open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moi

**Moi** er administrasjonssenter i Lund kommune. Tettstaden Moi har eit folketal på kring 1700. Den største arbeidsgjevaren er NorDan, den største vindaugefabrikken i Nord-Europa. Moi har òg Noreg sin einaste treskofabrikk og Bjøllefabrikken som produserer kubjøller. 

Moi ligg ved nordenden av Lundevatnet, ein av dei djupaste innsjøane i Noreg.

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»
Eikelandsosen

**Eikelandsosen** er ein tettstad i Bjørnafjorden kommune i Vestland fylke. Staden har  og ligg inst i Eikelandsfjorden, som er ein sidearm til Fusafjorden. Fylkesveg 552 og Riksveg 48 går gjennom staden.
Tau i Ryfylke

**Tau** (norrønt *Taufr*) er ein tettstad som ligg i Strand kommune i Ryfylke i Rogaland fylke. I dansketida vart namnet stava med *ou* (*Thow, Touu, Thouff, Though*, etter kvart *Tou*). Frå Tau gjekk det ferje inn til Stavanger fram til 2019, den såkalla Tauferja. Denne vart lagt ned då Ryfylketunnelen opna i 2019. 

;Folk frå Tau
*Stein Rønning, verdsmeister i karate (d. 2008)

## Sjå òg
* Tou Bryggeri
* Tou Mølle

## Kjelder

* Rygh ''Norske gaarnavne'' om namnet ''Tau''
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»
Stoltzekleiven

**Stoltzekleiven** er ein bratt sti i Bergen opp mot Sandviksfjellet. Namnet på stien skriv seg attende til Gerhard Stoltz (1833-1907), som var eigar av Frydenlund, og lét plante til fjellsida i 1873.

Kvart år i september arrangerer Varegg løpet Stoltzekleiven Opp. Løypa går frå Fjellveien, 200 meter sør for Bergen sekundærstasjon, og opp til skaret under Sandviksfløyen. Rekorden for menn er 7 minutt 58 sekund, for kvinner 9 minutt 35 sekund. Løypa har ei stigning på 313,5 meter og går over 801 trappetrinn. Løpet vart arrangert første gong i 1979 då det var 100-årsjubileum for «Fjellveien». 

Den 6. februar 2014 sette Bergen kommune opp ein teljar i Stoltzekleiven, som held oversikt over kor mange som brukar Stoltzekleiven kvar dag.

## Kjelder
Washington

**Washington** er ein delstat i det nordvestlege hjørnet av USA. Hovudstaden er Olympia og den største byen er Seattle. Mellom byane Seattle og Tacoma ligg Sea-Tac International Airport. Delstaten har om lag 6 millionar innbyggjarar og eit areal på 176 620 km².

Washington vart amerikansk delstat i 1889. Han er den einaste delstaten som er oppkalla etter ein president i USA. Delstaten vart oppkalla etter den fyrste presidenten i USA, George Washington. Statens blom er rhododendron som veks godt i den sure jorda vestpå, og som veks vilt på Kitsap Peninsula heilt i vest.

## Geografi
Langs med kysten ligg det store, nedbørrike område som er godt eigna for skog- og jordbruk. Lenger austover ligg den alpine fjellkjeda Kaskadefjella (*Cascade Mountains*) som går nord-sør. Her ligg òg vulkanen Mount Rainier som er eit kjent landemerke i delstaten. Aust for Kaskadefjella ligg det flate område, med byane Yakima og Spokane, der det fell lite nedbør.

## Næringsliv
Dei mest kjende selskapa i delstaten er antakeleg Microsoft og Boeing. Delar av den amerikanske Stillehavsflåten har sine basar i delstaten.
Edmond Halley

**Edmond** (el. *[[Edmund]]*) **Halley** () var ein engelsk astronom, geofysikar, matematikar, meteorolog, klimatolog og fysikar. Han har gjeve namn til fleire astronomiske fenomen, mellom anna Halleys komet.

## Liv og karriere
Halley var son av ein rik såpemakar og blei fødd i Haggerston i London. Han gjekk på St Paul's School og var frå 1673 student ved The Queen's College i Oxford. Allereie før han tok noka grad gav han ut artiklar om solsystemet og solflekkar.

Etter at han gjekk ut av Oxford i 1676 drog han til øya St. Helena i Sør-Atlanteren for å studera den sørlege stjernehimmelen. Han kom tilbake til England i november 1678, og gav året etter ut *Catalogus Stellarum Australium*, som skildra 341 sørlege stjerner. For dette viktige bidraget til astronomien blei Halley likna med Tycho Brahe. Han fekk grada *[[Mastergrad|Master of Arts]]* ved Oxford og blei vald inn i det kongelege vitskapslaget, *[[Royal Society]]*.

## Andre ting namngjevne etter Edmond Halley
* Halleys komet
* Halleykrateret på mars
* Halleykrateret på månen
* Halley Research Station — ein forskingsstasjon i Antarktis

## Kjelder
* «Edmond Halley» på Engelsk Wikipedia
Mizrahisk jødedom

**Mizrahisk jødedom** er ei fellesnemning for dei tradisjonane av jødedommen som stammar frå området Midtausten, med hovudvekt på området frå Egypt til Irak og Den arabiske halvøya. Ein inkluderer gjerne òg persisk jødedom under samletermen mizrahisk jødedom, sjølv om denne tradisjonen har tydeleg sjølvstendige trekk. Rituelt sett har mizrahisk jødedom fellestrekk med både sefardisk jødedom og askenasisk jødedom, men blir ofte sett i samanheng med sefardisk jødedom på grunn av den sterke påverknaden derifrå frå seinmellomalderen av. I snever forstand inkluderer ikkje mizrahisk jødedom den jemenittiske jødedommen og dei lokale indiske tradisjonane blant bene Israel i Mumbai-området og cochini-jødedom i den indiske delstaten Kerala.

Den mizrahiske jødedommen i snever forstand følgjer den rituelle tradisjonen «‘edót hammizráh».
Syfteland

**Syfteland**, eller *Søfteland*, er ein tettstad i Bjørnafjorden kommune i Vestland fylke. Tettstaden har . Staden ligg nord for Osøyro. E39 gjekk inntil 2022 gjennom Syfteland.
Søre Øyane

**Søre Øyane** er ein tettstad og en samling øyer sør i Bjørnafjorden kommune mot Bjørnafjorden i Vestland fylke. Tettstaden har . Søre Øyane består hovudsakleg av øyane: Lepsøya, Sunnøya, Bruarøya og Røtinga. 

På Sundøy ligg Søre Øyane skule og bedrifta Mecmar, som produserer eit avansert og miljøvennleg eksosgassystem til skipsflåten. Bedrifta har blant anna levert eksosgassystem til den svenske marinen sine korvetter (små fregattar), til 27 malaysiske fregatter, og til Den Kongelig Norske Marines MTBer i Skjold-klassen. 

På Lepsøy ligg Lepsøy Gartneri og privatskulen Kongshaug Musikkgymnas. På Røtinga ligg eit kvitfiskmottak som tar imot fisk frå sjarkfiskarar og mindre fiskebåtar. På Bruarøy finn du lokalbutikk med marina, drivstoff og Post i butikk.
Søvik i Os

**Søvik** er ein tettstad i Bjørnafjorden kommune i Vestland fylke. Staden ligg nordvest for Osøyro. Tettstaden har .
Hagavik i Os

: For andre stader som heiter Hagavik, sjå fleirtydingsida Hagavik.

**Hagavik** er ein tettbygd stad i Bjørnafjorden kommune i Vestland fylke.

Hagavik er m.a. arena for den årvisse kulturmønstringa i Os, festivalen Nore Neset-dagane, som finn stad i september og syner fram det mangfaldige kulturlivet i Os.

Kysthospitalet i Hagavik, eit ortopedisk sjukehus under Helse Bergen, ligg i Hagavik.

Hagavik har tidlegare oppfylt SSB sin tettstaddefinisjon.

## Kjelder
Klokkarvik

**Klokkarvik** er ein tettstad i Øygarden kommune i Vestland. Tettstaden har . Staden ligg på austsida av Sotra. Riksveg 555 går gjennom Klokkarvik og det er ferjesamband til Hjellestad i Bergen kommune.
Haga i Samnanger

: For andre tydingar av Haga sjå fleirtydingsida Haga.
----
 
**Haga** er ein tettstad i Samnanger kommune i Vestland. Statistisk sentralbyrå reknar med dei tettbygde områda på Tysse og Steinsland til tettstaden Haga. Tettstaden har . Staden ligg inst i Samnangerfjorden. Fylkesveg 5132 går gjennom Haga.

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner 1. januar 2005 Hordaland» (kart i pdf-format)
Haggis

:*Sjå òg [[punkbandet Haggis]].*

**Haggis** ['hægıs] er ein skotsk matrett som er laga av innmat av får blanda med løk, havregryn og krydder og kokt i ein dyremage.

Haggis blir vanlegvis servert med «neeps and tatties» (kålrabi- og potetstappe). Elles kan haggis i lag med blant anna blodpølse, steikt egg og flesk inngå i den solide skotske frukosten, ofte marknadsført som *highland breakfast*.

Ein kan i dag kjøpa haggis på butikkar i Skottland og fleire andre delar av Storbritannia året rundt. Slik haggis blir gjerne laga i ulike plasthaldarar i staden for med ekte magesekkar, på same måte som masseproduserte pølser no sjeldan blir laga med tarmar. Haggisen kan også seljast som hermetikk. Ein finn i dag også haggis laga av griseinnmat heller enn får, og vegetarisk haggis, der kjøtet er erstatta med grønsaker eller belgfrukter.

## Tradisjonar

Den skotske nasjonaldiktaren Robert Burns skreiv eit hyllingsdikt, «Address to a Haggis», som tilhengjarar gjerne les i samband med Burns-dagen 25. januar, der dei også gjerne et haggis.

## Sjå òg
* Hakkemat&mdash; norsk parallell til haggis.
* Goetta &mdash; amerikansk havrepudding, med innmat frå gris og storfe (Ohio og Kentucky)
* Kishkes &mdash; askenasisk innmatspudding
* Morrpølse &mdash; norsk lammeinnmatrett
* Pölsa &mdash; ein svensk innmatrett
* Saumagen &mdash; fylt svinemage, ein tysk innmatrett
* Scrapple &mdash; amerikansk maispudding med slakterestar av svinehovud og innmat (Pennsylvania)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Haggis|Haggis]]» frå , den 21. september 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

* «Address to a Haggis»  av den skotske nasjonaldiktaren Robert Burns
* Trua på villhaggisen 
* Haggisjakt
Sollsvika

**Sollsvika** eller **Solsvik**, er ei bygd i Øygarden kommune i Vestland. Staden ligg heilt nord på Sotra. Riksveg 561 går gjennom staden og via bru og Misje til Toftøy i Øygarden.

Staden har tidlegare oppfylt SSB sin tettstaddefinisjon.

## Kjelder
Pölsa

**Pölsa**, tidlegare òg kalla *lungmos*, er ein svensk matrett som består av mole eller finhakka koka kjøt, innmat av noko slag (t.d. lever og hjarta), løk, byggryn og krydder som pepar og merian. Alt dette blir koka saman i krafta frå kjøtkokinga og servert med poteter og sylta raudbeter &mdash; og nokre stader òg med steikt egg.

Ferdiglaga pölsa i glas eller tube finst i sal som «norrländsk pölsa».

## Andre tydingar
I Skåne, som fram til 1600-talet var ein del av Danmark, blir ordet «pölsa» gjerne bruka i tydinga pølse.

## Sjå òg
* Lungemos
* Haggis
Pálak panír

**Pálak panír** (hindi पालक पनीर [pālak panīr]) er ein nordindisk matrett som består av panír (usalta ferskost) og spinat i karrisaus.

## Bakgrunnsstoff
* Oppskrift på pálak panír (på marathi)
* Oppskrift på pálak panír og drøfting av skilnaden mellom pálak panír og ság panír frå toomanychefs.net (på engelsk)
Lønnesirup

**Lønnesirup** er ein søt sirup som blir framstilt ved å koke inn sevje frå lønnetreet. Produktet blir særleg laga i Canada og det nordaustlege USA, og brukt i nordamerikansk matlaging, men lønnesirup er også kjend frå Noreg.

Det mest vanlege er sevje frå nordamerikansk sukkerlønn (*Acer saccharum*) eller svartlønn (*Acer nigrum*) på grunn av det høge sukkerinnhaldet på rundt to prosent. Også raudlønn (*Acer rubrum*) og sølvlønn (*Acer saccharinum*) vert nytta. 
I Noreg har vi rapportar om at sevje frå den vanlege norske spisslønna (*Acer platanoides*) har vorte nytta på liknande vis i eldre tider. Mellom anna i Telemark er lønnesevje brukt naturell og i innkokt form.

## Produksjon

Sevjetappinga må starte tidleg på våren, medan snøen ligg på bakken og treet er utan lauv. Då startar treet å hente opp sukkeret som er lagra i røtene på hausten, for å bruke det til å produsere nytt lauv. Det største utbyttet får ein når det framleis er nattefrost, men med plussgrader om dagen, på grunn av det trykkfallet dette skaper i trestammen om natta. Når det nærmar seg lauvsprett seinare i sesongen, aukar innhaldet av bitterstoff i sevja. 
Tradisjonell tapping skjer ved å bore eit 2,5&ndash;4 cm djupt hol i trestammen, slå i eit røyr eller ein renneforma plugg, og samle sevja i bøtter. Sidan dette er temmeleg arbeidskrevjande ved storproduksjon, vart det raskt vanleg å bruke store nettverk av seriekopla slangar, då denne metoden vart introdusert rundt 1970. Slik kan enkelt bonde klare å handsame 5000 tre i staden for berre ein tidel med den tradisjonelle «plugg og bøtte»-metoden.

Sevjetapping har få eller ingen skadelege effektar på treet. Dersom eit tre leverer rundt to liter sevje i døgnet i den korte sesongen, utgjer dette likevel berre nokre få promille av den totale sevja i treet. Utover sommaren vil tappeholet gro att og etter nokre år vil det berre vise att som ein liten mørk prikk i veden. Vidare er det vanleg å vente med tapping til trestammen har fått ein diameter på minst 25 cm i brysthøgde, som tilsvarar ein alder på om lag 40 år. Med ein diameter på over 45 cm kan treet få eit tappehol til.

Frå sukkerlønna, som gir den mest sukkerhaldige sevja, reknar ein noko lauseleg at 40 liter sevje gir ein liter ferdig innkokt sirup. Med ei sirupsvekt kan dette gjerast meir nøyaktig, og sirupen skal då ha ei eigenvekt på 1,33 kg/l som tilsvarar ein sukkergehalt på om lag 66%. Dersom konsentrasjonen er lågare vert sirupen for tyntflytande, medan ein ved høgre konsentrasjonar risikerer at sukkeret krystalliserer seg. 

Lønnesirupproduksjon er særleg utbreidd i Quebec, Ontario og New Brunswick i Canada og i New England og nordlege delar av staten New York i USA. Canada produserer i dag 80 prosent av all lønnesirup i verda, der Quebec er den desidert største regionen med 75 prosent av verdsproduksjonen (24,66 millionar liter i 2005).

## Bruk

I nordamerikansk matlaging vert lønnesirup brukt på til dømes pannekaker og vaflar, men òg som eit alternativ til sukker i dessertar, sukkertøy, pålegg, med meir. 

## Bakgrunnsstoff
Panír

**Panír** (hindi/marathi पनीर [panīr]; panjabi ਪਨੀਰ [panīr]; en. *paneer*) er ein tørr og saltfri ferskost som er mykje bruka i indisk mat. Blant buddhistar som et berre laktovegetarisk kost er panír ei av hovudkjeldene til proteinar i kosthaldet. Panír er bruka i karrirettar og er òg populær å rulle deig kring og steikje. Den usalta panír-osten er ein allsidig ingrediens som kan brukast til å laga både middagsretter, småretter og søtsaker med.

## Framstilling
Ein finn vanlegvis panír til sals i indiske og pakistanske matvarebutikkar, men det er òg vanleg å laga panír sjølv heime. For å laga panír treng ein mjølk og litt syre &mdash; vanlegvis anten litt sitronsaft eller litt sitronsyre utrørt i vatn (½&nbsp;ts sitronsyre utrørt i 2&nbsp;msk vatn til 1&nbsp;l mjølk). Kok opp mjølka under stadig røring, tilset syra litt etter litt og rør ho inn. Når mjølka byrjar å skilje seg i kvit ostemasse og gulaktig myse, slå av varmen, dekk over og lat stå i 3&ndash;4 minutt. Hell ostemassen i eit osteklede, tak saman endane og vri ut mest mogleg av væska mens du held ostekledet under rennande vatn. Form osten medan han enno er i ostekledet og legg osten med ostekledet ikring under ei tung vekt i 2&ndash;3 timar.

## Bruk
I motsetnad til andre ostar, smeltar ikkje panír ved vanlege koke- og steikjetemperaturar, og panír er difor populær i mange indiske varmrettar &mdash; slik som panír matar (panír med erter), panír makhanvala (panír koka i ghee (klåra smør)) og panír burdji smuldra panír-karri). To av dei mest populære rettene i nordindisk kokekunst er pálak panír (panír- og spinatkarri) og ság panír (panír-, spinat- og t.d. kløver- el. sennepsblad-karri).

## Kjelder
* «Paneer» frå Engelsk Wikipedia

## Bakgrunnsstoff
*Paníroppskrift
*Pálak panír-oppskrift 
*Oppskrift på spinat med steikt panír
*Ság panír-oppskrift
Knappskog

**Knappskog** er ein tettstad i Øygarden kommune i Vestland. Tettstaden har .

Staden ligg på austsida av Sotra, mellom Ågotnes og Kolltveit, og Riksveg 561 går gjennom staden. Skule (1.-7. klasse) og barnehage. Rutebåtsamband til Geitanger.

## Kjelder
Vaksdal

**Vaksdal** er ein tettstad i Vaksdal kommune i Vestland. Staden ligg ved Sørfjorden tvers ovanfor bygda Bruvik på Osterøya. Både Bergensbanen/Vossabanen og E16 går gjennom bygda. Vaksdal er frå gamalt av bygd opp rundt bakevareprodusenten Møllerens sin fabrikk på staden. Det er denne fabrikken som utnyttar krafta i elva som kjem frå dei to ovanforliggjande dalane Sædalen og Herfindalen. I dag har også Felleskjøpet fabrikk i same bygget. 

På Vaksdal finn ein Vaksdal Senter med Coop Prix, Milano pizza, bibliotek og tannklinikk. Vaksdal barneskule, Vaksdal kyrkje, bensinstasjon og Sæterdal elektro.
I tilknyting til tettstaden Vaksdal ligg smågrendene Skreien i nord, og Boge, Kjeneset, Langhelle, Sandvik og Staveneset i sør.
Stanghelle

**Stanghelle** er ein tettstad i Vaksdal kommune i Vestland. Staden ligg ved Veafjorden og Dalevågen og er omringa av høge fjell. E16 og Bergensbanen/Vossabanen går gjennom staden. 

Det bur om lag 800 menneske på Stanghelle, fordelt på det som vert kalla Stanghelle Aust og Stanghelle Vest, som er delt av Dalevågen, men forbunde med Vågen bru. På Stanghelle ligg mellom anna Coop marked, Stanghelle barnehage og Stanghelle skule for 1. til 7. klasse.
 
Småstadane Fossmark i sør, Helle i nord og Hesjedalen i vest på Osterøya vert ofte rekna å høyra til Stanghelle. Dei næraste større tettstadane til Stanghelle er Dale sju km mot nord, og Vaksdal som ligg 10 km mot sør.

Kjende stanghellingar er Trond Egil Soltvedt, tidlegare Premier League-proff, og Harald Stanghelle, tidlegare Dagbladet-redaktør, no redaktør for Aftenposten.
 
## Kjelder
Stura

**Stura** er eit område i på øya Alvøyna i Øygarden kommune i Vestland fylke. Eit mottaksanlegg for råolje, Stureterminalen, vart sett i drift i området i desember 1988. Terminalen inkluderer to kaianlegg som kan motta oljetankskip på opp til 300 000 tonn. Utbygginga av terminalen har medført ei oppgradering av vegnettet i området.
Risavika

**Risavika** er eit område i Sola kommune i Rogaland fylke. Risavika er opphavleg namnet på ei vik ut mot Nordsjøen, men har òg vorte namn på eit industriområde. I Risavika bygde Norske Shell opp eit oljeraffineri i 1960-åra. I 1968 starta den første produksjonen på Shellraffineriet. Raffineriet vart stengd ned, og området vart reinsa for forureining fram mot 2002. 
Det vert arbeidd med å bruka raffineritomta i samband med hamneanlegg. 

## Bakgrunnsstoff
* Risavika Havn AS
Cumbe Mayo

**Cumbe Mayo** eller **Cumbemayo** ligg ca. 2 mil sørvest for byen Cajamarca i Peru, 3600 moh.

Staden er mest kjend for ruinane etter ein prekolombiansk akvedukt som strekker seg ca 8&nbsp;km i lengd. Akvedukten samlar vatn frå Amazonas-sida av Andes og fører vatnet over på Stillehavssida. Ein reknar at konstruksjonen vart gjort ca 1500 år f.kr. og kan vere den eldste menneskeskapte konstruksjon i Sør-Amerika.

Namnet Cumbe Mayo kan komme av ein frase på quechua, *kunpi mayu*, som tydar bra utført kanal for vatn eller *hunpi mayo* som tydar tynn elv. Det finst ei rekke med helleristningar i sjølve akvedukten og i fjellhola i området.

Denne fjellregionen er også kjend for ein steinformasjon i naturlege vulkansteinar som er skapt av erosjon. Formasjonane vert kalla *Los Frailones*, steinmunkene.
Ågotnes

**Ågotnes** er ein tettstad i Øygarden kommune i Vestland fylke. Staden ligg på nordaustsida av Sotra og Riksveg 561 går gjennom staden. Kystbasen Coast Center Base AS (CCB) og dei mange industriverksemdene i tilknyting til denne, pregar staden. Tettstaden har .
Ság panír

**Ság panír** (hindi साग पनीर [sāg panīr]) er ein nordindisk matrett som består av panír (usalta ferskost), spinat og andre grøne blad (t.d. bukkehornskløver eller sennepsblad) i karrisaus. Ság panír kan òg innehalde spinat som einaste grøne bladtype, men blir da ofte meir presist kalla pálak panír.

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av ság panír  ved Laurel Fan
Kulturelle periodar i Peru

Dette er eit oversyn over **kulturelle periodar i [[Peru]]** slik mange arkeologar som arbeider med området har inndelt historia.

Eit skilje mellom periodar markerer ofte ein slutt på ein øydeleggande tørke, eller starten på ein ny ein. Ofte fekk tørken innverknad på jordbruket og dermed på kulturell framvekst.

Dei fleste kulturane frå sein horisont, og nokre frå sein mellomhorisont blei assimilerte av Inkariket innan 1493, men sein horisont endar i 1534 då det markerer at Inkariket vart erobra av europearar. 

## Referansar
* Edward P. Lanning, 1967 Peru Before the Incas. Prentice Hall, Englewood Cliffs, N.J., ISBN 0-13-661595-3
Valestrandsfossen

**Valestrandsfossen**, også skrive **Valestrandfossen**, eller **Valestrand** er ein tettstad i Osterøy kommune i Vestland. Tettstaden har . Staden ligg på vestsida av Osterøy, ved sørfjorden. Osterøy Ferjeselskap driv ferjesamband mellom Valestrandsfossen og Breistein på Bergenshalvøya etter at Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap gav opp drifta 1. mai 2004.

Den verdskjende musikaren Ole Bull hadde sumarhus på Valestrand, og det var her han vart kjend med den norske folkemusikken. Huset han bygde og som framleis står på Valestrand, var det første i huset i moderne tid bygd i drakestil her i landet.
Det var hit han tok med Edvard Grieg for å "fornorska" han etter studie i Tyskland. 

Valestrand er og heimebana til fotballlaget Valestrand Hjellvik Fotballklubb
Lonevåg

**Lonevåg** er ein tettstad i som er kommunesenter i Osterøy kommune i Vestland. Tettstaden har . Staden ligg inst i Lonevågen, som er ein sidearm til Osterfjorden. Riksveg 567 og Riksveg 566 går ved Lonevåg.
Fotlandsvåg

**Fotlandsvåg** er ein tettstad i Osterøy kommune i Vestland. Tettstaden har . Staden ligg nordvest på Osterøya. Riksveg 567 går gjennom bygda.
Berge Furre

**Berge Ragnar Furre** () var ein norsk politikar, historikar og teolog. 

Furre var stortingsrepresentant for Sosialistisk Venstreparti (SV) frå 1973 til 1977 for Rogaland, og leiar for SV frå 1976 til 1983.
Han var medlem av Lund-kommisjonen frå 1994 til 1996. Han var professor i historie ved Universitetet i Tromsø mellom 1985 og 1986. Frå 1991 var han professor i kyrkjehistorie ved Universitetet i Oslo. Furre skreiv ei rad bøker, særleg om historiske og politiske emne.

## Utmerkingar
* Furre vann Fritt Ords Pris i 2003. 
* I 2003 vann han også Storegutprisen.
* 29. april 2006 vart han utnemnd til heidersmedlem i Noregs Mållag.

## Verk i utval
* 1990 *Soga om Lars Oftedal* ISBN 82-521-3468-8 Om presten Lars Oftedal (1838–1900)
* 1992 *Norsk historie 1905-1990 : vårt hundreår* ISBN 82-521-3487-4
* 2000 *Norsk historie 1914-2000 Industrisamfunnet - frå vokstervisse til framtidstvil* ISBN 82-521-5187-6

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
* NRK om Berge Furre
Shell plc

**Royal Dutch/Shell** eller **Royal Dutch Shell** (kalla **Shell Oil Company** i Sambandsstatane) er eit multinasjonalt oljeselskap. Royal Dutch/Shell-gruppa er eitt av dei fire største oljeselskapa i verda, på line med BP, Exxon Mobil og Total. Selskapet har hovudkontoret sitt i Haag i Nederland. 

## Historie
Selskapet vart grunnlagt i 1890 av Jean Kessler, saman med Henri Deterding og Hugo Loudon. Dronning Vilhelmina av Nederland gav selskapet "Royal Dutch" løyve til å leita etter petroleumsressursar. 

For betre å kunna konkurrera mot det amerikanske oljeselskapet Standard Oil, fusjonerte Royal Dutch i 1907 med **The "Shell" Transport and Trading Company**. Shell Transport - selskapet hadde hovudkontor i Storbritannia. 

Selskapet utvikla seg til eit multinasjonalt selskap, som marknadsfører seg under varemerket Shell. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* A/S Norske Shell 
* Shell.com - Royal Dutch/Shell sin internasjonale nettstad
* Yahoo! - Royal Dutch/Shell
Cajamarca

**Cajamarca** by ligg i det nordlege høgland i Peru og er hovudstaden i Cajamarca-regionen. Byen ligg på ca. 2700 moh., og folkesetnaden er på kring 100&nbsp;000 menneske. Klimaet i området er ekvatorialt, så det er mildt, tørt og mykje sol. Jorda er fruktbar og området er godt kjent for meieriprodukt og ein fin ost. Turistar kjem til byen for å oppleve dei varme kjeldene også kalla inkabadet, og for å sjå katedralen. Det finst fleire gruveverksemder i drift i nærområda. Men framføre alt minnest peruanarane Cajamarca som den staden der inkariket fekk sin bane med slaget i Cajamarca og kor den siste inka, Atahualpa vart avretta.

## Historie
Cajamarca har ei historie meir enn 3000 år attende. Ein kan observere spor av pre-Chavín-kulturar på arkeologiske stader i nærleiken, så som Cumbe Mayo og Kuntur Wasi. I perioden frå år 1463 til 1471, erobra Túpac Yupanqui regionen og fekk Cajamarca inn i Tawantinsuyu, eller inkariket, i den tida då faren Pachacútec regjerte riket frå Cuzco.

## Sjå òg
* Inkarikets fall
Sandviksfjellet i Bergen

**Sandviksfjellet** på 392 moh. er eit av dei sju fjella kring Bergen og ligg nordaust for sentrum. På Bergen Turlag sin årlege sjufjellstur er dette det siste fjellet ein går over. Då har ein gått over Lyderhorn, Damsgårdsfjellet, Løvstakken, Ulriken, Fløyfjellet og Rundemanen. 
Stien opp til toppen er kalla Stoltzekleiven etter Gerhard Stoltz (1833-1907), som var eigar av Frydenlund og let plante til fjellsida i 1873.
Damsgårdsfjellet

**Damsgårdsfjellet** (317 moh.) er eit av dei sju fjella kring Bergen og ligg vest for sentrum. Det har namnet sitt frå Store og Lille Damsgård, gnr. 153 og 154 i Bergen. Tidlegare heitte garden Hásteinar og var truleg oppkalla etter fjellet.

På Bergen Turlag sin årlege sjufjellstur er Damsgårdsfjellet andre fjellet ein går over. Då har ein gått over Lyderhorn, og har att Løvstakken, Ulriken, Fløyfjellet, Rundemanen og Sandviksfjellet.

## Sjå òg
* Damsgård
* Damsgård hovudgard
Jærhus

**Jærhus** er ein type hus som er rekna som typisk for Jæren i Rogaland fylke. Hustypen vart mykje brukt fram mot byrjinga på 1900-talet. Etter kvart vart hustypen rekna som gamaldags, og mange slike hus vart rivne for å gje rom for meir moderne typar. Det finst truleg berre noko over 100 jærhus att. Få av desse er frå tida før 1800, og få er tekne vare på i opphavleg stil.

Husa vart bygde der landskapet kunne gje ly for vinden. Husa vart helst plasserte slik at vinden frå nordvest trefte gavlen, der skutar av stein tok av for det verste. Ein skut er eit utbygg på kvar side av huset. Ein skut har gjerne skråtak og kunne verta nytta som lagringsplass for torv vinterstid. Slik fekk ein ekstra isolering mot naturkreftene. Sjølve huset er gjerne bygd av tre, men med delar kledd med stein. Bordkledinga er gjerne liggjande panel, såkalla vestlandspanel. Slik var det lettare å skifta ut trebord som lett ròtna nede ved bakken i det våte klimaet. I eldre tider vart gjerne bordkledinga tjørebreidd. Seinare tok ein til å måla med brun eller mørkeraud husmåling. Frå kring 1830 vart husa kvitmåla. Kvitmåling var dyrt, slik at mange måla berre fasaden. Taket vart tekt med halm eller gras, og seinare gjerne tegl eller skifer. Dei fleste jærhusa er korte og låge, med ein og ein halv etasje i høgda. I tillegg til skutar har eit typisk jærhus sâltak, inngangsdør med bislag i tillegg til bakdør nokolunde midt på huset. Det er gjerne to vindauge på kvar side av inngangsdøra.

Omgrepet jærhus vart fyrst nytta av samfunnsforskaren Eilert Sundt i 1862. 

## Bakgrunnsstoff
* Jærmuseet om jærhus
* Jærhuset på http://www.northseatrail.org

## Litteratur
* Marta Hoffmann: *Jærhuset*, Norsk Folkemuseum 1943.
* Torunn Måseidvåg: *Registrering av jærhus i Randaberg, Stavanger, Sola, Sandnes, Klepp, Time, Gjesdal, Hå,* Rapport utgjeven av Rogaland Fylkeskommune og kommunane, 2000. 
* Ingebjørg Reigstad: *Jærhuset*, i *Sjå Jæren* Årbok for Jærmuseet 1997, s. 9 - 28.
* Eilert Sundt: *Om bygingsskikken på landet i Norge*, 1862.
G8

**Gruppa av åtte** (**G8**) er ei gruppe av åtte av verdas leiande industrialiserte land: Frankrike, Italia, Japan, Storbritannia, Tyskland, USA, ( **G6**, 1975), Canada ( **[[G7]]**, 1976), og Russland (som ikkje er med på alle møta), og EU. Den viktigaste G8-hendinga er eit årleg økonomisk og politisk møte mellom stats- og utanriksleiarane, men G8-landa har også andre, mindre viktige møte og sambarbeidsformer.

## Bakgrunn og historie
Samarbeidsgruppa har røter i oljekrisa i 1973 og nedgangstidene i økonomien som følgde. For å hanskast med dette grunnla USA den såkalla *bibliotekgruppa*, ei samling av høgtståande statsmenn frå USA, Europa og Japan som hadde med finans å gjera, for å diskutera dei økonomiske problema. I 1975 inviterte den franske presidenten Valéry Giscard d'Estaing statsleiarane frå dei seks største industrilanda til eit møte i Rambouillet og føreslo jamne møte. Det kom i gang årlege møter med presidentskap som gjekk på omgang. Gruppa av dei seks blei kalla *G6* og hadde Frankrike, Vest-Tyskland, Italia, Japan, Storbritannia og USA som medlemmer. I 1976 blei Canada med slik at gruppa blei til *G7*, og etterkvart blei òg Russland med som meir eller mindre fullverdig medlem i det som no heiter *G8*.
Sandviksfjellet

**Sandviksfjellet** er eit stadnamn som finst fleire stader i Noreg:

* Sandviksfjellet i Bergen er eit fjell på 417 moh. i Hordaland fylke.
* Sandviksfjellet i Bygland er eit fjell på 931 moh. i Setesdalen i Aust-Agder fylke.
* Sandviksfjellet i Meløy er ei fjellside i Meløy kommune på grensa mellom Helgeland og Salten i Nordland fylke
* Sandviksfjellet i Osen eller Sandviksberget i Osen er eit høgdedrag på 108 el. 123 moh. rett austom Ramsøysundet i Osen i Fosen i Sør-Trøndelag fylke.
Astrid Hjertenæs Andersen

**Astrid Gerd Judith Hjertenæs Andersen** () var ein norsk forfattar og lyrikar. Ho vert rekna med mellom dei mest sentrale norske lyrikarane i etterkrigstida.

Andersen debuterte med diktsamlinga *De ville traner* i 1945 og skreiv i tillegg til ei rad diktsamlingar også ein kortroman og to reiseskildringar.

Ho var gift med biletkunstnaren Snorre Andersen.

## Bøker
* 1945 &ndash; *De ville traner* &ndash; diktsamling
* 1948 &ndash; *De unge søylene* &ndash; diktsamling
* 1950 &ndash; *Skilpaddehagen* &ndash; diktsamling 
* 1955 &ndash; *Strandens kvinner* &ndash; diktsamling 
* 1957 &ndash; *Vandrersken* &ndash; diktsamling
* 1960 &ndash; *Pastoraler* &ndash; diktsamling 
* 1963 &ndash; *Treklang* &ndash; dikt i utval  (saman med Astrid Tollefsen og Gunvor Hofmo)
* 1964 &ndash; *Frokost i det grønne* &ndash; diktsamling
* 1967 &ndash; *Dr. Gnomen* &ndash; kortroman 
* 1968 &ndash; *Hyrdefløyten – epistler fra Algerie* &ndash; reiseskildring 
* 1970 &ndash; *Som en vår* &ndash; dikt i utval
* 1972 &ndash; *Rosenbusken* &ndash; diktsamling 
* 1973 &ndash; *Svaner og nåtid – epistler fra Island* &ndash; reiseskildring 
* 1976 &ndash; *Et våroffer* &ndash; diktsamling 
* 1980 &ndash; *De tyve landskaper* &ndash; samling dikt skrive til eit utval akvarellar av Snorre Andersen.
* 1985 &ndash; *Samlede dikt*

## Prisar
* 1964 &ndash; Kritikarprisen  for *Frokost i det grønne*
* 1976 &ndash; Riksmålsforbundets litteraturpris
* 1984 &ndash; Doblougprisen
* 1984 &ndash; Det Norske Akademis Pris til minne om Thorleif Dahl

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Astrid Hjertenæs Andersen hjå Nasjonalbiblioteket
* Astrid Hjertenæs Andersen i Biblioteksøk
Chavín

**Chavín** er den eldste «høgkulturen» ein kjenner i Andesområdet. Han er datert til perioden 1000-300 år f.Kr., det vil seie i «tidleg horisont». Kulturen har fått namn etter Chavín de Huantar, der ein har gjort rike funn frå denne kulturen. Chavín de Huantar, som ligg nord for Lima og i dag er rekna som verdsarv av UNESCO, var senter og kultstad for chavínkulturen.

Kulturen utvikla sin eigen kjennelege stil i handverk. Påverknaden har rekt langt og stilen er kjent frå mange arkeologiske funn i Peru. Funngjenstandar omfattar  tekstilarbeid, metallarbeid, keramikk og religiøse gjenstandar. 

Utviklinga av to nye byar, Nazca i sør og Mochica (Moche) i nord, førte etter kvart til at chavínkulturen mista styrke og forsvann.

## Bakgrunnsstoff

* Understanding Chavín and the Origins of Andean Civilization (engelsk)
Chimú

**Chimú** (også kalla kongeriket Chimú) var ei politisk eining grunnlagt på Chimú-kulturen som eksisterte frå ca. år 850 til 1470. Staten låg på nordkysten av dagens Peru, langs ei kystlinje frå grensa mot Ecuador og ca. 1000 km mot sør med eit senter omtrent der byen Trujillo ligg no. Dette var den største staten i den seinare mellomperiode og vart erobra av Inkariket. Hovudstaden Chanchan står i dag på UNESCO si liste for verdsarv.

## Chimú-staten
Dette riket sprang ut av fragmenter frå Moche. Etter ei legende skal herskaren Taycanamo ha kome frå havet på ein balsaflåte og tufta hovudstaden Chanchan i Moche-området. Utviding av territoriet har dels gått føre seg gjennom frivillig assimilasjon, medan Sican vart innlemma gjennom erobringar. Det fanst to sjølvstendige dynasti (dualisme), Taycanamo basert på Chanchan og Naymlap utvikla i Lambayeque-regionen. Chimú vart mektig og var den siste stat som kunne klart å stoppe Inkariket sin ekspansjon i det nordlege Peru. Men inkaene starta erobringa av Chimú ca år 1463 og område blei ein del av Inkariket frå 1470.

## Chimú-kulturen
Folket i Chimú hadde sitt eige språk som var heilt ulikt quechua. Utanom Moche, var kulturen påverka av dei andre område som vart erobra, så som Sicán, men var og påverka av kulturar utanfor som Cajamarca og Wari. Døme på arkeologiske funn frå Chimú-kulturen er gjenstandar frå utgravingar ved pyramidane i Tucume. Thor Heyerdahl har gjennom funn i utgravingane peika på eksistens av ein maritim verksemd i preinkaperioden.
Kefár Nahúm

**Kefár Nahúm** (hebr. כְּפַר נָחוּם [Kəfar Nāḥūm]) eller **Kapernaum** (frå gr.), var ein by ved Jam kinnéret (Genesaretsjøen i Galilea som var busett frå kring 150 fvt. til byen vart øydelagd av jordskjelv i 746 evt.. Kefár Nahúm er i dag kjend både for ein godt bevart synagogeruin og for si rolle i Det nye testamentet.

## Kefár Nahúm (Kapernaum) i [[Det nye testamentet]]
Byen er nemnd i dei nytestamentlege evangelia. I *[[Lukasevangeliet]]* er byen omtala som heimstaden åt apostlane Peter, Andreas, Jakob og Johannes — og dessutan skatteoppkrevjaren Matteus. I *[[Matteusevangeliet|Matteus]]* 4:13 er byen omtala som heimstaden åt Jesus sjølv. Etter Lukasevangeliet underviste Jesus i synagogen i Kapernaum, og ruinar av bygningen frå den tida er funne under ruinen av ein seinare synagoge. Eitt hus i byen vart æra som huset åt fiskaren Peter så tidleg som 100-talet evt., og to kyrkjer vart seinare bygd på den staden.

## Kjelder
* «Capernaum» frå Engelsk Wikipedia

## Bakgrunnsstoff
* BiblePlaces.com article
* Capharnaum - The town of Jesus
* Israeli official information on the site
Hals (fleirtyding)

**Hals** er eit ord med fleire tydingar:

**[[Hals]]en** er den kroppsdelen som bind saman kroppen og hovudet hjå dei fleste virveldyr.

### Stadnamnet Hals
* Hals på Tustna
* Hals, gnr. 105 i Vefsn
* Hals i Danmark

### Hals som familienamn og føretaksnamn
* **[[Brødrene Hals]]** var ein norsk pianofabrikk.
* **[[Frans Hals]]** var ein nederlandsk kunstmålar

### Andre tydingar
* For halsen på instrument, sjå **[[instrumenthals]]**.
* Ein **flaskehals** er den smale delen av ei flaske.
* Den fremre delen av botnen på ein båt, sjå hals på båt
* **Halsen** er det hjørnet av eit råsegl som vender fram og ned.
Kambodsja

**Kambodsja** er eit kongedøme i Søraust-Asia som grensar til Thailand mot vest, Laos mot nord og Vietnam mot aust. I sørvest har det kystline mot Siambukta. Hovudstaden er Phnom Penh, med rundt 1 million innbyggjarar. Heile landet har om lag 12 millionar innbyggjarar (2000).

## Geografi

Landet er prega av Mekongelva, som på khmer blir kalla *Tonle Thom*, 'den store elva', og av Tonle Sap ('ferskvatnelva'), ei viktig fiskeelv.

## Klima
Monsunen gjev ein god del nedbør mellom mai og september eller oktober. Ein har eit lite høgdedrag i sørvest, og sidene som vender mot Siambukta har kraftig nedbør. Den tørre perioden varer frå desember til april, og er varm med mykje sol. I regntida er det meir skya, høgare fukt, og vêret er lummert og trykkjande. Temperaturane held seg ganske høge året rundt i låglandet. Phnom Penh har ein årleg nedbørsnormal på 1407 mm.

## Innbyggjarar
Dei fleste kambodsjanarar er khmerfolk som høyrer til theravada-buddhismen. Landet har òg fleire nasjonale minoritetar der den viktigaste er chamfolk.

## Historie
Landet kan trekkja liner tilbake til Keisardømet Khmer, som herska over store delar av den indokinesiske halvøya frå 1000- til 1300-talet. Den gamle hovudstaden Angkor med tempelkomplekset Angkor Wat er mektige minne om denne tida.

Under kolonitida var Kambodsja, som Khmer-riket, eit fransk protektorat og ein del av føderasjonen Indokina. Landet fekk sjølvstende i 1953.

På 1950- og 60-talet heldt landet under kong Norodom Sihanouk seg nøytralt under store delar av Vietnamkrigen i nabolandet. Frå 1969 utførte amerikanske bombefly hemmelege åtak på det dei hevda var kommunistiske leirar i landet, slik at 30&nbsp;000–500&nbsp;000 sivile blei drepne. Amerikanske styrkar stod òg for ein kortvarig invasjon i 1970.

Indre motsetnader førte til ein borgarkrig på 1970- og 80-talet. Det forhatte monarkiet blei bytt ut med eit katastrofalt regime leidd av Raude Khmer, som brukte element av kommunistisk tankegods til å forfølgja og drepa svært mange kambodsjanarar. 

Medan flyktningar strøymde inn i Thailand blei landet invadert av Vietnam i desember 1978. Raude Khmer-styret blei framleis støtta av USA, og heldt mellom anna på plassen til Kambodsja i SN. Etter kvart stabiliserte situasjonen i landet seg likevel.

## Politikk
Kongen i landet, Norodom Sihamoni, blei utnemnd av eit råd den 14. oktober 2004 etter at far hans, Norodom Sihanouk, abdiserte.

Statsministeren i Kambodsja heiter Hun Manet.

## Administrativ inndeling
Dei 25 fylke er dela inn i distrikt.

Fylka er

## Bakgrunnsstoff
### Kjelder
* :en:Cambodia
* :en:History of Cambodia (1979-present)
Ellen Einan

**Ellen Johanna Einan** () var ein norsk lyrikar.

Einan vart fødd i Svolvær. Ho debuterte 51 år gamal med diktsamlinga *Den gode engsøster* i 1982. Diktinga til Einan var særmerkt av bruk av automatskrift som diktarmetode, og ho vart rekna med mellom dei viktigaste samtidslyrikarane i Norden.

## Prisar
* 2002: Aschehougprisen 
* 2009: Havmannprisen for *Noen venter på bud*

## Diktsamlingar

Alle bøkene er komne ut hjå Solum Forlag, med mindre anna forlag er nemnd.

* 1982: *Den gode engsøster*
* 1983: *Muldsøstre*
* 1984: *Jorden har hvisket* (Gyldendal)
* 1985: *Søster natt* 
* 1986: *Nattbarn* 
* 1987: *Sene rop mellom bronsebergene* 
* 1989: *Hestene våker i duggtoneengen* 
* 1991: *Døgnfarvene er mørke* 
* 1992: *De syv nattstegene* 
* 1994: *Jade for min engel* 
* 1999: *Innenfor og utenfor er ett* 
* 2004: *Dagen får min uro* 
* 2009: *Noen venter på bud*
* 2011: *Samlede dikt*

## Kjelder

* Ellen Einan henta frå Bokmålswikipedia 4. juli 2005
* Aftenpostens forfattarside om Ellen Einan
* SAMBOK: søk på Einan, Ellen

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Ellen Einan hjå Nasjonalbiblioteket
Tom Egeland

**Tom Egeland** () i Oslo) er ein norsk forfattar og journalist. Han arbeider som nyhendesjef i TV2 og har fått utgjeve fleire kriminal- og spaningsbøker. 

Egeland debuterte i 1988 med grøssaren *Stien mot fortiden* som handlar om eit moderne par som vert fanga i norsk vikingtid. (Denne boka vart gjenutgjeven i 2006 med tittelen *Ragnarok*). 

Publikumsgjennombrotet kom med boka *Sirkelens ende*, om funnet av eit gullskrin som inneheld eit 2000 år gamalt manuskript som vil endre forståinga vår av Jesus og kristendommen. Fleire år etter utgjevinga av romanen påpeika meldarar og lesarar at romanen har store tematiske likheitstrekk med den internasjonale bestseljaren Da Vinci-koden, som kom ut i 2003, to år etter *Sirkelens ende*. Egeland har sjølv i intervju både i norske og internasjonale media kategorisk avvist at Dan Brown kan ha plagiert boka hans. 

Tom Egeland er oldebarnet til folkediktaren Jon Flatabø. I eit intervju med Aftenposten fortalde Egeland at hovedpersonen Bjørn Beltø i *Sirkelens ende* er oppkalla etter to av pseudonyma til Flatabø: Bjørn Botnen og Sven Beltø.

## Bøker
* 1988 &ndash; *Stien mot fortiden* (relansert i 2006 som *Ragnarok*)
* 1993 &ndash; *Skyggelandet*
* 1997 &ndash; *Trollspeilet*
* 2001 &ndash; *Sirkelens ende*
* 2004 &ndash; *Åndebrettet*
* 2005 &ndash; *Ulvenatten*
* 2007 &ndash; *Paktens voktere*
* 2009 &ndash; *Lucifers evangelium*
* 2016 &ndash; *Djevelmasken*

## Prisar og utmerkingar
* 2009 &ndash; Rivertonprisen for *Lucifers evangelium*
* 2013 &ndash;	ARKs barnebokpris for *Katakombens hemmelighet*
* 2016 &ndash; Riksmålsforbundets litteraturpris for *Djevelmasken*

## Kjelder

* Heimeside
* Forfattarside hjå Aschehoug .
* SAMBOK: søk på Egeland, Tom.
* Denne artikkelen byggjer på artikkelen «Tom Egeland» henta frå Bokmålswikipedia 4. juli 2005 og 11. november 2006.
Jo Eggen

:*Sjå og [[Skirennaren Jo Eggen]]*

**Jo Eggen** () er ein norsk lyrikar og gjendiktar. Han debuterte i 1980 med diktsamlinga *Ting og tings skygger* som han fekk Tarjei Vesaas' debutantpris for. 

I 1983 tok han hovudfag i nordisk ved Universitetet i Oslo med hovudoppgåva *Gjendikting av franske symbolister, med særlig vekt på Olav H. Hauges gjendiktninger*.

## Prisar
* 1980 &ndash; Tarjei Vesaas' debutantpris for *Ting og tings skygger*
* 2003 &ndash; Språklig samlings litteraturpris 

## Bøker

* 1980 &ndash; *Ting og tings skygger* &ndash; diktsamling 
* 1982 &ndash; *Inne og ute* &ndash; dikt og tekstar 
* 1983 &ndash; *Med klar og uklar stemme* &ndash; diktsamling 
* 1990 &ndash; *Eksildikt: Idyller* &ndash; diktsamling
* 1999 &ndash; *Forsinkelsen* &ndash; diktsamling
* 2000 &ndash; Osip Mandelstam og andre akméistar: *Eg kviskrar det i svart kladd* &ndash; gjendikting 
* 2001 &ndash; *Forholdninger* &ndash; diktsamling
* 2013 &ndash; *Øydikt* &ndash; diktsamling
* 2017 &ndash; Ruindikt&ndash; diktsamling
* 2020 &ndash; Dikt om Sverige &ndash; diktsamling

## Kjelder
* Jo Eggen henta frå Wikipedia på bokmål 4. juli 2005.
* SAMBOK: søk på Eggen, Jo
Torgrim Eggen

**Torgrim Eggen** () er ein norsk forfattar, journalist og  tidlegare musikar fødd  i Oslo.

Han var bassist i new wave-gruppa The Cut frå 1980 til 1984. Han har vore journalist i musikkavisene *[[Nye Takter]]* og *[[Musikkavisa Beat|Beat]]* og i *[[Dagbladet]]*, redaktør i gratisavisa *[[Natt&Dag]]* og *[[Musikkavisa Beat|Beat]]*.

## Bøker
* 1991 &ndash; *Nisser & Dverge* &ndash; eit satirisk kulturleksikon skrive i lag med Herman Willis og Hans-Olav Thyvold.
* 1992 &ndash; *Gjeld* &ndash; roman.
* 1995 &ndash; *Hilal* &ndash; roman.
* 1996 &ndash; *Internett for tvilere*
* 1997 &ndash; *Den nye Dylan* &ndash; roman.
* 1999 &ndash; *Larmen og vreden : guiden til de 100 nødvendige rockplatene*, skriven saman med Sindre Kartvedt, illustrert av Steffen Kverneland.
* 2000 &ndash; *Pynt* &ndash; roman.
* 2002 &ndash; *Duften av Havana* &ndash; ei kulturhistorie om sigar og sigarrøyking, illustrert av Rolf M. Aagaard.
* 2003 &ndash; *Trynefaktoren* &ndash; roman.
* 2004 &ndash; *Farlig godt : fortellinger om verdens beste råvarer*, skriven saman med Jan Omdahl, illustrert av Knut Bry.
* 2006 &ndash; *Hermanas* &ndash; roman.
* 2019 - *Axel. Fra smokken til Ovnen. Storyen om Axel Jensen*.

## Priser og utmerkelser
* 2019: Brageprisen for *Axel; fra smokken til Ovnen; storyen om Axel Jensen*

## Plater med The Cut
Lista er ikkje uttømande.

### Singel

* *In dieser Stadt*

### 12-tommars EP

* 1980 &ndash; *Fresh Bleeding* &ndash; New Noise Records (NNEP 1)

### Album

* 1981 &ndash; *Shadow Talks* &ndash; Sensible sound (NR. SENSLP1)
* 1982 &ndash; *Silent Movies* &ndash; Sonet (SLP1474)

### Spor på samlealbum

* 1981 &ndash; «Waiting» og «Coudnt Care Less» på *Big Voice From New Noise* &ndash; New Noise Records 
* 1981 &ndash; *Blodige Strenger* utgjeven av musikkavisa PULS.
* 2008 &ndash; «In dieser stadt» på lydsporet til filmatiseringa av Mannen som elsket Yngve.

## Referanser


## Kjelder
* Torgrim Eggen henta frå Bokmålswikipedia 4. juli 2005.
* SAMBOK: søk på Eggen, Torgrim.
* Forfattarside hjå Aftenposten.
* Forfattarside hjå Dagbladet
* Forfattarsider hjå Gyldendal. 
* Bloggen til Tore Stemland.
* Groove.no
Bloemfontein

**Bloemfontein** er ein av dei tre hovudstadane i Sør-Afrika, saman med Pretoria og Cape Town. Han er hovudstad for den dømmande makta i landet. På sesotho heiter byen *Mangaung*, som tyder 'bustaden til gepardane'. Byen er òg delstatshovudstad i Free State.
Harald Rosenløw Eeg

**Harald Rosenløw Eeg** () er ein norsk forfattar og musikar. Eeg er utdanna cand. philol. i religionshistorie frå Universitetet i Oslo. Han har mellom anna arbeidd som kateketvikar.

Eeg har skrive fleire prisløna ungdomsbøker, og forfattar dessutan filmmanus. Som musikar har han vore med i teknoduoen Subgud.

## Bøker
* 1995 &ndash; *Glasskår* &ndash; ungdomsroman 
* 1996 &ndash; *Svidd* &ndash; ungdomsroman 
* 1997 &ndash; *Vrengt* &ndash; ungdomsroman 
* 1998 &ndash; *Filter* &ndash; ungdomsroman 
* 2000 &ndash; *Karmakongen* &ndash; ungdomsroman 
* 2002 &ndash; *Stjernetrekker* &ndash; ungdomsroman 
* 2003 &ndash; *Alle duene* &ndash; ungdomsroman 
* 2004 &ndash; *Yatzy* &ndash; ungdomsroman

## Filmmanus
* 2001 &ndash; *[[Glasskår]]* 
* 2002 &ndash; *[[Anolit]]* saman med Stefan Faldbakken
* 2002 &ndash; *[[Folk flest bor i Kina]]* 
* 2004 &ndash; *[[Hawaii, Oslo]]* 

## Prisar
* 1995 &ndash; Tarjei Vesaas' debutantpris for *Glasskår*
* 1995 &ndash; Kultur- og kirkedepartementets debutantpris for barne- og ungdomslitteratur for *Glasskår*
* 1997 &ndash; Vestfolds litteraturpris 
* 1997 &ndash; Brageprisen for barne- og ungdomslitteratur for *Vrengt*
* 1998 &ndash; Sonja Hagemanns barne- og ungdomsbokpris for *Filter*
* 2000 &ndash; Språklig samlings litteraturpris 
* 2002 &ndash; Krystallbjørnen, Berlin Kinderfilmfests hovedpris for *Glasskår*
* 2002 &ndash; Grand Prix, Berlin Kinderfilmfests barnejurypris for *Glasskår*
* 2004 &ndash; Kultur- og kirkedepartementets litteraturpris for barne- og ungdomslitteratur for *Yatzy*
* 2004 &ndash; Brageprisen for barne- og ungdomslitteratur for *Yatzy*

## Kjelder
* Harald Rosenløw Eeg henta frå Bokmålswikipedia 4. juli 2005.
* SAMBOK: søk på Eeg, Harald Rosenløw
* Forfattarside hjå Tønsberg Bibliotek 

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Harald Rosenløw Eeg hjå Nasjonalbiblioteket
* Forfattarside for Harald Rosenløw Eeg hjå Aschehoug 
* Utgjevingar av Harald Rosenløw Eeg i BIBSYS Ask
Jimmy Wales

**Jimmy Donal «Jimbo» Wales** () er ein Internett-gründer og ein wiki-entusiast som er best kjend for å ha grunnlagt Wikipedia.

## Oppvekst og utdanning
Wales vart fødd i Huntsville i Alabama i USA. Han studerte først ved Auburn University og seinare ved University of Alabama for BA-graden. Seinare tok han ymse kurs ved Ph.D.-programma i finansstudiar ved University of Alabama og Indiana University. Han underviste ved begge desse universiteta i løpet av studia sine, men skreiv ikkje doktoravhandlinga som var nødvendig for å oppnå ein høgre grad ved desse universiteta.

## Tidleg karriere
Wales tok til å handla med terminar og opsjonar i Chicago, og bygde i løpet av få år opp ein formue som gav han økonomisk tryggleik.

I midten av 1990-åra grunnla han selskapet Bomis, som hovudsakleg var ein søkeportal for populærkultur med noko eige stoff. Her byrja han i mars 2000 Nupedia, eit oppslagsverk med fritt innhald vurdert av fagfolk. Larry Sanger blei tilsett som sjefsredaktør. 

## Utviklinga av Wikipedia

15. januar 2001 sette Wales og Sanger opp Wikipedia, ein tilsvarande wiki-basert nettstad som var berekna for samarbeid om ensyklopedisk innhald før det skulle gå til Nupedia for vurdering. Den raske veksten til Wikipedia gjorde det til det dominerande prosjektet, til "det frie oppslagsverket", og Nupedia vart lagt på hylla. (Sanger gjorde mesteparten av den tidlege utviklinga av Wikipedia, mens Wales skaffa den kapitalen som skulle til. mainly provided the necessary capital. I og med at Sanger var Wales sin arbeidstakar, ser Wales seg sjølv som den einaste grunnleggjaren av Wikipedia, sjølv om Sanger refererer til seg sjølv som medgrunnleggjar ("co-founder").
I 2003 sette Wales opp Wikimedia Foundation, ein ideell organisasjon basert i Tampa i Florida, for å støtte Wikipedia og dei yngre søsterprosjekta hennar. Etter det har Wales brukt meir og meir tid på å fremje dei ulike prosjekta til Wikimedia Foundation. Wales er president og styreformann i stiftinga (2005).

## Papirpublikasjonar
* Robert Brooks, Jon Corson and J. Donal Wales: «The Pricing of Index Options When the Underlying Assets All Follow a Lognormal Diffusion», i *Advances in Futures and Options Research*, vol. 7, 1994.

## Kjelder
* «Jimmy Wales» på Engelsk Wikipedia
* Pink, Daniel H.: «The Book Stops Here», i *Wired*, 3. mars 2005. http://www.wired.com/wired/archive/13.03/wiki.html?pg=3&topic=wiki&topic_set=

## Bakgrunnsstoff

* Personleg heimeside (engelsk)
* Personleg blogg   (engelsk)
* Intervju i USA Today  (engelsk)
* Artikkel i Newsweek (engelsk)
* Brukarsida til Wales på engelsk Wikipedia 
* Video av Jimmy Wales som diskuterer Wikipedia  - ein 40 minutt lang tale Wales heldt på Stanford den 9. februar 2005.
* Intervju med IT Conversations (engelsk)