open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Langvatnet i Tysfjord

**Langvatnet** (lulesamisk *Tjoaddnejávrre*) er eit vatn som ligg på grensa mellom Noreg og Sverige. Den norske delen, som er den største, ligg i Hamarøy kommune i Nordland. Innsjøen har eit areal på 5,46&nbsp;km&sup2;, der 5,45&nbsp;km&sup2; ligg i Noreg. Grensa mellom Noreg og Sverige går ved utløpet i aust. Utløpselva Rikkekjåhkå dannar grense mellom kommunane Jokkmokk og Gällivare i svensk Lappland.
Langvatnet i Fauske

**Langvatnet** er ein innsjø som ligg i Fauske kommune i Nordland. Det tidlegare gruvesamfunnet Sulitjelma ligg ved vatnet.
Langvatnet i Narvik

**Langvatnet** (nordsamisk *Guovddelisjávrre*) er ein innsjø som ligg i tidlegare Ballangen kommune, no Narvik i Nordland.
Krutvatnet

**Krutvatnet** (sørsamisk *Kruvhtegenjaevrie*) er ein innsjø som ligg i Hattfjelldal kommune i Nordland. Vatnet ligg ved Riksveg 73, mellomriksvegen frå E6 ved Trofors til E12. R73 er ein del av Krutfjellvegen. Nordlandsruta, ei merket vandrerute frå Abisko til Nord-Trøndelag, passerer på nordsida av Krutvatnet. Vatnet har ein blanda fiskebestand av både røye og aure. Det er fanga fisk over 6&nbsp;kg. Ei regulering av vatnet for kraftproduksjon var planlagt gjennomført 2010-2012.
Kjårdavatnet

**Kjårdavatnet** eller **Tjårdavatnet** (nordsamisk *Čoađgejávri*) er eit vatn som ligg på grensa mellom Noreg og Sverige. Den norske delen ligg i Narvik kommune i Nordland.
Kjennsvatnan

**Kjennsvatnan** er to innsjøar, Austre Kjennsvatnet og Vestre Kjennsvatnet, som er skilde ved eit smalt sund; Smalsundet. Begge vatna ligg i Hemnes kommune i Nordland. Vatna er regulerte, og vass-standen varierer mellom 520 og 527 m.o.h. 

Sør for Vestre Kjennsvatnet står Kjennsvasshytta, som høyrer til Hemnes turistforening.
Kjelvatnet i Fauske

**Kjelvatnet** (lulesamisk *Giebnejávri*) er ein innsjø som ligg i Sulitjelma i Fauske kommune i Nordland.
Hundålvatnet

**Hundålvatnet** er ein regulert innsjø som ligg i Vefsn kommune i Nordland. Vatnet som naturleg renn nordover til Hundåla, vert no leidd vestover til Grytåga kraftverk.

Namnet er ikkje sikkert forklart. Det kan ha samanheng med ordet *hunn* eller *hund*, som i urnordisk må ha hatt ei tyding som har med jakt å gjere (jf. engelsk 'hunt'), og ordet ål, som i følgje Ivar Aasen i stadnamn synest tyde 'dal' eller 'vassdrag'. Ei anna forklaring kan vere at namnet *Hundåla* først vart gjeve til garden, avleia av eit elvenamn **Hunn* som tyder fiskeelv og *ål*, om djupåla i fjorden der elva renn ut. 

Sørvasselva med eit nedbørsareal på 77 km² renn ut i Hundålvatnet.

## Kjelder
Heggmovatnet

**Heggmovatnet** er ein innsjø som ligg i Bodø kommune i Nordland.
Vatnet er regulert og vart frå 2007 kommunen si hovudvasskjelde gjennom Bodø Hovedvannverk

## Sjå òg
* Heggmoen kraftverk
Hartvikvatnet

**Hartvikvatnet** (nordsamisk *Árajávri*) er eit vatn som ligg nedst i Vassdalen, ved Bjerkvik i Narvik kommune i Nordland.

Innsjøen vart kjend etter ei hending under andre verdskrigen, då elleve tyske Junker 52-fly landa på isen i april 1940 etter å ha møtt på tett snødrev og dårleg sikt på turen nordover til Bardufoss. Då dei tyske styrkane kom tilbake til flya hadde dei fleste frose fast og var for skadde til å kunne flygast vidare. berre eitt av flya kunne letta på nytt, og då isen seinare smelta sokk dei ti gjenverande flya i vatnet. I ettertid er fleire av dei henta opp, og dei fleste av desse er no på museum i Tyskland og Noreg. I 2012 var det framleis tre fly i vatnet. Eitt av dei hadde sokke ned i botnen, det andre låg på om lag 40 meters djupne, og det tredje låg like under vassoverflata (4&ndash;8 meter under vasoverflata).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hartvikvatnet|Hartvikvatnet]]» frå ,  den 8. juli 2016.*
Gresvatnet

**Gresvatnet** (sørsamisk *Graesiejaevrie*, på svensk side *Gräsvattnet*) er ein innsjø på grensa mellom Noreg og Sverige. Den norske delen ligg i Hemnes kommune i Nordland fylke, den svenske i Västerbottens län. Innsjøen har eit areal på 22,63&nbsp;km&sup2;, av dette 18,67&nbsp;km&sup2; i Noreg.

På kart finn vi òg skrivemåten «Grasvatnet», men skrivemåten med -e- vart vedteken av Statens kartverk i 2005. Forstavinga deler vatnet med fjellet Gresfjellet som ligg nord for vatnet. Sør for vatnet ligg Okstindan. Frå Gresvatnet renn Gresvasselva til Austre Kjennsvatnet.

Gresvatnet er regulert, slik at høgda varierer mellom 598 og 582 moh.
Gautelisvatnet

**Gautelisvatnet** (nordsamisk *Guovdelisjávri*) er ein innsjø på grensa mellom Noreg og Sverige. Den norske delen av innsjøen ligg i Narvik kommune i Nordland fylke. Innsjøen har eit areal på 17,67&nbsp;km&sup2;, av dette 17,66&nbsp;km&sup2; i Noreg.

Vatnet er demd opp og regulert i samband med Båtsvatn kraftverk.
Fustvatnet

**Fustvatnet** er ein triangelforma innsjø som ligg i Vefsn kommune i Nordland.

Europaveg 6 passerer på vestsida av vatnet, gjennom Fustvassbygda. Sør for vatnet ligg bygda Herringen. Den mindre bygda Tverrlandet ligg på nordaustsida.

## Fustavassdraget
Fustvatnet er den største og nedste innsjøen i Fustavassdraget. Dei øvrige er Litle Luktvatnet (øvst), Luktvatnet, Ømmervatnet og Mjåvatnet. Fustvatnet har namnet sitt frå elva Fusta som renn frå Fustvatnet og munnar ut i Vefsnfjorden ved Skaland i Vefsn. Namnegranskarar held på at namnet Fusta kjem av adjektivet *fus* eller verbet *fusa*, som tyder 'haste', 'skunde seg'.

Fleire elvar og bekkar renn ut i Fustvatnet. Straumen er den vesle elvebiten som går frå Mjåvatnet til Fustvatnet, og er ein del av hovudvassdraget. Straumen har gjeve namn til garden Straum som ligg like ved. Det er berre ein meters fall mellom Mjåvatnet og Fustvatnet, men trass dette har dette vesle stryket tatt liv i historiske tider. Den største sideelva er Herringelva. Ho er kjend for meandersvingane sine. Inst i Herringen ligg Herringen naturreservat, eit freda hekkeområde for fugl. Ho renn ut i Fustvatnet ved garden Brekka. 
Her renn òg den mindre elva Brekkelva ut i Fustvatnet. Ho kjem frå Kalvdalen og renn ned mot Fustvatnet nedover fjellsidene. Brekkforsen var eit velkjent landemerke for vegfarande i tidlegare tider. Baåga er ei mindre elv som renn gjennom Hellfjellbygda og som ligg på vestsida av Fustvatnet. Ho renn ut i Fustvatnet ved Baågneset.

Heile vassdraget er varig verna mot kraftutbygging.

Fustvatnet er naturleg delt inn i tre delar, Litlvatnet, Storvatnet og Risnesvatnet.
Litlvatnet ligg i nordenden av innsjøen, Risnesvatnet i sørvestenden og resten av innsjøen går som Storvatnet. Omtrent midt i innsjøen mellom Myrnes og Aspnes ligg Granholmen som er den einaste øya i Fustvatnet. Det djupaste punktet ligg ved Hestskardberga mellom Myrnes og Risnes på sørsida av Fustvatnet.

Fustvatnet er omringa av fleire fjell og åsar. I sør ligg Vardfjellet, Kjemsåsen, Reinfjellet, Brurskanken og Kjerringtinden. På austsida ligg Stigfjellet, Brekkfjellet, Smedsengfjellet og Mjåvassfjellmassivet. På toppen av Mjåvassfjellet tronar den majestetiske Dåertinden på 1346 m. På vestsida ligg Baåsen og Hellfjellet samt nokre mindre åsar.

## Fisk og fugl
Fiskeslag i Fustvatnet er aure, røye og trepigga stingsild. Det har i tidlegare tider òg vore laks i innsjøen, men lakseparasitten gyrodactylus salaris har spreidd seg inn i vassdraget frå Vefsnavassdraget. Derfor har laksetrappa i Jomfruremforsen vorte stengd og laks kjem ikkje opp i innsjøen. Sjøaure vert til tider sortert ut og kasta over stengselet for hand.

I råkene ved utløpet av vatnet samlar det seg mange songsvaner i vintermånadene.

## Folkeliv
Fastbuande i området jobbar for det meste i Mosjøen. Lokalt næringsliv er for det meste jordbruksretta, men det er flere overnattingssteder i området Treehouse Helgeland, Hub Helgeland og campingplassen på Aspneset. Dessutan ligg Nestby Trevarefabrikk i Hellfjellbygda.

Baågneset er kjent både som badeplass og for bygdehuset.

## Kjelder
Forsvatnet

**Forsvatnet** (lulesamisk ) er ein innsjø som ligg i kommunane Sørfold og Hamarøy i Nordland. Magasinvolumet er på: 378 millionar kubikkmeter. Noko som utgjer omlag 73% av totalt vatnvolum.
Fjerdvatnet

**Fjerdvatnet**, òg kalla **Kråkmovatnet**, (lulesamisk *Skilggajávri*) er eit vatn som ligg i Hamarøy kommune i Nordland fylke.

Vatnet ligg i Sagvassdalen ved foten av Kråkmotinden, og er ein av fleire innsjøar som går under namnet Sagvatnan og som er bundne saman, og har utløp, gjennom Sagelvvassdraget.

E6 følgjer austsida av vatnet frå Kråkmo og nordover.
Fiskvågvatnet

**Fiskvågvatnet** er eit tjern som ligg i Saltdal kommune i Nordland. Tjernet ligg rett vest for Rognan og er ein del av Fiskvågvatnet naturreservat.
Fiskelausvatnet i Grane

**Fiskelausvatnet** (sørsamisk *Guelehtsjaevrie*) er eit vatn som ligg i Grane kommune i Nordland. Vatnet ligg om lag 10 kilometer nordaust for Trofors.

Gjennom Fiskelauselva renn vatnet ut i Gluggvatnan og vidare i Gluggvasselva til Vefsna. Vatnet ligg innanfor grensene av Fislausvatnet naturreservat.

## Bakgrunnsstoff
* Miljøstatus, informasjon om Fisklausvatnet naturreservat
Finnknevatnet

**Finnknevatnet** (sørsamisk *Saemienboelve*) er ein innsjø som ligg i Vefsn kommune i Nordland. Vatnet er regulert, og utgjer saman med Hundålvatnet magasin for Grytåga kraftverk.
Engavatnet

**Engavatnet** er ein innsjø som ligg i Brønnøy kommune i Nordland. Innsjøen er kjend for å vere særs lunefull, og med ujamne mellomrom forsvinn han heilt. Sist sjøen forsvann var i 2000, men det er òg registrert at han har forsvunne i 1957, 1974 og 1997. Spesielle grunnforhold og grottesystemer under innsjøen skal vere årsaka til at innsjøen forsvinn når grunnvassnivået er lågt. Vatnet er gjerne tilbake i innsjøen etter å ha vore borte eit par veker.

I botn av Engavatnet er det eit hol som er bunde til eit grottesystem. Dette holet vert vanlegvis tetta igjen av leire, men når grunnvasspegelen søkk kan denne «proppen» kollapse, og vatnet forsvinn. I 1997 skjedde dette så fort at fisk vart liggande på botn. Vanlegvis følgjer fisken med vatnet ned i grottene, og kjem tilbake i Engavatnet etter ein periode med nedbør, når vasstanden igjen er normal.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Engavatnet|Engavatnet]]» frå , den 21. april 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Artikkel i Dagbladet http://www.dagbladet.no/nyheter/2005/05/31/433327.html
*** Artikkel i Illustrert Vitenskap http://www.illvit.com/polopoly.jsp?d=154&a=631
Børsvatnet

**Børsvatnet** (nordsamisk *Bođatjávri*) er ein innsjø som ligg i tidlegare Ballangen kommune, no Narvik i Nordland.
Båvrojávrre

**Båvrojávrre** er ein innsjø som ligg på grensa mellom Noreg og Sverige. Den norske delen ligg i Narvik kommune i Nordland. Innsjøen har eit samla areal på 6,08&nbsp;km&sup2;, der 5,47&nbsp;km&sup2; ligg i Noreg.
Borkvikvatnet

**Borkvikvatnet** er eit vatn som ligg øvst i Borkvika på øya Store Molla i Vågan kommune i Lofoten.
Bleksvatnet

**Bleksvatnet** er eit vatn som ligg i Andøy kommune i Nordland. Vatnet ligg i Lovikdalen søraust for Lovika på Hinnøya, 111 moh og dekkjer eit areal på vel tre kvadratkilometer. 

Bleksvatnet drenerer gjennom Storelva i Lovika i Andøy. Vassdraget vart utbygd først på 1950-talet og gjev vatn til Lovik kraftverk i Lovikdalen. Kraftverket vart bygd av Andøya kraftlag og stod ferdig i 1954. Før utbygginga gjekk anadrome laksefisk (laks, sjøaure og sjørøye) opp til Bleksvatnet.

## Bakgrunnsstoff
* Andøy Historielag om Lovika
Bleikvatnet

**Bleikvatnet** er ein innsjø som ligg i Hemnes kommune i Nordland. Bleikvasslia er kalla opp etter Bleikvatnet. Rett nord for Bleikvatnet ligg Okstindan, i sør Kongsfjellet. Bleikvatnet er regulert og fungerer som magasin for Øvre Røssåga kraftstasjon. Vatnet frå Bleikvatnet vert tappa over i Røssvatnet gjennom ein tunnel. Rundt vatnet ligg gardsbruka Rabliåsen, Smalsundmoen (nedl.), Lenningsvika (nedl.), Finneset (nedl.) og Oksfjellelva (nedl.). Dei eldste gardane vart tekne opp på 1700-talet, men dei fleste gardane vart fråflytte på 60-talet som følgje av vasskraftutbygginga.
Baugevatnet

**Baugevatnet** er ein innsjø som ligg i Narvik kommune i Nordland. Innsjøen har eit areal på 4,9969 km² og ligg 780 meter over havet. Vatnet er ein del av Lule älv-vassdraget

## Kjelder
Arstaddalsdammen

**Arstaddalsdammen** er ei demning som ligg i Arstaddalen i Beiarn kommune i Nordland. Ho vart bygd i midten av sekstitallet, og vart oppgradert og forsterka i 2006.
Alsvågvatnet

**Alsvågvatnet** er eit vatn som ligg i Øksnes kommune i Nordland. Vatnet ligg vest for Alsvåg på Langøya.
Innsjøar i Nordland

Dette er ei liste over **innsjøar i [[Nordland]]**. 

## A
* Alsvågvatnet
* Andkjelvatnet
* Arstaddalsdammen

## B
* Balvatnet
* Baugevatnet
* Bleiksvatnet
* Bleikvatnet
* Bleksvatnet
* Blåmannsisvatnet
* Båvrojávrre
* Børsvatnet

## D
* Daningen
* Drevvatnet

## E
* Eidevatnet
* Elsvatnet

## F
* Famnvatnet
* Faulvatnet
* Fellvatnet
* Finnknevatnet
* Fiskelausvatnet i Grane
* Fiskelausvatnet i Narvik
* Fiskelausvatnet i Rana
* Fiskeløysvatnet i Saltdal
* Fiskvågvatnet
* Fjellvatnet i Bindal
* Fjerdvatnet
* Fjærvatnet
* Forsanvatnet
* Forsvatnet
* Fustvatnet

## G
* Gautelisvatnet
* Geitvatnet
* Gjømmervatnet
* Grasvatnet
* Gåsvatnet

## H
* Hartvikvatnet
* Heggmovatnet
* Hjertvatnet
* Holmvatnet
* Hopvatnet
* Hundålvatnet

## I
* Indre Sildvikvatnet
* Iptojávri

## J
* Jengelvatnet

## K
* Kaldvågvatnet
* Kallvatnet
* Kalvvatnet
* Kilvatnet
* Kjelvatnet i Ballangen
* Kjelvatnet i Fauske
* Kjemåvatnet
* Kjennsvatnan
* Kjerringvatnet i Hattfjelldal
* Kjårdavatnet
* Kobbvatnet
* Krutvatnet
* Kvitvatnet

## L
* Langvatnet i Ballangen
* Langvatnet i Fauske
* Langvatnet i Gildeskål
* Langvatnet i Rana
* Langvatnet i Sørfold
* Langvatnet i Tysfjord
* Litle Sokumvatnet
* Livsejávrre
* Lossivatnet
* Luktvatnet
* Lysvatnet
* Låmivatnet

## M
* Majavatnet
* Makkvatnet
* Markavatnet i Meløy
* Melkevatnet
* Mellingsvatnet
* Mjåvatnet
* Muorkkejávrre

## N
* Nedre Fagervollvatnet
* Nedre Fiplingvatnet
* Nedrevatnet
* Niingsvatnet
* Nordre Bjøllåvatnet

## R
* Ramsgjelvatnet
* Ranseren
* Reinoksvatnet
* Rekvatnet
* Rotvatnet
* Røssvatnet

## S
* Saglivatnet
* Sandnesvatnet
* Sausvatnet
* Sealggajávri
* Sefrivatnet
* Siiddašjávri
* Simskardvatnet
* Sisovatnet
* Skilvatnet
* Skogvollvatnet
* Šluŋkkajávri
* Sokumvatnet
* Solbjørnvatnet
* Soløyvatnet
* Storakersvatnet
* Store Svenningsvatnet
* Storglomvatnet
* Stormyrbassenget
* Stormålvatnet
* Storvatnet i Ballangen
* Storvatnet i Gildeskål
* Storvatnet i Leirfjord
* Storvatnet i Narvik
* Storvatnet i Steigen
* Straumfjordvatnet
* Straumvatnet
* Strindvatnet
* Søre Bukkevatnet
* Søre Vistvatnet

## U
* Umbukta
* Unkervatnet
* Unna Guovdelisjávri

## V
* Valnesvatnet
* Vatnvatnet
* Vuolep Sårjåsjávrre

## Ø

* Ømmervatnet
* Øvre Doarrovatnet
* Øvre Fiplingvatnet
* Øvre Kalvvatnet
* Øvrevatnet

## Å

* Åbjørvatnet
Umbukta

**Umbukta** er den norske delen av innsjøen Uman (eller *Överuman* på svensk) i Rana kommune i Nordland fylke. Han er ei bukt som strekkjer seg rundt fire kilometer nordover frå riksgrensa. E12 følgjer austsida av innsjøen. Området rundt sjøen er mykje brukt som friluftsområde for folkesetnaden i Ranaområdet.

## Umbukta fjellstove
Ved nordenden av sjøen, ein kilometer sør for Umskartunnelen, ligg Umbukta fjellstove. Som fjellstove har ho vore i bruk sidan 1873, men det tilhøyrande gardsbruket vart rydda allereie på 1830-talet. Fjellstova var eit viktig stoppestad for bønder og jegerar som skulle frå Lappland til og frå Mo i Rana med sine handelsvarer. Under andre verdskrigen vart fjellstova inntatt av tyskarane, som brukte han som grensestasjon. Gardsdrifta vart lagt ned i 1973 og fjellstova overteke av Rana kommune, men drifta vart lagt ned på 1980-talet. Etter tusenårsskiftet er fjellstova vorte overteke av private og restaurert, og han blir i dag drive som serverings- og overnattingsstad. Folk får òg ha campingvognane og bubilane sine her, mot betaling. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Umbukta|Umbukta]]» frå , den 13. juni 2012.*
Över-Uman

**Över-Uman**, eller **Overuman** (Överuman), er ein innsjø i Rana kommune i Nordland fylke og Storuman kommune i Västerbottens län i Sverige. På norsk side ved grensa ligg Umbukta. Umeelva renn ut frå Overuman. Innsjøen har eit samla areal på 52,49&nbsp;km&sup2;, der 3,17&nbsp;km&sup2; av dette ligg i Noreg.
Helgåvatnet

**Helgåvatnet** er eit vatn som ligg i Rana kommune i Nordland. Vatnet er ein del av Helgåvassdraget.

I den øvre delen av vatnet har det fram til 1950-talet vore gardsdrift, medan det no berre er 6-7 hytter rundt vatnet. Området har på grunn av vanskeleg tilgjenge mest vore nytta av dei lokale innbyggjarane i Nordsjona som rekreasjonsområde, men etter at det vart veg til Nordsjona i 1983 er òg tilreisande byrja å nytte området.

Vatnet har bestand av både aure og røye, samt ein del stingsild.
Gråvatnet

**Gråvatnet** er eit vatn som ligg i Rana kommune i Nordland. Vatnet er ein del av Helgåvassdraget.

Vatnet er utilgjengeleg og lite nytta. Gråvatnet har ein god bestand av fjellrøye.
Litlumvatnet

**Litlumvatnet** (sørsamisk *Jovsjaevrie*) er ein innsjø som ligg på grensa mellom Noreg og Sverige. Den norske delen ligg i Rana kommune i Nordland. Innsjøen har eit samla areal på 5,24&nbsp;km², der 1,80&nbsp;km² av dette ligg i Noreg.
Kjerringvatnet i Rana

**Kjerringvatnet** (sørsamisk *Stuorra Áhkajávri*) er ein innsjø aust for Dunderlandsdalen i Rana kommune i Nordland.

Kjerringvatnet er kalla opp etter Kjerringfjellet, nord for innsjøen.

## Bakgrunnsstoff
* Hjemmeside med bilete av Kjerringvatnet
Andfiskvatnet

**Andfiskvatnet** er eit vatn som ligg i Rana kommune i Nordland.

Vatnet har i mange år vore drikkevasskjelde for Mo i Rana og forstadane, noko som har ført til fleire regulerings- og byggkonfliktar mellom kommunen på den eine sida og grunneigarar og hytteeigarar på den andre sida.


Fil:Andfiskvatnet A.JPG
Fil:Andfiskvatnet B.JPG


Fil:Andfiskvatnet C.JPG
Fil:Andfiskvatnet D.JPG
Rundvatnet

**Rundvatnet** er eit vatn som ligg i Sørfold kommune i Nordland. Rundvatnet er i vest knytt til Sisovatnet via det smale sundet Rundvasstraumen.
Nedre Veikvatnet

**Nedre Veikvatnet** (lulesamisk ) er eit vatn som ligg i Sørfold kommune i Nordland. Nedre Veikvatnet har innløp frå Øvre Veikvatnet.
Andkjelvatnet

**Andkjelvatnet** er ein innsjø som ligg i Sørfold kommune i Nordland. Andkjelvatnet renn ut i Andkjelfossen som er ein kjend foss og ein turistattraksjon.
Faulvatnet

**Faulvatnet** (lulesamisk *Låddejávrre* eller *Giebnávrre*) er ein innsjø som ligg i Sørfold kommune i Nordland fylke.
Šuoikkatjávri

**&#x0160;uoikkatjávri** er ein innsjø som ligg i kommunane Kvænangen i Troms og Kautokeino i Finnmark.
Ytre Fiskelausvatnet

**Ytre Fiskelausvatnet** er eit stort vatn som ligg i Balsfjord kommune i Troms.

Det ligg mellom Aursfjord og Storsteinnes. På sørsida ligg Blåtind skytefelt. Rundt vatnet er det ein del hytter.
Vågavannet

**Vågavannet** ligg i Vågadalen i Skjervøy kommune i Troms. Tidlegare har vatnet vore eit fiskevatn, men dei seinare åra har det berre vorte nytta under isfiskekonkurransen i regi av feskivalen på Skjervøy. Vatnet er rundt 10 meter djupt på det djupaste.
Vestre Sagvatnet

**Vestre Sagvatnet** (nordsamisk *Siidašjávri*) er eit vatn som ligg i Salangen kommune i Troms fylke. 

## Kjelder
Svartholvatnet

**Svartholvatnet** (nordsamisk *Suohpajávri*) er ein innsjø som ligg i Senja kommune i Troms. Innsjøen ligg på Senja.

Innsjøen er ein del av vassreservoaret til Lysbotn kraftverk, og er av den grunn eit regulert vatn.
Svartevatnet i Tromsø

**Svartevatnet** (nordsamisk *Ruollajávri*) er eit vatn som ligg i Tromsø kommune i i Troms fylke. 

## Kjelder
Stuora Gámasjávri

**Stuora Gámasjávri** er eit vatn som ligg på grensa mellom Noreg og Sverige. Den norske delen ligg i Bardu kommune i Troms. Innsjøen har eit samla areal på 4,11 km², der 2,85&nbsp;km&sup2; av dette ligg i Noreg.
Somájávri

**Somájávri** (finsk *Somasjärvi* og nordsamisk *Somájávri*) er eit vatn som ligg på grensa mellom Noreg og Finland. Den norske delen ligg i Nordreisa kommune i Troms og den finske i Enontekis kommune i Lapplands län. Innsjøen har eit samla areal på 2,68 km², der 0,93&nbsp;km&sup2; av dette ligg i Noreg. 

## Kjelder
Skøvatnet

**Skøvatnet** (nordsamisk *Skuođđojávri*) er ein innsjø som ligg i kommunane Sørreisa og Dyrøy i Troms fylke. 

## Kjelder
Saltvatnet

**Saltvatnet** (nordsamisk *Sáltejávri*) er eit vatn som ligg i Tjeldsund kommune i Troms fylke. 

## Kjelder
Oksfjordvatnet

**Oksfjordvatnet** (nordsamisk *Ákšovuonjávri*) er ein innsjø som ligg i Nordreisa kommune i Troms fylke. 

## Kjelder
Ingeborgvatnet

**Ingeborgvatnet** (511 moh.) er eit tjern i Kvæfjord kommune i Troms. Ingeborgvatnet ligg like ved Gullholm og vert nytta som rekreasjon og fiskevatn. På 1920-talet vart det sett ut aure i vatnet, men fisken er fåtallig og nokså mager &ndash; noko som truleg skuldast mangel på tilgjengeleg mat.

Ved Ingeborgvatnet er det sett opp ei stein/tre-gamme som er mykje i bruk sommarstid og som òg inneheld sengeplassar og gjestebok. Vatnet vert vanlegvis isfritt i byrjinga av juli, sjølv om det òg kan drøye til eit stykke uti andre halvdel av månaden før den siste isen går.
Guolasjávri

**Guolasjávri** er ein innsjø som ligg i Kåfjord kommune i Troms. Frå innsjøen renn Kåfjordelva (Guolášjohka) ned til Kåfjorden.


Fil:Guolasjávri1.jpg
Fil:Guolasjávri2.jpg
Finnfjordvatnet

**Finnfjordvatnet** (nordsamisk *Várevuoljávri*) er ein innsjø som ligg i kommunane Sørreisa og Senja i Troms fylke.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Øvrevann

**Øvrevann** (nordsamisk *Bajitjávri*) er ein innsjø som ligg i Porsanger kommune i Finnmark. 

Innsjøen ligg like ved E6, mellom Lakselv og Karasjok. Ved austsida ligg Skoganvarre.

Øvrevann utgjer saman med Skoganvarre og Gákkajávri eit populært utfartsområde, særleg vinterstid, då det fungerer som knutepunkt for ski- og snøscooteraktivitet.

## Kjelder
Trangdalsvatn

**Trangdalsvatn** (nordsamisk *Ávžejávri*) er ein innsjø som ligg i kommunane Kautokeino og Alta i Finnmark fylke.
Storvatnet i Kvalsund

**Storvatnet** eller **Porsavatn** (nordsamisk *Vuolit Borsejávri*) er eit vatn som ligg i Hammerfest kommune  Finnmark fylke. Vatnet ligg nedanfor Bjørnstadvatnet og har innløpet sitt frå der.

## Kjelder
Store Buevatnet

**Store Buevannet** (nordsamisk *Stuorra Dávgejávri*) er ein innsjø som ligg i Berlevåg kommune i i Finnmark fylke. 

## Kjelder
Polmakvatnet

**Polmakvatnet** (nordsamisk *Buolbmátjávri*, finsk *Pulmankijärvi*) er ein innsjø som ligg på grensa mellom Noreg og Finland. Den norske delen ligg i Tana kommune i Finnmark fylke og den finske i Utsjoki kommune i Lapplands län. Innsjøen har eit samla areal på 12,12&nbsp;km², der 2,65&nbsp;km² av dette ligg i Noreg.
Oksevatnet

**Oksevatnet** (nordsamisk *Vuoksajávri*) er eit vatn som ligg i Vardø kommune i Finnmark fylke. 

## Kjelder
Krokvannet i Lebesby

**Krokvannet** (nordsamisk: *Mohkkejávri*) er ein innsjø som ligg i Lebesby kommune i Finnmark.

## Kjelder
Leavnnjašjávri

**Leavnnjašjávri** er eit vatn som ligg i Porsanger kommune i Finnmark.

Vatnet vert på folkemunne kalla *Livnnas* og er eit populært mål for både ski- og snøscooter-folk, gjerne med utgangspunkt i Skoganvarre.

Følgjer ein løypenettet sørvestover gjennom øvre del av Stabbursdalen nasjonalpark, kan en ta seg til Joatkajávri fjellstove i Alta eller til Mollesjohka fjellstove, noko lenger sør, i Karasjok kommune. Nordover kjem ein til Klemetstad utanfor Lakselv.
Kovvatnet i Alta

**Kovvatnet** (nordsamisk *Buođgajávri*) er eit vatn som ligg i Alta kommune i Vest-Finnmark i Finnmark fylke.
Kjæsvannet

**Kjæsvannet** (nordsamisk *Keaisajávri* eller *Stuorrajávri*) er ein innsjø som ligg i kommunane Porsanger og Lebesby i Finnmark.

## Kjelder
Iešjávri

**Iešjávri** er ein innsjø i kommunane Alta, Kautokeino og Karasjok i Finnmark fylke. Innsjøen er det største i fylket, og har ei lengd på over 13 km frå nord til sør.
Nattvatnet

**Nattvatnet** (nordsamisk: *Idjajávri*) er ein innsjø som ligg i Karasjok kommune i Finnmark. Den ligg rundt 20 kilometer nordvest for tettstaden Karasjok. Innsjøen består av to delar som er forbundet med eit smalt sund omtrent på midten. Europaveg 6 går i bru over dette sundet. Nattvatnet har utløp mot aust til Váljohka, ei sideelv til Tana.

## Referansar
Havvatnet

**Havvatnet** (nordsamisk *Vuolit Áhpelanjávri*) er ein innsjø som ligg i Måsøy kommune i Finnmark fylke. 

## Kjelder
Gåradakvannet

**Gåradakvannet** (nordsamisk *Goarahatjávri*, kvensk *Kuoratakanjärvi*) er eit vatn som ligg i Porsanger kommune i Finnmark.
Gákkajávri

**Gákkajávri** er ein innsjø som ligg i Porsanger kommune i Finnmark.

Innsjøen ligg nær E6, mellom Lakselv og Karasjok. I sørenden ligg ein mindre kraftstasjon og Porsanger sitt største hyttefelt.

Gákkajávri utgjer saman med Skoganvarre og Øvrevatn eit populært utfartsområde, særleg vinterstid, då det fungerer som knutepunkt for ski- og snøscooter-aktivitet.
Vaggatem

**Vaggatem** (finsk *Vouvatusjärvi*) er ein innsjø på grensa mellom Noreg og Russland. Den norske delen ligg i Sør-Varanger kommune i Finnmark fylke. Innsjøen har eit samla areal på 33,87&nbsp;km², der 28,99&nbsp;km² av dette ligg i Noreg.
Ørnevatnet

**Ørnevatnet** (nordsamisk *Ákkeljávri*) er eit vatn som ligg i Sør-Varanger kommune i Finnmark.
Han ligg to kilometer aust for Langfjordeid og har utløp mot vest til Ørnevassbekken. Innsjøen har eit areal på .

## Kjelder
Store Spurvvatnet

**Store Spurvvatnet** (nordsamisk *Šiššajávri*) er ein innsjø som ligg i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Han ligg i Pasvikdalen, rundt 15 kilometer nord for bygda Vaggatem. Sjøen har eit areal på  og utløpet er mot sør til Spurvbekken.

## Kjelder
Store Sameti

**Store Sameti** (nordsamisk *Sámetjávri*) er ein innsjø som ligg i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Han har utløp mot sør via ei kort elv til Lille Sameti og vidare til Sametielva.

## Kjelder
Store Ropelvvatnet

**Store Ropelvvatnet** (nordsamisk *Stuorra Juranjávri*) er ein innsjø som ligg i Sør-Varanger kommune i Finnmark.

## Kjelder
Store Kobbholmsvatnet

**Store Kobbholmsvatnet** (nordsamisk *Vuorkeljávri*) er ein innsjø som ligg i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Han er regulert som magasin for Kobbholm kraftverk.

## Kjelder
Sandneslangvatnet

**Sandneslangvatnet** (nordsamisk *Važžejávri*) er ein innsjø i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Vatnet ligg om lag to mil sørvest for Kirkenes. Vatnet er som namnet tyder på langt, om lag 13 km, og smalt med bratt fjell på begge sider omtrent som ein fjord. Den nordre delen, som på nordsamisk heiter *Važželuoppal*, er forbunden med resten av innsjøen gjennom eit sund som er berre drøyt 10 meter breitt.

## Kjelder
Sagvatnet i Sør-Varanger

**Sagvatnet** (nordsamisk *Surotjávri*) er eit vatn som ligg i Sør-Varanger kommune i Finnmark.
Det ligg 74 meter over havet og har eit areal på 

## Kjelder
Dictyoptera

**Dictyoptera** er ei gruppe insekt med ufullstendig forvandling. Ho består av knelarar, termittar og kakkerlakkar, og har pinnedyra og smågruppene *[[Mantophasmatodea]]* og *[[Grylloblattodea]]* som søstergrupper.

Somme forfattarar nyttar omgrepet som ein orden med knelarane, termittane og kakkerlakkane som underordenar. Andre nyttar det som ei *over-orden*. På nynorsk wikipedia nyttar me den siste modellen, men denne er korkje betre eller verre enn den første. Som med andre grupper over artsnivå er grensene vilkårlege, så lenge gruppene er monofyletiske.

Innanfor *Dictyoptera*-gruppa er det ganske klart definert at kakkerlakkane og termittane er nærast i slekt.

## Bakgrunnsstoff
*
Pinnedyr

**Pinnedyr** eller **vandrande pinnar** (*Phasmida* eller *Phasmatodea*) er ein orden insekt med ufullstendig forvandling. Dei lever helst i tropiske strøk, og har artar som høyrer med mellom dei største insekta me kjenner til. Gruppa har 2 600 artar, men ingen av desse førekjem naturleg i Nord-Europa.

## Kjenneteikn
Pinnedyr, som òg omfattar vandrande blad, er store til særs store insekt. Dei fleste artane er fire centimeter eller mindre, men somme former kan bli så mykje som 35 centimeter lange. Kroppane deira liknar rettvenger i oppbygnad, og er som regel ganske avlange. Det første brystsegmentet er kort, medan dei to bakerste brystsegmenta er forlenga. Eggleggingsrøyret på bakkroppen er veikt, og haletrådane er utan ledd.

Pinnedyra har vifteforma bakvenger og fråverande eller læraktige korte dekkvenger. Mange artar er òg heilt eller delvis vengjelause - ofte er det slik at berre hannane kan å flyga. Det er i det store og det heile ofte store kjønnsskilnadar innanfor dei ulike artane - ved mange høve har hann og ho fått ulike namn før ein har funne ut at dei i røynda var same art. 

Pinnedyra er meistrar i kamuflasje. Dei fleste etterliknar pinnar, men somme liknar på blad i staden. Hjå nokre av artane er tilmed egga kamuflerte til å likna frø frå planten dyra lever på. Dei er planteetarar med bitande munndelar.

## Kjelder
* Norsk Entomologisk Forening
* Brusca & Brusca: *Invertebrates* Sinauer Associates 2002

## Bakgrunnsstoff
*
Radio Norge

**Radio Norge** (tidlegare kjend som Kanal 24) er ein norsk radiokanal som har hovudkontoret sitt i Bergen. Kanalen starta sendingane sine den 1. januar 2004 som Kanal 24 og overtok FM 4-nettet som hovudkonkurrenten P4 tidlegare hadde nytta.

SBS Radio Norge eig 77 % av radiokanalen.

## Bakgrunnsstoff
* www.RadioNorge.com
Radio 1

**Radio 1** er eit nettverk av norske lokalradiokanalar. Radio 1 sender sjølvstendige sendingar i fire norske byar; Oslo, Bergen, Trondheim og Stavanger. Det er SBS Radio Norge som eig Radio 1.

Dei fire stasjonane har alle ei trendy profil med unge som målgruppe.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Hestefossdammen

**Hestefossdammen** er ein innsjø som ligg på grensa mellom Noreg og Russland. Den norske delen ligg i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Innsjøen har eit samla areal på 9,49&nbsp;km&sup2;, der 6,09&nbsp;km&sup2; av dette ligg i Noreg.
Langfjordvatnet

**Langfjordvatnet** (nordsamisk *Uhcavuonjávri*, kvensk *Utsajärvi*) er eit vatn som ligg i Sør-Varanger kommune i Finnmark.

## Kjelder
Myggvatn

**Myggvatn** (nordsamisk *Surotjávri*) er eit vatn som ligg i Sør-Varanger kommune i Finnmark.
Han ligg på Holmengråhalvøya, rundt 12 kilometer aust for Kirkenes, og har eit areal på . Innsjøen har utløp til Greinelva i nordaust, som renn ned til vestsida av Jarfjorden.
Litle Sameti

**Litle Sameti** (nordsamisk *Sámetluoppal*) er eit vatn som ligg i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Litle Sameti ligg rett sør for Store Sameti.

## Kjelder
Langvatnet i Sør-Varanger

**Langvatnet ** (nordsamisk *Boršejávri*) er ein innsjø på grensa mellom Noreg og Russland. Den norske delen, som utgjer rundt halvparten av arealet, ligg i Sør-Varanger kommune i Finnmark fylke. Innsjøen har eit samla areal på 16,40&nbsp;km², der 8,29&nbsp;km² av dette ligg i Noreg.
Ellenvatnet

**Ellenvatnet** (finsk *Ellijärvi*) er ein innsjø som ligg i Øvre Pasvik nasjonalpark i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Den har eit areal på 10,93&nbsp;km&sup2; og ligg 120 meter over havet.

Ellenvatnet er grunt og har ei lang strandlinje med ei stor mengd holmar og småøyer. Det ligg sentralt i nasjonalparken, og er den største innsjøen til parken. Ellenvatnet har utløp mot nord gjennom Ellenelva. Den sørlege delen av innsjøen består av to store bukter, Parvatnet og Skinnposevatnet, som har samband til resten av sjøen gjennom det smale Ellensundet. Frå Parvatnet går ei kort elv opp til Grenseparvatnet (Kertusjärvi) ved finskegrensa.

## Kjelder
Garsjøen i Sør-Varanger

**Garsjøen** (nordsamisk *Gárddajávri*) er ein innsjø som ligg i Sør-Varanger kommune i Finnmark.
Han er regulert som magasin for Gandvik kraftverk. Sør for Garsjøen ligg Garsjøen landskapsvernområde.
Gardsjøen i Sør-Varanger

**Gardsjøen** (nordsamisk *Gárddebealjávri*) er eit vatn som ligg i Sør-Varanger kommune i Finnmark. I nord har han utløp til Gardsjøbekken, ei sideelv til Jakobselva.
Virdnejávri

**Virdnejávri** er ein innsjø som ligg i Kautokeino kommune i Finnmark. Innsjøen er magasin for Alta kraftverk og er regulert mellom 265 og 200 moh.
Holmavatnet

**Holmavatnet** kan vise til 
* Holmavatnet i Bykle, Bykle kommune i Aust-Agder
* Holmavatnet i Kvam, Kvam herad i Hordaland
* Holmavatnet i Samnanger, Samnanger kommune i Hordaland
* Holmavatnet i Suldal, Suldal kommune i Rogaland
* Holmavatnet i Vaksdal, Vaksdal kommune i Hordaland
* Holmavatnet i Vinje, Vinje kommune i Telemark
Moldevatnet

**Moldevatnet** er ein innsjø i Molde kommune i Møre og Romsdal. Vatnet ligg omkring fire kilometer nord for Molde sentrum og er hovudvasskjelda for byen. Det har utløp mot aust til Moldeelva.
Tunnsjøen

Det finst fleire innsjøar kalla **Tunnsjøen**:

* Tunnsjøen i Røyrvik og Lierne
* Tunnsjøen i Aurskog-Høland
Krokvatnet

**Krokvatnet** er ein innsjø på Korgfjellet (eller Vesterfjellet, som det heiter i Korgen). Vatnet ligg på grensa mellom kommunane Hemnes og Vefsn. 

Krokvatnet er nær delt i to av ein lang tange, langs denne tangen går kommunegrensa. Det ligg mange hytter ved vatnet, spesielt på Hemnessida.
Mørsvikvatnet

**Mørsvikvatnet** (lulesamisk ) er ein innsjø i Sørfold kommune i Nordland. E6 går langs vestsida av innsjøen.
Rondvatnet

**Rondvatnet** er ein smal innsjø i Rondane i Sel kommune i Innlandet. Ved sørenden ligg hytta Rondvassbu. Rondvatnet skil dei austlege delane av Rondane frå den vestlege delen, Smiubelgen.

Om sommaren går det båt som fraktar turgåarar mellom nord og sør i innsjøen.
Edlandsvatnet

**Edlandsvatnet** er ein innsjø i Gjesdal kommune i Rogaland, nær Ålgård.

Det er knytt til Limavatnet ved Skokkbrua (E39) og munnar ut i Figgjoelva.
Limavatnet

**Limavatnet** er ein innsjø i Gjesdal kommune i Rogaland fylke. 

Det er knytt til Edlandsvatnet ved Vaula bru (E39).
Degnepollvatnet

**Degnepollvatnet**, **Deknepollvatnet**, lokalt kalla **Polljavatnet** er ein innsjø i Kinn kommune i Vestland. Innsjøen ligg ved den vesle bygda Degnepoll og er ein populær stad for fiske og bading om sommaren. Om vinteren vert vatnet ofte nytta til skeising, men dei siste åra har ikkje vatnet vore kaldt nok til at isen har lagt seg. Innsjøen har tidlegare vore nytta som drikkevasskjelde.
Majavatn

**Majavatn** (sørsamisk *Maajehjaevrie*) er ei bygd i Grane kommune i Nordland. Staden ligg ved Store Majavatnet, like ved grensa til Nord-Trøndelag fylke. I Majavatn ligg Majavatn stasjon, og E 6 og Nordlandsbanen passerer gjennom staden.

Det vert drive sørsamisk reindrift i områda rundt Majavatn.

Under andre verdskrigen var det trefningar mellom tyskarar og norske motstandsfolk ved Tangen gård. Desse trefningane er seinare kjend som Majavatn-affæren. Ei minnestøtte er reist til minne over dei falne nordmennene under hendinga.

## Kjelder
*
Innsjøar i Noreg

Dette er ei liste over **innsjøar i Noreg**. 

## Største innsjøar i Noreg (fastlandet)

Innsjøane er sortert etter totalt areal. For innsjøar som ligg delvis utanfor Noreg er arealet i Noreg gjeve i parentes. For innsjøar med same namn er kommunen med størst del av innsjøen gjeve i parentes. Tala er henta frå Noregs vassdrags- og energidirektorat sin vassdatabase for Noreg, som er tilgjengeleg på Internett.

## Djupaste innsjøar i Noreg (fastlandet) over 100 meter:

## Mest romslege innsjøar i Noreg (fastlandet) over 1 kubikk km.:

## Sjå òg
* Norsk geografi

## Bakgrunnsstoff
* NVE som innsjødatabase 
* NVE: Dei største innsjøane i Noreg
* Statistisk Sentralbyrå: Statistisk årbok 2006: Geografisk oversikt
Fjellkjeder i Noreg

Norsk geografi er dominert av store **fjellkjeder** med dalar og fjordar innimellom. Mindre enn 10 % av arealet i landet er dyrkbart og resten er fjellkledd. Isbrear er den største årsaka til erosjonen, så terrenget i norske fjell består av fjelltoppar med platå og innsjøar. Desse områda har rikt og variert plante- og dyreliv. 

Høgda for tregrensa vert gradvis lågare jo lenger nord ein kjem. Nord i Finnmark er tregrensa ved havnivå. Tregrensa er òg lågare ved kysten og høgare i dei austlege fjellområda. 

Fjellkjedene dannar òg dei fleste grensene mellom fylka i Noreg. Dei går typisk frå nord til sør. Fleire av fjellkjedene har hatt veg- og jernbaneovergangar i lange tider. Enkelte av dei er av nyare dato og mange vert stengd om vinteren. 

Dei norske fjella er ein av dei mest populære rekreasjonsområda i Noreg, både om sommaren og om vinteren. Hytter og turstiar vert handsama av Den norske turistforening. Hyttene ligg gjerne med slike avstandar at ein kan gå til fots eller på ski i vekevis frå hytte til hytte. 

## Sjå òg
* Norske fjell
* Dei skandinaviske fjella
* Den kaledonske fjellkjeda
* Norsk geologi

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fjellkjeder i Noreg|Fjellkjeder i Noreg]]» frå , den 21. april 2008.* 


## Bakgrunnsstoff
* www.scandinavianmountains.com &mdash; James Baxter si nettside om norske fjell over 2000 m.
* www.mountainhiking.org.uk &mdash; Anthony Dyer si nettside om dei varierte norske fjella. 
* www.westcoastpeaks.com &mdash; Arnt Flatmo si bilettside frå klatring i norske fjell.
Næra

**Næra** er ein innsjø som ligg i Ringsaker kommune i Innlandet. Han er 5 km lang frå nordvest til søraust, og på det breiaste om lag 1 km . Han har låge, langgrunne og mest skogkledde sider med nokre oppdyrka stader. Grunna dette og det milde været i Hedmark, har Næra gode badetemperaturar heile sommaren. I 2009 fekk sjøen ein ny varmerekord med 27,6 Celsius. Særleg i den vestlege delen er det ein del holmar. På vinterhalvåret kan det bli så solide kuldegrader at sjøen har så mykje som 2 meter solid islag. Frå april til og med september er innsjøen gjest til hekkande canadagjæser. I sjøen finst gjedde, åbor og ørekyt.

Dei små elvane Mysuholta og Bøvra munnar ut i Næra. Sjøen har utløpet sitt i austenden og frå her renn vatnet gjennom Moelva ut i Mjøsa ved Moelv.
Langsjøen

**Langsjøen** er namnet på fleire innsjøar i Noreg: 

* Langsjøen i Engerdal og Tolga
* Langsjøen i Aurskog-Høland
Tordis Ørjasæter

**Tordis Ørjasæter** () var ein norsk litteraturkritikar, forfattar og professor i spesialpedagogikk.

## Liv og virke
Ørjasæter studerte pedagogikk og vart mag.art. i 1957. Ho har blant anna arbeidd med spesialpedagogikk og kultur og litteratur for psykisk utviklingshemma og språksvake. Ho har gjeve ut ei rad bøker, blant anna fagbøker om barnelitteratur, biografiar og romanen *En borgerlig pike*.

Tordis Ørjasæter mottok Askeladdprisen frå Norsk barnebokforum i 1981 og Brageprisen i klassen generell litteratur i 1993 for biografien *Menneskenes hjerter. Sigrid Undset - en livshistorie*. I 1997 fekk ho Jonasprisen. Ho har òg vore litteraturkritikar i fleire aviser.
  
Tordis Ørjasæter var gift med omsetjaren og forfattaren Jo Ørjasæter. Ho er mor til Elin Ørjasæter og litteraturvitaren Kristin Ørjasæter og syster til musikkforskaren Liv Greni.

## Bøker
* 1959: *Med barn i teater; et forsøk på å belyse hvordan barn i første klasse reagerer på en teaterforestilling*
* 1969: *Handicappede barn og bøkene*
* 1971: *Ikke som de andre? Barn og ungdom med handikap*	
* 1971: *Massemediene og barneboken*
* 1976: *Boka om Dag Tore* - biografi
* 1978: *Barn og bøker* - sakprosa, ny og omarbeidet utgåve 1987
* 1981: *Barn kultur kreativitet* - medforfatter, sakprosa
* 1985: *Møte med [[Tove Jansson]]* - biografi
* 1993: *Menneskenes hjerter. [[Sigrid Undset]] - en livshistorie* - biografi, utgjeven på Aschehoug forlag
* 1996: *Sigrid Undset og Roma* - biografi, Aschehoug
* 2000: *[[Nini Roll Anker]] - en kvinne i tiden* - biografi skiven i lag med mannen Jo Ørjasæter, Aschehoug
* 2001: *En borgerlig pike* - roman, Aschehoug 2001)
* 2005: *Inn i barndomslandet : Tove Jansson - Sigrid Undset - [[Selma Lagerlöf]]* 
* 2006: *Blomstergleder hos Kristin Lavransdatter*
Forfattaren har òg blant anna skrive delar av *Norges litteraturhistorie . B.5 . Mellomkrigstiden* og
vore medredaktør i *Barnas Beste*-serien.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Minibiografi 
* Biografi
Hurrungane

**Hurrungane** (eller **Hurrungene**, **Hurrungadn**, **Horungane**) er eit fjellområde på grensa mellom Luster og Årdal kommune i Vestland. Området ligg sørvest i Jotunheimen, og inkluderer Skagastølstindane, Styggedalstindane, Dyrhaugstindane, Maradalstindane, Austanbotntindane, Soleibotntindane med fleire.

Området har mange av dei villaste toppane i Noreg og 23 toppar over 2000&nbsp;moh. (med primærfaktor på 30&nbsp;m eller meir). Mange av toppane kan ein berre nå med fjellklatring eller vandring på bre, men det finst òg nokre som ikkje gjer det. 

Hurrungane har daler som i hovudsak går nord-sør. Dei største dalane er Skagadalen, Ringsdalen, Gravdalen, Stølsmaradalen, Midtmaradalen, Maradalen. Hurrungane er grovt sett avgrensa av Utladalen mot sør og aust, av Helgedalen og Bergsdalen mot nord og Berdalsbandet mot vest.

Ei rekkje mindre, alpine isbrear ligg i området. Dei største er Jervvassbreen, Styggedalsbreen, Skagastølsbreen, Ringsbreen, Berdalsbreen, Stølsmaradalsbreen, Midtmaradalsbreen, Slingsbybreen og Maradalsbreen. I tillegg finst det fleire mindre botnbrear.

## Friluftsliv
Eit vanleg utgangspunkt for turar i Hurrungane er Turtagrø, 884&nbsp;moh, ved riksveg 55 nord for Hurrungane. Her ligg Turtagrø hotell, eit hotell med lange tradisjonar som samlingsstad for fjellsport og klatring. På Turtagrø er det høve til å leige fjellførar frå Norgesguidene for å nå toppar i området.

DNT har to hytter i området: Skagastølsbu, ei nødbu, 1758&nbsp;moh., kjent som «Hytta på Bandet» og Stølsmaradalen, 845&nbsp;moh. Ein merkt sti går frå Turtagrø gjennom Skagadalen opp til Bandet.

## Fjell i Hurrungane
Dei høgaste toppane i området er
* Storen (Skagastølstindane, Store) (2405&nbsp;moh.)
* Styggedalstindane, Store (2387&nbsp;moh.)
* Jervvasstind(Gjertvasstind) (2351&nbsp;moh.)
* Sentraltind (2348&nbsp;moh.)
* Vetle Skagastølstind (2340&nbsp;moh.)
* Midtre Skagastølstind (2284&nbsp;moh.)
* Skagastølsnebbet (2222&nbsp;moh.)
* Store Austanbotntind (2202&nbsp;moh.)

## Bakgrunnsstoff
* Bergtatt si side om Hurrungane 
* Turtagrø hotell
* Webkamera på Turtagrø hotell 
* Norgesguidene

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hurrungane|Hurrungane]]» frå , den 21. april 2008.*
Westminster Abbey

**The Collegiate Church of St Peter at Westminster**, nesten alltid omtalt under det opphavlege namnet sitt **Westminster Abbey**, er ei kyrkje i Westminster i London.

Saman med nabokyrkja Saint Margaret's Church og Westminster Palace like aust for kyrkja er Westminster Abbey rekna som del av verdas kulturarv.

## Historie

Ifølgje tradisjonen, først nedskriven rundt 1080, blei ei kyrkje først bygd på staden i 616. Fiskaren Aldrich skulle ha sett St. Peter i eit syn på Thorney. Rundt 960-åra blei det i alle høve grunnlagt eit benediktinarkloster under heilage Dunstan med hjelp frå kong Edgar. Frå 1045 til 1050 let Edvard Vedkjennaren bygga eit steinkloster på staden. Kyrkja blei vigsla 28. desember 1065, ei veke før Edvard døydde. Han blei gravlagd der, som den første engelske kongen. Etterfølgjaren Harold Godwinson, den siste angelsaksiske kongen, var den første som blei krona der.

Frå 1245 gjenreiste Henrik III klosteret som eit minnesmerke for Edvard Vedkjennaren i gotisk stil. Henrik var den første av normannarkongane som blei gravlagd i Westminster Abbey.

Den opphavlege klosterkyrkja hadde vore i ein romansk stil som blir omtalt som «Norman» i England. Ombygginga fortsette fram til 1517, og blei hovudsakleg ferdiggjort av arkitekten Henry Yevele under kong Richard II. Kong Henrik VII fekk bygd på eit kapell til Jomfru Maria i sein-gotisk stil, karakterisert av dominerande vinkelrette linjer, i 1503.

Sjølv om kyrkja blei overteken av Henrik VIII under oppløysinga av klostera i 1534 og stengd i 1540, og blei ein katedral inntil 1550, var det tilknytinga til kongemakta som berga ho frå øydelegging. Kyrkja fekk store skadar i dei turbulente 1640-åra då ho blei angripen av puritanske ikonoklastar, men blei beskytta av banda til staten.

Dei to vestlege tårna blei bygde mellom 1722 og 1745 av Christopher Wren og Nicholas Hawksmoor, konstruert med stein frå Portland, som eit tidleg døme på nygotisk stil. Andre ombyggingar og restaureringar skjedde på 1800-talet under George Gilbert Scott.

Fram til 1800-talet var Westminster tredje høgaste læresete i England, etter Oxford og Cambridge.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Westminster Abbey|Westminster Abbey]]» frå , den 20. november 2009.* 


## Bakgrunnsstoff

*
Hallingskarvet

**Hallingskarvet** er ein fjellrygg som ligg i Hol kommune i Buskerud og Ulvik herad i Vestland. Fjellryggen er om lag 35 km lang og strekkjer seg mellom Geilo og Finse. Det høgste punktet på ryggen er Folarskardnuten på 1933 moh, som òg er det høgste punktet i Buskerud. Det er vid utsikt frå alle kantane av fjellryggen.

Sørsida av Hallingskarvet har ei jamn, svakt boga linje, medan nordsida er djupt skoren inn av botnar. To skar går tvers gjennom fjellryggen: Kyrkjedøri i vest og Folarskard lenger aust. Gjennom skara går gamle ferdselsvegar, som nå er varda turistvegar, frå stasjonane Finse og Haugastøl på Bergensbanen. Passpunkta i skara er høvesvis kring 1600 og 1500 moh.

Det er meir vind og tåke i Hallingskarvet enn i Hallingdalsfjella og Hemsedalsfjella. Området er eit eige vêrvarslingsdistrikt. Skarverennet vert arrangert årleg på sørvestsida av Hallingskarvet mellom Finse og Ustaoset.

I 2006 vart Hallingskarvet ein del av Hallingskarvet nasjonalpark.

## Kjelder
Okstindan

**Okstindan** er ei fjellkjede på indre Helgeland i Hemnes kommune i Nordland. Her ligg mellom anna Oksskolten, det høgaste fjellet i Nord-Noreg. Andre fjell i fjellkjeda er Okstinden, Okshornet, Vesttinden og Bessedørtinden. Mellom fjella ligg isbreen Okstindbreen.

Det mest vanlege utgangspunktet for turar til Okstindan er Leirskardalen eller Kjennsvatnet i Hemnes.
Texas-blues

**Texas-blues** er ei form for countryblues som utvikla seg utover på 1920-talet i dei fattige svarte miljøa i dei texanske storbyane Dallas, San Antonio og Houston. 

Texas blues skil seg frå andre typar blues, som Chicago-blues gjennom instrumentbruk og lyd, særleg den tunge bruken av gitarar. Musikarar som Stevie Ray Vaughan har medverka gjennom ulik gitarbruk og forskjellige element frå blues og jazz. Texas-blues bruker også gitarsolo som overgangar innan songane.

Opphavleg var musikken basert på akustiske gitarar, melodiøse songar, og ein svingande spelemåte. Kjende utøvarar på denne tida var Blind Lemon Jefferson, Leadbelly, Lightnin' Hopkins og T-Bone Walker.

Mot slutten av 1940-åra utvikla stilen seg vidare, særleg gjennom introduksjonen av elektriske gitarar og meir jazzaktige gitarsoloar.

Særleg utover 1970-talet fekk stilen fleire element frå rock, gjennom blant andre ZZ Top. 

## Viktige Texas-blues musikarar

* Clarence «Gatemouth» Brown
* Goree Carter
* Gary Clark, Jr.
* Albert Collins
* Pee Wee Crayton
* The Fabulous Thunderbirds
* Lightnin' Hopkins
* Lil' Son Jackson
* Blind Lemon Jefferson
* Blind Willie Johnson
* Freddie King
* Smokin' Joe Kubek
* Los Lonely  Boys
* Lead Belly
* Mance Lipscomb
* Lonnie Mack
* Delbert McClinton
* Joe Pullum
* Guitar Shorty
* Big Mama Thornton
* Jimmie Vaughan
* Stevie Ray Vaughan
* T-Bone Walker
* Edgar Winter
* Johnny Winter
* ZZ Top

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Texas-blues|Texas-blues]]» frå , den 21. april 2008.*
Arminianisme

**Arminianisme** er ei kristen trusretning utforma av Jacobus Arminius. Trusretninga stod i opposisjon til kalvinismen si lære at skjebnen til menneska er bestemt - anten til frelse eller fortaping.

Armenius meinte i motsetnad til dette at trua på den frie viljen var mogleg å kombinere med trua på ein allmektig og allvitande gud. Han la vekt på den kjærleiken Gud står for. Han ville mildne Calvin si strenge predestinasjonslære. Armenius meinte at gud berre fordømte dei som ikkje gjorde bot eller ikkje trudde på Kristi offer for syndene våre.

Arminianismen vart ei relativt innflytnadsrik rørsle i Europa og inviterte til ei meir humanistisk kulturstrøyming som påverka mellom andre grunnleggaren av metodismen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Arminianism|Arminianism]]» frå , den 21. april 2008.*
Romsdalsalpane

**Romsdalsalpane** er ei fjellkjede som ligg rundt Romsdalen i Møre og Romsdal. 

Av fjell i fjellkjeda finn ein
* Store Venjetind, 1852 m
* Romsdalshorn, 1550 m
* Store Trolltind, 1788 m, det høgaste punktet langs Trollryggen
* Kyrkjetaket, 1439 m

## Bakgrunnsstoff
* www.romsdalsalpene.com