open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kaikohe

**Kaikohe** er ein småby og administrasjonssenteret i Far North District på New Zealand, om lag 260 km frå Auckland. Det er den største innlandsbyen og den byen som ligg høgast over havet i regionen Northland. 

Ved folketeljinga i 2006 var folketalet i Kaikohe 4113. Byen er eit livleg handels- og tenestesenter for eit vidstrekt landbruksdistrikt med eit oppland på omkring 28&nbsp;000 menneske. 

## Historikk

Staden var opphavleg ein maorilandsby kalla «Opango». Kaikohe er kjend som kultursenteret til den store Ngā Puhi-iwien. Tidleg på 1800-talet plyndra ein rivaliserande maoristamme landsbyen, og rømlingar overlevde i lundar av eit lokalt treslag, kohekohe (*Dysoxylum spectabile*) på Tokareireia (Kaikohe Hill). Etter denne hendinga vart landsbyen kjend som «Kaikohekohe» (*kai* tyder 'mat'), men dette vart seinare avkorta til «Kaikohe».

Krigarhøvdingen Hone Heke slo seg ned i Kaikohe etter at stridane var over, og døydde der i 1850. Nevøen hans, som også heitte Hone Heke (parlamentsmedlem for valkrinsen Northern Maori), budde òg i Kaikohe. I april 1911 vart eit monument av han avduka på Kaikohe Hill av fungerande statsminister, Sir Tui Carroll. Ein park i byen har fått namn etter Rawiri Taiwhanga, ein maori som svært mykje tyder på var den første kommersielle meieribrukaren på New Zealand. Han mjølka kyr og selde smør alt i 1834. Jarnvegen nådde fram til byen i 1914, og dette førte til ei sterkare utbygging av landbruket i distriktet.
Under den andre verdskrigen var byen base for eit amerikansk militærsjukehus og ei avdeling bombefly. 
I byen ligg også ein «pionerlandsby», eit 1800-tals northlandssamfunn, attskapt med all sin fargerike atmosfære, historie og detaljar.

## Geografi
Byen ligg i åssidene etter ein vulkan og er omgjeven av fleire tidlegare māori pa. Landskapet er for ein stor del bølgjande sletter, men i den vestlege enden av byen reiser Kaikohe Hill seg til 300 m.o.h., og herifrå er det utsyn over dei imponerande sanddynene på stranda langs Hokianga Harbour og over landsbygda mot sør og aust og til Mount Hikurangi (625 moh.).

Nord for det vulkanske høgdedraget Putahi ligg innsjøen Lake Omapere, fem km lang, men berre to til tre meter djup. Kring fem km mot aust ligg den vesle landsbyen Ngawha Springs - staden der varme vasskjelder strøymer ut til overflata frå vulkanfeltet Ngawha geothermal field. Det nye fengselet i Northland ligg i nærleiken.

## Attraksjonar
Kaikohe ligg strategisk plassert i sentrum av distriktet, og er innfallsport til nokre av dei kjende naturperlene på New Zealand. Innanfor ein radius på 50 km ligg den kjende Bay of Islands og kauriskogane Waipoua, Puketi og Omahuta. Heller ikkje så langt unna ligg hamnene Whangaroa og Hokianga, sandsteingrottene Waiomio, mange vakre strender og bortgøymde bukter og den historiske byen Kerikeri.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* Heimeside til Kaikohe
* Om Kaikohe i Te Ara - The Encyclopedia of New Zealand
Hava nagila

**«Hava nagila»** (hebraisk הבא נגילה) er ein jødisk song skriven av Abraham Zvi Idelsohn til ein hasidisk folketone.  Namnet til songen tyder «Lat oss gleda oss», og han er dimed mest brukt som ein feiringssong.  Songen er ein av dei best kjende jødiske folkesongane og er ofte brukt i populærkultur som eit symbol for jødedommen.

## Opphav og oppdaging

Tonen som me i dag kjenner som «Hava Nagila» var opphavleg ein niggun — ein slags ordlaus song — sungen av hasidiske jødar i Sadigora, ein ukrainsk landsby.  Ei gruppe Sadigorer-hasidim flytta til Jerusalem rundt slutten av 1800-talet.  Der var tonen oppdaga i 1915 av Idelsohn, som då var leiaren hjå musikkorpset i den ottomanske hæren.  Idelsohn var svært oppteken av å ta opp, skriva ned og samla gamle jødiske folkemusikktradisjonar frå ulike land.  Han meinte at dei kunne brukast som grunnlaget for ein ny nasjonal musikkstil for det jødiske folket, og prøvde å skriva nye visetekstar på hebraisk som kunne passa dei gamle melodiane.  Mangein av dei vart svært populær mellom jødar i dagens Israel.

## Ein ny songtekst

I 1918 planla Idelsohn ein feiringskonsert i Jerusalem for å hylla den britiske sigeren over det ottomanske imperiet.  Han valde den hasidiske tonen frå Sadigora, og skreiv for han ein songtekst på hebraisk.

Utgangspunktet for songen var det 24. verset i den 118. salmen, som Idelsohn skreiv om for å få det fyrste verset i songen:
:*Ze hayom asah adonai, nagila venis'mecha bo*
:«Dette er dagen som Herren har gjort; lat oss jubla og gleda oss no!»

I seinare år hevda Moshe Nathanson at det eigentleg var han som skreiv songteksten som tolvåring medan han var elev hjå Idelsohn,  men denne påstanden gjekk Idelsohn aldri med på.

## Utbreiing

Den fyrste førestillinga gjorde songen svært omtykt i Jerusalem.  Songen snart spreie seg over heile landet og vidare i verda, der han vart oppfatta som ei palestinsk-jødisk folkevise.  I løpet av 1920- og 1930-åra kom songen til å verta inkludert i dei fleste songbøkene for jødiske barn.  Songen, som i opphav var roleg, fekk ein raskare rytme, og ved sluttinga av 1940-åra var han sungen og dansa som ei *[[hóra]]*-dansevise.  Songen vart meir og meir folkekjær, og er i dag ein vanleg del av dei fleste jødiske feiringar.  Han har også funne ein plass i populærkulturen, og har vorte spelt av ei rekkje jødiske og ikkje-jødiske musikarar, som Josephine Baker, Harry Belafonte, Neil Diamond, Bob Dylan, Connie Francis, Lena Horne og André Rieu.

## Kjelder

*James Loeffler, «Hava Nagila's Long, Strange Trip » på MyJewishLearning.com
*Lawrence Bush, «Moshe Nathanson: The Reconstructionist Who Wrote "Hava Nagila"» *Reconstructionism Today* Vår 2003.

## Bakgrunnsstoff
*Video der Andre Rieu framførar Hava Nagila i Albert Hall (på Youtube).
Engelbrektsopprøret

**Engelbrektsopprøret** er namnet på eit opprør i Sverige frå 1433 til 1436 med sentrum i Dalarna og Bergslagen i Sverige som spreidde seg over heile Svealand og Götaland. Opprøret fekk namnet sitt etter Engelbrekt Engelbrektsson.
Opprøret førte til at Engelbrekt blei vald til rikshøvedsmann og at kong Erik av Pommern blei avsett, og inleidde oppløysinga av Kalmarunionen.

Opprøret byrja i 1433 etter misnøye med den lokale futen i Västerås, den danske Jens Eriksen «Jösse Eriksson». Erik av Pommern, som var konge av Sverige, Danmark og Norge under Kalmarunionen, hadde overført klagene til riksrådet. Rådet fann at klagene stemde, men fogden blei ikkje avsett. Opprøret varte til 1436 og blei formelt bilagt ved ein seremoni på Stora torget i Kalmar etter at kongen hadde gått med på å styre saman med riksrådet.
Aegidius

:*Sjå og heilage [[Egidius]]*

**Aegidius** (død 465) var ein romersk general og *[[magister militum]]* i Gallia. Aegidius gjorde opprør i 461 då keisar Majorian blei avsett og avretta av Ricimer, *magister militum* i Italia. Ricimer utropte ein marionett, Libius Severus til keisar og avstod Narbonne til visigotarane mot at desse tok seg av Aegidius. Aegidius sigra over visigotarane i eit slag ved Orléans i 463, kanskje med støtte frå den frankiske kongen Childerik I. Med base i Soissons styrte Aegidius delar av nordre Gallia i revolt mot keisaren i Roma fram til han blei snikmyrda hausten 465. Sonen til Aegidius, Syagrius, arvet faren sin maktbase i Soissons og fortsette å styre området som ein slags gallisk-romersk konge.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aegidius|Aegidius]]» frå ,  den 8. juni 2010.*
SMS-språk

**SMS-språk** er ei skriftleg slangform som særleg er vanleg i tekstmeldingar sende mellom mobilar, men blir og brukt i mellom anna chatting på Internett. Stilen er prega av forkortingar og bruk av tal i staden for bokstavar og z i staden for s.

Språket utvikla seg blant ungdom i takt med at mobiltelefonar blei meir vanlege i slutten av 1990-åra. Det blei påverka av dei små, klønete mobiltastatura og at meldingane berre kunne innehalda 160 teikn.

Ettersom mobilar er blitt meir avanserte, med betre tastatur og ordlister, er det blitt mindre vanleg å bruka SMS-språk.

## Døme på uttrykk og tydingar
* *CU* – (*see you*) sest
* *d* – det
* *F2F* – (*face to face*) andlet til andlet 
* Gp - (gjer på?)
* *GID* – glad i deg; dessutan *KGID* – kjempeglad i deg
* *oxo* – også
* *koz* – kos/klem
* *wsup* - (*what's up?*) Kva skjer?
* *kgd* - kva gjer du? (bokmål: *hvd* - hva gjør du?)
* *kk* - okei
* *me2* - me too
* *bynn* - begynne
* *idk* - (*i dont know*) eg veit ikkje
* btw-(by the way) forresten
* m8-(mate) kompis
* ty-(thank you) takk
* wp-(well played) bra spelt
* gg-(good game) bra spel
* 1RGI-(energi) energi
* 4E-(forever) for alltid
* 7K-(sjuk)
Ngozi (fleirtyding)

**Ngozi** kan visa til:

* Byen **[[Ngozi]]** i Burundi
* Småbyen **[[Ngozi i Zambia]]**
* **igbo[[namnet Ngozi]]**
* **[[Ngozi i folketrua]]**, ein type hemnande ånder av avdøde i det sørlege Afrika
Støl

**Støl**, eller **støyl**, er ein mjølkeplass i utmarka. Ofte kunne ein gå frå garden til stølen og tilbake att på éin dag, og ei budeie kunne vitja stølen morgon og kveld for å mjølka. Mange stølar låg likevel så langt unna at ein gjerne gjekk til stølen om kvelden, mjølka kyrne, overnatta i selet (selhus), mjølka om morgonen, før ein gjekk heim for å arbeida, vanlegvis ta del i slåtten, heime på garden ut over dagen, til det atter var tid for draga til støls. Nokre stader er ordet «støl» brukt synonymt med «seter». Ein mjølkeplass med flor, men utan sel, kan då kallast ein **mjøstøl**.

## Førhistorisk støl

Det er spor etter busetnad i fjellet langt bak i førhistorisk tid. Det kan vera vanskeleg å vita kva aktivitet ein skal knyta til desse spora. I steinalderen har busetningsspor i fjellet ofte samanheng med jakt. Frå bronsealderen byrja ein i stor utstrekning å nytta beiteressursane i fjellet, men det er få spor etter busetnad som kan daterast til bronsealderen. Det er ein del kokegroper i fjellområde som er daterte til bronsealderen. Det er vanleg å tenkja seg at ein ikkje hadde permanente stølshus i bronsealderen, men at gjetarar fylgde husdyra og at kokegropene er spor etter at desse gjetarane laga seg mat.

Frå jarnalderen har me mange spor etter stølsbruk, særleg i Vestlandsfjella. Dei mest vanlege arkeologiske spora frå denne aktiviteten har me i form av tufter, kokegroper og skålgroper. Enkelte stadar er det mange tufter samla på ein stad, medan andre stadar ligg tuftene meir spreidde. Det finst enkelte spreidde tufter som kan daterast til hundreåra før Kristus, men i hovudsak kan ein datera stølstufter til perioden frå romartid og frametter. Det var fyrst på slutten av 1970-talet at arkeologane vart klar over tidsdjupna som er i enkelte stølsområde. Det var særleg ved dei mange arkeologiske undersøkingane i samband med utbygging av fleire vassdrag på Vestlandet at ein kunne påvise førhistorisk stølsbruk i stor utstrekning.

På mange av dei kjende førhistoriske stølane finn ein jordfaste steinar med skålgroper. Dette er bakgrunnen for at desse helleristningane også er blitt kalla stølsristningar.

## Sjå òg
* Seter

## Kjelder
*Reinton, L. 1955. Sæterbruket i Noreg.
*Skrede, M.A. 2002. Utmark og gard. Nærstudie av tufteområde i Friksdalen i Leikanger, Sogn og Fjordane. Upublisert hovudoppgåve i arkeologi frå Universitetet i Bergen.

## Bakgrunnsstoff
* ''Stølskona'', Statens filmsentral, i samarbeid med Norsk folkemuseum
Far North District

**Far North District** på New Zealand er — som namnet seier — det nordlegaste distriktet i landet, og det ligg på nordenden til Nordøya.

## Geografi
Distriktet ligg heilt nord i regionen Northland, og er det største av distrikta denne regionen er sett saman av. Det strekker seg frå nesa og vikene i nordenden av halvøya Aupouri Peninsula, forbi Ninety Mile Beach og i sør sentralt på halvøya North Auckland Peninsula, der han omfattar både Bay of Islands og Hokianga.

Nord i distriktet ligg byane Kaikohe og Kaitaia, lenger sør byar og omland ved Bay of Islands (Kerikeri, Paihia, Russell, Opua, Kawakawa og Moerewa), og ei rekkje mindre busetnader kring Hokianga Harbour (Omapere, Opononi, Rawene, Panguru, Kohukohu, og Horeke).

## Populasjon
Ved folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet i distriktet 55 845 menneske, og 40 % av desse rekna seg som maoriar. I det siste tiåret har busetnaden — i motsetnad til nasjonale og internasjonale trender — vorte aukande rural. Den største byen, Kaitaia, har eit folketal på så vidt over 5200, i Kaikohe, administrasjonssenteret i distriktet, er folketalet 4100.

## Lokalstyre
Far North District Council vart danna ved samanslåing av områda Mangonui, Hokianga, Whangaroa og Bay of Islands County Councils.

## Bakgrunnsstoff
Baltimore

**Baltimore** er den største byen i delstaten Maryland i USA og ein av dei viktigaste hamnebyane i landet. Byen er nesten heilt omkrinsa av Baltimore County, unnateke i sør. Sjølve byen Baltimore er uavhengig, og ikkje del av noko fylke.

## Historie
Byen vart grunnlagd i 1729, og oppkalla etter baron Baltimore, ein av dei britiske grunnleggjarane av kolonien Maryland. Hamna tente opphavleg tobakkshandelen i byen. Men seinare tente ho også den amerikanske samhandelen med Europa og Karibia. Då Philadelphia var okkupert av britane i 1777, hadde kontinentalkongressen møte i Baltimore.

I 1827 vart den første jernbanelina i USA, Baltimore & Ohio Railroad, opna i Baltimore.

Hamna utvikla seg på 1800-talet til den nest største innvandringshamna i USA, etter New York.

## Folk frå Baltimore

*Frank Zappa (1940–1993), musikar, komponist
*John Bolton (f. 1948), tidlegare rådgjevar til USA sin president
*Ta-Nehisi Coates, forfattar

## Bakgrunnsstoff
* http://www.ci.baltimore.md.us  (engelsk)
* http://www.baltimoretourism.com (engelsk)

## Kjelder
* Frå Wikipedia på bokmål
Kaipara District

**Kaipara District** er eit distrikt i regionen Northland på Nordøya på New Zealand. Byen Dargaville er administrasjonssenter i distriktet.

## Geografi
Kaipara District er dei låge åsområda kring dei nordlege breiddene til Kaipara Harbour, ei stor, naturleg hamn som opnar seg mot Tasmanhavet. 

Det grovt sett trekanta distriktet strekkjer seg frå ei avsmaling på halvøya North Auckland Peninsula sør for Maungaturoto i søraust, til skogområdet Waipoua Forest i nordvest, og strekker seg herfrå nedetter vestkysten til Kaipara Harbour. Distriktet er delt i to av elva Wairoa River og tilførsleelvene som tømmer seg i nordenden av Kaipara Harbour.

## Populasjon
Byane Dargaville, Maungaturoto og Kaiwaka og områda omkring hadde ved folketeljinga i 2013 eit innbyggjartal på 18 960. Av desse bur om lag 4250 i Dargaville, som er den største busetnaden i distriktet.

Populasjonen er for ein stor del rural, og held til i mindre busetnader som ligg spreidd omkring i det bølgjande landskapet. Området kring Dargaville er kjent for å ha mange innbyggjarar som stammar frå Dalmatia.

Den næraste større byen er Whangarei, 45 km nordaust for Dargaville.

## Lokalstyre
Kaiparadistriktet er delt i fire område:
* Dargaville
* Otamatea
* Central
* West Coast

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til distriktsstyresmaktene
Nikolai Stokholm

**Nikolai Stokholm** () er ein dansk fotballspelar. Han spelar midtbane for Viking Fotballklubb. Der han er kaptein (drakt nummer 7). Han har spelt for Viking FK sidan 2006. Tidlegare klubbar han har spelt for er AB, Odense.
Hvannadalshnúkur

**Hvannadalshnúkur** (uttalt *kvanna-dals-Hnokur* med trykk på fyrste staving), au skrive *Hvannadalshnjúkur*, er det høgaste fjellet på Island. Siste offisielle høgdemåling er frå 2005 og seier 2109,6&nbsp;m. Hvannadalshnúkur er ein del av stratovulkanen Öræfajökull og ligg i utkanten av Vatnajökull. Han er au ein del av Vatnajökull nasjonalpark.

## Kjelder
Bygdedyret

**Bygdedyret** er eit omgrep skapt av forfattaren Tor Jonsson, om negative sider av livet på den norske landsbygda. Bygdedyret er blitt kalla «den rurale versjonen av Jantelova».

I 2011 avduka Linda Bakke ein skulptur av «Bygdedyret», laga av traktor- og gravemaskindelar, i Hamar.

## Kjelder

* Anette Strand Sletmoen, Bygdedyret kan beskues i Hamar, *Nationen*, 10.09.2011.

## Bakgrunnsstoff
* Bokmelding frå Dag og Tid 
* Bygdedyret kan beskues i Hamar i *Nationen*
Fylkesveg 72

:*Sjå òg [[Fylkesveg 72 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 72** (**Fv72**) går mellom Berg i Verdal og riksgrensa ved Åbo. Veglengda er 52,8&nbsp;km.

Han tar av frå E6 på Berg og går i retning sør-aust gjennom Inndalen til Sandvika og frå der nordover til Åbo grense. I Sverige går vegen vidare til Järpen.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma tredde i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
### 

*  Stamphusmyra
* Arm frå Stamphusmyra til Verdalsøra (1,6&nbsp;km)
**   Verdalsøra,  til  Fleskhus (5,0&nbsp;km)
*  frå By til Nes (4,0&nbsp;km)
*  frå Valstad til  Heitlo (4,4&nbsp;km)
*  Nes
*  frå Levring til Tromsdal (5,0&nbsp;km)
*  Stene skanse
*  Sandvika i Verdal
*  Endepunkt Åbo grense
*  i Sverige

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 74

**Fylkesveg 74** (**Fv74**) går mellom Formofoss i Grong og riksgrensa ved Murusjøen. Veglengda er 97,7&nbsp;km.

Han tar av frå E6 ved Formofoss og går austover til riksgrensa, i Sverige vidare til Gäddede og Strömsund.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma tredde i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
### 

*  Formofoss
*  frå Formofoss til  Torneset

*  frå Skjelbred til Ågård (3,6&nbsp;km)
*  frå Sandvika til  Tunnsjørøyrvika i Røyrvik
*  Eidet bru
*  Endepunkt Murusjøen grense
*  i Sverige.

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 705

:*Sjå òg [[Fylkesveg 705 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 705** (**Fv705**) går mellom Værnes i Stjørdal og Brekken i Røros. Veglengda er 144,6 km.

Han tar av frå europaveg 6 ved Værnes og går sørover forbi austenden av Selbusjøen til Selbu sentrum, vidare retning sør-aust til Tydal. Frå Tydal går vegen sørover til Aursunden og austover langs Brekkfjorden til Brekken der han møter riksveg 31.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma tredde i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

*  
* Sandfærhusbrua (≈300 m)
* Hell
**Arm Øyvegen til Hell stasjon (0,4&nbsp;km)
** til  Rotvoll i Trondheim
**Hell stasjon
* frå Hell til Sørkilflåa
* frå Dravenget til  Lånke (6,9&nbsp;km)
* frå Elvran til Brennmoen (2,7&nbsp;km)
* frå Elvran til Ytteråsen (6,6&nbsp;km)
* Brennmoen

* frå Tømra til  Hommelvik i Malvik
* frå Garberg til Alset (3,2&nbsp;km)
* frå Uglem til Uglan (1,4&nbsp;km)
* frå Eidem til Flønes (2,2&nbsp;km)
* frå Skarodden til Renå
*Mebond
* frå Evjen til Kyllo (4,4&nbsp;km)
* Kyllo,  frå Kyllo til  Moslett (0,7&nbsp;km)
*Kommunal veg frå Rollset til  Rollset bru
* frå Tuset til Drivvoll (3,3&nbsp;km)

* frå Ås til Østby (1,4&nbsp;km)

* frå Myrmoen via Glåmos til  Kroken
* Brekken

## Bakgrunnsstoff
Vreid

**Vreid** er eit norsk metalband.
Dei fleste av medlemene i Vreid er tidlegare medlemer av det nedlagde bandet Windir (alle med unntak av Ese).
Etter at frontmannen for Windir, Valfar, fraus i hel ei vinternatt i Sogndal, kjente medlemene av gruppa at dei ikkje lenger kunne halda fram, sidan Windir var Valfar sitt prosjekt frå byrjinga. Medlemene valde dimed for å byrja på eit nytt, eiget prosjekt som fekk namnet «Vreid».

I motsetnad til Windir fokuserer ikkje Vreid seg lyrisk på urnorske historier om Noreg og særleg Sogndal, men heller mot den kalde krigen, og særskildt fokus på *[[jernteppet]]*. Dei er nett som Windir sine tekstar skrive både på «sognamaol» og på engelsk.

## Medlemer
* *Hváll* - (Bass)
* *Steingrim* - (Trommer)
* *Sture* - (Vokal, gitar)
* *Ese* - (Gitar)
* «Strom» - (Gitar)

## Diskografi
* *Kraft* - (2004)
* *Pitch Black Brigade* - (2006)
* *I Krig* - (2007)
* *Milorg* - (2009)
* *V* - (2011)
* *Welcome Farewell* - (2013)
* *Solverv* - (2015)

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Moerewa

**Moerewa** er ein liten by med med eit innbyggjartal på 1536 ved folketeljinga i 2006. Ved teljinga i 2001 budde det 1662 menneske her. Byen ligg i regionen Northland på Nordøya på New Zealand. Ein uvanleg stor del av innbyggjarane reknar seg som māori — over 80 % av populasjonen. Byen ligg nær Bay of Islands, fem km vest for Kawakawa.

Moerewa er ein tenesteby for landbruksnæringane som ligg kring han, hovudverksemda er slakteriindustri som voks fram på 1940-talet. Under dei økonomiske nedgangstidene på 1980-talet vart mange av verksemdene i byen sterkt påverka, og arbeidsløysa steig. På grunn av dette har folketalet i byen svinga i dei seinare åra, sjølv om det no er teikn som tyder på økonomisk oppgang i distriktet.

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til Moerewa
Europaveg 14

**Europaveg 14** (**E14**) er ein 461 kilometer lang europaveg som går frå Trondheim i Noreg til Sundsvall i Sverige, der han møter europaveg 4. Mellom Trondheim og Stjørdal følgjer han same trasé som europaveg 6. Den norske delen av vegen mellom Stjørdalshalsen og riksgrensa er 67,1 km lang.

Heile traseen er som følgjer: Trondheim - Stjørdal - Skurdalsvollen (grense Sverige) - Østersund - Sundsvall.

## Knutepunkt

## Sjå òg
* Europaveg 14 i Noreg
* Europaveg 14 i Sverige

## Bakgrunnsstoff
Mo i Rana

**Mo i Rana** (sørsamisk ) er ein by i Rana kommune i Nordland. Han er den fjerde største byen i Nord-Noreg. Mo hadde status som ladestad frå 1923 til 1964, og har hatt bystatus frå 1997.

Mo i Rana ligg inst i Ranfjorden, like sør for Saltfjellet og Polarsirkelen. Mo vart tidlegare omtala som «Jernverksbyen». Då Norsk Jernverk vart nedlagd i 1988, gjekk byen gjennom ei omfattande omstilling, og byen vert no marknadsført som «Polarsirkelbyen».

## Geografi
Jernbanestasjonen for Nordlandsbanen ligg ved fjorden, går gjennom byen og deler byen i to. Stasjonen vart opna i mars 1942. På sjøsida ligg den gamle bydelen på Moholmen i tillegg til eit område som på 1990-talet vart fylt ut og bygd ut med hotell, Statens Innkrevingssentral, TAG systems, treningssenter og bustadar. På den andre sida av jernbanen ligg «jernverksbyen» sitt sentrum, med kjøpesentra, rådhus og gågater. Det er vegsamband vidare nordover over Saltfjellet til Fauske og Bodø, og sørover til Mosjøen og Trondheim, mot vest til Nesna, mot aust over Umbukta til Sverige. Det ligg ein flyplass på Røssvoll, kring 13&nbsp;km fra sentrum.

## Kultur
«Havmannen» er Ranas eigen ‘lille havfrue’, ein del av Skulpturlandskap Nordland, laga av Antony Gormley og avduka 6. mai 1995.

## Kjende ranværingar
* Bjørn Alterhaug - jazzmusikar og komponist
* Stig Bang - forfattar og kulturpersonlegdom
* Jonny Ditlefsen - fotballdommar
* Tor Arne Fiskum - tidlegare toppdommar
* Guttorm Guttormsen - komponist og musikar
* Ivar Hartviksen - forfattar og filmskapar
* Tor Jacobsen - lokalhistorisk inspirert forfattar, tidlegare journalist
* Per Karstensen - tidlegare stortingsrepresentant, Arbeidarpartiet
* Hanna Kvanmo - tidlegare stortingsrepresentant og parlamentarisk leder, SV
* Inge Myrvoll - tidlegare stortingsrepresentant, no ordførar i Rana, SV
* Elin Nilsen - skiløpar
* Ole Tobias Olsen - «Nordlandsbanens far»
* Trond Jøran Pedersen - tidlegare skihoppar og hopplandslagstrenar
* Tom Sandberg - tidlegare kombinertløpar
* Trond Sollied - tidlegare fotballspelar, no trenar
* Laila Stien - forfattar frå Hemnes, voks opp i Rana
* Tor-Arne Strøm - stortingsrepresentant, Arbeidarpartiet

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Grensehandel Bildete frå gamle og nye Mo i Rana  
* Isbre- Svartisen og Okstindan
* Nettutgåva av Rana Blad
* Rana Museum 
* Vikafestivalen
* Sjonstock 
* Sjona Rockefestival
* Radio 3 Rana 
* Mo i Rana frå Jernbaneverket sitt stasjonsoversyn: Mo i Rana
* Norsk Jernbaneklubb si stasjonsdatabase: Mo i Rana
* moirana.com - lokal portal for Mo i Rana
Norsk Jernverk

**A/S Norsk Jernverk** (stifta 19. juli 1946 i Mo i Rana, nedlagd 9. juni 1988) var eit norsk industriføretak, eigd av den norske staten. Opprettinga av jernverket vart vedteke av Stortinget for å gjera Noreg meir sjølvforsynt av stål, i tillegg til å bidra til styrking av landsdelen Nord-Noreg.

Den såkalla &laquo;Jernsakan&raquo; gjaldt Noreg si trong for å sikker forsyning av stålplater. I etterkant av andre verdskrig såg ein det som viktig å byggja opp innanlands produksjon. I staden for alternativet Orkanger vart Mo i Rana vald; her var det allereie rike førekomster av jernmalm, i tillegg låg staden nær kraftverket i Glomfjord.

Ved kjøp av Dunderland Iron Ore Company i Mo i Rana i 1947 og Rana Gruber på Storforshei i 1962 vart tilgjenge på malm sikra; hovudsakleg magnetisk magnetitt og lågmagnetisk hematitt. 

## Litteratur
* T. Grønlie, *Jern og politikk 1945—1955. AS Norsk Jernverk — beslutningsprosessen fra plan til produksjon*, Oslo 1973. Stortingsmelding nr. 38 (1978—79).
* Unn Kristin Daling, *Etableringa av norsk koksproduksjon; Norsk Koksverk A/S 1960-70, (1997/98)*, i &laquo;Jernverk og samfunnsendring. Tretten bidrag til historia om jernverket og Mo i Rana&raquo;, Trondheim 2003

## Bakgrunnsstoff
Kristiania Sporveisselskab

**Kristiania Sporveisselskab** (på folkemunne *Grønntrikken*) var det første selskapet som dreiv sporvognstrafikk i Oslo (Kristiania). Selskapet blei stifta i 26. august 1874 som eit privat aksjeselskap, 6. oktober 1875 gjekk første tur. Selskapet hadde då tre liner, alle trafikert med hestesporvogn: Stortorvet&ndash;Vestbanen, Stortorvet&ndash;Homansby og Stortorvet&ndash;Oslo (Gamlebyen). Linenettet blei utvida fleire gonger fram til 1911. Hestesprovognene blei erstatta av elektriske i perioden 1899&ndash;1900.

I 1905 kjøpte Kristiania Sporveisselskap opp Kristiania Kommunale Sporveie. Frå 1912 hadde det eit samarbeid med konkurrenten A/S Kristiania Elektriske Sporvei. Selskapa blei innløyst og slått saman til det kommunale aksjeselskapet A/S Kristiania Sporveier (frå 1925 A/S Oslo Sporveier) i 1924 då konsesjonane deira gjekk ut.

## Kjelder
* *Oslo byleksikon*. Oslo 2000. ISBN 82-573-0815-3
* Fasting, Kåre. *Sporveier i Oslo gjennom 100 år. 1875&ndash;1975.* A/S Oslo Sporveier, 1975.
Okaihau

**Okaihau** er ein liten by i regionen Northland på Nordøya i New Zealand, like nord for Kaikohe. Han ligg i Far North District. Ved folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet 717, i 2001 690, og i 1996 642.
Kartkoordinatar: 

## Kommunikasjon
I 1923 vart det opna ei jarnvegslinje til Okaihau frå knutepunktet med North Auckland Line ved Otiria. Arbeidet med å forlengja linja frå Okaihau til Hokianga og Kaitaia gjekk svært sakte, men i 1936 var ho praktisk talt ferdig fram til Rangiahua. Ein gjekk bort frå å byggja linja vidare, då dette ville bli svært kostnadskrevjande. Linja vart dermed kjend som *the Okaihau Branch* og Okaihau vart den nordlegaste jarnvegsterminalen på New Zealand. 

I 33 år vart passasjerane frakta i kombinerte togsett for passasjer- og godsfrakt på denne sidelinja, fram til det vart sett inn skjenebussar i passasjertransporten i 1956. Dette vart ein svært populær reisemåte, men vognene var ofte utsette for mekaniske feil, og vart tekne ut av trafikken i 1967. Passasjertrafikken heldt fram med kombinerte togsett til 1976, godstrafikken til 1987. 

Det har kome framlegg om å opna linja på nytt til transport i skogindustrien, men dette er det hittil ikkje vorte noko av.

Riksvegen *State Highway 1* går gjennom byen.

## Bakgrunnsstoff
* Te Ara - The Encyclopedia of New Zealand, kart og omtale av distrikt og stader i Northland (engelsk).
Forstadsbane

**Forstadsbane** er skjenegåande persontransport mellom ein by og ein eller fleire forstadar. Han går helt på eigen trasé, skjerma frå annan trafikk. Forstadsbane er ein funksjon, ikkje ein spesiell type materiell, både sporvogn, tunnelbane og jarnbane kan vera forstadsbanar. For liner som går både som forstadsbane og som sporvogn, har omgrepet bybane blitt nytta.

Når ei sporvogn køyrer på eigen trasé som forstadsbane, er det etter eit regelverk heimla i Jernbanelova. Når ho køyrer gatelangs, er det etter reglar heimla i Vegtrafikklova.

## Kjelder
Vitskap i 1820

**Vitskapsåret 1820** er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1820.

## Hendingar
### Astronomi
* Grunnlegginga av Royal Astronomical Society i London.

### Biologi
* Afrikansk villhund blei undersøkt og skildra av Coenraad Jacob Temminck, opphavleg som *Kapp-jakthund*.

### Geografi
* 27. januar: Den engelske marinekapteinen Edward Bransfield var den første som såg Antarktis.
 
### Fysikk
* Hans Christian Ørsted oppdaga sambandet mellom elektrisitet og magnetisme.
* André-Marie Ampère fann fram til lovane bak elektrodynamikk.

### Matematikk
* Charles Xavier Thomas de Colmar konstruerer «Arithmometer», den første masseproduserte reknemaskinen.

### Medisin
* Christian Friedrich Nasse formulerte Nasses lov: blødarsjuke råkar berre menn og blir overført genetisk av upåverka kvinner.

## Prisvinnar
* Copleymedaljen: Hans Christian Ørsted, dansk fysikar og kjemikar

## Fødde
* 24. mars - Alexandre-Edmond Becquerel, fransk fysikar (død )
* 16. april - Victor Alexandre Puiseux, fransk astronom og matematikar (død )
* 2. juli - William John Macquorn Rankine, skotsk fysikar (død )
* 2. august - John Tyndall, irsk fysikar (død )

## Døde
* 19. juni - Joseph Banks, britisk botanikar (fødd )
Raufoss Idrettslag

**Raufoss Idrettslag** er eit idrettslag på tettstaden Raufoss i Vestre Toten kommune som vart stifta i 1918. Klubben har grupper for fotball, handball, langrenn, skihopp, friidrett, orientering, symjing og turn.

## Fotballaget

Fotballaget har i mange år vore det beste i Oppland, med mellom anna ein fjerdeplass i 1. divisjon i 2000 og femteplass i 2001. I 2004 rykte klubben ned til andre divisjon, men i 2006 rykte han opp att til Adeccoligaen (1. divisjon).

## Bakgrunnsstoff
* Nettsida til Raufoss Idrettslag 
* Raufoss Fotball
Fylkesveg 715

:*Sjå òg [[Fylkesveg 715 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 715** (**Fv715**) går mellom Namdalseid og Trondheim over Fosenhalvøya.

Han tar av frå E6 ved Ila og går vestover langs sørsida av Trondheimsfjorden til Flakk der det går ferje til Rørvik i Rissa. Frå der går vegen ein mils veg nordaust langs nordsida av Trondheimsfjorden til Vanvikan før vegen går nordvestover Fosen gjennom Skaugdalen i Rissa, Åfjord, Roan, Osen. Frå Osen går vegen austover til han møter fylkesveg 17.

## Historikk
Vegen mellom Mælan i Stjørna og Årnes i Åfjord vart opna i 1950. Vegen mellom Rødsjø og Olsøy i Skaugdalen vart opna på byrjinga av 1960-talet. Den nyaste delen av vegen er strekninga Brattjer-Sundet i Osen. Den delen stod ferdig i 1978. Då fekk Rv724 Sundet-Fossli vegnummer Rv715.

Den 31. januar 2006 vart Arnevik bru riven vekk av flaumen. Ein person omkom då bilen han køyrte, hamna i elva. 9. februar vart ei provisorisk bru opna og ei ny bru vart innvigd i desember 2007.

Fylkesveg 715 i Osen mellom Sundet og kommunegrensa ved Vikvatnet er del av *Nordfosen veimiljø*. 21. desember 2009 kunngjorde riksantikvaren at Nordfosen veimiljø skulle fredast.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
### 

*  Fossli

* Steinsdalen
*  frå Sundet til Vingsand
*  Straumholbrua (180 m)
*  Store Holmsund bru (160 m)
*  frå Vikvatn til Storvika i Roan (7,4&nbsp;km)

*  frå Reppkleiv til Nordskjør

*  Åfjord kyrkje, til Stoksund
*  Årnes bru (ca. 90 m)
*  Stordalsvegen frå Årnes til Ugedal, Rømma og Aunet
*  Mælan bru (ca. 35 m)
*  Mælanakken
*  Arnevik bru (58 m)
*  Mørretunnelen (154 m)
*  frå Mørre til Vorpbukt (5,8&nbsp;km)
*  frå Mørreaunet mot  Follafoss i Verran

*  Krinsvatnet vestover via Bjugn og Ørland til Orkanger
*  Rødsjø sørvestover til Stjørna
*  Olsøy mot nordaust via Verran til Steinkjer, og til Keiserås
*  Skaudalbrua (103 m)
*  frå Kråkmo til  Lerstad
*  frå Keiserås til Olsøy
*  frå Fagerlia til  Tunge
*  Vanvikan nordover langs fjorden via Leksvik sentrum og Mosvik til Inderøy

*  frå Rørvik til  Sund
*  Ferje frå Rørvik

* til Flakk (25 min., 2 turar/time)
*  Flakk 
Bynesveien
* Trolla
*   frå Ilsvika til  Rotvoll, og til  Kroppan

## Referansar

## Bakgrunnsstoff

* Ferjeinfo Flakk-Rørvik
Fylkesveg 720

:*Sjå òg [[Fylkesveg 720 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 720** (**Fv720**) går mellom Hjellebotn i Steinkjer og Keiserås i Indre Fosen.

Han tar av frå fylkesveg 715 ved Keiserås og går mot nordvest til Leira. Fra Leira går han i rett linje mot nord-aust gjennom Skaugdalen forbi Olsøy der han kryssar Fv715, vidare langs Verrasundet, Beitstadfjorden og Beitstadsundet til Hjellebotn der han møter fylkesveg 17.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma tredde i kraft fekk han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Hjellebotn

* frå Malm til  Almlia (9,8 km)
* frå Follafoss til  Mørreaunet i Åfjord
* frå Verrabotn til  Meltingen

* Stobrua (32 m)
* Olsøy
*  Einebakk
*  frå Seter til Einebakk (5,4 km)
*  frå Foss til  Bestvoll (7,1 km)
*  Leira, til  Rødsjø
*  frå Flyta til   Reinskloster (8,2 km)
*  frå Mo til  Hermstad
*  frå Tjønnbakken til  Denstad (2,9 km)
* Keiserås

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 751

:*Sjå òg [[Fylkesveg 751 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 751** (**Fv751**) går mellom Turifossen og Kopperå i Meråker. Veglengda er 2,5&nbsp;km.

Han tar av frå E14 ved Turifossen og går austover til Kopperå.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma tredde i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Turifossen
*Endepunkt Kopperå

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 755

:*Sjå òg [[Fylkesveg 755 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 755** (**Fv755**) går mellom Leksvik kommune og Inderøy kommune. Veglengda er 91,2 km.

Han tar av frå riksveg 715 ved Vanvikan i Leksvik kommune, går austover gjennom Mosvik, frå der på bru over Skarnsundet til Inderøy der han møter europaveg 6 ved Røra.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Vanvikan 
*Seter
*Hindrem
* Sprangaksla tunnel (205 m, 4,10 m høy)
* Bjørnåa (ca. 20 m)
* frå Grande til Skjelbred (4,8 km)
* frå Grandefjæra til Aune
*Leksvik sentrum
* frå Røstad til Øvre Dretvik (7,8 km)
* frå Hagen til  Testmann Minne (1,3 km)
* Aune

* frå Meltingen til  Verrabotn i Verran
* frå Grande til Sliper (12,2 km)
* frå Braset til  Prestvågen 
* Skarnsundbrua (1010 m)
* frå Utøya til  Kjerknesvågen
* Røvika til  Gangstadkorsen
* Sundnes
* frå Sundnes til Sundneshamn (1,5 km)

* Sakshaug gamle kyrkje
* Straumen
* Straumen bru (202 m)
* Flagvegen frå Sund til  Røra (6,6 km)
* frå Loråsmarka til  Røskje (4,1 km)
* Røra

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 756

:*Sjå òg [[Fylkesveg 756 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 756** (**Fv756**) er ein av Noregs kortaste skilta fylkesvegar, berre 537 meter lang, og går mellom Sandvika i Verdal og riksgrensa ved Sandvika.

Han tar av frå fylkesveg 72 i Sandvika og går til riksgrensa ved Sandvika.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Sandvika i Verdal
* Endepunkt Sandvika grense
* i Sverige

## Bakgrunnsstoff

* Gamle postkort frå Sandvika
Fylkesveg 757

:*Sjå òg [[Fylkesveg 757 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 757** (**Fv757**) går mellom Verdalsøra og Vollen i Verdal. Veglengda er 28,6&nbsp;km.

Han tar av frå E6 i Verdalsøra og går austover til Vollen.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma tredde i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

*Endepunkt Verdal hamn
* Verdalsøra
* Verdalsøra
*  Verdalsøra,  til  Fleskhus (5,0&nbsp;km)
* Tindbrua (172 m)
* Stiklestad
* frå Stiklestad til Krog
* Lyng
* Krog
* Volen
* frå Lundskin til  Stiklestad kyrkje
* Vuku
* frå Vollen til Sørvera (36,9&nbsp;km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 753

**Fylkesveg 753** (**Fv753**) går mellom Åsen i Levanger og Mo i Frosta. Veglengda er 21,8 km.

Han tar av frå E6 i Åsen og går i retning sør-vest til Mo.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreformen tredde i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Åsen
* frå Hellem til Tinnbru
* Bergsve
* frå Hopla til Hopla kai (1,6 km)
* Hoplatunnelen (199 m, 4,10 m høy)
* Frostaporten tunnel (287 m)

* frå Ulvik til  Kvamme (4,1 km)
* frå Juberg via  Hotran i Levanger til  Skogn
* frå Viken til  Vinge (1,2 km)
* frå Logtun til  Presthus
* frå Kråklund til  Lein (2,7 km)
* frå Mostad til Tautra

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 758

:*Sjå òg [[Fylkesveg 758 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 758** (**Fv758**) går mellom Stene skanse og Vuku i Verdal. Veglengda er 3,4&nbsp;km.

Han tar av frå riksveg 72 ved Skansen og går nordover til Vuku.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma tredde i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Stene skanse
* Vuku

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 752

:*Sjå òg [[Fylkesveg 752 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 752** (**Fv752**) går mellom Hegra og Okkelberg i Stjørdal. Veglengda er 8,7&nbsp;km.

Han tar av frå E14 i Hegra og går nordover til Okkelberg.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma tredde i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Hegra
* frå Skjelstad til Kleven (4,7&nbsp;km)
* frå Rømo til  Hofstad (6,8&nbsp;km)
* Kleven
* frå Gederås til  Halsøen (12,6&nbsp;km)
* frå Okkelberg til  Langstein (13,6&nbsp;km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 760

:*Sjå òg [[Fylkesveg 760 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 760** (**Fv760**) går mellom Grong og Overhalla. Veglengda er 19,8&nbsp;km.

Han tar av frå E6 ved Grong og går vestover langs Namsen til Overhalla.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma tredde i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Medjå bru
* Vie
* frå Vie via  Skottleiken bru til  Valskrå (1,1&nbsp;km)

* frå Skogmohøgda til  Skogmo (0,8&nbsp;km)
* Bjøra bru

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 761

:*Sjå òg [[Fylkesveg 761 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 761** (**Fv761**) går mellom Straumen i Inderøy kommune og Vist i Steinkjer kommune. Veglengda er 14,5 km.

Han tar av frå riksveg 755 ved Straumen i Inderøy og går nordover langs Borgenfjorden til Vist i Steinkjer der han møter europaveg 6.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

* Straumen
* frå Li til  Vist (9,0 km)
* Li
* frå Brakstad til  Gjørv
* Hegstad
* frå Heggstad til  Gangstad
* frå Gangstad til  Røvik
* Krogs

*
* Vist

## Bakgrunnsstoff
Skrekkfilm

**Skrekkfilm** er ein filmsjanger der målet med filmen er å framkalla sterke negative kjensler, som frykt eller avsky, hjå sjåaren. Historia dreier seg ofte om vondskap forårsaka av ein person, ei makt eller ei hending, gjerne i samband med overnaturlege fenomen. Sjangeren er nesten like gammal som filmkunsta sjølv, og kan sporast tilbake til kortfilmar laga av Georges Méliès i 1890-åra.

Skrekkfilmane er kjende for svært vonde og mektige personar. Gjengangarar i sogene er skremmande vesen som vampyrar, zombiar og andre former for gjenoppståtte døde, demonar, spøkelse, varulvar, eldgamle forbanningar, besetting, satanisme, kannibalar og utanomjordiske vesen. Seriemordarfilmar blir gjerne også plassert i skrekkfilmsjangeren.

Visse historier frå engelsk litteratur er blitt laga som skrekkfilmar fleire gonger, som *[[Frankenstein]]* (først filmatisert i 1908), *[[Dr. Jekyll og Mr. Hyde]]* (først filmatisert i 1910) og *[[Dracula]]* (først filmatisert i 1922, som *[[Nosferatu]]*).

Skrekkfilmen er ofte assosiert med låge budsjett og mindre kjente skodespelarar, men det er også blitt laga filmar innan sjangeren av store filmstudio og respekterte regissørar. Kjende filmar innan sjangeren er *[[Invasion of the Body Snatchers]]*, regissert av Don Siegel i 1956, *[[Rosemary's Baby]]*, regissert av Roman Polanski i 1968 og *[[Motorsagmassakren]]*, regissert av Tobe Hooper i 1974.

## Kjelder
### Fotnotar
Ole Tobias Olsen

**Ole Tobias Olsen** () var ein norsk skulemann, fotograf, salmediktar, organist, prest, ordførar og ingeniør. I ettertid er han mest kjend som «Nordlandsbanens far».

Etter utdanningstida arbeidde han som lærar ved Tromsø Seminarium (1851), deretter i Hadsel og Christiania (1855). I hovudstaden vart han ein ivrig talsmann for Nord-Noreg, og var med på å stifta Nordlændingernes Forening i 1862, saman med mellom anna Elias Blix.
Ingeniøren i han stod bak eit patent for blåkopiering.
Som planleggjar innan jernbaneutbygging utvikla han ideen om Nordlandsbanen opp til Røsvik, i tillegg til tanken om ei mogleg jernbaneline Mo i Rana-Haparanda-St. Petersburg-Peking (1881-82). 

Han fekk stipend til å samla inn eventyr, segn og folketonar frå Rana (1870), spesielt Dunderlandsdalen. Desse vart utgjevne i boka *Folketonar frå Nordland* (1982), i tillegg til at dei var med på ei plateutgjeve av Helgeland Kammerkor, *Folketoner fra Helgeland* (2005).
&laquo;Ole Tobias Olsen si muting&raquo; er resultatet av verksemd med skjerping i Dunderlandsdalen (1872-99).
Han var sokneprest i Hattfjelldal (1883-1904) og i Christiania (1905-1924), kjend som grundtvigianar. 

Ole Tobias Olsen var ein av de første som skaffa seg fotografiapparat i Noreg, og har etterlate seg ei stor samling fotografi, mellom anna utstilt ved Oslo Bymuseum. 
Olsen fekk tildelt St. Olavs Orden, riddar av 1. klasse. I 1912 vart han tildelt Petter Dass-medaljen.
Av Rana Blad vart han kåra til &laquo;Århundrets ranværing&raquo; (2000).
Ei byste av han er sett opp på garden Bjøllånes i Dunderlandsdalen.

## Bakgrunnsstoff
* Nasjonalbiblioteket har delar av fotosamlinga etter Ole Tobias Olsen
*
Fylkesveg 762

:*Sjå òg [[Fylkesveg 762 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 762** (**Fv762**) går mellom Steinkjer og Støa. Veglengda er 16,1&nbsp;km.

Han tar av frå europaveg 6 på Figga i Steinkjer og går austover til Støa.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma tredde i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt
###### 

*  Figga
* Figgjabrua (40 m)
*  Sannan
*Arm Namdalsvegen til Fjordgata (0,5&nbsp;km)
**  Fjordgata
*Arm Ogndalsvegen til Steinkjer stasjon (0,1&nbsp;km)
*Arm Kongens gate til Bogavegen (0,6&nbsp;km)
** Steinkjer bru (130,5 m)
** Bogavegen
* Midjo bru (105 m)
* frå Midjo til  Byafossen (2,5&nbsp;km)
* frå Vibe til  Heimstad
* frå Røysing til  Fossem (4,1&nbsp;km)
* frå Røysing til  Lein (10,7&nbsp;km)
* frå Stor-Augla til  Bruem (6,1&nbsp;km)
* frå Støa til  Hyllbrua (9,9&nbsp;km)
* frå Støa til Skjelstad

## Bakgrunnsstoff
Sensorisk nerve

**Sensoriske nervar** (eller **sansenervar**) er nervar som tek imot sensorisk stimuli og formidlar dei vidare. Dei er del av det perifere nervesystemet. Sensoriske nervar er danna av nervefibrar med reseptorar i sin perifere ende. Kvar reseptor er mottakeleg for ein bestemt type stimuli. Det finst eigne nervefibrar for kulde og varme (termoreseptorar), strekk og trykk (mekanoreseptorar) og smerte (nociseptorar).

Ute i periferien registrerer nervane stimuli. Desse stimulia går så inn i sentralnervesystemet som elektriske pulsar og gjennom ryggmergen til hjernen, der signala kan verta bearbeidde. Signalhandsaming kan òg skje på lågare nivå.

## Sjå òg
* sensorisk nervecelle
Babsk

**Babsk** er ein landsby i Polen mellom Łódź og Warszawa, nær Skierniewice ved elva. Landsbyen ligg i Rawa Mazowiecka fylke i Łódź voivodskap, og hadde i 2004 litt over 680 innbyggjarar. 

## Bakgrunnsstoff

* Babsk , ziemialodzka.pl
Standard Oil Company

**Standard Oil Company** var eit oljeselskap i USA. Føretaket vart grunnlagd i 1870 av John D. Rockefeller og vart bygd opp til eit av dei første multinasjonale føretaka. 

Mot slutten av 1800-talet kontrollerte Standard Oil heile 90 prosent av raffineringa og marknadsføringa av petroleum i tillegg til ein trededel av alle oljefelt i verda. Mange meinte at selskapet hadde ei for dominerande stilling, tilnærma eit monopol. Etter ei lang saksgang i rettsvesenet, gjorde høgsterett i USA i 1911 eit vedtak om at Standard Oil skulle delast opp i 34 ulike føretak.

## Sjå òg
* ExxonMobil 
* Esso
Skjelpadder

**Skjelpadder** er anapside krypdyr av ordenen *Testudines*. Dei er kjenneteikna ved at størsteparten av kroppen er dekt med eit hardt beinskal utvikla frå ribbeina, og ved at hovudskalla manglar andre opningar enn dei til auga og nasebor. Gruppa er den eldste nolevande krypdyrordenen; dei eldste fossilane som er funne stammar frå over 215 millionar år sidan. Per i dag finst det 300 artar skjelpadder, både på land, i ferskvatn og i havet.

## Skjelpadder i Noreg
I norsk fauna er skjelpadda ein særs sjeldan gjest. Likevel har det førekome nokre få observasjonar av havskjelpadde, både drive i land og frittsymjande utanfor kysten. Det er registrert totalt to artar her; uekte karett og havlêrskjelpadde.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Testudines|Testudines]]» frå ,  den 10. juli 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Nord-Rana

**Nord-Rana** er ein tidlegare kommune i Nordland fylke, del av Mo formannskapsdistrikt frå 1837.

Nord-Rana vart skild ut som eigen kommune frå Mo den 1. januar 1923. 

Den 1. januar 1964 vart kommunane Nord- og Sør-Rana og Mo med tillegg av eit område frå Nesna kommune slegne saman til den nye Rana kommune. Nord-Rana hadde ved samanslåinga 11&nbsp;636 innbyggjarar.

Namnet Nord-Rana vert òg nytta om den inste delen (frå Hemnesberget til Mo i Rana) av Ranfjorden.

## Sjå òg
* Kommunestyreval i Nord-Rana
Maungaturoto

**Maungaturoto** er ein liten by i regionen Northland på New Zealand. Sjølv om folketalet i byen ved folketeljinga i 2006 berre var 837, er han den nest største busetnaden i Kaiparadistriktet.

Busetnaden ligg nær elva Otamatea River som munnar ut i Kaipara Harbour 25 km nord for Wellsford og 45 km sør for Whangarei.

## Historikk
Staden vart danna i første halvdel av 1860-åra då *the Albertland Company* skipa inn 3 000 nybyggjarar til Port Albert, på den sørlege breidda til elva Ōruawharo River. Dei fleste av desse starta med jordbruk. Tidlegare, alt kring 1840, kom dei første europearane til distriktet for å hogga tømmer i dei store kauriskogane som fanst her. No er produksjon av mjølk og mjølkeprodukt den viktigaste næringsvegen til byen.

## Anna
Ein stad om lag fem km sørvest for Maungaturoto er antipodepunktet til Gibraltar.

## Bakgrunnsstoff
* Dick Scott: *Seven lives on Salt River* Hodder and Stoughton and Southern Cross Books (1987) 
* Te Ara: The encyclopedia of New Zealand
Hjelset

**Hjelset** er ein tettstad i Molde kommune. Tettstaden har , ligg nord for Fannefjorden om lag to mil aust for Molde sentrum og har noko industri, ein del tenesteytande næringsverksemd og eit stort psykiatrisk sjukehus. Området er elles prega av jordbruk.

Hjelset vert ofte delt inn i fleire mindre stader, som etter kvart har vokse saman til Hjelset. Dei to viktigaste er Hjelset og Skjevik, som tidlegare utgjorde kvar sin skulekrets. Skulane i området er slått saman til ei administrativ eining under namnet Skjevik barne- og ungdomsskule, der gamle Hjelset skule no berre har elevar frå første til fjerde klasse, medan resten er fordelt på bygningane til Vikamyra skule og Skjevik ungdomsskule, som begge ligg på Skjevikåsen.

Innbyggjarane på Hjelset soknar til Kleive kyrkje eller Røbekk kyrkje.

Riksveg 62 til Sunndalsøra tek av frå Europaveg 39 ved Hjelset.