open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
S/PDIF

**S/PDIF** (**Sony/Philips Digital InterFace**) er forbrukarversjonen av AES3. Interfacet er stadardisert av IEC som IEC 60958 Type II. Til skilbnad frå AES3 vert det nytta ein 75 Ohm koaksialkabel. Audio er koda likt med AES3, men tilleggsdata (metadata) skil seg frå AES3 . Det var vanlegvis nytta Phono (RCA) kontaktar, men nokre produsentar nyttar BNC-kontaktar. At det er to ulike kontaktar i bruk fører ofte til problem for brukarane, som må skaffa seg kabel med BNC i den eine enden og phonokontaktar i den andre. Forbrukarutstyr i den høgare enden av prisskalaen nyttar ofte AES3 i staden for, eller i tillegg til, S/PDIF. 
## Kjelder
TOSLINK

**Toslink** er ein optisk versjon av S/PDIF, som har den fordelen at han har galvanisk isolasjon. Toslink nyttar billig optisk fiber av plastikk. Mange CD-spelarar, lydkort og eksterne DA-omformarar er utstyrte med Toslink-kontaktar.
AES10

**AES10**, eller **Multichannel Audio Digital Interface** (**MADI**), er ein multikanal versjon av AES3-protokollen, for bitserial overføring av digitale audiosignal over 75 &Omega; koaksialkabel eller optisk fiber (FDDI). MADI er definert av AES/EBU  .

## Format
### Kanalformat
På bitnivå nyttar AES10 sama format som AES3, så ordlengda er 24 bit. 

### Overføringsformat
Det vert nytta NRZI linjekoding.

## Kanalar og sampelfrekvens
Den fyrste versjonen var avgrensa til 56 kanalar og ein sampelrate på 32 kHz &ndash; 48 kHz, med moglegheit til endra sampelraten med +/- 12,5 %. 

For AES10-2003 er det fleire moglegheiter:
* a) 32 kHz &ndash; 48 kHz +/- 12,5%, 56 kanalar
* b) 32 kHz &ndash; 48 kHz, 64 kanalar
* c) 64 kHz &ndash; 96 kHz +/- 12,5%, 28 kanalar

Om utstyret i begge endar har støtte for det kan fleire kanalar koplast saman for å overføre data med sampelfrekvensar på 192 og 384 kHz.

## Fysiske karakteristikkar
### Koaksialkabel
Kabelen skal ha ein karakteristisk impedanse på 50 &/Omega; +/- 2 &/Omega;. Terminalane er BNC (IEC 60169-8). AES10-1991 spesifiserer maks overføringsavstand til 50 m med koaksialkabel. Skjermen skal jordast til sendaren og til mottakaren for frekvensar over 30 MHz.

### Optisk fiber
AES10-2003 spesifiserer den optiske fiberen som gradert indeks, med ein diameter på 62,5 nm, nominell kappediameter på 125 nm og med *numerisk aperture* på 0,275 ved 1300 nm. Det skal nyttast fiber interface som spesifisert i ISO/IEC 9314-3. Maks fiberlengd er spesifisert til 2 km.

## Bruk
MADI var fyrst og fremst mynta på å kopla saman miksarar og opptakarar i lydstudio, men kringkastingsstasjonar tok i bruk MADI for å distribuera audiomaterial mellom ulike studio og utstyr. I dag er MADI mykje nytta i profesjonelt ustyr. 

## Referansar
ADAT

**ADAT** er eit lukka format optisk interface som er i stand til å overføra 8 kanalar med tasterater opp til 48 kHz. Same kontakt som for Toslink vert nytta. ADAT vert ofte nytta på PC-lydkort, der det er lite plass for kontaktar, på halvprofesjonellt utstyr, men òg i nokon grad på profesjonellt utstyr.
HDMI

**High-Definition Multimedia Interface** (**HDMI**) er eit breibandsamband (5 Gbit/s) som kan overføra både digital audio og video over same kabel. Ein kompakt 19-pinnar, 21 mm brei, kontakt vert nytta. Sjølv om det meste av kapasiteten vert nytta for å overføra digital video er det plass til 24-bit digital audio med tasteratar opp mot 192 kHz. Om ein nøyer seg med ein tasterate på 96 kHz er det plass til 8 kanalar. Ein enkelt kabel vil difor vera nok i dei fleste systema. 

lansering 2002  

## Kryptering
For å forhindra kopiering vert datastraumen kryptert med High-bandwidth Digital Content Protection (HDCP). HDMI støttar og Consumer Electronics Control (CEC) og AV.link protokollane, så det vil ikkje vera behov for separate kontrollkablar mellom dei forskjellige komponentane. 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad

## Sjå òg
* Bussystem
Lars Fredrik Nilson

**Lars Fredrik Nilson** () var ein svensk kjemikar. Har er mest kjend for å ha oppdaga grunnstoffet scandium i 1879.
Advanced Linux Sound Architecture

**Advanced Linux Sound Architecture** (**ALSA**) er ein modul i Linux-kjernen, der lydkortdrivarar, bufferar, og anna lågnivå infrastruktur for lydhandsaming er plasserte. ALSA kan styra opp til 8 full duplex lydkort og har støtte for automatisk konfigurasjon av lydkort og drivarar. ALSA har svært låg forseinking (nokre få millisekund), noko som er viktig i samband med profesjonelt arbeid i lydstudio. ALSA har innebygd OSS-emulering, slik at eldre program skrivne for OSS kan nyttast.

## Oppbygging

Ein del av ALSA, som kontrollerer drivarar køyrer i kjernemodus, medan *libasound*, som ligg på eit høgare nivå, køyrer i brukarmodus. 

Biblioteket *libasound* har eit programmeringsgrensesnitt som brukarprogram, eller miksar/tenarar kommuniserer med. Det blir også nytta av mange små tilleggsprogram, som *alsaconf*, *alsactl*, *arecord*, etc. 

Brukarprogram kan kommunisera direkte med ALSA, men ofte kommuniserer dei med JACK, som er ein miksar/lydtenar plassert mellom eit brukarprogram og ALSA, som køyrer i brukarmodus. JACK er eit separat prosjekt og er ikkje ein del av ALSA, men dei to modulane er godt tilpassa kvarandre.

## Hjelpeprogram
; Alsactl: **Alsa** **C**on**t**ro**l** er eit grensesnitt som vert nytta for avanserte konfigurasjon av lydkort. Alsactl gjer det mogleg å lagra/lasta konfigurasjonar for fleire lydkort. 
; Alsaconf: er eit enkelt kommandolinjeskript som har som oppgåve å detektera lydkort og generera konfigurasjonsfiler for ALSA. Skriptet vil freista å oppdaga kva for Linux-distribusjon som er i bruk, for å kunna tilpassa konfigurasjonsfilene til distribusjonen. 
; Alsamixer: eit tekstmodus (ncurses) script som kan nyttast for å justera volumkontrollane for dei ulike lydkorta. 
; Arecord: eit kommandolinjeprogram som lagrar lyd frå fleire lydkort til fil. Arecord støttar fleire filformat.
; Aplay: eit kommandolinjeprogram som spelar av lydfiler. Aplay støttar fleire filformat.
; Aconnect: eit program som vart nytta for å oppretta eller avbryta samband mellom to portar for ALSA sekvensarar.

## Sjå òg
* Lydkort

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Advanced Linux Sound Architecture (ALSA) project homepage
* Soundcard Matrix
August Ferdinand Möbius

**August Ferdinand Möbius** () var ein tysk matematikar og astronom. 

Möbius arbeidde med geometri, topologi og teoretisk astronomi. Han er best kjent for den einsidige overflata, kjent som möbiusbandet. Möbius studerte under Carl Friedrich Gauss og var professor ved Universitetet i Leipzig.

Sonen hans er språk- og litteraturforskaren August Theodor Möbius.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:August Ferdinand Möbius|August Ferdinand Möbius]]» frå , den 30. oktober 2011.*
Scilab

**Scilab** er eit omfattande simulering- og visualiserings-verktøy, med sitt eige, så godt som MATLAB-kompatibelt skriptspråk. Scilab vert distribuert gratis under ein open kjeldekodelisens. Scilab har vore under utvikling sidan 1990 ved Institut National de Recherche en Informatique et en Automatique (INRIA) og École nationale des ponts et chaussées.

Sidan juli 2012 er Scilab utvikla av Scilab Enterprises.

## Sjå òg
* Octave
* MATLAB
* Ptolemy

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*Scilab Enterprises
European Association for Signal Processing

**European Association for Signal Processing** (**EURASIP**) er ein ideell organisasjon som har som føremål å fremja utveksling av fagleg informasjon mellom dei som arbeider innan signalhandsaming og relaterte fagfelt. 

## Sjå òg
* IEEE Signal Processing Society
* NORSIG

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til EURASIP
Norsk Akustisk Selskap

Norsk Akustisk Selskap (NAS) er ein norsk profesjonell organisasjon som har som føremål å fremja utveksling av fagleg informasjon mellom dei som arbeider innan akustikk.

### Bakgrunnsstoff
* Heimesida til NAS
Jama

**Jama** er dødsguden og herskaren over dødsriket i hinduismen og i buddhismen. I gamle vediske myter var han den første i verda som døydde. Dette vesenet finst som Jima i parsisk mytologi, og er blitt likna med Ymir i norrøn gudetru.

## Skildring
Jama er ein skremmande gud som rir på ein bøffel og held eit tau som han bruker til å dra sjelen ut frå kroppen med. Han blir gjerne framstilt med skremmande, forvridd ansikt, svart, raud eller grøn hudfarge, og kan ha mange par armar som han held våpen i.

Han er ein av dei fire vernande lokapalaene, og vaktar retninga sør. Ugla og dua og to hundar med fire auge, sonar av Sarama, skal vera sendeboda hans.

Innan buddhismen blir Jama ofte framstilt som den som held livshjulet.

## Bakgrunn
Mykje er uklart rundt bakgrunnen til Jama, og det finst mange ulike legender om han som motseier kvarandre.
Han skal vera son av morgongudinna Saranya og skaparguden Vivasvat. I nokre soger er solguden Surya far hans, men i andre er dei brør. Jama kan òg bli rekna som ein aditya, ei gruppe solgudar, som er barn av Aditi og Kasyapa.

Rigvedaen fortel om tvillingane Jama og Jami at dei var dei første menneska. Jami ønska å ligga med broren sin og få barn, men han avviste henne fordi det er gale. For å koma bort frå henne oppdaga han dødsriket, og blei dermed den første i verda som døydde. Den tilsvarande soga frå den parsiske Avestaen fortel derimot at *Jima* og søstera var dei første menneske, og faktisk fekk barn med kvarandre. Også i seinare puranaer blir Jami skildra som kona til Jama, og ikkje søstera &mdash; men han er framleis den første som døyr. Jama vitjar likevel søstera si ein gong i året. Dette blir feira 
som *jamadvitiya* eller *bhaidudj* under dipavali.

## Oppgåver og oppførsel
Jama har i oppgåve å dømma dei døde; om dei skal få koma til himmelen (Svarga) eller må pinast i helvete (Naraka). For å finna ut dette les gudehjelparen Tsjitragupta opp syndene ein nyleg død person har gjort, og Jama kjem med ei passande straff &mdash; gjerne ei pinefull ei, som å kokast i olje eller brennast med eld. Etter å ha sona straffa er sjela klar til å koma til himmelen eller bli gjenfødd på jorda.

Guden er ofte framstilt som den som hentar dei som skal døy. Han er frykta, men opptrer òg i fleire soger der han blir overtalt eller lurt til å la nokon som er meint å døy leva lenger &mdash; til dømes i dipavalilegenda om korleis han blei blenda av lys, slik at han ikkje klarte å ta livet til ein kongsson slik skjebnen hans eigentleg var. *[[Bhagavata purana]]* fortel om korleis Jama ikkje fekk dømma syndaren Adjamila fordi han sa namnet til Visjnu akkurat då han døydde.

Jama er svært rettvis og kunnskapsrik, og har tilnamnet *Dharmaradja*, 'dharmaherskaren'. Kathaupanisjaden fortel om korleis Natsjiketa, ein ung gut som let seg ofra til guden, får kunnskap om meininga med livet og kva som skjer etter døden, og i tillegg får livet sitt tilbake.

## Kjelder
* «Yama» av Sumanta Sanyal i *Encyclopedia Mythica*
* «Yama» av ApamNapat

## Bakgrunnsstoff
Open kjeldekode

**Open kjeldekode** (engelsk «Open Source Code») tyder at kjeldekoden til eit dataprogram er gjort tilgjengeleg for alle (ofte på Internett). Det finst mange forskjellige lisensar for open kjeldekode, to av dei mest kjende er BSD og GNU GPL. Den siste er òg fri programvare.

Mange programvareselskap lagar seg sine egne spesialtilpassa opne lisensar. Organisasjonen Open Source Initiative (OSI) har ein godkjenning der lisensar som følgjer deira definisjon av open kjeldekode får tittelen «OSI approved».

Nokre kjende døme på program med open kjeldekode er Linux, KDE, Apache, PHP, Mozilla, Scilab og MediaWiki, som driv Wikipedia.

## Omgrepet 'open kjeldekode'

Ein skil ofte mellom open programvare og fri programvare. Fri programvare, slik han er definert av Free Software Foundation, krev i tillegg til at kjeldekoden er open at han kan vidaredistribuerast kommersielt.

Nokre kommersielle aktørar meiner omgrepet open kjeldekode er forvirrande og at det ikkje bør nyttast. Dette vert gjerne grunngjeve med med at vi i Noreg ikkje treng å ta inn over oss motsetningane i USA. Dermed meiner dei at vi i Noreg burde klare oss med eitt omgrep, fri programvare, for å omtala fenomenet.

## Sjå òg
* Fri programvare
* GNU
* Open standard

## Bakgrunnsstoff
* Open Source Initiative
* The''Open''Cd 
* Logiciels libres 
* Slipp programvaren fri &ndash; Artikkel i Aftenposten om IT-aktivisten Richard M. Stallmann
* Open Source Software / Free Software (OSS/FS) References
Kråmyrane

**Kråmyrane naturreservat** i Bergen er eit myrområde med regnvassmyr og jordvassmyr, og med vokster av gulstarr, tvebustarr og fagertorvmose.
Bjørnefjorden

:*For fjorden i Hordaland sjå [[Bjørnafjorden]]*

**Bjørnefjorden** er ein liten fjordarm av Sognesjøen og Sognefjorden på Steinsundøyna i Solund kommune. 

Fjorden har innløp ved Guleskjeret mellom Steinsneset og Klubbevika og strekkjer seg 3 km nordover. Det er ingen busetnader langs fjorden, men fylkesveg 606 går langs den indre, nordlege delen av fjorden like vest for Hardbakke, kommunesenteret i Solund.
Mao Zedong

**Máo Zédōng** () var leiar av det kinesiske kommunistpartiet frå 1935 og leiar av Folkerepublikken Kina frå 1954 fram til han døydde i 1976. 

Leidd av Mao fekk partiet makta over størstedelen av Kina etter den kinesiske borgarkrigen. I Folkerepublikken Kina vert Mao gjeve æra for å ha skapt eit (nesten) sameint Kina utan utanlandsk innverknad for første gong sidan opiumskrigane. Samstundes er han kritisert for sin katastrofale økonomiske politikk, særleg under Det store spranget, for sitt brutale valdsstyre og den organiserte øydelegginga av kinesisk kultur under Kulturrevolusjonen.
Mao er nokre gonger referert til som *dei fire store*: store lærar, store leiar, store øvstkommanderande og store styrmann (*伟大导师，伟大领袖，伟大统帅，伟大舵手*) . Kallenamnet **formann Mao** var det som vart best kjend i Vesten. Den politiske ideologien til Mao vert kalla maoisme.

## Verk
Eit utval av Mao sine tankar, er attgjeve i *Sitat frå Formann Mao Tse-Tung*, kjend i Noreg som *«[[Maos vesle raude]]»*.

## Sjå òg
* Maoisme

## Kjelder
* Asia Source biography 
* Edgar Snow: *Red Star Over China*, 1937
* Li Zhisui: *The Private Life of Chairman Mao*, 1996.
* Jasper Becker: *Hungry Ghosts: Mao's Secret Famine*, 1998.
* Phillip Short: *Mao: A Life*, 1999.
* Jung Chang og Jon Halliday: *Mao: The Unknown Story*, 2005.

## Bakgrunnsstoff

* Tekster av Mao Zedong
Veafjorden

**Veafjorden** er ein av tre fjordar kring Osterøy. Han ligg i Vaksdal kommune og strekkjer seg frå Stanghelle og Sørfjorden i sør til Stamnes og Indre Osterfjorden i nord. 

Det sørlege innløpet til fjorden er mellom Tettaneset i aust og Grautåni i vest. Veafjorden har ikkje utbygd veg langs nokon av sidene. Dette gjer han til ein «vill» og forholdsvis urørt stad i Hordaland. Det finst derimot fleire gamle gardsbruk langs denne delen, men berre eitt av desse er framleis folkesett og i drift.

Frå Stamnes går Vikafjorden og Bolstadfjorden aust- og søraustover som i lag har ei lengd på 16 km. Rett nord for Stamnes ligg Kallestadsundet, der fylkesveg 341 kryssar fjorden over ei om lag 500 meter lang bru, den første brua over fjordane rundt Osterøy. 2 km lenger nord ligg Kallandsklubben på austsida og Toskhelleren på vestsida og markerer den nordlege grensa til Veafjorden der han munnar ut i Indre Osterfjorden. 

Veafjorden vart brukt til å filma landskap for filmen *[[The Golden Compass]]* der du mellom anna finn Nicole Kidman, Eva Green og Daniel Craig.
Brøknipa

**Brøknipa**, òg kjend som **Bruviknipa**, er det nest høgaste fjellet på Osterøy med ei høgd på 822 meter over havet og ligg på søraustsida av øya. Fjellet ruvar over bygda Bruvik og stig bratt opp frå Sørfjorden. Namnet nipa tyder nettopp framlutande fjelltopp eller berghammar med bratt framside.

Fjellet har ein primærfaktor på 525 meter over havet mot det høgare Høgafjellet, som er det høgaste fjellet på Osterøy med 868 meter over havet. Brøknipa har den 19. høgaste primærfaktoren i Hordaland. Like vest for Brøknipa ligg Utegardsnipa på 770 meter over havet. 

Det er eit populært fjell for turgåarar og det går stiar opp frå både Bruvik, Skaftå og toppen av Trollskaret. I tillegg kan ein gå på ski frå Njåstad om vinteren. 


Fil:Sorfjorden_mot_Bruvik_1.JPG|Brøknipa (Bruviknipa) til venstre.
Fil:Bruviknipa2.JPG|Toppen av Brøknipa
Fil:Bruviknipa.JPG|Brøknipa sett frå andre sida av Sørfjorden
File:Utsikt fra bruviknipa.jpg|Utsikt frå Bruviknipa mot Vaksdal og Ulvsnesøy
Digital Radio Mondiale

**Digital Radio Mondiale** (DRM) er ein ny standard for digital radio for frekvensområdet under 30 MHz, men det vert arbeidd med å utvida området opp til 120 MHz. Standarden vart utarbeidd i eit samarbeid mellom DRM Consortium og The International Telecommunication Union (ITU). DRM nyttar ei kanalbandbreidd på 9 - 10 kHz, men kan tilpassast kanalbandbreidder ned til 4,5 kHz eller opp til 20 kHz. Avgrensinga i bandbreidd fører til ein etter måten låg bitrate, noko som i sin tur fører til avgrensingar i lydkvaliteten, som er noko betre enn AM-radio, men ikkje fullt på høgd med FM-radio. DRM er fyrst og fremst mynta på å sende tale over store avstandar og dekkje store geografiske område. I tillegg til tale kan DRM nyttast for å overføra tekst og binær data. DRM nyttar same type modulasjon, COFDM, som DAB. 	

## Bakgrunnsstoff
* DRM
* DRM/Frauenhofer
Brendan sjøfararen

**Brendan av Clonfert** var ein irsk abbed og helgen knytt til keltisk kristendom og rekna som ein av dei tolv apostlane til Irland. Minnedagen hans er 16. mai.

Brendan var fødd rundt 484 på Fenit Island i County Kerry sørvest på Irland og døydde rundt 578. Han er mest kjend for dei halvlegendariske sjøferdene sine, og vert gjerne kalla *Sjøfararen* eller *Navigatøren*.

## Brendan prest
Brendan voks opp hjå den heilage Ita, ei nonne som budde i Killeedy. Han vart lært opp ved klosterskulen St. Jarlath av biskop Erc av Kerry som seinare fekk han ordinert til prest i 512. Han grunnla fleire kloster over heile Irland som til dømes Clonfert kloster i Galway.

## Brendan sjøfararen

Eit manuskript frå 800-talet fortel korleis Brendan og seksti andre pilegrimar rundt 530 sette til havs på leit etter Edens hage. Dei reisande skal ha sett ei frodig, grøn øy, og, vel nøgde med at dei hadde oppdaga paradiset, vend tilbake til Irland. Under den sju år lange reisa støtte dei òg på sjømonster. Stader dei kan ha vitja er Færøyane, Island, Grønland og Nord-Amerika. 

Om sjøfararane verkeleg kom til Nord-Amerika ville dei ha vore dei første europearane som kom til den nye verda — 400 år føre Leiv Eiriksson og 1000 år føre Christofer Columbus. Columbus brukte i alle høve denne reiseskildringa som argument for at det skulle vera mogleg å dra til Asia over Atlanterhavet.

Reiseskildringa har likskapar med *[[Imram Brain]]*, ‘Reisa til Bran’, og kan ha vore påverka av denne.

## Seinare liv
Brendan reiste seinare rundt på Dei britiske øyane, der han vitja Wales og den heilage øya Iona. Tilbake på Irland grunnla han eit bispedøme i Annaghdown og levde resten av livet sitt der. 

## Ettermæle

Den irske kyrkja erklærte Brendan som helgen med festdag den 16. mai.

Eit frimerkeark vart utgjeve som samutgåve mellom postverka i Irland, Island og Færøyane 18. april 1994.

## Sjøferd i vår tid
Den irske historikaren Tim Severin laga ein båt på 1970-talet av okseskinn strekt på eit skrog av spiler. Ein slik båt ber namnet *[[curach]]* på irsk. Det var ein slik båt Brendan nytta på si ferd til Edens hage og no vona Severin å føra prov på at dette var mogleg. I 1976 starta Severin og fire andre på si ferd til Færøyane og vidare til Island der han vart vinteren over. Neste år reiste han om Grønland og enda ferda etter 50 døger på Newfoundland. På si ferd opplevde han mykje av det same som Brendan, fuglefjell, kval, vulkan og drivis.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Brendan 
* Currach 
* Tim Severin

**Litteratur**
* Tim Severin: «Brendan-ferden» H. Aschehoug & Co.(W. Nygaard) Oslo 1978
Serumløpet til Nome

**Serumløpet til Nome** var ein stafett med sledehundar som gjekk til byen Nome i Alaska vinteren 1925 for å få fram medisin til sjuke. Hendinga er òg kjend som «**the Great Race of Mercy**» eller «**kappløpet med døden**». 

## Stafettdeltakarar og avstandar

Hundekjørarar i rekkefølge og den avstanden dei køyrde:

## Bakgrunnsstoff
* Ew. Sterner *I kappløp med døden : et blad av villmarkens historie* illustrasjonar av David Ljungdahl. omsett av: Mary Rantrud Oslo (1936) (Originaltittel: *Äventyr i vildmarken*)
* Gay Salisbury and Laney Salisbury (2003). *The Cruelest Miles*. ISBN 0-393-01962-4

* 1925 serum run to Nome from the Iditarod website 
* Hundeløpet som reddet Alaska fra Difteri. Dagbladet 7.3.2006
Petra

**Petra** er eit kvinnenamn avleia av det latinske mannsnamnet *Petrus* som i våre dagar svarar til Peter. Namnet tyder «stein» eller «klippe».

Namnet blei gjeve til rundt 1,0 % av norske jentebarn frå 1880 til 1890, men bruken har sidan den tida gått jamnt ned. Det er i dag rundt 1&nbsp;700 kvinner som heiter Petra i Noreg.

Petra har namnedag den 29. juni, i Sverige den 9. juni.

## Kjende namneberarar
* Petra Nielsen, svensk artist
* Petra Östergren, svensk forfattar

## Bakgrunnsstoff
Brendan

**Brendan** er eit irsk mannsnamn. Det kjem frå *Brendanus*, den latinske forma av *Bréanainn* som på irsk tydde 'prins'. 
Det tilsvarande kvinnenamnet er Brenda.

## Kjende namneberarar
*Brendan sjøfararen, irsk helgen
*Brendan av Birr - irsk katolsk helgen og abbed
*Brendan Bracken (1901 - 1958) - ein britisk politikar
*Brendan Behan (1923 - 1964), irsk forfattar
*Brendan Gleeson, (f. 1955) irsk skodespelar
*Brendan Perry, (f. 1959) engelsk musikar, medlem av *[[Dead Can Dance]]*
*Brendan Fraser - (f. 1968), skodespelar frå USA
*Brendan Benson (f. 1970), musikar frå Michigan i USA
*Brendan Haywood - (f. 1979), korgballspelar frå USA
*Brendan Hansen (f. 1981), symjar frå USA
*Brendan - Ein figur i Pokémon

### Kjelder
*behindthename.com

## Bakgrunnsstoff
Hirohito av Japan

**Hirohito** () var keisar av Japan frå 1926 til han døydde. Han var nummer 124 i rekkja over keisarar av Japan. Etter at han døydde er han i Japan kjend som **Shōwa-keisaren**. Regjeringstida hans var den lengste til nokon japansk keisar, i ei tid der det japanske samfunnet gjekk gjennom mange endringar. 

Hirohito var keisar under andre verdskrig, då den japanske krigsmakta la under seg store delar av Aust-Asia og Stillehavet. Det har vore eit ordskifte om kor mykje ansvar keisaren hadde for det som hende. Mykje av den politiske makta låg hjå militærregjeringa, som kan samanliknast med ein junta. Hirohito hadde trass i dette innblikk i arbeidet og planlegginga deira, oftast utan å protestera. Hirohito vart i byrjinga av si regjeringstid rekna som guddommeleg etter Shinto-religionen, men sa frå seg statusen som guddom etter at krigen var slutt. Han var den fyrste japanske keisaren som tala til folket sitt i radio, i ei tale der han sa frå seg sin guddommelege status. Då han døydde vart han etterfylgd av sonen Akihito av Japan. 

## Bakgrunnsstoff
Haugland i Arna

**Haugland** er ei lita bygd i Bergen, eit gardslandskap mellom Åsane og Ytre Arna. Ligg ved Gaupås i Arna.
Montserrat Caballé

**Maria de Montserrat Viviana Concepción Caballé i Folch** (), betre kjent som **Montserrat Caballé**, var ein katalansk spansk sopran. Ho vart fødd i Barcelona, og er mellom anna kjent for tolkingane sine av Rossini, Bellini og Donizetti. For det store publikummet er ho mest forbunde med songen «Barcelona», som ho framførte saman med Freddie Mercury under sommar-OL 1992.

Caballé utdanna seg ved Liceukonservatoriet i Barcelona og i Milano. Ho debuterte i 1956 som Mimì i *[[La Bohème]]* av Puccini på Baseloperaen i Sveits. Deretter song ho i Bremen i Tyskland, og fekk merksemd i 1965 som grevinna i *[[Figaros bryllup]]* av Mozart i Glyndebourne i England og som feltmarskalkinna i *[[Rosenkavaleren]]* av Richard Strauss. Same året debuterte ho på Metropolitan Opera i New York i USA, og framførte der sjeldan oppførte operaer av Bellini og Donizetti. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Montserrat Caballé|Montserrat Caballé]]» frå , den 12. juli 2012.* 
 

## Bakgrunnsstoff

* 
* www.weberclaudia.de - Nettstad om Montserrat Caballé på tysk
* www.unbeldi.com - Nettstad om Montserrat Caballé på engelsk
Kristiansund lufthamn, Kvernberget

**Kristiansund lufthamn, Kvernberget** er ein flyplass eigd og driven av Avinor AS. På Kvernberget ligg det òg ein helikopterterminal med flygingar til nokre av dei norske oljeriggane i Norskehavet.

Det er 4 grinder på Kvernberget. Grind 2 og 3 vert nytta til vanlege innanlandsruter og grind 1 til leigeturar, medan grind 4 vert nytta berre ved spesielle høve. Flyplassen handterer rundt 230&nbsp;000 passasjerar i året, medan heliporten har rundt 70&nbsp;000. Kvernberget har direkteruter til Molde, Trondheim, Oslo, Bergen, Stavanger og Aberdeen. Lufthamna har dessutan leigeturar til Mallorca og Romania, og rutefly til Aberdeen via Stavanger. Han har ein kafeteria driven av Select Service Partner (SSP), og ein kiosk.

Flyplassen blei bygd i 1970, og fekk namn etter Kvernberget like ved. Fjellet, på 205 moh., er det høgaste på Nordlandet og var òg det høgaste i Kristiansund kommune føre Frei kommune vart innlemma den 1. januar 2008.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kristiansund lufthamn, Kvernberget|Kristiansund lufthamn, Kvernberget]]» frå ,  den 19. mars 2006.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Avinors si side om Kristiansund lufthamn, Kvernberget
Språkstrid

**Språkstrid** eller **målstrid** er uttrykk nytta om diskusjonar kring språkbruk i mange land. 

Noreg har ein pågåande og til tider heftig språkstrid som gjeld dei to målformene bokmål og nynorsk. Men i mange andre land au er det språkstridar. Det kan gjelde stillinga til heilt ulike språk, som fransk og flamsk i Belgia, men au vera ein strid mellom nærskylde språk som dei to målformene i Noreg. Såleis striden mellom kastiljansk og katalansk i Catalunya, og mellom ukrainsk og russisk i Ukraina. Eit anna døme er striden som i førre hundreåret rasa mellom gamalgresk og nygresk i Hellas, og som enda med full siger for det nygreske målet (Sjå meir om dette i artikkelen målreising). 

Det er språkstir i mange land, denne lista har berre nokre døme:
*Den norske språkstriden
*Den finske språkstriden
*Språkstriden mellom finsk og svensk i Finland
*Den belgiske språkstriden
*Den færøyske språkstriden

Meir kortvarige stidar kan ha gjeldt rettskrivingsreformar, som
*Majonæsekrigen i Danmark
Mødalen

**Mødalen**, populært kalla Negerlandsbyen, ligg på Kvamskogen i Kvam herad. Staden er eit gamalt stølsområde og skieldorado for folk i Hordaland. Dette er Bergens store utfartstad spesielt vinterstid. Kvilestad før oppstiginga til Tveitakvitingen 1299 meter over havet.
Informasjonsskilt

Eit **informasjonsskilt** er eit lett oppfatteleg skilt som gjev viktig informasjon eller instruksjonar. Eit typisk døme er trafikkskilt.

I moderne tid er det blitt fleire informasjonsskilt enn tidlegare, mellom anna på grunn av endringar i samfunnet som gjer at mange menneske kjem til nye stader. Teknologien for å laga skilt har òg endra seg. Historisk blei skilt skorne ut eller måla for hand i tre eller metall som smijern.

I dag kan ein masseprodusera skilt ved hjelp av maskinar, noko som òg gjer det enklare å laga mange like skilt. Nye plastikkmateriale har òg gjort det enklare å laga informasjonsskilt. 

## Bakgrunnsstoff
Symbol

**Symbol** (frå gresk **symbolon**, 'teikn') er ein representasjon av noko anna &mdash; ein ting, eit omgrep eller ein eigenskap. *[[Ord]]* er til dømes eit symbol som referer til sin eigen definisjon; det står for omgrepet 'ord'. Bokstavar i eit fonetisk alfabet står for lydar i språket dei høyrer til. Matematikksymbol står for mengder og operasjonar innan matematikken. Det blir òg brukt symbol innan mange andre felt, som litteratur, biletkunst og religion.

## Sjå òg
* Nasjonalsymbol
* Symbol i hinduismen

## Bakgrunnsstoff
Fyksesundbrua

**Fyksesundbrua** er ei bru over Fyksesundet på Fylkesveg 7 mellom Øystese og Ålvik i Kvam herad. Brua har eit spenn på 344 meter. Ho vart opna av kronprins Olav i 1937, og var då omtala som Nord-Europas si lengste hengjebru. Brua er lysregulert med berre eitt køyrefelt.

## Bakgrunnsstoff
* Nicolas Janberg's structurae
Rongo-rongo

**Rongo-rongo** (rapa nui for 'attgjeving') er eitt av dei tre skriftsystema frå Påskeøya, dei andre er *[[Ta'u-skrift|ta'u]]* og *[[mamaskrifta|mamas]]*. Det finst berre 26 rongo-rongo-tekstar. Alle tre er rissa inn i treplater, og dei blir lese nedanfrå og oppover. Ein av innskriftane er ein månekalender, dei andre er ikkje dechiffrert. 

I 1862 tok eit peruansk slaveskip nesten heile folkesetnaden til fange, og dei som vart att var ikkje i stand til å lese rongo-rongo-skrifta. I 1866 gjekk den katolske biskopen på Tahiti, Florentin Jaussen, saman med Metoro Taouaouré og laga ei lister over teikn og omsetjingar. Desse har seinare vist seg å ikkje vera til hjelp i å dechiffrera skrifta, og mange trur at Taouaouré ikkje eigentleg kunne lesa skrifta.

## Bakgrunnsstoff
* Lista over teikn og tydingar utarbeidd av Jaussen og Taouaouré  (engelsk)
* rongorongo.org (engelsk)
Målform

**Målform** eller **standardspråk** er ei form av eit språk som passar inn under ein språknormal, det vil seia eit sett fastsette reglar for ei språk. Ei målform kan vera ei offisiell språkform som er normert av eit språkråd, ei form som byggjer på ein standard dialekt eller ei språkform som blir rekna som vanleg i offentleg diskurs. Omgrepet kan omfatta både normert talemål og skriftspråk, som i mange høve vil likna kvarandre.

Standardspråk har gjerne felles anerkjend grammatikk, ortografi og uttale (ofte med ulike variantar). Dei kan ha status som offisielt språk og bli brukt i offentlege samanhengar som skule, lovar og rettssystem, ha ein litterær kanon og bli normerte av institusjonar, som språkråd, universitet eller utgjevarar. Dei har gjerne utbreidd bruk og aksept innan samfunnet dei er standardspråk i. 

## Målform i Noreg

På norsk skil ein mellom målform, ulike måtar å skriva på, og målføre, ulike måtar å snakka på. Noreg har to offisielle målformer, bokmål og nynorsk. Desse to målformene er jamstilte i all offentleg kommunikasjon, men bokmål er desidert mest brukt. 

Normene for bokmål og nynorsk er definerte av to sett med retningslinjer som styresmaktene i Noreg har vedteke for korleis ein bør skriva norsk. Høgnorsk og riksmål er to andre, uoffisielle målformer.

## Kjelder

*
* målform i *[[Store Norske Leksikon]]*
* Hva er bokmål i *Språknytt* ved sprakradet.no
----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Standard language|Standard language]]» frå , den 14. mai 2012.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Baugh, Albert C. and Thomas Cable. 2002. A History of the English Language, fifth ed. (London: Routledge)
*** Blake, N. F. 1996. A History of the English Language (Basingstoke: Palgrave)
*** Joseph, John E. 1987. Eloquence and Power: The Rise of Language Standards and Standard Languages (London: Frances Pinter; New York: Basil Blackwell)
*** Smith, Jeremy. 1996. An Historical Study of English: Function, Form and Change (London: Routledge)
*** Vahid, Ranjbar *The standard language of Kurdish*, Iran: Naqd-hall 2008
Ziggy

***Ziggy*** er ein enkeltruta teikneserie påfunnen og først teikna av teikneserieteiknaren Tom Wilson, ein tilsett ved kortprodusenten American Greetings.

Hovudfiguren Ziggy er ein liten, breid, skalla og bukselaus teikneseriefigur som er nærmast kjemisk reinsa for fysiske trekk og som ser ut til å vera utan jobb, hobbyar eller nokon slags menneskeleg partnar i livet. Han har derimot eit menasjeri av kjæledyr: Den litle, kvite hunden *Fuzz*, katta *Sid* som er redd for mus, den uentusiastiske papegøya *Josh*, fisken *Goldie* og anda *Wack*. Den intense søtskapen i utsjånaden til alle rollefigurane står i krass motsetnad til den uendelege straumen av ulukker som rammar Ziggy. Det er kanskje denne kombinasjonen av ironisk søtskap og kjennspak elende som gjer serien så populær trass mangelen på direksjonell handling.

Ziggy dukka først opp i samlealbumet *When You’re Not Around* som vart utgjeve av American Greetings i 1968. Avisstripa byrja i juni 1971. I 1987 tok Tom Wilson II, sonen åt den første teiknaren, over som teiknar.

Julespesialen *Ziggy’s Gift* i 1982, som inneheldt Harry Nilsson-songen «Give, Love, Joy», fekk ein Emmy.

## Bakgrunnsstoff
* Ziggy på uComics 
* Toonopedia
* The ZiGGY Collectibles Museum 

### Kjelder
* «Ziggy» på Engelsk Wikipedia
Michael Everson

**Michael Everson** () er ein av medforfattarane til Unicode-standarden. Han er utdanna lingvist, og arbeider som typograf og lager også teiknsett. Everson er framfor alt kjend for å systematisere og inkludere nye skriftsystem i Unicode, og for arbeidet med å utforme eit vegkart for Unicode.

Av dei skriftsystem han har vore aktivt med å få inn i Unicode er balinesisk, braille, buginesisk, buhid, cherokee-stavingsalfabetet, koptisk, kuneiform, kypriotisk, deseret, etiopisk, gammalitalsik, gammalpersisk, georgisk, glagolitisk, gotisk, hanunóo, kanadisk stavingsalfabet, khmer, lepcha, limbu, lineær B, mongolsk, burmesisk, new tai lue, n'ko, ogham, Ol Chiki, osmanyaalfabetet, fønikisk, runealfabetet, saurashtra, shavisk, sinhala, tagalog, tagbanwa, tai le, thaana, tibetansk, ugaritisk, vai, og yi, i tillegg til mange teikn som høyrer til dei latinske, greske, kyrilliske og arabiske skriftsystema. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Michael Everson|Michael Everson]]» frå ,  den 20. mars 2006.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* evertype.com &mdash; Nettstaden til Michael Everson
Breslover-hasidisme

**Breslover-hasidisme** er ein type hasidisk jødedom starta av Rebbe Nachman av Breslov (1772-1810), eit oldebarn av Baal Shem Tov som grunnla hasidismen. Retninga er kjend for ikkje å ha hatt nokon rebbe dei siste to hundre åra, ettersom Nachman ikkje peikte ut nokon etterfølgjar.
Kultur i 1947

**Kultur i 1947** er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1947.
## Musikk
* 30. april: Finn Kalvik, norsk visesongar, blei fødd.
* 4. mars: Jan Garbarek, norsk saksofonist, blei fødd.
Kultur i 1879

**Kultur i 1879** er ei oversikt over hendingar, fødde og døde personlegdomar innan kulturlivet i 1879.

## Litteratur
* 21. september: Ibsenstykket *[[Et dukkehjem]]* hadde premiere på Det Kongelige Teater i København.
Atle Hansen

**Atle Hansen** () er ein norsk forfattar, trubadur, tonesetjar og journalist. 

Hansen vart fødd i Mosterhamn i Bømlo, og er busett på Stord. Han har studert litteraturvitskap, teatervitskap og sosiologi ved Universitetet i Bergen. Han har òg vore journalist i lokalavisa Sunnhordland frå 1987 til 2016. Han har vore medlem i Norske barne- og ungdomsboksforfattere sitt litterære råd og i Kulturrådet si ankenemnd for barne- og ungdomsbøker, og av Kulturrådet sitt Vurderingsutvalet for barne- og ungdomslitteratur.

## Bibliografi
### Barne- og ungdomsbøker
* *Sjørøvar-Jenny og Einauge-Bill* (1997, Cappelen)
* *Den nihala katten* (1998, Cappelen)
* *Pelle Parakitt* (1999, Samlaget)
* *Skatten* (2000, Cappelen)
* *Heksa* (2001, Samlaget)
* *Ulvestova* (2004, Samlaget)
* *Det kvite pulveret* (2006, Samlaget)
* *Skatten i Skutevika* (2007, Samlaget)
* Lasse ensam hemma (2007, Söderströms) skriven saman med Anders Gustafsson, Tove Krebs Lange og Curt West.
* *Fangar i natta* (2008, Samlaget)
* *Den svarte oksen* (2009, Samlaget)
* *Amanda sin medisin* (NN) (2012, Leseløve, CappelenDamm)
* *Amandas medisin* (BM)(2012, Leseløve, CappelenDamm)
* *Flukt* (2013, Samlaget)
* *Svartedalen* (2015, Samlaget)
* *Apetryne* (2017, Samlaget)
* *Klure* (2018, Samlaget)
* *Eg har venta på deg* (2020, Samlaget)
* *Alexander er forelska i Live* (2021, Samlaget)

### Vaksenbøker
* *Sargasso* (2003, Samlaget)
* *Som ein engel* (2005, Samlaget)
* *Definitivt Hjerter Ess* (2009, Baskerville)
* *Syng meg heim!*(2012, Wigestrand)
* *Maria Møy* (2018, Wigestrand)
*  *Han som vart att* (2021, Kapabel)
*  *Arvid, Anna og Aud* (2022, Kapabel)
*  - Eg er Valmond Komb (2023, Kapabel.

Han er også representert i antologiane *Gi gutten et horn* (1998, Cappelen), *Sentimental* (2005, Eide), *Passord: Spøkelse. Nordiske grøss* (2006, Samlaget) og *Godnattboka* (2007, Skald forlag).

## Diskografi
* *Trøysteslaus Hotell* (EP, saman med Ragnar Hovland)(1984)
* *Så susar vi rundt på ei stjerne* (MC med tekstar av Rune Belsvik. For Redd Barna) (1989)
* *Blå måne* (1995)
* *Mast utan skip* (2006)
* *Kamel til Samarkand (Jentene i Sunnhordland)/Gammal saman med deg* (2010)
* *Resonator* (EP, 2017)
* *Hansen Elektro* (EP, 2020)
## Prisar og utmerkingar
* Hordaland Mållag sin målrockpris 1985 saman med Ragnar Hovland for *Trøysteslaus hotell*
* Vinjeprisen 1996
* Stord kommune sin nynorskpris 2021

## Bakgrunnsstoff
* Den offisielle vevsida til Atle Hansen
* Digitaliserte bøker av Atle Hansen hjå Nasjonalbiblioteket
* Atle Hansen si musikkside på Myspace
* Atle Hansen  på Cappelen Forlag
* Atle Hansen på NRK Forfatter
* Atle Hansen på Dagbladet Forfatter
Et Dukkehjem

***Et Dukkehjem*** er eit drama av Henrik Ibsen som kom ut i 1879, og hadde premiere på Det Kongelige Teater i København 21. september 1879. Skodespelet tok opp løgnene som ofte finst i eit ekteskap, og den bitande kritikken av dei tradisjonelle kjønnsrollene i det borgarlege ekteskapet og det viktorianske samfunnet skapte stor oppstand.

## Rolleliste
* Nora Helmer
* Torvald Helmer (hennes mann)
* Dr. Rank
* Kristine Linde
* Sakfører Krogstad
* Barna (til Nora og Torvald)
* Anne-Marie (barnepike hos Helmers)
* Stuepiken
* Et bybud
* En liten jente

## Bakgrunnsstoff
* Runeberg.org Teksten til stykket
* Kirsti Boger og Inge S. Kristiansen: *Nora, Du lyver! En studie i Henrik Ibsens Et dukkehjem*
* «Det vidunderlige» som verdibærende begrep i Et dukkehjem 
* Bibelmytologiske motiver i Et dukkehjem 
* Et dukkehjem
Menneskerettar

**Menneskerettar** er grunnleggjande rettar og fridommar som tilkjem kvart menneske. Forkjemparar for slike rettar hevdar gjerne at kvart menneske har verdi i seg sjølv, uavhengig av etnisitet, klasse eller kjønn.
I tillegg til å vera eit sentralt moralsk, politisk og juridisk verkemiddel i moderne politikk, både nasjonalt og internasjonalt, i forsvaret for rettane til individ, utgjer menneskerettane viktige og kontroversielle forskingsområde innan både filosofi og rettsvitskap.

Menneskerettane byggjer delvis på filosofien som blir kalla naturrett og rettsprinsippa bak naturretten. Tankar frå opplysingstida førte til erklæringa av slike rettar i Den amerikanske sjølvstendeerklæringa (1776) og den franske Erklæringa om rettane til mennesket og borgaren (1789). Etter andre verdskrigen gjekk landa i SN saman om Menneskerettsfråsegna (1948) og seinare fleire internasjonale fråsegner og konvensjonar som skulle definera og verna menneskerettar.

Dei viktigaste menneskerettane etter naturretten er personleg fridom, næringsfridom, organisasjonsfridom og retten til å binda seg ved lovnad, avtale eller skadegjerande handling. I moderne menneskerettstenking har retten til liv, ytringsfridom, røysterett, rettsstryggleik og trusfridom vokse fram som viktige menneskerettar.

Menneskerettane regulerer først og fremst tilhøvet mellom staten og individet. Ofte blir dei menneskerettane ein ser på som viktige nedfelte i grunnloven til eit land. Rettane kan også nedfellast i konvensjonar, til dømes den juridisk bindande europeiske menneskerettskonvensjonen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Human Rights|Human Rights]]» frå , og «[[:nb:Menneskerettigheter|Menneskerettigheter]]» frå  den 28. september 2010.* 
* 
 

## Sjå og
* Menneskerettslova
* Den europeiske menneskerettighetskommisjon 
* Den europeiske menneskerettighetsdomstolen. 
* Menneskerettsfråsegna

## Bakgrunnsstoff
Laksjmi

**Laksjmi** (sanskrit लक्ष्मी, lakṣmī) er gudinne for lys, grøde, rikdom og lukke innan hinduismen, djainismen og til dels buddhismen. Ho er kona til Visjnu, og har opptredd i fleire inkarnasjonar saman med han, til dømes som Sita, Rukmini og Alamelu. Gudinna er òg kjend under namn som **Sjri** og **Narajani**, **Sjridevi** eller berre **[[Devi]]**, og ei rekke andre nemningar som viser til eigenskapane hennar kan brukast om henne.

Gudinna står både for verdsleg og åndeleg rikdom, og kan òg signa med eigenskapar som venleik og visdom. Ho er rekna som gåvmild og vernande, og namna «Laksjmi» eller «Sjri» blir ofte brukt som prefiks eller titlar for personar, verksemder eller noko anna som ein ønskjer ho skal signa. 

## Tilbeding

Gudinna blir særleg tilbeden under dipavali, då ein tenner levande lys og i nokre samfunn spelar pengespel til ære for henne, og varamahalaksjmi vrata, då gifte kvinner ber om signinga hennar til familien sin. Av dagane i veka er fredagen vigd henne.

Ein finn Laksjmi i dei fleste vaisjnavatempel, men få av dei er vigde berre til henne. Det nye *Asjtalaksjmitempelet* i Chennai har likevel framstillingar av alle dei åtte formene av gudinna.

Statuar eller relieff av Laksjmi blei ofte plasserte ved inngangsportar for å bringa lukke til det som låg innanfor, anten det var eit slott eller ein landsby. 

## Mytologi
I følgje hinduisk mytologi kom Laksjmi til syne då devaene og asuraene rørte i mjølkehavet ved byrjinga av verda. Ho var strålande vakker og heldt sigerskransen *vidjayanthi* medan to kvite elefantar bada henne i mjølk og lotusblomar krinsa rundt føtene hennar. Med tilsynekomsten hennar kom òg livet og gleda til verda. Ho valde Visjnu som ektemake.

Tidlegare forteljingar seier at ho var dotter av vismannen Brighu og kona Khajati.

Gudinna har ei eldre syster, Ahalaksjmi, som står for alt det motsette av signingane hennar.

## Framstillingar
Gudinna blir typisk framstilt som ung og vakker, men likevel moderleg, sitjande eller ståande gjerne på ein lotus, sjølv om ho òg kan ri på ei ugle. Ei eller to hender er strekte fram med handflata ut for å signa dei som tilber henne. Dersom framstillinga har fleire par armar, held to av dei ofte ein lotus kvar.

Laksjmi kan ha ein lukkebringande raud sari på seg, dekorert med gull, som sjølvsagt står for rikdom. Andre tydelege symbol på dette er ei gylden hud, at ho har mange smykke og annan pynt på seg, at elefantar spruter vatn over henne, eller at pengar strøymer frå ei av hendene hennar. 

Laksjmi har åtte hovudformer som står for ulike former for rikdom:

## Anna
Blant hinduar er Laksjmi og avleidde namn svært vanlege.

## Galleri

Lakshmi.jpg|Laksjmi-skulptur
Ravi Varma-Lakshmi.jpg|Laksjmi måla av Ravi Varma.


## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* «Bestower of fortune»  på hinduonnet.com (engelsk)
* Asjatalaksjmitempelet i Chennai (engelsk)
* 108 namn for Laksjmi (engelsk)
Sjri

**Sjri** (IAST *śrī*, devanagari श्री), ofte skrive **sri**, er eit ord frå sanskrit brukt som noko eller nokon ein vil visa respekt. Ordet er utbreidd i Sør- og Søraust-Asia. Ordet tyder gjerne noko slikt som 'spreier lys' eller 'spreier venleik'. Det blir brukt om fleire guddomar, men også om personar og stader. Det er også namnet på to ragaer innan klassisk indisk musikk.

På grunn av ulike uttalar og transkripsjonar kan ordet skrivast Sri, Shri, Shree, Sree, Seri, Siri og Si i ulike samanhengar. I nokre samanhengar kan ein repetera ordet ein eller to gonger for å uttrykka særleg stor respekt.

## Gudar
Tittelen «sjri» kan brukast framfor namnet til dei fleste gudar. «Sjri Ram» er ei vanleg helsing blant mange hinduar. Hindugudinna Laksjmi er også kjend som Sjri Devi (devi tyder gudinne), Mahasjri ('Store Sjri') eller berre Sjri, det siste er også blitt bruk om Sarasvati. 
Innan tibetansk buddhisme er vernargudinna Palden Lhamo også kjend som Sjri Devi.
Dewi Sri er namnet på ei gammal indonesisk ris- og grødegudinne. 

## Stadnamn
Sjri i ulike variantar er brukt fleire stader. Dette er nokre døme:

**Land**
* Sri Lanka tok dette namnet i 1972.
* Srivijaya var namnet på eit tidlegare kongedøme på Sumatra i noverande Indonesia.

**Byar og mindre område**
* Bandar Seri Begawan, hovudstaden i Brunei
* Phra Nakhon Si Ayutthaya, formelt namn på byen og provinsen Ayutthaya i Thailand
* Nakhon Si Thammarat, by og provins i Thailand
* Sisaket, by og provins i Thailand
* Sri Jayawardenapura Kotte, administrativ hovudstad på Sri Lanka
* Sri Pada, singalesisk namn på Adamspiggen på Sri Lanka
* Sriperumbudur, by i Tamil Nadu i Sør-India
* Srirangam, del av byen Tiruchirapalli i Sør-India.
* Srinagar, delstatshovudstaden i Jammu og Kashmir nord i India
* Wat Si Saket i Vientiane i Laos

## Personar
«Sjri» er brukt om ei rekkje personar, særleg religiøse leiarar. Dette er eit utval:

* Sri Aurobindo (1872–1950), indisk tenkjar
* Sjri Tsjaitanja (1486–1534), indisk reformator
* Sri Sri Ravi Shankar, religiøs leiar, grunnleggjaren av Art of Living Foundation

Sjri (stava Sri, Shri, Shree osb.) kan vera førsteleddet i hinduiske namn, til dømes:

*Srirangam Srinivasarao, kjend som Sri Sri, indisk diktar

## Ting
«Sjri» blir ofte brukt framfor namnet til ting ein reknar som heilage, som tempel og bøker:

* *[[Sjri Bhasjya]]*, hovudverket til hindutenkjaren Ramanudja
**Sjri* Bhagavatam, ein viktig hinduisk purana
**Sjri* Guru Granth Sáhib, den heilage boka til sikhane

## Musikk
Sjri er namnet på ein raga i nordindisk hindustanimusikk og i sørindisk karnatisk musikk. Ein finn også ordet i namnet på andre ragaer, som bagesjri, dhanasjri, malasjri osb.

## Kjelder
*Monier-Williams Sanskrit English Dictionary, 
*narayanipeedam.org, Sri Narayani Pedam 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sri|Sri]]» frå ,  den 13. januar 2011.*
Gandsfjorden

**Gandsfjorden** er ein sidefjord til Boknafjorden i kommunane Sandnes og Stavanger i Rogaland fylke. Fjorden startar like vest for Stavanger sentrum og strekkjer seg 15 km sørover til byen Sandnes, som ligg inst i fjorden. 

Gandsfjorden har ein sidefjord, Riskafjorden, som går søraustover på sørsida av øya Uskjo eit godt stykke ute i fjorden. Riskafjorden har innløp like ovanfor Hillevåg i Stavanger. 

Heile vestsida av Gandsfjorden er tett busett og utbygd. Sjølve Stavanger ligg lengst nord og vidare sørover finn ein Hillevåg, Jåttåvågen, Hinnavågen, Forus og til slutt Sandnes. Jåttåvågen og Hinnavågen ved Gandsfjorden vart nytta som byggjestad for Condeep-oljeplattformar. Austsida av fjorden har fleire fjell og nutar, som Lifjellet (282 m) og Dalsnuten (323 m) og mindre utbygde område som Sandvika og Dale.

I dei ytste delane av fjorden ligg det fleire øyar. Utanom Uskjo finn ein Kalvøy, Hellesøy, Lindøy, Vassøy, Roaldsøy, Ormøy, Engøy, Sølyst og Grasholmen. Over Grasholmen, Sølyst og Engøy er det brusamband mellom Stavanger og Hundvåg og vest for desse ligg Byfjorden. Nord for Vassøy, Lindøy og Hellesøy ligg Horgefjorden. Vest for Kalvøy ligg innløpet til Høgsfjorden.

## Kjelder

* Norgesglasset  frå Statens kartverk
Berít milá

**Berít milá** er den jødiske omskjerings- og namngjevingsseremonien for nyfødde gutar. Seremonien finn normalt stad åtte dagar etter fødselen, men kan finne stad seinare i staden om det er medisinske grunnar til å vente.

## Sjå òg

* Pidjón habbén
* Zebed habbát
Det irske riksvåpenet

**Det irske riksvåpenet** er ei harpe på blå botn. Bruken av riksvåpenet for Republikken Irland blei vedtatt 9. november 1945. 

Harpa hadde vore eit kjennemerke for Irland frå mellomalderen. Ho blir òg kalla «harpa til Brian Boru». Ho blei nytta på storseglet til den irske fristaten (1921-1937) og blir altså òg nytta på riksvåpenet for republikken Irland.

Den irske harpa er også med i Storbritannia sitt kongelege riksvåpen, der ho sidan unionen mellom England, Irland og Skottland i 1603 har vore plassert i tredje kvadranten (nedst til venstre).

## Bakgrunnsstoff
* Utanriksdepartementet i Den irske republikken: Facts about Ireland
* Harpa til Brian Boru
* Henry VIII Harp Groat - H & I
Buddhistisk lama

**Lama** er ein tittel innan tibetansk buddhisme som blir brukt om religiøse lærarar, tilsvarande sanskritnemninga *[[guru]]*.

Det tibetanske ordet er *bla-ma* (tibetansk skrift བླ་མ) som tyder 'den opphøgde', 'hovding' eller 'øvsteprest'.

Nemninga kan brukast for ein munk eller ei nonne for å visa kva andeleg nivå dei er på, eller som del av ein tittel for ein lama som frivillig blir gjenfødd (*tulku*), til dømes Dalai Lama eller Panchen Lama.

## Kjelder