open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gerhard Munthe frå Hafslo

**Gerhard Munthe** () var ein norsk kartograf, offiser, gardbrukar og historikar frå Hafslo i Sogn. Han var farbror til den samnemnde målaren frå Elverum.

Løytnant Munthe vart topograf ved det som sidan vart til Noregs geografiske oppmåling. Elles teiknelærar ved Krigsskulen. Saman med Nicolay A. Ramm gav han i åra 1826-32 ut den fyrste serien med norske amtskart. Interessa for historie og topografi gjorde at han byrja arbeide med norske stadnamn frå eldre tid. I 1839 kom han ut med det historiske kartet «Noregr», eit grunnleggjande arbeid. Tidlegare, i 1835-36, fekk han prenta «Heraldisk-historiske Optegnelser» i bokverket *Samlinger til det Norske Folkes Sprog og Historie*, eit sentralt arbeid i granskinga av norsk adel. I 1838 vart Munthe sett til å redigere språket i matrikkelen. «Han førde inn ein meir rasjonell skrivemåte og reviderte i no[rsk] lei.»

I 1841 flytta Munthe frå hovudstaden attende til ættegarden i Hafslo.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1958
Way Down

«**Way Down**» er ein song spelt inn av Elvis Presley i oktober 1976. Det vart den siste singelen han gav ut før han døydde 16. august 1977. Songen var skriven av Layng Martine jr. og seinare spelt av Status Quo og Cliffhanger. Elvis spelte inn songen i heimen sin Graceland.

Songen vart utgjeven som singel (med «Pledging My Love» på B-sida) den 6. juni 1977, og var den siste singelen han gav ut før han døydde. Songen nådde først berre 31. plassen på ''Billboard'' Hot 100 i veka den 6. august 1977 og hadde falle til 53. plassen veka etter. Etter Presley døydde klatra han til 18. plassen på Hot 100-lista og heilt til førsteplassen på countrylista den veka han døydde. I Storbritannia gjekk singelen inn på UK Singles Chart, nesten sju år etter den førre førsteplassen hans der, «The Wonder of You», i 1970. Den førre singelen, «Moody Blue», hadde nådd førsteplassen på countrylista tidlegare i 1977. «Way Down» kom ut på ny i april 2005 og klatra då heilt til andreplassen på UK Singles Chart.

På innspelinga syng J.D. Sumner teksten «way on down» på slutten av kvart refreng ned til ein låg C (C2). På slutten av songen går han ein heil oktav lågare, til ein C1. I følgje *[[Guinness Book of World Records]]* er dette den lågaste tonen som er produsert av ei menneskerøyst.

## Lister

### Vekeslister

### Årslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Way Down|Way Down]]» frå ,  den 26. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Polarreddik

**Polarreddik** (*Eutrema edwardsii*) er ein planteart i polarreddikslekta i krossblomfamilien.
Han har sirkumpolar utbreiing og finst i Noreg, Russland, Mongolia, Alaska og Canada og på Grønland. I Noreg er han blitt observert på Svalbard, i Tromsø og Nordland.

Polarreddik veks på tundra, i åssider og urer og ved breidda av bekkar og i våtområde.
Forma til planten kan variera mykje etter vekststad, og ein plante frå til dømes Norden kan skilja seg mykje frå ein frå Alaska.

Planten blir 8–30 cm høg.
Blada er lanseforma eller smalt eggforma, 9–35 mm lange og 4–25 mm vide.
Han har blomestander som inneheld 6–14 eller fleire blomar. Han har fire kvite kronblad som er 3,2–4,5 mm lange og 1,3–1,7 mm vide og fire lilla begerblad som er 1–1,3 mm lang og 1,5–2,3 mm vide.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Skildring og bilde i Flora of the Canadian Arctic Archipelago
Fotball-EM 1989

**Europameisterskapen i fotball 1989** var den tredje europameisterskapen i fotball for kvinner. Vertslandet Vest-Tyskland vart europameister etter å ha vunne 4-1 over tittelforsvarar Noreg i finalen.

Turneringsformatet var det same som i 1987, med fire deltakarland og semifinalar/finalar i eitt av dei fire meisterskapskvalifiserte landa; Noreg, Sverige, Vest-Tyskland og Italia. Meisterskapen vart avvikla dagane 28. juni til 2. juli 1989 i vesttyske Siegen, Lüdenscheid og Osnabrück. I semifinalane tok Vest-Tyskland seg vidare til finalen gjennom straffesparktevling, etter at sjølve kampen enda 1-1, medan Noreg vann 2-1 over Sverige med mål av Linda Medalen og Sissel Grude. Sverige kapra sidan bronse gjennom siger 2-1 mot Italia etter ekstraomgangar i bronsefinalen.

### Finalen
Finalen mellom tittelforsvarar Noreg og Vest-Tyskland fann stad på eit fullsett Stadion an der Bremer Brücke i Osnabrück den 2. juli. Dei 22&nbsp;000 tilskodarane såg at Ursula Lohn skåra to gongar før Heidi Mohr la på til 3-0 straks før pausesignalet let. I det niande minutt av andre omgang reduserte Sissel Grude for Noreg, atten minuttar seinare fastsette Angelika Fehrmann sluttresultatet til 4-1.

**Vest-Tyskland** mønstra: Marion Isbert, Frauke Kuhlmann, Jutta Nardenbach, Sissy Raith, Andrea Haberlaß, Doris Fitschen, Silvia Neid, Petra Damm, Martina Voss, Heidi Mohr og Ursula Lohn. Roswitha Bindl vart bytta inn midtvegs i fyrste omgang og Angelika Fehrmann kom innpå då kampen var ein time gammal. Ut gjekk høvesvis Haberlaß og Fitschen.

**Noreg** stilte med: Hege Ludvigsen, Agnete Carlsen, Liv Strædet, Cathrine Zaborowski, Gunn Nyborg, Toril Hoch-Nielsen, Tone Haugen, Heidi Støre (kaptein), Linda Medalen, Sissel Grude og Birthe Hegstad. I løpet av kampen tok Turid Storhaug og Trude Haugland over for Hoch-Nielsen og Hegstad. Erling Hokstad var norsk landslagssjef.

Dommar var Carlos Silva Valente frå Portugal.  

## Kjelder
**Sportsboken 1989-90*.

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Fußball-Europameisterschaft der Frauen 1989|Fußball-Europameisterschaft der Frauen 1989]]» frå ,  den 27. juni 2017.*
Luis Fernández

**Luis Miguel Fernández Toledo** () er ein fransk tidlegare fotballspelar og -trenar, fødd i Tarifa i Spania. Han vart europameister med Frankrike i 1984 og fekk VM-bronse i 1986.

## Spelar
### Klubbspel
Fernández spelte på Paris Saint-Germain frå 1978 til -86. Gjennom desse åtte sesongane var han med å føre til laget til to triumfar i den franske cupen; 1982 og 1983. Også i 1985 tok PSG seg til nasjonal cupfinale, måtte då tole tap. Fernández avslutta sine år som aktiv i PSG med å vinne seriegull våren 1986. Der etter spelte han tre sesongar i Racing Paris, utan at den rike klubben oppnådde suksess. Frå 1989 til -93 opptredde han i drakta til Cannes, eit lag som han rykte ned med i 1992 og opp att i toppdivisjonen i 1993.

### Landslagsspel
Fernández hadde den defensive rolla då han gjennom 1980-talet var ein spelarane i det franske landslaget sin magiske midtbanekvartett, dei andre var Michel Platini, Alain Giresse og Jean Tigana. Fernández debuterte på Frankrikes landslag i november 1982 og var med å vinne fotball-EM 1984 på heimebane. To år seinare vart det bronse på Frankrike og Fernández ved VM 1986 i Mexico. I 1987/88 var han landslagskaptein i fem kampar, mellom anna då Frankrike og Noreg spelte 1-1 i Paris, der norske Tom Sundby utlikna få minuttar før slutt. Fernández spelte sin 60. og siste landskamp då Frankrike tapte kvartfinalen mot Danmark under EM i fotball 1992. Han skåra seks landslagsmål.

### Merittar
*Europameister: 1984 med Frankrike
*VM-bronse: 1986 med Frankrike
*Fransk cupmeister: 1982 og 1982 med PSG
*Fransk seriemeister: 1986 med PSG

## Trenar
Sidan 1993 har Fernandez ofte arbeidd som trenar. Størst suksess hadde han med Paris Saint-Germain som i 1995 vann den nasjonale cupmeisterskapen og i 1996 sigra i Cupvinnarcupen med finalesiger 1-0 over Rapid Wien.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Luis Fernández|Luis Fernández]]» frå ,  den 27. juni 2017.*
After School Session

***After School Session*** er debutalbumet til Chuck Berry. Det kom ut i mai 1957 på Chess Records med katalognummer LP 1426. Med unntak av tre songar, «Roly Poly», «Berry Pickin'» og «Together (We Will Always Be)», hadde alle songane tidlegare vore utgjevne på singlar. Det var det andre albumet plateselskapet gav ut. 

## Songar
Den første songen på den originale versjonen av *After School Session* som vart gjeven ut var «Wee Wee Hours», B-sida til «Maybellene», som kom ut i juli 1955. Denne nådde 10. plassen på *[[magasinet Billboard|Billboard]]* si R&B Singles-liste. Den neste songen som vart gjeven ut var «Together We Will Always Be», B-sida til «Thirty Days», i september 1955. Den to neste songane var «No Money Down» med B-sida «Down Bound Train», i desember 1955, og førstnemnte nådde åttandeplassen på R&B Singles-lista. I mai 1956 vart «Drifting Heart» gjeven ut som B-sida til «Roll Over Beethoven». Den neste singelen til Berry var «Too Much Monkey Business» med B-sida «Brown Eyed Handsome Man», som kom ut i september 1956; desse songane nådde høvesvis fjerde- og femteplassen på R&B Singles-lista. «Havana Moon», som var B-sida til «You Can't Catch Me», kom ut i november 1956. Den siste singelen frå albumet som kom ut var «School Day (Ring Ring Goes the Bell)» i lag med «Deep Feeling», i mars 1957, der førstnemnte gjekk til topps på R&B Singles-lista og tredjeplassen på Hot 100.

## Innspelinga
Songane på *After School Session* vart henta frå dei første fem innspelingane til Berry for Leonard og Phil Chess. «Wee Wee Hours» var den første som vart spelt inn, 21. mai 1955. «Together (We'll Always Be)» vart spelt inn i september 1955. Under den neste innspelinga, 20. desember 1955, spelte Berry inn «Roly Poly» (òg kjend som «Rolli Polli»), «No Money Down», «Berry Pickin'» og «Down Bound Train». Den tredje innspelinga var 16. april 1956, då han spelte inn «Too Much Monkey Business», «Brown Eyed Handsome Man» og «Drifting Heart». «Havana Moon» vart spelt inn 29. oktober 1956. Den siste innspelinga fann stad 21. januar 1957 då han spelte inn «School Days» og «Deep Feeling».

## Innhald

## Medverkande
* Chuck Berry –  steelgitar på «Deep Feeling», vokal, gitar
* Johnnie Johnson –  piano
* Willie Dixon –  bass
* Fred Below –  trommer
* L. C. Davis – tenorsaksofon på «Too Much Monkey Business» og «Drifting Heart»
* Jasper Thomas – trommer
* Ebby Hardy – trommer
* Otis Spann –  piano
* Jimmy Rogers –  gitar
* Jerome Green – maracas på «Maybellene»
;Technical
* Leonard Chess –  produsent
* Phil Chess –  produsent
* Andy McKaie – produsent for nyutgjeving
* Erick Labson – digital nymastring
* Vartan - kunstnarisk leiar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:After School Session|After School Session]]» frå ,  den 27. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Brown Eyed Handsome Man

«**Brown Eyed Handsome Man**» er ein rock and roll-song skriven og spelt inn av Chuck Berry, først gjeven ut av Chess Records i september 1956 som B-sida til «Too Much Monkey Business». Han vart òg gjeven ut på debutalbumet til Berry i 1957, *[[After School Session]]*. Tittelen på songen vart seinare nytta som tittelen på ein biografi om Berry.

## Bakgrunn og innspeling
«Brown Eyed Handsome Man» vart skriven etter Berry hadde vitja fleire afroamerikanske og latinamerikanske område i California. Medan han var der såg han ein latinamerikansk mann som vart arrestert då «ei kvinne kom ropande om at politimannen måtte la han gå».

«Brown Eyed Handsome Man» vart spelt inn 16. april 1956 i Chicago i Illinois. Innspelinga vart produsert av Chess-brørne, Leonard og Phil. Med seg på innspelinga hadde Berry Johnnie Johnson på piano, L. C. Davis på tenorsaksofon, Willie Dixon på bass og Fred Below på trommer.

Songen kom ut i september 1956 og nådde femteplassen på *[[magasinet Billboard|Billboard]]* si R&B Singles-liste seinare på året.

## Andre versjonar
Songen er blitt spelt av mange andre artistar, som Buddy Holly. Han nådde topp 5 på singellista i Storbritannia i 1963, etter han var død, med songen, som vart gjeven ut på albumet *[[Reminiscing av Buddy Holly|Reminiscing]]*. Johnny Rivers spelte òg inn songen, for det første albumet sitt, *[[At the Whisky à Go Go]]*, i 1964. Nina Simone spelte inn songen i 1967 for albumet *[[High Priestess of Soul]]* og Waylon Jennings gav songen ut på singel frå albumet *[[Waylon]]* i 1970. Songen vart òg spelt av Robert Cray i 1987 på eit live hyllestalbum til Berry, *[[Hail! Hail! Rock 'n' Roll av Chuck Berry|Hail! Hail! Rock 'n' Roll]]* og av Paul McCartney i 1999 på albumet *[[Run Devil Run]]*. McCartney gav òg ut songen på singel med «No Other Baby».

Songen vart framført av den såkalla «Million Dollar Quartet»: Johnny Cash, Carl Perkins, Jerry Lee Lewis og Elvis Presley under ein jam 4. desember 1956. Lewis gav òg ut ein soloversjon av songen i 1970 på albumet *She Even Woke Me Up to Say Goodbye*. Cash spelte inn songen med Perkins og denne vart gjeven ut på det posthume albumet *[[Unearthed av Johnny Cash|Unearthed]]* i 2003. «Brown Eyed Handsome Man» vart framført i Broadway-musikalen *[[musikalen Million Dollar Quartet|Million Dollar Quartet]]*, som opna i New York i april 2010, og var med på albumet *Million Dollar Quartet*, spelt inn av den originale Broadway-besetninga med Lance Guest som Johnny Cash, Robert Britton Lyons som Carl Perkins, Levi Kreis som Jerry Lee Lewis og Eddie Clendening som Elvis Presley.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brown Eyed Handsome Man|Brown Eyed Handsome Man]]» frå ,  den 27. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Down Bound Train

**«Down Bound Train»** var ein song skriven og framført av Chuck Berry. Songen var inspirert av dei religiøse førestillingane om eld og svovel i helvete. Begge foreldra hans var trufaste baptistar og song i Antioch Church Choir, som øvde heime hos familien hans.

Songen omhandlar forsoning og ei åtvaring mot alkoholmisbruk. Ein mann har drukke for mykje og sovnar på eit bargolv der han har ein livleg draum om å sitje på eit tog som vert styrt av djevelen sjølv. Når mannen vaknar sver han å aldri drikke meir

«Down Bound Train» vart gjeven ut i desember 1955 som B-sida til «No Money Down». Tittelen vert stundom skriven som «The Down Bound Train» eller «Downbound Train».

Det er ein av dei første rockesongane som tonar inn og tonar ut.

Negativland framførte og spelte inn «Hellbound Plane» på ein konsert, som er ein parodi på «Down Bound Train».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Down Bound Train|Down Bound Train]]» frå ,  den 27. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Wee Wee Hours

**«Wee Wee Hours»** er ein song skriven og framført av Chuck Berry i 1955. Han var opphavleg B-sida til den første singelen hans, «Maybellene», og vart ein hit som nådde tiandeplassen på ''Billboard'' R&B-lista.  

Songen er ein 12-taktsblues, skildra som ein «langsam, sensuell blues med glimrande pianospel av Johnnie Johnson».
«Wee Wee Hours» var på demolydbandet som Berry gav til Leonard Chess i håp om å få platekontrakt med Chess Records.  Sjølv om han verka å passe godt inn i lag med lista av blues selskapet gav ut, var Chess meir interessert i songen som vart «Maybellene». Dette vart songen som lanserte Berry som rock and roll-stjerne. 

Berry spelte ofte songen live, og eit konsertopptak frå 1969 finst på albumet *[[Chuck Berry Live in Concert]]* og i filmen *[[Hail! Hail! Rock 'n' Roll]]* frå 1987.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wee Wee Hours|Wee Wee Hours]]» frå ,  den 27. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
No Money Down av Chuck Berry

«**No Money Down**» er ein song skriven og spelt inn av Chuck Berry i desember 1955. Innspelinga vart organisert av Chess Records etter suksessen med «Maybellene» og «Wee Wee Hours» same året. «No Money Down» vart først utgjeven som singel i januar 1956, med «Down Bound Train» på B-sida. Singelen nådde åttandeplassen på ''Billboard'' R&B-lista. Songen vart seinare gjeven ut på albumet *[[After School Session]]* i 1957.

«No Money Down» har eit repeterande stopp-takt-riff som liknar riffet til Willie Dixon på «Hoochie Coochie Man», Bo Diddley sitt på «I'm a Man» og Muddy Waters sin «Mannish Boy». Songen fortel i stor detalj soga om ein mann som kjem inn i ein Cadillac-forhandlar for å byte inn Forden sin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:No Money Down (Chuck Berry song)|No Money Down (Chuck Berry song)]]» frå ,  den 27. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
You Can't Catch Me

«**You Can't Catch Me**» er ein song skriven og spelt inn av Chuck Berry, gjeven ut på singel i 1956.

## Bakgrunn
Songen nemner ein trimma «air-mobile» ved New Jersey Turnpike. Songen vart nytta i filmen *[[filmen Rock, Rock, Rock|Rock, Rock, Rock]]* i 1956 og var ein av fire songar frå filmen som kom med på «filmmusikkalbumet» (den einaste av songane hans som både var i filmen og på albumet).

Teksten refererer til to tidlegare hittar av Berry, «Maybellene» og «Wee Wee Hours». Han vart opphavleg spelt inn i mai 1955 ved Chess Studios samstundes som dei to andre songane.

## Andre versjonar
Rolling Stones spelte inn ein versjon av songen i 1965 og det same gjorde John Lennon i 1975. Songen vart òg spelt inn av Blues Project i 1966 på albumet *[[Projections av Blues Project|Projections]]*, og av Dave Edmunds-bandet Love Sculpture i 1970 på albumet *Forms and Feelings*. Florence Rawlings spelte songen på debutalbumet sitt, *A Fool In Love*, i 2009. George Thorogood and the Destroyers spelte in songen på albumet *[[Born to Be Bad av George Thorogood|Born to Be Bad]]*.

Songforlaget til Berry saksøkte Lennon for brot på opphavsretten på grunn av likskapar i melodien mellom «You Can't Catch Me» og Beatles-songen «Come Together» frå 1969, skriven av Lennon, og fordi Beatles-songen hadde nytta delar av teksten frå Berry-songen («here come old flat-top»). Søksmålet vart avgjort ved forlik. Som ein del av forliket inkluderte Lennon ei utgåve av «You Can't Catch Me» i 1975 på albumet *[[Rock 'n' Roll av John Lennon|Rock 'n' Roll]]*.

## Andre referansar
Bruce Springsteen refererer til teksten «New Jersey turnpike in the wee, wee hours» to gonger på albumet *[[Nebraska av Bruce Springsteen|Nebraska]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:You Can&#39;t Catch Me|You Can&#39;t Catch Me]]» frå ,  den 27. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Johnnie Johnson

**Johnnie Clyde Johnson** () var ein USA-amerikansk pianist som spelte jazz, blues og rock and roll. Arbeidet hans med Chuck Berry gjorde at han vart innlemma i Rock and Roll Hall of Fame. Han vart posthumt gjeven Congressional Gold Medal for å bryte raseskilje.

Då Johnson flytta til Chicago spelte han med mange kjende artistar, som Muddy Waters og Little Walter. Han flytta til St. Louis i 1952 og sette saman ein jazz- og bluestrio, Sir John Trio, med trommeslagaren Ebby Hardy og saksofonisten Alvin Bennett. Dei tre hadde planlagt ein konsert på Cosmopolitan Club i East St. Louis på nyårsaftan 1952, då Bennett fekk eit slag og ikkje kunne spele. Johnson leita etter ein erstattar som kunne steppe inn og den einaste musikaren han kjende som var ledig var Chuck Berry. Bennett kunne ikkje spele meir etter slaget og Johnson hyrte Berry som fast medlem av trioen. Over dei neste 20 åra samarbeidde Johnson og Berry på mange av songane til Berry, som «School Days», «Roll Over Beethoven», «Carol» og «Nadine». Songen «Johnny B. Goode» var visstnok ei hyllest til Johnson. 

I tillegg til å spele med Berry, var Johnson leiar for rytmeseksjonen til Albert King. I 1980-åra var han medlem av The Sounds of The City.

I november 2000 saksøkte Johnson Berry for å bli tilskriven som medlåtskrivar (og dermed få honorar) på mange songane hans, som «No Particular Place to Go», «Sweet Little Sixteen» og «Roll Over Beethoven». Saka vart avvist fordi det hadde gått for mange år sidan songane vart skrivne. 

I 2001 vart han innlemma i Rock and Roll Hall of Fame i kategorien «Sidemenn». 

## Diskografi
* 1987: *Blue Hand Johnnie* (Evidence Music), med Oliver Sain
* 1991: *Johnnie B. Bad* (Warner Bros.), med Eric Clapton, Keith Richards og Bernard Fowler
* 1991: *Rockin' Eighty-Eights* (Modern Blues recordings), med Jimmie Vaughan og Clayton Love
* 1993: *[[That'll Work]]* (Elektra), med Kentucky Headhunters og Jimmy Hall
* 1995: *Johnnie Be Back* (MusicMasters), med Buddy Guy, Al Kooper, John Sebastian og Max Weinberg
* 1997: *Johnnie B. Live* (Father of Rock and Roll Music), med Jimmy Vivino og Al Kooper
* 1999: *Father of Rock and Roll* (Father of Rock and Roll Music), CD med boka *Father of Rock and Roll: The Story of Johnnie B. Goode Johnson*, med nye innspelingar av Johnson- og Berry-songar. 
* 2005: *Johnnie Be Eighty...And Still Bad!* (Cousin Moe Music), produsert av Jeff Alexander, med Rich McDonough (gitar), Gus Thornton (bass), Joe Pastor (trommer), Larry Thurston (vokal) og Victor «Big Daddy» Johnson (vokal)
* 2015: *Meet Me in Bluesland* (Alligator), med The Kentucky Headhunters

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Johnnie Johnson (musician)|Johnnie Johnson (musician)]]» frå ,  den 27. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

* Johnnie Johnson. Rock and Roll Hall of Fame.
Fred Below

**Frederick Below jr.** () var ein USA-amerikansk bluestrommeslagar, mest kjend for arbeidet sitt med Little Walter og Chess Records i 1950-åra. I følgje Tony Russell var det Below som skapte mykje av rytmestrukturen i Chicago blues, særleg etterslaget.
Han var trommeslagar på Chuck Berry-songane «Johnny B. Goode» og «School Days». Han spelte òg med Muddy Waters, Junior Wells, Bo Diddley, Jimmy Rogers, Elmore James, Otis Rush, Howlin' Wolf og andre.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fred Below|Fred Below]]» frå ,  den 27. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Super Smash Bros.

***Super Smash Bros.***, kjend i Japan som *Superfight Smash Brothers*, er ein serie av slåstarspel som er utgjeve av Nintendo. Spela inneheld figurar og arenaer henta frå etablerte speleseriar frå spelesystema til Nintendo. Alle dei fem spela i serien er regissert av Masahiro Sakurai.

Spelemekanikkane i serien skil seg ut frå tradisjonelle slåstarspel i og med at målet i spela er å slå ut motstandarar ut av arenaen i staden for å tømme dei for helse. Det opphavlege *[[dataspelet Super Smash Bros.|Super Smash Bros.]]* kom ut i 1999 på Nintendo 64. Spelet fekk ein oppfølgjar i 2001 med *[[Super Smash Bros. Melee]]* på Nintendo GameCube, som vart det mestseljande spelet på dette systemet. Det tredje spelet i serien, *[[Super Smash Bros. Brawl]]*, kom ut i 2008 på Wii. HAL Laboratory var utviklaren av dei to første spela i Super Smash Bros.-serien, men det tredje spelet vart utvikla gjennom eit samarbeid av fleire selskap. Det fjerde innslaget i serien, *[[Super Smash Bros. for Nintendo 3DS og Wii U]]*, kom ut i form av to spel i 2014 til Nintendo 3DS og Wii U. Utgåva til Nintendo 3DS var det første spelet i serien som kom ut på ei handhalden plattform. Det femte spelet i serien, *[[Super Smash Bros. Ultimate]]*, vart utgjeve 7. desember 2018 til Nintendo Switch og inneheld alle slåstkjempane som har vore med i dei tidlegare spela.

## Spela i ''Super Smash Bros.''-serien
* *[[dataspelet Super Smash Bros.|Super Smash Bros.]]* (1999)
* *[[Super Smash Bros. Melee]]* (2001)
* *[[Super Smash Bros. Brawl]]* (2008)
* *[[Super Smash Bros. for Nintendo 3DS og Wii U]]* (2014)
* *[[Super Smash Bros. Ultimate]]* (2018)

## Figurar i ''Super Smash Bros.''-serien
Eit oversyn over dei ulike figurane som har vore med i dei fem spela i *Super Smash Bros.*-serien.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Super Smash Bros.|Super Smash Bros.]]» frå ,  den 27. juni 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Dataspelet Super Smash Bros.

***Super Smash Bros.*** er eit slåstarspel som er utvikla av HAL Laboratory og utgjeve av Nintendo til spelkonsollen Nintendo 64. Det vart gjeve ut i Japan 21. januar 1999, i Nord-Amerika 26. april 1999 og i Europa 19. november 1999. *Super Smash Bros.* er det første spelet i *[[Super Smash Bros.]]*-serien. Ein oppfølgjar, *[[Super Smash Bros. Melee]]*, kom ut til Nintendo GameCube i 2001.

Spelet er ein crossover mellom fleire ulike Nintendo-seriar, mellom anna *[[Mario]]*, *[[The Legend of Zelda]]*, *[[Donkey Kong]]*, *[[Metroid]]*, *[[Pokémon]]*, *[[Kirby]]* og *[[Yoshi]]*. Det fekk hovudsakleg positive omtalar frå media og selde 5,55 millionar kopiar verda over.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad for ''Super Smash Bros.''
Johan W. Munthe

**Johan Wilhelm Normann Munthe** () var ein norsk-kinesisk offiser og kunstsamlar, fødd i Bergen og død i Beijing.

Munthe var son til ein kjøpmann i Bergen. Ti år gammal vart han farlaus og mor hans byrja livnære familien som «Brændevinskjænker». Noko seinare flytta Munthe til ein morbror i Kristiania som var offiser i det militære. Åra 1884-86 gjekk Munthe på underoffiserskule i kavaleriet. Etter å ha teke eksamen reiste han til Kina, der han arbeidde i hæren og ei tid i tollvesenet. Ein einaste gong var han sidan tilbake i Noreg.

Munthe deltok i 1894-95 i krigen mot Japan, ein krig som gjaldt makt over Korea. I 1900 gjekk han i russisk teneste og for den såkalla Åttenasjonaralliansen, ein allianse som slo ned Boksaroppstanden. Året etter gjekk han tilbake til den kinesiske hæren og vart til sist utnemnd til generalmajor. I 1909 tok han avskil frå hæren og var deretter tolldirektør i Tianjin i 1910-11. Frå 1911 til -16 var han atter i hærteneste, då som generalløytnant og rådgjevar for Kinas fyrste president, Yuan Shukai. Sidan var han vaktkommandant for ambassadeområdet i Bejing, og dreiv på 1920-talet også bank.

Gjennom fleire tiår samla Munthe kunstgjenstandar i porselen, bronse og jade, og biletkunst. Omkring 2&nbsp;500 gjenstandar vart donerte til Vestlandske Kunstindustrimuseum i Bergen, som no er ein part av kunstmuseet KODE.  

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1958

;Omsetting fra Wikipedia på andre språk
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Johan W. Munthe|Johan W. Munthe]]» frå ,  den 27. juni 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Den norske krigaren som vart skulda for å røva Kinas kunstskattar, NRK.no
Super Smash Bros. Melee

***Super Smash Bros. Melee*** er eit crossover-slåstarspel som er utvikla av HAL Laboratory og utgjeve av Nintendo til spelkonsollen Nintendo GameCube. Det vart gjeve ut i Japan 21. november 2001, i Nord-Amerika 3. desember 2001 og i Europa 24. mai 2002. *Super Smash Bros. Melee* er det andre spelet i *[[Super Smash Bros.]]*-serien og ein oppfølgjar til *[[dataspelet Super Smash Bros.|Super Smash Bros.]]* som kom ut på Nintendo 64 i 1999.

Spelet inneheld figurar frå Nintendo-seriar som *[[Mario]]*, *[[The Legend of Zelda]]*, *[[Donkey Kong]]*, *[[Metroid]]*, *[[Kirby]]* og *[[Pokémon]]*. Det inkluderer alle figurane frå det første spelet i serien og legg til nye figurar frå seriar som *[[Fire Emblem]]*. Kamparenaene og spelemodusane i *Melee* refererer til eller hentar element frå spel som er gjevne ut av Nintendo. Spelemekanikkane i *Melee* gjer ei uortodoks tilnærming til slåstarspelsjangeren, med ein teljar som måler skade i form av aukande prosent i staden for ein minkande helsemålar som i tradisjonelle slåstarspel. Det byggjer på det første spelet i serien ved å legge til nye funksjonar og spelemodusar.

Spelet fekk positive omtalar og er det mestseljande spelet på Nintendo GameCube, med meir enn 7 millionar selde kopiar verda over.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Super Smash Bros. Melee|Super Smash Bros. Melee]]» frå ,  den 27. juni 2017.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad for ''Super Smash Bros.''
Holm Munthe

**Holm Hansen Munthe** () var ein norsk arkitekt, fødd i Stange. Adolph Munthe var far hans.

Holm Munthe var utdanna frå Hannover Polytechnikum i 1887. Han var ein føregangsmann i utviklinga av norsk trearkitektur. Særleg vart han kjend for det fyrste Holmenkollen turisthotell frå 1889, eit bygg som danna norm for drakestilen. Frognerseteren Restaurant i Oslo frå 1889 er det mest kjende drake-bygget som framleis står.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1958
Adolph Munthe

**Adolph Frederik Munthe** () var ein norsk offiser og politikar, fødd i Ullensaker. Han var oberstløytnant frå 1859, og formann i fleire kongelege armékommisjonar. Han vart kommanderande general i Noreg i 1878. Frå 1877 var han statsråd og sjef for Armédepartementet. Riksretten 25. mars 1884 dømde han frå embetet.

Han var far til arkitekten Holm Munthe.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1958
Bispelueslekta

**Bispelueslekta** (*Epimedium*) er ei planteslekt i berberisfamilien.

Plantane i slekta er fleirårige urter og kan vera lauvfellande eller eviggrøne. Dei har jordstengel. Blada kan vera grunnstilte eller sitja på ein stengel. Avhengig av art er blada enkle eller samansette. Blomestanden sit i toppen av ein blomestengel som kan vera bladlaus eller ha eitt til fire blad. Bladranden er som regel tannete. Det er åtte begerblad i to kransar. Den inste kransen har ofte ein sterk farge. Det er fire kronblad med varierande storleik, og hjå nokre artar har kronblada ein lang honningspore. Dei fire pollenberarane sit motsett av kronblada. Frukta er ein kapsel. Frøa har ein iaugefallande, kjøtfull frøkappe og blir spreidd av maur.

Dei fleste artane i bispelueslekta veks i Kina, men slekta finst også i Himalaya, Japan, Korea, Russisk fjerne austen, Sør-Europa, Kaukasia, Anatolia og Algerie. Ein dyrker fleire arter og hybridar i hager. I Aust-Asia er nokre av plantane blitt brukt til medisinske føremål i over 2000 år. Dei skal auka libido, redusera blodtrykk og blodsukker og dempa betennelsar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bispelueslekta|Bispelueslekta]]» frå ,  den 27. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***Bispelueslekta i Artsdatabanken. Henta 2017-04-20.
*** 
*** 
*** 
***
Levkodystrofi

**Levkodystrofiar** eller **leukodystrofiar** er ulike sjukdomar som råkar den kvite substansen og myelinet i sentralnervesystemet. Dei kan koma frå for lite danning av myelin (hypomyelinisering), uvanleg myelinutvikling (dysmyelinisering) og tap av myelin (demyelinisering). Symptom på levkodystrofiar kan fyrst syna seg ved alt frå fosterstadiet til vaksen alder. 

Levkodystrofiar kan òg involvera det perifere nervesystemet. Levkodystrofiar femnar tradisjonelt og i nyare definisjonar ikkje om ikkje-arvelege sjukdomar som multippel sklerose.

## Kjelder
* 
*
Super Smash Bros. for Nintendo 3DS og Wii U

***Super&nbsp;Smash&nbsp;Bros. for Nintendo&nbsp;3DS*** og ***Super&nbsp;Smash&nbsp;Bros. for Wii&nbsp;U*** er slåstarspel utvikla av Sora Ltd. og Bandai Namco Games og utgjeve av Nintendo på spelemaskinane Nintendo 3DS og Wii U.

I likskap med dei andre spela i *[[Super Smash Bros.]]*-serien, er *Super Smash Bros for Nintendo 3DS* og *Super Smash Bros. for Wii U* uortodokse slåstarspel, der spelarar styrer figurar som bruker ulike angrep for å svekke motstanderne sine og slå dei ut av ein arena. Spela hentar element som karakterar, hjelpemiddel, musikk og kamparenaer frå ei rekkje ulike speleseriar, mellom anna Nintendo-seriar som *[[Mario]]*, *[[Donkey Kong]]*, *[[Pokémon]]*, *[[Metroid]]*, *[[The Legend of Zelda]]* og *[[Animal Crossing]]*, i tillegg til speleseriar frå tredjepartar, som *[[Sonic the Hedgehog]], [[Final Fantasy]] og [[Bayonetta]].

*Super Smash Bros. for Wii U* er det første spelet i serien som opnar for fleirspelar med opp til åtte deltakarar samtidig. Begge spela har vorte utvida sidan lanseringa i 2014 med innhald som kan lastast ned frå internett, inkludert nye kamparenaer og figurar. Enkelte element frå tidlegare spel i serien, som eventyrmodusen i *Super Smash Bros. Brawl*, er fjerna.

== Kjelder ==
<div class="references-small">
**Denne artikkelen bygger på «Super Smash Bros. for Nintendo 3DS og Wii U» frå ,  den 27. juni 2017.''  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Prydvokster

**Prydvokstrar** er vokstrar som vert dyrka som pynt i hagar eller i potter innandørs. Dei er dyrka for utsjånaden eller dufta, til skilnad frå nyttevokstrar, som er dyrka for føde eller råvarer.
Gamer.no

**Gamer.no** er ein norsk nettstad for dataspel. Nettstaden vart lansert i april 2001 av Tor-Steinar Nastad Tangedal som no er redaktør. Gamer.no lagar journalistikk både på bokmål og nynorsk og tilbyr mellom anna omtalar, sniktittar, artiklar, intervju og nyhende. I tillegg har nettstaden eit diskusjonsforum, ein handleguide, spelevideoar og oversyn over utgjevingsdatoar til kommande dataspel. Gamer.no er eigd av Teknisk Ukeblad Media.

Gamer.no vart kåra til årets spelemedium av Gullstikka i 2009 og 2010.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gamer.no|Gamer.no]]» frå ,  den 27. juni 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Arms

***Arms*** er eit slåstarspel som er utvikla og utgjeve av Nintendo. Spelet lèt opp til fire spelarar styra ein slåstar kvar for å kjempa mot kvarandre på ulike arenaer. Slåstarane bruker ulike typar utstrekkjelege armar for å slå, kasta, blokkera og dukka unna. Spelet har ti ulike slåstarar, med ulike eigenskapar og manøvrar. I tillegg er det ei rekkje spelemodusar for ein eller fleire spelarar, både lokalt og over internett.

*Arms* vart lansert 16. juni 2017 på Nintendo Switch.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Jimmy Rogers

**Jimmy Rogers** () var ein Chicago blues-songar, gitarist og munnspelspelar, mest kjend som medlem av bandet til Muddy Waters tidleg i 1950-åra. Han hadde òg nokre solohittar på R&B-lista med «That's All Right» i 1950 og «Walking by Myself» i 1954. Han trekte seg attende frå musikkindustrien i slutten av 1950-åra, men kom attende i 1970-åra. 

Han må ikkje forvekslast med countryartisten Jimmie Rodgers eller popsongaren Jimmie Rodgers.

## Utvald diskografi
* *[[Jimmy Rogers av Jimmy Rogers|Jimmy Rogers]]* (1984), samlealbum av somme songar før 1960. 
* *Ludella* (1990)
* *Jimmy Rogers with Ronnie Earl and the Broadcasters* (1991), konsertopptak
* *Feelin' Good*, med Rod Piazza (1994, Blind Pig)
* *Sloppy Drunk* (1998), CD-utgåve av album frå desember 1973
* *Blue Bird* (1994, Analogue Productions Originals)
* *The Complete Chess Recordings* (1997)
* *Blues Blues Blues*, som Jimmy Rogers All-Stars, med Mick Jagger, Keith Richards, Eric Clapton, Taj Mahal, Lowell Fulson, Jimmy Page, Robert Plant, Jeff Healey og andre (1999)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jimmy Rogers|Jimmy Rogers]]» frå ,  den 28. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*[ Jimmy Rogers-biografi] på AllMusic
* Jimmy Rogers-diskografi
Leonard Chess

**Leonard Chess** () var ein USA-amerikansk platedirektør som var med på å starte opp Chess Records. Han var viktig i utviklinga av elektrisk blues, Chicago blues og rock and roll.

## Tidleg liv
Chess vart fødd **Lejzor Shmuel Czyż** i eit jødisk samfunn i Motal i Polen (i dag i Kviterussland). Han og broren, Fiszel, systera Malka, og mora kom til New York i 1928 frå Polen, og dei drog raskt til Chicago og faren hans, Joseph. Familienamnet vart endra til Chess, og Lejzor vart Leonard og Fiszel vart Philip.

## Chess Records
Leonard og broren Phil vart involvert i det svarte nattklubbmiljøet på South Side of Chicago i 1938 og dreiv ei rekkje jazzklubbar der, mellom anna Macomba Lounge. I 1947 vart Leonard tilknytt Aristocrat Records, og auka gradvis eigarskapen sin i selskapet, før han og Phil fekk heilt kontroll. Dei flytta seg bort frå svart pop og jazz, og andre sjangrar og inn i bluesmusikken med artistar som Muddy Waters. I 1950 endra Chess-brørne namn på selskapet til Chess Records. «My Foolish Heart» (Gene Ammons), «Rollin' Stone» (Muddy Waters) og «That's All Right» (Jimmy Rogers) var blant dei første utgjevingane til det nye selskapet. Leonard Chess spelte basstromme på ei av innspelingane til Muddy Waters i 1951.

Chess kontakta Sam Phillips (i Sun Records) for å hjelpe med å finne nye artistar dei kunne spele inn i Sørstatane. Phillips sende innspelingar av Howlin' Wolf, Rufus Thomas og Doctor Ross til dei. Av desse vart særleg Howlin' Wolf populær, og Chess Records måtte kjempe om å få han til seg etter at Phillips hadde sendt innspelingane til Wolf til fleire andre selskap. Med tida signerte andre viktige artistar for Chess Recordss som Bo Diddley og Sonny Boy Williamson, med Willie Dixon og Robert Lockwood jr. tok viktige roller bak scenen. I 1950-åra voks suksessen til Chess Records med artistar som Little Walter, The Moonglows, The Flamingos og Chuck Berry, og i 1960-åra med Etta James, Fontella Bass, Koko Taylor, Little Milton, Laura Lee og Tommy Tucker, og etikettane Checker, Argo og Cadet. Utover i 1960-åra flytta Chess seg inn i andre sjangrar som gospel, tradisjonell jazz, spoken word, komedie og anna. Tidleg i 1960-åra vart Chess involvert i kringkkasting som delvis eigar av radiostasjonen WVON-AM og seinare WSDM-FM, begge i Chicago.

## Død og ettermæle
16. oktober 1969, eit par månader etter han selde plateselskapet til General Recorded Tape, døydde Leonard Chess på grunn av ein hjartefeil.

Musikkhistorikaren John Broven skreiv at «Leonard Chess var drivkrafta bak Chess Records, eit selskap som i lag med Atlantic og Sun, er dei viktigaste døma på den sjølvstendige plateindustrien. Leonard Chess sette nye standardar for industrien innan artistutvikling, avtalar, nettverk og marknadsføring.»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Leonard Chess|Leonard Chess]]» frå ,  den 28. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
*
*The Chess Label Part I (1950–1952) 
*The Chess Label Part II (1953–1955) 
*Chess Records
*The Chess Story
Sverre Mauritzen

**Sverre Mauritzen** () er ein norsk næringslivsleiar og politikar frå Stavanger. Han representerte Rogaland og Høgre på Stortinget i tida 1981-93.

Far til Mauritzen var fabrikkeigar. Sverre Mauritzen tok realeksamen ved St. Svithun gymnas, examen artium ved Stavanger handelsgymnasium og i 1967 siviløkonom-eksamen Norges Handelshøyskole. Åra 1967-71 var han så seksjonssjef i Rieber & Søn Plastic-Industri AS i Bergen. Der etter var han til 1984 disponent i S. Mauritzens Sønner AS i heimbyen Stavanger, samstundes som han i seks år førelas i marknadsøkonomiske fag ved Rogaland distriktshøgskole.

Mauritzen var medlem i Stavanger bystyre og formannskap 1976-83. Ved stortingsvalet 1981 var han Rogaland Høgre sin fyrstekandidat og såleis «sikra» plass i det nye stortinget, og vart sidan attvald to gonger. Samstundes var han 1981-86 styreformann i AS Rogalandsbanken. På Stortinget var han alle tolv sesjonane med i Kommunal- og miljøvernkomitéen, nestleiar i komiteen 1989-93. Han var elles leiar 1984-92 i Høgre sitt kommunalutval.

Etter åra på Stortinget var Mauritzen i tre år ambassaderåd for kommunale og regionale spørsmål ved Norges faste delegasjon til Den europeiske unionen i Brussel. Sidan var han 1996-97 generalsekretær i Nordsjøsekretariatet, 1997-2003 sekretariatsleiar i Samarbeidsrådet for Vest- og Sørlandet og 2004-07 rådgjevar i internasjonale saker i Vestlandsrådet i Stavanger.

Mauritzen kom tilbake i politikken som medlem av fylkestinget i Rogaland frå 2011.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Fotball-EM 1993

**Europameisterskapen i fotball 1993** var den femte europameisterskapen i fotball for kvinner. Noreg vart europameister etter finalesiger 1-0 over vertslandet Italia i Cesena 4. juli 1993.

Turneringsformatet var det same som ved dei tre føregåande meisterskapane. Dei fire deltakarlanda møttest til semifinalar/finalar i eitt av dei fire meisterskapskvalifiserte landa; Noreg, Tyskland, Italia og Danmark, nett dei same fire som i EM 1991. Meisterskapen vart avvikla dagane 29. juni-4. juli 1993 i dei italienske byane Santa Sofia, Rimini, Cesenatico og Cesena, alle saman i provinsen Emilia-Romagna.

I semifinalane spelte vann Noreg 1-0 mot Danmark i Santa Sofia, medan Italia tok seg til finalen etter straffesparktevling mot Tyskland, sjølve kampen enda 1-1. Som ved førre EM vann Danmark bronsefinalen, her med 3-1 over Tyskland.

### Finalen

Finalen mellom vertslandet Italia og Noreg fann stad 4. juli på Dino Manuzzi-stadion i Cesena framfor 7&nbsp;000 tilskodarar. Den norske innbytaren Birthe Hegstad vart matchvinnar då ho i det 75. minutt skåra kampens einaste mål. Det var andre gongen Noreg vann fotball-EM for kvinner.

**Noreg**s vinnarlag bestod av: Reidun Seth, Katrine Nysveen, Nina Nymark Andersen, Cathrine Zaborowski, Gro Espeseth,  Agnete Carlsen, Heidi Støre (kaptein), Hege Riise, Anne Nymark Andersen, Linda Medalen og Ann Kristin Aarønes. Birthe Hegstad tok frå pausa plassen til Aarønes, medan Kristin Sandberg kom inn like før slutt då Medalen gjekk ut. Even Pellerud var norsk landslagssjef.

Dommar var Alfred Wieser frå Austerrike.  

## Kjelder

**Sportsboken 93-94*
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Fußball-Europameisterschaft der Frauen 1993|Fußball-Europameisterschaft der Frauen 1993]]» frå ,  den 29. juni 2017.*
Patrick Battiston

**Patrick Jean Raymond Battiston** () er ein fransk tidlegare fotballspelar frå Amnéville i Moselle-departementet som vart europameister 1984 og vann VM-bronse i 1986. I tida 1981 til -87 var han med å vinne fem nasjonale seriemeisterskap og eitt cupmeisterskap med tre ulike klubblag; Girondins Bordeaux, AS Saint-Étienne og AS Monaco. Battiston var vanlegvis høgreback, men vart også nytta som midtstoppar/libero.

### Klubbspel
Battiston var profesjonell spelar i FC Metz frå 1973 og fast på fyrstelaget frå 1975. I 1980 vart han overført til AS Saint-Étienne og vart seriemeister i sin fyrste sesong med laget. Sommaren 1983 gjekk han over til Girondins Bordeaux og var med å vinne serien i 1984 og 1985, cupen i 1986 og serien att i 1987. Frå 1987 til -89 spelte han på AS Monaco og for tredje gong vart han seriemeister i sin fyrste sesong i ein ny klubb. Han reiste i 1989 tilbake til Bordeaux og avslutta med to sesongar i Girondins. Gjennom 18 sesongar spelte Battiston 678 obligatoriske klubbkampar og skåra 45 mål.

### Landslagsspel
Battiston deltok i 56 landskampar i tida frå februar 1977 til april 1989 og skåra tre landslagsmål. Under fotball-VM 1978 spelte han einast kvartfinalen mot den komande verdsmeisteren Argentina, der det vart fransk tap 1-2.

I VM i 1982 var Battiston med då Frankrike opna med tap 1-3 mot England. Der etter sat han på benken resten av gruppespelet. I mellomrunda spelte Battiston mot Austerrike, men sat benka mot Nord-Irland. Han sat også på benken frå start i semifinalen mot Vest-Tyskland i Sevilla. På stillinga 1-1 kom han på bana like etter pause. Ti minuttar seinare vart han utsett for ei av dei mest berykta enkelthendingane i eit fotball-VM. Med tilnærma fri bane mot mål vart Battiston sparka ned ved 16-meteren av ei vilt utrusande målvakt, Harald Schumacher. Battiston mista medvitet og fekk slått ut tenner. Det høyrer med at Schumacher korkje fekk gult eller raudt kort.    

Battiston spelte alle kampane då Frankrike lukkast vinne EM i fotball 1984 på heiembane. Også under fotball-VM 1986 var han eit fast val i fyrsteellevaren i Frankrikes ferd mot VM-bronse. I bronsefinalen var han kaptein ettersom Michel Platini sat på benken heile kampen.

### Merittar
*Europameister: 1984 med Frankrike
*VM-bronse: 1986 med Frankrike
*Fransk seriemeister: 1981 med AS Saint-Étienne
*Fransk seriemeister: 1984, 1985 og 1987 med Girondins Bordeaux
*Fransk seriemeister: 1987 med AS Monaco
*Fransk cupmeister: 1986 med Girondins Bordeaux

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Patrick Battiston|Patrick Battiston]]» frå ,  den 29. juni 2017.*
Viburnum edule

***Viburnum edule*** er ein plante i krossvedslekta. Han er ein liten busk som kjem frå Canada, nordlege delar av USA, St. Pierre et Miquelon og Russisk fjerne austen.

På engelsk er han mellom anna kjend som *squashberry* og *mooseberry*.


File:Viburnum edule foliage.jpg|Blad
File:Viburnum edule flowers.jpg|Blomar


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Phil Chess

**Philip** «**Phil**» **Chess** () var ein USA-amerikansk plateprodusent og direktør som i lag med broren skipa Chess Records.

## Karriere
Chess vart fødd i landsbyen Motal som i ligg i dagens Kviterussland. Han flytta med familien til faren i Chicago i 1928. Familien byta namn til Chess, og Lejzor vart Leonard medan Fiszel vart Philip.

Phil og Leonard dreiv ein populær klubb i Chicago, Macomba Lounge. to år seinare vart Leonard partner i Aristocrat Records, eit lokalt selskap som spelte inn all slags musikk, og Phil kom med i 1950. Selskapet endra namn til Chess Records og dei byrja å fokusere på R&B-musikk, og signerte og spelte inn musikk med artistar som Muddy Waters, Bo Diddley, Sonny Boy Williamson (Rice Miller), Robert Lockwood jr., Etta James, Willie Dixon, Howlin Wolf og Chuck Berry.  Phil Chess var aktivt involvert og produserte mange av blues og rock and roll-innspelingane deira. Selskapet deira hadde stor suksess i 1950-åra og tidleg i 1960-åra og vart i 1968 seld til GRT.

Chess var òg med-skipar av L & P Broadcasting i lag med broren. Dette føretaket dreiv radiostasjonen WSDM.

Phil Chess trekte seg attende til Arizona i 1972. Phil og Leonard Chess vart begge innlemma i Blues Hall of Fame som ikkje-utøvarar i 1995. 

Chess døydde i heimen sin i Tucson i Arizona, 95 år gammal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Phil Chess|Phil Chess]]» frå ,  den 29. juni 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Chess Records
*The Chess Story
*Chess Records: How Two Polish Brothers Made Music History
Lapprose

**Lapprose** (*Rhododendron lapponicum*) er ein rhododendronart som veks i subarktiske område fleire stader på den nordlege halvkula. 
Han er ein av to rhododendronartar som veks vilt i Noreg. Den andre er finnmarkspors (*Rhododendron tomentosum*).

Lapprosa er ein liten busk som blir 0,2–0,45 meter høg. Blada er elliptiske med ein lengd på 0,4–1,5 cm og ei breidd på 0,2–0,5 cm. Blomane er raudlege eller lilla.

Planten krev kalk i jordsmonnet, og skil seg dermed frå dei fleste andre rhododendronartar som er typiske surjordsplantar. Ho skal også ha full sol og helt ope lende men samtidig fukt rundt røtene. Dette er ein kombinasjon som avgrenser utbreiinga til planten.

Arten finst i Aust-Sibir, Korea, nordlege Japan, Alaska og Canada, på Grønland og i nokre fjellområde i USA. 
Førekomsten i dei skandinaviske fjella er svært isolert frå utbreiinga elles. 
I Noreg har lapprosa ei todelt utbreiing. Ho veks i små område i Jotunheimen, i Gudbrandsdalen og i Romsdal. Det andre området er i Nord-Noreg frå Saltdal til Porsanger og inn i Sverige og Finland. I Sør-Noreg veks planten svært høgt til fjells, medan i nord går han lågare ned. Mange trur at lapprosa kan ha overlevd istida på nunatakliknande fjelltoppar og sidan spreidd seg utover i større område. Dette kan ha skjedd på fleire kontinent.

Den norske lapprosa er rekna som umogleg å dyrka i hagar i låglandet, ettersom klimaet er for varmt for henne. Derimot kan variantar av lapprose frå Japan, Sibir og Canada godt plantast i tilsvarande hagar. Desse er oftast ein god del større enn den norske varianten, men blomane er ganske like.

*Rhododendron lapponicum* er godt kjent blant botanikarar og andre planteinteresserte, men få har sett arten i naturen. Dette kjem både av at han vokser på få stader og at han er så liten at dei fleste overser han. Bløminga kjem kort tid etter at snøen går og er over på 1–2 veker. 

Lapprose er kommuneblom for Skjåk kommune i Oppland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lapprose|Lapprose]]» frå ,  den 29. juni 2017.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rhododendron lapponicum|Rhododendron lapponicum]]» frå ,  den 29. juni 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* ''Lapsk alpros'' i Den virtuella floran
Oscar Munthe

**Carl Oscar Munthe** () var ein norsk offiser og krigshistorikar, fødd på Elverum. Han var bror til Hartvig, Gerhard og Margrethe Munthe.

Oscar Munthe tok eksamen ved Krigsskulen i 1881 og Den militære høgskulen i 1884. Han var frå 1886 premierløytnant i Infanteriet, sidan fekk han opprykk til kaptein 1893, major 1910, oberst 1912 og generalmajor 1924. Han fekk avskil i 1929.

Munthe arbeidde ved Norges Geografiske Oppmåling frå 1892 til 1899. Der etter gjorde han teneste ved Generalstaben frå 1900 til 1910. Han var 1911-12 sjef for Valdres bataljon, 1912-16 sjef for Infanteriregiment nr 6 og 1916-24 sjef for Østfold Infanteriregiment nr 1 og kommandant i Fredrikstad. Til sist var han sjef for 4. divisjon og kommandant på Bergenhus frå 1924 til 1929.

Munthe var interessert i militær historie og skreiv fleire krigshistoriske bøker, mellom anna om Hannibalfeiden, *[[Fredrikshald]] og [[Fredriksten]]s historie inntil 1720* og *Den norske Hær inntil 1662*. Han underviste ved Krigsskulen frå 1898 til 1916.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1958

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carl Oscar Munthe|Carl Oscar Munthe]]» frå ,  den 29. juni 2017.*
Carl Mork

**Carl Martin Gerhard Mork** () var ein norsk offiser, fødd i Trondheim og oppvaksen i Kristiania.

Tollarsonen Mork var løytnant og vart utnemnd til kaptein i 1911 og major i 1930. I 1932 fekk han opprykk til oberst då han vart utnemnd til sjef for Infanteriregiment 14. To år seinare vart han overflytta til IR 6, fekk avskil i 1945.

Mork var president i Norges Forsvarsforening 1938-47. 

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1958