open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eli Hagen

**Eli Engum Hagen** () er sekretæren og rådgjevaren til den norske Framstegsparti-politikaren Carl I. Hagen, som ho gifta seg med i 1983. 
Ho var også ein av fleire faste paneldeltakarar i talkshowet *[[Studio 5]]* som blei send på TV-kanalen FEM frå 2008 til 2010. 

Ho har utdanning frå handelsskole og har blant anna arbeidt som teknisk teiknar og kontorleder og formannssekretær i Framstegspartiet. Eli Hagen sat dessutan i Oslo bystyre for Frp frå 1987 til 1991. 
Forfattaren Jan Martin Iversen hevda i si bok om dei første 25 åra til Framstegspartiet, *Fra Anders Lange til Carl I. Hagen* (1998), at Eli hadde ei viktig rolle i utviklinga av partiet. I november 2001 skapte ho overskrifter då ho, etter å ha sett av mannen sin på middag på Slottet i Oslo, ved eit uhell køyrde sin Volkswagen Passat ned trappene føre slottet.

I 2006 lanserte Eli Hagen sjølvbiografien *Gift med Carl*. Boka fekk mykje merksemd i mediene, mest på grunn av utilslørte og nedsetjande karakteristikkar av, og påstandar om, ulike politikarar. I boka understreka ho også sitt tette forhold til Carl I. Hagen og si rolle som politisk medspelar. I samband med lanseringa deltok ho i fleore debattar på TV og i radio, mellom annet i programmet *[[Rikets røst]]* på TV 2 og i *[[Først & sist]]* på NRK.

Hausten 2013 deltok Eli Hagen i kjendiskonkurransen *[[Skal vi danse]]* på TV 2. Som profesjonell dansepartnar hadde ho Bjørn Wettre Holthe. Paret ende på fjerdeplass.

## Litteratur
* *Gift med Carl – elskerinne, sekretær og hustru* – sjølvbiografi 2006

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eli Hagen|Eli Hagen]]» frå ,  den 26. november 2016.*
Kronstad haldeplass

**Kronstad** er ein haldeplass på linje 1 på Bybanen. Haldeplassen ligg på Kronstad i Årstad i Bergen, og opna 22. juni 2010. Kronstad depot ligg like ved haldeplassen, der bybanesporet er kopla på det ordinære jarnbanenettet til Jernbaneverket.

Høgskolen i Bergen har sin hovudcampus, Campus Kronstad, aust for haldeplassen, teke i bruk i 2014.


Fil:KronstadStasjonBybanen3.jpg|Kronstad haldeplass, 19. september 2009
Fil:BybanenDepot2.jpg|Kronstad depot, 19. september 2009
Fil:Bybanevogn201 leveres på Kronstad.jpg|Kronstad haldeplass, 8. desember 2009
Fil:Bybanen21Januar2.jpg|Kronstad haldeplass, 21. januar 2010
Miodrag Džudović

**Miodrag Džudović** () er ein montenegrinsk fotballspelar som har spela for Spartak Naltsjik i den russiske fotballigaen, og for det montenegrinske landslaget.

Džudović forlet Montenegro til fordel for OFK Beograd i Serbia i 2002, og var med på å kvalifisera klubben til Intertoto-cupen, første gong klubben kvalifiserte seg til ein europacup på 30 år. Sommaren 2003 reiste han til Ukraina og Volyn Lutsk i toppdivisjonen der, der han spelte 39 ligakampar på to sesongar. I 2006 drog han vidare til Spartak Naltsjik, der han har vore klubbkaptein sidan 2008. Han har spelt for Montenegro sitt A-landslag sidan 2008.
Joe Ledley

**Joseph Christopher Ledley** () er ein walisisk fotballspelar, som spelar for Celtic i skotsk Premier League, og for det walisiske fotballandslaget.

Ledley vart kåra til årets spelar i ein walisisk klubb i 2007 og 2008. Han drog til Celtic i Skottland i 2010, etter å ha vore knytt til Cardiff City sidan 1996. Han debuterte for Wales sitt A-landslag 7. september 2005 i ein VM-kvalifiseringskamp mot Polen. Han skåra det første landslagsmålet sitt 17. oktober 2007 i ein EM-kvalifiseringskamp mot San Marino. Han var landslagskaptein første gong 29. mai 2009 i ein kamp mot Estland.
Joe Hart

**Charles Joseph John Hart** () er ein engelsk fotballspelar  som har vore keeper for Manchester City i engelsk Premier League. Han har òg landskampar for England.

Hart begynte karrieren sin i dei lågare divisjonane, hjå Shrewsbury Town. Han var den faste keeperen deira i 2005/06-sesongen i League Two, fjerde høgste nivå. I 2006 gjekk han til Manchester City, og fekk éin kamp for klubben den sesongen, men vart i periodar lånt ut til Tranmere Rovers og Blackpool i League One (tredje nivå). I 2007/08- og 2008/09-sesongen var han den mest brukte keeperen til Manchester City, men i 2009/10-sesongen vart han lånt ut heile sesongen til Birmingham City, der han var førstekeeper, og vart kåra til årets Birmingham-spelar. På starten av 2010/11-sesongen var han tilbake som førsteval i mål hjå Manchester City. Han vart seriemeister med City i 2012 og 2014.

### Landslagsspel
Hart debuterte for England sitt A-landslag 1. juni 2008, som innbytar i pausen i ein privatlandskamp mot Trinidad og Tobago. Han var med i England sin tropp til fotball-VM i 2010, men var der den av dei tre keeperane som ikkje fekk spela nokon kampar. Han spelte sin første landskamp i ei turnering 3. september 2010, ein EM-kvalifiseringskamp heime mot Bulgaria. Hart vakta Englands mål i fire EM-kapar i 2012 og like mange i EM 2016. Under VM i fotball 2014 var han målvakt i to av Englands kampar. Fram til november 2017 spelte Hart 75 landskampar, var lagkaptein i to av dei.

## Bakgrunnsstoff

*eu-football
Stanislav Manolev

**Stanislav Manolev**, bulgarsk **Станислав Манолев** () er ein bulgarsk fotballspelar, som spelar for PSV i nederlandsk Eredivisie og for det bulgarske fotballandslaget.

Manolev vart cupmeister i Bulgaria i 2008 og 2009 med Liteks Lovetsj. Han debuterte for Bulgaria sitt A-landslag 20. august 2008 i ein privatlandskamp mot Bosnia-Hercegovina.
Trolltinden i Vestnes

**Trolltinden** er eit fjell i Vestnes kommune i Møre og Romsdal. Det har ei høgd på  meter over havet.  Fjellet ruvar over nordsida av Skorgedalen, og dannar ein karakteristisk dobbelttopp saman med den austlege grannen Ytstetinden. På andre sida av desse toppane ligg Tomrefjorden. Det er lettast å nå Brustinden opp vestryggen, som ein kan nå både frå Skorgedalen og frå Tomrefjorden.

Fjellet vert nokon gonger feilaktig kalla Brustinden, som eigenleg er namnet på fjellryggen sør og austom Remmemstinden (Stortinden), rundt 2,5 kilometer austom Trolltinden.

## Bilete

Trolltinden og Ytstetinden.jpg|Trolltinden (til venstre) og Ytstetinden


## Kjelder
Eikesdal

**Eikesdal**, òg omtala i bunden form **Eikesdalen**, er ein dal og ei bygd i Molde kommune i Romsdalen. Dalen strekkjer seg frå Eikesdalsvatnet i vest til garden Finnset inst i dalen mot aust. I bygda dominerer jordbruk og turisme som næringar. Den mest kjente attraksjonen i dalen er det høge fossefallet Mardalsfossen.

Dalen er ein v-dal forma av den no regulerte elva Aura og har svært bratte fjellsider. Elva renn ut frå den regulerte Aursjøen. Eikesdal var lenge tilgjengeleg berre via Eikesdalsvatnet med båt, ferje eller slede vinterstid. I 1991 vart Fv191 frå Eresfjord til Øverås ved vestsida av vatnet forlenga langs nordsida av vatnet og inn til dalen.

Gardsnamn i dalen er frå vest Mardal, Utigard, Austigard, Oppigard, Sæter og Finnset

## Galleri

Eikesdal01.jpg|BF «Eikesdal» ved kaia inst i dalen som har gitt namn til ferja. 
Eikesdal02.jpg|Tidlegare landhandel i Eikesdal. 
Eikesdal03.jpg|MF Mardøla ved kaia på Øverås. 


## Kjelder
* Romsdal.com Eikesdalen
* Eikesdalcamping.no
Fylkesveg 191 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 191|fylkesveg 191 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 191 i Møre og Romsdal** går mellom Eresfjord og Finnset i Eikesdal i Nesset kommune. Vegen er 37,2 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Sira i Eresfjord
* frå Turhus til  Ljørvoll (0,7 km)
* frå Øverås til  Syltebø
* Viketunnelen (4250 m)
* Sandoddtunnelen (720 m)
*Reitan  Mardalsfossen
*Privat veg «Aursjøvegen» frå Finnset til  i Litledalen i Sunndal kommune (57,0 km) →  → ,  vinterstengd
*Endepunkt Finnset

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 191

**Fylkesveg 191** finst i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 191 i Aust-Agder
*Fylkesveg 191 i Buskerud
*Fylkesveg 191 i Hedmark
*Fylkesveg 191 i Hordaland
*Fylkesveg 191 i Møre og Romsdal
*Fylkesveg 191 i Nord-Trøndelag
*Fylkesveg 191 i Oppland
*Fylkesveg 191 i Sør-Trøndelag
Fylkesveg 196 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 196|fylkesveg 196 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 196 i Møre og Romsdal** går mellom Ljørvoll og Turhus i Nesset kommune. Vegen er 722 meter lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Ljørvoll
* Turhus

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 192 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 192|fylkesveg 192 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 192 i Møre og Romsdal** går mellom Syltebøen og Øverås i Molde kommune. Vegen er 5,9 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Syltebøen
* frå Ljørvoll til Turhus (0,7 km)
* Øverås

## Bakgrunnsstoff
Andrius Skerla

**Andrius Skerla** () er ein litauisk fotballspelar.

Skerla har spelt fotball i både Nederland, Skottland og Russland før han drog til Polen. Han skåra det einaste målet i cupfinalen i Polen i 2010, slik at klubben hans, Jagiellonia, vart cupmeister for første gong.

Skerla debuterte for Litauen sitt A-landslag 3. november 1996 i ein privatlandskamp mot Indonesia. I den 50. landskampen sin, 7. oktober 2006, skåra han det første landslagsmålet sitt, mot Færøyane. 4. juni 2008 sette han rekord som den litauiske spelaren med flest landskampar, då han passerte 84 kampar.

## Bakgrunnsstoff
* Andrius Skerla (90minut.pl)
* Andrius Skerla  (jagiellonia.neostrada.pl)
Tågebær

**Tågebær** eller **teiebær** er ein plante i rosefamilien. Arten har ei amfi-atlantisk utbreiing.
Planta vert kring 20 cm høg, og har krypande renningar og opprette skott med nålforma tornar. Blomane har nedbøygde begerflikar og opprette kvite kronblad som er jamlange med begerblada. Tågebær har lysraude frukter. Planten blomstrar kring juni månad på steinete stader.

Tågebær er vanleg gjennom heile Noreg. Han er funnen opp til 1500 m i Jotunheimen. 

## Kjelder
* Svensk Wikipedia.
* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Stenbär|Stenbär]]» frå ,  den 25. september 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 311 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 311 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 311 i Møre og Romsdal** går mellom Tredalen og Hårstad i Sunndal kommune. Vegen er 3,2 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Tredalen
*Kommunal veg frå Hårstad til Dalen (4,1 km)
**Privat veg «Aursjøvegen» frå Dalen til  Finnset i Eikesdal i Nesset kommune (52,8 km) → ,  vinterstengd

## Bakgrunnsstoff
Viketunnelen

**Viketunnelen** er ein tunnel på fylkesveg 191 i Nesset kommune i Møre og Romsdal. Tunnelen går mellom Fløta og Vike på austsida av Eikesdalsvatnet og er 4250 meter lang. Opphavleg var tunnelen 3535 meter lang og opna 12. mai 1997. Han vart forlenga ved Fløta etter at et jord- og steinras skada vegen der i august 2003. Den forlenga tunnelen vart offisielt opna 26. mai 2005.

Etter forlenginga er Viketunnelen den nest lengste tunnelen på ein fylkesveg i Noreg. Lengst av fylkesvegtunnelane er Heggurtunnelen i Tafjord i Norddal kommune.

## Sjå òg
* Vegtunnelar i Noreg
* Undersjøiske vegtunnelar i Noreg

## Bakgrunnsstoff
* Våre veger: Tryggere veg til Eikesdal  (16. mai 2005)
* Aura Avis: Endelig er veien sikker (29. mai 2005)
* Romsdals Budstikke: Knut Anders Fostervold tråkker til i tunnelen  (11. oktober 2006)
* The World's Longest Tunnel Page
Fylkesveg 311 (fleirtyding)

**Fylkesveg 311** har funnest i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 311 (primær fylkesveg i Vestfold)
*Fylkesveg 311 i Aust-Agder
*Fylkesveg 311 i Finnmark
*Fylkesveg 311 i Hordaland
*Fylkesveg 311 i Møre og Romsdal
*Fylkesveg 311 i Oppland, no Fylkesveg 2520
*Fylkesveg 311 i Troms, no Fylkesveg 7920
*Fylkesveg 311 i Østfold
Fylkesveg 311 i Aust-Agder

**Fylkesveg 311 i Aust-Agder** går mellom Dåsnes og Fennefoss bru i Evje og Hornnes kommune. Vegen er 1,3 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Dåsnes
*  Fennefoss bru

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 311 i Finnmark

:*Sjå òg [[fylkesveg 311 (fleirtyding)]].*
**Fylkesveg 311 i Finnmark** går mellom Karlebotnhøgda og Sirddagohppi i Nesseby kommune. Vegen er 2,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Karlebotnhøgda
*Karlebotn
* Sirddagohppi

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 311 i Hordaland

:*Sjå òg [[Fylkesveg 311 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 311  i Hordaland** (**Fv311**) går mellom Voss og Bulken i Voss kommune. Vegen er 12,5 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Voss → 
*Arm Bulken (0,1 km)
* Bulken

## Bakgrunnsstoff
Kylie Minogue av Kylie Minogue

***Kylie Minogue*** er det femte studioalbumet til den australske songaren Kylie Minogue. Det kom ut i september 1994. Albumet vart først gjeve ut av Deconstruction Records i store dele av verda, og av Mushroom Records i Australia og New Zealand.

## Utgjeving og listeplasseringar
Albumet var den første utgjevinga til Minogue utan produsentane Stock, Aitken og Waterman. I eit forsøk på å utvikle seg sjølv som artist, tok ho ei aktiv rolle i utgjevinga av albumet, og henta inn fleire partnarar. Ifølgje ein av låtskrivarane og produsentane har albumet selt 2 millionar eksemplar verda over, medan den offisielle nettsida seier at albumet selde 500&nbsp;000 eksemplar på verdsbasis.

*Kylie Minogue* nådde nummer tre i heimlandet Australia og vart sertifisert til platina. Albumet nådde fjerdeplassen i Storbritannia og nummer trettini i Sverige.

## Singlar
*«Confide in Me» var den første singelen frå albumet, og vart ein av mest suksessfulle utgjevingar til Minogue. Songen låg på førsteplass i fire veker i Australia og nådde andreplass på UK Singles Chart.

*Den andre singelen «Put Yourself in My Place» nådde nummer elleve i både Australia og Storbritannia. Songen inneheldt ein populær musikkvideo kor Minogue gjenskapte ein sekvens frå Jane Fonda-filmen *Barbarella* (1968), der ho utfører ein langsom striptease.

*«Where Is the Feeling?» vart den tredje singelen frå albumet. Songen nådde nummer 16 i Storbritannia og nummer 31 i Australia.

## Sporliste

## Medverkande

*Kylie Minogue – vokal
*Greg Bone – gitar
*Steve Anderson – piano, produsent
*Brothers in Rhythm – produsent
*Dancin' Danny D – produsent, remiksing
*Gerry DeVeaux – produsent
*Jimmy Harry – produsent
*Pete Heller – produsent
*M People – produsent
*Paul Masterson – produsent, remiksing
*Ronin – produsent, remiksing
*Saint Etienne – produsent
*Dave Seaman – produsent
*John Waddell – produsent
*Justin Warfield – produsent, remiksing

*Wil Malone – strenge arrangement
*Richard Niles – strenge arrangement, orkestrale arrangement
*Andy Bradfield – lydteknikar
*Tim Bran – lydteknikar, assistent produsent
*Ian Catt – lydteknikar
*Doug DeAngelis – lydteknikar, miksing
*Terry Farley – lydteknikar
*Paul West – lydteknikar, miksing
*Gary Wilkinson – lydteknikar
*Paul Wright III – lydteknikar, miksing
*Niall Flynn – lydteknikar assistent
*Paul Anthony Taylor – programmering
*Katie Grand – stilist
*Rankin – fotografi

## Topplisteplasseingar

## Sertifisering

## Kjelder
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kylie Minogue (album)|Kylie Minogue (album)]]» frå , den 25. september 2010.*
** oppgav desse kjeldene:*

 
## Bakgrunnsstoff
*Den offisielle nettsida til Minogue
*''Albumet Kylie Minogue'' på Allmusic
Fylkesveg 310 i Hordaland

:*Sjå òg [[Fylkesveg 310 (fleirtyding)]]*
**Fylkesveg 310 i Hordaland** (**Fv310** ) går mellom Voss og Rong i Voss kommune. Vegen er 15,2 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

*  Voss
*  frå Voss til  Bulken (12,5 km)
* Endepunkt Rong

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2520

**Fylkesveg 2520** går mellom Lillehammer postkontor og Nordsæter i Lillehammer kommune. Vegen er 13,9 km lang. Fram til 2019 hadde vegen namnet Fylkesveg 311 i Oppland.

## Kommunar og knutepunkt

* Lillehammer postkontor
*Endepunkt Nordsæter

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 7920

**Fylkesveg 7920** går mellom Lyngseidet og Koppangen i Lyngen kommune. Vegen er 17,1 km lang.

Frem til 2019 hadde vegen nemninga fylkesveg 311.

## Kommunar og knutepunkt

*  Lyngseidet
* Endepunkt Koppangen

## Referanser




## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 311 i Østfold

:*Sjå òg [[fylkesveg 311|fylkesveg 311 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 311 i Østfold** går mellom Tigerplassen og fylkesgrensa ved Rykkin i Moss kommune. Vegen er 5,6 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Tigerplassen
*Arm Brevikvegen til fylkesgrensa ved Brevik (0,6 km) →  (Akershus) til   Son i Vestby kommune (3,8 km)
* Bomstasjon Kambo
*Endepunkt fylkesgrensa ved Rykkin →  (Akershus) til  Tegnebyholtet i Vestby kommune

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 310 i Aust-Agder

**Fylkesveg 310 i Aust-Agder** går mellom Hornnes og Dåsnes i Evje og Hornnes kommune. Vegen er 974 meter lang.

## Kommunar og knutepunkt

*  Hornnes
*  Dåsnes

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 310 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 310 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 310 i Møre og Romsdal** går mellom Øksendalsøra og Brandstad i Sunndal kommune. Vegen er 12,7 km lang.

Vegen går på austsida av Øksendal.

## Kommunar og knutepunkt

* Øksendalsøra
*Endepunkt Brandstad

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 310 i Oppland

**Fylkesveg 310 i Oppland** gjekk mellom Vingrom i Lillehammer kommune og Forset bru i Gausdal kommune. Vegen var 26,7 km lang.

I 2019 vart vegen erstatta av fylkesveg 2518 og fylkesveg 2524.

## Kommunar og knutepunkt

*   Vingrom
* frå Vingrom til  Vingnes (6,3 km) → 
* frå Saksum til  Børkje (9,0 km)

* Forset bru → 

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 6192

**Fylkesveg 6192** går mellom Øydalssaga i Hemne kommune og fylkesgrensa ved Brekka. Vegen er 4,3 km lang.

Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 310 i Sør-Trøndelag.

## Kommunar og knutepunkt

* Øydalssaga
*Endepunkt fylkesgrensa ved Brekka →  (Møre og Romsdal) til  Vean i Aure kommune

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 309 (fleirtyding)

**Fylkesveg 309** finst i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 309 (primær fylkesveg i Vestfold)
*Fylkesveg 309 i Aust-Agder
*Fylkesveg 309 i Hordaland
Fylkesveg 309 i Aust-Agder

**Fylkesveg 309 i Aust-Agder** går mellom Klepp og Vånne i Evje og Hornnes kommune. Vegen er 5,1 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Klepp
* Vånne

## Bakgrunnsstoff
Muddervulkan

**Muddervulkan**, **slamvulkan** eller **dynnvulkan** er leire eller anna finkorna mineralsk materiale som oppstår der gassar saman med vatn strøymer ut av jordoverflata. Gassane kan ha vulkansk opphav, men kan òg vere hydrokarbonar frå grunne gass- og oljeførekomstar. Temperaturen er langt lågare i desse prosessane enn dei ein finn i eldvulkanar. 

Om lag 20 % av gassen som vert sleppt ut frå desse vulkanane er metan, med noko karbondioksid og nitrogen. Materialet som kjem ut er ofte mudder eller gjørme. 

Ein kjenner til om lag 1100 muddervulkanar, men reknar med at det finst langt fleire. Mange er undersjøiske og derfor godt skjulte. Vulkanane opptrer særleg i geologisk aktive område der kontinentalplatene vert pressa ned under kvarandre. 

Dei fleste muddervulkanen finn ein rundt Kaspihavet i Aserbajdsjan. Særleg kjend er Lokbatan, som ligg om lag 15 km frå hovudstaden Baku. Vulkanen sjølvantente i 2001 og eksploderte. 

På øya Java bora ein i 2006 etter gass då dette utløyste muddervulkanen Lusi og ein enorm mudderstraum på opp mot 170&nbsp;000 m³ per døgn. Eit areal på 25 km² vart oversvømd, inkludert åtte landsbyar. 13 personar mista livet i hendinga. 

Håkon Mosby er ein norsk muddervulkan på 1250 meters djupne mellom Tromsø og Bjørnøya.

I 2009 oppdaga ein òg moglege muddervulkanar på Mars.

## Sjå òg
* Asfaltvulkan
* Black smoker
* Hydrotermal ventil
* Lahar - mudderstraum
* Metanhydrat
* Sandvulkan
* Undersjøisk fjell

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Mud volcano|Mud volcano]]» frå ,  den 26. september 2010.* 
** * oppgav desse kjeldene:*

 

## Bakgrunnsstoff
* Bulletin Of Mud Volcanology  Azerbaijan Academy Of Sciences (engelsk)
* Azeri mud volcano flares - 29. oktober 2001, BBC-artikkel
* Mud volcano floods Java, august 2006
* Possible mud volcano on Mars (BBC News)
Djupbergart

**Djupbergart** er ein magmatisk bergart som har krystallisert seg langsamt frå magma under jordoverfalta. Djupbergartar inneheld batolittar, gangar, lagergangar, lakkolittar, lopolittar og andre vulkanske kjenneteikn. Uttrykket vert som regel nytta i samanheng med dagbergartar, som er vulkanske bergartar danna på jordoverflata og gangbergartar, der magma har størkna i spalter. Batolittar er vanlegvis samlingar av djupbergartar. Døme på djupbergartar finn ein ved Cardinal Peak og Mount Kinabalu.

Djupbergartane vert stundom òg kalla **plutoniske**. 

Dei mest vanlege bergartane av djupbergartane er granitt, granodioritt, tonalitt, monzonitt og kvartsdioritt. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pluton|Pluton]]» frå ,  den 26. september 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Glazner, A.F., Bartley, J.M., Coleman, D.S., Gray, W. and Taylor, R.Z. (2004) ["Are plutons assembled over millions of years by amalgamation from small magma chambers?"](http://www.gsajournals.org/gsaonline/?request=get-document&doi=10.1130%2F1052-5173(2004)014%3C0004:APAOMO%3E2.0.CO%3B2), *GSA Today*, **14** (4:April), s.&nbsp;4&ndash;11
* Young, Davis A. (2003) *Mind Over Magma: the Story of Igneous Petrology*, Princeton University Press, ISBN 0-691-10279-1
Djuphavsavleiring

**Djuphavsavleiring** er leireliknande slam på botnen av djuphavet, som får lite sedimenttilførsel frå landjorda. Slammet kan vera danna av kalk som stammar frå foraminiferar og kalkalgar, kisel frå skalet ti ldiatomear og radiolarar, og anna fint materiale frå høgare vasslag eller blese utover havet med vinden.

Når djupna vert større enn om lag 5000 meter blir kalkfragmenta løyste opp. Botnavleiringane på denne djupna og meir er for det meste radiolareslam, diatoméslam eller raud og brun djuphavsleire. 

## Kjelder
Édouard-Alfred Martel

**Édouard-Alfred Martel** () var ein fransk holeforskar og vert kalla «faren til speleologien». 

Eit av hovudverka hans, *Les Abimes* frå 1894, skildrar kartlegginga av hans av djupe holer i Europa og var opphavet til utforskingsmetodane i moderne speleologi. 

## Verk
### Bøker
* , 400 s. (12 utgåver)
* , 580 s. (10 utgåver)
* , 200 s.
* , 400 s.
* , 80 s.
* , 125 s.
* , 180 s.
* , 70 s.
* , 810 s.
* , 486 s.
* , 388 s.
* , 423 s.
* , (2 vol.) 1800 s.
* 
* , 840 s.
* , 512 s.
* , 48 s.
* , 600 s.
* , 510 s.

### Artiklar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Édouard-Alfred Martel|Édouard-Alfred Martel]]» frå ,  den 26. september 2010.*
Edvard Hagerup Bull

**Edvard Hagerup Bull** () var ein norsk jurist, Høgre-politikar, stortingsrepresentant, finansminister 1905, 1920-21 og justisminister 1905-06. Han var farfar til komponisten Edvard Hagerup Bull.

Bull var fødd og oppvaksen i Bergen, far hans var offiser. Han vart student frå katedralskulen i heimbyen i 1872, cand. jur. i 1876. I 1877 vart han fullmektig hos høgsterettsadvokaten Emil Stang. To år seinare vart han tilsett i Indredepartementet, året etter i Finansdepartementet. I 1882 vart han byråsjef, og  1888 ekspedisjonssjef i Finansdepartementet. I 1889 var han frå 25.mai til 8. juli konstituert statsråd i Finansdepartementet i Johan Sverdrups regjering. År 1893 vart Bull høgsterettsdommar. I 1918 sa han frå seg embetet som høgsterettsdommar. Han skreiv gjennom åra ei rekke artiklar om juridiske, finansielle og statsøkonomiske emne.
 
I 1903 vart Bull vald inn på Stortinget for Høgre i Akershus, der han vart formann for budsjettkomiteen. I mars 1905 vart han justisminister i Christian Michelsens regjering, og hadde sete i statsrådsavdelinga i Stockholm fram til 7. juni, då unionen vart oppløyst. Deretter var han justisminister i same regjering fram til november 1905, då han vart finansminister. Han var sentral då regjeringa la opp planar i forkant av unionsoppløysinga i 1905, og i den påfylgjande folkeavrøystinga.

Bull kom inn att på Stortinget som representant for Akers krins frå 1910. 1913-18 var han parlamentarisk førar for Høgre. Han var formann i justiskomiteen 1910-12 og justiskomite nr 2 frå 1913 til -18. Her var han den leiande då ordninga med sivilprosessar vart reformert, lova vart vedteken i 1915. Nestformann i valkomiteen i 1912 og i komiteen om vassdragsreguleringa, også 1912. 1913-14 var han nestformann i fullmaktskomiteen, 1916-18 i utanrikskomiteen og i den førebuande fullmaktskomiteen. 1920-21 var Bull finansminister i Otto Bahr Halvorsens fyrste regjering i nøyaktig eitt år.

Bull vart i 1895 utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden. I november 1906 vart han forfremja til kommandør av 1. klasse «for statsborgerlig og embedsfortjeneste». Han var også innehavar av 7. juni-medaljen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Notar

## Bakgrunnsstoff
*
Övre Klarälvsdalen

**Övre Klarälvsdalen** er ei nemning som blir nytta om eit par svenske dansar (polska); «Bakmes från Övre Klarälvsdalen» og «Slängpolsk från Övre Klarälvsdalen». Desse dansane er nedskrivne etter tradisjonsberarar frå Ekshärad, Norra Ny og Dalby. 

## Sjå òg
*Älvdalen i Värmland
*Älvdals härad
*Klarälven

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Övre Klarälvsdalen|Övre Klarälvsdalen]]» frå ,  den 14. april 2016.*
Jakob Inderberg

**Jakob Kristoffer Johansson Inderberg** () var ein norsk offiser, bankmann, gardbrukar og Venstre-politikar frå Beitstad i Nord-Trøndelag.

Inderberg var son til ein gardbrukar i Beitstad. Han tok i 1873 eksamen ved underbefalsskulen i Trondheim. Frå 1876 var han sersjant og steig vidare i gradane til furer 1888, kommandersersjant 1897, og til sist fanejunker 1902-12. Inderberg var kasserar i Vikna sparebank 1878-1932, lensmannsdreng i Nærøy 1878-84 og gardbrukar på Ålvik i Vikna 1883-1932. Han var medlem av Vikna heradsstyre 1884-1928, varaordførar 1886-97 og ordførar 1900-22.

Inderberg var vararepresentant 1898-1900 for Nordre Trondhjems amt. I 1900 møtte han for Hans Konrad Foosnæs frå 25. april. Han representerte same krinsen på Stortinget 1903-06 og Namdalen krins på Stortinget 1910-18. I 1900 var han medlem av Lagtinget og landbrukskomiteen, 1903-06 av militærkomiteen. Bolken 1910-12 var han medlem av næringskomite nr 1, 1913-18 sekretær i same. Periodane 1922-24 og 1925-27 var Inderberg 1. varamann for Nordre Trondhjems amt. Han møtte i den fyrste perioden fram til mars 1923, då den valde representanten Håkon Five tok plass, kom inn att i juli 1924 for same representanten. Det same gjentok seg i den siste perioden, då møtte Inderberg for Five fram til mars 1926. 1922-24 var han medlem av sosialkomiteen, og 1925-26 av finanskomiteen.

Inder var medlem av Den departementale hærordningskomite av 1908-09 og av Lønnskommisjonen av 1919.

## Kjelder

*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*Jakob Christoffer Inderberg hos Norsk samfunnvitenskapelig datatjeneste
Eksogen

**Eksogen** tyder noko som kjem utanfrå eller som vert årsaka av ytre faktorar. Det motsette er endogen. 

* Eksogen i økonomi
* Eksogen i medisin
* Eksogen i geologi
* Eksogen i botanikk
* Eksogen i metallurgi
Endogen

**Endogen** er eit omgrep for noko som kjem innanfrå eller som vert årsaka av indre faktorar. 

* Endogen i økonomi
* Endogen i botanikk
* Endogen i geologi
* Endogen i medisin
Endogen og eksogen i geologi

**Endogen** omhandlar prosessar eller bergartar som har opphavet sitt i det indre av jorda, medan **eksogen** omhandlar prosessar som frambringer eller endrar relieff og landskapsformer. 

Dei viktigaste eksogene prosessane er erosjon, forvitring og sedimentasjon. Desse prosessane er hovudsakleg knytte til temperatur og sirkulasjon i atmosfæren og hydrosfæren. 

Endogene prosessar kan til dømes vere vulkanisme, orogenese og jordskjelv. 

## Kjelder
*
*
Kolbotn i Tynset

**Kolbotn** er ei hytte, eller østerdalsstove, ved Savalen i Tynset kommune, på grensa til Alvdal kommune. Ho er kjend som ein kunstnarheim sidan forfattarekteparet Arne (1851–1924) og Hulda Garborg (1862–1934) budde her i åra 1885–1896.

Det var Garborg sin ven Ivar Mortensson-Egnund som fekk Garborg til Nord-Østerdalen, og som hjelpte han å kjøpe ei tomt på ein stad der det tidlegare hadde vore ei kolmile, derfor namnet *Kolbotn*. Eit hus vart flytt hit og reist i 1885, og det var Arne Garborgs første eigne heim. Då han i desember 1887 gifta seg med Hulda, fødd Bergesen, flytta paret til Kolbotn. Dei budde her meir eller mindre fast fram til 1896, då sonen Arne Olaus hadde nådd skulealder. 

Huset og livet til familien der er særleg gjort kjent gjennom Harriet Backers måleri av ekteparet: «Gamlestua på Kolbotn», men òg frå Arne Garborg si essaysamling *[[Kolbotnbrev]]* (1890) og Hulda Garborg si *Frå Kolbotnen og andetsteds* (1903). Fleire andre bøker vart òg til her: *Hjaa ho mor* (1890), *Trætte mænd* (1891), *Fred* (1892), *Læraren* (1896) og delar av *[[Haugtussa]]* (1895). 

Huset er i dag ått av familien, og det er nokre gonger kulturarrangement på tunet eller utflukter til stova i samband med *Garborg-dagane* på Tynset. Lektor Arne Dag Østigaard, Tynset, har skrive ei omfattande bok om livet til paret i stova, med utgangspunkt i si eiga hovudfagsoppgåve frå 1970.

## Kjelder
* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta søndag 26. september 2010, klokka 15:49.

## Bakgrunnsstoff
* *Norske kunstnerhjem*; temanummer av *[[Fortidsvern]]*; nr 3, 2005
* Arne Dag Østigaard. *Arne og Hulda på Kolbotn*. Sollia forlag, 1993
* Hans Eyvind Garborg. «Kolbotnen. Vedlikehold og bevaring». I: *Årbok for Nord-Østerdalen*; 2005
* Hedmark fylkesbibliotek: ''LitteraTurer i Hedmark''
*  ''Ein hippie frå førre åttitalet'' ved aasentunet.no
* ''Kolbotnbrev''  med Backers måleri ved aasentunet.no
* Kolbotn ved kulturminnesok.no
Dagbergart

**Dagbergart** er ein magmatisk bergart som har størkna over jordskorpa, uavhengig om det er på land eller havbotn, i motsetnad til djupbergart som er danna ved langsam størkning på djupet. Lava, pimpstein og vulkansk tuff er døme på dagbergartar.

## Sjå òg
*Djupbergart
*Gangbergart

## Kjelder
*
Gangbergart

**Gangbergart** er ein magmatisk bergart. Når smelta steinmasse trengjer seg inn i sprekkar eller gangvegar i berget og størknar i desse gangane vert dei gangbergartar.

## Sjå òg
*Dagbergart
*Djupbergart
Fylkesveg 1 i Akershus

:*Sjå òg [[fylkesveg 1|fylkesveg 1 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 1 i Akershus** går mellom fylkesgrensa ved Rødkind og Tegnebyholtet i Vestby kommune. Vegen er 3,2 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

*Endepunkt fylkesgrensa ved Rødkind →  (Østfold) til  Tigerplassen i Moss kommune (5,6 km)
* Tegnebyholtet

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 1 i Aust-Agder

:*Sjå òg [[fylkesveg 1|fylkesveg 1 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 1 i Aust-Agder** går mellom Laget i Tvedestrand kommune og Fie i Risør kommune. Vegen er 8,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Laget

* frå Hopestrand til Nipe (2,5 km)
*Kommunal veg frå Fie til Åkvåg (3,3 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 12 i Aust-Agder

**Fylkesveg 12 i Aust-Agder** går mellom Hopestrand og Nipe i Risør kommune. Vegen er 2,5 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Hopestrand
*Kommunal veg frå Nipe til Gloppe (1,2 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 1 i Buskerud

:*Sjå òg [[fylkesveg 1|fylkesveg 1 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 1 i Buskerud** går mellom Kana og Holm i Hurum kommune. Vegen er 3,4 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Kana
* Holm

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 2 i Buskerud

:*Sjå òg [[fylkesveg 2|fylkesveg 2 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 2 i Buskerud** går mellom Lilltvet og Holmsbu i Hurum kommune. Vegen er 2,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Lilltvet
* frå Holm til  Kana (3,4 km)
*Endepunkt Holmsbu
 
## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 1 i Hedmark

:*Sjå òg [[fylkesveg 1|fylkesveg 1 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 1 i Hedmark** går mellom Freng og Bergseng i Ringsaker kommune. Vegen er 7,9 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Freng
* frå Bergsengstua til fylkesgrensa ved Skog (3,2 km) →  (Oppland) til  Hinnkleiv i Lillehammer kommune
* Bergseng,  til  Kjosberg

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 321 i Hedmark

:*Sjå òg [[fylkesveg 321|fylkesveg 321 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 321 i Hedmark** går mellom Bergsengstua og fylkesgrensa ved Skog i Ringsaker kommune. Vegen er 3,2 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Bergsengstua
*Endepunkt fylkesgrensa ved Skog →  (Oppland) til  Hinnkleiv i Lillehammer kommune

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 321

**Fylkesveg 321** finst i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 321 i Aust-Agder
*Fylkesveg 321 i Finnmark
*Fylkesveg 321 i Hedmark
*Fylkesveg 321 i Møre og Romsdal
*Fylkesveg 321 i Nordland
*Fylkesveg 321 i Oppland, no Fylkesveg 2534
*Fylkesveg 321 i Rogaland
*Fylkesveg 321 i Troms
*Fylkesveg 321 i Vest-Agder
Fylkesveg 934 i Rogaland

:*Sjå òg [[fylkesveg 934|fylkesveg 934 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 934 i Rogaland** (Halseidvegen) går mellom Søravåge og Grasåsen i Haugesund kommune. Vegen er 6,1 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

*Fylkesgrensa ved Søravåge →  (Hordaland) til  Våge i Sveio kommune
*Fylkesgrensa ved Grasåsen →  (Hordaland) til  Førde i Sveio kommune

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 934 i Østfold

:*Sjå òg [[fylkesveg 934|fylkesveg 934 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 934 i Østfold** (Sponvikvegen) går mellom Langkaskrysset og Sponvika i Halden kommune. Vegen er 2,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

*  Langkaskrysset
*Arm til Svalerød (0,8 km)
*Endepunkt Sponvika

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 1 i Rogaland

:*Sjå òg [[fylkesveg 1|fylkesveg 1 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 1 i Rogaland** går mellom Haukland i Lund kommune og Åmodt i Sokndal kommune. Vegen er 28,6 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Haukland
* frå Moi til fylkesgrensa →  (Vest-Agder) til  Bjørnestad i Sirdal kommune
* frå Skåland til Hellemork (7,6 km)

* Mydlandtunnelen (250 m)
* frå Nedre Myssa til Orrestad (3,8 km)
* frå Åmot til Bakke bru (2,6 km)
* Åmot

## Bakgrunnsstoff

*Aftenbladet: Denne veien er for smal for kronprinsparet
Fylkesveg 2 i Rogaland

:*Sjå òg [[fylkesveg 2|fylkesveg 2 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 2 i Rogaland** (**Fv2**) går mellom Skåland og Hellemork i Lund kommune. Vegen er 7,6 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Skåland
*Kommunal veg frå Hellemork til Elve (14,5 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 3 i Rogaland

:*Sjå òg [[fylkesveg 3|fylkesveg 3 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 3 i Rogaland** går mellom Råse bru og Furbekktjørna i Lund kommune. Vegen er 20,6 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Råse bru
*Arm frå Moen til Moi (2,4 km)
** Velakrossen (Skjerpe)
** Velakrossen (Moi)
** Moi
* frå Handeland til Sætra (4,0 km)
* frå Handeland til Eik (2,6 km)
* Eik
*Endepunkt fylkesgrensa ved Furbekktjørna →  (Vest-Agder) til  Bjørnestad i Sirdal kommune (4,0 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 985 i Vest-Agder

:*Sjå òg [[fylkesveg 985|fylkesveg 985 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 985 i Vest-Agder** går mellom fylkesgrensa Rogaland/Vest-Agder ved Furbekktjørna, og Bjørnestad i Sirdal kommune. Vegen er 4,0 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

*Endepunkt fylkesgrensa ved Furbekktjørna →  (Rogaland) til  Råse bru i Lund kommune (20,6 km)
* Bjørnestad

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 39 i Rogaland

:*Sjå òg [[fylkesveg 39|fylkesveg 39 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 39 i Rogaland** går mellom Nedre Myssa og Orrestad i Sokndal kommune. Vegen er 3,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Nedre Myssa
*Endepunkt Orrestad

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 36 i Rogaland

:*Sjå òg [[fylkesveg 36|fylkesveg 36 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 36 i Rogaland** går mellom Åmot og Bakke bru i Sokndal kommune. Vegen er 2,6 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Åmot
*Kommunal veg frå Bakke bru til Ytra Bakkatjørna (1,6 km) og til Herveland (2,1 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 39

**Fylkesveg 39** finst i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 39 i Aust-Agder
*Fylkesveg 39 i Buskerud
*Fylkesveg 39 i Hedmark
*Fylkesveg 39 i Hordaland
*Fylkesveg 39 i Nordland
*Fylkesveg 39 i Nord-Trøndelag
*Fylkesveg 39 i Oppland
*Fylkesveg 39 i Rogaland
*Fylkesveg 39 i Telemark
Fylkesveg 5584

**Fylkesveg 5584** i Vestland fylke går mellom Takle og Leversund i Gulen kommune. Vegen er 16,5 km lang.

Før 2019 hadde vegen nemninga *Fylkesveg 3 i Sogn og Fjordane*.

## Kommunar og knutepunkt

* Takle
*Austgulen → kommunal veg Solstrandvegen til Hauge (1,8 km)
*Oppdalsøyra → kommunal veg Kjelbjuvegen til Kjelby (2,5 km)
* Leversund

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 5436

**Fylkesveg 5436** i Vestland fylke går mellom Brekke i Gulen kommune og Hosteland i Masfjorden kommune. Vegen er 29,6 km lang.

I 2019 vart det gjort endringar i fylkesvegnettet, og traséen til Fylkesveg 5436 står av fylgjande gamle fylkesvegar:
* *Fylkesveg 2 i [[Sogn og Fjordane]]* mellom Brekke og den gamle fylkesgrensa mot Hordaland ved Vetlevatnet (17,4 km)
* *Fylkesveg 376 i Hordaland* mellom Hosteland og den gamle fylkesgrensa mot Sogn og Fjordane ved Vetlevatnet (12,2 km)

## Kommunar og knutepunkt

* Brekke

* Laueid → Sleirsvegen til  Risnes (9,5 km)
* Hosteland

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Codex Runicus

**Codex Runicus** er ein versjon av Skåneloven skriven med runer omkring år 1300. Handskriftet er på i alt 101 sider. Det er i dag i København.

Skåneloven galdt i Skåne, Halland, Blekinge og på Bornholm. Det er snakk om ei såkalla rettsbok, altså ei privat samling av den gjeldande sedvanerett innanfor område som til dømes arv, ekteskap, oppmåling av jordområde, hærverk, drap og sedelegheitsbrotsverk.

På siste sida av verket står teksten og koralnotene til songen «Drømde mik en drøm i nat», den eldste nedskrivne folkevisa i Norden.

Codex Runicus er eit sjeldant handskrift. Ein kjenner berre til eitt anna nordisk runehandskrift frå mellomalderen, og det er eit lite fragment på seks blad som er datert til rundt år 1325. Dei to handskrifta er så like på kvarandre at dei godt kan vera framstilte same stad, nemleg i Herrisvad Kloster i Skåne.

## Bakgrunnsstoff
*Moesgård Museums side om ''Codex Runicus''.
Fylkesveg 376

**Fylkesveg 376** finst i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 376 i Akershus
*Fylkesveg 376 i Hedmark

#### Tidlegare Fylkesvegar 376:

*Fylkesveg 376 i Hordaland
Fylkesveg 5438

**Fylkesveg 5438** går mellom Risnes og Laueid i Masfjorden kommune. Vegen er 9,5 km lang.

I 2019 fekk mange fylkesvegar nye vegnummer:

* Gamle Fylkesveg 377 i Hordaland vart omdøypt til Fylkesveg 5438.

## Kommunar og knutepunkt

* Risnes
* Laueid

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Rypebær

**Rypebær** er ein plante i lyngfamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing. 

Planten vert kring 5 cm høg, og har tynne sagtagga blad med tydelege nervar. Blada blir sterkt raude om hausten og sit lenge på etter dei er visne. Rypebær har kvit krone og saftige frukter, først grøne, så raude og til slutt glinsande svarte. Planten blømer kring mai månad på rabbar og turr hei, mest til fjells, men og i låglandet. Han veks i alle fjelltrakter i Noreg, og er funnen opp til 1625 m i Jotunheimen.

## Kjelder
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Ripbär|Ripbär]]» frå ,  den 26. september 2010.*
Telegrafbygningen

**Telegrafbygningen** eller **Telegrafen** er ein bygning i Bergen. 

Gateadressa er Starvhusgaten 4. Bygget ligg sentralt i Bergen med hovudfasaden vendt mot Byparken terminal, Byparken, musikkpaviljongen og Vestlandske kunstindustrimuseum. Bygningen vart teikna etter Bergensbrannen i 1916 av Finn Berner og Anton Kielland, bror til den meir kjende arkitekten Jens Zetlitz Monrad Kielland, og stod ferdig i 1927. Bygget inneheldt opphavleg Rikstelegraf og telefon. 

I dag er fyrste etasje bygd om til kjøpesentret Telegrafen. Dei tre øvste etasjane inneheld kontor. Konkurransetilsynet er ein av leigetakarane. Fasadane til bygget er prega av klinkerbrent teglstein med svarte fuger og kvit marmordetaljering ved vindauge, dører og gesims. For dette nyklassisistiske praktverket fekk arkitektane Houens fonds diplom i 1929. Telegrafbygningen er freda av Riksantikvaren.

## Bakgrunnsstoff
*
Fylkesveg 3262

**Fylkesveg 3262** går mellom Moheim og Langangen i Porsgrunn kommune. Vegen er 21,1 km lang.

Fram til 2019 hadde vegen nemninga fylkesveg 1 i Telemark.

## Kommunar og knutepunkt

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
Stephen McManus

**Stephen McManus** () er ein skotsk fotballspelar, som spelar for Middlesbrough på nest høgste nivå i engelsk fotball, og for det skotske fotballandslaget.

McManus starta fotballkarrieren sin i Glasgow-klubben Celtic, der han ligadebuterte i 2004. Han vart seriemeister i Skottland med Celtic i 2006, 2007 og 2008, og cupmeister i 2005 og 2007. Frå sommaren 2007 var han Celtic sin klubbkaptein. I 2009/10-sesongen mista McManus den faste plassen sin på laget til Celtic. Han var på lån hjå Middlesbrough i England i vårsesongen 2010, og sommaren 2010 vart overgangen til Middlesbrough permanent, for ein overgangssum på 1,5 millionar pund.

McManus debuterte for Skottland sitt A-landslag 11. oktober 2006 i ein kamp borte mot Ukraina, og skåra det første landslagsmålet sitt 8. september 2007 i ein EM-kvalifiseringskamp heime mot Litauen. Han var kaptein for landslaget første gong 26. mars 2008 i ein privatlandskamp heime mot Kroatia.
Fylkesveg 30 i Telemark

**Fylkesveg 30 i Telemark** gjekk mellom fylkesgrensa mot Vestfold ved Solumsletta og Ørstvet i Porsgrunn kommune. Vegen var 13,0 km lang.

I 2019 blei vegen erstatta av fylkesveg 3260 og fylkesveg 2962.

## Kommunar og knutepunkt

*Endepunkt fylkesgrensa ved Solumsletta →  (Vestfold) til  Skillingsmyr i Larvik kommune (0,8 km)
*Arm til  aust-vest Nøklegård (0,1 km)
* frå Nøklegård til fylkesgrensa ved Mørje (4,4 km) →  (Vestfold) til  Dolven i Larvik
* frå Langangen til  Bjørbekk (21,1 km)
* Korketrekkjaren (8 m)
*Arm frå Lillegården til   Bjørbekk (0,8 km),  til Bjønnes brygge (10,4 km)
*  Ørstvet

## Kjelder
Martin Olsen Nalum

**Fredrik Anton Martin Olsen Nalum** () var ein lærar, gardbrukar og Venstre-politikar frå Brunlanes.

Martin Olsen Nalum var fødd på garden Tanum i Brunlanes, faren var gardbrukar og kyrkjesongar. Sjølv vart han utdanna ved Asker seminar der han tok eksamen i 1872. Same året vart han tilsett som lærer i Brunlanes, noko han var heilt fram til og med 1909. I 1881 kjøpte han garden Nalum i Brunlanes og dreiv denne i 49 år. Han var medlem av heradsstyret frå 1883, ordførar 1892-1916. Vidare var han formann i amtsskulestyret og i tilsynsnemnda for jarnbanen, frå 1912 til -22 styremedlem i statsbanene (NSB).

Nalum var 1906-24 stortingsrepresentant for Venstre, vald frå Brunla krins fram til 1918.  Periodane 1919-21 og 1922-24 var han vald frå Jarlsberg og Larviks amt. Han var 1906-12 medlem av vegkomiteen, frå 1913 sekretær, nestformann og til sist formann i same. Elles var han mellom anna medlem av valkomiteen 1910-18. Nalum var arbeidsminister 1916-20 i Gunnar Knudsens andre regjering og kyrkje- og undervisningsminister 1921-23 i Otto Albert Blehrs andre regjering.

Nalum døydde i Hedrum.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*Martin Olsen Nalum i Norsk biografisk leksikon
*
Kvitkrull

**Kvitkrull** (*Cladonia stellaris*) er ein lavart i slekta begerlav (*Cladonia*) som blir rekna til gruppa reinlav. Kvitkrull veks på bakken med 5-15 cm høge podetier. Den manglar horisontal thallus. Fargen er gulkvit til lys gul og den er rikt greina. Greinspissane peikar i alle retningar og dannar tette og avrunda toppar. Kvitkrull er vanleg over heile landet med unnatak av dei ytste kyststroka. Arten er relativt meir vanleg enn lys reinlav og grå reinlav i Sør-Noreg. Han skil seg frå desse andre artane ved at han er forgreina til alle kantar, noko som gjev han ein puteaktig utsjånad.

## Tyding
Kvitkrull er viktig som næring for rein. Spesielt vinterstid i Sør-Noreg utgjer den ein vesentleg del av foret. Rein har ein særs tilpassa flora av mikroorganismar i fordøyinga som gjer at den kan fordøye opptil 80-90 % av karbohydratane i laven. Nemninga «kumose» om kvitkrull tyder på at han òg har vore nytta som tilleggsfor til storfe. Drøvtyggarar utanom rein kan utnytte opptil 40-50 % av karbohydratane. 

Kvitkrull blir brukt å bruka kvitkrull til pynt, til dømes som del av juleoppsatsar eller i gravkransar. Laven blir sanka i store mengder til dekorasjonsformål, spesielt i indre delar av austlandet (Hedmark).

Eit svensk namn på kvitkrull er *fönsterlav*. Dette viser til at han historisk har vore brukt i rommet mellom inner- og ytterglaset i vindauge til å samla opp fukt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kvitkrull|Kvitkrull]]» frå  den 26. september 2010, og «[[:sv:Fönsterlav|Fönsterlav]]» frå .*
*** oppgav desse kjeldene: *
***Krog, Hildur/Østhagen, Haavard/Tønsberg, Tor: *Lavflora. Norske busk- og bladlav*, Oslo 1994, ISBN 82-00-41445-0
Reinlav

**Reinlav** er ei samnemning på ei rekke lavartar i slekta begerlav (*Cladonia*), tilhøyrande underslekta *Cladina*. 

Reinlaven sitt tallus (plantelegeme) er laust festa til underlaget og høgda varierer for dei ulike artane frå 3-5 cm opp til 10-15 cm. Den veks normalt direkte på jordsmonnet og er tilpassa ekstreme temperaturskilnader. Enkelte artar veks i store mengder i fjellstrøk, i skog og på tundraen på den nordlege halvkula; om vinteren er han hovudnæringa for reinen, som dekker opp til 90 % av næringsbehovet sitt med reinlav. Forutan å vere næring for rein har enkelte artar (spesielt kvitkrull) òg vore nytta til tettemateriale i hus, og i dag blir reinlav sanka til pynteformål. Nokre av artane veks òg i typiske kyststrøk.

## Artar

* Fjellreinlav *(Cladonia mitis)*
* Grå reinlav *(Cladonia rangiferina)*
* Lys reinlav *(Cladonia arbuscula)*
* Gaffelreinlav *(Cladonia ciliata)*
* Kystreinlav *(Cladonia portentosa)*
* Svartfotreinlav *(Cladonia stygia)*
* Kvitkrull *(Cladonia stellaris)*


Fil:Cladonia_mitis_Fjellreinlav.jpg|Fjellreinlav
Fil:Cladonia rangiferina_Grå reinlav.jpg|Grå reinlav
Fil:Cladonia arbuscula-6.jpg|Lys reinlav
Fil:Cladonia.ciliata.jpg|Gaffelreinlav
Fil:CladoniaSpec01.jpg|Kystreinlav
Fil:Cladonia stellaris, 2007.jpg|Kvitkrull
Fil:Reinlav - Cladonia.JPG|Grå reinlav (øvst t.v.), lys reinlav (i midten), kvitkrull (øvst t.h.)


## Litteratur
* Krog, Hildur/Østhagen, Haavard/Tønsberg, Tor: "Lavflora. Norske busk- og bladlav", Oslo 1994, ISBN 82-00-41445-0
* Holien, Håkon/Tønsberg, Tor: "Norsk lavflora", Trondheim 2006, ISBN 82-519-1978-9 ISBN 978-82-519-1978-4
Nupen

**Nupen**, eller **Nupsneset**, er ein stad ved Bremnes i Kvæfjord kommune, like ved kommunegrensa til Harstad.

Nupen er eigentleg namnet på det over 400 høge fjellet i sør, men vert brukt i daglegtale om området ved fylkesveg 7740 og ved fjæra, dit mange fer for å sjå midnattssola. Tidlegare var det ein kiosk på staden, og i samband med oppgradering av vegen på 80-talet vart det sett opp ein rasteplass med benkar, toalett og informasjonsskilt der.

Frå Nupen ser ein over Kasfjorden til fjellet Elgen og Ytre Elgsnes, til Grøtavær, Andøya og Gapøya, i nord mot Andfjorden med Norskehavet heilt til horisonten i nord.

Nupen vart i 2009 kåra til den mest romantiske staden i Noreg av reisemagasinet *Reiser og Ferie*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nupen|Nupen]]» frå ,  den 26. september 2009.*
*** oppgav desse kjeldene: *
Grøtavær

**Grøtavær** er eit fiskevær ytst på Grytøya i Harstad kommune. Her bur det om lag 100 personar (2006). 

Fiskeværet ligg på nordvestsida av Grytøya nord for Harstad. Langs sørsida av øya går Fylkesveg 7756 og gir ferjefritt samband med resten av øya.

Namnet er avleidd av norrønt grjót, 'stein'.

## Kjelder
* «Grøtavær» *[[Store norske leksikon|Store Norske Leksikon]]*

## Bakgrunnsstoff
* Yttergryta.no - nettstad for bygdene Dale, Alvestad og Grøtavær