open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thomas Carew

**Thomas Carew** () var ein engelsk diktar. Han blir rekna som ein av *[[cavalier poets]]* som hadde si tid under kong Karl I, den engelske borgarkrigen og det engelske *interregnum* som følgde etter.

## Verk
Carew skreiv stort sett temmeleg korte dikt som omhandla ulike emne. Mange dreier seg om kjærleik, og lovprisar kvinna og kvinneleg venleik. Somme, t.d. *An Elegie upon the death of the Deane of Pauls, Dr. Iohn Donne*, er sørgedikt, andre (*To Saxham*) tek for seg gledene ved landlivet. Nokre høvesdikt til oppsettingar av skodespel, til bryllaup og liknande finst det òg døme på. Mange av songane og kjærleiksdikta er retta til «Celia», ei uidentifisert kvinne som ser ut til å ha vore Carew si elskarinne gjennom fleire år.  

## Verk
Carew sine dikt og songar blei publisert etter han var død.
* A Cruel Mistress
* A Deposition From Love
* A Divine Mistress
* A Looking Glass
* A Prayer to The Wind
* A Song
* A Song: When June is Past, the Fading Rose
* Another
* Ask Me No More
* Boldness In Love
* Celia Beeding, To the Surgeon
* Disdain Returned
* Epitaph On Maria Wentworth
* Epitaph On The Lady Mary Villiers
* Epitaph On The Late Mary Villiers
* I Do Not Love Thee For That Fair
* Ingrateful Beauty Threatened
* Lips And Eyes
* Mediocrity In Love Rejected
* My Mistress Commanding Me To Return Her Letters
* Persuasions To Joy, A Song
* Secrecy Protested
* Song. A Beautiful Mistress.
* Song. Conquest By Flight
* Song. Good Counsel to a Young Maid
* Song. Eternity of Love Rejected
* Song. Mediocrity In Love Rejected
* Song. Murdering Beauty
* Song. Persuasions to Enjoy
* The Primrose
* The Spring
* The Unfading Beauty
* To A. L. Persuasions In Love
* To His Inconstant Mistress
* To My Inconstant Mistress
* To My Mistress In Absence
* To My Mistress Sitting By A River's Side

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Thomas Carew på engelsk wikisource
* Luminarium
* Poemhunter
Richard Crashaw

**Richard Crashaw** () var ein engelsk diktar.

Richard Crashaw var son av ein puritansk geistleg og studerte ved Pembroke College, University of Cambridge. I 1644 forlét han England og året etter, i Frankrike, blei han konvertitt til den romersk katolske kyrkja. Til slutt slo han seg ned i Italia.

Han skreiv kjærleiksdikt og religiøse dikt i ein blømande og kjenslevar stil. Crashaw blir rekna som ein viktig representant for den metafysiske diktinga.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Crashaw, Richard  I: Venn, J. & J. A., Alumni Cantabrigienses, Cambridge University Press, 10 vols, 1922–1958.
Den kambodsjansk-vietnamesiske krigen

**Den kambodsjansk-vietnamesiske krigen** var ein krig mellom Vietnam og Raude Khmer frå Vietnam invaderte Kambodsja den 25. desember 1978 (landet var okkupert 7. januar 1979) til Vietnam trekte seg ut i september 1989.

Bakgrunnen for at Vietnam invaderte Kambodsja var fleire grenseraid frå Kambodsja og etnisk reinsking av vietnamesarar i Kambodsja.

Etter gjentekne grenseraid frå Kambodsja si side (under Raude Khmer) vart leiarane i landet innkalla til dialog. Kambodsja ignorerte dette, og fortsette som tidlegare.

I 1978 avslutta det heile med at Vietnam sa at om dette skjedde igjen, kom dei til å foreta ein invasjon med støtte frå Sovjetunionen. Då raida fortsette invaderte Vietnam Kambodsja, noko som igjen førte til at Kina angreip Vietnam og det braut ut borgarkrig i Kambodsja. Invasjonen vart sett på som ei frigjering av størsteparten av den kambodsjanske befolkninga, sidan det vart slutt på det brutale Raude Khmer-styret av landet. Raude Khmer gav seg ikkje, og dei fekk støtte frå nokre andre grupper. USA og Kina brukte vetorett mot å få den nye og demokratiske regjeringa til Heng Samrin inn i SN, og Den demokratiske koallisjonsregjeringa av Demokratisk Kampuchea, som bestod av Raude Khmer og nokre andre grupper som støtta dei, fekk representere Kambodsja i SN.

USA, Folkerepublikken Kina og Thailand støtta Raude Khmer-geriljaen finansielt. Sovjetunionen og Laos støtta Vietnam og den nye regjeringa i Kambodsja med militær hjelp.

## Referansar
Abraham Cowley

**Abraham Cowley** () var ein av dei mest omtykte engelske diktarane på 1600-talet.

## Liv
Dei viktigaste kjeldene til Cowley sitt liv er det sjølvbiografiske essayet *On My Self* og Thomas Sprat sin skildring av livet til Cowley som kom i den første utgåva av Cowley sine samla verk (1667). Sprat blei kjend med Cowley i 1657.

Cowley var son av den velhavande handelsmannen Thomas Cowley, som døydde få månader før Abraham blei fødd. Ti år gammal dikta Abraham sitt første dikt, *The Tragicall Historie of Pyramus and Thisbe*; det ber preg av påverknad frå Edmund Spenser og hans *The Faerie Queene*. Tolv år gammal skreiv han to lange og eit kort dikt som i lag med det første blei publisert i *Poetical Blossomes* (1633). Etter dette skreiv han den pastorale komedien *Loves Riddle* (1638), truleg medan han enno gjekk på skole i St. Peter's College i Westminster.

Under studietida ved Trinity College, University of Cambridge skreiv Cowley epos og komediar som blant anna blei publisert i diktantologiar i regi av universitetet (1637, 1640 og 1641). Etter han hadde tatt mastergraden fekk han på grunn av si rojalistiske overtyding ikkje studere meir ved det parlamentarisk prega Cambridge. Han flytta over til University of Oxford der han fullførte versesatiren *A Satire. The Puritan and the Papist* som han gav ut anonymt. I 1642 gav han seg i kast med krigseposet *The Civil War* og under den engelske borgarkrigen blei han rekna som den viktigaste diktaren som stod på kongen si side. Han var med dronning Henrietta Maria i eksil til Frankrike og heldt fram med å dikte medan han var her: i 1647 kom *The Mistress*, ei samling kjærleiksdikt som seinare blei eit av dei mest lesne verka hans. Under dekke av å ikkje lengre vere i teneste hos dronninga vendte han tilbake til England i 1654, men i røynda skulle han sondere korleis stoda var i landet. Det enda med at han blei sperra inne i Whitehall. Venen Charles Scarborough betalte kausjon og fekk han ut att.

Før og under tida i fengsel førebudde han *Poems*, ei diktsamling som inneheldt nye og gamle dikt, som elegiar over døde samtidige, til dømes diktarkollegaen Richard Crashaw.
Cowley leid av diabetes og døydde berre 49 år gammal av lungebetennelse.

Franz Schubert tonesette eit dikt av Cowley i lieden «Der Weiberfreund» (D. 271)

## Kjelder
*Denne artikkelen er ei bearbeiding av «» frå , den 16. november 2011.
*Thomas O. Calhoun: Abraham Cowley. I: Dictionary of Literary Biography, bind. 131. Farmington Hills: Thomson Gale 1993, s. 61-72.

## Bakgrunnsstoff
*
John Cleveland

**John Cleveland** () var ein engelsk diktar.

## Verk
Cleveland skreiv kjærleiksdikt og forfatta lovprisingar og politiske satirar både på prosa- og verseform. I 1644 kom den første boka hans, *The Character of a London Diurnall*, eit spotteskrift mot ein forløpar for moderne aviser som kom ut i London. Cleveland skreiv etter det to satiriske prosatekster til: ein om offentleg tilsette som beslagla adelsgods og ein om forfattarane av dei nemnde avisene, *Diurnals*.

## Stil
I dikta sine nytta Cleveland ofte uvanlege språkbilete, såkalla *conceits*. Desse er typiske for den metafysiske poesien, som lyrikken hans blir rekna til. Typisk er ulike overraskande samanlikningar som kjem i rask rekkefølgd, markante opningsfraser og uvanlege og lange ord. Strofene i eit rimpar dannar saman ofte ei utsegn av epigramliknande pregnans og ironi. Eit døme frå diktet *The Rebel Scot*:

Had *Cain* been *Scot*, God would have chang'd his doome,
Not forc'd him wander, but confin'd him home.

«Hadde Kain vore skotte ville Gud ha endra lagnaden hans:
ikkje til å vandre, men til å bli att heime.»

I satirane angreip Cleveland dei som kritiserte monarkiet, kyrkja, universiteta, og etablissementet i det store og heile. Han gjorde det med stort vidd, men òg med overdriving og polemikk.

## Verk
Det finst mange uautoriserte diktsamlingar, men her er dei prosatekstane som Cleveland autoriserte, og ei moderne, kritisk utgåve:

* *The Character of a London Diurnall*. Oxford: Lichfield 1644.
* *The Character of a Country Committee-man, with the Earmark of a Sequestrator*. London 1649.
* *The Character of a diurnal-maker*. London 1654.
* *The Poems of John Cleveland*. ed. by Brian Morris and Eleanor Withington. Oxford: Clarendon Press 1967.

## Kjelder
**Denne artikkelen er ei omsetting av «[[:de:|]]» frå , den 16. november 2011.*

## Litteratur
* Daniel P. Jaeckle: *John Cleveland*. I: Dictionary of Literary Biography, Bd. 126, hg. v. M. Thomas Hester. Detroit: Gale 1993, s. 62-70.
Andrew Marvell

**Andrew Marvell** () var ein engelsk diktar og politikar. Ved sida av John Donne og George Herbert blir han rekna til dei viktigaste *[[Metafysisk poesi|metafysiske poetane]]*. Marvell sat i Det britiske underhuset til ulike tider mellom 1659 og 1678. Under Commonwealth-tida var han ein kollega og ven av John Milton. Dikta hans omfattar kjærleiksdiktet «To His Coy Mistress», pastorale skildringar i «Upon Appleton House» og «The Garden» og politiske omtalar i «An Horatian Ode upon Cromwell's Return from Ireland». Han skreiv også personlege og politiske satirar som *Flecknoe* og *The Character of Holland*.

Marvell sin poesi er ofte åndrik og full av *conceits*, heilt i stilen til dei metafysiske poetane. Mange av dikta er inspirerte av hendingar i tida, politiske eller personlege. *The Picture of Little TC in a Prospect of Flowers* blei skriven til dotter til ei av venene til Marvell, Theophila Cornwell, og fekk namn etter ei eldre søster som døydde som spedbarn. Marvell tok i bruk eit bilde av ho i ein hage omgjeven av blomar for å skildra våren som overgangstid og den sårbare barnetida.  

Andre dikt skreiv han i den pastorale stilen til dei klassiske romerske forfattarane. Også i desse stiller Marvell opp bilde for lesaren, til dømes i «The Nymph Complaining for the Death of her Fawn», gret ei nymfe for eit lite dyr som er i ferd med å døy, og fortel korleis dyret trøysta nymfa etter elskaren sveik ho. 

Eit samleverk med alle dikta til Marvell kom ut posthumt i 1681.

## Verk
;Dikt
* *The First Anniversary of the Government Under His Highness the Lord Protector*. 1655
* *The Character of Holland*. 1665
* *Clarendon's House Warming*. 1667
* *Dialogue Between Two Horses*. 1675
* *Advice to a Painter*. 1678
* *Miscellaneous Poems*. 1681
* *A Collection of Poems on Affairs of State*. 1689
* *To his coy mistress*. 1681

;Prosa
* *The Rehearsal Transpros'd*. 1672
* *Mr. Smirke*. 1676
* *An Account of the Growth of Popery, and Arbitrary Government in England*. 1678
* *Remarks Upon a Late Disingenuous Discourse*. 1678

## Litteratur
*Elizabeth Story Donno (red.): *Andrew Marvell: The Critical Heritage*. Routledge Kegan, London 1978 ISBN 0-7100-8791-8 (ettertrykk: Routledge, London 1995 ISBN 0-415-13414-5)
*John Dixon Hunt: *Andrew Marvell: His Life and Writings*. Cornell University Press, Cornell (New York) 1978 ISBN 0-8014-1202-1
*Michael Craze: *The Life and Lyrics of Andrew Marvell*. Macmillan, London 1979 ISBN 0-333-26250-6
*Patsy Griffin: *The Modest Ambition of Andrew Marvell. A study of Marvell and his relation to Lovelace, Faifax, Cromwell, and Milton*. University of Delaware Press, Newark 1995 ISBN 0-87413-561-3
*Robert H. Ray (red.): *An Andrew Marvell Companion*. Garland, New York 1998 ISBN 0-8240-6248-5
*Nicholas Murray: *World Enough and Time. The Life of Andrew Marvell*. Little, Brown, London 1999 ISBN 0-316-64863-9 (US-Ausgabe: St. Martin's Press, New York 2000 ISBN 0-312-24277-8)
* Nigel Smith: *Andrew Marvell : the chameleon*, New Haven: Yale Univ. Press, 2010, ISBN 978-0-300-11221-4

## Bakgrunnsstoff
* 
*Omfangsrik side om liv og verk
Thomas Traherne

**Thomas Traherne** (1636 eller 1637–ca. 27 september 1674) var ein engelsk diktar og forfattar av religiøse skrifter. På grunn av stilen hans blir han ofte rekna til dei metafysiske poetane.

Han blei prestevigd i 1656 og arbeidde i ti år som sokneprest i Credenhill ved Hereford. 

Traherne leidde et stille og fromt liv utan kontakt med det litterære livet. Berre *Roman Forgeries* (1673) blei publisert i levetida hans. Kort tid etter han var død kom *Christian Ethicks* (1675) og seinare *A Serious and Patheticall Contemplation of the Mercies of God* (1699). Mykje av dei finaste arbeida hans er tapt, forandra eller er feilaktig tilskrivne andre forfattarar. 

Tekstane til Traherne gir uttrykk for ein inderleg, nesten barnleg kjærleik til Gud, ikkje ulikt Gerard Manley Hopkins.

Thomas Merton, Dorothy Sayers, Elizabeth Jennings og C. S. Lewis var mellom dei som var påverka av Traherne.

Han var far til diplomaten og forfattaren Philip Traherne.

## Kjelder
* Denne artikkelen er basert på «Thomas Traherne» frå , den 16. november 2011.

## Litteratur
* *Thomas Traherne: Poetry and Prose*, Denise Inge (red), London:SPCK, 2002
* *Select Meditations*, Julia Smith (red), Carcanet, 1997.
* *Landscapes of Glory: Daily Readings with Thomas Traherne*, Donald Allchin (red), Dartman Longman Todd, 1989.
* *Waking Up in Heaven: A Contemporary Edition of Centuries of Meditations*, David Buresh (red), Hesed Press, 2002.
* *Thomas Traherne: il poeta-teologo della meraviglia e della felicità*, Eugenio Cattaneo (red), Edizioni Villadiseriane (BG) Italia, 2007
* *Happiness and Holiness, Thomas Traherne and His Writings,* Denise Inge (red) Canterbury Press, 2008.
* *A Mind in Frame, The Theological Thought of Thomas Traherne*, Thomas Richard Sluberski (red), The Lincoln Library, 2008.
* *Wanting Like a God: Desire and Freedom in the Work of Thomas Traherne*, Denise Inge, London: SCM, (2009)

## Bakgrunnsstoff
*Thomas Traherne, Wikifrasar på engelsk
*Thomas Traherne Centuries
*Selected Poetry of Thomas Traherne  at Representative Poetry Online
*The Strange Case of Thomas Traherne by Forrest Gander
*
Philip Traherne

**Philip Traherne**, eller **Traheron** () var ein engelsk diplomat og forfattar. 

Han var son av  Mary og Thomas Traherne (1603–1644). I 1669-1674 var han *English Chaplain* i Smyrna. Han åtte minuscule 71 (eller *Codex Ephesinus*), eit gresk manuskript av dei fire evangelia som han tok med seg heim til England. Traherne systematiserte tekstane i manuskriptet og presenterte det for Lambeth Palace i 1679.

## Verk
* *The soul's communion with her saviour. Or, The history of our Lord Jesus Christ, written by the four evangelists digested into devotional meditations* (1685)

## Referansar

## Litteratur
* J. B. Pearson, *A biographical sketch of the chaplains to the Levant Company 1611-1706* (Cambridge 1883), pp.&nbsp;32–33.
Avisa Vestavind

***Vestavind*** er ei lokalavis i Sveio som blir gjeven ut kvar torsdag. Ansvarleg redaktør ved avisa er Irene Jacobsen. 

I 2010 blei Mona Terjesen fungerande redaktør. I desember 2011 blei styret enige om at Irene Flatnes skulle bli den nye redaktøren i Vestavind 2012 etter Terjesen.

Avisa vart gjeven ut fyrste gongen i 1986.

## Opplag

Stadfesta netto opplagstal frå Norsk Opplagskontroll og Landslaget for Lokalaviser.
* 2004: 1&nbsp;229
* 2005: 1&nbsp;426
* 2006: 1&nbsp;540
* 2007: 1&nbsp;481
* 2008: 1&nbsp;599
* 2009: 1&nbsp;572
* 2010: 1&nbsp;664

## Redaktørar
* Ellen Tveit
* Irene Jacobsen
* Mona Terjesen, 2010-2011
* Irene Flatnes, 2012- 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Mona Terjesen

**Mona Terjesen** () er ein norsk journalist og redaktør fødd i Haugesund. Ho er tidlegare kjend som programleiar i TV Haugaland. Frå 2010 til 2011 var ho fungerande redaktør i Avisa Vestavind i Sveio.

## Kjelder
Hildur Larsen

**Hildur Larsen** () er ein norsk politikar frå Sveio. Ho blei Kystpartiets fyrste kandidat i Hordaland ved Stortingsvalget 2009. Ho representerer Kystpartiet. Ho har vore aktiv i lokalpolitikken i Sveio frå 1985. 

Frå 1999-2003 var ho fylkestingsrepresentant og fylkesleiar for Kystpartiet i Hordaland 2002-2007. 

## Kjelder
* Bloggen til Kystpartiet
* Kystpartiets listetopp
Thunder Bay

**Thunder Bay** er ein by i provinsen Ontario i Canada. Han ligg der elva Kaministiquia renn ut i Øvresjøen, nordvest i innsjøen. **City of Thunder Bay** har 109&nbsp;140 innbyggarar (2006), og eit areal på 328,48 km&sup2;.

Skogs- og transportindustri dominerer næringslivet i byen.

Staden har innlandsklima, trass i påverknad frå den veldige Øvresjøen som gjer at somrane er noko kaldare og vintrane noko varmare enn breiddegraden tilseier.

## Historie
Dei første europearane var franske pelsjegerar som kom til området på 1600-talet. Her grunnla dei nokre handelsstasjonar ved staden dei kalla *Baie de Tonnere*. Gjennom fredsavtalen etter sjuårskrigen, inngått år 1763, fekk Storbritannia råderett over heile området, til liks med heile Ny-Frankrike. Britane bygde i år 1798 ei festning ved namn Fort William, som med tida voks til ein liten by. På 1800- og 1900-talet busette mange immigrantar seg i området, som i mange andre stader i Canada.

## By og storbyområde
Dagens by vart danna 1. januar 1970 då grannebyane Fort William og Port Arthur vart slegne saman, og i lag med dei nærliggande landsbyane McIntyre og Neebing vart til Thunder Bay. Sjølve tettstaden har 103&nbsp;247 innbyggarar (2006) på eit areal på 179,71 km&sup2;.

Storbyområdet *Thunder Bay Census Metropolitan Area* har 122&nbsp;907 innbyggarar (2006) på eit areal på 2&nbsp;550,4 km&sup2;. Området består av byen Thunder Bay, kommunane Conmee, Gillies, Neebing, O'Connor, Oliver Paipoonge og Shuniah, og urfolksreservatet Fort William 52. 

## Idrett
Verdsmeisterskapen på ski i nordisk greiner for 1995 vart arrangert i Thunder Bay. Fred Børre Lundberg, Tommy Ingebrigtsen, Sture Sivertsen, Erling Jevne, Bjørn Dæhlie og Thomas Alsgaard var dei norske utøvarane som vann VM-gull.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thunder Bay|Thunder Bay]]» frå ,  den 16. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Tone Hatle

**Tone Hatle** () er ein norsk rektor og tidlegare lokalpolitikar for Høgre. Ho var ordførar i Sør-Varanger kommune i perioden 2003–2007. Hatle hadde ho sete tolv år i kommunestyret før ho vart ordførar.

Før ho gjekk ho gjekk over i stillinga som ordførar var ho rektor ved Bjørnevatn skole i Bjørnevatn. Ho stilte ikkje til attval i 2007.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tone Hatle|Tone Hatle]]» frå ,  den 17. november 2011.*
Den arabiske ørkenen

**Den arabiske ørkenen** ligg i Vest-Asia. Han er ein enorm ørken som strekkjer seg frå Jemen til Persiabukta og Oman til Jordan og Irak. Han dekkjer det meste av Den arabiske halvøya, med eit areal på 2&nbsp;330&nbsp;000&nbsp;km². Midt i ørkenen ligg Rub' al-Khali, ein av dei største samanhengande områda med sand i verda.

Gaseller, oryx, sandkattar og tornehaleagamar er berre nokre av dyreartane som har tilpasse seg ørkenen og dette ekstreme miljøet, der ein finn alt frå raude sanddyner til livsfarleg kvikksand. Klimaet er ekstremt tørt og temperaturane svingar mellom ekstrem varme til nattefrost om vinteren. Denne økoregionen har lite biologisk mangfald, men det finst nokre få endemiske planter her. Mange artar, som stripete hyene, sjakal og honninggrevling har døydd ut i området på grunn av jakt, menneskeleg inntrenging og habitatøydelegging. Andre artar har blitt innført på ny, med suksess, som sandgaselle, og er verna av fleire reservat. Overbeiting frå husdyr, offroad-køyring og menneskeleg øydelegging er dei største trugslane til denne økoregionen i ørkenen. 

## Geolog og geografi
Ein korridor med sandterreng kalla Ad-Dahna-ørkenen knyter den støre An-Nafud-ørkenen (65&nbsp;000&nbsp;km2) nord i Saudi-Arabia til Rub' Al-Khali i søraust. Tuwaiq-skrenten er eit område med ein 800&nbsp;km lang boge av kalksteinsklipper, platå og kløfter. Ein finn saltsletter med kvikksand i Umm al Samim. Wahibasanden i Oman er eit isolert sandområde som grensar til austkysten. Rub' Al-Khali er eit ørkenområde og sedimentasjonsbasseng som strekkjer seg frå sørvest til nordaust langs den arabiske sokkelen. Med ei høgd på 1000 meter går steinlandskapet her over i eit enormt område med sand. Det strekkjer seg heilt sør til sentrale område av Jemen. Sanden ligg over grus og gips, og sanddynene kan bli opp til 250 meter høge. Sanden er hovudsakleg silikat, som består av 80 til 90 % kvarts og resten feltspat, med jernoksiderte korn som fargar sanden oransje, rosa eller raud. 

## Økologi og naturressursar

Somme av naturressursane ein finn i Den arabiske ørkenen er olje, naturgass, fosfatar og svovel.

Rub'al-Khali har eit særs lite biologisk mangfald. Det er berre registrert 37 artar her, 20 i sjølve sanden, og 17 kring ytterkanten. Av desse 37 er ein eller to endemiske. Vegetasjonen er særs spreidd, men ganske jamt fordelt. Det fins særs få tre her, utanom i ytterkanten (typisk *[[Vachellia flava]]* og *[[Prosopis cineraria]]*).

## Politiske grenser

Ørkenen ligg hovudsakleg i Saudi-Arabia, men strekkjer seg inn i nabolanda Egypt (Sinai), sørlege Irak og sørlege Jordan. Den arabiske ørkenen strekkjr seg i tillegg inn i Qatar og lengst aust nesten heile Abu Dhabi i Dei sameinte arabiske emirata (UAE). Rub'al-Khali kryssar over frå Saudi-Arabia til vestlege Oman og austlege Jemen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arab Desert|Arab Desert]]» frå ,  den 3. oktober 2015.*
Geir Knutsen

**Geir Knutsen** () er ein norsk rektor og lokalpolitiker for Arbeidarpartiet. Han var ordførar i Båtsfjord kommune frå 2003 til 2007 og frå 2011 til 2019.

Knutsen er utdanna lærar, og gjekk frå rektorstilling ved Nordskogen skole til ordførarvervet etter kommunevalet i 2003. Han var også aktiv på volleyballaget til Båtsfjord då det spelte i eliteserien på byrjinga av 90-talet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Geir Knutsen|Geir Knutsen]]» frå ,  den 17. november 2011.*
Gerard Manley Hopkins

**Gerard Manley Hopkins** () var ein engelsk lyrikar og jesuittprest som er kjend for sine innovative eksperiment med metrikk og talespråk-basert rytmikk (som han sjølv kalla *Sprung rhythm*) i ei tid da den tradisjonelle verseforma dominerte. Dikta hans er òg kjende for eit inderleg religiøst uttrykk.

Slekta til Hopkins kom frå Wales, men han var fødd og voks opp i London der faren grunnla eit marint forsikringsselskap. Sinologen Lionel Charles Hopkins var Gerard Manley sin bror. Hopkins studerte ved Balliol College, University of Oxford og blei i studietida tilhengar av Edward Bouverie Pusey og slutta seg til Oxfordrørsla. I Oxford blei han ven med Robert Bridges, som fekk mykje å seie for Hopkins si utvikling som diktar. I 1866 følgde han eksempelet til John Henry Newman og konverterte til katolisismen. To år seinare gjekk han inn i jesuittordenen, og etter dette skreiv han ikkje dikt på sju år. I 1882 blei han lærar ved Mount St. Mary's College i Sheffield og ved Stoneyhurst College i Lancashire, seinare professor i klassisk filologi ved University College Dublin.

Hopkins publiserte aldri dikta sine sjølv, men i 1918 blei det gitt ut eit samleverk etter påtrykk av venen Bridges. Blant dei mest kjende dikta til Hopkins finn ein *The Wreck of the Deutschland* (skrive i 1876 etter at damparen «Deutschland» gjekk på grunn i Themsenmunninga), *The Windhover* og *Pied Beauty*.

Gerard Manley Hopkins døydde av tyfoidfeber i Dublin 6. august 1889.

## Verk i utval
* *The Wreck of the Deutschland* (Online)
* *God's Grandeur* (Online)
* *As Kingfishers Catch Fire* (Online)
* *Pied Beauty* (Online)
* *Carrion Comfort* (Online)
* *The Windhover. To Christ our Lord* (Online)

## Litteratur
* Tom Dunne, *Gerard Manley Hopkins. A Comprehensive Bibliography* (Oxford, 1969).
* Paddy Kitchen, *Gerard Manley Hopkins* (New York, 1979).
* Humphrey House and Graham Storey (red.), *The Journals and Papers of Gerard Manley Hopkins* (London & New York, 1959).
* Catherine Phillips (red.), *Gerard Manley Hopkins. The Poems with Selections from the Letters and Journals* (Oxford, 1986).
* *The Poetical Works*. Red. Norman H. MacKenzie (Oxford, 1990).
* R. K. R. Thornton (red.), *All My Eyes See: The Visual World of Gerard Manley Hopkins* (Sunderland, 1975).

## Bakgrunnsstoff
* 
* Om Hopkins sine stilmiddel
* Førsteutgåva (1918) online
Lionel Charles Hopkins

**Lionel Charles Hopkins** () var ein engelsk sinolog. 

Slekta til Hopkins kom frå Wales, men han var fødd og voks opp i London, der faren grunnla eit marint forsikringsselskap. Bror hans var poeten Gerard Manley Hopkins. 

Lionel Hopkins eigde ei stor samling kinesiske orakelknoklar med påskrift (The Hopkins Collection of Inscribed Oracle Bone).

## Verk
**Report by Mr. L.C. Hopkins on the island of Formosa von Lionel Charles Hopkins.* Harrison and Sons 1885
**The guide to Kuan hua : a translation of the "Kuan hua chih nan" with an essay on tone and accent in Pekinese, and a glossary of phrases. 3.,* og revidert utgåve Shanghai: Kelly & Walsh 1900 
**The origin and earlier history of the Chinese coinage* av Lionel Charles Hopkins. Fotokopi, 1978

## Litteratur
*F.H. Chalfant: *The Hopkins Collection of Inscribed Oracle Bone*, New York, 1939

## Bakgrunnsstoff
* Funnliste  (*Finding list for the Hopkins Collection of Chinese Oracle Bones*)
Oxfordrørsla

**Oxfordrørsla** (engelsk: *Oxford movement*) var ei anglokatolsk rørsle som freista å atterreise dei katolske og oldkyrkjelege prinsippa som tilhengarane meinte låg til grunn for anglikanismen. 

Rørsla sprang ut av den den anglikanske kyrkja rundt 1830: startskotet var ei preike med tittelen *National Apostasy* som John Keble heldt den 14. juli 1833 i universitetskyrkja *St Mary the Virgin*. Alle dei sentale personane, John Keble, John Henry Newman og Edward Bouverie Pusey, underviste ved University of Oxford. Eit anna kjent medlem var Frederick William Faber, som liksom Newman blei katolsk prest og oratorianar.

Eit anna namn på rørsla, *Tractarian Movement*, fekk den på grunn av dei mange traktatane Newman gav ut i serien *Tracts for the time* (1833 til 1841). Newman skreiv historia til Oxfordrørsla i sjølvbiografien *Apologia pro vita sua* (1864). 

Leiarane i den anglikanske kyrkja fordømde først læra deira, då oxfordtilhengjarane stilte spørsmål ved legitimiteten til anglikanismen, men seinare utvikla rørsla seg til «High Church»-retninga i den anglikanske kyrkja som fekk innverknad på det liturgisk-teologiske området, i motsetnad til den protestantiske «Low Church»-retninga.

## Litteratur
* Wilfrid Philip Ward: *William George Ward and the Oxford movement*. Macmillan, London 1889 (nytrykk New York 1977)
* Hvorfor jeg tror på Oxfordbevegelsen. Besvart av dr. Cathrine Hambro, skibsreder Mørland, kommandør Larsson, fengselsprest Selvig med fleire. 125 sider. Blix forlag.

## Bakgrunnsstoff
* John Keble si preike ''National Apostasy''
* Newman sin traktatserie ''Tracts for the Times''
* Bjørn O. Hansen: ''Oxfordbevegelsens hemmelighet: Lev i lyset!''
Edward Bouverie Pusey

**Edward Bouverie Pusey** () var ein engelsk teolog og *[[Regius Professor]]* i hebraisk ved Christ Church ved Universitetet i Oxford. Han var ein av dei leiande figurane i Oxfordrørsla.
John Keble

**John Keble** () var ein engelsk prest og forfattar av andelege dikt. Preika *National Apostasy* som han heldt i 1833 blir rekna på starten på Oxfordrørsla, der han var ein av dei leiande figurane.

Keble studerte i Oxford og fekk seinare stilling som *Fellow* ved Oriel College, University of Oxford. I 1816 blei han vigd til prest og i perioden 1831–1841 var han *Oxford [[Professor]] of Poetry*. Grunnlaget for tilsettinga var i hovudsak basert på diktsamlinga *The Christian Year* (1827, 'Det kristne året') som gjorde Keble vidkjend. Boka, som inneheld eit dikt for kvar søn- og heilagdag i kyrkjeåret, var ein av dei store klassikarane på 1800-talet og kom i meir enn hundre opplag. I 1836 blei Keble sokneprest i Hursley i Winchester, der han var livet ut.

John Keble døydde under eit rekonvalesensopphald i Bournemouth. Han hadde lenge vore sjuk og trudde at sjølufta hadde terapeutisk verknad på han. Han er gravlagd i All Saints kyrkjegard i Hursley.

Eksempel på dikta hans er «New Every Morning Is Thy Love» ('Ny kvar morgon er kjærleiken din') og «Sun of My Soul» ('Sola til mi sjel').

Keble College i Oxford er oppkalla etter han.

## Verk

* *Christian Year* 1827
* *Lyra Apostolica* 1836
* *Lyra Innocentium* 1846
* *Letters of Spiritual Counsel and Guidance* 1870

## Litteratur
* Richard Hooker sine verk (*Richard Hooker's works*) – 1836
* Biskop Wilson sitt liv (*A life of Bishop Wilson*) – 1863
* Oxford psalteret (*The Oxford Psalter*) (1839) 
* Lyra Innocentium: Tankar i barnvers (*Lyra Innocentium: Thoughts in Verse on Children*) – 1846

## Bakgrunnsstoff

*
*John Kebles preike ''National Apostasy''
*eTexts av Keble sin *The Christian Year* på Project Gutenberg
*Verk av Keble online på Project Canterbury
Spirituals

**Negro spirituals** eller berre **spirituals** er religiøse songar som er skapa og sungne av afroamerikanarar i USA i slavetida og seinare. 

Tekstane i songane byggjer på bibelsoger, særleg frå lidingane til jødane skildra i Det gamle testamentet. Ein del tekstar kan forståast både som eit kristent håp om frelse og eit håp om å sleppe fri frå slaveri og undertrykking i dette livet. Melodiar og syngestil har ei rekkje afrikanske trekk med synkopert rytme, blåtonar og veksling mellom ein improviserande solist og ei korande gruppe som gjentek eit fast, rytmisk omkved. 

Dei første negro spiritualane blei nedskrivne i 1860-åra. På midten av 1900-talet blei ein del av dei tekne i bruk som kampsongar av borgarrettsrørsla i USA. Seinare er musikktypen blitt brukt i mange ulike samanhenger, frå kyrkjebruk over heile verda, som i *[[Norsk salmebok 2013]]*, til idrettssongar, som «Swing Low, Sweet Chariot», som mellom anna er knytt til rugby.

## Kjelder
* negro spirituals i *Store norske leksikon*
Francis William Newman

**Francis William Newman** () var ein engelsk polyhistor.

Newman og broren John Henry Newman fekk begge utdanning ved Ealing og seinare ved Oxford, der Francis William hadde ei strålande karriere. Han blei vald til fellow of Balliol, men på grunn av samvetsproblem i samband med barnedåp sa Newman frå seg denne posten og gav seg av til Bagdad som misjonsassistent. Dette kallet sa han òg frå seg då han ikkje heilt og fullt kunne stille seg bak den anglikanske kyrkja sitt syn på den evige straffedom.

I 1840 blei Newman professor i latin ved Manchester new college og var professor i romersk litteratur ved University college i London i perioden 1846 til 1869. 

I 1849 kom *The Soul, her Sorrows and Aspirations* ut, og i 1850 *Phases of Faith, or Passages from the History of my Creed*. Den førre er ei kjenslevar, men søkande analyse av sambandet mellom menneskesjela og Skaparen; den siste ein religiøs sjølvbiografi som i detalj skildrar vegen han hadde gått frå kalvinisme til rein teisme. Det er desse to skriftene Newman sitt ry er basert på, da han her viser ei intens sanningssøking og ikkje legg for dagen det eksentriske tankesettet som elles skjemmer det meste av skriftene hans – med unntak for bidraga hans innan matematikk og orientalsk filologi.

Newman hadde enormt store kunnskapar på vidt ulike felt, han skreiv om logikk, politisk økonomi, engelske reformer, australsk politikk, romersk historie, grammatikk, dei mest ugjennomtrengelege tema innan matematikk, arabisk, kritisk revisjon av greske tekstar, berberspråk og dialekten på Iguvine-tavlene. I alle desse skriftene viste han ein stor gåverikdom, men så sant temaet gjorde det mogleg kraup eksentrisiteten hans fram. Den siste boka hans, *Contributions chiefly to the Early History of Cardinal Newman* (1891), blei allment fordømd fordi den viste at han var fullstendig utan kjensler for bror sin. Francis William Newman var utan broren si evne til fornuftig resonnering og mangla heilt humoristisk sans, noko som i blant gjorde han til målskive for andre sin humor. 

## Verk i utval
**Handbook of modern arabic* (1863) 
**Dictionary of modern arabic* (1871) 
**History of the hebrew monarchy* (1847; 3. opplag 1865) 
**Regal Rome* (1852) 
**Hebrew theism* (1874) 
**Life after death* (1887)
**The soul, her sorrows and her aspirations* (1849; 9. opplag 1882)
**Phases of faith* (1850; 2. opplag 1881)
Ann Jorid Henriksen

**Ann Jorid Henriksen** () er ein norsk joikar, skodespelar og lokalpolitikar for Arbeidarpartiet. Ho var ordførar i Nesseby kommune frå 2003 til 2007. 

Henriksen har vore skodespelar ved Beaivváš Sámi Teater og gjeve ut plater.

## Referansar
John Henry Newman

**John Henry Newman** () var ein engelsk teolog, kardinal og salmediktar.

Newman var ein av leiarane i Oxfordrørsla, men konverterte til katolisismen i 1845. Som teolog la han stor vekt på den historiske utviklinga av kristentrua og det vekte mishag hos kyrkjeleiinga. 

Dei samla skriftene til Newman omfattar 40 bind, og 21&nbsp;000 brev etter han er bevart. Han er mest kjend for den sjølvbiografiske *Apologia pro vita sua* (1864).

22. januar 1991 utnemnde pave Johannes Paul II Newman til *[[venerabilis]]* («vørdnadsverd») som er det andre steget i kanoniseringsprosessen. Pave Benedikt XVI saligkåra han 19. september 2010.

Salmen «Leid, milde ljos» er omsett frå «Lead, Kindly Light, amid the encircling gloom», som Newman skreiv i 1833.

Newman var bror til Francis William Newman.

## Sjå òg
* Oxfordrørsla 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Newmaninstituttet
* Tekster om og av Newman
* Cardinal Newman: Doctor of the Church? *Zenit News Agency* 22. oktober 2008
Milij Balakirev

**Milij Aleksejevitsj Balakirev** () var ein russisk pianist, dirigent og komponist. Han var ein av «Dei Fem» og er i dag mest kjend for arbeidet med å fremje den russiske nasjonalismen i musikken.

## Stil
Balakirev var utdanna pianist og følgde først forbildet Frédéric Chopin ved å komponerte briljante salongstykke. Samværet med Mikhail Glinka gjorde at han tok til å søke etter en original nasjonal stil som tok i bruk russiske folkesongar og -dansar. Det førte med seg bruk av dei til no ukjente kyrkjetoneartane og uvanlege harmoniar. Dessutan finn ein lett bruk av orientalske trekk, spesielt melodiar frå Kaukasus. Elles var Franz Liszt eit forbilde, men i mindre grad stilistisk enn når det gjeld formgjeving, det vil at det er mest merkbart i val av musikkformer, utarbeiding av tema og i klaversats. Med utgangspunkt i Glinka utvikla Balakirev ein inst inne russisk musikk som blei forstått som motsatsen til den vestlege (og  særskild den italienske) musikken. Som leiarfigur i «den mektige handfull» kunne Balakirev formidle vidare sine ideal til andre komponistar og gjennom dei ein varig påverknad på den russiske musikken. Som lærar hadde han den mangelen at han unngikk tekniske øvingar og musikkteori. Sjølv fekk Balakirev aldri undervisning i komposisjon, men tilegna seg kunnskapen sin ved å lese partitur. Han trudde at tekniske øvingar hindra inspirasjonen og gjorde musikken «vestleg». For elevane kunne mangelen på teknisk dugleik skape til dels uoverstigelege problem.

## Kjelder
*Denne artikkelen byggjer på «Mili Alexejewitsch Balakirew» frå , den 17. november 2011.

## Bakgrunnsstoff

* Verkforteikning
* Piano Society - Balakirev  - opptak
* KSM Künstler: Milij Balakirev
*
El Greco

**El Greco**, opphavleg **Domenikos Theotokopoulos**, () var ein gresk-spansk kunstnar, den fremste representanten for manierismen i Spania. Han var fødd i Fodele på Kreta, som då var ein venetiansk koloni. Størstedelen av livet arbeidde han i Spania, døydde i Toledo.

## Liv og gjerning

El Greco var utdanna ikonmålar i den bysantinske tradisjonen. Omkring 1560 reiste han til Venezia og vart elev hos Tizian. Han reiste sidan til Roma, der han fekk ei viss merksemd og hadde eigne elevar, men flytta 1570 til spanske Toledo, der han vart verande til han døydde.

El Grecos kunstnarlege utvikling gjekk over tre stadium. Måleri frå det første stadiet, 1570-80, viser  venetiansk påverknad, framfor alt frå Tizian. Linjeteikninga forsvinn, fargemessig finst ikkje grenser, og det reint målingstekniske dominerer. El Greco sin dramatiske bruk av lys og skugge, (*[[chiaroscuro]]*), og portrettstilen hans tyder på påverknad også frå Tintoretto, Paolo Veronese, Bassano og kan hende Correggio. *Treeininga* og *Dame i pels* stammar frå denne perioden.

Under den andre perioden, 1580-90, kombinerte han visse bysantinske drag med ei veksande kjensle for rytme og rørsle; der i mellom *Den heilage Mauritius martyrdød* og *Krossfestinga*. *Gravferda til grev Orgaz* framstiller dei to helgenane Stefanus og Augustin i ferd med å senke liket ned i grava. Lerretet er dekt med figurar, nokre av dei portrett, desse både kontrasterer og sameinar den himmelske og den menneskelege verda, det strenge og alvorlege uttrykket i den nedre delen av måleriet og den Heilage Ande sin stråleglans i den øvre delen. Sjåaren sine auge vert leidd opp til Kristusfiguren, som Johannes Døyparen bønfell å ta imot greven si sjel. Denne åndelege hänförelse er typisk for El Greco.

Under den tredje og siste perioden, 1590-1614, konsentrerte El Greco seg meir og meir om å skildre ein indre herlegdom, og i den siste fasen nådde han eitt fullstendig åndeleg uttrykk. Frå 1604 vert kjensla for rytme forsterka, og form og farge går meir og meir mot det enkle. Til dei seinare måleria høyrer *Evangelisten Johannes openberring* og *Utsikt over Toledo*.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:El Greco|El Greco]]» frå ,  den 17. november 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Skytia

I antikken var **Skytia** (gresk Σκυθία) området i Eurasia folkesett av skytarane, frå det 8. hundreåret f.Kr. til det 2. hundreåret e.Kr. Plassering og omfang varierte over tid, men var vanlegvis strekt lenger mot vest enn det som er vist i kartskissa til høgre. Det som dei klassiske forfattarane tok med i Skytia var:

* Den pontisk-kaspiske steppa: Kasakhstan, sørlege Russland og Ukraina, frå minst det 8. hundreåret f.Kr.
* Den nordlege Kaukasus-området, inkludert Georgia og moderne Aserbajdsjan.
* Sarmatia, tilsvarande det moderne Ukraina og delar av Kviterussland og Polen
* Litle-Skytia, som svarar til det sørlege Ukraina med nedre Donau-området og ein del av det moderne Romania, tidlegare bulgarsk territorium.

Saka, indo-skytarar, utvida til Sistan og Indus-dalen frå det 1. hundreåret f.Kr.

## Kjelder

* *Første versjon av denne artikkelen byggjer på innleiinga i «[[:en:Scythia|Scythia]]» frå , den 17. november 2011*
 
### Referansar
Rundballpakkar

Ein **rundballpakkar** er ein jordbruksmaskin som vert brukt til å forsegle gras i rundballar slik at oksygenet i lufta ikkje kjem til. Ein strekkfilm av plast vert linda rundt i fleire lag slik at ballen kan lagrast utandørs året rundt. Fleire fargar vert brukt i plasten, oftast kvitt, i blant grønt. I nordiske land vert ballane plastra på alle sider slik at dei ikkje treng ligge saman for å halde forseglinga tett.
 
Rundballpakkarar vert brukte både til rundballar og storballar, dei kan lagast for begge typane.

Sams for alle rundballpakkarar er at dei har to tromlar som ballen ligg på, desse roterer sakte så heile ballen får plast, då plastrullen aldri flyttar seg i høgda. Der finst to andre typar, der tromlane roterer rundt ein vertikal aksel og plastrullen er heilt stasjonær, eller så vert det brukt ei sveiparm som flyttar seg rundt ballen i horisontalplanet medan ballen vert plastra inn. Rundballpakkarane kan berast bak på traktoren eller i frontlastaren. Rundballpakkaren kan vere slik at han lastar seg sjølv, eller krevje at lastinga vert gjort av ei anna maskin, som ein traktor med frontlastar og ballgrep. Det førekjem også at det er to sveiparmar og to strekkfilmrullar som vert brukt på same tid for å gjennomføre innplastringa raskare. 
Alle roterings- og lastingsmekanismar vert drivne av traktoren sin arbeidshydraulikk, ikkje av effektuttaket.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Balinplastare|Balinplastare]]» frå ,  den 17. november 2011.*
None

**None** (av latin *nonus*, «den niende») er det musikalske intervallet som er sett saman av ein rein oktav pluss ein sekund og som strekkjer seg over ni tonetrinn i ein diatonisk skala, til dømes frå c til d'.
Sevi

**SEVI** var eit norsk firma som dreiv med tenesteyting og sal av komponentar til maritim og landbasert industri. Selskapet vart grunnlagt i 2009 under namnet Marine Electrical Solutions, og endra i 2011 namnet til SEVI. Det vart avvikla i 2021.

Selskapet vart etablert i 2009 i Fosnavåg. Frå 2011 hadde SEVI også avdelingar i Kristiansund, Bergen og Langesund 

SEVI gjennomførte service og overhaling av dei fleste typar dieselmotorar og turboar, samt testing og kontroll av elektrisk- og elektronisk utstyr. Selskapet  etablerte maskinverkstadar på fire stader: Fosnavåg, Kristiansund, Bergen og Langesund.

## Kjelder
Aslak Anders Persen Tornensis

**Aslak Anders Persen Tornensis** () er ein norsk økonom og tidlegare lokalpolitikar for Høgre. Han vart vald til varaordførar i Kautokeino kommune den 31. oktober 2003 og hadde vervet til han søkte om fritak og fekk det på sommaren i 2006. Han hadde då hatt permisjon sidan tidleg i januar same året etter å ha vorte sikta for seksuell omgang med mindreårig.  Tornensis vart sidan tiltalt for handlingane og dømd til fengselsstraff.

## Varaordførar i Kautokeino
Aslak Anders Tornensis vart innvald som einaste representanten frå Høgre i kommunestyret i Kautokeino ved kommunevalet i 2003. Før konstitueringsmøtet hadde Høgre i Kautokeino inngått skriftleg avtale med Venstre om å stemme på deira kandidat i ordførarvalet. Då Tornensis fekk tilbod om vervet som varaordførar mot å stemme på ordførarkandidaten til Samefolkets Parti valde han å bryte den skriftlege avtalen, og det vart fleirtal for Klemet Erland Hætta som ordførar og Tornensis som varaordførar. Leiaren for Kautokeino Høgre gjekk etterpå ut og sa at det som hadde skjedd var skuffande.

## Referansar
Dei Fem

**Dei Fem** (også *Den mektige handfull* eller *Den mektige vesle gruppa*; rus. *могучая кучка*, *Mogutsjaja kutsjka*) var ei gruppe nasjonalromantiske russiske komponistar. Gruppa blei danna mellom 1856 og 1862 i St. Petersburg på initiativ av komponisten Milij Balakirev. Andre medlemmer var Aleksandr Borodin, César Cui, Modest Musorgskij og Nikolaj Rimskij-Korsakov. Dei kalla seg sjølve for *Novatorane*.

Kunstkritikaren Vladimir Stasov fungerte som mentoren deira. Målsetjinga var ein nasjonalt orientert russisk musikk i Mikhail Glinkas ånd. *Dei Fem* distanserte seg med det frå meir vestleg orienterte russiske komponistar. Dei mest kjende av desse var Pjotr Tsjajkovskij og Sergej Rakhmaninov.

Med et mogleg unntak for Cui fekk medlemmene av gruppa stor påverknad på, eller underviste, mange av dei store russiske komponistane som kom etter: Aleksandr Glazunov, Mikhail Ippolitov-Ivanov, Sergej Prokofjev, Igor Stravinskij og Dmitrij Sjostakovitsj.


Fil:Balakirev1860s CuiIP 73 600.jpg|Milij Balakirev
Fil:Borodin.jpg|Aleksandr Borodin
Fil:Cesar cui.jpg|César Cui
Fil:Modest Músorgski, por Iliá Repin.jpg|Modest Musorgskij
Fil:Walentin_Alexandrowitsch_Serow_004.jpg|Nikolaj Rimskij-Korsakov


## Litteratur
* Victor I. Seroff: *Das mächtige Häuflein: der Ursprung der russischen Nationalmusik*. Atlantis, Zürich 1963

## Bakgrunnsstoff
* Artikkel om «Dei Fem» i Encyclopædia Britannica
Henry Briggs

**Henry Briggs** () var ein engelsk matematikar. 

Han var lærar i Cambridge og London, fram til han i 1619 vart professor i geometri i Oxford. Briggs var den første som innsåg fordelen med eit logaritmesystem med grunntalet 10, og etter konferansar med John Napier, som fann opp logaritmen, føretok han utførlege utrekningar av slike briggske logaritmar, som dei stundom vert kalla til ære for han. Ein mindre tabell kom ut i 1617, medan hans *Arithmetica logarithmica*, som kom ut i 1624, inneheld logaritmane med 14 desimalar. Seinare rekna han òg ut logaritmane til dei trigonometriske funksjonane med stor nøysemd i *Trigonometria Britannica* frå 1633. Briggs medverka til utviklinga av metodar for numerisk rekning.

## Kjelder
*«Henry Briggs» (2011-11-18). I *[[Store norske leksikon]]*.
Herman Günther Grassmann

**Herman Günther Grassmann** () var ein tysk matematikar og språkforskar og var ein av grunnleggarane av vektor- og tensoranalysen. 

Det matematiske hovudverket hans, *Die Ausdehnungslehre*, kom ut i 1844, og seinare i fleire utbetra utgåver. Framstillinga var derimot tung, og teoriane hans vakte liten interesse blant matematikarane medan han levde. Dei samla matematiske verka hans kom ut i tre bind frå 1894 til 1911. Hovudverket hans innan indologien var *Wörterbuch zum Rig-Veda* frå 1873. Grassmann oppdaga reglane for dissimilasjon av aspirerte konsonantar i indisk og gresk, kalla Grassmannlova. 

## Kjelder
*Herman Günther Grassmann. (2011-11-18) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/Herman_Günther_Grassmann
Nicolai Eigtved

**Nicolai Eigtved** (), eller **Niels Eigtved**, var ein dansk arkitekt som førte rokokkoformspråket til Danmark. Han stod bak planlegginga og utforminga av Frederiksstaden i København med Amalienborg slott som midtpunkt. Området er seinare teke med i Danmarks kulturkanon.

Eigtved var fyrste direktør for Det Kongelige Danske Kunstakademi etter skipinga i 1754, men blei avsett nokre dagar seinare til fordel for franskmannen J.F.J. Saly.

## Verk i utval
* Det fyrste Christiansborg med ridebaneanlegget
* Marmorbrua (1741)
* Sophienberg ved Rungsted (1744)
* Prinsens palé (1743-44)
* Det kongelige Teater 1748
* Anlegginga av Frederiksstaden med Amalienborg (1749-54)
* Det kongelige Frederiks hospital (nå Designmuseum Danmark) (bygginga starta 1752 og hospitalet blei opna i 1757)
* Utviding av Fredensborg slott med fire hjørnetårn (1753)
* Christians kyrkje i København

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Det Kongelige Danske Kunstakademi

**Det Kongelige Danske Kunstakademi** blei skipa av Fredrik V 31. mars 1754. Alt i 1740 var det skipa eit Maler- og Tegne-Akademi av Kristian VI under leiing av Louis-Augustin le Clerc og Hieronimo Miani. Dette akademiet fortsette etter fire år i privat verksemd da bevillingane frå kongen fell bort. 

I 1748 blei et nytt akademi under leiing av Nicolai Eigtved skipa. Akademiet fekk ein del av Charlottenborg på Kongens Nytorv og blei rekonstruert ved skipinga av 1754. Eigtved blei avsett berre nokre dagar seinare til fordel for franskmannen J.F.J. Saly. 

Kunstakademiet høyrer inn under Kulturministeriet.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Det Kongelige Danske Kunstakademi|Det Kongelige Danske Kunstakademi]]» frå ,  den 18. november 2011.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Ryttarstatue

Ein **ryttarstatue** er ein statue som viser ein person til hest, ofte laga i bronse i naturleg eller overnaturleg storleik. Ryttarstatuar har opp gjennom historia vore vanlege for å avbilde regentar og feltherrar.

Ein kjenner ryttarstatuar frå den arkaiske tida i Hellas. Ein statue kjend som Rampinryttaren funnen på Akropolis i Aten stammar frå 500-talet f.Kr. og framstiller ein kouros til hest.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rytterstatue|Rytterstatue]]» frå ,  den 18. november 2011, og «[[:en:Equestrian statue|Equestrian statue]]» frå ,  den 19. juli 2020.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* ''Nordens ryttarstatyer'', Carl Felding 1998
Philipsburg

**Philipsburg** er hovudstaden og den største byen i Sint Maarten. Byen fungerer som det kommersielle sentrum av øya St. Martin, der Sint Maarten er den sørlege halvdelen. 

## Historie
Philipsburg vart oppdaga av Kristoffer Columbus 11. november 1493, men allereie før han kom til øya budde ein indiansk folkegruppe der. Byen vart grunnlagt i 1763 av John Philips, ein skotsk kaptein i den nederlandske marinen, og vart snart eit travelt sentrum for internasjonal handel.

## Prinsesse Juliana internasjonale lufthamn
For mange har fotograferinga av fly som landar på Prinsesse Juliana internasjonale lufthamn, vest for Philipsburg, vorte ein stor grunn i seg sjølv til å besøke Sint Maarten.

Grunna den korte rullebana må flya fly i uvanleg låge høgder, om lag 10-20 meter, over stranda Maho Beach.
  
Når flya tek av skapar dei kunstige bølgjer i sjøen. Det kan vere farleg, så dei lokale styresmaktene har sat opp åtvaringar på gjerda rundt flyplassen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Philipsburg, Sint Maarten|Philipsburg, Sint Maarten]]» frå ,  den 18. november 2011.*