open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
George Young (1946-2017)

**George Redburn Young** () var ein australsk musikar, låtskrivar og plateprodusent. Han var med å skipe musikkgruppene The Easybeats og Flash and the Pan, and var eine halvdelen av låtskrivar- og produksjonsduoen Vanda & Young med den mangeårige samarbeidspartnaren Harry Vanda.

Young vart fødd i Skottland, og flytta til Australia med familien som tenåring, og vart naturalisert statsborgar. Han var medlem av det australske rockebandet The Easybeats i 1960-åra, og skreiv saman med bandkollega Harry Vanda dei internasjonale hitene «Friday on My Mind» og «Love Is in the Air», sistnemnde spelt inn av John Paul Young (som ikkje er i slekt). Vanda og Young var òg produsentar av tidleg arbeid av det australske hardrockbandet AC/DC, danna av dei yngre brørne hans Malcolm og Angus Young. Vanda & Young vart innlemma i ARIA Hall of Fame i 1988 og Easybeats vart innlemma i 2005.

## Utvald arbeid som produsent med Vanda & Young
* Stevie Wright
* AC/DC
* John Paul Young
* The Angels
* Rose Tattoo
* Flash and the Pan
* Ted Mulry Gang
* Strongheart American Rock  trio
* Ray Arnott

## Somme Vanda & Young-songar
* «Friday on My Mind» – The Easybeats (1966) Aust #1, US #16, UK #6, also recorded by David Bowie og Gary Moore
* «Good Times» – The Easybeats, INXS with Jimmy Barnes
* «Love Is in the Air» – John Paul Young (1978) Aust #2, US #7, UK #5
* «Walking in the Rain» – Flash and the Pan, Grace Jones
* «Evie – Parts 1, 2 & 3» – Stevie Wright, Pat Travers Band, The Wrights
* «Hey St. Peter» – Flash and the Pan
* «Down Among the Dead Men» – Flash and the Pan
* «Waiting for a Train» – Flash and the Pan (1983) UK #7

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:George Young (rock musician)|George Young (rock musician)]]» frå ,  den 19. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;

## Bakgrunnsstoff
*
Mark Evans (f. 1956)

**Mark Whitmore Evans** () er ein australsk musikar, noverande bassgitarist for rockebandet Rose Tattoo, og medlem av hardrockbandet AC/DC frå mars 1975 til juni 1977. Han spelte mellom anna på albuma *[[T.N.T. av AC/DC|T.N.T]]*, *[[High Voltage (1976)|High Voltage]]*, *[[Dirty Deeds Done Dirt Cheap]]*, *[[Let There Be Rock]]* og *[['74 Jailbreak]]*. Evans har spelt for ei rekkje andre grupper, nokre gonger på sologitar, mellom anna Finch (òg kjent som Contraband), Cheetah, Swanee, Heaven og The Party Boys. Sjølvbiografien til Evans, *Dirty Deeds: My Life Inside/Outside of AC/DC* vart gitt ut i desember 2011.

## Utvald diskografi
* AC/DC – *[[T.N.T. av AC/DC|TNT]]* (1975)
* AC/DC – *[[High Voltage (1976)|High Voltage]]* (1976)
* AC/DC – *[[Dirty Deeds Done Dirt Cheap]]* (1976)
* AC/DC – *[[Let There Be Rock]]* (1977)
* AC/DC – *[['74 Jailbreak]]* (1984)
* Finch – *Nothing to Hide* (1978)
* Contraband – *Contraband* (1979)
* Dave Tice & Mark Evans – *Brothers in Arms* (2011)
* Rose Tattoo - *Outlaws* (2020)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mark Evans (musician)|Mark Evans (musician)]]» frå ,  den 19. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;
Phil Rudd

**Phillip Hugh Norman Rudd** () er ein australsk trommeslagar, best kjent som trommeslagaren i AC/DC gjennom tre periodar. Då bassisten Mark Evans forlét AC/DC i 1977, vart Rudd den einaste australskfødde medlemmen i bandet. I 2003 vart han innlemma i Rock and Roll Hall of Fame saman med dei andre medlemmene i AC/DC. I 2014 gav Rudd ut det første soloalbumet sitt, *[[Head Job]]*. På grunn av pågåande juridiske problem i New Zealand, der han er busett, var Rudd ikkje i stand til å bli med bandet på Rock or Bust-turneen i 2015 og vart erstatta av Chris Slade. Den 30. september 2020 stadfesta AC/DC at Rudd ville bli med i bandet igjen på comebackalbumet *[[Power Up]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Phil Rudd|Phil Rudd]]» frå ,  den 19. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;

## Bakgrunnsstoff
Tony Currenti

**Tony Currenti** () er ein australske trommeslagar av italiensk avstamming, best kjent som studio-trommeslager for det australske hardrockbandet AC/DC (1975-debutalbumet *[[High Voltage (1975)|High Voltage]]*, singelen «High Voltage», og 1984-albumet *[[74 Jailbreak]]*) og diverse Vanda & Young-prosjekt - mellom anna Stevie Wright (internasjonal hit «Evie») og John Paul Young (hitsinglane «Yesterday's Hero» og «I Hate the Music»).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tony Currenti|Tony Currenti]]» frå ,  den 19. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;
Jafet Lindeberg

**Jafet Isaksson Lindeberg** () var ein norsk-amerikansk gullgravar frå garden Bankenes i Kvænangen. I 1898 fann han gull i Alaska og var ein av grunnleggjarane av byen Nome. Lindeberg var ei tid rekna som den rikaste nordmannen i Nord-Amerika.

## Liv og virke
I februar 1898 reiste Lindeberg med båten «Manitoba» frå Alta til New York. Herfrå la han ut på ei reise til Alaska. På Sewardhalvøya ved Beringsundet trefte han svenskane Erik Lindblom og John Brynteson. Dei tre karane danna gruveselskapet Pioneer Mining Co. som den 20. august 1898 fann mykje gull i sanden ved Anvil Creek. Her grunnla dei gullgravarbyen Nome i Alaska.

Ryktet om gullfunnet til «The Three Lucky Swedes» spreidde seg som eld i turt gras. Året etter strøymde tusenvis av menn til Nome i eit gullrush tilsvarande det i Klondike.

Lindeberg vart rik. Men då det oppstod mafiaverksemd i området, vart det gjort alvorlege forsøk på å røve frå han eigedommane hans. Med rikelege pengemidlar til å velje ein framifrå sakførar, fekk Lindeberg felta tilbake gjennom høgsterett. Advokaten skal ha fått to bøtter gull i honorar.

Børskrakket i 1929 påførte Lindeberg store økonomiske tap.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957.
Harry Vanda

**Johannes Hendrikus Jacob van den Berg** (), betre kjend under artistnamnet **Harry Vanda**, er ein nederlandsk-australsk musikar, låtskrivar og plateprodusent. Han er mest kjend som gitarist i det australske rockbandet The Easybeats frå 1960-åra som saman med kollega George Young danna låtskrivar- og plateprodusentduoen Vanda & Young på 1970- og 1980-talet.

## Utvald liste over songar skrivne av Vanda og Young
*«Friday On My Mind» - The Easybeats, David Bowie, London, Gary Moore (1987), Richard Thompson
*«Good Times» - The Easybeats, INXS & Jimmy Barnes (1986)
*«Evie, Parts 1, 2 & 3» - Stevie Wright (1974), Pat Travers Band (1978), The Wrights (2004), Suzi Quatro
*«Hard Road» - Stevie Wright, Rod Stewart
*«Black Eyed Bruiser» - Stevie Wright (1975), Rose Tattoo (2007)
*«Love is in the Air» - John Paul Young (1978)/(1992)
*«Standing in the Rain» - John Paul Young (1976)
*«I Hate the Music» - John Paul Young (1976)
*«Yesterday's Hero» - John Paul Young (1975), Bay City Rollers (1976)
*«Down Among the Dead Men» - Flash and the Pan (1978)
*«Hey St Peter» - Flash and the Pan (1976)
*«Walking in the Rain» - Flash and the Pan, Grace Jones
*«Waiting for a Train» - Flash and the Pan
*«Midnight Man» - Flash and the Pan
*«Runnin' for the Red Light (I Gotta Life)» - Meat Loaf
*«Show No Mercy» - Mark Williams (1990)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Harry Vanda|Harry Vanda]]» frå ,  den 19. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;
Rob Bailey

**Rob Bailey**  er ein australsk musikar, som var ein tidleg bassist i hardrockbandet AC/DC. Han vart med i gruppa i 1974 saman med Malcolm Young (rytmegitar), Angus Young (sologitar), Dave Evans (solovokal) og Peter Clack (trommer). Bailey forlét bandet i januar 1975

## Karriere
Bailey spelte bassgitar i Flake (1973), Acid Road, Rudy and the Aardvarks og Natural Gas. Sistnemnde gruppe varma opp for The Rolling Stones på den australske turnéen deira i 1972 og 1973.

Frå april 1974 til januar 1975 var Bailey ein fast medlem i  rytmeseksjonen til det australske hardrock-bandet AC/DC. Han dukka opp i tidlege videoopptak av AC/DC, *Last Picture Show Theatre*-videoen av «Can I Sit Next To You Girl». I august varma AC/DC, med Bailey, opp for Lou Reed på hans Rock'n'Roll Animal-turné i Australia. Bailey var bandmedlem under innspelinga av debutalbuma deira, og medan det blir rekna at han spelte på albumet *[[High Voltage (1975)|High Voltage]]* (gitt ut i februar 1975), vart æra for bassgitar på albumet gitt til George Young. Etter Bailey slutta hadde ikkje AC/DC ein fast bassgitarist før Mark Evans i mars 1975; i løpet av den tida vart stillinga fylt av Larry Van Kriedt, Malcolm Young, den eldre bror hans George Young, og tidvis av Paul Matters.

Bailey har opptredd med Wayne Green og Brett Keyser (ex-Innocent Bystanders) som Company of Men i Vest-Australia, støtta av The Dingoes. Robert Bailey har 3 døtrer, Nadine, Clare og Laura. Laura, fødd i 1991, speler også bassgitar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rob Bailey|Rob Bailey]]» frå ,  den 19. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;
Peter Clack

**Peter Clack** er ein australsk trommeslagar som i ti månader var ein tidleg medlem av hardrockbandet AC/DC. I april 1974 slutta han seg til Malcolm Young (rytmegitar), Angus Young (sologitar), Dave Evans (solovokal) og Rob Bailey (bassgitar). Han dukkar opp i tidlege videoopptak av AC/DC, *Last Picture Show Theatre*-videoen av «Can I Sit Next to You Girl». Clack var medlem av bandet under innspelinga av debutalbumet *[[High Voltage (1975)|High Voltage]]*, men dei fleste trommespora vart spelt inn av Tony Currenti. Clack heldt fram med AC/DC fram til januar 1975 då han vart sparka saman med Bailey, og Clack sin permanente erstattar vart Phil Rudd.

Før han byrja i AC/DC hadde Clack spelt med Bailey i Flake. Peter var trommeslagaren i Allan Hessey Big Band. Frå november 2011 spelte han med det Melbourne-baserte bandet Raw Sylke. Han er no trommelærar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Peter Clack|Peter Clack]]» frå ,  den 19. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;

* *Two Sides to Every Glory*, Paul Stenning, 2005
* «Metal Hammer & Classic Rock present AC/DC», Metal Hammer magazine special, 2005
Arena Birmingham

**Arena Birmingham** er ein innandørs konsertarena i Birmingham i Storbritannia. Arenaen har NEC Group som eigar, og ligg i Birmingham sentrum. Han opna dørene i 1991 under namnet **National Indoor Arena**, som det største i sitt slag i Storbritannia. Etter ei større ombygging i 2013–2014, opna arenaen på nytt i desember 2014 som **Barclaycard Arena**. I 2017 fekk bygninga sitt noverande namn. Arenaen har plass til  publikummarar og arrangerer alt frå konsertar og idrettskampar til konferansar og utstillingar. 

## Historie
Bygginga starta i 1988, og National Indoor Arena blei offisielt opna 4. oktober 1991 av idrettsutøvaren Linford Christie. Dei fyrste åra blei anlegget brukt til både underhaldingstilstellingar og idrettsarrangement. Blant anna blei Eurovision Song Contest 1998 arrangert i arenaen i mai 1998.

I 2012 godkjente Birmingham byråd planane om å pusse opp og byggje om arenaen. Arbeida starta i juni året etter, og blant anna blei eksteriøret bytta. Det blei også gjort større ombyggingar inne i sjølve arenaen. Den ombygde arenaen fekk namnet Barclaycard Arena og opna i 2. desember 2014 med ein konsert med Michael Bublé. 

Arenaen fekk sitt noverande namn i september 2017.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arena Birmingham|Arena Birmingham]]» frå ,  den 17. mai 2023.*   

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
Ivan Ivankov

**Ivan Aleksandrovitsj Ivankov** () er ein belarusisk tidlegare turnar frå Minsk. Han vart verdsmeister i mangekamp i 1994 og 1997, og europameister i mangekamp i 1994 og 1996. Ivankov vann også tre gullmedaljar i lagtevlingar for Belarus, dei to fyrste i europameisterskap i turn, 1994 og 1997, den tredje og siste ved Turn-VM 2001 i Gent. I olympiske leikar var fire fjerdeplassar det beste han oppnådde.

Ivankov sanka åra 1994-2001 elleve (3-3-5) VM-medaljar og åra 1994-2006 fjorten (4-6-4) EM-medaljar i ulike turnøvingar og -tevlingar. Einast i hopp-øvinga vart han verande medaljelaus.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ivan Ivankov|Ivan Ivankov]]» frå ,  den 20. mai 2023.* 
*
Lisbeth Pedersen

**Lisbeth Pedersen** () er ein norsk tidlegare mellomdistanseløpar som var medlem i Bodø FIK til 2000, frå 2001 IK Tjalve. Ho vart noregsmeister på 800 meter og 1500 meter i 2002 og på 800 m i 2009.

## Aktiv
Perioden 2001-04 var Pedersen ei av dei beste norske kvinnene på mellomdistansane. Ho sette i 2001 personbeste med 2.05,42 på 800 m og 4.18,5 på 1500 m, i noregsmeisterskapen kneip ho sølvet på 800 m bak suverene Kristin Roset. Året etter forbetra Pedersen seg til 2.03,58, årsbeste av ei norsk kvinne, og 4.14,3, tida på 800 m ho presterte i Stockholm 17. juli 2002 vart ståande som hennar livsbeste. I NM 2002 vann ho gullmedaljen på så vel 800 meter som 1500 meter og vart tildelt kongepokalen for 800-meterløpet. 7. juni 2003 i Heverlee sprang Pedersen inn til 4.13,3 og livsbeste på 1500 m. Ein 800-meter på 2.04,25 var norsk årsbeste.

Etter 2004 høyrde ho ikkje lenger til noregseliten, men lukkast likevel vinne NM-gull på 800 m i 2009.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*2001 i Drammen: Sølv på 800 m – 2.07,62, bakom Kristin Roset (2.03,64)
*2002 i Sandnes: Gull på 800 m – 2.04,43, og 1500 m – 4.16,5
*2005 i Fana: Bronse på 800 m – 2,09,7
*2009 på Lillehammer: Gull på 800 m – 2.09,8

### Personlege rekordar og årsbeste

## Kjelder
*friidrett.no
Rebecca Gablé

**Rebecca Gablé** () er ein tysk forfattar av historiske romanar. Ho er best kjend for riddarromanar sett i mellomalderen. Ho verker også som omsetjar frå engelsk. 

## Liv og virke
Etter å ha gått ut av skulen byrja ho i 1984 på ein eittårig lærlingsperiode som bankassistent. Ho arbeidde totalt fire år i bank. På denne tida budde ho nær ein militærbase nytta av  britiske Royal Air Force, og kom i kontakt med personellet der. Det gav henne ei intens interesse for engelsk språk og kultur, noko som stadig er tydeleg i dei litterære verka hennar. Det kommersielle gjennombrotet hennar kom i 1997 med den fyrste historiske romanen hennar *Das Lächeln der Fortuna*, som det blei selt 200 000 eksemplar av i det fyrste året etter utgjevinga. I 1991 byrja ho studera litteraturvitskap og mellomalderstudiar ved Heinrich-Heine-Universität Düsseldorf, og tok magistergrad i 1996. Frå 1999 til 2000 hadde ho ei lærarstilling her innan gammalengelsk litteratur. I 2000 gav ho ut *Das zweite Königreich*, også ein historisk roman. Sidan det har ho hatt fleire bestseljarar i same sjanger. I tillegg til ein serie om den oppdikta Waringham-familien, som er tett knytt til det engelske kongehuset i mellomalderen og tidleg moderne tid, har Gablé skrive andre romanar som går føre seg i mellomalderen.

## Verk

* Detektivromanar
** *Jagdfieber*, 1995
** *Die Farben des Chamäleons*, 1996
** *Das letzte Allegretto*, 1998
** *Das Floriansprinzip*, 1999
* Waringham-serien
** *Das Lächeln der Fortuna*, 1997 
** *Die Hüter der Rose*, 2005
** *Das Spiel der Könige*, 2007
** *Der dunkle Thron*, 2011
** *Der Palast der Meere*, 2015
** *Teufelskrone*, 2019
** *Drachenbanner*, 2022
* Helmsby-serien
** *Das Zweite Königreich*, 2000
** *Hiobs Brüder*, 2009
* Otto den store-serien
** *Das Haupt der Welt*, 2013
** *Die fremde Königin*, 2017
* Andre historiske romanar
** *Der König der purpurnen Stadt*, 2002 (with slight references to Waringham series)
* Andre bøker
** *Von Ratlosen und Löwenherzen*, 2008 (popular science book about the English Middle Ages)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rebecca Gablé|Rebecca Gablé]]» frå ,  den 20. mai 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

* 
*
Mangrovekolibri

**Mangrovekolibri** (*Amazilia boucardi*) er ein sterkt truga kolibriart av «smaragdar», stammen Trochilini av underfamilien Trochilinae. Han er endemisk for Costa Rica.

Slektsnamnet *Amazilia* kjem frå inkaheltinna i romanen *Les Incas, ou la destruction dei l'Empire du Pérou* av Jean-François Marmontels. Det spesifikke epitetet *boucardi* vart valt for å heidre samlaren Boucard. Arten er monotypisk: ingen underartar er oppdaga.

## Skildring

Mangrovekolibrien er 9,5 til 11 cm lang og veg omtrent 4,5 gram. Begge kjønna har eit middels langt nebb, lett bøygd, med eit svart maxilla, «overkjeve», ein raudleg underkjeve med ein mørk tupp. Vaksne hannar har gyllen til bronsegrøn overside og flankar. Haka, svelget og brystet deira er glitrande blågrønt med kvite stolpar nær enden av hakefjørene. Buken deira er kvitaktig med bronsegrøne sider og underhaledekkarane er kvite. Den litt gaffelforma halen er bronsegrøn; dei ytre fjørene har svartaktige ytterkantar og fjørtuppar. Vaksne hoer liknar på hannar, men med mindre grønt på undersida og gråaktige tuppar på dei ytste halefjørene. Umodne fuglar liknar vaksne hoer, men er meir gråaktige på undersida.

Ei form for vokalisering skildra i ord som ein «mjuk djt-lyd som er rask og gjeven som ei søkkande kvitring.»

Mangrovekolibrien er ein standfugl. Arten finst ingen andre stader enn i mangrovar på stillehavskysten av Costa Rica. Her lever dei innanfor store bestandar av mangroveveksten *Pelliciera rhizophorae* og nokre gonger i andre tilstøytande låge vekstar. Utbreiinga er ikkje samanhengande.

Mangrovekolibrien søkjer etter nektar, først og fremst ved mangroveblomster. Han har også vorte observert å beite på vekstar i slektene *[[Treslekta Inga|Inga]]*, *[[Heliconia]]* og *Maripa* i ei skoglysning nær mangrovar. I tillegg til nektar lever dei av insekt.

Hekkesesongen til mangrovekolibrien spenner frå oktober til februar. Hoa byggjer eit koppforma reir av balsa (*Ochroma pyramidale*) bork og andre mjuke plantefibrar bunde saman med edderkoppnett og med lav på utsida. Reiret er vanlegvis plassert på ein mangrovekvist mellom 1 og 4 meter over vatnet. Hoa rugar på to egg, men elles er lite kjent om rugetid og tid fram til flygedyktige ungar.

## Status

IUCN vurderte opphavleg mangrovekolibrien som nær truga, deretter i 1994 som sårbar, og frå år 2000 er han kategorisert sterkt truga (EN - endangered). Han har eit avgrensa utbreiingsområde og snevert habitatkrav. Estimerte populasjon på mellom 1500 og 7000 modne individ som truleg er minkande. Mangrovehabitatet held fram med å bli øydelagt på grunn av utbygging av avsaltingsanlegg, rekeoppdrett, kolproduksjon og utbygging av bustadområde. Sjølv om hogst av mangrovar er ulovleg i Costa Rica, blir lova ignorert i stor grad. Veg- og dikebygging har påverka enkelte område ved å endre hydrologien deira. Ureinske, spesielt frå Puntarenas på Golfo de Nicoya, har også ringast mangrovebestandane. Habitatet til arten er verna i nokre få små reservat.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mangrove hummingbird|Mangrove hummingbird]]» frå , den 20. mai 2023*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Marcus Thomsen

**Marcus Thomsen** () er ein norsk friidrettsutøvar som åra 2017-20 og i 2022 vart norsk meister i kulestøyt. Den 11. juni 2020 sette han personleg rekord med 21,03 meter på Bislett stadion i Oslo. 1. februar 2021 forbetra han rekorden i øvinga til 21,09 meter ved ei innandørs-tevling i Växjö. Under VM i friidrett 2022 i Eugene vart han tiandemann med 20,66 meter, nokre veker seinare kom han på niandeplass i europameisterskapen i friidrett på moderate 19,91 m.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Marcus Thomsen|Marcus Thomsen]]» frå ,  den 20. mai 2023.*
John Lie

**John Persson Lie** () var ein norsk lærar, gardmann og forfattar frå Fyresdal i Telemark. Han var far til Haakon Lie.

## Karriere
John Lie skreiv i yngre år dikt på telemål. Saman med broren Hallvor Lie, som døydde i 1876, gav han ut i 1874 diktsamlinga *Hugaljo*. Dei fleste dikta har med motiv frå norsk natur og folkeliv, så som «Aarolilja» frå 1879. Særleg kjend var han for sine Bjørnson-inspirerte folkelivsskildringar. *Staali Storli. En fortælling fra Telemarken*, som kom ut i 1880, var ei av dei mest populære.

Mange av bøkene til Lie gjekk som framhaldsstykkje i norsk-amerikanske aviser og blad og var med å styrkje norsk språkkjensle mellom utvandrarane. Dei fleste forteljingane er forfatta i riksmålet, enkelte omsette han sjølv til landsmål, så som *Bondekveldar* frå 1914. John Lie skreiv elles  forteljingar om dyr, noko *Paa fjell og fynne* frå 1897 er døme på. Nokre av desse forteljingane vart spreidde gjennom Nordahl Rolfsen sine lesebøker.

## Kjelder

* Solberg, A. Audhild; Allkunne: John Lie i Store norske leksikon på snl.no. Henta 20. mai 2023.
Murray McLachlan

**Murray McLachlan** () er ein britisk konsertpianist fødd i Dundee i Skottland.

Han har eit repertoar på over 40 konsertar, og har opptredd som solist med mange leiande britiske orkester. Han stod for den siste konsertframøringa i Royal Albert Hall på 1900-talet då han spelte Gershwin sin *[[Rhapsody in Blue]]* under 'Millennium Proms' med BBC Concert Orchestra under Christopher Warren-Green. I sesongen 2000–2001 debuterte han som dirigent då han dirigerte Mozart Festival Orchestra på ein nasjonal turné.

Han har spelt inn fleire syklusar av russisk musikk: Prokofjev, Kabalevskij, Khatsjaturian, Tsjerepnin, Weinberg, Stsjedrin og Mjaskovskij. Diskografien hans omfattar også musikk av Sjostakovitsj, Hamish MacCunn, Erik Chisholm, John Ramsden Williamson og Marcus Blunt og ein konsert basert på skisser etterlatne av Grieg til ein andre pianokonsert. Han har også gjeve ut eit crossover-album med jazzsaxofonisten Tommy Smith.

McLachlan framførte urpremieren på Jeremy Thurlow sin pianokonsert, og har også stått for urframføringar av verk av andre komponistar, som Ronald Stevenson, Charles Camilleri, Michael Parkin, og Beethoven. Innspelinga hans av John McLeod sitt verk Piano Music blei vald ut som *Record of the Week* i *Glasgow Herald*, og innspelinga hans *Piano Music from Scotland* blei tildelt ein rosett i *Penguin Guide to Compact Discs*.

Som Head of Keyboard ved Chetham's School of Music i Manchester har McLachlan også verka som lærar, og har gjeve fleire meisterklassar i Storbritannia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Murray McLachlan (musician)|Murray McLachlan (musician)]]» frå ,  den 20. mai 2023.*
Margery Allingham

**Margery Louise Allingham** () var ein britisk forfattar som hovudsakleg skreiv krimlitteratur og er mest kjend for romanane sine og noveller om problemløysaren og eventyraren Albert Campion.

## Liv

### Barndom og skulegang
Margery Allingham blei fødd i Ealing i London i 1904, i ein litteraturinteresserekke familie. Begge foreldra hennar var forfattarar, og ei tante var tidsskriftredaktør. Familien flytta seinare til Layer Breton i Essex, der ho gjekk på skule. Seinare gjekk ho på Perse High School for girls i Cambridge. Ho skreiv forteljingar allereie då. Ho selde si fyrste forteljing då ho var åtte; denne blei trykt i tidsskriftet til tanta hennar.

Ho vende tilbake til London i 1920 for å gå på Regent Street Polytechnic og studera drama og talekunst for å bøta på stamminga si. Det var her ho møtte den komande ektemaken sin, Philip Youngman Carter.

### Tidlege verk
Den fyrste romanen hennar, *Blackkerchief Dick*, kom ut i 1923 og skal ha vore basert på ei historie Allingham høyrde under ein seanse. Allingham sine verk fortsette å innehalda okkulte element. Boka blei ingen suksess, så ho prøvde å skriva fyrst skodespel og sidan ein seriøs roman, men innsåg at temaa ikkje passa til den naturlege lette tonen hennar, og bestemte seg for å skriva kriminalsoger i staden. Den fyrste krimromanen hennar, *The White Cottage Mystery*, var ein føljetong som kom ut i Daily Express 1927.

I 1928 gifta ho seg med Carter, som òg samarbeidde med henne om bøkene; han formgav mellom anna omslag til dei. Dei busette seg ved utkanten av marskområda i Essex.

### Suksess
Gjennombrotet hennar kom i 1929 med *The Crime at Black Dudley*, ein roman som presenterte lesarane for Albert Campion som bifigur. Den amerikanske forleggjaren hennar lykkast i å få henne til å gje han ei større rolle i *De sju visslarna* (1930). Med tre romanar og ein sterk hovudperson i baggasjen starta ho ein suksessrisk serie romanar om Campion, som fortsette langt inn i 1960-talet. Til saman blei det 19 romanar og over 20 noveller om Campion.

Campion er ein mystisk overklassefigur som verkar både på regjeringsnivå og i underverda, saman med tenaren sin, den tidlegare tjuven Magersfontein Lugg. Som rollefigur endrar han seg gjennom serien: Han blir forelska, giftar seg, får barn og blir meir vaksen etter eventyra den fyrste tida.

Seinare bøker blei meir eksperimentelle. I *The Tiger in the Smoke* (1952) blir til dømes Campion ein bifigur (igjen), og fokuset hamner mindre på gåta og meir på seriemordaren Jack Havoc.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Margery Allingham|Margery Allingham]]» frå ,  den 20. mai 2023.*
Fjellpryd

**Fjellpryd** (*Diapensia lapponica*) er ein planteart i fjellprydfamilien. Han er ein lågtveksande, puteforma dvergbusk med sirkumpolar utbreiing.

## Utsjånad
Fjellpryd er ein låg (til 5 cm), tett tuva fjellplante med svært tettsitjande, lêraktige blad. Blada er spatelforma og boga. Om vinteren blir dei mørkeraude. Blomane er klokkeforma, radiærsymmetriske og femtalige. Dei er ganske store, 8–16 mm. Fargen er gulkvit. Blomstringa er ofte tidleg slik at ho ikkje blir lagd merke til av fjellvandrarar. Frukta er ein kapsel med tre rom og mange små frø. Ein har tradisjonelt skilt mellom to underarter, ssp. *lapponica* i den amerikanske og europeiske bestanden, og ssp. *obovata* med litt større og meir langskafta blad i den asiatiske bestanden. Den siste er no gjerne skild ut til ein eigen art, *D. obovata*.

## Utbreiing
Fjellpryd veks sirkumpolart i Nord-Amerika, Nord-Europa og austlege Asia. Ein finn han på vindutsette stader som hovudsakleg er snøfrie. I Noreg er han vanleg på rabbar i fjellet opp til 1600 m frå Jotunheimen og nordover. Sør for Jotunheimen er det berre nokre spreidde førekomstar.

Fjellpryd er rekna som nær truga i Norsk raudliste for 2021. Det er mykje som tyder på at fjellpryd krever mykje kulde for å setja frø og at det kan gå mange år mellom kvar gong dette skjer. Undersøkingar frå svensk Lappland tyder på at det ikkje har skjedd noka nyetablering av plantar over ein femårsperiode. Derfor er det grunn til å tru at fjellpryd kan vera utsett for temperaturstiging.

## Dyrkning
Entusiastar freistar frå tid til annan å dyrka fjellpryd, men dette blir sett på som svært vanskeleg. Planten trivst dårleg med varmen i låglandet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Fjellpryd|Fjellpryd]]» frå ,  den 20. mai 2023.*  
*** oppgav desse kjeldene:*
* Johannes Lid: Norsk Flora,  Det Norske Samlaget, 2005
* Artsdatabanken

## Bakgrunnsstoff
*
Songen T.N.T.

«**T.N.T.**» er ein song gitt ut i 1975 av det australske hardrockbandet T.N.T.* og den internasjonale versjonen av *High Voltage*. Han vart gitt ut som singel i 1976 og var skriven av [[Bon Scott]], [[Angus Young]] og [[Malcolm Young]]. Songen nådde ein 19. plass på den australske [[Kent Music Report]]-lista. Tittelen på songen er ein referanse til den eksplosive kjemikalien [[TNT]].

Ei lett modifisert linje frå songen, «Lock up your daughters», vart brukt som tittel på den første, større turneen til AC/DC i Storbritannia i 1976 etter at bandet flytta frå Melbourne i Australia til London tidlegare same år. «T.N.T.» dukka seinare opp på *Live* og **, med [[Brian Johnson]] som vokalist.

I januar 2018 vart songen rangert på 81. plassen på lista til [[Triple M]] over «dei mest australske» songane gjennom tidene, kalla «Ozzest 100».

==Medverkande==
* [[Bon Scott]] – solovokal
* [[Angus Young]] – sologitar
* [[Malcolm Young]] – rytmegitar, korvokal
* [[Mark Evans (f. 1956)|Mark Evans]] – bassgitar
* [[Phil Rudd]] – trommer
* [[Harry Vanda]] – produsent
* [[George Young (1946-2017)|George Young]] – produsent

==Salslister==


==Salstrofé==









==Anthrax-versjonen==

[[Anthrax frå USA|Anthrax]] spelte ein versjon av songen i 2013 på cover-EP-en deira [[Anthems av Anthrax|*Anthems*]]. Dei debuterte songen live 21. februar 2013 på The Hifi i Brisbane i Australia i forkant av [[Soundwave i Australia|Soundwave]]. Seinare på turneen deira i USA vart [[musikaren Slash|Slash]] og [[Kirk Hammett]] (på separate konsertar) med på denne songen.

==Andre versjonar==
*Det amerikanske [[death metal]]-bandet [[musikkgruppa Six Feet Under|Six Feet Under]] spelte inn ein versjon av songen for albumet deira *Graveyard Classics*.

==I popkulturen==
*Anthrax-versjonen av songen er brukt som målsong for [[Calgary Flames]].
*Songen vart spelt i reklamar for filmen *Napoleon Dynamite* frå 2004.
*Songen er med på lydsporet og introen til rullebrettspelet *Tony Hawk's Pro Skater 4* frå 2002..
 Etter [[11. september-åtaka]] vart songen inkludert på ei vidt distribuert [[Clear Channel Communications|Clear Channel]]-liste over potensielt opprørande songar.
*Songen er med i filmen *Talladega Nights: The Ballad of Ricky Bobby* frå 2006.
*Songen høyrest i *NASCAR on TNT* frå 2010-2014.

==Kjelder==

**Denne artikkelen bygger på «T.N.T. (song)» frå ,  den 20. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:'' &nbsp;
Can I Sit Next to You, Girl

«**Can I Sit Next to You, Girl**» er den første singelen til det australske hardrockbandet AC/DC, gitt ut 22. juli 1974. Den 26. august 1974 nådde songen 50. plassen på hitlista i Australia. Denne versjonen har solovokal framført av Dave Evans før han vart erstatta av Bon Scott, og dessutan trommer av tidlegare Masters Apprentices-medlem Colin Burgess, og bassgitar av tidlegare The Easybeats-medlem George Young (eldre bror av grunnleggjarane av bandet Malcolm Young & Angus Young, som òg var medprodusent). Opphavleg spelte den første bassisten til AC/DC, Larry Van Kriedt, basspartia, men George spelte inn sine eigne over dei seinare.  I 1975, etter at Scott vart med, arrangerte gruppa om og spelte inn songen på nytt som det sjuande sporet på det australske albumet deira, *[[T.N.T. av AC/DC|T.N.T.]]*, gitt ut i desember 1975 og som sjette spor på den internasjonal versjonen av *High Voltage*, som kom ut i mai 1976. Tittelen på denne versjonen av songen fjerna kommaet, og vart «Can I Sit Next To You Girl».

## Innspelingar
Låten vart skrive av Malcolm og Angus Young, og var første originale låten til AC/DC. Evans-versjonen vart gitt ut som singel i Australia, og bandet framførte songen saman med Evans i TV-showet *[[TV-serien Countdown i Australia|Countdown]]*. Det musikalske arrangementet av Evans-versjonen er ulik frå Scott-versjonen, og han har aldri vorte offisielt gitt ut utanfor Australia (sjølv om han no er allment tilgjengeleg på internett, på nettstader som YouTube).

## Video
Framferda av songen på *The Last Picture Show* vart omgjort til ein musikkvideo, berre gitt ut i Australia i 1974. Peter Clack (trommer) og Rob Bailey (bass) dukka opp i videoen, sjølv om dei ikkje var med på innspelinga. Medan Angus har på seg sin snart ikoniske skuleuniform i videoen, presenterer resten av bandet eit visuelt bilete av glamrock med sateng og fargerike kostyme som minner meir om T-Rex enn om seinare tungrock.

## Medverkande
### «Can I Sit Next to You, Girl» (1974)
*Dave Evans – solovokal
*Angus Young – gitar
*Malcolm Young – gitar
*George Young – bassgitar, produsent
*Colin Burgess – trommer

### «Can I Sit Next to You Girl» (1975)
*Bon Scott – solovokal
*Angus Young – sologitar
*Malcolm Young – rytmegitar
*Mark Evans – bassgitar
*Phil Rudd – trommer

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Can I Sit Next to You, Girl|Can I Sit Next to You, Girl]]» frå ,  den 20. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Songen High Voltage

«**High Voltage**» er ein song av det australske hardrockbandet AC/DC. Han vart først gitt ut i Australia på singel i juli 1975 og sidan som det åttande sporet på deira andre australske album *[[T.N.T. av AC/DC|T.N.T]]*, vart sjølve utgivinga gitt ut som ein frittståande singel. Songen vart skrive av Angus Young, Malcolm Young og Bon Scott, og nådde ein 48. plassen på UK Singles Chart i 1980.

I januar 2018 som ein del av Triple M-lista «Ozzest 100» over «dei mest australske» songane gjennom tidene, vart «High Voltage» rangert som nummer 95.

## Bakgrunn
«High Voltage» delar namn med det første australske og internasjonale albumet deira. Det er det niande og siste sporet på den internasjonale versjonen, gitt ut i mai 1976. «High Voltage» vart òg gitt ut som singel i Storbritannia og ulike land i Europa i 1976.

Sjølv om Phil Rudd feilaktig er kreditert for å ha spelt på songen, vart trommene faktisk spelt inn av studio-trommeslageren Tony Currenti, ikkje lenge etter innspelingane til debutalbumet *[[High Voltage (1975)|High Voltage]]*. 
«High Voltage» er ein av dei mest populære songane til AC/DC, og har vore med på fire av dei fem offisielle konsertplatene deira: *[[If You Want Blood You've Got It]]* (sunge av Bon Scott, 1978), ** (sunge av erstattaren til Scott, Brian Johnson, 1992), *[[Live from the Atlantic Studios]]* (Scott, 1977), og *[[Leit There Be Rock: The Movie - Live in Paris]]* (Scott, 1979) - dei to sistnemnde vart gitt ut i 1997 som ein del av *[[Bonfire (album)|Bonfire]]*-boksen.

På konsertar har denne songen utvikla seg til allsong med publikum. Mellomspelet der Scott syng «I said high, I said high», har vorte utvida med Scott (og seinare Brian Johnson) som gjentek ordet «high» i aukande lydstyrke og høg tonehøgd, som publikum svarer med «high» høgare òg. Dette blir følgt av ein rytme i fleire minutt medan Angus Young improviserer på gitaren.

Under Black Ice-turneen i 2010 vart bilete av Scott projisert på sceneskjermane under framføringa av refrenget for å markera 30-årsjubileet for dødsfallet hans.

## Medverkande
*Bon Scott – solovokal
*Angus Young – sologitar
*Malcolm Young – rytmegitar, korvokal
*George Young – bassgitar
*Tony Currenti – trommer (ikkje oppført)

## Produksjon
*Produsentar – Harry Vanda, George Young

## Salslister
### Vekeslister

### Årslister

## Notes

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:High Voltage (song)|High Voltage (song)]]» frå ,  den 20. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;
Verdsmeisterskapen i orientering 2011

**Verdsmeisterskapen i orientering 2011**, den 28. i sitt slag, vart avvikla ulike stader i Savoie i Frankrike dagane frå 10. til 20. august. På programmet stod seks individuelle tevlingar og to stafettar, likt fordelt menn og kvinner. Deltakarane kom frå 42 land. Det var andre gongen orienterings-VM fann stad i Frankrike.

Sveriges tropp dominerte meisterskapen med sine 3 gull-, 3 sølv- og 4 bronsemedaljar. Arrangørlandet kom deretter med tre gullmedaljar og ein bronse. Noreg måtte nøye seg med ein sølvmedalje i stafetten for menn og ein bronse til Olav Lundanes.

## Menn
### Klassisk-distanse





### Mellomdistanse





### Kort-distanse





### Stafett





## Kvinner
### Klassisk-distanse





### Mellomdistanse





### Kort-distanse





### Stafett





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Orientierungslauf-Weltmeisterschaften 2011|Orientierungslauf-Weltmeisterschaften 2011]]» frå ,  den 21. mai 2023.*
Thomas Mellin-Olsen

**Thomas Mellin-Olsen** () er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Bergen som vann gullmedaljen i lengdehopp i samtlege fire noregsmeisterskap i åra 2002-05. Elles utmerkte han seg som ein habil 100-meterløpar. Han var medlem i Gular.

## Karriere
Allereie i sitt syttande år hoppa Mellin-Olsen 7,16 meter i lengdegropa. Dei komande åra satsa han på 100 meter, der han som best fekk notert 10,39 sekund ved eit stemne i Uddevalla den 24. juli 1999. Etter 2000 konsentrerte han seg om lengdehopping. 22. juli 2002 vann han lengde-øvinga under europacup for landslag i slovakiske Banská Bystrica med eit hopp som målte 7,91 meter, hans livs lengste. Tre veker seinare kvalifiserte han seg til EM-finalen i München med eit hopp på 7,85 m. I finalen vart han tolvte- og sistemann med sine 7,57 m. Veka etter vart han norsk meister i øvinga for fyrste gong, ein prestasjon han gjentok dei neste tre åra. 

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1997 i Overhalla: Bronse på 100 m – 10,68
*1999 på Byrkjelo: Bronse på 100 m – 10,77
*2002 i Sandnes: Gull i lengdehopp – 7,79 m, framom Arjan Bos (7,47 m) 
*2003 i Fredrikstad: Gull i lengdehopp – 7,68 m, framom Bjarte Holmelid (7,43 m) 
*2004 i Florø: Gull i lengdehopp – 7,43 m, framom Lars Eric Sæther (7,21 m) 
*2005 i Fana: Gull i lengdehopp – 7,57 m, framom Benjamin Jensen (7,53 m). Bronse på 100 m – 10,70
*2006 i Oslo: Bronse i lengdehopp – 7,18 m

### Personlege rekordar og årsbeste

## Kjelder
*Thomas Mellin-Olsen i friidrett.no
Jørgen Erikssøn

**Jørgen Erikssøn (Haterslevenis)** () var superintendent (biskop) i Stavanger frå 1571 til han døydde.

## Karriere
Jørgen Erikssøn var i 1559–1560 rektor ved katedralskulen i Bergen og 1560–1566 slottskapellan på Bergenhus. Deretter studerte han fleire år i København og Wittenberg, tok magistergraden i filosofi i København.

I 1571 vart Jørgen utnemnd til superintendent i Stavanger. Med vilje og kraft innførte han den lutherske kyrkjeordenen i stiftet. Han førte tett tilsyn med prestane og meinigheitene, gjennomførte streng kyrketukt, restaurerte domkyrkja og styrkte skulen.

I Stavanger heldt Jørgen kraftige botspreiker over profeten Jonas, og utgav dei i 1592 for å rettleie prestane. Desse *Jonæ Prophetis skiøne Historia udi 24 Predicken begreben*, er, saman med Jens Nilssøn sine preiker, det viktigaste minnet om forkynninga i Noreg i reformasjons-hundreåret.

## Kjelder

* Jørgen Erikssøn i Store norske leksikon på snl.no. Henta 21. mai 2023.
Love at First Feel

«**Love at First Feel**» er ein song av det australske hardrockbandet AC/DC. Han er det andre sporet på den internasjonale versjonen av albumet *[[Dirty Deeds Done Dirt Cheap]]*, gitt ut i november 1976, og vart skriven av Angus Young, Malcolm Young og Bon Scott. Den internasjonale versjonen vart ikkje gitt ut i USA før i april 1981.

«Love at First Feel» var ikkje med på den originale australske utgåva av *Dirty Deeds Done Dirt Cheap*, gitt ut i september 1976, noko som gjer han til ein av berre to spor frå internasjonale AC/DC-album som ikkje er tilgjengeleg på dei australske albuma til bandet. Den andre er «Cold Hearted Man», gitt ut på europeiske trykk av *[[Powerage]]*. Omvendt vart fleire songar som er tilgjengelege på australske AC/DC-album ikkje gitt ut utanlands før meir enn tretti år seinare. «Love at First Feel» vart likevel gitt ut i Australia som singel i januar 1977 med «Problem Child» som B-side, som toppa i Kent Music Report Singles Chart Top&nbsp;100.

Songar/låtskrivar Mark Kozelek spelte inn ein versjon av dette sporet på albumet sitt med AC/DC-songar med tittelen *[[What's Next to the Moon av Mark Kozelek|What's Next to the Moon]]*.

Det franske bandet Trust, som var oppvarmingsband for AC/DC på konserten deira i Paris i Frankrike hausten 1978, omarbeidde «Love At First Feel» med fransk tekst i 1978 til singelen, «Prends Pas Ton Flingue» med «Paris By Night». Songen vart seinare tittelsporet på konsertalbumet deira frå 1988, *Paris By Night*.

## Medverkande
*Bon Scott – solovokal
*Angus Young – sologitar
*Malcolm Young – rytmegitar, korvokal
*Mark Evans – bass
*Phil Rudd – trommer

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Love at First Feel|Love at First Feel]]» frå ,  den 21. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;
Forleggaren James Johnson

**James Johnson** () var ein skotsk gravør, forleggjar og noteseljar som er kjend for arbeidet sitt med songboka *[[Scots Musical Museum|The Scots Musical Museum]]* og med diktaren Robert Burns.

## Liv og virke
Johnson var fødd i Ettrick Valley som det tredje av dei fire barna til Bessie Bleck og gjetaren James Johnstan.

Han kan ha fått opplæring som gravør av James Reed i Edinburgh, og byrja ei verksemd der. Han var ein produktiv gravør av musikk og laga platene for over halvparten av musikken som blei trykt i Skottland frå 1772 til 1790. Dei tidlege graveringane hans blei utført på koppar og inkludert *Six Canzones for Two Voices* (1772), *A Collection of Favourite Scots Tunes … by the Late Mr Chs McLean and other Eminent Masters* (ca. 1772) og *Twenty Minuets* (1773) av Daniel Dow.

I 1786 blei han *burgess* (borgar) av Edinburgh.

2. juli 1791 gifta han seg med Charlotte Grant, dotter av forfattaren Lauchlan Grant. Dei fekk ein son, James, som blei døypt 13. september 1792, men ikkje verke å ha levd opp til vaksen alder.

Johnson opna musikkhandelen sin, Johnson & Co., i 1790 i Lawnmarket i Edinburgh (no Royal Mile). Etter at han døydde i 1811 blei verksemda fortsett av lærlingen hans, John Anderson, som Johnson & Anderson til 1815.

Han døydde i Edinburgh 26. februar 1811. Det blei sett opp eit offentleg opprop om å støtta enkja hans i mars 1819.

## ''The Scots Musical Museum''
Johnson hadde ein plan om å gje ut eit band med ei samling av skotske, irske og engelske songar, då han møtte Robert Burns. Prosjektet endra seg etter møtet, med omfanget avgrensa til skotske songar, og talet på band blei auka til seks. Dei blei gjevne ut frå 1787 til 1803. Prosjektet blei ein stor suksess, men førte ikkje til stor økonomisk for Johnson. Burns bidrog med 184 songar. Nokre av dei hadde han skrive sjølv, og omfatta fleire av dei  best kjende tekstane hans, medan andre var avleidde frå gamle balladar. Burns skreiv innleiingar til nokre av banda, og var i røynda redaktør for verket. Johnson var den offisielle redaktøren, i tillegg til å stå for gravering, trykking og utgjeving. Han prøvde å bruka tinnplater for å skjera ned produksjonskostnaden. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:James Johnson (engraver)|James Johnson (engraver)]]» frå ,  den 21. mai 2023.*
Treskjeraren James Johnson

**James Johnson** er ein tlingit-treskjerar frå Juneau i Alaska som hovudsakleg driv med tradisjonell utskjering og *formline*.

## Bakgrunn
Johnson blei fødd i ein familie som tilhøyrer Dakl’aweidi (spekkhoggarklanen) og omfattar mange leiarar for Xutsnoowú Kwáan, som Chief Gusht’eiheen (tippoldefar), Chief Jimmy Johnson (oldefar), og Chief Peter Johnson (bestefar). Johnson har uttalt at ættesoga hans har påverka den kunstnariske karrieren hans. Far hans, Franklin Johnson, var den fyrste til å oppmuntra han til å byrja med treskjering.

Johnson har også drive med snøbrett heile livet. Då han voks opp kunne han renna med snøbrett kvar veke i Eaglecrest Ski Area.

## Virke
Johnson kallar seg sjølv ein sjølvlært kunstnar. I 2012 blei verket hans *Tlingit Hawkman* vald ut av den leiande lokale kunstnaren Nathan Jackson til å ta del i Celebration Juried Art Show. I 2019 vann han fyrsteplassen innan treskulptur ved SWAIA Santa Fe Indian Market. Johnson har sidan samarbeidd med verksemder som Vans, Lib Technologies og Google.

Verka hans er blitt stilt ut ved Art Institute of Chicago, Sioux Indian Museum, Denver Museum of Nature and Science og Interior Museum.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:James Johnson (woodcarver)|James Johnson (woodcarver)]]» frå ,  den 21. mai 2023.*
Russian River i Alaska

**Russian River** er ei  21&nbsp;km lang elv på Kenaihalvøya i Alaska i USA. Ho renn nordover frå Upper Russian Lake i Kenaifjella, gjennom Lower Russian Lake, og ut i Kenaielva i nærleiken av busetnaden Cooper Landing. Denainafolket frå denne staden kalla elva **Chunuk'tnu**.

Nett som Kenai er Russian River kjend for godt fiske, særleg etter laks. Det er to oppgangar av raudlaks (*Oncorhynchus nerka*) kvart år, i midten av juni og midten av juli, og ein oppgang av *[[Oncorhynchus kisutch]]* (*silver* salmon eller *Coho salmon*) i august.

Det er ingen direkte vegtilgang til elva. Ein kan nå henne anten ved å gå inn frå fleire parkeringsplassar i Russian River Campground (1/2 mile utanfor Gwin's Lodge på Milepost 52) eller ved Russian River-ferja, som kryssar Kenai og tar fiskarar til munningen av Russian River. 

Bjørnar fiskar ofte nedanfor stryka, og vidare nedover.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Russian River (Alaska)|Russian River (Alaska)]]» frå ,  den 21. mai 2023.*
Dog Eat Dog av AC/DC

«**Dog Eat Dog**» er ein song av det australske hardrockbandet AC/DC. Det er det andre sporet på albumet *[[Let There Be Rock]]* frå 1977, og vart skriven av Angus Young, Malcolm Young og Bon Scott.

Songen vart gitt ut som singel i Australia, og inkluderte ikkje-albumsporet «Carry Me Home» på B-sida, som seinare vart gitt ut på *[[Backtrack av AC/DC|Backtrack]]*.

AC/DC spelte «Dog Eat Dog» på Black Ice-turneen sin fram til byrjinga av 2010 då dei droppa han frå settlista og la til «High Voltage» i staden.

## Medverkande
*Bon Scott – solovokal
*Angus Young – sologitar
*Malcolm Young – rytmegitar, korvokal
*Mark Evans – bassgitar
*Phil Rudd – trommer

## Produksjon
*Produsentar: Harry Vanda, George Young

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dog Eat Dog (AC/DC song)|Dog Eat Dog (AC/DC song)]]» frå ,  den 21. mai 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* &nbsp;
James Johnson

**James Johnson** kan visa til:

*Forleggaren James Johnson (1753–1811), skotsk gravør og musikkforleggjar 
*Kunstnaren James Johnson (1803–1834), engelsk kunstnar
*J. C. Johnson (1896–1981), amerikansk låtskrivar og jazzpianist
*James «Stump» Johnson (1902–1969), amerikansk bluesmusikar
*James F. Johnson (1926–2000), amerikansk bluesmusikar
*James B. Johnson (f. 1944), amerikansk forfattar
*Rick James (James Ambrose Johnson Jr., 1948–2004), amerikansk songar 
*Super Chikan (James Johnson, f. 1951), amerikansk bluesmusikar
*Jamey Johnson (f. 1975), countrymusikar
* Treskjeraren James Johnson
Verdsmeisterskapen i orientering 2012

**Verdsmeisterskapen i orientering 2012**, den 29. i sitt slag, vart avvikla ved Lausanne i Sveits dagane frå 14. til 21. juli. På programmet stod seks individuelle tevlingar og to stafettar, likt fordelt menn og kvinner. Deltakarane kom frå 42 land. Det var tredje gongen orienterings-VM fann stad i Sveits, sist i 2003.

Arrangørlandet dominerte meisterskapen med sine 8 (4–2–2) medaljar. Sverige fekk 5 medaljar, to i sølv og tre i bronse. Noreg fekk ein medalje i kvar av valørane.

## Menn
### Klassisk-distanse





### Mellomdistanse





### Kort-distanse





### Stafett





## Kvinner
### Klassisk-distanse





### Mellomdistanse





### Kort-distanse





### Stafett





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Orientierungslauf-Weltmeisterschaften 2012|Orientierungslauf-Weltmeisterschaften 2012]]» frå ,  den 22. mai 2023.*
Gøran Moen

**Gøran Moen** () er ein tidlegare friidrettsutøvar frå Husnes i Kvinnherad som dreiv med lengdehopp og tresteghopp. Han var frå 1987 medlem i IL Gular, bortsett frå ein kortare periode i IL Norna-Salhus. Perioden 1989-98 vart han fire gongar noregsmeister i lengdehopp.

## Aktiv
I 1989-sesongen stod Moen for det lengste lengdehoppet i Noreg og han vart norsk meister i øvinga. Frå 1991 satsa han like mykje på tresteghopp. Under NM i friidrett 1992 i Mosjøen presterte han sitt livs lengste tresteghopp då han den 15. august landa på 16,03 meter, ein prestasjon som gav han sølvmedaljen i meisterskapen. Lagkameraten Ketill Hanstveit stakk av med gullmedaljen. Moen forbetra 18. august 1995 på Lillehammer sitt seks år gamle personbeste i lengdehopp med 5 centimeter til 7,80 meter. Dermed vart han norsk friidrettsmeister for andre gong. Sidan vann han lengdetevlinga også i friidretts-NM 1997 og i 1998.

### Medaljar i noregsmeisterskap
*1989 i Stjørdal: Gull i lengdehopp – 7,51 m, framom Lars Hansen (7,43 m)
*1990 i Moss: Bronse i lengdehopp – 7,16 m, og tresteghopp – 15,27 m 
*1991 i Fana: Sølv i lengdehopp – 7,40 m, og tresteghopp – 15,87 m
*1992 i Mosjøen: Sølv i lengdehopp – 7,59 m, og tresteghopp – 16,03 m
*1995 på Lillehammer: Gull i lengdehopp – 7,80 m, framom Morten Næss (7,51 m)
*1996 i Kristiansand: Bronse i lengdehopp – 7,48 m
*1997 i Overhalla: Gull i lengdehopp – 7,48 m, framom Ketil Hanstveit (7,24 m)
*1998 i Askøy: Gull i lengdehopp – 7,78 m, framom Trond Erik Nilsen (7,53 m)
*2001 i Drammen: Bronse i lengdehopp – 7,25 m

### Personlege rekordar og årsbeste

## Kjelder
*friidrett.no
Peter Fredrik Hjort

**Peter Fredrik Holst Hjort** () var ein norsk lækjar og professor i medisin frå Oslo. «Han var en norsk og internasjonal pioner innen utforskningen av helsetjenestens mål, midler, metoder, kvalitet og dynamikk.»

Hjort vart cand.med. i 1950 og dr.med. 1957. Som spesialist i indremedisin vart han i 1959 tilsett på Ullevål sykehus i Oslo. Han var 1960-69 dosent i hematologi ved Universitetet i Oslo, frå 1969 professor.

I tida 1968-71 var Hjort med på å leggje tilrette for medisinstudia ved Universitetet i Tromsø. 1972-73 var han den fyrste rektoren for Universitetet i Tromsø. Han trekte seg frå posisjonen etter usemje med studentane. Men han heldt fram i professoratet til han pensjonerte seg.

Perioden 1976-94 var Hjort leiar av gruppa for helseteneste-forsking ved Noregs allmennvitskaplege forskingsråd og for samfunnsmedisin ved Folkehelseinstituttet. I fleire år var han formann i Nasjonalforeningen for Folkehelsen sitt eldreråd.

## Kjelder