open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
MF «Hardingen» (1993)

**MF «Hardingen»** er ei bilferje levert frå Slipen mek. Verskted i Sandnessjøen i januar 1993 til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). Ferja vart sett inn i ruta Kinsarvik-Utne-Kvanndal, men har dei siste åra berre gått strekninga Utne - Kvanndal. 

Fram til i dag har ferja vore i flåten til HSD, HSD Sjø, Tide Sjø og Norled heile vegen. 

## Kjelder
* Skipet.no
* «Hardingen» på Fjordfähren (tysk)
MS «Gullving»

**MS «Gullving»**, i dag «Aahav», er ein snøggbåt levert frå Båtutrustning på Rubbestadneset i juli 1984 til P/R Tina i Stavanger. 

I januar 1986 vart båten overteken av Jørgen Bosvik i Stavanger, før han eit år seinare, i februar 1987, vart seld til Moskenes Shipping i Sørvågen i Lofoten. I april 1993 vart han seld vidare til Sandtorv i Torgangsvåg. 

Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD) kjøpte båten i september 1993, men alt i april 1994 vart han seld vidare til Agasøster Jordslep på Stord. Han fekk då namnet «Fjordfart». Båten vart raskt seld vidare i oktober 1994 til Sigurd Vindedal i Undredal og fekk då namnet «Aurlandsfjord». Halden & Edvardsen i Kabelvåg kjøpte båten i desember 2000. Han fekk då ny motor i 2001. 
I oktober 2006 vart båten seld til Lødingen Skyssbåtservice AS i Vestbygd/Harstad og vart omdøypt «Sea Express». Agasøster tok over båten att i oktober 2009, før han igjen hamna i Lofoten hos Moskenes Shipping, som døypte om båten til «Aahav»

## Kjelder
* Skipet.no

## Bakgrunnsstoff
* «Aahav» på marinetraffic.com
Aiguille de Scolette

**Aiguille de Scolette** (italiensk *Pierre Menue*) er ein 3&nbsp;506 meter over havet høg fjelltopp i Kottialpane, på grensa mellom departementet Savoie i Frankrike og provinsen Torino i Italia.

Martino Baretti vart fyrstemann til topps då han i 1875 klatra opp i lag med fjellførarane Pietro Medail og Augusto Sibille.
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aiguille de Scolette|Aiguille de Scolette]]» frå ,  den 28. oktober 2014.*
Serbia i Junior Eurovision Song Contest

**[[Serbia]]** debuterte som sjølvstendig nasjon i Junior Eurovision Song Contest i 2006, då tevlinga vart halden i Bucuresti i Romania. I 2005 deltok dei som ein del av Serbia og Montenegro. Etter at Serbia og Montenegro vart oppløyst, bestemte den serbiske kringkastaren RTS at dei ville halde fram deltakinga i Junior Eurovision Song Contest. Deira fyrste bidrag som sjølstendig nasjon var med gruppa Neustrašivi učitelji stranih jezika. Songen deira, «Učimo strane jezike», inneheldt heile åtte språk. Bidraga vart valde gjennom den nasjonale finalen Izbor za dečju pesmu Evrovizije, arrangert av kringkastaren RTS.

I 2011 valde Serbia å ta ein pause frå tevlinga.

I 2014, etter å ha vore vekke frå tevlinga i tre år, vende Serbia attende. Dei valde å gjennomføre ei intern utveljing, og Emilija Đonin blei serbisk representant på Malta med songen «Svet u mojim očima».

## Bidrag i Junior Eurovision Song Contest

## Røystehistorikk

## Galleri

File:Lena Stamenkovic at stage of JESC 2015.jpg|Lena Stamenković i Sofia 2015
File:JESC 2016 Dunja Jelicic (Serbia) (2).jpg|Dunja Jeličić i Valletta 2016
File:Bojana Radovanović at JESC 2018.jpg|Bojana Radovanović i Minsk 2018
File:Darija Vračević 2019.jpg|Darija Vračević i Gliwice 2019
File:Jovana Dunja rs jesc2021.jpg|Jovana og Dunja i Paris 2021

## Sjå òg
* Serbia i Eurovision Song Contest
* Serbia og Montenegro i Eurovision Song Contest
* Serbia og Montenegro i Junior Eurovision Song Contest

## Kjelder
* Serbia i Junior Eurovision Song Contest

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Serbia in the Junior Eurovision Song Contest|Serbia in the Junior Eurovision Song Contest]]» frå ,  den 30. oktober 2014.*
MS «Baronen» (1994)

**MS «Baronen»**, i dag **«Seka»**, er ein snøggbåt levert frå Holen mek. Verksted i Langevåg i april 1994 til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). Båten vart sett i rute Bergen - Sunnhordland. Båten er systerskipet til MS «Baronessa» som vart levert same året. 

5. januar 2000 grunnstøtte «Baronen» ved Flesland og fekk skade styrbord på skrog og propell. 

Båten vart seld til Altinnal Turizm Istelmecilik ve Yatirim AS i Tyrkia i februar 2007 og omdøypt «Seka». I oktober 2014 er båten framleis i fart.

## Kjelder
* Skipet.no

## Bakgrunnsstoff
* «Seka» på marinetraffic.com
MS «Baronessa»

**MS «Baronessa»**, i dag **«Angel»**, er ein snøggbåt levert frå Holen mek. Verksted i Langevåg i august 1994 til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). Båten vart sett i Osruta (Stord-Kvinnherad-Tysnes-Os). Båten er systerskipet til MS «Baronen». 

20. april 2004 kjørte båten tørrskott på land ved Ranavik i 25 knops fart. Kapteinen vart først dømd for ulukka, men seinare frikjend. 

I mai 2005 vart båten seld til Sør-Korea og Sung Woo Ferry Co. i Masan, der han fekk namnet «Cosmos». Han skifta eigarar fleire gonger i Sør-Korea dei neste åra. I februar 2007 vart han seld til Korea Express Ferry Co. i Masan og i februar 2009 til Joyang Transportation Co., som gav han namnet «Angel». I 2011 er båten framleis i fart. 

## Kjelder
* Skipet.no
Düsseldorfskulen

**Düsseldorfskulen** var ei kunstretning som voks ut or den tyske romantiske rørsla, og på same tid ein del av denne. Retninga vart driven fram av ei gruppe målarar, der Carl Friedrich Lessing, Johann Wilhelm Schirmer, Andreas Achenbach, Hans Gude, Oswald Achenbach og Adolf Schrödter var mellom dei stilskapande. Dei underviste eller studerte ved kunstakademiet i Düsseldorf i 1830- og 1840-åra, då akademiet vart leia av målaren Wilhelm von Schadow. Arbeida til düsseldorfarane er karakterisert av fine detaljar og fantasirike landskap, ofte med religiøse eller allegoriske forteljingar plassert i landskapet. Leiande medlemer av Düsseldorfskulen fremja friluftsmåleriet, og hadde ein tendens til å nytte ein palett med relativt dempa og einsarta fargar.

## Soge
Wilhelm von Schadow tok over leiinga av kunstakademiet i 1826, og dermed byrja blomstringstida for akademiet. Den stemningsromantikken med drag av mild realisme som kjenneteikna Schadow, kom gjennom lang tid å prege skulen. Meir individuelle uttrykk kom til syne hos nokre av hans eldre elevar som Karl Ferdinand Sohn, som gjennom si lærarverksemd fekk stor verknad i skulen. Størst etterspurnad nådde skulen då Eduard Bendemann var leiar. 

På utviklinga av landskapsmåleriet i Düsseldorf var Carl Friedrich Lessing den fremste. Føregangsmenn for det romantiske ideal-landskapet fann ein i Johann Wilhelm Schirmer og Oswald Achenbach. Nye friske impulsar kom med Louis Gurlitt frå Danmark, og i Andreas Achenbach såg ein ein fornyar av landskapsmåleriet. Eugène Dücker var føregangsmann for ei retning med meir intime måleri.

På 1840-talet byrja den store nordiske invasjonen, særleg frå Noreg. Adolph Tidemand var den fyrste, og vekte straks åtgaum med sine norske allmuge-skildringar. Noko seinare kom Hans Gude, hans norske landskap med si villmarksstemning kom snart på mote. Meir eller mindre påverka av Gude var August Cappelen, Erik Bodom, Anders Askevold, Morten Müller, Amaldus Nielsen og Ludvig Munthe, medan mellom andre Carl Sundt-Hansen odla sjangermåleriet.

Düsseldorfskulen hadde ein avgjerande innverknad på den såkalla Hudson River-skulen i USA. Mange framståande USA-amerikanske målarar gjekk i lære i Düsseldorf, mellom dei George Caleb Bingham, Eastman Johnson, Worthington Whittredge og William Morris Hunt. Tyske Albert Bierstadt søkte, men kom ikkje inn. I staden vart USA-amerikanaren, vennen Worthington Whittredge, læraren hans så lenge han oppheldt seg i Düsseldorf.

Frå 1870-talet stivna Düsseldorfskulen i seinromantikk og småborgarlege kunstpreferansar. Kunstakademiet i byen mista meir og meir posisjonen som lærestad.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Düsseldorfer Malerschule|Düsseldorfer Malerschule]]» frå ,  den 29. oktober 2014.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Düsseldorf school of painting|Düsseldorf school of painting]]» frå ,  den 29. oktober 2014.*
MS «Unika»

*

**MS «Unika»**, seinare **MS «Bremnes»**, og i dag **«Dory»** er eit fraktefartøy levert frå Maritime Sveiseindustri i Gjerdsvika i juni 1976 til P/R Unik i Bergen. 

Båten vart forlenga i 1979 til 46 meter og kunne då ta ei last på 700 tonn. Båten gjekk i rute for Fylkesbaatane.

I november 1994 vart skipet kjøpt av Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD), som gav det namnet MS «Bremnes». Skipet gjekk i nattruta mellom Sandnes og Bergen. 

I mars 1999 vart skipet seld til Linito AS i Bergen, så til Siddis Shipping i mars 2000, som gav han attende det gamle namnet «Unika». Skipet fortsette i den same nattruta fram til det 4. mai 2004 vart båten seld til New Zealand, der han fekk namnet «Dory». Året etter vart han seld vidare til Cookøyane, og to år seinare, den 9. januar 2007, vart han selt til SNC Agnieray & Cie. i Fransk Polynesia. Her fekk han først namnet «Dory 3», og så igjen «Dory». I 2011 var båten framleis i fart.

## Kjelder
* Skipet.no
* «Hordaland» på Fjordfähren (tysk) 

## Bakgrunnsstoff
* «Fjærlandsfjord» på marinetraffic.com
Minóa Pediáda

**Minóa Pediáda** (gresk Μινώα Πεδιάδα, «Den minoiske sletta») er ein kommune i periferieininga Iráklio i periferien Kreta i Hellas. Minóa Pediáda ligg søraust for Iráklio og grensar i aust mot periferieininga Lasíthi. I sør ligg Libyahavet.

## Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Arkalokhóri
* Thrapsanó
* Kastélli
Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Evangelismós

**Evangelismós** (gresk Ευαγγελισμός) er ein landsby i periferieininga Iráklio i periferien Kreta i Hellas og hovudsete i kommunen Minóa Pediáda.

## Referansar
MF «Nordhordland» (1965)

**MF «Nordhordland»**, seinare **MF «Meland»** og **MF «Halsnøy»**, og i dag **MF «Moli»**, er ei bilferje levert frå Haugesunds Slip i Haugesund i april 1965 til Bergen-Nordhordland Trafikklag. I 1974 skifta reiarlaget namn til Bergen-Nordhordland Rutelag og i 1976 fekk ferja namnet MF «Meland». 

I januar 1995 vart ferja innkjøpt av Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). 

Ferja vart seld til Kroatia i juli 2005 og selskapet Trajekt d.o.o. Ho fekk då namnet «Moli». I oktober 2014 var ferja framleis i fart. 

## Ferjesamband
* 1965 - desember 1966: Steinestø-Knarvik
* Garnes-Haus
* 1979-1987: Garnes-Haus
* 1991-1994: Flatråker-Jektevik-Nordhuglo
* ? - ?: Leirvik-Ranavik-Sunde
* Fram til 2005: Reserveferje og i opplag
* sommaren 1999: Kvanndal-Utne-Kinsarvik
* 2005 - ... Drvenik- Domince (berre om sommaren)

## Kjelder
* Skipet.no
* «Nordhordland» på Fjordfähren (tysk) 

## Bakgrunnsstoff
* «Moli» på marinetraffic.com
Sverre Bortne

**Sverre Bortne** () var jordstyresekretær i Selje kommune, og dreiv eige gartneri.

Under pseudonymet Sverre Lisnes gav han ut diktsamlinga *Stjernor i natta* i 1944.

## Bibliografi
*

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* Gravminner
MS «Vøringen» (1995)

**MS «Vøringen»**, i dag **MS «Kostervind»** er ein snøggbåt levert frå Oma Båtbyggeri på Stord 24. juni 1995 til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). 

Båten vart sett i rute i Hardanger, og nokre år seinare i Austevollsruta. I 2007 vart båten lagt i opplag og gjekk i sommarrute Norheimsund - Herand - Utne - Lofthus - Kinsarvik - Ulvik - Eidfjord. I mars 2010 gjekk båten inn som reserve i sørlege Flaggruten for MS «Tidebris» i ei veke. I desember 2011, og igjen i mars 2012 gjekk båten i rute Hareid-Valderøy-Ålesund. Sommaren 2012 gjekk båten igjen i rute i Hardangerfjorden. 

Båten har vore i flåten til HSD, Tide Sjø og Norled fram til april 2014, då han vart selt til Koster Marin i Strömstad i Sverige. Her fekk han namnet «Kostervind» og vart klargjort for nye eigarar hos Oma Slipp på Stord. 

## Kjelder
* Skipet.no
* Vøringen på Norsk Hurtugbåthistorie 

## Bakgrunnsstoff
* «Vøringen» på marinetraffic.com
Visolotto

**Visolotto** er ein 3&nbsp;348 meter over havet høg fjelltopp i Kottialpane i provinsen Cuneo i Italia. Aust for Visolotto ligg Viso, den høgste toppen i Kottialpane. Fjellet har tre toppar; *Picco Lanino* (3348 m), hovudtoppen *Picco Coolidge* (3340 m) og *Picco Montaldo* (3344 m).

Hausten 1875 kom dei fyrste menneska til topps på Visolotto. Dei tre som klatra opp var italienarane Felice Montaldo, Antonio Castagneri og Francesco Perotti.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:it:Visolotto|Visolotto]]» frå ,  den 30. oktober 2014.*
Søgne gamle kyrkje

**Søgne gamle kyrkje** er ei langkyrkje i tre frå rundt 1640 i Kristiansand kommune, Agder. Ho tilhøyrer Søgne sokn, som er ein del av Mandal prosti i Den norske kyrkja. Ho er likevel ikkje lengre soknekyrkje, men nyttast til mellom anna bryllaup og dåp. Kyrkja er freda.


Sögne 09 søgne gml kirke 85037.jpg|Mot koret
Sögne 02 søgne gml kirke 85037.jpg|Altartavle
Sögne 08 søgne gml kirke 85037.jpg|Galleribrystning


Kyrkja er i panelt bindingsverk med 270 sitjeplassar. Skipet har rike vegg- og takdekorasjonar frå 1600-1700-talet. 

Truleg har det vore ei kyrkje her tidlegare. Eit skiftebrev syner at det var prest og kyrkje på staden i 1344.

Søgne prestegjeld blei skipa i 1604, før kyrkja som står no vart reist.

## 1814
Kyrkja fungerte som valkyrkje i samband med vala til Riksforsamlinga på Eidsvoll i 1814. Bak kyrkja blei det reist eit minnesmerke over Syvert Omundsson Eeg 17. mai 1914. Eeg representerte Søgne på riksforsamlinga.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Agderkultur om Søgne gamle kyrkje
Brec de Chambeyron

**Brec de Chambeyron** er ein 3&nbsp;389 meter over havet høg fjelltopp i Kottialpane, på grensa mellom departementet Alpes-de-Haute-Provence i Frankrike og provinsen Cuneo i Italia.

Dei franske klatrarane Paul Agnel og Joseph Rasoul tok seg til topps den 20. juni 1878 og vart dermed dei menneska på toppen av Brec de Chambeyron.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:it:Brec de Chambeyron|Brec de Chambeyron]]» frå ,  den 30. oktober 2014.*
Aiguille de Chambeyron

**Aiguille de Chambeyron** er ein 3&nbsp;412 meter over havet høg fjelltopp i Kottialpane i departementet Alpes-de-Haute-Provence i Frankrike.

Den kjende britiske fjellklatraren William Coolidge var i fylgje med dei sveitsiske fjellførarane Christian Almer og Ulrich Almer då dei sommaren 1879 var dei fyrste menneska som sette føtene på toppen av Aiguille de Chambeyron.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:it:Aiguille de Chambeyron|Aiguille de Chambeyron]]» frå ,  den 30. oktober 2014.*
Garnes–Haus

**Garnes-Haus** var eit ferjesamband som gjekk mellom Garnes i Bergen kommune og Haus i Osterøy kommune frå 1937 til 1997. Sambandet vart lagt ned då Osterøybrua vart opna i oktober 1997. 

Sambandet vart drive av Johann Ådland Partrederi i Haus frå 1937 til desember 1969, då Indre Nordhordland Dampbåtlag tok over ruta fram til 1973. Frå 1974 gjekk IND inn i Bergen Nordhordland Rutelag, som dreiv ruta fram til ho vart nedlagt. 

## Ferjer i sambandet
* MS «Sørfjord» (1928): tok sporadisk med éin bil tverrskips frå 1928 til 1937. 
* MF «Sørfjord II»: 1937 - 1955
* MF «Hausferja» / MF «Haus»: 1955 - 1975
* MF «Bjørn West»: 1970 - 1971
* MF «Bukken Bruse»: 1976 - 1979/80
* MF «Meland»: Juni 1979 - 1987
* MF «Haus»: 1989 - 1997 (med avbrekk)
* MF «Bruvik» / MF «Manger*: 1987/89 (?) - 1997 (med avbrekk)

## Kjelder
* Ferjestader - Fjordfähren (tysk)
I Was Gonna Cancel

«**I Was Gonna Cancel**» er ein song av den australske songaren Kylie Minogue frå det tolvte studioalbumet hennar, *[[Kiss Me Once]]* (2014). Songen vart skriven og produsert av den amerikanske songaren, låtskrivaren og produsenten Pharrell Williams, som ho møtte i Los Angeles i California.

## Utgjeving og innspeling
I april 2014 stadfesta Minogue at «I Was Gonna Cancel» ville vere den andre singelen frå albumet. Den vart spela inn i Los Angeles og kom ut i Storbritannia den 11. mai 2014, og den neste dagen i USA.

## Komposisjon
Songen er musikalsk påverka av disco og funk, som hadde likskapar med tidlegare arbeid av Williams og Daft Punk. Teksta skildrar ei oppfatning av Minogue av å ha ein dårleg dag. «I Was Gonna Cancel» fekk positive meldingar frå kritikarar.

## Format og sporliste

;Britisk Promo CD
# "I Was Gonna Cancel" − 3:32
# "I Was Gonna Cancel" (Instrumental) − 3:32

;Britisk *Limited Edition* CD
# "I Was Gonna Cancel" − 3:32
# "I Was Gonna Cancel" (The Presets Remix) − 5:43

;Britisk *Limited Edition* 7" bileteplate
# "I Was Gonna Cancel" − 3:32

;Australsk *Limited Edition* 7" bileleplate
# "I Was Gonna Cancel" − 3:32

;Australsk iTunes download
# "I Was Gonna Cancel" − 3:32

;Digital Remixes EP
# "I Was Gonna Cancel" (The Presets Remix) − 5:43
# "I Was Gonna Cancel" (Maze & Masters Remix) − 6:01
# "I Was Gonna Cancel" (Moto Blanco Radio Remix) − 3:22
# "I Was Gonna Cancel" (KDA Remix) − 7:05

## Topplisteplasseringar

## Utgjevingshistorie

## Kjelder
*Denne artikkelen bygger på «[[:en:I Was Gonna Cancel|I Was Gonna Cancel]]» frå , den 30. oktober 2014.*  

## Bakgrunnsstoff
*Den offisielle nettsida til Minogue
Arkalokhóri

**Arkalokhóri** (gresk Αρκαλοχώρι) er ein distriktsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Iráklio i periferien Kreta i Hellas. Arkalokhóri inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Minóa Pediáda.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Arkalokhóri 8&nbsp;547&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 3&nbsp;501&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Festós

**Festós** (gresk Φαιστός) er ein kommune i periferieininga Iráklio i periferien Kreta i Hellas. Górtyna ligg sørvest for Iráklio og grensar i nordvest mot periferieininga Réthymno. I sør ligg Libyahavet. Kommunen har namn etter den arkeologiske funnstaden Faistos.

## Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Zarós
* Míres
* Tymbáki
Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Voie kyrkje

**Voie kyrkje** er ei arbeidskyrkje i Kristiansand kommune i Agder.

Fyrste byggetrinn vart innvigd 12. desember 1982 og andre den 10. juni 1990. Kyrkja vart òg utvida i 2012.

Kyrkjegarden vart teken i bruk den 2. november 2014.

## Kjelder
* Normann Liene og Torvald Slettebø: Voie kirke  (Agderkultur)
* 
### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* 
* Voie kyrkjelyd 
*
Hellemyr kyrkje

**Hellemyr kyrkje** er ei arbeidskyrkje (langkyrkje) i Kristiansand kommune i Agder.

Kyrkja vart innvigd i 1988. I 2002 vart ho utvida med kontorlokale og lokale til kyrkjelyden.

Det er ikkje kyrkjegard attmed kyrkja.

## Kjelder
* Kirkekonsulenten
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Hellemyr kyrkjelyd
Friidrett under Sommar-OL 1996

**Friidrettsøvingane under Sommar-OL 1996** i Atlanta vart avvikla i tida 26. juli til 4. august 1996. Det vart tevla i 44 øvingar, 24 for menn og 20 for kvinner. 2&nbsp;053 utøvarar frå 191 land deltok i tevlingane. Tevlingane fann stad på Centennial Olympic Stadium med plass til 85&nbsp;000 tilskodarar.

Under tevlingane vart det sett to verdsrekordar. Donovan Bailey frå Canada vann 100 meter for menn på rekordtida 9,84 sekundar. Arrangørlandet sin Michael Johnson forbetra sin eigen ferske verdsrekord på 200 meter med heile 34 hundredels sekund til 19,32 sekundar.

I tillegg til dei to verdsrekordane vart ei rad olympiske rekordar forbetra. Norske Vebjørn Rodal vart olympisk meister på 800 m med 1.42,58, Haile Gebrselassie frå Etiopia vann 10&nbsp;000 m på 27.07,3, og Allen Johnson frå USA sigra med 12,95 sekundar i 110 m hekk. Charles Austin og Kenny Harrison, begge frå USA, tok gullmedaljar i høgdehopp og tresteghopp med høvesvis 2,39 m og 18,09 m. Mellom kvinnene sette franske Marie-José Pérec olympisk rekord med 48,25 sekundar på 400 m, og Deon Hemmings frå Jamaica gjorde det saem med 52,82 sekundar på 400 m hekk. Kinesiske Wang Junxia vann 5000 m for kvinner på 14.59,8, medan Fernanda Ribeiro frå Portugal gjekk til topps i milløpet med 31.01,6. Inessa Kravets frå Ukraina forbetra trestegrekorden tl 15,33 m, og Jelena Nikolajeva frå Russland kom i mål på rekordtida 41.49 minuttar i 10 km kappgang.

## Menn
### 100 meter







### 200 m







### 400 m







### 800 m







### 1500 m







### 5000 m







### 10&nbsp;000 m







### Maraton







### 110 meter hekk







### 400 m hekk







### 3000 m hinder







### 4 × 100 meter stafett




3. august



### 4 × 400 m stafett







### 20 km kappgang







### 50 km kappgang







### Høgdehopp







### Stavhopp








### Lengdehopp







### Tresteghopp







### Kulestøyt







### Diskoskast







### Sleggjekast







### Spydkast







### Tikamp







## Kvinner
### 100 meter







### 200 m







### 400 m








### 800 m







### 1500 m







### 5000 m







### 10&nbsp;000 m







### Maraton







### 100 meter hekk







### 400 m hekk







### 4 × 100 meter stafett







### 4 × 400 m stafett







### 10 km kappgang







### Høgdehopp



Italienske Antonella Bevilacqua var opphavleg nummer fire, men vart diskvalifisert for bruk av dopingmiddelet Efedrin.



### Lengdehopp







### Tresteghopp



Bulgarske Iva Prandsjeva var opphavleg nummer fire (14,92&nbsp;m), ho vart seinare diskvalifisert for bruk av dopingmiddel.



### Kulestøyt







### Diskoskast






### Spydkast







### Sjukamp







## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Olympische Sommerspiele 1996/Leichtathletik|Olympische Sommerspiele 1996/Leichtathletik]]» frå ,  den 31. oktober 2014.*
Gunhild Følstad

**Gunhild Bentzen Følstad** () er ein tidlegare fotballspelar frå Overhalla i Nord-Trøndelag. Som klubbspelar for Trondheims-Ørn vann ho to seriegull, 2001 og 2003, og eitt cupgull, 2001. Ho spelte 76 landskampar for Noreg i tida 2003-08 og fekk med seg EM-sølv i 2005. 

### Klubbspel
I 2000 flytta Følstad til Trondheim og melde seg til teneste for Trondheims-Ørn. Perioden 2001-08 spelte ho fast på midtstoppar-plass for Ørn. Allereie i sin fyrste heile sesong tok klubben dobbel-triumf, med siger i både serie og cup. Etter bronsemedalje i 2002, vann Følstad sitt andre seriegull i 2003. Sidan fekk ho med seg sølvmedaljar i serien i både 2004 og 2006.

### Landslagsspel
Ho debuterte for Noreg 2. august 2003 i Ålesund. Landskampen mot Nigeria enda med heimesiger 3-2, Følstad kom då innpå som innbytar etter at Trine Rønning hadde vorte matchvinnar. Ganske snøgt fekk Følstad fast plass i den norske fyrste-ellevaren, alltid som sideback. I 2005 vann ho EM-sølv under europameisterskapen i England, finalen i Blackburn enda med 1-3-tap for Tyskland. To år seinare spelte ho bronsefinale i VM 2007, i Shanghai tok USA tok bronsen med 4-1. Følstad var fast på landslaget til ho la opp etter 2008-sesongen. Ho skåra sitt einaste landslagsmål då ho i mai 2006 fastsette sluttresultatet 3-0 i kampen Noreg-Serbia.

### Merittar
* EM-sølv 2005 med Noreg
* Seriemeister 2001 og 2003 med Trondheims-Ørn
* Cupmeister 2001 med Trondheims-Ørn

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gunhild Følstad|Gunhild Følstad]]» frå ,  den 31. oktober 2014.*
Torridal kyrkje

**Torridal kyrkje** er ei arbeidskyrkje (langkyrkje) i Kristiansand kommune i Agder.

Kyrkja vart innvigd i 1978. I 2011 vart ho utvida med kyrkjelydsal, kontorlokale o.a. (arkitekt: Arkitektkontoret Sør).

## Fotnotar

## Kjelder
* Torridal kyrkjelyd
* Kristiansand kyrkjelege fellesråd
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Torvald Slettebø (foto): Torridal kirke  (Agderkultur)
* Arkitektkontoret Sør
Johan Jørgen Schwartz

**Johan Jørgen Schwartz** () var ein norsk kjøpmann, skipsreiar, ordførar og stortingsmann frå Drammen.

Schwartz var son til ein skipsreiar. I 1841 tok han handelseksamen, og byrja i 1848 med eiga handelsverksemd i fødebyen. Med åra dreiv han det stort som trelasthandlar, skipsreiar og sagbrukseigar. Frå 1873 var han medeigar også i Eidsfos verk. Han gjekk konkurs i 1879.

Schwartz var stortingsmann for Drammen periodane 1857-64 og 1868-76. I 1857 var han medlem av justiskomite nr 2 og komiteen om representantfordelinga. På omframtstortinget 1858 var han med i finanskomiteen, medan han frå 1859 til -63 var medlem av Lagtinget og justiskomite nr 1. Han heldt fram i Lagtinget på omframttinget 1864. Schwartz var sekretær i justiskomiteen 1868-69 og deretter medlem i same komiteen 1871-76. Elles var han formann i vegkomiteen 1871-74, samt medlem av skattekomiteen og røysterettskomiteen 1875-76. 1874-sesjonen var han lagtingspresident.

Han var i 1862 mellom Stortinget sine utsendingar til Göteborg og opninga av jarnbanen mellom Noreg og Sverige. I 1864 deltok han for Tinget under 17. mai-feiringa på Eidsvoll og 4. november-markeringa i Stockholm. Også medlem av kroningsdeputasjonen til Stockholm i 1873. 

Schwartz var ordførar i Drammen i 1862 og 1864-65. Frå slutten av 1860-åra til midt på 1870-talet var han med i anleggsstyret for fleire jarnbanestrekningar på Austlandet og til Trøndelag. 

## Utmerkingar
Schwartz mottok St. Olavs Orden, Nordstjerneordenen og Dannebrogordenen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Per Sævik

**Per Rolf Sævik** () er ein norsk skipsreiar og politikar frå Herøy i Møre og Romsdal. Han representerte Kristeleg Folkeparti på Stortinget for Møre og Romsdal i perioden mellom 1989 og 1993.

## Liv og virke
### Bakgrunn
Sævik var son til ein fiskar og fiskebåtreiar. Han tok sjølv til som fiskar då han var 15 år. Då han var 18 år gammal tok han kystskippereksamen, og vart seinare skipper på fiskebåtar han var deleigar i.

### Politisk karriere
I 1971 vart han vald inn i Herøy kommunestyre for Kristeleg Folkeparti, og frå 1987 til 1989 var han ordførar i kommunen. Frå 1977 til 1989 var Sævik vararepresentant til Stortinget for Kristeleg Folkeparti og Møre og Romsdal, og møtte ved fleire høve i dei tre stortingsperiodane. Til stortingsvalet 1989 var han andrekandidaten til partiet i Møre og Romsdal, Kjell Magne Bondevik var framleis fyrstekandidat. Fylkespartiet til Kristeleg Folkeparti fekk inn to representantar ved stortingsvalet. På Stortinget var Sævik medlem av Forsvarskomiteen til Syse-regjeringa gjekk av i november 1990, deretter var han medlem i Kommunal- og miljøvernkomiteen. Han var elles nestleiar i Kontrollkomiteen. Sævik valde å ikkje ta attval i 1993.

### Fiskeri
Sævik var ein av dei leiande då reiarlaga i Herøy kommune gjekk inn supply-næringa frå slutten av 1970-talet. Han har lagd grunnen for tre supplyreiarlag, fyrst Sævik Supply ASA i 1981, seld til Trico Marine i 1997. Straks etter starta han opp Havila Supply ASA. Alle båtane i dette reiarlaget vart seld til franske Bourbon Groupé i 2003. På ny stifta han eit nytt reiarlag, Havila Shipping ASA, notert på Oslo Børs i 2005. Selskapet eig og driv 26 skip.

Han var president i Norges Rederiforbund frå 1996 til 1998.

Han overtok som formann i Fiskebåtredernes Forbund då Trygve Olsen døydde i april 1979. Dette vervet hadde han fram til 1982. Dette vervet gjorde at han hadde plass i Landsstyret til Norges Fiskarlag.

På nyåret 2012 vart Sævik utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden «for hans innsats for skipsfartsnæringen.»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Per Sævik|Per Sævik]]» frå ,  den 1. november 2014.*  

## Litteratur
* Harald Grytten:*Fisk og Forbund, Festskrift til Fiskebåtredernes forbund 1946 - 1996*. Fiskebåtredernes Forbund 1996. ISBN 82-993729-0-9
Iver Steen Thomle

**Iver Steen Thomle** () var ein norsk jurist frå Froland. Han var son til Andreas Thomle, og bror til høgsterettsassessor August Thomle.
 
Thomle vart student 1829 og tok i 1833 juridisk embetseksamen ved universitetet i Christiania. Frå 1834 var kopist i justisdepartementet og samstundes fullmektig hos advokat Frederik Stang. Byråsjef i 1837 og ekspedisjonssjef i 1840 i justisdepartementet. Frå 1846 var han byfogd i Arendal og deretter amtmann i Nedenes amt frå 1849. I 1860 vart han assessor i Høgsterett, høgsterettsjustitiarius frå 1878 til 1886. Som høgsterettsjustitiarius tok han sete i riksretten 1883–84, der han var visepresident. 

Thomle vart rekna som ein av Noregs fremste praktiske juristar. Han var i 1846 medlem av ein kongeleg kommisjon om kredittlovgjevinga, og formann av ein kommisjon som skulle kome med  forslag om vilkår for å kunne føre eit fartøy på sjøen. Seinare leia han kommisjonen som i 1861 såg på konkurslovgjevinga og han var i 1872 medlem av kommisjonen om myntstellet.

Frå 1880 var han «direktør» (styreformann) i Den norske Creditbank.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Konkordatet i 1801

**Konkordatet i 1801** var ein avtale mellom Napoleon Bonaparte og Den heilage stolen (paven) som godkjende den katolske kyrkja som majoritetskyrkja i Frankrike, samtidig som han opprettheldt religionsfridom. Avtalen blei underskriven 15. juli 1801, etter lange forhandlingar. Han signaliserte eit betre tilhøve mellom stat og kyrkje i Frankrike enn det som hadde vore etter den franske revolusjonen, men stoppa likevel ikkje striden mellom partane, som heldt fram gjennom 1800-talet.

Konkordatet blei oppheva av ein fransk lov av 1905 som skilde kyrkje og stat. Delar av konkordatet blei verande gjeldande lov i Alsace-Moselle-regionen, som var del av Det tyske keisarriket då loven av 1905 blei vedteken.

## Hovudpunkt
* Konkordatet slår fast at katolisismen er religionen til dei fleste franskmenn, men er ikkje ein offisiell religion. Frankrike har religionsfridom, noko som særleg var viktig for jødar og protestantar.
* Paven fekk rett til å utnemna biskopar att. Dette fekk lita praktisk tyding så lenge dei franske styresmaktene framleis skulle nominera dei.
* Den franske staten skulle betala lønenen til presteskapet, men desse skulle svergja lojalitet til den franske staten.
* Kyrkja skulle fråseia  seg alle krav på eigedommar som var konfiskerte etter 1790.
* Dei kristne høgtidene blei gjenetablert som «festtid», med verknad frå påskedag 18. april 1802. Den franske revolusjonskalenderen skulle avskaffast, men dette fann først stad 1. januar 1806, då den gregorianske kalenderen blei gjeninnført.

## Kjelder

*«The Third Republic and the 1905 Law of Laïcité» , berkleycenter.georgetown.edu
----
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Konkordatet i 1801|Konkordatet i 1801]]» frå ,  den 1. november 2014.*  

## Bakgrunnsstoff

* «Napoleon's concordat and Organic Articles (1801)», fra nettstedet concordatwatch.eu (engelsk)
* «The French Concordat of 1801», fra Catholic encylopedia (engelsk)
Vedøya

**Vedøya**, **Veøy** eller **Vedøyo** er ei øy i Fitjarøyane i Bømlo kommune. Fram til 1995 høyrte ho til Fitjar kommune. Ho ligg med Stokksundet i aust, Aga i nord, Rubbestadneset og Osparøy i sør og Langøya, Tjuvholmen og sjølve øya Bømlo i vest. 

## Garden
Garden er ikkje særskild gamal. Fram til 1756 høyrte Vedøya til Fitjargarden, då han vart utskild som eigen gard. 

Vedøya hadde same eigarar som Aga fram til 1820. Etter 1856 var brukarane på øya sjølveigarar. 

## Namn
Første delen av namnet kjem av «ved», som kan tyde på at det har vore skog på øya i gamal tid. Gjennom tidene har namnet blitt skrive Veøen, Wedøen, Vedøen. Namnet vert i dag skrive Vedøy eller Veøy, medan daglegnamnet er Veøyo. 

## Folketalsutvikling

## Kjelder
*
Andreas Munch

**Andreas Munch** () var ein norsk byråkrat, skribent og forfattar. I samtida vart Munch rekna som tidas fremste diktar; i dag er han mest kjend for diktet Brudeferden i Hardanger. Munch er ein representant for nasjonalromantikken og norsk poetisk realisme.

## Liv og gjerning
Han var son til presten Johan Storm Munch. 11 år gammal flytta han med foreldra til Kristiansand, etter faren var utnemnd til biskop. I 1830 reiste han til universitetet i Christiania. Etter å ha tatt examen artium og examen philosophicum vende han tilbake til Kristiansand sommaren 1831. Familien flytta til Christiania etter faren døydde i 1832. Andreas Munch arbeidde som skulelærar til han vart kopist i Finansdepartementet.

Munch gav ut si fyrste diktsamling i 1836. Året etter vann han ein pris for dramaet *Kong Sverres Ungdom*. Ved hjelp av prispengane reiste han utanlands for fyrste gong; han budde to månader i Paris og reiste heim gjennom Tyskland.

Han byrja å skrive teaterkritikkar for avisa *[[Den Constitutionelle]]*, seinare kom han med i redaksjonen. Munch fylgde Welhaven si estetiske linje og høyrde såleis til ei høgreorientert romantisk retning. Han vart så eigar av bladet, og slutta i Finansdepartementet. Alt året etter selde han avisa og reiste utanlands. Eit heilt år var han i Frankrike, Italia og Tyskland, før han vende tilbake til Noreg hausten 1847.

I 1848 gav han ut to diktsamlingar, fyrst *Digte, gamle og nye*, og så *Billeder fra Nord og Syd*.  Etter ei sorgtung tid, med dødsfall i familien, kom diktsamlinga *Sorg og Trøst* i 1852. I mellomtida hadde han vorte utnemnd til amanuensis ved universitetsbiblioteket i Christiania.

Dei komande åra skreiv Munch si fyrste tragedie, *Salomon de Caus* (1854), det historiske skodespelet *En Aften paa Giske* (1855) og diktsamlinga *Digte og Fortællinger*. Tragedien *Lord William Russell* var ein suksess då det vart oppført i Christiania vinteren 1857. Det vart framført på årsdagen for Noregs grunnlov den 17. mai 1858, med kronprins Karl mellom publikum. Seinare vart det spelt i Stockholm. Stykket vart også oversett til tysk og framført i Tyskland.

I 1860 løyvde Stortinget han løn som dosent, utan han måtte forelese. Seks år seinare vart han professor. Diktinga til Munch spelte etterkvart ei mindre rolle, då interessa for nasjonalromantikken dalte. Han gav ut det nasjonalromantiske dramaet *Hertug Skule* same året som Henrik Ibsen gav ut *Kongsemnerne*. Dramaet til Munch kom heilt i skuggen, og han deltok mindre og mindre i kulturlivet.

Munch døydde i Vedbæk på Sjælland i Danmark.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Andreas Munch|Andreas Munch]]» frå ,  den 1. november 2014.*  
 
*
Tangen på Fitjar

**Tangen** er ein gard på sørenden av øya Ålforo i Fitjar kommune med Engesundsleia og Nyleia i aust, sør og vest. Den næraste nabogarden i nord er Fattigmannshavn. 

Garden var opphavleg ein husmannsplass under Fitjargarden, men vart skyldsett i 1723 og vart frå då av rekna som ein eigen gard. I 1755 selde Ole Michelsen Tosche, som då eigde Fitjargarden, til brukaren Johannes Larsson, og frå då av har brukarane eigd garden.  

Garden har fått namn etter neset eller tangen han ligg på. Namnet har stort sett vore skrive Tangen, medan daglegnamnet er Tongjo. 

## Kjelder
*
Fattigmannshamn

**Fattigmannshamn** er ein gard på austsida av øya Ålforo i Fitjar kommune med Engesundsleia i aust. I sør ligg garden Tangen. I Vest går Nyleia og i nord ligg gardane Kuvikjo og Sætrevikjo.

Garden var opphavleg ein husmannsplass under Fitjargarden, men vart skyldsett i 1723 og vart frå då av rekna som ein eigen gard. I 1755 selde Ole Michelsen Tosche garden til brukaren Jon Davidson. Seinare har brukarane vore sjølveigarar.

## Namn
Namnet er gjeve i nedsetjande tyding. Like sørover i leia i Spissøyhavn er det truleg at munkane på Halsnøy kloster hadde «hospits» i gamma tid (som øya har fått namn etter). Her kunne reisande søkje hamn og husly, få vatn og koke mat, mot betaling. Munkane var ikkje likesæle om pengar og gods, og det er trudd at dei som har gjeve Fattigmannshamn namnet sitt, fordi folk tok til hamn her og ikkje ville betala for tenestene til munkane.

Namnet har blitt skrive Aalferhavn, Fattigmandshavn, Fattigmandshafn, Olforhafn, Aalforehafnen og Alforehavn.

## Kjelder
*
Emil Nolde

**Emil Nolde**, opphavleg **Hans Emil Hansen**, () var ein dansk-tysk målar og grafikar frå Schleswig-Holstein. Han var ein av dei tidlege ekspresjonistane, ei kort tid medlem av Die Brücke. Nolde vert rekna som ein av dei store olje- og akvarellmålarane i det 20. hundreåret.

Nolde er kjend for si kraftige penselføring og kraftfulle val av fargar. Fargar som gyllengult og og djupraudt er ofte med i arbeida hans, noko som gjev ei strålande verdigheit til elles melankolske fargetonar. Akvarellane hans består av livlige, trugande stormscener og lysande blomsterpryd. Nolde var intenst oppteken av blomar, noko hans vedvarande interesse for Vincent van Gogh sin kunst er eit prov på.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Emil Nolde|Emil Nolde]]» frå ,  den 2. november 2014.*
Kroning

**Kroning** er ein seremoni der ein fyrste blir rituelt innsett i stillinga si. Dette skjer vanlegvis ved at ei krone blir sett på hovudet til monarken under høgtidelege omstende. Fyrsten blir gjerne også gjeven andre kronregaliar.

Kroningsseremoniar er kjende frå oldtida. Ho blei teken i bruk av keisarane i Aust- og Vestromarriket. I Europa blei kroning saman med salving utført av geistlege som teikn på at kyrkja godkjende fyrsten.

## Kjelder

*Bratberg, Terje. «Kroning» (6. januar 2012), *Store norske leksikon*.
*
Eksokrine kjertlar

**Eksokrine kjertlar** (*glandula exocrina*) er kjertlar i kroppen som utsondrar sekretet sitt på ei kroppsoverflate som huda, munnhola, magesekken eller tarmen. Dei skil seg frå endokrine kjertlar som skil ut sekret direkte i blodet. 

Nokre eksokrine kjertlar er sveittekjertlane som skil ut sveitte på huda, spyttkjertlane i munnhola og fordøyingskjertlar som skil ut mage- og tarmsaft i mage- og tarmkanalen.

## Kjelder

*«Eksokrine kjertler» (15. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 1. november 2014.


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:sv:Exokrin körtel|Exokrin körtel]]» frå ,  den 1. november 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Lyder Sagen

**Lyder Christian Sagen** () var ein norsk skulemann og forfattar, særleg kjend for sitt arbeid som lærar i fødebyen Bergen.

### Liv og gjerning
Sagen var son til ein kjøpmann, og arbeidde sjølv på krambu i barndomen. 17 år gammal vart han elev ved katedralskulen i heimbyen. På skulen vart han ven med Niels Dahl og Johan Ernst Welhaven. I 1797 reiste alle tre til København for å studere teologi ved universitetet.

Sagen studerte teologi ei tid, men var meir interessert i språk og litteratur. I 1799 vart han kjend med forfattaren Knud Lyne Rahbek og miljøet kring «Bakkehuset». Sagen tok til å skrive dikt i 1800. Diktaren Sagen er mest kjend som høvesdiktar; til dømes eit krigsdikt før slaget på reia i København 2. april 1801. Etter å ha tatt filologisk eksamen var han i nesten fem år lærar ved Christianis Institut i København. 

Sagen vende heim til Bergen i slutten av 1805, utnemnd til adjunkt ved Bergens Kathedralskole. Til saman var han knytt til den skulen i 43 år, frå 1814 som overlærar. Mesteparten av tida underviste han i modersmålet, som lærar i dette faget vann han eineståande ry. I undervisninga la han lita vekt på formidling av faktakunnskapen, han søkte i hovudsak å vekke evna til sjølvstendig tenking. P.A. Jensen, Johan Sebastian Welhaven, Frederik Stang, Niels Hertzberg, Lorentz Dietrichson og Jonas Lie var alle elevar hos Sagen.

Sagen tok del i omtrent all nyskiping på kulturfeltet i Bergen. Mellom anna stod han bak opprettinga av ein realskule i 1806, og i 30 år var han lærar også ved realskulen. Han deltok likeins då ein teikneskule kom i gang, og i danninga av Bergens Museum og Bergens Kunstforening. Saman med Herman Foss gav han i 1824 ut *Bergens beskrivelse*, og i 1837 eit utval av Claus Fasting sine skrifter, innleia med ein utførleg biografi. Alt i 1808 hadde Sagen gitt ut den fyrste læreboka i morsmålet som kom ut i Noreg. Både den boka og hans *Dansk Stilebog* frå 1811 vart vide spreidd.

## Gatenamn

Lyder Sagen har i dag fått fleire gater kalla opp etter seg. Det ligg ei *Lyder Sagens gate* både på Nygård i Bergen, på Fagerborg i Oslo og i Stavanger sentrum.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lyder Sagen|Lyder Sagen]]» frå ,  den 2. november 2014.*
Sætravik

**Sætravik** er ein gard på austsida av øya Ålforo i Fitjar kommune med Engesundsleia i aust. I sør ligg garden Fattigmannshamn, i vest Kuvikjo, i nord Hatlevik og Straumøyo. 

Garden var opphavleg ein husmannsplass under Fitjargarden, men vart skyldsett i 1723 og vart frå då av rekna som ein eigen gard. Han låg under Fitjargarden til 1755, då brukaren Lars Halvardson kjøpte garden av Ole Michelsen Tosche, som selde alt han eigde for å halde kreditorane på avstand. Seinare har brukarane vore sjølveigarar. 

Det er funne ei steinøks på Sætravik. 

## Namn
Første delen av namnet er seter eller støl, samansett med vik. Truleg har Fitjargarden hatt seter på Ålforo, og har gått i land i Sætravik. 

Gjennom tidene er namnet skriven Aalfurren, Sættrevigen, Sættervig, Sætrevigen, Sætervik, Sætrevig, Sætervigen, Sætervik og Sætrevik. Daglegnamnet er Sætravikjo. 

## Kjelder
*
Zarós

**Zarós** (gresk Ζαρός) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Iráklio i periferien Kreta i Hellas. Zarós inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Festós.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Zarós 2&nbsp;565&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 1&nbsp;740&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Unntakstilstand

**Unntakstilstand** eller **unnatakstilstand** er ein samfunnstilstand der vanleg lov og rett er sett ut av kraft. Dette kan til dømes innførast ved krig eller kriser som naturkatastrofar eller opprør. Ved ein sivil unntakstilstand ligg makta hjå regjeringa, mens under ein militær unntakstilstand vil det militære ha makta. Unntakstilstanden kan omfatta eit heilt land eller eit mindre område.

I nokre land finst lovar som seier kva tid og korleis ein kan erklæra unntakstilstand. Omgrepet er ikkje brukt i norske lovar men Beredskapslovene kan takast i bruk dersom krig eller ein krigsliknande tilstand hinder Stortinget i å tre saman.

## Kjelder

*
*Leraand, Dag & Berg, Ole T. «Unntakstilstand» (12. november 2012), *Store norske leksikon*. 
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Unntakstilstand|Unntakstilstand]]» frå ,  den 2. november 2014.*
Riksråd

**Riksråd** var nemninga på riksorgan i høgmellomalderen i Noreg, Sverige og Danmark. 
Dei utvikla seg frå tidlegare kongsråd, og blei danna av dei fremste adelsfolka og geistlege i landa. Riksråda var sjølvstendige organisasjonar som kunne velja kongar, vedta handfestingar og formynda landet om kongen var mindreårig.

Det norske riksrådet er først nemnd i ein lov frå 1302 om arv og formyndarstyre. I 1319 fekk landet eit slikt formyndarstyre då treåringen  Magnus Eriksson blei vald til konge. Det norske riksrådet varte fram til den dansk-norske reformasjonen i 1537. 

Det danske riksrådet blei avskaffa ved eit statskupp gjennomført av Fredrik III, etter at han hadde sikra seg kontroll over hæren under Karl Gustav-krigane. I åra fram til 1660 hadde riksrådet hatt sterk innflytnad, ettersom Fredrik III hadde måtta underskriva ei svært streng handfesting ved sitt kongeval i 1648.

Det svenske riksrådet hadde ei stormaktstid på 1600-talet, då det kom jamleg saman. Det blei oppløyst av Gustav III i 1789 då han fastsette talet på medlemmer i rådet til 0.

## Kjelder

*Opsahl, Erik & Imsen, Steinar. «Riksråd» (30. juli 2014), *Store norske leksikon*. 
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:sv:Riksråd|Riksråd]]» frå , og «[[:no:Riksrådet|Riksrådet]]» frå  den 2. november 2014.*  
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:sv:Sveriges riksråd|Sveriges riksråd]]» frå ,  den 2. november 2014.*
Norske Folkelivsbilleder

***Norske Folkelivsbilleder*** er eit biletverk av Christian Tønsberg som kom ut i tre 
forskjellige utgåver i 1854, 1858 og 1861. 

Verket viser reproduksjonar av norsk natur og miljø laga av kjende norske målarar. Måleria vart
reprodusert som fargelitografiar og trykt i Tyskland.

*Norske Folkelivsbilleder* hadde tekstar på tre forskjellige språk og vart slik òg retta mot den europeiske marknaden. Plansjeverket målte 53 cm x 40 cm og var meint å skulle liggje framme på stovebordet.

Første og andre rekkje inneheld tolv bilete med tolv tekstar, den siste har fire bilete og fire 
tekstar. I første rekkje er det i hovudsak Adolph Tidemand som har levert bileta, andre 
kunstnarar var Hans Gude, Knud Bergslien og Johan Fredrik Eckersberg.
Tekstane vart forfatta av Peter Christen Asbjørnsen, Jørgen Moe, Johan Sebastian Welhaven og Ivar Aasen.
 
## Sjå òg
**[[Norge fremstillet i Tegninger]]*
## Kjelder
* Cecilie Boge: *Nasjonsbyggar eller sosial klatrar? Chr. Tønsberg og Norske Folkelivsbilleder*, hovedoppgave i historie - Universitetet i Bergen, 2001 digital utgåve

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Norske Folkelivsbilleder|Norske Folkelivsbilleder]]» frå , den 4. november 2014, [https://no.wikipedia.org/w/index.php?title=Norske_Folkelivsbilleder&oldid=13214561 revisjon 13214561].*  
 

## Bakgrunnsstoff
Ashram

**Ashram** eller **asjram** er ein stad for kommunal tilbaketrekking i hinduismen, noko liknande eit klostervesen. Frå gammalt av her menn og kvinner, også ektepar, samla seg i ei gruppe hytter i skogen, der dei kunne leva eit fromt og enkelt liv og driva religiøse studiar og øvingar under leiing av heilage menn.

Ashram-ideen er blitt teken opp av nye indiske leiarar som Gandhi (som Sabarmati Ashram ved Ahmedabad), Aurobindo (i Puducherry) og Tagore (ved Shantiniketan i Bengal). Andre kjende ashramar er Sivananda Saraswati og Maharishi Mahesh Yogi sine ashramar ved Rishikesh. På 1960-talet vitja mange vestlege kjendisar, som The Beatles, Maharishi-ashramen.

Også kristne har oppretta ashramar i India, både innfødde nasranikristne og misjonærar. Andre er blitt inspirerte av ideen til å oppretta ashram-samfunn i Vesten (til dømes Communauté de l'Arche/Community of the Ark oppretta av Lanza del Vasto i 1948). Andre ashram-senter kan fokusera på kurs i yoga, ayurveda og liknande.

## Sjå òg
*Dojo
*Yeshiva

## Kjelder

*«Ashram» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 25. oktober 2014.
*«Maharishi Mahesh Yogi Ashram», lonelyplanet.com

## Bakgrunnsstoff
*Gandhi Ashram ved Sabarmati
Tiara

**Tiara** (latin *tiara* frå gresk τιάρα) viser til ulike former for hovudpryd som er blitt brukte sidan oldtida. Opphavleg var tiara ein høg og spiss hovudpryd brukt av assyriske og persiske fyrstar. Han hadde kjegleform og var pynta med juvelar. Seinare blei ordet brukt om den kjegleforma hovudpryden brukt av paven med tre kroner over kvarandre, ein mitra eller *triregnum*. «Tiara» kan også brukast om høge hovudsmykke pynta med edelsteinar og hovudsakleg brukt av kvinner. Det har då same tyding som diadem.


Noor-ol-Ain tiara.png|Noor-ul-Ain-tiaraen til keisarinne Farah Pahlavi av Iran.
Empress Josephine Tiara-2.jpg|Fabergé-tiaraen til keisarinne Josefine av Frankrike.
1870 Sophia.jpg|Sofia av Preussen, dronning av Hellas, med tiara.


## Kjelder

*
*«Tiara» (15. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 4. november 2014.

## Bakgrunnsstoff
Jan Petter Hoddevik

**Jan Petter Hoddevik** () er ein norsk forfattar frå Selje kommune  i Nordfjord i Sogn og Fjordane.

Hoddevik har mellom anna skrive bøker om forliset til «Sanct Svithun», eit hurtigruteskip som vart bomba av allierte fly 30. september 1943 utafor Stadtlandet. 50 menneske mista livet i ulukka, 78 blei berga.

## Bibliografi
### Bøker
* 
* 
* 
* 
### I bøker - eit utval
* 
### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Selja forlag
Arnt Hagen

**Arnt Gudleik Hagen** () var ein norsk politikar for Senterpartiet frå Eid i Romsdal og byråkrat i Møre og Romsdal fylkeskommune.

Hagen utdanna seg til sivilagronom ved Norges Landbrukshøgskole og arbeidde deretter frå 1953 i eit års tid som landbrukssjef i Vestnes kommune. Frå 1955 var han avdelingssjef i S/L Nord-Norges salgslag i Harstad og Vadsø. I 1958 tok han over som disponent i Møre og Romsdal Eggsentral, ei stilling han formelt hadde til 1973.

Hagen starta sitt politiske arbeid som fylkessekretær for Bondepartiet i Troms frå 1956 til -58. Deretter var han formann i Bygdefolkets Ungdomsfylking (frå 1962 Senterungdommens Landsforbund), i fem år frå 1959. Valbolken 1964–1967 var Hagen  medlem av bystyret i Molde.

Hausten 1965 vart Hagen vald inn på Stortinget for Møre og Romsdal, etter å ha vore vararepresentant i den då avslutta stortingsperioden. Han representerte fylket i 12 år fram til 1977. Til mars 1968 var han medlem av Justiskomiteen, resten av den fyrste valbolken var han med i Sjøfarts- og fiskerikomiteen. Valbolken 1969-73 var han medlem av Kommunalkomiteen, den siste sesjonen også av Valkomiteen. Han heldt fram i Kommunal- og miljøvernkomiteen i heile si siste fireårsperiode, då som nestformann i komiteen. Hagen var medlem av Senterpartiet sitt sentralstyre og formann for programkomiteen i partiet i tida 1973-77.

Frå 1977 til 1994 var Hagen utbyggingssjef i Møre og Romsdal fylkeskommune.

Han gav i 1996 og 1998 ut to minnebøker, *I solgangsbris og skjelle* og *I kamp for distrikta*. om sitt arbeid som politikar og byråkrat. 

## Kjelder
* Stortinget.no - Stortingsbiografi