open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Erik Enge

**Erik Matiasson Enge** () var ein norsk gardbrukar og politikar frå Østre Gausdal. Han var 1912-13 landbruksminister i Jens Bratlies regjering. Enge var stortingsrepresentant for tre ulike parti. Han var formann i Frisinna Venstre og 1927-29 i Bondepartiet.

Enge var son av ein gardbrukar. Han tok over farsgarden i 1877 og dreiv han i lang tid. Før han tok over garden hadde han i 1871 gått på folkehøgskulen som Christopher Bruun dreiv i Gausdal.

Enge var med i heradsstyret I Østre Gausdal i årevis, ordførar 1888-91 og 1896-1901. Han var formann i amtsskulestyret i to år, 1903-05, og styremedlem i Hovedjernbanene 1901-06 og på ny frå 1910-27. Medlem av matrikkelkommisjonen av 1910.

Enge var stortingsmann for tre ulike parti. Frå 1898 til 1906 representerte han Venstre, 1910-12 Frisinna Venstre og 1928-30 Bondepartiet. Han møtte fyrste gongen på Stortinget som vararepresentant frå Kristians amt 19.2.1895-26.4.1895, samt frå 20.7.1895 ut sesjonen, og frå 5.5.1897 ut sesjonen. 1910-12 representerte han krinsen Sør-Gudbrandsdal og 1928-30 atter Oppland. Han var medlem av tollkomiteen 1895, Lagtinget og jarnbanekomiteen 1897-1903. I 1902 medlem av nøytralitetskomiteen. Perioden 1903-06 var han medlem av Lagtinget, landbrukskomiteen og valkomiteen. Han var i 1905 medlem av deputasjonen som Stortinget sende til København for å forhandle med den seinare norske kongen. 1910-12 var han sekretær i Lagtinget, nestformann i landbrukskomiteen, samt medlem av valkomiteen, fullmaktskomiteen og reguleringskomiteen.

I Bratlie-regjeringa, som 1912-13 hadde regjeringsmakta knapt eit år, var Enge statsråd og sjef for Landbruksdepartementet. Då Bondepartiet vart skipa i 1920 kom Enge med i det fremste sjiktet av tillitsmenn. Han var leiar av partiet frå 1927 til -29. Stortingsrepresentant på nytt i perioden 1928-30, han var då medlem av vegkomiteen og valkomiteen.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Banana Yoshimoto

**Banana Yoshimoto** (), eigentleg *Mahoko Yoshimoto*, er ein japansk forfattar. Ho fekk det internasjonale gjennombrotet sitt med *Kicchin* i 1987, omsett til *Kjøkken* på norsk i 1996. 

Yoshimoto vart fødd i Tokyo. Far hennar var diktaren og kritikaren Takaaki Yoshimoto. Systerar Haruno Yoiko er ein kjend teikneserieskapar.

## Kjelder
*

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Banana Yoshimoto|Banana Yoshimoto]]» frå ,  den 6. januar 2019.*
Jacob Aall Bonnevie

**Jacob Aall Bonnevie** () var ein norsk skuledirektør, stortingsmann og statsråd for Høgre. Honoratus Bonnevie var far hans, Kristine Bonnevie ei dotter.

Bonnevie var fødd i Christiania. Han vart student frå katedralskulen i hovudstaden i 1856, og cand.real. i 1863. Han byrja undervise ved katedralskulen i 1862, vart overlærar i 1865. Som skuledirektør i Trondheim stift frå 1872 etablerte han realgymnaset i lovs form, og var visstnok pådrivar for at kalkulus med differensial- og integralrekning skulle vere med i pensum. Han gav sjølv i 1871 ut boka *Kortfattet Lærebog i Arithmetik og Algebra med Exempelsamling*. Seinare gav han ut fleire lærebøker.

Bonnevie var over åra med i fleire utval vedkomande skulestellet. Han var 1865 medlem av kongeleg kommisjon om revisjon av den høgre skulen, 1877 av kommisjon om «abnormskolen» (psykisk utviklingshemma), 1880 av kommisjonen om seminara og om oppretting av læararinneseminar. I 1891 formann i ein departementskomite om pensjonsordningane. År 1894 medlem av den parlamentariske arbeidarkommisjonen.

I perioden 1880-97 hadde Bonnevie fast plass på Stortinget. Fram til 1891 representerte han valkrinsen Trondhjem og Levanger, 1892-94 Fredrikstad medan han i si siste stortingsperiode møtte for Nedenes amt. I heile si stortingstid var han medlem av kyrkjekomiteen, formann i 1889 og 1891. 1889 og -91 var han i tillegg medlem av valkomiteen.

Frå juli 1889 til mars 1891 var Bonnevie kyrkjeminister i den fyrste regjeringa leia av Emil Stang d.e. I juni 1895 vart han oppmoda av kongen om å danne ei koalisjonsregjering, men lukkast ikkje samle støtte.

Bonnevie døydde i Lunnevad i Östergötland i Sverige, der han var på eit skulemøte.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Strømsnes, Åsmund Lønning:*Jacob Aall Bonnevie: Sentral norsk skulemann og politikar sist i det 19. hundreåret*.

## Bakgrunnsstoff
*
Samfunnsvitskap

**Samfunnsvitskap** er vitskapen om korleis menneske og samanslutningar av menneske utviklar seg i forhold til kvarandre.

Sentralt står spørsmålet om kor fritt det enkelte mennesket og den enkelte samanslutninga er til å ta rasjonelle val, det vil seie val som er til størst mogleg nytte for den enkelte. 

Innanfor denne vitskapsgreina finn ein først og fremst faga: 

* samfunnsøkonomi 
* sosialantropologi 
* sosialpsykologi 
* sosiologi
* statsvitskap

Skotta mellom desse faga er likevel ikkje tette.
Svestad brygge

**Svestad brygge** ved Fjellstrand på Nesodden er ein stad som blir brukt til dykking i Oslofjorden. Brygga har eit nedlagd hamnenalegg og ei hamn i drift. Like ved brygga finst tre vrak og ein lekter.

## Bakgrunnsstoff
* Prodykk, dykkarsenter på Svestad brygge
Glans

**Glans** er ein optisk overflateeigenskap ved materiale. Glans oppstår når overflata til stoffet er så glatt at fordjupningane er mindre enn bølgjelengda for synleg lys. 

Dei fleste er sulfid, til dømes blyglans, vismutglans og molybdenglans. Jernglans er eit oksid. I moderne mineralogi er desse namna erstatta med dei internasjonale nemningane galenitt, bismuthinitt, molybdenitt og hematitt.

I mineralogien nyttar ein følgjande nemningar på mineralglans:
*Diamantglans
*Glasglans (glasaktig)
*Metallglans (metallisk)
*Halvmetallglans
*Silkeglans
*Porselensglans
*Perlemorsglans
*Feittglans (feitta)
*Voksglans
*Matt

## Bakgrunnsstoff
*
Sebastián Abreu

**Washington Sebastián Abreu Gallo** () er ein uruguayansk fotballspelar som har spela som spiss for Botafogo i den brasilianske fotballigaen og på Uruguay sitt landslag.

Abreu har spelt i ei stor mengd fotballklubbar i Latin-Amerika, Europa og Asia. Han hadde kontrakt med Deportivo La Coruña i Spania i seks år, men var det meste av denne tida på lån til klubbar i Latin-Amerika. Han har vore med på å vinna den argentinske fotballigaen med San Lorenzo og River Plate, og den uruguayanske fotballigaen fem gonger med Club Nacional. Han har vore toppskårar i den mexicanske toppdivisjonen fire gonger.

Abreu debuterte for A-landslaget til Uruguay 17. juli 1996 i ein bortekamp mot Kina. Han tok del i fotball-VM i 2002, der han spelte to kampar. Han spelte fire kampar under fotball-VM i 2010 som innbytar.
Yosemite Valley

**Yosemite Valley** (uttalt ) er ein U-dal  vest i Sierra Nevada-fjella i California som er graven ut av Merced River. Dalen er kring 11 km lang og omringa av opp mot 1500 meter høge fjellsider og store fossefall. Her finn ein mellom anna dei høge granitttoppane Half Dome, El Capitan og Cloud's Rest, og fleire av fjellsidene er kledde med tett furuskog. Dalen er kjend for den vakre naturen og vert rekna som høgdepunktet i Yosemite nasjonalpark som har mange turistar frå heile verda. 

Yosemite Valley ligg på vestsida av Sierra Nevada-fjella, 240 km aust for San Francisco. Han strekkjer seg 11 km frå aust til vest og er om lag 1,5 km brei. Yosemite Valley utgjer berre ein prosent av heile nasjonalparken, men det er her dei fleste turistane kjem. Det går mange stiar i området og i fjellsidene finst fleire fossefall, som Yosemite Falls. I dalbotn finn ein både skog og store opne sletter. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yosemite Valley|Yosemite Valley]]» frå ,  den 29. august 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
Hans-Jörg Butt

**Hans-Jörg Butt** () er ein tysk fotballspelar som har spela som keeper for Bayern München. Han har òg landskampar for Tyskland.

Butt vart seriemeister i Tyskland med Bayern München i 2010. Han debuterte for A-landslaget 7. juni 2000 i ein landskamp mot Liechtenstein. Han var med i troppen til fotball-EM same året og til fotball-VM i 2002, men begge gongene var han tredjeval i mål, etter Oliver Kahn og Jens Lehmann, og han fekk ikkje spela nokon kampar. I fotball-VM i 2010 kom han igjen med i troppen, og stod i mål for Tyskland i bronsefinalen mot Uruguay.
Martín Cáceres

**José Martín Cáceres Silva** () er ein uruguayansk fotballspelar som spelar for ACF Fiorentina. I 2018 spela han i forsvar for Lazio i italiensk Serie A, og på Uruguay sitt landslag.

Cáceres var med på å bli seriemeister i Spania og å vinna Den europeiske meisterligaen i 2009 med Barcelona. Med Juventus har han vorte seriemeister i 2012, 2013, 2014, 2015 og 2016. Han debuterte for Uruguay sitt A-landslag 12. september 2007 i ein privatlandskamp borte mot Sør-Afrika. Han var med i troppen til fotball-VM i 2010, der han fekk spela to kampar, semifinalen mot Nederland og bronsefinalen mot Tyskland. I 2011 var han med på å vinna Copa América med Uruguay.
Yokkaichi

**Yokkaichi** er ein by i Japan, sørvest for Nagoya. Byen har kring 314&nbsp;000 innbyggjarar (2010) og er eit industrisenter for petrokjemi, glas og maskinindustri.
Yogyakarta

**Yogyakarta** (skrive **Jogjakarta** før 1972, òg kalla **Jogja**) er hovudstaden i provinsen og sultanatet Yogyakarta på Java i Indonesia. Byen har kring 3,2 millionar innbyggjarar (2003). 

Yogyakarta er eit leiande turistmål i Indonesia, òg på grunn av store attraksjonar i området rundt: Det store buddhistiske tempelanlegget Borobudur, det hinduistiske tempelanlegget Prambanan, og den sjåverdige aktive vulkanen Merapi.

Byen vart grunnlagd i 1749. Sultanatet oppstod like etter, i 1755, og gjekk ut frå Sultanatet Mataram. Dette riket hadde sidan 1500-talet herska over det meste av Java. Det nederlandske austindiakompaniet godkjende sultanatet, men heldt retten til å stadfeste kvar ny sultan i embetet. I åra då sjølvstendekrigen raste i Indonesia (1945-1949) vart hovudstaden tidvis lagt til Yogyakarta, sidan Jakarta var under nederlandsk kontroll. Sultan Hamengkubuwono IX (1912-1988) erklærte i 1950 at riket hans skulle inngå i Indonesia, og fekk til gjengjeld livslangt styresmakt over det som vart det administrative særområdet *(Daerah Istimewa)*. Sultanen som overtok i 1988 var Hamengkubuwono X.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Yogyakarta|Yogyakarta]]» frå , den 29. august 2010.* 


## Bakgrunnsstoff

*
Gulsildre

**Gulsildre** (*Saxifraga aizoides*) er ein plante i sildrefamilien. Arten har ei amfi-atlantisk utbreiing.
Planta er kring 10 cm høg og har krypande skott og slakke fåblomstra stenglar. Blada er lysgrøne  med kjertlar i kanten. Blomane har oftast 5 kronblad. Dei er bleikgule eller branngule, stundom purpurraude. Kronblada er  litt lengre enn begerblada. Gulsildre blømer kring juli månad på våte, steinete og grusete stader. Planten finst i alle fjelltrakter i Noreg, og er funnen opp til 1700 m i Jotunheimen.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Gullbräcka|Gullbräcka]]» frå ,  den 29. august 2010.*  
 
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
Yoldiahavet

**Yoldiahavet** er namnet på Austersjøen mot slutten av den siste istida for kring 10&nbsp;300 til 9&nbsp;600 år sidan. Yoldiahavet hadde då samband med Nordsjøen i vest over det som i dag er låglandet sentralt i Sverige, og det var dette havet som avsette yoldialeire.

Havet gjekk gradvis over til Ancylussjøen, den neste fasen i utviklinga av Austersjøen, etter kvart som landhevinga skaut fart i Skandinavia og stengde opninga mot Nordsjøen.

Namnet på havet kjem etter ein arktisk musling, *Portlandia arctica* (tidlegare kalla *Yoldia arctica*) som er funnen rundt Stockholm. Denne muslingen krev kaldt, salt sjøvatn og var her berre i denne perioden då salt vatn strøymde inn frå Nordsjøen i tida før isbreane hadde rokke å smelta og tilført ferskvatn.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Yoldia Sea|Yoldia Sea]]» frå ,  den 29. august 2010.*  
*
Yngleknopp

**Yngleknopp** er ein slags vegetativ formeiringsorgan der ei enkel celle, fleire celler eller vev veks laus frå hovudplanten og utviklar seg til ein ny. Dette er ei ukjønna formeiringsform for planter og ein kan finne dei i ein blomsterstand (til dømes harerug) eller i bladhjørner (til dømes knoppsildre). Sporeplanter kan ha eigne organ, yngleknoppbeger, som dannar yngleknoppar (som til dømes tvaremose).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gemma (botany)|Gemma (botany)]]» frå ,  den 29. august 2010.*  
 
9341104
Gunder Anton Jahren

**Gunder Anton Johannessen Jahren** () var ein norsk gardbrukar frå Rakkestad som var stortingsmann og -president i tillegg til statsråd for Høgre.

Jahren var son av ein gardbrukar i Rakkestad. Han gjekk amtsskulen 1875-78, var deretter elev hos landbrukslæraren Arne Grimstad i Berg og 1883/84 på Schives handelsskole i Kristiania. Samstundes var han interessent i sagbruk med høvleri og var åra 1884-86 kasserar og bokhaldar ved Sjåstad trevarefabrikk. Seinare var han bokhaldar ved Kristiania trevarefabrikk.

Jahren kjøpte i 1888 garden Brekke i Tomter og var gardbrukar frå 1889 til 1918.  Statsrevisor 1910-11, samt direktør i Hypotekbanken frå 1912 til sin død i 1933.

Perioden 1891-1910 var Jahren medlem av heradsstyret i Hobøl, ordførar 1893-98. Han var elles medlem av amtsskulestyret, ei tid som formann. Formann 1904-22 i tilsynskommisjonen for Smaalensbanen og fyrste formann i Øvre Smaalenenes telefonselskap.

Mellom 1895 og 1930 var Jahren stortingsmann for Smaalenenes amt/Østfold og Rygge krins i til saman elleve valperiodar. Han var medlem av gasje- og pensjonskomiteen 1895-1900, vegkomiteen 1903-09, arbeidsløysekomiteen 1906, valkomiteen frå 1906, fullmaktskomiteen frå 1909, samt formann 1910-12 og medlem 1913-18 i landbrukskomiteen. Formann i landbrukskomiteen 1919-30.

Jahren var 1920-21 landbruksminister i Otto Bahr Halvorsens fyrste regjering. Han var president i Stortinget 1925-27, og lagtingspresident 1909-20 og 1922-30.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*
Stjernesildre

**Stjernesildre** (*Saxifraga stellaris*) er ein plante i sildrefamilien. Arten har ei amfi-atlantisk utbreiing. Han er kring 10 cm høg og har lysgrøne rosettblad. Sidegreinene er oftast høgare enn midtblomsteren. Dei kvite kronblada er spisse og har raude eller gule flekkar nedst. Stjernesildre blømer kring juli månad på våte stader og ved bekkar. Planten finst i låglandet og i alle fjelltrakter i Noreg. Han er funnen opp til 1970 meter i Jotunheimen.

## Kjelder

*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
*Ørjan Nilsson: *Nordisk Fjellflora*. Oslo 1995

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Stjärnbräcka|Stjärnbräcka]]» frå ,  den 29. august 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Jacob Stang

**Hans Georg Jacob Stang** () var ein jurist, embetsmann og politikar. Han var statsminister i Stockholm 1888-89. Han var gift med Anna Stang og dei var foreldre til Georg Stang.

Stang var presteson, fødd i Nannestad. Han vart student frå katedralskulen i Christiania i 1848 og vart cand. jur. i 1852. Deretter fullmektig hos Bernhard Dunker, før han i 1859 etablerte eigen praksis som overrettssakførar på Kongsvinger. Attåt sakførargjerninga var han 1860-70 redaktør av *[[Hedemarkens Amtstidende]]*. Åra 1878 til 1884 var han byrettsdommar i Kristiania.

Stang vart trekt inn i politikken som medlem av regjeringa Sverdrup i 1884. Han var statsråd frå 1884 til 1889. Fyrste tida, 1884-85, var han ved statsrådsavdelinga i Stockholm. Sidan, 1885-86, var han indreminister, 1886-87 atter i Stockholm, 1887-88 justisminister og til sist Noregs statsminister i Stockholm 1888-89.

Etter regjeringsskiftet i 1889 var Stang stiftamtmann i Kristiansand og amtmann i Lister og Mandals amt til 1906.

Stang var stortingsrepresentant for Høgre frå Flekkefjord 1892-94. Han var medlem av Lagtinget samt gasje- og pensjonskomiteen.

Han vart i 1885 av kongen utnemnd til riddar av St. Olavs orden, 1891 forfremja til storkors  «for fortjenstlig Embedsvirksomhed». Stang var 1888-89 kanslar for St. Olavs orden. Han var også innehavar av storkors av Dannebrogordenen og storkors av Nordstjerneordenen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
**Den Kongelige norske Sankt Olavs orden 1847-1947*,  utgitt av ordenskanselliet ved O. Delphin Amundsen, Oslo: Grøndahl & Søns Forlag, 1947.

## Bakgrunnsstoff
*regjeringen.no: ''biografi''
Peder Nilsen

**Peder Nilsen** () var ein norsk offiser, jarnbanemann, stortingsmann og statsråd for Høgre.

Nilsen var fødd i Tønsberg, far hans var kasserar i sparebanken. Sjølv tok han eksamen ved krigsskulen 1867 og den militære høgskulen i 1871. Han var assistent og seksjonsingeniør ved anlegg på Rørosbanen, Jærbanen og Jarlsbergbanen frå 1872 til 1878. Distriktsingeniør og styrar for Hamar-Tynsetbanen 1878-93. Frå 1897 til 1911 var han overstyrar ved Hovedbanen.

Han var medlem 1882-89 av formannskapet i Hamar. Perioden 1889-91 var Nilsen 
stortingsmann for valkrinsen Lillehammer, Hamar og Gjøvik. 1889-sesjonen var han medlem og 1889-91 formann i jarnbanekomiteen.

Nilsen var statsråd og sjef for Arbeidsdepartementet frå 1893 til 1897, i regjeringar leia av Emil Stang d.e. og Francis Hagerup. I ein kort periode i 1897 var han statsråd ved Statsrådsavdelinga i Stockholm. Han var formann i ingeniørkommisjonen av 1905.

Han vart utnemnd til riddar av St. Olavs Orden i 1893 og forfremja til kommandør av 1. klasse i 1896.

Nilsen døydde 1921 på Hamar.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
**Den Kongelige norske Sankt Olavs orden 1847-1947*, utgitt av ordenskanselliet ved O. Delphin Amundsen, Grøndahl & Søns Forlag, Oslo, 1947

## Bakgrunnsstoff
*www.samfunnsveven.no om Peder Nilsen
Brot i mineralogi

:

**Brot** er eit uttrykk som innanfor mineralogien beskriv evna til eit mineral til å dele seg i andre retningar enn eventuelle kløyvretningar. Ikkje alle mineral har kløyvretningar slik som kvarts, og kløyv må ikkje forvekslast med brot. Mineral skil seg ofte frå kvarandre ved at dei kan ha forskjellige brotflater sjølv om dei elles ser heilt like ut, derfor er denne eigenskapen viktig og er mykje brukt til å identifisere mineral.

## Terminologi

### Konkoidalt brot

**Konkoidalt brot** eller **muslig brot** er ei kurva glatt flate som inneheld fordjupningar og forhøgningar som kan minne om skjelet til ein musling.  Ordet «konkoidalt» kjem frå gresk og tyder skjel eller skjelaktig. Ein finn ofte dette på amorfe eller mikrokrystallinske mineral som flint, opal eller obsidian, men ein finn det òg på krystallinske mineral som kvarts.
**Subkonkoidalt brott** er det same som konkoidalt, men ikkje like kurva.


### Jordaktig brot

**Jordaktig brot** ser ut som nyleg broten jord.  Dette finn ein ofte på blaute og laust samansette mineral, som limonitt, kaolinitt og aluminitt.


### Takka brot

**Takka brot** eller **kanta brot** er skarpt takka eller kanta og dei er ujamne. Ein får det i metall som blir dratt eller brekt av. Såleis ser ein et ofte på brotflata i gedigne metall som kopar og sølv.


### Splintra brot

**Splintra brot** består av lange spisse og flisete splintar. Det er særs vanleg på fibrige mineral som krysotil, men ein kan òg finne det på ikkje-fibrige mineral som kyanitt.


### Ujamnt brot

**Ujamnt brot** er sjølvbeskrivande. Det opptrer på ei rekke mineral som arsenopyritt, pyritt og magnetitt.



## Sjå òg
* Ord og uttrykk i steinindustrien
* Brot i geologi
* Kløyv i geologi
* Kløyv i mineralogi

## Referansar
Yokosuka

**Yokosuka** 横須賀市 er ein japansk hamneby og marinebase. Byen har nærare 420&nbsp;000 innbyggjarar, og ligg strategisk i den sørvestre delen av Tokyobukta. Alt under andre verdskrigen var Yokosuka ein av hovudbasane til den keisarlege japanske marinen. Etter den japanske kapitulasjonen 1945 vart Yokosuka ein viktig base for den amerikanske stillehavsflåten, og er i dag den største og viktigaste marinebase utanlands for USA. Basen sysselsett opp mot 20&nbsp;000 militære og sivile.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside (engelsk).
Telen

***Telen*** er ei dagsavis med hovudkontor på Notodden i Telemark.

Avisa vart grunnlagt i 1928 og er eigd av Edda Media. Ho kjem ut måndag til laurdag og er lokalavis for kommunane Notodden, Sauherad og Hjartdal.

## Opplagstal

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* ''Telen'' - Offisiell nettside
Gustav Martinsen

**Gustav Martinsen** () var ein norsk forretnings- og industrimann, politikar Høgre frå Drammen, der faren var handelsmann.

Martinsen arbeidde i faren sin handel i Drammen. I 1870 starta han eiga forretning i heimbyen, som han i 1873 utvida til grossisthandel. Han flytta i 1884 til Kristiania, der han saman med Ole Amundsen grunnla Bjølsen Valsemølle. Frå 1885 var han dagleg leiar for verksemda.

1900-02 var Martinsen varaordførar i Kristiania, frå 1905 var han formann i Noregs Bank sitt forstandarskap. Elles formann i Brukseiernes landsforening, Akerselvens brukseierforening og av Norsk mølleforening.

Martinsen sat to periodar på Stortinget for Høgre frå valkrinsen som omfatta byane Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger; 1901–03 og 1904–06. Han var medlem av budsjettkomiteen 1900-06 og av Lagtinget 1903-06. I 1903 var han med i Stortinget sin deputasjon til opninga av Ofotbanen, og i 1905 var han medlem av spesialkomiteen.

Martinsen vart tildelt 7. juni-medaljen, St. Olavs Orden og Dannebrogordenen.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914, side 583, digital utgåve
*
Buk

**Buk** har fleire tydingar: 

*Buk, ein kroppsdel med det latinske namnet abdomen. 
*i fysikken eit omgrep på området mellom to naboknutar i ståande bølgjer.
*utbuking, det midtre partiet, eller den delen av som svulmar i vind, av eit segl, særleg eit råsegl. 
*Buk i Storpolske voivodskap, by i Polen
Volda ferjekai

**Volda ferjekai** er ein ferjeterminal i Volda sentrum som har ferjesamband over Voldsfjorden med Folkestad og med Lauvstad, som er ein bit av Ulvestadbygda i Dalsfjorden.

Ferjeturen til Folkestad var ein del av E39 fram til omlegginga av Europavegen langs Kvivsvegen.
I dag er sambandet del av riksveg 651.

Ferja til Lauvstad er ein bit av Fylkesveg 652 og fører inn til Eidså i Vanylven.

Volda ferjekai blei utvida i 2018-2020. Den nye ferjekaia på 108 meter opna 4. februar 2020, og er bygd slik at ein kan lada hybridferjer der.

## Kjelder
Snøsildre

**Snøsildre** er ei plante i sildrefamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing.
Planta er kring 15 cm høg og har tjukke grovtagga rosettblad med hår som oftast er purpurfarga på undersida. Stengelen har korte krusa hår som ofte er litt raudfarga. Han har langspisse kapselhorn som vender oppover eller utover. Snøsildre blømer kring juli månad i berg og knusar, mest til fjells, men stundom i låglandet i stup og kløfter. Planten kan finnast over heile Noreg. Han er funnen opp til 2250 m i Jotunheimen.

## Kjelder
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Saxifraga nivalis|Saxifraga nivalis]]» frå ,  den 30. august 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Bekkesildre

**Bekkesildre**  (*Saxifraga rivularis*) er ei plante i sildrefamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing.
Planta er kring 5 cm høg og har saftige skjøre stenglar og mørkgrøne blad som ofte er jamhøge med stenglane. Ho har snau bladplate som minner om *[[Ranunculus pygmaeus|dvergsoleie]]*. Blomane har kvite eller raudlege kronblad som er litt lengre enn begerblada. Bekkesildre blømer kring juli månad på våte stader, ved bekker og på snøleger. Planta finst i alle fjelltrakter i Noreg. Ho er funnen opp til 2350 m på Galdhøpiggen.

## Kjelder
*Engelsk Wikipedia.
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
Viggo Ullmann

**Johan Christian Viggo Ullmann** () var ein norsk skulemann, embetsmann og stortingsmann for Venstre.

## Liv og virke
Ullmann var fødd i Christiania. Far hans, den danskfødde Jørgen Nicolai Axel Ullmann, var tilsett i Revisjonsdepartementet. Forfattaren Vilhelmine Ullmann var mor hans og kvinnesaksforkjemparen Ragna Nielsen syster hans.

Ullmann vart student frå Oslo katedralskule i 1866, og var så i kort tid huslærar på Nes jernverk. I 1872 vart han cand. phil. Det komande året var han i Danmark, der han vitja ulike folkehøgskular. År 1873 oppretta han folkehøgskule i Austre Moland, to år seinare flytta han skulen til Landvik. Frå 1880 dreiv han folkehøgskulen vidare i Seljord, der han arbeidde for ei meir yrkesfagleg innretting av opplæringa. Skulen flytta fyrste åra rundt mellom Drangedal, Vinje og Gjerpen. Frå 1884 hadde skulen fast tilhaldsstad i Seljord, Ullmann kjøpte ein gard med støtte frå bønder i heradet. På skulen heldt han og lærarkurs.

Ullmann var formann i  Det Norske Samlaget 1891-94, og var redaktør for avisa Varden.  Pedagogikken hans var prega av Grundtvigs ideal der teologi og læring vert oppfatta som ei frivillig akt, og obligatorisk eksaminering er bytta ut med frivillig eigenevaluering av læringsgrad. Han gjorde seg også til talsmann for Henry George sine idear.

Ullmann var styremedlem i Norges venstreforening 1884-1900, leiar av Venstre 1893-94 og 1898-1900. Han var stortingsrepresentant for Bratsberg amt i perioden 1886-1900, i 1893-94 parlamentarisk leiar. Åra 1886-91 var han medlem av kyrkjekomiteen. Han var stortingspresident 1892-94, 1897 og 1898-1900. Frå 1892 til 1900 var han mellom anna formann i budsjettkomiteen og 1898-1900 i valkomiteen. I 1898 var han formann i komiteen «om varetagelse av Stortingets interesser i anledning av Nobels testamente».

Kvindestemmeretsforeningen, leia av Ullmann si syster, Ragna Nielsen, fekk assistanse av Ullmann då foreininga sette fram forslag til endring i grunnlova. Saman med Wollert Konow (SB) var han sentral i Norges Fredslag og stod seinare for etableringa av Stortingets Fredsforening i 1890, samt Fredsbrevet til kongen same året.

I perioden 1902-1910 var han amtmann i Bratsberg amt.

Ullmann døydde sinnssjuk i 1910 i Vestre Aker.

## Kjelder

*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Litteratur
*Fløistad, Ivar: *Viggo Ullmann og Folkehøgskolen i Austre Moland 1873-1875*
*Østvedt, Einar: Viggo Ullmann i *Årbok for Telemark 1968*

## Bakgrunnsstoff
*
Axel Smith

**Axel Christian Rosenkrantz Smith** () var ein norsk skipsreiar, banksjef og Høgre-politikar. Han var farfar til Carsten Smith.

Smith var fødd i Arendal, der faren var rektor. 1871-73 var han tilsett ved ei forretning i heimbyen. Dei to neste åra var han i England, Frankrike og Tyskland for å lære handelsnæringa å kjenne. Frå 1877 var han tilsett i ei meklarforretning i Arendal, deretter 1886-1903 partner i Lund & Co. i same by. Attåt var han skipsreiar. I 1903 vart han sjef for Den norske Creditbank si avdeling i Arendal.

Styreformann i A/S Barbu frå 1905 og i Arendals dampskipsselskap frå 1907. Smith var medlem av formannskapet i Arendal frå 1895-98, ordførar 1902-07.

Smith var 1. representant til Stortinget frå Arendal og Grimstad for Høgre perioden 1898-1900. Han var medlem av jarnbanekomiteen.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Tomas Olsson Fosnes

**Tomas Olsson Fosnes** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Steinkjer. Hans Konrad Foosnæs var sonesonen hans.

Fosnes var son av ein gardbukar og tok i si tid over farsgarden Fosnes i Steinkjer. Han dreiv denne til sonen Henrik tok over i 1846. Åra 1828-34 var han medlem av skulekommisjonen i heimbygda. Fosnes var 2. representant frå Nordre Trondhjems amt på Stortinget i 1830. Han var medlem av næringskomiteen og av matrikkelkomiteen. Fosnes var valmann fleire gonger og nært knytt til bondeføraren Hans Barlien. Dei arbeidde for å få fleire bønder valde inn i stortinget.

Fosnes døydde på slektsgarden i 1876.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Tuvesildre

**Tuvesildre** er ei plante i sildrefamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing.
Planta er kring 10 cm høg og kjertelhåra. Ho veks i tuver med kortskafta lysgrøne blad med tre eller fem framrette flikar. Stenglane er fåblomstra. Blomstrane har kvite eller gulkvite kronblad som er dobbelt så lange som begerblada. Tuvesildre blømer kring juli månad på berg og knausar til fjells. Ho finst i alle fjelltrakter i Noreg. Planta veks også ned i låglandet, og er funnen opp til 2280 m på Galdhøpiggen.

## Kjelder
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Tuvbräcka|Tuvbräcka]]» frå ,  den 30. august 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Haakon Tveter

**Haakon Tveter** () var ein gardbrukar og politikar for Høgre.

Tveter var fødd på garden Søndre Østensjø. 1857-60 gjekk han Nissens skole i Christiania og 1863-65 Ås landbruksskule. Her tok han «Examen med Udmerkelse». Han la deretter ut på studiereiser til Sverige, Danmark, Tyskland og England. Åra 1867-75 var han forvaltar av kongsgarden på Bygdøy. Han overtok farsgarden då faren døydde 1875, budde der sidan. Tveter fekk med åra hand om store landeigedommar. Han eigde begge Østensjøgardene og garden Nordre Langerud, og hadde forpaktningsretten til Bogerudmyra. Han forpakta også garden Abildsø, og eigde delar av garden Ulsrud.

I fleire år dreiv Tveter privatskule i landbruk på garden sin. Han var frå 1882- til -98 redaktør av *[[Morgenbladet]]* sitt landbrukstidend og redaktør av *Tidsskrift for det norske landbruk*. Åra 1884-1914 var han sekretær i Selskabet for Norges Vel og var utgjevar av selskapet sine årsmeldingar.
 
Gjennom mange år hadde Tveter ei lang rekke politiske verv. Han kom med i Aker kommunestyre i 1877, og hadde plass der i heile 30 år. I perioden 1881 til 1889 var han ordførar, 1905-07 var han varaordførar. Han sat i tillegg i ei lang rekke kommunale komitear og utval, og var aktiv i kyrkjelydsarbeidet i Østre Aker.

Perioden 1889-91 sat Tveter på Stortinget for Akershus, der han var medlem for landbrukskomiteen. 16.-28. mars 1898 møtte han som varamann i justiskomiteen i staden for Albert Bøhn.

Tveter fekk Kongens Landbrugsmedalje i 1876, vart Vasariddar i 1886, Olafsriddar i 1904 og Danebrogsriddar i 1906.

Han døydde i Aker i 1930.

## Kjelde
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*Om Østensjø gård fra Østensjøvannets venner, inkludert mykje om Haakon Tveter
Sebastián Fernández

**Sebastián Bruno Fernández Miglierina** () er ein uruguayansk fotballspelar som spelar som spiss for Málaga i spansk Primera Division. Han har òg kampar for Uruguay sitt landslag.

Fernández vart seriemeister i Uruguay med Defensor Sporting i *apertura*-sesongen i 2007 og i Argentina med Banfield i *apertura*-sesongen i 2009.

Fernández debuterte for Uruguay sitt A-landslag i ein vennskapskamp mot Romania 24. mai 2006. Han var med i Uruguay sin tropp til fotball-VM i 2010, der han kom inn som innbytar i to kampar; gruppekampen mot Sør-Afrika og semifinalen mot Nederland.
Johannes Okkenhaug

**Johannes Karlsson Okkenhaug** () var ein gardbrukar, skuletyrar og Venstre-politikar. Han var innvald på Stortinget frå Nord-Trøndelag i fem periodar, 1891-93 og 1916-27, og var vararepresentant i tre periodar. Okkenhaug var ordførar i Frol 1891-95, og i Sparbu 1901-04, 1907-10 og 1913-16. Han var 1895-1922 den fyrste styraren ved Mære landbruksskole.

Okkenhaug var fødd på Okkenhaug i Frol i 1857. 1876/77 var han på Inderøy elev ved Hans Konrad Foosnæs sin omreisande folkehøgskule. Deretter tok han eksamen i den høgre avdeling ved Ås landbruksskole i 1881. Han var 1885-91 lærar i landbruksfag ved Kuløys folkehøgskole. År 1886 tok han over farsgarden og dreiv denne til 1895, då han vart styrar ved Mære landbruksskole, ei stilling han hadde fram til 1922. På ny dreiv han så i fire år farsgarden. Frå 1928 var han administrerande direktør i Levanger og Omegns Kreditbank.

Okkenhaug var 2. vararepresentant til Stortinget 1889-91, møtte i 1891 frå 6. mars då Vilhelm Andreas Wexelsen vart statsråd. Han 4. representant frå Nordre Trondhjems amt i den neste stortingsperioden 1892-1894. 1895-97 var han 1. vararepresentant 1895-97, møtte kortvarig fleire gonger på tinget i alle dei tre sesjonane i perioden. Trass i at han var 2. vararepresentant for åra 1898-1900, møtte han så å seie heile perioden på Stortinget, då i staden for Ole Anton Qvam som vart statsråd i februar 1898. 1891-94 var Okkenhaug medlem av militærkomiteen, 1895-99 medlem av og 1900 sekretær i landbrukskomitéen. Åra 1916-1927 hadde han fast plass på Stortinget. I alle åra medlem av landbrukskomitéen, 1922-27 som nestformann.

Okkenhaug var mellom stiftarane av Norsk Landmandsforbund i 1896. Han var med i landsstyret, ei periode var han nestformann. Elles var han formann både i fylket sitt landbruksselskap og skogselskap. Han var medlem av departementskomitear vedkomande utskrivinga av hestar til hæren (1898), av Verdalkomiteen (1900) og om utskifting etter Verdalsraset. I 1917 var han medlem av Husmannskommisjonen.

Okkenhaug mottok Kongens fortenstemedalje i 1922. Ei byste av han vart i 1936 reist ved Mære landbruksskole.

## Kjelder

*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*Johannes Okkenhaug  hos Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste
*Johannes Okkenhaug i Steinkjerleksikonet
Dennis Aogo

**Dennis Aogo** () er ein tysk fotballspelar, som har spela for Hamburg i tysk Bundesliga og for det tyske landslaget. 

Aogo har nigeriansk far. Han kunne ha vald å spela for Nigeria sitt landslag, men valde å spela for Tyskland. Han var med på å vinna U21-EM med Tyskland i 2009. 13. mai 2010 debuterte han for A-landslaget i ein privatlandskamp mot Malta. Han var med i troppen til fotball-VM i 2010, der han spelte éin kamp, bronsefinalen mot Uruguay.
Krystallform i mineralogi

**Krystallform** eller **habit** er omgrep innanfor mineralogien som beskriv korleis det ytre til ein krystall ser ut med omsyn til form og storleik.

Dei mange uttrykka mineralologane nyttar til å beskrive krystallforma er nyttig med tanke på beskrive korleis ein enkel krystall av eit mineral ofte ser ut. Ved å kjenne talrike krystallformer har det hjelpt mineralogane til å identifisere eit stort tal på mineral. Nokre former er spesielle for visse mineral, men dei fleste minerala kan opptre i fleire former i det utviklinga av ei form er avhengig av vilkåra under danninga av mineralet eller korleis krystallveksten fann stad. Krystallen si ytre form kan lure den urøynde sidan den indre krystallstrukturen eller krystallsystemet ikkje treng å komme til syne.

Faktorar som påverkar krystallforma omfattar:
* ein kombinasjon av to eller flire krystallformer
* sporelement som er til stades under krystallveksten
* krystalltvilling og veksetilhøve (t.d. varme, trykk, rom)

Mineral som høyrer til same krystallsystem treng ikkje gi opphav til same krystallform. Nokre krystallformer av eit mineral er unike for ein variant og for lokaliteten: For eksempel, medan dei fleste safirane dannar avlange tønneforma krystallar, dannar dei frå Montana ein kraftig lagdelt (tabulær) krystall. Vanlegvis ser ein denne forma berre i rubin. Safir og rubin er variantar av det same mineralet korund.

Nokre mineral kan erstatte andre eksisterande mineral utan å endre den opphavlege krystallforma. Denne prosessen blir kalla pseudomorf utbytting. Eit klassisk døme er tigerauge kvarts, krokidolitt (blå asbest) erstatta av silica. Medan kvarts typisk dannar *[[euhedral]]* (well-formed), *prismatiske* (avlange, prismeliknande) krystallar, i tigerauge er den opphavlege *fiberaktige* krystallforma til krokidolitt uendra.

## Liste over krystallformer (habitar)

## Referansar
Åkra stavkyrkje

**Åkra stavkyrkje** var ei stavkyrkje i Kvinnherad i Hardanger, som vart riven rundt 1730. 

## Historie
Det finst ikkje noko grunnlag for ei detaljert datering av kyrkja. Ei kyrkje i Åkra er første gong nemnd i 1329. Då kyrkja vart skildra i ein rapport frå 1722, hadde taket nyleg vorte skada i ein kraftig storm. Ho må ha vorte riven mellom 1722 og 1735, det året då Åkra fekk ny kyrkje.

## Utsjånad
Det går fram av skildringane av kyrkja frå 1665 og 1722 at ho må ha vore ei stavkyrkje av den treskipa typen. I 1722 var kyrkja bordkledd og måla innvendig. Ho hadde «taarn uden spir», noko som truleg tyder ein takryttar av den gamle typen, og svalgang på nordsida. Storleiken på skipet var 48 fot gonger 28 fot (15 m x 9 m) og koret var 18 fot gonger 16 fot (6 m x 5 m).

## Kjelder

* Lorentz Dietrichson, *De norske stavkirker* (Kristiania og Kjøbenhavn, 1892)

## Bakgrunnsstoff
*
Ole Five

**Ole Olsson Five** () var ein skulemann, gardbrukar og Venstre-politikar frå Stod i Nord-Trøndelag.

Five var son av ein gardbrukar. Han tok eksamen ved Klæbu seminar i 1865, og var lærar i Beitstad i 1866 og på Tranøy 1866-70. År 1872 vart han vernepliktig offiser. I 1876 avla han eksamen til cand.real. med beste karakter, etter å ha fått fritak frå kravet om examen artium. Same året vart han styrar for amtsskulen i Inntrøndelag, ei stilling han hadde til 1892. Han kjøpte garden Hallem i Verdal i 1889 og var gardbrukar i fire år, han selde garden i 1893. Deretter lærar ved Kristiansands seminar 1892-96.

I Verdal var Five medlem av både heradsstyret og skulestyret. Han var styreformann i Snaasen dampskipsselskap og Snåsa sparebank frå høvesvis 1885 og 1886. Formann i styret for Skogn sparebank 1906-07.

Five var 1. vararepresentant til Stortinget frå Nordre Trondhjems amt 1892-94, både i 1892 og 1894 møtte han frå juli månad i staden for Marius Hægstad. Perioden 1900-03 hadde Five fast plass i Stortinget, var då medlem av militærkomiteen og valkomiteen.

Five var initiativtakar til Folkevæbningen, ein forsvarsorganisasjon i opposisjon til den konservative «Centralforeningen for Udbredelse af Legemsøvelser og Vaabenbrug». Foreiningane vart slått saman til Det frivillige skyttervesen i 1893, og Five var formann her åra 1893-1908. Frå 1896 var han tilsett som kontorsjef i same, heilt til han gjekk av med pensjon i 1919. Han budde 1896-99 i Kristiania, 1899-1903 i Inderøy, 1903-07 i Skogn, eitt år i Steinkjer og deretter i Kristiania att.
 
I 1919 fekk Five stifta Nord-Trøndelag historielag, og sat lenge som lagsformann og redigerte årbøkene til laget. Han var også ein ivrig nynorskforkjempar og støttespelar for Det Norske Samlaget, Det Norske Teatret, og norskdomsbladet Den 17de Mai. Han samla Fivefondet og var heiderslagsmann i Studentmållaget.

Han døydde 1930 i Steinkjer.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Ole Olsen Five i Norsk biografisk leksikon
* Ole Olsen Five  hos Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste
Per Mertesacker

**Per Mertesacker** () er ein tysk fotballspelar, som spelar for Arsenal i engelsk Premier League, og for det tyske landslaget. Han vart cupmeister i England med Arsenal i 2014

Mertesacker debuterte for A-landslaget 9. oktober 2004 i ein privatlandskamp mot Iran. Han var førsteval i forsvaret til Tyskland både i fotball-VM i 2006, fotball-EM i 2008, då Tyskland kom på andreplass, og i fotball-VM i 2010. I 2012 var han med i Tyskland sin tropp til fotball-EM, men kom ikkje på banen i nokon av kampane.
Aquila

På latinsk og romanske språk er **aquila**  ordet for ørn.

Det blir òg brukt om:
*Fugleslekta ''Aquila'', ei slekt av 14 ørneartar
*Stjernebiletet ørna
*L'Aquila, ein by sentralt i Italia
*Provinsen L'Aquila i regionen Abruzzo i Italia
Grindheim stavkyrkje

**Grindheim stavkyrkje** var ei stavkyrkje i Etne i Hardanger, som vart riven rundt 1725. 

## Historie
Det finst ikkje noko grunnlag for ei detaljert datering av kyrkja. Eit kyrkjesokn i Grindheim er første gong nemnd i 1326. Kyrkja er nemnd for siste gong i 1722. Soknet fekk ny tømmerkyrkje i 1728, så stavkyrkja må vera riven mellom 1722 og 1728.

## Utsjånad
I rapporten frå 1722 står det at kyrkja hadde "stopul frå grunnen". Breidda på skipet viser at kyrkja må ha vore treskipa. Kyrkja var i 1722 bordkledd. Storleiken på skipet var 44 fot gonger 28 fot (14 m x 9 m) og koret 16 fot gonger 16 fot (5 m x 5 m).

## Fotnotar


## Kjelder
* Lorentz Dietrichson, *De norske stavkirker* (Kristiania og Kjøbenhavn, 1892)

## Bakgrunnsstoff
*
Wilhelm Bugge

**Frederik Wilhelm Klumpp Bugge** () var ein biskop, teolog og stortingsrepresentant frå Trondheim. Frederik Moltke Bugge var far hans.

Bugge vart student frå Bergens katedralskule i 1854 og teologisk kandidat i 1862. Frå 1863 til -66 var han universitetsstipendiat i teologi, og samstundes 1865-66 lærar ved Aars og Voss skule i hovudstaden. Åra 1866 til 1870 var han sokneprest i Holmestrand.

Frå 1870 til 1894 var Bugge professor i teologi ved Universitetet i Oslo. Han forska og førelas i nytestamentleg eksegese, og det meste av hans omfattande skriftproduksjon omhandla i hovudsak dette emnet. Hovudverka hans er ei rekke oversetjingar av Det nye testamente. Dei var skrivne med tanke på ein større lesarkrins og hadde ei samanhengande framstilling av innhaldet og tankegangen i grunntekstane, samanstilt mot historisk-kritiske innleiingar og kommentarar. Alle vart trykt i fleire opplag og vart omsett til andre språk. Han laga også ei rekke forarbeid og utkast til ei ny, norsk omsetjing av bøkene i Nytestamentet.

Frå 1875 til 1876 var han og Johan Christian Heuch redaktørar av *[[Luthersk Kirketidende]]*. Forlaget fann at deira høgkyrkjelege linje samsvara for lite med indremisjonen sitt konservative kristensyn.  Dei vart då fjerna frå redaktørkrakken. I staden var dei frå 1877 redaktørar for det nystarta *Luthersk Ugeskrift*, eit verv Bugge hadde fram til 1890. Gjennom dette organet deltok han jamt i debatten om kristendomen og kyrkja, der han  hevda sitt høgkyrkjelege syn. Han var elles formann i sentralstyret for Det norske bibelselskap.

Bugge var frå 1881 til 1886 medlem av Kristiania bystyre. Perioden 1883-1885 var han 4. representant på Stortinget for Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger. Han var medlem av budsjettkomiteen.

Frå januar 1894 til han døydde to år seinare var han biskop i Kristiania bispedømme. I 1894 vart han heidra med æresdoktorgrad i teologi ved København Universitet.

## Verk
**Apostlen Paulus’ Breve* 2 bind, 1879-81
**Apostlenes Gjerninger*, 1884
**Apostlene Peter’s og Judas’ Breve*, 1889
**Lukas-Evangeliet*, 1891 
**Johannes-Evangeliet*, 1893

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Bokmålswikipedia
*
Johan Henrik Frøstrup

**Johan Henrik Kintzell Frøstrup** () var ein norsk jurist, embetsmann, stortingsrepresentant og ordførar i Arendal.

Frøstrup var fødd i Barbu, far hans var fut. Han vart student i 1870 og cand. jur. i 1874. Han var deretter fullmektig hos sorenskrivar, frå 1877 var han overrettssakførar i Arendal. Fram til 1902 dreiv han sakførarpraksisen, sidan var han byfut i Skien.

Han var ordførar i Arendal frå 1899-1901. Styreformann i Arendals sjøforsikringsselskap og i representantskapet for Nedenes sparebank.

Perioden 1900-03 var Frøstrup stortingsrepresentant for Høgre frå valkrinsen Arendal og Grimstad. På Stortinget var han medlem av justiskomiteen og sekretær i sjødugleikskomiteen.

Frøstrup vart gravlagd på Gjerpen kyrkjegard.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Aske

**Aske** er ein EP av Burzum, eit soloprosjekt av Varg Vikernes. *Aske* er den andre utgjevinga  i prosjektet. EP-en vart spelt inn april 1992 («Dominus Sathanas» i september same året), men utgjevinga fann ikkje stad før mars 1993.

Plateomslaget viser dei svarte ruinane etter kyrkjebrannen på Fantoft stavkyrkje. Kyrkjebrannen, som skjedde sumaren 1992, vart støtta av Varg Vikernes. I dei 1000 fyrste kopiane av *Aske* låg det ein lighter som vart meint som ei symbolsk støtte til brannen.

Alle songane er komponerte og framførte av Vikernes sjølv, med støtte av Samoth, frå svartmetallbandet Emperor, på bass.

## Medverkande
### Burzum
*Count Grishnack – elektrisk gitar, vokal, slagverk
*Samoth – bass
### Produksjon
*Pytten – produsent

## Innhald

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Aske|Aske]]» frå ,  den 5. juli 2011.* 
**Burzum "Aske" (mini-LP) 1993, burzum.org
Kjerneenergi

**Kjerneenergi** (òg kalla **atomenergi**), er er ei nemning på energi som vert frigjort ved fisjon (spalting) og fusjon. I ein kjernereaktor vert energien som blir frigjort ved spalting av uran- og plutoniumkjernar nytta til å varma opp vatn og produsera damp som driv ein dampturbin som genererer elektrisitet. Kjerneenergi verta òg nytta til å driva til dømes ubåtar, isbrytarar, hangarskip og så vidare.

Energien som blir frigjort når ein fissil kjerne blir spalta tilsvare omtrent 200 MeV, jamført blir det frigjort 3-4 eV når ein brenn eit karbonmolekyl.

## Bakgrunnsstoff
Prado

**Pradomuseet** (spansk *Museo del Prado*) er eit kjent kunstmuseum i Madrid, som inneheld ei av verdas fremste kunstsamlingar. Det ligg ved promenadstrøket Paseo del Prado.

Prodomuseet vart bygt i 1785 og inneheld meir enn 2&nbsp;200 måleri. Samlingane vert haldne for å vere av dei aller fremste i Europa, fleire måleri vert rekna for meisterverk. Utvalet av eldre spansk målarkunst er eineståande, men museet omfattar også ein hel del italienske og nederlandske måleri. Av kunstnarar representert i Prado finst mellom anna Francisco de Goya og Diego Velázquez, det finst og eit måleri av Rembrandt.

Spansk kunst frå seinare tid, etter år 1900, finst i Museo Reina Sofía.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Pradomuseet|sv:Pradomuseet]]» frå , den 31. august 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Museo del Prado , offisiell webside
Linlithgow Loch

**Linlithgow Loch** er ein innsjø i Linlithgow, vest for Edinburgh i Skottland. Han ligg nord for bysentrum ved sidan av Linlithgow Palace.

Innsjøen er 1,2 km lang og dekkjer om lag ein halv kvadratkilometer. 

Innsjøen vert nytta til vassport og fiske. Linlithgow Loch har status som *[[Site of Special Scientific Interest]]* på grunn av fuglane som held til her. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Linlithgow Loch|Linlithgow Loch]]» frå ,  den 31. august 2010.*
Parrykanalen

**Parrykanalen** er eit sund og ei skipslei som går aust-vest gjennom øyane i det kanadiske Arktis. Kanalen skil Elisabetøyane i nord frå resten av Nunavut. Han tek til i Baffinbukta ved Lancastersundet, går vidare gjennom det tronge Barrowsundet inn i det opnare Melvillesundet, og etter å ha passert gjennom McCluresundet munnar kanalen så ut i Beauforthavet. Pakkisen i McCluresundet gjer det mykje godt umogleg å sigle gjennom Parrykanalen, og tvingar båtar til å gå gjennom Nordvestpassasjen langt lenger sør.

Dei strake, parallelle kystlinjene og den store djupna funnen i Parrykanalen viser at store bergplater har kollidert ein gong i jordas oldtid. Kanalen dannar geologisk skiljelinje mellom dei prekambriske berglaga på det kanadiske fastlandet i sør, og dei sedimentarære bergartane som danna dei arktiske øyane i nord.

Kanalen er oppkalla etter oppdagaren William Parry.

## Kjelder

*Canadian Encyclopedia
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Parry Channel|Parry Channel]]» frå ,  den 31. august 2010.*
Loch Langavat

**Loch Langavat** (skotsk-gælisk *Langabhat*) er namnet på fire innsjøar på øya Lewis og Harris i Ytre Hebridane i Skottland. Namnet er ei gælisk utgåve av det norrøne *lang* og *vatn*.

#Loch Langavat er ein innsjø i Ness-området på Lewis. Han ligg midt mellom Butt of Lewis og Tolsta Head, 19&nbsp;km nordaust for Stornoway. 
#Loch Langabhat er over 11&nbsp;km lang og ligg i enden av Grimersta-systemet med flott natur der ein ofte kan sjå kongeørn og kronhjort. I innsjøen finst laks og brunaure. Innsjøen ligg 33 meter over ahvet og har eit samla areal på 906,5 hektar. Den største djupna er 30 m.
#Loch Langabhat er ein liten innsjø nord for Carlabhagh.
#Loch Langabhat sentralt på Harris ligg i ein dal med bratte sider og er meir enn 4&nbsp;km lang.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Langavat|Loch Langavat]]» frå ,  den 31. august 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Loch Skeen

**Loch Skeen** er ein innsjø i Dumfries and Galloway sør i Skottland. Han ligg om lag 15 km nordaust for Moffat og den 60 meter høge fossen Grey Mare's Tail får vatn frå dette vatnet. Området rundt Loch Skeen vert mykje nytta av fotturistar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Skeen|Loch Skeen]]» frå ,  den 31. august 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Loch Skeen, *[[Gazetteer for Scotland]]*