open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Inga Lærum Liebich

**Inga Lærum Liebich** (), også kjend som **Inga Lærum Liebig**, var ein norsk komponist, dirigent, korleiar og musikklærar. I 1917 var ho med å skipa Norsk Komponistforening.

## Biografi
Inga Lærum var dotter av kjøpmannen Johan Lærum (1830–1906) og tyske Antonie Hansen (1839–1920). Ho lærte å spele piano av , og studerte komposisjon med Christian Sinding. Seinare studerte ho piano og musikkteori hos Otto Winter-Hjelm. Ho studerte i Roma, London og Milano. I London møtte ho den USA-amerikanske pianisten og musikkpedagogen Rudolf Liebich, som ho seinare blei gift med. Ho debuterte som komponist ved ein musikkfest i Kristiania i 1887 der ein av komposisjonane hennar blei framført av Christiania Theater sitt orkester. Ho framførte sine eigne komposisjonar i konsert fyrste gongen den 11. oktober 1892.

Med attestar frå Grieg og Svendsen søkte Lærum Schäffers legat for vidare utdanning innan instrumentasjon og komposisjon, men blei ikke tildelt dette. Ho gifta seg med Rudolf Liebich (også skrive Liebig) og forlet så Noreg. Ho budde i Burlington i USA, der ho var korleiar og dirigent ved den katolske kyrkja i nesten fem år. Seinare flytta ho til Berlin, der verka hennar blei framførte i konsert. Ho flytta tilbake til Christiania før 1917, då ho var med å skipa Norsk Komponistforening. Tilbake i Noreg var ho korinstruktør ved .

Verka til Lærum Liebich omfattar i hovudsak songar, pianomusikk og kormusikk. Ho gav ut 21 songar, 15 klaverstykke og ein romanse for fiolin og klaver.

Lærum Liebich døydde 15. september 1936 og er gravlagd på Vestre gravlund.

## Kjelder

  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Inga Lærum Liebich|Inga Lærum Liebich]]» frå , den 30. mars 2024.*
Sara Marielle Gaup Beaska

**Sara Marielle Gaup Beaska** () er ein norsk-samisk musikar, songar og joikar opphavleg frå Kautokeino. Ho er både ein formidlar og ein fornyar av samiske musikktradisjonar. Gaup driv med samisk kunsthandverk og blir sett på som ei viktig røyst for samisk miljø- og rettskamp.

## Karriere
I 2004 deltok Gaup Beaska i Sámi Grand Prix med joiken «Lena Sunná». Same året lanserte ho bandet Adjágas saman med . Både Gaup og Somby song og joika i bandet som spelte på scener over heile verda. Dei opptredde blant anna under Vinter-OL 2010 i Vancouver i 2010, varma opp for Madrugada i Oslo Spektrum og vann Sami Awards pris for levande samtidsmusikk i 2012. Bandet blei oppløyst i 2014.

På same tid som Adjágas blei oppløyst, annonserte Gaup Beaska at ho og bassisten og vokalisten  hadde skipa bandet . Arvvas er eit nordsamisk ord som betyr å jobbe frå hjartet, å ha energi, og bandet leverer musikk i skjeringspunktet mellom joik og americana. 

I 2017 deltok Gaup Beaska i NRK-serien *,* der ho var coach for Elisabeth Andreassen som skulle lære seg å joike.

Gaup Beaska hadde ei sentral rolle i den samiske alliansen under protestane i Standing Rock i USA i 2016.

## Priser og utmerkingar
I 2002 blei Gaup Beaska kåra til Årets unge kunstnar for Riddu Riđđu-festivalen i 2002. I 2018 blei ho tildelt musikkprisen Áillohaš under Sámi Grand Prix.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sara Marielle Gaup Beaska|Sara Marielle Gaup Beaska]]» frå , den 30. mars 2024.*
Kate Raworth

**Kate Raworth** () er ein engelsk økonom og forfattar. Ho er opphavskvinna til , ein økonomisk modell som både tek omsyn til behova til menneske og tolegrensene til planeten. Raworth er tilknytta Oxford University Environmental Change Institute som , og professor ved Amsterdam University of Applied Sciences. 

## Liv og virke
Raworth er utdanna ved Universitetet i Oxford, og blei inspirert av Andrew Graham, ein økonom som var tidleg ute med å leggje meir vekt på reelle forhold enn økonomiske modellar.

Frå 1994 til 1997 jobba Raworth på Zanzibar for . Frå 1997 til 2001 jobba ho med å skrive SN sin Developement Programme’s . Frå 2002 til 2013 jobba ho i velgjerdsorganisasjonen Oxfam.

I 2017 gav Raworth ut boka *Doughnut Economics – Seven ways to think like a 21<sup>st</sup> century economist*, der ho presenterer smultringmodellen. Boka har blitt omsett til over 20 språk.

I 2019 bidrog Raworth til å stifte DEAL (Doughnut Economics action lab), for å gjere det enklare å dele verktøy for akademikarar, organisasjonar og andre som jobbar for å setje ideane frå boka om smultringøkonomi ut i praksis.

I 2021 blei Raworth medlem av WHO sitt Council on the Economics of Health for All, som blir leia av .

## Illustrasjonar og animasjonar

Kate Raworth er spesielt oppteken av visuell kommunikasjon. Ho argumenterer for at dei enkle figurane i økonomifaget, for eksempel kurva som viser tilbod og etterspurnad, er medverkande til den store innverknaden til økonomifaget i samfunnet. Difor legg ho mykje arbeid i visuell framstilling av alternative idear og poeng. 

Raworth har også laga animasjonsfilmar om smultringøkonomi, og ein dokkefilm («puppet rap battle») om omgrepet «*».

== Privatliv ==
Raworth bur i [[Oxford]]. Ho er gift med forfattaren og filosofen .

==Prisar og utmerkingar==
*[[Æresdoktorgrad]] ved Business School Lausanne, 2017
*Kurt Rothschild Preis 2019
*Æresdoktorgrad ved , 2021
*Æresdoktorgrad ved [[University of York]], 2022

==Kjelder==


**Denne artikkelen bygger på «Kate Raworth» frå , den 30. mars 2024.''

## Bakgrunnsstoff
*Heimesida til Kate Raworth
*Doughnut economics action lab
*TED talk April 2018
Ida Blom

**Ida Clara Blom** () var ein dansk-norsk historikar og professor i  ved Universitetet i Bergen.

## Utdanning og virke
Blom var fødd og oppvaksen i Danmark og flytta til Noreg i 1954. Ho blei uteksaminert ved Universitetet i Bergen i 1961 og disputerte ved samm institusjon i 1972 med avhandlinga *Kampen om Eirik Raudes land*. Forskinga hennar omfatta politisk og sosial historie på 1800- og 1900-talet, med vekt på kvinnehistorie. Vidare var Blom involvert i samanliknande forsking på internasjonalt nivå med omsyn til statleg velferdshistorie og historia til nasjonalstatane.

Blom var tilsett ved Historisk fakultet ved UiB frå 1962 til ho gjekk av med pensjon. I 1985 blei ho den fyrste norske professoren i kvinnehistorie, og dessuten styreleiar for det humanistiske kvinneforskingssenteret ved UiB.

## Verv og utmerkingar
I 1993 blei Blom medlem av Det norske Videnskaps-Akademi, og i 1996 blei ho utnemnd til æresdoktor ved Københavns Universitet og dessutan utanlandsk medlem av Kungl. Vitterhets Historie och Antikvitetsakademien i Sverige. Ida Blom blei saman med Sølvi Sogner tildelt  i 2000 for *Med kjønnsperspektiv på norsk historie* (CAF, 1999). I 2006 blei ho æresmedlem i . Ho mottok Gina Krog-prisen i 2009. Ida Blom var også kommandør av St. Olavs Orden.

Blom hadde gjennom åra fleire internasjonale verv: Ho var medlem av UNESCO-kommisjonen i perioden 1983–1992, var ein av grunnleggjarane av og dessuten president for  frå 1987 til 1995, sat i redaksjonsråda for fleire internasjonale fagtidsskrift og var hovudredaktør og medforfattar for Cappelens kvinnehistorie, som fekk Brageprisen i 1993.

I september 2008 blei Universitetet i Bergen sitt bygg Allégaten 34 døypt *Ida Bloms hus*. Huset blir delt av  og Senter for vitskapsteori.

## Bibliografi
* 1972 *Kampen om Eirik Raudes land* (dr.avh.)
* 1980 *Barnebegrensning – synd eller sunn fornuft?*
* 1983 *Kjønnsroller og likestilling* 
* 1988 *«Den haarde dyst»: Fødsler og fødselshjelp gjennom 150 år*
* 1992 og 1993 *Cappelens kvinnehistorie bind 1 – 3*. Redaktør og medforfatter
* 1994 *Det er forskjell på folk – nå som før*
* 1998 *Feberens ville rose. Tre omsorgssystemer i tuberkulosearbeidet 1900 – 1960*
* 2012 *Medicine, morality and political culture. Legislation on venereal disease in five Northern European countries, c.1870-c.1995*
Ei lang rekkje artiklar i norske og internasjonale fagtidsskrift.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ida Blom|Ida Blom]]» frå , den 30. mars 2024.*
Ida Flodin

**Ida Emilia Basilier Flodin Aavatsmark** () var ein finskfødd, norsk songar. 

Flodin tilhøyrde ei finlandssvensk embetsmannsslekt som dotter av bokhalderen  (1828–1921) og kona hans Fanny Virginia Basilier (1842–1897). Ho var niese av operasongerinna Ida Basilier-Magelssen (1846–1928), som var gift med  (1835–1910), redaktør i *[[Aftenposten]]*, og kusina til teaterskodespelaren og songeren Aja Basilier-Magelssen, som var gift med journalisten og forfattaren Øvre Richter Frich. Ida Flodin var sopran, og song ved blant andre  og Eldorado Theater i Kristiania (Oslo) før ho slutta seg til svenske ensemble frå midten av 1890-åra.

Flodin gifta seg med den norske yrkesoffiseren og venstrepolitikaren Ivar Aavatsmark (1864–1947) i  i Helsingfors i 1898. Ivar og Ida Aavatsmark fekk seks born saman, der fem av dei vaks opp. Dottera Fanny Aavatsmark (gift MacTaggart) var journalist og var busett nesten heile sitt vaksne liv i Skottland.

Ekteparet Aavatsmark er gravlagd i ei familiegrav på Vestre gravlund i Oslo.

## Kjelder

  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ida Flodin|Ida Flodin]]» frå , den 30. mars 2024.*
Ida Basilier-Magelssen

**Ida Mathilda Basilier-Magelssen** () var ein norsk-finsk operasongar (sopran) av svensk opphav. 

## Liv og virke
### Bakgrunn
Ida Basilier var dotter av Carl Frederik Basilier og Gustafva Mathilda Garvolin, syster av Fanny Virginia Basilier, og dimed også tante til Ida Emilia Basilier Flodin (gift med Ivar Aavatsmark). Ida Basilier-Magelssen tok avgangseksamen ved pikeskulen i Uleåborg i 1862. 

Basilier-Magelssen studerte song i Helsingfors under  i 1867, ved  under professor  i 1867-1870 og i St. Petersburg under .

### Karriere
Basilier-Magelssen konsertdebuterte i Helsingfors 4. juni 1868. I åra 1870–1880 opptreddee ho som solist på 400 konsertar i Finland, Sverige og Noreg, og song også i Paris, München og St. Petersburg. 

I 1870-åra var Basilier-Magelssen den leiande innan finsk opera og song med stor suksess på operascener i Skandinavia, Tyskland og Frankrike. I åra 1872–1874 var ho den fremste  ved den Kungliga Operan. Ho var best kjend for sin tolking av Rosina i Rossini sin opera **.

Basilier-Magelssen gifta seg med nordmannen  (død 1910), redaktør av *[[Aftenposten]]*, i 1878. Etter at ho blei gift underviste ho frå 1890 til 1915 i Kristiania. 

Johan og Ida fekk tre barn; dottera Ida Ajagela blei gift med forfattaren Øvre Richter Frich, og sonen Johan blei kommandør på festningane  og seinare .

Ida Basilier-Magelssen døydde av slag 23. mai 1928. Ein veg i Hegra har fått namnet «Ida Basiliers vei».

## Kjelder

  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ida Basilier-Magelssen|Ida Basilier-Magelssen]]» frå , den 30. mars 2024.*
Aja Basilier-Magelssen

**Ida Ajagela «Aja» Basilier-Magelssen** () var ein norsk skodespelar, songar og omsetjar.

## Familie
Aja Basilier-Magelssen var dotter av kongeleg fullmektig og redaktør av Aftenposten Johan Siegfried Cammermeyer Magelssen (1835–1910) og operasonger og songpedagogen Ida Mathilde Basilier (1846–1928). Ho blei gift 21. april 1907 med forfattaren Øvre Richter Frich (1872–1945).

## Liv og virke
Basilier-Magelssen var våren 1900 tilknytta Centralteatret i fødebyen Kristiania. Her debuterte ho i rolla som Mimi i stykket *Solnedgang*. Sesongen 1900–1901 var ho knytta til  ved . I januar 1902 blei ho engasjert ved  i Helsingfors, der ho debuterte i rolla som Frk. Møller i stykket *Første Violin*.

I åra 1903–1908 var Basilier-Magelssen igjen ved Centralteatret, og det var der ho 10. november 1903 opptredde i si fyrste større rolle i Noreg som Elina Kareno i dramaet **'.

I tillegg til reine teaterroller, medverka Basilier-Magelssen også i [[operette|operetter]], og utmerka seg også gjennom framføringar av temperamentsfulle franske songar. Ho verka dessutan som omsetjar.

Etter å ha hatt eit omflakkande tilvære saman med ektemannen Øvre Richter Frich i mange år, med besøk i svært mange land og langvarige opphald i blant anna [[Paris]] og [[København]], flytta ekteparet i 1928 til [[Södertälje]] i [[Sverige]]. Ei aning om omfanget av reiseverksemda deira får ein i nokre notat av fru Aja om rørslene til paret tidleg i 1920-åra: «24. mars 1922 Øvre 50 år i [[Paris]] […] i april 1922 reiste vi til [[Berlin]], sommeren på [[Hvaler kommune|Hvaler]], jul hos Heyerdahl, januar 1923 til [[Wiesbaden]], 24. mars 1923 atter i Paris […] våren i [[Dijon]], sommer i Norge, høsten 1923 […] [[Tromsø]], flyttet til [[Lillehammer]] 15. oktober 1923, reiste 1. januar 1925 [[Middelhavet]], kom til fru Hansen (i Paris) i feber. 1925, var der til juli 1925, reiste til [[Hegra]], Hay (Hay pensjonat på [[Bygdøy]]), Stockholm 1925 …»

== Roller i utval ==
*Mimi i stykket ''Solnedgang'' av [[Vilhelm Krag]] ([[Oslo Nye Teater|Centralteatret]], 1900)
*Frk. Møller' i ''Første Violin'' av Jens Petersen og [[Gustav Wied]] (Svenska teatern i Helsingfors, 1902)
*Fanny i ''I Vandkuranstalten'' av Wilhelm Meyer-Förster (Centralteatret, 1903)
*Emma von Helms i ''Ægtemænd og Lygtemænd'' av  (Centralteatret, 1903)
*Elina Kareno i **' av Knut Hamsun (Centralteatret, 1903)
*Inger i *Erotik* av Gustav Wied (Centralteatret, 1904)
*Malerinde i *Verdens Undergang* av  (Centralteatret, 1905)
*Angelique i *Den forbudne Frukt* av Bøgh/Voisin (Centralteatret, 1905)
*Aase i *Askeladden* (Centralteatret, 1905)
*Baronessen i operaen *Regimentets datter* av Gaetano Donizetti (Centralteatret, 1907)
*Institutbestyrerinden i *Damernes Jensen* av Jens Chr. Gundersen (Centralteatret, 1907)

## Kjelder

  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aja Basilier-Magelssen|Aja Basilier-Magelssen]]» frå , den 30. mars 2024.*
Schifferstadt

**Schifferstadt** er ein kreisfri by i delstaten Rheinland-Pfalz i Tyskland og omfattar 28,1 km² med drygt 20&nbsp;000 ibuarar. Byen ligg 12 kilometer sørvest for Ludwigshafen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Schifferstadt|Schifferstadt]]» frå ,  den 31. mars 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Sinzig

**Sinzig** er ein by og ein kommune i delstaten Rheinland-Pfalz i Tyskland med i kring 17&nbsp;500 ibuarar, flatevidda er på 41,1 km². Byen ligg ved Rhinen, 25 kilometer søraust for Bonn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sinzig|Sinzig]]» frå ,  den 31. mars 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Pave Aleksander VI

**Aleksander 6.** () var ein spanskfødd, katolsk kyrkjeleiar som var pave frå 1492 til 1503. Han var både på fars- og morssida av den spansk-italienske adelsætta Borgia.

Morbroren, pave Calixtus 3, skaffa Aleksander embete i kyrkja og store eigedomar.  Sjølv var han ein typisk representant for samtida; handlekraftig, listig og tidvis omsynslaus. I 1494 stod han bak den langtrekkande Tordesillasavtalen. Avtalen sette ei skiljelinje i Atlanterhavet mellom Spania og Portugal sine interesseområde. Dominikanaren Girolamo Savonarola kalla Aleksander for den verste representanten for umoral i kyrkja. Paven svarte med å lyse Savonarola i bann og fekk han brent som kjettar.

Pave Aleksander 6. var far til kjende og berykta folk som Cesare og Lucrezia Borgia.

## Kjelder
*
Fanny Aavatsmark MacTaggart

**Fanny Margaretha Basilier Aavatsmark MacTaggart** (1899–1981) var ein norsk-skotsk journalist.

## Liv og virke
MacTaggart var dotter av den norske generalen og forsvarsministeren Ivar Aavatsmark og den finlandssvenske songerinna Ida Flodin. Ho blei fødd i Helsingfors i Finland og vaks opp i Kristiania (Oslo) og Trøndelag.

MacTaggart studerte kunst, musikk og språk i Kristiania og København, deretter i Frankrike, der ho byrja å skrive for norske og finske aviser.

I 1937 gifta ho seg med den skotske kunstmålaren William MacTaggart (1903–1981), og dei busette seg i Edinburgh. Ho var korrespondent for *[[Aftenposten]]* i mange år. Under den andre verdskrigen arbeidde ho for den norske avdelinga i BBC, og frå 1942 til 1946 leia ho informasjonskontoret til den norske regjeringa i Skottland.

## Utmerkingar
MacTaggart blei tildelt St. Olavsmedaljen i 1947 og utnemnd til ridder av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1964. Mannen hennar blei adla som riddar av dronning Elizabeth II i 1962, og ho førte deretter den britiske tittelen lady.

## Kjelder

  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fanny Aavatsmark MacTaggart|Fanny Aavatsmark MacTaggart]]» frå , den 31. mars 2024.*
Karl I av Burgund

**Karl I den djerve** (også omsett som «den dristige; fransk *Charles le Téméraire*; nederlandsk *Karel de Stoute* ), døypt Charles Martin, var hertug av Burgund frå 1467 til 1477. Han var den siste hertugen av Burgund frå huset Valois. Han var son av Filip III av Burgund og Isabella av Portugal. Han blei etterfølgd av det einaste barnet sitt, Maria av Burgund.

Den tidlege døden hans i slaget ved Nancy ved sveitsiske leigesoldatar som kjempa for René II, hertug av Lorraine, fekk store konsekvensar for europeisk historie. Landområda til Burgund, som lenge var blitt kilt inn mellom dei framveksande stormaktene Frankrike og Habsburgriket, blei delte, men den nøyaktige fordelinga av det store og ueinsarta territoriale innehavingane som var involverte var lenge eit stridsemne blant dei europeiske maktene.

## Namn
Krønikeskrivarar i Burgund skildra personlegdommen til hertugen som alvorleg, streng og rettskaffen, men utan medynk, fromheit og kyskleik, og med ei forbitra kjensle a ære. Av samtidige blei han mellom anna kalla *le Hardi* eller *der Kühne*, «den dristige» eller «modige», eller *le Guerrier*, «krigaren», eller *le Terrible*, «den forferdelege». 

Epitetet som blei tilnamnet hans i historia, *le Téméraire*, «den djerve» eller til og med «den dumdristige», opptrer allereie hjå Thomas Basin, ein historikar og biskop av Lisieux, som skreiv ein gong rundt 1484. Likevel blei desse tilnamna nytta på 1400-talet som kvalifikasjonar for karakteren hans, men ikkje på noko systematisk vis; hertugen var kjend som og blei omtalt som *Charles de Bourgogne*, det vil seia Karl av Burgund. Prosessen med epitetet *le Téméraire* var gradvis. På 1600-talet omtalte *Grand Dictionnaire Historique* til Louis Moreri han som «Charles de Bourgogne, surnommé le Guerrier, le Hardi ou le Téméraire». På 1700-talet omtalte Dom Plancher han framleis som *Charles le Hardi*. På 1800-talet var tilnamnet *le Téméraire* blitt standard i franske og belgiske skrifter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Karl I av Burgund|Karl I av Burgund]]» frå ,  den 31. mars 2024.*
Marius Urzică

**Marius Daniel Urzică** () er ein rumensk tidlegare turnar som vart både olympisk meister, tre gongar verdsmeister og tre gongar europameister i bøylehest. Han vert rekna som ein av dei aller beste i øvinga. To turn-element, eitt i bøylehest og eitt i skranke har namn etter honom.

Urzică vann gullmedaljen i bøylehest ved EM 1994, 2000 og 2002. Åra 1994, 2001 og 2002 sikra han seg gull i same øvinga ved verdsmeisterskap, i Turn-VM 1999 vart det sølv i bøylehest. Under Turn-VM 1995 bidrog han mykje til at Romania kom på bronseplass i lagkampen. Urzică deltok i tre olympiske leikar og vann sølv i bøylehest i Atlanta i 1996, gull i Sydney i 2000 og sølv i Athen i 2004, i Athen fekk han også bronse i lagkampen for Romania.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marius Urzică|Marius Urzică]]» frå ,  den 31. mars 2024.* 
*
Verdscupen i skihopping 1996

**Verdscupen i skihopping 1996** omfatta 28 individuelle tevlingar og 4 lagtevlingar. Turneringa tok til med eit normalbakkerenn på Lillehammer den 2. desember 1995 og vart avslutta i Holmenkollbakken i Oslo i Tyskland 16. mars 1996. Dei 28 individuelle tevlingane fordelte seg på 8 i normalbakkar, 19 i storbakkar og 1 i skiflygingsbakke.

Andreas Goldberger frå Austerrike vann den store FIS-premien for tredje gong og andre gong i rad. Like bak på andreplass kom Finlands Ari-Pekka Nikkola. Goldberger sigra i seks enkeltrenn, finske Mika Laitinen i fem. Finland sanka flest poeng av landslaga, Noreg enda som nummer 5.

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skisprung-Weltcup 1995/96|Skisprung-Weltcup 1995/96]]» frå ,  den 31. mars 2024.*
Salvador

**Salvador** er delstatshovudstad og ein kommune i delstaten Bahia i Nordaustregionen i Brasil.

Byen ligg på ei halvøy mellom Atlanterhavet og den store Allehelgensbukta (*Bahía de Todos os Santos*), og er med nær tre millionar innbyggjarar den tredje største byen i Brasil, etter São Paulo og Rio de Janeiro. 

Byen blei grunnlagd i 1549 av portugisarar under namnet **São Salvador da Bahía de Todos os Santos** (Frelsaren i Allehelgensbukta), og var hovudstad fram til 1763.

Ein 85 meter høg skrent/klippe skil nederbyen (*Cidade Baixa*) frå øverbyen (*Cidade Alta*). I 1873 blei dei to knytte saman av heisen Elevador Lacerda. Gamlebyen *Pelourinho* i øverbyen blei teken med på UNESCO si verdsarvsliste i 1985. Her ligg piskestasjonen portugisarane brukte. Salvador var nemleg den viktigaste hamna for import av slavar frå Afrika, hovudsakleg frå Angola. 

Frå 1624 til 1625 (berre eitt år) var byen hærteken av nederlendarane, som sleppte alle slavane fri.  Også i dag er det eit betydeleg afrikansk preg på staden. Byen blir rekna som fødestad for den afro-brasilianske religionen candomblé.

Alleheilgenbukta er ei paringsbukt for kvalar, og fram til 1900-talet var kvalfangst viktig her.

## Galleri

Fil:Elevador_Lacerda_Salvador_Bahia.jpg
Fil:Elevador.jpg|*Elevador Lacerda*, 1873
Fil:SalvadorDaBahiaPlanoInclinadoGoncalves.jpg|Togbane
Fil:SalvadorBahia1900.jpg|alt=Motiv fra 1900|Motiv frå 1900
Fil:Bairros_de_Salvador.png
Fil:Town_House_and_Jail_in_the_city_of_Salvador_Pelourinho,_Brazil.jpg|Rådhus og fengsel i gamlebyen
Fil:Salvador_city_view.jpg
Fil:Salvador_Satellite.jpg
Fil:Brazil_City_Salvador_BA_Climate.gif
Fil:Salvador-Urbano-200508-PracaCampoGrande-vwiki.jpg
Fil:SolarDoUnhao-bw.jpg
Fil:Prefeitura_de_Salvador_-_Brasil.JPG
Fil:Meninos_do_Rio_São_Francisco_-_Gabriela_Gomes_-_MAM_BA.jpg|alt=
Fil:Capela_de_Nossa_Senhora_da_Conceição_Solar_do_Unhão_Salvador_Bahia_2021-8635.jpg|alt=
Fil:Bahia_Marina--Parque_das_Esculturas_do_Museu_da_Arte_Moderna_da_Bahia_2021.jpg|alt=
Fil:Bairro_da_Gamboa_de_Baixo-2021.jpg|alt=
Fil:Galope_Agreste_-_Ana_Kruschewsky_-_MAM_BA.jpg|alt=
Fil:Museu_da_Arte_Moderna_da_Bahia--Gamboa_de_Baixo_Salvador_2021.jpg|alt=
Fil:Museu_de_Arte_Moderna_da_Bahia--Solar_do_Unhão_2021-0960.jpg|alt=
Fil:Sob_os_olhos_da_Igreja_-_Giácomo_Mancini_-_MAM_BA.jpg|alt=


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Salvador|Salvador]]» frå ,  den 31. mars 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Eivind Poulsson

**Eivind Poulsson** () var ein norsk sjakkspelar, junior-noregsmeister i sjakk 1962, og FIDE-meister i sjakk (FM).

Han fekk tre gongar andreplass i eliteklassa i landsturneringa, NM i sjakk, i 1967, 1968 og 1974. Han var medlem i OSS, Volda Sjakklubb, Brugata Sjakklubb og Schakklubben av 1911. 

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*Eivind Poulsson sine parti hos Chessgames.com
Evgeny Romanov

**Evgeny Anatolyevich Romanov** () er ein opphavleg russisk sjakkspelar, stormeister i sjakk, som i perionden mars 2022 til juni 2024 representerte Noreg. I juni 2024 melde han overgang til Nord-Makedonia. Romanov vaks opp i Kaliningrad i Russland, og er utdanna jurist. Han vart FIDE-meister i sjakk i 1998, Internasjonal Meister i sjakk i 2005 og Stormeister i sjakk i 2007. 

## Sjakk-karriere
Evegeny Romanov vann i 1998 verdsmeisterskapen i sjakk for aldersgruppa under 10 år, i Oropesa del Mar, og vart dermed automatisk FIDE-meister. Han vann deretter Europameisterskapen for ungdom i aldersklassane under 12 år i Halkidiki, 2000, og under 14 år i Peniscola, 2002. Han vann den russiske studentmeisterskapen i Belgorod i 2008. Han har i tillegg vunne fleire store internasjonale sjakkturneringar, og tok bronse i Europameisterskapen i sjakk i Legnica i 2013. Han kvalifiserte seg også til World Cup-tevlingane i sjakk, i Khanty-Mansiysk, 2011 og Tromsø, 2013.

Han har spela for ei rad sjakklubbar i Europa i lagtevlingar, mellom anna i Noreg for Kristiansund Sjakklubb og Vålerenga Sjakklubb, og har for desse klubbane vore med på det vinnande laget i den norske meisterskapen for klubblag i 2011, 2015, 2016, 2017 og  2018.

Han var trenar for det norske laget i opa klasse i sjakk-OL i Tromsø i 2014 og for det tyske laget i sjakk-OL i Baku 2016. Han var også trenar for Georgia sitt kvinnelag, som tok bronse i 2018 sjakk-OL i 2018, og sølv i Europameisterskapen i sjakk for lag i 2019.

I mars 2022, etter Russland sin invasjon av Ukraina, søkte Romanov om å få representere Noreg i sjakk, i staden for Russland, noko som vart godkjent. Han vart dermed Noreg sin dåverande 18. stormeister i sjakk. I juni 2024 registrerte han overgang til Nord-Makedonia.

## Minneverdige parti
*Sergey Volkov mot Evgeny Romanov, 2008)
*Nikita Vitiugov mot Evgeny Romanov, 2009)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Evgeny Romanov (chess player)|Evgeny Romanov (chess player)]]» frå ,  den 1. april 2024.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*Evgeny Romanov si side hos FIDE
*Evgeny Romanov sine sjakkparti hos chessgames.com
*Evgeny Romanov sjakkparti hos 365Chess.com
Tarifa

**Tarifa** er ein by i Andalucía sør i Spania. Han er den sørlegaste byen på kontinentale Europa, og ligg ved Gibraltarsundet. Det sørlegaste fastlandspunktet i både Spania og Europa, Punta de Tarifa, ligg innanfor grensene til bykommunen. 

På grunn av sterke vindar her er byen svært populær blant surfarar og kitarar. Når vinden kjem frå Atlanterhavet er han sterkare enn vinden frå Middelhavet, men han fører også med seg meir bølgjer. På grunn av vindforholda er det også mange vindturbinar i området.

Byen har namn etter den muslimske kommandøren Tarif Ibn Malik.

## Bakgrunnsstoff

*
Brydekval

**Brydekval** (*Balaenoptera brydei*) er ein bardekval i finnkvalfamilien og tilhøyrer dei ekte finnkvalane. Brydekvalen held typisk til i varmare farvatn og viser ikkje same migreringsmønster som dei næraste slektningane sine. Brydekvalen tilhøyrer dei kvalartane forskinga veit minst om.

## Skildring
Brydekvalen er ein typisk finnkval med lang og slank, nærast torpedoliknande kropp. Han blir normalt omkring 9–18 meter lang og veg vanlegvis 12–20 tonn (opptil 25 tonn maksimalt). Hoene blir berre marginalt større enn hannane.

Kvalen har namn etter den norske kvalfangstpioneren Johan Bryde (1858–1925) frå Sandefjord, og blei fyrste gong skildra av den norske zoologen Ørjan Olsen (1885–1972) i 1913. Olsen var med Bryde på kvalfangst utanfor Sør-Afrika i sesongen 1912–1913, då dei oppdaga denne nye kvalarten som Olsen skildra vitskapleg.

## Utbreiing
Brydekvalen finst både i Atlanterhavet, Indiahavet og Stillehavet og totalbestanden er anslått til cirka 90 000–100 000 dyr, men anslaga manglar skikkeleg dokumentasjon. Ein veit lite om kvar desse kvalane kalvar, sidan arten er svært lite sosial i forhold til slektningane sine. Brydekvalen sym som oftast åleine eller i små grupper.

## Habitat
Brydehvalen held som regel til i kystnære strøk, der temperaturen i vatnet sjeldan er lågare enn 20 grader celsius. Han migrerer ikkje som dei andre finnkvalane, men  går snarare ut og inn frå kysten alt etter korleis tilgangen er på føde. Brydekvalane er ikkje planktoneterar som andre bardekvalar, men jaktar i staden på pelagiske fiskar som makrell og sild.

## Slektskap
Tidlegare blei brydekval og dvergbrydekval (*Balaenoptera edeni*) rekna som same art, men nye studiar viser at dei truleg er separate artar (sjølv om ikkje alle forskarar er samde i denne konklusjonen). Molekylære studiar frå 2000-talet viser at brydekvalen er ein nærare slektning av seikval enn dvergbrydekval.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Brydehval|Brydehval]]» frå ,  den 1. april 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Warrnambool

**Warrnambool** er ein by ved sørvestkysten av den australske delstaten Victoria. Byen ligg ved den vestlege enden av vegen Great Ocean Road, men blir nådd raskare på Princes Highway. Warrnambool ligg 265 km frå Melbourne.
At the 2021 census, Warrnambool had a population of 35,743. 

Namnet «Warrnambool» er av aboriginsk opphav. Namnet stammar frå Mount Warrnambool, ein kjeglevulkan 25 kilometer nordaust for byen. Warrnambool (eller Warrnoobul) var namnet både på vulkanen og på aboriginarklanen som budde her. «Warnn» viser til ein heim eller ei hytte, medan tydinga til «ambool» no er ukjend. William Fowler Pickering, landmålaren for kolonistyresmakte som hadde som oppgåve å planlegga busetnaden i 1845, valde namnet Warrnambool for byen. Dei tradisjonelle eigarane av landet er Dhauwurd wurrung-folk også kjende som gunditjmara.

Deakin University har ein campus i Warrnambool.

## Klima

Warrnambool har eit mildt middelhavsklima (*Csb*) som grensar til kystklima (*Cfb*). Det er prega av milde, tørre og ujamne somrar og kjølige, regnvåte vintrar med mykje skydekke. 

Under heitebølgja i Søraust-Australia i 2009 hadde Warrnambool ein maksimumtemperatur på  den 7. februar 2009.

## Galleri

Warrnambool.jpg|Krigsminnesmerke i Warrnambool. 
Flagstaff Hill Museum.jpg|Flagstaff Hill Maritime Museum & Village 
View from Pickering Point, Warrnambool.JPG|Utsyn frå Pickering Point


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Warrnambool|Warrnambool]]» frå , og «[[:en:|Warrnambool]]» frå  den 1. april 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Verdscupen i skihopping 1997

**Verdscupen i skihopping 1997** omfatta 25 individuelle tevlingar og 1 lagtevling. Turneringa tok til med eit storbakkerenn på Lillehammer den 30. november 1996 og vart avslutta i skiflygingsbakken i Planica i Slovenia 23. mars 1997. Dei 25 individuelle tevlingane fordelte seg på 3 i normalbakkar, 18 i storbakkar og 4 i skiflygingsbakkar.

Primož Peterka frå Slovenia vann den store FIS-premien, han sigra i sju enkeltrenn. Japan hadde det klart beste hopplandslaget, Noregs landslag kneip andreplassen framom Finland.

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skisprung-Weltcup 1996/97|Skisprung-Weltcup 1996/97]]» frå ,  den 1. april 2024.*
Kristina Háfoss

**Kristina Háfoss** () er ei færøysk offentleg tenestekvinne og politikar. Ho er utdanna jurist og økonom. Ho har vore  og  og medlem av det færøyske Lagtinget for det venstrenasjonale partiet Tjóðveldi. Frå 1. februar 2021 er ho direktør for sekretariatet i Nordisk råd.

## Familie og yrke
Háfoss vaks opp på  ved Tórshavn som dotter av finansdirektør i  John P. Danielsen og sjukepleiar Anna Helena Zachariasen. Morfaren var Færøyanes telefondirektør, lagtingsmann og viseregjeringssjef . Kristina Háfoss er gift med jurist Ronnie Háfoss.

Háfoss er utdanna cand.polit. og cand.jur. frå Københavns Universitet frå 2002 og 2003. Ved sida av studia arbeidde Háfoss for det danske  og  og for den færøyske sentraladministrasjonen, og leia fellesorganisasjonen for dei færøyske studentane. Deretter arbeidde Háfoss innan bank- og forsikringsvesenet på Færøyane. Ho har også vore styremedlem i .

## Politisk arbeid
Háfoss var fyrste gong innvald på Lagtinget frå  frå 2002 til 2004, og sat i . I februar 2008 blei ho kulturminister (med ansvar for undervisings-, forskings- og kulturspørsmål) i den andre regjeringa til Jóannes Eidesgaard, men oppgav personlege årsaker idet ho fråtredde i august same år. Regjeringa gjekk i oppløysning månaden etter. I 2011 blei ho på nytt vald inn på Lagtinget. Ho var nestformann i  frå 2011 til hun i 2015 blei utnemnd til finansminister i regjeringa til . Ho gjekk av saman med resten av regjeringa i 2019.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kristina Háfoss|Kristina Háfoss]]» frå , den 31. mars 2024.*
Ulrikke Dahl

**Ulrikke Oluffa Antonette Dahl** () var ein norsk forfattar.

## Familie
Ulrikke Dahl var dotter av soknepresten, stortingsrepresentanten og odelstingspresidenten Nils Nilssøn Dahl (1806–1854) og Christopha Kirstine Rønneberg. Ho var syster av høgsterettsadvokaten, forfattaren og politikaren Walter Scott Dahl (1839–1906), forfattar  (1841–1898) og forfattaren og teologen  (1843–1931).

## Liv og virke
Debutromanen til Ulrikke Dahl var *Da jeg var tyve år*, og blei fyrst publisert som føljetong i *[[Bergensposten]]* i 1876. Forteljinga er skriven i form av ei dagbok, der hovudpersonen er ei guvernante. Forfattarskapen til Dahl var beskjeden, og gjekk grovt rekna i to korte periodar med eit opphøyr på mange år i mellom. Boka hennar *Solhøi – Fortælling fra Romsdalen* blei omsett til nederlandsk.

Dahl publiserte dessutan tekster i ulike tidsskrift, blant anna i **.

Dahl levde i mange år eit tilbakedrege tilvære på eit bruk av garden Stokkeland i Vestnes, som tilhøyrde broren hennar Walter Scott Dahl, der ho sjølv eigde våningshuset. I Vestnes gjekk ho under namnet «Ulla», mens mora blei kalla «Dalfruå».

## Bibliografi
* 1876: *Da jeg var tyve år*, Grieg, Bergen
* 1879: *Rakel*, Bergen
* 1881: *Arild Anker*, (føljetong i Bergens Aftenblad)
* 1899: *Solhøi – Fortælling fra Romsdalen*, Steen, Kristiania. Utgjeven på nederlandsk som *Lichtheuvel*, 1900
* 1901: *En melodi mellem fjeldene*, Steen, Kristiania
* 1903: *Frode Halls hverdagsliv*, Steen, Kristiania

## Litteratur
*
* 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ulrikke Dahl|Ulrikke Dahl]]» frå , den 31. mars 2024.*
Harold Alexander

**Harold Rupert Leofric George Alexander** () var ein britisk feltmarskalk og politikar som er kjend for bidraga sine under andre verdskrigen. Han var generalguvernør i Canada 1945-52, og britiks forsvarsminister 1952-54 i ei regjering leia av Winston Churchill.

## Andre verdskrigen
I 1940 leia Alexander tilbaketrekkinga til dei britiske styrkane over Dunkerque. Deretter var han sjef for forsvaret av Sør-England. Mars-august 1942 var han øvstkommanderande i Burma. Han vart så overflytta til Midtausten, der han leia styrkane som erobra Kyrenaika hausten 1942 og Tripoli i januar 1943. Frå juli 1943 leia han felttoget på Sicilia og den etterfylgjande invasjonen av Italia om hausten. Julaftan 1943 avløyste han Dwight D. Eisenhower som sjef på den italienske fronten og vart i november 1944 øvstkommanderande i middelhavsområdet.

## Kjelder
Edmund Allenby

**Edmund Henry Hynman Allenby** () var ein britisk feltmarskalk som kjempa i fleire kolonikrigar og fyrste verdskrigen.

Allenby tente i kavaleriet, og deltok 1884-85 i krig i Bechuanaland (Botswana), 1888 i Zululand og 1899-1902 i boarkrigen. Frå 1914 til 1917 kriga han i Frankrike, der han hadde ulike leiarposisjonar. I 1917 leia han den tredje arme i slaget ved Arras. Størst ry vann Allenby i striden mot tyrkarane i Egypt og Palestina. Han leia britiske styrkar til sigrar i Syria og Gaza.

Frå 1919 til 1925 var Allenby britisk høgkommissær i Egypt og Sudan. Under hans styring vart det britiske protektoratet over Egypt oppheva i 1922, noko som med tida skulle leie til at Egypt vart ein suveren stat.

## Kjelder
Eydehavn Museet

**Eydehavn Museet** er eit industri- og arbeidarmuseum på Eydehavn i Arendal kommune.

Hovudutstillinga til museet rommar mange tema knytt til industristaden og samfunnet her. Dei to hjørnesteinsverksemdene AS Arendal Smelteverk og Det norske Nitridaktieselskap (Nitriden) har ein sentral plass. Museet har også ei arbeidarleilegheit innreidd i 1920-talsstil. Utstillinga *Marens minner* viser kvardagsliv og feiring av høgtidar på garden Helle ved Neskilen frå tida rundt 1900. Historia blir fortald gjennom tekstar, bilete og gjenstandar. Resten av lokala inneheld Sam Eyde-rommet, som blir nytta til møte og fagrørsla sitt rom med m.a. fagforeiningsfaner.

Museet har ei utandørs utstilling plassert i gatene i Eydehavn. Utstillinga er basert på gatenamn med personnamn. I løpet av tre kilometer får ein eit innblikk i historia til Eydehavn gjennom desse personane.

Museet opna i 1982, og har lokale og utstillingar i ein av dei gamle murgardane i Nesbyen frå den fyrste tida av industristaden. 12 arbeidarbustader vart bygde av Det Norske Nitridaktieselskap mellom 1913 og 1916, og kvar av dei inneheldt to eller fire leilegheiter.

Samlingane til museet omfattar gjenstandar, bilete og arkivmateriale knytt til bedriftane og samfunnet på Eydehavn. I tillegg finn ein ei utstilling av biletkunstnaren Else Hagen som vaks opp på Eydehavn.

Eydehavn Museet ein del av Aust-Agder museum og arkiv.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eydehavnmuseet|Eydehavnmuseet]]» frå , den 1. april 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
Eschborn

**Eschborn** er ein by og ein kommune sør i forbundslandet Hessen i Tyskland, straks vest for Frankfurt am Main. Kommunen har 22&nbsp;000 ibuarar og eit areal på 12,1 km².

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Eschborn|Eschborn]]» frå ,  den 2. april 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Verdscupen i skihopping 1998

**Verdscupen i skihopping 1998** omfatta 27 individuelle tevlingar og inga lagtevling. Turneringa tok til med eit storbakkerenn på Lillehammer den 29. november 1997 og vart avslutta i storbakken i Planica i Slovenia 22. mars 1998. Dei 27 individuelle tevlingane fordelte seg på 4 i normalbakkar, 19 i storbakkar og 4 i skiflygingsbakkar.

For andre gong i rad Primož Peterka frå Slovenia vann den store FIS-premien. Han sikra seg denne heilt på tampen av sesongen, like fram andre- og tredjemann, japanske Kazuyoshi Funaki og austerrikaren Andreas Widhölzl. Fleste enkeltsigrar tok Funaki og landsmannen Masahiko Harada med 5-fem kvar. Japan var suverent beste land, Noreg enda på femteplass.

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skisprung-Weltcup 1997/98|Skisprung-Weltcup 1997/98]]» frå ,  den 2. april 2024.*
Kokong

**Kokong** er eit nøste av tråd som ein insektlarve vever til puppestadiet sitt. Edderkoppar kan laga kokongar til egga sine.

For mennesket har silkeormen sine kokongar vore særleg viktige, ettersom ein vinn ut silketråd frå desse. Ein silkekokong består av ein einaste samanhengande tråd av råsilke som er mellom 300 og 900 meter lang.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Kokong|Kokong]]» frå ,  den 2. april 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

* Alle desse småkryp spindelkokongar
Richard Matheson

**Richard Burton Matheson** () var ein amerikansk romanforfattar og manusforfattar for film og TV.

Han er mest kjend som forfattaren av *I Am Legend* (*Det siste mennesket*), ein science fiction-skrekkroman frå 1954 om ein apokalyptisk verd med ein pandemi som gjer folk om til ein slags vampyrar. Boka er blitt filmatisert tre gonger, og har påverka utviklinga av zombi- og vampyrlitteratur.

## Bakgrunn
Matheson blei fødd i Allendale i New Jersey, som son av dei norske innvandrarane Bertolf og Fanny Matheson. Foreldra skilde seg då han var åtte, og han voks opp i Brooklyn i New York med mor si. Tidlege påverknader på forfattarskapen var filmen *Dracula* frå 1931, romanar av  Kenneth Roberts og eit dikt han las i avisa *[[Brooklyn Eagle]]*, where he published his first short story at age eight. Han blei elev ved Brooklyn Technical High School i 1939, gjekk ut i 1943, og tente med hæren i Europa under andre verdskrigen; dette danna grunnlaget for romanen hans *The Beardless Warriors* frå 1960. Etter krigen studerte han ved Missouri School of Journalism ved University of Missouri, og fekk ein BA i 1949. Deretter flytta han til California.

Han var medlem av den såkalla «Southern California Sorcerers» på 1950- og 1960-talet. Dette kollektivet av forfattarar på vestkysten omfatta mellom anna også Charles Beaumont, Ray Bradbury, George Clayton Johnson, William F. Nolan og Jerry Sohl.

## Verk i utval

### Romanar

* *I am Legend* (1954), i norsk omsetjing som *Det siste mennesket* (Fredhøis Forlag, Oslo 1983)
* *The Shrinking Man* (1956), i norsk omsetjing som *Edderkoppen* (Fredhøis Forlag, Oslo 1982)
* *What Dreams May Come* (1978)
### Filmar
*1957 - *The Incredible Shrinking Man*, filmatisering av romanen *The Shrinking Man* 
* 1960 - Gjest i skrekkens hus, filmatisering av Edgar Allan Poe si novelle «Huset Ushers fall»
* 1961 - Dødspendelen
* 1962 - En studie i skrekk
* 1963 - Ravnen
* 1964 - Den siste mannen på jorden, fyrste filmatisering av romanen *Det siste mennesket*
* 1963 - The Comedy of Terrors
* 1969 - De Sade
* 1971 - Terror bak rattet
* 1971 - Omegamannen}}, andre filmatisering av *Det siste mennesket*
* 1973 - Dracula, for TV, med Jack Palance i hovudrolla
* 1983 - Haisommer 3
* 1998 - Drømmenes verden, basert på romanen *What Dreams May Come*
* 2007 - I Am Legend, med Will Smith i hovudrolla, tredje filmatisering av *Det siste mennesket*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Richard Matheson|Richard Matheson]]» frå ,  den 3. april 2024.*  

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Richard Matheson|Richard Matheson]]» frå ,  den 4. april 2024.*
Spindelvevmåleri

**Spindelvevmåleri** er ein delikat kunst der ein måler på lerret laga av edderkopp- eller kokongsilke. Netta blir samla, reinska, lagt i lag og ramma inn.

## Historie
Spindelvevbilde (*Spinnwebenbilder*) er fyrst gong dokumentert på 1500-talet i Puster-dalen i dei austerrikske tyrolske Alpane, utført av munkar som laga måleri på lerret laga utelukkande av spindelvev eller materiale frå larvekokongar. Desse religiøse miniatyrane blei vanlegvis måla for kloster, andre religiøse institusjonar, middelklassen og det lågare aristokratiet. Berre rundt 100 er kjende til, og er hovudsakleg i private samlingar.

Elias Prunner frå Pusterdalen var den fyrste sekulære kunstnaren som praktiserte spindelvevmåleri, og i 1765 måla han keisarinne Maria Theresa. Den kjende venleiken Philippine Welser (1527-1580) gifta seg i løyndom med erkehertug Ferdinand II av Tyrol, og ho slo seg ned nær Innsbruck, i Schloss Ambras. Små måleri av Philippine i ovale rammer blei selde til turistane av Franz Unterberger (1838-1902) frå Innsbruck, ein kunstnar som brukte andre lokale kunstnarar til å produsere portrettane. Desse spindelvevmåleria blei eksporterte til England, Nord-Amerika og Tyskland i betydelege tal.

På 1800-talet og tidleg på 1800-talet laga spindelvevkunstnarar i Innsbruck landskap og scenar  med lokale bønder, og militære hendingar i sjølvstendekrigen. Den industrielle revolusjonen gav mange nye tema til kunstnarane. Etter 1920 er det ikkje registrert nye spindelvevmåleri frå Tyrol.

Domkyrkja i Chester har eit spindelvevmåleri av Jomfru Maria, måla på silke frå heggspinnemøll, og truleg laga av Johan Burgman (d. 1825) frå Tyrol. Det er ein kopi av eit måleri av Lucas Cranach den eldre (1472-1553) i domkyrkja i Innsbruck (*Dom zu St. Jakob*).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cobweb painting|Cobweb painting]]» frå ,  den 2. april 2024.*
Verdscupen i skihopping 1999

**Verdscupen i skihopping 1999** omfatta 29 individuelle tevlingar og 1 lagtevling. Turneringa tok til med eit storbakkerenn på Lillehammer den 28. november 1998 og vart avslutta i skiflygingsbakken i Planica i Slovenia 21. mars 1999. Dei 29 individuelle tevlingane fordelte seg på 3 i normalbakkar, 23 i storbakkar og 3 i skiflygingsbakkar.

21 år gamle Martin Schmitt frå Tyskland vann den store FIS-premien, etter å ha gått til topps i 10-ti enkeltrenn. Japan sitt mannskap sanka flest poeng gjennom sesongen, Noreg enda på fjerdeplass.

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skisprung-Weltcup 1998/99|Skisprung-Weltcup 1998/99]]» frå ,  den 3. april 2024.*
Szilveszter Csollány

**Szilveszter Csollány** () var ein ungarsk turnar frå Sopron som vart europameister 1998, olympisk meister 2000 og verdsmeister 2002 i ringar.

Csollány vann ein sølvmedalje i ringar i verdsmeisterskapen i turn i så vel 1992 som i 1996, 1997, 1999 og 2001. Også ved Sommar-OL 1996 fekk han sølv i øvinga, italienske Jury Chechi var hans overmann både då og i to av verdsmeisterskapane. I 1998 lukkast Csollány vinne EM-gull i ringar. Også under dei olympiske leikane i Sydney sikra han seg gullmedaljen i spesialøvinga. Ved Turn-VM 2002 i Debrecen lukkast han vinne eit VM-gull i ringar.

Han døydde av SARS-CoV-2.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Szilveszter Csollány|Szilveszter Csollány]]» frå ,  den 3. april 2024.*
*
Glen Daly

**Glen Daly** (fødd som **Bartholomew Francis McGovern McCann Dick**, ) var ein skotsk songar og underhaldar.

## Karriere
Daly var fødd i Calton i Glasgow, der han gjekk på St Mary's School. Etter å ha fullført utdanninga si byrja han arbeida ved skipsverfta langs elva Clyde.

Daly byrja scenekarrieren sin som partner av Lex McLean. Han var ein samtidig av Andy Stewart og The Alexander Brothers.

Songen han er best kjent for er «The Celtic Song», som framleis blir spelt ved byrjinga av heimekampar for Celtic FC. Daly turnéar mykje, og er truleg best kjend for å ha spelt opp ved BBC Scotland sitt program *The White Heather Club* og i mange pantomimeførestillingar ved Pavilion Theatre i Glasgow, der han òg ofte spelte i varietetshow.

«The Celtic Song» blei nytta i det amerikanske TV-programmet *Lost*.

## Diskografi

* *Glasgow Night Out* (Pye Golden Guinea, 1971) – UK No. 28
* *The Very Best of (Live from the Ashfield Club)*
* *Legends of Scotland*
* *The Very Best of Glen Daly*

### Singlar

* «The Celtic Song»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Glen Daly|Glen Daly]]» frå ,  den 3. april 2024.*
Verdscupen i skihopping 2000

**Verdscupen i skihopping 2000** omfatta 26 individuelle tevlingar og 3 lagtevlingar. Turneringa tok til med eit storbakkerenn i Kuopio i Finland den 27. november 1999 og vart avslutta i skiflygingsbakken i Planica i Slovenia 19. mars 2000. Dei 26 individuelle tevlingane fordelte seg på 2 i normalbakkar, 22 i storbakkar og 2 i skiflygingsbakkar.

Martin Schmitt frå Tyskland vann den store FIS-premien for andre år i rad, etter å ha gått til topps i 11-elleve enkeltrenn. Finland sanka fleste poeng av landa, Noreg kom på femteplass. 

## Individuelt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skisprung-Weltcup 1999/2000|Skisprung-Weltcup 1999/2000]]» frå ,  den 4. april 2024.*
Gervasio Deferr

**Gervasio Deferr Angel** () er ein spansk tidlegare turnar som vart olympisk meister i hoppøvinga i 2000 og 2004.

Deferr fekk sølv i frittståande ved Turn-VM 1999 i Tianjin. Året etter vann han OL-gull i hopp-øvinga ved sommarleikane i Sydney, han var aller fyrste av spanske turnar som vann ein olympisk gullmedalje. I 2002 vart han andremann i frittståande då verdsmeisterskapen fann stad i Debrecen, men vart så diskvalifisert då dopingprøva viste spor etter marihuana. I 2004 var han i stand til å forsvare den olympiske meistertittelen i hopp under Sommar-OL i Athen. Sidan vann han sølvmedaljen i frittståande ved så vel Turn-VM 2007, som i Sommar-OL 2008.

Han la opp i 2011.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gervasio Deferr|Gervasio Deferr]]» frå ,  den 4. april 2024.*  
*
Pamilacan

**Pamilacan** er ei øy og ein *[[barangay]]* (administrativ eining) på Filippinane som ligg 12,5 kilometer sør for øya Bohol, i Boholhavet (også kalla Mindanaohavet). Ho utgjer ein av dei 17 barangayar i Baclayon kommune. I 2015 hadde øya 1418 innbyggjarar i rundt 240 familiar. Hovudnæringa i dag er delfin- og kvalsafari og fiske til eige bruk, men i det siste har òg kval-, delfin- og skatefiske blitt viktig.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pamilacan|Pamilacan]]» frå ,  den 4. april 2024.*
Lars Rise

**Lars Rise** () er ein norsk journalist, politikar og næringsdrivar. Han representerte Oslo og Kristeleg Folkeparti på Stortinget frå 1997 til 2005.

## Karriere
Rise er utdanna i statsvitskap ved Institutt for sammenliknende politikk, skreiv hovudoppgåve om ’En president i krise: president Jimmy Carters beslutninger i tilknytningen til gisselkrisen i Iran 1980’. Jamsides med studiane vikarierte han som journalist i Stavanger Aftenblad, Bergens Tidende, Aftenposten, NRK Radio og NRK Dagsrevyen. Etter studieåra var han kortvarig nyheitsredaktør i Dagen og redaktør i avisa Midhordland. Frå 1989 tilsett i Kommunenes Sentralforbund til han i 1992 fekk stillinga som administrerande direktør i Sykkel-VM 93, ein organisasjon som vart avvikla i 1996.   

Rise var medlem 1980-83 og varamedlem 1987-91 i fylkestinget for Hordaland. Hausten 1997 vart han vald til stortingsrepresentant for Kristeleg Folkeparti og Oslo, attvald i 2001. På Stortinget var han medlem i Energi- og miljøkomiteen til Bondevik I-regjeringa gjekk av i mars 2000, resten av fireårsperioden sat han i Forsvarskomiteen. I stortingsbolken 2001–2005 var han medlem i Utanrikskomiteen. Rise vart i 2005 vraka frå fyrsteplassen til Oslo KrF. ved stortingsvalet.

Sidan var han eigar og drivar av Langesund Bad, og dessutan generalsekretær i Småbedriftsforbundet frå 2006 til ?.

## Kjelder

*