open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ligusterslekta

**Ligusterslekta** (*Ligustrum*) er ei planteslekt i tribusen Oleeae i oliventrefamilien med om lag 40 artar av opprette, lauvfellande eller eviggrønne busker, nokre gongar dannar dei små eller mellomstore tre. Dei er alle kjente under namnet *[[liguster]]*. Fleire av dei blir nytta som hagevekster og i nokre tilfelle som hekkplante.

Ligusterslekta er utbreidd i Nord-Afrika, Mellemausten, Kaukasus, Sibir, Aust-Asia, Indonesia og Europa med tyngdepunktet i Aust-Asia. Det er lauvfellande eller vintergrønne buskar med motsette, kortstilka og heilranda blad. Blomstrane er samla i endestilte eller akselstilte toppar. Dei einskilte blomstrane er 4-talige og regelmessige med samanvaksne kronrøyr og oftast kvite kronblad. Fruktene er svarte steinfrukter eller bær med eitt til tre frø.

Ligusterslekta står nært syrinslekta (*Syringa*), men har kjøttaktige bær og ikkje tørre kapslar som syrin-artane har. Desse to slektene utgjer same subtribus, Ligustrinae, i tribusen Oleeae.

## Artar
Integrated Taxonomic Information System lister elleve godtekne ("accepted") artar av *Ligustrum*. I tillegg er andre artar lista i andre referansar.

Artar utan norsk namn er ikkje kjende frå naturen i Noreg:
**[[Ligustrum amamianum]]* (Kina)
**[[Ligustrum amurense]]* (Nordlege Kina)
**[[Ligustrum angustum]]* (Kina)
**[[Ligustrum chenaultii]]* (Yunnanprovinsen, Kina)
**[[Ligustrum compactum]]* (Himalaya, Sørvest-Kina)
**[[Ligustrum confusum]]* (Himalaya, Khasifjella)
**[[Ligustrum delavayanum]]* (Sørvtest-Kina, Myanmar)
**[[Ligustrum expansum]]* (Kina)
**[[Ligustrum gracile]]* (Kina)
**[[Ligustrum henryi]]* (Sentral-Kina)
**[[Ligustrum ibota]]* (Japan)
**[[Ligustrum indicum]]* (Himalaya, Indokina)
**[[Ligustrum japonicum]]* ***' (Japan, [[Korea]]), ikkje i Noreg
*''[[Ligustrum leucanthum]]'' (Kina)
*''[[Ligustrum lianum]]'' (Kina)
*''[[Ligustrum liukiuense]]'' ([[Taiwan]])
*''[[Ligustrum longitubum]]'' (Kina)
*''[[Ligustrum lucidum]]''  – ***' (Kina, Japan, Korea), framandart i Noreg, låg risiko (LO) i Framandartslista 2018
**[[Ligustrum massalongianum]]* (Himalaya)
**[[Ligustrum microcarpum]]* (Taiwan); ofte inkludert i *L. sinense*.
**[[Ligustrum morrisonense]]* (Taiwan)
**[[Ligustrum obovatilimbum]]* (Kina)
**[[Ligustrum obtusifolium]]* (Aust-Asia)
**[[Ligustrum ovalifolium]]* – **[[vinterliguster]]** (Japan), framandart i Noreg, låg risiko (LO)
**[[Ligustrum pedunculare]]* (Kina)
**[[Ligustrum pricei]]* (Taiwan)
**[[Ligustrum punctifolium]]*
**[[Ligustrum quihoui]]* (Kina)
**[[Ligustrum retusum]]* (Kina)
**[[Ku Ding tea|Ligustrum robustum]]* (Kina)
**[[Ligustrum sempervirens]]* (Vest-Kina)
**[[Ligustrum sinense]]* – (Kina, Taiwan)
**[[Ligustrum strongylophyllum]]* (Sentral-Kina)
**[[Ligustrum tenuipes]]*. (Kina)
**[[Ligustrum tschonoskii]]* (Japan)
**[[Ligustrum vulgare]]* – **[[liguster]]** (Europa, Nordvest-Afrika, Sørvest-Asia), både heimleg og framandart, livskraftig (LC) i Raudlista 2021
**[[Ligustrum xingrenense]]* (Kina)
**[[Ligustrum yunguiense]]* (Kina)

## Kjelder




----
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:da:Liguster|Liguster]]» frå ,  den 11. juni 2012.*

## Bakgrunnsstoff
*Flora of China - ''Ligustrum''
Vinterliguster

**Vinterliguster** (*Ligustrum ovalifolium*) er ein liten busk i oliventrefamilien frå Japan. Den blir nytta som hagebusk, ofte som hekkplante. Finst forvilla i Noreg nær kysten frå Østfold til Sogn.

## Sortar
* 'Argenteum' - Kvitranda blad
* 'Aureum' - Gold-Liguster - Gulranda blad

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
*''Ligustrum ovalifolium'' i „Flora of Japan“
* Hageplanlegging
* NRK Liguster
* NRK Vinterliguster Aureum
Repertoire Records

**Repertoire Records** er eit tysk plateselskap frå Hamburg. Dei har særleg spesialisert seg på nyutgjevingar av klassisk pop og rock frå 1960- og 1970-åra. 

Styreformann er Thomas Neelsen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Repertoire Records|Repertoire Records]]» frå ,  den 15. mai 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Procol Harum Live with the Edmonton Symphony Orchestra

***Procol Harum Live: In Concert with the Edmonton Symphony Orchestra*** er eit konsertalbum av det engelske bandet Procol Harum spelt inn i lag med Edmonton Symphony Orchestra, utgjeve i 1972. Det vart spelt inn i Northern Alberta Jubilee Auditorium i Edmonton i Alberta i Canada den 18. november 1971. Det er det bestseljande albumet til bandet og selde til gullplate i USA, der det nådde femteplassen på albumlista. 

## Innhald

## Medverkande

* Chris Copping - orgel
* Alan Cartwright - bassgitar
* B.J. Wilson - trommer
* Dave Ball - gitar
* Gary Brooker - piano og vokal
* Keith Reid - tekstforfattar

Med:
* The Edmonton Symphony Orchestra
* The Da Camera Singers

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Procol Harum Live with the Edmonton Symphony Orchestra|Procol Harum Live with the Edmonton Symphony Orchestra]]» frå ,  den 15. mai 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: <references/>*
 

## Bakgrunnsstoff
* ProcolHarum.com - ProcolHarum.com om albumet
*  Information on the Edmonton Symphony's recording with Procol Harum
Grand Hotel av Procol Harum

***Grand Hotel*** er det sjette studioalbumet til Procol Harum. Det kom ut i 1973 og signaliserte ei retningsendring for bandet. Gitaristen Dave Ball som kom med i bandet for konsertalbumet deira året før, forlet bandet kort tid etter biletet til plateomslaget vart teke, så biletet av han vart erstatta av eit bilete av Mick Grabham klistra oppå Ball. Sjølv om bandet dei siste åra hadde hatt mange utskiftingar, gjekk bandet inn i ein meir stabil periode. 

Albumet nådde 21. plassen på *[[magasinet Billboard|Billboard]]*-lista i USA. I Danmark nådde det fjerdeplassen, der gruppa alltid hadde gjort det godt.
 
Singelen «A Souvenir of London» vart bannlyst av BBC på grunn av referansen til kjønnssjukdomar. 

Douglas Adams kom på ideen til *[[The Restaurant at the End of the Universe]]* då han lytta til tittelsporet.

## Innhald
Alle songar er skrivne av Gary Brooker og Keith Reid.

## Medverkande

* Chris Copping - orgel
* Alan Cartwright - bassgitar
* B.J. Wilson - Trommer
* Mick Grabham - gitar
* Gary Brooker - piano og vokal
* Keith Reid - tekstforfattar

med
* Christiane Legrand vokal på «Fires (Which Burnt Brightly)»
* The Pahene Recorder Ensemble - gjesteartist (6)

;Teknisk
*John Punter - lydteknikar
*Spencer Zahn - kunst, design
*Jeffrey Weisel - fotografi, teikningar inne i plateheftet

## Bakgrunnsstoff
* ProcolHarum.com - ProcolHarum.com om albumet

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grand Hotel (album)|Grand Hotel (album)]]» frå ,  den 15. mai 2012.*
Carlos Fuentes

**Carlos Fuentes Macías** () var ein meksikansk forfattar og diplomat.

## Liv
Far til Fuentes var diplomat og i 1930-åra meksikansk ambassadør i Washington. Som barn og ungdom blei Carlos Fuentes derfor kjend med kultur og litteratur i USA og ei rekke land i Mellom- og Søramerika. Dei første litterære forsøka er påverka av Pablo Neruda og andre.

Den høgare skoleutdanninga avslutta han i Mexico by. På denne tida arbeidde han i tidsskriftet *Hoy* («I dag»). Deretter studerte han rettsvitskap i Geneve og i Mexico.

Fuentes arbeidde som diplomat etter at utdanninga var avslutta og frå 1959 var han òg aktiv som roman- og manusforfattar.

I 1960-åra budde Fuentes i Paris, Venezia, London og Mexico by. I 1970-åra arbeidde han ved Woodrow Wilson International Center for Scholars i Washington. Frå 1972 til 1978 var han Mexico sin ambassasør til Frankrike, men sa frå seg tittelen då ekspresident Gustavo Díaz Ordaz fekk posten som meksikansk ambassadør til Spania.

Frå 1990 budde Fuentes i Europa.

## Virke

Fuentes skreiv forteljingar, essay og romanar der han tok opp den meksikanske kvardagen og historia til Mexico. Han var ein viktig representant for meksikansk samtidslitteratur og tok i bruk ulike stilistiske middel i skildringa av meksikanarane sitt liv. Seinare tok han opp forholdet mellom Europa og Ameria og tok stilling i nord-sør-konflikten.

Dei første forteljingane gav han ut i samlinga *Los días enmascarados* (1954); boka blei ein bestseljar i heimlandet. Det same galdt for den første romanen, *La Región Más Transparente* (1958), som var den første omfattande skildringa av den moderne Mexico by. Snart leidde han tidsskrift som *Revista Mexicana de Literatura* og *El Espectador*.

Eit av dei viktigaste og mest interessante verka hans er romanen *Terra Nostra*, der han knyter samtidas Mexico med den meksikanske kolonihistoria. *Cristóbal Nonato* skildrar Mexico i 1980- og 1990er-åra. Romanen *Gringo Viejo* (1985), som omhandlar forfattaren Ambrose Bierce, blei i 1989 brukt som grunnlag for ein spelefilm med tittelen *Old Gringo*. Jane Fonda og Gregory Peck spelte hovudrollene.

Fuentes rekna seg til den politiske venstresida og tala ofte dei små menneska og fagforeingane sin sak.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*Fuentes på norsk, Bibsys

* 
* Offisiell heimeside 
* Intervju med Carlos Fuentes, opphavleg i *Süddeutsche Zeitung* 16. mai 2000.
* Intervju med Carlos Fuentes , i *derFreitag* 23. juli.
* Ope brev til Milan Kundera ved hans 70. års fødselsdag. På kundera.de
* Bibliografi og nokre bilete
Apostolisk suksesjon

**Apostolisk suksesjon** er namnet på den ubrotne linja av innhevarar av kyrkjelege embete frå apostlane til i dag. Det mest kjende dømet på apostolisk suksesjon er paven. Ifylgje tradisjonen vart Apostelen Peter den fyrste paven, og det har sidan gått ei ubroten linje med pavar fram til dagens Pave Benedikt XVI.

Apostolisk suksesjon er ein viktig doktrine for t.d. biskopar i den katolske kyrkja, den anglikanske kyrkja og den ortodokse kyrkja, men blir avvist av den norske kyrkja og andre lutherske kyrkjesamfunn.

## Bakgrunnsstoff

*
Tippeligaen 2011

**[[Den norske eliteserien i fotball|Tippeligaen]] 2011** var den 21. sesongen av den norske eliteserien i fotball som går under namnet Tippeligaen, og den tredje sesongen med 16 deltakande lag. Sesongen starta i midten av mars, og vart avslutta i november. Regjerande meister var Rosenborg, og dei nyopprykka laga var Sogndal og Sarpsborg 08, i tillegg til Fredrikstad som vann kvalifiseringa.

Molde vart seriemeister i 28. runde og tok det første seriegullet sitt nokon sinne. Dette var første sesongen Ole Gunnar Solskjær var hovudtrenar i Noreg og for Molde. 

## Tabell

## Statistikk

Sist redigert: 27. november 2011 20:33

## Laga


●
Tromsø
●
Rosenborg
●
Molde
●
Aalesund
●
Brann
●
Haugesund
●
Viking
●
Start
●
Lillestrøm
●
Sogndal
●
Vålerenga
●
Fredrikstad
●
Stabæk
●
Strømsgodset
●
Sarpsborg 08
●
Odd Grenland


## Tilskodartal

Sist redigert: 14. februar 2012 18:23 (CET) (Heime- og bortesnitt sist redigert 26. april 2011 00:34 (CET))

## Arenaer

Heimebaner for 2011-sesongen:

## TV-kampar
Totalt 91 kampar vart sendt på fri-TV. 30 kampar på TV 2, 30 kampar på MAX og 31 kampar på TV 2 Zebra. I tillegg vart 143 kampar sendt på betalingskanalene TV 2 Sport, medan 6 kampar berre vart sendt via internett.

## Dommarar

Noregs Fotballforbund hadde sett opp desse dommarane for sesongen 2011:

## Hovudtrenarar

Hovudtrenarar for dei ulike laga sesongen 2011 var:

Sist redigert: 27. oktober 2011

## Målskårarar

### Sjølvmål

Sist redigert: 5. feb 2012 08:44 (selvmål redigert 17. november 2011)

## Terminliste

## Oversikt/resultat
* **Tabellen skal lesast slik**: Heimekampar ligg vassrett, medan bortekampar er plassert loddrett. Grøn, gul og raud bakgrunn indikerer høvesvis heimesiger, uavgjort og bortesiger.

Sist redigert: 4. desember 2011, 12:39 CET

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* NFFs nettsider om Tippeligaen
* fotball.speaker.no  s sider om Tippeligaen 2011
* AltOmFotball.no s sider om Tippeligaen 2011
Georges Braque

**Georges Braque** () var ein fransk målar og skulptør. Saman med Pablo Picasso og Juan Gris var han ein av grunnleggarane av kubismen.

## Liv og gjerning
Braque var fødd i Argenteuil-sur-Seine og voks opp i Le Havre, i ein familie med husmålarar. Opplæringa hans vart derfor ei blanding av tradisjon og kveldsundervisning på den lokale kunstskulen frå ca 1897 til 1899. Han fekk sveinebrev som dekorasjonsmålar i Paris i 1901. Året etter gjekk han ved 'Académie Humbert' og måla der til 1904.

### Fauvismen og Braque
Braques tidlege arbeid var impresjonistiske, men snart begynte han å måle i stilen til fauvistane. I 1907 stilte han ut verk i denne stilen i 'Salon des Indépendants'. Henri Matisse, Raoul Dufy, Othon Friesz og Andre Derain var mellom dei han då måla saman med. Fauvistane var opphavleg svært fargesterke, men etterkvart dempa Braque ned paletten sin, til liks med Dufy. Også Paul Cézanne sine bilete synes å ha betydd ein del for Braque sin kunst.

### Kubismen
Frå 1908 viser bileta til Braque ei dreiing mot geometri og simultanperspektiv. Nøye  undersøkte han lyset si rolle for perspektivet, og den fargepryda som ein kunstnar hadde til rådvelde for å formidle dette. Etterkvart sette han spørsmål ved dei fleste tidlegare «sanningar». Til dømes kunne han framstille ein arkitektonisk struktur som ein kubus, som vart skuggelagt slik at han på same tid virka både flat og tredimensjonal. Dermed fekk han fram at målarkunst også var å framstille optiske illusjonar på ein ny måte.

Samarbeidet med Pablo Picasso begynte i 1909. Picasso hadde utvikla liknande svar på dei same spørsmåla og dei to kalla stilen sin for *analytisk kubisme*. Den var prega av nøytrale fargar og komplekse former. I 1912 begynte dei med collage og 'papier collé'. Samarbeidet varte til Braque let seg innrullere i den franske hæren i 1914 for å ta del i den første verdskrigen.

### Seinare arbeid
Braque vart hardt såra og dimittert i 1917. Han måla sidan oftast åleine og flytta tilbake til Normandie. Stilen hans vart meir fargerik og med kraftigare overflateteksturar. I Normandie begynte han å sette menneskefigurar inn i landskapa, samtidig som han måla mange stilleben-bilete.

Braque måla heile livet og etterlet seg ei rekke måleri, grafiske arbeid og skulpturar.

Han døydde i Paris i 1963.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Georges Braque|Georges Braque]]» frå ,  den 16. mai 2012.*
David Knights

**David John Knights** () var den første bassisten i Procol Harum. Han spelte bass på den store hitten «A Whiter Shade of Pale».  Han var i bandet lenge nok til å vere med på tre album. Han forlet bandet i 1969 og vart erstatta av Chris Copping. 

Han har sidan starta bandet Ruby, som gav ut eit album før dei vart oppløyst. Han har òg produsert ein singel for Mickey Jupp-bandet Legend. I dag er han forholdsvis lite aktiv i musikkindustrien. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:David Knights|David Knights]]» frå ,  den 12. mai 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*[ David Knights] på Allmusic 
*David Knights-side på procolharum.com
Tippeligaen 2012

**[[Den norske eliteserien i fotball|Tippeligaen]] 2012** var den 22. sesongen av den norske eliteserien i fotball som går under namnet Tippeligaen, og den fjerde sesongen med 16 deltakande lag. Sesongen braka laus i mars, og vart avslutta i november. Regjerande meister frå Tippeligaen 2011 var Molde. Dei nyopprykka laga var Sandnes Ulf og Hønefoss.

 sikra det andre seriegullet sitt på rad i 29. runde. Strømsgodset tok sitt første seriesølv nokon sinne, og sine første seriemedaljar sidan bronsen i 1997, medan Rosenborg tok sin andre strake bronsemedalje. 

Dei to nedste laga rykte ned til 1. divisjon 2013, medan nummer 14 spelte kvalifisering mot laga frå tredje til sjette plass i 1. divisjon om å halde plassen. Vinnande lag gjekk inn i andre kvalifiseringsrunde i Meisterligaen 2013/2014.

* Sesongens første mål vart scora av Davy Claude Angan for   etter 67 minutt i kampen mot 
* Sesongens første gule kort fekk Daniel Arnefjord på .

## Tabell

## Statistikk




Sist redigert: 19. november 2012

## Laga

## Tilskodartal

I Tippeligaen 2012 var det totalt 1 680 822 tilskodarar på 240 kampar. I snitt blir det 7003 per fotballkamp. Rosenborg er det laget som hadde flest publikum på heimekampane sine, med eit snitt på 13 394 tilskodarar. Runde 9 (16. mai) var den runden med flest tilskodarar med eit snitt på 10 671.

Sist redigert: 19. november 2012

## Arenaer

Hjemmebaner for 2012-sesongen:

## Dommarar

Norges Fotballforbund hadde sett opp desse dommarane for sesongen 2012:

## Hovudtrenarar
Hovudtrenarar for dei ulike laga sesongen 2012 var:

Sist redigert: 9. juni 2012

## Målscorarar

### Topp 10

### Sjølvmål

Sist oppdatert: 15. mai 2012

## Terminliste

## Oversikt/resultater
* **Tabellen skal lesast slik**: Heimekampar ligg vassrett, medan bortekampar er plassert loddrett. Grøn, gul og raud bakgrunn indikerer kvar seg heimesiger, uavgjort og bortesiger.

## Sjå òg
*Kvalifisering til Eliteserien i fotball

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tippeligaen 2012|Tippeligaen 2012]]» frå ,  den 27. april 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*NFF – Tippeligaen
*AltOmFotball.no - Tippeligaen
Den danske grunnlova

**Den danske grunnlova** (offisielt dansk namn: *Danmarks Riges Grundlov*) vart underteikna i si opphavlege form 5. juni 1849 av Fredrik VII. Datoen markerer overgangen frå einevelde til konstitusjonelt monarki. 

## Bakgrunnsstoff
* Danmarks Riges Grundlov af 5. juni 1953 på Wikisource
* Danmarks Riges Grundlov hos retsinformation.dk
* Folketingets informationsside om Grundloven
Folketinget

**Folketinget**  er den lovgjevande forsamlinga i Danmark og har sete på Christiansborg i København.

Frå 1849 til 1953 var Folketinget delt i to avdelingar, Rigsdagen og Landstinget, ved handsaming av lovsaker. Lovsakene blir no handsama av eit samla Folketing.

Med utgangspunkt i grunnlova har Folketinget lovgjevande makt saman med den regjerande monarken. Rolla til monarken er i praksis å skrive under på dei lovar Folketinget har vedteke.

Folketinget har 179 medlemmar vald for maksimalt fire år. Av desse er to vald på Færøyane og to på Grønland.

## Bakgrunnsstoff
*Folketinget
Adam Wilhelm Moltke

**Adam Wilhelm Moltke** () var lensgreve til Bregentved og den første valde danske statsministeren.

Han hadde vore medlem av geheimestatsrådet under eineveldet frå 1831 til 1848. Han tok på seg oppgåva som leiar av den fyrste regjeringa etter marsrevolusjonen og blei ein viktig brubyggjar mellom 
det gamle einevelde og det nye politiske systemet.

Moltke leia fire regjeringar; Regjeringa Moltke I, II, III og IV og sat som statsminister frå 22. mars 1848 til 27. januar 1852. I delar av periodane var han òg  finansminister, marineminister og utanriksminister.

## Utmerkingar
Han blei riddar av Dannebrogordenen i 1815, kommandør i 1824, fekk Dannebrogordenens heiderstekn 
i 1826, fekk storkorset av Dannebrog i 1828 og vart riddar av Elefantordenen i 1836.

## Kjelder
Tromsø katolske stift

**Tromsø katolske stift**, eller **Tromsø Stift - Nord-Norge**, er eit katolsk *prelatur* leia av ein biskop som har sete i Tromsø. Stiftet femner om dei på Svalbard og i dei tre fylka Finnmark, Troms og Nordland som er med i den romersk-katolske kyrkja. I sør grensar stiftet til Trondheim katolske stift.

## Bakgrunnsstoff
Internettsida for Tromsø Stift – Nord-Norge
Toshirô Mifune

**Toshiro Mifune** () var ein japansk skodespelar. Han er rekna som ein av dei største skodespelarane gjennom tidene. Det best kjende verket han spelte hovudrolla i, er *[[De syv samuraier]]* frå 1954.

## Bakgrunnsstoff
Christian Albrecht Bluhme

**Christian Albrecht Bluhme** () var jurist og  dansk statsministar to gonger.

## Bakgrunnsstoff
* Christian Albrecht Bluhme frå Dansk biografisk leksikon
Anders Sandøe Ørsted

**Anders Sandøe Ørsted ** () var jurist, embetsmann og  dansk statsministar. Han var bror av Hans Christian Ørsted og ein del av persongalleriet i den danske gullalderen.

Ørsted var gift første gong med Sophie Ørsted (1782–1818), syster av Adam Oehlenschläger. Etter at ho døydde gifta han seg med Mathilde Elisabeth Rogert (1782–1824).

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Anders Sandøe Ørsted frå Dansk biografisk leksikon
Peter Georg Bang

**Peter Georg Bang** () var jurist, embetsmann og den fjerde statsministeren i Danmark. 

Bang var direktør for Danmarks Nationalbank frå 1836 til 1845. Frå 1845 til 1848 var han rådgjevar for Christian VIII i konstitusjonsspørsmål.

## Bakgrunnsstoff
* Peter Georg Bang frå Salmonsens konversationsleksikon
Oleeae

**Oleeae** er ein tribus av blomsterplantar i oliventrefamilien, Oleaceae.

## Slekter
* *[[Chionanthus]]* L.
* *[[Comoranthus]]* Knobl.
* *[[Forestiera]]* Poir.
* *[[Fraxinus]]* L. &ndash; **[[askeslekta]]**
* *[[Haenianthus]]* Griseb.
* *[[Hesperelaea]]* A.Gray
* *[[Ligustrum]]* L. &ndash; **[[ligusterslekta]]**
* *[[Nestegis]]* Raf.
* *[[Noronhia]]* Stadtm. ex Thouars
* *[[Notelaea]]* Vent.
* *[[Olea]]* L. &ndash; ****
* *[[Osmanthus]]* Lour.
* *[[Phillyrea]]* L.
* *[[Picconia]]* DC.
* *[[Priogymnanthus]]* P.S.Green
* *[[Schrebera]]* Roxb.
* *[[Syringa]]* L. &ndash; **[[syrinslekta]]**
* *[[Tessarandra]]* Miers

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oleeae|Oleeae]]» frå ,  den 17. mai 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Carl Christian Hall

**Carl Christian Hall** () var ein dansk jurist, nasjonalliberal politikar, minister og regjeringsleiar, statsminister i Danmark i to periodar, første gong i perioden 13. mai 1857–2. desember 1859 og andre gong frå 24. februar 1860 til 31. desember 1863. Han stod òg i spissen for fleire andre ministerier. 

Hall var ein viktig person i store delar av 1800-talet i dansk politikk og saman med D.G. Monrad var han ein del av leiinga av De Nationalliberale.

## Bakgrunnsstoff
* Carl Christian Hall frå Salmonsen
Carl Eduard Rotwitt

**Carl Eduard Rotwitt** ()var ein dansk jurist, amtmann og politikar. Han var statsminister i Danmark og justisminister frå 2. desember 1859 til han dødde 8. februar 1860.

Rotwitt kom inn i Folketinget i 1849 og slutta seg til Bondevennernes Selskab. 

Etter at regjeringa Hall gjekk av peika Fredrik VII
han ut til statsminister.

## Utmerkingar
Rotwitt blei riddar av Dannebrogordenen i 1853 og fekk Dannebrogordenens heiderstekn i 1858.

## Kjelder
Ditlev Gothard Monrad

**Ditlev Gothard Monrad** () var dansk teolog, biskop, politikar og minister. Monrad stod bak utforminga av Junigrunnlova av 1849 og var konseilpresident - statsminister - under krigen i 1864.

## Bakgrunnsstoff
*Ditlev Gothard Monrad frå Dansk biografisk leksikon
Astrid Bergland

**Astrid Bergland** () er ein norsk fysioterapeut og professor i fysioterapi/rehabilitering ved Høgskolen i Oslo og Akershus. Bergland var ferdigutdanna fysioteraput i 1972, tok dr.philos.-graden i 2002 og vart utnemnd til professor i 2007.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Rolv Thesen

**Rolv Thesen** () var ein norsk litteraturforskar, statsstipendiat og diktar frå Moskenes.

### Liv og gjerning
Thesen tok artium i hovudstaden i 1916. Deretter var han lærar ved Kvæfjord Middelskole i Troms i tre år. Han byrja så å studere filologi i Kristiania, og var dessutan i 1920/21 styrar for ein eittårig middelskule for landsungdom. Etter han hadde gjort unna hovudfag i historie i 1926, arbeidde han tida 1926-31 som lektor på Eidsvoll landsgymnas. Thesen tok i 1928 til som litteraturkritikar og spaltist i Arbeiderbladet, ei verksemd han dreiv livet ut. Han var òg litterær konsulent for Aschehoug forlag. Frå 1949 var han statsstipendiat.

Litteraturforskaren Thesen skreiv både om samtidsforfattarar som Olav Duun, Tore Ørjasæter og Johan Falkberget, og om eldre, store forfattarar. Særleg oppteken var han av Arne Garborg sin forfattarskap, og som han gjennom avhandlinga *Arne Garborg. Frå jærbu til europear* vart dr. philos. på i 1934. Thesen sitt viktigaste verk er det ufullførte *Diktaren og bygda* som kom i tre band. I dette arbeidet sette Thesen skildringar av bygdeliv inn i ein sosialpsykologisk samanheng. Under namnet Harald Hamre gav Thesen ut tre diktsamlingar.

Thesen var medlem av Forfatterforeningen sitt litterære råd frå 1937 til 1963. I 1946 var han med å stifte Norsk Litteraturkritikerlag.

Han døydde på Elverum. 

## Verk
* *Tore Ørjasæter: Ei innføring i diktinga hans*. Norli, 1935.
* *Arne Garborg*. 3 bd., 1933&ndash;39.
* *Arne Garborg og det norske folket*. Noregs boklag, 1940.
* *Mennesket og maktene. Olav Duuns dikting i vokster og fullending*. 1942.
* *Olav Duun*. Noregs boklag, 1946.
* *Mennesket i oss*. Aschehoug, 1951.
* *Diktaren og bygda*. 3 bd., Aschehoug, 1953&ndash;65.
* *Johan Falkberget og hans rike*. Aschehoug, 1959.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rolv Thesen|Rolv Thesen]]» frå , den 17. mai 2012.* 


## Litteratur
* Jan Olav Gatland (2006): *Det litterære liv. Rolv Thesen og hans tid*. Bergen: Vigmostad & Bjørke. ISBN 82-419-0452-5.
* dagogtid.no Ottar Fyllingsnes: *Den litterære doktoren*
* Store norske leksikon
* Allkunne

## Bakgrunnsstoff
* Rolv Thesens private arkiv som består av 22 brev finst ved NTNU Universitetsbiblioteket
Carl Christopher Georg Andræ

**Carl Christopher Georg Andræ** () var offiser, matematikar og den femte statsministaren i Danmark. Han var òg første formann for Folketinget.

## Bakgrunnsstoff
* Carl Christopher Georg Andræ frå Dansk biografisk leksikon
Honoré Daumier

**Honoré Daumier** () var ein fransk målar, grafikar, bilethoggar og karikaturteiknar. Han var ein pioner innan kunstretninga realismen kring midten av 1800-talet.

### Liv og gjerning
Daumier var fødd i Marseille. Han skaffa seg kunnskapar om litografisk teknikk og starta med å lage klisjear til musikkforleggjarar og reklameillustrasjonar. Etterkvart leverte han også bokillustrasjonar.

Han vart lagt merke til og fekk i 1831 plass i staben til humorbladet *La Caricature*, leia av Charles Philipon. I dette bladet starta han med beisk satire å synleggjere eit grådig borgarskap, samt korrupte og udugelege aktørar i alle lag av samfunnet med juridisk og politisk makt.

Daumier sin karikatur av kongen som *[[Gargantua]]* førte til at Daumier sat fengsla i seks månader i 1832.  *La Caricature* slutta kome ut 1835, men før det var Philipon ute med eit nytt blad, *Le Charivari*. Der heldt Daumier fram med å latterleggjere borgarskapet og tok i bruk sekvensar, slik at ei teikning i ei utgåve bygde opp under teikninga som kom i den neste, nær opp til dagens seriestriper. I alt omfattar oversikta over desse litografia 3&nbsp;958 plater.

Åra 1862-65 konsentrerte Daumier seg om målarkunsten. Stilen i måleria hans var han mykje annleis enn teiknekunsten. Måleria er haldne i mørke, dystre fargetonar. Bilete som *Kristus og apostlane hans*, *Den gode samaritan*, *Don Quixote og Sancho Panza*, *Kristus vert spotta*, *Den innbilt sjuke*, *Det første bad* og *Vaskekona* viser ulike sider ved ein målar som var oppteken av rett og gale.

Daumier dreiv også som skulptør på sine eldre dagar. Statuetten *Ratapoil*, ein karikatur av Napolen III, er den mest kjende.

Målaren Daumier vart lite påakta før han døydde. Rett nok samla galleristen M. Durand Ruel ei utstilling i 1880 som viste at Daumier var på høgde med dei fremste målarane i samtida.  Daumier var då vorten blind og budde i eit lite hus i Valmondois, som Camille Corot hadde stilt til rådvelde for han. Der døydde Daumier.

Verkeleg ry som målar fekk han ikkje før ved verdsutstillinga i Paris i 1900. 

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Honoré Daumier|Honoré Daumier]]» frå ,  den 16. mai 2012.*  
 
**Aschehoug og Gyldendals store norske leksikon*
Italiensk i Eurovision Song Contest

**Italiensk i Eurovision Song Contest** gjev oversyn over bruken av det italienske språket i Eurovision Song Contest. Den sjuande songen som vart framført i den fyrste utgåva av Eurovision Song Contest i 1956, «Aprite le finestre», vart framført på italiensk av Franca Raimondi. Sidan den gong har elleve land delteke med til saman 72 ulike bidrag som har vorte framført på italiensk; 40 frå Italia, ti frå Sveits, fire frå San Marino, to frå Romania og Kypros og eitt frå Vest-Tyskland, Noreg, Latvia, Irland, Bulgaria og Montenegro i Eurovision Song Contest. Italia har i tillegg vunne tevlinga tre gongar med ein song framført på italiensk. Av landa som kan delta er italiensk offisielt språk i Italia, San Marino og Sveits.

## Bidrag

1.Teksten er skriven på italiensk, men i tevlinga vart den siste setninga framført på engelsk.

## Sjå òg
* Italiensk i Junior Eurovision Song Contest

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of languages in the Eurovision Song Contest|List of languages in the Eurovision Song Contest]]» frå ,  den 18. mai 2012.*  
* Informasjon om dei ulike bidraga er henta frå Engelsk Wikipedia.
Åge Johnsen

**Åge Johnsen** () er ein norsk professor i offentleg politikk ved Høgskolen i Oslo og Akershus.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
Joron Pihl

**Joron Pihl** () er ein norsk professor ved Institutt for internasjonale studier og tolkeutdanning ved Oslomet.

Pihl er utdannet cand.polit. og blei i 1998 dr.polit. ved Det utdanningsvitenskapelige fakultet ved Universitetet i Oslo med avhandlinga *Minoriteter og den videregående skolen*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Joron Pihl|Joron Pihl]]» frå ,  den 17. mars 2019.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Anne Vada

**Anne Kari Hårnes Vada** () er ein prisløna norsk songar og musikar frå Steinkjer. Artistnamnet hennar er Anne Vada.

## Biografi

Anne Vada har teke eitt års utdanning ved Barratt Dues Musikkinstitutt og fire år ved Norges Musikkhøgskole. I 1988 og 1990 var ho med som solist på 2 plater av koret Grex Vocalis. Frå og med 1990 har ho vore frilansar som musikar. I 1992 bidrog ho på filmmusikk av Ragnar Bjerkrheim. Året etter song ho på barneplata *Våre beste barnesanger 2* saman med Bukkene Bruse, Geirr Lystrup og Kirsten Bråten Berg. Plata vann Spellemannprisen 1993 i kategorien for barneplater. Frå 1993 til 1995 song ho på plater av m.a. Erik Bye, Iver Kleive og Sigmund Groven. Groven og Vada har samarbeidd på mange plater i seinare tid også.

Som soloartist debuterte Anne Vada med *Øy i livet* på Kirkelig kulturverksted i 1995. Her syng ho viseballadar på trøndersk dialekt. Nokre av songane er skrivne av henne sjølv, resten av Iver Kleive og Erik Hillestad. I 1997 kom oppfylgjaren *Solrenning*. Denne plata er spelt inn live i Vålerenga kyrkje av Vada og den japanske musikaren Aki Fukakusa, samt gitaristen Ronni Le Tekrø. 

I 2000 kom plata *Vada* ut på Grappa musikkforlag. Her samarbeider ho med Ronni Le Tekrø, Åge Aleksandersen, Svein Gundersen og Kjetil Bjerkestrand, men alle tekstane er sjølvskrivne. Same året gav ho ut live-albumet *Grensløs*, på eige platemerke. I 2007 spelte ho inn joleplata *Sacral jul* på plateselskapet Lynor. Den så langt siste plata hennar heiter *Det evige sekund* og kom ut i 2009.  

## Kjelder

* Biografi frå Sacral.no
* Diskografi frå Sacral.no
Eurabia

**Eurabia** er ei nemning på det framtidige Europa ifylgje ein kvasivitskapleg og fascistisk prega teori som påstår at Europa vert absorbert av den arabiske verda og underlagt muslimsk leiarskap, religion og lovgjeving innan stutt tid som fylgje av at innvandringa frå muslimske land kjem til å gjere muslimane til dei talmessig dominerande ved at dei er meir fruktbare enn dei opphavlege innbuarane i Europa. 

Eurabia-teorien er ein konspirasjonsteori som i stor mon byggjer på førestillingar om at det står løynde samansverjingar attom ei framtidig muslimsk overtaking av Europa, og at dagens europeiske elitar eigenleg går inn for dette ved å tillate eller godtake innvandring. Slik det mellom anna framgår av Anders Behring Breivik si grunngjeving for å gjere dei terroråtaka han gjorde 22. juli 2011 på Regjeringskvartalet i Oslo og på Arbeidaranes Ungdomsfylkings sumarleir på Utøya, har mange tilhengjarar av denne teorien som ein av sine premissar at europeiske elitar forråder det folket dei høyrer til. Sjølv om tilhengarar av teorien hevdar at saka gjeld religion, og ikkje rase, er det nettopp rase som vert brukt som markør i ordet, sistelekkjen viser til Arabia og arabarar, ikkje til islam.

## Litteratur
* Sigve Indregard (redaktør): *Motgift : akademisk respons på den nye høyreekstremismen*. Oslo 2012: Cappelen Akademisk. ISBN 978-82-02-38170-7
* Lars Gule: *Ekstremismens kjennetegn : ansvar og motsvar*. Oslo 2012:Spartacus. ISBN 978-82-430-0670-6
* Øyvind Strømmen: *Det mørke nettet – om høyreekstremisme, kontrajihadisme og terror i Europa*. Cappelen Damm 2011 ISBN 9788202370275
* Andreas Malm: *Hatet mot Muslimer*, Atlas 2008, ISBN 978-91-7389-349-7
Christian Emil Krag-Juel-Vind-Frijs

**Christian Emil Krag-Juel-Vind-Frijs**, lensgreve til Frijsenborg, () var ein dansk godseigar, jurist, politikar og dansk statsminister frå 1865 til 1870. Han tilhøyrde Højre.

Krag-Juel-Vind-Frijs var innehavar av Dannebrogordenen og Elefantordenen.

## Referansar
Maoristormsvale

**Maoristormsvale**, *Fregetta maoriana*, tidlegare *Oceanites maorianus*, er ein liten sjøfugl i oseansvalefamilien Oceanitidae. Arten var antatt å vere utdøydd etter 1850, men ein serie av observasjonar frå 2003 fram til i dag indikerer nærvære av ein tidlegare ukjend koloni. Per 2010 har arten status 'kritisk trua' på IUCN raudliste. Han har til tider vore vurdert som ein underart av, eller endå ein variant av oseanstormsvale, *O. oceanicus*, men er eit ganske distinkt artstakson. DNA frå prøvene i musea i England og Frankrike har samsvar med prøver frå fuglar funne i Haurakigolfen på Nordøya på New Zealand. Undersøkinga tyder òg på arten truleg er meir i slekt å stormsvaler i slekta *[[Fregetta]]* enn i *[[Oceanites]]*.
__NOTOC__
## Skildring
Maoristormsvala er ein liten sjøfugl, og mellomstor stormsvale, ca. 17 cm. Ho har mørkebrun til svart overside, med unntak av kvit overgump. Undersida er svart frå halsen til brystet, med kvit buk som har svart strekar, og føtene er prosjektert langt bak halen. Maoristormsvala skil seg frå den meir vanlege stormsvalearten funnen på New Zealand, oseanstormsvala, ved det bleike, øvre vengbandet, kvit buk med striper, smalt kvitt område på undervengene, lengre bein, og mørkare symjehud.

Utanfor hekkesesongen lever maoristormsvala pelagisk, langt til havs, og dette, saman med dei bortgløymde hekkeplassane dei nyttar, gjer det vanskeleg å observere fuglen.

## Gjenoppdaginga

Dei første indikasjonane på nærvære av maoristormsvala kom den 25. januar 2003 nær Mercury Islands utanfor Coromandelhalvøya på Nordøya, og skildringar vart publisert i ein artikkel. Medan ornitologar jakta etter svartbukstormsvaler og fregattstormsvaler den 17. november same året, fekk dei gode bilete og videoar av 10 til 20 i maoristormsvaler utanfor Great Barrier og Hauturu/Little Barrier Island i Haurakigolfen. Ved årsskiftet 2005 2006 fekk tre maoristormsvaler festa radiosender på seg. Rørslene blei berre spora til havs og arbeid med å finne hekkeplassen til fuglen har so langt vore mislukka. Dei mest sannsynlege hekkeplassane ligg innanfor Haurakigolfen. Ornitologar har jamleg sett desse fuglane i  Haurakigolfen etter 2006.
 
## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på «[[:en:New Zealand Storm Petrel|New Zealand Storm Petrel]]» frå , den 19. mai 2012*
*BirdLife International (2012) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=30105 Oceanites maorianus]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 19. mai 2012. 
### Referansar
Gråryggstormsvale

**Gråryggstormsvale**, *Garrodia nereis*, er ein sjøfugl i oseansvalefamilien Oceanitidae. Han har ei sub-antarktisk, sirkumpolar utbreiing.

## Skildring

Dette er ei mellomstor stormsvale, ca. 18 centimeter med ei gjennomsnittleg kroppsmasse på 35 gram. Fjørdrakta har i korte trekke kvit underside og mørk overside; heile hovudet, halsen og øvre bryst er gråsvart. Undersida av vengene er kvite med mørk innramming, elles er heile undersida kvit. Oversida av venger, rygg og hale er askegrå, med svart band på enden av halen og svart mot enden av vengefjørene. Beina stikk litt bak enden av halefjørene når dei flyg.

Dei lever rundt randen av kontinentalsokkelen og beitar spreidd og pelagisk, tar larver av skjeldyr, krepsdyr, blekksprut og dels òg småfisk. Dei plukkar føda som andre artar i stormsvalefamilien ved å «vandre» på havoverflata. I hovudsak er dei standfuglar utan lange, regelbundne trekk.

Gråryggstormsvaler dannar lause koloniar på isolerte øyar og hekkar på frå Falklandsøyane i vest og austover til øyane rundt New Zealand, slik som på Chatham-øyane. Storleiken på populasjonen er estimert til 200&nbsp;000 kjønnsmodne individ. 

## Kjelder

* BirdLife International (2012) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=30170 Garrodia nereis]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 19. mai 2012.
* Barrie Heather og Hugh Robertson, *The Field Guide to the Birds of New Zealand* (revised edition), Viking, 2005

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Videoar, bilete og lydopptak av gråryggstormsvale hos Internet Bird Collection
*
Kvitstrupestormsvale

**Kvitstrupestormsvale**, *Nesofregetta fuliginosa*, er ein sjøfugl i oseansvalefamilien Oceanitidae. Han har ei utbreiing avgrensa til delar av Stillehavet.
__NOTOC__
## Skildring
Dette er den største medlemmen i stormsvalefamilien, han måler ca. 24 til 26 centimeter og har ei gjennomsnittleg kroppsmasse på 70 gram. Fjørdrakta varierer frå ein heilt sotbrun morf til ein lys morf med smalt kvitt band på overgumpen, kvit underside og kvit strupe med mørkt band over halsen. Vengdekkarane på undervengene er kvite. Ei mellomform har svarte flekker på undersida. Halen er lett gaffelforma og beina stikk ut bak halen under flyging. Den lyse morfen har flest individ. 

Kvitstrupestormsvaler hekkar på øyar i Stillehavet først og fremst på øyar i Kiribati og Fransk Polynesia og på Isla Sala y Gómez, lengst aust i Polynesia. Meir usikkert på Ny-Caledonia, Vanuatu, Samoa og Fiji. Storleiken på populasjonen er minkande og usikkert estimert til 1000 til 1600 kjønnsmodne individ. IUCN endra statusen frå sårbar til trua i 2010. 

Trugsmåla mot arten er innførte artar som villkattar og rotter.

## Kjelder

* BirdLife International (2012) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=3975 Nesofregetta fuliginosa] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 19. mai 2012.
* Dewey, T. 2009. *Nesofregetta fuliginosa*, Animal Diversity Web. Henta 19. mai 2012 frå http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Nesofregetta_fuliginosa.html
 

## Bakgrunnsstoff
* Videoar, bilete og lydopptak av kvitstrupestormsvale hos Internet Bird Collection
Ludvig Holstein-Holsteinborg

**Ludvig Holstein-Holsteinborg**, lensgreve Holstein til Holsteinborg ()var ein dansk godseigar, politikar og statsminister frå 1870 til 1874.

Holstein-Holsteinborg var innehavar av Dannebrogordenen og Elefantordenen.

## Referansar
David Teniers den yngre

**David Teniers den yngre** () var ein flamsk sjangermålar frå Antwerpen. Teniers er mest kjend for sine måleri frå bondelivet. Også far hans med same namn var ein kjend målar.

## Liv og gjerning
Teniers viktigaste lærar var faren, David Teniers den eldre. Seinare vart han påverka av Peter Paul Rubens og særleg av Adriaen Brouwer. Han vart medlem av Sint-Lucasgildet i Antwerpen frå 1633, i 1645 vart han leiar av lauget. I 1637 gifta han seg med Anna Brueghel, ei dotter av Jan Brueghel den eldre.

Teniers sin viktigaste lærar var faren, David Teniers den eldre. Seinare vart han påverka av Peter Paul Rubens og særleg av Adriaen Brouwer. Han vart medlem av Sint-Lucasgildet i Antwerpen frå 1633, i 1645 vart han leiar av lauget. I 1637 gifta han seg med Anna Brueghel, ei dotter av Jan Brueghel den eldre.

Frå 1651 var Teniers hoffmålar i Brussel for erkehertug Leopold Vilhelm. Samstundes hadde han ansvar for erkehertugen si biletsamling. Han måla både kopiar av enkeltbilete i samlinga og av sjølve samlinga. I 1660 laga han *Pictorium Theatrum*, den aller første illustrerte katalogen av ei samling av måleri. Nesten eigenhendig grunnla han i 1664 det kongelege kunstakademiet i Antwerpen.

Teniers var svært produktiv, hundrevis av arbeida hans finst att og heng i nesten alle dei store kunstgalleria. Sjangermåleria hans var i si tid svært populære mellom samlarar. Desse er måla i ein stil som minner om Brouwer sin, men er mindre kraftfulle. Han måla også mange bilete med motiv frå det borgarlege liv, figurane er måla etter påverknad frå Peter Paul Rubens.

Teniers måla ei mengd bilete frå landsbygda med folk som drikk, røyker og spelar kort på ei skjenkestove. Mange arbeid viser folkefestar, skilderhus, alkymistar i sine laboratorium og heksekjøken; totalt skal Teniers ha laga om lag 800 bilete. Ein stor del av livsverket hans var sjangermåleri over emne frå Bibelen, særleg om freistinga av Antonius, mellom 100 og 200 måleri over dette emnet vert tillagt Teniers og elevane hans.

Teniers var den mest fruktbare av dei flamske bondemålarane. Bileta has er meir moderate og mindre grove i framstillinga av landlivets gleder. Måleria er velkomponerte og har ein godmodig humor og ein rik og frisk fargebruk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:David Teniers der Jüngere|David Teniers der Jüngere]]» frå ,  den 19. mai 2012.*  
* *Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon*

## Bakgrunnsstoff
Paracas naturreservat

**Paracas naturreservat** ligg i Ica-regionen, Peru og består av Paracas-halvøya, kystnære område og tropisk ørken som strekkjer seg sørover litt forbi Punta Caiman, totalt 335&nbsp;000 hektar, av det er 217&nbsp;594 marine farvatn. Innanfor reservatet finn ein dei fuglerike øyane San Gallan i nord og La Vieja i sør. Det inkluderer Bahía de la Independencia og kilometer med kystnære farvatn. Hovudføremålet er å verne det marine økosystemet og verne den historiske kulturarven knytt til urfolk, for det meste paracaskulturen.

Reservatet er heimen for mange artar av ville dyr, særleg fuglar, som i stor grad er konsentrert ved vasskanten. Nær inngangen inne i reservatet er det eit museum oppkalla etter arkeologen som gjorde funn frå paracaskulturen. Museet har gjenstandane og tolkingar, og dessutan informasjon om flora og fauna i dette unike området.

## Vernestatus
Reservatet blei etablert i 1975, og er med det det eldste marine reservatet i Peru, og det inneheld ei rekkje marine habitat og tropisk ørken. I tillegg til dei biologiske områda, vernar reserve fornminne i paracaskulturen og andre gamle sivilisasjonar. Nær museet er finn ein Paracas Necropolis (100 f.Kr. - 300 e.Kr.), med gravplassane kjent som Cabezas Largas og Cerro Colorado, kor Julio C. Tello fann mange fine gravgods med mumifiserte restar av paracaseliten.

Innanfor reservatet ligg òg Pampa de Santo Domingo, der arkeologar har datert funn av menneskelege leivningar til 6500 f.Kr. saman med funn av ei dekorert fløyte, *quena*, det ein trur er det eldste musikkinstrumentet funne i Peru.

## Skildring
Ein av dei viktigaste geomorfologiske attraksjonane langs Paracas-kysten, er *La Catedral arch*, øydelagt under jordskjelvet i Peru 2007. Bahía Lagunillas er avgrena med raude sandstrender, eit resultat av erosjon av porfyrbergartar som dominerer nokre av åsane i Paracas-halvøya. På Paracas-halvøya finn ein den mystiske geoglyfen kalla Paracas candelabro.

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Paracas National Reservation|Paracas National Reservation]]» frå , den 19. mai 2012.*
 
### Referansar
Dansestormsvale

**Dansestormsvale**, *Oceanites gracilis*, er ein liten sjøfugl i oseansvalefamilien Oceanitidae. Det finst to underarter, *O. g. gracilis*, som lever i Humboldtstraumen utanfor Peru og Chile, og *O. g. galapagoensis*, som finst i farvatna rundt Galápagosøyane. 

Dette er ei lita stormsvale, ca. 15 til 16 centimeter, og sotsvart med kvit overgump og kvite flekker eller område på bakre buk og bleike område under vengene. Ho har lange bein som strekkjer seg bak halen under flyging.

Trass stadige observasjonar av denne arten er han veldig dårleg kjent, berre eitt reir har nokosinne blitt funne. Beitevanane til Galápagos-underarten er uvanleg blant stormsvaler når dei beitar nært land, i motsetnad til alle andre stormsvaleartar som lever utelukkande pelagiske.
 
## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Elliot's Storm Petrel|Elliot's Storm Petrel]]» frå , den 19. mai 2012*
* BirdLife International (2012) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=3970 Oceanites gracilis] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 19. mai 2012. 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Videoar, bilete og lydopptak av dansestormsvale hos Internet Bird Collection
Perustormsvale

**Perustormsvale** (*Hydrobates markhami*) er ein liten sjøfugl, men stor medlem av stormsvalefamilien. Arten har beiteområdet sitt i den tropiske sona av austlege Stillehavet, utanfor nordlege Chile nordover til farvatna vest for Mellom-Amerika. 

Dette er ei stor og slank stormsvale, ca. 21-23 centimeter med eit vengespenn mellom 49 og 54 cm. Fjørdrakta er svart til sotbrun med eit gråaktig vengband som spring diagonalt over oversida av vengene. Ein annan medlem av stormsvalefamilien liknar i fjørdrakt og storleik, dette er bajastormsvale (*Hydrobates melania*), og kan vere vanskeleg å skilje frå perustormsvale.

Som kolonihekkar hekkar arten i naturlege sprekker og holrom i bakken i Nord-Chile og Peru. Desse holromma finst i ei skorpe av salpeteravsettingar danna i saltrike miljø kor vatnet har fordampa. Den første kjende kolonien vart først rapportert på Paracas-halvøya i Peru så seint som i 1992, ein venta då at fleire koloniar enno ikkje var oppdaga. Ifølgje dagens kunnskap etter funn publisert i 2015 til 2019 hekkar dei fleste perustormsvaler i Chile; meir enn nitti prosent av dei kjende koloniane finst i Chile, langt dei fleste i Atacama-ørkenen. Para produserer eitt egg per sesong, som blir lagd på berr bakke utan hekkemateriale. Foreldra kjem til og forlèt reirplassen berre i nattemørket. Tidspunktet for hekkesesongen varierer både innanfor og mellom koloniar, av ukjende årsaker. Dietten til perustormsvala består av fisk, blekksprut og krepsdyr; rundt ti prosent av mageinnhaldet kan sporast til organisk avfall.

Arten er oppført som nær trua av Verdas naturvernunion (IUCN). Trass i den relativt store populasjonen, estimert til mellom 150&nbsp;000 og 180&nbsp;000 individ i 2019, er arten trudd å vere i tilbakegang. Det primære trugsmålet er utvinning av salpeter frå områda der stormsvala har hekkehabitat.

Ornitologen Osbert Salvin skildra først perustormsvale som *Cymochorea markhami* i 1883. Det vitskapelege namnet *markhami* er etter Albert Hastings Markham, ein britisk oppdagingsreisande og marineoffiser som samla typeeksemplaret utanfor kysten av Peru. Det norske artsnamnet vart publisert i 2008 då dei einaste kjende hekkestadene var i Peru. 

Ei forskargruppe skildra fuglen i 2019 som «ein av dei minst kjende sjøfuglane i verda».

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger innleiinga i «[[:en:Markham's storm petrel|Markham's storm petrel]]» frå , den 9. mars 2024*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
*