open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anier García

**Anier Octavio García Ortiz** () er ein kubansk tidlegare hekkeløpar frå Santiago de Cuba, som vart olympisk meister på 110 meter hekk i 2000 og elles vann to VM-sølv og ein OL-bronse i same øvinga i tida 1999-2004.

García fekk sitt internasjonale gjennombrot då han vann 60 meter hekk ved innandørs-VM 1997 i Paris. Sommaren 1999 vann han 110 m hekk under dei panamerikanske leikane i Winnipeg og ein månad seinare sprang han inn til VM-sølv i Sevilla, tre hundredels sekund bakom vinnaren, briten Colin Jackson.

Under dei olympiske leikane i Sydney i september 2000 var García den suverene einaren på korthekken og sette samstundes personleg rekord med 13,00 sekundar. Året etter vann han VM-sølv nummer to på 110 m hekk i Edmonton, som sist på tida 13,07 sekundar og som sist tre hundredels sekund bak gullmedaljøren, som her var Allen Johnson frå USA. García avslutta den internasjonale medaljehaustinga med å knipe OL-bronsen i 2004, eitt hundredels sekund framom fjerde- og femtemann.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1996 i Atlanta: Utslått i kvartfinalane (13,58 =nr 18)
*VM 1997 i Aten: (13,46 i kvartfinalane, nr 16 - stite ikkje i semifinalane) 
*VM 1999 i Sevilla: Sølvmedalje – 13,07, bakom Colin Jackson (13,04)
*OL 2000 i Sydney: Gullmedalje – 13,00, framom Terrence Trammell (13,16) 
*VM 2001 i Edmonton: Sølvmedalje – 13,07, bakom Allen Johnson (13,04)
*OL 2004 i Aten: Bronsemedalje – 13,20, bakom Terrence Trammell (13,18) 
*VM 2005 i Helsinki: Utslått i semifinalane (13, 99 =nr 22)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Anier García|Anier García]]» frå ,  den 20. juli 2017.*
Pic de Rochebrune

**Pic de Rochebrune** er ein 3&nbsp;320 meter over havet høg fjelltopp i Kottialpane i departmentet Hautes-Alpes i Frankrike.

For å kome til topps krevst det ein del klatring.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pic de Rochebrune|Pic de Rochebrune]]» frå ,  den 20. juli 2017.*
Turkonkurranse

**Turkonkurranse** er ein form for konkurranse som går ut på samle poeng ved å gå på dagsturar til fastsette mål i terrenget, som til dømes utpeika fjelltoppar, åsar og høgder, finne eit visst tal utsette orienteringspostar (turorientering), gjere overnattingsturar i terrenget, fisketurar til vatn og sjøar, vitje kulturminne, finne fram til markerte lyktestolpar i byområdet og liknande. Dette skal gjennomførast i løpet av ein avgrensa sesong.

Føremålet med turkonkurransar er å styrke interessa for friluftsliv og turgåing ved å få folk til å kome seg ut på tur i naturen eller ikring i stroka i nærmiljøet. Difor er det opp den dei einskilde deltakarane å avgjere når turane skal takast og kor lang tid som skal nyttast. Opplegget gjev vanlegvis høve til at familiar med born kan ha glede av konkurransen.

Turkonkurransar vert organiserte av ulike foreiningar, turlag og idrettsklubbar. Dei registrerer dei som ynskjer å vere med, lager eit kontrollopplegg med koder, stemplingar og liknande på kvart av måla i terrenget som deltakarane må ha vore innom, og syter for premieringar eller anna påskjøning. Det finnes også App-baserte løysningar som berre baserer seg på digital innsjekking. Då dei fleste av turkonkurransane er lagt opp slik at alle får ei påskjøning dersom dei stetter dei oppsette krava, er premien gjerne eit merke, ein medalje, eit diplom eller liknande. Vanlegvis finansierar laga denne verksemda med ei avgift frå deltakarane, som ofte kan vere lagt opp slik at dei må kjøpe ei pakke med kart og anna materiale som dei treng for å kunne take del i turkonkurransen.

## Bakgrunnsstoff
*Turorientering  i Teieskogen (Nøtterøy)
*Turorienteringa Askeladden skipa av Asker Skiklubb. 
*Turorientering 
*Stolpejakten; turkonkurranse som går ut på å finne fram til merka lyktestolpar og liknande.
*Trimpoeng; Heldigital løsning som ikke etterlater fysiske spor i naturen
Pray Along with Little Richard (Vol 2)

***Pray Along with Little Richard Volume 2*** var det andre gospelalbumet av Little Richard og det femte albumet hans totalt, om ein ser bort frå samleplater. 

## Historie
Etter å ha spelt inn dette abumet, kom Richard attende til New York i 1960 for å spele inn den første rock 'n' roll-songen hans sidan 1957. Han vart akkompagnert av bandet sitt, The Upsetters, og spelte inn to singlar for Little Star. Bandmedlemmane har sagt dei trudde det var nok songar for eit heilt album, men dette er ikkje blitt stadfesta.

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pray Along with Little Richard (Vol 2)|Pray Along with Little Richard (Vol 2)]]» frå ,  den 20. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
The King of the Gospel Singers

***The King of the Gospel Singers*** er det sjette studioalbumet frå Little Richard, utanom samlealbum. Det er eit gospelalbum med innspelingar han gjorde for Mercury Records, og vert generelt rekna som ei betre innspeling enn dei to førre gospelalbuma hans for Goldner.

## Historie
Spora på albumet vart spelte inn i New York City kring juni 1961. Produsenten på innspelinga Quincy Jones fortalte: *Eg hadde gleda av å spele inn  «Joy Joy Joy» og «He's Not Just A Soldier» Little Richard for albuma hans. Det var ei sann glede å arbeide med Little Richard i New York. Sjølv om han framleis var særs religiøs, merka eg at han ikkje hadde mista kjensla for rock 'n' soul.* 

Tolv gospelsongar til vart spelte inn for Mercury ein ukjend stad i mars 1962. Av desse songane vart berre to gjevne ut på den tida, då «Change Your Ways»/«He Got What He Wanted» kom ut på singel i april 1962. Dei andre songane kom berre på piratkopiplater eller på arkivplater i 1980-åra. 

Etter denne perioden fortsette Richard å spele gospel, og spelte inn elleve spor for Atlantic Records mellom juni 1962 og april 1963, før han vart lokka attende til rock 'n' roll under ein turné i England og spelte inn fem songar for Specialty Records mellom april 1963 og april 1964.

## Ettermæle
*The King of the Gospel Singers* inspirerte indirekte til at Richard gjekk attende til rock and roll, då han turnerte saman med The Beatles og vart inspirert av den gamle stilen sin.  become inspired by his old sound. Richard himself observed of the album that it was *the thing that really put me back in business. It was just the kind of music I had always wanted to record. After it was released the offers for gospel concerts started pouring in.* 

## Innhald

## Medverkande
*Little Richard – vokal
* The Quincy Jones Orchestra
*The Howard Roberts Chorale
*Ukjende musikarar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The King of the Gospel Singers|The King of the Gospel Singers]]» frå ,  den 20. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Hellevegen på Brekke

**Hellevegen på Brekke** er ein særmerkt skogssti på garden Brekke i Ørsta på Sunnmøre, særmerkt fordi vegen er laga av naturlege steinheller og bygt av éin mann, som ville ha ein lettare veg opp til setrestølen sin. Vegen er nær på 650 m lang og er lagt med om lag 1100 steinar. Stigninga på sjølve hellevegen, opp til Brekkesetra, er om lag 150 høgdemeter.

Det var gardbrukar Hans Ivarson Brekke (1868-1943) på Nergarden (gnr 19 bnr 1) på Brekke som bygde vegen med handemakt, og han skal ha gjort arbeidet åleine. Steinhellene, som til dels er nokså store, fann han i området der vegen ligg, og han heldt på helst om vintrane, for då var det lettare å flytte steinane på snø og is. Han hadde nok meint å fullføre hellevegen heilt opp til setra, men grunna alder og sviktande helse vart han ikkje heilt ferdig, før han døydde. 

Der Hellevegen startar er det sett opp ein minnestein over Hans I. Brekke med eit minnedikt av systera Elise I. Brekke (1873-1949). Steinen vart sett opp ein gong i 1970-åra, av Gardslaget på Brekke.  

Hellevegen er i dag mykje nytta av turgåarar, både unge og eldre. Frå Brekkesetra går det ein skogssti vidare opp på Brekkeheida (377 moh.), der det er god utsikt over Ørsta og Ørstafjorden. Vegen er òg utgangspunkt for ein noko lenger fjelltur over Grøthornet (747 moh.), Sandhornet (909 moh.) og til Rambjørhornet (816 moh.).  

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
*Brekkeheida frå Hellevegen M og R fylkeskommune (morotur.no)
*Hellevegen Kulturminneatlas.no
*Trappene opp til Brekkeheida video av Eivind Sætre (2010)


Fil:Hellevegen på Brekke 2.jpg|
Fil:Fjellparti Brekkeheida Ørsta.jpg|
Fil:Hellevegen på Brekke med minnesteinen.jpg|
Fil:Utsikt frå Brekkeheia Ørsta.jpg|
Fil:Hellevegen på Brekke 3.jpg|
Brookesia micra

***Brookesia micra*** er ein kameleon kjend frå øya Nosy Hara utanfor Madagaskar. Han har ei største kjende totallengd på 2,9 centimeter og er med det den minste kjende amnioten målt etter totallengd.

*B. micra* er observert aktiv på dagtid i eit område med nedbrotne kalksteinar og turre nedfalne lauv. Arten søv på greiner  5 til 10 centimeter over bakken.

## Kjelder
Amniotar

**Amniotane** (Amniota) er dei ryggbeinsdyra som har ei vasshinne (amnion) kring fosteret under utviklinga. Krypdyr, fuglar og pattedyr er rekna med i gruppa. Anamniane er ryggbeinsdyr som saknar denne vasshinna.

## Kjelder
Little Richard Is Back (And There's a Whole Lotta Shakin' Goin' On!)

***Little Richard Is Back (And There's a Whole Lotta Shakin' Goin' On!)*** var det sjuande studioalbumet til Little Richard og det førte albumet hans med rock and roll på fem år. Han trekte seg attende frå rock and roll og heldt på med gospel i tre år, før han omsider vart lokka attende til rocken etter ein suksessrik turné i Storbritannia. 

## Historie

Etter at Richard hadde avslutta samarbeidet med Specialty Records i 1957 for å spele inn gospelmusikk, spelte han inn tjue songar for Goldner Records i september 1959. Sjølv om han vart lokka attende til å spele inn rock and roll med det gamle bandet sitt The Upsetters for Little Star Records i 1962, gjekk han kort tid seinare attende til gospel og spelte inn songar for Atlantic Records i 1963. Ein suksessrik britisk turné gjorde at Richard omsider vende attende til rock and roll-røtene sine, og songar for singlar vart spelte inn i 1964 med Specialty, men det var ikkje nok songar til å gje ut eit heilt album. 

Richard gjekk i studio den 30. juni 1964 og var i studio seks gonger til i mai-juli 1965, og spelte inn i alt 46 spor. Over halvparten av desse vart delt mellom dette albumet og oppfølgjaren, *[[Little Richard's Greatest Hits]]*, før selskapet gjekk konkurs i januar 1966 og ikkje kunne gje ut fleire album. 

## Innhald
BHLHb4

**BHLHb4** eller **bHLHe23** er ein basisk heliks-lykkje-heliks (bHLH)-transkripsjonsfaktor. Han er naudsynt for mogning av bipolare stavseller i netthinna og er òg uttrykt i bukspyttkjertelen og hjernen.

Det er gjort framlegg om at BHLHb4 har same opphavet som BHLHb5, og vidare OLIG1, 2, 3 og 4.

## Kjelder
Little Richard's Greatest Hits

***Great Hits*** (eller ***His Greatest His***) er eit album av Little Richard frå 1964 der han spelte inn att fleire av songane sine på ny. Det kom ut på Vee-Jay Records i 1965. Det består av oppdaterte versjonar av tolv av dei mest kjende songane hans frå 1950-åra. Somme av nyinnspelingane nyttar forskjellige musikalske arrangement, med uvanleg synkopering, tamburin og jazz-blåsarar. 

## Bakgrunn
Little Richard spelte inn 46 songar for Vee-Jay Records, men nesten halvparten av dei kom aldri ut, då selskapet gjekk konkurs i januar 1966. Etter kvart vart dei gjevne ut på forskjellige album som *[[Mr. Big av Little Richard|Mr. Big]]* (1971), *[[Friends from the Beginning - Little Richard and Jimi Hendrix]]* (1972), *[[Rip It Up av Little Richard|Rip It Up]]* (1973) og *[[Talkin' 'Bout Soul]]* (1974).  

Jimi Hendrix er kjend for å ha spelt gitar på somme av songane og Eskew Reeder (òg kjend som Esquerita) spelte piano på minst ni av songane.

## Mottaking
I følgje biografiforfattaren til Little Richard, Charles White, vart innspelingane og den sjølvparodiske personlegdomen til Richard på denne tida rekna som eit botnpunkt i karrieren hans «blinda av kommersielle omsyn, skunda Vee-Jay seg med å få i stand innspelinga utan omsyn til kvalitet. Resultatet vart forferdeleg.»  AllMusic-skribenten William Ruhlmann skreiv «Little Richard har ei mykje røffare røyst enn då han song originalane, men han er framleis ein energisk artist. Berre ikkje kjøp dette albumet om du trur du får hitversjonane av desse songane!» 

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Little Richard&#39;s Greatest Hits|Little Richard&#39;s Greatest Hits]]» frå ,  den 21. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Send Me Some Lovin'

«**Send Me Some Lovin**'» er ein rockesong frå 1950-åra skriven av John S. Marascalso og Leo Price. Songen vart først spelt inn av Little Richard for det andre studioalbumet hans. Songen vart òg spelt inn av The Crickets i 1957 for debutalbumet The «Chirping» Crickets, og av andre artistar som Sam Cooke, Buddy Holly, Brenda Lee, Stevie Wonder, Hank Williams jr., Otis Redding og John Lennon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Send Me Some Lovin&#39;|Send Me Some Lovin&#39;]]» frå ,  den 21. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
The Incredible Little Richard Sings His Greatest Hits - Live!

***The Incredible Little Richard Sings His Greatest Hits – Live!*** var det første av to album Little Richard gav ut på Modern Records. Det var eit konsertopptak frå fleire konsertar på Domino Club i Atlanta.

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Incredible Little Richard Sings His Greatest Hits - Live!|The Incredible Little Richard Sings His Greatest Hits - Live!]]» frå ,  den 21. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Anamniar

**Anamniane** er dei ryggbeinsdyra som ikkje har ei vasshinne (amnion) kring fosteret under utviklinga. Rundmunnar, fiskar og amfibium er rekna med i gruppa. Amniotane er ryggbeinsdyr som har denne vasshinna.

## Kjelder
The Wild and Frantic Little Richard

***The Wild and Frantic Little Richard*** var det andre og siste albumet Little Richard gav ut på Modern Records. Det var ei blanding av studio- og konsertopptak, og inneheld òg songar spelte inn for Vee-Jay. Somme av songane vart gjevne ut på singlar, var kortare eller lengre, med eller utan blåsarar og overdubbingar. Konsertopptaka er frå 1. desember 1965 i Domino Club i Atlanta i Georgia. 

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Wild and Frantic Little Richard|The Wild and Frantic Little Richard]]» frå ,  den 21. juli 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
The Explosive Little Richard

***The Explosive Little Richard*** er det første albumet Little Richard gav ut på Okeh. Det var produsert av den gamle venen hans, Larry Williams og Johnny «Guitar» Watson og reflekterte den dåverande soul-stilen og Motown. Albumet var ei blanding av coverversjonar og orignalar, men inneheld ingen songar skrivne av Richard sjølv. Trass i den nye retninga, gjekk ikkje albumet inn på salslistene. 

## Innhald

## Medverkande
*Little Richard – vokal, piano 
*Johnny «Guitar» Watson – gitar 
*Arthur Wright - orkesterarrangement
*Reg Guest - arrangement på «Get Down With It»
*Stu Phillips - produksjonsoversyn

Dei andre musikarane er ikkje identifiserte. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Explosive Little Richard|The Explosive Little Richard]]» frå ,  den 21. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Little Richard's Greatest Hits: Recorded Live!

***Little Richard's Greatest Hits - Recorded Live!*** er det andre og siste albumet Little Richard spelte inn for Okeh. Det vart spelt inn som eit konsertalbum i CBS Studios i Hollywood .

## Historie
Etter utgjevinga av albumet sa Richard sjølv «Eg var inne i det andre året hos Okeh og det var framleis ikkje ein hit. Så eg reiv sundt kontrakten. Kontrakten gav meg ikkje løyve til å avgjere songane eg skulle spele inn eller kva som skulle gjevast ut. Larry Williams var den verste produsenten i verda. Han ønskte at eg skulle kopiere Motown og eg var ikkje ein Motown-artist. Okeh-songane selde ikkje i det heile tatt, fordi Okeh var eit R'n'B-selskap - eit svart selskap. Eg burde ha spelt inn for Epic, fordi eg er ikkje hovudsakleg ein svart artist. Det ville ha blitt mykje betre.»

Etter innspelinga av dette albumet, spelte Richard inn tre songar til for Okeh den 17. mai 1967. Ein av dei kom ut i 2004 («Golden Arrow»), og dei to andre er aldri gjevne ut. Han spelte så inn seks spor i New York, Los Angeles og Chicago for Brunswick Records seint i 1967 og i 1968. Brunswick-songane vart gjevne ut mellom desember 1967 og september 1968, men ingen av dei vart hittar. 

Richard tok så ein pause frå platestudioet og kom først attende i mars 1970 for Reprise Records.

## Innhald

## Medverkande
*Little Richard – vokal, piano 
*Billy Preston - orgel
*Eddie Fletcher - bass
*Glenn Willings - gitar
*Johnny «Guitar» Watson – gitar

Trommeslagaren er ikkje identifisert. 

## Lister
**Album**

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Little Richard&#39;s Greatest Hits: Recorded Live!|Little Richard&#39;s Greatest Hits: Recorded Live!]]» frå ,  den 21. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Autokrati

**Autokrati** er ei styreform der all makt er samla på éi hand eller hjå ei gruppe, utan konstitusjonelle eller institusjonelle avgrensingar. Termen har opphav i den gammalgreske nemning for eit eineveldig styre. Det er vanleg å skilja mellom autoritære og totalitære autokrati eller diktatur.

## Kjelder
*Mæhlum, Lars & Skatvik, Frida. (2. juni 2014). Autokrati. I Store norske leksikon.
Jelena Jelesina

**Jelena Borisovna Jelesina** () er ein russisk tidlegare høgdehoppar frå Tsjeljabinsk. Ho vart olympisk meister i øvinga under Sommar-OL 2000 med 2,01 m, ein centimeter under den personlege rekorden.

Jelesina vann i 1989 høgdetevlinga ved junior-EM. I 1990 forbetra ho den personlege rekorden til 2,02 m under eit stemne i Seattle i USA og tok bronsen i EM i Split med eit hopp på 1,96 m. Året etter vann ho sølvmedaljen under VM 1991 i Tokyo og vinteren 1992 enda ho på tredjeplass ved innandørs-EM.

Skadar og barnefødsel gjorde at Jelesina ikkje kom tilbake i verdseliten før enn 1998-sesongen. Under verdsmeisterskapen 1999 var ho ein av dei tre utøvarane som tok seg over 1,99 meter, noko som for henne enda med sølv ettersom ukrainske Inha Babakova klarte høgda før henne. I den olympiske høgdefinalen 30. september 2000 i Sydney stoppa Jelesina og sørafrikanske Hestrie Cloete opp på vinnarhøgda 2,01 meter, men her gjekk gullmedaljen til Jelesina. Så seint som vinteren 2003 tangerte Jelesina innandørs sitt personbeste på 2,02 m.
 
### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1990 i Split: Bronsemedalje – 1,96 m, bakom Biljana Petrović (1,96 m)
*VM 1991 i Tokyo: Sølvmedalje – 1,98 m, bakom Heike Henkel (2,05 m)
*VM 1999 i Sevilla: Sølvmedalje – 1,99 m, bak Inha Babakova (1,99 m) og framom Svetlana Lapina (1,99 m)
*OL 2000 i Sydney: Gullmedalje – 2,01 m, framom Hestrie Cloete (2,01 m)
*VM 2001 i Edmonton: Utslått i kvalifiseringa (1,88 m =nr 13)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jelena Borissowna Jelessina|Jelena Borissowna Jelessina]]» frå ,  den 22. juli 2017.*
The Rill Thing

***The Rill Thing*** var eit studioalbum av Little Richard og det første albumet hans på tre år. Det hadde ein ny stil og er stort sett eit swamp rock-album med den største singelen til Little Richard etter Specialty Records-tida med «Freedom Blues». Denne singelen nådde *[[magasinet Billboard|Billboard]]* topp 50. Ein mindre suksessrik oppfølgjar, «Greenwood, Mississippi», nådde topp 90 på Billboard-lista og 56. plassen på Cashbox Black Singles-lista. Tittelsporet er ein ti minuttar lang instrumental skriven av Richard. Trass i suksessen til dei to singlane  og to coverversjonar, gjekk ikkje sjølve albumet inn på nokre lister.

## Historie
Mellom utgjevinga av *The Rill Thing* og det førre albumet til Little Richard, *[[Little Richard's Greatest Hits: Recorded Live!]]* (1967) kom det ut fleire album, men dette var berre nyutgjevingar av eldre songar.

Albumet kom ut mindre enn eit år etter Richard hadde spelt på Atlantic City Pop Festival, og med «Freedom Blues» hadde han den største hitten sin på 13 år. Denne perioden var kort tid før det vart rapportert at han brukte kokain og konsertane for å marknadsføre albumet var stadig meir ujamne, men han hadde ein minneverdig konsert i Madison Square Garden i oktober 1970. Då albumet ikkje gjekk inn på listene, valde Richard å gå i studio att i mai 1971 for å produsere oppfølgjaren for Reprise, med ein meir «tenåringsstil».

## Innhald

## Medverkande
### Spor 1,4,7
*Little Richard – vokal, piano
Resten av musikarane er ikkje identifiserte.

### Spor 3,5,7,8,9
*Little Richard – vokal, piano
*Harrison Callay - trompet
*Ronnie Eader - barytonsaksofon
*Harry Thompson - tenorsaksofon
*Charles Rose - trombone
*Clayton Ivey - piano
*Jerry Masters - bass
*Travis Womack - gitar
*Albert Lowe - gitar
*Roger Hawkins - trommer
*Eddie Fletcher - bass
*Jesse Boyce - elektrisk bass
*Wade Jackson - tenorsaksofon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Rill Thing|The Rill Thing]]» frå ,  den 22. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Arthur G. Wright

**Arthur George Wright** () var ein USA-amerikansk R&B-studiogitarist, arrangør, plateprodusent og vokalist, stundom omtalt som **Art Wright**.

Han spelte i banda til artistar som Roy Milton, Sam Cooke, Don Julian og Johnny Otis.

Frå 1960-åra arbeidde han som studiogitarist i Los Angeles, og spelte på Diana Ross sin «Love Hangover» og Thelma Houston sin «Don't Leave Me This Way». Han samarbeidde ofte med produsenten Hal Davis, og arbeidde med mange andre Motown-artistar i ein periode på meir enn tjue år, inkludert Smokey Robinson, The Supremes, The Jackson 5, Stevie Wonder, Marvin Gaye og The Temptations, i tillegg til andre musikarar som Ray Charles, Friends Of Distinction, The Righteous Brothers, Mel Brown, Jerry Butler, Donna Summer, Ike & Tina Turner og Billy Preston. Det er estimert at han som musikar eller arrangør har medverka på over 5000 innspelingar totalt.

Han var medlem av studiobandet Afrique seint i 1960-åra.   1978 leia han sitt eige band, **The Wright Brothers Flying Machine**, som gav ut eit album på Casablanca Records.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arthur G. Wright|Arthur G. Wright]]» frå ,  den 21. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Jim Hines

**Jim Hines**, fullt namn **James Ray Hines** () var ein USA-amerikansk friidrettsutøvar som i 1968 sette verdsrekord på 100 meter med 9,9 og 9,95 sekund og vart olympisk meister på distansen under Sommar-OL 1968 i Mexico-byen.

Hines, som var fødd i Dumas i Arkansas og vaks opp i Oakland i California, tangerte i 1967 verdsrekorden på 100 meter, lydande 10,0. På 220 yards sette han same året personleg rekord med 20,2 sekund. Under den amerikanske meisterskapen (AAU) i Sacramento i juni 1968 vart Hines fyrstemann under 10 sekund på hundremeteren. I den fyrste semifinalen vann han på tida 9,9 sekund, ei tid som vart tangert av Charlie Greene i det andre semfinaleheatet. Finalen vart vunnen av Greene og Hines fekk sølv, begge to og fire andre løparar fekk den manuelle sluttida 10,0. Elektronisk tidtaking viste elles at i semfinalane sprang Hines på 10,02 og Greene 10,09 sekundar, medan Greenes vinnartid i finalen var 10,11, to hundredels sekund fortare enn Hines.

I oktober månad 1968 var det klart for olympiske sommarleikar i Mexico. Hines vann der den fyrste semifinalen og Greene den andre, begge fekk 10,0 i manuell tid. Finaleløpet 14. oktober vart vunne av Hines på offisielt 9,9 sekund, Lennox Miller frå Jamaica tok sølvet og Charlie Greene fekk bronsen, begge fekk 10,0 i sluttid. Elektronisk tidtaking viste 9,95 sekund og ny verdsrekord for Hines, ein verdsrekord som vart ståande i 15 år inntil landsmannen Calvin Smith fekk notert 9,93 sekund i 1983. Hines vann også olympisk gullmedalje i 4 x 100 meter stafett då han var ankermann på USA sitt lag som vann finalen, 0,1 sekund framom Cuba. Dei andre gullvinnarane var Charlie Greene, Mel Pender og Ronnie Ray Smith.

Hines mislukkast fullstendig då han etter Sommar-OL prøvde seg i amerikansk fotball. 

## Kjelder

**Friidrott 69*. Halmstad, 1968.
*
Marija Lasitskene

**Marija Aleksandrovna Kutsjina**, sidan 2017 gift **Lasitskene** (), er ein russisk høgdehoppar frå Prokhladnyj som dominerte i øvinga i perioden 2015-21. Ho vart då verdsmeister tre gongar og tok EM-gull i 2018 og OL-gull i 2021. I tillegg gjekk ho til topps i høgdehopp i Diamantserien (DL) sesongane 2014, 2015, 2017, 2018, 2019 og 2021.

## Aktiv
Kutsjina vann junior-EM 2011 i Tallinn då ho tok seg over 1,95 m. To år seinare vart ho nummer to i unversiaden i Kazan med 1,96 m, det same som vinnaren Kamila Stepanjuk stoppa på. I mars 2014 delte dei same to utøvarane sigeren under innandørs-VM i polske Sopot, Stepanjuk då under namnet Lićwinko. Dei hadde like mange hopp og riv i tevlinga og stoppa på 2,00 m, same høgda som bronsevinnar Ruth Beitia. Under friidretts-EM Zürich seinare på året enda derimot Kutsjina på andreplass med 1,99 m, medan Beitia smaug seg over 2,01 m og vart europameister. Jamt over var likevel Kutsjina den beste kvinnelege høgdehopparen i 2014 og ho gjekk til topps i Diamantserien med siger i tre av dei sju DL-stemna.

I 2015 vann Kutsjina innandørs-EM og ho enda på andreplass i Diamantserien. Høgdepunktet kom då ho vann VM-tevlinga i Beijing føre kroatiske Blanka Vlašić og med si eiga landskvinne Anna Tsjitsjerova på tredjeplass. Ale tre utøvarane svinga seg over 2,01 meter, avgjerande for gullstriden vart det at Vlašić måtte ha to forsøk på 1,92 m og Tsjitsjerova ikkje tok 2,01 før enn i andre forsøk. Kutsjina fekk ikkje delta i Sommar-OL 2016, ettersom Russlands friidrettsøvarar var utestengde frå leikane.

Nygift som Marija Lasitskene hadde ho stor framgang i 2017-sesongen og sette personleg rekord med 2,06 meter då ho vann eit stemne i Diamantserien i Lausanne den 6. juli. Under verdsmeisterskapen i London forsvarte ho VM-tittelen, med di ho var den einaste som hoppa 2,03 m. Året etter vann ho EM-gull i Berlin og i 2019 VM-gull. I begge desse meisterskapane sigra ho ved å ta vinnarhøgda i forsøket før sølvmedaljevinnarane, som begge hoppa like høgt som Lasistskene gjorde.

Under dei olympiske sommarleikane i Tokyo 2021 tok Lasitskene gullmedaljen med 2,04 meter og eige årsbeste.

## Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 2014 i Zürich: Sølvmedalje – 1,99 m, bakom Ruth Beitia (2,01 m)
*VM 2015 i Beijing: Gullmedalje – 2,01 m, framom Blanka Vlašić (2,01 m)
*VM 2017 i London: Gullmedalje – 2,03 m, framom Julija Levtsjenko (2,01 m)
*EM 2018 i Berlin: Gullmedalje – 2,00 m, framom Mirela Demireva (2,00 m)
*VM 2019 i Doha: Gullmedalje – 2,04 m, framom Jaroslava Mahutsjikh (2,04 m)
*OL i 2021 i Tokyo: Gullmedalje – 2,04 m, framom Nicola McDermott (2,02 m)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mariya Lasitskene|Mariya Lasitskene]]» frå ,  den 22. juli 2017.*
Proteom

**Proteomet** er den totale mengda av protein som vert uttrykt i eit biologisk system eller avgrensa delar av dette, som ein organisme, ei selle, eit virus eller eit vev. Omgrepet femnar òg om posttranslasjonelle modifikasjonar, der proteinet er endra etter omsetjing frå bodberar-RNA. Proteom varierer med ulike faktorar, som miljø, selletype og vevstype. Forsking på proteom er kalla proteomikk.

Ordet *proteom* vart funne opp av Marc Wilkins i 1994.

## Sjå òg
* genom
* transkriptom

## Kjelder

* Adams, J. (2008) ''The Proteome: Discovering the Structure and Function of Proteins.'' Nature Education 1(3):6
* ''Proteome'' - Nature.com
Sverre Juvik

**Sverre Johan Juvik** () var ein norsk arbeidar og politikar frå Hemnes i Nordland. Han representerte Sogn og Fjordane og Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1969 til -77.

Juvik var son til ein småbrukar og skogvaktar. Han arbeidde ved Hemnes sagbruk & høvleri frå 1937 til 1950, med unnatak for 1944-46 då han gjekk Hemnes Folkehøgskule. I 1950 flytta han til Årdal i Sogn og var tilsett i Årdal og Sunndal Verk til 1983, frå 1959 som arbeidsleiar.

Juvik engasjerte seg fagpolitisk og var formann 1946-48 i Hemnes høvleriarbeiderforening og 1951-58 i Årdal kjemiske fagforening, landsstyremedlem 1956-59 i Norsk kjemisk industriarbeiderforbund 1956-1959 og formann i Årdal samorganisasjon 1961-69.

Frå 1952 til -59 var Juvik medlem i heradsstyret i Årdal. Hausten 1969 var han fyrstekandidat for Sogn og Fjordane Arbeidarparti ved stortingsvalet, noko som i realiteten sikra stortingsplass, og han vart attvald i 1973. Alle åtte åra på Stortinget var han medlem i Kyrkje- og undervisningskomiteen.

Valperioden 1980-83 var Juvik med i formannskapet i Årdal. Han flytta i 1983 tilbake til Hemnes. 

## Kjelder

*Stortingsbiografi
Heggholmen i Oslo

**Heggholmen** er ei om lag 40 daa stor øy i Indre Oslofjord i Oslo,  vest for Gressholmen og bunde til Gressholmen med eit smalt eid i form av ei steinfylling. Øya var klostergods i mellomalderen, og har til liks med Gressholmen, vore eigd av staten etter reformasjonen.

Namnet på øya kjem av treet hegg, norrønt *heggr*.

Lilleborg Fabriker flytta på 1800-talet såpekokeriet sitt til øya, då stanken frå produksjonen var til plage for omgjevnadene på Sandaker inne i Oslo, der kokeriet hadde lege fram til då. Kokeriet vart nedlagd i 1965. Både fabrikkbygningen i teglstein, eit svalgangshus i to høgder som vart bygd som husvære for arbeidarane, og eit hus i sveitserstil som vart bygd som bustad for disponenten, er teke vare på, og er no nytta som ferieheim for verksemda.

På byrjinga av 1900-talet vart det òg bygd ein måling- og lakkfabrikk på øya, Christiania Damoljemølle, som la eit jarnbanespor på øya til bruk i drifta. Leivningane av sporet er framleis å sjå. Heggholmen fyr på nordspissen av øya, ut mot Skipsløpet, hovudleia inn til hamnene søraust i Oslo, er det eldste fyret i Indre Oslofjord. Både fyret og leivningane av industrianlegga på øya er freda som kulturminne.

Heile Heggholmen med unnatak av areala der det står private hytter, vart 27. juni 2008 freda som naturreservat saman med sjøområda utanfor, etter at det var gjort registreringar og restaureringar av naturområda. Heggholmen naturreservat grensar til Gressholmen-Rambergøya naturreservat, som dekkjer det meste av Gressholmen og heile Rambergøya med tilhøyrande sjøområde.

## Kjelder

*Oslo byleksikon, femte utgåva, side 238.
Rambergøya

**Rambergøya** er ei 0,125 km² stor øy i Indre Oslofjord i Oslo, sør for Gressholmen, og med samband til Gressholmen over eit smalt eide i sørvest. Det høgste punktet på øya ligg ifylgje kartet 37 meter over havet.

Namnet har øya etter fuglearten ramn (korp), slik at det er tale om ei øy med eit ramneberg. Norskfilologen Gustav Indrebø skriv at «"Ramberg" er gn. *(H)rafnaberg, Ramneberget. Dette namnet høyrer eigenleg ein bergkoll ute paa øyi til. Kollen fell bratt ned mot sjøen på utsida. Ifraa berget hev dei ført namnet yver paa sjølve øyi. Ein kan jamføra med øynamnet "Kollen" i Rygge. Det er vel truleg at det eigenlege øynamnet, Rambergøyi, hev vore noko i bruk ved sida av heile tidi.»

Rambergøya var klostergods i mellomalderen, og har etter reformasjonen vore i statens eige. No er øya friluftsområde, og har vore kommunal badeplass sidan 1934. Saman med  mesteparten av Gressholmen vart Rambergøya med tilhøyrande sjøområde eit naturreservat frå 2. oktober 1992 under namnet Gressholmen-Rambergøya naturreservat.

Bukta mellom Rambergøya og Gressholmen heiter Rambergbukta, og er eit viktig element i naturreservatet. Sundet mellom Rambergøya og Langøyene i Nesodden kommune heiter Rambergsundet, og ei flu i fjorden sørvest for Rambergøya og nordvest for Langøyene heiter Rambergskårflua.

## Kjelder
*Oslo byleksikon, femte utgåva, side 460

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Rambergøya på norgeskart.no
*Gressholmen-Rambergøya i Miljøverndepartementes naturdatabase
Silje Jørgensen

**Silje Jørgensen** () er ein norsk tidlegare fotballspelar, fødd i Kristiansand, som vart olympisk meister med Noreg under Sommar-OL 2000 i Sydney.

Jørgensen var midtstoppar i 43 landskampar i tida 1996-2001 og skåra to mål. Ho deltok både i Fotball-VM 1999 i USA, der Noreg tapte bronsefinalen mot Brasil etter straffesparktevling, og i Sommar-OL 2000. I OL-turneringa spelte ho heile OL-finalen då Noreg vann på «golden goal» mot USA.

I 1995-sesongen spelte Jørgensen på IL Haugar. Frå 1996 til 2001 var ho aktiv på toppserielaget Klepp IL, der etter spelte ho på høvesvis Austrått og Nærbø IL i lågare divisjonar.

### Merittar
*Olympisk meister: 2000

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Silje Jørgensen|Silje Jørgensen]]» frå ,  den 23. juli 2017.*
Mr. Big av Little Richard

***Mr. Big*** var eit samlealbum av Little Richard som kom ut i 1971. Det vart gjeve ut midt i Reprise Records-tida hans og var ei samling av innspelingar han hadde gjort midt på 1960-talet for Vee Jay Records. I Storbritannia kom albumet ut på etiketten Joy, og det vert inkludert i albumkronologien hans fordi ingen av songane var gjevne ut på album tidlegare. Eit seinare album med både det same namnet og omslaget, vart gjeve ut i USA i 1974 med anna innhald. 

## Historie
Richard spelte inn nesten femti songar for Vee-Jay Records i 1964/1965. Då selskapet gjekk konkurs vart fleire av desse songane først gjevne ut i 1970-åra.

## Alternative Mr. Big
Tre år etter dette albumet kom ut vart eit album for den amerikanske marknaden gjeve ut med same namn, men med anna innhald. Det andre *Mr. Big*-albumet brukte òg det same omslaget, men vert ikkje rekna med i albumkronologien fordi det berre inneheld songar som var gjevne ut før. Innhaldet på den utgåva var *Send Me Some Lovin'/Hound Dog/Whole Lotta Shakin' Goin' On/The Girl Can't Help It/Crossover/It Ain't What Ya Do/Everytime I Think About You/Dancin' All Around The World/Going Home Tomorrow/Money Honey/Ooh My Soul*.

## Innhald

## Medverkande spor 1,3-5
*Little Richard – vokal, piano

Resten av musikarane er ikkje identifiserte. 

## Medverkande spor 2,7 og 9
*Little Richard – vokal, piano
*Clyde Johnson - saksofon
*William Green - saksofon
*Buddy Collette - saksofon
*Earl Palmer - trommer

Resten av musikarane er ikkje identifiserte. 

## Medverkande spor 6, 8 og 10
*Little Richard – vokal, piano
*Jimi Hendrix - gitar
*Don Covay - harmonivokal
*Bernard Purdie - trommer
*Ronny Miller - bass
*Billy Preston - orgel
Resten av musikarne er ikkje identifiserte. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mr. Big (Little Richard album)|Mr. Big (Little Richard album)]]» frå ,  den 23. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Lise Klaveness

**Lise Klaveness** () er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Meland. Ho vann sølv med Noreg under Fotball-EM 2005. Klaveness spelte 73 landskampar og skåra ni mål i åra 2002-11.

Midtbanespelar Klaveness spelte 1997-99 på IL Sandviken og der etter ein sesong kvar i Bjørnar IL og Athene Moss. Frå 2002 til 2011 var ho aktiv i Asker SK/Stabæk IF, med unnatak for sesongane 2006-07 då ho hjelpte svenske Umeå IK til to seriemeistertitlar. I 2010 vart ho toppskårar i den norske Toppserien frå sin offensive midtbaneposisjon og sentral bak Stabæks triumf i serien. Etter å ha vunne NM-finalen 2011 la ho opp.  

Klaveness debuterte på Noregs landslag i 2002 og var med i VM-troppane 2003 og 2007. I 2005 hadde ho ei viktig rolle då Noreg tok seg til finalen i Fotball-EM 2005, der det vart norsk tap 1-3 mot Tyskland. Hausten 2007 vraka landslagssjef Bjarne Berntsen henne frå landslaget på ein måte som vekte mishag hos landslagskollegaer. Klaveness fekk ny tillit då Eli Landsem tok over som landslagssjef frå 2010. Ho la opp etter 2011-sesongen.

Lise Klavenes er utdanna jurist. No har arbeidd som ekspertkomentator innan fotball for NRK.

I 2018 vart ho direktør for elitefotball i toppleiinga i  Noregs Fotballforbund etter Nils Johan Semb.

I 2022 vart Lise Klavenes valt til fotballpresident.

I 2022 mottok ho  Fritt Ords Honnør for talen på det internasjonale fotballforbundet Fifa sin kongress i Qatar torsdag 31. mars 2022.

### Merittar
*EM-sølv: 2005
*Noregsmeister: 2005 med Asker SK og 2011 med Stabæk IF
*Svensk seriemeister: 2006 og 2007 med Umeå IK
*Svensk cupmeister: 2007 med Umeå IK
*Norsk  seriemeister: 2010 med Stabæk IF 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lise Klaveness|Lise Klaveness]]» frå ,  den 23. juli 2017.*
The King of Rock and Roll

***The King of Rock and Roll*** var det andre studioalbumet Little Richard spelte inn for Reprise Records. Albumet kom ut i oktober 1971 og inneheld ein original Little Richard-song, gospel-rockesongen «In the Name» og ein ny song skriven i lag med produsenten H.B. Barnum, «Green Power». Sistnemnte vart gjeven ut på singel. I tillegg inneheld albumet songar av artistar så forskjellige som Hank Williams, The Temptations, Martha and the Vandellas, Three Dog Night og The Rolling Stones. Tittelsporet og albumet opnar med at Little Richard vert introdusert som ein konge og nemner artistar som Tom Jones, Elvis Presley, Ike & Tina Turner, Sly and the Family Stone og Aretha Franklin. 

## Mottaking
Albumet fekk negativ omtale i Rolling Stone, der Vince Aletti skreiv «mykje av albumet er designa rundt prateprogram-personen og ikkje songaren, og gjev albumet ei kjensle av preike-ekstravaganse».

## Innhald

## Medverkande
*Little Richard – vokal, elektrisk piano

Resten av musikarane er ikkje identifiserte. 

## Salslister
**Album**

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The King of Rock and Roll|The King of Rock and Roll]]» frå ,  den 23. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Denia Caballero

**Denia Caballero Ponce** () er ein kubansk friidrettsutøvar som vart verdsmeister i diskoskasting i 2015 og bronsemedaljen i øvinga ved OL 2016 og sølvmedaljen i VM 2019.

## Aktiv
Caballero sette personleg rekord med eit kast på 65,60 m i mars 2012, men mislukkast i kvalifiseringa under Sommar-OL 2012. Sommaren 2015 kasta ho livsbeste 70,65 meter ved eit stemne i Bilbao i juni. I juli månad vann ho diskos i dei panamerikanske leikane i Toronto med eit bestekast på 65,39 m, 40 centimeter framom si eiga landskvinne, Yaime Pérez. Vel ein månad seinare smelte Caballero til med heile 69,28 m i fyrste omgang under verdsmeisterskapen 2015 i Beijing, noko som gav henne gullmedaljen nærare to meter framom favoritten Sandra Perković. Året etter sikra ho seg bronsemedaljen under Sommar-OL 2016 i Rio de Janeiro. I verdsmeisterskapen 2019 syrgde Pérez og Caballero for kubansk dobbeltsiger i kvinnene si diskos-tevling, Pérez sigra med ein margin på 73 centimeter.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2011 i Daegu: Nr 9 - 60,73 m
*OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa (58,78 m =nr 27)
*VM 2013 i Moskva: Nr 8 - 62,80 m
*VM 2015 i Beijing: Gullmedalje - 69,28 m, framom Sandra Perković (67,39 m)
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Bronsemedalje - 65,34 m
*VM 2017 i London: Nr 5 - 64,37 m
*VM 2019 i Doha: Sølvmedalje - 68,44 m, bakom Yaime Pérez (69,17 m)
*OL i 2021 i Tokyo: Utslått i kvalifiseringa (57,96 m =nr 23)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Denia Caballero|Denia Caballero]]» frå ,  den 23. juli 2017.*  
 
*
Sandaker

**Sandaker** er eit strok i Bydel Sagene i Oslo, mellom stroka Storo i aust og nordaust, Nydalen i nord, Bjølsen i vest og Torshov i sør. Her er det hovudsakleg bustadblokker, men òg litt industri og anna næringsverksemd, mellom anna Bjølsen Valsemølle. Tidlegare låg Lilleborg Fabriker i stroket, men er no erstatta av bustadblokker. I tidlegare tider var det òg anna industri, mellom anna ein tekstilfabrikk, og i 1840-åra eit steinbrot.

Området var innteke i Oslo by i 1878 etter at det hadde vekse fram ein liten forstad her. I 1902 vart det lagt trikkeline gjennom stroket og opp til Grefsen jarnbanestasjon, Grünerløkka-Torshov-lina, som går her den dag i dag. Kommunen bygde låge bustadblokker på Sandaker på 1920-talet.

Stroket har namn etter Sandaker gård, gnr. 78, som hadde tunet der bustadblokkene Sandakervegen 74 a og b og forretningsgarden 76 ligg no. Husa på garden vart rive på slutten av 1960-talet.

Kjøpesenteret Sandakersenteret vart bygd i 1976, og hyser ei avdeling av Deichmanske bibliotek og eit samfunnshus. Sandaker videregående skole var i bruk frå 1959 til 2011, då skulen vart flytta til Nydalen og fekk namnet Nydalen videregående skole. No har ei grunnskule med namnet Nordpolen tilhald i dei same lokala i Hans Nielsen Hauges gate 1.

Nordpolen har vorte eit stadnamn på Sandaker, nytta om plassen i krysset mellom Sandakerveien og Grefsenveien, som òg vert kalla Sandakerplassen. Namnet har sitt opphav i restauranten «Nordpolen» som låg i eit gamalt trehus i Sandakervegen 71, rive på slutten av 1950-talet.

## Kjelder
*Oslo byleksikon, femte utgåva, side 487

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Birthe Hegstad

**Birthe Hegstad** () er ein norsk tidlegare fotballspelar, fødd i Trondheim. Ho vart europameister i 1993 og fekk sølv både i EM og VM 1989 og VM 1991.

Hegstad var medlem i Bærums-laget Jardar før ho i 1985 reiste til USA for å studere. Fram til 1988 var ho aktiv på fotballaget til North Carolina University. Frå 1989 til -92 spelte ho i angrepet til det norske topplaget Klepp IL og var med å vinne cupfinalen 1991. Der etter heldt ho fram som spelar i Sprint-Jeløy (Athene Moss). I sin fyrste sesong med laget frå Moss vart ho i 1993 seriemeister jamsides landslagskollegaene Agnete Carlsen og Heidi Støre. Hegstad la opp etter 1997-sesongen.

Hegstad fekk sin landslagsdebut då Noregs kvinnelandslag i juli 1987 møtte USA til dyst for aller fyrste gong. Ho var med i tre europameisterskap på rad; 1989, 1991, 1993, så vel som i VM 1991. I alle desse fire turneringane nådde Noreg finalen, den einaste finalesigeren kom i Fotball-EM 1993, etter ein kamp der Hegstad vart matchvinnar. Fram til 1994 deltok ho i 84 landskampar og skåra 23 mål.

### Merittar
*Europameister: 1993
*EM-sølv: 1989 og 1991
*VM-sølv: 1991
*Noregsmeister: 1991 med Klepp IL
*Seriemeister: 1993 med Sprint/Jeløy

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Birthe Hegstad|Birthe Hegstad]]» frå ,  den 23. juli 2017.*
Fess

**Fess** er eit hovudplagg av filt med tilnærma sylinderforma pull og utan brem. Det har rimeleg flat topp og ein dusk. Det moderne hovudplagget er som regel raudt på farge. Det er knytt til middelhavslanda, og har namn etter byen Fez i Marokko.

Hovudplagget var påbode å bruka for embetsmenn og soldatar i Det osmanske riket/Tyrkia frå 1832 til 1926
I 1926 la Kemal Atatürk ned forbod mot plagget som del av moderniseringa av Tyrkia.
I 1928 blei det også forbode i Iran, under sjah Reza Pahlavi sine ambisøse moderniseringsplanar. Fessen blei brukt av overklassen i Egypt fram til 1953, året etter militærkuppet i landet, då hovudplagget blei forbode også der.

I dag er fess ein del av folkedrakter i Marokko, Hellas og Albania.

## Kjelder

*
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fess (hodeplagg)|Fess (hodeplagg)]]» frå ,  den 23. juli 2017.*
Inha Babakova

**Inha Aleksandrovna Babakova**, fødd **Inga Butkus** () er ein tidlegare høgdehoppar som representerte Sovjetunionen til 1991 og sidan Ukraina. Ho vart verdsmeister i øvinga i 1999 og vann elles to sølv- og tre bronsemedaljar i dei store internasjonale meisterskapane i tida 1991-2001. Babakovas personlege rekord på 2,05 meter er frå 1995.

## Aktiv
Babakova er fødd i Asjkhabad i Turkmenistan av litauiske foreldre. Ho sette personleg rekord med 1,92 m i 1988. Etter å ha vorte mor, forbetra ho sin personbeste til 2,02 m i 1991-sesongen og kneip bronsen ved friidretts-VM i Tokyo. Våren 1993 gjekk ho over 2,00 m ved innandørs-VM i Toronto og vart nummer tre som representant for Ukraina. Ho deltok ikkje i VM 1993 og kom på fjerdeplass i europameisterskapen 1994 i Helsinki, med same høgda som bronsemedaljøren og to andre utøvarar. Året etter vann ho bronse i VM i Göteborg, to centimeter under Stefka Kostadinova og likt med sølvvinnar Alina Astafei. Fire veker seinare, 15. september 1995, gjorde Babakova sitt livs høgste hopp og passerte 2,05 m under eit stemne i Tokyo.

Under dei olympiske leikane 1996 i Atlanta svinga Bakakova seg over 2,01 m og fekk bronse, to og fire cm under prestasjonane til høvesvis Niko Bakogianni og Stefka Kostadinova. I verdsmeisterskapen 1997 var Babakova ein av fire utøvarar som reiv dei tre ordinære forsøka på 1,99 m, men som for å kåre ein vinnar fekk eit ekstra forsøk. Einast norske Hanne Haugland klarte høgda i fjerde forsøk og vart verdsmeister, Babakova og russiske Olga Kaliturina fekk kvar si sølvmedalje. 

I 1999 vann Babakova høgdetevlinga i VM i Sevilla føre russarane Jelena Jelesina og Svetlana Lapina, alle tre vart ståande med 1,99 m i resultatlista. To år etter var Babakova nær ved å forsvare VM-tittelen i kanadiske Edmonton, der ho og sørafrikanske Hestrie Cloete begge klarte vinnarhøgda 2,00 m i andre forsøk. Men to riv på lågare høgder gjorde at Babakova fekk sølv, medan Cloete tok gullmedaljen.

På 36-årsdagen i 2003 vann Babakov høgdetevlinga i Bislett Games i Oslo med eit hopp på 2,01 m, verdsrekord for kvinner 35 år og eldre. Ho la opp i 2004.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1991 i Tokyo: Bronsemedalje – 1,96 m, framom Beata Holub
*EM 1994 i Helsinki: Nr 4 – 1,93 m
*VM 1995 i Göteborg: Bronsemedalje – 1,99 m, bak Alina Astafei (1,99 m)
*OL 1996 i Atlanta: Bronsemedalje – 2,01 m
*VM 1997 i Aten: Sølvmedalje – 1,96 m, likt med Olga Kaliturina (1,96 m)
*VM 1999 i Sevilla: Gullmedalje – 1,99 m, framom Jelena Jelesina (1,99 m)
*OL 2000 i Sydney: Nr 5 – 1,96 m
*VM 2001 i Edmonton: Sølvmedalje – 2,00 m, bakom Hestrie Cloete (2,00 m)
*VM 2003 i Paris: Utslått i kvalifiseringa – 1,88 m
*OL 2004 i Aten: Nr 9 – 1,93 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Inha Babakowa|Inha Babakowa]]» frå ,  den 24. juli 2017.*
Guttorm Sindre

**Guttorm Sindre** (*Guthormr Sindri*) var ein norsk skald som levde på byrjinga av 900-talet.

## Liv og skaldskap
Han må ha levt på den tida då Harald Hårfagre var konge i Noreg, og etter som han gjorde dikt om slaget på Rastarkalv, må han ha døydd ein gong etter 955. Han skal ha vore av god ætt og han var mest truleg fødd i Noreg, men ein veit elles særs lite om livet til Guttorm Sindre.

Han er nemnt i Heimskringla, i soga om Harald Hårfagre og soga om Håkon den gode, og han er òg nemnt i den større soga om Olav Tryggvason
(*Ólafs saga Tryggvasonar en mesta*). I Skaldatal er han ført opp som skald hos Harald Hårfagre, Halvdan Haraldsson (Svarte) og Håkon den gode.

I soga om Harald Hårfagre (kapittel 37) er der ei skildring om korleis Guttorm Sindre greidde å forlike Harald hårfagre og sonen Halvdan svarte. Truleg var dette den same hendinga som Jorunn Skaldmøy dikta om, i diktet «Sendebit». Han skal ha gjort dikt både om Harald Hårfagre og Halvdan Svarte, men berre nokre vers av *Håkonardråpa*, om Håkon den gode, er kjent i dag. Dette diktet handlar om Håkon den gode sitt hærtog mot Danmark omkring 950, om innsettinga av Trygve Olavsson som konge i Vika, om sigrane over brorsønene (sønene etter Eirik Blodøks) i striden ved Avaldsnes omkring 953 og i slaget på Rastarkalv i 955.

## Kjelder og utfyllande opplysningar
### Notar


### Referansar

## Bakgrunnsstoff
*  
*  
* Guttorm Sindre i Norsk biografisk leksikon.
Harold Lundh

**Harold Gustav Oscar Lundh** () var ein norsk offiser og skulemann frå Kristiania.

Lundh var son til ein general. Han reiste til sjøs i 1874 og tok deretter styrmannseksamen i 1876 og skipsførareksamen året etter. Dernest vart han offiser i marinen i 1880. Frå 1883 til 1895 gjorde han teneste i den britiske marinen (Royal Navy) i Egypt og i Australia.

I 1896 busette Lundh seg i heimbyen og var lærar ved Kristiania offentlege sjømannsskule, styrar av skulen frå 1899. I denne tida var han mykje aktiv i «sjømannssamskipnader og off. nemnder om navigasjons[spørsmål].» Han var ein pådrivar for å få reist det monumentale sjømannsskulebygget på Ekeberg i Oslo.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1957