open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oklaj

**Oklaj** er ein busetnad i landkommunen Promina i fylket Šibenik-Knin i Kroatia og hovudsete i kommunen.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Promina

**Promina** er ein landkommune i fylket Šibenik-Knin i Kroatia. Hovudsete i kommunen er Oklaj.

## Folketal
Dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Privlaka

**Privlaka** kan vise til:
*Privlaka i Vukovar-Syrmia, ein landkommune i fylket Vukovar-Syrmia i Kroatia
*Privlaka i Zadar, ein landkommune i fylket Zadar i Kroatia
Vukovar

**Vukovar** (serbisk kyrillisk Вуковар, ungarsk *Vukovár*, tysk *Wukowar*) er ein tettstad og ein bykommune i Kroatia og fylkeshovudstad i fylket Vukovar-Syrmia.

## Folketal
Busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Kjelder
### Referansar
Ilok

**Ilok** (serbisk kyrillisk Илок, ungarsk *Újlak*, tysk *Illok*) er ein tettstad og ein bykommune i fylket Vukovar-Syrmia i Kroatia.

## Folketal
Busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Mirkovci

**Mirkovci** (serbisk kyrillisk Мирковци, ungarsk *Szegfalu*, tysk *Sankt Emrich*) er ein tettstad i bykommunen Vinkovci i fylket Vukovar-Syrmia i Kroatia.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Vukovar-Syrmia

**Vukovar-Syrmia** (kroatisk *Vukovarsko-srijemska županija*) er eit fylke i Kroatia. Fylkeshovudstaden er Vukovar. Vukovar-Syrmia hadde 143&nbsp;113 innbyggjarar i 2021.

## Administrativ inndeling
Vukovar-Syrmia har 5&nbsp;bykommunar og 26&nbsp;landkommunar

### Bykommunar
* Vukovar (fylkeshovudstad)
* Ilok 
* Otok 
* Vinkovci
* Županja 

### Landkommunar
* Andrijaševci
* Babina Greda
* Bogdanovci
* Borovo
* Bošnjaci
* Cerna
* Drenovci
* Gradište
* Gunja
* Ivankovo
* Jarmina
* Lovas
* Markušica
* Negoslavci
* Nijemci
* Nuštar
* Privlaka
* Stari Jankovci
* Stari Mikanovci
* Štitar
* Tompojevci
* Tordinci
* Tovarnik
* Trpinja
* Vođinci
* Vrbanja

## Folketal

### Byar og tettstader
Dei største busetnadene i fylket ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Drikkevise

**Drikkevise** er ein kort eller lang song som ofte handlar om å drikka (alkohol) eller situasjonen rundt drikkinga. Slike songar blir gjerne framførte i samband med drikking.

Ein kan påvisa drikkeviser frå så langt tilbake som Aristofanes i Det gamle Hellas. 

Drikkevisene blei nytta i Europa i mellomalderen, og som ein kuriositet kan me ta med at universitetets «Gaudeamus Igitur» er ein gammal skålsong på latin.

Skil ein mellom drikkeviser og kva ein kan kalla skålsongar med anna innhald av hyllest til gudane, til årstida, til ungdommen eller patriotisme, er drikkevisene mest folkelege.

Av reine drikkeviser blei det skrive lite av norske diktarar på 1700- og 1800-talet, då dei var meir opptekne av det patriotiske, der siste vers ikkje sjeldan munna ut i ein «skål» for fedrelandet. Meir reine drikkeviser var det på den tida fyrst og fremst svenskane som skreiv.

Norske drikkeviser fekk eit oppsving med den nye ungdomskulturen i etterkrigstida, godt hjelpt av trondhjemsstudentane som samla opp til til *Smørekoppens visebok*, der drikkevisene fekk betre plass for kvart nytt opplag. Visebølgja frå 1960-åra gav også bidrag til tilfanget.

Eit døme på ei kort drikkevise som går rett på sak er for forsongar og forsamling og lyder:

: *Hva blåser det for vind i dag?*
: *Brennvin(d)!!*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Drikkevise|Drikkevise]]» frå ,  den 1. mars 2025.*  

## Litteratur

* Smørekoppens visebok Norges mest solgte visebok i sin 17. utgave, laget av studentene ved Norges tekniske høgskole
* [Erik Aall Flood og Lorentz N. Kvam], Helan går: Bordsange og drikkeviser samlet av Smuttan og Lille Manasse, Oslo 1928
* [Erik Aall Flood og Lorentz N. Kvam], Skaal, kamerater! Helan går II. Nye selskapsanger og bordviser samlet av Smuttan og Lille Manasse. Oslo 1934
* Nordiske drikkeviser i utvalg ved Yukon Gjelseth, Oslo 1980
* Louis Jacoby og Øystein Øystå. 96 drammeviser, Oslo 2001
Babina Greda

**Babina Greda** (ungarsk *Babagerenda*) er ein tettstad og ein landkommune i fylket Vukovar-Syrmia i Kroatia.

## Folketal
Den einaste busetnaden i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Eden Golan

**Eden Golan** () er ein israelsk songar. Ho blei fødd i Israel, men flytta til Russland med familien sin då ho var seks år gammal. Ho byrja karrieren der ved å delta i den russiske uttakinga til Junior Eurovision Song Contest 2015, og seinare i den russiske TV-konkurransen *Golos. Deti*. Ho representerte Israel i Eurovision Song Contest 2024 med songen «», som enda på femteplass.
## Bakgrunn
Eden Golan blei fødd i Kfar Saba i Israel. Begge foreldra hennar blei fødde i Sovjetunionen i jødiske familiar. Mora hennar har ukrainsk-jødisk bakgrunn, medan faren har latvisk-jødisk bakgrunn. Bestefaren hennar, Yuri Golan (tidlegare Glagolev), var utdanna ved Fakultetet for journalistikk ved Statsuniversitetet i Moskva og jobba for avisa *Sovjetisk ungdom*. Ho er niesa til pianisten Dorel Golan.

Då Golan var seks år gammal, flytta ho og foreldra hennar til Russland på grunn jobben til av faren, og dei budde i Moskva i 12 år. Ifølgje Golan har ho blanda kjensler om tida i Russland. Ho byrja musikkarrieren der, men følte seg også ukomfortabel på grunn av hyppige uttrykk for antisemittisme. Golan og foreldra hennar flytta tilbake til Israel i 2022. Den umiddelbare årsaka var den russiske invasjonen av Ukraina, men ifølgje Golan ville familien ha flytta uansett.
## Karriere
I 2015 deltok Golan i den russiske uttakinga til Junior Eurovision Song Contest 2015. Ho enda på femteplass med 22 poeng, åtte poeng bak vinnaren . I 2016, då ho var 12 år gammel, deltok ho i barneutgåva av New Wave-konkurransen, der ho framførte songen sin «Vojo na lunu» i duett med . I 2018 var Golan finalist i den femte sesongen av *Golos. Deti* i Russland, der ho var på laget til . Ho samarbeidde også med Yinon Yahel. Etter at ho flytta tilbake til Israel i 2022, deltok ho i finalen av den andre sesongen av *Ro’im et Hakol*, men blei eliminert i fyrste runde.

I førebuingane til Eurovision Song Contest 2024 vedtok  seg for å velje landets representant gjennom samarbeid med TV-kanalen Keshet 12 og talentshowet *HaKokhav HaBa*. Golan vann alle rundane av konkurransen, der ho framførte «I Have Nothing» av Whitney Houston og «I Don’t Want to Miss a Thing» av Aerosmith i finalen. Ho vann både jury- og sjåaravrøystinga og blei vald til å representere Israel i Eurovision. Bidraget hennar, «», blei valt ut på eit seinare tidspunkt. Songen kvalifiserte seg til finalen 11. mai og enda på femteplass totalt, medan han kom på andreplass i sjåaravrøystinga.

I mai 2024 opptredde Golan på eit massemøte i Tel Aviv, der ho kravde frigjering av gislar under . Også Noga Erez, Netta Barzilai og Lola Marsh opptredde. Familien til nokre av gislane heldt talar, inkludert Rachel Goldberg-Polin, mora til den amerikansk-israelske Hersh Goldberg-Polin. Ambassadørane frå USA, Storbritannia, Tyskland og Austerrike heldt også talar, og tidlegare  Hillary Clinton sende ei videohelsing.

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eden Golan|Eden Golan]]» frå , den 1. mars 2025.*
Purpurissekolibri

**Purpurissekolibri** (*Eugenes fulgens*) er ein art i kolibrifamilien, stammen «fjelljuvelar» i underfamilien Trochilinae. Han finst i Sambandsstatane, Mexico og Mellom-Amerika sør til Nicaragua.  

## Skildring

Purpurissekolibrien er ein mellomstor kolibri med ei typisk kroppslengd på om lag 11 til 13 cm lang og masse på mellom 7,5 til 8,5 gram, der hannfuglar vanlegvis er litt større enn hofuglar. Vengespennet er 18 cm. Blant kolibriane som finst i USA er purpurissekolibrien den nest største, berre rivalisert av blåstrupejuvelen (*Lampornis clemenciae*) i storleik. Nebbet er svart, langt og anten rett eller svakt bogeforma. Begge kjønn ser svært mørke ut med mindre sollyset fangar opp den iriserande fjørdrakta, som då lyser opp i sterke farger.  

Hannen har ein grøn-bronse rygg, som blir meir bronsefarga på stjerten, som endar i ein svart spiss. Krona er fiolett, strupen lyser sterkt blågrøn, og resten av hovudet er svart bortsett frå ei kvit flekk bak auget. Brystet er grøn-bronse, medan buken er gråleg. Hoa har ein bronsegrøn rygg og ei matt grå underside. Ho har òg ei kvit stripe bak auget. Ungfuglar liknar hofuglar, men er mørkare og brunare.

### Utbreiing og habitat

Purpurissekolibrien hekkar i fjellområde frå det sørvestlege av USA til Honduras og Nicaragua. Han lever i innlandsområde, skogkantar og lysningar i furu og eikeskog og i tåkeskog frå om lag 1500 moh. og opp til tregrensa på ca. 3000 moh. Han finst òg i meir opne område med sekundærskog og grassletter. Arten vitjar ofte fuglematarar som byr på sukkeroppløysing.  

Nordlege populasjonar, frå sentrale Mexico og nordover er trekkfuglar. Sørlege populasjonar frå  sørlege Mexico og sørover til Nord-Nicaragua er trudd å vere standfuglar. Somme i sør kan gjere vertikale trekk. Han hekkar, men overvintrar ikkje, i det sørlege Arizona, moglegvis i sørvestlege New Mexico, og i dei mexicanske delstatane Chihuahua, Sonora og kanskje fleire andre. Arten er òg registrert i Chisosfjella i Texas sommarstid, men det er ikkje stadfesta hekking der.

### Galleri

Magnificent Hummingbird or Rivoli's (male) Southwest Research Station TAS Bluebird Survey Portal AZ 2016-06-10at09-18-411 (47807580491).jpg|
495 - RIVOLI'S HUMMINGBIRD (8-17-2018) madera canyon, santa cruz co, az -08 (29216109707).jpg|
Rivoli's hummingbird Madera Canyon (Incl. Santa Rita Lodge) 4.11.22 DSC 6099.jpg|
Rivoli's hummingbird Madera Canyon (Incl. Santa Rita Lodge) 4.11.22 DSC 5738.jpg|


## Status
Purpurissekolibrien har eit stort estimert utbreiingsområde (1,8 millionar km²) og storleiken på populasjonen er rekna som stabil på ca. 2 millionar kjønnsmodne individ. IUCN har kategorisert han som ein livskraftig art (LC) utan tydelege trugsmål.

## Kjelder

**Første versjon av denne artikkelen var baset på «[[:en:Rivoli's hummingbird|Rivoli's hummingbird]]» frå , den 2. mars 2025*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Split-Dalmatia

**Split-Dalmatia** (kroatisk *Splitsko-dalmatinska županija*) er eit fylke i Kroatia. Fylkeshovudstaden er Split. Split-Dalmatia hadde 423&nbsp;407 innbyggjarar i 2021.

## Administrativ inndeling
Split-Dalmatia har 16&nbsp;bykommunar og 39&nbsp;landkommunar.

### Bykommunar
* Split (fylkeshovudstad)
* Hvar
* Imotski
* Kaštela
* Komiža
* Makarska
* Omiš
* Sinj
* Solin
* Stari Grad
* Supetar
* Trilj
* Trogir
* Vis
* Vrgorac
* Vrlika

### Landkommunar
* Baška Voda
* Bol
* Brela
* Cista Provo
* Dicmo
* Dugi Rat
* Dugopolje
* Gradac
* Hrvace
* Jelsa
* Klis
* Lećevica
* Lokvičići
* Lovreć
* Marina
* Milna
* Muć
* Nerežišća
* Okrug
* Otok
* Podbablje
* Podgora
* Podstrana
* Postira
* Prgomet
* Primorski Dolac
* Proložac
* Pučišća
* Runovići
* Seget
* Selca
* Šestanovac
* Šolta
* Sućuraj
* Sutivan
* Tučepi
* Zadvarje
* Zagvozd
* Zmijavci

## Folketal

### Byar og tettstader
Dei største busetnadene i fylket ved dei siste folketeljingane var:

### Busette øyar
Folketalet på dei busette øyane i fylket ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Kjelder
### Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Žrnovnica

**Žrnovnica** er ein busetnad i bykommunen Split i fylket Split-Dalmatia i Kroatia.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Imotski

**Imotski** er ein tettstad og ein bykommune i fylket Split-Dalmatia i Kroatia.

## Folketal
Busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Blåstrupejuvel

**Blåstrupejuvel** (*Lampornis clemenciae*) er ein stor medlem av kolibrifamilien, stammen «fjelljuvelar» i underfamilien Trochilinae.  Han lever i USA og i Mexico.  

## Skildring
Blåstrupejuvelen er den største kolibrien som hekkar innanfor USA, med ei lengd på 11,2–12,8 cm. Hannen veg om lag 8,4 gram i gjennomsnitt og opp til 10 gram. Hoa veg i gjennomsnitt 6,8 g. Begge kjønn har eit middels langt svart nebb, ei kvit stripe bak auget og ei smal stripe frå nebbet under det svarte kinnet. 

Hannen har ein iriserande blå strupe, grøn-bronse overside og gråbrun underside. Hoa manglar den blå strupen og har jamt grå underside. Det finst tre underartar med små skilnader i storleik, farger og stjert.  

### Utbreiing og habitat
Blåstrupejuvelen lever i fuktige skogområde frå sørvestlege USA til sørlege Mexico, i høgder frå 1300 opptil 3900 meter over havnivå. Han finst i elvedalar, furuskogar og blandingsskogar, ofte i fjellområde.

### Åtferd
I nordlege område trekkjer fuglane sørover om vinteren, men trekkruta er ikkje kjend. Blåstrupejuvelar lever hovudsakleg av nektar, men et òg små insekt, særleg i hekketida og vinterstid. Dei forsvarar ofte nektarrike blomar.  

Hoa byggjer reiret åleine, ofte under bergoverheng eller i menneskeskapte strukturar. Ho legg to egg, som ho rugar i 17–19 dagar, og ungane flyg ut etter 24–26 dagar. Hoa kan ha opptil tre kull per hekkesesong.

### Galleri

Blue-throated Hummingbird South Fork Cave Creek AZ 2015-07-01at11-18-138 (33930794408).jpg|
Blue-throated Mountain-gem 9012m.jpg|
Blue-throated Mountain-gem 9024m.jpg|
Blue-throated Mountain-gem 9019m.jpg|


## Status
Blåstrupejuvelen er ikkje truga og har ein stabil bestand på rundt 2 millionar individ. Arten tolererer menneskeleg aktivitet godt, men i USA lever han berre i nokre få avgrensa dalstrøk. Arten kan vere sårbar for brann, tørke og habitatøydelegging.

## Kjelder

**Første versjon av denne artikkelen var baset på «[[:en:Blue-throated mountaingem|Blue-throated mountaingem]]» frå , den 2. mars 2025*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Fioletthettekolibri

**Fioletthettekolibri** (*Ramosomyia violiceps*) er ein art i kolibrifamilien, stammen «smaragdar» i underfamilien Trochilinae. Arten finst i Mexico og marginalt inn i Sambandsstatane.  
 
## Skildring
Fioletthettekolibrien er 10–11,5 cm lang og veg 5,1–5,8 gram. Begge kjønn har eit klårt raudt nebb, nokre gongar med svart spiss. Hannfuglar har ein intens fiolettblå isse, blåleg nakkeparti, grønbrun rygg og koparfarga hale. Undersida frå strupe til undergump er reint kvit, med olivengrøne sider. Hunnfuglane liknar hannane, men er noko dusare i fargane.  

### Utbreiing og habitat
Underarten *R. v. ellioti* finst frå søraustlege Arizona og sørvestlege New Mexico til Mexico, medan *R. v. violiceps* lever lenger sør, frå Michoacán til Oaxaca. Arten trivst i ulike miljø, inkludert elvekorridorar i krattskog, lauv- og furuskogar, hagar og parkar. Han finst frå havnivå opp til 2&nbsp;400 moh.

### Trekkrørsler
Nordlege populasjonar i USA og Mexico er stort sett trekkfuglar, men nokre individ overvintrar i Arizona. Auka observasjonar tyder på at arten utvidar leveområdet nordover. Sørlege populasjonar er hovudsakleg standfuglar, men flyttar seg etter næringstilgangen.

### Galleri

Amazilia violiceps ellioti by Don Faulkner (cropped).jpg|
Violet-crowned Hummingbird (male) Paton's Patagonia AZ 2017-04-25 06-22-42 (34323663405).jpg|
Violet-crowned Hummingbird Patagonia Lake SP AZ 2018-02-05 15-11-15 (26260065158).jpg|
Violet-crowned Hummingbird, Arizona 03.jpg|
Violet-crowned Hummingbird, Arizona 04.jpg|



## Status
Fioletthettekolibrien har eit stort estimert utbreiingsområde (511&nbsp;000 km²) og storleiken på populasjonen er rekna som stabil på ca. 2 millionar kjønnsmodne individ. IUCN har kategorisert han som ein livskraftig art (LC) utan tydelege trugsmål.

## Kjelder

**Første versjon av denne artikkelen var baset på «Violet-crowned hummingbird» frå , den 2. mars 2025''

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Svetac

**Svetac** eller **Sveti Andrija** er ei øy i Adriahavet utanfor kysten av Kroatia. Administrativt høyrer øya inn under kommunen Komiža i fylket Split-Dalmatia.

## Folketal
Folketalet på øya ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder

### Referansar
Milna

*Milna* kan vise til:
*Milna på Brač, ein landkommune i fylket Split-Dalmatia i Kroatia
*Milna på Hvar, ein busetnad i landkommunen Hvar i fylket Split-Dalmatia i Kroatia
*Milna på Vis, ein busetnad i landkommunen Vis i fylket Split-Dalmatia i Kroatia
Silia Kapsis

**Vasiliki Silia Kapsis** () er ein australsk songar, dansar og skodespelar av gresk-kypriotisk bakgrunn. Ho representerte Kypros i Eurovision Song Contest 2024 med songen «Liar».

## Bakgrunn
Vasiliki Silia Kapsis blei fødd den 5. desember 2006 i Sydney i Australia, som dotter av den kypriotiske songaren Jórgos Kapsis og den greske juristen og dansaren Despina «Rebecca» Saivanidis frå Thessaloniki. Ho vaks opp i eit musikalsk miljø i Sydney og opptredde allereie som fireåring. Ho har vore forsongar i Australian Youth Performing Arts Company (AYPAC) og har delteke i ei rekkje arrangement og konsertar verda over.

Debutsingelen «Who Am I?» skreiv Kapsis som tolvåring og gav han ut i 2022. Året etter gav ho ut singlane «No Boys Allowed» og «Disco Dancer». Den fjerde singelen, «Night Out», kom ut i november 2023. Ho har dansa med ImmaBeast Dance Company i Los Angeles og har jobba med Stephen «tWitch» Boss på *The Jennifer Hudson Show*. Ho har også delteke i ein dansedokumentar produsert av rapparen .

Kapsis debuterte som skodespelar i kortfilmen *Pearly Gates* i 2022 og har jobba på ulike tv-prosjekt for australske Nickelodeon, blant anna som programleiar for *Nick News*. 

Den 25. september 2023 kunngjorde den kypriotiske kringkastaren  at Kapsis skulle representere Kypros i Eurovision Song Contest 2024 i Malmö i Sverige. Den 29. februar 2024 blei Eurovision-bidraget hennar, «Liar», gjeve ut. Kapsis blei trekt til å opptre fyrst i den fyrste semifinalen tysdag 9. mai 2024. Der blei ho nummer 6 av 15 bidrag og kvalifiserte seg til finalen laurdag 13. mai 2024. I finalen enda ho på 15. plass av 25 bidrag.

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Silia Kapsis|Silia Kapsis]]» frå , den 2. mars 2025.*
Blåtårn

**Blåtårn** var tårnet på Københavns slott. Ein veit ikkje kva tid det bleibygd, men det blir anteke å ha vore under Erik av Pommern (f. 1382-d. 1459). Ein veit at det eksisterte då kong Hans var ved makta.

Ruinane av Blåtårn blei funne av arkeologar i 1902 og ligg under Christiansborg slott, nærare bestemt under slottsplassen. Ruinane blei gravne ut i 1917, og det har vore offentleg tilgang til dei sidan 1924.

## Historie
Tårnet låg mellom riddarsalen og portbygningen. Det hadde 5 etasjar og eit kvadratisk grunnplan, som målte omtrent 16 meter på kvar side. Då Kristian IV blei krona i 1596, blei muren forhøga med nesten 3 meter til rundt 28 meter (44 alen), og det blei føydd til eit spir med kopartak. Då Fredrik IV bygde om  Københavns slott i byrjinga av 1700-talet, blei Blåtårn ståande, men det blei gjennombrote av den nye hovudporten til slottsgarden og kom dermed også til å fungera som portbygning.

Øvst i tårnet var det innreidd eit fengsel. Dette er mest kjent for det lange fangenskapet til Leonora Christina, som sat der i 22 år for medverknad til forræderiet til mannen sin Corfitz Ulfeldt . Det var her ho i 1673–74 byrja å skriva *Jammers Minde*, ei skildring av fengselslivet som var stila til barna hennar.

Av andre kjende fangar kan nemnast Torben Oxe (riksråden som blei skulda for å ha skulda døden til Dyveke); Knud Pedersen Gyldenstjerne; den siste katolske biskopen i Roskilde, Joachim Rønnov; Agnete Sophie Budde og Kristina Nilsdotter Gyllenstierna.

Men fyrst og fremst var Blåtårn meint for «kongens betjenter», dvs. offentleg tilsette. Den islandske bøsseskytten Jon Olafsson opplevde sjølv å bli dømt til eit opphald i den djupaste kjellaren av Blåtårn for ei misferd. Han fortel at tårnvaktaren fekk han heist ned i Blåtårn i eit tynt tau. På botnen var det eit tregolv som ei stor forhøging. Rundt var det ei djup kloakkrenne. Der sat Olafsson i ein månad. Kvar dag blei det heist eit kar ned til han med kanner med øl og tallerkar med mat. «Blåtårn er glatt som et egg innvendig, så det er umulig for noe menneske ved naturlige krefter å slippe ut.»

Blåtårn blei rive saman med resten av slottet i 1731–32. På folkemunne gjekk namnet over til Frederiksholms arresthus som låg i enden av Frederiksholms Kanal for personar som hadde brote lova anten i Københavns amt eller falle inn under Hof- og Stadsretten. Særleg hamna «utenbys misdedere», hoffolk og embetsmenn i dette arresthuset, blant dei ulydige skodespelarar og dansarar frå Det Kongelige Teater, ettersom desse fram til det politiske systemskiftet i 1849 hadde rang som hofftenarar. I 1848 blei dette «Blåtårn» avløyst av Kjøbenhavns Amts Ting- og Arresthus på Blegdamsvej og rive.

Blåtårn er også namnet på eit tårn på Akershus slott.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Blåtårn|Blåtårn]]» frå ,  den 3. mars 2025.*
Typologi i teologi

**Typologi** (frå gresk *typos*, ‘form, mønster, preg’ og *logos*, ‘ord’) er læra om samsvar mellom Det gamle testamentet og Det nye testamentet i kristen teologi og bibelsk *[[exeges]]* (forklaring). Tanken bak typologi er at Gud lét hendingar i Det gamle testamentet skje på eit slikt vis at dei var føreseiingar for kva som kom til å skje med Jesus Kristus. Typologi er såleis ei form for profeti i handling. Omgrepet er i slekt med erstatningsteologi, som ser Gud sitt forhold til dei kristne som anten er «erstatninga» eller «oppfyllinga» eller «fullføringa» av løftet som Gud gav jødane (eller israelittane). Teorien byrja med dei tidlege kristne, som sjølv var jødar, men fekk størst utbreiing i høgmellomalderen, og heldt deretter fram med å vera populær, særleg i kalvinismen etter den protestantiske reformasjonen, men har i seinare periodar fått mindre utheving.

Læra om typologien hevdar at hendingar i Det gamle testamentet eller utsegn er «typar» som dannar mønster av aspekt av Jesus og openberringa hans, og som kan oppfattast som «antitypar» til kvar type. Dei tidlege kristne i forståinga si av Det gamle testamentet hadde behov for å avgjera dens rolle og hensikt for dei, gitt at den kristne openberringa og «den nye pakta» kunne reknast som erstatta, og mange spesifikke bibelske reglar og krav som i bøker som i Tredje Mosebok blei ikkje lenger følgde.

Jesus sjølv nytta dette synet. Han seier til dømes at han må opphøgjast (det vil seia på krossen), på same måte som Moses opphøgde koparslangen i ørkenen, og at han må vera jordas indre (vera død) i tre dagar og tre netter på same måte som Jona var i buken til den store fisken i tre dagar og tre netter.

Typologien var såleis viktig for forsøket til den tidlege kyrkja på å forstå kven Jesus var og kva han hadde gjort. Han fekk dermed også ei tyding for teologien i historia. Typologi er også ein teori *om* historie, ved å sjå heile historia til det jødiske og kristne folket som forma av Gud, med hendingar innanfor forteljinga som skjedde som symbol for seinare hendingar. I denne rolla er Gud ofte samanlikna med ein forfattar som nytta faktiske hendingar i staden for fiksjon for å forma forteljinga si.

## Sjå òg
* Typologi innanfor arkeologi
* Allegori
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Typologi (teologi)|Typologi (teologi)]]» frå ,  den 3. mars 2025.*
Okrug Gornji

**Okrug Gornji** er ein busetnad i landkommunen Okrug på øya Čiovo i fylket Split-Dalmatia i Kroatia og hovudsete for kommunen.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Guri Idsø Viken

**Guri Idsø Viken** () er ein norsk journalist, samfunnsdebattant og romanforfattar. 

## Bakgrunn
Viken er Cand. philol. i litteraturvitskap frå Universitetet i Bergen, og har i lang tid skrive ulike kommentarar og innlegg for mellom andre Aftenposten, Namdalsavisa og Syn og Segn.

Idsø Viken arbeider som politisk seniorrådgjevar i Frivillighet Norge, der ho mellom anna har ansvaret for organisasjonen sitt arbeid med sivilsamfunn i Aust-Europa, inkludert Romania, Bulgaria og Ukraina. 

I fleire år har også Idsø Viken dekka dei internasjonale finalane i Eurovision Song Contest som journalist.

## Bøker
Guri Idsø Viken skreiv romanen *Magnhild: en roman om sex, fyll og offentlig forvaltning* i 2013 saman med Inger Johanne Sæterbakk. Romanen var basert på den populære bloggen *Magghilds Antiblogg*.

I 2025 gav Idsø Viken ut romanen *Krakk* på nynorsk med handling basert på Arendalskrakket, som fann stad i 1886 og førte til ei mengde konkursar og tap av arbeidsplassar både i Arendal og andre stader. Romanen fekk mykje merksemd og gode omtaler i dei fleste norske avisene. *VG* sin kritikar Sindre Hovdenakk gav romanen terningkast seks og meinte han var «en skikkelig kraftpakke av underholdende og spennende ingredienser». Mímir Kristjánsson i Klassekampen skreiv at romanen hadde alle ingrediensane til eit godt kostymedrama og kalla han «mykpornografisk Downton Abbey fra Arendal», mens Gerd Elin Stava Sandve i Dagsavisen skreiv at Krakk var «ein særs vellukka roman, frå start til slutt. Her er nydelege skildringar av overklassen sitt overdådige liv, ispeidd passande dosar sex, dop og spelegalskap.»

## Bibliografi

* 2013: Magnhild. En roman om sex, fyll og offentlig forvaltning. (Roman, Aschehoug).
* 2025: Krakk. (Roman, Aschehoug).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Guri Idsø Viken|Guri Idsø Viken]]» frå ,  den 3. mars 2025.*
Vrgorac

**Vrgorac** er ein tettstad og ein bykommune i fylket Split-Dalmatia i Kroatia.

## Folketal
Dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Wain-Roy

**Wain-Roy Co.** var eit føretak i Massachusetts i USA som i 1948 tok til å produsera det som truleg var verdas fyrste traktormonterte hydrauliske gravemaskin. Dette var ei lita spinkel maskin, som var tilpassa ein Ford 8N. Maskina vart patentert, men føretaket gjorde ikke noko for å forsvara patentet då andre produsentar byrja å produsera liknande maskinar. Maskina vart etter kvart vidareutvikla og det vart produsert ca. 7000 maskinar fram til 1954.  

## Referansar
Shawnee Manufacturing

**Shawnee Manufacturing** var eit føretak i Kansas i USA som på slutten av 1940-talet tok til å produsera gravemaskinar for traktor, av same type som Wain-Roy. I 1950 tok Eik & Hausken til med import av Shawnee-maskinene til Noreg. Men etter at Hamjern i 1953 tok til å produsera gravemaskinar på Hamar gjekk Eik & Hausken  over til å selja Hamjern-maskinar. Eikmaskin i Stavanger tok då over som Shawnee-importør; sjå Sesam Maskinfabrikk.  

## Referansar
Jesenice i Kroatia

**Jesenice** er ein tettstad i landkommunen Dugi Rat i fylket Split-Dalmatia i Kroatia.

## Folketal
Foletalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Breinebbkolibri

**Breinebbkolibri** (*Cynanthus latirostris*) er ein art i kolibrifamilien, stammen «smaragdar» i underfamilien Trochilinae. Arten finst i Mexico og marginalt inn i Sambandsstatane.  Hannen og hoa har ulik utsjånad, og ungfuglane liknar hoa meir enn hannen. Arten er kjent for sitt breie, raude nebb og elles klåre farger.  

## Skildring
Breinebbkolibrien er ein liten kolibri med kroppsmasse på 3–4 gram. Nebbet er langt, raudt med svart spiss. Oversida er metallisk grøn, medan hannen har blå strupe og brei, mørk stjert. Hoa har lys buk, kvit augestripe og kvittippa stjert. Ungfuglane liknar hoa, men hannane får etter kvart raudare nebb og skimrande fjør på strupen.  
 
I USA lever arten langs elvar og i eikeskogar, medan han i Mexico finst frå havnivå til over 3000 moh., ofte i tørrskog og elvekorridorar. Under hekketida held han til i ørkendalar og låge fjellskogar. Arten hekkar frå Arizona og sørover til sentrale Mexico, med nokre få funn i Texas og Arkansas.  

Nordlege populasjonar er trekkfuglar som flyttar til sørlege Mexico om vinteren, medan sørlege bestandar stort sett er standfuglar. Fuglane kjem til hekkeområdet i mars og kan av og til sjåast i USA om vinteren.  

I tillegg til nektar tar denne arten insekt som vert fanga i lufta eller plukka frå plantar. I Mexico konkurrerer han med kanelkolibrien (*Amazilia rutila*) om næring og må derfor ofte nøye seg med blomar med lågare nektarinnhald.  

Hannen utfører ein pendel-liknande flygedans for å imponere hoa. Hoa byggjer eit lite reir nær bakken og legg to kvite egg i kullet. Rugetida er ukjend, men hoa tilbringer mykje tid ved reiret etter klekking. Predatorar, reirforlating og mislukka klekking er hovudårsakene til tap av ungar.

### Galleri

Broad-billed Hummingbird (33935499746).jpg|
Broad-billed Hummingbird . Male - Flickr - gailhampshire (1).jpg|
Broad-billed Hummingbird 7421aa.jpg|
Broad-billed Hummingbird 8707m.jpg|
Broad-billed Hummingbird 7802m.jpg
TulaSite08.JPG|


## Kjelder

**Første versjon av denne artikkelen var baset på «[[:en:Broad-billed hummingbird|Broad-billed hummingbird]]» frå , den 3. mars 2025*
* 

## Bakgrunnsstoff
Raiven

**Sara Briški Cirman** (), kjend under artistnamnet **Raiven**, er ein slovensk songar, låtskrivar og harpespelar. Ho gjorde seg merka i heimlandet i 2016, då ho blei nummer to i EMA, den slovenske uttakinga til Eurovision Song Contest. Ho deltok sidan i EMA 2017, der ho blei nummer tre, og i EMA 2019 der ho fekk ein andreplass. Ho representerte Slovenia i Eurovision Song Contest 2024 med songen «Veronika».

## Bakgrunn

Raiven vaks opp i den slovenske hovudstaden Ljubljana. Ho byrja med musikk som fireåring og starta seinare ved Ljubljana Music Matica. Frå 2002 til 2011 tok ho harpetimar ved musikkskulen i Ljubljana. -debuten kom i 2014, og to år seinare deltok ho i EMA – det slovenske svaret på Melodi Grand Prix. Der blei ho nummer to med låten «Črno bel». Ho deltok sidan i EMA 2017 med «Zažarim» og deretter med låten «Kaos» i 2019.

I 2021 vann Raiven den slovenske musikkfestivalen Popevka med sin eigenskrivne låt «Volkovi». Innimellom har ho drive med opera og teater, og etter å ha fullført ein mastergrad ved Ljubljana musikkakademi, byrja hun for å jobbe innan sjangaren elektroopera. Ho lanserte i 2022 eit eige elektroopera-prosjekt som kombinerer klassisk opera med elektropop.

I desember 2023 kunngjorde den slovenske ålmennkringkastaren  at Raiven skulle representere Slovenia i Eurovision Song Contest 2024 i Malmö. Ho deltok med låten «Veronika». Ho kvalifiserte seg til finalen av Eurovision Song Contest og enda til slutt på 23. plass.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Raiven|Raiven]]» frå , den 3. mars 2025.*
Sesam Maskinfabrikk

**Sesam Maskinfabrikk** var eit føretak, eigd av Eikmaskin i Stavanger, som produserte traktorgravar, frontlastarar og anna traktorreiskap. 

Eikmaskin var importør for Ferguson/Massey Ferguson traktorar i Noreg. Då Hamjern i 1953 tok til å produsera gravemaskinar på Hamar vart desse seld av konkurrenten Eik & Hausken, som var importør av Fordson traktorar. Eikmaskin klarte då å få agenturet på Shawnee gravemaskinar, som Eik & Hausken tidlegare hadde importert. I 1956 inngjekk Eikmaskin eit samarbeid med Sirevaag og Frøiland Mek. Industri i Stavanger. Frøiland produserte Shawnee-maskiner på lisens og Eikmaskin selde dei, under merkenamnet «Norsk Shawnee», montert på Ferguson-traktorar. 

Frå og med 1961 tok Eikmanskin til å kalla maskinanen «Sesam». Dette var eit varemerke dei alt nytta på frontlastarar som Frøiland produserte for dei. I 1963 overtok Eikmaskin Sirevaag og Frøiland Mek. Industri og endra namnet til «Sesam Maskinfabrikk». I 1963 tok dei til å produsera ei større maskin, Sesam 500, som saman med frontlastarar vart hovedproduktet i fleire år framover. På den svenske marknaden vart maskina kalla Eik 500. 
Det vart òg produsert vernebøyler, grøftefresar og lastebilkraner, som òg vart montert på traktoren Massey Ferguson 165. 
I 1968 vart det bygd ein ny fabrikk Jåttåvågen. Ein ny serie med frontlastarar tilpassa Massey Ferguson 100-serien, kalla «Sesamatic», vart då innført. 

Framveksten av petroleumsverksemda i Rogaland  pressa opp lønningane, og gjorde at det vart vanskeleg å få tak i og behalda fagfolka som Sesam var avhengige av. I 1973 la difor Eikmaskin ned sin eigen produksjon og sette han bort til andre føretak, som Astor Mek. Verksted på Sola og fram til 1981 Stiansen & Øya i Agder. Ein gong på 1980-talet overtok Astor rettigheitene til både gravemaskinane og frontlastarane og endra merkenamnet til «Astor». I 1973 vart produksjonen av kranene overført til Hymas i Brumunddal.

## Referansar
Natalia Barbu

**Natalia Barbu** () er ein moldovsk songar og låtskrivar. Ho er mest kjend for å ha representert Moldova i Eurovision Song Contest 2007, med songen «», og i 2024 med songen «In the Middle».

## Musikkarriere
Gjennom heile sin karriere har Barbu samarbeidd med ei gruppe musikarar kalla Trigon på eit alternativt jazz-folk-eksperiment. Ho skriv sine eigne tekster, komponerer musikken til dei fleste av songane sine, og samarbeider om arrangementa med crewet sitt.

I 2006 signerte Barbu ein treårskontrakt med plateselskapet Cat Music Records (Sony Music).

Barbus største suksess har vore utgjevinga av singelen «Îngerul meu» i Romania. Songen låg 11 veker på fyrsteplassen på den rumenske topp 100-lista, og blei mykjee spelt på MTV Romania.

Den 14. desember 2006 blei Barbu vald til å representere Moldova i Eurovision Song Contest 2007 med songen «». I Eurovision Song Contest kvalifiserte ho seg frå semifinalen 10. mai 2007 og enda til slutt på 10.-plass i finalen 12. mai 2007, med 109 poeng.

I 2012 byrja Barbu å samarbeide med musikkprodusent Radu Sirbu og låtskrivar Ana Sirbu (Sianna) ved plateselskapet Rassada Music. På slutten av sumaren gav Barbu ut singelen «I Said It's Sad», som ho uttala var ei stor stilendring for ho. Den nye songen nådde fyrsteplassen på Topp 10 Airplay Moldova. Seinare i 2012 gav ho ut «Iubire Cu Aroma De Cafea» og «Confession», som ho deltok med i den rumenske nasjonale utveljinga til Eurovision Song Contest 2013.

Barbu var blant deltakarane som deltok i *Etapa națională 2024*, den moldovske uttakinga til Eurovision Song Contest 2024, med songen «In the Middle». Ho enda på fyrsteplass i audition-runda 13. januar 2024 og kvalifiserte seg til finalen. Der blei ho vald ut til å representere Moldova i Eurovision Song Contest i Malmö. Under konkurransen klarte ikkje songaren å kvalifisere seg frå den fyrste semifinalen 7. mai 2024, etter å ha blitt nummer 13 av 15 deltakarar, med 20 poeng.

## Privatliv
I 2011 gifta Barbu seg med ein rumensk forretningsmann og bur for tida saman med han i Romania. Dei har eit barn saman.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Natalia Barbu|Natalia Barbu]]» frå , den 3. mars 2025.*
Donji Muć

**Donji Muć** er ein tettstad i landkommunen Muć i fylket Split-Dalmatia i Kroatia og hovudsete i kommunen.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Lokvičići

**Lokvičići** er ein tettstad og ein landkommune i fylket Split-Dalmatia i Kroatia.

## Folketal
Busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Otok

**Otok** kan vise til:
*Otok i Split-Dalmatia, ein landkommune i fylket Split-Dalmatia i Kroatia
*Otok i Vukovar-Syrmia, ein bykommune i fylket Vukovar-Syrmia i Kroatia
Krivodol (fleirtyding)

**Krivodol** kan vise til:
* Krivodol, ein by og ein kommune i provinsen Vratsa i Bulgaria
* Krivodol i Podbablje, ein busetnad i landkommune Podbablje i fylket Split-Dalmatia i Kroatia
Podstrana – Sita

**Podstrana – Sita** er ein busetnad i landkommunen Podstrana i fylket Split-Dalmatia i Kroatia. Frå folketeljinga i 2021 vart den eine busetnaden Podstrana delt inn i ti busetnader, der Podstrana – Sita er den folkerikaste.

## Folketal
Folketalet i busetnaden ved dei siste folketeljingane var:

## Merknader

## Kjelder
### Referansar
Iolanda Costa

**Iolanda Costa** (), kjend  som **Iolanda**, er ein portugisisk songar og låtskrivar. Ho ble kjend for si deltaking i den fyrste sesongen av programmet *Uma canção para ti* i 2008. Costa representerte Portugal i Eurovision Song Contest 2024 med songen «Grito».

## Bakgrunn
Costa blei fødd den 4. november 1994 i Figueira da Foz, men flytta til  som barn. Frå ein tidlig alder viste ho en stor lidenskap for musikk, og hennar kall gjekk ikkje umerka hen hos foreldra, som sende ho for å studere musikk ved Tecnimúsica, ein skule i Pombal, og seinare ved konservatoriet. Som 17-åring flytta ho til Lisboa der ho blei uteksaminert i kommunikasjonsvitskap frå ISCSP. Ho prøvde å opptre på barar og i nasjonale talenttevlingar som ein inngangsport, og flytta deretter til London, der ho studerte låtskriving ved BIMM University.

## Karriere
I ein alder av 14, deltok Iolanda i den fyrste utgåva av talentprogrammet *Uma canção para ti*, sendt på TVI i desember 2008, men blei eliminert i det andre gallashowet, og klarte dimed ikkje å nå finalen. I 2012, i ein alder av 17, prøvde ho lykka igjen på eit TV-program, denne gongen i den femte sesongen av *Ídolos*, den portugisiske utgåva av **', men nådde ikkje direktesendingane.

I 2014 gjekk Iolanda på scena for blind audition i den andre sesongen av ''The Voice Portugal'', på RTP1, men hennar framføring av «Who You Are», av , klarte ikkje å imponere nokon av dei fire mentorane. I 2022 deltok ho i **', den portugisiske uttakinga til Eurovision Song Contest, som medforfattar og medkomponist av songen «Mar no fim», framført av artisten Blacci. I 2023 gav Iolanda ut sin fyrste EP, med tittelen *Cura*, som ho skreiv under koronapandemien.

I 2024 blei Iolanda vald ut til å delta i ** med songen «Grito». Laurdag 24. februar 2024 sikra ho seg plass i finalen ved å vinne semifinalen, og til slutt å vinne festivalen. Som følgje av sigeren i *Festival da Canção*, fekk ho retten til å representere Portugal i Eurovision Song Contest 2024. Den 29. mars 2024 gav flere deltakarar, inkludert Iolanda, ut ei felles fråsegn der dei bad om «ei umiddelbar og varig våpenkvile» i Gaza, og «trygg retur av alle gislar».

Portugal blei trekt til å delta i den fyrste semifinalen tysdag 7. mai. I semifinalen enda Iolanda på åttandeplass av 16 bidrag, og kvalifiserte seg til finalen laurdag 11. mai. I finalen enda ho på tiandeplass, av 25 bidrag, med 152 poeng.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Iolanda Costa|Iolanda Costa]]» frå , den 3. mars 2025.*
Tali Golergant

**Tali Golergant** (), kjend  som **Tali** (stilisert med store bokstavar), er ein israelskfødd luxembourgsk songar, låtskrivar, skodespelar og songlærar. Ho representerte Luxembourg i Eurovision Song Contest 2024 med songen «Fighter».

## Bakgrunn
Golergant blei fødd den 26. november 2000 i Israel av ein peruansk-jødisk far og ei israelsk mor. Då hun var seks månader gammal, flytta ho saman med familien til Chile, Argentina og andre land, på grunn av bankjobben til faren, til familien til slutt slo seg ned i Limpertsberg i Luxembourg by, der ho budde i ti år. Ho byrja å spele piano då ho var 7 år gammal, og byrja å syngje, skrive og spele teater då ho var 12 år. Ho blei utdanna ved International School of Luxembourg, før ho flytta til New York for å studere musikal ved Marymount Manhattan College.

Golergant taler  hebraisk, spansk, fransk og engelsk flytande og er i stand til å kommunisere på tysk og forstå luxembourgsk.

## Karriere
I 2020 gav Golgerant ut debutsingelen sin «Temporary», og følgde opp med debut-EP-en *Lose You* i 2021. Saman med sitt eige band opptredde ho på ulike konsertarenaar i New York, deriblant Rockwood Music Hall, Mercury Lounge, Arlene's Grocery og Delancey Street. Ved sida av musikkarrieren har Golergant spelt flere teaterroller, der ho blant anna har spelt Tzeitel i **', Sue Snell i **' og Éponine i *[[Les Misérables]]*; ho har også spelt i indie-kortfilmen *Agua*.

I desember 2023 blei Golergant kunngjord som ein av åtte deltakarar i **, den luxembourgske uttakinga for Eurovision Song Contest. Den 9. januar 2024 blei det offentliggjort at ho skulle delta med songen «Fighter». Ho vann *Luxembourg Song Contest* og fekk dimed æra til å vere den første representanten for Luxembourg i Eurovision Song Contest sidan 1993. Golergant deltok i den fyrste semifinalen tysdag 7. mai 2024, der ho kvalifiserte seg til finalen laurdag 11. mai. I finalen enda ho på 13. plass med 103 poeng.

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tali Golergant|Tali Golergant]]» frå , den 4. mars 2025.*
Kreševo (fleirtyding)

**Kreševo** kan vise til:
* Kreševo, ein kommune i kantonen Sentral-Bosnia i Bosnia-Hercegovina
* Kreševo i Šestanovac, ein busetnad i landkommunen Šestanovac i fylket Split-Dalmatia i Kroatia
Smilodon

**Smilodon** var ei slekt med store kattedyr i den utdøydde biologiske underfamilien sabeltannkattar (Machairodontinae). Dei er mest kjende for dei enorme hoggtennene sine, og har meir populært vore kalla **sabeltiger** eller **sabeltanntiger** (og tilsvarande på fleire andre språk). Desse namna er misvisande då dei ikkje var i nær slekt med tigeren.

Smilodon har berre vore funne i Amerika, men nærståande artar fanst også i Eurasia og Afrika. Det vi veit om dei tre kjende Smilodon-artane er basert på fossilfunn og det vi veit om nolevande kattedyr.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Smilodon|Smilodon]]» frå ,  den 4. mars 2025.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Sarah Bonnici

**Sarah Bonnici** () er ein maltesisk songar. Ho representerte Malta i Eurovision Song Contest 2024 med songen «Loop».

## Bakgrunn
Bonnici blei fødd den 30. mai 1998 i Xaghra på Gozo. Ho er dotter av millionæren Marcel Bonnici, dagleg leiar i Mercury Tower og fotballklubben . Ho har ein mastergrad i rekneskap og finans.

## Karriere
Bonnici blei rettleia av songaren  frå ein ung alder. I 2009 deltok ho i *Malta Junior Eurovision Song Contest*, den maltesiske uttakinga for Junior Eurovision Song Contest 2009, med songen «The Mambo Song», der ho enda på tredjeplass. Året etter vann ho den fjerde utgåva av L-Għanja Tal-Maltin Song Festival, og plasserte seg fyrst i sin alderskategori med ein song skriven av Miriam Christine og vann «Beste stemme» i samme tevling. I 2010 deltok ho igjen i *Malta Junior Eurovision Song Contest*, der ho enda på ein sjuandeplass med songen «Kitty Kitty Cat». Deltakinga gav ho moglegheita til å bli med den maltesiske representanten , som dansar, i Junior Eurovision Song Contest 2010.

Gjennom tenåra deltok Bonnici i fleire internasjonale songtevlingar utanfor heimlandet, inkludert Trixie-festivalen i Bulgaria, Carpathians Star Festival i Romania og Star to Born-festivalen i Ungarn. Bonnici plasserte seg fyrst i sin kategori på Ti Amo-festivalen i Romania og vann også Original Song Category med songen «Vivrà ancora». Ho vann «New Talent»-kategorien av Festival Kanzunetta Indipendenza i 2012, og hovudkategorien til festivalen i 2018. Kort tid etter deltok ho i den fyrste utgåva av *X Factor Malta*.

Bonnici deltok i *Malta Eurovision Song Contest 2022* med songen «Heaven», der ho enda på tolvteplass i finalen. Den 18. oktober 2023 blei ho presentert som ein av deltakarane i *Malta Eurovision Song Contest 2024* med sangen «Loop», som seinare blei trekt til å opptre i det fyrste programmet av semifinale-runden 27. oktober. Etter at semifinalerunden var gjennomført, i slutten av november, ble det kunngjort at ho var blant dei kvalifiserte til finalen 3. februar 2024. I finalen vann hun juryavrøystinga og kom først samanlagt med 102 poeng, og fekk dermed retten til å representere Malta i Eurovision Song Contest 2024. Bonnici klarte ikkje å kvalifisere seg til finalen frå den andre semifinalen 9. mai 2024, etter å ha blitt nummer 16 av 16 deltakarar med 13 poeng.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sarah Bonnici|Sarah Bonnici]]» frå , den 4. mars 2025.*
Besa Kokëdhima

**Besa Kokëdhima** (), også mononymt kjend som **Besa**, er ein albansk songar. I 2013 vann ho den 15. utgåva av . Ho representerte Albania i Eurovision Song Contest 2024 med songen «Titan».

## Bakgrunn
Kokëdhima blei fødd 29. mai 1986 i ein albansk familie i byen Fier i  Albania, som då var . 

Som 15-åring flytta Kokëdhima til Storbritannia for å ta høgare utdanning. I 2003 gav ho ut debutsongen «Më beso», skriven av produsenten Florian Mumajesi, og saman med den albanske gruppa Produkt 28. Songen blei tildelt musikkprisen «Mikorofoni I Artë» i 2003. Ho gav ut debutalbumet *Besa* i 2006. Albumet blei skriven i samarbeid med kjende albanske musikkpersonar som Dorian Gjoni, Flori Mumajesi, Genti Lako, Andy DJ og Stine.

Kokëdhima har delteke i ei rekkje musikktevlingar, inkludert Notafest, der ho fekk fyrstepremie for r'n'b-singelen «Lëshoje Hapin». I 2009 deltok ho i **', den rumenske uttakinga til i [[Eurovision Song Contest 2009|Eurovision Song Contest]], med den engelskspråklege songen «Nothin' Gonna Change». I 2010 tevla ho i Top Fest, og vann klassen beste kvinnelege songar med singelen «Kalorësi i Natës». Sidan 2010 har ho gjeve ut ei rekkje singlar.

Kokëdhima har gjeve ut fire album, der dei to siste er ''Besa për Festat'' og ''Ti Je Festa Ime''. 

Kokëdhima vann også  i 2013, og ho var dommar i talentshowet ''The Voice of Albania''. Ho debuterte i Frankrike med den franskspråklege balladen «En equilibre» i juni 2022. I 2023 blei ho plukka ut til å tevla i **' med songen «Zemrën n'dorë». Der vann ho  og vann samstundes retten til å representere Albania i Eurovision Song Contest 2024 i Malmö.

Kokëdhima deltok i den andre semifinalen torsdag 9. mai 2024. Der enda ho på 15.-plass av 16 deltakarar og kvalifiserte seg ikkje til finalen laurdag 11. mai.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Besa Kokëdhima|Besa Kokëdhima]]» frå , den 4. mars 2025.*
Sveta Nedelja

**Sveta Nedelja** kan vise til:
* Sveta Neđelja, ei øy i Adriahavet i kommunen Budva i Montenegro
* Sveta Nedelja i Istria, ein bykommune i Istria fylke i Kroatia
* Sveta Nedelja i Zagreb fylke, ein bykommune i Zagreb fylke i Kroatia
Pazin

**Pazin** (italiensk *Pisino*, tysk *Mitterburg*) er ein tettstad og ein bykommune i Kroatia og fylkeshovudstad i fylket Istria. Ein del administrative oppgåver er òg lagt til Pula og Poreč.

## Folketal
Dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Šestanovac

**Šestanovac** er ein tettstad og ein landkommune i fylket Split-Dalmatia i Kroatia.

## Folketal
Busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Šolta kommune

**Šolta** er ein landkommune på øya med same namn i fylket Split-Dalmatia i Kroatia. Kommunen omfattar heile øya med Grohote som hovudsete.

## Folketal
Dei største busetnadene i kommunen ved dei siste folketeljingane var:

## Kjelder
### Referansar
Artisten Aiko

**Alena Shirmanova-Kostebelova** (), kjend under artistnavnet **Aiko**, er ein russisk-tsjekkisk songar og låtskrivar som for tida er basert i Brighton i England. Ho representerte Tsjekkia i Eurovision Song Contest 2024 med songen «Pedestal».

## Bakgrunn
Alena Shirmanova-Kostebelova blei fødd den 26. desember 1999 i Moskva i Russland. Kort tid etter flytta ho og familien til Karlovy Vary i Tsjekkia, der ho vaks opp.

I 2015 deltok Shirmanova-Kostebelova i den fjerde sesongen av reality-talentprogrammet *Česko Slovenská SuperStar*. Ho flytta deretter til Storbritannia for å satse på den musikalske karrieren sin. Ho busette seg fyrst i London og sidan i Brighton. Under kunstnarnamnet Aiko gav ho ut debutalbumet *Aiko* i 2018, etterfølgd av *Expiration Date* i 2020, då ho gav ut debutsingelen «Hunt».

Shirmanova-Kostebelova er den fyrste tsjekkiske artisten som har dukka opp på -skjermene, og den fyrste tsjekkiske kvinna til å delta i Spotify Equal-kampanjen. Ho har sidan opptredd på Rock for People, ESNS, Metronome Prague, The Great Escape, Grape, Nouvelle Prague og festivalane Sziget og Waves Vienna. Ho har også vore støttemusikar på turnear til artistar som Alice Merton, Black Honey, Lauren Ruth Ward og Tamino. Nokre av songane hennar har blitt brukte i TV-seriar som *Teen Mom* og **.

Hausten 2023 gav Aiko ut sitt tredje album, *Fortune's Child*. I november same år kunngjorde den tsjekkiske kringkastaren  at ho var blant deltakarane i ESCZ 2024, den tsjekkiske nasjonale finalen for Eurovision Song Contest 2024. Ho deltok med songen «Pedestal» og 13. desember kunngjorde Česká televize at ho hadde vunne den tsjekkiske finalen. Ho representerte Tsjekkia i Eurovision Song Contest 2024 i Malmö i Sverige, men klarte ikkje å kvalifisere seg til finalen.

## Privatliv
Aiko er i eit forhold med den spanske trommeslagaren Kat Almagro, som deltok i Eurovision Song Contest 2024 for San Marino, som ein del av rockegruppa Megara.

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aiko (artist)|Aiko (artist)]]» frå , den 4. mars 2025.*
Labin (fleirtyding)

**Labin** kan vise til:
* Labin, ein bykommune i fylket Istria i Kroatia
* Labin i Prgomet, ein busetnad i landkommunen Prgomet i fylket Split-Dalmatia i Kroatia