open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Snow Island i Sør-Shetlandsøyane

**Snow Island** eller **Isla Nevada** er ei heilt isdekt øy som ligg 6&nbsp;km sørvest for Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane. Ho er 16 km lang og 8 km brei og dekkjer eit areal på 120,4&nbsp;km². Øya var kjend for både amerikanske og britiske selfangarar så tidleg som 1820, og namnet har vore i bruk i godt over 100 år. 

## Sjå òg
* Composite Antarctic Gazetteer
* Antarktiske øyar sør for 60 °S
* SCAR
* kravområde i Antarktis

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Snow Island (South Shetland Islands)|Snow Island (South Shetland Islands)]]» frå ,  den 6. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Stoker Island

**Stoker Island** er ei klipperik øy som ligg utanfor nordkysten av Greenwich Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Ho er 550 meter lang og 400 meter brei og dekkjer 20&nbsp;hektar.  Området vart vitja tidleg på 1800-talet av selfangarar.

Øya er kalla opp etter Donald Tait, 'stoker' på motorbåten «Nimrod» under sjømålingane til Royal Navy av Sør-Shetlandsøyane i 1967.

Øya er 2,65&nbsp;km vest-sørvest for Emeline Island, 2,2&nbsp;km nordvest for Sierra Island, 3,7&nbsp;km nordvest for Dee Island, 3,9&nbsp;km nordaust for Ongley Island, 4,26&nbsp;km søraust for Romeo Island og 1,7&nbsp;km sør-sørvest for Holmes Rock.

## Sjå òg
* Composite Antarctic Gazetteer
* Greenwich Island
* Antarktiske øyar sør for 60 °S
* SCAR
* Sør-Shetlandsøyane
* Kravområde i Antarktis

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Stoker Island|Stoker Island]]» frå ,  den 6. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Table Island i Sør-Shetlandsøyane

**Table Island** er ei lett synleg klippeøy med flat topp som ligg nord for Greenwich Island og nord-nordvest for Aitcho Islands på vestsida av English Strait i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis.  Øya har ei høgd på over 150&nbsp;moh. og er 1,4&nbsp;km lang og 1&nbsp;km brei med ei flatevidd på 112&nbsp;hektar.  Turmoil Rock () ligg 1,32&nbsp;km søraust for Table Island og 1,65&nbsp;km nord-nordaust for Morris Rock.  Området vart vitja tidleg på 1800-talet av selfangarar.

Øya vart namngjeven av selfangarar på grunn av forma hennar (*table* tyder «bord» på engelsk). Turmoil Rock vart namngjeven av landmålarar frå HMS «Protector» i 1967 fordi ho skapar brytingar i sjøen (*turmoil* tyder «opprør» på engelsk).

Table Island ligg 4,85&nbsp;km nordvest for Fort William på Robert Island, 7,9&nbsp;km nord for Dee Island, 2,5&nbsp;km nord for Morris Rock, 4,14&nbsp;km nordaust for Holmes Rock, 6,1&nbsp;km nordaust for Romeo Island, 2.76&nbsp;km sørvest for Potmess Rocks og 4,68&nbsp;km sør for Rogozen Island.

## Sjå òg
* Aitcho Islands
* Composite Antarctic Gazetteer
* Antarktiske øyar sør for 60 °S
* SCAR
* Sør-Shetlandsøyane
* Kravområde i Antarktis

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Table Island (South Shetland Islands)|Table Island (South Shetland Islands)]]» frå ,  den 6. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Two Summit Island

**Two Summit Island** er ei lita øy ligg aust i innløpet til Fildes Strait i Sør-Shetlandsøyane. Ho vart namngjeven Two Hummock Island av mannskapet på Discovery Investigations etter ei landmåling i 1935, men dette namnet vart forkasta for å ikkje forveksle ho med Two Hummock Island nord i innløpet til Gerlachesundet. Two Summit Island vart anbefalt som namn av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1954.

## Sjå òg
* Antarktiske og subantarktiske øyar
Zed Islands

**Zed Islands** er ei lita øygruppe som ligg utanfor nordaustenden av Livingston Island i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis som består av fire øyar: Esperanto Island, Phanagoria Island, Lesidren Island og Koshava Island. Gruppa er skild frå Williams Point på Varna Peninsula på Livingston Island i sør av det kilometerbreie sundet  Iglika Passage.

Namnet vart truleg gjeve av mannskapet på Discovery Investigations ombord på RSS «Discovery II» som kartla øyane i 1935.

## Sjå òg
* Composite Antarctic Gazetteer
* Antarktiske og subantarktiske øyar
* Antarktiske øyar sør for 60 °S
* SCAR
* kravområde i Antarktis

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zed Islands|Zed Islands]]» frå ,  den 6. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
IKA Finnmark IKS

**IKA Finnmark IKS** er eit interkommunalt arkiv for kommunar i Finnmark. Det har som føremål å hjelpa medlemmene med å sikra dokumentasjon av saksbehandling i kommunane. Arkivet skal mellom anna gje råd om arkivdanning, arkivrutiner og arkivplanar gjennom opplæring og rettleiing.

IKA Finnmark er arkivdepot for medlemmane sine papirbaserte og elektroniske arkiv og tek imot private arkiv. Alle kommunar og fylkeskommunen i Finnmark har medlemsrett i IKA Finnmark IKS.

## Kartlegging

IKA Finnmark kartlegg arkivsituasjonen i medlemskommunane. Dei ser på arkivjenesten og korleis han er organisert, arkivrutinane i kommunen og arkivlokala deira. Dei ser på kommunen si arkivforvalting i høve til krav og pålegg gjeve av Arkivloven med forskrifter. Vitjinga til kommunen vil danna grunnlag for ein rapport der IKA Finnmark kjem med råd og forslag til tiltak. 

## Råd og rettleiing i arkivspørsmål

IKA Finnmark er tilgjengeleg for arkivpersonalet og IT-konsulent i kommunene dersom dei har spørsmål som gjeld arkivarbeid, til dømes i samband med omorganiseringar, sentralisering av arkivet, overgang til nye arkivsystem, innføring av nye arkivsystem, periodisering og liknande. Dei kan formidla kva løysingar andre har valt og innhenta informasjon også frå andre interkommunale arkiv dersom dei ikkje kan svara på ståande fot. Dei kan også delta i prosjektgrupper som ressurspersonar dersom kommunen ønsker det.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Øyvind Torseter

**Øyvind Torseter** () er ein norsk biletkunstnar, illustratør, teikneserieskapar og forfattar. 

Han har illustratørutdanning frå Merkantilt Institutt i Oslo (1991&ndash;1992), Skolen for Grafisk Design i Oslo (1992&ndash;1994) og Kent Institute of Art and Design i Maidstone (1995&ndash;1998). Han har illustrert fleire biletbøker, blant anna den prisløna  *Klikk* frå 2004 med eigen tekst. 

Torseter arbeider både med tradisjonelle og digitale biletteknikkar, særleg med vekt på teikning. Han eksperimenterer og med grafiske effektar og tredimensjonale papirklipp. Teikningane i bøkene kan både vere illustrasjonar til ein handlingsorientert tekst, men og leik og eksperiment med fri teiknekunst som inneheld detaljar og historier med stort tolkingsrom. Torseter vert av mange sett som ein av Noregs fremste unge biletbokkunstnarar og teiknarar.

Øyvind Torseter bur og arbeider i Oslo.

## Bibliografi
;Eigne bøker
* 2002: *Mister Random*     	
* 2004: *On the road again, again*	
* 2004: *Klikk*	
* 2005: *For en neve havre*
* 2007: *Avstikkere*
* 2009: *Gravenstein*
* 2012: *Hullet*

;Illustrasjonar til andre sine tekstar
* 1999: Tor Arve Røssland: *Pode* – barnebok
* 1999: Finn Øglænd: *Vers på tvers. Dikt og tekster for barn*
* 2000: Tor Arve Røssland: *Pode mister fotfestet*
* 2002: Tor Arve Røssland: *Pode får snue*
* 2002: Bjørn Sortland: *Plutselig ville eg ikkje laga dorulldyr lenger*
* 2006: Roald Kaldestad: *Englefjell*
* 2006: Tor Arve Røssland: *Anti-Pode*
* 2006: Bjørn Sortland: *Den gongen eg liksom-døydde*
* 2007: *Radiorådet. Radiorådet : din redningsbøye på livets stormfulle hav*
* 2008: Stein Erik Lunde: *Eg kan ikkje sove no*
* 2009: Jon Fosse: *Spelejenta*
* 2010: Tore Renberg: *Gi gass, Ine*
* 2010: Kurt Johannessen: *Å kysse ein frosk*
* 2011: Tore Renberg: *He he, Hasse*

## Litterære prisar m.m. (utval)
* 1999: Kultur- og kyrkjedepartementets illustrasjonspris for barne- og ungdomslitteratur for *Pode* (forfattar Tor Arve Røssland)
* 2004: Sproingprisen (Beste nykomar) for *Samlivstrøbbel og sirkus* (saman med Bjørn Sortland)
* 2004: Kultur- og kyrkjedepartementets biletbokpris for barne- og ungdomslitteratur for *Klikk*
* 2007: Kultur- og kyrkjedepartementets illustrasjonspris for barne- og ungdomslitteratur for *Klar ferdig gå!* (forfattarar Beate Grimsrud og Inger Alfvén)
* 2008: Bologna Ragazzi Award for *Avstikkere* 
* 2008: Kyrkje- og undervisningsdepartementets biletbokpris for *Eg kan ikkje sove no* (saman med Stein Erik Lunde)
* 2010: Kultur- og kyrkjedepartementets biletbokpris for barne- og ungdomslitteratur for *Gi gass, Ine* (saman med Tore Renberg)
* 2011: Bokkunstprisen
* 2012: Illustrationspreis für Kinder- und Jugendbücher des Gemeinschaftswerks der Evangelischen Publizistik (GEP, Tyskland)) for *Papas Arme sind ein Boot*
* 2015 Kritikerprisen for beste bok for born eller ungdom for *Mulegutten*

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Øyvind Torseter|Øyvind Torseter]]» frå ,  den 10. november 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Norsk barnebokinstitutt sin minipresentasjon med bileteksempel
Withem Island

**Withem Island** er ei øy som ligg utanfor nordvestsida of Nelson Island i Sør-Shetlandsøyane. Ho vart namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1961 etter Nicholas Withem Master på den amerikanske selskuta Governor Brooks frå Salem i Massachussets, som vitja Sør-Shetlandsøyane i 1820-21. Opphavleg vart ho kalla «Withen Island», men namnet vart endra i 1990 for å følgje den rette stavinga av personnamnet. 

## Sjå òg
* Antarktiske og subantarktiske øyar

## Kjelder
* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Zverino Island

**Zverino Island** (bulgarsk *остров Зверино*) er den største og vestlegaste øya i Meade Islands som ligg nord i innløpet til McFarlane Strait i Sør-Shetlandsøyane i Antarktis. Ho er 1,2&nbsp;km lang og 700&nbsp;m brei med eit overflateareal på 48&nbsp;hektar. Øya er snøfri om sommaren. 

Øya er kalla opp etter busetnaden Zverino vest i Bulgaria.

Zverino Island ligg 2,4&nbsp;km aust for Williams Point og 2,1&nbsp;km nordaust for Ficheto Point på Livingston Island, 1,9&nbsp;km vest for Duff Point på Greenwich Island, og 170&nbsp;m sørvest for Cave Island. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zverino Island|Zverino Island]]» frå ,  den 6. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* [http://data.aad.gov.au/aadc/gaz/scar/ SCAR Composite Antarctic Gazetteer].
*
Kari Stai

**Kari Stai** () er ein norsk illustratør, biletkunstnar, grafisk designar og barnebokforfattar.

## Bakgrunn og arbeid

Kari Stai kjem frå Inderøy kommune i Nord-Trøndelag. Ho har studert ved Høgskolen i Telemark (1996-1999), Oslo Tegne- og Maleskole (1993-1996) og Kunsthøgskolen i Oslo (2000-2005) der ho tok hovudfag i visuell kommunikasjon. Ho har sidan særleg arbeidd med illustrasjon i tidsskrift og bøker. I 2008 debuterte ho som forfattar med biletboka *Jakob og Neikob*, «ei humoristisk og surrealistisk forteljing om vennskap, uvennskap og utlandet». I 2010 kom *Blodrik og Blodfabrikken*. Båe bøkene er skrivne på nynorsk og gjevne ut på Det Norske Samlaget. Illustrasjonane er prega av klåre linjer, jamne flater i få, avstemte fargar, stiliserte figurar, geometriske former og eit grafisk uttrykk. 

Ho er medlem av NBK, Tegnerforbundet og Grafill, og er kjøpt inn av Nasjonalbiblioteket, Nils Aas Kunstverksted og Inderøy Kunstforening. 

Stai er gift med illustratøren og gallerileiaren Henning Lystad. Dei er busette på Straumen i Inderøy. Kari Stai var med i illustratørfellesskapet Patron i Oslo frå 2005 til 2009.

## Bokutgjevingar
### Barnebøker med eigen tekst
* 2008: *Jakob og Neikob* - biletbok
* 2010: *Blodrik og Blodfabrikken* - biletbok
* 2011: *Mopp og Mikko elskar mat* - peikebok
* 2011: *Mopp og Mikko elskar ting* - peikebok
* 2011: *Mopp og Mikko elskar kjøretøy* - peikebok
* 2011: *Mopp og Mikko elskar dyr* - peikebok
* 2012: *Jakob og Neikob : tjuven slår tilbake* - biletbok

## Prisar og utmerkingar
* 2004–2007: Gull og diplom i Visuelt-konkurransen
* 2008: Inderøy Mållags målpris 
* 2009: Kulturdepartementets debutantpris for barnebøker frå 2008 for *Jakob og Neikob*
* 2009: Diplom i Årets vakreste Bøker
* 2012: Brageprisen for *Jakob og Neikob : tjuven slår tilbake*
* 2012: Kritikarprisen for *Jakob og Neikob : tjuven slår tilbake*
* 2016: Nord-Trøndelag fylkes kulturpris
* 2018:  Festivalforfattar for Falturiltu-festivalen

## Referansar

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kari Stai|Kari Stai]]» frå , den 11. november 2012.* 
 

## Bakgrunnsstoff

* Heimeside med bileteksempel, CV osb.
* Samlaget sin presentasjon med bokmeldingar o.a.
* Animasjonsfilm av ''Jakob og Neikob'', laga av Martine Grande
Smith Island i Sør-Shetlandsøyane

**Smith Island** er ei øy som ligg 72 km vest for Deception Island i Sør-Shetlandsøyane. Ho er 32 km lang og 8 km brei og dekkjer 148 km².

Oppdaginga av Sør-Shetlandsøyane vart først rapportert i 1819 av William Smith, som øya er kalla opp etter. Øya var kjend for både amerikanske og britiske selfangarar så tidleg som 1820 og namnet Smith har vore i bruk i over 100 år, sjølv om ho i russisk litteratur vert kalla **Borodino Island**.

 

Det finst ingen forskingsstasjonar eller leirar på Smith Islands, og ho vert sjeldan vitja av vitskapsfolk eller fjellfolk. Det indre av øya er dominert av Imeonfjella som er opp mot 2105 meter over havet (Mount Foster). Øya vart først detaljert kartlagd av Antarctic Place-names Commission og Den militære topografiske tenesta i den bulgarske armeen.

## Sjå òg
* Composite Antarctic Gazetteer
* Imeonfjella
* Antarktiske og subantarktiske øyar sør for 60 °S
* SCAR
* South Shetland Islands
* Territorial claims in Antarctica

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Smith Island (South Shetland Islands)|Smith Island (South Shetland Islands)]]» frå ,  den 6. november 2012.*
Jutlamannen

**Jutlamannen** er ein fjellformasjon i Lærdal i Sogn. Formasjonen kan minna om eit troll med nasen i vêret, og det er knytt lokale segner til han.

## Segner
Ei segn fortel om då Olav den heilage reid gjennom Lærdal i 1023. Ho fortel at då skoen under eine foten til hesten hans losna, måtte han stiga av for å få festa skoen att. Då var det ein jutul og ei gyger oppe i lia som skratta og log. Olav vart harm og svara: «Statt de der i stokk og stein, og ver ikkje folk til mein». Både jutulen og gygra vart då til stein. «Gygra» ramla ned rundt 1800, men jutulmannen står mot himmelsynet den dag i dag. Segna finst i fleire variantar.

Ei anna segn fortel at Odin laga to svarte merke i fjellet ved Ljøsnaveiti med vognhjula sine då han skulle vitja Jutlamannen.

## Bildekunst
Det mest kjende måleriet av Jutlamannen er i Fugleværelset på Slottet i Oslo, og er måla av Johannes Flintoe på 1840-talet. På det offisielle brurebiletet av kronprins Haakon Magnus og kronprinsesse Mette Marit står dei framfor veggmåleriet med Jutlamannen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Om Jutlamannen frå Sogn og Fjordane fylkesbibliotek
Norvegia

**Norvegia**, tidlegare *Norsk Gouda*, er ein norsk fast løypeost av Gouda-type ysta av pasteurisert kumjølk. Osten har ein mild, lett syrleg smak. Han vert produsert av meierisamvirket TINE, og er den mest selde osten i Noreg.

TINE lagar osten i fleire ulike variantar. Norvegia Original inneheld 27 prosent feitt og er lagra i kring tre månader før han kjem i sal. Det vert også produsert lengre lagra utgåver av osten, kalla Norvegia Vellagret (9 månader) og Norvegia Ekstra Vellagret (15 månader). Den magrare Norvegia Lettere har 16 prosent feitt og fire månaders lagring, medan Norvegia Fyldig har 30 prosent feitt og er lagra i tre månader. I tillegg vert det laga ein økologisk variant med same feittprosent og lagringstid som Norvegia Original. Osten vert seld til forbrukarane i pakningar med stykke av ymse storleik, og i oppskiva og riven form.

Norvegia vert mykje nytta som pålegg, ofte skoren i tynne skiver med ostehøvel. Dei lengre lagra variantane vert gjerne skorne i bitar med kniv eller streng til osteanretningar. Norvegia vert også mykje nytta i matlaginga i Noreg, til dømes til gratinering, sausar og pizza. 

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* TINE sin nettstad om Norvegia
Charleston

**Charleston** kan visa til:

* Dansen Charleston &ndash; ein dans frå 1920-talet
* Charleston i Sør-Carolina &ndash; ein hamneby i delstaten Sør-Carolina i USA
* Charleston i Vest-Virginia &ndash; hovudstaden i delstaten Vest-Virginia i USA
Île aux Cochons

**Île aux Cochons** (*Griseøya*) er ei aude øy i dei subantarktiske Crozetøyane. Med eit areal på 67&nbsp;km² er ho den tredje største øya i gruppa. Adminsitrativt vert ho styrt av Dei franske sørterritoria.

## Skildring
Île aux Cochons er den vestlegaste øya i øygruppa og ligg om lag 30&nbsp;km nordvest for Île des Pingouins og 15&nbsp;km sørvest for Îlots des Apôtres. Ho er ei erodert vulkankjegle spreidd med inaktive krater og ei kystlinje som hovudsakleg består av låge klipper. Innførte artar er mellom anna kattar, kaninar og mus. Grisar vart òg innførte på øya, men er i dag utrydda. Det finst ingen menneskeleg infrastruktur på øya og ho vert sjeldan vitja av forskarar.

## Viktig fugleområde
Øya har status som viktig fugleområde (IBA) av BirdLife International fordi ho er hekkestad for sjøfugl, mellom anna store pingvinbestandar. Ho har den største kolonien kongepingvin med kring ein halv million hekkande par, samt mange bøylepingvinar, gulltoppingvinar og nordleg klippehopparpingvinar. Ho har òg den største kolonien vandrealbatrossar i Indiahavet, med kring 1200 par, samt fire millionar par marionkvalfuglar og ein million par kortnebbdukkpetrellar. Det finst òg kergulenender. Her finst store bestandar med sørleg elefantsel, antarktisk pelssel og subantarktis pelssel.

## Sjå òg
* List of Antarktis øyar nord for 60 °S

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Île aux Cochons|Île aux Cochons]]» frå ,  den 6. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Île de la Possession

**Île de la Possession** er ei øy i dei subantarktiske Crozetøyane. Med eit areal på 150&nbsp;km² er ho den største øya i gruppa og den einaste som er busett. Administrativt er ho ein del av Dei franske sørterritoria. Ho er ein viktig hekkestad for sjøfuglar.

## Skildring
Île de la Possession ligg aust i øygruppa, kring 20&nbsp;km vest for Île de l'Est (Austøya). Ho har eit kupert, landskap med fjell og djupe bredalar. Kystområda og dalane er dekte av urteplante ein finn i Subantarktis. Øya er busett av mannskapet på forskingsstasjonen Alfred Faure på austenden av øya, med minst 20 menneske til ei kvar tid. 

## Viktig fugleområde
Øya har status som viktig fugleområde (IBA) av BirdLife International som ein hekkestad for minst 26 artar sjøfuglar. Dei største koloniane er av kongepingvin, nordleg klippehopparpingvin, gulltoppingvin, vandrealbatross, sotalbatross og gråalbatross, nordkjempepetrell, marionkvalfugl, kergulenpetrell, silkepetrell og kortnebbdukkpetrell. Andre fuglar som i mindre grad hekkar på øyane er sørkjempepetrell, gråhovudalbatross og kerguelenterne. blåaugd skarv, maskeslirenebb og kerguelenand.  Dei mindre fuglane hekkar berre i høgda på grunn av faren for at rotter tek egga deira.

## Anna dyreliv
Geitene som vart sett ut på øya er i dag utrydda, men rottene er her framleis og truar fuglelivet. Både antarktisk og subantarktisk pelssel, i tillegg til sørleg elefantsel, ynglar på øya. Ein flokk på kring 80 spekkhoggarar held til i farvatnet krin gøya. To planter og 59 artar leddyr er endemiske for øygruppa og finst her på denne øya.

## Sjå òg
* Antarktiske øyar nord for 60 °S

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Île de la Possession|Île de la Possession]]» frå ,  den 6. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Språket yaqui

**Yaqui** eller *hiaki* er eit uto-aztekisk språk som blir snakka i Sonora i Mexico og Arizona i USA, grenseområda mellom Mexico og USA. Yaqui har til saman rundt 12 230 talarar, 11 800 av dei i Mexico.

## Ortografi og fonologi

Yaqui blir skrive med ulik ortografi i USA og Mexico. Vokalane er representert på same måte i dei to ortografiane, yaqui har dei same fem vokalane som spansk (*a, e, i, o, u*), og dei blir skrive på same måte. Vokalane kan vere kort eller lang, vokallengd er markert med dobbelskriving av vokalane.

Yaqui har konsonantane *b, ch, (d), (f), (g), h, k, l, m, n, p, r, s, t, v, w, y*, og ein eller to glottal plosiv. Lydane *d, f, g* finst berre i lånord.

## Morfologi

Yaqui har kasus, akkusativ har suffikset *-t* (evt. *-a* for stammar på -t). Fleirtalsendinga er *-im* for konsonantstammar og *-m* for vokalstammar.

Adjektiv har mykje til felles med verb, dei blir t.d. bøygd i tempus.

## Syntaks

Yaqui er eit SOV-språk. 

## Kjelder
Île de l'Est

**Île de l'Est** (Austøya) er ei øy i den subantarktiske øygruppa Crozetøyane. Ho har eit areal på 130&nbsp;km² og er den nest største øya i gruppa. Ho er ein del av Dei franske sørterritoria.

## Skildring
Øya er den austlegaste av øygruppa, som ligg kring 20&nbsp;km aust for Île de la Possession. Landskapet består hovudsakleg av bert fjell og er den mest fjelldominerte øya i øygruppa med det høgste punktet på 1090 meter over havet. I tillegg har ho høge klipper langs kysten. Fleire bredalar med bratte dalsider kryssar øya. Det einaste innførte dyret på øya er kanin. Det er ikkje menneskeskapt infrastruktur på øya, men ho vert stundom vitja av forskarar.

## Viktig fugleområde
Øya har status som viktig fugleområde (IBA) av BirdLife International som ein hekkestad for sjøfuglar. Dei viktigaste fugleartane er kongepingvin, bøylepingvin, gulltoppingvin og nordleg klippehopparpingvin, vandrealbatross, gråhovudalbatross, gråalbatross, sotalbatross og svartbrynalbatross, både nord og sørkjempepetrell, marionkvalfugl og alvekvalfugl, storvingepetrell, silkepetrell, kvithakepetrell, gråpetrell, blåpetrell og kergulenpetrell, oseanstormsvale, gråryggstormsvale og svartbukstormsvale, smalnebbdukkpetrell og kortnebbdukkpetrell, blåaugd skrav, sørhavsjo og kerguelenterne. Det finst òg kerguelenand på øya. Øya har òg den største hekkande bestanden av isterne i øygruppa.

## Sjå òg
* Antarktiske øyar nord for 60 °S

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Île de l&#39;Est|Île de l&#39;Est]]» frå ,  den 6. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Île des Pingouins

**Île des Pingouins** (*Pingvinøya*) er ei aude øy i dei subantarktiske Crozetøyane sør i Indiahavet. Med eit areal på berre 3&nbsp;km² er ho ei av dei minste øyane i gruppa. Administrativt høyrer øya til Dei franske sørterritoria. Ho er ein viktig hekkestad for sjøfuglar.

## Skildring
Île des Pingouins ligg vest i øygruppa der ho er den sørlegaste øya, kring 30&nbsp;km søraust for Île aux Cochons og 95&nbsp;km vest-sørvest for Île de la Possession. Ho er lita og mykje erodert av sjøen, med bratte sider. Ho er 4&nbsp;km lang og 1&nbsp;km brei. Dei omliggande kystklippene er frå 50&nbsp;m til 300&nbsp;m høge og er i røynda umogeleg å nå frå sjøen og sjeldan vitja. Ho har ingen innførte dyreartar og har eit heller urørt plante- og dyreliv samanlikna med dei andre øyane i øygruppa.

## Viktig fugleområde
Minst 29 fugleartar hekkar på øya, som av BirdLife International har fått status som viktig fugleområde (IBA). Ho har særs høg tettleik av sjøfuglar, inkludert ein million par gulltoppingvinar, 300 par svartbrynalbatrossar, fire par sølvhovudalbatrossar (som er den einaste hekkstaden deira i Indiahavet) og 30 par gråalbatrossar, samt fleire tusen par med marionkvalfugl og kvithakepetrell. Andre fuglar som hekkar i forholdsvis store tal er mellom andre vandrealbatross, sotalbatross, gråhovudalbatross og indisk gulnebbalbatross, nordkjempepetrell, blåpetrell og kergulenpetrell og smalnebbdukkpetrell. I mindre grad finn ein òg kerguelenterne og blåaugd skrav.

## Sjå òg
* Antarktiske øyar nord for 60 °S

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Île des Pingouins|Île des Pingouins]]» frå ,  den 6. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Îlots des Apôtres

**Îlots des Apôtres** eller **Îles des Apôtres** (*Apostelholmane*) er ei gruppe små, aude og klipperike øyar nordvest i Crozetøyane i det sørlege Indiahavet, 10&nbsp;km nord for Île aux Cochons. Totalt dekkjer dei kring 2 km².

## Skildring
Det er to store øyar (Île Grande - Storøya og  Île Petite - Vesleøya), som i lag utgjer 90 % av arealet. Den høgaste toppen er Mont Pierre (289 moh) på Île Grande. I tillegg er det kring 20 skjer med høgder mellom 15 og 122 meter over havet. Øyane er særs bratte. Trass i at dei er små har Île Grande ei høgd på 289&nbsp;moh og Île Petite på 246&nbsp;moh.

## Historie
Natt til 2. juli 1875 forliste «Strathmore», eit tremasta skip som segla mellom Storbritannia og New Zealand i nærleiken av øyane då ho gjekk på eit rev. Av 89 passasjerar ombord, overlevde 44 menneske på Île Grande fram til 21. januar 1876, då dei vart redda av eit anna skip.

## Viktig fugleområde
Holmane har status som eit viktig fugleområde (IBA) av BirdLife International som ein hekkestad for sjøfuglar, og minst 25 fugleartar hekkar her. Fuglar på øyane er mellom andre vandrealbatross, gråhovudalbatross, gråalbatross, sotalbatross, svartbrynalbatross og indisk gulnebbalbatross, storvingepetrell, silkepetrell, kvithakepetrell og blåpetrell, marionkvalfugl, nordkjempepetrell, smalnebbdukkpetrell, blåaugd skrav og kerguelenterne.

## Holmane

## Sjå òg
* Administrativ inndeling av Frankrike
* Franske oversjøiske departement og territorium
* Antarktiske og subantarktiske øyar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Îlots des Apôtres|Îlots des Apôtres]]» frå ,  den 6. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Map
Grande Terre

**Grande Terre** eller **Grande-Terre** (fransk for «stort land») er eit fransk namn som typisk vert gjeve den største øya i ei øygruppe. Namnet kan syne til :

* Grande Terre i Ny-Caledonia, hovudøya i Ny-Caledonia.
* Den største øya i Kerguelen.
* Grande-Terre, austøya i Guadeloupe i Karibia.
* Hovudøya i Mayotte i Indiahavet.
Førde kammerkor

**Førde kammerkor** er eit blanda songkor i Førde i Sunnfjord. Det vart skipa i 1983 av den dåverande organisten i Førde, Knut Tønsberg. 

Koret har som føremål: 

a)       å gje medlemene musikalsk opplæring og utvikling av songstemma.

b)      å styrkje det lokale musikklivet med eit vidt spekter av variert korlitteratur.

c)      å skape eit kreativt og stimulerande sosialt miljø for medlemene.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Førde kammerkor
Sogn og Fjordane fylkesbibliotek

**Sogn og Fjordande fylkesbibliotek** er ein eigen institusjon under Sogn og Fjordane fylkeskommune, lokalisert i Førde saman med bl.a. kulturavdelinga i fylkeskommunen. 

Fylkesbiblioteket er eit kompetansesenter som arbeider med utvikling av  bibliotektenester i Sogn og Fjordane fylke. Det samarbeidar med kommunale, fylkeskommunale og statlege instansar om tenester for bibliotek og skuler i fylket.

Det yter mellom anna rettleiing og assistanse, og held møte og kurs om fagområdet. Sogn og Fjordane fylkesbibliotek har bokbåt.

Bilioteket arbeider i samsvar med *Strategisk plan for bibliotekutvikling i Sogn og Fjordane 2011-2014* .

«Det overordna målet i plandokumentet er å gi innbyggjarane i Sogn og Fjordane betre bibliotektenester. Vegen til dette går gjennom sterkare grad av samarbeid mellom biblioteka, fornying av kompetanse hos dei bibliotektilsette og utvikling av innhald og tenester i biblioteka.» (Erikstad, 2010). 

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Heimeside Sogn og Fjordane fylkesbibliotek 
* Heimeside bokbåten Epos
* Lov om folkebibliotek
Sunnfjord Museum

**Sunnfjord Museum** er distriktsmuseum for dei indre kommunane i Sunnfjord: Jølster, Førde, Gaular, Fjaler og Naustdal. Vertskommune er Førde. Museet ligg i Movika, 9 km aust for sentrum.

Sunnfjord Museum har sidan 2009 vore ei avdeling under det konsoliderte museet Musea i Sogn og Fjordane.

## Historikk
Sunnfjord Museum vart som mange andre av dei norske folkemusea skipa på byrjinga av 1900-talet. Nasjonsbygginga etter unionstida var nok ei viktig drivkraft i dette arbeidet. Sunnfjord Sogelag som eig museet vart skipa i 1910, med det som mål at dei skulle skipa eit museum for sunnfjordbygdene, men museet vart ikkje opna før i 1926.
Første museumsstaden var  i Førde sentrum. Museet vart flytta til Movika i1950, der det sidan har vore. Dåverande formann i Museumsforbundet, Robert Kloster, som held tale på nyopninga sa: 
«…jeg har sett mange museumsområder gjennom årene, men sjelden har jeg sett noe så vakkert og selvfølgelig som Movika».

Dei kommande åra vart ein evig kamp om pengar til å sikre seg hus som anten stod i fare for å bli fjerna eller som museum andre plassar var ute etter. Ideen bak oppbygginga av friluftsmuseet var å få eit meir eller mindre komplett gardstun (klyngetun) for to brukarar slik det kunne sjå ut midt på 1800-talet.
 
I 1975 blei det innført ei statleg tilskotsordning for museum av ein viss storleik, og Sunnfjord Museum var eitt av dei. Det var ikkje mykje pengar i starten, men nok til at det byrja å skje noko. Under leiing av styreformann Leiv Erdal frå Naustdal kom det fart i arbeidet med nytt administrasjons- og utstillingsbygg, og i 1977 fekk museet sin første faste tilsette, Ludvig Søgnen frå Sande.

Nytt administrasjonsbygg opna i 1980 og midt på 1980-talet kom det eige verkstadbygg, realisert ved hjelp av sysselsettingsmidlar. 

Etter at museet etter kvart fekk faste stillingar auka aktiviteten og fleire hus kom til i friluftsmuseet. I byrjinga av 2000-talet vart det planlagt og bygd støl til museumstunet med tilhøyrande kulturlandskap i eit område som tidlegare var tett skog. I dag (2012) har museet seks stillingar.

I 2009 gjekk Sunnfjord Museum saman med dei fire andre musea i fylket til ei ny og stor driftseining kalla Stiftinga Musea i Sogn og Fjordane. Det er framleis det lokale sogelaget som eig hus og samlingar.

## Kjelder
*  Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane
* Otto Huseklepp: Sunnfjordtunet. *Førde 1958*
* Asbjørn Tyssen: Museet i Movika. *[[Jul i Sunnfjord]] 1994*
* Gunnhild Systad: Vi skyggjer med handa over augo og prøver å sjå langt, - langt tilbake og langt fram. *Sunnfjord Museum 2011* 

## Bakgrunnsstoff
*  Søk etter gjenstandar på museet på Digitalt Museum
* Heimeside for Sunnfjord Museum 
*  Følg Sunnfjord Museum på Facebook
Radarkontroll

**Radarkontontroll** er ei vanleg nemning på fartsmåling på køyretøy som bilar. Målinga blir utført med dopplerradar som er mykje enklere enn fly- og skipsnavigeringsradarar. Radaren sender ut kontinuerlege radiobølgjer i ei viss retning og mottar dei reflekterte bølgjene frå køyretøyet ein kontrollerer. På grunnlag av frekvensforskjellen i utsende og reflekterte bølger kan ein fastslå hastigheit.

Radarkontroll av bilar blei først brukt av politiet i USA i slutten av 1940-åra. I 1950-åra kom teknikken til Noreg.

Radarkontontrollar kan gjerast på automatisk vis ved å kombinerast med eit apparat som fotograferer dei bilane som køyrer fortare enn fartsgrensa, ein såkalla fotoboks, som står fast montert ved vegen. Slike automatiske kontrollar vert vanlegvis varsla med særskild skilting. Kontrollar kan òg gjerast i løynd av politi som gøymer seg på aktuelle stadar i stuttare eller lengre tid, og syter for å stoppe dei som bryt fartsgrensa.

Tidlegare vart fotograferinga i samband med automatiske radarkontrollar gjort med kamera med film som måtte takast ut or apparatet etter ei tid og erstattast med ein ny. Men no vert ofte digital teknikk nytta og fotografia sende vidare til ein sentral med ein gong, slik at bøter eller gebyr kan skrivast ut snøgt. Då går dessutan ikkje prova for fartsoverskridinga tapt om apparatet vert skada eller øydelagt av arge bilistar.

## Sjå òg
*Dopplereffekten
*Fartsgrense

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder
Linn T. Sunne

**Linn Tormodsdatter Grøndahl Sunne** () er ein norsk forfattar. Ho har særleg skrive bøker for born og unge, både på nynorsk og bokmål.

Linn T. Sunne voks opp på Kongsberg og i Valldal på Sunnmøre. I tillegg til barnebøkene har ho skrive manus, blant anna for Hotel Cæsar, og noveller samt bokmeldingar i Oppland Arbeiderblad. Ho er busett på Dokka og arbeider med litteraturformidling på Oppland fylkesbibliotek sin bokbuss i Oppland.

Ho vann Brageprisen i klassen for barne- og ungdomsbøker i 2007 for boka *Happy* , og i 2012 fekk ho prisen i open klasse for ungdomsromanen *Lille Ekorn*.
I 2012 vart ho også tildelt Skolebibliotekarforeningens litteraturpris for det samla forfattarskapet sitt.

## Bokutgjevingar

* 2000: *Stjernestøv * – barnebok, gjeve ut på Samlaget
* 2001: *Under morelltreet* – barnebok, Samlaget
* 2003: *Luna* – barnebok, Samlaget
* 2005: *Min venn himmelen* – Biletbok, gjeve ut på Gyldendal
* 2006: *Størst* – barnebok, Gyldendal, illustrert av Bjørn Ousland
* 2007: *Happy* – barnebok, Samlaget
* 2008: *Blå blondie* – ungdomsbok, Samlaget
* 2009: *Mystiske gjester* – barnebok, Gyldendal, illustrert av Ida Larmo
* 2010: *Venner og uvenner* – barnebok, Gyldendal, illustrert av Ida Larmo
* 2010: *Pistolen* – barnebok, Gyldendal, illustrert av Ketil Selnes
* 2011: *Saiko* – ungdomsbok, Samlaget
* 2011: *Hundre raketter og ett skudd* – barnebok, Gyldendal, illustrert av Ida Larmo
* 2011: *Trøbbel i Sommervik* – samleutgåve for Bokklubben, illustrert av Ida Larmo
* 2011: *Kjelleren* – barnebok, Gyldendal, illustrert av Erik Ødegård
* 2012: *Tyven på fjellet* – barnebok, Gyldendal, illustrert av Ida Larmo
* 2012: *Lille ekorn* – ungdomsbok, Gyldendal

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Linn T. Sunne|Linn T. Sunne]]» frå ,  den 11. november 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Forfattaren si heimeside
* Samlaget sin forfattarpresentasjon
* Gyldendal sin forfattarpresentasjon
* Bokmelding av ''Happy''
Tycho Christoffer Jæger

**Tycho Christoffer Jæger** () var ein norsk landskapsmålar. 

Jæger fekk teikneopplæring i heimbyen før han reiste til København i 1840-åra. 
Kring 1850 vende han heim til Noreg og var sidan busett dels i Bergen dels i Feios i Sogn.
Det eldste kjende arbeidet etter Jæger er datert 1841. Han gjorde fleire reiser innanlands mellom anna til Finnmark. Dei nordnorske motiva utgjer ein viktig del av produksjonen. Elles utgjer byinteriør frå Bergen og landskapet i Sogn og elles på Vestlandet dei viktigaste motiva. Jæger er representert på Nasjonalgalleriet med *Urnes kirke* og i Bergen Billedgalleri med *Storm på Bergen våg*.

Jæger vart gift i 1870 med Birgithe Amalia Steendahl (1850-1932).

## Bakgrunnsstoff
* Anders Gjerde: «Landskapsmålar Tycho Christoffer Jæger» på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
* Måleri av Tycho Christoffer Jæger ved nasjonalmuseet.no
Folkebibliotek i Sogn og Fjordane

Det var 26 folkebibliotek i Sogn og Fjordane, eitt i kvar kommune. 

*Askvoll bibliotek
*Aurland folkebibliotek
*Balestrand folkebibliotek
*Bremanger folkebibliotek
*Eid bibliotek
*Fjaler folkebibliotek
*Flora folkebibliotek
*Førde bibliotek
*Gaular folkebibliotek
*Gloppen folkebibliotek
*Gulen folkebibliotek
*Hornindal bibliotek
*Hyllestad folkebibliotek
*Høyanger bibliotek
*Jølster bibliotek
*Leikanger folkebibliotek
*Luster bibliotek
*Lærdal folkebibliotek
*Naustdal bibliotek
*Selje folkeboksamling
*Sogndal bibliotek
*Solund bibliotek
*Stryn bibliotek
*Vik folkebibliotek
*Vågsøy folkebibliotek
*Årdal bibliotek

## Referansar
Musea i Sogn og Fjordane

**Musea i Sogn og Fjordane** vart stifta 14. januar 2009 og er ei konsolidering av følgjande museum: Kystmuseet, Sogn og Fjordane Kunstmuseum, Sunnfjord Museum, Nordfjord Folkemuseum, De Heibergske Samlinger – Sogn Folkemuseum og Norsk Kvernsteinsenter (frå 1.1.2013). Musea held fram som likeverdige avdelingar med eigne namn i den konsoliderte museumseininga. Dei tidlegare eigarane av musea har overdratt det faglege, administrative og økonomiske ansvaret til det nye museet. Fellesadministrasjonen held til på Sandane. Direktør for museet er Guri Våge Mossige.

Samlingane til Musea i Sogn og Fjordane er delvis digitalisert. Det betyr at ein kan hente opplysningar om kring 11500 gjenstandar på nettsida til DigitaltMuseum.

## Galleri

Kystmuseet Floroe.jpg
Sogn og Fjordane Kunstmuseum, logo.jpg
Sunnfjord_museum.jpg
Holvikjekta_2010-08-01_2.jpg
Hovudbygningen.JPG


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
*Musea i Sogn og Fjordane ved DigitaltMuseum
Bishop and Clerk Islets

**Bishop and Clerk Islets** er ei gruppe småøyar kring 33&nbsp;km sør for Macquarieøya. Dei dekkjer 0,6&nbsp;km². Bishop and Clerk Islets er det sørlegaste punktet i Australia (inkludert øyar) utanom Australsk Antarktis. Øyane er stort sett bert fjell og er ikkje høgare enn 50 meter over havet. Geologisk liknar dei Macquarieøya.

Macquarieskarvar hekkar på Bishop and Clerk Islets.  Ein koloni med svartbrynalbatrossar vart oppdaga i 1965 på desse holmane.

## Sjå òg
* Judge and Clerk Islets
* Antarktiske og subantarktiske øyar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bishop and Clerk Islets|Bishop and Clerk Islets]]» frå ,  den 7. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Judge and Clerk Islets

**Judge and Clerk Islets** er nokre småøyar som ligg 11 km nord for Macquarieøya i Sørishavet. Dei er i lag med Macquarieøya ein del av Tasmania i Australia.  Dei høyrer til Macquarieøya naturreservat og verdsarvområde. Dei vert sjeldan vitja og har eit naturleg plante- og dyreliv, utan innførte artar.

## Sjå òg
* Bishop and Clerk Islets
* Antarktiske og subantarktiske øyar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Judge and Clerk Islets|Judge and Clerk Islets]]» frå ,  den 7. november 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Raffaëla Paton

**Raffaëla Paton** () er ein nederlandsk songar og vinnaren av *[[Idol Nederland|Idols]]* i 2006. Ho har òg delteke i den nasjonale uttakinga til Nederland i Eurovision Song Contest 2012 i Baku i Aserbajdsjan, Nationaal Songfestival 2012, med songen «Chocolatte».

## Biografi
Paton flytta til Assen då ha var liten. Mor hennar var ein kjend songar i Surinam. Tanta hennar er Ruth Jacott, òg ein kjend songar som representerte Nederland i Eurovision Song Contest 1993 i Millstreet i Irland. Før Raffaëla deltok i *Idols*, arbeidde ho på ein restaurant i Emmen.

11. mars 2006 var ein stor dag for Raffaëla Patton: Finalen i *Idols 2006*, den nederlandske versjonen av den britiske serien *[[Idol Storbritannia|Pop Idol]]*. Paton vann *Idols* med 58 % av dei totale røystene, og slo favoritten Floortje Smit. Etter programmet rapporterte RTL 4, kanalen som kringkasta *Idols*, at Floortje hadde vunne, heilt til Paton song «Right Here, Right Now (My Heart Belongs to You)», som skulle verte debutsingelen til vinnaren.

21. april 2006 vart debutalbumet *Raffaëla* gjeve ut. Albumet inneheldt 12 songar ho song under *Idols*, i tillegg til to nye songar, og debuterte på #1 på Dutch Album Top 100.

24. august 2006 fekk Paton si fyrste dotter, Beautiful Hope.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Raffaëla Paton|Raffaëla Paton]]» frå , den  7. november 2012*
Fernand Grosjean

**Fernand Grosjean** () var ein sveitsisk, tidlegare skirennar frå Genève. Han vann sølvmedaljen i storslalåm under alpin-VM 1950.

## Aktiv
Grosjean deltok i 1948 Vinter-OL i heimlandet. I St. Moritz gjorde han det best i utforløypa, der han kom på åttandeplassen. To år seinare kom han på andreplass i storslalåm-tevlinga under verdsmeisterskapen i Aspen i deltstaten Colorado. Med tida 2.35,7 var han 1,3 sekundar bak verdsmeisteren Zeno Colò frå Italia.

Grosjean heldt fram med å gjere det best i storslalåm, både under Vinter-OL 1952 i Oslo og to år deretter, i alpin-VM 1954 i Åre kom han på 11. plass i øvinga.

Mellom 1947 og 1955 vann Grosjean fire sveitsiske meisterskap. Den fyrste meistertittelen kom i alpin kombinasjon, medan dei tre siste titlane vann han i spesialøvinga storslalåm; 1952, -54 (delt med Georges Schneider) og -55.

I 1952 vann han i Chamonix slalåmrennet i den såkalla Arlberg-Kandahar-tevlinga.

## Bakgrunnsstoff
* 
## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fernand Grosjean|Fernand Grosjean]]» frå ,  den 7. november 2012.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Fernand Grosjean|Fernand Grosjean]]» frå ,  den 7. november 2012.*
Itzehoe

**Itzehoe** er ein by i den tyske delstaten Schleswig-Holstein i det nordlege Tyskland. Byen har vel 32&nbsp;000 innbyggjarar (2011) og er hovudstad i Steinburg-krinsen.

Itzehoe ligg ved elva Stör, ei farbar sideelv til Elben. Byen ligg 51 km nordvest for Hamburg og 24 km nord for Glückstadt.

Mellom bygningane finn ein St. Laurentii-kyrkja frå 1100-talet, rådhuset, der delar av bygningen er frå 1695, samt Klosterhof, restane av eit cisterciensarkloster som vart grunnlagt i 1256.

## Soge
Itzehoe er den eldste byen i Holstein og voks fram rundt ei borg som vart bygt frå 809. Byggearbeida var sett i sving under greiven Egbert, ein vasall under Karl den store, og skulle forsvare maktområdet hans mot danskar.

Byen vart lagt øyde i 1201, og gjenoppbygd frå 1224. Både under trettiårskrigen, i 1644, og den fyrste nordiske krig, 1657, vart byen øydelagd. Itzehoe vart lagt under Prøyssen i 1867, som ein del av hertugdømmet Schleswig-Holstein. 

Tysklands lågaste punkt, 3,54 meter under havet, ligg i Wilstermarch like ved byen.

## Bakgrunnsstoff

*
Nype

**Nype** eller **hjupe** er ei falsk frukt danna av plantar i roseslekta, som nyperose. Nyper er avrunda, krukkeaktige stengeldelar med glatt utside som typisk er raudleg eller oransje. På innsida av det kjøtfulle skalet sit fleire små nøtter. Nyper har ein karakteristisk sursøt smak og blir mellom anna brukte til saus, suppe, syltetøy og til å laga te og vin. Nyper har eit særs høgt innhald av vitamin C. Dei har lenge blitt brukt innan urtemedisin mot mellom anna forkjøling og betennelse. Nyper kan tørkast og knusast til nypepulver som også inneheld mykje C-vitamin. C-vitamininnhaldet i 100 gram etande nype er 840 mg og 270 mg i nypepulver.


Fil:Rose hip.JPG|Nyper på busk
Fil:Starr 080607-7119 Rosa sp..jpg|Rose og nype
Fil:Rosa centifolia 003.JPG|Nyper av centifolierose (*[[Rosa centifolia]]*)
Fil:Rosa nipponensis rosehips.JPG|Nyper av finnrose (*[[Rosa acicularis]] var. nipponensis*)


## Bakgrunnsstoff

* NIFAB – Nasjonalt informasjonssenter for alternativ behandling (UiT) 

## Kjelder
*Rose hip ved herbwisdom.com
Steve Locher

**Steve Locher** () er ein sveitsisk tidlegare skirennar frå Salins. Han kom på bronseplass i den alpine kombinasjonen under vinter-OL 1992 og i storslalåm-tevlinga under alpin-VM 1999. Locher var ein teknisk dyktig alpinist, som også beherska stor fart, dermed passa storslalåm og den alpine kombinasjonen han best.

## Aktiv
Locher kom med på det sveitsiske alpinlandslaget i 1985. Fyrst i slutten av januar månad 1990 vart han lagt merke til, men då gjekk han overraskande heilt til topps i eit verdscuprenn i Val-d'Isère. Med tre hundredels margin til andremann vann han sin fyrste og einaste siger i super-G-øvinga. Beste prestasjonen i 1991 var femteplassen i kombinasjonsøvinga under alpin-VM i Saalbach-Hinterglemm. Året etter erobra han bronsemedaljen i same øvinga under vinter-OL i Albertville.

Frå 1993/94-sesongen var Locher ein av dei beste storslalåm-rennarane i verda. 19. desember 1993 vann han sin fyrste siger i øvinga i verdscupen, då han i Alta Badia slo toaren Alberto Tomba frå Italia med over eitt sekund. Sin andre verdscupsiger i øvinga, og hans tredje og siste i verdscupen, kom i opningsrennet for verdscupen 1996/97. Rennet gjekk av stabelen i Sölden i Austerrike i slutten av oktober 1996: Her viste Locher landsmannen Michael von Grünigen og nordmannen Kjetil Andre Aamodt til andre- og tredjeplass på pallen.

1999-sesongen vart Locher sin siste sesong i verdseliten. Han fekk bronsemedaljen i storslalåm under verdsmeisterskapen i Vail, men var langt bak verdsmeisteren Lasse Kjus frå Noreg og sølvmannen Marco Büchel frå Liechtenstein. På tampen av sesongen kleiv han opp på pallen i verdscupen for siste gong, etter han vart nummer to i eit storslalåmrenn i spanske Sierra Nevada, sju hundredels sekund bak landsmanen Grünigen.

Locher la opp i 2002.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
*1991: Nr 5 i kombinasjonen og nr 6 i super-G under VM i alpint i Saalbach-Hinterglemm
*1992: Bronsemedalje i den alpine kombinasjonen under vinter-OL i Albertville
*1993: Nr 5 i kombinasjonen og nr 8 i storslalåm under VM i alpint i Morioka
*1996: Nr 5 i storslalåm under VM i alpint i Sierra Nevada
*1997: Nr 4 i storslalåm under VM i alpint i Sestriere
*1998: Nr 6 i storslalåm og nr 14 i super-G under vinter-OL i Nagano
*1999: Bronsemedalje i storslalåm og nr 7 i super-G under VM i alpint i Vail

## Verdscupsigrar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Steve Locher|Steve Locher]]» frå ,  den 7. november 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Einbeck

**Einbeck** er ein by i Northeim-krinsen, i sørdelen av delstaten Niedersachsen i Tyskland. Kommunen Einbeck har eit areal på , og vel 30&nbsp;000 innbyggarar. Om kring 15&nbsp;000 menneske bur i bykjernen, resten bur i 31 landsbyar og grender.

Byen ligg der elva Ilme renn ned i den større elva Leine.

### Næring
Einbeck er kjend som heimstaden til Einbecker Bier, eit øl som har vorte brygga i over 600 år og som vert rekna som det opphavlege bokkølet. Eit verdsomspennande planteforedlingfirma, KWS Saat, har hovudkontoret sitt i byen.

### Soge
Den norske Tysklandsbrigaden låg i garnison i Einbeck fram til våren 1953.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Einbeck|Einbeck]]» frå ,  den 7. november 2012.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Schlager & Chansons

**Schlager & Chansons** var den vesttyske uttakinga til Eurovision Song Contest 1956. Finalen fann stad 1. mai 1956 i Großer Sendesaal des Kölner Funkhauses i Köln, og vart presentert av Heinz Piper. Tevlinga vart vunnen av Walter Andreas Schwarz med den tyskspråklege songen «Im Wartesaal zum großen Glück», som fekk representere Vest-Tyskland i den fyrste utgåva av Eurovision Song Contest i Lugano i Sveits. Av di kvart land deltok med to bidrag kvar vart det andre valt ut av Arbeitsgemeinschaft der öffentlich-rechtlichen Rundfunkanstalten der Bundesrepublik Deutschland. Tre dagar før tevlinga hadde Lys Assia òg delteke i den sveitsiske uttakinga, der to av bidraga hennar vart valt ut til å representere Sveits. Namnet på songen og kva for plassering ho fekk er ikkje kjend. Det gjekk rykte om at Assia framførte den tyskspråklege songen «Ein kleiner gold'ner Ring», men ho kunne berre hugse at ho hadde framført songen i ein tysk musikkfestival. Seinare viste det seg at ho deltok i den tyske schlagerfestivalen i 1961 med «Ein kleiner goldner Ring». Ho fekk ikkje representere Vest-Tyskland, men vann Eurovision Song Contest 1956 for Sveits med songen «Refrain».

I fylgje reglane måtte alle deltakarlanda arrangere ei nasjonal uttaking. Ingen av deltakarane som står oppført på lista kan hugse at dei deltok, og ein av artistane hadde ein konsert i Berlin same kveld som tevlinga vart arrangert. Det er dimed truleg at tevlinga berre er oppdikta og aldri fann stad.

## Sjå òg
* Vest-Tyskland i Eurovision Song Contest 1956
* Eurovision Song Contest 1956
* Tyskland i Eurovision Song Contest

## Kjelder

## Fotnotar
De Heibergske Samlinger – Sogn Folkemuseum

**De Heibergske Samlinger – Sogn folkemuseum** er eit museum i Sogndal kommune i Vestland. Museet blei skipa av Gert Falch Heiberg i 1909. Frå 2009 er det ein del av Musea i Sogn og Fjordane.

## Historie
Museet har fått namnet sitt frå museumspioner Gert Falch Heiberg. Heiberg samla gjenstandar frå Sogn tidleg på 1900-talet, og i 1905 bygde han ein utstillingsbygning. I 1909 donerte han samlinga si til Historielaget for Sogn, og De Heibergske Samlinger – Sogn folkemuseum vart etablert og bygd opp på ein del av Heiberg sin eigedom.

## Museet
Museet ligg mellom Kaupanger og Sogndalsfjøra og omfattar et friluftsmuseum med oppimot 40 bygningar som stammar frå ulike tidsepokar - frå mellomalderen til 1980-talet, eit tradisjonelt gardsbruk med hest, kyr, sauer, griser og høns, i tillegg til utstillingsbygning med faste og skiftande utstillingar. Museet har også kafé og museumsbutikk. Utstillingsbygningen er open heile året, medan resten av museet har ope frå mai til september.

Eit av tilboda som besøkande og andre kan nytte seg av er innspelte lydguidar som fortel historia til 40 punkt og bygningar i friluftsmuseet.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff

*
*Norsk Reiselivsmuseum sin nettstad
*De Heibergske Samlinger – Sogn Folkemuseum på Digitalt Museum
*Norsk Reiselivsmuseum på Digitalt Museum
Eldbjørg Brekke

**Eldbjørg Brekke** () er ein norsk forfattar frå Saksumdal. Ho debuterte med romanen *Blenda* på Samlaget i 2007. I 2010 gav ho ut kunstboka «Et kjærlighetens menasjeri» på eige forlag. Boka vart gjeve ut i tilknyting til Litteraturfestivalen på Lillehammer i mai 2010. Brekke er busett på Lillehammer.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Om Eldbjørg Brekke på Forfatternett Oppland