Guaraní

**Guaraní** er eit tupiansk språk som vert snakka i Argentina, Bolivia, Brasil og Paraguay i Sør-Amerika. Det tilhøyrer tupí-guaraní-språka. Det er offisielt språk i Paraguay (saman med spansk), der det vert snakka av 94 % av innbyggjarane. Det er dermed det einaste indianske språket i Amerika som har fleire talarar enn det europeiske kolonispråket i noko land. Guaraní er òg offisielt språk i dei argentinske provinsane Corrientes og Misiones.

Guaraní er det einaste indianske språket der majoriteten av brukarane ikkje er indianarar. Dette er ikkje vanleg i Amerika, der tendensen elles er at dei hellar mot å bruke dei meir prestisjetunge, offisielle språka (i dette tilfellet spansk).

Jesuittpresten Antonio Ruiz de Montoya, som skreiv ei bok kalla *Tesoro de la lengua guaraní* (1639), skildra guaraní som «så rikt og elegant at det kan mæle seg med dei mest berømte [språka]».

## Fonologi
Guaraní skil mellom 33 fonem, av dei er 12 vokalar og 21 konsonantar.

### Vokalar
Guaraní har 6 orale og 6 nasale vokalar.

Den ortografiske representasjonen er identisk med den vokalane har i IPA, med unntak av grafema  som blir brukt til å representere fonema //.

### Konsonantar

Guaraní har 21 konsonantar. 

:

### Suprasegmental fonologi

Trykket i guaraní ligg som regel på siste stavinga i stammen av ordet, grammatiske endingar har ikkje trykk.

Guaraní har ein konsonantmutasjon som minnar om den i keltiske språk. Mange ord som byrjar på /t-/ endrar konsonant når dei er avhengig av eller blir samansett med andre ord:

## Grammatikk

Guaraní er eit agglutinerande språk. I setningar med subjekt er det eit SVO-språk, men ordstillinga er gjerne **OV** når subjektet ikkje er uttrykt. Guaraní har ikkje grammatisk genus og har ikkje bestemt artikkel.

### Substantiv

Substantiv i guaraní blir bøygd i tempus, preteritum (uttrykt med *-kue*) og futurum (*-rā*)

### Pronomen

Guaraní skil mellom inklusiv og eksklusiv fleirtal.

## Verb

## Litteratur
* Ayala, José Valentín. 1996. Gramática guaraní. Buenos Aires: Ministerio de Educación de la Nacion. xxxiv+403pp.
* Estigarribia, Bruno. 2017. A Grammar Sketch of Paraguayan Guarani. In Bruno Estigarribia and Justin Pinta (eds.), Guarani Linguistics in the 21st Century, 7-85. Leiden: Brill.
* Gregores, Emma & Jorge A. Suárez: *A description of colloquial Guaraní*. 1967.
* Guasch, Antonio: *Diccionario castellano-guaraní*. Ediciones Loyola, Asuncion 1978.
* Guasch, Antonio: *El idioma guaraní – gramatica y antologia de prosa y verso*. CEPAG, Asuncion 1996.
* Lustig, Wolf: *Kauderwelsch. Guaraní – Wort für Wort*. Rump, Bielefeld 1996.
* Anselmo Jover Peralta og Tomás Osuna: *Diccionario guaraní-español y español-guaraní*. 1950.
* Natalia Krivoshein de Canese u. Feliciano Acosta Alcaraz: *Diccionario Guaraní-Español Español-Guaraní*, Tercera Edición. Colección Ñemity, Asuncion 2006, ISBN 99925-3-160-6.
* Antonio Ortiz Mayans: *Gran Diccionario Castellano-Guarani Guarani-Castellano*. EUDEPA, 1997.
* Antonio Ruiz de Montoya: *Vocabulario de la lengua guaraní*. 2002.
* Mário Arnaud Sampaio: *Vocabulário guaraní-português*. 1986.
* Lino Trinidad Sanabria: *Ñane ñe’ẽ guaraníme* (edición bilinguë guaraní-castellano). 1991.
* Lino Trinidad Sanabria: *Gran diccionario Avañe’ẽ ilustrado: guaraní-castellano, castellano-guaraní*. 2002.
* Tadeo Zarratea: *Gramática Elemental de la Lengua Guaraní*. MARBEN, Asuncion 2002, ISBN 99925-46-21-2.

## Kjelder

* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta laurdag  14. juli 2012, klokka 21:24.