open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Årestove

**Årestove** eller **årestue** er eit tradisjonelt bustadhus utan pipe, men med open eldstad (åre) midt på golvet i stova og med avtrekk for røyken gjennom ein opning (ljore) i taket. 

 

Årestove er ei type røykstove. Før husa vart bygd med røykomn eller peis, var årestovene den normale hustypen i norske byar og bygder og vart berre kalla stove. Ordet «årestove» er ei nylaging som kom i bruk etter at stovene kom på museum og husa vart klassifiserte etter eldstadane sine.

Den mest kjente årestova som framleis er bevart er truleg stova frå Åmlid i Valle i Setesdal, som i dag står på Norsk Folkemuseum. Det er ei lafta stove av treromstypen med inngang nær enden på den eine langveggen til ei forstove, dør inn til sjølve stova med åren og dør frå her inn til koven bakom. Stova er forsynt med svalgang på framsida.

Åren er midt i stova, oppmurt noko over golvet. I regnvêr vart åren tildekka med ein lem eller ein tynn hud spent over ei ramme. Lemmen kunne flyttast med ljorestanga som hang ned frå taket. På den sida av åren som vender mot døra, er det reist ei helle på høgkant (blekksteinen) for å ta av for trekken. Høg dørstokk og moldbenkar langs veggane medverka òg til å redusere golvtrekken. 

Åmlidstova er bygd på siste halvdel av 1600-talet. Årestover er like gamle i Noreg som sjølve lafteteknikken og går tilbake til førkristen tid. Det vart bygd årestover i Setesdal og i andre bygder til langt inn på 1700-talet og nokre har vore i bruk året rundt fram mot midten av 1800-talet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Årestue|Årestue]]» frå , den 22. oktober 2008.*
Emil Aarestrup

**Carl Ludvig Emil Aarestrup** () var ein dansk lege, som i dag er betre kjend som seinromantisk diktar og fornyar av den erotiske lyrikken.

Emil Aarestrup studerte medisin og etablerte seg som lege på Lolland og var seinare fylkeslege i Odense. 

Medan han levde gav han berre ut ei enkelt samling, *Digte* i 1838. Han skreiv lyrikk til skrivebordskuffa (stort sett alt han skreiv vart ikkje gjeve ut), elles gjekk lyrikken hans i manuskript frå hand til hand og vakte ei viss oppsikt; men han vart ikkje lagt merke til av kritikarane på denne tida. Først etter han var død vart diktinga hans allment kjent på grunn av ei avhandling av Georg Brandes. 

Aarestrup omsette mange diktarar som Heinrich Heine, Lord Byron og Thomas Moore til dansk.

«Paa Sneen» er teken opp i lyrikkantologien i den danske kulturkanonen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Dikt, bibliografi og lenkjer i Kalliope arkivert utgåve
Åremål

**Åremål** er eit omgrep som gjeld ein tidsavgrensa kontrakt. Kontraktar av denne typen vert som oftast inngått i samband med leigeforhold eller tilsetjingar. 

Om kontrakten gjeld tilsetjingar kan stillinga verte kalla ei *åremålsstilling*.
Kongle

**Konglar** er frøstandane hjå fleire bartre eller nåleplantar. 

Nåleplantar har hannblomar og kvinneblomar (hoblomar). Etter pollineringa vil kvinneblomane utvikle seg til modne konglar. Dei har skjel og vanlegvis ei treaktig konsistens. Dei kan ha ulike utsjånad, og i mange tilfelle er det mogeleg å bestemme kva slags plante dei kjem frå. Hjå nokre plantar, som einer og barlind, har konglane ein mjukare konsistens og liknar på bær. Einebær kan brukast som matingrediens.
Hardbakke

**Hardbakke** er kommunesenteret i Solund kommune i Vestland. Tettstaden har  og ligg ved Liasundet, sørvest på øya Sula.

Her ligg Solund kyrkje og barne- og ungdomsskulen Hardbakke skule.

## Sjå òg
* Tettstader i Vestland

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sogn og Fjordane»
Årelating

**Årelating** er ein behandlingsmetode som går ut på å opne ei blodåre for å tappe ut blod. For å opne blodåra brukar eit ein kniv- eller tongliknande reiskap kalla flitt eller sneppert. Alternativt kan ein la blodsugande igler suge ut blodet.

Årelating er ei av dei eldste behandlingsformene ein kjenner og har truleg vore nytta heilt frå byrjinga av legevitskapen. Trass i store naturvitskapelege oppdagingar og medisinske framsteg frå rundt år 1500 og utover, vart ikkje trua på årelating svekka før rundt år 1900. Etter 100 år i skuggen av moderne behandlingsmetodar har årelating vorte teke i bruk att på pasientar som lid av hemokromatose.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Årelating|Årelating]]» frå , den 22. oktober 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
Åreknutar

**Åreknutar** eller **varicer** er ein vanleg sjukdom som inneber at venene i føtene, under huda utvidar seg og dannar tjukkare årer som slynger seg under huda og eventuelt dannar små felt som eit nøste av blodårer. 

Når vi står roleg utan å forandre tonus (stramminga) i muskulaturen vert det eit auka trykk i venene i føtene for å få *blod*et opp til hjartet. Når vi nyttar muskulaturen i føtene, til dømes ved gange, vil ventilar i venene i føtene hindre at blodet i venene renn nedover og samantrykking av venen mellom ventilane pumper blodet oppover. Denne effekten kan medverke til utviding av blodårene i føtene om vi står mykje i ro.

Åreknutane gjev høve for at mykje blod står i ro og gjev fare for at blodet kan koagulere, levre seg, i blodåra. Dette kan vere årsak til og resultat av ein årebetennelse, tromboflebitt. Dette gjev raudheit og kraftig ømheit der blodåra er betent.

Eit sår over ein åreknute kan gje ei kraftig bløding.

Dei kraftige teikningane av tjukkare blodårer kan pasienten føle som kosmetisk skjemmande og det kan hindre pasienten i livsutfolding som bading og sport/treningsaktivitetar der kortbukser er det naturlege antrekket. Åreknutar er særs vanleg og opptrer hos 20-60 % av den vaksne folkesetnaden. I ein britisk folkestudie fann ein førekomst på 40% hos menn og 32% hos kvinner, men kvinner søker oftare lege slik at tilstanden vert oppfatta som hyppigare hos kvinner av den grunn.

Hos nokre pasientar skapar åreknutane smerter.

## Behandling
Tidlegare var det nytta injeksjon av steroidar for å redusere storleiken på åreknutar. 

Elastiske strømper kan redusere plagene med åreknutar.

Ved årebetennelse med «overflatisk tromboflebitt» kan det vere aktuelt å bruke ein salve «Hirudoid» som inneheld eit blodfortynnande medikament «heparin».

Det vanlege tiltaket no er operasjon det ein fjernar dei aktuelle blodårene. Det går ei stor vene, *Vena Saphena Magna*, under huda frå foten, like føre den indre ankelknoken, *mediale malleol*, oppover like bak kanten av skinnleggen, like bak innsida av kneet, før ho går oppover, framover mot framsida av låret. Ved operasjon kan heile denne venen fjernast ved å tre igjennom ein ståltråd som det vert festa ein liten «kopp» i enden på, som så vert trekt slik at venen vert liggande i "koppen". Andre årer vert fjerna igjennom små sår som vert skjert i huda. 

Den store Vena Safena Magna kan òg nyttast dersom pasienten treng operasjon på årene i hjartet, bypass-operasjon eller shunt-operasjon.

Når pasienten ligg på operasjonsbordet, klapper årene saman og er vanskelege å sjå. Derfor opplever pasientane at kirurgen teiknar opp åreknutane med tusjpenn på huda før operasjonen, eventuelt dagen før.

Operasjonen er ofte vellukka når det er smerter av åreknutane. Operasjon av omsyn til det kosmetiske er av og til mislukka.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Åreknutar|Åreknutar]]» frå , den 22. oktober 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Å i Meldal

**Å** er den sørlegaste tettbygde staden i Orkland kommune i Trøndelag fylke. Å ligg ved elva Orkla, to kilometer frå kommunegrensa til nabokommunen i sør, Rennebu.

I 1996 hadde staden 321 innbyggjarar. Staden har ein barneskule, Å skole, som har fire klassetrinn og SFO.

Å er ein av seks stader i Noreg som har namnet «Å». Han har poststaden 7335 Jerpstad for å kunne skiljast frå dei andre. Fram til 1917 var namnet på staden stava Aa.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Å i Meldal|Å i Meldal]]» frå , den 23. oktober 2008.* 
 
* meldal.kommune.no
Kleive

**Kleive** er ein tettstad i Molde kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden har  og ligg på nordsida inst i Fannefjorden, 26 kilometers køyring aust for Molde sentrum.

Her ligg Kleive skole og Kleive kyrkje.

## Sjå òg
* Tettstader i Møre og Romsdal

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»
Changemaker

**Changemaker** er ein ungdomsorganisasjon som arbeider for ei rettferdig verd. Changemaker er Kirkens Nødhjelp sin ungdomsorganisasjon, men har demokratisk sjølvstyre. Gjennom å spre informasjon om nord-sør-problematikk og gi ungdom handlingsalternativ, vil Changemaker til livs med dei grunnegjande strukturane som skapar og opprettheld fattigdom og urett. Changemaker har lokalgrupper over heile landet. Frå sommaren 2016 er Tuva Krogh Widskjold leiar i Changemaker.

## Fem hovudtema
Changemaker meiner at urettferdighet er eit problem skapt av menneske, og det er menneske som kan løysa det. Organisasjonen jobbar med å setja søkelyset på problema, finna løysingane, og påverka politikarane til å gjennomføra dei. Changemaker jobbar med fem hovudtema dei meiner opprettheld dei urettferdig strukturane i verda. 

#### Fred
Changemaker meiner at væpna konfliktar er eit hinder for utvikling, men det er òg våpenhandel, utviklinga av autonome dronar for militært bruk og kjønnsbasert vald. Changemaker ser på begripen fred som meir enn berre fravær av krig. Difor jobbar Changemaker for ein fredssituasjon som inneber demokrati, rettferd, berekraftig utvikling og respekt for menneskerettane.

#### Gjeld og kapitalflukt
Over tusen milliardar dollar forsvinn årleg ut av fattige land i form av ulovleg kapitalflukt. I tillegg brukar dei same landa meir pengar på gjeldsbetjening enn dei mottek i bistand. Det er eit strukturelt problem. Difor jobbar Changemakers politiske utval for gjeld og kapitalflukt med å endra dagens situasjon.

#### Global helse
Changemaker meiner at god helse er ein menneskerett og noko alle menneske er avhengige av for å kunna leva eit godt liv. Likevel manglar ein stor del av folkesetnaden i verda tilgjenge til reint vatn, helsetenester og livsnødvendige medisinar.

Dette rammar dei fattige hardast, og er grunnleggjande urettferdig fordi det er ofte er økonomiske interesser og strukturelle skjevheter som hindrar menneske frå å få oppfylt denne retten. Dårleg helse er òg ei viktig årsak til at menneske vert verande fattige.

#### Handel
Changemaker jobbar med dei urettferdig strukturane i det internasjonale handelssystemet som gjer at fattige land vert verande fattige og rike land vert rikare. Til dømes ser ein at det er dei økonomiske sterkaste partane som får gjennomslag for sakane sine i WTO, og fattige land får mindre høve til å påverka det internasjonale systemet på ein måte som kan vera fordelaktige for dei.

#### Klima og miljø
Changemaker meiner at klimaendringane er eit stort urettferdighetsproblem. Sjølv om rike land har størstedelen av ansvaret for klimagassutslippene, er det verda si fattige som opplever konsekvensane sterkast. Changemaker jobbar for at Noreg skal ta delen sin av arbeidet med å løysa klimaproblemet i verda. Som ein rik oljenasjon har vi eit ansvar med å kutta klimagassutslipp nasjonalt, og bidra til det globale grøne skiftet.

## Historie

## Organisasjonsstruktur

## Bakgrunnsstoff

* Changemaker si nettside
Kakiplomme

**Kaki, kakifrukt** eller** kakiplomme** er gule eller raude bær som kan minna om tomatar. Dei er også kjende under namna **persimon** og den særskilde typen **sharon**.

Kakitreet kjem frå Aust-Asia og høyrer til ibenholtfamilien, og frukta har vore mykje dyrka i Kina, Korea og Japan. Det blir også dyrka i California, middelhavslanda og i høgareligande tropiske område.

Kakiplommer inneheld opptil 20 % sukker, mykje A-vitamin, noko kalium og C-vitamin.

Kakifrukt blir ofte hausta umogen, og inneheld då mykje garvesyre som gjev ein beisk smak. Ho kan mognast i romtemperatur, og går då frå å vera gule og sure til å vera raude og søte. Fruktkjøtet er saftig og kan minna om gelé. Kakifrukt held seg ikkje så lenge, og blir ofte tørka.

Sharon-typen inneheld ikkje garvesyre, og kan dermed etast utan ettermogning. Denne frukta blei utvikla i Israel og har namn etter Sharon i Israel.


fil:Diospyros kaki ja01.jpg|Blad og blomar av kakitreet.
fil:Hoshigaki Making.JPG|Tørking av kakifrukt i Japan. 
fil:Dried Kaki Fruit.jpg|Tørka frukt.


## Kjelder

* 
* «Sharon»  ved frukt.no

## Bakgrunnsstoff
* PERSIMMON  ved crfg.org
*
Stefan Petzner

**Stefan Petzner** () er ein austerriksk politikar og tidlegare journalist. Petzner er medlem i Bündnis Zukunft Österreich (BZÖ) («Alliansen for Austerrike si framtid») og var Jörg Haider sin politiske arvtakar. Han var partileiar ein kort periode etter at Jörg Haider døydde 11. oktober 2008.

Den 22. oktober, 2008 kunngjorde Petzner at Haider var «mannen i livet hans» og at Haider si kone Claudia godtok det. Som følgje at dette vart Petzner omgåande gjeve avskil frå posten som partileiar som han hadde hatt i ei veke.

## Referansar
Khopjor

**Khopjor** (russisk Хопёр) er ei elv i den europeiske delen av Russland og ei av sideelvane til Don frå venstre. Ho er 979 km lang med eit nedslagsfelt på . Ved munningen er middelvassføringa hennar 2720 m³/s og elva er her 300 meter brei. Khopjor er framkommeleg for skipsfart 323 km oppover elva. 

Av byar langs elva finn ein Balasjov, Borisoglebsk, Urjupinsk, Novokhopjorsk og Serafimovitsj.

Dei største sideelvane hennar er Vorona og Savala frå høgre, og Serdoba og Buzuluk frå venstre. 

Nedanfor Borisoglebsk ligg Khopjor naturreservat med bever, visent og russisk desman.

Elva har gjeve namn til føretaket Khoper-Invest kjend for ein pyramidespelsvindel. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Khopyor River|Khopyor River]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Artsjeda

**Artsjeda** (russisk Арчеда) er ei elv i Volgograd oblast i Russland og ei av sideelvane til Medveditsa frå venstre.

Elva er 167 km lang med eit nedslagsfelt på 2050 km². Artsjeda spring ut frå den sørvestlege delen av Volgahøgdene. Mesteparten av vassføringa kjem frå snøsmelting, og under tørrare periodar tørkar ho heilt inn frå midten av og oppover. 

Byen Frolovo ligg ved elva.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Арчеда (река)|Арчеда (река)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Volgahøgdene

**Volgahøgdene** eller **Volgaplatået** (russisk Приволжская возвышенность, *Privolzjskaja vozvysjennost*) er eit utstrekt høgdedrag i den europeiske delen av Russland med ei høgd opp til opptil 375 meter over havet. 

Volgahøgdene er ein del av Den austeuropeiske sletta. Dei ligg vest for elva Volga og mellom byane Kazan i nord og Volgograd i sør. Berglandskapet på platået fell bratt mot vestsida av Volga og ligg side om side med dei vidstrekte slettene på austsida. 

Landskapet på Volgaplatået er kjenneteikna av åsar og berg, som er grave ut av større og mindre elvar, som Khopjor, Medveditsa og Sura. Volga-Don-kanalen ligg i senkinga mellom Volgaplatået i nord og dei tilstøytande Jergeniåsane i sør. 

Sjølve Volgaplatået er ganske tynt folkesett, men i randområda og særskild ved breidda av Volga ligg fleire større byer, mellom anna (frå nord til sør) Kazan, Uljanovsk, Saransk, Penza, Syzran, Saratov og Volgograd.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Volgahøgdene|Volgahøgdene]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Balanda

**Balanda** (russisk Баланда ) er ei elv i Saratov og Volgograd oblast i Russland og ei av sideelvane til Medveditsa frå høgre i nedslagsfeltet til Don. Elva er 164&nbsp;km lang og har eit eige nedslagsfelt på .

Elva spring ut frå Volgahøgdene i Saratov oblast og renn søraustover til ho munnar ut i Medveditsa i Volgograd oblast. Mesteparten av vassføringa kjem frå snøsmelting frå Volgahøgdene. Den største byen ved elva er Kalininsk.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Баланда (река)|Баланда (река)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Buzuluk ved Khopjor

**Buzuluk** (russisk Бузулук) er ei elv i Volgograd oblast i Russland og ei av sideelvane til Khopjor frå venstre. Elva er 314&nbsp;km lang med eit nedslagsfelt på 9510&nbsp;km².

Elva spring ut frå vestsida av Volgahøgdene og frå hovudsakleg tilførsel av vatn frå snøsmelting. Den øvre delen av elva kan derfor stundom tørke heilt inn. I nedslagsfeltet hennar ligg meir enn 600 små innsjøar.

Av byar langs elva finn ein Novoanninskij og Kikvidze.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Бузулук (приток Хопра)|Бузулук (приток Хопра)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Jeruslan

**Jeruslan** (russisk Еруслан) er ei elv i Saratov og Volgograd oblast i Russland og ei av sideelvane til Volga frå venstre. Elva er 278 km lang og eit nedslagsfelt . 

Elva spring ut frå sørvestsida av Obsjtsjij Syrt-høgdene og munnar ut i Jeruslanbukta i Volgograd-reservoaret, som er ein del av Volga. Om sommaren tørkar Jeruslan inn og har enkelte stader salt vatn. Den viktigaste sideelva er Soljonaja Kuba. Elva Torgun var tidlegare ei sideelv til Jeruslan, men munnar no òg ut i Jeruslanbukta. 

Byen Krasnyj Kut ligg langs Jeruslan.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Еруслан (река)|Еруслан (река)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Åkle

**Åkle** eller **åklede** (mellomnorsk *áklædi*, 'på-klede') er ein mønstra, grov vevnad frå norsk bygdekultur. Det blei opphavleg brukt som sengeteppe, ofte oppå ein skinnfell, men har også vore brukt til å utsmykka kyrkjerom og opphaldsrom ved særskilde høve, som jul og bryllaup. Frå 1900-talet er åkle helst blitt sett på som prydtekstil som kan leggast på overflater eller hengjast opp på veggen.

Åkle fanst i mange ulike mønster og blei laga med mange ulike vevteknikkar, som rutevev, rosengang, krokbragd og skillbragd. I dag er rutevev på toskaftsvev mest vanleg. Vevnaden er typisk mangefarga med mønster laga av geometriske figurar.

## Kjelder

* 
----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Åkle|Åkle]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Obsjtsjij Syrt

**Obsjtsjij Syrt** (russisk Общий Сырт) er eit høgdedrag eller platå i den europeiske delen av Russland. Det startar nord for Orenburg som ei grein av Uralfjella og strekkjer seg sørvestover til austbreidda av Volga.

Høgdene dannar vasskiljet mellom elvane Volga og Ural, og utgjer òg ein del av grensa mellom Europa og Asia. Mot aust når Obsjtsjij Syrt opp i høgder på over 500&nbsp;moh.

Nordhellinga av Obsjtsjij Syrt er dekt av lauvskog, medan sørhellingen mot Den kaspiske senkinga har steppekarakter.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Obsjtsjij Syrt|Obsjtsjij Syrt]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Ilovlja

**Ilovlja** (russisk Иловля) er ei elv i Saratov og Volgograd oblast i Russland og ei av sideelvane til Don frå venstre. Elva er 358 km lang og har eit nedslagsfelt på . Middelvassføringa hennar er 9,6 m³/s. 

Elva frys til i desember og vert isfri att i mars. Tidlegare var det er ein dragstad her mellom elvane Volga og Don. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Иловля (река)|Иловля (река)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Medveditsa ved Don

**Medveditsa ** (russisk Медведица) er ei elv i Volgograd oblast i Russland og ei av sideelvane til Don frå venstre. Elva er 745 km lang med eit nedslagsfelt på . Middelvassføringa hennar er 69&nbsp;m³/s. 

Namnet Medveditsa tyder *binne*, og i følgje soga kjem det av den store mengda bjørn som tidlegare var i området. 

Elva sprint ut frå Volgahøgdene i dei nordaustlege delane av Saratov oblast, og renn hovudsakleg sørvestover og inn i Volgograd oblast, der ho munnar ut i Don. 

Dei største sideelvane hennar er Balanda og Tersa frå høgre, og Idolga, Karamysj og Artsjeda frå venstre.

Dei største byane ved elva er Petrovsk, Atkarsk, Zjirnovsk og Mikhajlovka. Elva er framkommeleg for skipsfart opp til Atkarsk. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Медведица (приток Дона)|Медведица (приток Дона)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Soljonaja Kuba

**Soljonaja Kuba** (russisk Солёная Куба, tyder 'Salte Kuba') er ei elv i Saratov og Volgograd oblast i Russland og ei av sideelvane til Jeruslan frå venstre.

Elva er 88&nbsp;km lang. Ho startar i nærleiken av kjeldene til Malyj Uzen og Jeruslan og i nærleiken av landsbyen Zaprudnogo. Soljonaja Kuba munnar ut i Jeruslan nær Valuevka.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Солёная Куба|Солёная Куба]]» frå , den 23. oktober 2008.*
ESO 507-70

**ESO 507-70**, **ESO 507-G070** eller **AM 1300-233** er ein irregulært forma galakse som ligg rundt 300 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Vasslangen. ESO 507-70 er sannsynlegvis resultatet av to galaksar som har kollidert. Galaksen er ekstremt deformert og viser ingent teikn etter ein anteken opphavleg spiral- eller ellipseform.

## Kjelder

* *Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding *'STScI-2008-16*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
Tsaritsa

:*Tsaritsa er den kvinnelege forma av [[tsar]] på russisk*.

**Tsaritsa** (russisk Царица) er ei lita elv i Volgograd oblast i Russland og ei av sideelvane til Volga frå høgre. Elva renn gjennom sentrum av Volgograd. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Царица (река)|Царица (река)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Tsjir

**Tsjir** (russisk Чир) er ei elv i Rostov og Volgograd oblast i Russland og ei av sideelvane til Don frå høgre. Elva er 317 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Elva har utspring i Donhøgdene og får hovudsakleg vasstilførsel frå snøsmelting. Ei av sideelvane hennar er Kurtlak frå venstre. 

Byen Surovikino ligg ved elva. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Чир (река)|Чир (река)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
ESO 550-2

**ESO 550-2** eller **ESO 550-IG02** er eit par av vekselverkande spiralgalaksar som ligg rundt 400 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Floda.

Den eine galaksen i ESO 550-2 er større, og har fått den eine spiralarmen deformert grunna tidevasspåverknad frå den mindre galaksen. Sterk stjernedanning føregår i den deformerte spiralarmen og i ein ringstruktur rund kjernen til galaksen. Begge galaksane er omgjevne av gløden frå svakt skinande stjerner og interstellart materie som har blitt spreidd i rommet grunna gravitasjonspåverknaden frå ein tredje galakse i nærleiken.

## Kjelder

* *Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding *'STScI-2008-16*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
Haddal

**Haddal** er ei bygd og ein tidlegare tettstad i Ulstein kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden ligg sørvest på Hareidlandet, ved Haddalsvika, ti kilometers køyring sørom Ulsteinvik. 

Haddal skule ligg her.

Fylkesveg 653 passerer bygda nede ved sjøen. 

## Sjå òg
* Tettstader i Møre og Romsdal

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»
Andoga

**Andoga** (russisk Андога) er ei elv i Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Suda frå venstre. Elva er 150&nbsp;km lang.

Ved breidda av Andoga ligg Filippo-Irapskaja-klosteret som vart hardt skadd under sovjettida. Klosteret vart grunnlagd på 1600-talet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Андога (река)|Андога (река)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Arp 193

**Arp 193**, **IC 883**, **UGC 8387**, **VV 821** eller **I Zw 056** er ein irregulært forma galakse som ligg rundt 300 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Jakthundane. Arp 193 er ekstremt deformert og har to tidevasshalar, noko som tyder på at galaksen er eit resultat av to gassrike galaksar som har kollidert og blitt slegne saman til éin. Kollisjonen ser ut til å ha starta ein eksplosiv stjernedanning, noko som er indikert ved lyse stjernehopar i sentralregionen til galaksen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding *'STScI-2008-16*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
Andoma

**Andoma** (russisk Андома) er ei elv i Vologda oblast i Russland og munnar ut i Onegasjøen. Elva er 156 km lang og har eit nedslagsfelt på 2570 km².

Dei største sideelvane hennar er Samina og Jalega, begge frå høgre. 

Andoma spring ut frå Andomahøgdene. Den øvre delen av elva er smal og svingete og renn gjennom ei rekkje innsjøar. Den største av desse er Ajnozero. Etter Ajnozera vert elva omkring 20 meter brei, men renn framleis raskt og har mange stryk. Den øvre og midtre delen av elva renn gjennom audemark, medan det ligg ein del landsbyar langs nedre del av elva. Diktaren Nikolaj Kljujev var frå ein av desse landsbyane. 

Elva frys til i november og vert isfri att i april. Trass i at elva ikkje kan nyttast til skipsfart vert ho nytta til tømmerfløyting. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Андома|Андома]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Sylte i Fjord

**Sylte** er kommunesenteret og gard i Fjord kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden har ligg ved Norddalsfjorden, nedst i Valldal. Valldalselva (også kalla Valldøla) renn ut i fjorden her. Sylte ligg på austsida av elva og elveosen, Muri ligg på motsett side av elva. Sylte er ein gamal gard (grend), men størstedelen av innmarka er no brukt til tomt for sentrumsbygg. Sjølve garden Sylte går om lag 2 km oppover i dalen og omfattar Ødegård og den skogkledde Syltemoa med sandtak. Fram til omkring 1955 var delar av Sylte ein allmening eigd av bønder oppover i dalen, på allmenningen stod naust og såkalla kyrkjebuder der bøndene kunne sette inn hesten og lagre private saker. På den tidlegare allmenningen er det no bensinstasjon, bilverkstad og daglegvareforretning.

Her ligg Sylte kyrkje, barne- og ungdomsskulen Valldal skule og andre sentrumsfunksjonar som kommunehus og bank.

## Sjå òg
* Tettstader i Møre og Romsdal

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi frå Sylte på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Sylte

**Sylte** kan ha fleire tydinga:

* Sylte kommune &ndash; tidlegare kommune i Romsdal, òg kalla Tresfjord, no del av Vestnes
* Sylte i Fræna &ndash; tettstad i Fræna i Romsdal
* Sylte i Surnadal &ndash; ei bygd i Surnadal på Nordmøre
* Sylte i Vanylven &ndash; ei bygd i Vanylven på Sunnmøre
* Sylte i Norddal &ndash; kommunesenteret i Norddal kommune på Sunnmøre
* Sylte i Trollhättan &ndash; ein stad i Västra Götalands län i Sverige
* kjøttpålegget sylte &ndash; pålegg av kokt, krydra, pressa og salta svin
* syltetøy
Vozjegaelva

**Vozjega** eller **Vozja** (russisk Вожега eller Во́жа) er ei elv i Vologda oblast i Russland som munnar ut i innsjøen Vozje. Elva er 140 km lang og har eit nedslagsfelt på 1980 km².

Dei største sideelvane hennar er Tsjuzjga og Tavenga, begge frå høgre. 

Vozjega spring ut frå Verkhnevazjskojhøgda, som ligg nord i Vologda. Elva renn hovudsakleg vestover og følgjer eit svingete elvefar. Breidda er hovudsakleg skogkledd og området som elva renn gjennom er tynt folkesett. 

Elva renn tre kilometer frå byen Vozjega.

Vozjega er rik på fisk og er ei populær elv for både fiske og vassport. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Вожега (река)|Вожега (река)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Voron ved Suda

**Voron** (russisk Ворон) er ei elv i Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Suda i nedslagsfeltet til Volga.

Ved elva ligg landsbyen Kaduj.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Ворон (приток Суды)|Ворон (приток Суды)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Vytegraelva

**Vytegra** (russisk Вытегра) er ei elv i Vologda oblast i Russland og munnar ut i Onegasjøen.

Elva renn frå Matkozerasjøen og har ei lengd på 64 km. Nedslagsfeltet hennar er 1670 km ². Elva er ein del av Volga-Austersjø-kanalen og er regulert av ei rekkje sluser langs heile elva og er knytt til elva Kovzja via ein kanal. 

Byen Vytegra ligg ved elva.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Вытегра (река)|Вытегра (река)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Marxist Forlag

**Marxist Forlag** er eit norsk forlag som vart skipa i 2007 som aksjeselskap. Det gav ut den fyrste boka so same året.

I samarbeid med Marxistisk Forum gjev forlaget ut ein serie av hefte som tek opp grunnleggjande teoretiske og politiske spørsmål - *Søkelys*. Hefte nr. 1 kom i mars 2009, og her skreiv spesialist i psykiatri, professor Svein Haugsgjerd om *Psykoterapi og frigjøring*.

Marxist Forlag samarbeider i Noreg med Marxistisk Forum og Bevegelsen for Sosialisme (BfS).

## Bakgrunnsstoff
*Nettstaden til Marxist Forlag
Helsem

**Helsem** er ein tettbygd stad i Stranda kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden er eit bustadområde like sør for Stranda sentrum.

## Sjå òg
* Tettstader i Møre og Romsdal

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»
Dvinitsa

**Dvinitsa** (russisk Двиница) er ei elv i Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Sukhona frå venstre i nedslagsfeltet til Nordre Dvina.

Elva er 174 km lang og har eit nedslagsfelt på 2400 km².

Dei største sideelvane hennar er Sjorova og Votsja, begge frå venstre. 

Dvinitsa spring ut frå eit myrområde søraust for Kharovska. Ho renn søraustover gjennom eit hovudsakleg aude område langs Kharovskojryggen. Elva renn gjennom store skogområde, men den nedre delen av elva har myrlendte breidder. 

Dvinitsa munnar ut i Sukhona 10 kilometer ovanfor landsbyen Sjuskjoe i Vologda. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Двиница|Двиница]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Zolotukha

**Zolotukha** (russisk Золотуха) er ei lita elv i Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Volgdaelva frå høgre. Elva renn gjennom byen Vologda og er 15 km lang. Det går meir enn ti bruer over elva. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Золотуха (река)|Золотуха (река)]]» frå ,  den 23. oktober 2008.*
Arp 236

**Arp 236**, **IC 1623** eller **VV 114** er eit vekselverkande galaksesystem som er veldig lyssterkt i det infraraude, og som ligg rundt 300 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Kvalfisken. VV 114E, den eine galaksen i systemet, har ei større mengd av varm og tett gass. Varm og tett gass finn ein òg i den overlappande og samanbindande regionen mellom kjernane til dei to galaksane. Observasjonar tyder på at Arp 236 er på veg mot sluttstadiumet av galaksekollisjonen, sidan ein kraftig straum av gass inn i sentrale område av galaksen vil starta ei intens stjerndedanning som kan forsterka den infraraude lysstyrken til galaksen til over det ultra-lyssterke. Arp 236 vil sannsynlegvis etter kvart utvikla seg til eit kompakt system med eksplosiv stjernedanning, liknande galaksen Arp 220.

## Kjelder
*
Myklebost

:*Sjå også* Myklebust

**Mykjebost** kan vere ulike stader:

* Myklebost i Vanylven &ndash; tettstad inst i Syvdsfjorden
* Myklebost i Ålesund &ndash; tettstad på Ellingsøya
Kema

:*For den russiske elva i [[Primorskij kraj]], sjå [[Kema i Primorskij kraj]]*

**Kema** (russisk Кема) er ei elv i Vologda oblast i Russland og munnar ut i Belojesjøen i nedslagsfeltet til Volga. Elva er 150 km lang og har eit nedslagsfelt på . Middelvassføringa hennar er 44,8 m³/s.

Dei største sideelvane hennar er Indomanka frå venstre og Korba frå høgre. 

Kema renn ut frå Kemasjøen og renn sørover gjennom audemarka. I nedre del av elva ligg landsbyen Pokrovske og ved munningen ligg Novokemskij.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Кема|Кема]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Kitsjmenga

**Kitsjmenga** (russisk Кичменьга) er ei elv i Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Jug frå venstre i nedslagsfeltet til Nordre Dvina. Elva er 208 km lang og har eit nedslagsfelt på . Middelvassføringa hennar 20 km frå munningen er 18,8 m³/s.

Kitsjmenga spring ut frå Kitsjmengskikh-myrane nordvest for byen Kitsjmengskij. Elva renn hovudsakleg gjennom aude område, men i nedre del finst det enkelte landsbyar. Kitsjmenga munnar ut i Jug ved Kitsjmengskij.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Кичменьга|Кичменьга]]» frå , den 23. oktober 2008.*
IC 2545

**IC 2545** eller **AM 1003-333** er eit par av kolliderande galaksar som ligg rundt 450 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Luftpumpa. Systemet har to tydelege tidevassarmar av gass og stjerner slengde ut frå sentralregionen. Den eine tidevassarmen inneheld fleire blåe stjernehopar. IC 2545 gløder sterkt i det infraraude, noko som i tillegg til tidevassarmane er eit teikn på at det er snakk om to kolliderande galaksar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen i sin heilskap baserer seg på pressemelding *'STScI-2008-16*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
Kobozja

**Kobozja** (russisk Кобожа) er ei elv i Novgorod og Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Mologa frå venstre i nedslagsfeltet til Volga. Elva er 184 km lang og har eit nedslagsfelt på . Middelvassføringa hennar er 19,5 m³/s. 

Landsbyen Kabozja ligg ved elva. Dei største sideelvane hennar er Levotsjka og Tsjornaja frå høgre. 

Kobozja spring ut frå Belikojesjøen aust i Novgorod oblast og munnar ut i Mologu like ovanfor byen Ustjuzjna. Elva renn først nordover gjennom skogområde og er 10-15 meter brei. Ei demning er bygd over elva ved Kabozja. I nedre del er Kobozja vorte 30-40 meter brei og breidda er meir prega av grassletter og sand. I munningen ligg øya Kobozji Mologe. 

Elva er ei populær turistelv for både fisking og vassport. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Кобожа|Кобожа]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Nygle

Ei **nygle** er ein tapp i botnen på ein båt som ein tek ut når båten står på land og skal tømmast for vatn. Ordet vert nokre stader brukt om holet som tappen står i. Nygla vert oftast plassert i bakerste rommet. Eit hol vert bora like inn til, eller gjennom, kjølen. Når båten skal på vatnet vert det tetta. Det vert ofte brukt ein tott av taug til å tette med. Brukar ein treplugg til nygle bør den vere av rå materiale sidan tørt tre kan svelle så mykje at båtbordet vert sprengd. 

Når båten kjem på land, vert nygla teken ut slik at vatnet kan renne ut. Når ein båt vert sett til lagring, til dømes i eit naust, må han stå slik at alt vatnet renn ut. På store båtar kan det og vere nyglehol framme i båten.

## Kjelder
* Gunnar Eldjarn og Jon Godal: *Åfjordbåten og Nordlandsbåten * Bind 4.
Kovzja

**Kovzja** (russisk Ковжа) er ei elv i Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Belojesjøen frå venstre. Elva er 86&nbsp;km lang og har eit nedslagsfelt på .

Kovzja renn frå ein innsjø nordvest i Vologda oblast. Elva er ein del av Volga-Austersjø-kanalen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Ковжа|Ковжа]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Kolp

**Kolp** er ei elv i Leningrad og Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Suda frå høgre i nedslagsfeltet til Volga. Elva er 254 km lang og har eit nedslagsfelt på . Middelvassføringa hennar 30 km frå munningen er 25,2&nbsp;m³/s.

Dei største sideelvane til Kolp er Vesjarka frå venstre og Krupen frå høgre.

Byen Babajevo ligg ved Kolp.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Колпь|Колпь]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Lezja

**Lezja** (russisk Лежа) er ei elv i Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Sukhona frå høgre i nedslagsfeltet til Nordre Dvina. Elva er 178 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring 47 km frå munningen på 10,5 m³/s. 

Dei største sideelvane hennar er Senga og Komela frå venstre, og Vokhtozjka frå høgre. 

Den urbanliknande busetjinga Vokhtoga ligg nær elva. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Лежа|Лежа]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Tsjagoda ved Mologa

**Tsjagoda** (russisk Чагода) er ei elv i Leningrad og Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Mologa frå venstre i nedslagsfeltet til Volga. Elva er 242 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 58 m³/s 112 km frå munningen. 

Elva frys til i november eller desember og vert isfri att i april eller tidleg i mai. 

Dei største sideelvane hennar er Gorjun, Lid og Vnina frå venstre, og Pes. Landsbyen Tsjagoda ligg ved elva. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Чагода (приток Мологи)|Чагода (приток Мологи)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Ojat

**Ojat** (russisk Оять) er ei elv i Vologda og Leningrad oblast i Russland og ei av sideelvane til Svir frå venstre. Elva er 266 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 51,8 m³/s. 

Av sideelvar til Ojat finn ein mellom anna Sjapsja. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Оять (река)|Оять (река)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Pes

**Pes** (russisk Песь) er ei elv i Novgorod og Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Tsjagoda frå høgre i nedslagsfeltet til Volga. Elva er 145 km lang og har eit nedslagsfelt på . 123 km frå munningen har elva har ei middelvassføring på 6,4 m³/s. 

Av stader langs elva finn ein Khvojnaja, Sazonovo og Tsjagoda. 

Dei største sideelvane er Rattsa frå venstre og Kusjavera frå høgre. 

Elva er ei populær elv for fiske og vassport. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Песь (река)|Песь (река)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Sogozja

**Sogozja** (russisk Согожа) er ei elv i Jaroslavl og Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Volga. Elva er 125&nbsp;km lang og har eit nedslagsfelt på .

Elva munnar ut i Volga via Rybinsk-reservoaret. Før Rybinsk-reservoaret vart bygd var Sogozja ei sideelv til Sjeksna.

Byen Posjekhonje ligg ved Sogozja

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Согожа (река)|Согожа (река)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Sudaelva

**Suda** (russisk Суда) er ei elv i Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Volga. Elva er 184&nbsp;km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 134 m³/s. Elvar munnar ut i Volga via Rybinsk-reservoaret

Dei største sideelvane hennar er Sjogda og Andoga frå venstre og Kolp, Voron og Petukh frå høgre.

Landsbyan Borosov-Sudskoje og Suda ligg ved elva. To kilometer frå elva ligg den urbanliknande busetjinga Kaduj.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Суда (река)|Суда (река)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Tolsjma

**Tolsjma** (russisk Толшма) er ei elv i Kostroma og Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Sukhona frå høgre. Elva er 157&nbsp;km lang og har eit nedslagsfelt på .

Tolsjma har kjelda si i myrområde nær landsbyen Khomutino. Elva renn hovudsakleg gjennom skogsområde og har ei breidde på 20-40 meter. Tolsjma munnar ut i Sukhona ved Ust-Tolsjma.

Tidlegare vart elva nytta til tømmerfløyting.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Толшма|Толшма]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Ikornnes

**Ikornnes** er ei tidligare grend, nå omtala som tettstad på Sørestranda i Sykkylven kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden har  og ligg på vestsida av Sykkylvsfjorden, tvers overfor Sykkylven sentrum. Sykkylvsbrua på Fv71 går over fjorden mellom Sykkylven og Ikornnes. Den består av gardana Ekornes indre, gardsnummer 41, og Ekornes ytre, gardsnummer 41.

Her ligg møbelfabrikken J.E. Ekornes AS, som er ein del av Ekornes konsernet.

## Sjå òg
* Tettstader i Møre og Romsdal

## Bakgrunnsstoff
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»
Mologa

**Mologa** (russisk Молога) er ei elv i Tver, Novgorod og Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Volga frå venstre. Elva er 456 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 237 m³/s. 

Elva spring ut frå Valdajhøgdene og munnar ut i Volga via Rybinsk-reservoaret. Elva frys til i november og er islagd til april eller tidleg i mai.

Dei største Rivitsa, Voltsjina, Keza, Saragozja, Kirva, Kobozja og Tsjagodosjtsja frå venstre, og Ostretsina, Osen og Ratynja frå høgre. 

Byane Bezjetsk, Pestovo og Ustjuzjna ligg langs Mologa. Den historiske byen Mologa låg tidlegare ved munningen i Volga, men då Rybinsk-reservoaret vart fylt i 1947 vart byen flauma over.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Молога (река)|Молога (река)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Obnora

**Obnora** (russisk Обнора) er ei elv i Vologda og Jaroslavl oblast i Russland og ei av sideelvane til Kostroma frå høgre. Elva er 132 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Byen Ljubim ligg ved munningen til Obnora.

Dei største sideelvane hennar er Nurmi, Velikusja, Kuza, Sjarna og Rusjafrå venstre og Utsja frå høgre. 

Elva er ei populær turistelv for fisking og vassport. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Обнора|Обнора]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Unzja

**Unzja** (russisk Унжа) er ei elv i Vologda og Kostroma oblast i Russland og ei av sideelvane til Volga frå venstre. Elva er 426&nbsp;km lang og har eit nedslagsfelt på . 50&nbsp;km frå munningen har elva ei middelvassføring på 158 m³/s, men vassføringa varierer mykje gjennom året. I vårflaumen er maksimumet 2520&nbsp;m³/s og om vinteren heilt nede i 7,82&nbsp;m³/s.

Unzja startar der elvane Kema og Lundonga renn saman og munnar ut i Unzjenskij-bukta i Gorkij-reservoaret. Ho frys vanlegvis til i november og er isdekt til april-mai.

Dei største sideelvane hennar er Viga, Neja og Mezja.

Langs Unzja ligg byane Kologriv, Manturovo og Makarjev.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Unzja|Unzja]]» frå ,  den 23. oktober 2008.*
Uftiuga ved Kubenskoje

**Uftiuga** (russisk Уфтюга) er ei elv i Vologda oblast i Russland og munnar ut i innsjøen Kubenskoje i nedslagsfeltet til Nordre Dvina. Elva er 117 km lang og har eit nedslagsfelt på . 

Uftiuga spring ut nord i Vozjegskom rajon, sørvest for landsbyen Vozjega. Elva renn hovudsakleg sørover gjennom skogområde. Det ligg fleire landsbyar langs elva. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Уфтюга (впадает в Кубенское)|Уфтюга (впадает в Кубенское)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Uftiuga ved Koksjenga

**Uftiuga** (russisk Уфтюга) er ei elv i Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Koksjenga frå venstre i nedslagsfeltet til Nordre Dvina. Elva er 124 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 10,5 m³/s. 

Uftiuga spring ut frå ei stor myr 25 km nord for byen Totma. Elva renn gjennom skogområde. Den øvre delen av elva er stort sett folketom, medan landsbyane ligg tett i den nedre delen. Uftiuga munnar ut i Koksjenga tre kilometer frå den store landsbyen Tarnogoskij Gorodok

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Уфтюга (приток Кокшеньги)|Уфтюга (приток Кокшеньги)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Sjarzjenga

**Sjarzjenga** (russisk Шарженга) er ei elv i Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Jug frå venstre. Elva er 183 km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 14 m³/s. 

Elva spring ut frå Dei nordrussiske høgdene. Sjarzjenga frys vanlegvis til i slutten av oktober eller tidleg i november, og vert isfri att i slutten av april eller stundom i byrjinga av mai.

Langs elva ligg landsbyane Logduz og Plesjkino.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Шарженга|Шарженга]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Straumgjerde

**Straumgjerde** er ein tettstad i Sykkylven kommune i Møre og Romsdal fylke. Staden har  og ligg inst i Sykkylvsfjorden, åtte kilometer sørom Sykkylven sentrum. Sørom Straumgjerde ligg Fitjavatnet.

## Sjå òg
* Tettstader i Møre og Romsdal

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Møre og Romsdal»
Sjeksna

**Sjeksna** (russisk Шексна) er ei elv i Vologda oblast i Russland og ei av sideelvane til Volga frå venstre. Elva er 139&nbsp;km lang og har eit nedslagsfelt på . Elva har ei middelvassføring på 172 m³/s 28&nbsp;km frå munningen.

Elva spring ut frå Belojesjøen og ho munnar ut i Vologa via Rybinsk-reservoaret ved byen Tsjerepovets. Elva er no 139&nbsp;km lang, men før dei nedre delane vart ein del av Rybinsk-reservoaret var ho rundt 400&nbsp;km lang og rann saman med Volga ved Rybinsk. Sjeksna er ein del av Volga-Austersjø-kanalen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:ru:Шексна (река)|Шексна (река)]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Årebetennelse

**Årebetennelse** eller **flebitt** er ein betennelse i ei blodåre, vanlegvis i føtene. Årsaka kan kome av langsam blodstraum i årene, sørleg ved sengeleie etter operasjonar eller dårleg allmenntilstand på grunn av andre sjukdommar. Symptom på årebetennelse er heving og sterke smerter. Årebetennelse vert behandla med koagulasjonshemmande midlar.

Når årebetennelse fører til at blodet levrar seg (tromboserar), vanlegvis djupt i årene, vert dette kalla  **[[tromboflebitt]]**. Desse klumpane med størkna blod kan fraktast til lungene og føre til dødleg lungeemboli.

## Kjelder

*
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Phlebitis|Phlebitis]]» frå ,  den 23. oktober 2008.*
Isopropylaminometylaminometyltiotriazin

**Isopropylaminometylaminometyltiotriazin** eller **desmetryn** (C8H15N5S) er eit pesticid som mellom anna består av triazin. Stoffet er både helse- og miljøskadeleg og er giftig for organismar i vatn. Ved utslepp kan stoffet gje uønskte langtidsverknader i vassmiljø. 

## Kjelder
* Stoffliste
Åreforkalking

: *Åreforkalking er òg eit eldre omgrep for [[demens]]*.

**Åreforkalking** eller **aterosklerose** er ein tilstand eller prosess der innsida av blodårene vert dekte til av ei blanding av kalk, feitt og kolesterol. Dette kan føre til at blodet får problem med å strøyme gjennom åra, noko som igjen resulterer i høgt blodtrykk. I verste fall vil blodstraumen verte hindra så kraftig at vevet som blodåra skulle lede blod til, ikkje får nok oksygen og døyr. Dette vert kalla infarkt. Viss eit infarkt skjer i muskelvevet i hjarte kallar vi det hjarteinfarkt. Eit infarkt i hjernen er vanlegvis det vi forbinder med slag. Åreforkalking som fører til sjukdom blir kalla **aterosklerotisk sjukdom**.

Usunn livsstil og mykje metta feitt i kosten er risikofaktorar som aukar faren for åreforkalking.

## Risikofaktorar

Arvelege faktorar, røyking, høgt blodtrykk (hypertoni) og høgt kolesterolnivå i maten vert rekna for å auke risikoen. Òg alder, kjønn (menn vert oftare råka), diabetes og overvekt påverkar. Om ein sluttar å røyke og betrar kosthaldet (og eventuelt får medisinar) kan framtidsutsiktene verte lysare. Fysisk inaktivitet samt stressfyllt livsmønster inneber òg ein risiko.

## Sjå òg
* Hjarte- og karsjukdommar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Åreforkalking|Åreforkalking]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Åre i Sverige

**Åre** er ein svensk tettstad i Åre kommun i Jämtlands län i Jämtland. I 2005 hadde tettstaden 1&nbsp;260 innbyggjarar. 

Åre er ein populær vintersportsstad og har òg ein 18-hols golfbane. Åre har arrangert VM i alpint to gonger, 1954 og 2007. 

Åre har søkt om å få arrangere Olympiske vinterleikar heile sju gonger, i 1984 og 1988 saman med Falun og i 1992, 1994, 1998, 2002 og 2004 saman med Östersund utan å lukkast.

Alt på 1100-talet stoppa tusenvis av pilegrimar frå heile Europa ved Åre gamle kyrkje på veg til grava til Olav den heilage i Nidaros.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Åre i Sverige|Åre i Sverige]]» frå , den 23. oktober 2008.*
Det Åpne Teater

**Det Åpne Teater** var eit teater i Oslo som låg i gata Tøyenbekken 34 på Grønland, i dei tidlegare lokala til Oslo Elektriske Sveiseverksted. Teateret vart formelt nedlagt 31. desember 2009 og gjekk inn i det nyoppretta Dramatikkens hus, som har overteke bygningen i Tøyenbekken 34. 

Det Åpne Teater vart grunnlagt i 1986 som ei stifting med føremål å primært utvikle og framføre ny dramatikk og medverke til fagleg og kunstnarisk utvikling hos dramatikarar. Styremedlemmene i stiftinga vart oppnemnd av Norske Dramatikeres Forbund, Norsk Sceneinstruktørforening, Norsk Skuespillerforbund og Norsk teater- og orkesterforening.

Lokala til den tidlegare sveiseverkstaden vart ombygd til eit teaterbygg, mellom anna ved dugnadsinnsats.

Teatersjef var Franzisca Aarflot (regissør og dramatikar) og dramaturgarbeidet vart leia av dramaturg Ragnhild A. Mærli.

Teateret tilbaud nye dramatikarar individuell rettleiing for utvikling av scenetekst, der tekstar vart handsama av dramaturgar og instruktørar, eventuelt via ein tverrfagleg prosess med andre scenekunstnarar.

Teateret med-produserte rundt to produksjonar årleg saman med andre teater eller frie grupper og var i tillegg vertskap for ei rekkje gjesteførestellingar kvar sesong.

I 2006 viste teatret i alt 52 førestillingar.

Teateret samarbeidde elles med Nationaltheatret, Det Norske Teatret og Statens teaterhøgskole og initierte i 2002 eitt 2-årleg pilot-prosjekt for tre dramatikarar. Seinare vedtok Kunsthøgskolen i Oslo òg å starta ei slik utdanning. Ein av deltakarane på pilotprosjektet, Liv Heløe, mottok Ibsenprisen i 2006.

Teateret hadde òg fokus på internasjonalt samarbeid og introduksjon av norske dramatikarar i utlandet og tilsvarande til Noreg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Det Åpne Teater|Det Åpne Teater]]» frå ,  den 23. oktober 2008.*  

## Bakgrunnsstoff