Islas Marías

**Islas Marías** er ei øygruppe i utlaupet av Californiabukta, 87-110 kilometer nordvest for San Blas i Nayarit i Mexico, og omtrent 370 km  søraust for sørspissen av Baja California Sur. Øygruppa er òg nemnt Tres Marías. Dei er ein del av kommunen San Blas, Nayarit. Fire av øyane er frå ca. 9 til ca. 145 km2, fem andre øyar er under ein kvadratkilometer i flatevidd.

Den første europearen som møtte øyane var Diego Hurtado de Mendoza i 1532. Han fann ingen prov for tidlegare busetningar. I dag er den  største øya, María Madre, folkesett. Mellom 1905 og 2019 fanst ein straffekoloni på øygrupppa. 

## Geografi

Øyene har eit samla areal på 245 km2 og ein folkesetnad på 1116 på Isla María Madre frå folketeljinga for 2005. I tillegg fanst den gongen rundt 8 000 fangar på øya. Dei andre øyane er øydne. Hovudbusetnaden er i Puerto Balleto, med eit folketal på 602.

Isla María Madre er den største av øyane, med eit areal på 145 km2. Øygruppa ligg på ein grunn kontinentalsokkel, men på vestsida av øyane søkk havdjupna.

Både årstemperatur og årleg nedbørsmengd er litt lågare enn på fastlandet. Samla årleg nedbør i perioden 2009 til 2022 har variert mellom ca. 72 mm i 2015 og 180 mm i 2011. Nedbøren kjem vesentleg i perioden frå juni til oktober. Dagleg median maksimumstemperatur varierer lite over året, dagleg median minimumstemperaturar er klårt høgare i sommarmånader frå juni til oktober. I juli er daglig median minimum 24 °C og maksimum 31 °C. 

## Geologi

Forsking stør hypotesen om at Islas Marias er fragment av kontinentalskorpa som er igjen etter separasjonen av Baja California-halvøya frå fastlandet i Mexico. Bergartar funne på øyane samsvarer med bergartar funne på næraste fastland, rundt Cabo San Lucas så vel som Puerto Vallarta. Øygruppa kan ha vore sameint med både Baja California Sur og næraste fastland i Mexico i Miocen, ca. 23-5,3 millionar år sidan. Etter det vart øygruppa nedsenka til sein Pliocen. Seinare, i Pleistocen, har det skjedd oppløftingar og senkingar, havnivået har vore 120 m under dagens havnivå, men øygruppa har kanskje ikkje vore landfast med kontinentet i Pleistocen.

## Flora og fauna
Det er generelt lite tilgjengeleg informasjon om flora og fauna på øygruppa med unnatak av endemiske fugletaksa. Vegetasjonen er skildra som «sesongmessig tørr tropisk skog med middels vekst, og liknar veldig på uforstyrra vegetasjon på det tilstøytande fastlandet.»

Det er dokumentert fire artar og fire underartar av endemiske pattedyr til Islas Marías. Dette inkluderer ein museart i hamsterfamilien. Det finst òg ein endemisk underart av vanleg vaskebjørn (*Procyon lotor*) på øygruppa. Det er stor diversitet i det marine livet rundt øygruppa, medrekna skjelpadder og pattedyr.

### Fuglar
Fuglefaunaen på øygruppa liknar mykje det ein finn på det nærliggande fastlandet, men med noko lokale avvik til stadeigne underartar, i alt 24. Av dei 24 er det gjort framlegg om endring til artsstatus for følgjande takson: 
flammetrupial, *Icterus pustulatus graysonii*,
fagerparula, *Granatellus venustus francescae*, 
jubelsmett, *Pheugopedius felix lawrencii*,
sinaloasporvepapegøye, *Forpus cyanopygius insularis*,
kanelkolibri, *Amazilia rutila graysoni*, og
breinebbkolibri, *Cynanthus latirostris lawrencei*.
Den siste er godtatt som art av mange autoritetar med det engelske namnet Tres Marías hummingbird (*[[Cynanthus lawrencei]]*). *Amazona oratrix tresmariae* er lista som ein sjølvstendig art av  International Ornithological Committee (IOC), medan andre autoritetar reknar han som ein underart av gulhovudamazon (*Amazona oratrix*). Han har fått namn på norsk: Tresmariasamazon (*Amazona tresmariae*).

Totalt er det 38 landfuglartar som er trudd å vere hekkefuglar på øyane, av dei er tre innførte artar, gråsporv, tyrkardue og stare.

### Trugsmål og vern
Som for mange andre økosystem på øyar som er koloniserte av menneske, har det skjedd nedgradering av livstilhøva for fuglar på Islas Marías grunna innførte pattedyr som geiter, kattar og rotter.
I 2010 utnemnde UNESCO øygruppa  til Islas Marías biosfærereservat.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Islas Marías|Islas Marías]]» frå ,  den 23. april 2023.*  
----
;Referansar

## Bakgrunnsstoff