open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Det kongelege svenske kunstakademiet

**Det kongelege svenske kunstakademiet**, svensk **Kungliga Akademien för de fria konsterna** eller *Konstakademien* er ein institusjon til fremje av kunst og arkitektur i Sverige. Akademiet ligger i Fredsgatan 12 i Stockholm. Det blei skipa i 1735.

Fram til 1978 var kunstakademiet forbunde med Kungliga Konsthögskolan. Kunsthøgskulen er no underlagt Högskoleverket som andre svenske høgskular, medan akademiet har fått tilbake ei friare stilling.

Kunstakademiet byrja som undervisningsstad i 1735. Visjonen om eit akademi etter fransk mønster, som møtestad for kunstnarar og kunstkjennarar, blei realisert i 1768. Det første møtet av denne typen blei halde dette året, og kong Gustav III skreiv dei første statuttane i 1773. Enden av 1700-talet er rekna som ein gullalder for akademiet. 

Akademiet fekk det noverande namnet sitt, Kungliga Akademien för de fria konsterna, i 1810. Det blei opna for kvinner i 1864. I 1870 flytta det til eit eige hus i Fredsgatan 12 som var donert av Gerhard Meyer. Namnet hans er bevart i kunstutdanningens kjælenavn *Mejan*, som også er namnet på elevgalleriet ved skolen.

Medlemmar av akademiet blir valde inn for livstid. Det har både ordinære medlemmar, æresmedlemmar og utanlandske medlemmar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kungliga Akademien för de fria konsterna|Kungliga Akademien för de fria konsterna]]» frå , den 2. februar 2017.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Thor-Eirik Gulbrandsen

**Thor-Eirik Gulbrandsen Mykland** () var ein norsk byråkrat og politikar frå Fjære i Aust-Agder. Han var stortingsrepresentant 1973-93 frå Akershus, vald på Arbeidarpartiet sine program.

Gulbrandsen tok eksamen artium ved Hamar Katedralskole i 1960. Utover i 1960-åra var han assistent ved Norsk utanrikspolitisk institutt 1962-64, timelærer ved handelsskule 1964-66 og sakshandsamar i Skedsmo kommune 1967-71. Jamsides studerte han ved Universitetet i Oslo, og var ferdig utdanna cand.oecon. i 1970. I 1971 fekk han jobben som økonomisjef ved Sentralsykehuset i Akershus på Lørenskog, ei stilling han hadde til 1997.

Hausten 1973 kom Gulbrandsen inn på Stortinget frå varamannplass på Arbeidarpartiet si valliste i Akershus. Då statsråd Sonja Ludvigsen frå same fylke og parti døydde sommaren 1974 fekk han fast tingsete, og etter fire attval representerte han Arbeidarpartiet på Tinget i 20 år. Den fyrste fireårsperioden var han medlem i Justiskomitéen, deretter var han dei neste fire åra plassert i Finanskomitéen. Frå 1981 var han med i Forbrukar- og administrasjonskomitéen til 1989, dei siste fire sesjonane som sekretær. I 1989 var han på ny plassert i Finanskomitéen, og var saksordførar for ei stor skattereform som trådde i kraft i 1992. Han nådde ikkje opp til «sikker» tingplass då Akershus Arbeidarparti nominerte til stortingsvalet 1993.

Åra 1997-2000 var Gulbrandsen i utanlandsteneste i Bosnia-Hercegovina. Deretter var han rådgjevar hos Sentralsykehuset i Akershus til 2003, frå 2006 tilsett i Landslaget for offentlige pensjonister. 

Perioden 1968-71 var Gulbrandsen medlem i Skedsmo kommunestyre. Hausten 1999 vart han vald innatt i same  kommunestyret for ein fireårsperiode. Då det nye kommunestyret skulle velje ordførar, valde han å røyste på Høgre-kandidaten Per Pettersen, i staden for Andreas Hamnes frå Arbeidarpartiet. Når Gulbrandsen ikkje ville røyste på Hamnes, kom det av at Gulbrandsen meinte Hamnes spelte ei avgjerande rolle då Gulbrandsen i 1993 ikkje vart renominert til Stortinget. Vinteren 2000 vart Gulbrandsen ekskludert frå Arbeidarpartiet.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Gunnar Halvorsen

**Gunnar Halvorsen** () var ein norsk næringsdrivar og politikar frå Åmli. Han representerte Aust-Agder og Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1993 til 2005, og var vararepresentant i perioden 1985-93.

Halvorsen var son til ein bakar. Han tok eksamen på elektrolina ved Risør yrkesskole i 1962 og ved Arendal maskinistskole i 1964. Deretter gjekk han Sørlandets tekniske fagskole i Grimstad og tok i 1968 fagbrev som elektromontør. Sidan var han elektroinstallatør i Åmli, med eige firma frå 1972. Han var områdesjef 1985-94 i Heimevernet, med kapteins grad.

Gjennom fire valperiodar, tida 1968-83, var Halvorsen medlem av kommunestyret i Åmli. Den siste fireårsbolken, 1980-83, var han også ordførar i kommunen. Frå 1976 var han i atten år medlem av Aust-Agder fylkesting, til dess han i 1993 vart vald til stortingsrepresentant. Han var då leiar av Nærings- og sysselsettingsstyret i Aust-Agder i seks år, 1985-91.

Hausten 1993 fekk Halvorsen andreplassen på Aust-Agder Arbeidarparti si valliste til Stortinget. Han var då nærast «sikra» stortingsplass, etter to periodar som fyrste vararepresentant. Med attval i 1997 og 2001 hadde han sete i Stortinget til hausten 2005. Dei fyrste fire åra var han medlem i Næringskomiteen, medan han i tida 1997-2005 var medlem i Forsvarskomiteen. Arbeidarpartiet sin fylkessekretær i Aust-Agder omtala han som «en sterk forkjemper for å bevare forsvarsanlegg i landsdelen» til NRK i 2006.

## Kjelder

*Stortingsbiografi
Trøndelag Folkemuseum

**Trøndelag Folkemuseum**, eller *Sverresborg*, er eit stort kulturhistorisk museum på Sverresborg i Trondheim. Det omfattar rundt 60 bygningar og samlingar av gjenstandar, fotografi og arkivmateriale.

Friluftsmuseet har ei bygdeavdeling med bygningar frå ulike deler av Trøndelag og ei byavdeling, Gammelbyen, med bygningar frå Trondheim sentrum. Publikumsbygget opna i 1999, og i 2000 opna basisutstillinga «Livsbilder». Museet har også ei stor samling av arkivmateriale og fotografi. Dei vel 60 bygningane som er gjenreist på museumsområdet kjem frå ulike tidsrom og stad. Den eldste bygningen er Haltdalen stavkyrkje frå Haltdalen, som blei bygd på 1170-talet. Dei fleste bygningane er frå 1700- og 1800-talet. 

Trøndelag Folkemuseum blei offisielt stifta i 1913, men arbeidet med å samle gamle bygningar hadde då pågått i fire år. I 1914 blei museet etablert på Sverresborg, nærare bestemt området rundt ruinane av Kong Sverre si borg på Byåsen i Trondheim. Museumsområdet som blir brukt i dag er på ca. 150 dekar, med rom for utviding på endå 150 dekar.

Trøndelag Folkemuseum har også ansvar for drift av Meldal Bygdemuseum, Trondhjems Sjøfartsmuseum og Norsk Døvemuseum. Museet er ein del av Museene i Sør-Trøndelag AS (MiST).

Det var tusenårsstad for Sør-Trøndelag.


File:Sverresborg museum.JPG|Trøndelag Folkemuseum ved Sverresborg i Trondheim 
Fil:Haltdalen stavkirke.jpg|Haltdalen stavkyrkje 
File:Lo kirke 01.jpg|Lo kyrkje på Trøndelag Folkemuseum ved Sverresborg
File:SverresborgSquare.jpg|«Bytorget» på friluftsmuseet 
 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Trøndelag Folkemuseum|Trøndelag Folkemuseum]]» frå ,  den 2. februar 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* 

;Litteratur
* Mellemsether, Hanna; Reiersen, Elsa og Søholt, Petter (2009): "En Smuk Fremtid" Trøndelag Folkemuseum Sveresborg 100 år. Trondheim. ISBN 978-82519-2482-5
Hans Berg

**Hans Berg** () var ein norsk fiskar, gardbrukar og politikar frå Bodin i Nordland. Han representerte Kristelig Folkeparti og Nordland fylke på Stortinget i tida 1954-69.

Berg var fiskar frå 1917 til 1951, bortsett frå åra 1920-22, då han gjekk Nordland landbruksskule, og året 1922-23, då han var dreng på prestegarden i Hamarøy. Frå 1927 dreiv han også garden Rønvik i dåverande Bodin herad. Han var klokkar i Bodin kyrkje frå 1947 til 1965.

Berg var medlem i Bodin heradsstyre frå 1936, til det vart avvikla av okkupasjonsmakta i 1941. Frå 1945 til 1967 var han på ny med i heradsstyret i Bodin, både som ordinær medlem, formannskapsmedlem og perioden 1952-55 som ordførar.

Hausten 1953 vart Berg vald til stortingsrepresentant frå Nordland. Med attval i 1957, 1961 og 1965 representerte han Kristeleg Folkeparti på Tinget i seksten år. Dei tolv fyrste åra var han medlem i Kommunalkomiteen, dei fire siste i Samferdslekomiteen. I tida 1963-69 var han elles landsstyremedlem i Kristeleg Folkeparti, og åra 1965-74 medlem av hovudstyret i Det norske lutherske indremisjonsselskap.

## Kjelder
* Stortingsbiografi
Eurovision Song Contest 2018

**Eurovision Song Contest 2018 (ESC 2018)**, offisielt **63. Eurovision Song Contest**, var den 63. gongen Eurovision Song Contest vart arrangert. Tevlinga vart arrangert i MEO Arena i Lisboa, Portugal, som vann Eurovision Song Contest i 2017, med semifinaler 8. og 10. mai og finale 12. mai.

43 land deltok i Eurovision Song Contest i 2018. Russland returnerte til tevlinga, etter ein pause på eitt år.

Etter ein røysteprosess basert på eit format med 50 prosent juryrøyster og 50 prosent telefonrøyster, vann Israel tevlinga for fjerde gong, med «Toy» av Netta Barzilai. Austerrike vann juryrøystinga, med Sverige på andre plass og Israel på tredje plass. Israel vann telefonrøystinga, med Kypros på andre plass og Italia på tredje plass. Dette var Israel sin fjerde seier i tevlinga. 

## Deltakande land
### Attendevendande til tevlinga
Waylon representerte Nederland, saman med gruppa The Common Linnets, i 2014 som artist med låta «Calm After The Storm» og enda på 2. plass i finalen.

Alexander Rybak representere Noreg og vann Eurovision Song Contest i 2009 med låta «Fairytale». Han mottok den høgaste poengsummen i Eurovision Song Contest si historie, med det "gamle" poengsystemet, med 387 poeng.

### Semifinale 1
Nitten land deltok i den fyrste semifinalen 8. mai. Portugal, Spania og Storbritannia kringkasta og røysta i denne semifinalen.

### Semifinale 2
Atten land deltok i denne semifinalen 10. mai. Frankrike, Italia og Tyskland kringkasta og røysta i denne semifinalen. Italia hadde eit ynske om å kringkaste denne semifinalen, noko som vart godkjent av referansegruppa.

### Finale

## Røystegjeving
### Semifinale 1

#### 12 poeng – juryane

Juryane frå kvart land gav 12 poeng til sin favoritt. Under er lista over landa som fekk 12 poeng i semifinale 1:

#### 12 poeng – sjåarane

Kvart land hadde ei telefonrøysting der sjåarane gav 12 poeng til sin favoritt. Under er lista over landa som fekk 12 poeng i semifinale 1:

### Semifinale 2

#### 12 poeng – juryane

Juryane frå kvart land gav 12 poeng til sin favoritt. Under er lista over landa som fekk 12 poeng i semifinale 2:

#### 12 poeng – sjåarane

Kvart land hadde ei telefonrøysting der sjåarane gav 12 poeng til sin favoritt. Under er lista over landa som fekk 12 poeng i semifinale 2:

### Finalen
Jury- og telefonrøystene i finalen er satt opp i to separate tavler for å gjere tavlene meir oversiktlege.

#### 12 poeng – juryane

Juryane frå kvart land gav 12 poeng til sin favoritt. Under er lista over landa som fekk 12 poeng i finalen:

#### 12 poeng – sjåarane
Kvart land hadde ei telefonrøysting der sjåarane gav 12 poeng til sin favoritt. Under er lista over landa som fekk 12 poeng i finalen:

## Sjå òg
* Junior Eurovision Song Contest 2018
* OGAE Second Chance Contest 2018
* Adresse Lisboa

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

* Den offisielle nettsida til Eurovision Song Contest
Kryptonitt

**Kryptonitt** er eit fiktivt mineral som er sentralt i teikneserien Supermann. Mineralet har namn etter den fiktive planeten Krypton.
Arnljot Norwich

**Arnljot Norwich** () var ein norsk forretningsmann og politikar frå Harstad. Han representerte partiet Høgre og Troms fylke på Stortinget frå 1977 til 1989. I perioden mellom 1973 og 1977 var han vararepresentant.

## Liv og virke
### Bakgrunn
Norwich gjekk elektrolina ved Trondheim tekniske skole 1944–1946 og handelsskule i Harstad 1946/47. Til 1948 arbeidde han som ingeniør i faren sitt elektrofirma, Marcus Norwich i Harstad. I 1949 grunnla han og ein bror elektrofirmaet Brødrene Norwich, eit firma han var disponent for til 1984.

### Politisk karriere
Norwich engasjerte seg i lokalpolitikken for Høgre, og var varaordførar i Harstad 1968–1969 og ordførar 1970–1977. Tingbolken 1973–1977 var han vararepresentant til Stortinget frå Troms fylke, og møtte ved eit par høve medan den faste representanten, Martin Buvik, hadde permisjon. Frå 1977 til 1989 hadde Norwich fast tingsete. Han var då medlem i Industrikomiteen 1977–1981, sekretær i Energi- og industrikomiteen 1981–1985 og medlem i Finanskomiteen frå oktober 1985 til mai 1986. Då Gro Harlem Brundtland danna si andre regjering, vart Norwich vald til leiar i Forbrukar- og administrasjonskomiteen, eit verv han hadde dei siste tre åra på Stortinget.

## Kjelder

*
Hans Frette

**Hans Frette** () var ein norsk arbeidar og politikar frå Sauda. Han var stortingsrepresentant frå Rogaland og Arbeidarpartiet frå 1977.

Frette var son til ein fabrikkarbeidar. Frå 1942 arbeidde han som bod i Televerket på heimstaden. Sidan hadde han Televerket som arbeidsgjevar til han vart pensjonert. Han var telefonarbeidar frå 1947, telefonmontør frå 1953, telefonformann frå 1967 og montasjeleiar frå 1971.

Frette deltok i lokalpolitikken og vart vald til varaordførar i Sauda for 1966-67. Deretter var han ordførar i ti år frå 1968 til -77. Han var landsstyremedlem i Det norske Arbeidarparti i tida 1965-1977. I 1977 vart han vald til å representere Arbeidarpartiet og Rogaland på Stortinget, attvald 1981 og 1985. Alle tolv sesjonane på Tinget var han medlem i Samferdslekomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Porfyrin

**Porfyrin** (av porfyr) er ei gruppe av organisk sambindingar som har eit heterosyklisk grunnskjelett av pyrrolkjernar knytt saman med metingrupper (-CH-). Heme og klorofyll er porfyrin som finst i naturen. Dei inneheld kvar eit metallatom (respektive jarn og magnesium) som er knytt til nitrogenatoma i pyrrolkjernane.

Porfyrindelen av heme vert syntetisert i sellene ut frå aminosyra glysin og sitronsyresykluskomponenten ravsyre-CoA, som saman dannar δ-aminolevulinsyre. To molekyl av dette stoffet dannar  porfobilinogen, og fire av desse att reagerer so under danninga av ymse porfyrin. Visse arvelege forstyrringar og tungmetallforgiftingar gjev opphoping av eitt eller fleire av mellomprodukta (porfyri).

## Kjelder
Reidar Bruu

**Reidar Bruu** () var ein norsk forretningsmann og politikar frå Oslo. Han representerte partiet Høgre og Oslo på Stortinget frå 1954 til 1969.

Bruu var son til ein kjøpmann i hovudstaden. Han utdanna seg ved Oslo handelsgymnasium før han var innom Krigsskulen. Seinare i 1920-åra tok han praktisk utdanning i Tyskland og England. I 1923 vart han tilsett i manufakturforretninga Brødrene Bruu, eit firma han vart medeigar av i 1926.

Bruu tok ei leiande rolle i organisasjonslivet. Mellom anna var han formann 1952-55 i Manufakturkjøpmennenes landsforening og 1954-57 i Norges Kjøpmannsforbund. Seinare var han styremedlem i Norsk Folkemuseum 1963-73 og styreformann i Televerket 1969-73 og i Den norske Opera 1969-75.

Perioden 1952-55 var Bruu bystyrerepresentant i Oslo. Hausten 1953 vart han vald inn på Stortinget for Høgre. Med tre attval vart han sitjande på Tinget i seksten år. Her var han medlem 1954-57 i Justiskomiteen, 1958-61 i Militærkomiteen og 1961-69 i Samferdslekomiteen.

## Kjelder
*
Mário Soares

**Mário Alberto Nobre Lopes Soares** () var ein portugisisk statsleiar under den tredje republikken. Etter å ha vore med å grunnleggje det portugisiske sosialistpartiet i Vest-Tyskland i 1973, deltok han i den såkalla nellikrevolusjonen og var Portugals utanriksminister i 1974. I tre ulike periodar var han i 1976-77, 1978 og  1983-85 statsminister i landet. Til sist var Soares frå 1986 til 1996 president i republikken Portugal. Frå 1999 til 2004 var han parlamentsmedlem i Europaparlamentet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Mário Soares|Mário Soares]]» frå ,  den 4. februar 2017.*
David Herd

**David George Herd** () var ein skotsk fotballspelar, mest kjend frå si tid som midtspiss på Manchester United på 1960-talet.

Herd slo seg inn i fyrsteellevaren til Arsenal FC i 1956/57-sesongen og var fast på laget dei neste fire åra. Sommaren 1961 vart han overført til Manchester United og var ein viktig angrepsspelar som var med å vinne FA-cupen i 1963. I finalen mot Leicester City FC skåra Herd to av måla då Manchester United vann 3–1. Han vart ligameister i 1965 og på ny i 1967. Etter eit beinbrot i mars 1967 fekk han lite speletid. I juli 1968 gjekk han til Stoke City, der han spelte i to år.

Herd spelte fem landskampar for Skottland i tida 1958-61 og skåra tre mål.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:David Herd (footballer)|David Herd (footballer)]]» frå ,  den 4. februar 2017.*
Odd Kikinaskald

**Odd Kikinaskald** (norrønt: *Oddr kíkinaskáld*) var ein islandsk skald. Det einaste vi veit om han, er at han var i Noreg omkring år 1047.

## Norrøne kjelder
I Skaldatal er Odd Kikinaskald ført opp som skald hos kong Magnus den gode og kong Harald Hardråde. 
Dikt av han er sitert i soga om Magnus den gode, i soga om Harald Hardråde, i Fagerskinna og i Flatøyboka.

## Liv og skaldskap
Det einaste som er kjent om Odd Kikinaskald, er at han var i Noreg omkring den tida då kong Magnus den gode døydde i 1047. Kva tilnamnet hans tyder, er uvisst. 
Av diktinga hans, kjenner ein til berre tre vers av eit arvekvad om kong Magnus. Det første verset omtalar striden mot vendane ved Århus; dei to andre handlar om den store sorga folk kjende, då kong Magnus døydde og liket hans vart ført heim til Noreg. 

Språkmannen Finnur Jónsson karakteriserer Odd Kikinaskald slik: «*Et blødt og af sorg let bevægeligt sind*», og eit av versa lyder slik (norsk omsetjing etter Finnur Jónsson):

## Kjelder og utfyllande opplysningar
### Fotnotar
 

### Bakgrunnsstoff
* Det norrøne fyrstediktet av Bjarne Fidjestøl (1982)
* Den Norsk-Islandske Skjaldedigtning av Finnur Jónsson (side 327).
* Den oldnorske og oldislandske litteraturs historie av Finnur Jónsson  (side 613) (Internet Archive).
Keith Emerson

**Keith Noel Emerson** () var ein engelsk klaverspelar, låtskrivar og filmkomponist. Han spelte klaverinstrument i ei rekkj band før han slo gjennom med The Nice seint i 1960-åra. Han vart internasjonalt kjend for arbeidet sitt med The Nice, der han mellom anna laga rockearrangement av klassisk musikk. Etter han slutta i The Nice i 1970 var han med å skipe Emerson, Lake & Palmer (ELP), ei av dei første progressiv rock-supergruppene. Emerson, Lake & Palmer hadde stor suksess gjennom 1970-åra og vart ei av dei mest kjende progressive rockegruppene på den tida. Emerson skreiv og arrangerte mykje av musikken til ELP på album som *[[Tarkus]]* (1971) og *[[Brain Salad Surgery]]* (1973), der han kombinerte sine eigne originale komposisjonar eller tradisjonelle stykke som vart omgjort til rock.

Då ELP vart oppløyst mot slutten av 1970-åra la Emerson ut på ein solokarriere, skreiv musikk for fleire filmar og skipa banda Emerson, Lake & Powell og 3 med ein liknande stil som ELP. Tidleg i 1990-åra vart Emerson med i ELP att, og dei gav ut to album og gjennomførte fleire turnear før dei igjen vart oppløyste seint i 1990-åra. Emerson vart òg sameint med The Nice att i 2002 for ein turné.

I 2000-åra fortsette Emerson solokarrieren sin, mellom anna med sitt eige Keith Emerson Band og samarbeid med fleire orkester. I 2010 drog han på turné med ELP-medlemmen Greg Lake, og på ein av konsertane i London vart heile ELP samla for å feire 40-årsjubileet til bandet. Det siste albumet til Emerson, *The Three Fates Project*, kom ut i 2012. Emerson sleit visstnok med depresjon og hadde dei seinare åra utvikla ein nerveskade som hindra han i å spele, og som gjorde han nervøs for å opptre. Han tok livet sitt 11. mars 2016 i heimen sin i Santa Monica i California.

Emerson vart ofte rekna som ein av dei aller beste klaverspelarane innan progrocken. AllMusic skildra Emerson som «kanskje den største, mest teknisk begava klaverspelaren i rockehistorien».

## Diskoggrafi

### Solo

#### Studioalbum
* *Honky* (1981)
* *The Christmas Album* (1988)
* *Changing States* (1995)
* *Emerson Plays Emerson* (2002)
* *Keith Emerson Band featuring Marc Bonilla* (2008)
* *The Three Fates Project* (med Marc Bonilla, Terje Mikkelsen) (2012)

#### Filmmusikk
* *Inferno* (1980)
* *Nighthawks* (1981)
* *Best Revenge* (1985)
* *[[Murder Rock]]* (1986)
* *[[Genma Taisen|Harmageddon]]*/*China Free Fall* (1987)
* *[[filmen The Church (1989)|La Chiesa]]* (2002)
* ** (2004)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Keith Emerson|Keith Emerson]]» frå ,  den 3. august 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

* 
* 
* 
* Keith Emerson on Find-a-grave.com
Frøkappe

**Frøkappe** (*aril* eller *arillus*) er eit kjøtfullt hylster som dekkjer frøet til ein plante meir eller mindre fullstendig. Det blir danna av frøemnestrengen (*[[funiculus]]*) og kan danna ein fruktliknande som kan vera fargesterk og velsmakande for visse artar. Ho speler ei rolle ved frøspreiinga, til dømes som mat for fuglar.

Fleire dekkfrøplantar utviklar frøkappe, til dømes litchi, longan og ackee, som kan etast av menneske.
Ein del nakenfrøingar utviklar frøkappe. Hjå mellom anna barlind, spolebusk og muskatnøtt-treet er ho særskild utvikla.
Det newzealandske bartreet kahikatea (*Dacrycarpus dacrydioides*) har ei frøkappe som blei kalla *koroi* av maoriar og brukt til mat.

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aril|Aril]]» frå ,  den 4. februar 2017.*
Fruktemne

**Fruktemne** eller støvveg er ho-delen av blomen til dekkfrøa plantar. Han inneheld frøemne. Fruktemnet er danna av eitt eller fleire fruktblad og består av fruktknute, griffel og arr.

## Kjelder
* Fruktemne. (19. mars 2013). I Store norske leksikon. Henta 4. februar 2017.
Wildschönau

**Wildschönau** er ein kommune i distriktet Kufstein i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 97,4 km² og i kring 4&nbsp;200 ibuarar. Kommunesenteret Oberau ligg 936 meter over havet, seks kilometer sør om Wörgl.

Kommunen omfattar dei fire kyrkjebygdene Niederau, Oberau, Auffach og Thierbach og ein del spreidde gardsbruk, og ligg i ein 24 km lang dal i Kitzbühleralpane. Turisme er hovudnæring i kommunen, både sommar og vinter. På det feltet legg aktørane i Wildschönau vekt på å skilje seg ut frå den hektiske ski-valfartsstaden i nærliggande Kitzbühel. Landbruk spelar òg ei økonomisk rolle. Mange ibuarar pendlar til arbeid i andre kommunar.

Gruvedrift var i lang tid ei viktig næring i Wildschönau.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wildschönau|Wildschönau]]» frå ,  den 4. februar 2017.*
Wörgl

**Wörgl** er ein by og ein kommune i distriktet Kufstein i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 19,7 km² og 13&nbsp;000 ibuarar. Byen ligg 511 meter over havet, 55 km aust om Innsbruck.

Wörgl var ein landsby inntil det vart bygt jarnbane mellom Tirol og Salzburg i 1870-åra. Då staden ligg der dalane Inndalen og Brixental møtest, vart Wörgl omgåande eit trafikknutepunkt. Det førte til ei formidabel økonomisk oppgangstid med mellom anna sement- og celluloseproduksjon.

Ordinær industriproduksjon og handel er største næringsgreinene i dag, medan ein del små og mellomstore firma som driv med teknologi og logistikk gjev viktige tilskot til den lokale økonomien.

## Soge

Wörgl fanga internasjonal merksemd då kommunen i 1932/33 motarbeidde høg arbeidsløyse med ein rentefri bytteøkonomi etter idear frå Silvio Gesell om «Freiwirtschaft». Det vart innført byttelappar, såkalla Wörgler Schilling, som erstatta den offisielle schillingen som betalingsmiddel. Enkelt sagt vart heile byen gjort om til ein stor byttering. Ettersom ein ikkje kunne setje byttelappane i banken og dei tvert imot vart devaluert med 1 % kvar månad, kom det ny fart i økonomien. Medan arbeidsløysa heldt fram å auke i resten av Austerrike, vart den i Wörgl redusert frå 21 til 15 % i løpet av eitt år, og byen opplevde sterk vekst i investeringar og i byggjeverksemda. Tiltaket vekte internasjonal interesse hos leiande økonomar og politikarar, men også sinne i Austerrike sin nasjonalbank som såg sitt pengemonopol for krenka. Etter at nasjonalbanken hadde vunne ei rettssak og nasjonale styresmakter truga med å bruke militær makt, vart tiltaket avslutta etter 14 månader.

## Kjende folk frå Wörgl
Romfararen Reinhard Furrer, racerbilføraren Gerhard Berger og skihopparen Stefan Horngacher var/er alle frå Wörgl.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wörgl|Wörgl]]» frå ,  den 4. februar 2017.*
Supersonisk motor

**Supersonisk motor**  (engelsk *scramjet*, av  *s*upersonic *c*ombusting *ramjet*) er ein variant av ramjet-jetmotoren der forbrenninga skjer i ein luftstraum med overslydsfart. Dette kan berre henda når eit fly kjem  over hastigheita til lyden, og lufta vert pressa tett saman før den vert tend saman med brennstoffet. 

## Jamføring med rakettmotoren
Fordelen med ein supersonisk motor jamført med ein rakettmotor er den same som med ramjet. Ein treng ikkje blanda surstoff (O2) i brennstoffet, men vinn den frå lufta omkring nett som ved ein vanleg forbrenningsmotor. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Scramjet|Scramjet]]» frå ,  den 4. februar 2017.*  
 
## Referansar

**Bibliografi**
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Vlasikha i Moskva

**Vlasikha** (russisk Вла́сиха) er ein by som i utgangspunktet er stengd for ålmenn ferdsel (ZATO) i Moskva oblast i Russland. Grunnen til avstenginga er at hovudkvarteret og staben til Dei strategiske rakettstyrkane i landet ligg her. Folketalet ved teljinga i 2010 var 26 359. I 2024 var folketalet .

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vlasikha|Vlasikha]]» frå ,  den 4. februar 2016.*
Oziornyj i Tver oblast

**Oziornyj** (russisk Озёрный), òg kjend som **Bologoje-4** () og **Vypolzovo**,  er ein lukka by (ZATO), eller ein byliknande busetnad, i Tver oblast i Russland. Han hadde 10&nbsp;882 innbyggjarar i 2009.

## Historie
Oziornyj vart grunnlagt i 1930 som Vypolzovo. På 1960-talet vart 7. strategiske missildivisjon sett opp her.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ozyorny, Tver Oblast|Ozyorny, Tver Oblast]]» frå ,  den 5. februar 2017.*
Sprengkraft

**Sprengkraft** er ein måte å måle den øydeleggande verknaden for sprengstoff på. Ofte vert målet TNT-ekvivalent brukt. Dette tyder at ein samanliknar øydeleggingane av sprengstoffet med kor mykje TNT, ein må bruke for å oppnå den same skaden. Trykket målast i eininga bar eller millibar.

* 3 mbar: Høgare smell enn smertegrensa på 140 dB
* 10 mbar: Skade på vindauga
* 35–70 mbar: Vindauga vert knuste
* 50 mbar: Øvste grense for bøtelege skadar på levande vesen   
* 70 mbar: Skade på bygningar
* 200 mbar: Stor øydelegging på stålkonstruksjonar (høghus)
* 1400 mbar: Full øydelegging 
* 2000 mbar: Direkte død på levande vesen i 99% av tilfella.  
Berekna rekkevidde *s - på ei sprenging med sprengkraft*t *M*, forårsakar ein trykkskilnad *P* :
: s(P)=M^{\frac 13} \cdot e^{0,9267 - 0,5112 * (\ln (P)) + 0,0398 *(\ln (P))^2}
med: s = rekkevidde i meter; P = trykkskilnad i bar; M = TNT-masse-ekvivalent i kilo

10 tonn TNT forårsakar i ein radius på 100&nbsp;meter ein trykkskilnad på 350 mbar. 1 kilo TNT forårsakar ein trykkskilnad på 280 mbar på 5 meter.   Atombomba over Hiroshima i 1945,  Little Boy, årsaka ei sprengkraft på 13000 tonn TNT.  Den største bomba som er sprengd nokon gong, er  Tsar-Bomba, hadde ei sprengkraft på 57 millionar tonn TNT.

Døme på eit typisk russisk stridshovud på 550 kilotonn:

Eldkule radius: 0.99 km (3.07 km²) - alt brenn eller smeltar

Trykkbølge 20 PSI: 1.78 km (9.99 km²) - alle bygningar fullstendig øydelagde

Strålingsradius (500 rem): 2.32 km (16.9 km²) - mellom 50 og 90% død av levande vesen

Trykkbølge 5 PSI: 3.75 km (44.2 km²) - flesteparten av vanlege bygg øydelagde

Varmestråling til 3. grads forbrenning: - 8.24 km (213 km²)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sprengkraft|Sprengkraft]]» frå ,  den 4. februar 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* ''Artikel der nationalen Koordinationsstelle für Katastrophenhilfe der USA (FEMA)'' (PDF; 1,4&nbsp;MB)
* Sjå korleis ei atombombe ville verka i byen din:
Europa Clipper

**Europa Clipper** er ein NASA-romsonde på veg til jupitermånen Europa. Romsonden vil gjera fleire passeringar av Europa i staden for å gå i bane kring månen. På denne måten vil romsonden vera minst mogeleg inne i strålebelta kring Jupiter og soleis kunna vara lenger. Europa Clipper vart skoten opp 14. oktober 2024 med ein SpaceX Falcon Heavy-bererakett og er venta å gå inn i bane kring Jupiter i april 2030.

Romsonden har ni instrument og får straumen sin frå solsellepanel. Med solsellepanela og radarantennene er Europa Clipper ved oppskytingstidspunktet den største interplanetariske romsonden utvikla av NASA nokosinne.

## Kjelder




## Bakgrunnsstoff
*
Frøemne

**Frøemne** (ovule), også kalla egg, er det unge frøanlegget til ein blome. Det sit festa som ein liten, vorteforma lekam på fruktblada. 

Frøemnet består av frøemnekjernen (*nucellus*), som omsluttar ei større celle, embryosekken eller kimsekken. Frøemnekjernen er omgjeven av éi eller to frøemnehinner (*integument*). Desse sluttar ikkje heilt saman, men etterlét ei lita opning, frøemnemunnen (*mikropyle*). Frøemnet er ved frøemnestrengen (*funiculus*) festa til frøstolen (*placenta*) på fruktbladet. Staden på frøemnet der frøemnestrengen byrjar blir kalla navlen (*hilum*). Gjennom frøemnestrengen går det ein karstreng, som fører den nødvendige næringa til frøemnet. Hinnene og kjernen har eit felles utgangsparti, kjernefoten (*chalaza*).

Embryosekken er den viktigaste delen av frøemnet. Han inneheld eggcella, som alltid ligg i den enden som vender mot frøemnemunnen. Saman med eggcella finst eit par andre, små celler, synergidecellene. I den motsette enden av embryosekken ligg antipodecellene, medan midtdelen er fylt ut av frølkvitekjernen eller sentralkjernen. Alle cellene i embryosekken manglar cellevegg.

Etter befrukting utvikler eggcella seg til eit lite planteembryo, groen, medan synergide- og antipodecellene går til grunne. Embryosekken blir fylt med frølvite, danna ved delingar av frøhvitekjernen, og frøemnehinnene blir omdanna til frøskal. Då er frøemnet blitt til eit frø.

Frøemnet kan ha ulik form og kan ha namn etter dette. Er det rett, og navlen ligg motsett frøemnemunnen, blir det kalla rett (atropt eller ortotropt); ligg frøemnemunnen og navlen ved sidan av kvarandre, er frøemnet omvendt (anatropt), medan det blir kalla krumt (kampylotropt) om både frøemnemunnen, navlen og kjernefoten ligg ved sidan av kvarandre.

## Kjelder

*
Otto Dahl

**Otto Dahl** () var ein norsk skatterevisor frå Hamar og stortingsrepresentant frå Arbeidarpartiet for Hedmark i tida 1954-69.

Dahl var son til ein barbermeister. Sjølv gjekk han ut av middelskulen i 1931 og ein handelsskule i 1933. Deretter var han i to år assistent på kemner- og borgarmeisterkontoret i Hamar, før han frå 1935 og fram til 1942 var assistent ved Hedmark skatteinspektørkontor. Sidan var han 1942-47 rekneskapkontrollør og 1947-70 bedriftsrevisor ved same kontoret. Frå 1970 til 1978 var han fylkesrevisor i Hedmark.

Frå 1945 til 1959 var Dahl medlem i Hamar bystyre, ein stor del av tida sat han i formannskapet. Hausten 1953 vart han vald inn på Stortinget frå valkrinsen Hedmark, og vart sidan attvald dei tre neste stortingsvala. Dei tolv fyrste sesjonane var han medlem i Militærkomiteen, nestformann i komiteen frå 1957 til -65. Siste fire åra på Tinget var han medlem i Sosialkomiteen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Johannes Gilleberg

**Johannes Gilleberg** () var ein norsk teolog og politikar frå Ringebu som representerte Senterpartiet og Troms fylke på Stortinget i tre valperiodar frå 1965 til 1977.

Gardbrukarsonen Gilleberg vart utdanna cand.theol. i 1946 og tok praktikum i 1948. Han arbeidde så i Hammerfest som adjunkt og hjelpeprest til 1955. Her vart oppteken av levekåra til psykisk utviklingshemma menneske. Han tok ei leiarrolle i arbeidet med å få etablert ein nordnorsk åndssvakeheim, og vart vald til formann i bygge- og plankomiteen for ein slik heim på garden Trastad i Kvæfjord herad. Frå 1955 var han styrar ved Nord-Norges åndssvakehjem på Trastad, ei stilling han hadde til 1981.

Gilleberg var medlem av kommunestyret i Kvæfjord dei åtte åra 1964-71. Hausten 1965 vart han vald inn på Stortinget på Troms Senterparti si valliste. Han vart attvald i 1969 og i 1973, begge gongane på felleslister, i 1969 med Senterpartiet og Kristeleg Folkeparti og i 1973 med Senterpartiet og Venstre. På Tinget var han medlem av Sosialkomiteen, med unntak av 1971/72-sesjonen då han hadde plass i Administrasjonskomiteen.

## Kjelder
Stortingsbiografi
Alfred Henningsen

**Alfred Meyer Henningsen** () var ein norsk offiser og politikar frå Sør-Varanger. Han representerte Arbeidarpartiet og Troms på Stortinget i perioden 1961–73.

Henningsen var son til ein fiskar. Etter Noreg var okkupert i 1940, vart han rekruttert til spionasje for Sovjetunionen. Få månader seinare vart han avslørt av Gestapo, og flykta til Sverige. Sidan fekk han militær opplæring i Storbritannia og deltok i fire krigsoppdrag i Nord-Noreg. Vinteren 1945 vart han teken krigsfange i Porsangerfjorden. For krigsinnsatsen fekk han fleire norske medaljar, såvel som utmerkingar frå Storbritannia og Sovjetunionen/Russland.

I 1947 tok Henningsen eksamen ved Krigsskulen. Deretter var han adjutant i Finnmark landforsvar 1947-48 og kaptein i Troms infanteriregiment 1948-54. Ein periode i 1950–51 var han kompanisjef i Tysklandsbrigaden. Frå 1954 var han i to år bataljonssjef i same regimentet. I tida 1956 til 1974 var han oberstløytnant og sjef for Troms heimeverndistrikt.

Henningsen var ordførar i Bardu 1956-61 og på ny 1976-79. Frå 1961 var han stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet i tre etterfølgjande periodar. Han var medlem 1961-65 i Militærkomiteen, så 1965-69 i Utanriks- og konstitusjonskomiteen. Frå oktober 1969 til mars 1971 var han med i Sosialkomiteen og til sist medlem i Forsvarskomiteen til 1973.

Henningsen melde seg ut av Arbeiderpartiet i 1983.

Frå 1984 til -88 var Henningsen dagleg leiar av AS Tundra i Sveagruva på Svalbard.

## Kjelder
Stortingsbiografi
7. strategiske missildivisjon

**7. strategiske missildivisjon** med hovudkvarter i Oziornyj i Tver oblast er ein av missildivisjonane i 27. strategiske rakettarmé i Det russiske forsvaret.
Divisjonen har hatt den mobile SS-25 sidan 1994, og hadde i 2016 berre to regiment att med slike våpen:

*41. strategiske missilregiment (plattform 1S)
*510. strategiske missilregiment (plattform 3K)

Divisjonen har dessutan ei rekkje støtteelement, mellom anna ein bataljon for etterretning og vakthald. Utviklingsplanen for 2017 var å sette inn SS-29 i staden for SS-25, men i september 2017 hadde dette ikkje hendt, slik at divisjonen ikkje hadde operative missil på denne tida.

## Kjelder
* Официальный сайт ЗАТО Озерный — Ракетное соединение.
* Выползово — место в Большой истории.

**Denne artikkelen bygger på «[[:ru:7-я гвардейская ракетная дивизия|7-я гвардейская ракетная дивизия]]» frå ,  den 5. februar 2017.*  
 

## Litteratur
* «Военный энциклопедический словарь ракетных войск стратегического назначения»&#x20;&#x2F;&#x20;Министерство обороны России.; Гл.ред.: И. Д. Сергеев, В. Н. Яковлев, Н. Е. Соловцов.&nbsp;— Москва: Большая Российская энциклопедия, 1999.&nbsp;— 632&nbsp;с.&nbsp;— 8500 экз.&nbsp;
* «Владимирская ракетная стратегическая: краткая хроника основных событий истории ракетной армии»&#x20;&#x2F;&#x20;Сост. И. В. Вершков и др., под ред.: В. Г. Гагарина.&nbsp;— Владимир: Аркаим, 2006.&nbsp;— 480&nbsp;с.&nbsp;— 2000 экз.&nbsp;
Ivar Eikrem

**Ivar Kornelius Eikrem** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå øya Gossa i dåverande Nord-Aukra herad. Han var ordførar 1945-47 i Nord-Aukra og representerte Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1954-1965.

Eikrem var son til ein gardbrukar og fiskar. Han var sjølv fiskar og arbeidde på gard åra 1913 til 1923, bortsett frå eit år folkehøgskulekurs på Aukra i 1918. I 1923 reiste han til Nord-Amerika, der han var bygningsmann og gardsarbeidar i tre år. Han vende heim i 1926 og tok i 1927 over farsgarden på Eikrem. Jamsides dreiv han også fiske.

Frå 1934 var Eikrem med i Nord-Aukra heradsstyre, til dess okkupasjonsmakta avvikla det i 1941. Etter fredsslutninga i 1945 var han med i det gjenoppretta heradsstyret til 1959. Han var 1945-47 ordførar og 1952-59 varaordførar i Nord-Aukra.

Hausten 1953 stod Eikrem på tredjeplass på Arbeidarpartiet si stortingsvalliste i Møre og Romsdal og kom inn på Stortinget med stor margin. Både i 1957 og 1961 fekk han fornya tillit hos veljarane i fylket. Alle tolv sesjonane på Tinget var han med i Sjøfarts- og fiskarkomiteen, som sekretær i komiteen frå 21. november 1961.

## Kjelder

*Stortingsbiografi
14. strategiske missildivisjon

**14. strategiske missildivisjon** er ein divisjon i 27. strategiske rakettarmé i Det russiske forsvaret. Han har base i Josjkar-Ola i republikken Mari El.
 
Divisjonen har hatt den mobile SS-25 sidan 1985.

Divisjonen har dessutan ei rekkje støtteelement, mellom anna ein bataljon for etterretning og vakthald.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:ru:14-я ракетная дивизия|14-я ракетная дивизия]]» frå ,  den 5. februar 2017.*
28. strategiske missildivisjon

**28. strategiske missildivisjon** er ein divisjon i 27. strategiske rakettarmé i Kozelsk i Kaluga oblast, og til vanleg utstyrt med med missilar av typen SS-19 basert på silo. Divisjonen var lenge planlagt nedlagt fordi han ligg nær den russiske hovudstaden, Moskva. Eit eventuelt fiendtleg atomangrep mot divisjonen ville derfor få store konsekvensar. Denne planen vart reversert i 2008.
Divisjonen fekk siloversjonen av SS-29 i 2014, men hadde i 2016 berre eitt regiment med slike våpen. Dessutan finst ei rekkje støtteelement, mellom anna ein bataljon for etterretning og vakthald.

## Samansetjing
* 74. interkontinentale missilregiment (russisk: 74-й ракетный полк)
* 168. interkontinentale missilregiment (russisk: 168-й ракетный полк)
* 373. interkontinentale missilregiment (russisk: 373-й ракетный полк) 

I slutten av 2017 er to av regimenta utstyrt med det nye missilet SS-29 i 20 siloar.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:ru:28-я гвардейская ракетная дивизия|28-я гвардейская ракетная дивизия]]» frå ,  den 6. februar 2017.*
Mønster i naturen

**Mønster i naturen** er regelmessige gjentakingar av former som ein finn hjå levande vesen og andre former i naturen. Desse mønstera finst i ulike samanhengar og kan av og til skildrast matematisk. Mønstera kan omfatta symmetri, fraktalar (tre), spiralar, striper, brot, tessellering, meanderar, bølgjer og skum.

Tidlege greske filosofar studerte naturlege mønster, og både Platon, Pythagoras og Empedokles prøvde å forklara orden i naturen. Den moderne forståinga av synlege mønster utvikla seg gradvis over tid. På 1800-talet studerte Joseph Plateau såpeskumhinner og formulerte ideen om ei minimalflate.  Biologen og kunsntaren Ernst Haeckel måla  hundrevis av marine organismar for å visa fram  symmetrien deira. D'Arcy Thompson la grunnlaget for studiet av veksemønster både i plantar og dyr, og viste at enkle formlar kunne forklara spiralvekst. På 1900-talet føresåg matematikaren Alan Turing mekanismar for morfogenese (utvikling av form og struktur) som kan gje mønster som prikkar eller striper. Aristid Lindenmayer og Benoît Mandelbrot viste korleis fraktalmatematikk kunne liggja bak plantevekstmønster.

Matematikk, fysikk og kjemi kan forklara mønster i naturen på ulike nivå. Mønster hjå levande ting kan også forklarast gjennom dei biologiske prosessesane naturleg utval og seksuelt utval. Studiar av mønsterdanning kan bruka matematisk modellering og datasimulering for å forstå ei mengd ulike mønster.

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Patterns in nature|Patterns in nature]]» frå ,  den 5. februar 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
*** Stevens, Peter S. *Patterns in Nature*. Little, Brown & Co, 1974.
Batu khan

**Batu**, eller **Batu [[khan]]** (mongolsk Бат Хаан, russisk хан Батый, fødd ca. 1205, død 1255), var ein mongolleiar og krigarhøvding som leidde Det mongolske riket sin invasjon av Aust-Europa. Han var son av Dzjosjy og soneson av Djengis khan. Batu grunnla Den gylne horden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Batu Khan|Batu Khan]]» frå ,  den 6. februar 2017.*
54. strategiske missildivisjon

**54. strategiske missildivisjon  ** er ein divisjonskommando under 27. strategiske rakettarmé Dei strategiske rakettstyrkane. Han har base i Tejkovo i Ivanovo oblast.
Divisjonen har 4 strategiske missilregiment, og ei rekkje element for vakt og sikring.

## Kjelder
* Путин посетил полк 54-й ракетной дивизии
* Начал как главнокомандующий

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:54-я гвардейская ракетная дивизия|54-я гвардейская ракетная дивизия]]» frå ,  den 5. ferbuar 2017.*  
 

## Litteratur
* Военный энциклопедический словарь ракетных войск стратегического назначения&#x20;&#x2F;&#x20;Министерство обороны РФ.; Гл.ред.: И. Д. Сергеев, В. Н. Яковлев, Н. Е. Соловцов.&nbsp;— Москва: Большая Российская энциклопедия, 1999.&nbsp;— 632&nbsp;с.&nbsp;— 8500 экз.&nbsp;
* Гвардейская ордена Кутузова ракетная дивизия&#x20;&#x2F;&#x20;РВСН; Гл.ред.: И. Р. Фазлетдинов.&nbsp;— Тейково: СТЭЛС-дизайн, 2008.&nbsp;— 170&nbsp;с.&nbsp;— 1000 экз.
Svetlyj i Saratov oblast

**Svetlyj**  er eit lukka busetjingsområde i Saratov oblast i Russland. 
Han har eit folketal på 12&nbsp;493 etter folketeljinga i 2010.
Delar av byer er ZATO, stengd for ålmenn ferdsel fordi 60. strategiske missildivisjon har sitt hovudkvarter der.

## Kjelder

* Саратовская областная Дума.&nbsp;Закон&nbsp;№79-ЗСО&nbsp;от&nbsp;23 декабря 2004 г «О городских округах». Вступил в силу&nbsp;с 1&nbsp;января 2005&nbsp;г. Опубликован: "Саратов&nbsp;— столица Поволжья", №264 (1215), 24 декабря 2004 г.
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Svetly, Saratov Oblast|Svetly, Saratov Oblast]]» frå ,  den 6. februar 2017.*  

## Bakgrunnsstoff

*
60. strategiske missildivisjon

**60. strategiske missildivisjon**, underlagt 27. strategiske rakettarmé i Dei strategiske rakettstyrkane, ligg i Svetlyj i kommunen Tatisjtsjevo i Saratov oblast.

Divisjonen har 10 strategiske missilregiment med missil i silo, spreidde rundt landsbyane Tatisjtsjevo, Atkarsk og Petrovsk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:ru:60-я Таманская ракетная дивизия|60-я Таманская ракетная дивизия]]» frå ,  den 6. februar 2017.*
Erik Dalheim

**Erik Dalheim** () er ein norsk arbeidar og politikar frå Drammen. Han representerte Buskerud og Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1981 til 2001.

Far til Dalheim var murmeister. Sjølv fekk han seg arbeid som visargut hos Harald Lyche & Co i heimbyen, før han var dreiarlærling ved H.Th. Refsums mekaniske verksted i fire år frå 1956. Samstundes gjekk han på teknisk kveldsskule og tok i 1960 fagbrev som dreiar. Han heldt fram ved H. Th. Refsum til 1963. Sidan var han reparatør ved EB Norsk Kabel (seinare ABB Norsk Kabel) i Drammen til han vart stortingsmann i 1981.

Dalheim var frå 1972 til -83 medlem i bystyret i Drammen, i perioden 1976-79 som ordførar. Frå 1980 til -84 var han formann i Drammen faglege samorganisasjon. Hausten 1981 vart han vald til stortingsrepresentant frå Buskerud. Gjennom fire attval vart han sitjande på Stortinget til 2001. Fram til 1993 var han medlem av Energi- og industrikomitéen, og deretter var han 1993-2001 medlem av Finanskomitéen.

Etter han var ute av Stortinget arbeidde Dalheim som rådgjevar.

## Kjelder
*
Kjell Bohlin

**Kjell Gottfred Bohlin** () var ein norsk byråkrat og politikar, fødd på Røros. Han var ordførar i Bamble i ti år og representerte Arbeidarpartiet på Stortinget i tolv år.

Far hans var spinnerimeister. Sjølv arbeidde Bohlin som journalist i avisa 'Arbeidets rett' på Røros i 1948-49. År 1950 fekk han jobb som kontorassistent ved Ørland trygdekasse. Etter fire år på Trøndelags-kysten utdanna han seg ved Sosialtrygdens fagskole. Frå 1955 til 1987 var han trygdesjef i Langesund 1955-63, i Bamble 1964-69 og i Skien 1969-87.

Bohlin var varaordførar i Bamble i tida 1964-71 og ordførar 1972-81. Dessutan var han i åra 1976-81 fylkesvaraordførar i Telemark. Frå 1968 til 1978 var han elles formann i Helse- og sosialutvalet i Telemark fylke, dei seks fyrste åra også leiar av sjukehusplanutvalet i fylket.

Frå hausten 1977 var Bohlin stortingsrepresentant frå Telemark og for Arbeidarpartiet. Med attval i 1981 og -85 vart han verande på Stortinget til 1989. Fram til 1985 var han medlem i Sosialkomiteen, siste fire åra høyrde han til i Energi- og industrikomiteen. Etter at den dåverande Brundtland-regjeringa i 1987 utnemnde Bohlin til fylkesmann i Telemark, kunne han styre embetet frå 1989 til han vart pensjonert i 1998. 

Bohlin gav ut sju bøker. Han skreiv både eigne minne, om trygdespørsmål og lokal historie.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Olaf Sørensen

**Olaf Sørensen** () var ein norsk arbeidar og politikar frå Kongsberg. Han representerte Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1945-57.

Sørensen var son til ein våpenarbeidar på Kongsberg. Sjølv tok han til som elektrisk montør i 1911. Frå 1920 til 1958 arbeidde han i Kongsberg elektrisitetsverk. Han var elektrikar til 1929, overmontør og driftsleiar 1929-47 og overmontør 1947-58.

Frå 1922 til 1940 var Sørensen eit fast medlem av Kongsberg bystyre, i fleire av valperiodane var han også med i formannskapet. Etter frigjeringa våren 1945 var han ordførar til kommunevalet seinhaustes same året, sidan var han medlem av bystyret til og med 1959.

Ved stortingsvalet 1945 vart Sørensen vald til stortingsrepresentant frå kjøpstadene i Buskerud fylke, attvald i 1949. Etter avviklinga av den såkalla bondeparagrafen, oppnådde Sørensen ein fjerdeplass på Arbeidarpartiet si stortingsvalliste for Buskerud, meir enn tilstrekkeleg til å verte vald til ein tredje stortingsbolk. Dei fyrste fire åra på Stortinget var han medlem i Skog- og vassdragskomiteen, frå 1950 sat han i Sosialkomiteen.

## Kjelder
* Stortingsbiografi
Helge Jakobsen

**Helge Jakobsen** () var ein norsk næringsdrivar og politikar frå Tromsøysund. Han representerte Troms fylke på Stortinget i perioden 1961-73, der han representerte partiet Venstre til 1972, og siste året Det Nye Folkepartiet. Tingmann Anton Jakobsen var far hans.

Jakobsen gjekk handelsskule i 1917/18. Han byrja så som ekspeditør i Troms Fylkesproviantering (seinare Troms Felleskjøp), der han avanserte til bokholdar og sidan kontorsjef. Frå 1933 arbeidde han i Nordolje AS, fyrst som kontorsjef og frå 1950 som disponent. Også frå år 1933 dreiv han reiarlaget Brødrene Jakobsens rederi, ein yrkesposisjon han hadde i 49 år. Frå 1946 til 1983 var han i tilleg disponent i AS Norfisk. Han hadde talrike tillitsverv i fiskeri- og sjøfartsnæringa, samt kva gjaldt sildoljeproduksjon.

Jakobsen var medlem av Tromsø bystyre 1936-40 og 1945-49. Hausten 1961 vart han vald til stortingsrepresentant for partiet Venstre og Troms. Ved dei to nestkomande stortingsvala vart han attvald. Han var i 1961-69 medlem av Sjøfarts- og fiskerikomiteen, medan han dei siste fire åra var med i Administrasjonskomiteen. Då partiet Venstre vart splitta under landsmøtet 1972 på Røros, braut Jakobsen med fleirtalet i partiet og var med på danninga av Det Nye Folkepartiet.

## Kjelder
Stortingsbiografi
Carl Steen

**Carl Johan Severin Steen** () var ein norsk sorenskrivar fødd i Lom i Oppland, stortingsrepresentant i 1874.

Steen var son til ein sokneprest. Han vart student i 1843 og cand.jur. i 1851. Dei neste fire åra var han fullmektig hos sorenskrivar. Frå 1856 var han overrettssakførar i Førde, ei tid konstituert fut i Sunnfjord.

Steen var åra 1870-73 ordførar i Førde og samstundes amtsrevisor i Nordre Bergenhus amt. På valtinget 1873 i amtet vart han kåra til stortingsmann. Han møtte 1874-sesjonen på Stortinget og var medlem i budsjettkomiteen. Allereie 18. april 1874 vart han permittert grunna sjukdom. To månader seinare døydde han, ugift.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914