open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
EM i fotball 2000

**Europameisterskapen i fotball 2000** var den ellevte europameisterskapen i fotball for menn. Meisterskapen vart for fyrste gong avvikla i to vertsland; Belgia og Nederland. Begge fekk friplass til sluttspelet, som tok til 10. juni i Brussel og vart avslutta i Rotterdam den 2. juli 2000. Frankrike vart europmeister etter finalesiger 2-1 over Italia. Dei 31 kampane vart spelt på åtte arenaer i like mange byar; Charleroi, Liège, Brussel, Brugge, Eindhoven, Arnhem, Rotterdam og Amsterdam. 49 land deltok i kvalifiseringa til meisterskapen.

For fyrste og, til 2015, einaste gong, var Noreg med i europameisterskapen for menn. Dei seksten deltakarlanda i sluttspelet vart fordelt i fire like store grupper. Dei to beste landa i kvar av gruppene gjekk til kvartfinalane. Noreg vart nummer tre i gruppe C, og rauk ut med dårlegare målskilnad enn Jugoslavia.

I kvartfinalane vann Portugal, Italia, Frankrike og Nederland over høvesvis Tyrkia, Romania, Spania og Jugoslavia. Begge semifinalane var jamne; Frankrike gjekk til finale på ein såkalla «golden goal» av Zinédine Zidane i det 117. minutt, medan Italia vann over Nederland i straffesparktevling.

Savo Milošević frå Jugoslavia og Patrick Kluivert frå Nederland skåra kvar sine fem mål.

## Gruppespel
### Gruppe A



### Gruppe B



### Gruppe C



### Gruppe D



## Finalen

Finalen i Rotterdam 2. juli 2000 vart spelt på Feijenoord stadion i Rotterdam, med 48&nbsp;200 tilskodarar til stades. Spissen Marco Delvecchio sende Italia i føringa i det 55. minutt, medan den franske innbyttaren Sylvain Wiltord syrgde for ekstratid då han netta i sluttsekundane. Ein annan fransk innbyttar, David Trezeguet, avgjorde finalen med ein «golden goal» i det 103. minutt.

**Frankrike** sitt meisterlag bestod av: Fabien Barthez, Lilian Thuram, Marcel Desailly, Laurent Blanc, Bixente Lizarazu, Patrick Vieira, Didier Deschamps, Youri Djorkaeff, Zinedine Zidane, Thierry Henry, Christophe Dugarry. Sylvain Wiltord kom inn for Dugarry i det 58. minutt, David Trézéguet for Djorkaeff i det 76. minutt og Robert Pirès for Lizarazu i det 86. minutt.

**Italia** mønstra: Francesco Toldo, Gianluca Pessotto, Fabio Cannavaro, Alessandro Nesta, Mark Iuliano, Paolo Maldini, Demetrio Albertini, Luigi Di Biagio, Stefano Fiore, Francesco Totti og Marco Delvecchio. I den andre omgangen kom etter tur Alessandro Del Piero, Massimo Ambrosini og Vincenzo Montella inn i staden for høvesvis Fiore, Di Biagio og Delvecchio.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:UEFA Euro 2000|UEFA Euro 2000]]» frå ,  den 30. juli 2015.*
Youri Djorkaeff

**Youri Raffi Djorkaeff** () er ein fransk tidlegare fotballspelar, fødd i Lyon. Med Frankrikes landslag var han med på å vinne VM 1998 og EM 2000. Elles vann han i 1996 Cupvinnarcupen med Paris Saint-Germain og i 1998 UEFA-cupen med FC Internazionale.

### Klubbspel
Djorkaeff spelte for Grenoble frå 1985 til -89. Sesongen 1989/90 var han FC Strasbourg-spelar. Frå 1990 til -95 var han ein av drivande dyktig angrepsspelar for Monaco FC, toppskårar i Ligue 1 med 20 mål i 1994. Frå tida i Monaco fekk han med seg lagets triumf i den franske cupen 1991.

1995/96-sesongen tilbringa han i Paris Saint-Germain, ein sesong som vart krynt med siger 1-0 over Rapid Wien i finalen i Cupvinnarcupen. Straks etter vart han overført til den italienske toppklubben Inter, ein klubb han vann UEFA-cupen 1998 med. I 1999 gjekk ferda vidare til tyske Kaiserslautern. Deretter spelte han for engelske Bolton Wanderers frå 2002 til -04. På tampen av karrieren var han Blackburn Rovers-spelar, før han avslutta i nordamerikanske MetroStars. Han la opp i 2006.

### Landslagsspel
Djorkaeff var så godt som fast i fyrsteellevaren til Frankrike frå han debuterte i 1993 til det var takk og farvel etter den for Frankrike svake innsatsen under VM i fotball 2002. Han spelte i samtlege internasjonale meisterskap frå 1996 til 2002. Både under verdsmeisterskapen 1998 på heimebane, og i europameisterskapen to år seinare, var han mellom dei som spelte Frankrike fram til meistertitlar. Djorkaeff tok på seg den fransk landslagstrøya 82 gongar og skåra 28 mål for Frankrike.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Youri Djorkaeff|Youri Djorkaeff]]» frå ,  den 30. juli 2015.*
Patrick Vieira

**Patrick Vieira** () er ein fransk tidlegare fotballspelar, fødd i Dakar i Senegal. Midtbanespelaren Vieira vart verdsmeister for Frankrike i 1998 og europameister i 2000, dessutan fekk han VM-sølv i 2006.

## Karriere
### Klubbspel
Vieira spelta for AS Cannes frå 1993 til -95. Etter ein mislukka 1995/96-sesong i italienske AC Milan, spelte Vieira på midtbana til engelske Arsenal F.C. frå 1996 til 2005. Gjennom dei ni sesongane vann han tre ligameisterskap og fire FA Cup-titlar med London-klubben. Han spelte i alt 279 ligakampar for Arsenal og skåra 29 ligamål. Sesongen 2005/06 spelte Vieira for italienske Juventus, ein sesong der Juventus fekk flest seriepoeng, men sidan klubben vart dømd for å ha vore involvert i kampfiksing, fråteken Serie-A-tittelen og degradert til Serie B.

Hausten 2006 fekk Vieira kontrakt med Inter i Milano og var med på å vinne italiensk seriegull i fire år på rad. Allereie før han fekk den siste italienske medaljen, hadde han vorte overført til Manchester City på seinvintren 2010. Her kom han inn som innbyttar i sluttsekundane av FA-Cupfinalen 2011, då Manchester City vann 1-0 over Stoke City. Det var han siste kamp på topplan. 

### Landslagsspel
Vieira debuterte for Frankrike i 1997. 1998-2008 var han med i samtlege seks landslagstroppar til dei seks internasjonale meisterskapane i perioden. Under fotball-VM på heimebane i 1998 kom han inn på finalelaget, som innbyttar då Frankrike slo Brasil 3-0. To år seinare var han sentral på midtbana då Frankrike vann EM-gull i Rotterdam. I 2006 var han mellom Frankrikes elleve utvalde til VM-finalen mot Italia, der han vart bytta ut tidleg i andre omgang. Vieira spelte sin 107. og siste landskamp i 2009, med til saman seks nettkjenningar for Frankrike.

### Merittar
*Verdsmeister: 1998 for Frankrike
*Europameister: 2000 for Frankrike
*Finalist i verdsmeisterskap; 2006 for Frankrike 
*Engelsk ligameister: 1998, 2002, 2004 med Arsenal FC
*Vinnar av FA-cupen: 1998, 2002, 2003, 2005 med Arsenal, 2011 med Manchester City
*Finalist i UEFA-cupen: 2000 med Arsenal FC
*Italiensk seriemeister: 2007, 2008, 2009, 2010 med FC Inter 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Patrick Vieira|Patrick Vieira]]» frå ,  den 30. juli 2015.*  
 
*eu-football
Pomerans

**Pomerans** (*Citrus aurantium*) er eit tre i sitrusslekta og frukta på treet. Pomeransar kan også kallast **bitterappelsin** eller **chinotto**. Fruktene er gule og kuleforma, med tjukt skal ytst. Dei er hole inst. Fruktkjøtet er svært bittert på smak og inneheld mykje stein.

Treet stammar frå Asia, men er vanleg dyrka mellom anna i middelhavslanda, der det blei innført for nær 1000 år sidan. Fruktene heng på treet svært lenge, og treet kan plantast i hagar og parkar som prydtrer. 

Pomerans blir ikkje eten naturell, men heile frukta kan brukast til marmelade. Skalet har ein skarp aromatisk smak og kan brukast til kandisering (sjå sukat), likør (som curaçao og cointreau) eller gin. Av blomane kan ein vinna ut neroliolje, som blir brukt i parfyme.

Planten oppstod som ein hybrid mellom *[[Pomelo|Citrus maxima]]* (pomelo) og *[[Mandarin|Citrus reticulata]]* (mandarin). 
Pomerans er sjølv opphav til sitrushybridar som klementin (kryssa med mandarin) og bergamott (kryssa med limett).

## Kjelder

*«pomerans» (23. januar 2013). *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 31. juli 2015.
Kreutz-familien

**Kreutz-familien** er ein familie av solstrykande kometar. Dei er truleg delane av ein ekstremt stor komet som gjekk i oppløysing for fleire tusen år sidan. Dei aller fleste oppdaga Kreutz-kometane (oppdaga av SOHO-observatoriet) har gått i oppløysing nær sola stutt tid etter oppdaginga.

Familien er namnsett etter den tyske astronomen Heinrich Kreutz som på slutten av 1800-talet fann ut at alle solstrykarar oppdaga til då fylgde den same banen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Songbird av Fleetwood Mac

«**Songbird**» er ein song av Fleetwood Mac frå albumet *[[Rumours av Fleetwood Mac|Rumours]]* frå 1977. Han vart òg gjeven ut som B-sida til singelen «Dreams». Songen er ein av fire songar som er skrivne av Christine McVie aleine på albumet. Ho song ofte songen på konsertane til bandet. 

## Eva Cassidy-versjonen
Eva Cassidy gav ut ein versjon av songen i 1998 på ei posthum samleplate med namnet *[[Songbird av Eva Cassidy|Songbird]]*. Trass i at plata kom ut to år etter ho døydde av melanom, nådde albumet til slutt førsteplassen på den britiske albumlista i 2001. «Songbird» gjekk inn på den britiske singellista i september 2009 med ein 56. plass og han vart ofte sungen i musikkonkurransen *[[The X Factor]]*.

## Willie Nelson-versjonen

Willie Nelson spelte inn «Songbird» i 2006 for albumet *[[Songbird av Willie Nelson|Songbird]]*, som vart det andre albumet som er kalla opp etter songen. Albumet nådde 87. plassen på Billboard 200 i USA.

## Andre versjonar
Gitaristen John Frusciante framførte songen på turneen til Red Hot Chili Peppers i 2006-2007.

Ronan Parke spelte inn «Songbird» i 2011 for debutalbumet *[[Ronan Parke av Ronan Parke|Ronan Parke]]*.

Stan Walker gav ut songen i 2011 på albumet *Let The Music Play*.

Naya Rivera framførte «Songbird» i ein episode av fjernsynsserien *[[Glee]]*. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Songbird (Fleetwood Mac)|Songbird (Fleetwood Mac)]]» frå ,  den 31. juli 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Johann Roppen

**Johann Roppen** () er ein norsk professor i journalistikk. Han var rektor ved Høgskulen i Volda frå 2015 til 2023.

## Biografi
Johann Roppen kjem frå Flø i Ulstein kommune. Han gjekk på Ulstein vidaregåande skule og seinare på Møre og Romsdal distriktshøgskule, Volda og Universitetet i Bergen. Doktorgradsprosjektet hans handla om mediekonsentrasjon og journalistikk i Noreg med Edda Media som case.

Han har arbeidd som journalist i Vikebladet, som rådgivar i Medietilsynet, forskingsleiar ved Møreforsking og i undervisnings- og forskingsstillingar ved Høgskulen i Volda. Roppen var FoU-rådgivar ved Høgskulen i Volda 2013-2015.

## Verv
*Leiar i Sunnmøre mållag (1990-1991)
*Medlem av Mediestøtteutvalet, Noreg (2010)
*Medlem av Mediestøtteudvalget, Danmark (2011)
*Leiar i Volda Turn og Idrottslag fotball (2011-2012)
*Leiar i Volda Idrettsråd (2014-16)
*Medlem av ekspertgruppe for utredning av alternativer for offentlig finansiering av NRK (2015-2016)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Johann Roppen på Høgskulen i Voldas nettsider

*Publikasjonar i Oria
Bitter

**Bitter** kan visa til:

*smaken bittert
* bitterdram, ein type brennevin 
* bitterøl

* bilmerket Bitter, eit tysk bilmerke
Bitterdram

**Bitterdram** eller berre **bitter** viser til krydra brennevinar som er prega av at urtene som er tilsett er lite sukkerhaldige, slik at drikken gjerne er bitter i smak. Bitterdram blei opphavleg framstilt som ein drikk med medisinske og oppkvikkande eigenskapar, også kallaeliksir. Mange bitterar blir selde i miniatyrflasker på 2, 4 eller opptil 10 cl. Dei blir ofte brukt etter eit større måltid i håp om at dei skal gje betre fordøying.

## Typar
*[[Absint]]* blei utbreidd i 1880-åra og forboden ei tid før han igjen kunne selgjast. Den opphavlege absinten inneheldt for store mengdar av giftstoffet tujon som finst i malurt.

*Angostura* er ein amerikansk bitter med opphav i Angostura, ein by i Bolivar-distriktet i Venezuela. Han er mest brukt som dråpevis tilsetning i drinkar og cocktailar.

*Fernet Branca* er basert på anis og lakrisrot, og blir ofte brukt mot «laus mage».

*[[Ratzeputz]]* er eut tysk krydderbrennevin smaksett med ingefær. Riga Balsam er ein lettisk bitter, som i tillegg til den tradisjonelle Gammel Dansk er særleg populær på Ærø i Danmark. 

*Vinmonopolets bitter* blei ofte brukt som «dagen derpå»-medisin. Hovudmotivet på etiketten var ein hane, og produktet blei derfor populært kalla «Kykkeliky». 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bitterdram|Bitterdram]]» frå ,  den 31. juli 2015.*
Møreforsking

**Møreforsking AS** er ein forskningsinstitusjon som tilhøyrer Møre og Romsdal fylkeskommune, Høgskulen i Volda, Høgskolen i Molde, Høgskolen i Ålesund og Stiftelsen Møreforsking. Møreforsking AS har forskingsaktivitetar i Volda, Molde og Ålesund. Møreforsking AS er majoritetsaksjonær i Møreforsking Molde AS med Høgskolen i Molde som medeigar. 

Møreforsking driv forsking innanfor fagområda marin, næringsøkonomi, samfunn, transportøkonomi. 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Dato

**Dato** er ei tidfesting av eit visst døgn i ein kalender. Han kan oppgjevast med tal eller ei blanding av tal og bokstavar.

Det vanlegaste datosystemet i verda i dag er den gregorianske kalenderen. 
Den internasjonale standarden ISO 8601 fastset ein felles skrivemåte for tid og dato etter denne kalenderen. 
Her skal ein skriva den største eininga først (år) og deretter fallande verdiar. Ein tilrår at tala blir skrivne med bindestrek imellom, ikkje punktum. Ein dato etter denne standarden blir skriven **--**.
Ein vanlegare norsk skrivemåte er **[[. ]] [[]]**.

## Ordsoge
Ordet «dato» kjem frå latin. Det er eigentleg ei kasusform (dativ eller ablativ) av *datum*, 'gjeve', som også er opphavet til ordet «data». Bruken kjem frå mellomalderdokument der ein i underskrifta gjerne skreiv at noko var 'gjeve' eller 'utferdiga' på ein viss dato.

## Bruk
Å datera noko vil seia å tidfesta det. I opphavleg bruk ville det gjerne seia å skriva dagens dato på eit brev, dokument eller liknande.
I nyare tid kan det også handla om å tidfesta historiske hendingar og kjelder, som i årringsdatering.

Datoar kan visa kva tid noko har hend eller er venta å henda, noko ein til dømes finn på billettar, kvitteringar og liknande. På identifikasjonsdokument, attestar, diplom og liknande kan fødselsdato, testdato, utgjevingsdato og liknande ha ei viktig tyding. Datoar kan også brukast på bygningar, minnesmerke og liknande for å visa til tida ein bygde noko på, tida nokon levde eller ei viss tid ein vil minnast.

Med datostempling kan ein anten oppgje datoen der noko hende, eller eit anna tidspunkt ei viss tid seinare. Dette kan vera til hjelp på mellom anna matvarer, slik at ein kan halda styr på kor gamle dei er og kva tid dei bør brukast, eller lånemateriale frå eit bibliotek der ein kan ha materialet ei viss tid.

## Norske skrivereglar
Datoar kan skrivast på fleire måtar på norsk. Dei følgjande skrivemåtane er rekna som korrekte:
*10.8.1962 
*10.08.1962 
*10.8.62 
*10.08.62 
*02.08.1965 
*2.8.1965
*02.08.65
*2.8.65
Det skal ikkje brukast skråstrekar i korrekt norsk.

Om ein skriv månedsnamnet med bokstavar, skal ein ha punktum og mellomrom etter talet:
* 4. juli

Forkorta årstal skal skrivas uten apostrof:
*1999 kan forkortast til 99, ikkje '99

Ein kan bruka ordet «den» om ein bruker ord i datoen, som «den 4. juli», men ikkje om ein berre bruker tal (4.7.1989).

## Sjå òg
*Datolinja
*Juliansk døgn
## Kjelder

*
----
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dato|Dato]]» frå ,  den 1. august 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***
Regatta

**Regatta** er ein konkurranse mellom mannskap i seglbåtar om å kome fyrst frå start til mål på ei bane markert av utlagde bøyer i sjøen, eller for større seglbåtar eller seglskip, frå start til mål mellom stader langs større havstykke.

For slike typar regatta som går føre seg på baner markert med bøyer, må deltakarane runde bøyene etter ein kurs som er fastsett på førehand av dei som arrangerer regattaen. Vanlege reglar for segling gjeld, mellom anna reglane om vikeplikt for andre seglbåtar.

Regatta, helst omtalt som segling, inngår som ei av konkurransegreinene under dei olympiske sommarleikane. 

Nemninga regatta vert òg nytta i somme høve om liknande konkurransar for båtar med motor.

## Sjå òg
*Segling

## Bakgrunnsstoff
Seglbåt

**Seglbåt** er ein båt som hovudsakleg vert driven fram av den krafta vinden har på eit eller fleire segl festa til loddrette master på båten, og med ein markert kjøl (ei loddrett og ofte tung plate under båten) for å motverke dei uønskte sidekreftene som vinden har på båten som fylgje av segla. Seglbåtar er mindre enn seglskip, og kan i storleik vere alt frå små joller til store havgåande båtar.

Seglbåtar er i dag fyrst og fremst bygd for konkurransar (regattaer) og/eller for fritidsbruk. Ofte er dei utstyrte med hjelpemotor til framdrift når det er vindstille og til hjelp ved navigering i tronge farvatn.

Seglbåtar kan byggjast som katamaranar, det vil seie at dei har to parallelle skrog bygd saman ved hjelp av dekket på fartøyet, der masta er plassert. Jamvel båtar med tre skrog finst, såkalla trimaranar.


Clansman 30.JPG|Døme på ein seglbåt med fast kjøl og med propell for motordrift.
Catamaran modèle Salina 48 (1).JPG|Døme på ein større seglbåt bygd som katamaran (båt med to skrog).


## Sjå òg
*Segl
*Kjøl

## Bakgrunnsstoff
Jolle

**Jolle** er ein liten open båt, laga for å kunne roast, seglast eller for å drivast fram med ein liten påhengsmotor. Joller kan vere av ulike utformingar, bygd i tre eller av kunstmateriale (plast), men er vanlegvis kjenneteikna av å ha ein flat aktererspegel (dei er flate bak). Dei vert nytta som lettbåtar eller hjelpebåtar på større båtar, for å take seg fram mellom båt og land og så bortetter. Joller for segling, bygd etter særskilde reglar for dei einskilde typane, vert nytta som konkurransebåtar i regattaer. 

## Seglsport
Joller som vert nytta til seglsport, regattaer, er bygde etter særskilde reglar og kan være frå under åtte fot til over atten fot lange. Dei har gjerne ein kjøl som er lagd som ei flat loddrett plate, eit «sverd», plassert sentralt i ei kasse i båten for kjapt å kunne senkast ned gjennom ei spalte i båtbunnen når det trengs under bruk. Dei minste typene av slike segljoller er godt eigna for born frå sju- åtteårsalderen til å lære seg å segle i, då dei er trygge og gjev borna god kjennskap til korleis det er å segle.

## Bilde

Rowboat with oars.jpg|Ei lita jolle bygd i moderne materiale.
Optimisto sur lago Dümmer 1.jpg|Optimist segljolle
Optimist (dinghy).JPG|Ei optimistjolle.
2008 Cannonball Regatta - Flying Dutchman.jpg|Jolletypen *Flying Dutchman* under ein regatta.
Uno av Muse

**«Uno»** er ein song av det engelske alternativ-rock bandet Muse, frå debut-studioalbumet deira *[[Showbiz]]*. Songen blei godt motteke av kritikarane, men nådde berre nummer syttitre på UK Singles Chart.
## Bakgrunn og komposisjon

Songen kom fyrst ut på Muse sin andre EP, *[[Muscle Museum EP]]*.] «Uno» blei utgjeve på CD (med B-sidene «Jimmy Kane» og «Forced In») og på 7 "vinyl (med «Agitated»). Ein akustisk versjon av songen blei utgjeven på 7 "vinyl. 

## Musikkvideoar
Det blei produsert tre musikkvideoar for «Uno». Den fyrste var spelt inn på Tower Bridge og vis bandmedlemmane står stilt mellom massar av folk, med klipp frå ein live lydsjekk intercut. Denne videoen har vorte fordømt av bandet og skildra som «skammeleg» og «pinleg».

Den andre videoen blei regissert av Wolf Gresens og Bernard Wedig. Denne viser bandet som spelar i eit rom, medan ei kvinne går gjennom ei rekkje korridorar i eit forsøk på å finna dei. Ho kjem til ei dør der Matthew Bellamy ser ut til å stå, men når ho opnar døra finn ho ein stor grop, som ho klarer å unngå å falle i. Video vert avslutta med at kvinna stirar på ei dør nummerert «1», som synest å vera den same som ho starta ved.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Uno (song)|Uno (song)]]» frå ,  den 1. august 2015.*
Programvara Shogun

**Shogun** er ei fri og open samling verkty skriven i C++. Programmet har talrike algoritmar og datastrukturer for maskinlæring. Shogun er lisensiert under GNU General Public License versjon 3.

Siste versjon er 4.0.0, som blei lansert 26. januar 2015.
Midtun stasjon

**Midtun stasjon**, frå 1936 til 1964 *Midtun haldeplass*, er endestasjon på Gamle Vossabanen og ein tidlegare haldeplass på Vossabanen og Bergensbanen. Han ligg på Midtun i Bergen, og vart opna i 1936 som Midtun haldeplass på Vossabanen, seinare Bergensbanen. Då Ulrikstunnelen vart teken i bruk i 1964 vart haldeplassen nedlagd. I 1994 vart haldeplassen teken i bruk att, som endestasjon på Gamle Vossabanen, no under namnet Midtun stasjon. Stasjonen har òg eitt krysningsspor.

24. mai 1960 køyrde eit tog frå Voss inn i ein gravemaskingrabb som hang framfor skeinegangen etter ei kran. Toget heldt ein snøggleik på om lag 60 til 70 kilometer i timen, og klarte ikkje å stoppe. Då toget ankom haldeplassen traff det grabben, og heile gravemaskinen falt ut i sporet foran toget. Både lokomotivet og godsvogna bak spora av og velta. Ingen av dei om lag 100 passasjerane kom til skade, men lokomotivføraren Anders Ødegård døydde på veg til Haukeland sjukehus.

## Sjå òg
* Togulukka på Midtun

## Fotnotar
John Akii-Bua

**John Akii-Bua** () var ein hekkeløpar frå Uganda, den fyrste frå landet som vart olympisk meister.

## Liv
Akii-Bua voks opp i ein familie med 42 sysken, far hans hadde åtte koner. Akii-Bua byrja som korthekkløpar, men vart etter råd frå trenaren oppmoda om å prøve seg på 400 meter hekk. Han var nummer fire på langhekken under Samveldeleikane i 1970. Året etter forbetra han seg mykje og sette personleg rekord med 49,0 sekundar, og var dermed berre eitt tidels sekund bakom årsbestetida i 1971.

Under dei olympiske sommarleikane i München vann han den fyrste semifinalen på tida 49,25, men var likevel ikkje den største favoritten. I finalen 2. september venta ein eit oppgjer mellom fyrst og fremst USA-amerikanske Ralph Mann, og den regjerande olympiameisteren, briten David Hemery. Begge desse gjorde gode løp og kom i mål på tidene 48,51 og 48,52. Det heldt til medaljar for dei to, som såg at Akii-Bua var heilt suveren og vart klokka inn på verdsrekordtida 47,82 sekundar. Hemery gamle rekord var på 48,12. For sin OL-prestasjon vart politimannen Akii-Bua forfremja av presidenten i Uganda, Idi Amin, og han fekk seg eit hus.

I 1973 vart Akii-Bua afrikameister på langhekken med nesten to sekunds margin til andremann. Ettersom Uganda og mange andre afrikanske land boikotta sommarleikane 1976, fekk han ikkje måle styrke mot Edwin Moses, den framifrå flinke langhekkløparen frå USA. År 1978 vart Akii-Bua nummer to på 400 m hekk under afrikameisterskapen i Alger.
    
Då Amin-styret fall i 1979, flykta Akii-Bua til Kenya med familien. Han frykta å verte oppfatta som kollaboratør, ettersom han var av Langi-stamma, ei stamme der hadde vorte forfylgd av Amin, medan Akii-Bua på si side av Amin hadde vorte halden fram som eit føredøme for langiane. I Kenya vart Akii-Bua plassert i ein flyktningleir. Han vart hjelpt ut av leiren av den skoprodusenten sin, Puma, og budde tre-fire år i Tyskland, der han arbeidde for Puma. Sidan reiste han heim til Uganda og dreiv som trenar.

Akii-Bua var enkjemann med 11 born då han døydde i Kampala, 47 år gammal. Han fekk ei stats-gravferd.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:John Akii-Bua|John Akii-Bua]]» frå ,  den 2. august 2015.*
Kipchoge Keino

**Kipchoge Hezekiah Keino** () er ein kenyansk tidlegare friidrettsutøvar frå Nandi-fylket i det vestlege Kenya.

Keino var mellom dei aller fyrste kenyanske mellom- og langdistanseløparane som markerte seg i verdstoppen. Han vart olympisk meister på 1500 meter under Sommar-OL 1968 i Mexico-byen, og tok sølvmedaljen på 5000 meter. Fire år seinare vart han olympisk meister på 3000 meter hinder i München, og fekk sølv på 1500 m.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kipchoge Keino|Kipchoge Keino]]» frå ,  den 2. august 2015.*
Lia Manoliu

**Lia Manoliu** () var ein rumensk friidrettsutøvar frå ș som deltok i samtlege seks sommarleikar i tidsrommet 1952-72, og vart olympisk meister i diskoskasting i 1968.

## Aktiv
Manoliu vart nummer seks i diskoskasting under dei olympiske leikane i Helsinki i 1952. Under Sommar-OL 1960 i Roma tok ho leiinga med eit kast på 52,36 m, og enda opp med bronsemedaljen. Fire år seinare vann ho i Tokyo endå ein OL-bronse, då med eit kast på 56,96 m.

Framom 1968-sesongen vart Manoliu vraka av det rumenske friidrettsforbundet, og ho måtte trene 
på eiga hand. Ho kvalifiserte seg til Sommar-OL i Mexico, der ho småskadd smelte til med 58,28 meter i den fyrste omgangen, eit kast som skulle vise seg å halde til olymisk gull.
 
Manoliu la opp etter 1972-sesongen. Hennar aller lengste diskoskast målte 62,06 m.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1952 i Helsinki: Nr 6 - 42,65 m
*EM 1954 i Bern: Nr 7 - 43,86 m
*OL 1956 i Melbourne: Nr 9 - 43,90 m
*OL 1960 i Roma: Bronsemedalje - 52,36 m, bakom Tamara Press (52,59 m)
*EM 1962 i Beograd:  Nr 14 - 45,02 m
*OL 1964 i Tokyo: Bronsemedalje - 56,96 m, bakom Ingrid Lotz (57,21 m)
*EM 1966 i Budapest: Nr 13 - 49, 44 m
*OL 1968 i Mexico by: Gullmedalje - 58,28 m, framom Liesel Westermann (57,76 m)
*EM 1969 i Aten: Nr 4 - 57,38 m
*EM 1971 i Helsinki: Nr 13 - 52,26 m
*OL 1972 i München: Nr 9 - 58,50 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lia Manoliu|Lia Manoliu]]» frå ,  den 2. august 2015.*
Henry Carr

**Henry Carr** () var ein USA-amerikansk friidrettsutøvar som i 1964 vann to gullmedaljar under dei olympiske sommarleikane i Tokyo.

Carr vart fødd i Montgomery i Alabama, som voks opp i Detroit i Michigan. Han sette verdsrekord på 200 meter i 1963 med eit løp på 20,3 sekundar. 4. april 1964 forbetra han rekorden til 20,2 sekundar under eit stemne i Tempe i Arizona.

Under dei olympiske leikane i Tokyo i oktober 1964 vann Carr 200 meter på olympisk rekord, 20,3 sekundar, framom landsmannen Paul Drayton med 20,5. Seinare i leikane sprang Carr USA inn til gull på 4 x 400 meter stafett, etter at Ollan Cassell, Mike Larrabee og Ulis Williams hadde teke laget i føringa.

Frå 1965 var Carr i eit par år aktiv i amerikansk fotball, utan å oppnå suksess. 
 
Han døydde i Griffin i delstaten Georgia, der han hadde vore aktiv for Jehovas vitne.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Henry Carr|Henry Carr]]» frå ,  den 2. august 2015.*
Mike Larrabee

**Michael Denny Larrabee** , kjend som **Mike Larrabee**, () var ein USA-amerikansk friidrettsutøvar som i 1964 vann to gullmedaljar under dei olympiske sommarleikane i Tokyo.

Etter å ha vorte nummer fire på 440 yards i dei amerikanske meisterskapen (AAU) i 1956, var Larrabee dei neste åra mykje plaga av skadar. Fyrst i 1964 kom han tilbake i toppen og vart amerikansk meister på spesialdistansen med tida 46,0. Seinare i OL-sesongen sette han ein sterk personleg rekord på 400 m med 45,4 sekundar då han vann ein klar siger i eit stemne i Oslo. Den 12. september 1964 tangerte han verdsrekorden på 400 meter då han i Los Angeles vart klokka inn på 44,9 sekundar, hardt pressa av landsmannen Ulis Williams.

Den 19. oktober 1964 vart Larrabee olympisk meister på 400 meter. Han kom ut av siste sving som femtemann, men makta halde farta slik at han på dei aller siste meterane tok seg forbi Wendell Mottley frå Trinidad og Tobago. Vinnartida vart sterke 45,1 mot Mottleys 45,2. To dagar seinare fekk Larrabee sitt andre OL-gull då han sprang andreetappen for USA på 4 x 400 meter stafett. Ollan Cassell, Ulis Williams og Henry Carr var dei andre på stafettlaget.

Larrabee døydde av kreft i bukspyttkjertelen i heimen sin i Santa Maria i California.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mike Larrabee|Mike Larrabee]]» frå ,  den 2. august 2015.*
Ung landsmøte

**Ung landsmøte (UL)**, tidlegare *Ungdommens landsmøte*, er ein av Noregs største og viktigaste kristne ungdomsfestivalar. I løpet av festivalen blir det halde ei rekkje møte, temasamlingar, kurs, smågrupper, konsertar og så bortetter. Alle desse har som mål å vekke radikale etterfylgjarar av Jesus Kristus. I tillegg til dette, vart det også tilbode eit stort spekter av sommaraktivitetar.

Arrangementet er for ungdom frå 15 år og oppover, og blir arrangert av NLM ung, ungdomsorganisjonen til Norsk Luthersk Misjonssamband (NLM), i samarbeid med ImF ung, ungdomsorganisjonen til Indremisjonsforbundet (ImF)

### Oversikt over kvar UL er arrangert:
* UL 1995 vart arrangert i Sykkylven.
* UL 1996 vart arrangert på Senja.
* UL 1997 vart arrangert i Oslo.
* UL 2001 vart arrangert på Stord.
* UL 2002 vart arrangert i Meråker.
* UL 2003 vart arrangert i Kongeparken på Ålgård.
* UL 2004 vart arrangert på Valderøy.
* UL 2005 vart arrangert i Fredrikstad.
* UL 2006 vart arrangert på Askøy.
* UL 2007 vart arrangert i Haugesund.
* UL frå 2008 og fram til 2014 vart arrangert i Kongeparken på Ålgård.
* UL 2015 og 2016 vart arrangert i Randaberg Arena på Randaberg.

## Kjelder

* http://www.ul.no/

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Phlegra Montes

**Phlegra Montes** er ei fjellrekkje på Mars. Ho strekkjer seg frå det nordaustre av Elysium-regionen til dei nordlege låglanda. Fjella har vore rekna som danna av tektoniske krefter, men nyare tolkingar ser på dei som mogelege vulkanske restar.

Radardata frå Mars Reconnaissance Orbiter syner at det finst vassis under lausmassar som ligg kring fjella i Phlegra Montes; kan henda berre 20 meter under yta.

## Bilete

Sinuous structures on crater floor in Phlegra Montes by HiRISE.jpg|Bylgjete strukturar på botnen av eit krater i Phlegra Montes
Valley Network in Phlegra Montes by HiRISE.jpg|Avgreining av dalar i Phlegra Montes
Ridged terrain in Phlegra Montes by HiRISE.jpg|Terreng med ryggar i Phlegra Montes
Valley terrain in Phlegra Montes by HiRISE.jpg|Terreng i ein dal i Phlegra Montes
Debris apron in Phlegra Montes by HiRISE.jpg|Lausmassar kring eit fjell i Phlegra Montes


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Aftonbladet

***Aftonbladet*** er ei svensk dagsavis som kjem ut Stockholm. Avisa kjem ut i eit opplag på i kring 155&nbsp;000 og kallar seg for «obunden socialdemokratisk».

*Aftobladet* byrja koma ut i 1830. I 2015 åtte det det norske mediekonsernenet Schibsted 91 prosent av aksjane, medan Landsorganisationen i Sverige (LO) åtte dei resterande ni prosentane.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Aftonbladet|Aftonbladet]]» frå ,  den 2. august 2015.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Phoebe

**Phoebe** kan visa til:

* Foibe, ordet som *Phoebe* mellom anna er den engelske utgåva av
* namnet Phoebe
Lee Calhoun

**Lee Quincy Calhoun** () var ein USA-amerikansk friidrettsutøvar som vart olympisk meister på 110 meter hekk både i 1956 og 1960.

Calhoun, som var fødd i Laurel i delstaten Mississippi, vann i 1956 korthekken under både den amerikanske studentmeisterskapen og forbundsmeisterskapen (AAU). Under Sommar-OL 1956 i slutten av november månad overraska han stort då han vann gullmedaljen på 110 m hekk, på same tid som landsmannen og verdsrekordhaldaren Jack Davis. Vinnartida 13,5 var ei personleg forbetring på over eit halvt sekund for Calhoun. Også i 1957 vann Calhoun korthekken i begge dei amerikanske meisterskapane.

I 1959 vann Calhoun sin tredje AAU-tittel på korthekken. Den 21. august 1960 tangerte han verdsrekordtida 13,2 under eit stemne i Bern i Sveits og melde seg i favorittsjiktet til Ol-øvinga. To veker seinare forvarte han OL-tittelen på 110 meter hekk då sommarleikane 1960 fann stad på Stadio Olimpico i Roma. Og som sist slo han ein landsmann med minst mogleg margin i kampen om gullmedaljen på 110 m hekk. Tidene for Calhoun og sølvvinnar Willie May var dei same; 13,8 sekundar.

Etter 1960 arbeidde Calhoun som friidrettstrenar ved ulike universitet i USA. Han døydde i Erie i Pennsylvania.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lee Calhoun|Lee Calhoun]]» frå ,  den 2. august 2015.*
Chris Brasher

**Christopher William Brasher**, kjend som Chris Brasher, () var ein britisk friidrettsutøvar som vart olympisk meister på 3000 meter hinder i 1956.

Brasher var fødd i Georgetown i den britiske kolonien Britisk Guyana og voks opp i Jerusalem, ettersom far hans arbeidde i det britiske koloniveldet. 

Under Sommar-OL 1956 i Melbourne overraska Brasher og vann 3000 meter hinder på tida 8.41,2. Straks etter løpet vart Brasher diskvalifisert fordi han skulle ha hadde hindra nordmannen Ernst Larsen, men «Kruska-Larsen» forklarte til juryen at han ikkje hadde vorte hindra, og diskvalifikasjonen vart heva.

Frå 1957 arbeidde Brasher som sportsreportar for avisa *[[The Observer]]* og seinare for fjernsynskanalen BBC. Han var i 1957 den fyrste som skreiv om idretten orientering i ein britisk publikasjon. I 1981 gjorde han opptaket til London Maraton.

Brasher døydde i heimen sin i Chaddelsworth i Berkshire i 2003.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chris Brasher|Chris Brasher]]» frå ,  den 2. august 2015.*
Markiplier

**Mark Edward Fischbach** (), best kjend under kallenamnet **Markiplier**, er ein dataspelkommentator på YouTube.     

Markiplier lagar videoar der han kan sjåast i det eine hjørnet av skjermen medan han kommenterer og reagerer på det som skjer i eit dataspel. Han byrja karrieren med å kommentere spel i skrekk- og actionsjangrane, i hovudsak *[[Amnesia]]*, ** og *[[Five Nights at Freddy's]]*.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Brukarsida til Markiplier på YouTube
Marit Aamodt

**Marit Aamodt** () er ein norsk lektor og lyrikar.  Ho er frå Gaular i Sogn og Fjordane og er busett i Bergen.

I 2008 gav ho ut diktsamlinga *Men mitt hjarta vaker*.

## Bibliografi
### Bøker
* 
### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Om Marit Aamodt i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane

## Bakgrunnsstoff
* Om Marit Aamodt i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Naftali Temu

**Naftali Temu** () var ein kenyansk langdistanseløpar som i 1968 vart den fyrste olympiske meisteren frå landet sitt.

Temu tok i 1965 sølvmedaljen på 5&nbsp;000 meter under dei aller fyrste panafrikanske leikane, landsmannen Kipchoge Keino vann løpet. Året etter, under Samveldeleikane 1966 i Kingston i Jamaica, slo Temu verdsrekordhaldaren Ron Clarke og sigra i 6-miles-løpet. 

I 10&nbsp;000-meterløpet under Sommar-OL 1968 i Mexico-byen var det einast etiopiaren Mamo Wolde som makta halde same tempo som Temu, men femti meter før mål avgjorde Temu løpet til sin fordel med ein kjapp spurt. Vinnartida 29.27,4 var heilt nøyaktig eitt minutt bak hans personbeste på distansen, Wolde fekk 29.27,7. Fire dagar seinare sprang Temu inn til bronse på 5000 meter. Til sist i leikane deltok han også i maratonløpet, og enda på 19. plass.

Temu sette sine endelege personlege rekordar på mila og halvmila i 1971-sesongen; høvesvis 28.21,8 og 13.36,6. Han vart slått ut i forsøket på 10&nbsp;000 meter då sommarleikane 1972 fann stad i München.

Temu, som var frå Nyanza-provinsen i det vestlege Kenya, vart tildelt ein farm av presidenten i landet og busette der. Han døydde av prostatkreft på eit sjukehus i Nairobi.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Naftali Temu|Naftali Temu]]» frå ,  den 3. august 2015.*
Abebe Bikila

**Abebe Bikila** () var ein etiopisk langdistanseløpar som vart olympisk meister i maraton både i 1960 og 1964.

Bikila vart etiopisk nasjonalhelt etter at han vann maratonløpet under Sommar-OL 1960 i Roma. Bikila sprang berrbeint heile vegen, og tida 2 timar, 15 minuttar og 16,2 sekundar var den snøggaste maraton nokon hadde gjennomført.

Til dei olympiske leikane 1964 i Tokyo var ikkje Bikila like godt førebudd. Seks veker før tevlinga hadde han fjerna blindtarmen og dermed redusert treningsmengda. Likevel greidde Bikila å forsvare den olympiske tittelen, denne gongen med sko. Atter presterte han ny verdsbeste; 2.12.11,2.

Bikila deltok også under OL 1968 i Mexico-byen, og braut etter 17 kilometer. Løpet vart vunne av landsmannen Mamo Wolde.

I 1969 braut Bikila ryggen og vart lam etter ein bilvelt med si Volkswagen, ein bil han hadde fått av keisar Haile Selassie. Han døydde av hjerneslag i Addis Abeba, 41 år gammal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Abebe Bikila|Abebe Bikila]]» frå ,  den 3. august 2015.*
Esther Brand

**Esther Cornelia Brand** (), fødd **van Heerden**, var ein sørafrikansk friidrettsutøvar som vart olympisk meister i høgdehopp i 1952.

Esther van Heerden, som var fødd i Springbok i Northern Cape-provinsen, hoppa den 29. mars 1941 1,66 meter i Stellenbosch. 35 år seinare vart prestasjonen offisielt godkjend som verdsrekord. Rekorden på 1,70 meter som Dora Ratjen hadde sett allereie i 1938 vart då stroken frå rekordlistene, ettersom Ratjen i 1939 hadde vorte kjønnsbestemt til å vere mann.

Under dei olympiske leikane 1952 i Helsinki deltok Brand i diskoskasting og høgdehopp. I diskostevlinga klarte ho ikkje å kvalifisere seg til finalen. Derimot lukkast ho å vinne høgdehopp då ho i tredje forsøk på 1,67 meter tok seg over lista, som den einaste utøvaren.

Ho døydde i Bloemfontein i 2015.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Esther Brand|Esther Brand]]» frå ,  den 2. august 2015.*
Adhemar da Silva

**Adhemar Ferreira da Silva** () var ein brasiliansk friidrettsutøvar som vart oympisk meister i tresteghopp både i 1952 og 1956.

Silva byrja med tresteg i 1947. Han sette ny brasiliansk rekord i øvinga og kvalifiserte seg til Sommar-OL 1948 i London, der han vart nummer 14. Den 3. desember 1950 sette han i heimbyen São Paulo ny verdsrekord i tresteg med nøyaktig 16 meter. Tett på 10 månader seinare flytta han rekorden med ein centimeter i Rio de Janeiro. 

Sommaren 1952 var Silva på plass under sommarleikane i Helsinki. I trestegfinalen sette han verdsrekord med fyrst 16,12 m, og så 16,22 meter. Han sette sin femte og siste verdsrekord då han 16. mars 1955 i Mexico-byen i dei panamerikanske leikane forsvarte meistertittelen han hadde vunne i Buenos Aires fire år tidlegare. Vinnarhoppet i Mexico målte heile 16,55 meter. 

I november 1956 i Melbourne tok Silva si andre olympiske gullmedalje etter å ha landa på 16,35 m, ni centimeter lengre enn islendingen Vilhjálmur Einarsson.

Silva vann i 1959 trestegtevlinga for tredje gong på rad under dei panamerikanske leikane i Chicago. Året etter deltok han i sitt fjerde sommar-OL, og vart som fyrste gongen nummer 14.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Adhemar da Silva|Adhemar da Silva]]» frå ,  den 3. august 2015.*
MyHeritage

**MyHeritage** er ei nettside for å oppdage, dele og bevare slektshistorie. Det tilbyr online-, mobil- og programvareplattformer til sine brukarar over heile verda. Brukarane kan legge til sine eigne forfedrar, søkje etter forfedrar i milliardar av historiske oppteikningar, dele og bevare bilete og videoar mens dei oppdagar og koplar til nye slektningar.

MyHeritage har hovudkvarter nær Tel Aviv i Israel.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Charles Dumas

**Charles Everett Dumas** () var ein USA-amerikansk friidrettsutøvar som vart olympisk meister i høgdehopp i 1956. Han var frå Tulsa i Oklahoma.

Dumas sette verdsrekord i høgdehopp då han 29. juni 1956 i Los Angeles svinga seg over 2,13 meter, tilsvarande sju engelske fot. Nesten fem månader seinare vann han den olympiske gullmedaljen under Sommar-OL 1956 i Melbourne, med ny olympisk rekord 2,12 m.

I 1959 vann Dumas høgdehopp-tevlinga under dei panamerikanske leikane i Chicago. Året etter stoppa Dumas på 2,03 m då sommarleikane 1960 fann stad i Roma, vinnaren Robert Sjavlakadze sette olympisk rekord med 2,16 m.

Dumas, som sidan arbeidde som lærar, døydde av kreft i Inglewood i California.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Charles Dumas|Charles Dumas]]» frå ,  den 2. august 2015.*
Inese Jaunzeme

**Inese Jaunzeme** () var ein latvisk friidrettsutøvar, fødd i småbyen Pļaviņas, som representerte Sovjetunionen då ho i 1956 vart olympisk meister i spydkast. Ho var den fyrste latviar som vann OL-gull i friidrett.

Jaunzeme vart nummer tre i spydkast under sovjetmeisterskapen i 1956. Dermed fekk ho plass i troppen som i november månad reiste til dei olympiske leikane i Melbourne. I spydfinalen forbetra ho den olympiske rekorden tre gongar, sist til 53,86 meter. Dei to andre medaljevinnarane stoppa på lengder kring 3,5 meter kortare.

Sitt aller lengste spydkast presterte Jaunzeme i 1960, då spydet landa på 55,73 m.

Jaunzeme arbeidde seinare som lege i Riga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Inese Jaunzeme|Inese Jaunzeme]]» frå ,  den 3. august 2015.*
Lars Lefdal

**Lars Lefdal** () er tidlegare vegsjef og Høgre-politikar i Sogn og Fjordane, busett på Hermansverk i Sogn. Lefdal tok eksamen som sivilingeniør ved NTH i 1962, og arbeidde som vedlikehaldssjef hjå Statens Vegvesen frå 1966 til 1977. Han var ordførar i Leikanger kommune frå 1976 og fram til han vart vald inn på Stortinget hausten 1977. På Stortinget var Lefdal nestleiar i samferdslekomitéen. Han var vegsjef i Sogn og Fjordane frå 1989 til 2003.

## Kjelder
* Biografi på Stortinget.no
Simon Pegg

**Simon Pegg** () er ein britisk skodespelar, mest kjend for å spele Montgomery Scott i filmatiseringa av Star Trek-serien.

## Kjelder

 
* Filmografien er henta frå Imdb.com om Pegg
Israel Museum

**Israel Museum** () er nasjonalmuseet i Israel. Det ligg i Jerusalem. Museet blei grunnlagd i 1965. Det ligg på ei høgd i Givat Ram nær Bible Lands Museum og Knesset.

Museet har fire avdelingar:
*Kunstavdelinga med museumshagen, der det mellom anna er skulpturar laga av den vidgjetne engelske bilethoggaren Henry Moore (1898–1986)
*Avdelingen for judaica (jødedomen, jødisk soge, lære, seder og språk med meire) og jødisk etnografi
*Arkeologisk avdeling med mellom anna nokre av dei gamle skriftrullane som vart funne i området attmed Daudehavet, dei såkalla Daudehavsrullane
*Ei avdeling for ungdom

## Galleri

Image:Jerusalem Schrein des Buches BW 1.JPG|
Image:Jerusalem Modell BW 2.JPG|


## Bakgrunnsstoff

*
Bible Lands Museum

**Bible Lands Museum** (hebraisk מוזיאון ארצות המקרא ירושלים, Muzeon Artzot HaMikra) er eit museum dedikert til landet og kulturane i den jødiske Bibelen. Museet ligg i Jerusalem, ved sidan av Israel Museum.

## Bakgrunnsstoff
*  The Bible Lands Museum
* The Bible Lands Museum  ved ilMuseums.com
Willie Davenport

**William D. Davenport**, kjend som **Wilie Davenport**, () var ein USA-amerikansk friidrettsutøvar som vart olympisk meister på 110 meter hekk i 1968.

Davenport, som var fødd i Troy i Alabama, deltok i fire sommar-OL på 110 meter hekk. Under OL 1964 i Tokyo vart han slått ut i semifinalen med tida 14,28. Fire år seinare, under Sommar-OL 1968 i Mexico-byen, vann han gullmedaljen med tida 13,33 sekundar, hans livs snøggaste løp. I 1969-sesongen tangerte han verdsrekorden på 13,2 (manuell tid). 

Davenport kom på fjerdeplass på korthekken i München-OL 1972, landsmannen Rod Milburn vann løpet. I 1976 i Montreal vart Davenport nummer tre og likevel beste utøvar frå USA i OL 1976. Det var aller fyrste gongen det ikkje hadde vore dobbeltsiger til USA på korthekken i dei olympiske leikane. 

Under Vinter-OL 1980 deltok Davenport for USA i bobsleigh. Laget hans i firarbob enda på tolvteplass.

Davenport var soldat i hæren. Han døydde i Chicago av hjartestans, som oberst i nasjonalgarden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Willie Davenport|Willie Davenport]]» frå ,  den 4. august 2015.*
Rod Milburn

**Rodney Milburn**, kjend som Rod Milburn, () var ein USA-amerikansk friidrettsutøvar som vart olympisk meister på 110 meter hekk i 1972.

## Karriere
Milburn melde seg på verdseliten då han som 20-åring oppnådde 13,5 på korthekken i 1970. Dei neste tre sesongane var han verdas beste korthekkløpar. I 1971 sette han ny verdsrekord på 120 yards hekk i Eugene med tida 13,0, og vann 110 m hekk under dei panamerikanske leikane i Cali i Colombia.

I OL-sesongen 1972 kvalifiserte Milburn seg til OL-tur med knapp margin, då han vart nummer tre i uttakingstevlinga heime i USA. Derimot imponerte han stort i München og vann 110 meter hekk på 13,24 sekundar, ei tid som fem år seinare vart godkjend som den fyrste verdsrekorden i elektronisk tid. Franskmannen Guy Drut vart nummer to på 13,34.

Milburn tangerte i 1973 sin eigen verdsrekord på 120 yards, før han i byrjinga av juli månad i Zürich vart den fyrste hekkeløparen som fekk notert 13,1, manuell tid, på 110 meter hekk. Også i 1975 stod han for det snøggaste hekkeløpet i verda, men lukkast ikkje kvalifisere seg til Sommar-OL 1976.

Han heldt fram å tevle til 1984, nokre år også som profesjonell.

Milburn, som var fødd i Opelousas i Louisiana, omkom i ei arbeidsulukke på ein papirfabrikk i Port Hudson, også Louisiana. Han arbeidde åleine på eit 12 timar langt nattskift, og vart forgifta/forbrend då han hadde falle i eit kar med natriumklorat.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rod Milburn|Rod Milburn]]» frå ,  den 4. august 2015.*
You Make Loving Fun

«**You Make Loving Fun**» er ein song skriven og sungen av Christine McVie frå det britisk-amerikanske bandet Fleetwood Mac. Han vart gjeven ut som den fjerde og siste singelen frå albumet *[[Rumours av Fleetwood Mac|Rumours]]* i 1977. Som dei tre første singlane frå *Rumours* gjekk han inn på Topp 10 i USA med ein niandeplass på *[[magasinet Billboard|Billboard]]* Pop Singles Chart.

## Bakgrunn

Songen var inspirert av eit kjærleiksforhold McVie hadde med Curry Grant. «For å unngå krangling», fortalte ho den dåverande ektemannen John McVie at songen handla om songen hennar. Han fann seinare ut kva songen verkeleg handla om.

Ei tidleg utgåve av songen vart i følgje McVie spelt inn utan Lindsey Buckingham, som gjorde at ho fekk fridom til «å byggje songen på eiga hand». Buckingham spelte rytmegitar (gjennom ein Leslie) medan McVie spelte Fender Rhodes, Nicks spelte tamburin. Bassen til John McVie vart spelt inn på ny seinare og Mick Fleetwood og Christine McVie la oppå Hohner Clavinet. I eit intervju med *[[New York Post]]* sa ho at ho hadde ønskt at dette vart den tredje singelen deira i USA frå albumet, men i staden valde dei ut «Don't Stop», som var medverkande til dei store salstala til albumet i USA og Storbritannia. 

«You Make Loving Fun» vart spelt på konsertane til Fleetwood Mac i mange år, og på alle turneane då Christine McVie var med frå 1976 til 1997, eit år før ho slutta i bandet. Songen vart spelt på nytt att i 2014-2015 då McVie kom attende til bandet.

## Medverkande
*Christine McVie – elektrisk piano, clavinet, solovokal
*Mick Fleetwood – trommer, perkusjon, clavinet-pedal
*John McVie – bassgitar
*Lindsey Buckingham – gitarar, tom-tommar, korvokal
*Stevie Nicks – korvokal, tamburin

Songen vart òg spelt inn av Cyndi Lauper i 1977.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:You Make Loving Fun|You Make Loving Fun]]» frå ,  den 4. august 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*