open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mellomfransk

**Mellomfransk** er eit trinn i fransk språkutvikling som fann stad frå 1300-talet til rundt 1600. Det var ein overgangsperiode frå gammalfransk der fransk skilde seg klart frå andre oïl-språk. Språket fekk ein offisiell status i Frankrike til fordel for latin, frankoprovençalsk, oksitansk og dei andre oïl-språka, og blei utvikla som litterært språk.

Under denne språkperioden forsvann kasus heilt frå språket. Det tidlegare skiljet mellom nominativ og oblik forsvann, og fleirtal blei berre markert med ein -s. Dette medførte at ordrekkjefølgje i setningar blei viktigare og meir fastlagd.

Diftongar blei forenkla, til dømes blei /oi/ til /we/. Schwalyden [ɘ] forsvann etter vokalar, først inne i ord, seinare i slutten. Ein byrja også å utelata endekonsonantar frå uttalen.

Skriftspråket endra seg til ein viss grad for å spegla endringane i talespråket, men hang gjerne etter. Ein finn gjerne ei rekkje ulike grammatiske former og stavemåtar i tekstar frå denne tida. Det var under den mellomfranske perioden at ein gav ut den første franske grammatikkboka. I 1539 kom Robert Estienne si fransk-latinske ordbok ut, og latin blei forbode ved domstolane. Fransk fekk eit større domene då det også blei teke i bruk innan vitskapleg arbeid og som litterært språk. Det fekk eit nytt ordtilfang gjennom lånord og nyord frå latin, italiensk og ein del andre språk, som engelsk, spansk og tysk. Også rettskrivinga generelt blei noko latinisert.

Den mellomfranske perioden fall saman med renessansen. Språket blei brukt av forfattarane Villon, Marot, Rabelais, Montaigne, Ronsard og Pléiade-diktarane. Pléiade-verket *Défense et illustration de la langue française* (1549) framheva fransk som eit litterært språk som kunne forhøgast gjennom etterlikning av litteratur frå antikken. Det blei også gjort mange omsetjingar frå klassiske verk.

## Bakgrunnsstoff
*Dictionnaire du Moyen Français (1330-1500)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Middle French|Middle French]]» frå , og «[[:sv:Medelfranska|Medelfranska]]» frå  den 3. desember 2011.*
Daisy Schjelderup

**Daisy Schjelderup** () var ein norsk omsetjar og forfattar. Ho debuterte som forfattar som 60-åring med diktsamlinga *Torneroses etterlatte papirer* i 1976. Ho gav sidan ut bøkene *Sangen om Landegode* (noveller og forteljingar) i 1978, *Blir det kaldere nå* (forteljingar) i 1979 og *Grasbrann : brev til et menneske* i 1980. 

Som omsetjar stod ho mellom anna bak norske utgåver av fleire av bøkene til Roald Dahl og av *Moby Dick* av Herman Melville.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Daisy Schjelderup i Sambok
Gerdi Schjelderup

**Gerdi Schjelderup** () er ein norsk skodespelar. 
Schjelderup studerte ved Royal Academy of Dramatic Art i London. Frå 1960 til 1964 var ho ved Trøndelag Teater. Så var ho fem år ved Rogaland Teater før ho vende attende til Trøndelag Teater i 1968 og vart verande der til ho gjekk av med pensjon i 2004.

Ho hadde mindre roller i spelefilmane *Dagny* frå 1977 og *Andre omgang* frå 2007, og rollar i kortfilmane *Bortreist for anledningen*, *En engel*, *Ediths glasslott* og *Fiin aargang* og fjernsynsfilmen *Turbulent sone*.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff

* Schjelderup på filmfront.no
Agnes M. Schou

**Agnes M. Schou** () er ein skotsk-norsk dokketeatersskodespelar og dokkemakar.

Schou studerte i fire år ved The Glasgow School of Art.
Ho flytte til Noreg i 1963 og var ein av stiftarane av figurteateret Levende dukker i 1987.

## Referansar
Marta Schumann

**Marta Schumann**, fødd *Marta Myklebust*, () var ein norsk forfattar. Ho debuterte med romanen *Korset under Skuggefjellet* som femtiåring i 1969.

Debutromanen var fyrste del av ein historisk romantriologi der *Jomfru Maria på Sæbostad* og *Femja* utgjorde dei to andre delane.

Før ho vart forfattar arbeidde ho i mange år i Televerket.

## Prisar og utmerkingar
* 1970 &ndash; Sunnmørsprisen
* 1981 &ndash; Gyldendals legat
* 1983 &ndash; Kulturprisen for Møre og Romsdal

## Bøker
* 1992 &ndash; *Sky fuglar* 
* 1989 &ndash; *Utbrot*
* 1989 &ndash; *Tynn hinne*
* 1983 &ndash; *Våge å tenkje*
* 1980 &ndash; *Fotfolk*
* 1977 &ndash; *Kristi sine søner*
* 1973 &ndash; *Femja*
* 1971 &ndash; *Jomfru Maria på Sæbostad*
* 1969 &ndash; *Korset under Skuggefjellet*

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Øystein Rottem: «Marta Schumann» i Norsk Biografisk Leksikon
* Marta Schumann på Sambok
* Digitaliserte bøker av Marta Schumann hjå Nasjonalbiblioteket
Billy Strayhorn

**William «Billy» Strayhorn** () var ein amerikansk jazzmusikar som frå 1939 til han døydde var musikar, arrangør og komponist i Duke Ellington Orchestra.

Strayhorn var fødd i Dayton i Ohio, familien flytta seinare til Pittsburgh i Pennsylvania. Han budde også hjå besteforeldra sine i Hillsborough i Nord-Carolina, og mormora hans var ein viktig musikalsk påverkar som spelte salmar på piano og grammofonplater for han .

Ellington og Strayhorn knytte eit livslangt, tett vennskap. Under plateopptak tok Strayhorn i blant plassen til Ellington ved pianoet, og pianoduettane deira var berømte. Strayhorn sette sitt definitive preg på sounden til Duke Ellington Orchestra. Signaturstykket deira, den kjente *[[Take the A-Train]]*, var det Strayhorn som komponerte. Han skreiv òg dei kjente stykka *Chelsea Bridge* og *Lush Life*. Strayhorn forlèt orkesteret til Ellington nokre år for å forfølgje sin eigen karriere. Han gav ut fleire album under sitt eige namn og produserte teateroppsettingar saman med venen Luther Henderson. Kort tid etter at han døydde spelte Duke Ellington Orchestra inn eit album til hans ære *...And His Mother Called Him Bill*. På plata finst Johnny Hodges si rørande fortolking av den siste komposisjonen til Strayhorn, «Blood Count».

Strayhorn fekk ei klassisk utdanning og skreiv instrumentalarrangement av eit raffinement som var sjeldan i tidas jazz. Han blir òg rekna som ein av dei beste arrangørane i jazzen i det heile. Komposisjonane hans har ofte ein bittersøt stemning og er oppbygd ut frå klassiske førebilde, noko som som skil dei frå Duke Ellington sine. 

Strayhorn var ope homofil, men han levde i ei intolerant tid og viste lite behov for sjølvhevding, så stort sett heldt han seg i den store skuggen til Duke Ellington. 
Billy Strayhorn døydde i New York.

## Referansar

## Litteratur
* James Lincoln Collier:*Duke Ellington*, Oxford University Press 1987
* David Hajdu: *Lush Life: A Biography of Billy Strayhorn*, Farrar, Straus, Giroux, New York 1996. ISBN 0-374-19438-6.
*

## Bakgrunnsstoff
* Hans-Jürgen Schaal: Wunderkind und Dandy
* ''Billy Strayhorn: Lush Life'' på PBS, Independent Lens
* Billy Strayhorn: ''Portrait Of A Silk Thread''
* Billy Strayhorn  på glbtq Encyclopaedia
Oda Schjøll

**Oda Schjøll** () er ein norsk skodespelar frå Oslo.
Schjøll studerte ved Statens Teaterskole frå 1978 til 1981, og arbeidde sidan ved Nordland Teater, NRK Fjernsynsteateret og Trøndelag Teater.
Ho har og arbeidd ved Teater Ibsen og Marja-teatret og hatt mindre roller i fjernsynsseriane *[[Fox Grønland]], [[Hotel Cæsar]], [[Karl & Co]], [[Holms]], [[Sejer - Elskede Poona]]* og *[[Sørgekåpen]]*.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Oda Schjøll sin profil på filmfront.no
Etasjemose

**Etasjemose** er ein fleirårig bladmose. Han veks oftast på jord eller humus og finst først og fremst på den nordlege halvkula. Mosen bygg matter og veks på ein trappeforma måte som gir han ein karakteristisk utsjånad. Etasjemosen toler skugge godt og er meir ømfintleg for sollys. Han er føde for mellom anna skoglemen.

## Utsjånad

Etasjemosen veks trinnvis oppover med fjørliknande skot. Kvart steg representerer ein vekstsesong, slik at ein kan telje «etasjane» for å finne alderne til mosen. Stilken vert 10–20 cm lang og er grøn, gul, raud eller brun. Blada er mørkt grøne til brune på dei eldre skota. Dei nye skota har ein lysare grøn tone. Blada sine «kroner» blir som regel 20–30 mm breie. Blada har oftast to midtnervar og har tenner i kantane.

Stilkblada er cirka 2 mm lange og 1,5 mm breie og greinblada 1 mm lange 0,5 mm breie. Stilkbladet smalnar av til ein spiss, som oftast er langsmal og krokete. Greinbladet får ein kort og kvass spiss.

Mosen sin stilk er dekt av grøne (på gamle skot brune), hårliknande utvekstar, såkalla *parafyllier*. Desse skil etasjemosen frå nærståande slekter. Liksom andre mosar har etasjemosen ikkje røter, men mosen sine rhizoider er uvanleg lange. Dei gamle skota døyr etter kvart og vert ein del av humusdekket.

## Utbreiing

Etasjemosen veks på store delar av den nordlege halvkula, framfor alt i eit kjølig temperert klima, til fjells og på tundra. Etasjemose finst også kjølige område (som fjell) i Karibia,  Europa, Asia, Afrika, Australia og på New Zealand.

## Økologi

Etasjemosen vert i snitt åtte år gammal. Han veks på jord eller humus i lauv- og granskog. Han veks også på gamle stokkar, stubbar, berg, steinar og i blant på mur. Den trappeforma vekstmåten gjer han i stand til å klatre over nedfalle materiale og få litt meir sollys.
 
## Formeiring
Etasjemose kan formeire seg både vegetativt og kjønna. Den første framgangsmåten er vanlegast, og mest framgangsrik målt i talet på nye planteindivid. Den kjønna kan likevel vere viktig når nye stader skal koloniserast. Mosen kan også spreie seg ved at delar av mosen losnar og etablerer seg andre stader. Slike fragment kan også overleve i jorda etter ein brann og føre til at mosen kjem tilbake raskare.

## Bruk
Tidlegare har mosen, ofte saman med torvmosar, vore brukt til å tette i bygningar med laftverk. Etasjemose blir derfor ofte kalla for husmose.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Husmossa|Husmossa]]» frå ,  den 4. desember 2011.*
Herbie Hancock

**Herbert Jeffrey «Herbie» Hancock** () er ein amerikansk jazzpianist og -komponist.

Tidleg på 1960-talet blei han rekna mellom dei mest lovande nye jazzmusikarane. Frå 1963 var han med i Miles Davis sin «Second Quintet». Han har ei stjerne på Hollywood Walk of Fame og fekk både Oscar- og Grammypris.

Hancock sine improvisasjonar er prega av ein perlande, funky spelemåte med bruk av ein ekspressiv polyrytmikk. Mange av Hancock sine komposisjonar er blitt klassikarar som andre jazzmusikarar nå brukar som grunnlag for eigne improvisasjonar. Nokre døme er «Watermelon Man», «Cantaloupe Island» og «Maiden Voyage» som alle kom ut på Blue Note i 1960-åra.

## Bakgrunnsstoff

* Herbie Hancock si offisielle webside 
* Biografi om Herbie Hancock, *musicianguide.com*
* Biografi  på NEA-stiftinga
* Biografi, diskografi og nytt på JazzEcho.de

;Diskografi
*Hancock Discography  av Christian Genzel
*Filmmusikk og diskografi, *filmreference.com*

;Artiklar
* «Herbie Hancock über Erleuchtung. Ein einziges Wunder», Süddeutsche Zeitung, 14. september 2007, Intervju
* Herbie Hancock rundar 70: «Nennen Sie mich Herbie», Süddeutsche Zeitung , 12. april 2010, av Karl Lippegaus
* Om Hancock New York Times
Ellisif Wessel

**Ellisif Rannveig Wessel** () var ein av pionerane i den norske arbeidarrørsla, skjønnlitterær og faglitterær forfattar, redaktør og amatørfotograf. Ho var fødd i Austre Gausdal og døydde i Kirkenes. 

Ellisif var gift med syskenbarnet sitt,  Andreas Wessel, og frå 1886 busett saman med han i Kirkenes, der han var distriktslege. Ho gjorde eit viktig arbeid for den faglege og politiske arbeidarrørsla i Finnmark, mellom anna ved å skipe fagforeininga Nordens Klippe i Kirkenes i 1906.

Forfattarverksemda hennar femnar om både skjønnlitteratur og faglitteratur. Ho var lyrikar og utgav fleire diktsamlingar og skreiv dikt i arbeidaraviser, ho stod for politisk oppseding av born i form av barneboka *Den lille socialist* frå 1914, ho gav ut eit tidsskrift og ho skreiv fleire artiklar i arbeidaraviser. Hennar virke som amatørfotograf gav som resultat ei verdifull kulturhistorisk fotosamling frå Sør-Varanger.

## Bakgrunnsstoff
*Døme på kulturhistoriske fotografi som Ellisif Wessel har teke
*Wikan, Steinar. 2008. *Ellisif Wessel : en biografi*.  Oslo: Pax forlag. ISBN 978-82-530-3141-5
Gaudete

**«Gaudete»** (latin for 'gled dykk) er ein religiøs julesong frå 1500-talet. Songen var med i den svensk-finske songsamlinga  *[[Piae Cantiones]]*, som blei gjeven ut i 1582 av  Jacobus Finno  frå Åbo. 

Songen byrjar med eit refreng på to linjer som inneheld ordet «gaudete». Versa imellom har fire liner. Dei byggjer på den bøhmiske songen «Ezecheelis Porta». Medan refrenget har noter til, er det ikkje oppgjeve musikk til resten av songteksten musikk. Melodien ein vanlegvis syng denne til kjem frå eldre liturgibøker.

Den tredje sundagen i advent blir kalla gaudete-sundag i fleire vestlege kyrkjer.

## Tekst

## Innspelingar
I 1973 hadde elektrisk folk-gruppa Steeleye Span ein hitt med «Gaudete», sungen a cappella. Han nådde ein 14.-plass på den britiske singellista, og er dermed ein av svært få latinske og a cappella-songar som har nådd hittlistene i Storbritannia.

Andre grupper har også spelt inn songen, som Boston Camerata til albumet *A Renaissance Christmas* (1991), Mediæval Bæbes for *Salva Nos* (1997) og *Mistletoe and Wine*,
og El Duende til *Excelsis, Volume 2: A Winter's Song*. Chris Squire og eit kor spelte inn ein rockeversjon til*Chris Squire's Swiss Choir* (2007), og mellomalderrockegruppa Schelmish performed Gaudete on their 2006 album *Mente Capti*. Liz Madden song inn ein versjon til albumet *My Irish Home* (2010).

Koret Tenebrae har spelt inn eit arrangement av Karl Jenkins, både med perkusjon og a cappella, på albumet *Gaudete* (2004). 

## Bakgrunnsstoff
*Noter til Gaudete ved Choral Wiki

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gaudete|Gaudete]]» frå ,  den 4. desember 2011.*  
 
*GAUDETE! GAUDETE! CHRISTUS EST NATUS ved hymnsandcarolsofchristmas.com
*Andrew Greenhill, Gaudete ved steeleye.freeservers.com
Tone Schwarzott

**Tone Schwarzott** () er ein norsk skodespelar og lyrikar.

Ho er utdanna skodespelar frå Statens Teaterhøgskole og var tilsett ved Nationaltheatret frå 1963 til 2002, med eit avbrot frå 1969 til 1971 då ho hadde eit engasjement ved NRK Fjernsynsteatret.
I Fjernsynsteatret spelte ho i produksjonar av Bjørnsons *En hanske*, Strindbergs *Pelikanen*, Brechts *Småborgerbryllup*, Undsets *Selma Brøter*, *Helten på den grøne øya* av Millington Synge og Ibsens *Samfunnets støtter*.
Ho medverka i spelefilmane *[[filmen 3|3]]* (1971), *[[Marikens bryllup]]* (1972), *[[Formynderne]]* (1978). *[[Hard asfalt]]* (1986) og *[[Brun bitter]]* (1988). 

Schwarzott debuterte som lyrikar med samlinga *Veien til mitt hus* i 1965 og gav fram til 1979 ut åtte samlingar til.

## Bibliografi
* 1979 &ndash; *Nattlige stasjoner*
* 1978 &ndash; *I noens have* 
* 1977 &ndash; *Under samme himmel*
* 1976 &ndash; *Reiser med lyset*
* 1975 &ndash; *I lyset*
* 1974 &ndash; *Hit er jeg kommet* 
* 1973 &ndash; *Dørene*
* 1970 &ndash; *Rom*
* 1965 &ndash; *Veien til mitt hus*

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Tone Schwarzott i Sambok
Claridge's

**Claridge's** er eit luksushotell i Mayfair i London. Det ligg på hjørnet av Brook Street og Davies Street.

## Historie
Hotellet blei skipa i 1812 som Mivart's Hotel i eit rekkjehus i London, og voks ved å ta over nabohus. I 1854 selde grunnleggjaren (far til biologen St. George Jackson Mivart) hotellet til herr og fru Claridge, som åtte eit mindre nabohotell. Dei slo saman dei to verksemdene, og etter ei tid som  «Mivart's at Claridge's» tok dei i bruk det noverande namnet. I 1860 hadde keisarinne Eugenie eit lengre opphald ved hotellet og tok imot dronning Victoria der.

Førsteutgåva av reisehandboka Baedeker frå 1878 omtalte Claridge's som *«The first hotel in London»*.

Aleksandar av Jugoslavia vart fødd 17. juli 1945 i suite 212 på hotellet. I fylgje tradisjonen skal ein framtidig jugoslavisk konge vere fødd i Jugoslavia. Den britiske regjeringa gjorde difor suiten om til eit suverent jugoslavisk territorium i eit døgn. Dimed kunne han få tittelen kronprins av Jugoslavia. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Claridge's|Claridge's]]» frå ,  den 4. desember 2011.*  

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Claridge&#39;s|Claridge&#39;s]]» frå ,  den 22. juli 2020.*
Talje

**Talje** er eit hjelpemiddel som vert bruka til lyfteoperasjonar og stramming som ein kraftutvekslar for rettlina rørsle. 
Ein vanleg talje er sett saman av to blokker med eit innskore taljereip. 

Taljar vert bruka til stramming og lyfting og er mykje bruka på seglskip til stramming av riggar og tauverk. Blokkene kan ha ein eller fleire skiver og avhengig av det totale talet skiver vert taljane omtala som enkeltskorne, dobbelt- eller fleirskorne. På små blokker vert skivene gjerne omtala som trinser. Med aukande tal skiver aukar utvekslinga og ein får meir kraft. Samtidig aukar friksjonen og lengda tau som må halast. Dei største taljane med 5 eller 6 skiver vert også som omtala *gein*. Klassiske taljar hadde ikkje nokon låsemekanisme for taljereipet og dette måtte fastgjerast. På nyare taljar kan det vere montert tauklemmer på ein av blokkene.

Jekketaljar, eller nikketalje, har ein jekkarm til heving og senking. Dei kan vere utført med tau, wire eller kjetting som forbindelse til kroken, og dei kan vere enkelt- eller fleirskorne.

Elektrotaljar fungerer etter same prinsippet som manuelle, men har ein elektrisk motor slik at styringa kan skje frå eit tablå ved å velje retning og eventuelt hastigheit på kroken.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Talje|Talje]]» frå ,  den 4. desember 2011.*
Benedicte Schøyen

**Benedicte Schøyen** () er ein norsk dansar, koreograf og dansepedagog. Ho er frå Kolsås i Bærum, men har budd i California i USA sidan ho var 23 år gamal.

Schøyen gjekk Den Norske Operas Ballettskole frå 1974 til 1981. Sidan utdanna ho seg ved Statens balletthøgskole (1981-84) og tok vidareutdanning ved Studio Paris Centre og The Royal Academy of Dance i London. Etter ti år som profesjonell dansar opna ho sitt eige studio og underviser i jazzballett og klassisk ballett. 
Ho driv Born To Play Studio i Santa Monica i California i USA. 

Schøyen arbeider også som koreograf og har mellom anna delteke i produksjonen av Melodi Grand Prix Junior og var ein av opphavspersonane bak den interaktive danse-DVD-en *Den Magiske Spilledåsen* (engelsk tittel *The Music Box - A Dance Along Fairytale*).

## Referansar
Aleksandar av Jugoslavia

**Aleksandar av Jugoslavia** () er overhovud for huset Karađorđević og tronpretendent av Jugoslavia og Serbia.

## Biografi
Far til Aleksandar, kong Petar II av Jugoslavia, måtte gå i eksil i London i 1941. Her fann han den framtidige kona si, Alexandra av Jugoslavia, som også levde i eksil. Dei vart gift i 1944 og fekk sin einaste son, Aleksandar, året etter.

Aleksandar vart fødd 17. juli 1945 i suite 212 på hotellet Claridge's i London. I fylgje tradisjonen skal ein framtidig jugoslavisk konge vere fødd i Jugoslavia. Den britiske regjeringa gjorde difor suiten om til eit suverent jugoslavisk territorium i eit døgn. Dimed kunne han få tittelen kronprins av Jugoslavia. Fadrar ved dåpen var kong Georg VI av Storbritannia og noverande dronning Elizabeth II av Storbritannia.

## Ekteskap og born
1. juli 1972 vart han gift med Maria da Gloria af Orléans-Braganza i ei lita by ved Sevilla i Spania. Dei fekk tre søner:

* Petar av Jugoslavia (fødd 5. februar 1980)
* Filip av Jugoslavia (fødd 15. januar 1982)
* Aleksandar av Jugoslavia (fødd 15. januar 1982)

Aleksandar og Maria da Gloria, hertuginne av Segorbe vart skilt i 1985 og Aleksandar gifta seg på ny med Katherine Clairy Batis 20. september 1985 i London.

## Til Jugoslavia
Han besøkte Jugoslavia for fyrste gong i 1991, men flytta der fyrst i 2000. Året etter, i 2001, fekk han jugoslavisk statsborgarskap og dei eigedomane familien hadde før dei hadde gått i eksil. I dag bur han på eit slott i Beograd i Serbia.

## Gjennoppretting av monarkiet
Aleksandar er ein sterk forkjempar for gjennoppretting av monarkiet i Serbia og meiner at han er den rettmessige kongen av landet. Den serbisk ortodokse kyrkja støttar han i kampen og den tidlegare statsministeren Zoran Đinđić vert ofte sett med kongefamilien, sjølv om han aldri offisielt har støtta kampen for monarkiet.

Aleksandar har offisielt uttalt at han aldri vil engasjere seg politisk nettopp for å byggje opp om tanken om eit konstitusjonelt monarki, slik ein mellom anna finn i dei skandinaviske landa. I staden nyttar han og kona mykje av tida si på humanitært arbeid.

Etter at Montenegro lausreiv seg frå Serbia i 2006 røysta dei serbiske innbyggjarane for at landet skulle verte republikk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Alexander af Jugoslavien|Alexander af Jugoslavien]]» frå ,  den 4. desember 2011.*
Soffi Schønning

**Soffi Kaarbø Schønning** () var ein norsk opera- og konsertsongar (koloratursopran).

Schønning studerte under Borghild Langaard i Christiania (Oslo), og under Louisa Cappiani i London. Ho gjorde sin profesjonelle operadebut i 1924. I 1928 slutta ho seg til Stockholmsoperaen der ho debuterte som Gilda i *[[Rigoletto]]* under leiing av Armas Järnefelt. Same året debuterte ho ved Royal Opera House i London, der ho også song i 1932-1933. Ho song også fleire gonger ved Glyndebourne Festival Opera. I 1938 debuterte ho på Nationaltheatret i Oslo som Olympia i *Hoffmann*. I 1940 skapte ho rolla som Ingeborg i verdspremiera av Arne Eggens *Olav Liljekrans* på Nationaltheatret. Same år song ho Musetta i *La Boheme* på Det Nye Teater. Ho var spesialisert i reportuaret til koloratursopranen og mellom andre roller ho hadde kan nemnast Konstanze i *Die Entführung aus dem Serail*, Philine i *Mignon*, Nattas dronning i *Tryllefløyta*, og tittelrolla i *[[Lakmé]]*.

Under andre verdekrigen hadde Schønning ein omfattande konsertserie med Waldemar Johnsen i London. Saman hadde dei meir enn hundre framføringar med norsk musikk. I løpet av denne tida gifta ho seg med redaktør Jonas Schanche Jonasen. Paret slo seg seinare ned i Sandnes, og Schønning arbeidde som sangpedagog i Stavanger fram til ho var 80. Den mest kjende eleven hennar var kontraalten Eva Gustavson. Schønning døydde 98 år gamal i Sandnes i 1994.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Soffi Schønning|Soffi Schønning]]» frå ,  den 4. desember 2011.*
Dear God av Elton John

«**Dear God**» er ein song av Elton John med tekst av Gary Osborne. Songen kom ut på albumet hans *[[21 at 33]]* frå 1980. Teksten er hovudsakleg basert på verdsfred og kjærleik, og korleis folk har svikta Gud. Det er den kortaste songen på albumet og vart gjeven ut som singel. Singelen selde heller dårleg, men nådde 82. plass på lista i Australia. 

Singelen var opphavleg meint å berre ha ei B-side, «Tactics», men vart i staden gjeven ut som ei dobbelplate, med to songar til på den andre singelen, «Steal Away Child» og «Love So Cold». To songar vart seinare nytta som B-sider for singlar frå albumet *[[Breaking Hearts]]*, og finst enno ikkje på CD.

Som mange av tidlegare Elton John-songar, syng The Beach Boys, Toni Tennille og Peter Noone frå Herman's Hermits korvokal på songen. 

## Medverkande
* Elton John - solo- og korvokal, overdubba piano, akustisk piano
* James Newton Howard - Rhodes piano
* Steve Lukather - elektrisk gitar
* Reggie McBride - bassgtitar
* David Paich - orgel
*Clive Franks – tamburin 
*Curt Becher – korvokal 
*Joe Chemay – korvokal
*Bruce Johnston – korarrangement, korvokal 
*Jon Joyce – korvokal 
*Peter Noone – korvokal
*Toni Tennille – korvokal 
*Carmen Twillie –  korvokal 
*Venette Gloud – korvokal
*Stephanie Spruill – korvokal

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dear God (Elton John song)|Dear God (Elton John song)]]» frå ,  den 5. desember 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Joep Sertons

**Johannes Petrus Maria Sertons**, kjend som **Joep Sertons**, () er ein nederlandsk skodespelar.

## Filmografi

## Fjernsynsseriar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Joep Sertons|Joep Sertons]]» frå ,  den 5. desember 2011.*
Abraham Kuijper

**Abraham Kuijper** () var ein nederlandsk teolog, politikar og journalist. Han grunnla det nederlandske Anti-Revolutionaire Partij (ARP) og var statsminister i Nederland frå 1901 til 1905.

## Biografi

Kuijper kom frå Maassluis, vest i Nederland. I 1855 vart han student han ved universitetet i Leiden og studerte litteratur, filosofi og teologi. Han fekk doktorgrad i teologi i 1852 med ei avhandling som samanlikna læra til Jean Calvin med den til Jan Łaski. Sjølv var Kuijper kalvinist. Han starta prestegjerninga si same året i småbyen Beesd.

Han forlét Beesd i 1867, og fekk fyrst jobb i Utrecht, deretter i Amsterdam i 1870. I 1871 starta han å skriva for avisa *De Heraut*, og året etter starta Kuijper si eiga avis *De Standaard*.

I 1874 vart Kuijper medlem i parlamentet som representant for det konservative partiet. Han flytte til Haag, og to år etter skreiv han det som la grunnlaget for det komande Anti-Revolutionaire Partij. ARP vart skipa i 1879 med Kuijper som partileiar. Tilhengjarane av Kuijper gav han klengenamnet *Abraham de Geweldige* - «Abraham den veldige». I 1880 grunnla han det private Vrije Universiteit i Amsterdam, og vart også professor i teologi ved universitetet. 

Kuyper og ei gruppe kyrkjegåarar hadde uttalt seg om at den reformerte kyrkja i Nederland var vorten for liberal, og burde venda tilbake til dei gamle kalvinske standardane. Gruppa på om lag 80 medlemmer vart på grunn av dette suspendert frå den reformerte folkekyrkja i 1886. Dei suspenderte fortsette likevel å samlast saman og kalla seg *Doleantie*, «Dei syrgjande» på grunn av sorga dei kjende for den reformerte kyrkja. *Doleantie* utvikla seg til ei raskt veksande frikyrkje, og hadde 180.000 medlemmer i 1889.

Abraham Kuijper skreiv også ei rekkje politiske og teologiske bøker, m.a. oppslagsverket *Encyclopædie der heilige Godgeleerdheid* i 3 bind frå 1894. Han vart statsminister i august 1901 for ARP og hadde stillinga fram til 1905. Ein periode var han også innanriksminister i Nederland.  I 1913 vart Kuijper kommandør av Den nederlandske løves orden. Frå 1913 var Kuijper medlem i senatet for provinsen Zuid-Holland fram til han døydde i Haag i 1920. 

## Kjelder


**Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Abraham Kyuper|Abraham Kyuper]]» frå ,  den 5. desember 2011.*  
 
* , henta inn 5. desember 2011.
Personent hodie

**«Personent hodie»** er ein julesong på latin frå mellomalderen. Den eldste utgåva av songen med melodi og tekst er frå den finske songboka *[[Piæ Cantiones]]* som kom ut i 1582. Ein liknande tekst stammar frå 1100-talet, medan ein svært lik melodi er kjend frå Moosburg i Bayern på 1300-talet.

I dag «Personent hodie» blir framført i samband med julegudstenester og -konsertar. Nokre gonger blir han sungen i samband med prosesjonar. Songen er ofte knytt barnemessa 28. desember, minnedagen for dei drepne  borna i Betlehem, som det blir fortald om i Matteus-evangeliet.

Songen kan vera danna gjennom å bruka delar av songen «Intonent hodie voces ecclesie» frå 1100-talet, ein song til ære for heilage Nikolaus. 

Den engelske komponisten Gustav Holst laga eit nytt arrangement for «Personent hodie» i 1910-åra. «Personent hodie» er blitt omsett til engelsk ei rekkje gonger, og blir i tillegg til latin også ofte framført på dette språket. Den best kjende utgåva av Jane M. Joseph, «On this day earth shall ring», frå 1924.

## Tekst

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Personent hodie|Personent hodie]]» frå ,  den 5. desember 2011.*
1770 i Queensland

**1770** er ein landsby i Queensland i Australia. Det var den andre staden James Cook og mannskapet på HMS «Endeavour» gjekk i land, i mai 1770.

Landsbyen er ein turistattraksjon, og ligg på ei halvøy med Korallhavet og Bustard Bay på tre sider. Agnes Water ligg åtte kilometer lenger sør. Opphavleg heit staden Round Hill, etter høgda han ligg på, men namnet vart endra i 1970 i samband med 200-årsjubileet etter at Cook gjekk i land.

Område har fire nasjonalparkar: Deepwater nasjonalpark, Eurimbula nasjonalpark, Mount Colosseum nasjonalpark og Round Hill nasjonalpark.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:1770 (Queensland)|1770 (Queensland)]]» frå , den 6. desember 2011.*
Empty Garden (Hey Hey Johnny)

«**Empty Garden (Hey Hey Johnny)**» er ein ballade av den britiske artisten Elton John på albumet *[[Jump Up!]]* frå 1982. Singelen nådde 13. plass i USA. Han tilskriven songen til minne av den avdøde venen John Lennon, som vart myrda litt over eit år tidlegare. Lennon og John var gode vener og hadde sunge hitten til Lennon frå 1974, «Whatever Gets You Thru the Night», i lag, samt spelt i lag på somme konsertar. John spelte songen på nokre få konsertar like etter singelen kom ut, men har sidan sjeldan spelt songen live.

«Empty Garden», «den tomme hagen», som er omtalt i songen er Madison Square Garden, der Lennon song ein duett med John i 1974. John har sidan spelt songen fleire gonger i Madison Square Garden. I musikkvideoen til songen ser ein John ved eit piano ved ei etterlikning av inngangspartiet til Dakota-bygningen der Lennon vart myrda.

John skreiv og spelte inn ei tidlegare instrumental hyllest til Lennon, «The Man Who Never Died».

## Medverkande
* Elton John - Yamaha elektrisk piano, cembalo, vokal
* Richie Zito - gitarar
* Dee Murray - bass
* James Newton-Howard - synthesizer
* Jeff Porcaro - trommer

## Salslister

### Vekeslister

### Årslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Empty Garden (Hey Hey Johnny)|Empty Garden (Hey Hey Johnny)]]» frå ,  den 6. desember 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
* Teksten til Empty Garden  på Letras.Mus.Br
*
Programleiarar for Junior Eurovision Song Contest

**Programleiarar for Junior Eurovision Song Contest** gjev oversyn over programleiarar for Junior Eurovision Song Contest.

## Programleiarar for Junior Eurovision Song Contest

## Programleiarar som òg har delteke i Eurovision Song Contest

## Programleiarar som òg har delteke i Junior Eurovision Song Contest

## Programleiarar som har tilknyting til Eurovision Song Contest
* Nadia Hasnaoui var ein av programleiarane for Eurovision Song Contest 2010.
* Maureen Louys las opp røystene frå Belgia i Eurovision Song Contest 2007, 2009 og 2011.
* Remee var ein av låtskrivaren på det tyske bidraget i Eurovision Song Contest 2008, «Disappear», framført av No Angels. Han var og låtskrivar på det danske bidraget i Eurovision Song Contest 2015, «The Way You Are», framført av Anti Social Media.
* Andreea Marin Bănică las opp røystene frå Romania i Eurovision Song Contest 2000, 2004, 2006 og 2007. 
* Timur Mirosjnytsjenko var ein av programleiarane for Eurovision Song Contest 2017.

## Programleiarar som har tilknyting til Junior Eurovision Song Contest
* Sipke Jan Bousema var programleiar for den nasjonale finalen til Nederland i 2006.

## Galleri

File:Ewout Genemans and Kim-Lian van der Meij (JESC 2012).jpg|Ewout Genemans og Kim-Lian van der Meij, programleiarar for Junior Eurovision Song Contest i 2012.
File:Zlata Ognevich and Timur Miroshnychenko at JESC 2013 2nd general rehearsal.jpg|Zlata Ognevitsj og Timur Mirosjnytsjenko, programleiarar for Junior Eurovision Song Contest i 2013.
File:Poli Genova at JESC 2015.jpg|Poli Genova, programleiar for Junior Eurovision Song Contest i 2015.
File:JESC 2016 presenters - Ben Camille and Valerie Vella.jpg|Valerie Vella og Ben Camille, programleiarar for Junior Eurovision Song Contest i 2016.
File:JESC 2017. Lizi Japaridze and Helen Kalandadze during dress rehearsal.jpg|Lizi Japaridze og Helen Kalandadze, programleiarar for Junior Eurovision Song Contest i 2017.
File:Hosts of JESC 2018.jpg|Helena Meraai, Zinaida Kuprijanovitsj og Jevgenij Parlin, programleiarar for Junior Eurovision Song Contest i 2018.
File:JESC 2021 hosts.jpg|Élodie Gossuin, Olivier Minne og Carla Lazzari, programleiarar for Junior Eurovision Song Contest i 2021.


## Sjå òg
* Programleiarar for Eurovision Song Contest

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of Junior Eurovision Song Contest presenters|List of Junior Eurovision Song Contest presenters]]» frå ,  den 6. desember 2011.*
Blue Eyes

**«Blue Eyes»** er ein ballade av Elton John, skriven av Elton John og Gary Osborne. Han kom ut i 1982, både på singel og på albumet *[[Jump Up!]]*. Singelen nådde åttande plassen i Storbritannia og 12. plassen i USA på ''Billboard'' Hot 100. Han låg to veker på toppen av adult contemporary-lista.

Videoen til songen vart filma i Australia.

## Medverkande
* Elton John – piano, vokal
* Dee Murray – bass
* James Newton-Howard – synthesizer, Fender Rhodes elektrisk piano, strykearrangement
* Jeff Porcaro – trommer, kanskje tamburin

## Salslister
### Vekeslister

### Årslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Blue Eyes (Elton John song)|Blue Eyes (Elton John song)]]» frå ,  den 6. desember 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Ball and Chain av Elton John

«**Ball and Chain**» er ein song av Elton John med tekst av Gary Osborne. Det er den tredje songen på albumet hans *[[Jump Up!]]* frå 1982 og vart gjeven ut som singel i USa i september dette året. På singelen spelar Pete Townshend frå The Who akustisk gitar.

Teksten omhandlar dårleg kjærleik, om eit forhold som ikkje fungerer. 

## Medverkande
* Elton John - piano, vokal
* Pete Townshend - gitar
* Richie Zito - gitar
* Dee Murray - bass
* James Newton-Howard - synthesizer
* Jeff Porcaro - trommer
* Steve Holly - tamburin

## Andre versjonar
Countryartist Kathy Mattea spelte songen i 1985 på albumet *[[From My Heart]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ball and Chain (Elton John song)|Ball and Chain (Elton John song)]]» frå ,  den 6. desember 2011.*
All Quiet on the Western Front

«**All Quiet on the Western Front**» er ein song av Elton John med tekst av Bernie Taupin. Det er den siste songen på albumet *[[Jump Up!]]* frå 1982. Songen vart òg gjeven ut som singel i Storbritannia. 

Songen handlar om fyrste verdskrigen og kan ha vore inspirert av boka med same namn. Songen endar med ein stor orkesterfinale med kyrkjeorgel. I teksten i plateomslaget til samlealbumet *[[Elton John Song Book]]*, står det at Falklandskrigen var ei stor inspirasjonskjelde for songen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:All Quiet on the Western Front (song)|All Quiet on the Western Front (song)]]» frå ,  den 6. desember 2011.*
I'm Still Standing

«**I'm Still Standing**» er ein song av den engelske musikaren Elton John på albumet *[[Too Low for Zero]]* frå 1983. Han syng om å gjere eit comeback trass i problem i dagleglivet. Videoen var regissert av Russell Mulcahy og filma i Cannes  og Nice i Frankrike. 

Somme kommentatorar merka likskapar mellom denne songen og David Bowie sin hit «Modern Love», som kom ut omtrent samstundes. Begge har sagt at songane vart spelte inn om lag samstundes utan at dei visste om kvarandre. 

Songen vart ein stor hit for John på begge sider av Atlanteren og nådde 4. plass i Storbritannia, førsteplassen i Sveits og 12. plass i USA. 

Martha Wash spelte seinare inn songen for filmmusikken til *[[The First Wives Club]]*. 

## Medverkande
*Elton John – piano, synthesizer, vokal
*Davey Johnstone – elektrisk gitar, korvokal
*Dee Murray – bassgitar, korvokal
*Nigel Olsson – trommer, korvokal

## Salslister

### Vekeslister

### Årslister

## Salstrofé

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:I&#39;m Still Standing|I&#39;m Still Standing]]» frå ,  den 14. mai 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Video på YouTube
Junior Eurovision Song Contest 2012

**Junior Eurovision Song Contest 2012** (**JESC 2012**) var den tiande gongen Junior Eurovision Song Contest vart arrangert. Tevlinga vart halden i Heineken Music Hall i Amsterdam i Nederland. Finalen fann stad laurdag 1. desember. Det var andre gong Nederland arrangerte tevlinga, etter at Rotterdam var vertsby i 2007. Mottoet til tevlinga var «Break The Ice». Ukraina vann tevlinga med songen «Nebo», framført på ukrainsk og engelsk av Anastasija Petrik.

Tevlinga vart leia av Ewout Genemans og Kim-Lian van der Meij. Van der Meij leia òg tevlinga i 2007, då saman med Sipke Jan Bousema. Finalen vart opna med melodien til «Break The Ice» og ei jente som framførte den svenske vinnarsongen frå Eurovision Song Contest 2012, «Euphoria». Som pausenummer framførte den nederlandske vinnaren av Junior Eurovision Song Contest 2009, Ralf Mackenbach, songen han vann med, «Click Clack», og «This Is Our Party». Van der Meij framførte «Break The Ice», som vart spesialskriven for tevlinga. Tolv land deltok i tevlinga, noko som vart det lågaste talet deltakarland i historia. Det svarte til talet deltakarland som deltok i Eurovision Song Contest 1970 i Jerusalem i Israel. Israel, Albania og Aserbajdsjan debuterte i Junior Eurovision Song Contest, medan ni tidlegare deltakarland meldte seg på. Fire land trekte seg: Litauen, Bulgaria, Latvia og Makedonia. Tevlinga vart vunne av Anastasija Petrik for Ukraina med songen «Nebo». Dette var den fyrste sigeren til Ukraina i Junior Eurovision Song Contest og den andre sigeren i Eurovision-samanheng sidan Ruslana vann Eurovision Song Contest 2004 i Istanbul i Tyrkia.

## Finalen
* Finalen vart halden 1. desember 2012 i Heineken Music Hall i Amsterdam. 
* Lerika deltok for Moldova i 2011.
* Ukraina vann tevlinga for fyrste gong.

## Artistar som har delteke tidlegare

## Røystegjeving

### 12 poeng
Under er lista over landa som fekk 12 poeng.

## Sjå òg
* Eurovision Song Contest 2012

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Junior Eurovision Song Contest 2012|Junior Eurovision Song Contest 2012]]» frå ,  den 6. desember 2011.*
I Guess That's Why They Call It the Blues

«**I Guess That's Why They Call It the Blues**» er ein song av den britiske songaren Elton John med tekst av Bernie Taupin. Stevie Wonder spelar munnspel på songen. Songen fekk stort sett positiv omtale og Bill Janovitz frå Allmusic skreiv at songen «truleg med tida vil stå att som ein standard» Songen er ein av dei mest spelte songane hans på radio gjennom 1980-åra.

Singelen nådde femteplass i Storbritannia og fjerdeplass i USA. Songen vart òg nytta i filmen *[[Peter's Friends]]* frå 1992.

Musikkvideoen syner to unge kjærastar som vart skilde då han må inn i militæret, før dei får kvar andre att mot slutten av songen.

Songen vart framført på konsert av Mary J. Blige og Elton John, og vart gjeven ut på *[[Mary J. Blige & Friends]]* og John sitt *[[Elton John One Night Only – The Greatest Hits|One Night Only – The Greatest Hits]]*. Ei anna konsertframføring vart gjort i Verona i 1996 med Luciano Pavarotti.

## Lister

## Medverkande
*Elton John: piano, tangentinstrument, vokal
*Davey Johnstone: gitar, korvokal
*Dee Murray: bass, korvokal
*Nigel Olsson: trommer, korvokal
*Stevie Wonder: munnspel

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:I Guess That&#39;s Why They Call It the Blues|I Guess That&#39;s Why They Call It the Blues]]» frå ,  den 6. desember 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*  Video  på AOL
* Teksten til songen på Bernietaupin.com
Serbia og Montenegro i Junior Eurovision Song Contest

**Serbia og Montenegro** debuterte i Junior Eurovision Song Contest i 2005. Det var fyrste og siste gong dei deltok. Serbia og Montenegro vart oppløyst i 2006, og same år debuterte Serbia i tevlinga som ein sjølvstedig nasjon. Montenegro debuterte i tevlinga i 2014.

## Bidraga i Junior Eurovision Song Contest

## Røystehistorikk

 

## Sjå òg
* Serbia og Montenegro i Eurovision Song Contest
* Montenegro i Eurovision Song Contest
* Montenegro i Junior Eurovision Song Contest
* Serbia i Eurovision Song Contest
* Serbia i Junior Eurovision Song Contest

## Kjelder
Noreg i Junior Eurovision Song Contest

**Noreg** debuterte i **[[Junior Eurovision Song Contest]]** i 2003 i København, Danmark, med songen «Sinnsykt gal forelsket», framført på norsk av gruppa 2U. Bidraga vart valde gjennom den nasjonale finalen Melodi Grand Prix junior, arrangert av den norske kringkastaren NRK.

## Bidraga i Junior Eurovision Song Contest

## Røystgjeving

## Galleri

File:Malin Reitan at the 2005 Junior Eurovision Song Contest.jpg|Malin Reitan i Hasselt 2005


## Vertskap

## Sjå òg
* Noreg i Eurovision Song Contest

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Norway in the Junior Eurovision Song Contest|Norway in the Junior Eurovision Song Contest]]» frå , den 6. desember 2011.*
Hanne Aga

**Hanne Aga** () var ein norsk forfattar busett i Tromsø. 
Aga er utdanna cand. mag.
og forfattardebuterte i 1981 med diktsamlinga *Skjering i lys* der assosiasjonar vart vekte ved å setje ord inn i nye samanhengar.
Tekstane hennar er ofte i eit grenseland mellom dikt, prosalyrikk og knekkprosa og i somme av bøkene finst eit episk element.

Ho har samarbeidd med andre kunstnarar for å lage kulturuttrykk som musikk, poesikonsertar, danseframsyningar og poesifilm.
I 1991 vart ho tildelt Statens garantiintekt for kunstnarar (kunstnarløn).

## Prisar og utmerkingar
* Statens arbeidsstipend 1987-1990
* Blixprisen i 1990
* Statens garantiinntekt 1991-

## Bibliografi
* *2004 - Snart er møtet over* (diktsamling)
* 2008 - *Som om ein ny dag skal komme* (diktsamling)
* 2005 - *Eit rom å falle inn i* (diktsamling)
* 2000 - *Solis* (diktsamling)
* 2000 - *Eit anna lys, eit anna vatn* (lyrikk til forestillingen, turne i Finnmark og Nord-Russland)
* 1998 - *Tid for bruer* (poesikonsert til Festspillene i Nord-Norge)
* 1994 - *Kraftas* (diktsamling)
* 1993 - *Gå i skuggen, vent på vinden* (diktsamling)
* 1992 og 1994 - *Friheten kommer* (poesifilm av Folkeakademiet og Forfattersentrum, medprodusent)
* 1991 - *Utan bevis* (tekstar)
* 1990 - *Stein/Roser* (poesifilm for NRK)
* 1988-89 - *Steinrosetoner* (musikk, poesi og dans med Rikskonsertane)
* 1988 - *Presis overalt* (diktsamling)
* 1986 - *Bror sorg* (poesiroman)
* 1985 - *Hard klar rose* (roman)
* 1983 - *Forsvar håpet* (diktsamling)
* 1981 - *Skjering i lys* (diktsamling)

## Referansar

## Litteratur

* Eriksen, Hilde Kat. 1991: ''"Kjærleiken gjev oss eit andlet" : ein analyse av Hanne Aga: Bror sorg'' Hovudfagsoppgåve i nordisk litteraturvitskap.
* INTRODUKSJON TIL HANNE AGAS FORFATTERSKAP OG BOKA "KRAFTAS: POESI/FORTELJANDE"

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Hanne Aga
* Digitaliserte bøker av Hanne Aga hjå Nasjonalbiblioteket
* Hanne Aga i Biblioteksøk
Du vere lova, Jesus Krist

**«Du vere lova, Jesus Krist»** er ein julesalme som byggjer på Martin Luther sin **«Gelobet seystu Jesu Christ»** frå 1524, i nyare tysk skrive **«Gelobet seist du, Jesu Christ»**.  Salmen og melodien er blitt musikalsk  arrangert og tolka ei rekkje gonger, mellom anna av Michael Praetorius, Dietrich Buxtehude og Johann Sebastian Bach.

«Du vere lova, Jesus Krist» er særleg knytt til juledag, og blir ofte sungen denne dagen i luthersk kristendom. Songen kan også brukast til andre tider og innan andre kyrkjesamfunn.

## Luther sitt verk
«Gelobet seystu Jesu Christ» kom først ut i *Enchiridion*, ei av dei første protestantiske songbøkene, i Erfurt i 1524. Teksten i førsteverset byggjer på ei lågtysk omsetjing av den latinske
sekvensen «Grates nunc omnes» brukt til midnattsmessa på julaftan. Denne teksten er spora tilbake til rundt 1380. Dei seks følgjande versa er skrivne av Luther sjølv. Kvart vers ender med utropet «Kyrieleis». 

Melodien kom ut same året som teksten, i *Geystliche gesangk Buchleyn* av Johann Walter, som sannsynlegvis samarbeida med Luther. Melodien minner om den som blir brukt til «Grates nunc omnes»-sekvensen, og kan koma derfrå eller frå den lågtyske songen Luther bygde på.

## Omsetjingar
Salmen blei omsett til landsmål av  Elias Blix i 1875, og står som nummer 197 i *[[Norsk Salmebok]]*. Han er også omsett til riksmål som «Du være lovet, Jesus Krist» av M.B. Landstad i 1855, og til dansk som  «Lovet være du, Jesus Krist» av  N.F.S. Grundtvig i 1837. 

Ei engelsk omsetjing frå 1858 har tittelen «All praise to thee, eternal Lord».

## Musikalske bearbeidingar

Salmen har vore utgangspunkt for fleire koralar, kantater og liknande, mellom andre Balthasar Resinarius, so skreiv ein koralmotett i 1544, Johann Walter, som arrangerte salmen i 1551, Johannes Eccard, som laga ein femstemmig motett i 1597, Johann Hermann Schein, som skreiv ein trestemmig kantate i 1618 og Samuel Scheidt, som skreiv eit stykke i 1650. Michael Praetorius  skreiv også fleire stykke til salmen.

Johann Sebastian Bach brukte heile salmen som utgangspunkt for sin kantate *[[Gelobet seist du, Jesu Christ]]* skriven til juledag 1724. Fleire enkeltvers blei også brukt til ulik julemusikk, som *Sehet, welch eine Liebe hat uns der Vater erzeiget*, skriven til tredje juledag 1723, og Juleoratoriet (1734/1735). Elles skreiv også Gottfried August Homilius, Friedrich Zelle (1845–1927) of Kurt Hessenberg kantatar etter salmen. Barokkomponistar som Dieterich Buxtehude, Johann Pachelbel, Georg Böhm, Johann Christoph Altnikol, Johann Philipp Kirnberger, Homilius og Bach skreiv også orgelstykke etter «Gelobet seist du Jesu Christ».

## Bakgrunnsstoff

*Lovet være du, Jesus Krist. Tekst og melodi ved dendanskesalmebogonline.dk
*[Du være lovet, Jesus Krist (LH376)](http://liturgi.info/Du_v%C3%A6re_lovet,_Jesus_Krist_(LH376)). Tekst og noter ved liturgi.info
* Du vere lovad, Jesus Krist! i *Nokre salmar utgjevne av E. Blix*  (1895) ved nb.no
*Tre utgåver av Blix-omsetjinga  ved qumran.no

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Gelobet seist du, Jesu Christ|Gelobet seist du, Jesu Christ]]» frå ,  den 6. desember 2011.*
Nordisk våpenforum

**Nordisk våpenforum**, med undertittelen «Fagtidsskrift for konkurranseskyttere, militært interesserte og våpensamlere» var eit tidsskrift som kom ut frå 1985 og nokre år utover.  Redaktør var Thorbjørn Hansen, utgivar De Haan AS.  

Det kom ut minst seksten nummer av tidsskriftet.  I nummer seksten skriv redaktøren at «Dette nr. 16 er siste utgave av Nordisk Våpenforum som vi kjenner det i dag.  Fra neste nummer skifter vi bl.a. navn til Gunfact.»

## Kjelder

* 
*
Alf Hansen

**Alf John Hansen** () er ein norsk tidlegare roar og olympisk meister frå Tøyen i Oslo. Han rodde ofte saman med storebroren Frank Hansen.

## Karriere

I 1975 vart brørne Hansen for fyrste gong verdsmeistrar i dobbeltsculler, og vann for dette Morgenbladets gullmedalje. Brørne deltok i Sommar-OL 1976 i Montreal og tok gull i dobbeltsculler; den einaste gullmedaljen Noreg fekk i leikane dette året. For denne sigeren vann dei Fearnleys olympiske ærespris same året. Også i åra 1978 og 1979 vart brørne verdsmeistrar.

Då Noreg i 1980 boikotta Sommar-OL 1980 i Moskva, la Frank Hansen opp som profesjonell roar. Alf Hansen heldt fram, og Rolf Thorsen vart heretter den nye makkeren hans. Hansen og Thorsen tok VM-gull i 1982, og sylv året etter. Alf Hansen var norsk flaggberar under sommar-OL 1984 i Los Angeles, men fekk ingen medaljar under desse leikane. Han deltok også i sommar-OL 1988 i Seoul der han tok olympisk sylv i dobbeltfirar saman med Rolf Thorsen, Vetle Vinje og Lars Bjønness. Hansen var no førti år gamal, og dette vart hans siste olympiske medalje. Under VM i 1990 i Tasmania vart Alf Hansen den fyrste til å vinna roarmedaljen Thomas Keller Medal. Alf Hansen avslutta roarkarrieren i VM i 1991 med ein femteplass i dobbeltfirar, 43 år gamal. Til saman har Alf Hansen 9 VM-medaljar og 58 NM-gull. 

Alf Hansen var også ein dyktig skiløpar, og har delteke i 5-mila i Holmenkollen, Birkebeinerrennet og Birkebeinerrittet. 

## Prisar

* 1975: Morgenbladets gullmedalje
* 1976: Fearnleys olympiske ærespris
* 1976: Æresmedlem av Ormsund Roklub
* 1990: Thomas Keller Medal

## Kjelder


**Denne artikkelen byggjer på «[[:no:Alf Hansen|Alf Hansen]]» frå ,  den 6. desember 2011.* 
**Opplysninga om Thomas Keller Medal er henta frå «[[:en:Thomas Keller Medal|Thomas Keller Medal]]» frå ,  den 6. desember 2011.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* NBL-artikkel om Alf Hansen, skriven av Matti Goksøyr.