Isobel Baillie

**Isobel Baillie**, DBE (), fødd **Isabella Douglas Baillie**, var ein skotsk sopran. Ho hadde fyrst lokal suksess i Manchester, der ho voks opp, og i 1923 hadde ho ein suksessfull debut i London, følgd av turnear i fleire verdsdelar. Karrieren hennar, med støtte frå dirigenten sir Hamilton Harty, utvikla seg raskt, med pausar i dei første åra for å studere vokal i Milano. Baillie var i nesten heile karrieren sin konsertsongar; ho spelte berre ein gong i ein operaproduksjon på scenen. Ho var fyrst og fremst assosiert med oratorium, og blei kjend for mange framføringar av *[[Händels Messias|Messias]]* av Handel, ''Skapinga'' av Haydn, *Elijah* av Mendelssohn og korverka til Elgar.

Gjennom ein lang karriere spelte Baillie inn komplette opptak av *Messias*, *Elijah*, og Beethoven si *Missa solemnis* og Niande symfoni. På 1940-talet blei ho venn med altsongaren Kathleen Ferrier, som ho ofte opptredde med på konsertar og gjorde fleire opptak med i duett. Ho deltok i 19 Three Choirs-festivalar frå 1929. Ho debuterte i USA i 1933, og opptredde deretter og til ho pensjonerte seg i midten av 1950-åra i USA, New Zealand, Det fjerne austen, Afrika og i Europa.

I seinare år var Baillie lærar ved Royal College of Music, Royal Manchester School of Music og Cornell Universitety.

## Liv og virke

### Bakgrunn
Baillie blei fødd i Hawick i Roxburghshire den 9. mars 1895, som det yngste barnet og den tredje dottera til bakaren Martin Pott Baillie (1860-1904) og kona hans, Isabella Hetherington, fødd Douglas (1865-1936). Ho blei døypt Isabella Douglas, men var kjend for familie og vener som Bella. Då ho var ung jente familien til Newcastle upon Tyne og deretter til Manchester. Ho var elev ved ein barneskule der songen hennar blei oppmuntra, og vann deretter eit stipend til Manchester High School, der musikk ikkje var ein stor prioritet.

Då Baillie var femten slutta ho på skulen og tok fyrst arbeid i ein musikkbutikk og seinare ved Manchester rådhus. Ho tok timar i song frå Jean Sadler-Fogg, ein tidlegare elev av Blanche Marchesi. På fritida song ho i lokale konsertar, og på ein av dei møtte ho Henry (Harry) Leonard Wrigley (1891-1957), ein bomullshandlar. Dei gifta seg den 31. desember 1917 medan han var på sjukepermisjon frå hæren i Frankrike. Det einaste barnet deira, dottera Nancy, blei fødd i desember 1918. På denne tida tente Baillie meir av å halda konsert enn av arbeidet sitt ved rådhuset, og ho blei profesjonell songar på fulltid. I 1921 engasjerte Hamilton Harty, dirigenten for Hallé-orkesteret, henne for fleire konserter, inkludert framføringar av Skapinga av Haydn og *[[Händels Messias|Messias]]* av Handel.

Baillie debuterte i London i 1923. Sir Henry Wood engasjerte henne for seks konsertar i Queen's Hall. Karrieren hennar utvikla seg raskt, men på råd frå Harty tok ho ein pause frå å gje konsert midt i 1925 og eit anna året etter for å studere i Milano hjå vokaltrenaren på La Scala, Gugliemo Somma. Harty hjalp henne vidare i karrieren med å foreslå eit namneskifte frå «Bella Baillie», som han meinte leia tankane til ein music hall- eller musikalsk komedieartist. Den 6. mai 1929 sette ho ein notis i *[[The Times]]* som sa at frå den dagen skulle Miss Bella Baillie synga under namnet Isobel Baillie.

I tretti år etter debuten i London heldt ho stadig etterspurde konsertar, med *Messiah*, *Elia*, *The Creation* og korverka til Elgar som spesialitetet. Ho debuterte i USA i 1933 på Hollywood Bowl med Harty som dirigent; blant nummera ho framførte var «With verdure clad» frå *The Creation*, ein arie frå *[[Carmen]]* og «Dove sono» frå *Figaros bryllup*. The *[[Los Angeles Times]]* sa om den siste: «I stil og reine venleik av lyd var [han] det finaste ein har høyrt i Bowl i lang, lang tid». I Storbritannia song Baillie for dei fremste dirigentane på 1930-talet, som sir Thomas Beecham, sir Adrian Boult og Malcolm Sargent, og vitjande frå utlandet, som Arturo Toscanini, Bruno Walter og Victor de Sabata.

Eit høgdepunkt i karrieren til Baillie på 1930-talet var urframføringa av Vaughan Williams sin *Serenade to Music for 16 vocal soloists and orchestra*, som blei skriven i 1938 for å markera femtiårsjubileet til Wood sin første konsert. Solistane var framståande songarar frå Storbritannia og Samveldet; opnings- og avsluttingslinjene blei framførte av Baillie. Ti dagar etter konserten spelte Wood og dei 16 songarane hans arbeidet inn for Columbia, slik at dei kunne «verna om den fantastiske stiginga hennar til høg A for orda ‘sweet harmony’,» i følgje musikkritikaren Michael Kennedy. 

Baillie var ein pioner innan kringkasting, og song på ein lokal radio-stasjon i Manchester i 1920, før BBC blei grunnlagd. I 1938 tok ho del i ei tidleg fjernsynssending i ein BBC-versjon av *[[Tristan und Isolde]]*. Ho song ofte utdrag frå Wagner og andre operaer på konsertar og i studio, men opptredde sjeldan i operahus. Ho song ved Covent Garden i 1937 i *[[Orfeo ed Euridice|Orphée et Eurydice]]*, men sjølv då blei ho ikkje sett, men song bak scenen i «L'ombre heureuse». Dei einaste operaframferdene hennar på scenen var på ein turné i New Zealand i 1940, då ho spelte Marguerite i *Faust*, med Heddle Nash i tittelrolla.

Baillie verka for det meste som konsertartist. Ho song på nitten Three Choirs Festivals, som byrja i 1929 på Worcester Cathedral, i *Messias*, dirigert av Sir Ivor Atkins. Ho song i *The Apostles* og *The Kingdom* av Elgar dirigert av komponisten. Andre britiske komponistar som ho samarbeidde med var Herbert Howells, George Dyson og Gerald Finzi. Sjølv om ho var kjend for framføringane sine av britisk musikk, kommenterer Kennedy at repertoaret hennar var breiare enn dette, med verk av Bach, Berlioz, Brahms, Dvořák, Kodály, Mendelssohn, Rachmaninoff, Schubert, Schumann, Richard Strauss, Szymanowski, Tchaikovsky og Hugo Wolf. Ho song også ei rekkje populære balladar.

### Seinare år, 1940-1983
Under andre verdskrigen turnerte Baillie mykje for Entertainments National Service Association (ENSA), og song for soldatar og fabrikkarbeidarar.  I desember 1941 opptredde ho i lag med Kathleen Ferrier for fyrste gong; dei blei gode venar og kollegar. Etter krigen drog Baillie på  ei ny reise til New Zealand i 1948, og drog heim gjennom Det fjerne austen, med konsertopphald i Singapore, Kuala Lumpur og Penang. Ho song i Honolulu i 1948, og Washington National Cathedral året etter. I 1953 turnerte ho i sørlege Afrika, og hadde konsertar i byar som Nairobi, Salisbury (Harare), Johannesburg, Cape Town og Durban.

På midten av 1950-talet, då ho for det meste hadde slutta opptre på konsertar, turnerte Baillie internasjonalt, og heldt forelesningar og meisterklassar. Ho starta ein karriere som lærar ved Royal College of Music i London, frå 1952 til 1957 og igjen frå 1961 til 1964. I mellomtida var ho gjesteprofessor i song ved Cornell University. I tillegg underviste ho i mange år ved Royal Manchester School of Music.

I 1982 gav ho ut sjølvbiografen *Never Sing Louder than Lovely*.

Etter at mannen til Baillie, Harry, døydde i 1957, flytta ho frå huset deira i Hampshire til St John's Wood i London. Den siste heimstaden hennar var i Manchester, der ho døydde 24. september 1983, då ho var 88. Dottera Nancy Roberts (d. 2012) overlevde henne.

## Innspelingar
Baillie hadde ein innspelingskarriere som varte i over femti år. Ho hadde si fyrste prøveinnspeling i februar 1924; den fyrste kommersielle utgjevinga hennar kom ut eit år etter. Den siste større innspelinga hennar, *A Sea Symphony*, kom ut i 1953 på Decca som del av Vaughan Williams-symfonisyklusen til Boult. I 1974 spelte ho inn ein song av Harty som blei gjeven ut for å markera åttiårsdag hennar.

Baillie var sopransolist i dei komplette opptaka av Beethoven si *Missa solemnis* (under Beecham, 1937)  og *Messiah* og *Eliah* (under Sargent, 1946 og 1947)  I 2004 blei det for fyrste gong gjeve ut eit konsertopptak, frå Queen's Hall i 1937, av Beethoven sin Niande symfoni dirigert av Toscanini med Baillie som sopransolist. Med Ferrier spelte ho inn duettar av Purcell og Mendelssohn, og sine soloopptak med mange stykke av Bach, Handel og Mendelsson, men òg ariar eller songar av komponistar som Arne, Brahms, Delius, Grieg, Harty, Haydn, Mozart, Offenbach, Rachmaninoff, Schubert og Schumann.

## Ærestilvisingar
Baillie blei utnemnd til Commander av Den britiske imperieordenen (CBE) i 1951 og opphøga til Dame Commander (DBE) i 1978. Ho fekk æresgrader frå Royal College of Music, Royal Academy of Music og University of Manchester. Det er sett opp ein blå plakett til minne om henne på ein tidlegare bustad i Manchester.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Isobel Baillie|Isobel Baillie]]» frå ,  den 25. februar 2024.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
***