open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Creuse

:*For elva med same namn, sjå [[elva Creuse]]*
 

**Creuse** er eit departementet sentralt i Frankrike. Departementet ligg i regionen Limousin, og er kalla opp etter elva med same namn.

## Historie
Creuse er ein av 83 opphavlege departement som vart oppretta den 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart danna av den tidlegare franske provinsen la Marche.

## Geografi
Creuse er ein del av den regionen Limousin og er omringa av departementa Corrèze, Haute-Vienne, Allier, Puy-de-Dôme, Cher og Indre.

Departementet ligg i Massif Central og elva Creuse og sideelvane hennar renn gjennom området. Elva er demma opp fleire stader for å skape vasskjelder og for straumproduksjon ved hjelp av vasskraft. Typisk for eit indre område på det europeiske kontinentet har Creuse relativt kalde vintrar med noko snø fram til april, men òg varme somrar. Ein kan få litt regn her gjennom heile året sidan området har relativt høgt terreng. Topografien er hovudsakleg kuperte åsar med ofte bratte elvedalar i mellom. 

Av planteliv finn ein eik, ask, kastanje, hassel og kirsebærtre. Det ligg ikkje kommersielle vingardar her, og mykje av jordbruket baserer seg på kveg (charolais og limousin) og sauer.

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert kalla *creusois*. I løpet av dei to siste generasjonane har Creuse hatt det største fallet i folketal av alle franske departement, frå 164&nbsp;000 i 1960 til 124&nbsp;000 i 1999, eit fall på 24 %. 

## Turisme
Dei største turistattraksjonane er veggteppemuseet i Aubusson, slotta i Villemonteix, Boussac, Banizette og klosteret i Moutier-d'Ahun (med flotte treutskjeringar).

Sidan slutten av 1990-åra har Creuse vorte ein stor turiststad. Somrane er relativt varme, men ikkje så varme som lenger sør i Frankrike. Med skogar og få hus i landskapet, i tillegg til lite forureining, har mange personar frå nabolanda (hovudsakleg Storbritannia og Nederland, men òg Tyskland og Belgia) søkt om å få kjøpe eigedommar i Creuse. Husa her er billigare enn i t.d. Provence, og har rolege omgivnadar. 

## Bakgrunnsstoff
 
* 
* Prefekturet si nettside
* Portal for området Guéret
* Turistportal for området 
* Offisiell turistside
* Fransk kokkeskule
Guéret

**Guéret** (på oksitansk: *Garait*) er ein liten by og kommune sentralt i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* (administrasjonsstad) i departementet Creuse og har rundt 14&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
På 600-talet oppretta Lantarius, greve av Limoges, eit kloster på eigedomen sin der han nytta eremitten Pardulphe (eller St. Pardoux) som abbed. Rundt klosteret utvikla det seg ein by. 

Byen var i 1514 hovudstad i Haute Marche, og det administrastive senteret då departementet vart oppretta i 1790.
Aubusson

**Aubusson** er ein liten by og kommune sentralt i Frankrike ved elva Creuse. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Creuse og har rundt 5&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Veggteppe
Byen er godt kjend for sine vegg- og golvteppe, som har vore verdskjend sidan 1300-talet. Vevarar frå Flandern søkte tilflukt i Aubusson rundt 1580. Ei vidkjend samling av veggteppe frå Aubusson finst i Vallon-Pont-d'Arc. Stilen på veggteppa endra seg gjennom hundreåra, frå bilete av grøne landskap til jaktscenar. På 1600-talet fekk veggteppeveveria i Aubusson og Felletin status som ei «kongeleg utnemning». Produksjonen gjekk nedover etter den franske revolusjonen då tapeten kom. Veggteppa tok seg derimot opp att på 1930-talet då kunstnarar som Cocteau, Dufy, Dali, Braque, Calder og Picasso vart invitert til Aubusson for å uttrykke seg sjølv ved hjelp av ull. Det vert framleis laga veggteppe i Aubusson.
Territoire de Belfort

**Territoire de Belfort** er eit departementet aust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Franche-Comté. *[[Préfecture]]* i departementet er Belfort.

## Historie
Departementet vart oppretta i 1922 av den tidlegare provinsen Alsace, som vart halde av Frankrike mellom 1871-1919. Området vart ikkje annektert av Tyskland sidan folket der var fransktalande, i motsetnad til resten av Alsace.

## Geografi
Departementet er berre 609&nbsp;km² stort, noko som er det femte minste i Frankrike (etter Paris og forstadane Hauts-de-Seine, Seine-Saint-Denis og Val-de-Marne).

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside 
* Offisiell nettside
* Offisiell turistside
Saltnes

**Saltnes** eller **Spetalen** er ein tettstad i Råde kommune i Østfold. Ein liten del av tettstaden ligg òg i Fredrikstad kommune (). Han har . Saltholmen er den mest populære stranda i kommunen. Der finst det fleire synlege teikn og spor etter istida.

## Kjelder
Kjønnslepper

**Kjønnslepper** (**skamlepper)** (lat. *labia pudendi*) er eitt eller to par av hudfoldar rundt skjedeopninga og er ein del av dei ytre kvinnelege kjønnsorgana, eller vulva.

Menneskekvinner og andre primathoer har to sett kjønnslepper kalla indre og ytre eller små og store (*labia minora pudendi* og *labia majora pudendi*). Pattedyrhoer elles har berre eitt par, (kalla *labia pudendi* eller *labia vulvae*) som svarer til dei indre kjønnsleppene.

Kjønnsleppene kan variera i storleik og form. Det er to typar kjønnslepper, dei indre og dei ytre. Dei er ei erogen sone og vernar dei indre delane mot ekstern påverknad som til dømes infeksjonar. 

Nokre kvinner tek intimpiercingar gjennom dei indre eller ytre kjønnsleppene. I nokre former for kjønnslemlesting blir dei indre eller begge para av kjønnsleppene heilt eller delvis skorne av.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:da:Skamlæber|Skamlæber]]» frå , den 27. oktober 2008.*
Calvi

**Calvi** er ein liten by og kommune nord på Korsika i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Haute-Corse og har om lag 5&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på nordvestkysten av Korsika, 95&nbsp;km frå Bastia og 24&nbsp;km frå L'Île-Rousse.

Ei segn seier at Christopher Columbus kom frå Calvi, som på den tida var ein del av Genova sitt rike. Sidan innbyggjarane på øya hadde eit dårleg rykte er dette noko han i så fall ville ha skjult.

Hovudnæringa i Calvi er i hovudsak basert på sommarturisme, som starta i 1950 ved god hjelp av Vladimir Raitz.

## Bakgrunnsstoff
Corte

**Corte** (korsikansk *Corti*) er ein liten by og kommune sentralt på Korsika i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Haute-Corse og har om lag 6&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
Corte var hovudstad i den sjølvstendige korsikanske staten under perioden til Pasquale Paoli.

## Attraksjonar
Av attraksjonar i byen finn ein festninga, museumet Korsika og Korsika universitet. 

## Bakgrunnsstoff
* Turistkontoret si nettside
Cantal

**Cantal** er eit departement sør i sentrale område av Frankrike. Departementet ligg i regionen Auvergne.

## Historie
Cantal er ein av 83 opphavlege departement som vart oppretta den 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart danna av den tidlegare franske provinsen Auvergne.

## Geografi
Departementet er ein del av regionen Auvergne og er omringa av departementa Puy-de-Dôme, Haute-Loire, Aveyron, Lot, Lozère og Corrèze.

Dei største byane er Aurillac, Saint-Flour og Mauriac.

Topografien i Cantal er kupert og det høgaste punktet er *Le Plomb du Cantal* på 1&nbsp;858 m

## Bakgrunnsstoff
 
* Turistguide
* Prefekturet si nettside
* Offisiell turistside
* Offisiell turistside
Mannsbunad for Nordland og Troms

**Mannsbunad for Nordland og Troms** vart første gongen sydd i 1924 på bakgrunn av materiale innsamla i Nordland og Troms. 

Gjennom ungdomsbladet «Midnattsol» og rundskriv til laga i Troms Ungdomsfylking vart det samla inn materiale og informasjon som vart bruka som grunnlag for bunaden. Informasjonen var frå Andøya, Lofoten, Dunderlandsdalen i Rana, frå Vefsn og frå Lenvik. Skreddaren var Cornelius Jakobsen frå Sama ved Harstad, ein røynd skreddar som heilt frå læretida si hadde vore med å sy tradisjonelle stasklede.

Denne første mannsbunaden for Nordland og Troms vart sydd som brurgomsbunad for folkehøgskolelærar Johannes Eidnes.

Med Eidnes sin bunad som modell er det sidan sydd mange mannsbunader for Nordland og Troms, etter noko ulike mønster. Til Noregs Ungdomslags landsstemne i 1978 vart Eidnes sin bunad utstilt, og ut frå snittet i denne bunaden vart det laga nye standardiserte mønster som er bruka i ettertida.

## Utforming
Arbeidet med bunaden skal gjerast nøyaktig, og alt materiale skal vere av beste slag.

Trøya er i svart ulltøy med ti sølvknappar på brystet og to knappar på kvart emne. Desse knappane er berre til stas, trøya kan ikkje kneppast att. Buksa er ei knebukse i svart ulltøy, knept med seks sølvknappar framme og med fire sølvknappar og ei spenne ved kvart kne.

Vesten er i blåleg brokade eller ullstoff som kan vere raudt, grønt, blått eller raud-grå-ruta. Han er fora med bommullssateng. Vesten har sju sølvknappar på kvar side av brystet.

Skjorta er sydd i kvitt lin eller lerret. 

Hosane er marineblå ed kvite spettar. Hosebanda er arbeid ved flamming, i raudt, blått kvitt og gul ulltråd. 

Av sølvknappar er det laga to slag, ein type med same mønster som vert bruka i knappane i nordlandsbunaden for kvinner, ein type med same mønster som i knappane i tromsbunaden for kvinner. Det vert òg bruka tinnknappar.

Skorne var lågsko med sølvspenner. «... Eg var også så heldig å finne ein skomakar, Jakobsen heitte han og, og budde i Harstadbotn, og i sine yngre år hadde han laga slike bunadsko. Dei hadde ei brei og romsleg form, stødig hæl, og var særs gode å gå i og danse i. Dei var av bokskalv og svarte. Tunga rakk opp på rista og var øvst pynta med raude tunger med hol i.«»

## Kjelder

* *Mannsbunad for Nordland og Troms*, Bunadnemnda i Troms Ungdomsfylking og Bunadnemnda i Hålogaland Ungdomsfylking, hausten 1981.

## Bakgrunnsstoff
* Mannsbunad for Nordland og Troms – Husfliden
Figeac

**Figeac** (og kalla **Fijac**) er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Lot i Quercy i Occitanie.

## Kultur
Jean-François Champollion var fødd i Figeac. Han var den første til å omsetje hieroglyfar. På *«Place des écritures»* ligg ein enorm kopi av Rosettasteinen, av Joseph Kosuth. Louis Malle sin film *[[Lacombe Lucien]]* frå 1974 er filma i byen. 

## Bakgrunnsstoff

* Turiskontor
* Bilete av ''Place des Ecritures''
Nordlandsbunad

:*Sjå og [[Mannsbunad for Nordland og Troms]]*

**Nordlandsbunaden** for kvinner vart godkjend på årsmøtet i Hålogaland Ungdomslag i 1928. 

Ungdomslaga på Helgeland hadde i 1926 valt ein komité som skulle arbeide med bunadssaka. Ungdomslaga frå Vik i Sømna i sør til Meløy i nord samla saman klede og prydsaum som kunne vere utgangspunkt for ein felles drakt. Ei nemnd med Astrid Langjord, Anne Svare og Inga Rørvik sydde den første bunaden. Nemnda hadde elles hjelp av Dina Kulstad, Astrid Valberg, Åslauf Langjord og Ragnhild Værdalshaug – dei to sistnemnde broderte den første bunaden.

Mønsteret til livstykket vart utarbeidt etter ein brudekjole frå Ravassåsen i Vefsn. Stakken vart utforma slik dei bruka det i Nordland i same tidsperioden. Huva er ikkje rekonstruert, ho var i alminneleg bruk då den første bunaden vart sydd. 

Broderiet vart funne i Røyten i Vefsn på ein bringeklut og ei lomme. Det var brodert på grønt ullstoff. Eit broderi med dei same rosene og fargane skal òg ha vore funne på ein ullstakk frå Stø i Vesterålen frå slutten av 1700-talet.

Den første bunadsnemnda ville sy bunaden i grønt ullstoff, slik som i broderia frå Røyten, men sidan det var vanskeleg å få tak i grønt stoff, vart det til at dei lagde den første blå. Sidan er det sydd anten grøne eller blå bunader - den første tida flest grøne, no flest blå.

## Utforming
Arbeidet med bunaden skal gjerast nøyaktig, og alt materiale skal vere av beste slag.

Livet har broderte roser på ryggen. Livet sit fast i stakken, som er sid og har broderte roser nedst. 

Elles vert det bruka veske med broderi og sølvspenne, og rutet forkle og sjal. Skjorta er sydd i kvitt lin med broderier i kvitt.

## Kjelder
* Hålogaland Ungdomslag, bunadsnemnda, 1981: *Nordlandsbunaden for kvinner*
* Astrid Langjord: *Skrifter* (Vefsn kulturstyre 1984)

## Bakgrunnsstoff
* Kvinnebunad for Nordland – Husfliden 
* C. F. Wesenberg: ''Norges bunader og samiske folkedrakter'' - «Kvinnebunad fra Nordland (Vefsnbunad)»
Gourdon

**Gourdon** er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Lot.

Den litle byen Gourdon ligg i ei av dei mest historierike områda i Frankrike og nær Rocamadour som er bygd i ei bratt fjellside. 

Gourdon er hovudstad i la Bouriane, ein del av Quercy, som strekkjer seg opp til elva Dordogne og Périgord.

## Bakgrunnsstoff

* Turiskontor
* Bilete av ''Place des Ecritures''
Roraima

**Roraima** er den delstaten i Brasil som ligg lengst nord. Nabodelstatar er Pará og Amazonas. I nord grensar delstaten til Venezuela og Guyana. Hovudstaden er Boa Vista. Ekvatorlinja passerer gjennom Roraima.

## Geografi
Klimaet i Roraima er tropisk, med ein middeltemperatur på 26&nbsp;°C. Store delar av delstaten er dekt av regnskogen i Amazonas, med ei smal stripe savanne lengst mot aust. Roraima har også fleire store elvar som renn ut i Amazonasbassenget. Det finst rike mineralførekomstar i delstaten, dette gjeld både gull, diamantar, kassiteritt (tinnstein), bauksitt og kopar. Utvinninga av desse førekomstane samt tømmerhogst skaper ei mengd konfliktar med urfolk, av dei er yanomami kanskje er den mest kjente gruppa.

Nasjonalparken Monte Roraima inkluderer ein av de høgste fjelltoppane i Brasil, den 2727 meter høge tepuien Monte Roraima, som ligg på grensa til Venezuela og Guyana.

## Historie
I 1943 vart området skilt ut frå delstaten Amazonas som eit føderalt område. Dette skjedde samstundes med at Rondônia også vart skilt ut som føderalt område. Området vart kalla «Rio Branco», etter den største elva i regionen. Ho vart døypt om til Roraima i 1962 og i 1988 fekk området status som eigen delstat.

Namnet på delstaten er tatt frå Monte Roraima som kjem frå språket pemon, kor «roroi» tyder «blågrøn» og «ma» tyder «stor».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Roraima|Roraima]]» frå ,  den 17. mai 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Gers

:*For elva med same namn, sjå [[elva Gers]]*
 

**Gers**' er eit departementet sørvest i Frankrike. Departementet ligg i regionen Midi-Pyrénées, og er kalla opp etter elva med same namn. 

## Historie
Gers er ein av 83 opphavlege departement som vart oppretta den 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart danna frå delar av dei tidlegare franske provinsane Guyenne og Gascogne.

I mellomalderen låg herskapet L'Isle-Jourdain i nærleiken.

## Geografi
Gers ligg sørvest i Frankrike i regionen Midi-Pyrénées. Han er omringa av departementa Hautes-Pyrénées, Haute-Garonne, Tarn-et-Garonne, Lot-et-Garonne, Landes og Pyrénées-Atlantiques.

## Kultur
Kulturen er i stor grad basert på jordbruk, med stor vekt på lokale gastronomiske spesialitetar som foie gras and wild mushrooms.

Gaskonsk språk er ein dialekt av oksitansk]], men er ikkje særleg utbreidd lenger.

## Bakgrunnsstoff
 
* Offisiell nettside 
* Prefekturet si nettside 
* gers-gascogne.com 
* Gers-guide
* gers.net
Mauriac

**Mauriac** er ein liten by og kommune sentralt i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Cantal og har om lag 4&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen ligg nordvest for Aurillac og er bygd i fjellsida av ein vulkansk ås. Han har ei kyrkje frå 1100-talet og bygningane frå eit gamalt kloster som i dag vert brukt til offentlege kontor. Byen voks opp rundt eit kloster som vart grunnlagd her på 500-talet. 

I nærlekien av byen ligg det eit marmorsteinbrot.

## Bakgrunnsstoff
Saint-Flour

**Saint-Flour** er ein liten by og kommune sentralt i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Cantal og har om lag 6&nbsp;000 innbyggjarar. Innbyggjarane vert kalla *sanflorains*.

## Geografi
Saint-Flour ligg på Planèze-platået i Cantal, ved breidda av elva Ander.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell turistside 
* Bilete av domkyrkja i Saint-Flour
Amazonas i Venezuela

**Estado Amazonas** er ein delstat i Venezuela. Delstatshovudstaden er Puerto Ayacucho. Delstaten dekkjer eit areal på 177&nbsp;617&nbsp;km&sup2; og har ein folkesetnad på om lag 142&nbsp;200 (2007).

Jamvel om delstaten har namn etter Amazonaselva drenerer det meste av arealet av delstaten til Orinoco.

## Bakgrunnsstoff

*
Auch

**Auch** (gasconsk *Aush*) er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* (administrasjonsstad) i departementet Gers i Occitanie. Auch er den historiske hovudstaden i Gascogne, og har i dag over 20&nbsp;000 innbyggjarar. Elva Gers renn gjennom byen. 

## Historie
Auch er ein svært gammal by, og namnet kjem frå stamma Aquitani som budde i området fram til romarane erobra det på 50-talet fvt. Romarane kalla denne stamma *Ausci*. Romarane kalla byen *Augusta Auscorum* (eller *Augusta Ausciorum*), som tyder «Augusta av Ausci». Etter kvart droppa ein *Augusta*, og namnet utvikla seg etter kvart til Aush og Auch. Innbyggjarar i Auch vert kalla *auscitains*.

I romartida var Auch ein av tolv *civitates* i den romerske provinsen Novempopulana (Gascogne).

Då Éauze, hovudstaden i Novempopulana, i 409 vart lagt i ruinar av vandalar, vart Auch den nye hovudstaden i Gascogne. Han vart sete for eit katolsk bispedøme, som dekte heile Gascogne og som varte fram til den franske revolusjonen. Erkebiskopen hadde tittelen Primas av Aquitaine, Novempopulana, og av kongedømet Navarre.

## Bakgrunnsstoff
* Uoffisiell nettside om Auch
Condom

**Condom** er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Gers i Occitanie. Byen har om lag 7&nbsp;000 innbyggjarar og ligg ved elva Baïse.

Condom ligg langs Via Podiensis, ei pilegrimsrute frå Le Puy via Saint-Jean-Pied-de-Port til Santiago de Compostella nordvest i Spania. Pilegrimar kjem til Condom etter Miradoux og passerer så gjennom Larressingle.

## Ymse
Sidan byen har same namn som det engelske ordet for kondom, kan det vere verdt å merke seg at namnet på elva som renn gjennom byen, Baïse, utan tødlar er eit vulgært fransk uttrykk for seksuell omgang. På fransk heiter derimot kondom *préservatif*. Eit problem i byen er turistar som tar med seg gateskilt.

Byen er kjend for produksjon av armagnac.

## Bakgrunnsstoff
* Luftfoto av domkyrkja i Condom
Mirande

**Mirande** er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Gers i Occitanie. Kommunen har om lag 3&nbsp;500 innbyggjarar og ligg ved elva Baïse. 

## Historie
Mirande vart grunnlagd i 1280 nær Saint-Jean de Lézian av Bernhard IV, greve av Astarac. Fram til 1800-talet var Mirande omringa av ein bymur med fire portar. Over byen stod slottet til greven, og i 1297 vart byen hovudstad i grevskapet.

## Bakgrunnsstoff

*
* Turistkontoret i Mirande
Bar-le-Duc

**Bar-le-Duc** er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* (administrasjonsstad) i departementet Meuse i Grand Est. Byen har om lag 17&nbsp;000 innbyggjarar og ligg ved elva Ornain. 

## Historie

Bar-le-Duc var ein gong sete for grevskapet, og seinare hertugdømet Bar. Sjølv om byen sannsynlegvis vart grunnlagd i antikken vart han ikkje viktig før på 900-talet då grevane busette seg her. Seinare kom han inn under hertugane av Lorraine.

## Geografi
Den nedre, meir moderne og travlare delen av byen, strekkjer seg langs ein smal dal omslutta av skogkledde åsar eller åsar med vinranker. Elva Ornain renn gjennom denne dalen, og vert kryssa av fleire bruer. Byen er avgrensa i nordaust av Marne-Rhin-kanalen og i sørvest av ei lita grein av Ornanin kalla *Canal des Usines*.

## Bakgrunnsstoff
* Turistkontoret i Bar-le-Duc 
* Bilete
Haute-Marne

**Haute-Marne** er eit departementet nordaust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Champagne-Ardenne, og er kalla opp etter elva Marne.

## Historie
Haute-Marne er ein av 83 opphavlege departement som vart oppretta den 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart danna frå delar av dei tidlegare franske provinsane Champagne, Burgund, Lorraine og Franche-Comté.

## Geografi
Haute-Marne er ein del av regionen Champagne-Ardenne og er omringa av departementa Meuse, Vosges, Haute-Saône, Côte-d'Or, Aube og Marne.

Det høgaste fjellet er Haut-du-Sac sørvest i departementet med ei høgd på 516 meter. Dei næraste store byane er Paris, Nancy, Strasbourg, Basel og Dijon.

## Turisme
Festningsbyen Langres, renessanseslottet i Joinville og landsbyen Colombey-les-deux-Églises er alle store turistattraksjonar. 

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside  
* OOffisiell turistside
Chaumont

**Chaumont** er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* (administrasjonsstad) i departementet Haute-Marne i Grand Est. Byen har om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar (2002) og ligg ved elva Marne. 

## Geografi
Byen ligg ved elva Marne og jernbanen mellom Paris og Basel, som går over ei 52 meter høg og 600 meter lang viadukt som vart bygd her i 1856.

## Historie
Chaumont var ein gong setet til grevane av Bassigny og seinare av Champagne. I 1814 signerte Storbritannia, Austerrike, Preussen og Russland ein avtale mot Napoleon I her. Chaumont vart bomba i 1940 og 1944 under den andre verdskrigen. 

## Bakgrunnsstoff
Langres

**Langres** er ein by og kommune aust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Haute-Marne i Grand Est. Byen har om lag 10&nbsp;000 innbyggjarar.

## Historie
Som hovudstad i romaniserte keltiske stamma Lingones vart han kalla *Andematunnum*, og etter kvart *Lingones*.

Byen er bygd på ein kalksteinsknaus med same namn som byen. Denne skansen var først okkupert av gallarar, og seinare bygde romarane festningsverk i byen som høyrte til den keltiske stamma Lingones. Triumfbogen frå det 1. hundreåret er framleis synleg i byen.

Etter perioden med invasjonar voks byen i mellomalderen, særleg på grunn av at biskopen i byen fekk meir politisk makt. Bispedømet dekte Champagne, Hertugdømet Burgund og Franche-Comté, og biskopane fekk rettane til å prege sine eigne myntar på 800-talet og å peike ut den militære leiaren i byen i 927. Biskopen av Langres var hertug og ein del av adelsstanden i Frankrike. Dei vanskelege åra på 1300- og 1400-talet var årsak nok til at byen forsterka festningsverka sine og Langres gjekk inn i ein periode som kongeleg verjemål. I renessansen, då byen igjen blømde, vart det bygd mange fine bustadar og religiøse og militære bygningar, som framleis står i dag. På 1700-talet bygde Vauban fleire festningsverk i byen.

## Bakgrunnsstoff

*
* Katolsk leksikon: Bispedømet Langres
Saint-Dizier

**Saint-Dizier** er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Haute-Marne i Grand Est. Byen har om lag 31&nbsp;000 innbyggjarar (2003) og ligg ved elva Marne.

Han ligg om lag 190 km aust for Paris, halvvegs til Strasbourg, og om lag 10 km frå den største kunstige innsjøen i Vest-Europa, Lac Der-Chantecoq.

## Bakgrunnsstoff

*
Tarn-et-Garonne

**Tarn-et-Garonne** er eit departementet sørvest i Frankrike. Departementet ligg i regionen Midi-Pyrénées.

## Historie
Departementet vart oppretta 4. november 1808 under Det første keisardømet av Napoleon I. Departementet vart danna av nærliggande område. Meir enn halvparten av områda i departementet vart teke frå Lot (inkludert Montauban og Moissac), over ein tredje del vart teke frå Haute-Garonne (inkludert Castelsarrasin) og resten frå departementa Lot-et-Garonne, Gers og Aveyron.

## Geografi
Departementet Tarn-et-Garonne ligg i regionen Midi-Pyrénées. 
Det grensar til departementa Lot, Aveyron, Tarn, Haute-Garonne, Gers og Lot-et-Garonne.

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell side
Castelsarrasin

**Castelsarrasin** er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Tarn-et-Garonne i Occitanie. Byen har om lag 11&nbsp;000 innbyggjarar, og ligg ved elva Tarn. Innbyggjarane vert kalla *castelsarrasinois*.

## Historie
Dei første teikna etter liv i byen er frå 961. Namnet *Castel Sarracenum* indikerer at det vart bygd eit slott i Sarrasin-området. 

## Bakgrunnsstoff

*
Commercy

**Commercy** er ein by og kommune nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Meuse i Grand Est. Kommunen har om lag 6&nbsp;000 innbyggjarar og ligg ved elva Meuse. 

Mest kjend, i alle fall i Frankrike, er byen for å vere opphav til madeleinekakene, som Marcel Proust skriv om i *[[A la recherche du temps perdu]]* (norsk utgåve: *På sporet av den tapte tid*).

På 1700-talet var Château de Commercy residens for den polske kongen Stanisław Leszczyński, som fekk hertugdøma Lorraine og Bar etter han mista krona i 1736. 

## Bakgrunnsstoff

*
*Soga om Commercy og om madeleinekakene på internettsidene til turistkontoret i byen.
Verdun

**Verdun** (tysk *Wirten*, offisielt namn før 1970 var *Verdun-sur-Meuse*) er ein by og kommune  nordaust i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Meuse i Grand Est. Byen har om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar og ligg ved elva Meuse.

## Historie
Verdun har vore eit bispesete sidan 300-talet. I 843 var traktaten i Verdun grunnlaget for delinga av Frankarriket, som var byrjinga på det som i dag er Tyskland og Frankrike. Fram til høgmellomalderen var Verdun ein tysk fjernhandelsby, og busett av rike handelsmenn. Tidleg på 1000-talet opplevde byen stor økonomisk oppgang, men på 1200-talet vart han mindre viktig. Klosteret og stiftet, ein gong motor for urbanisering, var no berre redusert til krefter som sikra at byen overlevde.

Verdun høyrte til Austfrankarriket og seinare Det tysk-romerske riket fram til 1553, då han etter traktaten i Chamborg gjekk til Frankrike. På 1600-talet vart det bygd mange festningsverk i byen.

Verdun vart vidkjend under den første verdskrigen som åstad for det blodigaste slaget på vestfronten (i lag med slaget ved Somme), mellom Frankrike og Tyskland.

Slaget ved Verdun varte frå februar 1916 til desember 1916 og førte ikkje til noko for nokon av partane. Det kostet 162&nbsp;000 franske og 100&nbsp;000 tyske soldatar livet, medan nesten 500&nbsp;000 vart skada.

## Økonmomi
I dag livnærar byen seg særleg av sin tenestesektor: Turisme, forvalning, bispedøme. Viktige attraksjonar utanom krigskyrkjegarden, omgivnadane rundt og sjølve slagmarka, finn ein det nyleg renoverte bysentrumet med lystbåthamna ved Maas og domkyrkja med verdsfredssentret i bispepalasset.

## Bakgrunnsstoff
Haute-Loire

**Haute-Loire** er eit departement sør i sentrale delar av Frankrike. Departementet ligg i regionen Auvergne, og er kalla opp etter elva Loire.

## Historie
Haute-Loire er ein av 83 opphavlege departement som vart oppretta den 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart danna frå delav av dei tidlegare franske provinsane Languedoc, Auvergne og Lyonnais.

Innbyggjarane i departementet vert kalla *altiligériens*

## Geografi
Haute-Loire er ein del av regionen Auvergne og grensar til departementa Loire, Ardèche, Lozère, Cantal og Puy-de-Dôme.

Departementet dekkjer øvre delar av elva Loire. 

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside 
* Turistside
Le Puy-en-Velay

**Le Puy-en-Velay** (oksitansk *Lo Puèi de Velai*) er ein by og kommune sør i sentrale delar av Frankrike. Han er *[[préfecture]]* i departementet Haute-Loire i Auvergne-Rhône-Alpes. Byen har om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar og er òg hovudstad i Velay. Innbyggjarane vert kalla *ponots* og *ponotes*. 

## Historie
Le Puy-en-Velay vart eit stort bispedøme i Frankrike i mellomalderen. Martyrhistorien til Ado of Vienne, som vart gjeve ut i mange kopiar i 858, fortel om ein viss prest kalla Georg, som vart følgt av ein viss Front, den første biskopen av Périgueux, då dei vart sende som misjonærar til Gallia. Front vart rekna som ein av apostlane i Gallia rundt år 250. Som med andre i denne gruppa, som t.d. St. Martial av Limoges, sette segnene desse hendingane tilbake i tid, og fortel korleis Georg fekk livet tilbake etter å ha rørt St. Peter sin stav. Denne segna, som i følgje kyrkjehistorikar Louis Duchesne ikkje er eldre enn 1000-talet, plasserer St. Georg som ein av Dei sytti apostlane frå Evangeliet etter Lukas, og fortel korleis han grunnla kyrkja i Le Puy.

## Bakgrunnsstoff
* Turistkontoret i Le Puy 
* Katolsk leksikon om Le Puy
* Heilage stader: Notre Dame i Le Puy
Rastafari

**Rastafariaisme**, også kalla **rastafari** eller berre **rasta**, er ei religiøs, sosial og politisk rørsle som oppstod på Jamaica i 1930-åra. Rørsla tek opp i seg element frå kristendommen, panafrikansk ideologi og ein draum om Afrika, og særleg Etiopia, som eit lova land for den afrikanske diasporaen.

Mange tilhengarar av rastafarirørsla ser den tidlegare keisaren av Etiopia, Halie Selassie I, som Jah eller Gud. Namnet Rastafari kjem frå kroningsnamnet til keisaren, Ras Tafari.

## Kjelder
Alfred Paulsen

**Alfred Paulsen** () var ein norsk romantisk komponist fødd i Oslo. Han var bror av skeiseløparen Axel Paulsen.

Han er kjend for kormusikk. Mellom anna skreiv han «Når fjordene blåner» og «Norge, mitt Norge».

Frå 1888 var han kordirigent i Chicago.

Alfred Paulsen var ridder av St. Olavs Orden.
Haroldswick

**Haroldswick** (omsett til norsk: *Haraldsvika*) er ein tettstad på øya Unst, som er ein del av den skotske øygruppa Shetland. Tettstaden har fått namnet sitt etter den norske kongen Harald Hårfagre, som kom til denne staden med skipa sine i 875 for å stø det norske kravet på Shetland. 

Haroldswick ligg 96 km nord for Lerwick. Den nordlegaste metodistkyrkja i Storbritannia ligg i Haroldswick. 

## Bakgrunnsstoff
* Undiscovered Scotland si side om Haroldswick
Napoleon III av Frankrike

**Charles Louis Napoléon Bonaparte** () var president i Frankrike frå 1848 til 1852, og keisar av Frankrike under namnet **Napoleon III** frå 1852 til 1870.

Charles Louis Napoléon Bonaparte var fødd i Paris. Han døydde i Chislehurst ved London.
Ole Olsen

Fleire kjende personar har namnet Ole Olsen.

* Ole Tobias Olsen (1830-1924), prest og «Nordlandsbanens far»
* Ole Olsen (1832-1908), byggmeister
* Ole Olsen (1850-1927), komponist
*Ole Olsen (1967- ), ordførar i Kvitsøy kommune
* Ole Olsen Songesand (1779-1858), kjent vandrar frå Lysefjorden i Ryfylke.
Den femte franske republikken

**Den femte franske republikken** er Frankrike sin femte og noverande republikanske grunnlov, oppretta den 5. oktober 1958. I motsetnad til tidlegare republikkar, var ikkje den femte ein reaksjon eit autoritært regime, men på den fjerde republikken si politiske og militære krise. Den femte republikken erstatta den fjerde republikken, som vart oppfatta som svak og fraksjonsprega, med ei sterkare utøvande makt. 

Bakgrunnen for den fjerde republikken sitt fall var Algerie-krisa og avkoloniseringa. Algerie utgjorde ei særleg stor utfordring, då mange franskmenn hadde slege seg ned der, og desse motsette seg avkolonisering av Algerie. Dei militære i Algerie under leiing av general Massu gjorde et kupp i april 1958 og kravde de Gaulle tilbake til makta. Den 1. juni same år vart de Gaulle innsett som statsminister og gjeven i oppdrag å revidera grunnlova. 

Den femte republikken si grunnlov etablerte eit sterkt presidentembete og eit parlament utgjort av to kammer: eit underhus (Assemblée Nationale) og eit overhus (Sénat).
Vichy-regimet

**Vichy-regimet** var styresmakta som styrte delar av Frankrike under andre verdskrigen. Regjeringa under leiing av marskalk Philippe Pétain kontrollerte dei sørlege delane av Frankrike og dei franske koloniane i tida frå 10. juli 1940 til august 1944.

Den 22. juni 1940 signerte Frankrike ei våpenkvileavtale med tyskarane, og områda som ikkje var okkupert av Nazi-Tyskland fekk tilnamnet Vichy-Frankrike (formelt kalla dei seg "État Français" i motsetnad til det tradisjonelle namnet "République Française"). Vichy i departementet Puy-de-Dôme vart vald til hovudstad sidan han låg relativt nær Paris (4,5 time med tog) og hadde den største hotellkapasiteten i landet på den tida. I tillegg hadde byen eit svært moderne telefonsamband, som gjorde det mogeleg å nå heile verda.

## Bakgrunn
Etter at Frankrike saman med Storbritannia erklærte krig mot Tyskland og deretter leid store nederlag, var landet i ein vanskeleg politisk og militært situasjon.
I hovudsak fanst to politiske standpunkt – dei som ynskte våpenkvile og dei som ynskte å halda fram kampen, mellom anna ved å henta ressursar frå Algerie og dei andre koloniane.

Forkjemparane for våpenkvile, mellom anna general Maxime Weygand, marskalk Henri Philippe Pétain i tillegg til politikarane Pierre Laval og François Darlan, hadde størst oppslutnad.

Regeringssjefen Paul Reynaud valde å gå av den 16. juni 1940, og Frankrike sin president Albert Lebrun utpeika Philippe Pétain som etterfølgaren hans. Pétain var ein av Frankrike sine mest feira krigsheltar frå første verdskrigen. Dagen etter erklærte Pétain at Frankrike skulle innstilla krigshandlingane. Nasjonalforsamlinga flytta frå Paris til Vichy, som låg i den ikkje-okkuperte sona, og som kunne innlosjera eit stort tal personar.

General Charles de Gaulle flykta til London, der han vart sentral i motstandskampen. Allereie den 18. juni 1940 tala de Gaulle i BBC sine franskspråklege sendingar, og stilte seg i spissen for det han kalla eit fritt Frankrike (*France Libre*). Han oppmoda landsmennene sine til å halda fram med kampen: *«Uansett kva som skjer, må ikkje elden til den franske motstandskampen sløkkja»*.

## Våpenkvile

Den 22. juni 1940 skreiv den franske delegasjonen under på avtala om våpenkvile, men dei måtte gå med på harde vilkår. Avtalen innebar at kring 3/5 av Frankrike skulle vera under tysk militær okkupasjon så lenge den pågåande krigen varte.
Tragedie

**Tragedie** (gamalgresk, av *trag-oideia*, 'bukkesong') er nemninga på ein hovudsjanger innanfor teater og film. 

Ein tragedie er ein teatersjanger som stammar frå den greske antikken. Tragedien kan seiest å ha eit *tragisk* utfall, ser ein tragedien i motsetnad til komedien. Den greske tragedie vert kjenneteikna av ei stram oppbygging og ein tydeleg helt. Den tragiske helten gjennomgår ei utvikling gjennom skodespelet. Som oftast går han eller ho frå lukke til ulukke. Korleis tragedien i antikken burde vere oppbygd vart stadfesta av Aristoteles i verket *Poetikken*. I seinare tid har tragedien utvikla seg, kjende dramatikarar som Racine, Shakespeare, Ibsen og Sarah Kane byggjer delar av skodespela sine rundt den klassiske tragedie-forma.

## Opphav

Tragedien som teatertype oppstod som ein leik i høgtidinga og festane til ære for guden Dionysos i det gamle Hellas. Dionysosfestane var ofte prega av alkohol og anna rus. Her vart det framført soger om gudar og heltar, og mange av dei handla om menneskeleg overmot eller hybris. I møte med gudane gjekk det oftast gale med menneska, og difor vart utgangen av soga heller tragisk. Desse framsyningane vart laga med ein forteljar og eit kor, og slik meiner forskarane at teateret vart til, då ein skodespelar fekk ein motspelar i tillegg til koret. 

Den første forfattaren av tragediar vi kjenner var Aischylos. Forma vart finslipa av Sofokles og Euripides. Tragedietradisjonen vart vidareført av romerske forfattarar som Terents og Seneca. I nyare tid vert William Shakespeare rekna som den fremste tragedieforfattaren.

## Form

Aristoteles nytta Sofokles sitt verk Kong Ødipus som døme på den mest fullkomne tragedien i verket Poetikken. Han fastsette følgjande reglar for ein god tragedie:

* Einskap i stad, tid og rom.
* Fast forteljarramme og fem aktar.

Dei fem aktene kallast oftast med særskilde namn:

1. *Eksposisjon*, der handlinga og personane vert presenterte. 2. *Stigning*, der utviklinga vert openberra og fastsett.
3. *Vendepunkt*, der helten gjer eit tragisk mistak, bodet ikkje når fram eller anna. 4. *Fall*, der lagnaden vert uavvendeleg, og 5. *Katastrofe*, der alt går gale for helten eller heltinna.

Denne ramma var så fast at dei fleste skodespel opp i nyare tid følgde lesten. Dette vart særs synleg i den franske klassisismen. Utover på 1700-talet vart denne forma òg parodiert, mellom andre av Johan Herman Wessel i skodespelet *Kjærlighed uden strømper*.

Aristoteles la òg vekt på at tragedien hadde eit reinskingsperspektiv, kalla Katharsis. Dette tyder at tilskodarane skulle leva seg inn i det vonde som hende på scena, slik at dei på eit vis vart reinska av krisa til helten. Soleis er det eit samfunnspsykologisk perspektiv ved tragedien som forteljarform.

Den grunnleggjande forma har vore så grei å nytte at mange nyare fjernsynnseriar har ho som fast lest. Ein einskildepisode er stort sett bygd opp over fem aktar på ti minutt kvar, etter same mønster. Komedien følgjer stort sett same lesten, men med motsett slutt.
Out Stack

**Out Stack**, eller **Oosta**, er ei lita øy på Shetland i Skottland. Ho er den aller nordlegaste av dei britiske øyene, og ligg like nordom Muckle Flugga og 3 km nordom øya Unst. Out Stack høyrer med til naturreservatet Hermaness.

Out Stack har vorte omtala som «the full stop at the end of Britain» ('punktumet på enden av Storbritannia', og er ikkje særleg meir enn eit skjer. Det har aldri budd folk der.

Lady Jane Franklin, kona til arktisutforskaren John Franklin, reiste til Out Stack i 1850-åra. Det var det nærast ho kunne kome den sakna mannen sin. Det finst ikkje land i ei rett line mellom Out Stack og Nordpolen.

## Kjelder

*Denne artikkelen byggjer på «Out Stack» henta frå Wikipedia på engelsk 18. mai 2007.
Ole Olsen (1850-1927)

**Ole Olsen** () var ein norsk romantisk komponist. Han var og den fyrste dirigenten til Frimuraranes orkester i Noreg.

## Biografi
### Oppvekst i Hammerfest
Far til Ole Olsen var organist i Hammerfest. Ole var ein musikalsk gut, og som 6-7 åring var han vikar for faren.

På denne tida fanst det ikkje aviser. Difor gjekk ein politibetjent rundt i byen og las opp kunngjeringar og auksjonsplakatar. Ole fekk jobb som trommeslager. Når folk høyrde tromminga visste dei at det ville komme ei kunngjering.

### Studiar
Frå 1870 til 1874 studerte han ved musikkonservatoriet i Leipzig. Her komponerte han ein symfoni i G-dur og byrja på operaen *Stig Hvide*.

### Komponist i Oslo
Han flytta så til Christiania (Oslo) der han arbeide som komponist, dirigent og musikklærar. I åra 1877-80 vikarierte han i «Musikkforeningen» medan dirigenten Johan Svendsen var i utlandet. I 1879 gifta han seg med Marie, dotter til pianofabrikanten Karl Hals.

I 1884 vart han dirigent for «annen brigades musikkorps» i Oslo, og var 1899-1919 armémusikkinspektør med majors rang. Han var også aktiv i Kunstnerforeningen. 

I 1912 vann Olsen Petter Dass-medaljen. I 1920 vart det reist ein bauta med byste av han i Hammerfest. Han står på Ole Olsens plass i dag.

## Musikk
Mest kjend er «Solefaldsang» frå operaen Svein Uræd til tekst av Nordahl Rolfsen. Han skreiv også operaen *Lajla*.

Olsen skreiv sjølv teksten til fleire av operaene sine. Ei skriftsamling, kalla *Digte*, vart gitt ut etter at han var død. Han er også kjend for *11 klaverstykker*, stykke for klaver i nasjonalromantisk stil. Olsen skreiv også ein suite for klaver og strykarar som er basert på desse stykka.

## Kjelder
* Høgskulen i Volda 
* Notar av Ole Olsen

## Referansar
Brioude

**Brioude** (oksitansk *Briude*) er ein by og kommune sør i sentrale delar av Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Haute-Loire i Auvergne-Rhône-Alpes. Kommunen har om lag 7&nbsp;000 innbyggjarar, og ligg ved breidda av elva Allier, ei av sideelvane til Loire.

## Historie
Martyrane Julien og Ferréol døydde i Briuode på 300-talet og vart vernehelgenar for byen. Keisar Avitus, som døydde i 456, vart gravlagd ved heilagdomen til Julien. 

Brioude vart omleira og erobra av gotarar i 532, seinare burgundarar, sarcenarar i 732 og til slutt normannarar. Som karolingisk by vart Brioude forholdsvis viktig. Vilhelm I av Aquitaine prega mynta her, og då Louis V av Frankrike gifta seg med Adelaide av Anjou der i 980 vart dei krona som konge og dronning av Aquitaine. Adelaide var mykje yngre enn kongen og flykta til Arles i 982. Festdagen for St. Julien vart så populær på 1000-talet at ein måtte byggje herberge for å ta seg av dei sjuke og trengande.  I 1181 måtte vikomten av Polignac, som hadde plyndra byen to år tidlegare, gjere ein offentleg unnskulding føre kyrkja, og oppretta ei gruppe på 25 riddarar som skulle forsvare leivningane av St. Julien. På 1300-talet var byen hovudkvarter for Bérenger, herre av Castelnau, som leia ein bande av militære eventyrarar som så herja rundt i Frankrike. Riddarane av St. Julian hadde tittelen grevar av Brioude, og lenge motsette dei seg dei borgarlege fridomane til innbyggjarane. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Yssingeaux

**Yssingeaux** (oksitansk *Sinjau*) er ein by og kommune sør i sentrale delar av Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Haute-Loire i Auvergne-Rhône-Alpes. Kommunen har litt over 6&nbsp;000 innbyggjarar, og ligg nordvest for Le Puy-en-Velay.
Hans Skramstad

**Hans Skramstad** () var ein norsk pianist og komponist oppvaksen på garden Skramstad i dagens Østre Toten kommune.

## Klaverkomposisjonar
* Variations brilliants over «Stusle sundagskvelden»

## Bakgrunnsstoff

NBL-artikkel om Skramstad, skriven av Nils Grinde.
Argelès-Gazost

**Argelès-Gazost** er ein liten by og kommune sørvest i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Hautes-Pyrénées i regionen Occitanie. Kommunen har litt over 3&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Bakgrunnsstoff
Komedie

**Komedie** er nemninga på eit dramatisk stykke som hovudsakleg er morosamt. Det har vore rekna som ein av dei to viktigaste hovudsjangrane innan teaterkunst, med tragedien som den andre. Ordet komedie kjem frå dei greske orda *komos* som tyder gilde og *ode* som tyder song.

## Opphav

Forskarane er noko i villreide når det gjeld opphavet til komedien. Den klassiske komedien vart utvikla i det gamle Hellas, og er knytt til Dionysosfestane. Komedien var meint å vera morosam, og stilte ofte ut folks lyter og mistak. Den fremste komedieforfattaren i Hellas var Aristofanes.

Frå Hellas og vidare til Roma skil komedietradisjonen seg i to hovudgreiner. Den eine legg vekt på ordspel og grov humor, gjerne knytt til avføring og seksuelle drifter. Aristofanes utvikla denne greina til ei kunstform. 
Den andre greina var meir situasjonsbasert, og tufta moroa på forveksling, rollebyte og forvirring. Ein av dei mest kjende forfattarane innanfor denne komedietypen var romaren Plautus. Etterkvart kunne komediantane nytte båe typar i eit skodespel, og nokre gonger vart komiske roller skrivne inn i tragisk-historiske skodespel. Dette syner seg ofte hjå William Shakespeare, som snikra i hop mange velkjende komediar av Plautus-typen.

## Form

Forma i komedien er oftast knytt til dei same lestene som tragedien, med fem aktar, vendepunkt og løysing. Men i komedien er regelen oftast at skodespelet endar med bryllaup, og i forvekslingskomedien kjem det ofte inn ein fråverande tredjeperson som løyser konflikten og ryddar opp. 

Komedien kan ofte vera sosialkritisk, og set mange gonger vante verdiar på hovudet.
Nièvre

**Nièvre** er eit departementet sentralt i Frankrike. Departementet ligg i regionen Bourgogne og er kalla opp etter elva Nièvre.

## Historie
Nièvre er ein av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart danna av den tidlegare provinsen Nivernais.

## Geografi
Nièvre er ein del av regionen Bourgogne, men var tidlegare ikkje ein del av provinsen Burgund. Departementet grensar til departementa Yonne, Côte-d'Or, Saône-et-Loire, Allier, Cher og Loiret.

## Vin
Nièvre er velkjend for kvitvinen Pouilly Fumé, som vert produsert her. Vingardane er spreidd rundt landsbyar som Pouilly-Sur-Loire, som er opphav til namnet, Tracy sur Loire, Boisgibault og Saint Andelain. Dei einaste druene som er tillatne i Pouilly-Fumé AC er Sauvignon Blanc, som gjev vin som er generelt skarp og noko grasgrøn. 

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside 
* Offisiell turistside
Hautes-Pyrénées

**Hautes-Pyrénées** (oksitansk *Nauts Pirenèus / Hauts Pirenèus*) er eit departementet sørvest i Frankrike. Departementet ligg i regionen Midi-Pyrénées.

## Historie
Departementet var tidlegare ein del av Bigorre, eit grevskap som til tider var sjølvstendig, men seinare ein del av den franske provinsen Gascogne. Store delar av området vart halde av engelskmennene etter traktaten i Brétigny i 1360. På 1500-talet var det ein del av hugenottområdet til monarkane av Navarre, som Henrik IV førte til Frankrike.

## Geografi
Hautes-Pyrénées er eit fjellkledd jordbrukslandskap med landsbyar, gardar, sletter, seterjorder og svingande fjellvegar. Departementet ligg på grensa til Spania, og grensar òg til dei franske departementa Haute-Garonne, Gers og Pyrénées-Atlantiques. Hautes-Pyrénées ligg sentrert rundt fjellet Mont Perdu.

## Lourdes

Ein av dei mest vidkjende byane i departementet er Lourdes. Heilagdomen Vår frue av Lourdes har utvikla seg til ein stor turistattrasksjon. I dag har Lourdes om lag 17&nbsp;000 innbyggjarar, men tar imot 5 millionar pilegrimar og turistar kvart år. Lourdes har nest flest hotell i Frankrike etter Paris, om lag 270 stykk.

## Bakgrunnsstoff
 
* Turisme og kultur i Hautes-Pyrenees
* Offisiell nettside 
* Prefekturet si nettside
Amazonas i Brasil

**Amazonas** er største delstaten i Brasil, og ligg i nordre del av landet. Hovudstaden er Manaus. Nabodelstatar er (frå nord med klokka): Roraima, Pará, Mato Grosso, Rondônia og Acre. Delstaten grensar òg til Loreto-regionen i Peru, departementet Amazonas i Colombia, samt delstaten Amazonas i Venezuela.

Andre byar:
* Barcelos

## Geografi
Amazonas er skogkledd, ligg i tropisk regnskog, og delstaten dekkjer store delar av regnskogen i Amazonas. Delstaten har namn etter Amazonaselva.

I denne delstaten finn ein òg det høgste fjellet i Brasil. Toppen av Pico da Neblina er på 2994 moh. og ligg i grenseområdet mot Venezuela.

Regnskogen i Amazonas vert normalt delt inn i tre kategoriar:
* *igapos* - permanent land under vatn, røtene til vegetasjonen ligg alltid under vatn.
* *varzeas* - høgare enn *igapos*, landet vert sett under vatn i flaumperiodar
* lågplatå - høgste nivå, vert aldri sett under vatn.

## Økonomi
Økonomien i Amazonas var tidlegare basert på eksport av gummi. I dag er økonomien meir variert og inkluderer blant anna jordbruksprodukt kor ein dyrkar cassava og appelsinar. Delstatshovudstaden Manaus er eit vektig produksjonssenter i Brasil, ei rekkje nasjonale og utanlandske føretak har fabrikkar i byen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Bolívar i Venezuela

**Estado Bolívar** er den største av dei 23 delstatane i Venezuela. Hovudstaden er Ciudad Bolívar. Delstaten dekkjer eit areal på 240&nbsp;528 km², det svarar til 26 % av det totale areal av landet. I 2015 hadde han om lag 2 millionar innbyggjarar.

Mot nord er staten Bolívar avgrensa av Orinocofloda, landet på nordsida av floda er statane Apure, Guárico, Anzoátegui, Monagas og Delta Amacuro. Mot aust har Bolívar grense mot Guyana. Mot sør ligg staten Amazonas og forbundsrepublikken Brasil og mot vest ligg statane Apure og Amazonas.

## Interessante stader
* Canaima nasjonalpark
* Angelfossen
* Fjellet Roraima
* La Gran Sabana 
* Sarisariñama
* Kavanayen
* Santa Elena de Uairen

 
## Politisk inndeling
Liste over kommunar (spansk *municipios*) i Bolívar:

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Strängnäs

**Strängnäs** er ein by i Sverige. Byen ligg i det svenske landskapet Södermanland, 60 km vest for Stockholm. Byen er administrasjonsstad for kommunen Strängnäs kommun og for Strängnäs stift. Byen hadde 15 363 innbyggjarar i 2020.

Byen ligg ved innsjøen Mälaren mellom Södertälje og Eskilstuna. Strängnäs er ein handels-, industri- og garnisonsby med låg trehusbusetnad.

Strängnäs var tidleg tingstad og marknadsplass. Byen har hatt bispesete frå 1100-talet, og domkyrkja vart innvigd i 1291, og utvida og ombygd på 1400-talet. I den tidlegare bisperesidensen «Roggeborgen» (no bibliotek) frå 1480-åra vart Gustav Vasa krona i 1523.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff