Gandhara

**Gandhara** (*Gandhāra*) er eit tidlegare rike i den noverande regionen Khyber Pakhtunkhwa i Pakistan, rundt Peshawar.
Det omfatta Peshawar-dalen og strekte seg etterkvart til både dagens Jalalabad-distrikt i Afghanistan og til Taxila i Pakistan. Under akamenidedynastiet og hellenismen var hovudstaden i riket Charsadda. Hovudstaden blei flytta til Peshawar av Kusjan-herskaren Kanisjka den store rundt år 127.

Gandhara fast rundt same tida Rigveda blei til (ca. 1500–1200 f.Kr.). Det blir omtalt i parsarboka Avesta som *Vaēkərəta*, den sjette vakraste staden i verda, skapt av Ahura Mazda. 

Gandhara blei erobra av det persiske Akamenideriket på 500-talet f.Kr. I 327 blei det erobra av Aleksander den store, og seinare blei det del av Mauryariket. Det var eit senter for baktrisk parsisme, hinduisme og seinare greko-buddhisme. 
Riket er kjend for den greko-buddhistiske kunsten sin. Frå det første til det femte hundreåret blomstra det som del av Kusjanriket.

Etter at det blei erobrar av Mahmud av Ghazni i år 1001, forsvann namnet Gandhara. Under det muslimske styret blei området styrt frå Lahore eller Kabul. Under Mogulriket var det eit sjølvstendig distrikt som omfatta Kabul-provinsen.
## Kunst

Gandhara er kjend for sin særeigne *Gandhara-stil* innan buddhistisk kunst, som utvikla seg ved å bland gresk, syrisk, persisk og indisk påverknad. Utviklinga byrja under den partiske perioden  (50 f.Kr.–år 75). Gandhara-stilen blømde og hadde eit høgdepunkt under Kusjantida, frå det første til det femte hundreåret. 

Stukkatur og stein var mykje brukte materiale av steinhoggarar i Gandhara til å dekorera kloster og sakralbygg. Stukkatur var eit formbart materiale som gav  kunstnaren eit vidt uttrykksspekter.


Standing_Bodhisattva_Gandhara_Musee_Guimet.jpg|Ståande bodhisattva (1.–2. hundreår)
BuddhaHead.JPG|Buddhahovud (100-talet)
Gandhara Buddha.jpg|Buddhahovud (300–500-talet)
Buddha Acanthus Capitol.jpg|Buddha i akantuskapitél
GandharanAtlas.JPG|Atlas støtter eit buddhistisk monument i Hadda
KushanMaitreya.JPG|Bodhisattvaen Maitreya (100-talet)
Indo-GreekBanquet.JPG|Vindrikking og musikk, Hadda (1.–2. hundreår)
Gandhara Buddha scene.jpg|Scene frå livet til Buddha (100-200-talet)
Paranirvana.JPG|Buddha døyr, eller parinirvana (100-200-talet)
HaddaSculpture.jpg|Skulptur frå Hadda (200-talet)
Buddha-Herakles.JPG|Buddha og Vajrapani (som Herakles)
Hadda laughing boy 008.jpg|Leande gut frå Hadda
Gandhara, bodhisattva assiso, II sec..JPG|Bodhisattva i jhanameditasjon


## Tidsline
* Legende: Bharat, broren til Rama av Kosala, herska frå Gandhara. Sønene hans var Taksh og Pushkala, som budde i nye byar kalla Taksha-shila (Taxila) og Pushkarvati (Peshawar). Tentative timeline for this event is 5000 BC or before that [citation needed].
* Legende: Gandhari, ei prinsesse av Gandhara blei gift med Dhritrashtra, kongen av Hastinapur. 
* ca. 2300–ca. 1900 f.Kr: Induskulturen
* ca. 1900–ca. 520 f.Kr: Ingen nedskrivne kjelder. Indo-arisk migrasjon. Ramayana-legenda fortel at Rama sin bror Bharat herska frå Gandhara.
* ca. 1500–ca. 500 f.Kr: Gandhara-gravkulturen
* ca. 1200–ca. 800 f.Kr: Gandharifolk omtalte i Rigveda og Atharvaveda.
* ca. 520 –ca. 326 f.Kr: Akamenideriket. Under direkte persisk kontroll og/eller lokal kontroll under akamenide-overherredøme.
* ca. 326–ca. 305f.Kr: Okkupert av Aleksander den store og makedonske generalar.
* ca. 305–ca. 180f.Kr: Kontrollert av Mauryariket grunnlagd av Chandragupta. Konverterte til buddhismen under kong Ashoka (273–232 f.kr.)
* ca. 185–ca. 97 f.Kr: Kontrollert av Det indo-greske riket, med nokre innfall frå indo-skytiarar frå rundt 100 f.Kr.
* ca. 97 BC–ca. år 7: Saka (indo-skytisk) herredøme
* ca. 7–ca. 75: Partia invaderte og Gandhara blei del av Det indo-partiske kongedømet.
* ca. 75–ca. 230 Kusjanriket
* ca. 230–ca. 440 Kushanshas under herredømet til det persiske Sassanideriket.
* ca. 450–ca. 565: Kvite hunarar (hefthalittar)
* ca. 565–ca. 644: Nezakriket, styrt frå Kapisa og Udabhandapura
* ca. 650–ca. 870: Kabul Shahi, styrt frå Kabul
* ca. 870–1021: Hindu Shahi, styrt frå  Udabhandapura
* ca. 1032–1350: Erobra og styrt av riket til Mahmud av Ghazni.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gandhara|Gandhara]]» frå ,  den 22. september 2017.*  
 

## Bibliografi

* Beal, Samuel. 1884. *Si-Yu-Ki: Buddhist Records of the Western World, by Hiuen Tsiang.* 2 vols. Trans. by Samuel Beal. London. Reprint: Delhi. Oriental Books Reprint Corporation. 1969.
* Beal, Samuel. 1911. *The Life of Hiuen-Tsiang by the Shaman Hwui Li, with an Introduction containing an account of the Works of I-Tsing*. Trans. by Samuel Beal. London. 1911. Reprint: Munshiram Manoharlal, New Delhi. 1973.
* Bellew, H.W. *Kashmir and Kashgar*. London, 1875. Reprint: Sang-e-Meel Publications 1999 
* Caroe, Sir Olaf, * The Pathans*, Oxford University Press, Karachi, 1958.
* 
* Hill, John E. 2003. "Annotated Translation of the Chapter on the Western Regions according to the ''Hou Hanshu''". 2nd Edition: *Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes, 1st to 2nd Centuries CE*. 2015. John E. Hill. Volume I, ; Volume II, . CreateSpace, North Charleston, S.C. 
* Hussain, J. * An Illustrated History of Pakistan*, Oxford University Press, Karachi, 1983.
* Legge, James. Trans. and ed. 1886. *A Record of Buddhistic Kingdoms: being an account by the Chinese monk Fâ-hsien of his travels in India and Ceylon (A.D. 399–414) in search of the Buddhist Books of Discipline*. Reprint: Dover Publications, New York. 1965.
* Shaw, Isobel. *Pakistan Handbook*, The Guidebook Co., Hong Kong, 1989
* Watters, Thomas. 1904–5. *On Yuan Chwang's Travels in India (A.D. 629–645)*. Reprint: Mushiram Manoharlal Publishers, New Delhi. 1973.

## Bakgrunnsstoff

*Livius.org: Gandara
*The Buddhist Manuscript project
*University of Washington's Gandharan manuscript 
*Coins of Gandhara janapada
*Gandhara Civilization- National Fund for Cultural Heritage (Pakistan)

;Vidare lesing
*