open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nerd

Ein **nerd** er ein person med et snevert interesseområde, men som har uvanleg god kunnskap og forståing på dette området. Det finst ingen eksakt definisjon på omgrepet nerd, og tydinga har nok variert med tida. Sidan ordet kan vere negativt belasta, er tittelen nerd for det meste sjølvpålagt no til dags.

På slutten av 1990-talet byrja datakunnige på Internett å bruke ordet nerd som eit positivt ord, noko det framleis er, i desse miljøa. På engelsk vert synonymet *geek* føretrekt i den positive tydinga av nerd, medan det i Skandinavia dekker begge omgrepa og har ein noko mildare tyding enn på engelsk og fransk. Tradisjonelt har nerdar blitt oppfatta som intelligente, men sosialt utilpassa. Sjølv om ingen av delane kvalifiserer til nemninga nerd, kan det å oppfattast slik eller å utvikla seg i den retninga vere meir eller mindre ein biverknad av det å ha sære interesser. Ulike typar nerdar kan grupperast etter interesser. Interesser som tradisjonelt vert oppfatta som nerdete er informasjonsteknologi og vitskap. Interesser som oppfattast som meir daglegdagse, og ikkje verkar heilt meiningslause for ein utanforståande, for eksempel sport, har ikkje fått tilsvarande nerdestempel, sjølv om uttrykk som *sportsidiot* òg finst.

Ordet vart første gong brukt i 1950 i boka *If I ran the Zoo* av Dr Seuss. Det finst fleire teoriar om ordets opphav.
Perkusjon

**Perkusjon** viser anten til ein medisinsk undersøkingsmetode, der legen bankar på pasienten sin kropp for å undersøkje indre organ, eller til ei gruppe musikkinstrument. Eit **perkusjonsinstrument** er ein instrument som vert spelt ved hjelp av slag, risting, skraping eller liknande. Det omfattar både melodiske instrument, som til dømes xylofon og paukar, og ikkje-melodiske instrument, som til dømes skarptromme, cabasa eller tamburin.
Aetat

**Arbeidsmarknadsetaten** (**Aetat**) var ein statleg etat i Noreg med ansvar for gjennomføring av arbeidsmarknadspolitikken. Aetat vart avvikla i 2006, då Arbeids- og velferdsetaten vart etablert.

Aetat hadde ansvar for informasjon om arbeidsmarknaden, arbeidsformidling, arbeidsmarknadstiltak og utbetaling av dagpengar og attføringspengar. Bakgrunnen for etaten finn vi mellom anna i arbeidsmarknadskontora, som vart etablerte i dei største byane i Noreg frå om lag 1900. Etaten var frå 2003 styrt med to forvaltingsnivå: Aetat lokal og Aetat Arbeidsdirektoratet.
Tjudídar

**Tjudídar** eller **tsjurídar** (hindi चूड़ीदार [cūḍīdār]) er bukser frå nordlege Sør-Asia som er lause i livet men har lange, smalnande føter. Dei kan brukast som både manns- og kvinneklede i India og Pakistan. Tjudidar er historisk eit muslimsk klesplagg, men er også blitt utbreidd som moteplagg blant andre grupper.

Namnet tjudidar tyder 'med ei rekkje rynker' på hindi, og viser til rynkinga av stoffet nedst på føtene.

I dag bruker ein som regel tjuridar saman med ei laus skjorte (kurta eller kamiz). På 1800-talet kunne nordindiske kvinner bera buksene med tynne skjørt over og blusar. Kvinnelege utøvarar av den tradisjonelle dansen kathak bruker framleis ein liknande stil, medan mannlege dansarar kan bruke tjudidar med skjorte eller jakke (*[[achkan]]*) til.

Tjudidar skil seg frå vidare sørasiatiske bukser som gjerne blir kalla *[[padjama]]*, og vide bukser som smalnar nedst, *salvar* &mdash; sjå salvar kamíz.

## Kjelder
* 
* 
*
Ekset

**Ekset** er ein liten tettstad i Volda kommune på Sunnmøre, om lag 3 km frå Volda sentrum, i nærleiken av Ørsta/Volda lufthamn, Hovden. Eit av dei første trykkeria i Noreg, Aarflot prenteverk vart tufta her av Sivert Aarflot. Det er òg eit museum i bygda som inneheld gamle trykkerimaskiner frå det gamle prenteverket.
Enevald Flåten

**Enevald Flåten** () var fram til 2007 tilsett som pastor i frikyrkjelyden Levende Ord i Bergen. Han kjem frå Hå kommune på Jæren. Han starta opp Jæren kristne senter på Nærbø. I 1992 reiste han til Bergen for å byggja opp ein ny kyrkjelyd, knytt til rørsla Livets Ord. 

Enevald Flåten har fått kritikk for sine meiningar om jamstilling mellom kjønna og homofili.

Fleire av talane til Flåten har vorte redigert og gjevne ut som bøker, mellom anna *Nåde*, *En familie etter Guds hjerte* og *En menighet etter Guds hjerte*.

## Bakgrunnsstoff
* Flåten tilbake etter ni år intervju i Jærbladet
* Levende Ord bibelsenter historikk på http://www.levendeord.no
Etaten Nav

**Nav** (**Arbeids- og velferdsforvaltinga**, opphavleg akronym for *Ny arbeids- og velferdsforvalting*) er ein offentleg etat i Noreg underlagt Arbeids- og sosialdepartementet. Nav har ansvaret for organisering og finansiering av arbeidsmarkedstiltak, trygdeytelser og sosialhjelp.

## Nav-reforma
Nav-reforma gjekk ut på å samle trygdeetaten og Aetat til ein felles, statleg etat, og å samle førstelinetenestene til dei to etatane og den kommunale sosialtenesta. Reforma vart vedteken av Stortinget våren 2005, og i juli 2006 vart trygdeetaten og Aetat formelt avvikla og den nye Arbeids- og velferdsetaten etablert. Målet var at kvar kommune skulle ha eit lokalt Nav-kontor innan 2010.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* ''Aftenposten'': «Barnet skal hete NAV»
* ''Aftenposten'': «Gullkantet domene» – etter kjøpet av domenet nav.no for 4,75 millionar kroner.
Barents Press International

**Barents Press International** er eit nettverk for journalistar og redaktørar i Barentsregionen i Noreg, Sverige, Finland og Russland.

Barents Press vart stifta etter at Berlinmuren fall og oppløysinga av Sovjetunionen. Pressefolk i dei fire Barents-landa kom saman og laga eit nettverk som samarbeid og kunnskapsdeling på tvers av landegrenser som no plutseleg var opne.

Kvart av dei fire landa har sine eigne nasjonale Barents Press-foreiningar; Barents Press Norge, Barents Press Russland, Barents Press Finland og Barents Press Sverige.

Barents Press Norge skal jobbe for auka kunnskap om regionen, presse- og ytringsfridom, demokratiutvikling, gode arbeidshøve og auka kontakt med kolleger på tvers av landegrenser.

Styret i Barents Press Norge består av Amund Trellevik (leiar), Anki Gerhardsen (nestleiar) og Kari Skeie og Jan Gunnar Furuly (styremedlemer).

I perioden fram til 2022 er det Noreg som har formannskapet i Barents Press Internasjonalt. Amund Trellevik er leiar for formannskapet.

## Bakgrunnsstoff

* Heimeside
Rumál

**Rumál** (panjabi ਰੁਮਾਲ [rumāl], frå persisk *rū*, 'fjes' og *māl* 'tørking') er eit indisk ord for 'lommetørkle'. Det viser ofte til eit eit tørkle brukt som hovudplagg for å gå inn ein heilag stad innan sikhismen og i nokre delar av hinduismen. Rumálen blir bruka av mannlege sikhar som klipper håret sitt så vel som av andre mannlege gjester når dei besøkjer ein gurdvara. 

Rumál kan minna om ein bandana. Ein tek han på seg ved å stappa tørklesidene bak øyro og bretta det bak over hovudet. Å dekkje hovudet er eit teikn på respekt i sikhismen, og om ein mann ikkje ber turban, lyt han ha på seg ein rumál føre han går inn i gurdvaraen.  Hinduiske sindhiar brukar rumálen på ein liknande måte.

I dei fleste gurdvaraer finst det ei korg med rumálar utanfor som gjester kan bruke. Om gurdvaraen ikkje har noka slik korg med rumálar, er eit reint og enkelt lommetørkle det mest passande å bruke.

## Kjelder
* «rumal», *Dictionary.com*
* «Rumāl» på Engelsk Wikipedia
Parvati

**Parvati** (sanskrit, 'fjelldotter') eller **[[Uma]]** ('venn, hjelpar') er ei hinduisk gudinne som står for den kvinnelege gudskrafta, *[[sjakti]]* og er kona til Sjiva. Gudinna blir dyrka i mange former, som den mektige Durga, og inkarnasjonar, som Sati. Ho er kjend under ei rekke namn, som *[[Ambika]]* ('mor'), *[[Bhairavi]]* ('frykteleg'), *[[Gauri]]* ('gylden'), *[[Gudinna Kali|Kali]]* ('svart'), *[[Lalita]]* ('vakker') og *Sjyama* ('mørk').

## Mytologi
Innan hinduisk mytologi er Parvati først og fremst den som fekk asketguden Sjiva til å venda seg mot den sanselege verda og ikkje berre den andelege. Ho har mange av hans eigenskapar, til dømes evna til å gjennomføra askese og å dansa.

Historia om Parvati seier at ho var dotter til Himavat, reinkarnasjonen av Sati, som òg hadde vore gift med Sjiva før ho døydde.

## Namnet Parvati
Parvati er brukt som jentenamn blant hinduar, men andre namn på gudinna, som Uma, Gauri og Lalita, er meir utbreidde.
Mort Walker

**Addison Morton Walker** (), populært kalla **Mort Walker**, var ein amerikansk teikneserieforfattar, mest kjend for teikneserien Billy som han byrja på i 1950. Mort Walker var òg tekstforfattar for serien *[[Sam & Silo]]*, som vert teikna av Jerry Dumas.
Au pair

**Au pair** (fransk for «på lik fot») er ein person som bur hos ein familie i eit framand land for å læra kulturen der. Vertsfamilien gjev kost, losji og lommepengar, og reknar som regel med å få hjelp til barnepass og lettare husarbeid tilbake.

Ein kan bli og få au pair gjennom ein organisasjon eller setja opp ein avtale på eiga hand.

Ordninga kan bli misbrukt for å skaffe underbetala hushjelper frå utlandet.

Etter norske reglar skal au pairen få minst 3000 kroner per månad i lommepengar av vertsfamilien (2006).

## Bakgrunnsstoff
* Informasjon frå Utlendingsdirektoratet (UDI)
* Aftenposten om misbruk av ordninga
Keisar av Kina

**Keisar av Kina** var ein tittel statsoverhovudet av Kina hadde fram til 1912. Monarken av Kina hadde tittelen keisar frå Qin-dynastiet i 221 f. Kr fram til Qing-dynastiet fall i 1912. 
Historia til keisarriket Kina vert gjerne delt inn i ulike dynasti, eller adelsslekter.

## Keisardynasti
Stråleterapi

**Stråleterapi** er behandling av sjukelege tilstandar med stråling. Særleg brukt om *[[ioniserande stråling]]* mot kreft, (frå til dømes radium, radioaktivt kobolt, fosfor eller jod) og røntgenstråling.

Eit døme på stråleterapi *utan* ioniserande stråler, er behandling av gulsott (ikterus) hos nyfødde med lys.

## Bakgrunnsstoff
* Kreftforeningen/Strålebehandling
Sam’s Strip

**Sam’s Strip** er ein teikneserie som er laga i samarbeid mellom Mort Walker og Jerry Dumas. Serien vart laga frå 1961 til 1963. Eit anna samarbeid mellom Walker og Dumas med nokre av dei same figurane er Sam & Silo. Den serien vart påbyrja i 1977.
Dilbert

**Dilbert** er ein amerikansk teikneserie, skapt av Scott Adams. Serien tek for seg dataingeniøren Dilbert si vandring gjennom udugskapens kontorlandskap. Lesaren møter ein bedriftskultur der sjefane har makta, men ikkje veit kva som skal gjerast, og arbeidarane som sit på kunnskapen, men ikkje har noko makt. Gjennom denne satiriske og banale settinga tar Dilbert opp mange verkelege problemstillingar sett i samband med verkelege arbeidsplassar.

Mange norske aviser trykker Dilbert som fast seriestripe. Det har kome eigne Dilbertbøker, og teikneserien kan òg finnast som innslag i andre teikneserieblad. 

Scott Adams har og skrive faglitteratur om arbeidslivet. I desse bøkene finn ein den same sarkastiske tonen, sjølvsagt illustrert av teikneserien. Her har han stadfest Dilbert-prinsippet, ei lov for moderne leiarskap.

### Scenario

Mykje av scena for Dilbert-stripene går føre seg i eit kontorlandskap, der Dilbert og kollegene hans er i arbeid. Elles kan stripa finne stad heime hjå Dilbert eller ute, i samtale med Dogbert (hunden). 

### Karakterar

* *Dilbert* er hovudpersonen i stripa, ein noko karakterlaus dataingeniør utan mykje utstråling, og med dårleg dametekke. Han er ofte sarkastisk, men og velmeinande. 

* *Jølle* (Wally) er den eldste ingeniøren på arbeidsplassen og heilt utan prinsipp eller moral. Han driv rundt med ein kopp kaffi mykje av tida, og lest som han er i arbeid. Kva han driv med, eller korleis han held på jobben, er ikkje alltid like greitt å skjøne.

* *Wiwi* (Alice) er den kvinnelege ingeniøren, arbeidsam og med mykje sunn fornuft. Ho er kjend for det hissige lynnet sitt, og for ein hard knyttneve (fist of death). 

* *Den spisshåra sjefen* er ein mellomleiar som styrer over dei andre arbeidstakarane. Han er evnelaus, og syner oftast mangel på dømekraft. Han er eit førande døme på Dilbert-prinsippet i praksis. Han er bror av den lokale djevelen (prince of insufficcient light). 

* *Dogbert* er hunden til Dilbert, for det meste oppteken av å ta over verda, og legg store planar for verdsherredøme. Han er ofte i samråd med sjefen, men langt smartare enn denne.

* *Kattbert* er den vondsinna personalsjefen (ein katt). Han gjer livet surare for dei tilsette.

* *Rottbert/Ratbert* er ei velmeinande og snill laboratorierotte som rømde og slo seg til hjå Dilbert. Han tek ofte på seg undermåls oppdrag for firmaet og Kattbert. 

## Bakgrunnsstoff
 
* Dilbert.com
* Scott Adams sin Dilbertblog
Požarevac

**Požarevac** (kyrillisk Пожаревац, rumensk *Pojarevăț*, tyrkisk *Pasarofça*, tysk *Passarowitz*, ungarsk *Pozsarevác*) er ein by i Serbia. Byen er administrasjonssenteret til distriktet Braničevo. Namnet på byen tyder «eldbyen» på serbisk. I 2022 hadde byen eit folketal på om lag 68&nbsp;648.

Tidlegare president i Jugoslavia, Slobodan Milošević vart fødd og gravlagd i denne byen.

## Bydelskommunar
Frå 2009 er Požarevac er delt inn i to bydelskommunar, Kostolac og Požarevac.

## Befolkningsutvikling

## Busetnader
Dei største busetnadane i kommunen er:

## Kjelder
### Referansar





## Bakgrunnsstoff
* http://www.pozarevac.net
* http://www.pozarevac.org.yu 
* http://pozarevac.tk
* http://www.pozarevac.in
Ole Olsen (1832-1908)

**Ole Olsen** () var ein norsk byggmeister frå Ullensaker. Han leigde ut husvære i Kristiania (Oslo) i tida frå 1885 til 1898. Olsen hadde oppnamnet «Gråbein», og fleire av leigegardane han åtte blei difor kalla «gråbeingardar».

## Kjelder
* Oslo Byarkiv
Gråbeingard

**Gråbeingardar** er eit oppnamn på leigekasernar bygd på slutten av 1800-talet og berekna på arbeidarklassen. Namnet kjem frå byggmeistar Ole Olsen med oppnamnet *[[Gråbein]]* og Oskar Braatens roman *Ulvehiet*. Namnet er særleg nytta om gardane Olsen bygde mellom Lakkegata og Tøyenparken.

I dag har namnet ein nedsettande tyding, men Olsens leigekasernar var av dei betre den tida dei blei bygd, med toalett i oppgangen i staden for ute og eige kjøkken i kvar bustad.

## Kjelder
* Oslo Byarkiv

## Bakgrunnsstoff
* Tøyenhagen Borettslag
Anne Gadegaard

**Anne Gadegaard** () er ein dansk artist og bloggar. Ho vann De Unges Melodi Grand Prix i Danmark i 2003 med songen *Arabiens Drøm*. I Junior Eurovision Song Contest 2003 kom ho på femteplass.

## Diskografi
* *Arabiens Drøm* (2003)
* *Ini Mini Miny* (2004)
* *Chiki Chiki* (2005)
* *De første og Største hits* (2006)
* *Annes jul* (2006)
Tjoflot

**Tjoflot** er ei bygd i Ullensvang i Hardanger i Vestland. Bygda fekk bilveg i 1984. Tjoflot ligg ved sjøen på Oksenhalvøya med Hardangerfjorden i front og fjellet Oksen (1242 meter høgt) kneisande i bakgrunnen. 


Fil:Nede_ved_naustet.jpg|Frå naustmiljøet inst i vika på Tjoflot. 
Fil:Tjoflot I.jpg|Utsikt frå Tjoflot utover Samlafjorden i Hardangerfjorden ein fin sommardag i juli 2006. 
Fil:Tjoflot II.jpg|Utsikt frå Tjoflot inn mot Kinsarvik og Lofthus i Hardangerfjorden. I front deler fjorden seg i Sørfjorden og Eidfjorden. 


## Kjende folk frå Tjoflot
* Nils Tjoflot

## Bakgrunnsstoff
* Nettside om Tjoflot
Liv Mildrid Gjernes

**Liv Mildrid Gjernes** () er ein norsk møbeldesignar fødd i Lunde i Telemark. Sidan 1991 har ho budd i Eidsfoss i Vestfold, der ho òg har atelier og verkstad. I tida frå 1986 til 1991 budde ho på Fossekleiva i Svelvik.

Gjernes vart utdanna ved Institutt for møbel og rom på Statens Høgskole for Kunsthåndverk og design i Bergen.

På oppdrag frå den norske regjeringa utførte ho gåva deira til prinsesse Märtha Louise og Ari Behn sitt bryllaup den 24. mai 2002. Gåva inneheldt to skåp spesielt utforma for bryllaupsparet med namnet «Ikoner for hjertene».

## Bakgrunnsstoff
* Kunstnaren omtala på Vestfoldnett
* Heimesida åt Liv Mildrid Gjernes
* Omtale av skåpa frå statsministerens kontor
Kalkstein

**Kalkstein** er ein sedimentær bergart som består av meir enn 50&nbsp;% kalsiumkarbonat (CaCO3). 

Kalkstein er anten danna ved kjemisk utfelling frå vatn overmetta på kalsiumkarbonat, eller biokjemisk, som dei fleste kalksteinane. Ved sistnemnde kjem kalken frå marine organismar, hovudsakleg korallar, kalkskal frå mikrofossil (til dømes krit, som består av 97,5-98,5&nbsp;% kalkspat) eller nedknuste skjelrestar (til dømes kalksand frå snigleskal og skjel) og frå andre daude kalkdannande organismar som skil ut kalsiumkarbonat for å danne skal eller skjelett. Når organismane døyr fell skala og skjelettfragmenta til botn. Her vert dei med tida gravlagd og pressast og sementerast saman under stadig høgare trykk og temperatur; ein forsteiningsprosess som òg blir kalla diagenese. I denne prosessen vil dei fleste organiske strukturane forsvinne og mange kalksteinar er derfor homogene og utan tydelege fossil.

Om kalkstein vert utsett for høgt trykk og varme over lang tid, vil han gjennomgå metamorfose og bli til marmor. Under metamorfosen vil skalrestane dels løysast opp og krystallisere på ny som kalkspat. Øvrige restar frå organismane (primært karbon) blir då omdanna til grafitt. 

I den geologiske lagfølgja er kalkstein eit teikn på at området der bergarten er danna har låge under eit grunt hav. Som følgje av landheving som lyfter kalksteinsavsetningar opp i dagen og erosjon av overliggande bergartar kan ein derfor finne kalkstein på land i dag. 

## Kor finst kalkstein?
Kalkstein vert danna i alle geologiske periodar, frå prekambrium og fram til i dag. Det er den kjemiske sedimentære bergarten med størst utbreiing på verdsbasis, og om lag 10 % av alle sedimentære bergartar på jorda er kalkstein.

I Noreg finst fleire typar kalkstein. Rundt Oslofjorden, i det geologiske området som blir kalla Oslofeltet, finn ein lavmetamorf og umetamorf kalkstein som vart avsett i dei geologiske tidsepokane ordovicium og silur. Omdanna kalkstein finst mellom anna både i prekambriske bergartar i grunnfjellet mellom Kvænangen og Repparfjord og i Bambleområdet. Omdanna kalkstein er og vanleg langs heile den kaledonske fjellkjeda frå Porsanger i nord til Randsfjorden og Mjøsa i sør.

Særleg i områda mellom Møre og Romsdal og Troms finst førekomstar av høgmetamorfe karbonatbergarter som er veleigna til industrielle formål.

## Bruk av kalkstein
Kalkstein vert brukt som bygningsstein, til brent kalk, sementframstilling og som miljøkalk til vassdrag og jordforbetring.

I teknisk og praktisk geologi vert uttrykket 'kalkstein' òg nytta om alle bergarter som kan utnyttast som industrikalk. Dette betyr at sjølv tydeleg grovkrystallinsk marmor vert kalla kalkstein dersom førekomsten er drive for bruk i industrien eller pulveriserast til sementproduksjon, fyllstoff eller liknande.

## Bakgrunnsstoff

* GeoLeksi om kalkstein 
* NGU om karbonatbergartar
Gerard Way

**Gerard Arthur Way** () er ein amerikansk musikar og teikneserieskapar. Han var vokalist i bandet My Chemical Romance frå skipinga i 2001til gruppa blei oppløyst i 2013.
Brachiosaurus

**Brachiosaurus** var ein enorm planteetatande dinosaur. Brachiosaurus er klassifisert innan sauropodar og familien brachiosaurane. Brachiosaurus levde i Nordamerika i Juratida, for 145-150 millionar år sidan. 

Brachiosaurus var lenge den største kjende dinosauren, men har no vorte passert av fleire andre sauropodar: Ultrasaurus, Supersaurus, Argentinosaurus, Andesaurus og Paralititan. Nære slektningar var m.a. *[[Sauroposeidon]]*, *[[Pelerosaurus]]* og *[[Giraffititan]]*. Brachiosaurus vart skildra vitskapleg i 1903 og høyrer med mellom dei meir kjende dinosaurane. 

Brachiosaurus er rekna å ha vore 25-26 meter lang og 12-14 meter høg. For lenge sidan rekna ein vekta til langt over 100 tonn, noko som ville plassere han i same klassen som blåkvalen. No ligg anslaga vanlegvis mellom 50 og 75 tonn. 

Frambeina var, som hos andre brachiosauridar, lenger enn bakbeina, noko som leidde til at dyra minna om gigantiske sjiraffar. Elles var dei svært like andre sauropodar. Brachiosaurus hadde ein lang hals og ein lang hale, sjølv om han, liksom hos andre brachiosauridar var kortare enn hos ein del andre Sauropodfamiliar.

Brachiosaurus var eit utprega flokkdyr, og som andre sauropodar tykkjest brachiosaurus å ha treivst best på store sletter nær sjøar eller andre vassdrag. Til skilnad frå diplodocidar kunne truleg Brachiosaurus og dei andre brachiosauridane ikkje reise seg på bakbeina.

Tidlegare såg ein på *Brachiosaurus brancai* frå Aust-Afrika som ein av fleire artar innom same slekta. No reknar vi han som ei eiga slekt, kalla Giraffatitan. Verdas størsta nokolunde komplette dinosaurskjelett finst i Berlin og høyrer til eit eksemplar av Giraffatitan.

## Sjå òg
* Sauropodane
* Brachiosauridane
* Sauroposeidon
* Giraffatitan

## Bakgrunnsstoff
Aker Solutions

**Aker Solutions** (tidl. *Aker Kværner*) er eit norsk, multinasjonalt industri-konsern som vart til etter ei samanslåing av Aker Maritime og Kværner. Hovudaksjonær er Kjell Inge Røkke gjennom selskapet Aker ASA, som han kontrollerer. Selskapet har om lag 24&nbsp;000 tilsette i 30 land og omsetnaden i 2004 var på 35,6 milliardar kroner. Fram til 3. april 2008 heitte konsernet Aker Kværner.

Forretningsområda i selskapet er innanfor petroleumsverksemd, raffinering og kjemikaliar, gruvedrift og metall, papirmasse og papir, kraftforsyning. I tillegg driv selskapet innan farmasi og bioteknologi.

I Noreg har Aker Solutions verksemd på desse stadene: Stord, Verdal, Ågotnes, Arendal, Kristiansund, Mongstad, Oslo (inkl. Lysaker), Stavanger (inkl. Hinna), Bergen (inkl. Sandsli), Stjørdal, Trondheim, Høyanger, Mosjøen, Odda, Kristiansand, Egersund, Lier og Moss.

I 2005 stilte Amnesty International spørsmål om Aker Solutions sitt engasjement i den omstridde amerikanske fangeleiren på Guantanamo. Ei rekkje andre aktørar, mellom andre OECD har òg kritisert Aker Solutions for innblandinga i denne basen.

Aker Solutions sin marknadsverdi på Oslo Børs var per 21. juli 2009 på 14,1 mrd NOK (ned frå toppen før finanskrisa hausten 2008 på om lag 33,5 mrd NOK).

## Kjelder

* Nettstaden til Aker Solutions

## Bakgrunnsstoff

*
Maude Abbott

**Maude Elizabeth Seymour Abbott** () var ein kanadisk lege frå Quebec. Ho var ein av dei fyrste kvinnelege legane i Canada og si tids leiande ekspert på medfødde hjartefeil. Hennar kapittel om medfødde hjartefeil i William Oslers *System of Medicine* (1908) kan reknast som starten på pediatrisk kardiologi (barnekardiologi) som ein subspesialitet. Det viktigaste verket hennar er boka *Atlas of Congenital Heart Disease* frå 1936.

Abbott var i det tredje opptaket av kvinnelege studentar til Faculty of Arts ved McGill University i Montreal. Ho blei deretter nekta opptak ved det medisinske fakultet der av di ho var kvinne, og byrja derfor ved Bishop's University. Som einaste kvinne det året blei ho uteksaminert i 1894. Deretter blei det forskingsopphald i Zürich, Wien, Edinburgh og Glasgow før ho blei assisterande kurator ved McGill Pathological Museum i 1899, kurator i 1901.

Abbott blei æresdoktor ved McGill i 1910 og *Lecturer in Pathology*. Trass i ein stor vitskapeleg produksjon blei ho aldri meir enn assisterande professor (i 1925).

Maude Abbott blei tatt inn i *Canadian Medical Hall of Fame* etter sin død, i 1994. Ho er den einaste kvinna blant dei femti avbilda i det store veggmåleriet til Diego Rivera, *La Historia de la Cardiología*, i Mexico by.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maude Abbott|Maude Abbott]]» frå ,  den 28. april 2006.*  

## Bakgrunnsstoff
* Biografi frå National Library of Medicine i USA
Influensa

**Influensa** er ein infeksjonsjukdom som rammar svært mange menneske kvart år i sesongen. Han er ein viktig grunn til akutt sjukdom, og ofte blir det ei tydeleg overdøying i befolkninga i sesongen. 

To typar av viruset, Influensa type A og B, gir årlege utbrot eller epidemiar av skiftande styrke hos menneske. Når det vert utvikla nye influensavirus som menneske ikkje har opparbeidd immunitet mot, kan det oppstå verdsomspennande pandemiar; den første vart skildra i 1580. 

Symptoma er feber, muskelsmertar, hovudverk, tørrhoste og slappheit. Mageplagar er sjeldne, men ein kan sjå dei hos barn. Sjukdommen varar oftast 7-10 dagar.

## Kjelder
* Folkehelseinstituttet
Bronkopulmonal dysplasi

**Bronkopulmonal dysplasi** eller **bronkopulmonær dysplasi** (**BPD**) er ein kronisk lungesjukdom hos ungar som er fødde for tidleg. Sjukdommen skuldast hovudsakleg mangel på surfaktant i lungene, med påfølgjande respiratorisk distress-syndrom, mekanisk ventilasjon og oksygenterapi. Dette gjev ein betennelsestilstand i lungene, deretter arrdanning. Talet på alveolar blir lågare enn normalt og alveolane blir større og stivare enn normalt. Det er altså fleire årsaker.

## Førebygging
Tidlegare kunne sjukdommen gje kraftig lungeskade eller død. Etter at det sist i 1980-åra vart vanleg å gi glukokortikostereoidar til mødrer med trugande prematur fødsel og tidleg i 1990-åra blei innført behandling med surfaktant hos prematurt fødde, har sjukdommen endra karakter. Dei alvorlegaste seinskadane og dødsfalla er no ekstremt sjeldne. Meir skånsame strategiar for respiratorbehandling kan òg ha spela inn.

## Behandling
Ein kan gje dexomethason for å dempe betennelsen i lungene. Ut over det vil behandlinga vera støttande. Ein kan gje oksygen på nasekateter for å kompensere for nedsett lungefunksjon. Det er vidare viktig at pasienten får tilstrekkeleg næring og energi. Tilskot i kosten, bruk av ventrikkelsonde (slange til magesekken) eller gastrostomi kan vera naudsynt i nokre tilfelle. God pleie og omsorg så ungen ikkje aser seg opp og aukar energiforbruket er viktig.

## Bakgrunnsstoff
* American Lung Association 
* Merck
* Bland RD.: Neonatal chronic lung disease in the post-surfactant era. *Biol Neonate.* 2005;88(3):181-91.
* Christou H, Brodsky D.: Lung injury and bronchopulmonary dysplasia in newborn infants. *J Intensive Care Med.* 2005 Mar-Apr;20(2):76-87.
Lilo og Stitch: Serien

***Lilo og Stitch: Serien*** (engelsk: *Lilo & Stitch: The Series*) er ein teiknefilmserie frå USA laga av The Walt Disney Company. Han blei laga mellom 2003 og 2006, og fortset der filmen *[[Lilo & Stitch]]* slutta. Serien 
er blitt send på fjernsynskanalen Disney Channel og NRK1 i Noreg. 

Serien handlar om den hawaiiske jenta Lilo, familien hennar og Stitch, eit eksperimentelt vesen laga av romvesenet Jumba Jookiba. Serien går ut på å verna Hawaii-øyane frå liknande vesen laga av Jookiba. Hovudfienden deira er kaptein Gantu, eit anna romvesen som arbeider for vonde doktor Hamsterviel.

## Kjelder
* The DisneyWiki
* Tvtropes
Skjør astma

**Skjør astma** (eng. *brittle asthma*) er namnet på ein sjeldan, men særleg alvorleg type astma der åtaka er særleg plutselege og/eller alvorlege og behandlingsresponsen er lågare enn kva som er tilfelle med vanlege astmatikarar. Skjør astma kan grovt sett delast inn i to hovudtypar &mdash; type 1 og type 2.

## Skjør astma, type 1
Pasientar med skjør astma av type 1 har dagleg, persistent astma trass i aggressiv medisinering som inkluderer høge dosar av inhalert kortisonpreparat. I tillegg til den persistente astmaen vil type 1-pasientar ofte ha plutselege, alvorlege astmaåtak som kan vera livstruande. Hyppig sjukehusinnlegging er ofte nødvendig, og svært mange type 2-pasientar vil være fullt uføre.

## Skjør astma, type 2
Type 2-pasientar har oftast meir moderat astma på dagleg basis, men har stundom plutselege og alvorlege åtak som kan vera livstruande. Ved skjør astma av type 2 er det ofte aktuelt å gjeva kortvarige kurar med orale steroidar. Mange type 2-pasientar vil kunna fortsetja utdanning eller arbeid, men uførheitsgraden kan òg vera så stor at attføring eller uføretrygd kan vera aktuelt.

## Kjelder
* «What does this form of asthma really mean?»  frå The Friends’ Network for Severe & Brittle Asthmatics
Den amerikanske dragen: Jake Long

***Den amerikanske dragen: Jake Long*** (engelsk: *American Dragon: Jake Long*) er ein amerikansk teiknefilmserie som blei produsert av The Walt Disney Company frå 2005 til 2007. Hovudpersonen er Jake Long, ein vanleg 13 år-gammal kinesisk-amerikansk gut som bur i New York by. Jake har ein hemmelegheit, han kan ta drakeform som den amerikanske draken. I Noreg er serien send på Disney Channel.

## Kjelder
Disneys Musehus

***Disneys Musehus*** (engelsk: *Disney's House of Mouse*) er ein amerikansk teiknefilmserie som vart produsert av The Walt Disney Company frå 2001 til 2003. Hovudpersonane er Mikke Mus og venene hans. Dei driv nattklubben *House of Mouse* (Musehuset), der gjestene er figurar frå andre Disney-teiknefilmar. I Noreg vert serien send på Disney Channel.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Disneys Musehus|Disneys Musehus]]» frå , den 28. august 2011.*
Barbaren Dave

***Barbaren Dave*** (engelsk: *Dave the Barbarian*) er ein amerikansk teiknefilmserie som er produsert av The Walt Disney Company frå 2004. Serien handlar om ein pysete barbar som heiter Dave og familien hans, og livet deira i det fiktive landet Udrogoth i Mellomalderen. I Noreg vert serien send på Disney Channel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Barbaren Dave|Barbaren Dave]]» frå ,  den 28. august 2011.*
Aluminiumoksid

**Aluminiumoksid** er eit mineral med kjemisk formel Al2O3. I naturleg form vert aluminiumoksid kalla korund. Al2O3 inngår i mange andre mineral som feks. bauksitt.

Stoffet er eit oksid av aluminium. Det er eit kvitt, fast stoff. 

Metallisk aluminium reagerer lett med oksygen, men oksidlaget som vert danna vernar metallet mot vidare oksidasjon.

## Bruk

Aluminiumoksid er eit viktig råstoff i samband med produksjon av aluminium. Gjennom smelteelektrolyse i ein elektrolytt som i hovudsak består av kryolitt vert oksidet redusert til aluminium. Oksygenet reagerer med karbon ved anoden og dannar CO<sub>2</sub>- eller CO-gass.
1999-filmen Tarzan

***Tarzan*** er ein amerikansk teiknefilm frå 1999, som vart produsert av Walt Disney Feature Animation, og utgjeven av Walt Disney Pictures og Buena Vista Distribution. Filmen er regissert av Chris Buck og Kevin Lima, og manuset er skrive av Tab Murphy. Han er basert på bokserien *[[Tarzan of the Apes]]* av Edgar Rice Burroughs. Filmen fekk Oscar for beste filmsong, You’ll Be in My Heart, sunge av Phil Collins i 1999. Dei originale stemmene i filmen har mellom andre Tony Goldwyn, Minnie Driver og Rosie O'Donnell, medan mellom andre Ove Christian Owe, Laila Goody og Linn Skåber har dei norske.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*
Langbein og sønn

***Goof Troop***, kalla ***Langbein og sønn*** på norsk, er ein amerikansk teiknefilmserie som vart produsert av The Walt Disney Company frå 1992 til 1993. Den handlar om Goofy (Langbein) og sonen hans Max og livet deira i byen «Spoonerville» (i teikneseriane bur Langbein i Andeby). Andre medverkande er naboane «Black Pete» (Svarte-Petter) og sonen hans P.J. (Pelle). Det er vorte laga to filmar om serien, *A Goofy Movie* (norsk *En langbeint film*) og *An Extremely Goofy Movie* (*En ekstremt langbeint film*). I Noreg vert serien sendt på Disney Channel.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Goof Troop|Goof Troop]]» frå , og «[[:en:|Goof Troop]]» frå  den 29. april 2006.*
Luftens helter

***Luftens helter*** (engelsk: *TaleSpin*) er ein amerikansk teiknefilmserie som vart produsert av The Walt Disney Company frå 1990 til 1991. Hovudpersonen er Baloo frå filmen The Jungle Book (Jungelboken), som er pilot i eit transportfirma. I Noreg vert serien send på Disney Channel.
’Allo ’Allo!

***’Allo ’Allo!*** er ein britisk situasjonskomedie som gjekk på BBC mellom 1982 og 1992. Han gjekk òg på NRK i 1990-åra, og vart send opp att i 2006. Serien er teksta på nynorsk. Idéen bak serien var ikkje å gjere narr av andre verdskrigen, snarare å parodiere andre fjernsynsseriar som omhandla krigen, spesielt ein britisk fjernsynsserie som heitte *[[Secret Army]]*. Denne handla om heimefrontsmenn på ein kafé i Brussel.

## Bakgrunnsstoff
* ’Allo ’Allo! på BBC Comedy Guide
* ’Allo ’Allo! på IMDb
Den sosialistiske internasjonale

**Den sosialistiske internasjonalen** (**SI**) er ein internasjonal paraplyorganisasjon for sosialdemokratiske parti. Det norske Arbeidarpartiet er observatør, og tidlegare medlem. SI er delvis eit framhald av den Sosialistiske Arbeidarinternasjonalen (SAI) i mellomkrigstida, som sjølv var eit framhald av den Andre Internasjonalen frå før første verdskrigen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Home Box Office

**Home Box Office** (**HBO**) er ein amerikansk kabelfjernsynskanal som sender kinofilmar, eigenproduserte fjernsynsseriar og diverse originalseriar.
Nokre av seriane som er produsert av HBO er: Oz, Sex and the City, The Sopranos, Curb Your Enthusiasm, Six Feet Under, Band of Brothers og Rome. 

## Bakgrunnsstoff
*
Kristinfeltet

**Kristinfeltet** er eit naturgassfelt sørvest på Haltenbanken i Norskehavet. Utvinning av naturgass og naturgasskondensat frå Kristinfeltet tok til i fast produksjon frå den 3. november 2005.

Equinor er operatør for Kristinfeltet. Feltet har fire produksjonsramer på havbotn med fire produksjonsbrønnar kvar, i alt tolv produksjonsbrønnar, som alle er knytte til den halvt nedsenkbare Kristinplattforma. Dagleg vert det produsert kring 10 millionar kubikkmeter gass, 125&nbsp;000 fat kondensat og om lag 18 millionar kubikkmeter rikgass. 

Reservoaret har eit trykk på 900 bar og ein temperatur på 170&nbsp;°C. Dette er høgare enn for noko anna felt på norsk sokkel. Reservoaret ligg nesten 5000 meter under havoverflata. 

## Kjelder
* Olje- og energidepartementet: Fakta norsk petroleumsverksemd 2006. Nettversjon
* Fakta om Kristin  på http://www.statoil.com
Stepmom

***Stepmom***, kalla ***Side ved side*** på norsk, er ein amerikansk film frå 1998. Filmen er ein dramakomedie regissert av Chris Columbus. Julia Roberts og Susan Sarandon har hovudrollene i filmen.

## Handling
Anna (Jena Malone) og Ben (Liam Aiken), dei to ungane til Jackie (Susan Sarandon) og Luke (Ed Harris), må leve med at foreldra er skilde og at det er ei ny dame i faren sitt liv, Isabel (Julia Roberts), ein populær fotograf. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
James Bond

**James Bond**, òg kjend som **007** er ein av verdas mest kjende heltefigurar og fiktive spionar. Han er skapt av forfattaren Ian Fleming i skyggen av den kalde krigen.
Bond er spion for den britiske etteretningstenesta MI6, og sidan han vart introdusert i romanen *[[Casino Royale]]* i 1953, skreiv Ian Fleming totalt 14 bøker om Bond. Ian Fleming døydde i 1964 av hjarteanfall.

Bøkene om James Bond er òg filmatiserte og den fyrste filmen, *[[filmen Dr. No|Dr. No]]*, kom på kinolerretet i 1962 med Sean Connery i hovudrolla. Til saman har det vorte spelt inn 22 filmar (der 20 er «offisielle») med James Bond som helt, den siste i 2002, *Die Another Day*. Bond har vore spelt av Sean Connery, George Lazenby, Roger Moore, Timothy Dalton og Pierce Brosnan i dei offisielle filmane, og også David Niven i ein parodiversjon av Fleming-romanen *Casino Royale*. I oktober 2005 vart det offentleggjort at skodespelaren Daniel Craig skal inneha Bond-rolla i neste film. Figuren Bond har i tillegg til dei 23 filmane òg vore grunnlaget for ein teikneserie med same namn, samt ei rekkje spinoff-produkt, til dømes dataspel.

På 1960-talet slo Bond-manien inn for alvor, og i Storbritannia samt USA måtte kinoane halde døgnope for å kunne mette det forventingsfulle og eventyrlystne publikumet. *[[Goldfinger]]* og *[[Thunderball]]* kan nemmast blant dei mest populære James Bond-filmane på sekstitalet. Som fylgje av denne enorme James Bond-interessa, vart det produsert tallause leiker og andre produkt med born som hovudmålgruppe. Dessutan fanst det James Bond-handklær, sengetøy, sko, klede og så bortetter.
Sergej Lavrov

**Sergej Viktorovitsj Lavrov** () er ein russisk diplomat og utanriksminister i Russland frå 2004.

Lavrov vart i 1972 uteksaminert frå det sovjetiske utanriksdepartementet sitt institutt for internasjonale forhold i Moskva. Same året vart han send til den sovjetiske ambassaden i Sri Lanka. Frå 1976 til 1981 jobba han i utanriksdepartementet i Moskva, frå 1981 til 1988 i den sovjetiske FN-delegasjonen i New York. I 1988 vende han attende til Moskva og jobba i det russiske utanriksdepartementet, frå 1992 som viseutanriksminister. I 1994 vart han Russland sin FN-ambassadør, noko han var i ti år. 9. mars 2004 utnevnde president Vladimir Putin han til utanriksminister i samband med ei større utskifting av regjeringa før det russiske presidentvalet.

Lavrov snakkar engelsk, singalesisk, dhivehi og til ein viss grad fransk. Han er gift og har ei dotter.

## Referansar
Kjetil og Kjartan show

***Kjetil og Kjartan show*** er ein fjernsynsserie der Kjetil Hasselberg og Kjartan Eide trer inn i ulike typar og lurer folk, med skjult kamera. Programmet byrja å gå i 2003, og det har sidan vorte laga tre sesongar. Serien vert send på TV2.
Dr. No

:*Sjå òg filmen [[filmen Dr. No|Dr. No]]*
***Dr. No*** (nokre gonger utgjeven som ***Doctor No***) er den sjette romanen Ian Fleming skreiv om James Bond. Boka vart fyrst utgjeven i 1958. Romanen vart filmatisert som den fyrste offisielle Bond-filmen i 1962. Suksessen til denne filmen gjorde til ein lang serie filmar, som framleis held på, og vert produsert av EON Productions.
Ian Fleming

**Ian Lancaster Fleming** () er ein britisk forfattar, mest kjend for å ha skrive romanane om James Bond. Fleming hadde skotske foreldre, og ein bror, Peter, som var eit år eldre enn han.

## Bibliografi

### James Bond
* *[[Casino Royale]]*, 1953
* *[[Live And Let Die]]* (*Voodo-prestens gjenganger*/*Å leve og la dø*), 1954
* *[[Moonraker]]* (*Måneraketten*), 1955
* *[[Diamonds Are Forever]]* (*Diamanter varer evig*), 1956
* *[[From Russia With Love]]* (*Frå Moskva med kjærleg helsing*/*Med hilsen fra Moskva*), 1957
* *[[Dr. No]]* (*Doktor No*), 1958
* *[[Goldfinger]]* (*Gullfinger*/*Goldfinger*), 1959
* *[[For Your Eyes Only]]* (samling med James Bond-forteljingar), 1960
* *[[Thunderball]]* (*Operasjon Tordensky*), 1961
* *[[The Spy Who Loved Me]]*, 1962
* *[[On Her Majesty’s Secret Service]]* (*I hemmelig tjeneste*), 1963
* *[[You Only Live Twice]]* (*James Bond i Japan*), 1964
* *[[The Man With The Golden Gun]]* (*James Bond og mannen med gullpistolen*), 1965
* *[[Octopussy and The Living Daylights]]*, (samling med James Bond-forteljingar) 1966

### Andre verk
* *The Diamond Smugglers*, 1957
* *Thrilling Cities*, 1963
* *[[Chitty Chitty Bang Bang]]*, 1964
Lombardisk

**Lombardisk** viser til ei gruppe romanske dialektar som vert tala hovudsakleg i Sør-Sveits (Ticino og Graubünden) og i Nord-Italia (mesteparten av Lombardia og nokre område i tilgrensande regionar). 

Lombardisk vert rekna som eit minoritetsspråk og er strukturelt åtskilt frå t.d. retoromansk, italiensk osv. Lombardisk og italiensk er ikkje innbyrdes forståelege. Lombardisk og enkelte retoromanske varietetar kan vere til dels innbyrdes forståelege.

## Sjå òg

* Det vestgermanske språket langobardisk. Engelsk *Lombard* tyder både 'lombardisk' og 'langobardisk'.''

## Kjelder
Rothschild

**Rothschild** (òg stava: **Rothchild**) er eit etternamn og slektsnamn med opphav i tysk språklege område. 

Namnet Rothschild skal tyda eit raudt skilt på eit hus. På mellomhøgtysk finn ein orda rōt «raud» + schilt «skilt» eller «skjold». Det tidlegaste dømet på bruk av namnet skal vera frå 1200-talet. 

Den mest kjende slekta med dette namnet er Rothschild-familien (Mayer Amschel Rothschild-familien). Rotschild-familien er knytt til fleire føretak. Mellom anna banken N M Rothschild & Sons i London, de Rothschild Frères i Paris, S M von Rothschild i Wien) og vinmerket Château Mouton Rothschild. Château Lafite-Rothschild-familien tok namnet frå eit hus i den jødiske delen av Frankfurt am Main. I tillegg har namnet vorte nytta av mange askenasiske jødar, som ikkje er i slekt med sjølve Rotschild-familien:

* Paul Rothchild, produsent for The Doors og Janis Joplin
* Abraham Rothschild
* Dorothy Parker, fødd Rothschild

I Storbritannia vert slektsnamnet gjerne uttala «Roth-child».

## Bakgrunnsstoff
* Patrick Hanks: *Dictionary of American Family Names* Oxford University Press ISBN 0-19-508137-4
NA24

: *Sjå òg N24 ([[Næringsliv24]])*

**NA24** er ein nettstad (nettavis) for nyhende knytt til økonomi. Lanseringa på internett fann stad 22. mars 2006 med utgangspunkt i TV 2 Nettavisen sin økonomidel. Nyhendetenesta vart etablert for å møta konkurransen frå den varsla nyhendetenesta N24.no (Næringsliv24) frå Aftenposten og VG. N24 vart lansert 18. april 2006.

TV 2 Interaktiv eig 40 prosent og Aller Internett 20 prosent. Dei fire regionavisene *[[Fædrelandsvennen]]*, *[[Stavanger Aftenblad]]*, *[[Bergens Tidende]]* og *[[Adresseavisen]]* eig 10 prosent kvar.

## Bakgrunnsstoff
* NA24.no
Kyrre Grepp

**Kyrre Grepp** () var ein norsk politikar, gift med journalisten Rachel Grepp. Han var medlem av Arbeidarpartiet, partileiar 1918-1922 og var sentral i arbeidet med å melde partiet inn i Den kommunistiske internasjonalen. Han døydde ung, av tuberkolose.

Grepp var fødd i Brønnøy, men budde som vaksen i Kristiania, der han mellom anna var representant for Arbeiderpartiet i bystyret frå 1913. 

I 1908 grunnla han vekeavisa *[[Vor Tid]]*. I 1911 var han i lag med Martin Tranmæl i grunnlegginga av Fagopposisjonen av 1911, som hadde som mål å radikalisere den faglege Landsorganisasjonen, og gjere LO til ein organisasjon som skulle arbeide for sosialismen. Grepp var leiar i Norges Socialdemokratiske Ungdomsforbund, ungdomsforbundet til Arbeidarpartiet frå 1913.

## Bakgrunnsstoff
*
Filmen Pelle Politibil

***Pelle Politibil*** er ein norsk film frå 2002, basert på karakterar skapt av Åge Magnussen. Filmen er regissert av Thomas Kaiser, og hovudrollene vert spelte av Gard B. Eidsvold og Hege-Elise Strømsnes. 

## Handling
Filmen *Pelle Politibil* handlar om «vesle Maria» som vert fråstelt sykkelen sin av skumle tjuvar med skumle planar. Politimannen «Onkel Rikhard» (Gard B. Eidsvold) vil gjerne hjelpe henne med å finne både sykkel og tjuvar, men har ingen politibil. Ei stjerneklar natt ynskjer «Maria» seg eit mirakel, og same natt får ho ynsket oppfylt; i eit fargesprakande gneistregn vert «Pelle Politibil» fødd og jakta på tjuvane kan byrje.

## Bakgrunnsstoff
* 
* ''Pelle Politibil'' i Norsk filmografi (Nasjonalbiblioteket)
Pelle Politibil

***Pelle Politibil*** er ein oppdikta snakkande politibil. Han har form som ei svart og kvit folkevognboble med auge på frontlyktene. Det finst fleire radio- og fjernsynsprogram og filmar om han. Figuren blei opphavleg skapt av politimannen Åge Magnussen i Bodø på midten av 1980-talet som eit ledd i trafikktryggingsarbeidet for barn.

Pelle Politibil hadde sin første opptreden i *[[Barnetimen for de minste]]* på NRK radio i 1986. Figuren var med i tre sesongar på radio og to bokutgjevingar.

Fjernsynsserien om bilen gjekk på NRK frå 1993. Serien er regissert av Svein Aronsen. Skaparen av Pelle Politibil, Åge Magnussen spelar rolla som politimannen «Onkel Rikhard», og Lars Andreas Larsen er forteljar og har stemma til Pelle. Songen om Pelle Politibil, *Pelle-sangen*, blei framført av Lennart Mårli og Steinar Toftesund. Han blei ein populær kjenningsmelodi for serien.

Den første filmen om politibilen, ''Pelle Politibil'', blei laga i 2002. Seinare følgde *[[Pelle Politibil går i vannet]]*  og *[[Pelle Politibil på sporet]]*.
Sistnemnde vann Amandaprisen for beste barne- og ungdomsfilm i 2013.

Pelle Politibil har også turnert landet rundt med ei førestilling som er sett av over 100&nbsp;000 barn og vaksne. Bilen frå TV-serien har seinare blitt brukt i trafikkinformasjon for barnehagebarn.

Det er også blitt laga eit Gullstikka-nominert spel, leiketøy og andre kommersielle spin off-produkt med figuren.

## Film og TV-produksjonar
* *Pelle Politibil* (TV-serie frå 1993)
* ''Pelle Politibil'' (film frå 2002)
* *[[Pelle Politibil går i vannet]]* (film frå 2010)
**[[Pelle Politibil på sporet]]* (film frå 2013)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Pelle Politibil|Pelle Politibil]]» frå , og «[[:de:Pelle das Polizeiauto|Pelle das Polizeiauto]]» frå  den 11. november 2016.*
Songkran

**Songkran** er nyttårsfeiringa i Thailand, Laos og Kambodsja. Sentralt i denne feiringa er å signa kvarandre med vatn. Tradisjonelt praktiserer ein denne skikken ved å hella nokre dropar vatn over hendene eller skuldra til den ein vil signa, men mange stader har dette utarta seg til ein ellevill vasskrig der ein dynkar kvarandre med bøtter, slangar og vasspistolar. 

## Bakgrunnsstoff
Space Jam

***Space Jam*** er ein amerikansk film frå 1996. Filmen blandar animerte figurar og levande menneske. Animasjonsfigurane er Looney Tunes-figurar som Bugs Bunny (Snurre Sprett) og Daffy Duck. Menneska som er med er mellom andre Michael Jordan. Filmen vart regissert av Joe Pytka, og filmmusikken vart komponert av James Newton Howard.

## Bakgrunnsstoff
*
Dag Olav Hessen

**Dag Olav Hessen** () er ein norsk biolog.
Han er mest kjend for forsking på vatn og økologi, og for å ha skrive mykje populærvitskapleg om evolusjon. Han har gjeve ut ei rekke bøker.

Hessen blei cand.real. i zoologi i 1982, tok hovudfag i offentleg rett i 1984 og blei dr.philos. i biologi i 1988. Han blei utnemnd til professor i biologi ved Universitetet i Oslo i 1993. 

## Utmerkingar
* Arthur Holmeslands pris for sakprosa i 1999 saman med Thomas Hylland Eriksen.
* Riksmålsforbundets litteraturpris i 2008.
* I 2010 vann han Akademikerprisen.
* Vart tildelt Fritt Ords honnør i 2010 for verksemda si.
* Brageprisen, klasse Faglitteratur/Sakprosa 2020 for *Verden på vippepunktet*
* Brageprisen sin heiderspris 2020.

## Utgjevingar
* *Det tapte paradis*
* *Darwins verden* Omnipax forlag 1998
* *Gener, Gud og Gaia: Om tilfeldigheter og skjebne*.
* *Egoisme*, med Thomas Hylland Eriksen
* Dag Olav Hessen og Inga Bostad (red.). * Et liv på mange vis: Ei antologi om [[Peter Wessel Zapffe]]*, 1999.
* *Hva er biologi*, Universitetsforlaget, 2005

## Bakgrunnsstoff
	
*Nettstad ved UiO
Manco Cápac II

**Manco Cápac II** () var den viktigaste marionettinkaen og seinare opprørsleiar mot det spanske styret som hadde tatt over kontrollen av inkariket. Manco Cápac var son åt Huayna Cápac og ein rettmessig etterføljar til krona. 

Den første marionettinkaen Tupac Huallpa døydde i oktober. 15. november nådde styrken åt Francisco Pizarro fram til Cuzco og om lag ein månad seinare vart Manco Cápac krona av Pizarro med stor folkefest. 

Inka Manco hadde eit framifrå samarbeid med spanjolane den første tida som marionettherskar i Cuzco. I 1535 gjorde Gonzalo Pizarro krav på Monco Cápac si søster og kone Cura Ocllo. Dette skandaliserte dei innfødde nobilitetane. Det skjedde også andre provokasjonar, og i august tok Manco Cápac avgjersle om å kjempe imot spanjolane. Han leidde det store inkaopprøret i 1536 då han kringsette Cuzco og heldt Sacsayhuamán okkupert i nokre veker. Frå 1539 måtte inka Manco og medlemer av herskarklassen dekkje seg i eit utilgjengeleg område med senter i byen han skipa, Vilcabamba, der han administrerte ei uavhengig statsdanning for oppstand mot spanjolane. 

Manco vart myrda i 1544 av ein av sju flyktningar frå kringstilstanden mellom Francisco Pizarro og tilhengarar av Diego de Almagro. Den første etterfølgjaren vart sonen Sayri Tupaq. Han hadde fleire andre søner, mellom anna Titu Cusi og Tupaq Amaru.

## Kjelder
* Hemming, John: *The Conquest of the Incas*. Macmillan, 1970.
* «Manco Inca Yupanqui», artikkel på engelsk Wikipedia
Tupac Huallpa

**Tupac Huallpa** (?–oktober 1533) var den første marionettinkaen under conquistadorene då inkariket blei erobra i 1533. Han var den yngste broren til Atahualpa og Huascar. Etter at Atahualpa vart avretta og gravlagt, peika spanjolane ut Tupac Huallpa til marionettrolla, og sytte for at han fekk ein verdig kroningsseremoni etter tradisjonen i inkariket. Han fekk inkatittelen og vart tiltala som *hans majestet*. Kroninga vart gjort for å overtyde dei innfødde om at riket framleis skulle styrast av ein inka, men spanjolane utnytta marionetten til å ta kontroll over ein større del av landet. 

I oktober 1533 døydde Tupac Huallpa av koppar i Jauja berre om lag tre månadar etter at Francisco Pizarro hadde krona han til sapa inka. Etterføljaren var eit medlem av ein lågare nobilitetsklasse, inka Manco Cápac II.
Kvinnens plass

***Kvinnens plass*** er ein norsk dramafilm frå 1956. Filmen er regissert av Nils R. Müller og handlar om ein ung journalist som vert forelska i ein kvinneleg kollega. Denne kvinna har ei betre stilling enn han, og spørsmålet når dei får barn er då kven av dei som skal vere heime med det. Nokre av skodespelarane som er med, er Inger Marie Andersen, Lars Nordrum, Pål Bang-Hansen. Filmen varer i 1 t. og 39 min., og hadde premiere 8. mars 1956.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* ''Kvinnens plass'' på Norsk Filminstitutt
*