open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Spiralen

**Spiralen** er ein 1&nbsp;650 meter lang vegtunnel som slynger seg seks og ein halv gang i jamn stigning som ein heliks inne i Bragernesåsen i Drammen. Vegen er kommunal bomveg, open for køyring mot ei avgift.

Den nedre tunnelopninga ligg attom Drammen sjukehus, 50 meter over havet, og den øvre ligg på Spiraltoppen (Nedre skanse, tidlegare kalla Breidablikk), 213 meter over havet. Namna Spiralen og Spiraltoppen (namnet på både staden og på vegen mellom øvre tunnelopning og parkeringsplassen) vart fastsett i 1986. På Sprialtoppen er det restaurant og eit vidt utsyn over byen, Drammenselva, Drammensfjorden, med fjella i Kongsberg og Numedal i det fjerne. Stiar og turvegar går innover i skogsområdet Drammensmarka. Drammens Museum har sitt friluftsmuseum 300 meter innanfor Spiraltoppen. Her er det 21 gamle tømmerhus som skal illustrere farne tiders gardsdrift og bygningstradisjonar i Buskerud. 

Tunnelen er ni meter brei, kvar slyng har ein radius på 35 meter, og høgda i tunnelen, som opphavleg var 3,1 meter, er seinare auka, slik at moderne turistbussar kan køyre opp. Stigninga er 1:10.

Den nedre tunnelopninga ligg i eit tidlegare steinbrot som heilt frå byrjinga på 1900-talet hadde vore nytta til å skaffe stein til gatene i byen. Sjølve tunnelen vart òg bygd som eit steinbrot for å skaffe stein til utbygging av dei to gatene Rosenkrantzgata og Bjørnstjerne Bjørnsons gate på 1950-talet. Ingeniør Eivind Olsen lanserte då ideen om å hente steinen frå ein slik tunnel, som både ville verte ein attraksjon for byen og eit langt mindre skjemmande inngrep i naturen enn eit ope steinbrot. Arbeidet med tunnelen vart sett i gang i 1953 etter at 70&nbsp;000 kubikkmeter med stein allereie var sprengd ut i steintaket. Tunnelen vart opna av kong Olav V i 1961, som var året for byen Drammens 150-årsjubileum. Eivind Olsen er heidra med ein plakett med teksten «Spiralens far - byingeniør i Drammen 1957-66» som er sett opp i nærleiken av utsynspunktet på Spiraltoppen.

## Kjelder
* Borgen, Per Otto. 1995. *Drammen byleksikon*, side 227 ISBN 82-91649-00-6

## Bakgrunnsstoff
Myelinprotein null

**Myelinprotein null** (**P0**) er eit immunoglobulin-transmembranprotein som finst i det perifere nervesystemet i landlevande ryggradsdyr, der det utgjer over 50&nbsp;% av proteina i myelin. Det verkar som eit adhesjonsmolekyl som held membranytene i myelinet tett saman.

Hjå haiar og skater og ekte beinfiskar finst P0 både i det perifere nervesystemet og i sentralnervesystemet.

## Kjelder
Histioteuthis

***Histioteuthis*** er ei slekt av mesopelagiske blekksprutar der det venstre auga er mykje større enn det høgre. Det venstre auga kan ha ein diameter på over det dobbelte av det høgre. Det større venstre auga er gjerne vendt oppover medan det mindre høgre auga er vendt nedover. Det er tenkt at det større auga kan sjå silhuettar av objekt over blekkspruten mot det veike sollyset, og at det mindre auga ser bioluminescente punktkjelder under han.

## Kjelder
*
Jean Tigana

**Jean Amadou Tigana** () er ein fransk tidlegare fotballspelar, fødd i Bamako i Mali og oppvaksen i Marseille. Han vart europameister med Frankrike i 1984 og vann seks nasjonale meisterskap med Girondins Bordeaux.

### Klubbspel
Tigana fekk proffkontrakt med SC Toulon i 1975 og spelte på laget i tre år. Der etter vart det også tre år i Olympique Lyon, før han i 1981 vart overført til Girondins Bordeaux. Tigana kom til å spele Girondins si midtbane i åtte år og var med på å vinne tre ligagull og to cup-pokalar. I 1989 gjekk han vidare til Olympique Marseille. Etter to sesongar på laget frå heimbyen la han opp våren 1991.

### Landslagsspel
Tigana var fransk landslagsspelar frå 1980 til -87 og spelte i alt 52 landskampar. Han deltok i fotball-VM 1982 og i EM 1984 på heimebane. Her var han med på laget som vann EM-finalen med 2-0 over Spania. To år seinare var han med i alle sju kampane Frankrike spelte under VM 1986 iMexico, der han i kampen mot Ungarn skåra sitt einaste landslagsmål. Meisterskapen enda med bronse til Frankrike. Både då og tidlegare var Tigana på landslaget ein av spelarane i gruppa som franskmennene kalla «det magiske kvadratet». Michel Platini, Luis Fernández og Alain Giresse var dei andre i *le Carré Magique*. 

### Merittar
*Europameister: 1984 med Frankrike
*VM-bronse: 1986 med Frankrike
*Fransk seriemeister: 1984, 1985 og 1987 med Girondins Bordeaux 
*Fransk cupmeister:  1986 og 1987 med Girondins Bordeaux

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jean Tigana|Jean Tigana]]» frå ,  den 15. juni 2017.*
Mikal Laberg

**Mikal Schjelderup Pedersen Laberg** () var ein norsk fiskar og stortingsmann frå Gratangen. Han møtte periodevis på Stortinget åra 1925 og -27, frå 1931 hadde han fast tingsete for Troms og Høgre til 1945.

Laberg var son til ein fiskar og var sjølv fiskar frå 14-årsalderen. Sidan 1911 dreiv han som notbas i sildefiskeria på strekninga Jæren til grensa mot Finland i nord.

Åra 1925-30 var Laberg varaordførar i Gratangen. Elles hadde han til ulike tider mange kommunale verv, så som viseformann i forliksrådet, medlem i verjerådet, helserådet og skogutvalet. I lengre tid var han formann i forstandarskapet til Gratangen Sparebank.

Laberg var fyrste varamann til Stortinget 1925-27 og møtte dei fire fyrste vekene av 1925-sesjonen i staden for den valde representanten, noko han også gjorde i 1927-sesjonen frå 21. april. Valperiodane 1931 -33, 1934.-36 og 1937-45 var han derimot fast representant frå valkrinsen Troms og for partiet Høgre. Han var medlem 1931-33 i Helsekomiteen og deretter i Sjøfarts- og fiskerikomiteen frå 1934 til -45. Utanom stortingsvervet var han medlem i Råfiskkomiteen av 1937.

## Kjelder
*
Oligodendrocytt

**Oligodendrocyttar** er dei gliasellene som myeliniserer aksona til nervesellene i sentralnervesystemet. Kvar myeliniserande oligodendrocytt kan ha frå 1 til 40 utstikkarar som myeliniserer akson, og kvar oligodendrocytt kan myelinisera fleire ulike akson.

Oligodendrocyttar finst hjå alle ryggradsdyr utanom kjevelause fiskar.

Sjukdomen multippel sklerose involverer tap av oligodendrocyttar.

## Kjelder
Europacupen i fotball 1987

**Europacupen i fotball 1987** var ei fotballturnering der vinnarane av 30 europeiske toppseriar i fotball var påmelde, attåt tittelforsvarar FC Steaua București. Turneringa var den 32. i rekka. I finalen 27. mai 1987 i Wien vann FC Porto 2-1 over Bayern München. Det var tredje gongen eit lag frå Portugal vann Europacupen i fotball, tidlegare vann Benfica i 1961 og 1962.

Europacupen 1987 var ei rein utslagsturnering. Ved lik målskilnad etter dobbelkamp talde bortemål dobbelt, stod det framleis likt vart det ekstraomgangar og til sist straffespark-tevling. Turneringa tok til 17. september 1986. Etter to ordinære cuprundar i september-november vart kvartfinalane og semifinalane avvikla i mars-april 1987.

Vinnarlaget frå Porto slo i turneringa ut høvesvis Rabat Ajax frå Malta, Vitkovice frå Ostrava i Tsjekkoslovakia, Brøndby IF frå København og Dynamo Kiev. Finalist Bayern München vann mot PSV Eindhoven, Austria Wien, RSC Anderlecht og Real Madrid.

### Finalen
57&nbsp;500 tilskodarar såg finalen på Praterstadion i Wien 27. mai 1987. Bayern tok leiinga i det 25. minutt ved Ludwig Kögl. To skåringar i det 77. og 80. minutt snudde kampen og sikra siger 2-1 til Porto. Rabah Madjer utlikna og innbytar Juary Filho vart matchvinnar.

Vinnarlaget **FC Porto** bestod av: Józef Młynarczyk, João Domingos Pinto (kaptein), Eduardo Luís, Celso Dias, Augusto Inácio, Quim, António Sousa, António André, Jaime Magalhães, Rabah Madjer og Paulo Futre. Juary Filho spelte heile andre omgang i staden for Quim, og  António Frasco tok plassen til Inácio i det 65. minutt.

**Bayern München** sitt mannskap var: Jean-Marie Pfaff, Helmut Winklhofer, Norbert Nachtweih, Norbert Eder, Hans Pflügler, Hansi Flick, Lothar Matthäus (kaptein),  Andreas Brehme, Michael Rummenigge, Dieter Hoeneß og Ludwig Kögl. Lars Lunde kom inn på bana straks etter Porto tok leiinga, ut gjekk Flick.

Alexis Ponnet frå Belgia var kampdommar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Europapokal der Landesmeister 1986/87|Europapokal der Landesmeister 1986/87]]» frå ,  den 15. juni 2017.*
90. stridsvogndivisjon

**90. stridsvogndivisjon** (russisk 90-я гвардейская танковая Витебско-Новгородская дважды Краснознамённая дивизия) er ei militær eining direkte underlagd Sentrale militærdistrikt i byen Tsjebarkul. Divisjonen er bygd opp frå den nedlagde 7. stridsvognbrigade på same staden.

## Referansar
Mathias Kjørboe

**Mathias Bille Kjørboe** () var ein norsk jurist, embetsmann og stortingsmann frå Moss.

Kjørboe var son til ein jurist. Han vart student frå katedralskulen i Kristiansand i 1810 og vart cand.jur. i 1815 i København. Der etter arbeidde han på sorenskrivarkontoret til faren i Østre Robygdelaget til han i 1817 vart underrettsprokurator i Kristiansand. 1821-23 var han konstituert sorenskrivar i Vestre Robygdelaget. Frå 1829 var han assessor i stiftsoverretten i Kristiansand, til han i 1843 fekk jobben som sorenskrivar i Lyngdal. Til sist var han frå 1852 stiftamtmann i Kristiansand og amtmann i Lister og Mandal.

Kjørboe møtte på Stortinget 1827, Omframtstortinget 1828 og Stortinget 1830 som representant frå Kristiansand. Han var i 1827 visesekretær i Stortinget, sekretær i Gasje- og pensjonskomiteen og i Redaksjonskomiteen. Også i 1828 var han visesekretær i Stortinget og elles sekretær i Odelstinget og medlem i komiteen om løyvingar til ministerkassa. I 1830 var han sekretær i Stortinget og Desisjonskomiteen, dessutan medlem i Justiskomiteen og Valkomiteen. Også i 1839 var han sekretær i Stortinget og medlem i Valkomiteen, og vidare formann i Veglovkomiteen og medlem i Protokollkomiteen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Horst-Dieter Höttges

**Horst-Dieter Höttges** () var ein tysk fotballspelar frå Mönchengladbach som spelte VM-finalen 1966 og EM-finalen 1972, to kampar som enda med høvesvis vesttysk tap i 1966 og siger i 1972. Han var elles med i troppane til VM 1970 og 1974.

## Karriere
### Klubbspel
Höttges spelte 1963/64-sesongen på Borussia Mönchengladbach i ein regional serie. Frå 1964 til 1978 var han høgreback i Werder Bremen. I Höttges fyrste sesong på Werder lukkast klubben vinne sitt aller fyrste ligagull. Tre år seinare vart Werder nummer to i Bundesliga. Til saman spelte Höttges 420 bundesligakampar og skåra 55 mål.

### Landslagsspel
Höttges debuterte på det vesttyske landslaget i mars 1965. Han spelte sin 18. landskamp då Vest-Tyskland tapte VM-finalen 1966 2-4 mot arrangørlandet England. Den 21. mai 1969 i Essen la han på til 10-0 i ein VM-kvalifiseringskamp mot Kypros, hans einaste landslagsmål. Under VM 1970 i Mexico deltok han i dei fire fyrste kampane til Vest-Tyskland, men ikkje den høgdramatiske semifinalen mot Italia. To år seinare var han på plass då Vest-Tyskland vann fotball-EM 1972 med overbevisande 3-0 mot Sovjetunionen i finalen. Då VM i fotball 1974 fann stad i heimlandet fekk han eit innhopp i kampen mellom Vest-Tyskland og Aust-Tyskland, eit oppgjer som enda med austtysk siger 1-0. Det var 66. og siste gongen Höttges var aktiv i den vesttyske landslagsdrakta.

### Merittar
* Verdsmeister: 1974 med Vest-Tyskland
* Europameister: 1972 med Vest-Tyskland
* VM-sølv: 1966 med Vest-Tyskland
* VM-bronse: 1970 med Vest-Tyskland
* Vesttysk seriemeister: 1965 med Werder Bremen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Horst-Dieter Höttges|Horst-Dieter Höttges]]» frå ,  den 15. juni 2017.*
Umm an Nasan

**Umm an Nasan** (arabisk ام النعسان) er den fjerde største øya i Bahrain, etter Bahrainøya, Hawar og Muharraq. Ho er privateigd av kong Hamad bin Isa Al Khalifa, og er avgrensa for vanlege folk. Ho er knytt til Bahrainøya via King Fahd Causeway. Det er lite utvikling på øya anna enn dei to palassa til kongen og somme hagar. Ei lita stamme hjorteantilope er sett ut på øya.

Umm an Nasan ligg i Bahrainbukta i Persiabukta vest for Bahrainøya, og aust for den saudiarabiske kystbyen Khobar.

## Sjå òg
* Umm as Sabaan
* Jiddaøya

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Umm an Nasan|Umm an Nasan]]» frå ,  den 15. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Artikkel om øya, Abbas al Murshid
Guvernement i Bahrain

Det er fire **guvernement i Bahrain**. Desse er Hovudstadsguvernementet, Nordguvernementet, Sørguvernementet og Muharraq. Det var tidlegare fem guvernement fram til september 2014, då Sentralguvernementet vart avskaffa. 

## Historie

Den første kommunen i Bahrain var Manama kommune som vart grunnlagd i juli 1919. Kommunestyret vart valt kvart år og bestod av åtte medlemmar. Kommunen skal ha vore den første som vart grunnlagd i Den arabiske verda. Kommunen hadde ansvar for å rydde vegar og leige ut bygningar til leigebuarar og butikkar. I 1929 byrja kommunen òg med vegbygging og opna marknader og slakteri. I 1958 byrja kommunen vassreinsingsprosjekt. I 1960 hadde Bahrain fire kommunar: *Manama*, *Hidd*, *Al Muharraq* og *Riffa*.  I løpet av dei neste 30 åra vart dei fire kommunane delte inn i tolv kommunar etter kvart som busetnader som Hamad by og Isa by voks. Desse kommunane vart administrerte frå Manama under eit sentralt kommunestyre, der kongen peikte ut medlemmane.
Fram til 22. september 2014 var Bahrain delt inn i fem **[[guvernement]]**. Desse var:

Dei første kommunevala i Bahrain etter sjøvlstendet i 1971 var i 2002. Det siste var i 2014. 

## Bakgrunnsstoff
* Inndelingar av Bahrain

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Governorates of Bahrain|Governorates of Bahrain]]» frå ,  den 15. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Guillain-Barré-syndrom

**Guillain-Barré-syndrom** (**GBS**) er ein autoimmun sjukdom i det perifere nervesystemet der pasienten gradvis vert veikare og får mindre eller fråverande strekkrefleks. Sjukdomen har fleire variantar, og den mest vanlege forma av sjukdomen inkluderer demyelinisering og byrjar gjerne med stadig veikare bein. Kring 3 prosent av pasientar med Guillain-Barré-syndrom døyr.

Guillain-Barré-syndrom kan oppstå etter kirurgi, vaksinering og infeksjon. Mellom anna er det prov for at infeksjon med bakterien *[[Campylobacter jejuni]]* kan valda syndromet.

## Kjelder
*
Glaskutling

**Glaskutling** (*Aphia minuta*) er ein gjennomskinleg art i kutlingfamilien som vert 4 til 5 cm lang. Hannen har større finnar, hovud og tenner enn hoa. Arten er ein pelagisk stimfisk som lever på grunt vatn der han et dyreplankton. Han gyt i juni–august. Levetida er eitt år.

Glaskutling finst langs kysten av Sør-Noreg, og elles i Svartehavet, Middelhavet og i Aust-Atlanterhavet frå Marokko til Noreg.

## Kjelder
Europacupen i fotball 1988

**Europacupen i fotball 1988** var ei fotballturnering der vinnarane av 31 europeiske toppseriar i fotball var påmelde, attåt tittelforsvarar FC Porto. Turneringa var den 33. i rekka. I finalen 25. mai 1988 i Stuttgart vann PSV Eindhoven pokalen etter straffesparktevling mot Benfica frå Lisboa. PSV vart då den tredje klubben frå Nederland som vann Europacupen i fotball. 

Europacupen 1988 var ei rein utslagsturnering. Ved lik målskilnad etter dobbelkamp talde bortemål dobbelt, stod det framleis likt vart det ekstraomgangar og til sist straffespark-tevling. Turneringa tok til 16. september 1987. Etter to ordinære cuprundar i september-november vart kvartfinalane og semifinalane avvikla i mars og april 1988.

Vinnarlaget PSV slo i turneringa ut høvesvis Galatasaray frå Istanbul, Rapid Wien, Girodins Bordeaux og Real Madrid, begge dei sistnemnde vart slått ut på bortemålsregelen. Finalist Benfica vann mot Partizani Tirana, Aarhus GF, RSC Anderlecht og FC Steaua București.

### Finalen
64&nbsp;000 tilskodarar såg finalen på Neckarstadion i Stuttgart 25. mai 1988. Ein mållaus kamp vart avgjort med straffeskyting. Etter at alle dei oppsette ti eksekutørane skåra, sette innbytar Anton Janssen inn PSV sitt sjette rake straffemål. Så då PSV-målvakt Hans van Breukelen stoppa den neste Benfica-straffa, var det klart for PSV-feiring. 

Vinnarlaget **PSV** stilte med: Hans van Breukelen, Eric Gerets (kaptein), Ivan Nielsen, Ronald Koeman, Jan Heintze, Gerald Vanenburg, Berry van Aerle, Søren Lerby, Edward Linskens, Wim Kieft og Hans Gillhaus. Anton Janssen spelte 2. ekstraomgang i staden for Gillhaus.

**Benfica** mønstra: Silvino Louro, António Veloso, Dito, Carlos Mozer, Álvaro Magalhães, Chiquinho Carlos, Elzo Coelho, Shéu (kaptein), António Pacheco, Mats Magnusson og Rui Águas. Wando tok plassen til Águas i det 57. minutt og Radouane Hajry bytta med Magnusson i det 111. minutt.

Luigi Agnolin frå Italia dømde oppgjeret.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Europapokal der Landesmeister 1987/88|Europapokal der Landesmeister 1987/88]]» frå ,  den 16. juni 2017.*
Paraskevi Patoulidou

**Paraskevi «Voula» Patoulidou** () er ein gresk tidlegare friidrettsutøvar frå Flórina i det nordlege Hellas. Ho vart olympisk meister i 100 meter hekk i 1992.

## Aktiv
Både under friidretts-EM 1990 og VM 1991 tok Patoulidou seg til semfinalane på 100 meter, så vel som på 100 m hekk. Før dei olympiske sommarleikane 1992 i Barcelona hadde ho ein personleg rekord på 12,96 sekundar på 100 m hekk, øvinga ho konsentrerte seg om under leikane. Ho sette der personleg rekord med 12,88 då ho vart nummer tre i den andre semifinalen. I finaleløpet leia favoritten Gail Devers frå USA klart til ho snubla i siste hekken og fall over målstreken. Med eit perfekt gjennomført løp tok Patoulidou seg opp til andreplassen mellom nest siste og siste hekkepassering. Inn til mål heldt ho unna mot LaVonna Martin og Jordanka Donkova, dei to andre medaljevinnarane, og vann gullmedaljen på tida 12,64. 

Etter OL-triumfen lukkast Patoulidou aldri å markere seg i internasjonale tevlingar, ho konkurrerte då oftast i lengdehopp og på 100 m.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
* OL 1988 i Seoul: Utslått i forsøka på 100 m (11,85 =nr 41)
* EM 1990 i Split: Utslått i semifinalane på 100 m hekk (13,07 =nr 11) og 100 m (=nr 13)
* VM 1991 i Tokyo:  Utslått i semifinalane på 100 (11,51 =nr 14) og i kvartfinalane på 100 m hekk (13,41)
* OL 1992 i Barcelona: Gull i 100 m hekk – 12,64, framom LaVonna Martin (12,69)
* VM 1995 i Göteborg: Utan resultat i lengdehopp
* OL 1996 i Atlanta: Nr 10 i lengdehopp – 6,37 m
* VM 1997 i Aten: Utslått i lengdehopp (5,90 m =nr 36)
* VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvalifiseringa i 4 x 400 m stafett
* OL 2000 i Sydney: Utslått i forsøka på 100 m (11,65 =nr 46)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Voula Patoulidou|Voula Patoulidou]]» frå ,  den 16. juni 2017.*  

*
Susanna Lomheim Solem

**Susanna Lomheim Solem** () er frå Luster i Sogn og Fjordane. Ho har høgare postutdanning og har studert lokalhistorie, fransk og administrasjon og leiing. Solem har arbeidd i ulike avdelingar i Posten, både i Oslo, Trondheim og Sogndal. 
## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
### I tidsskrift - eit utval
* [Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane](https://vestland.bib.no/cgi-bin/websok-fjognedok?mode=vt&eccl=%26quot;solem+susanna*%26quot;+eller+(solem*+og+susanna*)&st=p)
## Kjelder
* Luster bibliotek
* Årbok for Sogn, nr. 63, 2017, s. 7
Bikirar

**Bikirar** (Polypteridae) er ein gamal familie beinfiskar som skil seg seg ut ved skjelettbygnaden til brystfinnane og ved at ryggfinnen eigentleg er frå 5 til 18 små flaggliknande småfinnar. Dei har ei toflika symjeblære som har reell lungefunksjon, mellom anna i turketida då bikirane ligg i dvale nedgravd i mudderet. Kroppen er dekt av tjukke og rombeforma ganoidskjel.

Bikirane femnar om minst 10 artar som alle lever i ferskvatn i Afrika, og som alle er rovfiskar. Den største arten, *[[Polypterus bichir]]*, vert over 1 meter og finst i Den demokratiske republikken Kongo, Senegal og i øvre nilområdet. Bikirane vart tidlegare rekna for å vera skylde kvastfinnefiskane, men dette er ikkje rett sidan bikirane har ei særs gamal og sjølvstendig utviklingsline mellom strålefinnefiskane.

## Kjelder
Lungefiskar

**Lungefiskar** (Dipnoi) er ein underklasse av kjøtfinnefiskar som har lunger i tillegg til gjeller. Dei få artane i gruppa som lever i dag er særs spesialiserte. Lungefiskane er avhengige av atmosfærisk oksygen i tillegg til oksygenopptaket gjennom gjellene. Dei har òg visse trekk i hovudskallen som skil dei frå andre fiskar, og ein symmetrisk skjelettbygnad i halen.

Fossile lungefiskar er kjende frå devon og hadde då ei vid utbreiing på jorda. I denne perioden fanst ei rad til dels klart ulike typar lungefiskar, men sams for alle var dei lange og kvastforma para finnane. Desse lungefiskane hadde òg utvikla kraftige og flate knusetenner som sat på ganen, og kranietaket var dekt av eit høvesvis stort tal småe knoklar. Lungefiskane var talrike i devon, men i karbon og perm var dei gått sterkt attende i talet på artar og vart samstundes meir og meir like lungefiskane som lever i dag.

## Kjelder
Vulkanbelte

**Vulkanbelte** er eit større område som er vulkansk aktivt. Ein finn vulkanbelte over soner med uvanleg høge temperaturar (700-1400&nbsp;°C) der magma blir laga gjennom delvis smelting av solid materiale i jordskorpa og den øvre mantelen. Områda blir vanlegvis danna langs grensene mellom jordskorpeplater på djupner på rundt 10–50&nbsp;km. 

Nokre døme på vulkanbelte er det transmeksikanske vulkanbeltet, som strekker seg 900&nbsp;km frå aust til vest over sentral-sørlege Mexico og omfatta dei fleste vulkanane i landet, og 
det andinske vulkanbeltet, som går gjennom store delar av vestlege Sør-Amerika.

Vulkanbelte liknar på fjellkjeder, men med fjell danna av vulkanar og ikkje folding eller forkasting når jordskorplater kolliderer.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Volcanic belt|Volcanic belt]]» frå ,  den 16. juni 2017.*
Sitra

**Sitra** (arabisk سترة eller سِتْرَة, òg: As Sitra, Jazīrat Sitrah og Jazīrat as Sitra) er ei øy i Sentralguvernementet i Bahrain, like aust for Bahrainøya i Persiabukta. Ho ligg sør for Manama og Nabih Saleh. Vestkysten av øya dannar eine sida av Tublibukta.

Dei fleste av innbyggjarane på øya bur i sju historiske landsbyar: Wadyan, Al Kharijiya, Marquban, Al Garrya, Mahazza, Sufala og Abul Aish. Det finst fleire fråflytta byar i Sitra, og den viktigaste av desse er Halat Um al-Baidh. Innbyggjarane på Sitra er stort sett bahrainske sjiamuslimar, med ein større sørasiatisk minoritet. 

Den sunniarabiske folkesetnaden på Sitra (inkludert Al Buainain-stamma som budde i den no folketomme landsbyen Salba, vest på Sitra) forsvann tidleg i 1920-åra då dei fleste av dei døydde av kopper eller flytta attende til heimlandet sitt..

Masjid al-Mughira ibn Shu'ba, den siste attverande sunni-moskeen på øya, vart nedlagd i 2011 etter at han vart vandalisert av sjiademonstrantar.

## Geografi og økonomi
Øya brukte å vere dekt av daddelpalmelundar og gardar, som fekk vatn frå fleire ferskvasskjelder. Hovudnæringa på øya var basert på jordbruk og fiske. Mangrover brukte å dekkje vestkysten, men desse har nesten heilt forsvunne på grunn av utbygging. 

Nordsida av øya er utbygd til eit industriområde. Oljelagra til Bapco ligg sør på øya. Sitra er òg endestasjonen til den 42 km lange naturgassrøyrleidninga Dhahran-Sitra, som går til Dahran i Saudi-Arabia.

Sitra-vegfyllinga knyter nordsida av øya til Nabih Saleh og Umm al Hussam (Manama) på Bahrainøya. Ei lita bru i sørvest går òg frå Sitra til Bahrainøya, nær landsbyane Ma'ameer og Eker.

## Historie

I 1782 oppstod det ein strid mellom lokale innbyggjarar og fleire personar frå Al Khalifa som kom frå Zubara for å kjøpe forsyningar. Det oppstod kampar som førte til at folk på begge sider vart drepne.

## Sitra kommune

Sitra var namnet på ein kommune i Bahrain før dei vart omorganiserte som guvernement. Sitra kommune bestod av øya Sitra og tre landsbyar nær øya på hovudøya Bahrain: Ma'ameer, Eker og Nuwaidrat.

Sitra kommune dekte eit område som omfatta heile petroleumsproduksjonen til Bahrain. Det er òg eit eksportsenter for oljefelta nordaust i Saudi-Arabia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sitra|Sitra]]» frå ,  den 15. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Plutark

**Plutark** (gresk Πλούταρχος; fødd ca. 45, død ca. 120) var ein gresk historikar, biograf og essayist. Etter at han vart romersk borgar fekk han namnet **Lucius Mestrius Plutarchus** (Λούκιος Μέστριος Πλούταρχος).

Han var fødd i den vesle byen Kherónia i den greske regionen kjend som Viotía, truleg under styret åt den romesrske keisaren Claudius. Plutark reiste mykje i området ved Middelhavet, mellom anna to gongar åt Roma. Han hadde fleire innflytelsesrike romerske venar, mellom andre Soscius Senecio og Fundanus, båe viktige senatorar. Plutark har dedikert skrifter åt båe. Han levde mesteparten av livet sitt i Kaeronea. Der var har den øvste av dei to prestane åt Apollon ved orakelet i Delfi, men brukte tydelegvis lite tid på pliktane som prest. Plutark levde eit aktivt sosialt og borgerleg liv og produserte ei svært stor mengde skrifter. Mange av dei er fortsatt intakte.

I *Vita parallelae* (*Livsskildringar med samanlikgning*) skriv han biografiar om parvis grupperte kjende romarar og hellenarar, som «Aleksander og Cæsar». I *[[Moralia]]*, ei samling på 78 essay, drøfter han dei fleste spørsmål. Der finn ein mellom anna «*[[Om Isis og Osiris]]*», som er den einaste samanhengane versjonen av Osirismyta, ei sentral kjelde åt egyptisk gudelære og den fyrste kjende refleksjonen om høna og egget. 

## Kjelder
**Denne artikkelen byggjer på [[:nb:Plutark|Plutark]] på  og [[:en:Plutarch|Plutarch]] på den 16.06.2017.*

### Litteratur
*Wikipedia på bokmål oppgav denne litteraturlista.*
* Plutarchos. *Livsskildringer med sammenligning*. Bind 1–3. Oversatt av Henning Mørland. Aschehoug, 1967–68
* *To antikke dialoger om kjærlighet og seksualitet*. Plutark, Pseudo-Lukian; oversatt fra gammelgresk med innledning og noter av Inge Tjøstheim. Aschehoug, 2004. (Thorleif Dahls kulturbibliotek) ISBN 82-03-18038-8
* *Aleksander og Cæsar*. Plutark ; oversatt fra gresk med innledning og noter ved Rebekka Hammering Bang. Dreyer, 1955. (Dreyers kulturbibliotek; 5)
* *Revolusjonen i Sparta*. Oversatt av Eiliv Skard. Samlaget, 1927. (Klassiske bokverk)
Kurilargropa

**Kurilargropa** er ei havdjupne i Stillehavet utanfor søraustkysten av Kurilane. Den største djupna er omlag 9750 m.

Gropa er danna som eit resultat av ei subduksjonssone som også danna øybogen til Kurilane og vulkanbogen på Kamsjatka i krittida. Stillehavsplata er plata som er i ferd med å gå under Okhotsk-plata langs gropa, noko som fører til intenss vulkanaktivitet.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kuril–Kamchatka Trench|Kuril–Kamchatka Trench]]» frå ,  den 16. juni 2017.*
Hovudstadsguvernementet i Bahrain

**Hovudstadsguvernementet** (arabisk محافظة العاصمة; Muhafazat al-'Asimah) er eit av fire guvernement i Bahrain. Guvenementet omfattar Manama, hovudstaden i Bahrain.

## Skiping
Hovudstadsguvernementet vart danna etter ein kongeleg resolusjon 3. juli 2002. Det noverande guvernementet omfattar kommunane Al Manamah, Ras Rumman og delar av Jidd Haffs.

## Demografi
I følgje ei folketeljing i 2010, var det 329&nbsp;510 innbyggjarar i Hovudstadguvernementet; 261&nbsp;921 ikkje-bahrainske borgarar og 67&nbsp;589 bahrainske statsborgarar. Dei fleste av bustadane i Hovudstadguvernementet er leiglegheiter, i alt kring 34&nbsp;000 stykk. Einebustader er den nest vanlegaste bustaden, litt over 7&nbsp;000 i alt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Capital Governorate, Bahrain|Capital Governorate, Bahrain]]» frå ,  den 16. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
OLIG1

**OLIG1** eller **oligodendrocytt-transkripsjonsfaktor 1** er ein basisk heliks-lykkje-heliks (bHLH)-hovudtranskripsjonsfaktor og repressor som styrer utviklinga av oligodendrocyttar. Til liks med OLIG2 dannar han sterke homodimerar og veike heterodimerar med bHLH-proteina E12 og E47.

OLIG1 finst hjå pattedyr, krypdyr, amfibium og ekte beinfiskar, men ser ikkje ut til å finnast hjå bruskfiskar. Det er ukjent om OLIG1 finst hjå fuglar og kjevelause fiskar.

## Kjelder
OLIG4

**OLIG4** er ein basisk heliks-lykkje-heliks (bHLH)-transkripsjonsfaktor som vert uttrykt i nervesystemet hjå amfibium og ekte beinfiskar. Under fosterutviklinga til *[[Xenopus tropicalis]]* vert OLIG4 uttrykt i lag med OLIG2 og OLIG3 frå gastrulasjonssteget fram til steg 30.

## Kjelder
Europacupen i fotball 1989

**Europacupen i fotball 1989** var ei fotballturnering der vinnarane av 31 europeiske toppseriar i fotball var påmelde, attåt tittelforsvarar PSV Eindhoven. Turneringa var den 34. i rekka. I finalen 24. mai 1989 i Barcelona vann AC Milan med fire mål mot null for FC Steaua București. Det var tredje gongen laget frå Milano gjekk til topps i Europacupen i fotball, tjue år etter den forrige triumfen. 

Europacupen 1989 var ei rein utslagsturnering. Ved lik målskilnad etter dobbelkamp talde bortemål dobbelt, stod det framleis likt vart det ekstraomgangar og til sist straffespark-tevling. Turneringa tok til 6. september 1988. Etter to ordinære cuprundar i september-november vart kvartfinalane og semifinalane avvikla i mars og april 1989.

Vinnarlaget frå Milano slo i turneringa ut høvesvis Levski Sofia, Raude Stjerne frå Beograd etter straffesparktevling, Werder Bremen og Real Madrid. Finalist FC Steaua București vann mot Sparta Praha, Spartak Moskva, IFK Göteborg og Galatasaray frå Istanbul.

### Finalen
97&nbsp;000 tilskodarar såg finalen på Camp Nou i Barcelona 24. mai 1989. AC Milan leia 3-0 ved pause og la straks etter pausen på til 4-0. Det nederlandske spissparet Ruud Gullit og Marco van Basten skåra kvar sine to mål for det italienske laget, Gullit i det 18. og 39. minutt, Basten i det 27. og 47. minutt.

Vinnarlaget **AC Milan** bestod av: Giovanni Galli, Mauro Tassotti, Franco Baresi (kaptein), Alessandro Costacurta, Paolo Maldini, Angelo Colombo, Frank Rijkaard, Carlo Ancelotti, Roberto Donadoni, Ruud Gullit og Marco van Basten. Etter ein times spel gjekk Gullit av bana, inn kom Pietro Paolo Virdis, og eit kvarter seinare bytta Filippo Galli med Costacurta. 

**Steaua** mønstra: Silviu Lung, Dan Petrescu, Ștefan Iovan, Adrian Bumbescu, Nicolae Ungureanu, Daniel Minea, Tudorel Stoica (kaptein), Gheorghe Hagi, Iosif Rotariu, Marius Lăcătuș og Victor Pițurcă. I pausen vart Rotariu bytta ut med Gavril Balint. 

Karl-Heinz Tritschler frå Vest-Tyskland var dommar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Europapokal der Landesmeister 1988/89|Europapokal der Landesmeister 1988/89]]» frå ,  den 17. juni 2017.*
Elektronisk krigføring

**Elektronisk krigføring** (EK) inkluderer følgjande operasjonar:

* *[[Elektroniske mottiltak]]* (EMT) eller elektronisk angrep (EA). Aktive tiltak for å hindra fienden i å nytta det elektromagnetiske spektrumet. 

* *[[Elektronisk vern]]* (EV). Aktive og passive tiltak for å verna eigne styrkar mot fienden sitt bruk  av det elektromagnetiske spektrumet, som mellom anna inkluderer bruk av kommunikasjonshjelpemiddel som byter frekvens kontinuerleg (til dømes spreitt spektrum) for å verna eigen kommunikasjon mot forstyrring og avlytting. 

* *[[Elektroniske støttetiltak]]* (EST) eller elektronisk støtte  (ES). Bruk av det elektromagnetiske spektrumet for å henta inn informasjon om fienden, slik som mellom anna geografisk plassering av våpen- og overvakingsradarar. Innhenta data kan verta brukt direkte til å finna fiendtlege mål under oppdrag eller på eit meir strategisk nivå for å overvaka ein potensiell fiende eller planleggja operasjonar.

Det norske forsvaret har eit eige EK-kompani (EKKP) underlagt Etterretningsbataljonen (EBN) i Hæren.
## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Elektronisk krigføring|Elektronisk krigføring]]» frå ,  den 17. juni 2017.*
Herma Bauma

**Hermine Leopoldine Bauma**, kjend som **Herma Bauma**, () var ein austerriksk friidrettsutøvar og handballspelar, fødd og død i Wien. Ho tok Austerrikes fyrste olympiske gullmedalje i ei friidrettsøving då ho vann spydkasttevlinga under London-OL 1948.

## Aktiv
Bauma vart austerriksk meister i spydkasting 16 år gammal. To år seinare deltok ho i øvinga i Verdsleikane for kvinner og vann sølvmedaljen med eit bestekast på 40,30 m, vel to meter bak vinnaren, tyske Lisa Gelius. Då Sommar-OL 1936 fann stad i Berlin vart Bauma nummer fire etter eit kast på 41,66 m, slått av bronsemedaljøren med 14 centimeter.

Sommaren 1947 sette Bauma verdsrekord med 48,21 meter heime i Wien. Året etter vart ho i London olympisk meister med eit kast på 45,57 m, før ho den 12. september forbetra sin eigen verdsrekord til 48,63 m, også då heime i Wien.  Ved europameisterskapen 1950 i Brussel fekk ho sølvmedaljen i spydtevlinga, medan ho vart nummer ni med 42,54 m under Sommar-OL 1952 i Helsinki.

Frå 1931 til 1952 vart Bauma austerriksk meister i spydkast femten gongar, og femkampmeister tre gongar. Ho forbetra den austerrikske spydrekorden 14 gongar. Den siste rekorden stod til Erika Strasser i 1959 kasta spydet 48,99 m. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
* Sommar-OL 1936: Nr 4 – 41,66 m
* Verdsleikane 1934 i London: Sølvmedalje – 40,30 m, bakom Lisa Gelius (42,43 m)
* OL 1948 i London: Gullmedalje – 45,57 m, framom Kaisa Parviainen (43,79 m)
* EM 1950 i Brussel: Sølv – 43,87 m, bakom Natalja Smirnizkaja (47,55 m)
* OL 1952 i Helsinki: Nr 9 – 42,54 m

Bauma spelte i fleire år på det austerrikske landslaget i handball.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Herma Bauma|Herma Bauma]]» frå ,  den 17. juni 2017.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Elektroniske mottiltak

**Elektroniske mottiltak** (engelsk *electronic countermeasures*, *ECM*)  eller meir moderne **elektronisk angrep** (engelsk *electronic attack*, *EA*)  er elektroniske signal som vert sende ut for å forstyrra eller totalt blokkera til dømes radar, sonar, infraraude instrument eller laser. EMT er ein del av det som vert kalla elektronisk krigføring.

EMT kan delast opp i tre undergrupper:
* Elektronisk jamming
* Elektronisk villleiing
* Elektronisk nøytralisering

## Elektronisk jamming
Jamming av samband går ut på å overdøyva ein radiomottakar med eit sterkare signal enn det signalet som mottakaren prøver å motta. Sambandet mellom sendar og mottakar kan med dette brytast, og ein veikjer høva til fienden til å leia styrkane sine.

Fenomenet kan òg oppstå tilfeldig ved at to radiosendarar sender på same frekvens i eit område der ein mottakar er i stand til å høyra begge sendestasjonene. Dette skjer særleg i frekvensband der radiobølgjene følgjer jordkrumninga - frå dei lågaste radiofrekvensane opp til 30 Megahertz. Frekvensar høgare enn 30 MHz rekkjer vanlegvis berre innan synsvidde, slik at jammesenderen må vera i same område som den jamma radiomottakaren.

Jamming av radar har til føremål å blinda radaren slik at den ikkje kan motta ekko av eigne pulsar skikkeleg. Det er òg mogleg å skapa falske mål ved å bruka ein metode kalla «Digital Radio Frequency Memory» som digitaliserer den mottekne radarpulsen for å senda han tilbake til radarmottakaren litt forseinka slik at det vert skapt eit falskt mål bak det eigenlege målet.

Jamming av navigasjonssystem som GPS og GLONASS fører ofte til mindre nøyaktig navigasjon.

Jamming eller villeiing av nærleiksbrannrør fører til at ladninga i granaten eller missilet eksploderar før den når målet, eller ikkje eksploderar i det heile.

## Villeiing
Elektronisk villeiing eller skinnutsending omfattar ei rekkje metodar som må vurderast ut frå den taktiske situasjonen på slagmarka. Blant dei meste brukte metodane for elektronisk villeiing er:
Manipulativ elektronisk villeiing  - ei metode der ein fangar opp fienden sin utsendelsar på sambandet for seinare avspeling i redigert form.
Simulativ elektronisk villeiing tyder at ein narrar fienden ved å setja opp eigne elektroniske ressursar slik at ein skapar eit falskt bilete av situasjonen. Eit døme kan vera å simulera eit typisk bataljonssamband der ein vil at fienden skal tru at ein bataljon av eigne styrkar er deployert.

## Elektronisk nøytralisering
Elektromagnetisk  puls (EMP) var tidlegare eit biprodukt ved detonasjon av eit kjernefysisk våpen, men er per 2016 lagt inn under elektronisk krigføring fordi det er mogleg å produsera reine elektromagnetisk bomber utan kjernefysisk detonasjon. Ein EMP kan øydeleggja alt elektronisk utstyr inne i ein bygning, eit køyretøy, fly eller skip som ikkje er sikra mot dette.
Andre mål for EMP kan vera radaranlegg, sambandsentralar eller overvåkningsanlegg.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Elektroniske mottiltak|Elektroniske mottiltak]]» frå ,  den 17. juni 2017.*
Elektroniske støttetiltak

**Elektroniske støttetiltak** (EST) heiter no berre elektronisk støtte (ES) og kan brukast til å produsera signaletterretning (SIGINT) som atter består av sambandsetterretning (COMINT) og elektronisk etterretning (ELINT).

Disiplinen består i å fanga opp elektromagnetiske impulsar frå fienden av militær interesse. Eiga innsamling av slike impulsar kan vera i verksemd over lang tid på ein passiv måte, slik at fienden ikkje oppdagar det.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Elektroniske støttetiltak|Elektroniske støttetiltak]]» frå ,  den 17. juni 2017.*
Sentralguvernementet i Bahrain

**Sentralguvernementet** (arabisk المحافظة الوسطى *Al Muhafazah al Wustah*) var eit av fem guvernement i Bahrain fram til september 2014. Det omfatta delar av dei tidlegare kommunane Al Mintaqah al Wusta, Ar Rifa' wa al Mintaqah al Janubiyah, Madinat 'Isa, Sitrah og A'ali.

## Venskapsbyar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Central Governorate, Bahrain|Central Governorate, Bahrain]]» frå ,  den 16. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Jarmila Kratochvílová

**Jarmila Kratochvílová** () er ein tsjekkisk tidlegare  friidrettsutøvar som representerte Tsjekkoslovakia. Ho vart verdsmeister både på 400 m og 800 m i 1983. Kratochvílová sin verdsrekord på 800 meter frå 1983 er framleis gjeldande i 2017.

## Aktiv
Kratochvílová utmerkte seg ikkje som toppløpar før ho var 28 år gammal. Dei neste åra presterte ho på eit heilt anna nivå enn tidlegare. Under dei olympiske sommarleikane i Moskva tok ho sølvmedaljen på på 400 m på sterke 49,46, to år etter at ho fyrste gongen sprang under 53 sekundar på distansen. Den 6. juli 1981 sette ho i Bratislava nasjonale rekordar på både 100 m og 200 m med høvesvis 11,09 og 21,97 sekundar, fenomenale tider for ein utøvar som ikkje var spesialist på distansane. To år etter OL i Moskva tok ho ein ny sølvmedalje på 400 m då ho under europameisterskapen sette personleg rekord på 48,85, nett som i Moskva måtte ho sjå seg slått av austtyske Marita Koch.

Den 26. juli 1983 vann Kratochvílová 800 meter under eit stemne i München. Tida 1.53,28 var ny verdsrekord og er i 2017 framleis gjeldande. Fjorten dagar seinare sikra ho seg VM-gullet på distansen då ho vart klokka inn på 1.54,68 i Helsinki, nær halvtanna sekund framom sølvvinnaren og nesten tre sekund føre bronsemedaljøren i tevlinga. Dagen etter, 10. august 1983. smelte ho til med ny verdsrekord på 400 m med tida 47,99 sekundar, landskvinna Taťána Kocembová tok sølvet på 48,59, begge gjorde sitt livs løp på distansen. 400-meterrekorden vart ståande i vel to år, til dess Marita Koch presterte 47,60, også det ein verdsrekord som i 2017 har vart i over tretti år. 

Mistankar om at Kratochvílová var dopa har aldri ville lagt seg, men ingen prov har vorte lagt fram.
 
### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1978 i Praha: Utslått i semifinalane (53,93 =nr 14)
*OL 1980 i Moskva: Sølv på 400 m – 49,46, bakom Marita Koch (48,88)
*EM 1982 i Aten: Sølv på 400 m – 48,85, bakom Marita Koch (48,16) og i 4 x 400 m stafett 
*VM 1983 i Helsinki: Gull på 400 m – 47,99, og 800 m – 1.54,68
*VM 1987 i Roma: Nr 5 på 800 m – 1.57,81

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jarmila Kratochvílová|Jarmila Kratochvílová]]» frå ,  den 16. juni 2017.*
Signaletterretning

**Signaletterretning** (**SIGINT**) er ein etterretningsdisiplin som baserer seg på oppfanging av signal, til dømes ved radiospaning. SIGINT inneber ofte kryptoanalyse og dechiffrering.

Mellom organisasjonar som hovudsakleg driv signaletterretning er Etterretningstenesta (Noreg), Government Communications Headquarters (Storbritannia), National Security Agency (USA), Defence Signals Directorate (Australia), Communications Security Establishment (Canada) og Försvarets radioanstalt (Sverige).

Signaletterretning (SIGINT) er delt i fleire nye element - sambandsetterretning (COMINT), elektronisk etterretning (ELINT) og FISINT.

Disiplinen består i å fanga opp elektromagnetiske impulsar frå fienden av militær interesse. Eiga innsamling av slike impulsar kan vera i verksemd over lang tid på ein passiv måte, slik at fienden ikkje oppdagar det.
Det er viktig å etablera eit normalbilete over kva for signaler som finnst innafor gjevne område, slik at ein kan oppdaga endring i dette biletet og freista tolka kva dette kan tyda på. Difor må SIGINT drivast 24/7 heile året om det skal ha avgjerande verknad på den strategiske situasjonen. Dette gjeld ikkje like mykje på operasjonelt og taktisk nivå.

## Referansar


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Signaletterretning|Signaletterretning]]» frå ,  den 17. juni 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* NSAs oversyn over SIGINT (engelsk)
* USAF brosjyre om kjelder for etterretning (engelsk)
* Etterretningsprogrammer og system (engelsk)
Europacupen i fotball 1990

**Europacupen i fotball 1990** var ei fotballturnering der vinnarane av 31 europeiske toppseriar i fotball var påmelde, attåt tittelforsvarar AC Milan. Turneringa var den 35. i rekka. I finalen 23. mai 1990 i Wien vann tittelforsvararen 1-0 over Benfica frå Lisboa. AC Milan sikra seg dermed sin fjerde triumf i Europacupen i fotball.

Europacupen 1990 var ei rein utslagsturnering. Ved lik målskilnad etter dobbelkamp talde bortemål dobbelt, stod det framleis likt vart det ekstraomgangar og til sist straffespark-tevling. Turneringa tok til 13. september 1989. Etter to ordinære cuprundar i september-november vart kvartfinalane og semifinalane avvikla i mars og april 1990.

Vinnarlaget frå Milano slo i turneringa ut høvesvis HJK Helsinki, Real Madrid, KV Mechelen og Bayern München. Både i kvartfinalane mot KV Mechelen og i semifinalane mot Bayern tok Milan seg vidare etter ekstraomgangar. Finalist Benfica vann mot Derry City, Honvéd Budapest, Dnepr Dnepropetrovsk og på bortemål mot Olympique Marseille.

### Finalen
57&nbsp;500 tilskodarar såg finalen på Praterstadion i Wien 23. mai 1990. AC Milan vann 1-0 då nederlendaren Frank Rijkaard skåra frå 13-14 meter i det 68. minutt, etter eit glitrande framspel.
 
Vinnarlaget **AC Milan** bestod av: Giovanni Galli, Mauro Tassotti, Franco Baresi (kaptein), Alessandro Costacurta, Paolo Maldini, Angelo Colombo, Frank Rijkaard, Carlo Ancelotti, Alberigo Evani, Ruud Gullit og Marco van Basten. Daniele Massaro kom i det 72. minutt inn i staden for Ancelotti, medan Filippo Galli erstatta Colombo to minuttar før slutt.

**Benfica** mønstra: Silvino Louro, José Carlos, Aldair Santos, Ricardo Gomes, Samuel Quina, Vítor Paneira, Valdo Filho, Jonas Thern, Hernâni Neves, Mats Magnusson, António Pacheco. Cesar Brito og Vata Garcia vart bytta inn etter 61 og 75 minuttars spel, ut gjekk høvesvis Pacheco og Paneira.

Austerrikaren Helmut Kohl var kampens dommar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Europapokal der Landesmeister 1989/90|Europapokal der Landesmeister 1989/90]]» frå ,  den 17. juni 2017.*
Elektronisk vern

**Elektronisk vern** er tiltak for å verna seg sjølv eller eigne styrkar mot fienden sitt bruk  av det elektromagnetiske spektrumet, som mellom anna inkluderer bruk av kommunikasjonshjelpemiddel som byter frekvens kontinuerleg for å verna eigen kommunikasjon mot forstyrring og avlytting. Den mest vanlege forma for EV er jamming og bruk av chaff og narrebluss for å avleia eit missil.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Elektronisk vern|Elektronisk vern]]» frå ,  den 17. juni 2017.*
Spreitt spektrum

**Spreitt spektrum** er ein spesiell teknikk innan militært radiosamband der det elektromagnetiske signalet er generert med ekstra stor bandbreidde. Føremonen med dette er å gjera det vanskeleg for fienden å fanga opp signalet med vanlege radiomottakarar. Det er mange måtar å gjere dette på, mellom anna frekvenshoppande spreitt spektrum (FHSS), direktesekvensielt spreitt spektrum (DSSS), tidshoppande spreitt spektrum (THSS) og kombinasjonar av alle desse.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Spreitt spektrum|Spreitt spektrum]]» frå ,  den 17. juni 2017.*
Carl Olsen

**Carl Rebek Olsen** () var ein norsk kjøpmann og postopnar frå Skjervøy i Troms. Han møtte på Stortinget i tida 1931-45 som representant frå Finnmark og Høgre.

Far til Olsen var gardbrukar og fiskar i Uløybukt i Skjervøy. Han var sjølv fiskar nokre år, gjekk så eit navigasjonskurs i 1905 og tok handelsskoleeksamen ved ein privatskule i Kvæfjord i 1906. Etter å ha vore handelsdreng på Skorpen i Kvænangen frå 1904, starta han i 1909 opp ein assortert landhandel i Mafjordhamn i Måsøy der han også dreiv tran- og fiskeforretning. Han var vidare postopnar i Mafjordhamn frå 1911 og seinare medeigar i Mafjordhavn Sølvrev A.s.

Olsen var varaordførar i Måsøy herad 1919-22 og ordførar 1922-28. Han var dessutan formann i Måsøy gjensidige Båtforsikringsforening til 1928, styreformann 1921-44 i Måsøy Sparebank og fylkesstyreformann 1926-35 i Finnmark-avdelinga av Noregs Heradsforbund. I tida 1931-45 representerte han Finnmark og partiet Høgre på Stortinget. Alle sesjonane på Stortinget var han medlem i Post-, telegraf- og kystfartskomiteen. Utanom tingmannsvervet var han medlem i Dampskipsekspeditørkomiteen av 1939. Han var 1946-49 med i landsstyret til Høgre.

## Kjelder
*
Storhjelm

**Storhjelm** (*Aconitum napellus*) eller **venusvogn** er ein blome i hjelmslekta i soleiefamilien. 

Storhjelm er ein fleirårig plante Han har ein stiv opprett stengel som kan bli opptil 100-120 cm høg med flikete, blanke blad. Han blomstrar med djupblåfiolette blomar i juli til august. Storhjelm liker jamn fukt og kan trivast i sol eller lett skygge.

Storhjelm er mykje brukt som hageplante. Han er svært hardfør, og var tidlegare ein av dei mest brukte hageplantane i Nord-Noreg. Planten blei ofte brukt som «fattigmannshekk» i gamle dager. I Hornindal blei han kalla «Fruens tøffel». Andre stader blei han kalla  «Studenternæse» eller «Duva». Storhjelm er ein nær slektning av tyrihjelm, som veks vilt i Noreg.

Heile planten er svært giftig. Han blei tidlegare brukt i medisin, til bedøving og som gift mot fiendar. Munkane innførte han til Noreg som klosterhageplante. Storhjelm blir svært gammal som hageplante, og kan ofte stå igjen på tuftene ved fråflytta hus. Planten kan spreia seg med frø, og finst forvilla mange stader i Noreg. 

Det fints også rosa og kvite variantar av storhjelm, *A. napellus 'Carneum' *, *A. napellus 'Rubellum' * og *A. napellus 'Album' *. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Storhjelm|Storhjelm]]» frå ,  den 17. juni 2017.*
IQue, Ltd.

**iQue** er eit felles føretak mellom Nintendo og kinesisk-amerikanske dr. Wei Yen. iQue-produkt vert berre selde i Kina.
iQue sin fyrste konsoll var iQue Player og iQue 3DS XL er den siste konsollen (2017) som berre har to spel: Mario Kart 7 og Super Mario 3D Land. 
Ein kan også spele iQue DS-spel som New Super Mario Bros, Super Mario 64 DS, Yoshi Touch & Go, Nintendogs, Polarium og 

## iQue Player

iQue Player (også kalla Nintendo iQue). Konsollen blei fyrst annonsert på Tokyo Game Show, og blei lansert i Kina 17. november 2003.

iQue Player sine spel er: 
*Wave Race 64
*Star Fox 64
*Super Mario 64
*The Legend of Zelda: Ocarina of Time
*Mario Kart 64
*F-Zero X
*Yoshi's Story
*Paper Mario
*Sin and Punishment: Successor of the Earth
*Excitebike 64
*Super Smash Bros
*Animal Crossing også kalt Dobutsu no Mori
*Dr. Mario 64
*Custom Robo
*The Legend of Zelda: Majora's Mask

## iQue Game Boy Advance
iQue Game Boy Advance er den kinesiske versjonen av Nintendo Game Boy Advance som blei utgitt den 8. juni 2004.

Den hadde 8 spel:

## iQue 3DS XL
iQue 3DS XL er den kinesiske versjonen av Nintendo 3DS XL, og den har berre to spel som er:

Den har også mange nedlastbare spel.

Ein kan spele dei seks iQue DS-spela: 

## Aktuelle produkt
*iQue SP er den kinesiske versjonen av Nintendo Game Boy Advance SP og er ei nyare utgåve av iQue Game Boy Advance.
*iQue Micro er den kinesiske versjonen av Nintendo Game Boy Micro og er ei nyare utgåve av iQue Game Boy Advance.
*iQue DS er den kinesiske versjonen av Nintendo DS.
*iQue DS Lite er den kinesiske versjonen av Nintendo DS Lite og er ein nyre utgåve av iQue DS.
*iQue DSi er den kinesiske versjonen av Nintendo DSi og er ein nyare utgåve av iQue DS.

## Bakgrunnsstoff
*