open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Was Gott tut, das ist wohlgetan, BWV 98

***Was Gott tut, das ist wohlgetan***, BWV 98, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1726 for den 21. sundagen etter treeiningssundag, som dette året var den 10. november. 

Teksten til første satsen er skriven av Samuel Rodigast, medan resten er av ukjend tekstforfattar. 

Koraltemaet er basert på salmen «Was Gott tut, das ist wohlgetan» av Samuel Rodigast (1675).

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to oboar, engelsk horn (tenorobo), to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av 5 satsar:

# «Was Gott tut, das ist wohlgetan», Koral
# «Ach Gott! wann wirst du mich einmal», Resitativ for tenor
# «Hört, ihr Augen, auf zu weinen», Arie for sopran
# «Gott hat ein Herz, das des Erbarmens Überfluß», Resitativ for alt
# «Meinen Jesum laß ich nicht», Arie for bass

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 98 på bach-cantatas.com
Was Gott tut, das ist wohlgetan, BWV 99

***Was Gott tut, das ist wohlgetan***, BWV 99, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for den femtande sundagen etter treeiningssundag, som dette året var den 17. september.

Teksten er henta frå Samuel Rodigast (første og siste sats), med ein ukjend opphavsmann for resten. 

Koraltemaet er basert på salmen «Was Gott tut, das ist wohlgetan» av Samuel Rodigast. 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for valthorn, tverrfløyte, obo d’amore, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Verket består av seks satsar. 

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 99 på bach-cantatas.com
Was Gott tut, das ist wohlgetan, BWV 100

***Was Gott tut, das ist wohlgetan***, BWV 100, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1732-1735 for den femtande sundagen etter treeiningssundag eller ein vilkårleg dag. 

Teksten er skriven av Samuel Rodigast og melodien er basert på salmen hans med same namn. 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to valthorn, pauke, tverrfløyte, oboar d’amore, to fiolinar, fiolinsell, violone, bratsj, orgel og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av fem satsar:
# «Was Gott tut, das ist wohlgetan, seine Wille», Koral
# «Was Gott tut, das ist wohlgetan, er wird mich wohl bedenken», Arie for sopran
# «Was Gott tut, das ist wohlgetan, er ist mein Licht und Leben», Arie for bass
# «Was Gott tut, das its wohlgetan! Muss ich den Kelch gleich», Arie for alt
# «Was Gott tut, das ist wohlgetan, dabei will ich verbleiben», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 100 på bach-cantatas.com
Nimm von uns, Herr, du treuer Gott

***Nimm von uns, Herr, du treuer Gott***, BWV 101, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for den tiande sundagen etter treeiningssundag, som dette året var den 13. august. 

Teksten er henta frå Martin Moller (sats 1, 3, 5, 7), og ein ukjend forfattar, truleg Christian Friedrich Henrici (Picander), i følgje A. Schweitzer. Koraltemaet er basert på salmen &laquo;Vater unser im Himmelreich&raquo;, først trykt i *Geistliche lieder* som vart publisert av Valentin Schumann (Leipzig, 1539). Melodien er frå mellomalderen. 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for tverrfløyte, to oboar, engelsk horn, to fiolinar, bratsj og basso continuo med valthorn, tre trombonar og strykarar, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av sjusatsar:
# «Nimm von uns Herr, du treuer Gott», Koral
# «Handle nicht nach deinen Rechten», Arie for tenor
# «Ach! Herr Gott, durch die Treue dein», Resitativ & koral
# «Warum willst du so zornig sein», Arie for bass
# «Die Sünd hat uns verderbet sehr», Resitativ & koral
# «Gedenk an Jesu bittern Tod», Duett for sopran & alt
# «Leit uns mit deiner rechten Hand», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 101 på bach-cantatas.com
Herr, deine Augen sehen nach dem Glauben

***Herr, deine Augen sehen nach dem Glauben***, BWV 102, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1726 for den tiande sundagen etter treeiningssundag, som dette året var 25. august. Verket vart framført ein gong til i Leipzig av Bach, kring 1737. 

Teksten er henta frå Jeremias 5: 3 (første sats); Paulus’ brev til romarane 2: 4-5 (fjerde sats); Johann Heermann (sjuande sats), og resten av ein ukjend forfattarar. C.S. Terry har foreslått at dette er Christian Weiss den eldre, Neumann at det er Christiane Mariene von Ziegler og Walther Blankenburg at det er Christoph Helm 

Koraltemaet er basert på salmen «Vater unser im Himmelreich»

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to oboar, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av åtte satsar:
# «Herr, deine Augen sehen nach dem Glauben!», Koral
# «Du schagest sir, aber sie fuhlen's nicht», Arioso for alt
# «Wo is das Ebenbild, das Gott uns eingepraget», Resitativ for bass
# «Weh! der Seele, die den Schaden nicht mehr kennt», Arie for alt
# «Verachtest du den Reichtun seiner Gnade», Arie for bass
# «Erschrecke doch, du allzu sich're Seele», Arie for tenor
# «Beim Warten ist Gefahr», Resitativ for alt
# «Heut lebst du, heut bekehre dich», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 102 på bach-cantatas.com
Ihr werdet weinen und heulen

***Ihr werdet weinen und heulen***, BWV 103, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1725 for tredje sundagen etter påske, som dette året var 22. april. Verket vart framført ein gong til av Bach i Leipzig den 15. april 1731. 

Teksten er henta frå Evangeliet etter Johannes 16: 20 (første sats), Paul Gerhardt (sjette sats), Christiane Mariene von Ziegler (sats 2-5).

Koraltemaet er basert på salmen «Was mein Gott will, das g’scheh allzeit»

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for trompet, piccolofløyte, tverrfløyte, to oboar d’amore, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:
# «Ihr werdet weinen und heulen», Koral
# «Wer sollte nicht in Klagen untergehn», Resitativ for tenor
# «Kein Arzt ist außer dir zu finden», Arie for alt
# «Du wirst mich nach der Angst auch wiederum erquicken», Resitativ for alt
# «Erholet euch, betrübte Sinnen», Arie for tenor
# «Ich hab dich einen Augenblick», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 103 på bach-cantatas.com
Jakob Poulsen

**Jakob Poulsen** () er ein dansk fotballspelar, som spelar for FC Midtjylland i den danske fotballigaen, og for det danske landslaget.

## Klubbkarriere
Poulsen begynte å spela fotball i Næsbjerg, før han gjekk til Esbjerg. I 2006 vart han selt til nederlandske Heerenveen. Sommaren 2008 fekk han veta at han ikkje var med i framtidsplanane for førstelaget til Heerenveen, og han fekk gå til AGF i Århus, der han skreiv under på ein fireårskontrakt.

## Landslagskarriere
I januar 2009 kom Poulsen med i ein dansk ligalandslagstropp til ein bortekamp mot Thailand. Her gjorde han så godt inntrykk at han vart teken ut til det danske A-landslaget til ein venskapskamp mot Hellas, 4. februar 2009. Han vart då den første AGF-spelaren på A-landslaget på 12 år. Han debuterte som innbytar på ein uvant høgreback-plass 60 minutt ut i kampen. Seinare på våren fekk han spela i VM-kvalifiseringskampen mot Albania, og då nokon etablerte landslagsspelarar måtte melda fråfall til den avgjerande kvalifiseringskampen mot Sverige i juni same året, fekk Poulsen sin debut frå start. Han fekk gjennombrotet sitt på landslaget i eit 1-2-tap mot Chile 12. august 2009, då fleire kommentatorar utropte han til den beste danske spelaren. I den sjuande landskampen sin vart Poulsen matchvinnar då han sikra Danmark si kvalifisering til fotball-VM i 2010 med målet som gav 1-0-siger til Danmark over Sverige.

## Kjelder
**Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå [[:da:Jakob Poulsen|dansk wikipedia]] 12. april 2010.*
Wincents Sebbelow

**Wincents Lassen Giørges Sebbelow** () var ein dansk-norsk offiser, forretningsmann, stortingsmann og forfattar. Han var medlem av jakobinarpartiet.
## Liv og gjerning
Sebbelow var fødd i Danmark. I 1788 vart han fenrik ved fynske infanteriregiment, og tok avskjed tre år seinare med løytnants grad. I 1792 tok han juridisk eksamen. Han budde ei tid i England og i 1796 i Bergen. Deretter gifta og slo han seg ned i Kristiansand, der han tok til å drive handel.

Ved stortingsvalet for Kristiansand i 1818 vart Sebbelow samrøystes vald til 1. representant. På tinget var han medlem av femten komitear, mellom anna var han formann i komiteen om bankmennene sitt ansvar og likninga i Kristiansands stift. Kring pengestellet stod det mykje strid på 1818-stortinget. Sebbelow samla opposisjonen mot Wedel sin anti-inflasjonspolitikk. Han tala for ein politikk der ein auka setelmengda og gav større kreditt. Planen sanka mykje støtte på det kriseramma austlandet, utan å sanke fleirtal på tinte.

Til Stortinget 1821 var han i fyrste omgang vald til 1. varamann, men rykte opp då den valde representanten melde forfall. Valet vart deretter forkasta. Ved nytt val vart han 2. representant, eit val som vart godkjent fyrst 6. mars med 55 mot 22 stemmer. Vala på Sebbelow vart møtt med stor motstand, mellom anna vart det lagt fram prov at han ei rekke gonger var bøtelagd for injuriar. Sågar hadde han i høgsterett fått stadfesta ei bot på 1600 kr. På Stortinget var han formann i fire komitear, ein av dei gjaldt etablering av marinebase i Horten. Han var og til stades på det overordentlege Stortinget 1822.

År 1821 vart Sebbelow utnemnd til landkrigskommisær i vestre sønnafjellske distrikt, etter påtrykk frå kongen.

Forfattaren Sebbelow er særleg kjend for skriftet *Forslag til strax at afhjælpe det Norske Folks Nød, Frygt og Pengetrang, ved uopholdelig at give det tilbage Alt, hvad det har været aftvunget til den tvugne Banks Fond og siden at gjøre det stort og lykkeligt ved et stadigt Pengevæsen og en forbedret Agerdyrkning m.m.*. Skriftet vart trykt i Kristiania i 1818, og medverka til å gje Sebbelow ei framståande rolle på Stortinget det året.

Sebbelow døydde i Larvik.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
### Fotnotar
Nils Hoel

**Nils Jacobsen Hoel** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Nes i Hedmark.

Hoel var son av Jacob Hoel og tok over storgarden Hovinsholm på Helgøya i 1848 etter far sin. Han var med i heradsstyret i Nes 1853-61, der i mellom fire år som ordførar.

Stortingsrepresentant frå Hedmark var Hoel både 1859-60, 1862-63 og på det overordentlege storting i 1864. På alle tingsamlingane var han medlem av Lagtinget. 1859-60 sat han i justiskomite nr 1, 1862-63 var han i konstitusjonskomiteen. 

Han døydde på Rikshospitalet.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Sjøredningskorps

**Sjøredningskorps** har i Noreg vorte oppretta for å drive aktivt sjøredningsarbeid, og å gi ålmenta opplæring og trening i tryggleik til sjøs. Det er Redningsselskapet som har oppretta og driv dei 24 redningskorpsa, med til saman 1200 frivillige.

I 1980-åra vart det gjort ulike forsøk på å starte sjøredningskorps ulike stader i landet. Desse forsøka førte ikkje fram. I Trondheimsfjorden og på Mjøsa var det redningsfartøy som vart bemanna av frivillige. Desse to redningsskøytene RS «Jaycees» (RS 98) og RS «G.J.Kastor» (RS 97) vart bemanna av frivillige utan at drifta var organisert som sjøredningskorps. I 1996 oppretta Redningsselskapet eit sjøredningskorps i Arendal. Dette var meint som ei prøveordning. Forsøket var vellukka og fleire korps har vorte oppretta. Det har og vorte oppretta slike korps ved innsjøane Mjøsa og Femunden.

Sjøredningskorpsa disponerer mindre fartøy som er bygde for stor fart, og som har vassjet som framdrift i staden for propell. Desse fartøya vert bemanna av frivillig mannskap som er medlemmer av Redningsselskapet. Sjøredningskorpsa er basert på heilårsdrift og er eit supplement til dei fast bemanna redningsskøytene.

Oversikt over sjøredningskorps og fartøy:

## Kjelder
Du Hirte Israel, höre

***Du Hirte Israel, höre***, BWV 104, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for andre sundagen etter påske, som dette året var den 24. april. 

Teksten er henta frå Salme 80: 1 (første sats), Cornelius Becker (sjette sats), medan resten er skriven av ein ukjend opphavsmann. Wustmann & Neumann har foreslått Christian Weiss den eldre

Koraltemaet er basert på salmen «Allein Gott in der Höh sei Ehr» av Cornelius Becker. Melodien til denne salmen er delvis basert på den gregorianske songen «Gloria in excelsis» frå seinmellomalderen og delvis på ein «Sanctus in festis duplicibus» frå *Graduale Romanum*. Den første delen av salmen liknar ein påskesong frå 900-talet som spreidde seg til fleire land. Det var Nikolaus Decius (ca. 1485-etter 1546) som samla saman dei forskjellige melodiane til denne melodiane, truleg med ein litt anna tekst, i Braunschweig i 1522.

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to oboar d'amore, engelsk horn (tenorobo), to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt to songsolistar (tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:
# «Du Hirte Israel, höre!», Koral
# «Der höchste Hüter sorgt für mich», Resitativ for tenor
# «Verbirgt mein Hirte sich zu lange», Arie for tenor
# «Ja, dieses Wort ist meiner Seelen Speise», Resitativ for bass
# «Beglückte Herde, Jesu Schafe, Arie for bass
# «Der Herr ist mein getreuer Hirt», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 104 på bach-cantatas.com
Jacob Hoel

**Jacob Nielsen Hoel**, (), var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Hedmark.

Hoel var frå Hol i Nes i Hedmark. I 1800 kjøpte han storgarden Hovinsholm på Helgøya i heimbygda Nes. Han dreiv garden til han døydde. Då overtok sonen Nils Hoel drifta.

Hoel var i 1814 valmann ved valet til riksforsamlinga på Eidsvoll. På Stortinget 1818 var han 1. representant for Hedmark. Han var då medlem av 11 komitear, der i mellom komiteen om skattelova av 1816. Hoel var også med på tingsamlingane 1821 og det overordentlege storting 1822. Her var han med i 12 komitear. På desse stortinga høyrde Hoel til opposisjonen som tala for ein anti-deflasjonspolitikk.

Hoel nådde ikkje opp ved stortingsvala 1824, 1827, 1830, 1833. Ved dei tre siste vala enda han som 1. varamann (suppleant). Frå 5. mars 1833 møtte han likevel resten av stortingssesjonen, då representanten Evenstad hadde forfall.

Bondeleiaren Halvor Hoel var ein eldre bror.

## Kjelder
* Tallak Lindstøl: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*, Kristiania, 1914
*
Sonatine

Ein **sonatine** er ein liten sonate. Som musikalsk omgrep har ikkje sonatine ein enkel, klår definisjon, men er heller ein tittel som komponisten nyttar om eit stykke som i røynda er ein enkel sonate, men gjerne kortare og lettare, eller teknisk enkel enn ein typisk sonate. Omgrepet har vore i bruk sidan seint i barokken. Det vert ofte nytta om soloverk for klaverinstrument, men mange komponistar har òg skrive sonatinar for fiolin og piano. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sonatina|Sonatina]]» frå ,  den 13. april 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Was willst du dich betrüben

***Was willst du dich betrüben***, BWV 107, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1724 for den sjuande sundagen etter treeiningssundag, som dette året var den 23. juli. 

Teksten er skriven av Johann Heermann. 

Koraltemaet er basert på salmen «Von Gott will ich nicht lassen». Kven som har komponert melodien er ukjend, men han kjem frå den verdslege songen «Une jeune fillette de grand' valeur», ein slags vokal allemande i ein kombinasjon av dans og folkemusikk. Dei tidlegare spora etter songen finst i *Recueil de plusieurs chansons divisè en trois parties*, ei samling av «Voix de Ville», publisert av Jehan Chardavoine (1537-ca. 1580) i Lyon i Frankrike i 1557.

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for valthorn da caccia, to tverrfløyter, to oboar d’amore, to fiolinar, bratsj, orgel og basso continuo, samt tre songsolistar (sopran, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av sju satsar:

# «Was willst du dich betrüben», Koral
# «Denn Gott verlässet keinen», Resitativ for bass
# «Auf ihn magst du es wagen», Arie for bass
# «Wenn auch gleich aus der Höllen», Arie for tenor
# «Er richts zu seinen Ehren», Arie for sopran
# «Drum ich mich ihm ergebe», Arie for tenor
# «Herr, gib, daß ich dein Ehre», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 107 på bach-cantatas.com
Es ist euch gut, daß ich hingehe

***Es ist euch gut, daß ich hingehe***, BWV 108, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1725 for den fjerde sundagen etter påske, som dette året var den 29. april. 

Teksten er henta frå Christiane Mariene von Ziegler (sats 2, 3, 5), Evangeliet etter Johannes 16: 7 (første sats) og 16: 13 (fjerde sats), og Paul Gerhardt (sjette sats)

Koraltemaet er basert på salmen «Kommt her zu mir, spricht Gottes Sohn». Denne melodien er ei utgåve av den verdslege songen «Es ist nicht lang, daß es geschah», som òg vert kalla «Lindenschmied-Weise». Denne melodien kan sporast tilbake til Sør-Tyskland rundt 1490. Melodien dukkar opp i 1530 med tekst av Georg Grünwald som «Ain schöns newes Christlichs Lyed», som vart publisert for mennonittane eller baptistane.

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to oboar d’amore, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt tre songsolistar (alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:

# «Es ist euch gut, daß ich hingehe», Arie for bass
# «Mich kann kein Zweifel stören», Arie for tenor
# «Dein Geist wird mich also regieren», Resitativ for tenor
# «Wenn aber jener, der Geist der Wahrheit, kommen wird», Koral
# «Was mein Herz von dir begehrt», Arie for alt
# «Dein Geist, den Gott von Himmel gibt», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 108 på bach-cantatas.com
Ich glaube, lieber Herr, hilf meinem Unglauben

***Ich glaube, lieber Herr, hilf meinem Unglauben!***, BWV 109, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1723 for den 21. sundagen etter treeiningssundag, dette året den 17. oktober. 

Teksten er henta frå Evangeliet etter Markus 9: 24 (første sats) og Lazarus Spengler (sjette sats), medan resten er skriven av ein ukjend opphavsmann. 

Koraltemaet er basert på salmen «Durch Adams Fall ist ganz verderbt». Denne melodien vart først nytta i ei skillingsvise om slaget ved Pavia den 24. februar 1525. Denne vart seinare omskrive til ein kyrkjeleg koral og kom ut i *Geistliche Lieder* (redigert av Joseph Klug) i Wittenberg i 1529. Ein har ikkje lenger kopiar av denne boka. Der ser ut til at teksten til Spengler alt då vart nytta til denne melodien. 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for valthorn da caccia, to oboar, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt to songsolistar (alt, tenor) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:

# «Ich glaube, lieber Herr, hilf meinem Unglauben», Koral
# «Des Herren Hand ist ja noch nicht verkürzt», Resitativ for tenor
# «Wie zweifelhaftig ist mein Hoffen», Arie for tenor
# «O fasse dich, zu zweifelhafter Mut», Resitativ for alt
# «Der Heiland kennet ja die Seinen», Arie for alt
# «Wer hofft in Gott und dem vertraut», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 109 på bach-cantatas.com
Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit

***Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit***, BWV 106, òg kalla ***Actus Tragicus*** er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Mülhausen i 1707 for ei gravferd, truleg gravferda til borgarmeister Strecker. 

Teksten er henta frå Apostelgjerningane 17: 28, Salme 90: 12,  Jesaja 38: 1, Evangeliet etter Lukas 23: 43 og Martin Luther, Adam Reusner og Johann Leon. 

Koraltemaet er basert på salmen «Mit Fried und Freud ich fahr dahin». Den originale melodien av Martin Luther kom ut i lag med teksten hans i *Geystliche Gesangk Buchleyn*, publisert av Johann Walter i Wittenberg i 1524.

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to blokkfløyter, togamber og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av tretten satsar:
# Sonatine i Ess-dur
# «Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit», Koral
# «In ihm leben, weben», Air for kor
# «Ach, Herr! lehre uns bedenken», Air for tenor
# «Bestelle dein Haus!», Air for bass
# «Es ist der alte Bund, Mensch, du musst sterben», Trio for alt, tenor & bass
# «Ja, komm, Herr Jesu, komm», Air for sopran
# «Ich hab mein Sach Gott heimgelstellt», Koral
# «In deine Hande befehl' ich meinen Geist», Solo for alt
# «Heute wirst du mit mir im Paradies sein», Solo for bass
# «Mit Fried' und Freud' ich fahr' dahin», Duo for alt & bass
# «Glorie, Lob, Ehr' und Herrlichkeit», Koral
# «Durch Jesum Christum, Amen», Finale

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 106 på bach-cantatas.com
Was mein Gott will, das g'scheh allzeit

***Was mein Gott will, das g'scheh allzeit***, BWV 111, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1725 for tredje sundag etter trettande dag jul, som dette året var den 21. januar. 

Teksten er skriven av markgreve Albrecht von Brandenburg (sats 1, 6) og ein ukjend tekstforfattar. 

Koraltemaet er basert på salmen «Was mein Gott will, das g’scheh allzeit». Melodien vart komponert av Claudin de Sermisy (ca. 1495-1562), som var ein kjend fransk komponist i heimlandet av både verdsleg og kyrkjeleg musikk. Denne melodien var frå den verdslege songen «Trente et quatre chansons…» trykt av Pierre Attaingnant i 1528.

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for to oboar, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:

# «Was mein Gott will, das g'scheh allzeit», Koral
# «Entsetze dich, mein Herze, nicht», Arie for bass
# «O Törichter! der sich von Gott entzieht», Resitativ for alt
# «So geh ich beherzten Schritten», Duett for alt & tenor
# «Drum wenn der Tod zuletzt den Geist», Resitativ for sopran
# «Noch eins, Herr, will ich bitten dich», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 111 på bach-cantatas.com
Herr, gehe nicht ins Gericht mit deinem Knecht

***Herr, gehe nicht ins Gericht mit deinem Knecht***, BWV 105, BWV 105, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1723 for den niande sundagen etter treeiningssundag.

Teksten er henta frå Salme 143: 2 (første sats) og Johann Rist (sjette sats), medan resten er skriven av ein ukjend tekstforfattar. W. Murray Young har foreslått Christian Weiss den eldre. 

Koraltemaet er basert på salmen «Jesu, der du meine Seele» av Johann Rist (1641). 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for valthorn, to oboar, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av seks satsar:
# «Herr, gehe nicht in's Gericht», Koral
# «Herr, gehe nicht in's Gericht», Arie for tenor & bass
# «Mein Gott verwirf mich nicht», Resitativ for alt
# «Wie zittern und wanken der Sunder Gedanken», Arie for sopran
# «Wohl aber dem, der seinen Burgen weiss», Resitativ for bass
# «Kann ich nur Jesum mir zum Freunde machen», Arie for tenor
# «Nun, ich weiss, du wirst mir stillen», Koral

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 105 på bach-cantatas.com
Unser Mund sei voll Lachens

***Unser Mund sei voll Lachens***, BWV 110, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach.

Han vart komponert i Leipzig i 1725 for første juledag. Stykket vart framført på nytt av Bach i perioden 1728-1731 i Leipzig.

Teksten er henta frå Salme 126 2-3 (første sats), Jeremias 10: 6 (tredje sats), Evangeliet etter Lukas 2: 14, Kaspar Füger (sats 7) og Georg Christian Lehms (sats 2, 4, 6)

Koraltemaet er basert på salmen «Wir Christenleut habn jetzund Freud». Komponisten av denne melodien, den einaste melodien Bach nokon gong nytta knytt til ein tekst av Kaspar Füger (1530-1592), er ukjend. Füger var ein prest i hoffet til hertuginne Katharina av Sachsen. 

## Instrumentering og struktur

Stykket er instrumentert for tre trompetar, pauke, to tverrfløyter, tre oboar, fagott, to fiolinar, bratsj og basso continuo, samt fire songsolistar (sopran, alt, tenor, bass) og firedelt kor.

Det består av sju satsar:

# «Unser Mund sei voll Lachens», Koral
# «Ihr Gedanken und ihr Sinnen», Arie for tenor
# «Dir, Herr, ist niemand gleich!», Resitativ for bass
# «Ach Herr, was ist ein Menschenkind», Arie for alt
# «Ehre sei Gott in der Höhe», Duett for sopran & tenor
# «Wacht auf, ihr Adern und ihr Glieder», Arie for bass
# «Alleluja! Gelobt sei Gott!», Koral

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

* Piano- og songpartitur for BWV 110 på bach-cantatas.com
Nynorsk redaktørpris

**Nynorsk redaktørpris** er ein norsk mediepris som har blitt utdelt sidan 2004 av Mediemållaget. 

## Om prisen

Jury for prisen er styret i Mediemållaget.

Føremålet med prisen er å heidra redaktørar som har lagt inn ein innsats for nynorsk som mediespråk.
Mediemållaget «ønskjer å framheva dei redaktørane som driv god språkleg leiarskap og gir nynorsken gode levekår i journalistikken.»

## Desse har fått prisen
***2004**:  Tidlegare sjefredaktør Hilde Haugsgjerd og kulturredaktør Cathrine Sandnes, Dagsavisen
***2005**:  Sjefredaktør Tove Lie, Nationen
***2006**:  Distriktsredaktør Per Arne Kalbakk, Østlandssendingen
***2007**:  Sjefredaktør Tom Hetland, Stavanger Aftenblad
***2008**:  Sjefredaktør Arne Sigurd Haugen, Nynorsk Pressekontor, sjefredaktør og administrerande direktør Pål Bjerketvedt, Norsk Telegrambyrå
***2009**:  Redaktør/dagleg leiar Christian Fredrik Stabell, Os og Fusaposten
***2010**:  Redaktør Signy Fardal, Magasinet Elle
***2011**:  Redaktør Bente Riise, Syn og Segn
***2012**:  Ansvarleg redaktør Bjarne Tormodsgard, Hallingdølen
***2013**:  Dagleg leiar Magni Øvrebotten, NRK Nynorsk mediesenter
***2014**:  Ansvarleg redaktør Bjørgulv Braanen, Klassekampen (2015)
***2017**:  Ansvarleg redaktør Gard Steiro, VG
***2024**:   Redaktør Nana Rise-Lynum, Norsk Barneblad

## Kjelder

* Mediemållagets nettstad
Halvor Hoel

**Halvor Nielsen Hoel** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Nes i Hedmark. Han er særleg kjend for si rolle under bondeopprøret i 1818.

Halvor Hoel var gardbrukar på storgarden Hol i Nes. Han tok over garden 1815 etter mor si som då hadde vore enkje i 31 år. Garden dreiv han til 1835, då den eldste av tre fostersøner tok over etter Halvor Hoel, som heile livet levde ugift.

Hoel vart 8. juli 1807 i Akershus stiftsoverrett frikjend frå ein tiltale om å ha «været medvirkende aarsak til mened, kirkeran og forehavt mord».

I 1815 vart han vald inn på Stortinget frå Hedemarkens amt, men valet vart avvist med 57 mot 26 stemmer med tilvising til rettssaka i 1807. Ved valet 1818 vart han 1. varamann (suppleant).

Same året, 1818, var han aktiv i bondeopprøret som inntok hovudstaden. Sjølv sat han heime på Hol då det hende. 14. mars 1818 dømde høgsterett han til festningsarbeid i eitt år, og sakskostnader på 888 spesiedalar. Kong Karl Johan benåda han for festningarbeidet, men han måtte sette garden i pant for å bere sakskostnadene.

Halvor Hoel var ein eldre bror av Jacob Hoel.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* 

## Bakgrunnsstoff
* Halvor Hoel på Lokalhistoriewiki
Jens Aars

**Jens Aars** () var ein norsk prest, hoffpredikant og stortingsmann.

Aars som var frå Christiania var elev ved latinskulen i heimbyen, gjekk ut frå skulen som student i 1796. Han tok teologisk embetseksamen i 1801 med *[[laud]]*. År 1804 vart han residerande kapellan til Rødøy, i 1806 vikarprest i Enebakk. Frå 1817 var han sokneprest i Hadsel. I 1821 vart han utnemnd til sokneprest i Lier og i 1827 til hoffpredikant.

Aars representerte Nordlandenes amt på Stortinget i 1821, og på det overordentlege storting året etter. I 1821 var han medlem av ni komitear. Han var medlem av Stortingets deputasjon til Stockholm i 1823. På tinget høyrde han opphavleg til opposisjonen, men ettersom han hadde søkt Lier soknekall modererte han synspunkta i retning kongen.

Aars var mellom valmennene i Akershus til det overordentlege storting 1814, og til stortingsvala 1824 og 1827 for Buskerud amt. Alle tre gongane hamna han på 2. eller 3. varamannsplass. 

I 1832 vart han geistleg medlem av Vasaordenen.

Han døydde på Frogner prestegard i Lier.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

*
Hare

**Hare** eller **jase** *(Lepus timidus)* er eit pattedyr i harefamilien. 

## Utbreiing og utsjånad

Haren finst frå Fennoskandia til det austlege Sibir; i tillegg finst det isolerte grupper i Alpene og på Irland. Haren har forøvrig vorte innført til Shetland og Færøyane. 
Tidlegare vart polarharen rekna som ein underart av haren, men no ser ein på han som ein sjølvstendig art. Somme biologar meiner at den irske haren òg bør skiljast ut som eigen art.

I Noreg kan haren bli opp til 5 kg. Kroppslengda kan verta opptil 60 cm, halen 5–9 cm. Bakbeina er lengre og mykje kraftigare enn frambeina, og dette gjev haren ein eigen, hoppande gange. Om sommaren et haren for det meste gras, urter og blad, om vinteren gneg han på bork, lyng og skot av lauvtre.

## Pels

Om sommaren har haren brun pels. Når vinteren kjem skiftar han farge til kvit, tjukk vinterpels. Irske harar er eit unntak frå dette, dei held seg brune heile året. Nokre stader i Vest-Noreg, særleg på Jæren, får haren blågrå pels om vinteren, ikkje kvit. Den kvite fargen er til vern når snøen kjem om vinteren, men haren vert svært lett synleg i vinterpels når snøen smeltar att eller uteblir. I nordre Finland og Sverige konkurrerer haren med sørharen om leveområda. Sørharen er større, og som oftast i stand til å fordriva haren, men han er dårlegare egna til å leva i snørike område grunna mindre føter og brunare vinterpels.

## Forplanting

Hannharen vert kalla «ramlar», og hoa «sette». I paringstida er hannane ofte aggressive mot kvarandre, og deltek i «boksekampar» for å avgjera striden om settene. Paringa skjer om våren. Hoa får 1–3 kull ungar i året, vanlegvis 2–6 ungar i kvart kull. Ho byggjer ikkje reir, men føder på den mest passande staden ho finn. Drektigheitstida varer 48–52 døgn. Ungane er hårkledde og har opne augo ved fødselen. Det første kullet i året vert kalla «skarehopp», fordi snøen ofte ligg når ungane vert fødde. Etter eitt år er ungane sjølve kjønnsmogne. 

## Levevis

Haren er sjølv eit byttedyr for rev, ulv, gaupe og ørn. Når haren har oppdaga ein fiende, sit han heilt i ro og flyktar fyrst når han skjønar at han har vorte sett. Som regel lagar ikkje harar lydar i det heile, men i fare kan han skrika så det høyrest ut som eit spedbarn. Haren sine beste forsvarsmiddel er snøggleik, skarpt syn og framifrå høyrsle. Haren er eit nattaktivt dyr som ikkje gjer stor skade så lenge han held seg unna dyrka mark og frukttre. Om dagen held han seg oftast i ro i ei lita grop i marka eller snøen. Som regel lever haren åleine.

Harejakta har gamle tradisjonar i Noreg, og er tillaten til visse tider kvart år. 

## Folketru

Det finst mange historier om harar i den norske folketrua. Det vart sagt at viss gravide kvinner fekk sjå ein hare eller haresnute ville barnet deira få hareskår. Før i tida var det berre byfolk som åt harekjøt; bygdefolk rørte det ikkje, kanskje av di Bibelen rekna haren som eit ureint dyr.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* Wikipedia på bokmål om hare.
* «hare» i *Store Norske Leksikon*
* hare, miljolare.no
Helga Hjetland

**Helga Kjellaug Hjetland** () er utdanna adjunkt og har vore leiar Norsk Lærarlag (1995-2001), og av Utdanningsforbundet (2002-2009). Ho er oppvaksen på Sandane i Nordfjord og bur på Kyrkjebø i Høyanger i Sogn og Fjordane. 

Hjetland har tidlegare vore lærar og rektor på Løvås skole i Bergen og på Kyrkjebø skule i Høyanger. Ho har vore leiar av Bjørgvin bispedømmeråd. Ho er no pensjonist. Frå 2010 er ho medlem av styret i Noregs Mållag.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Helga Hjetland|Helga Hjetland]]» frå , den 14. april 2010.* 
 
## Bakgrunnsstoff
* Portrett i Dagbladets helgemagasin
Michał Andriolli

**Michał Elwiro Andriolli** () var ein polsk målar og arkitekt. Han er særleg kjend for sine illustrasjonar av Adam Mickiewicz sine episke dikt *Pan Tadeusz*, og for sine villaer i Warszawas forstader. Han var fødd i Vilnius i dagens Litauen og døydde på kurstaden Nałęczów.

## Liv og gjerning
Andriolli var etterkomar av italienske immigrantar, som i kjølvatnet av napoleonskrigane slo seg ned i Polen. Andriolli studerte frå 1855 ved Moskvas skule for måleri og bilethogging. Han heldt 1858 fram studiet ved St. Petersburgs kunstkademi. Etter tilbakekomsten til Polen mottok han eit stipend som han i 1861 nytta til ei reise til Roma. I Roma heldt studiane fram ved Accademia San Luca.

Andriolli tok del i januaroppstanden i 1863, og flykta etter denne frå Polen. Han budde til å byrje med i London og så i Paris. I 1866 vende han tilbake til det tsar-styrte Polen, som utsending for polske emigrantar. Han vart arrestert og dømd, og deretter send til katorga (straffeleir) i Vjatka. Fyrst i 1871 vart han benåda. Han slo seg deretter ned i Warszawa, der han arbeidde som illustratør for ulike aviser.

Andriolli var av dei fremste illustratørane i Polen, og fekk oppdrag i å illustrere mange verk som var rekna for klassiske i polsk litteratur. Særleg kjende er illustrasjonane til *Pan Tadeusz* og *Konrad Wallenrod*. Desse laga han mellom 1879 og 1882. Mellom 1883 og 1886 budde Andriolli i Paris, der han illustrerte franske utgåver av verk av Shakespeare og James Fenimore Cooper.

Sine siste leveår tilbringa han i ein liten villa i nærleiken av Anielin ved elva Swider, ikkje langt frå Warszawa. Etter å ha teikna sin eigen villa, fekk Andriolli oppdrag  å lage utkast til fleire villaer. Slik utvikla han ein karakteristisk arkitekturstil, som vart kalla *Świdermajer* og som kom til å prege fleire forstader av Warszawa.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Michał Elwiro Andriolli|Michał Elwiro Andriolli]]» frå , den 14. april 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff

* Andriollis teikningar til ''Pan Tadeusz''
Vladimir Stasov

**Vladimir Vasiljevitsj Stasov** () var ein russisk kunstkritikar med stort gjennomslag i si epoke. Han var fødd i St. Petersburg og døydde same staden. Faren Vasilij Stasov var ein kjend arkitekt.

## Liv og gjerning
Stasov avla juridisk eksamen i 1843. I 1847 gav han ut ein monografi om komponisten Mikhail Glinka. I denne framheva han Glinkas bruk av motiv frå russisk folkeliv. Frå den tid var Stasov ein iherdig talsmann for å nytte russiske motiv i all kunst, framfor dei rådande europeiske.

Han ynskte russisk kunst skulle frigjere seg frå det han oppfatta som Europas tvangsgrep. Ved å kopiere vesten ville russarane i beste fall lage annanrangs kunst. Lånte dei derimot frå deira eigne heimlege tradisjonar, kunne dei klare å skape ein ekte nasjonal kunst som kunne måle seg med Europas kunst, med den høge kunstnariske standarden og originaliteten denne hadde. Med "nasjonal" meinte Stasov at kunsten skulle ikkje berre skildre folkelivet, men også vere meiningsfull for folk og syne dei korleis dei skulle vere.

År 1859 fekk Stasov tilgjenge ved St. Petersburgs kunstakademi. Her var han ein drivande framhjelpar for kunstrørsla Peredvizjniki. Då Mir iskusstva kom ut med sine fyrste verk i 1898, var Stasov derimot sterkt negativ. Stasov tente elles som ein slags rådgjevar og støttespelar for dei russiske komponistane kalla Dei Fem.

Stasov var i fleire tiår ein dominerande figur i russisk kulturliv, somme kritikarar meiner han var ein tyrann. Han oppdaga ei heil mengd av dei største talenta, og inspirerte mange i deira arbeid. Dessutan kjempa han for kunsten deira i tallause artiklar og i brev til pressa. Brevvekslinga hans er ei viktig kjelde til dåtidas russiske kulturliv.

Saman med venen Leo Tolstoj vart Stasov i 1900 utnemnd til æresmedlem av det russiske vitskapsakademiet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vladimir Stasov|Vladimir Stasov]]» frå ,  den 14. april 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*
Ingse Stabel

**Ingse Stabel**, eigenleg **Inger-Else Stabel**, () er ein norsk jurist og tidlegare dommar i Høgsterett. Stabel sat i Høgsterett frå 1. mai 2001 fram til 2017. Ho er tidlegare likestillingsombod og leiar for Trygderetten.
Ingse Stabel er kjend for engasjement i kvinnekampen og for arbeid med likestillingsjus.

Stabel vart fødd i Oslo. Ho tok juridisk embetseksamen ved Universitetet i Oslo i 1971. Ho var konsulent i Justisdepartementets lovavdeling 1971-1973, dommarfullmektig i Lyngen heradsrett 1973-1974, førstekonsulent, byråsjef og underdirektør i Justisdepartementets lovavdeling  1974-86, og advokat hos Regjeringsadvokaten 1986-1988.

Ingse Stabel var likestillingsombod frå 1988 til 1994, lagdommar i Eidsivating lagmannsrett, no Borgarting lagmannsrett 1994-1997, og leiar av Trygderetten frå 1997 til 2001, da ho blei utnemnd til høgsterettsdommar.

Ho var medlem i Stortingets granskningskommisjon for dei hemmelege tenestene frå 1994 til 1996.

Ho er dotter til høgsterettsdommar Carl Ludovico Stabel (1912-88).
Ho var gift med informatikeren Jo Piene 1970-85. Sidan 1996 har ho vore sambuar med Knut Brofoss.

## Kjelder
*Ingse Stabel hos domstol.no, vitja 15. juni 2010

## Fotnotar
Svein Tore Marthinsen

**Svein Tore Marthinsen** (), norsk statsvitar, skribent og valanalytikar. Arbeider med valanalysar og kommentarar om demokratispørsmål og norsk politikk. 

Marthinsen skriv fast for Aftenposten (blogg) og Minerva, med mellom anna månadleg analyse av dei politiske meiningsmålingane i Noreg. Ved Stortingsvalet 2009 var han nytta som kommentator og analytikar i mellom anna Nettavisen, VG, Dagbladet og Aftenposten. Han har levert fleire kronikkar og analysar til Verdens Gang, Aftenposten, Bergens Tidende, Adresseavisen, Stavanger Aftenblad og Drammens Tidende. 

Marthinsen har hovudfag i statsvitskap frå Universitetet i Oslo og var i perioden 2003-2008 tilknytt UiO med seminarundervisning av bachelorstudentar i kursa Komparativ politikk og Offentlig politikk og administrasjon. 

## Bibliografi
* Marthinsen, Svein Tore *En empirisk vurdering av partisammensetningen av storting og regjering 1945-2001 i et gjenspeilingsperspektiv*. Universitetet i Oslo, 2002.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* http://blogg.aftenposten.no/marthinsen 
*Svein Tore Marthinsens hjemmeside
*Svein Tore Marthinsens blogg
*
Nikolaj Benois

**Nikolaj Leontjevitsj Benois** () var ein russisk arkitekt som arbeidde i Peterhof og andre forstader til St. Petersburg.

## Liv og gjerning
Benois vart fødd i St. Petersburg som son av Anna Katarina (Groppe), som var av tysk avstamming, og Louis Jules Benois frå Brie i Frankrike. Han studerte ved St. Petersburgs kunstakademi frå 1827 til 1836. Åtte år seinare var han av tsar Nikolaj I utnemnd til hoffarkitekt og fekk då oppsyn med fleire byggeprosjekt i byen Peterhof, i særleg grad med stallane til keisaren (1847-52).

Benois teikna nokre av dei fyrste jarnbanestasjonane i Russland, fram om alt i Strelna, Tsarskoje Selo, og nye Peterhof. Den siste vert rekna for meisterstykket hans. I 1800-talets Russland var Benois kjend for å vere tilhengar av nygotisk stil i arkitektur og utsmykking.

Benois hadde tre søner som alle vart lagd merke til i si samtid. Aleksandr Benois var målar og er særleg kjend som scenograf. Også Albert Benois var målar, medan Leon Benois var ein kjend arkitekt. Mellom barneborna hans fann ein kunstnarande Jevgenij Lanceraj og Zinaida Serebrjakova. Skodespelaren Peter Ustinov var eit oldebarn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nicholas Benois|Nicholas Benois]]» frå ,  den 14. april 2010.*
Olof Mellberg

**Erik Olof Mellberg** () er ein svensk fotballspelar, som spelar i forsvar for Olympiakos i den greske fotballigaen, og for det svenske landslaget.

Mellberg spelte i 7 sesongar, frå 2001 til 2008, for Aston Villa i engelsk Premier League. Han har òg spelt i italiensk og spansk fotball. Han var med å vinna den svenske ligaen, Allsvenskan, med AIK i 1998, og den greske ligaen i 2011 med Olympiakos. I 2010 passerte han 100 landskampar for Sverige, og han har òg vore landslagskaptein.
Arnfinn Haram

**Arnfinn Andreas Haram** O.P. () var ein norsk dominikanarbror, samfunnsdebattant og sakprosaforfattar, fødd i Ålesund, oppvakse i Haram kommune på Sunnmøre, og døydde i Oslo.

Haram vart utdanne på Menighetsfakultetet i Oslo og har vore prost i Den norske kyrkja, men konverterte til Den romersk-katolske kyrkja i 1998. Han gav dei evige lovnadene i 2002 og vart vigd som katolsk prest i 2003. Frå 2009 og fram til han døydde var han prior (klosterleiar) for dominikanarklosteret i Oslo. Han var ein ivrig og uredd deltakar i samfunnsdebatten, og har vore ein fast og høgt respektert skribent i dagsavisa Klassekampen.

## Bibliografi
* *Babylonsk harpe* (etterord av Knut Olav Åmås). Efrem forlag 2013.
* *Tre florentinarar : essay og artiklar om religion, kultur og samfunn : 2003-2009* (forord av Jon Michelet). Efrem forlag 2009
* *Den gudstenestlege regula : reformatorisk arv og aktuelt program*. Oslo 1979
* *Kristen oppseding og kyrkjeleg identitet : ei vurdering av IKO med særleg sikte på folkekyrkjeproblemet*. Oslo 1978

## Bakgrunnsstoff
* Arnfinn Harams Webblogg
* Presentasjon av Arnfinn Haram på internettsida til den katolske kyrkja i Noreg.
Tony Lochhead

**Tony James Lochhead** () er ein newzealandsk fotballspelar som har spela i forsvar for Wellington Phoenix i den felles australsk-newzealandske ligaen A League, og for New Zealand sitt landslag.

Lochhead drog til California for å spela college-fotball for universitetet i Santa Barbara i 2001. Frå 2005 til 2007 spelte han profesjonelt for New England Revolution i den amerikanske proffligaen Major League Soccer. I 2007 mista han kontrakten sin og drog tilbake til New Zealand og det einaste profesjonelle fotballaget der, Wellington Phoenix. Sommaren 2008 var han på prøvespel hjå Middlesbrough i engelsk Premier League, men vende heim utan kontrakt.

Lochhead debuterte for New Zealand sitt A-landslag 12. oktober 2003 i eit 0-3-tap mot Iran. Han spelte alle kampane til New Zealand under kvalifiseringa til fotball-VM i 2006, og tok òg del i kvalifiseringskampane til fotball-VM i 2010, då New Zealand kvalifiserte seg.

## Kjelder
**Denne artikkelen begynte med omsetjing av stoff frå [[:en:Tony Lochhead|Engelsk Wikipedia]] den 14. april 2010.*
Mohamed Hubail

**Mohamed Ahmed Hubail** () er ein bahrainsk fotballspelar som spelar på midtbanen for Al-Ahli i den bahrainske fotballigaen, og for Bahrain sitt landslag. Han har tidlegare spelt i fotballklubbar i Qatar og Kuwait. Han har spelt 26 VM-kvalifiseringskampar for Bahrain under kvalifisering til fotball-VM i 2006 og 2010.
Georges Wadrenges

**Georges Wadrenges** () er ein kaledonsk fotballspelar som spelar for AS Mont-Dore i den kaledonske fotballligaen, og for Ny-Caledonia sitt landslag. Han spelte alle Ny-Caledonia sine 12 kvalifiseringskampar til fotball-VM i 2010, då Ny-Caledonia kom på andreplass i kvalifiseringa i Oseania.
Jade North

**Jade Bronson North** () er ein australsk fotballspelar av aboriginsk opphav som spelar i forsvar for Wellington Phoenix i den newzealandsk-australske A-ligaen, og for det australske landslaget. Våren 2010 spelte han for Tromsø i den norske Tippeligaen.

North budde i New Zealand til han var 11 år gammal. I 2007 var han klubbkaptein då Newcastle Jets vann den australske ligameisterskapen. Han tok del i den australske troppen til sommar-OL i 2004 og 2008. Før 2010-sesongen vart han kjøpt av Tromsø IL, etter å ha spelt i den sørkoreanske klubben Incheon United i K-ligaen. Han fekk kontrakt til august 2010.

## Bakgrunnsstoff
*
Gudmund Restad

**Gudmund Olav Restad** () er ein norsk politikar frå Senterpartiet. Han er utdanna lensmann.

Gudmund Restad blei vald inn på Stortinget i 1985 for Møre og Romsdal og sat i 4 periodar, til 2001. Restad har også vore ordførar i Smøla kommune.

17. oktober 1997 til 17. mars 2000 var Gudmund Restad statsråd og sjef for Finansdepartementet (finansminister) i Regjeringa Bondevik I.

Restad er i dag busett på Smøla kommune, og er leiar for styringsgruppa Verneplan Smøla.

## Kjelder
*Stortinget.no - Biografi
Pak Nam-Chol (1985-)

**Pak Nam-Chol** () er ein nordkoreansk fotballspelar som spelar i forsvar for 4.25 Sports Group i den nordkoreanske fotballigaen, og for det nordkoreanske landslaget.

Pak spelte 10 kampar for Nord-Korea under kvalifiseringa til fotball-VM i 2010. Han deltok òg under kvalifiseringa til fotball-VM i 2006.
Mohammed Noor

**Mohammed Noor Adam Hawsawi** () er ein saudiarabisk fotballspelar som spelar på midtbanen for Al-Ittihad i den saudiarabiske fotballigaen, og for Saudi-Arabia sitt landslag.

Han har spelt heile karrieren sin for Al-Ittihad, og har vunne ligaen seks gonger med dei. I 2009 vart han kåra til den beste spelaren i den saudiarabiske fotballigaen.
Ulf Sand

**Ulf Oscar Sand** ()  var ein norsk byråkrat og politikar for Arbeidarpartiet. Ulf Sand var utdanna sosialøkonom (cand.oecon.) frå 1963. Han var finansminister frå 8. oktober 1979 til 14. oktober 1981.

## Statssekretær
I Trygve Bratteli si første regjering var han statssekretær i Løns- og prisdepartementet frå 19. mars 1971 til departementet vart lagt ned 8. mai 1972, og deretter i Forbrukar- og administrasjonsdepartementet frå dette vart oppretta 8. mai 1972 til regjeringa gjekk av 18. oktober 1972. 

Han var deretter på nytt statssekretær i Forbrukar- og administrasjonsdepartementet i Trygve Bratteli si andre regjering frå 22. oktober 1973 til 15. januar 1976, og heldt deretter fram i same departement i Odvar Nordli si regjering til 10. oktober 1977.

## Statsråd
Ulf Sand var statsråd og sjef for Finansdepartementet (finansminister) i to regjeringar, frå 1979 til 1981:
*8. oktober 1979 - 4. februar 1981: i Odvar Nordli si regjering 
*4. februar 1981 - 14. oktober 1981: i Gro Harlem Brundtland si første regjering 

## Yrkeskarriere
Ulf Sand var tilsett i planleggingsavdelinga i Finansdepartementet 1964-1966. Han var deretter økonom i LO 1966-1971, og leiar for LO si økonomiske avdeling 1977-1983.

Han var direktør for Statens lånekasse for utdanning 1983-1986. 
Han vart utnemnd til departementsråd i Kommunal- og arbeidsdepartementet i juni 1986 (Kommunal- og regionaldepartementet frå 1998), og var der til han gjekk av med pensjon i juni 2003.

## Kjelder
Ulf Sand hos Stortinget.no

### Fotnote
Park Chu-young

**Park Chu-Young**, med revidert transkripsjon **Bak Ju-yeong** () er ein sørkoreansk fotballspelar som spelar for Arsenal, og for det sørkoreanske landslaget.
Ibrahim Majid

**Ibrahim Majid Abdulmajid** () er ein qatarsk fotballspelar som spelar i forsvar for Al Sadd i den qatarske fotballigaen, og for Qatar sitt landslag. I ein alder av 19 år har Majid allereie spelt over 20 landskampar for Qatar.