open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Birmingham

**Birmingham** er den nest største byen i England med kring ein millionar innbyggjarar. Han ligg i det seremonielle grevskapet West Midlands, og er administrasjonsby for regionen Vest-Midlands. Byen er ei sameint styresmakt. Tek ein med omkringliggande byar, som i praksis er forstader til Birmingham, er folkesetnaden rundt 2,2 millionar.

Byen går ofte under kallenamnet *Brum*, og dialekten som blir snakka der kallast *Brummie*. Eit eldre, lokalt namn på byen er *Brummagem*.

Birmingham har ein av dei mest etnisk og kulturelt blanda folkesetnadane i Storbritannia. Det er store grupper frå Vestindia og India, og ei stor gruppe frå Irland, og dessutan mange innslag av menneske frå andre delar av verda. Paraden til byen på St. Patricks dag er den tredje største i verda, etter New York og Dublin.

Det er omkring 60&nbsp;km med kanalar innanfor bygrensa, og dei fleste av dei er enno farbare. Kanalane var sentrale i veksten til byen under den industrielle revolusjonen. Det blir ofte nemnt at Birmingham faktisk har fleire kilometer med kanalar enn Venezia; det er korrekt, men ei urettferdig samanlikning då Birmingham er ein særs mykje større by.

Byen er mellom anna kjend for fotballklubbane Aston Villa F.C. og Birmingham City F.C..

## Historie

Området var busett i romersk tid, og det gjekk fleire romerske vegar dit. Han var då først og fremst ein militærgarnison.

I angelsaksisk tid var Birmingham ein liten landsby. Den første skriftlege kjelda som nemner han er *[[Domesday Book]]* (1086).

På 1100-talet vart landsbyen ein kjøpstad, og innan 1600-talet hadde han vorte ein viktig produksjonsstad. Han var særleg kjent for produksjon av handvåpen. Mykje av våpna til styrkane til Oliver Cromwell under borgarkrigen vart laga i Birmingham.

Under den industrielle revolusjonen naut byen godt av kol- og jernførekomstar i nærleiken, og dessutan at det allereie fanst mykje god arbeidskraft. Han kunne difor vekse til eit stort industrisenter. På byrjinga av 1800-talet vart Birmingham sentrum i det britiske kanalnettverket, og seinare i jernbanenettverket.

I viktoriansk tid voks folkesetnaden til over ein halv million, og byen vart dermed den nest største i Storbritannia. Han fekk status som *city* i 1889.

Under andre verdskrigen vart byen kraftig bomba, og sentrum måtte difor renoverast og gjenoppbyggast i 1950- og 1960-åra. Birmingham vart etter dette ofte skildra som ein «betongjungel», og vart jamt over omtalt som ein stygg by.

I seinare år har sentrum vorte grundig renovert, blant anna med små grøne lunger, restaurering av gamle gater, bygningar og kanalar, og fjerning av upopulære fotgjengarundergangar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Birmingham|Birmingham]]» frå , den 8. juli 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Mods

**Mods** er ei tidlegare norsk musikkgruppe. Dei vart kjende for å syngja på stavangersk. 
I Stavanger tidleg på 1980-talet var det ei gruppe ved namn Catrix som søkte etter ein vokalist. Morten Abel Knutsen prøvde seg, sjølv om dei eigentleg leita etter ei kvinne. Det tok ikkje lang tid før han vart fast medlem i gruppa. Gruppa skifta namn til til Mods, og vart etter kvart kjend over heile Noreg. Dei hadde mange populære songar. Nokre av dei er «Tore Tang», «Bare i nått», «Du e mislykka» og «Me to går alltid aleina», som alle finst på plata «Revansj». Øvrige medlemmer i Mods var Helge Hummervoll (keyboard), Tor Øyvind Syvertsen (gitar), Torkild Viig (bass), Rune Bjålid (gitar), og Leif A.B. Nilsen (trommer).

Etter suksessen med Mods tok Knutsen med seg Hummervoll og Syvertsen og stifta ei ny gruppe, The September When. Han skifta òg litt på artistnamnet sitt. Han har i tida etterpå berre nytta dei to førenamna sine: Morten Abel. Tidlegare Mods-trommeslagar Leif Nilsen starta gruppa Leif Og Kompisane.

Sommaren 2006 vart det gjeve ut ei samleplate med dei mest kjende songane, samlinga fekk tittelen «Gje meg litt merr - de beste». 

## Bakgrunnsstoff
* Mods-mimring selger stort  på http://www.aftenbladet.no
* Mods  på http://bandindex.no
* MODS-magien gjenoppvekkes  på http://www.rogalandsavis.no
Husmannsplass

Ein **husmannsplass** (ofte berre kalla ein **plass**) er eit lite gardsbruk med hus. Gardsbruket leigde jorda til ein større eigedom, og leiga for jorda var oftast arbeidsplikt på hovudgarden. I Noreg vart dei fyrste husmannsplassane skipa på 1500-talet, og ordninga vart avslutta på 1900-talet.

## Historie

Dei fyrste husmannsplassane i Noreg kom til på 1500-talet. Talet på husmenn i Noreg auka bratt frå slutten av 1700-talet og fram til vel midten av 1800-talet, då husmannsklassen var større enn bondeklassen. Bakgrunnen var at folketalet voks, og jordmangelen vart stadig verre. Ein anna grunn er at det vart forbode å dele små garder som hadde vert vanleg fram til då, særleg på Vestlandet. Opptil 8 garder kunne ligge på det same tunet. 

I nyare tid vart dei fleste husmannsplassane løyste ut frå hovudgarden, og dei vart såleis sjølvstendige småbruk. Dette skjedde i løpet av det store hamskiftet i norsk jordbruk, då mekaniseringa gjorde behovet for arbeidskraft mindre, samtidig som både flytting til kysten og byane og utvandring til Nord-Amerika minka arbeidskraftoverskotet på bygdene. På slutten av 1800-talet og førstninga av 1900-talet minka talet på husmenn såleis mykje, både på grunn av flytting og fordi dei gjenverande fekk kjøpe ut stykka sine og gjorde dei om til sjølvstendige småbruk.  Gjennom Jordlova frå 1928 fekk dei siste husmennene rett til å kjøpa husmannsplassane sine.

## Vilkår
På Vestlandet var det vanleg at stordelen av leiga vart betalt i kontantar, og arbeidsplikta var mindre. Slike bygselshusmenn stod friare i høve til bonden, og det sosiale skiljet mellom bonde og husmann var mindre enn på Austlandet og i Trøndelag. Såleis var det for det meste utenkjeleg at husmannssøner kunne gifte seg med bondedøtrer på Austlandet, mens dette ikkje var sosialt umogleg på Vestlandet. (Sosial status følgde mannen, så andre vegen var mindre problematisk.) Pengar til plassleiga fekk vestlandshusmannen ofte frå deltaking i fiske. 

Noko av det verste med husmannskåra, særleg i Aust-Noreg, var at husmannen og kona hans kunne seiast opp når dei vart gamle og mindre arbeidsføre, og plasset gjevast til ein ny og yngre familie. Arverett til bruket hadde arbeidshusmennene heller ikkje. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Jomar

**Jomar** er eit mannsnamn med norrønt opphav. Jomar kjem av *Jómarr* som er samansett av *[[Jo-]]*, med tydinga 'hest', og *[[-mar]]*, som tyder 'vidgjeten'. I 2006 var det 275 menn som hadde Jomar som fyrste førenamn i Noreg.

I Noreg er det namnedag for Jomar 2. februar.

## Kjende namneberarar
* Jomar Brun (1904–1993), norsk kjemikar og atomforskar
* Jomar Thonstad (f. 1932), norsk kjemiprofessor
* Jomar Blekkan (f. 1954), norsk kusk
* Jomar Wright (f. 1985), amerikansk utøvar av amerikansk fotball
*Jomar Løe Bing (f. 1990), norsk taekwondoutøvar 

## Bakgrunnsstoff
* Ola Stemshaug, Kristoffer Kruken: *Norsk personnamnleksikon*. Det Norske Samlaget. Oslo 1982. ISBN 82-521-2036-9
* Søk i namnestatistikken hjå Statistisk Sentralbyrå
Meter

**Meter** er ei SI-eining for lengd. I dag er denne lengda definert som strekninga lys forplantar seg i vakuum i løpet av nøyaktig 1/299.792.458 sekund. Symbolet for meter er m.

Eininga blei til etter den franske revolusjonen, då dei revolusjonære ville ha eit nytt og uavhengig mål for lengd. Dei tok det greske ordet *metron*, som tyder mål, og let denne eininga stå for 1/10.000.000 av avstanden frå Nordpolen til ekvator. Problemet med denne definisjonen var at dei såg på jorda som heilt rund, noko ho ikkje er.

Definisjonen på ein meter har derfor endra seg over åra, for å bli meir presis og uforanderleg:

## Bakgrunnsstoff
Glenn

**Glenn** er eit namn med keltisk opphav. Namnet kjem av det skotske/irske ordet «gleann» som tyder '(trong) dal'.

I Noreg har namnet vore brukt som gutenamn sidan 1920-åra. Fram til 1950-talet var det sjeldan brukt, medan det var populært på 1970-talet. I 2006 er det 3826 menn og gutar som har Glenn som fyrste førenamn i Noreg. Glenn har namnedag 26. mars i Noreg og 22. april i Sverige.

I land som Storbritannia og USA vert Glenn også bruka som familienamn, og meir uvanleg som jentenamn.

## Kjende namneberarar
### Menn

* Glenn Curtiss (1878–1930), amerikansk luftfartpioner
* Glenn Miller (1904–1944), amerikansk jazzmusikar og bandleiar
* Glenn Ford (1916–2006), amerikansk skodespelar
* Glenn Gould (1932–1982), kanadisk pianist
* Glenn Hughes (f. 1951), engelsk bassgitarist
* Glenn Hysén (f. 1959), svensk fotballspelar
* Glenn Lyse (f. 1974), norsk musikar
* Glenn Roberts (f. 1988), norsk fotballspelar

### Kvinner
* Glenn Close (f. 1947), amerikansk skodespelar

### Etternamn
* John Glenn (f. 1921), amerikansk astronaut og senator

## Bakgrunnsstoff
* Ola Stemshaug, Kristoffer Kruken: *Norsk personnamnleksikon*. Det Norske Samlaget. Oslo 1982. ISBN 82-521-2036-9
* Søk i namnestatistikken hjå Statistisk Sentralbyrå
Talet 27

**Talet tjuesju (27)** er eit oddetal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 26 og før talet 28.

Ordenstalet som svarar til talet 27, er **tjuesjuande** (**27.**).
Talet 29

**Talet tjueni** (**29**) er eit primtal. I heiltalsrekkja kjem det etter talet 28 og før talet 30.

Ordenstalet som svarar til talet tjueni er **tjueniande** (**29.**).
Krokodille

**Krokodillar** er ein krypdyrfamilie som består av 14 ulike artar som lever i vatn i tropiske strøk. Alle artane er kjøtetarar, og fleire av dei er òg særs farlege for menneske.
## Skildring
Krokodillar er grøne, gule eller svarte krypdyr med karakteristisk langstrakt, flattrykt kropp og snute. Augo og nasebora sit øvst på det avlange hovudet som ei tilpassing til livet i vatnet. Kjevane er store og sterke med kjegleforma tenner som jamt vert bytte ut. 

Dei har fem tær med delvis symjehud på framføtene og fire på bakføtene. Halen er lang, kraftig og samanpressa frå sida, og vert brukt til å symja med. Ryggen er dekt med hornskjold, i tillegg til beinplater i lêrhuda.

Hjernen er særs avansert til krypdyr å vera. Hjarta er i motsetnad til andre nolevande reptil delt i to framkammer og to hjartekammer. Dette draget deler dei med fuglane og pattedyra, så vel som med varanøglene og dei utdøydde dinosaurane.

## Utbreiing
Ymse krokodilleartar finst på dei fleste fuktige stadene i tropane. Vanlegast er dei i Afrika, men dei er heller ikkje uvanlege i Søraust-Asia, Australia og Mellom-Amerika. Dei fleste artane heldt til i sumpar, innsjøar og mangroveskogar, men ein finn dei òg i stille elvar og i visse høve langt ute på havet.

## Levevis

Krokodillar er jegerar som hovudsakleg jaktar frå vatn. Somme artar (m.a. panserkrokodillen *Crocodylus cataphractus*) et mest berre fisk, medan større artar (som nilkrokodillen *Crocodylus niloticus*) føretrekkjer store pattedyr. Føda varierer òg med alderen; dei heilt yngste et mykje insekt, froskar og småfisk.

Krokodillar er utforma for å vera godt kamuflerte. Dei sym sakte og godt kamuflerte, og fangar ofte dyr som kjem til vatnet for å drikka. Kjevane er særs sterke, og vert som regel brukte til å halda fast byttedyret og trekkja det under vatn. Dei er derimot ikkje spesielt gode til å tyggja og dela opp kjøtet med.

Krokodillar har indre befrukting og legg egg. Mora vaktar over egga og avkomet den fyrste tida, men missar snart interessa.

## Krokodillar og menneske
Alle krokodilleartane vert rekna som truga av utrydjing. Menneska jaktar på dei for skinnet, som vert nytta i lêr. No om dagen stammar mesteparten av krokodilleskinnet i vesker og skor frå alligator- og krokodillefarmar. Dette inneber på ingen måte at krokodillane er berga, av di mange av desse farmane får egga sine frå ville dyr og såleis er med på å minka bestanden endå meir.

Somme krokodilleartar, særleg nilkrokodille og saltvasskrokodille (*Crocodylus porosus*), er farlege for menneske. Engelsk wikipedia hevdar at krokodilla er det dyret som drep flest menneske på verdsbasis.

## Kjelder

* *All verdens dyr*, *Kunnskapsforlaget* *1991*
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Crocodile|Crocodile]]» frå , og «[[:nb:Krokodille|Krokodille]]» frå  den 2. september 2006.*
Hammar

Ein **hammar** eller **hamar** er eit verktøy som vert brukt til å slå med, og på den måten påføre ei kraft på eit mål. Formålet med ein hammar er oftast å feste, flytte eller deformere målet. Det finst mange typar hamrar, med heilt ulike formål, storleikar og funksjonar. Dei fleste av desse variantane har ulike namn, og dei vert brukte i mange ulike yrkesgrupper og fagretningar.

Ein hammar består av to delar. Eit hovud (som oftast er laga av eit hardt metall), og eit skaft (eller handtak). Skaftet er oftast laga av metall, glasfiber eller tre. Hovudet til ein hammar er ofte todelt. Kvar av desse to delane kan enten ha ulik form (det vanlegaste), eller dei kan vere like.

Hammaren er òg bruka som symbol i politikken, som kommunistisk symbol i lag med sigden i hammar og sigd, åleine som symbol for norsk sosialistisk arbeidarrørsle frå 1934 og fram til ei tid etter andre verdskrigen. Då vart hammaren bruka på flagg, som jakkemerke, på AUF-skjorter, brevark, plakatar og allslags materiell som vart produsert. Men i nyare tid er hammaren berre bruka på dei raude hammarflagga i 1. mai-toga, elles ikkje av verken LO, Arbeidarpartiet, SV eller RV/Raudt, eller nokon av ungdomssorganisasjonane deira.

## Bakgrunnsstoff
Skrujarn

Eit **skrujarn** eller ein **skrutrekkjar** er ein reiskap for å feste eller løyse skruer med.

Eit enkelt skrujarn består av eit handtak, ei klinge og ein tupp. Handtaket er vanlegvis av plast, men tidlegare var tre mest vanleg. Klinga er vanlegvis av stål, og tuppen består vanlegvis av ei hard legering.

Skrujarn vert vanlegvis klassifiserte etter sporet på tuppen. Dei vanlegaste er flatt spor, krysspor og pozidriv. I seinare år har også Torx vorte meir vanleg, også sekskant har fått stor utbreiing etter at sjølvbyggmøblar kom på marknaden for eit par tiår sidan. Andre meir uvanlege spor er ulike såkalla tryggleiksspor som vert brukte for å hindre at forbrukarar får tilgang til visse stader.

Skrujarn finst i manuelle og elektriske utgåver. Eit elektrisk skrujarn har som regel utskiftbare tuppar. Den enklaste manuelle utgåva er skildra ovanfor, men det finst òg skrujarn med skrallefunksjon og slagjarn.

## Sjå òg
*Skrueuttrekkjar

## Bakgrunnsstoff
* Geilo Verktøy
International Research Institute of Stavanger

**International Research Institute of Stavanger** (**IRIS**) var ein frittståande internasjonal forskings- og utviklingsinstitusjon som dreiv forsking og utvikling innanfor energi, miljø og samfunn. IRIS vart oppretta 1. januar 2006 av Universitetet i Stavanger og eigarane av Rogalandsforskning og tok frå då av over alle oppgåvene etter Rogalandsforskning. 

Dei var organiserte omkring fagområda som dei arbeider med: samfunns- og næringsutvikling, marint miljø, petroleumsteknologi og gassteknologi.

I 2018 vart IRIS fusjonert inn i NORCE Norwegian Research Centre.

## Bakgrunnsstoff
*
Wolfgang Schüssel

**Wolfgang Schüssel** (), er ein austerriksk politikar frå Wien. Han var kanslar (tilsvarande statsminister) i Austerrike frå 4. februar 2000 til 11. januar 2007. Schüssel leiar det konservative Österreichische Volkspartei (ÖVP) (*Austerrikske Folkeparti*). Etter at ÖVP vart det tredje største partiet med 26,9 % av røystene ved valet 3. oktober 1999 danna Schüssel ei koalisjonsregjering med det høgreorienterte Freiheitliche Partei Österreichs (FPÖ) (*Austerrikes Fridomsparti*). Den 24. november 2002 vart det halde eit framskunda nyval, og Schüssel sitt parti gjekk kraftig fram, til 42,3 % oppslutning. ÖVP-FPÖ-koalisjonen vart sitjande. Etter at FPÖ vart splitta i april 2005 bestod koalisjonen av ÖVP og det nye høgreorienterte partiet Bündnis Zukunft Österreich (*Samband Framtid Austerrike*).
László Sólyom

**László Sólyom** () er ein ungarsk politikar som var president i Ungarn frå 2005 til 2010. Han er partilaus, og vart nominert som president av miljøvernorganisasjonen Védegylet. Han vart vald til president av den ungarske nasjonalforsamlinga, med støtte frå sentrum-høgre-partia.
Ferenc Mádl

**Ferenc Mádl** () var ein ungarsk politikar. Han var presidenten i Ungarn frå 4. august 2000 til 7. august 2005, då han vart etterfylgd av László Sólyom.

Mádl er utdanna jurist og har førelese som gjesteprofessor ved fleire universitet. I 1992 vart han leiar for ein kommisjon som hadde som føremål å få attende kunst som sovjetiske styrkar hadde konfiskert frå Ungarn etter andre verdskrigen.

Mádl vart i 2002 tildelt storkrossen av St. Olavs orden.
Ivo Sanader

**Ivo Sanader**, tidlegare **Ivica Sanader**, () er ein kroatisk politikar, og statsminister i Kroatia frå 23. desember 2003 til 6. juli 2009. Han leia høgrepartiet Hrvatska demokratska zajednica (HDZ), (*Den kroatiske demokratiske unionen*) frå 2002. HDZ er partiet til den nasjonalistiske presidenten i Kroatia på 1990-talet, Franjo Tudjman. Sanader freista å distansera seg sjølv og partiet frå den nasjonalistiske fortida og gjera partiet til eit moderne europeisk høgreparti. Ved parlamentsvalet 23. november 2003 vart HDZ det største partiet med 33,9 % av røystene, og Sanader skipa regjering.

20. november 2012 blei han dømd til ti års fengsel for korrupsjon i løpet av tida si som statsminister av ein domstol i Zagreb.

## Kjelder
Handel

**Handel** er byte av varer, verdiar og tenester, og skjer gjerne på det ein kallar ein marknad. Ei gammal form for handel er *bytehandel*, der ein kjøpar og ein seljar byter varer og tenester direkte. Utviklinga av pengar førte til at ein kunne utføra handel på ein enklare måte. 

Varehandelen kan delast inn i detaljhandel, der kjøparen er den endelege forbrukaren av ei vare, og engroshandel, der ein kjøpar for å selja vara vidare.

## Sjå og
* Frihandel
* Handelsmann
* Handelsnæringa
* Internasjonal handel

## Kjelder
Sørtyrkiske språk

**Sørtyrkiske språk** er ei undergruppe av tyrkiske språk. Over 110 millionar menneske i eit område frå Balkan til Kina snakkar desse språka. Mellom andre tyrkisk høyrer til dei sørtyrkiske språka. Elles høyrer òg aserbajdsjansk, turkmensk, krimtyrkisk, khalajisk, gagausisk og quashkaisk med i gruppa.
Krokodilleordenen

**Krokodilleordenen** (*Crocodylia* eller *Crocodilia*) er ein krypdyrorden som vert sett på som den siste atterlevande archosaurgruppa i dag. Han omfattar 22 artar, som alle er kjøtetarar og lever i vatn i tropiske strok i heile verda.

Krokodilleordenen omfattar tre familiar; krokodillar, alligatorfamilien og gavialar.

## Systematikk
* *Crocodilia*
** Crocodilidae
** Alligatoridae
** Gavialidae
Coming to America

***Coming to America***, kalla ***Amerika for mine føtter*** på norsk, er ein amerikansk romantisk filmkomedie frå 1988. Filmen er regissert av John Landis. Manuset er skrive av David Sheffield, Barry W. Blaustein og Eddie Murphy. Murphy spelar òg ei av hovudrollene i filmen saman med James Earl Jones og Arsenio Hall. *Coming to America* handlar om prins Akeem som kjem frå det fiktive afrikanske monarkiet Zamunda, og som reiser til USA mellom anna for å prøve å finne seg ei kone.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*
Beverly Hills Cop

***Beverly Hills Cop***, kalla ***Beverly Hills purk*** på norsk, er ein amerikansk filmkomedie frå 1984. Filmen er regissert av Martin Brest, og skriven av Danilo Bach og Daniel Petrie, Jr.. Hovudrolla er spela av Eddie Murphy. Dette vart gjennombrotsfilmen til Murphy. Han handlar om politimannen Axel Foley som dreg til California for å få tak i personen som myrda venen hans. Filmen har to oppfylgjarar, Beverly Hills Cop II og Beverly Hills Cop III. Musikken til filmane er komponert av Harold Faltermeyer.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*
Nilkrokodille

**Nilkrokodillen** (*Crocodylus niloticus*) er ein stor krokodilleart som lever i Afrika. Han høyrer til mellom dei største artane i familien, og er farleg både for dyr og menneske.

## Skildring

Nilkrokodilla høyrer til mellom dei største krokodilleartane i verda. Dei største eksemplara ein har funne var over seks meter lange og vog 750 kg. Sjå òg krokodille-artikkelen.

## Utbreiing
Nilkrokodillar førekjem i innsjøar, elvar, våtmarkar og sumpar over nesten heile Afrika og på Madagaskar.

## Nilkrokodillen og mennesket
Nilkrokodillar hadde ei særs viktig rolle i gamal-egyptisk religion. Guden Sebek hadde sogar krokodillehovud, og byen Krokodiliopolis var i sin heilskap vigd til han og krokodillane hans. Det er funne ei rekke balsamerte nilkrokodillar fleire stadar i landet.

Nilkrokodillen er òg det dyret som drep flest menneske i Afrika på årsbasis.

## Kjelder

* *Vår fantastiske verden*, Skandinavisk presse,1990
* *Menneskenes liv og historie*, Carl Grimberg
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Crocodylus niloticus|Crocodylus niloticus]]» frå ,  den 3. september 2006.*
Den USA-amerikanske hæren

**Den USA-amerikanske hæren** er ein profesjonell hær som har hovudansvaret for USA sine militære operasjonar på land. Hæren har nytta vernepliktpersonell ved tre større konfliktar: Andre verdskrigen, Koreakrigen og Vietnamkrigen.

Hæren kan føra røtene sine attende til 14. juni 1775, då Den kontinentale hæren vart skipa av Dei tretten koloniane for å ta del i fridomskampen mot dei britiske koloniherrane. Etter at USA fekk sitt sjølvstende, vart Den kontinentale hæren lagt ned, og Kongressen oppretta den nye nasjonale hæren 3. juni 1784.

I 2012 hadde hæren rundt 1,1 millionar medlemmer, 546 047 personar som aktivt personnel og 559 244 i reservestyrkane eller nasjonalgardepersonnel.

Hæren vert styrt av det amerikanske hærdepartementet som ligg under Det USA-amerikanske forsvarsdepartementet. Den høgaste og sivile leiaren for hæren er hærministeren (Secretary of the Army, SECARMY eller SA), som sidan 2009 har vore John M. McHugh. Den høgast rangerte offiseren i departementet er hærstabssjefen  (Chief of Staff of the Army), sidan 2011 Raymond T. Odierno, medan den høgaste rangerte offiseren i heile det amerikanske forsvaret er *Chairman of the Joint Chiefs of Staff*, sidan 2011 Martin Dempsey.

## Inndelingar
Den noverande inndelinga av hæren omfattar 10 aktiver divisjonar og fleire sjølvstendige einingar.

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:United States Army|United States Army]]» frå ,  den 6. november 2013.*
Sleepless in Seattle

***Sleepless in Seattle***, kalla ***Søvnløs i Seattle*** på norsk, er ein amerikansk romantisk filmkomedie frå 1993. Filmen er regissert av Nora Ephron, basert på historia av Jeff Arch. Rollene vert spelte av m.a. Tom Hanks som Sam Baldwin og Meg Ryan som Annie Reed.

## Handling
Sam Baldwin er ein arkitekt frå Chicago. Han har akkurat mista kona på grunn av kreft, og flyttar til Seattle med sonen Jonah. Han meiner faren bør få seg ei ny kone for å få livet i orden att. Jonah overtalar faren til å ringe inn til eit radioprogram som vert høyrt av mange amerikanske kvinner, mellom andre Annie Reed, ein journalist frå Baltimore. 

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*
Lasse Myrvold

**Lasse Mustafa Myrvold**, best kjend som **Lasse Myrvold**, () var ein norsk musikar. Han var oppvaksen i Stavanger, men er kjend som ein del av musikkmiljøet i Bergen, og spelte i band som The Aller Værste!, The Beste og Kong Klang. Han stod òg bak prosjekt som Stilleben, The Willkoks Talk og Göbbels a Go Go og filmmusikken til *[[Velkommen Hjem]]* frå 2002. Han var bror til kunstnaren og klededesignaren Pia Myrvold.

Etter at det var vorte kjend at prostatakreften han var råka av ikkje lét seg lækje vart det sett i gang arbeid med å lage ei hyllestplate som fekk namnet *Dans til musikken*. På plata medverkar ei rekkje norske musikarar og band med sine versjonar av Myrvold-musikk. Plata inneheld også det nylaga sporet *Du og jeg i samme båt* framført av Myrvold som Kong Klang.

## Diskografi

## Kjelder
* Bergens Tidende melder at Lasse Myrvold er død 
* Jan Eggum, Bård Ose og Siren Steen (red.): Norsk pop & rockleksikon. Vega Forlag, Oslo 2005. ISBN 978-82-92489-09-3

## Bakgrunnsstoff
* The Aller Siste Intervju med Myrvold, av Tore Renberg
* Intervju med Lasse Myrvold i Bergensavisen 2. september 2006
UFFA

**UFFA** eller **Ungdom For Fri Aktivitet** er eit sjølvstyrt ungdomshus i Trondheim.

UFFA vart starta i 1981 og heldt opphavleg til i eit okkupert hus i Kjøpmannsgata. Då dette huset brann i 1982, fekk UFFA overta nedlagde Østbyen Barnehage i Innherredsveien.

UFFA er og har vore tilhaldsstad for ei rekkje band i Trondheim, har og har hatt ei viktig rolle i konsertlivet, husa anarkistavisa/magasinet *[[Folk og Røvere]]* samt diverse anarkistiske/radikale organisasjonar. På UFFA finn ein òg vegetarkaféen Kafe Knaillhard. Bokkaféen Ivar Matlaus har òg ein filial på UFFA. 

UFFA-miljøet er politisk aktive og har mellom anna delteke i antirasistiske markeringar og demonstrasjonen mot NATO sitt toppmøte i Åre.

## Bakgrunnsstoff
* «Hard Rock Kafé og Uffa, Trondheim» av Åge Utnes
Steve Irwin

**Stephen Robert Irwin**, kjent som **Steve Irwin** (fødd 22. februar 1962, død 4. september 2006) var ein australsk fjernsynspersonlegdom og naturvitskapsmann best kjend frå fjernsynsserien *[[The Crocodile Hunter]]*, ein ukonvensjonell naturdokumentar som han leia saman med kona Terri Irwin.
Irwin døydde under innspelinga av ein undervassdokumentar 4. september 2006, etter å ha vorte stukke i hjartet av ein piggrokke. Han etterlét seg kone og to ungar.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Ambolt

Ein **ambolt** (eller eit **ste**) er ei massiv blokk av stein eller metall. Ambolten vert brukt som støtte når ein arbeider med andre objekt ved hamring eller meisling, som til dømes når ein smir jarn og stål.

## Historie
Amboltar har vorte brukte sidan tidleg i bronsealderen av alle typar smedar til arbeid med metall, sjølv om verktøyet òg vart brukt endå lenger attende til arbeid med stein og flint.

Det finst mange referansar til amboltar i det antikke Hellas og det antikke Egypt, mellom anna i Homer sine verk. Ambolten vart forbetra i mellomalderen, då arbeid med jarn var svært vanleg.

## Amboltar i kulturen
### Fjernsyn og film
Amboltar med eit horn i den eine enden og ei flat side i den andre, vert ofte brukt i teiknefilmar, der dei ofte fell ned på skurken. Dette er veldig ofte brukt i Warner Bros. sine Looney Tunes- og Merrie Melodies-teiknefilmar, og seinare har andre teiknefilmar og brukt dette, inspirert av desse korte filmane. Mange i dag har kanskje berre sett aboltar som ein rekvisitt i teiknefilmar, og veit ikkje at desse eigentleg vert brukte i arbeid med metall.

### Musikk
Amboltar har òg vorte brukte som slagverksinstrument i fleire populære musikkomposisjonar.
I Giuseppe Verdi sin opera *[[Il Trovatore]]* slår sigøynarar på amboltar i første scene av akt 2 i songen «Coro di Zingari», på engelsk gjerne kjend som «Anvil Chorus».
Ambolt blir også brukt i operaen *Antigone* av Carl Orff og i *[[Das Rheingold]]* og *Siegfried* av Richard Wagner. Førstnemnde  nyttar 18 amboltar stemde til F i tre oktavar, medan sistnemnde særleg er kjend for bruken i akt 1,  i *Nothung! Nothung! Neidliches Schwert!*
I annan klassisk musikk blir amboltar brukt i «Song of the Blacksmith» i Second Suite in F for Military Band av Gustav Holst, *Feuerfest!*, op. 269 (1869) av Josef Strauss, *Dwellers of the Western World* av John Philip Sousa, med ein stor og ein liten ambolt i andresatsen *The White Man*, *The Burning Fiery Furnace* av Benjamin Britten, *Ionisation* av Edgard Varèse og Belshazzar's Feast av William Walton.

Innan filmmusikk har amboltar vore brukt av James Horner i *Aliens* og andre filmar, som *Flightplan, The Forgotten* og *Titanic*, av John Williams i *Jaws* og *Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith*, av Brad Fiedel i *The Terminator*, av Alan Silvestri i *The Mummy Returns*, av Don Davis i *The Matrix*-trilogien og av Howard Shore i *The Lord of the Rings*-filmane, særleg i musikk knytt til Isengard.

The Beatles brukte instrumentet i songen «Maxwell's Silver Hammer», der Ringo Starr spelte ambolt.

### Underhaldning
Tidlegare skaut folk i sørlege USA opp amboltar som underhaldning i staden for fyrverkeri.

### Litteratur
Amboltprisen er ein norsk litteraturpris med ein ambolt som symbol. Prisen vert delt ut til folk som har gjort Olav H. Hauge si dikting kjend.

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Anvil|Anvil]]» frå ,  den 18. mars 2019.*
Øgle

**Øgler** (tidlegare òg skrive *ødle*) (*Lacertilia* eller *Sauria*) er ein underorden innanfor skjelkrypdyra

## Klassifisering
* Underorden **Sauria** eller **Lacertilia**
*** Familie Bavarisauridae (utdøydd)
*** Eichstaettisauridae (utdøydd)
** Infraorden Iguania
*** Arretosauridae (utdøydd)
*** Euposauridae (utdøydd)
*** Corytophanidae
*** Iguanidae (Leguanar)
*** Phrynosomatidae
*** Polychrotidae (anolar)
*** Leiosauridae
*** Tropiduridae
*** Liolaemidae 
*** Leiocephalidae
*** Crotaphytidae
*** Opluridae
*** Hoplocercidae
*** Priscagamidae (utdøydd)
*** Isodontosauridae (utdøydd) 
*** Agamidae (agamar) 
*** Chamaeleonidae (Kameleonar) 
** Infraorden Gekkota 
*** Gekkonidae (gekkoar) 
*** Pygopodidae
*** Dibamidae
** Infraorden Scincomorpha 
*** Paramacellodidae (utdøydd)
*** Slavoiidae (utdøydd)
*** Scincidae (skinkar) 
*** Cordylidae
*** Gerrhosauridae
*** Xantusiidae
*** Lacertidae (firfislar)
*** Mongolochamopidae (utdøydd)
*** Adamisauridae (utdøydd)
*** Teiidae (teguar)
*** Gymnophthalmidae
** Infraorden Diploglossa 
*** Anguidae
*** Anniellidae
*** Xenosauridae
** Infraorden Platynota eller Varanoidea
*** Varanidae (varanar) 
*** Lanthanotidae (øyrelause varanar)
*** Helodermatidae (gilaøglar) 
*** Mosasauridae (utdøydd) 

## Bakgrunnsstoff
*
Ottar Brox

**Ottar Brox** () var ein norsk samfunnsforskar og politikar for Sosialistisk Venstreparti, fødd i Torsken. Han var professor i sosiologi ved UiT 1972-1984 og stortingsrepresentant for Troms 1973-1977. Brox blir også rekna som ein av føregangsfolk bak opprettinga av Universitetet i Tromsø.

## Liv og virke
Ottar Brox studerte ved Troms landbruksskole i 1948-1949 og blei utdanna sivilagronom ved Norges Landbrukshøgskole i 1957.

Brox er kjend for boka *Hva skjer i Nord-Norge?* frå 1966. Denne boka vart inspirasjonskjelde for nordnorsk regionalisme og oppvurdering av sjarkfisket si økonomiske betydning. Temaet i denne boka vart i 1984 vidareført i boka *Nord-Norge: Fra allmenning til koloni*. 

Brox var professor i sosiologi ved Universitetet i Tromsø frå 1972 til 1984, seinare professor II, mens han var forskingsleiar ved Norsk institutt for by- og regionforskning. 

### Politikk
Brox var stortingsrepresentant for SV for Troms i perioden 1973&ndash;1977. Han har skrive mange populærfaglege bøker og artiklar, og vore aktiv i den offentlege debatten.

## Prisar og utmerkingar

* 2000 - Norsk sosiologforenings hederspris
* 2002 - Fritt Ords honnør
* 2003 - Æresdoktor ved Universitetet i Tromsø
* 2005 - Årets bok - Klassekampens litteraturpris
* 2019 - Æresdoktor ved Noregs mijø- og biovitenskapelige universitet
## Verkliste

* 1957: Norsk landbrukspresse fram til omkring 1840 / Ottar Brox. Vollebekk : Norges landbrukshøgskole. Hovedoppgåve ved Norges landbrukshøgskole.
* 1966: Hva skjer i Nord-Norge? : en studie i norsk utkantpolitikk. Pax-bøkene ; 39 Oslo : Pax
* 1972: Newfoundland fishermen in the age of industry : a sociology of economic dualism. *Newfoundland social and economic studies* ; 9. St. John's : Institute of Social and Economic Research, Memorial University of Newfoundland.
* 1989: Praktisk samfunnsvitenskap. Universitetsforlagets metodebibliotek. Oslo : Universitetsforlaget.
* 1995: Dit vi ikke vil. Ikke-utopisk planlegging for neste århundre. Halden: Exil
* 2005: Arbeidskraftimport : velferdsstatens redning - eller undergang?. Oslo : Pax.
* 2016: *På vei mot et postindustrielt klassesamfunn?* Oslo : Pax.

## Kjelder
Det tyske flagget

**Det [[Tyskland|tyske]] flagget** som blir nytta i dag skriv seg frå fridomskrigen mot Frankrike under Napoleon. Det blei flagget til den tyske konføderasjonen i 1848. Fargane er frå riksvåpenet til det tysk-romerske riket. Flagget blei nytta av den liberale og radikale rørsla på 1800-talet og blei difor ikkje godteke av det konservative Preussen.

Etter at keisaren måtte gå av blei flagget innført att som nasjonalflagg i 1919, og det var Weimarrepublikken sitt flagg.

Keisarflagget (svart-kvitt-raudt) var likevel populært i visse kretsar, og striden om flaggbruken var svært bitter i Tyskland på heile 1920-talet, blant anna blei det ofte brukt av dei reaksjonære og militaristiske *Frikorpsa*. Konservative krefter fekk igjennom at dette flagget skulle kunne brukast ved sida av det andre i den tyske utanrikstenesta.

Weimarrepublikken sitt flagg blei teke i bruk att då Tyskland fekk att fridomen sin i 1949, men uendra berre i Vest-Tyskland. I Aust-Tyskland sette dei eit merke med hammar og passar i midten. Då Tyskland atter blei samla i 1990 blei flagget nasjonalflagg for heile landet att. 

## Bakgrunnsstoff
Marinejegerkommandoen

**Marinejegerkommandoen** er ein spesialstyrke under det norske Sjøforsvaret. Styrken er stasjonert ved Ramsund Orlogsstasjon og Haakonsvern Orlogsstasjon. 
Styrken har delteke i operasjonar i Afghanistan og Kosovo. For innsats i Afghanistan som ein del av styrke K-Bar, vart den tildelt Navy Presidential Unit Citation.
Vibeke Tandberg

**Vibeke Tandberg** () er ein norsk biletkunstnar og fotograf. Ho er utdanna ved Institutt for fotografi ved SHKD i Bergen.

Tandberg er mest kjend for fotokunst med seriar av manipulerte fotografi. Ho gjev gjerne seg sjølv ei rolle i bileta.

## Bakgrunnsstoff
* Vibeke Tandberg på http://www.pluto.no
* Vibeke Tandberg på Astrup Fearnley Museet for Moderne Kunst
* Husk at du er flere  på http://kunstkritikk.no
Torbjørn Rødland

**Torbjørn Rødland** () er ein norsk biletkunstnar og fotograf. 

Rødland er mest kjend for fotokunst med seriar av fotografi. Mellom anna av menneske i natur. 

## Bakgrunnsstoff
* www.rodland.net
* Torbjørn Rødland på Astrup Fearnley Museet for Moderne Kunst
* Torbjørn Rødland på http://www.pluto.no
* Torbjørn Rødlands fotografier på http://www.localmotives.com/
Shirin Ebadi

**Shirin Ebadi** () er ein iransk advokat og forkjempar for menneskerettar. I 2003 vart ho den fyrste muslimske kvinna til å motta Nobels fredspris.

## Kjelder
*
*

## Bakgrunnsstoff
Trymskvida

**Trymskvida** (norrønt *Þrymskviða*) er eit eddadikt som skildrar den morosame soga om jotunen Trym som stel hamaren Mjølner frå guden Tor, og om korleis Tor får hamaren attende. Forskarane er ikkje einige om kor gammalt diktet er. Nokre trur at det er ein ung kristen parodi på dei gamle gudane.

## Samandrag

Tor vaknar ein dag og finn ikkje Mjølner. Han ber Loke å finna ut kven som har stole han. Loke flyg til Jotunheimen og finn jotunen Trym. Trym seier at han har stole Tor sin hamar og:

Gudane talar med Frøya og får vita at ho aldeles ikkje vil gifta seg med Trym. Dei held da møte til å finna ut korleis dei kan hitta hammaren. Heimdall har eit forslag:

Kledd som Frøya fer Tor no til Jotunheimen med Loke kledd som ei terne. Trym held bryllaup med forkunnmat og Tor et umåteleg mykje. Trym vert mistenksam men Loke gjev han ei forklaring som han går med på:

Seinst lèt Trym bera inn Mjølner til å vigja brura. Då Tor kjenner hamaren sin drep han Trym og all hans ætt.

## Torsvisa

Soga om Tor si brureferd har vore folkekjær i Norden gjennom tida. Om lag 1400
var *[[rímur]]*-diktet Þrymlur skapa i Island, det skildrar den same soga
som Trymskvida. Noko seinare vart truleg den fyrste **Torsvisa** dikta i 
Noreg og sidan breidde ho seg ut til Sverige og Danmark. I ei norsk oppskrift
frå kring 1750 lyder den fyrste strofa slik:

:Torekall kom seg av skogen heim, 
:trøytte var han og mode; 
:tjuvann hev stoli burt hamaren hans, 
:han visste kje kven det gjorde. 
:Torekall tøymer no folen sin med taumom.

## Tor på Urdbø

Ifølge ei segn frå Totak, oppteikna av Magnus Landstad, Engelbret Michaelsen, J. M. Lund, E. M. Resen Mandt, W. M. Carpelan og A. Faye, har Tor vore på Urdbø og slo der i hjel eit troll (eller eit frekt brurepar) med hamaren sin, noko som var årsaka til steinraset som danna urda på Urdbø.

## Bakgrunnsstoff
* Trymskvadet, gjendikting med kommentarar av Knut Ødegård i Edda-dikt II (Cappelen Damm 2014)
* Trymskvida Omsetjing av Ivar Mortensson-Egnund
* Þrymskviða Norrønt
* Þrymlur Norrønt
* Torekall vinn att hamaren sin Fleire utformingar av Torsvisa
Gabriel Schanche Kielland

**Gabriel Schanche Kielland** () var ein norsk forretningsmann og konsul. Han vart fødd og døydde i Stavanger. Slekta Kielland var på 1800-talet ei leiande handelsslekt i Stavanger. 

### Liv og gjerning
Kielland arva ei rimeleg stor formue og heldt fram faren sitt handelshus under namnet «Jacob Kielland & Søn». Han var òg sjef for borgarvæpninga i Stavanger i 1784 og formann for dei utvalde mennene i byen frå 1786-1821. Som britisk visekonsul, preussisk konsulatmandat og hamburgsk visekonsul hadde han rimeleg store inntekter dels i forhandlingar med kaperar og innløysing av priser, dels i form av provisjon ved auksjonar over vrakgods.

I striden med England i 1801 organiserte han borgarvæpninga og innreidde batteria i tenleg stand. «Da Misvæxt i 1801 og 1802 og Vanskelighed for Tilførsel af Korn foraarsagede Mangel og Dyrtid i Stavanger Amt som i det hele vesten- og nordenfjeldske Norge, forsynede han uden mindste Fordel Byen og Distriktet med Korn, og det saa rigeligt, at Stavanger Amt kunde undvære og frabad sig den kongelige Understøttelse til Hjælp i Nøden, som de andre Amter begjærligen modtog.» Han mottok Kongen sin gullmedalje for edel dåd 17. juni 1803, han vart utnemnd til kongeleg agent med justisråd-rang i desember 1803, og Riddar av Dannebrogs orden 1809.

Kielland sette i gang bygginga av Ledaal til sommarbustad i 1799. Praktbygget stod ferdigstilt i 1803, og var sidan sete for eit pompøst selskapsliv. Jens Zetlitz var ein viktig bidragsytar ved festane.

Ved valet til Eidsvoldsforsamlinga var det eit lengre sjukeopphald som hindra han i å stille som kandidat. Han vart innvald som stortingsrepresentant frå 1815, men avstod frå vervet av omsyn til den svake helsa si.

Då han døydde var «Jacob Kielland & Søn» rekna som det førande handelshuset i landet.

## Slekt
Forfattaren Alexander Lange Kielland og målarinna Kitty Kielland var oldebarn av Gabriel Schanche Kielland.

## Bakgrunnsstoff
* Gabriel Schanche Kielland på http://freepages.genealogy.rootsweb.com 
* Ledaal  på http://www.stavanger.museum.no
Heddal stavkyrkje

**Heddal stavkyrkje** er ei stavkyrkje i Notodden kommune i Telemark.

Kyrkja er truleg bygd i første halvdel av 1200-talet. Ho blei restaurert i perioden 1849&ndash;1851 ved Johan Henrik Nebelong. Ei ny restaurering var naudsynt på 1950-talet.

Ho er ei trearma krosskyrkje og den største noverande stavkyrkja. Interiøret beær preg av perioden etter reformasjonen i 1536/1537 og dei seinare restaureringene.

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til kyrkja
* «Heddal stavkirke» på nettstaden Stavkirke.org 
* Om Heddal sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* «Krikebøker, Telemark» på nettstaden til Arkivverket 
* Eldre fotografi av Heddal stavkyrkje på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
*
Empirisme

**Empirisme** eller **empiri** er ein metode det ein lèt erfaringsmessige fakta bestemme utforminga av teorien omkring ei sak, og er ein metode som er vesentleg ulik frå til dømes hypotetisk deduksjon. Ein baserer teoriar på observasjon av faktiske hendingar i staden for filosofiske resonnement.
Jan Gunnar Solli

**Jan Gunnar Solli** () er ein norsk fotballspelar frå Arendal.

Jan Gunnar Solli kom til Rosenborg frå Odd Grenland summaren 2003. Han har tidlegare spela for klubbane Treungen og Odd Grenland.

20. august 2003 debuterte han på A-landslaget mot Skottland, og hadde per 8. september 2005 spela 23 landskampar.

16. mars 2007 var Solli klar for Brann. Bergensklubben betalte 6 millionar for han.

## Referansar
X Japan

**X Japan** (japansk: エックス ジャパン, opphavleg berre X, エックス) er eit tidlegare hardrockband frå Chiba i Japan. Dei var aktive frå 1985 til 1997. Medlemmene var Yoshiki Hayashi (trommer, piano), hide (gitar), Pata (gitar), Toshi (vokal) og Taiji og Heath (bass).

## Lanseringar
* VANISHING VISION (*1988.04.14*)
* BLUE BLOOD (*1989.04.21*)
* JEALOUSY (*1991.07.01*)
* ART OF LIFE (*1993.08.25*)
* DAHLIA (*1996.11.04*)

### Singlar
* I'LL KILL YOU *(1985.06.15)*
* オルガスム *(1986.04.23)*
* 紅 *(1989.09.01)*
* ENDLESS RAIN *(1989.12.01)*
* WEEK END *(1990.04.21)*
* SILENT JEALOUSY *(1991.09.11)*
* STANDING SEX / JOKER *(1991.10.25)*
* SAY ANYTHING *(1991.12.01)*
* TEARS *(1993.11.10)*
* RUSTY NAIL *(1994.07.10)*
* LONGING ～跡切れた Melody～ *(1995.08.01)*
* LONGING ～切望の夜～ *(1995.12.11)* 
* DAHLIA *(1996.02.26)*
* FOREVER LOVE *(1996.07.08)*
* CRUCIFY MY LOVE *(1996.08.26)*
* SCARS *(1996.11.18)*
* FOREVER LOVE Last Mix *(1997.12.18)*
* THE LAST SONG *(1998-03-18)*
* FOREVER LOVE (hide TRIBUTE) *(1998.07.22)*
* SCARS (hide TRIBUTE) *(1998.07.22)*
* FOREVER LOVE (all versions) *(2001.07.11)*

### Live-album
* 破滅に向かって 1992.1.7 
* TOKYO DOME LIVE *(1995.01.01)*
* LIVE LIVE LIVE TOKYO DOME 1993-1996 *(1997.10.15)*
* LIVE LIVE LIVE EXTRA *(1997.11.05)*
* LIVE IN HOKKAIDO 1995.12.4 BOOTLEG *(1998.01.21)* 
* ART OF LIFE LIVE *(1998.03.18)*
* THE LAST LIVE *(2001.05.30)*
Madagascar

:*Sjå òg landet [[Madagaskar]].*

***Madagascar***, kalla ***Madagaskar*** på norsk, er ein amerikansk dataanimert film som er produsert av DreamWorks Animation frå 2005. Filmen handlar om fire dyr (ei løve, ein sebra, ein flodhest og ein sjiraff) frå Central Park Zoo i USA som har levd heile livet i lykkeleg fangenskap som uventa vert sende attende til Afrika, og hamnar på øya Madagaskar. Dei hamnar på Madagaskar fordi dei slost om kven som har skulda for at dei er på skipet. I løpet av denne slåstkampen ramlar dei over bord. Hovudkonflikten i filmen er mellom vennskap og natur. I løpet av filmen bryt vennskapen mellom løva og dei andre saman, og løva gjer forsøk på å ete venene sine. Til slutt vinn likevel venskapen. *Madagascar* er regissert av Eric Darnell og Tom McGrath. Ein oppfylgjar til filmen, **, kom ut i 2008.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* Madagscar sin offisielle nettstad
*
Desperate Housewives

***Desperate Housewives***, kalla ***Frustrerte fruer*** på norsk, er ein amerikansk fjernsynsserie, skapt av Marc Cherry. Handlinga utspelar seg på Wisteria Lane i den fiktive byen Fairview i Eagle State. Serien fylgjer liva til fire husmødrer, og viser problema dei har, både med normale småting og mysteria som involverer mennene, venene og naboane deira. Tonen og stilen til serien kombinerer element frå drama, komedie, mystikk, såpeopera og satire.

Cherry lanserte i byrjinga idéen til serien til fjernsynskanalane HBO, CBS, NBC, Fox, Showtime og Lifetime, men alle avslo han. Til slutt vart serien kjøpt opp av American Broadcasting Company, og han vart ein suksess frå fyrste episode. I Noreg vert serien send på TV 2.

## Bakgrunnsstoff
*  Offisiell nettstad
*  
*  Desperatefans.org (Diskusjonsforum om serien)
*  «Get Desperate!» (Nyhende og omtalar av serien)
*  «Housewives Media» (nedlasting av videoar)
Margaret Mead

**Margaret Mead** () var ein amerikansk antropolog.

Mead var i store delar av karrieren sin tilknytt American Museum of Natural History i New York. Ho gav ut fleire populærvitskaplege debattbøker om antropologi, og vekka særleg oppsikt gjennom synet sitt om at kjønnsroller var kulturelt skapte framfor å vera biologisk gjevne. Ho deltok også i andre debattar om amerikanske samfunnsspørsmål, til dømes om synet på dei ulike aldrane til mennesket (barndom, ungdom, alderdom osb.). Ho dreiv feltarbeid på mellom anna Ny-Guinea og Samoa, og saman med ektemannen Gregory Bateson på Bali.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Margaret Mead|Margaret Mead]]» frå , den 16. mai 2008.*
Åse Gunhild Woie Duesund

**Åse Gunhild Woie Duesund** () er ein norsk politikar frå Kristeleg Folkeparti. Ho vart vald inn på Stortinget frå Aust-Agder i 1997 og sat i tre periodar. Duesund var fylkesvaraordførar i Aust-Agder i perioden 1993–1995.

Ho er utdanna fysioterapeut frå Statens fysioterapihøgskole (1969). Duesund har arbeidd som fysioterapeut, og som lærar i den vidaregåande skulen.

Ho var medlem av Aust-Agder fylkesting 1987–1997, dei siste fire åra som heiltidspolitikar. Ho var medlem av fylkesstyret i Aust-Agder KrF frå 1993 til 2001 og sentralstyret i KrF frå 1999 til 2003. I den fyrste perioden hennar på Stortinget var ho medlem av Den utvida utanrikskomiteen, Fullmaktskomiteen og Sosialkomiteen, i tillegg til at ho var delegat til generalforsamlinga i SN. I perioden frå 2001 til 2005 var ho andre nestleiar i Sosialkomiteen og medlem av Fullmaktskomiteen. I siste noverande perioden var ho medlem av Arbeids- og sosialkomiteen. Ho har også vore medlem av styret til KrF si stortingsgruppe i store delar av dei periodane ho har sete på Stortinget.

## Bakgrunnsstoff
*
/dev/null

`'''/dev/null'''` er ei spesiell fil i operativsystem av typen Unix, i den forstand at alt som vert flytta til /dev/null vert sletta. Ein prosess som freistar å lese data frå /dev/null får berre EOF (End Of File).

## Sjå òg
* `[[/dev/zero]]`
* `[[/dev/random]]`
* `[[/dev]]`
Talet 65 537

**65537** er det 4. fermattalet og det største kjendte fermattalet som er eit primtal. 65537 har vorte nytta som modulus i talteoretiske transformer.
Førdehuset

**Førdehuset** er eit regionalt kulturhus i Førde på 17&nbsp;500 m². Kulturhuset vart bygd som ein del av satsinga på Førde som vekstsenter, og stod ferdig i 1976. I 1996 vart det utvida frå 12&nbsp;000 m² til 17&nbsp;500 m².

Huset vart teikna av arkitekten Peder Ristesund.

Bygget inneheld ei rekkje kulturtibod, som Førde bibliotek, Sogn og Fjordane fylkesbibliotek, kunstnarsenteret i fylket, idrettshall, symjehall, kino, Sogn og Fjordane Teater, i tillegg til kontora til kulturetaten i Førde kommune, Reisemål Sunnfjord og Førde Internasjonale Folkemusikkfestival. Førde stadion er også tilknytt Førdehuset.

**Store årlege arrangement i Førdehuset**
* Førdefestivalen
* Krimfest Sunnfjord
* Førde Cup
* *Gjør din bolig Bedre* messa
* KFUK-KFUM Nattcup
* *Bil i Førde* messa
* Konsertar, show, skodespel m.m.

## Litteratur
* Torkjell Djupedal. *Førde - kulturhistorisk vegvisar*, Selja forlag, 1998

## Bakgrunnsstoff
*
Hafstadfjellet

**Hafstadfjellet** er eit fjell i Sunnfjord på 706 moh. Fjellet er eit populært mål for turgåarar, både treningsvante og mosjonistar i alle alderstrinn nyttar fjellet aktivt.

Frå austsida kan ein gå opp grusvegen til toppen. Det er laga parkeringsplass for turlystne på Bruland. Ein kan gå, jogge eller sykle opp til toppen og ned igjen. Ein vanleg mosjonist nyttar 60 til 70 minutt opp og 30 til 40 minutt ned att. 

## Bilete

Fil:Frahafstadfjellet.jpg|Utsikt mot Førde sentrum
International Association of Lighthouse Authorities

**International Association of Lighthouse Authorities**, forkorta **IALA**, er ein ikkje-profiterande organisasjon som vart skipa i 1957 for å ta vare på og å føre over nautisk ekspertise mellom medlemmer og å gje råd. IALA søker å la medlemslanda samarbeide for å få til mest mogleg einsarta navigasjonssystem verda over. Hovudkontoret for organisasjonen ligg i Saint-Germain-en-Laye, Frankrike.

IALA er først og fremst kjent for bøye- og sjømerkesystemet som vert nytta til å lose skipsfarten og for utviklinga av det automatiske identifikasjonssystemet, AIS.

## Medlemmer
Organisasjonen har om lag 200 medlemmer av tre ulike kategoriar: 
* nasjonale medlemmer, Afrika har 16 medlemmer, Amerika 15 medlemmer, Asia 23 medlemmer, Oseania 3 og Europa 28, deriblant Noreg som er representert med Kystverket
* vitskaplege institusjonar, tenesteytarar med ansvar for navigasjon som hamnevesen i store hamner
* materialfabrikantar, leverandørar og rådgjevarar i navigasjonshjelpemiddel

## Arbeid
Det er sett ned fem permanente tekniske komitéar som kvar har to årlege møte. Komitéane dannar ryggraden i arbeidet innanfor IALA og dei er delt inn etter fagområde:
* ingeniørmessige og miljømessige sider ved utvikling av navigasjonshjelpemiddel (bøyer, fjernkontroll, straumforsyning og anna), bevaring og dokumentasjon av utgåtte hjelpemiddel
* elektronisk navigasjon, automatisk identifikasjonssystem AIS
* hjelpemiddel for navigasjonsleiing
* radionavigasjon, landbaserte og satellittbaserte navigasjonssystem (radarar og GNSS) 
* sjøtrafikktenester, drift av trafikksentralar
Kystverket har medlemmer i alle komitéar.

Kvart fjerde år samlar medlemmene seg i ein konferanse. I 2008 var denne konferansen helden i Bergen.

## Kjelder
* Kystverket om internasjonalt samarbeid
* Nettstaden for International Association of Lighthouse Authorities