Pyrenéhalvøya

**Pyrenéhalvøya** (òg kalla *Den iberiske halvøya* eller *Iberia*) ligg heilt sørvest i Europa. Her ligg Spania, Portugal, Andorra og Gibraltar og eit veldig lite område av Frankrike. Ho er den vestlegaste av tre store halvøyar i Sør-Europa – Pyrenéhalvøya, Den italienske halvøya og Balkan. Ho grensar i søraust og aust til Middelhavet og i nord, vest og sørvest til Atlanterhavet. Pyreneane dannar den nordaustlege grensa til halvøya og skil ho frå resten av Europa. I sør ligg nordkysten av Afrika. Ho er den nest største halvøya i Europa med eit areal på .

## Namn
### Gresk namn
Namnet *Iberia* kjem frå det greske ordet Ἰβηρία (Ibēríā), som greske geografar under Romarriket kalla halvøya. Namnet vart ikkje nytta om eit enkelt land eller eit enkelt folk. Strabon avgrensa Iberia frå Keltikē ved Pyrenane og heile landmassen sør for fjella (han sa feilaktig vest for). 

Dei gamle grekarane oppdaga Iberia då dei reiste vestover. Hekataios av Miletos var den første ein veit om som nytta dette namnet, rundt år 500 f.Kr. Herodot av Halikarnassos sa at det var fønikarane som gjorde grekarane kjend med Iberia. I følgje Strabon nytta tidlegare historikarar Iberia om landområdet så langt nord som elva Rhone i Frankrike, men at ein no sette Pyreneane som den nordlege grensa. Polybius respekterer denne grensa men identifiserer Iberia som middelhavssida så langt sør som Gibraltar, medan atlanterhavssida ikkje har noko namn. Andre stader seier han at Saguntum er på sjøsida av åsane som går mellom Iberia og Keltiberia. 

### Romerske namn
Då romarane møtte dei greske geografane, nytta dei Iberia poetisk og talte om iberarane, folket på Iberia. Iberia vart først nemnd av romarane i 200 f.Kr. av diktaren Quintus Ennius. Romarane hadde alt hatt kontakt med folket på halvøya under den lange konflikten med Kartago. Dei romerske geografane og andre prosaforfattarar frå Den romerske republikken kalla heile halvøya *[[Hispania]]*. 

Då dei vart politisk interessert i dei tidlegare landområda til Kartago, nytta romarane Hispania Citerior og Hispania Ulterior for det «nære» og «fjerne Spania». Sjølv på den tida var store delar av halvøya Lusitania (Portugal), Celtiberia (Sentral-Spania), Baetica (Andalusia), Cantabria (Nordvest-Spania) og Vascones (Baskarland). Strabon seier at romarane nytta Hispania og Iberia synonymt og delte dei inn i det nære og det fjerne. Han levde i ein periode då halvøya var delt inn i romerske provinsar. I følgje han høyrde nokre av provinsane til folket og nokre til Senatet og nokre til den romerske keisaren. Baetia var den einaste som «høyrde til folket». Språket som vart tala på halvøya vart raskt overteke av latin, bortsett frå baskisk, fordi baskarane var verna av Pyreneane. 

## Geografi
### Oversyn

Pyrenéhalvøya strekkjer seg frå sør ved Punta de Tarifa () til Punta Estaca de Bares i nord () over ein avstand på 865 km, og frå Cabo da Roca i vest () til Cap de Creus i aust (), ein avstand på 1155 km. Den nesten åttekanta forma på halvøya vart samanlikna med ein oksehud av geografen Strabon. 

Om lag 3/4 av åttekanten består av Meseta Central, eit platå som ligg nokre hundremeter over havet. Det ligg nesten i midten av halvøya, litt mot aust og heller litt mot vest. Midtpunktet på halvøya har lenge vore rekna som Getafe like sør for Madrid. Platået er omringa av fjell og er kjelda til dei fleste elvane på halvøya. 

### Kystlinje
Kystlinja på Pyrenéhalvøya er 3313 km lang, 1660 km på middelhavssida og 1653 km på atlanterhavssida. Om lag 700 km av sokkelen på atlanterhavssida er berre 10 til 64 km brei. Utanfor sokkelen vert djupna 1000 m.

Topografien under havet nær kysten er saumfart på leit etter olje. Heile sokkelen fell ned i Biscayabukta i nord (ein djup avgrunn) til den iberiske djuphavssletta på 4800 meter djupne i vest og Tajo-sletta i sør. I nord, mellom kontinentalsokkelen og avgrunnen, ligg Galiciabanken. 

### Fjell
Fjella ligg hovudsakleg langs ryggar som går frå aust til vest. Elvane renn hovudsakleg i dalane mellom desse ryggane. I retning mot klokka er dei største fjellkjedene Pyreneane i nordaust, Dei kantabriske fjella langs nordkysten, ei rekkje ryggar som kryssar grensa mellom Portugal og Spania: Sierra de Guadarrama, Sierra de Gredos, Sierra de Gata og Serra da Estrela; i sør finn ein Sierra Morena og Sierra Nevada.

### Elvar

### Moderne land og landområde
Political divisions of the Iberianhalvøya sorted by area:
}
| 15 %
| utgjer det meste av den vestlege delen av halvøya
|-
| 
| 
| 
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Iberian Peninsula|Iberian Peninsula]]» frå , den 27. september 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
*