Hakea

***Hakea*** er ei  planteslekt i familien *[[Proteaceae]]* som omfattar 150 artar. Ho er endemisk til Australia. Plantar i slekta er buskar eller småtre  med lauv som kan vera flate eller runde i tverrsnitt, sistnemnde kan også tidvis vera delte.  Blomane sit vanlegvis i grupper ved bladstilken og likner på dei frå nærskyld slekter, særleg *[[Grevillea]]*. Hakea får treaktige frukter som skil dei frå Grevilleas, som ikkje har slike frukter. Hakea-plantar finst i alle delstatane i Australia. Det største arstmangfaldet finn ein i Sørvest- og Vest-Australia.

## Skildring
Plantar i *Hakea* er buskar eller småtre. Nokre artar har flate blad, medan andre har blad som er nåleliknande og som tidvis er  flika divided og nokre gonger har ei rille på undersida a groove on the lower surface. Blomane sit i grupper ved bladfesta med knoppane omgjevne av høgblad. Blomane har både mannlege og kvinnelege delar og sit på ein kort stilk. Begerblad og kronblad, som til saman dannar blomeblad, er forma som eit kurva røyr som kan splitta opp når blomen utviklar seg. Arret er lengre enn blomebladrøyret, og er kurva før enden kjem ut. Når han er ute er enden av arret ein pollen-utdelar. Frukta til Hakea-plantar er treaktig og varer ved fram til planten blir brent i ein skogbrann eller til planten døyr. Då sprekk frukta opp og slepp ut to frø med venger.

Hakeas liknar andre plantar i familien Proteaceae, men har heile blad som sit alternerande, blomar som sit i lause grupper tettt på stilken ved bladfestet, til skilnad frå dei til *[[Banksia]]*. Hakea liknar på *Grevillea*-artar, men skil seg frå desse mellom anna ved dei varige, treaktige fruktene sine.

## Taksonomi og namngjeving
Slekta *Hakea* blei formelt skildra i 1797 av Heinrich Schrader og Johann Christoph Wendland, og skildringa blei gjeven ut i *Sertum Hannoveranum*. Slekta fekk namn etter baron Christian Ludwig von Hake, ein tysk mesen for botanikk.

## Utbreiing
Det finst hakeaartar i alle delstatane i Australia.

## Dyrking
Hakea er utbreidde som prydplantar i hagar i Australia, og er mange stader så utbreidde som Grevillea- og Banksia-plantar. Det finst fleire hybridar og kultivarar, som *Hakea* 'Burrendong Beauty'. Plantane veks best i bed med lett, veldrenert jordsmonn og god vatning.

Nokre praktfulle vestlege artar, som *[[Hakea multilineata]]*, *[[Hakea francisiana|H. francisiana]]* og *[[Hakea bucculenta|H. bucculenta]]*, blir gjerne poda på meir hardføre røter som den til *[[Hakea salicifolia]]* slik at dei kan klara seg betre i våtare klima.

Mange artar, særleg dei som stammar frå Aust-Australia, er særs hardføre, og kan nokre stader opptre som ugras. *[[Hakea gibbosa]]*, *[[Hakea sericea|H. sericea]]* og *[[Hakea drupacea|H. drupacea]]* er rekna som ugrasplantar i Sør-Afrika, *[[Hakea laurina]]* er blitt etablert i austlege delar av Australia, og er rekna som eit miljøugras, medan *[[Hakea salicifolia]]*, *Hakea gibbosa*, og *Hakea sericea* er invasive ugras på New Zealand.

## Artsliste
Denne lista over *Hakea*-artar omfattar artar anerkjende av Australian Plant Census, bortsett frå *Hakea asperma*, som er anerkjend av Royal Botanic Gardens Victoria:
 
* *[[Hakea actites]]* W.R.Barker – mulloway needlebush, wallum hakea
* *[[Hakea aculeata]]* A.S.George – column hakea
* *[[Hakea acuminata]]* Haegi
* *[[Hakea adnata]]* R.Br.
* *[[Hakea aenigma]]* W.R.Barker & Haegi – enigma hakea
* *[[Hakea ambigua]]* Meisn.
* *[[Hakea amplexicaulis]]* R.Br. – prickly hakea
* *[[Hakea anadenia]]* Haegi
* *[[Hakea arborescens]]* R.Br. – common hakea, yellow hakea
* *[[Hakea archaeoides]]* W.R.Barker
**[[Hakea asperma]]* Molyneux & Forrester – native dog hakea
* *[[Hakea auriculata]]* Meisn.
* *[[Hakea bakeriana]]* F.Muell. & Maiden
* *[[Hakea baxteri]]* R.Br. – fan hakea
* *[[Hakea bicornata]]* R.M.Barker
* *[[Hakea brachyptera]]* Meisn. – short-winged hakea
* *[[Hakea brownii]]* Meisn. – fan-leaf hakea
* *[[Hakea bucculenta]]* C.A.Gardner – red pokers
* *[[Hakea candolleana]]* Meisn.
* *[[Hakea carinata]]* F.Muell. ex Meisn.
* *[[Hakea ceratophylla]]* (Sm.) R.Br. – horned-leaf hakea, staghorn hakea
* *[[Hakea chordophylla]]* F.Muell. – bootlace oak, bootlace tree, corkwood, bull oak
* *[[Hakea chromatropa]]* A.S.George & R.M.Barker
* *[[Hakea cinerea]]* R.Br.
* *[[Hakea circumalata]]* Meisn.
* *[[Hakea clavata]]* Labill. – coastal hakea
* *[[Hakea collina]]* C.T.White
* *[[Hakea commutata]]* F.Muell.
* *[[Hakea conchifolia]]* Hook.f. – shell-leaved hakea
* *[[Hakea constablei]]* L.A.S.Johnson
* *[[Hakea corymbosa]]* R.Br. – cauliflower hakea
* *[[Hakea costata]]* Meisn. – ribbed hakea
* *[[Hakea cristata]]* R.Br.
* *[[Hakea cucullata]]* R.Br. – hood-leaved hakea, scallop hakea
* *[[Hakea cyclocarpa]]* Lindl. – ramshorn hakea
* *[[Hakea cycloptera]]* R.Br.
* *[[Hakea cygna]]* Lamont
** *Hakea cygna* Lamont subsp. *cygna* – swan-fruit hakea
** *Hakea cygna* subsp. *needlei* Lamont
* *[[Hakea dactyloides]]* Gaertn. – finger hakea
* *[[Hakea decurrens]]* R.Br.
** *Hakea decurrens* R.Br. subsp. *decurrens*
** *Hakea decurrens* subsp. *physocarpa* W.R.Barker
** *Hakea decurrens* subsp. *platytaenia* W.R.Barker
* *[[Hakea denticulata]]* R.Br. – stinking Roger
* *[[Hakea divaricata]]* L.A.S.Johnson – needlewood, corkbark tree, fork-leaved corkwood
* *[[Hakea dohertyi]]* Haegi
* *[[Hakea drupacea]]* (C.F.Gaertn.) Roem. & Schult.
* *[[Hakea ednieana]]* Tate – Flinders Range hakea, yandena
* *[[Hakea elliptica]]* (Sm.) R.Br. – oval-leaf hakea 
* *[[Hakea eneabba]]* Haegi
* *[[Hakea epiglottis]]* Labill.
** *Hakea epiglottis* Labill. subsp. *epiglottis*
** *Hakea epiglottis* subsp. *milliganii* (Meisn.) R.M.Barker
* *[[Hakea erecta]]* Lamont
* *[[Hakea eriantha]]* R.Br. – tree hakea
* *[[Hakea erinacea]]* Meisn. – hedgehog hakea, porcupine hakea
* *[[Hakea eyreana]]* (S.Moore) McGill – straggly corkbark
* *[[Hakea falcata]]* R.Br. – sickle hakea
* *[[Hakea ferruginea]]* Sweet
* *[[Hakea flabellifolia]]* Meisn. – fan-leaved hakea, wedge hakea
* *[[Hakea florida]]* R.Br.
* *[[Hakea florulenta]]* Meisn.
* *[[Hakea francisiana]]* F.Muell. – emu tree, grass-leaf hakea, bottlebrush hakea
* *[[Hakea fraseri]]* R.Br. – corkwood oak
* *[[Hakea gibbosa]]* (Sm.) Cav. – hairy hakea, rock hakea
* *[[Hakea gilbertii]]* Kippist
* *[[Hakea grammatophylla]]* (F.Muell.) F.Muell.
* *[[Hakea hastata]]* Haegi
* *[[Hakea hookeriana]]* Meisn. – Barren Range hakea
* *[[Hakea horrida]]* R.M.Barker
* *[[Hakea ilicifolia]]* R.Br.
* *[[Hakea incrassata]]* R.Br. – marble hakea
* *[[Hakea invaginata]]* B.L.Burtt
* *[[Hakea ivoryi]]* F.M.Bailey –  Ivory's hakea, corkwood, corkbark tree
* *[[Hakea kippistiana]]* Meisn.
* *[[Hakea laevipes]]* Gand.
** *Hakea laevipes* subsp. *graniticola* Haegi
** *Hakea laevipes* Gand. subsp. *laevipes* 
* *[[Hakea lasiantha]]* R.Br. – woolly-flowered hakea
* *[[Hakea lasianthoides]]* Rye
* *[[Hakea lasiocarpha]]* R.Br. – long-styled hakea
* *[[Hakea laurina]]* R.Br. – kodjet, pin-cushion hakea, emu bush
* *[[Hakea lehmanniana]]* Meisn. – blue hakea
* *[[Hakea leucoptera]]* R.Br. – silver needlewood, needle hakea, pin bush, water tree, booldoobah
** ''Hakea leucoptera'' <small>R.Br.</small> subsp. ''leucoptera''
** ''Hakea leucoptera'' subsp. ''sericipes'' <small>W.R.Barker</small>
* *[[Hakea linearis]]* R.Br.
* *[[Hakea lissocarpha]]* R.Br. – honey bush, honeybush hakea
* *[[Hakea lissosperma]]* R.Br. – needle bush, mountain needlewood
* *[[Hakea longiflora]]* (Benth.) R.M.Barker
* *[[Hakea loranthifolia]]* Meisn.
* *[[Hakea lorea]]* (R.Br.) R.Br. – bootlace oak, cork tree
** *Hakea lorea* subsp. *borealis* W.R.Barker
** *Hakea lorea* (R.Br.) R.Br. subsp. *lorea*
* *[[Hakea maconochieana]]* Haegi
* *[[Hakea macraeana]]* F.Muell. – willow needlewood, Macrae's hakea
* *[[Hakea macrocarpa]]* A.Cunn. ex R.Br. – dogwood hakea
* *[[Hakea macrorrhyncha]]* W.R.Barker
* *[[Hakea marginata]]* R.Br.
* *[[Hakea megadenia]]* R.M.Barker
* *[[Hakea megalosperma]]* Meisn. – Lesueur hakea
* *[[Hakea meisneriana]]* Kippist
* *[[Hakea microcarpa]]* R.Br. – small-fruit hakea
* *[[Hakea minyma]]* Maconochie
* *[[Hakea mitchellii]]* Meisn.
* *[[Hakea multilineata]]* Meisn. – grass-leaf hakea
* *[[Hakea myrtoides]]* Meisn. – myrtle hakea
* *[[Hakea neospathulata]]* (formerly *spathulata*)
* *[[Hakea neurophylla]]* Meisn. – pink-flowered hakea
* *[[Hakea newbeyana]]* R.M.Barker
* *[[Hakea nitida]]* R.Br. – frog hakea, shining hakea
* *[[Hakea nodosa]]* R.Br. – yellow hakea
* *[[Hakea obliqua]]* R.Br. – needles and corks
** *Hakea obliqua* R.Br. subsp. *obliqua*
** *Hakea obliqua* subsp. *parviflora* R.M.Barker
* *[[Hakea obtusa]]* Meisn.
* *[[Hakea ochroptera]]* W.R.Barker
* *[[Hakea oldfieldii]]* Benth.
* *[[Hakea oleifolia]]* (Sm.) R.Br. – dungyn, olive-leaf hakea
* *[[Hakea oligoneura]]* K.A.Sheph. & R.M.Barker
* *[[Hakea orthorrhyncha]]* F.Muell. – bird beak hakea
** *Hakea orthorrhyncha* var. *filiformis* F.Muell. ex Benth.
** *Hakea orthorrhyncha* F.Muell. ex Benth. var. *orthorrhyncha*
* *[[Hakea pachyphylla]]* Sieber ex Spreng.
* *[[Hakea pandanicarpa]]* R.Br.
** *Hakea pandanicarpa* subsp. *crassifolia* (Meisn.) R.M.Barker
** *Hakea pandanicarpa*R.Br. subsp. *pandanicarpa*
* *[[Hakea pedunculata]]* F.Muell.
* *[[Hakea pendens]]* R.M.Barker
* *[[Hakea persiehana]]* F.Muell.
* *[[Hakea petiolaris]]* Meisn. – sea-urchin hakea
** *Hakea petiolaris* subsp. *angusta* Haegi
** *Hakea petiolaris* Meisn. subsp. *petiolaris*
** *Hakea petiolaris* subsp. *trichophylla* Haegi
* *[[Hakea platysperma]]* Hook. – cricket ball hakea, woody peach
* *[[Hakea polyanthema]]* Diels
* *[[Hakea preissii]]* Meisn. – needle tree, needle bush, Christmas hakea
* *[[Hakea pritzelii]]* Diels
* *[[Hakea propinqua]]* A.Cunn.
* *[[Hakea prostrata]]* R.Br. – harsh hakea
* *[[Hakea psilorrhyncha]]* R.M.Barker
* *[[Hakea pulvinifera]]* L.A.S.Johnson
* *[[Hakea purpurea]]* Hook.
* *[[Hakea pycnoneura]]* Meisn.
* *[[Hakea recurva]]* Meisn. – djarnokmurd
** *Hakea recurva* subsp. *arida* (Diels) W.R.Barker & R.M.Barker
** *Hakea recurva* Meisn. subsp. *recurva*
* *[[Hakea repullulans]]* H.M.Lee
* *[[Hakea rhombales]]* F.Muell. – walukara
* *[[Hakea rigida]]* C.A.Gardner ex Haegi
* *[[Hakea rostrata]]* F.Muell. ex Meisn.
* *[[Hakea rugosa]]* R.Br. – wrinkled hakea
* *[[Hakea ruscifolia]]* Labill. – candle hakea
* *[[Hakea salicifolia]]* (Vent.) B.L.Burtt – willow-leaved hakea
** *Hakea salicifolia* subsp. *angustifolia* (A.A.Ham.) W.R.Barker
** *Hakea salicifolia* (Vent.) B.L.Burtt subsp. *salicifolia*
* *[[Hakea scoparia]]* Meisn.
** *Hakea scoparia* Meisn. subsp. *scoparia*
** *Hkea scoparia* subsp. *trycherica* Haegi
* *[[Hakea sericea]]* Schrad. & J.C.Wendl. – needlebush, silky hakea
* *[[Hakea smilacifolia]]* Meisn.
* *[[Hakea standleyensis]]* Maconochie
* *[[Hakea stenocarpa]]* R.Br.
* *[[Hakea stenophylla]]* A.Cunn. ex R.Br.
** *Hakea stenophylla* subsp. *notialis* R.M.Barker
** *Hakea stenophylla* A.Cunn. ex R.Br. subsp. *stenophylla*
* *[[Hakea strumosa]]* Meisn.
* *[[Hakea subsulcata]]* Meisn.
* *[[Hakea sulcata]]* R.Br.
* *[[Hakea tephrosperma]]* R.Br. – hooked needlewood
* *[[Hakea teretifolia]]* (Salisb.) Britten – dagger hakea
* *Hakea teretifolia* subsp. *hirsuta* (Endl.) R.M.Barker
* *Hakea teretifolia* (Salisb.) Britten subsp. *teretifolia*
* *[[Hakea trifurcata]]* (Sm.) R.Br. – two-leaf, two-leaved hakea, kerosine bush
* *[[Hakea trineura]]* F.Muell. F.Muell.
* *[[Hakea tuberculata]]* R.Br.
* *[[Hakea ulicina]]* R.Br. - furze hakea (W.A.)
* *[[Hakea undulata]]* R.Br. – wavy-leaved hakea
* *[[Hakea varia]]* R.Br. –variable-leaved hakea
* *[[Hakea verrucosa]]* F.Muell.
* *[[Hakea victoria]]* J.Drumm. – lantern hakea, royal hakea
* *[[Hakea vittata]]* R.Br.


Fil:Hakea corymbosa.JPG|*Hakea corymbosa* frå sørvest i Western Australia
Fil:H petiolaris4 keilor bg email.jpg|*Hakea petiolaris* frå sørvest i Western Australia
Fil:Hakea bakeriana2 april 04 email.jpg|*Hakea bakeriana* frå sentrale kystområde i New South Wales
Fil:Hakea archaeoides 1 email.jpg|*Hakea archaeoides* frå nordkysten av New South Wales
Fil:20070521 Pincushion Hakea Flower.jpg|Blome av *Hakea laurina* i Bonbeach i Victoria


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hakea|Hakea]]» frå ,  den 17. mars 2022.*  
 
## Litteratur

*  
*  
*  

## Bakgrunnsstoff