### Sør-Trøndelag
* Rennebu stavkyrkje

### Andre
* Kvie stavkyrkje 
* Åsnes stavkyrkje 

## Utanlandske kyrkjer

### [[Danmark]]
* -

### [[Island]]
* Thorarinsstadir arkeologiske utgraving i Seydisfjordur, austre Island (Stolpekyrkje som er eldre enn stavkyrkjene)

### [[Sverige]]
* Clemens kyrkje i Lund
* Drotten kyrkje i Lund
* Hemse stavkyrkje på Gotland
* Kalhyttans stavkyrkje ved Filipstad
* Maria Minor kyrkje i Lund, bygd rundt 1060

## Litteratur
* Dietrichson, L., *De norske Stavkirker*, Kristiania 1892