open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Piz Lagrev

**Piz Lagrev** er eit fjell i Albulafjella i Graubünden i Sveits. Fjellet ligg litt sørvest for St. Moritz og har ei høgd på 3165 meter over havet. Sør for fjellet ligg Silsersee og Silvaplanasjøen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Piz Lagrev|Piz Lagrev]]» frå ,  den 8. februar 2012.*
Piz Lad

**Piz Lad** er eit fjell i Sesvennafjella (Alpane), på grensa mellom  Italia og Sveits. Trippelpunkt mellom Austerrike, Italia and Sveits (2&nbsp;180 moh) ligg 800 meter nord for toppen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Piz Lad|Piz Lad]]» frå ,  den 8. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Längflue

**Längflue** er ein mindre topp i Wallis-Alpane i nærleiken av Saas-Fee i Sveits. Det går ei kabelvogn om til toppen, som ligg ved Feebreen. Toppen er ein del av Mischabel-massivet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Längflue|Längflue]]» frå ,  den 8. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* moh MtTransportSF/InstallationsSF/38 Längflue saas-fee.ch
Piz Laschadurella

**Piz Laschadurella** er eit fjell i Sesvennafjella (Dei sveitsiske Alpane) i Graubünden i Sveits. Fjellet er ein del av Sveits nasjonalpark.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Piz Laschadurella|Piz Laschadurella]]» frå ,  den 8. februar 2012.*
Lund + Slaatto Arkitekter

**Lund + Slaatto Arkitekter AS** (**Lund & Slaatto**) er eit norsk arkitektfirma skipa i 1958 av Kjell Lund og Nils Slaatto. Samarbeidet mellom Lund og Slaatto varte heilt til 1995, men Lund + Slaatto Arkitekter, som blei skipa i 1987, fører kontinuiteten vidare frå det opphavlege selskapet. 

Lund + Slaatto Arkitekter står bak ei lang rekkje prestisjetunge prosjekt og har vunne fleire norske og internasjonale arkitekturprisar. Kontoret har mellom anna motteke Houens fonds diplom for fem av sine prosjekt; St. Hallvard kyrkje og kloster i 1975, Det Norske Veritas på Høvik i 1988, St. Magnus kyrkje på Lillestrøm i 1991, Sølvberget, Stavanger kulturhus i 1994 og VG-huset, Akersgata 55 i Oslo i 2000. Alt i 1958 fekk Lund & Slaatto  Betongtavlen for Asker rådhus. Dei fekk også Betongtavlen i 2006 for den nye Svinesundsbrua.

Av andre store verk kan ein nemne Chateau Neuf frå 1977 og vernebygget i glas til Domkyrkjeruinane på Hamar. Prosjektet fekk Norsk Stålkonstruksjonspris for 1999. 
## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside
Lauberhorn

**Lauberhorn** er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits, mellom Wengen og Grindelwald. Toppen ligg 2472 meter over havet. 

Fjellet er mest kjend for Lauberhornrennet (tysk *Lauberhornrennen*) som vert halde her kvart år oppfor Wengen i Berner Oberland. Utforrennet er det lengste i verda med ei løype på 4455 meter og ei løpstid på om lag to og eit halv minutt. Det er om lag 30-45 sekund lenger enn vanlege utforrenn. Toppfarten når gjerne 160 km/t ved *Haneggschuss*, den høgaste farten ein oppnår i renn arrangerte av FIS i verdscupen i alpine greiner. Lauberhornrennet vert sagt å vere det vakraste i verda, omgjeve av Eiger, Mönch og Jungfrau oppfor Lauterbrunnendalen, og vert vanlegvis halde under knallblå himmel i midten av januar. Løpet er òg kjend for hoppet *Hundschopf,*, eit 40 meter høgt hopp over ein bergnabb, samt *Kernen-S* der ein passerer over ei bru i kring 80 km/t, samt *Wasserstation*-tunnelen som går under den lokale jarnbanen Wengernalpbahn).

Det har vorte halden utforrenn i Lauberhorn sidan 1930 og er eit av dei eldste skirenna i verda. I 1991 omkom den unge austerrikaren Gernot Reinstadler under trening før rennet, som då vart avlyst det året. Lasse Kjus er den einaste frå Skandinavia som har vunne rennet, noko han gjorde i 1999. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lauberhorn|Lauberhorn]]» frå ,  den 8. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Lauberhorn.ch - offisiell side
Le Catogne

**Le Catogne** er eit fjell i Mont Blanc-massivet i Sveits. Fjellet har ei høgd på 2598 meter over havet og ligg søraust for Martigny. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Le Catogne|Le Catogne]]» frå ,  den 8. februar 2012.*
Le Chamossaire

**Le Chamossaire** er eit fjell vest i Bern-Alpane, oppfor Villars-sur-Ollon i kantonen Vaud. Fjellet er ein del av skiområdet og toppen er lett tilgjengeleg frå Bretaye med Bex–Villars–Bretaye-banen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Le Chamossaire|Le Chamossaire]]» frå ,  den 8. februar 2012.*
Le Moine

**Le Moine** er eit fjell i Wallis-Alpane, i nærleiken av Bourg-Saint-Pierre i Sveits. Det ligg på ryggen Les Maisons Blanches i Grand Combin-massivet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Le Moine|Le Moine]]» frå ,  den 8. februar 2012.*
Le Parrain

**Le Parrain** er eit fjell i Wallis-Alpane i Sveits.

Le parrain er eit vanleg namn for gudfar på fransk. Fjellet vert derfor stundom kalla «Gudfaren».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Le Parrain|Le Parrain]]» frå ,  den 8. februar 2012.*
Le Rubli

**Le Rubli** (eller **Rüeblihorn**) er eit 2&nbsp;285 meter høgt fjell vest i Bern-Alpane, oppfor Rougemont i kantonen Vaud, nær grensa til kantonen Bern. Le Rubli har bratte fjellsider og toppen er relativt vanskeleg å nå. Ein via ferrata starta nær gondolstasjonen ved Videmanette (2&nbsp;160 moh)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Le Rubli|Le Rubli]]» frå ,  den 8. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*en/travel/getting_around/cable-railways/videmanette-near-gstaad-but-french-speaking.html La Vidémanette – Gstaad Dolomitts - Myswitzerland.com
*en/interests/adventure-sports-summer/via-ferrata-in-Sveits/rougemont-a-via-ferrata-for-all-iron-route-enthusiasts.html Rougemont - via ferrata
Le Tarent

**Le Tarent** er eit fjell vest i Bern-Alpane, oppfor Les Diablerets i kantonen Vaud. Med ei høgd på 2&nbsp;548 moh er toppen den høgaste nord for Col du Pillon. Fjellet, som ligg nær grensa til kantonen Bern består av fleire toppar, og dei høgaste er Châtillon (2&nbsp;478 moh) og La Pare (2&nbsp;540 moh).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Le Tarent|Le Tarent]]» frå ,  den 8. februar 2012.*
Leckihorn

**Leckihorn** er eit fjell i Dei lepontinske Alpane, på grensa mellom kantonane Valais og Uri. Toppen vert òg kalla *Gross Leckihorn* (3&nbsp;068 moh.) for å skilje han frå den lågare toppen *Chli Leckihorn* (3&nbsp;023 moh.).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Leckihorn|Leckihorn]]» frå , den 8. februar 2012.* 

## Bakgrunnsstoff
* Gross Leckihorn på SummitPost
Lohner-fjellet

**Lohner**, òg kalla **Gross Lohner** er eit kalksteinsmassiv i Berner Oberland i Sveits med fleire fjelltoppar. Frå aust til vest er desse:

* *Chlyne Lohner* 2584 moh
* *Nünihorn*, 2717 moh
* *Hinder Lohner* 2929 moh
* *Mittler Lohner* 3002 moh
* *Vorder Lohner* 3048,7 moh
* *Mittaghorn*, 2678 moh

Lohner-fjella ligg aust for Adelboden i Engstligedalen og sørvest for Kandersteg i Kanderdalen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lohner (mountain)|Lohner (mountain)]]» frå ,  den 8. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*Gross Lohner på SummitPost
Peonía

**Peonía** (gresk Παιονία) er ein kommune i periferieininga Kilkís i Sentral-Makedonía i Hellas. Han ligg vest for Kilkís og grensar i vest mot periferieininga Pélla, i sør mot periferieininga Thessaloníki. I nord grensar Peonía til nabolandet Nord-Makedonia.

## Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Polýkastro
* Gouménissa
* Axioúpoli
* Evropós
* Livádia
Dei fem tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Things Change

**«Things Change»** var eit av bidraga i Melodi Grand Prix 2012, framført på engelsk av Bobby Bare og Petter Øien. Songen er skriven av Bobby Bare. Bidraget vann den tredje delfinalen i Melodi Grand Prix 2012 og gjekk vidare til finalen.

## Kjelder
* MGP i Florø - melodi 3: Bobby Bare & Petter Øien
Bobby Bare

**Robert Joseph Bare**, kjend som **Bobby Bare**, () er ein amerikansk countrysongar og -låtskrivar. Saman med den norske songaren Petter Øien vann han den tredje delfinalen i Melodi Grand Prix 2012 med songen «Things Change» og gjekk vidare til finalen. I finalen gjekk han vidare til gullfinalen og enda på tredjeplass.

## Singlelåtar
*«500 Miles Away from Home» (1963, førsteplassen på Billboard si country-liste)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bobby Bare|Bobby Bare]]» frå ,  den 8. februar 2012.*
Lonzahörner

**Lonzahörner** er eit fjell i Bern-Alpane. Fjellet har ei høgd på 3547 meter over havet og ligg mellom Schinhorn og Lötschentaler Breithorn ved Lötschental.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lonzahörner|Lonzahörner]]» frå , den 8. februar 2012.*
Plumbo

**Plumbo** er ei norsk rockegruppe frå Vestfold. Gruppa gav ut det fyrste albumet sitt i 2002. Plumbo syng på norsk, og har tekster med høg folkeleg faktor.

Bandet blei skipa i 2000 av Lars-Erik Blokkhus (vokal, gitar), Tommy Løken-Elstad (bass, vokal), Glenn Hauger og Reidar Fiskebøl (trommer). Hauger gav seg i 2002. I 2005 blei Fiskebøl erstatta av Hasse Rønningen (trommer, vokal). I 2013 blei Henning Hoel Eriksen (keyboard) og Tor Erik «Elgen» Knudsen (trommer, død 2024) medlemmar av gruppa, og i 2016 blei den amerikanske felespelaren Olivia McPeek Dvergsdal med i gruppa.

Gruppa gav ut debutalbumet *[[Full åpning]]* i 2002. I 2007 kom oppfølgjaren *[[På vei til Harryland!]]*, og i 2010 kom det tredje albumet *[[Råkk'n Råll Harry]]*. I 2012 kom det fjerde album, *Rådebank*. Plumbo vann den andre delfinalen i Melodi Grand Prix 2012 med songen «Ola Nordmann» frå dette albumet, og gjekk vidare til finalen. I finalen gjekk ho vidare til gullfinalen og enda på fjerdeplass. I 2014 slapp Plumbo det femte albumet sitt, *Kom som dæ sjæl*. i 2016 kom  det sjette album *Haraball.* 

## Spellemannprisen 2011
Under Spellemannprisen 2011, 15. januar 2012, vann Plumbo prisen «årets hit» for songen Møkkamann. Då Plumbo skulle framføre sin takketale snudde vokalisten Lars Erik Blokkhus seg til Madcon og sa: «Veit du kva, når eg ser på dykk to så får låta plutseleg eit nytt namn - mokkamann». Saka fekk mykje merksemd i media, mellom anna på Twitter. Plumbo vart bua av scena og fleire forlét salen fordi Blokkhus spøkte om hudfarga til Tshawe Baqwa og Yosef Wolde-Mariam i Madcon. Seinare kom både Røthing, Madcon og Blokkhus med unnskyldningar for utsegna og handlingane sine. Manageren til Madcon, Peter Peters sa at Madcon ikkje fekk med seg kva som vart sagt på scena og at det var ei mediaskapt sak. Etter hendinga heldt NRK møte og kom fram til at Plumbo skulle få deltake i Melodi Grand Prix 2012. I ettertid beklaga alle som var involverte i saka sine respektive utsagn og handlingar.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Plumbo (band)|Plumbo (band)]]» frå ,  den 8. februar 2012.*
Eugène Grasset

**Eugène Samuel Grasset** () var ein sveitsisk-fransk bilethoggar, målar og illustratør. Han var aktiv under belle époque og vert rekna som ein av pionerane innanfor art nouveau.

## Liv og gjerning

Grasset var fødd i Lausanne, der far hans var møbelsnikkar. Mellom 1861 og -63 studerte Grasset arkitektur ved den polytekniske skulen i Zürich under professor Gottfried Semper. Etter studiane i Zürich arbeidde han ei stund i eit arkitektfirma i Lausanne, før han 1865-66 la ut på ein studietur over Marseille til Egypt. Ei tid deretter arbeidde han som målar og skulptør i heimbyen.

I 1871 flytta Grasset til Paris. Dei følgjande åra var han aktiv i nesten alle former for brukskunst. Grasset opplevde snart stor suksess som illustratør, men designa både møblar og plakatar og stod for utforminga av fasaden på Hôtel de Dumas i Paris. Størst lukke gjorde han som plakatkunstnar då han frå 1877 tok i bruk grafisk kunst. Vidare laga han mosaikkar, glasmåleri, tapetmønster, smykke, kalenderar, frimerke og mykje meir. Illustrasjonane hans er særleg påverka av stilen til Gustave Doré, men når det gjaldt arbeid av meir kommersiell art var det verk av Eugène Viollet-le-Duc som var førebiletet hans.

Grasset tok fransk statsborgarskap i 1891. Tida 1890-1903 underviste han som professor ved École Guérin, og i åra frå 1905 til han døydde var han lærar på École Estienne. Begge skulane låg i Paris. Mellom studentane hans finn ein Augusto Giacometti, Ernst Otto og Paul Follot. Til verdsutstillinga i Paris i 1900 skapte og presenterte han skrifttypen «Grasset».

Grasset døydde i Sceaux i departementet Hauts-de-Seine.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Eugène Grasset|Eugène Grasset]]» frå ,  den 8. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Livsskildring, på engelsk
*Om biletet ''Harmonie'' på Orsay-museet si webside
Polýkastro

**Polýkastro** (gresk Πολύκαστρο) er ein distirktsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Kilkís i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Polýkastro inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Peonía, der han er hovudsete.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Polýkastro 11&nbsp;338&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 6&nbsp;602&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Ola Nordmann av Plumbo

**«Ola Nordmann»** er ein song av den norske musikkgruppa Plumbo. Songen vann den andre delfinalen i Melodi Grand Prix 2012 og gjekk vidare til finalen. I finalen gjekk han vidare til gullfinalen og enda på fjerdeplass.

## Kjelder
* MGP i Larvik - melodi 6: Plumbo
Livádia i Kilkís

**Livádia** (gresk Λιβάδια) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Kilkís i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Livádia inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Peonía.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Livádia 123&nbsp;innbyggjarar, som alle budde i tettstaden med same namn.

## Referansar
Tooji

**Touraj Keshtkar**, kjend som **Tooji Keshtkar** eller berre **Tooji**, () er ein norsk songar, modell og programleiar. Då han var eitt år kom han til Noreg frå Iran saman med mora Lily.

Han starta å jobbe som modell då han var 16 år og etter å ha jobba som modell starta han som programleiar for *[[Super Saturday]]* og *[[Toojis Top 10]]* på MTV Norge. I 2008 starta han med musikk og gav mellom anna ut singelen «Swan Song».

## Melodi Grand Prix og Eurovision Song Contest
Han enda på andreplass i den tredje delfinalen i Melodi Grand Prix 2012 med songen «Stay» og gjekk vidare til finalen. I finalen gjekk han vidare til gullfinalen og vann Melodi Grand Prix 2012. Han fekk dimed representere Noreg i Eurovision Song Contest 2012.

Tooji deltok i den andre semifinalen i Baku den 24. mai 2012 med «Stay». Songen gjekk vidare til finalen, men enda på ein absolutt sisteplass med 7 poeng.

Saman med Margrethe Røed var han programleiar for Melodi Grand Prix Junior i Oslo Spektrum 1. september 2012. Tooji vart vald ut som programleiar etter at Vegard Olsen måtte trekkje seg av di han arrangerte ein fest der aktivistgruppa Fuck for Forest deltok.

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tooji Keshtkar|Tooji Keshtkar]]» frå ,  den 8. februar 2012.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tooji|Tooji]]» frå ,  den 8. februar 2012.*  
**Poengsum er henta frå eurovision.tv, 27. mai 2012.*
Franz Hegi

**Franz Hegi** () var ein sveitsisk målar og gravør.

Hegi vart fødd i Lausanne, der mor hans kom frå og faren arbeidde som gullsmed og gravør  I 1780 flytta familien til Zürich. Der gjekk Hegi i lære hos målaren Matthias Pfenninger og lærde seg akvatintetsing, ein teknikk utvikla vel ti år tidlegare. Hegi vart kjend for talrike raderingar og akvatintar prenta i nyttårsblad, almanakkar og bøker. Bileta hans er i dag ei verdfull kjelde til Sveits si historie i slutten av det 18. og tidlege 19. hundreåret.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Franz Hegi|Franz Hegi]]» frå ,  den 8. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Michael Smith Arentz

**Michael Smith Arentz** () var ein norsk arkitekt fødd i Stavanger. Arentz var utdanna i Hæren. I 1811 vart han sekondløytnant i Ingeniørkorpset og i 1846 major i Ingeniørbrigaden. Han arbeidde som ingeniør ved Akershus festning frå 1832.

Arentz fekk ført opp fleire byggverk for militæret, mellom anna Gamle ridehus eller Det kgl. ridehus frå 1828 som ligg mot Kontraskjæret ved festningen. Armeens depot vart reist i 1832. Bygningen er i enkel empirestil og slektar på Slottet.
Arentz døydde under koleraepidemien i København i 1853.

## Referansar
Rektifikasjon

:*Sjå òg [[rektifikasjon i matematikk]]*
**Rektifikasjon** er ein destillasjonsprosess der den oppoverstraumande dampen vert anrika ved kontakt i motstraum med væske som er kondensert frå dampen. Rektifikasjon syner særskild til den framgangsmåten ein nyttar for å framstille ein konsentrert og rein sprit av ei fortynna løysing. 

## Sjå òg
*Destillasjonsapparat

## Kjelder
*rektifikasjon. (2012-02-08) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/rektifikasjon
Rekurrent følgje

Ei **rekurrent følgje** eller **serie** er ei følgje som er definert ved at ei viss mengd ledd (ofte berre det første) er gjeven eksplisitt, og seinare ledd i følgja vert uttrykt ved dei føregåande. 

Eit døme er Fibonaccifølgja 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, ... der dei to første elementa vert gjeven som 1 og 1, og kvart av dei seinare ledda er lik summen av dei to føregåande. 

## Kjelder
*rekurrent følge. (2012-02-08) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/rekurrent_følge
Rekursjon

**Rekursjon** i matematikk er å definere eit omgrep eller løyse eit problem ved å utnytte resultat som har framkome tidlegare i prosessen. 

Ein rekusjonsformel er ein matematisk formel som uttrykker ein storleik ved hjelp av verdien av dei storleikane som tidlegare er utrekna. 

Innan IT er rekursjon ein programmeringsmetode der ein kan oppnå elegante og effektive løysingar ved å la ein rutine kalle seg sjølv. Språk som LISP og Prolog er særskild konstruerte for å bruke rekursjon. 

## Sjå òg
*Rekursivt akronym

## Kjelder
*
Relasjon

**Relasjon** tyder forhold, samband, samanheng eller årsakssamanheng og samhørig. 

*Relasjon i psykologi, om kjenslemessige forhold til andre menneske. 
*Relasjon i matematikk uttrykker forholdet mellom to (eller fleire) matematiske storleikar. 
*Transitiv relasjon, eit omgrep innan logikk. 
*Figur-grunn-relasjon, ei deling av det perseptuelle feltet.
René Thom

**René Thom** () var ein fransk matematikar. 

Han var professor ved Institut des hautes études scientifiques i Paris. I 1958 fekk han Fieldsmedaljen for det banebrytande arbeidet sitt innan topologi. Han var oppteken av å bruke matematikken på studiet av singulære og diskontinuerlege naturfenomen innan mellom anna fysikk, kjemi og biologi (katastrofeteori). 

## Kjelder
*René Thom. (2012-02-08) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/René_Thom
Resiprok

**Resiprok** tyder gjensidig. Innan matematikk er det resiproke talet til *a* talet 1/*a*. Dette vert òg kalla det inverse talet til *a*.

## Kjelder
*resiprok. (2012-02-08) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/resiprok/matematikk
Rest i matematikk

Ein **rest** i matematikk er ein talstorleik som vert att ved subtraksjon eller ved divisjon som ikkje går opp. 

## Døme
Om *a* og *d* er heiltal, og *d* er ulik mull, så er resten eit heiltal *r* slik at *a*&nbsp;=&nbsp;*qd*&nbsp;+&nbsp;*r* for eit heiltal *q*, og med |*r*| < |*d*|.

Definert på denne måten er det to mogelege restar. Til dømes kan ei deling av &minus;42 med &minus;5 uttrykkast som anten 

:&minus;42 = 9&times;(&minus;5) + 3

eller 

:&minus;42 = 8&times;(&minus;5) + (&minus;2).

Så resten kan vere anten 3 eller &minus;2.

At ein kan få to restar kan ha alvorlege følgjer i ei utrekning, særleg gjort av datamaskinar, sidan eit feil val kan få store følgjer. 

## Kjelder
*rest. (2012-02-08) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/rest/matematikk
Resultant

**Resultant** i matematikk vert nytta i algebra om eliminasjonsresultatet mellom to likningar. Resultanten vert uttrykt ved koeffisientane i dei to likningane, og berre når likningane har resultant lik null, kan dei ha ei felles rot eller løysing. 

## Kjelder
*resultant. (2012-02-08) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/resultant/matematikk
Retningscosinus

**Retningscosinus** er eit omgrep i matematikk. I eit kartesisk koordinatsystem dannar ei rett linje visse vinklar med koordinataksane som vert kalla retningsvinklane til linja. Cosinus til desse retningsvinklane vert kalla retningscosinusane til linja. 

For tre tal *l*, *m* og *n*, som ikkje alle er 0, kan ein alltid finne ei rett linje som har retningscosinusar proporsjonale med *l*, *m* og *n*. Tre slike tal kallar ein *retningstal*a for linja. 

## Kjelder
*retningscosinus. (2012-02-08) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/retningscosinus
Richard Birkeland

**Richard Birkeland** () var ein prislønt norsk matematikar og den første som heldt forelesing ved NTH.

Etter eksamen i bygg ved Kristiania tekniske skole, der han lærte matematikk av Elling Holst, var han litt i vegvesenet, tok examen artium 1901 og lærte meir matematikk hos Henri Poincaré, Picard og Goursat i Paris, samt hos David Hilbert og Felix Klein ved Georg-August-Universität Göttingen. I denne tida var han òg tilsett ved Statens regnecenter 1903-08. Før han i 1910 vart professor i matematikk ved det nye Norges Tekniske Høgskole i Trondheim, var han lærer ved Kristiania tekniske skole eitt år og fekk levert avhandlinga si om differensiallikningar. Den var på fransk og heitte *Sur certaines singularités des équations différentielles*.

Det vart lite forsking etter han vart viserektor 1916-17 og rektor der 1920–23, så han flytta til Oslo, der han var professor i bruksmatematikk frå 1923 til han døydde. Han var fagleg særs allsidig, men er mest kjend for arbeida om algebraiske likningar og hypergeometriske funksjonar. 

Richard Birkeland var den som først fekk idéen til stifringa av Norsk matematisk forening i 1918.
Professor Birkeland var den første til å halde ei forelesning ved NTH. Dette skjedde mandag 19. september 1910. Denne historiske hendinga fann stad i auditorium C, og faget var matematikk.

Han var fetter av Kristian Birkeland og far til Øivind Birkeland.
I 1973 vart Richard Birkelands vei på Gløshaugen i Trondheim kalla opp etter han. 

## Prisar og utmerkingar
*Fridtjof Nansens belønning for fremragende forskning 1922
*St. Olavs Orden

## Verv
*NTH, viserektor 1916-17, rektor 1920-23
*komité for opprettinga av lærarhøgskulen i Nidaros
*Statens forskningsfond, komiteen
*Trondhjems boligråd, formann
*Trondhjems folkebibliotek, i styret
*Trondhjems polytekniske forening, formann (fekk heidersteiknet)
*Studentersamfundet i Trondhjem, kanslar av ordenen «De Sorte Faars Ridder Skab» og utropt til «Gouvernør over Værdalen»
*Norsk matematisk forening, medstiftar 1918 og viseformann nokre år

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Richard Birkeland|Richard Birkeland]]» frå ,  den 8. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kroússa

**Kroússa** (gresk Κρούσσα) er ein tidlegare kommune i periferieininga Kilkís i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Kroússa inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Kilkís.

## Referansar
Térpyllos

**Térpyllos** (gresk Τέρπυλλος) er ein landsby i periferieininga Kilkís i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Térpyllos var hovudsete i den tidlegare kommunen Kroússa, som no er ei kommunaleining i kommunen Kilkís.

## Referansar
Avril Lavigne

**Avril Ramona Lavigne** () er ein kanadisk songar, låtskrivar og skodespelar. Ho har hatt ei viktig rolle i utviklinga av pop-punk, der ho bana veg for punk-påverka popmusikk med kvinnelege frontfigurar tidleg på 2000-talet. Lavign har hatt hittar med songane «Sk8er Boi», «Girlfriend»,  «Complicated» og «Nobody's Home».

## Liv og virke

Avril Lavigne vart fødd i Belleville i Ontario, men voks opp i småbyen Napanee i same provinsen. Ho viste tidleg musikalsk talent, og skreiv platekontrakt med Arista Records då ho var 16  år gamal. Ho gav ut debutplata si, *Let Go* i 2002, då ho var 17. Singlane «Sk8er Boi» og «Complicated» vart store hittar, og plata selde i svært mange eksemplar over heile verda. Dette resulterte i både den kanadiske Juno-prisen, Grammy-prisen frå USA med meir.

Oppfylgjarplata *Under My Skin* kom i 2004. Fleire singlar vart laga frå denne også, som «Don't Tell Me» og «Nobody's Home». Det tredje studioalbumet hennar, *The Best Damn Thing* (2007), nådde fyrsteplassen på albumlistene i sju land. Hovudsingelen frå albumet, «Girlfriend», vart den fyrste singelen hennar til å nå toppen av ''Billboard'' Hot 100 i USA. Dei neste to albuma hennar, *Goodbye Lullaby* (2011) og *Avril Lavigne* (2013), hadde også kommersiell suksess, og selte begge til gull i Canada, USA og andre område. Etter nokre års pause slapp ho det sjette studioalbumet sitt *Head Above Water* i 2019, før ho vende attende til punkrøtene sine med *Love Sux* i 2022.

Avril Lavigne har hatt fleire skodespelarroller, m.a. ei stemme i animasjonsfilmen *[[Over hekken]]* og i filmen *Fast Food Nation*, basert på boka *[[Fast Food Nation]]: The Dark Side of the All-American Meal* (2006).

## Privatliv
Lavigne var saman med Deryck Whibley, vokalisten i rockebandet Sum 41, frå ho var 19 år gammal. Dei gifta seg i 2006, men skilde lag nokre år seinare.

## Diskografi

* *Let Go* (2002)
* *Under My Skin* (2004)
* *The Best Damn Thing* (2007)
* *Goodbye Lullaby* (2011)
* *Avril Lavigne* (2013)
* *Head Above Water* (2019)
* *Love Sux* (2022)

## Kjelder


* *Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Avril Lavigne|Avril Lavigne]]» frå , den 8. februar 2012.*
Amy Deasismont

**Amy Linnéa Deasismont**, kjend som **Amy Diamond** () er ein svensk-britisk songar, skodespelar og programleiar.

## Biografi

Amy Deasismont vart fødd i Sverige, men flytte med foreldra til England i Storbritannia i barneåra. Engelsk vart difor det fyrste språket ho lærte, men ho flytte tilbake til Jönköping i Sverige som fireåring. Frå seks års alder dreiv ho med kunstløp, og ho gjekk også på danse- og teaterskule. Sommaren 1999 deltok ho i fjernsynstalentiaden *[[Småstjärnorna]]*, og framførte Heaven Is a Place on Earth utkledd som Belinda Carlisle. Ho enda på 3. plass i tevlinga.

I 2005 slo Amy Diamond gjennom som songar med singelen «What's In It For Me», som vart ei landeplage i Skandinavia og Baltikum. I Polen var songen den mest spelte på radio den sommaren. Singelen var med på debutplata hennar, *This Is Me Now* som kom ut i mai, og songane «Welcome to the City», «Shooting Star» og «Champion» var også gjeve ut på singel. Under VM i friidrett 2005 i Helsingfors var «Champion» den offisielle VM-låta til det svenske laget. I 2005 vann ho tre musikkprisar, og ho var nominert til fleire, t.d. Grammis, der ho var den yngste artisten som vart nominert nokonsinne.

Amy Diamond har så langt vore ein aktiv artist. Allereie året etter gav ho ut neste plate, *Still Me, Still Now*. Frå dette albumet vart singelen «Don't Cry Your Heart Out» ganske populær, både i Sverige og Noreg. Fram til 2010 har ho gjeve ut minst eitt album i året. I 2006 vart ho kåra til *Årets turnédronning* av Aftonbladet, og tidsskriftet *Tove* kåra henne til *Årets artist 2006*. 2 gonger har ho delteke i svenske Melodifestivalen; i 2008 med låta «Thank You» og i 2009 med «It's My Life». Av dei to var «Thank You» den som fekk høgast plassering med ein 8. plass i hovudfinalen. I 2010 lanserte ho samleplata *Greatest Hits*, berre 18 år gamal. 

Som skodespelar har ho hatt roller i nokre svenske fjernsynsseriar. I desember 2009 fekk ho rolla som *Alice* i musikalen *Alice i Underlandet* på Maximteatern i Stockholm. I januar 2011 vart ho programleiar for hundeprogrammet *Bulldogg* på SVT B. Amy er i dag utdanna frisør.

## Diskografi
### Album
* 2005: *This Is Me Now*
* 2006: *Still Me, Still Now*
* 2007: *Music in Motion*
* 2008: *Music in Motion - Gold Edition*
* 2008: *En helt ny jul*
* 2009: *Swings and Roundabouts*
* 2010: *Greatest Hits*

## Kjelder
 
**Denne artikkelen byggjer på «[[:sv:Amy Diamond|Amy Diamond]]» frå , den 8. februar 2012.*
Elkem Bjølvefossen

**Elkem Bjølvefossen** er eit norsk metallsmelteverk som ligg i Ålvik i Kvam herad ved Hardangerfjorden.

## Historie

Verksemda vart starta opp i 19. mars 1905 under namnet **Bjølvefossen A/S** for å utnytta vasskrafta i Ålvik. I 1918 var Bjølvo kraftverk ferdigbygd for å gje kraft til Bjølvefossen A/S, og føretaket starta no med produksjon av kalsiumkarbid. I 1925 vart det skipa eit elektro-metallurgisk smelteverk her som produserte ferrosilisium og ferrolegeringar til internasjonal metallindustri. Firmaet Elkem overtok aksjemajoriteten i 1986, og frå og med 2000 eigde dei 100 % av aksjane.

## Produksjon
Elkem Bjølvefossen har i dag ca 150 tilsette og 2 elektriske reduksjonsomnar. I tillegg til ferrolegeringane produserer smelteverket også *MicroSilika*, silika-støv som opphavleg var eit avfallsstoff frå produksjonen. Ved hjelp av ny reinseteknologi kan stoffet i dag nyttast både i bygningsplater, kosmetikk og kontaktlinser. Elkem Bjølvefossen produserer om lag 60.000 tonn ferdig produkt i året. Smelteverket har også energiattvinning.

## Elkem Bjølvefossen i dag
Elkem Bjølvefossen vart truga av nedlegging i 2006. Verksemda har likevel klart å halda det gåande, og er per i dag ikkje nedlagt. Eigaren Elkem blei i januar 2011 kjøpt opp av kinesiske China National Bluestar. I desember same året måtte Elkem stansa produksjonen ved 3 av omnane i Noreg i nokre veker. Bjølvefossen fekk dermed redusert produksjon ein periode.

Elkem Bjølvefossen er i dag (2014) i full drift med 2 ovnar og har store planar for tida fremover.

## Kjelder

* Aalvik.info om Elkem Bjølvefossen, henta inn 9. februar 2012. 
* *Bokmålswikipedia om Bjølvo kraftverk, henta inn 9. februar 2012.*
* Offisiell nettside 

## Fotnotar
Burnside på New Zealand

**Burnside** er ein forstad i Christchurch på New Zealand. Han ligg søraust for Christchurch International Airport. Som dei fleste andre forstadar i Christchurch, har han ingen klårt definerte grenser.

## Historie
Burnside var opphavleg ein del av ein farm, tilnærma 6,9 km² i areal, som var eigedommen til den tidlege nybyggjaren William Boag, som kom til staden i 1851 frå Perthshire. Han vart oppkalla etter dei små bekkene som danna kjelda til Waimairi Stream. Namnet «Burnside» vart offisielt gjeve til staden av Waimairi County Council i 1959.

Gjennom dei første eit hundre åra med europeisk busetjing var området kring Burnside jordbruksland med sauer, kveg og hagebruk som dominerande næringar.

## Forstad
I Burnside ligg ein sentral park (Burnside Park), og dei to sentrale gatene er Memorial Avenue og Greers Road. Her ligg også ein mindre park (Jellie Park) overfor Burnside High School ved Greers Road.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Burnside, Canterbury|Burnside, Canterbury]]» frå ,  den 8. februar 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
*Christchurch City Council Kart over Burnside og andre bydelar. 
*Christchurch City Library — History of Bryndwr and Burnside.
Bernard Palissy

**Bernard Palissy** () var ein fransk vitskapsmann og keramikar som døydde i Bastillen i Paris under hugenottforfølgingane. Han er kjend for å ha utvikla framifrå imitasjonar av kinesisk porselen og var ein føregangsmann innan agronomi, geologi og for den eksperimentelle metoden innan naturvitskap.

## Keramikk
Palissy-arbeid er kjenneteikna av naturlike attgjevingar av frukt, grønsaker, dyr og liknande på store, ovale fat. Motiva er forma i høgt relieff og har naturlege fargar. Alt er dekt med gjennomsiktig blyglasur. 

## Martyrdom
Under hugenottforfølgingane levde Palissy ei tid i Aust-Frankrike under vern av prinsessa av Sedan og Robert de la Marck. Han vende tilbake til Paris i 1575. I 1588 blei han fengsla for religionen sin. Han døydde i fangenskap i Bastillen.

## Kjelder

*«Palissy, Bernard», *Encyclopædia Britannica*. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite, 2011.
*«Bernard Palissy», i *Store norske leksikon*

## Bakgrunnsstoff

*A-Z of Ceramics - P is for Palissy  ved V&A (vam.ac.uk)

* Bernard Palissy (wga.hu)
* Musée national de la Renaissance
Lorenzhorn

**Lorenzhorn** er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i Sveits. Fjellet har ei høgd på 3048 meter over havet og ligg like sørom Fanellhorn

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lorenzhorn|Lorenzhorn]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Loucherhorn

**Loucherhorn** er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits. Det har ei høgd på 2230 meter over havet og ligg på sørsida av Brienzersee, like sør for Bönigen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loucherhorn|Loucherhorn]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Madom Gröss

**Madom Gröss** er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i Sveits. Det ligg mellom Valle Verzasca og Valle Leventina, nær Sonogno i Ticino.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Madom Gröss|Madom Gröss]]» frå ,  den 9. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Madom Gröss på SummitPost
Madone i Locarno

**Madone** er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i kantonen Ticino i Sveits. Det har ei høgd på 2039 meter over havet og ligg nokre kilometer nord for Locarno. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Madone (Locarno)|Madone (Locarno)]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Madrisa

**Madrisa** (eller *Madrisahorn*) er eit fjell i Rätikonfjella, oppfor Klosters i den sveitsiske kantonen Graubünden. Toppen (2&nbsp;826 moh) ligg i nærleiken av grensa til Austerrike.

Madrisa består av fleire mindre toppar, som *Gargeller Madrisa* (2&nbsp;770 moh), oppfor Gargellen i Austerrike.

Det går ein skiheis opp til 2&nbsp;600 moh på Klosters-sida.
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Madrisa|Madrisa]]» frå ,  den 9. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Madrisahorn på Hikr.org
Magerrain

**Magerrain** er eit fjell i Glarus-Alpane. Det ligg på grensa mellom kantonane Glarus og St. Gallen i Sveits.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Magerrain|Magerrain]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Mährenhorn

**Mährenhorn** er eit fjell i Urner-Alpane, oppfor Innertkirchen i Berner Oberland. Det ligg vest for Triftsee, nær Triftbreen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mährenhorn|Mährenhorn]]» frå ,  den 9. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Mährenhorn på SummitPost
Männlichen

**Männlichen** ligg 2&nbsp;343 meter over havet fjell i Dei sveitsiske Alpane i kantonen Bern.

Ein kan nå fjellet frå Wengen med svevebanen *Luftseilbahn Wengen-Männlichen* (LWMOH) eller frå Grindelwald med *Gondelbahn Grindelwald-Männlichen* (GMOH). Frå stasjonen tar det 15 minuttar å gå til toppen. Det er eit populær utkikkspunkt over Lauterbrunnendalen og eit populært utgangspunkt for fjell- og skiturar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Männlichen|Männlichen]]» frå ,  den 9. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Marscholhorn

**Marscholhorn** er eit fjell i Dei lepontinske Alpane, i nærleiken av San Bernardino-passet i kantonen Graubünden i Sveits.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marscholhorn|Marscholhorn]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Mettelhorn

**Mettelhorn** er eit fjell i Wallis-Alpane, nær Zermatt. Fjellet har ei høgd på 3406 moh. 

## Galleri


Fil:RoyLindmanMettelhorn 001.jpg|Mettelhorn frå vestsida
Fil:RoyLindmanMettelhorn 002.jpg|Bre mellom Mettelhorn og Platthorn
Fil:RoyLindmanMettelhorn 004.jpg|Utsyn mot Platthorn
Fil:RoyLindmanMettelhorn 005.jpg|Utsyn mot Randa og Dom
Fil:RoyLindmanMettelhorn 008.jpg|Ved Furggi-passet, Matterhorn i bakgrunnen
Fil:RoyLindmanMettelhornMountain 001.jpg|Rosa fjellblomar
Fil:Gentiana sp., MettelhornMountain 006.jpg|Blå fjellblomar
Fil:RoyLindmanMettelhornMountain 008.jpg|Sauer på ei fjelleng


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mettelhorn|Mettelhorn]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Piz Minschuns

**Piz Minschuns** (retoromansk) eller **Schafberg** (tysk) er eit fjell i Fallaschkammfjella, ei gruppe i Ortler-Alpane, eller meir presist på austsida av Val Costainas, på grensa mellom  Italia og Sveits.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Piz Minschuns|Piz Minschuns]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Mittaghorn i Rawilpass

**Mittaghorn** er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits. Det har ei høgd på 2686 meter over havet og ligg på nordsida av Rawilpasset.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mittaghorn (Rawilpass)|Mittaghorn (Rawilpass)]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Mittagstock

**Mittagstock** er eit fjell i Urner-Alpane i Sveits. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mittagstock|Mittagstock]]» frå ,  den 9. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* List of mountains above 2000 m in Sveits with koordinatar
Mittlerspitz

**Mittlerspitz** er eit fjell på grensa mellom Liechtenstein og Sveits i Rätikonfjella i Dei austlege Alpane aust for byen Balzers. Fjellet har ei høgd på 1897 meter over havet. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mittlerspitz|Mittlerspitz]]» frå ,  den 9. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
*
Moléson

**Moléson** (2&nbsp;002 moh) er eit fjell i Alpane i Sveits i kantonen Fribourg. Det ligg ein kabelvognstasjon i nærleiken av toppen på 1&nbsp;982 moh samt ein vêrstasjon.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Moléson|Moléson]]» frå , den 9. februar 2012.*
Mont de l'Etoile

**Mont de l'Etoile** er eit fjell i Wallis-Alpane i Sveits.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mont de l&#39;Etoile|Mont de l&#39;Etoile]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Mont Raimeux

**Mont Raimeux** er det høgaste høgast fjellet i kantonen Jura i Sveits. Det ligg i Jurafjella på grensa mellom kantonane Bern og Jura og har ei høgd på 1302 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mont Raimeux|Mont Raimeux]]» frå ,  den 9. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Swisstopo maps (swissgeo.ch)
Mont à Cavouère

**Mont à Cavouère** er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits. Fjellet har ei høgd på 2595 meter over havet og ligg like vest for Sion. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mont à Cavouère|Mont à Cavouère]]» frå ,  den 9. februar 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
Monts Telliers

**Monts Telliers** er eit fjell med to toppar i Wallis-Alpane i Sveits. Det er relativt lett å nå frå den sveitsiske sida av Store St. Bernard-passet, særleg på ski om vinteren og tidleg på våren, men òg til fots om sommaren. Frå fjellet har ein godt utsyn mot Mont Blanc, Grandes Jorasses og Grand Combin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monts Telliers|Monts Telliers]]» frå ,  den 9. februar 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
* Skildring av fjellet
Morgenberghorn

**Morgenberghorn** er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits. Fjellet ligg sør for Thunsjøen i Berner Oberland og har ei høgd på 2249 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Morgenberghorn|Morgenberghorn]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Mormont

**Mormont** er eit fjell på 604 meter over havet oppfor landsbyane Éclépens og La Sarraz i kantonen Vaud mellom Yverdon-les-Bains og Lausanne i Sveits.

Le Mormont skil dalen Venoge, ei sideelv til Rhone, frå dalen Orbe, ei elv i Rhinenvassdraget.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mormont|Mormont]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Motto della Tappa

**Motto della Tappa** er eit fjell i Dei lepontinske Alpane på grensa mellom Sveits og Italia. Fjellet har ei høgd på 2078 meter over havet og ligg søraust for Bellinzona.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Motto della Tappa|Motto della Tappa]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Munt Pers

**Munt Pers** er eit fjell i Berninafjella (Dei sveitsiske Alpane) i Graubünden i Sveits. Fjellet ligg nord for Diavolezza.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Munt Pers|Munt Pers]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Molekylærgenetikk

**Molekylærgenetikk** er ei grein i genetikken som omhandlar utforskinga av arvemassen på molekylærnivå (DNA-nivå). 

Då dei molekylærbiologiske metodane vaks fram på 1970- og 1980-talet vart det mogeleg å studere aresmassen i detalj. Då DNA-molekylet si oppbygging vart kartlagd i 1953, vart også grunnen lagt for den molekylære genetikken. Genetikken opna nye vegar til rein framstilling av arveanlegg samt stadium av oppbygging og funksjon. På denne måten har ein isolert og studert gener frå menneske, dyr, plantar og mikroorganismar på DNA-nivå. Ein viktig del av den molekylære genetikken går ut på å fastlegge sambandet mellom mutasjonar i einskilde gener og oppkomsten av genetiske sjukdomar. Dessutan studerer ein grunnleggande biologiske prosessar, som regulering av genane sin aktivitet og arvemassen si spreiing. Molekylærgenetikken har eit stort tal praktiske og teoretiske nytteområde, t.d. I planteforedling, framstilling av lækjemiddel, evolusjonslære og fleire greiner av medisinen, m.a. bakteriologi, virologi, immunologi og medisinsk genetikk.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Molekylärgenetik|Molekylärgenetik]]» frå , den 9. februar 2012.*
Muottas Muragl

**Muottas Muragl** er ein mindre topp i nærleiken av St. Moritz i Sveits. Det går ein svevebane opp til toppen frå ein jernbanestasjon mellom Samedan-St. Moritz og Pontresina langs Bernina Express-linja. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Muottas Muragl|Muottas Muragl]]» frå ,  den 9. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Muottas Muragl official website
Muttenhorn

**Muttenhorn** er eit fjell i Dei lepontinske Alpane, på grensa mellom kantonane Valais og Uri. Det har ei høgd på 3&nbsp;099 moh og ligg på sørsida av Furkapasset. Breen Muttgletscher ligg på nordvestsida av fjellet, oppfor 2&nbsp;600 moh.

Sjølve toppen vert kalla *Gross Muttenhorn*, og i tillegg finn ein toppane *Chli Muttenhorn* (3&nbsp;024 moh) og *Stotzig Muttenhorn* (3&nbsp;062 moh). Heile massivet vert kalla Muttenhörner.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Muttenhorn|Muttenhorn]]» frå ,  den 9. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Muttenhorn på SummitPost
Muttenstock

**Muttenstock** er eit fjell i Glarus-Alpane, på grensa mellom kantonane Glarus og Graubünden. Fjellet ligg oppfor tre vatn: Limmernsee og Muttsee på vestsida og Lag da Pigniu på austsida. Muttenstock ligg nokre få kilometer nord for Kistenpasset (2&nbsp;640 moh).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Muttenstock|Muttenstock]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Mutteristock

**Mutteristock** er eit fjell i Glarus-Alpane med ei høgd på 2294&nbsp;meter over havet. Det ligg mellom kantonane Glarus og Schwyz i Sveits, nord for Klöntalersee. Toppen er det høgaste i rekkje som ligg nord for Pragelpasset. I fjellsidene kjem berr kalkstein til syne.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mutteristock|Mutteristock]]» frå ,  den 9. februar 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Mutthorn

**Mutthorn** er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits. Fjellet har ei høgd på 3035 meter over havet og er ein nunatak med breane Kanderfirn i vest og Tschingelfirn i aust på kvar side. Like ved iskanten på sørsida ligg Mutthornhütte.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mutthorn|Mutthorn]]» frå , den 9. februar 2012.*
Naafkopf

**Naakkopf** er eit fjell i Rätikonfjella (Alpane) på grensa mellom Austerrike, Liechtenstein og Sveits.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Naafkopf|Naafkopf]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Nätschen

**Nätschen** er eit fjell i Andermatt i kantonen Uri i Sveits. Høgare opp frå Nätschen vert fjellet kalla **Gütsch**. Det er eit av fjella i Gotthard Oberalp Arena, og det same er Gemsstock, som ligg på den andre sida av Andermatt. Det går 11 skiløyper ned fjellet og til saman 21&nbsp;km med løyper. Fire skiheisar går opp til toppen.

Det går jernbane opp til skisenteret.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nätschen|Nätschen]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Napf

**Napf** er eit fjell på grensa mellom kantonane Bern og Luzern. Han er det høgaste punktet i Napfgebiet-området, nord for Bern-Alpane.

Det står ein vêrstasjon på fjellet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Napf|Napf]]» frå ,  den 9. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Napf Hotel
Niederhorn

**Niederhorn** (1950 moh) er eit fjell i Dei sveitsiske Alpane i Berner Oberland nær Beatenberg. Toppen ligg lengst vest på Güggis-ryggen. Frå toppen kan ein sjå Thunsjøen og heile Bern-Alpane.

Det vart bygd ei kabelvognbane opp til toppen i 1946 med ein restaurant og leikeplass. I dag kan ein nå toppen med Seilbahnen Beatenberg-Niederhorn, ein meir moderne gondolbane som går opp frå landsbyen Beatenberg. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Niederhorn|Niederhorn]]» frå ,  den 9. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Neiderhorn
Oberaarrothorn

**Oberaarrothorn** er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits. Oberaarbreen ligg på nordsida av fjellet, medan Studerbreen ligg i nordvest, Galmibreen i sørvest og Minstigerbreen i søraust. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oberaarrothorn|Oberaarrothorn]]» frå , den 9. februar 2012.*
Ochsen

**Ochsen** (eller **Ochse**) er eit 2&nbsp;188 moh høgt fjell i Bern-Alpane, oppfor Schwefelbergbad i kantonen Bern. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ochsen|Ochsen]]» frå ,  den 9. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Ochsen på Hikr
Niesen

**Niesen** er eit fjell i Berner Oberland i Dei sveitsiske Alpane, oppfor Thunsjøen og vert ofte kalla «den sveitsiske pyramiden». 

Toppen ligg 2362 meter over havet det går ein kabelbane opp frå Mülenen (nær Reichenbach). Niesenbahn stod ferdig i 1910. I tillegg til banen går ei av dei lengste trappene i verda ved sidan av med 11&nbsp;674 trinn. Trappa er berre open ein gong i året for ålmenta for eit årleg trappeløp. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Niesen|Niesen]]» frå ,  den 9. februar 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Official site 
* The Niesen Stair Run (in German)
* Current weather data and forecast for Niesen-Kulm
Ofenhorn

**Ofenhorn** eller **Punta d'Arbola** er eit fjell i Dei lepontinske Alpane på grensa mellom Sveits og Italia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ofenhorn|Ofenhorn]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Oldenhorn

**Oldenhorn** (tysk) eller **Becca d'Audon** (fransk) er eit fjell vest i Bern-Alpane i Sveits. Toppen er eit trippelgrensepunkt mellom kantonane Vaud, Bern og Valais.

Oldenhorn er den nest høgaste toppen i Diablerets-massivet og kantonen Vaud. Fjellet ligg oppfor Tsanfleuronbreen i sør og Col du Pillon i nord. 

Ein kan lettast nå toppen langs austryggen. Scex Rouge (2&nbsp;950 moh) i nærleiken er er knytt til Col du Pillon med ei kabelvogn. Tsanfleuronbreen må kryssast. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oldenhorn|Oldenhorn]]» frå , den 9. februar 2012.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Oldenhorn på SummitPost
Ekskommunikasjon

**Ekskommunikasjon** (frå latin av ex 'ut' og communicare 'dele med ein') eller **bannlysing** er ei kyrkjeleg straff i form av utestenging frå kyrkjesamfunnet. I aposteltida utstøtta ein openlyse syndarar frå kyrkjelyden, visstnok opphavleg for heile livet. Seinare godtok kyrkja å innlemme ekskommuniserte i kyrkjelyden att, etter ymse botsøvingar eller straff. I mellomalderen skilde ein mellom det vesle og det store bannet (*excommunicatio minor* og *excommunicatio major*). Det vesle medførte utestenging frå kyrkjelege sakrament i ein avgrensa periode, og var ein pedagogisk forholdsregel. Det store bannet (*anatem*) var den strengaste kyrkjestraffa, og medførte utelating frå alle kyrkjelege goder. Kyrkjeretten i mellomalderen kravde òg at den verdslege makta skulle syte for at bannlysinga også skulle få borgarlege følgjer.

Martin Luther forkasta under reformasjonen det store bannet og godkjente berre det vesle bannet som eit middel for å halde openlyse syndarar borte frå nattverden. Den reformerte kyrkja nyttar derimot også det store bannet.

## Kjelder

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Oltschiburg

**Oltschiburg** er eit fjell i Bern-Alpane i Sveits. Fjellet har ei høgd på 2234 meter over havet og ligg like sør for Brienz

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oltschiburg|Oltschiburg]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Paraid Naira

**Paraid Naira** er eit fjell Silvrettafjella i Alpane, på grensa mellom Austerrike og Sveits.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Paraid Naira|Paraid Naira]]» frå ,  den 9. februar 2012.*
Petersgrat

**Petersgrat** er eit fjellrygg i Bern-Alpane. Toppen, som ligg på grensa mellom kantonane Bern og Valais, er 3203 meter over havet og ryggen strekkjer seg mellom Birghorn i vest og Tschingelhorn i aust.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Petersgrat|Petersgrat]]» frå ,  den 9. februar 2012.*