open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Høvestalsval

**Høvestalsval** er ei valordning der dei ulike vallistene får inn representantar i høve til kor stor oppslutning dei har fått blant dei som har stemt. Vallistene vil i dei fleste politiske val representere parti.

Høvestalsval blir brukt i dei fleste direkte og indirekte val til politiske verv i Noreg. Val til Stortinget, fylkesting og kommunestyre blir avgjorde ved høvestalsval. For dei fleste *indirekte* politiske val, som for eksempel val for samansetjing av formannskap og kommunale utval, eller fordeling av representantar på Stortingskomitéar kan det krevjast at valet blir halde som høvestalsval. Dette sikrar mindretal representasjon i høve til mandata i kommunestyret eller stortinget. I praksis forhandlar partia om fordelinga, og ofte blir det fremma berre eitt samla forslag, som deretter blir stemt over samla. 

Val av ordførar, utvalsleiarar, stortingspresident eller komitéleiarar må skje om fleirtalsval - fordi det er ein person som skal veljast. Dette hindrar ikkje at partia også her forhandlar, og blir samde om ei høvesvis fordeling av leiarverva. Men viss eit fleirtal av eit eller fleire parti vil bruke makta si, så er det vanlegvis ikkje noko formelt til hinder for at dette fleirtalet tar dei fleste, dei viktigaste, eller alle leiarverva.

Motsetnaden til høvestalsval er mellom anna fleirtalsval i einpersonskrinsar, som i det engelske parlamentsvalsystemet.
Faro

**Faro** er ein hamneby i Algarve i Portugal. Byen hadde 41&nbsp;934 innbyggjarar i 2004. Han er den største byen i Algarve og «hovudstad» for regionen.

## Historie
Faro blei erobra av maurarar i 1249.
Byen har vore bispesete sidan 1577.
Som mange andre stader i Portugal blei store delar av byen øydelagd av jordskjelvet i Lisboa i 1755.

## Natur
Ved Faro ligg naturreservatet Ria Formosa, ein lagune på over 170 kvadratkilometer som er rikt på dyreliv, særleg trekkfuglar om vår og haust.

## Næringsliv og institusjonar
Hamna i Faro har vore brukt til fiske og utførsel av frukt, kork og anna. Ein har også tradisjonelt levd på fiskehermetikkindustri her. Sidan midten av 1900-talet har turisttrafikk blitt stadig meir viktig.

Byen har eit arkeologisk museum, eit etnografisk museum og eit sjøfartsmuseum, 
Universitetet her, Universidade do Algarve, blei grunnlagd i 1979.

## Transport
Faro har ein internasjonal flyplass. Norwegian har blant anna ei flyrute til byen. Dette var den fyrste utanlandske flyruta til flyselskapet Norwegian.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Håkon Kolmannskog

**Håkon Kolmannskog** () er ein norsk avis- og forlagsmann frå Trondheim. Kolmannskog har vore engasjert i dei venstreradikale miljøa kring RV/Raudt og Raud Ungdom, og i målrørsla.

Kolmannskog starta den politiske karrieren si i Raud Ungdom, og vart sidan vald inn i sentralstyret. Han markerte seg i studentpolitikken for *Rød Front* i Trondheim. Seinare var han med å attreisa *Rød Front* ved Universitetet i Oslo. 

Frå 1996 til 1998 var Kolmannskog leiar i Norsk Målungdom. Perioden vert fyrst og fremst hugsa for Aksjon for språkleg rettferd i skulen (AFSRIS), der Norsk Målungdom protesterte mot framlegget til ny opplæringslov. I fleire år var han også aktiv i Studentmållaget i Oslo, mellom anna som nestleiar.

Han var tilsett som debattredaktør i avisa Klassekampen i nokre år, før han vart tilsett som leiar for det nyoppretta Forlaget Manifest i 2006. Sidan august 2012 har han vore forlagssjef i Det Norske Samlaget.
Feodosia

**Feodosia** (ukrainsk Феодо́сія; russisk Феодо́сия, gresk Θεοδοσία, **Theodosía**) er ein hamne- og ferieby på Krimhalvøya i Ukraina ved kysten av Svartehavet. Gjennom mykje av historia si har byen vore kjend som **Caffa** (ligurisk: *Cafà*) eller **Kaffa** (krimtatarisk: *Kefe*). Byen har litt over 100 000 innbyggjarar (2011).

Administrativt høyrer til byen og omlandet Feodosia kommune. Viktige næringar er turisme, fiske, bryggjing og konserveringsindustri.

## Historie

Feodosia vart bygt på 500-talet f.Kr. av joniske greske kolonisatorar frå Milet under namnet *Theodosia* (Θεοδοσία), det slaviske bynamnet er ei forvansking av dette. Området vart kjent for sitt rike jordbruk, om som byen var avhengig av. Under antikken var området del av Det bosporanske riket.

Theodosia vart mykje skadd av hunarar på 300-talet e.Kr. I dei fylgjande ni hundreåra var Theodosia ein mindre by, som vart kontrollert av høvesvis Romarriket, gotarar, khazarar, Austromarriket, kiptjakar, frå 1204 til 1261 Republikken Venezia, og deretter av mongolar (den gylne horden). Desse selde byen til republikken Genova år 1266. Frå 1296 til 1307 var Kaffa atter under Venezia, sidan igjen under Genova. Ein blømande handel oppstod i byen, som italienarane kalla for *Caffa*, og som stort sett hadde monopol på handelen på Svartehavet og som tente som fremste hamn og administrativt sentrum for dei geneusiske koloniane rundt havet, styrt av ein konsul. Byen hyste ei tid ein av dei største slavemarknadene i Europa.

Truleg spreidde svartedauden seg frå Asia via Kaffa år 1347 til resten av Europa. Ein smitteberande mongolsk hær under Janibeg kringsette byen mellom 1346 og 1347. Etter krigarane vart sjuke og døydde vart lika slengde inn i byen med katapultar, og smitta der bybuarane. Då dei genuesiske kjøpmennene flykta heim til Italia førte dei smitta med seg.

Då genuserane byrja legge seg i den osmanske vasallstaten Krim-khanatet erobra den osmanske hærføraren Gedik Ahmet Pasja byen år 1475. Kaffa, på tyrkisk *Kefe*, vart ein av dei viktigaste osmanske hamnene ved Svartehavet. Den osmanske byen fall for Tsar-Russland saman med resten av Krim i 1783. Han bytte offisielt namn til Feodosia (Феодосия), ei slavifisering av det greske namnet i år 1802.

Under andre verdskrigen vart byen erobra to gonger av tyske troppar, som gjorde stor skade på byen.

## Klima



## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Feodosija|Feodosija]]» frå , den 31. mars 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* WorldStatesmen- Ukraine
* Gamle Theodosia og myntane
* Turistguide
Greenlee Lough

**Greenlee Lough** er ein innsjø og eit nasjonalt naturreservat 5 km nord for Bardon Mill i Northumberland, nord i England. Greenlee er ein bresjø, og den største naturlege innsjøen i Northumberland.

Insjøen er eigd og forvalta som eit naturreservat av Northumberland Wildlife Trust og Northumberland nasjonalpark. Det er ein grunn innsjø med mykje vassplanter rundt. Det meste av reservatet er ope vatn. Innsjøen vart nytta som eit reservoar av romarane ved Hadrianmuren.

Tidlegare heldt Greenlee Sailing Club til ved innsjøen, men dei flytta i 1970-åra til Derwent-reservoaret nær Hexham. 

## Plantar og dyr
Langs breidda av innsjøen er det sivkratt, urter og myr. Her finst mykje fuglevilt, mellom anna  vadefugl som finn mat i det grunne vatnet og våtmarksområdet. Trekkfugl som songsvane, grågås og krikkand vitjar sjøen om vinteren.

Ved vatnet finst også oterar. Dei lever på å fanga fiskar som gjedde, mort, åbor og ål. Ein kvitkloa kreps, *Austropotamobius pallipes*, finst i innsjøen. Han er den einaste krepsearten som finst naturleg på Dei britiske øyane. Arten er i tilbakegang i Europa og Storbritannia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Greenlee Lough|Greenlee Lough]]» frå ,  den 31. mars 2010.*  

## Bakgrunnsstoff

*Northumberland National Park
Halleypike Lough

**Halleypike Lough** er ein innsjø ved Haughton common sør i Northumberland nasjonalpark, nordaust for Bardon Mill i Northumberland, nord i England. Innsjøen vart skapt i victoriatida og vert nytta til sportfiske.

## Verna artar

Ein kvitkloa kreps, *Austropotamobius pallipes*, finst i innsjøen. Arten i tilbakegang i Europa og Storbritannia go den einaste naturlege krepsearten på Dei britiske øyane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Halleypike Lough|Halleypike Lough]]» frå ,  den 31. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Hallington-reservoara

**Hallington-reservoara** ligg nær den vesle landsbyen Colwell i Northumberland i England, 11&nbsp;km nord for Corbridge. Hallington er faktisk to små reservoar: Hallington Reservoir West og Hallington Reservoir East, som er skild frå kvarandre av ein dam.

## Historie
Reservoara vart bygt på slutten av 1800-talet for Newcastle and Gateshead Water Company. Reservoara dannar ein del av ei rekkje reservoar langs A68-vegen som er knytt saman av tunnelar og akvedukter frå Catcleugh-reservoaret til Whittle Dene. Desse er drikkevasskjelder for Newcastle upon Tyne, Gateshead og dei omliggande områda.

## Flora og fauna
Skogområdet nordvest for Hallington Reservoir East bestor stort sett av furu og lerketre med noko bøk, piletre og platanlønn, og av planter finn ein mellom anna den sjeldne gulstarren.

Reservoaret er ein viktig stad for overvintrande fuglevilt, som brunnakke, krikand og villand, og om hausten vadefugl som strandvipe, hettemåse og  fiskemåse.

Det er observert ekorn, oter, grevling og flaggermus, samt kvitkloa kreps.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hallington Reservoirs|Hallington Reservoirs]]» frå ,  den 31. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Luftfoto
Holburn Lake and Moss

**Holburn Lake and Moss** er eit naturreservat i Northumberland i England aust for landsbyen Holburn.
Det har status som Special Protection Area og SSSI.

## Innsjøen
Innsjøen er kunstig og vart bygt i 1934. Her finn ein overvintrande bestandar av fugl som grågås frå Island. Fuglar som brunnakke og krikkand stoppar òg her. 

## Myra
Holburn Moss er ei torvmyr med mykje mose, samt andre myrplanter som lyng, myrull, tranebær og rundsoldogg. Myra har tidlegare vorte øydelagd av skogspløying. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Holburn Lake and Moss|Holburn Lake and Moss]]» frå ,  den 31. mars 2010.*
Kielder Water

**Kielder Water** er eit stort reservoar i Northumberland i Nordaust-England.  Det er eit av dei største reservoara i Storbritannia ut frå kapasitet og ligg i Kielder Forest. Han vart planlagt seint i 1960-åra for å sikre vasstilførsel til den aukande industrien i området. Bygginga føregjekk mellom 1975 og 1981 av AMEC/Balfour Beatty og vart opna av dronning Elizabeth II i 1982. Det tok to år før dalen var heilt fylt opp etter at bygginga var ferdig. 

Den tradisjonelle tungindustriens tilbakegang, samt meir vasseffektive industriprosessar og betre kontroll med vasslekasjar, gjorde reservoaret mindre nødvendig. Dette førte til mykje kritikk av det statsstyrte prosjektet, men i dei seinare åra har det likevel vist seg å vera nyttig. Undervasskjelder som tilfører vatn sikrar at reservoaret alltid er fylt opp, sjølv under langvarig tørke. Det gjer at det nordaustlege England alltid har nok vatn, medan sørlege område av England ofte vert tvungne til å innføre restriksjonar på vassbruk i tørkeperiodar. 

Reservoaret tener Tyneside, Wearside og Teesside. 

Kielder Water er eigd av Northumbrian Water og held 200 milliardar liter, eller 0,2 kubikkilometer med vatn. Rutland Water er det største reservoaret i Storbritannia ut frå areal, medan Kielder Water har den største kapasiteten. 

## Vasskraftverk
Ved Kielder Water ligg òg det største vasskraftverket i England. Det vart opna i 1982 og er eigd av Northumbrian Water. I 2005-2006 vart turbinane byta ut og kapasiteten auka, og har i dag ein kapasitet på 6 megawatt (MW). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kielder Water|Kielder Water]]» frå ,  den 31. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Kielder Water & Forest Park på VisitNorthumberland.com
*Kielder Water Sailing Club
Little Swinburne-reservoaret

**Little Swinburne-reservoaret** er eit lite reservoar i Northumberland i England om lag 1,5&nbsp;km aust for A68-vegen og om lag 14&nbsp;km nord for Corbridge.

## Historie
Reservoaret vart bygt mot slutten av 1800-talet for the Newcastle and Gateshead Water Company. Reservoaret er eit av ei rekkje reservoar langs A68 som er knytte saman via 
tunnelar og akvedukter frå Catcleugh-reservoaret til Whittle Dene. Desse er drikkevasskjelder for Newcastle upon Tyne, Gateshead og omliggande område.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Little Swinburne Reservoir|Little Swinburne Reservoir]]» frå ,  den 31. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sweethope Loughs

**Sweethope Loughs** er to innsjøar sør i Northumberland i England og mellom A68-vegen og A696-vegen. Dei ligg om lag 30 km vest for Morpeth, 6 km vest for Kirkwhelpington og 10 km aust for Bellingham. I nordvest ligg Great Wanney Crag og Little Wanney Crag.

Sweethope Lough er kjend som ein god fiskeplass med mykje regnbogeaure.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sweethope Loughs|Sweethope Loughs]]» frå ,  den 31. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Styx

**Styx** er i gresk mytologi den underjordiske elva som vert oppfatta som ei grense mellom livets rike og dødsriket.

Kharon var ferjekaren som på ein båt førte dei døde over elva Styx til Hades. Til betaling for skyssen la ein ein mynt, ein obol, under tunga på den døde. Om ein ikkje hadde gjort det fekk den døde ikkje passere Styx, men måtte i staden vere i eitt limbo midt mellom livet og døden i all æve. Ein del kjelder, både greske og romerske, seier liksom Dante at Kharon førte dei døde over Akheron og ikkje over Styx.

Gudinna Thetis gjorde de nyfødde sonen sin, Akhilles, usårleg gjennom å dyppe han i elva Styx. Men hælen som ho heldt i vart ikkje dyppa. Under den trojanske krigen vart Akhilles skoten i hælen av ei pil og døydde. Dette er opphavet til uttrykket akilleshæl.

## Gudinna Styx

Lik andre elvar hadde Styx ei eiga gudinne eller vassnymfe, som også vart kalla Styx. Ho var gift med titanen Pallas, og deira dotter var sigersgudinna Nike.

## Galleri

Crossing the River Styx.jpg|Landskap med Kharon som kryssar Styx. Måleri av Joachim Patinier frå ca. 1515–1524.
Thetis dipping Achilles in the River Styx by Thomas Banks 02.jpg|*Thetis dipping Achilles in the River Styx*. Skulptur av Thomas Banks



## Sjå òg
*Gjall i norrøn mytologi
*Yomotsuhirasaka i japansk mytologi

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Styx (mytologi)|Styx (mytologi)]]» frå , den 31. mars 2010.* 

## Bakgrunnsstoff
Whittle Dene

** Whittle Dene** er ein innsjø 19&nbsp;km vest for Newcastle upon Tyne i England og er eit kompleks av reservoar og reinseanlegg som er det siste stadiet i vassforsyninga til Newcastle upon Tyne og Gateshead.

## Historie
Komplekset vart bygt mot slutten av 1800-talet for Newcastle and Gateshead Water Company. Komplekset dannar ei rekkje av reservoar langs A68-vegen som er knytte saman via tunnelar og akvedukter frå Catcleugh-reservoaret til Whittle Dene. Desse er drikkevasskjeldene til Newcastle upon Tyne, Gateshead og omliggande område.

## Dyre- og planteliv
Det er mange forskjellige habitat rundt komplekset, med barskog og blandingsskog, nøytrale grassletter og myrlendte grassletter. Mot slutten av mars kan ein vanlegvis sjå dei første sandsvalene over reservatet, og sommaren mykje svale og seglarar. Fuglar som hekkar her er mellom anna toppdykkar og toppand.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Whittle Dene|Whittle Dene]]» frå ,  den 31. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Lough Beg

**Lough Beg** (frå gælisk *Loch Beag*) er ein liten innsjø nord for Lough Neagh i Nord-Irland. Innsjøen ligg på grensa mellom County Londonderry og County Antrim.

Church Island ligg i innsjøen og her låg det eit kloster før vikingtida. Om sommaren er det vanlegvis mogeleg å nå øya til fots. På grunn av dei mange sjeldne plantene og trekkfuglane som stoppar her, er området verna som ein del av Lough Beg nasjonale naturreservat.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lough Beg|Lough Beg]]» frå ,  den 31. mars 2010.*  


## Bakgrunnsstoff
*Northern Ireland Environment Agency: Lough Beg nasjonale naturreservat
Coney Island i Lough Neagh

**Coney Island** er den einaste busette øya i Lough Neagh i Nord-Irland. Ho ligg om lag 1 km frå Maghery i County Armagh. Coney Island har ei rik historie som går tusenvis av år bakover og ein trur at øya vart vitja av St. Patrick.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Coney Island, Lough Neagh|Coney Island, Lough Neagh]]» frå ,  den 31. mars 2010.*
Portmore Lough

**Portmore Lough** er ein liten innsjø sørvest i County Antrim i Nord-Irland som drenerer ut i den nærliggande Lough Neagh. Han har eit areal på 2,86 km². Innsjøen og breidda kring innsjøen har status som ramsarstad, *[[Special Protection Area]]* og *[[Area of Special Scientific Interest]]* (ASSI).
Sjøen er del av eit naturreservat for Royal Society for the Protection of Birds.

Nær innsjøen låg det tidlegare Portmore Castle, som blei reist i 1664 og fjerna i 1761. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Portmore Lough|Portmore Lough]]» frå ,  den 31. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Clea Lake

**Clea Lake** eller **Lough Clea** er ein innsjø like utanfor Keady i County Armagh i  Nord-Irland. Det gjev vatn til Keady-området og er ein populær fiskestad sør i Armagh.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Clea Lake|Clea Lake]]» frå ,  den 31. mars 2010.*
Enagh Lough

**Enagh Lough** (irsk *Loch Eanach*) er eit par innsjøar i Nord-Irland kalla East lake og Westlake, mellom Judges Road og Temple Road i Maydown. Ved botnen av innsjøane finst det vatn frå istida.

Øya Green Island ligg i innsjøen, òg kjend som Templetown Island eller Enagh Crannog. Det er mogeleg å vasse over til denne øya. Øya vart skapt av ein klan frå Dungiven.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Enagh Lough|Enagh Lough]]» frå ,  den 31. mars 2010.*
Ballysaggart Lough

**Ballysaggart Lough** eller **Black Lough** (irsk *Loch Bhaile an tSagairt* / *Loch Dhubh*) er ein innsjø i Dungannon i County Tyrone i Nord-Irland. Det er ein del av ein vassveg som vart skapt for å gje vatn til møllene i Moygashel

I 2002 drukna ein mann i innsjøen under ein symjetur.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ballysaggart Lough|Ballysaggart Lough]]» frå ,  den 31. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ipatjevklosteret

**Ipatjevklosteret** (russisk Ипатьевский монастырь) er eit munkekloster som ligg ved breidda av elva Kostroma, tvert over for byen Kostroma. Klosteret vart grunnlagt rundt 1330 av ein omvend tatar, murza Chet eller fyrst Chet. Mellom hans etterkomarar i mannslinja var Solomonia Saburova og Boris Godunov.

I 1435 slutta Vasilij II av Moskva fred med syskjenbarnet Vasilij Kosoj i Ipatjevklosteret. På den tida var klosteret ein kjend lærestad. Her oppdaga Nikolaj Karamzin ein serie med tre 1300-talskrøniker, mellom desse Nestorkrønika, no kjend som Ipatjevkodeksen.

Under den store urotida i Russland vart Ipatjevklostertet våren 1609 okkupert av støttespelarar til falske Dmitrij II. I september same året vart klosteret erobra av moskovitthæren etter ei lang kringsetjing. 14. mars 1613 kunngjorde herredagen *zemskij sobor* at Mikhail Romanov, som ei tid hadde vore i klosteret, skulle verte russisk tsar.

Størstedelen av klosterbygningane skriv seg frå 1500- og 1600-talet.  Treeiningskatedralen er berømt for sitt forseggjorde måla interiør.  Hovudinngangen frå elvebreidda vart teikna av Konstantin Thon. Privathuset til Mikhail Romanov vart restaurert etter ordre frå Aleksander II av Russland. Arkitekthistorikarar stiller seg tvilande til autensiteten til denne rekonstruksjonen. 

Klostersamfunnet vart oppløyst etter oktoberrevolusjonen i 1917. Ipatjevklosteret har sidan vore omfatta av fortidsminnevernet. Nyleg har styresmaktene vedteke å tilbakeføre klosteret til den russisk ortodokse kyrkja, trass i sterk motstand frå museumshald.

I september 2002 brann den store trekyrkja frå landsbyen Spas-Vezjij ned. Ho var frå 1628 og rekna som ei av dei mest verdfulle bygningane på kloster-/museumsområdet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ipatjevklosteret|Ipatjevklosteret]]» frå ,  den 31. mars 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*Bilete frå Ipatjevklosteret
Krimskrams

**Krimskrams** er eit omgrep som kan nyttast om snirklete skrift, utskorne mønster og likande. Det kan også visa til pynt eller ting som vert oppfatta som oveflødige og unyttige. På tysk kan ordet «Krimskrams» visa til «saker og ting».

Ordet «krimskrams» stammar frå tysk *Kram*, opphavleg eit ord for varer, typisk av lita verd (jamfør krambu). Førstedelen «krims» har inga tyding, men er ei reduplisering av «krams» med avlyd. Ord av same typen «snikksnakk», «virvar», «tripp trapp», «knick-knack» og «mishmash». 

## Kjelder

*
*
*
*«Der Krimskrams» og «Word of the Week: Krimskrams» (09.07.2015), DW.com
Loch of Aboyne

**Loch of Aboyne** er ein innsjø i Skottland. Han er kunstig danna ved Aboyne Castle ved Royal Deeside og ligg 2 km nordaust for Aboyne og 42 km sørvest for Aberdeen. Han vart bygd kring 1834 og vart nytta som eit reservoar for ei nærliggjande mølle. I vintarmånadane er et populært å drive curling på innsjøen, og i nyare tid har Aberdeen Water Ski Club halde til her. 

Den søraustlege delen av innsjøen fekk status som *[[Site of Special Scientific Interest]]* (SSSI) i 1984 på grunn av dei biologiske tilhøva. Han er eit viktig habitat for vassfugl og andre fuglar, og ofte kan ein sjå fiskeørn hente fisk frå vatnet. Det er òg ein viktig stad for sommarfugl.  

Aboyne Loch campingplass ligg på ei skogkledd halvøy som strekkjer seg ut i innsjøen, medan Aboyne Golf Club ligg like sørvest for innsjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch of Aboyne|Loch of Aboyne]]» frå ,  den 31. mars 2010.*
Loch Achray

**Loch Achray** er ein liten innsjø 11 km vest for Callander i regionen Stirling i Skottland.

Innsjøen ligg mellom Loch Katrine og Loch Venachar i hjartet av The Trossachs og har ei middeldjupne på 11 meter. Sørsida av innsjøen er skogkledd med fleire skogsvegar. Innsjøen er ein populær fiskestad og her finst mykje bekkeaure. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Achray|Loch Achray]]» frå ,  den 31. mars 2010.*
Annandale Water

**Annandale Water** er ein innsjø i Annandale i Dumfries and Galloway, sørvest i Skottland. Han er ein del av vasstenesta til Annandale og ligg nær Johnstonebridge i Dinwoodie og Newton Wamphray og  halvvegs mellom Moffat og Lockerbie.

SEPA, Scottish Environment Protection Agency, overvaker vasskvaliteten i innsjøen. 

Det er mykje fuglevilt ved innsjøen, mellom anna knoppsvane, gås og  villand.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Annandale Water|Annandale Water]]» frå ,  den 31. mars 2010.*
Loch Ard

**Loch Ard** (skotsk-gælisk *Loch na h-Àirde*) er ein innsjø i Loch Lomond and the Trossachs nasjonalpark i Stirling i Skottland.

Innsjøen er om lag 4&nbsp;km lang og 2&nbsp;km brei og går hovudsakleg frå aust til vest gjennom ein skjerma dal. Han vert rekna som kjelda til River Forth og ligg nedanfor Loch Chon. Den største øya i innsjøen heiter Eilean Gorm (Bluey /Green Island).

Det ligg ein segle- og roklubb ved innsjøen. Landsbyane Kinlochard og  Milton ligg ved breidda. Landsbyen Aberfoyle ligg 3&nbsp;km aust for innsjøen, medan fjellet Ben Lomond ligg i vest.

Loch Ard er omgjeve av familievenleg sykkelstiar.

Namnet på innsjøen kjem frå *àrd*, det skotsk-gæliske ordet for 'høg'. Klipperen «Loch Ard» frå 1800-talet vart kalla opp etter innsjøen. Det forliste i Australia ved det som sidan den gong heiter Loch Ard Gorge.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Ard|Loch Ard]]» frå ,  den 31. mars 2010.*
Karjol

**Karjol** er eit tohjula hestedrive køyretøy til persontransport. Nemninga «karjol» skriv seg frå fransk *carriole*, som er ei avleiing frå det keltiske *carrus*, og som betyr 'lett vogn'.

Karjolen romma ein kusk og ein til to passasjerar som alle sat i eit sete, plassert beint over hjulakslingen. Vogna hadde ein skvettskjerm i forkant, til vern mot sprut og hestelort, og ein polstra benk for passasjerane som vende framover. Karjolen var ofte utstyrt med nedfellbar kalesje for dei reisande. Karosseriet var lett, for å gjere farten høgst mogleg og spare hesten for kraftbruk.

Karjolen vart brukt av skyssbønder og postbønder til transport av embets- og bestillingsmenn og andre som var på reise. Postsendingar som var for store til å gå i ein sadelsekk vart ofte frakta med karjol. Mange hesteeigarar hadde ikkje karjol, men andre, og for dei nyttigare, farkostar på både to og fire hjul.

Karjolen var i Noreg i bruk frå kring 1800 til 1940-åra. I tiåra frå fyrste verdskrigen fram til 1940-talet vart han som framkostmiddel meir og meir bytta ut mot bilen.

## Bakgrunnsstoff
*Knut Knudsen:''Amerikansk Dame i Kariol''. Fotografi, 1873.
Loch Arkaig

**Loch Arkaig** er ein innsjø i Lochaber i Skottland, vest for Great Glen. Han er om lag 19 km lang og ligg 43 meter over havet. Den største djupna i innsjøen er om lag 91 meter. 

Innsjøen får vatn frå Dessarry og Pean, som renn gjennom dalar med same namn. Dei munnar ut i innsjøen heilt i vest ved busetnaden Strathan. Fjella i Lochaber ligg i nord og Forest of Locheil i sør. Innsjøen vert drenert av River Arkaig heilt aust i innsjøen, og denne renn vidare austover til Loch Lochy, gjennom Achnacarry.

Det ligg to små øyar aust i innsjøen. På den største av desse, Eilean Loch Airceig, ligg ruinane av eit kapell og den tidlegare gravstaden til Cameron-klanen. Ein veg frå Great Glen følgjer nordsida av innsjøen til Strathan og frå der stiar vidare til Knoydart, Glenfinnan og Loch Morar.

I 1746 vart det sagt at midlane til jakobittane vart gøymd her, den såkalla Loch Arkaig-skatten. 

Som med mange andre skotske innsjøar skal det ein gong ha vore ein kelpie i innsjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Arkaig|Loch Arkaig]]» frå ,  den 31. mars 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Innsjøen på Gazetteer for Scotland
Loch Awe

**Loch Awe** (skotsk-gælisk *Loch Obha*) er ein stor innsjø i Argyll and Bute i Skottland. Han har gjeve namn til ein landsby ved breidda, som vert kalla anten Loch Awe eller Lochawe.

## Innsjøen

Han er den tredje største innsjøen i Skottland ut frå overflatearealet som er 38,5 kvadratkilometer. Han er den lengste innsjøen i Skottland med ei lengd på 41&nbsp;km frå ende til ende, og ei gjennomsnittleg breidde på 1&nbsp;km.

Innsjøen går hovudsakleg frå sørvest til nordaust, omtrent parallelt til dei to fjordane Loch Etive og Loch Fyne. Via River Awe og Loch Etive vert innsjøen drenert vestover frå nordenden og ut i Atlanterhavet.

## Vasskraft
Det er to vasskraftverk ved Loch Awe. Den eine er ein vanleg turbinstasjon der ein har demd opp River Awe i Pass of Brander, og så fører vatnet gjennom underjordiske røyrleidningar til Loch Etive.

Den andre er eit meir uvanleg pumpekraftverk der ein nyttar ein kunstig innsjø i åsen over innsjøen. Vatnet vert pumpa opp i dette reservoaret i periodar med mykje vatn, og så seinare nytta til straumproduksjon når straumbehovet er størst.

## Turisme
Loch Awe er kjend for aurefiske. Det kjem òg laks gjennom innsjøen, som går vidare til River Orchy. Det ligg fleire ruinar av gamle slott på øyar i Loch Awe og i nordenden ligg eit av dei mest fotograferte slotta i Skottland, Kilchurn Castle, som om sommaren kan vitjast etter ein kort båttur.

## Historie
Det var frå Loch Awe og det omliggande området at Campbell-klanen etablerte seg som ein mektig familie. I 1308 slo Robert the Bruce MacDougall-klanen i slaget ved Pass of Brander nedanfor innsjøen.

## Sjå òg
* Innis Chonnell - ei øy i innsjøen

## Bakgrunnsstoff
* The Loch Awe community
* Videoreise i St Conan's Kirk, Loch Awe
Birnie Loch

**Birnie Loch** er ein innsjø nordaust i Fife i Skottland, like ved krysset mellom vegane A91 og B937. Han er ein kunstig innsjø som er danna etter at vatn har fylt opp eit tidlegare sandtak. 

Selskapet som dreiv sandtaket gav den tomme gropa til dei lokale styresmaktene som ein potensiell offentleg ressurs. Det vart halde ein konkurranse om å namngje innsjøen, og namnet Birnie Loch vart føreslått av ei lokal skulejente. 

Dette vatnet var eit av dei første av fleire slike vatn i området som vart gjevne til samfunnet. Det finst i dag mykje fugl, fisk, insekt og vassplanter ved innsjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Birnie Loch|Birnie Loch]]» frå ,  den 31. mars 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Black Loch

**Black Loch** er ein liten innsjø eller reservoar på grensa mellom regionane North Lanarkshire og Falkirk nær landsbyen Limerigg i Skottland.

Innsjøen vart forstørra tidleg i 1790-åra etter at det vart grave ut ein liten kanal på vestsida, slik at avrenning frå myra i nærleiken kunne renne ut i vatnet. Det vart òg bygd ei demning for å gjere innsjøen større, slik at vatnet kunne nyttast i Monkland-kanalen ved Woodhall. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Black Loch|Black Loch]]» frå ,  den 31. mars 2010.*
Castle Semple Loch

**Castle Semple Loch** er ein innsjø i Lochwinnoch i Renfrewshire i Skottland. Han var opphavleg ein del av ein eigedom med same namn og vert i dag forvalta av Clyde Muirshiel Regional Park som eit vassportsenter. Det ligg eit fuglereservat på nordsida av innsjøen. 

## Kollegiatkyrkje
Ruinane av den vesle Castle Semple kollegiatkyrkje ligg på nordsida av innsjøen. Ho vart bygd i 1504 av John, Lord Sempill, på same stad som Castle Semple frå 1200-talet, og vert i dag teken hand om av Historic Scotland.

## Castle Semple
Castle Semple House vart bygd i 1735 for oberst William MacDowell, som fekk det originale Castleton House øydelagd. Dette huset vart skildra av Crawford i 1710 med ein stor gardsplass og noko som såg ut som nokre særs gamle bygningar. 

Det nye Castle Semple var eit gotisk herskapshus med store hagar. Det brende ned i 1924 og ruinaen vart til slutt fjerna i 1960. Store portbogar og eit lite tempelfolly på ein haug nord for innsjøen er alt som er att etter eigedomen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Castle Semple Loch|Castle Semple Loch]]» frå ,  den 31. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Castle Semple Country Park  
*Castle Semple roklubb
Loch Chon

**Loch Chon** er ein innsjø oppfor Loch Ard, vest for landsbyen Aberfoyle i Stirling i Skottland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Chon|Loch Chon]]» frå ,  den 31. mars 2010.*
Clatteringshaws Loch

**Clatteringshaws Loch** er eit reservoar i Dumfries and Galloway sør i Skottland. Han vart skapt ved at River Dee vart demd opp som ein del av Galloway vasskraftverk.

## Bakgrunnsstoff
*Fritidsliv ved Clatteringshaws på nettsida til Forestry Commission

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Clatteringshaws Loch|Clatteringshaws Loch]]» frå ,  den 31. mars 2010.*
Loch Cluanie

**Loch Cluanie** (skotsk-gælisk *Loch Cluanaidh*) er ein innsjø nordvest i Highland i Skottland søraust i Glen Shiel. Han er eit reservoar bak Cluanie-demninga, som vart bygt av Mitchell Construction i 1957. Kvart år vert den gratis musikkfestivalen Midgey Death halden ved demninga i slutten av september.

Grenda Cluanie ligg på vestsida av innsjøen. Innsjøen er rikt på planter og småfugl, som lauvsongar og gjerdesmett.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Cluanie|Loch Cluanie]]» frå ,  den 31. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Panoramabilete av området
Loch Coruisk

**Loch Coruisk** (skotsk-gælisk *Coire Uisg*) er ein innsjø ved foten av Black Cuillin på Isle of Skye i Skottland.

## Geografi
Ein kan kome til innsjøen med båt frå Elgol, eller til fots frå Sligachan (om lag 11–12&nbsp;km).

Nordenden av innsjøen er omringa av Black Cuillin, som ofte er dekt av skyer. Frå sørenden går ei lita elv ut i fjorden Loch Scavaig. Innsjøen er nesten 3&nbsp;km lang, men berre nokre hundre meter brei.

## Kunst
Innsjøen er måla av fleire kunstnarar, mellom andre William Daniell (1769-1837), J.M.W. Turner (1775-1851), Sidney Richard Percy (1821-1886) og  Alexander Francis Lydon (1836-1917)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Coruisk|Loch Coruisk]]» frå ,  den 31. mars 2010.*
Loch Doon

**Loch Doon** (skotsk-gælisk *Loch Dhùin*) er ein innsjø i Carrick i Skottland.  River Doon renn ut frå nordenden av innsjøen, medan innsjøen sjølv får vatn frå Loch Enoch (i Galloway Hills) via Eglin Lane.

På 1200-talet låg det eit slott eigd av jarlane av Carrick ved innsjøen. Under den skotske sjølvstendekrigen vart det halde av Gille Brighde,  Sir Gilbert de Carrick, ein lokal adelsmann frå Carrick som overgav slottet til engelskmennene. Det vart snart gjenerobra av skottane. På 1400-talet var det ofte i hendene på Kennedy-klanen, men det var òg ei kort stund i hendene på MacLellan-klanen etter ei omleiring i 1446. Slottet vart øydelagd på 1500-talet av kong Jakob V som eit ledd i forsøket på å redusere makta til baronane.

Innsjøen vart demd opp i 1930-åra og vassflata vart heva kring 9 meter for å fungere som reservoar for Galloway vasskraftverk. Som reservoar har Loch Doon ein effektiv kapasitet på 82 millionar kubikkmeter. Når det regnar mykje vert vatnet ført til innsjøen frå Water of Deugh via eit tunnelsystem. Når ein treng vatn for straumproduksjon fører ein vatnet vidare til Kendoon-reservoaret, den første i ei rekkje vasskraftverk og reservoar langs Water of Ken.

## Bakgrunnsstoff
*Bilete av Loch Doon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Doon|Loch Doon]]» frå ,  den 31. mars 2010.*
Loch Dùghaill

**Loch Dùghaill** (òg anglisert som **Loch Doule** eller **Loch Doughaill**) er ein innsjø langs elva River Carron i Wester Ross i Skottland. A890-vegend og Kyle of Lochalsh Line, ei grein av Highland-jerbanelinje, går langs nordvestsida av innsjøen. Loch Carron ligg 8 km lenger ned elva. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Dùghaill|Loch Dùghaill]]» frå ,  den 31. mars 2010.*
Dunalastair Water

**Dunalastair Water** (skotsk-gælisk *Loch Dhùn Alastair*) er eit reservoar i Skottland som ligg mellom Loch Rannoch og Loch Tummel i Strath Tummel i Perth and Kinross. Reservoaret er bygt i samband med Tummel vasskraftverk. Innsjøen inneheld ein god del aure.

## Oversyn
Dunalastair Water har eit areal på 1,65&nbsp;km², og er 2,5&nbsp;km lang og 800 meter brei. Det vart skapt då elva Tummel vart demd opp i 1933 som ein del av Tummel vasskraftverk. På nordsida ligg fjellet Beinn a' Chuallaich og i sør Schiehallion.

Sjølve demninga er 65 meter brei og har to flaumportar og fleire overløp på grunn av vassmengdene ein stundom treng i elva.

## Biologi
Dunalastair Water er eit grunt reservoar og har ei middeldjpune på 1,5 meter. Dette gjev unike biologiske tilhøve for fuglar i området, og området kring innsjøen har status som *Site of Special Scientific Interest*. Av fuglar ein kan sjå ved innsjøen finn ein mellom anna songarar, lauvsongar, røyrdrum, fiskehegre, hegre og fuglekonge.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dunalastair Water|Dunalastair Water]]» frå ,  den 31. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Loch Eck

**Loch Eck** er ein innsjø nord for Dunoon i Argyll and Bute i Skottland. Han er 11 km lang. Bortsett frå Loch Lomond er han det einaste naturlege habitatet for haustsik.

## Bakgrunnsstoff
*Loch Eck

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Eck|Loch Eck]]» frå ,  den 31. mars 2010.*
Skogsnenetsisk

**Skogsnenetsisk** er eit samojedisk språk som blir snakka i den nordvestre delen av Sibir i Russland langs elvene Agan, Pur, Ljamin og Nadym. Det næraste slektspråket er tundranenetsisk.

## Litteratur

* Salminen, Tapani, Ackerman, Farrell (2006). "Nenets". i Brown, Keith. Encyclopedia of Languages & Linguistics. 8 (2 ed.). Oxford, England: Elsevier. pp. 577-579.
* Salminen, Tapani (2007). Notes on Forest Nenets phonology. 253. Helsinki, Finland: Suomalais-Ugrilainen Seura.
* Salminen, Tapani (1993). On identifying basic vowel dinstinctions in Tundra Nenets. Finnisch-Ugrische Forschungen. 51. Helsinki: Suomalais-Ugrilainen Seura. pp. 177-187.
Ivar Hippe

**Ivar Hippe** () er ein norsk journalist. Han har skrive fleire bøker og har vore konsulent for Gerd-Liv Valla. 

Hippe var med på å danna Latin-Amerikagruppene i Oslo, seinare Latin-Amerikagruppene i Norge.

## Verkliste
**Sosialdemokratisk presse i Vest-Europa*, 1987
**Det nye markedet i bedrifter: overnasjonalt eierbytte, finansspekulasjon og fusjonskontroll*, 1990
**Mektig og avmektig: [[Tore Tønne]], media og maktspillet bak kulissene*, 2003

## Bakgrunnsstoff
*- Røkke har også skyld ved nrk.no

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ivar Hippe|Ivar Hippe]]» frå ,  den 3. juni 2010.*
RS «Tordenskjold»

**RS 3 «Tordenskjold»** var den eldste redningsskøyta i redningsselskapet sin flåte. Ho vart bygd av Thor Jensen på Eidanger Baadbyggeri og sjøsett 9. november 1889. Ho vart bygd som losskøyte etter Colin Archer sine teikningar, for losane på Stråholmen. Som dei andre losskøytene til Archer var ho rigga med ei mast. Ho hadde ein jarnkjøl på 1,8 tonn og 4,4 tonn i ballast.

«Tordenskjold» vart kjøpt av Bergen Kreds av NSSR. Ho vart ombygd og fekk vasstette skott, garnering og banjer. Ho kom i drift i oktober 1893. Losane i Korsfjorden hadde ansvar for å bemanne og drive skøyta første året. I 1894 overtok redningsselskapet alt ansvaret for skøyta. 

Medan RS «Tordenskjold» var i redningselsskapet si teneste redda ho 81 menneske frå "ein sikker daude". Ho berga eller assisterte 269 fartøy.

Redningselsskapet selde «Tordenskjold» i 1905. Etter å ha hatt mange eigarar og mange ulike bruksområde vart skøyta kondemnert og senka i 1962.

## Kjelder
* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene* Norsk Maritimt Forlag 2002
Andvake (fleirtyding)

**Andvake** (norrønt *andvaka*) er eit ord som er bruka i fleire samanhenger:

* Andvake var namnet på stridsluren til kong Sverre. 
* «Andvaka» er eit kvede av Snorre Sturlason, nemnt i *Sturlunga soga*. 
* Andvake var namnet på eit forsikringsselskap som gjennom fusjonar har gått inn i Gjensidige Forsikring.
* *[[Avisa Andvake|Andvake]]* var ei venstre-avis som kom ut i Grimstad i 1880-åra.
* Siste halvåret målbladet *[[Svein Urædd]]* kom ut, hadde det skift namn til *Andvake*.
* *[[Romanen Andvake|Andvake]]* er ei forteljing av Jon Fosse, utgjeven i 2007.
Romanen Andvake

***Andvake*** er namnet på ei forteljing av Jon Fosse, utgjeven på Det norske Samlaget i 2007. Romanen handlar om ung kjærleik og om menneskeleg brutalitet, når eit ungt par som ventar barn er drive heimanfrå, og kjem inn til Bjørgvin for å finne arbeid og ein stad å bu. 

Forteljinga held fram i bøkene *Olavs draumar* (2012) og *Kveldsvævd* (2014). Forfattaren fekk i 2015 Nordisk råds litteraturpris for denne romantriologien.

## Romantittelen
Ordet andvake tyder 'søvnlaus' eller 'søvnlaust' (jf. «andvaken»). I norrønt kunne substantivet *andvaka* tyde både 'nattevak', 'søvnløyse', 'aktsemd' og 'vaktsemd' (bm. «årvåkenhet»).

## Kjelder
Ragnar Solberg

**Ragnar Tollef Lae Solberg** () var ein norsk diktar.  Nasjonalt kjent er han som lyrikar. Ragnar Solberg vart fødd på Fokstua på Dovre av foreldra  Anton Solberg og Marit Domaas. Ragnar Solberg levde så godt som heile sitt liv på Fokstua. Han gav ut fleire diktsamlingar både på riksmål og på dovremål. I tillegg var han ein aktiv skribent. Ragnar Solberg dreiv Fokstua hotell frå 1928.

## Verk
* *Is-Gud*, 1937.
* *Du fjell*, 1938.
* *Livs-skurd*, 1950.
* *Ljos*, 1953.
* *Kjærlighet til lyset*, 1966.
* *Dikt i utval*, 1968.

## Litteratur om Ragnar Solberg
* Lunde, Jon Vegard 1998: *Vindharpens mester: Ragnar Solberg, Diktaren på Dovrefjell*
* Myhren, Johs. 1985; *Dovrediktaren Ragnar Solberg*, side 68-80, Årbok for Gudbrandsdalen. Årgang 53. 1985.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Store Norske Leksikon om Solberg.
* Digitaliserte bøker av Ragnar Solberg hjå Nasjonalbiblioteket
Vasyl Ivantsjuk

**Vasyl Mykhajlovytsj Ivantsjuk** (ukrainsk: Василь Михайлович Іванчук), () i Berezjany er ein ukrainsk Stormeister i sjakk. På FIDE si rankingliste 1. september 2009 hadde Ivantsjuk ein rating på 2756, og var då rangert som den åttande beste spelaren i verda, og den beste i Ukraina.

Ivantsjuk slo for alvor gjennom i internasjonal toppsjakk då han vann Linares-turneringa i 1991. Fjorten spelarar var med, åtte av dei rangert mellom dei 10 beste i verda, mellom anna verdsmeisteren Garri Kasparov, og resten av deltakarane var også mellom dei 50 beste spelarane i verda. 

Ivantsjuk var etter dette tippa som ein sannsynleg neste verdsmeister, men slik har det ikkje blitt. Han har for det meste vore rangert blant dei ti beste spelarane i verda sidan 1990, og han har nokre gonger vore heilt oppe på andre plass. Men Ivantsjuk har til dels vore prega av dårlege nervar og har gjort tabbar i kritiske stillingar.  

Ivantsjuk har vunne mange sjakkturneringar. Dei viktigaste sigrane er Corus-turneringa i 1996, og Linares i 1989, 1991 og 1995. I FIDE-VM i sjakk 2002 spelte Ivantsjuk seg fram til finalen, men tapte finalekampen mot den då berre 18 år gamle landsmannen Ruslan Ponomariov i finalematchen.

## Bakgrunnsstoff
* Ivantsjuk sin rating hos Verdssjakkforbundet FIDE
* Ivantsjuk sine parti hos Chessgames.com 
* 45 kritiske stillingar frå Ivantsjuk sine parti
Valliste

**Vallister** blir brukt til å organisere val. Ved poliske val stiller dei ulike politiske partia med kvar si liste over dei kandidatene dei ynskjer å få valt inn i dei lokale eller nasjonale demokratiske organ, f.eks. parlament, kommunestyre, fylkesting osv. Også andre grupper enn parti kan stille lister, med basis i enkeltkandidatar, som bygdelister og på  anna geografisk grunnlag, og lister på grunnlag av enkeltsaker. Vallister blir brukt ved høvestalsval, når det skal veljast fleire kandidatar til det demokratiske organet.

Politiske parti stiller som regel med eigne lister. Men det hender også, oftast i lokalval, at fleire politiske parti går saman om ei felles liste, når dei er små og kan kome dårleg ut kvar for seg. Vallister er vanlege i representative demokrati.

Vallister blir også brukt ved andre høvestalsval, til dømes ved eit kommunestyre sitt val av formannskapsmedlemmar.

## Sjå også
* Kommuneval
* Fylkestingsval
Ruslan Ponomarjov

**Ruslan Olehovitsj Ponomarjov** (ukrainsk *Руслан Олегович Пономарьов*, () i Horlivka er ein ukrainsk sjakkspelar.

Ponomarjov fekk sjakkundervisning av faren frå sjuårsalderen. Han hadde stor framgang, og var eit sjakk-vedunderbarn. Han blei junioreuropamester allereie då han var tolv år gamal. Året etter vann han VM for si aldersklasse. Allereie i 1998 blei han Stormeister i sjakk. Då han hadde klart krava til tittelen var han berre 14 år og 17 dagar gamal, den til då yngste gjennom tidene. Denne rekorden har seinare blitt slått av 5 andre, mellom anna av Magnus Carlsen.

I 2002 vart Ponomarjov FIDE-verdsmeister i sjakk ved å vinne cupturneringa om FIDE-VM i sjakk, berre 18 år gamal. Han vart dermed den yngste verdsmeisteren i sjakk gjennom tidene. Han vann overraskande finalekampen mot landsmannen Vassilij Ivantsjuk. 

På denne tida vart det arbeidd med å sameine dei to VM-titlane i sjakk, og det var meininga at Ponomarjov skulle få ein VM-kamp mot Garri Kasparov i 2003. Denne tvikampen vart det aldri noko av. Ponomarjov var FIDE-verdsmeister fram til neste FIDE-VM, i Libya i 2004.

Per september 2009 ligg Ponomarjov på 13. plass på FIDE sin verdensranking, med ein rating på 2741.

## Bakgrunnsstoff
* Ponomarjov sin rating hos FIDE.com
* Ponomarjov sine parti hos Chessgames.com
* Heimeside for Ponomarjov på russisk og engelsk 
* 10 kritiske stillingar frå Ponomarjov sine parti
Feiemaskin

**Feiemaskin**, **vegkost**, eller **feielbil**. er ei kommunalmaskin som vert nytta for å fjerna søl og skrot frå vegar og opne plassar. Det som kostane på feieaggregatet samlar saman vert soge inn i ein oppsamlingstank. 

Det finst ulike typar, både sjølvgåande maskinar og feieaggregat monterte på traktorar og lastebilar. Når ein lastebil er ombygd til feiemaskin vert dei ofte kalla **feiebil**.

Feiebilar vert ofte nytta saman med spylebilar. 


Fil:Hako-Citymaster 1200 CityCleaner.JPG|Hako sjølvgåande feiemaskin.
Fil:Kehrmaschine Schmidt Swingo Stadtreinigung Hamburg Detail 13.jpg|Frontmonterte kostar på sjølvgåande feiemaskin.
Fil:Zametací auto Škoda v Novopetrovické ulici.jpg|Skoda feiebil.
Fil:GuentherZ 2008-04-27 0746 Wien MAN-Kehrfahrzeug MA48.jpg|MAN feiebil.
Fil:Stadtreinigung Hamburg MB Atego Kehrmaschine 04.jpg|Mercedes-Benz feiebil.
Fil:Fuso Canter sweeper trucks.jpg|Mitsubishi feiebil.
Fil:Stadtreinigung Hamburg MB Atego Kehrmaschine Detail 08.jpg|Feieaggrgat på ein feiebil. 
Fil:Zametací auto Pražských služeb (01).jpg|Her ser ein litt meir av feieaggregatet.
Fil:Hakotrac 2750 v.jpg|Minitraktor med kost.
Fil:Strassenkehrmaschine.jpg|Ei historisk hestedriven feiemaskin.
Sigurd Einbu

**Sigurd Einbu** () var ein norsk sjølvlært astronom frå Lesjaskog, kjent for å ha funne ein nova i stjernebiletet Gemini den 12. mars i 1912. Novaen fekk namnet Nova Geminorum 2. I 1912 innførte han òg ein ny klasse variable stjerner, RV Tauri-variabel. Han skreiv etternamnet sitt **Enebo** i store delar av den vitskaplege karrieren sin.

Einbu gjekk på Hamar offentlige lærerskole, og arbeidde som lærar i Øyer, Vågå og Sel før han vendte heim til Dombås. Han blei tidleg interessert i astronomi, men kunne ikkje ofre seg fullt for den astronomiske verksemda før han blei utnemnd til statsstipendiat i 1908. Han var initiativtakar til Norsk Novaselskap. Han fekk oppretta og dreiv ein magnetisk målestasjon på Dombås frå 1916. Han utførte talrike observasjonar av variable stjerner. Einbu gjorde mykje for å spreie astronomisk kunnskap og skape interesse for studiet av stjernehimmelen i Noreg. Han heldt foredrag, skreiv populærastronomiske artiklar og fleire bøker, mellom anna *Gjennom stjerneverdenen* (2 bind, 1923–24), *Bebodde verdner i nytt lys* (1928) og *Soler og atom* (1930). Huset han var fødd i er flytta til Dombås og vart 1985 opna som museum, Einbustugu.

Barndomsheimen *Einbustugu* er flytt frå Lesjaskog til Dombås, og er eit museum om han. 

I 2009 vart Einbudagane arrangert 16-19. september som ein del av astronimiåret.

## Prisar
Sigurd Einbu vart tildelt 
* Lindemannsprisen utdelt på Astronomische Gesellschaft sitt møte i Jena i 1906
* Atenogenes-Silva medaljen frå Sociedad Astronomica de Mexico i 1912
* Fridtjof Nansens belønning for fremragende forskning frå Nansenfondet utdelt av  Videnskapsakademiet i Kristiania i 1926.
* Gunnerusmedaljen frå Det Kongelige Vitenskapers Selskap i Trondheim i 1934.
* Æresmedlemskap i Norsk Astronomisk Selskap i Oslo 5.mai 1938.

## Litteratur
* *Stjernegransking i gamall og ny tid*. 1911
* *Vår sol*. 1922
* *Gjennem stjerneverdenen . 1 : Vor sol og dens følge*. 1923
* *Vår måne*. 1923
* *Gjennem stjerneverdenen . 2 : Melkeveiens soler : (fiksstjernene)*. 1924
* *Beobachtungen veränderlicher Sterne* I - XIV
* *Bebodde verdener i nytt lys*. 1928
* *Soler og atom*. 1930
* *250 in den Jahren 1903-1941 in Norwegen beobachtete Feuerkugeln : Errechnung der Radianten u. a.*. 1942
* *Dovre kommune gjennom hundreåret 1837-1937*. 1949
* *Lesja : litt frå den kommunale soga 1838-1938, og ymse anna*. 1949
* I tillegg var han ein flittig folkeopplysar med mange bidrag i tidsskrift og aviser

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Norddalsarkivet om Sigurd Einbu 
* R. Tambs Lyche. «Sigurd Einbu : Minnetale» I: *Det Kongelige norske videnskabers selskabs forhandlinger*; bd 19. 1946
Åse Thoresen

**Åse Thoresen** () var ein norsk songar (sopran) og underhaldningsartist frå Dombås. Ho debuterte i 1959 med tidsriktige, sentimentale slagerar. Sidan blei ho særleg kjent for å formidle norske folkeviser, og vart folkekjær blant anna gjennom fleire plateinnspelingar saman med broren, songaren og musikaren Børt-Erik Thoresen. Ho opptrådte i fleire av dei populære fjernsynsprogramma hans i NRK.

## Plateinnspelingar (utval)
* 1961-1966: *Norske Favoritter 1–7*  - slagersamlingar med fleire artistar, deriblant Åse Thoresen, utgitt på plateselskapet Triola
* 1966: *Viser ved peisen* - med Børt-Erik Thorsen, Triola
* 1969: *Folkelige viser* - med Børt-Erik Thorsen, Triola
* 1970: *Syng med oss vol. 1* - Triola
* 1971: *Syng med oss vol. 2* - med Arne Bendiksen og barn, Flora
* 1972: *Kom skal vi synge* - med Ingebrigt Davik, Karusell (plateselskap)
* 1974: *Kjære kom og dans med meg*- med Ingebrikt Davik, Karusell
* 1975: *Børt-Erik Thoresen med nogo attåt* - samleplate, Flora
* 1977: *Connie fra Hønefoss* - med Connie og Odd Grythe, EMI
* 1977: *En visebukett* - med fleire artistar, Philips
* 1981: *Sanger for de små* - med fleire artistar, Philips

## Bakgrunnsstoff
* Biografi i ''Norsk pop- og rockleksikon'' fra 2005