open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Florence Steurer

**Florence Steurer** () er ein fransk tidlegare skirennar frå Lyon. Ho vann to VM-sølv og ein VM-bronse i tida 1966-72, samt OL-bronse i 1972. Steurer vart nummer to i verdscupen i alpine greiner 1969.

## Aktiv
Sommaren 1966 tok 16 år gamle Steurer bronsemedaljen i storslalåm under VM i alpine greiner 1966 i chilenske Portillo. To år seinare heldt ho på å ta ein ny bronsemedalje i storslalåm under vinterleikane i heimlandet, men kom i mål ein hundredels sekund bakom bronsevinnaren, sveitsiske Fernande Bochatay.

Steurer fekk sølvmedaljen i kombinasjonen då VM i alpine greiner 1970 vart avvikla i Val Gherdëina. Medaljen kom etter gode prestasjonar i dei ordinære øvingane; ho vart nummer seks, sju og åtte i høvesvis utfor, slalåm og storslalåm.

I sitt sist internasjonale meisterskap vann Steurer ein OL-bronse i slalåm under Vinter-OL 1972 i Sapporo. For sine prestasjonar i OL-løypene fekk ho VM-sølv i kombinasjonen, då denne øvinga ikkje stod på OL-programmet.

Steurer deltok i verdscupen i alpine greiner frå starten i 1967 til 1972. I sin beste sesong, 1969, vart ho nummer to etter austerrikske Gertrud Gabl i kampen om den store FIS-pokalen. Til saman stod Steurer 27 gongar på sigerspallen etter renn i verdscupen, men ho vann berre fire av dei, tre i slalåm og eitt i storslalåm. Ho vart fransk meister fire gongar i 1967 og 1969; to i utfor, samt ein gong i både slalåm og kombinasjon.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Florence Steurer|Florence Steurer]]» frå ,  den 6. desember 2014.*
Pannebein

**Pannebeinet** eller **frontalbeinet** (lat. *os frontale*) er ein knokkel i den øvre framdelen av hovudskallen hjå menneske. Namnet kjem frå det latinske ordet *frons*, som tydar «panne». Knokkelen er forma som ein hjartemusling, og er samansett av tre delar: *squama frontalis*, den flate og største delen, hovudregionen av panna; *pars orbitalis ossis frontalis*, den horisontale og nest-største regionen; og nasepartiet, som artikulerar med nasebeina og *processus frontalis maxillae* for å forme naserota.

## Sjå òg
* panne
* pannelapp

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Frontal bone|Frontal bone]]» frå ,  den 5. desember 2014.*
Andletsskjelett

**Andletsskjelettet** eller **viscerokraniet** (lat. *ossa faciei*, *ossa facialia* eller *cranium faciale*) er ei fellesnemning for den delen av hovudskallen som stammar frå gjellebogane. **Andletsbeina** er knoklane i den fremre og nedre skallen.

Dei 14 andletsbeina som utgjer andletsskjelettet er:
* nasebeina (2) *os nasale*; pl. *ossa nasalia*
* overkjeven (2) *maxilla*
* tårebeina (2) *os lacrimale*
* kinnbeina (2) *os zygomaticum*, *zygoma*
* ganebeina (2) *os palatinum*
* nedre nasemusling (2) *concha nasalis inferior*, *concha nasi inferior*
* plogbeinet *vomer*
* underkjeven *mandibula*
* tungebeinet *os hyoideum* (stundom ikkje rekna som ein del av  andletsskjelettet)

## Sjå òg
* andlet

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Facial skeleton|Facial skeleton]]» frå ,  den 6. desember 2014.*
Mellomøyret

**Mellomøyret** (av latin *auris media*) er den delen av øyret som ligg innanfor trommehinna og utanfor det ovale vindauget i det indre øyret. Hjå pattedyr består det av tre ossiklar (hammaren, ambolten og stigbøyelen) som fører vibrasjonar i trommehinna til væsker og membranar i det indre øyret. Øyretrompeten koplar til nasesvelget for å skape ei trykkutlikning mellom mellomøyret og strupen.

Hovudfunksjonen til mellomøyret er å overføre akustisk energi frå kompresjonsbølgjer i lufta til væske—membran-bølgjer inni sniglehuset. Hammaren og ambolten fungerer som ein mekanisk transformator (etter vektstongprinsippet), som tilpassar impedansane mellom trommehinna og det ovale vindauget. Denne impedansetilpassinga aukar følsamheita til hørselen med ein faktor på om lag 16, tilsvarande 25 dB . I tillegg fører bukling i trommehinna til ei forsterkning med ein faktor på to (6&nbsp;dB), så den totale forsterkning i mellomøyret er på rundt 34 gongar, eller 31&nbsp;dB.

## Klinisk signifikans
Mellomøyret er hòlt. Vandring i høgder eller dukking under vatn kan føre til trykkforskjellar mellom mellomøyret og utsida. Dette trykket kan potensielt føre til at trommehinna sprekk. Til skilnad kan lågt trykk føre til retraksjon av trommehinna. Ei av oppgåvene til øyretrompeten, som koplar mellomøyret til nasesvelget, er å halde trykket i mellomøyret på linje med det ytre lufttrykket. Øyretrompeten er vanlegvis avklemt ved enden av nasen for å hindre at den blir tetta av slim, men kan enkelt opnast igjen ved å senke og framheve kjeven. Dette er grunnen til at geisping og tygging kan lindre øyretrykk når ein reiser med fly.

Mellomøyrebetennelse er ein betennelse i mellomøyret.

## Sjå òg
* høyrsle
* det ytre øyret

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Middle ear|Middle ear]]» frå ,  den 6. desember 2014.*
Hammaren i øyret

**Hammaren** (av latin *malleus* «hammar») er ein liten hammarforma knokkel og den ytste av dei tre høyreknoklane i mellomøyret som koplar til ambolten og er festa til den indre overflata på trommehinna. Han overfører vibrasjonar frå trommehinna til ambolten.

## Struktur

Hammaren er eit lite bein i mellomøyret. Det er den fyrste av dei tre høyreknoklane og er samanknytt med trommehinna. *Hammarhovudet* (*caput malei*) er den lange utstikkaren som koplar til ambolten. Hovudet koplar til *hammarnakken* (*collum mallei*), og beinet går vidare til *hammarskaftet* (*manubrium mallei*) som koplar til trommehinna. Mellom nakken og skaftet finn ein dei *laterale* (sideliggande) og *anteriore* (fremre) framspringa som kjem ut av beinet. 

Hammaren er unik for pattedyr og blei utvikla frå det nedre kjevebeinet (*[[os articulare]]*) hjå basale amniotar, som framleis dannar kjeveleddet hjå reptilar og fuglar.

### Utvikling
Hammaren oppstår embryologisk frå den fyrste gjellebogen saman med resten av tyggebeina, nemleg underkjeven og overkjeven.

## Funksjon

Hammaren er ein av tre høyreknoklar i mellomøyret som overfører lyd frå trommehinna til det indre øyret. Hammaren tek imot vibrasjonar frå trommehinna og sender desse til ambolten. 

## Fleire bilete

|Fil:Gray912.png|Høgre trommehinne med hammaren og chorda tympani sett frå innsida, baksida og ovanfrå. Hammaren er synleg i midten.
|Fil:Illu auditory ossicles.jpg|Ossiklar
|Fil:Gray43.png|Hovudet og nakken hjå eit 18 veker gammalt foster, med Meckels brusk og tungebeinet.
|Fil:Gray907.png|Det ytre øyret og mellomøyret opna frå høgre framside.
|Fil:Gray919.png|Kjede av ossiklane og dei tilhøyrande leddbanda sett frå framsida i eit vertikalt tverrsnitt av trommehola (*cavitas tympani*).
|Fil:Malleus-Coronal Section of right Tempoporal bone.png|CT-bilete av hammaren
|Fil:Slide1ghe.JPG|Ossiklar og trommehole. Djup disseksjon.
|Fil:Slide2ghe2.JPG|Ossiklar, ambolt og hammar. Djup disseksjon.


## Sjå òg
* høyrsle
* *[[ligamentum mallei superius]]*
* *[[ligamentum mallei laterale]]*
* *[[ligamentum mallei anterius]]*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Malleus|Malleus]]» frå ,  den 6. desember 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Ambolten

**Ambolten** (av latin *incus* «ambolt») er ein liten amboltforma knokkel, og den midterste av dei tre høyreknoklane i mellomøyret. Ambolten overfører vibrasjonar frå hammaren lateralt til stigbøyelen medialt. Namnet kjem av at den liknar på ein ambolt.

## Struktur

Ambolten er den andre av høyreknoklane — dei tre knoklane i mellomøyret som jobbar med å overføre lyd. Den er forma som ein ambolt, og har ein *kort lem* og ein *lang lem* som peikar ut frå artikulasjonspunktet med hammaren.

## Funksjon

Vibrasjonar i mellomøyret blir tekne imot av trommehinna. Hammaren ligg på trommehinna og formidlar vibrasjonar til ambolten. Denne formidlar vibrasjonane vidare til stigbøyelen.

## Historie
*Incus* er latinsk og tyder «ambolt». Den blei fyrste gong skildra av den italienske filosofen og legen Alessandro Achillini. Den siste delen av den lange lemmen blei tidlegare skildra som ein eigen «fjerde høyreknokkel» av Pieter Paaw i 1615.

## Fleire bilete

Fil:Gray915.png|Øyretrompeten er opna gjennom eit snitt langs den lange aksen.
Fil:Gray43.png|Hovudet og nakken hjå eit 18 veker gammalt foster, med Meckels brusk og tungebeinet.
Fil:Gray907.png|Det ytre øyret og mellomøyret opna frå høgre framside.
Fil:Gray919.png|Høyrebeinskjeda og dei tilhøyrande leddbanda sett frå framsida i eit vertikalt tverrsnitt av trommehola (*cavitas tympani*).
Fil:Illu auditory ossicles-en.svg|Høyreknoklar
Fil:Occipital bone dissection.jpg|Trommehola, *[[canalis facialis]]* og den indre halsarterien.
Fil:Slide1ghe.JPG|Høyreknoklar og trommehole. Djup disseksjon.
Fil:Slide2ghe2.JPG|Høyreknoklar, ambolt og hammar. Djup disseksjon.


## Sjå òg

* høyrsle
* øyret
* høyreknokkel

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Incus|Incus]]» frå ,  den 6. desember 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Bakhovudbein

**Bakhovudbeinet** (latin *os occipitale*) er ein skålforma, firsida knokkel i den nedre bakdelen av hovudskallen. Knokkelen er gjennombora av ei oval opning kalla den store nakkehola (*foramen magnum*), der kraniehola kommuniserer med ryggmergskanalen.

## Sjå òg
* hovudskalle
* veslehjernen
* Neandertalarar

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Occipital bone|Occipital bone]]» frå ,  den 5. desember 2014.*
Nasebein

**Nasebeina** (lat. *os nasale*) er to avlange knoklar av varierande storleik og form, som ligg side om side i den øvre midtdelen av andletet. Begge knoklane har to overflater og fire grenser.

## Struktur
### Overflater
Den *ytre overflata* er konkavokonveks frå toppen til botnen og konveks frå side til side; den er dekt av procerus-muskelen og den transversale delen av musculus nasalis, og er perforert i midten av ein foramen, der ei lita vene passerer.

Den *indre overflata* er konkav frå side til side, og er kryssa frå topp til botn av eit spor for passasjen av ei grein av *nervus nasociliaris*.

### Artikulasjonar
Nasebeinet artikulerer med fire bein. To av dei ligg i hjerneskallen: pannebeinet og silbeinet; dei siste to ligg i andletsskjelettet: det motsette nasebeinet og overkjeven.

## Fleire bilete

Fil:Medical X-Ray imaging NJR06 Nevit nasal bone fracture.jpg|Røntgenbilete av nasebeinsfraktur
Fil:Nasal_bone.jpg|Venstre nasebein
Fil:Gray153.png|Nasehòla sett frå sida, med silbeinet eksponert
Fil:Gray154.png|Artikulasjonen mellom tåre- og nasebeina med overkjeven
Fil:Gray155.png|Ytre overflate av høgre nasebein
Fil:Gray156.png|Indre overflate av høgre nasebein
Fil:Gray164.png|Nærbilete av hovudskallen
Fil:Gray188.png|Hovudskallen sett frå sida
Fil:Gray190.png|Hovudskallen sett frå framsida
Fil:Gray191.png|Horisontalt tverrsnitt av nase- og augehòlene
Fil:Gray192.png|Mediale veggen av venstre augehòle
Fil:Gray194.png|Sagittalt tverrsnitt av hovudskallen
Fil:Gray196.png|Tak, golv og lateral vegg i venstre nasehòle
Fil:Maxilla.jpg|Nasebeina
Fil:Lacrimal_and_nasal_bones.jpg|Tårebein og nasebein i ein anatomisk korrekt hovudskalle
Fil:Orbital_cavity.jpg|Nasebein
Fil:Slide8llll.JPG|Nasebein
Fil:Slide2nnnn.JPG|Nasebeina hjå ein nyfødd


## Sjå òg
* nase
* naseblødning

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nasal bone|Nasal bone]]» frå ,  den 6. desember 2014.*
Overkjeve

**Overkjeven** (lat. *maxilla*) er sett saman av to knoklar som formar den øvre kjeven og ganen i munnen. Dei to halvdelane smeltar saman ved den intermaxillære suturen, på same måte som halvdelane i underkjeven smeltar saman ved den mandibulære symfysen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maxilla|Maxilla]]» frå ,  den 7. desember 2014.*
Tårebein

**Tårebeina** (lat. *os lacrimale*) er dei minste og skjøraste knoklane i andletet. Dei ligg fremst og sidelengs den mediale veggen i augehòla. Begge knoklane har to overflater og fire marginar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lacrimal bone|Lacrimal bone]]» frå ,  den 7. desember 2014.*
Lucille Wheeler

**Lucille Wheeler** () er ein kanadisk tidlegare skirennar fødd i Montréal i Québec som under VM i alpine greiner 1958 vart dobbelt verdsmeister, då ho vann både utfor og storslalåm.

## Aktiv
Wheeler vart nummer sju i utfor då alpin-VM vart avvikla i svenske Åre i 1954. To år seinare vann ho bronsemedaljen i utfor under Vinter-OL 1956 i Cortina d'Ampezzo, det var fyrste gongen ein nordamerikansk kvinneleg alpinist tok ein olympisk medalje. I storslalåm kom ho på sjetteplass.

Under VM i alpine greiner 1958 i Bad Gastein vart Wheeler den store forgrunnsfiguren på kvinnesida. Ho vann utfortevlinga med ein margin på tre tidels sekund i høve til Frieda Dänzer frå Sveits, medan ho i storslalåm hadde eit halvt sekund til gode i mål til sølvvinnar Sally Deaver frå USA. Dei to gullmedaljane og ein 13. plass i slalåm gav henne også sølvmedaljen i kombinasjonen.

Wheeler la opp i 1959.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Lucille Wheeler|Lucille Wheeler]]» frå ,  den 7. desember 2014.*
Nancy Greene

**Nancy Catherine Greene Raine** () er ein kanadisk politikar og tidlegare skirennar, fødd i Ottawa i Ontario, oppvaksen i Rossland i British Columbia. Ho vann verdscupen i alpine greiner både i 1967 og 1968. I 1968 vart ho olympisk meister i storslalåm og verdsmeister i kombinasjon.

## Idrett
Greene vart nummer fem i utfor då VM i alpine greiner 1962 vart avvikla i franske Chamonix. To år etter måtte ho to plassar ned på resultatlista i utfor under Vinter-OL 1964 i Innsbruck. Ved alpin-VM 1966 i Chile rann ho ut i utforrennet, men kom på fjerdeplass i storslalåm og sjuandeplass i slalåm.  

Den 7. januar 1967 vann Greene i tyske Oberstaufen det alle fyrste rennet i verdscupen i alpine greiner for kvinner. I løpet den fyrste veka i verdscupen sigra ho i alle dei fire fyrste verdscup-tevlingane; to renn i Oberstaufen, samt i to renn i Grindelwald i Sveits. Ho vann ei tevling i slalåm, to i storslalåm og ei i utfor. Saman med tre triumfar ved sesongslutt i USA, vann ho verdscupen i alpine greiner 1967 med 176 poeng mot franske Marielle Goitschel sine 172 poeng. Også i 1968-sesongen vart Greene vinnar av verdscupen, men då med langt større margin til toaren. Ho vann til saman 14 verdscuprenn; tre i utfor, åtte i storslalåm og tre i slalåm.

Under Vinter-OL 1968 i Grenoble vann Greene ein suveren siger i storslalåm. Med sin aggressive stil vann ho med heile 2,64 sekundars margin til franske Annie Famose på sølvplassen. I slalåm var Greene den einaste som var i nærleiken til å utfordre Marielle Goitschel, men vart 0,29 sekundar  for sein i mål og fekk sølv. Dei to medaljeplasseringane saman med ein tiandeplass i utfor var nok til å sikre Greene VM-gull i kombinasjonen.

## Næring og politikk
Greene var fram til 1973 kanadisk landslagstrenar. Ho og ektemaken Al Raine investerte i oppbygginga av fleire anlegg for skiturisme, mellom andre ved Whistler som vart nytta under Vinter-OL 2010. Heilt frå 1970-åra har dei vorte kritisert både av urfolks- og naturvernmiljø for å gå inn i område som er viktige for indianarar og andre.

Frå 1993 støtta Greene aktivt det høgreorienterte Canadas Reformparti. Sidan 2009 er ho medlem av senatet i Canada, der ho representerer Canadas konservative parti (CPC).

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Nancy Greene|Nancy Greene]]» frå ,  den 7. desember 2014.*
Alexandra Meissnitzer

**Alexandra Meissnitzer** () er ein austerriksk tidlegare skirennar frå Abtenau i forbundslandet Salzburg som vann verdscupen i alpine greiner 1999 og same sesongen vart verdsmeister i både storslalåm og super-G under VM i alpine greiner 1999 i Vail i USA.

## Karriere
Meissnitzer debuterte i verdscupen i alpine greiner den. 7. desember 1991. Nøyaktig på dagen fire år seinare vann ho super-G-rennet i Val-d’Isère og tok sin fyrste siger i verdscupen. 

Sesongen 1997/98 oppnådde Meissnitzer seks pallplasseringar, og i det siste rennet for sesongen fekk ho sin fyrste verdscupsiger i storslalåm. Under Vinter-OL 1998 i Nagano tok ho sølv i storslalåm og bronse i super-G, i utfor kom ho på åttandeplass.

Framom 1999-sesongen bytta ho til skimerket Völkl. Under VM i alpine greiner 1999 i Vail og Beaver Creek vann ho gullmedaljane i både super-G og storslalåm. Ho kom på fjerdeplass i utfor, seks hundredels sekund bak bronsevinnaren. Gjennom vinteren vann ho heile åtte verdscuprenn og stakk dermed avgarde med den store FIS-pokalen. Ho gjekk også til topps i kampen om super-G- og storslalåm-pokalane.

Meissnitzer var noko skadeplaga dei neste sesongane. Under VM i alpine greiner 2003 i St. Moritz vann ho sølvmedaljen i utforrennet, slått med elleve hundredels sekund av kanadiske Mélanie Turgeon. I januar 2004 vann Meissnitzer eit verdscuprenn for fyrste gong på nær fem år, då ho sigra i super-G i Megève i Frankrike.

32 år gammal vann Meissnitzer si tredje olympiske medalje under vinterleikane 2006, ein bronsemedalje i yndlingsgreina super-G. Den 13. mars 2008 vart ho nummer tre i super-G under verdscupavslutninga i italienske Bormio, dermed var ho den eldste kvinnelege skialpinisten som hadde stått på sigerspallen etter eit verdscuprenn.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alexandra Meissnitzer|Alexandra Meissnitzer]]» frå ,  den 7. desember 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*
Nordstarik

**Nordstarik** (*Synthliboramphus antiquus*) er ein relativt liten medlem av alkefamilien. Han hekkar hovudsakleg på Aleutane og andre øyar utanfor kysten av Alaska og Britisk Columbia. Innanfor slekta *[[Synthliboramphus]]* er han den einaste arten som ikkje er klassifisert av IUCN som ein truga art, men i Britisk Columbia er han administrert som ein art som treng vern fordi han har hekkekoloniar på øyar sterkt påverka av innførte pattedyr.

## Skildring
Nordstarik er ein relativt liten alkefugl med kraftig kroppbygging, kort, hornfarga nebb og lyse bein. Oversida er gråblå, undersida kvit og hovudet er svart med kvite striper frå auga mot nakken. Som typisk for alkefuglar er beina festa langt bak på kroppen. I motsetnad lomvi og lunde går han ikkje oppreist på land, men ligg vanlegvis på buken. Når han rører seg på land er det vanlegvis med mykje hjelp frå vengene. Når han flyg opp frå havoverflata, kan han ta av rett opp eller med kort tilløp. Nordstarikar veg typisk rett over 200 gram og har ei kroppslengd på 27 til 27 centimeter.

Denne arten er ein hòlerugar, han hekkar i koloniar på øyar, gjerne med tett vegetasjon av tre. Vinterstid hekkar han langt til havs. Føda er ei blanding av småfisk og små krepsdyr fanga med dukk som tar mindre enn 45 sekund. Dei beitar i små flokkar, somme tider med opp til 50 medlemmer. 

Hoa legg to egg i perioden medio mars til tidleg juli, avhengig av hekkeregion. Rugetida er typisk 32 eller 33 dagar, ungane er godt utvikla ved klekking og vil forlate reiret etter ein til tre fagar. Då vil dei straks symje langt bort frå hekkeplassen. Foreldra har omsut for ungane og forar dei i minst 4-5 veker.

Nordstarik har ein populasjon på éin til to millionar individ (1996), og han er klassifisert som livskraftig.

## Kjelder

* Denne artikkelen er dels basert på ei omsetjing av artikkelen Silberalk frå Tysk Wikipedia, den  7. desember 2014.
* Anthony J. Gaston, Ian L. Jones: *The Auks* (= *Bird Families of the World.* Bd. 4 ). Oxford University Press, Oxford u. a. 1998, ISBN 0-19-854032-9.


### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Kinnbein

**Kinnbeina** (lat. *os zygomaticus* eller *zygoma*) er to parvise knoklar som artikulerar med overkjeven, tinningbeinet, kilebeinet og pannebeinet. Dei ligg i den øvre laterale delen av andletet og formar prominensen i kinnet, delar av den laterale veggen og golvet i augehòla, samt delar av *fossa temporalis* og *fossa infratemporalis*. Kvar av knoklane dannar to overflater, tre apofysar og fire grenser.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zygomatic bone|Zygomatic bone]]» frå ,  den 7. desember 2014.*
Ganebein

**Ganebeina** (lat. *os palatinum*) er to parvise knoklar i hovudskallen hjå menneske og mange andre artar. Dei ligg langs baksida av nasehòla, mellom overkjeven og *processus pterygoideus* i kilebeinet.

Knoklane med vev rundt blir gjerne kalla ganen (*palatum*).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Palatine bone|Palatine bone]]» frå ,  den 7. desember 2014.*
Ellinikós Telikós 2012

**Ellinikós Telikós 2012** var ein gresk musikktevling som fann stad 12. mars 2012 på kjøpesenteret River West i Aten i Hellas, der vinnaren fekk representere Hellas i Eurovision Song Contest 2012 i Baku i Aserbajdsjan. Ellinikí Radiofonía Tileórasi kunngjorde 30. januar 2012 at dei ville kutte i kostnadene på grunn av den økonomiske krisa i Hellas. Kringkastaren ville ikkje bruke penger på innspeling og produsjon av songbidraga, og Universal Music Greece var det einaste plateselskapet som aksepterte desse vilkåra. 

28. februar 2012 vart Cassiopeia, Dora, Elefthería Eleftheríou og Velvet Fire presentert som dei fire artistane via Ellinikí Radiofonía Tileórasi sin offisielle Eurovision-nettstad, Facebook og Twitter. Vinnarbidraget vart «AphrodisiacAphrodisiac» av Elefthería Eleftheríou, som vart valt med ein kombinasjon av juryrøyster og sjåarrøyster. Etter tevlinga promoterte Eleftheríou bidraget gjennom ein kampanje på Internett.

## Finalen

## Fotnotar
Nedre nasemusling

Dei **nedre nasemuslingane** (lat. *concha nasalis inferior*, *concha nasi inferior*) er to parvise knoklar og to av nasemuslingane i nasa. Dei strekker horisontalt langs den laterale veggen i nasehòla, og er sett saman av ein lamina av svampeaktig bein, krølla over seg sjølv som ein bokrull. Begge dei nedre nasemuslingane vert rekna som parvise andletsbein, sidan dei oppstår i overkjevebeinet og projiserer horisontalt inn i nasehòla. Når luft straumar inn i muslingane vert den kverna mot dei slimhinnedekte knoklane for å skape varme, fukt og reinsing. Over dei nedre nasemuslingane finn ein dei midtre og øvre nasemuslingane, som oppstår i kraniepartiet i hovudskallen. Desse er difor rekna som kraniebein.

Begge dei nedre nasemuslingane har to overflater, to grenser og to ekstremitetar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Inferior nasal concha|Inferior nasal concha]]» frå ,  den 7. desember 2014.*
Nina Badrić

**Nina Badrić** () er ein kroatisk songar. Ho representerte Kroatia i Eurovision Song Contest 2012 med songen «Nebo». Songen kvalifiserte seg ikkje til finalen.
Andrea Mead Lawrence

**Andrea Mead Lawrence** () var ein USA-amerikansk skirennar fødd i Rutland County i delstaten Vermont. Ho vart den fyrste nordamerikanske alpinisten som vann to olympiske gullmedaljar, begge triumfane kom i vinterolympiaden 1952.

## Aktiv
Mead deltok i dei olympiske leikane i St. Moritz i 1948, knapt 16 år gammal, og vart nummer åtte i slalåm. To år seinare var det klart for alpint verdsmeisterskap i heimlandet, der ho i Aspen vart nummer 6, 9 og 12 i høvesvis slalåm, storslalåm og utfor. 

Under Vinter-OL 1952 i Oslo sigra nygifte Mead Lawrence både i slalåm og i storslalåm, i den sistnemnde greina slo ho sølvmedaljøren Dagmar Rom frå Austerrike med 2,2 sekundar. I dei neste vinterleikane, i Cortina d'Ampezzo i 1956, kom ho på delt fjerdeplass i storslalåm.

Lawrence døydde i Mammoth Lakes i California, der ho hadde budd sidan ho vart skild på slutten av 1960-åra. Heilt frå 1970-talet var ho ein aktiv naturvernar, og ein 3&nbsp;731 meter over havet høg fjelltopp på grensa mot Yosemite nasjonalpark fekk i 2010 namnet *Mount Andrea Lawrence* for å heidre hennar vedvarande innsats for å hindre at fjellområde vart bygde ut til masseturisme. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Andrea Mead Lawrence|Andrea Mead Lawrence]]» frå ,  den 7. desember 2014.*
Dagmar Rom

**Dagmar Rom** () var ein austerriksk skirennar frå Innsbruck som vann gullmedaljane i både slalåm og storslalåm under alpin-VM 1950 i USA.

## Karriere
Rom vart austerriksk meister i utfor i 1947. Ho vart utteken til Vinter-OL 1948, men vart stygt skadd under trening og kunne ikkje delta.

I 1950 vart Dagmar Rom dobbelt verdsmeister under VM i alpine greiner i Aspen i delstaten Colorado. Både då ho vann slalåm og storslalåm hadde ho sterkast konkurranse frå ei landskvinne. I slalåm slo ho Erika Mahringer med eitt tidels sekund, dei to var i ein  klasse for seg, medan ho i storslalåm hadde ein sigersmargin til Trude Jochum-Beiser på to tidels sekund. Rom vart for 1950 vald til årets kvinnelege idrettsutøvar i Austerrike.

Under Vinter-OL 1952 i Oslo tok Rom sølvmedaljen i storslalåm, bakom Andrea Mead Lawrence frå USA. I det olympiske utforrennet vart ho nummer fem. Same sesongen vart ho austerriksk meister i både slalåm og storslalåm. 

Etter giftarmål og barnefødsel kom Rom tilbake i alpinløypa i 1955-sesongen, men nådde ikkje heilt opp og avslutta skikarrieren. På 1950-talet hadde Rom ei hovudrolle i ein spelefilm, og i 1963 i ein fjernsynsserie saman med sonen sin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Dagmar Rom|Dagmar Rom]]» frå ,  den 7. desember 2014.*  
 

## Bakgrunnstoff
*Dagmar Rom i fis-ski.com
*Dagmar Rom i olympedia.org
Plogbein

**Plogbeinet** eller **plogskjerbeinet** (lat. *vomer*) er ein upara knokkel i hovudskallen. Den ligg langs midtsagittalplanet og artikulerar med kilebeinet, silbeinet, dei høgre og venstre ganebeina, samt dei høgre og venstre overkjevebeina. Plogbeinet formar den bakre delen av naseskiljeveggen, og den fremre delen er forma av silbeinet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vomer|Vomer]]» frå ,  den 7. desember 2014.*
Underkjeve

**Underkjeven** eller **mandibelen** (lat. *mandibula* «kjevebein») er den største, sterkaste og lågaste knokkelen i andletet i hovudskallen. Den formar det nedre kjevepartiet og held tennene på plass. Langs den fremre midtlinja ligg *kjevesymfysen*, der knoklane har smelta saman frå høgre og venstre apofyse under kjeveutviklinga. Denne artikulasjonen er kopla saman av fiberbrusk, likt med andre symfysar i kroppen, men artikulasjonen smeltar saman i tidleg barndom.

## Sjå òg
* overkjeve

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mandible|Mandible]]» frå ,  den 7. desember 2014.*
Tungebein

**Tungebeinet** (av latin *os hyoideum*) er ein hesteskoforma knokkel langs den fremre midtlinja i nakken, mellom kinnet og skjoldbrusken. Ved kvile ligg den på høgd med underkjeven forfrå og tredje halsvirvel (C3) bakfrå.

Den har ei fjern artikulering til andre knoklar og leddband. Den er ankra fast av musklar forfrå, bakfrå og nedantil, og bistår tunga i rørsle og svelging. Tungebeinet gjev feste til musklane i munngolvet og tunga over, strupehovudet (*larynx*) under, samt epiglottis og svelget (*farynx*) bak.

Namnet kjem frå gresk *hyoeides*, som tydar «forma som bokstaven ypsilon (υ)».

## Fleire bilete

Fil:Gray1194.png|Tungebeinet er vist til midtre venstre (*Hyoid bone*)
Fil:Hyoid_bone_-_animation.gif|Posisjonen til tungebeinet (vist i raudt)
Fil:Hyoid_bone_-_close-up_-_animation.gif|Forma til tungebeinet
Fil:Gray385.png|Musklar i nakken sett frå sida
Fil:Slide1ooo.JPG|Tungebeinet er merka med lysgrøn skrift


## Sjå òg
* adamseple
* tunge

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hyoid bone|Hyoid bone]]» frå ,  den 7. desember 2014.*
Eurovision Song Project

**Eurovision Song Project** er ei kypriotisk musikktevling som finn stad frå 7. desember 2014 til 1. februar 2015, der vinnaren fekk representere Kypros i Eurovision Song Contest 2015 i Wien i Austerrike. Tevlinga vert arrangert av Radiofonikó Ídrima Kýprou og MAD TV, og vil vere sett saman av ti fjernsynssendingar.

## Audition 1
Den fyrste auditionen vart send 7. desember 2014. Kvar artist framførte ein coverversjon av eit tidlegare Eurovision-bidrag samt sin eigen song. Sendinga vart spelt inn på førehand og songane vart ikkje framsyna i full lengd. Juryen som valde kven som fekk verte med vidare i tevlinga var sett saman av Déspina Olymbíou, Aléx Panagí, Élena Patróklou og Tásos Tryfonos.

## Audition 2
Den andre auditionen vart send 14. desember 2014. Kvar artist framførte ein coverversjon av eit tidlegare Eurovision-bidrag samt sin eigen song. Sendinga vart spelt inn på førehand og songane vart ikkje framsyna i full lengd. Juryen som valde kven som fekk verte med vidare i tevlinga var sett saman av Déspina Olymbíou, Aléx Panagí, Élena Patróklou og Tásos Tryfonos.

## Fotnotar
Vitenfabrikken

**Vitenfabrikken** er eit vitensenter og museum i sentrum av Sandnes i Rogaland. Det opna i 2008.

Vitenfabrikken er den største avdelinga i Jærmuseet med 70 558 besøkende i 2013. 

Vitenfabrikken er eit moderne vitensenter, der publikum blir oppfordra til å delta og utforska. Gjennom interaktive formidlingsmetodar er målet å vekka barn og unge si interesse for realfag, matematikk og teknologi. Leik, konkurranse og eksperimentering står sentralt. Men Vitenfabrikken skal òg fortelja Sandnes by si historie og regionen Jæren si industrihistorie. Museet har store samlingar av byens rikholdige industriprodukt, som leirgods og syklar, som dannar utgangspunktet for historiske utstillingar. Integrert i anlegget finn du Krossens havremølle, ei autentisk havregrynsmølle fra 1912, der maskineriet står som det gjorde då produksjonen stoppa i 1988. 

Andre sentrale element i utstillinga er den matematiske arva etter rogalendingen Nils Henrik Abel og eit planetarium med plass til meir enn 50 personar.

I 2015 begynnar eit nytt byggesteg, då nabobygget Huset vårt skal integrerast i museet.

## Kjelder
* *Sjå Jæren 2010*, årbok for Jærmuseet (Jærmuseet, Nærbø 2010)

## Bakgrunnsstoff
*Vitenfabrikken si heimeside
Limagarden

**Limagarden** er eit bygdemuseum i Gjesdal kommune i Rogaland, like utanfor tettstaden Ålgård. Sidan 2004 har det vore drifta av Jærmuseet.

Garden var i bruk til opp mot 1980. Den siste bebuaren døydde i 1985, og hadde testamentert garden til kommunen under føresetnad om at han skulle bli bygdemuseum. Gjesdal Bondelag og Gjesdal bondekvinnelag stod sentralt i arbeidet med å omskapa garden frå privatbustad til museum. Innbuet er teke vare på. Kommunen selde noko av areala til bustadfelt og brukte inntektene til å setta i stand bygningane. Eit eige fond har langt på veg finansiert vernevøling. I 1989 blei gjenstandssamlinga frå Gjesdal bygdemuseum flytta til Limagarden.

Limagarden har eit årleg besøk på omkring 3000.

## Kjelder
* Sjå Jæren 2010, årbok for Jærmuseet (Jærmuseet, Nærbø 2010)

## Bakgrunnsstoff
*Limagarden si heimeside
Vitengarden

**Vitengarden** er eit museum og vitensenter som ligg på Kvia, ved tettstaden Nærbø, i Hå kommune. Anlegget opna som museum i 1995, og har sidan 2002 vore ei avdeling i Jærmuseet.

Museumsbygningane og museumstomta representerer skjeringspunktet mellom tradisjon og nyskaping. Bygningane ligg i eit gammalt jordbrukslandskap som ennå ber preg av det gamle Jæren. Inne i utstillingsbygget er det moderne vitensenterutstillingar. Under slagordet "Vitensenteret midt i matfatet" skal avdelinga formidla dei "grøne" naturvitskapane gjennom eksperiment og interaktive utstillingar. Ei anna rettesnor er 4H-slagordet "læra ved å gjera".

Vitengarden har eit årleg besøkstal på omkring 45000.

På Kvia ligg òg hovudsetet for Jærmuseet.

## Kjelder
* *Sjå Jæren 2010*, årbok for Jærmuseet (Jærmuseet, Nærbø 2010).

## Bakgrunnsstoff
*Vitengarden sin nettstad
Borno

**Borno** er ein av 36 delstatar i Nigeria. Han ligg nordaust i landet og grensar til Kamerun, Niger og Tsjad i tillegg til delstatane Yobe, Adamawa og Gombe. Maiduguri er administrasjonssenter i Borno.

Borno blei grunnlagd i 1976 gjennom delinga av . I 1991 blei Yobe skild ut frå Borno.

Det blei erklært unntakstilstand i Borno og nabodelstatane Adamawa og Yobe i mai 2013 på grunn av konflikten mellom den militante islamistgruppa Boko Haram og det nigerianske militæret. I juli 2014 erklærte delstatsguvernøren Kashim Shettima at 176 lærarar var blitt drepne og 900 skular øydelagde her sidan 2011.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Borno State|Borno State]]» frå ,  den 8. desember 2014.*
Michel Kafando

**Michel Kafando** () er overganspresident i Burkina Faso sidan november 2014.  Han er ein tidlegare diplomat og minister som var SN-ambassadør for frå 1998 til 2011 og utanriksminister for Øvre Volta (dagens Burkina Faso) frå 1982 til 1983.

Etter at president Blaise Compaoré gjekk av som følgje av massedemonstrasjonar 31. oktober 2014 blei Kafando vald til overganspresident i eit år fram til presidentvalet. Han blei teken i eid 18. november 2014.

Kafando er fødd i Ouagadougou. Han har ein bachelorgrad i juss frå Universitetet i Bordeaux frå 1969, eit diplom i statsvitskap frå Paris og eit frå Institut de hautes études internationales et du développement (IHEID) i Génève, begge frå 1972. I 1990 tok han doktorgrad i statsvitskap ved Sorbonne. Han er gift og har eit barn.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Michel Kafando|Michel Kafando]]» frå ,  den 8. desember 2014.*  

## Bakgrunnsstoff
* Biografi ved africandatabase.org
* Biografi ved Scienceblog
Vistnestunet

**Vistnestunet** er eit bygdemuseum i Randaberg kommune, nord på Jæren i Rogaland. Det består av garden Vistnes, med originale bygningar frå tiåra rett før og rett etter 1900. Sidan 1976 har garden vore museum, frå 2009 drifta av Jærmuseet i samarbeid med kommunen.

Randaberg kommune eig anlegget og 30 dekar fulldyrka jord omkring tunet. Det er både sauer, lam, vêrar, geiter, kalkunar, høns, kaninar og hestar på garden.  

Vistnestunet har eit årleg besøk på rundt 4000.

## Kjelder
**Sjå Jæren 2010*, årbok for Jærmuseet (Jærmuseet, Nærbø 2010)

## Bakgrunnsstoff
*Vistnestunet si heimeside
Plantehormon

**Plantehormon** er molekyl som styrer voksteren og utviklinga i ein plante ved å vera til stades i  svært låge konsentrasjonar. Plantehormona vert dana i heile planten, ikkje i eigne kjertlar som hjå dyr. Det vert likevel dana meir hormon i nokre deler av planten enn i hine . Hormona vert gjerne delt inn i vekstfremjande og veksthemmande hormom. Auxin, gibberelin og cytokinin er dei viktigaste vekstfremjande, medan etylen og absisinsyre er dei viktigaste veksthemmande hormona. 

Hormona vert oftast transportert i planten frå cellene dei vert dana i, til andre celler der dei er virkestoff.

## Bakgrunnsstoff
*Plantehormon ved ndla.no
Bama i Nigeria

**Bama** er ein by og eit Local Government Area i Borno-staten nordaust i Nigeria. 
Området har rundt 270&nbsp;000 innbyggjarar (2006) og dekkjer eit området på 4&nbsp;997 km². Det ligg rundt 6 mil frå delstatshovudstaden  Maiduguri.

Bama tilhøyrde tradisjonelt Dikwa-emiratet, ein tradisjonell stat i Nigeria. 
Shehuen eller emiren i emiratet hadde sete i Bama frå 1939. 
Frå 2010 blei emiratet delt i to, det nye Dikwa-emiratet og Bama-emiratet. Bama blei sete for emiren i det sistnemnde.

Byen kom under åtak frå den militante islamistgruppa Boko Haram i mai 2013 og i februar 2014, då fleire døydde og emirpalasset blei brend ned.
Vegane blei stengde av militæret, og innbyggjarar måtte flykta gjennom villmark for å nå Dikwa eller Maiduguri.  
2. september 2014 blei det rapportert at Boko Haram hadde teke kontroll over Bama, og både sivile og militære hadde flykta.
Sjølv om hæren melde dei hadde teke Bama tilbake den 8. september,
fortalde mange lokale at militantane framleis hadde makta. I november 2014 var dei sivile som ikkje hadde kunna flykta frå byen framleis fanga av konflikten.

## Kjelder
Fatehpur Sikri

**Fatehpur Sikri** ('Sigersbyen') er ein by med kring 30&nbsp;000 innbyggjarar (1. januar 2004) i den indiske delstaten Uttar Pradesh. Byen ligg ca. 4 mil frå Agra. Han var den politiske hovedstaden i Mogulriket under Akbar den store i eit tidsrom på litt over ti år, frå 1571 til 1585. Dei historiske bygningene frå denne tida står på UNESCO si liste over verdsarv. Dei omfattar fine byggverk i mogulstil i raud sandstein, mellom anna ein av dei største moskeane i India, Djama-moskeen.

Akbar bestemte seg for å byggja byen i 1571 til ære for sjeik Salim Chisti, som hadde spådd at han ville få tre søner. Seinare forlét Akbar staden for å kjempa mot afghanarar, og flytta hovudstaden til Lahore. Mangel på vatn her var eit anna problem. Byen blei likevel brukt att i 1619, då Akbar sin son Djahangir tok tilflukt her under ein pestepidemi. Arkeologiske utgravingar av Fatehpur Sikri fann stad i  1892.

## Galleri

Diwan-i-Khas-Fatehpur-Fatehpur Sikri India0017.JPG|Diwan-i-Khas, audienshallen.
Fatehput Sikiri Buland Darwaza gate 2010.jpg|Buland Darwaza, 'Sigersporten'.
Panch Mahal-Fatehpur-Fatehpur Sikri India0014.JPG|Panch Mahal.
Fatehpur Sikiri Salim Chishti Tomb 2010.jpg|Mausoleet til Salim Chishti.
Fatehpur N-UP-A45-a.jpg|Inne frå Djama-moskeen.


## Kjelder

*«Fatehpur Sikri», unesco.org
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fatehpur Sikri|Fatehpur Sikri]]» frå ,  den 8. desember 2014.*
Alpine greiner under Vinter-OL 2006

**Alpine greiner under Vinter-OL 2006** i Torino vart avvikla i kommunane Sestriere og Cesana Torinese, høvesvis 100 km og 97 km vest for Torino, i tida 12. - 25. februar 2006. Øvingane omfatta ti tevlingar, fem kvar for både kvinner og menn. Sju av tevlingane, alle for menn, samt slalåm og storslalåm for kvinner, fann stad i Borgata og Colle i Sestriere. Dei tre andre kvinne-tevlingane fann stad ved vintersportsarenaen San Sicario i Cesana Torinese. På dei ulike arenaene var det plass til 6&nbsp;160 - 8&nbsp;560 tilskodarar.

Austerrikarane Michaela Dorfmeister og Benjamin Raich vann to gullmedaljar begge.

## Menn
### Slalåm



**Dato:** 25. februar
Start 2240 moh, mål 2030 moh
Høgdeskilnad: 210 m


### Storslalåm



**Dato:** 20. februar 
Start: 2480 m, mål: 2030 m
Høgdeskilnad: 450 m


### Super-G



**Dato:** 18. februar 
Start: 2536 m, mål: 1886 m
Løypelengd: 2&nbsp;325 m, høgdeskilnad: 650 m


### Utfor



**Dato:** 12. februar 
Start: 2800 m, mål: 1886 m
Løypelengd: 3&nbsp;299 m, høgdeskilnad: 914 m


### Kombinasjon



**Dato:** 14. februar 
Start: 2686 m, mål: 1886 m
Løypelengd: 2&nbsp;965 m, høgdeskilnad: 800 m
Start: 2210 m, mål: 2030 m
Høgdeskilnad: 180 m


## Kvinner
### Slalåm



**Dato:** 22. februar 
Start: 2210 m, mål: 2030 m
Høgdeskilnad: 210 m


### Storslalåm



**Dato:** 24. februar 
Start: 2370 m, mål: 2030 m
Høgdeskilnad: 340 m


### Super-G



**Dato:** 20. februar
Start: 2286 m, mål: 1738 m
Løypelengd: 2&nbsp;331 m, høgdeskilnad: 548 m


### Utfor



**Dato:** 15. februar 
Start: 2538 m, mål: 1738 m
Løypelengd: 3&nbsp;058 m, høgdeskilnad: 800 m


### Kombinasjon



**Dato:** 17. februar (slalåm)  18. februar (utfor)
Start: 2170 m, mål: 2030 m
Høgdeskilnad: 140 m
Start: 2286 m, mål: 1738 m
Løypelengd: 2&nbsp;331 m, høgdeskilnad: 548 m


## Medaljeoversyn

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Olympische Winterspiele 2006/Ski Alpin|Olympische Winterspiele 2006/Ski Alpin]]» frå ,  den 8. desember 2014.*
Giuliana Minuzzo

**Giuliana Minuzzo** () var ein italiensk skirennar frå Vallonara di Marostica i Vicenza-provinsen som vann to OL-bronsar og ein VM-bronse under dei olympiske leikane 1952, 1956, 1960.

## Aktiv
Minuzzo vann bronsemedaljen i utfor under Vinter-OL 1952 i Oslo, einast austerrikske Trude Jochum-Beiser og Mirl Buchner frå Tyskland rann fortare. I slalåm delte ho åttandeplassen med same Jochum-Beiser.

Under Vinter-OL 1956 i Cortina d'Ampezzo vart det ingen olympisk medalje på Minzzuo, men to fjerdeplassar og ein 13. plass i storslalåm, hjelpte henne til VM-bronse i kombinasjonen, ei tevling basert på prestasjonane i dei olympiske tevlingane.

Minuzzo tok sin andre olympiske bronsemedalje då ho under Vinter-OL 1960 i Squaw Valley vart nummer tre i storslalåm, høvesvis tre og to tidels sekund bakom Yvonne Rüegg frå Sveits og Penny Pitou frå USA. I slalåm vart ho nummer ti.

## Kjelder
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Giuliana Chenal Minuzzo|Giuliana Chenal Minuzzo]]» frå ,  den 8. desember 2014.*
Chibok

**Chibok** er ein by og eit Local Government Area i Borno-staten i Nigeria. Chibok ligg sør i delstaten. Han har rundt 66 000 innbyggjarar (2006) på ei flatevidd av 1&nbsp;350&nbsp;km². Han tilhøyrer den tradisjonelle staten Borno-emiratet.

Dei fleste innbyggjarane i Chibok har kibaku (også kalla chibok) som morsmål.
Dei er hovudsakleg kristne, med eit mindretal muslimar. 

I april 2014 blei over tohundre skulejenter bortførte frå Chibok av den militante islamistgruppa Boko Haram. 14. november 2014 blei det meld at Boko Haram hadde teke kontroll over staden. Eit par dagar seinare melde den nigerianske hæren at han hadde teke byen tilbake med hjelp frå lokale militsfolk.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Norges Hjemmefrontmuseum

**Norges Hjemmefrontmuseum**, forkorta **NHM**, er eit museum som tek for seg perioden 1940-1945 med særleg fokus på motstandskampen i Noreg. Det er ein del en del av museumsverksemda til Forsvaret og held til på Akershus festning i Oslo i «Bindingsverkshuset» med «Det dobbelte batteri». 

NHM vart skipa som ei privat stifting i 1966 og opna  8. mai 1970. Frå 1995 er det ein del av Forsvarets museer. Museet har ei omfattande samling av materiale knytt til Heimefronten og den norske motstandsrørsla under krigen. Rett ved museet ligg rettarstaden.

## Kjelder

*Knut Are Tvedt (red): *[[Oslo byleksikon]]*, side 396, Kunnskapsforlaget 2010, ISBN 978-82-573-1760-7
Cornu

**Cornu** (pl. cornua) er eit latinsk ord for «*[[horn]]*». Det kan òg visa til:
* Cornu, eit messingblåseinstrument frå antikkens Roma

**Folk**:
* Marie Alfred Cornu, ein fransk fysikar
* Dominique Cornu, ein belgisk syklar
* Paul Cornu, ein fransk ingeniør, stundom kredittert med oppfinninga av det første helikopteret

**Stadar**:
* Cornu, ein landsby i kommunen Bucerdea Grânoasă, Alba fylke, Romania
* Cornu, ein landsby i kommunen Orodel, Dolj fylke, Romania
* Cornu de Jos, ein landsby i Cornu kommune, Prahova fylke
* Cornu de Jos, ein landsby i Drăgănești kommune, Prahova fylke
* *Cornu—*, eit prefiks som er nytta for å indikere relasjon til Cornwall

**Anatomi**:
* Ammonshorn (*Cornu ammonis*), ein del av hippocampus i hjernen
* *Cornu anterius*, *cornu inferius* og *cornu posterius*; delar av sideventriklane i hjernen
* Fremre horn (*cornu anterius medullae spinalis*) i ryggmargen
* Uterinhjørnet (*cornu uteri*), eitt av to horn nær inngangen av urinleiaren
Boko Haram

**Boko Haram** er ei islamistisk militant gruppe frå Nigeria som er kjend for ei rekkje åtak på offentlege og sivile i Nigeria sidan 2009. Hausakallenamnet «Boko Haram» kan omsetjast til 'vestleg utdanning er forboden'. Det eigentlege namnet til gruppa er **Jama'atu Ahlis Sunna Lidda'awati wal-Jihad**, 'Folk vigd utbreiinga av Profeten si lære og jihad'. 

## Bakgrunn

Boko Haram oppstod i Maiduguri, delstatshovudstaden i Borno nordaust i Nigeria, i 2002.  Her skipa den religiøse leiaren Muhammad Yusuf eit senter som omfatta ein moské og ein tilknytt koranskule. Her samla følgjarar seg rundt eit islamsyn som sa at alle delar av det vestleginspirerte samfunnet er forbodne i islam (haram) - både utdanning, politikk, val og bruk av vestlege klede som bukse og skjorte. Gruppa danna eit mål om å danna ein eigen muslimsk stat der slike reglar kunne følgjast.

Boko Haram tok etterkvart i bruk valdelege middel, og i 2009 stod gruppa bak ei rekkje åtak i Maiduguri. Måla deira kunne vera offentlege bygningar, politifolk, politikarar, kristne og muslimske geistlege frå andre tradisjonar og einkvar som kritiserte dei. Typisk gjekk dei til åtak med skytevåpen frå motorsyklar. Dei nigerianske styresmaktene slo ned opprøret, og Yusuf blei drepen.

## Opptrapping
I staden for å forsvinna, omorganiserte Boko Haram under ein ny leiar, Abubakar Shekau. 
Medan gruppa opphavleg hadde hatt lokalt fokus, blei ho no meir internasjonalt retta. Offensiven frå dei nigerianske styresmaktene førte til at Boko Haram-leiarar flykta til Mali, der dei knytte band med al-Qaida i muslimske Maghreb (AQIM). Gruppa har også søkt tilflukt i Sambisa-skogen ved grensa til Kamerun.

Boko Haram utvida åtak til større delar av nordlege og tilmed sentrale Nigeria, som hovudstaden Abuja. Dei har utført bombeåtak på busstoppar, kyrkjer, utestader, militærleirar, politistasjonar og SN sitt hovudkvarter i Nigeria. I 2010 blei gruppa sett på USA si terroristliste. 

I 2013 erklærte presidenten i Nigeria, Goodluck Jonathan, unntakstilstand i dei nordaustnigerianske delstatane Borno, Yobe og Adamawa. I tida som følgde auka talet på drepne i konflikten, medan den nigerianske hæren verka ute av stand til å slå ned gruppa.

I 2014 utførte Boko Haram to åtak på kostskular og bortførte jenter som var elevar der. Det første åtaket fann stad i Yobe i mars. Deretter kidnappa gruppa over 200 jenter i Chibok i april. Gruppa oppgav at ho ville behandla jentene som «krigsbytte».

I november utførte Boko Haram 27 åtak som til saman drap minst 786 menneske. Eit bombeåtak på Den store moskeen i Kano under fredagsbøna 28. november drap 120. 

I desember 2014 melde BBC at opprørsgruppa skulle ha kontroll over eit område på rundt 20&nbsp;000 km². Den nigerianske hæren hyrte lokale folk til militsar og lukkast saman med dei å ta tilbake fleire område.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Stephan Tschudi-Madsen

**Stephan Tschudi-Madsen** ()
var ein norsk kunsthistorikar og riksantikvar i åra 1978–1991.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Maiduguri

**Maiduguri** er ein by som ligg nordaust i Nigeria, rundt 11 mil sørvest for Tsjadsjøen. Han er delstatshovudstad for Borno og har rundt 1,1 millionar innbyggjarar (2004).

Maiduguri blei grunnlagd av britane kring 1907. Det moderne Maiduguri omfattar også Yerwa, som blei grunnlagd i same tidsrommet som hovudstad for kanurifolket. 
Byen har lenge vore eit viktig handelssentrum og vegknutpunkt. Statusen som kommersielt sentrum blei styrkt då jernbanen kom i 1964. Byen er no ein av dei største i Nord-Nigeria.  Han er sluttpunkt for jernbanelinjer frå Lagos og Port Harcourt.
Han har også ein flyplass, Maiduguri International Airport. 
Maiduguri er sete for eit universitet grunnlagd i 1975 og ein teknisk høgskule.

Dei fleste innbyggjarane i byen er kanuritalande muslimar, men det finst også fleire minoritetsgrupper, mellom anna kristne. Byen har fleire gonger opplevd valdsame samanstøyt med etnisk eller religiøs bakgrunn, mellom anna i 1982, 2001, i samband med Muhammed-karikaturane i *Jyllands-Posten* i 2005, og i 2009. 

Maiduguri er opphavsstaden for terroristgruppa Boko Haram, og har seinare vore åstad for terorriståtak og kampar om byen. Boko Haram gjekk til åtak på ein militær- og ein flybase i nærleiken i desember 2013, og prøvde å ta kontroll over byen. 10. januar 2015 drap eit bombeåtak under mandagsmarknaden her 19 menneske. Natt til 25. januar same år byrja fleire hundre Boko Haram-soldatar eit større militæråtak på byen, men blei raskt drivne ut.
7. mars 2015 drap fem ulike sjølvmordsbomber over 50 menneske og såra over 140.
11. august drap eit nytt åtak på marknaden rundt 50 menneske.

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Maiduguri|Maiduguri]]» frå ,  den 9. desember 2014.*  

## Bakgrunnsstoff
Isolde Kostner

**Isolde Kostner** () er ein italiensk tidlegare skirennar frå Bolzano som vann gullmedaljane i super-G i alpin-VM både i 1996 og 1997. I alt vann ho seks OL- og VM-medaljar i tida 1994-2002. Ho vann FIS-pokalen som den beste kvinnelege utforrennaren både i 2001 og 2002.

### Aktiv
Kostner var allereie frå unge år ein utprega såkalla fartsutøvar. Frå ho vann sin fyrste verdscupsiger i slutten av januar 1994, gjekk det ti år og to dagar til ho vann sin 15. og siste. Tolv av rennsigrane kom i utfor, tre i super-G. Ho kleiv på pallen etter 50 renn i verdscupen.

Kostner sanka sine fyrste OL-medaljar under vinterleikane på Lillehammer i 1994. Ho vann då bronsemedaljar både i utfor og i super-G. To år seinare vart ho verdsmeister i super-G då VM i alpine greiner 1996 vart arrangert i spanske Sierra Nevada. Året etter forsvarte ho VM-tittelen under alpin-VM 1997 i Sestriere. Korkje under Vinter-OL 1998 i Nagano eller i VM i alpine greiner 1999 i Vail lukkast ho blande seg inn i medaljestrid.

Både i 2001 og 2002 vann Kostner FIS-pokalen som prova at ho var verdas beste kvinnelege utforrennar. Begge desse sesongane kapra ho ein sølvmedalje i dei store meisterskapane. I 2001 vart ho nummer to i super-G ved VM i alpine greiner 2001 i St. Anton, fem hundredels skund bakom vinnaren, franske Régine Cavagnoud. Også under Vinter-OL 2002 i Salt Lake City måtte Kostner sjå ei fransk kvinne øvst på sigerspallen, Carole Montillet vart olympisk meister i utfor med klar margin til Kostner på sølvplass.

Kostner la opp som aktiv alpinist i 2006.

Kunstløparen Carolina Kostner er syskenbarnet hennar.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Isolde Kostner|Isolde Kostner]]» frå ,  den 9. desember 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*