open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Høge Tatra

**Høge Tatra** (slovakisk og tsjekkisk *Vysoké Tatry*, polsk *Tatry Wysokie*) er ei fjellkjede på grensa mellom Slovakia og Polen. Dei er ein del av Dei austlege Tatrafjella.

## Skildring
Høge Tatra har 11 toppar utan 2500 meter over havet er i lag med Dei sørlege Karpatane dei einaste fjella med alpin karakter i heile Karpatane, som har ei lengd på 1200 km. 

Den største delen og alle dei høgaste toppane ligg i Slovakia. Den høgaste toppen er Gerlachovský štít på 2655 moh. Mange sjeldne og endemiske dyr- og planteartar finst i Høge Tatra, i tillegg til store rovdyr som bjørn, gaupe, mår, ulv og rev. 

Området er ein kjend vintersportstad. Av skistader finn ein Štrbské pleso, Starý Smokovec og Tatranská Lomnica i Slovakia og Zakopane i Polen. Byen Poprad er inngangen til dei slovakiske feriestadane. 

Den første europeiske nasjonalparken som kryssa landegrenser vart grunnlagd her, Tatra nasjonapark eller Tatranský národný park i Slovakia i 1948 og Tatrzański Park Narodowy i Polen i 1954.

## Fjelltoppar
### Høgaste toppar

Dei femten høgaste toppane i Høge Tatra, alle i Slovakia, er:

### Kjende toppar
* Kriváň
* Rysy, grenseovergang mellom Slovakia og Polen. 

## Fjellvatn
* Morskie Oko - 1395 moh, 51 m djup
* Czarny Staw pod Rysami - 1583 m, 76 m djup. 
* Wielki Staw Polski - 1664 m, 79 m djup.
* Štrbské pleso - 1347 m, 20 m djup.
* Veľké Hincovo pleso - 1945 m, 54 m djup.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:High Tatras|High Tatras]]» frå , den 12. mai 2008.* 


* The Tatras: High, Western, Bela's (1:50,000 hiking map) BBKart/Marco Polo 2005.

## Bakgrunnsstoff

* tatry.sk 
* tatry.org
* Høge Tatra på Summitpost.org
Images:
* Forskjellige kart
Thames Valley på New Zealand

**Thames Valley** er eit landleg område nord på Nordøya på New Zealand. Det ligg langs breiddene til Waihouelva, tidlegare kalla Thames-elva, sør for havbukta Firth of Thames, søraust for Auckland.

Administrativt ligg området delvis under regionen Waikato for somme føremål, og under distriktet Thames-Coromandel for andre.

Hovudnæringsvegen i området er mjølkeproduksjon, og dei viktigaste byane er Paeroa og Te Aroha.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thames Valley, New Zealand|Thames Valley, New Zealand]]» frå , den 12. mai 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
*Heimeside til Te Aroha.
Lundehaugen vidaregåande skule

**Lundehaugen vidaregående skule** var ein offentleg vidaregåande skule i bydelen Ganddal i Sandnes. 

## Utdanningsprogram

Lundehaugen vidaregåande skule hadde desse utdanningsprogramma:
*Musikk, dans og drama
*Media og kommunikasjon
*Service og samferdsel
*Allmennfagleg påbygg
*Internasjonal klasse (tilbod for framandspråklege for å få den kunnskapen dei trong for å gå inn i vanleg vidaregåande treårig opplæring)

I 2010 blei utdanningsprogrammet Service og samferdsel flytta til Gand vidaregåande skule, mens Musikk, dans og drama og Medier og kommunikasjon flytta til nye Vågen vidaregåande skole i Sandnes sentrum. 

## Historie
Blaauw Hvarings private handelsskole blei teken over av Rogaland fylkeskommune i 1967 og fekk namnet Sandnes Handelsskole. Skulen heldt til i dei gamle lokala Sandnes Gymnas i Langgata i Sandnes. Då skuletilbudet voks trengde skulen større lokale. I 1985 stod nybygget på Ganddal ferdig.
Mot slutten hadde skulen omkring 645 elevplassar, noko dette bygget opphavleg ikkje var rekna for. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lundehaugen videregående skole|Lundehaugen videregående skole]]» frå ,  den 13. mai 2017.*
Bukowicafjella

**Bukowicafjella** (polsk *Pasmo Bukowicy*) er ein del av Pogórze Bukowskie og Dei låge Beskidane sør i Polen. *Bukowica* ligg i den austlege delen av Dei låge Beskidane mellom dalane til elvane Wisłok and Osławica. Bukowica fjella skil dei vestlege låge Beskidane frå dei austlege Pogórze Bukowskie. 

Ho består av ein større rygg kalla Bukowica med toppane Skibce (776 moh) i nordvest og Tokarnia (777 moh) i søraust og den mindre ryggen Kamien (718 moh). Bukowica har forholdsvis jamne fjellsider og er dekkav skog, bortsett frå på toppen av Tokarnia, der ein har flott utsyn i alle retningar. Den sørlege delen er ein bratt fjellvegg, medan dei andre fjellsidene er langt slakare. 

## Inndeling
* Tokarnia (778 m.)
* Zrubań (778 m.)
* Kamień (717 m.)
* Kiczera (640 m.)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bukowica Range|Bukowica Range]]» frå , den 11. mai 2008.*
Monty Python

**Monty Python** er namnet på ein vidgjeten og stilskapande engelsk komikargruppe som var aktive på 1970-talet. Gruppa var danna av skodespelarane John Cleese, Graham Chapman, Eric Idle, Terry Jones, Terry Gilliam og Michael Palin. Humoren deira var av det absurde slaget, med meir vekt på fråveret av logikk enn av sokalla punchlines. I røynda gjekk dei inn for å unngå slike så ofte som råd var.

## Verk
### Monty Pythons flygande sirkus

TV-serien *[[Monty Python's Flying Circus]]* gjekk i fire sesongar, og bygde opp kring dette nyskapande humorkonseptet. Sketsjane gjekk ofte rett over i kvarandre utan nærare forklåring, eller vart avbrotne av ulike faste karakterar. Ettersom serien gjekk utvikla dei ei rad slike. Python-karane skapte og ein særskild parodi på engelske middelaldrande kjerringar, sokalla "pepperpots", gjerne spela av Chapman, Cleese og Jones, med karakteristiske skrikande røyster. Elles parodierte dei engelsk overklasse og lynne, "gentlemen" i bowlerhattar, forsikringsagentar, kontoristar og andre yrkesgrupper. Serien gjekk ein gong i veka i halvtimesepisodar, og vart snøgt populær. Fleire av sketsjane frå denne serien er vorten folkeeige i den vestlege verda. 

### Filmane

I tillegg til serien, laga gruppa og ei rekkje filmar. Nokre av dei vart svært omdiskuterte, men vart og snøgt klassikarar innanfor komediesjangeren. 

* *[[Monty Python og ridderne av det runde bord|Monty Python and the Holy Grail]]*

* *[[Life of Brian]]*

* *Monty Python's meaning of life*

* *And now for something completely different* (ei samling sketsjar frå TV-serien sett saman på ny måte)

* *Monty Python live at the [[Hollywood Bowl]]*, eit sceneopptak frå ei forestilling i Los Angeles.

Særleg *Life of Brian* vakte reaksjonar. I Noreg vart filmen forboden etter blasfemiparagrafen, og filmen vart fordømt av vatikanet. Innhaldet var knytt til soga om Jesus, og mange vart forarga. I Sverige vart filmen vist med reklamen: *Filmen som er så morosam at han vart forboden i Noreg*.

Alle filmane heldt fram tradisjonen for absurd humor.
Dei vesle Beskidane

**Dei vesle Beskidane** (polsk *Beskid Mały*) er ein del av fjellkjeda Beskidane i dei Ytre Vest-Karpatane søraust i Polen.

## Bakgrunnsstoff
Opawskiefjella

**Opawskiefjella** (polsk *Góry Opawskie*, tsjekkisk *Zlatohorská vrchovina*) er ei fjellkjede aust i Sudetane i Tsjekkia og Polen.

Av større byar i fjella finn ein Prudnik og Głuchołazy.
Akustisk musikk

**Akustisk musikk** viser til musikk der lyden blir spreidd utelukkande eller hovudsakleg ved hjelp av luft i ein resonator eller klangkasse. Han skil seg dermed frå musikk laga med elektriske eller elektroniske hjelpemiddel. Omgrepet blei danna som eit retronym etter oppfinninga av elektriske instrument som elektrisk gitar, bassgitar, el-orgel og synthesizer.

Mange musikkinstrument finst både i «akustiske» og elektriske utgåver, som (akustisk) gitar og elektrisk gitar. Ofte kan ein bruka elektroniske forsterkarar også i akustisk musikk, men denne er separat frå instrumentet, som dannar sjølve lyden.

Det aller meste av musikk laga fram til 1900-talet var akustisk. I dag er typen særleg vanleg innan visse sjangrar, som tradisjonell folkemusikk, klassisk musikk, visemusikk og countrymusikk.

## Sjå òg
* Akustikk

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Acoustic Music|Acoustic Music]]» frå , og «[[:sv:Akustisk musik|Akustisk musik]]» frå  den 5. august 2009.* 
*
Świętokrzyskiefjella

**Świętokrzyskiefjella** ('Heilag kross-fjella', polsk *Góry Świętokrzyskie*) er ei fjellkjede sentralt i Polen, i nærleiken av byen Kielce. Dei fleste delane av kjeda består av separate fjellmassiv. Det høgaste av desse er Łysogóry (*det berre fjellet*). Dei to høgaste toppane er Łysica på 612 moh. og Łysa Góra på 593 moh. I lag med Jura Krakowsko-Częstochowska dannar fjella ein region kalla Det veslepolske høglandet (*Wyżyna Małopolska*). Fjellkjeda dekkjer eit areal på 1684&nbsp;km².

Świętokrzyskiefjella er ei av dei eldste fjellkjedene i Europa. Dei vart danna under den kaldeonske fjellkjedefoldinga under silurperioden og vart så forynga den hercyniske orogenesen i den nyare koltida.

Frå tidleg i mellomalderen har det vorte vunne ut kopar og jern frå fjella. Seinare vart det òg teke ut kalkstein og raud sandstein. I dag er dei sentrale delane av fjella ein del av Świętokrzyski nasjonalpark.

Namnet Heilage Kross-fjellet refererer til eit funn frå eit benediktinarkloster i Łysa Góra, som visstnok er eit lite stykke tre frå den heilage krossen som Jesus vart krossfesta på.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Świętokrzyskie Mountains|Świętokrzyskie Mountains]]» frå , den 12. mai 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
Galaksehop

**Galaksehopar** er samlingar av galaksar som ligg så nære kvarandre at dei dannar eit lokalt system som krinsar rundt eit felles massesentrum. Ein galaksehop kan bestå av alt ifrå ei handfull til fleire tusen galaksar spreidde utover eit område på meir enn ti millionar lysår. Ein typisk avstand mellom galaksar i ein galaksehop kan vera på éin til to millionar lysår.

Vår eigen galakse, Mjølkevegen, er del av galaksehopen den lokale gruppa. 

Galakshopar klyngjer seg vidare saman i superhopar som kan innehalda 10-50 galaksehopar og spenna over område kanskje større enn 300 millionar lysår.

## Sjå òg

* superhop

## Bakgrunnsstoff

## Fotnotar
Superhop

**Superhopar** er enorme samlingar av galaksar og galaksehopar og er blant dei største strukturane i universet. Superhopane blir haldne saman av gravitasjonskrefter mellom galaksane. Superhopar kan innehalda mellom 10 til 50 galaksehopar og kanskje ha ei utstrekning på meir enn 300 millionar lysår - omtrent 100 gongar avstanden mellom Mjølkevegen og Andromedagalaksen.

Vår eigen galakse, Mjølkevegen, er del av galaksehopen den lokale gruppa, som igjen er del av den gigantiske Virgo-superhopen.

## Fotnotar

## Sjå òg

* galaksehop
Pieniny

**Pieniny** (tysk *Pieninen*) er ei fjellkjede i Polen og Slovakia.

Pieninyfjella er delt inn i tre delar &ndash; *Pieniny Spiskie* (slovakisk *Spišské Pieniny*) og *Pieniny Właściwe* (slovakisk *Centrálne Pieniny*) i Polen og *Malé Pieniny* (norsk *Vesle Pieniny*; polsk *Małe Pieniny*) i Slovakia. Pieninyfjella består hovudsakleg av kalkstein og dolomitt. Den mest kjende toppen er *Trzy Korony* (Tre kroner) på 982 moh. Den høgaste toppen i Pieniny er *Wysoka* (polsk) eller *Vysoké Skalky* (slovakisk) med ei høgd på 1050 meter over havet. 

## Sjå òg
* Pieniny nasjonalpark
* Przełom Dunajca

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pieniny|Pieniny]]» frå , den 12. mai 2008.* 


## Bakgrunnsstoff
* Pieniny på www.pieniny.us 
* Pieniny på info-Polen.buffalo.edu
Pogórze Bukowskie

**Pogórze Bukowskie** er ei fjellkjede i Beskidane i Dei ytre vestlege Karpatane søraust i Polen, ein del av Dei sentrale Beskidane. Det er eit åslendt området i Sanok fylke og Podkarpacie), mellom Dei låge Beskidane og Bieszczady nær elvane Osława og San. Namnet kjem frå det vestslaviske ordet *buk*, som tyder «bøk». Fjellet har to fråskilde toppar, ein på 778 moh. (Tokarnia) og ein på 420 moh. (Łysa Góra).

Av landsbyar i regionen finn ein Bukowsko, Komańcza, Nowotaniec, Zagórz, Wola Sękowa, Wola Piotrowa og Lesko. Her ligg Uniwersytet Ludowy, som opna i 2005, og som har mange kunstverk og handverkarbeid frå området. Pogórze Bukowskie ligg i den fattigaste delen av Polen.

Området vart stadig kjempa om mellom Polen, Kievriket og Ungarn frå starten av 800-talet.

Fram til 1947 var 45 % av innbyggjarane i fjella lemkarar og dolinianarar, 45 % pogorzanar og 10 % jødar. Drapet på den polske generalen Karol Świerczewski i Jabłonki av den ukrainske opprørshæren i 1947 var den direkte årsaka til at lemkarane vart flytta frå området, den såkalla Operasjon Wisła.

Det opphavlege dyre- og plantelivet i området er bevart sidan det ligg såpass isolert. Fjellkjeda er dekt av bøkeskog. Området er verna som ein del av Jaśliski Park Krajobrazowy. Av dyr som lever her finn ein svartstork, rådyr og ulv.

Det er fleire turistattraksjonar i fjellområdet, inkludert historiske trekyrkjer og skistader, som Karlików og Puławy Górne.

## Elvar
* Wisłok
* Sanoczek
* Osława
* Pielnica

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pogórze Bukowskie|Pogórze Bukowskie]]» frå , den 12. mai 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Prof. Adam Fastnacht. Slownik Historyczno-Geograficzny Ziemi Sanockiej w Średniowieczu (Historic-Geographic Dictionary of the Sanok District in the Middle Ages), Kraków, 2002, ISBN 83-88385-14-3.
*** Prof. Jadwiga Warszyńska. Karpaty Polskie : przyroda, człowiek i jego działalność ; Uniwersytet Jagielloński. Kraków , 1995 ISBN 83-233-0852-7
*** Prof. Jerzy Kondracki. Geografia fizyczna Polski Warszawa : Państ. Wydaw. Naukowe , 1988, ISBN 83-01-02323-6

## Bakgrunnsstoff
* Po Pogórzu Bukowskim (pl).
Tatra

**Tatra** er ein tsjekkisk produsent av terrenggåande lastebilar. Føretaket var oppkalla etter Tatrafjella.

## Soge
Føretaket vart stifta av Ignác Šustala i Kopřivnice i 1850. Dei fyrste åra produserte dei hestevogner. I 1891 tok dei til å produsera janbanevogner og føretaket fekk namnet *Nesselsdorfer Wagenbau-Fabriksgesellschaft*'. Då Šustala døydde i 1890 tok Fischer von Roeslerstamm over som teknisk direktør. Han kjøpte ein Benz automobile og med denne som inspirasjonskjeøde vart det utvikla ein personbil, som vart synt fram på ei utstilling i Wien i 1897. Dette vart starten på ein personbilproduksjon som heldt fram til 1999.

## Galleri

Fil:PresidentFirstCar.jpg|Präsident frå 1897.
Fil:T93.JPG|Tatra T93.
Fil:2006-04-22 Einsatz-Tatra SFT4.JPG|høgre|Tatra 815.


## Kjelder
Trzebnickieåsane

**Trzebnickieårsane** (polsk *Wzgórza Trzebnickie*, eldre form *Kocie Góry*; tysk *Katzengebirge*) er ei fjellkjede sørvest i Polen. 

Fjellkjeda ligg i Nederschlesiske voivodskap mellom elvane Oder i sørvest og Barycz i nord. Ho ligg sør for Trzebnica og nord for Wrocław.

Av byar nær åsane finn ein: 
* Oborniki Śląskie
* Oleśnica
* Prusice
* Syców
* Trzebnica
* Twardogóra
* Wołów
* Wrocław

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Trzebnickie Hills|Trzebnickie Hills]]» frå , den 12. mai 2008.*
Żywiec-Beskidane

**Żywiec-Beskidane** (polsk *Beskid Żywiecki*) er ei fjellkjede i Dei ytre austlege Karpatane sør i Polen. Det er den nest høgaste fjellkjeda i Polen etter Tatrafjella. Dei høgaste toppane er Babia Góra (1725 moh) og Pilsko.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Żywiec Beskids|Żywiec Beskids]]» frå , den 12. mai 2008.*
Bardzkiefjella

**Bardzkiefjella** (polsk *Góry Bardzkie*) er ei fjellkjede i Sentral-Sudetane i Polen.

Større busetnader: 
* Bardo
* Ząbkowice Śląskie
* Kamieniec Ząbkowicki
* Srebrna Góra
* Kłodzko

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bardzkie Mountains|Bardzkie Mountains]]» frå , den 12. mai 2008.*
Aust-Sudetane

**Aust-Sudetane** (polsk *Sudety Wschodnie*) er den austlege delen av Sudetane på grensa mellom Tsjekkia og Polen. Dei strekkjer seg frå Brama Morawska i aust til Nysa Kłodzka i vest.

Aust-Sudetane består av fleire fjellkjeder, inkludert
* Góry Złote
* Opawskiefjella
* Śnieżnikfjella

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eastern Sudetes|Eastern Sudetes]]» frå , den 12. mai 2008.*
Góry Złote

**Góry Złote** (*Dei gylne fjella*, tsjekkisk *Rychlebské hory*, tysk *Reichensteiner Gebirge*) er ei fjellkjede i Aust-Sudetane på grensa mellom Polen og Tsjekkia.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Golden Mountains|Golden Mountains]]» frå , den 12. mai 2008.*
Prosa

**Prosa**, av latin *prosa (oratio)* 'endefram (tale)', er ei nemning for skrift eller tale som ikkje er bunden av metriske reglar, i motsetnad til vers, poesi. 

Prosaen kan vere enkel, nøytral sakprosa eller sakprosa, eller ha form som høgprosa, typisk for skjønnlitteratur t&nbsp; t.d. som romanar, noveller, essey eller biografiar. Om prosaen tek opp i seg verkemiddel frå det poetiske språket, vert grensene mot poesien uklar. 

Prosadikt er dikt av forteljande karakter. 

Jamfør *prosaisk*, eit adjektiv som brukast for å karakterisere noko som er lite spennande, kvardagsleg eller keisamt.
Kaczawskiefjella

**Kaczawskiefjella** (polsk *Góry Kaczawskie*) er ei fjellkjede i Vest-Sudetane i Polen. 
Dei har ei lengd på 30&nbsp;km og ei gjennomsnittleg høgd på 600 meter over havet. Den høgaste toppen er Skopiec på 724 meter over havet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kaczawskie Mountains|Kaczawskie Mountains]]» frå , den 12. mai 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
* Kaczawskiefjella - vulkanar, grotter, geologi, mineral og historie
* Adventures, Rambling, Caves, Mysteries and Wildlife of Kaczawskie Mountains
Orlickéfjella

**Orlickéfjella** (*Ørnefjella*, tsjekkisk *Orlické hory*, polsk *Góry Orlickie*, tysk *Adlergebirge*) er ei fjellkjede som hovudsakleg ligg nordaust i Böhmen i Tsjekkia og som er ein del av Sentral-Sudetane. Dei følgjer grensa mot Polen i om lag 40 km. Fjella består hovudsakleg av krystallinsk berg og utgjer den nordlege kanten av det bøhmiske høglandet. Det høgaste punktet i kejda er Velká Deštná på 1115 moh. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Orlické Mountains|Orlické Mountains]]» frå , den 12. mai 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Orlické hory portal
Uglefjella

**Uglefjella** (polsk *Góry Sowie*; tysk *Eulengebirge*) er ei fjellkjede i Sentral-Sudetane i Polen.

Uglefjella dekkjer eit areal på om lag 200 kvadratkilometer og har ei lengd på 26&nbsp;km. Dei ligg mellom Wałbrzyskiefjella i vest og Bardzkiefjella i aust. I aust ligg fjellovergangen Przełęcz Srebrna og i vest renn elva Bystrzyca. I nord grensar fjellkjeda til Kotlina Dzierżoniowska og i sør til Obniżenie Noworudzkie og Włodzickieåsane. Uglefjella utgjer den eldste delen av Sudetane.

Den høgaste toppen i Uglefjella er Store Ugla på 1015 moh. Resten av toppane ligg hovudsakleg mellom 600 og 980 meter over havet. Uglefjella er dekte av granskog, men enkelte stader finn ein òg bøk og barlind.

Dei største busetnadane ved fjella er: 
* Bielawa
* Dzierżoniów
* Głuszyca
* Nowa Ruda
* Pieszyce
* Jedlina-Zdrój

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Owl Mountains|Owl Mountains]]» frå , den 12. mai 2008.*
Bystrzyckiefjella

**Bystrzyckiefjella** (polsk *Góry Bystrzyckie*, tysk *Habelschwerdter Gebirge*) er ei fjellkjede i Polen og ein del av Sentral-Sudetane.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bystrzyckie Mountains|Bystrzyckie Mountains]]» frå , den 12. mai 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
Sentral-Sudetane

**Sentral-Sudetane** (polsk *Sudety Środkowe*) er den sentrale delen av Sudetane på grensa mellom Tsjekkia og Polen. Dei strekkjer seg frå Nysa Kłodzka i aust til Bóbr i vest.

Sentral-Sudetane består av ei rekkje fjellkjeder, inkludert: 
* Bardzkiefjella
* Bystrzyckiefjella
* Uglefjella
* Kamiennefjella
* Stołowefjella

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Central Sudetes|Central Sudetes]]» frå , den 12. mai 2008.*
Rudawy Janowickie

**Rudawy Janowickie** (tysk *Landeshuter Kamm*) er ei fjellkjede i Vest-Sudetane i Polen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rudawy Janowickie|Rudawy Janowickie]]» frå , den 12. mai 2008.*
Folkeaksjonen mot Hasj

**Folkeaksjonen mot Hasj** eller **FMH**, no Ungdom mot Narkotika (UMN), var ein ungdomsorganisasjon som vart skipa 25. mars i 1981 som ein reaksjon på at det berre var dei vaksne som tok del i det offentlege ordskifte om narkotikaproblemet.

## Soge
På initiativ frå enkeltpersonar frå Forbundet mot Rusgift og Aksjonen mot Narkomani vart FMH skipa 25. mars, 1981. Om lag 30 organisasjonar var med på skipinga av UMN. Mellom dei var partipolitiske ungdomsorganisasjonar som Unge Venstre, Unge Høgre og Kristeleg Folkepartis Ungdom og andre organisasjonar som Norges Røde Kors, Norske Kvinners Nasjonalråd, Yrkesskoleelevens og Lærlingens Interesseorganisasjon, Landsforeninga for Fritidsklubber og Noregs Speidarforbund.

Den fyrste Slå Tilbake Hasjen-gruppa, seinare Slå tilbake-gruppe (STG), vart skipa på Lillehammer i 1981. Snart oppstod det fleire STG og det vart oppretta lokalavdelingar for å organisera dei. Gjennom nasjonale "Slå tilbake Hasjen" aksjonar, vart det oppretta STG på skular og i fritidsgrupper og i 1985 fanst det 20 lokalavdelingar og 50 STG. Fram til landsmøtet på Lillehammer i 1983 bestod styret av representantar frå dei organisasjonane som hadde vore med å skipa og var medlemer av UMN. På landsmøtet i 1983 vart det gjort vedtak som flytta demokratiet nedover i systemet, so enkeltmedlemer og STG fekk ein meir framtredande rolle. Denne organisasjonsstrukturen vart kalla "Lillehammermodellen". På landsmøtet i Trondheim i 1985 vart ordninga med organisasjonsmedlemskap avvikla.

På landsmøtet i 1989 skifta FMH namn til Ungdom mot Narkotika.

## Sjå òg
* Ungdom mot Narkotika

## Bakgrunnsstoff
* heimesida til UMN 

## Kjelder
* http://www.umn.no/umn/om_umn/historie
Ungdom Mot Narkotika

**Ungdom Mot Narkotika** eller **UMN** er ein norsk, partipolitisk uavhengig ungdomsorganisasjon som arbeider mot narkotika med hovudvekt mot snikreklame og legalisering av hasj.

## Soge
UMN oppstod som eit framhald av Folkeaksjonen mot Hasj (FMH). FMH bytta namn UMN på Landsmøtet i Halden i 1989.
Śnieżnikfjella

**Śnieżnikfjella** (polsk *Masyw Śnieżnika*, tsjekkisk *Králický Sněžník*, tysk *Glatzer Schneegebirge*) er ei fjellkjede i Aust-Sudetane på grensa mellom Tsjekkia og Polen.

Store byar og landsbyar: 
* Międzygórze
* Goworów
* Międzylesie
* Wilkanów
* Domaszków
* Sienna
* Kletno
* Bolesławów
* Nowa Morawa
* Jodłów
* Idzików
* Velka Morava

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Śnieżnik Mountains|Śnieżnik Mountains]]» frå , den 12. mai 2008.*
Kamiennefjella

**Kamiennefjella** (polsk *Góry Kamienne*) er ei fjellkjede i Sentral-Sudetane på grensa mellom Tsjekkia og Polen.
Stołowefjella

**Stołowefjella** (polsk *Góry Stołowe*, tysk *Heuscheuergebirge*, tsjekkisk *Stolové hory*) er ei fjellkjede i Polen og Tsjekkia som høyrer til Sentral-Sudetane. Fjella ligg søraust for Karkonosze. Den polske delen av fjella er ein del av Góry Stołowe nasjonalpark.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Table Mountains|Table Mountains]]» frå ,  den 12. mai 2008.*
Vest-Sudetane

**Vest-Sudetane** (polsk *Sudety Zachodnie*) er den vestlege delen av Sudetane på grensa til Tsjekkia og Polen. Dei strekkjer seg frå Bóbr i aust til Elbe i vest

Vest-Sudetane består av fleire fjellkjeder: 
* Ještěd-Kozákov 
* Jizerafjella 
* Kaczawskiefjella
* Karkonosze
* Lausitzerfjella
* Rudawy Janowickie

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Western Sudetes|Western Sudetes]]» frå , den 12. mai 2008.*
Den første norske avholdsforening

**Den første norske avholdsforening** (DFA) var eit fråhaldslag som vart skipa 29. desember 1859 i Stavanger. Den fyrste leiaren av DFA var Asbjørn Kloster. DFA var startskotet for Det Norske Totalavholdsselskap.
Babia Góra

**Babia Góra** (på polsk eller *Babia hora* på slovakisk) er eit fjell vest i Beskidane på grensa mellom Slovakia og Polen. Diablak (Djeveltoppen) er det høgaste punktet på fjellet, og det høgaste punktet i denne delen av Karpatane, med ei høgd på 1725 meter over havet. 

## Historie

Babia Góra vart først nemnd på 1400-talet av Jan Długosz. Det vart først nedteikna på eit kart i 1558. Fram til slutten av 1600-talet kom det meste av informasjon om fjellet frå folkeminne. I følgje segnene var fjellet ein samlingsplass under sabbaten til heksene. Den første kjende klatringa vart gjort i 1782 av hoffastronomen til kong Stanislaw August Poniatowski, Jowin Fryderyk Bończa Bystrzycki. Perioden med vitskaplege utforskingar starta på andre halvdel av 1800-talet. 

## Natur

Fjellet er langt brattare på nordsida enn sørsida. Av dyr finn ein bjørn, gaupe, ulv og andre artar i tillegg til unike fjellplanter. Dei første forsøka på å verne området vart gjort i 1930-åra. I 1933 vart naturreservatet Babia Góra oppretta. Seinare, i 1954 vart Babiogórski nasjonalpark (*Babiogórski Park Narodowy*) oppretta med eit areal på 17,04 km². I 1976 vart området det første biosfærereservatet i verda. Lenge var Babia Góra nasjonalpark den minste nasjonalparken i Polen. I 1997 vart det utvida til 33,92 km² og samstundes vart ein buffersone på 84,37 km² oppretta. 10,62 km² er strengt verna. I dag prøver ein i større grad å samarbeide med Slovakia for å verne området enno betre. 

## Klima
Babia Góra vert stundom kalla Matka Niepogód (Mor av dårleg vêr). Fjellet ligg langt frå like store fjell og er derfor svært utsett for vêrendringar. Snø kan ligge på nordsida av fjellet og i tronge dalar fram til sommaren. 

## Turisme

Turisme i regionen er noko som først har vokse fram dei siste åra. Dei første turistane på 1800-talet var hovudsakleg intellektuelle frå Kraków. Sidan den gong har landsbyen Zawoja utvikla seg til ein viktig ferieby. Det er derimot få skifasilitetar sidan området sidan området er strengt verna. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Babia Góra-Babia Hora|Babia Góra-Babia Hora]]» frå ,  den 13. mai 2008.*  
 


## Bakgrunnsstoff
Isolation

**Isolation** er eit studioalbum utgjeve av Toto i november, 1984. Det var eit av to album med vokalisten Fergie Fredriksen, det andre var Dune. Den tidlegare vokalisten, Bobby Kimball, var endå i bandet under opptaka, men slutta i bandet midt i prosessen. Noko av koringa han spelte inn kan blir høyrt blant anna på singelen «Stranger in town». Isolation fekk ikkje like stor merksemd som sin forgjengar, Toto IV. På konsertar opp gjennom åra har songane frå dette albumet blitt lite spelt.

## Songar
# «Carmen» (Paich/J.Porcaro) – 3:25 
# «Lion» (Kimball/Paich) – 4:46 
# «Stranger in Town» (Paich/J.Porcaro) – 4:47 
# «Angel Don't Cry» (Frederiksen/Paich) – 4:21 
# «How Does It Feel» (Lukather) – 3:50 
# «Endless» (Paich) – 3:40 
# «Isolation» (Frederiksen/Lukather/Paich) – 4:04 
# «Mr. Friendly» (Frederiksen/Lukather/Paich/J.Porcaro/M.Porcaro) – 4:22 
# «Change of Heart» (Paich/Frederiksen) – 4:08 
# «Holyanna» (Paich/J.Porcaro) – 4:19
Ivar Aasen-sambandet

**Ivar Aasen-sambandet** er ein norsk organisasjon eller landssamskipnad, som arbeider for ein nynorsk utan tilnærmingsformer til bokmål (høgnorsk).  er leiar i IA-s.

## Soge
IA-s vart skipa i 1965 som ein reaksjon på at so mange former vart tekne inn frå bokmålet i nynorsken og at Noregs Mållag hadde «resignera og godtokt» den saka.

## Organisasjon
Dei to største lokallaga av IA-s er Høgnorskringen i Oslo og Vestmannalaget i Bergen.

## Sjå òg
* Høgnorskrørsla

## Kjelder

* 1, 2: Heimesidene til IA-s 

## Bakgrunnsstoff
*
Balsfjord kyrkje

**Balsfjord kyrkje** er ei langkyrkje frå 1856 i Balsfjord kommune i Troms.

Byggverket er i tre og har 400 sitjeplassar.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Om Balsfjord og Malangen kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
* 
* 
* Arkitekturguide for Nord-Norge og Svalbard
*
Bardu kyrkje

**Bardu kyrkje** ei åttekanta tømmerkyrkje frå 1829 på Setermoen i Bardu kommune i Troms, og er soknet si hovudkyrkje og garnisonskyrkje. Kyrkja har om lag 220 sitjeplassar, inkludert galleriet.

Kyrkja er bygd som ein kopi av Tynset kyrkje men noko mindre. Omkring 1800 utvandra ein god del frå Nord-Østerdalen til Nord-Norge og særleg til nybyggjarområda i Bardu. Størstedelen av folkesetnaden i Bardu på den tida hadde bakgrunn frå Tynset og Alvdal, og dei heldt kontakt sørover. Dei fleste nybyggjarane som kom til Bardu på 1800-tallet var frå Tynset. Den nyinnflytta byggmester Ole O. Lundberg frå Tynset reiste til si tidlegare heimbygd og teikna av Tynset kyrkje. Bardu kyrkje har preikestolsalter som er eit trekk frå barokk, også dette etter modell av Tynset kyrkje. Interiøret er måla i lyse fargar og har rokokkopreg. Skipet har galleri rundt veggen.

Kyrkja er i dagleg bruk, og i månadane juni-september er ho open på dagtid.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff
* 
* Om kyrkja på nettstaden til Bardu kommune
* 
* Arkivverket: Prestegjeld og sogn i Troms
Birtavarre bedehus

**Birtavarre bedehus** er eit bedehus frå 1937 i Birtavarre, Kåfjord kommune i Troms fylke.

Byggverket er i tre og har 500 plassar.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
*
Bjarkøy kyrkje

**Bjarkøy kirke** ligg på Bjarkøya i Harstad kommune i Troms. Kyrkja er ei krosskyrkje i tømmer med 350 plassar. Ho vart bygd på Sandsøya i 1765 og flytta til Bjarkøya og bygd opp att i 1886.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
*
Brøstad kyrkje

**Brøstad kyrkje** er ei langkyrkje frå 1937 i Brøstadbotn i Dyrøy kommune i Troms.

Byggverket er i tre og har 150 plassar.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
*
Fivefondet

**Five-fondet** er eit norsk fond som vart oppretta av skyttarlagsorganisatoren Olav Five våren 1916, stadfesta av Sosialdepartementet 1. april 1917. Frå ein middel på 2 550 kr. dengong, ligg det i dag jamleg på 150 000 kr.

I §1 i *Grunnreglar for Fivefondet* står det: 

:Fondet hev til fyremål å stydja medlemer av Studentmållaget til å få gjeve ut skrifter, serleg umsetjingar av framande bokverk eller arbeid um framande bokverk og bokmenner på norsk [nynorsk].(...)

Det er berre medlemer av studentmållag som kan søkje fondet om tilskot.

## Bakgrunnsstoff
*Arkivert nettstad
Barania Góra

**Barania Góra** er eit fjell sør i Polen. Med 1220 meter over havet er fjellet det nest høgaste i Dei schlesiske Beskidane og det høgaste i den polske delen av Cieszynsk Schlesen. Det er ein populær turiststad. 

Kjelda til elva Wisła, den lengste elva i Polen, ligg på vestsida av fjellet.
Bentsjord kapell

**Bentsjord kapell** er ei langkyrkje på Bentsjorda i Tromsø kommune i Troms. Det er bygd i 1978 og eigd av ei Bentsjord kapellforening.

Byggverket er i tre og har 110 plassar.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Om Hillesøy kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
*
Olav Five

**Olav Five** (1846-1930) var ein norsk skyttarlagsorganisator og skipar av Five-fondet. Han var oppteken av jarnvegsaka og ihuga målmann og arbeidde for Det Norske Samlaget, Det Norske Teatret og «Den 17de Mai». Han var æresmedlem av Studentmållaget i Oslo

## Liv
Han var førskulelærar og seinare amtskulestyrar i Inntrøndelag 1876-92 og lærar på lærarskulen i Kristiansand 1892-96. I 1881 skipa han «Inntrøndelagens og Namdalens Folkebevæbningssamlag» som det fyrste av sitt slag i landet. Året etter fekk han samla ein landssamskipnad under mottoet «folket til våpen» til vern for stortinget mot planar om kupp. Five vart sjølv leiar. Samskipnaden vart kalla «Stortingshæren» og Five for «skyttargeneralen» av motstandarane. Fram til 1908 var han formann for «Det frivillige norske skyttervæsen» som oppstod då folkevæbningssamlaga og skyttarlaga i Centralforeningen gjekk saman. Han var sjef for Skytterkontoret 1908-19. Five var ei tid ordførar for Beitstad og stortingsrepresentant frå Nord-Trøndelag 1900-03.

## Kjelder
http://www.nynorsk.no/mu/smio/2005/03/fivefondet.php
Czantoria Wielka

**Czantoria Wielka** (tsjekkisk *Velká Čantoryje*) er eit fjell på grensa mellom Polen og Tsjekkia i Dei schlesiske Beskidane. Det har ei høgd på 995 meter over havet og har bratte fjellsider i aust og i vest. Det veks hovudsakleg barskog i fjellsidene. Dette er den høgaste toppen i den tsjekkiske delen av Dei schelsiske Beskidane.
Studentmållaget i Oslo

**Studentmållaget i [[Oslo]]** (forkorta **SmiO**) er eit av dei største laga i Norsk Målungdom og Noregs Mållag. Dei gjev ut tidsskriftet *[[Mål og Makt]]* og har matpakkesamlingar på Blindern-universitetsområdet kvar veke.

## Soge
SmiO vart skipa 31. oktober 1900. Første formann i laget var filologistudent Leiv Heggstad.

## Litteratur
* Almenningen, Hoel, Pilskog og Tangen: *Studentar i målstrid : Studentmållaget i Oslo 1900-2000*, Oslo 2003. ISBN 82-521-5698-3

## Sjå òg
* Studentmållaget i Nidaros
* Studentmållaget i Bergen
* Ås Studentmållag
Giewont

**Giewont** er eit fjellmassiv i Tatrafjella i Polen med ei høgd på 1894 meter over havet. 

Det består av tre toppar: 
* **Vesle Giewont** - (polsk *Mały Giewont*, 1728 m) 
* **Store Giewont** - (*Wielki Giewont*, 1894 m) 
* **Lange Giewont** - (*Długi Giewont*, 1867 m). 

Det er ein fjellovergang mellom Store og Lange Giewont kalla Szczerba (1823 m). Han går mellom dalane (*doliny*) Kondratowa, Małej Łąki og Strążyska. Lange Giewont og Store Giewont ligg oppfor den nærliggande byen Zakopane, og er godt synleg her frå. 

På Store Giewont står det ein 15 meter høgt stålkross og mange pilegrimar kjem her. Det er derimot farleg å opphalde seg her under torevêr. 

Geologisk består Giewont av dolomitt- og kalksteinsgrotter, og av gneis og granitt i den sørlege delen. 

Den første kjende klatringa av toppen vart gjort i 1830 av Franciszek Herbich og Aleksander Zawadzki (ikkje kommuninsten på 1900-talet). Første gong fjellet vart klatra om vinteren var i 1904 av ei gruppe på fire fjellklatrarar leia av Mariusz Zaruski. 

Giewont ligg i den polske Tatra nasjonalpark (*[[Tatrzański Park Narodowy]]*). I polske folkeminne er det knytt til ei segn om ein sovande riddar som vil vakne når Polen er i fare. Profilet til fjellet kan sjå ut som ein liggande riddar. 


Fil:Giewont001xxx.jpg|Store Giewont - sett frå vest
Fil:Giewont a3.jpg
Fil:Giewont a4.jpg
Fil:Giewont masyw.JPG|Giewont - sett frå sør


## Bakgrunnsstoff

* Zakopane - Giewont webcam
* SummitPost.org
* Giewont webcam - click "Day at a Glance" if night.
Dei vestlege Tatrafjella

**Dei vestlege Tatrafjella** (slovakisk *Západné Tatry*; polsk *Tatry Zachodnie*) er ein del av Tatrafjella, som igjen er ein del av Karpatane, på grensa mellom Polen og Slovakia. Fjella grensar til Høge Tatra i aust. I Slovakia ligg dei delvis i dei tradisjonelle regionane Liptov og Orava. 

Den høgaste toppen er Bystrá er 2248 moh i Slovakia. Andre kjende fjell er Jakubiná (2194 m) Baranec (2184 m), Baníkov (2178 m), Tri kopy (2136 m) og Ostrý Roháč (2088 m) i Slovakia og Vysoký vrch (polsk *Starorobociański Wierch* 2176 m), Kasprov vrch (*Kasprowy Wierch* 1987 m) og Volovec (*Wołowiec*; 2064 m) på grensa mellom Slovakia og Polen. 

## Geologi og økologi
Dei vestlege Tatrafjella er verna av Tatranský národný park i Slovakia og Tatrzański Park Narodowy i Polen.

## Sjå òg
* Dei austlege Tatrafjella – fjellkjede som grensar til Dei vestlege Tatrafjella i aust. 

## Bakgrunnsstoff

* SummitPost.org
Gubałówka

**Gubałówka** er eit fjell ved Zakopane i Polen. Fjellet er ein populær turistattraksjon og har flott utsyn over Tatrafjella og dalen nedanfor. På toppen av fjellet står det eit radio- og TV-tårn.
Rotna

**Rotna** (svensk *Rottnan*, skogfinsk *Rotinanjoki*) er ei elv i Innlandet. Elva renn gjennom kommunane Grue, Åsnes og Kongsvinger før ho renn vidare inn i Värmland i Sverige som elva *Rottnan* til Norsälven.

Namnet kan vise til oppsamlingar av rote trevirke som kan ha samla seg opp langs elvebreiddene.

Rotna er eit typisk skog- og låglandsvassdrag på Finnskogen, og drenerer mot Sverige. Dei aude skogområda har ein rik fauna, bl.a. med sjeldne rovfuglartar. 

Elva er freda gjennom Verneplan IV for vassdrag.

## Kjelder

* NOU 1991:12A Verneplan for vassdrag IV
* Oluf Rygh: *Norske elvenavne* Kristiania 1904
Klin i Tatra

**Klin** er eit fjell i Høge Tatra på grensa mellom Slovakia og Polen. Toppen har ei høgd på 2176 meter over havet.
Vangrøfta

**Vangrøfta** er ei elv i Innlandet. Elva renn gjennom kommunane Tolga, Os og Røros. Elva renn ut i Glomma ved Os i Østerdalen.

Berggrunnen i nedbørfeltet inneheld kambrosilurske bergartar i Trondheimsfeltet, noko som gjev ein artsrik og variert flora, m.a. med sjeldne orkidéar. 

Elva har fossane Brufoss og Breanfoss. 

Elva er freda gjennom Verneplan IV for vassdrag ned til og med samløpet Vangrøfta – Langsåa.

## Kjelder
* NOU 1991:12A Verneplan for vassdrag IV
Tegninga

**Tegninga** er ei elv i Innlandet. Elva renn gjennom kommunane Alvdal og Rendalen. Elva renn ut i Glomma 6 km nord for Hanestad.

Namnet *Tegninga* kan ha samanheng med norrønt *þagna*, *tǫgn*.

Elva er freda gjennom Verneplan IV for vassdrag.

## Kjelder
* NOU 1991:12A Verneplan for vassdrag IV
* Oluf Rygh: *Norske elvenavne* Kristiania 1904
Unsetåa

**Unsetåa** er ei elv i Innlandet fylke. Elva renn gjennom kommunane Rendalen, Tynset og Tolga.

Ved Elvål i Øvre Rendalen renn elva saman med elva Tysla og dannar elva Rena. 

Nedbørfeltet rommar mange sjeldne plante- og fugleartar, og har varierte og verdfulle kulturminne, mellom anna med fangstgropsystem. Spekdalen har hatt både samisk, norsk og finsk busetjing. 

Gjennom Spekehogget renn elva gjennom eit trongt og bratt gjel. 

Elva er verna mot kraftutbygging gjennom Verneplan IV for vassdrag til og med samløpet med Neka.

Namnet kan ha samanheng med norrønt *unnr*, 'bølgje'.

## Kjelder
* NOU 1991:12A Verneplan for vassdrag IV
* Oluf Rygh: *Norske elvenavne* Kristiania 1904
Auståa

**Auståa** er ei sideelv til Glomma i Innlandet. Elva har utspring i Vestmarka i Hedmark og renn gjennom kommunane Grue, Åsnes, Våler og Stange. 

Elva er freda gjennom Verneplan IV for vassdrag.

## Kjelder
* NOU 1991:12A Verneplan for vassdrag IV
Halicz i Bieszczady

**Halicz** er eit fjell i fjellkjeda Bieszczady sør i Polen. Det har ei høgd på 1333 moh. 

Det er eit av dei høgaste fjella i fjellkjeda og frå toppen kan ein sjå resten av Bieszczady i både Polen og Ukraina.
Kasprowy Wierch

**Kasprowy Wierch** (polsk) eller **Kasprov vrch** (slovakisk) er eit fjell i Dei vestlege Tatrafjella på grensa mellom Polen og Slovakia. 

I 1910 vart Kasprowy eit populært skifjell. Det vart bygd ein taubane til toppen i 1935-1936 og er den eldste av sitt slag i Europa. I 1938 vart det bygd ein vêrstasjon på toppen. På toppen er òg ein restaurant. 

## Bakgrunnsstoff

* Webkamera frå Zakopane og Kasprowy Wierch
Perfect Square

***Perfect Square*** er ein DVD som inneheld opptak frå ein konsert som det amerikanske rockebandet R.E.M. hadde i Wiesbaden i Tyskland 19. juli 2003. Han vart utgjeven som DVD på Warner Bros. 9. mars 2004.

Denne konserten er kanskje best kjend for ei framføring av songen «Country Feedback», der Michael Stipe byrjar med å seie at det er «favorittsongen» hans. Andre ting å leggje merke til var at to nye songar var med, «Bad Day» og «Animal», i tillegg til «Permanent Vacation» som ikkje hadde vore brukt på lenge.

Ein bonusdokumentar er også med på DVD-en. *A Stirling Performance* fortel om dei tre kveldane deira på Stirling Castle i Skottland i juli 1999. Dokumentaren viser kva for effekt konsertane deira hadde på Stirling og innbyggjarane der. Denne vart fyrst utgjeven i 2000.

Dokumentaren hadde premiere i Storbritannia 17. oktober 2000, på *Metro Cinema* i London under Raindance Film Festival. I USA hadde han premiere på *7 Stages* i Atlanta 10. juni 2001.

## Innhald
# «Begin the Begin» (Frå *[[Lifes Rich Pageant]]*) (4:04)
# «What’s the Frequency, Kenneth?v (Frå *[[Monster av R.E.M.|Monster]]*) (4:12)
# «Fables of the Reconstruction» (Frå *[[Fables of the Reconstruction]]*) (3:28)
# «Drive» (Frå *[[Automatic for the People]]*) (4:44)
# «Animal» (Frå *[[In Time: The Best of R.E.M. 1988-2003]]*) (4:22)
# «Daysleeper» (Frå *[[Up av R.E.M.|Up]]*) (3:46)
# «The Great Beyond» (Frå *[[Man on the Moon]]*) (4:17)
# «Bad Day» (Frå *[[In Time: The Best of R.E.M. 1988-2003]]*) (4:24)
# «The One I Love» (Frå *[[Document]]*) (3:22)
# «All the Way to Reno (You’re Gonna Be a Star)» (Frå *[[Reveal]]*) (5:00)
# «Orange Crush» (Frå *[[Green av R.E.M.|Green]]*) (3:59)
# «Losing My Religion» (Frå *[[Out Of Time]]*) (4:45)
# «At My Most Beautiful» (Frå *[[Up av R.E.M.|Up]]*) (3:37)
# «Electrolite» (Frå *[[New Adventures in Hi-Fi]]*) (4:28)
# «She Just Wants to Be» (Frå *[[Reveal]]*) (5:58)
# «Walk Unafraid» (Frå *[[Up av R.E.M.|Up]]*) (5:16)
# «Man on the Moon» (Frå *[[Automatic for the People]]*) (5:57)
# «Everybody Hurts» (Frå *[[Automatic for the People]]*) (6:26)
# «So Fast, So Numb» (Frå *[[New Adventures in Hi-Fi]]*) (4:24)
# «Country Feedback» (Frå *[[Out Of Time]]*) (6:11)
# «Permanent Vacation» (2:52)
# «Imitation of Life» (Frå *[[Reveal]]*) (3:55)
# «It’s the End of the World as We Know It (And I Feel Fine)» (Frå *[[Document]]*) (5:55)
Kopa Bukowska

**Kopa Bukowska** er ein fjelltopp i Bieszczady sør i Polen. Det har ei høgd på 1320 meter over havet.
Sanok

**Sanok** (tysk og tidlegare norsk Saanig) er hovudstaden i Doły Jasielsko Sanockie og Subkarpatiske voivodskap i Polen. Han ligg 50&nbsp;km aust for Rzeszów ved elva San. I 2021 hadde han 35&nbsp;546 innbyggjarar. Han fekk byprivilegium (Magdeburg-privilegium) i 1399 og blei vidare utbygd; utbygginga frå denne gangen kan ein framleis sjå i gamlebyen. Seinare kom han under Habsburgane, og blei så annektert av Austerrike og innlemma i den austerriksk-ungarske provinsen Galizia.
 
Byen er særleg kjend for konsentrasjonsleiren Zaslaw frå den andre verdskrigen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Łysa Góra

**Łysa Góra**, og kalla *Łysiec* eller *Święty Krzyż*, er eit velkjent fjell i Świętokrzyskiefjella i Polen. Med ei høgd på 595 meter over havet er fjellet det nest høgaste i fjellkjeda etter Łysica på 612 moh. I fjellsidene og langs toppen er det fleire turstiar, ruinane av ein mur frå 800-talet, benediktinarkloster *Święty Krzyż* frå 1000-talet (øydelagd under den andre verdskrigen og i dag delvis restaurert), og eit fjernsynstårn. Fjellet vert ofte omtalt i lokale segner som ein stad der hekser hadde sabbaten sin. 

Łysa Góra består kvartsitt og kambrisk skifer og ligg aust i fjellkjeda Łysogóry, og er den nest største toppen i den større fjellkjeda Świętokrzyskiefjella. 

## Landemerke

I den polske førhistoria var Łysa Góra truleg eit heilag fjell og ein heidensk kult hadde eit tempel her nemnd av Jan Długosz. Ein veg frå tempelet står framleis på fjellet. Tempelet vart forlate etter kristninga av Polen. 

Staden der tempelet låg vart det bygd eit benediktinarkloster, i følgje segna i 1006 av kong Bolesław Chrobry av Polen. Klosteret fekk namn etter Den heilage krossen fordi ein bit av krossen til Jesus visstnok vart halde her. Klosteret vart øydelagd og bygd opp at fleire gonger og dei største øydeleggingane fann stad på 1800- og 1900-talet. Etter delinga av Polen tok Det russiske keisardømet over bygningen i 1819 og omgjorde det til eit fengsel. Det vart delvis restaurert i mellomkrigstida etter Polen fekk sjølvstende sitt tilbake. Nazi-Tyskland tok så over bygget under den andre verdskrigen og nytta det som fengsel og avrettingsplass av sovjetiske krigsfangar (om lag 6000 forsvann her). Etter krigen vart bygget ein del av Świętokrzyski nasjonalpark og delar av bygningane vart renovert. I dag er det museum i enkelte av dei gamle bygningane, medan ein religiøs orden har teke over ein annan del. Klosteret har gjeve namn til sjølve Świętokrzyskiefjella i tillegg til Święty Krzyż-voivodskapet. Klosteret har òg nokre mumifiserte leivningar og eit av desse skal visstnok vere Jeremi Wiśniowiecki, men dette er ikkje stadfesta.

Eit anna byggverk på fjellet er fjernsynstårnet, det høgaste frittståande tårnet i Polen. Det vart bygd i 1966 og har ei høgd på 157 meter over havet. 

Dei sovjetiske krigsfangane som vart avretta av nazistane er gravlagd i ei massegrav nær toppen. Ved foten av fjellet står eit monument over polakkane som døydde i Katynmassakren.

## Bakgrunnsstoff

* Święty Krzyż - Sanktuarium Relikwii Drzewa Krzyża Świętego 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Łysa Góra|Łysa Góra]]» frå , den 13. mai 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Den polske utgåva av artikkelen. 
*** Łysa Góra  i PWN Encyklopedia
Mały Szyszak

**Mały Szyszak** (tsjekkisk *Malý Šišák*, tysk *Kleine Sturmhaube*) er eit fjell i Polen, nær grensa til Tsjekkia. Det ligg sentralt i den (schelsiske) delen av fjellkjeda Karkonosze, like oppfor landsbyen Przesieka.
Mięguszowiecki Szczyt

**Mięguszowiecki Szczyt** (slovakisk *Veľký Mengusovský štít*) er eit fjell i Tatrafjella på grensa mellom Polen og Slovakia. 

Det er det nest høgaste fjellet i Polen og det høgaste av dei tre *Mięguszowieckie*-toppane. 

## Bakgrunnsstoff
Pilsko

**Pilsko** er det nest høgaste fjell i Żywiec-Beskidane med ei høgd på 1557 meter over havet. Det ligg på grensa mellom Polen og Slovakia. Det er eit populær turfjell om sommare og eit skiområde om vinteren.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pilsko|Pilsko]]» frå , den 13. mai 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Djupvik kyrkjestove

**Djupvik kyrkjestove** (*kirkestue*) er ei langkyrkje frå 1980 i Kåfjord kommune i Troms fylke.

Byggverket er i tre og har 110 plassar.

Ein kjem til staden via E6.

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
*
Polica

**Polica**, lokalt kalla *Police*, er eit fjell på 1369 moh sør i Polen nær Zawoja i fjellkjeda Żywiec-Beskidane.

Eit fly styrtar på nordsdia av Polica den 2. april 1969. Staden der ulukka skjedde er markert med ein kross som vart reist i 1990-åra. 

Fram til 1918 var Polica på grensa mellom Galicia og Ungarn, og mellom 1918 og 1920 på grensa mellom Polen og Tsjekkoslovakia.
Radostowa

**Radostowa** er eit fjell i Polen og Świętokrzyskiefjella med ei høgd på 451 meter over havet. Ved foten av fjellet ligg Ciekoty, heimstaden til den kjende polske forfattaren Stefan Żeromski.

Namnet på fjellet liknar det tsjekkiske fjellet Radhošť. Begge namna kjem truleg frå den slaviske guden for gjestfridom, Radhost.
Łysogóry

**Łysogóry** er den største fjellkjeda i Świętokrzyskiefjella i Polen. Ho er 25 km lang og strekkjer seg frå elva Lubrzanka til Nowa Słupia. Her ligg den høgaste fjelltoppen i Świetorzkyskiefjella (Łysica) og det mest kjende fjellet (Łysa Góra).
Łysica

**Łysica** er det høgaste fjellet i Świętokrzyskiefjella i Polen. Det har ei høgd på 612 meter over havet og ligg i Świętokrzyski nasjonalpark. Det er eit kloster nedanfor toppen og det kan ha stått eit heidensk tempel her før kristninga av Polen. 

## Sjå òg
* Łysa Góra
Rysy

**Rysy** (ungarsk *Tengerszem-csúcs*, tysk *Meeraugspitze*) er eit fjell på toppen av Høge Tatra og på grensa mellom Polen og Slovakia. Rysy har tre toppar, ein i midten (2503 m), ein i nordvest (2499 m) og ein i søraust (2473 m). Den nordvestlege toppen er det høgaste punktet i Polen, medan den høgaste toppen av dei tre ligg på den slovakiske sida av grensa. 

## Namn
Ein meiner at namnet, som tyder revner eller sprekker på både polsk og slovakisk kjem frå ei rekkje raviner på vest- og nordsida av fjellet. Andre meiner at ordet er ei fleirtalsform som tyder «gauper», men gaupa held ikkje til over tregrensa. 

Det ungarske og det tyske namnet tyder «Auget i sjøen» og viser til vatnet Morskie Oko som ligg på nordsida av fjellet. 

## Historie
Den første kjende klatringa av fjellet vart gjort i 1840 av Ede Blásy og føraren hans Ján Ruman-Driečny Sr. Fjellet vart første gong klatra om vinteren i 1884 av Theodor Wundt og Jakob Horvay. På 1900-talet hevda kommunistiske styresmakter at Vladimir Lenin klatra fjellet ein gong tidleg i 1910-åra.

## Turisme

Rysy er det høgaste fjellet i Tatra der turistar kan ta seg fram utan ein guide. Det er mogeleg å nå toppen frå den slovakiske sida frå Štrbské pleso forbi *Chata pod Rysmi* eller frå den polske sida forbi Morskie Oko, som er ein hardare og brattare tur. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rysy|Rysy]]» frå , den 13. mai 2008.* 


## Bakgrunnsstoff
* Fleire bilete
* Rysy på Peakbagger.com
* Meir informasjon og fleire bilete
Dyrøy kyrkje

**Dyrøy kyrkje** er ei langkyrkje frå 1880 på Dyrøya i Dyrøy kommune i Troms. Bygget vart restaurert utvendig og påbygd i 1998.

Byggverket er i tre og har 450 plassar.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* 
* 
* Om Dyrøy kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
* Arkivverket: Prestegjeld og sogn i Troms
Elgsnes kapell

**Elgsnes kapell**, også kjent som **Hans Egedes minne**, er ei langkyrkje frå 1985 i Harstad kommune i Troms.

Kapellet er ikkje ei kyrkje etter lova, men har status som bygning vigsla for kyrjeleg bruk.
Byggverket er i tre og har 100 plassar.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
*