open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
21. oktober

**21. oktober** er den 294. dagen i den gregorianske kalenderen (295. under skotår). Det er 71 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1520: Ferdinand Magellan oppdaga eit stred mellom det søramerikanske fastlandet og Eldlandet, seinare kjend som Magellanstredet.
* 1600: Slaget ved Sekigahara, det mest kjende slaget i japansk historie, då Tokugawa Ieyasu vann ein stor siger og kunne sameina landet under Tokugawa-shogunatet.
* 1805: Napoleonskrigane. Slaget ved Trafalgar utanfor spanskekysten. Medan den britiske admiralen og militærhelten Horatio Nelson blei drepen, sigra britane over franskmennene, og sigeren blei ein av dei viktigaste i britisk marinehistorie.
* 1937: Roberto Ortiz blei vald til president i Argentina.
* 1959: Kunstmuseet Guggenheim Museum, teikna av Frank Lloyd Wright, blei innvigd i New York by i USA.
* 1966: Ein avfallshaug frå ei walisisk kolgruve raste ut over landsbyen Aberfan og drap 144 menneske, mellom dei 116 skuleungar.

### Noreg
* 1912: DS «Daghild» forliste i Kvitsjøen. 23 mann omkom.
* 1960: Tankskipet MT «Polyana» av Kristiansand eksploderer i Persiabukta. Tolv personar omkom. 
* 1962 Nordgåande hurtigrute «Sanct Svithun» forliste ved Nordøyan fyr på Folla. 44 personar omkom av dei 89 som var om bord.

## Fødde

* 1772: Samuel Taylor Coleridge, britisk diktar og filosof
* 1821: Eduard Heine, tysk matematikar
* 1833: Alfred Nobel, svensk oppfinnar, grunnla Nobelprisen
* 1879: Torkell Vinje, politikar
* 1917: Dizzy Gillespie, amerikansk trompetar
* 1949: Benjamin Netanyahu, israelsk politikar og statsminister
* 1949: Anne-Grete Strøm-Erichsen, norsk politikar og statsråd
* 1959: Åslaug Haga, norsk politikar og statsråd

## Døde

* 1266: Birger jarl, svensk riksjarl
* 1500: Keisar Go-Tsuchimikado av Japan
* 1841: Niels Hertzberg, norsk prest
* 1873: Johann Sebastian Welhaven, norsk diktar
* 1953: Johan H. Andresen, norsk rikmann og politikar
* 1982: Radka Toneff, norsk jazzmusikar
* 1990: Eugen Haugland, norsk friidrettsutøvar
* 2003: Elliott Smith, USA-amerikansk musikar

## Bakgrunnsstoff
12. september

**12. september** er den 255. dagen i den gregorianske kalenderen (256. under skotår). Det er 110 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Primstaven
* Fingergullmesse, markert med ei sol eller ei halv sol, til minne om at noko av Jesus sitt blod kom til Nidaros. Dagen var kjent som *saueklippedagen* i Nordland.

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Fest for Maria sitt heilage namn
* Guido av Anderlecht

## Hendingar

### Utlandet
* 490 f.Kr.: Atenarane slo den persiske hæren i slaget ved Marathon
* 1683: I slaget om Wien slo kristne europeiske styrkar leia av den polske kongen den invaderande osmanske hæren leia av storvisir Merzifonlu Kara Mustafa Pasha. 
* 1940: Oppdaginga av holemåleria i Lascaux.
* 1943: Tyske kommandosoldatar frigav Mussolini.
* 1974: Den etiopiske keisaren Haile Selassie blei avsett og erstatta med eit militærråd.
* 1992: Peruanske spesialstyrkar fanga Abimael Guzmán, leiaren av geriljagruppa Lysande sti.

### Noreg
* 1941: Kystruteskipet DS «Barøy» vart torpedert i Vestfjorden. 101 menneske omkom, 11 vart berga.
* 2005: Stortingsvalet 2005.

## Fødde

* 1492: Lorenzo II de' Medici.
* 1852: Herbert Henry Asquith, britisk statsminister
* 1880: Fritz Kärfve, svensk kunstnar
* 1888: Maurice Chevalier, fransk songar og skodespelar
* 1897: Irène Joliot-Curie, fransk kjemikar og fysikar, nobelprisvinnar 
* 1931: Ian Holm, britisk skodespelar
* 1951: Bertie Ahern, irsk politikar og taoiseach
* 1956: Dag Otto Lauritzen, norsk syklist
* 1957: Hans Zimmer, tysk filmmusikkomponist
* 1961: Mylène Farmer, fransk musikar og regissør

## Døde

* 1362: Pave Innocens VI 
* 1733: François Couperin, fransk komponist
* 1764: Jean-Philippe Rameau, fransk komponist
* 1836: Svend Hersleb, norsk teolog
* 1868: Tormod Knutsson Borgejordet, norsk politikar og diktar
* 1953: Sigrid Boo, norsk forfattar
* 1977: Steve Biko, sørafrikansk anti-apartheidaktivist
* 2003: Johnny Cash, USA-amerikansk musikant
30. september

**30. september** er den 273. dagen i den gregorianske kalenderen (274. under skotår). Det er 92 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Hieronymus

## Hendingar

### Utlandet
* 1061: Anselmo di Baggio blei pave Alexander II.
* 1568: Kong Erik XIV av Sverige blei avsett som sinnsjuk, og den fengsla bror hans, Johan innsett i staden.
* 1895: Madagaskar blei eit fransk protektorat
* 1938: Münchenavtalen, som omhandlar dei nye grensene for Tsjekkoslovakia etter at Tyskland okkuperte Sudetenland, vert underskriven av leiarane i Tyskland, England, Frankrike og Italia.

### Noreg
* 1943: Sørgåande hurtigrute DS «Sanct Svithun» vert bomba av britiske fly og deretter sett på land ved Buholmen på Stadlandet. 45 nordmenn og 10 tyskarar omkom.
* 1955: Romanen *Jonas* av Jens Bjørneboe kjem ut.

## Fødde

* 1207: Jalal al-Din Muhammad Rumi, persisk mystikar og diktar
* 1227: Girolamo Masci, seinare pave Nikolas IV
* 1732: Jacques Necker, fransk finansminister under Ludvig XVI 
* 1882: Hans Geiger, tysk fysikar
* 1897: Johan Falkberget, norsk forfattar
* 1925: Sverre Strandli, norsk idrettsmann
* 1928: Elie Wiesel, rumensk-amerikansk forfattar
* 1929: Kjell Askildsen, norsk forfattar
* 1977: Audun Lysbakken, norsk politikar

## Døde

* 420: Den heilage Hieronymus, bibelomsetjar
* 1915: Konstantin Makovskij, russisk målar
* 1927: Ole Juul, norsk kunstnar
* 1943: Johan Ludwig Mowinckel, norsk statsminister
* 1953: Lewis Fry Richardson, britisk vitskapsmann
* 1955: James Dean, USA-amerikansk skodespelar
* 2011: Ralph M. Steinman, kanadisk lækjar og nobelprisvinnar
2. september

**2. september** er den 245. dagen i den gregorianske kalenderen (246. under skotår). Det er 120 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Vilhelm av Roskilde

## Hendingar

### Utlandet
* 1666: Byrjinga på den store bybrannen i London. Ein brann over fleire dagar utsletta store delar av byen.
* 1945: Den andre verdskrigen var endeleg over då Japan kapitulerte offisielt til USA om bord på USS Missouri. General Douglas MacArthur og admiral Chester Nimitz representerte USA og utanrikesminister Mamoru Shigemitsu og Yoshihiro Umetsu Japan. 
* 1990: Transnistria erklærte sjølvstende frå Moldova.

### Noreg
* 1811: Universitetet i Oslo vart grunnlagt av den dansk-norske kongen som *Det kongelige Fredriks Universitet*.
* 1964: Terje Pedersen sette verdsrekord i spydkast med 91,72 meter på Bislett stadion i Oslo.
* 1975: Svalbard lufthamn vart opna i Longyearbyen.

## Fødde

* 1767: Anders Rambech, norsk embetsmann
* 1778: Louis Bonaparte, konge av Holland 1806-10, yngre bror av Napoleon Bonaparte
* 1839: Henry George
* 1884: Christoffer Hannevig, norsk skipsreiar og finansspekulant
* 1896: Ingjald Nissen, norsk psykolog 
* 1908: Olaf Hoffsbakken, norsk skirennar
* 1920: Ray Charles, USA-amerikansk musikar
* 1960: Kristin Halvorsen, norsk politikar
* 1966: Salma Hayek, meksikansk skodespelar
: Fredrik Skavlan, journalist og programleiar
* 1971: Kjetil André Aamodt, norsk alpinist

## Døde

* 1397: Francesco Landini, florentinsk musikar, komponist og instrumentmakar
* 1746: Jean-Baptiste Colbert de Torcy, fransk embetsmann
* 1872: N.F.S. Grundtvig, dansk forfattar, filosof, historikar, prest og politikar
* 1935: Jens Tvedt, norsk forfattar
* 1937: Pierre de Coubertin, fransk forfattar, skaparen av OL
* 1973: J.R.R. Tolkien, britisk forfattar og språkforskar
* 1993: Ingvar Moe, norsk forfattar
* 2008: Andreas Cappelen, norsk politikar
13. september

**13. september** er den 256. dagen i den gregorianske kalenderen (257. under skotår). Det er 109 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Johannes Krysostomos har helgendag i den romersk-katolske kyrkja

## Hendingar

### Utlandet
* 122: Bygginga av Hadrians mur tok til.
* 604: Innsetjinga av pave Sabinian.
* 1906: Brasilianske Alberto Santos-Dumont utføre den første motoriserte flyturen i Europa, i Paris.
* 1922: Den høgaste temperaturen som nokon gong er målt i verda vart målt i Al 'Aziziyah i Libya. Rekorden er på 57,7&nbsp;°C.
* 1940: Italia invaderte Egypt.
* 1993: Fredsprosessen i Midtausten: PLO og Israel skreiv under på ein historisk avtale om foreløpig fred i Washington.

### Noreg
* 1936: Rasulukka i Loen drap 74 menneske i Loen og dreiv innbyggjarane vekk frå matrikkelgardane Nesdal og Bødal.
* 1940: Norges landsforbund for Idrett og Arbeidernes Idrettsforbund går saman og danna Norges Idrettsforbund. 
* 1941: Sørgåande hurtigrute DS «Richard With» vart torpedert i Rolvsøysundet. 99 personar omkom, 31 vart berga av ein fiskebåt.
* 1993: Stortingsval

## Fødde

* 1739: Gregorij Potemkin, russisk statsmann
* 1819: Clara Schumann, tysk pianist og komponist
* 1858: Catharinus Elling, norsk komponist
* 1874: Arnold Schönberg, austerriksk-amerikansk komponist
* 1887: Lavoslav Ruzicka, kroatisk kjemikar og nobelprisvinnar
* 1916: Roald Dahl, britisk forfattar
* 1957: InkaLill, norsk teikneserieskapar
* 1967: Michael Johnson, USA-amerikansk friidrettsutøvar
* 1979: Linda Grubben, norsk skiskyttar

## Døde

* 81: Keisar Titus av Romarriket
* 1321: Dante Alighieri, italiensk diktar
* 1598: Kong Filip II av Spania
* 1592: Michel de Montaigne, fransk forfattar
* 1806: Charles James Fox, britisk politikar
* 1906: Christian Brodtkorb Christie, norsk arkitekt
* 1939: Olav Duun, norsk forfattar
* 2004: Torkel Ravndal, norsk vektlyftar
29. september

**29. september** er den 272. dagen i den gregorianske kalenderen (273. under skotår). Det er 93 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Primstaven
* Mikkelsmesse til minne om erkeengelen Mikael, vist mellom anna med ei skålvekt eller eit strålande englefjes. Dagen markerte slutten på innhaustinga og byrjinga på jaktsesongen. Dagen blei feira for å takka Gud for grøden, og var heilagdag fram til 1770 i Noreg. Slik vêret var denne dagen, skulle det òg bli neste sommar.

## Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Erkeenglane Mikael, Gabriel og Rafael

## Hendingar

### Utlandet

* 1399: Henrik IV blei ny konge etter Rikard II av England.
* 1829: Metropolitan Police, den første moderne politistyrken, tok til å patruljera gatene i London.
* 1991: Den første folkevalde presidenten i Haiti, Jean-Bertrand Aristide, blei avsett i eit militærkupp.

### Noreg
* 1687: Kong Kristian V av Danmark-Noreg lét Kristian den femtes norske lov tre i kraft.
* 1888: Fridtjof Nansen og mannskapet når vestkysten av Grønland, etter å ha gått over innlandsisen.
* 1929: Noregs landslag i fotball vert nordiske meistrar for perioden 1926-29, etter å ha vunne 2-1 over Sverige på Ullevål stadion i Oslo.

## Fødde

* 1518: Tintoretto, italiensk målar
* 1547: Miguel de Cervantes, spansk forfattar
* 1571: Caravaggio, italiensk målar
* 1758: Horatio Nelson, Lord Nelson, britisk admiral og folkehelt
* 1832: Joachim Oppenheim, forfattar og rabbinar
* 1851: Rasmus Flo, norsk forfattar
* 1859: Harald Sohlberg, norsk målar
* 1867: Walther Rathenau, tysk industrimann og politikar
* 1901: Enrico Fermi, italiensk-amerikansk fysikar
* 1930: Colin Dexter, britisk kriminalforfattar
* 1936: Silvio Berlusconi, italiensk politikar og mediemogul
* 1943: Lech Wałęsa, polsk politikar og nobelprisvinnar
* 1959: Jon Fosse, norsk forfattar og dramatikar
* 1978: Kurt Nilsen, norsk songar

## Døde

* 1530: Andrea del Sarto, italiensk målar
* 1560: Gustav Vasa, svensk konge
* 1794: Edvard Storm, norsk diktar og skulemann
* 1891: Herman Melville, USA-amerikansk forfattar
* 1902: Emile Zola, fransk forfattar
* 1913: Rudolf Diesel, tysk ingeniør og oppfinnar
* 1930: Ilja Repin, russisk målar
* 1973: W.H. Auden, britisk-amerikansk diktar
* 2006: Jan Werner Danielsen, norsk songar
3. september

**3. september** er den 246. dagen i den gregorianske kalenderen (247. under skotår). Det er 119 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

## Namnedagar

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Pave Gregor den store

## Hendingar

### Utlandet
* 1897: Theodor Herzl leia den første Sionistiske kongressen i Basel.
* 1939: Frankrike og Storbritannia erklærte krig mot Tyskland.
* 1942: Svenska Norgehjälpen blei til.
* 1943: Andre verdskrigen: Allierte troppar invaderte det italienske fastlandet.
* 1967: Sverige innførte høgrekøyring klokka 05.00 denne søndagen.

### Noreg
* 1908: Opninga av Menighetsfakultetet.

## Fødde

* 1859: Jean Jaurès, fransk politikar
* 1863: Hans Aanrud, norsk forfattar
* 1900: Urho Kekkonen, finsk statsleiar
* 1905: Nils Lysø, norsk politikar
* 1915: Knut Nystedt, norsk toneskapar
* 1935: Assar Rönnlund, svensk langrennar
* 1936: Zine El Abidine Ben Ali, tunisisk statsleiar
* 1947: Kjell Magne Bondevik, norsk statsminister
* 1973: Eli Sol Vallersnes, norsk forfattar

## Døde

* 1658: Oliver Cromwell, engelsk statsleiar
* 1883: Ivan Turgenjev, russisk forfattar
* 1959: Sigvald Hasund, norsk histrikar og politikar
* 1969: Ho Chi Minh, vietnamesisk statsleiar
* 1989: Gaetano Scirea, italiensk fotballspelar
4. september

**4. september** er den 247. dagen i den gregorianske kalenderen (248. under skotår). Det er 118 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Den heilage Rosa av Viterbo
* Santa Rosalia

## Hendingar

### Utlandet
* 1807: København blei bombardert av den engelske marinen heile natta gjennom, og byen opplevde fleire større brannar. Bombinga blei først avslutta klokka 12 neste dag.
* 1870: Keisar Napoleon III av Frankrike blei avsett og den tredje franske republikken blei erklært.
* 1948: Dronning Wilhelmina av Nederland abdiserte for dotter si, Juliana, av helsegrunnar

### Noreg
* 1906: Roald Amundsen siglde gjennom Nordvestpassasjen med «Gjøa».
* 1959: Fiskebåten «Myrnes» frå Lepsøya forliste i Norskehavet. Alle ti ombord omkom.

## Fødde

* 1563: Keisar Wanli av Kina
* 1824: Anton Bruckner, austerriksk komponist og organist
* 1852: Eilif Peterssen, norsk målar
* 1897: Emil Boyson, norsk diktar
* 1970: Gudmund Skjeldal, norsk langrennar og idehistorikar
* 1981: Beyoncé Knowles, USA-amerikansk songar

## Døde

* 422: Pave Bonifatius I
* 799: Musa al-Kazim, sjiaimam
* 1907: Edvard Grieg, norsk komponist
* 1963: Robert Schuman, fransk utanriksminister og statsminister 
* 1965: Albert Schweitzer, tysk lege, teolog, musikar og nobelprisvinnar
* 1989: Georges Simenon, fransk forfattar
15. september

**15. september** er den 258. dagen i den gregorianske kalenderen (259. under skotår). Det er 107 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 608: Innsetjinga av pave Bonifatius IV.
* 1821: Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras og Nicaragua erklærde saman sjølvstende frå Spania.
* 1928: Alexander Fleming fann ein muggtype som drap bakteriar i laboratoriet sitt, oppdaginga av penicillin.
* 1935: Tyskland tok frå jødar statsborgarskapet og tok i bruk det nazistiske hakekrossflagget.

### Noreg
* 1905: Fiskeskøytene «Celine Maud» av Ulstein og «Heimdal» av Hareid og lastesluppen «Bjørn» av Molde forliste i ein storstorm i Norskehavet. Til saman 18 mann bleiv.
* 1910: Noregs tekniske høgskole vart opna i Trondheim.
* 1915: Hjemmenes Vel Landsforbund, seinare Norges Husmorforbund, vart skipa i Kristiania.

## Fødde

* 53: Keisar Trajan av Romarriket
* 1857: Anna Winlock, amerikansk astronom
* 1890: Agatha Christie, engelsk krimforfattar
* 1894: Jean Renoir, fransk filmregissør
* 1916: Margaret Lockwood, britisk skodespelar
* 1954: Hrant Dink, armensk menneskerettsforkjempar 
* 1946: Oliver Stone, amerikansk regissør
* 1961: Lidija Jusupova, russisk menneskerettsforkjempar 
* 1964: Berge Østenstad, norsk sjakkspelar
* 1984: Prins Harry av Wales

## Døde

* 921: Ludmila av Bøhmen, bøhmisk fyrstinne og helgen
* 1510: Katarina av Genova, italiensk mystikar og helgen
* 1700: André Le Nôtre, fransk landskapsarkitekt
* 1859: Isambard Kingdom Brunel, engelsk ingeniør
* 1938: Thomas Wolfe, USA-amerikansk forfattar
* 1939: Jens Bratlie, norsk statsminister
* 1945: Anton Webern, austerriksk komponist
* 1973: Kong Gustav VI Adolf av Sverige
:: Victor Jara, chilensk musikant
* 1982: Bill Evans, USA-amerikansk musikar
* 1995: Gunnar Nordahl, svensk fotballspelar
* 2008: Richard Wright, britisk musikar
27. september

**27. september** er den 270. dagen i den gregorianske kalenderen (270. under skotår). Det er 95 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1590: Pave Urban VII døydde etter 13 dagar som pave og blei den som hadde stillinga kortast tid nokon gong.
* 1821: Mexico fekk sjølvstende frå Spania.
* 1787: Den amerikanske konstitusjonen vart send ut til dei amerikanske delstatane for ratifisering.
* 1821: Den meksikanske hæren marsjerte inn i Mexico by etter 11 år med krig for sjølvstende.
* 1854: Dampskipet «Arctic» gjekk ned i Atlanterhavet med 300 menneske om bord.
* 1939: den andre verdskrigen: Polen overgav seg til Tyskland.
* 1940: Andre verdskrig: Tripartite-pakta vart underteikna i Berlin av Tyskland, Japan og Italia.
* 1959: Nesten 5000 menneske døydde i det ein tyfon herjar den japanske øya Honshu.
* 1961: Sierra Leone blei med i FN.
* 1964: Warren-kommisjonen konkluderte med at Lee Harvey Oswald drap president John F. Kennedy.
* 1983: Richard M. Stallman annonserte GNU-prosjektet.
* 1996: I Afghanistan erobra Taliban hovudstaden Kabul etter å ha hengt president Burhanuddin Rabbani.
* 2002: Aust-Timor blei med i FN.
* 2003: Den svenske satellitten SMART-1 blei skoten ut.
* 2008: Kina vart det andre landet til å gjere ei romvandring i verdsrommet, i det 2 taikonautar om bord Shenzhou 7 oppheldt seg utanfor romfarkosten i 14 minutt.

### Noreg
* 1799: Trykkefridomen i Danmark-Noreg blei innskrenka. Kritiske forfattarar som P.A. Heiberg og Malthe Conrad Bruun blei landsforviste.

## Fødde

* 1389: Cosimo de Medici, herskar av Firenze
* 1601: Louis XIII av Frankrike
* 1866: Tryggve Andersen, norsk forfattar
* 1913: Petter Jakob Bjerve, norsk politikar
* 1924: Magnar Estenstad, norsk skilaupar
* 1949: Jahn Teigen, norsk musikar

## Døde

* 1557: Keisar Go-Nara av Japan
* 1590: Pave Urban VII
* 1700: Pave Innocens XII
* 1917: Edgar Degas, fransk målar
* 1944: Sergej Prokudin-Gorskij, russisk fotograf
* 1957: Nicolai Rygg, norsk embetsmann
* 1959: Herman Wildenvey, norsk diktar
* 1961: H.D., britisk forfattar 
* 1980: Hans Henrik Holm, norsk diktar
* 1996: Mohammed Najibullah, afghansk statsleiar
5. september

**5. september** er den 248. dagen i den gregorianske kalenderen (249. under skotår). Det er 116 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar
* Lærardag i India, til minne om fødselsdagen til Sarvepalli Radhakrishnan

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Den salige Teresa av Calcutta

## Hendingar

### Utlandet
* 1781: Den amerikanske sjølvstendekrigen: Slaget ved Chesapeake.
* 1905: Den russisk-japanske krigen i Korea og Mansjuria tok slutt.
* 1939: Andre verdenskrig: USA erklærte seg nøytralt.
* 1948: Robert Schuman blei statsminister i Frankrike.
* 1977: Romsonden Voyager 1 vart skoten opp for å studere planetane Jupiter og Saturn.

### Noreg
*

## Fødde

* 1187: Ludvig VIII av Frankrike
* 1638: Ludvig XIV av Frankrike
* 1735: Johann Christian Bach, tysk komponist
* 1774: Caspar David Friedrich, tysk målar
* 1946: Freddie Mercury, britisk songar
* 1979: John Carew, norsk fotballspelar
* 1982: Sondre Lerche, norsk artist
* 1984: Erik Huseklepp, norsk fotballspelar

## Døde

* 590: Authari/Agilolf, langobardisk konge
* 1165: Keisar Nija av Japan
* 1201: Hertuginne Constance av Bretagne
* 1569: Pieter Bruegel den eldre, nederlandsk målar
* 1857: Auguste Comte, fransk filosof
* 1877: Crazy Horse, siouxhovding og krigar
* 1906: Ludwig Boltzmann, austerriksk fysikar 
* 1967: Alfred Maurstad, norsk skodespelar
* 1997: Mor Teresa, katolsk nonne og nobelprisvinnar
26. september

**26. [[september]]** er den 269. dagen i den gregorianske kalenderen (270. under skotår). Det er 96 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Kosmas og Damian

## Hendingar

### Utlandet
* 1143: Guido di Castello blei pave Celestinus II.
* 1962: Eit statskupp i Nord-Yemen innleia ein borgarkrig som skulle vara ut tiåret.
* 2002: Tretti menneske blei drepne og rundt hundre skada i eit hindutempel i Gandhinagar under religionsopptøyene i Gujarat.

### Noreg
* 1908: Sportsklubben Brann blei stifta i Bergen.
* 1926: Ullevål stadion vert opna av kronprins Olav.
* 1964: Rombaksbrua vert opna for trafikk.
* 1998: Samlingspartiet Ny Fremtid slo seg saman med Kristent Konservativt Part. Fusjonen skapte det kristenfundamentalistiske partiet Kristent Samlingsparti.

## Fødde

* 1784: Christopher Hansteen, norsk astronom og fysikar
* 1791: Théodore Géricault, fransk målar
* 1830: Olaus Arvesen, norsk skulemann
* 1855: Kristofer Lehmkuhl, norsk forretningsmann og politikar
* 1870: Christian X av Danmark
* 1888: T.S. Eliot, britisk diktar
* 1897: Pave Paul VI
* 1898: George Gershwin, amerikansk komponist
* 1919: Matilde Camus, spansk forfattar og lyrikar
* 1973: Maria Bonnevie, norsk skodespelar
* 1986: Martin Sundby, norsk langrennar

## Døde

* 1914: August Macke, tysk målar
* 1945: Béla Bartók, ungarsk komponist
* 1952: George Santayana, spansk filosof og forfattar
* 1969: Rikard Berge, norsk folkeminnegranskar
* 1990: Alberto Moravia, italiensk forfattar
* 2004: Einar Førde, norsk journalist og politikar
16. september

**16. september** er den 259. dagen i den gregorianske kalenderen (260. under skotår). Det er 106 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Pave Cornelius og den heilage Cyprianus
* Den heilage Ludmila

## Hendingar

### Utlandet
* 1597: 12 skip frå den koreanske flåten, leia av Yi Sun-sin, senka 13 av 133 invaderande japanske skip og tvinga dei japanske styrkane til å snu.
* 1795: Storbritannia erobra Cape Town i Sør-Afrika
* 1810: Mexico lausreiv seg frå Spania.
* 1975: Papua Ny-Guinea fekk sjølvstende frå Australia.
* 1982: Massakren i Sabra og Shatila i Libanon.

### Noreg
*

## Fødde

* 1387: Henrik V av England
* 1886: Jean Arp, fransk kunstnar
* 1888: Frans Eemil Sillanpää, finsk forfattar
* 1891: Karl Dönitz, tysk storadmiral og president 
* 1902: Halvard Lange, norsk politikar
* 1925: B.B. King, USA-amerikansk musikar
* 1939: Jon Hellesnes, norsk filosof og forfattar
* 1954: Jan Inge Sørbø, norsk litteraturvitar og forfattar
* 1972: Vebjørn Rodal, norsk friidrettsutøvar

## Døde

* 1394: Motpave Clemens VII
* 1736: Daniel Gabriel Fahrenheit, polsk-nederlandsk fysikar
* 1824: Ludvig XVIII av Frankrike
* 1911: Edward Whymper, britisk fjellklatrar
* 1920: Dan Andersson, svensk forfattar
* 1958: Olav Oksvik, norsk politikar
* 1977: Marc Bolan, britisk musikar
** Maria Callas, gresk-amerikansk operasongar
* 1980: Jean Piaget, sveitsisk psykolog, biolog og filosof
28. september

**28. september** er den 271. dagen i den  gregorianske kalenderen (272. under skotår). Det er 94 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

* Lærardag (fødselsdagen åt Konfutse) på Taiwan

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Venceslas

## Hendingar

### Utlandet

* 48 f.Kr: Pompeius den store blei drepen på ordre frå kong Ptolemaios etter at han steig i land i Egypt.
* 1066: Wilhelm Erobraren invaderte England; slaget ved Hastings fann stad.
* 1448: Christian I av Danmark blei hylla til konge på Viborg landsting
* 1497: Den svenske riksforstandaren Sten Sture blei overvunnen av Hans I av Danmark i slaget ved Rotebro.
* 1939: Tyskland og Sovjetunionen vedtok delinga av Polen.
* 1958: Ei fransk folkestemming godtok den nye grunnloven føreslått av Charles de Gaulle med 79 prosent. Den femte franske republikken var danna.
* 1994: Bilferja MF «Estonia» sokk utanfor Finland. 852 menneske mista livet.

### Noreg
* 1844: Kroninga av Oskar I, konge av Sverige og Noreg

## Fødde

* 1894: Thorleif Haug, norsk skilaupar
* 1907: Nils Langhelle, norsk politikar
* 1934: Brigitte Bardot, fransk skodespelar
* 1945: Marielle Goitschel, fransk skilrennar
* 1947: Gustav Lorentzen, norsk komponist og visesongar
* 1981: Cecilia Brækhus, norsk boksar

## Døde

* 1895: Louis Pasteur, fransk vitskapsmann
* 1953: Edwin Hubble, amerikansk astronom 
* 1966: André Breton, fransk kunstnar
* 1970: Gamal Abd al-Nasser, egyptisk president og landsfar
* 1978: Pave Johannes Paul I
* 1989: Ferdinand Marcos, filipinsk politikar og president
* 1989: Olav T. Beito, norsk språkforskar
* 1991: Miles Davis, USA-amerikansk komponist og musikar
14. september

**14. september** er den 257. dagen i den gregorianske kalenderen (258. under skotår). Det er 108 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag
* Vestleg og austleg kristendom: Opphøginga av krossen, til minne om funnet av den opphavlege krossen i 326 av Helena, mor til Konstantin, og tilbaketakinga av det frå persarane i 628.

### Primstaven
Den vesle krossmessa, markert med ein kross, til minne om tilbaketakinga av den heilage krossen frå persarane. Siste fristen for å ha kornhausten i hus og ta dyra heim frå setra.

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 786: Harun al-Rasjid blei abbasidekalif.
* 1752: Det britiske imperiet innførte den gregorianske kalenderen ved å hoppa 11 dagar, frå 2. september til den 14.
* 1901: Theodore Roosevelt blei president i USA, som 42-åring den yngste så langt. 
* 1960: Stiftinga av oljeorganisasjonen OPEC på ein konference i Bagdad.
* 1992: SN-styrkar gjekk inn i Somalia for å prøva å stabilisera landet og gje hjelp.

### Noreg
* 1770: Trykkefridom blei innført i Danmark-Noreg.

## Fødde

* 51: Keisar Domitian av Romarriket
* 1737: Michael Haydn, austerriksk komponist
* 1782: Christian Magnus Falsen, norsk embetsmann
* 1811: Johan Raatamaa, finsk lekpredikant
* 1959: Morten Harket, norsk songar
* 1965: Dmitrij Medvedev, russisk statsleiar

## Døde

* 786: Al-Hadi, abbasidekalif
* 891: Pave Stefan V
* 1321: Dante Alighieri, italiensk forfattar
* 1791: Melchior Falch, norsk emebetsmann
* 1851: James Fenimore Cooper, amerikansk forfattar
* 1901: William McKinley, amerikansk president (drepen)
* 1927: Isadora Duncan, amerikansk dansar
* 1937: Tomáš Masaryk, tsjekkoslovakisk statsleiar
* 1969: Hans Edvard Wisløff, norsk teolog
* 1981: Talleiv Røysland, norsk songar
6. september

**6. september** er den 249. dagen i den gregorianske kalenderen (250. under skotår). Det er 116 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Den heilage Eskil av Lund

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet

* 1492: Christofer Columbus forlét Kanariøyane på si første reise vestover.
* 1522: «Vittoria», skipet som utførte den første jordomseglinga, kom tilbake til Spania. Kapteinen Ferdinand Magellan var blitt drepen på Filippinane.
* 1948: Juliana av Nederland blei dronning
* 1965: Den andre indo-pakistanske krigen. Indiske styrkar kryssa den pakistanske grensa i Kashmir etter pakistanske åtak («Operation Grand Slam»).
* 1968: Swaziland fekk sjølvstende.
* 1991: Sovjetunionen godkjende sjølvstendet til dei baltiske statane Estland, Latvia og Litauen.

### Noreg
*

## Fødde

* 1666: Tsar Ivan V av Russland
* 1729: Moses Mendelssohn, tysk-jødisk filosof og opplysningsmann.
* 1766: John Dalton, britisk kjemikar og fysikar
* 1860: Jane Addams, amerikansk sosialarbeidar og nobelprisvinnar
* 1879: Johan Nygaardsvold, norsk politikar og statsminister
* 1906: Luis Federico Leloir, argentinsk biokjemikar og nobelprisvinnar
* 1915: Franz-Josef Strauss, tysk politikar
* 1928: Robert M. Pirsig, amerikansk forfattar
* 1939: Susumu Tonegawa, japanesk molekylærbiolog og nobelprisvinnar
* 1943: Roger Waters, britisk musikar, bassist i Pink Floyd
* 1961: Pål Waaktaar, norsk musikar, kjend frå A-ha

## Døde

* 972: Pave Johannes XIII
* 1511: Ashikaga Yoshizumi, japansk shogun 
* 1701: Kong Jakob II av England
* 1887: Heinrich E. Schirmer, tysk arkitekt
* 1904: Per Sivle, norsk forfattar
* 1907: Sully Prudhomme, fransk forfattar og nobelprisvinnar
* 1998: Akira Kurosawa, japansk filmregissør
* 2007: Luciano Pavarotti, italiensk songar
25. september

**25. september** er den 268. dagen i den gregorianske kalenderen (269. under skotår). Det er 97 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1066: Slaget ved Stamford bru
* 1981: Belize vart med i Sameinte Nasjonar

### Noreg
* 1909: Åtte mann omkom då dampskipet *Gere* av Bergen forliste utanfor kysten av delstaten Virginia i USA.
* 1940: Josef Terboven utnemnde sine kommissariske statsrådar.
* 1972: Folkeavstemninga om norsk EF-medlemsskap gav 53,5 % nei og 46,5 % ja.

## Fødde

* 1902: Ernst von Salomon, tysk forfattar
* 1905: Dmitrij Sjostakovitsj, russisk komponist
* 1909: Leif Granli, norsk politikar
* 1932: Glenn Gould, kanadisk pianist
* 1954: Odd Roger Enoksen, norsk politikar
* 1955: Karl-Heinz Rummenigge, tysk fotballspelar
* 1965: Børge Brende, norsk politikar
* 1968: Will Smith, amerikansk filmskodespelar

## Døde

* 1066: Harald Hardråde, norsk konge
* 1928: Richard Outcault, USA-amerikansk teikneserieskapar
* 1961: Olav Gullvåg, norsk forfattar
* 1970: Erich Maria Remarque, tysk forfattar
* 1979: Tapio Rautavaara, finsk spydkastar og songar
* 1980: John Bonham, britisk musikar
* 2010: Grete Prytz Kittelsen, norsk formgjevar
17. september

**17. september** er den 260. dagen i den gregorianske kalenderen (261. under skotår). Det er 105 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Lambert av Maastricht, Hildegard av Bingen

## Hendingar

### Utlandet
* 284: Diocletian blei utropt til keisar av den romerske hæren etter at keisar Carus og dei to sønene hans var døde.
* 1394: Kong Karl VI av Frankrike beordrar alle jødar ut av landet.
* 1900: Seks tidlegare britiske koloniar danna Commonwealth of Australia.
* 1939: Russland invaderte Polen.
* 1944: Det britiske bombeflyet Lancaster PB 416 var på veg tilbake til England etter å ha angripe Tirpitz, men styrta i Syningen i Nes i Buskerud. Elleve mann døydde.
* 1948: FN si utsending til det palestinske mandatområdet, grev Folke Bernadotte, blir drepe i eit attentat av den jødiske terrororganisasjonen Stern-gjengen.
* 1978: Camp David-avtalen blei underskrive av Israel og Egypt
* 1988: Opningsseremonien i Seoul under sommar-OL.
* 2001: Børsen i New York opna for fyrste gong etter 11. september, og fall historisk mykje. .

### Noreg
* 1921: Dovrebanen opna for trafikk.
* 1979: Alta-aksjonen: I Stilla blei 80 demonstrantar fjerna med makt og ilagt store bøter av politiet.

## Fødde

* 1815: Halfdan Kjerulf, norsk komponist
* 1923: Paal Brekke, norsk forfattar
* 1936: Rolv Wesenlund, norsk underhaldar
* 1941: Nils Arne Eggen, norsk fotballspelar og trenar
* 1944: Reinhold Messner, italiensk fjellklatrar

## Døde

* 1179: Hildegard frå Bingen, tysk abbedisse, diktar og komponist
* 1665: Filip IV av Spania
* 1948: Folke Bernadotte, svensk offiser (drepen)
* 1961: Henrik Ameln, norsk politikar
* 1997: Jan P. Syse, norsk statsminister
24. september

**24. september** er den 267. dagen i den gregorianske kalenderen (268. under skotår). Det er 98 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 624: Muhammad nådde Medina etter å ha flykta frå Mekka.
* 1493: Christoffer Columbus la ut på den andre reisa si til Amerika med 17 skip og 1200 mann.
* 1908: Bygginga av den første T-Forden.
* 1973: Guinea-Bissau erklærte sjølvstende frå Portugal.

### Noreg
* 1851: Stortinget vedtok ei lov som regulerte husmannsvesenet 
* 1912: Norsk Sykepleierforbund vart stifta
* 1999: Kystpartiet vart godkjent som politisk parti

## Fødde

* 15: Keisar Vitellius av Romarriket
* 1534: Guru Ram Das, den fjerde av dei ti sikh-guruane
* 1902: Ruhollah Khomeini, iransk statsleiar
* 1911: Konstantin Tsjernenko, sovjetisk statsleiar
* 1937: Børre Knudsen, norsk prest
* 1952: Terje Lillegård Jensen, kjend som musikaren Jonas Fjeld
* 1980: John Arne Riise, norsk fotballspelar

## Døde

* 366: Pave Liberius
* 768: Pipin den yngre, frankarkonge
* 1541: Paracelsus, tysk alkemist
* 1645: William Lawes, engelsk toneskapar
* 1813: André Grétry, belgisk-fransk komponist
* 1999: Ester Boserup, dansk økonom
7. september

**7. september** er den 250. dagen i den gregorianske kalenderen (251. under skotår). Det er 115 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

* Festdag for heilage Regina i den katolske kyrkja

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1539: Guru Angad Dev blei den andre sikh-guruen
* 1822: Brasil fekk sjølvstende.
* 1942: Holocaust. 8 700 jødar frå Kolomyja vest i Ukraina blei sende av tysk Gestapo til dødsleiren Bełżec.
* 1944: Andre verdskrigen: Sovjetiske styrkar kom fram til den jugoslaviske grensa og fekk kontakt med Tito sine partisanar.
* 1949: Konrad Adenauer blei vald til den første kanslaren for Vest-Tyskland.
* 1965: Den andre indo-pakistanske krigen. India bomba mål i Pakistan.

### Noreg
* 1520: Kristian II av Danmark-Noreg inntok Stockholm og tok makta i Sverige.
* 1818: Karl Johan av Sverige blei krona til konge av Noreg i Trondheim.
* 1938: Fornebu flyplass vart offisielt opna for trafikk.

## Fødde

* 1533: Dronning Elisabeth I av England
* 1806: Christian August Friedrich Peters, tysk astronom 
* 1930: Baudouin I av Belgia
* 1936: Buddy Holly, amerikansk musikar
* 1968: Marcel Desailly, fransk fotballspelar

## Døde

* 1719: Djahan II av Mogulriket, indisk stormogul
* 1741: Blas de Lezo, spansk hærførar
* 1910: William Holman Hunt, britisk målar
* 1957: Bjørn Helland-Hansen, norsk havforskar
* 1962: Karen Blixen, dansk forfattar
* 1978: Keith Moon, britisk musikar
* 1985: George Pôlya, ungarsk matematikar
* 1997: Mobutu Sese Seko, kongolesisk (Zaire) statsleiar
8. september

**8. september** er den 251. dagen i den gregorianske kalenderen (252. under skotår). Det er 114 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Rreligiøs helgedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Fødselsdagen til jomfru Maria

### Primstaven
* Marimessene, markert med ei marikrone, etter fødselsdagen til Jomfru Maria. Godt vêr på Marimessene fortalde at hausten ville bli god. Ein klippa sauane denne dagen.

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1943: Andre verdskrigen: Italia kapitulerte for dei allierte.
* 1945: Amerikanske styrkar okkuperte den sørlege og sovjetiske den nordlege delen av Korea, noko som skulle visa seg å vera byrjinga på Koreakrigen.
* 1951: San Francisco-traktaten blei underskriven og Stillehavskrigen var formelt avslutta.
* 1993: PLO anerkjente staten Israel.

### Noreg
* 1989: Eit charter-fly tilhøyrande Partnair styrta i Skagerrak. Alle 55 ombord omkom, passasjerane var tilsett i skipsreiarlaget Wilhemsen Lines i Oslo.

## Fødde

* 1157: Kong Rikard Løvehjarte av England
* 1886: Siegfried Sassoon, britisk forfattar
* 1925: Peter Sellers, britisk skodespelar
* 1964: Joachim Nielsen, norsk rockemusikar
* 1966: Carola Häggkvist, svensk songar

## Døde

* 701: Pave Sergius I
* 780: Keisar Leo IV av Bysants
* 1933: Kong Faisal I av Irak
* 1949: Richard Strauss, tysk toneskapar
* 1954: André Derain, fransk målar
* 1995: Halldis Moren Vesaas, norsk forfattar
* 2003: Leni Riefenstahl, tysk filmregissør
* 2022: Elizabeth II av Storbritannia, britisk dronning
19. september

**19. september** er den 262. dagen i den gregorianske kalenderen (263. under skotår). Det er 103 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet

* 1356: Hundreårskrigen: Engelske og walisiske styrkar leia av den svarte prinsen Edward vann slaget ved Poitiers og tok kong Jean II av Frankrike som fange til England.
* 1893: Som det første landet i verda gav New Zealand røysterett til kvinner.
* 1944: Finland og Sovjetunionen skreiv under på ein våpenstillstand.
* 1973: Kong Karl XVI Gustav av Sverige kom på trona.
* 1985: Eit jordskjelv i Mexico by drap fleire tusen.
* 1991: Ein mumifisert mannskropp som seinare fekk namnet Ötzi blei funnen i ein isbre i Sørtyrol.
* 1997: Guelb El-Kebir-massakren i Algerie, 53 blei drepne.

### Noreg
* 1902: Polarskuta «Fram» kom til Oslo etter å ha fullført Andre Fram-ferda.
* 1970: Vulkanutbrot i Beerenberg på Jan Mayen.
* 1985: Det Norske Teatret opna sitt nye teaterhus.

## Fødde

* 86: Keisar Antoninus Pius av Romarriket
* 866: Keisar Leo VI av det bysantinske riket
* 1848: Gunnar Knudsen, norsk statsminister (1908-10 og 1913-20)
* 1908: Mika Waltari, finsk forfattar
* 1909: Ferdinand Porsche, austerriksk-tysk bilmakar
* 1911: William Golding, engelsk forfattar og nobelprisvinnar
* 1948: Jeremy Irons, britisk skodespelar
* 1964: Bjarne Brøndbo, norsk musikar
* 1974: Victoria Silvstedt, svensk fotomodell, skodespelar og TV-personlegdom

## Døde

* 1339: Keisar Go-Daigo av Japan
* 1822: Werner Christie (1746–1822), norsk næringsdrivar
* 1881: James Garfield, president av USA
* 1927: Michael Ancher, dansk målar
* 1953: Eirik Vandvik, norsk språkgranskar
* 1967: Zinaida Serebrjakova, sovjetisk målar
* 1985: Italo Calvino, italiensk forfattar
* 1987: Einar Gerhardsen, norsk statsminister
22. september

**22. september** er den 265. dagen i den gregorianske kalenderen (266. under skotår). Det er 100 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Mauritius av Agaunum

## Hendingar

### Utlandet
* 1609: Ein halv million maurarar blei utviste frå Spania.
* 1761: Kroninga av Georg III av Storbritannia.
* 1792: Utropinga av den første franske republikken og innføringa av den franske revolusjonskalenderen.
* 1980: Utbrotet av krigen mellom Iran og Irak.

### Noreg
* 1865: Raudekrossen i Noreg vert stifta av statsminister Frederik Stang.
* 1911: Noregs fyrste flyplass, på Kjeller i Akershus, vert teken i bruk.
* 1954: Nordgåande hurtigrute *Nordstjernen* forliser i Raftsundet. Fem menneske omkom. medam over 200 vart berga i land på Hanøyholmen.

## Fødde

* 1791: Michael Faraday, engelsk fysikar og kjemikar
* 1905: Haakon Lie, tidlegare partisekretær i Det norske arbeidarpartiet
* 1931: Fay Weldon, engelsk forfattar
* 1971: Märtha Louise, prinsesse av Noreg

## Døde

* 530: Pave Felix IV, helgen
* 1520: Selim I av Det osmanske riket
* 1774: Pave Clemens XIV
* 1828: Sjaka, zululeiar
* 1952: Kaarlo Juho Ståhlberg, finsk statsleiar
* 1989: Irving Berlin, amerikansk komponist og tekstforfattar
* 2007: André Gorz, austerriksk-fransk filosof
9. september

**9. september** er den 252. dagen i den gregorianske kalenderen (253. under skotår). Det er 113 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

* Helgendag for Peter Claver i den katolske kyrkja 

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1543: Maria Stuart blei krona til dronning av Skottland, ni månader gammal
* 1739: Stono-opprøret, det største slaveopprøret i dei britiske fastlandskoloniane før sjølvstendekrigen, tok til nær Charleston.
* 1993: Israel anerkjende PLO som representant for det palestinske folket.

### Noreg
* 1000 (uviss dato): Slaget ved Svolder som felte Olav Tryggvason

## Fødde

* 1779: Valentin Sibbern, norsk embetsmann og politikar
* 1828: Lev Tolstoj, russisk forfattar
* 1927: Elvin Jones, amerikansk musikar
* 1941: Otis Redding, amerikansk musikar
* 1949: Susilo Bambang Yudhoyono, indonesisk president
* 1962: Liza Marklund, svensk journalist og forfattar
* 1966: Adam Sandler, amerikansk skodespelar og produsent
* 1973: Frode Andresen, norsk skiskyttar og langrennar
* 1980: Ragnhild Aamodt, norsk handballspelar

## Døde

* 1087: Wilhelm Erobraren, normannarfyrste og konge av England
* 1834: James Weddell, britisk sjøfarar
* 1883: Victor Alexandre Puiseux, fransk astronom og matematikar
* 1901: Henri de Toulouse-Lautrec, fransk målar
* 1945: Zinaida Gippius, russisk forfattar
* 1960: Jussi Björling, svensk songar
* 1976: Mao Zedong, kinesisk politikar og diktator
* 2003: Edward Teller, ungersk-amerikansk kjernefysikar, «far åt hydrogenbomba»
23. september

**23. september** er den 266. dagen i den gregorianske kalenderen (267. under skotår). Det er 99 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 490 f.Kr.: Slaget ved Marathon og opphavet til maratonløpet.
* 1932: Kongeriket Hejaz og Nejd fekk namnet Saudi-Arabia.
* 1941: Dei første forsøka med gass i Auschwitz.

### Noreg
* 1905: Avsluttinga av Karlstadskonferensen, forhandlingane mellom Noreg og Sverige i samband med unionsoppløysinga.

## Fødde

* 63 f.Kr.: Ocatvianus, seinar keisar Augustus av Romarriket
* 1865: Suzanne Valadon, fransk kunstmålar
* 1916: Aldo Moro, italiensk statsminister
* 1926: John Coltrane, USA-amerikansk jazzmusikar
* 1933: Víctor Jara, chilensk diktar og songar
* 1934: Per Olov Enquist, svensk forfattar og regissør
* 1949: Bruce Springsteen, USA-amerikansk musikar

## Døde

* 76: Pave Linus
* 1241: Snorre Sturlasson, islandsk høvding og forfattar (drepen)
* 1666: Hannibal Sehested, dansk-norsk embetsmann
* 1896: Ivar Aasen, språkforskar og forfattar
* 1939: Sigmund Freud, austerriksk lege og forskar
* 1951: Erik Arup, dansk historikar 
* 1973: Pablo Neruda, chilensk diktar og nobelprisvinnar
18. september

**18. september** er den 261. dagen i den gregorianske kalenderen (262. under skotår). Det er 104 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1759: Frankrike overgav Québec til britane.
* 1906: Ein tyfon og ein tsunami drap rundt 10.000 i Hong Kong

### Noreg
* 1872: Oscar II blei krona til konge av Sverige og Noreg.

## Fødde

* 1684: Johann Gottfried Walther, tysk organist og komponist
* 1786: Christian VIII av Danmark
* 1819: Léon Foucault, fransk fysikar
* 1846: Richard With, norsk næringdsdrivar
* 1905: Greta Lovisa Gustafson kjend som skodespelaren Greta Garbo
* 1938: Lars Gunnar Lie, norsk politikar og lektor
* 1946: Andreas Hompland, norsk forfattar og sosiolog
* 1960: Nils Petter Molvær, norsk musikar og toneskapar

## Døde

* 96: Domitian av Romarriket (drepen)
* 1783: Leonhard Euler, sveitsisk matematikar
* 1858: Erik Nord, norsk smed og stortingsmann
* 1872: Karl IV av Noreg, norsk og svensk konge
* 1961: Dag Hammarskjöld, svensk politikar og diplomat
* 1970: Jimi Hendrix, amerikansk gitarist
21. september

**21. september** er den 264. dagen i den gregorianske kalenderen (265. under skotår). Det er 101 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Primstaven
* Matteusmesse, markert med øks, fisk, bukk eller springande hest. Det var på tide å lauva, og på Romerike blei dagen kalla *Mattias lauvriver*.

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Matteus

## Hendingar

### Utlandet
* 687: Pave Theodorus blei utropt til motpave mot motpave Paschalis.
* 1676: Benedetto Odescalchi blei pave Innocens XI.
* 1745: Skotske Karl Edvard Stuart, kalla *Bonnie Prince Charlie* og den jakobittiskw hæren hans vann over den engelske hæren i slaget ved Prestonpans.
* 1898: Slutt på hundredagsreforma i Kina då enkekeisarinna Cixi tok makta. 
* 1964: Malta fekk sjølvstende frå Storbritannia
* 1981: Belize fekk sjølvstende frå Storbritannia

### Noreg
* 1978: Vekebladet *[[Se og Hør]]* kom ut med sitt fyrste nummer.

## Fødde

* 1415: Fredrik III av det tysk-romerske riket
* 1779: Herman Wedel-Jarlsberg, norsk politikar
* 1862: Johan Castberg, norsk politikar
* 1909: Kwame Nkrumah, ghanesisk politikar
* 1934: Leonard Cohen, kanadisk forfattar og musikar
* 1953: Lars Saabye Christensen, forfattar

## Døde

* 1517: Dyveke Sigbritsdatter, frilla til Christian II
* 1558: Karl V av det tysk-romerske riket
* 1576: Girolamo Cardano, italiensk matematikar
* 1832: Walter Scott, skotsk forfattar
* 1853: Herman Foss, norsk offiser, forfattar og politikar
* 1860: Arthur Schopenhauer, tysk filosof
* 1957: Haakon VII av Noreg
* 2007: Hallgeir Brenden, norsk idrettsmann
10. september

**10. september** er den 253. dagen i den gregorianske kalenderen (254. under skotår). Det er 112 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

* Helgendag for Nikolas av Tolentino i den katolske kyrkja 

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet

* 1855: Den tyske arkeologen Robert Koldewey oppdaga oldtidsbyen Babylon sør i Irak.
* 1823: Simon Bolivar blei utropt til president av Peru og innleia kamp mot dei kongetru styrkane.
* 1907: Den britiske kolonien New Zealand fekk status som sjølvstyrande dominion.
* 1919: Enden på det austerrikske keisarriket med traktaten i Saint Germain.
* 1974: Guinea-Bissau fekk sjølvstende.

### Noreg
* 1945: Vidkun Quisling blei dømd til døden for landssvik.
* 1970: Fiskebåten «Jøviktind» frå Rypefjord forliste ved Nord-Fugløya, sju mann omkom.

## Fødde

* 1487: Den framtidige pave Julius III
* 1659: Henry Purcell, engelsk komponist
* 1822: Gisle Johnson, norsk teolog
* 1866: Jeppe Aakjær, dansk forfattar
* 1924: Jostein Fet, norsk litteraturforskaar
* 1943: Tor Edvin Dahl, norsk forfattar
* 1960: Colin Firth, britisk skodespelar
* 1972: Bente Skari, norsk langrennsløpar
* : Anniken Hauglie, norsk politikar

## Døde

* 1749: Émilie de Châtelet, fransk matematikar
* 1797: Mary Wollstonecraft, britisk feminist, forfattar og filosof
* 1842: William Hobson, britisk guvernør på New Zealand
* 1898: Keisarinne Elisabet av Austerrike-Ungarn (drepen)
* 1935: Huey Long, USA-amerikansk politikar
* 1941: Viggo Hansteen, norsk advokat og politikar (avretta)
* 1957: Hallvard Devold, norsk oppdagar
* 1979: Agostinho Neto, første presidenten av Angola
11. august

**11. august** er den 223. dagen i den gregorianske kalenderen (224. under skotår). Det er 142 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Heilage Tiburtius og Susanna
* Heilage Klara av Assisi

## Hendingar

### Utlandet
* 3114 f.Kr: Utgangspunktet for Den lange mesoamerikanske kalenderen.
* 480 f.Kr: Slaget ved Thermopylene enda med siger for Xerxes I av Persia.
* 1960: Tsjad erklærte sjølvstende.

### Noreg
* 1985: Jon Rønningen vart den fyrste norske verdsmeister i bryting under verdsmeisterskapen i Kolbotn.

## Fødde
 

* 1799: Ole Kristensen Valstad, norsk bonde og politikar
* 1836: Cato Guldberg, norsk matematikar
* 1897: Enid Blyton, engelsk forfattar
* 1921: Egil Lærum, norsk idrettsmann 
* 1942: Åsa Rytter Evensen, norsk lege
* 1943: Pervez Musharraf, pakistansk statsleiar
* 1948: Laila Dåvøy, norsk politikar
* 1969: Atle Antonsen, norsk skodespelar

## Døde

* 1253: Klara av Assisi, italiensk katolsk ordensgrunnleggjar
* 1494: Hans Memling, flamsk målar
* 1868: Halfdan Kjerulf, norsk komponist
* 1886: Lydia Koidula, estisk forfattar
* 1969: Egil Hjorth-Jenssen, norsk skodespelar, forfattar og teatersjef
* 2003: Håkon Kyllingmark, norsk politikar