open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
NEP

**NEP** (*Ny økonomisk politikk*) er ei nemning på den økonomiske politikken som blei ført i Sovjetunionen frå 1921 til slutten av 1920-talet. Politikken blei innleidd under Vladimir Lenin si tid som leiar og var ein slags blandingsøkonomi. Etter Josef Stalin tok makta, blei ein rein kommandoøkonomi innført. 

Under NEP fekk bøndene selje ein viss del av avlingane sine på ein fri marknad, og resten blei distribuert av staten. Private handelsmenn kalla "NEP-menn" dreiv handel med diverse varer. Samtidig var dei store bankane og tungindustrien, det Lenin kalla "kommandohøgdene" i økonomien, statlege. Det same gjaldt import, der det var statleg monopol. 

Det kom òg til å bli utvikla eit visst elitesjikt av leiande funksjonærar under NEP. Dette sjiktet blei det leiande i samfunnet så lenge Sovjetunionen fanst.

NEP legaliserte produksjon for forteneste og privateigdom i forbruksvareproduksjonen, og batt samtidig bøndene til systemet med den "naturalskatten" dei skulle betale. Med dette var problemet "sosialistisk marknadsøkonomi" eller blandingsøkonomi berørt, eit problem som oppstod i og med at kommunistane sigra i eitt enkelt land, som attpåtil var tilbakeliggjande, i staden for at det blei ein verdsrevousjon med dei utvikla industrilanda i brodden.

## Kulturen

I NEP-perioden var det ein ein massiv alfabetiseringkampanje i landet, for å lære alle, både kvinner og menn, vaksne og barn, å lese og å skrive. 

Frå starten blei elles radikale forfattarar og kunstnarar aksepterte sjølv om dei ikkje var på partilinja i alle spørsmål. Forfattarar som Vladimir Majakovskij, Sergej Jesenin og Maxim Gorkij blei såleis aksepterte og løna av staten. Målaren Marc Chagall prøvde å samarbeide med regimet til å begynne med, men kom på kant med det etter kvart, og emigrerte. Alt i 1922 blei ei rekkje leiande russiske intellektuelle utviste, mellom dei filosofen Nikolaj Berdjajev. Likevel var kulturlivet generelt relativt fritt samanlikna med stoda etter at NEP var avløyst av stalinismen.

## Bukharin og NEP

Nikolaj Bukharin hadde opphavleg berre motvillig godtatt NEP. Men i 1925 endra han syn. Han skildra i boka *Vegen til sosialismen* NEP som ein nødvendig omveg mot målet. Han sa på den 16. partikongressen blant anna: *«Eg gjentar at den nødvendige krigspolitikken måtte føre til fall i produksjonen men at no når det politiske målet er nådd, makta vår er befesta (---) og hegemoniet til arbeidarklassen er eit sikkert faktum, da er det di meir nødvendig å sette produktiviteten fremst for å byggje opp dette herredømmet.»*

Bøndene skulle kunne bestemme over produksjon og pris på jordbruksvarer sjølve, meinte Bukharin. Omfordelinga som var nødvendig for å byggje opp industrien kunne ein få til via skattane. 

Ein sein renessanse hadde samfunnsmodellen til Bukharin under *perestrojkaen* til Mikhail Gorbatsjov. Da blei dette synet sett på som eit historisk alternativ.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:NEP|NEP]]» frå , den 1. oktober 2008.* 
 
Dessutan tilføyingar frå bl.a. tyskspråkleg wikipedia, art. *Neue Ökonomische Politik*.
Ekstremvêret Finn

**Ekstremvêret Finn** var eit ekstremvêr som råka områda frå Nordmøre og Vesterålen 22. desember 2004 og var det einaste ekstremvêret i landet dette året. Det vart varsla full storm langs heile strekninga. 

Vindstyrken vart ikkje så høg som skal til for å varsle ekstremvêr, men uvêret førte likevel til innstilte hurtigbåtar og ferjer, samt store forseinkingar for flytrafikken. Fleire fjellovergangar vart stengde og ved Bodø køyrte ein buss av vegen på glatt føre.. I Namsos tok vinden takplater på ein garasje. 

## Kraftigast vind
Kraftigast vind mellom 22. desember kl. 01 og 23. desember kl. 01. Områda frå Nordhordland til Troms fekk opp i full storm i denne perioden. 

## Sjå òg
* Ekstremvêr i Noreg

## Kjelder
Kålslekta

**Kålslekta** (*Brassica*) er ei planteslekt i krossblomfamilien som omfattar rundt 40 artar.
Slekta inneheld fleire kulturplantar, som kål, raps, nepe, rybs, blomkål og brokkoli.

Plantane i kålslekta kjem frå Europa og Asia, mange frå middelhavslanda. Dei er høge urter med blåaktige, delvis stengelomfattande blad og ofte gule blomar. Dei har lang, trinn skulpe med mange runde frø.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Elle tåkeklokke

**Elle tåkeklokke** er ei tåkeklokke på austsida av Oslofjorden, sør for Drøbak. Tåkeklokka vart oppretta i 1911 og teke ut or drift i 1983. Ho ligg i Frogn kommune, som òg har ei anna tåkeklokke innanfor kommunegrensene, Søndre Langåra tåkeklokke, som ligg på øya Søndre Langåra nord for Drøbak.

Klokketårnet er i tre og bygd i sveitserstil, og er stort sett teke vare på slik som det vart bygd. Både sjølve klokka og drivverk er intakt. Klokka klemta samanhengande når tåka låg, drive av eit urverk som måtte dragast opp med jamne mellomrom.

Då tåkeklokka både har fyrhistorisk og arkitektonisk verde som kulturminne, er ho freda etter lova om kulturminne. 

## Sjå òg
*Fyr i Noreg

## Kjelder
*
*
Søndre Langåra tåkeklokke

**Søndre Langåra tåkeklokke** er ei tåkeklokke som ligg på øya Søndre Langåra sør i Indre Oslofjord. Tåkeklokka, som no er freda, vart oppretta i 1896, og er bygd inn i eit frittståande tårn bygd i sveitsarstil, utan å ha vore knytt til eit fyr. 

Tårnklokka var den einaste bemanna tåkeklokka i landet, med eit bustadhus for mannskapet i nærleiken av tåkeklokka, og er stort sett teke vare på slik ho vart bygd. Både fyrhistorisk og arkitektonisk har Søndre Langåra tåkeklokke stort verde, og er difor freda etter lov om kulturminne.

Langs Oslofjorden i Frogn kommune ligg det òg ei anna tåkeklokke, Elle tåkeklokke, som vart bygd i 1911, lagd ned i 1983, freda i 1997 etter lova om kulturminne, og som no er eigd av Follo Museum.

## Sjå òg
*Fyr i Noreg

## Bakgrunnsstoff
* «Søndre Langåra tåkeklokke» frå Norsk Fyrhistorisk Forening
* 
* Internettsidene til Kystled Oslofjorden; om leige av bustadshuset på Søndre Langåra tåkeklokke til feriebruk.
Brumunddal

**Brumunddal** er ein tettstad og kommunesenteret i Ringsaker kommune i Innlandet med . Tettstaden ligg på begge sider av elva Brumunda, litt ovanfor utløpet i Mjøsa, og har vakse fram som tettstad etter at jernbanen vart opna i 1894. Brumunddal ligg om lag 15&nbsp;km nordvest for Hamar.

Brumunddal har atskilleg industri med tilknyting til jord- og skogbruk, særleg trevare- og næringsmiddelindustri. Brumunddal er eit servicesentrum for store delar av Ringsaker, med særleg vekt på tenesteyting overfor landbrukssektoren. Brumunddal kyrkje vart innvigd i 1965.

## Kjende brumunddølar
*Bjørn Hatterud, forfattar

## Sjå òg
* Tettstader i Innlandet

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Hedmark»
*

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi frå Brumunddal på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
Roverud

**Roverud** er ein tettstad i Kongsvinger kommune i Hedmark i Innlandet fylke. Staden har  og ligg ved Glomma ti km nordom Kongsvinger sentrum. 
Solørbanen går gjennom Roverud.

## Sjå òg
* Tettstader i Innlandet

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Hedmark»

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fototgrafi frå Roverud på nettstaden til Nasjonalbiblioteker
Ekstremvêret Edda

**Ekstremvêret Edda** var eit ekstremvêr som råka Nord-Helgeland og Sør-Troms 10. og 11. desember 2003, som det tredje ekstremvêret som råka denne regionen på berre ei veke. Det gav full storm i desse områda og sterk storm i Lofoten.

Fleire hurtigbåtar og ferjer vart innstilt under stormen og fleire flyavgangar vart kansellerte.. E6 over Saltfjellet vart stengd. Sju menneske vart skadd då ein rutebuss på veg til Tromsø frå Alta blåste av vegen i Lyngen. 

Langs kysten av Nordland vart det observert signifikant bølgjehøgd opp mot 12 meter. 

## Kraftigast vind
Kraftigast vind mellom 10. desember kl. 14 og 12. desember kl. 08. 

## Sjå òg
* Ekstremvêr i Noreg

## Kjelder
Matblom

**Matblomar** er blomar brukte til mat som råvare, pynt eller smakstilsettar. Blomar kan brukast til matlaging like etter at dei er plukka eller etter oppbevaring gjennom tørking, frysing, kandisering eller lagring i olje. Dei kan brukast til drikkar, salat, supper, dessertar og i hovudretter.

Fleire blomar er lenge blitt brukte til å laga te, til dømes hibiskus og krysantemum.

I tillegg til det ein kan kalla typiske blomar, som gjerne er små, fargerike og skjøre, finst det nokre blomar som er så matfulle at dei er kjende som grønsaker, som artisjokk, blomkål og brokkoli.

## Vanlege matblomar
* Fiol (*Viola*), blomar
* Blomkarse (*Tropaeolum*), blomar
* Daglilje (*Hemerocallis*), blom og knoppar
* Graslauk (*Allium schoenoprasum*)
* Hibiskus (*Hibiscus*), blomar
* Kløver (*Trifolium*)
* Krysantemum (flower)
* Løvetann (*Taraxacum officinale*), blom og knoppar
* Ringblom (*Calendula officinalis*), kronblad utan kvit del
* Roser (*Rosa*), kronblad utan kvit del
* Solsikke (*Helianthus annuus*), blom og knoppar
* Sitrusblomar
* Kaprifol (*Lonicera/Caprifolium*), blomar
* Sjasmin (*Jasminum*), blomar
* Stemorsblom (*Viola x Wittrockiana*), blomar
* Syrin (*Syringa*), blomar
* Tusenfryd (*Bellis perennis*), berre kronblad
* Agurkurt (*Borago officinalis*)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Edible flowers|Edible flowers]]» frå , den 1. oktober 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Ingeberg

**Ingeberg** er ein tettstad i Hamar kommune i Innlandet. Staden har  og er eit bustadområde 7&nbsp;km nordaust for Hamar sentrum.

## Sjå òg
* Tettstader i Innlandet

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Hedmark»
Neskollen

**Neskollen** er ein tettstad i Nes kommune i Akershus. Staden har  og ligg ved grensa til Ullensaker kommune, ti kilometers køyring vestom kommunesenteret Årnes. Neskollen er eit nyare bustadområde. Barneskulen Neskollen skole vart opna i 2000.

Riksveg 2 går nordom Neskollen.

## Kjelder

* Nettstaden til Nes kommune 
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Akershus og Oslo»
Aulifeltet

**Aulifeltet** er ein tettstad på grensa mellom Sørum i Lillestrøm kommune og Nes kommune i Akershus. Staden har  og ligg ved Glomma, 15 km frå Årnes og elleve km frå Sørumsand. Det meste av tettstaden ligg på austsida av Glomma, men busetjinga like på vestsida av Rånåsfoss bru høyrer òg med til tettstaden Aulifeltet.

## Sjå òg
* Auli
* Rånåsfoss
* Rånåsfoss stasjon
* Auli haldeplass
* Tettstader i Akershus

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Akershus»
Hollenderbåen fyr

**Hollenderbåen fyr** er eit fyr som ligg midt i Oslofjorden i Færder kommune i Vestfold. Fyret er eit av dei nyaste i landet og vart sett i drift kring 1990. 

Fyret erstatta Fulehuk fyr. Hollenderbåen er eit heilautomatisk fyr og står i samband med Kystverket sin sjøtrafikksentral i Horten som overvaker skipstrafikken i Oslofjorden. Kamera på Hollenderbåen er eit viktig verktøy i denne oppgåva. 

Hollenderbåen er mykje nytta som rundingsmerke i samband med seglasar. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hollenderbåen fyr|Hollenderbåen fyr]]» frå , den 1. oktober 2008.* 
 

### Andre kjelder
*
Fulehuk fyrstasjon

**Fulehuk fyrstasjon** er eit fyr som ligg på skjeret Fulehuk på vestsida av Oslofjorden som det austlegaste punktet i Færder kommune i Vestfold. 

Fyrlykta vart tent 1. november 1821. I 1841 vart fyret det første i landet med tåkeklokke. Klokka vart bytta ut både i 1879 og 1885, den siste gangen på grunn av eit havari på skjeret. I 1912 vart det sett opp eit naust, og fyret fekk elektrisitet i 1938. I 1989 vart Fulehuk fyr sløkt og erstatta av Hollenderbåen fyrlykt.

Den opphavlege fyrvaktarbygningen var bygd av stein og var på ein etasje. I 1910 vart fyret påbygd med ein etasje i tre. Fulehuk står ikkje på Riksantikvaren si liste over verneverdige fyrstasjonar. I periodar budde òg fyrvaktarane sine familiar på fyret.

I 2005 kjøpte Nøtterøy kommune fystasjonen Fulehuk av Kystverket. Ei veneforeining, Fulehuks Venner, har tatt på seg ansvaret for vedlikehaldet av stasjonen.

## Stadnamnet Fulehuk
Opphavet til stadnamnet Fulehuk er omstridd. Det kjem truleg frå nederlandsk (Vuile Hoek = Det farlege neset), og har då ikkje noko med fuglar å gjere. Den språklege parallellen i norsk er ordet *ful*, som tyder skummel.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Nedlagde fyrstasjonar i Noreg

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fulehuk fyr|Fulehuk fyr]]» frå , den 1. oktober 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Nøtterøy kommune (2002). *Rundt deg blåner fjorder... vakre Nøtterøy* ISBN 82-991504-2-6

### Andre kjelder
*
Medfjordbåen fyr

**Medfjordbåen fyr** ligg på ein båe, eit undervasskjer, midt i Oslofjorden i Tønsberg kommune i Vestfold fylke. Fyret står utanfor Slagentangen.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg

## Kjelder
*
Filtvet fyrstasjon

**Filtvet fyrstasjon** er eit fyr på Hurumlandet på vestsida av Oslofjorden ved innseglinga til Oslo. 

Den gamle fyrbygningen er i tre og tidlegare var lykta plassert i gavlen på huset og fyrstasjonen hadde ei tåkeklokke i eit tårn på taket. Fyrstasjonen vart avfolka i 1985 og ei fyrlykt plassert føre fyrbygningen har sidan den gong erstatta fyrdrifta. 

Som eit gammalt og ein god representant for dei små trefyra har fyret fyrhistorisk verdi og er freda etter lov om kulturminne. Det opphavlege linse- og klippapparatet er bevart. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Filtvet fyrs venner
*
Svenner fyrstasjon

**Svenner fyrstasjon** er eit fyr som ligg på øya Korpekollen i øygruppa Svenner i Larvik kommune i Vestfold.

Fyret vart første gong tent 22. oktober 1874. Det opphavlege tårnet var bygd i stein av fangar som sat på Akershus festning. I 1900 vart det eksisterende tårnet i støypejern bygd. Tårnet har ei høgd på 18,7 m og lyshøgda er 40,3 meter over havet. Lysvidda til fyer er på 12,8 nautiske mil. Fyret vart avfolka i slutten av 2002 og automatisert i 2003. Fyret med tilhøyrande bygningar vart freda i 1997.

Vestfold Fylkeskystlag med samarbeidspartnarar leiger per 2008 fyret av Kystverket. Fyret er tilrettelagt for utleige.

I kystleisesongen 30. juni&ndash;12. august vert Svenner fyr drifta av lokale vertskapsfamiliar.

Namnet Svenner kjem av det norrøne *Sveinar*, som tyder 'gutar, karar', utan at ein kjenner bakgrunnen for dette.


Fil:Svenner fyr.jpg|
Fil:Svenner fyrvokterbolig.jpg|Fyrvaktarbygningen (t.h.) og reserveassistenbustaden
Fil:Svenner steinhuset.jpg|Steinhuset


## Bakgrunnsstoff
* Svenner

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Svenner fyr|Svenner fyr]]» frå , den 1. oktober 2008.* 

### Andre kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Tvistein fyrstasjon

**Tvistein fyrstasjon** er eit fyr i Larvik kommune i Vestfold. Det står på den austre av to småholmar om lag tre kilometer sør for Hummarbakkfjorden. 

Namnet tyder *to steinar*, som i dette tilfellet siktar til runde, «steinliknande» holmar. 

Fyret vart oppført i 1908. Lyset står sytten meter over høgaste vasstand og når 9,6 nautiske mil. Fyret vart elektrifisert i 1951 og samstundes vart nytt tårn og ny fyrvaktarbygning bygd. Fyret var familiedrive fram til slutten av 1950-åra, då det vart ein turnusstasjon. I 1987 vart fyret automatisert og avfolka.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tvistein fyr|Tvistein fyr]]» frå , den 1. oktober 2008.* 
 

### Andre kjelder
*
Bastøy fyrstasjon

**Bastøy fyrstasjon** er eit fyr som ligg i Oslofjorden på Bastøy i Horten kommune i Vestfold.

Bastøy fyr vart oppretta i 1840. Fyret bestod av et eit steinhus med eit lågt tårn. Det vart avfolka og erstatta av ei lanterne i 1986. Fyret vert i dag nytta til mellom anna kursverksemd. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 
## Bakgrunnsstoff
Torgersøy fyrstasjon

**Torgersøy fyrstasjon** er eit fyr i Oslofjorden på ei øy utanfor Tønsberg. Det vart oppretta som innseglingsfyr til Vallø Saltverk i 1851. 

I 1890 vart fyrstasjonen nedlagd og erstatta av ei fyrlykt. Klokketårnet er i tre og er bygd i sveitserstil som dei andre bevarte tåkeklokkene i landet. 

Torgersøy tåkeklokke har stor fyrhistorisk verdi og arkitektonisk verdi og er derfor freda etter lov om kulturminne. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Nedlagde fyrstasjonar i Noreg

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Fjellstad

**Fjellstad** er ein tettstad i Rælingen kommune i Akershus. Staden har  og ligg på vestsida av Øyeren, ti km sørom kommunesenteret Fjerdingby.

## Sjå òg
* Tettstader i Akershus

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oslo og Akershus»
Langøytangen fyrstasjon

**Langøytangen fyrstasjon** er eit fyr heilt sør på Langøya utanfor Langesund i Bamble kommune i Telemark.

Fyret vart oppretta i 1839 og den noverande fyrvaktarbygningen er frå 1939. I 1990 vart fyret automatisert. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Bakgrunnsstoff
* Langøytangen fyr (Telemark kystled) 

## Kjelder
* 
*
Smestad

**Smestad** kan vere fleire stader:

* Smestad i Oslo - bustadområde i Oslo
** Smestad stasjon - t-banestasjon i Oslo
* Smestad i Rælingen - tettstad i Akershus
Figgjeskjær tåkeklokke

**Figgjeskjær tåkeklokke** er eit fyr og eit sjømerke som tidlegare stod på Langøytangen fyr før det vart flytta til halvøya Figgeskjær, som ligg rett ved innseglinga til Langesund når ein kjem frå Stathelle. 

Tåkeklokka vart sett opp i 1911 og teken ut av bruk i 1989. Ho er i dag eigd av Staten og freda etter lov om kulturminne. 

Klokka er frittståande og bygd i tre med sveitsarstilpreg. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Nedlagde fyrstasjonar i Noreg

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Torget i Hurdal

**Torget** er kommunesenteret i Hurdal kommune i Akershus. Tettstaden har  og ligg nordom utlaupet til Hurdalselva i nordenden av Hurdalsjøen, 3 mil nordom Gardermoen og 15 kilometers køyring frå Minnesund.

## Sjå òg
* Tettstader i Akershus

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oslo og Akershus»
Stavernsodden fyrstasjon

**Stavernsodden fyrstasjon** er eit fyr utanfor Stavern i Larvik kommune i Vestfold. Det vart tent første gong i 1855, men i starten bestod det berre av ei mindre fyrlykt og ei vaktstove. Den noverande bygningen vart oppført i 1874. 

Lyshøgda er 43,9 meter over havet og lysvidda er på 12,6 nautiske mil. Fyrstasjonen vart avfolka og automatisert i 1984.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stavernesodden fyr|Stavernesodden fyr]]» frå , den 1. oktober 2008.* 
 

### Andre kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Jomfruland fyrstasjon

**Jomfruland fyrstasjon** er eit fyr som ligg på øya Jomfruland utanfor Kragerø i Telemark.

Fyrstasjonen har to fyrtårn. Det eldste vart bygd i tegl i 1838 og sett i drift året etter. Fyret er 22 meter høgt, men lyktehuset er fjerna. Dagens fyr er eit 31 meter høgt støypejernstårn frå 1938 med 2. ordens linseapparat. Fyret ligg midt inne på øya og ragar 48 moh.

Fyrstasjonen består i tillegg til dei to tårna av assistentbustad samt andre bygg og uthus gruppert i eit tun. Fyrstasjonen er freda etter lov om kulturminne. 

Jomfruland fyr er motiv på eit norsk frimerke (NK 1581) gjeve ut 1. september 2005.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jomfruland fyr|Jomfruland fyr]]» frå , den 1. oktober 2008.* 
 

### Andre kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Songen Please Please Me

«**Please Please Me**» er den andre singelen til The Beatles og den første som vart gjeven ut i USA. Det var òg tittelsporet på det første albumet deira, som vart spelt inn for utnytte den store suksessen som singelen fekk. Det var opphavleg ein song av John Lennon, men den endelege forma til songen var kraftig påverka av George Martin.

Singelen vart første gjeve ut med «Ask Me Why» som B-side, men selde ikkje særleg bra i USA. Då han vart gjeven ut på ny 3. januar 1964 med «From Me to You» som B-side) nådde han tredjeplassen på den amerikanske Hot 100.

Musikkmagasinet Rolling Stone plasserte songen på 184. plass på lista deira over dei 500 største songane gjennom tidene.

## Komposisjon
George Martin har uttalt at den originale utgåva av songen var «heller keisam», for treig og hadde få utsikter til å verte den store hitten som bandet ønskte. John Lennon skreiv først songen som ein blues-aktig, treig song inspirert av Roy Orbison sin «Only The Lonely» og ein Bing Crosby-song som hadde tekstlinja «Please lend a little ear to my pleas». Opphavleg hadde ikkje songen harmonivokalane eller munnspel-introen. Då Martin først høyrde songen bad han bandet om å gjere store endringar med han, mellom anna å auke tempoet. Då dei tok songen i studio 26. november 1962 hadde arrangementet vorte kraftig endra og det tok 18 forsøk før George Martin meinte at dei hadde det som kom til å verte den første store hitten deira.

## Amerikansk utgjeving

Capitol Records, EMI sitt amerikanske selskap, fekk tilbodet om å gje ut «Please Please Me» i USA, men avslo tilbodet. Det same gjorde Atlantic. Til slutt tok Vee-Jay Records frå Chicago imot tilbodet. Den eksakte datoen som singelen vart gjeve ut i USA var i fleire tiår ukjend, men etter gransking i 2004 fann ein ut at det skjedde 7. februar 1963. Songen vart spelt noko på radio i Chicago-området og selde bra her, men elles i landet gjekk det trått.

Etter at det hadde vorte vist eit fjernsynsinnslag av dei hysteriske Beatles-tilstandane i Storbritannia var Vee-Jay raskt ute med å gje ut «Please Please Me» på ny den 3. januar 1964. Dei valde då å endre B-sida til «From Me to You», som hadde vore ein liten hit for Del Shannon i 1963.

Denne gongen vart «Please Please Me» ein massiv hit og gjekk til slutt til topps på *[[Billboard]]* Hot 100-lista den 14. mars 1964. Han var ein av songane som låg på Topp 5 på same lista den 4. april dette året, då Beatles heldt alle dei fem øvste plassane.. Det vart seld minst 1,1 millionar eksemplar av singelen denne andre gongen..

## Medverkande
* John Lennon – rytmegitar, munnspel og solovokal
* Paul McCartney – bass, korsong
* George Harrison – sologitar, korsong
* Ringo Starr – trommer
Lydteknikar var Norman Smith
:Personell per Ian MacDonald

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Please Please Me (song)|Please Please Me (song)]]» frå ,  den 1. oktober 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Love Me Do

«**Love Me Do**» er ein av dei første songane til The Beatles og den første singelen dei gav ut. Han vart i hovudsak skrive av Paul McCartney i 1958&ndash;59, medan dei framleis gjekk på skulen. John Lennon skreiv mellomspelet. Songen vart gjeve ut med «P.S. I Love You» som B-side den 5. oktober 1962. Då singelen først vart gjeve ut i USA klarta han til 17. plass, men i 1964 gjekk han heilt til topps. 

«Love Me Do» startar med eit blues-aktig munnspel av John Lennon, og så Lennon og McCartney på vokal. Songen var spelt inn ved fleire høve med tre forskjellige trommeslagarar. Første gong var 6. juni 1962 med Pete Best på trommer då dei hadde audition for EMI i Abbey Road Studios i London. 4. september hadde Best vorte erstatta med Ringo Starr. Ei veke seinare, 11. september, kom dei tilbake til studio, men sidan produsent George Martin var misnøgd med Starr si speling vart hans spelt inn på ny med Andy White på trommer, medan Starr spelte tamburin. 

Dei første utgåvene av singelen var versjonen der Ringo Starr spelte trommer, medan Andy White-utgåva hamna på debutalbumet til The Beatles, *[[Please Please Me]]*. 

## Medverkande
På singelutgåva:
* John Lennon &ndash; munnspel, vokal
* Paul McCartney &ndash; bass, vokal
* George Harrison &ndash; elektrisk gitar
* Ringo Starr &ndash; trommer

På *[[Please Please Me]]*-utgåva:
* John Lennon &ndash; munnspel, vokal
* Paul McCartney &ndash; bass, vokal
* George Harrison &ndash; elektrisk gitar
* Ringo Starr &ndash; tamburin
* Andy White &ndash; trommer

## Salslister og salstrofé
Songen var den fjerde av sesks songar som nådde førteplassen på den amerikanske hitlista i løpet av eitt år, noko som er rekord i USA. Det var òg den fjerde av sju songar skrivne av Lennon-McCartney som gjekk til topps i 1964. Dette er òg rekord for flest topplasseringar i USA i det same kalenderåret.

### Salslister

### Saltrofé

## Andre utgåver
«Love Me Do» har mellom anna vorte spelt av 
* Bobby Vee i 1964 på *30 Big Hits from the 60s*
* Dick Hyman i 1964 på *Keyboard Kaleidoscope*
* The Chipmunks i 1964 på *The Chipmunks sing the Beatles Hits*
* Sandie Shaw i 1969 på *Reviewing the Situation*
* Ringo Starr i 1998 på *Vertical Man*
* David Bowie spelte «Love Me Do» på enkelte konsertar under Ziggy Stardust-turneen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Love Me Do|Love Me Do]]» frå , den 1. oktober 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
*Song-by-Song om «Love Me Do»
*Kva munnspel spelte John Lennon på i introen på «Love Me Do»?
*
Teigebyen

**Teigebyen** er kommunesenteret i Nannestad kommune i Akershus. Tettstaden har  og ligg fem km i luftlinje frå Gardermoen.

Nannestad rådhus, Nannestad kyrkje, Nannestad ungdomsskole, Nannestad videregående skole og barneskulen Preståsen skole ligg her.

## Sjå òg
* Tettstader i Akershus

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oslo og Akershus»
Fylkesveg 39 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 39|fylkesveg 39 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 39 i Oppland** går mellom Tingelstad og Hvattum i Gran kommune. Vegen er 5,6 km lang.

Før 1. januar 2010 vart vegen kalla *fylkesveg 34 i Oppland*.

## Kommunar og knutepunkt

* Tingelstad
* frå Hilden til  Prestkvern (3,9 km) → 
* frå Hilden til  Knarud (5,2 km)
* Hvattum

## Bakgrunnsstoff
Skrukkeli kapell

**Skrukkeli kapell** er ei langkyrkje frå 1923 i bygda Skrukkelia nordvest for Skrukkelisjøen i Hurdal kommune i Akershus. 
Bygget er tømra og har sitjeplass til 118 personar.

## Bakgrunnsstoff
* Sigrid og Håkon Christie: Skrukkeli kapell i «Norges kirker»
* 
* 
* Skrukkeli kapell på Kyrkjesøk
* Hurdal kyrkjelege fellesråd 
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* Eldre fototgrafi av Skrukkeli kapell på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
*
Induskulturen

**Induskulturen** er ein tidleg høgkultur som fann stad i den sørasiatiske bronsealderen, frå midten av 2000-talet til midten av 1000-talet f.Kr. Det er funne spor etter kulturen i store område rundt elva Indus, der dei best kjende byane er Harappa og Mohenjodaro. Indusfolka utvikla byplanlegging, kloakksystem, eit teiknsystem og økonomi og dreiv handel med det gamle Egypt og Mesopotamia. Nedgangen til kulturen rundt 1500 f.Kr. er sett i samanheng med den ariske innvandringa til Sør-Asia, men dette er usikkert. 

## Plassering

Induskulturen dekte det meste av noverande Pakistan med mindre funnstader i Afghanistan, Turkmenistan og Gujarat i India. Funnstadene ligg særleg langs Indus, men også langs sideelver som Hakra i Pakistan og Ghaggar i India. Medan dei fleste byane låg nær elver, er det også funne nokre langs kysten og på øyar.

Kulturen var samtidig med Sumer og Akkad i Mesopotamia og Det gamle Egypt. Europa var inne i bronsealderen (Noreg tildels i steinalderen). Induskulturen er blitt sett i samanheng med namnet Meluhha, som ein finn omtalt i sumeriske kjelder. 

Sjølv om induskulturen hadde eit skriftsystem, er dette ikkje blitt tyda, og me veit ikkje kva språk dei tala, eller kva dei kalla seg sjølv. Dei levde før dei sanskrit-talande ariarane, og er blitt sett i samanheng med tidlege dravidiske språk, indoiranske språk, mundaspråk og ein forløpar til det isolerte språket kalto.

Det er likevel mogleg å sjå trekk frå mellom den eldgamle kulturen i dagens Sør-Asia. Teikn, teikningar og figurer viser mønster som ein kan finna att i hinduismen i dag, som ein svastika, trefork, kyr, fallossymbol som kan minna om sjiva-lingaer, kvinner med raudfarge i midtskilen og menneske i yoga-aktige stillingar, mellom anna ein mannsfigur som er blitt spekulativt likna med Sjiva i ei lotusstilling. Armringar og det ein kan sjå av klede, som skjørt og eit klede over ei skulder, kan også minna om noverande sørasiatisk kultur.

Den første staden ein undersøkte arkeologisk var Harappa og deretter Mohenjodaro i 1920-åra. Mehrgarh blei først funne i 1974, men var viktig i å visa utviklinga frå steinalder- til bronsealderbyar.

## Skildring

Det er funne over tusen byar og mindre bustader frå induskulturen. Byane var omkransa av tjukke murar som kan ha verna mot flaum eller fiendar. Langs dei større gatene i byane hadde ein dekte renner for kloakkvatn langs sidene. Bustadhusa hadde ofte gardsplassar og eigne baderom med avløp. Det fanst også lagerhus og hamner og minst eitt offentleg bad. 

## Utvikling

## Kjelder
* «Induskulturen» i *[[Caplex]]*
* *Timechart History of India* (Robert Frederick Ltd., 2005)

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Indus Valley Civilization|Indus Valley Civilization]]» frå ,  den 4. oktober 2008.*  
 
* B. B. Lal Why Perpetuate Myths ? A Fresh Look at Ancient Indian History
Maura

**Maura** er ein tettstad i Nannestad kommune i Akershus. Staden har .

Maura er den nordlegaste av tettstadene i Nannestad og ligg sørvest for sørenden til Hurdalsjøen, fem kilometer nordom kommunesenteret Teigebyen og 12 km frå Råholt i Eidsvoll kommune.

I Maura ligg barneskulen Maura skole.

## Sjå òg
* Tettstader i Akershus

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oslo og Akershus»
Finnbråtan

**Finnbråtan**, eller **Finnbråtengrenda**, er ein tettstad i Eidsvoll kommune i Akershus. Staden har  og ligg to km austom tettstaden Eidsvoll sentrum.

## Sjå òg
* Tettstader i Akershus

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oslo og Akershus»
Grøvudalen

**Grøvudalen** er ein fjelldal i Sunndal på Nordmøre. Elva Grøvu renn nordover gjennom dalen. Denne elva møter fleire andre elvar i juvet Åmotan som ligg sør for hovuddalføret Sunndalen.
Dalen er omgjeven av fjell på over 1800-1900 moh. I dalbotnen har der vore seterdrift, og *Gammelsetra*, 805 moh, vert driven også i våre dagar. Like ved denne har *Kristiansund og Nordmøre Turistforening* hytte.
Dalen har ein rik flora. Best kjende er Grøvudalsvalmue og Norsk Malurt.
Området ligg innanfor Dovrefjell-Sunndalsfjella nasjonalpark.
Fylkesveg 23 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 23|fylkesveg 23 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 23 i Oppland** gjekk mellom Svingen og fylkesgrensa ved Helleren i Lunner kommune. Vegen var 14,1 km lang.

I 2019 blei vegen del av fylkesveg 1606.

## Kommunar og knutepunkt

* Svingen

*Endepunkt fylkesgrensa ved Helleren →  (Akershus) til  Maura i Nannestad kommune

## Kjelder
Fylkesveg 36 i Oppland

:*Sjå òg [[fylkesveg 36|fylkesveg 36 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 36 i Oppland** går mellom Gran/Ringstad og Grymyr i Gran kommune. Vegen er 11,6 km lang.

Før 1. januar 2010 vart vegen kalla *fylkesveg 33 i Oppland*.

## Kommunar og knutepunkt

*  Gran/Ringstad
* frå Jarhaug til  Fagertun (3,8 km)
* frå Hvattum til  Tingelstad
* frå Helgumsdalen til  Raknerud (4,9 km)
* frå Knarud til  Hilden (5,2 km)
* Grymyr

## Bakgrunnsstoff
Strømtangen fyrstasjon i Kragerø

:*For fyret i Østfold, sjå [[Strømtangen fyrstasjon]]*.

**Strømtangen fyrstasjon** er eit landfast fyr ved innløpet til Kragerøfjorden. Fyret har 4. ordens linseapparat og er bygd inn i fyrbygningen i tre. 

Fyrstasjonen vart bygd samstundes med Stavseng fyrstasjon lenger inne i fjorden og dannar ei overettlinje med denne. Fyret er ein typisk representant for små trefyr og er freda etter lov om kulturminne. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Stavseng fyrstasjon

**Stavseng fyrstasjon** er eit fyr på ei øy i Kragerøfjorden. Fyrbygningen i tre har eit høgt kyrkjeliknande tårn i gavlen med eit 4. ordens linseapparat. 

Fyret vart bygd samstundes med Strømtangen fyrstasjon lenger ute i fjorden i 1874. I lag dannar desse to ei overettlinje. 

Tårnet på fyrbygningen vart bygd høgare i 1907. Som representant for små trefyr og den særeigne utforminga er fyrstasjonen freda etter lov om kulturminne. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Stangholmen fyrstasjon

**Stangholmen fyrstasjon** er eit fyr utanfor Risør i Agder. 

Stangholmen fyrstasjon vart sett i drift 27. oktober 1855. Namnet viser at det har stått eit sjømerke på øya i eldre tid, ei stong i steinen med ein arm på toppen som viser rett veg. 

Fram til 1959 heldt 8 fyrvaktarfamiliar til på Stangholmen i kortare eller lengre tid. I dag vert det drive restaurant i den gamle fyrbygningen, og det gamle fyret er erstatta av eit lyktehus på søyle føre fyrbygningen. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Nedlagde fyrstasjonar i Noreg

## Kjelder
* 
* stangholmen.no
Ytre Møkkalasset fyrstasjon

**Ytre Møkkalasset fyrstasjon**, eller **Tvedestrand fyr** er eit fyr som ligg på eit skjer mellom Kilsund og Kalvesund i Arendal kommune i Agder. 

Fyret fungerte som lei- og innseglingsfyr og vart oppretta i 1888 etter ønske frå Tverdalsøens Sømandsforening. Dette var det første støypejernstårnet i Aust-Agder.

## Det første anlegget

Ytre Møkkalasset fyr er eit 15 meter høgt støypejernstårn plassert på ein 3 meter høg steinsokkel. Det vart innreidd eit lite kjøkken og to små rom, i steinsokkelen eit kjellerrom og ein oljebod, samt vassbehaldar. På det vesle skjeret var det ikkje plass til noko familebustad, og fyrbygningen vart sett opp i Brårvikkilen på Flosterøya. Fyret vart tent 15. september 1888

I 1945 vart tårnet skadd under eit åtak av allierte fly. Tårnet og lykta vart reparert i 1946, men samstundes vart fyret automatisert og avfolka. Det vart installert ei fyrlykt med ei acetylengassbrennar. Fyret vart sløkt og nedlagt i 1986.

## Dagens anlegg
I dag fungerer Ytre Møkkalasset som dagmerke. Sidan 1986 har fyret stått og forfall, og i dag er det berre eit tomt skal igjen. 

Fyrstasjonen er eit sjeldan døme på eit lågt støypejernstårn med marginale buforhold, men er ikkje freda.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Nedlagde fyrstasjonar i Noreg

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ytre Møkkalasset fyr|Ytre Møkkalasset fyr]]» frå , den 2. oktober 2008.* 
 

### Andre kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* Sjømerke i Arendal 
*
Store Torungen fyrstasjon

**Store Torungen fyrstasjon** er eit fyr som ligg ved innløpet til Arendal i Agder.

Fyrstasjonen er eit kystfyr som vart oppretta i 1844 samstundes med fyrstasjonane Lille Torungen og Sandvikodden. Store og Lille Torungen fyr vart bygd som tvillingfyr og derfor vart Arendal kalla *«[[Byen med de tvende Fyrtårn]]».*

## Det første anlegget

Det første fyret på Stor Torungen vart bygd i tegl og lykta stod 42,5 meter over havnivå. Store og Lille Torungen vart bygd 1&nbsp;100 meter frå kvarandre. Det vart oppført to tårn for å unngå forveksling med Oksøy i vest og Jomfruland i aust. Det vart bygd større fyrvaktarbustad enn vanleg med eit lite rom der assistenten kunne ha tøyet sitt og vere for seg sjølv. Store Torungen vart tent 1. september 1844

## Dagens anlegg
Relativt tidleg fekk ein problem med å vedlikehalde dei to fyra og det kom òg etter kvart krav om kraftigare lys. I 1914 vart eit nytt støypejernstårn bygd og teglsteinstårnet vart rive ned. Støypejernstårnet er 34,3 m høyt og har eit eldre, fransk linseapparat av 2. orden. Tårnet på Lille Torungen vart bevart etter initiativ frå innbyggjarane i Arendal.

På fyrstasjonen finn ein maskinhus, bustader, uthus og ei gammal smie. Det er òg båtlanding med naust, tufter etter tegltårnet og tidlegare bustader og uthus, hagar og spor etter eldre hagar og mindre jordbruksdrift.

## Klima
Det står ein vêrstasjon frå Meteorologisk Institutt på Torungen med synopnummer 1465. Han ligg 12 meter over havet og har vore i drift sidan juli 1867.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Store Torungen fyr|Store Torungen fyr]]» frå , den 2. oktober 2008.* 
 

### Andre kjelder
* 
* 
* De tvende fyr

## Bakgrunnsstoff
* Sjømerke i Arendal 
*
Tusenårsmåla til SN

**Tusenårsmåla til SN** er åtte konkrete mål som SN vedtok i år 2000 for å utrydde fattigdommen i verda. Dei seier noko om korleis rike og fattige land saman skal arbeide for å nå dette målet. Planen da måla blei laga var at dei skulle bli nådde innan 2015. Dette ser førebels ikkje ut til å ville lykkast. Dei åtte måla er 
# Utrydde ekstrem fattigdom og svolt
# Grunnutdanning for alle
# Fremje likestilling og styrke stillinga til kvinner
# Redusere barnedødelegheita
# Redusere svangerskapsrelatert dødelegheit
# Stoppe spreiinga av HIV/Aids, malaria og andre sjukdommar
# Sikre miljøvennleg og berekraftig utvikling
# Utvikle eit globalt partnarskap for utvikling

## Kjelder

* http://www.globalis.no/Statistikk/FNs-tusenaarsmaal
Lille Torungen fyrstasjon

**Lille Torungen fyrstasjon** er eit fyr som ligg på ei lita øy utanfor innløpet til Galtesund i Arendal kommune i Agder.

Fyret er eit kystfyr som vart bygd i 1844 samstundes med Store Torungen fyrstasjon som *tvillingfyr*. Lille Torungen vart nedlagt i 1914, då det vart erstatta av ei lita fyrlykt og det vart bygd nytt tårn på Store Torungen. 

Lille Torungen har det høgaste fyrtårnet i teglstein på 28,9 meter. Fyrstasjonen inneheld i tillegg til tegltårnet ein oljebod, tufter etter bustader, uthus, naust og landing, samt spor etter fleire hagar. 

Lille Torungen fyr er eigd av Staten og er freda etter lov om kulturminne.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Nedlagde fyrstasjonar i Noreg

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lille Torungen fyr|Lille Torungen fyr]]» frå , den 2. oktober 2008.* 
 

### Andre kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Langset

**Langset** er ein tettstad i Eidsvoll kommune i Akershus. Staden har  og ligg ved sørenden av Mjøsa, på austsida av der innsjøen renn ut i Vorma. Frå Langset er det 2,5 km til sentrum i tettstaden Minnesund.
Europaveg 6 og Dovrebanen går gjennom Langset. 

Her ligg Langset skole og Langset kyrkje.

## Sjå òg
* Tettstader i Akershus

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Oslo og Akershus»
Lyngør fyrstasjon

**Lyngør fyrstasjon** er eit fyr på ei lita øy, Kjeholmen, utanfor Tvedestrand i Agder, i nærleiken av Lyngør. Fyrbygningen er i betong med fyrtårnet bygd inntil gavlen (tverrveggen) ut mot havet. 

Fyret har 3. orden linseapparat med ei lysvidde på 12,0 nautiske mil. Fyret kom i drift i 1879, samstundes med Homborsund fyrstasjon. I 1946 vart fyrbygningen utvida med eit maskinhus med generatorar og luftkompressorar for tåkelur, og det vart bygd bustad med uthus for fyrassistentar. Lyngør fyrstasjon er difor eit godt døme på ein fyrstasjon der fleire familiar hadde tilhald.

Fyrstasjonen vart automatisert og avfolka i 2004. Tåkesignalet, ein diafon, er teke vare på, men trykktankane er fjerna, så signalet vert ikkje lenger nytta. 

Fyret er eit tidleg døme på betongbygging i landet. Fleire av dei opphavlege installasjonane er intakte: fyrbygningen med bustad, maskinhus, ny og gamal oljebu, bustad for fyrassistent, uthus, tuft etter ei smie, vegar, landing i betong med to naust og ei oljekai. Fyrstasjonen ligg i nærleiken av dei verneverdige bygningane på Lyngør, og er freda etter lov om kulturminne som ein del av landskapet og bygningane på Lyngør. 

## Klima
Det står ein vêrstasjon frå Meteorologisk Institutt ved Lyngør fyrstasjon med synopnummer 1467. Han står 4 meter over havet og har vore i drift sidan februar 1947. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Bilete

Fil:Lyngør fyr august 2017 (1).jpg
Fil:Lyngør fyr august 2017 (2).jpg
Fil:Lyngør fyr august 2017 (3).jpg


## Kjelder
* 
* Norsk Fyrhistorisk Forening: Aust-Agder: Lyngør fyrstasjon

## Bakgrunnsstoff
*
Sandvikodden fyrstasjon

**Sandvikodden fyrstasjon** er eit fyr som ligg i Galtesund i Arendal kommune i Agder.

Fyret er bygd i 1844, samstundes med dei to fyra på Torungene, og er Arendal og Galtesunds tredje innseglingsfyr. Fyret er freda, saman med fyrvakterbustaden. Sandvikodden fyr ligg på eit nes i direkte tilknyting til uthamna Sandviga på Hisøy i Arendal kommune. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Nedlagde fyrstasjonar i Noreg

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lille Torungen fyr|Lille Torungen fyr]]» frå , den 2. oktober 2008.* 
 

### Andre kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Rivingen fyrstasjon

**Rivingen fyrstasjon** er eit fyr som ligg på ei lita øy ved innseglinga til Grimstad i Agder, om lag 2,5 km sør for byen og 1 km utanfor fastlandet. 

Fyrstasjonen vart oppretta i 1886. Den noverande fyrlykta vart bygd ved sidan av den opphavlege fyrlykta i 1925.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Nedlagde fyrstasjonar i Noreg

## Kjelder
* 
* Lighthouse depot
Homborsund fyrstasjon

**Homborsund fyrstasjon** er eit fyr som ligg på ei lita øy ved innseglinga til Homborsundet utanfor Grimstad i Agder. 

Fyret har 3. ordens linseapparat og diafonen som tidlegare lagde tåkesignal er framleis intakt. Fyret vart bygd i 1879, samstundes med Lyngør fyrstasjon, og dei to lyktehusa er derfor nesten heilt like. Ved stasjonen er det bygd bustad, uthus, brønn, landingar og eit naust. I tillegg finst det ein molo. I 1992 vart fyret automatisert og avfolka. 

Området er freda etter lov om naturvern på grunn av fuglelivet her og sjølve fyret er verna etter lov om kulturminne. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Saltholmen fyrstasjon

**Saltholmen fyrstasjon** er eit fyr som ligg på ei lita øy utanfor Lillesand i Aust-Agder 

Fyret vart sett i drift i 1882. Fyrbygningen er i betong har eit mangekanta fyrtårn med spir i eitt av hjørna. Forma på tårnet er sjeldan å sjå i landet og fyrstasjon er stort sett bevart som han vart bygd. Fyret er derfor freda etter lov om kulturminne. Fyret hadde 4. ordens linseapparat. Fyret vart lagt ned i 1952 og den noverande fyrlykta vart sett opp. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Nedlagde fyrstasjonar i Noreg

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Grønningen fyrstasjon

**Grønningen fyrstasjon** er eit fyr som markerer det austlege rundingspuntket ved innseglinga til Kristiansandsfjorden og Kristiansand.

Fyrbygningen ligg fem meter over havet og er bygd i betong. Tårnet er 14 meter høgt. Fyret på Grønningen vart tent 1. september 1878. Det andre fyret som markerer innseglinga til Kristiansand, Oksøy, ligg 2,2 km mot vest.

Saman med Oksøy fyr og Odderøya fyrstasjon dannar Grønningen ei samanhengande kjede av navigasjonshjelpemidlar for skip som skal inn i fjorden og Vesterhavnen.

Fyret og fyrbygningen er kvitmalt. Gavlen på fyrbygningen utgjer den fjerde veggen i fyrtårnet. Fyrstasjonen omfatter òg fyrbetjentbustad med maskinrom samt uthus og to naust. I tillegg har Grønningen kaianlegg med molo. Anlegget er stort sett som det var då det vart bygd og bygningane er godt bevart. 

Fyrstasjonen var bemanna fram til 1980 då fyret vart automatisert. Anlegget vart freda etter lov om kulturminne i 1994. 

Næraste hamn på fastlandet er Kongshavn i Randesund.

Fyret vert i dag drifta av Bragdøya kystlag og er open for ålmenta.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Grønningen fyr|Grønningen fyr]]» frå , den 2. oktober 2008.* 
 

### Andre kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Oksøy fyrstasjon

**Oksøy fyrstasjon** er eit fyr som ligg på ei øy på vestsida av innseglinga til Kristiansandsfjorden i Kristiansand kommune i  Agder. Fyrstasjonen er eit kystfyr som vart opprettea i 1832. Saman med Odderøya fyrstasjon og Grønningen fyrstasjon dannar fyret ein samanhengande struktur av navigasjonshjelpemiddel for innseglinga til kysten og Kristiansand hamn. 

## Det første anlegget

Det første fyret på Oksøy var 23 meter høgt, bygd i tegl. Det vart òg bygd eit våningshus og eit uthus for fyrforvaltaren. Oksøy fyr vart tent for første gong den 25. november 1832. 

Oksøy var det første fyret i landet med linseapparat og Noreg var det tredje landet i verda som innførte systemet. 

## Dagens anlegg
Det opphavlege fyrtårnet vart erstatta av eit nytt, 36 meter høgt støypejernstårn i 1900. Det er eit av dei høgaste i landet. Òg dette fyret har linseapparat, ei 1. ordens katadioptrisk linse, dvs. at ho både reflekterer og forsterkar lyset. Nominell rekkevidde er 19 nautiske mil. 

Framleis finst tufter etter tidlegare fyrtårn, losstasjon, semaforstasjon og eit tysk brakkeanlegg frå den andre verdskrigen på fyrområdet.

Oksøy fyr er eigd av Staten. Fyret vart automatisert og avfolka i 2004. Det er freda etter lov om kulturminne og som naturreservat etter lov om naturvern.

## Losstasjonen
Losstasjonen på Oksøy vart oppretta omkring 1950. Eit styrehus frå fiskeskøyta «Agder 2» frå Flekkerøy vart bygd om til utkikkshytte for losane. 

I 1979 vart losstasjonen flytta til Kristiansand. I 1989 vart det gjort vedtak om at loshytta skulle restaurerast og bevarast for ettertida. Truleg er ho eit av dei minste kulturminna i Noreg. 

## Klima
Det står ein vêrstasjon frå Meteorologisk Institutt på Oksøy med synopnummer 1448. Han ligg 9 meter over havet og har vore i drift sidan november 1869. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Oksøy fyr|Oksøy fyr]]» frå , den 2. oktober 2008.* 
 

### Andre kjelder
* 
* 
## Bakgrunnsstoff
Odderøya fyrstasjon

**Odderøya fyrstasjon** er eit hamnefyr som ligg ved innseglinga til Vestre hamn i Kristiansand i Agder. Fyret vart oppretta i 1832. 

Fyrstasjonen er landfast og ligg på halvøya Odderøya, 1 km sør for kvadraturbusetnaden. Fyrstasjonen er bygd samtidig med Oksøy fyrstasjon og har funksjonelt og visuelt samband med denne og Grønningen fyrstasjon.

Fyrbygningen er oppført i tre. Lyktehuset er innebygd i gavlen. Ei tåkeklokke heng i ein galge føre hovudbygningen. 

Anlegget omfattar maskinhus/fyrbetjentbustad, bryggerhus, oljebod, naust og brygge. Dagens bygningsmasse er i hovudsak oppført i 1874 då fyret vart flytta og det opphavlege fyrhuset rive.

## Utvikling
Den opphavlege fyrbygningen var liten, skrøpeleg og låg lågt i terrenget ytst på pynten. Fyrdirektøren hadde sett følgjande ramme for anlegget: «Bekvemeligheder med største Økonomi og saavidt at et Par enslige Folk kan bo der». Også teknologien var enkel i starten. Hovudlampen var ein rundbrennar med parabolsk reflektor som vendte sørover. Han var skjerma for berre å vere synleg i trygt farvatn mellom Grønningen og Oksøy og for å markere leia vidare innover. I tillegg hadde fyret to flatbrennarlampar med reflektorar, éin i retning Dybingen og éin inn mot hamna. Alle tre lampene brann rapsolje. Hovudlampen skulle vere tent frå solnedgang til soloppgang heile året.

I 1874 vart fyret flytta høgare opp der den freda fyrstasjonen ligg i dag og fekk høgare standard. Men heller ikkje no fungerte fyrlykta tilfredsstillande. I 1885 vart det derfor montert ein fyrlampeoperatør som gav eit blinkande lys for å skilje fyrlyset frå bakgrunnsbelysninga frå byen. Året etter vart det sett opp ei 700 kg tung tåkeklokke i ein galge føre gavlveggen mot sjøen.

I 1914 fekk fyrlykta på Odderøya et 4. ordens linseapparat.

I 1927 og 1928 vart både fyrlykta og tåkeklokken elektrifisert. Dermed var det slutt på bering og påfylling av petroleum, snyting av veker og pussing av sota lampeglas og ruter. Nædaggregat vart òg installert. 

I 1984 vart det sett opp ei ny, moderne fyrlykt føre den gamle fyrbygningen. Linseapparatet frå 1914 vart overført til den nye lykta. Samstundes vart fyrstasjonen automatisert og avfolka.

## Status
Fyrstasjonen på Odderøya er eit typisk, lite trefyr med tårn og lykt i gavlen på fyrbygningen. Fyrstasjon er eit karakteristisk trekk i hamnebilete til Kristiansand og har fyrhistorisk og opplevingsmessig verdi ved sambandet til fyrstasjonane Oksøy og Grønningen. Det frittliggande tåkeklokkeanlegget er det einaste av sitt slag som er bevart i Noreg. Fyrstasjonen vart freda etter lov om kulturminne i 1994. Området har vore bandlagt av forsvaret, men er no delvis frigjeve som turområde. Vest-Agder fylkeskommune kjøpte anlegget frå Kystverket for 500&nbsp;000 kroner i 2005. 

## Sjå òg
* Fyr i Noreg
* Fyrstasjonar i drift i Noreg

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Odderøya fyr|Odderøya fyr]]» frå , den 2. oktober 2008.* 
 

### Andre kjelder
* 
* 
## Bakgrunnsstoff