open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Passasjerskip

Eit **passasjerskip** er eit skip som er konstruert heilt eller delvis for å transportere passasjerar. Den Internasjonale Sjøsikkerhetskonvensjonen (SOLAS) dannar grunnlaget for Sjøfartsdirektoratet sine reglar for norsk skipsfart.  I denne konvensjonen er eit passasjerskip definert som et skip som fraktar meir enn 12 personar som ikkje er engasjert i drifta av skipet.
MS «Midnatsol»

**MS «Midnatsol»** er eit av elleve skip som går i trafikk for Hurtigruta langs norskekysten mellom Kirkenes og Bergen. MS&nbsp;Midnatsol vart sett i drift i mai 2003.

Skipet har fleire restaurantar og konferansesalar, i tillegg til eit bibliotek. Det har dessutan to utandørs boblebad på dekk 9. MS «Midnatsol» er sertifisert for 1000 passasjerar i passasjertrafikk, og 650 passasjerar i cruisetrafikk. Det er systerskipet til MS «Trollfjord».

Skipet vart del av HX (Hurtigruten Expeditions) i 2021, og segla under namnet MS «Maud».
Det vart tilbakeført til Hurtigruten under det gamle namnet sitt i november 2024.

## Galleri

fil:Hurtigruten_MS_Midnatsol_Bodø.jpg|MS Midnatsol i Bodø.
fil:Torvik_Midnatsol.jpg|MS Midnatsol i Torvik.
fil:Hurtigruten Midnatsol.JPG|MS Midnatsol legg ut frå kai i Molde 2007-07-21.


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* MS «Midnatsol» på hurtigruta sine heimesider
MS «Trollfjord»

**MS «Trollfjord»** er eit skip i Hurtigruten ASA, og seglar for Hurtigruta langs norskekysten mellom Bergen og Kirkenes. Skipet vart bygd i 2002, og er systerskipet til den eit år yngre MS «Midnatsol». MS «Trollfjord» er sertifisert for 822 passasjerar i passasjertrafikk, og 652 passasjerar i cruisetrafikk. 

## Ulukker
Laurdag 9. april 2011, då skipet låg til kai i Tromsø, fall ei 70 år gammal kvinne ned heile gangbrua mot kaia. Ho blei frakta medvitslaus til sjukehus og døydde nokre dagar seinare. Dette var den første slike dødsulukka i historia til Hurtigruten,.

## Kjelder
### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Hurtigruten pusser opp skip for over en milliard kroner. 19. august 2019. E24
MS «Nordlys» (1994)

**MS «Nordlys»** er eit skip i Hurtigruten ASA, og siglar hurtigruta langs norskekysten. Skipet vart bygd på Volkswerft GmbH i Stralsund i Tyskland i 1994, er 121,8 meter langt og 19,2 meter breitt og har ein marsjfart på 18 knop. Skipet har 226 passasjerlugarer, inklusive seks såkalla suiter. 

MS «Nordlys» er systerskip til hurtigruteskipa MS «Kong Harald» og MS «Richard With», og erstatta MS «Nordstjernen», som byrja å gå i turisttrafikk til Svalbard.

## Ulukke
Torsdag 15. september 2011 byrja skipet å brenne ca. 10 nautiske mil frå Ålesund. Brannen starta i maskinrommet og vart snøgt svært stor med veldig røykutvikling. Kjølevassinntaka i maskinrommet vart ståande opne og båten byrja ta inn vatn. Skipet mista motorkrafta og ei redningsskøyte taua skipet til kai i Ålesund, og brannen kunne sløkkast av brannvesenet i byen. Den enorme røykutviklinga gjorde det uråd for mannskapet å gå over og sjekke alle kahyttane slik rømingsplanane seier dei skal. At ulukka skjedde ved frukosttid og like før båten var inne ved kai i Ålesund gjorde at dei fleste passasjerane var på høgare dekk, noko som letta berginga av passasjerane. Alle passasjerane vart berga trygt i land. Då skipet la til kai var eit stabiliseringsstag ute, og det vart pressa inn i skipssida og laga eit hol på 38 gonger 8 cm. Det tok ei tid før ein oppdaga denne skaden. Skipet fekk etterkvart sterk slagside, og det var ei tid fare for at det skulle kantre før det lukkast å tette lekkasjane og pumpe ut vatnet.

To av mannskapet omkom under ulukka, ni vart sende til Ålesund sjukehus og to alvorleg skadde til Haukeland Universitetssjukehus i Bergen. Til saman kom 16 personar til skade.

## Bakgrunnsstoff
* MS «Nordlys» på Hurtigruten sine heimesider 
* Hurtigruten i brann
* Brann om bord i Hurtigruten: Politiet bekrefter at to er omkommet
* Hurtigruten tar inn vann og har fått slagside
Koral

**Koral** er eit fleirtydig omgrep knytt til kyrkjeleg song og musikk. Ordet kjem frå latin *choralis*, gresk *khoros*, jamfør kor. 

## Den opphavlege tydinga
Etter den opphavlege tydinga er koral den einstemmige, rytmisk frie songen nytta for framføring av liturgiske tekstar, spesielt i Den katolske kyrkja, hos oss nå vanlegvis kalla gregoriansk song. 

## Gammal avvikande tyding
Det første hundreåret etter reformasjonen vart gammal koralsong (gregoriansk song) enno bruka i evangelisk-lutherske kyrkjer. På denne tida vart ordet koral òg bruka om koralsongarane.

## Moderne tyding
I moderne terminologi vert ordet koral i lutherske kyrkjer på germansk språkområde bruka om den einstemmige songen på morsmålet i kyrkjelyden, enkelt sagt alminneleg salmesong.

Martin Luther bruka uttrykket geistliche Lieder (åndelege viser) om denne songen. I den lutherske gudstenesta vart songen på morsmålet sentral, og i løpet av 1600-talet si form i salmesongen under nemninga koral.

Melodiar til salmar er samla i ei koralbok.

## Kjelder
* *Kristen sang og musikk*, Runa Forlag 1965
Mykorrhiza

**Mykorrhiza** eller **sopprot** er ei symbiose mellom ein soppart og røtene til ein planteart. Dette er svært vanleg i naturlege plansamfunn.

Ordet mykorrhiza kjem av gresk *mykes*, 'sopp' og *rhize*, 'rot', og det betyr altså 'sopprot'. 

Det viktigaste for planta er eit auka opptak av mineral og vatn frå jorda. Den største fordelen er auka opptak av fosfor. Men det gjeld og nitrogen, kalsium, magnesium, kalium og ymse viktige sporstoff. Dette er stoff som i lita grad er løyselege i vatn. I tillegg vert planterøtene verna mot angrep frå insekt, bakteriar og skadelege soppar. 

Til motyting brukar soppen mellom 5 og 20 % av planta sin nettoproduksjon frå fotosyntesen. Soppen verkar som eit transportsystem for utveksling av sukker, vitaminar og plantehormon mellom individ av *ulike artar*.
Det kan vere grunn til å sjå på eit plantesamfunn, som til dømes ein skog, som eit samanhengande system med dei felles mykorrhizaforbindelsane som bindeled.

Ein skil mellom to hovudtyper av mykorrhiza. Når soppen lagar ei kappe rundt planterøtene, vert det kalla *ektomykorrhiza*. Det er vanleg hjå fleire av dei vanlege skogstrea våre, men ikkje hjå ask.
Når soppen veks inn i rota og forgreinar seg inne i rotcellene, snakkar vi om *endomykorrhiza*. Soppane som lagar mykorrhiza er ofte matsoppar som kantarell og risker, til liks med giftsoppar som flugesopp.

## Kjelder
* Wikipedia på dansk
* *Sopp og nyttevekster*, nummer 1 2007. Klaus Høiland: Mykorrhiza - samspillet mellom trær og sopp.
Kurt Huber

**Kurt Huber** () var ein medlem av Den kvite rosa. 

Kurt Huber vart fødd i byen Chur i Graubünden, Sveits, av tyske foreldre. Han voks opp i Stuttgart og, etter farens død, i München. Han viste talent for musikk, filosofi og psykologi, og blei professor i 1920.

Han kom i kontakt med den Den kvite rosa gjennom Sophie og Hans Scholl, som deltok på forelesningane hans. Huber skreiv den kvite rosa sine to siste pamflettar.

Huber blei arrestert 27. februar 1943, og dømd til døden 19. april av Folkedomstolen. Den 13. juli 1943 blei han avretta i München ved giljotinering.

## Bakgrunnsstoff
* Biografi
Statssekretær

**Statssekretær** er eit politisk lønna verv i ei rekkje land, mellom anna Noreg, Sverige og Tyskland.

## Statssekretær i Noreg
Ein statssekretær er rangert umiddelbart etter statsråden i vedkomande departement, og verkar i realiteten som *vise-statsråd* i det daglege arbeidet når det gjeld handsaming av politiske saker.  Ofte vil statsråden og ein eller fleire statssekretærar seg imellom dele dei saksområda departementet har ansvar for, og statsekretæren vil kunne uttale seg offentleg om politiske saker, men statsråden er politisk ansvarleg for alt.

Ein statsekretær har ingen formell rolle som del av regjeringa, møter aldri i statsråd på Slottet og fungerer aldri som formell vikar i statsrådens fråvær. Dersom ein statsråd er forhindra frå å vareta embetet på grunn av fråvær eller 
inhabilitet, vert det oppnemnt ein *sette-statsråd* mellom dei andre statsrådane for ein periode, eller for handsaming av den aktuelle saka.

### Historikk
Etter andre verdskrigen kom spørsmålet om avlasting av statsrådane opp, og ei saksutgreiing foreslo å opprette politiske stillingar som statssekretærar som kunne ta noko av arbeidsbøra i nokre av departementa. Dette vart også vedteke, og dei første 6 statssekretærane vart utnemnde 11. juli 1947. I ettertid har alle departementa fått statssekretær, og dei største departementa og statsministeren sitt kontor har fleire statssekretærar.

## 1814–1925

Då prins Christian Frederik 2. mars 1814 oppnemnde eit regjeringsråd, blei det det også oppretta eit embete som sekretær for rådet. Innehavaren fekk tittelen *regjeringssekretær*. Grunnloven av 17. mai 1814 fastsette at kongen sitt råd skulle heite «statsrådet», og sekretærembetet for statsrådet fekk deretter namnet *statssekretær*.

Under unionen mellom Sverige og Noreg var statssekretæren sekretær for statsrådsavdelinga i Christiania. Etter kvart utvikla det seg til eit sekretærkontor med fleire tilsette, men leiaren hadde framleis tittelen *statssekretær*. Det var også eit sekretærembete ved statsrådsavdelinga i Stockholm. Innehavaren av embetet hadde mesteparten av tida tittelen *ekspedisjonssekretær*, men hadde frå 1822 til 1841 tittelen *statssekretær*.

Ordninga med statssekretær heldt fram etter unionsoppløysinga i 1905, men tittelen blei i 1926 endra til *statsrådssekretær*.

## Andre tydingar

I mange engelsktalande land er *Secretary of State* tittelen til ein minister som leiar eit departement eller ministerium. I USA er dette tittelen til utanriksministeren. I Vatikanstaten er *Segretario di Stato* eit embete som tilsvarar statsminister.

## Fotnotar
Sognefjord Lerum Cup

**Sognefjord Lerum Cup** er ei fotballturnering på gras for born og unge frå 11 år og oppover. Turneringa vart arrangert for første gong i 1989. Kampane vert spela på Hafslo, Sogndal og Kaupanger. Turneringa vert arrangert av Sogndal Fotball med Lerum Fabrikker som hovudsamarbeidspartnar. Turneringa heitte tidlegare Sognefjord Pepsi Cup, men fekk sitt noverande namn i 1998.
Grodås Cup

**Grodås Cup** er ei fotballturnering på gras for born og unge i aldersgruppa 11-14 år. Turneringa har vorte arrangert i Hornindal i Sogn og Fjordane kvar sommar sidan 1998. Turneringa sette deltakarrekord i 2005 med 85 deltakande lag.
Førde Cup

**Sparebanken Vest Førde Cup** er ei innandørs fotballturnering for ungdom som vert arrangert i Førdehuset i Førde, Sogn og Fjordane kvar haust. Turneringa er for gutelag og jentelag på aldersbestemt nivå (13-19 år) og har vore arrangert årleg sidan 1997. Arrangør av turneringa er mellom andre Førde IL og Førde Fotball.

## Antal deltakarlag
* 2007: 138
* 2008: 139
* 2009: 116
* 2010: 122 
* 2011:
Lærarseminar

**Lærarseminar** (eller *seminarium*) vart etablert som den første offentlege lærarutdanninga i Noreg.

Det første lærarseminaret som vart etablert var Trondenes Seminarium i 1826 (ved kongeleg resolusjon av 2. juni 1824, det neste kom i Asker i 1834. .Vidare utover på 1800-talet vart ei rad med seminar oppretta på bygdene, slik at det var slike toårige seminar i kvart stift. 

Landsskolelova av 1860 kravde at lærarane hadde ordentleg utdanning.  Tidlegare hadde dei fleste omgangsskolelærarane berre fått litt opplæring av kyrkjesongaren under oppsyn av presten.  

Rundt år 1900 bytta seminara namn til *Lærarskole*.

## Norske lærarseminar  (lista er ikkje fullstendig)
* Klæbu seminar, 1839-1892; vidareført som Levanger lærerskole
* Tromsø Seminarium, 1824-1902; vidareført som Tromsø lærerhøgskole
* Asker seminar, 1834-1899
* Holmestrand seminar, 1899-1902
* Holt seminar, 1839-1902; vidareført som Kristiansand lærerhøgskole
* Stord seminarium, 1839- ; vidareført som Stord lærarhøgskule

## Kjelder
*Tore Pryser: «Norsk historie 1814-1860 - Frå standssamfunn til klassesamfunn» i Det Norske Samlagets *Norsk historie* (1999)
Tromsø Seminarium

**Tromsø Seminarium** (etablert som **Trondenes Seminarium** i Trondenes) vart etablert ved kongeleg resolusjon av 2. juni 1824, som det første offentlege lærarseminaret i Noreg. 

Det var plass til ni elevar ved seminaret, ein plass til kvart prosti. Frå Aust-Finnmark og Vest-Finnmark prosti kunne dei ta opp to kvar, av dei skulle halvparten komme frå den samisk befolkninga. Seminaret vart flytta til Tromsø i 1848 og skifta då namn. Kvinner fekk tilgang til utdanninga i 1890. 

I 1902 skifta seminaret namn til **Tromsø offentlige lærerskole**, i 1980 **Tromsø Lærerhøgskole**, som frå 1994 vart slått inn under Høgskolen i Tromsø som avdeling for lærerutdanning.
Arvid Genetz

**Arvid Oskar Gustaf Genetz** () var ein finsk språkforskar, poet (under namnet **Arvi Jännes**), og senator (1901–1905). 

## Bibliografi

### Lyrikk
* *Muistoja ja toiveita ystäville jouluksi* (Weilin & Göös 1889)
* *Muutamia Arvi Jänneksen runoja* (Kansanvalistus-seura 1892)
* *Toukokuun-lauluja* (KS 1897)

### Språkvitskapleg litteratur
* *Kertomus Suojärven pitäjäästä ja matkustuksistani siellä v. 1867* (Suomi-kirjassa; SKS 1870)
* *Versuch einer karelischen Lautlehre* (J. C. Frenckell & Sohn , 1877)
* *Tutkimus Venäjän Karjalan kielestä* (SKS 1881)
* *Suomen kielen äänne- ja muoto-oppi ynnä runous-oppi*. Helsingissä 1881.
* *Suomen kieli-oppi* (Holm , 1881)
* *Lärobok i finska språkets grammatik* (K. E. Holm 1882)
* *Tutkimus Aunuksen kielestä* (SKS 1884)
* *Lyhyt Kasan’in tatarin kielen kielioppi* (1884)
* *Suomen kielioppi* (nimellä Arvi Jännes; Werner Söderström 1886)
* *Neuvoja Suomen kielen opettajille* (nimellä Arvi Jännes; Werner Söderström 1886)
* *Muistutuksia uuden raamatunsuomennoksen kielestä* (nimellä Arvi Jännes; WSOY 1887)
* *Ruotsalais-suomalainen sanakirja* (nimellä Arvi Jännes; WSOY 1887)
* *Ost-Tscheremissische Sprachstudien* 1 (1889)
* *Kielellisiä muistoonpanoja Kaakkois-Karjalasta* (nimellä Arvi Jännes; SKS 1889)
* *Suomen partikkelimuodot* (väitöskirja; Arvid Genetz 1890)
* *Kuollan Lapin murteiden sanakirja ynnä kielennäytteitä / Wörterbuch der Kola-lappischen Dialekte nebst Sprachproben* Dokumentet er del av serien Bidrag till kännedom av Finlands natur och folk, utgivna av Finska Vetenskaps-Societeten 1891)
* *Suru- ja muistojuhlassa maaliskuun 14 p:nä 1895* (Fr. ja P. 1895)
* *Ensi tavuun vokaalit suomen, lapin ja mordvan kaksi- ja useampitavuisissa sanoissa* (SKS 1896)
* *Suomalais-ugrilainen đ ensimmäisen ja toisen tavuun vokaalien välissä* (SKS 1896; også i: *Suomi* 3:13, 1897)
* *Ost-permische Sprachstudien* (Finsk-ugriska sällsk. 1897)
* *Unkarin ensi tavuun vokaalien suhteet suomalais-lappalais-mordvalaisiin* (SKS 1898)

### Omsetjingar til finsk
* Auerbach, Berthold: *Sysmäläinen* (salanimellä Kusta Karjalainen; K. E. Holm 1877)
* Runeberg, Johan Ludvig: *Hirvenhiihtäjät* (Söderström 1884)
* *Ruotsin valtakunnan laki* (Oskar Favénin ja J. G. Sonckin kanssa; SKS 1896)

## Litteratur

* Itkonen, Erkki 1950: *Arvid Genetz kielentutkijana*. Helsinki
* Karlsson, Fred 200x: E. N. Setälä vaarallisilla vesillä. Helsinki.

## Kjelder
* Finsk wikipedia
* Arvid Genetz.
* Fennica, Suomen kansallisbibliografia.
* Hanski, Jari 2000: ”Tiedettä” ja ”mainetta”. *Historiallisia Arvosteluja* 23.
* Läntisen Uudenmaan kirjailijoita – Arvi Jännes .
Johan Dillner

**Johan Dillner** () var ein svensk prest, musikkpedagog og salmediktar. Han er av mange rekna som oppfinnar av salmodikonet, men andre kjelder hevder at den danske læraren J.W: Bruun var tidlegare ute. Dillner introduserte instruentet i Sverige, han utvikla det vidare, og han arbeidde ivrig for å fremje salmesongen i kyrkjelydane.

Dillner studerte i Uppsala og vart i 1839 kyrkoherde i Östervåla.

I den svenska kyrkan hadde dei i 1819 teke i bruk ei ny salmebok. Melodiane fanst i Haeffners koralbok, men dei var ofte heilt ukjende for folk, eller dei song melodiane i ei anna form. Sidan dei fleste kyrkjene mangla orgel, konstruerte Dillner det enkle salmodikonet som var lett å byggje. Med ei siffernoteskrift var det lett å spele på, òg for folk som mangla notekunnskap. Slik vart melodiane til dei nye salmane gjort kjende.

Dillner gav i 1830 ut boka *Melodierna till svenska kyrkans psalmer, noterade med ziffror*.

20. februar 2000 vart det opna eit Johan Dillner-museum i Östervåla i Sverige.

## Kjelder
* *Cappelens musikkleksikon* (1978)
* Svenska kyrkan om Dillnermuseet
Jan Baudouin de Courtenay

**Jan Baudouin de Courtenay** (), eigentleg **Jan Ignacy Niecisław Baudouin de Courtenay**, var ein polsk lingvist og slavist. Mesteparten av livet sitt arbeidde han i Russland, ved det statlege universitetet i Kazan i Tatarstan (1874-1883), ved universitetet i Tartu (1883-1893) og ved Jagiallonen-universitetet i Krakow og ved det statlege universitetet i St. Petersburg (1900-1918). I 1919-1929 var Baudoin de Courtenay professor ved Universitetet i Warzawa.

På russisk er Baudouin de Courtenay kjend som *Ив́ан Алекс́андрович Боду́эн де Куртен́э*  (transkribert *Ivan Aleksandrovitssj Boduen de Kurtene*.

## Akademisk arbeid

Baudouin de Courtenay er grunnleggjaren av den kasanske lingvistiske skolen. Arbeida hans var sentral for utviklinga av strukturalismem i språkvitskapen, han diskuterte distinksjonar som den mellom synkroni og diakroni, mellom Langue og Parole. Framfor alt var det Baudouin de Courtenay som gav opphav til omgrepet (og termen) morfem. I lag med Mikołaj Kruszewski han også omgrep et og termen fonem. 

## Kjelder
* Joachim Mugdan: *Jan Baudouin de Courtenay* (1845-1929) Leben und Werk. Wilhelm Fink, München 1984.

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jan Baudouin de Courtenay|Jan Baudouin de Courtenay]]» frå ,  den 19. august 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Simone Düwel: Leben und Werk von Baudouin de Courtenay
* Lebenslauf  (russisch)

### Litteratur
* Joachim Mugdan: *Jan Baudouin de Courtenay* (1845-1929) Leben und Werk. Wilhelm Fink, München 1984.
Lev Sjtsjerba

**Lev Vladimirovitsj Sjtsjerba** () var ein russisk språkforskar og leksikograf. Han var ein av Jan Baudouin de Courtenay sine studentar.
Semjon Novgorodov

**Semjon Andrejevitsj Novgorodov** () var ein jakutisk politikar og lingvist. Han er mest kjend for å ha utarbeidd eit skriftspråk for jakutisk.

Som student i St. Petersburg eksperimenterte Novgorod med mange ulike skriftsystem, før han oppdaga det internasjonale fonetiske alfabetet, og argumenterte for å ta det i bruk for jakutisk.

## Bakgrunnsstoff
* *[http://ilin-yakutsk.narod.ru/1992/59.htm Основные задачи якутской интеллигенции]*
* *[http://ilin-yakutsk.narod.ru/1992/61.htm Якутский язык и грамота в качестве необязательных предметов]*
Jordskjelvet i Peru 2007

**Jordskjelvet i Peru 2007** var eit jordskjelv med momentmagnitude 8,0 som råka det sentrale kystområdet av Peru onsdag den 15. august 2007 klokka 18:40:58 lokal tid og riste området i to minutt. Hyposenteret vart lokalisert til eit punkt 150 kilometer søraust for Lima og 39 kilometer under havbotnen. Det nasjonale informasjonssenter for jordskjelv i United States Geological Survey, USGS, har fastsett intensitet til VII, *very strong* etter Mercalliskalaen. 

## Skader

Byane som vart hardast råka av skjelvet var Pisco, Ica og Chincha Alta i Ica-regionen, og San Vicente de Cañete i Lima-regionen, men jordskjelvet var òg merkbart i hovudstaden Lima kor skjelvet knuste vindauge i sentrum av byen. Dessutan var skjelvet merkbart innanfor ein vid krins av landet og femnar om byar som Pucallpa, Iquitos, Contamana, Trujillo og Cajamarca. Det vart meldt at totalt kring 85&nbsp;000 heimar var øydelagde. I byen Pisco, ca 260 km søraust om Lima og nær episenteret, vart ca 80 %, av bygningane øydelagde og meir enn 200 menneske døydde. I byen Pisco kollapsa ei kyrkje og 127 vart funnen omkomne i ruinane. Sytten menneske omkom då ei kyrkje kollapsa i byen Ica og 70 vart skadde. Dei tok del i ei messe då skjelvet tok til. Den peruanske regjeringa gav eit totalt dødstal på 540 omkomne per 18. august 2007, seinare vart talet justert ned til 514. 

Eit etterskjelv på 5,8 hende klokka 19:02 lokal tid med senter 113 kilometer nordaust for Chincha Alta. Sytten minutt seinare kom eit anna etterskjelv på 5,9 med senter 48 kilometer sør-sørvest frå Ica, og minst eit dusin andre på 5,0 eller meir vart registrerte. 
Dagen etter hendinga vart det sett inn flytransport frå Pisco til Lima for overlevande som trong handsaming på sjukehus i hovudstaden. 

## Tektonisk oppsummering og historie

Dette jordskjelvet gjekk føre seg kor Nazcaplata er subdusert under Sør-Amerika-plata, Sør-Amerika-plata flyttar seg mot Stillehavet og opp over Nazcaplata med ei fart på 78 mm per år. Ekspertar hevdar at slike jordskjelv kjem ein gong kvart 100 år. 
Kystområdet av Peru har ei lang historie med mykje kraftige jordskjelv. Ristinga den 15. august oppstod nær kjelda for to tidlegare jordskjelv med styrke rundt 8, høvesvis i 1908 og i 1974. I 1966 var det utløyst eit kraftigare jordskjelv på 8,2 på Richterskalaen nord i Peru og i 2001 kom eit skjelv på 8,3 nær byen Arequipa i sør. Jordskjelv med omfattande øydeleggingar femnar om skjelvet som øydela bygningar i Cuzco i 1950 og jordskjelvet i Ancash 1970 som mellom anna utsletta Yungay ved Huascarán. Men det kraftigaste jordskjelvet i kystområdet av Peru ein kjenner hadde ein styrke på 9 og hende i 1868. Den gongen vart det òg løyst ut ein tsunami som drap fleire hundre tusen menneske langs kysten av Sør-Amerika og som gjorde skadeverk på Hawaii.

## Kjelder
* Første versjon av artikkelen er i stor grad ei omsetting av artikkelen «2007 Peru earthquake» på engelsk Wikipedia slik han var den 19. August 2007, artikkelen viser til desse referansane:

## Bakgrunnsstoff
* Charity Navigator's list of highly-rated charities providing aid
Kvakksalvar

**Kvakksalvar** (frå tysk *Quacksalver*) er ein person som fuskar (kvaklar) med salver, dvs. ein som gjer seg ut som kunning utan at han er det og føreskriv lækjemiddel som ikkje verkar og som til og med kan vera skadelege. Det har opp gjennom tidene vore mange lover retta mot «kvakksalvarar». Etter innføringa av vitskapelege medisinstudiar og autoriserte lækjarar har omgrepet vorte nytta i nedsettande tyding om folk som driv med læking utan utdanning og autorisasjon.

Frå 1. januar 2004 vart den norske «kvakksalverlova» oppheva og erstatta av Lov om alternativ behandling av sykdom mv.

## Referansar
Argostólibukta

**Argostólibukta** (gresk Κόλπος Αργοστολίου, *Kólpos Argostolíou*) er ei bukt på øya Kefaloniá i Det joniske havet i Hellas som strekkjer seg frå nær Makrý Jalós og Kapp Ájos Jeórjos i sør og opp til den nordlege delen. Bukta er om lag 10 til 12 km lang og 2 til nesten 4 km brei. Den austlege delen av bukta i aust er ein liten lagune der det går ein smal veg i overgangen mellom bukta og lagunen. 

Det er få elvar som renn ut i bukta. Lássihalvøya ligg i søraust. Nord på halvøya ligg dammen og campingstaden Katavóthres. Av strender ved bukta har ein mellom anna Lássi og Argostóli i aust og Lépeda i vest. Eit fyr står på Lássihalvøya. Fjella dekkjer områda i nord og i aust og Palikíhalvøya i vest. Nesten heile bukta er omringa av vegar. 

## Stader
Av landsbyar og byar langs vestsida av bukta finn ein frå sør til nord: Lépada, Lixoúri, Ájos Dimitrios og Livádi. Av busetnadar på austsida finn ein frå nord til sør Kondogouráta, Fársa, Drápano og Argostóli.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Argostoli Gulf|Argostoli Gulf]]» frå ,  den  19. august 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Argostólibukta på gtp.gr
Korintbukta

**Korintbukta** er ei djup bukt i Det joniske havet i Hellas som skil Peloponnes frå det vestlege greske fastlandet. Ho grenser i aust til Korinteidet, der Korintkanalen går gjennom, og i vest til Ríosundet, som skil Korintbukta frå den ytre Pátrabukta ved neset Kapp Drépano, som på det smalaste vert kryssa av Río-Andírio-brua. Korintbukta er nesten heilt omgjeve av perierieiningane Etoloakarnanía og Fokída i nord, Viotía i nordaust, Attikí i aust, Korinthía i søraust og sør og Akhaía i sørvest. Bukta er eit av dei mest seismisk aktive i Europa. 

I mellomalderen vart bukta kalla Lepantobukta. Her vart det tredje slaget ved Lepanto utkjempa i 1571, der den osmanske flåten vart øydelagd. I 1772 vart ein annan tyrkisk flåte øydelagd av russarane ved inngangen til bukta. Byen Lepanto heiter i dag Návpaktos.

Skipsruta mellom Aten og til hamner i resten av verda, inkludert Middelhavet, går gjennom bukta. Ferjesamband går mellom Éjo og Ájos Nikólaos i den vestlege delen av bukta. 

Bukta er 130 km lang og mellom 8,4 og 32 km brei. 

## Geologi
Bukta vart danna gjennom utvidinga av  ei tektonisk rift. Rifta utvidar seg framleis med 3 cm i året, og dei omliggande forkastingane er svært seismisk aktive. 

## Byar
Byar ved bukta er mellom anna 

* Návpaktos (nordvest)
* Sergoúla, inga hamn, men strand. 
* Glyfáda, inga hamn
* Spiliá, inga hamn
* Ájos Nikólaos (nord)
* Galaxídi (nord), lita hamn
* Itéa (nord), lita hamn
* Kírra (nord), inga hamn
* Ájos Vasílios, lita hamn
* Pórto Jermenó (Egósthena) (aust), lita hamn og strender
* Psátha, i aust, stor strand
* Alepokhóri, (søraust)
* Loutráki, inga hamn
* Korint (søraust)
* Kiáto, (søraust)
* Xylókastro (sør)
* Dervéni
* Kráthio (sørvest), inga hamn
* Diakoptó (sørvest), strand
* Éjo (sørvest)
* Pátra (søraust), stor hamn
* Lógos (sørvest)
* Ákoli (sørvest), strand
* Káto Rodiná (vest-sørvest)
* Psathópyrgos (vest)

## Elvar
Følgjande elvar munnar ut i Korintbukta:
### I nord
* Mórnos

### I sør
* Volinéos
* Sélemnos
* lita elv aust for Arakhovítika og Drépano
* Selinoúntas
* Vouraikós
* elv aust for Diakoptó
* Zakholítikos
* Asopós i Korinthía
* Sýthas ved Xylókastro

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gulf of Corinth|Gulf of Corinth]]» frå ,  den 19. august 2007.*  


## Bakgrunnsstoff
* Atlas over Korintbukta 
* Bilete frå Korintbukta
* Kart over Korintbukta
Mégarabukta

**Mégarabukta** (gresk Κόλπος Μέγαρων, *Kólpos Mégaron*) er ei bukt i den nordlege delen av Saroniabukta i Hellas. Den totale lengda hennar er om lag 20 km frå aust til vest og om lag 6 til 10 km frå nord til sør. Ho byrjar ved Áji Theódori og strekkjer seg opp til neset sør for Pákhi og eit lite sund nær Salamínabukta og sørover til området rundt Lambríno på øya Salamína. 

Stader langs bukta er mellom anna Áji Theódori, Kinéta og Pákhi på fastlandet og Kanákia på Salamína. Av øyar finn ein Pákhi og Pakháki (som tyder Vesle Pákhi) sør for Pákhi og ei lita øy kalla Kanákia nær Kanákia. Kapp Petrítis på Salamína ligg i søraust.

Jordbruksområde og sletter dekkjer den nordlege delen, bortsett frå eit område rundt Kakiá Skála og fjella i aust. 

## Bakgrunnsstoff
* Mégarabukta på gtp.gr

## Kjelde
Messiníabukta

**Messiníabukta** (gresk Μεσσηνιακός Κόλπος *Messiniakós Kólpos*) er ei bukt i Det joniske havet i Hellas. Bukta ligg mellom periferieininga Messinía og den sørvestlege delen av Lakonía. Fjellet Taýjetos ligg aust for bukta og er omringa av åsar. Fleire fjell dekkjer dei vestlege delane og jordbruksområde, som er ein del av Pámisossletta, ligg i nord. Elva Pámisos munnar ut inst i bukta.

Hamnebyen Kalamáta ligg i nordaust og den kjende Diroúgrotta ligg i søraust.

Messiníabukta greser til øya Venétiko i vest og neset Ténaro i søraust.

## Stader ved bukta

* Koróni - vest
* Longá - vest
* Petalídi - nordvest
* Messíni - nordvest
* Kalamáta - nordvest
* Kardamýli - aust
* Stoúpa - aust
* Trakhíla - søraust
* Areópoli - søraust
* Jeroliménas - søraust

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Messenian Gulf|Messenian Gulf]]» frå , den 19. august 2007.*
Mólosbukta

**Mólosbukta** (gresk: Κόλπος Μόλου, *Kolpos Molou*) er ei bukt på austsida av øya Itháki i Hellas. Ho har ei lengd på om lag 5 km og er mellom 6-7 km brei frå Vathý. Bukta har ei smal hamn som strekkjer seg søraust frå hovudbyen Vathý og til Kapp Skhínos i aust. Ei lita øy ligg sør i bukta ved den vestlege enden av hamna til Vathý. Fjella ligg rundt bukta og ei strand ligg i nordvest. Det går ferjesamband frå hamna til Sámi på Kefaloniá i sørvest. Berre to elvar, som er tørre om sommaren, munnar ut i bukta. 

## Kjelde
Grunnleggjande dugleikar

**Grunnleggjande dugleikar** er dugleiksmål som er fokuserte i Kunnskapsløftet. Meininga er at dugleikane skal gå igjen i alle fag, og vere integrert i kompetansemåla for kvart einskild fag. Dei fem grunnleggjande dugleikane er:

* Å kunne uttrykkje seg munnleg
* Å kunne uttrykke seg skriftleg
* Å kunne lese
* Å kunne rekne
* Å kunne bruke digitale verktøy

Utgangspunktet for at ein har innført desse dugleikane, er at dei vert sedde på som grunnleggjande for læring generelt, at dei er viktige for førebuing til yrkeslivet og at dei legg grunnlag for samhandling med andre menneske. 

Nasjonale prøver i rekning og i lesing i norsk og engelsk er baserte på ideen om at rekning og lesing går inn som grunnleggjande dugleikar. 

## Bakgrunnsstoff
* Rammeverk for grunnleggjande dugleikar (udir.no)
Mýrtosbukta

**Mýrtosbukta** (gresk Κόλπος Μύρτου, *Kolpos Mýrtou*), òg kalla *Mirtosbukta*, er ei bukt på øya Kefaloniá i Det joniske havet i Hellas utanfor Korintbukta i vest. Lengda hennar er 10 km og ho er om lag like brei på det breiaste. Ho strekkjer seg frå Kapp Kakáta til Ássos frå aust til vest og frå Zóla til Ássoshalvøya i nord. Bukta er omringa av fjell og men det meste av området rundt, bortsett frå halvøya, er avskoga eller har lite trevekst. Det går ingen ferjesamband i bukta. Berre to elvar munnar ut i bukta, men desse er tørre om sommaren. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Myrtos Gulf|Myrtos Gulf]]» frå ,  den 19. august 2007.*
Nord-Évvia-bukta

**Nord-Évvia-bukta** (gresk Βόρειος Ευβοϊκός Κόλπος, *Vórios Evvoikós Kólpos*) er ei bukt i Egearhavet i Hellas. Ho skil den nordlege delen av øya Évvia frå det greske fastlandet. Det smale Évripossundet, nær Khalkída, bind bukta til Sør-Évvia-bukta i sør. I nordvest grensar bukta til Maliábukta. Ho er om lag 60&nbsp;km lang og om lag 10 til 20&nbsp;km brei. Ho går diagonalt frå søraust til nordvest.

Fjell dominerer dei sørvestlege og dei nordaustlege områda, bortsett frå sletta der Ylíkisjøen ligg og kystlinja rundt Khalkída. Fleire elvar munnar ut i bukta.

## Stader ved bukta

* Drosiá, sør
* Livanátes, sørvest
* Kaména Voúrla, nordvest
* Néa Artáki, søraust
* Psakhná, søraust

## Kjelde
Pagastikósbukta

**Pagastikosbukta** (gresk Παγασητικός κόλπος, *Pagastikós kólpos*) er ei rund bukt i periferieininga Magnisía aust i Hellas. Ho vert danna av Píliohalvøya og er 102 meter djup på det djupaste. Ho er forbunde til Nord-Évvia-bukta og grensa mellom desse to områda er eit sund som berre er 4 km breitt. 

Den største hamnebyen i bukta er Vólos.

## Stader i bukta
* Amaliápoli, V, hamn
* Álos (oldtidsby), V, ingen hamn
* Almyrós, V, ingen hamn
* Néa Ankhíalos, NV, hamn
* Pagasés (oldtidsby), NV, ingen hamn
* Dimitriáda (oldtidsby), NV, ingen hamn
* Iolkós, NV, ingen hamn
* Vólos, N, hovudhamn
* Agriá, NA, strand, hamn
* Neokhóri, A, ingen hamn,
* Argalastí, A, ingen hamn, strender (Lefókastro, Kálamos, Khórto)
* Miliés, SA, ingen hamn, strender
* Tríkeri, S, ingen hamn, strender

Bukta har fått namnet sitt frå den antikke byen *[[Pagasés]]*.

## Kjelde
Pátrabukta

**Pátrabukta** (gresk Πατραϊκός Κόλπος, *Patraikós Kólpos*) er ei bukt i Det joniske havet i Hellas. I aust ligg Ríosundet mellom nesa Río og Andírio med Korintbukta på andre sida. Río-Andírio-brua går over dette sundet. I nord ligg periferieininga Etoloakarnanía ut mot bukta, medan Akhaía ligg i sør. I vest endar bukta ved ei linje frå øya Oxía til Kapp Áraxos. Ho er 40–50 km lang og 10-20 km brei med eit areal på 350–400 km². 

Hamnebyen Pátra ligg i søraust og er den einaste større hamna i bukta. Frå her går det ferjer til Ancona og Brindisi i Italia i tillegg til Kefaloniá. Mesolóngi har òg ei hamn. Det ligg strender i sør, i aust og enkelte stader i nord. Dei gamle hamnene i Río og Andírio ligg aust i bukta. Det er mykje fisk i Pátrabukta. 

Tre slag kalla slaga ved Lepanto vart utkjempa i denne bukta i 1499, 1500 og 1571, sjølv om Lepanto (i dag Návpaktos) er ein del av Korintbukta. 

Skipet Vivi trefte ei sjømine og sokk på 30 meters djup den 11. september 1940.

## Stader langs bukta

* Río aust, strender
* Pátra aust, hamn and strender
* Paralía, søraust
* Roítika, søraust
* Monodéndri, søraust
* Tsoukouléika, søraust
* Alissós, sør, strand
* Alykés, nord for Káto Akhaía, sør
* Ionikí Aktí, sør
* Kapp Áraxos, sørvest
* Mesolóngilagunen, nordvest
* Mesolóngi, nord
* Andírio, nordaust, hamn

## Elvar
* Akhelóos
* Évinos
* Loúros

## Bakgrunnsstoff
* Pátrabukta sett frå verdsrommet 
* Satellittbilete av mellom anna Pátrabukta og andre område vest i Hellas

## Kjelde
Tilpassa opplæring

**Tilpassa opplæring** er eit viktig prinsipp for norsk skule, og handlar om å gi ei opplæring som passar for den einskilde eleven og som er tilpassa hans evner og føresetnader. I Opplæringslova vert tilpassa opplæring formulert som ein del av føremål med skulen og i Kunnskapsløftet er tilpassa opplæring vorte eit av dei mest sentrale omgrepa. 

Kunnskapsløftet legg vekt på fremje tilpassa opplæring gjennom desentralisering. Skulen og lærarane får større handlingsrom til å lage lokale og individuelle læreplanar som så skal operasjonalisere dei større nasjonale læreplanane.

Tilpassa opplæring må ikkje forståast som spesialundervisning. Ideen er heller at ein gjennom tilpassa opplæring skal minske trongen for spesialundervisning. 

Det rår brei politisk semje om at tilpassa opplæring er viktig og bør styrkjast. Usemja er langt større når det gjeld korleis ein kan eller skal få til tilpassa opplæring. Her kjem det òg inn ulike tydingar av sjølve omgrepet og om ein legg vekt på tilpassinga til einskildindivid eller på korleis tilpassing går inn som del av den sosiale samhandlinga. 

## Referansar
1. Bachmann, Kari og Peder Haug. 2006. Forskning om tilpasset opplæring i Norge. Volda: Høgskulen i Volda-Møreforsking.
Petaliósbukta

**Petaliósbukta** (gresk Κόλπος Πεταλιών, *Kólpos Petalión*), er ei bukt som strekkjer seg frå Sør-Évvia-bukta nær Ajía Marína til Makrónisossundet ved den nordlege enden av øya Makrónisos. Ho har ei lengd på 50-60 km frå nord til sør og ei breidd frå aust til vest frå om lag 6-8 km i nord til 40-50 km i sør. Av øyar i bukta finn ein Stýra i nord og Megalónisos og Khersonísi i aust.

Fjella dominerer kring bukta i nordvest, i sør og i nordaust, medan Mesójasletta ligg i vest. Det går ferjesamband mellom Rafína og Kárystos og mellom Marmári og øya Kéa. Det ligg mange strender og hamner i bukta. 

## Stader i bukta

* I Attikí 
** Kalopígado, sør
** Vgéthi, sørvest
** Daskalió, sørvest
** Pórto Ráfti, vest
** Vravróna, vest
** Ártemis, vest
** Rafína, vest - med ei hamn og ei strand
** Néa Mákri, nordvest
** Ájos Pantelímonas, nordvest
** Skhiniás, nordvest
* På Évvia
** Néa Stýra, nordaust
** Marmári, nordaust
** Kárystos, aust

## Bakgrunbsstoff
* Petaliósbukta på gtp.gr

## Kjelde
Sør-Évvia-bukta

**Sør-Évvia-bukta** (gresk Νότιος Ευβοϊκός Κόλπος, *Nótios Evvoikós Kólpos*), er ei bukt i Egearhavet i Hellas. Ho ligg mellom øya Évvia og det greske fastlandet. Ho har ei lengd på om lag 50 km, er 10-20 km brei og går frå nordvest til søraust. I nordvest skil det smale Évripossundet ved Khalkída Sør-Évvia-bukta frå Nord-Évvia-bukta. I søraust ligg ei øy kalla Kavallianí, som dannar grensa til Petaliósbukta nær Ajía Marína. 

Fjell dominarar i sørvest og nordaust bortsett frå dalen ved elva Asopós i sørvest. Det går ferjesamband mellom Skála Oropoú og Erétria, og delar av linja mellom Ajía Marína og Néa Stýra går gjennom bukta. Det ligg fleire strender og hamner rundt bukta. 

## Stader ved bukta

* Néa Palátia, sørvest
* Skála Oropoú, sørvest
* Khalkoútsi, sørvest
* Pigadáki, sørvest
* Dílesi, vest
* Paralía Avlídas, vest
* Khalkída, nordvest
* Erétria, nordvest
* Amárynthos, nord
* Alivéri, nord
* Panajía, nordaust

## Kjelde
Strymónasbukta

**Strymónasbukta** (gresk Στρυμονικός κόλπος, *Strymonikós kólpos*) er ein del av Det thrakiske havet i Egearhavet. Ho ligg aust for Khalkidikíhalvøya i Hellas, søraust for periferieininga Thessaloníki og sør for Sérres.

Elva Strymónas (Struma) munnar ut i bukta.
Note

Ein **note** er i musikken eit uttrykk for kvalitetar ved ein tone som svinger med ein konstant frekvens.

## Notehøgd
I vestleg musikk vert notehøgda uttrykt med bokstavane `c d e f g a h c`.
 Eventuelt kan veriden vere heva eit halvt tonetrinn med eit # eller senka eit halvt trinn med ein ♭.

## Noteverdi

Noteverdien seier kor stor del av takta noten utgjer. Ein heilnote fyller fire taktslag, like lenge som to halvnotar eller fire fjerdedelsnotar. 

Notane vert teikna med eit sirkelforma hovud som vert plassert på eller mellon notelinene for å vise notehøgda. Vidare kan notane ha ein loddrett hals, og på halsen kan det vere ein eller fleire fanar som illustrerer noteverdien, slik det går fram av tabellen. Dersom fleire notar følgjer etter kvarandre, kan fanane skiftast ut med ein bjelke, som til høgre.
Thermaikósbukta

**Thermaikósbukta** (gresk Θερμαϊκός Κόλπος, *Thermaikós Kólpos*) er ei bukt i Egearhavet like sør for Thessaloníki i Hellas, aust for Piería og Imathía, og vest for Khalkidikí. Ho er kalla opp etter den antikke byen Therma (i dag Thérmi), som låg langs kysten av bukta. Therma vart seinare kalla Thessaloníki. Ho har ei lengd på 100 km og er 5 km brei nær Thessaloníki og så brei som 50 km i sør. 

Romarane kalla bukta *Thermaicus*, *Thermaeus sinus* (Thermabukta) eller *Macedonicus sinus* (Makedoniabukta). Eit alternativ namn i dag eller *Salonikibukta* etter Thessaloníki. 

Andre stader ved bukta er Saní, Kassándria, den antikke Potídea, Néa Moudaniá, Ajía Triáda, Néi Epivátes, Peréa, Thessaloníki, Nea Kalokhóri, Methóni, Pýdna, Paralía og Olymbiakí Aktí. 

Av elvar som munnar ut i bukta finn ein Piniós, Aliákmonas og Axiós (Vardar). Mange strender ligg langs kysten av stranda, men lengst nord ligg det våtmarksområde som strekkjer seg frå nær Methóni og austover til nær Kalokhóri. 

## Kjelde
Mirambéllobukta

**Mirambéllobukta** (gresk Κόλπος Μιραμπέλλου, *Kólpos Mirambéllou*) er ei bukt nord på Kreta i Hellas. Bukta ligg ved periferieininga Lasíthi og administrasjonssenteret i periferieininga, turistbyen Ájos Nikólaos, ligg i bukta.

## Kjelde
Fálirobukta

**Fálirobukta** (gresk Όρμος Φαλήρου, *Órmos Falírou*) er ei bukt 8 km sørvest for Aten. På eine sida av ligg Néo Fáliro med Faliro Coastal Zone Olympic Complex. Elva Kifisós munnar ut i vest. 

I bukta det ei hamn med hundrevis av båtar og lystbåtar, og i vest ligg ei lita strand. Det vart gjort store endringar av kysten rundt Fálirobukta for Sommar-OL 2004 i Aten. Mellom anna vart konkurransane i sandvolleyball haldne ved bukta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Phaleron Bay|Phaleron Bay]]» frå ,  den 19. august 2007.*
Læreplan

Ein **læreplan** er eit offisielt dokument som fortel noko om innhaldet, organiseringa, aktivitetane og timetalet i eit fag på grunnskulen eller i vidaregåande skule.

## Føremål
Læreplanane utgjer eit viktig styringsinstrument for staten ved at ein set sterke føringar for kva som skal gå føre seg i skulen. I tillegg gir læreplanar rettleiing for lærarar. Læreplanane har òg den funksjonen at foreldre og samfunnet elles kan få informasjon om og få vurdert kva som går føre seg i dei ulike faga i skulen. 

## Struktur
Det nyaste læreplanverket for norsk skule, Kunnskapsløftet, er sett saman av fire delar. 

* Ein generell del som formulerer overordna mål for skulen og det verdigrunnlaget skulen skal byggje på. 
* Prinsipp for opplæringa der det vert tydeleggjort kva ansvar skuleeigarane har i høve til regelverk og prinsippet om tilpassa opplæring.
* Fag- og timefordeling. For grunnskulen er fordelinga samla for barnetrinnet (1.-7. år) og for ungdomstrinnet (8.-10. trinn), medan fag- og timefordelinga er fastsett for kvart årssteg for vidaregåande opplæring. Skuleeigarane kan omdisponere inntil 25 prosent av timane i kvart fag.
* Læreplanar for kvart einskild fag.

## Læreplanar for fag
Læreplanane for kvart einskild fag gir etter Kunnskapsløftet opplysningar om føremål, hovudområde, timetal, grunnleggjande dugleikar, kompetansemål og vurdering.

Kompetansemåla for kvart fag er for grunnskulen sin del gitt etter 2. årssteg, etter 4. årssteg, etter 7. årssteg og etter 10. årssteg. For vidaregåande opplæring er det formulert kompetansemål for kvart årssteg.
Salamínabukta

**Salamínabukta** (gresk Κόλπος Σαλαμίνας, *Kólpos Salamínas*) er ei bukt i Hellas som grensar til Saroniabukta i vest. Ho er om lag 10 km lang frå aust til vest og 4 km brei frå nord til sør. Av landsbyar ved bukta finn ein Eándio.

Fjell ligg omkring heile bukta bortsett frå den opne sjøen i vest. 

## Bakgrunnsstoff
* Salamínabukta på gtp.gr

## Kjelde
Sámibukta

**Sámibukta** (gresk Όρμος Σάμης, *Órmos Sámis*) er ei bukt på austsida av Kefaloniá i Hellas. Ho er om lag 5 km lang og 3 km brei frå Sámi til Kapp Dikhália. Bukta grensar til Ajía Evfimía-bukta i nord og til Ithákisundet i sør. Fjell dominerer landskapet i sørvest, medan ei liten dal ligg i sør. Det går ferjesamband frå Sámi til Itháki og Pátra. 

## Stader ved bukta

* Karavómylos, sørvest
* Sámi, sørvest

## Elvar

* Kissós

## Kjelde
Soúdabukta

**Soúdabukta** (gresk Κόλπος Σούδας, *Kólpos Soúdas*) er ei bukt og naturleg hamn på nordvestkysten av Kreta i Hellas. Bukta er 15 km lang og berre 2-4 km brei mellom Akrotírihalvøya og neset Drápano, og går frå vest til aust. Åsar ligg på begge sider av bukta med eit relativt lågt og smalt eid i vest nær Khaniá. 

Nær munningen av Soúdabukta, mellom Akrotiri og byen Kalýves, ligg fleire småøyar med venetianske festningsverk. Den største øya er Soúda, som har gjeve namn til bukta. Venetianarane heldt desse strategiske øyane i over tretti år etter at Kreta hadde kome inn under Det osmanske riket. Det har vore hamner i bukta sidan antikken. Osmanarane bygde festningar ved Aptéra og Kalámi. Mykje seinare grunnla dei byen Soúda inst i bukta, som hamn for den nærliggande byen Khaniá. Soúda er i dag ei viktig hamn for frakt og ferjer til Pireus og ein strategisk NATO-base, som særleg er passande for ubåtar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Souda Bay|Souda Bay]]» frå ,  den 19. august 2007.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* http://www.historylearningsite.co.uk/fall_of_crete.htm


## Bakgrunnsstoff
Innsjøar i Hellas

Dette er ei liste over innsjøar i Hellas. 

## Naturlege innsjøar
* Amvrakíasjøen
* Doiránisjøen (Dojransjøen), den austlege delen, delt med Republikken Makedonia
* Dýstossjøen, i dag delvis tømd
* Kastoriásjøen (òg kalla Orestiadásjøen), nær Kastoriá
* Khimaditíasjøen
* Koróniasjøen (òg kalla Lagadásjøen)
* Kournásjøen, på Kreta
* Lámiasjøen
* Lysimakhíasjøen
* Mitrikoúsjøen (òg kalla Ismarídasjøen)
* Mórfisjøen
* Ozeróssjøen
* Pamvótidasjøen (òg kalla Ioánninasjøen), nær Ioánnina
* Paralímnisjøen
* Petrónsjøen
* Pikrolímnisjøen
* Store Prespasjøen, den søraustlege delen, delt med Albania og Republikken Makedonia
* Litle Prespasjøen, den austlege delen, delt med Albania
* Saltínisjøen
* Stymfalíasjøen
* Trikhonídasjøen
* Vegorítidasjøen
* Vistonídasjøen
* Voulisménisjøen
* Voulkaríasjøen
* Vólvisjøen
* Ylíkisjøen
* Zázarijøen 

### Tidlegare innsjøar

* Kopaídasjøen

## Kunstige innsjøar

* Dóxasjøen
* Évinossjøen 
* Kastrákisjøen
* Ládonassjøen
* Marathonsjøen
* Mórnossjøen
* Kerkínisjøen
* Kremastásjøen 
* Pinióssjøen
* Plastírassjøen
* Polýfytossjøen

### Framtidige innsjøar

* Ilissóssjøen (planlagd sidan oktober 2006)

## Bakgrunnsstoff
Dojransjøen

**Dojransjøen** eller **Doiránisjøen** (makedonsk Дојранско Езеро, *Dojransko Еzero*, gresk Λίμνη Δοϊράνη *Límni Doiráni*) er ein innsjø på grensa mellom Hellas og Nord-Makedonia. Han er den minste av dei tre grensesjøane i Nord-Makedonia. Dei to andre innsjøane er Ohridsjøen og Prespasjøen. Det finst ein grenseovergang sør for den nesten ovalforma innsjøen. Fleire busetnadar ligg rundt innsjøen på begge sider av grensa, og mykje av kystlinja består av myr- og våtmarksområde.

Innsjøen har eit areal på 43,1&nbsp;km², der 22&nbsp;km² ligg i Hellas.

Innsjøen var på den sørlege linja av den makedonske fronten under den første verdskrigen, og den sørlege breidda vart åstad for slaget ved Dojran mellom dei allierte grekarane og britiske troppar frå sør og bulgarske troppar aust for innsjøen. Eit monument til minne om slaget og to gravstader for greske og britiske troppar ligg på ein ås eit par hundre meter sør for innsjøen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Doirani|Lake Doirani]]» frå ,  den 19. august 2007.*
Pamvótidasjøen

**Pamvótidasjøen** (gresk Λίμνη Παμβώτιδας *Límni Pamvótidas*), òg kalla **Ioánninasjøen** (gresk Λίμνη Ιωαννίνων, *Límni Ioannínon*), er den største innsjøen i Ípiros i Hellas og ligg nær den sentrale delen av periferieininga Ioánnina i Hellas. Han ligg aust for byen Ioánnina, medan småbyen Pérama ligg i nord. Resten av dei omliggande områda er jordbruksområde, medan områda lenger nord og aust er fjellendt. I innsjøen ligg det ei lita øy like ved byen Ioánnina. Det er den einaste busette øya i ein innsjø i Hellas. Øya har ikkje noko namn, men blir berre omtalt som *Øya* (gresk Η&nbsp;νίσος, *I nísos*) eller Ioánnina øy.

Forureining øydelegg leveområda til dyra som brukte å leve her. Eutrofiering er hovudproblemet og om sommaren er blågrøne algar ganske vanleg. 

## Kjelde
Erling Sande

**Erling Sande** () er ein norsk politikar frå Senterpartiet. Han var kommunal- og distriktsminister i regjeringa Støre frå 2023 til 2025.

## Karriere
Han blei vald som vararepresentant til Stortinget frå Sogn og Fjordane i 2005, og møtte fast 2005–2013 medan Liv Signe Navarsete var i regjering.

Frå 2021 er han vald inn frå Sogn og Fjordane og Senterpartiet til Stortinget.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Åge Starheim

**Åge Starheim** () er ein norsk politikar som representerer FrP. Han vart vald inn på Stortinget frå Sogn og Fjordane i 2005. Starheim vart då den første FrP-representanten som er vald på Stortinget frå Sogn og Fjordane. Starheim er formann i Selje og Sogn og Fjordane FrP.

Starheim har vore medlem av Selje kommunestyre sidan 1976 og var ordførar i Selje i perioden 1984&ndash;1989. Han representerte då Høgre. 

## Stortingskomitéar
* 2005 &ndash; 2009 medlem av Kommunal- og forvaltningskomitéen.
* 2005 &ndash; 2009 medlem av Valkomitéen.

## Bakgrunnsstoff
* Stortinget - Biografi 
* Framstegspartiet - Biografi
Galleriet

**Galleriet** er eit kjøpesenter i Bergen. Kjøpesenteret ligg på Torgallmenningen i sentrum av byen. Senteret har over 70 butikkar og blei opna 12. november 1988.

## Bakgrunnsstoff
*
Torgallmenningen

**Torgallmenningen** er ei gate og ein plass, eller rettare sagt allmenning, i Bergen sentrum. Den strekkjer seg frå Torget i aust til Olav Vs plass i vest. Frå Strandgaten og vestover er den stengd for biltrafikk, og er ein av byen sine viktigaste møteplassar. Gata var, som alle andre allmenningar i Bergen, opphavleg ei branngate, denne planlagt etter bybrannen i 1582. Frå 1660 heitte den Vågsallmenningen, og den fekk dagens namn etter bybrannen i 1702. Gata fekk i stor grad dagens utforming etter bybrannen i 1916.
Koróniasjøen

**Koróniasjøen** (gresk Λίμνη Κορώνεια, *Límni Korónia*) er ein innsjø sentralt i Periferieininga Thessaloníki i området Mygdonía i Hellas. Innsjøen vert òg kalla Lagadásjøen eller Ájos Vasílios etter ein landsby med same namn. Han ligg nokre kilometer aust for byen Thessaloníki og på nordsida ligg Via Egnatia, medan den gamle hovudvegen ligg i sør. 

For ein million år sidan var Koróniasjøen i lag med Vólvisjøen og heile det mygdoniske bekkenet ein stor innsjø. I løpet av alle desse åra krympa denne innsjøen og har nesten forsvunne til ei stor slette, ein prosess som framleis pågår. I 1970-åra var storleiken 450 km² og hadde eit djup på om lag 5 meter. I byrjinga på 2000-talet var arealet berre 100 km² og djupet var mellom 0,5 og 1 meter. Sommaren 2002 var vassnivået i innsjøen særs lågt. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Koronia|Lake Koronia]]» frå ,  den 19. august 2007.*
Numedal

**Numedal** eller **Numedalen** (lokalt ofte uttala Nomedal), er ein av dei tre sentrale dalane i Buskerud fylke. Dalen kan reknast frå Rødberg eller frå Tunhovdfjorden, og strekkjer seg ned til Flesberg. Dalføret etter Kongsberg ut mot Larvik er oftast kalla Lågendalen. Numedalslågen er hovudåra i dalen. 

Numedal tel kommunane Nore og Uvdal, Rollag, og Flesberg. Administrativt høyrer òg Kongsberg til, som tidlegare var Øvre Sandsvær. Bygdene i dalen, rekna nedetter, er Rødberg, Veggli, Rollag, Svene, Lampeland og Flesberg.

## Bakgrunnsstoff