open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ingvar Halsnes

**Ingvar Halsnes** () var ein norsk bonde og gardsvert på Leikanger i Sogn. Halsnes kom opphavleg frå Molde, og overtok saman med kona Marit den såkalla Eggjagarden i klyngjetunet Henja (Henjum) på Leikanger i 1987.

Saman med kona Marit Henjum Halsnes, dotter til Tambur-Ola, starta han i 1996 opp gardsrestauranten Henjatunet i ei sperrestove frå 1765 på garden. Ekteparet har lagt vekt på å utvkla kvalitetsprodukt basert på råstoff frå garden, og i restauranten vert det mellom anna servert heimelaga sider og andre fruktprodukt. I 2005 fekk dei Sogn og Fjordane Naturvernforbund sin naturvernpris for arbeidet sitt med lokal matproduksjon og -foredling.

Halsnes var aktiv med å fremja gardsturisme som ei ny attåtnæring for bønder i Noreg generelt og på Vestlandet spesielt og han sat i ein periode i styret for Norsk Bygdeturisme og Gardsmat. 

Halsnes var elles aktiv i det lokale kulturlivet mellom anna som ein av fleire frontfigurar i Leikanger Mannskor. Han var òg med i gruppa Dei raude prinsane.

Då Halsnes i 2004 vart kreftsjuk vekte det nasjonal oppsikt at bygdefolket gjekk saman om å betala ein dyr uregistrert medisin som han i utgangspunktet ikkje fekk dekt av Folketrygda.

## Kjelder
Nørholm

**Nørholm** er ein herregard i Grimstad kommune, i familien Hamsuns eige frå 1918. Garden høyrer til Knut Hamsuns oldebarn Ole Andreas Hamsun Rustad.

## Bakgrunnsstoff
*
Île de Noirmoutier

**Île de Noirmoutier** er ei øy i Biscayabukta utanfor kysten av Frankrike i departementet Vendée.

Delar av øya er tatt tilbake av havet. I 2005 var øya målgang for prologen i Tour de France.

Kommunane på øya er samla saman i ein *[[communauté de communes]]*. Desse kommunane er:
* Barbâtre
* L'Épine
* La Guérinière
* Noirmoutier-en-l'Île

Øya er mest kjend for Passage du Gois, ein brulagd sandbanke med ei lengd på 4,5 km mellom øya og fastlandet. Han kjem under vatn to gonger i døgnet på grunn av tidvatnet. Kvart år går kappløpet *Foulées du Gois* over passasjen, som startar i det floa byrjar. 

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell turistside
Île d'Oléron

**Île d'Oléron** er ei øy i Biscayabukta ved kysten av Frankrike, like vest for Rochefort på sørsida av sundet Pertuis d'Antioche. Ho er den nest største øya i Frankrike etter Korsika (om ein ikkje reknar med dei franskstyrte øyane i andre verdsdelar). 

## Historie
Eleonora av Aquitaine introduserte rundt 1152 til 1160 dei første maritime lovene i denne delen av verda, *Rôles d'Oléron* (Oléron-rullane). I 1306 gav Edward I av England øya til son sin Edward II som ein del av hertugdøme Aquitaine.

## Administrasjon
Administrativt høyrer øya til departementet Charente-Maritime i regionen Poitou-Charentes. Øya er inndelt i åtte kommunar:
* La Brée-les-Bains
* Le Château-d'Oléron
* Dolus-d'Oléron
* Le Grand-Village-Plage
* Saint-Denis-d'Oléron
* Saint-Georges-d'Oléron
* Saint-Pierre-d'Oléron
* Saint-Trojan-les-Bains

Øya har om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Transport
Sidan 1966 har øya vore forbunde med fastlandet via ein bru. Ho har ei lengd på 3&nbsp;027 m, og er den lengste brua i Frankrike. Ho har vore gratis sidan 1991.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell turistside
* Webkamera av Ile d'oleron
Alicante

**Alicante** (katalansk-valensiansk *Alacant*) er ein by i Spania. Byen er provinshovudstad i provinsen Alicante i den sørlege delen av Valencia ved Middelhavet. Alicante er ein viktig hamneby. Folketalet i Alicante by er kring 330&nbsp;000 og i storbyområdet, Stor-Alicante, bur det kring 750&nbsp;000 innbyggjarar. Alicante er dermed det åttande største byområdet i Spania.

Alicante er ein av dei raskast veksande byane i Spania. Økonomien er hovudsakleg basert på turisme og produksjon av vin. I tillegg til vin eksporterer byen òg olivenolje og frukt. Industrien i Alicante produserer mellom anna næringsmiddel, lêr, tekstilar og keramikk. 

Byen er hovudsete for kontoret for harmonisering den indre marknaden i EU (Harmonisation in the Internal Market, (OHIM).

## Historie
Alicante vart grunnlagd i 324 f.Kr. av dei gamle grekarane, som kalla byen *Akra Leuke*. I 201 f.Kr. vart byen erobra av romarane som kalla byen *Lucentum*. Hannibal skal ha lossa sine vidgjetne elefantar her. Mellom 718 og 1249 var byen styrt av maurarane. Byen vart gjenerobra i 1247, og inngjekk då i kongeriket Castilla, frå 1305 i kongeriket Aragón.

## Galleri

Alicante.jpg|Alicante
Alicante_Spain_townhall.jpg|Rådhuset i Alicante
Playa del Postiguet 4.jpg|Hamna i Alicante


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Fasanøya

**Fasanøya** (fransk *Île des Faisans*, *Île de l’hôpital* eller *Île de la Conférence*; spansk *Isla de los Faisanes*; baskisk *Konpantzia*) er ei elveøy i Bidasoa. Øya er eit kondominat, styrt av både Frankrike og Spania, og administrert av Irun (i Guipuzcoa i Spania) og Hendaye (i Pyrénées-Atlantiques i Frankrike), som styrer øya i periodar på seks månadar kvar. Ho har eit areal på 2&nbsp;000 m², og vert kunstig verna frå straumane i elva. 

Den viktigaste historiske hendinga som fann stad på øya var signeringa av Pyrenefreden etter ei rekkje av 24 møter mellom Luis de Haro og kardinal Mazarin i 1659 for å ende Trettiårskrigen. Ein monolitt vart reist på midten av øya for å minne hendinga. 

## Bakgrunnsstoff
Gabriel Fahrenheit

**Daniel Gabriel Fahrenheit**, eller **Gabriel Daniel Fahrenheit** () var ein tysk fysikar og instrumentmakar. Temperatureininga Fahrenheit (F) er oppkalla etter han. Eininga var lenge i bruk i Tyskland, og vert framleis nytta USA. 

Han var busett i Nederland der han arbeidde som glasblåsar. Han vidareutvikla kvikksølvtermometeret slik at det i 1714fekk den forma som sidan er blitt vanleg for væsketermometer. Han vidareførte arbeida til danske Ole Rømer med å skape ein temperaturskala som var basert på fikspunkt. Han påviste at kokepunktet til vatn var avhengig av trykket i omgjevnadane og fann opp hypsometeret, der denne eigenskapen vert nytta for høgdemåling. 

## Litteratur
* Grigull, Ulrich (1987): *Daniel Gabriel Fahrenheit: Leben und Werk*; C.H. Beck Verlag; ISBN 3-7696-4721-1 
    
## Bakgrunnsstoff
    
* http://www.weltchronik.de/bio/cethegus/f/fahrenheit.html
Ikonoklast

**Ikonoklast** (av gresk *eikon*, 'bilete' og *klastes*, 'person som bryt noko sund', av *klao*, 'bryte sund') er ein **biletstormar**.  Omgrepet er bruka om den eine sida i striden om bruk av bilete, spesielt ikon, i gudsdyrking.

Det rikelege bruken av ikon og kulten rundt desse ikona i det bysantiske riket førte til ein reaksjon på 700-talet.  Keisar Leo III skifta i 720 ut  biletet av Kristus på myntane med eit portrett av keisaren.   Keisaren fordømte alt ikonvesen, og i 730 gav han ordre om at alle gudebilete skulle øydeleggjast.   Biletstormarane (ikonoklastane) øydela òg veggmosaikkar med religiøse motiv.  Son hans, Konstantin V, skjerpa inn biletforbudet, slik at det vart forbode å eige eit bileta ev ein heilag person.

Ved det andre kyrkjemøtet i Nikea i 787 vart bilete på nytt tillatne, men  striden heldt fram til det i  823 vart utforma ein ny teologi rundt bileta.   Då vart det slått fast at ikona ikkje var gjenstand for tru, men hjelpemiddel for trua.

## Biletstormarar i reformerte kyrkjer
Under reformasjonen på 1500-talet oppstod ein liknande biletstrid, då biletstormarar  øydela kyrkjekunst i nordeuropeiske kyrkjer, spesielt i dei reformerte kyrkjene.

På same måten som dei klassiske ikonoklastane, grunnga biletstormarane under reformasjonen motstanden mot bileta med forbodet mot avgudsdyrking og gudebilete i det første (og i nokre tolkingar andre) bodordet.

## Islamske parallellar
Også i den islamske verda var ikonoklasmen periodevis sterk.  Innan denne kulturkretsen er derfor kalligrafien og non-figurativ mosaikk kunstartar som har utvikla seg vidare, medan avbilding av personar har vore totalforbode i somme islamske retningar.
Leo III av Austromarriket

**Leo III** () var bysantinsk keisar frå 717 til 741. 

Leo III grunnla det isauriske dynastiet og vert difor òg kalla *Leo Isauriaren*. I 726 fordømde han bruken av ikon i kyrkjene og innleidde slik ikonoklasmen.

Leo vart etterfølgd av sonen Konstantin V.
Olav Søfteland

**Olav Søfteland** () var i tida frå 1992 til 2007 vegdirektør og øvste leiar for Statens vegvesen.

Søfteland vart fødd i Os. Han tok i 1960 eksamen som sivilingeniør frå Norges Tekniske Høyskole. Frå 1978 til 1981 var han vegsjef i Buskerud, trafikkdirektør frå 1981 til 1990. Deretter var han teknisk direktør i Vegdirektoratet inntil han fekk stillinga som vegdirektør. Søfteland gjekk av frå stillinga som vegdirektør grunna kritikk i samband med rasa i Hanekleivtunnelen i 2007.

## Bakgrunnsstoff
* Veidirektøren (70) trekker seg på http://www.dagbladet.no
* Søfteland går av på http://www.vareveger.no
* Store Norske Leksikon om Søfteland.
Ratonneau

**Ratonneau** er ei av øyane i øygruppa Frioul i Middelhavet nær Marseille utanfor sørkysten av Frankrike. Ho er relativt lang og tynn, og er om lag 2,5&nbsp;km lang, men ikkje breiare enn 500 meter. Ho er forbunde med den nærliggande øya Pomègues, som går om lag parallelt, via ein molo som vart konstruert i 1822 for å danne eit hamneområde.

Den romerske flåten som omleira Marseille i 49 fvt. ankra opp ved øya. Seinare vart øya nytta for å setje utanlandske sjømenn i karantene, særleg dei som hadde kolera. Det neoklassiske hôpital Caroline vart konstruert på austsida av øya i 1828 etter teikningar av Michel-Robert Penchaud, men vart delvis øydelagd av bombetokt under den andre verdskrigen.

På midten av øya ligg ei festning, og ei mindre festning ligg ved den vestlege enden. Den mindre øya If ligg mot søraust.

Øya har fleire strender, og i dag vert øya hovudsakleg vitja av turistar, som kjem hit med båtar frå Gamlehamna i Marseille om sommaren. Øya har turistrestaurantar, nokre suvenirbutikkar, ein brannstasjon og eit rådhus. Det er ikkje lov med motoriserte køyretøy.
Klezmermusikk

**Klezmermusikk** er den tradisjonelle austaskenasiske instrumentelle folkemusikken. Det finst mange ulike stilar av klezmermusikk, men i hovudtrekk kan ein seie at klezmermusikken har ein kompleks tonalitet som er kjenneteikna av mykje bruk av molltoneartar, kromatikk, forstørra sekundar, sterkt ekspressiv intonasjon. Rytmisk sett er klezmermusikken enklare: Mesta all klezmermusikk kan grupperast i to- og tredelt takt. Innanfor todelt takt er det mykje bruk av synkopar.

## Ordsoge
Namnet *klezmer*, uttalt med stemt *s* i *kle<u>z</u>mer*, kjem av hebraisk  [kə'le: 'zemer], som direkte omsett tyder ‘songreiskap’. På jiddisch kom ordet til å tyde ‘musikar’ — ein *klezmer*, fleire *klezmórem*. Musikken som klezmórem spelar blir helst kalla *klezmermusikk*, men kan òg rett og slett bli kalla *klezmer*.

## Klezmermusikk i Skandinavia

Dei viktigaste klezmerensembla i Noreg er ensemblet Sturm und Drang og Goylem Space Klezmer, begge med base i Oslo samt Urban Tunélls klezmerband i Trondheim.

## Sjå òg

* jiddisch musikk

## Bakgrunnsstoff
Kanji

**Kanji** (japansk 漢字) er namnet på dei kinesisk-avleidde skriftteikna som blir brukte til å skriva japansk,   i tillegg til dei to stavingsalfabeta hiragana og katakana. Namnet *kanji* tyder 'han[dynasti]-teikn',  som på kinesisk heiter *[[hanzi]]*.

Kanji har mange likskapar med hanzi, men begge skriftspråka har òg gått gjennom endringar. Det er kome til nye teikn i Japan og eldre teikn har fått nye tydingar. I tillegg har skrifta i Folkerepublikken Kina gått gjennom reformer som gjer at japanarar ikkje utan vidare vil kjenna att alle dei kinesiske teikna.

## Kjelder

* *Denne artikkelen inneheld stoff frå [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kanji&oldid=418099291 «Kanji]» frå , den 10. mars 2011.* 

## Bakgrunnsstoff
Eggtempera

**Eggtempera** er ei blanding av vatn, egg og fargepigment; ein av dei eldste kjende målingstypane bruka i kunst- og dekormåling. Ordet *temperare * er latin og tyder *blande i rett forhold*. 

Eggtempera er ein av fleire slag tempera.
Eggeplomme er ein emulsjon som inneheld både olje og vassløyselege emne. Eggeplomma verkar samstundes emulgerande, det vil seie at ho gjer det lettare å blande olje og vatn, noko ein nyttigjer seg ved framstilling av tempera. 

## Historie og bruksområde
Eggtempera er ved sida av enkaustikk og fresko blant dei eldste målarteknikkane, kjend frå seinantikken. Eggtemperateknikk var mykje bruka i Europa i mellomalderen fram til slutten av 1400-talet. Målinga vart særleg bruka på panel, gjerne preparert med gessogrunning. Frå slutten av mellomalderen vart det utvikla nye målingsblandingar, både temepera og rein oljemåling, som var meir elastisk og høvde betre på lerret.

Eggtempera alltid vore bruka i ikonmåling, og inspirert av fargekrafta i ikona har kunstnarar i vår tid på nytt byrja ta i bruk eggtemperamåling.

I Skandinavia har eggtempera spesielt vore bruka til dekor av møblar. Eggtempera er høveleg dekormåling sidan det er ei spesielt slitesterk måling som held godt på fargane, og ikkje gulnar slik oljemåling gjer. I Skandinavia har òg vore vanleg å blande noko linolje i eggtemperaen.

## Framstilling
For å framstille eggtempera må ein skilje eggeplommen frå kviten, for så å stikke hòl på plomma med ei nål, slik at plommehinna ikkje vert med i blandinga. Det er viktig å bruke ferske egg, sidan dei eigenskapane eggeplomma har som løyse- og bindemiddel for fargepigmentet vert svekka når plomma oksyderer.

Plomma vert så blanda med reinsa eller destillert vatn, i forholdet 1:9 – 1:6 (plomme:vatn), tynnast til grunningsstròket. Til slutt blandar ein fargepigment, gjerne naturfargar som held fargeglansen over tid. 

Eggtempera skal brukast den dagen målinga er blanda, men nokre dropar eddik gjer at målinga kan halde seg nokre dagar i kjøleskap.

## Kjelder
* Guillem Ramos-Poquí (1997): Ikonmaling
* Annie Sloan & Kate Gwynn (1995) : Klassisk interiørmaling
* Pontus Tunander (1996): Dekorativ målning
Skipshelleren

**Skipshelleren** er ein steinalderbuplass på Straume i Vaksdal kommune i Vestland fylke. Her har ein funne spor etter menneske som har budd under helleren sidan isen frå siste istid trekte seg attende. Dei eldste funna er frå eldre steinalder, nærare bestemt tida omkring 5200-talet fvt. Namnet «Skipshelleren» kom til seinare av di det var her vossingane trekte båtane sine opp på land.

## Sjå òg
* Steinalderen
* Bronsealderen

## Kjelder
* Skipshelleren.no

## Bakgrunnsstoff
* Skipshelleren ved Straume - Reiseveska 
*
Eldre steinalder

**Eldre steinalder**, **paleolitikum** eller **paleolittisk tid** er den første delen av steinalderen og fann stad under dei geologiske epokane pleistocen og holocen. I europeisk samanheng er tidsrommet vidare delt inn i tre hovudperiodar: tidleg, mellom og sein eldre steinalder.

Frå den tidlege delen kjenner me reiskapstradisjonane oldowan (eller abbevillien i Europa) og acheuléen, der ein hakka til skarpe eggar på steinar. Clactonien, tilpassingar av steinen til skaft, og levalloisien, der ein hakka spissar ut av ein heil stein, kjem også frå denne perioden.

Under mellomperioden vidareutvikla ein denne flekkekulturen til mousterien og tayacien. Den sistnemnde typen er funne saman med moderne menneske, medan mousterien er knytt til neandertalarar.

I sein eldre steinalder laga ein spesialiserte reiskapar frå steinar som var blitt førebudde. Ein fann opp nål og tråd, skinnklede, harpun og spydkastar og tilpassa fiskeutstyr.

## Eldre steinalder i Noreg
Innan steinalderen i Noreg reknar ein tida frå 10.000 år før vår tidsrekning fram til 4000 f.Kr. som eldre steinalder.
Tida blir igjen delt inn i desse fasane:
* Fosna- og Komsafasen (10&nbsp;000–8000 f.Kr.)
* Tørkopfasen (8000–7000 f.Kr.)
* Nøstvetfasen (7000–4800 f.Kr.)
* Tverrpilfasen (4800–4000 f.Kr.)

## Kjelder
*
Vossing

**Vossing** kan vera ein person frå Voss i Vestland fylke, eller til vossamål. I eldre tid ein *voss* (m), ei *vossa* (f)), fleirtal *vesser*.

## Kjende personar frå Voss
* Brynjulf Bergslien (1830-1898), bilethoggar
* Knut Bergslien (1827-1908), kunstmålar
* Ola Mosafinn (1828-1912), spelemann på hardingfele
* Thrond Sjursen Haukenæs, forfattar (Granvin)
* Knute Nelson (1842-1923), norskamerikansk senator (for Minnesota, 1895-1923)
* Nils Bergslien (1853-1924), kunstmålar
* Per Sivle (1857-1904) forfattar (fødd i Flåm)
* Sjur Helgeland (1858-1924), komponist og spelemann på hardingfele
* Magnus Dagestad (1865-1957), kunsthandverkar
* Lars Eskeland (1867-1942), folkehøgskulestyrar (frå Stord, levde på Voss det meste av sitt vaksne liv) 
* Lars Tvinde (1886-1973), skodespelar
* Knute Rockne (1888-1931), trenar i amerikansk fotball
* Sjur Bygd (1889-1985), forfattar
* Martin Mølster (1900-1968), friidrettsutøvar og lærar 
* Edvard Natvig (1907-1994), friidrettsutøvar
* Sigbjørn Bernhoft Osa (1910-1990), fiolinist og spelemann på hardingfele
* Hans Skjervheim (1926-1999), filosof
* Jon Hellesnes, filosof, forfattar
* Eirik Kvalfoss (1959), verds- og olympisk meister i skiskyting
* Ingvild Bryn, journalist, nyhendeanker i NRK Dagsrevyen
* Kjetil Rolness (f. 1961), sosiolog, songar
* Arne Hjeltnes, (1963), programleiar på TV 2, fødd i Kristiansand
* Gisle Fenne (1963), skiskyttar
* Kristen Skjeldal (1967), skiløpar 
* Per Finne (1968), industridesignar
* Linda Eide (f. 1969) journalist og programleiar
* Gudmund Skjeldal (1970), skiløpar og idéhistorikar
* Hilde Synnøve Lid (1971), freestylekjørar
* Egil Gjelland (1973), verds- og olympisk meister i skiskyting
* Kari Traa (f. 1974), verds- og olympisk meister i fristil (kulekøyring)
* Gro Marit Istad Kristiansen (f. 1978), verdsmeister i skiskyting
* Lars Bystøl (f. 1978), skihoppar
* Lars Skjervheim spelemann på hardingfele
* Jan Einar Thorsen, alpinist
* Hans Engelsen Eide, fristilutøvar (kulekøyring)
* Jon Istad, skyttarkonge og verdsmeister i skiskyting
* Anne Elvebakk, verdsmeister i skiskyting
* Odd Lirhus, skiskyttar og landslagstrenar
* Astrid Lødemel, alpinist
Straume i Vaksdal

**Straume** i Vaksdal kommune ligg ved Bolstadstraumen som skil Vikafjorden frå Bolstadfjorden innanfor. Kjend for steinalderbuplassen Skipshelleren.
5000-talet fvt.

**5000-talet f.Kr./fvt.** såg jordbruk spreia seg frå Mesopotamia til Egypt og frå Balkan til Aust-Europa og Italia. Ein dyrka ris i Asia, og plogen blei oppfunnen. Folketalet på jorda var hovudsakleg stabilt med rundt 5 millionar menneske.

I norsk historie kan tisdrommet reknast til slutten av eldre steinalder, i den seinmesolittiske tida: 7500-5200 BP (6400-4000 fvt.)

## Sjå òg

* 6000-talet fvt.
* 4000-talet fvt.
Kiva.org

**Kiva.org** er ein frivillig organisasjon som har som mål å sameine folk gjennom lån for å redusere global fattigdom. Gjennom bruk av Internett og eit verdsomspennande nettverk av mikrofinansinstitusjonar lèt Kiva enkeltpersonar låne ut ned til 25 amerikanske dollar (kring 150 norske kroner) for å hjelpe til med å finansiere småbedrifter eigde og drivne av personar frå låginntektsgrupper kring i verda.

Lån gjennom Kiva gjev 0 % renter til utlånarane, og Kiva sjølve krev ikkje renter frå låntakarane. Det finst planer om å krevja 2 % renter frå mikrofinansinstitusjonane frå utpå året i 2007. Låntakarane betalar noko renter til dei lokale mikrofinansinstitusjonane som administrerer enkeltlåna, men Kiva.org hevdar at dei held auga med kor mykje renter som blir kravde og at dei ikkje vil arbeide med institusjonar som krev urettferdige eller unødig høge renter. Kiva-låntakarane har ein historisk tilbakebetalingsrate på 100 %. Kiva arbeider med regulatorar for å kunna lata mikrofinansinstitusjonar tilby variable renter til ulike låntakarar. 

## Korleis verkar det?

Kiva let mikrofinansinstitusjonar kring i verda avertere profilar av kvalifiserte lokale entreprenørar på Internett. Utlånarane er kven som helst som har eit kredittkort eller ein PayPal-konto. PayPal-konto treng ein elles berre når ein vel å taka ut att pengar. Utlånarane les profilane på Internett og bestemmer seg for éin eller fleire entreprenørar dei ønskjer å finansiere delar av lånet til. Kiva samlar inn lånekapitalen frå desse individuelle utlånarane og overfører han til mikrofinanspartnarane sine, dei såkalla *feltpartnarane*, som i sin tur distribuerer pengane og administrerer låna. Etter kvart som lånet blir tilbakebetalt av entreprenøren, overfører feltpartnarane pengane tilbake til Kiva. Når lånet er heilt tilbakebetalt, kan Kiva-utlånarane trekkje tilbake kapitalen sin att eller låne han ut att til ein annan entreprenør.

PayPal tek ikkje noko gebyr for Kiva-transaksjonar. Kiva distribuerer 100 % av lånet til entreprenøren. Utlånarane mottek ikkje noka rente eller annan profitt. Feltpartnaren som administrerer lånet tek renter frå entreprenøren.

## Sjå òg
* Crowdfunding

## Kjelder

----
* [«Kiva (organization)»](http://en.wikipedia.org/wiki/Kiva_(organization)) på Engelsk Wikipedia

## Bakgrunnsstoff
* Kiva.org
* KivaFriends.org - gruppe for Kiva-brukarar.
* Kiva-blogg 
* ''Bivings-rapporten'' om Kiva
* Kiva sin leiar på Clinton Global Initiative Panel 
* Kiva på PBS Frontline
* Kiva-leiaren sin presentasjon til e-MBA-klassen ved University of San Francisco , 19. desember 2006
* Kiva på NPR «All Things Considered»
* Matt Flannery, Kiva CEO og medstiftar, på Digital Village Radio 
* Nicholas D. Kristof: «You, Too, Can Be a Banker to the Poor», i ''New York Times'', 27. mars 2007
Straume på Litlesotra

**Straume** er kommunesenteret i Øygarden i Vestland fylke. Staden ligg vest på øya Litlesotra. Sartor Storsenter, eit av dei største kjøpesentera på Vestlandet, ligg i Straume sentrum. Frå Straume går Riksveg 555 på Straumsundbrua over til Bildøy.

Busetjinga har vorte så tett i området av Statistisk sentralbyrå reknar Straume og Knarrevik som ein tettstad . Der bur  i Knarrevik/Straume. Tettstadområdet femner også tilliggjande tettbygde strøk sør på Bildøy og aust på Sotra (Kolltveit).

## Kjelder
Steinar Nilsen

**Steinar Nilsen** () er ein tidlegare norsk fotballspelar frå Tromsø. 

Som fotballspelar spelte han i fleire år midtstoppar for Tromsø IL, før han vart seld til AC Milan. Der fekk han lite speletid, men scora mellom anna eit flott mål i cupen. Seinare vart han seld til SSC Napoli der han spelte fast ein periode før han vart skada. Her var han mellom anna kaptein. Steinar Nilsen spelte òg på landslaget. 

Han kom heim til Noreg og Tromsø IL, der han spelte to sesongar før han la opp. Både i 2005 og 2006 tok han over treneransvaret i klubben etter at hovudtrenarane fekk sparken, og frå sommaren 2006 og ut 2008-sesongen hadde han hovudtrenaransvaret i Tromsø. Etter sesongen sa han opp som trenar for å søke nye utfordringar og 21. november 2008 skreiv han under ein 3-årskontrakt med Sportsklubben Brann. Etter ein dårleg start på 2010-sesongen med Brann trekte Nilsen seg frå stillinga i mai dette året.

Roger Nilsen er hans eldre bror.

### Landslagsspel
Nilsen spelte to landskampar i 1997-98. I den andre kampen var han med å slå Dnamark 2-0 i København, etter mål av Øyvind Leonhardsen og Tore Andre Flo.  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Steinar Nilsen|Steinar Nilsen]]» frå ,  den 25. juni 2024.*  

*eu-football
Storsalamander

**Storsalamander** (*Triturus cristatus*) er ein svart eller mørk brun salamander med enkelte svarte flekker. Buken er gul eller oransje og svartflekka. Huda er kornet og ru (småvortet).

Storsalamanderen har hovudutbreiingsområde rundt Oslofjorden, men finst òg separat på Vestlandet og i Trøndelag. Kroppsstorleiken varierer frå 10–17 cm, minst mot nordgrensa. Paringa er som regel i mai, men under enkelte tilhøve frå april til juni. Hoa legg 2–300 egg enkeltvis på gamle bladdelar eller vassplanter. Egga blir klekte etter to veker og metamorfoserar frå august til oktober. Storsalamander når kjønnsmogen alder etter 2–3 år, i nord etter 3–5 år. Overvintringa skjer frostfritt på land.

Vanlege habitat er dammar og våtmarker i kulturlandskapet, som gårdsdammar og vatningsdammar. Myrtjarn over ein viss pH er òg eit vanleg habitat. På grunn av den tynne huda til salamanderen, er den avhengig av fukt og flytter seg sjeldan langt frå dammen.

Denne sårbare amfibiearten har har lidd under seinare tids naturøydelegging, og er av denn grunn sett på som nær truga på Nasjonal raudliste. Det er i hovudsak moderniseringa av jordbruket, med drenering av våtmarker og dammer, som har hatt størst påverknad på storsalamanderen. I tillegg er han svært sårbar for utsetting av fisk, då larvane lever pelagisk og svært iaugefallande for rovfisk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Storsalamander|Storsalamander]]» frå ,  den 12. april 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
Vartdal kyrkje

**Vartdal kyrkje** er ei langkyrkje frå 1877 som står på Øyrneset på Nordre Vartdal i Ørsta kommune i Møre og Romsdal fylke.

Ho var bygd i 1876 og vigsla 8. april 1877 av Laurits Ottesen, prost i Søndre Søndmøre Provsti og sokneprest i Hjørundfjord.
Teikningane av kyrkja er laga av Wilhelm von Hanno og Heinrich Ernst Schirmer. Dei vart utlånte frå Ørsta kyrkje (bygd 1864). Vartdal kyrkje er redusert i lengda i høve til den. Same teikningane er brukte til Hareid kyrkje, som vart bygd om lag samstundes.
Ansvarleg under reisinga av kyrkja var byggmeister Knut L. Stokkeland frå Vestnes i Romsdal.

På grunn av stormskadar måtte kyrkja vølast, oppattrettast og forsterkast i 1879. Austre enden var flytta om lag ein halv meter på murane. I det høvet vart ho festa i store steinkar med jarnstenger opp mot rafta.

Den nybygde kyrkja var sparsamt dekorert. Altartavla var ei enkel plate med ein gylt kross. Ho var måla av Jørgen Hurlen, som og måla preikestolen.

Ny altartavle vart måla av Lars Kinsarvik i 1907. Han måla eit bilete av Jesus i bøn. Bibelordet under biletet vart måla på nynorsk. Måleriet er ein reproduksjon av altartavla i Johanneskirken i Bergen, måla av Marcus Grønvold i 1894.

I 1927 måla Johan Haddal preikestolen. Rosemåling med innfletta bibelske motiv.
I 1938 prydmåla Jonas Peson mykje av kyrkja. Koret og heile austveggen vart dekorert med bibelske motiv i ein freskoinspirert stil. Midt bak altaret vart krossfestinga måla. Altartavla måla av Kinsarvik vart då flytta til sørveggen, der ho enno heng.

Vartdal kyrkje fekk orgel i 1914. Det vart bygt og montert av orgelbyggjar Torkildsen frå Levanger. Ein belgdragar måtte syte for luft til orgelet. Nytt orgel frå Vestre orgelfabrikk, Haramsøy, vart montert i 1961. Det vart etter kvart dårleg, og atter nytt orgel (bygd av Dietrich Johannes Buder) vart vigsla 19. april 2015.

Kyrkjegarden ligg ved kyrkja. Han har vorte utvida 4 gonger sidan kyrkja var ny.

I 1976 vart våpenhuset og inngangen endra. Det vart tilbygt garderobe og sanitæranlegg. Inngangen var flytt mot sør. Etter at sjøen under ekstremvêret Dagmar grov vekk mykje av bakken inn mot kyrkjegarden, vart det reist ein vernemur i 2013.

Første preika på nynorsk i Vartdal kyrkje heldt Anders Hovden 1. påskedag 1890. Nynorsk liturgi vart teken i bruk i 1912. Til femtiårs-jubileet i 1927 vart Nynorsk salmebok teken i bruk.

### Andre kyrkjer i Ørsta

* Ørsta kyrkje
* Hjørundfjord kyrkje

## Bilete frå Vartdal kyrkje

Fil: Vartdal kyrkje.JPG| Kyrkja frå sør.
Fil:Kinsarvik_i_Vartdal_kyrkje.jpg|Altertavla måla av Lars Kinsarvik, heng no på sør-veggen.
Fil:Pesonmaleri 2.jpg|Jonas Peson sine måleri i koret.
Fil:Kyrkjeforebygging.JPG|Vernemur reist i 2013 for å hindre at store bårer skal grave ut kyrkjegarden


## Kjelder
* Vartdalssoga bind II, III og IV.
* kultunett.no
* Lidén, Hans Emil og Magerøy, Ellen Marie; Norges Kirker, Bergen bind II, s.230–237, Oslo 1983, ISBN 82-05-14299-8

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Citizendium

**Citizendium** er eit nettbasert oppslagsverk, lansert i 2007 av Larry Sanger. Sanger var sentral då Wikipedia vart starta opp, men vart misnøgd med utviklinga av prosjektet. Citizendium vil nytta seg av MediaWiki-teknologien utvikla av Wikipedia-miljøet og Wikipedia sin GFDL-lisensierte artikkeldatabase. I motsetnad til Wikipedia skal ikkje Citizendium vera ope for redigering for alle brukarar av internett. For å få lov til å redigera må ein gå gjennom ein *godkjenningsprosess*. Målet med slik godkjenning er å unngå hærverk, og å oppnå høgare kvalitet på artiklane. 

Citiziendum vart annonsert i betautgåve 25. mars 2007. Leksikonet hadde 26. april 2009 13628 artiklar, av dei hadde 122 komme seg gjennom godkjenningsprosessen og var *godkjende artiklar*. Dei fleste av desse 122 var frå ulike naturvitskaplege fagfelt, eller dei var biografiar over kjende personar.

## Bakgrunnsstoff
*Citizendium.org
*Wikipedia-gründer lager konkurrent på http://www.dagbladet.no
Krim

**Krim** kan tyde fleire ulike ting:
* Kriminallitteratur, ein litteratursjanger.
* Krimhalvøya, ei halvøy i Ukraina.
* Krimsjuke (forkjøling), overflatebetennelse i nasen eller svelget, skulda virusåtak.
Île Saint-Louis

**Île Saint-Louis** er ei av to øyar i Seinen i Paris, Frankrike. Øya er kalla opp etter Kong Louis IX av Frankrike (St. Louis).

Øya er forbunde med resten av Paris med bruer på begge sider av elva, og av Pont Saint Louis til Île de la Cité. Øya er eit reint bustadområde, og vart tidlegare brukt som beitemark for kveg som skulle til markedet, og til lagring av ved. Under Henri IV og Louis XIII på 1600-talet vart øya kartlagd og utbygd frå ende til ende, og var ei av Frankrike sine første døme på byregulering. Øya er ein fredfull oase i midten av Paris, og har berre smale einvegsgater, ingen metrostasjonar og to busstopp. 

## Bruer forbunde til øya
* Pont Saint-Louis frå Île de la Cité;
* Pont de la Tournelle frå Rive Gauche;
* Pont Louis-Philippe frå Rive Droite;
* Pont Marie frå Rive Droite;
* Pont Sully frå Rive Droite og Rive Gauche.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Île Saint-Louis|Île Saint-Louis]]» frå ,  den 12. april 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
Tempera

**Tempera** er  måling med emulsjonar som bindemiddel. Emulsjonar er blandingar av stoff  som ikkje løyser seg i kvarandre, så som vatn og olje.  Ordet tempera kjem frå latin *temperare*, som tyder 'blande i rett forhold'.

Temperamåling er brukt i måleri frå antikkens Hellas og i ikon frå Bysants. Den eldste temperamåinga er eggtemperaen, ein mager tempera utan tilsett olje.  Frå 1400-talet vart det vanleg å tilsetje linolje  i eggtemperaen.  Eggeplomma verka da som ein emulgator som hjelpte til å blande vatn og olje.

## Ulike temperablandingar
Emulsjonane kan blandast på ymse vis, til dømes med
*	Harpiks -&nbsp; egg –&nbsp;  vatn
*	Lim –&nbsp;  olje –&nbsp;  vatn
*	Eggeplomme –&nbsp;  vatn
*	Kasein –&nbsp;  olje –&nbsp;  vatn.

Linolje er vanlegast, men andre planteoljer  kan og verte bruka.

Eggeplomme er eit vanleg limstoff i tempera, men kasein og limstoff framstilt av kjøtt- eller fiskeprodukt vert òg bruka.

Temperaen vert farga med naturlege pigment.

## Bruk av temperamåling
Tempera tørker i to fasar: Først fordampar vatnet, sidan tørker olja.  Målinga vert sterkare etterkvart som målinga vert herda, og ho kan bli svært slitesterk. Det er vanskeleg å blande fargane rett, men når biletet er måla, får det ein matt glans og held lenge på fargen.

Ein stor fordel ved temperamåling er at ho er vassbasert, slik at målaren unngår skadelege løysemiddel.  Men målinga er ikkje så fleksibel som rein oljemåling.

## Kjelder

* Pontus Tunander (1996): *Dekorativ målning*

## Bakgrunnsstoff
Île de Sein

**Île de Sein** er ei øy i Atlanterhavet ved kysten av Frankrike, utanfor Finistère. Øya ligg 8 km frå *pointe du Raz* på andre sida av sundet Raz de Sein. På bretonsk er namnet på øya *Enez Sun*. I lag med småøyane i nærleiken dannar øya kommunen Île-de-Sein, ein del av departementet Finistère i regionen Bretagne.

Øya ligg langs sjøvegen sørover frå Den engelske kanalen, og er kjend for det farlege farvatnet *Chaussée de Sein*, eit stort område med mange rev som strekkjer seg meir enn 50 km frå aust til vest. Dette krev mange fyr og bøyer. Farvatnet er òg kjend for mange skipsvrak.
Tatihou

**Tatihou** er ei øy i Normandie i Frankrike med eit areal på 0,29 km². Ho ligg like aust for halvøya Cotentin, nær Saint-Vaast-la-Hougue. Ho er ikkje folkesett, og talet på vitjande til øya er avgrensa til 500 kvar dag. Desse kan gå over til øya når det er fjøre sjø, men dei fleste kjem her likevel med båt. 

I 1692 fann Slaget ved La Hougue mellom England og Frankrike stad nær øya. I 1756 var området rundt La Hougue overvaka av mange batteri og festningar, men mangel på vedlikehald førte til at desse raskt forfall. I 1720 vart Tatihou for å setje pestramma folk frå Marseille i karantene.

Tatihou har vore åstad for ein liten visefestival sidan 1995, *Les Traversées Tatihou*. Tidvatnet styrer kortid konsertane går slik at folk kan kome seg heim medan det er fjøre. 

I 1990 vart det grunnlagd eit fuglereservat med eit areal på 0,3 km². Øya er stoppestad for mange trekkfuglar, mellom anna gråmåse, svartbak (havmåse), gulbeinmåse, gravand, ærfugl, brunnakke og silkehegre. Det ligg òg ein botanisk hage på øya. 

## Bakgrunnsstoff
* Turisme på Tatihou 
* Tatihou musikkfestival
* Offisiell side på fransk
Boka Deadline

***Deadline*** er ein kriminalroman frå 2006 skriven av Rune Timberlid. Ho er utgjeven på Det Norske Samlaget. Boka er den fjerde i serien om politimannen Rolf Randen, og vart lansert under krimfestivalen Heilt kriminelt i Førde 28. september 2006.
Île d'Yeu

**Île d'Yeu** er ei øy utanfor kysten av Vendée i Frankrike. Ho har to hamner, Port-Joinville og La Meule, som ligg i ein nesten lukka fjordarm langs ein vill granittkyst, og er kjend for tunfisk- og krepsefiske. 

Fleire kjende målarar kom til Île d'Yeu, som Jean Rigaud (1912-1999), offisiell målar i den franske marinen som hadde hus der, og venen hans Maurice Boitel (fødd 1919).

Tang som veks her vart studert av den franske havforskaren Françoise Ardré.

Philippe Pétain, leiaren av det franske Vichy-regimet under andre verdskrig døydde på øya i 1951, og vart gravlagd her. 

Administrativt er Île-d'Yeu ein kommune i departementet Vendée.

## Sjå òg
* Vieux-château de l'Île d'Yeu

## Bakgrunnsstoff
* yeunet.com (på fransk)
Tokelau

**Tokelau** er ei øygruppe i Stillehavet, som vert administrert av New Zealand. Øygruppa består av tre atoll, om lag midtvegs mellom New Zealand og Hawaii. Arealet er 12 km² og øyane har 1392 ibuarar (2006). Dei tre øyane heiter Atafu, Fakaofo og Nukunonu. Alle tre øyane er busette av polynesiarar.

Øyane vart britisk protektorat i 1889. I 1916 vart dei del av den britiske kolonien Gilbert- og Elliceøyane (no dei sjølvstendige statane Kiribati og Tuvalu), men i 1926 vart dei overførte til New Zealand. Det foregår for tida ein prosess for å vedta ei grunnlov som vil gjera øyane til ein sjølvstyrt stat i fri assosiasjon med New Zealand, slik Niue og Cookøyane er. Ei folkerøysting om dette i februar 2006 oppnådde ikkje det naudsynte to tredjedelars fleirtal. Ei ny folkerøysting er planlagd for november 2007. Inntil vidare står Tokelau på SN si liste over ikkje-sjølvstyrte territorium som ikkje har blitt avkoloniserte.

Tokelau har blitt tildelt domenenamnet .tk på internet. Øyane prøver å tena pengar på å selja internett-adresser med dette domenenamnet.

## Kjelder
Îles Saint-Marcouf

**Îles Saint-Marcouf** er to små øyar utanfor kysten av Normandie i Frankrike, som ikkje er folkesett. Dei ligg i regionen Baie de la Seine i Den engelske kanalen, 6,5 km aust for halvøya Cotentin ved Ravenoville og 13 km frå øya Tatihou og hamna ved Saint-Vaast-la-Hougue.

Den største øya, **Île du Large**, ligg 500 meter aust for den mindre **Île de Terre**. Dei har eit totalt areal på 1,4 km² og ei maksimal høgd på 10 meter. 

Øyane har fått namnet sitt frå St. Marcouf, ein helgen som døydde på Îles Saint-Marcouf 1. mai 588. Det låg eit kloster på øya fram til 1400-talet. 

## Britisk okkupasjon
Under den franske revolusjonskrigen vart øya halde i nesten sju år av Royal Navy som ein strategisk transportbase. 

I juli 1795 var øya okkupert av sjømenn frå Western Frigate Squadron under Kaptein Sir Sidney Smith på HMS «Diamond». Han ofra to av kanonskipa sine, HMS «Badger» og HMS «Sandfly», for å bruke materialet til å byggje festningsverk på øyane, og sette opp ein mellombels garnison. Fleire forsvarsverk vart bygd av Royal Engineers, og avdelingane Royal Marines og Royal Artillery vart oppretta.

Øya fungerte som ein transportbase for blokkaden av Le Havre. Eit kraftig åtak av franske troppar vart drive tilbake i mai 1798. 

Øya vart gjeven tilbake til Frankrike etter Artikkel 3 i Freden i Amiens i 1802, og dei siste britiske styrkane drog bort frå øya i mai 1802. 

Etter 1803 bygde franskmennene festningsverk på øya, eit sirkulært tårn med våpenbatteri. 

## Den andre verdskrigen
Under den andre verdskrigen vart øya det første området som vart tatt på D-dagen av dei allierte styrkane som kom sjøvegen. 04:30 den 6. juni 1944 gjekk soldatar frå det 4. og 24. US Cavalry i land på øyane for å sikre innfarten til Utah Beach.

## Naturreservat
Øyane er direkte styrt av den franske regjeringa, og dannar eit verna naturreservat med avgrensa tilgang. 

## Kjelder

* M. E. S. Laws - The Defence of St. Marcouf", *The Journal of the Royal Artillery* Vol. LXXV, No. 4 (Pdf version)
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Îles Saint-Marcouf|Îles Saint-Marcouf]]» frå ,  den 12. april 2007.*

## Bakgrunnsstoff
* Îles Saint-Marcouf naturreservat
* Flyfoto
Île-de-Batz

**Île-de-Batz** (*Enez Vaz* på bretonsk) er ei øy utanfor Roscoff i Bretagne i Frankrike. Øya er ein kommune i departement Finistère. Kommunen har 594 innbyggjarar fordel på 3,05 km².

## Bakgrunnsstoff
* Kulturarv (på fransk)
Belle-Île-en-Mer

**Belle-Île** eller **Belle-Île-en-Mer** (*ar Gerveur* på bretonsk) er ei øy i Frankrike utanfor kysten av Bretagne i departementet Morbihan og den største av dei bretagnske øyane. Ho ligg 14 km frå halvøya Quiberon.

Øya dannar eit kanton, som er delt inn i fire kommunar:
* Bangor
* Le Palais
* Locmaria
* Sauzon

## Geografi
Øya måler 17 km x 9 km og har ei gjennomsnittleg høgd på 40 meter. Kysten er ei blanding av farlege bratte klipper på sørvestsida, *Côte Sauvage* (‘Vill kyst’), og stille og rolege strender og hamner på nordaustsida. Den største stranda heiter *les Grands Sables*. Øya har eit maritimt klima, men har mindre regn og mildare vintrar enn fastlandet. 

Dei to hamnene er Le Palais (med ferjesamband til Quiberon) og Sauzon (med ferjesamband til Quiberon og Lorient).

Det var tidlegare skog på øya, men denne forsvann for lenge sidan på grunn av aukande jordbruk. 

## Historie
Belle Île vart separert frå fastlandet rundt 6000 fvt., tidlegare enn naboøyane Houat og Hœdic. Arkeologiske funn frå bronsealderen har vist at øya fekk auka folketal i denne tida, sannsynlegvis på grunn av betre sjøfaring. 

På 800-talet høyrte Belle-Île til fylket Cornouaille.

## Ymse
Om sommaren aukar folketalet på øya kraftig, då mange folk kjem til ferieheimane sine på øya, og på grunn av dei avsideliggande og rolege strendene og stadane. 

Lyrique en Mer/Festival de Belle Ile er den største operafestivalen vest i Frankrike. Han vart grunnlagd i 1998 av den amerikanske operasongen Richard Cowan, og festivalen set opp to operaer kvar sommar, dirigert av Philip Walsh og regissert av Cowan. I tillegg vert det halde religiøse konsertar i dei fire historiske kyrkjene på øya, i tillegg til mindre konsertar. Lyrique en Mer har brei støtte blant det franske foretningssamfunnet og frå Conseil General, Conseil Regional og Senatet i Paris. 

Ein del av handlinga til boka *[[Musketerenes siste bedrifter]]* (The Man in the Iron Mask) av den franske forfattaren Alexandre Dumas den eldre finn stad på øya. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Belle Île|Belle Île]]» frå ,  den 12. april 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell turistside
* Meir enn 300 bilete frå øya
Cézembre

**Cézembre** er ei øy i departementet Ille-et-Vilaine i Frankrike, like utanfor Saint-Malo. Øya er ikkje busett og har eit overflateareal på om lag 17 hektar, ei lengd på 750 meter og ei breidd på 250 meter. 

Øya har ei fin sandstrand mot Saint-Malo i sør, og ein bratt og steinete kyst rundt resten av øya. 

Cézembre var busett av fleire eremittar i fleire hundreår, og hadde ei stund eit kloster. Vauban bygde festningsverk på øya mot slutten av 1600-talet, og øya vart seinare nytta som ein stad for karantene.

Under den første verdskrigen oppretta den belgiske hæren eit disiplinærkompani på Cézembre. Under den andre verdskrigen vart festningsverket på øya forsterka av tyskarane som ein del av Atlanterhavsmuren. Under Operasjon Overlord sommaren 1944 vart den tyske garnisonen kraftig bombardert av artilleri på land, til sjøs og frå lufta, og nokre av dei første napalm-bombene vart nytta. Øya overgav seg i byrjinga av september 1944. 
 
På grunn av den kraftige bombinga er landskapet til Cézembre bert og har framleis lite vegetasjon. Alle minene på øya er framleis ikkje fjerna, så det meste av øya bortsett frå stranda er ein *zone interdit* (forbode område).
Groix

**Groix** (*Île de Groix*; *Enez Groe* på bretonsk) er ei øy nordvest i Frankrike i departementet Morbihan i Bretagne. Øya er 8 km lang og 3 km brei og dekkjer eit areal på 15 km². Ho har eit folketal på 2&nbsp;275 (1999). Groix ligg få kilometer utanfor Lorient. Dagleg går det fleire båtturar mellom Lorient og Groix. 

Det ligg fleire små landsbyar på øya. I nord er det høge klippar mot havet, medan sørkysten av sandstrender i isolerte viker. Øya er eit naturreservat og heim til mange forskellige sjøfuglar. 

## Bakgrunnsstoff
* Ile-de-groix.info
* Geomorfologi i området
Houat

**Houat** (*Enez Houad* på bretonsk) er ei lita øy ved sørkysten av Bretagne og er ein del av departementet Morbihan. Ho ligg ved inngangen til Baie de Quiberon, og har ei «tvillingøy» kalla Hoëdic. Øya er òg ein eigen kommune. 

Øya er 5 km lang, og 1,5 km på det breiaste. Øya består stort sett av granittklippar, bortsett frå lange sandstrender med sanddyner på austkysten. 

Houat er staden der handlinga i boka The Portrait (2005) av Iain Pears er lagt. 

## Bakgrunnsstoff
Hoëdic

**Hoëdic** (offisielt **Hœdic** og på bretonsk **Edig**) er ei øy sør for Bretagne i Frankrike. Ho er òg ein eigen kommune i departementet Morbihan. «Tvillingøya» Houat ligg like ved. 

Øya har 117 innbyggjarar (1999) og eit areal på 2,08 km²
Anguilla

**Anguilla** er ei øy i Karibia som er eit britisk oversjøisk territorium. I tillegg til sjølve øya Anguilla omfattar territoriet òg fleire mykje mindre, ubygde øyar. Arealet er 91 km² med eit estimert folketal på 19 000 innbyggjarar i 2023. Den næraste naboøya er den delte fransk-nederlandske øya St. Martin.

## Soge
Øya vart først busett av indianarar frå Sør-Amerika. Nokon seier at Christopher Columbus såg øya i 1493, men dei første europearane som heilt sikkert vitja øya var franskmenn i 1564 eller 1565. Øya vart først kolonisert av engelske nybyggjarar frå Saint Kitts i 1650. Det vart gjort forsøk på å utvikla ein slaveribasert plantasjeøkonomi på øya, men dette vart aldri særleg vellukka grunna jordsmonnet og klimaet på øya. Då Storbritannia avskaffa slaveriet i 1830-åra forlét mange plantasjeeigarar øya. Mesteparten av folkesetnaden som vart igjen var fiskarar og bønder av afrikansk opphav.

Tidleg på 1800-talet vart øya administrativt slått saman med Saint Kitts og Nevis. Misnøye med å verta administrert frå Saint Kitts slo ut i ope opprør i 1967. Då fekk kolonien Saint Kitts-Nevis-Anguilla eit omfattande indre sjølvstyre frå Storbritannia. 30. mai 1967 vart det sanktkittiske politiet kasta ut frå øya, som erklært seg lausriven frå Saint Kitts og Nevis. Forhandlingar med britane førte ikkje til noka løysing og i februar 1969 erklærte øya seg som ein sjølvstendig republikk. Ikkje lenge etterpå intervenerte britiske troppar og politi, offisielt for å «gjenoppretta orden». I 1971 kom ein fram til ein avtale som i praksis separerte Anguilla frå Saint Kitts og Nevis. Separasjonen vart formalisert 19. desember 1980, då Anguilla vart eit eige britisk territorium. Medan Saint Kitts og Nevis fekk fullt sjølvstende i 1983 er Anguilla framleis eit britisk område.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Île-aux-Moines

**Île-aux-Moines** (*Enizenac'h* på bretonsk) er den største øya i Morbihanbukta i Bretagne i Frankrike. Øya er òg ein eigen kommune i departementet Morbihan. Ho er ein av to øykommunar i bukta, den andre er Île d'Arz. 

## Geografi

Île-aux-Moines ligg i Morhibanbukta. Ho er 7 km lang og 5 km brei, og dekkjer eit areal på 3,2 km². Øya er forma som ein kross, og ingen stader på øya ligg lenger enn 450 meter frå vatnet. 

Det går båtsamband til fastlandet frå Larmor-Baden og Port-Blanc.

## Historie

Île-aux-Moines har vore busett sidan steinalderen, noko steindysser og andre leivningar kan vise til. I 854 gav kongen av Bretagne, Erispoe, ein donasjon til klosteret i Saint-Conwoïon i Redon, som far hans Nominoe hadde oppretta. Dette vart lagerplass for klosteret. 

Etter normannarane invaderte øya på 900-talet vart øya gjeve tilbake til soknet Arradon. I 1453 fekk øya status som eit sokn, og i 1792 vart ho ein eigen kommune. 

## Monument
Det er mange megalittiske leivningar på sørsida:
* Dolmen i Kergonan på midten av øya. Steinane er stilt i ring med ein radius på meir enn 70 meter, ei av dei største i Europa. 
* Dolmen i Penhap, 5 km frå den største landsbyen, og er den best bevarte på øya. 
* Krusifiks kan ein finne i Trec'h, Brouel og Le Nioul, i tillegg til på Kerno. 
*St. Michel Kapell

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Île-aux-Moines|Île-aux-Moines]]» frå , og «[[:fr:Île-aux-Moines|Île-aux-Moines]]» frå  den 12. april 2007.*
PL Kyodan

**PL Kyodan**, kort for **Perfect Liberty Kyodan** (engelsk og japansk, 'fullkomen fridom-kyrkja'), er ei japansk religiøs gruppe som tek utgangspunkt i zen-buddhismen og shintoismen, men som i dag ikkje har nokon band til desse. 
I følgje læra til PL Kyodan er liv kunst, og meininga med livet er å «skapa sann kunst» gjennom å utvikla og uttrykka seg sjølve. Liding kjem frå at ein gløymer Gud, men kan takast bort gjennom bøn. 

PL Kyodan blei grunnlagd i 1946 av Miki Tokuchika. Rørsla bygger på Hito-no-michi kyodan, grunnlagd av far til Tokuchika, og Mitake-kyo Tokumitsu Daikyokai, grunnlagd av Tokumitsu Kanada før det igjen.

## Bakgrunnsstoff
* Nettstad for PL Kyodan
### Kjelder
* Historie ved perfectliberty.ca
* «PL Kyodan.» Encyclopædia Britannica. 2007. Britannica Concise Encyclopedia. 16. apr. 2007 .
Central Park

**Central Park** er ein 3,4 km2 stor rektangulær park på Manhattan i byen New York i USA. 

I 1853 vart det vedtatt å opprette Central Park som landskapspark mellom 59. og 109. gate. Ein konkurranse om utforminga vart vunnen av Frederick Law Olmsted og Calvert Vaux. Då parken vart oppretta låg den nordre utkant av byen. Det tok fleire tiår før Central Park vart omkransa av busetjinga. 

Det tok 13 år å lage ferdig Central Park, mellom anna fordi det måtte plantast 500 000 tre og buskar.

## Galleri

Fil:Central Park, November 2001.png|Sheep Meadow
Fil:Central Park New York City New York 23.jpg|Ei bru i parken
Fil:The_Lake_Central_Park.jpg|The Lake


## Bakgrunnsstoff

*
Disjunkt

**Disjunkte mengder** er to mengder som ikkje har noko felles element. Dersom mengdene A og B er disjunkte, er A\cap B = \emptyset.

I sannsynsrekning snakkar ein også om disjunkte hendingar. Då har hendingane ingen felles utfall.