open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bardal

**Bardal** er ei bygd i Leirfjord kommune på Helgeland. Bygda ligg ved Ranfjorden, Fylkesveg 17 og riksveg 808 og har postnummer 8897.

I Bardal har det vore jektebruk sidan 1611 og handelshus (eit borgarleie) i periodar frå 1695. Bardal har i periodar sokna til Nesna, i andre periodar til Hemnes. Frå 1738 til 1918 høyrde borgarleiet til Hemnes, men den omkringliggande jorda høyrde til Nesna. Ved kongeleg resolusjon 18. oktober 1918 vart borgarleiet Bardal overført frå Hemnes sokn til Nesna sokn og prestegjeld. 

Ved kongeleg resolusjon 10. juni 1887 blei det tillatt å byggje eit kapell på Bardal der det skulle vere fire gudstenester årleg, etter kongeleg resolusjon 2. mai 1903 seks gudstenester årleg. 

Bardal høyrer no til Leirfjord kommune. Bygda har om lag 100 innbyggjarar.

## Kjelder:
* Bardalinfo 
* Terje Roghell: *Folk og slekt på Hemnesberget* Hemnes kommune 2007 ISBN 978-82-993491-7-8

## Fotnotar
William Shepherd

**William McMichael Shepherd** () er ein tidlegare amerikansk astronaut som var sjef for det første permanente mannskapet på Den internasjonale romstasjonen. Han har og reist med fleire av dei amerikanske romferjene og med det russiske romfartøyet Soyuz.

## Romferder

## Prisar og utmerkingar
* Shepherd vart tildelt «Congressional Space Medal of Honor» i 2003.
* Mottakar av NASA sin «Steve Thorne» Aviation Award».

## Bilete

fil:Crew STS-27.jpg|Mannskapet på STS-27
fil:STS-41 crew.jpg|Mannskapet på STS-41
fil:STS052-25-005.jpg|Mannskapet på STS-52 i bane
fil:ISS-Expedition 1-crew.jpg|Mannskapet på Ekspedisjon 1
fil:STS-102 crew.jpg|Mannskapene som deltok på STS-102


## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* William M. Shepherd hos National Aeronautics and Space Administration (NASA)s nettstad.
* spacefacts.de - Biographies of U.S. Astronauts: Shepherd, William McMichael
* usna.edu - WILLIAM M. SHEPHERD (CAPTAIN, USN)
Sithonía

**Sithonía** (gresk Σιθωνία) er ei halvøy og ein kommune i periferieininga Khalkidikí i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Sithonía ligg sør på den sentrale delen av Khalkidikí, med Kassándrahalvøya i vest og Áthoshalvøya i aust.

Vest for halvøya ligg Singitikóbukta og i aust Toronéobukta. Fjellet Ítamos eller Dragoundélis ligg midt på halvøya. Av stader på Sithonía ligg den antikke byen, slottet og kyrkja Ájos Athanásios i Toróni, vindmøllene i Sykiá og kyrkja frå 1500-talet i Nikíti. Pórto Koufó, er den største og tryggaste av dei naturlege hamnene i Hellas, og vert nemnd av Thoukididis som ei «heilag hamn».

Landskapet er dekt av skog, grassletter og fjell.

## Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Sithonía 
* Toróni
Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen Sithonía 12&nbsp;080&nbsp;innbyggjarar, medan kommunaleininga med same namn hadde 8&nbsp;750&nbsp;innbyggjarar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Guide til Sithonía
* Sithonía i Khalkidikí

## Kjelde
Morgenbladet

**Morgenbladet** er ei avis som kjem ut i Oslo kvar fredag. Ho har eit stadfesta nettoopplag på 15&nbsp;720. Ansvarleg redaktør er Sun Heidi Sæbø.

Avisa har som mål å vere ei ubunden røyst i den offentlege debatten og konsentrerer seg hovudsakleg rundt temaa kultur, media, politikk, kunst og litteratur. Tidlegare var avisa ei konservativ avis.

Dei viktigaste eigarane i Morgenbladet er Forlagskonsult, Fritt Ord og Dagsavisen.

## Historie
Boktrykkar Niels Wulfsberg stod bak den første utgåva av Morgenbladet, som kom ut 1. januar 1819. Ingen norske dagsaviser er eldre. Avisa kom med undertittelen «En daglig Avis af alle Slags Indhold» og vart trykka av det Wulfbergske Boktrykkeri under faktor Rasmus Hviid.

Morgenbladets første format var 20 x 20&nbsp;cm, mindre enn dagens A4-format. Sidetalet var fire. Dette formatet heldt avisa på i 17 år.

Wulfsberg utgav til tross for at enkelte krefter meinte at ein hadde nok aviser i landet. Morgenbladet utkom samtidig med aviser som Nationalbladet, Drammens Tidende, Budstikken og Rigstidende.

Utover 1820-talet vart Morgenbladet sett på som ei av dei viktigaste avisene i Noreg.

### Adolf Bredo Stabell
Morgenbladet fekk i 1831 med Adolf Bredo Stabell, som første norske avis, ein redaktør som førte ei langsiktig politisk line. Med inspirasjon fra utlandet innførte Stabell leiarartikelen. Gjennom sitt politiske ståsted og uahenighetsideal i Morgenbladet vart Stabell ein av dei fremste bidragsytarane til utforminga av den norske redaktørrollen.

### 1900-talet

Carl Joachim Hambro d.e. var Morgenbladets redaktør under og etter den første verdskrigen.

Avisa vart under den andre verdskrigen stoppa av den tyske okkupasjonsmakta i april 1943. Redaktørane Olaf Gjerløw og Fredrik Ramm vart sende i tysk fangenskap.

Etter krigen gjekk det stadig nedover med Morgenbladet.

I perioden 1963 til 1982 var Chr. Christensen (*C.C.*) redaktør i avisa.

Ein periode på 1980-talet vart avisa utgjeven av Hroar Hansen, som også stod bak Søndag Søndag. I denne perioden var Hans Geelmuyden redaktør. Etter ei tid trekte likevel Geelmuyden og det meste av redaksjonen seg etter fleire konfliktar med Hansen.

I 1993 kjøpte Truls Lie avisa, som vart omgjort til ei vekeavis.

## Ansvarlege redaktørar
*Niels Wulfsberg 1819–1821
*Rasmus Hviid 1821–1831
*Adolf Bredo Stabell 1831–1857
*Christian Friele 1857–1894
*Nils Vogt 1894–1913
*C.J. Hambro 1913–1919
*Olaf Gjærløw 1920–1940
*Olaf Gjærløw og Fredrik Ramm 1940–1941
*Rolv Werner Erichsen 1941–1943
*Olaf Gjærløw 1945–1949
*Birger Kildal 1958–1963
*Christian Christensen 1963–1982
*Sverre M. Gunnerud 1982–1984
*Odd Gisholt 1984–1985 (fungerende)
*Paul Einar Vatne 1985–1987
*Hans Geelmuyden 1987–1988
*Hroar Hansen 1988–1993
*Truls Lie 1993–2003
*Alf van der Hagen 2003–2012
*Anna Børve Jenssen 2012–2019

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Morgenbladet|Morgenbladet]]» frå ,  den 29. august 2007.*  
 
### Litteratur

# Bastiansen, Henrik G. og Dahl, Hans Fredrik : *Norsk Mediehistorie* &ndash; Universitetsforlaget &ndash; ISBN 82-15-00325-7

### På nettet:
* morgenbladet.no
* morgenbladet.no om avisens historie 

## Bakgrunnsstoff
* morgenbladet.no
Cyphochilus

**Cyphochilus** er ei billeslekt med uvanleg kvite kroppar som ein kan finne i søraust-Asia. Dei har skjold som er kvitare enn alt anna i naturen, sjølv mjølketenner og papir. 

## Fargen
**Kvitheita** i billa sin kropp kjem av av eit tynt lag gjenspeglande fotonisk stoff i skjoldet. Dette er berre fem mikrometer, og bygd opp av eit nettverk av nanoskjelprotein som er samansett heilt utan nokon form for system. Desse uordna delane har ei anna lysbryting enn lufta som omgjev dei, som gjer at dei kan spreie lyset over heile det synlege spekteret.

Ein trur at billa har utvikla kvitheita som kamuflasje, og at den finn løyn for rovdyr rundt ein lokal kvit soppart.

## Artar
* *[[Cyphochilus assamensis|C. assamensis]]*
* *[[Cyphochilus candidus|C. candidus]]*
* *[[Cyphochilus farinosus|C. farinosus]]*
* *[[Cyphochilus fruhstorferi|C. fruhstorferi]]*
* *[[Cyphochilus oberthuri|C. oberthuri]]*
* *[[Cyphochilus pygidialis|C. pygidialis]]*

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cyphochilus|Cyphochilus]]» frå ,  den 29. august 2007.*  
 
* BBC News
* Physicsworld.com 
* Illustrert Vitenskap 
* The University of Exeter
Rolf

**Rolf** eller **Rolv** er eit mannsnamn som har opphav i det germanske namnet *Hrolf*, ei innsnevring av *Hrodwulf*, som er sett saman av orda *hrod* ('berømt') og *wulf* ('ulv'). På norrønt finn ein namnet som *Hrólfr*. Namnet er i slekt med Rudolf.

Rolf har namnedag i Noreg og Sverige den 27. august.

## Namneberarar
*Gange-Rolv (ca 860&ndash;932), norsk viking og (ifølge Snorre) hertug av Normandie
*Statsråd Rolf Jacobsen (1865-1942)
*Rolf Nevanlinna (1895&ndash;1980), finsk matematikar
*Rolf Jacobsen (1907&ndash;1994), norsk forfattar
*Rolf Myklebust (1908&ndash;1990), norsk fiolinist og NRK-mann
*Rolv Ryssdal (1914&ndash;1998), norsk høgsterettsdommar
*Rolf Harlew Jenssen (1916&ndash;2008), norsk arkitekt
*Rolf Hansen (1920&ndash;2006), norsk politikar (Ap)
*Rolf Harris (f. 1930), australsk artist og kunstnar
*Rolf Just Nilsen (1931&ndash;1981), norsk skodespelar
*Rolf Aamot (f. 1934), norsk kunstnar
*Rolv Wesenlund (1936&ndash;2013), norsk artist, kjent for rolla som «Marve Fleksnes»
*Rolf Bendiksen (f. 1938), norsk politikar (Ap)
*Rolf Myhre (f. 1939), norsk politikar (KrF)
*Rolf Sagen (f. 1940), norsk forfattar
*Rolf Groven (f. 1943), norsk kunstmålar
*Rolf Theil (f. 1946), norsk språkforskar
*Rolf Reikvam (f. 1948), norsk politikar (SV)
*Rolf Larsen (1948&ndash;2002), norsk politikar
*Rolv Kristen Øygard (f. 1953), ordførar i Skjåk
*Rolf Løvland (f. 1955), norsk komponist
*Rolf Steffensen (f. 1958), ordførar i Hamarøy
*Rolf Jonas Hurlen (f. 1959), ordførar i Nesset
*Rolf Sanne-Gundersen (f. 1965), distriktsredaktør i NRK
*Rolf Kjøde (f. 1959), generalsekretær i Normisjon
*Rolf Teigen (f. 1972), norsk fotballspelar

## I stadnamn

* Rolvsøy, tidlegare kommune i Østfold, no ein del av Fredrikstad. Her ligg Rolvsøy kyrkje
* Rolvsøy i Finnmark, øy i Måsøy kommune
* Rolvsfjorden i Lofoten
Elvar i Hellas

Dette er ei liste over elvar i Hellas.

## [[Egearhavet]]
* Évros (Maritsa)
** Árdas (Arda)
* Néstos (Mesta)
** Despátis (Dospat)
* Strýmonas (Struma)
* Axiós (Vardar)
* Aliákmonas 
* Piniós (Thessalía)
** Titarísios
* Sperkhiós
* Kifisós (Viotía)
* Kifisós (Attikí)

## [[Det joniske havet]]
* Akhérontas

### [[Ártabukta]]
* Loúros
* Árakhthos

### [[Pátrabukta]] nord
* Akhelóos
** Mégdovas
** Agrafiótis
** Granitsiótis
* Évinos

### [[Korintbukta]]
* Mórnos
* Elissónas
* Kriós
* Asopós, Korinthía
* Sýthas
* Zakholítikos
* Selinoúndas
* Volinéos

### Pátrabukta sør
* Platanéiko
* Sélemnos
* Kháradros
* Mílikhos
* Glávkos
* Píros
** Tythévs
* Lárissos

### [[Kyparissíabukta]]
* Piniós
* Alfiós
** Kládeos 
** Erýmanthos
** Ládonas
*** Aroánios
*** Ládonassjøen
** Loúsios
* Néda

### [[Messiníabukta]]
* Pámisos

### [[Lakoníabukta]]
* Evrótas 
** Inoús 
*** Górjylos

## [[Adriahavet]]
* Aóos (Vjosë) 
** Voidomátis
MS «Granvin»

**M/S «Granvin»** er ein fjordbåt bygd i Bergen av A/S Mjellem & Karlsen i 1931 og gjekk i rutefart for Hardanger Sunnhordlandske Dampskibsselskap fram til 1968, men leigd inn att av HSD og fortsette å gå i lokalrutefart i Hardanger fram til ruta vart nedlagd i 1987. Skipet fekk status som verneverdig fartøy av riksantikvaren i 1995 og er eigd av Veteranskipslaget Fjordabåten. 27. oktober 2011 vart skipe freda av Riksantikvaren. 

## MS «Granvin»

Skipet vart levert frå AS Mjellem & Karlsen i Bergen (byggenr. 63) i mars 1931 og vart nytta i lokalrutefart for HSD i Hardanger. Somrane 1931-1934 gjekk ho òg i turistruta Norheimsund-Eidfjord-Ulvik. 21. februar 1933 var «Granvin» var på veg i rute frå Hardanger til Bergen då ho gjekk på grunn på Tjuvaholmen nord for Øystese og sokk. Ho vart heva av bergingsbåt «Herkules» og reparert. Sommaren 1935 vart turistruta overtatt av den nye HSD-båten «Eidfjord».

Under den tyske invasjonen av Noreg den 9. april 1940 gjekk «Granvin» i rute i Indre Hardanger. Ho vart rekvirert som troppetransport for norske soldatar saman med «Eidfjord» og «Hordaland» som var i same område. 24. april 1940 frakta «Granvin» og «Eidfjord» norske soldatar frå Kinsarvik til Granvin, då fem tyske motortorpedobåtar gjekk til åtak på dei norske styrkane i «Eidfjord» var teken som tysk krigsbytte, medan «Granvin» rakk å kome seg ut før sjølve angrepet. Ho fortsette i rutefart.

I 1968 vart ho seld til Olav Linga i Folkedal og leigd attende av HSD og fortsette i lokalruta Granvin-Ulvik. Same året vart ho noko ombygd og fekk større lasterom. Masta vart òg flytta framover og ho fekk ny straumlinjeforma skorstein. Ein ny motor vart sett inn. I 1987 vart ruta lagt ned og «Granvin» gjekk i opplag.

I mars 1988 vart skipet seld til Veteranskipslaget Fjordabåten i Bergen for å bevarast som veteranbåt. Ho vart delvis restaurert. Masta vart flytta attende og ny skorstein lik den originale vart montert. Ho vart nytta til turar i sommarhalvåret. I 1995 fekk ho status som verneverdig fartøy av Riksantikvaren og 27. oktober 2011 vart ho freda. 

## Kjelder
* Skipet.no

## Bakgrunnsstoff
* Arkivverket om forliset i 1933 
*
Leirpoll

**Leirpoll** er ein stad i Fjaler kommune  i Sunnfjord i Vestland fylke. Staden blir kalla **Pollen** i dagleg tale. Han ligg på sørvestsida av Flekkefjorden, langs Riksveg 607. Tunet ligg 20 moh. 

### Namnet
Tidlegare namneformer har vore:
* Polden
* Leerpold
* Lerpold

Namnet kjem av gammalnorsk «pollr». Poll er ei vik med smalt innlaup. I den sterke norskdomperioden i mellomkrigstida tok ein til å skrive gardsnamnet og etternamnet Leirpoll.

### Litt gardssoge
Den fyrste busitjaren som er nemnd etter 1742 er Hans Ellingsen.

Jeremias Klementson, Rivedal kjøpte garden i 1850. Han kom frå Rivedal. Han tok etternamnet Lerpold.

## Kjelder
* Pollen i Norske Gaardnavne

## Fotnotar
Eva Knardahl

**Eva Knardahl Freiwald** () var ein norsk klassisk pianist.

Knardahl var elev hjå Mary Barratt Due og Ivar Jonsen og debuterte i Universitetets aula i 1939 som solist med Oslo Filharmoniske Orkester. Ho spela på dei fleste kontinenta og i 15 år var ho pianist ved Minneapolis Symphony Orchestra. I 1967 kom Knardahl attende til Noreg og vart godt motteken av det norske publikumet. Det store talentet hennar vekte begeistring og ho vart ein av dei største personlegdomane i norsk musikkliv. Knardahl var heller ikkje redd for å gjera utradisjonelle ting. Ho spela mellom anna på Molde Jazzfestival, spela saman med *[[Vazelina Bilopphøggers]]* og *[[Stabekk]] janitsjarorkester* og ho spela inn ei plate saman med Ola Snortheim og Morgan Lindstrøm i folk-elektronica-gruppa *Langsomt Mot Nord* (Westrweg, 1988). 

I mai 1995 vart Eva Knardahl ramma av hjarteslag og vart lam i venstre side av lekamen. På trass av dette kjempa ho seg attende til pianokrakken og hadde alt året etter fleire konsertar både inn- og utland 

Eva Knardahl døydde på Nordseterhjemmet i Oslo, 79 år gamal.

## Prisar og utmerkingar
* 1979 Riddar 1. klasse av Den Kongelige Norske St. Olavs Orden, for fortjenstfullt kunstnerisk virke
* Tildelt Kritikerprisen (1968)
* Tildelt ein pris av Norsk kulturråd (1977)
* Lindemanprisen 1980
* Gammleng-prisen 1982 (klassisk)
* Vinnar av Spellemannprisen 1982 i klassen klassisk musikk/samtidsmusikk for albumet *Norwegian Music For the Piano*
* Utnemnd til den fyrste professoren i kammermusikk ved Norges Musikkhøgskole (1984)
* Vinnar av Spellemannprisen 1986 i klassen klassisk musikk/samtidsmusikk for albumet *[[Edward Grieg|Grieg]] sonater for fiolin/klaver og cello/klaver* (med Arve Tellefsen, Aage Kvalbein og Jens Harald Bratlie)
* Utnemnd til æresmedlem Nasjonalballetten (1995)
Akhelóos

**Akhelóos** (gresk Αχελώος), òg kalla *Achelous* eller *Acheloos*, er ei elv vest i Hellas. Ho er 217 km lang og den nest lengste elva innanfor Hellas etter Aliákmonas. Elva danna i antikken grensa mellom Akarnania og Aitolia. Akhelóos munnar ut i Det joniske havet. Elveguden i gresk mytologi, Akhelous, er kalla opp etter elva. 

Elva har i dag sitt utspring i periferieininga Tríkala ved Lákmos i Píndosfjella i ei høgd på om lag 2&nbsp;000 m. Ei av dei første sideelvane hennar er Aspropótamos, som tyder «kvit elv». Elva renn langs grensa til periferieininga Árta, som òg er grensa til periferien Ípiros. Ho renn vidare langs grensa mellom Kardítsa i aust og Etoloakarnanía i vest, og nokre kilometer nedanfor med Evrytanía i aust. Ho renn ut Kremastásjøen, det største reservoaret i Hellas. Dit renn òg mellom anna sideelvane Agrafiótis og Mégdovas. Elva går vidare vest for Panetolikófjella, og vest for Agrínio renn ho ut i eit myrområde der ho vert kryssa av ei 2 km lang bru på E55. Elva munnar ut i Det joniske havet og delvis ut i Pátrabukta via Mesolóngilagunen vest for Mesolóngi.

Tidlegare namn på elva var *Thoas*, *Thestios* og *Axenos*.

## Oppdemming
I 1960-åra starta konstruksjonen av demningar langs Akhelóos. Kremastádemninga stod ferdig i 1967 og skapte den største kunstige innsjøen i landet. I 1969 var Kastrákidemninga, noko lenger ned i elveløpet, ferdig, og Kastrákisjøen vart til. Vidare nedover vart Strátosdemninga bygd på grensa mellom Etoloakarnanía og Evrytanía. Han stod ferdig i 1989. Reservoara vert nytta til produksjon av vasskraft og gjev straum til vestlege og sentrale område av Hellas. 

Ei fjerde demning er bygd ved Mesokhóra høgare opp i elveløpet. Føremålet har vore å overføre vatn frå Akhelóos i tunell gjennom Píndosfjella til Thessalía for å vatne landbruksområde der. Demninga står ferdig, men er så langt ikkje teke i bruk. Prosjektete er stoppa av miljøomsyn.

## Stader langs elva
Frå toppen og nedover: 
* Miléa
* Ajía Paraskeví
* Polynéri
* Agrínio
* Fragouleíka
* Etolikó

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Acheloos|Acheloos]]» frå ,  den 7. september 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* http://www.water-technology.net/projects/acheloos
* https://web.archive.org/web/20040319093358/http://www.geocities.com/sjogurka/akheloos.html
* ecoguide.gr om Akhelóos
Aegospotami

**Aegospotami ** eller **Aegospotamos** er ei lita elv i Tyrkia som munnar ut i Hellespont, nordaust for Sestos. Ved munningen stod det eit avgjerande slag i 405 fvt. der Lysander øydela atenarane sin flåte og enda peloponnesarkrigen.

Ein bystat med same namn, som ein har funne på myntar frå 400- og 500-talet, og sjølve elva låg i det antikke Thrakia i Khersonese.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aegospotami|Aegospotami]]» frå ,  den 29. august 2007.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;
Hoppekreps

**Hoppekreps** eller **copepodar** er ei gruppe små krepsdyr som finst i havet og i dei fleste ferskvassmiljø. Dei fleste artane er bentiske, men mange lever òg som plankton og utgjer ein vesentleg del av dyra i planktonet. Somme artar kan òg påtreffast i fuktige miljø på land eller som parasittar på fisk.

Ut frå biomasse og tal på individ kan hoppekreps seiast å vera den mest dominerande dyregruppa på jorda. Det er klassifisert omkring 14&nbsp;000 artar til no, men det verkelege talet på artar er sannsynlegvis langt høgare.

## Kjenneteikn
Dei fleste hoppekreps er mellom 0,5 og 5 mm lange, men kan i kalde farvatn nå lengder på opptil ein cm. Parasittiske artar kan bli endå større: *Lernaeocera branchialis*, som lever i gjellene til torsk, kan bli heile 3 cm lang. 

Som andre krepsdyr har copepodane eit pansra eksoskjelett, men sidan dei er så små er dette som oftast gjennomsiktig i likskap med resten av kroppen. Hoppekreps har tåreforma kropp med lange antenner på over 17 ledd, og mange artar er einøygde.

## Økologi
Ulike planktoniske hoppekreps-artar er særs viktige for så godt som alle marine økosystem som finst. Dei er særs dominerande som planktondyr, og er såleis viktig føde for små fisk, kval, sjøfugl, kril med meir. Dei er òg viktige organismar i karbonkrinsløpet; djuphavet får viktige karbontilskot frå søkkande hoppekrepsskal og -ekskrement.

Parasittiske artar hoppekreps er særs økonomisk skadeleg for fiskeri- og oppdrettsnæringa. Mellom anna høyrer den berykta lakselusa til gruppa.

## Bakgrunnsstoff
* Database over planktoniske hoppekreps, på engelsk eller fransk
Severin Eskeland (1880-1964)

**Lars Severin Eskeland** () var ein norsk lærar, forfattar, journalist og politikar. Han var særleg kjend som folketalar og for sine lærebøker og ordbøker.

Severin Eskeland var far til Ivar Eskeland, og yngre bror til Lars Eskeland. Han var fødd på Stord i Hordaland og døydde same staden.

## Liv og gjerning
Eskeland kom tidleg med i kulturelt og praktisk opplysningsarbeid. Han heldt foredrag og skreiv avisartiklar allereie medan han var gymnaselev. I tida 1896-98 var han journalist i *[[Den 17de Mai]]*. Seinare var han styrar i bladtiltaket *[[For Bygd og By]]* i perioden 1915-19, og styrar av tidsskriftet *[[Den 7de Juni]]* i 1929-30.

Eskeland avla lærareksamen i 1900. Tre år seinare vart han student, studerte norsk og historie ved universitetet i Oslo. Frå 1905 arbeidde han som vikar på lærarskule, i 1908 vart tilsett lærar i Levanger. 1915 vart han lærar i Kristiansand. Eskeland var så rektor ved Stord lærarskule frå 1917 til 1950, med unnatak for 1941-45 då han var avsett av nazistyret. I lærarskulen fann han ei rik arbeidsmark for sin poetiske givnad.

Arbeidet for ein norskare og heimslegare språkkultur la Eskeland stor vekt på. Seigaste vinna med målskiftet i skulen var å skaffe lærebøker. Eskeland skreiv difor fleire lærebøker, best kjend var *Reglar og rettleidingar i norsk målbruk* (1904). Dette verket kom i mange utgåver. Saman med ulike andre forfattarar skreiv han lærebøker i fysikk, gammalnorsk (1910, i samarbeid med Lars Knutson Liestøl) og trebandsverket *Lærebok i heimssoge* (1922-26, saman med Arne Bergsgård). Han og broren Lars stod bak *Lesebok for ungdomsskulen* (=folkehøgskulen) som kom i 1912.

Eskeland stod for ei rekke omsetjingar frå andre språk, så som gammalnorsk, tysk, engelsk og fransk. Han var kjend for si stilistiske evne, og hans vare sans for folkeleg ordleggjingsmåte kjem til sin fulle rett i desse verka. Han skreiv elles biografiar om Rasmus Løland (1910), Thomas von Westen (1923), Lenin (1929) og Thomas More (1944).

### Tillitsverv
Eskeland var nestformann i Noregs Mållag 1915-18, og formann i Norsk Måldyrkingslag 1947-50.

Han var ordførar i Stord 1935-40.

## Utgjevingar
(utval)
;Eigne verk
* *Lærebok i gamalnorsk* (Knut Liestøl), 1910
* *Lesebok for ungdomsskulen* (med Lars Eskeland), 1912
* *Tristam og Isond. Ein roman um elskhug etter gamle kjildur*, 1913
* *Soga um millomalderen og den nye tidi*, 1926
* *Vladimir Lenin. Ei stridssoga*, 1929
* *Kongens tenar – men Guds fyrst. Soga um Thomas More*, 1944
* *Det Hardanger–Sunnhordlandske Dampskipsselskap 75 år 1880–1955*, Bergen 1955

;Omsetjingar
* *Soga um Eirik Raude. Gamalnorsk grunntekst og nynorsk umsetjing,* 1907
* F. R. Chateaubriand: *Atala,* 1908
* H.B. Stowe: *Hytta hans farbror Tom,* 1908
* F. Reuter: *Bygdaliv*, 2 bd., 1910
* *Soga um Ragnar Lodbrok og sønene hans. Med Kraake-kvædet. Gamalnorsk grunntekst og nynorsk umsetjing*, 1914

## Kjelder

* ''Norsk Allkunnebok, IV. Bandet''. 1952.
Agrafiótis

**Agrafiótis** (gresk Αγραφιώτης) er ei elv som renn gjennom periferieininga Evrytanía i Hellas. Elva har fått namn etter området Ágrafa. Ho har sitt utspring i fjella nord i periferieininga og renn gjennom dalar med jordbruksland og skogar av furu og gran. Ho renn vest for Ágrafa og aust for Paleokatoúnas før ho når Tripótamo. Her renn elva saman med Akhelóos i Kremastásjøen, som vart bygd i 1967 og som er det største i reservoaret i landet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Agrafiotis|Agrafiotis]]» frå ,  den 30. august 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

* Agrafiótis på gtp.gr
Zevsstatuen i Olympia

**Zevsstatuen** i Olympia er eit av dei sju underverka i antikken. Statuen vart laga av den klassiske skulptøren Fidias rundt år 435 f.Kr., og vart reist i Zevstempelet i Olympia. 

Statuen var rundt 12 meter høg, laga av elfenbein og dekt av gull, og viste Zevs sitjande på ei trone.  Geografen Strabo merka seg at «om Zevs hadde reist seg opp hadde han stanga gjennom taket». I høgre handa til Zevs var der ein liten statue av Nike, sigersgudinna, og i venstre handa eit skinande septer med ei sitjande ørn. På hovudet hadde han ein olivenkrans. Han hadde sandalar og kappe av gull, og kleda hans var inngravert med dyr og liljer. Trona var dekorert med gull, edelsteinar, elfenbein og ibenholt.

Korleis statuen vart øydelagd er omstridd. Enkelte meiner at han forsvann med tempelet på 400-talet, medan andre meiner at han vart flytta til Konstantinopel, der han vart øydelagd i ein storbrann i Lauseion (Schobel 1965). 

Kanskje den største oppdaginga i samband med statuen kom i 1958 då ein grov ut verkstaden til Fidias. Dette var staden han lagde statuen på. Dermed har arkeologar kunne gjenskape metodane han nytta for å lage Zevsstatuen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Statue of Zeus at Olympia|Statue of Zeus at Olympia]]» frå ,  den 30. august 2007.*
Alfiós

**Alfiós** (gresk skrift *Αλφειός*), òg kalla **Alpheus**, **Alpheios**, **Alfeiós**, er ei elv på Peloponnes i Hellas. Ho har sitt utspring i Megalópoli i periferieininga Arkadía. Elva renn forbi Olympia og munnar ut i Det joniske havet i Ilía nær Pýrgos. Elva renn gjennom periferieiningane Arkadía og Ilía og er den lengste elva på Peloponnes med ei lengd på 110 km. 

Elva har kjelde nær Voúrvoura sentralt i Arkadía, og renn så mellom Leondári og Megalópoli i ein skogkledd dal. Ho renn sør for Karýtena, nord for Andrítsena og i om lag 15-20 km dannar ho prefekturgresna mellom Ilía og Arkadía. Ho renn seinare framom Olympia og gjennom Ilía resten av lengda hennar før ho munnar ut i Det joniske havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alfeios River|Alfeios River]]» frå ,  den 30. august 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Alfiós på acradia.ceid.upatras.gr 
* Alfiós på miagric.gr 
* arcadians.gr
Árakhthos

**Árakhthos** (gresk Άραχθος) er ei elv aust i Ípiros i Hellas, som renn frå Píndosfjella søraust for Métsovo i periferieininga Ioánnina nær grensa til periferieininga Tríkala og gjennom fleire landsbyar som Ellinikó. Ho renn inn i periferieininga Árta og ut i Árakhthossjøen, som er eit reservoar på om lag 20 km² for å hindre flaum og som gjev vatn til det meste av Ípiros. Nær demninga ligg byen Péta. Det historiske landemerket Ártabrua, laga av stein, går over elva. Elva renn ut på ei lita slette og inn i eit område med grassletter og myrer, omringa av gardar før ho munnar ut i Ártabukta sør for Árta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arachthos River|Arachthos River]]» frå ,  den 30. august 2007.*

## Bakgrunnsstoff
* Árakhthos på gtp.gr
* Bilete av elva
* Bilete av Árakthossjøen
Aroánios

**Aroánios** (gresk Αροάνιος) er ei elv som renn vest i periferieininga Akhaía i Hellas. Ho er ei av sideelvane til Ládonas.

Elva har sitt utspring ved Aroánia og etter berre 25 km munnar ho ut i Ládonas. Av sideelvar finn ein Lagáda (Λαγκάδα) og Khalíki (Χαλίκι). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aroanios|Aroanios]]» frå ,  den 30. august 2007.*
Asopos

**Asopos**, latinsk namneform **Asopus**, var ein elvegud i gresk mytologi. Han var son av Okeanos og Tethys.

Han var gift med najaden Metope og i lag fekk dei to sonar, Pelasgos og Ismenos, i tillegg til tolv døtrer; Korkyra, Salamis, Aigina, Peirene, Kleone, Thebe, Tanagra, Thespeia, Asopis, Sinope, Ornia og Khalkis.

Asopos si dotter Aigina vart kidnappa av Zevs. 

## Elvane
Asopos er òg namnet på fleire elvar i Hellas og Tyrkia.

#Asopós i Viotía, som har sitt utspring ved fjellet Kitherónas og som renn ut i Évripossundet. Slaget ved Plataea vart utkjempa på breidda av elva. I antikken markerte ho grensa mellom Theben (Thíva) og Plataea. 
#Asopós i Korinthía renn gjennom Sikyóna og ut i Korintbukta nær Sikyóna. 
#Asopós i Thessalía har sitt utspring ved Íti og munnar ut i Maliábukta. 
#Asopos i Thrakis nær Thermopylae er nemnd av Herodotos (7.199, 216&ndash;17).
#Asopos i Frygia som renn i hop med Lykos nær Laodikea i Lykos i Tyrkia.
Vrýkhon

**Vrýkhon** (gresk Βρύχων, moderne form Βρύχωνας *Vrýkhonas*) er eller var namnet på to små elvar i Hellas. Ei av dei renn frå fjellet Pílio i Magnisía i Thessalía og ut i Pagastikósbukta. Ho har hatt dette namnet sidan antikken og ei bru over elva vert rekna som den eldste brua i Hellas av armert betong, konstruert for ei jernbanelinje i 1885. 

Den andre elva skal ha vore på Sithoníahalvøya i Khalkidikí, nær Pallene.

Ifølgje antikk mytologi var elveguden med same namn ein alliert av gigantane i krigen deira mot gudane, som i følgje enkelte kjelder fann stad ved Pallene. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brychon|Brychon]]» frå ,  den 30. august 2007.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Bygginga av Vrýkhonasbrua 
* Heraklides, *Descriptio Graeciae*, fragm. 2, sect. 7.
* Hesykhios av Alexandria, *Lexicon*.
* Lykofron, *Alexandra*, l. 1405-08.
Kifisós

**Kifisós** (gresk Κηφισός), òg skrive *Kephissós* eller *Kefisus*, er namnet på fleire elvar i Hellas:

* Kifisós i Viotía har sitt utspring i Fokída og renn gjennom nordlege område av Viotía og ut i Kopaídasjøen.
* Kifisós i Attikí er ei elv i Attikí som renn over den atenske sletta. 
* Kifisós i Elevsína er ei anna elv i Attika som renn over den eleusinianske sletta. Pausanias (1.38.4) hevdar at denne har større vassføring enn den Kifisós som renn over den atenske sletta. 
* Kifisós i Argolída er ei sideelv til Inakhos. I følgje Pausanias (2.15.5) skal elvane Inakhos, Kefissos og Asterion avgjorde kven av Poseidon og Hera som skulle eige Argos. Dei valde Hera og dermed tørka Poseidon landet omkring slik at elvane som rann der fekk lite vatn og tørka opp om sommaren. 
* Kifisós i Salamína.
* Kifisós i Korint, ei tidlegare elv som Pausanias (2.20.6) sa vart øydelagd av Poseidon, men som ein framleis kan høyre renne under jorda ved heilagdomen for Kifisos i Korinth. 

Kifisos var òg ein mann som vart omvandla til eit sjømonster av Apollon. Han var far til Melaina, Kleodora og Korykia, Dei korykianske nymfene.
Kifisós i Attikí

**Kifisós** (gresk Κηφισός), òg skrive *Kephissos* eller *Kefisus*,  er ei elv som renn over den atenske sletta i Attikí i Hellas.

Elva ligg i den vestlege delen av dalen, og i dag ligg det meste av elva langs motorvegen frå Aten mot Thessaloníki, og aust for fjella Párnitha og Egáleo. Elva munnar ut i Saroniabukta. 

Fire bruer over elva vart rivne ned i 1995 for å byggje breiare bruer. Arbeidet tok 8 år, mellom anna fordi kraftig regn og flaum gjorde skadar på arbeidet som var gjort og vaska med seg ein sementbil. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cephissus (Athenian plain)|Cephissus (Athenian plain)]]» frå ,  den 31. august 2007.*
Kifisós i Viotía

**Kifisós** (gresk Κηφισός), òg skrive *Kephissos* eller *Kefisus*, er ei elv i periferieininga Viotía i Hellas. Ho har utspring ved Liléa i nærleiken av Delfí i Fokída og renn så gjennom Viotía. Tidlegare munna Kifisós ut i Kopaídasjøen, men etter at denne vart tørrlagd, endar elva i Ylíkisjøen. I eldre tider vart elva òg kalla Mavronéri.
Kháradros

**Kháradros** (gresk Χάραδρος) eller **Haradros** er ei elv nordvest i sentrale område av periferieininga Akhaía.

Elva har sitt utspring i Panakhaikófjella og renn gjennom Río og Pátra og munnar ut i Korintbukta. Elva tørkar som regel opp om sommaren. 

I antikken trudde gjetarar at sauer som drakk vatn frå elva berre fekk vêrar. Då venetianarane styrte over området kalla dei elva *Velevítsio* (Βελεβίτσιο, Bel vizio) som gav namn til landsbyen Velvítsi.

## Stader langs elva
* Káto Kastrísti
* Áno Kastrítsi
* Velvítsi
* Kastellókambos
* Pátra
* Proástio, ein del av Pátra.

## Kjelder

* Den greske utgåva av artikkelen.
Dospat

**Dospat** (bulgarsk Доспатска река, *Dospatska reka*; gresk Δεσπάτης, *Despátis*) er ei elv vest i Rodopifjella og den viktigaste sideelva til Mesta (Néstos).

Ho har sitt utspring i Bulgaria nær den 1&nbsp;600 m høge toppen Rozov Vraj og renn søraustover mot Dospatreservoaret. Etter dette snur ho sørvestover og held fram mot sør før ho munnar ut i Néstos i Hellas, like sør for landegrensa. Elva har eit nedslagsfelt på 633,5 km².
Eléa

**Eléa** (gresk Ελαία) eller **Elaia** var det antikke namnet på ei lita elv i Viotía i Hellas. Ho hadde sitt utspring i Dílosfjella og munna ut i den no tømde Kopaídasjøen nær tempelet Apollon Tegyraios.

## Kjelder
* Hazlitt, Classical Gazetteer, "Elaea"
* Richard Talbert, Barrington Atlas of the Greek and Roman World, (ISBN 0-691-03169-X), p. 55
Elissónas

**Elissónas** (gresk Ελισσώνας) er ei elv som renn gjennom periferieininga&nbsp;Korinthía nordaust på Peloponnes i Hellas.

Elva renn ut på den store sletta i Korinthía ved byane Sikyóna og Kiáto. Ho munnar ut i Korintbukta nær stranda og hamna i Kiáto.

## Stader langs elva
* Kiáto

## Kjelde
Enipevs

**Enipevs** var ein elvegud i gresk mytologi, son av Okeanos og Tethys.

Kvinna Tyro var forelska i Enipevs, men ho var gift med mannen Krethevs. Ho følgde etter Enipevs, som avviste ho. Poseidon var full av lyst på Tyro og ein dag kledde han seg ut som Enipevs. Etter møtte deira fødde ho tvillingbrørne Pelias og Nelevs. 

Elva Enipevs ligg i Thessalía og var ein nøkkelfaktor i slaget ved Farsalos.

## Kjelde
Evrótas

**Evrótas** (gresk Ευρώτας) eller *Eurotas* er ei elv på Peloponnes sør i Hellas. Elva har sitt utspring i Taýjetosfjella og er 82 km lang. Ho renn gjennom byen Spárti og munnar ut i Lakoníabukta. Gjennom historia har ho vore ei transportåre for spartanarane og eit alternativ til hamna deira ved Jýthio.

Evrótas flauma over i 1999 og 2005 som øydela bygningar, køyretøy og appelsin- og olivenlundar, dei fleste av desse i byen Élos. Totalt vart 170 km² med land øydelagd i 2005.

## Kjelde
Évinos

**Évinos** (gresk Εύηνος), òg kalla *Evenus* eller *Evenos*, er ei elv i Etoloakarnanía i Hellas. Ho er 92 km lang og har sitt utspring i fjella nær grensa mellom prefektura Etoloakarnanía, Fthiótida, Evrytanía og Fokída i Vardoúsiafjella. Elva renn i dag gjennom Évinossjøen, som er eit reservoar på om lag 10 km² og som la ein landsby under vatn. Vidare renn ho gjennom ein skogkledd dal og så inn eit folkesett område, før ho munnar ut i Pátrabukta νær Kryonéri aust for elva Akhelóos og Mesolóngilagunen.

## I mytologien
Elva vart nemnd av Homer og var kjend i antikken. Kongen Evenos drukna i elva då han jaga etter Idas, som hadde teke dottera hans, prinsesse Marpessa. Kentauren Nessos bar reisande over Evenos på ryggen sin mot betaling. Då han bar Deianeira, kona til Herakles over elva, forgreip han seg på ho og Herakles skaut han. Dette er byrjinga på soga om Nessos si skjorte.

## Stader nær elva

*Plátanos
*Análypsi
*Evinokhóri
*Galatás

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Evinos|Evinos]]» frå ,  den 31. august 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Évinos på gtp.gr
Struves funksjon

**Struves funksjon** er oppkalla etter den estiskefødte astronomen Otto Wilhelm von Struve.

Struves funksjon H_{\nu}(z), av orden \nu er definert som  

:H_{\nu}(z)= \frac{2 (\frac{1}{2}z)^{\nu}}{\Gamma( \nu+   \frac{1}{2}) \Gamma(\frac{1}{2})} \int_0^1 (1-t^2)^{\nu - \frac{1}{2}} \sin(zt)dt

:= \frac{2 (\frac{1}{2}z)^{\nu}}{\Gamma( \nu+ \frac{1}{2}) \Gamma(\frac{1}{2})} \int_0^{\frac{1}{2}\pi} \sin(z \cos(\theta)) \sin^{2\nu}(\theta)d\theta,

der \Gamma(z) er Gammafunksjonen, når \operatorname{Re}(\nu)>-1/2.

## Praktisk bruk
Stuves funksjon er nytta innan akustikk, optikk, hydrodynamikk, osb. Til dømes vert Stuves funksjon av 1. orden nytta for å rekna ut strålingsimpedansen til eit stempel plassert i ein uendelg stor baffel . I praktisk bruk vert funksjonen ofte rekkeutvikla. Nokre av desse tilnærma metodane er numerisk ustabile og det er stor interesse for å finna fram til numerisk stabile tilnærmingar, sjå til dømes . 

## Referansar


## Sjå òg
* Bessel-funksjon
* Bessel-Clifford-funksjon
* Hankeltransform
Hovet

**Hovet** (lokalt kalla *Høvet*) er ei bygd i Austre Hol, aust for Hallingskarvet i Hol kommune i Viken. Hovet er eige sokn og skolekrins, og er eit gamalt jordbruksområde, der det har vore mykje fedrift og storfehald. Målføret i Hovet er halling. Hovsfjorden ligg aust (sør) i Hovet. Frå gamalt av er austre delen av Hovet omtalt som sør, mens den vestre delen er omtalt som nord.

Hovet har namnet sitt etter eit gamalt gudehov, og Lars Reinton reknar det som sannsynleg at noko av den eldste busetnaden i Hol er knytt til denne kultstaden. Om Hovet ein gong var hovudgard i bygda, er denne garden for lengst borte, men nemninga *Hovvaldet* lever att som nemning på den sentrale gardskrinsen i bygda. 

Geografisk vert Hovet rekna frå Kvammen der det er ei innsnevring i dalen mellom Hovet og Holet. Der dalen snevrar seg inn att, går Hovet naturleg over i Sudndalen. Vidare inn med Strandevatn ligg Raggsteindalen. Den gamle ferdslevegen over fjellet til Aurlandsdalen gjekk gjennom bygda. Før Bergensbanen vart lagt, var dette rekna som hovuddalføret i øvre Hallingdal.

Folk frå Hovet vert kalla høveringar.

## Fotogalleri

Old houses in Hovet.jpg|Ein gard i Hovet
Hovet.jpg|Haustmotiv
Hovet in winter.jpg|Vintermotiv
Hovet, Autumn.jpg|Vegen i Hovet
Hovsfjorden, Hovet.jpg|Hovsfjorden 
Hovet, Church.jpg|Hovet kyrkje


## Bakgrunnsstoff
Holet

**Holet** er frå gamalt av nemninga på bygdesenteret i Austre Hol i Hol kommune i Buskerud. Namnet *Hol* er historisk knytt til denne staden, og holingane har frå gamalt av nytta omgrepet *Nordi Hole`* når dei talar om denne delen av kommunen. 

Holet ligg langs Holsfjorden, og vert rekna frå Hagafoss og Hol kyrkje, nord til Kvammen. I bygdesenteret Hol ligg kommunehuset, Holet skule og Hol aldersheim. Hol gamle kyrkje, Tingstugu og Prestestugu er å finne ikkje langt frå kommunehuset. 

Hol var opphavleg eit gardsnamn, knytt til ei norrøn nemning som tyder «liten bakke» (Hól). Det er ikkje godt å seie kvar denne garden låg, men han har truleg vore skild i gardane Nerol og Sindrol alt i tidleg historisk tid. Gardane Nerol og Søndrol finst den dag i dag. Namnet lever att i kommunenamnet og i nemninga Holet.
Namnet Hol

**Hol** eller **Hoel** er eit norsk gardsnamn frå norrøn tid. Gardane med dette namnet skriv seg truleg frå jernalderen, og vart rydd og bygde før rikssamlinga. 

Namnet *Hol* skriv seg frå norrønt *Hóll*, som tyder ein låg jordhaug, oftast ein låg rund bakketopp (Leiv Heggstad). Det finst att i ei rekkje stadnamn, mellom dei Hol kommune og Hole i Buskerud, og andre stader i landet. Storgarden Hoel på Nes i Ringsaker er eit anna døme. Elles finst namnet òg i samansetningane Nerol og Sindrol (nørdre og søre Hol) i Hallingdal.
Pleyel

**Pleyel** er ein fransk pianoprodusent, stifta i 1807 i Paris av Ignace Pleyel. Son hans, pianisten Camille Pleyel, tok over leiinga av føretaket i 1824.

I perioden september 1923 til august 1927 utgav føretaket det musikalske tidsskriftet *[[Revue Pleyel]]*, som kom ut ein gong i månaden. 

I 2000 vart Pleyel overteke av Manufacture française de pianos, som òg eig Érard og Gaveau. På grunn av sterk konkurranse frå asiatiske produsentar har sistnemnte føretak lagt ned produksjonen ved hovudfabrikken i Alès, som vart opna i 1973, for å flytta produksjonen til Saint-Denis. Føretaket planla ein reduksjon i produksjonen for å konsentrera seg om det øvste segmentet av marknaden.

## Sjå òg
* Salle Pleyel
* Pleyelkrysset

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Pleyel|Pleyel]]» frå ,  den 31. august 2007 k.*  
 
### Referansar


## Bakgrunnsstoff
*
Bösendorfer

**Bösendorfer** er ein austerriksk klaverprodusent som no er eigd av Yamaha. Instrumenta deira er kostbare, men kjende for ein særmerkt klang. Bösendorfer er også kjend for å også laga klaver med 92 eller 97 tangentar, mot dei vanlege 88.

Selskapet blei stifta i Wien den 25. juli 1828 av Ignaz Bösendorfer. Det blei del av amerikanske Jasper Corporation, seinare Kimball International, i 1966. Bösendorfer kom tilbake på austerrikske hender i 2002, då det blei kjøpt av BAWAG PSK Gruppe, men blei seld vidare til Yamaha 20. desember 2007.

Kjende pianistar innan ulike sjangrar som Oscar Peterson (jazz), Victor Borge (humorist), Leif Ove Andsnes (klassisk) og Tori Amos (alternativ rock) har føretrekt instrument frå Bösendorfer. Den Norske Opera bruker tre mellomstore flygel derfrå.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Bösendorfer|Bösendorfer]]» frå ,  den 10. mai 2010.*  
 
*Våre leverandører  ved aspheim.no

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Bösendorfer
Pleyelkrysset

**Pleyelkrysset** i Saint-Denis i Frankrike, i strøket Saint-Denis-sletta, ligg i nærleiken av Saint-Ouen.

Krysset har fått namn etter pianoprodusenten Pleyel, som tidlegare hadde ein fabrikk på denne staden. I dag er Pleyelkrysset midtpunktet i eit foretningsstrøk.

## Infrastrukturen dominerer
Pleyelkrysset har hatt metrosamband til Paris heilt frå 1952; stasjonen heiter sjølvsagt *Carrefour Pleyel* (Pleyelkrysset). 

Fleire store motorvegar, som RN 14 og RN 410, og A86 møtest i Pleyelkrysset og trafikkauken har ført til store problem for området. I 2000 vart krysset ombyggd for å redusera trafikkproblema, men resultatet er omstridt, både hjå innbyggarane i området og mellom trafikantane. 

Eit framlegg for å betra miljøet går ut på å bygga ei stor «bru» over den nordgåande jarnbanejinja, med plass til eit bustadområde, for å binda saman eit område som er isolert av jarnbaelinja med resten av Saint-Denis-sletta.

## Sjå òg
* Saint-Denis-sletta

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Carrefour Pleyel|Carrefour Pleyel]]» frå ,  den 31. august 2007.*
Monaco Grand Prix

**Monaco Grand Prix** er eit kjent gateløp innan Formel 1. Det går føre seg på avstengde vegar i Monte Carlo i fyrstedømet Monaco og er den einaste bana i Formel 1 der utøvarane køyrer gjennom ein tunnel.

## Vinnarar
* Mellom 1929 og 1937, i 1948 og i 1952 var ikkje løpet ein del av Formel 1 verdsmeisterskapet.

## Bakgrunnsstoff
* formula1.com - Grand Prix de Monaco
* Chicane F1 - Monaco GP
* ACM - Automoble Club de Monaco
Glávkos

**Glávkos** (gresk Γλαύκος) er ei elv i Hellas. Det første vasskraftverket i landet vart bygd ved denne elva, og i dag er kraftverket eit offentleg museum. Elva renn mellom anna like sør for Pátra i Akhaía, den tredje største byen i Hellas. 

## Kjelde
Granitsiótis

**Granitsiótis** (gresk Γρανιτσιώτης) er ei elv nordvest i periferieininga Evrytanía i Hellas.
 
## Bakgrunnsstoff
* Granítsa Evrytanías
Bistritsa

**Bistritsa** kan vere: 

* Bistritsa, slavisk namn på elva Aliákmonas i Hellas
* Bistritsa i Bitola, tidlegare kommune, no innlemma i kommunen Bitola i Nord-Makedonia
* Bistritsa i Dupnitsa, landsby i kommunen Dupnitsa i provinsen Kjustendil i Bulgaria
* Bistritsa i Sofia, landsby i kommunen Sofia i byprovinsen Sofia i Bulgaria
Aliákmonas

**Aliákmonas** (moderne gresk Αλιάκμονας, attisk Ἁλιάκμων *Haliákmōn*, jonisk *Aliákmōn*, sørslavisk Бистрица *Bistritsa*, tyrkisk *İnce Karasu*) er den lengste elva i Hellas med ei lengd på 322 km. Det offisielle namnet på elva er i dag Aliákmonas, men andre namn som Haliakmon, Haliacmon eller Aliakmon vert òg stundom nytta.

Elva har utspring nord i Píndosfjella nord i Hellas ved grensa til Albania og renn søraustover, og seinare nordaustover gjennom periferiane Vest- og Sentral-Makedonía og så ut i Kastoriásjøen. Vidare renn ho gjennom eit reservoar før ho munnar ut i Thermaikósbukta i Egearhavet. Ho gjev vatn til eit stort område og er svært viktig for jordbruket i regionen. Elva dannar den vestlege delen av deltaet til Axiós (Vardar). Elva renn gjennom periferieiningane Kastoriá, Grevená, Kozáni, Imathía og Piería.

Aliákmonas renn gjennom Kastoriá, Neápoli, vest for Siátista, inn i periferieininga Grevená og aust for Grevená. Vidare renn ho sør for Kozáni og ut i reservoaret Polýfytos, som er 20 km langt og om lag 4-5 km breitt. Frå her renn elva søraust for Eaní og gjennom fleire gjel, så søraust for Véria, nord for Ejínio og nordaust for Methóni.

I antikken kalla Klaudios Ptolemaios fjellkjeda der elva har sitt utspring (nord i Píndos) for *Canalovii*. I følgje Julius Cæsar var Aliákmonas grensa mellom Makedonia og Thessalía. I den øvre leia gjekk ho søraustover gjennom Elimiotis, som ho gav vatn til, og så nordaustover der ho danna grensa mellom Piería, Eordaea og Imathía. På Herodotos si tid hadde visstnok Aliákmonas elva Loudías som sideelv og mottok då vatn frå Pellasjøen, men ei endring i leia til Loudías gjer at ho i dag renn direkte ut i Egearhavet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Haliacmon|Haliacmon]]» frå ,  den 1. september.*
Kládeos

**Kládeos** (gresk Κλάδεος, latinsk *Cladeus*) er namnet på ei elv som renn gjennom Olympia i Hellas og som munnar ut i elva Alfiós. Ho er kalla opp elveguden Kladeos i gresk mytologi, ein av sønene til Okeanos og Tethys.

I den mykenske perioden brukte elva å oversvømme området, noko ho heldt fram med gjennom mellomalderen og fram til dei tyske utgravingane av Olympia i 1875. I dag er Olympia verna mot flaum. 

**Kládeos** er òg ein busetnad i periferieininga Ilía.
## Kjelde
Kriós

**Kriós** (gresk Κριός) er ei lita elv i periferieininga Akhaía i Hellas. Ho har sitt utspring ved fjellet Aroánia (Khelmós) nær Perithóri. Elva renn mellom anna gjennom den antikke byen Fellói og landsbyane Sýnevro, Óasi, Kasáneva og den mykenske akropolisen Aigeira (Egíra). Elva munnar ut i Korintbukta nær Egíra. 

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til Egíra

## Kjelde
Ládonas

**Ládonas** (gresk Λάδωνας), òg kalla *Ladon*, er ei elv i Hellas. Ho har utspring i Arkadía, vest for Trípoli og er ei av sideelvane til Alfiós, som munnar ut i Det joniske havet.

Elvar i Hellas vart personifisert i gresk mytologi. Ei av døtrene til Ladon var Dafne, som Apollon følgde etter. Ho bad om hjelp frå elveguden Peneos, og han omforma ho til eit laurbærtre. Ei anna dotter, nymfa Metope gifta seg med elveguden Asopos.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ladon River|Ladon River]]» frå , den 1. september 2007.*
Lárissos

**Lárissos** (gresk Λάρισσος) eller *Larisos*, eldre namn *Riolitiko*, er ei elv som renn vest i periferieininga Akhaía i Hellas. 

Ho har sitt utspring i Skóllisfjella og renn forbi Mataránga, Riólos, Kagádi, Apideónas og Láppa. Ho munnar ut i Pátrabukta i Det joniske havet.

I antikken danna ho delar av grensa mellom Akhaía og Ilía. Nær elva ligg dei antikke byane Dyme (Dými) og Lárisa. I følgje gresk mytologi drakk Herakles av vatnet i elva og tok det med seg for å vaske dei egeiske stallane. 

Elva har gjeve namn til den tidlegare kommunen Lárissos. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Larissos (river)|Larissos (river)]]» frå ,  den 1. september 2007.*
Loúsios

**Loúsios** (gresk Λούσιος) eller *Loussios* er ei elv og ein ravine vest i Arkadía, frå Karýtena til Dimitsána i Hellas. Elva har sitt utspring nær Lykokhóri og renn gjennom Loúsiosravinen. Elva er strid og renn raskt. Ho munnar ut i Alfiós 2,5 km nordvest for Karýtena og sør for Atsíkholos.

Loúsios renn gjennom ein ravine som er om lag 15 km lang frå nord til sør og om lag 2 km brei. Ravinen er eit populært turistmål for fotturistar. Ved enden av ravinen ligg byen Dimitsána, og i ved byrjinga ligg den antikke byen Gortys med tempelet Asklepios. Mykje av ravinen er dekt av skog. 

På dagar med regn er det farleg å reise gjennom ravinen og dette er i tillegg forbode. 

## Næraste stader

* Lykokhóri
* Dimitsána
* Stemnítsa
* Górtyna
* Atsíkholos
* Ellinikó

## Kjelde
Erik Tysse

**Erik Tysse** () er ein norsk kappgjengar. Han har vunne 25 NM-gull og motteke 6 kongepokalar. I 2006- og 2007-sesongen var han mellom dei ti fremste i dei store internasjonale meisterskapane. Den beste internasjonale plasseringa hans er femteplassen på 50 km under VM i friidrett i Osaka i 2007. I 2007 sesongen vart Tysse og nummer to samanlagt i IAAF Race Walking Challenge. I 2010 vart han teken for doping og utestengt frå idretten i to år. 

Tysse er yngre bror til Kjersti Tysse Plätzer og han vert trena av svogeren sin, Stephan Plätzer. Han tevlar for Norna-Salhus og bur på Søfteland.

## Dopingsak
Den 20. juli 2010 blei det kjent at Erik Tysse hadde gjeve positiv dopingprøve på stoffet CERA, eit tredjegenerasjons EPO-stoff. Prøven var teken av Det internasjonale friidrettsforbundet under ei tevling i San Giovanni i Italia 1. mai 2010. Domsutvalet i Norges idrettsforbund fann han skuldig og gav han to års utestenging frå idretten. Sjølv hevda Erik Tysse at han ikkje hadde brukt preparatet, og anka saka til den internasjonale skiljedomstolen for idretten (CAS). Der vart alle ankepunkt Tysse og ekspertane hans hadde fullstendig attendevist og dei vann ikkje fram på noko punkt. Dommen på to års utestenging var rettskraftig. Utestengingstida tok slutt den 7. juli 2012. Dette var akkurat i tide til at kappgjengarmiljøet på Os/skyldfolka hans vann å arrangere ei uttakigstevling slik at han kunne nå å oppfylle kravet til uttak til OL i London. Fyrste dagen han hadde lov til å delta i tevlingar att, 8. juli, kvalifiserte Erik Tysse seg til OL. Olympiatoppen tok han så ut til OL i London, men denne avgjerda var omstridt. Tysse deltok her på 20 kilometer kappgang, og enda på ein 14. plass.

## Plasseringar

## Kjelder
* IAAF profil for Erik Tysse
* VM-profil på nettstaden til Norges fri-idrettsforbund

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* CAS 2011/A/2353 Erik Tysse v. Norwegian Athletics Federation & International Association of Athletics Federations  - Domspapir frå CAS i dopingsaka