open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Metauro

**Metauro** (latin *Metaurus* eller *Mataurus*) er ei elv i Italia. Ho har sitt utspring i Appenninane og har ei lengd på 109 km. Ho munnar ut i Adriahavet sør for Fano.

I antikken vart det utkjempa to slag ved breidda av Metauro. 

Det første skjedde i 207 f.Kr. då Hasdrubal Barca, medan han marsjerte for å hjelpe Hannibal, vart slakta ned av ein romersk hær leia av konsulane Marcus Livius Salinator og Gaius Claudius Nero. Slaget ved Metaurus var eit avgjerande slag i den andre punarkrigen. Den eksakte staden til slaget er usikkert, men vanlegvis vert det plassert mellom Fossombrone og Furlopasset, men det skjedde truleg nærare kysten av Adriahavet. 

Det andre slaget fann stad nær elva i 271 då den romerske keisaren Aurelian slo tilbake alemannarane som hadde invadert nordlege delar av Italia året før. 

## Kjelder
Stola

Ein **stola** er eit farga, 8-12 cm breitt band som prestar i Den norske kyrkja ber over skuldrene slik stolastolpane heng rett ned. 

Stolaen (latin *orariet*) var opphavleg ein duk til å leggje på venstre skulder og som vart bruka for å tørke sveitte med. Då keisar Konstantin gjorde biskopane til embetsmenn rundt 320, vart dei utstyrte med ein keisarleg embetsdrakt der det fine orariet høyrde med. Den opphavlege bruken vart gløymd. Men i ettertid fekk stolaen, som mange andre liturgiske klede, ei ny symbolsk tyding; stolaen skulle minne prestane om at dei skulle vere som den gode hyrdingen som gjev livet sitt for sauane. I dag ser prestane stolaen som eit teikn på at beraren innehar Ordets embete. Ved ordinasjon vert den raude stolaen lagt på skuldrene til presten som vert ordinert.

Stolaen vert brukt i dei fire liturgiske fargane kvitt, grønt, raudt og fiolett. Stolaen skal ha ein kross i nakken, dessutan kan han ha enkle symbol nede ein av eller begge stolpane. 
Lengda på prestestolaen skal vere slik at stolpane rekker godt nedpå leggen. Tekstilkunstnarar som vil lage stolaer, kan få teiknar vurdert for godkjenning av biskopen. 

Det er òg utarbeidd stola for diakonar. Diakonar ber stolaen på skrå. I Den norske kyrkja inngår diakonstolaen ikkje blant dei liturgiske kleda.

## Sjå òg
* Tallét
* Pallium
* Romersk stola

## Kjelder

* forbundsleiaren i Det norske diakonforbund
* Retningsliner om liturgiske klede
* Turid Lundby: Kirketekstilenes bruk og bakgrunn
Mera

**Mera** (*Maira* i Sveits) er ei elv i Sveits og Italia. Ho har sitt utspring nær Malojapasset i Graubünden i Sveits. Ho renn gjennom Val Bregaglia (Bergell), kryssa den italienske grensa nær Soglio og snur sørover i Chiavenna, like før ho mottar Liro frå høgre ved Prata Camportaccio. Mera munnar ut i Comosjøen nær Sorico.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder
Jellicoe Channel

**Jellicoe Channel** er eit av tre sund som bind saman Haurakigolfen med Stillehavet nordaust for Auckland på New Zealand. Det er det vestlegaste sundet, og det ligg mellom Cape Rodney på Halvøya North Auckland Peninsula og øya Hauturu/Little Barrier Island.

Dei to andre sunda er Cradock Channel og Colville Channel.
Cradock Channel

**Cradock Channel** er eit av tre sund som bind saman Haurakigolfen med Stillehavet nordaust for Auckland på New Zealand. Det er det midtre sundet, og ligg mellom øyene Great Barrier Island i aust og Hauturu/Little Barrier Island i vest.

Dei to andre sunda er Jellicoe Channel og Colville Channel.
Colville Channel

**Colville Channel** er eit av tre sund som bind saman Haurakigolfen med Stillehavet nordaust for Auckland på New Zealand. Det er det austlegaste sundet, og ligg mellom sørenden til øya Great Barrier Island og Cape Colville på nordspissen til Coromandelhalvøya. Den vesle øya Channel Island ligg midt i sundet.

Dei to andre sunda er Cradock Channel og Jellicoe Channel.
C-type-asteroide

**C-type-asteroidar** er karbonhaldige asteroidar. Dei er den mest vanlege asteroidetypen og utgjer 75 % av alle kjente asteroidar. I det ytre av hovudbeltet utanfor 2,7 AE utgjer dei ein enda større del.  Mengda av C-type-asteroidar kan vera større sidan C-typen er mykje mørkare enn dei fleste andre asteroidar bortsett frå D-typen samt andre typar som berre er vanlege i det aller yttarste av hovudbeltet.

## Karakteristikkar
Denne typen asteroidar har like spektrum til karbonkondrittmeteorittar (type CI og CM) som har ein samansetning lik den som Sola har og det den primitive soltåka hadde, bortsett  i frå at dei ikkje inneheld hydrogen, helium og andre flyktige stoff. Hydrerte (vassinnehaldande) mineral er identifiserte.

C-type-asteroidar er ekstremt mørke med albedoar typisk mellom 0,03 og 0,10. Mens eit større nummer av S-typar kan normalt sjåast med kikkert ved opposisjon, vil sjølv dei største C-typane krevja eit lite teleskop for å kunne sjåast. Den potensielt lysaste C-type-asteroiden er 324 Bamberga, men asteroiden har ein svært høg eksentrisitet slik at den sjeldan når høgaste magnitude.

Spektruma til C-typen inneheld moderat-sterk ultrafiolettabsorpsjon ved bølgjelengder under omtrent 0,4 μm til 0,5 μm, mens ved lengre bølgjelengder er dei stort sett trekklause og lett raudleg. Det såkalla vassabsorpsjonstrekket rundt 3 μm, som indikerer vassinnhald i minerala, er identifisert.

Den største C-type-asteroiden er 10 Hygiea, men SMASS-klassifiseringa plasserer den største asteroiden og asteroidebeltets einaste dvergplanet Ceres i C-kategorien av di den klassifikasjonen ikkje har ein G-type.

## C-gruppe-asteroidar

Sjå òg asteroidespektralklassar.

### Tholen-C-gruppe

I Tholen-klassifiseringa er C-typen plassert i lag med tre mindre talrike typar i ein breiare C-gruppe av karbonhaldige asteroidar:

*B-type
*C-type
*F-type
*G-type

### SMASS-C-gruppe
I SMASS-klassifiseringa inneheld den breiare C-gruppa dei følgjande typane:

*B-type
*kjerne-C-type – dei mest typiske C-type-asteroidane
*Cg- og Cgh-type – to typar som korresponderer med Tholen-G-type
*Ch-type – ein type med eit absorpsjonstrekk rundt 0.7 μm
*Cb-type – ein overgangstype mellom SMASS-C- og B-type
Rising

**Rising** vil seia å slå nokon fleire gonger på baken med eit knippe kvistar — eit ris — eller kan visa til å gje juling med berre handflata. «Ris på rumpa» var tidlegare ein vanleg straffemåte for ulydige ungar og noko brukt mot vaksne lovbrytarar. Som anna fysisk avstraffing er det no forbode over store delar av Europa.

Rising påfører sviande smerte, men sjeldan varige mein slik til dømes pisking eller kjepp-pryling kan gjera. I tillegg kan det gje den som blir rist skamkjensle gjennom at bakenden og i nokre tilfelle genitalia blir blotta. 

Å slå eller daska nokon med ris er også blitt brukt i samband med fastelavn og badstuebruk. Det er her snakk om ei godsinna form for rising der ein slår lett over heile kroppen.

## Historie

Rising var lenge ein utbreidd straffemåte i heimar, skular og innan rettssystemet i Europa og europeisk-påverka område. Ris kan lagast på enkelt vis av lett tilgjengelege kvistar. I nokre høve kunne ein del av risestraffa vera å plukka kvistane til riset sjølv — å laga *[[ordlag|ris til eigen bak]]*. På 1800-talet blei pryling med kjepp noko meir utbreidd, og på 1900-talet blei rising hovudsakleg brukt som straff for uskikkelege unge, medan det tidlegare også hadde vore brukt mot vaksne.

Rising blei avskaffa som ein juridisk straffemåte i 1948 i Storbritannia, men kunne brukast for alvorlege brot på fengseldsdisiplin fram til 1962. Ein heldt også på straffemåten i dei britiske kroneigedommane Jersey, Guernsey og Isle of Man til ut i 1960-åra — på den sistnemnde kunne ein risa ungdomsforbrytarar fram til 1976.

I Trinidad og Tobago er rising i tillegg til pisking frankeus ein mogleg straffemåte for menn. Lågalderen for ei slik straff blei heva frå 16 til 18 år i 2000, då fysisk avstraffing også blei forbode i skular.

## Rising i kulturen
Rising er ein mykje brukt bileteklisje for å framstilla uskikkelege ungar. Ein finn han til dømes ofte i teikneserien *[[Knoll og Tott]]*, der nesten kvar episode ender med at Knoll og Tott eller ein annan person i serien får ris.
Leigesoldatkrigen

**Leigesoldatkrigen** (om lag 240–238 f.Kr.), òg kalla **den libyske krigen**, var eit opprør hos leigesoldathærane til Kartago, som hadde støtta Kartago under den første punarkrigen. Etter at Kartago tapte krigen mot romarane måtte dei betale høge summar som straff til romarane og hadde ikkje råd til å betale leigesoldatane sine. Soldatane gjorde opprør og fekk hjelp frå Libya. 

Sidan store delar av hæren til Kartago bestod av leigesoldatar måtte dei no lage ein ny hær for å slå ned opprøret til den gamle hæren. Etter ein lang og vanskeleg krig klarte kartagarane og slå ned opprøret.
Motmæle

***Motmæle*** er medlemsbladet til Norsk Målungdom, ein ungdomsorganisasjon som arbeider for rettane til nynorskbrukarar over heile landet. I avisa finn ein målpolitiske og organisatoriske nyhende som er aktuelle for organisasjonen, og artiklar og reportasjar knytte til lingvistikk, språkpolitikk og ideologi. Motmæle er ei vidareføring av *Eg*. Det vert gitt ut fire nummer i året. Kven som sit i bladstyret vert vedteke kvart år av landsstyret.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Motmæle si heimeside
Mincio

**Mincio** (latin: *Mincius*) er ei elv i Lombardia i Italia. Ho vert kalla Sarca fram til ho når Gardasjøen og frå her renn ho 65 km forbi Mantova og ut i Po.

Tidlegare rann elva direkte ut i Adriahavet nær Adria fram til den store flaumen i 589 då elva endra retning og i staden rann ut i Po. 

## Kjelder

* Rubis Zemella: *La mia Polesella perduta*, printed by his own (1992) and reprinted by A.V.I.S. di Polesella (1998).
Bergen Mekaniske Verksted AS

**A/S Bergen Mekaniske Verksted** (BMV) var eit selskap som blei stifta i 1855 og låg i Solheimsviken (Årstad). Berre få år etter etableringa var det ei av Bergens største industribedrifter, med 429 tilsette. Seinare fekk BMV også ei avdeling i Laksevåg. For å auke kapasiteten fekk Laksevågavdelinga ein flytedokk i 1933.

BMV Solheimsviken vart i 1985 kjøpt av dei tilsette, før drifta endeleg vart lagt ned i 1991. BMV Laksevåg vart kjøpt av Mjellem & Karlsen i 1991. Mjellem & Karlsen gjekk sjølv konkurs i 2002, men restane vart teke over av eit føretak nydøpt som Bergen Mekaniske Verksted AS. Føretaket endra igjen namn til Bergen Group BMV i løpet av 2007-2008, og er eit dotterføretak av Bergen Group ASA.

## Bakgrunnsstoff
* Historier fra en bydel – Årstad, Bergens Mekaniske Verksted
E-type-asteroide

**E-type-asteroidar** er asteroidar som har enstatitt-akondritt-overflatar. Dei utgjer 60 % av asteroidane innover i asteroidebeltet kjende som hungaria-asteroidar, men blir snart sjeldne lengre ut. Det finst også nokon E-typar langt unna den indre delen av beltet, som 64 Angelina. Desse er sannsynlegvis restar etter ein kraftig redusert mantel frå ein tidlegare, differensiert asteroide.

E-typane har ein høg albedo, 0,3 eller høgare, noko som skil 
dei i frå dei meir vanlege M-type-asteroidane. Spektraa er trekklaust flatt til raudt.
E-typane er små; berre tre asteroidar har diameter større enn 50 kilometer, og ingen andre har diameter over 25 km. Dette er sannsynlegvis fordi dei heller stammar frå dei ytre delane av opphavslekamen enn kjernen.

Det er antatt at aubritt-meteorittar stammar frå E-type-asteroidar.
E-typen kan vera relatert til Xe-typen i SMASS-klassifiseringa.

## Sjå òg

* Asteroidespektralklassar

## Bakgrunnsstoff

Litt om klassifisering og meteorittar hjå Washington State University
Treeiningssundag

**Treeiningssundag** markerer i kristen liturgi at Faderen, Sonen og Heilaganden er eitt i treeininga. Etter eit «festhalvår» med markering av inkarnasjonen av Gud i jula, Jesu oppstode i påska og Heilagandens komme i pinsa, følgjer eit «arbeidshalvår» med andeleg vekst som tema i kyrkja. Det vert symbolisert ved at den liturgiske fargen for treeiningstida er grøn.

Treeiningssundagen har opphav i gamal feiring av pinsa, som voks som høgtid i oldkyrkja, og etter kvart fekk sin eigen *oktav*, ein åtte dagars pinsefeiring som vart avslutta med treeiningssundagen.

Sundagane som følgjer frå treening og ut november månad var tidlegare nummerert som fyrste til 26. sundag etter treeining (tidlegare *etter trefoldighet*, *etter trefoldighed* eller *etter trinitas*). No får sundagane i andre halvdelen av kyrkjeåret, *treeiningstida*, nummeret rekna etter pinsa.
V-type-asteroide

**V-type-asteroidar** eller **vestoidar** er asteroidar med like spektrum til 4 Vesta, den langt største asteroiden i klassen og som er opphavet til namnet.

Ein stor del av asteroidane har baneelement like til dei av Vesta, enten nære nok til å vera ein del av Vesta-familien, eller med like eksentrisitetar og inklinasjonar men med ein store halvakse mellom ca. 2,18 AE og Kirkwoodgapet ved 2,50 AE. Dette hintar til at dei fleste eller alle av dei har sitt opphav som bitar av Vesta si overflate, kanskje blåste av som følgje av eit einaste kjempekraftig nedslag ei viss tid i historia. Det enorme nedslagskrateret på Vestas sørlege halvkule er hovudkandidat for nedslagsplass.

V-typane er moderat-lyse og like på den meir vanlege S-typen, som består av stein-jernasteroidar og ordinære kondrittar. Den relativt sjeldne V-typen inneheld meir pyroksen enn S-typen.

Spekteret til V-typen har eit kraftig absorpsjonstrekk opp mot 0,75 μm , eit rundt 1 μm og er veldig raud ned mot 0,7 μm. I dei synlege bølgjelengdene er spektruma til V-typane, inkludert Vesta sjølv, like spektruma til basalte akondritt HED-meteorittar.

Ein J-type har blitt føreslått for asteroidar med eit særs kraftig 1 μm absorpsjonstrekk likt det av diogenittmeteorittar. Desse kjem sannsynlegvis frå djupare delar av Vestas jordskorpe.

## Fordeling

Dei aller fleste av V-type-asteroidane er medlemmar av Vesta-familien i lag med Vesta sjølv. Det er nokre marskryssarar som 9969 Braille, og nokre nærjordsobjekt som 3908 Nyx.

Det er også ei spreidd gruppe av objekt i nærleiken av Vesta-familien, men som ikkje er ein del av den. Desse inkluderer:

*809 Lundia - har bane innanfor Flora-familie-regionen
*956 Elisa
*1459 Magnya - går i bane i det ytre av hovudbeltet 
*2113 Ehrdni
*2442 Corbett
*2566 Kirghizia
*2579 Spartacus - inneheld ein større del olivin, som kan bety at den kjem i frå ein djupare del av Vesta enn andre V-typar 
*2640 Hallstrom
*2653 Principia
*2704 Julian Loewe
*2763 Jeans
*2795 Lepage
*2851 Harbin
*2912 Lapalma
*3849 Incidentia
*3850 Peltier - går i bane innanfor Flora-familie-regionen
*3869 Norton
*4188 Kitezh
*4278 Harvey - går i bane innanfor Flora-familie-regionen 
*4434 Nikulin
*4796 Lewis
*4977 Rauthgundis
*5379 Abehiroshi
Montone

**Montone** er ei elv i Romagna i Italia. Ho er den første av elvane med utspring i Appenninane frå nord som ikkje er ei av sideelvane til Po, men i staden munnar ut i sjøen. 

Elva renn gjennom San Benedetto in Alpe, Portico di Romagna, Bocconi, Rocca San Casciano, Dovadola, Castrocaro, Terra del Sole, Forlì og etter å ha mottatt vatn frå Rabbi renn ho mot Ravenna med namnet *Fiumi Uniti* («Samla elvar»).

Slaget ved Ravenna vart utkjempa nær staden der elva renn saman med Ronco i 1512. Ei anna sideelv er Acquacheta som er kjend sidan Dante Alighieri nemnde ho i Den guddommelege komedie.

## Kjelder
Numicus

**Numicus** var ei elv i det antikke Latium som rann ut i sjøen mellom byane Lavinium og Ardea i Italia. I følgje mytologien til Livus vart Aeneas gravlagd ved breidda av elva.

Elva er òg skildra i antikke tekstar som ein elvegud kalla Numicius (gresk *Nomikios*). I følgje Ovid, reinser Numicus Aeanas for alle sine dødelege delar slik at han kan verte ein gud etter Venus si befaling. Guden vart kalla Indiges.

## Fotnotar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Numicus|Numicus]]» frå ,  den 23. november 2007.*
Nure

**Nure** er ei elv i provinsen Piacenza i Emilia-Romagna i Italia. Elva har utspring på nordsida av Monte Nero og etter om lag 75 km munnar ho ut i Po 10 km aust for Piacenza, i nærleiken av Roncarolo, ein del av kommunen Caorso, på grensa til kommunen Caselle Landi i Lombardia.

Den øvre delen av dalen er noko påverka av havluft og det vert derfor sjeldan tåke og kraftig vind her. I denne dalen ligg det 79 forskjellige festningsverk. 

Dei største landsbyane langs elva er Ferriere, Bosconure, Cantoniera, Farini d'Olmo, Bettola, Ponte dell'Olio, Vigolzone, Grazzano Visconti og Podenzano.

## Kjelder
Ofanto

**Ofanto**, i antikken kalla *Aufidus*, er ei 170 km lang elv sør i Italia som renn gjennom regionane Campania, Basilicata og Apulia og ut i Adriahavet nær Barletta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ofanto|Ofanto]]» frå ,  den 23. november 2007.*
Nera i Italia

**Nera** er ei 116 km lang elv i Italia. Det meste av elva renn gjennom Umbria. Ho er ei av sideelvane til Tiber og har sitt utspring i Sibillinifjella, aust for Foligno. Ho renn sørover gjennom Terni og Narni og munnar ut i Tiber nær Orte.

## Kjelder
Seksfotingar

**Seksfotingar** (*Hexapoda*) er ei under-rekkje leddyr som vert kjenneteikna av å ha seks unirame bein. Gruppa vert tradisjonelt delt inn i to klassar etter korleis munndelane sit; insekta *Insecta* har munndelane på utsida av munnen, medan klassen *[[Entognatha]]* har dei på innsida. Insekta er den største grupperinga seksfotingar, med godt over ein million registrerte artar.

## Bakgrunnsstoff
Oglio

**Oglio** er ei elv i Lombardia i Italia og ei av sideelvane til Po frå venstre med ei lengd på 280 km. 

Oglio oppstår der dei to fjellelvane Narcanello frå Presenabreen og Frigidolfo frå Ercavallosjøen i Stelvio nasjonalpark renn saman. Desse to elvane har sine kjelder ved Corno dei Tre Signori i ei høgd 2&nbsp;600 meter over havet. Elva renn saman nær Pezzo di Ponte di Legno.

Ogilo renn sørvestover gjennom Valcamonica og så Iseosjøen. Ho munnar ut i Po etter å ha passert fleire morener ved Torredoglio, ikkje langt frå Cesole og Scorzarolo i provinsen Mantua. Ho har eit nedslagsfelt på 6&nbsp;649 km². Ho er ein del av det større Po-Adige-flodområde.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oglio|Oglio]]» frå ,  den 23. november 2007.*
Olona

**Olona** er ei 131&nbsp;km lang elv i Lombardia i Italia som renn gjennom provinsane Varese, Milano og Pavia.

Olona har utspring frå seks kjelder. Tre kjelder renn ned Rasadalen og dei tre andre i Valganna dalen. Olona renn gjennom Olonadalen til Legnano. Vidare renn ho gjennom Milano og sørover før ho munnar ut i Po i San Zenone al Po.

Olona har 39 sideelvar og dei viktigaste av desse er Vellone, Bevera Varesino, Lanza (eller Gaggiolo), Rile-Tenore, Bozzente, Lura, Merlata og Mussa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Olona|Olona]]» frå ,  den 23. november 2007.*
Ombrone

**Ombrone** er ei elv i Toscana i Italia med ei lengd på 161 km. Ho renn frå Colline del Chianti og gjennom byen Grosseto før ho renn ut i Tyrrenhavet. 

## Kjelder
Orba

**Orba** er ei elv nord i Italia med ei lengd på om lag 70 km. Ho renn nordover gjennom Piemonte frå utspringet i Appenninane til ho munnar ut i Bormida, ei av sideelvane til Po frå høgre. Orba renn gjennom Tiglieto og Molare og kjem så til Monferratoåsane. 

Ovada er den største byen i Orbadalen, medan andre landsbyar i omegnen er Rocca Grimalda, Tagliolo, Cremolino, Silvano d'Orba, Carpeneto, Castelletto d'Orba og Predosa 

Det vert produsert vin i dalsidene som Dolcetto di Ovada, Barbera del Monferrato, Cortese di Gavi som vert seld på det internasjonale markedet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Orba|Orba]]» frå ,  den 23. november 2007.*
Orco

**Orco** (piemontesisk *Eva d'òr*) er ei elv i Piemonte i Italia. Elva har utspring ved brean i Gran Paradiso og etter om lag 100 km munnar ho ut i Po nær Chivasso. Nedslagsfeltet hennar inneheld eit av dei viktigaste vasskraftsystema i Piemonte og består av fem reservoar: Agnel, Serrù, Ceresole, Piantonetto og Valsoera.

Orco er kjend for å innehalde gull, som det vart vaska etter alt i antikken. Sjølv i dag er det ein viss aktivitet på amatør nivå i leiting etter gull. 

## Kjelder
Panaro

**Panaro** er ei elv i Emilia-Romagna i Italia og ei av side siste sidelvane til Po frå høgre, om ein ser bort i frå kanalen Cavo Napoleonico. Elva renn nordaustover gjennom heile Emilia-Romagna frå kjelda nær vasskiljet i Appenninane og grensa til Toscana til munningen i Po ved grensa til Veneto.

Panaro er 148 km lang med eit nedslagsfelt på 2&nbsp;292 km².

Hovudkjelda til elva er Rio delle Tagliole ved Foce a Giovo i Monte Rondinaio, om lag 12 km sørvest for den høgaste toppen i Toscana og Emilia-Romagna, Monte Cimone (2&nbsp;165 m). Ved Pievepelago (i provinsen Modena) endra ho namn til Scoltenna. Nær Modena møter ho Naviglio de Modena og vert framkommeleg fram til munningen i Po, like vest for Ferrara. Ho renn gjennom Vignola, Finale Emilia og Bondeno.

Ved Olina går det ei bru over elva som vart bygd i 1522. Ho ligg i kommunen Pavullo nel Frignano.

## Kjelder
Passirio

**Passirio** (tysk *Passer*) er ei 42,6 km lang elv nord i Italia og ei av sideelvane til Adige frå venstre. Heile elva ligg innanfor provinsen Bolzano. Ho har sitt utspring i Alpane ved ein fjellovergang mellom Italia og Austerrike kalla Timmelsjoch, og renn gjennom Passeierdalen der den viktigaste landsbyen er St. Leonhard in Passeier. Elva munnar ut i Adige ved Merano der ho er ein populær stad for kanopadling. 

## Bakgrunnsstoff
* Passirio på heimesida til provinsen Bolzano

## Kjelder
Mobbeåtferd

**Mobbeåtferd** er eit åtferdsfenomen ein hovudsakleg finn mellom små fuglar. Åtferdsmønsteret går ut på at ein flokk små dyr samarbeider om å trakassera og gjerne jaga vekk predatorar i nærleiken. Fenomenet førekjem helst hjå artar som har ungar som ofte vert jakta på, og har oppstått fleire gongar i evolusjonen.

I tillegg til å jaga vekk predatorar, har mobbeåtferd òg fleire effektar. For det første skapar det oppstuss rundt predatoren, noko som gjer det umogleg å gjere snikåtak. Det lærar òg ungdyr opp til å kjenna att forskjellige predatorar.

Mobbeåtferd kan vera interspesifikk, det vil seie omfatta fleire artar. Ein observerer ofte ulike artar slå seg saman for å mobba ein felles predator. Til dømes kan eit heilt knippe forskjellige småfugl-artar slå seg saman for å mobba ei kråke, for seinare å slå seg saman med kråka for å mobba ein hauk eller eit rovpattedyr.

Gauken utnyttar mobbeåtferd for å finna småfugl-reir han kan legga egga sine i. Han er farga som ein rovfugl, og kan flyga gjennom eit område som ein hauk for å erta på seg potensielle eggvertar - når dei kjem fram for å mobba gauken, viser dei samtidig kor reira deira ligg.

## Bakgrunnsstoff
22 Kalliope

22 Kalliope er ein stor hovudbeltetasteroide av M-typen og vart oppdaga av J.R. Hind den 16. november 1852. Den er namngjeven etter Kalliope, eposdiktingas greske muse.

## Karakteristikkar
Kalliope er noko avlang, omtrent 180 km i diameter, og lett asymetrisk. Dette har forskarane funne ut i frå bilete tekne av VLT ved ESO.

Medan spekteret høyrer til ein M-type, ser ikkje Kalliope ut til å vera metallisk lik andre M-typar som til dømes 21 Lutetia.
Pungulv

**Pungulven** (*Thylacinus cynocephalus*) var eit stort, kjøt-etande pungdyr som levde på Tasmania fram til han vart utrydda på 1930-talet. Arten vert òg omtala som **tasmansk tiger** etter stripene han hadde på bakkroppen. Før dei første menneska kom til kontinentet fanst han òg i Australia og på Ny-Guinea.

## Bakgrunnsstoff
* Film av den siste levande pungulven
*
Bereraketten Zenit

**Zenit** er namnet på ein serie bererakettar produsert av Yuzhnoye Design Bureau i Ukraina. Zenit vart utvikla på 1980-talet for to føremål: som hjelpemotor med flytande drivstoff for bereraketten Energija som skulle frakte det seinare skrota romferjeprogrammet ut i verdsrommet, eller som ein sjølvstendig fleirtrinnsrakett. 

## Bakgrunnsstoff

* Om Zenit-familien på nettstaden boris-lux.de
* Om Zenit på nettstaden Encyclopedia Astronautica
* Om Zenit på nettstaden til den ukrainske romdirektoratet 
* Om Zenit på nettstaden til Buran-Energia
* Om Zenit på Orbital Report News Agency (engelsk)
Fiskar

**Fiskar** er ein person som driv med fiske som (yrkesfiskar) eller hobby (sportsfiskar). Ein nyttar vanlegvis tittelen om yrkesfiskarar i fiskerinæringa, som har fiske som primær inntektskjelde.

## Noreg

Ved utgangen av 2015 var det cirka  yrkesfiskarar i Noreg (kring  med fiske som hovudyrke) og cirka  fartøy i Norge. Næringa tok inn kring  kroner i eksportinntekter årleg (2014).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Fisker|Fisker]]» frå ,  den 27. april 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 



## Bakgrunnsstoff
* Skildring av fiskaryrket ved utdanning.no
Piave

**Piave** (frå latin *Plavis* ) er ei elv nord i Italia. Ho har utspring i Alpane og renn sørover i 220 km og ut i Adriahavet nær Venezia. 

I 1809 var ho åstad for eit slag under napoleonskrigane der fransk-italienske styrkar kjempa mot styrkar frå Austerrike. 

I 1918, under den første verdskrigen, var ho åstad for slaget ved Piave, det siste store austerriksk-ungarske åtaket på den italienske fronten, som dei tapte etter å ha mista nesten 200&nbsp;000 mann. Slaget ved Piave var det avgjerande slaget i den første verdskrigen ved den italienske fronten. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Piave|Piave]]» frå ,  den 23. november 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
Pioverna

**Pioverna** er ei elv i Lombardia i Italia. Elva har utspring i Grigna-massivet og renn nordover og så vestover gjennom Valsassina, og dannar eit gjel ved Bellano før ho munnar ut i Comosjøen. Heile elva renn innanfor provinsen Lecco

I elva finn ein aure, regnbogeaure og kvitfinna steinulke, og ho er ein favoritt hos sportsfiskarar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pioverna|Pioverna]]» frå ,  den 24. november 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Po

**Po** (latin *Padus*, i antikken *Eridanus*) er den lengste elva i Italia med ei lengd på 652 km. Elva renn frå vest til aust på tvers av heile Nord-Italia, frå Viso (i Dei cottiske Alpane) til Adriahavet nær Venezia. Ho har eit nedslagsfelt på 71&nbsp;000&nbsp;km², som inkluderer sideelvar frå både Frankrike og Sveits.

Elva renn gjennom mange viktige italienske byar, inkludert Torino og (indirekte) Milano i Lombardia. Ho er forbunde til Milano via eit nettverk av kanalar kalla *[[navigli]]*, som Leonardo da Vinci hjelpte til å utforme. Nær enden av elva dannar ho eit breitt elvedelta med hundrevis av små kanalar og fem store kalla *Po di Maestra*, *Po della Pila*, *Po delle Tolle*, *Po di Gnocca* og *Po di Goro* i den sørlege delen av Comacchio, eit område kjend for ål. Posletta svarer til Gallia Cisalpina, som vart delt inn i Gallia Cispadane Gaul (Sør for Po) og Gallia Transpadane (Nord for Po).

Den vidstrakte dalen rundt Po vert kalla Posletta (it: *Pianura Padana*) og er så effektivt forbunde til elva at heile dalen vart det viktigaste industriområdet i landet. Elva vert styrt av eit spesielt styringsorgan kalla *Magistrato delle Acque*.

Hovudnæringa til bønder rundt elva er korn. 

I 2005 fann ein «enorme» mengder benzoylecgonine, som vert utsondra i urinen til kokainbrukarar. Basert på desse tala vart det estimert at dette utgjorde 4 kg dagleg eller om lag 27 dosar per dag per tusen innbyggjarar i området ved elva. Dette talet var nesten tre gonger høgare enn tidlegare estimat.

## Inntørking
4. mai 2007 tørka elva opp fleire stader. Italia erklærte unntakstilstand i nordlege og sentrale regionar. Opptørkinga kom av at Alpane fekk mykje mindre snø enn normalt om vinteren og Italia hadde hatt sin varmaste vinter på 200 år. Dette er kanskje forbunde med global oppvarming. Det vart diskutert om ein skulle fylle opp elva med å leie vatn frå store innsjøar og reservoar i Alpane. 

## Sideelvar
Av sideelvar finn ein (H er frå høgre og V er frå venstre) frå utspring til munning: 
* Pellice (V)
* Varaita (H) 
* Maira (H)
* Dora Riparia (V)
* Stura di Lanzo (V)
* Orco (V)
* Dora Baltea (V)
* Sesia (V)
* Tanaro (H)
* Scrivia (H)
* Agogna (V)
* Ticino (V)
* Olona (V)
* Lambro (V)
* Trebbia (H)
* Nure (H)
* Adda (V)
* Arda (H)
* Taro (H)
* Parma (H)
* Enza (H)
* Oglio (V)
* Mincio (V)
* Secchia (H)
* Panaro (H)
* Versa

## Fotnotar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Po River|Po River]]» frå ,  den 24. november 2007.*
Eridanus

**Eridanus** kan vise til

## Elvar
*Eridanos i gresk mytologi (eller Eridanus), ei elv i gresk mytologi ein stad i Mellom-Europa, som var eit område dei gamle grekarane berre så vidt kjende til. 
*Po, namnet på elva i romartida. 
*Eridanos i Aten, ei tidlegare elv nær Aten. 
*Eridanos i Skandinavia, ei stor elv som rann mellom 40 millionar og 700 000 år sidan frå Lappland til Nordsjøen der Austersjøen no er. 

## Astronomi
*Det latinske namnet på stjernebiletet Floda
*Eridanushopen ein galaksehop i stjernebilete Floda
*Delta Eridani, ei stjerne
*Eta Eridani, ei stjerne
*Gamma Eridani, ei stjerne
*Eridanus supertomrom
Rapido

**Rapido** er ei 40 km lang elv i Lazio i Italia. Elva renn gjennom Ciociaria i provinsen Frosinone. 

Rapido har utspring på grensa mellom Lazio og Molise i fjellsida i Mainardefjella. Elva renn gjennom området Sant'Elia Fiumerapido her ho vidare vert kalla *Gari* og nær Cassino renn ho i lag med Liri og dannar Garigliano.

Fleire karstkjelder renn ut i elva og ho har derfor relativt stor og jamn vassføring. I gjennomsnitt er vassføringa 25 m³/s og aldri under 10 m³/s.

Elva var åstad for eit blodig slag i januar 1944 då dei allierte prøvde å opprette eit bruhovud for å innleie åtak på Gustavlinja nær Monte Cassino.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rapido River|Rapido River]]» frå , den 24. november 2007.*
Re di Anfo

**Re di Anfo** er ei elv i provinsen Brescia i Lombardia i Italia. Ho har utspring ved Cima Meghè og renn ut i Idrosjøen ved Anfo på vestsida av innsjøen. Heile elva renn innanfor kommunen Anfo.

Eit kort stykke av elva egnar seg godt for kanopadling.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Re di Anfo|Re di Anfo]]» frå ,  den 24. november 2007.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;

* Canyoning sul Re di Anfo
23 Thalia

23 Talia er ein stor hovudbelteasteroide.
Den vart oppdaga av John Russell Hind 15. desember 1852 og namngjeven etter Thalia, Musen for komedie og hyrdepoesi i gresk mytologi.
Du chant à la une !

***Du chant à la une !*** er debutalbumet til Serge Gainsbourg frå 1958. 

Albumet består hovudsakleg av jazzsongar og enkelte chansons som «La recette de l'amour fou». 

Orkesteret til Alain Goraguer medverkar på alle songane. Goraguer produserte òg albumet og arrangerte songane. Albumet fekk gode kritikk av Boris Vian då det kom ut, men selde dårleg. 

## Innhald
24 Themis

**24 Themis** er ein av dei største houvudbelteasteroidane. Den er også det største medlemet av Themisfamilien.

Themis vart oppdaga av Annibale de Gasparis den 5. april 1853. Massen til Themis er svært usikker.

Asteroiden er namngjeven etter titanen Themis frå gresk mytologi som stod for orden, lov og skikkar.
Serge Gainsbourg N°2

***N°2*** er som tittelen seier det andre albumet til Serge Gainsbourg frå 1959. 

Som på debutalbumet er det orkesteret til Alain Goraguer som støttar Gainsbourg musikalsk, medan Goraguer sjølv produserte og arrangerte songane. 

Musikkstilen til Gainsbourg er framleis jazz, med enkelte andre stilartar som fransk kabaretmusikk og til og med meir latinske stilartar som mambo i «Mambo Miam Miam» og bossa nova i «Indifférente». «Jeunes femmes et vieux messieurs» kan minne om temaet til ein western-fjernsynsserie gjort som ein kabaretsong. 

Plateomslaget viser Gainsbourg som sit ved eit bord med ein sigarett i handa. På bordet ligg ein bukett med roser og ein revolver. 

## Innhald
Alle songar er skriven av Serge Gainsbourg, bortsett frå der anna er nemnd. 

# «Le claqueur de doigts» (3:06)
# «La nuit d'octobre» (3:06) (musikk av Alfred de Musset, tekst av Gainsbourg)
# «Adieu, créature !» (2:10)
# «L'anthracite» (2:32)
# «Mambo miam-miam» (2:33)
# «Indifférente» (2:14) (Gainsbourg, Alain Goraguer)
# «Jeunes femmes et vieux messieurs» (2:03)
# «L'amour à la papa» (2:48)

### Bonusspor
I 2003 kom det ei utgåve av plata med fem bonusspor som alle vart gjeve ut på EPane *Romantique '60* eller *L'Eau À la Bouche*, begge frå 1960. 

:9. «Cha Cha Cha du Loup» (frå *Romantique '60*) (1:57) (Gainsbourg, Goraguer) 
:10. «Sois Belle et Tais-Toi» (frå *Romantique '60*) (2:00)
:11. «Judith» (frå *L'Eau À la Bouche* og *Romantique '60*) (2:34) (Gainsbourg, Goraguer)
:12. «Laissez-Moi Tranquille» (frå *Romantique '60*) (1:54)
:13. «L' Eau À la Bouche» (frå *L'Eau À la Bouche*) (2:28) (Gainsbourg, Goraguer)
L'étonnant Serge Gainsbourg

***L'étonnant Serge Gainsbourg*** er det tredje albumet til Serge Gainsbourg og kom ut i 1961. Musikalsk er albumet ei blanding av jazz, chanson og pop. 

På fleire av songane skreiv Gainsbourg ny tekst til gamle franske songar skriven av mellom anna Victor Hugo («Chanson de Maglia») og Gérard de Nerval («Le Rock de Nerval»). 

Albumet er spelt inn i lag med Alain Goraguer og orkesteret hans, som òg arrangerte songane. 

## Innhald
Alle songar er skriven av Serge Gainsbourg, bortsett frå der anna er nemnd. 

# «La Chanson de Prévert» - 2:58
# «En Relisant ta Lettre» - 2:00
# «Le Rock de Nerval» - 1:49 (tekst av Gainsbourg, musikk av Gérard de Nerval)
# «Les Oubliettes» - 2:26
# «Chanson de Maglia» - 2:03 (tekst av Gainsbourg, musikk av Victor Hugo) 
# «Viva Villa» - 3:20
# «Les Amours Perdues» - 2:56
# «Les Femmes C'est du Chinois» - 2:30 (tekst av Gainsbourg, musikk av Gainsbourg og Alain Goraguer)
# «Personne» - 2:43
# «Le Sonnet d'Arvers» - 1:51 (tekst av Gainsbourg, musikk av Félix Arvers)
Domssøndag

**Domssøndag/Kristi kongedag** – i Noreg tidlegare omtalt som *siste sundag i [[kyrkjeåret]]* – fell mellom 20. og 26. november og er den siste søndagen før adventa.

Etter liturgirevisjonen i 2012 fekk dagen i Den norske kyrkja namnet domssøndag/Kristi kongedag  fordi preiketekstane minner om at Kristus skal komme att for å halde dom over levande og døde, og domaren seier at «Det de ikkje gjorde mot ein av desse minste, har de heller ikkje gjort mot meg».

## Krist kongefest
I Den katolske kyrkja har det vore vanleg å feire den siste sundagen i kyrkjeåret som *Kristi kongefest*. Kristi kongefest er den yngste av idéfestane til Kristi ære i kalenderen. Festen vart innført av pave Pius XI i 1925 som eit motstykke til sekularismen i tida og som ein protest mot allmakta til statane. 

Kyrkjer som feirar Kristi kongefest, kan velje å nytte kvit liturgisk farge, sjølv om den vanlege liturgiske fargen denne sundagen er grøn.

## Kjelder

* «Siste søndag i kirkeåret: Kristi Kongefest» ved katolsk.no
25 Phocaea

**25 Phocaea** er ein hovudbelteasteroide. Han vart oppdaga av J. Chacornac den 6. april 1853. Han vart namngjeven etter Fokaia, det antikke greske namnet for Foça i Tyrkia.
St. Olavsloppet

**St. Olavsloppet** er ein tradisjonsrik stafett som går mellom Trondheim og Östersund, høvesvis i Trøndelag og Jämtland. Östersund og Trondheim skiftar kvart år på å vere start- og målstad. Løpet har blitt arrangert sidan 1987. 

Mellom dei deltakande laga finn ein både profesjonelle lag, lokale idrettslag og andre. Løpet går gjennom Sør-Trøndelag, Nord-Trøndelag og Jämtlands län.

Stafetten vert arrangert i juli månad kvart år, og er oppkalla etter Olav den Heilage, eller *St. Olav*. Løpet følgjer *Olavsleden*.

## Bakgrunnsstoff
*
Ornitologi

**Ornitologi** (frå gresk *ορνις*, «fugl») er vitskapen som studerer fuglar. Læra er ein del av zoologien, og tek for seg dei fleste aspektane med fuglane sitt liv, slektskap og oppbygnad. Fuglar er takknemlege studieobjekt, i og med at dei på mange måtar liknar menneske meir enn dei fleste pattedyr; brorparten av fugleartane me kjenner er dagaktive og orienterar seg primært etter syn- og høyrselsssansen.

Det finst om lag 9700 beskrivne fugleartar i verda, rundt 450 av desse er registrert i Noreg.

## Bakgrunnsstoff
Norsk Ornitologisk Forening
Serge Gainsbourg N° 4

***N° 4*** er det fjerde albumet til Serge Gainsbourg og kom ut i 1962. Albumet er særs jazzprega og inneheld ingen kabaret-, chanson- eller popaktige songar som på dei tre første albuma. Nokre av songane har meir latinprega jazz, som bossanova på «Baudelaire» og «Les Cigarillos» og samba på «Ce grand méchant vous». Det rytmiske avsluttingssporet «Ce grand méchant vous» viste fram mot *[[Gainsbourg Percussions]]* i 1964, som inneheldt langt meir av dette slaget.

Songane er framført av Alain Goraguer og orkesteret hans, medan Goraguer i tillegg arrangerte songane. 
 
## Innhald
Alle songar er skriven av Serge Gainsbourg, bortsett frå der anna er nemnd. 
# «Les Goémons» - 2:39 
# «Black Trombone» - 2:37
# «Baudelaire (Le serpent qui danse)» - 2:27 (tekst av Gainsbourg, musikk av Charles Baudelaire)
# «Intoxicated Man» - 2:38
# «Quand tu t'y mets» - 1:50
# «Les Cigarillos» - 1:46
# «Requiem pour un twisteur» - 2:39
# «Ce grand méchant vous» - 2:22 (tekst av Gainsbourg og Francis Claude, musikk av Gainsbourg)

### Bonusspor
I 2006 kom det ei utgåve av plata med fire bonusspor frå EPen *Vilaine Fille, Mauvais Garçon* frå 1962. Desse skil seg frå resten av plata og er pop- og easy listening-songar, og «Un violon, un jambon» er til og med country. Av desse songen er «La Javanaise» ein av klassikarane til Gainsbourg frå denne tida. 
:9. «Vilaine Fille, Mauvais Garçon» - 1:55
:10. «L'Appareil à sous» - 1:34
:11. «La Javanaise» - 2:28
:12. «Un violon, un jambon» - 2:23
Anna av Serge Gainsbourg

***Anna*** er eit musikkalbum av Serge Gainsbourg som kom ut i 1967. Albumet består av musikk til filmen med same namn som òg kom i 1967. Dette var første albumet til Gainsbourg på tre år og markerte ei brå musikalsk endring og var det første albumet hans av 60-tals pop og rock inspirert av England. Det var òg første album der fleire av songane inneheld kvinneleg solosang, her av Anna Karina frå Danmark, som hadde hovudrolla i filmen. Ein annan skodespelar frå filmen, Jean-Claude Brialy, medverkar òg med vokal på fleire av songane. 

## Innhald
Alle songar er skriven av Serge Gainsbourg.

# «Sous le soleil exactement (orchestre)» - 2:06
# «Sous le soleil exactement» - 3:32
# «C'est la cristallisation comme dit Stendahl» - 2:07 
# «Pas mal pas mal du tout» - 1:53 
# «J'étais fait pour les sympathies» - 3:26 
# «Photographes et religieuses (Orchestre)» - 1:37 
# «Rien rien j'disais comme» - 1:16 
# «Un jour comme un autre» - 1:17 
# «Boomerang» - 2:58 
# «Un poison violent, c'est l amour» - 2:36 
# «De plus en plus, de moins en moins» - 2:25 
# «Roller girl» - 2:26 
# «Ne dis rien» - 3:21 
# «Pistolet Jo» - 2:07 
# «G.I. Jo» - 2:10 
# «Je n'avais qu un seul mot à lui dire» - 3:03

## Medverkande
* Michel Colombier - Dirigent
* Anna Karina - vokal
* Jean-Claude Brialy - vokal
* Serge Gainsbourg - vokal
26 Proserpina

26 Proserpina er ein hovubelteasteroide.
Den vart oppdaga av Karl Theodor Robert Luther den 5. mai 1853.
Den er namngjeven etter den romerske gudinna Proserpina, dattera av Ceres og dronninga av dødsriket.

## Kjelder
Elva Reno

**Reno** er ei elv i Emilia-Romagna i Italia. Ho er den tiande lengste elva i Italia (sjette lengste av dei som renn direkte ut i havet) og den viktigaste av elvane i området bortsett frå Po. Namnet på elva har same etymologi som Rhinen og kjem frå det keltiske ordet for «rennande (vatn)». 

Elva har eit nedslagsfelt på litt over 5&nbsp;000 km² og i middelvassføring på 95&nbsp;m³/s ved munningen. Der elva renn ut på Posletta har ho om lag 25&nbsp;m³/s. Den høgaste verdien som er registrert er derimot rundt 1&nbsp;000&nbsp;m³/s og d et minste er 0,6&nbsp;m³/s.

Elva har sitt utspring i Le Lari-massivet i provinsen Pistoia (Toscana) om lag 745 meter over havet der to elva renn i hop nær Le Piastre i kommunen Pistoia. Den øvre leia hennar dannar grensa mellom Toscana og Emilia-Romagna og renn i ei skogkledd område kryssa av jernbanelinja Bologna-Porretta-Pistoia. Her er det òg bygd fleire reservoar på elva som vert nytta til produksjon av vasskraft. Reno er den elva i Appenninane som produserer mest straum etter Nera-Velino i Umbria.

I den nedre leia mottar Reno mange sideelvar, og nokre av desse har svært varierande vassføring. Dei viktigaste er Limentra, Silla, Setta, Idice, Sillaro, Santerno og Senio. Elva munnar ut i Adriahavet nær Casalecchio di Reno, søraust for Valli di Comacchio. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Reno River|Reno River]]» frå ,  den 25. november 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Historie og geografi
Rienza

**Rienza** (tysk *Rienz*) er ei elv i provinsen Bolzano nord i Italia. Ho har utspring i Dolomittane i ei høgd 2&nbsp;180 meter over havet, sør for Toblach. Nær Toblach renn ho inn i Pustertal (Val Pusteria) og etter 90 km munnar ho ut i Isarco i byen Brixen i ei høgd på 550 meter over havet. 

Rienz renn gjennom kommunane Toblach, Niederdorf, Welsberg-Taisten, Olang, Bruneck, St. Lorenzen, Kiens, Vintl, Mühlbach, Rodeneck og Brixen.

Dei viktigaste sideelvane hennar er Aurino, som dannar Ahrntal og som utgjer 1/3 av den totale vassføringa hennar, Rio Gadera, Rio Anterselva, Rio Braies og Rio Fundres

Den største vassføringa til Rienz ligg på rundt 60 m³/s.

## Kjelder
Gainsbourg Percussions

***Gainsbourg Percussions*** er det sjette albumet til Serge Gainsbourg og kom ut i 1964. Albumet er eit av dei første etnopopalbuma som vart laga og inneheld mykje nordafrikanske og karibiske rytmar i ein pop- og jazzstruktur. Albumet skil seg kraftig ut frå det meste anna musikk som vart laga på midten av 1960-talet. 

Albumet opnar med «Joana» og «Là-Bas C'est Naturel» som er særs etniske med kvinner på afrikansk song og heftige afrikanske rytmar. Ein finn derimot òg meir tradisjonelle jazzspor, som «Machins Choses», «Coco & Co» og «Pauvre Lola» («Stakkars Lola»), men sistnemnd har ein typisk Gainsbourg-tvist med ungpikelatter gjennom heile songen frå France Gall. Vidare finn ein meir latinske songar som «Les Sambassadeurs» (samba) og «Couleur Café» og «Ces Petits Riens» (bossanova), 

Den etniske «New York - U.S.A.» vart ein liten hit for Gainsbourg. Det er ein underleg liten song med berre perkusjon og vokal der Gainsbourg og eit kor syng «J'ai vu New York, New York U.S.A.» (Eg såg New York, New York USA) i refrenget, medan resten av teksten stort setter er ei opplesing av bygningar i New York (Rockfeller Centre, International Building, Panamerican Building, Bank of Manhattan osv.) «Marabout» er ein song i same gate med berre perkusjon og vokal. 

Mange av songane dukka opp på samleplata *Couleur Café* nokre år før resten av albumet vart gjeve ut på CD i 2001. 

Albumet er arrangert av Alain Goraguer. 

## Innhald
Alle songar er skriven av Serge Gainsbourg. 

# «Joana» - 1:59
# «Là-Bas C'est Naturel» - 2:28
# «Pauvre Lola» - 2:26
# «Quand Mon 6,35 Me Fait Les Yeux Doux» - 1:50
# «Machins Choses» - 3:15
# «Les Sambassadeurs» - 2:01
# «New York - U.S.A.» - 2:17
# «Couleur Café» - 2:12
# «Marabout» - 2:08
# «Ces Petits Riens» - 2:00
# «Tatoué Jérémie» - 1:44
# «Coco & Co» - 3:00

## Musikarar
* Alain Goraguer: Piano
* Pierre Michelot: Kontrabass
* Christian Garros: Trommer
* Eddy Louiss: Orgel
* France Gall: Latter
Ram

**Ram** (retoromansk *Rom*; tysk *Rambach*) er ei elv i Sveits og Italia og ei av sideelvane til Adige med ei lengd på 24,7 km. Ho har sitt utspring i Livigno-Alpane, nær Fuornpasset. Ho renn gjennom Val Müstair i Sveits og munnar ut i Adige nær byen Glurns i den italienske provinsen Bolzano. Ho har eit nedslagsfelt på 189 km².

## Bakgrunnsstoff
* Hydrologisk data ved Müstair 

## Kjelder
Gainsbourg Confidentiel

***Gainsbourg Confidentiel*** er det femte albumet til Serge Gainsbourg og kom ut i 1963. Som det førre albumet *[[Serge Gainsbourg N° 4]]* frå året før er det eit reint jazzalbum, men likevel eit ganske så anneleis album. Dette var første albumet til Gainsbourg der han ikkje samarbeida med Alain Goraguer, og der han tidlegare hadde spelt med eit stort orkester er alle songane på *Gainsbourg Confidentiel* strippa ned til eit svært sparsommeleg arrangement med berre Gainsbourg sjølv på vokal, Michel Gaudry på kontrabass og Elek Bacsik på elektrisk gitar og ingen trommer. Dette var derimot siste albumet der Gainsbourg spelte jazz.

Tekstane omhandlar mellom anna tema som kjærleik, barbermaskinar, fotoapparat, walkie-talkiear og vakre togreiser.

## Innhald
Alle songar er skriven av Serge Gainsbourg, bortsett frå der anna er nemnd.

# «Chez les yé-yés» - 2:29
# «Sait-on jamais où va une femme quand elle vous quitte» - 2:02
# «Le talkie-walkie» - 2:04
# «Le rasoir électrique» - 1:45
# «La saison des pluies» - 3:29 (E. Bacsik - S. Gainsbourg)
# «Elaeudanla Téitéia» - 1:39
# «Scenic Railway» - 2:35
# «Le temps des yoyos» - 2:38
# «Amour sans amour» - 2:04
# «No, no thank's, no» - 2:33
# «Maxim's» - 1:51
# «Negative blues» - 1:34

Nokre CD-utgåver frå 2001 inneheldt òg 9 spor frå eit konsertopptak frå 1963.

## Musikarar
* Serge Gainsbourg - vokal
* Michel Gaudry - kontrabass
* Elek Bacsik - elektrisk gitar
Trebank

Ein **trebank** er eit tekstkorpus der kvar setning er annotert med syntaktisk informasjon. Den syntaktiske strukturen blir oftast representert med ein trestruktur, difor namnet trebank. Trebankar kan nyttast til å studere syntaktiske fenomen i korpuslingvistikk, eller til å trene eller teste parserar i datalingvistikk.

Trebankar blir ofte skapt på grunnlag av eit korpus som allereie er annotert med syntaktiske kategoriar (såkalla POS-tagging). Trebankar på si side blir gjerne grunnlaget for korpus med semantisk, pragmatisk eller annan lingvistisk informasjon. 

Trebankar kan skapast manuelt, ved at lingvistar annoterer kvar setning med den syntaktisk strukturen, eller halvautomatisk, der ein parser annoterer med ein struktur som lingvistar går gjennom og korrigerer.

Visse trebankar følgjer ein spesifikk lingvistisk teori i den syntaktiske annotasjonen (t.d. følgjer BulTreeBank teorien HPSG), men dei fleste prøver å vere mindre teori-spesifikke. Likevel kan ein finne to hovudgruppar her:

# trebankar som annoterer frasestruktur (t.d. Penn Treebank), dvs. dei viser syntaktisk dominans og presedens
# trebankar som annoterer dependentstruktur (t.d. Prague Dependency Treebank) eller trekkstruktur

Det finst mange måtar å representere den syntaktiske strukturen på, t.d. kan ein nytte enkle markerte parenteser i ein tekstfil, t.d. slik (etter Penn Treebank):

 (S (NP (NNP John))
    (VP (VBZ loves)
        (NP (NNP Mary)))
    (. .))

eller ein kan t.d. nytte eit trebank-spesifikt XML-skjema. 

TREPIL (prosjektside ) er ein norsk trebank som nyttar halvautomatisk annotasjon, og byggjer på den LFG-baserte grammatikken frå NorGram.

TIGERSearch (hjemmeside ) er eit gratis og ope program for å søkje gjennom trebankar, med båe grafisk og tekstleg brukargrensesnitt (ein kan t.d. søkje etter alle setningar i korpuset med genitive nominalfrasar dominert av andre nominalfrasar med adjektivfrasar som sysken).
Rangitoto Channel

**Rangitoto Channel** er eit av fleire sund mellom øyene i den indre Haurakigolfen, nær innmunninga til den naturlege hamna Waitematahamna aust for Auckland på New Zealand. Sundet er ei viktig innfartsåre til hamneområda Auckland Port ettersom det er det einaste med djupt nok farvatn for større laste- og passasjerskip.

Sundet skil vulkan-kjegla til øya Rangitoto Island frå forstadane i East Coast Bays ved North Shore City, nord for innløpet til Waitemata.

## Referansar
Mary av Teck

**Mary av Teck** (fødd 26. mai 1867 på Kensington Palace, London, død 24. mars 1953) var britisk dronning og gift med Georg V av Storbritannia.

Ho var dotter av prins Francis, hertug av Teck, og Mary Adelaide av Cambridge; mor hennar var dotterdotter til Georg III av Storbritannia.

Mary forlova seg med prins Albert, hertug av Clarence i 1891, eldste son av den komande Edvard VII av Storbritannia. Seks veker etter forlovelsen døydde Albert av lungebetennelse.
Mary forlova seg med Alberts yngre bror, som seinare blei Georg V.
Dei gifta seg den 6. juli 1893 i *the Chapel Royal*, St. James's Palace i London. 

### Barn
# Edvard VIII av Storbritannia.
# Georg VI av Storbritannia.
# Mary, (1897–1965) gift 1922 med earl Henry av Harewood, (1882–1947).
# Henry av Gloucester, (1900–1974) gift 1935 med Alice Montagu-Douglas-Scott, (1901–2003).
# Georg av Kent, (1902–1942) gift 1934 med Marina av Hellas, (1906–1968).
# John, (1905–1919).