National Gallery

**National Gallery**, det britiske nasjonalgalleriet, er eit nasjonalt kunstgalleri som ligg på Trafalgar Square i London i Storbritannia. Det blei grunnlagt i 1824 og har ei samling på over 2300 måleri frå midten av 1200-talet fram til 1900.

## Om galleriet
Galleriet er ein nullprofittorganisasjon som ikkje er registrrert hos eller underlagt kontrollen til Charity Commission for England and Wales, sidan det fell under kontrollen til det britiske departementet for kultur, media og sport. Samlingane til galleriet tilhøyrer innbyggjarane i Storbritannia. Tilgang til hovudsamlinga er gratis, medan ein tek inngangspengar for visse spesialutstillingar.

I motsetning til liknande kunstmuseum på det europeiske fastlandet, blei ikkje National Gallery oppretta for å nasjonalisera ei eksisterande kunstsamling som tilhøyrde dei kongelege eller eit fyrstehus. Det blei til då den britiske regjeringa kjøpte 38 måleri frå John Julius Angerstein sine arvingar i 1824. Angerstein var ein forsikringsmeklar og kunstmesén. Etter dette kjøpet blei samlingane til museet hovudsakleg forma av dei første direktørane det hadde, der den best kjent er sir Charles Lock Eastlake, og av private gåver som til saman utgjer to tredelar av samlingane. Storleiken på den totale samlinga er liten samanlikna med mange europeiske nasjonalgalleri, men ho er encyklopedisk i utstrekkinga si; dei fleste betydelege utviklingar i kunsten til vesten «frå Giotto til Cézanne» er representerte med viktige verk. Tidlegare blei det sagt at dette nasjonalgalleriet var blant dei få som hadde alle verka sine fast utstilt, men dette er ikkje lenger tilfellet.

Den noverande bygningen er den tredje som husar kunsten til galleriet. Han blei utforma av William Wilkins i tidsrommet 1832-1838. Berre fasaden som er vend mot Trafalgar Square er stort sett uforandra sidan bygningen blei oppført, medan resten av han er blitt utvida stykke for stykke i løpet av åra nasjonalgalleriet har eksistert. Wilkins-bygningen er ofte blitt kritisert som estetiske ufullkommen og å vera for liten, noko som førte til at Tate Gallery for britisk kunst blei skipa i 1897. Sainsbury-fløya, ei utviding mot vest er teikna av arkitektane Robert Venturi og Denise Scott Brown, er eit kjent døme på postmodernistisk arkitektur i Storbritannia.

## Høgdepunkt i samlingane

### Liste over høgdepunkt

* Paolo Uccello: *Slaget ved San Romano*
* Piero della Francesca:  *Jesu dåp*
* Jan van Eyck: *Arnolfini-portrettet*
* Sandro Botticelli: *Venus og Mars*
* Leonardo da Vinci: *Madonna i grotta*
* Rafael: *Portrett av pave Julius II*, *La Madonna dei garofani*
* Titian: *Bacchus og Ariadne*,  *Aktaions død*
* Hans Holbein den yngre: *Ambassadørane*
* Caravaggio: *Gutt biten av ei øgle*, *Måltidet i Emmaus*, *Salome med hovudet til Johannes døyparen*
* Peter Paul Rubens: *Le Chapeau de Paille*, *Paris' dom* (to versjonar),
* Diego Velázquez: *Venus og spegelen*
* Anton van Dyck:  *Portrett av Karl I til hest*
* Rembrandt: *Belsazars gjestebud*, to sjølvportrett
* Canaletto: *Ein regatta på Grand Canal*
* William Hogarth: *Marriage à-la-Mode*
* Thomas Gainsborough: *Mr and Mrs Andrews*
* Joseph Wright of Derby: *Eit eksperiment med ein fugl i luftpumpen*
* J.M.W. Turner: Rain, Steam and Speed
* John Constable: *The Hay Wain*
* Paul Cézanne:  *Les Grandes Beigneuses* 
* Claude Monet:  *Vannliljedammen*,  *Themsen nedanfor Westminster*
* Pierre-Auguste Renoir:  *Paraplyane*
* Georges Seurat:  *Badestad ved Asnières*
* Vincent van Gogh: *Solsikker*, *Van Goghs stol*,  *Kveiteåker med sypressar*

### Galleri

; *Høgdepunkt*

Fil:Rembrandt-Belsazar.jpg|Rembrandt, *Belshazzars gjestebod* (1635).
Fil:Jan Vermeer van Delft 024.jpg|Johannes Vermeer - *Ung kvinne ved eit virginal* (1670-1672).
Fil:Anthonis van Dyck - Equestrian Portrait of Charles I - National Gallery, London.jpg|Anthony van Dyck, *Ryttarbilde av Karl I* (1637-1638).
Fil:Samson and Delilah by Rubens.jpg|Peter Paul Rubens, *Samson og Delilah* (1609-10).
Fil:The Nativity with God the Father and the Holy Ghost.jpg|Giambattista Pittoni - *Den heilage familien med Gud fader og den heilage anden* (1740)
Fil:Seurat bathers.png|Georges Seurat, *Badarar ved Asnières* (1884).
Fil:Vincent Willem van Gogh 127.jpg|Vincent van Gogh, *Solsikker* (1888).
Fil:Titian - Diana and Actaeon - 1556-1559.jpg|Titian,  *Diana og Actaeon* (1556), eigd i felleskap med National Gallery of Scotland.
Fil:Hans_Holbein_the_Younger_-_The_Ambassadors_-_Google_Art_Project.jpg|Hans Holbein den yngre,  *Ambassadørane* (*1533*).
Fil:Leonardo da Vinci - Virgin of the Rocks (National Gallery London).png|Leonardo då Vinci - *Madonna ved klippene* (1495-1508).
Fil:Michelangelo Buonarroti 045.jpg|Michelangelo, *Gravlegginga* (1500-1501).
Fil:Raphael Madonna of the Pinks.jpg|Rafael, *La Madonna dei Garofani* (1506-07).
Fil:Diego Velázquez - Rokeby Venus.jpg|Diego Velázquez, *[[Rokeby-Venus]]* (1647-51).


; *Nederlandsk måleri*

Fil:Young Man with a Skull, Frans Hals, National Gallery, London.jpg|Frans Hals, *Ungdom med hovudskalle*, ca. (1626-1628)
Fil:Rembrandt baadster.jpg|Rembrandt, *Badande kvinne i ein bekk*, (1655)
Fil:Cuyp, Aelbert - Peasants and Cattle by the River Merwede.jpg|Aelbert Cuyp - *Bømnder og storfe ved elva Merwede* (1658-60)
Fil:Pieter de Hooch - The Courtyard of a House in Delft.jpg|Pieter de Hooch - *Bakgarden til eit hus i Delft* (1658)
Fil:61016Portrait of Jacob Trip.jpg|Rembrandt, *Portrett av Jacob Trip*, (1661)
Fil:Jan Steen - Skittles Players Outside an Inn.jpg|Jan Steen - *Skittlespelarar ved eit vertshus* (1660-3)
Fil:Rembrandt - Self-Portrait - WGA19224.jpg|Rembrandt, *Sjølvportrett*, (1669)
Fil:Johannes Vermeer - Zittende Klavecimbelspeelster (1673-1675).jpg|Johannes Vermeer - *Ung kvinne som sit ved eit birginal* (1670-2)
Fil:Meindert Hobbema 001.jpg|Meyndert Hobbema - *Avenyen ved Middelharnis* (1689)


; *Engelsk måleri*

Fil:William Hogarth 038.jpg|William Hogarth - *[[Marriage à-la-mode av Hogarth|Marriage à-la-mode]]* (1743)
Fil:Gainsborough-Andrews.jpg|Thomas Gainsborough - *[[Mr and Mrs Andrews]]* (1750)
Fil:George Stubbs 003.jpg|George Stubbs, *Lady and Gentleman in a Carriage*, (1787)
Fil:George Augustus Eliott, 1st Baron Heathfield - by Joshua Reynolds - Project Gutenberg eText 19009.jpg|Joshua Reynolds, *[[George Augustus Eliott, 1st Baron Heathfield|Lord Heathfield]]* (1788)
Fil:Constables The Hay Wain.png|John Constable - *[[The Hay Wain]]* (1821)
Fil:Constable - The Cornfield.jpg|John Constable - *[[The Cornfield]]* (1826)
Fil:Turner, J. M. W. - The Fighting Téméraire tugged to her last Berth to be broken.jpg|J. M. W. Turner - *[[The Fighting Temeraire]]* (1839)
Fil:Rain Steam and Speed the Great Western Railway.jpg|J. M. W. Turner - Rain, Steam and Speed - The Great Western Railway (1844)


; *Flamsk måleri*

Fil:Portrait of a Man in a Turban (Jan van Eyck) without frame.jpg|Jan van Eyck - Portrett av ein mann (Sjølvportrett?, 1433)
Fil:Van Eyck - Arnolfini Portrait.jpg|Jan van Eyck - *Arnolfiniportrettet* (1434)
Fil:Hugo van der Goes - Virgin and Child NG 3066.jpg|Follower of Hugo van der Goes - *Madonna og barn*, ca. 1485
Fil:Pieter Bruegel the Elder - The Adoration of the Kings - WGA3461.jpg|Pieter Bruegel den eldre, *Dei tilbedande kongane* (1564)
Fil:Anthonis van Dyck 005.jpg|Anthony van Dyck - *Keisar Theodosius blir forboden frå domkyrkja i Milano av heilage Ambrosius* (1619-20)
Fil:Rubens - Judgement of Paris.jpg|Peter Paul Rubens - Dommen til Paris (1632-5)
Fil:Peter Paul Rubens - The Judgment of Paris - WGA20307.jpg|Peter Paul Rubens - Dommen til Paris (1632-5)
Fil:TENIERS the Younger, David - Peasants at Archery (1645).jpg|David Teniers den yngre - *Bogeskytande bønder* (1645)


; *Fransk måleri*

Fil:Nicolas Poussin 004.jpg|Nicolas Poussin - *Bacchanalsk feiring før ein termin* (1632-3)
Fil:Cardinal Richelieu (Champaigne).jpg|Philippe de Champaigne - *[[Cardinal de Richelieu]]* (1633-40)
Fil:Claude Lorrain 007.jpg|Claude Lorrain - *Hamn der heilage Ursula legg ut* (1641)
Fil:Edgar Germain Hilaire Degas 044.jpg|Edgar Degas, Miss La La at the Cirque Fernando, (1879)
Fil:Autoportrait avec un papier peint vert-olive, par Paul Cézanne.jpg|Paul Cézanne, *Sjølvportrett*, (1881)
Fil:Pierre-Auguste Renoir 122.jpg|Pierre-Auguste Renoir - *Paraplyane* (1883)
Fil:Claude Monet, The Water-Lily Pond (National Gallery, London).jpg|Claude Monet, *Vassliljedammen*, (1899)


; *Tysk måleri*

Fil:Albrecht Dürer - Portrait of Dürer's Father at 70.jpg|Albrecht Dürer, *Portrett av far til Dürer som 70-åring* (1497)
Fil:Albrecht Altdorfer - Landschaft mit einem Steg.jpg|Albrecht Altdorfer, *Landscape with Path*, ca. 1516
Fil:Holbein-erasmus.jpg|Hans Holbein den yngre, *Portrett av [[Desiderius Erasmus|Erasmus av Rotterdam]]*, (1523)
Fil:Lucas Cranach d.Ä. - Amor beklagt sich bei Venus (National Gallery, London).jpg|Lucas Cranach den eldre, *Cupid klagar til Venus* (1525)
Fil:Adam Elsheimer - St Paul at Malta - WGA7504.jpg|Adam Elsheimer, Heilage Paul på Malta, ca. (1600)
Fil:Caspar David Friedrich - Winterlandschaft (London).jpg|Caspar David Friedrich, *Vinterlandskap* (1811)
Fil:Julius Schnorr von Carolsfeld- Ruth im Feld des Boaz.jpg|Julius Schnorr von Carolsfeld, *Ruth i åkeren til Boaz* (1828)


; *Italiensk måleri*

Fil:San Romano Battle (Paolo Uccello, London) 01.jpg|Paolo Uccello - *Slaget ved San Romano* (1438-40)
Fil:Venus and Mars.jpg|Sandro Botticelli - *Venus og Mars* (1485)
Fil:MICHELANGELO - Manchester Madonna.JPG|Michelangelo - *Madonna og barn med heilage Johannes og englar* (*[[Manchester-Madonna]]*) (1497)
Fil:Leonardo - St. Anne cartoon-alternative-downsampled.jpg|Leonardo da Vinci - *Madonna og barn med heilage Anna og Johannes døyparen* (1499-1500)
Fil:Giovanni_Bellini,_portrait_of_Doge_Leonardo_Loredan.jpg|Giovanni Bellini - *Doge Leonardo Loredan* (1501-4)
Fil:Pope_Julius_II.jpg|Raphael - *Portrett av Julius II* (1511)
Fil:Titian Bacchus and Ariadne.jpg|Tizian - *Bacchus og Ariadne* (1520-23)
Fil:The Family of Darius before Alexander by Paolo Veronese 1570.jpg|Paolo Veronese - *Familien til Darius framfor Alexander* (1565-70)
Fil:Jacopo Tintoretto 011.jpg|Tintoretto - *The Origin of the Milky Way* (1575)
Fil:Caravaggio.emmaus.750pix.jpg|Michelangelo Merisi da Caravaggio - *Måltidet i Emmaus* (1601)
Fil:Canaletto - The Stonemason's Yard.jpg|Canaletto - *Steinhoggarverkstaden* (1726-30)
Fil:TIEPOLO - An Allegory with Venus and Time.png|Giovanni Battista Tiepolo - *Allegori med Venus og Tida* (1754-8)


; *Spansk måleri*

Fil:El Greco 016.jpg|El Greco, *Kristus driv pengevekslarane frå tempelet* (1600)
Fil:Francisco de Zurbarán - Cup of Water and a Rose on a Silver Plate - WGA26060.jpg|Francisco de Zurbarán, *Vasskopp og rose på eit sølvfat*, ca. (1630)
Fil:Cristo en casa de Marta y María, by Diego Velázquez.jpg|Diego Velázquez, *Kristus i huset til Marta og Maria* (1618)
Fil:Francisco de Zurbarán 009.jpg|Francisco Zurbarán, *Heilage Frans i meditasjon (1639) over Marta og Maria* (1618)
Fil:Bartolomé Esteban Perez Murillo 003.jpg|Bartolomé Esteban Murillo, *Dei himmelske og jordiske treeiningane* (*The Pedroso Murillo*, 1675-82)
Fil:El hechizado por fuerza, por Goya.jpg|Francisco Goya, *Lykta til Djevelen* (1797-1798)
Fil:Doña Isabel Cobos de Porc by Francisco Goya.jpg|Francisco Goya, *Doña Isabel de Porcel* (1805)
Fil:Duke of Wellington 2.jpg|Francisco Goya, *Portrett av hertugen av Wellington*, 1812–14


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:National Gallery|National Gallery]]» frå ,  den 20. mars 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*