open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kanin

**Kanin** (*Oryctolagus cuniculus*) er ein art i harefamilien som stammar frå den iberiske halvøya. I dag finn ein introduserte eller tamme europeiske kaninar over store delar av verda. Dei blir haldne for kjøt, pels og ull og som kjæledyr.

Arten er den einaste i slekta *Oryctolagus*. Han blir delt inn i to underartar og cirka 100 ulike kaninrasar og variantar. Ein skil gjerne mellom villkanin og tamkanin, men mange innførte ville kaninar stammar frå tamdyr. I det opphavlege utbreiingsområdet sitt er villkaninen rekna som sårbar eller truga.

Som haren er kaninen kjend for å ha lange øyre og kraftige bakbein. Han skil seg frå haren mellom anna ved at han føder nakne, hjelpelause ungar og ved det naturlege levesettet med å leva i store grupper i holer gravne i jorda.

## Skildring
Kaninen har ein karakteristisk krum kropp med korte framlemmer og lange, kraftfulle bakbein som gir dyret ei hoppande gangart. Hovudet er lite og halsen kort. Arten er utrusta med lange, ståande og særs bevegelege øyre. Den relativt korte snuten er utrusta med lange verhår ytst. Han har godt syn, god høyrsle og særs god luktesans. Hannen veg typisk litt meir enn hoa. Skallen er dessutan litt breiare hjå hannen.

Ville kaninar er vanlegvis gråbrune eller av og til òg svarte (på grunn av melanisme), medan dei mange ulike kaninrasane kan ha stor variasjon i både fargar og fargekombinasjonar. Kaninar veg typisk omkring 1,3-2,5 kg og har ei kroppslengd på cirka 34-45 cm, sjølv om enkelte individ kan bli både mindre og større. Halen er kort og typisk kvit på undersida. Lengda er typisk 4,5-7 cm.

Villkaninen liker å grava og lever gjerne store delar av livet i utgravne hòler og tunnelar under bakkenivået.

## Leveområde
Sjølv om kaninar har klart seg godt i mange område dei er blitt introduserte til, har populasjonen gått ned på den iberiske halvøya. I 2005 blei arten klassifisert som «nær truga» av det portugisiske Instituttet for naturvern, og i 2006 blei han klassifisert som «sårbar» av spanske styresmakter (SECEM). I 2018 klassifiserte International Union for Conservation of Nature (IUCN) *Oryctolagus cuniculus* i Spania, Portugal og Frankrike som «sterkt truga» på grunn av den nylege skarpe nedgangen. På verdsbasis er arten derimot litt betre stilt, som «nær truga».

## Galleri


European Rabbit, Lake District, UK - August 2011.jpg|Kanin i Lake District
Osterhase.jpg|Tamkanin


## Sjå og
* Kaninhopping
* The Tale of Peter Rabbit

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Kanin|Kanin]]» frå , og «[[:en:Rabbit|Rabbit]]» frå  den 23. august 2021.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Friluftsliv

**Friluftsliv** viser til ulike former for aktivitet og opphald utandørs i naturen, som turgåing, sykling, skigåing, bærplukking, jakt og fiske. Ein kan opphalda seg i friluft i ein kortare periode eller med overnatting, gjerne under open himmel, i telt eller i hytter.

Friluftsliv kan vera knytt til ulike område, som skog, fjell, vidder, vassdrag eller kysten. I mange land er visse naturområde verna slik at dei mellom anna kan brukast til friluftsliv, til dømes som nasjonalparkar.

Ein driv som regel med friluftsliv på fritida. Aktiviteten skil seg frå organisert idrett ved at det ikkje er knytt faste reglar til han, og at det blir lagt vekt på opplevinga heller enn resultatet.

## Omgrepet friluftsliv

Henrik Ibsen er den første som er rekna for å ha brukt ordet «friluftsliv» skriftleg. Det skjedde i diktet «På Viddene» frå 1859. Her omtaler Ibsen livet på den aude seterstova som «Friluftsliv for mine Tanker».

Fridtjof Nansen er rekna som den som etablerte omgrepet «friluftsliv» i norsk bevisstheit. Gjennom livet sitt i naturen blei han eit viktig førebilde og premissgjevar for ettertida. Han oppsummerte mange av tankane sine rundt friluftslivet i talen «Friluftsliv»  som han heldt for skuleungdom i Den norske turistforening i 1921. 

Den nyaste offisielle definisjonen av friluftslivsomgrepet i Noreg står i Stortingsmelding nr.39 2000-2001:

:*Friluftsliv er opphold og fysisk aktivitet i friluft i fritiden med sikte på miljøforandring og naturopplevelse.* 

Denne definisjonen ligg til grunn for offentleg forvaltning, tildeling av spelemiddel og liknande. Motoristert ferdsle  i utmark og på vassdrag, idrett (inklusive organisert trening) og andre konkurranse- og prestasjonsprega aktivitetar og utandørs aktiviteter i hagar, parkar og urbane strøk ligg  utanfor det vedtekne friluftslivomgrepet.

## Sjå òg
* Allemannsretten

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Friluftsliv|Friluftsliv]]» frå ,  den 22. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** Stortingsmelding nr.40 (1986/1987) *Om friluftslivet*
*** Stortingsmelding nr.39 (2000/2001) *Friluftsliv – En vei til høyere livskvalitet*
*** *Forvaltning av nasjonalparker*. DN-rapport 1996-3
*** Diktet «På Vidderne» av Henrik Ibsen
Frimerkesamling

**Frimerkesamling** eller **filateli** er ein syssel som går ut på sytematisk å samla og sortera frimerke og andre ting som har med postgang å gjera, til dømes konvoluttar, frankeringsmerke, førstedagsbrev og poststempel, og skaffe seg kunnskap om objekta. Handteringa av objekta skal gjerast på fagleg forsvarleg vis. Ettersom det finst ein fri marknad for kjøp og sal av brukte og ubrukte frimerke etc., kan både det einskilde objektet og samlinga som heilskap få ein stor økonomisk verde, dersom det er føremålet med innsatsen. 

Frimerkesamling er ein av dei mest utbreidde hobbyane i verda, og har mange former. Ein kan til dømes samla på frimerke frå eitt særskild land eller med eit visst motiv.

Både i Noreg og internasjonalt finst det foreiningar og organisasjonar for frimerkesamlarar. I Noreg er Norsk Filatelistforbund med lokale frimerkeklubbar ei slik medlemsforeining.

## Bakgrunnsstoff
*Heimesida til Norsk Filatelistforbund
Oświęcim

**Oświęcim** (utt. /åsj-vjæng-tsjim/, tysk namn: *Auschwitz*, tsjekkisk *Osvětim*) er ein by 50 km vest for Kraków, ved elva Soła, i det sørlege Polen. Han har (i 2003) 42&nbsp;000 innbyggarar.

Byen er særleg kjent for konsentrasjonsleiren Auschwitz frå den andre verdskrigen.
Uppsala

**Uppsala** er ein bykommune og den største tettstaden på Uppsalaslätten i det svenske länet Uppsala län. Byen ligg om lag 67 kilometer nord for Stockholm, og er etter innbyggjartalet den fjerde største i landet. Uppsala universitet, som er det eldste universitetet i Skandinavia, skipa i 1477, ligg i byen. Domkyrkja i Uppsala, bygd frå 1200 til 1400-talet, er Nordens største gotiske domkyrkje. Elva Fyrisån renn gjennom dei sentrale områda av byen.

Gamle Uppsala, med gravhaugar, gravfelt og andre fornminne, og ei kyrkje frå mellomalderen, er no ein lut av Uppsala. Det som no heiter Gamle Uppsala hadde opphavleg namnet Uppsala, (skrive *ub salum* på slutten av 900-talet, altså Upsalum), og var frå 1164 sete for erkebiskopen. Det noverande Uppsalas tidlegaste namn var Östra Aros, der det opphavlege namnet var Aros og tyder elveos, som i dette høvet refererer seg til elva Fyrisåns utløp i Mälaren. Namnet vart så til Östra Aros for å skilje denne staden frå Västra Aros (som vart til Västerås). Då erkebispesetet vart flytta frå det opphavlege Uppsala til Östra Aros om lag 1273, fylgde namnet Uppsala med. Slik vart Östra Aros til Uppsala, medan det opphavlege Uppsala fekk namnet Gamla Uppsala. 

## Bakgrunnsstoff
Charleville-Mézières

**Charleville-Mézières** er ein by og kommune nordaust i Frankrike, og *[[préfecture]]* (hovudstad) i departementet Ardennes, som igjen er ein del av 
regionen Grand Est. Byen ligg ved elva Meuse (eller Maas) og har i dag nærare 60&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Historie
Kommunen Charleville-Mézières vart oppretta i 1966 av fem tidlegare kommunar som alt danna ein enkel agglomerasjon. Desse kommunane var Charleville, Étion, Mézières (tidlegare *préfecture*), Mohon og Montcy-Saint-Pierre. Ein annan kommune, Le Theux, hadde alt vorte ein del av Mézières i 1965. 

## Bakgrunnsstoff

*
Växjö

**Växjö** er ein svensk by som ligg i Kronobergs län i Småland. Växjö er administrasjonssenter for både Växjö kommun og Kronobegs län og ligg kring 100 km vest for Kalmar. I 2011 hadde byen 60 887 innbyggjarar. 

Byen er eit handelssenter og samferdselsknutepunkt med mellom anna lufthamn. Byen har i seinare år vokse fram som ein viktig skuleby med mellom anna universitet. Det finst òg fleire museum som Smålands museum med glasmuseum og utvandrarmuseum og teater. Byen har hatt bispesete sidan midten av 1100-talet; domkyrkja er frå slutten av 1200-talet, ombygd fleire gonger, seinast i 1849–1852.

Växjö var alt i yngre jernalder og vikingtid sentrum i Värend-distriktet. Växjö fekk bystatus 13. februar 1342 av kong Magnus Eriksson. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Växjö|Växjö]]» frå , den 4. august 2012.* 
 
* Växjö. (04.12.2011) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå: http://snl.no/Växjö
Kapellan

**Kapellan** var lenge ei nemning på ein prest med ansvar for eit kapell. Etter kvart har kapellan vorte nytta om prestar som har særskilte oppgåver innan ein kyrkjelyd, eller teneste knytt til ei meir laus gruppering.

Feltprestar har i mange land status som kapellanar, og det same gjeld prestar knytt til politi, brannstell, sjukehus og skular. 

## Sjå òg
* Dei nye kapellanane
Beauvais

**Beauvais** er ein by og kommune nord i Frankrike og *[[préfecture]]* (hovudstad) i departementet Oise i regionen Hauts-de-France. Byen har om lag 55&nbsp;000 innbyggjarar, medan storbyområdet om lag har 100&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg om lag 90 km nord for Paris. 

## Geografi
Beauvais ligg ved foten av dei skogkledde åsane på den venstre breidda til elva Thérain, der ho renn i hop med Avelon. Dei antikke festningsvollane har vorte øydelagd og er no omringa av boulevardar. I tillegg er det store opne gangstiar nordaust for byen. 

## Historie
Beauvais var av romarane kjend som *Caesaromagnus* (men i mellomalderen vart namnet skrive *Bellovacum* på latinsk), og fekk det noverande namnet sitt frå den belgisk stamme kalla Bellovaci, som hadde hovudstad her. På 800-talet vart byen eit grevskap, som i rundt 1013 gjekk vidare til biskopane i Beauvais, som vart franske likemenn frå 1100-talet. Ved kroninga av kongane hadde biskopane i Beauvais på seg ei kongeleg kappe og i lag med biskopane i Langres løfta dei kongen frå trona hans for å presentere han for folket. 

I 1346 måtte byen forsvare seg sjølv mot engelskmenna, som igjen omleira byen i 1433. Omleiringa av byen i 1472 av hertugen i Burgund har vorte kjend for dei heltmodige kvinnene, leia av Jeanne Hachette. Dette vert framleis feira kvar 14. oktober, der kvinnene vert prioritert føre mennene. 

## Cathédrale de Saint-Pierre
Domkyrkja St. Pierre i Beauvais er på mange måtar eit av dei mest dristige byggverka av gotisk arkitektur, og består berre av eitt tverrskip og kor med apsis og sju apsis-kapell. Himmelkvelven strekkjer seg 45 meter over golvet. 

Kyrkja vart påbyrja i 1247 under biskop Guillaume de Grez over ei mindre romansk kyrkje frå 900-talet, og ho vart gjort 5 meter høgare, slik at ho vart den høgaste i Europa. Arbeidet vart avbrutt i 1284 då taket i koret kollapsa. I 1573 fall eit altfor ambisiøst midttårn saman under bygginga, og lite påbyggingar vart gjort etter dette. Tverrskipet vart bygd frå 1500 til 1548.

## Bakgrunnsstoff
* Uoffisiell nettside
* ''Katolsk leksikon'': Beauvais sokn
* Teoriar om kvifor domkyrkja i Beauvais kollapsa
Cholet

**Cholet** er ein by vest i Frankrike i departementet Maine-et-Loire i regionen Pays-de-la-Loire, 65 km søraust for Nantes. I dag har byen om lag 55&nbsp;000 innbyggjarar, medan han i 1906 hadde 16&nbsp;554 innbyggjarar. Cholet er sentrum for tettatdområdet Cholet, som har rundt 107&nbsp;000 innbyggjarar.

Cholet ligg på ei høgd på høgre side av elva Moine, som vert kryssa av ei bru på 1400-talet.

## Historie
Veveindustrien gjorde at byen blømde under Edouard Colbert, greve av Maulevrier og bror til Jean-Baptiste Colbert. Byen leid kraftig naud under Opprøret i Vendée, særleg under slaget ved Cholet den 17. oktober 1793. 60-70 % av byen blei øydelagd, og av eit folketal på - omkom eller forsvann rundt .

## Økonomi
Ved byrjinga av 1900-talet blei det henta ut granitt i steinbrot nær byen. Hovudnæringa her var produksjon av lin og linlommetørkle, som også blei produsert i nabokommunar i stor skala. Det blei også laga ull- og bomullstekstilar her. Cholet var det viktigaste senteret i Frankrike for sal av slaktefe til oppføding, sauer og svin, med Paris som den viktigaste marknaden.

Det finst fleire små og mellomstore bedrifter rundt byen, i tillegg til avdelingar av fleire internasjonale føretak. Området har noko av den lågaste arbeidsløysa i Frankrike. 
Tekstilindustrien har gjeve opphav til tilknytte aktivitetar, som motegymnas, tekstilmuseum og konfeksjonsføretak som Catimini.

Av større føretak som er aktive i Cholet kan nemnast:
*  Michelin, den leiande dekkprodusenten i Europa
*  Dorel (tidlegare Ampafrance), barneartiklar
*  Nicoll, plasttilbehør for konstruksjon
*  L'Abeille, eit dotterselskap av Laiterie de Saint-Denis-de-l'Hôtel-gruppen som produserter drikkar (fruktjuice, brus)
*  Thales, sivil og militær elektronikk, opphavleg under namnet Société française radio-electric (SFR)
*  Charal,  slakteri og kjøtprosessanlegg
*  Jeanneau, eit dotterselskap av Bénéteau-grupan, og Nicols (i Puy-Saint-Bonnet), skipsbygging
*  Nadia, produksjon av skilt og utstyr for vegtrafikk;
*  Tim Composites, produksjon av aluminiumskomposittpanel.

## Sjåverdig

Det ligg ein offentleg park på eigedommen til det gamle slottet. Offentlege bygg og kyrkjer er moderne bygg.
Eglise du Sacré-Cœur frå 1939 er bygd i bysantinsk romanesk stil, utforma av den lokale arkitekten Maurice Laurentin. Eglise Notre-Dame er rekna som eit *monument historique*.

Det finst fleire megalittar i området.

Eit tekstilmuseum, *Musée du Textile*, syner fram dei tradisjonelle maskinane ein brukte til å laga dei kjende lommetørkla frå byen, i tillegg til teknikkane og den munnlege og lokale historia knytt til denne industrien.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cholet|Cholet]]» frå , og «[[:fr:|Cholet]]» frå  den 26. august 2022.*  
*** oppgav desse kjeldene:*
* 

## Bakgrunnsstoff

*
Smålands nation i Uppsala

**Smålands nation** er ein av tretten nasjonar for studentar ved universitetet i Uppsala. Studentsambandet sine tradisjonar vert ført attende til 1600-talet, med formell oppretting i 1645. Smålands nation er kalla opp etter landskapet Småland i Sverige.

Smålands nation er eit samband først og fremst for studentar fødde i eller med vitnemål frå gymnas i opptaksområdet, Jönköpings og Kronobergs län.

### Nokre kuratorer
* Olaus Cavallius (1648-1708), biskop i Växjö. Småländska nationens kurator 1678-1679.
* Johan Floderus (1721-1789), professor i vältalighet, poesi och historia i Uppsala.
* Otto Fredrik Tullberg (1802-1853), doktor i teologi. Kurator 1830-1831.

## Inspektørar (Inspektorer)
Nuvarande inspektor (sedan 1998) är professor Carl Reinhold Bråkenhielm.

## Bakgrunnsstoff
Smålands nation si heimeside
Hobbit

**Hobbitar** er ein rase i J.R.R. Tolkien sitt fantasisamfunn Middle Earth. I motsetnad til mange av dei andre rasane Tolkien skriv om, er hobbitar lite brukte i andre fantasy-verk, dataspel og liknande. Tolkien har sagt at namnet tyder «hole-byggjar». Hobbitane var opphavleg ein underrase av menn.

Hobbitar er mindre enn dvergar, om lag 0,6-1,2 meter høge. Dei har hårete føter og brukar ikkje sko. Hobbitar et svært mykje og ofte, minst sju mål til dagen, noko som fører til at dei er ganske runde. Dei byggjer seg ikkje hus, men bur i holer. Ein hobbit vert rekna som vaksen når han er 33 år, og gjennomsnittleg levealder er 100 år.

I tidsperioden som Tolkien skriv om i *[[The Hobbit]]* og *[[The Lord of the Rings]]* held hobbitane seg stort sett for seg sjølv i lokalsamfunnet *«the Shire»*, og dei fleste folk av andre rasar har ikkje eingong høyrt om dei, anna enn i soger frå gamle tider. Menn kallar hobbitane *halflings* (halvingar). Dei desidert mest kjende hobbitane i dag, er Bilbo og Frodo Baggins. Også vesenet Gollum var truleg ein hobbit, men etter lang tid i ei mørk grotta var kroppen hans så deformert at det var vanskeleg å sjå kva slags rase han eigentleg høyrte til.

## Kjelder
* J.R.R. Tolkien. *The Hobbit*, England, 1937
* J.R.R. Tolkien. *The Lord of the Rings*, England, 1955
* Artikkelen «Hobbit» på engelsk Wikipedia
##### Fotnotar
Dverg

Ordet **dverg** kan referera til ulike ting:
* Ein dverg er eit menneske som er ekstremt kortvakse.
* Dvergar er ein overnaturleg folkerase.
* Ein dverg er ei stjerna som har nådd ein fase der ho ikkje lyser normalt.
* Dvergfolk er ei nemning på folkeslag med gjennomsnittleg kroppshøgd under 150 cm.
* Dverg kan vera ei forstaving for små utgåver av dyr eller andre ting, t.d. dvergkanin, dvergsjimpanse, dvergplanet, dvergbjørk.
Montauban

**Montauban** (*Montalban* på oksitansk) er ein by og kommune sørvest i Frankrike og *[[préfecture]]* (hovudstad) i departementet Tarn-et-Garonne 50 km nord for Toulouse.

Byen er hovudsakleg bygd i raudfarga murstein og ligg ved den høgre breidda til elva Tarn, der ho renn i hop med Tescou.

## Historie
Med unntak av Mont-de-Marsan er Montauban den eldste av *[[bastides]]* i Sør-Frankrike. Han vart grunnlagd i 1144 då Alphonse Jourdain, greve av Toulouse gav han mykje fridom. Innbyggjarane kom hovudsakleg frå Montauriol, ein landsby som hadde vakse opp rundt det nærliggande klosteret St. Théodard.

På 1200-talet leid byen under herjingane til katarane og av Inkvisisjonen, men i 1317 hadde han tatt seg opp så pass mykje at pave John XXII valde byen som senter for eit bispedøme, der basilikaen St. Théodard vart domkyrkja.

Med freden i Brétigny i 1360 vart byen gjeve til engelskmenna, men dei vart forvist av innbyggjarane i 1414. I 1560 slutta biskopane seg til protestantismen, forviste munkane og øydela domkyrkja. Ti år seinare vart byen ein av fire tilfluktsstader for hugenottar under Freden i Saint-Germain, og danna ein liten sjølvstendig republikk. Han var hovudkvarteret for hugenottopprøret i 1621, og stod imot ei 86 dagar lang omleiring av Louis XIII. Han kom ikkje under den kongelege makta før La Rochelle fall i 1629, då festningsverka der vart øydelagde av Kardinal Richelieu. Protestantane vart igjen forfulgt etter opphevinga av Ediktet i Nantes i 1685.

## Økonomi
Hovudnæringane til byen er handel med jordbruksvarer, hestar, fjørfe, i tillegg til planteskular, kleproduksjon, møller, trelasthandel og produksjon av møblar, silkedukar og stråhattar.

## Galleri

Hôtel d'Alies - Mairie de Montauban.jpg
Montauban - Le Musée Ingres.jpg
Cathédrale Notre Dame de l'Assomption de Montauban.jpg


## Bakgrunnsstoff
Vannes

**Vannes** (bretonsk *Gwened*) er ein by og kommune vest i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* (administrasjonsstad) i departementet Morbihan i Bretagne, med om lag 50&nbsp;000 innbyggjarar. Han vart grunnlagd for over 2000 år sidan.

Vannes ligg i Morbihanbukta der elva Vannes munnar ut i sjøen.

## Historie
I antikken stod innbyggjarane i dagens Vannes, galliske venetarar (*veneti*), imot den romerske invasjonen leia av Julius Cæsar. Desse innbyggjarane var med på å inspirere til stamma ein følgjer i teikneserien Asterix. Venetarane var òg flinke sjømenn, og hadde handelsband med Storbritannia og Midtausten.
 
Cæsar såg at han måtte dominere dei omliggande sjøområda om han nokon gong skulle legge dei under seg. Han allierte seg med nabostamma namnete (som har gjeve namn til byen Nantes) for å oppnå denne fordelen, og klarte å erobre byen i 56 f.Kr. Venetarane blei drepne eller selde som slavar. Under romersk styre var Vannes kjend som **Darioritum**.

Bispedømet Vannes vart oppretta på 400-talet. Rådet i Vannes vart halde her i 461. Frå 400- til 600-talet slo britonarar frå Storbritnnia seg ned her som følgje av det angelsaksiske inntoget på øya. Dei gjenverande gallarane blei assimilerte i denne bretonske folkesetnaden. På bretonsk blei byen kjend som **Gwened**. Den første historiske herskaren av Vannes var Waroch, som døyde på midten av 500-talet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vannes|Vannes]]» frå ,  den 27. oktober 2015.*  

## Bakgrunnsstoff

* Reiseguide for Vannes
* Tredimensjonale bilete av Vannes
* Bispedømet Vannes
Klassifikasjonsnøkkel

Ein **klassifikasjonsnøkkel** er ein «nøkkel» bygd opp  skjematisk  som etter gjennomgang leier fram til ei løysing eller eit svar. Nøkkelen er bygd  opp av spørsmål, og ein må velje «ja» eller «nei». Ut ifrå vala vert ein leia til neste spørsmål. Ut frå eliminasjonsprinsippet endar ein til sist opp med svaret eller løysinga.

Klassifikasjonsnøklar vert bruka innan fleire fagområde. Mest kjend er bruken innan biologi, til dømes i floraer, som brukar nøklar for å hjelpe brukarane å fastsetje arten.   Men òg innan fleire andre fag vert slike nøklar bruka. Eitt døme er som feilsøkingsskjema, der den eine etter den andre løysinga vert eliminert.

## Bakgrunnsstoff
Mange biologiske handbøker vert innleia med ein nøkkel, og fleire slike nøklar er lagde ut på internett.

### Zoologi
Her er eit lite utval av zoologiske klassifikasjonsnøklar. Dei fleste er ikkje tilpassa norske artar, noko som fort kan leie til feil artsidentifikasjon. Særleg gjeld det nøklar som går til artsnivå, fordi artar har ulike utbreiingsområde. Det vil seie at nokre av artane i nøkkelen ikkje finst i Noreg, mens andre norske artar ikkje er tatt med i nøkkelen. Generelle nøklar som berre leier fram til slektsnivå, vil jamt over vere meir pålitelege.

* Gordons key to the Identification of Insects to Order - Insekt.
* Wirbellose des S&uuml;&szlig;wassers  - Virvelløse vasslevande dyr.
* Schl&uuml;ssel zu Wirbellosen des S&uuml;&szlig;wassers von Bettina Kath&ouml;fer - Virvellause dyr i ferskvatn.

#### Grupper
* Subfamilies of Asilidae by Fritz Geller-Grimm - Underfamilar av rovfluger.
* Syrphidae by M. P. Van Veen  - Europas blomsterfluger
* Dragonflyireland Dragonflies of Ireland - Irske øyenstikkarar.
* Spinnen Mitteleuropas (Spiders of Central Europa) - Europeiske edderkoppar (kongroer).

## Flora
* Flora over tre om vinteren. Enkel nøkkel for å fastsetje dei 14 viktigaste lauvtreslaga på berr kvist.
Hyères

**Hyères** (oksitansk *Ieras* eller *Iero*) er ein by og kommune søraust i Frankrike, i departementet Var, om lag 15&nbsp;km aust for Toulon. Byen har rundt 55&nbsp;000 innbyggjarar.

## Historie
Byen *Olbia* vart grunnlagd av fønikarar på 300-talet fvt., og vart nemnd av geografen Strabo. Ein har funne spor av greske og romerske fortidsminne i området. Dei første skriftlege kjeldene om Hyères går tilbake til 963, og var opphavleg ein del av eigedomane til vicomten av Marseille. Seinare gjekk byen til Karl av Anjou. St. Louis kom i land ved Hyères i 1254  då han kom tilbake frå Krosstoga.

## Geografi
Byen ligg ved kysten av Middelhavet, og er ein populær ferieby. Her vert det mellom anna dyrka palmer, og om lag 100&nbsp;000 tre vert eksportert kvart år.

Dei tre øyane Îles d'Hyères (Porquerolles, Port-Cros og Île du Levant) ligg like utanfor kysten.

## Bakgrunnsstoff

* Iles d'Hyères
* VillaNoailles- eit avantgarde kultursenter
Fløan

**Fløan** er ei grend i Skatval i Stjørdal kommune i Nord-Trøndelag. Fløan ligg nord i Skatval, og har om lag 30 fastbuande. Fløan kyrkje låg fram til 1800-talet på Fløan, og her stod Olav den Heilages skrin på 1500-talet, før helgenkongen vart flytta til Nidarosdomen. Fløan er eit kulturlandskap med sjø, jorde og skog. Garden Fløan er òg nemnd i soga om Kong Sigurd Jorsalfar, som tok kona til storbonden for ei natt.
Ivry-sur-Seine

**Ivry-sur-Seine** er ein kommune i dei søraustlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 5,3 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus. 

Chinatown i Paris har no spreidd seg til dei nordlege delane av Ivry. Mange oversjøiske kinesiske selskap og varehus for asiatisk mat ligg i Ivry. 

## Namn
Opphavleg var Ivry-sur-Seine berre kalla Ivry. Namnet Ivry kjem frå det mellomalderlatinske ordet *Ivriacum* eller *Ibriacum*, som kanskje tyder «eigedomen til Eburius», ein gallo-romersk landeigar. 

I 1897 vart namnet på kommunen offisielt Ivry-sur-Seine (som tyder «Ivry ved Seinen») for å skilje han frå andre kommunar i Frankrike med namnet Ivry. 

## Historie
I 1860 vart byen Paris gjort større ved at nærliggande kommunar vart annektert. Dette førte til at om lag ein tredjedel av Ivry-sur-Seine vart annektert av Paris. 

Ivry-sur-Seine er kanskje mest kjend som staden der Jean-Marie Bastien-Thiry vart avretta i mars 1963. 

## Universiteta
* Institut polytechnique des sciences avancées

## Bakgrunnsstoff
Mandriva Linux

**Mandriva Linux**, som tidlegare gjekk under namnet **Mandrake Linux**, er ein kommersiell distribusjon av operativsystemet Linux. Det er det franske selskapet Mandriva som står bak utviklinga av distribusjonen.

## Historie
Den første utgåva av det som då var Mandrake, kom ut i juli 1998, og var basert på Red Hat Linux versjon 5.1. Mandrake skilde seg etter kvart meir og meir frå Red Hat distribusjonen med eigne verktøy for å lette systemadministrasjonen.

I 2004 tapte utviklarane av Mandrake Linux, Mandrakesoft, eit søksmål som vart retta mot dei av Hearst Corporation, eigarane av King Features Syndicate som saksøkte dei for brot mot den varemerkebeskytta teikneserien Mandrake. Mandrakesoft anka saka, men fjerna mellomrommet i distribusjonsnamnet så MandrakeLinux vart det nye namnet på distribusjonen frå versjon 10.0.

I 2005 slo MandrakeSoft seg saman med det brasilianske føretaket Conectiva som og utvikla ein kommersiell linuxdistribusjon. Conectiva Linux og Mandrakelinux vart dermed slått saman til Mandriva Linux.

## Kjelder
Fontenay-sous-Bois

**Fontenay-sous-Bois** er ein kommune i dei austlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 9,3 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus og like over 50&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Namn
Namnet Fontenay kjem frå det mellomalderlatinske ordet *Fontanetum*, som tyder «kjeldene» etter det latinske ordet *fontana* («naturleg kjelde»).

Kommunen har gått under fleire namn, som *Fontenay-les-Bois* (som tyder «Fontenay ved skogen»), *Fontenay-sur-le-Bois* (som tyder «Fontenay overfor skogen») eller Fontenay-sous-Bois (som tyder «Fontenay nedanfor skogen»), men tidleg på 1800-talet vart namnet fastsett til Fontenay-sous-Bois. Skogen det vert refertert til er Bois de Vincennes. 

## Historie
I 1929 mista kommunen Fontenay-sous-Bois meir enn ein tredjedel av områda sine då byen Paris annekterte Bois de Vincennes, ein stor del som høyrte til Fontenay-sous-Bois.
Villejuif

**Villejuif** er ein kommune i dei sørlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 7 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus og rundt 50&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Namn
Namnet Villejuif vart først nemnd på ein paveleg bulle frå 1119 som *Villa Judea*. Tydinga av dette vert framleis diskutert. Enkelte meiner at dette rett og slett betyr «området til jødane», kanskje som følgje av nokre romerske ruinar der, som folk i mellomalderen såg på som sataniske der sarasenarar og jødar gjekk igjen. Moderne historikarar meiner derimot at *Villa Judea* sannsynlegvis tyder «eigedomen til Juvius eller Juveus», ein gallo-romersk landeigar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Évreux

**Évreux** er ein by og kommune i Normandie i Frankrike. Han er òg *[[préfecture]]* (hovudstad) i departementet Eure.

Namnet på byen kjem frå den galliske stamma Eburovices. Byen ligg nær elva Iton, og innbyggjarane her vert kalla *ébroïcienne(s)* (kvinner) og *ébroïciens* (menn).

## Historie

Den første familien av grevar i Évreux var etterkomarar av sonen Rikard I, hertug av Normandie, fekk utanfor ekteskap. Mannslinja døydde derimot ut med grev William i 1118. 

Visstnok skal eit spøkelse kalla «Gobelin» ha spøkt i Évreux på 1100-talet. Dette gav opphav til det moderne ordet «Goblin» http://dictionary.reference.com/browse/goblin

Grevskapet gjekk vidare til Agnes, syster til William, og kona til Simon de Montfort-l'Amaury (d. 1087) og lordane av Montfort-l'Amaury. Amaury III av Montfort gav byen til kong Filip Augustus i 1200. Filip den rettvise gav i 1307 byen vidare til bror sin, Louis d'Évreux, og Filip den Lange gjorde grevskapet i Évreux om til adelskap av Frankrike i 1317.

Filip d'Évreux, son av Louis, vart konge av Navarre då han gifta seg med Jeanne, dotter av Louis den hissige. Sonen deira Karl den onde og barnebarnet deira Karl den edle var òg kongar av Navarre. Sistnemnde gav grevskapet Évreux, Champagne og Brie til Kong Karl VI av Frankrike i 1404. 

I 1427 vart grevskapet Évreux skjenka til Sir John Stuart av Darnley (c. 1365-1429) av Kong Karl VII. John Stuart var kommandør i den skotske livgarden til kongen, og i 1423 hadde han motteke storgodset Aubigny. I februar 1427/8 fekk han rett til å innkvarterte den kongelege hæren til Frankrike for sigeren deira over engelskmenna.

Då Stuart døydde gjekk grevskapet tilbake til krona. Byen vart igjen gjeve bort i perioden 1569-1584 som appanasje for Frans, Hertug av Anjou, og i 1651 vart han til slutt gjeve til Frédéric Maurice de La Tour d'Auvergne i byte for fyrstedømet Sedan.

Byen vart annektert av Frankrike då familien La Tour d'Auvergne døydde ut i 1802. Han vart kraftig øydelagd under den andre verdskrigen, og det meste av sentrum er bygd opp att. 

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av Domkyrkja i Evreux
Maisons-Alfort

**Maisons-Alfort** er ein kommune i dei søraustlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 8,4 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus og om lag 55&nbsp;000 innbyggjarar.

Maisons-Alfort er kjend for Den nasjonale veterinærskulen i Alfort, veterinærskulen med best rykte i Frankrike. Fort de Charenton vart konstruert mellom 1841 og 1845 og har sidan 1959 husa *Commandement des Écoles de la [[Gendarmerie Nationale]]*.

## Namn
Opphavleg var Maisons-Alfort berre kalla Maisons. Namnet Maisons kjem frå det mellomalderlatinske ordet *Mansiones*, som tyder «husa».

Då kommunane vart oppretta under den franske revolusjonen vart namnet til grenda Alfort tatt med i lag med Maisons for den nye kommunen. Namnet Alfort kjem frå godset som vart bygd her av Peter av Aigueblanche, biskopen av Hereford (England), på midten av 1200-talet. Namnet på dette Godset av Hereford endra seg etter kvart til *Harefort*, så *Hallefort* og til slutt Alfort. 

## Historie
1. april 1885 vart 40 % av områda i Maisons-Alfort ein del av kommunen Alfortville.

## Bakgrunnsstoff
Sartrouville

**Sartrouville** er ein kommune i dei nordvestlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 17,1 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus og like over 50&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Namn
Namnet Sartrouville kjem frå det mellomalderlatinske *Sartoris Villa*. Tydinga av dette vert framleis diskutert. Enkelte meiner at namnet kjem av det romerske slektsnamnet *Saturus* (kanskje ein gallo-romersk landeigar), og tyder «eigedomen til Saturus». Andre meiner at ordet *sartoris* kjem frå det mellomalderlatinske perfektum partisippet *exsartum* («rydda for dyrking»), som gjev tydinga «eigedomen til landryddarane», ein referanse til avskoginga som fann stad rundt Sartrouville i antikken eller tidleg i mellomalderen for å kunne dyrke jorda. 

## Bakgrunnsstoff
Clichy

**Clichy** er ein kommune i dei nordvestlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 6,4 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus og like over 55&nbsp;000 innbyggjarar fordelt på berre 3 km². Dette gjer byen til ein av stadane i Europa med høgaste folketettleik. 

Hovudkvarteret til L'Oréal, det største kosmetikkselskapet i verda, og Sony Frankrike ligg i Clichy.

## Namn
Namnet Clichy vart første gong nedskrive på 500-talet som *Clippiacum*, og seinare endra til *Clichiacum*, som tyder «eigedomen til Cleppius», ein gallo-romersk landeigar. 

På 1200-talet vart slettene i Clichy nytta som ein *garenne*, ein jaktpark for kongen og adelsfolk. Clichy vart derfor kjend som Clichy-la-Garenne.

Mellom 1793 og 1795, under den franske revolusjonen, gjeve namnet *Clichy-la-Patriote* (som tyder « Patrioten Clichy»), kanskje fordi ordet *garenne* minna om dei føydale privilegiane ein forkasta i 1789. 

Etter revolusjonen vart det offisielle namnet Clichy, noko kommunen framleis heiter i dag. Ofte vert derimot kommunen referert til som Clichy-la-Garenne, sjølv om dette ikkje er det offisielle namnet. 

## Historie
Clichy var hovudstad for merovingiarane under styret til Dagobert I.

I 1830 vart ein del av området til Clichy ein del av kommunen Batignolles-Monceau. I 1860 annekterte byen Paris det meste av Batignolles-Monceau i samband med utvidinga av Paris. Samstundes vart ein liten del av Batignolles-Monceau gjeve tilbake til Clichy.

I 1867 vart ein del av kommunane Clichy og Neuilly-sur-Seine slått saman til kommunen Levallois-Perret.
Clamart

**Clamart** er ein kommune i dei sørvestlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 8,7&nbsp;km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus og rundt 50&nbsp;000 innbyggjarar.

Byen er delt i to delar som er skilde frå kvarandre av ein skog. Desse er *Bas Clamart*, det historiske sentrumet, og *Petit Clamart*, som tidlegare var erterjorde som vart urbanisert i 1960-åra.

## Bakgrunnsstoff

*
Pantin

**Pantin** er ein kommune i dei nordaustlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 6,4 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus og rundt 55&nbsp;000 innbyggjarar. 

Hovudkvarteret til sykkelprodusenten Motobecane låg ein gong i Pantin.

## Namn
Namnet Pantin vart først nedteikna i 1067 som *Pentini*. Dette kjem kanskje frå det romerske slektsnamnet Pentinus, ein variant av Pantaenus eller Repentinus, men dette er noko usikkert. 

## Historie
I 1860 vart byen Paris utvida ved å leggje område frå nabokommunane inn under byen. I dette tilfellet vart ein liten del av kommunen Pantin overført til Paris.

I 1867 vart ein del av Pantin og kommunane Romainville og Bagnolet slått i saman for å danne kommunen Les Lilas.

## Bakgrunnsstoff
Évry

**Évry** er ein kommune i dei sørlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 25 km frå Paris sentrum i den «nye byen» Évry Ville Nouvelle, oppretta i 1960-åra, og har rundt 50&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Namn
Opphavleg vart kommunen kalla *Évry-sur-Seine* (som tyder «Évry ved Seine»). Namnet Évry kjem av det keltiske namnet *Eburacon* eller *Eburiacos*, som tyder «eigedomen til Eburos», eit gallisk slektsnamn, som kanskje var leiaren av ei gallisk stamme her før romarane erobra Gallia. Etter erobringa vart namnet endra til *Apriacum*, så *Avriacum* og seinare *Evriacum*.

I 1881 vart namnet på kommunen endra til *Évry-Petit-Bourg* etter krav frå entreprenøren Paul Decauville, som eigde *Ateliers de Petit-Bourg*, eit stort smelteverk som låg i Évry. Fabrikken hadde fått namn etter grenda Petit-Bourg der fabrikken vart bygd. I 1965 vart namnet korta ned til Évry.

## Bakgrunnsstoff
* http://www.agglo-evry.fr
Meaux

**Meaux** er ein kommune i dei nordaustlege forstadane til Paris i Frankrike. Han ligg 41,1 km frå Paris sentrum, men har eigen bystatus og rundt 50&nbsp;000 innbyggjarar. Meaux er *[[sous-préfecture]]* (underhovudstad) i departementet Seine-et-Marne.

Under hundreårskrigen mellom Frankrike og England førte krigens til at det braut ut ei bondeopprør i 1358. I 1422 førte lomleiringa av Meaux til ein viktig siger for engelskmennene i 1422 under Henrik V.

Meaux er kjend for ein ostesort av typen brie, Brie de Meaux.

## Bakgrunnsstoff

*
Fox Linux

**Fox Linux** er ein gratis distribusjon av operativsystemet Linux. Den er basert på Fedora Core og er optimalisert for i686 prosessorarkitekturen. Fox Linux er utvikla med tanke på nye brukarar og dei med enkle behov, som å lage og skrive ut tekstdokument, surfe på verdsveven og høyre på musikk eller sjå film. Fox Linux kjem ut på ein cd, men ein kan laste ned anna programvare frå internett.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Fox Linux si heimeside 
* Fox Linux hjå Distrowatch.com
Masdalskloven

**Masdalskloven** er ei fjellform sør for garden Masdal i Ørsta på Sunnmøre.

Den særmerkte forma er godt attkjenneleg på lang avstand. Difor har ho i stor grad vorte brukt av sjøfarande til å ta méd.

Aust for Masdalskloven ligg Klovekinn med toppen Klovetinden (949 moh.) På vestsida ligg Storehylla.

Etter ei vandresegn vart Masdalskloven til ved at ein lindorm sprengde seg ut av fjellet.

## Kjelder
* Historier.no

### Fotnotar
Saint-Malo

**Saint-Malo** (**Sant-Maloù** på bretonsk) innmurt hamneby i Bretagne, nordvest i Frankrike ved Den engelske kanalen. Han er *[[sous-préfecture]]* (underhovudstad) i departementet Ille-et-Vilaine.

Saint-Malo har om lag 50&nbsp;000 innbyggjarar, men talet kan auke til opp mot 200&nbsp;000 i turistsesongen om sommaren. Med forstader er folketalet om lag 135&nbsp;000. 
                                                                                                                         
## Historie
Saint-Malo var i mellomalderen ei festningsøy ved munningen av elva Rance, og kontrollerte både elvemunningen og det opne havet utanfor. Festninga Aleth, sør for senteret i det som i dag er bydelen Saint-Servan, kontrollerte reisande til Rance sjølv før romarane, men den moderne Saint-Malo har spor tilbake til ein klosterbusetnad grunnlagd av St. Aaron og St. Brendan tidleg på 500-talet. Namnet kjem frå ein mann som visstnok skal ha vore ein tilhengar av Brendan, St. Malo.

Saint-Malo var i lang tid sjølvstyrt i foretningar med franske og bretonske styresmakter. Frå 1590 til 1594 erklærte Saint-Malo seg ein sjølvstendig republikk med mottoet «ikkje fransk, ikkje bretonsk, men malouins».

Saint-Malo vart frykta som heim for korsarar, franske kaparar og stundom sjørøvarar. Korsarane frå Saint-Malo tvinga engelske skip som passerte i Kanalen til å betale skatt, men tok òg heim rikdomar frå område lenger borte. Jacques Cartier, som segla opp St. Lawrence-elva og vitja Quebec og Montréal, og som derfor har vorte kjend som oppdagaren av Canada, budde i og segla frå Saint-Malo. Det same gjorde dei første kolonistane som busette seg på Falklandsøyane, og derfor det franske namnet *Îles Malouines* på desse øyane, som har gjeve det spanske namnet *Islas Malvinas*.

Kommunen Saint-Servan vart slått i saman med Paramé og vart kommunen Saint-Malo i 1967.

## Bakgrunnsstoff

* Reiseguide for St-Malo
* St. Malo: Hovudstad for sjørøvarar
Sjaman

Ein **sjaman** er ein person som er rekna for å ha særskilt kontakt med åndeverda innan sjamanistiske trussystem. Sjamanen kan også kallast *åndemanar*, *medisinmann* eller *[[prest]]*. Nemninga, som opphavleg tyder 'den som veit' på det sibirske språket evenkisk, blei opphavleg brukt om sjamanar frå Nord- og Sentral-Asia, men ein finn folk med liknande oppgåver over heile verda, særleg blant urfolk. Den gamle samiske sjamanen blei kalla *[[noaide]]*. Volva i norrøn tru kan også reknast som sjaman.

Sjamanar er særskilde menneske som kan få kontakt med eller makt over åndene som påverkar menneske, i følgje mange kulturar. Dei blir av nokre antropologar og religionsforskarar skildra som mellommenn og reisande mellom den naturlege og den andelege verda. Dei oppnår gjerne dette gjennom å gå inn i ein transe ved hjelp av messing, dansing eller tromming. Makta si kan dei bruka til å lega sjuke, auka jaktlukke eller forutsjå eller styra vêret. 

Andre antropologar har kritisert omgrepa «sjaman» og «sjamanisme» fordi dei meiner at det plasserer lækjarar frå svært ulike kulturar i ein felleskategori, og skapar eit feil bilete av ein felles, opphavleg naturreligion. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Footbag

**Footbag** er ein liten ball fylt med ris, sand, erter, plastkuler eller liknande. Ballen vert brukt i sport og spel, vanlegvis sparkar ein han med føtene. Spel der ein brukar footbag, vert òg kalla hackeysack.

## Bakgrunnsstoff
Belfort

**Belfort** er ein by og kommune nordaust i Frankrike, og er *[[préfecture]]* (hovudstad) i departementet Territoire de Belfort i regionen Bourgogne-Franche-Comté. Byen har om lag 50&nbsp;000 innbyggjarar med om lag 80&nbsp;000 inkludert forstadane.

Byen ligg ved Savoureuse, ei naturleg rute mellom Rhinen og Rhône kalla Belfortkløfta (Trouée de Belfort).

## Historie
Belfort har ein strategisk plassering i ei naturleg kløft mellom fjella Vogesane og Jurafjella, langs ei rute mellom Rhinen og Rhône. Dette har trekt til seg busetnadar og gjort han til eit mål i mange krigar.

Belfort var busett i gallo-romersk tid, og var på 1200-talet ein del av grevane av Montbéliard, som gav han privilegium i 1307.

Belfort høyrte tidlegare til Austerrike, men vart gjeve til Frankrike i Freden i Westfalen i 1648, som gjorde slutt på Trettiårskrigen. Byen sine festningsverk vart utvida og utvikla av militærarkitekten Vauban for Louis XIV.

Fram til 1871 var Belfort ein del av departementet Haut-Rhin i Alsace. Byen stod imot omleiringa av Belfort mellom 3. november 1870 og 18. februar 1871, då garnisonen fekk ordre om å gje opp 21 dagar etter våpenstillstanden mellom Frankrike og Preussen. I respekt for denne sterke motstanden vart ikkje Belfort annektert av Preussen i lag med resten av Alsace og Lorraine. Territoire de Belfort vart då oppretta, som framleis finst i dag. Ein stor statue kalla Løva av Belfort av Frédéric Bartholdi vart reist til minne om omleiringa.

Innbyggjarar frå Alsace som ville ha ein ny heim i Frankrike medverka stort til industrien i Belfort.

Byen vart bomba av tyskarane under den første verdskrigen, og okkupert under den andre verdskrigen.

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell turistside 
* Turistinformasjon for Belfort
* Reiseguide frå Belfort
* Nettside om festningsverka i Belfort
Laval i Frankrike

**Laval** er ein by og kommune nordvest i Frankrike. Han er *[[préfecture]]* i departementet Mayenne, og ligg på grensa mellom Bretagne, Normandie og Anjou. Byen har om lag 50&nbsp;000 innbyggjarar, og desse vert kalla *Lavallois*.

## Geografi
Laval ligg ved elva Mayenne i regionen Pays-de-la-Loire, rundt Loiredalen. Han er senter for eit storybområde med om lag 100&nbsp;000 innbyggjarar.

## Historie
Herrane av Laval er frå eit dynasti som har sett spor etter seg i fransk historie. Den «gamle gata» var i fleire hundreår hovudvegen inn i Bretagne. 

Etter Hundreårskrigen (1337 til 1453), då byen hadde skifta eigarar fleire gonger, fekk byen ein oppsving, og herrane i byen brukte store summar på å bygge nye, flotte bygg og bustadar. Byen nådde eit høgdepunkt på 1800-talet då linfabrikkar og støyperi sprang opp i byen . Under den første verdskrigen vart mange av innbyggjarane sende ut i krigen, og kom aldri att, noko som hindra vidare utvikling av byen. 

## Bakgrunnsstoff
Annecy

**Annecy** er ein by aust i sentrale område av Frankrike ved breidda av Annecysjøen, 35&nbsp;km sør for Genève. Annecy er *[[préfecture]]* (hovudstad) i departementet Haute-Savoie i regionen Auvergne-Rhône-Alpes. Byen har om lag 50&nbsp;000 innbyggjarar.

## Historie
Annecy ligg mellom Genève og Chambéry, og vart mykje påverka av desse to byane mellom 900- og 1800-talet. Byen var først hovudstad i grevskapet Genève, men etter at grevane i Genéve forsvann vart han ein del av Huset Savoie i 1401. I 1444 gjorde prinsane av Savoie byen til hovudstad i ein region som omfatta Genevois, Faucigny og Beaufortain. Då calvinismen breidde seg ut i 1535 vart byen eit senter for den katolske reformasjonen, og biskopen sitt sete i Genève vart flytta her. Under den franske revolusjonen vart området Savoie erobra av Frankrike, og Annecy vart ein del av departementet Mont Blanc, der Chambéry var hovudstad. Etter Restaurasjonen i Frankrike i 1815 vart han gjeve tilbake til Huset Savoie. Då Savoie vart annektert av Frankrike i 1860 vart byen hovudstad i det nye departementet Haute-Savoie.

Frans av Sales vart fødd i slottet Sales, som ligg like ved Annecy, i 1567. Han var biskop i Annecy frå 1602 til 1622.

Den andre runden av GATT-diskusjonane vart halde i Annecy i 1949.

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til Annecy sin OL-søknad for 2018
Chalon-sur-Saône

**Chalon-sur-Saône** er ein by og kommune sentralt i Frankrike i departementet Saône-et-Loire, der han er *[[sous-préfecture]]*.

Chalon-sur-Saône er ein del av regionen Bourgogne. Han ligg ved elva Saône, og var ein gong ei velkjend elvehamn, der vin vart transportert oppover og nedover elva. 

## Historie
Biskopdømet Chalon-sur-Saône, eit underbispedøme av erkebiskopdømet Lyon sidan romartida, vart slått saman med soknet Autun kort tid etter den franske revolusjonen.
 
Chalon er mest kjend for staden der fotografiet vart oppfunne av Nicéphore Niépce. Han har òg ein lycée (vidaregåande skule) kalla opp etter seg. Byen har eit fotografimuseum med meir enn to millionar tidlege fotografi og mange gamle gjenstandar som kamera og anna utstyr for gamle og moderne fotografi. 

Ein anna kjend innbyggjar frå Chalon er Dominique Vivant Denon (1747-1825), som var med på å opprette museumet Louvre Museum, og omforma palasset til eit museum etter den franske revolusjonen.
Species plantarum

***Species plantarum*** er ei av Carl von Linné sine bøker (den fulle tittelen er *Species Plantarum, exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificiis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locus natalibus, secundum systema sexuale digestas*, som er latin og tyder **''Planteartane**, [ei bok som] grundig legg fram dei kjende plantane og dei tilhøyrande slektene med skilnader mellom artane, trivialnamna, utvalde synonym, lokalitetar, og som vidare forklarer seksualsystemet*). Boka skildra alle kjende [[plantar]] og er den første som konsekvent brukar todelte [[art]]snamn (*binomen*). Ho er rekna som ein milepåle i historia til den [[biologisk systematikk|biologiske systematikken]].

Mange av dei [[biologisk nomenklatur|vitskaplege namna]] som Linné innførte i boka, er i bruk den dag i dag. Og sjølv om nokre artsnamn har vorte endra gjennom tidene, har botanikarane halde på Linnés prinsipp for namngjeving av artar, nemleg med todelte namn, samansette av eit slektsnamn pluss eit artsnamn. Plantane vart klassifiserte i tråd med [[seksualsystemet]] som Linné hadde utvikla. Det tok utgangspunkt i støvberarane og fruktemna. Seksualsystemet er forlate i dag, men vert enno bruka i botaniske [[klassifikasjonsnøkkel|klassifikasjonsnøklar]].

Førsteutgåva kom i [[1753]]. Dette året og denne boka er sidan definert som startpunktet for dagens [[botanisk nomenklatur|botaniske nomenklatur]]. Det tilsvarande verket for [[dyr]] er første bandet av Linné si bok *Systema naturae* frå 1758.

*Species plantarum* hadde i førsteutgåva 1&nbsp;200 sider fordelt på to band som omtalte 5&nbsp;900 artar. Verket kom ut med ytterlegare to utgåver medan Linné levde. Omfanget hadde då auka til 1&nbsp;682 sider. Året etter at Linné døydde, vart den fjerde utgåva utgjeven. Denne hadde fire band på til saman 3&nbsp;086 sider.

== Kjelder ==
<div class="references-small">
**Denne artikkelen bygger på «Species plantarum» frå ,  den 10. mai 2007.*  
 </div>

== Bakgrunnsstoff ==
* [http://www.botanicus.org/title/b12069590 Heile *Species plantarum'' i digitalisert form]
* Linnaeus Link Union Catalogue
Châteauroux

**Châteauroux** er ein by og kommune sentralt i Frankrike, han er *[[préfecture]]* (hovudstad) av departementet Indre.

Châteauroux er den største byen i Berry etter Bourges. Han er heim til det franske fotballaget LB Châteauroux, som speler i Ligue 2, det nest høgaste nivået i fransk fotball. 

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av Chateauroux