Masterton

**Masterton** er ein by og eit lokalstyrt distrikt i regionen Wellington på New Zealand. Han er den største byen i Wairarapa, eit område som er skilt frå Wellington av fjellrekkja Rimutaka. Byen ligg 100 km nordaust for Wellington og 28&nbsp;km sør for Eketahuna, ved Ruamahanga-elva.

Byområdet Masterton har knappe 22&nbsp;000 innbyggjarar, medan heile distriktet huser rundt 25&nbsp;000.

Jarnvegslinja Wairarapa Line gir innbyggjarane i distriktet lett tilgang til arbeidsplassar i byane Wellington, Lower Hutt og Upper Hutt.

Lokale industriføretak gir tenester til det omliggjande jordbrukssamfunnet. Byen er hovudkvarter for den årlege saueklippartevlinga *Golden Shears sheep-shearing competition*.

## Historie

Masterton har fått namn etter pioneren Joseph Masters, og den første europeiske busetjinga fann stad 21. mai 1854. Byen fekk status som *Borough* i 1877. Han kvalifiserte seg ikkje til å få bystatus (*City*) i 1989, då grensene for innbyggjartalet for dette vart auka frå 20 000 til 50 000.

Jarnvegen Wairarapa Line vart opna til Masterton den 1. november 1880.

## Demografi
Ved folketeljinga i 2006 hadde Masterton District eit folketal på 22 623, ein auke på 6 menneske, <0,1 prosent frå teljinga i 2001.

Av innbyggjarane var 10 869 (48,0&nbsp;%) menn og 11 754 (52,0&nbsp;%) kvinner. Medianalderen i distriktet var 40,4 år, 4,5 år over landsmedianen som var 35,9 år. Folk i alderen 65 år og over utgjorde 16,8&nbsp;% av populasjonen, samanlikna med 12,3% nasjonalt, og ungdom under 15 år utgjorde 21,3&nbsp;%, medan talet for nasjonen var 21,5&nbsp;%.

Dei etniske gruppene i Masterton var (tal for heile landet i parentes): 77,9&nbsp;% av europeisk avstamming (67,6&nbsp;%), 16,9&nbsp;% maoriar (14,7%), 1,7% asiatar (9,2&nbsp;%), 2,7&nbsp;% frå Stillehavsøyene (6,9%), 0,26% Frå Midtausten/Latinamerika/Afrika (0,9&nbsp;%), 12,1&nbsp;% 'New Zealanders' (11,1&nbsp;%), og 0,05&nbsp;% andre (0,04%).

## Vêrlag
Masterton har eit mildt temperert klima. På grunn av lægjet til dalføret Wairarapa valley og at fjellrekkja Tararua Range ligg rett mot vest, varierer temperaturen i byen meir enn den nærliggjande innlandsbyen Palmerston North. Masterton har varmare og turrare sumrar, med maksimumstemperaturar som kan å godt over 30°C, og kaldare vintrar med hyppig frost og temperaturar under 0&nbsp;°C.

## Kommunikasjonar
 
### Telefon
Telefonsentralen i Masterton opna i 1897 med 53 abonnentar. Den 31. mai 1919 vart Masterton den første byen på New Zealand som fekk ein heilautomatisk telefonsentral.

Masterton og den nærliggjande byen Carterton var dei første byane på New Zealand som innførte naudnummeret 111 i september 1958.

## Transport

Masterton har gode offentlege transporttilbod, både med jarnveg, buss og flytransport. Trass i at byen og Wairarapa valley ligg i nærleiken av Wellington, er dei skilde av Rimutaka Ranges der *State Highway 2* snor seg over fjellrekkja, og jarnvegstunnelen går gjennom. Til skilnad frå mange andre delar av landet, har passasjertransporten med jarnveg halde seg i Wairarapa, for ein stor del for på grunn av at distriktet ligg så nær Wellington, og at tunnelen gir jarnvegen føremunar framfor  vegen over fjellet. Det har i lang tid vore på tale å byggja ein vegtunnel også, men dette har ein gått bort frå på grunn av dei store kostnadane eit slikt anlegg ville ha ført med seg. I følgje transportplanen frå Greater Wellington Regional Council, utgjeven i desember 2003, er dei einaste planlagde anlegga oppgradering av Rimutaka Hill road og bygging av sidespor for togpassering mellom Featherston og Masterton.

### Jarnveg
Masterton har jarnvegssamband til Wellington og Hutt Valley ved *Wairarapa Connection*, i eit nettverk av forstadslinjer i Greater Wellington, som primært trafikkerer i rushtidene og fraktar pendlarar frå Masterton og Wairarapa med fem tur-returavgangar frå måndag til torsdag, seks på fredagar og to i helger og fridagar. Masterton har tre jarnvegsstasjonar, noko som er uvanleg for ein så liten by.

### Flytransport

Hood Aerodrome ligg sør for Masterton. Frå tidleg i 2009 har Air New Zealand hatt ruter til Auckland seks dagar i veka, i hovudsak som ei teneste for forretnigslivet i Wairarapa.

## Venskapsbyar
Masterton har venskapsbysamband med:
*  Hatsukaichi i Hiroshima i Japan 
*  Changchun i Kina
*  Armidale i New South Wales i Australia

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Masterton|Masterton]]» frå ,  den 29. november 2009.*  

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*