open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alessandro Stradella

**Alessandro Stradella** () var ein italiensk komponist i midten av barokken. Han vart fødd i Nepi og myrda i Genova.

Ein kjenner ikkje mykje til dei første leveåra hans, men han kom frå ein aristokratisk familie, fekk utdanning i Bologna og hadde alt skapt eit namn for seg sjølv som komponist då han var 20 år, då han fekk ei stilling hos dronning Kristina av Sverige. I 1667 flytta han til Roma der han starta å komponere i stort omfang, hovudsakleg kyrkjeleg musikk, og han starta å leve eit utsvevande liv. I lag med ein ven prøvde han å underslå pengar frå den romerske-katolske kyrkja, men dei vart oppdaga. Han flykta frå byen, men kom attende mykje seinare då han trudde det var trygt. Uheldigvis starta dei mange uforsiktige kjærleiksforholda hans å skaffe han fiendar blant dei mektige mennene i byen og han måtte forlate Roma for godt.

I 1677 reiste han til Venezia, der han vart hyrt av ein mektig adelsmann som musikklærar for kona hans. Stradella vart kort tid etter invovlert i eit forhold med ho og måtte flykte då dette vart oppdaga. Denne gongen leigde adelsmannen ein gjeng til å følgje etter han å ta livet av han, som dei så vidt mislukkast med. I ei forteljing høyrte dei han spele og tilgav han på grunn av det store talentet hans. Stradella reiste så til Genova, der han skreiv operaer og kantatar. Igjen vart han involvert i eit forhold og denne gongen klarte ein leigemordar å finne han ved Piazza Banchi og stakk han i hel med ein kniv.

Stradella var ein særs viktig komponist på si tid, men ryet hans vart overskugga det neste hundreåret av Corelli, Vivaldi og andre. Truleg hadde han størt innverknad i opphavet til concerto grosso:  medan Corelli i sin Op. 6 var den første til å publisere eit verk med denne tittelen, nytta Stradella tydleg dette formatet tidlegare i ein av hans *Sonate di viole*. Sidan dei to kjende kvarandre er det truleg at det var ein direkte påverknad.

Stradella skreiv minst seks operaer, inkludert ein fullskala komedieopera. Han skreiv òg mange kantatar og oratorium. Stradella komponerte 27 forskjellige instrumentalstykke, mest for strykkarar og basso continuo og typisk i *[[sonata da chiesa]]*-format.

Det fargerike livet hans og det blodige dødsfallet hans var eit godt utgangspunkt for ein opera og tre forskjellige komponistar har basert operaer på livet hans. Den mest kjende av desse er *[[operaen Alessandro Stradella|Alessandro Stradella]]* (Hamburg, 1844), av Friedrich von Flotow.

Den amerikanske forfattaren F. Marion Crawford skreiv òg ein oppdikta roman om forholda til Stradella og flukta frå Venezia, kalla *Stradella* (Macmillan 1909).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alessandro Stradella|Alessandro Stradella]]» frå ,  den 19. juli 2010.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** "Alessandro Stradella", in *The New Grove Dictionary of Music og Musicians*, ed. Stanley Sadie.  20 vol.  London, Macmillan Publishers Ltd., 1980.  ISBN 1-56159-174-2
** Carolyn Gianturco: "Alessandro Stradella", Grove Music Online, ed. L. Macy (Accessed mars 13, 2006), (subscription access) 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
*
Hell stasjon

**Hell stasjon** er ein jernbanestasjon på Meråkerbanen og Nordlandsbanen ved Hell i Stjørdal kommune i Trøndelag fylke. Stasjonen ligg 3,2 moh og 31,54&nbsp;km frå Trondheim sentralstasjon.

Stasjonen blei oppretta  i 1881 som stasjon for ekspedering av tog, reisande og gods. Den fyrste stasjonsbygningen var teikna av arkitekt Peter Andreas Blix, og var av same type som dei bevarte stasjonane Gudå og Ranheim. Ved opninga av fyrste delen av Nordlandsbanen i 1902, blei stasjonen flytta vestover, og eit nytt og større ekspedisjonsbygg blei oppført, teikna av Paul Due. 

I 1976 blei stasjonen fjernstyrt frå Trondheim, men hadde framleis betening som stod for billettsal og godsekspedisjon. I 1992 blei stasjonen ubemanna. 

Hell stasjon har blitt ein slags turistattraksjon fordi *Hell* på engelsk har meininga helvete. Folk, mange frå utlandet, kjem difor til stasjonen for å ta bilete av skiltet med stasjonsnamnet, og ikkje minst skiltet med teksten *Hell Gods - expedition* på godshuset. Denne gamle skrivemåten for godsekspedisjon på skiltet kan òg få si spesielle tyding på engelsk: «Guds ekspedisjon i helvete».

## Litteratur
*

## Bakgrunnsstoff
* Norsk Jernbaneklubb.no – Om Hell stasjon
* Jernbaneverket.no – Om Hell stasjon
* NSB.no – Om Hell stasjon
Vestmar

**Vestmar** er ein kommuneregion sørvest i Telemark fylke som omfattar dei to kommunane Kragerø og Drangedal. Opphaeleg tyder namnet *vest for havet* (mar(e)=hav), i denne samanhengen Langesundsfjorden, såleis at òg Bamble ligg i Vestmar. Det er no meir vanleg å rekne Bamble som ein del av Grenland, og somme tek jamvel heile Vestmar-regionen med i Grenland. Regionen har om lag 11000 innbyggjarar og til saman eit landareal på kring 1400 kvadratkilometer.

Det einaste senter av noko størrelse i Vestmar er Kragerø, ein kan nemna Preststranda, administrasjonsstaden i Drangedal, og vintersportstaden Gautefall som ligg i Tørdal, nordaust i Drangedal.

## Kommunar

Ein reknar to kommunar til Vestmar:

Somme reknar dei to kommunane som ein del av Grenland.
Karoline Riise Kristiansen

**Karoline Riise Kristiansen** () er språksjef i NRK.  Ho har tidlegare vore sjefredaktør i Nynorsk Pressekontor (NPK) og redaktør i ABC Startsiden, med spesielt ansvar for den nynorske versjonen av startsida.no. Før ho vart redaktør i ABC Startsiden var ho redaksjonssjef og journalist der.

Karoline Riise Kristiansen har utdanning frå Høgskulen i Volda og Høgskolen i Hedmark. Ho har og mellomfag i medievitskap ved Universitetet i Oslo.

## Kjelder

*www.journalisten.no om Karoline Riise Kristiansen
Infrared Space Observatory

**Infrared Space Observatory** (**ISO**) var eit ESA-romteleskop som observerte i det infraraude. Det vart skote opp i november 1995 og gjekk tomt for flytande helium i mai 1998, slik at hovuddelen av observasjonane då var over. Eit einsleg kortbylgjespektrometer opererte likevel åleine på teleskopet fram til 2001.

ISO hadde fire vitskaplege instrument – eit infraraudt kamera, eit fotopolarimeter og to spektrometer. Hovudspegelen hadde ein diameter på 60 cm.

## Kjelder
* *Denne artikkelen baserer seg på artikkelen «Infrared Space Observatory» s. 198 i *'Philip's Astronomy Encyclopedia*' gjeven ut i [[2002]].*
ISO (fleirtyding)

**ISO** kan syna til:

* ISO, ein internasjonal standardiseringsorganisasjon
* Infrared Space Observatory, eit ESA-romteleskop
Tidsrekning i parsismen

**Tidsrekning** i parsismen byggjer på den gamle iranske solkalenderen, og fortel kva tid religiøse plikter og høgtider fell. Av historiske grunnar følgjer parsarar i dag tre ulike kalendersystem kalla *shahenshahi* eller *shenshai*, *kadmi* og *fasli* eller *bastani*. 

## Månader

## Bakgrunnsstoff
* Zoroastrian Calendar . Artikkel ved ahura.com
* Zoroastrian Calendar. Namn på dagar, månader og høgtider ved PersianDNA.com
* RozCalc. Kalkulatorprogram for parsisk og gregoriansk kalendersamnlikningar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zoroastrian calendar|Zoroastrian calendar]]» frå ,  den 19. juli 2010.*
RS «Svolvær»

**RS 12 «Svolvær»** er ei tidlegare norsk redningsskøyte som vart bygd for Redningsselskapet i 1897. Under bygging av «Svolvær» gjorde Colin Archer ein del endringar i høve til Colon Archer-typen som han tidlegare hadde bygd sidan 1893. «Svolvær» var noko lenger enn dei tidlegare skøytene og baugprofilen vart litt utretta. Skøyteførarane var nøgde med den nye typen, som vart kalla Svolvær-typen. Det vart til saman bygd ti skøyter etter denne konstruksjonen.

«Svolvær» vart bygd av Colin Archer i Larvik. Byggjeprisen var kroner 10 552,94. Skøyta vart finansiert ved gåve frå Caroline Harvey frå Milford Haven i England. I 1896 fekk Redningsselskapet 6000 kroner. Dei skulle brukast til ei redningsskøyte som under fisket skulle plasserast i Svolvær, der Miss Harvey ofte var på vitjing. Etter at skøyta var ferdig gav ho resten av byggesummen. Ho arbeidde ivrig for redningssaka både i Noreg og i Storbritannia. For det arbeidet fekk ho i 1918 Kongens Fortenestmedalje.

Redningsselskapet selde «Svolvær» i 1938 til Jens Berntsen frå Tønsberg. Medan ho var i drift for Redningsselskapt redda RS «Svolvær» 70 menneske frå ein sikker daude. 1061 fartøy vart berga eller fekk assistanse. I 1927 vart mannskapet på «Svolvær» heidra med Emile Robins belønning.

«Svolvær» er i dag stasjonert i Lofoten i privat eige.

## Kjelder
* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene* (Norsk Maritimt Forlag 2002)
Giuseppe Torelli

**Giuseppe Torelli** () var ein italiensk fiolinist, pedagog og komponist, som vert vurdert med Arcangelo Corelli blant utviklarane av den barokke concerto og concerto grosso. 

Torelli er først og fremst hugsa for bidraga sine til utviklinga av den instrumentale concerto, særleg concerti grossi og solo concerto, for strykarar og continuo, så vel som å vere den mest produktive barokkomponisten for trompetar. 

Han er akta av mange som éin av dei største italienske komponistane og fiolinistar nokosinne. Torelli vart fødd i Verona. Det er ikkje kjent med kven han studerte fiolin, sjølv om det har vore spekulert i at han var ein elev av Giacomo Antonio Perti i Bologna. Då han var 26, den 27. juni 1684, vart han eit medlem av Accademia Filarmonica, som *suonatore di violino*. Han dirigerte *capella*eit i katedralen San Petronio i Bologna, frå 1686 til 1695. Han var maestro di concerto for hoffet til Georg Friedrich II i åra 1698-99 der han presenterte eit oratorium (desember 1699), før han vendte attende til Bologna i 1701 for å verte  fiolinist i cappella musicale i San Petronio.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Giuseppe Torelli|Giuseppe Torelli]]» frå ,  den 19. juli 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Frank Baude

**Frank Baude** () er ein svensk politikar og forfattar frå bydelen Majorna i Gøteborg. Baude er opphavleg murar av yrke.

Han vart medlem av dåverande Sveriges Kommunistiska Parti (no Vänsterpartiet) i 1960, men forlét partiet i 1967 saman med gruppa som starta Kommunistiska förbundet marxist-leninisterna, KFML. Då KFML vart splitta i 1970 vart han leiar i utbrytarorganisasjonen KFML(r). Organisasjonen bytte namn, først til KPML(r), så til Kommunistiska Partiet. Men Baude sat som leiar i alle år fram til 1998. Ein periode var han innvald i Gøteborgs kommunestyre for organisasjonen. I 1993 var han gjest hjå leiinga i Nord-Korea og rapporterte at Kim Il Sung gjorde «ett sympatiskt och chosefritt intryck» 

No er Baude pensjonist. Han skriv enno i avisa til organisasjonen, Proletären.

## Bibliografi
* *Fackföreningarna och korporativismen*
* *Leve de vilda strejkerna*, Proletärkultur (1984)
* *Göteborgsprocessen 1973* (redaktör)
* *Debatten : KFMLr - Frank Baude : VPK - Lars Herlitz*
* *Några anteckningar i programfrågan : med utdrag från polemiken mellan KKP och SUKP 1960-1963*
* *Telefonavlyssning, åsiktsregistrering, brevcensur : socialdemokratins hemliga polis*
* *Borgerlig eller proletär politik : en kritisk granskning av SKP*
* *Vad vill VPK?*
* *Mordet på [[Olof Palme|Palme]] och polisspåret : [en vitbok]* (redaktør)
* *Mot strömmen – om 30 år i svensk vänsterpolitik*, KPML(r), Gøteborg (2000) ISBN 91-7384-052-1

## Referanse

## Bakgrunnsstoff
Partiet si hjemmeside
Stein Buan

**Stein Buan** (fødd 1952) er ein norsk skribent og forfattar frå Roa på Hadeland, no busett på Harestua. 

Buan har arbeidt som telemontør og vaktmester. 

Han er aktiv i kulturlivet både som skribent, forteljar og musikar, og kombinerer gjerne kåseri med song og musikk. Han har oppretta Steinbrøttet forlag der han har gjeve ut eigne bøker. Den første boka hans *Gerhardsenlandet* er ein oppvekstroman frå Roa. 

Buan er òg leiar for organisasjonen kulturBANEN (2010), ein organisasjon som arbeider for kulturakitivitetar langs Gjøvikbanen: «Vi ønsker at hver enkelt aktivitet skal framstå som del av et helhetlig kulturtilbud, som perler på et spor, fra Operaen til Skibladner». 

## Bibliografi
* *Gerhardsenlandet*, Boksmia (2004) ISBN 82-91871-18-3 
* *Lange linjer* (petit-artiklar), Steinbrøttet forlag (2007) ISBN 978-82-929-2500-3
* *Dikt for en tier* (poesi), Steinbrøttet forlag (2008) ISBN 978-82-92925-02-7

## Bakgrunnsstoff
*kulturBANEN 
*Forfatternett Oppland
Olav Randen

**Olav Randen** () er ein norsk skribent, forfattar, forleggjar, geitebonde og samfunnsdebattant. 

Randen er utdanna sosiolog med etnologi og folkeminnevitskap i fagkrinsen. Han vart mag.art. ved Universitetet i Oslo (1972). Sidan har han mellom anna arbeidd som forskingsstipendiat, vikarlærar og journalist. Frå 1982 har han vore småbrukar, og drive med geit og sau på Ellingsgard i Ål. 

I 1997 oppretta han Boksmia forlag, med kontor og boklager i låven på eigen gard – og ifølgje eigenomtalen «Nord-Europas høgastliggjande forlag (850 moh)». Fram til 2007 hadde forlaget gjeve ut 23 bøker, og av dei var 16 på nynorsk. Sjølv har Randen skrive bøker om språk, golf, bureising og landbruk. Med *Farvel til språkmangfaldet* (1997) var han den første som på norsk gav eit breitt oversyn over språksituasjonen i heile Europa.

Randen var leiar i Noregs Mållag i perioden 1994–1997. 

## Bibliografi
* 1994 – *Norsk i EU. Ei gransking av kva følgjer ei norsk tilslutning til EØS og EU kan få for norsk skriftspråk og talemål* (Oslo: Noregs Mållag).
* 1997 – *Farvel til språkmangfaldet* (Ål: Boksmia).
* 1999 – *Golfballar kan ikkje etast* (Ål: Boksmia).
* 2002 – *Brøyte seg rydning. Bureisingstid og bureisarliv* (Ål: Boksmia).
* 2004 – *Kampen om maten* (Ål: Boksmia. Redaktør, saman med Aksel Nærstad).
* 2006 – *I steinbu og snaufjell i øvre Hallingdal* (Ål: Boksmia. Med foto av Bård Svardal).

## Kjelder
* «Olav Randen» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta  19. juli 2010.
* Ottar Grepstad: *Viljen til språk. Ei nynorsk kulturhistorie* (Oslo: Samlaget, 2006).

## Bakgrunnsstoff
* Boksmia forlag
BioFoto

**BioFoto** er ein norsk samskipnad for naturfotografar. Samskipnaden har om lag 1&nbsp;500 medlemmar (sommaren 2010), og er open for medlemmar frå dei andre nordiske landa. 

BioFoto organiserer både profesjonelle og amatørar, i motsetnad til samskipnaden Norske Naturfotografer som rettar seg mot fotografar som har naturfoto som profesjon. BioFoto utgjev fire gonger i året bladet *Naturfotografen*. 

## Historie
Samskipnaden vart oppretta i 1979, og hadde som målsetting å bli eit fagleg og sosialt forum for naturfoto-interesserte. Organisasjonen sprang ut frå studentmiljøet rundt Det Kongelege Norske Videnskabers Selskab, Museet. 

## Bakgrunnsstoff
*BioFotos nettsider
Melanopareiidae

__NOTOC__

**Melanopareiidae**, månesmettar, er ein biologisk familie av sporvefuglar i Sør-Amerika. Dei fire artane utgjer same slekta, *Melanopareia*.

Månesmettar varierer i lengd frå 14 til 16 centimeter, veg 16-23 gram og har relativt lange stjertar i samanlikning med tapakuloar. Fjørdrakta er slåande med eit særeige band 
over brystet som gjev gruppa namnet.

To artar, cerradomånesmett og olivenmånesmett, er vidt distribuerte over sentrale og sørlege Brasil, Bolivia, Paraguay og det nordlege Argentina, medan dei to andre artane, praktmånesmett og maranonmånesmett, har ei meir avgrensa utbreiing i Peru og Ecuador.

## Skildring
Lite er kjent om åtferda til månesmettar. Dette er fuglar med biotop i tørt kratt. Generelt tar dei fôr på bakken, men dietten deira er enno ikkje undersøkt. Einaste arten der ein veit noko om hekkebiologien er olivenmånesmett. Denne arten hekkar sesongbasert. Reiret er 15&nbsp;cm høgt, koppforma, laga av plantefibrar og palmeblad, og ligg skjult i gras eller i låge buskar nær bakken. Storleiken på kullet er to til tre, egga er kvite med flekker eller svarte prikkar.

Ingen artar av månesmettar blir vurdert som trua av menneskeleg aktivitet av IUCN, men maranonmånesmett er oppført som nær trua. Sjølv om artane er tilsynelatande tolerante mot noko uro, har dei ein snever global distribusjon og er dei er uvanlege sjølv innanfor dette området.

## Systematikk
Slekta *Melanopareia* har lengje vore plassert saman med tapakuloar i familien Rhinocryptidae. Plasseringa deira har vore omstridd og i 2007 vart slekta splitta ut i sin eigen familie, Melanopareiidae, av den søramerikanske klassifiseringskomiteen. Seinare vart familien akseptert av International Ornithological Congress, endringa er òg reflektert i Clementslista versjon 6.4 av desember 2009. Familien Melanopareiidae vart formelt godtatt i 2009 ..

## Artslista
Månesmettar i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*.

**Slekt ''Melanopareia***
* [[Cerradomånesmett]], *Melanopareia torquata*, Collared Crescentchest, <small>LC, Wied, 1831</small>
* [[Olivenmånesmett]], *Melanopareia maximiliani*, Olive-crowned Crescentchest, <small>LC, D'Orbigny, 1835</small>
* [[Maranonmånesmett]], *Melanopareia maranonica*, Marañon Crescentchest, <small>NT, Chapman, 1924</small>
* [[Praktmånesmett]], *Melanopareia elegans*, Elegant Crescentchest, <small>LC, Lesson, 1844</small>

==Kjelder==

**Denne artikkelen bygger på artikkelen av «Crescentchests» frå , den 12. august 2010.*

===Referansar===


==Bakgrunnsstoff==

* [http://ibc.lynxeds.com/family/tapaculos-rhinocryptidae Videoar, bilete og lydopptak av månesmettar] hos Internet Bird Collection:
** [http://ibc.lynxeds.com/species/collared-crescentchest-melanopareia-torquata Cerradomånesmett]
** [http://ibc.lynxeds.com/species/olive-crowned-crescentchest-melanopareia-maximiliani Olivenmånesmett]
** [http://ibc.lynxeds.com/species/elegant-crescentchest-melanopareia-elegans Praktmånesmett]
*[http://montereybay.com/creagrus/crescentchests.html Månesmettar]  Skildring og bilete hos Don Roberson, *Bird Families of the World''
Operaer av Vivaldi

Dette er ei komplett liste over operaene til **[[Antonio Vivaldi]]** (1678–1741).

Vivaldi hevda sjølv å ha komponert 94 operaer, men ein har berre identifisert litt under 50, og 20 av desse har ein partituret til, anten fullstendig eller delvis. I tillegg har praksisen med å omarbeide verk under forskjellige titlar og skape *[[Pasticcio|pasticci]]* forvirra musikkvitarane. 

Alle verka til Vivaldi er skildra som *[[dramma per musica]]*, som om lag tilsvarar opera seria. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of operas by Vivaldi|List of operas by Vivaldi]]» frå ,  den 19. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Cross, Eric (1992), 'Vivaldi, Antonio,' in *The [[New Grove Dictionary of Opera]]*, ed. Stanley Sadie (London) ISBN 0-333-73432-7
*Noko informasjon frå Fransk Wikipedia.
Musikkverk av Vivaldi

Dette er ei liste over musikkverka til barokkomponisten **[[Antonio Vivaldi]]** (1678–1741).

## Verk med opusnummer
Dette er ei liste over musikkverk av Antonio Vivaldi som vart publiserte i levetida hans og gjeve eit opusnummer.

### Etterlikning av [[Nicolas Chédeville]]
"Opus 13" - *Il pastor fido* (*Den trufaste gjetaren*)

Seks sonatar for musette, viella, blokkfløyte, fløyte, obo eller fiolin og basso continuo - 1737

I 1737 gjorde Nicolas Chédeville ein hemmeleg avtale med Jean-Noël Marchand om å publisere ei samling av sine eigne komposisjonar som Vivaldi sine. Chédeville betalte publiseringa og fekk inntektene, noko som vart nedskrive i notarialforretningar av Marchand i 1749http://books.google.com/books?id=5soERosSSQsC&pg=PA76&lpg=PA76&dq=Jean-No%C3%ABl+Marchand&source=bl&ots=INrlbK8RFE&sig=ipXczBWRrlWZ93aeB_A5aMV8tq8&hl=en&ei=rjfjSoGqEtWD4QbLq5iCAg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CAsQ6AEwAQ#v=onepage&q=&f=false.

## Konsertar, sinfoniar, sonatar

## Operaer
* Sjå **[[Operaer av Vivaldi]]**.

## Kyrkjemusikk

Ein mogeleg setting, eller kanskje settingar av *[[Miserere]]* kan ha eksistert, noko dei to introduksjonane gjev hint om. Desse er i så fall tapte. 

## Bakgrunnsstoff
* Catalogue RV  
* Antonio Vivaldi - Instrumental Works Cross-Reference

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of compositions by Antonio Vivaldi|List of compositions by Antonio Vivaldi]]» frå ,  den 20. juli 2010.*
Nerone fatto Cesare

***Nerone fatto Cesare*** er ein tapt dramma per musica av Antonio Vivaldi. 

## Framføringar
Operaen vart først framført ved Teatro Sant'Angelo i Venezia under karnevalet i 1715. Han vart omarbeidd (med mange nye ariar) for Accademia i Brescia, ved karnevalet i 1716.

## Roller

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nerone fatto Cesare|Nerone fatto Cesare]]» frå ,  den 20. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Tolv sonatar for to fiolinar og basso continuo, Opus 1

**Opus 1** er ei samling sonatar som Antonio Vivaldi komponerte i 1705.

***Sonate nr. 1** i G-moll, RV 73
***Sonate nr. 2** i E-moll, RV 67
***Sonate nr. 3** i C-dur, RV 61
***Sonate nr. 4** i E-dur, RV 66
***Sonate nr. 5** i F-dur, RV 69
***Sonate nr. 6** i D-dur, RV 62
***Sonate nr. 7** i Ess-dur, RV 65
***Sonate nr. 8** i D-moll, RV 64
***Sonate nr. 9** i A-dur, RV 75
***Sonate nr. 10** i B-dur, RV 78
***Sonate nr. 11** i B-moll, RV 79
***Sonate nr. 12** i D-moll, RV 63

Den siste sonaten er ei samling variasjonar over det kjende 'La Folia'-temaet.
Ottone in villa

***Ottone in villa*** (RV 729) er ein opera i tre akter av Antonio Vivaldi til ein italiensk libretto av Domenico Lalli (psevdonymet til Sebastiano Biancardi). Det var den første operaen til Vivaldi og hadde premiere 17. mai 1713 ved Teatro delle Grazie i Vicenza. Det hyrdelege dramet til Lalli er sett til Roma i antikken og vart rekna som ei tilpassing av den satiriske librettoen til Francesco Maria Piccioli for operaen til Carlo Pallavicino *Messalina* (1679). Lalli endra fleire av rollene i librettoen til Piccioli. Valeria Messalina var ein ny karakter, Cleonilla. Keisar Claudius vart ein annan romersk keisar, Otho (Ottone), som alt hadde vore hovudrolla i Monteverdi-operaen *[[L'incoronazione di Poppea]]* (1642) og i Händel sin *[[Agrippina av Händel|Agrippina]]* (1709).

## Roller

## Oversikt
Den romerske keisaren Ottone er forelska i Cleonilla, som ikkje klarar å motstå å flørte med dei to unge romarane Ostilio og Caio. Ostilio er i røynda ei kvinne, Tullia, som kler seg ut fordi ho er forelska i Caio. Ho har planar om å drepe Cleonilla på grunn av sjalusi, men ho prøver først å overtale ho frå å gå inn i eit forhold med Caio. Caio ser møtet og mistolkar det som eit romantisk møte. Han åtvarar Ottone, som kommanderer han til å drepe Ostilio. Før han set i verk ordren, viser Ostilio seg for han som Tullia. Cleonilla hevdar ho har visst dette heile vegen for å forsone Ottone. Han trur på ho og operaen endar med eit bryllaup mellom Tullia og Caio.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ottone in villa|Ottone in villa]]» frå ,  den 20. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Casaglia, Gherardo, "17 Maggio 1713, Mercoledì", *Almanacco Amadeus*, 
*Folena, Gianfranco og Arnaldi, Girolamo, ''Storia della cultura veneta'', Vol. 5, pt. 1, N. Pozza, 1976.
*Ketterer, Robert C., ''Ancient Rome in Early Opera'', University of Illinois Press, 2008. ISBN 0252033787 
*Strohm, Reinhard, ''Essays on Handel og Italian opera'', Cambridge University Press Archive, 1985. ISBN 0521264286
*Vasta, Stephen Francis, "Records: Vivaldi: Ottone in Villa", *Opera News*, november 1998.

### Fotnotar
Arsilda, regina di Ponto

***Arsilda, regina di Ponto*** er ein dramma per musica av Antonio Vivaldi. Operaen vart først framført ved Teatro Sant'Angelo i Venezia den 27. eller 28. oktober 1716.

## Roller

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arsilda, regina di Ponto|Arsilda, regina di Ponto]]» frå ,  den 20. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
L'incoronazione di Dario

**L&#39;incoronazione di Dario** er ein dramma per musica av Antonio Vivaldi med ein italiensk libretto av Adriano Morselli. Operaen hadde premiere ved Teatro Sant'Angelo i Venezia den 23. januar 1717.

## Roller

## Innspelingar
* 1986 John Elwes, Gérard Lesne, Henri Ledroit, Michel Verschaeve, Ensemble Baroque de Nice dir. Gilbert Bezzina. Harmonia Mundi. HMA 1901235-37.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:L&#39;incoronazione di Dario|L&#39;incoronazione di Dario]]» frå ,  den 20. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Tieteberga

***Tieteberga*** er ein tapt dramma per musica av Antonio Vivaldi. Den italienske librettoen var skriven av Antonio Maria Lucchini. 

Operaen vart først framført ved Teatro San Moisè i Venezia den 16. oktober 1717. Operaen inneheld ni ariar av andre komponistar. 

## Roller

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tieteberga|Tieteberga]]» frå ,  den 20. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Variabel stjerne

**Variable stjerner** er stjerner som endrar lysstyrke med tida. Det finst to hovudtypar av variable stjerner – hjå den fyrste typen skuldast variasjonane eigenskapar til sjølve stjerna eller stjerneatmosfæren, medan at noko skuggar for stjerna er årsaka til den andre. Vidare vert dei delte inn i ei rad undergrupper.

I det vitskaplege arbeidet rundt variable stjerner spelar amatørastronomar ei viktig rolla sidan profesjonelle astronomar einast kan observera nokre få stjerner. Amatørastronomane kan rapportera inn lysstyrkeobservasjonar dei har gjort av utvalde stjerner, og desse observasjonane hjelper astronomane med å velja kva for stjerner som dei sjølve skal observera.

## Pulserande stjerner
Pulserande stjerner er stjerner som periodisk trekk seg saman og utvidar seg. 

## Kjelder

*
Armida al campo d'Egitto

***Armida al campo d'Egitto*** er ein opera i tre akter av Antonio Vivaldi til ein libretto av Giovanni Palazzo. Han vart først framført under karnevalet i 1718 ved Teatro San Moisè i Venezia. Utgåva til Vivaldi er ein av meir enn 50 operaer basert på eit tema frå soga om Rinaldo og Armida i det episke diktet til Torquato Tasso, *[[Det frigjorde Jerusalem|La Gerusalemme liberata]]* (*Det frigjorde Jerusalem*). Armida vart framført på ny under karnevalet i 1738, med mykje av musikken omskriven og ariar av Leonardo Leo lagt til. Akt II av den originale versjonen av operaen er i dag tapt. 

## Roller
Namna på songarane gjeven i libretooen for den første framsyninga står i parentes.
*Armida, *ei kongeleg prinsesse* - kontraalt (Antonia Merighi) 
*Califfo, *Kongen av Egypt* - bass (Annibale Imperatori)
*Tisaferno - kontralt castrato (Francesco Braganti) 
*Adrasto - kontraalt (Costanza Maccari) 
*Emireno, *ein general* - kontraalt castrato (Francesco Natali) 
*Erminia, *ei kongeleg prinsesse* - sopran (Chiara Orlandi) 
*Osmira, *niesa til Califfo* - sopran (Rosa Venturini)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Armida al campo d&#39;Egitto|Armida al campo d&#39;Egitto]]» frå ,  den 20. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Booth, John (1989) ''Vivaldi'', Omnibus Press, p. 71. ISBN 0711917272
*Jellinek, George (1994) ''History Through the Opera Glass: From the Rise of Caesar to the Fall of Napoleon'',  Pro/Am Music Resources, p. 354. ISBN 0912483903
Scanderbeg av Vivaldi

***Scanderbeg*** er ein dramma per musica i tre akter av Antonio Vivaldi (RV 732). Den italienske librettoen var skriven av Antonio Salvi.

Operaen vart først framført ved Teatro della Pergola i Firenze den 22. juni 1718. Berre ein kopi av det originale partituret finst i dag.

Temaet i operaen er Skanderbeg, ein albansk nasjonalhelt frå 1400-talet. 

## Roller

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Scanderbeg (opera)|Scanderbeg (opera)]]» frå ,  den 20. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

**Amadeus Almanac, vitja 20. juli 2010

## Bakgrunnsstoff
* YouTube, Audio: Récit, S'a voi penso, o luci belle, Act II, scene 10, Film: Skënderbeu (1953)
La costanza trionfante degl'amori e de gl'odii

***La costanza trionfante degl&#39;amori e degl&#39;odii*** er ein dramma per musica av Antonio Vivaldi. Den italienske librettoen vart skriven av Antonio Marchi.

Opera vart først framført ved Teatro San Moisè under karnevalet i 1716. Han vart framført på nytt på same teateret under karnevalet i 1718 med tittelen *Artabano, re de' Parti*.

## Roller

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:La costanza trionfante degl&#39;amori e de gl&#39;odii|La costanza trionfante degl&#39;amori e de gl&#39;odii]]» frå ,  den 20. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Teuzzone

**Teuzzone** er ein italiensk opera av Antonio Vivaldi frå 1718. Han vart først framført ved Teatro Arciducale i Mantova den 28. desember 1718.

## Roller

## Handling
Handlinga omhandlar tida etter Troncone døyr, der kona hans Zidiana planlegg i lag med guvernøren Cino og generalen Sivenio om å ta over makta, sjølv om Teuzzone er den rettmessige arvingen. Zelinda, forloveden til Teuzzone, er ei mektig kvinne og kjempar mot denne planen, då det vart klart at planen til Zidiana er å gifte seg med Teuzzone sjølv. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Teuzzone|Teuzzone]]» frå , den 20. juli 2010.*
Tito Manlio

**Tito Manlio** (RV 738) er ein opera i tre akter av Antonio Vivaldi, til ein libretto av Matteo Noris. Han vart skriven i samband med feiringa av bryllaupet til Filip av Hessen-Darmstadt (1671–1736), guvernøren i Mantova, som han hadde annonsert ved juletider. Vivaldi komponerte raskt ein opera på fem dagar. Bryllaupet fann til slutt ikkje stad, og operaen fekk i staden premiere ved Teatro Arciducale i Mantova under karnevalet i 1719. 

## Handling
Operaen omhandlar soga om Titus Manlius Torquatus, ein konsul i Roma, og konflikten mellom han og regionen Latium.

## Bakgrunnsstoff
* Opera Today: Tito Manlio

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tito Manlio|Tito Manlio]]» frå ,  den 20. juli 2010.*
La verità in cimento

**La verità in cimento** (*Sanning på prøve*) er ein opera av Antonio Vivaldi til ein libretto av Giovanni Palazzi. Operaen, som var den 13. Vivaldi skreiv, hadde premiere under karnevalet i Venezia i 1720. Verket er katalogisert som RV739 i Vivaldi-katalogen.

## Roller

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:La verità in cimento|La verità in cimento]]» frå ,  den 20. juli 2010.*
*** oppgav desse kjeldene:*
**Frédéric Delaméa, tr. Charles Johnston
Tonje Unstad

**Tonje Unstad** () er ein norsk visesongar frå Liland i Evenes kommune.

Ho debuterte med albumet *Sett* på Kirkelig Kulturverksted i april 2006. I september 2009 gav ho ut sitt andre album, *Æ ror aleina*, på Echofisk. Tema for albumet er byen og havet, og  Tonje har eit forhold til begge delar. Ho voks opp nær havet og har seinare busett seg i Oslo.  For albumet vann ho Spellemannprisen 2009 i klassen visesong. I 2011 gav ho ut barneplata *Mygga og flua*, og vann Spellemannprisen 2011 i klassen barneplate for dette.

I 2010 fekk ho Prøysenprisen.

## Diskografi

* *Sett* (2006)
* *Æ ror aleina* (2009)
* *Mygga og flua* (2011)
* *Svermere*, utgitt på NOVISE/Musikkoperatørene (2016) 
* *Musling med melk*, utgitt på NOVISE  (2018)

## Kjelder
*www.nrk.no Tonje Unstad ror aleina
La Silvia

***La Silvia*** (RV 734) er ein *[[dramma pastorale]] per musica* i tre akter av Antonio Vivaldi til ein italiensk libretto av Enrico Bissari. Han vart først framført den 28. august 1721 ved Teatro Regio Ducale i Milano i samband med bursdagsfeiringa til den austerrikske keisarrina Elisabeth Kristine, kona til keisar Karl VI av Austerrike.

## Bakgrunn
I 1718 hadde Vivaldi vorte nominert til *maestro di cappella di camera*, ved hoffet til Filipp von Hessen-Darmstadt i Mantova som han komponerte *[[Armida al campo d'Egitto]], [[Teuzzone]], [[Scanderbeg av Vivaldi|Scanderbeg]]* (alle 1718) og så *[[Tito Manlio]]* (1719) og *La Candace* (1720) for.  Då han kom attende til Venezia, etter å ha framført La verità in cimento ved Teatro Sant'Angelo, vart Vivaldi, i lag med Giovanni Porta, Anna Maria Strada og andre eit av hovudmåla til komponisten Benedetto Marcello i den satiriske pamfletten hans *Il teatro alla moda* (skriven 1718-1719, publisert 1720).

Teksten til Bissari vart opphavleg skriven i 1710 som eit skodespel for prinsesse Teresa Kunegunda Sobieska, den andre kona til bayerske kurfyrsten Maximillian II Emmanuel. Operaen vart framført på ny i Milano i 1723 og 1724. 8 av ariane er bevarte i Biblioteca Nazionale di Torino.

## Roller

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:La Silvia|La Silvia]]» frå ,  den 20. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ole Daniel Enersen

**Ole Daniel Enersen** () var ein norsk fjellklatrar, fotograf, forfattar og journalist. 

I 1965 klatra han for første gongen Trollveggen i Romsdalen saman med Leif Normann Petterson, Odd Eliassen og Jon Teigland. I 2000 gav han ut ein roman i fantasy-sjangeren, *Dragen som elsket meg*. 

Enersen er medlem av samskipnaden Norske Naturfotografer og knytt til biletbyrået Samfoto 

Han har oppretta og driv nettstaden *WhoNamedIt*, ei engelskspråkleg ordbok over medisinske eponym, det vil seie medisinske termar avleidde av namn på personar (eller av og til av namn på stader og ting). 

## Referansar
 

## Bakgrunnsstoff
*whonamedit
Agnes Buen Garnås

**Agnes Buen Garnås** () var ein norsk folkemusikar og songpedagog, kjend som ein av dei fremste kvedarane i Noreg.

Buen Garnås voks opp i Jondalen ved Kongsberg, som dotter til spelemannen Anders Buen og kvedaren Margit Buen, og søster til folkemusikarane Hauk og Knut Buen. Ho var utdanna i kulturarbeid ved Høgskulen i Telemark (1975-77) og har vidare undervist ved Ole Bull Akademiet på Voss og vore tilknytt universitet og høgskular. Saman med Dagne Groven Myhren etablerte ho kvedarseminara, først på Rauland i 1975, som resultat av arbeidet i miljøet rundt Club 7. Ho etablerte Norsk Kvedarforum i 2002.

Ho var med i ensemblet Kvedar (2000-2004), og var så med i ensemblet Ljod med Marilyn Mazur, Birgit Løkke og Ruth Wilhelmine Meyer. Buen Garnås verka mykje på plater og konserter med den yngre broren Knut Buen, i tillegg med Jan Garbarek (Rosenfole og Twelve moons). Ellers var ho mor til kvedaren Ingvill Marit Buen Garnås, munnharpisten Jon Elling Buen Garnås og felespelaren Per Anders Buen Garnås. Ho var busett  i Bø i Telemark.

## Diskografi
**Dei spelar og syng* med familien Buen (Polygram, 1975)
**Når klokkune gjev dur* med Knut Buen (Kirkelig Kulturverksted, 1976/2002)
**Nordafjølls* (1983)
**Draumkvedet* (Kirkelig Kulturverksted, 1984) som gav Spellemannprisen 1984. I samarbeid med Harald Gundhus, Knut Buen, Kåre Nordstoga og Warren Carlstrøm
**På gamle tufter* (Buen Kulturverkstad, 1985)
**Jul med rupesekken* (Buen Kulturverkstad, 1985)
**Stem på våre understrenger* (Buen Kulturverkstad, 1988)
**Rosensfole* (Kirkelig Kulturverksted, 1989) med Jan Garbarek
**Tusseliten og trippeliti* tekst og notehefte (Buen Kulturverkstad, 1990)
**Attersyn* (Buen Kulturverkstad, 1995)
**Stev og slått* (Buen Kulturverkstad, 1996)
**Langt inn i hugheimen* (Buen Kulturverkstad, 1996)
**Dei syng! - ballader på vandring* prosjekt 1994-97 (CD, 1997) med  Anne Marit Jacobsen, Sinikka Langeland, Halvor Håkanes og Eli Storbekken
**Ljos og skugge* (Buen Kulturverkstad, 1998)
**Soltreet* (Buen Kulturverkstad, 2002)
**Han rider den mørke natt* tekster av Landstad (Via Music, 2002) med bidrag fra Marilyn Mazur perkusjon, Sigbjørn Apeland orgel og Per Anders Buen Garnås fiolin. 
**Lilja bære blomster i enge: folkeminneoppskrifter frå Telemark i 1840-50-åra / Olea Crøger* ; utgjevne av Brynjulf Alver, Reimund Kvideland og Astrid Nora Ressem. Bokkassett med 2 bøker og ein CD spelt inn av Agnes Buen Garnås (vokal) og Gøril Ramo Håve (langeleik). Produsent Jørun Bøgeberg. Norsk Folkeminnelags skrifter nr. 112.  Oslo  2004. ISBN 82-03-19015-4.
**Med blanke ark* med diverse artistar (forlaget Grappa, 2005)

## Prisar
*Vann Landskappleiken i kveding (1965, 66, 67, 68, 70, 73)
*Spellemannprisen 1984 for *Draumkvedet* i klassen folkemusikk/gammaldans
*Statens garantiinntekt for kunstnarar (1987)
*Lindemanprisen (1989)
*Bø kommunes musikkpris (1990)
*Osaprisen (1994)
*Sagaprisen (1992, 1994)
*Rff-prisen(1995)
*Gammlengprisen i *open klasse* (1997)
*Kongens fortenestmedalje i gull (2002), 
*Norsk kulturråds ærespris (2005)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Agnes Buen Garnås|Agnes Buen Garnås]]» frå ,  den 20. juli 2010.*  
.
Ercole su'l Termodonte

**Ercole su'l Termodonte** (*[[Herkules]] i [[Thermodon]]*) er ein barokk italiensk opera i tre akter av Antonio Vivaldi frå 1723. Librettoen vart skriven av Antonio Salvi (ikkje Giacomo Francesco Bussani som tidlegare trudd) (*Vitali, 2007*).  Operaen hadde premiere 27. januar 1723 i Teatro Tordinona i Roma. Sidan ei kunngjering frå paven gjorde at kvinner ikkje hadde lov til å stå på scenen i Roma, vart kastratsongarar som song alle dei kvinnelege rollene. Vivaldi var både dirigent og solofiolinist. 

Ein trudde lenge at partituret vart gått tapt, men 30 ariar og to duettar vart oppdaga i fleire arkiv, og resten av operaen er sidan rekonstruert av Alessandro Ciccolini.

## Roller

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ercole su&#39;l Termodonte|Ercole su&#39;l Termodonte]]» frå ,  den 20. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Talbot, Michael, Vivaldi og Rome: Observations og Hypotheses, *Journal of the Royal Musical Association*, Vol. 113, No. 1, 1988, 28-46.  
* Vitali, Carlo, Biondi's Labors Won, or Unearthing the Lost Vivaldi, *Opera Today*, 22. okt. 2007.


## Bakgrunnsstoff
* Biondi’s Labors Won, or Unearthing the Lost Vivaldi
Mezzosopran

**Mezzosopran** eller mezzosopransongar er ein mellomting av alt og sopran, ei stemme som til ein viss grad kan flytte seg i begge stemmeleia. *Mezzo* tyder «halv».

Dette er den normale kvinnestemma. Innanfor songkunsten vert gjerne mezzosopranar delt i to grupper:

* **Lyrisk mezzosopran** stemmeomfang frå a-g2
Stemma har stort omfang, god høgd og fleksibel koloratur. Ho er òg smidig og har eit velutvikla mellomleie. Denne finn vi oftast hos unge jenter eller gutar.

Innanfor operalitteraturen passer mellom andre desse rollene til ein lyrisk mezzosopran: 
**Mozart: *[[Figaros bryllup]]* - Cherubin
**Mozart: *La clemenza di Tito* - Sextus
**Rossini: *Barberen i Sevilla* - Rosina
**Gounod: Faust – Siebel
***Dramatisk mezzosopran** stemmeomfang frå a-b2
Stemma har større volum og fokus enn lyrisk mezzosopran. Sidan ho skal gå over eit stort orkester, må ho ha stor kraft, særleg i høge tonar. På scenen har songaren stor autoritet.

Innanfor operalitteraturen passer mellom andre desse rollene til dramatisk mezzosopran:

**Bizet: *[[Carmen]]* - Carmen
**Saint-Saëns: *Samson et Dalila* - Dalila
**Verdi: *Don Carlos* - Eboli

## Nokre mezzosopranar

* Selena Quintanilla-Pérez
*Cecilia Bartoli
*Åsa Dornbusch
*Malena Ernman
*Enya
*Ragnhild Groven
*Marianne Beate Kielland
*Christa Ludwig
*Anne-Sofie von Otter
*Susanne Resmark 
*Birgitta Svendén
*Gunilla Söderström
*Ingrid Tobiasson
Kontraalt

**Kontraalt** («høgare motrøyst», til dømes i forhold til tenoren), er ei kvinnerøyst med særs lågt register, men er i røynda synonymt med alt, då altrøyster i den klassiske musikken, som til dømes dramatisk alt, ligg nær den høgdramatiske sopranen. Omgrepet er uvanleg.

Klassiske roller for kontraalt er Erda i Nibelungens ring og Orfeus i Orfeus og Eurydike av Gluck, som opphavleg vart skriven for ein kastratsongar.

Kjende kontraalter er til dømes Nina Simone og Lisa Gerrard.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Kontraalt|Kontraalt]]» frå ,  den 20. juli 2010.*
Kastratsongar

**Kastratsongar** er ein mannleg vokalist som i ung alder vert kastrert for å hindre at han kjem i stemmeskifte.

Kastratsangeren hadde lungevolumet til ein mann og ei alt- eller sopranrøyst som ein gut, noko som i kombinasjon med den strenge songtreninga, som starta tidleg i barndomen, skapte ein til då ukjend virtuositet. Denne praksisen med å kastrere særleg talentfulle unge gutar starta på 1400-talet og varte fram til 1700-talet. Det oppstod i Spania og Italia ved at ein ynskte høge stemmer innan kyrkjemusikken og der kvinnestemmer på den tida ikkje var tillatne.

Den eigenlege glanstida til kastratsongarane byrja med oppsvinget til operasjangeren (Opera seria). Under barokken var dei fremste songarane kastratar, og særleg Farinelli (eigentleg *Carlo Broschi*) vart den mest kjende. Men i Frankrike var publikum negative til kastratstemmene. Gullalder til kastratsongarane av over mot slutten av 1700-talet, då eit nytt og enklere musikalsk uttrykk oppstod. Kastratsongarar fanst likevel enno utover 1800-talet, fram til denne typen operasjonar vart forbode i 1870.

Ein av dei siste kastratane, Alessandro Moreschi (1858-1922), var solist i koret til Det sixtinske kapellet heilt fram til 1913 og stemma hans er bevart på ei rekkje grammofoninnspelingar frå åra 1902-03. Etter tida til kastratane vert desse stemmane som oftast sunge av kvinnelege songarar, men i den seinare tida har det vorte vanlegare at desse stemmane vert sunge av mannlege altar (kontratenor).

Registeret og tessituraen til kastratsongarane var som regel større enn hos ikkje kastrerte songarar.

Ein biverknad av kastreringa var at songarane fekk ei særprega kroppsform:: høgda var over gjennomsnittet, med lange fingrar og tær, smale armar og overkropp og noko breiare hofter enn normalt hos menn. Kor synlege desse særprega var var avhengig av kor langt dei var kome i utviklinga då dei vart kastrerte.

I 1870 vart denne typar operasjonar forboden i Italia, som det siste landet som innførte eit slikt forbod.

## Media

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kastratsanger|Kastratsanger]]» frå ,  den 20. juli 2010.*
Dorilla in Tempe

***Dorilla in Tempe*** er ein melodramma eroico pastorale i tre akter av Antonio Vivaldi med ein italiensk libretto av Antonio Maria Lucchini. Operaen hadde premiere ved Teatro San Angelo i Venezia den 9. november 1726. Vivaldi skreiv seinare om operaen fleire gonger for forskjellige framsyningar gjennom den siste halvdelen av karrieren sin. 

## Historie
*Dorilla in Tempe* vart godt teke imot under premieren og vart ein av dei personlege favorittane til Vivaldi. Operaen vart det første verket til Vivaldi med mezzosopran Anna Girò i ei av rollene. Ho hadde eit livslangt vennskap og profesjonelt partnarskap med Vivaldi. Operaen vart òg kjend for dei visuelle aspekta, og hadde dei mest utførlege kulissene (av Antonio Mauro) i operahistoria fram til då. Han var òg kjend for den vakre koreografien til Giovanni Galletto. 

I 1728 vart operaen spelt på ny på det vesle Teatro San Margherita i Venezia, med nesten identisk tekst, og igjen i Praha ved Sporck teater våre 1732, denne gongen med store endringar i librettoen. Under karnevalet i 1734 vart operaen igjen spelt ved Teatro San Angelo, denne gongen som ein pastisj med nyare musikk frå andre komponistar, mellom andre Hasse, Giacomelli og Leo.

## Musikk
Det einaste partituret ein har frå *Dorilla in Tempe*, som ligg i Torino, er frå pastisj-framføringa i 1734. Heldigvis inneheld ikkje berre partituret dei mange tillegga , men òg mykje av det som vart teken bort frå dei tidlegare produksjonane. Noko som er uvanleg for operapartitura til Vivaldi er at sinfoniaen er tydeleg knytt til hovudoperaen. Han følgjer tittelsida i staden for å kome før denne, og musikken i siste satsen - ein C-dur-utgåve av opninga av *[[Dei fire årstidene|Våren]]*– dukkar opp i opningsrefenget på operaen. 

## Roller

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dorilla in Tempe|Dorilla in Tempe]]» frå ,  den 20. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**
Orlando furioso av Vivaldi

***Orlando furioso*** er ein opera i tre akter av Antonio Vivaldi til ein italiensk libretto av Grazio Braccioli, basert på eit dikt med same namn av Ariosto. Den første framsyninga av operaen vart halde ved Teatro Sant'Angelo i Venezia i 1727.

Operaen, eller meir formelt, *[[Opera seria|dramma per musica]]* -  byter mellom ariar og resitativ og er sett til ei øy ein gong i tida. Historia kombinerer fleire handlingar frå Ariosto: gjerningane til helten Orlando er skildra i detalj, så vel som historia om trollkvinna Alcina.

## Roller

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Orlando furioso (Vivaldi)|Orlando furioso (Vivaldi)]]» frå ,  den 21. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
* Amadeus Almanac


## Bakgrunnsstoff
* Libretto
Argippo

***Argippo*** (RV 697) er ein opera av Antonio Vivaldi som hadde premiere i 1730 føre grev Franz Anton von Sporck i Praha. 

## Nyoppdaging
Librettoen vart bevart, men musikken trudde ein lenge var gått tapt fram til delar av han (over to tredjedelar) vart oppdaga i 2006 i det private arkivet i Thurn und Taxis-huset i Regensburg av cembalisten og dirigenten Ondřej Macek.  

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Argippo|Argippo]]» frå ,  den 21. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Vivaldi's Praha opera Argippo revival. Intervju med Ondřej Macek (tsjekkisk)


## Litteratur
* Freeman, Daniel E. *The Opera Theater of Count Franz Anton von Sporck in Praha*.  Stuyvesant, N.Y.: Pendragon Press, 1992.
Motezuma

***Motezuma*** er ein opera i tre akter av Antonio Vivaldi med ein italiensk libretto av Girolamo Giusti. Den første framsyninga vart halden i Teatro Sant'Angelo i Venezia den 14. november 1733. 

Musikken trudde ein lenge var gått tapt, men han vart oppdaga i 2002 i arkivet til musikkbiblioteket Sing-Akademie zu Berlin, ei gammal sjølvstendig korforeining med rike musikalske tradisjonar. Etter den andre verdskrigen vart biblioteket deira invadert av den raude armeen og teken med til Sovjetunionen. Det enda til slutt opp i Kiev, i dagens Ukraina. Etter Tyskland var samla på ny vart delar av partituret (byrjinga av første akt og store delar av tredje akt manglar) identifisert av musikkvitaren Steffen Voss. Musikkvitarar starta arbeidet med å rekonstruere ein versjon som kunne framførast. 

Ei konsertutgåve av operaen, visstnok den første framsyninga sidan 1700-talet, vart framført 11. juni 2005 i konserthallen De Doelen i Rotterdam dirigert av Federico Maria Sardelli.

## Roller

## Andre operaer om den same keisaren

Den same meksikanske keisaren var òg hovudrolla i operaene: 
* *Montezuma* (1781) av Niccolò Antonio Zingarelli
* *[[Montezuma av Graun|Montesuma]]* (1755) av Carl Heinrich Graun
* *Motezuma* (1771) av Josef Mysliveček
* *[[Montezuma av Sessions|Montezuma]]* (1963), av Roger Sessions
* *La conquista* (2005) av Lorenzo Ferrero

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Motezuma|Motezuma]]» frå ,  den 21. juli 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Alan Riding, Motezuma's Revenge - A Long-Lost Vivaldi Opera Gets Its Modern Premiere, *International Herald Tribune*/*New York Times*, 15. juni 2005
*Vivaldi's `Motezuma' Has Dusseldorf Premiere After Court Win, *Bloomberg News*, 23. september 2005.
*Planned Stagings of Vivaldi's Long-Lost Opera Motezuma Derailed by Copyright Claim og Court Injunction *Agence France-Presse*, 12. juli 2005.