open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tinnmaurfugl

**Tinnmaurfugl**, *Cercomacra tyrannina*, er ein mellomstor maurfugl i den biologiske familien Thamnophilidae. Arten har leveområde i tropisk Sentral-Amerika og Sør-Amerika frå søraustlege Mexico sørover til vestlege Ecuador og til Amazonas i Brasil.

Dette er ein vanleg fugl i tett underskog i våte skogsområde, spesielt i utkantar og lysningar, og i tilstøytande høg gjenvekst skog. Hoa legg to kvite egg med raudbrune flekker, som blir ruga av begge kjønn i eit lite, djupt koppforma reir av plantefiber og visne blad, som er hengt opp frå gaffelen av ei tynn grein eller slyngstenglar lågt i eit tre. Begge foreldre matar ungane.

Tinnmaurfugl er vanlegvis 14,5 cm lang, og veg 18 gram. Den vaksne hannen er hovudsakleg svartgrå over og lysare grå under, med to kvite vengeband. Hoa har brun overside og raudbrun-kanelfarga undersida. Unge fuglar, spesielt hannar, er mørkare enn dei vaksne. Nøyaktige fjørdraktnyansar varierer geografisk, sidan det er ei rekkje underartar av denne maurfuglen.

Denne arten har eit plystra *kick* rop, og songen er ein duett, hannen med ein stigande fløytetone *pu pu pe pi pi* som hoa følgjer opp med si mjukare, rykkande *juu-ut juu-ut juu-ut juu-ut juu-ut*.

Tinnmaurfugl lever normalt som par gjennom heile året, og ikkje i fleirartsflokkar. Dei beitar på insekt og andre leddyr plukka frå kvister og lauvverk i kratt eller slyngplanteflokar. Denne arten er enklare å observere frå lyden enn å sjå i den tette vegetasjonen.

## Kjelder

* *Første utgåva av artikkelen byggjer på «[[:en:Dusky Antbird|Dusky Antbird]]» frå , den 9. juli 2011*
 

## Bakgrunnsstoff

* Videoar, bilete og lydopptak av tinnmaurfugl hos Internet Bird Collection

*BirdLife International (2014) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=4707 Cercomacra tyrannina]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 21. august 2014.
Fylkesveg 416 i Hordaland

**Fylkesveg 416 i Hordaland** går mellom Kårdal og Risasjøen i Lindås kommune. Vegen er 2,4 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Kårdal
*Endepunkt Risasjøen

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 5434

**Fylkesveg 5374** i Vestland fylke går mellom Masfjordnes og Andvik i Masfjorden kommune. Vegen er 7,2 km lang.

Fram til 2019 hadde vegen nemninga *[[Gamle Fylkesveg 374 i Hordaland|Fylkesveg 374 i Hordaland]]*.

## Kommunar og knutepunkt

* Masfjordnes
*Endepunkt Andvik
**→ Kommunal veg frå Andvik til Lund (4,7 km)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Vaktelmaurfugl

**Vaktelmaurfugl**, *Myrmornis torquata*, er ein mellomstor maurfugl i den biologiske familien Thamnophilidae. Han er monotypisk i slekta ***Myrmornis***. 

Vaktelmaurfugl er 16,5 cm i lengd og veg 46 gram. Han har særs kort stjert, kraftig langt nebb, strupen er svart, krone, nakke og oversida raudbrun og gulbrunflekkete, undersida er gråleg. Vengene er mørke med fleire brungule band. Bak auga, ned til eit band rundt brystet er det svartkvite striper eller flekker. Hofuglen liknar, men har raudbrun krone og strupe. 

Denne arten har habitat i våt tropisk eller subtropisk skog i lågland eller i bakkeskråningar. Vaktelmaurfugl søkjer føde parvis på bakken ved å hoppe rundt og flytte på eller snu på nedfallsblad. Dei følgjer ikkje svermar av vandremaur. Reiret er hengt opp i ei låg grein, egga er fløytekvite med brunfiolette strekar og flekker. Vanlegvis er det eitt egg i kullet.

Vaktelmaurfugl kan treffast i alle desse landa: Brasil, Colombia, Ecuador, Fransk Guyana, Guyana, Nicaragua, Panama, Peru, Surinam og Venezuela.

## Kjelder

* 
*BirdLife International (2014) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=4761 Myrmornis torquata]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 24. august 2014.

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 372 i Hordaland

:*Sjå òg [[fylkesveg 372|fylkesveg 372 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 372 i Hordaland** går mellom Byrkjeland og Bernes i Osterøy kommune. Vegen er 1,6 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Byrkjeland
*Kommunal veg frå Bernes til Bernesviki (0,6 km)

## Bakgrunnsstoff
Elektrisk folk

**Elektrisk folk** eller **electric folk**  er ein type folkrock utvikla i England sist i 1960-åra og i 1970-åra. Stilen blei så teken opp og utvikla innan keltisk musikk frå ulike land. Han har også gjeve opphav til folk-punk. Musikkstilen blei mindre populær i 1980-åra, men har overlevd og ført til nye stilar og til ei viss grad smelta saman med stilane han utvikla seg frå, rock og folk.

Elektisk folk la vekt på bruk av moderne instrument til å framføra gamle folkeviser. Innan det som til då var blitt kalla folkrock hadde ein hovudsakleg framført sjølvskrivne viser med moderne instrument, slik som Bob Dylan og Byrds. Elektriske folk-grupper tok i bruk særleg engelske tradisjonelle songar, men skreiv også eigne songar inspirerte av desse.

Viktige musikkgrupper innan elektrisk folk var Fairport Convention, Fotheringay, Pentangle og Steeleye Span i England, medan bretonske Alan Stivell utvikla stilen i Frankrike. I Irland tok grupper som Horslips og Sweeney's Men utgangspunkt i irsk folkemusikk og skapte sin eigen versjon av elektrisk folk. Saman med grupper som skotske Runrig førte dei elektrisk folk vidare til ein eigen keltisk rock. Grupper som Led Zeppelin og Jethro Tull blir ikkje vanlegvis rekna til elektrisk folk-rørsla, men blei tydelege inspirerte av stilen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Electric folk|Electric folk]]» frå ,  den 9. juli 2011.*
Marskmaursmett

**Marskmaursmett** (*Formicivora acutirostris*) er ein mellomstor maursmett i den biologiske familien Thamnophilidae. 

Dette er ein mørk fugl på ca. 13-15 centimeter. Hannen er mørk brun på oversida og mørk blygrå under. Han har kvitflekker berre på kantar av vengefjør og halefjør. Hofuglen er lysare med kvitaktig underside med mørke flekker.

Arten er endemisk for marsker og myrer i dei brasilianske delstatane Paraná og Santa Catarina. Ein nyleg oppdaga underart, *F. a. paludicola*, lever lenger nord, kystnært ved elver i delstaten São Paulo.

## Kjelder

* *Første utgåva av artikkelen byggjer på «[[:en:Marsh Antwren|Marsh Antwren]]» frå , den 9. juli 2011*
*

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Divisormaurvarslar

**Divisormaurvarslar**, *Thamnophilus divisorius*, er ein fugl i maurfuglfamilien. Dei næraste slektningane er tepuimaurvarslar og amazonmaurvarsler (Whitney et al. 2004).

Divisormaurvarslar er 16 cm lang, hannen er nær einsfarga blågrå, men hovudet er noko mørkare, slik at det gjer inntrykk av å ha hette. Hoa er karakteristisk i to farger: blågrå overside og raudbrun underside, halen er gråblå òg på undersida. Han har ein song som er eit akselererande *kuk-kuk-kuk-kuk-ku-ku-ku-ku wah*, med avtakande styrke, ropa er *aw*, *aww* og *kyuk*.

Han finst i lågtveksande skog. Det kjende utbreiingsområdet ligg innanfor Parque Nacional da Serra do Divisor i Brasil og i den tilstøytande Parque Nacional de la Sierra del Divisor i Peru, under 500 moh., ein trur han er vanleg der. 

Divisormaurvarslar vart oppdaga i 1996 i Acre Arch høglandet i delstaten Acre i Brasil, og blei skildra som ei art ny for vitskapen i 2004. BirdLife International har gjeve han status 'livskraftig' (LC) på global raudliste, 2009.

## Kjelder

* *Første utgåva av artikkelen byggjer bl.a. på «[[:en:Acre Antshrike|Acre Antshrike]]» frå , den 8. juli 2011*, følgjande referanse var gjeve:
:* Whitney, Bret M.; Oren, David C. & Brumfield, Robb T. (2004): A new species of *Thamnophilus* Antshrike (Aves: Thamnophilidae) from the Serra do Divisor, Acre, Brazil. Auk **121**(4): 1031-1039. DOI:10.1642/0004-8038(2004)121[1031:ANSOTA]2.0.CO;2 HTML fulltext without images

* Schulenberg, T., Stotz, D. Lane, D., O'Neill, J, & Parker, T. *Birds of Peru*. Christopher Helm, London. (2007) ISBN 978-0-7136-8673-9 
 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff

* BirdLife International (2014) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22733324 Thamnophilus divisorius] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 20. august 2014.
* Videoar, bilete og lydopptak av divisormaurvarslar hos Internet Bird Collection
Åge Ellingsen

**Åge Ellingsen** () er ein norsk tidlegare ishockeyspelar, no trenar og ekspertkommentator. Han representerte Sportsklubben Forward, Furuset Idrettsforening, Storhamar Idrettslag, IF Björklöven, Idrettslaget Stjernen og Lillehammer Ishockeyklubb. 

Ellingsen spelte 67 offisielle landskampar for Noreg, og deltok under vinter-OL for Noreg i 1984 i Sarajevo med 11. plass, og i  1988 i Calgary med 12. plass. Han er no trenar på NTG-Lillehammer og ekspertkommentator under ishockeykampar på NRK.

Ellingsen blei drafta av Edmonton Oilers i 1987.

## Bakgrunnsstoff
*Norges Ishockeyforbund: Internasjonale spillere, menn - Adelskalender (pdf-fil) 
*Norskfødte spillere draftet av NHL-lag
*
Riomaursmett

**Riomaursmett** (*Myrmotherula fluminensis*) er ein fugl i maurfuglfamilien som er endemisk for Brasil.

## Skildring

Riomaursmetten har ei kroppslengd på om lag 10 cm. Holotypen hadde ein masse på 9 gram. Den adulte hannen er karakterisert ved ein lys augering og ein lys stripe subokulært. Oversida er grå, medan vengene er mørkare grå med svarte dekkfjør som har kvite spissar. Stjerten er grå. Strupe, bryst og bukens midtlinje er svarte, medan resten av undersida har same gråfarge som oversida. Iris er brun, nebbet svartbrunt, og beina er bleik blågrå med gulaktige føter. Hofuglen er enno ikkje skildra.

### Utbreiing og levevis

Holotypen vart samla inn i 1988 i det sentrale området av delstaten Rio de Janeiro, Brasil. Arten vart ikkje observért att på denne lokaliteten, og først funnen igjen i 1994. Sidan den gong har han vorte dokumentert sporadisk nær den opphavlege lokaliteten. 

Ein kjenner førebels ikkje til arten sitt eventuelle trekkmønster. Det har vore reist hypotesar om at holotypen kan vere ein streiffugl eller ein høgdemigrant frå nærliggande Serra dos Órgãos.
Kunnskapen om dietten er særs avgrensa. I magesekken til holotypen vart det identifisert restar av leddyr. Arten har vore observert i fleirartsflokkar, vanlegvis innanfor 2 meters høgd over bakken.

### Taksonomi og status

Riomaursmetten er berre kjend frå holotypen og eit fåtal observasjonar, og den taksonomiske statusen er førebels ikkje fastsett. I tillegg til oppdagaren av arten, reknar South American Classification Committee i American Ornithological Society, International Ornithological Committee, og Clements-taksonomien han som ein eigen art. Handbook of the Birds of the World (HBW) frå BirdLife International godkjenner han derimot ikkje som eit eige takson, men ser han som ein fargevariant av sølvflankemaursmett (*M. luctuosa*). 
Andre forfattarar har framsett hypotesar om at holotypen kan representere ein hybrid. Gonzaga, som først dokumenterte arten, peikte på at både morfologisk variant og hybridstatus er plausible alternativ til full artsstatus.

## Kjelder

* *Første utgåva av artikkelen byggjer på «[[:en:Rio de Janeiro Antwren|Rio de Janeiro Antwren]]» frå , den 15. mai 2025*
* 

;Referansar
Sunderland

**Sunderland** er ein industri- og hamneby i Tyne and Wear i England. Fram til 1974 utgjorde han eit distrikt i Durham, men han vart så innlema i City of Sunderland i Tyne and Wear. Han er dermed ein by innanfor ein annan by, ein situasjon som ikkje er uvanleg i England. 

Byen ligg ved munningen til Wear ved Nordsjøen, 15 km  søraust for Newcastle upon Tyne. Byen har kring 270&nbsp;000 innbyggjarar. Tidlegare var byen ei viktig kolhamn med store verft som no er nedlagd. Industri i byen i dag er glas, møbel, keramikk, konfeksjon og elektroteknisk industri. Byen har eit eige universitet. I bydelen Monkwearmouth ligg St. Peterskyrkja, som delvis er frå 600-talet. Sunderland har hatt bystatus frå 1634. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sunderland (Tyne and Wear)|Sunderland (Tyne and Wear)]]» frå ,  den 9. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Walsall

**Walsall** er ein stor industriby i West Midlands i England. Han ligg nordvest for Birmingham og aust for Wolverhampton. Historisk har han vore ein del av Staffordshire og er ein del av West Midlands storbyområde og ein del av Black Country.

Byen har kring 70&nbsp;000 innbyggjarar. Av nabobyar finn ein Brownhills, Willenhall, Bloxwich og Aldridge.

Under den industrielle revolusjonen og 200 år framover vart Walsall forandra frå å vere ein liten landsby med 2000 innbyggjarar på 1700-talet, til ein by med over 86 000 innbyggjarar. 

Det lokale fotballlaget er Walsall FC.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Walsall|Walsall]]» frå ,  den 9. juli 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Swindon

**Swindon** er ein by i Wiltshire i Sørvest-England. Han ligg halvvegs mellom Bristol, 64 km mot vest, og Reading, 64 km mot aust. London ligg 130 km mot aust. Byen hadde kring 233 400 innbyggjarar i 2021. 

Swindon vart utpeikt som *Expanded Town* i 1952 og dette har ført til at folketalet har auka raskt. Swindon jernbanestasjon ligg langs linja frå London Paddington til Bristol. Swindon er ei sameint styresmakt. Innbyggjarane i Swindon vert kalla Swindonians. I Swindon ligg Bodleian bibliotekdepot med 246 km med bokhyller.

Swindon har eit gamalt fotballklubb med ei lang historie, Swindon Town FC. Heimebanen der heiter County Ground. Laget har spela i League Two sidan 2017, og vann jamvel serietittelen 2019-20. Dei flytta ikkje opp til League One på grunn av økonomiske og eigarskapsproblem. 

Tidlegare store jernbaneverkstader vart lagt ned i 1980-åra, og Honda-bilverkstaden vart lagt ned i 2021 etter 35 år. Legemiddelprodusentar som kanadiske Patheon, amerikanske Catalent Pharma Solutionsog franske Vygon har dei britiske hovudkontora sine i byen. Swindon husar også hovudkontoret til National Trust og UK Space Agency.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Swindon|Swindon]]» frå ,  den 9. juli 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Southend-on-Sea

**Southend-on-Sea** er ein kystby og sameint styresmakt i Essex i England. Han ligg på nordsida av Themsen, omkring 65&nbsp;km austom London, og grensar mot Rochford i nord og Castle Point i vest.

Namnet kjem av at byen opphavleg var den sørlege enden («south end») av landsbyen Prittlewell.

I viktoriansk tid vart staden, som hadde jernbanesamband med hovudstaden, populært som reisemål for londonarar. Turisme har sidan då vore den viktigaste næringa. Southend Piar er den lengste fornøyelsespiren i verda, 2185 meter lang.

I 1960-åra kom ei nedgangstid for britiske kystbyar, først og fremst på grunn av at mange tok billige charterturar framfor å feriere i heimlandet. Southend måtte finne nye inntektskjelder og det vart oppretta ei rekkje handelsbedrifter. Mykje av det viktorianske preget forsvann i denne tida. Byen har færre underhaldningstilbod enn andre engelske byar av same storleik, noko som truleg skuldast at ein stor del av den yrkesaktive folkesetnaden pendlar til London og difor oppsøkjer kulturelle attraksjonar der i staden.

HM's Revenue and Customs er ein av dei største arbeidsgjevarane i byen. University of Essex har eit kollegium i byen, South East Essex College.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Southend-on-Sea|Southend-on-Sea]]» frå ,  den 9. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Tadas Labukas

**Tadas Labukas** () er ein litauisk fotballspelar. Hausten 2011 spelte han i angrep for Brann i den norske Tippeligaen. Ved sidan av fotballen har han også arbeidet på Røyrås Treindustri under sitt opphald i Noreg. Han spelar òg for det litauiske landslaget. Labukas har spelt for fleire klubbar i heimlandet, mellom anna toppklubben Žalgiris Vilnius, og for klubbar i Russland, Hellas, Romania, Aserbajdsjan og Polen før han kom til Noreg. Han kom til Brann frå Arka Gdynia sommaren 2011. Han hadde spelt i Gdynia i to sesongar i den polske toppdivisjonen og i 2010/11-sesongen var han klubben sin toppskårar med 8 mål i ein sesong som enda med nedrykk. Labukas stod då utan kontrakt og gjekk gratis til Brann på ein korttidskontrakt. Han debuterte i Tippeligaen 7. august 2011 som innbytar i ein heimekamp mot Strømsgodset. Kontrakten hans vart ikkje forlenga etter 2011-sesongen.

## Fotnotar

## Kjelder
*"Her er Branns nye spiss"  frå Brann.no
Edward Jenner

**Edward Jenner** () var ein britisk lege med praksis på heimstaden Berkeley i Gloucestershire i England. Han er kjent som oppfinnaren av vaksinasjonen. Om arbeidet hans har det vorte sagt at det har berga fleire menneskeliv enn nokon annan manns verk.

### Liv og gjerning
Jenner studerte anatomi og kirurgi ved St. George's Hospital i London. Han reiste så heim til Berkeley der han opna eigen legepraksis.

Vaksinasjon med levande koppar hadde vore praktisert i Tyrkia. Mary Wortley Montagu gjorde praksisen kjent i Vest-Europa, til dømes hadde Jan Ingenhousz praktisert metoden. Men det var eit risikabelt førebyggande tiltak. Frå 1770 vart fleire personar i England og Tyskland, mellom dei Benjamin Jesty i 1774 og Peter Plett i 1791, vaksinerte med kukopplymfar. Jenner var kjent med at  budeier som vart smitta med kukoppar, vanlegvis ikkje fekk sjølve koppesykja. I mai 1796 gjorde han eit forsøk med guten James Phipps, som hadde fått blemmer av kukoppar. Guten vart vaksinert, og det viste seg at han var immun mot vanlege koppar. Jenner skreiv ein artikkel om testen, men Royal Society avviste den. Han gjorde då fleire forsøk, mellom anna med den 11 månader gamle sonen sin. I 1798 publiserte han resultata, og opplevde å verte gjort til lått. Det hindra ikkje at metoden hans snøgt kom i allmenn bruk. Jenner omtala metoden som "vaccination", på norsk vaksinasjon, frå latin vacca = kua.

Jenner var ein grundig observatør av naturen. Han var den som oppdaga at det var gaukungen som gradvis tvinga stesyskjena ut av reiret, tidlegare hadde ein trudd det var den vaksne gauken som fjerna dei andre ungane frå reiret. For denne observasjonen vart han i 1789 vald til medlem av Royal Society.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Edward Jenner|Edward Jenner]]» frå , den 9. juli 2011.*
Dampbil

Ein **dampbil** er ein bil dreven av ei dampmaskin. 

## Tidlege eksperiment med dampbilar
### Verbiest (1679)

Den fyrste som er laga ein dampdriven bil tykkjest ha vore belgiaren Ferdinand Verbiest, som rundt 1680 (truleg i 1679) laga ei lita dampdriva vogn med ei lengd på rundt 60 cm. Dette skjedde medan han budde i Kina og vogna vart truleg laga for å imponera keisaren. Dampmaskina hadde ikkje stempel, men nytta damptrykket til å driva eit skovelhjul, som så dreiv framhjula på vogna. Verbiest let vogna køyra rundt på gardsplassen til keisarpalasset i ein times tid . Vogna vart sett på som ein kuriositet og vart ikkje vidareutvikla. 

### Nolet (1748)
I 1748 eksperimenterte den franske presten Nolet med eit liknande køyretøy som Verbiest. På same vis som vogna til Verbiest retta Nolet òg dampstrålen mot eit skovelhjul, som så dreiv drivhjula via nedgiring i fleire trinn. Vogna til Nolet vart demonstrert i Paris i 1775. Det skal finnast eit ekemplar av ei slik vogn i Karlsruhe i Tyskland.

### Cognout (1769)

I 1769 bygde den franske militæringeniøren Joseph Cugnot ein damplastebil i full skala. Vogna var meint for å transportera tungt artelleri og vart kalla «la fardier de Cugnot». «Fardier» tyder ei vogn laga for å transportera svært tunge lass («fardeau»). Etter som det var eld under kjelen vart òg køyretøyet kalla «chariot à feu» (*eldvogn*). I motsetning til Verbiest nytta Cognout ei stempeldampmaskin, så dette ser ut til å ha vore det første køyretøyet drive av ei stempeldampmaskin. Det var òg den fyrste lastebilen i soga.

### Murdock (1784)

I 1784 monterte engelskmannen William Murdock ei dampmaskin på ei vogn, som vart kalla «Sauterelle». Motoren i vogna til Murdock var ei stempeldampmaskin (truleg produsert av Boulton and Watt) med ein vertikal sylinder. Denne vogna står no på Museum of Science and Industry i Birmingham. Murdock køyrte ei strekning på to-tre kilometer. I 1791/1792 bygde Murdock fleire eksperimentelle vogner. 

## Referansar

## SJå òg
* Damplastebil
* Damptraktor
* Dampmaskin
Laurits K. Grønnevet

**Laurits K. Grønnevet** () var ein norsk fiskar, bonde, postopnar og lokalpolitikar. Han var fødd på garden Sætre i Vartdal kommune, no Ørsta, på Sunnmøre. Han tok til som fiskar i open møringsbåt 15 år gammal. Seinare var han førar på eigne båtar. I 1921 slutta han som fiskar og vart postopnar, noko han var til 1944. 

L.K. Grønnevet, som han gjerne vart kalla, hadde mange offentlege verv og oppgåver. I heimkommunen vart han vald til heradstyret i 1910. I 1912 vart han ordførar. Det var han i fleire bolkar, til saman i 14 år. Han var formann i forstandarskapet i Vartdal Sparebank. Medhjelpar til presten i Vartdal kyrkje var han i 36 år. 

Som ordførar var han medlem av fylkestinget. I åtte år sat han i fylkesskulestyret. Grønnevet sat ofte i lagretten. Oftast var det i jordskifte- og grensegangforretningar. I 1935 gjekk han, saman med andre, frå Ålesund til Kristiansund i høve vegskjøn. Dei mest krevjande oppgåvene han utførte for samfunnet, rekna han sjølv å vere arbeidet med matforsyninga under første verdskrigen, og formannsjobben i byggenemnda for Vartdal kraftverk.

## Kjelder
* *Minne og opplevingar oppskrivne av L.K.Grønnevet - Vartdal* Upublisert.
Tarsus i Mersin

**Tarsus** (hittitisk: Tarsa, gresk: Ταρσός, *Tarsós*) er ein historisk by sør i det sentrale Tyrkia, 20&nbsp;km innfor kysten av Middelhavet, på slettelandet der elva Seyhan Nehri renn ut i Middelhavet. Han høyrer til Adana-Mersin storbyområde, det fjerde største byområdet i Tyrkia med 3 millionar innbyggjarar. Tarsus høyrer til provinsen Mersin og ligg i kjernen av regionen Çukurova. Tarsus har kring 240 000 innbyggjarar.

Tarsus eller Tarsos er ein svært gammal by, med funn frå steinalderen. I oldtida var byen hovudstad for kongane av Kilikia og seinare for persiske satrapar. Han blei tidleg gresk-påverka og var ein viktig hellenistisk by. I 66 f.Kr. blei han annektert av Pompeius til Romarriket. Det var her det første møtet mellom Kleopatra og Marcus Antonius fann stad, og apostelen Paulus var fødd her.

Linproduksjon har lenge spelt ein stor rolle i økonomien i Tarsus. Tekstilindustri er saman med møbelmaking og handel framleis ei viktig næring.

## Kjelder

*Tarsus. I *[[Store norske leksikon]]*.
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tarsus|Tarsus]]» frå ,  den 9. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
*Distriktet Tarsus
*Tarsus kommune
* Informasjon om Tarsus frå Kultur- og turismedepartementet i Tyrkia 
* Om Tarsus sin tidlege historie på PBS
Poole hamn

**Poole Harbour** er ei hamn i Dorset, sør i England, ved byane Poole og Wareham langs breidda. Hamna er ein sjøfylt dal som vart danna på slutten av den siste istida og er eit estuarium for fleire elvar, den største av dei elva Frome. Hamna har ei lang historia og har vore busett sidan før romersk tid. Hamna er derimot særs grunn (middeldjupne 48 cm) og høver seg derfor ikkje for store skip. 

## Sjå òg
*Brownsea Island
*Dorset

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Poole Harbour|Poole Harbour]]» frå ,  den 10. juli 2011.*
Blackpool

**Blackpool** er ein by ved Irskesjøen i det nordvestlege England. Tradisjonelt har byen vore ein del av Lancashire, men frå og med 1. april 1998 har byen vore under sjølvstendig administrasjon som ei sameint styresmakt. Byen har kring 140&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen er ein populær ferie- og badestad, samt konferansby, med mange millionar vitjande kvart år. Byen har ei 11 km lang sandstrand og fornøyelsespark. Det 158 meter høge Blackpool Tower er ein av attraksjonane i byen og er inspirert av Eiffeltårnet i Paris. Byen er òg kjend som ein tradisjonell feriestad og for Premier League-laget Blackpool FC.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Blackpool|Blackpool]]» frå ,  den 10. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Bolton

**Bolton** er ein stor by i den nordvestlege delen av England. Han ligg nær West Pennine Moors, og er administrasjonsby for distriktet Bolton, nordvest i Stor-Manchester. Byen har kring 285&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg 18 km nordvest for sentrum av Manchester, i det store kolfeltet vest for Penninane. 

Byen har sidan slutten av 1700-talet vore eit viktig senter for tekstilindustrien, særleg bomull. Den mekaniske industrien er i dag den viktigaste industrien, med produksjon av tekstilmaskiner, bilutstyr og meir. Det ligg eit tekstilmuseum i byen. 

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff

*
Peterborough

**Peterborough** er ein by og eit administrativt distrikt, med status både som *[[Bystatus#Engelsktalande land|city]]* og sameint styresmakt, i Cambridgeshire i England. Byen ligg 55 km nordaust for Northampton med kring 190&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen ligg ved elva Nene, i eit lågtliggande og flatt område, vest for The Fens. Distriktet omfattar nokre landsbyar, som Wittering og Thorney. Byen er eit jernbaneknutepunkt og eit handelssentrum med teglverk, jernbaneverkstadar, maskin- og næringsmiddelindustri. Byen er eit anglikansk bispesete. Katedralen, som vart innvigd i 1238), er bygd i seinnormannisk stil.

Byen voks opp omkring eit benediktinarkloster frå 655, vart herja av vikingar på på 800- og 1000-talet og øydelagd av brann i 1117. Peterborough fekk status som *[[new town]]* i 1967.

Byen Peterborogh har eit eige fotballag som heiter Peterborough United FC. Dei spelar i Coca-Cola Championship, som er det nest øvste nivået i engelsk fotballiga. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Peterborough|Peterborough]]» frå ,  den 10. juli 2011.*  
*

## Bakgrunnsstoff

*
Brighton

**Brighton** er ein kystby i East Sussex i England. Han dannar saman med Hove eit samanhengande urbant område, som sidan 1997 har vore administrert som den sameinte styresmakta Brighton and Hove. I 2000 fekk dei i fellesskap status som *[[Bystatus#Engelsktalende land|city]]*.

## Historie
Det er funne spor etter ein, etter målestokken til perioden, større busetjing frå yngre steinalder i byen. Ein steinsirkel frå perioden var verna inntil 1820, då ein gardbruker meinte det var for mange vitjande og begravde steinane. Arkeologar har påvist fleire gravplassar frå begerkulturen i området, og det finst òg ei rekkje graver med rikt gravgods frå bronsealderen.

I *[[Domesday Book]]* (1086) kallast den dåverande landsbyen *Bristemestune*. Ved slutten av mellomalderen heitte han *Brighthelmstone*, og var ein liten fiskerlandsby. Han vart brunne ned av franskmennene 1514, under krigen som starta etter Westminstertraktaten (1511). I 1545 søkte innbyggjarane kongen om å få ei kanon til å forsvare byen. Dei laga då eit kart som viste åtaka til franskmennene i 1511; karta ligg i bymuseet til Hove.

Heilt opp til midten av 1700-talet var Brighton ein liten fiskerlandsby. Men i 1753 publiserte dr. Richard Russell ein teori om helsebringande effektar ved sjøbad. Han slo seg ned i Brighton, og dermed trekte rike og sjuke dit for å nyte dei same effektane som han. Innan 1780 hadde store hus byrja å springe opp, og Brighton vart ein fasjonabel badeby. I 1786 leigde prinsen av Wales, den seinare Georg IV, ein gard ved Brighton. Han fekk reist han kongelege paviljongen, som er eit landemerke i byen.

## Grand Hotel-attentatet

På morgonen 12. oktober 1984 sprengte Det provisoriske IRA ei kraftig bombe på Grand Hotel, der leiarar i Det konservative partiet deltok på ein konferanse. Bomba eksploderte nær rommet til dåverande statsminister Margaret Thatcher, men ho kom uskadd frå attentatet. Fire menneske omkom, blant anna Sir Anthony Berry. Fleire regjeringsmedlemmar vart skadd, blant anna Norman Tebbit, men ingen av ministrane var blant dei omkomne. Etter attentatet uttalte PIRA at Thatcher hadde vore heldig denne gongen, men medan ho må vere heldig kvar gong trong PIRA berre å vere heldig éin gong. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Stockport

**Stockport** er ein by i Stor-Manchester i England. Han ligg rundt 10 kilometer sør for byen Manchester, på staden der elvane Goyt og Tame renn saman og dannar den kjende elva Mersey.

Byen var historisk ein del av Cheshire. På 1500-talet var Stockport ein liten by som då i heilskapen sin låg på sørsida av Mersey, og var kjent for dyrking av hamp og framstilling av tau. På 1700-talet hadde byen ein av dei første mekaniserte silkefabrikkane i Storbritannia. På 1800-talet var likevel den leiande industriverksemda til Stockport innan bomull og tilknytte industriar. Stockport var òg senter for hatt-industrien i landet, og eksporterte i 1884 over seks millionar hattar per år. I desember 1997 vart den siste hattefabrikken i Stockport stengd. Hattehistoria til byen er bevart i hattemuseet «Hat Works».

Den vestlege innfarten til byen blir dominert av Stockport Viaduct. Han vart bygd i 1840 og viadukten har 27 teglsteinsbogar som fører hovudjernbanen frå Manchester til Birmingham og London over elva Mersey. Dette byggverket var bakgrunn på mange av måleria til L.S. Lowry.

Fotballaget til byen er Stockport County FC, som for tida (2010/11) spelar i Football League Two, det fjerde nivået i engelsk fotball. Dei spelar heimekampane sine på Edgeley Park.

## Folketalsutvikling

## Venskapsbyar
* Béziers i Frankrike (1972)
* Heilbronn i Tyskland (1982)

## Kjende folk frå Stockport
*Norman Foster (f. 1935): arkitekt
* Peter Boardman (1950–1982): fjellklatrar, døydde på Mount Everest.
*Peter Butterworth (1917–1978): skodespelar, kjent frå *Carry on*-filmane
*Wendy Hiller (1912–2003): skodespelar
*Sarah Harding (f. 1981): songar/låtskrivar i popgruppa Girls Aloud
*Dominic Howard (f. 1977): trommeslagar i rockebandet Muse.
*Will Mellor (f. 1976): skodespelar, kjent for rolla som Gaz i *[[Two Pints of Lager and a Packet of Crisps]]*.
*Dominic Monaghan (f. 1976): skodespelar, kjent for rolla som Munti Brennibukk i Ringenes herre.
*Tim McInnerny (f. 1956): skodespelar, kjent for rollene som Lord Percy og Captain Darling i *[[Blackadder]]*.
*Paul Morley (f. 1957): musikkjournalist, musikar, produsent og grunnleggar av plateselskapet ZTT
*Fred Perry (1909–1995): tennisspelar, Wimbledon-vinnar.
*Daz Sampson (f. 1974): songar og plateprodusent, representerte Storbritannia under Eurovision Song Contest 2006.
*Paul Warhurst (f. 1969): fotballspelar, spelte mellom anna for Blackburn Rovers, Bolton Wanderers, Oldham Athletic og Sheffield Wednesday.
*Joanne Whalley (f. 1964): skodespelar
*Joseph Whitworth (1803–1887): leiande viktoriansk ingeniør

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stockport|Stockport]]» frå ,  den 10. juli 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Steve Cliffe: *Stockport History and Guide* (2005), Tempus, ISBN 0-7524-3525-6
*Peter Arrowsmith: *Recording Stockport's Past: Recent Investigations of Historic Sites in the Borough of Stockport* (1996) Stockport Metropolitan Borough Council, ISBN 0-905164-20-2
*Peter Arrowsmith: *Stockport: a History* (1997), Stockport Metropolitan Borough Council, ISBN 0-905164-99-7

## Bakgrunnsstoff

*
Oldbury

**Oldbury** er ein by i West Midlands i England. Han er ein del av Black Country og det administrative senteret i distriktet Sandwell.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oldbury, West Midlands|Oldbury, West Midlands]]» frå ,  den 10. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Smethwick

**Smethwick** er ein by i distriktet Sandwell i West Midlands i England. Han ligg i utkanten av byen Birmingham innanfor grensene til dei historiske grevskapa Staffordshire, Worcestershire og Warwickshire.

Opphavleg var området eit bydistrikt og frå 1894 ein kommune i Staffordshire. I 1907 vart det eit eige distrikt. I 1966 vart Smethwick slått saman med distrikta Oldbury og Rowley Regis til distriktet Warley, og vart overført til grevskapet Worcestershire. Dette vart igjen slått saman med West Bromwich i 1974 for å danne distriktet Sandwell, som vart innlemma i det nye grevskapet West Midlands. Byen Oldbury-Smethwick hadde kring 140 000 innbyggjarar i 2007. 

## Kjende folk frå Smethwick
* Charles Douglas Fox (1843–1921), sivilingeniør
* Sydney Barnes (1873–1967), cricketspelar
* Ann George (1903–1989), skodespelar
* Julie Walters (f. 1950), skodespelar
* Patrick Cowdell (f. 1953), boksar
* Mark Van Hoen (f. 1966), electronisk musikar
* Richard Swinburne (f. 1934), filosof

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Smethwick|Smethwick]]» frå ,  den 10. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Slough

**Slough** er ein by og ei sameint styresmakt i grevskapet Berkshire i det søraustlege England.

## Historie
Mesteparten av området var før ein del Buckinghamshire. Slough vart danna etter ein samanvekst av ei rekkje landsbyar. Jarnbana kom til Slough i 1840 leia til dronning Victoria sin første jernbanetur.

## Forstader innan distriktet
*Britwell
*Chalvey, Cippenham, Colnbrook
*Langley
*Poyle
*Upton
*Wexham

I tillegg er Burnham i Buckinghamshire rekna som ein forstad til byen.

## Kjende personar i samanheng med Slough
*William Herschel
*Caroline Herschel
*John Herschel
*Robert Watson-Watt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Slough|Slough]]» frå ,  den 10. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
West Bromwich

**West Bromwich** er ein by i West Midlands i England. Han er største byen i Sandwell Metropolitan Borough, og ligg rundt 8 km nordvest for Birmingham. Byen har kring 145&nbsp;000 innbyggjarar. Byen har verkstads- og kjemisk industri

Byen er kjend for fotballaget West Bromwich Albion, som i 2010/2011 spelte i den engelske Premier League.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:West Bromwich|West Bromwich]]» frå ,  den 10. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Gloucester

**Gloucester** er ein by og eit administrativt distrikt i Gloucestershire, England. Han er administrasjonsby for grevskapet.

Byen ligg nær grensa til Wales, på austbreidda av Severn. Han har Cotswolds mot aust, Forest of Dean mot vest og Malvern Hills mot nordvest.

Gloucester er ein hamneby, som via Gloucester- og Sharpnesskanalen er knytt til Severnfjorden. Kanalen tillét større skip å segle inn til byen, men i nyare tid har hamna likevel mista mykje av tydinga si. Verfta, lagera og dokkene forfall i lang tid, men i 1980-åra vart dei restaurert og lagde ut som eit ope område for innbyggjarane. *National Waterways Museum* er innreitt i nokre av lagera, medan andre er gjorde om til luksusleiligheter, butikkar og serveringsstader.

Gloucesterkatedralen starta som eit kloster vigt til apostelen Peter, som vart grunnlagt i 681. Kong Edvard II er gravlagd der. For mange er katedralen kanskje mest kjend for at fleire scener i filmane om Harry Pottar er spelt inn der. Rett ved katedralen er St Mary's Square, der biskop Hooper vart avretta under Maria I.

## Historie

I romersk tid heitte staden *Glevum*. Den romerske busetjinga vart grunnlagt under Nerva. Tradisjonen fortel at det låg ein eldre britisk busetjing der, men det er uklart om dette er riktig. Delar av dei romerske murane er bevarte, og det er gjort ei rekkje funn av romerske gjenstandar og myntar.

Etter slutten på den romerske perioden styrte bestefar til Vortigern byen i ein periode, ifølgje *[[Historia Britonum]]*. Etter slaget ved Deorham i 577 tok Wessex kontroll over byen.

I 681 vart klostret grunnlagt av Aethelred av Mercia, som abdiserte og levde som munk der. Fram til normannarane erobra området, vart det styrt av ein *[[portreeve]]*, med eit slott som ofte vart vitja av kongen. Det vart slått mynt i Gloucester. Jarlen Godwin av Wessex (død 1053) er den første kjende herren over området.

Kong Henrik II gav byen det første chartret i 1155. Borgarane fekk nokre av dei same privilegia som borgarane i London og Winchester. Eit seinare charter frå same konge gav rett til fri ferdsel på Severn. Richard I stadfesta det første chartret i 1194, og Johan utan land utvida privilegia i 1200, blant anna ved å frita byen for tollved handel innanfor riket.

I 1483, under Richard III vart byen eit korporativt grevskap. Dette vart stadfesta i 1489 og 1510, og rettane vart utvida under både Elisabeth I og Jakob I.

Under den engelske borgarkrigen var kringsetjinga av Gloucester i 1643 ein viktig trefning. Parliamentarianarane, som var kringsett i byen, sigra.

Gloucester var inntil konstruksjonen av Severn Bridge i 1966 det nedste krysningspunktet på elva. Brua som Thomas Telford bygde i 1829 over elva står enno, men ho er for svak og smal for moderne trafikk, som sidan 1974 har gått over ei ny bru ved sidan av.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gloucester|Gloucester]]» frå ,  den 10. juli 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Bandmaursmett

**Bandmaursmett**, *Dichrozona cincta*, er ein liten maurfugl i den biologiske familien Thamnophilidae. Han er monotypisk i slekta ***Dichrozona***.

Dette er ein liten maursmett, 10 centimeter i lengd og veg 16 gram, med langt, tynnt nebb. Fjørdrakta har gråleg til kvit underside med mørke flekker over brystet. Krone og overside er brun. Overgumpen har eit kvitt band. Dekkfjørene er svarte med to gulbrune band, flygefjørene er bleikbrune. Hoa liknar, men har bleikare band og færre flekker. 

Dei lever i par, vandrar gjerne sakte på skogbotnen i relativt open underskog, og svingar ofte på halen frå side til side. 

Arten har habitat i subtropiske eller tropiske våte låglandsskogar med utbreiingsområdet innanfor landa Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Peru og Venezuela.

## Kjelder

* 
*BirdLife International (2014) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22701543 Dichrozona cincta] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 20. august 2014. 

## Bakgrunnsstoff

* Videoar, bilete og lydopptak av bandmaursmett hos Internet Bird Collection
Blåskallemaurfugl

**Blåskallemaurfugl**, *Gymnocichla nudiceps*, er ein mellomstor maurfugl i den biologiske familien Thamnophilidae. Han er monotypisk i slekta ***Gymnocichla***.

Arten har habitat i subtropiske eller tropiske våte låglandsskogar med utbreiingsområdet innanfor landa Belize, Colombia, Costa Rica, Guatemala, Honduras, Mexico, Nicaragua og  Panama.

## Kjelder

*BirdLife International (2014) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=4728 Gymnocichla nudiceps] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 21. august 2014.


## Bakgrunnsstoff

* Videoar, bilete og lydopptak av blåskallemaurfugl hos Internet Bird Collection
Dropemaurvarslar

**Dropemaurvarslar**, *Hypoedaleus guttatus*, er ein maurfugl i den biologiske familien Thamnophilidae. Han er monotypisk i slekta ***Hypoedaleus***.

Arten har utbreiingsområdet innanfor landa Argentina, Brasil og Paraguay. Han har habitat i subtropiske eller tropiske våte låglandsskogar.

## Kjelder

*BirdLife International (2014) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22701229 Hypoedaleus guttatus] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 20. august 2014.

## Bakgrunnsstoff
Flodmaurfugl

**Flodmaurfugl**, *Myrmochanes hemileucus*, er ein liten maurfugl i den biologiske familien Thamnophilidae. Han er monotypisk i slekta ***Myrmochanes***.

Dette er ein liten, ca. 11,5 cm lang, maurfugl med generelt kvit underside og svart overside. Overgumpen er grå, dekkfjørene har små kvite flekker og hannfuglen har ein skjult kvit ryggflekk som blir synleg når han er skremt eller opphissa. Dei føretrekk lågvaksen skog under 300 moh., arten har habitat i subtropiske eller tropiske våte låglandsskogar og våte buskskogar med utbreiingsområdet innanfor landa Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador og Peru.

## Kjelder

* Ridgeley, Robert S. Paul J. Greenfield, *The Birds of Ecuador vol II* Christopher Helm London (2001) ISBN 0-7136-6117-8
 

## Bakgrunnsstoff


*BirdLife International (2014) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=4727 Myrmochanes hemileucus] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 21. august 2014.
* Videoar, bilete og lydopptak av flodmaurfugl hos Internet Bird Collection
Jernmaurvarslar

**Jernmaurvarslar**, *Xenornis setifrons*, er ein maurfugl i den biologiske familien Thamnophilidae. Han er monotypisk i slekta ***Xenornis***.

Arten har habitat i subtropiske eller tropiske våte låglandsskogar eller tropisk våt skog i høgare område med utbreiingsområdet innanfor landa Colombia og Panama. Jernmaurvarslar er trua av tap av habitat.

## Kjelder

*BirdLife International (2014) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22701368 Xenornis setifrons] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 20. august 2014.


## Bakgrunnsstoff

* Videoar, bilete og lydopptak av jernmaurvarslar hos Internet Bird Collection
Klatremaurvarslar

**Klatremaurvarslar**, *Thamnistes anabatinus*, er ein liten maurvarslar i den biologiske familien Thamnophilidae. Han er monotypisk i slekta ***Thamnistes***. Arten er utbreidd frå Belize og Mexico i nord, sørover gjennom Mellom-Amerika. I Sør-Amerika langs vestsida av Andes ned til sørlege Ecuador.  Han lever òg i eit belte langs austsida av Andes ned gjennom Peru til Bolivia i sør. 

Klatremaurvarslar er ein liten maurfugl, om lag 15 cm lang og veg 21 gram. Han har eit stort, kraftig nebb med krok i enden. Krone, overside, venger og hale er raudbrune. Dei har ei mørk augestripe, over det ei lys, brungul stripe, *supercilium*. Undersida er oliven til brungul. Kjønna er like, men hannen har ein skjult raudbrun-oransje flekk i midt på ryggen. Ungfuglar er lik dei vaksne, men har raudbrune frynsar på vengedekkarane og er bleikare på undersida. ropet er eit pipande *swik*, og songen varierer, som *tjip* eller *tjiv tjiv tjiv tjiv tjiv* i Costa Rica, *piu piu piu piu piu * i Venezuela . 

Dette er ein fugl som lever i skog, gammal sekundærvekst, halvopen skog og skogskantar opp til 1500 moh. Hoa legg to kvite, brunflekka egg i eit djupt koppforma reir 7-15 meter over bakken i eit tre, vanlegvis på ein halvopen stad. Begge kjønn tar del i reirbygging, ruging, og omsut for ungane. 

Klatremaurvarslar et insekt og andre leddyr, som dei plukkar frå lauvverk som ein vireo. Det kan sjåast åleine, i par, eller saman med tanagarar og parulaer i fleirartsflokkar.

## Kjelder

* *Første utgåva av artikkelen byggjer på «[[:en:Russet Antshrike|Russet Antshrike]]» frå , den 10. juli 2011*
* 
 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff

* Videoar, bilete og lydopptak av klatremaurvarslar hos Internet Bird Collection
*BirdLife International (2014) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22701372 Thamnistes anabatinus] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 20. august 2014.
Kvitskjeggmaurvarslar

**Kvitskjeggmaurvarslar**, *Biatas nigropectus*, er ein mellomstor maurfugl i den biologiske familien Thamnophilidae. Han er monotypisk i slekta ***Biatas***. Han er endemisk for atlanterhavsskogen i Argentina og Brasil og er ein bambusspesialist. Arten er truga av tap av leveområde, og ein trur populasjonen minkar fort. 

Kvitskjeggmaurvarslar er 18 centimeter i lengd, hannen har brunleg fjørdrakt med raudbrune venger og hale, svart krone, nedre strupe og bryst. Hofuglen har raudbrun krone. 

I Argentina har kvitskjeggmaurvarslar vorte funne berre i *[[Guadua]]*-bambus, spesielt arten *Guadua trinii*. Han lever av insektlarver, edderkoppar, små maur og frø som han plukker av bambus. Dette er ein kryptisk art som sjeldan syng, så lite er kjent om levevis og økologi.

## Kjelder

* *Første utgåva av artikkelen byggjer på «[[:en:White-bearded Antshrike|White-bearded Antshrike]]» frå , den 10. juli 2011*
* BirdLife International (2011) Faktaark for arten: ''Biatas nigropectus'' . Lest frå http://www.birdlife.org 10. juli 2010. 
 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff

* 

*
Perlemaurvarslar

**Perlemaurvarslar**, *Megastictus margaritatus*, er ein liten maurvarslar i den biologiske familien Thamnophilidae. Han er monotypisk i slekta ***Megastictus***.

Perlemaurvarslar er 14 centimeter i lengd og veg om lag 19,5 gram. Hannen har gråleg fjørdrakt med mørke eller svarte venger og hale. Han har fleire vengeband av uvanleg store kvite flekker og kvite flekker på halefjørene. Hofuglen er brunleg, oversiden av hovud i brunt til olivengrønt, venge og haleflekkene er gulbrune. Hos begge kjønn er strupen lys og undersida lysare enn oversida. Dei flyttar seg snøggt på greiner når dei beitar i trea, 4 til 10 meter over bakken. 

Arten har utbreiingsområdet innanfor landa Brasil, Colombia, Ecuador, Peru og Venezuela. Han har habitat i subtropiske eller tropiske våte låglandsskogar opp til 400 moh.

## Kjelder

* 

## Bakgrunnsstoff

*
Skifergloauge

**Skifergloauge** (*Rhopornis ardesiacus*) er ein langhala, mellomstor og særs habitatspesialisert maurfugl i den biologiske familien Thamnophilidae som er endemisk for austlege Brasil. Han er monotypisk i slekta ***Rhopornis*** og det er ikkje skildra nokon underartar.

## Skildring

Arten er relativt stor til maurfugl å vere, med ei kroppslengd på 18–19 cm og ei vekt på 23–28 gram. Begge kjønn har karakteristiske raude auge.
Hannen har grå overside og hovud, med mørkegrå venger og stjert. Vengdekkfjørene har kvite spissar, og det grå ansiktet har ein lysare mustasjeflekk. Strupen er svart, og undersida er bleikgrå med mørkare flankar og undergump.
Hoa liknar, men har rustbrun isse og nakke, kvit strupe og elles lysare underside. Oversida er som hos hannen.

## Utbreiing og habitat

Førekomsten er svært avgrensa og flekkvis fordelt i søraustlege Bahia og nordaustlege Minas Gerais. Arten er knytt til tørr lauvskog – lokalt kalla *mata-de-cipó* – med ope undervegetasjon og innslag av store terrestriske bromeliadar  – planter i ananasfamilien. Han finst også i overgangssoner mot fuktigare skogstypar og caatinga krattskog. Leveområdet ligg mellom 100 og 1000 meter over havnivå.

## Åtferd og økologi

Skifergloaugen er standfugl og knytt til tett undervegetasjon. Søk etter føde skjer hovudsakleg ved bakken og opp til 4 meter over, sjeldnare opp mot 7 meter. Arten søkjer føde åleine, i par eller i familiegrupper, og rører seg gjennom vegetasjonen med korte hopp samstundes som han vippar med stjerten. Byttet – ulike insekt og edderkoppar – vert fanga ved plukking frå lauv, ved hopp, å strekkje seg eller ved å søkje i daudt lauvverk i bromeliadar. Dei kan óg følgje vandremaur.

Hekkesesongen strekkjer seg truleg frå oktober til februar. Eit dokumentert reir var koppforma, bygd av tørre blad og slyngplantar, plassert lågt på eit blad som bøygde seg ned mot bakken. Reiret inneheldt to bleikrosa egg med raude flekker. Begge foreldra rugde; rugetida var minst 13 dagar. 

Songen er ein serie med 7–9 skarpe *pir*-tonar utan pausar, stigande i intensitet. Begge kjønn syng, og hoa går ofte inn i songen medan hannen syng. Anna læte inkluderer eit lågt «*brrt*», eit skarpt «*sip*», mjuke klapringar og korte trillarar som saktar ned mot slutten.

## Trugsmål og vern

Verdas naturvernunion, IUCN, har sidan 1994 vurdert arten som sterkt truga. Han har eit utbreiingsområde på ca. 20&nbsp;000&nbsp;km², reelt mindre enn 500&nbsp;km² i bruk med kjente førekomstar på få lokalitetar. Populasjonen er estimert til 600–1700 kjønnsmodne individ, færre enn 2500 medrekna ungfuglar, og er minkande. Hovudtrugsmåla er avskoging for beite og vedproduksjon, særleg i Bahia der tørr skog er redusert til spreidde restar. Mange attverande skoglappar er sterkt påverka av husdyrbeite og lite eigna som habitat. Skifergloaugen finst i nasjonalparken Boa Nova, men fleire verneområde – særleg i Minas Gerais – vert rekna som nødvendige for å sikre at denne arten.

## Kjelder

* *Første utgåve av artikkelen byggjer på «[[:en:Slender antbird|Slender antbird]]» frå , den 19. mai 2015*
* 

;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Stjernemaurvarslar

**Stjernemaurvarslar**, *Pygiptila stellaris*, er ein liten maurvarslar i den biologiske familien Thamnophilidae. Han er monotypisk i slekta ***Pygiptila***.

Stjernemaurvarslar er 14 centimeter i lengd og veg 23 gram. Dette er ein kort og tjukkfallen fugl med kort hale. Hannen har gråleg fjørdrakt med mørk hette, nakke, venger og hale. Han har fleire vengeband av små kvite flekker. Han har ein skult kvit flekk på ryggen. Hofuglen har eit gulbrunt preg, hovud i brunt til olivengrønt, raudbrune vengefjør og oversida er blågrå. 

Dei lever i par, i familiegrupper eller i  fleirartsflokkar i trekroner i høgvaksen skog. 

Arten har habitat i subtropiske eller tropiske våte låglandsskogar med utbreiingsområdet innanfor landa  Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Fransk Guyana, Peru, Surinam og Venezuela.

## Kjelder

* 
*

## Bakgrunnsstoff