open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Auguste Renoir

**Pierre-Auguste Renoir**, () var ein fransk målar og skulptør. Han vert rekna mellom dei fremste av dei impresjonistiske kunstnarane. Renoir er særleg kjend for sine motiv med unge kvinner, barn, blomar og landskap. Mellom dei aller mest kjende verka er *Le Moulin de la Galette*, *Teaterlosjen* og *La Grenoullière*.

## Liv og gjerning

Renoir var fødd i Limoges, og byrja som porselensmålar. 1862–64 gjekk han på École des Beaux-Arts i Paris. På denne tida trefte han Camille Pissarro, Alfred Sisley og seinare Claude Monet, og måla saman med dei to siste ved La Grenouillere og i Argenteuil. 1867–69 måla han ofte saman med Monet i Paris, dei første impresjonistiske landskapsbileta hans er frå denne tida.

Etter den tysk-franske krigen 1870–71 vart han interessert i Eugène Delacroix sin kunst. Hans interesse for Édouard Manet sine samtidsskildringar kom til uttrykk i fleire bilete, til dømes i *Losjen* (1874), som vitnar direkte om påverknad frå Manet. Andre sentrale verk frå denne perioden er *Le Moulin de la Galette* (1876) og *Roarane et frukost* (1881).

I 1881 drog han til Algerie og så til Italia, der han særleg interesserte seg for Rafael. Ein finn i denne perioden spor etter hans interesse for klassisisme; linja fekk større betydning, konturen større vekt. På vegen heim til Frankrike møtte han Paul Cézanne og måla ved l'Estaque. I denne såkalla «Ingreske» perioden skapte han verk som *Les Grandes Baigneuses* (1884–87) og i 1885 *Etter badet*, det siste er i Nasjonalmuseet/Nasjonalgalleriet i Oslo si eige. I slutten av 1880-åra gjekk han atter tilbake til ei meir målerisk form, med ein rikare, ofte raudtona koloritt.

Renoir vart råka av leddgikt og oppheldt seg mykje i Sør-Frankrike; i 1903 slo han seg ned i Cagnes-sur-Mer på Rivieraen og budde der livet ut. Kunsten hans gjekk over i ein ny fase, koloritten vart lysare, konturen meir oppløyst, og motiva endå meir solfylte enn tidlegare. Borna hans og hushjelpa Gabrielle var ofte modellane hans i denne perioden.

Sjukdommen forverra seg, og etter 1912 kunne han ikkje lenger bruke føter og hender. Han heldt likevel fram å måle, med penselen bunden til arma. Frå 1907 arbeidde Renoir også med skulptur og keramikk. Frå rullestolen skapte han i 1916 skulpturen *Den sigrande Afrodite* og relieffet *Dommen over Paris*, italienaren Guino stod for modelleringa. Både skulpturen og relieffet  er i samlingane til Nasjonalmuseet/Nasjonalgalleriet i Oslo.

## Kjelder

*«Auguste Renoir» i *Store Norske Leksikon*
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pierre-Auguste Renoir|Auguste Renoir]]» frå , den 25. november 2011.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Aslaug Holm

**Aslaug Holm** () er ein norsk dokumentarfilmskapar frå Smøla på Nordmøre. 

## Karriere

Aslaug Holm har vore tilknytt dokumentarfilmselskapet Fenris Film sidan oppstarten i 1992. Ektemannen hennar, Tore Buvarp, arbeider også med film, og dei to har samarbeidd med filmproduksjonar.

Aslaug Holm var fotograf og klippar på filmen Heftig og begeistret (2001), filmen om kormiljøet i Berlevåg i Finnmark. Ho er også kjend for dokumentaren *Oljeberget*, som skildrar Jens Stoltenberg og det norske samfunnet som verdas rikaste land. I 2008 produserte ho *To brødre*, ein dokumentarfilm om oppveksten til hennar eigne søner på sju og ti år.

## Produksjonar i utval

* 1995: *Bak din rygg* (regi)
* 2001: *Heftig og begeistret* (klipp, regi og foto)
* 2005: *Alt for Norge* (regi)
* 2006: *Oljeberget* (regi)
* 2008: *To brødre* (regi)

## Heider

* 2001: Filmforbundets Fagpris for arbeidet med Heftig og begeistret.
* 2006: *Den internasjonale filmkritikarprisen - FIPRESCI* for dokumentaren *Oljeberget*.
* 2007: Aslaug Holm vann *Gullklapperen* under utdelinga av Amandaprisen.
 
## Kjelder

* Fenris Film om Aslaug Holm 
* *Bokmålswikipedia om Aslaug Holm, henta inn 25. november 2011*
* Aslaug Holm på Imdb.com

## Bakgrunnsstoff

* Dagbladet, 02.01.06: Jens og jeg
Indreproduktrom

Eit **indreproduktrom** er eit vektorrom der det er definert eit indreprodukt. For det vanlege tilfellet med to- eller tredimensjonale rom gjeld den vanlege definisjonen av indreprodukt. For eit generelt vektorrom vert det sagt at ei avbilding *<a,b>*, som til kvart par *(a,b)* av element i rommet tilordnar eitt tal, å vere eit indreprodukt dersom følgjande kriterium er oppfylt:

1) *<a,b>* =  – (den konjugerte av )

2) *<α·a,b>* = *α·<a,b>* for alle skalarar (tal) α

3)  =  +  (indreproduktet er ei assosiativ avbilding)

4) *<a,a>* > 0 for alle *a* ≠ 0

## Kjelder
*indreproduktrom. (2011-11-26) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/indreproduktrom
Saksofonisten Bill Evans

**Bill Evans** () er ein amerikansk jazz- og pop-saksofonist.

Evans fekk pianoundervisning av faren og lærte seg å spele klarinett frå elleve-årsalderen. Han studerte ved North Texas State University og William Paterson College i New Jersey, der han fekk undervisning av David Liebman i New York og jamma med Thad Jones, Liebman, Joanne Brackeen og Art Blakey. På starten av 1980-åra spelte han med Mark Egan og Danny Gottlieb i *Elements*.

Han spelar til vanleg tenor- og sopransaksofon og blei kjend da han var ein av Miles Davis sine musikarar i tida 1980 til 1984. Evans har blant andre spelt med Randy Brecker, John Scofield, Les McCann, Lee Ritenour, Vinnie Colaiuta, Herbie Hancock, David Sanborn, Ron Carter, Mick Jagger, Victor Bailey, Dennis Chambers, Dino Betti van der Noot og Victor Wooten. Frå 1981 spelte han ofte med gruppa til Gil Evans og frå 1984 var han med i John McLaughlin sitt nyoppretta *[[Mahavishnu Orchestra]]*.

## Diskografi (utval)
* Bill Evans – *Living in the Crest of a Wave* (1984, Electra/Musician) (Debutalbum)
* Bill Evans – *The Alternative Man* (1986, Blue Note)
* Bill Evans – *Summertime* (1989, Jazz City)
* Bill Evans – *Let the Juice Loose – Live at the Tokyo Blue Note Vol 1* (1990, Jazz City)
* Bill Evans – *The Gambler – Live at the Tokyo Blue Note Vol 2* (1991, Jazz City)
* Bill Evans – *Petite Blond* (1992, Lipstick Records)
* Evans, Bailey, Chambers, Forman, Loeb – *Petite Blonde* (1992, Lipstick Records)
* Bill Evans – *Push* (1993, Lipstick Records)
* Bill Evans & Push – *Live in Europe* (1995, Lipstick Records)
* Bill Evans – *Escape* (1996, ESC Records)
* Bill Evans – *Starfish & the Moon* (1997, Escapade)
* Bill Evans – *Touch* (1998, ESC/EFA)
* Bill Evans – *Soul Insider* (2000, ESC/EFA) 
* Bill Evans – *Big Fun* (2003, ESC Records)
* Bill Evans – *Soulgrass* (2005, BHM Zyx)
* Bill Evans, Randy Brecker − *Soulbop Band – Live* (2005, BHM/Zyx)
* Bill Evans – *The Other Side of Something* (2007, intuition)
* Bill Evans – *Vans Joint* (2009, BHM/Zyx)

## Kjelde
*Denne artikkelen er ei omsetting av «Bill Evans» frå , den 26. november 2011.

## Bakgrunnsstoff
* Bill Evans si offisielle heimeside
* Bill Evans på canalstreet.no
Den søramerikanske unionen

**Den søramerikanske unionen** (nederlandsk *Unie van Zuid-Amerikaanse Naties*, forkorta *UZAN*, portugisisk *União de Nações Sul-Americanas*, forkorta *UNASUL*, spansk *Unión de Naciones Suramericanas*, forkorta *UNASUR*, engelsk *Union of South American Nations*) er eit frihandelsområde, bygd etter modell av Den europeiske unionen (EU), som dekkjer heile Sør-Amerika med unntak av Fransk Guyana, Falklandsøyane og Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane. 23. mai 2008 vart traktaten som skipa Den søramerikanske unionen signert. Han trådte i kraft 11. mars 2011.

## Medlemsland

### Observatørar

* 
* 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:De søramerikanske lands union|De søramerikanske lands union]]» frå ,  den 26. november 2011.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Den sentralasiatiske unionen

**Den sentralasiatiske unionen** vart føreslått av den kasakhstanske presidenten Nursultan Nazarbayev 26. april 2007, for å skape ein økonomisk og politisk union, slik som Den europeiske unionen (EU), mellom fem av dei tidlegare sovjetiske sentralasiatiske republikkane Kasakhstan, Kirgisistan, Tadsjikistan, Turkmenistan og Usbekistan. 

Sjølv om den føreslåtte unionen har støtte frå presidentane i Kasakhstan, Kirgisistan og Tadsjikistan, vart han regelrett avvist av den usbekistanske presidenten Islam Karimov.

## Potensielle medlemsland

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Central Asian Union|Central Asian Union]]» frå ,  den 25. november 2011.*
André Øvredal

**André Øvredal** () er ein norsk filmregissør og manusforfattar.
## Karriere

André Øvredal utdanna seg innan film (Bachelor of Arts) ved Brooks Institute of Photography i California frå 1996. Her regisserte han thrilleren *Future Murder*, som kom ut i 2000. Sidan 1998 regisserte han over 100 reklamefilmar før han lanserte langfilmen Trolljegeren i 2010. Filmen hadde eit budsjett på nesten 20 millionar kroner, og hadde m.a. Otto Jespersen og Robert Stoltenberg i hovudrollene. Øvredal var både regissør og manusforfattar på filmen, og filmen vart også send i utlandet.

I 2010 vann Trolljegeren *Folkets Amanda* under utdelinga av Amandaprisen.

André Øvredal er no aktuell med den nye kortfilmen *Tunnelen*, basert på ei science-fiction-novelle av Alice Glaser. Filmen finn stad i ei framtidig verd prega av sterk overfolking.

## Filmografi

* 1996: *Future Murder* (film, regi, manus, produsent)
* 2001: *Ikingut* (film, regi av dei norske stemmene)
* 2001: *3AM Eternal* (kortfilm, produsent)
* 2010: Trolljegeren (film, regi og manus)
* 2011: *Tunnelen* (kortfilm, regi)

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:no:André Øvredal|André Øvredal]]» frå ,  den 26. november 2011.*  
 

## Fotnote
Alexander Eik

**Alexander Eik** () er ein norsk filmregissør og skodespelar frå Oslo.

## Karriere

Alexander Eik debuterte med kortfilmen *Første akt* i 2000, der han sjølv hadde regi og manus. Kortfilmen vann Amandaprisen 2001 for *beste kortfilm*.  Han fylgte opp med kortfilmen *Skoletrøtt* i 2001, og hadde ei rolle som skodespelar i kortfilmen *Dublin i regn* same året.

Den fyrste langfilmen han regisserte, vart Kvinnen i mitt liv frå 2003, med Thomas Giertsen og Ane Dahl Torp i hovudrollene. Etter dette har han hatt suksess med regien av tre Varg Veum-filmar: *Kvinnen i kjøleskapet* (2008), *Begravde hunder* (2008) og *I mørket er alle ulver grå* (2011). Alexander Eik har også regissert reklamefilmar, samt musikkvideoar for kjende artistar som Morten Abel, Klovner i Kamp og Turboneger. 

## Filmografi

### Regissør

* 2000: *Første akt* (Kortfilm)
* 2001: *Skoletrøtt* (Kortfilm)
* 2003: Kvinnen i mitt liv (Film)
* 2006: *Kalde føtter* (Film)
* 2008: *Varg Veum - Kvinnen i kjøleskapet* (Film)
* 2008: *Varg Veum - Begravde hunder* (Film)
* 2008: *Nattsøsteren* (Fjernsynsserie)
* 2010: *Orkestergraven* (Miniserie)
* 2011: *Varg Veum - I mørket er alle ulver grå* (Film) 

## Skodespelar

* 2001: *Dublin i regn* (Kortfilm)
* 2003: *Kvinnen i mitt liv* (Film)
* 2006: *Kalde føtter* (Film)
* 2008: *Varg Veum - Kvinnen i kjøleskapet* (Film)
* 2008: *Varg Veum - Begravde hunder* (Film)

## Kjelder

* Filmfront.no om Alexander Eik
* *Bokmålswikipedia om Alexander Eik, henta inn 26. november 2011*

## Bakgrunnsstoff

* Alexander Eik på Imdb.com
* Dagbladet, 14.02.04 om Alexander Eik
Samanslutninga av karibiske statar

**Samanslutninga av karibiske statar** (engelsk *Association of Caribbean States*, forkorta *ACS*, spansk *Asociación de Estados del Caribe*, fransk *Association des États de la Caraïbe*) vart skipa for å framme konsultasjon, samarbeid og felles innsats mellom alle landa i Karibia. Han består av 25 medlemsland og fire assosierte medlemmar. Konvensjonen om oppretting av ACS vart underteikna 24. juli 1994 i Cartagena de Indias i Colombia.

## Medlemmar

### Assosierte medlemmar
* 
* 
* 
* 
* 

### Observatørar

## Toppmøte

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Association of Caribbean States|Association of Caribbean States]]» frå ,  den 26. november 2011.*
Johan Jørgen Krohn

:*Sjå òg [[offiseren Johan Jørgen Krohn]]*

**Johan Jørgen Krohn** () var ein norsk boktrykkar, redaktør og avisgründer. Krohn deltok i det tidlege strevet for å skape ei fri presse i Noreg i tida etter 1814. Han dreiv mellom anna tidskrifta *[[Statsborgeren]]* og *[[Granskeren]]* i Christiania, før han stifta *Ringeriges Ugeblad* (no *Ringerikes blad*) på Hønefoss.  

Johan Jørgen Krohn var fødd på garden Dale i Norddal på Sunnmøre. Foreldra var klokkar Iver Høeg Krohn og Mette Marie (fødd Schjelderup). Namnet hadde han etter oldefaren som innvandra frå Altona (ved Hamburg) til Bergen omkring 1726. Gift med Lovise Fredrikke Lilloe (1810-1891). Han voks til dels opp på Ringerike hos onkelen med same namn. Onkelen var offiser, vegmeister og forvaltar for Peder Ankers store skogeigedommar og tømmerverksemd. Berre 15 år gamal byrja den unge Johan Jørgen i lære hos boktrykkar Jacob Lehmann i Christiania. Lehmann hadde på denne tida einerett på trykking av den ferske Grunnlova.

Allereie i 1827 etablerte Johan Jørgen eige boktrykkeri i Akersgata 30 der eit av hans første oppdrag var *’Ah!’ Farce* av Henrik Wergeland. Hausten same året gav Krohn ut første nummer av *Christianias Aftenblad* med Henrik Anker Bjerregaard og H.L. Bernhoft som redaktørar, avisa vart nedlagt etter eitt år. I desember same år kom vekebladet *Den norsk Huusven* redigert av Mauritz Hansen, også dette bladet vart lagt ned etter kort tid. I 1831 byrja Krohn å trykke det opposisjonelle tidsskriftet *Statsborgeren. Et Tidende for Norges Vel*, grunnlagt og redigert av Peder Soelvold. Henrik Wergeland skildrar møtet med boktrykkar Krohn slik 
:«Jeg sad just og morede mig med at blæse Tobaksrøg ind i et Dødningehoved saaledes at den siden langsomt trak ut av Aabningerne, da det bankede ængstligt på Døren. Ind treen en Bogtrykker, bleg med sorte Næsevinger og Fortvivlelse i de slappe Træk. Det var Forelæggeren av Bondeoppositionsbladet Statsborgeren, en Slags Alligator, som i sex Dage laae skjult i sit Slam, men gabede baade hørligt og synligt den syvende, slugende da et halv Dusin Embedsmænds god Navn og Rygte i sig. Fanden var i den Tid meget mindre frygtet i Norge end Statsborgeren.»

Wergeland tok seinare over som redaktør til tidsskriftet og skreiv så seint som i mars 1837 (bladet gjekk inn same året) ut følgjande garanti til Krohn «Jeg indestaaer Hr. Krohn for at han ikke skal mangle Manuskript til Statsborgeren».

I 1839 gjekk Krohn i kompaniskap med boktrykkar Christian Schibsted og flytta trykkeriet til Dronningensgate 10. Saman med Schibsted gav Krohn ut nok eit kontroversielt tidsskrift: *Granskeren* vart redigert av Wergelands ven, politikaren og professoren Ludvig Kristensen Daa. Kompaniskapet med Schibsted vart oppløyst i 1843 og Krohn sat att med vel 500 spesidaler etter at gjelda til Schibsted var oppgjort. Johan Jørgen Krohn flytta til Ringerike der han opna bokhandel og trykkeri på Hønefoss. Allereie 17. januar 1845 kom første nummer av *Ringeriges Ugeblad* ut, no Ringerikes Blad. Sonen Johan Fredrik Krohn tok over avisa då Johan Jørgen Krohn døydde.

## Referansar
Andrzej Kiwala

**Andrzej Kiwala** () er ein opphavleg polsk filmteknikar med svært lang fartstid, både innan polsk og norsk filmproduksjon.

Andrzej Kiwala er fødd i Łódź. I Polen arbeidde han som laboratoriesjef innan filmproduksjon i 22 år. Han vart deretter headhunta til Noreg, der han arbeidde for Nordisk Film i Nydalen i Oslo.

Kiwala er i fylgje seg sjølv blant dei beste i Noreg på sitt arbeidsfelt. Han har særleg jobba innan fargelegging og lyssetjing. For arbeidet sitt vann han *Gullklapperen* under utdelinga av Amandaprisen 2010.
Fra 2011 arbeider i Nasjonalbiblioteket i Mo i Rana.

## Fotnotar
Induksjon

**Induksjon** er eit omgrep som tyder igangsetjing, frambringing eller stimulering. Omgrepet vert nytta innan fleire område: 

*Induksjon i medisin
*Induksjon i filosofi, 
*Induksjon i fysikk
**Elektrisk induksjon
**Elektromagnetisk induksjon
**Elektrostatisk induksjon
**Magnetisk induksjon
*Matematisk induksjon
*Induksjon i biologi
Industristatistikk

**Industristatistikk** er ein rapport som årleg vert utarbeidd av Statistisk Sentralbyrå. Denne skal gje detaljerte sturkturtal for industrien og omfattar bedrifter innan bergverksdrift og industri utanom einmannsbedrifter og bedrifter med mindre enn eit halvt årsverk i året. Industristatistikken gjev mellom anna tal for sysselsetjing, produksjon, omsetning og kostnadar fordelt på næringar, storleik og regionar. Statistikken gjev òg detaljerte opplysningar om produksjon og innsats fordelt på varesal. Industristatistikken er ei av dei viktigaste datakjeldene for nasjonalreknskapen. 

Statistikken vart første gong publisert i 1876 for åra 1870-1874. 

## Kjelder

*
Infimum

**Infimum** (forkorta **inf**) for ei talmengd er det største talet slik at ingen tal i mengda er mindre. Dersom mengda har eit minste element (minimum), fell infimum saman med dette, og er derfor sjølv eit element i mengda. For ei mengd utan noko minste element vil ikkje infimum vere eit element i mengda. Eit døme er mengda av alle tal større enn 1. Her er 1 infimum, men ikkje minimum, sidan talet 1 ikkje sjølv er med i mengda. Merk at mengda av alle tal mindre enn 1 verken har minimum eller infimum. 

## Sjå òg
*Supremum
*Maksimum

## Kjelder
*infimum. (2011-11-27) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/infimum

]
Infinitesimalrekning

**Infinitesimalrekning** er eit fellesnamn på differensial- og integralrekning. 

Ordet infinitesimal har i fleire hundre år vorte nytta i denne delen av matematikken i ein vag og biletleg tyding i samband med uttrykket «uendeleg små storleikar». Først omkring 1960 lukkast det matematikaren Abraham Robinson å gje dette omgrepet ei klår matematisk presisering og utvikle ein ny matematisk disiplin på grunnlag av dette, kalla ikkje-standard analyse.

## Kjelder
* infinitesimalregning. (2011-11-27) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/infinitesimalregning
Injeksjon i matematikk

Ein **injeksjon** eller ei **injektiv avbilding** i matematikk er ei avbilding som er ein-eintydig. Det vil seie at ulike punkt i definisjonsområdet alltid vert avbilda på ulike punkt i biletområdet.

Matematisk uttrykt kan ein seie at ein funksjon \phi : A\to B er injektiv, viss forskjellige element i A gjev forskjellige funksjonsverdiar i B. \phi er injektiv viss \forall a,b\in A: a\ne b \Rightarrow \phi(a) \ne \phi(b).

## Sjå òg
* Surjeksjon
* Bijeksjon

## Kjelder
Inkrement og dekrement

Eit **inkrement** er den mengda verdien til ein variabel vert auka med. Det motsette er **dekrement**. 

Eit døme er viss ein tenkjer seg ei viss mengd personar i eit rom. Person som kjem inn i rommet vil vere eit inkrement til mengda personar i rommet, medan personar som forlet rommet vil vere eit dekrement. 

Omgrepa vert òg nytta i informatikk og har symbolet ++.
Innskrive i matematikk

I matematikk er ein mangekant **innskriven** når alle hjørna til mangekanten rører ein sirkel. Ein sirkel er innskriven i ein mangekant når alle sidene til mangekanten er tangentar til sirkelen. 

## Sjå òg
*Omskrive i matematikk
Anastasia Lapsui

**Anastasia Lapsui** () er ein nenetsisk filmregissør busett i Finland.

## Biografi

Anastasia Lapsui kjem frå Nida i Jamalo-Nenetsk i dagens Russland. Som nenetsar snakkar ho nenetsisk, eit finsk-ugrisk språk. Lapsui studerte ved universitetet i Sverdlovsk, og jobba deretter som journalist, i aviser og radio. I 1993 flytte ho til Finland, og har no base i Helsingfors.

Ho debuterte innan filmindustrien allereie i 1993. Særleg har ho vorte kjend i samarbeid med den finske filmregissøren Markku Lehmuskallio. Dei to har spesialisert seg innan filmar om urfolk, og har m.a. laga film om urfolk i Sibir, Grønland, og Nord-Canada, og om nenetsarar og samar. Dei starta å vinna merksemd med filmen Sju sångar frå tundraen (2000), og vann Amandaprisen for denne i klassen *beste nordiske kinofilm* same året. Filmen vann også den finske Jussi-statuetten i kategorien *Beste film* i 2001.

## Filmografi
(utval)
* *Anna* (1997)
* Sju sångar frå tundraen (2000)
* *Livets mødre* (2002)
* *A Bride of the Seventh Heaven* (2003)
* *Saamelainen* (2006)
* *Sukunsa viimeinen* (2010)

## Kjelder

* *Finsk Wikipedia om Anastasia Lapsui, henta inn 27. november 2011.*
* Profil på Filmweb.no
* Profil på Imdb.com

## Fotnotar
Forretningsperson

Ein **forretningsperson** er ein person som driv ei form for forretning. Ein brukar ofte omgrepa **forretningsmann** og **forretningskvinne** for å skilja kjønn. Forretningspersonar driv typisk med økonomi.
Matias Tellez

**Matias Tellez** () er ein musikar frå Bergen.

Matias Tellez er fødd i Bergen av chilenske foreldre. Han vart kåra til «Årets Urørt 2008» på NRK Urørt med låta «Brand New Kicks» og signerte platekontrakt med Sony BMG tidleg i 2008. Han har gjeve ut to album som soloartist.

## Kjelder


**Denne artikkelen byggjer på «[[:no:Matias Tellez|Matias Tellez]]» frå ,  den 27. november 2011.*
Ugress

**Ugress** er eit elektronisk musikkprosjekt frå Bergen. Mannen bak prosjektet er musikaren Gisle Martens Meyer.

Ugress vart kåra til Årets Urørt i 2002 med låta «Loungemeister». Musikkgruppa har gjeve ut fire studioalbum, i tillegg til to album med filmmusikk og eitt samlealbum. Det fyrste albumet, *Resound*, vart utgjeve i 2002, og hamna på andreplass på VG-lista. 

## Diskografi

;Album
* 2002: *Resound*
* 2004: *Cinematronics*
* 2008: *Unicorn*
* 2009: *Reminiscience*
* 2010: *Collectronics*
* *Pushwagner* (2011)
* *Aelita – Queen Of Mars* (2013)
* *Häxan* (2016)
* *It Came From Beyond Eternal September* (2016)
* *The Wrong Future* (2018)
* *Black Anorak* (2018)
* *Ghoststorm* (2019)

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:no:Ugress (band)|Ugress (band)]]» frå ,  den 27. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
* Gislewiki - fanwiki om Gisle
* Ugress.com
* Shadow Of The Beat
Gisle Martens Meyer

**Gisle Martens Meyer** () er ein norsk komponist, produsent og artist frå Bergen.
I år 2000 starta han musikkprosjektet Ugress. Prosjektet slo gjennom i Skandinavia i 2002 med albumet *Resound*.
Mikal Telle

**Mikal Telle** () er ein bergensk musikkmanager som står bak plateselskapa Tellé Records, Éllet og Opplett (saman med Erlend Øye).

Telle er kjent for å vere ein katalysator for delar av norsk undergrunnsmusikk og elektronika. Han står mellom anna bak Röyksopp, Datarock og Kings of Convenience. 

I 1995 starta Telle platebutikken Primitive Records, som vart starten på utviklinga av Tellé Records, og via butikken fekk han distribuert utgjevingane han gav ut. 

I 2002 fekk Telle Bergen kommune sin kunstnarpris på 50 000 kroner.

I 2011 kom boka *Øving er for drittband*, som handlar om Mikal Telle og Datarock, ut. Same året fiek han prisen «Årets Bylarmer». Han fikk Bjellesauprisen fra FONO i 2014.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*Ketil Mosnes: Øving er for drittband, Kapabel forlag, 2011 ISBN 9788281630345

* Offisiell nettstad
Samanliknande mytologi

**Samanliknande mytologi** er studie av mytologiar og mytebruk frå ulike kulturar som filosofisk, psykologisk, religiøst eller filologisk fenomen. Vitskapsgreina voks fram på 1800-talet saman med andre former for samanliknande studium av språk, historie og filologi.

Viktige namn innan dette feltet er Friedrich Max Müller, Mircea Eliade, Carl Jung og Joseph Campbell, medan Jaan Puhvel, Georges Dumézil og J.P. Mallory har brukt samanliknande mytologi innan større studium av indoeuropeisk språk og kultur.

## Kjelder

*
*
MF «Ullensvang»

**MF «Ullensvang»** er ei bilferje levert frå Ankerløkken Verft i Førde i juni 1986 til Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap (HSD). Ferja var då den største som hadde blitt levert til HSD med ein kapasitet på 134 personbileiningar og ei lengd på 87 meter. Ferja gjekk inn i ruta Sandvikvåg-Halhjem i lag med systerskipet MF «Stord» og gjekk i denne ruta fram til 2006. 

Fram til i dag har ferja vore i flåten til HSD, HSD Sjø, Tide Sjø og Norled heile vegen. 

## Ulukke
27. november 2011 kolliderte ferja med supplybåten «Olympic Hera» i Stavanger grunna sterk vind. Ingen personar vart skada, men «Olympic Hera» fekk tydelege skadar i skroget. 

## Ferjeruter
* 1986 - 2006: Halhjem-Sandvikvåg
* Desember 2006 - desember 2009:  Halhjem-Våge
* Januar 2010 - desember 2013:  Stavanger-Tau
* Februar-mai 2014: Stangnes-Sør-Rollnes
* Reserveferje Stavanger
* Frå januar 2015: Hareid-Sulesund

## Kjelder
* Skipet.no
* «Hordaland» på Fjordfähren (tysk) 

## Bakgrunnsstoff
* «Fjærlandsfjord» på marinetraffic.com
The Fox av Elton John

***The Fox*** er det femtande studioalbumet av den britiske songaren Elton John, utgjeve i 1981. Albumet vart produsert av Elton John, Clive Franks og for første gongen, Chris Thomas, som seinare produserte mange fleire album med John gjennom mesteparten av 1980-talet og 1990-talet.

Songen «Elton's Song» vart bannlyst frå radio i somme land på grunn av innhaldet, som inneheldt referansar til homoseksualitet. 

## Innhald

## Medverkande
*Ronald Baker - korvokal på «The Fox»
*Colette Bertrand - fransk jente på «Just Like Belgium»
*Carl Carwell - korvokal på «The Fox»
*Chuck Cissel - korvokal på «The Fox»
*Bill Champlin - korvokal (1, 8, 9), tamburin på «Chloe» og «Heels of the Wind»
*Rev. James Cleveland - talte ord og kordirigent på «Fascist Faces»
*Cornerstone Baptist Church Choir - kor på «Fascist Faces»
*Victor Feldman - perkusjon på «Fanfare» og «Chloe»
*Clarence Ford - korvokal på «The Fox»
*Roy Galloway - korvokal på «The Fox»
*Jimmy Gilstrap - korvokal på «The Fox»
*Venette Gloud - korvokal på «Breaking Down Barriers» og «Heels of the Wind»
*Max Gronenthal - korvokal på «Chloe»
*Jim Horn - altsaksofon on  «Just Like Belgium»
*Elton John - solovokal, korvokal (1, 2, 4, 5, 9), piano (1-3, 5, 6, 8-11), vocal solo på «Breaking Down Barriers»
*Roger Linn - trommeprogrammering på «Nobody Wins»
*John Lehman - korvokal på «The Fox»
*Tamara Matoesian, now Tamara Champlin - korvokal på «Breaking Down Barriers» og «Heels of the Wind»
*Reggie McBride - bassgitar (2, 8)
*Dee Murray - bassgitar (1, 3, 5, 9, 11), korvokal på «Chloe»
*James Newton Howard - synthesizer (1-4, 7, 9, 10), vocoder (2), synthesizerprogrammering (4, 10), strykararrangement og dirigent (6, 8), Fender Rhodes (8), orgel (11)
*Marty Paich - strykararrangement på «Chloe»
*Nigel Olsson - trommer (1, 3, 5, 9, 11)
*Gary Osborne - korvokal på «Chloe»
*Mickey Raphael - munnspel på «The Fox»
*Stephanie Spruill - tamburin og korvokal på «Breaking Down Barriers» og «Heels of the Wind»
*Alvin Taylor - trommer (2, 8)
*Oren Waters - korvokal på «The Fox»
*Richie Zito - gitar (1, 3, 5, 9, 11)
*London Symphony Orchestra - strykarar på «Carla/Etude» og «Chloe»

## Produksjon
*Produsentar: Chris Thomas (spor #1, 3-5, 9, 11); Clive Franks og Elton John (spor #2, 6-8, 10).
*Lydteknikar: Bill Price
*Assisterande lydteknikar: Karen Siegel
*Kunstnarisk leiar: Richard Seireeni
*Fotografi: Eric Blum
*Elton John-foto: Terry O'Neill

## Salslister

### Vekeslister

### Årslister

### Salstrofé

}

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Fox (Elton John album)|The Fox (Elton John album)]]» frå ,  den 13. mai 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Integrallikning

Ei **integrallikning** er generelt ei likning der den ukjende funksjonen eller dei ukjende funksjonane står under integralteiknet ʃ. 

Dei viktigaste og mest studerte er dei lineære integrallikningane som har forma. 

: f(x) = \varphi(x) + k \int \limits_a^b K(x,t)\,\varphi(t)\,dt. 

Her er \varphi(x) den søkte funksjon, k ein konstant, og funksjonen K(x,t) er kjernen i integrallikninga. Integrallikningar vert nytta innan mange område av matematikken og fysikken, særleg i samband med randverdiproblem. Ei av dei første integrallikningane vart studert av Niels Henrik Abel, og teorien for integrallikningar er særleg utvikla av Ivar Fredholm, David Hilbert og Vito Volterra.

## Kjelder
*integralligning. (2011-11-27) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/integralligning
SOCAR

**SOCAR** eller **State Oil Company of Azerbaijan Republic** () er eit aserbajdsjansk statleg olje- og naturgasselskap, rekna som ei av dei største petroleumsverksemdene i verda. I 2007 var det rangert som det 68. største selskapet i verda.

SOCAR vinn ut petroleum, driv dei to oljeraffineria i landet, har tilsyn med  olje- og gassrøyr i heile Aserbajdsjan og har kontroll med utanlandske føretak som utviklar ny olje- og gassutvinning i landet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:SOCAR|SOCAR]]» frå ,  den 28. november 2011.*
Integrasjon

**Integrasjon** er ei samanslutning av einingar til ei større eining, eller til eit nært samarbeid. Omgrepet vert nytta innan fleire område: 

*Integrasjon i matematikk, sjå integral.
*Integrasjon i politikk, samarbeid mellom politiske einingar. 
*Integrasjon i antropologi
*Integrasjon i økonomi, samanslutningar av bedrifter.
Integritetsområde

Eit **integritetsområde** er ein kommutativ ring med eit einingselement *e* (der *ea = a* for alle *a* i ringen) slik at for *a, b* og *c* i ringen medfører *ab = ac* alltid at *b = c*, dersom *a* ≠ 0.

## Kjelder
*integritetsområde. (2011-11-28) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/integritetsområde
Interpolasjon

**Interpolasjon** er ei utrekning av verdiane til ein funksjon mellom verdiar som alt er kjend. Dersom dei søkte verdiane ligg utanfor intervallet som dei kjende verdiane utgjer, vert det kalla ekstrapolasjon. 

Ved interpolasjon er det ein føresetnad at funksjonen ein undersøker har eit nokolunde jamt forløp. Det enklaste tilfellet, som òg vert nytta mest i praksis, er å rekne kurva i intervallet som ei tilnærma rett linja, kalla lineær interpolasjon. Men ein kan òg oppnå betre resultat ved å legge ein parabel, kubisk kurve eller liknande gjennom dei kjende punkta.

## Kjelder
*interpolasjon. (2011-11-28) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/interpolasjon/matematikk
Money Can't Buy

***Money Can't Buy*** var ein invitasjon-konsert til Kylie Minogue i London i England for studioalbum hennar *[[Body Language]]*. Denne hendinga kosta ein million pund og billettar var ikkje tilgjengeleg for sal. Konserten vart seinare utgjeve på DVD med tittelen *[[Body Language Live]]*.

## Extended Play
Ein avgrensa EP vart seinare utgjeve den 10. februar 2004 og følgde gratis med ved kjøp av *Body Language*.

## Sporliste
#«Can't Get You Out of My Head» (live) – 7:02
#«Slow» (live) – 3:24
#«Red Blooded Woman» (live) – 4:22

## Sjå òg
*Diskografien til Kylie Minogue
**[[Body Language Live]]*
Fylkesordførarar 2011-2015

Dette er ei liste over fylkesordførarar i Noreg frå 2011 til 2015.

* Akershus: Nils Aage Jegstad (H)
* Aust-Agder: Bjørgulv S. Lund (H)
* Buskerud: Morten Eriksrød (H)
* Finnmark: Runar Sjåstad (Ap)
* Hedmark: Dag Rønning (Sp)
* Hordaland: Tom-Christer Nilsen (H)
* Møre og Romsdal: Jon Aasen (Ap)
* Nordland: Sonja Alice Steen (Ap)
* Nord-Trøndelag: Gunnar Viken (H)
* Oppland: Gro Lundby (Ap)
* Oslo: Fabian Stang (H) *(Oslo er både fylkeskommune og kommune)*
* Rogaland: Janne Johnsen (H)
* Sogn og Fjordane: Åshild Kjelsnes (Ap)
* Sør-Trøndelag: Tore O. Sandvik (Ap)
* Telemark: Terje Riis-Johansen (Sp)
* Troms: Knut Werner Hansen (Ap)
* Vest-Agder: Terje Damman (H)
* Vestfold: Per-Eivind Johansen (H)
* Østfold: Ole Haabeth (Ap)
Intervall i matematikk

Eit **intervall** er innan matematikk og elementær algebra eit utval som inneheld alle reelle tal i eit område mellom to gjevne tal og i nokre intervall òg desse tala sjølv: 

* I eit lukka intervall er endepunkta med [a,b]=\{x\,|\,a\leq x\leq b\}. Døme: [2,5] tyder alle tal frå og med 2 til og med 5. 
* I eit ope intervall er ikkje endepunkta med ]a,b[=\{x\,|\,a. Døme: ]2,5[ er alle tal som er større enn 2 og mindre enn 5.

Andre høve er intervall som er einsidig lukka, tomme eller har +/- uendeleg som endepunkt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Intervall (matematikk)|Intervall (matematikk)]]» frå ,  den 28. november 2011.*
Intervall

**Intervall** tyder «mellomrom» eller «avbrot» og vert nytta innan fleire område: 

*Intervall i musikk, avstand i tonehøgd mellom to tonar. 
*Intervall i matematikk, ei mengd reelle tal som er samanhengande. 
*Intervall i tid, varigheita mellom to hendingar.
Rafael Ferrer

**Rafael Ferrer** (fødd i Valencia 1570,  døydde i San José i Peru, 1611) var ein spansk jesuitt og oppdagar.

Ferrer vart medlem av jesuittordenen, og vart i 1593 send til Quito i Ecuador. I 1601 trengde han inn i territoriet til cofán-folket, ein stamme som var fiendtleg til det spanske styresettet. Etter tre år vart folk i fleire landsbyar påverka av kristendomen, og det omkringliggande landet vart opna for kolonistar.

På kommando frå visekongen av Quito, gjekk Ferrer inn blant stammane ved elva Napo. Han vart godt mottatt av indianarane, og på denne turen som varte i to og eit halvt år reiste han 5800 km inn i ukjente territorium og utforma ein skisse av Napo-bassenget, eit kart over landet han hadde utforska, og eit herbarium som han presenterte for visekongen. Han vart utnemnd til guvernør og magistrat for Cofán-territoriet, og fekk tittelen misjonsleiar for cofán.

Etter ein pause frå misjonstenesta,  vende han seg i 1610 tilbake til dei få stammane av cofán-folket som enno ikkje var påverka. Han møtte døden i hendene på ein av stammeleiarane, som han hadde tvinga til å forlate det polygamiske levesettet. 

Forutan utgjevinga av "Arte de la Lengua Cofana", omsette Ferrer katekismen og utvalde delar frå evangelia til cofán-språket.

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på ein artikkel no [[fritt åndsverk]] (i «public domain»): Herbermann, Charles, ed (1913).   «[[:en:wikisource:Catholic Encyclopedia (1913)/Rafael Ferrer|Rafael Ferrer]]». [[Catholic Encyclopedia]], Robert Appleton Company.*
Cofán

**Cofán** (også **kofan** og **kofane**; eigenamn **a'ingae**) er språket til cofánarar, ei urfolkgruppe frå Sucumbíos-provinsen i Nordaust-Ecuador og sørlege Colombia (Nariño-departmentet; Orito, San Miguel og Valle del Guamuez i Putumayo-departmentet).

Cofán er rekna som eit truga språk, men har 1&nbsp;400 til 2&nbsp;400 talarar. Det finst to former av språket: Aguarico, som blir tala i Ecuador, og San Miguel, som hovudsakleg blir tala i Colombia. Rundt 60&nbsp;% av cofán-talarar i Ecuador kan lesa og skriva på sitt eige språk.

Bruk av cofán i Ecuador er knytt til språket i eigedomsdokument og i tospråkleg utdanning i skulesystemet. I Colombia er cofán meir utsett på grunn av krig, forflytting og giftarmål utanfor språksamfunnet.

Cofán er eit isolert språk, det vil seia at det ikkje er klart plassert i ein språkfamilie. Det har likskapar med ordtilfanget i chibchanske språk, som er nabospråk. Denne leksikalske likskapen beviser likevel ikkje at cofán høyrer til dei chibchanske språka.

## Ordtilfang
Loukotka (1968) har samla inn grunnleggjande ordtilfang for 1-7 og 9-10. Nummer 4 og 11-19 er frå *Moon Handbooks: Ecuador and the Galápagos Islands*.

:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cofán language|en:Cofán language]]» frå ,  den 10. juli 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Baldauf, R. B., Kaplan, R. B., King, K. A., & Haboud, M. (2007). *Language planning and policy in Latin America: Language Planning and Policy in Ecuador* (Vol. 1). Clevedon: Multilingual Matters.
* 
*Borman, M. B. (1976). *Vocabulario cofán: Cofán-castellano, castellano-cofán*. (Serie de vocabularios indígenas Mariano Silva y Aceves, 19). Quito: Summer Institute of Linguistics.
* 
* Borman, M. B. (1990). *Cofan cosmology and history as revealed in their legends: The Cofan Alphabet*. Quito, Ecuador: Instituto Linguistico de Verano.
* Cofán. (n.d.). 
* Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, red. (2016). "Cofán". *[[Glottolog|Glottolog 2.7]]*. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History.
* Gijn, E. V., Haude, K., & Muysken, P. (2011). *Subordination in native South-American languages*. Amsterdam: John Benjamins Pub. Co.
* Klein, H. E., & Stark, L. R. (2011). *South American Indian languages: retrospect and prospect*. Austin: University of Texas Press.
* 

;Nettstader
*ELAR archive of A'ingae language documentation materials
*Cofán (Intercontinental Dictionary Series)
Ekstremvêret Berit

**Berit** var eit varsla ekstremvêr utstedt 25. november 2011 for Møre og Romsdal, Sør-Trøndelag, Nord-Trøndelag, Helgeland, Salten, Ofoten og Lofoten. Varselet gjaldt ein kombinasjon av kraftig vind, høge bølgjer og særs høg vasstand fredag den 25. og laurdag den 26. november. Skadane etter ekstremvêret vart estimert til 50 millionar kroner.  

Uvêret vart etterfølgd den 27. november av eit nytt kraftig uvêr som råka Vestlandet. Dette førte òg til store øydeleggingar og fleire ras. Ein mann i Bergen miste livet då eit tre blåste over han, medan to personar truleg mista livet i Rogaland då dei vart skylt på havet av store bølgjer medan dei gjorde filmopptak. Dette uvêret hadde derimot ikkje status som ekstremvêr. 

Dette var det første ekstremvêret sidan januar 2010. 

## Vêrsituasjonen
Eit særs ustabilt område i Atlanterhavet, som kunne minna om starten på ein tropisk syklon, slo seg saman med eit ekstratropisk lågtrykk i Norskehavet. Dei sørvestlege vindane frå Atlanterhavet og heile vegen til Norskehavet gjorde at bølgjene fekk særs gode tilhøve til å byggje seg opp, samt at vatnet vart stuva opp mot kysten og medførte den høge vasstanden. 

## Verknad
I Nordland, og særleg i Lofoten, vart fleire rorbuer og kaiar knust av stormen, medan det vart heller få skadar i Møre og Romsdal.

Fleire av sendarane til Netcom vart råka av uvêret og 20-30 av sendarane frå Sogn og Fjordane til Nordland hadde problem. 

Det vart i tillegg til vind og sjø, registrert kring 2500 lynnedslag i nesten heile landet. Dei fleste lynnedslaga råka derimot Vestlandet og Trøndelag. 

Fleire oljeplattformar i Norskehavet måtte stenge produksjonen då det var varsla maksimale bølgjehøgder opp mot 30 meter, noko det òg vart. Heidrun målte mellom anna signifikant bølgjehøgd opp i overkant av 14 meter.

## Vasstand
Fleire stader i Nord-Noreg sette nye rekord for høg vasstand. 

## Vind

To stader, Nordøyan fyr og Kråkenes fyr målte vind opp i orkan styrke, medan fem stader hadde sterk storm. 

## Sjå òg
*Ekstremvêr i Noreg

## Kjelder
*
Fjernsynsserien The Voice

***The Voice*** er ein multinasjonal musikktevling. Serien starta i Nederland som *[[The Voice Nederland|The Voice of Holland]]* i 2010, etterfylgd av ein amerikansk versjon, kalla *[[The Voice USA|The Voice]]*, frå april til juni 2011. 

## Seriar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Voice (TV series)|The Voice (TV series)]]» frå ,  den 29. november 2011.*
Krzysztof Komeda

**Krzysztof Komeda**, som opphavleg heitte **Krzysztof Trzciński** (), var ein polsk jazzpianist og komponist av filmmusikk. Han  er mellom anna kjend for å ha sett musikk til filmar av den vidgjetne polsk-franske filmregissøren og skodespelaren Roman Polański (som vart fødd i Paris i 1933).

Krzysztof Komeda vart fødd i  Ostrów Wielkopolski i nærleiken av Poznań i Polen, og døydde i Warszawa av skadar han fekk i ei ulukke i  Los Angeles i USA i desember 1968.

Komeda, som var lege og utdanna som spesialist i øyre-, nase- og halssjukdomar, debuterte som jazzmusikar i 1956  på ein liten jazzfestival i Sopot i den nordre parten av Polen, og spelte inn den fyrste grammofonplata i 1960 saman med Adam Skorupka og Andrzej Zielinski. Han var i si tid rekna som ein framifrå komponist av både jazzmusikk og filmmusikk, og komponerte mellom anna musikken til dei vidgjetne filmane *Rosemary's Baby* og *The Fearless Vampire Killers*  av Roman Polanski. Det var òg for ein film av Roman Polanski, kortfilmen *Dwaj ludzie z szafą* (*To menn og eit garderobeskap*) frå 1958 at Komeda komponerte filmmusikk for fyrste gong, og som gjorde han kjend, sjølv om han allereie var godt etablert innan den polske jazzen på denne tida. Han komponerte òg musikken for Polanskis kortfilm *Lampa* frå 1959 og den fyrste lange spelefilmen til Polanski, * Nóz w wodzie* (*Kniven i vatnet*) frå 1962. I musikken til *Kniven i vatnet* kjem jazzmusikaren Krzysztof Komeda særleg klårt fram ved at musikken er komponert for eit orkester samansett av typiske jazzbandinstrument: ein saksofon, eit piano, ein kontrabass og eit trommesett. Komeda har òg sett musikk til den danske regissøren Henning Carlsens  film *Sult* etter romanen med same namn av Knut Hamsun.

Krzysztof Komeda vitja Skandinavia fleire gonger, fyrste gongen i 1960, og har spelt på *Gyllene Cirkeln* i Stockholm og *Montmartre jazz club* i København.

Krzysztof Komeda etterlet seg ei stor mengd filmmusikk av høg kvalitet som er nytta i filmar som i mange høve står sterkt i filmhistoria, og var dessutan ein stor polsk jazzutøvar. Albumet hans, *Astigmatic* frå 1965, vert til dømes rekna i breie krinsar for å vere eit av dei viktigaste jazzalbuma i Europa. Likevel er han for det meste ein gløymd person i dag.

## Bakgrunnsstoff
Om Krzysztof Komeda på polsk internettside
Anne Siri Bryhni

**Anne Siri Bryhni** () er ein norsk scenograf og kostymedesignar i norsk filmindustri.

## Karriere

Bryhni har jobba med scenografi og filmkostyme sidan 1970-talet og fram til i dag. Ho har samarbeidd mykje med regissøren Anja Breien i filmane *Den allvarsamme leken* (1977), *Arven* (1979), *Forfølgelsen* (1981), *Papirfuglen* (1984), *Smykketyven* (1990) og *Å se en båt med segl* (2001).  

Nyleg var ho med som kostymedesigner og scenograf i filmen *Ulykken* (2009) med Sven Nordin i ei av hovudrollene, og ho var scenograf i kortfilmen *Samaritanen* (2010).

I 1990 vann Anne Siri Bryhni Amandaprisen sin fagpris for scenografien i filmen *Landstrykere*, saman med 3 andre bakgrunnsarbeidarar til same filmen. *Landstrykere* (1989) var ei filmatisering av Knut Hamsun sin roman med same namn, i regi av Ola Solum.

Bryhni har også hatt fleire styreverv innan filmorganisasjonar, m.a. *Statens filmproduksjonsutvalg*, *Produksjonsfondet for kino- og fjernsynsfilm*, *Styret for Audiovisuelt produksjonsfond* og *Styret for Statens studiesenter for film*.

## Kjelder

* Anne Siri Bryhni på imdb.com

### Fotnotar
Involusjon

**Involusjon** skjer når noko vender seg attende mot seg sjølv. Omgrepet har fleire tydingar: 

*Involusjon i matematikk
*Involusjon i botanikk
*Involusjon i medisin
Involusjon i matematikk

**Involusjon** (av latin «å svøype inn») i matematikk er ein eintydig korrespondanse mellom punkt på ei rett linje som er definert ved to faste punkt P og Q. Til kvart punkt A svarer det punktet B som har den eigenskapen at A og B delar PQ harmonisk. Viss A og B har koordinatane x og x1, kan involusjon òg oppfattast som ein lineær broten transformasjon. 

:\ x_1 = \frac{ax + b}{cx + d}

Omgrepet involusjon er av særleg viktig for projektiv geometri og er alt omtalt hos Gérard Désargues i 1639.

## Kjelder
*involusjon. (2011-11-29) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/involusjon/matematikk
Irreduktibilitet

**Irreduktibilitet** er eit omgrep innan i matematikk. Eit polynom *f(x)* = 0 med koeffisientar frå eit visst talområde (ein ring) er reduktibelt visst det kan det kan skrivast som eit produkt av faktorar av lågare grad med koeffisientar frå same området. I motsett fall vert *f(x)* sagt å vere irreduktibelt. 

## Døme
Polynomet 
:\ x^2 + 2 

er irreduktibelt i dei rasjonale eller reelle tala, men reduktibelt i området til dei komplekse tala fordi irreduktibilitet 

:\ x^2 + 2 = (x + i\sqrt{2})(x - i\sqrt{2}) 

Det finst forskjellige metodar til å avgjere om eit polynom er reduktibelt. 

## Kjelder
*irreduktibilitet. (2011-11-29) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/irreduktibilitet
Noël

**Noël** eller **Noel** er eit fransk namn som tyder 'jul'. Noël kan brukast både som manns- og slektsnamn. I tillegg til i den franskspråklege verda er namnet, som regel i forma Noel, også brukt i  engelsktalande område.

Noël er avleidd av latinsk *natalis*, som tyder 'fødsel'. Den kvinnelege forma av namnet er Noëlle, men Noel kan også brukast som kvinnenamn blant engelskspråklege. Namna Nadal, Natale og Natalie har same opphav og tyding.

## Kjende namneberarar

### Fornamn
* Noël Gallon (1891–1966), fransk komponist
* Noël Coward (1899–1973), engelsk forfattar, skodespelar, regissør og komponist
* Noel Field (1904–1970), USA-amerikansk diplomat
* Noël Calef (1907–1968), fransk forfattar
* Noel Rosa (1910-1937), brasiliansk musikar
* Noel Neill (f. 1920), USA-amerikansk skodespelar
* Noel Davern (f. 1945), irsk politikar
* Noël Godin (f. 1945), belgisk forfattar og aktivist
* Noel Redding (1945–2003), engelsk musikar

* Noel Dempsey (f. 1953), irsk politikar
* Noel Fielding (f. 1973), engelsk komikar, skodespelar og kunstnar
* Noel Gallagher (f. 1967), britisk musikar kjend frå Oasis
* Noel Valladares (f. 1977), honduransk fotballspelar

### Slektsnamn
*François-Joseph-Michel Noël (1756-1841), fransk humanist
* Matthias Joseph de Noël (1782–1849), tysk kjøpmann, kunstnar og kunstsamlar
* Roden Noel (1834–1894), britisk diktar
* Edmond Noel (1856–1927), USA-amerikansk politikar
* Marie Noël (1883-1967), fransk diktar
* Georges Noël (f. 1924), fransk målar
* Philip W. Noel (f. 1931), USA-amerikansk politikar
* Magali Noël (1932–2015), fransk skodespelar og songar
* Martin Noël (1956–2010), tysk kunstnar
* Bertille Noël-Bruneau (f. 1996), fransk skodespelar

## Annan bruk
*1563 Noël er namnet på ein hovudbelteasteroide
Isaac Barrow

**Isaac Barrow** () var ein engelsk matematikar og teolog. 

Han studerte i Cambridge, der han i 1661 etter eit lengre utanlandsopphald vart professor i gresk, og seinare i matematikk. I 1669 overgav han professoratet til eleven sin Isaac Newton. Barrow slo seg så over på teologisk forfattarskap, og vart sidan rektor ved Trinity College og visekanslar for universitetet i Cambridge. Han var òg ein av dei store predikantane i samtida si. 

Han er mest kjend for arbeida sidan innan matematikk og er ein av dei viktigaste banebrytarane for differensial- og integralrekning. I tillegg arbeidde han med optikk. 

## Kjelder
*
Invers funksjon

Ein **invers** eller **omvendt funksjon** er ein funksjon som «opphever verknaden av» ein annan funksjon. Meir presist uttrykt er to funksjonar *f* og *g* inverse til kvarandre dersom:
:\ y = f(x) og 
:\ x = g(y)

Vi uttrykker det inverse forholdet med:
:\ g = f^{-1}

Uttrykket må *ikkje* forvekslast med 1/f

Ein funksjon har ein invers viss og berre viss han er bijektiv.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Invers funksjon|Invers funksjon]]» frå ,  den 29. november 2011.*
Intuisjonisme

**Intuisjonisme** er ei retning innan grunnlagsforskinga til matematikken innført av Luitzen Egbertus Jan Brouwer på byrjinga av 1900-talet. Intuisjonismen hevdar at dei primære objekta i matematikken er mentale konstruksjonar som er underlagt sjølvinnlysande lover. Intuisjonistane har utfordra mange av de eldste prinsippa for matematisk og logisk tenking ved å påstå at dei ikkje er konstruktive og derfor matematisk meiningslause. 

I intuisjonismen har ein avvist den platonske ideen om at matematiske objekt som punkt, linjer, mengder og liknande høyrer til ein eigen abstrakt røyndom, utanfor og uavhengig av den som studerer dei. Til dømes vert det ifølgje det platonske synet riktig å seie at talet π = 3,1415926535... har ei uendeleg desimalutvikling som eksisterer, og at det derfor anten er riktig eller gale at talrekkja 0123...9899 opptrer ein eller annan stad i desimalfølgja. Ein kan derfor seie «tertium non datur», som tyder at det ikkje finst ei tredje mogelegheit. 

I intuisjonismen hevdar ein til motsetnad frå dette at den matematiske kunnskapen er avgrensa til det som kan vitast om mentale konstruksjonar og bevis. Ein må ha bevis for å vite om ein påstand P er sann, og for å vite at negasjonen ikkje-P er sann må ein ha bevis for dette òg. Ein veit ikkje i dag om talrekkja 0123...9899 finst i desimalutviklinga for π og Brouwer hevda at dette er eit døme på at me ikkje for kvar P kan finne anten eit bevis eller eit motbevis. Med dette synspunktet held ikkje lenger nokre av dei mest fundamentale argumenta og definisjonane i matematisk analyse og andre greiner av matematikken, og må derfor ifølgje intuisjonismen undersøkast på ny. 

## Sjå òg
*Konstruktivisme

## Kjelder
*intuisjonisme. (2011-11-29) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/intuisjonisme/matematikk