Norsk raudliste, artsliste for pattedyr

Som ein del av utgjevinga av norsk raudliste for artar vurderer Artsdatabanken  alle artar av etablerte pattedyr i Noreg mot kriterium for risiko for å døy ut frå Noreg. I tillegg til er einskilde andre mindre vanlege artar i Noreg òg vurderte. I 2021 blei totalt 76 pattedyrartar vurderte for Fastlands-Noreg og Svalbard.

## Fordeling av pattedyrartar over raudlistekategoriar
:*For forklaring av kategoriane med kodar, sjå [[IUCN si globale raudliste]]  og [[Norsk raudliste for artar]]*
### Status 2021

* 19 artar er truga, eller 25 % av dei vurderte artane: 3 artar er *Kritisk truga* – CR, 8 artar er *sterkt truga* – EN, og 8 artar er *sårbare* – VU

* Andre raudlista kategoriar: 2 artar er *regionalt utdøydde* – RE, 9 artar er *nær truga* – NT

* 46 artar er *livskraftige* – LC
* ikkje vurderte: 21 artar er lista som ikkje egna - NA, til dømes fordi dei ikkje er etablerte pattedyr, døme gullsjakal og dvergmus, eller er frammande / innførte, døme: mink og austmarkmus.

### Utvikling mot 2021
Gjennom tiåret frå 2010 til 2021 er det ei minking av andel livskraftige artar og ei auke av artar klassifiserte som nær truga. 
I 2010 var 69 % av dei vurderte pattedyrartane klassifisert som livskraftige, i 2021 61&nbsp;%.

Bjørkemus, piggsvin, rein i Fastlands-Noreg og storkobbe var tidlegare livskraftige artar, men kom inn på lista over *nær truga* artar frå 2021. Havert og nordflaggermus var òg livskraftige artar, og kom inn som *sårbare* artar frå 2021. Oter gjekk motsett veg, var tidlegare klassifisert som *sårbar*, etter 2021 er han rekna som *livskraftig*.

Steinkobbe på Svalbard og trollflaggermus vart nedgradert frå kategorien *sårbar* til *nær truga* artar i 2021.

Fjellrev og grønlandskval blei nedgradert frå *kritisk truga* til *sterkt truga*, storflaggermus oppgradert frå *sårbar* til *sterkt truga*.

Kvitkval er kategorisert som *sterkt truga*. Tidlegare var ikkje arten vurdert.

## Oversyn over truga artar per 2021 med kort grunngjeving
### ''Kritisk truga'' CR

Fil:XN Myotis Nattereri 96 (cropped).jpg|**Kritisk truga** CR: Børsteflaggermus, *Myotis nattereri*, svært få individ: estimert totalt ca. 30 individ avgrensa til Asker kommune  og Lunner kommune.

Fil:Barbastella barbastellus 01-cropped.jpg|**Kritisk truga** CR: Breiøyre, *Barbastella barbastellus*, svært få individ: estimert totalt ca. 30 individ ved Larvik og ved Drøbak. Arten er berre sikkert påvist ein gong gjennom dei siste 60 åra.

Fil:Eurasian wolf 2.jpg|**Kritisk truga** CR: Ulv, *Canis lupus*, populasjonen i Noreg er estimert til ca. 45 individ. Han er vurdert som kritisk truga fordi det er få individ som reproduserer.


### ''Sterkt truga'' EN
--------------------------------------------------------------------

Fil:Brown bear (Ursus arctos), Viiksimo, Kainuu region, Finland, 16 June 2018 (43094873292).jpg|**Sterkt truga** EN: Brunbjørn, *Ursus arctos*, lever i grenseområde til både Russland, Finland og Sverige. Få reproduserande individ i Noreg, estimert til totalt ca. 70 per 2018 av ein total populasjon på ca. 140.

Fil:Fjellrev - Arctic fox (24490250823).jpg|**Sterkt truga** EN: Fjellrev, *Vulpes lagopus*, vurdert til sterkt truga på grunnlag av få individ: 174 vaksne individ i Fastlands-Noreg i 2020

Fil:Lynx lynx 1 (Martin Mecnarowski).jpg|**Sterkt truga** EN: Gaupe, *Lynx lynx*, estimert bestand på 220 individ i Noreg per 2020 gav grunnlag for klassifisering til sterkt truga

Fil:Balaena mysticetus NOAA.jpg|**Sterkt truga** EN: Grønlandskval, *Balaena mysticetus*. Bestanden under overvaking lever i området frå Aust-Grønland, via Svalbard og over til Frans Josefs Land og storleiken på populasjonen var estimert til 343 individ per 2015. Grunnlaget for klassifikasjonen er få individ.

Fil:Beluga premier.gov.ru-3.jpeg|**Sterkt truga** EN: Kvitkval, *Delphinapterus leucas*. Bestanden under overvaking lever i områda rundt Svalbard og i Barentshavet sør til Finnmark. Vurderinga er ut frå liten og minkande populasjon, 549 individ per 2015.

Fil:Wolverine in Sweden.jpg|**Sterkt truga** EN: Jerv, *Gulo gulo*, har estimat på 323 – 486 vaksne individ per 2020. Lisensjakt bidreg til å minke populasjonen, det er motvirka av innvandring frå svenske bestandar. 

Fil:Hooded seal crop.JPG|**Sterkt truga** EN: Klappmyss, *Cystophora cristata*, populasjonen lever i Nord-Atlanteren. Det er estimert ei minking på meir enn 50 % av bestanden over 45 år, noko som er årsaka til resulatet av vurderinga. 

Fil:Nyctalus noctula.jpg|**Sterkt truga** EN: Storflaggermus, *Nyctalus noctula*, færre enn 2500 individ i Noreg og pågåande nedgang på meir enn 20 % over 5 år.


### ''Sårbar'' VU
--------------------------------------------------------------------

Fil:Blue Whale 001 noaa body color.jpg|**Sårbar** VU: Blåkval, *Balaenoptera musculus*. Nordaust-Atlanteren hadde ein estimert og aukande populasjon på ca. 1000 individ per 2009, men berre delvis innanfor det norske forvaltingsområdet. Klassifiseringa kjem av lågt tal på reproduserande individ.	

Fil:Grey Seal, Brodtener Winkel, German Baltic Sea 1.jpg|**Sårbar** VU: Havert, *Halichoerus grypus*, har ein pågåande reduksjon i storleiken av populasjonen på meir enn 30 % over 45 år. Storleiken på populasjonen var rekna til 2300 individ i 2017.

Fil:Noaa-walrus22.jpg|**Sårbar** VU: Kvalross, *Odobenus rosmarus*. Populasjonen i det norske forvaltingsområdet er under 1000 individ, og er klassifisert som sårbar etter kriteriet få individ.

Fil:Storm the polecat.jpg|**Sårbar** VU: Ilder, *Mustela putorius*, har ein svak bestand i Noreg på under 250 individ, men har ein nærliggande livskraftig populasjon i Sverige slik at arten blei vurdert som sårbar i staden for sterkt truga.

Fil:Ours polaire.jpg|**Sårbar** VU: Isbjørn, *Ursus maritimus*. Isbjørnbestanden ved og på Svalbard er estimert til under 1000 reproduserande individ og har ein venta reduksjon på meir enn 30&nbsp;% over 36 år.

Fil:Нарвал_в_российской_Арктике.jpg|**Sårbar** VU: Narkval, *Monodon monoceros*, blir berre sjeldan observert ved Svalbard. Arten er trudd å vere utsett for effektar av klimaendringane. Klassifiseringa som sårbar kjem av estimert få individ, færre enn 1000. Bestanden har ein venteleg reduksjon på meir enn 30&nbsp;% over 66 år.

Fil:Eptesicus nilssoni.jpg|**Sårbar** VU: Nordflaggermus, *Eptesicus nilssonii*, har ein forventa nedgang på meir enn 30&nbsp;% over 20 år.

Fil:Pusa hispida hispida NOAA 2.jpg|**Sårbar** VU: Ringsel, *Pusa hispida*, lever ved Svalbard og har som isbjørn aukande problem med redusert sjøis. Bestanden er trudd å minke med meir enn 30&nbsp;% over 3 generasjonar, 33 år.


### Regionalt utdøydde i Noreg
--------------------------------------------------------------------

Fil:Eubalaena glacialis with calf.jpg|**Regionalt utdøydd** RE: Nordkaper, *Eubalaena glacialis*, sist observert i norske farvatn i 1999.

Fil:CSIRO ScienceImage 10564 The black rat Rattus rattus.jpg|**Regionalt utdøydd** RE: Svartrotte, *Rattus rattus*, har ingen funn i Noreg siste hundre åra.


## Oversyn over ''nær truga'' pattedyrartar i Noreg, 2021

Fil:ErignathusBarbatus.jpg|**Nær truga** NT: Storkobbe, *Erignathus barbatus*, er ført på lista på grunn av framtidig reduksjon av populasjonen på meir enn 15 % over 36 år. Det finst ikke estimat for dagens populasjon i norske område. 

Fil:Erinaceus europaeus (Linnaeus, 1758) crop.jpg|**Nær truga** NT: Piggsvin, *Erinaceus europaeus*, har estimert framtidig reduksjon av populasjonen på meir enn 15 % over 10 år. Bestanden i Noreg er trudd å overstige 2000 reproduserande individ.

Fil:Hare Hare (20268751866).jpg|**Nær truga** NT: Hare, *Lepus timidus*, har estimert framtidig reduksjon av populasjonen på meir enn 15 % over 10 år. 

Fil:Common Seal Phoca vitulina.jpg|**Nær truga** NT: Steinkobbe, *Phoca vitulina*, har ein estimert populasjon på langt under 2000 kjønnsmodne individ, og det er grunngjevinga for kategorien NT (Svalbard).

Fil:Pipistrellus nathusii 06.jpg|**Nær truga** NT: Trollflaggermus, *Pipistrellus nathusii*, er vurdert som *sårbar* etter kriteriet under 1000 individ, men får kategorien NT på grunn av nærliggande populasjonar i nabolanda.

Fil:Fjellrein.jpg|**Nær truga** NT: Rein, *Rangifer tarandus*. Det finst ca. 25&nbsp;000 villrein vinterstid. Det er trudd gå føre seg ein reduksjon på meir enn 15 % over 24 år (Fastlands-Noreg). 

Fil:Sicista betulina 03.JPG|**Nær truga** NT: Bjørkemus, *Sicista betulina*, er på lista over *nær truga* arter fordi arten lever på eit særs avgrensa areal i Noreg.

Fil:Taiga Shrew area.png|**Nær truga** NT: Taigaspissmus, *Sorex isodon*, lever på eit særs avgrensa areal i Noreg, mindre enn 500 km².

Fil:Mroczak posrebrzany.jpg|**Nær truga** NT: Skimmelflaggermus, *Vespertilio murinus*. Denne flaggermusarten har ein estimert populasjon i Noreg på mellom 1000 og 2000 reproduserande individ, noko som tilseier kategori NT.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Artsdatabanken, 24. november 2021, ''Norsk rødliste for arter 2021'' Verktøy for søk og utval på ulike typar kriterium, oppslag, grafiske framsyningar av statistikk, og nedlasting av liste over alle artar i alle artsgrupper med vurdering