open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hellefjorden

**Hellefjorden** er namnet på fleire fjordar i Noreg: 

* Hellefjorden i Hammerfest kommune. 
* Hellefjorden i Kinn kommune. 
* Hellefjorden i Mandal kommune. 
* Hellefjorden i Kragerø kommune.
Hellefjorden i Kragerø

**Hellefjorden ** er ein fjord i Kragerø kommune nord for Landtangen og sjølve Kragerø. Fjorden har ei lengd på litt over 4 km og det meste av lengda går frå nordaust til sørvest og endar opp ved Arøsvingen. Nordbø ligg på nordsida av fjorden.
Kragerøfjorden

**Kragerøfjorden** er ein fjord i Kragerø kommune som er hovudseglingsleia inn mot sjølve Kragerø. Vestre Rauane og Sjursholmane ligg i innløpet av fjorden som strekkjer seg om lag 8 km nordover mot Kragerø og Tåtøy. Vidare frå Tåtøy held fjorden fram som Kilsfjorden.
Kilsfjorden

**Kilsfjorden** er namnet på to fjordar og ein innsjø i Noreg: 

* Kilsfjorden er ein fjord i Volda kommune i Møre og Romsdal
* Kilsfjorden er ein fjord i Kragerø kommune i Telemark
* Kilsfjorden er ein innsjø i Tinn kommune i Telemark
Kilsfjorden i Kragerø

**Kilsfjorden** er ein fjord i Kragerø kommune i Telemark som er ei fortsetjing frå Kragerøfjorden med innløp ved sjølve Kragerø og Tåtøya. Fjorden strekkjer seg frå aust mot vest og vert breiare og breiare jo lenger inn ein kjem. Han endar opp i to armar, ein som strekkjer seg 7 km nordvestover mot Kil og ein som strekkjer seg 7 km sørvestover mot Kjølebrønn.
Stølefjorden

**Stølefjorden** er ein fjord heilt sør i Kragerø kommune. Han har innløp ved Fengesholmen og ligg vest for Stanggapet. Han strekker seg 4 km vestover i området nord for Portør. Fjorden held fram som Haslumkilen som endar opp ved Levang. Heile dette sjøområdet har ei lengd på om lag 7 km.
Sellanrå turisthytte

**Sellanrå turisthytte** er ei hytte i Nordmarka i Oslo kommune. Hytta blir drive av Friluftsklubben og er den einaste turisthytta i Nordmarka som har forsyningar og proviant i tillegg til overnatting.

Hytta var bygd til arbeiderforeininga ved Tiedemanns Tobaksfabrik. Namnet Sellanrå er henta frå Knut Hamsun sin roman *[[Markens Grøde]]*. Hytta er no eigd av Ferd, men Friluftsklubben leiger hytta for kr. 0,- per år mot å halde ho ved like.

Sellanrå ligg på Raudløkkollen i «Maridalsalpane» nord for Maridalsvatnet i Nordmarka.
Greiast kjem ein til Sellanrå frå Skar i Maridalen, via umerka sti mellom Øyungskollen og Furumokollen til Sellanrå. Alternativt kjem ein til hytta frå Movatn via garden Tømte. Sellanrå ligg 460 meter over havet, på toppen av ein ås og har utsyn mot vest og nord. Ein ser Jonsknuten, Gaustatoppen og Norefjell på ein klår dag. 

Kven som helst kan overnatte på hytta, men ein må tinge henne og folk som ikkje er medlemmer av Friluftsklubben må betale eit depositum for å få nøkkel. 

## Bakgrunnsstoff
Sellanrå turisthytte
Friluftsklubben i Oslo

**Friluftsklubben i Oslo** er ei foreining til fremme av frilufsliv. Klubben arrangerer turar som er opne for alle. Dei fleste turane er dagsturar i skogane rundt hovudstaden. Det blir også arrangert lengre turar i andre område som Skrimfjell, Sunnmørsalpane, Rondane og Jotunheimen. Turar går heile året og nær kvar helg. Friluftsklubben har også hyttedrift. Friluftsklubben er ein upolitisk og sjølvstendig organisasjon og er ikkje tilslutta Skiforeningen eller Den Norske Turistforening. Klubben gjev ut bladet "Friluft". Foreininga mottar inga offentleg stønad. I motsetning til Den Norske Turistforening og Skiforeningen blir Friluftsklubben drive heilt på dugnad. 

## Medlemsmøte
Til medlemsmøta i klubben blir det ofte invitert foredragsholdere som snakkar om ulike aspekt ved friluftsliv, også utover Nordmarka. Ein har hatt foredrag om bestiging av Kilimanjaro, Arne Hjeltnes har halde foredrag om Gutta på tur og Ragnar Lien "prikken" har fortalt om skitur til Nordpolen.

## Hytter
Friluftsklubben driv desse hyttene i Oslomarka:

* Solstua turisthytte, på Krokskogen, like ved Kleivstua. Solstua tilbyr berre overnatting.
* Sellanrå turisthytte, i "Maridalsalpene", nær Tømte. Sellanrå er den einaste sjølvbetjente turisthytta i Oslomarka.

Friliuftsklubben driv òg vaffelserveringa på Smedmyrkoia i skisesongen.

## Historie
Friluftsklubben har sitt utspring i "Ungdomsgruppa" i Oslo og omegn turistforening (OOT). Ungdomsgruppa hadde ei øvre aldersgrense og medlemmer som passerte denne grensa etablerte den eksklusive foreininga "U+". U+ blei lagt ned og Friluftsklubben blei stifta 5. juni 2000.

## Bakgrunnsstoff
* Foreininga si nettstad
149 Medusa

**149 Medusa** er ein asteroide i hovudbeltet. Han er av S-typen og lys i fargen.

Han blei oppdaga av J. Perrotin den 21. september 1875 og namnsett etter gorgonaren Medusa, eit monster med hår av slangar i gresk mytologi.

Då han blei oppdaga var Medusa den desidert minste asteroiden ein kjende til, sjølv om dette ikkje var kjent på denne tida. Sidan då har tusenvis av mindre asteroidar blitt funne. Medusa var òg den mest solnære asteroiden oppdaga så langt, og slo rekorden som 8 Flora hadde halde lenge. Han fortsette å vera den næraste asteroiden til Sola inntil 433 Eros og 434 Hungaria blei oppdaga i 1898 og som leidde til oppdaginga av to nye asteroidefamiliar innanfor 4:1 kirkwood-gapet som utgjer den indre grensa til hovudbeltet.

Medusa har ein heller lang rotasjonsperiode på 26 timar.
Transponerande instrument

Fleire treblåseinstrument og messingblåseinstrument er **transponerande**. Eit døme er den mest vanlege klarinetten, klarinett *i B*. Tonen B er ein heiltone lågare enn tonen C, som er utgangspunktet. Dette fører til at alle tonar ein grip på instrumentet kling ein heiltone lågare enn den tonen som den som spelar grip. Ein klarinettist sitt grep for tonen C gir difor tonen B, grepet for B gir tonen Ass og så vidare. Dette fører til at notar som blir skrive for instrumentet må transponerast, det vil seie byte toneart og tonehøgd, slik at instrumentet kling i same tonehøgd som resten av orkesteret. Ein brukar å seie at B-klarinetten er stemd i B.

At ein ikkje endrar tonenamna på instrumenta for å unngå dette har sine praktiske årsaker. Ettersom det til dømes finst klarinettar med seks ulike stemmingar, kan ein klarinettist spele på alle desse utan å måtte tenkje seg om, ettersom grepa er dei same på alle instrumenta.

Eit instrument *i C* er ikkje-transponerande ettersom grepet for C kling som ein C. 

#### Vanlege transponerande instrument
*altfløyte i G
*engelsk horn i F
*Ess-klarinett
*B-klarinett
*A-klarinett
*altklarinett i Ess
*bassetthorn i F
*bassklarinett i B
*sopransaksofon i B
*altsaksofon i Ess
*tenorsaksofon i B
*barytonsaksofon i Ess
*Ess-kornett
*B-kornett
*trompet i B
*valthorn i F eller B
*althorn i Ess

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Transponerande instrument|Transponerande instrument]]» frå ,  den 22. februar 2008.*
Østerfjorden

**Østerfjorden** er den austlege delen av Søndeledfjorden i Risør kommune. Han strekkjer seg frå Flatholmane i vest til innløpet av Nordfjorden, ein anna del av Søndeledfjorden som går på nordsida av halvøya Barmen. Østerfjorden grensar til øyane Vardøya og Risøya i sør og inneheld buktene Vindvikbukta og Sandvikbukta på kysten i nord. Østerfjorden har ei lengd på om lag 4 km.
Søndeledfjorden

**Søndeledfjorden** er den lengste fjorden i Aust-Agder med ei lengd på om lag 22 km. Han ligg i Risør kommune Han strekkjer seg frå Flatholmane i vest og buktar seg rundt øya Barmen som ligg like nord for sjølve Risør. Barmen har ei firkanta form og er tilknytt fastlandet via eit eid i det søraustlege hjørnet som berre er om lag 200 meter breitt. Søndeledfjorden er delt inn i fire mindre fjordar, Østerfjorden, Nordfjorden, Rødsfjorden og Sørfjorden. Østerfjorden er den delen som ligg aust for Barmen og har ei lengd på om lag 4,5 km. Nordfjorden ligg på nordsida av Barmen og utgjer om lag 7,5 km av fjorden. Rødsfjorden ligg på vestsida av Barmen med ei lengd på om lag 2,5 km, medan Sørfjorden er den inste delen av Søndeledfjorden med ei lengd på om lag 7,5 km. 

Mellom Nordfjorden og Rødsfjorden ligg øya Frøyna og frå her held Søndeledfjorden fram vestover og inn mot bygda Søndeled
Elektrisk maskin

**Elektrisk maskin** er eit samlande omgrep for elektriske motorar og elektriske generatorar, som begge er energiomsettarar mellom elektrisk og mekanisk energi. Den mekaniske rørsla kan vera lineær eller roterande og dei elektriske storleikane spenning og straum kan vera konstante (likestraumsmaskinar) eller sinusforma (vekselstraumsmaskinar).

Sjølv om transformatorar omset frå elektrisk til elektrisk energi vert dei ofte rekna som elektriske maskiner. Dette heng langt på veg saman både med at mykje av teknologien er lik med elektriske motorar og generatorar og at dei vert studerte og nytta i nær tilknyting til desse. 

## Histori
* 1821: Michael Faraday bygde ein elektrisk motor.
* 1837: Det første patentet på ein elektrisk motor blei innvilga i USA.
* 1888: Nikola Tesla tok patent på induksjonsmotoren.
* 1960-talet: Vekselstraumsgeneratorar tok over for likestraumsgeneratorar i motorkjøretøy.
Nordfjorden

**Nordfjorden** eller **Nordfjord** er namnet på ei rekkje fjordar og nokre innsjøar i Noreg. 

## Fjordar
* Nordfjorden i Båtsfjord er ein liten fjordarm av Syltefjorden ved bygda Nordfjord i Finnmark. 
* Nordfjorden er ein liten fjordarm i Galtefjorden på Sørøya i Hasvik kommune i Finnmark. Her ligg òg ei strand kalla Nordfjord. 
* Nordfjorden er ein fjordarm i Malangen i Balsfjord kommune i Troms. 
* Nordfjorden er ein del av Bergsfjorden i Berg kommune på Senja i Troms.
* Nordfjorden på Kvaløya er ein fjordarm av Kattfjorden i Tromsø kommune i Troms. 
* Nordfjorden er eit namn på osen heilt inst i Skjelfjorden på Flakstadøya i Lofoten. 
* Nordfjorden er ein av dei fjordarmane i Tørrfjorden, som igjen er ein fjordarm av Sørfolda i Sørfold kommune i Nordland. Inst i fjorden grenda Nordfjord. 
* Nordfjorden i Mistfjorden er ein fjordarm av Mistfjorden i Bodø kommune i Nordland
* Nordfjorden i Gildeskål er ein del av ein fjordarm som strekkjer seg sørover frå Saltfjorden i Gildeskål kommune i Nordland. 
* Nordfjorden er den inste fjordarmen til Holandsfjorden, igjen ein fjordarm av Skardsfjorden i Meløy kommune i Nordland. 
* Nordfjorden i Melfjorden er ein fjordarm av Melfjorden i Rødøy kommune i Nordland. 
* Nordfjorden er ei vik i Nordsjona, ein fjordarm av Sjona i Rana kommune i Nordland. Grenda som ligg like ved heiter òg Nordfjorden. 
* Nordfjorden er ei bukt ved Vik i Flatanger kommune i Nord-Trøndelag. 
* Nordfjorden er ein liten fjordarm av Stjørnefjorden på grensa mellom i Bjugn kommune og Rissa kommune i Sør-Trøndelag. Han vert òg kalla Inner-Råkvågen. 
* Nordfjord er ein fjord og eit region nord i Sogn og Fjordane. 
* Nordfjord er ein liten fjord i Sokndal kommune i Rogaland
* Nordfjorden er ein liten del av Skjernøysundet nord for Skjernøya i Mandal kommune i Vest-Agder. 
* Nordfjorden er ein del av Søndeledfjorden som ligg på nordsida av øya Barmen i Risør kommune i Aust-Agder.
* Nordfjorden er ei fjordarm frå Isfjorden på Svalbard

## Innsjøar
* Nordfjorden er eit lite vatn på Litlfjellet i Vefsn kommune i Nordland. 
* Nordfjorden er den nordlege delen av innsjøen Vegår i Vegårshei kommune i Aust-Agder. 
* Nordfjorden er den vestlegaste delen av innsjøen Reksjå i Tinn kommune i Telemark. 
* Nordfjorden er ein del av innsjøen Tyrifjorden i Ringerike kommune i Buskerud.

## Anna
* Nordfjord er ein gamal busetnadsplass inst i Nordfjorden i Syltefjorden
Nordfjorden i Risør

**Nordfjorden** er ein del av Søndeledfjorden i Risør kommune i Agder. Han er den delen av fjorden som ligg på nordsida av øya Barmen, som ligg like nordvest for sjølve Risør. Nordfjorden er litt over 7 km lang og held fram vidare som Søndeledfjorden vestover og inn til Søndeled, og som Rødsfjorden ned til Sørfjorden som går på sørsida av Barmen. 

Sørsida av fjorden, eller nordsida av Barmen, er ei relativt rett kyststrekning, men på nordsida av fjorden er det langt fleire bukter og viker. Dei største av desse er Kjødvika og Sivikkilen.
Rødsfjorden i Risør

**Rødsfjorden** er ein del av Søndeledfjorden i Risør kommune. Han ligg vest for halvøya Barmen og har ei lengd på om lag 2,5 km. Han strekkjer seg frå øya Frøyna og Nordfjorden i nord til innløpet til Sørfjorden. Både Nordfjorden og Sørfjorden er òg delar av Søndeledfjorden og ligg nord og sør for Barmen.
Sørfjorden i Risør

**Sørfjorden ** er den sørlege og inste delen av Søndeledfjorden, mellom Nordfjorden og Sandnesfjorden. Sørfjorden ligg i Risør kommune i Agder fylkesør for halvøya Barmen. Han strekkjer seg 7,5 km frå Rødsfjorden i vest til innløpet til eidet som knyter Barmen til fastlandet. Rødsfjorden er òg ein del av Søndeledfjorden og strekkjer seg nordover til Nordfjorden, som ligg på nordsida av Barmen. Den austlegaste delen av Sørfjorden ligg like ved sjølve Risør. 

Det ligg fleire små øyar i Sørfjorden, som Rigårdsøya, Tobergsholmen, Stuøya, Hanøya og Engholmen.
Sandnesfjorden

:*Sandnesfjorden er òg ein del av innsjøen [[Åraksfjorden]] i [[Bygland kommune]].*

**Sandnesfjorden** er ein fjord i Risør kommune i Agder. Om lag 8 km inn i fjorden stikk Avreidkilen seg 2 km nordover. Innløpet til denne fjordarmen er svært trongt, berre om lag 50 meter, og over her går det ei bru langs riksveg 411. Om lag midtvegs inn i fjorden på sørsida ligg tettstaden Sandnes som har gjeve namn til fjorden. 

Det ligg fleire holmar og småøyar i den ytre delen av fjorden, som Saltbuholmen, Langholmen, Bukkholmen, og vesle og store Furuøya.
Vatnahalsen Høyfjellshotell

**Vatnahalsen Høyfjellshotell** er eit hotell i Aurland kommune. Det ligg i nærleiken av Myrdal stasjon på Bergensbanen og Vatnahalsen haldeplass på Flåmsbana.

Hotellet vart opphavleg bygd som eit sanatorium av lækjaren Håkon Philip Fretheim (1853-1924) og Sjur B. Heimdal (1863-1950). Opphavleg vart det oppført ein mindre bygning i drakestil i 1896. Noko sanatoriumdrift vart det aldri. Sjur Heimdal vart utløyst or sameiga etter nokre år. Håkon Fretheim dreiv hotellet aleine med leigd styrar.

Vatnahalsen hotell vart raskt svært populært. Dette grunna anlegget på Bergensbanen som kom i gang ikkje lenge etter. Folk knytt til administrasjonen og anleggsleiinga nytta hotellet mykje. Den nye anleggsvegen opp Flåmsdalen vart og nytta ein del av reisande. 
Vinteren 1935-36 vart hotellet atter ein gong ombygd og modernisert. Under denne ombygginga vart eksteriøret endra, og sveitserstil-preget vart borte.

I 1930-åra tok påsketrafikken til å auka, og Vatnahalsen fekk ry på seg som ein god og populær feriestad for påsketuristar. I gjestebøkene frå 30-talet kan ein lesa at svenskar, danskar og engelskmenn fann vegen til fjellet både sommar og vinter. Under krigen vart hotellet okkupert av tyskarane. Den 23 juni 1940 brann hotellet ned til grunnen. I 1953 starta gjenoppbygginga av hotellet, og 10. juni 1954 vart Vatnahalsen Høyfjellshotell opna att. Hotellet vart drive av Guttorm Fretheim fram til 1960.

På 1960 og 70-talet hadde hotellet fleire eigarar. Eit tilbygg vart reist i 1970. I 1978 fekk hotellet eige skitrekk. I november 1983 tok Kjell Arne og Rigmor Aksnes over som vertskap. Dei fekk seinare kjøpa hotellet. Dei har lagt opp til å gje eit breitt tilbod for å sikra heilårsdrift ved hotellet.

## Kjelder
* vatnahalsen,no

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi av Vatnahalsen hotel på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Lyngørfjorden

**Lyngørfjorden** er ein fjord i Tvedestrand kommune som ligg i området nord for Lyngør. Han strekk 8,5 km sørvestover frå Teistholmen til Gjesøya sør for Krokvåg. Ei rekkje øyar dannar den sørlege grensa av fjorden. Frå aust mot vest er desse Odden, som delar av Lyngør ligg på, Steinsøya, Askerøya, austre Lyktene, store Bastholmen og Gjesøya. Sør for den vestlege delen av Lyngørfjorden ligg Sandøyfjorden.
Sandøyfjorden

**Sandøyfjorden** er namnet på fleire fjordar i Noreg. 

* Sandøyfjorden på Sørøya i Hammerfest kommune i Finnmark. 
* Sandøyfjorden i Tvedestrand i Aust-Agder
* Sandøyfjorden er eit liten os ved Sandøy og Pysen i Mandal kommune i Vest-Agder. 
* Sandøyfjorden er eit sund mellom Sandøya og Rebbenesøya i Tromsø kommune i Troms.
Sandøyfjorden i Tvedestrand

**Sandøyfjorden** er ein fjord i Tvedestrand kommune mellom Askerøya i nord og Sandøya i sør. Fjorden har innløp i aust og strekker seg 6 km vestover mot Snaresund der ei om lag 40 meter lang bru langs Fylkesveg 109 går over til Borøya. Mellom Borøya og Sandøya ligg Hagefjorden, som munnar ut i Sandøyfjorden. Nord for Borøya, på norsida av Sandøyfjorden, ligg Gjesøya.
Hagefjorden i Tvedestrand

**Hagefjorden** er ein fjord i Tvedestrand kommune mellom øyane Borøya og Sandøya og minnar kanskje meir om eit sund, enn ein fjord. Det sørlege innløpet til Hagefjorden er like aust for tettstaden Sandvika og han strekkjer seg litt over 3 km nordaustover og munnar ut i Sandøyfjorden. På vestsida av Borøya ligg Oksefjorden.
Hagefjorden

Hagefjorden er namnet på to fjordar i Noreg: 

* Hagefjorden i Tvedestrand i Aust-Agder
* Hagefjorden i Solund på øya Sula i Sogn og Fjordane.
Oksefjorden

**Oksefjorden** er namnet på fleire fjordar i Noreg. 

* Oksefjorden i Finnmark på Nordkinnhalvøya i Lebesby kommune. 
* Oksefjorden i Aust-Agder langs grensa mellom kommunane Tvedestrand og Arendal. 
* Oksefjorden er òg eit anna namn på Rivenesfjorden i Søgne kommune i Vest-Agder
Oksefjorden i Aust-Agder

**Oksefjorden ** er ein fjord langs grensa mellom kommunane Tvedestrand og Arendal. Mesteparten av fjorden ligg mellom Borøya i aust og Tverrdalsøya i vest. Han har innløp ved Oksefjorden fyr sør for Borøya og går nordover og nord for Tverrdalsøya til innløpet av Tvedestrandfjorden. Den totale lengda til fjorden er om lag 5 km. På vestsida av Tverrdalsøya ligg Eikelandsfjorden. 

Den største tettstaden ved Oksefjorden er Utgardsstranda på Borøya, like ved innløpet til fjorden.
Eikelandsfjorden

**Eikelandsfjorden** er namnet på to fjordar i Noreg. 

* Eikelandsfjorden i Fusa i Hordaland. 
* Eikelandsfjorden i Arendal i Aust-Agder.
Eikelandsfjorden i Arendal

**Eikelandsfjorden** er ein fjord i Arendal kommune. Han ligg mellom Tverrdalsøya i aust og fastlandet i vest og strekker seg 3,5 km nordover frå tettstaden og sundet Kilsund på Tverrdalsøya. Ved Øytangen på Tverrdalsøya munnar Eikelandsfjorden ut i Oksefjorden, som held fram vidare nordover mot Tvedestrandfjorden og Tvedestrand.
Tvedestrandfjorden

**Tvedestrandfjorden** er ein fjord i Tvedestrand kommune. Fjorden er ei fortsetjing av Oksefjorden. Han har innløp ved Furøya og strekkjer seg litt over 3 km nordover og endar opp i to bukter. I den vestlege bukta ligg sjølve Tvedestrand, medan Østerå ligg i den austlege bukta, som heiter Østeråbukta.
Lim

**Lim** (av norrønt *lím*) er eit materiale som kan binda saman to kontaktflater ved å påførast i blaut tilstand og deretter størkna fast. Limet limar flatene saman anten gjennom adhesjon eller gjennom kohesjon.

## Kjelder

*Lim i *Store Norske Leksikon*
*

## Bakgrunnsstoff
*Lim i *Store Norske Leksikon*
Fatmir Sejdiu

**Fatmir Sejdiu** () er ein kosovo-albansk politikar, og president i Kosovo frå februar 2006 til februar 201. Då Kosovo erklærte sjølvstende i februar 2008 vart han den første presidenten i det sjølvstendige Kosovo.

Sejdiu vart fødd i Podujevë/Podujevo, nord i Kosovo. Han studerte jus på universitetet i Priština, der han tok doktorgraden og enda opp som professor. I 1989 vart han generalsekretær i det nye partiet Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) - *Kosovos demokratiske liga*, som var leia av Ibrahim Rugova. I denne stillinga pleia han kontakt med kosovo-albanarar i utlandet. Seinare var han fraksjonsleiar for LDK i parlamentet i Kosovo, og vart med i presidentskapet i parlamentet. Han var ein av president Rugova sine nærmast fortrulege. Etter at NATO hadde gått inn i Kosovo var han med å skriva den nye forfatninga for Kosovo (*constitutional framework*).

Etter at Rugova døydde som president vart Sejdiu vald som hans etterfylgjar av parlamentet den 10. februar 2006, med 80 av 120 røyster. I tillegg til LDK stemte og koalisjonspartnaren *Allianse for Kosovos framtid* (Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës), partiet ORA og representantane for det bosniske og tyrkiske mindretalet for Sejdiu. Den 9. januar 2008 vart han gjenvald for ein femårsperiode med eit mindre fleirtal, 68 røyster, denne gongen med stønad av Partia Demokratike e Kosovës, (Kosovos demokratiske parti), og mot Alliansen for Kosovos framtid sin kandidat.

Sejdiu har vore forkjempar for eit fullstendig uavhengig Kosovo, og overtydd tilhengjar av ikkje-vald. Han har ingen militær karriere bak seg, i motsetning til fleire andre leiande politikarar i Kosovo. Han har difor vore ein meir akseptabel samtalepartnar for det serbiske mindretalet i Kosovo.

Fatmir Sejdiu er gift med Musafere Sejdiu og har tre søner. Han talar, i tillegg til albansk, serbisk, fransk og engelsk.

## Kjelder
**Denne artikkelen starta med ei omsetjing frå [[:de:Fatmir Sejdiu|tysk wikipedia]] den 23. februar 2008.*
Orjol oblast

**Orjol oblast** er ein provins i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Orjol, arealet er 24 652 km² og innbyggjartalet er 724 686 (2021).

## Demografi
Den einaste store byen er Orjol med 317 700 ibuarar. Det store fleirtalet av folket er etniske russarar. Ved folketeljinga i 2010 var 93,9 % russarar, og 1,0 % ukrainarar.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
150 Nuwa

**150 Nuwa** er ein stor asteroide i hovudbeltet. Han er samansett av primitvt karbonkondrittmateriale. Overflata er særs mørk.

Han blei oppdaga av J. C. Watson den 18. oktober 1875 og namnsett etter Nüwa, ei kinesisk skapargudinne.

Den 17. desember 1999 okkulterte Nuwa ei stjerne.
151 Abundantia

**151 Abundantia** er ein steinete asteroide i hovudbeltet.

Han blei oppdaga av J. Palisa den 1. november 1875 og kalla *Abundantia*, latin for 'overflod'. Namnet kom frå den romerske overflodsgudinna Abundantia, men markerte òg det aukanda talet på asteroidar som blei oppdaga på 1870-talet.

## Fotnotar
Gartafjorden

**Gartafjorden** er ein liten fjord i Arendal kommune. Han ligg like nordaust for Tromøysundet aust for sjølve Arendal mellom fastlandet og Buøya. Fjorden har ei lengd på om lag 2 km og den sørlege delen ved Eydehavn vert kalla Heggedalsbukta og har utløp gjennom Bleksund til Tromøysundet. Delen av fjorden som ligg nord for Heggedalsbukta vert òg kalla «Breiviksfjorden».
Tromøysundet

**Tromøysundet** er eit sund som skil Tromøya i Arendal kommune frå fastlandet innanfor. Tromøysundet går i retning aust-søraust og vestover.

Sundet er om lag 12 km langt, og breidda varierer frå 200 m til om lag 500 m. 

Tromøysundet er innseglingsleia til Arendal hamn frå aust, og ganske store skip kan gå gjennom sundet. Fartøy på veg vestover kan, om dei ønskjer smult farvatn, halde innaskjers ved å segle vestover Tromøysundet og helde fram sørover gjennom Galtesund. 

Den gamle uthamna Narestø med verneverdig busetnad ligg like innanfor det austre utløpet til Tromøysundet. Litt lenger vest ligg industristaden Eydehavn med ei bedrift som tidlegare heitte Arendal Smelteverk. Ved Eydehavn låg i eldre tid lastehamna Neskilen. Her var det utskiping av trelast og malm frå jerngruvene like ved. På Tromøya ligg tettstaden Kongshavn. Tromøybrua går frå Tromøya til fastlandet, og kryssar Tromøysundet. 

*Tromøysundet* var òg eit kjent kystruteskip som krigsforliste i Nordsjøen under den andre verdskrigen. Skipet var eigd av Arendals Dampskipsselskap. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tromøysund|Tromøysund]]» frå , den 23. februar 2008.*
Eiksundsambandet

**Eiksundsambandet** er eit tunnel- og bruprosjekt på Sunnmøre, ein del av Riksveg 653. 

Den nye vegen går frå Eiksund i Ulstein kommune via Eiksundbrua (405 meter), Eiksundtunnelen (7765 meter), Helgehorntunnelen (1160 meter) og Morkaåstunnelen (630 meter). I tillegg er det bygd 4,9 km ny veg. Til saman har vegprosjektet ein lengd på 14 880 meter, og endar i eit kryss med Europaveg 39 i Volda, nær kommunegrensa til Ørsta.

Eiksundtunnelen, som går under Vartdalsfjorden, har ei djupn på 287 meter under havoverflata. Det er den djupaste vegtunnelen i verda.

Kommunane Herøy, Sande, Ulstein og Hareid, som utgjer regionen Ytre Søre Sunnmøre har vel 22 000 innbyggjarar. Med Eiksundsambandet har dei vorte knytte til fastlandet og saman med Kvivsvegen, som opna i 2012, har prosjektet i stor grad korta ned reisetida til Austlandet. 

Dei har også kome nærare Ørsta/Volda lufthamn, Hovden, som ligg vel 1 km frå krysset med E39, og som tilbyr flyruter til Oslo lufthamn, Gardermoen og Bergen lufthamn, Flesland . Som følgje av opninga av Eiksundsambandet vart trafikktilbodet betra, og passasjertrafikken har fått kraftig vekst.

Ein måtte betale bompengar for å få køyre gjennom Eiksundtunellen. Bomstasjonen var på Sørheim på fastlandssida av tunellen. Den automatiske bomstasjonen aksepterte Autopass og etterbetaling via giro eller kontantar. Bompengeinnkrevinga vart avslutta 14. juni 2014.

Utbygginga vart vedteken hausten 2002 i Stortinget. Sambandet vart opna 23. februar 2008 av Samferdsleminister Liv Signe Navarsete. Ved opninga av dette vegsambandet vart ferjesambandet Eiksund-Rjånes innstilt.

## Kommunar og knutepunkt

* Ny veg Eiksund-Furene i Ørsta (14880 m)
* Eiksund
*  Eiksundbrua (405m)
*  Eiksundtunellen (7765 m, 287 muh.)

*  Helgehorntunnelen (1160 m) 
*  Morkaåstunnelen (630 m)

*  Furene

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eiksundsambandet|Eiksundsambandet]] frå , den 23. februar 2008.*

## Bakgrunnsstoff
* Vegen og Vi: Opna mot verda  (nr. 4/2008, 28. februar 2008)
* Statens vegvesen: Eiksundsambandet  (21. februar 2008)
* Våre Veger: Eiksundsambandet blir forsinket  (23. oktober 2007)
* Omtale hos Bro- og Tunellselskapet AS, driftsoperatør for bompenginnkrevjinga 
* Slutt på bompengeinnkreving  (14. juni 2014)
Abstraction-Création

**Abstraction-Création** var ein laus samanslutnad av kunstnarar i 1930-åra. Dei samla seg i Paris i 1931, og gav ut tidsskriftet *Abstraction-création: Art non-figuratif* mellom 1932 og 1936. Dei balte med geometrisk abstraksjon og konstruktivisme, og hadde utstillingar med abstrakt kunst fleire stader i Europa.

Gruppa ville utgjera ei motvekt mot påverknaden til André Breton og den dominerande surrealismen. Dei som skipa foreininga var Auguste Herbin, Jean Hélion og Georges Vantongerloo. Dei ønskte å støtta abstrakt kunt etter at trenden snudde mot representativ kunst i 1920-åra.
 
Dei fekk støtte frå fleire kantar og av så ulike interesser og kunstnarar som Piet Mondrian, Jean Arp, Marlow Moss, Naum Gabo, Barbara Hepworth, Ben Nicholson, Kurt Schwitters, Vasilij Kandinskij, Taro Okamoto, Paule Vezelay, Bart van der Leck, Leon Tutundjian, John Wardell Power og Mary Cassatt.

Fem *Cahiers* eller årbøker med tittelen *Abstraction-création: Art non-figuratif* blei gjevne ut frå 1932 til 1936. Desse blei gjenopptrykte av Arno Press i New York i 1968. 

## Kjelder

----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Abstraction-Création|Abstraction-Création]]» frå  og «[[:en:Abstraction-Création|Abstraction-Création]]» frå , den 9. desember 2019 .* 
 oppgav desse kjeldene:
*
Abstraksjon

**Abstraksjon** kjem av det latinske verbet *abstrahere*, som eigentleg tyder å trekkja vekk eller sjå vekk ifrå.

Ordet vert brukt om tenkjemåtar der ein skil ut nokre element av eit emne for å samla seg om resten. Dette er ein måte å koma fram til fellestrekk eller felles eigenskapar og klassifiseringar, såkalla universalia, på.

## Abstrakt matematikk
Matematikk er eit typisk døme på eit abstrakt fag, som er svært nytting innan fagfelt som naturvitskap, ingeniørfag, økonomi og så vidare. 

## Filosofi
I filosofi og kunst vert adjektivet abstrakt ofte brukt om ting som ein ikkje kan gripa fatt i. Omgrep som venleik, åndeleg og samtale er døme på abstrakte ting. Noko abstrakt er vanskeleg å skildra utan å ta utgangspunkt i noko handfast, noko konkret, som er det motsette av abstrakt.

## Abstrakt kunst
Abstrakt kunst er ofte det same som nonfigurativ kunst. Det vert òg brukt når ein kunstnar har lagt meir vekt på element og samanhengar i biletet enn på at noko skal likna på røynda. Kubismen vert til dømes av og til rekna som anstrakt kunst.
Fylkesveg 258

**Fylkesveg 258** (**Fv258**) eller nasjonal turistveg **Gamle Strynefjellsvegen** går mellom Grotli i Skjåk og Ospeli bru i Stryn. Vegen stod ferdig i 1894. Vegen var opphavleg hovudfartsåra mellom Nord-Austlandet og Nordfjord, og vart opprettheldt etter at den nye Strynefjellsvegen vart opna i 1977 mellom Grotli og Ospeli bru.

Vegen fekk status som nasjonal turistveg i 1997.

Vegen forlet riksveg 15 ved Grotli og følgjer Mårådalen og Videdalen til Videseter der han etter 27&nbsp;km møter riksveg 15 igjen ved Ospeli bru. Vegen er stengd om vinteren. Riksveg 258 er ein av dei få riksvegane som har fått halde grusdekket sidan han har verdi i forhold til Nasjonal verneplan for vegar og bruer. Dei andre er mellom anna riksveg 252 (Tyin&ndash;Eidsbugarden) og riksveg 886 (Bjørnstad&ndash;Jacobselv).

I området lever det villrein som ikkje bør forstyrrast, ein finn derfor lite informasjon eller rasteplasser på vegen.

Saman med den nye Strynefjellsvegen på riksveg 15 er riksveg 258 føreslått verna i Nasjonal verneplan for vegar, bruer og vegrelaterte kulturminne.

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma trødda i kraft har han status som fylkesveg.

## Kommunar og knutepunkt


### 

*  Grotli
*  Bom for vinterstenging, Grotli

### 

*  Det høgaste punktet på vegen, 1139 moh.
*  Bom for vinterstenging, Videseter
*  Ospeli bru


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Galtesund

**Galtesund** er eit sundet mellom øyane Hisøy og Tromøya i Arendal kommune i Agder. Sundet er litt over 2 km lang, og breidda varierer frå 200 m til om lag 500 m. 

Galtesund er den viktigaste innseglingsleia til Arendal hamn, og ganske store skip kan gå inn sundet. Galtesund har namn etter holmen *Galten* som ligg i sundet. Leia er smalast og grunnast ved denne holmen, der det er gjort utsprengingar for å gjere leia djupare. 

Fartøy på veg austover kan om dei ønskjer smult farvatn halde innaskjers ved å segle nordover Galtesund og så austover gjennom Tromøysundet.

*Galtesund* var òg eit kjent kystruteskip som vart kapra av norsk-engelske kommandosoldatar og ført til England under den andre verdskrigen. Skipet var eigd av Arendals Dampskipsselskap. 

## Kjelde

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Galtesund|Galtesund]]» frå , den  23. februar 2008.*
Groosefjorden

**Groosefjorden**, også skrive *Groosfjorden* og *Grosfjorden*, er ein liten fjord i Grimstad kommune. Fjorden startar ved Håøya og Rivingen i sør og mellom Grimstad by og indre og ytre Maløya.

Fjorden ligg ved sjølve Grimstad og strekkjer seg nordaustover og inn i Vikkilen. Inkludert Vikkilen har han ei lengd på nesten 7 km. Innløpet til Vikkilen er smalt og frå Biodden i Grimstad til Rønnes på austsida er det berre om lag 140 meter. Sjølve Vikkilen er om lag 2,5 km lang og endar opp ved Vik.

## Kjelder
Bufjorden

**Bufjorden** er ein liten fjord i Grimstad kommune mellom byane Grimstad og Lillesand. Fjorden har innløp nord for Bjorøya og strekker seg sørvestover på nordsida av tettstaden Homborsund. Fjorden er om lag 5 km lang og har to små sidearmar som strekker seg nordover. Den første av desse er Strandfjorden som har ei lengd på 2,5 km. Inst i denne fjorden munnar Reddalskanalen ut. Den andre heiter Nørholmskilen og er om lag 1,5 km lang. Den inste dele av Bufjorden heiter Engekilen. Innløpet til Engekilen er særs smalt, berre om lag 5 meter og sundet vert kryssa av ei lita bru langs Fylkesveg 37.
Strandfjorden

**Strandfjorden** er ein liten fjordarm til Bufjorden i Grimstad kommune. Han har innløp ved Nesvoll og strekkjer seg 2,5 km nordover til Mollandskjer. Her munnar Reddalskanalen ut. Reddalskanalen går mellom Strandfjorden og Landvikvatnet.
Kaldvellfjorden

**Kaldvellfjorden** er ein liten fjord på grensa mellom kommunane Grimstad og Lillesand, like aust for sjølve Lillesand. Fjorden har innløp vest for Auesøya og strekker seg nordover til tettstaden Helldal, før han snur nordaustover. Den inste delen av fjorden heiter berre Kilen og er om lag 1 km lang. 
Det særs smale innløpet til Kilen vert kryssa av Svennevig bru som er ein del av Europaveg 18 mellom Lillesand og Grimstad. 

Totalt har Kaldvellfjorden ei lengd på om lag 6 km.
Skallefjorden

**Skallefjorden** er ein liten fjord i Lillesand kommune, like sør for sjølve Lillesand. Han ligg vest for Skauerøya, aust for Blindleia og nord for Justøya. Fjorden har to innløp, Asperøysund og Dyttesund, som ligg på kvar si side av Asperøya. Fjorden strekker seg 2 km nordvestover og inn Sangereidkilen, like sørvest for Lillesand. Ved Grønnaviga går Blindleia vidare sørvestover på nordvestsida av Justøya.
Blindleia

**Blindleia** er den indre leia langs kysten av i Lillesand kommune i Agder.

Opphavet til namnet er ikkje kjend. Blindleia strekkjer seg om lag 2 mil innaskjers, godt verna mot havet av øyar, holmar og skjer.

Det er ikkje objektivt definert kor Blindleia sluttar og startar, men dei fleste kjelder gjev at ho går frå området rundt innseglinga til Lillesand (Skallefjorden) i aust til Ulvøysund i vest. Den austlegaste av dei større øyane langs Blindleia er Skauerøya som ligg rett utanfor Lillesand. Mesteparten av øya er i dag friareal etter at den einaste garden på øya vart overteke av kommunen og staten i fellesskap i 1965. Utanom huset på garden, som i dag vert nytta som leirstad, er berre tre av dei gamle buplassane på øya bevart.

Seglar ein vestover frå Skauerøya kjem ein til Asperøya der det ligg eit herskapshus. Vidare vestover ligg Justøya, den største øya i området. Justøya har brusamband til fastlandet med bru over Sundet og har ein del innbyggjarar.

Sentralt langs Blindleia ligg Åkerøya der det er godt bevart kulturlandskap. Åkerøya er den einaste øya i Lillesand kommune utan brusamband der det framleis er buplikt. Det er kring 30 fastbuande på øya.

I den vestre delen av Blindleia ligg Ramsøya og Ibe, to vakre øyar langt ut mot havet der ein finn ei rekkje godt bevarte sørlandshus.

Langs Blindleia ligg dei gamle uthamnene Humlesund (rett utanfor Lillesand), Brekkestø (vest på Justøya), Stranda på Åkerøya, Gamle Hellesund og lengst vest Ulvøysund. Uthamnene var tidlagare båtbaserte handelssenter som òg tente som overvintringshamner for seglskip i internasjonal fart.

I dag vert dei aller fleste gamle buplassane langs Blindleia nytta som feriestader. Dei fleste eigarane har lagt stor vekt på å halde dei gamle plassane sitt opphavlege preg.

Røynevardsfjorden og Bliksfjorden er delar av Blindleia.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Blindleia|Blindleia]]» frå , den  24. februar 2008.*
Røynevardsfjorden

**Røynevardsfjorden** er ein liten fjord i Lillesand kommune. Han ligg mellom Kalvøya og 
Indre og Ytre Tronderøya. Dei indre delane av fjorden vert kryssa av Blindleia mellom Haraldsholmane i nordaust og Store Røysa i sørvest. Fjorden har innløp inn frå Skagerrak vert Skyllholmen og strekker seg 2 km nordvestover mot Røinevarden, som han er kalla opp etter.
Bliksfjorden

**Bliksfjorden** er ein liten fjord i Lillesand kommune. Han er ein del av Blindleia og ligg aust for Indre og Ytre Tronderøya og strekker seg om lag 1,5 km vestover mot innløpet til Isefjærfjorden. Fjorden ligg nord for Sandøya og Steinsøya, der den gamle kjøpstaden og uthamna Gamle Hellesund ligg.
Isefjærfjorden

**Isefjærfjorden** er ein fjord i Lillesand kommune. Fjorden er til tider særs smal og svingar seg 5 km innover i landet og har fleire mindre sidearmar. Han har innløp ved Bliksfjorden sør for Kvannes. Han går først 500 meter vestover før han snur rett nordover på vestsida av Kvannes og nord til den vesle Bruholmen. Her ligg Brusund, som berre er om lag 20 meter breitt. På nordsida av Bruholmen går Kjerkekilen 2 km austover og ut i Røynevardsfjorden. Kjerkekilen ligg på nordsida av Kvannes og like sør for tettstaden Høvåg. På det smalaste er Kjerkekilen berre 15 meter brei og her går det bru over til Kvannes. 

Vest for Bruholmen ligg det 45 meter breie Naudesund der Riksveg 401 kryssar over. På andre sida av Naudesund deler Isefjærfjorden seg i tre. Øreslandskilen strekkjer seg 700 meter nordaustover, medan Årsneskilen går 1,3 km sørvestover. Årsneskilen er særs smal, på det smalaste om lag 7-8 meter og her kryssar Riksveg 401 igjen fjorden. Det har vore snakk om å byggje ein kanal frå botn av Årneskilen og gjennom eit 300 meter langt eid til botn av Kvåsefjorden. Dette vil forlenge Blindleia og skjerme båtfolket frå overfarten over den stundom vêrharde Kvåsefjorden.

Hovuddelen av Isefjærfjorden held fram nordvestover. Her ligg to store holmar, Hestholmen og Kjøstveitholmen. Isefjærfjorden endar opp i Isefjær. Her ligg Sørlandets Naturistsenter. 

## Fotnotar
Kvåsefjorden

**Kvåsefjorden** er ein 8 km lang fjord som danna fylkesgrensa mellom Aust-Agder og Vest-Agder. Han dannar òg delar av grensa mellom kommunane Lillesand og Kristiansand. Fjorden har innløp frå Skagerrak ved Meholmen og går hovudsakleg nordover og inn i landet. 

Ytst på austsida ligg Ytre og Indre Ulvøya og Ulvøysund, som vert rekna som det vestlege startpunktet for Blindleia, som er den indre skipsleia langs kysten av Lillesand. Mellom Indre Ulvøya og fastlandet ligg Indresund. Litt lenger nord ligg den kilometer lange bukta Hæstaddybningen. 

Ytst på vestsida av Kvåsefjorden ligg Torsøya og her går Stanggapet vidare vestover til Randøysund. Litt lenger nord ligg Kvarnesfjorden, den einaste sidefjorden til Kvåsefjorden med ei lengd på 2,5 km. Han er særs smal på det smalaste, berre om lag 5 meter og vert kryssa av Fylkesveg 3. 

Vest for Hæstaddybningen smalnar fjorden inn til om lag 200-250 meter og her ligg Malløya midt i leia. Etter om lag ein kilometer vert fjorden breiare igjen og her i den indre delen av fjorden ligg det tre større holmar, Lamholmen, Saltholmen (den største med ei lengd på 300 meter) og Eidjordsholmen. 

Det har vore snakk om å byggje ein kanal frå botn av Kvåsefjorden og gjennom eit 300 meter langt eid til botn av Årneskilen i Isefjærfjorden. Dette vil forlenge Blindleia og skjerme båtfolket frå overfarten over den stundom vêrharde Kvåsefjorden.

## Fotnotar
Kvarenesfjorden

**Kvarenesfjorden** er den einaste sidefjorden til Kvåsefjorden i Kristiansand kommune med ei lengd på 2,5 km. Han har innløp mellom Kvarodden og Grønevoll og har retning nordvestover innover mot Dollsvåg. Han er særs smal på det smalaste, berre om lag 5 meter og vert kryssa av Fylkesveg 3.
Kristiansandsfjorden

**Kristiansandsfjorden** er fjorden utanfor Kristiansand og den lengste fjorden i Vest-Agder. Lokalt vert fjorden ofte kalla Byfjorden. Fjorden er om lag 20 km lang frå innløpet frå Skagerrak mellom Oksøy og Grønningen fyr og inn til Ålefjær. 

Fjorden er opptil 260 meter djup og det djupaste området midt i leia er tidlegare nytta til ammunisjonsdumping. På fjordbotn, spesielt i dei indre områda, er det mykje forureining frå tidlegare verksemd langs strendene. Mykje av fjordbotnen er dei seinare åra vorte dekt til med fyllingar av stein og sand. 

Fjorden har to innløp, Østergapet (gabet på dialekt) mellom Oksøy og Grønningen og Vestergapet mellom Flekkerøy og Møvik/Kroodden. Før sa ein at Vestergapet låg mellom Indre og Ytre Flekkerøy og i sundet mellom øya og fastlandet var den viktigaste hamna langs Skagerrakkysten frå omkring 1550.

Fra Vestergapet og innover vest- og nordsida av fjorden ligg det fleire bukter og viker, som Sandvika, Brøvikbukta, Auglandsbukta og Hannevikbukta. Like utanfor Auglandsbykta ligg Bragdøya med Svensholmen og Dybingen like nord for seg. Rett nord for Dybingen igjen ligg Odderøya, like sør for sentrum av Kristiansand. Her munnar elva Otra ut i fjorden. 

På austsida av Østergapet ligg Vestre Randøya. Frå her går Randøysund og Stanggapet austover til Kvåsefjorden. Nordover på austsida av fjorden ligg Herøya, Dvergsøya, Sjursøya, Prestøya og Lyngøya. Mellom Presteøya og Dvergsnes på fastlandet ligg den vesle sidefjorden Korsvikfjorden. 

Topdalsfjorden er ein annan sidearm av fjorden som går frå Gleodden/Marvika til munningen av Topdalselva. Her kryssar E18 fjorden via dei litt over 600 meter lange Varoddbruene. Ved elveosen her ligg Kjevik og Hamresanden. Vidare innover vert namnet Ålefjærfjorden nytta. Fra Ålefjær til Gleodden er det 5 nautiske mil. 

I området ved Torsviga og Kongsgårdbukta på Lund mellom Marvika og Ringvoldåsen/Ringknuten i Topdalsfjorden er det bygd eit nytt hamneanlegg for Kristiansand.

## Kjelde

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kristiansandsfjorden|Kristiansandsfjorden]]» frå , den 24. februar 2008.*
Korsvikfjorden

**Korsvikfjorden** er ein fjordarm av Kristiansandsfjorden i Kristiansand kommune med ei lengd på 2,5 km. Han har innløp frå Byfjorden ved Revholmane og strekkjer seg nordover mellom Prestøya i vest og Dvergsnes på fastlandet i aust. Odderhei ligg på austsida av fjorden. Heilt inst i fjorden strekkjer ein smal kil seg nokre hundre meter lenger inn med ei småbåthamn.

## Bakgrunnsstoff
* Vevkamera frå Korsvikfjorden
Topdalsfjorden

**Topdalsfjorden** er ein sidearm av Kristiansandsfjorden som strekkjer seg frå Gleodden/Marvika i sør og nordover til munningen av Topdalselva. Frå elveosen ved Kjevik og Hamresanden og vidare innover heiter fjorden Ålefjærfjorden. Frå Ålefjær til Gleodden er det om lag 11 km, medan sjølve Topdalsfjorden om lag er 5 km lang. 

Fjorden med elveos var tidleg viktig for handel og skipsfart. I dokument frå 1600-talet og utover er lasteplassar i Gjusvik (Justvik), Tveit (Grovika), Lyngesund (Fuglevik) og Vige nemnd. Laksefisket i Tofdalselva var viktig.

I 1897 vart Marvika orlogsstasjon og Gleodden utstyrt med med kanonar og mineleggingsutstyr.

Den første brua over fjorden opna i 1956, Varoddbrua, som ved opninga var den lengste hengebrua i Nord-Europa. Fram til bruopninga gjekk det ferje frå Varodden til Torsvig på Søm, medan det var ferjefritt samband mot aust via Ålefjær og over Birkeland til Lillesand. 

Varoddbrua vart supplert med ytterlegare ei bru i 1994 slik at ein kunne føre E18 i fire felt over fjorden.

I området mellom Hesteheia og Ringknuten i Topdalsfjorden vart det drive søppeldeponering og -brenning i fleire år frå 1950-talet til 1973. Deponiet består av 250&nbsp;000 m³ masse. I dette området vert det i dag bygd eit nytt hamneanlegg for Kristiansand.

## Namnet
Den eldste namneforma er Topdalsfjorden, men på bakgrunn av den vanlege dialektuttalen, har også skriveformene *Tovdal-* og *Tofdal-*  i ein noe mindre grad vore brukte. Statens Kartverk har gjort vedtak om at namnet skal skrivast *Topdalsfjorden*. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Topdalsfjorden|Topdalsfjorden]]» frå , den 24. februar 2008.*
Ålefjærfjorden

**Ålefjærfjorden** er den inste delen av Kristiansandsfjorden i Kristiansand kommune. Han har innløp ved munningen av Topdalselva og strekkjer seg om lag 6&nbsp;km nordover til Ålefjær. Kristiansand lufthamn eller Kjevik ligg på austsida av fjorden. I sør grensar Ålefjærfjorden til Topdalsfjorden, som går vidare sørover til Byfjorden sør for sjølve Kristiansand. På vestsida ved innløpet til Ålefjærfjorden ligg Justnesøya og nord for denne ligg Justvikbukta sør for Jærnesskogen.
Sandvigdalsfjorden

**Sandvigdalsfjorden** er ein fjord på grensa mellom kommunane Kristiansand og Søgne. Han har innløp ved holmen Ryvingen, vest for Flekkerøy. Fjorden er nesten 4 km lang og smalnar raskt inn på veg nordover. Midt i den ytre delen av fjorden ligg lille og store Langøya. Den inste halvdelen av fjorden er smal og vert òg kalla Holskogkilen. Innløpet til kilen er om lag 80 meter breitt, men lenger inne er han rundt 30 meter på det smalaste. Riksveg 456 går langs store delar av vestsida av Sandvikdalsfjorden og Holskogkilen.
Herøyfjorden

**Herøyfjorden** er namnet på to fjordar i Noreg. 

* Herøyfjorden i Møre og Romsdal
* Herøyfjorden i Vest-Agder
Herøyfjorden i Agder

**Herøyfjorden** er ein fjord i Kristiansand kommune. Han strekkjer seg frå området vest for Flekkerøy og Sandvikdalsfjord ved Tjamsøya, og 4 km rett vestover til Herøya, som han er kalla opp etter. Herøya ligg like sør for tettstaden Langnesbygda. Fleire holmar ligg på sørsida av fjorden og skjermar for Skagerrak. Desse er store og lille Lyngholmen, Flateskjer og Hellersøyane. Vest for Herøyfjorden og Herøya ligg Hellesundfjorden.
Hellesundfjorden

**Hellesundfjorden** er ein fjord i Kristiansand kommune mellom Herøya i aust og Ny-Hellesund i vest. Fjorden har innløp mellom Hellersøyane og Helgøya som delar av Ny-Hellesund ligg på. Frå her strekker fjorden seg 2 km nordover, forbi Herøya og Langnesbygda til Kussevika inst i fjorden. Sør for Herøya strekker Herøyfjorden seg austover mot Flekkerøy. Nord for Ny-Hellesund ligg sundet Springedansen, som går vestover til Høllefjorden sør for Høllen og Tangvall.
Høllefjorden

**Høllefjorden** er ein fjord i Kristiansand sør for Høllen og Tangvall, det tidlegare kommunesenteret i Søgne. Fjorden har tre innløp, sundet Springedansen nord for Ny-Hellesund som går aust til Hellesundfjorden, eit mellom Ny-Hellesund og Skarpøya, og eit vestleg innlp mellom Skarpøya og Kjeholmane. Fjorden strekkjer seg om lag 3 km nordover til Høllen. Årosstranda ligg på austsida av fjorden. Ved Høllen går det ein fjordarm, eller eit estuar, inn til munningen av Søgneelva. Det går ei om lag 100 meter lang bru over denne fjordarmen. 

Vest for Høllefjorden ligg Torvefjorden.
Songvårfjorden

**Songvårfjorden** (historisk **Hundsøyfjorden**)  er ein fjord i Kristiansand kommune. Fjorden ligg ute i havgapet mellom ei rekkje øyar, i området sør for Høllen og sjølve Søgne. Fjorden har innløp i aust, mellom Songvår fyr i sør og Skarvøya i nord. Fjorden strekkjer seg 8 km vestover til innløpet av Kumlefjorden, nær kommunegrensa til Mandal. 

Av øyar på sørsida av fjorden finn ein Songvår, Grønningan, Ramnøy, Gjæve, Bøddelen, Drengene, Seiholmen og Vassøyan. På nordsida av fjorden ligg øyane Skarvøya, som ligg like sør for Ny-Hellesund, Hundsøya, Varholmen, Torsholmen, Lamholmen, Langøya, Geiderøya, Havnøyane og Åløya. 

Frå Songvårfjorden strekkjer fjordane Høllefjorden, Torvefjorden, Rivenesfjorden og Trysfjorden seg nordover.
Ansjos

**Ansjos** (*Engraulis encrasicolus*) er ein liten sildefisk som er vanleg i kystnære farvatn i Middelhavet og aust i Atlanteren. Han er lett å kjenne att på den kjegleforma snuta og dei store augene og kjeften. Arten førekjem ikkje vanleg i norske farvatn, men vert rett som det er påtreft sør i Nordsjøen.

I Sør-Europa er ansjosfisket mellom dei viktigaste fiskeria.

## Kjenneteikn
Ansjosen har ei langstrekt blågrøn til grå kropp med store skjel som sit laust. Snuta er lang og kjegleforma og kjeften brei - overkjeven går langt bak auga. Bukfinnane sit lenger framme på kroppen enn den relativt korte ryggfinnen. Langs sidene har fisken ei sølvblank linje (ikkje funksjonell som sidelinje) som bleiknar når dyret vert eldre.

Ansjos er ganske små fisk som sjeldan vert meir enn 15 centimeter. Maksimal levealder er tre til fire år.

## Levesett
Ansjos lever pelagisk i stim nær kysten, stundom òg i lagunar og elveos. Stimane vandrar, med ein tendens til å gå lenger nord og høgare i vassmassane om sommaren. Dei beitar hovudsakleg på dyreplankton dei tek opp med gjellegitteret sitt, det vil seie ein silaktig struktur som består av minst 50 gjellestavar på dei fremre gjellebogane.

Når gytinga skjer varierer med utbreiingsområdet til fisken, men det går føre seg over ein lang periode om sommaren. Egga er ovale, noko som er sjeldsynt mellom fisk, og flyt pelagisk i nokre få dagar til dei klekker. Særs mange av desse går tapt, men sidan kvar ho kan gyta opp til 20 000 egg gjer ikkje det så mykje.

Ansjoslarvar heldt seg relativt høgt oppe i vatnet. Det tek berre eit år for dei å bli kjønnsmogne, men dei gyter likevel sjeldan meir enn to gongar i løpet av livet sitt.

## Norsk «ansjos»

Ansjos som i Noreg vert omsett som *joleansjos*, *ansjosfilet* og liknande, er i røynda brisling som ofte er fiska i norske fjordar.

## Kjelder

* Hamre, Johannes & Gjøsæter, Harald: «Ansjos» i *Norges Dyr*, Cappellen 1992
* FishBase