open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Samaria

**Samaria** eller **Shomron** (hebraisk שומרון‎, *Šoməron*; gresk Σαμάρεια; arabisk سامريّون‎, *Sāmariyyūn* eller  السامرة, *as-Samarah* – òg kalla جبال نابلس, *Jibal Nablus*) er namnet på eit fjellområde i det gamle Palestina, baser tpå grensene til det bibelske Det nordlege kongedømet Israel. Namnet «Samaria» kjem frå den antikke byen Samaria, hovudstaden i kongedømet Israel. I moderne tid vert området generelt og nesten universelt rekna som ein del av Vestbreidda.

Jordan avstod kravet sitt på området til den Palestinsk frigjeringsorganisasjon (PLO) i november 1988. I 1994, kontroll over områda 'A' (full sivil og tryggleikskontroll av Dei palestinske sjøvstyresmaktene) og 'B' (palestinsk sivilkontroll og felles israelske-palestinsk tryggleikskontroll) vart overført av Israel til Dei palestinske sjøvstyresmaktene. Dei palestinske sjølvstyresmaktene anerkjende ikkje omgrepet Samaria som ein del av området sitt. 

## Geografi
I nord grensar Samaria til Jezreeldalen, i aust til Jordandalen, i vest til Karemelryggen (i nord) og Sharonsletta (i vest) og i sør av Jerusalemfjella. I bibelsk tid strekte Samaria seg frå Middelhavet til Jordandalen inkludert Karmelberget og Sharonsletta. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Samaria|Samaria]]» frå ,  den 29. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*
*
*
*
*
*Tappy, R. E. (2006). “The Provenance of the Unpublished Ivories from Samaria,” Pp.&nbsp;637–56 in “I Will Speak the Riddles of Ancient Times” (Ps 78:2b): Archaeological and Historical Studies in Honor of Amihai Mazar on the Occasion of his Sixtieth Birthday, A. M. Maeir and P. de Miroschedji, eds. Winona Lake, IN: Eisenbrauns.
*Tappy, R. E. (2007). “The Final Years of Israelite Samaria: Toward a dialog between Texts and Archeology,” Pp.&nbsp;258–79 in Up to the Gates of Ekron: Essays on the Archelogy and History of the Eastern Mediterranean in Honor of Seymour Gitin, S. White Crawford, A. Ben-Tor, J. P. Dessel, W. G. Dever, A. Mazar, and J. Aviram, eds. Jerusalem: The W. F. Albright Institute of Archaeological Research and the Israel Exploration Society.

## Bakgrunnsstoff
* Samaria i Encyclopædia Britannica 1911
* Bilete av ruinane i Shomron
Har HaAri

**Har HaAri** er eit fjell i Øvre Galilea i det nordlege Israel. Det er 1047 meter over havet og er eit av dei høgaste fjella i Israel. Det ligg kring 1 km sør for Beit Jann. Fjellet er kalla opp etter opphavsmannen til kaballa, Isaac Luria eller Arien. Det ligg nær Bhaa Aldin, som er ein heilag stad for drusarar.

Fjellet er ein populær stad for paragliding. På ein klår dag kan ein sjå Gilboafjella og Middelhavet frå toppen. 

## Klima
Har HaAri har eit middelhavsklima med varme somrar, og kalde, fuktige og stundom snørike vintrar. Høgda gjer at det kan bles kraftig året rundt. Fjellet får ein god del nedbør, opp mot 1000&nbsp;mm i året. Det meste av nedbøren kjem mellom oktober og mai. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Har HaAri|Har HaAri]]» frå ,  den 29. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
Mathura-skulen

**Mathura-skulen** er ein kunststil innan som hadde senter i Mathura i det nordlege India frå 100-talet f.Kr. til 1100-talet. Kunstforma vara ved gjennom fleire ulike dynasti, og hadde sin glansperiode frå det første hundreåret til 500-talet, under Kusjan- og Gupta-rika. Skulen er kjend for menneskelege buddhafigurar i raud sandstein som blei spreidd over store delar av sentrale Nord-India.

Saman med gandharakunst representerte mathurakunst ei ny retning for buddhistisk kunst der ein byrja å avbilda buddhafigurar. Tidlegare hadde steinhoggarne halde seg til symbolske skulpturar eller i nokre høve framstillingar av tidlegare naturguddommar.

Buddhafigurane frå mathuraskulen er kjenneteikna av ei livfull framstilling der buddhaene har breie bryst og skuldrer, eit rundt andlet med eit smil, og høgre hand løfta i gesten abhayamudra. Hovudet er typisk barbert i eldre skulpturar, medan håret seinare er representert av flattrykte spiralar. Dette blei ei vanleg framstilling i heile den buddhistiske verda.
Kleda følgjer kroppen tett og kan liggja over venstrearmen, medan høgre skulder er berr.

Kvinnelege figurar fortset yakshitradisjonen (kvinnelege naturgudar) ved at dei ofte er sett saman med tre.  Skulpturane er ofte nakne eller halvnakne, og kan visast medan dei steller seg og liknande.

Mathuraskulen laga også hindu- og djainskulpturar, som har mange av dei same karakteristikkane som dei buddhistiske. Herskarar blei framstilte sett frå framsida med typiske klede, som tunika, høge støvlar og konisk hatt for Kusjan-kongane.

## Kjelder

* «Mathurā art», *Encyclopædia Britannica*. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite.  Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011.
Innsjøar i Israel

Dette er ei liste over kjende innsjøar som ligg heilt eller delvis innafor grensene til Israel

*Genesaretsjøen
*Huladalen
*Daudehavet

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of lakes of Israel|List of lakes of Israel]]» frå ,  den 29. september 2014.*
Fiskarstrand

**Fiskarstrand**, i dagleg tale alltid **Fiskarstranda**, er ei bygd i Sula kommune på Sunnmøre. Bygda ligg på nordsida av øya Sula ved Åsefjorden, 2,5 km frå Mauseidvåg i aust og nær 5 km frå kommunesenteret Langevåg i vest. Fiskarstranda omfattar matrikkelgardane Rørstad og Djupvik, samt det opphavlege Fiskarstrand som består av dei små matrikkegardane Fiskergård, Ingebrigtsgarden, Våtmyr, Haugen, Øvregarden, Villumsgard, Davidsplassen og Styrkårplassen, alle saman små gardsbruk, også etter sunnmørsk målestokk. Nordstrikk Tekstil hadde i 1970-åra over 100 tilsette, på den tid særleg kjend for sine maskinstrikka genserar, men driv i dag med langt færre tilsette. Postadressa for bygda er 6035 Fiskarstrand.

Fylkesveg 657 går gjennom bygda.

### Folketal
*1950: 482
*1980: 1032
*1990: 1102
*2001: 1166

Folketalet voks mykje då større byggefelt vart utbygde frå 1960-åra og gjennom 1970-talet.

### Næring
Fiskerstrand Verft, grunnlagt i 1909, er ei hjørnesteinsbedrift som i 2005 hadde om lag 90 tilsette. Verftet ekspanderte mykje frå 1960-åra og vart då særleg kjend for sine nybygde ferjer. Elles har verftet bygt mange ulike typar fiskebåtar.

Fiskarstranda er likevel meir kjend for sine mange fiskeforedlarar. Heilt i byrjinga av 1900-åra sette bygdefolk klippfiskturking i system. Saltfisk hadde vorte turka på gardane, men frå åra kring fyrste verdskrigen vart det bygt større fiskebuder, og fleire verksemder etablert. Dei tre store i dag; Severin Tranvåg AS, Olav E. Fiskerstrand AS og J&J Dybvik AS kom alle i gang i perioden 1914-23. Dei er familieselskap som foredlar ei rekke fiskeslag med meir.

### Samfunn
Bygda har eigen barneskule, Fiskarstrand skule. Her er òg ein daglegvarehandel. Bygda har hatt eit aktivt kristenliv kring bedehus. Fiskerstrand Idrettslag har drive med fotball og handball.

Fiskerstrand er etternamn for over 300 personar i Noreg.

## Kjelder
**Sula-soga*, band 3. Sula 2006.
Betty Heidler

**Betty Heidler** () er ein tysk friidrettsutøvar frå Aust-Berlin som tevla i sleggjekasting. Ho vart verdsmeister i øvinga i 2007 og europameister i 2010. I tillegg har ho vunne VM-sølv i 2009 og 2011, OL-bronse i 2012 og EM-sølv i 2016.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 2004 i Aten: Nr 4 – 72,73 m
*VM 2005 i Helsinki: Utslått i kvalifiseringa (61,91 =nr 29)
*EM 2006 i Göteborg: Nr 5 – 70,89 m
*VM 2007 i Osaka: Gullmedalje – 74,76 m, framom Yipsi Moreno (74,74 m)
*OL 2008 i Beijing: Nr 9 – 70,06 m
*VM 2009 i Berlin: Sølvmedalje – 77,12 m, bakom Anita Włodarczyk (77,96 m)
*EM 2010 i Barcelona: Gullmedalje – 76,38 m, framom Tatjana Lysenko (75,65 m)
*VM 2011 i Daegu: Sølvmedalje – 76,06 m, bakom Tatjana Lysenko (77,13 m)
*EM 2012 i Helsinki: Utslått i kvalifiseringa (68,83 =nr 18)
*OL 2012 i London: Sølvmedalje – 77,13 m, bakom Anita Włodarczyk (77,60 m)
*VM 2013 i Moskva: Utslått i kvalifiseringa (65,06 =nr 17)
*EM 2014 i Zürich: Nr 5 – 72,39 m
*VM 2015 i Beijing: Nr 7 – 72,56 m
*EM 2016 i Amsterdam: Sølvmedalje – 75,77 m, bakom  Anita Włodarczyk (78,14 m)
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 4 – 73,71 m

## Kjelder

* 
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Betty Heidler|Betty Heidler]]» frå ,  den 29. september 2014.*
Blanka Vlašić

**Blanka Vlašić** () er ein kroatisk friidrettsutøvar frå Split som tevlar i høgdehopp. Ho vart verdsmeister i øvinga i 2007 og forsvarte VM-tittelen i 2009, før ho i 2010 vart europameister. Dessutan har ho vunne sølvmedalje under Sommar-OL 2008 og i friidretts-VM i 2011. Ho fekk ein bronsemedalje under Sommar-OL 2016. Vlašić har ein personleg rekord på 2,08 meter.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2001 i Edmonton: Nr 6 – 1,94 m
*EM 2002 i München: Nr 5 – 1,89 m
*VM 2003 i Paris: Nr 7 – 1,95 m
*OL 2004 i Aten: Nr 11 – 1,89 m
*EM 2006 i Göteborg: Nr 4 – 2,01 m
*VM 2007 i Osaka: Gullmedalje – 2,05 m, framom Anna Tsjitsjerova (2,03 m)
*OL 2008 i Beijing: Sølvmedalje – 2,05 m, bakom Tia Hellebaut (2,05 m)
*VM 2009 i Berlin: Gullmedalje – 2,04 m
*EM 2010 i Barcelona: Gullmedalje – 2,03 m, framom Emma Green (2,01 m)
*VM 2011 i Daegu: Sølvmedalje – 2,03 m, bakom Anna Tsjitsjerova (2,03 m)
*VM 2015 i Beijing: Sølvmedalje – 2,01 m
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Bronsemedalje – 1,97 m

Vlašić vart tildelt Bislett-medaljen i 2014.

## Kjelder

* 
 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Blanka Vlašić|Blanka Vlašić]]» frå ,  den 29. september 2014.*
Anna Rogowska

**Anna Rogowska** () er ein polsk friidrettsutøvar frå Gdynia som tevlar i stavhopp. Ho vart verdsmeister i øvinga i 2009, og tok bronsemedaljen under sommar-OL 2004.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Anna Rogowska|Anna Rogowska]]» frå ,  den 29. september 2014.*
A Letter Home

***A Letter Home*** er det 37. albumet til den kanadiske musikaren Neil Young. Det kom ut 19. april 2014 på Record Store Day av Third Man Records. Heile albumet, som består av coverversjonar av klassiske songar av artistar som Bruce Springsteen, Bob Dylan, Willie Nelson, Gordon Lightfoot og andre, vart spelt inn i ein renovert Voice-o-Graph, vinylinnspelingsboks frå 1949 ved Jack White sin Third Man-verkstad i Nashville i Tennessee. Opninga er eit talt spor og andre talte spor finst over heile albumet, til Edna «Rassy» Young, mora til Neil som døydde i 1990. Ei melding på nettsida til Young skildra albumet som «ei uhøyrt samling av gjennoppdaga songar frå fortida, spelt inn med eldgamal elektromekanisk teknologi, som fangar og slepp laus essensen av noko som har forsvunne for lenge sidan».

## Mottaking

The A.V. Club rekna *A Letter Home* som eit av dei beste albuma som hadde kome ut til då i 2014, og kalla det «eit svært overraskande album av ein fyr som har bygd karrieren sin på å overraske deg».

## Innhald

Bonusspor frå singlar som følgde med plateboksen:

## Salslister

## Medverkande
*Neil Young&nbsp;– vokal, gitar, munnspel, piano
*Jack White&nbsp;– vokal og piano på «On the Road Again» og «I Wonder If I Care as Much»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:A Letter Home|A Letter Home]]» frå ,  den 29. september 2014.*
Russland i Junior Eurovision Song Contest

**Russland** debuterte i Junior Eurovision Song Contest i 2005 i Hasselt, Belgia, med songen «Doroga K Solntsu», framført på russisk av Vladislav Krutskikh. Bidraga vert vald gjennom ei nasjonal finale, arrangert av den russiske kringkastaren Russia-1. I 2014, vart bidraget vald internt.

Jekaterina Rjabova vart den fyrste songaren til å tevle to gongar i Junior Eurovision Song Contest, då ho deltok i 2009 og 2011. Lerika vart den fyrste til å tevle to år rad, men for to ulike land. I 2011 tevla ho for Moldova, og i 2012 for Russland.

Russland har vunne Junior Eurovision Song Contest to gongar. I 2006 vann dei for fyrste gong med songen «Vesennij dzjaz», syngja av Tolmatsjova-systrene. Det var også fyrste gongen Russland vann ei Eurovision-konkurranse. I 2017 vann dei igjen, med songen «Wings», syngja av Polina Bogusevitsj.

## Bidraga i Junior Eurovision Song Contest

## Røystehistorikk

## Galleri

File:Vlad Krutskikh at the 2005 Junior Eurovision Song Contest.jpg|Vladislav Krutskikh i Hasselt 2005
File:JESC 2013 (Russia) Dayana Kirillova at rehearsal 1.jpg|Dajana Kirillova i Kiev 2013
File:Mikhail Smirnov at stage of JESC 2015 (2).jpg|Mikhail Smirnov i Sofia 2015
File:JESC 2016 The Water of Life Project (Russia).jpg|The Water of Life Project i Valletta 2016
File:JESC 2017. Polina Bohusevich at 1st dress rehearsal.jpg|Polina Bogusevitsj i Tbilisi 2017


## Sjå òg
* Russland i Eurovision Song Contest

## Kjelder
* Russland i Junior Eurovision Song Contest

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Russia in the Junior Eurovision Song Contest|Russia in the Junior Eurovision Song Contest]]» frå ,  den 29. september 2014.*
Separasjonssona i Israel

**Separasjonssona** (hebraisk מרחב התפר, engelsk *seam zone*) er eit omgrep nytta om eit landområde i Vestbreidda som ligg aust for Den grøne linja og vest for sperringa til Israel, busett hovudsakleg av israelarar i busetjingar som Alfei Menashe, Beit Arye, Modi'in Illit, Giv'at Ze'ev, Ma'ale Adumim, Beitar Illit og Efrat.

I 2006 vart det estimert at kring 57&nbsp;000 palestinarar budde i landsbyar i enklavar i separasjonssona, skild frå resten av Vestbreidda av muren. Dei sameinte nasjonane estimerer at om rekkja av murar, gjerde og piggtråd og grøfter vert fullført langs den planlagde ruta, vil kring ein tredjedel av palestinarane på Vestbreidda verte råka —274&nbsp;000 vil då bu i enklavar i separasjonssona og kring 400&nbsp;000 får ikkje lenger tilgang til skular, jobb og sjukehus. Høgsteretten i Israel har gjeve ordre om endringar i den planlagde ruta, for å redusere talet på menneske som flyttar eller vert råka av separasjonssona. I følgje dommen i retten er dette talet i dag 35&nbsp;000.

I juli 2006 varsla B'Tselem at 8,5 prosent av Vestbreidda (inkludert Aust-Jerusalem) kom til å ligge i separasjonssona. Dette området inneheldt 99 israelske busetnader (inkludert tolv i  Aust-Jerusalem) i fleire tett folkesette område nær den grøne linja, område som i følgje Geneve-avtalen foreslo skulle overførast til Israel som ein del av ein felles landbyte med palestinarane. Separasjonssona var heim for 381&nbsp;000 israelske busetjarar (192&nbsp;000 i Aust-Jerusalem).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Seam zone|Seam zone]]» frå ,  den 29. september 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Humanitarian Atlas - Vestbreidda & Gazastripa. OCHAoPt, December 2011. (95 MiB)
*[Displaced by the Wall: Forced Displacement as a Result of Vestbreidda Wall and its Associated Regime](http://www.internal-displacement.org/8025708F004BE3B1/(httpInfoFiles)/D03CD0BE11176177C12571F5003523AD/$file/displaced%20by%20wall.pdf) , Badil Resource Center for palestinsk Residency and Refugee Rights and The Norwegian Refugee Council/Internal Displacement Monitoring Centre, September 2006.
*A study by Terry Rempel on palestinsk Refugees i Vestbreidda and Gazastripa for ForcedMigration.org
*israelske Ministry of Defense website on the Israel Security Fence 
*Amira Hass article on how palestinarar are now 'illegal residents'
Elvar i Israel

Dette er ei liste over **elvar i Israel**. Lista er sortert etter nedslagsfelt, med sideelvar som innrykk under hovudelva ho høyrer til.

## [[Middelhavet]]

Frå nord til sør. 

*Nahal Betzet
*Nahal Kziv
*Ga'atonelva
*Nahal Na‘aman
*Kishonelva
*Nahal Taninim
*Haderaelva
*Nahal Alexander
*Nahal Poleg
*Yarkonelva
**Ayalon
**Nahal Qana
**Nahal Shillo
*Nahal Sorek
*Lakhishelva
*Nahal Shikma
*HaBesorelva
**Nahal Gerar
**Nahal Be'er Sheva
***Nahal Havron

## [[Daudehavet]]

Med klokka frå Jordanelva.

*Jordanelva
**Nahal Harod
**Nahal Yissakhar
**Nahal Tavor
**Yarmoukelva
**Nahal Yavne’el
**Nahal Arbel
**Nahal Amud
**Nahal Korazim
**Nahal Hazor
**Nahal Dishon
**Hasbanielva
***Nahal Ayun
**Danelva
***Baniaselva
*Nahal HaArava
**Nahal Neqarot
***Nahal Ramon
**Nahal Shivya
**Nahal Paran
**Nahal Hiyyon
*Nahal Zin
*Nahal Tze'elim
*Nahal Mishmar
*Nahal Hever
*Wadi Og

## [[Raudehavet]] ([[Akababukta]])

*Nahal Shahmon
*Nahal Shelomo

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of Rivers of Israel|List of Rivers of Israel]]» frå ,  den 30. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Rand McNally, *The New International Atlas*, 1993.
* GEOnet Names Server
Nahal Alexander

**Nahal Alexander** (hebraisk נחל אלכסנדר) er ei elv i Israel som flyt frå fjella i Samaria til Middelhavet, nord for Netanya. Elva er kring 45&nbsp;km lang. Fleire småelvar renn ut i Nahal Alexander: Nablus, Te'enim, Ometz, Bahan og Avihail. Det meste av elva ligg i Heferdalen. 

Nahal Alexander er habitat for skjelpadder som kan nå ein storleik på 1,20 meter og vege opp til 50 kg. I tillegg finst her sothønerog andre vassfuglar, sumpbeverar og sumpkattar. Av fisk i elva finn ein mallefisk, tilapia, elveål og multer.På sørbreidda finst det skiftande sanddyner og på nordbreidda ein eukalyptuslund.

## Historie

Hurvat Samra er ei ruin frå antikken som ligg på ein ås oppom Nahal Alexander. Ho kan ha vore ein tollstasjon for varer som vart transportert ned elva til ei hamn nær munningen.

Beit Yanai-stranda ligg der elva flyt ut i Middelhavet. Nord for stranda ligg restane av ein kai som er bygd i 1938, under Det britiske mandatet. Han vart nytta for løynd jødisk immigrasjon til Palestina då britiske styresmakter avviste skip med europeiske jødar som flykta frå nazistane.

Vinteren 1991 fløymde Nahal Alexander over og det meste av skjelpaddebestanden dreiv ut i Middelhavet. Då dei attverande egga ikkje klekte, sette Israel natur- og parktilsyn i gang eit prosjekt for å samle inn egga, ruge dei og sleppe dei nyfødde skjelpaddene ut att i elva.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nahal Alexander|Nahal Alexander]]» frå ,  den 30. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Alexander Stream Hof Bet Yanai nasjonalpark  - official site
* Zachi Evenor, Alexander Stream Photography, Flickr
Ayalon

**Ayalon** (hebraisk נחל איילון, *Nahal Ayalon*, *Nahr el barideh* eller **Wadi Musrara** på arabisk) er ei fleirårig elv i Israel som spring ut i Judeafjella og munnar ut i Yarkonelva i Tel Aviv-området.
Den samla lengda til Ayalon er kring 50 km og ho drenerer eit område som dekkjer 815 kvadratkilometer. Elva flyt gjennom  Shephelah-området, frå Judeafjella i Ayalondalen, nær Ben Gurion lufthamn, langs Ayalonvegen og munnar ut i Yarkonelva i bydelen Bavli i Tel Aviv. Tidlegare rann elva til Middelhavet nær Jaffa, men for å hindre flaum i bustadområda vart ho omleidd. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ayalon River|Ayalon River]]» frå ,  den 30. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Nahal Na‘aman

**Belus** eller **Belos** er ei lita elv nordvest i Israel, der glasmaking i følgje ei segn nemnt av Isidore av Sevilla vart oppfunnen. Cornelius Tacitus nemnte òg glasmaking ved Belus.

Elva er i dag identifisert som elva Na'aman (hebraisk נחל נעמן), sør for Akko.

Plinius den eldre (N.H. 5.19) nytta namnet 'Pacida', og nemtne at elva flaut frå Cendeviasjøen (i dag nedanfor Karmelberget) og 8&nbsp;km mot sjøen nær «Ptolemais Ace», og vart hylla for den glashaldige sanden. 

I dag spring Na'amânelva ut frå kjelder nær Ein Afek, hovudsakleg Ein Nymphit, og flyt gjennom Zevulundalen til Akkobukta.
Ein Afek-kjelda danna tidlegare myrområde. Desse myrene vart drenerte tidleg på 1900-talet og erstatta av eit lite naturreservat kring ein liten innsjø. 

Na'amân er kring 10 km lang og flyt frå sør til nord, før ho munnar ut i Middelhavet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Belus River|Belus River]]» frå ,  den 30. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
Nahal Betzet

**Nahal Betzet** (hebraisk נחל בצת, arabisk *Wadi Karkara*) er ei elv som tidlegare rann heile året og no berre renn nokre delar av året i Øvre Galilea i Israel.

## Geografi

Elva kryssa grensa frå Libanon til Israel mellom Shtula og Zar'it, og flyt vestover, før ho munnar ut i Middelhavet sør for Rosh HaNikra. Elva renn langs ei forkastinggjennom dolomittstein og kalkstein, og får vatn langs leia frå fleire kjelder. I dag pumpar Mekorot (det nasjonale vasskompaniet) vatn frå kjeldene til elva, og har fått skulda for at elva stundom tørkar inn. Det er danna mange grotter langs breidda av elva, mellom anna Keshetgrotta. 

## Naturreservat
Det meste av elva er ein del av eit naturreservat som har dette namnet. Reservatet vart oppretta i 1972 og delar av området strekkjer seg til grensa til Libanon. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nahal Betzet|Nahal Betzet]]» frå ,  den 30. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Real Estate Developers and Environmentalists Clash Over Nahal Betzet Beach in Vest-Galilea
* Hike in Nahal Betzet
Nahal Kerith

**Kherit** eller **Khorath** (hebraisk נחל כּרית *Naḥal Kerīth* eller נחל חוּרת, *Naḥal Ḥorath*; arabisk وادي يابس *Wādī al-Yābis* eller وادي حورث *Wādī al-Ḥorith*; gresk Χειμάῤῥους, *Kheimárrhous* eller Χοῤῥάθ *Khorrháth*) er ein dal (wadi) eller elv der profeten Elias gøymde seg den første tida under den tre år lange tørken som han annonserte for kong Ahab. Namnet er òg eit Mizrahi-jødisk etter namn, særleg blant jemenittiske jødar.

Ho har blitt identifisert som Wadi al-Yabis, som ligg nær Beit She'an og ligg mellom Israel og Jordan. Cherith munnar ut i Yarmouk, og flyt vest til aust, gjennom dei høgareliggande skogane i Jordan. Reisande har skildra ho som ei av dei villaste kløftene i den fruktbare halvmånen, og er ein god gøymestad for ein som ønskjer å gøyme seg. Om sommaren er elva særs tørr. 

Marino Sanuto d.e. skreiv i 1321 at Cherith strekte seg inn i Phasaelis som var kalla opp etter prins Phasael, brorn til kong Herodes. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nahal Kerith|Nahal Kerith]]» frå ,  den 30. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Nahal Ayun

**Nahal Ayun** (hebraisk נחל עיון) er ei fleirårig elv i Galileastripa i Israel. Elva spring ut i kjeldene i Marjayoundalen sør i Libanon, og renn sørover i sju kilometer i forskjellige irrigasjonsgrøfter, før ho flyt inn i Israel nær Metulla, som ei sideelv til Jordanelva i Huladalen.

## Naturreservat

Elva dannar fleire fossar langs leia si. Om vinteren er vassføringa størst. Om sommaren vert vatnet leidd om, i nærleiken av kjelda hennar, for å nyttast i jordbrukket. Desse fossane vart erklærte naturreservat og består av:
* Ayunfossen, 9.2 m
* Tahanafossen, 21 m
* Eshedfossen, med to fall, 5 m og 9 m
* Tanurfossen, 30 m

## Sjå òg
*Turisme i Israel

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nahal Ayun|Nahal Ayun]]» frå ,  den 30. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Banias

**Banias** (eller **Paneas**; gresk Πανειάς; arabisk بانياس الحولة; hebraisk בניאס) er ein arkeologisk stad der byen Caesarea Philippi låg i antikken, ved foten av Hermon i Golanhøgdene. Byen låg i ein region kalla «Panion» (regionen til den greske guden Pan), og er kalla opp etter guden i samband med ei grotte og ei kjelde i nærleiken kalla «Paneas».

Området består av eit tempel, gårdsplass, ei grotte og nisjer for ritual, som var tileigna Pan. Det vart konstruert ein elevert, 80 meter lang naturleg terrasse langs klippa, som tårna over nordenden av byen. Ein inskripsjon på fire linjer nedst på ein av nisjane er knytte til Pan og Ekko, fjellnymfa, og er datert til år 87 evt.

Tidlegare skal ei kjelde ha strøymd ut av ei grotte i kalksteinen her, og runne ned i dalen og ut i Hulamyrene. I dag er ho kjelda til elva Nahal Hermon. Medan Jordanelva tidlegare sprang tu frå dei malariaplaga Hulamyrene, spring ho no ut frå denne kjelda og to andre ved foten av Hermon. Vatnet i kjelda har minka kraftig i moderne tid. Vatnet sprutar ikkje lenger ut av grotta, men siv no berre ned langs berget under seg .

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Banias|Banias]]» frå ,  den 30. september 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Israel natur- og parktilsyn : Hermon Stream (Banias) naturreservat
Danelva i Israel

**Danelva** (hebraisk דן *Dan*, arabisk: اللدان *Leddan*) er den største sideelva til Jordanelva.  Kjelda hennar er ei rekkje kjelder som spring ut frå Tel Dan langs ei forkasting.

Elva har fått namn etter den israelske byen Dan, som vart erobra av Dan-stamma under domarperioden.  Dan-stamma erobra byen, som då heitte Laish, og då busett av kanaanittar. Sjølv om Danelva berre er 20 km lang, gjev ho 238 millionar kubikkmeter vatn kvart år til Hulahdalen. I 1966 var dette årsaka til ein strid mellom israelarar som ønskte å utnytte vatnet og dei som ønskte å bevare det. Resultatet vart eit bevaringsprosjekt på kring 0,49&nbsp;km² ved kjelda til elva kalla Tel Dan-reservatet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dan River (Middle East)|Dan River (Middle East)]]» frå ,  den 30. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Tel Dan http://www.jafi.org.il/education/noar/SITES/teldan.htm, The Department for Jewish Zionist Education
Ga'atonelva

**Ga'atonelva** (hebraisk נהר הגעתון, *Nehar HaGa'aton*) er ei lita elv i Nord distrikt i Israel. Ho renn gjennom byen Nahariya før ho munnar ut i Middelhavet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ga'aton River|Ga'aton River]]» frå ,  den 30. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Olga Kotljarova

**Olga Ivanovna Kotljarova** () er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Sverdlovsk som tevla internasjonalr på 400 metter og 800 meter. Ho vann EM-gull på 800 m i 2006, og bronsemedaljen på 400 m i EM 1988. For Russland har ho i 4x400 m stafett vunne EM-sølv 1998, VM-gull 1999 og OL-bronse i 2000.

## Aktiv
Kotljarova vart bronsemedaljør på 400 m i friidretts-EM 1998 i Budapest på tida 50,38 sekunder, tyske Grit Breuer vann med 49,93. I same meisterskapen sprang Kotljarova  Russland inn til sølv i 4x400 m stafett, atter måtte ho gje tapt for Tysklands ankervinne Grit Breuer, no med eit halvt sekunds margin.

I 1999 vart Kotljarova nummer åtte på 400 m i VM i friidrett 1999 i Sevilla. Ho sprang så tredjeettappen på Russlands siggerrike lag på 4x400 m stafett. Ankerkvinna Natalja Nazarova heldt unna for USA si ankerkvinne, som vart slått med ein tidels sekund. Tatjana Tsjebikina og Svetlana Gontsjarenko sprang dei to fytste etappane for Russland. Under Sommar-OL 2000 i Sydney vart Kotljarova på ny nummer åtte på 400 m. På stafetten over 4x400 m fekk ho og Russland med seg ein bronsemedalje. 

Til EM i friidrett 2006 i Göteborg hadde skifta løpsdistanse til 800 meter. Her vann ho spurten og vart klokka i mål på 1.57,38, nøyaktg 10 hundredeles sekund framom landskvinna Svetlana Kljuka som tok sølv.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Olga Iwanowna Kotljarowa|Olga Iwanowna Kotljarowa]]» frå ,  den 30. september 2014.*
Vanja Stambolova

**Vanja Stambolova** () er ein bulgarsk friidrettsutøvar frå Varna som tevlar internasjonalt på 400 meter, 800 meter og 400 meter hekk. I 2006 vart ho europameister på 400 m, og 2010 tok ho EM-sølv på 400 meter hekk. 

## Doping
Stambolova vart i 2007 utestengd frå idretten i to år etter å ha testa positivt på testosteron.

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wanja Stambolowa|Wanja Stambolowa]]» frå ,  den 30. september 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
HaBesorelva

**HaBesor** (hebraisk נחל הבשור, *Nahal HaBesor*) er ein wadi sør i Israel. Elva byrjar ved fjellet Boker (nær Sde Boker) og munnar ut i Middelhavet nær Deir al-Balah på Gazastripa, der ho vert kalla **Wadi Gaza**. Elva er den største i det nordlege Negev, og i lag med dei største sideelvane, Grar og Beersheba, når ho heilt til Sde Boker, Yeruham, Dimona og Arad/Tel Arad. Mykje av vatnet i Wadi Gaza vert nytta i Israel ved hjelp av dammar, og er den einaste større vasskjelda på Gazastripa Wadi Gaza renn gjennom eit våtmarksområde, **Gazadalen**, som i 2012 vart nytta til å dumpe avfallsvatn.

## Historie
I Gamletestamentet var Besor ei kløft eller ei elv heilt sørvest i Judea, der 200 av mennene til kong David vart verande att fordi dei var utmatta, medan 400 andre forfølgde amalekittane

## Geografi
HaBesor strekkjer seg frå den israelske grensa ved Gazastripa til Urim kibbutz i sør. Sletta som elva renn over ligg 70-80 meter over havet.

Sideelvar frå sør til nord er HaRo'e Stream, Boker, Mesora, Zalzal, Revivim, Atadim, Beersheba, Grar, Assaf, Amar, Sahaf og Wadi Abu Katrun.

## Sjå òg
* Ein HaBesor
*Turisme i Israel

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:HaBesor River|HaBesor River]]» frå ,  den 30. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* offisiell nettstad of the Tell el-Farah excavations, Nahal Besor. Claremont Graduate universitet.
Kim Gevaert

**Kim Gevaert** () er ein belgisk tidlegare friidrettsutøvar frå Leuven som tevla internasjonalr på sprintdistansane 100 m og 200 m. Ho vann gullmedaljen på begge distansane i EM i friidrett 2006 i Göteborg, og fekk sølvmedaljar på dei same distansane under EM 2002 i München.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Kim Gevaert|Kim Gevaert]]» frå ,  den 30. september 2014.*
Haderaelva

**Haderaelva** (hebraisk נחל חדרה, *Nahal Hadera*), òg kalla **Nahr Mufjir**, er ei stundom tørrlagt elv som flyt frå høglandet nord på Vestbreidda og munnar ut i Middelhavet ved den israelske byen Hadera. Elva har blitt forureinina av Orot Rabin energiverk. Hadera vasspark ligg mellom Givat Olga og energiverket med ein 1,3 km lang promenade langs elva. Ein dam er bygd der vassparken møter kystvegen og er meint å hindre den rehabiliterte elva frå å verte forureina att.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hadera Stream|Hadera Stream]]» frå ,  den 30. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kishon

**Kishon** (hebraisk נחל הקישון, arabisk *Nahr el-Mokkat*) er ei elv i Israel som flyt ut i Middelhavet ved byen Haifa.

## Løp
Kishon er 70 km og flyt året rundt. Ho spring ut i Gilboafjella og flyt vest-nordvestover gjennom Jezreeldalen, før ho munnar ut i Haifabukta i Middelhavet.

## Historie
Kishon er nemnt to gonger i Bibelen. Første kongeboka 8:40 nemner avrettinga av profetane frå Baal etter ordre frå Elias og i Domarane 5:21 vaskar Kishon bort den kanaanittiske hæren. 

Etter slutten av første verdskrigen var det ein auke i talet på jødiske kolonistar i Palestina under den tredje Aliyah. Dei som kom til Haifa vart haldne i karantene i teltleirar ved munningen av Kishon. Mange vart infisert med malaria som området var frykta for. Under Det britiske mandatet vart området industriområdet i Haifa med eit energiverk, jernbaneverkstad og eit oljeraffineri for Iraq Petroleum Company.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kishon River|Kishon River]]» frå ,  den 30. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Kishon elvetilsyn (hebraiske)
Nahal Kziv

**Nahal Kziv** (hebraisk נחל כזיב) er ei 20 km lang fleirårig elv i Øvre Galilea i Israel.  Om vinteren fyller regnet opp elveleia og kjelder langs. I dag pumper Mekorot (nasjonal vatnselskap) vatn frå kjeldeelva Ein Ziv, som vert nytta av innbyggjarar i Vest-Galilea, og dannar ein kanal mellom Ein Ziv og Ein Tamir, som er ei stundom tørrlagt elv. På ryggen oppom dalen med ei krossfararborg frå 1100-talet, Montfort.

## Geografi

Nahal Kziv flyt frå vestsida av Har Meron nær Beit Jann, vest for munningen og nord for Achziv. Ho er den lengste elva i Galilea med det største nedslagsfeltet. Elva renn forbi Hurfeish, Abirim, Mi'ilya, Mitzpe Hila, Neve Ziv, Goren, Manot og Ma'alot-Tarshiha. Av kjelder langs kanalen finn ein Ein Ziv, Ein Tamir (etter dette flyt elva jamnt), Ein Hardalit og Ein Yakim.

## Naturreservat
Det meste av elva er ein del av eit naturreservat som har same namn som elva, og innafor området ligg Montfortborga og andre ruinar frå krossfarartida. Ein steinutskjering av ein mann, 1,78 meter høg, står nær staden der Abirimelva munnar ut i Nahal Kziv. Ein trur utskjeringa er frå hellenistisk tid. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nahal Kziv|Nahal Kziv]]» frå ,  den 30. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Brihadisjvara-tempelet

**Brihadisjvara-tempelet** er eit hindutempel i Thanjavur i den sørindiske delstaten Tamil Nadu. Tempelet er vigd Sjiva, og er eitt av dei største i India. Det er eit framifrå døme på arkitektur frå Tsjolariket, og er framleis i bruk som tempel. Tempelet blei teke med på UNESCO si liste over verdsarv i 1987, og står no på lista som eit av tre «store levande tsjolatempel». Det blei bygd i byrjinga av 1000-talet.

## Skildring

Brihadisjvara-tempelet ligg ved sidan av den heilage Kaverielva. Tempelet er laga av granitt, eit steinslag som ikkje finst nærare staden enn 6 mil unna, i Tiruchirappalli. Tempeltårnet er 66 meter høgt, og er eit av dei høgaste nokon stad i verda. Den store strukturen på toppen (*kumbam* eller *tsjikharam*) er laga av ein enkelt stein og veg rundt 80 tonn. Ein kan sjå det frå einkvar stad i Thanjavur.
Også statuen av Nandi, den heilage oksen til Sjiva, er laga av ein enkelt stein og er rundt 5 meter lang. Tempelet er dekorert med tak- og veggmåleri i Tanjore-stil og utskjeringar som mellom anna viser dei 108 dansepositurane frå bharatanatyam.

Tempelet står innanfor sterke murar som truleg blei bygde på 1500-talet. Murane har også vollgrav med vatn frå elva. Nayakherskarane bygde også eit tempelbasseng kalla Sivaganga på 1500-talet.  Eit gudinnetempel blei lagt til komplekset rundt 1200-talet.

## Historie

Tempelet blei bygd av Radjaradja Tsjola I og stod ferdig i 1010. Han skal ha fått tanken om å bygga det i ein draum etter at han blei krona som keisar på Sri Lanka. 

Tempelet er særmerkt i at det har mange detaljerte innskrifter som skildrer kongen sine planar for tempelet, korleis han og andre fekk laga og utsmykka det. Dei skildrer ritual og offer og tidfester festivalar. Lista over gåver omfattar 66 bronsestatuar. I dag er berre 2 av dei igjen i tempelet. 

Etterfølgjaren til Radjaradja Tsjola, Radjendra I, ønskte å byggja ein større kopi av «det store tempelet» (Periya kovil, seinare kalla Brihadisjvara). Han bygde Brihadisjvara-tempelet i Gangaikondacholapuram, rundt 6 mil unna. Bygginga av det nye tempelet tok den kongelege støtten vekk frå det gamle tempelet i Thanjavur. Dette tempelet blei likevel verande det største og flottaste av tempelet som står etter Tsjola-dynastiet.

## Kjelder

----

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brihadeeswarar Temple|Brihadeeswarar Temple]]» frå ,  den 1. oktober 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Olaf Hjelmeland

**Olaf Hjelmeland** () var ein norsk likningssekretær, gardbrukar, lokalpolitikar og lokalhistorikar. Han budde mesteparten av sitt vaksne liv på Hjelmeland i Gaular kommune. I perioden 1920-1924 var han formann både ved Sunnfjord Museum og i Sunnfjord Sogelag.

I 1944 gav Olaf Hjelmeland ut ei samling av dikt og songar som han kalla *Songar - kvad og trompetar*.  Elles er Hjelmeland kjend for arbeidet sitt gjennom mange år med Gaularsoga.

## Bibliografi

### Bøker
* 

* 
* 
* 

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder

*
* Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 
*

## Bakgrunnsstoff
* Om Olaf Hjelmeland i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Carolina Klüft

**Carolina Evelyn Klüft**, () er ein svensk tidlegare friidrettsutøvar, fødd i Sjömarken, som tevla internasjonalt i mangekamp og lengdehopp. Ho vart olympisk meister i sjukamp i 2004, verdsmeister tre gongar på rad 2003-07, samt europameister i 2002 og 2006, også desse titlane i sjukamp. Dessutan vann ho i femkamp innandørs VM-gull i 2003 og EM-gull i 2005 og 2007.

Klüft vann gullmedaljen i sjukampen i EM i friidrett 2002 med ny verdsrekord for juniorar, 6&nbsp;542 poeng. Året etter vart ho ved friidretts-VM 2003 den tredje sjukjemparen som skåra over 7&nbsp;000 poeng, då ho vann gullmedaljen med 7&nbsp;001 poeng.
 
Under verdsmeisterskapen 2007 i Osaka sette ho med 7&nbsp;032 poeng samstundes europeisk rekord, ein rekord som gjeld i 2014, berre verdsrekordhaldar Jackie Joyner-Kersee med 7&nbsp;291 har høgre poengskår.

Klüft vann 22 sjukamp- og femkamptevlingar på rad frå mars 2002, ein periode der ho tok ni gullmedaljer etter kvarandre i internasjonale meisterskap.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Carolina Klüft|Carolina Klüft]]» frå ,  den 1. oktober 2014.*  
 

*
Store levande Tsjola-tempel

**Store levande Tsjola-tempel** er ei gruppe av tre hindutempel frå Tsjolatida som er oppførte på UNESCO si liste over verdsarv. Dei tre templa ligg i Tamil Nadu i Sør-India og stammar frå 1000- til 1100-talet. Alle tre er framleis i bruk som sakralbygg.

Det eldste av templa, som også var det første som blei innskrive på verdarvlista, er Brihadisjvara-tempelet i Thanjavur. Dette blei oppført i 1987. I 2004 blei oppføringa utvida med dei to andre templa,  Brihadisjvara-tempelet i Gangaikonda Cholapuram og Airavatesjvara-tempelet i Darasuram.

## Oversikt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:De store Chola-templene|De store Chola-templene]]» frå ,  den 1. oktober 2014.*  

## Bakgrunnsstoff
Steffi Nerius

**Steffi Nerius** () er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Bergen am Rügen i Mecklenburg-Vorpommern som tevla i spydkast. Ho vart europameister i øvinga i 2006 og verdsmeister i 2009. Nerius vann elles to sølvmedaljar og tre bronsemedaljar i dei store meisterskapane i tida 2002-07.

## Aktiv
Nerius kvalifiserte seg til finalane i friidretts-VM 1993 og 1995, samt Sommar-OL 1996, og vart høvesvis nummer 9, 11 og 9. Fyrst i 1998 var ho i stand til for alvor å melde seg på i medaljekampen, då ho under europameisterskapen i Budapest kasta 62,08 m og kom på sjetteplass. I 1999 lukkast ho ikkje å kvalifisere seg til VM-finalen. Under Sommar-OL 2000 i Sydney vart Nerius nummer fire med 64,84 m. Året etter måtte ho ein plass ned på resultatlista ved VM 2001 i Edmonton.

Frå 2002 til 2007 tok Nerius kvart år ein medalje i spydkast ved dei største meisterskapane. Det starta med sølvmedalje i europameisterskapen i München, der ho kasta 64,09 m. I 2003 fekk ho VM-bronsen med 62,70 m. Mirela Manjani som representerte Hellas vann klart både i 2002 og 2003. Under sommarleikane 2004 i Aten sette Nerius personleg rekord med 65,82 m og tok sølvmedaljen, der Osleidys Menéndez frå Cuba var i ei heilt eiga klasse med sine 71,53 m. Menéndez vann gullmedaljen også under VM i friidrett 2005 i Helsingfors, Nerius fekk bronsen med 65,96 m.

Ved friidretts-EM 2006 fekk Nerius oppleve sin fyrste store triumf. Barbora Špotáková frå Tsjekkia leia med 65,64 m før Nerius i fjerde omgang slengde spydet nøyaktig like langt som ho gjorde under sommarleikane to år tidlegare, 65,82 m, og stakk av med gullmedaljen. I verdsmeisterskapen i Osaka i 2007 sikra Nerius seg bronsemedaljen med 64,42 m. Det var hennar sjette strake internasjonale medalje.

Trass i gode 65,29 m under sommar-OL 2008 i Beijing kom Nerius på femteplassen i tevlinga. Ti dagar seinare gjorde ho sitt livs lengste kast då spydet landa på 68,34 under eit stemne i Elstal. I 2009-sesongen, hennar siste sesong, smelte ho i fyrste forsøk til med 67,30 m under VM på tysk heimebane i Berlin. Ingen av dei største favorittane, Barbora Špotáková og Marija Abakumova, klarde å overgå prestasjonen. Dermed vann Nerius sitt fyrste VM-gull i ein alder av 37 år.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Steffi Nerius|Steffi Nerius]]» frå ,  den 1. oktober 2014.*
Snøsøte

**Snøsøte** (*Gentiana nivalis*) er ein plante i søterotfamilien (Gentianaceae). Snøsøte blir 2-15 cm høg, og krona er 15 mm lang. Ho veks i juli til august, mest på vanlig tørr, frisk og kalkhaldig jord. Ho har lukka blome når det er overskya, og opnar han når sola skin.

Planten finst over store delar av Noreg. Tre snøsøteblomar dannar kommunevåpenet til Nord-Aurdal kommune.

## Kjelder
;Referansar
Nahal Amud

**Nahal Amud** (hebraisk נחל עמוד), òg kalla Wadi Amud, er ei elv i Øvre Galilea som renn ut i Genesaretsjøen.

Kjelda til elva, Ramat Dalton, ligg 800 meter over havet. Nedslagsfeltet omfattar fjelltoppane Kanaanfjellet (955 moh) og Har Meron (1&nbsp;204 moh) og ho flyt sørover gjennom det austlege Galilea til nordvestsida av Genesaretsjøen - ei høgd som er 200 meter under havnivå. Elva er kalla opp etter ei søyle som stig høgt opp frå bakken, like ved elva nær Kibbutz Hokuk.

Det finst mange grotter i kløfta som danna elveleiet på denne staden, og var ein gong busett av *[[Homo heidelbergensis]]* og seinare av neandertalarar, som i grotta ved Zuttiyeh. Dei første paleontologiske utgravingane i det som då var Palestina fann stad her i 1925-1926. I grotta fann ein òg gjenstandar frå Moustérienkulturen og acheuléen.

Det meste av Nahal Amud vart erklært eit naturreservat i 1972.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nahal Amud|Nahal Amud]]» frå ,  den 1. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Amud stream @ eretz.com
Nahal Mishmar

**Nahal Mishmar** (hebraisk נחל משמר; arabisk مَحْرَس) er ei lita, sesongbasert elv i Judeaørkenen.

Nahal Mishmar spring ut i Hebronåsane, og renn austover mot Daudehavet. Den vestlege delen er slak, med ei høgd på kring 270 meter over havet, og ho fekk meir enn 300 meter ned i Jordandalen før ho munnar ut i Daudehavet, over 12&nbsp;km. Nahal Mishmar renn nordover for Tze'elimelva, mellom Ein Gedi og Masada.

## Arkeologi

I 1961 oppdaga den israelske arkeologen Pessah Bar-Adon enorme mengder kalkolittiske gjenstandar i ei grotte på nordsida av Nahal Mishmar. Lekamane var mellom anna 432 dekorerte lekamar av kopar, bronse, elfenbein og stein, 240 klubber, kring 100 septer, 5 kroner, pulverhorn, reiskapar og våpen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nahal Mishmar|Nahal Mishmar]]» frå ,  den 1. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Lakhishelva

**Lakhish** (hebraisk נחל לכיש, *Naḥal Lakhish*) er ei elv i Israel som flyt ut i Middelhavet ved byen Ashdod. Ho vert òg kalla **Wadi Kabiba** og **Wadi Sukhrir**.

Nedslagsfeltet er 1&nbsp;020&nbsp;km² og lengda er kring 70&nbsp;km. Kjelda til elva ligg sør på Vestbreidda og det vert ofte flaum i elva i regnperiodar. 

Elva er forureina av industriavfall og kloakk fordi ho renn gjennom industriområdet og hamna i Ashdod. Eit rehabiliteringsprogram dei siste åra har berre vore ein middels suksess..

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lakhish River|Lakhish River]]» frå ,  den 30. september 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Wadi

**Wadi** (arabisk وادي *wādī*) er eit arabisk omgrep som tradisjonelt syner til ein dal. I somme tilfelle syner det til eit tørt elveleie der det berre etter kraftig regn renn ei elv, eller rett og slett ei elv som periodevis er tørrlagt. 

## Galleri

Fil:Wadi Bani Khalid East RB.jpg|Wadi Bani Khalid i Sharqiyah-regionen i Oman.
Fil:NachalParan1.jpg|Wadi i Nachal Paran i Negev i Israel.
Fil:Rudolf Hellgrewe - Eine Karavane durchquert ein Wadi.jpg|Ein reisande på 1800-talet si skildring av ein karavane i ein *wadi* (Rudolf Hellgrew).
Fil:Oued Tissint.jpg|Oued Tissint i Marokko.


## Sjå òg
*Ørkenasfalt
*Arroyo
*Canyon
*Coulee
*Kløft

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wadi|Wadi]]» frå ,  den 1. oktober 2014.*
Nygård kyrkje

**Nygård kyrkje** er ei arbeidskyrkje frå 1972 som ligg på Nygård på ytre Laksevåg i Bergen.  

Ein tok opp planen om å byggja ei kyrkje på Nygård rett etter andre verdskrigen tok slutt. Det vart utarbeidd planar til ei ny kyrkje i 1954, men økonomiske grunnar førte til at det ikkje vart noko av planane den gongen. 

Gravplassen for Laksevåg kyrkje låg på Nygård, og det vart behov for å byggja større gravkapell der. I 1962 blei det semje for å løysa kyrkjespørsmålet og kapellspørsmålet under eitt og byggja ny kyrkje. Grunnsteinen til den nye kyrkja vart lagt ned 29. november 1970, og Nygård kyrkje vart innvigd den 8. oktober to år seinare. Nygård vart eige sokn frå og med 1. januar 1973.

Kyrkja er bygd i mur. Taket over kyrkjerommet er forma som ein sekskanta, skeiv pyramide med toppunkt over alteret.

Kyrkja fekk nytt inventar i 2013.

## Fotnotar


## Kjelder
* Lidén, Hans-Emil: Nygård kirke. Henta frå Norgeskirker.no, 01.10.14.
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Nahal Hever

**Nahal Hever** (hebraisk נחל חבר, arabisk *Wadi al-Khabat*) er ei elv i Judeaørkenen som flyt frå Ein Gedi og Masada til Daudehavet.

Ved munningen av elva ligg to grotter, Brevgrotta (מערת האיגרות) og Skrekkgrotta (מערת האימה) lenger opp, der ein har funne arkeologiske funn frå Bar Kokhba-opprøret (132–136).

Stadane vart oppdaga i 1953 og undersøkt i 1960-1961 av Yigael Yadin. Papyrusen som vart funnen vart publisert i to bind på gresk (1989) og hebraisk og arameisk (1991).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nahal Hever|Nahal Hever]]» frå ,  den 1. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
St. Markus kyrkje

**St. Markus kyrkje** er ei langkyrkje frå 1939 som står på Gyldenpris i Årstad bydel i Bergen. 

Gyldenpris vart overflytta frå Laksevåg kommune til Bergen allereie i 1921. Innbyggjarane her sokna til Årstad kyrkje den fyrste tida etterpå. I 1931 vart det lyst ut arkitekttevling for langskipskyrkje med klokketårn, der arkitektane Losnedahl og Brøndmo sitt forslag vart føretrekt. Etter godkjenninga frå kyrkjedepartementet i 1935 tok bygginga til, og kyrkja stod ferdig i 1939. Ho er ei av dei få kyrkjene i Noreg som hovudsakleg er utforma i funksjonalistisk stil.

## Kjelder

* 
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:St. Markus kirke|St. Markus kirke]]» frå ,  den 1. oktober 2014, revisjon [https://no.wikipedia.org/w/index.php?title=St._Markus_kirke&diff=14975958&oldid=12811600 12811600]*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Nahal Qana

**Nahal Qana** (hebraisk נחל קנה) er ei periodevis flytande elv i Israel, og den nordlegaste sideelva til Yarkonelva.

Nahal Qana spring ut i Gerisim, og flyt ut på Sharonsletta nær Jaljulia før ho munnar ut i Yarkon like vest for staden Motorveg 5 kryssar elva. 
Ho renn sør for Immanuel, Karnei Shomron, Ma'ale Shomron, Alfei Menashe, Nirit, Kfar Saba og Hod HaSharon og nord for Yakir, Nofim, Etz Efraim, Sha'arei Tikva, Oranit og Horshim.

## Historie
Nahal Qana var ein gong grense mellom Efraim-stamma og Manasse-stamma. I 1980-åra vart det oppdaga ei grotte der.

## Naturreservat
Sidan 2006 har området kring Nahal Qana vore eit naturreservat, oppretta av Israel natur- og parktilsyn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nahal Qana|Nahal Qana]]» frå ,  den 1. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Wadi Og

**Wadi Og** (hebraisk נחל אוג, arabisk وادي مكلك) er ein elv som renn om vinteren nær den israelsk busetjinga Almog. Han renn 30 km frå Jerusalem til Daudehavet.

Wadi Og er den nordlegaste av elvane som flyt frå Judeaørkenen til Daudehavet. Elva drenerer fjellsida av Oljeberget, Scopusfjellet og Abu Dis i Jerusalem 800 meter over havet og fell til Daudehavet 400 meter under havnivå . Den bratte elva flyt raskt om vinteren, og fleire gonger har flaum i elva vaska bort delar av veg 90. Elva dreg med seg gjøme og avfall med vatnet og stundom kan ein flaumperiodar sjå hundremeter lange spor med gjørme ut i Daudehavet. Elva renn forbi Nabi Musa. Ved slutten av elva vart det bygd eit reservoar som lagrar vatnet frå flaumane og som vert nytta av Almog.

Namnet på elva kjem frå den lokale sumak-planta (*[[Rhus tripartita]]*) som veks i dalen, og som heiter *og* på hebraisk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wadi Og|Wadi Og]]» frå ,  den 1. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Moustérienkulturen

**Moustérienkulturen** er eit arkeologisk namn på ein stil av hovudsakleg flintreiskap som primært er knytt til *[[Homo neanderthalensis]]* og er datert til den miderste delen av paleolitikum (eldre steinalder).

Han er kalla opp etter hola Le Moustier i regionen Dordogne i Frankrike. Liknande flintreiskapar frå tida etter istida er funne over heile Europa, Vesleasia og Nord-Afrika.

## Kjenneteikn og leivningar

Moustérien-reiskapar som er funne i Europa er laga av neandertalarar for mellom 300&nbsp;000 og 30&nbsp;000 år sidan. I Nord-Afrika og Vesle-Asia vart dei òg laga av anatomisk moderne menneske. I Levanten er det til dømes ikkje mogeleg å skilje mellom slike reiskap som er laga av høvesvis moderne menneske og neandertalarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Moustérienkulturen|Moustérienkulturen]]» frå ,  den 1. oktober 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*