open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Læreboknormal

**Læreboknormalen** var fram til 2012 ei trongare norm enn rettskrivinga. Hovudformålet med læreboknormalen er å få ei mest mogeleg einsarta skriftnorm i lærebøkene i skolen. Læreboknormalen har òg vore norm for språket i NRK og i statsforvaltinga.
Til læreboknormalen høyrer eineformer, jamstilte former og hovudformer, medan sideformer som i ordlistene er sett i , er godkjend rettskriving som ikkje ligg innanfor læreboknormalen.

Prinsippet med eit skilje mellom læreboknormal og godkjend rettskriving har følgd rettskrivingsreformene av 1907, 1917 og 1938. Bakgrunnen var at stor valfridom i den offisielle rettskrivinga kunne medføre vanskar i norskundervisninga; elevane burde møte ei fastare norm i skolebøkene.

## Læreboknormalen i bokmål
I 1959 vedtok Stortinget ein ny læreboknormal som bygde på rettskrivinga av 1938. Læreboknormalen vart endra noko i konservativ lei på 1980-talet. I 2005 vart læreboknormalen oppheva i bokmål, og skiljet mellom hovudformer og sideformer var borte. Samtidig vart rettskrivingsnorma stramma inn, ved at ein del tilnærmingsformer (folkemålsformer) vart tekne ut or ordlistene.

## Læreboknormalen i nynorsk
På årsmøtet i Norsk språkråd i februar 1997 vedtok nynorskseksjonen nye prinsipp for normeringa av nynorsk:
* 1 Nynorsknormalen skal ha ein trong læreboknormal, men ei rettskriving med stor valfridom.
* 2 Det skal ikkje vera valfridom innanfor læreboknormalen utanom på dei mest sentrale punkta der det er både skrifttradisjon for valfridom og svært god talemålsdekning for to hovudformer.
* 3 Hovudgrunnlaget for val av lærebokformer skal vera den nynorske skrifttradisjonen. 

I 2005 var det gjort framlegg om å oppheve skiljet mellom hovudformer og sideformer, men i nynorsk rettskriving valde departementet å halde på læreboknormalen fram til 1. august 2012.

## Læreboknormalen – eit rettare språk?
Det vil vera gale å seie at norsk innanfor læreboknormalen gir eit betre språk enn eit språk innanfor dei vidare rettskrivingsnormene. Men læreboknormalen hjelper språkbrukarane til ei meir konsekvent språkføring.
Åkrehamn

**Åkrehamn** er ein tettstad i Karmøy kommune i Rogaland fylke, med bystatus frå 2002. Staden ligg vest på Karmøy og vert lokalt kalla **Åkra**. Samla har tettstaden .

Statistisk sentralbyrå rekna Åkrehamn som del av tettstaden Åkrehamn/Veavågen fram til 2014. 

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»
Arne Johan Vetlesen

**Arne Johan Vetlesen** (), fødd i Oslo, er professor 1 i filosofi ved Universitetet i Oslo. Der arbeider han særskild med fenomenet vondskap med hovudsakleg kontinentalfilosofiske reiskapar som fenomenologi, kritisk teori og psykoanalyse.

Han har gjeve ut fleire bøker. Blant anna:

* *[[Nytt klima: miljødebatten i et samfunnskritisk lys]]* (2008) red.
* *[[Hva er etikk?]]* (2007)
* *[[Nærhet og distanse]]* (2006)
* *[[Evil and Human Agency]]* (2005)
* *[[Boka Smerte|Smerte]]* (2004)
* *[[Moralens sjanser i markedets tidsalder]]* (2003) med *[[Jan Olav Henriksen]]*
* *[[Menneskeverd og ondskap]]* (2003)
* *[[Fra hermeneutikk til psykoanalyse]]*(1999) med *[[Erik Stänicke]]*
* *[[Følelser og moral]]* (1996)

## Bakgrunnsstoff
	

## Kjelder

* Fødselsdato frå SNL-artikkel om Vetlesen, skriven av Trond Olav Svendsen.
Stormen (fleirtyding)

**Stormen** kan visa til:
* Stormen kulturkvartal i Bodø: Stormen Teater og Konserthus - Stormen Bibliotek og Litteraturhus
* Supportarklubben Stormen, heiagjengen til Aalesunds fotballklubb

* Stormen, eit skodespel av William Shakespeare som har resultert i ei lang rekkje omarbeidingar:
* Stormen, eit skodespel av John Dryden og William D'Avenant frå 1667
* Stormen, eit musikkstykke av Arthur Sullivan frå 1861, sett til skodespelet
* Stormen, eit musikkstykke av Pjotr Tsjajkovskij frå 1873, sett til skodespelet
* Stormen, eit musikkstykke av Jean Sibelius frå 1925-26, sett til skodespelet
* Filmen Stormen (1979), regissert av Derek Jarman.
* Stormen, ein ballett av Arne Nordheim frå 1979
* Filmen Stormen (1982), regissert av Paul Mazursky.
* Operaen Stormen, komponert av britiske Thomas Adés i 2004.

:''Sjå òg Storm (fleirtyding)
Marie Antoinette

**Marie Antoinette** () var dronning av Frankrike under den franske revolusjonen. Ho var også erkehertuginne av Austerrike, prinsesse av Ungarn og prinsesse av Bøhmen. Marie Antoinette var mislikt som utlending og eit symbol for kongeleg lettsinn, og blei avretta i Paris saman med mannen Ludvig XVI av Frankrike. 

Marie Antoinette var fødd i Wien og døypt Maria Antonia. Ho var dotter av den tysk-romerske keisaren Frans I Stefan av huset Habsburg-Lothringen og Maria Theresia. I 1770 vart ho gift med Ludvig XVI av Frankrike, og slik vart ho dronning av Frankrike. 

Giftarmålet kom i stand som pant på alliansen mellom Frankrike og Austerrike. Alliansen var ikkje populær i Frankrike, og Marie Antoinette fekk få venner ved hoffet. Ikkje sjeldan vart ho utsett for baksnakking. Som dronning i Frankrike var ho halden for å vere munter og tankelaus, og ho heldt seg ikkje til dei strenge etikettereglane. Ho var kjend som svært lettsindig i pengebruken. Ei utsegn som er blitt tillagt henne i ettertid er at ho meinte folk som svolt fordi dei ikkje hadde brød, ganske enkelt kunne eta kaker. Utsegna var opphavleg laga av Jean-Jacques Rousseau som skreiv det til kona til Ludvig XIV, men er blitt knytt til Marie Antoinette som ein illustrasjon på kor fjerne frå folket den franske adelen var.

I 1790, under den franske revolusjonen, prøvde ho både å forhandle med grev Mirabeau for å sikre stillinga til kongehuset, og samstundes å få hjelp frå Austerrike for å slå ned revolusjonen. I 1791 freista kongefamilien å flykte, utan å lukkast. Kongefamilien vart arrestert i 1792, og Maria Antoinette vart stilt for revolusjonsdomstolen, tiltalt for landssvik. Der vart ho dømd til døden, og ho og kongen vart avretta med giljotin 16. oktober.

Marie Antoinette fødde fem barn, men berre eitt nådde vaksen alder:
# Marie-Thérèse Charlotte (19. desember 1778-1851), fengsla under revolusjonen, utveksla med austerrikske fangar.
# Louis Joseph Xavier François (22. oktober 1781-4. juni 1789), død av tuberkulose.
# Dødfødd barn, 1783.
# Louis-Charles (27. mars 1785-ca. 8. juni 1795), kalla Ludvig 17. Fengsla og død av tuberkulose i fengselet.
# Marie Sophie Hélène Beatrix (9. juli 1786-19. juni 1787).
Karpe Diem

**Karpe**, tidlegare kjend under namnet **Karpe Diem**, er ei norsk rapgruppe, etablert i 2000. Gruppa består av Magdi Omar Ytreeide Abdelmaguid, Chirag Rashmikant Patel og DJ-en deira, Marius Thingvald (også kjend som DJ En som heter Marius). 

## Prisar
Karpe Diem vann Alarmprisen 2007 i klassen hip-hop/rap, Spellemannprisen 2008 i klassen hip-hop for plata *Fire vegger* og i 2011 blei dei kåra til Årets spellemann under Spellemannprisen 2010.

## Utgjevingar
* *Glasskår* &ndash; EP (2004)
* *Rett Fra Hjertet* (2006)
* «Piano» &ndash; singel
* «Show» &ndash; singel
* *Fire vegger* (2008)
* *Aldri solgt en løgn* (2010)
* *Kors på halsen, ti kniver i hjertet, mor og far i døden –* (2012)
* *Heisann Montebello* – (2016)
* *MARS* — EP, saman med Arif og Unge Ferrari (2018)
* *SAS PLUS / SAS PUSSY* – EP (2019)
* *Omar Sheriff* —(2022)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Soria Moria kino

**Soria Moria kino** var ein kino i Soria Moria-komplekset i Vogts gate 64 på Torshov i Oslo. 

Bygget vart reist i 1928 som kinobygning med 1012 sitteplassar. Bygget inneheldt opphavleg også ein filial for Deichmanske bibliotek. Arkitekten var Thorvald Astrup.

Bibliotekdelen over kinoen vart i 1977 innreidd som lokale for Torshovteatret, som vart etablert som scene då, med namnet *Teatret på Torshov*.

Det kommunal selskapet Oslo Kinematografer, frå 1997 organisert som aksjeselskap eigt av Oslo kommune, fekk i 2007 namnet Oslo Kino. Kinodriften i Soria Moria vart avvikla i 2008. 

Soria Moria er lokalt listeført som kulturminne. 

## Kjelder
* Knut Are Tvedt (red): *Oslo byleksikon*, Kunnskapsforlaget 2010, side 529, ISBN 978-82-573-1760-7
*
Antonia

**Antonia**, **Antonie**, **Antona**, **Antoinette** og **Antoniett(e)** er av dei mange kvinnenamna som er avleia av det latinske slektsnamnet Antonius. 

Namnet har hatt så mange variantar at det er vanskeleg å telje i statistikken, her er nokre variantar med tal på brukarar frå folketeljinga i 1801 og 1900:

I 2007 er Antonia så vidt den vanlegaste forma, med 88 namneberarar, medan 84 har Antonie som første fornamn.

## Kjende namneberarar:
* Antonia den yngre romersk keisarmor
* Marie Antoinette (tysk: Maria Antonia) fransk dronning

## Sjå òg:

*  Folketeljingar i Digitalarkivet

## Andre kjelder:
* Olav Veka 1991:  Namneboka, Det Norske Samlaget
Anton

**Anton** er eit mannsnamn avleia av det latinske slektsnamnet *Antonius*. Tydinga av dette gamle etruskiske namnet er uviss. Anton har namnedag den 17. januar i Noreg.

Namnet har vore bruka i mange former i Noreg, mellom dei *Ant(h)oni, Antonius* og *Antons*.  Utanlandske former som òg har vore bruka i Noreg er *Antonio* (spansk) og *Anthony* (engelsk) med forkortinga Tony.

For hokjønnsformer, sjå Antonia.

## Bruken av namnet i Noreg
I folketeljinga i 1801 vart om lag 150 manntalsførte med namnet *Ant(h)on*, om lag like mange med diverse variantar av namnet *Ant(h)on(i)(u)(s)*

I folketeljinga i 1900 vart om lag 19 100 manntalsførte med namnet *Ant(h)on*, om lag 700 med diverse variantar av namnet *Ant(h)on(i)(u)(s)*  
  
I 2007 var det ca 1560 personar med dette namnet.  Av namnevariantane var *Anthony* den mest brukte  med 319.

## Kjende personer med namnet

*Marcus Antonius (ca. 83 f.Kr.–30 f.Kr.), romersk general og politikar, alliert av Julius Caesar, seinare fiende av sonen Augustus
*Anton Tsjekhov (1860-1904), russisk forfattar
*Anton Bruckner (1824-1896), austerriksk komponist
*Anton Hansen Tammsaare (1878-1940), estisk forfattar
*Anton Aure (1884-1924), norsk målmann
*Olav Anton Thommessen (f. 1946), norsk komponist

### Oppdikta personar
*fetter Anton

## Sjå òg:

## Kjelder
* Olav Veka: *Namneboka* (1991), Det Norske Samlaget
* «Anthony» ved behindthename.com

*  Folketeljingar i Digitalarkivet
Marias lovsong

**Marias lovsong** er lovsongen Maria Møy kvad då ho vitja syskenbornet sitt, Elisabet, på Maria bodskapsdag (eller Maria besøksdag), i fylgje Evangeliet etter Lukas. Den latinske hymna vert innleia med orda *Magnificat anima mea Dominum* (Luk. 1,46), derav namnet *Magnificat*.

I studentmaallaget si bibelumsetjing frå 1921 er lovsongen gjengjeven slik:

:«Mi sjæl høglovar Herren
:Mitt hjarta gleder seg i Gud, min Frelsar!
:Han tenkte paa si ringe tenestekvinna!
:For ifraa denne stund
:Skal alle ætter kalla meg for sæl.

:Stort er det han for meg hev gjort den Megtige, 
:Og heilagt er hans namn;
:Fraa ætt til ætt hans miskunn naar
:Mot deim som ottast honom.

:Velduge verk so gjer hans sterke arm;
:Storlaatne spreider han for ver og vind
:Med deira høgferds-hug;
:Han støyter hovdingar fraa høgsæte
:Og lyfter laage upp;
:Hungrige mettar han med gode gaavor,
:Og rikingar rek han tomhendte burt.

:Han sytte vel for Israel, sin svein;
:Til evig tid han minnast vil -
:So var hans ord til federn' vaare -
:Si miskunn mot Abraham og hans ætt.»

I liturgien er Marias lovsong eit høgdepunkt i tidebøna på kvelden; *Vesper* (aftansong).

## Magnificat i musikken

Sidan 1400-talet har *Magnificat* ofte vore skrive som ein fleirstemmig komposisjon for kor eller orgel.

Mange komponistar har skrive musikk til *Magnificat*, mellom anna Ludwig Senfl, Orlando di Lasso, Giovanni Pierluigi da Palestrina, Christóbal de Morales, Heinrich Schütz og Johann Sebastian Bach.
Hosjö

**Hosjö** /'huːɧø/ er ein bydel og eit sokn i Falun, Sverige. Bydelen udgør den austlegaste del av Falu tettstad og består mest av villabebygelse selv om rekkehus førekommer.
Nestekjærleik

**Nestekjærleik** er omsorg for andre menneske og det å kjenne seg ansvarleg for velferda til alle medmenneske utan omsyn til religion, kjønn, politisk standpunkt eller andre særpreg. Mens nokon ser det som eit element i sosial kontroll, ser andre på det som ei form for altruisme. Nestekjærleiken er eit døme på ein aktiv, utåtvend kjærleik.
Altruisme

**Altruisme** er ei etisk doktrine som hevdar at det er rett å handle på ein slik måte at det tenar andre (samfunnet). Det motsette av altruisme er egoisme, som hevdar at det er rett å handle på ein slik måte at det tenar den som handlar.

I åtferdsbiologien vert altruismeomgrepet nytta om høve der individ syner *tilsynelatande* ueigennyttige handlingar; at det gjev eit anna individ ein evolusjonær fordel på ein måte som fører til ei auke i eigne kostnadar.
Falun

**Falun** er ein by i Falu kommun i Dalarnas län i Sverige. Han er administrasjonssenter for Falu kommune og residensby for Dalarnas län. Falun er den 26. største tettstaden i Sverige, med 36&nbsp;447&nbsp;innbyggarar (2005). 
Fram til 1971 heitte han **Falu stad**. Byen er kjend for ei no nedlagd kopargruve  og for årlege skirenn i verdcupen. I 1993 gjekk ski-VM i Falun. 

## Geografi

Faluån renn rett gjennom byen og deler den i to delar. På den eina sida ligg Falu koppargruva som gjennom fleire hundreår var den viktigaste næringsverksemda til byen. Denne sida av elva vert difor kalla *den gruvliga sidan* ('den fæle sida') på folkemunne, på grunn av at det ikkje voks så mykje på den forgifta marka. På den andre sida av elva ligg det fleire store og vakre gamle villaar og denne sida vert kalla *den ljuvliga sidan* ('den vene sida').

## Tilknyttande vegar
* Riksväg 50 frå Söderhamn, Alfta (Bergslagsdiagonalen)
* Riksväg 50 frå Örebro, Borlänge (Bergslagsdiagonalen)
* Riksväg 80 frå Gävle, Hofors
* Riksväg 80 frå Rättvik (Kopparleden)
* Länsväg 266 frå Hedemora
* Länsväg 293 frå Amsberg

## Nærliggande stader
Aspeboda, Bengtsheden, Bjursås, Borlänge, Enviken, Grycksbo, Sundborn, Svärdsjö, Sågmyra, Vika

*Vällan* er ein liten sjø på tre kvadratkilometer som ligg sørvest for Falun.

## Kjente personar frå Falun

* Ferdinand Boberg, arkitekt
* Mattias Flink, massemordar
* Maria Hjorth, golfspelar
* Jenny Kallur, idrettsutøvar
* Susanna Kallur, idrettsutøvar
* Marcus Ljungqvist, syklist
* Thomas Quick, dømt seriemordar, seinare frikjend
* Ernst Rolf, skodespelar og musikar
* Georg Skarstedt, skodespelar 
* Putte Wickman, jazzklarinetist
* Walter Steiner, skihoppar
* Georg Stiernhielm, skald,  «Den svenska skaldekonstens fader»

## Folketalsutvikling

## Sjå òg
* Gävledala – regionalnyheter
* Dalarna
* Dalarnas län
* Falu kommun
* Falu Kuriren
* Falun och Kopparbergslagen
* Stora Kopparbergs socken
* Lugnet
* Falu rödfärg
* Falukorv
* Falun Folkmusik Festival
* Falukalaset
* Föreningar i Falu kommun
* Studentradion Falun
* Svenska skidspelen
* 
* Snöklockan (skulptur)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Falun|Falun]]» frå ,  den 10. januar 2011 og «[[:sv:Falun|Falun]]» frå ,  den 2. januar 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
* Falun.info 
* Falu turistbyrå
* Falu Kommuns stadsdelsinformation
Neuschwanstein

**Neuschwanstein slott** (tysk *Schloß Neuschwanstein,* 'nye svanestein slott') ligg i Tyskland, nær Hohenschwangau og Füssen i Sørvest-Bayern, ikkje langt frå den austerrikske grensa. Det er ein av dei mest fotograferte bygningane i Tyskland, og er eit populært turistmål.

## Historie
Ludwig II, konge over Bayern, var mannen bak slottet. Før han tok til, skreiv han til Richard Wagner, som han ovundra høgt:

:«Det er intensjonen min å byggje opp att den gamle ruinen Hohenschwangau nær Pöllatjuvet i den same stilen som slotta til dei tyske riddarane, og eg må vedgå til deg at eg ser veldig fram til å bu der ein dag (om ein tre års tid). Det vil bli fleire koselege gjesterom ein kan bu i, og med ei fantastisk utsikt over det fornemme Säuling, Tyrol-fjella og vidt over slettene: de veit det, æra gjester eg gjerne vil ha buande der; plassen er ein av dei mest nydelege som finst, heilag og utilgjengeleg, eit verdig tempel for den guddommelege venen som har bringa frelse og ekte velsigning til verda. Det vil òg minne dykk om 'Tannhäuser' (songhallen, med ei utsikt over slottet i bakgrunnen), 'Lohengrin' (slottsgarden, opne korridorar, stig til kapellet); dette slottet vil på alle måtar bli meir nydeleg og betre å bu i enn Hohenschwangau lenger nede, som blir vanhelga kvart år av prosaen frå mi mor; det kjem til å ta hemn, det vanhelga godset, og kome å bu med oss i dei opphøgde høgdene våre, og puste i lufta frå himmelen.» 

Grunnsteinen til Neuschwanstein vart lagd den 5 september 1869, inngangspartiet vart bygd fyrst, og Ludwig II budde der i fleire år. Då Ludwig II døydde i 1886, var Neuschwanstein enno ikkje ferdig, arbeidet stogga mest opp, og ikkje før i 1891 vart ein enklare versjon av den øvste gardsplassen ferdig. Det fullførte Neuschwanstein har 360 rom, der berre 14 vart ferdige før Ludwig II døydde.

## I dag
Sju veker etter at Ludwig II døydde i 1886 vart Neuschwanstein opna for ålmenta. Den folkesky kongen hadde bygd slottet for å trekkje seg attende frå det offentlege livet, og no kom store folkemengder for å sjå den private tilfluktsstaden hans.

Kvart år gjestar over 1,3 millionar menneske Neuschwanstein, og om lag 6000 personar kjem kvar dag om sumaren for å sjå romma der «eventyrkongen» budde. Slottet var ein inspirasjon for «torneroseslottet» i Disneyland.

Slottet er ått av staten Bayern. Sidan 1990 har staten brukt rundt 11,2 millionar euro på renovasjon og vedlikehald av slottet.

## Bakgrunnsstoff
* Neuschwanstein slott (på mellom anna engelsk og tysk)

## Kjelder
* Offisiell nettstad
Foreningen for el-overfølsomme

**Foreningen for el-overfølsomme** (FELO) er ein interesseorganisasjon for folk som opplever at dei har helseproblem på grunn av elektromagnetisk stråling. Slik stråling kjem frå alle elektriske og elektroniske apparat og utstyr. Organisasjonen hevdar at ein del menneske har vorte svært kjenslevare, og toler langt mindre stråling enn vanleg.

FELO vart stifta i 1993.

## Liknande organisasjonar i andre land:

* Elöverkänsligas Riksförbund 
* The EMR network (USA)

## Bakgrunnsstoff
* FELO &ndash;
Isokor prosess

Ein **isokor prosess** (òg kalla **isometrisk prosess**) er ein termodynamisk tilstandsendring som foregår med konstant volum. Til dømes vil trykket auke ved temperaturstigning i ein lukka behaldar med gass.

## Sjå òg:
* adiabatisk prosess
* Isobar prosess
* Isoterm prosess
* isentrop prosess
* isenthalp prosess
Kjønnsrolle

**Kjønnsrolle** er eit sett normer for korleis ein person av eit visst kjønn skal oppføra seg i eit visst samfunn eller system. Dei viser til forventningar som er knytte til det å vere jente/kvinne eller gut/mann. Tradisjonelle oppfatningar er t.d at gutar skal vere flinke med bil og at jenter skal vere flinke til å lage mat. Det kan vere mange forskjellige årsaker til denne delinga:
* Religion
* Teknologisk utvikling
* Arbeidsdeling
* Sosialisering
* Kultur

## Sjå og
*Kjønnsdiskriminering
Janneken Øverland

**Janneken Øverland** () er ein norsk forlagsredaktør og litteraturvitar. 

Øverland tok mag.art i litteraturvitskap i 1973, og var redaktør av litteraturtidsskriftet Vinduet frå 1980 til 1985. Frå 1984-1996 var ho redaktør for Bokklubben Dagens Bok, men sidan 1997 har ho vore redaksjonssjef for omsatt skjønnlitteratur i Gyldendal Litteratur.
Som litteraturvitar har Janneken Øverland drive mykje litterær analyse på Cora Sandel sitt forfattarskap, og har gjeve ut to sakprosabøker om henne.  

## Verkliste

* 1983: *Cora Sandel om seg selv*
* 1988-1990: *Norsk kvinnelitteraturhistorie*, 3 bind. Medredaktør.
* 1993: *Perler i prosa. Noveller 1975-93* (red.) 
* 1995: *Cora Sandel. En biografi*

## Kjelder

, *henta inn 1. september 2013.*
Vesten

:*Sjå òg retninga [[vest]] eller [[klesplagget vest]]*

**Vesten** eller **den vestlege verda** er eit samleomgrep som opphavleg viser til ein del av verda som ligg «i vest» i høve til ein europeisk ståstad, til motsats frå Austen. I moderne språkbruk omfattar omgrepet òg land som har vore industrialiserte lenge og ikkje har vore kommunistisk styrte.

Omgrepet Vesten, som Oksidenten, viste opphavleg til området dekt av Vestromarriket.

I dag viser det hovudsakleg til land som har vore industrialiserte lenge og som ikkje har vore kommunistisk styrte. Dei aller fleste reknar Vest-Europa, USA, Canada, Australia og New Zealand med til Vesten. I andre samanhengar kan ein òg ta med område som Aust-Europa, Latin-Amerika og Israel.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder
Rett

**Rett** kan visa til:

*Rettar, fridomar, krav eller privilegium, til dømes menneskerett, allemannsrett, einerett
*Lov og rett, system av lovfesta reglar og domstolar
**Rettsregel
**Rettssystem, til dømes folkerett, offentleg rett, privatrett, strafferett, krigsrett osb.
*Matrett, matvarer som er tillaga til eit måltid
*Korrekt, det motsette av gale, til dømes når det gjeld moral eller matematikk
*Bein, det motsette av krum, skeiv eller bøygd.
*Ein domstol, til dømes tingrett eller byrett
* Rett!, kommando for rettstilling (givakt)
Notre-Dame

**Notre-Dame** eller **Notre Dame** (fransk: *frua vår*) er eit vanleg namn på kyrkjer i franskspråklege område. Namnet syner til Jomfru Maria. 

## Nokre kyrkjer med Notre Dame i namnet
* Notre-Dame de Paris i Paris
* Basilique de Notre Dame de la Paix - i Yamoussoukro på Elfenbeinskysten

## Sjå òg
* Vår frue
Carl Jóhan Jensen

**Carl Jóhan Jensen** () er ein færøysk forfattar, litteraturkritikar og omsetjar.

Jensen er fødd og oppvaksen i Tórshavn. Etter å ha gått grunnskule og realskule i Tórshavn reiste han i 1973 til Danmark for å ta vidare utdanning. I 1976 tok han artium og flytte heimatt til Færøyane. Der arbeidde han som journalist før han studerte færøysk språk og litteratur på Universitetet på Færøyane. Etter eksamen i 1981 fortsette han studia på Island der han studerte ålmenn litteraturvitskap og islandsk fram til 1987. Han vart cand. phil. i 1990. På 1990-talet budde han og familien fleire år i Tromsø, der kona hans arbeidde som generalsekretær i The North Atlantic Marine Mammal Commission.

Han var leiar for den færøyske forfattarforeininga, Rithøvundafelag Føroya, 1991&ndash;1992. Jensen var nominert til Nordisk råds litteraturpris i 1991, 1998, 2007 og 2008.

Romanen *Ó - Søgur um djevulskap* kom i 2010 ut i norsk omsetjing som *U- Historier om djevelskap* utgjeven av det Det norske samlaget.

## Utgjevingar
* 1981 &ndash; *Skríggj*
* 1990 &ndash; *Hvørkiskyn*
* 1995 &ndash; *Rúm*
* 1997 &ndash; *Tímar og rek*
* 2000 &ndash; *Mentir og mentaskapur*
* 2005 &ndash; *Ó - Søgur um djevulskap*
* 2006 &ndash; *September í bjørkum sum kanska eru bláar*

## Prisar og utmerkingar
* 1989 - Den færøyske litteraturprisen (Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens) 
* 1997 - Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond
* 2006 - Den færøyske litteraturprisen (Bókmentavirðisløn M.A. Jacobsens)

## Kjelder
* Bokasolan.fo - Carl Jóhan Jensen 

### Referansar
Sara Stridsberg

**Sara Stridsberg** () er ein svensk forfattar og omsetjar. Ho vann Nordisk råds litteraturpris i 2007 for boka *Drömfakulteten*.

I 2016 vart Stridsberg vald til medlem av Svenska Akademien, og tok sete på stol nr. 13 etter Gunnel Vallquist i desember 2016.

## Utgjevingar

* 1999 &ndash; *Juristutbildningen ur ett genusperspektiv* 
* 2002 &ndash; *Det är bara vi som är ute och åker* 
* 2004 &ndash; *Happy Sally* 
* 2006 &ndash; *Drömfakulteten*; norsk utgåve, *Drømmefakultetet* (2008)
* *Darling River: Doloresvariationer* (2010); norsk utgåve,  *Darling river* (2011)

## Prisar og utmerkingar

* 2004 &ndash; Sveriges Essäfonds pris 
* 2006 &ndash; Aftonbladets litteraturpris
* 2007 &ndash; Nordisk råds litteraturpris
* 2008 &ndash; *Gustaf Fröding-stipendiet*
* 2010 &ndash; *Tidningen VIs litteraturpris*
* 2013 &ndash; Doblougprisen

## Kjelder
Brahman

**Brahman** er i hinduismen namnet på den høgaste røynda, som alt som finst kjem frå. Omgrepet er særleg viktig i Vedanta-filosofien, og i hinduiske sekter med denne som utgangspunkt. Upanisjadane, som er dei eldste tekstane innan Vedanta, skildrar Brahman på ulike måtar. Det er æveleg, endelaust og grenselaust, og er den urikkelege kjelda for alt i allheimen. Brahman er årsaka til verda og alle skapningar. Det finst i alt og over alt, og er det innarste eget for alle vesen. 

Forskjellige skular innan Vedanta gjev ulike tolkingar av kva grunnhåtten til Brahman er og kva tilhøvet mellom Brahman og verda er. Advaita-skulen hevdar at Brahman er den einaste sanninga, medan den empiriske verda me oppfattar er ei innbilling, som er fylgja av ei vrangførestelling (*[[maja]]*) som me er fanga i. Brahman er ubrigda være, og har korkje eigenskapar eller personlegdom. Guddomar folk dyrkar, som Visjnu eller Sjiva, er tolka som bilete av Brahman i inbillingsspegelen. 

Visisjtadvaita-skulen tolkar Brahman som ein personleg gud, vanlegvis Visjnu. Brahman er dimed ikkje eigenskapslaus, men har kvar mogleg lyteløyse og fullkomenskap. Verda me oppfattar er ei strålande og ærefull ytringsform for dette Brahmanet. Brahman tek to former, den grenselause Guden (som vert kalla *[[Isjvara]] *eller *Parabrahman*), og den grensa verda (som sjølv tek to former, sjeler eller *tsjit* og stoff eller *atsjit*). Tilhøvet mellom desse formene kan samanliknast med tilhøvet mellom sjela og kroppen. 

Dvaita-skulen nektar at Brahman og verda kan vera det same. Gud, sjel, og den materielle verda er heilt forskjellige. Brahman er det same som guden Visjnu, som har kvar mogleg fullkomenskapar og sameiner i seg sjølv både være, ånd og lukke. Verda er avhengig av han, av di det er han som skapa verda, og han som gjev kvar sjel fridom til å bere seg åt. Men å samanlikna han med verda er gudsspott.
Valerie Solanas

**Valerie Jean Solanas** () var ein amerikansk forfattar. Ho er kjend for å ha skrive SCUM manifesto og for å ha freista å drepe Andy Warhol i 1968.
Juventus

**Juventus Football Club** er ein fotballklubb frå Torino i Italia. Klubben blei stifta i 1897, og er ein av dei eldste i Italia. Juventus har også vunne flest titlar, totalt 27 titlar i Serie A.

## Historie

Juventus blei stifta i november 1897 av studentar frå Massimo D'Azeglio-skolen. Laget vann ein tittel i ein tidleg versjon av den nasjonale ligaen så tidleg som 1905, men vann ikkje sin andre tittel før 1926. I 1923 fekk Agnelli-familien (eigarane av Fiat) kontrollen over klubben og bygde ein privat stadion i Villar Perosa, nær Torino. Frå 1931 vann klubben fem italienske ligatitlar på rad og i 1933 tok dei til å spela på Stadio Comunale. Etter andre verdskrigen var klubben framgangsrik nasjonalt og vann sitt tiande ligameisterskap i 1961. Dei vann rett nok ikkje nokre europeiske titlar igjen før 1977, då dei vann UEFA-cupen.

Høgdepunktet til Juventus i Europa blei ikkje nådd før 1985 då de vann Meisterligaen, men denne suksessen blei overskugga av Heysel-tragedien som skjedde under finalen mellom Juventus og Liverpool. Juventus vann Meisterligaen for andre gong i 1996. I 2003 var dei nære, men tapte på straffesparkkonkurranse mot rivalen AC Milan i finalen.

Juventus vann Europacupen for cupvinnarar i 1984 og to UEFA-cupmeisterskap i 1990 og 1993.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Juventus|Juventus]]» frå , den 17. februar 2009.*
Vesaas

**Vesaas** er eit norsk slektsnamn med opphav frå garden **Vesås** i Vinje. Det har få brukarar; i 2008 oppgav Statistisk Sentralbyrå at 14 personar hadde Vesaas til etternamn.

## Personar med etternamnet Vesaas
* Tarjei Vesaas
* Halldis Moren Vesaas
* Olav Vesaas
* Guri Vesaas

## Sjå òg
* Halldis Moren Vesaas-prisen
* Tarjei Vesaas' debutantpris

## Kjelder
Olav Vesaas

**Olav Vesaas** () er ein norsk forfattar og journalist fødd i Vinje i Telemark. Han er cand. philol., og skreiv hovudoppgåve om dei fire romanane faren Tarjei skreiv om Klas Dyregodt. Han er mellom anna kjend som programleiar for det tidlegare NRK-radioprogrammet *[[Språkrøret]]* og for mange program om litteratur. Han var forlagssjef i Det Norske Samlaget 1978-80. I fleire år var Olav Vesaas medlem av ulike litteraturutval i Norsk kulturråd og sat i styret for Nordens hus på Island og for Norsk-finsk kulturfond. Vidare var han medlem av Bokklubbens lyrikkutval og har redigert fleire diktantologiar.

Vesaas er son av forfattarane Halldis Moren Vesaas og Tarjei Vesaas og eldre bror av barnebok-redaktøren Guri Vesaas.

Han vart tildelt Storegutprisen i 2018.

## Verkliste
* 1985: *Tarjei Vesaas om seg sjølv*, som redaktør
* 1992: *Telemark - dikt og draum*
* 1994: *Rolf Jacobsen - en stifinner i hverdagen*
* 1995: *Løynde land - ei bok om Tarjei Vesaas*, biografi
* 2001: *Aasmund Olavsen Vinje - ein tankens hermann*, biografi 
* 2007: *Å vera i livet: ei bok om Halldis Moren Vesaas*, biografi 

Olav Vesaas har òg redigert fleire bøker med tekstar av foreldra.

## Bakgrunnsstoff
* Olav Vesaas  i Cappelen Forlag
* Olav Vesaas i NRK Forfatter
Elva Tsjepelare

**Tsjepelare** (bulgarsk Чепеларска река, Tsjepelarska reka, òg kalla **Tsjaja**, Чая og **Asenitsa**, Асеница) er ei 85 km lang elv i Bulgaria, og ei av sideelevane til Maritsa. Ho har utspring ved fjelltoppen Rozjen (rundt 1&nbsp;500 meter over havet) i Rodopifjella. Det er bygd to vasskraftverk langs elva, som totalt produserer 2&nbsp;400 kWh straum.

Tsjepelare renn gjennom byane Tsjepelare, Batsjkovo kloster, og den nest største byen i provinsen Plovdiv, Asenovgrad, før ho renn ut i Maritsa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chepelare River|Chepelare River]]» frå ,  den 6. mars 2007.*
Tsjaja

**Tsjaja** er eit namn på fleire elvar. 

* Tsjaja ved Lena er ei sideelv til Lena i Russland.
* Tsjaja ved Ob er ei sideelv til Ob i Russland.
* Namnet vert òg stundom nytta om elva Tsjepelare i Bulgaria.
Gavin DeGraw

**Gavin DeGraw** () er ein amerikansk rockemusikar som vart kjend i 2003 etter at låten «I don’t want to be» vart vald som tittelmelodien til fjernsynsserien One Tree Hill. DeGraw er fødd i Catskills i staten New York. Han blei først pianist, og arbeidde i fleire år med dette i  New York by. Elles er han er både songar, gitarist, komponist og tekstforfattar.
Iskăr

**Iskăr** (bulgarsk ; latinsk **) er den lengste elva som berre renn innanfor Bulgaria, og er ei av sideelvane til Donau. Ho har ei lengd på 368 km. 

Iskăr oppstår frå tre elvar, Tsjerni Iskăr (Svarte Iskăr), Beli Iskăr (Kvite Iskăr) og Levi Iskăr (som i lag går under namnet *Iskrove*). Kjelda til Iskăr vert rekna som Prav Iskăr, ei av sideelvane til Tsjerni Iskăr. Etter ho har kome ned frå den nordlege sida av Rila renn ho ut i Iskăr-reservoaret, det største i Bulgaria. Elva renn nær Sofia, og passerer gjennom eit juv i Balkanfjella. Ho munnar så ut i Donau nær landsbyen Gigen i provinsen Pleven. Iskăr er den einaste elva med utspring sør i Bulgaria som renn gjennom Balkanfjella og ut i Donau. 

Iskăr renn gjennom sju provinsar i Bulgaria: Hovudstaden Sofia, provinsen Sofia, provinsen Pernik, provinsen Vratsa, provinsen Pleven og provinsen Lovetsj. Elva er hovudvasskjelda for Sofia. 

Geologisk sett er Iskăr den eldste elva på Balkan, og den einaste elva som har halde på den opphavlege retninga si, trass i fleire geologiske endringar i området. 

## Kjelde
Tangens

**Tangens** (forkorta tan, tidlegare tg) er ein trigonometrisk funksjon i matematikken som mellom anna vert brukt til å rekne ut lengder av sider, og vinklar mellom sidene.
Tangens er definert på grunnlag av ein rettvinkla trekant i einingssirkelen. Tangens til ein vinkel er motståande katet delt på hosliggjande katet.

Nærskylde trigonometriske funksjonar er sinus og cosinus
Jerma

**Jerma** (serbisk kyrillisk *Јерма*) eller **Erma** (bulgarsk kyrillisk *Ерма*) er ei elv søraust i Serbia og vest i Bulgaria. Sjølv om ho ikkje er lengre enn 74 km er ho kjend for å krysse grensa mellom Serbia og Bulgaria to gonger. Ho munnar ut i elva Nišava, og er ein del av tilsigsområdet til Svartehavet.

Elva har sitt utspring i det søraustlege hjørnet av Serbia, i det underutvikla og lite folkesette området Krajište, mellom den kunstige innsjøen Vlasina og den bulgarske grensa. Ho renn nordaustover og kryssa grensa til Bulgaria i eit område kalla Znepolje. 

I Bulgaria renn ho på austsida av fjellet Ruj, og elva skiftar her namn til Erma eller *Transka reka* etter den bulgarske landsbyen Tran. Etter ho passerer denne landsbyen renn ho gjennom juvet Transko zjdrelo (Tranjuvet), og møter like nedanfor den største sideelva si, Jablanitsa. Etter berre 26 km på den bulgarske sida, kryssar ho igjen grensa til Serbia. Her renn ho forbi fleire landsbyar og kloster før ho munnar ut i elva Nišava, søraust for Pirot. Elva har eit vasskraftpotensial, men dette er enno ikkje vorte utnytta. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jerma|Jerma]]» frå ,  den 6. mars 2007.*  
 
* *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
* Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Industrialisering

**Industrialisering** er ei nemning på det å gå over frå manuelt arbeid til automatisert, maskinelt arbeide. I ein industrialiseringsprosess vert eit samfunn meir og meir prega av industri. Industrialisering kan verta gjort for å betra arbeidsmiljøet, men mest for å oppnå ei effektivisering av produksjonen.

Eit tidsrom med særleg kraftig industrialisering vert kalla *industriell revolusjon*. Mellom anna vert det tala om den industrielle revolusjonen (1700–1800-talet) og den andre industrielle revolusjonen (1871–1914). 

Eit samfunn der industri vert mindre viktig, vert sagt å vera prega av avindustrialisering.

## Sjå òg
* Masseproduksjon
* Det store hamskiftet
Nærsnes

**Nærsnes** er ein tettstad i indre Oslofjord. Nærsnes ligg i Asker kommune, like sør for Slemmestad. Før Slemmestad oppstod rundt sementproduksjonen, var Nærsnes den største tettstaden i kommunen.
Børs

Ein **børs** (frå latin *bursa* som tyder pengepung) er ein marknad for omsetning av aksjar, grunnfondsbevis og andre verdipapir, som derivater og obligasjonar. Det kan og vere handel med andre varer som metall, petroleumsprodukt, landbruksvarer og kraft. Det kan og vere ein plass der ein slik marknad er (som Oslo børs) eller dei aktørane som handlar der.

På ein børs er det som oftast strenge reglar for informasjonsflyt og omsetning. 

## Norske børsar
* Oslo Børs (verdipapir) 
* Nord Pool (energi)

## Kjende børsar i andre land
* Bermuda Stock Exchange
* Chicago Stock Exchange
* Frankfurt-børsen
* London-børsen
* NASDAQ
* New York-børsen
Kamtsjija

**Kamtsjija** (òg kalla **Kamtsjia** og **Kamčija**, bulgarsk: Камчия) er ei 244,5&nbsp;km lang elv aust i Bulgaria, den lengste elva på Balkan som munnar direkte ut i Svartehavet. Ho har sitt utspring der elvane Goljama Kamtsjija og Luda Kamtsjija renn i hop aust i Balkanfjella, og renn austover mot Svartehavet der ho munnar ut 25&nbsp;km sør for Varna.

I antikken var elva kjend som *Panisos*, og seinare gav slavarane ho namnet *Titsja*. Det noverande namnet meiner ein har kiptjakisk opphav. Romarane bygde festninga Erite på den venstre breidda av elva. Området rundt Kamitsjija spelte ei viktig rolle i historia til det Første bulgarske riket. Mykje av den bulgarske flåten frå 800- til 1300-talet vart bygd ved munningen av elva på grunn av det gode tømmeret i området. På 1700-talet slo lipovanarane seg ned ved den nedre delen av elva.

Kamtsjija renn mellom anna gjennom Longoz, eit biosfærisk reservat som står på UNESCO si verdsarvliste og som vernar dei gjenverande skogane frå nedhogginga som skjedde på midten av 1900-talet.

Området rundt munningen har eit svært variert landskap, som ofte vert oversymd. Her finn ein gamle skogar, opp til 450 meter breie strender med opp til 20 meter høge tre eller graskledde sanddyner, ferskvassmyrar og myraktige restar av gamle elveleie. Den uvanlege blandinga av ask, alm, or og lønn, som stundom reiser seg 40-50 meter over bakken med lianar mellom greinene, skapar eit inntrykk av ein tropisk regnskog. Jonsok-klosterklokke (Leucojum aestivum) og fleire planter frå soleiefamilien (Scilla sp.), i tillegg til bregner, veks òg i deltaet. Reservatet er 40&nbsp;km langt og opp til 5&nbsp;km breitt enkelte stader. Ein kan sjå dyr som oter, dådyr, hjort, villsvin og villkatt av dei 26 pattedyra her, i tillegg til tjuvjo, ørnar og opp til 200 andre fugleartar, inkludert 56 verna artar. Elva inneheld 25 fiskeartar.

Av landsbyar langs elva finn ein Veliki Preslav og Smjadovo i provinsen Sjumen, Dălgopol
og Dolni tsjiflik i provinsen Varna. Fleire demningar er bygd langs elva, som gjev vatn til mellom anna Varna og Burgas.

## Kjelde
Voss husflidskule

**Voss husflidskule** er den minste av dei vidaregåande skulane på Voss, og ligg ca. 2&nbsp;km vest for Voss sentrum. Her går det ca. 140 elevar, fordelt på to studieretningar, formgjeving og media.

Skulen har hatt same namn sidan den vart starta. Då var det generelt husflidsarbeid som skjedde der. Skulen har valt å behalda namnet den dag i dag for å bevara litt av særpreget, sjølv om det einaste som minnar om husflid der i dag er ein og annan vevstol som står igjen frå gamalt av.

## Studieretningar

* Media og kommunikasjon
* Teikning, form og farge

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til skulen
Splendid Forlag

**Splendid Forlag** er eit norsk forlag skipa i 2005.

## Utgitte bøker
* 2014 heikki heikki: *avtalen frå den gong / skal den vere gyldig / no* - dikt
* 2008 Heikki Gröhn: *På liv og død, på måfå, på leven* - dikt for ungdom
* 2006 heikki heikki: *to lock the door / turn knob the right (left)* - fliser
* 2005 Rolf Larsen: *Tidlige dikt (1966-1971)*
* 2005 heikki heikki: *svanene / så kvite / så svarte* - fliser

## Bakgrunnsstoff
* Nettstad
Rolf Larsen

**Rolf Larsen** () var ein norsk forfattar. Han debuterte med diktsamlinga *BOOM* i 1969 og deltok same året i «gruppeboka» *[[Åtte fra Bergen]]*. I tillegg til fleire diktsamlingar gav han ut ein kriminalroman og to bøker om Ludwig Wittgenstein.

## Bibliografi

;Dikt
* *BOOM* (1969)
* *Landskaper* (1971)
* *Koreografier* (1991)
* *Overføringer* (1993)
* *Tidlige dikt (1966-1971)* (2006)
;Prosa
* *Om alle mann var døde* - kriminalroman under psevdonymet J.J. Danielsen saman med Finn Petter Kvamme (1978)
;Sakprosa
* *Det stille alvoret. Ludwig Wittgenstein i Norge 1913-1950*. Saman med Knut Olav Åmås (1994)
* *Wittgenstein and Norway*. Red. saman med Kjell S. Johannessen og Knut Olav Åmås (1994)

## Bakgrunnsstoff
* Rolf Larsen  i Splendid Forlag
J.J. Danielsen

**J.J. Danielsen** er eit psevdonym for Rolf Larsen og Finn Petter Kvamme. Psevdonymet er brukt for kriminalboka *Om alle mann var døde* som kom ut i 1978.
Øksendal

:*Sjå òg [[Øksendal i Vest-Agder]]*

**Øksendal** er ein tidlegare kommune i Sunndal i Møre og Romsdal. Senteret for kommunen var Øksendalsøra. Elva Usma (og kalla *Øksendalselva*) renn gjennom dalen.

Frå 1837 var Øksendal del av Sunndal formannskapsdistrikt. I 1854 blei Øksendal skild ut frå Sunndal. Øksendal hadde då 1&nbsp;291 innbyggjarar.

1. januar 1899 blei Ålvundeid skilt ut frå Øksendal som eigen kommune. Øksendal hadde 462 innbyggjarar etter delinga.

1. januar 1960 blei Øksendal med 497 innbyggjarar slått saman med ein del av Ålvundeid (513) og Sunndal (5&nbsp;851) til dagens Sunndal kommune.

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for tidlegare Øksendal kommune frå 1899 til 1960:**

## Folk frå Øksendal
*Jonas Rein (1760-1821), prest og eidsvollsmann
*Ole Gundersen Forseth (1833-1919), gardbrukar og sogegranskar
*Ingebrigt G. Forseth (1947-1938), lærar og politikar
*Gunvald Engelstad (1900-1972, arbeidar og politikar

## Kjelder
Staël von Holstein

**Staël von Holstein** er ei adelsslekt med røter i Estland, Livland, Russland og Sverige. Medlemmer bur i dag i desse landa og i England, Frankrike, Tyskland og USA. 

Ei grein av den rhinfrankiske ætten Stahl eller Staël flytta til Livland mot slutten av 1400-talet. Major Hildebrand Staël (død 1587) som var i polsk teneste blei stamfar for den svenske greina. Sønene hans blei naturaliserte som svenske adelsmenn i 1652 og opphøgde til den svenske riddarklassen i 1778.

## Personar frå slekta Staël von Holstein
* Georg Bogislaus Staël von Holstein
* Germaine de Staël, fødd Necker
* Johan Staël von Holstein
* Nicolas de Staël 
* Jacob Axel Staël von Holstein, kjend som mannen som drap Tordenskjold i duell

## Bakgrunnsstoff
* http://riddarhuset.se/
Øksendal i Vest-Agder

:*Sjå òg [[Øksendal]] i Sunndal*

**Øksendal** er ein krets i tidlegare Bakke kommune i Vest-Agder, nå del av Sirdal kommune. Kretsen hadde 226 innbyggjarar ved samanslåinga i 1960.
Heikki Gröhn

**Heikki Gröhn** () er ein norsk forfattar som debuterte i 1971 med diktsamlinga *DANS*. Før dette deltok han i «gruppeboka» *[[Åtte fra Bergen]]* (1969) under psevdonymet **heikki heikki**, som han også har tatt i bruk seinare. I 2005 kom den første barneboka hans, *Mika blir gått ifrå*. 

Gröhn er fødd i Bergen. Han bur på Holmlia i Oslo.

## Bøker

;For vaksne
* (heikki heikki:) «broschure» - dikt (i *[[Åtte fra Bergen]]*, 1969)
* *DANS* - dikt (1971)
* *Kråken synger* - dikt (1972)
* *Det går* - dikt (1975)
* *Eg var ein hemmelig desperado* - dikt (1987)
* (heikki heikki:) *svanene / så kvite / så svarte* - fliser (2005)
* (heikki heikki:) *to lock the door / turn knob the right (left)* - fliser (2006)
* (heikki heikki:) *avtalen frå den gong / skal den vere gyldig / no* - dikt (2014)

;For ungdom
* *På liv og død, på måfå, på leven* - dikt (2008)

;For barn
* *Mika blir gått ifrå* - biletbok saman med Akin Duzakin (2005)
* *Ninni byrjar på fotball* - lettlesbok (2006)
* *Folkets hus brenn, Mika!* - biletbok saman med Akin Duzakin (2006)
* *Mika og tjuvane* - biletbok saman med Akin Duzakin (2007)
* *Mika gjør feil* - biletbok saman med Akin Duzakin (2010)

## Bakgrunnsstoff
* Heikki Gröhn / heikki heikki  i Splendid Forlag
Bjørnefjorden golfklubb

**Bjørnefjorden golfklubb** blei stifta i 1994 og heldt til på Hauge på Os i Hordaland. Klubben har ei 9-hols park-/skogsbane som skal endrast og forlengast i løpet av 2007. 

## Bakgrunnsstoff

Bjørnefjorden Golfklubb
Skjemtegaukfestivalen

**Skjemtegaukfestivalen** har vorte arrangert kvar sommar sidan 2004. Festivalen vert helden i Ulsteinvik og er den minste av dei årlege humorfestivalane i Noreg. Sidan 2006 har den vorte arrangert på Kaffebaren i Ulsteinvik.

Festivalen vart arrangert for fyrste gong i 2004, med komikarar som Tore Haukenes, Siri Kristiansen, Kyrre Solem Larsen, Nils Ingar Aadne og Marit & Mahala Show. 

### Komikarar på festivalen:
2007: Tobben Tveit, Yngve Skomsvoll, Tore Haukenes, Kristine Magnesen, Christer Torjussen, Glenn Erland Tosterud, André Ulveseter, Magne Storvik, Kyrre Solem Larsen, Tasle Torrissen og Henrik Bjørnstad Overaa

2008: Tore Haukenes, Yngve Skomsvoll, Henrik Thodesen, Kristine Magnesen, André Jerman, Elsa Kåss Furuseth og Siri Kristiansen

2009: Vidar Hodnekvam, Jahn Gorakh Mjaadal Bremvatn, Christoffer Schjelderup, André Ulveseter og Joachim Skage

2010: Ole Soo, Tore Haukenes, Vidar Hodnekvam, Christer Torjussen, Ellinor Christiansen, Janne Rønningen, André Ulvester, Roger Sundgot og Henrik Bjørnstad Overaa

## Årets [[skjemtegauk]]
Publikumsprisen, Årets skjemtegauk, vert delt ut til den komikaren som har gjort mest inntrykk på publikum kvart år. I 2010 vart Vidar Hodnekvam den fyrste komikaren til å vinne prisen to gonger. 

#### Tidlegare vinnarar:
2004 - Kyrre Solem Larsen
2005 - Christer Torjussen
2006 - Tore Haukenes
2007 - Yngve Skomsvoll
2008 - Henrik Thodesen
2009 - Vidar Hodnekvam
2010 - Vidar Hodnekvam

## Andre nettstader
* Festivalen si heimeside
Christian Skredsvig

**Christian Skredsvig** () var ein norsk målar og forfattar. Han er særleg kjend for sine stemningsfulle bilete frå norsk skogsnatur, samt fransk landsbygd.

## Liv og gjerning
Christian Skredsvig vart fødd på Modum i Buskerud i 1854. 15 år gammal byrja han på *Eckersberg tegne- og malerskole* i Christiania, der han fekk friplass fordi han kom frå fattige kår i ein stor familie. Han studerte sidan i København, og ved kunstakademiet i München og i Paris. I 1881 vann han, som einaste norske kunstnar, gullmedalje for måleriet *Une ferme a Venoix* (*Ein bondegard i Venoix*) ved Salongen i Paris. Etter mange år i Paris flytta han i 1886 heim til Noreg og garden Fleskum i Bærum. Blant dei mest kjende måleria til Skredsvig er *Seljefløiten*, måla ved Dælivannet i Bærum og *På vildgræs*, måla i Eggedal 1894.

I 12 år var han gift med Maggie Plathe frå Høvik, men han vart skild frå henne i 1894 og flytta då til Eggedal i Sigdal kommune. Her bygde han heimen sin «Hagan», museum frå 1970. I 1898 gifta han seg med Beret Berg frå Eggedal og dei fekk fire barn saman. Eggedalsnaturen gav Skredsvig ro og inspirasjon. Kjende måleri frå Eggedal er *Vår i Hagan*, *Idyll* og *Jupsjøen*. I 1896 flytta også Skredsvigs gode ven frå studietida i München, kunstnaren Theodor Kittelsen, til Sigdal.
  
Skredsvig skreiv også bøker, og i 1908 utgav han sjølvbiografien *Dage og Nætter blandt Kunstnere*, seinare følgde romanane *Møllerens Søn* (1912) og *Evens hjemkomst*.

Skredsvig vart buande i Hagan i Eggedal fram til han døydde i 1924. På gravstaden hans reiste ungdommen i Eggedal ein bauta med desse orda hogde inn i steinen: 

:«Udødelig ditt navn vil stå, din kunst vil fjerne slekter nå».

## Galleri

Christian Skredsvig - The Tarn - Google Art Project.jpg|*Tjernet*, 1879
Skredsvig - Ballade.jpg|«Ballade», 1885
Løkken Gimle av Skredsvig OB.01097.jpg|*Løkken Gimle*, 1911


## Bakgrunnsstoff
* Chr. Skredsvigs heim Hagan, museum i Eggedal
* Kunstnarar i Akershus: Chr. Skredsvig
Britisk Somaliland

**Britisk Somaliland** var eit britisk protektorat i den nordlege delen av Afrikas horn. Seinare blei det ein del av Somalia og i dag området (den ikkje anerkjente) republikken Somaliland.

Egypt dominerte området i 1870-åra, men trekte seg ut i 1884, og då oppretta britane eit protektorat. Under andre verdskrigen blei Britisk Somaliland okkupert av Italia i august 1940, men blei gjenerobra av britane i mars 1941. 

Protektoratet fekk sjølvstende som **Staten Somaliland** 26. juni 1960, men berre nokre dagar seinare gjekk det saman med Italiensk Somaliland og danna ein ny somalisk republikk, (Somalia) 1. juli 1960. 

Etter at Somalias sentralregjering braut saman i 1991, erklærte det tidlegare området Britisk Somaliland seg uavhengig i mai 1991, som republikken Somaliland.
Maritsa

**Maritsa** eller **Évros** (bulgarsk Марица, gresk Έβρος, romanisert som *Hebrus*, tyrkisk *Meriç*) er den lengste elva som berre renn innanfor Balkan med ei lengd på 480 km. Ho har sitt utspring i Rilafjella vest i Bulgaria, renn søraustover mellom Balkanfjella og Rodopifjella, forbi Plovdiv til Edirne i Tyrkia. Ein liten del av den nordlege breidda av elva ligg heilt inne i Tyrkia, og området vart gjeve til Tyrkia for at landsbyen Edirne skulle sleppe å ha Hellas på den andre sida av elva. Resten av elva dannar grensa mellom Tyrkia og Hellas. Nær Enez dannar elva eit delta og munnar ut i Egearhavet. Av sideelvar til Maritsa finn ein Tundzja og Arda. Den nedre delen av elva dannar grensa mellom Bulgaria og Hellas, og det meste av grensa mellom Hellas og Tyrkia. Elva er ikkje framkommeleg, men vert brukt til straumproduksjon og vatning. 

Maritsa/Évros renn mellom anna gjennom Pazardzjik, Plovdiv, Dimitrovgrad og Svilengrad i Bulgaria, Edirne i Tyrkia og Kastaniés, Pýthio, Didymótikho og Lávara i Hellas.

Kraftig regn og snøsmelting førte både i 2005 og 2006 til alvorlege flaumar. Årsaka til dette var mellom anna at fleire av dika rundt elva braut saman, og vatnet strøymde 5-10 km bort frå sjølve elva.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maritsa|Maritsa]]» frå ,  den 7. mars 2007.*