Scleroptila

***Scleroptila*** er ei biologisk slekt i fasanfamilien. Slekta samlar ni artar, alle i Afrika sør for Sahara.

Slekta *Scleroptila* vart innført i 1852 av den engelske zoologen Edward Blyth. Slektsnamnet er sett saman av gammalgresk *sklēros *(σκληρός), som tyder «stiv», og *ptilon* (πτίλον), som tyder «fjør». Blyth førte opp to artar i slekta, men oppgav ikkje nokon typeart. I 1893 fastsette William Robert Ogilvie-Grant typearten som *Perdix levaillantii* Valenciennes, 1825, raudvengfrankolin.

Slekta omfattar artar som tidlegare vart plasserte i slekta *[[Francolinus]]* (frankolinar).

## Skildring

*Scleroptila* er mellomstore medlemmar av fasanfamilien med einsarta og kamuflerande brune og grå farger og teikningar i fjørdrakta. Artane varierer elles lite i storleik, typisk ligg kroppslengda i området 33–38 cm og masse på opp mot 0,5 kg. Cuanzafrankolin (*Scleroptila finschi*) avviker med masse på opptil 0,6 kg. Hofuglar har ofte ca. 10 % mindre masse. Kjønna er elles nokså like, men hanfuglar hos alle artar unntatt kragefrankolin (*Scleroptila streptophora*) har sporar. Hos eit fåtal artar har hoer òg sporar, men dei er mindre enn hos hannar.

Utbreiingsområdet er Afrika sør for Sahara, med størst mangfald i austlege Afrika frå Kenya til Sør-Afrika. 

Artane er altetande og lever av mellom anna leddyr og vegetabilsk føde som frø, frukt, røter og laukar.

## Galleri

Bergpatrys (Scleroptila afra) in KwaZulu-Natal, Francesco Veronesi.jpg|Gråvengfrankolin, *Scleroptila afra*
Orange River francolin, Scleroptila gutturalis, at Marievale Bird Sanctuary, January 16, 2021. - 50843790143.jpg|Grasfrankolin, *Scleroptila gutturalis*
Scleroptila levaillantii00, crop.jpg|Raudvengfrankolin, *Scleroptila levaillantii*
Shelley's Francolin.jpg|Miombofrankolin, *Scleroptila shelleyi*


## Artsoversyn

Medlemmar av *Scleroptila* i rekkjefølgje etter AviList v2025: med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*:

;Slekt *[[Scleroptila]]*
* Kragefrankolin, *Scleroptila streptophora*, Ring-necked Francolin, (Ogilvie-Grant, WR, 1891), (LC)
:Lever i delar av landa Burundi, Rwanda, Uganda og vestlegaste Kenya

* Raudvengfrankolin, *Scleroptila levaillantii*, Red-winged Francolin, (Valenciennes, A, 1825), (LC)
: Spreitt frå Kenya til Sør-Amerika

* Cuanzafrankolin, *Scleroptila finschi*, Finsch's Francolin, (Bocage, JVB, 1881), (LC)
: Frå Gabon til Angola

* Lyngfrankolin, *Scleroptila psilolaema*, Moorland Francolin, (Gray, GR, 1867), (NT)
: Endemisk for Etiopia, høgtliggande strøk opptil 3,890 moh.

* Kastanjebrystfrankolin, *Scleroptila elgonensis*, Elgon Francolin, (Ogilvie-Grant, WR, 1891), (LC)
: Kenya og Uganda

* Gråvengfrankolin, *Scleroptila afra*, Grey-winged Francolin, (Latham, J, 1790), (LC)
: Sør-Afrika

* Grasfrankolin, *Scleroptila gutturalis*, Orange River Francolin, (Rüppell, WPES, 1835), (LC)
: Etiopia og sørlege Afrika

* Miombofrankolin, *Scleroptila shelleyi*, Shelley's Francolin, (Ogilvie-Grant, WR, 1890), (LC)
:  Austlege Afrika

* Zambiafrankolin, *Scleroptila whytei*, Whyte's Francolin, (Neumann, OR, 1908), (LC)
: DR Kongo og Zambia

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Scleroptila|Scleroptila]]» frå , den 27. mars 2026*
* 

;Referansar

## Bakgrunnsstoff