open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Det nære Austen

**Det nære Austen** eller «Den nære Orienten» er ei nemning for landområda som tidlegare høyrde til Det ottomanske riket, i dag helst avløyst av omgrepet Sørvest-Asia. 

Omgrepet har helst vore bruka av arkeologar, geografar og historikarar, mindre av journalistar og i politisk samanheng, om landområda Anatolia (den asiatiske delen av det moderne Tyrkia), Levanten (Asias kystland ved Middelhavet), Georgia, Armenia, og Mesopotamia (Irak og austre Syria). Det alternative omgrepet *[[Midtausten]]*, som gjerne vert føretrekt i politisk og økonomisk samanheng, vert ikkje bruka parallelt med dette omgrepet.

Omgrepet kjem frå engelsk og kom i bruk i Europa i 1890-åra.
Den britiske arkeologen David George Hogarth definerte i boka *The Nearer East* (1902) området til også å omfatte Albania, Montenegro, sørdelen av Serbia og Bulgaria, Hellas, Egypt, heile Det ottomanske riket, heile den arabiske halvøya og vestre delen av Iran.

## Sjå òg
* Det fjerne austen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Near East|Near East]]» frå ,  den 1. desember 2007.*  
 
**Kunnskapsforlaget store norske leksikon*
Initials B.B.

***Initials B.B.*** er eit album av den franske artisten Serge Gainsbourg frå 1968. Brigitte Bardot medverkar på fleire av songane, og initialane som tittelen på albumet viser til er òg hennar. 

*Initials B.B.* inneheld mange popsongar, ein stil han hadde nærma seg på det førre albumet *[[Anna av Serge Gainsbourg|Anna]]* frå 1967, og Gainsbourg viser her stor interesse for amerikansk popkultur i songar som «Comic Strip» og «Ford Mustang». Gainsbourg var kanskje den einaste musikkartisten med utspring på 1950-talet som heilhjarta klarte å flytte seg over i 60-talsrock. «Bloody Jack» har t.d. spor av The Who, medan «Marilu» er ein referanse til doo-wop-musikken til The Beach Boys. 

Dei mest kjende songane på albumet er truleg tittelsporet og «Bonnie and Clyde». Songen «Initials B.B.» opnar med popinfluert og fengande piano og funky bass og inneheld Gainsbourg si typiske «snakkesynging» med Bardot på refrenget. «Bonnie and Clyde» opnar kanskje enno meir karakteristisk med strykarar som spelar dei same to notane gjennom heile songen, nokre høge hyl, som òg går gjennom heile songen, og funky bass. Songen er forholdsvis monoton og fortel historia om Bonnie og Clyde, som ein duett mellom Gainsbourg og Bardot. 

## Innhald
Alle songar er skriven av Serge Gainsbourg. 

# «Initials B.B.» - 3:37
# «Comic Strip» - 2:14
# «Bloody Jack» - 2:07
# «Docteur Jekyll and Mister Hyde» - 01:59
# «Torrey Canyon» - 2:46
# «Shu ba du ba loo ba» - 2:09
# «Ford Mustang» - 2:43
# «Bonnie and Clyde» - 04:19
# «Black and White» - 2:12
# «Qui est «in» qui est «out»» - 2:16
# «Hold-up» - 2:39
# «Marilu» - 2:37
Fønikia

**Fønikia** var ein semittisk sivilisasjon som i oldtida låg langs kysten av det som i dag er Syria og Libanon, nord i det gamle Kanaan, mellom Libanonfjella og Middelhavet. Dei fønikiske handelsrutene gjekk frå hamnebyane Sidon, Byblos og Tyr og førte varer og fønikisk kultur til Kypros, Kreta, Kartago og andre stader ved Middelhavet.

Fønikia var ein maritim handelskultur som spreidde seg rundt om i Middelhavet i det første årtusenet før vår tidsrekning. Folket som levde i Fønikia, kalla seg sjølv Kananene, mens namnet Fønikia er danna av det greske *Foiniki* - Φοινίκη, «det raude folket», etter ordet *foinos* som tyder «raud», fordi fargestoffa purpur og karmosinraudt vart produsert der. 

Fønikarane la tuftene til byen Karthago, som etter kvart vart ein stormakt og erobra dei andre koloniane til fønikarane i det vestlege Middelhavet. Seinare vart byen øydelagt av romarane.

## Bakgrunnsstoff
ICD

**International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems** (på bokmål: **Den internasjonale statistiske klassifikasjonen av sykdommer og beslektede helseproblemer**), vanlegvis referert til som **ICD**, er eit klassifikasjons- og diagnosesystem, utgitt av Verdens helseorganisasjon.

I Noreg setjast somatiske og psykiatriske diagnosar etter dette systemet med kapittelinndelinga si. I den norske utgåva er det 21 kapittel, der dei to siste inneheld særnorske kodar som gjer det råd å setje ytre årsaker til sjukdommar, skadar og død, og faktorar som har med helsetilstand og kontakt med helsetenesta å gjere.

ICD blir periodisk oppdatert, og er nå i si tiande utgåve, **ICD-10** som vart gitt ut i 1994.

Primærhelsetenesta bruker ei anna diagnoseliste: ICPC.

## Bakgrunnsstoff
* Verdens helseorganisasjon - International Classification of Diseases ''(på engelsk)''
* ICD-10 med søkjeverktøy på bokmål - levert av Direktoratet for e-helse.
ICPC

**ICPC-2** er den andre versjonen av ICPC, som er den internasjonale klassifikasjonen for sjukdommar og symptom som brukast i den norske primærhelsetenesta.

Den første versjonen av ICPC (International Classification of Primary Care) er ei diagnoseliste fastsett første gongen i 1987 av ei nemnd som vart nedsett i 1972 av WONCA, (World Organization of National Colleges, Academies and Academic Associations of General Practitioners/Family Physicians.)

Noreg har si eiga omsette liste som vert heldt vedlike av KITH, (Kompetansesenter for IT i helse- og sosialsektoren).

Trygdeetaten / Nav krev at diagnosekoden etter ICPC skal førast på alle legeregningar, sjukmeldingar og legeerklæringar om at ein pasient er arbeidsufør.

Kodane i ICPC består av ein bokstav og to siffer. For einskilde spesielle diagnosar er det tre siffer. Bokstaven står for eit organsystem, siffer 00-29 for symptomdiagnosar, og 70-99 for sjukdomsdiagnosar. 

Kodane 30-69 er terapi-, behandlings- og prosesskodar som er felles for alle organkapitla.

I Noreg brukar sjukehusa diagnoselista ICD-10.
KITH

**Kompetansesenter for IT i helse- og sosialsektoren AS** (**KITH**) er eit norsk aksjeselskap eigd av Helse- og omsorgsdepartementet, Arbeids- og inkluderingsdepartementet og KS. Oppgåvene til KITH er mellom anna å utvikle informasjonsteknologi for helse- og sosialsektoren.

KITH står for, m.a., omsetjing og vedlikehald av ICPC og ICD.

## Bakgrunnsstoff
* KITH sin nettstad
Jane Birkin/Serge Gainsbourg

***Jane Birkin/Serge Gainsbourg*** er eit musikkalbum av den franske artisten Serge Gainsbourg og hans dåverande kjæraste Jane Birkin frå 1969. Dette er òg debutalbumet til Jane Birkin. 

Det inneheld songen «Je t'aime... moi non plus» («Eg elskar deg...eg òg») som vart ein hit over heile verda og som er kjend for den seksuelle teksten og dei kvinnelege stønna av Birkin som endar i ein orgasme mot slutten av songen. Dette førte til segner om at songen var eit faktisk opptak av Gainsbourg og Birkin i kjønnsleg omgang, men det ville vore særs vanskeleg å spele inn ein song på den måten. Songen var opphavlege spelt inn i lag med Brigitte Bardot året før, men ho ønskte ikkje at songen skulle kome ut. Gainsbourg spelte så songen inn på nytt att med Birkin og lagde så eit heilt album der han skreiv fleire songar for ho («Jane B.»), i tillegg til eigne innspelingar av songar han hadde laga for andre («Elisa» og «Les Sucettes»). 

Ein annan song på albumet som hyllar den fysiske kjærleiken, og som òg er den einaste andre duetten på plata, er «69 année érotique» («Det erotiske året 69»). I tillegg til songar som hyllar den fysiske kjærleiken finst det òg meir mørkare songar som «Jane B.» som handlar om eit mord eller «Le Canari est sur le balcon» som handlar om ei jente som tar sjølvmord. «Sous le soleil exactement» vart opphavleg spelt inn for albumet og filmen *[[Anna av Serge Gainsbourg|Anna]]* frå 1967, opphavleg sungen av Anna Karina frå Danmark. «Elisa» var opphavleg spelt inn for filmen *L'Horizon* frå 1967 og «Manon» for filmen *Manon 70* frå 1968. «Les Sucettes» var ein song Gainsbourg opphavleg skreiv for France Gall i 1965, spelt inn på nytt av Gainsbourg for albumet. Songen skapte ein skandale i Frankrike då han kom ut med France Gall på grunn av dei tvitydige tekstane som kunne tolkast både som ei jente som likte kjærleik på pinne eller ei jente som syng om oralsex. 

## Innhald
Alle songar er av Gainsbourg bortsett frå «Elisa» der Michel Colombier var medlåtskrivar og «Jane B.» som er basert på Preludium nr. 4 i E moll (Op. 28) av Frédéric Chopin.

# «Je t'aime… moi non plus» - 4:23 - vokal av Jane Birkin og Serge Gainsbourg. 
# «L'Anamour» - 2:17 - vokal av Gainsbourg. 
# «Orang outan» - 2:28 - vokal av Birkin
# «Sous le soleil exactement» - 2:52 - vokal av Gainsbourg
# «18-39» - 2:39 - vokal av Birkin
# «69 année érotique» - 3:21 - vokal av Jane Birkin og Gainsbourg
# «Jane B.» - 3:09 - vokal av Birkin
# «Elisa» - 2:31 - vokal av Gainsbourg
# «Le Canari est sur le balcon» - 2:20 - vokal av Birkin
# «Les Sucettes» - 2:37 - vokal av Gainsbourg
# «Manon» - 2:41 - vokal av Gainsbourg. 

Nokre utgåver av albumet har «Chanson de Slogan» i staden for «Je t'aime moi non plus», medan andre utgåver har songen som eit ekstra bonusspor. 

## Medverkande
* Serge Gainsbourg - vokal
* Jane Birkin - vokal
* Arthur Greenslade - arrangering og dirigent
Je t'aime… moi non plus

«**Je t'aime...moi non plus**» (fransk for «Eg elskar deg... heller ikkje eg») er ein fransk song skriven av Serge Gainsbourg, arrangert av Arthur Greenslade og sungen av Gainsbourg og kjærasten hans Jane Birkin i ei innspeling frå 1969.

Songen vart opphavlege skriven for og spelt inn i lag med Gainsbourg sin dåverande kjæraste Brigitte Bardot i 1968. Bardot bad derimot Gainsbourg innstendig om å ikkje gje ut songen, noko han heller ikkje gjorde. Same året møtte Gainsbourg og vart forelska i den engelske skodespelarinna Jane Birkin på settet til filmen deira *Slogan*. «Je t'aime... moi non plus» vart spelt inn igjen med Birkin på vokal i staden for Bardot og gjeven ut på singel og på albumet *[[Jane Birkin/Serge Gainsbourg]]* tidleg i 1969.

## Tekst
Teksten er skriven som ein oppdikta dialog mellom to elskarar under eit seksuelt møte. Av tekstlinjer frå songen finn ein:

* «Je vais et je viens, entre tes reins» («Eg kjem og eg går, inn mellom hoftene dine» - *reins* tyder eigentleg nyre på fransk eller nedre del av ryggen.)
* «Tu es la vague, moi l'île nue» («Du er bølgja, eg er den nakne øya»)
* «L'amour physique est sans issue» («Fysisk kjærleik er ei blindgate»)

## Kontrovers
Det sterkt erotiske temaet i songen var sterk kost på denne tida og songen vart erklært støytande. Teksten refererer til tabuemne som sex utan kjærleik og vart framført med mykje pust og stønn og heile songen endar i ein simulert orgasme av Birkin. Han vart bannlyst frå radio i Italia, Polen, Spania og Storbritannia, og fordømt av Vatikanstaten i ei offentleg uttale.

## Suksess
Songen vart likevel ein stor kommersiell suksess i heile Europa, noko publisiteten rundt kontroversen truleg var delvis skuld i.

I Storbritannia vart songen opphavlege gjeve ut på Fontana, men etter at han nådde nummer to på listene trekte dei han tilbake frå sal. Gainsbourg inngjekk då ein ny avtale med det sjølvstendige selskapet Major Minor og singelen vart gjeven ut på nytt og nådde heilt til topps på den britiske singellista. Songen gjekk òg til topps i Noreg.

## Ei utvald liste av innspelte versjonar
* 1968 Serge Gainsbourg & Brigitte Bardot (ikkje gjeve ut før i 1986)
* 1969 Serge Gainsbourg & Jane Birkin
* 1971 Frankie Howerd & June Whitfield som «Up Je t'aime», ein parodi
* 1972 Hot Butter (instrumental, som «Love at First Sight»)
* 1974 Abigail
* 1975 Judge Dread
* 1978 Giorgio Moroder & Donna Summer
* 1981 Einstürzende Neubauten (som «Jet'm»)
* 1986 Psychic TV
* 1986 René & Yvette frå 'Allo 'Allo
* 1992 Chayanne & Natalie som «Exxtasis»
* 1993 Misty Oldland som «A Fair Affair»
* 1995 Nick Cave & Anita Lane som «I love you...nor do I»
* 1996 2Defy som «Je t'aime Moi Non Plus - Forever My Lady»
* 1997 Cibo Matto
* 1998 Pet Shop Boys & Sam Taylor-Wood
* 1998 Bob Downe & Julian Clary
* 2001 Sven Väth & Miss Kittin (elektronisk versjon)
* 2003 Brian Molko & Asia Argento
* 2004 The Ukulele Orchestra of Great Britain
* 2006 Cat Power & Karen Elson (engelsk versjon)

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Je T'aime (Moi Non Plus) - a French pop song - BBC
* «The eyes have it» frå The Guardian
Otto Hjellegjerde

**Otto Hjellegjerde** () var saman med brørne Mindor og Ingvald Hjellegjerde gründerane bak møbelkonsernet Hjellegjerde møbler, som no går under merkenamnet Fjords by Hjellegjerde. Fabrikken starta hausten 1941 som *Lenestolfabrikken Hjellegjerde* i kjellaren og ei stove i huset til Otto og Henny Hjellegjerde. 

Konsernet har hovudfabrikken i Sykkylven, på Sunnmøre, med ei avdeling i Stordal.

Over 70 prosent av omsetninga går i dag til eksport. Selskapet, med ticker *HJE*, blei børsnotert i 1997.

Otto Hjellegjerde har fått Kongens Fortjenstmedalje i gull. Han døydde i Sykkylven.
Almazán

**Almazán** er ein kommune i provinsen Soria i den autonome regionen Castilla y León, nord i Spania. Folkesetnaden ligg ved austbreidda av elva Duero.

## Historie

Tidleg på 900-talet blei det bygd festningsverk langs Duero i Soria og Almazán. I 1068 blei Almazán erobra av den kristne hæren til Alfons VI av León, men kort tid etter blei han teken attende av det mauriske al-Ándalus. I 1128 blei han folkesett att av Alfons I av Aragon, men etter at denne døydde i 1134 gjekk staden til Castilla, og blei gjeven av Alfons VII av León til biskopane i Sigüenza. 

## Kjelder

* Nettstaden til Instituto Nacional de Estadística de España

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Almazán|Almazán]]» frå ,  den 2. februar 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
31 Euphrosyne

**31 Euphrosyne** er ein av dei største hovudbelteasteroidane. Han vart oppdaga av James Ferguson den 1. september 1854, den første som blei oppdaga frå Nord-Amerika. Asteroiden er namngjeven etter Eufrosine frå gresk mytologi.

Asteroiden er den åttande største hovudbelteasteroiden og utgjer omtrent 1 % av den totale massen i asteroidebeltet. Han er eit veldig mørkt objekt nær kanten av beltets ytre.

Objektet er lite studert, sjølv om den er ein av dei største asteroidane. Han er ein typisk C-type-asteroide med ei primitiv overflate. Bana er svært uvanleg og liknar på den til 2 Pallas, med sin høge inklinasjon og eksentrisitet.

Den låge tettleiken til Euphrosyne hintar til at, i motsetning til 10 Hygiea, 704 Interamnia og 52 Europa, er Euphrosyne ein porøs lekam.

## Kjelder
Lazio

**Lazio** (latinsk *[[Latium]]*) er ein av tjue regionar i Italia. Han ligg sentralt i landet og grensar til Toscana, Umbria, Abruzzi, Marche, Molise, Campania og Tyrrenhavet. Lazio er kjend for historia, kunsten, arkitekturen, arkeologien, religionen og kulturen sin. Regionshovudstad er Roma. 

## Geografi
Elva Tiber er den største elva i regionen og renn mellom anna gjennom Roma. Av sideelvar til Tiber i regionen finn ein mellom anna Aniene, Cremera og Nera. Ei anna stor elv i regionen er Garigliano, som oppstår der Liri og Gari (eller Rapido) renn i saman. Dei to største innsjøane på Den italienske halvøya ligg i Lazio, Bolsenasjøen og Braccianosjøen, som begge ligg nord i regionen. Sør i regionen ligg Albanarfjella. 

Lazio er delt inn i fem provinsar: 

* Frosinone
* Latina
* Rieti
* Roma
* Viterbo

## Historie
Namnet på regionen kjem frå ei gamal stamme i området som heitte latinarar og som romarane avstammar frå. I følgje romersk mytologi var det kongen Latinus som gav namn til regionen. Latium, som regionen vart kalla i romartida, strekte seg til områda til sannitarane, marsarane og Campania, etter at romarane hadde erobra landområda til hernikarane, equarane, aurunkarane og volskarane. Området vart kalla Latium Novi for å skilje det frå Latium veteres, som var dei opphavlege grensene. 

Under keisar Augustus sitt administrative system vart Latium, i lag med den noverandre regionen Campania, den første regionen i Italia. 

Etter den gotiske krigen (535-553) og austromarane si erobring, fekk regionen tilbake sjølvstende sitt sidan «Det romerske hertugdømet» kom under den austromerske keisaren. Dei lange krigane mot langobardarane sleit hardt på regionen som vart tatt av den romerske biskopen, som alt hadde fleire eigedomar i området. 

Styrkinga av det religiøse og kyrkjelege aristokratiet førte til stadige maktkampar mellom adelsherrar og den romerske biskopen fram til midten av 1500-talet. Innocens III prøvde å styrke makta si i området med å hevde seg over provinsstyra i Tuscia, Campagna og Marittima gjennom Kyrkja sine representantar, for slik å rive ned makta til Colonna. Andre pavar prøvde å gjere det same. 

Under Avignon-perioden auka makta til lensherrane sidan paven ikkje lenger var i Roma. Små kommunar, og ikkje minst Roma, kjempa mot maktauken til herrane og med Cola di Rienzo prøvde dei å stå imot motstandarane av kyrkjemakta. Mellom 1353 og 1367 kom paven tilbake til Roma og tok tilbake makta i Latium. 

Etter den kortvarige romerske republikken vart regionen ein del av Frankrike under Napoleon I, og så igjen ein del av Kyrkjestaten. I 1870 då dei franske troppane forlet Roma gjekk general Cardona inn på Kyrkja sitt område, okkuperte Roma og 20. september vart Latium ein del av Kongedømet Italia. 

## Folkesetnad
55 % av innbyggjarane i regionen bur i Roma, og hovudstaden gjer Lazio til den fjerde tettast folkesette regionen i landet. 

Dei største byane til Lazio er (2006 estimat): 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lazio|Lazio]]» frå ,  den 2. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Druide

**Druide** (frå latin pl. *druidae*, via fransk og engelsk) var ein religiøs klasse hos fleire folk som tala keltiske språk. Dei var truleg både dommarar, spåmenn og prestar, og klassen kan ha vore delt i underklassar som reine druidar, *filid* (irsk) sjåarar og *bardi* (irsk) diktarar. Det er kjelder for at både menn og kvinner på Irland kunne vera druidar, om det same var tilfelle på det europeiske fastlandet veit ein ikkje.

Ein veit lite om druidanes religiøse tru, mellom anna av di det var ein heilt munnleg tradisjon som berre innvigde tok del i. Religionen inneheld likevel ofringar av dyr og menneske, og ein trudde på sjelevandring. Det er ikkje samband til sjamanisme.

Druidane blei utrydda under Romarstyret, mest kjend er massakren på Anglesey i 61. På Irland forsvann dei etter at kristendommen kom.

Ein finn druidisme som ei grein av moderne heidenskap, dette er ei moderne oppfinning.

## Ordsoge
Opphavet til ordet er uviss. Det latinske *druidae* og greske *druidai* peikar mot ei gallisk rot *druvis* som aldri er funnen. Det finst fleire hypotesar om galliske og greske røter i ord som tyder *eik*, *skog* og *vis*. Ingen av desse hypotesane har vunne fram.

Det gamalirske ordet *drui* finn ein ofte omsatt med druide. Dette er ikkje heilt rett, som det moderne irske ordet *draoi* kan det òg tyde trollmann, sjåar, spåmann. Det gamle ordet kunne også tyde *ein med kunnskap*, mens det i moderne tid også kan tyde ein som gjer pek.

## Kjelder
Klave

**Klave** er eit ord med fleire tydingar:

* Tømmerklave er ein målereidskap som vert nytta for å mpla diameteren på tømmer og trestammar.
* Kuklave vert nytta for å binda storfe.
Bifurkasjon

Ein **bifurkasjon**, gaffeldeling, er i geografisk tyding ei forgreining av ei vasskjelde til to eller fleire elver. Det førekjem i to omstende:
* når ei ny elv bryt ut og forlèt hovudelvelaupet, som når Tärendöelva i Sverige bryt ut frå Torneelva og endar i Kalixelva nær Junosuando eller når Casiquiarekanalen i Venezuela bryt ut frå Orinoco og endar i Rio Negro
* når ein innsjø eller eit myrområde har meir enn eitt utlaup, som i dømet Lesjaskogsvatnet som er kjelde til Rauma og til Gudbrandsdalslågen. 

## Kjelder

* Aschehoug og Gyldendals Store norske leksikon, 4. utgåve, 2005-07
*
Saljut 2

**Saljut 2** (kyrillisk skrift Салют-2) var ein romstasjon som Sovjetunionen skaut opp den 4. april 1973. Saljut 2 var i motsetnad til forgjengaren ikkje ein del av Saljut-programmet, men ein del av Almaz-programmet. Den fekk namnet Saljut for å skjule at det var ein militær romstasjon. 

Den 11. april 1973 vart 4 solcellepanel rivne av romstasjonen som dermed mista all straumforsyninga om bord. Den 28. mai 1973 entra Saljut 2 jordatmosfæra og brann opp.

## Bakgrunnsstoff
* The Almaz Space Station Program
Saljut 1

**Saljut 1 / (DOS-1)** (kyrillisk skrift Салют-1) var den første romstasjonen som vart skoten opp i bane rundt jorda. Romstasjonen vart skoten opp den 19. april 1971. 

Dei første som vitja romstasjonen var mannskapet frå Sojuz 10. Ein fekk fysisk kontakt med romstasjonen, men ein greia ikkje kople seg til skikkeleg. Tilkoplinga var for usikker til at ein kunne opne dørene mellom fartøyet og stasjonen. Låsen i Soyoz 10 hadde kilt seg fast, viste det seg og etter 5 timar bestemte ein seg for å gje opp forsøket med å kome inn i stasjonen. Deretter viste det seg at ein og hadde problem med å kople seg frå romstasjonen igjen, sjølv om ein til slutt fekk det til. Dei tre kosmonautane om bord Soyuz 10 returnerte til jorda utan å ha vore om bord romstasjonen.

Det andre mannskapet som vitja romstasjonen var Sojuz 11 som etter tre timar kopla seg til romstasjonen og var om bord i romstasjonen i 23 dagar før ein returnerte med Soyouzfartøyet til jorda. Ein ventil som skulle utlikna lufttrykket i fartøyet ved tilbakekomsten til jorda, opnast alt då ein kopla seg frå romstasjonen og all lufta forsvann ut i rommet. Mannskapet på 3 omkom ved tilbaketuren.

Den 11. oktober 1971 brann Saljut 1 opp ved den planlagde tilbakekomsten til jordatmosfæren.
Liguria

**Liguria** er ein region på nordvestkysten av Italia og det tredje minste av dei tjue regionane i landet. Hovudstaden er Genova.

## Geografi
Liguria grensar til Frankrike i vest, Piemonte i nord og Emilia-Romagna og Toscana i aust. Det ligg ved Liguriahavet (eit nordleg havområde i Middelhavet). Kyststripa dannar Den italienske rivieraen og lenger inne i landet ligg Dei liguriske Alpane i vest og Dei liguriske Appenninane i aust. Trass i at regionen er tett folkesett består halvparten av arealet av skogområde. Den liguriske kysten har eit typisk middelhavsklima, i motsetnad til det delvis kontinentale klimaet i Podalen i nord. I januar har Genova ein normaltemperatur kring 8–10&nbsp;°C, utan frost som oftast berre oppstår i fjellområda. Om sommaren ligg temperaturen omkring 25–30&nbsp;°C.

Det kan stundom kome mykje regn og fjella som ligg nær kysten dannar ein orografisk effekt, slik at Genova kan få opp mot 2000&nbsp;mm i året. Normale nedbørsmengder rundt Middelhavet er rundt 500–800&nbsp;mm. 

Liguria er delt inn i fire provinsar:

* Genova
* Imperia
* La Spezia
* Savona

## Historie
*Liguria* er eit svært gamalt namn som går tilbake til førromersk tid. Ligurarane slo seg i antikken ned ved middelhavskysten frå Rhônedalen til Arnodalen, men seinare vart folket blanda med galliske innvandrarar og den gallisk-liguriske kulturen. Regionen vart offisielt underlagt og kolonisert av Den romerske republikken på 100-talet fvt.. I mellomalderen fekk Genova stadig meir kontroll over Liguria, som deler det meste av historia si med byen. Bortsett frå eit par periodar på 1400- og tidleg på 1500-talet då området var under anten Hertugdømet Milano eller Frankrike, styrte Republikken Genova området fram til 1796, då Napoleon Bonaparte omorganiserte området til Den liguriske republikken. Republikken vart kortvarig og vart annektert av Frankrike i 1805. Etter napoleonskrigane enda i 1815 vart området annektert av Kongedømet Sardinia.

## Demografi
Under den store økonomiske krisa i 1980- og 1990-åra flytta 200&nbsp;000 innbyggjarar frå Liguria, men etter at dei økonomiske tilhøva betra seg seint på 1990-talet flytta mange tilbake.

Byar i Liguria med meir enn 50&nbsp;000 innbyggjarar:

## Bilete

Fil:La Spezia.jpg|La Spezia
Fil:Savona-harbour01.jpg|Savona
Fil:Imperia Porto Maurizio BMK.jpg|Imperia (Porto Maurizio)


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Liguria|Liguria]]» frå ,  den 2. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Friuli-Venezia Giulia

**Friuli-Venezia Giulia** er ein av fem autonome regionar i Italia. Han vart tidlegare kalla *Venezia Euganea*. Hovudstaden er Trieste (slovensk *Trst*, tysk *Triest*) og han har eit areal på 7&nbsp;862&nbsp;km² og om lag 1,2 millionar innbyggjarar. Med ei naturleg opning til sjøen for mange sentraleuropeiske land går det fleire hovudfartsårer i regionen mellom aust og vest i Sør-Europa.

## Geografi

Regionen ligg nordaust i Italia og grensar til Veneto i vest, Austerrike i nord, Slovenia i aust og Adriahavet i sør. Kystlengda til regionen er 111,7&nbsp;km.

Friuli-Venezia Giulia er delt inn i fire provinsar:

* Gorizia
* Pordenone
* Trieste
* Udine

## Historie
Namnet på republikken kjem frå det latinske namnet på byen Cividale, den gamle hovudstaden i det lombardiske hertugdømet kalla «Forum Iulii» («Julius sitt forum», kalla opp etter Julius Cæsar).
Regionen vart oppretta etter den andre verdskrigen for å løyse problemet med Trieste, som hadde mista sine naturlege bakland som var ein stor del av Venezia Giulia før det vart ein del av Jugoslavia. Derfor vart det avgjort at den historiske regionen Friuli skulle verte ein del av regionen til Trieste.

## Økonomi
Det vert dyrka korn, druer, sukkerroe og soppost, og kvegdrift er òg viktig. Av industri finn ein skipsverft i Trieste og Monfalcone, stålverk i Pozzuolo del Friuli, vingardarar som produserer vin og grappa og møbelproduksjon i Manzano og Brugnera.

## Demografi
Bortsett frå italiensk vert det tala friulisk i regionen, og det finst òg ein større slovensk og tysk minoritet. slovensk vert tala i provinsen Trieste og dei austlege områda av provinsane Gorizia og Udine, i området kalla Venetiansk Slovenia, som består av Resiadalen og dei øvre dalane til elvane Torre og Natisone, der mange av landsbyane har både italienske og slovenske namn.

Byar i Friuli-Venezia Giulia med meir enn 50&nbsp;000 innbyggjarar (2006 estimat):

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Friuli-Venezia Giulia|Friuli-Venezia Giulia]]» frå ,  den 2. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Anatomisk bifurkasjon

Ein **bifurkasjon** (frå latin *bi-* to+*furca* gaffel) i anatomien er ei deling i to greiner. Dette finn ein til dømes i luftrøyret (bifurcatio tracheae) og i lungepulsåra.

## Kjelder

* Audun Øyri: *Norsk medisinsk ordbok*. Oslo, 1988.
Marche

**Marche** er ein av tjue regionar i Italia. Det ligg sentralt i landet og grensar til Emilia-Romagna og republikken San Marino i nord, Toscana i nordvest, Umbria i vest, Abruzzo og Lazio i sør og Adriahavet i aust. Bortsett frå elvedalar og og den ofte svært smale kyststripa er landet åslendt. I indre område er regionen enno meir kupert , og sjølv i dag er det lite kommunikasjon frå nord til sør, bortsett frå vegane gjennom fjellovergangane.

## Historie
Marche vart i antikken kjend som Picenum-området. Langs kysten budde senonarar, ei gallisk stamme. Dei vart erobra av romarane i slaget ved Sentinum i 295 fvt.. Romarane grunnla så fleire koloniar i området og knytte dei til Roma med vegane Via Flaminia og Via Salaria. Ascoli var sete for den italiske motstandsrørsla under forbundsfellekrigen (91–88 fvt.).

Etter Vestromarriket sitt fall vart regionen invadert av gotarar og etter den gotiske krigen vart det ein del av den austromerske eksarkatet Ravenna (Ancona, Fano, Pesaro, Rimini og Senigallia danna den såkalla Pentapolis). Etter at eksarkatet braut saman kom området ei kort stund inn under langobardarane, men vart erobra av Karl den store på 700-talet. På 800- til 1000-talet vart markgrevskapa Camerino, Fermo og Ancona oppretta (*marche* er fleirtalsforma av «markgrevskap» på italiensk) og dette har gjeve det moderne namnet til regionen.

Marche vart så formelt ein del av Kyrkjestaten, men det meste av området vart styrt av lokale lensherrar, medan dei store byane styrte sg sjølv som frie kommunar. På 1100-talet klarte kommunen Ancona å stå imot både Fredrik I og Republikken Venezia og vart sjølv ein maritim republikk. Legaten Gil de Albornoz gjorde eit forsøk på å gjenopprette Kyrkjestaten sitt herredøme over området på 1300-talet, men det vart berre kortvarig.

I renessansen var det mange stridar mellom rivaliserande aristokratiske familiar, som husa Malatesta i Rimini, Pesaro og Fano, og Montefeltro i Urbino. Frå 1500-talet vart Marche igjen ein fast del av Kyrkjestaten og den siste sjølvstendige einingar, Hertugdømet Urbino, vart oppløyst i 1631. I napoleonstida vart den kortvarige Republikken Ancona oppretta i 1797, og etter dette vart han ein del av Den romerske republikken og Kongedømet Italia (1808–1813), før det vart okkupert ei kort stund av Joachim Murat. Marche gjekk tilbake til Kyrkjestaten fram til 4. november 1860, då han vart annektert av det samla Italia etter ei folkeavstemming.

## Provinsar
Marche er delt inn i fem provinsar:

* Ancona
* Ascoli Piceno
* Fermo
* Macerata
* Pesaro e Urbino

## Demografi

Byar i Marche med 50&nbsp;000 innbyggjarar eller meir:

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Boeing 747

**[[Boeing]] 747**, òg kjend som **jumbojet**, er verdas nest største passasjerfly, etter Airbus A380. Flyet tek vanlegvis rundt 400 passasjerar, men nokre variantar tek fleire.
Flyet har fire jetmotorar og blir laga i Everett nord for Seattle av flyprodusenten Boeing. Det er lett å kjenna att på ein pukkel rett over nasepartiet der flygarane og nokre passasjerar sit. 

## Bakgrunnsstoff
Saljut 7

**Saljut 7** var ein sovjetisk romstasjon. Det var den siste romstasjonen i Saljut-programmet. Saljut 7 var reserve for Saljut 6 og var difor identisk med førgjengaren, som etter planen skulle vere den siste av Saljut-romstasjonane. Då Mir-programmet vart forseinka vart det bestemt at òg reserven skulle takast i bruk.

## Bakgrunnsstoff
* ''Salyut 7'' , National Aeronatucs and Space Administration, NSSDC ID: 1982-033A.
Lockheed P-3 Orion

**Lockheed P-3 Orion** er eit militært maritimt overvakingsfly. Det norske forsvaret har seks orionfly basert på Andøya (333-skvadronen)
Emilia-Romagna

**Emilia-Romagna** er ein av tjue regionar i Italia og har Bologna som hovudstad. Regionen har eit areal på 22&nbsp;123&nbsp;km² og om lag 4,4 millionar innbyggjarar. Det er den nest rikaste regionen i Italia og mattradisjonane her frå er godt kjend.

## Geografi
Emilia-Romagna ligg nord i Italia og består av dei to historiske regionane Emilia og Romagna. Regionen ligg mellom Adriahavet i aust, elva Po i nord og Appenninane i sør.

Av andre regionar grensar Emilia-Romagna til Lombardia og Veneto i nord. og i sør til Toscana og Marche, samt republikken San Marino.

Emilia-Romagna er delt inn i ni provinsar:

* Bologna
* Ferrara
* Forlì-Cesena
* Modena
* Parma
* Piacenza
* Ravenna
* Reggio Emilia
* Rimini

## Historie
Emilia-Romagna var ein del av områda til etruskarane før det vart erobra av romarane. Namnet på regionen har røter tilbake til romartida og Emilia refererer til *[[via Æmilia]]*, ein viktig romarveg frå Roma til dei nordlege delane av Italia. *Romagna* er ei omforming av *Romània*, då Ravenna var hovudstad i den italienske delen av Austromarriket, og langobardarane heldt fram med å nytte namnet på området rundt Ravenna. Kystområda av Emilia vart styrt av austromarriket frå 540 til 751. I mellomalderen følgjer historia til Emilia og Romagna historia til individuelle byar. På 1500-talet vart dei fleste av desse byane innlemma i Kyrkjestaten, men områda til Parma, Piacenza og Modena vart verande sjølvstendige fram til Emilia-Romagna vart ein del av Kongedømet Italia i 1859–1861.

## Demografi

Byar i Emilia-Romagna med meir enn 50&nbsp;000 innbyggjarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Emilia-Romagna|Emilia-Romagna]]» frå ,  den 2. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Roman de Fauvel

***Roman de Fauvel*** er namnet på ein satire i bunden form, skrive og gjort kjend i Frankrike i 1314. Diktet er laga av Gervais du Bus.

Satiren i diktet er vend mot stillinga i den katolske kyrkja i samtida, og maktmisbruket der. Fauvel er eit fabeldyr på likskap med ein hest (i nokre tydingar eit esel). Namnet Fauvel er ei samantrekking av ei rekke lastar: Flaterie (smiger) Avarice (Havesjuke), Vilanie (usømeleg ferd), Variété (sedløyse), Envie (Ovundssjuke), og Lâcheté (nidingshug). Denne forteljinga kom i fleire avskrifter og vart spreidd med illustrasjonar, og ei lang rekkje tonsettingar til dikta.

I dag er det att tolv avskrifter av romanen, dei fleste i god stand. Romanen og musikken er den første kjelda til fransk ars nova.

## Handling

Fauvel er misnøgd med stallen sin, og ønskjer å betre levekåra sine. Difor byggjer han seg ein større stall, og vert støtta av Fru fortuna, som smiler til han. Denne nye stallen er så fin at kyrkjelege og verdslege leiarar reiser på pilegrimsferd for å vitje han. Alle bøygjer kne for han, noko som er tolka som eit knefall for synd og usømeleg livnad. 

Fauvel reiser til Makrokosmos for å fri til henne. Ho avviser han, men meiner han skulle ekte jomfrua for fåfengd heider. Han gjer dette, og i bryllaupet kjem det gjester som er allegoriar på verdsleg glede og lyst. Fru Fortuna seier til slutt at Fauvel skal få born som vil halde fram virket hans, og at han er ein tenar for Antikrist, og har som mål å få i stand enden på verda. 

## Musikk

Musikken til verket vart skriven av Philippe de Vitry, og vert rekna som byrjinga på ars nova-rørsla i Frankrike. Songane er skrivne i mange stilartar, men dei har isorytmikken sams. I dag er nok musikken meir kjend enn sjølve handlinga i romanen. 

## Kjelder
* *Gads Musikhistore*, København

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Roman de Fauvel|Roman de Fauvel]]» frå ,  den 3. desember 2007.*
Passasjerfly

Eit **passasjerfly** er eit fly som har som føremål å frakta betalande passasjerar frå ein stad til ein annan. Passasjerfly vert eigd og drive av eit flyselskap som driv flyruter mellom ulike flyplassar innanlands eller utanfor landegrensene. Lengre distansar krev større passasjerfly enn korte distansar, der små fly er å føretrekkje. Ein snakkar difor om kortdistansefly og langdistansefly.

Mange passasjerfly kan raskt gjerast om til transportfly ved å ta ut sitjeplassane. På denne måten kan ein såleis frakte flypassasjerar om dagen og gods om natta.

## Historie
Det første passasjerflyet ein kjenner er Sikorsky Ilya Muromets som frå 21. juni til 23. juni 1914 føretok ein rundreise frå St. Petersburg til Kiev på 14 timar og 38 minuttar ved berre ei landing . På grunn av den første verdskrigen vart flyet bygd om til bombefly i staden for å gå som rutefly som opphavleg var planen.

## Bakgrunnsstoff
*Bilete av Sikorsky Ilya Muromets
Buklanding

**Buklanding** er ein naudlandingsprosedyre der et fly landar med eitt eller fleire landingshjul heilt eller delvis trekt inn, og som dermed nyttar undersida, eller buken, på flyet som den primære landingsflata. Ei buklanding fører normalt til alvorleg skade på flyet.

Buklandingar er spesielt risikable sidan flyet lett kan ta fyr, eksplodere, rulle ukontrollert eller gå i oppløysing om landingshastigheita er for stor eller flyet tar bakken altfor hardt. Høg presisjon er naudsynt for å sørgje for at flyet landar så rett og flatt som mogleg, samtidig som ein held høg nok fart til at flyet framleis kan kontrollerast. Sterk sidevind, dårleg sikt, skade på flyet eller øydelagde flyinstrument aukar faren dramatisk ved buklanding.
Flyselskap

Eit **flyselskap** er eit sivilt foretak som transporterer personar og gods i fly. Flyselskapa eig og driv sine eigne fly, eller leiger fly som dei så nyttar i rutetrafikk.

Flyselskap varierer i størrelse frå dei som har eit fly, til store internasjonale foretak som har hundrevis av fly. Tenestene som flyselskaper byr kan kategoriserast som transkontinentale, intrakontinentale, regionale eller innanriks, og dei kan operere som faste ruter eller charterflygingar.

## Norske flyselskap
* Air Norway
* Bergen Air Transport
* CHC Helikopter Service
* Coast Air
* Kato Airline
* Norsk Helikopter
* Norwegian Air Shuttle
* SAS
* Vildanden
* Widerøes Flyveselskap ASA
* Flyr

## Tidlegare norske flyselskap
* Braathens
* Busy Bee
* Color Air
* Det Norske Luftfartselskap
* Norsk Air
* Norway Airlines
* Partnair
Supermann

**Supermann** (tidlegare også **Stålmannen**; engelsk **Superman**) er ein figur i teikneserien Superman av DC Comics. Supermann blei fødd som **Kal-El** på planeten Krypton, og blei som barn send til jorda av faren hans, Jor-El, og mora, Lara rett før Krypton eksploderte. Fartøyet med Kal-El landa på jorda utanfor byen Smallville, der Kal-El blei oppdaga og adoptert av Jonathan og Martha Kent, som kalla han **Clark Kent**.

Etterkvart som Clark voks opp, oppdaga han at han hadde spesielle krefter og evner. Han bruker desse kreftene til å kjempe mot vondskap og redde liv. Men som Clark Kent jobbar han som journalist for avisa *Daily Planet* i byen Metropolis.

## Sjå òg
*Kryptonitt
Boeing B-29 Superfortress

**Boeing B-29 Superfortress** var eit amerikansk firemotors bombefly utvikla og produsert av flyprodusenten Boeing under den andre verdskrigen. Flyet som erstatta den aldrande B-17 Flying Fortress er mest kjend for å vere flytypen som slapp atombomba over Hiroshima og Nagasaki. Flyet var òg med i Koreakrigen og var i bruk fram til 1960-åra.

## Bakgrunnsstoff

* http://www.boeing.com/history/boeing/b29.html
Abruzzo

**Abruzzo** er ein region i Italia aust for Roma. Det grensar til Marche i nord, Lazio i vest og sørvest, Molise i søraust og Adriahavet i aust. Sjølv om han geografisk ligg sentralt i Italia, reknar ISTAT (det italienske statistikkbyrået) reknar det som ein del av Mezzogiorno eller Sør-Italia. 

Fram til 1963 var det ein del av *[[Abruzzi e Molise]]* i lag med Molise. Namnet *Abruzzi* kjem frå tida då regionen av ein del av kongedømet Begge Siciliar og området vart administrert som *Abruzzo Citeriore* (Nær-Abruzzo) og *Abruzzo Ulteriore* I og II (Fjernare Abruzzo I og II), som var nærmare og fjernare frå Napoli, hovudstaden i kongedømet. Abruzzo Citeriore utgjer i dag provinsen Chieti. Abruzzo Ulteriore I utgjer provinsane Teramo og Pescara, medan Abruzzo Ulteriore II utgjer provinsen L'Aquila.

Regionshovudstaden i Abruzzo er L'Aquila. Regionen er delt inn i fire provinsar: L'Aquila (den største), Teramo, Chieti (med flest innbyggjarar) og Pescara, det økonomiske senteret i Abruzzo. Dei fire provinsane er vidare delt inn 305 kommunar.

## Namn
Namnet Abruzzo kjem frå det latinske Aprutium. Namnet Aprutium vart derimot ikkje nytta i romartida då regionane gjekk under namna Picenum, Sabina et Samnium, Flaminia et Picenum og/eller Campania et Samnium. Namnet Aprutium vart nytta frå mellomalderen. Mange meiner det er ei omvandling av Praetutium, eller namnet på folket praetutiarane, som vart nytta om hovudbyen deira, Interamnaes, som i dag er Teramo. Andre mogelege opphav er frå det latinske «aper» (villsvin) der Aprutium tyder «villsvinlandet», eller frå «abruptum» (kupert, bratt). Det kan òg ha kome frå det latinske uttrykket «a Bruttiis» (frå bruttiarane) som tyder landet til folket frå Bruzi, som flytta sørover til Calabria. 

## Geografi
Regionen har eit aral på 10&nbsp;794 km² og om lag to tredjedelar er dekte av fjell. Resten av regionen består av åsar som heller ned mot ei smal slette som strekkjer seg 120 km langs kysten av Adriahavet. Appenninane går langs Abruzzo, og det er her ein finn ein dei høgaste fjella i heile fjellkjeda og på Den italienske halvøya. Den høgaste toppen er Corno Grande i Gran Sasso-massivet (2&nbsp;914 moh) og Monte Amaro (Maiella-gruppa) (2&nbsp;795 moh). Dei største elvane i regionen er Aterno-Pescara, Sangro og Tronto. 

## Demografi
Byar i Abruzzo med meir enn 50&nbsp;000 innbyggjarar: 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Abruzzo|Abruzzo]]» frå ,  den 3. desember 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Boeing P-26 Peashooter

Det amerikanske **P-26** med kallenamnet **Peashooter**, var eit jagarfly frå Boeing. Det var det første monoplane jagarflyet nytta av den amerikanske hæren. Flyet hadde jomfruturen den 20. mars 1932 og tatt i bruk i 1934. Flyet vart nytta av det amerikanske luftforsvaret i Filippinane så seint som 1941.

## Bakgrunnsstoff

* http://www.boeing.com/history/boeing/p26.html
Provinsar i Italia

Ein **provins** i Italia (italiensk *provincia*) er ei administrativ einig mellom nivåa kommune og region.

__TOC__
Ein provins består av mange kommunar og vanlegvis dannar fleire provinsar ein region. Regionen Valle d'Aosta er den einaste som ikkje har administrative provinsar, men på sett og vis er regionen eigentleg ein enkelt provins. 

For tida er det 109 provinsar i Italia. Tre av desse er nyleg omorganisert og vil tre i kraft i 2009. Lista under er sortert etter regionane dei finn seg i. Merk at det er vanleg å forkorte provinsane i Italia med to bokstavar. 

Provinsen der regionshovudstaden ligg er utheva. 

## [[Abruzzo]]

* Chieti
* **[[provinsen L'Aquila|L'Aquila]]**
* Pescara
* Teramo

## [[Basilicata]]

* Matera
* **[[provinsen Potenza|Potenza]]**

## [[Calabria]]

* **[[provinsen Catanzaro|Catanzaro]]**
* Cosenza
* Crotone
* Reggio Calabria
* Vibo Valentia

## [[Campania]]

* Avellino
* Benevento
* Caserta
* **[[provinsen Napoli|Napoli]]**
* Salerno

## [[Emilia-Romagna]]

* **[[provinsen Bologna|Bologna]]**
* Ferrara
* Forlì-Cesena
* Modena
* Parma
* Piacenza
* Ravenna
* Reggio Emilia
* Rimini

## [[Friuli-Venezia Giulia]]

* Gorizia
* Pordenone
* **[[provinsen Trieste|Trieste]]**
* Udine

## [[Lazio]]

* Frosinone
* Latina
* Rieti
* **[[provinsen Roma|Roma]]**
* Viterbo

## [[Liguria]]

* **[[provinsen Genova|Genova]]**
* Imperia
* La Spezia
* Savona

## [[Lombardia]]

* Bergamo
* Brescia
* Como
* Cremona
* Lecco
* Lodi
* Mantova
* **[[provinsen Milano|Milano]]**
* Monza og Brianza
* Pavia
* Sondrio
* Varese

## [[Marche]]

* **[[provinsen Ancona|Ancona]]**
* Ascoli Piceno
* Fermo
* Macerata
* Pesaro e Urbino

## [[Molise]]

* **[[provinsen Campobasso|Campobasso]]**
* Isernia

## [[Piemonte]]

* Alessandria
* Asti
* Biella
* Cuneo
* Novara
* **[[provinsen Torino|Torino]]**
* Verbano-Cusio-Ossola
* Vercelli

## [[Puglia]]

* **[[provinsen Bari|Bari]]**
* Barletta-Andria-Trani
* Brindisi
* Foggia
* Lecce
* Taranto

## [[Sardinia]]

* **[[città metropolitana di Cagliari|Cagliari]]**
* Nuoro
* Oristano
* Sassari
* Sud Sardegna

## [[Sicilia]]

* Agrigento
* Caltanissetta
* Catania
* Enna
* Messina
* **[[provinsen Palermo|Palermo]]**
* Ragusa
* Siracusa
* Trapani

## [[Trentino-Alto Adige]]

* Bolzano (Alto Adige)
* **[[provinsen Trento|Trento]]** (Trentino)

## [[Toscana]]

* Arezzo
* **[[provinsen Firenze|Firenze]]**
* Grosseto
* Livorno
* Lucca
* Massa-Carrara
* Pisa
* Pistoia
* Prato
* Siena

## [[Umbria]]

* **[[provinsen Perugia|Perugia]]**
* Terni

## [[Valle d'Aosta]] (Aostadalen)

* **[[Aosta]]** (Aoste)

## [[Veneto|Veneto Region]]

* Belluno
* Padova
* Rovigo
* Treviso
* **[[provinsen Venezia|Venezia]]**
* Verona
* Vicenza

## Sjå òg
* Regionar i Italia
* Kommunar i Italia

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Provinces of Italy|Provinces of Italy]]» frå ,  den 3. desember 2007.*
Fjotland

**Fjotland** er ein tidlegare kommune i Vest-Agder fylke, i dag ein del av Kvinesdal kommune. Fjotland var eigen kommune frå 1837 til 1840 og frå 1858 til 1963. 

## Kommunesoge
Fjotland herad vart fyrste gong oppretta ved innføringa av formannskapslovene i 1838. Alt tre år etter, i 1841, vart Fjotland innlemma i Kvinesdal kommune, og slik var det til Fjotland vart skild ut att frå Kvinesdal som eige herad i 1858. Ved andre skipinga budde det 1044 personar i heradet. Sidan det store kommunebrigdet i 1964 har Fjotland igjen vore del av Kvinesdal kommune. I denne nyaste kommunedanninga inngår også den tidlegare kommunen Feda. 

## Den norske kyrkja
Fjotland er eit sokn Lister prosti i Agder og Telemark bispedømme. Då ordninga med prestegjeld vart avvikla i 2004 høyrde soknet til Kvinesdal prestegjeld.

## Vegar
Riksveg 42 går gjennom Fjotland. På Kvinlog kryssar den med Riksveg 465.

## Kjelder
* Dag Juvkam: «Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen», Statistisk Sentralbyrå, 1999. s. 36-41

## Bakgrunnsstoff
*
*
Terrorbalansen

**Terrorbalansen** er eit omgrep frå den kalde krigen og viser til den tilstanden som rådde då USA og NATO-landa på den eine sida og Sovjetunionen og Warszawapaktlanda på den andre sida begge hadde tilstrekkelege mengder atomvåpen til at dei kunne utslette kvarandre. Som militær strategi oppnår ein med terrorbalanse at krig vert meiningslaust, og slik var terrorbalansen med på å hindre at krig braut ut mellom dei balanserande partane. Det er framleis tru på at garantien om gjensidig ødelegging er ein garanti for fred.

## Mutually assured destruction

*Mutually assured destruction*, eller «garantert øydelegging av båe sider», vart sett på som ein måte å garantere fred på. Ein viktig føresetnad for å oppnå «MAD» var at ingen part kunne slå ut den andre før denne greidde å reagere, slik at òg den som gjekk til åtak først, sjølv skulle verta øydelagd. For å bevare slik jamvekt fanst to alternative strategiar:
* 1. Herding og/eller gøyming av eigne våpenberarar (engelsk *ride out*). Løysninga på dette alternativet vart bruk av missilberande ubåtar, SLBM.
* 2. Slå attende ved første varsel (engelsk *launch on warning*), det vil seia å avfyre eigne ICBM med ein gong fienden sine vart oppdaga utskotne. Her måtte kvar part ha minst 15 minutts varsel.

## Referansar
32 Pomona

**32 Pomona** er ein hovudbelteasteroide.

Asteroiden vart oppdaga av H. Goldschmidt 26. oktober 1854. Han er namngjeven etter Pomona, gudinna for frukttre i romersk mytologi.

## Kjelder
Mikhail Zosjtsjenko

**Mikhail Mikhajlovitsj Zosjtsjenko** () var ein russisk forfattar.

## Liv og verk

Zosjtsjenko vart fødd i St. Petersburg, som son av ein målar og ei skodespelarinne, og voks opp med sju sysken. Etter å ha fullført gymnaset studerte han frå 1913 til 1915 på det juridiske fakultetet i St. Petersburg. På denne tida skreiv han sine første forteljingar. Han avbraut studiane og melde seg frivillig som soldat i den første verdskrigen i 1915. I 1917 vart han dimittert frå hæren etter å ha vorte skada i eit gassangrep.

Etter den russiske revolusjonen tok Zosjtsjenko del i den russiske borgarkrigen som soldat i den raude arméen i 1918/19. Etter krigen livnærte han seg på forskjellig vis, og begynte å skriva meir frå 1920 av. Fleire av forteljingane hans vart trykte i satiriske tidsskrift i NEP-perioden. Ei første novellesamling kom ut i 1922, med tittelen *Nazar Iljitsj, herre av Sinebrjukhov sine forteljingar* (Рассказы Назара Ильича, господина Синебрюхова). Dei tragikomiske forteljingane vart godt mottekne av publikum og kritikarar. Den nye sovjetiske heltetypen, sovjetmennesket som kjempa seg gjennom kvardagen, kom òg til uttrykk i Zosjtsjenko sine forteljingar. Han nytta ein kvasi-munnleg forteljarstil, såkalla *skas*, som Gogol hadde nytta før han, og ofte svært enkelt språk. Han skreiv òg barneforteljingar, mellom anna om Lenin. Utover 1920-talet vart han ein av dei mest lesne forfattarane i Sovjetunionen, og forteljingane hans kom ut i høge opplag i samlingar, tidsskrift og aviser.

Etterkvart vende Zosjtsjenko seg vekk frå dei korte forteljingane og skreiv større verk. Han fjerna seg òg frå satire og humor, og eksperimenterte med ulike forfattargrep. 

Under den andre verdskrigen vart Zosjtsjenko evakuert frå det kringsette Leningrad til Almaty i Kasakhstan, og arbeidde i filmstudio der. Etter at kringsetjinga var broten i 1944, vende han attende til Leningrad og tok opp att forfattargjerninga si der.

Etter andre verdskrigen vart Zosjtsjenko eit offer for stalinismen, då arbeidet hans kom under sterk kritikk. Partisekretæren i Leningrad, Andrej Zjdanov, omtala den nye boka hans, *Før soloppgang* (Перед восходом солнца), som «eit ekkelt verk». Verka hans vart ikkje lenger trykte, og han vart ekskludert frå den sovjetiske forfattarforeininga i 1946. Frå 1946 til 1953 fekk han berre jobba som omsetjar. Først etter Stalins død i 1953 vart han rehabilitert og tatt opp att i forfattarforeininga, og i 1956, to år før han døydde, kom det i Sovjetunionen ut eit samlingsverk av forfattarskapen hans.

## Kjeldee

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Michail Michailowitsch Soschtschenko|Michail Michailowitsch Soschtschenko]]» frå ,  den 4. desember 2007.*