open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bilete av barokkomponistar

Dette er eit galleri med bilete av komponistar frå barokken sorterte etter familienamn.


Carl Friedrich Abel.jpg|Carl Friedrich Abel
Albinoni.jpg|Tomaso Albinoni
Thomas Augustine Arne.jpg|Thomas Augustine Arne (1710&ndash;1778)
Bach.jpg|Johann Sebastian Bach (1685&ndash;1750) *(Bilete: [[Elias Gottlob Haussmann|E.G. Haussmann]], [[1748]])*
Heinrich Biber.png|Heinrich Ignaz Franz von Biber
Boismortier.jpg|Joseph Bodin de Boismortier
Antonio Caldara.png|Antonio Caldara
Arcangelo Corelli (composer).jpg|Arcangelo Corelli (1653&ndash;1713)
François Couperin.jpg|François Couperin
Jean-Henri d'Anglebert.jpg|Jean-Henri d’Anglebert
Johann Joseph Fux.jpg|Johann Joseph Fux
Francesco Geminiani.jpg|Francesco Geminiani
Haendel.jpg|Georg Friedrich Händel
Georg Friedrich Händel.jpg|Georg Friedrich Händel
Johann Adolf Hasse.jpg|Johann Adolf Hasse
Jean-Baptiste Lully.jpeg|Jean-Baptiste Lully
Claudio Monteverdi.jpg|Claudio Monteverdi *(Bilete: [[Bernardo Strozzi]], [[1640]])*
Henry-purcell.jpg|Henry Purcell (1659&ndash;1695)
Jean-Philippe Rameau.jpg|Jean-Philippe Rameau
Johann Adam Reincken.jpg|Johann Adam Reincken
Alessandro Scarlatti.jpg|Alessandro Scarlatti
Schutz.jpg|Heinrich Schütz
Heinrich Schütz 2.jpg|Heinrich Schütz *([[1627]])*
Jan Pieterszoon Sweelinck.png|Jan Pieterszoon Sweelinck (1562&ndash;1621)
Abbé Ferrè (or Giuseppe Tartini) - painting, anonymous painter, XVIII century.png|Giuseppe Tartini
Telemann.jpg|Georg Philipp Telemann *(Bilete: [[Ludwig Michael Schneider|L.M. Schneider]])*
Georg Philipp Telemann by Georg Lichtensteger.jpg|Georg Philipp Telemann *(Gravering, kjelde: Bärenreiter Verlag)*
Telemann3.jpg|Georg Philipp Telemann
Vivaldi.jpg|Antonio Vivaldi
Silvius Leopold Weiss.jpg|Silvius Leopold Weiss
Bilete av romantiske komponistar

Dette er eit galleri med bilete av komponistar frå romantikken. Nye bilete kan leggjast inn på rett plass i alfabetet, sortert etter familienamn.


Fil:Charles-Valentin Alkan, sitting.jpg|Charles-Valentin Alkan (1813&ndash;1888)
Fil:Beethoven 3.jpg|Ludwig van Beethoven *(Måleri: [[F. Waldmüller]] ([[1804]]))*
Fil:Beethoven 4.jpg|Ludwig van Beethoven *(Måleri: [[W.J. Mähler]] ([[1815]]))*
Fil:Beethoven.jpg|Ludwig van Beethoven *(Måleri: [[Joseph Karl Stieler|J.K. Stieler]] ([[1820]]))*
Fil:Vincenzo bellini.jpg|Vincenzo Bellini (1801&ndash;1835)
Fil:Hector berlioz.jpg|Hector Berlioz *(Måleri: [[Honoré Daumier]] ([[1808]]&ndash;[[1879]]))*
Fil:Georges bizet.jpg|Georges Bizet
Fil:JohannesBrahms.jpg|Johannes Brahms

Fil:Eugène Ferdinand Victor Delacroix 043.jpg|Frédéric Chopin (1810&ndash;1849) *(Måleri: [[Eugène Delacroix]])*
Fil:Gaetano Donizetti.jpg|Gaetano Donizetti
Fil:Dvorak.jpg|Antonín Dvořák (1841&ndash;1904)
Fil:MGlinka.jpg|Mikhail Glinka (1804&ndash;1857)

Fil:Jacques Fromental Halevy.jpg|Jacques Fromental Halévy (1799&ndash;1862)
Fil:Fannymendelssohn.jpg|Fanny Hensel (1805&ndash;1847) *(Teikning: [[Wilhelm Hensel]])*
Fil:Joseph Lanner.jpg|Joseph Lanner
Fil:Franz Liszt photo.jpg|Franz Liszt
Fil:Gustav Mahler 1909.jpg|Gustav Mahler
Fil:Mendelssohn Bartholdy.jpg|Felix Mendelssohn
Fil:Niccolo Paganini.jpg|Niccolò Paganini
Fil:Saintsaens.jpg|Camille Saint-Saëns (1835&ndash;1921)
Fil:Franz Schubert.jpg|Franz Schubert (1797&ndash;1828)
Fil:Clara s.jpg|Clara Schumann
Fil:Robert_Schumann.jpg|Robert Schumann (1810&ndash;1856)

Fil:Fernando Sor.jpg|Fernando Sor (1778&ndash;1839)
Fil:Louis Spohr 1784 - 1859.jpg|Ludwig Spohr (1784&ndash;1859) *(sjølvportrett)*
Fil:Giuseppe Verdi by Giovanni Boldini.jpg|Giuseppe Verdi *(Portrett: [[Giovanni Boldini]] ([[1886]]))*
Fil:Richard Wagner.jpg|Richard Wagner (1813&ndash;1883)
Fil:Pierre-Auguste Renoir - Richard Wagner.jpg|Richard Wagner *(Måleri: [[Auguste Renoir|Renoir]]*


## Sjå òg
* Bilete av musikarar frå romantikken
* Bilete av biletkunstnarar frå romantikken
* Bilete av forfattarar frå romantikken
Hydrogenering

**Hydrogenering** er ein kjemisk reaksjon der umetta bindingar mellom karbonatom blir redusert ved at eit hydrogenatom blir knytt til kvart karbonatom. 

Resultatet av hydrogenering er ein addisjon av hydrogen (H2) til molekylet ved dobbeltbindinga i molekylet. Den motsette prosessen vert kalla dehydrogenering.
Gustav Mahler

**Gustav Mahler** () var ein austerriksk-jødisk dirigent og komponist fødd i Kalischt i Böhmen. I si levetid vart han rekna som ein av dei viktigaste dirigentane, men komposisjonane hans vart populære først mange år etter at han døydde. Symfoniane er den viktigaste delen av produksjonen hans, men Mahler skreiv òg *[[lied]]er* av høg kvalitet.

## Verk
* *[[Das Lied von der Erde]]*
* *[[Kindertotenlieder]]*

## Bakgrunnsstoff
Thomas Augustine Arne

**Thomas Augustine Arne** () var ein engelsk komponist som er mest kjend for den populære patriotiske songen «Rule, Britannia!» som framleis blir mykje framført — mellom anna under Last Night of the Proms. Arne er òg kjend for å ha sett musikk til mange songar frå skodespela åt William Shakespeare.

Thomas Augustine Arne vart fødd i mars 1710 i Covent Garden i London i ein familie som hadde slege seg opp i møbeltrekkingsbransjen. Han fekk utdanninga si ved Eton College og var interessert i musikk frå tidleg i ungdomsåra. Eit tilfeldig møte med Michael Festing gav han rikeleg høve til å pleie musikkinteressa si, men far hans ville likevel at sonen skulle bli jurist.

Søstera hans Thomas, Susannah Maria Arne, var ein vidkjend altsongar og var med på framføringane av nokre av verka hans, inkludert oppføringa av den første operaen hans, *Rosamund*, i 1733. Ho hadde lært å syngje av bror sin og hadde opptredd første gong med han i 1732 saman med bror deira Richard. I 1736 gifte Thomas Arne seg med ei anna songarinne, Cecilia Young (søster av Isabella Young, som gifte seg med komponisten John Frederick Lampe). Operaene og maskeradane frå Arne vart svært populære og han fekk patronasje av kronprins Frederick. I heimen åt kronprinsen, Cliveden, vart *Masque of Alfred*, som inneheldt songen «Rule, Britannia!» uroppført.

I 1750, etter ein krangel med David Garrick, forlét Susannah Drury Lane og byrja ved Covent Garden Theatre i staden, og bror hennar følgde etter. I 1755 separerte han seg frå kona si, som han hevda var mentalt sjuk. I mellomtida hadde han teke opp eit forhold med ein av elevane sine, ei Miss Brent, som var med på oppføringane av nokre av verka hans. Ho gifte seg seinare med ein fiolinist. I 1777, kort tid føre han døydde, forsona han og kona seg. Dei hadde ein son, Michael Arne.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thomas Augustine Arne|Thomas Augustine Arne]]» frå ,  den 14. juni 2005.*
James Thomson

**James Thomson** er namnet på fleire personar:

* James Thomson (1700-1748), skotsk diktar som mellom anna er kjend for diktsamlinga *The Seasons* og for å ha skrive teksten til «Rule, Britannia!».
* James Thomson (1834-1882), skotsk diktar som først og fremst er kjend for diktet «The City of Dreadful Night».
Violet Jacob

**Violet Jacob** () var ein skotsk forfattar som er særleg kjend for den historiske romanen *Flemington* og for dikta sine.

Ho vart fødd som **Violet Kennedy-Erskine** i ein aristokratisk familie i 1863 ved Montrose i Angus, der mykje av handlinga i bøkene hennar òg finn stad. Ho gifte seg i 1894 med Arthur Otway Jacob, ein irsk offiser i Den britiske hæren, og vart med han til India der han var i teneste.

Arthur døydde i 1936 og ho vendte attende til Skottland og busette seg i Kirriemuir i Angus.

## Verk

### Romanar
* 1902 &ndash; *The Sheepstealers*
* 1904 &ndash; *The Interloper* 
* 1904 &ndash; *The Golden Heart*
* 1911 &ndash; *Flemington*

### Dikt
* 1905 &ndash; *Verses*
* 1915 &ndash; *Songs of Angus*
* 1918 &ndash; *More songs of Angus and others*
* 1921 &ndash; *Bonnie Joan and other poems*
* 1927 &ndash; *The Northern Lights and other poems*
* 1944 &ndash; *The Scottish poems of Violet Jacob*

### Novellesamlingar
* 1910 &ndash; *The Fortune Hunters and Other Stories *
* 1922 &ndash; *Tales of my own country*
* 1982 &ndash; *The Lum hat and other stories: last tales of Violet Jacob*

### Andre og foreløpig uklassifiserte verk
* 1908 &ndash; *Irresolute Catherine*
* 1908 &ndash; *The History of Aythan Waring*
* 1927 &ndash; *The good child’s year book*
* 1931 &ndash; *Lairds of Dun*
* 1990 &ndash; *Diaries and letters from India 1895&ndash;1900*

## Kjelder
* «Violet Jacob» frå Engelsk Wikipedia
Hovudserien

**Hovudserien** er kurva der hovuddelen av stjernene ligg i Hertzsprung-Russell-diagrammet. Stjerner på dette bandet er kjent som **hovudseriestjerner** eller **dvergstjerner**. Dei kaldaste stjernene er dei raude dvergane.

Denne lina er så tydeleg fordi spektraltypen og luminositeten avheng lineært av ikkje fleire faktorar enn stjernemassen så lenge stjerna fusjonerer hydrogen. Dette gjer dei aller fleste stjernene i det aktive livet sitt.

Når ein ser nærare etter er ikkje hovudserien nøyaktig ei line, men er litt utflytande. Det er mange grunnar til dette, den viktigaste er stadig uvisse i observasjonane. Uvissa ligg hovudsakleg i manglar i avstandsutrekningane, men kan au variere heilt til uskilte dobbeltstjerner.

Men sjølv perfekte observasjonar vil gi ein utflytande hovudserie. Grunnen er at massen ikkje er den einaste parameteren ei stjerne har. Den kjemiske samansettinga og utviklingsstatusen hennar, som er forbunde med kvarandre, kan au flytte stjerna litt på hovudserien. Andre parametrar som kan føre til dette er nære fylgjesvener, rotasjon eller magnetfelt for å nemne somme. Det er få metallfattige stjerner (subdvergar) som ligg rett under hovudserien sjølv om dei fusjonerer hydrogen, og dermed kan den kjemiske samansettinga gi ei nedre grense på utflytinga.

Til vanleg kjem stjernene inn på og forlét hovudserien ovanfrå høvesvis når dei er fødde eller startar å døy.

Sola er ei hovudseriestjerne, ho har vore det i ca. 4,5 milliardar år og vil fortsette med det enda 4,5 milliardar år. Etter at hydrogenreservoaret i kjernen er tømt vil ho ekspandere til ei raud kjempe.

## Sjå au
* Astrofysikk
* Fusjon
* Stjerneutvikling
James Thomson (1700-1748)

**James Thomson** () var ein skotsk diktar som særleg er kjend for diktsamlinga *The Seasons* og verket *[[The Castle of Indolence]]*. James Thomson var skreiv òg teksten til songen «Rule, Britannia!».

James Thomson vart fødd i Ednam i Roxburgshire og fekk utdanninga si ved Universitetet i Edinburgh. Medan han studerte der fekk han nokre av dikta sine utgjevne. Desse dikta handla hovudsakleg om Jed Valley, dalen der han voks opp. Planane for han var ein karriere i kyrkja, men han gav opp teologien fordi preikene hans vart kritiserte for å vera for blomstrande.

I 1725 reiste han til London der han møtte andre forfattarar, inkludert skotten David Mallet. Han oppnådde snøgt suksess og vart vel ansett av kronprins Frederick, som han støtta politisk. Thomson gav ut dei samla dikta sine under namnet *The Seasons* i 1730 med dedisering til George Lyttelton, og han vart privatlærar for sonen åt Sir Charles Talbot, daverande *[[Solicitor-General i Storbritannia]]*. Lyttelton ordna det så han vart konfliktrådssekretær, og det neste store verket hans, *Liberty* (1734) var tileigna den Tory-sympatiserande prinsen av Wales. Han skreiv òg fleire skodespel, inkludert *The Tragedy of Sophonisba* (1734), og samarbeidde med Mallet om maskespelet *Alfred*, som mellom anna inneheld songen «Rule, Britannia!» og som vart uroppført med musikk av Thomas Augustine Arne ved Cliveden, landstaden åt prinsen og prinsessa av Wales. Etter at Talbot døydde, fall Thomson or nåde med kronprinsen, og karrieren hans enda med *[[The Castle of Indolence]]*, det mest kjende verket hans, som vart utgjeve rett føre James Thompson døydde i 1748.

Ein rettstvist kring utgjevingsrettane til eitt av verka åt Thomson, *The Seasons*, førte til to viktige rettsavgjersler (Millar v. Taylor; Donaldson v. Beckett) i kopirettshistoria.

## Kjelder
* [«James Thomson (Seasons)»](http://en.wikipedia.org/wiki/James_Thomson_(Seasons)) frå Engelsk Wikipedia
James Thomson (1834-1882)

**James Thomson** () var ein skotsk diktar som er mest kjend for det lange diktet «The City of Dreadful Night» (frå *The City of Dreadful Night and Other Poems*, 1874). Han vart fødd i Port-Glasgow. I London var han ein venn av Charles Bradlaugh.

Han bruka pseudonymet **Bysshe Vanolis** og blir ofte halden frå den tidlegare James Thomson (1700-1788) ved bruk av forkortinga «B.V.» etter namnet. *Bysshe* er avleia av Percy Bysshe Shelley og *Vanolis* er avleia av Novalis.

## Verk
* 1874 – *The City of Dreadful Night and Other Poems*

## Kjelder
* [«James Thomson (B.V.)»](http://en.wikipedia.org/wiki/James_Thomson_(B.V.)) frå Engelsk Wikipedia
Hasidisme

**Hasidisme** (ḥasidisk jødedom, ḥasidisme, av hebraisk חסידות‎, *ḥasidut*, 'fromskap') er ei rørsle innanfor askenasisk jødedom som legg stor vekt på religiøs vekking og den mystiske kabbalá-tradisjonen.

Rørsla oppstod på andre halvdelen av 1700-talet blant askenasiske jødar i Aust-Europa. Mange hasidiske jødar er kjenneteikna av klesdrakta som stammar frå dette samfunnet. Detaljar i klesdrakta skil ulike grupper frå kvarandre.

Israel ben Eliezer (1700–1760), kjend som Baal Shem Tov, er rekna som grunnleggjaren av rørsla. I dag er ho delt inn i fleire retningar leia av ein *rebbe* (rabbinar), ei stilling som ofte går i arv frå far til son. Soger om zaddikar, heilage menn, er også viktige.

Rørsla tek avstand frå moderne sionisme og i større eller mindre grad også frå staten Israel. Ein del nektar til dømes å bruka hebraisk som daglegspråk, ettersom dei reknar det som for heilage. Det finst likevel mange hasidiske institusjonar på israelsk territorium. Hasidiske jødar byrja busetja seg i området på 1700-talet.

## Retningar av hasidisk jødedom

### Chabad
Chabad eller habad er den største gruppa innan hasidismen i dag. Ho blei grunnlagd av Shneur Zalman (1745–1813) og fortsett av etterkomarane hans i den russiske landsbyen Ljubavitsji (Lubavich), slik at eit anna namn på rørsla er lubavicher/lubavitsjer. Rørsla driv fleire utdanningsinstitusjonar og bustadsområde, og søker aktivt å overtyda andre jødar til å halda dei ortodokse reglane.

### Breslover
Breslover-hasidisme blei grunnlagd av Nachman av Breslov i den ukrainske byen Bratslav (Breslov). Han skil seg frå dei andre retningane ved at rebben Nachman ikkje utnemnde nokon etterfølgjar, slik at rørsla ikkje har nokon levande leiar i dag.

## Kjelder
*
Rigoberta Menchú

**Rigoberta Menchú Tum** () er ein guatemalsk politikar og menneskerettsforkjempar. Ho er maya og har frå sin tidlege ungdom vore aktiv i kampen mot undertrykking av mayaene sin kultur. Denne kampen har ho seinare utvida til å omfatte undertrykte folkeslag i store delar av verda.

Sidan den folkevalde venstreorienterte Arbenz-regjeringa blei styrta av CIA-leidde kuppmakarar i 1954, er om lag 200&nbsp;000 menneske drepne i landet, dei fleste av militæret og høgre-ekstreme dødsskvadronar. Mange av desse offera var mayaer. Frigjeringsrørsla URNG har i mange år kjempa mot militærstyret.

Dei siste åra har det vore relativt fredeleg i landet etter ein avtale mellom frigjeringsrørsla og styresmaktene. Men dei store sosiale problema er framleis der, og likeins diskrimineringa av mayaene.

Rigoberta Menchú fekk Nobels fredspris i 1992 for si rolle i arbeidet med å få til ein fredsavtale.
Telia Norge

**Telia Norge AS**, tidlegare NetCom AS, er eit norsk telekommunikasjonsselskap. Dei tilbyr mellom anna telefonabonnement, internett, breiband og Betal-TV. Selskapet har godt over ein million kundar, og er det nest største teleselskapet i Noreg etter Telenor.
Selskapet er eigd av det svensk-finske teleselskapet TeliaSonera. I mars 2016 skifta selskapet namn til Telia Norge.

## Bakgrunnsstoff
*
İlham Əliyev

**İlham Heydər oğlu Əliyev**, ofte skrive **Ilham Alijev** () er ein aserbajdsjansk politikar og president i Aserbajdsjan sidan 31. oktober 2003. Han er son av den førre presidenten i Aserbajdsjan, Heydər Əliyev.

İlham Əliyev hadde ein privilegert oppvekst. Faren vart leiar for KGB i Aserbajdsjan då han var seks år gamal, og seinare leiar for kommunistpartiet i Aserbajdsjan og medlem av politbyrået i det sovjetiske kommunistpartiet. I 1977 starta han studiar ved Det statlege instituttet for internasjonale tilhøve i Moskva. Då han var ferdig med studiane underviste han der, til 1990. Etter at Sovjetunionen braut saman var Əliyev forretningsmann i Moskva og Istanbul. I 1993 kom faren til makta som president i Aserbajdsjan, og etablerte snart eit autoritært regime. I 1995 vart İlham Əliyev vald inn i parlamentet i Aserbajdsjan. I august 2003, to månader før presidentvalet, vart İlham Əliyev utnemnd til statsminister av faren. Då valet nærma seg gjekk faren av som president, og utropte İlham Əliyev til regjeringspartiet sin kandidat til presidentvalet. Ved valet 15. oktober 2003 vann İlham Əliyev med 76,8 % av røystene, ifylgje dei offisielle resultata. Internasjonale observatørar, mellom anna frå OSSE erklærte at valet ikkje hadde vore fritt og rettferdig. Opposisjonen i landet godtok ikkje resultatet og arrangerte gatedemonstrasjonar, som vart brutalt slått ned. Faren, Heydər Əliyev, døydde i desember same året.

Menneskerettssituasjonen i Aserbajdsjan har ikkje betra seg under İlham Əliyev sitt styre. Opposisjonen vert ikkje tillate å halda demonstrasjonar og møte, og opposisjonspolitikarar og journalistar vert utsette for sterkt press.

İlham Əliyev er gift og har tre døtrer. Kona, Mehriban Əliyeva, sit i det aserbajdsjanske parlamentet.

## Mogleg terrormål
Tryggingsdepartementet i Aserbajdsjan hevda etter finalen i Eurovision Song Contest 2012 at dei hadde avverja eit mogleg terroråtak på Bakı Kristal Zalı, arenaen der Eurovision Song Contest 2012 vart arrangert, då dei arresterte om lag 40 personar i Aserbajdsjan. Under arrestasjonen vart éin person drepen. I tillegg til arenaen var òg politibygningar, hotell, mellom anna Hilton Baku og JW Marriott Absheron Baku Hotel, moskear og İlham Əliyev moglege terrormål.

## Fotnotar
Bilete av renessansekomponistar

Dette er eit galleri med bilete av komponistar frå renessansen. Nye bilete kan leggjast inn på rett plass i alfabetet, sortert etter familienamn.


Fil:William Byrd.jpg|William Byrd (ca 1540&ndash;1623)
Fil:Josquin des Prez.jpg|Josquin Des Prez (ca 1450&ndash;1521)
Fil:Orlando Gibbons.jpg|Orlando Gibbons (1583&ndash;1625)
Fil:Giovanni Pierluigi da Palestrina.jpg|Giovanni Pierluigi da Palestrina (ca 1525&ndash;1594)
Fil:Giovanni Pierluigi da Palestrina.png|Giovanni Pierluigi da Palestrina (ca 1525&ndash;1594)
Fil:Thomas Tallis.jpg|Thomas Tallis (1505&ndash;1585)


## Sjå òg
* Bilete av renessansemusikarar
* Bilete av renessansebiletkunstnarar
* Bilete av renessanseforfattarar
Bilete av mellomalderkomponistar

Dette er eit galleri med bilete av komponistar frå den europeiske mellomalderen. 

Adam de la halle.jpg|Adam de la Halle
Fulbert de Chartres.jpg|Fulbert av Chartres
Guido e Teodaldo.jpg|Guido av Arezzo
Guillaume de Machaut et Amour.jpg|Guillaume av Machaut 
Hermann Reichenau Ofenkachel.jpg|Hermann av Reichenau
Hildegard of bingen and nuns.jpg|Hildegard av Bingen
Odo Cluny-11.jpg|Odo av Cluny
Oswald-von-Wolkenstein.jpg|Oswald von Wolkenstein
Pokrov (1642, Sobor Vas. Blazh) detail 01.jpg|Roman Melodos
Harald Martin Brattbakk

**Harald Martin Brattbakk** () i Trondheim) er ein norsk fotballspelar. Frå 1. august 2005 speler han spiss på Bodø/Glimt. Mest fartstid har han likevel frå Rosenborg.

Med 161 mål pr. 12. juni 2005, var Brattbakk den spelaren som hadde skåra flest mål i den norske toppdivisjonen i fotball gjennom tidene. Det tok likevel lengre tid enn dei fleste hadde venta før han klarte denne bragda. I 2004-sesongen sleit han og måtte finne seg i å dele topplassen (159 mål) med Petter Belsvik ut sesongen. Brattbakk inntok endeleg trona aleine 29. mai 2005 på eit straffespark (som han sjølv laga) borte mot Odd Grenland. Men den 29. mai 2011 mista Brattbakk rekorden til Sigurd Rushfeldt (Tromsø Idrettslag), som med sitt hat-trick mot Brann skreiv seg inn i historiebøkene.
 
På Rosenborg har Brattbakk spelt til saman 10 sesongar. Elles har han spelt for Kolstad, Bodø/Glimt, Glasgow Celtic og FC København.

## Bakgrunnsstoff
* Rosenborg Ballklub
* Blogg hjå Rosenborg
Rosenborg

**Rosenborg** kan vise til fleire artiklar:

* Rosenborg Ballklub er ein fotballklubb frå Trondheim.
* Rosenborg er ein bydel i Trondheim.
* Rosenborg slott ligg i Danmark.
Eternit

**Eternit** er eit varemerke for eit byggjemateriale, betongplate armert med asbest. Produktet blei patentert i 1904 av austerrikaren Ludwig Hatschek. Namnet kjem av at materialet skal kunna stå seg i all æva, på latin *aeternitas*. Materialet var laga av asbestfibrar ihopblanda med sement og vatn. Denne vellinga blei så breidd utover og vatnet fjerna. Resultatet var ein slags papp som kunne formast til plater, røyr og anna før den til slutt stivna til ei hard plate. Fordelen med eternit er at materialet held seg uansett temperatur og vêrlag. Mellom anna har eternit vorte nytta til å kle husvegger og som takplater. Ein eternitvegg treng ikkje husmåling slik som til dømes trevegger. Eternit står seg godt mot brann etter som det inneheld asbest. 

I Noreg blei Norsk Eternit Fabrikk bygd på Bjerkås under den andre verdskrigen, som ein dotterverksemd av Christiania Portland Cementfabrik på Slemmestad, men produksjonen starta ikkje før krigen var over. Han var den einaste eternitfabrikken i Noreg. Eternit vart mykje nytta i 1950&ndash;60-åra. Etter kvart kom det fram at ved produksjon av og saging i eternitt vart det laga helsefarleg støv. Støvet trengjer inn i pusteorgan og er årsak til sjukdomen asbestose og kan òg vera kreftframkallande.  

I 1970-åra kom det fram at mange tilsette i eternitfabrikkar hadde vorte sjuke. Etter kvart vart det forbode å nytta asbest, og eternit vart eit spesialavfall. Arbeidstilsynet har gjeve særskilte reglar for fjerning av eternit og andre materiale med asbest. Eternitfabrikken blei lagd ned i 1978.

## Kjelder
* Frithjof Gartmann: Sement i Norge 100 år. Oslo 1990

## Bakgrunnsstoff
* Avisreportasje om eternithus, med fakta og bildegalleri.
Squash

**Squash** eller **skvåsj** har fleire tydingar:

* Squash er ein innandørsidrett som kan minne om tennis.
* Squash er fleire typar graskar i slekta *Cucurbita*, særleg *Cucurbita pepo*.
* Saft
Leonardo da Vinci

**Leonardo da Vinci** () er eit av dei mest kjente universalgenia i verda, og han markerte seg som mellom anna ingeniør, anatom, målar, bilethoggar, musikar, arkitekt, zoolog, filosof, astronom, og paleontolog.

Han vart fødd utanfor ekteskap den 15. april 1452, i småbyen Vinci i Toscana nær Firenze i Italia, og skal alt som ung ha vist lovande talent. Far hans, advokaten Ser Piero da Vinci, såg at sonen var eit flogvit, og sendte han i ca. 1466 til Firenze for å studere som lærling under målaren og bilethoggaren Andrea del Verrocchio. Der utvikla han fort sin eigen målarstil, ein stil karakterisert av subtile fargar og diffuse skuggar.

Leonardo da Vinci reiste i ca. 1482 til Milano, der hertugen av Milano tok han inn som målar og ingeniør. Her fullførte han seks måleri, og vart òg konsultert om arkitektur og militære forhold. Det var i denne perioden at Leonardo da Vinci fekk interesse for geometri, og han fann etter kvart blant anna fleire metodar for å kvadrere ein sirkel. Han skreiv òg ei bok om den elementære teorien i mekanikk, og ho vart gjeve ut i ca. 1498.

Etter overfallet frå franskmennene i 1499 flytta han tilbake til Firenze, og ikkje lenge etter, i perioden 1503–1506, måla han det som skulle bli eit av dei mest kjente måleria i verda, nemleg *[[Mona Lisa]]*.
## Biografi
### Tidleg liv (1452-1466)
Leonardo blei fødd i 1452 i den vesle toskanske fjellandsbyen Vinci, som «uekte» son av bondejenta Caterina og den florentinske notaren Piero da Vinci. Leonardo hadde ikkje noko etternamn i den moderne tydninga; da Vinci tydar ganske enkelt «frå Vinci». Det fulle namnet var «Leonardo di ser Piero da Vinci», som tydar «Leonardo, son av (Mes)ser Piero frå Vinci».

Lite er kjend om Leonardo da Vinci sitt fyrste år. Dei fem fyrste årene budde han i Anchiano i nærleiken av Vinci. Deretter budde han saman med far sin, faren si kone Albiera, besteforeldrene og ein onkel (Francesco) i landsbyen Vinci.
## Andre berømte oppfinningar og formgjevingar
* Flygemaskiner
* Fallskjermar
* Ubåtar
* Redningsvestar
* Symjefinnar
* Vassturbinar
* Kraner
* Mekaniske sager
* Kontaktlinser

## Berømte måleri

* *Mona Lisa*
* *Nattverden*
* *Madonna*
* *Madonna i grotta*
* *Jomfru med lam*

## Bakgrunnsstoff

* Biografi om Leonardo da Vinci
* Oversyn over verk av Leonardo da Vinci
Figgjo

**Figgjo** er ein tettstad ved Figgjoelva i Sandnes kommune i Rogaland fylke. Staden er kjend for verksemda Figgjo AS, som produserer og sel kjøkenutstyr. På Figgjo er det fabrikkutsal for verksemda. Tettstaden vert nokre gonger kalla «Figgen», og elva tilsvarande «Figgenelva».

På Figgjo var det stasjon for jarnbanen Ålgårdsbanen.

Statistisk sentralbyrå reknar busetjinga på Figgjo og Ålgård (i Gjesdal kommune) som ein samanhengande tettstad med til saman 8746 innbyggjarar i 2007, av dei budde 1539 i Sandnes kommune.

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»

### Fotnotar
MediaWiki

**MediaWiki** er ei wiki-programvareløysing utgjeve under GNU General Public License. Han er skriven i PHP og er avhengig av ein MySQL-eller PostgreSQL-database for å lagra informasjon.

MediaWiki vart opphavleg skrive for Wikipedia av den tyske studenten og Wikipedia-brukaren Magnus Manske. Leksikonet brukte tidlegare eit enklare program kalla UseModWiki («fase 1»). Den engelske utgåva av Wikipedia skifa til Manske sitt nye program («fase 2») 25. januar 2002. Denne dagen er gjennom eit dekret frå Jimmy Wales i Wikipediasamfunnet kjent som «Magnus Manske-dagen». 

Ein omskrive og forbetra versjon av fase 2-programvaren vart kjent som «fase 3». Programmet fekk namnet MediaWiki.

## Bakgrunnsstoff
* Mediawiki heimeside
Vasamuseet

*Vasamuseet* er eit sjøfartsmuseum i Stockholm i Sverige. Museet ligg på øya Djurgården. Utstillinga i museet er knytt til eit krigsskip frå 1600-talet, regalskipet «Vasa».
Vasamuseet opna i 1990 og er eit av musea i Skandinavia med høgast besøkstal. 

## Bakgrunnsstoff

*
Preikestolen

**Preikestolen** er eit fjellplatå på nordsida av Lysefjorden i Ryfylke, og er eit kjent turistmål. Platået er tilnærma flatt, om lag 25x25 m og ligg 604 moh.

Frå gammalt av hadde platået namnet Hyvlatånnå (høveltanna). Rundt 130000 personar vitja Preikestolen i løpet av de fire sommarmånadane i 2009. Det er god utsikt over Lysefjorden og heiane rundt frå platået.

Det var truleg ei frostsprenging for 10&nbsp;000 år sidan som gjorde slik at Preikestolen vart danna. Kanten av isbreen låg da like oppfor fjellet. Preikestolen har ein fleire meter djup sprekk tvers over platået som truleg òg er eit resultat av frostsprengingar. Geologar har konkludert med at Preikestolen er trygg sjølv om mange utan årsak trur at fjellplatået vil falle ned når dei ser sprekken.

Ved byrjinga av stien inn til Preikestolen ligg Preikestolen fjellstue. Normal gangtid tur/retur parkeringsplassen ved Preikestolen fjellstue på sti er 1-2 timar kvar veg. Turen frå Preikestoeln fjellstue er 3,8 km med ein høgdeskilnad på 330 meter. Stien er utbetra med mellom anna gamle jernbanesviller over ei myr. Det er ikkje tilrådd å gå turen vinterstid med snø og isføre. Beste sesong er april til oktober. Minst folk er det tidleg og seint i sesongen. Det er parkering med avgift ved startpunkt.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Timelapse-film av eit døgn på Preikestolen.
* Ryfylke
* Preikestolhytta
* Turplanleggjar med kart over området
Bmi

**bmi**, tidlegare kjent som **British Midland**, var det nest største flyselskapet i Storbritannia. Det flaug til destinasjonar i Europa, USA og India.

## Bakgrunnsstoff

* BMI British Midland
* BMI Air Review 
* BMI Fleet Detail
* BMI Passenger Opinions
Kjerag

**Kjerag** er eit fjellplatå på sørsida av Lysefjorden i Forsand kommune i Rogaland fylke. Platået er eit kjent turistmål i regionen. Det høgaste punktet er 1110 meter over havet, men det er nordsida med eit fall på 984 meter ned til Lysefjorden som trekkjer til seg dei fleste turistane, inkludert mange basehopparar. 

I vestre del av platået finst *Kjeragbolten*, som er ein 5&nbsp;m&sup3; stor stein. Steinen er kilt i ei kløft i fjellet 1000&nbsp;m over Lysefjorden.

Turstien til Kjerag startar ved Øygardstølen &ndash; ein restaurant 640&nbsp;m over Lysebotn. Ein gåtur inn til Kjerag kan ta noko over to timar kvar veg.

## BASE-hopping
Kjerag har vorte ein populær stad for BASE-hopping. Frå 1994 til 2008 vart det utført  hopp.http://www.aftenbladet.no/lokalt/article695912.ece 
Frå 1994 til 2005 mista 9 basehopparar livet ved Kjerag, dei fleste av dei frå utlandet. http://web3.aftenbladet.no/lokalt/article209252.ece  

I den norske dokumentarfilmen *[[dokumentaren Loop|Loop]]* kan ein sjå Kristen Reagan som først klatrar opp dei 1000 metrane og så kastar seg utfor same fjellvegg med fallskjerm.

## Sjå òg
* Preikestolen

## Bakgrunnsstoff
* Artikkel i Aftenbladet
Blyant

**Blyantar** er skrivereiskaper hovudsakleg bygd opp av ei «blykjerne» og virke, som er eit beskyttande tredekke rundt kjernen.  Namnet blyant kjem frå det tyske *Bleierz* som tyder blymalm, og byggjer på den mistydinga at det skulle vere bly-haldig malm i blyanten. *«Blyet»* er ikkje bly, men ei blanding av grafitt og leire (*bly* vil likevel bli brukt i det følgjande). 

For finare blyanter vert virket laga av den raude, velduftande kjerneveden i blyanttreet. Dette treet kan bli opptil 30 meter høgt, og er ein amerikansk eineart.

Blyantar blir hovudsakleg brukt til å skrive og teikne med (som oftast på eit papir, som består av cellulose). Dette gjer blyanten svært attraktiv blant folk som skriv mykje, blant anna fordi det lett går an å viske ut det vi har skrive (mange blyantar har til og med eit viskelêr på tuppen).

## Historie

Dei første spora ein finn av blyant, er frå romartida. Då brukte dei ein trepinne med ein liten blyspiss på tuppen, som sat av spor på papiret når ein skreiv. Det er dette som gjer at vi no kalla det for ein blyant (det eigentlege namnet kjem av det latinske ordet «penicillus» som tydar «liten hale»).

Dei første skikklege blyantane, slik som vi kjenner dei i dag, kom rundt 1564. Då var det nokre gjetarar som fann veldig mykje grafitt i eit fjell i nærleiken av Barrowdale i England. Dei fann ut at dette eigna seg godt til å merke opp sauar, fordi det var hardt, lett å dele opp, og lett å teikne av med. Kjemikarane trudde på den tida at dette var ei form for bly, og kalla det difor «plumbabo» noko som tyder «oppfører seg som bly».

Den første tida etter oppdaginga var det ulovleg å eksportere «blyet», fordi myndigheitene tykte dette eigna seg like godt til støyping av kanonkuler som til blyantar. Difor vart det faktisk smugla bly ut i saueskinn for at blyet ikkje skulle knusast eller oppdagast.

Det var italienarane som var dei første til å hole ut pinnar for å fylle dei med bly. Like etter, vart metoden med å kløyve ein hol pinne frå eit blyanttre, legge ei stong av bly inni, og så lime att delane igjen utvikla. Det er denne teknikken som framleis blir brukt i dagens blyantproduksjon.

Også andre plassar vart det så smått begynt produksjon av blyantar. Men dette vart ikkje like vellukka fordi blyet var veldig porøst og vart fort pulverisert. Difor hadde England så å seie monopol på blyantar heilt til dei i Nürnberg i 1662 fann ein måte dei kunne få pulverisert grafitt tilbake til «fast» form igjen. Dette gjorde dei med ei blanding av svovel og antimon. Men den karakteristiske, firkanta, engelske blyanten, vart framleis laga av naturleg grafitt heilt fram til 1860-åra. No er det eit eige blyantmuseum i den engelske byen Keswick, i nærleiken av der den første plumbaboen blei funnen.

I dagens blyantar kan vi forandre på hardleik og farge. Ein standard deler blyantane inn i 9H, 8H, 8B og 9B. Hardleik har mykje å seia for ein kunstnar, som treng ulike typar blyantar.

## Bakgrunnsstoff
Ass

**Ass**, stundom skrive **a♭**, er namnet på tonen a senka med eit halvtrinn, notert med forteiknet ♭.

## Sjå òg
* Ass-dur
* ass-moll
Ciss

**Ciss**, stundom skrive **c♯** er namnet på tonen C heva med eit halvtrinn, notert med forteiknet ♯ (kryss).

## Sjå òg
* Ciss-dur
* ciss-moll
Trekkers Norge

**Trekkers Norge** er ein norsk fanklubb for folk som har ei særskild interesse for Star Trek-franchisen. Klubben vart starta opp i november 2004, og ser på seg sjølv som ein arvtagar til *Star Trek Norge*.

Star Trek Norge var ei nettside starta opp av *Mads Andre Strømsnes* 1. august 2001. Det var ikkje ein organisasjon i vanleg forstand, men ei nettside med tilhøyrande diskusjonsforum og tilknytt IRC-kanalen #STNorge på EFnet. Star Trek Norge vart offisiell lagd ned 17. januar 2005. Sjølv om det ikkje var ei offisiell organisasjon, var det jamvel ei stor hjelp i å knyte band blant norske Star Trek-fans.

I november 2004 starta ei ny organisasjon opp. Han vart først kalla Star Trek Norge (same namn som Strømnes' si side), men skifta namn til Trekkers Norge 21. januar 2005. I motsetnad til Star Trek Norge, tek denne organisasjonen sikte på å bli ei vanleg organisasjon med betalte medlem og ei rekkje lokallag rundt om i landet. Dei ønskjer å leggje til rette for ulike arrangement, både lokalt og i andre former. Til juli neste år planlegg dei ein nasjonal kongress i Stavanger, kalla *Warp 2006*.

Mads Andre Strømnes vart kåra til første æresmedlem i Trekkers Norge, då mykje av grunnlaget for den nye organisasjonen vart tilrettelagt av han.

## Sjå også
* Star Trek
* Trekkie

## Bakgrunnsstoff
* Trekkers Norge
Mikronesiaføderasjonen

**Mikronesiaføderasjonen** er ein forbundsrepublikk i regionen Mikronesia i den nordlege delen av Stillehavet. Landet er tilslutta USA gjennom ei avtale om fri assosiering.
Rubeus Gygrid

**Rubeus Gygrid**, (på engelsk **Rubeus Hagrid**) (f. 6. desember 1928) er ein litterær figur, ein trollmann som bur i utkanten av den forbodne skogen ved trollmannsskulen Galtvort i bøkene om Harry Potter. Han er dobbelt så lang som andre menn.

Hagrid var son til ho-kjempa Fridwulfa og ein trollmann. Han vart oppfostra av faren, men er altså halvt kjempe. Kjemper er kjende for å vera svært brutale, i tillegg til at dei tidlegare var allierte med Voldemort, så familiebakgrunnen prøver Gygrid så godt han kan å skjula.

Han vart utvist frå Galtvort etter å ha vorte skulda for å ha opna Mysteriekammeret trass i at det eigentleg var Tom Venster som gjorde det. Rektor Albus Humlesnurr, som visste at han ikkje hadde gjort det, ordna det slik at Gygrid fekk bli på skulen som skogvaktar, nøkkelvakt og eigedomsforvaltar. Men Gygrid fekk aldri fullført utdanninga si, og har difor ikkje lov til å bruka trolldom.

Når Harry Potter og venene hans kjem til Galtvort, vert Gygrid snart ein god ven og viktig støttespelar for dei.

I Harry Potter-filmane vert Gygrid spelt av Robbie Coltrane.

## Kjæledyr
Gygrid er svært glad i magiske vesen, spesielt farlege. 
### Hogg
Hogg er ein villsvinshund som dukkar opp i den fyrste boka. Når Gygrid, Harry, Hermine, Nilus og Draco er i den forbodne skogen, avslører Gygrid at Hogg er ein feiging.

### Andre
* Nussi (Kerberosen). 
* Norbert (Norsk kamrygg).
Lidl

**Lidl Stiftung & Co KG** er ein tysk lågpriskjede med om lag 5000 butikkar. Lidl blei grunnlagt som Lidl & Schwarz Lebensmittel-Sortimentsgroßhandlung på 30-talet. Dei første filialane opna i Ludwigshafen tidleg på 70-talet. I 2004 opna dei første Lidl-butikkane i Noreg.

Butikkane vert oftast lagt utanfor bysentrumet i bygningar som er særskilt oppførte for Lidl, alle med lik utforming. *Lidl lohnt sich* (Lidl løner seg) er føretaket sitt motto. Lidl har som policy å ikkje uttale seg i massemedia.

Lidl etablerte seg i Noreg med ein målsetnad om å etablera 100 nye butikkar. Etter om lag 4 år avslutta dei drifta og butikkane vart overtekne av Rema 1000.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Dei grøne

**Dei grøne** kan visa til:

* Dei grøne i Tyskland, eit tysk politisk parti
* Miljøpartiet Dei Grøne, eit norsk politisk parti
Patentstyret

**Patentstyret** er ein statleg, norsk etat som er underlagt Nærings- og handelsdepartementet. Hovudoppgåva til Patentstyret er å handsame søknadar om patent, varemerke (trademark) og designregistrering. Direktør i 2011 var Toril Foss. Patentstyret har hovudkontor i Oslo.

Patentstyret har om lag 270 tilsette innan fagområder som juss, teknikk, økonomi/administrasjon, informasjon og marknadsføring.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
LOT Polish Airlines

**LOT** (Polskie Linie Lotnicze) er eit polsk flyselskap. Selskapet har 4&nbsp;200 tilsette og flyg til 49 destinasjonar i 31 land. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* LOT
* [LOT Jet Fleet Detail](http://www.planemad.net/Airline/PL/LOT_-_Polish_Airlines_(LO_LOT)/Fleet.htm?show=all)
* LOT Passenger Opinions
Hardangerkutter

**Hardangerkutter** er nemninga på ein lokal variant av båttypen kutter som særleg vart bygd i Hardanger og Sunnhordland. Hardangerkutterane skil seg frå mørekutterane ved meir utlagd hekk, flatare botn og meir langsmal skrogform.

Mange kutterar vart innførte frå England og var eit førebilete for dei norske skipsbyggjarane. Men det var òg folk frå Noreg som fekk stipend og vart sende til Holland for å læra å byggja sluppar slik dei bygde dei der.

Dei eldre norske kuttarane eller sluppane som dei òg vart kalla i Hardanger og Sunnhordland var frå gamalt av «dryge» i skroget, men etterkvart vart dei smekrare akter og til sista vart dei òg smekrare i baugen. Desse fartøya utvikla seg jamt med jakta, truleg frå 16&ndash;1700-talet.

Spesielt for kutterane frå Sunnhordland og Hardanger den siste tida var at dei var bygde for rask seglas, «sildasegling», i motsetnad til t.d. mørekutterane som vart bygde for å tola meir grov sjø, med brattare hekk og meir spring og gjerne meir kubben form. I Sunnhordland og Hardanger var hovudtrekka at hekken låg meir utover og botnen/botnreiset flatare og meir strekt i lengda. Bakdelen med desse skroga var at dei slo meir både framme og akter i grov sjø; dei dreiv òg meir enn mørekutterane og dei engelske kutterane når dei låg «bakka på» i dårleg vêr.

Dei fleste hardangerkutterane vart bygde i Sunnhordland. Nokre av dei mest kjende stadene er Ølve, Rosendal, Sunde, Halsnøy, Sagvåg og Jondal. Men det vart bygt fartøy ved kvar strand der dei hadde tilgjenge på materiell og fagfolk til å leia arbeidet. Desse reiste mykje rundt i byrjinga.

## Bakgrunnsstoff
* Om hardangerkutteren M/K «Vikingen» hjå Hardanger Fartøyvernsenter
Hallarøya

**Hallarøya** er eit stadnamn som finst fleire stader langs kysten av landskapa Nordmøre og Fosen:

* Hallarøya på Frøya
* Hallarøya på Hitra
* Hallarøya på Smøla
* Hallarøya på Tustna i Aure kommune
Hallarøya på Hitra

:*For andre øyar med namnet «Hallarøya», sjå fleirtydingssida *'Hallarøya**.''
----
**Hallarøya''' er ei øy i Hitra kommune i landskapet Fosen i Trøndelag fylke.
Quechuaer

**Quechuaer** er ei folkegruppe av amerikanske urfolk og utgjer eit etnisk mindretal i Sør-Amerika som snakkar quechua. Dei er etterkommarar etter inkafolket.
Line

**Line** og **Lina** er kvinnenamn som opphavleg var kortformer for
Karoline og Karolina. Namna har dermed same tyding som mannsnamnet Karl, altså «fri» eller «kraftfull». Dei har begge norsk namnedag den 20. januar.

## Bakgrunnsstoff
Centrum

**Centrum** var eit norsk politisk parti som stilte til val 1894&ndash;1900. Ofte sett på som ein austnorsk avleggjar av Moderate Venstre. Ideologisk var partiet nært knytt til den konservative delen av folkehøgskulerøyrsla. Formann var Frits Hansen. Etter 1900 gjekk partiet inn i Høgre.
Katla

:*Sjå òg [[Katla (fleirtyding)]].*

**Katla** er ein islandsk vulkan som er kjend som ein av dei farlegaste på øya. Han ligg nord for Vík í Mýrdal og aust for den vesle isbreen Eyjafjallajökull. Vulkantoppen er på 1&nbsp;512 meter, medan breen Mýrdalsjökull som ligg over han har ein flatevidd på 595 km². Vulkankrateret har ein diameter på 10 km. Katla har vist teikn på uro den siste tida og geologar fryktar at eit utbrot er i vente i nær framtid.

Vulkanen har utbrot med rundt 40 til 80 års mellomrom. Det siste utbrotet var i 1918, men det kan ha vore eit lite eitt i 1955, så vulkanen blir nøye vakta for teikn på eit nytt. Sidan 930 har ein dokumentert 16 utbrot. Eldgjá og Lakagigar er med i det same vulkanske systemet, slik at det kan reknast som eitt av dei kraftigaste i verda.

Før hringvegur (den islandske ringvegen) vart bygd frykta folk å reise over sletta føre vulkanen fordi det ofte oppstår jökulhlaup og det er djupe elvar som må kryssas. Særleg farleg var jökulhlaupen etter utbrotet i 1918. Då utbrotet i 1755 var på sitt verste vart flaumvassføringa estimert til mellom 200&nbsp;000–400&nbsp;000&nbsp;m³/s. Til samanlikning er den samanlagte middelvassføringa til Amazonaselva, Mississippielva, Nilen og Chang Jiang om lag 290&nbsp;000 m³/s.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff

* Det geovitskaplege instituttet på Island om Katla
* Webkamera frå Katla
Karoline

**Karolin**, **Karoline** og **Karolina**, som òg kan ha C som første bokstav, er kvinnenamn som kjem frå det norrøne mannsnamnet Karl gjennom latin *Carolus*. Carola er eit tilsvarande namn. Namna har same tyding som Karl, altså «fri» eller «kraftfull». 

Namna har kortformer frå begge endar av namnet. Caro er særleg brukt på tysk og Carol eller Carrie på engelsk, medan Line og Lina er skandinaviske kortformer.

Karoline har norsk namnedag den 28. januar. Karolina har svensk namnedag 20. mai. 

## Kjende namneberarar
* Caroline av Ansbach (1683-1737),  dronning av Storbritannia og Irland 
* Caroline Mathilde (1751-1775), dronning av Danmark-Noreg
* Caroline av Braunschweig-Wolfenbüttel (1768-1821), dronning av Storbritannia 
*Karoline Pichler (1769–1843), austerriksk forfattar
*Karoline von Günderrode (1780–1806), tysk diktar
*Karoline Seidler-Wranitzky (1790–1872), tsjekkisk operasopran
*Caroline Pierson (1811-1899), tysk forfattar
*Caroline Klauhold (1812-1867), tysk kunstnar
*Karoline Bjørnson (1835–1934), norsk skodespelar
* Tove Karoline Knutsen (f. 1951), norsk kunstnar og politikar
* Karoline Frogner (f. 1961), norsk dokumentarfilmskapar
* Karoline Krüger (f. 1970), norsk songar og musikar
* Karoline Dyhre Breivang (f. 1980), norsk handballspelar

## Stader
*Caroline-øya i Kiribati
* Karolinane vest i Stillehavet
## Annan bruk
*Karolineprisen er ein norsk pris for vidaregåande skular

«Caroline» er brukt i tittelen til fleire songar, som:
*Caroline av Status Quo
*Caroline av Fleetwood Mac på *[[Tango in the Night]]*

*La Caroline, eit klassisk pianostykke av Carl Philipp Emanuel Bach
*Sweet Caroline av Neil Diamond

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Asiana Airlines

**Asiana Airlines** er eit av Sør-Korea sine to store flyselskap. Det er både mindre og yngre enn Korean Air. Asiana sitt hovudkvarter og internasjonale hub er Incheon International Airport, og innanlandsknutepunktet er Gimpo. Asiana har floge sidan 1988. Per 31. desember 2003 eigde Kumho Asiana Group 46,33 prosent av Asiana via sine dotterselskap.

## Flåte

Asiana Airlines har fylgjande fly (per mars 2005):
* 1 Airbus A320-200 (1 til er bestilt)
* 2 Airbus A321-100
* 13 Airbus A321-200
* 1 Airbus A330-300 (2 til er bestilt)
* 12 Boeing 737-400
* 3 Boeing 737-500
* 13 Boeing 747-400
* 11 Boeing 767-300
* 5 Boeing 777-200

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
Spanair

**Spanair S.A.** er eit spansk flyselskap som vart danna i desember 1986. 51 % av selskapet er eigd av Spanair Holding (10 % Teinver S.A. og 90% SAS) og 49 % er eigd av SAS.

Flyselskapet har hovudkvarter i Palma de Mallorca og starta med flygingar i 1988. Selskapet er medlem av Star Alliance og er majoritetseigar i Aerolineas Argentinas.

## Fakta
Per februar 2004 hadde selskapet:
* 49 fly
* 2610 tilsette
* 346 daglege flygingar
* 8&nbsp;128&nbsp;143 passasjerar (i 2001)

## Flåte
Spanair-flåten inneheldt fylgjande fly per mai 2005:

* 14 Airbus A320-200 (eit til på bestilling)
* 5 Airbus A321-200
* 3 McDonnell Douglas MD-81
* 10 McDonnell Douglas MD-82
* 20 McDonnell Douglas MD-83

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Spanair
* [Spanair Fleet Detail](http://www.planemad.net/Airline/ES/Spanair_(JK_JKK)/Fleet.htm?show=all)
* Spanair Passenger Opinions
United Airlines

**United Airlines** er eit amerikansk flyselskap med IATA-koden **UA** og ICAO-koden **UAL**.  Det er verdas største om ein tel talet på destinasjonar. 
Hovudkontoret er i Willis Tower (tidlegare Sears Tower) i Chicago i Illinois. Selskapet har rundt 88&nbsp;500 tilsette og opererer over 715 fly. United Airlines var ein av grunnleggjarane av Star Alliance, den første og største flyselskapalliansen i verda. 

Hovudflyplassane selskapet bruker er O'Hare, Washington Dulles, Denver, San Francisco og Los Angeles internasjonale lufthamn. Hovudkonkurrentane til selskapet er American Airlines, Delta Air Lines og Southwest Airlines.

To fly frå United Airlines vart kapra og brukt under terroråtaka 11. september 2001. UA var tidlegare eit dotterselskap av Boeing.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til United Airlines
* United Airlines Fleet Detail
Malawi

**Malawi** er eit land i Aust-Afrika som grensar til Tanzania, Zambia og Mosambik. Landet er prega av Malawisjøen, som utgjer ein femdel av flatevidda. Det malawiske flagget viser sola som går ned over denne sjøen.

## Historie
Malawi var britisk protektorat med namnet *Nyasaland* frå 1891. I 1953 blei Nyasaland med i ein føderasjon med Rhodesia (seinare Zimbabwe og Zambia). Landet fekk fullt sjølvstyre i 1963. Føderasjonen med Rhodesia vart oppløyst i desember 1963, og 6. juli 1964 blei Malawi ein sjølvstendig stat.

## Økonomi
Malawi er eit av dei minst utvikla landa i Afrika økonomisk sett. Gjennomsnittsinntekta per innbyggjar er mellom dei aller lågaste i verda. Jordbruksprodukt utgjer heile 90 prosent av landets samla eksport. Tobakk er viktigast, og står for tre firedelar av Malawis samla valutainntekter.

## Klima
Forholda i Shiredalen er tropisk med høge temperaturar året rundt og ein ubehageleg kombinasjon av varme og fukt i regntida. 

Det høgareliggande Lilongwe har derimot eit meir behageleg klima og lågare temperaturar. I perioden november til februar kan derimot både temperaturen og fukta bli så pass høg at ein kan få ubehagelege forhold. Over 1500 m er det ikkje uvanleg med frost i perioden frå april til august, og det kan òg vere kjølig på dagtid om det er skya vêr. Mykje av regnet som kjem i samband med den intertropiske konvergenssona kjem i form av kraftige torebyer, men ein kan òg ha regnvêr som varer to til tre dagar. 

Fjellområda sør og nord i Malawi er blant dei våtaste områda i denne delen av Afrika med ein årleg nedbørsnormal mellom 1500 og 2000 mm. Den kraftigaste nedbøren kjem derimot i mars eller april, noko som er uvanleg for denne delen av Afrika, men ein har som regel litt nedbør året rundt. Det meste av landet har ein årleg nedbørsnormal mellom 875 og 1250 mm. 

## Bakgrunnsstoff

*
* Folkevett 2002 - om svolt og dårleg styring i Malawi
Austrian Airlines

**Austrian Airlines** (*Österreichische Luftverkehrs AG*) er det internasjonale flyselskaper i Austerrike. Sidan 2003 har Austrian Airlines operert som **Austrian**. The airline flies out of Vienna International Airport in Vienna, Austria.
Dei brukar IATA-koden **OS** og ICAO-koden **AUA**

## Flåte

I juli 2009 hadde flyselskapet desse flya:

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
* Austrian Airlines Passenger Opinions