open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kemelva

**Kem** (russisk Кемь; finsk *Kemijoki*) er ei elv i Karelia i Russland. Elva er 191&nbsp;km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 275 m³/s.

Elva spring ut frå innsjøen Kujto og renn gjennom fleire innsjøar til Kvitsjøen. Det er ein serie på fem vasskraftverk i elva. Byen Kem ligg ved munningen.

Dei største sideelvane hennar er Tsjirka-Kem, Kepa og Sjomba.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kem (elv)|Kem (elv)]]» frå , den 25. oktober 2008.*
IRAS F10565+2448

**IRAS F10565+2448** eller **EQ 1056+248** er eit par av vekselverkande galaksar som ligg meire enn 400 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Løva. Nokre forskarar meiner at det òg er ein tredje galakse med i vekselverknaden; men ingenting er kjend om denne galaksen. Den minste av to kjende galaksar i systemet har ein tydeleg tidevasshale.

## Kjelder

* *Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding *'STScI-2008-16*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
MCG+08-11-002

**MCG+08-11-002** er ein irregulært forma galakse og sannsynlegvis resultatet av ein galaktisk vekselverknad. Han ligg rundt 250 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Kusken. Framfor galaksesentrumet har han eit større band av lysabsorberande støv.

## Kjelder

* *Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding *'STScI-2008-16*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
Kovda

**Kovda** (russisk Ковда) er ei elv sør på Kolahalvøya i Murmansk oblast og Karelia i Russland. Elva er 233 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Kovda spring ut frå innsjøen Topozero og munnar ut i Kandalaksjabukta. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kovda River|Kovda River]]» frå , den 25. oktober 2008.*
MCG+12-02-001

**MCG+12-02-001** er eit par av vekselverkande galaksar som ligg rundt 200 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Kassiopeia. Galaksane er ekstremt deformerte, og den eine galaksen har form som ein vulkan der galaksekjernen utgjer toppen. Systemet er lyssterkt i det infraraude og skin der med ein intensitet hundre milliardar gonger sola sin.

## Kjelder

* *Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding *'STScI-2008-16*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
Lojmolanjoki

**Lojmolanjoki** (russisk Лоймоланйоки; finsk *Loimolanjoki*) er ei elv i Karelia i Russland og ei av sideelvane til Tulemajoki. Elva er 70 km lang. 

Elva renn ut frå innsjøen Lojmolanjarvi og gjennom fleire små innsjøar før ho munnar ut i Tulemajoki. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Лоймоланйоки|Лоймоланйоки]]» frå , den 25. oktober 2008.*
Olonka

**Olonka** (russisk Олонка) er ei elv i Karelia i Russland. Ho har gjeve namn til Olonetskij rajon, som ho renn gjennom, og byen Olonets som ligg ved elva. 

Elva renn frå innsjøen Utozero til innsjøen Ladoga.
Onda i Russland

**Onda** (russisk О́нда) er ei elv i Karelia i Russland som munnar ut i Kvitsjø-Austersjø-kanalen. Elva er 197 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Ho renn frå Uglozera frå austsida av Dei vestkarelske åsane og renn gjennom Ondozero og fleire andre innsjøar. Onda renn raskt og har mange stryk, som gjer ho til ei populær elv for vassport. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Онда (река)|Онда (река)]]» frå , den 25. oktober 2008.*
Suna

**Suna** (russisk Суна; finsk *Suunujoki*) er ei elv i Karelia i Russland som munnar ut i Onega. Elva er 280 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Elva renn ut frå innsjøen Kivi-Jarvi og munnar ut i Kondopogabukta i Onegasjøen. 27&nbsp;km frå munningen ligg den 11&nbsp;meter høger Kivatsjfossen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Suna|Suna]]» frå , den 25. oktober 2008.*
NGC 520

**NGC 520**, **Arp 157**, **VV 231** eller **KPG 031** er ein galakse og restane etter to galaksar som har kollidert. Han ligg rundt 100 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Fiskane. Skivene til dei to tidlegare galaksane har smelta saman, men ikkje kjernane. Galaksen har ein sterkt irregulær form, har halar av stjerner og ein framståande bane av støv som går tvert over galaksen. NGC 520 er eit av dei lysaste galaksepara på nattehimmelen og kan sjåast i eit mindre teleskop. Galaksen er rundt  lysår på tvers. Han er med i Arp sin katalog over spesielle galaksar, Atlas of Peculiar Galaxies, med nummer 157 (Arp 157).

## Kjelder
*
Tokhmajoki

**Tokhmajoki** (russisk Тохмайоки) eller **Tohmajoki** (finsk) er ei elv i Finland og i Karelia i Russland som munnar ut i Ladoga. Elva er 80 km lang. 

Tokhmajoki renn ut frå innsjøen Tokhmajarvi i Finland. Om lag 70 km av elva ligg i Russland. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Тохмайоки|Тохмайоки]]» frå , den 25. oktober 2008.*
Tulemajoki

**Tulemajoki** (russisk Тулемайоки) er ei elv i Karelia i Russland som munnar ut i Ladoga. Elva er 62&nbsp;km lang.

Elva renn ut frå innsjøen Tulmozero og har ei gjennomsnittleg helling på 1,15 meter per kilometer frå kjelda til munningen. Ikkje langt frå munningen ligg landsbyen Salmi.

Ei av sideelvane hennar er Lojmolanjoki.

Det er bygd to små vasskraftverk langs elva, som begge produserer 1,28 MW.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Тулемайоки|Тулемайоки]]» frå , den 25. oktober 2008.*
Ekstremvêret Ulrik

**Ekstremvêret Ulrik** var eit ekstremvêr som råka Noreg laurdag og søndag 25.-26. oktober 2008. Varselet gjaldt kysten frå Stad til Helgeland med fare for sterk storm. Fleire fyrstasjonar på kysten av Nordvestlandet og nordover til Trøndelag målte orkan og uvêret var det kraftigaste som råka landet sidan ekstremvêret Per i januar 2007. 

Årsaka til uvêret var eit kraftig lågtrykk aust for Færøyane som gjekk nordaustover mot Lofoten. 

## Verknader
Uvêret starta på Vestlandet på laurdagen med kraftig vind og særs store nedbørsmengder. Den kraftige vinden her førte til at ferjesambandet til Fedje, og ferjesambandet mellom Kjelkenes og Smørhamn vart innstilt. Ved Fedje vart det utpå ettermiddagen målt 27 m/s (full storm) med vindkast opp i 32 m/s (115 km/t). 

Fleire fjellovergangar var stengd, og riksveg 551 vart stengd ved Furubergfossen bru på grunn av flaum. Sotrabrua mellom Bergen og Sotra vart stengd ut på ettermiddagen på grunn av kraftig vind. Søndag 26. oktober vart fleire ferjesamband lenger nordover òg innstilte. Det vart rapportert om rotvelta tre, men ingen store skadar nokon stad. 

Utover laurdagskvelden dreiv den kraftigaste vinden nordover og på Kråkenes fyr vart det målt middelvind opp i 37 m/s med vindkast opp i 46 m/s (166 km/t), medan Ona målte 36 m/s og vindkast på 44 m/s (158 km/t). I tillegg målte også Svinøy fyr og Nordøyan fyr vind opp i orkan styrke (meir enn 32,7 m/s) og vindkast over 40 m/s. 

## Vind
Kraftigast vind mellom kvelden 25. oktober og føremiddagen 26. oktober. Områda frå Nordhordland til Troms fekk opp i full storm i denne perioden. 

## Nedbør
Nedbørmengder målt frå kl. 08 25. oktober til kl. 07 26. oktober. Perioden var 24 timar, men klokka vart justert for vinterstid dette døgnet. På grunn av den kraftige vinden kan det i realiteten ha falle meir nedbør, sidan målestativa i seg sjølv skapar turbulens som kan hindre noko av nedbøren å falle oppi målarane i kraftig vind. 

## Sjå òg
* Ekstremvêr i Noreg

## Kjelder
Uksunjoki

**Uksunjoki** (russisk Уксунйоки) er ei elv i Karelia i Russland. Elva er 150 km lang og munnar ut i innsjøen Ladoga i Uuksu. Elva er mellom 10 og 50 meter brei og renn hovudsakleg gjennom tynt folkesette område. Langs elva ligg berre to landsbyar, Rajkonkoksi og Uusku. 

Fram til 1940 var Uksunjoki ein del av grensa mellom Finland og Sovjetunionen og på den tidlegare finske sida finn ein restar av Mannerheimlinja med grøfter og piggtråd. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Уксунйоки|Уксунйоки]]» frå , den 25. oktober 2008.*
Unitsa

**Unitsa** (russisk Уница) er ei elv i Karelia i Russland. Elva er 56,7 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 3,86 m³/s. 

Unitsa spring ut nær byen Tsjebino og munnar ut i Onegasjøen i nærleiken av landsbyen Unitsa. 

Elva har mange stryk og vert mellom anna nytta til rafting. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Уница (река, Карелия)|Уница (река, Карелия)]]» frå , den 25. oktober 2008.*
Tsjirka-Kem

**Tsjirka-Kem** (russisk Чирка-Кемь) er ei elv i Karelia i Russland og ei av sideelvane til Kem frå høgre. Elva er 221&nbsp;km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 81 m³/s.

Elvar spring ut frå innsjøen Naomango i Dei vestkarelske åsane. Ho renn gjennom ei rekkje innsjøar på vegen og til slutt ut i Jusjkojarvi.

Tsjirka-Kem inneheld mange stryk, mellom anna det kraftige stryket «Gorsjok» som ein kan høyre i ein avstand på tre kilometer. Elva frys vanlegvis til i slutten av oktober eller i november og er islagd til månadsskiftet april/mai. Stryka frys derimot ikkje til.

Av sideelvar til Tsjirka-Kem finn ein Ovra frå høgre.

Elva vert mykje nytta til vassport.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Чирка-Кемь (река)|Чирка-Кемь (река)]]» frå , den 25. oktober 2008.*
Psykisk utviklingshemming

**Psykisk utviklingshemming** er eit fellesomgrep for fleire tilstandar når eit menneske har hemma utvikling av forstand og innleringsevne. 

Eitt kriterium for at eit individ skal reknast som utviklingshemma er at IQ-nivået er under 70 på fleire (minst to) kognisjonsinstrument. Eit anna kriterium er at personen skal ha store nedsette *adaptive funksjonar* i minst tre viktige livsområde. Det vil seie at personen har vanskar med å handtere og tilpasse seg normale krav i kvardagen, som sjølvhygiene, gå på skule eller ha eit fungerande sosialt liv. 

Mange utviklingshemma har andre funksjonshemmingar, som rørslehandikap eller dårleg syn. Hjerneskadar som cerebral parese inneber ikkje i seg sjølv utviklingshemming, men mange av dei som er råka har òg dette. 

## Årsakar
Psykisk utviklingshemming kan skuldast arvelege anlegg og skadar som har oppstått under fosterutviklinga. Ein annan årsak kan vere hjernehinnebetennelse i barndommen etter barnesjukdommar som meslingar, kusma eller vasskoppar. Enkelte former for psykisk utviklingshemming, som Føllings sjukdom, kan kome av stoffskiftefeil og kan motverkast med riktig diett. 

## Behandling
I behandlinga av psykisk utviklingshemming prøver medisinske, sosiale, pedagogiske og psykologiske fagfolk å utvikle pasienten sine evner. 

## Grad av psykisk utviklingshemming
I dag vert graden av psykisk utviklingshemming kategorisert som: 

* Lettare utviklingshemming (IQ 70-50)
* Moderat utviklingshemming (IQ 50-35)
* Alvorleg utviklingshemming (IQ 35-20)
* Djup utviklingshemming (IQ under 20) 

Utviklingshemmingar hos born vert som regel oppdaga når ein byrja å undersøke kvifor barnet utviklar seg sakte.

Tidlegare vart personar som var psykisk utviklingshemming kalla åndssvake eller evneveike. Ein evneveik person hadde IQ mellom 75 og 50 , ein imbesill mellom 50 og 35, og ein idiot under 35.

## Referansar
Åndsrett

**Åndsrett** eller **immaterialrett** er det rettsområdet som omfattar rettar av ikkje-materiell art. Innanfor åndsretten fell rettar av særs ulik grad, alt frå opphavsrett og patent til føretaksnamn, varemerke og design. Desse rettane kan kome til uttrykk ved fysiske eksemplar, men det er ikkje desse åndsretten vernar. Det som vert verna er ideen, kunnskapen, forma eller liknande som ligg bak. Åndsretten er såleis eit fellesomgrep på ulike reglar som gjev vern mot at andre etterliknar nokon sine prestasjonar eller urettmessig utnyttar nokon sitt gode namn og rykte (goodwill). Dette vil først og fremst ha økonomisk verdi for rettshavaren, men òg ideelle interesser kan vere gjenstand for vern. 

Rettar som fell inn under åndsretten vil vanlegvis ha grunnlag i lov. For å harmonisere nasjonal lovgjeving finst det dessutan fleire internasjonale konvensjonar innan åndsretten. Viktige døme på dette er Pariskonvensjonen frå 1883, som omhandlar patent, varemerke og industrielt design og Bernkonvensjonen frå 1886, som dreier seg om opphavsrett. Det finst òg fleire EU-direktiv som dreiar seg om åndsrett og desse er bindande òg for Noreg gjennom EØS-avtalen.

Vanlegvis vil det immaterielle vernet vere tidsavgrensa. Patenter er til dømes (i Noreg) gyldig i 20 år, medan vernetida for åndsverk er 70 år etter at opphavsmannen er død. Dei såkalla kjenneteiknsrettane (føretaksnamn og varemerke) er derimot ikkje underlagt tidsavgrensing. Ein rett kan vere verna under fleire immaterielle kategoriar, noko som kan vere av verdi der vernetida er ulik, eller vernet er av ulik art og/eller omfang. Det finst mellom anna døme på at patenterte oppfinningar er vorte verna under opphavsrett etter at patentet har gått ut. Òg design og varemerker kan i mange tilfelle òg vere verna av opphavsrett.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Immaterialrett|Immaterialrett]]» frå , den 25. oktober 2008.*
Anding

**Respirasjon** eller **anding** er ein funksjon som vert utført i respirasjonssystemet, ein utveksling av gassane oksygen (O2) og karbondioksid (CO2) mellom levande organismar og omverda.

Respirasjonen vert delt inn i to distinkte delar, gassutvekslinga, som er prosessen som transporterer oksygen og karbondioksid mellom blodet og atmosfæren og den cellulære respirasjonen, som er den metabolske prosessen som ved hjelp av oksygen skapar energi gjennom oksidasjon og danninga av karbondioksid. Hos mennesket er det vanleg å dele respirasjonen inn i fasar, nærare bestemt inspirasjon (eller inhalasjon) der lufta vert trekt inn i lungene, gassutveksling og cellulær respirasjon og til slutt ekspirasjon, der lufta i lungene vert pusta ut.

Hos mennesket vert respirasjonen styrt av eigne område i hjernestamma og den viktigaste faktoren for kontroll av respirasjonsfarten og -djupna er hos friske personar innhaldet av karbondioksid (CO2) i blodet, slik at ein auka mengde CO2 i blodet stimulerer til auka respirasjon og ikkje mangel på oksygen. 

## Sjå òg
* Respirasjonssystemet
* Gassutveksling
* Cellulær respirasjon
* Kveling

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Respirasjon|Respirasjon]]» frå , den 25. oktober 2008.*
Spiralgalakse

**Spiralgalaksar** er galaksar som har ei tynn skiva av stjerner, gass og støv som dannar ein meir eller mindre kontinuerleg spiralform. Dei fleste spiralgalaksane har eit tjukkare og kuleforma sentrum. Dei fleste spiralgalaksane har òg større mengder av interstellar gass som kan gje opphav til nye generasjonar av stjerner. Opphavet til spiralarmane kan vera tettleiksbølgjer som forplantar seg gjennom galakseskiva.

## Bakgrunnsstoff

* Bilete av spiralgalaksar hjå Astronomy Picture of the Day
* Hubble-bilete av den veldefinerte spiralgalaksen M81

## Kjelder

* *Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «Spiral galaxy» i *'Philip's Astronomy Encyclopedia*' utgjeven i [[2002]].*
Respirasjonsorgan

**Respirasjonsorgan** eller **pusteorgan** er eit fellesomgrep for synlege og usynlege organ alle dyr nyttar til å puste med. Pusteorgana inngår i respirasjonssystema til alle dyr.

Alle amniotar har eit utvendig pusteorgan, som minimum inkluderer dei synlege pusteopningane, eller pusteopninga (altså nasebor). Organet kan ha ein eksteriørmessig utforming som ei nase (helst primatar), snute med naseopningar (dei fleste dyr) eller snabel (elefantar), blåsehol (kvalar), nebb (fuglar, nebbdyr og skjelpadder), eller gjelleopningar (fisk bortsett frå lungefiskar).

Dei innvendige pusteorgana varier med arten. Mange har i tillegg til det utvendige pusteorganet også innvendige nasegangar, munnhole, svelg, strupehovud, luftrøyr og lunger som inngår i respirasjonsssystemet.

## Sjå òg
* Respirasjonssystem
Kjell Aamot

**Kjell Aamot** () er ein norsk siviløkonom som har hatt fleire leiarstillingar og styreverv i norsk næringsliv.

Aamot er utdanna siviløkonom frå Handelshøyskolen BI (1973).

Han var økonomisjef i Verdens Gang A/S frå 1977 til 1985 og var administrerande direktør same stad frå 1985 til 1989. Frå 1989 til 2009 var Aamot konsernsjef i Schibsted-Gruppen, seinare Schibsted ASA.

Han har også vore styremedlem i mellom anna Aftenposten, Verdens Gang, TV2 og Nordea. 

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* Schibsted si offisielle heimeside
* Schibsted si konsernleing
Bjarne Aamodt

**Bjarne Aamodt** () er ein norsk dr.ing. og forretningsmann.  Han er styreleiar i EDB Business Partner.

Frå 1988 til 2000 var Aamodt administrerande direktør i Alcatel STK. Hausten 1999 slutta han der og vart leiar av IT Fornebu Knowation. Her slutta han i januar 2001 for å starte som leiar av Broadband Mobile, og i oktober 2001 vart han tilsett i Telenor ASA. Tidlegare var han tilsett i Det norske Veritas.

## Kjelder
* digi.no om Bjarne Aamodt 
*
Knut Åm

**Knut Åm** ( fødd i Årdal i Sogn) er ein norsk sivilingeniør og styremedlem i Statoil frå 1999.

Han har vore tilsett i Oljedirektoratet, Statoil og sidan 1982 i Phillips Petroleum Company, der han var viseadministrerande direktør for Phillips Petroleum Comp., Norway i 1986—1988. I 1988-1990 var han regionsjef i selskapet i Texas og i 1991-1995 vart han administrerande direktør i Phillips Petroleum Company, Norway. Frå 1996 har han leia leite- og produksjonssaktiviteten til Phillips Petroleum i heile verda.

Åm har òg hatt bistilling som professor ved Institutt for geovitenskap ved Universitetet i Bergen.

Åm har vore styrleiar i Oljeindustriens landsforening, Christian Michelsen Research AS og Hitec ASA, i tillegg til president i Norsk petroleumsforening og Norsk geologiråd.

## Kjelder
* Statoil om Knut Åm
* 
* Store Norske Leksikon om Knut Åm
Tom ved Ob

**Tom ** (russisk Томь) er ei elv i Khakasia, Kemerovo og Tomsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Ob frå høgre. Elva er 827 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 1100 m³/s eller 35 km³ per år. 

Elva har utspring i Abakanfjella, ei nordleg fortsetjing av Altajfjella, og renn nordover gjennom Kuznetsksenkinga. Ho munnar ut i Ob rundt 50&nbsp;km nord for Tomsk. 

Dei største byane langs Tom er Mezjduretsjensk, Novokuznetsk, Kemerovo, Jurga, Tomsk og Seversk.

Dei største sideelvane hennar er Aba, Bel-Su, Kondoma, Mras-Su, Nedre Ters, Midtre Ters og Øvre Ters, Tutujas og Usa. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Томь (приток Оби)|Томь (приток Оби)]]» frå , den 26. oktober 2008.*
Aba ved Tom

**Aba** (russisk Аба) er ei elv i Kemerovo oblast i Russland og ei av sideelvane til Tom frå venstre. Elva er 71 km lang og har eit nedslagsfelt på 867 km².

Elva har kjelde i området nær byen Kiseljovsk og munnar ut i Tom 580 km før munningen hennar. 

Av byar langs Aba finn ein Kiseljovsk og Novokuznetsk. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Аба (приток Томи)|Аба (приток Томи)]]» frå , den 26. oktober 2008.*
Øvre Ters

**Øvre Ters** (russisk Верхняя Терсь, *Verkhnjaja Ters*) er ei elv i Kemerovo oblast i Russland og ei av sideelvane til Tom frå høgre. Ho munnar ut i Tom 525&nbsp;km før munningen hennar.

Elva har utspring i Kuznetsk Alatau.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Верхняя Терсь (река)|Верхняя Терсь (река)]]» frå , den 26. oktober 2008.*
Elliptisk galakse

**Elliptiske galaksar** er ellipseforma galaksar, stort sett jamne i forma og utan særlege visuelle trekk. Elliptiske galaksar er stort sett sette saman av berre eldre stjerner med lite tett gass tilgjengeleg for vidare stjernedanning. I Hubble-serien er elliptiske galaksar skildra utifrå den tilsynelatande forma: frå E0 for dei mest sfæriske galaksane, til E7 for dei mest flate. Storleiken og lysstyrken til elliptiske galaksar varierer mykje; frå dei minste dvergellipsene med 100 millionar stjerner til dei største gigantane med 10 billionar (1013) stjerner. Dynamiske målingar har vist at elliptiske galaksar ofte er triakselle, dvs. dei har tre ulike radiar.

## Bakgrunnsstoff

* Hubble-pressemeldingar om elliptiske galaksar
* APOD-bilete av elliptiske galaksar

## Kjelder

* *Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «elliptical galaxy» i *'Philip's Astronomy Encyclopedia*' utgjeven i [[2002]].*
Elektronisk søppelpost

**Elektronisk søppelpost** er elektronisk masseutsending av meldingar, som til dømes e-post eller lynmeldingar, der avsendaren misbruker opne datanett til å spreie reklame, svindelbrev eller andre typar uønskte meldingar til mange nettbrukarar på éin gong.

## Sjå òg

* Søppelpost
Reckless av Bryan Adams

**Reckless** er eit album utgitt av Bryan Adams i 1984.

## Spornummer
# "One Night Love Affair" - 4:32
# "She's Only Happy When She's Dancin'" - 3:14
# "Run to You" - 3:54
# "Heaven" - 4:03
# "Somebody" - 4:44
# "Summer Of '69" - 3:35
# "Kids Wanna Rock" - 2:36
# "It's Only Love" - 3:15
# "Long Gone" - 3:57
# "Ain't Gonna Cry" - 4:06
11 av Bryan Adams

***11*** er eit album utgitt av Bryan Adams i 2008.

## Spornummer
# "Tonight We Have the Stars" – 4:05
# "I Thought I'd Seen Everything" – 5:07
# "I Ain't Losin' the Fight" – 3:56
# "Oxygen" – 3:35
# "We Found What We Were Looking For" – 3:38
# "Broken Wings" – 3:37
# "Somethin' to Believe In" – 4:01
# "Mysterious Ways" – 4:28
# "She's Got a Way" – 4:41
# "Flower Grown Wild" – 3:53
# "Walk On By" – 2:53
# "Way of the World" (UK/Japan Bonus Track) – 3:18
# "Miss America" (iTunes/Single Track) – 3:57
# "She's Got A Way - New Mix" – 3:48
Søppelpost

**Søppelpost** er brev som folk får tilsendt mot si vilje, vanlegvis i form av masseutsendt e-post eller datavirus. Søppelpost er ofte retta mot tilfeldige adresser eller distribusjonslister, for å auka sjansene for å bli lesen av mange.

## Sjå òg

* spamming
* pharming
* phisking
* visking
* kryssposting
* nigeriabrev
Ålvundeid

**Ålvundeid** eller **Ålvundeidet** er ei bygd i Sunndal kommune i Møre og Romsdal. Ålvundeid var ein sjølvstendig kommune frå 1899 til 1960. 

## Ålvundeid kommune 1899-1960
Ålvundeid var frå 1837 ein del av Øksendal formannskapsdistrikt.

1. januar 1899 vart Ålvundeid skild ut som eigen kommune med eit folketal på 462.

1. januar 1960 vart Ålvundeid slått saman med Sunndal og Øksendal til dagens Sunndal kommune. Ålvundeid hadde ved samanslåinga 497 innbyggjarar.

### Folketalsutvikling
Ålvundeid var den nest minste kommunen i Møre og Romsdal etter folketal i første halvdel av 1900-talet og heilt fram til 1952, då kommunen passerte Eid kommune i folketal.


**Folketalsutvikling for tidlegare Ålvundeid kommune frå 1899 til 1960:**

## Kjende personar frå Ålvundeid

* Mali Regine Hegerberg Børset (2001 -) Sentralstyremedlem i Natur og Ungdom
* Gunnar Børset (1972 - ) Gardbrukar, fagforeningsmann og skodespelar

## Kjelder
Wäinö Aaltonen

**Wäinö Valdemar Aaltonen** () var ein finsk bilethoggar, som mellom anna har utført statue av idrettsmannen Paavo Nurmi (1924-25), fridomsmonumentet i Nyslott (1935) og enkle portretthovud av mellom andre Jean Sibelius (1935).

Han vart utdanna som målar i Åbo, der det i dag ligg eit Aaltonen-museum. Som skulptør var Aaltonen hovudsakleg sjølvlært. Arbeida hans er formstrenge og prega av klassisk harmoni.

## Sommar-OL
Aaltonen deltok i kunstkonkurranse, avdelng skulptur, under sommar-OL 1948 og 1952.

## Referansar

 

## Kjelder

* «Wäinö Valdemar Aaltonen» i Store Norske Leksikon.
Lungepest

**Lungepest** er ei form for pest, forårsaka av pestbakterien *Yersina pestis*.

Lungepest har ein letalitet nær 100 %, og finst i to former, primær og sekundær. Ved sekundær lungepest vert bakterien spreidd frå pasientens lymfeknutar til lungene via blodet. Ved primær lungepest vert bakterien spreidd frå menneske til menneske ved hoste og liknande.  Det har vore spekulert på om lungepest kan ja vore årsaka til svartedauden, men mellom anna fordi lungepesten er mindre smittsam enn influensa, er det lite sannsynleg.

## Referansar
Sametingsbygningen

**Sametingsbygningen** huser den folkevalde forsamlinga og administrasjonen for Sametinget i Noreg. Bygningen stod ferdig i 2000
og vart offisielt innvigd 2. november 2000 av kong Harald V. 

Hovudansvarleg for den heilskaplege utforminga og innreiinga var sivilarkitektane Stein Halvorsen og Christian Sundby frå Oslo. Bygningen er 5 300 kvadratmeter, og forma som ein halvsirkel i to etasjar. Bygningen inneheld Samisk spesialbibliotek, resepsjon, møterom og kontor, og plenumssalen til Sametinget.

## Historie
Sametingsrepresentant Ragnhild Lydia Nystad foreslo i 1993 å bygge ein eigen bygning i Karasjok for Sametinget. Byggearbeidet starta i august 1998 og i juni 1999 la stortingspresident Kirsti Kolle Grøndahl ned grunnsteinen.

## Utsmykking

Den kunstnariske utsmykkinga i plenumssalen er eit storslått veggmåleri av Hilde Skancke Pedersen i emalje og bladgull på sink. Veggmåleriet *Luottat – Spor* av Pedersen finst i og utanfor plenumssalen i Sametinget. Det er sinkplater på betong bak talarstol/podium i plenumssalen (utført i emalje og bladgull på sink) og langs veggane utanfor plenumssalen (foajéen) og i underetasjen utanfor auditoriet, etsa på metallplater. Temaet er basert på arkeologiske spor frå samiske bu- og gravplassar i form av hustufter/sirklar og labyrintar. 

Utsmykkinga «Den som...» av kunstnaren Kristin Ytreberg finst på alle veggane i vandrehallen. To element er tatt i bruk: tinnbroderi inspirert av samisk ornamentikk og ordspråk og visdomsord frå J. Quigstads samlingar.

I Sametingets bibliotek står utstilt Kåre Kivijärvi sine fotografi *Fra de store banker* (1959/1961) og *Kvinne (portrett) i [[Nesseby]]* (1972). Fotografia er kopiar (2004) av original foto 1/9 (d.v.s. den første av ni fotografi av same motiv). Fotografia vart innkjøpte av Utsmykkingsfondet for offentlege bygg i samband med utsmykkinga av Sametingsbygningen i 2000. Dei opphavlege bileta vart skada av sollys, og kopiane av fotografia vart hengde opp våren 2004 i biblioteket.

## Prisar

Sametingsbygningen vart tildelt Statens Byggeskikkpris 2001 og Nordnorsk arkitekturpris i 2002. I 2003 vart han tildelt Fiabci Norways Eiendomspris i kategorien offentlege bygg.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Sametingsbygningen|Sametingsbygningen]]» frå , den 26. oktober 2008.*


## Bakgrunnsstoff
* Sametinget om Sametingsbygningen
* Nordnorsk arkitekturguide om Sametingsbygningen
Aalst

**Aalst** (fransk *Alost*) er ein by og kommune ved elva Dender i Belgia, 30 km nordvest for Brussel. Han ligg i Flandern, i provinsen Aust-Flandern. Kommunen består av sjølve byen Aalst, og landsbyane Baardegem, Erembodegem, Gijzegem, Herdersem, Hofstade, Meldert, Moorsel og Nieuwerkerken-Aalst. Byen har framleis ein feide med Dendermonde, som ligg litt lenger nord langs same elva, som går tilbake til mellomalderen. 

## Historie
Aalst vart først nemnd i skriftlege kjelder på 800-talet, då han vart skildra som *[[villa]] Alost*, under Abbeden av Lobbes. I mellomalderen voks byen som eit strategisk punkt der vegen frå Brugge til Köln kryssa Dender. På 1000-talet vart Aalst overført frå pagusen av Brabant til Grevskapet Flandern. Sidan han låg ved grensa til Det tysk-romerske riket hadde han likevel ein viss grad av sjølvstende. Forholdet til Brabant er best bevart i det kvite og raude byvåpenet til byen, som var fargane til Lotharingia.

Bygginga av rådhuset starta på midten av 1100-talet. Det er det eldste rådhuset som finst i Belgia i dag. Fleire manuskript frå denne perioden ligg framleis i byarkivet. Rådhuset, og byen sjølv, vart nesten heilt øydelagd av brann i 1360. Byen vart raskt bygd opp att og eit nytt klokketårn i gotisk stil vart bygd på 1400-talet. Dette var ei tid med stor velstand i byen, som var dominert av det mektige lauget til vevarane. På denne tida vart òg Dirk Martens frå byen den første boktrykkaren i Dei spanske Nederlanda og opna eit trykkeri i 1473 som gav ut bøker av forskjellige forfattarar, mellom anna Kristoffer Columbus. Martens vart seinare ein professor ved Det katolske universitetet i Louvain.

Aalst vart hardt råka av åttiårskrigen (1568-1648). Han vart seinare erobra av Frankrike i Devolusjonskrigen i 1667, og dei hadde byen og resten av Dei spanske Nederlanda til godt ut på 1700-talet. Under franskmennene blømde den tekstilbaserte industrien. 1800-talet var prega av samfunnskriser skapt av den industrielle revolusjonen og Fader Adolf Daens og partiet hans, Christene Volkspartij, dukka opp for å forsvare rettane til arbeidarane. Aalst var okkupert av tyskarane under begge verdskrigane på 1900-talet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aalst|Aalst]]» frå , den 26. oktober 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
Bråtebruk

**Bråtebruk** er avbrenning av skog for å skaffe tilleggsareal for mellombels dyrking. Driftsforma er òg kalla *svedjebruk*, medan ein kan reservere omgrepet *[[svirydding]]* om bruk av eld for å rydje permanent dyrkingsland.

## Bråtebruk i Noreg

I Noreg breidde bråtebruket seg særleg på 1600-talet og på Austlandet. I Trøndelag var det mindre utbreidd, og på Vestlandet var det lite bruka.  Ved bråtebrenninga vart oska etterlaten som ein gjødning, og ofte tilsådd med rug medan oska enno var varm. Kappsæde, ei blanding av haustrug og havre og bygg, kunne òg verte bruka. I tillegg til gjødningseffekten, var det ein fordel at mykje ugrasfrø vart øydelagt ved bråtebrenninga. Difor kunne ein ved bråtebrenning hauste større avling enn ved tradisjonelt åkerbruk. Etter ei brenning kunne ein ta ein til tre avlingar før ein lèt bråtelandet gro til med lauvskog.  Det kunne gå 30-40 år før landet på nytt var skikka til bråte. 

Frå midten av 1600-talet kom det lovreglar som tok sikte på å regulere skadane som følgde av bråtebruk, ved at futen skulle tilvise bråtestad, dei som brente skulle varsle grannane, og ved at dei ikkje skulle brenne i juni og juli. Bråtebruket heldt fram til inn på 1800-talet.

## Sjå òg
*Svirydding

## Bakgrunnsstoff
*Bråtebruk i *Norsk Landbruksordbok* (1979)

## Kjelder
*Kåre Lunden i Det Norske Samlaget (2002): *Norges landbrukshistorie* ISBN 82-521-5584-7 (band II)
Ålrekstad

**Ålrekstad** eller **Alrek** er ein grunnkrets i Bergen kommune. Alrek ligg i Årstad som har vore ein eigen kommune og som no er ein bydel i Bergen. Her låg i vikingtida ein av dei eldste kongsgardane i Noreg og det har vore ein kjøpmannshovudgard. I dag er dette ein spesialskule for Bergen kommune.

## Historie
I Norrøn tid hadde staden namnet **Alrekstaðir**. Alrekstad var ein av dei kongsgardane langs den sørvestnorske kysten der Harald Hårfagre og etterfølgjarane hans tok opphald på 900-talet før det kom opp byar i Noreg. Etter Slaget ved Fitjar omkring år 960 var Kong Håkon den Gode på veg til Alrekstad då han døydde av banesåret i Håkonshella. 

Ifølgje Snorre Sturlasson sin saga om Håkon den gode 32, etter slaget Fitjar:

:*Og daa de leid ut paa dagen, so ormegta kongen; han segjer daa, at han vil fara nord til garden sin Aalreksstad. Men daa dei kom nord til Haakonarhella, lagde dei aat der, og daa var kongen nær paa og skulde døy.* 

Som kongssete var Alrekstad eit viktig utgangspunkt for byutviklinga i Bergen. Årstadgeilen som går frå Alrek til Store Lungegårdsvannet er det eldste gateløpet i Bergen. Namnet på store Lungegårdsvannet kjem av Lungegården som i mellomalderen hadde namnet Alrekstadvågen etter kongsgarden **Ålrekstad**.

I 26 år styrte Olav Kyrre landet frå Alrekstad. Kongsgarden var hovudstaden i landet. Olav Kyrre styrte med visdom og fredsvilje i ei tid med framgang for landet. Ein tur til området der den gamle kongsgården låg viser raskt at staden ikkje var tilfeldig vald. Staden har ein strategisk plassering. I aust reiser det majestetiske Ålreken (Ulriken) seg, i forgrunnen ligg Ålrekstadvågen, Store Lungegårdsvannet, i nord Ålrekstadvannet, i dag Svartediket. Sentralt i landskapet ligg òg Skinhosa, i dag Puddefjorden. Det var på Alrekstad Olav Kyrre bestemte seg for å grunnlegge byen Bjørgvin. Her sat han og skoda utover Vågen, til området på Holmen og planla bygging av den store Kristkyrkja, domkyrkja for heile Vestlandet. 

På ein sentral kongsgard som Alrek må det ha stått ei trekyrkje i den eldste kristne tida her i landet, kanskje alt i Håkon den gode sine dagar. Seinare stod det ei steinkyrkje her **Det Hellige Korskirke** som først vart nemnd i år 1395, men som truleg er langt eldre, kanskje oppført alt på 1100-talet. Kyrkja vart rive på 1600-talet og steinane vart nytta til å bygge små murer langs Årstadgelien. I 1277 testamenterte Magnus Lagabøte Alrekstad kongsgard til Nonneseter Kloster. Eigedomen vart halden i hevd til reformasjonen, då Vincens Lunge sørgde for at både kloster og kongsgard forfall. På 1800-talet var Årstadvollen ekserserplass. I 1898 kjøpte Bergen kommune området. 

Søndag 10. september 2000 vart ei minneplate avduka ved inngangspartiet til Alrekstad skule, støtta av Årstad kyrkjelyd og Årstad skule.

## I området
Alrek studenthjem ligg rett ved sidan av Alrekstad skule og ein har utestaden Club Alrek i kjellaren på studentbustaden. Brann stadion, Haukelandshallen og Haukeland sykehus ligg òg i Årstad.

## Bakgrunnsstoff
* UiB om Alrek

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ålrekstad|Ålrekstad]]» frå , den 26. oktober 2008.* 
 

### Kjelder i tekst
Anton Tsjekhov

**Anton Pavlovitsj Tsjekhov** () var ein russisk dramatikar og novellist.

Tsjekhov skapte modellen for det moderne dramaet og representerer overgangen frå realismen til symbolismen. Han skreiv skodespel om det grå og kjedelege tilværet til figurar i det førrevolusjonære Russland. Dei mest kjente av desse er *[[Чайка]] (Måken)* (1895), *[[Skodespelet Три сестры|Три сестры]] (Tre søstre)* (1900) og *[[Вишнёвый сад]] (Kirsebærhagen)* (1903). Her er det treffande samfunnskildringar, men det var primært menneskelege kjensler han ønskte å framstille. Plotta har ofte ytre sett heller lite hendingar, fylt av kjedelege ting som overveldar og lammar alt tilløp til handling. I staden for fysiske konfliktar, dramatiske vendepunkt og fargerike figurar møter ein kvardagsmenneske, eller utstøtte som er fanga i statiske atferdsrutinar. Figurane uttalar seg stort sett om det som har skjedd i fortida. Jo meir dei seier, jo mindre handlar dei. Men under overflata finst valdsame kjensler.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anton Tsjekhov|Anton Tsjekhov]]» frå , den 26. oktober 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Søvik i Haram

**Søvik** er ein tettstad i Ålesund kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden har .

## Sjå òg
* Tettstader i Møre og Romsdal

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»
Søvik

**Søvik** kan vere fleire stader:

* Søvik i Alstahaug – bygd på Helgeland
* Søvik i Haram – tettstad på Sunnmøre
* Søvik i Os – tettstad i Os kommune ved Bergen
Den jugoslaviske frigjeringskrigen

**Den jugoslaviske frigjeringskrigen** («Folkets Frigjeringskrig») blei utkjempa i det okkuperte Jugoslavia under den andre verdskrigen, i åra 1941 til 1945. Kampen stod mellom den jugoslaviske motstandsrørsla, først og fremst dei jugoslaviske partisanane, og *aksemaktene* med Nazi-Tyskland i brodden.

Det var opphavleg to gerilja-hærar, den kommunist-leidde partisanhæren og den monarkistiske *tsjetnik*-rørsla. Men den sistnemnde samarbeidde stadig meir med okkupantane, og bruka kreftene sine på å kjempe mot partisanane i staden. 

Det var den 6. april 1941 at Jugoslavia blei angripe av aksemaktene, i hovudsak tyske styrkar, men òg styrkar frå Italia, Ungarn og Bulgaria. Alt den 17. april kapitulerte den kongelege jugoslaviske hæren. Kapitulasjonsvilkåra var ekstremt harde, landet blei stykka opp. 

«Folkets Frigjeringshær» (NOV) stod under leiing av Josip Broz Tito. Dei hadde ei kjerne av erfarne krigarar frå den spanske borgarkrigen, og kunne vinne støtte frå alle etniske grupper med ideologien sin. Partisanhæren fekk gradvis sterkare støtte i befolkninga i løpet av frigjeringskrigen, og blei etter ei rid anerkjend av dei allierte. Den jugoslaviske partisanrørsla blei den største motstandsrørsla i det okkuperte Europa, med sine 800 000 soldatar. 

Partisanane kjempa ein stadig meir vellykka geriljakrig mot okkupantane og kollaboratørane, som kroatiske Ustasja, serbiske *tsjetniki* og slovenske *domobranci*. Partisanane kontrollerte etter kvart store delar av det jugoslaviske territoriet. Dei danna òg ei «regjering», *Det anti-fascistiske rådet for den nasjonale frigjeringa av Jugoslavia (AVNOJ).* 

Aksemaktene prøvde å øydeleggje partisanrørsla med gjentatte offensivar. Desse var oftast kombinerte framstøytar frå tyske styrkar inkludert SS, italienske styrkar, tsjetniki og ustasjakontrollerte kroatiske styrkar. Partisanane måtte ved fleire høve trekkje seg tilbake, men partisanhæren blei ikkje knust.

Den 20. mars 1945 sette partisanane i gang ein storoffensiv. Kampane heldt fram sjølv etter at Berlin hadde falle og Tyskland hadde kapitulert, særleg mot quislingstyrkar som Ustasja. Det siste slaget i Europa under den andre verdskrigen stod i Poljane i Slovenia 14. mai-15. mai, mellom partisanar og ein blanda styrke av tyske soldatar og kroatiske og slovenske kollaboratørar.

Ein rekna lenge med at Jugoslavia hadde mista 1,7 millionar menneske under okkupasjonen. Det blir no hevda at talet er noko lågare, vel 1 million. 

Etter ei folkeavstemming hausten 1945 blei Jugoslavia ein republikk, og Tito blei statsminister.

## Kjelde:
Den engelskspråklege wikipediaen, art. *Yugoslav People's Liberation War*, som lesen 27. oktober 2008.
Bygda Innfjorden

**Innfjorden** er ei bygd i Rauma kommune i Møre og Romsdal fylke. 
Staden ligg ved fjorden Innfjorden, ti kilometers køyring (via Innfjordtunnelen) frå Åndalsnes.

Her ligg Innfjorden bedehuskapell.

Innfjorden blei rekna som tettstad av Statistisk sentralbyrå fram til 2019. I 2018 var folketalet her 280.

## Kjelder
Ekstremvêret Hårek

**Hårek** eller **Haarek** var eit ekstremvêr som råka området frå Nord-Trøndelag til Lofoten den 10. januar 2005, berre to dagar etter ekstremvêret Gudrun råka landområda litt lenger sør, og dagen før ekstremvêret Inga råka Sør-Noreg. Hårek var den av desse tre som gjorde minst skade. Til saman gjorde desse tre stormane skadar for 160 millionar kroner i områda frå Østfold til Nordland.
 
Ekstremvarselet vart sendt ut av Meteorologisk Institutt og gjaldt fare for kortvarig sterk storm i kombinasjon med høg vasstand. 

## Verknader
På Åmnes i Meløy kommune tok vinden med seg ein garasje som smalt inn i eit bustadhus, medan ein campingvogn vart flytta av vinden i Mevik i Gildeskål. I Mo i Rana sleit Hårek laus ei flytebrygge og mange tre rotvelta langs kysten av Helgeland.

Mellom Stad og Narvik vart det målt vasstand opp til 90 cm høgare enn det som var gjeve i tidvasstabellen.. I Konsvik på Lurøy vart ein nybygd molo rasert av dei høge bølgjene. 

Uvêret førte med seg vanskelege trafikkforhold. E6 over Saltfjellet vart stengd og fleire flyavgangar i Lofoten og i Salten vart innstilt. Det same vart fleire ferjestrekningar i området. 

## Vind
Kraftigast vind mellom kl. 13 den 10. januar og kl. 07 den 11. januar. Områda frå Stad (ikkje ekstremvêr) til Salten fekk vind over full storm. Kraftigast vind vart målt på Ona, Nordøyan fyr og Kråkenes fyr, som alle målte ein middelvind på 32 m/s (sterk storm) og vindkast på 39-39 m/s (137-140 km/t)

## Kjelder
Ekstremvêret Inga

**Inga** var eit ekstremvêr som råka store delar av Sør-Noreg 11.-12. januar 2005. Ekstremvarselet vart sendt ut 11. januar frå Meteorologisk Institutt med fare for høg vasstand og liten til sterk storm på kysten frå Egersund til Kristiansund. Stormen var det tredje ekstremvêret som råka landet på berre fire dagar. Dagen før hadde ekstremvêret Hårek råka kysten frå Nord-Trøndelag til Lofoten, medan ekstremvêret Gudrun hadde råka Sør-Noreg den 8.-9. januar. Gudrun gjorde mellom anna særs store skadar i Sverige. Til saman gjorde desse tre stormane skadar for 160 millionar kroner i områda frå Østfold til Nordland.

Lågtrykket var på sitt sterkaste då det låg over Shetland. Det hadde då eit trykk i senteret på 945 hPa. 

## Verknader
Uvêret byrja å gjere seg gjeldande morgonen 12. januar. I Bergen vart både Sotrabrua og Askøybrua stengde på grunn av vindkast opp i 32 m/s.. 

Kombinasjonen av stormflod og springflod, då månefasane fører til høgast flo, førte til ekstremt høg vasstand, og det vert rekna at slike tilhøve berre skjer med 10-20 års mellomrom. Vasstanden var varsla til å verte 50-80 cm over normalen. Ved Måløy vart det varsla 75-80 cm, noko som til då var det høgaste som var varsla her nokon gong. I Bergen rann vatnet over kaikanten og inn i første etasje av bygningane på Bryggen.. 

Mange ferjer og hurtigbåtar, samt flyavgangar på Vestlandet vart innstilt under stormen. Hurtigruta måtte legge til kai i Ålesund og kom seg ikkje vidare på grunn av uvêret.. Alle fjellovergangane mellom Vestlandet og Austlandet var stengde, bortsett frå Filefjell. Togtrafikken vart òg råka av uvêret, og både på både ved Hallingskeid og i Østfold blåste tre ned over jernbanelinja og tok med seg kontaktlinjene.

Fleire stader blåste tak av bygningar, mellom anna på eit parkeringshus ved Bergen lufthamn, Flesland, og ei kvinne i Rogaland vart skadd då ho vart råka av eit tre som blåste overende. Eit hus under påføring blåste òg overende i Sandnes. Både på Sør- og Austlandet førte kraftig vind òg til rotvelta tre. 

Fleire naust og sjøhus vart knust og tatt av bølgjene.

## Vindmålingar
Tabellen viser kraftigast vind mellom kl. 07 og 19 den 12. januar 2005. 

## Sjå òg
* Ekstremvêr i Noreg

## Kjelder
Li

**Li** kan vera:

* Ei bratt og jamn skråning, dal- eller åsside, ofte med gras eller skog. 
* Eit familienamn i mellom anna Noreg, Kina og Korea, også stava Lee.
* Eininga li, ei kinesisk måleining. 
* Ei forkorting for grunnstoffet litium. 
* symbol for den britiske måleininga link. 
* Asteroiden 954 Li.
* **Stadnamn:**
** Li i Fjell
** Li i Åsane
Leo

:*Sjå òg stjernebildet [[Løva]]*

**Leo** er det latinske ordet for løve, og kan brukast som namn eller namnedel. Namnet er ofte ei forkorting av namn som byrjar på Leo- eller Leon-, som Leopold eller Leonard. Leo har namnedag i Noreg og Sverige den 28. juni.

## Namneberarar

* Dei bysantiske keisarane Leo I (401-474), Leo II (467-474), Leo III (ca. 685-741), Leo IV (750-780), Leo V (ca. 775-820) og Leo VI (886-912)

* Fleire pavar: Pave Leo I, Pave Leo II, Pave Leo III, Pave Leo IV, Pave Leo V, Pave Leo VI, Pave Leo VII, Pave Leo VIII, Pave Leo IX, Pave Leo X, Pave Leo XI, Pave Leo XII og Pave Leo XIII

* Leo Jud (1482-1542), sveitsisk reformator
* Leo Tolstoj (eigentleg Lev) (1828-1910), russisk forfattar
* Leo von Caprivi (1831-1899), tysk militær og politikar, rikskanslar etter von Bismarck
* Léo Delibes (1836-1891), fransk komponist
* Leo Mechelin (1839-1914) døypt Leopold, finsk politikar
* Leo Baekeland (1863-1944), belgisk-amerikansk kjemikar
* Leo Jogiches (1867-1919), polsk-tysk politikar
* Leo Fall (1873-1925), austerriksk komponist
* Leo eller Lev Trotskij (1879-1940), russisk politikar
* Leó Szilárd (1898-1964), ungarsk-amerikansk kjernefysikar
* Leo Eitinger (1912-1996), norsk-jødisk psykiatriprofessor
* Leo McKern (1920-2002), australsk-britisk skodespelar
* Leo Ryan (1925-1978), USA-amerikansk kongresspolitikar
* Leo Esaki (f. 1925), japansk fysikar og nobelprisvinnar
* Leo Sayer (f. 1948), britisk artist
* Leo Bertos (f. 1981), newzealandsk fotballspelar
Inja ved Ob

**Inja** (russisk Иня) er ei elv i Kemerovo og Novosibirsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Ob frå høgre. Elva er 663 km lang og har eit nedslagsfelt på .

Inja spring ut frå eit høgdedrag i den sentrale delen av Kuznetsksenkinga og renn så vestover gjennom Kemerovo oblast og inn i Novosibirsk oblast der ho munnar ut i Ob, berre 5&nbsp;km søraust for sentrum av byen Novosibirsk.

Ved landsbyen Berjosovka, rundt 30&nbsp;km frå munningen har elva ei middelvassføring på 45,6&nbsp;m³/s (minimum i februar med 8,6&nbsp;m³/s, maksimum i mai med 195&nbsp;m³/s). Nær munningen er elva rundt 60&nbsp;m brei, 1,5&nbsp;m djup og har ein straumfart på om lag 0,2&nbsp;m/s. Dei største sideelvane er Kasma (russisk: Касьма), Ur (russisk: Ур), Zaboburykha (russisk: Забобурыха), og Batsjat (russisk: Бачат).

Ved Inja ligg byane Polysajevo, Leninsk-Kuznetskij og Togutsjin. Elva renn gjennom eit relativt tett folkesett område og kryssa av fleire jernbanelinjer. 

Inja frys til i byrjinga av november og er isdekt til vårløysinga i midten av april. Ved høg vasstand vert ho nytta til tømmerfløyting.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Inja ved Ob|Inja ved Ob]]» frå , den 27. oktober 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Store sovjetiske leksikon
*** R-ArcticNET - Eit regionalt, elektronisk, hydrografisk datanettverk for den arktiske regionen
Kija

**Kija** (russisk Ки́я) er ei elv i Tomsk og Kemerovo oblast i Russland og ei av sideelvane til Tsjulym frå venstre i nedslagsfeltet til Ob. Elva er 548 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Elva spring ut frå fjellkjeda Kuznetsk Alatau og renn nord-nordvestover. Ho munnar ut i Tsjulym rundt 40&nbsp;kilometer oppfor byen Asino. 

Dei viktigaste sideelvane er Tjazjin og Tsjet frå høgre, og Kozjakh og Antibes frå venstre.

Byen Mariinsk ligg ved Kija.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kija|Kija]]» frå , den 27. oktober 2008.*
Kondoma

**Kondoma** (russisk Вишера) er ei elv i Kemerovo oblast i Russland og ei av sideelvane til Tom frå venstre. Elva er 392 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Langs elva ligg byane Tasjtagol, Osinniki, Kaltan, og tettstadane Mundybasj og Kuzedejevo. Elva munnar ut i Tom ved Novokuznetsk. 

Av sideelvar finn ein Mundybasj, Tesj og Telbes. Elva frys til i oktober eller november og vert isfri att i april. 

Namnet på elva kjem frå sjorisk og tyder «den blodige (raude) elva».

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Кондома (река)|Кондома (река)]]» frå , den 27. oktober 2008.*
Mras-Su

**Mras-Su** (russisk Мрас-Су) er ei elv i Kemerovo oblast i Russland og ei av sideelvane til Tom frå venstre i nedslagsfeltet til Ob. Elva er 338&nbsp;km lang og har eit nedslagsfelt på .

Elva munnar ut i Tom ved byen Myski.

Mras-Su frys til i midten av november og vert isfri att i april. I dag er elva ei populær elv for vassport.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Мрас-Су|Мрас-Су]]» frå , den 27. oktober 2008.*
Nedre Ters

**Nedre Ters** (russisk Нижняя Терсь, *Nizjnjaja Ters*) er ei elv i Kemerovo oblast i Russland og ei av sideelvane til Tom frå høgre. Ho munnar ut i Tom om lag 479 km frå munningen hennar. 

Elva spring ut frå Kuznetsk Alatau. Det meste av elva renn gjennom ein trong dal med høge breidder. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Нижняя Терсь (река)|Нижняя Терсь (река)]]» frå , den 27. oktober 2008.*
Jaja

**Jaja** (russisk Яя) er ei elv i Kemorovo og Tomsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Tsjulym frå venstre. Elva er 380 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Elva spring ut frå fjella Kuznetsk Alatau og får hovudsakleg tilførsel av vatn gjennom snøsmelting. Jaja frys til i byrjinga av november og er islagd til ut i april. Elva er seglbar 114 km oppover frå munningen. 

Ved elva Jaja ligg landsbyen med same namn. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Яя (Кемеровская область)|Яя (Кемеровская область)]]» frå , den 27. oktober 2008.*
Tsjulym ved Ob

**Tsjulym** (russisk Чулым) er ei elv i Krasnojarsk kraj og Tomsk oblast i Russland og ei av sideelvane til Ob frå høgre. Elva er 1799 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 785 m³/s. 

Elva renn stille og sterkt meanderande gjennom mesteparten av lengda si. Medrekna kjeldeelva Belyj Ijus (*Kvite Ijus*) er ho 2&nbsp;023 km lang. 

Kjeldeelvane Belyj Ijus og Tsjornyj Ijus (Kvite og Svarte Ijus) har utspring sør i Sibir, i republikken Khakasia nordvest for byen Abakan, i dei opptil 2&nbsp;211&nbsp;m høge Kuznetsk Alatau-fjella. Ho renn først nordover gjennom Krasnojarsk kraj mot Atsjinsk, der ho kryssar traséen til den transsibirske jarnvegen. Ho svingar så mot vest og munnar ut i Ob ved landsbyen Ust-Tsjulym, ved .

Langs elva ligg byane Nazarovo, Atsjinsk og Asino. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tsjulym ved Ob|Tsjulym ved Ob]]» frå , den 27. oktober 2008.*
Belaja Kholunitsa-elva

**Belaja Kholunitsa** (russisk Бе́лая Холуни́ца) er ei elv i Kirov oblast i Russland og ei av sideelvane til Vjatka frå venstre. Elva er 160 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Belaja Kholunitsa spring ut frå dei vestlege områda av Øvre Kamahøgdene, og renn gjennom eit flatt landskap. Elva er islagt frå november til april. Elva vert nytta til tømmerfløyting. 

Byen Belaja Kholunitsa ligg ved elva.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Belaja Kholunitsa (elv)|Belaja Kholunitsa (elv)]]» frå , den 27. oktober 2008.*