open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gelderland

**Gelderland** er ein provins i Nederland som ligg sentralt i austlege delar av landet. Administrasjonssenteret er Arnhem, men dei to byane Nijmegen og Apeldoorn har fleire innbyggjarar. Andre store byar i provinsen er Ede, Zutphen, Doetinchem, Harderwijk, Wijchen og Tiel.

## Historie
Den noverande provinsen Gelderland dekkjer om lag tre fjerdedelar av det historiske hertugdømet Geldern. Geldern var eit grevskap seint på 1000-talet og vart så eit hertugdømet i Det tysk-romerske riket og inkluderte òg delar av provinsen Limburg og det tyske landkreisen Kleve med byen Geldern, som opphavleg var setet for hertugane. Han var ein del av Habsburgs Nederland i 1543, som ein av Dei sytten provinsane, men var ikkje av dei rikaste eller tettast folkesette.

## Kommunar
Gelderland består av følgjande 53 kommunar:

### Endringar av kommunane

Desse kommunane vart slått saman med andre kommunar:

* Angerlo vart slått saman med Zevenaar
* Dinxperlo vart slått saman med Aalten
* Gorssel vart slått saman med Lochem
* Lichtenvoorde vart slått saman med Groenlo
* Warnsveld vart slått saman med Zutphen
* Wehl vart slått saman med Doetinchem

Desse kommunane vart slått saman og fekk nytt namn:

* Borculo, Eibergen, Neede og Ruurlo vart Berkelland
* Hengelo, Hummelo en Keppel, Steenderen, Vorden og Zelhem vart Bronckhorst
* Bergh og Didam vart Montferland
* Gendringen og Wisch vart Oude IJsselstreek

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gelderland|Gelderland]]» frå , den 15. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Overijssel

**Overijssel** (latin *Transiselania*) er ein provins i Nederland og ligg aust i sentrale delar av landet. Namnet tyder «landet på andre sida av elva IJssel». Administrasjonssenteret i provinsen er Zwolle.

## Geografi
Overijssel grensar til Tyskland i aust, Gelderland i sør, Flevoland i vest og Friesland og dei tidlegare lyngheiene i Drenthe i nord. Overijssel består av tre regionar Kop van Overijssel i nordvest, Salland i midten og Twente i aust. Bortsett frå Zwolle er andre store byar Almelo, Deventer, Enschede og Hengelo.

I søraust er provinsen hovudsakleg sandete med eit par mindre elvar som Regge og Dinkel. Dei nordlege delane av provinsen var ein gong myrlendt og torv frå dette området vart i tidlegare i stor grad utnytta til brensel. I dag er det berre få område att frå desse myrene. 

Det høgaste punktet i Overijssel er toppen Tankenberg, ein ås i kommunen Losser på 89 meter over havet. Det lågaste punktet er Mastenbroek polder nær Kampen på 2 meter under havnivå.

## Historie
Overijssel vart tidlegare kalla Oversticht. I 1336 vart han ein del av Geldern, men vart seinare avstått til erkebiskopen av Utrecht i 1347 og kjend som *het Sticht*. Biskopane gav Oversticht vidare til keisar Karl V av Det tysk-romerske riket i 1528, som kalla seg sjølv «Herre over Overijssel», og som slik gav provinsen det moderne namnet. Folket i provinsen slo seg saman med dei andre nederlendingane i opprøret mot Karl V sin arving, Filip II av Spania. 

Etter ein kort okkupasjon av styrkane til biskopen av Münster (1672–74) fekk Overijssel eit nytt styre som gav statthaldaren mykje makt. Det var mykje motstand mot dette i heile provinsen og det heile enda med opprettinga av Den bataviske republikken i 1795. Frankrike annekterte Den bataviske republikken i 1810 og Overijssel vart ein del av det franske departementet Bouches-de-l'Yssel. Etter Napoleon sitt nederlang i 1814 vart Det sameinte kongedømet Nederland oppretta, som Overijssel så vart ein del av. 

Noordoostpolder vart oppretta og tørrlagd i 1942 og var ein del av Overijssel frå 1962 til 1986, då han vart ein del av den nye provinsen Flevoland.

## Kommunar
Overijssel består av følgjande 25 kommunar:

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Overijssel|Overijssel]]» frå , den 15. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Liguster

**Liguster** (*Ligustrum vulgare*) er ein busk i oliventrefamilien. Han vert opp mot 2 meter høg. Busken toler godt beiting og nedskjering. Det har ført til at han har vorte brukt til hageplante. Ein finn gamle hagar med ligusterhekkar. 

I Noreg er arten heimleg ytst i Oslofjorden, men finst òg forvilla som framandart noko nordover på Austlandet og vestover langs kysten til Kristiansand og spreidd vidare til Sogn. Elles er det nokre veksestader i Sverige. I Danmark er han ikkje funnen. Han er vanleg i Vest- og Mellom-Europa, og i det nordlege middelhavsområdet.

I Noreg er han ein strandplante som lagar tett kratt i vill tilstand. Får han bløme fritt får han gulkvite små blomar som sit i store klasar. Blomane kan minne om syrin, som er i same familie. Frukta er svarte glinsande bær som er giftige, tilliks med resten av planta.

Dei svarte bæra har vore brukte til å lage blekk av.

## Sortar
* 'Atros' - Dafo® (var. *italicum*), vintergrøn.
* 'Atrovirens' - (syn. *Ligustrum vulgare virens*) vintergrønn. (var. *italicum*)
* 'Atrovirens Compact'
* 'Atrovirens Select' - forbetra 'Atrovirens'.
* 'Auriflorum' (syn. *Ligustrum vulgare lutescens*)
* 'Buxifolium' – lågtveksande, ovale blad som ikkje blir meir enn 2,5 cm lange.
* 'Cheyenne' – Nord-Amerikansk, kuldetolerant sort. Vintergrøn.
* 'Chlorocarpum' - grønne bær.
* 'Compacta'
* 'Dänemark'
* 'Evers' – vintergrøn, noko lengre enn 'Atrovirens'.
* 'Glaucum'
* 'Golden Drops'
* 'Gracila'
* 'Insulense' – lange, smale blad 5-11 cm lange og 1-2.5 cm breie.
* 'Leucocarpum' – grønkvite bær.
* 'Liga' - Dafo® (var. *italicum*) vintergrøn.
* 'Listrum' - Dafo®, ein vindtolande, lauvfellande sort.
* 'Lodense' – (syn. *Ligustrum vulgare nanum*)(syn. *Ligustrum vulgare lutescens*) tett, dvergveksande. Sortnamnet er danna av engelsk *low* og *dense* = låg og tett.
* 'Maslö' -
* 'Pendulum'
* 'Pyramidale' – opprett med greiner parallelle med stammen (fastigate)
* 'Xanthocarpum' – gule bær.

## Kjelder




----
* C. A .M. Lindman: *Nordens Flora*. Oslo 1977
* Knut Fægri: *Norges Planter* Oslo 1970
* Knut Langeland: *Hagens vakreste busker og trær - løvfellende*, Oslo 1994. ISBN 82-516-1511-9

## Bakgrunnsstoff
Achterhoek

**Achterhoek** er ein region aust i Nederland og provinsen Gelderland. Området ligg mellom elvane IJssel og Oude IJssel, og grensar til provinsen Overijssel og Tyskland. Regionen er hovudsakleg landleg med store opne område, gardar og skogar. Ølet Grolsch vart først brygga i Groenlo i regionen i 1615.

Dei viktigaste byane i Achterhoek er Doetinchem, Winterswijk, Doesburg og Zutphen. Doesburg og Zutphen er gamle hansabyar som begge har godt bevarte bysentrum. 

## Kommunar i Achterhoek
* Aalten
* Berkelland
* Bronckhorst 
* Doesburg 
* Doetinchem 
* Lochem
* Oost Gelre
* Oude IJsselstreek
* Winterswijk
* Zutphen 

## Bakgrunnsstoff
* Turistportal for Achterhoek

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Achterhoek|Achterhoek]]» frå , den 15. februar 2008.*
Betuwe

**Betuwe** er ein region i Nederland i provinsen Gelderland. Då Pannerdens Kanaal vart graven ut mellom 1701 og 1709 vart den austlegaste delen av Betuwe (inkludert byane Pannerden og Lobith) ikkje lenger rekna som ein del av regionen. 

Betuwe ligg mellom elvane Waal og Rhinen/Lek og er kjend for fruktavlingane. Den største og viktigaste byen i regionen er Tiel.

I 1995 måtte ein stor del av området evakuerast på grunn av fare for stormflaum i elvane. Dette skjedde heldigvis ikkje, men det oppstod debattar om ein skulle forsterke dikene eller ikkje. 

Byar i Betuwe er:
* Buren
* Culemborg
* Driel
* Elst
* Geldermalsen
* Gendt
* Huissen
* Randwijk
* Tiel
* Tuyll eller Tuil

Betuw er delt inn i 11 kommunar: Overbetuwe, Neder-Betuwe, Lingewaard, Arnhem (sørleg del), Nijmegen (nordleg del), Tiel, Culemborg, Neerijnen, Geldermalsen, Lingewaal og Buren.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Betuwe|Betuwe]]» frå , den 15. februar 2008.*
Absalon av Lund

**Absalon** eller **Absalon Hvide** () var ein dansk erkebiskop og statsmann. Han var biskop i Roskilde 1158–1191, erkebiskop av Lund i Skåne frå 1177. Absalon var son til Asser Rig, fosterbror til kong Valdemar den store og bror til stormannen Esbern Snare.

Absalon studerte teologi og kyrkjerett i Paris, og vart alt som 30-åring biskop av Roskilde. I 1167 fekk han den vesle byen Hafn av kongen. Her fekk han bygd ei borg med kloster. Byen voks etter kvart fram som ein viktig handelsstad, og fekk seinare namnet København. I dag ligg det restar av Absalons Borg under Christiansborg. Absalon samarbeidde tett med kong Valdemar, og i 1169 hjelpte han kongen med å innta Rügen og delar av Pommern frå venderane. I 1177 etterfølgde han biskop Eskil som erkebiskop i *Lunds stift*. 

Som erkebiskop utvikla han benediktinarklosteret i Sorø, som far hans hadde grunnlagt, til eit velståande cistercienserkloster. I dag er Sorø klosterkyrkje den einaste delen av klosteret som er intakt. Sorø Akademi er bygd integrert i klosterbygningane, og her finst det restar av murverk frå klostertida.

Absalon la tunge skattar på folket på Skåne, og skånebøndene gjorde opprør mot politikken hans i 1180–1182. Dette opprøret slo han ned på brutalt vis ved å alliera seg med lokale stormenn.

Etter at Knut VI tok over som konge i 1182, var Absalon den reelle herskaren i Danmark.

Absalon er gravlagd i Sorø klosterkyrkje.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Absalon|Absalon]]» frå , og «[[:sv:Absalon Hvide|Absalon Hvide]]» frå  den 15. februar 2008.*
Salland

**Salland** er ein historisk region vest og nord i Nederland. Regionen ligg i provinsen Overijssel og er truleg kalla opp etter saliske frankarar, som ein meiner kom frå dette området. 

## Historie
Salland går tilbake til tidleg i mellomalderen då fire delar av Oversticht (Salland, Twente, Land van Vollenhove og Drenthe) vart ein del av erkebispedømet Utrecht. Då erkebiskopen selde områda sine til Karl V av Det tysk-romerske riket vart Salland ein del av den nye provinsen Overijssel, som igjen vart ein av dei sju provinsane i Dei sameinte Nederlanda i 1581.

## Geografi
Salland grenser i vest til provinsen Gelderland og elva IJssel, i nord til Meppelerdiep og Drenthe, i aust til Tyskland (Niedersachsen) og regionen Twente og i sør til regionen Achterhoek i Gelderland, på andre sida av Schipbeek.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Salland|Salland]]» frå , den 15. februar 2008.*
Veluwe

**Veluwe** er ein skogkledd region i provinsen Gelderland i Nederland. Veluwe har mange forskjellige landskap, frå skogområde, lyngheiar, nokre små innsjøar og nokre av dei største sanddynene i Europa. Veluwe er den største morenen i Nederland og strekker seg 60 km frå nord til sør og når ei høgd på opp mot 110 meter over havet. 

Opphavleg var Veluwe omgjeve av myrområde, men desse har vorte drenert. Sidan 1990-åra har det vore framlagt planar om å gjenopprette desse våtmarkene ved å blokkere dreneringssystem som vart bygd av bønder i løpet av dei siste 150 åra. 

Midt i det sørlege Veluwe ligg nasjonalparken Nationaal Park De Hoge Veluwe med eit areal på 50 km². Lenger aust ligg nasjonalparken Veluwezoom som òg har ein storleik på 50 km². Det er planar om å gjere heile Veluwe om til ein einaste stor nasjonalpark. 

## Byar
Det er 21 byar i Veluwe: Apeldoorn, Arnhem, Barneveld, Brummen, Ede, Elburg, Epe, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Heerde, Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten, Renkum, Rheden, Rozendaal, Scherpenzeel, Voorst og Wageningen.

## Bakgrunnsstoff
* Hoge Veluwe
* Turistinformasjon

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Veluwe|Veluwe]]» frå , den 15. februar 2008.*
West-Friesland

**West-Friesland** («Vest-Friesland») er ein region nordvest i Nederland i provinsen Noord-Holland. Regionen dekkjer eit areal på om lag 800 km² og består av kommunane: 

Store byar i regionen er Hoorn og Alkmaar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:West Friesland (region)|West Friesland (region)]]» frå , den 15. februar 2008.*
Provinsen Utrecht

**Utrecht** er ein provins i Nederland og ut frå areal den minste i landet. Han ligg midt i landet og grensar til Eemmeer i nord, Gelderland i aust, elva Rhinen i sør, Zuid-Holland i vest og Noord-Holland i nordvest. Byen Utrecht er administrasjonssenter og av andre store byar finn ein Amersfoort og Zeist.

## Historie
I mellomalderen vart det meste av området og landet rundt styrt av erkebiskopen av Utrecht. Bispedømet vart grunnlagd i 722 av Willibrord. Det har vore mange krigar mellom Utrecht og grevskapa og hertugdøma rundt, som Holland, Gelderland og Brabant. I 1527 selde biskopen områda til keisar Karl V, som alt eigde dei andre nederlandske provinsane. Habsburgstyret varte ikkje lenge og Utrecht vart med i opprøret mot son til Karl V, Filip II av Spania som ein del av Dei sameinte Nederlanda. 

Byane Oudewater, Woerden og Vianen vart overført til provinsen Zuid-Holland, sistnemnde i 2002. 

## Geografi

Aust i Utrecht ligg Utrechtse Heuvelrug, ei rekkje moreneåsar. Sidan jordsmonnet i provinsen var relativt næringsfattig var området tidlegare dekt av lyngheier. Dei sørlege delane av provinsen er eit elvelandskap, medan dei vestlege områda stort sett er enger. 

## Kommunar
Overijssel består av følgjande 26 kommunar:

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Utrecht (province)|Utrecht (province)]]» frå , den 15. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Georges Marchais

**Georges Marchais** () var ein fransk politikar, som i åra 1970–1994 var generalsekretær i Det franske kommunistpartiet, *Parti Communiste Francais* (PCF). 

Han var ein av forgrunnsfigurane i det internasjonale politiske straumdraget som vart kalla eurokommunisme, saman med Enrico Berlinguer og Santiago Carillo. Han var kommunistpartiet sin kandidat ved presidentvalet i 1981, og det var etter dette valet at PCF bestemte seg for å gå inn i den første regjeringa til Francois Mitterand frå Det franske sosialistpartiet *(Parti Socialiste)* (PS). Marchais gjekk av som generalsekretær i 1994, og vart etterfølgd av Robert Hue.

## Kjelde
Den spanskspråklege wikipediaen, art. med same namnet.
St. Lucia-flaumen

**St. Lucia-flaumen** (nederlandsk *Sint-Luciavloed*) var ein massiv flaum som råka Nederland den 14. desember 1287 (dagen etter Luciadagen) då eit dike brast under ein storm. Flaumen tok livet av mellom 50&nbsp;000 og 80&nbsp;000 menneske og er den femte største flaumen som er registrert i historia. Store landområde vart permanent oversvømde, som Vadehavet og IJsselmeer. Flaumen råka særleg hardt i dei nordlege delane av Nederland, og særleg Friesland. Griend forsvann nesten heilt i bølgjene. 

## Bakgrunnsstoff
* Kart over Sentral-Europa i 1180  (før flaumen)
* Kart over Sentral-Europa i 1360  (etter flaumen)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:St. Lucia's flood|St. Lucia's flood]]» frå , den 15. februar 2008.*
Russenøtter

**Russenøtter** er frø frå cembrafuru (*Pinus cembra*) eller *[[Pinus sibirica]]*.

Under pomorhandelen selde russiske handelsmenn russenøtter på norskekysten. Slik kom nøttene i handelen som smågodt. Nokre frø vart planta. Difor veks det cembrafuruer mange stader på kysten av Nord-Noreg.

Cembrafurua har, som andre furutre, frøa i kongler. Konglene opnar seg ikkje før konglene fell av. Russenøtter er næringsrike, spesielt er dei rike på feitt. I Sibir inngår nøttene i kosthaldet til folk. Elles vert dei etne av fugl, ekorn og smågnagarar.

## Kjelder
* *Russisk-engelsk-norsk norsk-engelsk-russisk skogordbok* Red.: Vasilij Tsvetkov og Ørnulf Kibsgaard , Arkhangelsk 2003 ISBN 5-261-00122-6
* Alan Mitchell *Trær i skog og hage* 1974/1977 ISBN 82-19-01282-7
Žilina

**Žilina** er ein by nordvest i Slovakia, rundt 200 km frå hovudstaden Bratislava. Han er den fjerde største byen i Slovakia med rundt 85&nbsp;000 innbyggjarar. Byen er eit viktig industrisenter og den største byen ved elva Váh. Han er òg sete i Žilina kraj og ein Žilina okres.

## Historie
Området rundt Žilina har vore busett sidan steinalderen (rundt 20&nbsp;000 f.Kr.). På 400-talet flytta slavarar til området. Dei første skriftlege kjeldene om Žilina er frå 1208 då han vart kalla *terra de Selinan*. Frå andre halvdel av 900-talet til 1918 var han ein del av Kongedømet Ungarn.

Byen starta å utvikle seg frå rundt år 1300 og hadde alt bystatus i 1312. I 1321 fekk han status som fri kongeleg by av kong Karl I. 7. mai 1381 gav kong Ludvig I ut Privilegium pro Slavis som gjorde dei slaviske innbyggjarane til likemenn av dei tyske innbyggjarane ved at halvparten av bystyret no skulle vere slavarar. Byen vart brend ned av husittar i 1431. 

På 1600-talet vart Žilina eit senter for produksjon, handel og utdanning, og under barokken vart det bygd mange kloster og kyrkjer, i tillegg til Budatín-borga. I revolusjonane i 1848, vann slovakiske frivillige, ein del av keisarhæren, eit slag i nærleiken mot ungarske honvedar og gardistar.

Byen blømde på andre halvdel av 1800-talet då det vart lagt jernbane til byen. Denne stod ferdig i 1872 med linje til Košice og i 1883 fekk byen jernbanesamband med Bratislava. Nye fabrikkar sprang opp, som den manufakturfabrikken *Slovena* (1891) og Považie kjemiverk (1892).

Han var ein av dei første kommunane som signerte Martin-erklæringa (30. oktober 1918) og fram til mars 1919 var han sete for dei slovakiske styresmaktene. 6. oktober 1938, kort tid etter München-avtalen, vart sjølvstyret til Slovakia som ein del av Tsjekkoslovakia erklært i Žilina.

Etter den andre verdskrigen vart det bygd mange bye fabrikkar, skular og bustadhus i byen. Han var sete for Žilina kraj frå 1949-1960 og igjen sidan 1996.

I dag er Žilina den fjerde største byen i Slovakia, det tredje viktigaste industrisenteret og sete for eit universitet, Žilinská univerzita (grunnlagd i 1953). Sidan 1990 har det historiske senteret i byen vorte gjenoppbygd og byen har bygd ut trolleybuss-linjer

## Innbyggjarar

## Merknader

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Žilina|Žilina]]» frå , den 9. april 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Nihilisme

**Nihilisme** (frå latinsk *nihil*, ingenting) er ein filosofisk posisjon som argumenterer for at tilværet ikkje har nokon objektiv meining og at det ikkje finst sekulær moral. Nihilisme som filosofisk uttrykk vart først introdusert av Friedrich Heinrich Jacobi for å karakterisera rasjonalisme og særleg Immanuel Kant sin kritiske filosofi. Han ynskte å visa at rasjonalisme var i yttarste konsekvens nihilisme og dermed noko som burde unngåast.

Nihilisme skil seg ifrå skeptisisme ved at skeptisisme ikkje nektar for at det finst sanning; skeptisismen ville berre nekta for dette om det fanst nok empiriske bevis. I tillegg kjem ikkje skeptisismen til nokon konklusjon når det gjeld moral.

Nihilisme vert ofte assosiert med filosofen Friedrich Nietzsche som brukte nihilismen i sine skriflege verk. Sjølv om omgrepet i dag ofte vert nytta for å brennemerke ateistar generelt, og særleg Nietzsche sitt verdssyn, retta han det mot kristendommen. Nietzsche synest at kristendommen fornektar den fysiske verda i favør av eit ideal som ikkje eksisterer. Nihilismen er ifølgje Nietzsche ei dekadent kulturutvikling som må overvinnast.

## Kjelde


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nihilisme|Nihilisme]]» frå , den 15. februar 2008.*
St. Elizabeth-flaumen i 1421

**St. Elizabeth-flaumen** (nederlandsk *Sint-Elisabethsvloed*) i 1421 var ein flaum i Nederland. Natt til 19. november råka ein kraftig storm kysten av Nordsjøen og eit dike brast fleire stader slik at polderane som låg under havnivå vart oversvømd. Mange landsbyar forsvann i flaumen og mellom 2&nbsp;000 og 10&nbsp;000 menneske mista livet. Flaumen førte til enorme øydeleggingar i Zeeland og Holland og skilde byane Geertruidenberg og Dordrecht som tidlegare hadde kjempa mot kvarandre under krok- og torskekrigen. 

Det meste av området vart liggjande under vatn i fleire tiår. Etter kvart vart landområde drenert igjen, mellom anna øyane Dordrecht og Hoeksche Waard og nordvestlege område av Noord-Brabant (rundt Geertruidenberg). Det meste av Biesbosch-området har vore dekt av vatn sidan flaumen. 

Årsaka til flaumen var altså at dika brast og ikkje som den store Nordsjøflaumen i 1953 som vart skapt av stomflod. 

## Sjå òg
* St. Elizabeth-flaumen i 1404

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:St. Elizabeth's flood (1421)|St. Elizabeth's flood (1421)]]» frå , den 15. februar 2008.* 


## Bakgrunnsstoff
Sibirfuru

**Sibirfuru** eller **sibirsk sembrafuru** (*Pinus sibirica* eller *Pinus cembra var. sibirica*)  er ein furuart som også blir omtalt som ein russisk underart av den svært like cembrafurua. I norsk skogbruk er det vanleg å kalle arten for cembrafuru.

Frøkjernane frå sibirfuru kan etast og har tradisjonelt vore kjend som russenøtter i Noreg.

## Kjelder
*Art ''Pinus sibirica'', artsportalen.artsdatabanken.no
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Vlie

**Vlie** eller **Vliestroom** er ein sjøveg mellom øyane Vlieland og Terschelling i Nederland. Vlie var estuaret til elva IJssel i mellomalderen. I 1666 brende den engelske admiral Robert Holmes den nederlandske handelsflåten på 130 skip (*[[Holmes's Bonfire]]*), som hadde søkt tilflukt i Vlie og trudde feilaktig at engelskmennene ikkje ville finne vegen mellom dei farlege grunnene. I dag er det mogeleg å nå hamna i Harlingen via Vlie.

Ein meiner at det gamle romerske namnet på innsjøen *Lacus Flavo*, som seinare vart Zuiderzee, har same opphav som Vlie og at kanskje Vlie ein gong var namnet på heile innsjøen og den store elva som rann ut frå han. På 1200-talet førte store flaumar til at estuaret vart utvida og torvmyrene innanfor vart øydelagd. Dette skapte eit stort område med sand og mudderflater. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vlie|Vlie]]» frå , den 15. februar 2008.*
Mudderflate

**Mudderflater** eller **tidvassletter** er ei form for våtmark langs kysten som oppstår der gjørme vert avsett av tidvatn, elvar eller sjø. Ein finn dei ofte i lukka område som bukter, lagunar og estuar.

Mudderflater er viktige område for dyrelivet og har ofte store bestandar, sjølv om mangfaldet ikkje alltid er like stort. Ofte er slike område særs viktige for trekkfuglar som stoppar her.

Det er viktig å verne om mudderflatene for å unngå kysterosjon. Mudderflatene er derimot truga over heile verda på grunn av varsel om auka havnivå i tida som kjem, område som vert utbygd, oppmudring på grunn av skipstrafikk og kjemisk forureining.

## Store mudderflater
*Vadehavet: Nederland, Tyskland, Danmark
*Bridgwater Bay og Morecambe Bay: Storbritannia
*Chongming Dongtan naturreservat i Shanghai i Kina
*Banc d'Arguin i Mauritania
*Lindisfarne i England
*San Francisco Bay i USA
*Port of Tacoma i USA
*Cape Cod Bay i USA
*Minas Basin i Nova Scotia i Canada
*Gulehavet: Kina, Korea

## Sjå òg
*Våtmark
*Tidvassone
*Estuar
*Fjøre

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mudflat|Mudflat]]» frå , den 15. februar 2008.* 


## Bakgrunnsstoff
Veerse Gat

**Veerse Gat** eller **Veeregat** var ein sjøveg mellom øyane Walcheren og Noord-Beveland i Zeeland i Nederland. I 1961 vart kanalen blokkert som ein del av Deltaprosjektet og han vart ein innsjø kalla Veerse Meer.
Schooneveld

**Schooneveld** er eit grunt sedimentasjonsbasseng ved munningen av elva Schelde, nær øya Walcheren, utanfor kysten av Nederland. Det går parallelt til kysten og er avgrensa av den skiftande og særs farlege Raan-grunna i sør (som ligg ved munningen av estuaret Westerschelde) og den avlange Thorntonbank i nord.

Under den tredje engelsk-nederlandske krigen vart dei to slaga ved Schooneveld utkjempa her i juni 1673, men berre det første av desse fann faktisk stad ved sjølve Schooneveld.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Schooneveld|Schooneveld]]» frå , den 15. februar 2008.*
Saeftinghe

**Saeftinghe** var ein by aust i Zeeuws-Vlaanderen i Nederland, nær Nieuw-Namen, som eksisterte fram til 1584. I dag er området ei myr kalla *Verdronken Land van Saeftinghe* og ein del av eit naturreservat. Området er ei grense for der elva Schelde møter det salte vatnet frå Nordsjøen i esturaret Westerschelde. Det er eit farleg kystområde der tidvatnet brått kan dekke store landområde. 

## Historie
Saeftinghe vart drenert på 1200-talet ved hjelp av klosteret Ter Doest. Fram til 1570 var området ein særs frodig polder. Jordbruk, torvbrenning og handel gjorde Saeftinghe til ein av dei mest velståande byane i regionen. Det var i tillegg tre busetnader i nærleiken, Namen, Sint-Laureins og Casuwele. 

Det meste av landområde rundt byen gjekk tapt under allehelgensflaumen i 1570 (*Allerheiligenvloed*). Fire år seinare seinare vart landområda innover til det som i dag er Belgia lagt under vatn, og berre Saeftinghe og nokre omliggande landområde vart verande tørre. 

I 1584, under åttiårskrigen, såg nederlandske soldatar seg nøydde til å øydelegge det siste intakte diket og Saeftinghe vart lagt under vatn. Det har vore mange forsøk på å vinne tilbake dei tapte landområda i åra etter. Det mest seriøse forsøket var i 1907, men sjølv då vart berre Hertogin Hedwige-polder oppretta. 

## Bakgrunnsstoff
* ''Het Zeeuwse Landschap'' 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Saeftinghe|Saeftinghe]]» frå , den 15. februar 2008.*
Capoeira

**Capoeira** er ein afrobrasiliansk blanding mellom kampsport, leik og dans. Capoeira er kjenneteikna av store, mjuke rørsler langs bakken og i lufta. Ein dansar til musikk i sjangeren capoeira, der ein brukar enkle rytmeinstrument, klapping og song. Det finst tre ulike stilar av capoeira, *Capoeira Angola*, *Capoeira Regional* og *Capoeira Contemporânea*. Angola er basert på tradisjonell capoeira med trege, rolege rørsler. Regional og Contemporânea er meir kampfokusert, med mange raske rørsler.

Capoeira vart utvikla av brasilianske slavar på 1500-talet. Sporten er forma som ein dans for å skjula kamuflera det at slavane trente kampsport, som kunne brukast i opprør mot slavedrivarar.

Ein brukar ikkje faste mønster i capoeira slik ein gjer i orientalske kampsportar, men meir improvisasjon. To utøvarar dansar ein dans der ein sparkar mot einannan samstundes som ein prøver å unngå motstandarane sine spark. Slag er generelt lite brukt. Når to utøvarar dansar capoeira saman, står dei andre i gruppa rundt dei i ein ring (*roda*) og klappar og syng. Dansen er fysisk krevjande, fordi ein står på hendene mykje av tida.
Dollart

**Dollart** er ei bukt på grensa mellom Nederland og Tyskland på vestsida av estuaret til Ems. Det meste av bukta er tørr ved fjøre sjø. Området er ein ynda stad for vadefuglar. 

Dollart oppstod truleg mellom 1219 og 1413, på grunn av stigande havnivå og nokre flaumsituasjonar. Det var truleg dike rundt bukta på denne tida, men enkelte historikarar meiner at desse dika vart angripe i 1413 og at bukta vart oversvømd. I 1520 var Dollart på sitt største, men mellom då og 1800-talet vart delar av bukta polderisert igjen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dollart|Dollart]]» frå , den 16. februar 2008.*
Twente

**Twente** er ein region aust i Nederland, truleg kalla opp etter Tuanti, ei frankisk stamme. Regionen består av den mest urbaniserte og austlegaste delen av provinsen Overijssel. Han grenser om lag til elvane Regge og Dinkel, Tyskland og provinsane Gelderland og Drenthe. Twentekanaal går gjennom regionen.

Dei tre største byane i Twente er Enschede, Hengelo og Almelo, som først utvikla seg i løpet av 1800-talet då jernbanen kom til området og tekstilindustrien vart utvikla. 

Bortsett frå dei store byane er Twente ein region med mange naturområde som Lutterzand og området rundt elva Dinkel. 

## Stader i Twente
Aadorp -- Albergen -- Almelo -- Beuningen -- Boekelo -- Borne -- Bornerbroek -- Breklenkamp -- Buurse -- Daarle -- Delden -- De Lutte -- Denekamp -- Deurningen -- Diepenheim -- Enschede -- Enter -- Fleringen -- Glanerbrug -- Goor -- Haaksbergen -- Hellendoorn--Hengelo -- Lattrop -- Lonneker -- Losser -- Mander -- Markelo -- Nijverdal--Oldenzaal -- Ootmarsum -- Overdinkel -- Rijssen -- Rossum i Overijssel -- Saasveld -- Tilligte -- Tubbergen -- Twekkelo -- Usselo -- Vasse -- Vriezenveen -- Vroomshoop -- Weerselo -- Wierden -- Zenderen

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Twente|Twente]]» frå , den 16. februar 2008.*
Stor-Nederland

**Stor-Nederland** (nederlandsk *Groot-Nederland* eller *Grootneerlandisme*) er eit politisk ønske frå enkelte innbyggjarar i Nederland og Flandern om ei samling av desse områda under ein stat.

Ideologien baserer seg på at nederlendingane flamlendingane, dei nederlandsktalande belgiarane, har felles historie, kultur og språk. Argumenta som har vorte nytta for ei slik samling er at det vil føre til ei mektigare politisk og økonomisk blokk, og at at ein eittspråkleg stat vil vere meir effektiv og mindre byråkratisk. Ein unionen med Flandern har derimot ikkje vore ei politisk sak i Nederland.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Greater Netherlands|Greater Netherlands]]» frå , den 16. februar 2008.* 
 

### Fotnotar
Aksel Larsen

**Aksel Larsen** () var ein dansk politikar, opphavleg sosialdemokrat, blei kommunist i 1920, og var sidan stiftar av Socialistisk Folkeparti (SF) i 1958.

## Liv
Aksel Larsen blei fødd i 1897 som son av treskomakar Lars Larsen og Ehrengott Larsen. Han voks opp i Odense i ein barneflokk på 9. Han var det einaste av barna som fekk ein realskuleeksamen.

Månaden etter at han hadde fått sin realskuleeksamen, starta han som elev ved dei Sydfyenske Jernbaner, der han etter utdanning blei tilsett som trafikkassistent i april 1917 ved Årslev Station. Han oppgav likevel denne yrkesvegen, og flytta i mai 1918 til København.

Han flytta inn på eit lite kvistrom på Istedgade. Han tente sine pengar som sykkelbod og melde seg inn i det sosialdemokratiske partiet.

Aksel Larsen deltok i demonstrasjonane på Grønttorvet (noverande Israels Plads) i november 1918. Han var folketalar i 1920 under Påskekrisa og blei etter kvart meir radikal i sine synspunkt. Då Socialdemokraterne og LO gjekk til forlik med styresmaktene, blei det for mykje for Aksel Larsen. Han melde seg ut av partiet og inn i det nystifta *Venstresocialistisk parti* (som sidan skifta namn til Danmarks Kommunistiske Parti, DKP).

9. oktober 1931 heldt Aksel Larsen sin berømte robåtstale frå robåten «Rosa» i Frederiksholms Kanal. Talen var retta til ei gruppe kommunistiske demonstrantar.

Ved Folketingsvalet i november 1932 blei Aksel Larsen vald inn, og seinare same året blei han leiar for partiet trass i motstand frå Komintern.

Under den tysk-nazistiske okkupasjonen blei han, då Tyskland invaderte Sovjetunionen, etterlyst av Gestapo. [. november 1942 blei han fanga og overført til den tyske avdelinga i Vestre Fængsel, der han blei avhøyrd i 17 timar - forhøyrsprotokollen fyller 83 sider. Kor lite eller kor mykje Larsen fortalte er uklart.

Larsen blei 28. august 1943 overført til særfengsel i konsentrasjonsleiren Sachsenhausen. I april 1945 kom han med Dei kvite bussane til Sverige, og han vende så heim til Danmark 5. mai om morgonen.

Etter oppstanden i Ungarn i 1956 blei han og andre leiande kommunistar ekskluderte 16. november 1958 etter å ha reist kritikk av Sovjetunionen.

Det blei til Socialistisk Folkeparti. 24. november 1958 melde han frå om SF i Folketinget og 15. februar 1959 heldt partiet stiftande kongress. Grunnlaget skulle vere ein dansk, demokratisk sosialisme. Ved det følgjande folketingsvalet blei SF vald inn med 11 mandat og kommunistane rauk ut. Aksel Larsen døydde 10. januar 1972.

30. juni 2005 kom det i ein rapport om Danmark under den kalde krigen utgjeven av Dansk Institut for Internationale Studier fram at Aksel Larsen i perioden frå november 1958 til mai 1964 heldt ei rekkje møte med representantar for vestlege allierte land.

## Kjelder

* Leksikon.org
**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Aksel Larsen|Aksel Larsen]]» frå ,  den 16. februar 2008.*
Socialdemokratiet

**Socialdemokratiet** (tidlegare **Socialdemokraterne** 2002–2016) er eit dansk politisk parti.

Socialdemokratiet har røter i det 19. hundreåret. Partiet blei stifta i 1871 av Louis Pio, Harald Brix og Paul Geleff. Formålet var å organisere den veksande arbeidarklassen på eit demokratisk, sosialistisk grunnlag. Sidan midten av hundreåret hadde Danmark vore inne i ein industrialiseringsprosess. Landbefolkninga flytta inn til byane og blei arbeidarar, og Socialdemokratiet sprang ut av kravet om å gje denne befolkningsgruppa rettferdige levevilkår og demokratiske rettar.

Ved folketingsvalet i 1924 blei Socialdemokratiet det største partiet med 36,6 prosent av stemmene, og partiet danna for første gong regering - med Thorvald Stauning som statsminister. Han utnemnde verdas første kvinnelege minister, Nina Bang, same året - ni år etter at kvinner fekk valrett i Danmark.

I heile perioden fram til 2001 har Socialdemokratiet med få unnatak hatt regeringsmakta, og det har dermed prega den danske samfunnsutviklinga på nesten alle område. Socialdemokratiet danna seinast regjering frå den 25. januar 1993 fram til den 27. november 2001 med Poul Nyrup Rasmussen som statsminister.

Partiet sin ungdomsorganisasjon heiter Danmarks Socialdemokratiske Ungdom (DSU). Partiet er medlem av Den sosialistiske internasjonalen.

Partileiaren er sidan 2015 Mette Frederiksen. Ho blei statsminister i Danmark etter valet i 2019.

## Forholdet til LO
Inntil midten av 1990-talet peikte Socialdemokratiet to medlemer til LO sitt arbeidsutval, og LO hadde to medlemer i Socialdemokratiet sitt arbeidsutval. Sjølv om det tette organisatoriske bandet ikkje lenger er der, arbeider LO og Socialdemokratiet framleis nært saman.

## Partileiarar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Socialdemokratiet
* Danmarks Socialdemokratiske Ungdom
Samara oblast

**Samara oblast** er ein provins i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Samara, arealet er 53&nbsp;600 km² og innbyggjartalet er 3 154 164 (2021). Frå 1936 til 1990 heitte provisen *Kujbysjev oblast* etter bolsjevikleiaren Valerian Kujbysjev (1888–1935).

## Geografi

Samara oblast ligg søraust på den aust-europeiske sletta, ved det midtre løpet til elva Volga, der Volga gjer ein krapp sving mot sørvest. Det austlegaste punktet til Volga er ved byen Samara. Vest for Volga ligg høgdedrag, gjennomskorne av dalar. Aust for Volga er det eit åslandskap, som hevar seg til 300 meter over havet. Volga renn gjennom Samara oblast i om lag 300 kilometer. Andre elver er Samara, Kinel og Sok. 12 % av provinsen er skogkledd. Den sørlege delen er for det meste oppdyrka steppe. Middeltemperaturen i januar er –13 grader celsius, i juli 21 grader celsius.

## Økonomi
Det vert driven produksjon av både olje og gass her. Bilfabrikken AvtoVAZ (АвтоВАЗ) som produserer bilmerket Lada held til i byen Toljatti. Frå 1984 til 2004 produserte dei ein modell med namnet Lada Samara.

## Demografi
Folketalet i Saratov oblast er svakt minkande. Frå 2002 til 2007 har det gått ned 1,9 %, frå 3&nbsp;239&nbsp;737 til 3&nbsp;178&nbsp;000. Dei største byane er Samara (1&nbsp;165&nbsp;000 ib.), Toljatti (*Togliatti*) (719&nbsp;600), Syzran (178&nbsp;800) og Novokujbysjevsk (108&nbsp;400).

Fleirtalet av folket er etniske russarar. Ved folketeljinga i 2002 var den etniske fordelinga:
* Russarar: 82,3 %
* Tatarar: 3,9 %
* Tsjuvasjar: 2,6 %
* Mordvinarar: 2,0 %
* Ukrainarar: 1,3 %

## Historie

Før 1200-talet budde tyrkiske stammefolk i området. På 1200-talet kom det under mongolsk herredøme. Då det mongolske verdsriket vart delt opp, kom området som i dag er Saratov oblast under Kazan-khanatet på 1400-talet. I 1552 vart dette erobra av Russland, og provinsen vart det søraustlege grenselandet til Russland. Byen Samara vart grunnlagd som festning i 1586. Han fekk bystatus i 1688, og vart senter for ein eigen provins i 1851. 

Under den russiske revolusjonen fekk bolsjevikane kontroll i Samara i oktober 1917, men i juni 1918 tok kontrarevolusjonære og tsjekkoslovakiske troppar området. I oktober 1918 gjenoppretta bolsjevikane kontroll. Dagens Saratov oblast vart oppretta 14. mai 1928 under namnet *Srednevolzjskaja* (*Midt-Volga*). I 1936 vart namnet endra til *Kujbysjevskaja oblast*, samstundes som byen Samara endra namn til *Kujbysjev* etter ein bolsjevikleiar. Etter oppløysinga av Sovjetunionen fekk byen igjen sitt gamle namn, og provinsen fekk namn etter den.

Under den andre verdskrigen vart provinsen eit viktig industrielt senter for Sovjetunionen. Industri vart evakuert hit frå dei vestlege delane av landet. Frå 1941 til 1943 heldt utanlandske ambassadar til i Kujbysjev etter å ha evakuert frå Moskva. Det fanst òg planar om å flytta hovudstaden til Kujbysjev i tilfelle Moskva skulle falla til tyskarane.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Danmarks Kommunistiske Parti

**Danmarks kommunistiske parti (DKP)** er eit dansk kommunistisk politiskt parti som blei grunnlagt i 1919 som *Venstresocialistisk Parti*. Det noverande namnet er frå 1920. Partiet braut ut frå Socialdemokraterne. 

Partiet hadde tette koplingar med Sovjetunionen og var fram til 1943 med i Komintern. Partiet blei forbode i 1941 og manga medlemer blei internerte eller sette i konsentrasjonsleirar. Partiet deltok i kampen mot den nazistiske ockupasjonsmakta og var representert i Danmarks frihedsråd. I Folketingsvalet i 1945 gjorde partiet sitt beste val nokon gong og fekk 12,5 % av stemmene, noko som gjorde det til Danmarks fjerde største parti i folketinget.

I åra 1945 til 1990 hadde partiet ei dagsavis som var kalla *Land og Folk*. Partiet hadde ein ungdomsorganisasjon som heitte Danmarks kommunistiske ungdom.

Samans med partia Venstresocialisterne og Socialistisk Arbejderparti danna DKP Enhedslisten i 1989, og i 1994 kom det partiet med i Folketinget.

Partiet har vore representert i folketinget 1932-1941, 1945-1960, 1970-1971 och 1973-1979.

## Partileiarar
* 1932-1958 Aksel Larsen 
* 1958-1977 Knud Jespersen 
* 1977-1987 Jørgen Jensen
* 1987-1991 Ole Sohn
* 1991-2003 *Kollektivt ledarskap*
* 2003- Henrik Stamer Hedin

## Kjelder

* Den svenskspråklege wikipediaen, artikkelen *Danmarks Kommunistiska Parti*. 

## Bakgrunnsstoff
* DKP.dk - Offisiell nettstad
Sakhalin oblast

**Sakhalin oblast** er ein provins i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Juzjno-Sakhalinsk, arealet er 87 100 km² og innbyggjartalet er 485 621 (2021). Provinsen består av øya Sakhalin og øygruppa Kurilane i Stillehavet. Dei sørlegaste øyane i Kurilane vert òg kravde av Japan.

## Folkesetnad
Berre 20 % av folket bur utanfor byar. Den einaste store byen er Juzjno-Sakhalinsk med 181 700 ibuarar i 2010. Dei andre byane har under 40 000 ibuarar. Fleirtalet av folket er etniske russarar. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske fordelinga:
* Russarar: 82,3 %
* Koreanarar: 5,0 %
* Ukrainarar: 2,4 %
Det største av urfolka, nivkhane, utgjorde 2290 menneske, 0,5 % av folketalet i provinsen.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Rjazan oblast

**Rjazan oblast** er ein provins i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Rjazan, arealet er 39 600&nbsp;km² og innbyggjartalet er 1 098 257 (2021).

## Demografi
Folketalet i Rjazan oblast er minkande, og minka med 12,2 % frå 1989 (1 346 000) til 2006. 70,9 % av folket bur i byar. Den einaste store byen er Rjazan (524 900 ibuarar) Det store fleirtalet av folket er etniske russarar. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske fordelinga:
* Russarar: 89,0 %
* Ukrainarar: 0,8 %
6,4 % oppgav ikkje etnisitet ved folketeljinga.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Nowitna

**Nowitna** er ei 455 km lang elv i sentrale delar av Alaska, vest for Tanana. Ho renn for det meste gjennom *Nowitna National Wildlife Refuge*. Nowitna er ei roleg elv som eignar seg godt til kanopadling. Elva munnar ut i Yukon.

## Bakgrunnsstoff
* Nowitna National Wildlife Refuge des U.S. Fish & Wildlife Service, Alaska
Frontier Records

**Frontier Records** er eit plateselskap grunnlagd av Lisa Fancher i 1980. Det gir ut album innan sjangrane pønkrock, deathrock, alternativ rock og indierock.

Selskapet gjev ut musikk av band som Suicidal Tendencies, American Music Club, Heatmiser, Redd Kross, Thin White Rope, T.S.O.L., Christian Death, and the Young Fresh Fellows. Sin første suksess fekk dei med albumet *Group Sex* av Circle Jerks frå 1980.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Frontier Records|Frontier Records]]» frå , den 5. september 2012.* 

## Bakgrunnsstoff
*
Liljekonvall

**Liljekonvall** (*Convallaria majalis*) er ein 15 cm høg plante i liljekonvallslekta i aspargesfamilien  med store grøne blad og kvite klokkeblomstrar som dannar raudgule bær. *Konvallfamilien* var tidlegare rekna som ein eigen familie, Convallariaceae.

## Utsjånad
Liljekonvallen har ein lang, greina jordstengel med nokre få, kraftige røter. Over jorda har han skot med eit par raudfiolette lågblad og to store grøne blad med bogeforma nervar. Dei kvite hengande klokkeblomstrane sit i hjørnet av bitte små skjelforma høgblad.

Frukta vert eit raudgult bær som er delt i tre rom. Bæret er, som resten av planten, giftig.

Liljekonvallen lukter godt, og både lukta og utsjånaden gjer han til ein populær bukettblome.

## Utbreiing
Liljekonvallen veks i småskog og solvarme lier, i Noreg nord til Dønnes og Nord-Rana. På Hardangervidda veks han opp i 1245 meters høgd.

Liljekonvallen er noko basekrevjande, slik at han ikkje trivst på sur jord.

## Kultur
Namnet liljekonvall er ei litterær nylaging, henta frå det gamle latinske namnet på planten, som første gong vart nytta for snart 500 år sidan, *Lilium convallium*, som omsett tyder 'lilja frå dalane'. Eit gammalt folkeleg norsk namn var rams.

Liljekonvallen er fylkesblomster i Østfold og nasjonalblomster i Finland.

## Kjelder




----
* C.A:M. Lideman *Nordens Flora* Gyldendal Norsk Forlag 1977 ISBN 82-05-08681-8
* Botanisk museum
Geitrams

**Geitrams** (*Chamaenerion angustifolium*) er ein meterhøg fleirårig plante i mjølkefamilien. 

## Utsjånad

Geitrams har krypande jordstengel og ugreina tettblada stengel. Planten vert meterhøg eller meir. 
Han blomstrar i juli med mørkraude begerblad og store fiolettraude kronblad. Frøkapselen er dunhåra, og på hausten kan lufta nesten verte fylt med flygande geitramsfrø. 

## Økologi
Geitrams veks på tørre , solrike stader. Typiske voksestader er branntomter, hogstflater og vegkantar, men han veks òg i skog og på annan eng, men han utviklar seg dårlegare, og blomstar ikkje, på skrinn mark.

Geitramsen veks over heile Europa, nesten heile Asia og Nord-Amerika og Grønland; i Noreg høgt over tregrensa. 

## Kultur
Dei dunhåra frøa har vore samla, reinska og spunne til tråd, helst i blanding med bomull. Dei er òg brukte til å spinne veker. 

Røtene er tørka og malne til mjøl, og det er brygga mjød og eddik på dei. Dei unge lyse stengelskota er brukte som grønsaker, og blada er brukte i salat. Blada er òg tørka og brukt som forfalsking for te. Slik te vil smake noko bitter.

Ei teikning av blomstrande geitrams pryder pappen som Tine BA sel skumma mjølk i. Geitrams er fylkesblomster i Hedmark. 

## Kjelder
* Johannes Lid *Norsk og svensk flora* Det Norske Samlaget 1974 ISBN 82-521-0297-2
* C.A:M. Lideman *Nordens Flora* Gyldendal Norsk Forlag 1977 ISBN 82-05-08681-8
* Carl Gottlob Rafn: *Danmark og Holsteens Flora* Kiöbenhavn 1800
* Botanisk museum
Byar i Nederland

Dette er ei liste over **byar i [[Nederland]]**.

## Største storbyområde

Dei største storbyområda i Nederland er (tal frå 2007):

#Amsterdam: 1&nbsp;022&nbsp;487 innbyggjarar
#Rotterdam: 985&nbsp;950 innbyggjarar
#Den Haag: 619&nbsp;414 innbyggjarar
#Utrecht: 423&nbsp;153 innbyggjarar
#Eindhoven: 322&nbsp;633 innbyggjarar

20 % av innbyggjarane i heile landet bur i desse områda.

## Byar etter innbyggjartal

Hovudstad og største by i Nederland er Amsterdam med 742&nbsp;884 innbyggjarar. Regjeringssetet og tredje størsteby er Den Haag med 473&nbsp;941 innbyggjarar.

Tabellen viser byar og kommunar med meir enn 50&nbsp;000 innbyggjarar med offisielle tal frå 1980, 1990, 2000 og 2007. I tillegg er det oppført kva provins byen ligg i. 
  

## Bakgrunnsstoff
*Statistikk over Nederland 
*Aktuelle innbyggjartal for byane og kommunane i Nederland
*City Population - Dei største byane og storbyområda i Nederland
Mogop

**Mogop** (*Pulsatilla vernalis*) er ein om lag 10 cm høg fleirårig plante kubjølleslekta i soleiefamilien. 
Mogop er giftig i frisk tilstand. Ho blir nytta som legeurt og blir brukt mot vorter, kaldfeber, migrene, utslett og mage-tarmbesvær og som brekkmiddel.

## Utsjånad
Mogopen har ein overvintrande bladrosett. Han blomstrar i april-juni med ein stor lysfiolett blomster med silkelodne blomsterblad.

Blomstrane er 3-4 cm i diameter, klokkeforma, først nikkande og seinare opprette. Kronblada er lyseraude til raudbrune på yttersida, medan dei er kvite på innsida. Dei er om lag dobbelt så lange som støvberarane.
Så snart han er avblomstra, strekkjer stengelen seg og får ein «barberkost» i toppen. Kosten består av ei samling små nøttefrukter, kvar av dei med ein fin, silkeglinsande hårpensel for enden.

Mogopen er silkehåra, noko som vernar mot eksteme temperaturar om våren. Sjølve planta er mellom 5 til 15 cm høg. Etter blomstring held blomsterstengelen fram med å vekse.

Mogopen kan bli fleire tiår gamal, kan hende over 100 år. Frøa derimot er kortliva og kan miste mykje av spireevna i løpet av eit år.

## Utbreiing
I Noreg veks mogop på tørre stader, både på furumoar og i fjellet, i Noreg frå Modum og nord til Sunndal og Tynset. Han blomstrar tidleg i fjellet. 

I Sverige veks mogopen frå Skåne til sør i Jämtland. Arten er i tilbakegang i den sørlege delen av utbreiingsområdet.

Mogop finst på tørr, mager jord på heden på Jylland i Danmark, men er særs seldsynt.

I Frankrike finn ein mogop mellom 1300 og 3600 meter over havet i Alpane, Pyreneane og på einskilde stadar i Vosges og i Massif Central (Plomb du Cantal, Mont Lozère, Mont Mézenc).

## Kultur

Mogop var fylkesblomster i tidlegare Oppland fylke og landskapsblomma i Härjedalen.

## Galleri


Image:Pulsatilla vernalis.jpg
Image:Pulsatilla vernalis macro 2.jpg


## Kjelder
* Johannes Lid *Norsk og svensk flora* Det Norske Samlaget 1974 ISBN 82-521-0297-2

## Bakgrunnsstoff
* Den virtuella floran - Mosippa
* Botanisk museum 
* Hotade artar i Värmland, Länsstyrelsen i Värmland, 2010, ISBN 91-88844-98-6
Systermarihand

**Systermarihand** (*Dactylorhiza sambucina*) er ein 20 cm høg orkidé. Han høyrer til marihandslekta *Dactylorhiza* i orkidéfamilien (marihandfamilien).

## Utsjånad
Systermarihand har breie, butte blad og hol stengel. Planten blomstrar tidleg om våren, før vårskjerpen gjer marka tørr – i mai i Sverige og Danmark, i juni i Noreg. Plantar med purpurraud og lysgule blomstrar veks om ein annan, men i Noreg er det berre funne plantar med gule blomstrar. Blomstrane sit i eit tett aks med lange støtteblad. 

Rotknollane - ei lys frå året og ein mørk frå fjoråret - skal likne to menneskekroppar som er klemte mot kvarandre, og kan ha gjeve opphav til namnet.

## Utbreiing

Systermarihand veks på tørre bakkar og enger. I Noreg veks planten frå Arendal i sør til Sigdal i nord og frå Tinn i vest til Øvre Eiker og Lardal i aust, med ein isolert førekomst på Asmaløy, Hvaler, oppdaga i 2021.

Arten finst òg, med båe fargeformene, i Sverige (status LC, svensk namn *Adam och Eva*), i Danmark (EN, dansk namn *hylde-gøgeurt*) og i Finland (VU, finsk namn *seljakämmekkä*). Elles veks han i fjellområde andre stader i Europa.

I Estland var systermarihand (estisk namn *leeder-sõrmkäpp*) rekna som regionalt utdøydd (RE), men i 2021 vart arten oppdaga på Saaremaa etter 120 år.

## Hybridar
Ein hybrid mellom systermarihand og skogmarihand (*Dactylorhiza maculata* ssp. *fuchsii* × *sambucina* eller *Dactylorhiza* ×*influenza*) er registrert i Uppland i Sverige, men funna er ikkje verifiserte. Det er heller ikkje eit par eldre funn på Åland av hybriden mellom systermarihand og flekkmarihand (*Dactylorhiza maculata* ssp. *maculata* × *sambucina* eller *Dactylorhiza* ×*altobracensis*). Nyare funn av ein hybrid med grasmarihand (*Dactylorhiza incarnata* ssp. *incarnata* × *sambucina* eller *Dactylorhiza* ×*guillaumeae*) i Småland i Sverige er heller ikkje verifiserte.

## Kultur
Systermarihand er knytt til gammaldags driven kulturmark. Ho er avhengig av ugjødsla slåtteenger og beitemarker med god tilgang på lys. Med moderne jordbruk er dette kulturlandskapet truga, og systermarihand er derfor totalfreda i Noreg og klassifisert på Norsk raudliste for artar (2021) som sårbar (VU).

Systermarihand er fylkesblomster for Telemark.

## Referansar





## Kjelder

*
*
*

## Bakgrunnsstoff
*
131 Vala

**131 Vala** er ein asteroide i det indre av hovudbeltet. Han blei oppdaga av C. H. F. Peters den 24. mai 1873 og namnsett etter volve, ein kvinneleg profet i norrøn mytologi. 131 Vala blei observert frå Italia medan han okkulterte ei stjerne den 26. mai 2002.