open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tove Nilsen

**Tove Nilsen** () i Oslo) er ein norsk forfattar og litteraturkritikar.

Ho debuterte i 1974 med romanen *Aldri la dem kle deg forsvarsløst naken*. Tove Nilsen har fått både Riksmålsforbundets litteraturpris, i 1993, og Språklig samlings litteraturpris, i 1983. 

## Prisar og utmerkingar
* 1984: Språklig samlings litteraturpris
* 1991: Sarpsborgprisen 1991
* 1993: Riksmålsforbundets litteraturpris
* 1995: Oktoberprisen
* 2008: «Bypatrioten» (Oslo Byes Vel)
* 2011: Amalie Skram-prisen

## Verk
* *Aldri la dem kle deg forsvarsløst naken* &ndash; roman (1974)
* *Helle og Vera* &ndash; roman (1975) 
* *Tonje – snart 11 år* &ndash; barnebok (1976)
* *Hendene opp fra fanget* &ndash; noveller (1977)
* *De skulle bare visst* &ndash; ungdomsroman (1977)
* *Gerhard*  &ndash; roman (1978)
* *Fritt løp* &ndash; roman (1980)
* *Skyskraperengler* &ndash; roman (1982)
* *Vi tier ikke* &ndash; sakprosa (sammen med Trygve Bølstad) (1983)
* *Den svarte gryte* &ndash; roman (1984)
* *I stedet for dinosaurer* &ndash; roman (1987)
* *Oslobilder* &ndash; fotobok (1988) (foto: Morten Krogvold)
* *Chaplins hemmelighet &ndash; roman (1989)*
* *Amazonaspornografen* &ndash; roman (1991)
* *Øyets sult* &ndash; roman (1993)
* *Lystreise* &ndash; roman (1995)
* *Skyskrapersommer* &ndash; roman (1996) E-bok, bokhylla.no
* *G for Georg *&ndash; roman (1997)
* *Etter Kairo* &ndash; roman (2000)
* *Kvinner om natten* &ndash; roman (2001)
* *Kretadøgn* &ndash; roman (2003)
* *Skrivefest* &ndash; sakprosa om å skrive (2005)
* *Sommer 2005* &ndash; roman (2006)
* *Vingetyven* &ndash; roman (2008)
* *Nede i himmelen* &ndash; roman (2010)
* *Øyer i hjertet* &ndash; en begeistringsbok (2011)
* *Konge i snø* &ndash; roman (2014)
* *Himmelske tilstander* &ndash; roman (2017)
**Den eneste broren* – roman (2020)
**Om moderskap* – korttekst (2021)

## Kjelder
Bjørn Aamodt

**Bjørn Aamodt** () var ein norsk lyrikar.

Han arbeidde som sjømann, metallarbeidar og sosialarbeidar. Den fyrste boka hans var diktsamlinga *Tilegnet* som kom i 1973. Han brukte i fleire av diktsamlingane erfaringar og vokabular frå sjømannslivet og arbeidet som kranførar, og dikta høyrer med blant høgdepunkta i moderne arbeidarlyrikk. I samlingane *Stå*, *ABC* og *Atom* brukte han andre motivkretsar.

### Prisar og utmerkingar
* 2003 - Doblougprisen
* 1998 - Nominert til Nordisk Råds litteraturpris for *Anchorage*
* 1997 - Halldis Moren Vesaas-prisen
* 1997 - Gyldendalprisen 
* 1995 - Nominert til Nordisk Råds litteraturpris for *ABC*
* 1994 - Gyldendals legat

## Diktsamlingar
* 2010 *Avskjed* (Gyldendal, Oslo) 
* 2004 *Arbeidsstykker og atten tauverk* (Gyldendal, Oslo) 
* 2002 *Atom* (Gyldendal, Oslo) 
* 1997 *Anchorage* (Gyldendal, Oslo) 
* 1994 *ABC* (Gyldendal, Oslo) 
* 1990 *Stå* (Gyldendal, Oslo)
* 1980 *Knuter, Mulm og andre dikt* (Gyldendal, Oslo)
* 1973 *Tilegnet* (Gyldendal, Oslo)
Bergljot Hobæk Haff

**Bergljot Hobæk Haff** () var ein norsk forfattar.

Bergljot Hobæk Haff vart fødd i Botne i Vestfold. Ho er utdanna lærar og budde i mange år i Danmark. Debutromanen *Raset* kom ut i 1956 og fekk ei god mottaking hjå kritikarane. Bergljot Hobæk Haff fekk Kritikarprisen i 1962 for *Bålet* og igjen i 1996 for *Skammen*, og ho er ein av berre eit fåtal forfattarar som har fått denne høgthengande prisen to gonger, og den einaste med så stort tidssprang mellom dei to utdelingane. Det fortel om eit langt forfattarskap, men mest om at ho heile tida har skrive bøker av høg litterær kvalitet.
Mange av romanane hennar er omsette til fleire andre språk.

## Prisar og utmerkingar

*Gyldendals legat 1962
*Kritikerprisen 1962, for *Bålet*
*Gyldendals legat 1974
*Dobloug-prisen 1985
*Det Norske Akademis Pris 1988
*Aschehougprisen 1989
*Amalie Skram-prisen 1995
*Brageprisen 1996 *Skammen*
*Kritikerprisen 1996, for *Skammen*
*Riksmålsforbundets litteraturpris 1996
*Anders Jahres kulturpris 1998
*To gonger nominert til Nordisk Råds litteraturpris, for *Den guddommelige tragedie* og for *Renhetens pris*.

## Romanar
Alle bøkene er komne ut på Gyldendal Norsk Forlag i Oslo.

**Raset* &ndash; roman (1956)
**Liv* &ndash; roman (1958)
**Du finner ham aldri* &ndash; roman (1960)
**Bålet* &ndash; roman (1962)
**Skjøgens bok* &ndash; roman (1965)
**Den sorte kappe* &ndash; roman (1969)
**Sønnen* &ndash; roman (1971)
**Heksen* &ndash; roman (1974)
**Gudsmoren. En menneskelig komedie* &ndash; roman (1977)
**Jeg, Bakunin* &ndash; roman (1983)
**Den guddommelige tragedie* &ndash; roman (1989)
**Renhetens pris* &ndash; roman (1992)
**Skammen* &ndash; roman (1996)
**Sigbrits bålferd* &ndash; roman (1999)
**Den evige jøde* &ndash; roman (2002)
**Attentatet* &ndash; roman (2004)
Kolbjørn Brekstad

**Kolbjørn Brekstad** () er ein norsk forfattar frå Brekstad i  Sør-Trøndelag.

Brekstad er utdanna pedagog og arbeidde 30 år som lærar, rektor og skulesjef før han debuterte som forfattar i 1985 med romanen *Stank av mennesker* som vart nominert til Nordisk råds litteraturpris.

## Utgjevingar
*1985 *Stank av mennesker*, roman  (Aventura forlag, Oslo)
*1986 *Larm*, roman (Metope forlag, Oslo)
*1989 *Kong Henrik den Eneste*, roman (Cappelen, Oslo)
*1990 *Acryl*, roman (Cappelen, Oslo)
*1995 *En navlestreng av stål*, roman (Solum forlag, Oslo)
*1997 *Det gode menneske i oppgang B*, roman (Solum forlag, Oslo)
*1998 *Den veien vinden blåser*, roman (Stenersens forlag, Oslo)
*1999 *Det syngande sverdet*, ungdomsroman (Samlaget, Oslo) 
*2000 *Vargvinter*, ungdomsroman (Samlaget, Oslo) 
*2001 *Den lange striden*, ungdomsroman (Samlaget, Oslo) 
*2002 *Gudane kjem*, ungdomsroman (Samlaget, Oslo)

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Kolbjørn Brekstad hjå Nasjonalbiblioteket
Eugéne Schoulgin

**Eugéne Schoulgin** () er ein norsk forfattar busett i Sverige. Han er son av målaren Alexander Schultz, og voks opp i Noreg, Italia og Frankrike.

Han har i lengre tid arbeidd aktivt for International P.E.N., mellom anna med å få frigjeve forfattarar som sit i fengsel på grunn av bøkene sine eller andre samvitsgrunnar og for å fremja retten til ytringsfridom for skribentar. Den fyrste boka si, *Kaninburene*, fekk han utgitt i 1970. I 1985 vart han nominert til Nordisk Råds litteraturpris for romanen *Minner om Mirella*.

I 2006 vart han utnemnd til statsstipendiat for sitt arbeid med P.E.N.

## Romanar
* 1970 *Kaninburene*
* 1971 *Krutthuset*
* 1974 *Den dagen snøen kom*
* 1977 *Glassmaleren*
* 1984 *Minner om Mirella*
* 1988 *Federico - Federico!*
* 1997 *Salto mortale*
Øyvind Rimbereid

**Øyvind Rimbereid** () er ein norsk forfattar og lyrikar frå Stavanger.

## Verkliste
* 1993 &ndash; *Det har begynt* &ndash; Novellesamling 
* 1996 &ndash; *Som solen vokser* &ndash; Roman 
* 1998 &ndash; *Kommende år* &ndash; Novellesamling 
* 2000 &ndash; *Seine topografiar* &ndash; Diktsamling 
* 2001 &ndash; *Trådreiser* &ndash; Diktsamling 
* 2004 &ndash; *[[Solaris korrigert]]* &ndash; Diktsamling 
* 2006 &ndash; *Hvorfor ensomt leve* &ndash; Essays
* 2008 &ndash; *Herbarium* &ndash; Diktsamling
* 2011 &ndash; *Jimmen* &ndash; Diktsamling
* 2013 &ndash; *Orgelsjøen* &ndash; Diktsamling

## Prisar
* 2001: Sultprisen
* 2002: Den norske Lyrikklubbens pris
* 2004: Kritikerprisen
* 2004: Årets dikt (NRK/P2)
* 2008: Brageprisen i «open klasse» for *Herbarium*
* 2009: Nominert til Nordisk råds litteraturpris for *Herbarium*
* 2010: Doblougprisen
* 2012: Nominert til Nordisk råds litteraturpris for *Jimmen*
* 2013: Gyldendalprisen
* 2013: Kritikerprisen for *Orgelsjøen*
* 2017: Aschehougprisen

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Bøker av Øyvind Rimbereid digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
* Presentasjon av Øyvind Rimbereid på nettstaden til Gyldendal
Tormod Haugen

**Tormod Haugen** () var ein norsk forfattar og omsetjar, kjend for å skriva fantastisk barnelitteratur.

Tormod Haugen studerte tysk, kunsthistorie og litteraturvitskap ved Universitetet i Oslo. Han debuterte som forfattar med barneboka *Ikke som i fjor* i 1973, sidan har han skrive ei lang rekkje barne- og ungdomsbøker av høg kvalitet.

Haugen vart tildelt fleire internasjonale litteraturprisar, mellom anna H.C. Andersen-prisen som han fekk i 1990. I 1984 vart han første forfattar til å verte nominert til Nordisk Råds litteraturpris for ei barnebok. Bøkene hans har vorte omsette til mange språk.

Som omsetjar har Haugen òg stått bak fleire kjende verk, mellom anna Narnia-serien av C. S. Lewis.

### Prisar
* 1975 - Kulturdepartementets barnelitteraturpris for *Nattfuglene*
* 1976 - Kulturdepartementets barnelitteraturpris for *Zeppelin*
* 1979 - Kritikarprisen for *Joakim*
* 1979 - Barnebibliotekarprisen for *Joakim*
* 1979 - Deutsche Jugenbuch Preis for *Nattfuglene*
* 1979 - Kulturdepartementets oversettarpris for C.S. Lewis' *Løven, heksa og klesskapet*
* 1980 - Gyldendals legat
* 1984 - Nominert til Nordisk Råds litteraturpris for *Dagen som forsvant*
* 1986 - Nordisk Skolebibliotekarforenings pris
* 1987 - Den europeiske barnebokprisen «Pier Paolo Vergerio» for *Romanen om Merkel Hansen og Donna Winter og den store flukten*
* 1987 - Bastianprisen (Oversetterforeningens pris) for P. MacLachlans *En mor til sommeren*
* 1990 - H.C. Andersen-prisen
* 1997 - Skolebibliotekarforeningens litteraturpris for *Georg og Gloria (og Edvard)*
* 2004 - Haugen vart utnemnd til statsstipendiat.

## Bøker
* 1973 *Ikke som i fjor* 
* 1974 *Til sommeren - kanskje* 
* 1975 &ndash; *Nattfuglene* 
* 1976 &ndash; *Zeppelin* 
* 1977 &ndash; *Synnadrøm* 
* 1979 &ndash; *Joakim* 
* 1980 &ndash; *Slottet Det Hvite* 
* 1983 &ndash; *Dagen som forsvant* 
* 1984 &ndash; *Vinterstedet* 
* 1986 &ndash; *Romanen om Merkel Hansen og Donna Winter og den store flukten* 
* 1988 &ndash; *Farlig ferd* 
* 1989 &ndash; *Skriket fra jungelen* 
* 1991 &ndash; *Øglene kommer* 
* 1992 &ndash; *Tsarens juveler* 
* 1993 &ndash; *På sporet av frøken Detektiv* 
* 1996 &ndash; *Georg og Gloria (og Edvard)* 
* 1997 &ndash; *Hjerte og smerte (og Taj Mahal)* 
* 1998 &ndash; *Hellou og guddbai (og høstens regn)* 
* 1999 &ndash; *Luftvandreren* 
* 2001 &ndash; *I lyset fra fullmånen* 
* 2002 &ndash; *Prinsusse Klura og dragen*
* 2003 &ndash; *Prinsusse Klura og Pellus*
* 2005 &ndash; *Doris Day og tordnvær*

## Kjelder
* Forfattarpresentasjon på nettstaden til Gyldendal forlag
Idar Kristiansen

**Idar Kristiansen** () var ein norsk forfattar fødd i Honningsvåg.

Forfattardebuten kom med diktsamlinga *Sanger fra en tundra* i 1957. I 1970 kom *Korstog mot Kautokeino*, ei dokumentarskildring av Kautokeino-opprøret på 1850-talet. Hovudverket hans var serien *«Kornet og fiskene»* i fire band om den finske innvandringa til Finnmark, *Svanevinger i nord* (1978), *Den salte åkeren* (1979), *Stiene fører til havet* (1980) og *Guds nåde nordpå* (1981). Han vart nominert til Nordisk Råds litteraturpris i 1981 for serien. Den siste boka hans, *Nådekvalpenes dal*, kom ut posthumt i 1985. Boka var tenkt å vera den fyrste i eit tre-bandsverk om evakueringa og brenninga av Finnmark under Andre verdskrigen, men han fekk berre ferdig fyrste bandet før han døydde.

## Prisar og utmerkingar
*1980 Aschehougprisen
*1981 Nominert til Nordisk Råds litteraturpris for *Den salte åkeren* og *Stiene fører til havet*

## Bøker
*1957 *Sanger fra en tundra*, dikt (Aschehoug, Oslo)		
*1961 *Alt du trodde glemt*, dikt	(Aschehoug, Oslo)
*1970	*Korstog mot Kautokeino*, dokumentarbok (Grøndahl, Oslo)
*1978 *Svanevinger i nord*, roman	(Grøndahl, Oslo)	
*1979	*Den salte åkeren*, roman (Grøndahl, Oslo)	 	
*1980	*Stiene fører til havet*, roman (Grøndahl, Oslo)		
*1981	*Guds nåde nordpå*, roman (Grøndahl, Oslo)		
*1982	*Brenninger forut*, noveller og dikt (Grøndahl, Oslo)		
*1983	*Regnskap i rødt*, roman (Grøndahl, Oslo)
*1985 *Nådekvalpenes dal*, forteljingar	 (Grøndahl, Oslo)	

## Bakgrunnsstoff
*Idar Kristiansen:Min sang til Kåfjord 
*Kaisa Lindbach om kvenlitteratur i Nord-Noreg hjå Universitet i Tromsø
Terje Stigen

**Terje Stigen** () var ein norsk forfattar. Han var fødd i Kjelvik, døydde i Oslo.
 
Stigen forfattardebuterte i 1950 med romanen *«To døgn»*. Han har etter det skrive ei rekkje bøker, mest romanar, og han har også vore en flittig kåsør og høyrespelforfattar. Han skriv på riksmål og er medlem i Det norske akademi for sprog og litteratur. 

### Prisar og utmerkingar
* 1954 - Gyldendals legat
* 1957 - Riksmålsforbundets litteraturpris
* 1963 - Bokhandlarprisen
* 1987 - Nominert til Nordisk Råds litteraturpris for romanen *Ved foten av kunnskapens tre*

## Verk
### Romanar
Alle romanane er utgitt av Gyldendal Norsk Forlag
* 1950 *To døgn* 
* 1952 *Skygger på mitt hjerte* 
* 1953 *Nøkkel til ukjent rom*
* 1954 *Før solnedgang* 
* 1956 *Vindstille underveis* 
* 1957 *Frode budbæreren* 
* 1958	*Åsmund Armodsons saga* 
* 1959 *Stjerneøy* 
* 1960	*Elskere*
* 1962 *Kjærlighet*
* 1964 *Til ytterste skjær*
* 1965 *Krystallstjernen*
* 1966 *Timer i grenseland* 
* 1967 *Det flyktige hjerte*
* 1968	*De tente lys*
* 1969 *Det siste paradiset*
* 1970 *Besettelse*
* 1971 *Kains merke*
* 1972 *Min Marion*
* 1973	*Skumsøylene*
* 1975 *Peter Johannes Lookhas* 
* 1975 *De faste lys*
* 1976 *Forliset*
* 1977 *Avikfjord* 
* 1978 *Huset og byen*
* 1979 *Rekviem over en sommer* 
* 1980 *Øgler i Avikfjord* 
* 1981 *Blindgjengeren* 
* 1983 *Bak våre masker*
* 1984 *Baldershavn*
* 1986 *Ved foten av kunnskapens tre* 
* 1987 *Katedralen*
* 1989 *Krigen*
* 1988 *Monolitten*
* 1990 *Treskjæreren Johannes*
* 1991 *Fyrholmen* 
* 1995 *Allegretto*
* 1996 *Alt er slik det er*

  
### Ymse andre bøker
* 1953 *Vindstille underveis*, novellesyklus
* 1953 *Norge*, tekst av Terje Stigen, 28 fargefotografier og 40 svat-kvitt-opptak av Bert Boger (Dreyer, Oslo)
* 1963	*Glasskulen*, novellesamling
* 1972 *Norsk rapsodi : epistler*
* 1974 *Den røde sommerfugl og 5 andre hørespill*
* 1975 *De faste lys : norsk reise*, reiseskildring
* 1977 *En hekto kandis og andre historier*
* 1982 *Assortiment : fortellinger*

### Dramatikk
* 1957 *Sommernatt*, høyrespel sendt i NRK Radioteatret 8. januar 1957
* 1958 *Strømmen*, høyrespel
* 1968 *Den røde sommerfugl*, høyrespel sendt i NRK Radioteatret 12. desember 1968
* 1970 *Nødvendigheten*, høyrespel sendt i NRK Radioteatret 29. januar 1970
* 1970 *Batteriet*, høyrespel sendt i NRK Radioteatret 1. oktober 1970
* 1970 *Fridagen*, fjernsynsdrama oppført av NRK Fjernsynsteatret 20. oktober 1970

### Filmar som byggjer på Terje Stigens romanar
* 1975 *Min Marion*, regi: Nils R. Müller 
* 1963 *Elskere*, regi: Nils R. Müller
Odd Eidem

**Odd Eidem** (fødd () var ein norsk forfattar og kritikar frå Oslo. Han var bror til forfattaren og journalisten Knut Eidem.

Den tidlege forfattarskapen til Eidem var inspirert av miljøet i *[[Mot Dag]]*, der han var medlem.  Saman med Carl Keilhau og André Bjerke skreiv han to av *De Bakvendte*-bøkene i 1950.  På 1960-talet arbeida Eidem i VG som omtalar av teater og litteratur. 

Eidem skreiv og gjorde flaneri velkjend som litterær sjanger i Noreg.

## Prisar og utmerkingar
* 1960 - Riksmålsforbundets litteraturpris
* 1968 - Bokhandlarprisen
* 1978 - Kritikarprisen for *Cruise*
* 1980 - Cappelenprisen
* 1980 - Nominert til Nordisk Råds litteraturpris for romanen *Pieter og jeg*
* 1987 - Utnemnd til statsstipendiat.

## Bøker
* 1937 *Diktere i landflyktighet*
* 1939 *Uten fane* 
* 1946 *Segerstedt-en mann mellom øst og vest*
* 1947 *Varm aske*
* 1947 *Fuglen som aldri sang*
* 1947 *Spillet om Bly-Petter*
* 1952 *Fransk visitt i Sovjet*
* 1953 *Chianti og levertran*
* 1956 *Min kvinne!*
* 1956 *Det norske språk fra uke til uke* 
* 1957 *Hvem er forræder?*
* 1958 *Kefir og chianti*
* 1960 *Guds gjøglere*
* 1963 *Sett fra Sirius*
* 1965 *Sett fra min plass*
* 1967 *Zikzak*
* 1969 *Jeppe Jansens giraff*
* 1971 *Det fjerde øye*
* 1971 *Kala*
* 1973 *Flaskepost*
* 1974 *Mer enn tre tusen mil* 
* 1975 *Karjol*
* 1975 *Pizzicato rundt sak nr 81211-75* 
* 1976 *Tilskueren*
* 1977 *Goddag og adjø til 19 herrer* 
* 1978 *Fløyten og orgelet*
* 1978 *Cruise*
* 1979 *Pieter og jeg*
* 1980 *Ute på veiene*
* 1981 *Under appelsintreet*
* 1981 *Generalene*
* 1982 *Morgen i Dibonne*
* 1983 *Con amore*
* 1984 *Kall meg Frognertrikken!*
* 1985 *Arons roser*
Kåre Holt

**Kåre Holt** () var ein norsk forfattar. Han var fødd i Våle i Vestfold og døydde i Holmestrand.

Forfattardebuten kom i 1939 med barneboka *Tore Kramkar*. Kåre Holt skreiv ei rekkje barnebøker, skodespel, høyrespel, biografiar og historiske romanar med triolgien *Kongen* om kong Sverre som hovudverket sitt.

## Prisar og utmerkingar
* 1954 - Kritikarprisen for romanen *Mennesker ved en grense*
* 1966 - Språklig samlings litteraturpris
* 1966 - Nominert til Nordisk Råds litteraturpris for romanen *Kongen. Mannen fra utskjæret*
* 1967 - Gyldendals legat
* 1970 - Doblougprisen
* 1970 - Nominert til Nordisk Råds litteraturpris for romanen *Kongen. Hersker og trell*
* 1979 - Nominert til Nordisk Råds litteraturpris for romanen *Sønn av jord og himmel*
* 1991 - Sproing-prisen for *Kristina av Tunsberg* med Morten Myklebust

## Bøker
* 1939 *Tore kramkar* 
* 1940 *Tore finner vei* 
* 1941 *Spillemann og kjøgemester* 
* 1945 *Udåden* 
* 1945 *Hurra for han som innstifta da'n* 
* 1946 *Demring* 
* 1948 *Nattgjester* 
* 1948 *Cleng Peerson og Nils med luggen* 
* 1949 *Det store veiskillet* 
* 1951 *Brødre* 
* 1953 *Hevnen hører meg til* 
* 1954 *Mennesker ved en grense* 
* 1956 *Det stolte nederlag* 
* 1956 *Natt ved sjøen* 
* 1958 *Storm under morgenstjerne* 
* 1959 *Rømlingen Oskar og Maria fra Hulesjøen* 
* 1960 *Opprørere ved havet* 
* 1961 *Den gamle veien til Kierlighed* 
* 1963 *Perlefiskeren* 
* 1965 *Mannen fra utskjæret* 
* 1967 *Fredløse menn* 
* 1969 *Hersker og trell* 
* 1971 *Kristina av Tunsberg* 
* 1971 *Oppstandelsen* 
* 1971 *Ansikter i sagaens halvlys* 
* 1972 *Farvel til en kvinne* 
* 1973 *Hilsen fra Rafnaberg* 
* 1973 *Folket ved Svansjøen* 
* 1974 *Kappløpet* 
* 1975 *Sjøhelten* 
* 1977 *De lange mil til paradiset* 
* 1978 *Sønn av jord og himmel* 
* 1982 *Sannferdig beretning om mitt liv som løgner* 
* 1983 *Veien videre* 
* 1985 *Budbringeren fra Tunsberg* 
* 1986 *Flyktningen fra Stiklestad* 
* 1995 *Det finnes en kvinne i Nevada for hvem jeg ha løyet* 

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Kåre Holt hjå Nasjonalbiblioteket
Knut Faldbakken

**Knut Robert Faldbakken** () er ein norsk forfattar busett på Hamar. Bøkene hans er blitt omsett til 19 språk, og har seld over 2&nbsp;000&nbsp;000 eksemplar i inn- og utland. Han er far til forfattar og biletkunstnar Matias Faldbakken. 

## Bøker
* 1967 *Den grå regnbuen*, roman 
* 1969 *Sin mors hus*, roman 
* 1970 *Eventyr*, novellesamling 
* 1971 *Maude danser*, roman 
* 1972 *Insektsommer*, roman 
* 1974 *Uår. Aftenlandet*, roman 
* 1976 *Uår. Sweetwater*, roman 
* 1976 *Tyren og jomfruen*, skodespel 
* 1978 *Adams dagbok*, roman 
* 1980 *E 18*, roman 
* 1981 *To skuespill*. (*Kort opphold i Verona* og *Den siste landhandleren*) 
* 1982 *Bryllupsreisen*, roman 
* 1985 *Glahn*, roman 
* 1987 *Livet med Marilyn*, skodespel 
* 1988 *Bad Boy*, roman 
* 1990 *Evig din*, roman 
* 1991 *Til verdens ende*, roman 
* 1993 *Ormens år*, roman 
* 1994 *Tør du være kreativ?*, essaysamling 
* 1996 *Når jeg ser deg*, roman 
* 1997 *Eksil*, roman 
* 1999 *Alt hva hjertet begjærer*, roman 
* 2000 *Frøken Snehvit*, roman
* 2001 *Uår*, roman i jubileumsutgåve 
* 2002 *Alle elsker en hodeløs kvinne*, kriminalroman
* 2003 *Per Spook* 
* 2003 *Mitt tredje Spania* 
* 2003 *Nissen på Breistad*, barnebok 
* 2004 *Turneren* , kriminalroman
* 2005 *Grensen* , kriminalroman
* 2006 *Nattefrost*, kriminalroman
* 2007 *Tyvene*, kriminalroman
* 2008 *Senskade*, kriminalroman
* 2009 *Totem* kriminalroman
* 2011 *Natthagen* kriminalroman

## Filmar som har manus av, eller byggjer på romanar av Knut Faldbakken
* 1974 *Mors hus*, regi : Per Blom
* 1976 *Den sommeren jeg fylte 15*, regi: Knut Andersen
* 1976 *Oss*, regi: Laila Mikkelsen
* 1985 *Hustruer - ti år etter*, regi: Anja Breien
* 1985 *Papirfuglen*, regi: Anja Breien
* 1988 *Sweetwater*, regi: Lasse Glomm

## Prisar og utmerkingar
* 1969 - Gyldendals legat
* 1977 - Nominert til Nordisk Råds litteraturpris for romanen *Uår. Sweetwater*
* 1978 - Riksmålsforbundets litteraturpris
* 1988 - Hedemarkprisen 
* 1988 - Utnemnd til heidersmedlem av Norsk Interesseorganisasjon for Stamme
* 2012 - Heidersprisen til Brageprisen

## Kjelder
* Forfattarside på nettstaden til Gyldendal Norsk Forlag 

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Knut Faldbakken i bokhylla.no (Nasjonalbiblioteket)
Hans Børli

**Hans Børli** () var ein norsk forfattar, best kjend som diktar.

Han arbeidde heile sitt yrkesaktive liv som tømmerhoggar og var forfattar attåt. Det er i fyrste hand som lyrikar han er kjend, men han skreiv også romanar, noveller og skodespel. 

## Verk
Alle bøkene er kome ut hjå Aschehoug om det ikkje står anna.

### Diktsamlingar
*1945 *Tyrielden*	
*1947 *Villfugl*	
*1949 *Men støtt kom nye vårer*
*1952	*Likevel må du leve*		
*1954	*Ser jeg en blomme i skogen*
*1957	*Kont-Jo*	(Tiden Norsk Forlag, Oslo)
*1958	*Dagene*
*1960	*Jeg ville fange en fugl*
*1962	*Ved bålet*
*1964	*Hver liten ting*
*1966	*Brønnen utenfor Nachors stad*
*1969	*Som rop ved elver*		
*1970	*Isfuglen*
*1972	*Kyndelsmesse*	
*1974	*Vindharpe*		
*1976	*Vinden ser aldri på veivisere*		
*1979	*Når kvelden står rød over Hesteknatten*
*1981	*Dagen er et brev*		
*1981	*Landskap* (med ei forteljing) (Kulturfondet for Värmland-Hedmark)		
*1982	*Dagene går mot vest*	(Kulturfondet for Värmland-Hedmark)	
*1984	*Frosne tranebær*		
*1991	*Etterlatte dikt* (utgitt posthumt)		
*1995	*Samlede dikt*

### Romanar og forteljingar
*1946	*Han som valte skogen*, roman
*1948	*Det small et skott*, 11 forteljingar
*1951	*Sølv og stål*, roman		
*1953	*Under lomskriket*, roman
*1987	*Tusseleiken*, forteljingar og skisser (Eidskog Kulturforlag, Eidskog)
*1988	*Med øks og lyre. Blar av en tømmerhuggers dagbok*, sjølvbiografisk bok		
*1991	*Smykket fra slagmarken*, roman

### Ymse bøker
*1989 *Vandring i grenseskog*, med akvarellar av Arne Martinsen, Eige forlag	
*1991	*Tankestreif*, aforismar, skisser og notatar i kladdebokform (utgitt posthumt)	
		
### Skodespel
*Elskovsinnvielse i Casanovas fotspor*, folkekomedie i 3 akter. Uroppført i Eidskog 1988.	

## Prisar og utmerkingar
*1951 Aschehougs jubileumspris   
*1962 Sarpsborg Arbeiderblads kulturpris
*1963 Gunnar Larsens Minnepris
*1963 Eidskog kommunes heidersgåve
*1964 Glåmdalens kulturpris
*1965 Dagbladets lyrikkpris
*1965 Eidskog kommunes heidersgåve
*1970 Kritikarprisen
*1971 Nominert til Nordisk Råds litteraturpris for diktsamlinga *Isfuglen*
*1972 Språklig samlings litteraturpris  
*1972 Doblougprisen  
*1974 Mads Wiel Nygaards legat  
*1977 Ønskedikt-prisen  
*1978 Eidskog kommunes kulturpris  
*1982 Fritt Ords honnørpris  
*1982 Arbeidern Forlags kulturpris  
*1984 Fylkeslaget Vardens pris  
*1984 Hedmark fylkes kulturpris  
*1986 Heidersmedlem i Skogbruksforeningen  
*Deltakarmedalje for krigsinnsats i 1940.
*Krigspensjon for grenselos-verksemd under Andre verdskrigen

## Anna

Hans Børli er avbilda på halen til Norwegian-flyet LN-BKE.

## Kjelder

*Hans Børli selskapet
Odd Hølaas

**Oddleiv Sigurd Bang Hølaas**, kjend som **Odd Hølaas**, () var ein norsk journalist og forfattar.

Hølaas arbeidde som journalist i avisene *[[Nationen]]* og *[[Tidens Tegn]]*, og var presseattaché i København frå 1946 til 1950 og kulturattaché i Washington D.C. frå 1951 til 1956. Etter det arbeidde han i Dagbladet og han var spaltist i vekebladet *[[vekebladet Aktuell|Aktuell]]*. I 1968 vart han nominert til Nordisk Råds litteraturpris for essaysamlinga *Livstegn og speilinger* som mellom anna handlar om Ku Klux Klan og tilhøva dei kvite rasistane i sørstatane i USA stelte i stand for dei afroamerikanske landsmenna sine.

## Prisar og utmerkingar
* 1964: Riksmålsforbundets litteraturpris
* 1964: Gyldendals legat
* 1968: Nominert til Nordisk Råds litteraturpris for essaysamlinga *Livstegn og speilinger*

## Bøker
* 1936 &ndash; *Nederst ved bordet* (Gyldendal, Oslo)
* 1940 &ndash; *Jordens erobring : fra Vinlandsferdene til Roald Amundsen* (Stenersens forlag, Oslo)
* 1941 &ndash; *Th. Kittelsen : den norske faun* (Gyldendal, Oslo)
* 1945 &ndash; Redaktør for *Theodor Kittelsen : i tekst, tegninger og malerier* (Gyldendal, Oslo).
* 1946 &ndash; *De talte dager*, kronikkar og essay (Gyldendal, Oslo)
* 1952 &ndash; *Norge under Haakon VII 1905-1952* ved Odd Hølaas, tidsrommet 1945-1952 ved Asbjørn Barlaup og Henning Storm (Cappelen, Oslo)
* 1962 &ndash; *Troll i Norge som Th. Kittelsen så dem* (Norsk Kunstproduksjon, Oslo)
* 1964 &ndash; *Øyne som ser : et galleri av kunstnere* (Gyldendal, Oslo)
* 1966 &ndash; *Livstegn og speilinger*, (Gyldendal, Oslo)
* 2001 &ndash; *Storm og lys : livstegn og speilinger 2*, redigert av Gordon Hølmebakk (Aschehoug, Oslo)

## Bakgrunnsstoff
* Herbjørn Sørebø skriv om Hølaas og Livstegn og speilinger i Dag og Tid
* Utdjupande artikkel på snl.no, skriven av Arne Bonde.
Giacomo Matteotti

**Giacomo Matteotti** (, død 10. eller 11. juni 1924) var ein italiensk sosialistisk politikar som leidde opposisjonen mot regjeringa til regjeringssjef Benito Mussolini og kritiserte den aukande makta fascistane gradvis fekk i Italia

Matteotti var utdanna jurist, men blei etter kvart ein uredd politikar som tala fascistane midt imot. Under den første verdskrigen argumenterte han for at Italia skulle vera nøytralt, og for dette blei han internert på Sicilia. Etter kvart blei Matteotti gruppeleiar i parlamentet for det italienske sosialistpartiet.

Han forsvann plutseleg den 10. juni 1924, og blei funnen drepen nokre dagar seinare. Dette førte til å begynne med til ei parlamentarisk krise, og Mussolini måtte ta avstand frå mordet. Men samtidig blei anti-fascistiske demonstrasjonar slått ned.

Tre menn blei arresterte for mordet, men berre ein blei dømd, og berre til ei kortvarig fengselsstraff.

Den 3. januar 1925 tok så Mussolini «alt politisk, moralsk og historisk» ansvar for mordet i ein tale i parlamentet.

Trass i mordet på Matteotti blei Mussolini framleis støtta av den etablerte eliten i landet, mellom anna kong Victor Emmanuel III, som nekta å be regjeringssjef Mussolini gå av.

I 1927 var Italia blitt ein fascistisk eittpartistat.
## Kjelder
Gunnar Reiss-Andersen

**Gunnar Reiss-Andersen** () var ein norsk forfattar, hovudsakleg av lyrikk. Han var med i motstandskampen under andre verdskrigen og flykta etter kvart til Sverige. Reiss-Andersen fekk statens kunstnarløn frå 1945.

Reiss-Andersen var fødd i Larvik. Han studerte målarkunst, men gjekk etter kvart over til litteraturen.

Det best kjente diktet hans er «Til hjertene», som er brukt som ledemotiv i krimnovella *Gunnar Reiss-Andersen, sa han* av Gunnar Staalesen. 

## Verkliste
* *Indvielsens aar*, dikt (1921)
* *Kongesønnens bryllup* (1926)
* *Himmelskrift* (1928)
* *Lykkens prøve* (1931)
* *Kampdikt fra Norge* (1943)
* *Norsk røst* (1944)
* *Dikt fra krigstiden* (1945)
* *Prinsen av Isola* (1949)
* *Usynlige seil* (1956)
* *År på en strand* (1962)

## Prisar og utmerkingar
* 1941: Gyldendals legat
* 1953: Doblougprisen 
* 1962: Riddar av 1. klasse i St. Olavs orden
* 1962: Innstilt til Nordisk Råds litteraturpris for *År på en strand*. 
* 1963: Litteraturpris frå Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur

## Kjelder

* Kunstnere i Akershus
* «Gunnar Reiss-Andersen» frå Wikipedia på bokmål/riksmål

## Bakgrunnsstoff
* Vestfoldportalen  forfatterbiografi med diktet «Til hjertene».
* NRK: Lydfil med Gunnar Reiss-Andersen
* Presentasjon av Kåre Glette  ved Høgskolen i Vestfold
Arnulf Øverland

**Ole Peter Arnulf Øverland** (), mest kjend som **Arnulf Øverland**, var ein norsk forfattar. Han var fødd i Kristiansund, men voks opp i Bergen.
 
Han var formann i Det Norske Studentersamfund 1923, i Forfatterforeningen 1923–28, i Forfatterforeningen av 1952 1952–53, og var dessutan Riksmålsforbundets fyrste formann då aktiviteten vart teken opp att i 1947 (fram til 1956). I 1953 var han blant skiparane av Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur, der han var preses 1953–1959.

## Prisar og utmerkingar

* Gyldendals legat 1935
* Doblougprisen 1951
* Mads Wiel Nygaards legat 1961
* Nominert til Nordisk Råds litteraturpris 1962 for *Den rykende tande*

## Verk
* 1911 - *Den ensomme fest* (lyrikk) 
* 1912 - *De hundrede violiner* (lyrikk) 
* 1915 - *Advent* (lyrikk) 
* 1916 - *Den haarde fred* (noveller) 
* 1917 - *Venner* (drama) 
* 1919 - *Brød og vin* (lyrikk) 
* 1920 - *Norske kunstnere. Edvard Munch* (essay) 
* 1923 - *Deilig er jorden* (noveller) 
* 1926 - *Olav Duun* (essays) 
* 1927 - *Berget det blå* (lyrikk) 
* 1927 - *Kapital og åndsarbeide* (essay) 
* 1929 - *Hustavler* (lyrikk) 
* 1930 - *Gi mig ditt hjerte* (lyrikk) 
* 1931 - *Gud plantet en have* (noveller) 
* 1933 - *Tre foredrag til offentlig forargrelse* (artiklar) 
* 1934 - *Jeg besværger dig* (lyrikk) 
* 1934 - *Riket er ditt* (lyrikk) 
* 1935 - *Det frie ord* (essay) 
* 1936 - *[[Du må ikke sove]]* (dikt, først publisert i Samtiden og seinere del av diktsamlinga *Den røde front*)
* 1937 - *Den røde front* (lyrikk)
* 1939 - *Forpostfektninger* (essay) 
* 1940 - *Ord i alvor til det norske folk* (lyrikk) (ny utg. 1959)
* 1940 - *Er vort sprog avskaffet?* (artiklar) 
* 1945 - *Vi overlever alt* (lyrikk) 
* 1946 - *Tilbake til livet* (lyrikk) 
* 1946 - *Det har ringt for annen gang* (artiklar) 
* 1947 - *Fiskeren og hans sjel* (lyrikk) 
* 1947 - *Norden mellom øst og vest* (essay) 
* 1948 - *Hvor ofte skal vi skifte sprog?* (artiklar) 
* 1948 - *Nøitralitet eller vestblokk* (artiklar) 
* 1949 - *Bokmålet - et avstumpet landsmål?* (artiklar) 
* 1949 - *Nordiske randstater eller atlantisk fred* (artiklar) 
* 1952 - *Har jorden plass til oss?* (artiklar) 
* 1954 - *I beundring og forargelse* (artiklar) 
* 1956 - *Sverdet bak døren* (lyrikk) 
* 1956 - *Riksmål, landsmål og slagsmål* (essay) 
* 1958 - *Om Gud skulle bli lei av oss* (artiklar) 
* 1959 - *Verset - hvordan blir det til?* (essay) 
* 1960 - *Den rykende tande* (lyrikk) 
* 1962 - *På Nebo Bjerg* (lyrikk) 
* 1963 - *I tjeneste hos ordene* (artiklar) 
* 1964 - *Hvor gammelt er Norge?* (essay) 
* 1964 - *Møllerupgåsens liv og himmelfart og andre troverdige betraktninger* (noveller) 
* 1965 - *Livets minutter* (lyrikk)
* 1967 - *Sprog og usprog* (artiklar)

## Kjelder

*
Finn Carling

**Finn Carling** () var ein norsk forfattar. Carling vart statsstipendiat frå 1971.

Carling debuterte i 1949 med skodespelet *Glasskulen* og novellesamlinga *Broen*. Han skreiv fleire sjølvbiografiske romanar, mellom andre *I et rom i et hus i en have* (1976).

## Utmerkingar

* I 1965 vart han nominert til Nordisk råds litteraturpris for *Kometene*
* I 1970 fekk han Riksmålsforbundets litteraturpris
* Frå 1971 var han Statsstipendiat
* I 1976 fekk han Gyldendals legat
* I 1986 fekk han Doblougprisen
* I 1987 fekk han Aschehougprisen
* I 1999 vart Carling tildelt Norsk kulturråds ærespris.

## Bibliografi
### Skodespel
* *Glasskulen* - 1949
* *Tre skuespill* - 1975

### Romanar
* *Eneboeren* - 2004
* *De små hjelperne* - 2003
* *Øynene i parken* - 2001
* *Forstenede øyeblikk* - 2000
* *Kan hende ved en bredd* - 1999
* *Gepardene* - 1998
* *Skumring i Praha* - 1997
* *En annen vei* - 1996
* *Matadorens hånd* - 1995
* *Gjenskinn* - 1994
* *Dagbok til en død* - 1993
* *Fangen i det blå tårn* - 1955
* *Skyggen* - 1954
* *Stemmene og nuet* - 1950
* *Oppdraget* - 1991
* *Sensommerdøgn* - 1960
* *Desertøren* - 1956
* *Visirene* - 1981
* *Brevene* - 1980
* *Merkelige Maja* - 1989
* *Lille Orlando* - 1986
* *Kometene* - 1964
* *Fiendene* - 1974
* *Gjesten* - 1970

### Noveller og essays
* *Marginalene* - 1977
* *Forpliktelser* - 1980
* *Reiser i et lukket rom* 2002

### Dikt og prosa
* *Broen* - 1949
* *Piken og fuglene* - 1952
* *Lys på et ansikt* - 1969
* *Skip av sten* - 1971
* *Museumstekster* - 1982
* *Innerste rommet* - 1990
* *Antilopens øyne* - 1992

### Faglitteratur
* *Vanskeligstilte barn i hjem og skole* - (fagbok) 1956
* *Kilden og muren* - 1958
* *Blind verden* - 1963
* *Kritikk og kommentar i forbindelse med Norsk Rikskringkasting* (artiklar) 1969
* *Skapende sinn* - 1970
* *Resten er taushet* - 1973
* *Skapt i vårt bilde* (fagbok) - 1975
* *Mørke paralleller* - 1978
* *Hva med Hippokrates? Om legerollen og det hele menneske* (fagbok) 1991

### Sjølvbiografiar
* *Gjensyn fra en fremtid* 1988
* *I et rom i et hus i en have* 1976

## Bakgrunnsstoff
* NRK: Lydfiler med Finn Carling
Egil Rasmussen

**Egil Rasmussen** () var ein norsk forfattar, litteraturkritikar og pianist. Han voks opp i Tromsø.

Dr.philos i 1949, doktorgradsavhandlinga heitte *Kunstneren og samfunnsbildet*. Han skreiv litteraturkritikkar for *[[Aftenposten]]* frå 1948 til 1964. Forfattardebuten kom med romanen *Østen og vesten* i 1923 og han fekk utgitt til saman 13 romanar før han døydde. *Den siste skrivekaren : En norsk bygdelegende* kom ut posthumt i 1966.

### Prisar
* 1950 - Gyldendals legat
* 1953 - Kritikarprisen for romanen *Sonjas hjerte*
* 1958 - Mads Wiel Nygaards legat

## Romanar
* 1923 *Østen og Vesten* (Walter Øverland forlag, Oslo)
* 1925 *Drapsmanden : Roman fra Tromsø* (C. Andersen forlag, Horten)
* 1934 *Mørk demring* (Gyldendal, Oslo)
* 1937 *Idag er alt mulig* (Gyldendal, Oslo)
* 1938 *Et rop i stormen* (Gyldendal, Oslo)
* 1941 *Presten fra havet* (Gyldendal, Oslo)
* 1950 *Gammelprestens koffert* (Gyldendal, Oslo)
* 1953 *Sonjas hjerte* (Aschehoug, Oslo)
* 1955 *En konge rider hjem* (Aschehoug, Oslo)
* 1957 *Det dømte hus* (Aschehoug, Oslo)
* 1958 *Hvor ørnene samles* (Aschehoug, Oslo)
* 1959 *Guttene fra Gokkohjørnet* (Aschehoug, Oslo)
* 1961 *Legenden om Lovella* (Aschehoug, Oslo)
* 1966 *Den siste skrivekaren : En norsk bygdelegende* (Dreyer Forlag, Oslo) 

## Andre bøker
* 1949 *Kunstneren og samfunnsbildet* (Nasjonalforlaget, Oslo)
* 1949 *Angstens dikter Edgar Allan Poe* (Gyldendal, Oslo)
* 1969 *William Blake : En psykologisk studie over forutsetningene for hans kunst sett på bakgrunn av hans liv og diktning* (Dreyer Forlag, Oslo)

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Egil Rasmussen hjå Nasjonalbiblioteket
Emil Boyson

**Emil Boyson** () var ein norsk forfattar.

Han debuterte i 1927 med prosaboka *Sommertørst* som han sjølv kalla ei historie, men det var i fyrstehand lyrikar han skulle gjera seg kjend som. Han skreiv lyrikk i ein modernistiske stil, med eit språk som bryt med kvardagsspråket, men ofte i ei tradisjonell form og strofemønster. Han gjendikta han også både nyare og eldre lyrikk til norsk.

## Prisar og utmerkingar
*1946 - Gyldendals legat
*1956 - Doblougprisen
*1957 - Kritikarprisen
*1959 - Riksmålsforbundets litteraturpris

## Bøker
*1927 *Sommertørst : En historie* (Aschehoug, Oslo)
*1934 *Varsler og møter*, diktsamling  (Gyldendal, Oslo)
*1935 *Tegn og tydning*, diktsamling (Gyldendal, Oslo)
*1936 *Yngre herre på besøk : En fabel* (Gyldendal, Oslo)
*1937 *Vandring mot havet : En prosa-diktning.* (Gyldendal, Oslo)
*1939 *Gjemt i mørket*, diktsamling (Gyldendal, Oslo)
*1946 *Sjelen og udyret*, diktsamling (Gyldendal, Oslo)
*1957 *Gjenkjennelse*, diktsamling (Gyldendal, Oslo)
*1981 *Før sporene slettes : dagbok*, illustrert av Kåre Tveter (Dreyer Forlag, Oslo)

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Emil Boyson hjå Nasjonalbiblioteket
Allotropi

**Allotropi** (av gresk ἄλλος (*allos*) «annan» og τρόπος (*tropos*) «form») er nokre grunnstoff si evne til å finnast i to eller fleire former, i same aggregattilstand, som *allotropar* eller *allotrope former* av desse grunnstoffa. Det vil seia at atom av same grunnstoff kan bindast saman på ulike måtar. Dei ulike formene har ulike kjemiske og fysiske eigenskapar. 

Karbon (*[[diamant]], [[grafitt]] og [[fulleren]]ar*) og fosfor (*som [[kvitt fosfor]] og [[raudt fosfor]]*) er kjende døme på grunnstoff med fleire allotrope former.

## Sjå òg
* Polymorfi
Intermolekylær binding

**Intermolekylære bindingar** er kjemiske bindingar mellom atom i ulike molekyl. Bindingar som verkar slik, utan å danna nye molekyl, vert ofte kalla **svake bindingar**. 

Hydrogenbinding og dipol-dipol-binding er døme på svake bindingar. Slike bindingar kan òg dannast mellom atom i ulike delar av eit makromolekyl. Ofte er dei med på å gje molekylet ein spesiell struktur.

## Sjå òg

* intramolekylær binding
* kjemisk binding
Mikkjel Fønhus

**Mikkjel Arneson Fønhus** () var ein norsk forfattar. Fønhus kom frå Sør-Aurdal kommune i (Valdres) i Oppland fylke, der han budde mestedelen av livet. I kortare periodar budde han i Oslo. Fyrst var han student og seinare som journalist i De Norske Intelligentsedler. Han reiste mellom anna til Afrika, Amerika og Nord-Noreg. På reisene fekk han inntrykk som han nytta i forteljingane sine.

Fønhus debuterte med *Skoggangsmann* i 1917, og fekk eit gjennombrot allereie med si andre bok i 1919, med tittelen *Der villmarka suser*. I løpet av 1920-talet etablerte Fønhus seg som ein folkekjær forfattar, med store opplag av bøker som *Det skriker fra Kverrvilljuvet*, *[[Troll-elgen]]*, *Under polarlyset*, *Rauldalsdansen* og *Reinsbukken på Jotunfjell*. Fønhus var ein sært produktiv forfattar, og den totale lista over verka hans tel over femti bøker. Fleire av bøkene vart utgjevne etter at han døydde.

Fønhus er kjend for sine dyre- og naturskildringar. 

## Utmerkingar

* 1952 Gyldendals legat
* 1963 Språklig samlings litteraturpris (fyrste mottakar)
* 1965 Mads Wiel Nygaards legat

## Viktige verk
* 1917 &ndash; *Skoggangsmand*
* 1919 &ndash; *Der vildmarken suser*
* 1920 &ndash; *Det skriker fra Kverrvilljuvet*
* 1921 &ndash; *Troll-elgen*
* 1934 &ndash; *Ontarioskogen* 
* 1936 &ndash; *Skiløperen*
* 1942 &ndash; *Elge-Knut*
* 1966 &ndash; *Gaupe*

## Bakgrunnsstoff
* NRK opptak med Fønhus
Odveig Klyve

**Odveig Klyve** () er ein norsk forfattar frå Hardanger.

Ho har studert film og sosialarbeid ved Høgskolen i Stavanger, og litteratur og skapande skriving ved Skrivekunstakademiet i Hordaland. Ho har arbeidd med film i ulike kortfilmproduksjonar, hovudsakleg som manusforfattar og regissør. Klyve står bak diktsamlingar, gjendiktingar, barnebøker, kortfilmar (regi, manus) og to teaterstykke.

Klyve fekk Ordknappen 2007 for *Glad i deg*.

## Bibliografi
### Bøker
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Omsetjingar
*
*
*
*
*

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Bøker av Odveig Klyve digitalisert hjå Nasjonalbiblioteket
* Presentasjon av Odveig Klyve  på nettstaden til Bergen Offentlige Bibliotek
* Presentasjon av Odveig Klyve  på nettstaden til Samlaget
* Utgjevingar av Odveig Klyve i BIBSYS Ask
Åse-Marie Nesse

**Åse-Marie Nesse** () var ein norsk forfattar, lyrikar og omsetjar. 

Som vaksen budde ho for det meste i Oslo, og var fyrsteamanuensis i tysk litteratur ved Universitetet i Oslo. Mellom anna sette ho om *[[Faust]]* av Goethe om frå tysk språk til norsk. 

## Verkliste
* *Av hav er du komen* &ndash; dikt (1970) 
* *Til ord skal du bli* &ndash; dikt (1973) 
* *Solstein* &ndash; dikt (1976) 
* *Nomadesongar* &ndash; dikt (1978) 
* *Mexico-Lexico* &ndash; barnebok (1978) 
* *Vinterhuset* &ndash; dikt (1981) 
* *Aztekerkongen Moctezuma* &ndash; barnebok (1982) 
* *Eg tenner eit fyrlys dikt i utval 1970-1983* (1983)
* *Narren og sorga* &ndash; fabel (1984) 
* *Lysår* &ndash; dikt (1985) 
* *Men du syng, Irina* &ndash; dikt (1986) 
* *Johannes-pasjonar* &ndash; dikt (1987) 
* *Hafrsfjordspelet* &ndash; skodespel (1987) 
* *Levande tid* &ndash; dikt (1989) 
* *Vandrestjerner* &ndash; dikt (1992) 
* *For bare livet* &ndash; dikt (1997) 
* *En cello i Sarajevo* &ndash; artiklar (1997) 
* *Kvinnfolkvise* &ndash; musikkstykke (1997) (saman med Christian Killengreen) 
* *Primstav* &ndash; dikt (1998) 
* *Dikt i samling* &ndash; dikt (1999) 
* *Den tredje porten* &ndash; (2000)
* *Artiklar i samling* &ndash; (2001)

## Prisar
* 1967 Bastianprisen
* 1976 Sarpsborgprisen
* 1978 Sunnmørsprisen, for *Nomadesongar* 
* 1981 Stavanger Aftenblad sin kulturpris
* 1981 Ønskediktprisen
* 1992 Klepp kommune sin kulturpris
* 1993 Den tyske æresordenen Bundesverdienstkreuz
* 1998 Førstepremie i konkurranse om gjendikting av Shakespeare-sonett
* 1999 Doblougprisen
* 1999 Bokklubbenes skjønnlitterære oversetterpris
* 1999 Nynorsk litteraturpris
* 2001 Riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden 

## Bakgrunnsstoff
* NRK med mellom anna opptak der Åse Marie Nesse les
* Aftenposten om Åse Marie Nesse
Ioneradius

**Ioneradius** er radien av eit ion. For ion av berre eitt atom er radien av kation mindre enn radien av eit nøytralt atom av same grunnstoff, medan radien av eit anion er større enn av det nøytrale atomet.

Ioneradien er avhengig av kva ladning ionet har og kva grunnstoff det er danna av. Innan same grunnstoff vil ion med få elektron har mindre radius enn ion med mange elektron. Trenden er at ioneradien aukar når ein går nedover i gruppene i periodesystemet og mot høgre i periodane.
Nica de Koenigswarter

Baronesse **Pannonica de Koenigswarter** () var ein britisk-amerikansk jazz-mesén og forfattar. Ho var særleg ein støttespelar for bebopmusikk, og er best kjend for nære venskap med fleire store jazzmusikarar.

Pannonica de Koenigswarter var fødd inn i den engelske greina av Rotschild-familien. Ho fekk kallenamnet Nica.

Under den andre verdskrigen arbeidde ho for Charles de Gaulle. Ho gifta seg med Jules de Koenigswarter i 1951 og flytta etter dette til New York by i USA. Her kasta ho seg inn det amerikanske jazzmiljøet der ho var ei aktiv vertinne for musikarar som sakna tak over hovudet eller ein stad å slappe av.

Hotellsuiten hennar på Stanhope Hotel på Fifth Avenue i New York er kanskje best kjend for å vere rommet der Charlie Parker døydde i 1955. 

Ho var ein særleg god ven med familien til Thelonious Monk. Då Monk blei alvorleg sjuk var det Nica som tok seg av han, heilt fram til han døydde i 1982. Nica døydde seks år seinare.

Fleire jazzmusikarar dedikerte musikk til henne: Gigi Gryces *Nica’s Tempo*, Sonny Clarks *Nica*, Horace Silvers *Nica’s Dream*, Kenny Dorhams *Tonica*, Kenny Drews *Blues for Nica*, Freddie Redds *Nica Steps Out*, Barry Harriss *Inca*, Tommy Flanagans *Thelonica* og Thelonious Monks *Pannonica*.
Aladura

**Aladura** (joruba for 'bøneeigarar') er ei gruppe vestafrikanske kyrkjer som er karakteriserte ved ei sterk tru på bøn og offentleg utøving av henne, og andre element tilknytt pinserørsla. Fasting er også viktig. Gjennom å utøva desse kan ein oppleva Gud i draumar og visjonar.

Aladura-tilhengjarar meiner mellom anna at ein kan legast ved hjelp av bøn, og avviser både tradisjonell religiøs medisin og moderne vestleg. Dei meiner også at trolldommen som er del av den tradisjonelle religionen verker, men at han kjem frå vonde krefter.

Aladura-rørsla vart starta i Ijebu-Ode i Nigeria i 1920-åra og vart framskunda av influensaepidemien som braut ut då.

Viktige kyrkjesamfunn innan rørsle er mellom anna The Church of the Lord (Aladura), The Christ Apostolic Church, The Seraphim Society og Celestial Church of Christ.

## Kjelder
* Aladura i *[[Encyclopædia Britannica]]*
* bethel.edu  - Christianity in Africa South of the Sahara: Aladura
* philtar.ucsm.ac.uk  - Overview Of World Religions encyclopedia
Sylvelin Vatle

**Sylvelin Vatle** () er ein norsk forfattar frå Osterøy. 

Vatle voks opp på Osterøy med fem søsken.  Ho utdanna seg til sosionom og har òg arbeidd som dette.
Ho debuterte i 1991 med *Alle kjenner vel presten?* som ho fekk Tarjei Vesaas' debutantpris for.

Ho er busett i Stavanger.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### I bøker - eit utval
*
*
*
*
*

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
* Intervju ved nettbiblioteket.no 
* Digitaliserte bøker av Sylvelin Vatle hjå Nasjonalbiblioteket
Aldin Grout

**Aldin Grout** () var ein amerikansk misjonær som truleg er mest kjend for si misjonsverksemd i Zululand. 

Grout var fødd i Pelham i Massachusetts i USA. Han gifta seg med Hannah Davis i november 1834 og reiste til Kappkolonien for American Board for Foreign Missions ein månad seinare.

I Zululand fekk han bygd sin første misjonsstasjon kalla Ginani i 1836. Denne stasjonen vart øydelagd i striden mellom zuluarar og boarar, og han fekk bygd ein ny stasjon kalla Inkanyezi i 1841. Den siste stasjonen vart så populær at kongen såg han som eit trugsmål mot kongemakta (han vart til ein stat i staten), Grout måtte difor rømma frå Zululand i 1842.
Han døydde i Springfield.

## Kjelder
* sahistory.org.za - biografi
* 

## Bakgrunnsstoff
* sahistory.org.za - biografi
*
Alexander Gerschenkron

**Alexander Gerschenkron** () var ein økonomihistorikar som vart fødd i Russland, tok utdanning i Austerrike og jobba på Harvard i USA. Gerschenkron er kjend for å funne Gerschenkron-effekten og Alexander Gerschenkron Prize in Economic History er kalla opp etter han.

## Viktige verk
* *Bread and Democracy in Germany*, 1943.
* *Economic Relations with the USSR*, 1945.
* *The Soviet Indices of Industrial Production*, 1947
* *A Dollar Index of Soviet Machinery Ouptut, 1927-8 to 1937*, 1951.
* *Social Attitudes, Entrepreneurship and Economic Development*, 1953.
* *Economic Backwardness in Historical Perspective*, 1962.
* *Continuity in History and Other Essays*, 1968.
* *Europe in the Russian Mirror*, 1970.
* *An Economic Spurt that Failed*, 1977.

## Bakgrunnsstoff
* cepa.newschool.edu  - liten biografi
Ragnvald Skrede

**Ragnvald Skrede** () var ein norsk forfattar, litteraturkritikar og omsetjar frå Vågå kommune.

Han arbeidde som lærar i Vågå frå 1924 til 1936. I åra etter krigen arbeidde Skrede som journalist og litteraturkritikar i hovudstadsavisene *[[Dagbladet]]* og *[[Verdens Gang]]*.

## Diktarverk
Skrede var 45 år gammal då han byrja forfattarskapen sin i 1949. Han blei raskt ein respektert forfattar og litteraturkritikar. Som diktar brukte han ofte klassiske og regelfaste strofeformer, og forfattarskapet hans er prega av store idéhistoriske kunnskapar. Diktsamlingane hans fekk svært gode kritikar, og han slo gjennom og vart ein respektert lyrikar med ei gong. Han brukte ofte klassiske og regelfaste strofeformer i dikta og forfattarskapet hans er prega av store idéhistoriske kunnskapar.

## Den dømde diktaren
Bak verket til Skrede låg ein personleg tragedie som ikkje ikkje var offentleg kjent i den tida han dreiv som forfattar og kritikar. I 1936 vart han dregen for retten og dømd for seksuelle overgrep mot tre av jentene han hadde vore lærar for. 

Skredebiografane Egil Ulateig og Otto Hageberg har gått langt i å hevda at Skrede var uskuldig dømd. Dei meinte at bygdefolket var blitt skandaliserte av den svært offentlege skilsmissa og rettstvisten til foreldra hans 1890-åra, i tillegg til at broren Anders var dømd for mord. Vidare skal sambygdingane ha sett på Skrede som «radikal», mellom anna fordi han heldt seksualundervising.

Under rettssaka på Gjøvik prøvde Skrede sjølv å overtyda om uskylda si ved å skildra den hetsen han meinte han var blitt utsett for i bygdemiljøet. Også i samtida blei det sett på som oppsiktsvekkande at 25 sambygdingar leverte eit «protestskriv» mot den tiltalte med sterke nedsetjande utsegn om karakteren hans. På den andre sida blei forklaringane til dei fornærma sett på som svært truverdige.

Då Skrede debuterte som forfattar med ei bok om Tarjei Vesaas i 1947 og fekk gitt ut dei fyrste diktsamlingane sine i åra etter var det ingen som trekte fram at han var straffedømd, og han sa heller ikkje noko om det sjølv i offentlegheita. Saka vart ikkje ålment kjend att før Otto Hageberg og Egil Ulateig skreiv om henne i Skrede-biografiane sine i 2003. 

## Prisar og utmerkingar
* 1952 Kritikarprisen for *I open båt på havet*
* 1962 Sunnmørsprisen for *Frå kjelde til sjø*
* 1963 Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond
* 1967 Doblougprisen

## Diktsamlingar
* 1949 *Det du ikkje veit* 
* 1952 *I open båt på havet* 
* 1955 *Den kvite fuglen* 
* 1961 *Bak dei siste blånar* 
* 1962 *Frå kjelde til sjø* 
* 1963 *Mellom romarar* 
* 1966 *Grunnmalm* 
* 1969 *Lauvfall* 
* 1970 *Vintersvale* 
* 1971 *Flyttfuglar* 
* 1973 *Gamaldans* 
* 1975 *Brenning* 

## Biografiar om Ragnvald Skrede
* Otto Hageberg: *Svidd sjel : ein biografi om Ragnvald Skrede* (Samlaget, Oslo, 2003) ISBN 82-521-5751-3 
* Egil Ulateig: *Korsfestelsen : historien om Ragnvald Skrede og Vågå* (Forlaget Reportasje, Lesja, 2003) ISBN 82-995299-4-8

## Kjelder
* Utdjupande artikkel om Skrede skriven av Otto Hageberg på snl.no

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Ragnvald Skrede hjå Nasjonalbiblioteket