open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Småengkall

**Småengkall** (*Rhinanthus minor*) er ei eittårig urt i snylterotfamilien. Arten har ei amfiatlantisk utbreiing.

Planta vert kring 20 cm høg og har mørkfarga stengel og blad. Ho har mørkgrøne eller fiolette støeblad og beger. Krona er brungul. Griffel håra, gøymd i hjelmen. Småengkall blomstrar kring juni månad i eng og hei. Han er heimleg og vanleg i heile Noreg.

## Underartar
Småengkall har desse underartane:
* Nominatunderarten slåttekall (*R.m.* ssp. *minor*)
* Fjellkall (*R.m.* ssp. *groenlandicus*)
* Kystkall (*R.m.* ssp. *monticola*)

## Kjelder




**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Ängsskallra|Ängsskallra]]» frå ,  den 18. september 2010.*
Brunrot

**Brunrot** (*Scrophularia nodosa*) er ei urt i brunrotfamilien. Arten er utbreidd i tempererte område på den nordlege halvkula, bortsett frå vestlege delar av Nord-Amerika. 

Planta vert kring 70 cm høg og har store lyse knutar på jordstengelen. Ho har snaue blad og snau stengel nede og er kjertehåra oppe. Blomsteren om lag kulerund, grøn krone med brun overlepe. Brunrot blømer kring juli månad på steinete stader i skugge. 

Brunrot er heimleg i Noreg og veks nord til Finnmark. Planta er funnen opp til 800&nbsp;m i Seljord og Stryn.

## Kjelder

----
*Svensk Wikipedia.

## Bakgrunnsstoff
Jon Jæger Gåsvatn

**Jon Jæger Gåsvatn** () er ein norsk politikar frå Framstegspartiet. Han vart vald inn på Stortinget frå Østfold fylke i 2005 og vald på nytt i 2009. I perioden 1993–97 var han varerepresentant.

Gåsvatn er fødd i Frogn og flytta til Østfold i 1965. Han har budd både i Fredrikstad og Sarpsborg, men er no busett i Brevik i Sarpsborg. Han har tidlegare vore ein aktiv musikar og har mellom anna spelt trombone i danseorkesteret Rainbow, som er mest kjent for låten «Bye Bye Baby Goodbye». Gåsvatn var tidleg aktiv i fagorganisasjonar i musikkmiljøet i Østfold.

Han er utdanna bioingeniør, og har arbeidd ved sjukehuset i Østfold sidan 1976. Han gjekk i 2001 over til å bli verksemdsleiar på Tingvoll sjukeheim i Sarpsborg.

Gåsvatn har vore medlem av kommunestyret i Sarpsborg og av Østfold fylkesting. Han har hatt ei rekkje verv i Framstegspartiet.

## Stortingskomitear
* 2005–09: medlem av kyrkje-, utdannings- og forskingskomiteen
* 2009–: medlem av helse- og omsorgskomiteen
## Bakgrunnsstoff
*Stortinget - Biografi
*Framstegspartiet - Biografi
Ingjerd Schou

**Ingjerd Schou** () er ein norsk politikar frå Høgre. Ho sit i perioden 2009-13 på Stortinget for Østfold fylke, og var også stortingsrepresentant i perioden 2001-05. Frå 19. oktober 2001 til 18. juni 2004 var ho sosialminister i Regjeringa Bondevik II.

## Karrière
Schou voks opp i Skiptvet i Østfold, men busette seg seinare i Spydeberg. Ho flytta heimanfrå då ho var 15 år gamal for å gå på reformgymnas. Deretter vart det utdanning innan sjukepleiarfaget: vanleg sjukepleiarutdanning og offentleg godkjent sjukepleiar frå 1977, spesialutdanning i intensivsjukepleie i 1980, administrasjonslinja ved Norges Sykepleierhøyskole i 1982, og med.fak frå Universitetet i Oslo, i tillegg til mastergrad i helseadministrasjon frå 1988. Ho har fagleg bakgrunn som spesialutdanna sjukepleiar og har tittel som cand. mag helse.

Bakgrunnen hennar frå helsevesenet brakte ho inn i fleire administrative stillingar innan Østfold fylkeskommune før ho i 1991 vart direktør for Indre Østfold sjukehus i Askim. Frå 2006 har Schou vore prosjektdirektør i Helse Øst RHF, og seinare Helse Sør-Øst RHF.

Ingjerd Schou har også budd på Gressvik, i Onsøy og i Sarpsborg. Den politiske karrieren starta i kommunestyret i Spydeberg i 1992. Der har hun vore gruppeleiar for Høgre og seti i formannskapet. Ho har hatt fleire verv, både i organisasjonar og innan politikken, og vart i 2000 nominert på sikker plass på Østfold Høgre sin liste til stortingsvalet 2001. 22. november 2008 vart Schou nominert på Østfold Høgres første plass før stortingsvalet 2009, etter knipen seier over Martin Engeset. Ved stortingsvalet vart Schou vald inn for sin andre periode.

## Stortingskomitear
*2009–2013 medlem i Transport- og kommunikasjonskomiteen
*2009–2013 medlem i Valkomiteen
*2004–2005 medlem i Justiskomiteen

## Bakgrunnsstoff
*
Kavlifondet

**Kavlifondet** (offisielt **O. Kavli og Knut Kavlis Almennyttige Fond**) vart stifta i 1962 av Knut Kavli. Far hans, Olav Kavli, døydde i 1958. Fondet skal fremme forsking, kultur og humanitære formål, og deler ut middel frå overskotet til Kavli-konsernet, som òg inkluderer Q-meieriene.

## Bakgrunnsstoff
*
Rifle i geologi

**Rifler** er i geologi ein primær sedimentær struktur der ein har fleire meir eller mindre parallelle riller i ei sandoverflate. Strukturane kjem av strøymande vatn, bølgjer eller vind og kan bevarast sjølv om sanden seinare vert omvandla til sandstein eller kvartsitt.

Stundom vert rifler òg kalla *bølgjeslagmerke*, men sidan det ikkje alltid er bølgjeslag som har danna dei, nyttar ein helst omgrepet rifler. 

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
Leninordenen

**Leninordenen** (russisk *Орден Ленина*) var ein orden som vart utdelt i Sovjetunionen. Ordenen vart innstifta 6. april 1930 og fekk namn etter revolusjonshelten Lenin. Den var den høgste sivile prisen i Sovjetunionen. Ordenen blei avkaffa saman med Sovjetunionen i 1991.

## Inndeling
Leninordenen bestod av ei klasse, som svara til mange riddarordenar i monarki, til dømes Elefantordenen i Danmark eller Hosebandsordenen i Storbritannia.

## Insigniar
Ordensteiknet for Leninordenen var ein medaljong i gull med Lenins portrett i midten, omgitt av ein krans av kornaks der kommunistiske symbol var sett inn: det raude flagget, den raude stjerna, hammar og sigd. Namnet til Lenin er innskrive med kyrilliske bokstavar i flagget. Ordensbandet var raudt med to smale gule striper langs kantane. Fargane er dei same som i flagget til Sovjetunionen.

## Tildeling
Leninordenen vart tildelt sovjetborgarar og organisasjonar, institusjonar, militære einingar, kommunale einingar, kollektiv og verksemder for særleg innsats i bygginga av sosialismen, framifrå kunstnarisk, vitskapleg eller teknisk innsats og for ærleg viktig, innsats på det politiske feltet. Folk som vart utnemnde til Helt av Sovjetunionen og 'Helt av det sosialistiske arbeid' vart samstundes også tildelt Leninordenen. 

Leninordenen vart også tildelt utanlandske borgarar som hadde arbeidd for å styrke sambandet mellom Sovjetunionen og andre land og for vennskap mellom folka. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Leninordenen|Leninordenen]]» frå ,  den 18. september 2010.*  
 
## Litteratur
*Poul Ohm Hieronymussen og Jørgen Lundø: *Europæiske ordner i farver*, København: Politikens forlag, 1966.
Bolson

Ein **bolson** (frå spansk *bolsón*, som tyder 'stor portemoné') er ei lukka senking i eit ørkenområde, ofte ei saltslette. I tillegg er det òg ofte ei indre drenering ned i ein mellombels innsjø eller playa. Omgrepet vert òg ofte nytta om innsjøen som finst i senkingsområdet. 

Bolsonar er vanlege i visse område av det sørvestlege USA og det nordlege Mexico. 

## Kjelder

*
Vulkansk bombe

Ei **vulkansk bombe** er ein klump av smelta stein (tefra) som er større enn 65 mm i diameter, og blir danna når ein vulkan kastar ut tjuktflytande lavafragment under eit utbrot. Dei blir nok avkjølt til å oppnå fast form før dei når bakken. Vulkanske bombar kan bli kasta fleire kilometer frå ein utbrotsopning, og får ofte ei aerodynamisk form under flyturen. Bomber kan bli ekstremt store – Asama-utbrotet i Japan i 1935 kasta ut bombar som mælte 5–6 m i diameter, opptil 600 meter frå utbrotsopninga. 

Vulkanske bomber representerer ein stor fare, og kan medføre alvorleg skade eller dødsfall blant folk i nærleiken av utbrotet. Ein slik episode skjedde ved Galeras-vulkanen i Colombia i 1993, der seks personar i nærleiken av fjellet vart drepne, og fleire andre skadde av vulkanske bomber, då vulkanen fekk eit uventa, eksplosivt utbrot.

## Sjå òg
* Tefra

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vulkansk bombe|Vulkansk bombe]]» frå ,  den 18. september 2010.*  

## Bakgrunnsstoff

* http://www.gc.maricopa.edu/earthsci/imagearchive/bombs.htm  
* http://volcanoes.usgs.gov/Products/Pglossary/bomb.html
Flikbrønsle

**Flikbrønsle** er ei eittårig urt i korgplantefamilien. Arten er utbreidd i Europa og Asia. 
Planta vert kring 40 cm høg, og har treflika blad og opprette korger. Alle kroner har røyrforma. Frukta har to broddar. Flikbrønsle blomstrar kring august månad i grøfter og på våte stader. Planta veks i Noreg nord til Nordland.

## Kjelder

*Svensk Wikipedia.
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
Vågstranda

**Vågstranda** er ei lita bygd i Rauma kommune i Møre og Romsdal med i underkant av 500 innbyggarar og namnet på eit sokn i Indre Romsdal prosti i Møre bispedømme.

Vågstranda har eige oppvekstsenter (barnehage og barneskole), kyrkje og daglegvarebutikk med post. Bygda har elles mange turmoglegheiter, frå fjord til fjell.

Nordens største brakkvasspoll er lokalisert her, med oppdrett av østers og ål. Bygda har òg fiskeoppdrettsanlegg.
Fjellarve

**Fjellarve** (*Cerastium alpinum*) er ei urt i nellikfamilien. Arten har ei amfi-atlantisk utbreiing.
Planta vert kring 15 cm høg. Stengel og blad har korte eller oftast lange mangecellar ullhår, ofte blanda med kjertelhår, eller, hjå underarten snauarve, ingen hår. Stengelen er ofte fleirblomstra. Dei øvre støtteblada er hinnekanta. Begerblada er 8-10 mm lange, og midtre delen mørkgrøn eller fiolett. Fjellarve blomstrar kring juli månad på turre stader, grus og knausar, mest til fjells. Planta veks i alle fjelltrakter i Noreg. Ho er funnen opp til 2220 m i Jotunheimen. Fjellarve hybridiserer med snøarve og vanleg arve.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Fjällarv|Fjällarv]]» frå ,  den 18. september 2010.*  
 
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
Guineabukta

**Guineabukta** er ei bukt som ligg aust i Atlanterhavet, utanfor Vest- og Sentral-Afrika.
Elfenbeinskysten, Ghana, Togo, Benin, Nigeria, Kamerun og Ekvatorial-Guinea har kyst mot bukta, medan øystaten São Tomé og Príncipe ligg i henne.  Bukta mellom Benin og utløpet av Niger er kjend som Beninbukta, medan bukta mellom Niger og Kapp Lopez blir kalla Biafra- eller Bonnybukta.

Den internasjonale hydrografiorganisasjonen (IHO) definerer grensa for bukta mot sjølve Atlanteren som «ei linje som går sørvest frå Kapp Palmas i Liberia til Kapp Lopez i Gabon». 
Nullmeridianen og ekvator (lengdegrad 0 og breiddegrad 0) kryssar kvarandre i bukta.

Nigerelva er den viktigaste elva som renn ut i bukta.

Guineabukta er utan større sokkelområde, og skrånar raskt ned mot store havdjupner. Største djupna i Guineabukta er over 5000&nbsp;meter.

## Øyar
Det ligg fleire øyar i bukta. Dei største ligg i ei øyrekkje som går i sørvestleg-nordaustleg retning, og er ein del av den vulkanske Kamerunlinja.

Bobowasiøya høyrer til Ghana.

Annobón, også kjend som Pagalu og Pigalu, Corisco, Elobey Grande og Elobey Chico høyrer til Ekvatorial-Guinea.

Bioko ligg utanfor Ambazonian-regionen i Kamerun, men tilhøyrar Ekvatorial-Guinea, og husar hovudstaden i landet.

São Tomé og Príncipe er ein portugisiskspråkleg øystat som fekk sjølvstende frå Portugal i 1975. Han utgjer to øyar, São Tomé og Príncipe. Dei ligg 140 km unna kvarandre, og er kring 250 og 225 unna nordvestkysten av Gabon. Begge er del av Kamerunlinja. São Tomé, den sørlege øya, ligg like nord for ekvator.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gulf of Guinea|Gulf of Guinea]]» frå , og «[[:nb:Guineabukta|Guineabukta]]» frå  den 18. september 2010.*  


## Bakgrunnsstoff
Verma

**Verma** er ei bygd i Romsdalen, i Rauma kommune i Møre og Romsdal. Hovudnæringa er gardsbruk og trevare. 

Verma ligg lengst sør i Romsdalen der dalen stig opp til Bjorli i Oppland. Dalen er smal og har bratte lier opp til fjellet. Namnet *Verma* har tydinga *varm*.

Klimaet om sommaren er tørt og varmt, derfor er dalen prega av ein meir aust-norsk naturtype. Her finn ein artsrike blomsterenger og tørre skogar. Opp mot fjellet ligg nedlagde seterbruk. 

Vermedalen er ein sidedal og går mot nordvest og er ein typisk U-dal. Elva Verma har ei lengd på 12 km og renn ut i elva Rauma. Vassdraget utnyttast til kraftproduksjon og kraftstasjonen Verma kraftverk ligg på Verma.

Jernbanebrua Kylling bru kryssar dalbotnen før Raumabanen held fram inn i vendetunnelane Kylling tunnel og Stavem tunnel. 

Øverdalen kyrkje er kyrkje for bygdene lengst sør i Romsdalen.

Verma har ca. 100 innbyggarar.

## Kjelder
Isterdalen

**Isterdalen** er eit dalføre mellom høge fjell i Rauma kommune i Møre og Romsdal. Han går frå Åndalsnes i nord til Stigrøra i sør.  Gjennom dalen renn elva Istra.

Lengst i nord er dalen ganske brei og er dyrka opp til jordbruksformål. Brønnsletta er eit større bustadfelt. Midt i dalen ligg Trollstigen Camping og Gjestegård, omgitt av eit større skogs- og myrområde der husdyr beiter om sommaren. Lengst i sør er dalen smalare og består av blanda lauvskog og dei bratte liene består av mykje stein (steinur) som har falle ned frå fjellet. 

Riksveg 63 går gjennom Isterdalen. Trollstigvegen ligg lengst inn i dalen og går opp Stigrøra. Den har elleve hårnålssvingar, kvar med en radius på cirka 10 meter. Omtrent midtvegs går ei bru over den 180 meter høge Stigfossen. Trollstigvegen er ein av Noregs best besøkte turistattraksjonar.

Isterdalen er omkransa av fleire høge fjell på godt over 1000&nbsp;meter. Mellom dei mest kjente er Dronninga, Kongen og Bispen på vestsida av dalen. Mot aust ser ein «baksida» av Trolltindene med Trollveggen. 

## Bakgrunnsstoff
Kylling bru

**Kylling bru** er den nest største brua på Raumabanen, jernbanen mellom Dombås og Åndalsnes, etter Jora bru. Brua ligg ved garden Kylling på Verma i Romsdalen, og krysser elva Rauma. Ho er mellom dei mest kjende norske jernbanebruene.

Brua er ei 76 meter lang steinkvelvbru som er bygd i stein frå fjellet like ved. Steinen som er brukt er ein granitt som vert kalla *gruogranitt*. Høgda over dalbotnen (elva) er 59 meter.  Hovudspennet er 42 meter, sidespenna ti og åtte meter. Brua er bygd i ein boge og ligg i ei stor kurve (sving) på jernbanen. 

## Historie
### Byggeperioden
Byggeperioden varte i ni år, frå 1913 til 1923. 

Det vart bygd eit stort stillas av tiløksa tømmer som måtte tole vekta av bruspennet. Steinen vart tatt ut av Kylling tunnel som munnar ut ved brua, og måtte vere av god kvalitet for å tole trykket og lasta av jernbanen. Kvar stein måtte tilpassast brukonstruksjonen. Brua er sjølvberande.

### Andre verdskrigen
Under andre verdskrigen vart brua underminert av tyskarane. Ho var klar til å sprengast om naudsynt, men vart spart.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Søvik, Per Jarle, 1990. *Ei bok om Rauma* (kapittel 4). Åndalsnes, Rauma kommune, s. 189-190.
Berild kraftverk

**Berild Kraftverk** er eit vasskraftverk i Rauma kommune i Møre og Romsdal. 

Kraftverket utnyttar eit fall på 276 meter frå inntaksmagasinet i Berillvatnet til kraftstasjonen som ligg ved Berill. Det blir òg overført vatn frå Heimste Storstaugrova.

Midlare årsproduksjon er på 45 GWh og det er installert ein francisturbin på 12 MW. Kraftverket starta produksjonen i 1999. 

Eigar er Rauma Energi.

## Kjelder
*Rauma energi
*NVE
Norsk Tindemuseum

**Norsk Tindesenter** er eit norsk museum på Åndalsnes i Møre og Romsdal, like ved Åndalsnes stasjon. Det er ei vidareføring av **Norsk Tindemuseum - Arne Randers Heens samlingar**. 

Tindemuseet har effektar, bilde og historier frå norsk klatre- og fjellhistorie med vekt på Romsdalen. Museet viser klatresporten si utvikling frå pionertida fram til i dag. Heen har gjennom eit langt liv samla inn bilde og gjenstandar frå klatresporten si historie i romsdalske og norske fjell. I tillegg får ein innblikk i Arne Randers Heen sine mange ferder gjennom eit langt og eventyrleg liv. 

Norsk Tindemuseum låg på Frydenlund, like ved Åndalsnes.
Ei stifting oppretta av Arne Randers Heen og Bodil Roland Heen driv museet, stiftinga er gitt i gåve til Rauma kommune. Styret i Norsk Tindemuseum vedtok i 2007 å flytte museet til eit meir sentralt lokale i Åndalsnes sentrum. Rabben Barnehage kjøpte eigedommen til Tindemuseet på Frydelund.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Åfarnes

**Åfarnes** er ei bygd og ein ferjestad lengst nordvest i Rauma kommune i Møre og Romsdal. 

Ferjestrekninga er ein del av fylkesveg 64 og går ytst i Langfjorden over til Sølsnes i Molde kommune. Verdas første gassdrivne ferje, MF «Glutra», gjekk opphavleg i dette sambandet. 

Namnet Åfarnes kjem frå gammalt *Allfarnes* - eit nes der alle reisande fer forbi. Åfarnes har vore gjennomfartsåre sidan historisk tid. Åfarnes ligg fint til i Romsdalsfjorden, med fjordane Rødvenfjorden og Langfjorden som «armar» på kvar side.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Sølsnes

**Sølsnes** er ein ferjestad på fylkesveg 64 ytst i Langfjorden i Molde kommune. Ferja kryssar Langfjorden til Åfarnes i Rauma kommune. Verdas første gassdrevne ferje, MF «Glutra», gjekk opphavleg i dette sambandet. 

Forutan ferjekaia ligg mellom anna Veøy kyrkje her.
Grytten kraftverk

**Grytten kraftverk** er eit  vasskraftverk i Rauma kommune i Møre og Romsdal. Kraftstasjonen ligg ved foten av fjellet Romsdalshorn.

Utbygginga av kraftverket er ei av dei meir kontroversielle vasskraftutbyggingane vi har hatt i Noreg. Sivil ulydnad var mellom tiltaka som vart nytta i forsøk på å stanse utbygginga. 

Kraftverket hentar vatn frå Mardalsfossen, eit av Noregs høgaste fossefall og vassføringa i fossen er etter reguleringa svært avgrensa sjølv om det er krav til minstevassføring. I praksis renn det berre vatn i fossen i juli månad. I tillegg er Mongefossen, eit av dei 15 høgaste fossefalla i verda, i store periodar tørrlagt. 

Kraftverket hentar vatn frå Olaskardsvatnet, Fetjåvatnet, Mongevatnet via Monge pumpestasjon, Grøttavatnet, Rangavatnet, Nedre Mardalsvatnet via Mardal pumpestasjon og Fossafjelltjødna. 

Grøttavatnet er regulert mellom 980 og 930 moh.

Delar av nedslagsområdet ligg i Nesset kommune og vatnet blir overført frå Eikesdalsvassdraget til kraftverket som igjen slepp det ut i Rauma. 

I 1986 vart det oppdaga av Statkraft slapp ut mindre vatn til Mardalsfossen enn konsesjonsvilkåra tilsa og Stortinget gav Nesset kommune ei erstatning på 15 millionar kroner for feilen.1

Kraftverket har totalt ein midlare årsproduksjon på 585 GWh. Det er  installert ein peltonturbin på 149 MW og verket er eigd av Statkraft med 88% og Tafjord-kraft med 12 %. Kraftverket starta produksjonen i 1975. 

## Sjå òg
*Mardøla-aksjonen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Grytten kraftverk|Grytten kraftverk]]» frå ,  den 4. november 2013.*  
  
*Tafjord kraft 
*NVE
*1 Stortingsforslag
Skatt i Noreg

I Noreg skattar ein prosent av inntekt og av formue. Det er mange fråtrekk i inntekta før ein kjem til det som er skattbar inntekt. I Noreg var skatteprosenten i 2008 på inntekt 28, både for private og bedrifter. Inntekt over 420 000 kroner for privatpersonar blir skattlagt med 37% og inntekt over 682 500 blir skatta 40 %.

Formuesskatten i Noreg i 2008 var på 0,9 prosent for formuar mellom 220 000 og 540 000. Formue over 540 000 blir skattlagt med 1,1 prosent

Personskatten går til stat, fylke og kommune etter ei fordeling som blir fastsett i statsbudsjettet. Skatten går til å finansiere offentlege velferdsordningar og andre tiltak som det offentlege står ansvarleg for. I tillegg til skatt betaler dei fleste mange andre avgifter som går inn i statskassa. Mange næringar har spesielle skatteregime. Dette gjeld til dømes petroleumsnæringa og reiarlaga. Den einaste skatten kommunane sjølv avgjer om dei vil skrive ut er eigedomsskatten. I 2006 hadde 63 prosent av kommunane innført eigedomsskatt på bustader. Alle kommunane hadde eigedomsskatt på «verker og bruk».

### Rettsgrunnlag
Folket sin rett til sjølv å fastsetje sine skattar er eit grunnleggjande prinsipp i eit demokrati. I Noreg er dette prinsippet nedfelt i Grunnloven § 75 bokstav a:

::«Det tilkommer Storthinget (...) at paalægge Skatter, Afgifter, Told og andre offentlige Byrder, som dog ikke gjælde udover 31te December i det næst paafølgende Aar, medmindre de af et nyt Storthing udtrykkelig fornyes.»

Skattar, avgifter og toll blir vedteke av Stortinget for eitt år om gongen gjennom dei årlege skatte-, avgifts- og tollvedtaka (plenarvedtak). Stortinget må dermed kvart år ta stilling til om det er ynskjeleg å endre skatte- og avgiftsopplegget. Det kviler i utgangspunktet ingen andre avgrensingar på Stortinget si skattleggingsmyndigheit enn dei som følgjer av Grunnloven. Forbodet mot tilbakeverkande lover i Grunnloven § 97 er eit døme på ei slik avgrensing.

Meir detaljerte skattereglar er gitt i ei rekkje lover med tilhøyrande forskrifter. Sentrale lover er mellom anna Skattelova, Folketrygdlova, Arveavgiftslova, Eigedomsskattelova, Meirverdiavgiftslova, Særavgiftslova og Tollova.

## Kjelder
Romsdal tingrett

**Romsdal tingrett** er ein førsteinstansdomstol i Frostating lagdømme. Tingretten har kontorstad i Molde i Møre og Romsdal og rettskretsen omfattar kommunane Aukra, Fræna, Midsund, Molde, Nesset, Rauma, Sandøy og Vestnes med til saman 57&nbsp;592 innbyggarar pr. 1. januar 2010. Domstolen er leia av ein sorenskrivar (i 2015 Svein Ekrem) og har i tillegg to tingrettsdommarar, ein dommarfullmektig og ein handfull funksjonærar.

## Sjå òg
* Tingrett

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Romsdal tingrett|Romsdal tingrett]]» frå ,  den 7. desember 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
*Romsdal tingrett ved domstol.no
Steinar Hovde

**Steinar Hovde** () var ein norsk geistleg og idrettsutøvar fødd i Ålesund.

## Karriere
Han var landslagspelar og kaptein i volleyball med bakgrunn frå KFUM Ålesund, KFUM-Oslo og OSI, med i alt 20 kampar for Noreg. Han var også kapellan i Eidsvoll, sokneprest i Giske og Stranda, og sokneprest og prost i Nes.

Steinar Hovde og Leif Hovde er brør.

## Kjelder
Vigdis Giltun

**Vigdis Karen Giltun** () er ein norsk politikar frå Framstegspartiet. Ho vart vald inn på Stortinget frå Østfold fylke i 2005 og vald på nytt i 2009.

Giltun er utdanna som teknisk teiknar frå Oslo Elementærtekniske skole i åra 1969&ndash;71 og har arbeidd i ei rekkje firma som teknisk teiknar, av dei Asea - Per Kure, Manpower, Skuteng og Aker Element. Ho tok fagbrev som ortopediteknikar i 1999 og arbeidde for SunChris Ortopediske frå 1992 til 2003.

Giltun har vore medlem av kommunestyra i Onsøy og Fredrikstad.

## Stortingskomitear
* 2005–09: medlem av helse- og omsorgskomiteen
* 2009–: medlem av arbeids- og sosialkomiteen

## Bakgrunnsstoff
*Stortinget.no - Biografi 
*Framstegspartiet - Biografi
Line Henriette Hjemdal

**Line Henriette Holten Hjemdal** () er ein norsk politikar frå Kristeleg Folkeparti. Ho var stortingsrepresentant for Østfold fylke frå 2005 til 2017.

Hjemdal er fødd i Sarpsborg som dotter av tidlegare stortingsrepresentant Odd Holten. Ho voks opp og i Fredrikstad. Ho har budd i Askim og Fredrikstad i vaksen alder.
Hjemdal er gift og har to døtrer. 

Ho er utdanna teolog (Menighetsfakultetet 1996), og har arbeidd som generalsekretær i Kristeleg Folkepartis Ungdom, som informasjonsrådgivar for KrF på Stortinget og som politisk rådgivar hos Dagfinn Høybråten, først i Sosial- og helsedepartementet (2001–04), deretter i Arbeids- og sosialdepartementet (2004–05).

I 2003 vart ho vald i Askim bystyre.

Hjemdal vart vald inn på Stortinget frå Østfold fylke i 2005, 2009 og 2013.

8. oktober 2009 vart Hjemdal vald til 5. visepresident i Stortinget.

## Regjering
* 23. oktober 2001&ndash;31. desember 2001: Politisk rådgivar Sosial- og helsedepartementet
* 1. januar 2002&ndash;1. oktober 2004: Politisk rådgivar Helsedepartementet
* 1. oktober 2004&ndash;28. februar 2005: Politisk rådgivar Arbeids- og sosialdepartementet

## Stortingskomitear

* 2005–2012: Medlem i Energi- og miljøkomiteen
* 2012–2013: Medlem i Helse- og omsorgskomiteen
* 2013–2017: Medlem i Næringskomiteen

## Bakgrunnsstoff
*Stortinget.no - Biografi
Svein Flåtten

**Svein Flåtten** () er ein norsk politikar frå Høgre. Han vart vald inn på Stortinget frå Vestfold fylke i 2001 og sat til 2017.

Flåtten er statssekretær ved Statsministerens kontor i regjeringa Solberg frå 1. oktober 2017.

Flåtten har handelsskule, økonomisk gymnas og 1. avd. juridicum, UiO 1980. Han har hatt ymse økonomiske og administrative stillingar i byggje- og anleggsindustrien frå 1966 til 1980. Frå 1980 har han vore eigar og dagleg leiar i Sveisemekanikk A/S, frå 1990 til 2001 eigar og arbeidande styreformann i Sandvik Mekaniske A/S 1990-2001.

## Stortingskomitear

* 2001–09: medlem i finanskomiteen
* 2001–09: varamedlem i valkomiteen
* 2005–09: medlem i fullmaktskomiteen* 2009–13: første nestleiar i næringskomiteen
* 2009–13: medlem i valkomiteen
## Kjelder

* 
* Høgre - Biografi
Sonja Mandt

**Sonja Mandt** () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Ho vart vald inn på Stortinget frå Vestfold fylke ved stortingsvalet i 2005 og vald på nytt ved stortingsvalet 2009. Mandt er fylkesleiar i Vestfold Arbeidarparti.

Mandt tok Sandefjord Handelsgymnasium i åra 1976&ndash;1979, 1. avd. juridicum som privatist 1988&ndash;1989 og avd. sjukepleie, Høgskolen i Vestfold 1993&ndash;1995. Ho arbeidde som produksjonsarbeidar ved Nestlé Findus A/S 1980&ndash;1987, som sjukepleiar ved sjukehuset i Vestfold og frå 1995 ved sjukehuset i Larvik.

## Stortingskomitear
* 2005–: medlem i helse- og omsorgskomiteen
* 2005–09: varamedlem i valkomiteen

## Bakgrunnsstoff
*Stortinget - Biografi
Per Arne Olsen

**Per Arne Lodding Olsen** () var ein norsk politikar frå Framstegspartiet. Han vart vald inn på Stortinget frå Vestfold fylke i 2009, var andre nestleiar i partiet og ordførar i Tønsberg kommune frå 2003 til 2009.

Olsen vart i august 2016 statsforvaltar i Vestfold, og frå 1. januar 2019 i det nye fylkesmannsembetet i Vestfold og Telemark fylke.

På Stortinget var Olsen medlem av helse- og omsorgskomiteen og av valkomiteen.

Olsen overtok som andre nestformann i sentralstyret i partiet etter John Alvheim. Han var varamedlem i Kringkastingsrådet frå 1998 til 2009 og medlem i styret for Folketrygdfondet frå 1992 til 2009.

Per Arne Olsen jobba mellom anna som kontorsjef ved hovudkontoret til Framstegspartiet i Oslo og som generalsekretær i Framstegspartiet sin Ungdom.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Per Arne Olsen hos Stortinget
* Kommentar fra www.liberaleren.no 2005 om Olsen som «Hagens liberalist»
Steinar Gullvåg

**Steinar Gullvåg** () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Han vart vald inn på Stortinget frå Vestfold fylke i 2005 og vald på nytt ved stortingsvalet 2009.

Gullvåg tok Ringve gymnas i åra 1960&ndash;1965, og var deretter journalistlærling i Arbeider-avisa i åra 1967&ndash;1969. Han har tidlegare arbeidd som journalist i Vestfold Arbeiderblad og politisk rådgjevar i Samferdselsdepartementet
og i Kommunal- og arbeidsdepartementet. Han har også vore informasjonsdirektør i Vegdirektoratet.

## Stortingskomitear
* 2005–09: medlem i næringskomiteen
* 2009–: medlem i arbeids- og sosialkomiteen og valkomiteen

## Bibliografi
* *Arbeiderbevegelsens valghåndbok* (red.), Tiden, Oslo 1983
* *Arbeiderbevegelsens valghåndbok* (red.), Tiden, Oslo 1985
* *Tekster fra Løvebakken*, Tiden, Oslo 1985

## Bakgrunnsstoff
*Stortinget.no - Biografi
Thor Erik Forsberg

**Thor Erik Forsberg** () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Forsberg var tredjekandidaten til Arbeidarpartiet for Østfold fylke ved stortingsvalet 2009, og han vart vald inn då. Fire år før dette var han fjerdekandidat og vart dermed første vara i perioden 2005–09. På Stortinget er han medlem av arbeids- og sosialkomiteen.

Forsberg har yrkesutdanning som prosessoperatør. Han har arbeidd som miljøarbeidar, som fylkessekretær i Arbeidaranes Ungdomsfylking og som prosjektmedarbeidar i fagrørsla.

Han sit i bystyret i Sarpsborg kommune. Han er i tillegg nestleiar i Østfold Arbeidarparti og i Sarpsborg AP.

## Bakgrunnsstoff
* Biografi på Stortinget
* Intervju med Gaysir før valet i 2005 
* Heimeside
Wenche Olsen

**Wenche Olsen** () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Ho vart vald inn på Stortinget for Østfold fylke i 2009, og sit i helse- og omsorgskomiteen

Olsen har vore medlem av Halden kommunestyre sidan 1999. Ho var varaordførar i Halden frå 2007 til 2009 og var i ein periode fungerande ordførar.

Wenche Olsen har yrkesmessig i hovudsak vore knytt til sjukehuset i Halden/ i Østfold, der ho starta som reinhaldar i 1982 og vart avdelingssjef for reinhald og tekstil i 1999. Ho har vore leiar av LO i Halden. Som fagleg tillitsvalt og politikar har ho mellom anna engasjert seg for nytt sjukehus i Halden.

## Bakgrunnsstoff
*Biografi - Stortinget.no
Inga Marte Thorkildsen

**Inga Marte Thorkildsen** () er ein norsk politikar frå Sosialistisk Venstreparti. Ho har vore representant på Stortinget frå Vestfold fylke sidan 2001 og gjekk etter stortingsvalet 2009 inn i sin tredje periode som Vestfold-representant. I perioden 2005-09 sat ho i energi- og miljøkomiteen, og var saksordførar for det såkalla Klimaforliket i Stortingets energi- og miljøkomité. Her leidde Thorkildsen forhandlingane på vegner av regjeringspartia.

Inga Marte Thorkildsen voks opp i Stokke, sørvest for Tønsberg, og er cand.mag. med mellomfag religionshistorie og statsvitskap, semesteremne Midtausten- og Nord-Afrikakunnskap 1996-2000. Ho har arbeidd som frilansjournalist for *[[Tønsbergs Blad]]* 1993-1997, for Kelly Vikarbyrå 1997-1998 og som kundebehandlar ved Fjellinjen A/S 1998-2000. Thorkildsen var ein av to leiarkandidatar til Sosialistisk Ungdom før landsmøtet i 1999, men tapte kampvoteringa mot sentralstyremedlem Kari-Anne Moe. Frå 2012 vart ho nestleiar i SV med Audun Lysbakken som ny partileiar.

Far til Thorkildsen er Heming Olaussen, kjent som leiar for Nei til EU.

## Stortingskomitear
*2009&ndash;2013 medlem i Finanskomiteen
*2005&ndash;2009 medlem i Helse- og omsorgskomiteen
*2001&ndash;2005 medlem i Justiskomiteen
*2001&ndash;2005 varamedlem i Valkomiteen

## Utgjevingar
* Thorkildsen, Inga Marte: EUs likestillingspolitikk: Med mannen som norm, Mennenes Europa - Døren lukket for kvinner, Nei til EU Oslo 2001 (skriftseriehefte).
* Gustavsen, Finn og Thorkildsen, Inga Marte: Fett, fuck og forsider, Markedets vidunderlige verden, John Grieg 1998.
* Thorkildsen, Inga Marte: MAKT - lesestykker for framtida, Hundreårsmarkeringen Norge 2005 AS Oslo 2005.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Sosialistisk Venstreparti - Biografi 
* Stortinget.no - Biografi
Schizofreni

**Schizofreni** (frå gresk *schizo*, «splitta» og *phrenos*, «sinn») er ein alvorleg psykiatrisk sjukdom som ofte debuterer i ung vaksen alder. Utviklinga kan vera kronisk, men delvis eller fullstendig betring er også mogleg. Trass i etymologien, har sjukdommen til vanleg ikkje noko med spalta person å gjera. Symptoma dreiar seg om vrangførestillingar, hallusinasjonar og at ein vert tilbakedregen. Årsakene til schizofreni er det lite vit om, men det er kartlagt ei rekkje faktorar som verker å vera assosiert med sjukdommen. Behandlinga er kompleks, og ingen sikker kurativ behandling er etablert.
Brentkrateret

**Brentkrateret** er eit fossilt meteorittkrater i Ontario i Canada. Krateret ligg nord for Cedar Lake i Algonquin provinspark. Det har ein diameter på 3,8 km og alderen er estimert til 396 ± 20 millionar år (midtre devontida). Krateret vart oppdaga på flyfoto i 1951. 

Det står eit observasjonstårn på kanten av krateret. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brent crater|Brent crater]]» frå ,  den 19. september 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*Brent-krateret sett frå lufta
Den cadomiske orogenesen

**Den cadomiske orogenesen** er ein orogenese eller ei fjellkjedefolding for 650-550 millionar år sidan, i neoproterozoikum. Fjellkjedefoldinga er særleg markert ved deformasjon, metamorfose og framtrenging av djupbergartar. Ein finn restar av den cadomiske fjellkjeda på begge sider av Atlanterhavet, særleg nord i Appalachane og sør i Storbritannia, men òg nord i Frankrike, sør i Tyskland, Böhmen, sør i Polen og sørvest på Den iberiske halvøya. Fjellkjeda oppstod i utkanten av kontinentet Gondwana og namnet kjem frå *Cadomus*, som er det latinske namnet på Caen nord i Frankrike. 

## Kjelder

*
Carlsbergryggen

**Carlsbergryggen** er ein midthavsrygg i Indiahavet. Han strekkjer seg frå området sør for Sokotra til Chaosøyane og er kring 1800&nbsp;km lang. Ryggen har oppstått som følgje av havbotnspreiing langs ein konstruktiv platekant. Dei høgaste toppane av ryggen er kring 1500 meter under havoverflata. Ryggen er seismisk aktiv og eit kraftig jordskjelv som målte 7,6 på momentmagnitudeskalaen i 2003.

Carlsbergryggen er kalla opp etter det danske Carlsbergfondet som var med å finansiere Dana-ekspedisjonen som oppdaga ryggen 1928-1930.

## Kjelder
*
Nils Riddervold-Jensen

**Nils Riddervold-Jensen** () var ein norsk lærar og politikar for partiet Høgre. Han var statsråd 1920-21 i den fyrste Halvorsen-regjeringa. 

Nils Riddervold-Jensen var fødd i Christiania som son av Peter Andreas Jensen. Han vart student i 1881 og tok teologisk embetseksamen i 1887. Same året byrja han som lærar ved Tønsberg kommunale middelskole. Der var han heile sitt yrkesaktive liv, siste tiåret, 1924-33, var han rektor. Frå 1898 var han medlem av Tønsberg bystyre i elleve samanhengande periodar til 1931. Han var medlem av formannskapet i fire periodar og varaordførar 1901-04.

Riddervold-Jensen sat på Stortinget i tre periodar, 1903-06, 1910-12 og 1916-18, som representant frå Tønsberg valkrins. I den fyrste og den siste perioden var han medlem av kyrkjekomiteen, i den mellomste var han nestformann i same. År 1905 var han medlem av den utvida budsjettkomiteen, 1910 av den utvida militærkomiteen. I 1911 fekk han plass i ein departemental komite som skulle  arbeide for nærare samband mellom folkeskulen og middelskulen.

Riddervold-Jensen var statsråd og sjef for Kyrkje- og undervisningsdepartementet i Otto Bahr Halvorsen s fyrste regjering som sat frå 21. juni 1920 til 22. juni 1921, då ho leid nederlag i Stortinget i den såkalla skulekommisjonssaka.

Han var frimurar og ordførande meister i 'St. Johanneslogen St. Michael til det Lysende Kors' i Tønsberg. I 1921 vart han utnemnd til kommandør av 1. klasse av St. Olavs Orden. Han var også innehavar av 7. juni-medaljen og 'Kong Haakon VIIs jubileumsmedalje 1905–1930'.

Han døydde på Nøtterøy i 1935.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Bokmåswikipedia

## Litteratur
**Den Kongelige norske Sankt Olavs orden 1847-1947*, utgitt av ordenskanselliet ved O. Delphin Amundsen, Grøndahl & Søns Forlag, Oslo, 1947

## Bakgrunnsstoff
*
Albert Hansen

**Hans Christian Albert Hansen** () var ein norsk ingeniør og politikar for partiet Høgre.

Albert Hansen var fødd og oppvaksen i Halden, der faren var «oeconomus». Han gjekk på latinskulen i heimbyen, reiste så til Sverige der han vart uteksaminert frå Teknologiska Institutet i Stockholm i 1868. Fram til 1874 arbeidde han på ulike kanal-, jarnbane- og veganlegg i Sverige. Deretter var han engasjert med anlegginga av Støren-Åmot-banen og Smaalensbanen. Fra 1878 til 1903 var han amtsingeniør i Buskeruds amt. Mellom 1905 og 1917 var han amtmann i Smaalenenes amt.

Hansen representerte  Drammen på Stortinget i periodane 1900-03 og 1903-06, han var medlem av jernbanekomiteen. I 1903 var med i Stortinget sin deputasjon i høve opninga av Oftotbanen. 1905-06 var han medlem av arbeidsløysekomiteen og i 1905 av den utvida justiskomiteen. Hansen var statsråd og sjef for Arbeidsdepartementet i Francis Hagerups andre regjering som rådde statsmakta frå 22. oktober 1903 til 11. mars 1905.

I 1901 vart Hansen utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden og forfremja til kommandør av 1. klasse i 1912. Som statsråd under unionsoppløysinga mottok han også 7. juni-medaljen.

Hansen døydde i 1925 i Rygge, der han hadde budd sidan han vart amtmann.

## Kjelder og litteratur
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Bødtker, O.: «Hansen, Hans Christian Albert».- I: *Norsk biografisk leksikon*, b. 5, Aschehoug, Oslo, 1931. - S. 356-357
**Den Kongelige norske Sankt Olavs orden 1847-1947*, utgitt av ordenskanselliet ved O. Delphin Amundsen, Grøndahl & Søns Forlag, Oslo, 1947

## Notar

## Bakgrunnsstoff
*
Martin Kolberg

**Martin Arvid Kolberg** () er ein norsk politikar og stortingsrepresentant frå Arbeidarpartiet i Buskerud. Han var partisekretær i Arbeidarpartiet frå 2001 til 2009.

## Karriere
Martin Kolberg starta på studiar til elektroingeniør ved Oslo tekniske skole i 1970-åra, jobba fire år ved Drammen Kabelfabrikk og er medlem av Fellesforbundet.

Heilt frå starten av sin politiske karriere i Arbeidaranes Ungdomsfylking og Arbeiderpartiet i Buskerud har Kolberg i periodar hatt eit nært samarbeid med Thorbjørn Jagland. Kolberg var sekretær i AUF 1977–1981 under leiarperiode til Jagland, og før sentralstyreperioden arbeidde begge lokalt mot EF-medlemskap gjennom Buskerud AUF i 1972.

Frå 1995 til 1996 var Kolberg statssekretær ved statsministerens kontor under Gro Harlem Brundtland og vidare i Forsvarsdepartementet til 1997.

### Stortingsrepresentant og partisekretær
I perioden mellom 2001 og 2005 var han første vararepresentant på Stortinget for Arbeidarpartiet i Buskerud, og i perioden 1977–1981 andre vara. Kolberg møtte fast i dagane mellom 1. og 19. oktober 2001, før Thorbjørn Jagland returnerte til nasjonalforsamlinga frå embetet som utanriksminister etter valet den hausten.

Mellom 2001 til 2009 var Kolberg partisekretær i Arbeidarpartiet. Han gjekk av som partisekretær på landsmøtet i 2009, då han stilte til val som Buskerud førstekandidaten til Arbeidarpartiet ved stortingsvalet 2009. Han vart vald inn, og 30. september 2009 valde stortingsgruppa han til parlamentarisk nestleiar. Han har elles vore andre nestleiar i kontroll- og konstitusjonskomiteen.

Som partisekretær var Kolberg oppteken av å vidareutvikle ein fast ideologi for Arbeidarpartiet, og å styrke forholdet til fagrørsla. Han er ein ivrig skiløpar, er gift og har tre born.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Ulf Erik Knudsen

**Ulf Erik Knudsen** () er ein norsk politikar frå Framstegspartiet.
Han vart vald inn på Stortinget frå Buskerud fylke i 1997.

Knudsen er den kulturpolitiske talsmannen til partiet. Han er utdanna diplomøkonom frå Bedriftsøkonomisk Institutt 1986-1989, og har mellom anna arbeidd i reklamebyrå, som journalist i *[[Morgenbladet]]* 1989-93, og som konsulent i Aetat 1994-97.

Han var medlem av Drammen bystyre 1987-99 og 2003-2011, og formannskapsmedlem 1995-99. Han var varamedlem i Buskerud fylkesting 1987-1991, og fylkesleiar i Framstegspartiet i Buskerud 1995-98 og frå 2007.

## Stortingskomitear
*2009&ndash;2013 medlem av Kontroll- og konstitusjonskomiteen.
*2005&ndash;2009 medlem av Familie- og kulturkomiteen.
*2001&ndash;2005 medlem av Familie-, kultur- og administrasjonskomiteen.
*1997&ndash;2001 medlem av Kyrkje-, utdannings- og forskingskomiteen.

## Bakgrunnsstoff
BirdLife International

**BirdLife International**  er ein internasjonal organisasjon som arbeider for å verne fuglane i verda og å  ta vare på leveområda deira. Dette er ein global verneføderasjon med eit verdsomspennande nettverk av over 100 partnarorganisasjonar.

BirdLife International vart grunnlagt i 1922 av ornitologane T. Gilbert Pearson og Jean Theodore Delacour under namnet «International Council for Bird Preservation». Denne lobbygruppa fall ut av bruk etter den andre verdskrigen. Gruppa vart aktiv igjen i 1983 med utnemninga av ein profesjonell direktør, og skifta namn til BirdLife International i 1993.

BirdLife International er den offisielle fagautoriteten for global raudliste for fuglar hos IUCN.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:BirdLife International|BirdLife International]]» frå , den 19. september 2010*

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad for BirdLife International
Trond Helleland

**Trond Helleland** () er ein norsk politikar frå Høgre. Han har sete på Stortinget for Buskerud fylke sidan 1997, etter å ha vore vararepresentant sidan 1989. Helleland er utdanna statsvitar frå Universitetet i Oslo, og har arbeidd som konsulent i Buskerud fylkeskommune. Han var medlem av Drammen bystyre frå 1995 til 1999, og av Buskerud fylkesting frå 1987 til 1995, dei fire siste åra også i fylkesutvalet.

Han var formann i Unge Høgre 1986–1988, leiar av Buskerud Høgre 1990–1998, og i kraft av dette, medlem av Høgres sentralstyre i periodane 1986–1988 og 1990-1998. Han har vore medlem av Kringkastingsrådet og ei rekkje andre offentlege utval. 

Trond Helleland er gift med stortings- og partikollega Linda Cathrine Hofstad Helleland frå Sør-Trøndelag. Han er også nevø av tidlegare stortingsmann Hallgrim Berg og oldebarn til tidlegare stortingsmann Johannes Helleland.

## Stortingskomitear
*2009&ndash;2013 medlem i Kommunal- og forvaltingskomiteen
*2005&ndash;2009 medlem i Transport- og kommunikasjonskomiteen
*2005&ndash;2009 varamedlem i Valkomiteen
*2001&ndash;2005 leder i Justiskomiteen
*2001&ndash;2005 medlem i Valkomiteen
*2001&ndash;2005 varamedlem i Den utvida utanrikskomiteen
*1997&ndash;2001 medlem i Familie-, kultur- og administrasjonskomiteen

## Bakgrunnsstoff
*Trond Helleland hos Stortinget
*Trond Helleland  hos Høgre
Gällivare

**Gällivare** (finsk *Jällivaara*, nordsamisk *Jiellevárre* og *Váhčir*, meänkieli *Jellivaara*) er ein tettstad som ligg i Norrbottens län i landskapet Lappland i Sverige. Det er administrasjonssenter i Gällivare kommun og i 2005 hadde tettstaden 8&nbsp;480 innbyggjarar.

Staden er eit jernbaneknutepunkt mellom Inlandsbanan og Malmbanan. Som for nabobyen Malmberget, har gruvedrifta òg vore viktig for utviklinga av Gällivare. Aitikgruva, det største dagbrotet i Skandinavia, ligg austsøraust for tettstaden.

Inlandsbanan er ein jernbane som strekkjer seg frå Gällivare i nord til Östersund i sør, og blir trafikkert i sommarsesongen. Malmbanan er den jernbanen som sørgjer passasjer- og malmfrakt til og frå hamnene i Narvik og Luleå. 

Like ved ligg Dundret, eit fjell med tilhøyrande skianlegg, der det mellom anna er blitt halden verdscuprenn i langrenn og alpint. Junior-VM i nordiske greiner blei arrangert der i 1995. Anlegget er, avhengig av sesongvêr, ope frå 1. november til 30. april.

I tillegg til kommunen er Boliden AB og LKAB dei største arbeidsgjevarane i Gällivare. 

Den største solcellefabrikken i Nord-Europa finst her. European Energy School – Energigymnaset – blei opna i 2008, og underviser studentar frå heile Sverige.

Gällivare er eit senter for vestlæstadianismen. Årleg blir det arrangert «Gällivare julesamling» med deltakarar frå Finland, Sverige, Canada, USA, Noreg og andre land. Gudstenesta blir tolka til engelsk og finsk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gällivare|Gällivare]]» frå ,  den 1. juli 2012.*
Are Helseth

**Are Helseth** () er ein norsk lege og politikar frå Arbeidarpartiet. Han var 1. vararepresentant til Stortinget frå Akershus fylke frå 2009 til 2017. Han møtte fast for Anniken Huitfeldt i den tida ho var statsråd.

Helseth er utdanna lege, og har hatt ei rekkje leiar- og forskingsstillingar i norsk helsevesen. 

Han har vore kirurg og sjefslege ved sjukehuset i Asker og Bærum, jobba for Kreftforeningen og har også vore stipendiat ved University of North Carolina og helse- og sosialdirektør i Akershus fylke. Helseth har bakgrunn som viseadministrerande direktør i Helse Øst, og leidde arbeidet med Nasjonal helseplan 2007–2010 som prosjektdirektør i Helse- og omsorgsdepartementet i 2006.

I 2007 blei han dagleg leiar ved Fürst Medisinske Laboratorium.

## Stortingskomitear
*2009–2013: Medlem i Helse- og omsorgskomiteen

## Bibliografi
* 1989 – *A population-based survey of neoplasms of the central nervous system in Norway*, Bergen 1989
* 1996 – *Kirurgi i allmennpraksis*, med Frode Samdal
* 2000 – *Kirurgi i Allmänpraktik*, med Frode Samdal

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Are Helseth|Are Helseth]]» frå ,  den 19. september 2010*
Morten Høglund

**Morten Høglund** () er ein norsk politikar frå Framstegspartiet. Han var vald inn på Stortinget frå Akershus fylke frå 2001 til 2013.

Høglund er frå i Ski i Akershus. Han er utdanna ved handelsskule, og har gått på high school i Utah i USA. Han arbeidde som seljar og ekspeditør 1986-90, seinare som utgreiingssekretær, utgreiingsleiar, politisk rådgjevar og etter kvart som leiar av *Politisk avdeling* i FrPs hovudorganisasjon 1990-2000. Han var politisk rådgjevar for stortingsgruppa til FrP 2000-2001.

Morten Høglund var medlem av Ski kommunestyre og formannskap 1987-1991; og varaordførar 1989&ndash;1991. Han var medlem av Asker kommunestyre og varaordførar 1995&ndash;2003. Han er medlem FrPs sentralstyre frå 2008.

Han var leiar av Oslo Dragebåtklubb 1988-1992 og styremedlem i European Dragonboat Federation 1991-1995.

## Stortingskomitear
* 2001–2005: medlem av utanrikskomiteen
* 2005–2009: medlem av utanrikskomiteen
* 2005–2009: varamedlem av valkomiteen
* 2009–2013: medlem av utanriks- og forsvarskomiteen

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*Stortinget.no - Biografi
*Framstegspartiet - Biografi
Sverre Myrli

**Sverre Myrli** () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Han sat på Stortinget for Akershus fylke frå 1997 til 2001, deretter var han vararepresentant frå 2001 til 2005, og igjen vald inn på eige mandat i 2005 og 2009.

Myrli er utdann bachelor i offentleg styring frå HiO 2002–2005. Han har arbeidde i LO, Arbeidaranes Ungdomsfylking, Norsk Folkehjelp og Forsvarsbygg. Han var medlem av Nes kommunestyre 1991–1997 og 2003–2007, og av Akershus fylkesting 1991–1997. Han hadde ei rekkje styreverv i si tid i fylkestinget, mellom anna som styreformann i Stor-Oslo Lokaltrafikk 1995–1996.

Sverre Myrli var leiar av Akershus AUF 1991–1993 og fylkesleiar i Sosialdemokratar mot EU 1993–1994. Medlem av landsstyret til Arbeidarpartiet sidan 2002. Han var politisk rådgivar i Samferdselsdepartementet under Regjeringa Jagland frå 31. oktober 1996 til 17. oktober 1997.

## Stortingskomitear
*2005–2009 medlem i Arbeids- og sosialkomiteen
*2005–2009 varamedlem i Valkomiteen
*1997–2001 medlem i Samferdselskomiteen

## Bakgrunnsstoff
*
Kari Kjønaas Kjos

**Kari Kjønaas Kjos** () er ein norsk politikar frå Framstegspartiet. Ho vart vald inn på Stortinget frå Akershus fylke i 2005 og vald på nytt i 2009.

Kari Kjønaas Kjos har yrkeserfaring som assistent i barnehage, som reiseleiar, sekretær og som dagleg leiar i *Økonomisko* 1995-2000. Ho studerte ved Handelshøyskolen BI 1993-95, og var fylkessekretær / rådgivar i FrP 2000-05.

I perioden 1999-2007 var ho var medlem av Lørenskog kommunestyre og formannskap.

## Stortingskomitear
*2005&ndash;2009 medlem av Arbeids- og sosialkomiteen.
*2009&ndash;2013 medlem av Helse- og omsorgskomiteen.

## Bakgrunnsstoff
* 
* Framstegspartiet - Biografi
Sonja Irene Sjøli

**Sonja Irene Sjøli** () er ei norsk jordmor og Høgre-politikar. Ho blei vald inn på Stortinget for Akershus fylke i 1997 og var 2. vararepresentant i perioden 1993–2007.

Frå 1979 til 1987 var Sjøli kommunestyremedlem i Eidsvoll, og på nytt frå 1999 til 2001, dei første åtte åra også som formannskapsmedlem. Ho var leiar i Akershus Høgre 1994–2003, medlem av Høgres sentralstyre i same periode, og var leiar av det kvinnepolitiske utvalet til Høgre 1998–2000.

Sjøli er utdanna sjukepleiar frå Hedmark sjukepleiarhøgskole (1971) og jordmor frå Statens Jordmorhøgskole (1976). Ho har også studert kunsthistorie og sosiologi, og har arbeidd ved sjukehuset i Stensby, i Eidsvoll kommune og ved universitetssjukehuset i Akershus. Ho var redaktør av Tidsskrift for jordmødre 1987–1989, og var vald til leiar av Den norske Jordmorforening 1989–1993, visepresident i International Confederation of Midwives 1990–1993, i tillegg som arbeidande president i sistnemnde 1993–1997. Rådsleiar for Kvinneuniversitetet i Løten 2001–2002.

Ho mottok Paul Harris Fellow-medaljen frå Rotary i 1998, og vart æresmedlem i Den norske Jordmorforening i 1999. Ho har laga undervisningsfilm, og delteke i ei rekkje offentlege utval.

## Stortingets presidentskap
*2001&ndash;2005 visesekretær i Stortinget

## Stortingskomitear
* 2005&ndash;: medlem i Helse- og omsorgskomiteen
* 2005&ndash;09: 2. nestleiar i Fullmaktskomiteen
* 2005&ndash;: medlem i Valkomiteen
* 2001&ndash;05: leder i Familie-, kultur- og administrasjonskomiteen
* 2001&ndash;05: medlem i Fullmaktskomiteen
* 2001&ndash;05: varamedlem i Den utvida utanrikskomiteen
* 2001&ndash;05: varamedlem i Valkomiteen
* 1997&ndash;2001: medlem i Sosialkomiteen

## Bakgrunnsstoff
*Sonja Irene Sjøli hos Stortinget
*Sonja Irene Sjøli  hos Høgre