open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Styrebrønn

**Styrebrønn**, eller **styreluke**, er ein cockpit for den som styrer eit dekka fartøy utan overbygg. Nedsenking i dekk gjer at rorkulten kjem i passeleg høgd.

På Colin Archer sin redningsskøyter var styrebrønnen delt. Bak mesanmasta stod rormannen med rorkulten eller styretaljen. Fram om masta var det plass til ein eller to mann som passa skauta til klyver, fokk og storsegl. I styrebrønnen var det naglar til å feste skaut og anna tauverk.

RS «Stavanger» var den første redningsskøyta med sjølvlensande styrebrønn. Røyr gjekk frå botnen av brønnen og ut gjennom skutesida. 

Etter kvart fekk fartøya styrebås og styrehus.

## Kjelder
* http://www.redningsselskapet.no/Forside/_attachment/9475?_ts=1088fea3100 Dokkumentasjonsrapport om RS 14 «STAVANGER»
* Åsmund Kristiansen: Dekkshus og luker i *Kravellbygging i Norge*. Hardanger Fartøyvernsenter og Norsk Sjøfartsmuseum 2008
* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet*. Norsk Maritimt Forlag 2002
Ole E. Stav

**Ole Evensson Stav** () var ein norsk lærar, gardbrukar, lensmann og stortingsmann frå Leinstrand i Sør-Trøndelag.

Stav var 1853 seminarist frå Klæbu. Frå 1854 til -76 var han lærar i heimbygda. Også gardbrukar på farsgarden Stav 1856-83. Frå 1883 til han døydde var han lensmann i Leinstrand.

Stav var ordførar i Leinstrand 1864-69 og 1872-82. Elles var han forlikskommissær, direktør i Melhus sparebank, og medlem av amtsutvalet. Stav møtte i 1884 på Stortinget frå 30. juni, han var då 2. varamann for Søndre Trondhjems amt. For perioden 1889-91 vart han vald til 2. representant for same krinsen, medlem av justiskomiteen. Straks etter han kom heim frå 1889-sesjonen, døydde han på Busklein, der lensmanngarden låg.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Ole Jonsson Stav

**Ole Jonsson Stav** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Leinstrand i Sør-Trøndelag.

Stav var son til ein gardbrukar. Sjølv gjekk han Klæbu seminar, og vart seminarist i 1857. Han var gardbrukar i nokre år. Ordførar i Leinstrand 1870-71. For perioden 1871-73 var han 2. varamann til Stortinget frå Søndre Trondhjems amt, møtte på Stortinget 1872-sesjonen i staden for Ingebrigt Nordby.

Sidan vart Stav sinnssjuk. Han døydde på Frosta i 1899, etter mange års sjukdom.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Hans Iversen Storeng

**Hans Iversen Storeng** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Kvikne i Hedmark.

Storeng var son til ein gardbrukar. Han gjekk to vintrar på Sagatun Folkehøyskole, der han seinare var lærar. Frå 1876 var han gardbrukar på farsgarden. I 1880 skøytte han garden over på ein bror og kjøpte garden Brattbust i Kvikne, der han budde sidan. Han var ordførar i Kvikne frå 1877, forlikskommissær var han frå 1875.

Storeng representerte Hedemarkens amt på Stortinget 1889-1894. Han var medlem av budsjettkomiteen i begge valperiodane. 1892-94 var han også medlem av Lagtinget. Grunna sjukdom vart han permittert 27. februar 1894. Ei veke seinare døydde han, framleis i Kristiania.

## Kjelde
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Ole J. Schjerven

**Ole Jakobsen Schjerven** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Lardal i Vestfold. Jakob Olsen Skjerven var far hans.

Schjerven gjekk Ås høgare landbruksskule 1865-67. Frå 1874 var han gardbrukar på farsgarden. Han var ordførar i tolv av dei 20 åra han var med i heradsstyret, forlikskommissær frå 1892. Elles var han med i styringa av landbruksselskapet i amtet, av amtsutvalet, og Selskabet for Norges Vel. 1896-97 var han medlem av lakeselovkommisjonen.

Schjerven var 4. representant frå Jarlsberg og Larviks amt på Stortinget 1898-1900. Der var han medlem av næringskomite nr 1.

Han døydde på garden sin, Skjervheim, i Lardal i 1916.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Johan Schaanning

**Johan Jørgen Lange Schaanning** () var ein norsk lege og stortingsmann frå Gjerpen i Telemark. Jens Schaanning var halvbror hans.

Han vart student frå Skiens skole i 1835 og cand. med. i 1840. Frå 1841 var han privatlege i Porsgrunn, til Skien i 1847. Etter bybrannen 1886 flytta han praksisen tilbake til Porsgrunn. Elles skipsreiar frå 1848.

Schaaning var medlem av bystyret i Skien i mange år frå 1855. Han var direktør i det første norske skipsassuranseselskapet i 1860. Han deltok i stiftinga av Det Norske Veritas, der han sidan var med i representantskapen. Sidan 1865 var han med i styret for Porsgrunn mekaniske verksted, oftast som styreformann.

Schaanning representerte Skien på Stortinget 1871-76. I begge periodane var han medlem av næringskomite nr 1, sekretær for komiteen i den første perioden. 1874-76 var han også medlem av Lagtinget.

Han døydde i Porsgrunn i 1889.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Ole Sundby

**Ole Evensen Sundby** () var ein gardbrukar og stortingsmann frå Hedrum i Vestfold. Han sat to periodar på Stortinget for Venstre.

Sundby var son til ein gardbrukar og tok i si tid over farsgarden. I ungdomen hadde han lært seg til smed i ei bygdesmie. Han interesserte seg mykje for dette handverket og leverte landbruksreiskapar og -maskinar som han sjølv hadde konstruert. Sundby var medlem av heradsstyret i Hedrum frå 1874 til 1904, ordførar i mange år. Medlem av forlikskommisjonen 1884-1904, sparebankdirektør frå 1882.

Sundby var 4. representant frå Jarlsberg og Larviks amt på Stortinget perioden 1886-88, medlem av militærkomiteen. Valbolken 1898-1900 var han 1. varamann til Stortinget, møtte 1898-sesjonen frå 14. april i staden for Carl Michelet. Då var han medlem av næringskomite nr 2.

Han døydde ugift på garden sin i Hedrum i 1905.

## Kjelde
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Jørgen Selmer

**Jørgen Langanger Selmer** () var ein norsk embetsmann og stortingsmann frå Drammen. Christian Selmer var far hans.

Selmer vart student i 1869 og cand. jur. i 1873. Han var deretter tilsett på byfutkontoret i Drammen, så fullmektig hos sakførar i Kristiania. Frå 1876 arbeidde han i statsadministrasjonen, lengste tida i Indredepartementet. Tida 1885 til han døydde var han byfut i Hammerfest.

Selmer representerte Høgre frå bykrinsen Hammerfest, Vardø og Vadsø på Stortinget valperiodane 1889-91 og 1895-97. Begge bolkane var han medlem av protokollkomiteen, 1891-sesjonen var han sekretær i denne. Også sekretær i Odelstinget 1890-91.

Han døydde 1906 i Hammerfest.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Emil Simonsen

**Emil Anton Simonsen** () var ein norsk handelsmann frå Måsøy. Han var stortingsmann for Høgre i tre valperiodar.

Simonsen var son til ein handelsmann. Sjølv var han eit år i Russland for å lære seg russisk. Sidan var han styrar og etterkvart medeigar i handelsstaden Kjelvik, samt handelsstaden Kamøyvær i same heradet. Han var ordførar i Kjelvik frå 1878 til han døydde, på to år nær. Også forlikskommissær i mange år.

Simonsen representerte Finnmark på Stortinget frå 1889 til -97. Han var permittert i 1894 frå 8. mars og heile 1897-sesjonen. Om sommaren same året døydde han under eit mellombels opphald i Hammerfest.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Johan M. Staff

**Johan Martinius Staff** () var ein norsk glasmeister og stortingsmann frå Kristiania. Han var venstremann.

Staff var son til ein bakarmeister. Sjølv gjekk han seks år i glasmeisterlære. Fram til 1871 var han fullmektig ved 'Biri glasverk', ei tid òg fungerande styrar. Den lange perioden 1871-1911 var han fullmektig ved 'Høvik glasverk', deretter gjekk han inn i stilling som kontorsjef på glasverket.

Staff representerte Akershus amt på Stortinget valperioden 1886-88. Han var då medlem av tollkomiteen. Frå 1889 var han medlem av Bærum heradsstyre i om lag femten år, eit år varaordførar. Forlikskommissær 1901-03, og hadde elles mange kommunale verv.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Norman Eng

**Oskar Norman Eng** () var ein norsk lege og stortingsmann for Venstre som var fødd i Vadsø.

Eng var son til ein lege. Han vart student i 1866 og sjølv cand. med. i 1874. Åra 1875-79 dreiv han privat praksis i Stavanger. Frå 1879 var han distriktslege, fyrst i Lenvik, sidan 1891 i Volda og kringliggjande herad.

Oskar Eng var i si tid som student ein innbydarane til stiftinga av Det Norske Samlaget, medredaktør av blada *Svein Urædd, Andvake* og *Fram*. Han var ordførar i Lenvik mest heile tida han var der, forlikskommissær i heradet frå 1884. I Volda kom han med heradsstyret i 1897, var ordførar 1905-10. Også der var han ei tid forlikskommissær. Styreformann i Volda & Ørsta Sparebank.

Eng var 1. representant frå Tromsø amt på Stortinget 1889-1894. Han var i den fyrste valperioden medlem av militærkomiteen, i den andre av næringskomiteen. I tillegg var han 1893-94 medlem av valkomiteen. Til alle dei fire tingsamlingane mellom 1895 og 1906 var han på 1. eller 2. varamannsplass frå Romsdals amt.

## Kjelder

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Magnus G. Oppen

**Magnus Gothilf Oppen** () var ein norsk trelasthandlar, skipsbyggjar og stortingsmann for Høgre, fødd i Elverum. Han var far til Magnus H. Oppen.

Oppen var son til ein offiser. Han var først sjømann, sidan gjekk han skule i England og Frankrike, der han lærte språk og studerte skipsbyggjing. Sidan arbeidde han fem år på eit skipsreiar- og trelastkontor i Noreg. Frå 1860 dreiv han med eksport av trelast frå eige sagbruk i Tjølling. I 1865 byrja han i tillegg med skipsbyggjing i same heradet. Største skipet han bygde, eit seglskip i tre kalla «Excelsior» var på 1&nbsp;400 tonn.

Han var medlem av heradsstyret i Tjølling frå 1872 til -90, i fjorten av åra var han ordførar. Elles formann i Norsk Skibsrederforening i mange år.

Oppen representerte Jarlsberg og Larviks amt på Stortinget 1889-91 og 1900-06. På alle tre tingsamlingane var han medlem av tollkomiteen. Elles var han medlem av særkomiteen om sjødugleiken til skip 1901-02 og av valkomiteen 1903-06.

Han døydde på garden sin, Gloppe i Tjølling, i 1913.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Klassisk indisk dans

**Klassisk indisk dans** er eit samleomgrep for ulike indiske danseformer med opphav i *[[natya]]*, heilage musikalske framføringar innan hinduismen.
Teorien bak dansen kan sporast tilbake til verket *[[Natyasjastra]]* frå 300-talet f.Kr. Dansane har typisk visse fastlagde talande auge- og handrørsler som bidreg til å fortelja ei forteljing, faste kostyme og gjerne også faste rollar. Utøvinga av desse dramaformene treng ikkje berre omfatta dans, men kan også innehalda song, tale og bruk av musikkinstrument.

## Danseformer
Sangeet Natak Akademi gjev åtte indiske danseformer status som klassiske: Bharatanatyam, kathak, kathakali, kuchipudi, manipuri, mohiniyattam, odissi og sattriya. 
Det finst også andre dansar som kan kallast klassiske, til dømes *gaudiyanritya* frå Bengal og *andhranatyam* frå Andhra Pradesh.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Indian classical dance|Indian classical dance]]» frå ,  den 4. april 2011.*
In-N-Out Burger

**In-N-Out Burger** er ei snøggmatkjede frå USA. Ho vart grunnlagt i 1948 av Harry og Esther Snyder i California.

## Bakgrunnsstoff
*
Indisk dans

**Indisk dans** omfattar fleire ulike danseformer, som klassisk indisk dans, ei rekkje folkedansar og nyare koreograferte dansar. Mange lokale tradisjonar bygde på støtte frå rike fyrstar, og har gjerne ein forteljande funksjon der dei kan formidla ulike mytar, som soger frå  *[[Ramayana]]* eller  *[[Mahabharata]]*. I indisk film finn ein ofte store dansenummer som kan vera koreograferte med element frå desse formene. Gjennom den vide utbreiinga til indiske filmar, særleg Bollywood-filmar, er slik dans blitt kjend verda over.

## Historie

Kulturelt sett har dans ein viktig plass i det indiske samfunnet. Dans kan vera eit religiøst uttrykk, og fleire gudar blir omtalte som dansarar. Allereie i *[[Rigveda]]* er Indra nemnd som ein dansar. I seinare hinduisme er Sjiva kalla *Nataradja*, 'kongen av dans'. Sanskritteksten *[[Natyasjastra]]* og religiøse tradisjonar innan hinduismen dannar grunnlaget for det ein reknar som dei klassiske dansane.

Det finst dokumentasjon på dans i India frå førhistorisk tid. Steinaldermåleri som ved verdsarvstaden Bhimbetka i Madhya Pradesh syner dansescenar. Skulpturar frå Induskulturen, med funnstader i noverande India og Pakistan, viser også dansandefigurar. Til dømes syner den kjende Dansande jente-skulpturen frå rundt 2500 f.Kr. ei jente ståande i noko som gjerne blir tolka som ein dansepositur.

## Nokre ulike dansar

*Sjå òg klassisk indisk dans
*Singhajit Singh
*Bhangra frå Pandjab
*Jhumair frå nordaustlege India
*Rouff frå Kashmir
*Hikat frå Himachal Pradesh
*Dalkhai frå Orissa
*Gendi av gondfolket i Madhya Pradesh.
*Britadans frå Bengal
*Kali natsj
*Bihu frå Assam

## Galleri

Chamunditheyyam.ogv|Døme på theyyam, ein rituell dans frå Kerala
Traditional song and dance by Kumaoni girls, Uttarakhand, India 2.ogv|Skulejenter i Uttarakhand syng og dansar.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Indisk dans|Indisk dans]]» frå ,  den 4. april 2011.*
Podja

**Podja** er eit hinduritual for å æra gudar, gudebilete eller særmerkte personar. Det kan utførast av truande heime eller av prestar i tempel. Ritualet kan skje på mange vis, til dømes med tenning av lys, røykjelse eller liknande, framseing av hymne eller mantra, påføring av væske eller fargestoff og ei mindre ofring. Mange hinduar utfører podja kvar morgon etter å ha vaska og kledd seg, før dei et eller drikk noko. I tempel blir det utført podja fleire gonger dagleg. Ved visse høgtider held ein gjerne fleire og større podjaer. 

Sanskritordet *pūjā* (devanagari पूजा)  tyder 'dyrking, æring'. Det kan også skrivast som Pooja eller Puja og er eit utbreidd hindukvinnenamn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Puja|Puja]]» frå , og «[[:sv:Puja|Puja]]» frå  den 4. april 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Royal Melbourne Hospital

**Royal Melbourne Hospital** (RMH) er eit sjukehus i Melbourne i Australia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Royal Melbourne Hospital|Royal Melbourne Hospital]]» frå ,  den 4. april 2011.*
Bondestudentar

***Bondestudentar*** er ein roman av Arne Garborg, utgitt av Fr. Nygaards Forlag i Bergen i 1883.

Hovudpersonen Daniel Braut er ein evnerik bygdegut frå små kår som får høve til å studere, fyrst på Heltbergs studentfabrikk, sidan på universitetet. Romanen er naturalistisk, og skildrar på fleire måtar hovudpersonen sitt svik mot røtene og sine opphavlege ideal. Forfattaren tek med seg hovudpersonen vidare og tek han i bruk om igjen i romanen *Mannfolk* (1886) og skodespelet *Læraren* (1896).

Boka er til dels ein sjølvbiografisk nøkkelroman, og Garborgs samtidige Aasmund O. Vinje, Olaus Fjørtoft og Christopher Bruun kan kjennast att under andre namn.

Boka har vore ein generasjonsroman og ein livsfaseroman for fleire generasjonar av ungdom som har gjennomført klassereisa frå landsbygda til akademia. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bondestudentar|Bondestudentar]]» frå ,  den 4. april 2011.*  


## Bakgrunnsstoff
* Starten på *Bondestudentar* vart fyrst prenta som framhaldssoge i *Fedraheimen* frå nr. 22, 1. juli 1882: 
** 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 
*
*
*
*
* «Ms.4° 3473 Arne Garborg: "Garborg sjølv um modellar i 'Bondestudentar'."», handskrift i privatarkivet etter Garborg, digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket.
* 
* Museum for universitets- og vitenskapshistorie Gudleiv Bø om Bondestudenten Daniel Braut 
* Deichman: ''Boka omtala av H.M. Larsen''
* Knut Anders Løken om boka
Mudra

**Mudra** er innan dharmisk tradisjon ein fastlagd gest med symbolsk tyding. Dei fleste mudraer blir forma gjennom visse hand- og fingerstillingar, men ein kan også nytta andre delar av kroppen. Dei har viktig tyding innan hinduismen, buddhismen, djainismen og taoismen. Mudraer blir nytta innan klassisk indisk dans, skulptur, bilete og innan utøving av hinduritual, buddhistisk meditasjon, yoga og tantra. Mudraer kan også nyttast til å verna eller «forsegla» kroppen.

## Ordsoge
Ordet «mudra» (devanagari मुद्रा, mudrā) er sanskrit og tyder ‘segl’ eller ‘teikn’. På kinesisk heiter gesten *yin* eller *yinxiang*, på japansk *in-z* og på koreansk *insang*.

Verk som *[[Natyasjastra]]* skil mellom einhendige og tohendige mudraer, og nemner 24 *asaṁyuta* (‘delte’, det vil seia ‘einhendige’) og 13 *saṁyuta* (‘samla’, eller ‘tohendige’).

## Nokre viktige mudraer
Nokre kjende mudraer er teiknet for vern eller fryktløyse (*abhayamudra*),  der høgre arm peiker famover og handa med handflaten ut peiker oppover. 

*Añjalimudra* er ein gest der ein fører handflatene saman framfor brystet. Teiknet symboliserer den bakforliggjande sanninga. 

Ein annan utbreidd mudra er *varadamudra*, der ein strekk ut handa og vender handflata ut og nedover. Teiknet står for oppfylling av ønske.

## Bruk i buddhismen

Forming av mudra er blitt stadig meir viktige i mahayanabuddhisme, særleg innan vajrayana, der mudraer har ein rik symbolisme og er blitt knytte til mantra. Ein kan gjera andre mentale øvingar, som å visualisera, medan ein held ein mudra.

Mudraer blir også nytta i biletkunst, der dei gjerne blir brukte ikonografisk, til å identifisera den som er avbilda. Buddhafigurar er alltid blitt framstilte med hendene lagde i visse faste mudraer, til dømes ‘dharmahjulet’ ( dharma-cakra-mudra), der tommel og peikefing på kvar hand former ein sirkel, ‘jord-røring’ ( bhumi-spara-mudra), der høgre hand rører jorda.

*Dhyanimudra* er ein meditasjonsgest der hendene ligg laust i kvarandre med handflatene vend oppover. 

## Bruk i hinduismen
Innan hinduismen helser ein typisk gudar, guruar og andre ein vil visa respekt med ein 
añjalimudra, også kjend som *namaste* eller *namaskaram*. Om ein vil visa særskild underkasting løfter ein teiknet over hovudet

Framstillingar av gudar og religiøse leiarar viser dei ofte med ei eller fleire hender i mudraer.

## Merknadar

## Kjelder

*«mudra»,  *The Oxford Dictionary of Dance* av Debra Craine og Judith Mackrell. Oxford University Press Inc. 
*«Mudra»,  *The Concise Oxford Dictionary of World Religions*. Red. John Bowker. Oxford University Press, 2000.
*«mudrā», *A Dictionary of Buddhism*. Red. Damien Keown. Oxford University Press, 2003.

## Bakgrunnsstoff
*Types of Yoga Mudra (Types of Mudras for overall well being of human being). Mange døme med bilete og forklaring ved indianetzone.com
*«What meaning do the features and gestures of Buddha convey?», BBC Radio4
Ole Grændsen

**Ole Eriksson Grændsen** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Holt i Aust-Agder.

Grændsen var son til ein gardbrukar. Tida 1862-73 var han arbeidsformann på eit sagbruk i Dybvåg. Sidan var han gardbrukar på farsgarden i Holt. Frå 1882 var han i tillegg medeigar i ei trelastforretning. Grændsen var medlem av heradsstyret frå 1876 til 1907, ordførar i mange år frå 1888. Forlikskommissær frå 1893 og sparebankdirektør.

Grændsen representerte Nedenes amt på Stortinget 1889-97 og 1903-06. I alle år var han medlem av konstitusjonskomiteen, elles medlem av Lagtinget 1896-97 og 1903-06, samt valkomiteen 1903-06.

Han døydde på slektsgarden i Holt i 1922.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Ivar Geelmuyden

**Ivar Christian Sommerschild Geelmuyden** () var ein norsk lærar og stortingsmann frå Trondheim. Han var far til Carl Geelmuyden, Christian Geelmuyden var bror hans.

Geelmuyden vart student frå Bergens katedralskule i 1837 og cand. mag. i 1844. Sidan var han lærar ved Nissens latin- og realskole i Christiania, frå 1853 overlærar ved realskulen i Fredrikshald. Frå 1862 til han døydde var han rektor ved Bergens katedralskule. Han forfatta fleire lærebøker i geografi.

Geelmuyden var medlem av bystyret i Fredrikshald 1855-62 og i Bergen frå 1863. Han var ordførar i Bergen 1867-68 og 1873-75.

Geelmuyden representerte Fredrikshald på Stortinget 1857 og på omframstortinget 1858. På begge tinga var han sekretær i bankkomiteen. Frå 1865 til han døydde var han stortingsrepresentant for Bergen. Han var 1865-66 medlem av av kyrkjekomiteen og trykkekomiteen, 1868-69 av Lagtinget og kyrkjekomite nr 2, samt sekretær i trykkekomiteen. Perioden 1871-73 var han formann i trykkekomiteen og medlem av Lagtinget og vegkomiteen. 1874-75 var han formann i kyrkjekomiteen og framleis medlem av Lagtinget. 28. april 1875 fekk han permisjon grunna sjukdom. Tre veker seinare døydde han i Bergen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Fredrik G. Gade

**Fredrik Georg Gade** () var ein norsk kjøpmann, skipsreiar og stortingsmann frå Bergen. Han var far til Fredrik Gade og Herman Gade.

Gade var son til ein kjøpmann. Han dreiv sjølv handel i heimbyen frå 1847, seinare var han også skipsreiar. Gade var med å stifte branntrygdelaget Vesta, og var i leiinga for laget i 25 år. Også styremedlem av livsforsikringsselskapet Hygea. Han var medlem av Bergens bystyre 1880-95, åtte av åra var han i formannskapet.

Gade var 3. representant frå Bergen på Stortinget 1883-85. Han var medlem av tollkomiteen, i 1883-sesjonen også av traktatkomiteen. På Stortinget slutta han seg til Stortingets Venstreforening då denne vart skipa.

I 1877 kjøpte Gade garden Øvre Fantoft i Fana. Her bygde han ein park med lange vegstrekningar. På Fantoft fekk han i 1883 sett opp den gamle stavkyrkja frå Fortun i Luster, kyrkja hadde han kjøpte av kyrkjelyden. Fantoft stavkyrkje brann ned i 1992, etter å ha vorte påtent.

Gade døydde i Frankfurt am Main i 1905.

## Kjelder

* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Ole Teige

**Ole Iversson Teige** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Nord-Fron.

Teige var son til ein gardbrukar. Sjølv gjekk han ein vinter på Jørgen Olafsen sin folkehøgskule i Veøy, og ein annan vinter på privat amtsskule på Hamar. Han hadde også ein vinter på Jønsberg landbruksskule. Frå 1878 var han gardbrukar på Hov, ein gard som hadde høyrd slekta til i over 250 år. Han var ordførar i Nord-Fron 1894-98 og 1902-07.

Teige representerte Kristians amt på Stortinget frå 1889 til -94, der han var medlem av landbrukskomiteen. 1893-sesjonen var han grunna sjukdom permittert frå 14. juli. I 1895 var han medlem av den parlamentariske landbrukskommisjonen og i 1906 av den departementale jordkomiteen.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Halfdan Torp

**Halfdan Torp** () var ein norsk sakførar og stortingsmann, fødd i Innvik i Nordfjord.

Torp var son til ein offiser. Sjølv vart han student frå Bergens katedralskule i 1868 og cand. jur. i 1872. Deretter var han eit par år fullmektig hos sorenskrivaren i Nedre Romerike, frå 1875 sakførar i Risør. Han var i fleire år medlem av bystyret i Risør, ei tid varaordførar. Tida 1876-82 redigerte han også 'Nedenes Amtstidende'.

Torp møtte 1885-sesjonen på Stortinget, i staden for Søren Hille. Han var då fyrste varamann frå Risør. I den neste perioden var han byen sin faste representant på tinget. I 1885 var han medlem av jarnbanekomiteen, 1886-88 av næringskomite nr 2.

Han døydde i 1888, under stortingsopphaldet i Kristiania.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Den afghanske borgarkrigen (1992-1996)

**Den afghanske borgarkrigen i perioden 1992-1996** var, ulikt i den fyrste perioden, ein krig mellom mange forskjellige islamistiske grupper. 

Han starta etter at den sosialistiske presidenten Mohammed Najibullah vart styrta av islamistiske terroristar i 1992, etter nærmare 14 år med brutal krigføring mellom kommunistar og radikale islamistar. Dei erklærte at Afghanistan var ein islamsk stat. Den nye regjeringa innførte islamsk lov. Men mange av islamistane meinte at dei ikkje var strenge nok, og fortsette å kjempe mot den nye regjeringa. Abdul Rashid Dostum, som opphavleg var ein av dei mektigaste generalane til den kommunistiske regjeringa til Najibullah, slutta seg til opprørarane i 1992, og sviket til den svært viktige generalen betydde mykje for ADFP og Najibullah sitt fall. Han vart alliert med den nye, mildt islamistiske, kuppregjeringa, kjend som *Den islamske staten Afghanistan*, fram til 1992, då han og gruppa hans, Junbish-i-Milli, igjen bytta side, og bestemte seg for å styrte den nye islamistiske regjeringa. Dei fekk støtte frå Usbekistan, Russland og nokre andre land. Det var allereie borgarkrig mellom regjeringa (den islamske staten) og svært ekstreme islamistar som meinte at den nye regjeringa ikkje følgde reell islamsk lov.
Braut

**Braut** er ein stad i Klepp kommune og eit norsk etternamn. Staden ligg noko sør for kommunesenteret Kleppe.

I følgje Statistisk Sentralbyrå var det 438 som hadde Braut som etternamn i Noreg i 2011. Det var 85 som budde på Braut.

## Kjende namneberarar
*Geir Sverre Braut (f. 1955), lege og assisterande direktør i Statens helsetilsyn

I romanen *[[Bondestudentar]]* av Arne Garborg heiter hovudpersonen Daniel Braut.

## Kjelder
Periferieininga Kálymnos

**Periferieininga Kálymnos** (gresk Περιφερειακή Ενότητα Καλύμνου, *Periferiakí enótita Kalýmnou*) er ei av dei 13&nbsp;periferieiningane i periferien Dei sørlege egeiske øyane. Ho vart oppretta ved den administrative reforma i 2010, og&nbsp;var tidlegare ein del av prefekturet Dodekanesane.

Periferieininga er sett saman av øyane og kommunane (nummer på kartet)
*Agathonísi (2)
*Pátmos (12)
*Lipsí (8)
*Léros (9)
*Kálymnos (4)
*Astypálea (3)
Hovudstaden er Kálymnos.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:

## Referansar
Periferieiningar i Hellas

Ei **periferieining** (gresk περιφερειακή ενότητα, *periferiakí enótita*) er ei administrativ inndeling i Hellas. Etter den administrative reforma i 2010 er landet delt inn i 13 periferiar, som igjen er delt inn i 74 periferieiningar. Mange av periferieiningane fell saman med dei tidlegare 54 prefektura, men ein del av prefektura er delt i mindre delar.

## Periferiar og periferieiningar

## Referansar
Jackie Jackson

**Sigmund Esco «Jackie» Jackson** () er det nest-eldste barnet i den musikalske Jackson-familien frå Gary i Indiana. Jackie var det eldste av medlemmene i The Jackson 5.

## Biografi

Jackie Jackson var med i *The Jackson 5* frå byrjinga, der han song høg tenor. Han var likevel tidleg ute med solokarriere, og gav ut den fyrste soloplata si i 1973 med namnet *Jackie Jackson*. The Jackson 5 skifte namn til *The Jacksons* då dei bytte plateselskap i 1975, men Jackie var med heile tida fram til midten av åttitalet. Den andre og til no, siste soloplata hans kom i 1989, under tittelen *Be The One*.

I dag bur Jackie Jackson i Las Vegas der han driv to plateselskap. Han har to born frå fyrste ekteskapet sitt, og eldste sonen hans er i dag rappar, kjend under artistnamnet *DEALZ*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jackie Jackson|Jackie Jackson]]» frå ,  den 4. april 2011.*
Tito Jackson

**Toriano Adaryll «Tito» Jackson** () var ein amerikansk songar, den tredje eldste i den musikalske Jackson-familien frå Gary i Indiana, og ein av medlemene i The Jackson 5.

## Biografi
Tito var med i The Jackson 5 heilt frå byrjinga, og ulikt fleire av dei andre syskena sine, satsa han ikkje på nokon solokarriere i ungdomen. Men han song solo på fleire av songane til gruppa, mellom anna *We Can Change The World*. I 1985 deltok han saman med mange andre artistar på hit-songen We are the World, som skulle vera til hjelp for svoltofra i Afrika.

Tito var gift med Dolores Martes, og dei hadde tre søner saman. Desse tre, ofte omtala som «nevøane til Michael Jackson», danna gutegruppa 3T, som debuterte med soloalbumet *Brotherhood* i 1995. Særleg singelen *Anything* frå debutplata vart vidgjeten. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tito Jackson|Tito Jackson]]» frå ,  den 4. april 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
Invasiv art

Ein **invasiv art** er ein art som er introdusert av menneske til eit område utanfor sitt ophavlege utbreiiningsområde og som spreier seg ved eiga hjelp, som skadar økosystemet som dei blir introdusert i, har negative effekter på jordbruk og liknande, forårsakar økonomisk skade, eller påverkar helsa negativt hos dyr og menneske.

## Eksempel
### Utilsikta introduksjon
Eksempel på utilsikta introduksjon er rovvatnloppe, som har følgd med balastvatn i skip frå Svartehavet til Austersjøen og Dei store sjøane i USA/Canada, og blitt invasiv og til skade for fiskenæringa.

Eit anna eksempel er parasittar og virus, som kan bli transportert til nye biotopar av flyttfuglar.

### Tilsikta introduksjon
Eit eksempel på tilsikta introduksjon, som slo heilt feil, er det forsøker ein ein gong gjorde i Australia med biologisk bekjemning av skadedyr. Frå England vart det eksportert sporvar med det formål at desse skulle ta kål på eit insekt, som skadde bøndene sine avlingar. Sporvane etablerte seg imdlertid så godt, at dei sjølv vart skadedyr og altså invasive.

## Invasive artar i Noreg
I Noreg er det fleire artar som ein ser på som invasive. Mange av dei er med på Svartelista som er utarbeidd av Artsdatabanken.

Døme på invasive plantar er lupin, fagerfredlaus, kjempespringfrø, gravbergknapp, kanadagullris og kjempebjørnekjeks.

## Bakgrunnsstoff

*Fremmede arter i artsdatabanken.no
Jermaine Jackson

**Jermaine La Jaune Jackson** () er det fjerde eldste barnet i familien Jackson frå Gary, Indiana, og ein av medlemene i The Jackson 5. Han er mest kjend som songar, men spelar også el-gitar og bassgitar.

## Biografi

Jermaine var med i *The Jackson 5* heilt frå byrjinga, men trekte seg i 1975 for å driva solokarriere. Han vart då erstatta av veslebroren Randy Jackson. Jermaine vart med att ein periode ifrå 1984 fram til bandet meir eller mindre gjekk i oppløysing.
Jackson voks opp som Jehovas vitne, men har i vaksen alder konvertert til islam. Han har sju born med 3 ulike kvinner.

## Diskografi

Som soloartist gav han ut si fyrste plate i 1972, og fram til i dag har han gjeve ut i alt tjue album, 13 studioplater og 7 samleplater.

* *Jermaine* (1972)
* *Come Into My Life* (1973)
* *My Name Is Jermaine* (1976)
* *Feel The Fire* (1977)
* *Frontiers* (1978)
* *Let's Get Serious* (1979)
* *Jermaine* (1980)
* *I Like Your Style* (1981)
* *Motown Superstar Series, Vol. 17* (1981)
* *Let Me Tickle Your Fancy* (1982)
* *Dynamite* (1984)
* *Precious Moments* (1986)
* *Don't Take It Personal* (1989)
* *You Said* (1991)
* *Greatest Hits & Rare Classics* (1991)
* *Dynamite - The Encore Collection* (1999)
* *The Heritage Collection* (2000)
* *Ultimate Collection* (2001)
* *Big Brother Jermaine - The Jermaine Jackson Collection* (2007)
* *Greatest Hits* (2009)

## Kjelder
* *Engelsk Wikipedia om Jermaine Jackson, henta inn 4. april 2011.*

## Bakgrunnsstoff
Korall

**Korall** (gjennom mellomalderlatin, frå gresk *korallion*) eller **koralldyr** (Anthozoa) er ei gruppe nesledyr.
Omgrepet kan også visa til materialet frå kalkskjelettet til desse dyra, som er blitt brukt som materiale til smykke, bygningar og som medisin.
Korallar lever i koloniar av mange identiske polyppar, og kan danna korallrev.

## Kjelder
La Toya Jackson

**La Toya Yvonne Jackson** () er det femte eldste barnet og den nest-eldste dottera i familien Jackson frå Gary i Indiana. 

## Karrierestart

Som syskena i Jackson-familien, voks La Toya opp som Jehovas vitne. Ingen av døtrene frå Jackson-familien deltok i The Jackson 5, men La Toya og storesystera Rebbie Jackson var med, song og dansa på fjernsynsprogrammet *The Jacksons* som gjekk på CBS på syttitalet. I 1980 debuterte ho som soloartist med plata *La Toya Jackson*. Oppfølgjaren *My Special Love* kom i 1981 og *Heart Don't Lie* i 1984. I 1985 deltok ho på støttesongen for svoltkatastrofen i Afrika; We Are The World.  Plate nummer fire, *Imagination* kom ut i 1986, like før plateselskapet ho hadde signert kontrakt med, *Private-I*, gjekk konkurs.

## Jack Gordon

Ei stund etter å ha fått Jack Gordon som ny manager i 1987, vart La Toya Jackson stengd ute frå Jehovas vitne, og ho flytte til New York City. I 1989 poserte ho for magasinet Playboy. September same året vart ho tvinga til å gifta seg med manageren Jack Gordon mot hennar eigen vilje. Ifylgje henne sjølv skal Gordon ha mishandla henne og truga henne. I 1991 gav ho ut sjølvbiografien *La Toya: Growing Up in the Jackson Family*, der ho mellom anna skuldar faren for fysisk mishandling. Same året gav ho ut plata *Bad Girl*, den fyrste av fire plater som kom ut under ekteskapet hennar med Jack Gordon. Ein periode opptrådte ho også på Moulin Rouge i Paris.

I 1993 skal Gordon i Tel Aviv ha fått henne til å lesa opp ein påstand om at broren Michael Jackson hadde begått seksuelle overgrep. Ho miste all kontakt med familien under ekteskapet med Gordon. I 1996 fekk ho hjelp av broren Randy Jackson til å flykta frå Gordon, søkte om skilsmisse og saksøkte Gordon for kvinnemishandling. Ho skal ha gjenopptatt kontakten med familien Jackson etter dette.

## Nyleg

Den siste plata til Jackson var *Stop In the Name of Love* frå 1995. Sidan den gong har ho stort sett halde seg borte frå rampeljoset fram til 2000-åra. I den siste tida har ho gjeve ut nokre einskilde songar, mellom anna «Free the World», som ho laga etter terroråtaka 11. september 2001. Ho var aktiv deltakar under gravferda til Michael Jackson i 2009. 

## Diskografi

* *La Toya Jackson* (1980)
* *My Special Love* (1981)
* *Heart Don't Lie* (1984)
* *Imagination* (1986)
* *La Toya* (1988)
* *Bad Girl* (1991)
* *No Relations* (1991)
* *Formidable* (1992)
* *From Nashville to You* (1994)
* *Stop in the Name of Love* (1995)
* *Startin' Over* (?)

## Kjelder

* *Artikkelen er basert på Engelsk Wikipedia om La Toya Jackson, henta inn 5. april 2011.*
Marlon Jackson

**Marlon Jackson** () er ein amerikansk artist som var det sjette barnet i Jackson-familien frå Gary i Indiana, og medlem i The Jackson 5. Tvillingbroren hans, Brandon, var dødfødd.

## Biografi

Marlon Jackson var med i The Jackson 5 heilt frå byrjinga, og deltok aktivt heilt fram til midten av åttitalet. Då tok han til å arbeida med sin eigen solokarriere, og det einaste soloalbumet han har gjeve ut, *Baby Tonight*, kom ut i 1987. Han har derimot ikkje gjort karriere innan musikken i seinare år. 

Marlon Jackson er gift og har tre born og barneborn.

## Kjelder

* *Engelsk Wikipedia om Marlon Jackson, henta inn 5. april 2011.*
Randy Jackson

**Steven Randall «Randy» Jackson** () er ein av brørne i Jackson-familien frå Gary i Indiana. Han er den einaste veslebroren til Michael Jackson, og har vore med i The Jackson 5.

## Biografi

Randy Jackson deltok på konsertane til The Jackson 5 allereie frå 1971, men vart offisielt medlem i 1975, då Jermaine Jackson trekte seg tilbake. Deretter var han med i gruppa som multi-instrumentalist fram til gruppa offisielt vart oppløyst i 1990. Randy Jackson var tenkt å gje ut eit soloalbum med tittelen *Randy Jackson* i 1978, men skrinla planane. I 1980 vart han utsett for ei alvorleg bilulukke, men kom seg på beina att etter om lag eit halvt år. 

I 1989 starta Randy Jackson sitt eige band, Randy and the Gypsys. Dei rakk å gje ut ein cd med tittelen *Randy and the Gypsys* i 1989 før dei vart oppløyste.

Randy Jackson har i dag 4 born frå ulike forhold. 

## Kjelder

* *Engelsk Wikipedia om Randy Jackson (The Jacksons), henta inn 5. april 2011.*
Reversibel prosess

Ein **reversibel prosess** er i termodynamikk ein prosess som er syklisk. Det vil seie at prosessen kan «reverserast» ved hjelp av infinitesimale endringar av somme av eigenskapane til systemet utan tap eller dissipasjon av energi. På grunn av desse infinitesimale endringane, er systemet i termodynamisk likevekt gjennom heile prosessen. Sidan det vil ta ei uendeleg lang tid for at den reversible prosessen skal bli ferdig, finst det ikkje perfekt reversible prosessar. Om systemet som gjennomgår endringar derimot reagerer raskare enn dei påførte endringane, så vil avviket av reversibiliteten vere ubetydeleg. I ein reversibel syklus, vil systemet og omgjevnadane vere nøyaktig dei same etter kvar syklus.

Ein alternativ definisjon av ein *reversibel prosess* er ein prosess som etter han har funne stad, kan reverserast utan at det har skjedd endringar i verken systemet eller omgjevnadane. I termodynamikken tyder ein prosess som «finn stad» ein overgang frå utgangspunktet til til den endelege tilstanden. state to its final state.

## Irreversibilitet

Ein prosess som ikkje er revisebel vert kalla **irreversibel**. I ein irreversibel prosess vert det gjort endelege endringar. Systemet er derfor ikkje i likevekt gjennom prosessen. I same punktet i ein irreversible syklus, vil systemet vere i same tilstand, men omgjevnadane er permanent endra etter kvar syklus.

## Grenser og tilstandar

Ein reversibel prosess endrar tilstanden til eit system på ein sånn måte at nettoendringa kombinert med entropien til systemet og omgjevnadane er lik null. Reversible prosessar definerer grenseverdiane til der effektive varmemaskinar kan vere i termodynamikk og ingeniørvitskap. Ein reversibel prosess er ein der det ikkje noko varme frå systemet går «tapt», og maskinen er dermed så effektiv som det er mogeleg å verte (sjå Carnot-syklus).

I somme tilfelle er det viktig å skilje mellom reversible og kvasistatiske prosessar. Reversible prosessar er alltid kvasistatiske, men det motsette er ikkje alltid tilfelle. Til dømes er ein infinitesimal gasskompresjon i ein sylinder der det finst friksjon mellom stempelet og sylinderen kvasistatisk, men ikkje ein reversibel prosess. Sjølv om systemet er drive bort frå likevektsstilstanden med berre ei infinitesimal mengd, er det tapt varme på grunn av friksjon, og denne kan ikkje hentast attende med å flytte stempelet infinitesimalt attende den andre retninga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Reversible process (thermodynamics)|Reversible process (thermodynamics)]]» frå ,  den 5. april 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Gabriele Wohmann

**Gabriele Wohmann** () var ein tysk forfattar, fødd og død i Darmstadt. Ho skreiv prosa, lyrikk, høyrespel og verk for fjernsyn. Av romanar ho har skrive finn ein *Paulinchen war allein zu Haus* (1974, norsk omsetjing 1981), *Ausflug mit der Mutter* (1976), *Abschied von der Schwester* (2001) og *Schön und gut* (2002). Av novellesamlingar finn ein *Paarlauf* (1979), *Wäre wunderbar* (1994) og *Fahr ruhig mal 2. Klasse* (2004).

Wohmann skreiv mange forteljingar og romanar der ho skildra kvardagen til gjennomsnittsmenneske. 

## Kjelder
Karel van de Woestijne

**Karel van de Woestijne** () var ein flamsk forfattar og bror til målaren Gustave van de Woestijne. 

Han arbeidde som professor i Gent frå 1922. Den første perioden hans, med mellom andre diktsamplingane *Het Vaderhuis* (1903) og *De Gulden Schaduw* (1910), er sterkt prega av den impresjonistiske symbolismen. Seinare, som i *De Modderen Man* (1920) og *God aan Zee* (1926), er diktinga hans meir spiritualistisk og nærmar seg mystikken. 

## Bibliografi
* Laethemse brieven over de lente (1901) 
* Het Vaderhuis (1903) 
* De boomgaard der vogelen en der vruchten (1905) 
* Janus met het dubbele voorhoofd (1908) 
* De gulden schaduw (1910) 
* Afwijkingen (1910) 
* Kunst en geest in Vlaanderen (1911) 
* Interludiën I (1912) 
* Interludiën II (1914) 
* Goddelijke verbeeldingen (1918) 
* De bestendige aanwezigheid (1918) 
* De modderen man (1920) 
* Substrata (1924) 
* Zon in de rug (1924) 
* Beginselen der chemie (1925) 
* God aan zee (1926) 
* Het menschelijk brood (1923) 
* Christophorus (1926) 
* Het zatte hart (1926) 
* Epibasis (1927-1929) 
* De leemen torens (1928) 
* De schroeflijn (1928) 
* Het bergmeer (1928) 

* De nieuwe Esopet (1932) 
* Over schrijvers en boeken (1933) 
* Proza (omvattend : De boer die sterft, Christophorus, De heilige van het getal) (1933) 
* Verzameld werk (1928-1933)
* Een bundeltje lyrische gedichten (1936 en 1950)
* Romeo of De minnaar der liefde (1941)
* Proza (omvattend : De boer die sterft, Goddelijke verbeeldingen I) (1942) 
* Nagelaten gedichten (1943) 
* Verhalen (1944) 
* Verzameld werk (8 delen, 1948-1950) 
* Verzamelde gedichten (1953)
* Keur uit het werk van Karel Van de Woestijne (1953)
* Journalistiek. Brieven aan de Nieuwe Rotterdamsche Courant 
* Verzamelde gedichten (1978) 
* Brieven aan Lode Outrop (1985)

## Kjelder
Flea

**Michael Peter «Flea» Balzary** () er ein australsk-amerikansk bassist, trompetist og sporadisk skodespelar. Han er mest kjend for å vere bassisten og medgrunnleggar i det amerikanske alternative rock-bandet Red Hot Chili Peppers.

## Biografi

Flea er kjend for å ha eit bredt spekter av spelestilar. Han nyttar alt frå rask og aggressiv slapphand og plekter til roleg og melodisk fingerspel. Samstundes som han har spelt med Red Hot Chili Peppers har han også samarbeida med diverse andre band og soloartistar som John Frusciante, Rage Against The Machine, Jane's Addiction, Thom Yorke, The Mars Volta og Alanis Morissette. I tillegg til dette har han også vore med i filmar som *[[Back to the Future]]* del II (1989) og del III (1990), *My Own Private Idaho *(1991), *Suburbia* (1985) og *The Big Lebowski* (1998).

Flea var i utgangspunktet ein lovande trompetist, men då han byrja på high school vart han kjend med den framtidige gitaristen til Red Hot Chili Peppers, Hillel Slovak. Hillel trong ein bassist i bandet sitt, Anthym, og Flea starta med eitt å lære seg å spele. Han viste stort talent og initiativ, men slutta i bandet etter nokre månader for å spele i punkrockbandet Fear. Her utvikla han byrjinga på det som etter kvart vart den kjende spelestilen hans; ei slags blanding mellom punk, rock og funk, samstundes som han la grunnlaget for måten han opptrer på ei scene i dag, med mykje hopping og dansing.
Flea forlét Fear etter ei stund, og danna eit band saman med Hillel Slovak (gitar), Anthony Kiedis (vokal) og Jack Irons (trommer). Desse kalla seg Tony Flow and the Miracoulusly Majestic Masters of Mayhem, men skifta etter kvart namn til Red Hot Chili Peppers.

## Musikalsk stil
Flea er ofte kjend for å ha ein veldig spesiell og eigen stilart når han speler bass. I dei tidlegaste åra hans i RHCP var spelestilen hans prega av raske og harde tonar, og han fekk ofte mykje soloplass i songane deira. Denne stilen roa han seg med i ettertid, og den dag i dag har han mykje meir roleg og melodisk innverknad, sjølv om han stundom viser kva han er god for på konsertar og liknande.

Frontfiguren til The Smashing Punpkins Billy Corgan sa at fyrste gong han såg RHCP live, hadde Flea «slappa» so hardt og aggressivt at det hadde oppstått eit hól i tommelen hans. Han skreik bokstavleg talt mellom kvar song fordi det gjorde så vondt, men han gav seg ikkje. Etter kvar song kom det ein person ut og fylte opp hòlet i tommelen hans med lim for å dempe smerta.

## Personleg liv
Flea gifta seg i 1986 med Loesha Zeviar, og dei fekk dottera Clara. Paret vart separert i 1990, men delte omsorg for Clara. Flea har tatovert namnet til Loesha på brystet. Flea fekk i 2005 også dottera Sunny Bebop Balzary saman med si trulova; supermodellen Frankie Rayder. John Frusciante (eks-gitarist i RHCP) er gudfar til Sunny.
Laurent Gbagbo

**Laurent Gbagbo** () er ein ivoriansk politikar. Han var president i Elfenbeinskysten frå 2000 til han blei arrestert i 2011. Gbagbo skulle eigentleg ha gått av då han tapte presidentvalet til Alassane Ouattara i november 2010. Då han nekta å gje frå seg makta, førte dette til valdeleg opprør, på grensa til borgarkrig i Elfenbeinskysten.

## Unge år
Gbagbo voks opp i delstaten Gagnoa i Elfenbeinskysten. Han utdanna seg til professor i historie, og viste seg som motstandar av regimet til den dåverande presidenten Félix Houphouët-Boigny. Frå 1971 til 1973 sat Gbagbo i fengsel for meiningane sine. Etter dette tok han doktorgrad ved Université Paris Diderot i Paris, og blei direktør for instuttet for historie, kunst og afrikansk arkeologi ved Universitetet i Abidjan i 1980.
## Kandidat for FPI

Etter ein fagforeiningskarriere gjekk Gbagbo i eksil i Frankrike i 1982 og blei der til 1988. Det året vendte han attende til heimlandet og vart vald til generalsekretær for partiet Ivorian Popular Front (FPI). I 1990 stilte Gbagbo til val, og då fleirpartisystemet nett var innført, var han den einaste alternative presidentkandidaten til Houphouët-Boigny. Han fekk 18 % av stemmene i det valet. Same året vart han røysta inn i nasjonalforsamlinga saman med åtte andre FPI-medlemer. I 1992 vart han igjen dømd til fengselsstraff for å hissa til opptøyer, men vart lauslaten seinare same året.

## Valet i 2000

I 1993 døydde president Félix Houphouët-Boigny, og overlét makta til Henri Konan Bédié. Han vart sitjande fram til 1999, då Robert Guéï tok makta ved eit kupp. Gbagbo stilte som presidentkandidat i valet i 2000. Guéï hadde nekta både Alassane Ouattara og Henri Konan Bédié å stilla til val, og Gbagbo vart difor einaste verkelege alternativ. Guéï utropte seg sjølv til valvinnar, men Gbagbo meinte at det var han som var vinnar, med 59,4 % av stemmene. Det braut ut opprør i Abidjan, Guéï flykta og Gbagbo vart president i år 2000.

## Borgarkrig og nytt val

I 2002 forsøkte eit nytt kupp å ta makta frå Gbagbo, men misluktest. I kjølvatnet av dette braut borgarkrigen i Elfenbeinskysten ut. På grunn av krigen vart neste presidentval stadig utsett, og vart ikkje halde før i november 2010. Alassane Ouattara vann med 54 % av stemmene, men Gbagbo skuldar på valfusk. Internasjonale observatørar meiner derimot at valet var rettferdig. Etter dette har det brote ut uro og valdshandlingar i Elfenbeinskysten, på grensa til borgarkrig. Mange aktørar har vore involvert.

Den 11. april kom meldinga om av Laurent Gbagbo hadde vorte pågripen av franske spesialstyrkar.

## Kjelder

* *Engelsk Wikiedia om Laurent Gbagbo, henta inn 5. april 2011.*

## Referansar
Karroo-avleiringane

**Karroo-avleiringane** er ei fleire tusen meter tjukk lagrekkje av kontinentale sandsteinar frå permtida og trias, som dekkjer store område av det sørlege Afrika. Nedst i laget ligg dwykakonglomeratet, som utan tvil er ei gammal morene med isskurt stein oppå isskurt underlag. Det har altså vore nedising her, truleg i yngste karbon og eldste perm. Liknande moreneavsetjingar frå same tid i Sør-Amerika, Australia, India og Antarktis tyder på at desse områda den gong høyrte med til eit felles kontinent kalla Gondwanaland.

I Karroo-avleiringane finn ein mellom anna fossil av planteslekta Glossopteris og mange pattedyrliknande krypdyr.

## Kjelder
Kataklase

**Kataklase** er ein geologisk prosess som oppstår ved intense jordskorperørsler. Rørslene fører til trykkpåverknad av bergartar og mineral slik at dei opphavlege mineralkorna vert knust og deformert og nye bergartar oppstår. Bergartar som oppstår på denne måten vert kalla kataklastiske, som til dømes mylonitt.

## Kjelder
*
Kerogen

**Kerogen** er ei blanding av organisk sambinding som finst i sedimentære bergartar. Det er uløyseleg i vanlege løysemiddel på grunn av stor molekylvekt (over 1000) for bestanddelane. Den løyselege bestanddelen av petroleum blir kalla bitumen. Når kerogen blir oppvarma til riktig temperatur i jordskorpa, avgjer einskilde typar av kerogen råolje eller naturgass, som blir kalla hydrokarbonar (fossilt brensel). Når slikt kerogen er tilstades i høg konsentrasjon i bergarter slik som skifer, og ikkje er varma opp til ein tilstrekkeleg høg temperatur til å avgje hydrokarbonet sitt, kan dei danne oljeskiferavsetningar.

Stoffet er samansett som eit makromolekyl av karbon, hydrogen, litt oksygen og mindre mengder svovel og nitrogen, vanlegvis innanfor grensene 77–83 % karbon, 5–10% hydrogen og 10–15% oksygen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kerogen|Kerogen]]» frå ,  den 5. april 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kimberlitt

**Kimberlitt** er ein mørk, porfyrisk bergart. Det er ein peridotitt med fenokrystall av flogopitt og olivin. Ofte er kimberlitt serpentinisert. Kimberlitt finst i form av breksje i dei diamantførande eksplosjonsrøyra i Sør-Afrika, på overflata forvitra til ein blaut, gul bergart (yellow ground) som på djupet går over i ein fast bergart (blue ground). Kimberlittar finst òg som gangar, ofte knytt til karbonatittkompleks, som damtjernitt.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff