open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baskarfjella

**Baskarfjella** er ei lita fjellkjede nord i Spania. Ho vert vanlegvis rekna som den austlege delen av Dei kantabriske fjella. Fjellkjeda går gjennom regionen Baskarland og dei vestlege områda av Navarra.

## Geografi

Baskarfjella er ein overgangssone mellom to større fjellkjede, Dei kantabriske fjella i vest og Pyreneane i aust. Geologar kallar området «Den baskiske terskelen» og somme reknar Dei kantabriske fjella og Pyreneane som ei enkel, stor fjellkjede, og Baskarfjella som ein del av begge.

Baskarfjella består av to parallelle ryggar som går frå vest til aust, ein indre og ein ute ved kysten. Mellom dei ligg eit 500 meter høgt platå kalla *Llanada Alavesa* (*[[Alava]]slettene*) der Vitoria-Gasteiz ligg. Aust for *Llanada* ligg den smale dalen *Burunda* og *Barranca* (eller *Sakana* på baskisk) mellom dei to ryggane. Urbasa-Andia ligg i sør og Sierra de Aralar ligg i nord. I dalen ligg gjennomfartsårer mellom Vitoria-Gasteiz og Pamplona.

### Klima

Ryggen som ligg nærast kysten er ein del av vasskiljet mellom Middelhavet og Atlanterhavet, og klimaet nord for fjella er mildare og meir maritimt, typisk for det såkalla grøne Spania, medan områda sør for kystfjella og langs den indre ryggen er kalde og snørik, og om sommaren tørrare og varmare enn dei nordlege fjella. Generelt har dei baskiske kommunane sør for denne fjellkjeda eit meir kontinental middelhavsklima med mindre nedbør og mykje kaldare vintrar enn kommunane ved kysten nord for fjellkjeda.

Snødekket er uregelmessig gjennom vinteren. Frå november til april kan ein ha snødekke i Baskarfjella over 700 meter over havet, men dei varierande vêrtilhøva i Biscayabukta kan både føre til stort snøfall og brå temperaturstigingar på grunn av fønvind der snøen smeltar på få dagar. Den brå snøsmeltinga kan føre til flaum, særleg på slettene nord i Alava.

## Massiv

Fjellkjeda har moderate høgder. Aitxuri (1551 moh) i Aitzkorrimassivet er det høgaste punktet. 
* Dei største massiva i den indre fjellkjeda er frå vest til aust: 
** Sierra Salbada (Orduña)
** Fjella i Gasteiz, det viktigaste er Kapildui (1177 moh)
** Izki
** Urbasa, eit 1000 meter høgt platå
** Andía, med det imponerande Beriain (1493 moh)
* I kystfjella er dei største massiva frå vest til aust: 
** Gorbea (*Gorbeia*) 1481 moh, det høgaste punktet i Bizkaia.
** Urkiola, Anboto (1331 moh) er den høgaste toppen. 
** Elgea
** Aitzkorri
** Altzania, *[[Aratz]]* er den høgaste toppen (1442 moh).
** Aralar, den mest kjende toppen er Txindoki (1346 moh)
Andre viktige fjell nærare kysten er Ganekogorta, Oiz, Sollube ,Arrate, Kalamua og Hernio 

## Natur
Fjellkjeda består nesten heilt av kalkstein, men ein finn òg enkelte andre bergartar. Fjellsidene er heller slake, men det finst fleire bratte kalksteinsklipper der ein finn gribbar.

Området har ein rik vegetasjon med bøk, eik og bjørk, og andre tresortar som den kantabriske steineika og montereyfuru. Sistenmnde er kunstig innført for plantasjar.

## Bakgrunnsstoff
* Fjell i Baskarland

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Basque Mountains|Basque Mountains]]» frå , den 11. mai 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Symjerikser

**Symjerikser** *Heliornithidae*, er ein biologisk familie av tre artar tropiske fuglar i ordenen tranefuglar, *Gruiformes*. Dei tre artane flekksymjerikse, gulnebbsymjerikse og dvergsymjerikse finst i tre ulike verdsdelar, Afrika, Asia og Amerika høvesvis. Dei liknar rikser.

## Skildring
Desse fuglane har hudlappar på tærne slik som dukkarar og lommar har, dei har lang hals, slank kropp, brei hale og eit tynt rettpeikande nebb. Til skilnad frå lommar kan symjeriksene gå bra på bakken, til og med flytte seg fort til fots. Det er ikkje ofte ein kan høyre rop frå dei, men dei har eit utval av lydar i repertoaret. Storleiken varierer frå 28—31&nbsp;cm for dvergsymjeriksa til 45–66&nbsp;cm for flekksymjeriksa.

Symjerikser er vassfuglar som lever i mange habitat i tropane der det finst vatn og skjul. Det er uklårt kvifor skjul er så vektig for symjerikser, men dei er særs sky og vert ofte oversett. Leveområde strekkjer seg frå bekker ved kysten til bekker i høgland med straum, oftast finn ein dei på vatn som berre renn sakte. Dei nyttar også vatn i sumpar, i siv, mangrovar og skogsområde. Symjerikser er territoriale, mest sannsynleg gjennom heile året, og heilt sikkert i hekketida. Ein trur ikkje dei gjennomfører regelbundne migrasjonar, men somme fuglar spreier seg regelmessig, og dei er raske til å kolonisere nye område av eigna habitat.

Symjerikser beitar på et breitt utval av mat, insekt av ulike slag er oftast observert som diett. Det finst lite presis informasjon om kosthaldet, men det er gjort registreringar av følgjande ingrediensar i dietten: blautdyr, krepsdyr, edderkoppar, froskar, fisk og nokre blad og frø. Dei vil ikkje dukke for å skaffe mat slik som dukkarar gjer, i staden plukkar dei bytte på vassoverflata.

### Forplanting
Alle tre artane har ein tendens til å hekke etter regntida, nøyaktig tidspunkt vil avhenge av det lokale klimaet. Hekkevanane til den asiatiske gulnebbsymjeriksa er nesten heilt ukjente. Alle tre artane syner endringar i utsjånaden før hekketida, gulnebbsymjeriksa utviklar ein kjøttfull utvekst ovanfor nebbet, og fjørdrakta til hannfuglen av den afrikanske flekksymjeriksa og til hoa av den amerikanske dvergsymjeriksa vert òg endra. Det er variasjonar innanfor denne familien i fleire aspekt av hekkinga, hos dvergsymjeriksa deler kjønna på oppgåvene ved reirbygging og ruging, hos flekksymjeriksa er det berre hofuglen som rugar. Reiret til alle tre artane er ei lite forseggjort skål av pinnar, kvister og siv skjult av overhengjande vegetasjon ved vatn.

## Artar

File:African finfoot.jpeg|Flekksymjerikse, *Podica senegalensis*
File:Sungrebe.jpg|Dvergsymjerikse, *Heliornis fulica*
File:Masked Finfoot.JPG|Gulnebbsymjerikse, *Heliopais personata*


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger dels på «[[:en:Heliornithidae|Heliornithidae]]» frå , den 17. oktober 2009*.

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

* Videoar med symjerikser hos Internet Bird Collection
Tararuafjella

**Tararuafjella** (engelsk *Tararuas*, *Tararua Range* eller *Tararua Ranges*) er ei av fleire fjellkjeder på Nordøya på New Zealand, som dannar eit høgdedrag som går parallelt med austkysten på øya, mellom East Cape og Wellington.

Fjellkjeda er mest markert på den sørlege delen av øya, der ho dannar Rimutaka-, Ruahine- og Tararuafjella.

Tararua går i nordaustleg-sørvestleg retning i 80 km frå nærleiken av Palmerston North til dei øvre delane av Hutt Valley, der den nordlege enden til Rimutaka Range byrjar. I nord er fjellkjeda skild frå den sørlege enden til Ruahine Range av Manawatu Gorge.

Den høgaste toppen i Tararua er Mitre (som ikkje må forvekslast med Mitre Peak), som er 1570 meter høg.

## Vegar
Den einaste vegen over fjellkjeda som er open i all slag vêr, er Pahiatua Track mellom Palmerston North og Pahiatua. Denne som er mykje brukt når vegen gjennom Manawatu Gorge er stengd.

## Rekreasjon
Området er mykje i bruk som turområde for folk frå Wellington, og mellom dei ulike fotturane er den kjende «Southern Crossing» som går frå Otaki Forks i vest, over Mount Hector og endar ved Kaitoke.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tararua Range|Tararua Range]]» frå ,  den 11. mai 2009.*  

## Bakgrunnsstoff
* Tararua Range i frå Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand.
Cordilleras Béticas

**Cordilleras Béticas** er eit fjellsystem sør og aust i Spania. Dei vert òg kalla *Sistema Penibético* eller *Penibética* og består av fleire fjellkjeder som går frå vestlege område av Andalucia til Murcia og Valencia, hovudsakleg frå sørvest til nordaust. Sierra Nevada og Aljibefjella i Andalucia er ein del av fjellsystemet. 

Det finst fleire forskjellige plantesamfunn i Cordilleras Béticas, som krattskogar, eikeskogar, lauvskog og barskog, som varierer med høgda, jordsmonn og topografi. Fjellkjeda, i lag med Riffjella i Marokko, som vender mot Cordilleras Béticas på andre sida av Alboranhavet, er eit av dei ti områda rundt Middelhavet med høgast biologisk mangfald. Biologar kallar området Betica-Riff-komplekset. Cordilleras Béticas har mange middelhavsplanter, mellom anna fleire artar frå eldgamle laurbærskogar, som dekte mykje av Middelhavsområdet for millionar av år sidan då det var fuktigare her. 

Gibraltar vert òg rekna som ein del av Cordilleras Béticas. Dei fleste fjellkjedene i systemet er som regel meir kjend med sine individuelle namn. Cordilleras Béticas er ein del av ein stor boge (Gibraltarbogen) som følgjer den marokkanske kysten frå Oujda i aust til Tanger i vest, og kryssar Gibraltarsundet og går austover igjen frå Cádiz til Valencia og Balearane.

I nord er Cordilleras Béticas skild frå Meseta Central (her Sierra Morena) av bekkenet Guadalquivir.

## Geologi
Cordilleras Béticas høyrer geologisk til ein større orogen som vanlegvis vert kalla Gibraltarbogen, som representerer den vestlege kanten av Den alpine orogenesen. Dei geodynamiske mekanismane som har danna fjellsystemet er enno relativt ukjend. 

## Inndeling
Cordilleras Béticas er delt inn i følgjande fjellkjeder:

* Serranía de Ronda
* Sierra Nevada
* Sierra de los Filabres
* Sierra de Alhamilla
* Sierra Cabrera
* Sierra Almagrera
* Sierra Almagro
* Sierra Almen
* Gibraltarklippen

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Baetic Cordillera|Baetic Cordillera]]» frå , den 11. mai 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
Ørnevegen

**Ørnevegen** er eit vegstykke som ligg på fylkesveg 63 mellom Eidsdal og Geiranger. Vegen består av 9 hårnålssvingar som strekkjer seg frå Geirangerfjorden ved Grande til fjellovergangen ved Korsmyra. 

Ørnevegen er del av nasjonal turistveg frå Geiranger til Åndalsnes, og har difor dei siste åra blitt opprusta, særleg ved utsiktspunktet Ørnesvingen. Vegen var del av det tidlegare reiselivsproduktet The Golden Route. Vegen opna i 1956 og trafikken til Geiranger gjekk før den tid med båt eller ferje frå Valldal og Eidsdal. Etter opninga av Ørnevegen er det samanhengande køyreveg mellom Åndalsnes og Grotli berre med ei kort fergestrekning mellom Linge og Eidsdal.

## Bakgrunnsstoff
Geirangervegen

**Geirangervegen** er ein bilveg mellom Langevatn i Skjåk og Geiranger. Han er ein del av fylkesveg 63 (tidlegare riksveg med same nummer).

Høgaste punkt ligg 1038 moh, ved Djupvatnet. Vegen er ein viktig ferdselsveg mellom Sunnmøre og Austlandet, og ein av dei mest brukte turistvegane i landet.

## Historie
Opphavleg var vegen ein smal rideveg eller kløvveg. På tingsamling i Sunnylven tinglag 1827 vart det vedteke å fullføre han dels påbyrja kløvvegen frå Maråk (Geiranger sentrum) til grensa for Lom prestegjeld (om lag 1 1/2 mil). Arbeidet skulle utførast av bøndene (4 dagar kvar sommar) og plassemenn (1 dag). Planar om betre veg begynte rundt 1850. Vegen blei stukken i 1857 av Hans Hagerup Krag.
Første løyvinga kom i 1881. Opptil 300 mann arbeidde på sommaren med dei 22&nbsp;km veg som stod ferdig i 1889. Vegen hadde maksimal stigning 1:10, ni steinkvelvbruer, 29 hårnålssvingar (180°) og 5364 stabbesteinar. I &laquo;Knuten&raquo;, som ikkje lenger er ein del av vegen, går vegen i sløyfeformasjon, ei av dei første trafikkmaskinene i landet. Byggverket blei tildelt gullmedalje på Parisutstillinga i 1900 med følgjande ord: «Du giver et godt bilde av den storartede norske fjeldnatur».

Vegen blei delvis lagt om på 1960-talet, sjølv om traseen er omtrent den same. Enkelte restar av den opphavlege vegen står framleis. Opphavleg gjekk vegen heilt til Grotli der den møtte gamle Strynefjellsvegen. I 1977 blei strekninga mellom Grotli og Langevatn ein del av den nye Strynefjellsvegen, noverande riksveg 15. Heile vegen blei tofelts i 1983. Vegen var tidlegare ein del av reiselivsproduktet The Golden Route. Frå 2012 er vegen del av nasjonal turistveg Åndalsnes-Trollstigen-Geiranger. Vegen er stengd om vinteren. Det har dei siste åra vore arbeidd med rassikring av Stavbrekkfonna for å gjere mogleg ei tidlegare opning av vegen etter vinteren. Frå Djupvasshytta går det sideveg til Dalsnibba på 1476 moh. (opna 1939).

Vegen er foreslått verna i Nasjonal verneplan for vegar, bruer og vegrelaterte kulturminne.

## Galleri

File:Djupvasshytta snow june.jpg|Ved Djupvasshytta rett etter opning, Nibbeveggen til høgre.
File:Djupvasshytta.jpg|Forbi Djupvasshytta i september
File:Djupvatnet & Nibbevegen.JPG|Nibbevegen, hovedvegen langs Djupvatnet nedanfor
File:Geiranger sunset.jpg|Sett mot Flydal og Ørjasæter
Knuten plakett.JPG|Hundreårsminne ved Knuten, «Ein milepel i norsk vegbygging»
Knuten skilt.JPG|«Knuten» del av opphavleg trase


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Geirangervegen|Geirangervegen]]» frå , den 11. mai 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff

*
Kirkhelleren

**Kirkhelleren** er ei stor naturleg hole på øya Sanna i Træna kommune. Ho er 45 m djup, 20 m brei og 30 m høg, og har vorte danna ved haverosjon. Ein har funne spor etter menneskjeleg aktivitet frå både steinalder og jernalder i hola.

Kvar sommar under Trænafestivalen vert Kirkhelleren også brukt som konsertlokale fordi ho har ein naturleg god akustikk. I 2008 spelte både Damien Rice og Kings of Convenience i Kirkhelleren.

## Kjelder
* Store Norske Leksikon om Kirkhelleren

## Bakgrunnsstoff
*
Bernhard Greve

**Bernhard Henrik Greve** () var ein norsk målar og kunstnar. 
Greve vart fødd i Bergen. Han fekk målarundervising av mellom andre Harriet Backer, Henri Matisse og Oluf Wold-Torne.

I løpet av levetida si laga han både freskomåleri, keramiske skulpturar og framfor alt glasmåleri til ymse norske museum og kyrkjer.

Greve kjøpte tomta Skredhaugen ved Lofthus i Hardanger i 1918. Hit flytte han fleire gamle hus frå rundt om i Sørfjorden, og skapte eit naturtru friluftsmuseum av dei. Han fylte husa med om lag 2000 bruks- og pyntegjenstandar frå Hardanger.

Greve var òg sjølv fleire somrar på Skredhaugen for å få ro og inspirasjon.

Skredhaugen er i dag eit friluftsmuseum eigd av Hardanger Folkemuseum.

## Kjelder
* Store Norske Leksikon
* Nettsidene til Hardanger Folkemuseum om Skredhaugen
Fylkesveg 5864

**Fylkesveg 5864** går mellom Skogevatnet og Myklebust i Sande kommune. Vegen er 3,0 km lang.

Fram til 2019 vart  vegen nemnd *Fylkesveg 8 i Møre og Romsdal*.

## Kommunar og knutepunkt

* Skogevatnet
* Myklebust

## Bakgrunnsstoff
Cordillera Penibética

**Cordillera Penibética** er den sørlegaste fjellkjeda i Cordilleras Béticas i Spania. Ho strekkjer seg langs sørkysten av Andalucia, frå provinsen Cádiz til provinsen Almería. Litt lenger nord, på andre sida av bekkena Hoya de Baza og Hoja de Guadix, ligg Cordillera Subbética og Cordillera Prebética.

Fjellkjeda som utgjer Penibética-komplekset er frå vest til aust Serranía de Ronda, Sierra de Grazalema, Sierra de Tejeda y Almijara, Sierra Nevada, Sierra de la Contraviesa, Sierra de Gádor, Sierra de Baza og Sierra de los Filabres.

## Bakgrunnsstoff
* Kart over fjellkjeda på Encarta.com

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cordillera Penibética|Cordillera Penibética]]» frå , den 12. mai 2009.*
Sierra del Escudo de Cabuérniga

**Sierra del Escudo de Cabuérniga** er ei fjellkjede som ligg mellom Dei kantabriske fjella og Biscayabukta, innanfor den autonome regionen Cantabria i Spania. Høgda varierer frå 600 til 1000 meter over havet. 

Sierra del Escudo de Cabuérniga går parallelt til kysten, og ligg 15-20 km frå havet. Fjellkjeda har derfor vorte rekna som grense mellom *La Marina* (Kysten) og *La Montaña* (Fjellet). Fjellkjeda er delt fleire stader av kløfter som elvar frå Dei kantabriske fjella har grave ut på veg mot havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sierra del Escudo de Cabuérniga|Sierra del Escudo de Cabuérniga]]» frå ,  den 12. mai 2009.*
Sierra de Francia

**Sierra de Francia** er ei fjellkjede sør i provinsen Salamanca i Castilla y León i Spania. Ho ligg om lag 70 km frå provinshovudstaden Salamanca. 

Det meste av Sierra de Francia har vore ein del av nasjonalparken *Parque Natural de Las Batuecas-Sierra de Francia* sidan 1978. I lag med nabofjella Sierra de Béjar utgjer dei eit biosfærereservat.

## Geografi
Sierra de Francia er ei av fjellkjedene som høyrer til Sistema Central. Dei skogkledde fjellsidene (or, eik, furu og ask) stig opp frå det nordlege Castillaplatået, og markerer den geografiske grensa for dei sørvestlege slettene på platået (*Llanura Salmantina*). Frå sørsida av fjellkjeda ligg Las Hurdes.

Sierra de Francia består av fleire moderat høge fjell med **Pico de La Hastiala** (1735 moh) som det høgaste. På toppen av Peña de Francia (1723 moh) står eit av dei høgaste heilagdomane for Jomfru Maria i verda, samt ei TV-antenne. Andre fjell i fjellkjeda er **Mesa del Francés** (1638 moh) og **Pico Robledo** (1614 moh). Alle desse toppane er vanlegvis snødekte om vinteren. 

Av dalar i fjellkjeda er den mest kjende Rio Francia, som har gjeve namn til fjellkjeda, samt Alagón.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sierra de Francia|Sierra de Francia]]» frå , den 12. mai 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Diputación de Salamanca - Turismo - Sierra de Francia. 
** Web de Turismo de la Junta de Castilla y León. 
** Ruta por el Parque Natural Las Batuecas-Sierra de Francia. 
** Patrimonio Natural de Castilla y León
Sierra de Gata

**Sierra de Gata** er ei fjellkjede i Spania nordvest i provinsen Cáceres, i den autonome regionen Extremadura.

## Fjelltoppar
Dei viktigaste fjella i Sierra de Gata er frå vest til aust: 
* Mesas 1265 moh
* El Espinazo 1330 moh
* Jálama 1493 moh
* Jañona 1367 moh
* Bolla Chica 1408 moh
* Bolla 1519 moh
* Arrobuey 1412 moh
* La Corredera 1456 moh
* Peña Canchera 1592 moh

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell side for området
* Ikkje-offisiell side 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sierra de Gata|Sierra de Gata]]» frå , den 12. mai 2009.*
Sierra de Grazalema

**Sierra de Grazalema** er ei fjellkjede og eit verna område nordaust i provinsen Cádiz sør i Spania. Parken dekkjer 516 km² av fjellkjeda, som igjen er ein del av Cordillera Penibética. Av mindre fjellkjeder i Sierra de Grazalema finn ein Sierra de Zafalgar, Sierra del Pinar og Sierra de Endrinal. *Pinar* (eller *Torreón*) på 1654 meter over havet er den høgaste toppen. 

Sierra de Grazalema er eit karstområde og her finst store kalksteinsgrotter, som Cueva del Gato, Cueva de la Pileta og Garganta Verde. Det finst òg store koloniar med gribb i Sierra de Grazalema, inkludert nokre få åtselgribbar, ein art som er alvorleg utryddingstrua. Naturparken vart erklært eit biosfærereservat i 1977.

## Byar i parken
Ni kommunar i provinsen Cádiz ligg heilt eller delvis innanfor naturparken. Desse er Algodonales, Benaocaz, El Bosque, El Gastor, Grazalema, Prado del Rey, Ubrique, Villaluenga del Rosario og Zahara de la Sierra. I tillegg ligg fem byar i provinsen Malaga innanfor parken: Benaoján, Cortes de la Frontera, Jimera de Líbar, Montejaque og Ronda.

## Galleri

Fil:GrazalemaDesdeCamping.jpg|Grazalema
Fil:LlanosRavel.jpg|Llanos del Ravel or Llanos del revés
Fil:CuevaDosPuertas.jpg|Cueva de las Dos Puertas
Fil:Llanos-Líbar.jpg|Llanos de Líbar
Fil:Abies pinsapo Glauca 02.jpg|Abies pinsapo
Fil:Sierra_del_Pinar_%28panor%C3%A1mica%29.JPG|Pinsapar frå Llanos del Ravel
Fil:Vulture beak sideview A.jpg|Gyps fulvus
Fil:Benaocaz-road.jpg|Calzada romana
Fil:Villaluenga-vista.JPG|Villaluenga del Rosario
Fil:SaltoDelCabrero.jpg|Salto del Cabrero
Fil:GrazalemaDesdeEndrinal.jpg|Grazalema frå Endrinalfjella


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sierra de Grazalema Natural Park|Sierra de Grazalema Natural Park]]» frå , den 12. mai 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
* Grazalema naturpark - dyre- og planteliv 
* Grazalema naturpark (spansk)
Sierra de Gredos

**Sierra de Gredos** er ei fjellkjede sentralt i Spania, mellom Ávila, Cáceres, Madrid og Toledo. Området er ein del av ein regionspark. Det høgaste fjellet er Pico Almanzor på 2592&nbsp;meter over havet. 

La Vera-områet mellom Plasencia, Barajas de Gredos og Arenas de San Pedro i Sierra de Gredos har mange *gargantas*, vakre fjellbekkar. La Vera har eit mildare klima enn andre stader i fjella, med særs varme somrar og uvanleg kalde vintrar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sierra de Gredos|Sierra de Gredos]]» frå , den 12. mai 2009.*
Montes de León

**Montes de León** (spansk for «Leónfjella») er ei fjellkjede nordvest i Spania. Ho ligg i provinsen León. Det høgaste fjellet i fjellkjeda er Teleno på 2188&nbsp;meter over havet.
Blømingsfestivalen

**Blømingsfestivalen** er ein årviss festival som finn stad i mai på campingplassen Hardangertun i Kinsarvik i Ullensvang. Festivalen har vorte arrangert sidan 1991.
Namnet blømingsfestivalen kjem av at han finn stad midt i blømingstida for dei mange frukttrea i Ullensvang.

Festivalen er fyrst og fremst ein festival for folkemusikk og gamaldans. Kvart år samlar mange orkester seg for å tevla om å verta «Vestlandets beste gamaldansorkester». 

## Kjelder

* Hardangertun si nettside om festivalen 
* Blømingsfestivalen 

## Bakgrunnsstoff
*Blømingsfestivalen på Facebook
Johannes Ciconia

**Johannes Ciconia** (1335 eller 1370-1412) var ein kjend musikkteoretikar og komponist i seinmellomalderen. Dei moglege fødselsåra hans sprikar monaleg mykje, av di historikarane er uvisse på kva tid faren eller sonen, som truleg bar same namn, er omtala. Alle verka frå komponistens hand er i alle høve skrivne etter 1390.

Ein Ciconia var i arbeid i Avignon i 1350. Dette er truleg far hans Johannes. Sonen vart fødd i Liège, medan faren nok har reist mykje, truleg og i Italia. Han var i teneste hjå paven i Avignon. 

Den yngre Johannes Ciconia er notert i Liége om lag 1385, truleg som korgut. Denne Johannes var i teneste hjå pave Bonifacius IX i 1391, i Roma. Etter denne tida har han for det meste budd i Pavia, der han heldt seg til han døydde. 

Musikken til Johannes Ciconia syner drag frå fleire stilartar. Soleis er han på overgangen til den røynlege renessansemusikken. Frå først av har han klåre sammanfallande drag med ars nova-stilen som rådde i åra før, men er og innom ars subtilior. Samstundes syner tonespråket hans framdrift mot attkjennelege drag frå 1400-tallsmusikken. Han skreiv mykje verdsleg musikk i fransk og italiensk stil (ballata, virelai, trecento-madrigal), men og musikk for kyrkja (motett og messe). I fleire av desse verka nyttar han isorytmikk, som var vanleg i tida. Han skreiv og nokre musikkteoretiske verk. Som med andre komponistar i tida er det ikkje støtt visst kva han i røynda har laga sjølv, og kva som er tillagt han seinare.
Religiøs likning

Ei **likning** er eit biletleg uttrykk, ei samanlikning, som vert nytta for å gjere greie for tankar om til dømes sanning og etikk. Jesus brukte ofte likningar i si forkynning, mange av dei er gjevne att i evangelia i Det nye testamentet.

Likninga er eit stilistisk verkemiddel som òg vert nytta i ulike slag verdsleg litteratur, som i fablar. Mest kjende er Æsops fablar. Jamfør parabel og allegori.
Sierra Madrona

**Sierra Madrona** er ei fjellkjede i Spania i Sierra Morena. Ho ligg i provinsen Ciudad Real i regionen Castilla-La Mancha og nær grensa til provinsane Córdoba og Jaen. Fjellkjeda grensar til Robledillodalen, *Sierra de la Solana* og *Humbria de Alcudia* i nord, Motorodalen i aust, åsane Andújar, Sierra Morena, *Sierra Quiteria* og Los Pedroches i sør og Yeguasdalen i vest. Dei høgaste fjella er *Bañuelas peak*, 1324 moh; *Corral de Borros* 1312 moh og *Rebollera* 1161 moh.

Fjella er kalla opp etter *madroño* eller *madroña* (jordbærtre *Arbutus unedo*) som det er mykje av i området. 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sierra Madrona|Sierra Madrona]]» frå , den 12. mai 2009.*
Fylkesveg 5866

**Fylkesveg 5866** går mellom Kvernhusdalen og Nupen i Sande kommune. Vegen er 3,0 km lang.

Fram til 2019 vart  vegen nemnd *Fylkesveg 9 i Møre og Romsdal*.

## Kommunar og knutepunkt

* Kvernhusdalen
*Endepunkt Nupen

## Kjelder
Fylkesveg 5850

**Fylkesveg 5850** går mellom Åheim og Almklov i Almklovdalen i Vanylven kommune. Vegen er 10,2 km lang.
Fram til 2019 vart vegen kalla Fylkesveg 1 i Møre og Romsdal.

## Kommunar og knutepunkt

* Åheim
*Endepunkt Almklov

## Referansar




## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 15 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 15|fylkesveg 15 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 15 i Møre og Romsdal** går mellom Leikong og Vollneset i Herøy kommune. Vegen er 6,2 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Leikong
*Endepunkt Vollneset

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 10 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 10|fylkesveg 10 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 10 i Møre og Romsdal** går mellom Gurskevågen i Sande kommune og Raftenes i Herøy kommune. Vegen er 26,7 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Gurskevågen
* frå Myklebust til  Skogevatnet (3,0 km)

* Raftenes

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 17 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 17 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 17 i Møre og Romsdal** går mellom Frøystadvågen og Hjelmeset i Herøy kommune. Vegen er 2,6 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Frøystadvågen
*  Hjelmeset

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 16 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 16|fylkesveg 16 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 16 i Møre og Romsdal** går mellom Frøystad og Bø i Herøy kommune. Vegen er 3,6 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Frøystad
*Torvik
** Hurtigruta frå Torvik, plass til bilar
*Kommunal veg frå Bø til Bøholmen (0,8 km) og til Sandevika (1,6 km)

## Bakgrunnsstoff
Henning Sommerro

**Henning Sommerro** () i Surnadal) er ein norsk musikar, komponist og musikklærar. 

Han er særleg kjend for medverking i visegruppa Vårsøg. Han har sett melodi til diktet Vårsøg av Hans Hyldbakk, og for plateinnspelinga av songen.

## Utmerkingar
* Prøysenprisen  1978
* Under utdelinga av Spellemannprisen 1981 vann Sommerro juryen sin heiderspris for plata *Litt ta me*. 
* Sommerro vann Gammleng-prisen 1986 i klassen studio.
* Under Spellemannprisen 1986 vann Sommerro klassen visesong med plata *Neonlys på Ivar Aasen*.

## Bakgrunnsstoff
Sierra Morena

**Sierra Morena** er ei fjellkjede som strekkjer seg 400 km frå aust til vest i det sørlege Spania. Ho grensar mot det sentrale platået (*[[Meseta Central]]*) på Den iberiske halvøya og er vasskiljet mellom dalane til Guadiana i nord og Guadalquivir i sør. 

Sierra Morena er skapt av løfting på grunn av trykk frå den afrikanske plata som pressar på nordover. Her finst førekomstar av bly, sølv, kvikksølv og andre metall, som har vorte vunne ut sidan førhistorisk tid. 

Fjellkjeda ligg innanfor provinsen Jaén, og det skarpe passet skapt av elva Despeñaperros, med over 500 meter høge bratte fjellveggar, er den naturlege vegen gjennom Sierra Morena frå nord til Andalucia.

Det meste av Sierra Morena er verna del av naturparkar, som Despeñaperros, Sierra de Andújar (Jaén), Sierra de Cardeña-Montoro, Sierra de Hornachuelos, Sierra Madrona, Sierra Norte de Sevilla og Sierra de Aracena Huelva.

Fjellkjeda er nemnt i romanen *[[Don Quixote]]*

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sierra Morena|Sierra Morena]]» frå , den 13. mai 2009.*
Scott D. Altman

**Scott Douglas «Scooter» Altman** () er ein amerikansk astronaut. Altman har vore med tre romferder, alle med dei amerikanske romferjene. Av desse ei ferd til den internasjonale romstasjonen og ei service-ferd til Hubble Space Telescope. Han har til saman logga over 38 døger i verdsrommet.

## Romferder

Altman var dessutan *commander* på  STS-125, den siste ferda til Hubble Space Telescope. Han flaug saman med blant andre John M. Grunsfeld, som han også flaug saman med på den tilsvarande ferda STS-109.

## Prisar og utmerkingar
Blant anna:
* Defense Superior Service Medal
* Defense Meritorious Service Medal
* Navy Strike/Flight Air Medal
* Navy Commendation Medal
* Navy Achievement Medal
Homeostase

**Homeostase** (homøostase, av gresk ὅμος, *hómos*, 'gjere lik med'; og ιστημι, *histēmi*, 'å stå i ro') er tendensen eit opent eller lukka system har til å halde det indre miljøet konstant. Mest typisk er omgrepet nytta for levande organismer for å skildre tendensen dei har til å regulere ein konstant, indre likevekt for temperatur, blodtrykk, væskevolum, konsentrasjon av salt og liknande, trass varierande ytre påkjenningar. Men omgrepet har og vore nytta meir generelt om system som held på likevekt som t.d. i kybernetikk og økologi.

Det finst fleire dynamiske likevektsjusteringar og reguleringsmekanismar som verkeleggjer homeostase i biologien. I alle fleircella organismar utvekslar cellene signal som koordinerer dei mange prosessane i kvar einskild celle, til det beste for heile organismen. Dette samarbeidet mellom cellene sikrar miljøet rundt cella, det vil seie at det indre miljøet i organismen vert heldt konstant i hovudsak. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Homeostasis|Homeostasis]]» frå ,  den 13. mai 2009.*  
 
* Stoknes, P. E. *[http://www.naturliv.no/stoknes/Hovedoppg%20%D8kopsykologi.pdf Økopsykologi]* Hovedoppgåve, UiO, 1994
La Pedriza

**La Pedriza** er ei fjellkjede i Spania. Ho ligg på sørsida av fjellkjeda Sierra de Guadarrama. Området har tilkomst frå Manzanares el Real, ein kommune nordvest for regionen Madrid (Spania). Ho er ein av dei største granittkjedene i Europa og har mange fjelltoppar, klipper, elvar og enger. 

Geologiske krefter har skapt eit felt med kampesteinar av eroderte granittutspring. Det finst nesten tusen klatreruter av alle gradar for fjellklatrarar i området. Fjella er òg populære for fjellturar, særleg i helgene. 

La Pedriza dekkjer om lag 32 km² og ligg innanfor regionparken Manzanares, den største parken i regionen Madrid. I denne sona er det lite vegetasjon, men ein del middelhavskratt som solrose og ymse alpine variantar av erteblomar. Dyrelivet er rikt på rovdyr, og her finst over 100 gribbepar som hekkar, den største kolonien i Madridområdet. 

## Bakgrunnsstoff
Sierra Nevada i Spania

**Sierra Nevada**, som tyder 'dei snødekte fjella' på spansk, er ei fjellkjede i regionen Andalucia i Spania. Her ligg det høgaste fjellet på det spanske fastlandet, med ei høgd på 3478 meter over havet. 

Fjellkjeda er ein populær turistdestinasjon. Her ligg det sørlegaste skisenteret i Europa, i eit område ved Middelhavet som er kjend for varmt vêr og mykje sol. Ved foten av fjella ligg byen Granada og like ved ligg Málaga og Almería.

Delar av fjella er ein del av Sierra Nevada nasjonalpark. Fjella har vorte erklært eit biosfærereservat. Eit observatorium, Sierra Nevada observatorium, ligg på nordsida av fjellet, om lag 2800 meter over havet. 

## Danning
Sierra Nevada vart skapt under den alpine orogenesen, som danna dei europeiske Alpane i aust til Atlasfjella i Nord-Afrika i sørvest. Fjella vart skapt i tertiærperioden (65 til 1,8 millionar år sidan) ved at den afrikanske plata kolliderte med den eurasiatiske plata.

## Geografi
Sentralt i fjellkjeda går ein rygg frå vest-sørvest til aust-nordaust. Ein langt strekke av denne ryggen held seg over 3000 meter over havet. 

På sørsida av fjella fører fleire lange, men smale elvedalar mot sørvest mellom fleire mindre fjellkjeder. 

På den brattare og klippefulle nordsida går dalane i forskjellige retningar. Denne sida er dominert av Rio Genil som spring ut nær Mulhacén og som har mange sideelvar som òg spring ut i fjella. 

## Høgaste fjell
* Mulhacén
* Veleta
* Alcazaba

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sierra Nevada (Spain)|Sierra Nevada (Spain)]]» frå , den 13. mai 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Engelskspråkleg magasin for regionen


## Bakgrunnsstoff
* Satellittbilete
* Sierra Nevada skisenter 
* Kart over Sierra Nevada
* Gamle bilete
* Sierra Nevada naturpark
Serra de Tramuntana

**Serra de Tramuntana** er ei fjellkjede nord på øya Mallorca i Spania. Fjella strekkjer seg frå sørvest til nordaust nord på øya.

Det høgaste fjellet er Puig Major, som med ei høgd på 1445 meter over havet er det høgaste fjellet på Balearane.

Klimaet i Tramuntanafjella er markant våtare enn resten av øya. Her er òg kjøligare og dagar med snø om vinteren er ikkje uvanleg.

## Sjå òg
*Tramontane

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Serra de Tramuntana|Serra de Tramuntana]]» frå , den 13. mai 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

* Informasjon om Serra de Tramuntana
Seriemaer

**Seriemaer** er ein biologisk familie med to store fugleartar som lever i sentrale og austlege Sør-Amerika. Dei to artane er einaste nolevande medlemmer frå den litle og gamle familien med det vitskaplege namnet *Cariamidae*. Ein har tidlegare gått ut frå at familien har hatt ein uklår slektskap med familiar i ordenen tranefuglar, men somme plasserer no *Cariamidae* i sin eigen orden seriemafuglar, **Cariamiformes**. Familien har to artar: 
* Raudbeinseriema, *Cariama cristata*, lever i område frå austlege Brasil til Sentral-Argentina. Denne største seriemaarten hekkar på bakken eller i ein busk eller i eit tre opp til 3 meter over bakken. 
* Svartbeinseriema, *Chunga burmeisteri*. Han er funnen i nordvestre Argentina og i Paraguay. Han hekkar i tre.
__NOTOC__
## Skildring
Begge artane er rundt 80 cm i kroppslengd, raudbeinseriema er noko større enn svartbeinseriema. Dei er flygedyktige og kan flyge korte avstandar, men dei føretrekkjer å springe frå farar. Dei er brunlege fuglar med haukeliknande hovud, kort nebb, lang, oppreist hals, har lange bein og hale, men berre korte venger, noko som speglar livsstilen deira. Ein finn dei på ganske tørt, opent land, raudbeinseriema føretrekkjer grasland og svartbeinseriema føretrekkjer tørre og opne skogar. 

Seriemaene har høglydte, bjeffande rop og vert ofte høyrt før dei vert sett. Somme menneske held seriemaer som fjørfe for å varsle om rovdyr i nærleiken.

Økologisk svarar seriemaene til den afrikanske sekretærfuglen. Dei et insekt, slangar, småøgler, froskar, småfuglar og gnagarar, med mindre mengder plantekost inkludert mais og bønner. Dei held seg ofte nær beitande husdyr, sannsynlegvis for å ta insekt som dyra skremmer. Når seriemaer fangar små krypdyr, dei slår byttedyr mot bakken eller kastar byttet mot eit hardt underlag å drepe og for å knuse bein. Om dyret er for stort for å gå heil gjennom svelget, vil dei halde byttedyret i nebbet og rive det i stykke med kloa på ein av føtene. 

Seriemaer byggjer store kvistreir. Dei legg to eller tre kvite eller brungule egg med sparsame flekker i brunt og lilla. Hoene gjer mesteparten av ruginga, som varer frå 24 til 30 dagar. Ungane er kledd i dun og held seg i reiret i ca. to veker, dei hoppar ned og følgjer begge foreldra. Dei vert vaksne i ein alder av fire til fem månader.

## Bilete

Fil:Seriamanail_(high_res).jpg|Sigdforma klo på raudbeinseriema. Kloa er løfta opp frå bakken i kvileposisjonen
Fil:Blacklegged.jpg|Svartbeinseriema
Fil:Cariama cristataPCCA20051227-2025A.jpg|Raudbeinseriema
Fil:Cariama-cristata-DC.jpg|Raudbeinseriema i ein zoologisk hage

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Seriema|Seriema]]» frå ,  den 12. mai 2009.*  

* 
### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Videoar med seriemaer
Serra del Montsec

**La Serra del Montsec** er ei fjellkjede i Spania. Fjella består av kalkstein og er om lag 40 km lang. Dei ligg delt mellom provinsen Lleida i Catalonia og provinsen Huesca i Aragon. 

## Geografi
Montsecfjella går frå aust til vest og er delt inn i tre massiv av dei viktigaste elvane i Catalonia. Aust for det austlege massivet El Montsec de Rúbies går elva Segre med Noguera Pallaresa i midten. I vest går Noguera Ribagorçana som deler det sentrale massivet El Montsec d'Ares frå det vestlege El Montsec d'Estall i Aragón. Det høgaste fjellet er Santalís og ligg i det sentrale massivet med ei høgd på 1678 moh. 

Sørsida er i hovudsak ein bratt vegg, medan nordsida er langt frå like bratt. 

## Bakgrunnsstoff
* Biletgalleri

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Serra del Montsec|Serra del Montsec]]» frå , den 13. mai 2009.*
Aneto

**Aneto** er det høgaste fjellet i Pyreneane og i Aragon og det tredje høgaste fjellet i Spania med ei høgd på 3404 meter over havet. Det ligg i den spanske provinsen Huesca, den nordlegaste av tre provinsar i Aragon. Det dannar den sørlegaste delen av Maladeta-massivet. Det er òg kjend som *Pic de Néthou* på fransk, men dette namnet er lite nytta sidan heile fjellet ligg i Spania.

Den største isbreen i Spania ligg på Aneto. I 2005 dekte han 0,79 km², men krympar raskt på grunn av aukande sommartemperaturar og mindre nedbør om vinteren. På 1800-talet var isbreen over 2 km² stor (Boletín Glaciológico Aragonés, 2004).

## Klatring
Den vanlegaste ruta til toppen av fjellet starta frå Renclusehytta (2140 moh). Frå her går ruta over den lengste delen av isbreen, som strekkjer seg nordover frå toppen. Ved toppen ligg eit kort klippeparti kalla Mohammedbrua. Det er ein smal rygg med store, stabile blokker med bratte stup på begge sider. På toppen av fjellet står ein imponerande kross og ein har utsyn mot det snødekte Maladetamassivet i nord og Alto Aragon-regionen i sør. 

18. juli 1842 nådde Platon de Tchihatcheff, ein tidlegare russisk offisier som budde i Luchon, fjelltoppen frå Bagnères-de-Luchon i lag med guidane Pierre Sanio de Luz, Luchonnais Bernard Arrazau og Pierre Redonnet. Med i laget var òg Albert de Franqueville, ein normannisk botanist og guiden hans Jean Sors.

Den første vinterstiginga av fjellet vart gjort 1. mars 1878 av Roger de Monts, B. Courrèges og B. og V. Paget.

## Bakgrunnsstoff
* Informasjon om klatring på Aneto (spansk)
* Informasjon om isbreane i området

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aneto|Aneto]]» frå , den 13. mai 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Alto de El Angliru

**Alto de El Angliru** (òg kalla *La Gamonal*) er ein bratt fjellveg i Asturias, nær La Vega-Riosa, nord i Spania. Han er ein av dei mest krevjande bakkane i profesjonell sykling og er nytta i Vuelta a España.

Arrangørane av Vuelta a España ønskte eit fjell som kunne kappast med Alpe d'Huez og Mont Ventoux i Tour de France og Stelvio og Mortirolo i Giro d'Italia. Angliru vart ein del av rittet i 1999. Etappen opp til Angliru vart vunne av José Maria Jiménez.

Toppen av bakken ligg 1573 meter over havet. Høgde skilnaden er 1266 meter og vegen er 12,5 km lang med ei gjennomsnittleg stiging på 10,13 %. På det brattaste er vegen 24 %, og dei siste seks kilometrane er 13,1 %. 

## Bakgrunnsstoff
* Climbbybike.com Informasjon om Anliru

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alto de El Angliru|Alto de El Angliru]]» frå , den 13. mai 2009.*
Sistema Central

**Sistema Central** er ei fjellkjede på Den iberiske halvøya og ein av dei mest dominerande delane av det iberiske platået (Meseta Central). Fjellkjeda deler platået i to delar. Sistema Central går frå aust til vest, stort sett langs den sørlege grensa til den autonome regionen Castilla y León og inn i Portugal.

Fjella består av fleire mindre fjellkjeder, som Sierra de Guadarrama som går om lag langs grensa mellom Madrid og Castilla y León, og Sierra de Gredos nord for grensa mellom Castilla y León og Castilla-La Mancha og inn i Extremadura. I sistnemnde ligg det høgaste fjellet i systemet, Pico Almanzor på 2592 meter over havet.

Av andre fjellkjeder i Sistema Central finn ein Sierra de Ayllón, Sierra de Ávila, Sierra de la Paramera, Sierra de Candelario, Sierra de Francia, Sierra de Gata og Serra da Estrela i Portugal.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sistema Central|Sistema Central]]» frå , den 13. mai 2009.*
Aspe

**Aspe** er eit fjell vest i Pyrenane i Huesca vest for Aragondalen nær byane Villanúa (i sør) og Canfranc (i aust). Fjellet er 2645 meter over havet.

Fjelltoppen ligg oppfor det spanske skisenteret Candanchú og Somportpasset ved grensa til Frankrike. Fjelltoppen har gjeve namn til den franske elva Gave d'Aspe og Aspedalen.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aspe peak|Aspe peak]]» frå , den 13. mai 2009.*
Caldera de Taburiente

**Parque Nacional de la Caldera de Taburiente** er ein nasjonalpark på øya La Palma i Kanariøyane i Spania. Han inneheld den enorme **Caldera de Taburiente**, som ein meiner ein gong var eit enormt krater, men som i dag er ein fjellboge med ei rar kraterform. Området dominerer den nordlege delen av øya og har vore ein nasjonalpark sidan 1954.

Kalderaen er om lag 10 km på tvers og veggane tårnar 2000 meter over botn av krateret. Det høgaste punktet er Roque de los Muchachos på nordveggen, som strekkjer seg 2423 meter over havet. Det går veg opp til toppen av fjellet. Teleskopa i Roque de los Muchachos observatorium ligg heilt opp til toppen. 

Under den spanske erobringa av Kanariøyane på 1400-talet, budde dei siste innfødde i øygruppa, guanchear, i kalderaen. Det viste seg umogeleg for spanjolane å invadere området og dei slo først guancheane ved ved å lure leiaren deira ut av krateret. 

*Cumbrecita* ligg søraust langs kanten av kalderaen og gjev eit flott utsyn over området. I sørvest opnar kalderaen seg ut mot havet. Denne opninga heiter *Barranco de las Augustias*.
*Cumbre Nueva* er ein rygg som starta ved kalderaen og held fram sørover. 

Plantelivet i nasjonalparken er dominert av store skogar med kanarifuru og utryddingstrua kanarieiner.

## Geologisk opphav

Kalderaen oppstod for om lag 2 millionar år sidan med ein massiv skjoldvulkan som målte 20 km i diameter. Kalderaen er ikkje danna av ein vulkansk eksplosjon, men ved erosjon.

## Namn
Ordet «kaldera» tyder «kjele» på spansk. Ordet vert nytta om særs store vulkankrater og namnet kjem frå Caldera de Taburiente. 

*Taburiente* er ikkje eit spansk ord, men kjem frå språket til guancherane og tyder «slette».

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Caldera de Taburiente National Park|Caldera de Taburiente National Park]]» frå , den 13. mai 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Castro Valnera

**Castru Valnera** eller **Castro Valnera** er eit fjell i Cantabria, nord i Spania. Det ligg sentralt i Grøne Spania og rundt heile fjellet ligg Pasdalen. Fjellet er kjelda til elva Miera, mellom fjellovergangane Lunada og Estacas de Trueba

*Castru* i dette området er eit ord som viser til bratte fjellsider.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Castro Valnera|Castro Valnera]]» frå , den 13. mai 2009.*
Cuiña

**Cuiña** er eit fjell i Spania og ligg i den autonome regionen Asturias, nordvest i landet. Fjellet er det høgaste i fjellkjeda Sierra de Ancares og har ei høgd på 1987 meter over havet.
Els Cornadors

**Els Cornadors** er eit fjell på øya Mallorca i Spania. Fjellet ligg i kommunen Sóller. Fjellet har ei høgd på 904 meter over havet.
Hautza

**Hautza** eller **Autza** er eit fjell på den spanske sida av grensa i Baskarland. Det ligg mellom Elizondo i Baztan (Navarra i Spania) og Saint-Étienne-de-Baïgorry (Basse-Navarre i Frankrike).

## Geografi
Hautza er det høgaste punktet på vasskiljet mellom Baztan- og Aldudedalen (og elvane Bidasoa og Nive). Grensa mellom dei to landa ligg slik at sjølve fjelltoppen ligg i Spania.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hautza|Hautza]]» frå , den 13. mai 2009.*
Monte Hacho

**Monte Hacho** er eit lågt fjell ved byen Ceuta i Spania, på nordkysten av Afrika. Monte Hacho ligg ved kysten av Middelhavet og Gibraltarsundet, like ovanfor Gibraltar, og i lag med Gibraltarklippa er det rekna som ei av søylene til Herkules (den andre kandidaten er Jebel Musa). 

I antikken vart åsen kalla *Mons Abila*.

Monte Hacho ligg på Alminahalvøya og ei festning ligg på toppen, Fortaleza de Hacho, som vart bygd av austromarane, før arabarane, portugisarane og til slutt spanjolane tok over området. Det vert i dag styrt av den spanske hæren. Det ligg òg eit kloster på Monte Hacho, Ermita de San Antonio og her finst eit monument til Generalissimo Francisco Franco og starten på den spanske borgarkrigen i Nord-Afrika i 1936.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monte Hacho|Monte Hacho]]» frå , den 13. mai 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Bilete av Fortaleza de Hacho
Javalcón

**Javalcón** er ein utdøydd vulkan nær byen Baza i provinsen Granada i Spania. Han har ei høgd på 1494 meter over havet. 

Ved foten av Javalcón ligg Banõs de Zujar. Dette er nokre varmekjelder med temperaturar på over 30 ºC året rundt. 

På toppen av vulkanen står ei kyrkje, eit fjernsynstårn og andre kommunikasjonstårn. Toppen er eit populært utgangspunkt for paragliding, sidan området rundt vulkanen er relativt flatt. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Javalcón|Javalcón]]» frå ,  den 13. mai 2009.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Javalcón sett frå Cortes de Baza
La Maroma

**La Maroma** er eit fjell i Spania. Med ei høgd på 2066 meter over havet er fjellet det høgaste i Sierra Tejeda, og ligg i naturreservatet Sierra Tejeda, Almijara og Alhama. Sjølv om toppen ligg i provinsen Granada, ligg sjølve toppen i provinsen Malaga i regionen Axarquía.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:La Maroma|La Maroma]]» frå , den 13. mai 2009.*
Cilindro de Marboré

**Cilindro de Marboré**, òg kalla **Pico Cilindro** og **Pic du Cylindre**, er eit fjell i Monte Perdido-massivet i Pyreneane i Spania. Det har ei høgd på 3328 meter over havet. 

Det er eit av tre fjell som utgjer *Las Tres Sorores* («dei tre systrene»). Dei to andre fjella er Monte Perdido (3355 moh) og Soum de Ramond (3263 moh) 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cilindro de Marboré|Cilindro de Marboré]]» frå , den 13. mai 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Cilindro de Marboré på SummitPost
Collarada

**Collarada** er eit fjell vest i Pyrenane i provinsen Huesca i Spania. Det ligg på austsida av Aragondalen nær byane Villanúa i sør og Canfranc i vest. Fjelltoppen er 2886 meter høg. 

Ein har flott utsyn over dette fjellet frå Larres, ein landsby som kom til liv att etter at borga her frå 1300-talet vart renovert av Amigos del Serrablo. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Collarada|Collarada]]» frå , den 13. mai 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* http://www.villanua.net
La Torrecilla

**La Torrecilla** er eit fjell sør i Spania. Det har ei høgd på 1919 meter over havet og ligg søraust for Ronda i naturparken Sierra de las Nieves i Andalucia.
Montejurra

**Montejurra** (spansk, baskisk *Jurramendi*) er eit fjell i Navarra i Spania. Kvart år vert det halde ei Carlista-feiring her til minne om slaget ved Montejurra i 1873 under den tredje carlistkrigen. I 2004 deltok 1000 menneske. 

I 1976 under den spanske overgangen tok høgreekstremistar, med støtte frå den spanske hemmelege tenesta, livet av to menneske i Carlistpariet under feiringa. Slike hendingar vert kalla montejurrahendingar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Montejurra|Montejurra]]» frå , den 13. mai 2009.*
Hardangertun

**Hardangertun** er ein campingplass ved fjordkanten i Kinsarvik i Ullensvang. Hardangertun har også eigen leirskule og tilknytt familiepark.

## Historie
Rundt 1950 starta Nils L. Instanes opp Hardanger Planteskule på tomta til det som i dag er Hardangertun. Fordi planteskulen fekk mykje folk på vitjing, valde Instanes å starta opp kafé. Kaféen arrangerte etter kvart også utedans mellom frukttrea, og vart til slutt utvida til campingplass. I 1962 valde Instanes å leiga ut Hardangertun, for sjølv å reisa til USA for å driva restaurant.

I 1979 vende han attende til Noreg og bygde ut campingplassen Hardangertun med familiehytter, saman med kona Ingebjørg. 

I 1982 vart Hardangertun Leirskule etablert.

I 2004 kjøpte Hardangertun opp Hardanger Feriepark, og gav han namnet Familieparken Hardangertun. 

## Fakta
I dag har Hardangertun overnattingskapasitet til over 200 personar + teltplasser. 

Leirskulen er blant landets mest besøkte. Her kan ein tilby både fjellklatring, kabelbane, rapellering, bogeskyting, kanopadling, fiske og sjøvet, luftgeværskyting, fyrstehjelp, lokal kulturhistorie og turar i Husedalen.

Familieparken kan tilby både minigolf, vassklier, badebasseng, hoppetelt, bilbane, bondegard, trampoline, båtar og eigen kafé.

## Kjelder
* Nettsidene til Hardangertun