open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sunnhordland prosti

**Sunnhordaland prosti** er eit tenestedistrikt i Bjørgvin bispedømme i Den norske kyrkja.
Prosten har sete i Stord.		
						
Prostiet er inndelt i prestegjeld og sokn.  
Soknet er grunneininga i Den norske Kyrkja.						
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet.  
Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.						
						
## Prestegjeld og sokn i Sunnhordaland prosti
						
*Stord prestegjeld med				
**Stord sokn				
**Nysæter sokn				
			
*Etne prestegjeld med
**Etne sokn
**Skånevik sokn

*Husnes prestegjeld med
**Husnes og Holmedal sokn

*Fjelberg prestegjeld med
**Fjelberg og Eid sokn

*Kvinnherad prestegjeld med
**Kvinnherad sokn
**Åkra sokn
**Ænes sokn
**Hatlestrand sokn
**Ølve sokn
**Uskedalen sokn
**Varaldsøy sokn

*Sveio prestegjeld med			
**Sveio sokn			
**Førde sokn			
**Valestrand sokn			
		
*Finnås prestegjeld med
**Moster sokn
**Bømlo sokn
**Bremnes sokn
**Lykling sokn

*Fitjar prestegjeld med
**Fitjar sokn

*Tysnes prestegjeld med
**Tysnes sokn
**Onarheim sokn
**Uggdal sokn
**Reksteren sokn

## Sjå òg
*Kyrkjer i Noreg etter kommune	

## Bakgrunnsstoff
*Nettstaden til Den norske kyrkja
Midhordland prosti

**Midhordaland	prosti** var eit tenestedistrikt i Bjørgvin bispedømme i Den norske kyrkja. Det femnde kommunane Austevoll, Fusa, Os og Samnanger i Hordaland og prosten hadde sete på Osøyro. Prostiet vart lagt ned 1. mars 2014 og sokna overført til naboprostia. Os og Austevoll vart overført til Fana prosti og Fusa og Samnanger til Hardanger og Voss prosti.

Før 2000 høyrde også Askøy, Fjell, Sund og Øygarden til prostiet. 		
						
Prostia er inndelte i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.	Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn.

## Prestegjeld og sokn i Midhordaland prosti
Prestetenesta var før organisert lokalt i prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde Midhordland prosti desse prestegjelda:
						
*Os prestegjeld med				
** Os sokn i Hordaland				
			
*Fusa prestegjeld med
** Fusa sokn

*Samnanger prestegjeld med
** Samnanger sokn

*Austevoll prestegjeld med
** Austevoll sokn

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune

## Kjelder
 

## Bakgrunnsstoff
* Nettsida til Den norske kyrkja
Nordhordland prosti

**Nordhordland	prosti** er eit tenestedistrikt i Bjørgvin bispedømme i Den norske kyrkja. Det femner kommunane Alver, Austrheim, Fedje, Gulen, Masfjorden, Modalen og Solund. Prosten har sete i Isdalstø (Alversund).

Gulen og Solund vart overført til prostiet då Ytre Sogn prosti vart lagt ned i 2013, medan Osterøy vart overført frå prostiet til Åsane prosti i 2014.		
						
Prostiet er inndelt i sokn. 
Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. 
Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn.
Fram til 2004 var prestetenesta lokalt organisert i prestegjeld.

## Sokn
Det er 20 sokn i prostiet (2014). 

* Alversund sokn
* Austrheim sokn
* Brekke sokn
* Fedje sokn
* Frøyset sokn
* Gulen sokn
* Hundvin sokn
* Lindås sokn
* Lygra sokn
* Meland sokn
* Mjømna sokn
* Mo sokn i Nordhordland
* Myking sokn
* Ostereidet sokn
* Radøy sokn
* Sandnes sokn i Nordhordland
* Seim sokn
* Solheim sokn i Nordhordland
* Solund sokn
* Vike sokn i Nordhordland  

## Prestegjeld
Prestetenesta var tidlegare organisert lokalt i prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde Nordhordland prosti desse prestegjelda:

* Alversund prestegjeld 			
** Alversund sokn
** Seim sokn 
** Lygra sokn				
			
* Osterfjorden prestegjeld
** Ostereidet sokn
** Vike sokn i Nordhordland

* Lindås prestegjeld 
** Lindås sokn
** Myking sokn
** Hundvin sokn

* Lindås prestegjeld
** Austrheim sokn

* Lindås prestegjeld
** Fedje sokn

* Osterfjorden prestegjeld
** Mo sokn i Nordhordland 

* Osterøy prestegjeld
** Haus sokn
** Bruvik sokn
** Hosanger sokn
** Gjerstad sokn i Hordaland
** Hamre sokn

* Masfjorden prestegjeld
** Frøyset sokn 
** Sandnes sokn i Nordhordland
** Solheim sokn i Nordhordland

* Meland prestegjeld
** Meland sokn

* Manger prestegjeld
** Sæbø sokn
** Hordabø sokn
** Manger sokn

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Nettsida til Den norske kyrkja
Laksevåg prosti

**Laksevåg 	prosti	**	var eit tidlegare tenestedistrikt i Bjørgvin bispedøme i Den norske kyrkja.
Prosten hadde sete i 		Sælen. Sokna i prostiet vart delt mellom det nyoppretta Bergensdalen prosti og Bergen domprosti.		
						
Prostiet er inndelt i prestegjeld og sokn. Soknet er grunneininga i Den norske Kyrkja.						
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller 						
dei er tilsette i prostiet gjennom bispedøme. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si						
knytt til eit eller fleire sokn.						
						
## Prestegjeld og sokn i 			Laksevåg 	prosti:
						
*	Laksevåg 	prestegjeld med				
** Laksevåg sokn				
** Nygård sokn				
			
*	Fyllingsdalen 	prestegjeld med
** Fyllingsdalen sokn

*	Sælen 	prestegjeld med
** Sælen sokn
*	Loddefjord 	prestegjeld med
** Loddefjord sokn

*	Olsvik	prestegjeld med
** Olsvik sokn

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune		
## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Den norske kyrkja
Bergen domprosti

**Bergen domprosti** er eit tenestedistrikt i Bjørgvin bispedømme i Den norske kyrkja.
Sidan prostiet er knytt til Bergen domkyrkje, er det leia ev ein domprost.		
						
Prostiet er inndelt i prestegjeld og sokn. Soknet er grunneininga i Den norske Kyrkja.						
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller 						
dei er tilsette i prostiet. I domprostiet vil mange tilsette ha heile bispedømmet som arbeidssted. Dei fleste prestane som er tilsette i prostiet, og har tenesta si						
knytt til eit eller fleire sokn.						
						
## Prestegjeld og sokn i 			Bergen domprosti:
						
* Bergen domkyrkje prestegjeld med				
** Bergen domkyrkje sokn				
			
* Landås prestegjeld med
** Landås sokn

* Årstad prestegjeld med
** Årstad sokn
** Fridalen sokn

* Løvstakksiden prestegjeld med
** Løvstakksiden sokn

* Sandviken prestegjeld med
** Sandviken sokn

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune		

## Bakgrunnsstoff

* Nettsida til Den norske kyrkja
Hardanger og Voss prosti

**Hardanger og Voss prosti** er eit tenestedistrikt i Bjørgvin bispedømme i Den norske kyrkja. Det femner kommunane Eidfjord, Fusa, Granvin, Jondal, Kvam, Odda, Samnanger, Ullensvang, Ulvik, Vaksdal og Voss. Prosten har sete på Vossavangen.

Fusa og Samnanger vart overført til prostiet i 2014, etter at Midhordland prosti vart lagt ned. Fusa vart overført til Fana prosti 1. januar 2020 då Fusa vart ein del av Bjørnafjorden kommune.  

Prostiet er inndelt sokn og soknet er grunneininga i Den norske kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn.

## Sokn
Prostiet har 22 sokn (2024):

* Bergsdalen sokn
* Dale sokn i Hordaland
* Eidfjord sokn
* Eksingedalen sokn
* Granvin sokn
* Jondal sokn
* Kinsarvik sokn
* Nesheim sokn
* Odda sokn
* Røldal sokn
* Samnanger sokn
* Skare sokn
* Stamnes sokn
* Strandebarm sokn
* Tyssedal sokn
* Ullensvang sokn
* Ulvik sokn
* Utne sokn
* Øystese sokn
* Vaksdal sokn
* Vikøy sokn
* Ålvik sokn

## Prestegjeld
Prestetenesta var tidlegare organisert lokalt gjennom prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde prostiet desse prestegjelda:

* Voss prestegjeld med				
**Voss sokn				
**Evanger sokn				
**Raundalen sokn				
			
* Vossestrand prestegjeld med
**Oppheim sokn
**Vinje sokn på Voss

* Odda prestegjeld med
**Odda sokn
**Skare sokn
**Tyssedal sokn
**Røldal sokn

* Ullensvang prestegjeld med
**Ullensvang sokn
**Kinsarvik sokn
**Eidfjord sokn
**Jondal sokn
**Utne sokn

* Ulvik prestegjeld med
**Ulvik sokn
**Granvin sokn

* Kvam prestegjeld med
**Vikøy sokn
**Øystese sokn
**Ålvik sokn
**Strandebarm sokn

* Vaksdal prestegjeld med
**Vaksdal sokn
**Dale sokn i Hordaland
**Stamnes sokn
**Eksingedalen sokn
**Bergsdalen sokn
**Nesheim sokn

## Sjå òg
*Kyrkjer i Noreg etter kommune

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*Nettstaden til Hardanger og Voss prosti
*Nettsida til Den norske kyrkja
Indre Sogn prosti

**Indre Sogn prosti**	var frå 1819 til 2013 eit tenestedistrikt i Bjørgvin bispedømme i Den norske kyrkja.

Prostiet vart skipa i 1819 då Sogn prosti vart delt i to: Indre og Ytre Sogn prosti. Prostiet femnde kommunane Leikanger, Sogndal, Aurland, Lærdal, Årdal og Luster. Prosten hadde sete på Stedje. Ein periode på 1800- og 1900-talet var prostiet delt i Indre og Midtre Sogn prosti, slik at dagens Luster og Årdal utgjorde det indre prostiet.

I 2013 vart Vik og Balestrand overførde til prostiet då Ytre Sogn prosti vart lagt ned. Prostiet bytte då namn til Sogn prosti.
						
Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn.

## Sokn
Det var 22 sokn i prostiet (2013).

* Borgund sokn i Sogn
* Dale sokn i Sogn
* Fet og Joranger sokn
* Fjærland sokn
* Flåm sokn
* Fortun sokn
* Gaupne sokn
* Hafslo sokn
* Hauge sokn
* Jostedal sokn
* Kaupanger sokn
* Leikanger sokn
* Nedre Årdal sokn
* Nes sokn i Sogn
* Norum sokn
* Nærøy sokn i Sogn
* Solvorn sokn
* Stedje sokn
* Tønjum sokn
* Undredal sokn
* Vangen sokn
* Øvre Årdal sokn
					
## Prestegjeld
Prestetenesta lokalt var tidlegare organisert i prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde Indre Sogn prosti desse prestegjelda:

* Leikanger prestegjeld
** Leikanger sokn
** Feios sokn (overført til Vik prestegjeld i Ytre Sogn prosti 1999)
** Fresvik sokn (overført til Vik prestegjeld i Ytre Sogn prosti 1999)
*Sogndal prestegjeld				
** Stedje sokn				
** Kaupanger sokn				
** Norum sokn				
** Fjærland sokn (overført frå Balestrand prestegjeld i Ytre Sogn prosti 2000)
* Aurland prestegjeld
** Vangen sokn
** Flåm sokn
** Undredal sokn
** Nærøy sokn
* Lærdal prestegjeld
** Tønjum sokn
** Borgund sokn
** Hauge sokn
* Årdal prestegjeld
** Nedre Årdal sokn
** Øvre Årdal sokn
* Hafslo prestegjeld 
** Hafslo sokn
** Solvorn sokn
* Luster prestegjeld 			
** Dale sokn			
** Nes sokn			
** Fortun sokn
* Jostedal prestegjeld 
** Jostedal sokn
** Fet og Joranger sokn
** Gaupne sokn

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune	

## Bakgrunnsstoff
* Nettsida til Den norske kyrkja

## Kjelder
Ytre Sogn prosti

**Ytre Sogn prosti** var frå 1819 til 2013 eit tenestedistrikt i Bjørgvin bispedømme i Den norske kyrkja. 

Prostiet vart skipa i 1819 då Sogn prosti vart delt i to: Ytre og Indre Sogn prosti.

I 2013 vart prostiet lagt ned og sokna overført til naboprostia. Prostiet femna kommunane Gulen, Solund, Hyllestad, Høyanger, Vik og Balestrand. Prosten hadde sete i Lavik.
						
Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet.  
Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.

## Sokn
Ved nedlegginga hadde prostiet 15 sokn.

* Arnafjord sokn (Sogn prosti)
* Balestrand sokn (Sogn prosti)
* Bjordal og Ortnevik sokn (Sunnfjord prosti)
* Brekke sokn (Nordhordland prosti)
* Feios sokn (Sogn prosti)
* Fresvik sokn (Sogn prosti)
* Gulen sokn (Nordhordland prosti)
* Hyllestad sokn (Sunnfjord prosti)
* Høyanger sokn (Sunnfjord prosti)
* Kyrkjebø sokn (Sunnfjord prosti)
* Lavik sokn (Sunnfjord prosti)
* Mjømna sokn (Nordhordland prosti)
* Solund sokn (Nordhordland prosti)
* Vangsnes sokn (Sogn prosti)
* Vik sokn (Sogn prosti)

I parentes står noverande prosti.				
						
## Prestegjeld
Fram til 2004 var prestetenesta lokalt organisert i prestegjeld. Ordninga vart så fasa ut. Før utfasinga hadde Ytre Sogn prosti desse prestgjelda:

* Gulen prestegjeld
**Gulen sokn
**Brekke sokn
**Mjømna sokn

* Solund prestegjeld
**Solund sokn
**Hersvik sokn 
**Husøy sokn 

* Hyllestad prestegjeld
**Hyllestad sokn 
** Bø sokn 
** Øn sokn

* Lavik prestegjeld				
**Lavik sokn				
**Kyrkjebø sokn				
**Bjordal og Ortnevik sokn				
**Høyanger sokn

* Vik prestegjeld
**Vik sokn
**Vangsnes sokn
**Arnafjord sokn
**Fresvik sokn (overført frå Leikanger prestegjeld i Indre Sogn prosti 1999)
**Feios sokn (overført frå Leikanger prestegjeld i Indre Sogn prosti 1999)

* Balestrand prestegjeld
**Kvamsøy sokn
**Tjugum sokn
**Fjærland sokn (overført til Sogndal prestegjeld i Indre Sogn prosti 2000)

## Sjå òg
*Kyrkjer i Noreg etter kommune	

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*Nettsida til Den norske kyrkja
Sunnfjord prosti

**Sunnfjord prosti**	er eit tenestedistrikt i Bjørgvin bispedømme i Den norske kyrkja. Det femner kommunane Askvoll, Fjaler, Flora, Hyllestad, Høyanger og Sunnfjord. Prosten har sete i Førde.

Då Ytre Sogn prosti vart lagt ned i 2013 vart Høyanger og Hyllestad overført til prostiet.

Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn.

## Sokn
Det er 17 sokn i prostiet (2014).

* Askvoll sokn
* Bjordal og Ortnevik sokn
* Bru sokn
* Eikefjord sokn
* Fjaler sokn
* Førde sokn i Sunnfjord
* Gaular sokn
* Helgheim sokn
* Holsen og Haukedalen sokn
* Høyanger sokn
* Hyllestad sokn
* Kinn sokn i Sunnfjord
* Kyrkjebø sokn
* Lavik sokn 
* Naustdal sokn
* Nordal sokn
* Ålhus sokn

## Prestegjeld
Tidlegare var prestetenesta lokalt organisert i prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde Sunnfjord prosti desse prestegjelda:
	
*Førde prestegjeld
**Førde sokn i Sunnfjord				
**Holsen og Haukedalen sokn	
**Naustdal sokn				
**Vevring sokn

*Jølster prestegjeld				
**Ålhus sokn
**Helgheim sokn

*Gaular prestegjeld
**Sande sokn i Sunnfjord 
**Viksdalen sokn 
**Bygstad sokn 

*Fjaler prestegjeld
**Guddal sokn 
**Dale sokn i Sunnfjord

*Askvoll prestegjeld
**Vilnes sokn 
**Holmedal sokn i Sunnfjord

*Kinn prestegjeld
**Kinn sokn
**Bru sokn 
**Eikefjord sokn
**Nordal sokn

## Prostar i Sunnfjord 1750-
* Frederik Arentz 1748-1760
* Niels Lund 1760-1775 
* Hans Wingaard 1775-1818
* Mathias Lind 1818-1822
* Gerhard Severin Heiberg 1822-1825
* Jens Rennord 1826-1845
* Johan Grøn Lund 1845-1851
* Johan Carl Christie 1851-1876
* Johan Fritzner Greve 1877-1883
* Christopher Johannes Hammer 1883-1888
* Andreas Diodorus Jespersen 1889-1900
* Hans Henrik Christian Borchgrevink 1901-1903
* Edvard Johan Michelsen 1904-1907
* Jonas Rein Landmark 1907-1917
* Fredrik Grønningsæter, konstituert 1918-1919
* Melankton Lüdemann 1920-1923
* Brigt Hope 1923-1941
* Fredrik Helland 1946
* Ivar Olsen Døskeland 1948-1954, konstituert 1947
* Hjalmar Tjelta 1954-

## Sjå òg
*Kyrkjer i Noreg etter kommune	

## Bakgrunnsstoff
*Nettsida til Den norske kyrkja
Kaskadefjella

**Kaskadefjella** (Cascade Range på engelsk) er ei stor fjellkjede i vestlege område av Nord-Amerika, som strekkjer seg frå sørlege delar av British Columbia gjennom Washington og Oregon til nordlege delar av California. Ho har mellom anna vulkanske fjell, kalla *High Cascades*. Alle kjende vulkanutbrot i USA har vore i dette området, og dei siste utbrota var Lassen Peak frå 1914 til 1921 og eit stort utbrot frå Mount St. Helens i 1980. Mount St. Helens har òg hatt mindre utbrot i ettertid, sist gong i 2005. 

## Geografi
I sør er fjellkjeda 50 til 80 km brei med fjelltoppar opp til 1&nbsp;500&nbsp;m, men er breiare med høgare toppar i nordlege område. Den høgaste toppen er Mount Rainier på 4&nbsp;392&nbsp;m. Områda nord for Mount Rainier vert kalla Dei nordlege kaskadane (North Cascades), og er svært ulendt, med bratte fjellsider som er dekte av isbrear. Dalane her er derimot låge, og dei store passa er ikkje høgare enn 1&nbsp;000 m. 

Sidan fjellkjeda ligg nær Stillehavet får dei vestlege fjellsidene mykje nedbør, og enkelt område, som Mount Baker har ein midla årsnedbør på 3&nbsp;800 mm. Her har ein òg det største snøfallet i verda som har kome i løpet av eit år (1999), og ein kan få kratig snøfall så lågt som 600&nbsp;m. Det er ikkje uvanleg at stader i Kaskadefjella har over 5,5&nbsp;m snø på bakken, og er med det eit av dei mest snørike områda i verda. High Cascades er derfor som regel dekt av snø året rundt. Dei vestlege fjellsidene er tett dekte av gran og or, medan den tørrare austsida for det meste har furu og lerketre i høgare område. Austsida av fjellkjeda ligg i regnskugge, og har ikkje meir enn om lag 200&nbsp;mm i året ved foten.

## Soge
Indianarar som har budd i området i tusenvis av år utvikla sine eigne myter og legender om Kaskadefjella. I følgje nokre av desse sogene vart fjella brukt som tilfluktsstad under episodar med store flaumar. 

Våren 1792 kom den britiske navigatøren George Vancouver til Puget Sound og gav namn til mange av dei høge fjella han såg. 

## Bakgrunnsstoff

* Bilete frå Kaskadefjella 
* Dwight Watson-bilete teken frå 1920- til 1960-talet
Kauai

**Kauai** er den eldste og fjerdestørste av øyane på Hawaii, og har eit areal på 1&nbsp;430 km². Øya vert òg kalla «Hageøya» og ligg nordvest for Oahu. Øya vart danna av vulkansk aktivitet og den høgaste fjelltoppen på denne fjelløya er Kawaikini på 1&nbsp;598 m. Den nest høgaste toppen er Mount Waialeale, nær midten av øya, på 1&nbsp;570 m. Austsida av øya er ein av dei våtaste stadane på jorda med rundt 11&nbsp;700 mm i snitt per år. Dei store nedbørsmengdene har danna djupe dalar i dei sentrale fjella, og grave ut djupe gjel med naturskjønne fossefall. 

## Soge
Under styret til kong Kamehameha, vart Kauai og Niihau dei siste av Hawaii-øyane som kom inn under kongeriket hans. Leiaren på desse øyane, Kamualii, motstod åtak frå Kamehameha i fleire år. To gonger klargjorde kong Kamehameha to store armadaer med skip og kanoar for å ta øyene med makt, men begge gongane vart det mislykka. Første gong på grunn av ein storm, og andre gong på grunn på av ein epidemi. Etter å ha vorte truga med invasjon valde Kamualii å slå seg saman med kongeriket, og vart Kamehameha sin vassal i 1810. 
 
Byen Lihue, på søraustkysten av øya, er hovudsete i Kauai County, og har om lag 10 000 innbyggjarar. Dette er om lag 50 % meir enn folketalet i Waimea, som ein gong var hovudstaden på Kauai på sørvestsida av øya. Dette var første staden den britiske utforskaraen Kaptein James Cook besøkte i 1778. Waimea ligg ved munningen av elva Waimea, som strøymer gjennom eit av dei mest naturskjønne områda i verda, den 900 m djupe Waimea Canyon. 

I 1992 kan orkanen Iniki ha ført til ei indirekte endring i økosystemet på Kauai. Enkelte meiner at øydelagde kyllingfarmar førte til at mange kyllingar slapp laus i naturen. Andre meiner at kyllingar som arbeidarar på sukkerplantasjar hadde med seg på 1800- og 1900-talet slapp laus og formeirte seg. Uansett er det mange ville høner og hanar laus på øya, og hanane er kjend for å forstyrre natteroen med skrika sine. 

## Viktige byar
* Līhu'e
* Hanalei
* Poipu
* Princeville
* Waimea
* Wailua
* Kapa'a
* Kapahi
* Haena

## Kjelder
* Edward Joestring. *Kauai, the Separate Kingdom*. University of Hawaii Press and Kauai Museum Association. Honolulu. 1984. ISBN 0-8248-1162-3

## Bakgrunnsstoff
Vane

:*For den norrøne gudeslekta, sjå [[vaner]]*

Ein **vane** er ei tillært handling som ein som regel utfører automatisk, utan å planlegga henne medvite. Innan psykologien skil ein mellom vanar og motivhandlingar, som å bita negler eller å røyka, men i daglegtale er dei det same. Ein skil då mellom *gode vanar*, som å ha eit sunt kosthald, vera aktiv og arbeidssam, og *dårlege vanar*, som å vera skitsam, ufin eller driva mykje med noko ein kan bli avhenging av, til dømes gambling eller rusmiddel.
Rocky Mountains

**Rocky Mountains** er ei brei fjellrekkje i dei vestelege områda av Nord-Amerika. Ho strekkjer seg meir enn 4800 km frå dei nordlegaste områda av British Columbia i Canada til New Mexico i USA. Den høgaste toppen er Mount Elbert i Colorado på 4&nbsp;401 m. Mount Robson i British Columbia er med sine 3&nbsp;954 m den høgaste toppen i den kanadiske delen av fjellrekkja. 

## Geografi
Rocky Mountains er definert til å strekkje seg frå Liard River i British Columbia til Rio Grande i New Mexico. Andre fjellrekkjer strekkjer seg vidare frå desse to elvene, Selwyn Range i Yukon, Brooks Range i Alaska, og Sierra Madre i Mexico. Desse er ikkje ein del av Rocky Mountains, men er ein del av dei nordamerikanske Kordillerane. I USA vert derimot Cabinetfjella og Salishfjella i Idaho og Montana rekna som ein del av fjellkjeda, medan den kanadiske delen av desse fjella vert rekna som eit anna system i Canada. 

Alle formene av vatn har vore med på å forme det noverande landskapet i Rocky Mountains. Snøsmelting og smeltevatn frå isbrear gjev vatn til elvane og innsjøpane rundt fjellkjeda, som utgjer om lag ein fjerdedel av alle vasskjeldene i USA. Elvene som strøymer ut frå Rocky Mountains renn til slutt ut i tre av verdshava: Atlanterhavet, Stillehavet og Nordishavet. Desse elvene er: 
* Arkansas River
* Athabasca River
* Clark Fork River
* Colorado-elva
* Columbiaelva
* Coeur d'Alene River
* Fraser River
* Kootenay River
* Missouri River
* North Saskatchewan River
* Peace River
* Platte River
* Elva Rio Grande
* South Saskatchewan River
* Snake River
* Yellowstone River

Det kontinentale vasskillet ligg i Rocky Mountains, og er ei linje der vatnet anten strøymer ut i Atlanterhavet eller Stillehavet. Triple Divide Peak (2&nbsp;444 m) i Montana har fått dette namnet fordi nedbøren som fell på fjellet renn ut i både Atlanterhavet, Stillehavet og Nordishavet. 

## Galleri

Fil:Moraine lake.jpg|Moraine Lake og Valley of the Ten Peaks i Banff National Park i Alberta i Canada
Fil:Grand Tetons11.jpg|Cathedral-gruppa av Teton Range i Grand Teton National Park i Wyoming.
Fil:WasatchMountainsSaltLakeCountyWestSide.jpg|Wasatch Front i Rocky Mountains i Utah.


## Bakgrunnsstoff

* Blue Planet Biomes - Rocky Mountains
Nordfjord prosti

**Nordfjord prosti** er eit tenestedistrikt i Bjørgvin bispedømme i Den norske kyrkja.
Prosten har sete på Nordfjordeid.

Prostiet er inndelt i sokn.  
Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet.  
Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.
Fram til 2004 var prestetenesta lokalt organisert i prestegjeld.

## Sokn i Nordfjord prosti

### Eid kommune
* Tidlegare Eid prestegjeld
**Eid sokn
**Stårheim sokn
**Kjølsdalen sokn

### Stryn kommune
* Tidlegare Stryn prestegjeld
**Loen sokn
**Nedstryn sokn
**Oppstryn sokn

* Tidlegare Innvik prestegjeld
**Innvik sokn
**Olden sokn
**Utvik sokn

* Tidlegare Hornindal prestegjeld
**Nordsida sokn
**Randabygd sokn

### Hornindal kommune
* Tidlegare Hornindal prestegjeld
**Hornindal sokn

### Gloppen kommune
*Tidlegare Gloppen prestegjeld
**Breim sokn
**Gloppen sokn
**Hyen sokn

### Bremanger kommune
*Tidlegare Davik prestegjeld
**Davik sokn	
**Ålfoten sokn	
**Midtgulen sokn	
**Rugsund sokn

*Tidlegare Bremanger prestegjeld
**Bremanger sokn
**Frøya sokn
**Berle sokn

### Vågsøy kommune
*Tidlegare Vågsøy prestegjeld
**Vågsøy sokn (Danna i 2002 ved samanslåing av Sør-Vågsøy, Nord-Vågsøy og Totland sokn.)

### Selje kommune
*Tidlegare Selje prestegjeld
**Selje sokn
**Leikanger sokn 
**Ervik sokn

## Sjå òg:
*Kyrkjer i Noreg etter kommune	

## Fotnotar


## Bakgrunnsstoff
*Nettsida til Den norske kyrkja
Dalane prosti

**Dalane prosti** er eit tenestedistrikt i Stavanger bispedømme i Den norske kyrkja. Prosten har sete i Egersund.		
						
Prostiet har røter i mellomalderen, og har fått grensene endra forholdsvis få gonger. I dag femnar det om:
*Eigersund kommune
**Egersund sokn
**Eigerøy sokn (utskild frå Egersund i 2002)
**Helleland sokn
*Bjerkreim kommune
**Bjerkreim sokn
*Sokndal kommune
**Sokndal sokn
*Lund kommune
**Lund sokn
**Heskestad sokn
Tidlegare har fleire sokn høyrt til Dalane prosti:
*Nes og Hidra sokn som i 1824 vart flytta til Lista prosti.
*Bakke, Gyland, Tonstad og Lunde som i 1862 vart flytta til det nyoppretta Flekkefjord prosti.
*Ogna sokn som i 1988 vart flytta til Jæren prosti.

## Kjelder

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune	
* Kyrkjer i Noreg etter prosti	
## Bakgrunnsstoff
*Nettsida til Den norske kyrkja
Jæren prosti

**Jæren prosti **er eit tenestedistrikt i Stavanger bispedømme i Den norske kyrkja, med prostesete på Bryne.	

Frå 1998 omfattar Jæren prosti sokna i dei fire kommunane på søre Jæren:
*Time kommune
**Time sokn
**Undheim sokn (utskild frå Time i 2002)
**Bryne sokn (utskild frå Time i 1990) 
*Klepp kommune
**Klepp sokn
**Bore sokn
**Orre sokn
*både Klepp og Time kommunar
**Frøyland og Orstad sokn (utskild frå Klepp og Time i 2006, Noregs einaste sokn som er delt på to kommunar)
*Hå kommune
**Nærbø sokn
**Varhaug sokn
**Ogna sokn
*Gjesdal kommune
**Gjesdal sokn
**Ålgård sokn

## Historikk
Prostiet har røter i mellomalderen, og femna opphavleg om heile Jæren, unnateke den nørdste luten. Følgjande grenseendringar har skjedd:
*Madla sokn vart tilført i 1741 etter å ha lege under latinskulen i Stavanger, men vart flytta til Stavanger domprosti 1967.
*Dirdal kapelldistrikt vart tilført frå Hetland prosti i 1965.
*Riska sokn vart tilført frå Hetland prosti i 1967
*Ogna sokn vart tilført frå Dalane prosti i 1988.
*Høle sokn vart tilført frå Hetland prosti i 1988.
*Randaberg og Kvitsøy sokn vart tilførte frå Hetland prosti i 1988, men vart flytta til Tungenes prosti i 1998.
*alle sokn i Sandnes (medrekna ovan nemnde Riska og Høle) og Sola kommunar vart overførte til det då nyoppretta Sandnes prosti i 1998.

## Kjelder

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune		
* Nettsida til Den norske kyrkja
Søre Ryfylke prosti

**Søre Ryfylke [[prosti]]** var eit tenestedistrikt i Stavanger bispedømme i Den norske kyrkja, med prostesete på Tau i Ryfylke.		
	
## Historikk
Søre Ryfylke går tilbake til 1924, då Stavanger prosti vart delt i to. Byen Stavanger danna Stavanger domprosti, mens landsoknene vart skilde ut til **Hetland prosti** som omfatta:
*Hetland sokn
*Riska sokn
*Høle sokn
*Randaberg sokn
*Kvitsøy sokn
*Hauske sokn
*Sørbø sokn
*Mosterøy sokn
*Hesby sokn
*Talgje sokn
*Forsand sokn
*Strand sokn

I 1967 vart Hetland sokn flytta til Stavanger domprosti, mens Riska  vart overført til Jæren prosti.

I 1988 vart Høle, Randaberg og Kvitsøy flytta til Jæren prosti.
Same år vart sokna Sjernarøy, Hjelmeland, Årdal og Fister tilførte frå Ryfylke (seinare Nordre Ryfylke) prosti.

Trass i at sjølve soknet Hetland vart flytt frå prostiet vart det likevel behalde som prostinamn inntil 1989, då det vart skifta til **Søre Ryfylke**.
I 2006 vart Hauske, Sørbø, Mosterøy, Hesby, Talgje og Sjernarøy overflytta til Tungenes prosti.
I 2013 vart dei to prostia Søre og Nordre Ryfylke slegne saman til eit nytt Ryfylke prosti.

## Kjelder

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune		
* Nettsida til Den norske kyrkja
Haugaland prosti

**Haugaland prosti** er eit tenestedistrikt i Stavanger bispedømme i Den norske kyrkja med prostesete i Haugesund. 

## Sokn i Haugaland prosti
Haugesund kommune
*Skåre sokn				
*Vår Frelser sokn 
*Rossabø sokn
Utsira kommune
*Utsira sokn
Tysvær kommune
*Tysvær sokn
*Nedstrand sokn
*Førresfjorden sokn
Bokn kommune
*Bokn sokn
Vindafjord kommune
*Skjold sokn
*Vats sokn
*Sandeid sokn
*Vikedal sokn
*Imsland sokn
*Ølen sokn
*Bjoa sokn
*Vikebygd sokn

## Historikk
Haugaland prosti er ein etterfølgjar til **Karmsund prosti** som har mellomalderske røter. Det femna om sokna ved Karmsundet, ytst i Ryfylke: Skåre, Utsira, Torvastad, Avaldsnes, Åkra, Falnes, Ferkingstad og Bokn. 

Fleire nye sokn har vorte oppretta:
Frå Avaldsnes vart to nye sokn utskilde: Kopervik i 1855 og Førresfjorden i 1893. Haugesund sokn vart utskilt frå Skåre i 1879, og i 1962 vart Haugesund og Skåre omregulerte til dei tre sokna Vår Frelser, Rossabø og Skåre.

Prostiets austgrense har vorte flytta fram og att fleire gonger:
Frå Ryfylke prosti vart Tysvær sokn tilført i 1848, Skjold og Vats i 1859. I 1988 vart dei flytta tilbake til Ryfylke, saman med Førresfjorden og Bokn. I 2006 vart sokna i Karmøy kommune frådelte for å danne det nye Karmøy prosti, samstundes som sokna i Tysvær kommune vart tilførte prostiet, som skifta namn frå Karmsund til **Haugesund prosti**. I 2013 vart også sokna i Vindafjord kommune tilførte, og namnet vart på ny skifta til det noverande **Haugaland prosti**.

## Kjelder
*Arkivverket
*Hyrdingen
*Norges land og folk

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune		
* Nettsida til Den norske kyrkja
Tingsrett

**Tingsrett** er den delen av rettsvitskapen som gjeld dei rettslege tilhøva til fast eigedom og lausøyre. Den *statiske* tingsretten handlar om t.d. innhaldet i eigedomsrett, eigedomsretten si utstrekning, bruksrettar, hevd, sameige, odelsrett og allemannsrett. Den *dynamiske* tingsretten handlar i hovudsak om stifting, overføring, endring og bortfall av bruks- og eigedomsrettar.
Vesthordland prosti

**Vesthordland	prosti	**	er eit tenestedistrikt i Bjørgvin bispedømme i Den norske kyrkja.
Prosten har sete i 		Straume.		
						
Prostiet var tidlegare inndelt i prestegjeld. Soknet er grunneininga i Den norske Kyrkja.						
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller 						
dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si						
knytt til eit eller fleire sokn.						
						
## Tidlegare prestegjeld og sokn i Vesthordland	prosti:
						
*	Fjell 	prestegjeld med				
** Fjell sokn				
		
*	Sund 	prestegjeld med
** Sund sokn

*	Askøy 	prestegjeld med
** Strusshamn sokn
** Herdla sokn
** Ask sokn
** Tveit sokn
** Erdal sokn

*	Øygarden	prestegjeld med
** Hjelme sokn
** Blomvåg sokn

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune		

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Den norske kyrkja
Orografi

**Orografi** er læra om høgdeforhold. 

I ein datamodell er orografi den gjennomsnittlege høgda i eit visst område målt i geopotensielle meter. I vêr- og klimamodellar definerer orografi den nedre grenseflata, i tillegg til havoverflata. Orografi er ei middelhøgd innanfor eit visst område, og derfor vil høgda til fjell i ein datamodell vere avhengig av den horitsontale oppløysinga til modellen. Jo høgare oppløysing, jo betre vil orografien følgje det verkelege terrenget. 

Når bielvene til ei elv eller busetnadar langs ei elv er lista opp i *orografisk rekkefølgje* så er rekkefølgja frå den høgaste (nær utspringet til elva) til den lågaste (nær munningen).

## Orografisk nedbør

Orografisk nedbør er nedbør som vert danna av at luft som strøymer mot eit fjell vert løfta oppover av fjellet. Denne rørsla oppover fører til at lufta vert avkjølt, noko som igjen fører til at luftfukta kondenserer og dannar skyer og nedbør. I delar av verda der ein har lange periodar med vind frå ei spesiell retning (som vestavinden på Vestlandet) har ein eit våtare klima på losida (oppstraums) av fjellet enn på lesida (nedstraums) (som på Austlandet). Tørrare luft søkk ned på andre sida av fjellet og er hovudsakleg varmare, og fører til ein regnskugge på lesida. 

I tillegg til Vestlandet og vestkysten av Canada og Alaska, har ofte havøyane som ligg i området der passatvindane regjerer store nedbørsmengder på vindsida, og ofte tørt og nesten ørkenliknande klima på lesida. Øyane på Hawaii er eit godt døme der vindsida kan få rundt 2&nbsp;500 mm (nokre fjellsider kan derimot få opp til 12&nbsp;000 mm), medan lesida kanskje berre har 500 mm. 

## Sjå òg
* Orografisk heving
Michimalonco

**Michimalonco** eller **Michimalonko** () var ein mapucheleiar som baud spanjolane på hardnakka motstand under erobringa av mapucheterritoria midt i dagens Chile mellom 1540 og fram til han var drepen i kamp i 1550. Han var truleg fødd rundt 1510 og dominerte ein stor del av Aconcagua-dalføret saman med broren Trangoloco. Det er skriven i spanske krønike at han sannsynlegvis hadde utdanning frå Cuzco, hovudstaden i inkariket.

Namnet «Michimalonko» er mapudungún for 'eldhovudet'.

Som ein *caudillo* for alle dei innfødde troppane i område leidde han åtaket og øydelegginga av den nye spanske byen Santiago de la Nueva Extremadura den 11. september 1541. Bakgrunnen for at dei gjekk laus på byen var at spanjolane hadde kidnappa sju *[[cacique]]ar*, alle sju vart halshogne medan kampane gjekk føre seg.  Talet på innfødde stridande er rekna til mellom 8&nbsp;000 og 20&nbsp;000. Kolonistane hadde knapt 100 krigarar i Mapocho-dalen. Forsvaret av byen vart leia av Inés de Suárez som samla troppane i ei festning på *Huelén*-åsen (i dag kjent som  *[[Santa Lucía]]*). 

Saman med Lautaro og Caupolicán var Michimalonco den sterkaste leiaren i forsvaret av mapuche-territoriet mot den spanske invasjonen under erobringa av Amerika før 1550. Han kjempa tappert mot Pedro de Valdivia i ein krig som varte ved gjennom mange år. Michimalonco døydde i slaget ved Andalién, nær byen Concepción i 1550.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:es:Michimalonco|Michimalonco]]» frå ,  den 28. januar 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*''Michimalonco, Pedro de Valdivia y el nacimiento del Pueblo Chileno'' , Carlos Keller Rueff, 1976.
Harmonisk bølgje

Ei **harmonisk bølgje** er ein komponent av ei bølgje der frekvensen er eit heiltallig multiplum av grunnfrekvensen til bølgja. T.d viss frekvensen er *f*, så har dei harmoniske bølgjene frekvens lik 2*f*, 3*f*, 4*f* osv. 

Det same gjeld for lydbølgjer i musikk, der ein harmonisk tone er frekvensen mulitplisert med eit heiltal. Når ein har to tonar, der den eine tonen ikkje har ein frekvens som er eit heiltal multiplisert med frekvensen til den andre tonen, vert denne tonen kalla ein uharmonisk overtone. Det er amplituden og plasseringa av dei harmoniske tonane som gjev instrumenta forskjellig klangfarge (sjølv om dei fleste menneske ikkje kan høyre skilnadane), og det er bølgjeforma på overtonane som gjer at ein kan høyre at det er to forskjellige instrument som spelar same musikk. 

Utval av ei harmonisk rekkje i musikk:

Amplitudane vil derimot variere.

Mange musikkinstrument kan spele dei øvre harmoniske komponentane utan at ein har grunntonen. I det enklaste tilfellet (t.d. ei blokkfløyte) fører dette til at ein kan spele ein tone som er ein oktav høgare enn grunntonen. I enkelte tilfelle endrar dette klangen til tonen. Dette vert ofte brukt for blåseinstrument, der ein kallar det overblåsing. På strengeinstrument kan ein lage tonar som høyrest svært reine ut, som vert kalla ein harmonisk tone av strengespelarar. Tonen er svært høg, og ein finn han på noden til strengen. Ein kan bruke desse harmoniske tonane til å sjekke samklangen til eit strengeinstrument, altså om instrumentet er stemd eller ikkje.
Bío-Bío-elva

**Bío-Bío-elva** (òg skriven **Biobío** og **Bio Bio**) er den nest største elva i Chile. Ho har kjelder i innsjøane Icalma og Gualletué i Araucanía-regionen i Andes og flyt ca. 380 kilometer mot nordvest gjennom Biobío-regionen før ho endar i Stillehavet ved Concepción. Frå midten av 1500-talet til 1880-talet var Bío-Bío grenselva mellom det spanskstyrte Chile og det sjølvstyrte mapucheterritoriet. Territoriet sør om elva vart ikkje tatt inn i Chile før etter felttoget mot mapuche, kalla pasifiseringa av Araucania. 

Tidleg på 1980-talet vart elva kjend på nytt som ei av verdas beste elver for rafting med høve til turar som varer i sju dagar gjennom nokre av dei chilenske villmarksområda. Delar av dette gjekk tapt med den kontroversielle konstruksjonen av Pangue-dammen som også førte til tvangsflytting av urfolket i området, picunche. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bío-Bío River|Bío-Bío River]]» frå ,  den 28. januar 2007.*
Baffinøya

**Baffinøya** er ei av dei arktiske øyane i det nordlege Canada i territoriet Nunavut. Ho er den største øya i Canada, og den femte største øya i verda, med eit areal på 507&nbsp;451&nbsp;km². Ho er dermed litt større enn Spania. Øya har ein folkesetnad på 11&nbsp;000 (2004). 

Baffinøya er kalla opp etter den engelske oppdagaren William Baffin. Inuktitutnamnet hennar er , som tyder 'veldig stor øy'  (, 'øy' og , 'veldig stor'), skrive  med inuktitutskrift. Vikingane kalla øya for Helluland etter at ho vart oppdaga av Leiv Eriksson.

## Geografi
Øya er dekt av fjell og den høgaste toppen er Mount Blanche på 2&nbsp;146 meter over havet. Ein annan og særprega fjelltopp er Mount Asgard på 2&nbsp;011 moh. Iqaluit, som fram til 1987 heitte Frobisher Bay, er hovudstaden i Nunavut og ligg på sørkysten av øya.

Sør for øya ligg Hudsonsundet og Quebec på fastlandet. I aust ligg Davissundet og Baffinbukta og bortanfor der igjen ligg Grønland. I vest og i nord, Foxesjøen, Boothiabukta og Lancastersundet som skil Baffinøya frå resten av øyriket.

## Tettstader
Største tettstader (2001):
# Iqaluit (5&nbsp;236) 
# Pangnirtung (1&nbsp;243) 
# Pond Inlet (1&nbsp;220) 
# Clyde River (785) 
# Arctic Bay (646) 
# Kimmirut (433)

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Baffin Island|Baffin Island]]» frå ,  den 17. november 2022.*
Tungenes prosti

**Tungenes prosti** er eit tenestedistrikt i Stavanger bispedømme i Den norske kyrkja. Det har prostesete i Randaberg der Randaberg kyrkje er prostikyrkje.

Prostiet vart oppretta i 1998, og omfatta då Randaberg og Kvitsøy kommunar, som vart utskilde frå Jæren prosti, og seks sokn i Stavanger kommune (Madlamark, Hafrsfjord, Sunde, Tasta, Vardeneset og Tjensvoll), som vart utskilde frå Stavanger domprosti. I 2006 vart Tjensvoll flytta att til domprostiet, mens dei andre Stavanger-sokna gjekk til det då nyoppretta Ytre Stavanger prosti. Til gjengjeld vart Tungenes prosti auka med Sola kommune, som vart tilført frå Sandnes prosti, og Rennesøy og Finnøy kommunar, som vart tilførte frå Søre Ryfylke prosti.

## Noverande geografisk område
*Randaberg kommune				
**Randaberg sokn
**Grødem sokn (utskild frå Randaberg i 1999)
*Kvitsøy kommune		
**Kvitsøy sokn					
*Tidlegare Finnøy kommune
**Hesby sokn
**Talgje sokn
**Sjernarøy sokn
*Tidlegare Rennesøy kommune
**Rennesøy sokn
**Mosterøy sokn
*Sola kommune
**Sola sokn
**Sørnes sokn
**Tananger sokn
**Ræge sokn

## Kjelder

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter prosti	
* Kyrkjer i Noreg etter kommune

## Bakgrunnsstoff
* Nettsida til Den norske kyrkja
Ytre Stavanger prosti

**Ytre Stavanger prosti** er eit tenestedistrikt i Stavanger bispedømme i Den norske kyrkja. Prosten har sete i Madlamark. Prostiet vart oppretta 1. januar 2006, då 5 sokn frå Tungenes prosti (Madlamark, Hafrsfjord, Sunde, Tasta og Vardeneset) og 3 sokn frå Stavanger domprosti (Hinna, Hillevåg og Gausel) vart slått saman til eit nytt prosti. I denne prosessen i bispedømmet vart og gamle Karmsund prosti delt i nye Haugesund prosti og Karmøy prosti.
						
Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.	Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.	

Prostiet var tidlegare inndelt i prestegjeld og sokn. Prestegjelda vart fasa ut av Den norske kyrkja frå 2004 med Nærøy prosti i Nidaros bispedømme som det fyrste til å leggje om til nyordninga 17. juni 2004. Frå 2012 gjekk det også ut av lovverket.
	
## Sokn i Ytre Stavanger prosti
Per 2017 var det åtte sokn i prostiet: Gausel, Hilllevåg, Hinna, Hafrsfjord, Madlamark, Sunde, Tasta og Vardeneset.
				
## Tidlegare prestegjeld og sokn i Ytre Stavanger prosti
						
* Madlamark prestegjeld med				
** Madlamark sokn				
			
* Hafrsfjord prestegjeld med
** Hafrsfjord sokn
** Sunde sokn

* Tasta prestegjeld med
** Tasta sokn
** Vardeneset sokn

* Hinna prestegjeld med
** Hinna sokn
** Gausel sokn

* Hillevåg prestegjeld med
** Hillevåg sokn
*

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter prosti
* Kyrkjer i Noreg etter kommune

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Ytre Stavanger prosti
* Nettsida til Den norske kyrkja
Sandnes prosti

**Sandnes 	prosti** er eit tenestedistrikt i Stavanger bispedømme i Den norske kyrkja. Prosten har sete i Sandnes.		

Prostiet vart oppretta i 1998 av sokna i Sandnes og Sola kommunar som vart utskilde frå Jæren prosti. I 2006 vart Sola overflytta til Tungenes prosti, og frå då av er Sandnes prosti geografisk identisk med Sandnes kommune:

*Sandnes sokn
*Bymenigheten Sandnes (oppretta i 2006 som den første valkyrkjelyden i Den norske kyrkja)
*Bogafjell sokn (utskild i 2006 frå Høyland)
*Forsand sokn
*Gand sokn
*Hana sokn
*Høle sokn
*Høyland sokn
*Lura sokn

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune	
* Kyrkjer i Noreg etter prosti

## Bakgrunnsstoff
* Nettsida til Den norske kyrkja
Karmøy prosti

**Karmøy prosti** er eit tenestedistrikt i Stavanger bispedømme i Den norske kyrkja med prostesete i Avaldsnes.Det vart oppretta ved deling av Karmsund prosti i 2006 og omfattar alle sokn i Karmøy kommune:
*Norheim sokn
*Torvastad sokn
*Avaldsnes sokn				
*Kopervik sokn
*Åkra sokn
*Veavågen sokn (utskild frå Åkra i 2012)
*Falnes sokn
*Ferkingstad sokn

## Sjå òg:
* Kyrkjer i Noreg etter kommune		
* Nettsida til Den norske kyrkja

## Kjelde
Mandal prosti

**Mandal prosti** var eit tenestedistrikt i Agder og Telemark bispedømme i Den norske kyrkja.
Prosten hadde sete i Mandal. Prostiet svara til kommunane Audnedal, Lindesnes, Mandal, Marnardal, Songdalen, Søgne og Åseral i geografisk utstrekking. Prostiet er no ein del av Lister og Mandal prosti.

Prostiet er inndelt i sokn. 
Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. 
Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.
Fram til 2004 var prestetenesta lokalt organisert i prestegjeld.						
						
## Sokn i Mandal prosti

### Mandal kommune
* Tidlegare Mandal prestegjeld				
** Mandal sokn				
** Harkmark sokn				
** Holum sokn				

### Søgne kommune
* Tidlegare Søgne prestegjeld
** Søgne sokn

### Songdalen kommune
* Tidlegare Søgne prestegjeld
** Greipstad sokn
** Finsland sokn

### Marnardal kommune
* Tidlegare Marnardal prestegjeld 
** Bjelland sokn
** Øyslebø sokn
** Laudal sokn

### Lindesnes kommune
* Tidlegare Sør-Audnedal prestegjeld 
** Lindesnes sokn

### Audnedal kommune
* Tidlegare Nord-Audnedal prestegjeld 
** Grindheim sokn
** Konsmo sokn

### Åseral kommune
* Tidlegare Nord-Audnedal prestegjeld
** Åseral sokn

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Om Mandal prosti på nettstaden til Den norske kyrkja
Kristiansand domprosti

**Kristiansand Domprosti** er eit tenestedistrikt i Agder og Telemark bispedømme i Den norske kyrkja.
Sidan prostiet er knytt til Kristiansand Domkyrkje, er det leia av ein domprost. Prostiet svarar til Kristiansand kommune i geografisk utstrekking.		
						
Prostiet er inndelt i sokn.  
Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet.  
Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.
Fram til 2004 var prestetenesta lokalt organisert i prestegjeld.						
						
## Sokn i Kristiansand Domprosti

### Kristiansand kommune
*Tidlegare Kristiansand Domkyrkje prestegjeld 				
**Kristiansand Domkyrkje sokn				
			
*Tidlegare Lund prestegjeld 
**Lund sokn

*Tidlegare Randesund prestegjeld 
**Randesund sokn
**Hånes sokn

*Tidlegare Tveit prestegjeld 
**Tveit sokn

*Tidlegare Voie prestegjeld 
**Voie sokn
**Flekkerøy sokn

*Tidlegare Vågsbygd prestegjeld 
**Vågsbygd sokn

*Tidlegare Grim prestegjeld 
**Grim sokn
**Hellemyr sokn

*Tidlegare Oddernes prestegjeld 
**Oddernes sokn
**Torridal sokn

## Sjå òg
*Kyrkjer i Noreg etter kommune

## Bakgrunnsstoff
*Om Kristiansand Domprosti på nettstaden til Den norske kyrkja
Lister prosti

**Lister prosti** er eit tidlegare tenestedistrikt i Agder og Telemark bispedømme i Den norske kyrkja.
Prosten hadde sete i Flekkefjord.	
Prostiet svara til kommunane Farsund, Flekkefjord, Hægebostad, Kvinesdal, Lyngdal og Sirdal i geografisk utstrekking. Prostiet er no ein del av Lister og Mandal prosti.

Prostiet var inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet.  
Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.
Fram til 2004 var prestetenesta lokalt organisert i prestegjeld.

Lyngdal kyrkje var prostikyrkje for Lister prosti.
						
## Prestegjeld og sokn i Lister	prosti:

### Flekkefjord kommune
*Tidlegare Flekkefjord prestegjeld				
**Flekkefjord sokn				
**Hidra sokn				
**Gyland sokn				
**Bakke sokn

### Lyngdal kommune
*Tidlegare Lyngdal prestegjeld
**Lyngdal sokn
**Austad sokn
**Kvås sokn

### Hægebostad kommune
*Tidlegare Lyngdal prestegjeld
**Hægebostad sokn
**Eiken sokn

### Farsund kommune
*Tidlegare Farsund prestegjeld
**Farsund sokn
**Herad sokn
**Lista sokn
**Spind sokn

### Kvinesdal kommune
*Tidlegare Kvinesdal prestegjeld
**Kvinesdal sokn
**Feda sokn
**Fjotland sokn

### Sirdal kommune
*Tidlegare Sirdal prestegjeld
**Sirdal sokn

## Sjå òg
*Kyrkjer i Noreg etter kommune

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Om Lister prosti på nettstaden til Den norske kyrkja
Otredal prosti

**Otredal prosti** er eit tenestedistrikt i Agder og Telemark bispedømme  i Den norske kyrkja.
Prosten har sete i Vennesla. Prostiet svarer til kommunane Bygland, Bykle, Evje og Hornnes, Iveland, Valle og Vennesla i geografisk utstrekking. 		
						
Prostiet er inndelt i sokn.  
Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet.  
Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.
Fram til 2004 var prestetenesta lokalt organisert i prestegjeld.						
						
## Sokn i Otredal prosti

### Vennesla kommune
*Tidlegare Vennesla prestegjeld			
**Vennesla sokn				
**Øvrebø sokn				
**Hægeland sokn				

### Evje og Hornnes kommune
*Tidlegare Evje prestegjeld
**Evje sokn
**Hornnes sokn

### Iveland kommune
*Tidlegare Evje prestegjeld
**Iveland sokn

### Bygland kommune
*Tidlegare Bygland prestegjeld
**Bygland sokn
**Årdal sokn

### Valle kommune
*Tidlegare Valle prestegjeld
**Valle og Hylestad sokn

### Bykle kommune
*Tidlegare Valle prestegjeld
**Bykle sokn

## Sjå òg:
*Kyrkjer i Noreg etter kommune	

## Bakgrunnsstoff
*Om Otredal prosti på nettstaden til Den norske kyrkja
Vest-Nedenes prosti

**Vest-Nedenes	prosti** er eit tenestedistrikt i Agder og Telemark bispedømme i Den norske kyrkja.
Prosten har sete i Lillesand. Prostiet svarer til kommunane Birkenes, Grimstad og Lillesand i geografisk utstrekking.		
						
Prostiet er inndelt i sokn. 
Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. 
Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.
Fram til 2004 var prestetenesta lokalt organisert i prestegjeld.						
						
## Sokn i Vest-Nedenes prosti

### Lillesand kommune
* Tidlegare Vestre Moland prestegjeld 				
** Lillesand sokn				
** Høvåg sokn

### Grimstad kommune
* Tidlegare Fjære prestegjeld 
** Fjære sokn
** Grimstad sokn

* Tidlegare Hommedal prestegjeld 
** Landvik sokn
** Eide sokn

### Birkenes kommune
* Tidlegare Birkenes prestegjeld 
** Birkenes sokn
** Herefoss sokn
** Vegusdal sokn

## Sjå òg:
* Kyrkjer i Noreg etter kommune

## Bakgrunnsstoff
* Om Vest-Nedenes prosti på nettstaden til Den norske kyrkja