open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elter Water

**Elter Water** er ein liten innsjø om lag 800 meter søraust for landsbyen Elterwater. Begge ligg i dalen Great Langdale i Lake District i England. Namnet *Elterwater* tyder anten 'Svanevatnet' eller 'Orvatnet'. 

Vatnet er 930 meter langt og breidda varierer opp til 320 meter. Han har eit areal på 0,15 km² og den største djupna er 6 meter. Innsjøen ligg 57 meter over havet. Elva Brathay renn gjennom Elter Water og vidare sørover til Lake Windermere, nær Ambleside.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Elter Water|Elter Water]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**


## Bakgrunnsstoff
*Elterwater Park
Ennerdale Water

**Ennerdale Water** er den vestlegaste innsjøen i Lake District nasjonalpark i Cumbria, nord i England. Han er ein bresjø og den største djupna er 45 meter. Han er mellom 700 og 1500 meter brei og 3,9 km lang. Han ligg nær hamnebyen Whitehaven, byen Cleator Moor og landsbyen Cleator. Innsjøen er eigd av United Utilities og er både eit reservoar og ein *[[Site of Special Scientific Interest]]* på grunn av habitata langs breidda. 

Ennerdale Water vert nytta som turiområde, men ikkje i like stor grad som andre innsjøar i Lake District. Den vesle landsbyen Ennerdale Bridge ligg på vestsida av innsjøen. 

## Geografi
Innsjøen ligg i dalen Ennerdale og er omgjeve av fjell, mellom anna nokre av dei høgaste i heile Cumbria, som Great Gable (899 moh), Green Gable, Brandreth, High Crag, Steeple og Pillar.  

Vassnivået i innsjøen vert kontrollert av ein overløpskant. 

Ennerdale Water får vatn frå River Liza og andre elvar, og renn ut via elva Ehen, som munnar ut i Irskesjøen.

## Etymologi

Dalen Ennerdale er kalla opp etter elva Ehen, som renn ut av dalen. Innsjøen i Ennerdale har fleire stader og på gamle kart hatt andre namn, som Brodewater (1576), Brodwater (1695), Broad Water (1760), Ennerdale Water (1784) og til slutt Ennerdale Lake i Otley si guidebok frå (1823). 

## Bakgrunnsstoff
*Buttermere og Ennerdale på National Trust.
*Wild Ennerdale

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ennerdale Water|Ennerdale Water]]» frå ,  den 30. mars 2010.*
Avtrekkskap

Eit **avtrekkskap** er eit skap, ofte i pleksiglas, med sterk ventilasjon. Avtrekkskap vert nytta i kjemiske og biologiske laboratorium for handtering av farlege kjemikalium. Skapet vert òg nytta til å skåne ting frå menneske, til dømes når ein jobbar med celler kan det vere ønskeleg å få eit sterilt miljø som kan skapast i eit avtrekkskap.
Esthwaite Water

**Esthwaite Water** er ein innsjø i Lake District nasjonalpark nord i England. Han ligg mellom dei større innsjøane Windermere og Coniston Water, i det tredisjonelle grevskapet Lancashire; etter 1974 i Cumbria. I nord ligg landsbyen Hawkshead og i vest Grizedale Forest.

Innsjøen dekkjer kring 1,1 km² og er kjend for godt fiske, særleg aure og gjedde. Innsjøen har status som *[[Site of Special Scientific Interest]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Esthwaite Water|Esthwaite Water]]» frå ,  den 30. mars 2010.*
Goat's Water

**Goat's Water** er eit lite vatn i Lake District i England, mellom Dow Crag og The Old Man of Coniston, nær byen Coniston.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Goat&#39;s Water|Goat&#39;s Water]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Grasmere Lake

**Grasmere** er ein av dei mindre innsjøane i Lake District i Cumbria i England. Han har gjeve namn til landsbyen Grasmere, som har ei kjend tilknyting til diktaren William Wordsworth. Landsbyen ligg like nord for innsjøen.

Innsjøen er 1540 meter lang og 640 meter brei, og dekkjer eit areal på 0,62&nbsp;km². På det djupaste er han 21 meter brei og han ligg 62 meter over havet. Elva Brathay renn gjennom landsbyen og innsjøen til Rydal Water og Windermere.

Det ligg ei øy i innsjøen, berre kalla *The Island*.
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grasmere (lake)|Grasmere (lake)]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**
Grisedale Tarn

**Grisedale Tarn** er eit vatn i Lake District mellom Fairfield og Dollywagon Pike i Cumbria i England.

I følgje segna ligg krona til Kongedømet Cumbria her etter at ho vart ført hit i 945 av soldatane til den siste kongen, Dunmail, som fall i ei tslag mot dei engelske og skotske kongane. 

Grisedale Tarn ligg kring 550 meter over havet og har ei djupne på rundt 35 meter. Her finst bekkeaure, åbor og ål. Ho har utsig via Ullswater mot nordaust, og heile austsida av Dollywagon Pike er tilsigsområde for innsjøen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grisedale Tarn|Grisedale Tarn]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Haweswater-reservoaret

**Haweswater** er eit reservoar i Lake District i England, bygt i dalen Mardale i grevskapet Cumbria. Den kontroversielle utbygginga av Haweswater-demninga starta i 1929, etter Parlamentet vedtok ei lov som gav byrådet i Manchester lov til å bygge reservoaret for å lage ei drikkevasskjelde for byane i Nordvest-England. Det vart stor oppstand sidan landsbyane Measand og Mardale Green låg i Mardale og dei ville verte lagde under vatn. I tillegg vart dalen rekna som ein av dei vakraste i Westmorland og mange meinte ein burde la dalen vere i fred.

Opphavleg var Haweswater ein naturleg innsjø som var om lag 4 km lang og nesten delt i to av ei landtunge ved Measand. Dei to delane av innsjøen vart kalla High Water og Low Water. Bygginga av demninga heva vassnivået med 29 meter og skapte eit reservoar som var 6 km langt og rundt 600 meter breitt. Demninga er 470 meter lang og 27,5 meter høg, og då han vart bygd vart det rekna som den aller nyaste teknologien sidan han var den første lamelldammen som nokon gong vart bygd. Når reservoaret er fullt held det 84 milliardar liter vatn. Reservoaret er i dag eigt av United Utilities plc.

Før dalen vart lagt under vatn i 1935 vart alle gardane og husa i landsbyane Mardale Green og Measand øydelagde, samt den fleire hundre år gamle Dun Bull Inn i Mardale Green. Landsbykyrkja vart teken ned og steinane nytta i bygginga av demninga. Alle kroppane på kyrkjegarden vart gravne opp og gravlagde på nytt i Shap. Når vassnivået er lågt kan ein framleis sjå restane etter landsbyen Mardale Green, mellom anna steinmurar og landsbybrua. 

Haweswater-dalen er den einaste staden i England der kongeørn hekkar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Haweswater Reservoir|Haweswater Reservoir]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Hayeswater

**Hayeswater**  er ein liten innsjø i Lake District i Cumbria i England.

Innsjøen ligg om lag 1,5 km søraust for grenda Hartsop i dalen Patterdale. Han ligg mellom The Knott i vest og Gray Crag i aust, om lag 425 meter over havet. Innsjøen er naturleg, men vert i dag nytta som eit reservoar for Penrith. Han får vatn frå sør av Hayeswater Gill og held fram til Cow Bridge der ho munnar ut i elva frå Brothers Water.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hayeswater|Hayeswater]]» frå ,  den 30. mars 2010.*
Innominate Tarn

**Innominate Tarn** er eit vatn nord i Lake District nasjonalpark i England. Han ligg 520 meter over havet, nær toppen av Haystacks.

Han vart tidlegare kalla Loaf Tarn, som refererer til to små torvøyar i vatnet som liknar på lauv. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Innominate Tarn|Innominate Tarn]]» frå ,  den 30. mars 2010.*
Kentmere-reservoaret

**Kentmere-reservoaret** er eit reservoar i Kentmere-dalen i grevskapet Cumbria i England. Det ligg 10,5 km nordaust for byen Windermere. Reservoaret får vatn frå kjelda til River Kent som spring ut 1,5 km lenger nord i Hall Cove på sørsida av High Street, i tillegg til Lingmell gill som drenerer ein stor dalbotn på vestsida av Harter Fell nedanfor Nan Bield Pass.

## Historie
Reservoaret vart bygt i 1848 etter at mølleeigarane på breidda av River Kent trong meir vatn til å drive møllene sine.

Etter kvart har James Cropper papirfabrikk vorte eigarar av reservoaret, men dei har ikkje behov for vatnet her, sjølv om ein papirfabrikk treng mykje vatn. I 1995 tilbaud dei nye eigarar reservoaret gratis mot at dei nye eigarane utførte reparasjonar og vedlikehald av demninga. Ingen kjøparar meldte seg.

## Geografi
Reservoar dekker 0,195 km² og held 1,02 milliardar liter vatn. Det har ei 200 meter lang demning i eine enden. Innsjøen ligg mellom fjella Yoke, Froswick, Ill Bell, Thornthwaite Crag, Harter Fell, Mardale Ill Bell og Kentmere Pike.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kentmere Reservoir|Kentmere Reservoir]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Loweswater

**Loweswater** er ein liten innsjø i Lake District i England. Landsbyen Loweswater ligg ved breidda av innsjøen. 

Innsøjen ligg ikkje langt frå Cockermouth og er lett å nå frå Vest-Cumbria. Fjellgruppa sør for Loweswater vert kalla Loweswater Fells og består av Mellbreak, Gavel Fell, Blake Fell, Hen Comb og Burnbank Fell. Nord for innsjøen ligg Fellbarrow-fjella.

Innsjøen er uvanleg fordi tilsigsområdet strekkjer seg mot senteret av Lake District. Utsiget, Dub Beck, vert Park Beck og renn aust eller søraustover ut frå nordenden av Crummock Water. Via Cocker og Derwent renn vatnet frå Loweswater til slutt ut i sjøen ved Workington.

Området kring Loweswater består av rullande åsar i motsetnad til dei meir steinete fjella andre stader i Lake District. 

Loweswater er eigd av National Trust. Ein kan leige robåtar ved innsjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loweswater|Loweswater]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Over Water

**Over Water** er eit lite vatn nord i Lake District i England, nær landsbyen Longlands. Sjølv om han berre ligg ein 15-minuttars køyretur frå Keswick er han langt rolegare enn dei meir kjende innsjøane. Binsey, Great Cockup og Longlands Fell ligg kring innsjøen.

Over Water var ein liten naturleg innsjø, som vart demd opp i 1920-åra for å auke kapasiteten. I dag er han drikkevasskjelde for byen Wigton. Demninga ligg i nordenden. 
 
Namnet på vatnet har endra seg over tida. Det vart kalla 'Orre Water' i 1687, som kjem frå det norrøne namnet 'Orri's tarn' som tyder «orrfugl-tjernet».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Over Water|Over Water]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Red Tarn

**Red Tarn** er ein liten innsjø aust i Lake District i grevskapet Cumbria i England. Det ligg på austsida av Helvellyn, nedanfor Striding Edge og Catstye Cam.

Det ligg 718 meter over havet og har ei djupne på 25 meter. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Red Tarn|Red Tarn]]» frå ,  den 30. mars 2010.*
Rydal Water

**Rydal Water** er eit vatn sentralt i Lake District i grevskapet Cumbria i England. Det ligg nær grenda Rydal, mellom Grasmere og Ambleside i Rothay Valley.

Innsjøen er 1180 meter lang og opp mot 350 meter brei med eit areal på 0,31 km². Den største djupna er 17 meter og han ligg 54 meter over havet. Elva Brathay renn gjennom innsjøen og renn frå Grasmere og vidare til Windermere.

Rydal Water er omgjeve av fleire stiar, åsar og fjell. 

## Galleri

Fil:Rydalwater.jpg|Rydal Water sett frå toppen av Nab Scar.
Fil:Rydal Water.jpg|Austenden av Rydal Water.
Fil:RyWater.jpg|Frå Loughrigg i Lake District.


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rydal Water|Rydal Water]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**
Sprinkling Tarn

**Sprinkling Tarn** er eit vatn ved foten av Great End i Lake District i England. Sprinkling Tarn er ein populær villmarksstad og trekkjer til seg mange sportsfiskarar, særleg for auren som er her. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sprinkling Tarn|Sprinkling Tarn]]» frå ,  den 30. mars 2010.*
Seathwaite Tarn

**Seathwaite Tarn** er eit reservoar i Furness Fells i Lake District i England. Det ligg sør for Grey Friar og vest for Brim Fell (på ryggen mellom The Old Man of Coniston og Swirl How) og nordaust for landsbyen Seathwaite i austsida av Duddon Valley.

For å få nok drikkevatn vart vatnet demd opp i 1904 og gjort mykje større. Under bygginga av demninga gjorde nokre av arbeidarane bråk i landsbyen og fleire vart skotne. Ein av dei døydde dagen etter.

Demninga er nesten 360 meter lang og gjer innsjøen opp mot 24 meter djup på det djupaste. 

Det ligg ei steinrøys frå bronsealderen nær Seathwaite Tarn, som vart funne i 2003.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Seathwaite Tarn|Seathwaite Tarn]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Styhead Tarn

**Styhead Tarn** er eit vatn i Lake District i England, nær toppen av Sty Head-passet, øvst i Borrowdale. Det ligg langs ruta frå Wasdale til Borrowdale og vert derfor mykje vitja. Turgåarar ned frå Scafell Pike til Borrowdale passerer òg vatnet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Styhead Tarn|Styhead Tarn]]» frå ,  den 30. mars 2010.*
Talkin Tarn

**Talkin Tarn** er ein bresjø i Cumbria i England.  Innsjøen vart danna for om lag 10&nbsp;000 år sidan av isbrear som danna ei jettegryte der innsjøen i dag ligg. 

Innsjøen vert nytta til roing og andre fritidsaktivitetar. Roklubben TTARC (Talkin Tarn Amateur Rowing Club) feira 150-årsjubileum i 2009. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Talkin Tarn|Talkin Tarn]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Tarn Hows

**Tarn Hows** er eit område i Lake District nasjonalpark i England. Det består av eit vatn og ligg om lag 3&nbsp;km nordaust for Coniston og om lag 2,5&nbsp;km nordvest for Hawkshead. Området er eit av dei mest vitja i Lake District med meir enn ein halv million turistar kvart år sidan 1970-åra. Det vert forvalta av National Trust.

Tarn Hows får vatn frå fleire elvar i nordenden og vert drenert av Tom Gill gjennom ei rekkje små fossar til Glen Mary-brua.

## Historie
Tarn Hows-området bestod opphavleg av tre mindre vatn, Low Tarn, Middle Tarn og High Tarn.

Fram til 1862 var mykje av Tarn Hows-området nytta som beitemarker for Hawkshead. I 1862 fekk John Marshall heile området og starta å utforme landskapet med å plante gran, lerke og furu rundt vatna. Han bygde òg demninga som skapte det noverande vatnet.

I 1930-åra selde Marshall-familien ein del av landjorda til Beatrix Heelis frå Sawrey, og ho selde det vidare til National Trust.

Tarn Hows fekk status som *[[Site of Special Scientific Interest]]* i 1965.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tarn Hows|Tarn Hows]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**
**
**
**

## Bakgrunnsstoff
* Coniston og Tarn Hows på National Trust
Thirlmere

**Thirlmere** er eit reservoar i Lake District nasjonalpark i England. Det går om lag frå sør til nord med ei demning i nordenden. Langs austsida går A591-vegen og på vestsida ein annan mindre veg. 

## Historie

Før reservoaret vart bygt var det to mindre innsjøar her - *Leathes Water* og *Wythburn Water*. Etter kvart som industribyen Manchester voks på 1800-talet vart det kravd stadig større mengder vatn. Vassnivået her vart heva ved at Manchester Corporation bygde ei demning i nordenden av Thirlmere, i 1890&ndash;1894. Reservoaret gav så vatn til Manchester via Thirlmere Aqueduct, om lag 160 km lang. 

Det var sterk lokal motstand mot bygginga av reservoaret, mellom anna fordi dei flotte klippene rundt vatna vart lagt under vatn. 

## Geografi
Namnet på innsjøen vert stundom nytta om heile dalen, som går frå Grasmere i sør til Vale of Keswick i nord. Det høgaste punktet i dalen er Dunmail Raise. 

Helvellyn-ryggen ligg aust for Thirlmere. I vest ligg det fleire fjell, som Armboth Fell og Raven Crag, begge med flott utsyn over innsjøen. 

Reservoaret og dalen rundt vert i dag forvalta av United Utilities.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thirlmere|Thirlmere]]» frå ,  den 30. mars 2010.*
Ullswater

**Ullswater** er den nest største innsjøen i Lake District i England, og er om lag 12 km lang og 1 km brei. På det djupaste er han kring 60 meter. 

Innsjøen er skapt av isbrear under den siste istida. Fjella kring Ullswater formar innsjøen som ein lang 'Z' som delar innsjøen i tre delar. 

Opphavet til namnet «Ullswater» er uklårt. Somme meiner det kjem frå namnet på ein norsk høvding, Ulf, som styrte over området, men det var òg ein gong ein saksisk lord av Greystoke kalla Ulphus ved innsjøen.

Landsbyen Glenridding ligg ved sørenden av innsjøen, og frå her går mange fotturistar forbi innsjøen på veg til fjella i området, mellom anna det tredje høgaste i England, Helvellyn. Landsbyen Pooley Bridge ligg heilt nord ved innsjøen. Det går fleire båtar på vatnet mellom landsbyane. Det er òg populært å segle på vatnet. 

Donald Campbell sette verdsrekorden for høgast fart på vatn på Ullswater den 23. juli 1955, då han fekk vassflyet Bluebird K7 opp i ein fart på 325,53&nbsp;km/h.

## Galleri

Fil:STEAMER ON ULLSWATER.jpg|SS «Lady On the Lake» går ut frå Glenridding
Fil:ULLSWATER STEAMER LEAVING HOWTOWN.jpg|Ein av båtane går ut frå Howtown på veg til Pooley Bridge.
Fil:Ullswater-north.jpg|Ullswater sett frå nord
Ullswater from Hallin Fell.jpg|Den mindre og nedre delen, sett frå Ullswater» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:''

## Bakgrunnsstoff
*Ullswater på National Trust
*Ullswater Yacht Club
*Ullswater 'Steamers'
Wast Water

**Wast Water** eller **Wastwater** er ein innsjø i Lake District i England. Innsjøen er om lag 4,6 km lang og 600 meter brei, og ligg i dalen Wasdale. Han er den djupaste innsjøen i England med ei djupne på 79 meter. Innsjøen er eigd av National Trust.

Dei bratte sidene på søraustsida av innsjøen, som fører opp til toppane av Whin Rigg og Illgill Head, vert kalla *Wastwater Screes* eller på somme kart berre *The Screes*. Området øvst i Wasdale er omgjeve av nokre av dei høgaste fjella i England, som Scafell Pike, Great Gable og Lingmell.

Wast Water er kjelda til elva Irt som munnar ut i Irskesjøen nær Ravenglass. Det går ein populær sti langs innsjøen. 

Vatn frå innsjøen vert pumpa til det nærliggande Sellafield-anlegget som handsamar atomavfall.

## Nissar på botn
Vatnet i innsjøen er klårt, med god sikt ned mot 50 meter. Dykkarar hadde her plassert ut hagenissar med stakittgjerde rundt. På slutten av 1990-åra oppstod det fleire dødsfall då andre dykkarar gjekk for djupt på leit etter desse nissane. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wast Water|Wast Water]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Broomlee Lough

**Broomlee Lough** er ein innsjø i Northumberland i England heilt sør i Northumberland nasjonalpark. Innsjøen ligg like nord for Hadrianmuren. I følgje gamle segner ligg det ein skatt i innsjøen.

## Verna artar
Det finst kreps (*Austropotamobius pallipes*) i innsjøen. Arten er i tilbakegang i Europa og Storbritannia. .

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Broomlee Lough|Broomlee Lough]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Catcleugh-reservoaret

**Catcleugh-reservoaret** er eit reservoar i Northumberland i England ved A68-vegen, like nord for Byrness og sør for grensa til Skottland.

## Historie
Reservoaret vart bygt mellom 1899 og 1905 for Newcastle og Gateshead Water Company. Reservoaret dannar ein del av ei rekkje reservoar langs A68 som er knytte saman via tunnelar og akvedukter frå **Catcleugh Reservoar** til Whittle Dene. Reservoara er drikkevasskjelde til Newcastle upon Tyne, Gateshead og omliggande område. Reservoaret får vatn frå River Rede.

## Plante- og dyreliv
Catcleugh-reservoaret har status som *Local Wildlife Site* og er omgjeve av urskog og barskog. Det omliggande lyngheilandskapet har status som *[[Site of Special Scientific Interest]]*. because of the mosaic of heather og upland grassland. Her hekkar mellom anna heilo og strandvipe. Fiskeørn og kongeørn er òg observert i området.

Av pattedyr finn ein oter, ekorn, grevling, rådyr og flaggermus.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Catcleugh Reservoir|Catcleugh Reservoir]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Colt Crag-reservoaret

**Colt Crag-reservoaret** er eit relativt grunt reservoar i Northumberland i England ved A68-vegen. Det ligg 14&nbsp;km nord for Corbridge.

## Historie
Reservoaret vart bygt på slutten av 1800-talet for Newcastle og Gateshead Water Company. Reservoaret er ei rekkje reservoar langs A68 knytt saman av tunnelar og akvedukter frå Catcleugh-reservoaret til Whittle Dene. Desse er drikkevasskjelde for Newcastle upon Tyne, Gateshead og områda rundt.

## Plante- og dyreliv
Rundt det meste av reservoaret er det gamle barskogplantasjar, men det finst òg bjørk og bøk her.

Toppdykkarar hekkar ved reservoaret og det er ein koloni på 20-30 taksvale som kjem attende år etter år. I tillegg finn ein gjøk, heipiplerke, buskskvett og steinskvett.

Det er grevling i området om sommaren.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Colt Crag Reservoir|Colt Crag Reservoir]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Crag Lough

**Crag Lough** er ein innsjø sør i Northumberland nasjonalpark nord i England. Han ligg 4 km nord for Bardon Mill i Northumberland. Hadrianmuren går like ved innsjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Crag Lough|Crag Lough]]» frå ,  den 30. mars 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
Derwent-reservoaret i Nordaust-England

**Derwent-reservoaret ** er eit reservoar i River Derwent, på grensa mellom County Durham og Northumberland i England. Det ligg vest for Consett.

Reservoaret er ein del av vassforsyninga i Nordaust-England, eigt og styrt av Northumbrian Water. Det er hovudvasskjelda til storbyområdet Tyne and Wear.

Når det er naudsynt kan ein føre inn meir vatn i reservoaret via ei røyrleidning frå det større Kielder-reservoaret i Northumberland. 

Det er funne spor etter sink, bly og kadmium. Desse er vaska ut i reservoaret frå tidlegare gruveområde rundt Blanchland. På grunn av dette er det relativt få planter som veks i reservoaret.

Det ligg ein segleklubb ved Derwent-reservoaret. Klubbhuset vart bygt i 1968. Klubben driv òg med brettsegling, springing og triatlon. 

Det er eit vasskraftverk ved reservoaret med ein kapasitet på 97 kilowatt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Derwent Reservoir (North East England)|Derwent Reservoir (North East England)]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Durham County Council om reservoaret
*Derwent Reservoar Sailing Club
Nenetsisk

**Nenetsisk** er fellesnamnet på to nærskylde nordsamojediske språk, tundranenetsisk og skogsnenetsisk. Tundranenetsisk er det største av desse språka, og namnet *nenetsisk* blir ofte brukt til å referere til tundranenetsisk.
Windermere

**Windermere** er den største naturlege innsjøen i England. Han er ein av dei mest populære feriestadane i landet sidan 1847, då Kendal and Windermere Railway la ei linje til innsjøen. Han ligg i Cumbria i Lake District nasjonalpark.

## Etymologi
Ein trur namnet kjem frå «Vinandr sjøen», frå det norrøne namnet Vinandr og det gammalengelske «mere», som tyder innsjø. Det vart kalla «Winander Mere» eller «Winandermere» fram til minst 1800-talet.

I tillegg er Winder er eit vanleg etternamn i England.

## Geografi

Windermere er ein lang, og smal sjø. Han vart forma for 13&nbsp;000 år sidan under den siste istida.

Utsiget frå innsjøen er heilt sør via Leven. Han har fleire tilsig som Brathay, Rothay, Trout Beck, Cunsey Beck og fleire mindre elvar. Innsjøen er omringa av åsar med høgare fjell i nord og nordaust.

Det er omdiskutert om innsjøen endar ved Newby Bridge eller Lakeside i sørenden av innsjøen, eller om stykket mellom desse stadane høyrer til elva Leven. Ned til brua ved Newby Bridge er det 18&nbsp;km, og til Lakeside er det 16,9&nbsp;km. Innsjøen er opp mot 1,5&nbsp;km på det breiaste og har eit areal på 14,73&nbsp;km². Den største djupna er 67 m og han ligg 39 meter over havet. 
 
Det ligg to byar ved innsjøen, Ambleside og Bowness-on-Windermere, medan byen Windermere ikkje ligg like ved innsjøen.

### Øyar
Innsjøen har 18 øyar. Den største av desse er den privateigde Belle Isle (16 hektar) utanfor Bowness. Ho er rundt 1&nbsp;km lang.

Dei andre øyane er langt mindre. Lady Holme er kalla opp etter ei kyrkje som ein gong stod der. Dei andre øyane er Bee Holme, Blake Holme, Crow Holme, Fir Holme, Grass Holme, Lilies of the Valley (East og West), Ling Holme, Hawes Holme, Hen Holme, Maiden Holme (den minste av dei), Ramp Holme, Rough Holme, Snake Holme, Thompson Holme (nest størst) og Silver Holme.

## Båtar

Det går fleire passasjerbåtar på innsjøen frå jernbanestasjonen og mellom dei forskjellige byane. I tillegg går det ei kabelferje som tar bilar.

13. juni 1930 sette Sir Henry Segrave ny fartsrekord på vatn på Windermere då han kom opp i 158,94&nbsp;km/h. På tredjeforsøkt kantra båten hans og mekanikaren Victor Helliwell drukna. Segrave klarte å redde seg ut, men døydde kort tid etter av skadane han fekk. Segrave var ein av få som hadde fartsrekorden i verda på både land og vatn samstundes.

Norman Buckley sette òg fleire verdsrekordar i fart på Windermere i 1950-åra.

## Sjømonster
Det vert sagt at ein uvanleg stor fisk eller dyr held til i Windermere. Centre for Fortean Zoology hevdar at det vart sett ein enorm ål-liknande skapning i innsjøen i 1950-åra. «Monsteret» vendte attende i nyhendene i 2006 då det igjen skal ha vorte observert.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Windermere|Windermere]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* 

## Bakgrunnsstoff
* Båtturar på Windermere
* Bilete av Windermere 
* The Windermere Way - ein fottur rundt innsjøen
Bakethin-reservoaret

**Bakethin-reservoaret** er eit reservoar like oppfor Kielder Water i  Northumberland i England, nær grensa til Skottland. Ho får vatn frå River North Tyne og ligg søraust for landsbyen Kielder.

Reservoaret er demd opp av ein overløpskant som skil det frå Kielder Water og meininga er å hindre dei øvste delane av Kielder Water å tørke ut når vassnivået er lågt i hovudreservoaret. Bakethin er eit bevaringsområde forvalta av Northumberland Wildlife Trust på vegner av Northumbrian Water.

## Plante- og dyreliv
Reservatet har eit rikt planteliv med mellom anna sjeldne planter. Det er bygt kunstige øyar på sørsida av reservoaret for hekkande fuglevilt. Her finst òg oter. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bakethin Reservoir|Bakethin Reservoir]]» frå ,  den 30. mars 2010.*  


## Bakgrunnsstoff
Fontburn

**Fontburn** er eit vassreservoar 16 km nordvest for kjøpstaden Morpeth i Northumberland i England.

## Historie
Reservoaret vart bygt mot slutten av 1800-talet som drikkevasskjelde for delar av det søraustlege Northumberland.

## Plante- og dyreliv
Langs nordsida veks det kratt og skog, mellom anna piletre, slåpetorn, or, bjørk, hagtorn og hassel.  

## Fiske
Reservoaret inneheld ein del aure og vert mykje nytta av sportsfiskarar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fontburn|Fontburn]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Aaron Lennon

**Aaron Justin Lennon** () er ein engelsk tidlegare fotballspelar. Han har spela for Tottenham Hotspur i engelsk Premier League og for det engelske fotballandslaget.

### Landslagsspel
Lennon fekk sin landslagdebut 3. juni 2006. I løpet av den neste månaden var han innbytar i tre av Englands kampar under VM i fotball 2006 i Tyskland. I VM i fotball 2010 deltok han i to av Englands-kampane. Sidan fekk han to til landskampar, den 21. og siste i februar 2013. Lennon vart verande utan landslagsmål.

### Merittar
*Vinnar av den engelske ligacupen: 2008 med Tottenham Hotspur
*Finalist i den engelske ligacupen: 2009 med Tottenham Hotspur

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aaron Lennon|Aaron Lennon]]» frå ,  den 18. juli 2024.*  

*eu-football
Darijo Srna

**Darijo Srna** () er ein kroatisk fotballspelar. Han har spela for Sjakhtar Donetsk i den ukrainske fotballigaen og for det kroatiske fotballandslaget.
Tretjakovgalleriet

**Det statlege Tretjakovgalleriet** (russisk Государственная Третьяковская Галерея (ГТГ), *Gosudarstvennaja Tretjakovskaja Galereja (GTG)*) er eit kunstgalleri i Moskva i Russland. Med nærare 140&nbsp;000 verk er det ved sidan av Eremitasjen i St. Petersburg verdas største samling av russisk kunst.

Galleriet si historie tek til i 1856 då den moskovittiske handelsmannen og industrimagnaten Pavel Tretjakov byrja å kjøpe verk av samtidas russiske kunstnarar, med formål å opprette ei samling som seinare kunne vekse til eit museum for nasjonal kunst. I 1892 skjenka Tretjakov si allereie då berømte samling til den russiske nasjonen.

Fasaden på galleribygninga vart teikna av målaren Viktor Vasnjetsov i ein særeigen russisk eventyrstil. Galleriet vart bygt i 1902-04 sør for Kreml. I løpet av 1900-talet ekspanderte galleriet til fleire nærliggjande bygningar, mellom anna til Nikolaikyrkja i Tolmatsji frå 1600-talet.

Samlingane omfattar over 130&nbsp;000 gjenstandar, alt frå *[[Theotokos av Vladimir]]* og Andrej Rubljovs *Den heilage treeininga* til den monumentale *Komposisjon VII* av Vasilij Kandinskij og *Svart firkant* av Kasimir Malevitsj. 

I 1985 vart Tretjakovgalleriet slått saman med eit galleri for samtidskunst, som heldt til i ein stor, moderne bygning like sør for Krimbrua. Denne greina av museet inneheld ei samling skulpturar innan sosialistisk realisme, til dømes høgdepunkt som Jevgenij Vutsjetitsj sin ikoniske statue av «Jarn-Feliks» (som vart flytta frå Lubjankaplassen i 1991), skulpturen «Smi!» som framstiller ein naken arbeidar som smir eit sverd, og «Unge Russland»-monumentet. Like ved står også Zurab Tsereteli sin 86 meter høge statue av Peter den store, ein av verdas høgaste statuar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tretjakovgalleriet|Tretjakovgalleriet]]» frå ,  den 30. mars 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Pavel Tretjakov (1832-1898) - kort biografi (engelsk)
*Offisielt nettsted for Tretjakovgalleriet (engelsk)
*Mesterverk fra Tretjakovgalleriet (engelsk)
*Ikoner fra Tretjakovgalleriets samling (engelsk)
*Å besøke Tretjakovgalleriet  - Nyttig informasjon inkludert åpningstider og kontaktdetaljer  (engelsk)
*Muzeon.ru, en frilufts skulpturutstilling (russisk)
*«State Tretyakov Gallery of XX century contemporary art», Flickr-gruppe  (engelsk)
Pavel Tretjakov

**Pavel Mikhailovitsj Tretjakov** () var ein russisk forretningsmann, kunstsamlar og mesén. Han er særleg kjend for opprettinga av Tretjakovgalleriet.

Tretjakov byrja å samle på kunst då han var 23 år. Han kjøpte inn ein del hollandsk kunst, men først og fremst verk av russiske kunstnarar som Vasilij Perov, Ivan Kramskoj, Ilja Repin, Vasilij Surikov og Isaak Levitan. Formålet med innkjøpa var i første rekke tanken om å opprette ei kunstsamling som kunne danne grunnlaget for eit museum med nasjonal kunst.

Han knytte etter kvart personlege band til mange av kunstnarane i Peredvizjnikij-rørsla og ytte både direkte pengehjelp og kom med råd.

I 1892 skjenka Tretjakov si allereie då berømte samling til den russiske nasjonen, og i august året etter var det offisiell opning av museet. Med nærare 140 000 verk er det i dag, ved sidan av Eremitasjen i St. Petersburg, verdens største samling av russisk kunst.

Pavel Tretjakov og broren Sergej er også kjend for å ha finansiert oppsraten og drifta av ein skule for døvstumme i Moskva.  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pavel Tretjakov|Pavel Tretjakov]]» frå , den 30. mars 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff
*  Russian Paintings Gallery
Sankt Laurentius

**Sankt Laurentius** (*Laurentius frå Roma*) er ein helgen som leid martyrdøden 10. august 258 i Roma under keisar Valerian I. I Noreg er Sankt Laurentius òg kjend som Sankt Lavrans eller Sankt Lars, i Sverige som Sankt Lars, i Frankrike som Saint Laurent, i England som Saint Lawrence. Han vert feira 10. august. I Noreg vart dagen kalla *[[larsok]]*, som var avmerkt på primstaven.

Laurentius var diakon og forvaltar av kyrkjelege pengar og verdesaker i Roma under pave Sixtus II, som sjølv vart avretta 6. august 258 under keisar Valerian I's forfølgingar av kristne. Ei viktig oppgåve for Laurentius var utdeling av midlar til dei fattige. Før Sixtus II vart avretta, gav han ifylgje legendene Laurentius rett til å disponere verdiane i kyrkja til føremon for dei fattige. Dessutan skulle Laurentius take vare på den heilage kalken som Jesus hadde nytta under det siste måltidet med læresveinane sine, som var av dei dyrgripane kyrkja hadde i sitt eige. Laurentius sendte den heilage kalken til foreldra sine i Huesca, og denne kalken er i dag å sjå i Catedral de Santa María de Valencia i Valencia i Spania. Alt anna av pengar og heilage gjenstandar delte Laurentius ut til dei fattige i samsvar med avtale han hadde gjort med pave Sixtus II, som òg vart ein av den katolske kyrkjas helgenar.

Prefekten i Roma var kjend med at kyrkja hadde store verdiar i pengar og gjenstandar, og kommanderte Laurentius til å levere dette inn for at midlane skulle nyttast til offentlege føremål. Men då Laurentius ikkje føya han, fekk han Laurentius piska og pint, og til sist teke langsamt av dage ved å steikast på ei jarnrist over glødande kol. Difor er det ei jarnrist som er kjenneteiken for Sankt Laurentius, hans helgenattributt.

Kyrkja Basilica di San Lorenzo fuori le mura i Roma skal ha vore reist på staden der Laurentius vart drepen, og hyser som relikvie ei steinhelle som dei jordiske restane av han vart lagt på. Rista som han vart steikt på, finnast som relikvie i eit sidekapell i kyrkja San Lorenzo in Lucina i Roma.

Etter legenda skal altså Laurentius opphavleg ha vore spansk og kome frå Osca, det noverande Huesca i Spania. Men då namnet Laurentius tyder 'mannen frå Laurentum', er det ikkje utenkjeleg at han eigentleg kom frå Laurentum, som låg i nærleiken av Roma. Det er soleis mogleg at legendene ikkje er historisk korrekte med omsyn til opphavet hans. I alle høve har legendene gjeve grunnlag for at Sankt Laurentius vart ein vernehelgen for Spania, og at Catedral de Santa María de Valencia har ein viktig, heilag gjenstand å syne fram.

Sankt Laurentius er elles vernehelgen for bibliotekarar, arkivarar, studentar, fattige, brannskada og mange fleire, mellom andre dei med yrke som har med eld å gjere, til dømes bryggarar, vaskekoner og kokkar.

## Bakgrunnsstoff
*Om Laurentius ved katolsk.no
Fingerkniv

**Fingerkniv** er ein type kniv som har vorte brukt under garn- og notbøting. Kniven er oppbygd av ein noko brei jarnring med eit framstikkande blad. Ringen har ein diameter som gjer at han passar på ringfingeren eller tummelen. Under garnarbeidet vert ringen tredd på fingeren på same handa ein har garnnåla. Bladet, som er om lag to cm, peikar opp frå fingeren.  Når tråden skal kuttast treng ein ikkje legge vekk nåla. Ein kan bruke bladet på fingerkniven.

## Kjelder
*Øyvind Haram: Maritime knivar og eggjeverktøy  *KYSTEN*  nr 1 2010
Krabbekniv

**Krabbekniv** er ein kniv som har vorte brukt til hindre at krabbar har kunna bite kvarandre sund. Det har vore vanleg å ha levande krabbar gåande i kasser eller kiper til ein har skulla bruke dei. Med krabbekniven, som har eit kort blad på under to cm, kuttar ein sena i det andre leddet på storkloa på krabben. Då kan fleire krabbar vere i same kasse utan å skade kvarandre.

## Kjelder
*Øyvind Haram: Maritime knivar og eggjeverktøy. * KYSTEN*  nr 1 2010
Rognkniv

Ein **rognkniv** vert brukt for å unngå at rogna vert skada når ein spretter fisk. På spissen av kniven kan det vere ei kule, eller fremste del av eggja vert ukvest. Når ein då spretter fisken med den bakre kvasse delen av eggja går ikkje rogna sund om ho kjem i kontakt med kniven.  Ein rognkniv kan ha to blad  ved sida av kvarandre. Det største vert bruk til å  kappe fisken med. Rognbladet må då takast av når det skal kvessast.

Rogn som har vorte skada har ikkje kunne gå direkte til kommersiell omsetjing. Ho kan likevel brukast til kaviarproduksjon.

## Kjelder

*Øyvind Haram: «Maritime knivar og eggjeverktøy». *KYSTEN* nr 1 2010
Kybartai

**Kybartai** er ein by i fylket Marijampolė i Litauen.

Byen ligg 16 km vest for Vilkaviškis, tett ved grensa mot Kaliningrad oblast i Russland. Folketalet var i 2005 på 6395 og minkande frå førre teljing.

Den berømte målaren Isaak Levitan var fødd i Kybartai.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kybartai|Kybartai]]» frå ,  den 30. mars 2010.*
Ole-Johan Dahl

**Ole-Johan Dahl** () var ein norsk informatikar. Han vart i 1968 den første professoren i informatikk i Noreg. Han er internasjonalt kjend som ein pioner innan objektorientert utvikling.

Ole-Johan Dahl avtente verneplikta ved Forsvarets Forskingsinstitutt frå 1952 under Jan Garwick. Cand.real.-avhandlinga hans frå 1957 var om høgnivå programmering for FREDERIC.  Deretter arbeidde Dahl ved Norsk Regnesentral frå 1962. Han utvikla saman med Kristen Nygaard verdas første objektorienterte programmeringsspråk, Simula i 1965.  Dette  blei lansert internasjonalt i 1967. Objektorientering blir rekna som ei av dei verkeleg store nyvinningane i informatikken si historie. Simula danna grunnlaget for moderne språk som C++ og Java.

Ole-Johan Dahl blei professor i numerisk analyse ved Universitetet i Oslo i 1968.
Han underviste mellom anna i kurs om verifisérbar programmering for å forbetre kvaliteten på dataprogram og redusere omfanget av programmeringsfeil. Han var vidare involvert i forsking og rettleiing for å automatisere bevisføring av program. Han skreiv også lærebøker.

Dahl var også ein av dei drivande kreftene for å bygge opp Institutt for Informatikk ved Universitetet i Oslo, der han arbeidde til 31. desember 1999.

## Utmerkingar
*1998: Mottok saman med Kristen Nygaard Rosingakademiets heiderspris.
*2000: Blei kommandør av St. Olavs Orden av saman med Kristen Nygaard.
*2001: Mottok saman med Kristen Nygaard John von Neumann-medaljen.
*2002: Blei saman med Nygaard tildelt Turing-prisen. Denne blir rekna som  informatikken sin «Nobelpris».

## Bøker og artikler
**Discrete event simulation languages*, Academic Press, 1968. 
**Structured Programming*, med C. A. R. Hoare og Edsger Dijkstra, Academic Press, 1972
**Verifiable Programming*, Prentice-Hall, 1992
**[[Simula]]: an [[ALGOL]]-based simulation language* (med  Nygaard),  i *Communications of the ACM*, 9(1966).
**Class and subclass declarations* (med Nygaard).  I  IFIP konferanse om simuleringsspråk, Oslo, mai 1967

## Litteratur
**From Object-Orientation to Formal Methods: Essays in Memory of Ole-Johan Dahl*, Olaf Owe, Stein Krogdahl og Tom Lyche (red.), Springer Verlag, 2004.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ole-Johan Dahl|Ole-Johan Dahl]]» frå ,  den 30. mars 2010.*
Juan Mata

**Juan Manuel Mata García** () er ein spansk fotballspelar, som frå 2014 spelar for Manchester United og for det spanske landslaget.

Han blei kjøpt til Chelsea i august 2011 for cirka 220 millionar norske kroner. Med Chelsea vann han FA-cupen i 2012, den europeiske Meisterligaen i 2012 og Europaligaen i 2013. Han vart kåra til årets spelar i Chelsea i 2011/12- og 2012/13-sesongen. Han var med på det spanske landslaget som vann fotball-VM i 2010 og spelte i éin av Spania sine sju kampar. I fotball-EM i 2012 spelte han som innbyttar i éin av Spania sine seks kampar, nærare bestemt finalen, der han skåra Spania sitt 4-0-mål mot Italia.
Novodevitsjijgravstaden

**Novodevitsjijgravstaden** (russisk Новоде́вичье кла́дбище, Novodevitsje kladbisjtsje) er ein gravstad i Moskva i Russland. Gravstaden ligg ved sidan av verdsarvstaden nonneklosteret Novodevitsjij frå 1500-talet. Han er den tredje mest besøkte turistattraksjonen i byen.

Kyrkjegarden vart innvigd i 1898, då det var mangel på gravplassar i klosteret. Ein av dei første kjende som vart gravlagd på Novodevitsjij-kyrkjegarden var Anton Tsjekhov.

I dag har kyrkjegarden graver til russiske forfattarar, musikarar og poetar, så vel som kjende skodespelarar, politikarar og vitskapsmenn. Meir enn 27&nbsp;000 er gravlagde i Novodevitsjijgravstaden.

Gravlunden minner om ein park, med små kapell og store skulpturerte monument. Han er delt inn i ein austleg og vestleg seksjon.

Kart over gravstaden er tilgjengeleg i kontoret på kyrkjegarden.

## Bilethoggarar
Det finst verk av mellom andre desse bilethoggarane på Novodevitsjijgravstaden: Sergej Konenkov, Vera Mukhina, Ernst Neizvestnij, Ivan Sjadr og Jevgenij Vutsjetitsj.

## Berømte gravlagde
*Nadjesjda Allilujeva (1901&ndash;1932), kona til Josef Stalin.
*Pavel Beljajev (1925&ndash;1970), kosmonaut
*Sergej Bondartsjuk (1920&ndash;1994), regissør og skodespelar
*Aleksej Brusilov (1854&ndash;1926), general
*Mikhail Bulgakov (1881&ndash;1940), forfattar
*Nikolaj Bulganin (1895&ndash;1975), statsmann
*Anton Tsjekhov (1860&ndash;1904), forfattar
*Fjodor Sjaljapin (1873&ndash;1938), operasongar
*Ilja Ehrenburg (1891&ndash;1967), forfattar
*Sergej Eisenstein (1898&ndash;1948), regissør
*Nikolaj Gogol (1809&ndash;1852), forfattar
*Sergej Iljusjin (1894&ndash;1977), flydesignar
*Boris Jeltsin (1931&ndash;2007), statsleiar
*Nikita Khrusjtsjov (1894&ndash;1971), statsmann
*Pjotr Kropotkin (1842&ndash;1921), anarkist
*Lev Landau (1908&ndash;1968), Nobelpristakar i fysikk
*Isaak Levitan (1860&ndash;1900), målar
*Vjatsjeslav Molotov (1890&ndash;1986), politikar
*Sergej Obraztsov (1901-1992), dokketeatermann 
*David Oistrakh (1908&ndash;1974), fiolinist
*Sergej Prokofjev (1891&ndash;1953), komponist
*Lidija Ruslanova (1900-1973), folkesongarinne
*Valentin Serov (1865&ndash;1911), målar
*Dmitrij Sjostakovitsj (1906&ndash;1975), komponist
*Vasilij Sjuksjin (1929&ndash;1974), forfattar og skodespelar
*Konstantin Stanislavskij, (1863&ndash;1938), regissør og teoretikar i det moderne teateret
*Andrej Tupolev (1888&ndash;1972), flykonstruktør

## Bakgrunnsstoff
* Fotografi 
* Fleire fotografi
 
* Kjende og pittoreske minnesmerke (24), fotografert i juni 2005
* Novodevichy Cemetery (på russisk) – artikkel frå sovjetisk encyclopedi]
Sniff

**Sniff** er namnet på ulike fiktive dyr:

* Sniff (eller Snoopy) i Knøttene av Charles M. Schultz
* **Sniff** i Mummitrollet av Tove Jansson

Sniff er også eit hundenamn.
Francesco Landini

**Francesco Landini** (fødd ca 1325 i Fiesole ved Firenze, død 2. september 1397 i Firenze), òg *Francesco Landino*, var ein florentinsk komponist og organist, songar, diktar og instrumentmakar. Han var ein av dei mest populære komponistane på andre halvdel av 1300-talet og utan samanlikning den mest kjende komponisten i Italia.

## Liv og virke
Ein kopparsjukdom gjorde Francesco Landini blind i barndommen. Han vendte seg til musikken og beherska fleire instrument i tillegg til orgel, til dømes lutt og han song, skreiv poesi og komponerte. Ifølgje biografen Villani dreiv Landini òg med astrologi, etikk og filosofi. Han var rekna som organist ved *Santa Trinità*-klosteret i Firenze og mellom 1361-1365 og 1397 organist og kapellan ved *San Lorenzo*-kyrkja i Firenze.

## Verk
Det er bevart 154 verk etter han, tolv to- og trestemmige madrigalar, ein caccia, meir enn 140 ballate og nokre få messer. Ein meiner at Landini skreiv teksten til mange av verka sine. Verka hans utgjer meir enn ein fjerdedel av den kjende fleirstemte musikken frå italiensk trecento.

Landini-verk finst i følgjande manuskript:
* Codex Panciatichiano (f.1-50)
* Codex Reina
* Codex Squarcialupi

## Bakgrunnsstoff
* Todd M. McComb: Francesco Landini (c.1325-1397): Verkfortegnelse og diskografi (engelsk)
* Davide Daolmi: Francesco Landini  (italiensk): med kjeldetekst og bilete frå *Squarcialupi-Codex*
* Margo Schulter: What is a Landini cadence? (engelsk)

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Francesco Landini|Francesco Landini]]» frå ,  den 30. mars 2010.*  
 
* Andre kjelder:
Vere

I filosofien er det å **vere** granskingsobjektet til metafysikken, meir spesifikt ontologien. Vi kan forstå det å vere ein predikativ eigenskap ved noko som kan seiast å vere; dette står i motsetnad til ikkje-tilvære, som er ein eigenskap ved det som ikkje er til.

På norsk, så vel som i dei aller fleste språk vi kjenner til i dag, finst det eit verb *vere* (proto-indoeuropeisk stamme **h1es-*). Dette verbet kan uttrykkje at noko har eksistens, og er i så fall intransitivt, men fungerer òg i transitiv form som kopula (bindelekk): «Mari er høg» inneber ikkje at Mari eksisterer (logikken som er innebygd i daglegspråket vil som regel likevel medføre at vi kan utleie dette om vi vil), men at éin kvalitet ved Mari er at ho har høgd (ei vanleg tolking vil vidare vere at ho har dette i større mon enn andre vi samanliknar henne med).
Oswald von Wolkenstein

**Oswald von Wolkenstein** (fødd 1376 eller 1377, truleg i Schöneck in Pustertal i Tirol, død 2. august 1445 i Merano i Italia) var ein tysk diktar, komponist, adelsmann og diplomat. Som diplomat reiste han mykje i Europa, mellom anna heilt til Georgia og vart innlemma i Drageordenen.

Som komponist skreiv han hovudsakleg monofoniske songar som omhandla riddarleg kjærleik. Han skreiv òg noko polyfonisk musikk seint i livet sitt. Han var involvert i ein strid om eit landområde med naboane sine og hamna i fengsel fleire gonger. Han skreiv likevel kjærleikssongar til døtrene til rivalen sine og minst ei kvinne til utanom kona si.

Mange av songane til Oswald omhandla eigne opplevingar og hendingar, mellom anna songar om politikk, reiser, humor, drikking og bordell. Seinare stykke var enkle polyfoniske stykke med religiøse tekstar. Det vart samla kring 130 av stykka hans i tre manuskript.

## Bakgrunnsstoff
* Oswald von Wolkenstein-Gesellschaft 
* Tekstar 

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Oswald von Wolkenstein|Oswald von Wolkenstein]]» frå ,  den 30. mars 2010.*  
 
Andre kjelder:
Pérotin

**Pérotin** (Perotinus), òg kjend som *Magister Perotinus* eller *Perotinus magnus* (fødd mellom 1150 og 1165, død mellom 1200 og 1225) var magister ved klosterkyrkja og katedralen Notre-Dame i Paris og den viktigaste komponisten i Notre Dame-skolen.

Alt ein veit om han er basert på utsegner frå Johannes de Garlandia (kring 1240) og Anonymus IV (etter 1279) og  ifølgje Anonymus IV er Pérotins musikkhistorisk viktig på grunn av  vidareutviklinga av tostemt organum frå forgjengaren Léonin til *organum triplum* og *organum quadruplum* (tre og fire stemmer).

Eit viktig trekk ved komposisjonsstilen hans er å ta ein enkel og velkjent melodi og strekke han ut i tid til kvar staving vert hundrevis av sekunder lange og så bruke kvar note av melodien (tenoren, latin for «halde» eller cantus firmus) som eit grunnlag for rytmisk komplekse, samanvevne linjer over cantus firmus. Resultatet var at ein eller fleire vokalstemmer song frie linjer (diskant) som flytta seg raskt over den langsame, flytande bordunen. 

Verka til Pérotin er bevarte i Magnus Liber Organi.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pérotin|Pérotin]]» frå ,  den 30. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**hovudsakleg basert på engelsk Wikipedia-artikkel
Solage

**Solage** (fødd kring 1360, død kring 1410) var ein fransk komponist. Han komponerte dei fleste stykka i Chantilly Codex, den viktigaste kjelda til musikken innan *[[ars subtilior]]*. 

Ein kjenner lite til livet hans bortsett frå det ein kan kome fram til ut frå musikken hans. Han kan ha vore knytt til hoffa til Gaston Fébus og Jean, hertugen av Berry, og kanskje til og med pavehoffet i Avignon. 

Musikken hans er typisk for perioden på slutten av 1300-talet. Den esoteriske karakteren til musikken hans gjer at han høyrer til Ars subtilior, ei musikalsk utvikling som la vekt på intellektuelle gåter, komplekse rytmar, innvikla kontrapunktiske knep og uvanlege harmoniar, som førte til at musikken høyrdest ganske moderne ut. 

## Kjelder