Hamar domkyrkje

:*Den gamle *'Hamar domkyrkje** frå mellomalderen som ligg på [[Domkirkeodden]] i [[Hamar]], vert i dag kalla [[Domkyrkjeruinane på Hamar|Domkyrkjeruinane]].''

Noverande **Hamar domkyrkje*' er ei [[langkyrkje]] frå [[1866]] i sentrum av [[Hamar]], i [[Innlandet fylke|Innlandet]].

Kyrkja vart reist som fylgje av at Hamar fekk bystatus i 1849 og blei gjennoppretta som sjølvstendig [[bispedømme]] to år seinare. Dermed vart det vedteke å reise ei ny [[domkyrkje]] (i staden for [[Domkyrkjeruinane på Hamar|Gamle Hamar domkyrkje]]). Ho vart oppført av den lokale byggmeisteren Herman Frang etter teikningar av den tyske arkitekten [[Heinrich Ernst Schirmer]]. Kyrkja er bispesete i [[Hamar bispedømme]], som omfattar [[Hedmark]] og [[Oppland]] fylke, og har plass til om lag 500 personar.

==Kyrkjebygningen==
Byggverket er i tegl og er utforma som ei beskjeden [[langkyrkje]], utført i ein enkel tysk-[[romansk stil|romansk]] stil. Eksteriøret er sparsomt ornamentert, med unntak av den forseggjorde inngangsportalen.

Interiørmessig har domkyrkja ei altartavle som syner ein oppstanden nordisk Kristus, utført av målaren [[Henrik Sørensen]] i 1954. Biletet han har måla, syner for øvrig Kristus utan tornekrone eller tydeleg glorie, noko som er relativt uvanleg.

== Historie ==
Den gamle domkyrkja i Hamar vart øydelagt av svenskane under [[den nordiske sjuårskrigen]] i 1567. I byggeperioden vart [[Vang kyrkje i Ridabu|Vang kyrkje]] nytta som bispekyrkje til Hamar domkyrkje vart innvigd den 15. desember 1866.

På 1920-talet vart det gjort fleire interiørmessige endringar for å gje kyrkjerommet eit rikare og vakrare preg. Dette arbeidet vart utvida på initiativ frå biskop [[Kristian Schjelderup]] i åra 1952–1954, då det vart gjennomført ei rekkje omfattande endringar som fjerning av gamalt kyrkjeinventar og total forandring av kyrkjerommet. Biskop Schjelderup ønska å omskape det gamle kyrkjerommet til å likne ein katedral, med større vørdnad og i pakt med si tid.

Døypefonten og to alterlysestakar i sølv er det einaste som er att av det opphavlege inventaret frå før 1952. Kyrkjerommet er i dag prega av Schjelderups teologiske oppfatningar og kan sjåast som ei heilskapleg tolking av hans kristendomsforkynning. Den 9. mai 1954 stod domkyrkja ferdig restaurert etter planar utarbeida av arkitekten [[Arnstein Arneberg]]. Arneberg si mest markante endring var det løfta midtpartiet i kyrkjerommet, som var inspirert av [[basilika]]forma.

[[Arve Hagen]] har måla takmåleria, som har evangelistane, [[Den heilage ande]] og ein musiserande engel som hovudmotiv. På veggen over korbogen har han òg måla den korsfesta Kristus. Alterringen er skoren i tre av [[Anthon Røvik]] og pryda med druevrankar og den såkalla «bispeporten», som har relieff med lammet og hjorten. Preikestolen er òg skoren av Røvik etter teikningar av arkitekt Arneberg, og i den eine fyllinga ser vi  den heilage [[Frans av Assisi]]. Englefiguren på himlingen over preikestolen er skoren av [[Ragnhild Butenschøn]]. Det tidlegare altarmåleriet frå 1866, som syner [[Jesus]] i [[Getsemane]] og er utført av [[Christen Brun]], heng under orgelgalleriet i påvente av restaurering.

I 1970-åra vart dekorasjonane på veggene i koret overmåla. Seinare, i 2006, vart dei avdekka og restaurert.

==Anna==
* Domkyrkja er saman med [[Storhamar kyrkje]] soknekyrkje for Hamar kyrkjelyd, som har om lag 15 000 medlemmar. Kyrkja vert ofte nytta til konsertar, bryllaup og enkelte gravferder.
* Domkyrkja har vore brukt til å vigsle to kvinnelege biskopar: [[Rosemarie Köhn]] (20. mai 1993) og [[Solveig Fiske]] (17. desember 2006). 
* [[Kirsten Flagstad]] heldt sin siste offisielle konsert i domkyrkja og fødebyen Hamar den 21. oktober 1958. Barndomsheimen hennar ligg berre nokre få meter frå hovudinngangen til domkyrkja.

==Litteratur==
* 
* 
* 

== Bakgrunnsstoff ==
* [http://www.kirken.no/hamar/doc//Bispedommet/Hamar%20domkirke.pdf Hamar bispedømme – Hamar domkirke]
* 
* 

==Fotnotar==

**Denne artikkelen bygger på «Hamar domkyrkje» frå ,  den 18. oktober 2013.''