open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johannes

**Johannes** (ofte forkorta **Johs**) er eit førenamn som kjem av hebraisk *Joḥanan*, som tyder «Gud (JHVH) er nådig». Det hebraiske namnet har spreidd seg i den kristne verda gjennom den greske avleiinga Ioánnes (Ιωάννης), på latin **Ioannes** eller *Iohannes*. Jon og Johannes har namnedag ved jonsok, 24. juni.

## Variantar
Namnet finst i mange former på ulike språk. Norske kortformer er til dømes *Jo, Jon, Johs, John, Johans, Jens, Jøns, Jan* og *Hans*.  Frå engelsk kjem formene *John, Johnny* og *Jonny*.  Andre former av namnet er *Heinz* (tysk), *Juan* (spansk), *Giovanni* (italiensk), *Jean* (fransk) og *Ivan* (russisk).

Ei rekkje etternamn er avleidde av namnet, til dømes Johannessen/Johannesen, Johansen, Jonsen og Jonsdotter.

## Bruk
Johannes var mykje brukt i Noreg ved slutten av 1800-talet, då over 1,5 % av nyfødde gutar blei gjevne namnet. I 1900 hadde 22&nbsp;702 nordmenn namnet Johannes. Namnebruken sokk kraftig fram mot 1970-åra, før han tok til å auka igjen. 
I 2007 hadde 6&nbsp;848 nordmenn namnet i den fulle forma *Johannes*, men fleire personar hadde også namneformene Hans, Johan, Jon eller Jan.

## Namneberarar
### Bibelske personar med namnet Johannes:
*Døyparen Johannes,  (Evangeliet etter Matteus 3.11)
*Apostelen Johannes, bror til Jakob, son til Sebedeus (Evangeliet etter Matteus 4.21). Han var etter tradisjonen kjelde til Johannesevangeliet.
*Johannes Markus, medarbeidar for Paulus, son til Maria (Apostelgjerningane 12.12)

### Kjende personar med namnet Johannes
*Johannes Chrysostomos ((347–407), gresk kyrkjefader
*Johannes av Vestromarriket (423–425), romersk tronkrevjar 
*Fleire pavar, dei eldste var koptiske Johannes I av Alexandria (496–505) og pave Johannes I av Roma (523–526)
*Johannes Scotus Erigena (ca. 810–ca. 877), irsk-fransk filosof
*Johannes Ciconia (1300-talet-1412), fransk mellomalderkomponist
*Johannes Gutenberg (1398-1468), tysk boktrykkar og oppfinnar
*Johannes Ockeghem (1410-1497), fransk-flamsk komponist
*Johannes Kepler (1571-1630), tysk matematikar og astronom
*Johannes Eriksson Malmeim (1777-1852), norsk stortingsmann
*Johannes Flintoe (1787-1870), norsk kunstmålar
*Johannes Aarflot (1828-1891), norsk stortingsmann
*Johannes Nilsson Skaar (1828-1904), norsk biskop
*Johannes Harbitz (1831-1917), norsk statsråd
*Johannes Brahms (1833-1897), tysk komponist
*Johannes Haarklou (1847-1925), norsk komponist
*Johannes Lavik (1856-1929, norsk målmann
*Johannes Barstad (1857-1931), norsk prest
*Johannes Bragstad (1858-1937), norsk stortingsmann
*Johannes Einrem (1886-1956), norsk misjonær
*Johannes Lid (1886-1971), norsk botanikar
*Johannes Aavik (1880-1973), estisk språkforskar
*Johannes Dale (1890-1980), norsk spelemann
*Johannes Bognerud (1908-1988), norsk idrettsmann
*Johannes Paul I(Opphavleg Albino Luciani) (1912-1978), pave
*Johannes Heggland (1919-2008), norsk forfattar
*Johannes Paul II (Opphavleg Karol Józef Wojtyła) (1920-2005), pave
*Johannes Farestveit (1923-1995), norsk omsetjar og bladstyrar
*Johannes Gjerdåker (f. 1936), norsk omsetjar
*Johannes Harviken (f. 1945), norsk langrennsløpar
*Johannes Kleppevik (1947-2001), norsk artist

## Bakgrunnsstoff
Siv Jensen

**Siv Jensen** () er ein norsk politikar og tidlegare leiar av Framstegspartiet. Ho var finansminister i Regjeringa Solberg frå 2013 til 2020. Etter at Jensen gav seg som partileiar vart ho dagleg leiar for Flyte som er ein organisasjon som arbeidar mot drukning i Noreg.

## Biografi
Siv Jensen er oldebarn av kvinnesaksforkjemparen Betzy Kjelsberg, og er oppvaksen i Oslo. Søstera hennar, Nina Jensen, er i dag generalsekretær i WWF Noreg. Siv Jensen er ugift, og har tidlegare jobba både i mora si klesbedrift og som salskonsulent i Radio 1. Ho vart vald inn på Stortinget i 1997 og vart gjenvald i 2001 og 2005. I perioden frå 2001 til 2005 var ho leiar av finanskomiteen, medlem i den utvida utanrikskomiteen og Stortinget sin valkomité, og varamedlem i Stortinget sin delegasjon for forbindelsar med Europaparlamentet. Frå 2005 til 2013 har ho hatt plass i utanrikskomiteen.

Siv Jensen gjekk på Oslo Handelsgymnasium frå 1985 til 1988, og ho meldte seg inn i Frp fyrste gongen 18 år gamal. I 1992 vart Jensen styremedlem i Oslo Frp, same året som ho vart diplomøkonom ved Noregs Handelshøgskule si kursverksemd (NHHK). No skaut den politiske karrieren fart, ho blei vararepresentant på Stortinget i 1993, medlem av Oslo bystyre 1995-99 og medlem av sentralstyret i Frp 1998. Sidan 1999 har ho vore fyrste nestformann i Framstegspartiet. Jensen tok over som parlamentarisk leiar i FrP etter Carl I. Hagen 5. oktober 2005. Ho tok òg over som partiformann då Carl I. Hagen gjekk av 6. mai 2006.

Siv Jensen stilte som statsministerkandidat ved stortingsvalet 2009. Under dette valet fekk partiet 22,9 % oppslutning og 41 representantar, ei auke på 3 sidan førre val. Ved stortingsvalet 2013 ivra ho for ei borgarleg regjering med Høgre, KrF og Venstre, men at Frp berre ville stø opp om ei regjering dei sjølve var med i. Då regjeringsskiftet var vorte eit faktum under Framstegspartiets valvake, gjekk Siv Jensen opp på scena og sa: «Dette har jeg venta lenge på å si: Morna, Jens!» Seinare la ho også ut «Morna Jens» som statusoppdatering på Facebook. Mange reagerte på dette og syntes oppførselen var usmakeleg.

Etter at det vart klårt at Høgre og Frp ville danna mindretalsregjering med støtte frå Venstre og KrF, presenterte Siv Jensen og Erna Solberg ei politisk plattform for den nye regjeringa på Sundvolden Hotel den 7. oktober. Då Regjeringa Solberg vart utnemnd av Kongen i statsråd den 16. oktober, var Frp kome i regjering for fyrste gong i partihistoria. I denne regjeringa fekk Siv Jensen posten som finansminister.

## Kjelder
*  Henta inn 18. oktober 2013.
;Referansar

## Bakgrunnsstoff

*
Strykekvartett

Ein **strykekvartett** er ei gruppe av fire strykarar, eller musikkstykke skrivne for ei slik gruppe. Vanlegvis fell musikken ein strykekvartett spelar inn under nemninga kammermusikk.

## Samansetjing
Gruppa kan teoretisk setjast saman av alle slags strykeinstrument, men normalt er instrumenta:
:*ei fyrstefele
:*ei andrefele
:*ein bratsj
:*ein cello

## Musikk
Eit musikkstykke for fire strykeinstrument kan ha alle moglege former, men om det ganske enkelt blir omtala som ein *strykekvartett* har det som regel fire satsar og har same utforming som ein symfoni. Dei ytre to satsane er som regel raske, medan ein typisk har ein sein sats og ein dansesats (til dømes menuett eller scherzo) i valfri rekkefølge inni.

## Komponistar
Eit utval av komponistar som har utmerkt seg ved å skriva strykekvartettar:
*Joseph Haydn (1732-1809)
*Luigi Boccherini (1743-1805)
*Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791)
*Ludvig van Beethoven (1770-1827)
*Franz Schubert (1797-1828)
*Felix Mendelssohn (1809-1847)
*Bedrich Smetana (1824-1884)
*Alexander Borodin (1833-1887)
*Johannes Brahms (1833-1897)
*Antonin Dvorák (1841-1904)
*Leos Janácek (1854-1928)
*Claude Debussy (1862-1918)
*Maurice Ravel (1875-1937)
*Béla Bartók, (1881-1945)
*Dmitrij Sjostakovitj (1906-1975)
*Vagn Holmboe (1909-1996)

## Sjå òg
*Stryketrio
*Strykeorkester

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:String quartet|String quartet]]» frå ,  den 29. januar 2006.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Øystein I. Larsen

**Øystein Ingar Larsen** () var biskop for bispedømet Sør-Hålogaland i Den norske kyrkja frå 1992 til 2006.

Larsen blei fødd i Drøbak. Han blei cand.theol. i 1966 og blei utnemnd til biskop for Sør-Hålogaland i 1992. 1. desember 2006 gjekk han av som biskop, og vart etterfylgd av Tor Berger Jørgensen.

## Kjelder
*nrk.no
Knivkjuke

**Knivkjuke** (latin *Piptoporus betulinus*, tidlegare *Polyporus betulinus*) er ei kjuke som berre veks på bjørk. Ho dannar brun rote i veden, og har ein mjuk fruktlekam. Fruktlekamen kjem fyrst når trea er nesten eller heilt daude. Kjuka er eittårig og mjuk i frisk tilstand, slik at ein lett kan stikka ein kniv i ho. Det har vorte hevda at reiskapen ikkje rusta og heldt seg skarp når den stod i kjuka.Den har difor vore brukt til å lagre reiskapar i; knivar, andre eggjarn og bor. Har og vore brukt til nålepute for skreddar og skomakar. Oversida kan vera frå heilt ljos, kvitaktig til mørkt gråbrun. Porelaget er fyrst kvitt, seinare blir det gulbrunaktig.

Fordi soppen er så mjuk og lett å forme, har han heilt frå mellomalderen vorte bukt til å lage ballar av.  Under andre verdskrigen, og andre tider når det har vore dyrt og vanskeleg å få tak i gummiballar, har slike kjukeballar og vorte laga til barneleike. Dei hardnar etter kvart, men ved å fukte litt, vart han mjukare og elastisk.  Slike ballar kunne òg smørjast med tjøre for å halde på elastisiteten.

## Kjelder

*Ove Arbo Høeg: *Planter og tradisjon* (Universitetsforlaget 1975)

## Bakgrunnsstoff
* Skogoglandskap.nohttp://www.skogoglandskap.no/filearchive/knivkjuke.pdf 
*
Bayeux

**Bayeux** er ein fransk by og kommune i departementet Calvados og regionen Basse-Normandie. Innbuarane vert kalla *bajocasses* eller *bayeusains*.

Bayeux ligg berre nokre kilometer frå stranda der dei allierte styrkane gjekk i land under Operasjon Overlord, D-dagen, under andre verdskrigen, og vart den fyrste byen som vart frigjord frå tysk okkupasjon.

Byen er ein av dei sjeldsynte tettstadane i Normandie som framleis stod intakt etter krigshandlingane i denne luten av Frankrike under andre verdskrigen, og kan by på ein rik arkitektonisk og kulturell arv, mellom anna Bayeuxteppet, som er eit brodert biletteppe frå mellomalderen til minne om normannarane si erobring av England i 1066. Teppet vert synt fram i eit museum i sentrum av byen, men hang tidlegare i den store domkyrkja i byen, Cathédrale Notre-Dame de Bayeux, som er bygd fram mot 1077 i gotisk stil med nokre eldre delar i normannisk stil (ein nordleg romansk stil).
Fernão de Magalhães

**Fernão de Magalhães** (òg kalla **Ferdinand Magellan** eller **Fernando de Magellan**) (fødd våren 1480 i Sabrosa, Vila Real i Portugal, død 27. april, 1521 ved Mactan på Filippinane) var ein portugisisk oppdagar som segla for Spania. Han var den fyrste som segla frå Europa til Asia vestvegen. Han var den fyrste europearen som såg Stillehavet og det var han som gav havet namnet sitt.

Magalhães sin store ekspedisjon var den fyrste verdsomseglinga, frå Spania 20. september 1519, via Kapp Horn, kryssa Stillehavet og tok ein pause på Filippinane. På Filippinane blanda han seg inn i ein lokal feide og vart drepen av høvding Lapu-Lapu sine krigarar i strandområdet ved øya Mactan, men mannskapet heldt fram reisa hans og kom heim til Spania den 6. september 1522.
Stavanger domkyrkje

**Stavanger domkyrkje** er den eldste domkyrkja i  Noreg, frå 1100-talet, hovudsakleg bygd i kleberstein. Ho er hovudkyrkja i Stavanger bispedøme. Kyrkja ligg ved Breiavatnet midt i Stavanger. Like ved ligg Stavanger katedralskole.

## Historikk
Biskop Reinald, som skal ha kome frå Winchester i England, starta på byrjinga av 1100-talet med å byggja ei domkyrkje i Stavanger. Katedralen stod ferdig kring 1125 eller noko seinare. Byen Stavanger reknar 1125 som det året då byen vart grunnlagd. Katedralen vart vigsla til treeininga og den heilage Svithun, som var vernehelgen for byen.

Stavanger vart herja av brann i 1272, og kyrkja vart sterkt skadd.  Kyrkja vart bygd opp att av biskop Arne. Kyrkja hadde frå starten vore bygd i romansk stil, men vart bygd på i gotisk stil. Biskop Arnes kor med den storstilte gotiske austfronten vart reist. I tillegg vart det reist eit smalt tilbygg i vest, vestfronten.

## Herjingar
Etter reformasjonen blei kyrkja plyndra og relikviar brunne av kommandant Thord Rod. I 1558 henta danskekongen ut fem av kyrkjeklokkene, som ein endå skal kunna høyra utanfor Håstein, der skipet som bar dei forliste.

I 1682 avgjorde kong Kristian V av Danmark-Noreg at bispesetet i Stavanger skulle flyttast til Kristiansand. Bispesetet og Stavanger bispedøme vart oppretta att til Stavanger og domkyrkja sitt åttehundreårsjubileum i 1925. Kong Haakon VII av Noreg sette inn Jacob Christian Petersen som den fyrste biskopen av Stavanger på 250 år.

### Restaurasjon
I samband med ei restaurering i 1860-åra vart katedralen endra på utsida. Steinveggane vart pussa og måla over. Kyrkja hadde ikkje lenger så sterkt preg av mellomalderen. Ei større restaurering under leiing av Gerhard Fischer frå 1939 til 1964 førte mykje av mellomalderpreget attende. Det vart mellom anna sett inn nye skulpturar på austfronten av kyrkja. Ei større restaurering vart òg gjort i 1999.

## Bakgrunnsstoff

* Stavanger Cathedral
*  Om arkitekturen til domkyrkja
* Gamle bilete frå Galleri Nor
*«Den doble gaven til Vårherre»  i Stavanger Aftenblad
*
Mjøsbrua

**Mjøsbrua** er ei 1421 meter lang bru mellom Biri og Moelv over Mjøsa, og er ein del av E6. Seglingshøgda er 15 m .

Ho vart bygd i 1985 og kom i staden for eit ferjesamband. Ho er fjerde lengste brua i Noreg.
 
## Sjå òg
* Nye Minnesundbrua

## Bakgrunnsstoff
Stjørna

**Stjørna** (*Skjørn*) er ein tidlegare sjølvstendig kommune i tidlegare Sør-Trøndelag fylke, no delt mellom Bjugn og Indre Fosen kommunar. 

Stjørna var frå 1837 ein del av Ørland kommune, men følgde med då Bjugn vart utskild frå Ørland som eigen kommune i 1853. Stjørna (Skjørn) vart eigen kommune 1. januar 1899 då Bjugn vart delt i tre kommunar: Bjugn, Nes og Stjørna. Stjørna hadde då 2166 innbyggjarar. Senteret i kommunen var Husbysjøen.

1. januar 1964 vart Stjørna kommune delt og slegen saman med andre kommunar. Den sørlege delen (Sør-Stjørna) med 868 innbyggjarar vart samanslegen med Rissa kommune og det meste av Stadsbygd til den nye Rissa kommune.

Den nordlege delen (Nord-Stjørna) med 676 innbyggjarar vart samanslegen med Bjugn, Jøssund og Nes kommunar til den nye Bjugn kommune.

Stjørna hadde eigen sparebank 1886-1975. Banken vart stifta som *Skjørn Spare- og Låndeindretning*, og skifta namn til *Stjørna Sparebank* i 1925. Den fusjonerte med Trondhjems og Strindens Sparebank i 1975, men dreiv vidare under eige namn til ein ny fusjon i 1985.

Selskapet *[[Ny Jord]]* oppretta bureisinggsområde i Stjørna, og det vart rydda ei rekkje gardsbruk på 1920-talet- og 30-talet. 

Bryggerekkjene i Råkvåg i Stjørna er eit populært kulturminne, og har gjeve opphav til  mykje rorbu- og kulturturisme.  

## Kjende personar frå Stjørna
* Målaren Magne Sandøy, fødd 1935
* Forfattaren Torvald Sund, fødd 1952
Fjordvett

***Fjordvett*** er eit tidsskrift med stoff om berekraftig utvikling og økologisk landbruk. Ansvarleg utgjevar er organisasjonen OIKOS Vest, eit regionlag av stiftinga OIKUS. OIKUS er ein organisasjon for økologisk landbruk i Noreg. Marit Bendz er redaktør for Fjordvett og tidsskriftet hadde per september 2005 eit opplag på &nbsp;1200. 

## Bakgrunnsstoff
* Fjordvett sin nettstad kor tidsskrifta kan lastast ned 
* Offisiell nettstad hos OIKOS
Bellona (fleirtyding)

**Bellona** kan vera:

* ei romersk gudinne
* ei norsk avis frå 1800-talet
* Byen Bellona i Campania i Italia
* ein norsk miljøvernorganisasjon
* ein asteroide
* eit atoll i Salomonøyane
Gudinna Bellona

**Bellona** var ei romersk krigsgudinne, kanskje av etruskisk opphav. Ho blei samanlikna med den greske gudinna Enyo.

Namnet *Bellona* heng saman med det latinske ordet for krig, *bellum*, og ein trur at ho var den opphavlege guddommen for krig før Mars tok over. Gudinna stod for redslene heller enn den heltemodige sida ved kriginga. I kunsten blei ho framstilt med hjelm, spyd, sverd og fakkel. Festdagen hennar var 3. juni.

Alle møte i det romerske senatet som hadde med utanlandsk krig å gjera blei haldne i 
tempelet til gudinna, *Templum Bellonae*, på Kapitolinarhøgda. Tempelet blei bygd i 296 f. Kr. og brann ned i 48 f. Kr.

## Bakgrunnsstoff
Josefus

**Josefus** (hebraisk  *Yosef ben Matitjahu*, latin *Flavius Iosephus*), fødd år 37 eller 38, truleg død kort etter år 100, var ein jødisk historikar.

Dei viktigaste to verka hans er *Om den jødiske krigen*, krigen mellom romarane og jødane som han sjølv opplevde, og *Jødisk historie*. Begge desse gjev uvurderlig informasjon om hans tids jødedom. I Testimonium Flavianum er han den første utanombibelske forfattaren som nemner Johannes døyparen, Jesus og Jakob «Herrens bror». 

## Verkliste
**Peri tou Ioudaikou polemou* («Om den jødiske krigen»)
**Ioudaike archaiologia* («Jødiske fornminne»)
**Pros Apiona* («Mot Apion»)
**Iosephou bios* («Josefus' liv»)
Hallgeir Langeland

**Hallgeir Håbakk Langeland** () er ein norsk politikar. Han er medlem av Sosialistisk Venstreparti.

Langeland er fødd i Strand kommune i Rogaland fylke. Han vart vald inn på Stortinget frå Rogaland fylke i 1997. Før han kom inn på Stortinget arbeidde han som lærar i Stavanger.

## Stortingskomitear
*2001-2005 fyrste nestleiar av Energi- og miljøkomitéen i Stortinget.
*2001-2005 varamedlem av Den utvida utanrikskomitéen i Stortinget.
*1997-2001 medlem av Energi- og miljøkomitéen i Stortinget.
*1997-2001 varamedlem av Valkomitéen i Stortinget.

## Bakgrunnsstoff
*Stortinget.no - Biografi
*Nettmøte med Langeland  (Stavanger Aftenblad)
Slepp nynorsken til!

**Slepp nynorsken til!** er ein underskriftskampanje som vart arrangert av Noregs Mållag i 2005. Føremålet med kampanjen var å leggje press på dei to største riksavisene i Noreg, Dagbladet og Verdens Gang, for å få dei til å fjerne det redaksjonelle forbodet mot at journalistar får skrive på nynorsk.

Aksjonen vart avslutta på Det Norske Teatret 22. oktober 2005 der Gudleiv Forr frå Dagbladet fekk overlevert 36&nbsp;017 underskrifter mot nynorskforbodet i riksavisene.

## Bakgrunnsstoff
### Noregs Mållag
* **Nm.no:** Pressemelding frå Landsmøtet i Noregs Mållag  - **Oppstart** av aksjonen (15. mars 2005)
* **Nm.no:** Pressemelding frå Noregs Mållag  - **Avslutting** av aksjonen (22. oktober 2005)
* **Nm.no:** Noregs Mållag si '''informasjonsside om aksjonen''' 
* **Nm.no:** '''Offisiell Nettstad''' for aksjonen 

### Media
* **Vg.no:** ''Artikkel:'' Kjendisopprop for Nynorsk (18. mars 2005)
* **Nationen.no:** ''Kommentar:'' Feig frykt for nynorsk  (19. mars 2005)
* **Dagogtid.no:** ''Kommentar:'' Meir nynorsk i Se og Hør  (23. mars 2005)
* **Dagbladet.no** ''Artikkel:''Vil tvangsinnføre nynorsk (30. oktober 2005)
* **Bt.no:** ''Artikkel:'' Fekk ikkje skrive nynorsk  (31. oktober 2005)
Den midtatlantiske ryggen

**Den midtatlantiske ryggen** er ei undersjøisk fjellkjede (midthavsrygg) som går midt gjennom heile Atlanterhavet, frå Nordishavet til Sørishavet.

Ryggen blei til for rundt 55 millionar år sidan og veks framleis, slik at Amerika og Afria/Europa fjernar seg frå kvarandre. Vulkanaktivitet langs fjellkjeda har skapt Jan Mayen, Island, Asorane og Penedos de São Pedro e São Paulo nord for ekvator og Ascension Island, Tristan da Cunha, Gough Island og Bouvetøya sør for ekvator.
Grå

**Grå** er ein vanleg farge i naturen som ein kan framstilla ved å blanda svart og kvitt i ulike mengder. 

I lite lys ser menneskeauget dei fleste fargar som grå, ettersom det berre er stavane i auget som verker då.

## Fargelære

To fargar blir kalla komplementærfargar dersom dei lagar grått når dei blir blanda. I tillegg til paret svart og kvitt er òg gult og blått, raudt og grønt, oransje og sjøblått og lime og lilla slike komplementærfargar. Grått er sin eigen komplementærfarge. 

Tonar av grått blir brukte som kamuflasje i byområde og av marineskip.

## Grått som symbol

Grått kan stå for noko som er keisamt og gjennomsnittleg. Me snakkar om den grå kvardagen, om ein keisam eller usynleg grå person. Grått kan stå for depresjon og einsemd. Hausten med mykje skodde og regnvêr blir omtala som ei grå årstid med triste grå dagar. Grått er òg ein byfarge som minner om stål, betong og granitt og blir sett opp som ein negativ kontrast til den grøne naturen.

Når det gjeld moralske spørsmål kan grått brukast for å skildra ein situasjon som ikkje har klare svar i staden for ei klar god (kvit) og dårleg (svart) løysing.

## Grå dyr

*Gråtass* og *gråbein* er omskrivingar som er blitt brukte om ulv.

## Bakgrunnsstoff
Ullevaal Stadion

**Ullevaal Stadion** er Noregs landslagsarena i fotball og ligg på Ullevål i Oslo. Han blei opna i 1926 av kronprins Olav. Opninga blei markert med ein fotballkamp mellom Lyn og svenske Örgryte, kronprinsen tok avsparket i kampen. Lyn-laget var styrkt av spelarar frå Vålerenga, Frigg, Gjøa og Kampørn.

Norges Fotballforbund eig Ullevaal Stadion. Flest tilskodarar var det på landskampen mot Sverige 22. september 1935 med 35 495 personar. Eit vekkelsesmøte med Billy Graham i 1955 hadde 40 000 menneske innanfor portane. I dag (2008) er kapasiteten 25 572. Alle plassane på stadionen er sitjeplassar. Det finst planar om å auke kapasiteten til 30 000. Dette vil gjera Ullevaal skikka til å halde EM- og VM-kampar, samt e-cupfinalekampar.

I tillegg til landslaget, spelar òg Lyn  sine heimekampar på Ullevaal Stadion.

## Bakgrunnsstoff
*ullevaal-stadion.no
SK Frigg

**Frigg Oslo Fotballklubb** er ein fotballklubb på Majorstua i Oslo. Idrettslaget vart stifta i 1904. Klubben har bandy og fotball på programmet, og spelar heimekampane sine på Bislett stadion. 

## Fotball
Laget spelar i 3. divisjon avdeling 4 (2020).

Klubben vann noregsmeisterskapen i fotball i 1914, 1916 og 1921. Klubben hadde òg ei glanstid på 1960-talet, då laget spela i Hovedserien. Frigg kom til cupfinalen i 1965, der det vart tap mot Skeid etter omkamp. I sesongen 2005 rykte laget ned til 3. divisjon.

Klubben sin trenar frå 2001 til i dag er den tidlegare Vålerengaspelaren Viggo Strømme. Dagleg leiar er Tor Røste Fossen, som tidlegare har vore trenar for det norske landslaget og Rosenborg BK.

## Bakgrunnsstoff
* Klubben sin nettstad
* Frigg Oslo FK
Sjøpattedyr

**Sjøpattedyr** eller **marine pattedyr** er pattedyr som er store delar av livet i vatn. Dei viktigaste slaga er ordna *Cetacea*, som omfattar kvalar og delfinar, *Sirenia* eller sjøkyr, og rovdyr-underordna *Pinnipedia* med selar og sjøløver. Også isbjørn og sjøoter kan bli rekna som sjøpattedyr. 

Det finst sjøpattedyr i alle hav, men dei er særleg viktige i Arktis, der dei lenge utgjorde livsgrunnlaget for menneske.

Dei skil seg frå dei fleste andre dyra i havet ved at dei er varmblodige. På den andre sida skil dei seg frå landlevande pattedyr ved at kroppane deira er meir straumlinjeforma, dei har eit isolerande spekklag og/eller svært tjukk pels, og dei kan lukka nasebora når dei dykkar. Fleire av sjøpattedyra har mist pelsen, og har i staden glatt eller skrukkete hud med feitt under.

## Levesett

Sjøpattedyr får det meste av maten sin frå havet, og utnyttar ulike ressursar, frå kril for bardekval og tang for sjøkyr til fisk, blautdyr og skaldyr for sel, delfin og sjøløver og andre sjøpattedyr for isbjørnen.

Dei fleste sjøpattedyr utviklar seg seint og har lang levealder. Det tar fleire år før dei er kjønnsmogne og dei får få ungar som følgjer mora lenge.

Søvn er eit problem som sjøpattedyr har løyst på ulike måtar. Dei som lever all si tid i vatn må likevel opp til overflaten ganske ofte for å pusta. Kvalar løyser dette ved at berre ein hjernehalvdel søv om gongen; manatar ved å sova i 15-20 minutt før dei går opp for å ta luft.

Dyra har lett for å flytta på seg og vandrar gjerne over store avstandar, på leit etter mat eller betre temperaturar. Kvalar migrerer til dømes til kalde vatn for å få tak i mat og til varmare område for å føda ungar. 

## Utvikling
Så vidt me veit har alle sjøpattedyr utvikla seg frå landlevande pattedyr. Dette ser me mellom anna ved at dei må opp til overflata for å få luft med jamne mellomrom, og ved at finnane eller luffane til dei dyra som har utvikla seg for å symja minner om hender. 

Ein reknar med at dyr frå ordnane *Sirenia* og *Cetacea* gjekk tilbake til havet for 50-55 millionar år sidan. Sjøoteren har levd langs kysten i rundt 5 millionar år og havlevande isbjørnar har eksistert i minst 100.000 år.

Det er blant sjøpattedyra me finn dei største vesena i havet. Medan blåkvalen er det største av alle dyr me kjenner til, høyrer òg mange av dei andre kvalane med til dei største dyra i verdshava. 

## Sjå òg
* Landpattedyr
* Søvn hjå dyr

## Bakgrunnsstoff
Langfjella

**Langfjella** er ei nemning på den sørlegaste delen av Dei skandinaviske fjella, der dei deler Sør-Noreg på langs. Dei går frå frå Heiane i sør til Jotunheimen i nord. Fjellkjeda deler Sør-Noreg i to, Vestlandet og Austlandet. Dei dekkjer bortimot 20 forskjellige fjellområde.

Omgrepet «Langfjella» blir særleg brukt innan vêrvarsling, då det ofte er eit vêrskilje ved fjella. Området aust for Langfjella blir då ofte omtalt som «Austafjells» eller «Østafjells». Omgrepet er også mykje brukt i geografi, fordi Langfjella utgjer eit vasskilje. 

Langfjella er ein rest av Den kaledonske fjellkjeda.

## Kjelder

*Yr.no: «Langfjella,» sa du?  (15. september 2009, oppdatert 21. september 2009)


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Langfjella|Langfjella]]» frå ,  den 19. oktober 2014.*
Ruter

Ein **ruter** (eller **rutar**) er ein datanettkomponent som vidaresender datapakkar, til dømes IP-pakkar, til rett mottakarnett. Ruteren har ein tabell (rutingtabell) over kva nett han er kopla til anten direkte eller via andre. Ut frå denne tabellen avgjer ruteren kvar ein pakke skal sendast.

## Bakgrunnsstoff
Gildeskål gamle kyrkje

**Gildeskål gamle kyrkje** er ei mellomalderkyrkje i Gildeskål kommune i Nordland. Kyrkja skal vere bygd på 1100-talet, ho er i enkel stil med romanske bogar. Ho vart sterkt brannskadd i 1710 og året etter fekk ho eit tverrskip og fekk utforming og storleik som i dag. Alt interiør med preikestol, andre stolar, dåpsbur og benker er frå 1700-talet. På første del av 1900-talet var gamalkyrkja vanskøytt, men vart restaurert i åra 1936&ndash;1937 og i perioden 1953&ndash;1962. I dag er kyrkja tatt godt vare på, med utsøkt 1700-talsinteriør. 

Ut frå typen av mur i kyrkjeveggene trur ein at kyrkja vart bygd på andre halvdel av 1100-talet og gjerne etter 1170 som var året då erkebiskop Thomas Becket av Canterbury døydde. Men det finst òg ein teori om 1130 som byggjeår. Årstalet 1130 har vore knytt til ei segn om at kong Øystein I Magnusson lét byggje to kyrkjer i nord og at Gildeskål kyrkje kan vere ei av desse. Teorien passer best saman med ein annan ikkje-stadfesta teori om opphav av namnet Gildeskål (Gildiskáli) som ein stad med ei *skål* eller *hov* for *[[gilder]]*, altså ein samlingsplass, eit festhus. Plassen kyrkja står på ligg berre få hundre meter frå ei god naturleg hamn.

Nokon trur namnet Gildeskål har eit samisk opphav med tydinga søkk i terrenget. 

Klenodie i kyrkja inkluderer eit døypefat frå pomorhandelen og eit originalmanuskript av Elias Blix.

## Kjelder
* Salten museum om kyrkja 
* Nettside av Roald E. Kristiansen om kyrkjebygg i Nord-Noreg 

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fotografi av Gildeskål-kyrkjene på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
* Gildeskål gamle kyrkje Kyrkjesøk
*
1. hundreåret fvt.

**1. hundreåret fvt.** varte frå år 100 f.Kr. til 1 f.Kr. Det kom etter 100-talet f.Kr. og blei følgd av det første hundreåret med år 1. Tidsrekninga som byggjer på før og etter Kristi fødsel har ikkje noko år 0.

I løpet av hundreåret kom alle gjenverande sjølvstendige land rundt Middelhavet under romersk kontroll, anten styrt direkte av romarane eller av marionettekongar. Romarstaten gjekk gjennom fleire borgarkrigar som enda med å gjera slutt på den 500 år gamle romerske republikken og skipa Romarriket, leidd av ein keisar.

## Viktige hendingar
* Jesus, grunnleggjaren av kristendommen, blei fødd mot slutten av hundreåret
* Den romerske borgarkrigen
* Byrjinga på dei tre koreanske kongedøma

## Viktige personar
* Cæsar Augustus, romersk keisar
* Cicero, romersk politikar og forfattar
* Kleopatra VII av Egypt
* Horats, romersk diktar
* Julius Cæsar, romersk politikar
* Livius, romersk historikar
* Lucretius, romersk filosof
* Marcus Antonius, romersk politikar
* Ptolemaios XIII av Egypt
* Ovid, romersk diktar
* Virgil, romersk diktar
* Spartakus, gladiator og slaveopprørar
* Tigranes den store av Armenia
Ny Jord

**Ny Jord** (*Selskap for landets indre kolonisasjon og emigrasjonens innskrenkning*) vart skipa i 1908 med namnet *Selskapet til Emigrasjonens Indskrænkning* og hadde som føremål å minska utvandringa ved å visa til ulempene ved å dra frå landet og gje folk ei meir realistisk oppfatning av kva dei kunne venta seg dersom dei emigrerte. Selskapet arbeidde etter kvart mest for bureising på udyrka jord ved å kjøpa dyrkingsfelt, og på særlege vilkår gje økonomisk tilskot til bureisarar. Fram til midt på 1930-talet selskapet gjeve tilskot til meir enn 10&nbsp;000 bureisingsbruk, og det var dyrka over 180&nbsp;000 dekar jord. Nordland, Troms og Hedmark var dei tre fylka med flest bureisingsbruk.

Selskapet starta i 1916 Val landbruksskole i Nærøy i Nord-Trøndelag.

I 1972 gjekk Ny Jord saman med Det norske myrselskap og danna Det norske jord- og myrselskap (DNJM).

## Sjå òg
*Romanen ''Ny jord'' (av Knut Hamsun)

## Bakgrunnsstoff
**Litteratur**
**Selskapet Ny jord 1908-1958* (Oslo, 1958)
*Fostad, Einar. «Bureising i Skogn» I: *Levanger historielags årsskrift 1987*
*Hansen, Frithjof «Myrsoldatene : bureising og jorddyrking på Senja i 1930-årene» I: *Årbok for Senja 1996*
*Leth-Olsen, Sturla *Det nøtta lell! : Om bureisingsgranda Elveng i Bjugn 1935-1985* (Bjugn, 1991) ISBN 82-992535-0-0
*Randen, Olav, *Brøyte seg rydning: bureisningstid og bureisarliv*, Boksmia, 2002.
*Storhaugen, Ola *Nekåbjørgen : ei bureisingsgrend i Selbu 1936-1986* (Nidaros forl. 1986)
*Vandbakk, Johan «Da ei ny bygd ble til : om bureisinga på Aursjømyra mellom Verran og Rissa» I: *Årbok for Fosen 1998*
NRK1

**NRK1** er ein av dei største fjernsynskanalane i Noreg. Dei fyrste regulære sendingane starta i 1960. Kanalen var i mange år berre kjend som NRK, men skifta namn rett før oppstartinga av NRK2 for å skilje mellom dei to kanalane.
NRK2

**NRK2** er ein norsk fjernsynskanal som starta sendingane sine i 1996. I samband med opprettinga av NRK3 vart NRK2 frå 3. september 2007 omdanna til ein fakta- og aktualitetskanal, med vekt på nyhende, dokumentarar og anna faktastoff og kulturstoff.

NRK2 vert distribuert i det analoge bakkenettet, over satellitt og kabel-TV. På grunn av den låge dekningsgraden (rundt 50%) i det analoge bakkenettet har NRK2 vore omdiskutert og teke opp i Stortinget ei rekkje gonger. Utbygginga av det digitale bakkenettet til NTV vil gje alle husstandar i dekningsområdet tilgang til heile fjernsynstilbodet til NRK. 

### 1996-2007
NRK2 skulle opphavleg verke både som ein avlastingskanal for NRK1 og som ein ungdomskanal. På kveldstid har det vorte sendt mykje filmar og seriar i tillegg til program som er sende på NRK1. På dagtid har sendeprogrammet som regel inneheldt interaktiv underhaldning som til dømes chatting. I 2003 byrja programmet *Svisj*, som har vorte sendt utanom det vanlege programmet om natta og på dagtid. Det inneheld i hovudsak chatting og musikkvideoar som sjåarane kan stemme på ved hjelp av tekstmeldingar. Nokre gonger er det i staden for musikkvideoar andre typar opptak som kan veljast, til dømes sport- eller Autofil-innslag.

## Lokale sendingar
I enkelte delar av landet vert det sendt lokalfjernsyn over NRK2 sine bakkesendarar på tider NRK sjølv ikkje nyttar sendarane. Denne innrømminga oppstod etter at TV Oslo mista konsesjonen på lokale fjernsynssendingar i Oslo på kostnad av ein kommersiell aktør. TV Oslo var på den tida eit nettverk av religiøse fjernsynsaktørar, mellom andre Evangeliesenteret TV, Acem TV, Familiekanalen, ein islamsk kanal og lokalfjernsyn frå avisa Aker Avis/Groruddalen. Ein ville då gje desse ei moglegheit til å halde fram sendingane sine utan å innrømme dei einerett på lokale sendingar i området.

Truleg av denne grunnen er Svisj, eit SMS-basert musikkshow, oppsett med sendeslutt klokka 06.00 – programmet held fram der det ikkje vert sendt lokalfjernsyn, samt over satellitt. Det er usikkert om ordninga vil verte vidareført etter utløpet av 2007.

## Referansar
TV 2 (fleirtyding)

**TV2** er eit vanleg namn på tv-kanalar. Det blir brukt om:

* Norsk TV 2
* Dansk TV 2
* Finsk TV 2
* TV2 er det gamle namnet på SVT2
* Nyzealandsk TV 2
* Malaysisk TV 2
Nymfestadiet

**Nymfe** er eit stadium hjå hemimetabole insekt mellom egg og vakse dyr. Det tilsvarar larvestadiet hjå holometabole insekt, men nymfa til eit insekt liknar meir på det vaksne individet og går til dømes ikkje gjennom noko puppestadium. Insektet kan gå gjennom fleire hamskifte der nymfene blir stadig likare vaksne insekt. Mellom insektgrupper som har nymfestadium kan ein nemna teger, lus, augestikkarar, vassnymfer, grashopper og kakerlakkar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Ethernet

**Ethernet** er den vanlegaste typen lokalnett (LAN) og er spesifisert i standarden IEEE 802.3. Ethernet vart opphavleg utvikla av Xerox, seinare av Xerox, DEC og Intel. Ethernet nytta i starten koaksialkabel, men ein gjekk så over til tvinna parkabel. Teknologien hadde opphavleg ein overføringskapasitet på 10 Mbps, men i dag er 100&nbsp;Mbps og 1&nbsp;Gbps vanleg. Det finst òg Ethernet med ein kapasitet på 10&nbsp;Gbps. 

Ethernet har fått namnet sitt etter eteren, ein substans ein tidlegare trudde fylte heile verdsrommet og tillét lys og radiobylgjer å breie seg, på same måten som lyd i luft. Namnet speler på kabling som eit passivt medium som tillèt overføring av data utover heile nettet.

## Sjå òg
* WLAN
Sag

:*Denne artikkelen handlar om verktøyet. Eit [[sagbruk]] vert òg ofte berre kalla ei sag.*

Ei **sag** er ein reiskap for å skjere i tre eller andre material. Ho består av eit blad med ein kant med tenner, og drivkrafta er anten manuell eller med damp, vatn, elektrisitet eller drivstoff. 

Ei sag har som regel eitt handtak, men kan òg ha eitt i kvar ende.

Nokre sager kan òg spelast på, og gjennom det frambringe musikk.

## Ulike sagtypar
### Handsager
* Stokksag – for å fella og kappa tømmer
* Tømmersvans – for å fella og kappa tømmer
* Bogesag – med ein boge som held bladet i spenn
* Motorsag – med ein motordriven kjede, òg kjend som kjedesag
* Tømmermannssag – nytta til tømring og snikkring 
* Stikksag – manuell eller elektrisk
* Vippesag – kallast òg stikksag eller nikkesag
* Gjæresag – for å saga i vinkel
* Lauvsag – sag med svært tynt blad, vert til dømes brukt til å sage ut figurar
* Baufil – for å skjere i metall
* Holsag – for å saga hol

### Faste sager
* Oppgangssag – for å skjera tømmer
* Sirkelsag – med eit sirkelforma blad
* Rammesag – sag med fleire sagblad montert i ei ramme
* Bygningssag – transportabel sirkelsag 
* Bandsag – med eit endelaust motordrive band
* Kappsag – sag (vanlegvis sirkelsag) som vert nytta for å kappa tømmer, ved, o.l.

## Bakgrunnsstoff

## Sjå òg
* Sagbruk
NRK Stortinget

**NRK Stortinget** er ein radiokanal som dekker stortingsdebattar, og kan takast inn i nærleiken av dei største byane i Noreg, ved hjelp av ein DAB-mottakar, ein digital satellittmottakar eller internettilknyting. Radiokanalen sender når det er møte i stortingssalen.

Tenesta blei til i 2000 med mål om å gje folk innsyn i arbeidet til Stortinget. 

Fram til september 2005 blei radiokanalen send ut på FM-bandet nær dei norske storbyane; deretter gjekk kanalen over til berre digital kringkasting.

## Bakgrunnsstoff
* NRK Stortinget
NRK Alltid Folkemusikk

**NRK Alltid Folkemusikk** er NRK sin tiande radiokanal og den første til berre å sende heildigitalt. Det vil seie at for å høyre på NRK Alltid Folkemusikk treng lyttaren anten ein DAB-mottakar eller internettilknyting.

Kanalen sender berre musikk, utan programleiarar. Han kringkaster både ny og gammal norsk folkemusikk i tillegg til noko verdsmusikk. Mellom anna bruker han opptak frå folkemusikkarkivet til NRK, som inneheld over 50&nbsp;000 opptak frå 1934 til notida.

## Bakgrunnsstoff
* NRK Alltid Folkemusikk
* Høyr NRK Alltid Folkemusikk på nettradio
Kusjanriket

**Kusjan** eller **Kusjana** (貴霜, *Ku-Shan*) var eit dynasti som stamma frå Yuei-Chi i dagens Xinjiang og som invaderte India og skapte eit rike i det siste hundreåret f.Kr.. 

Riket ekspanderte frå dagens Samarkand i Sentral-Asia til Gandhararegionen i Nord-India. Hovudstaden var stundom Mathura saman med novarande Rawalpindi, stundom Sialkot. 

Namn funne på innskrifter og mynter nemner mellom anna dei viktige kushanherskarane Kanishka (Kaneshki), Vasishka, Huvishka og Vasudeva, som fyller ut kongelista i 95 år. Av desse er Kanishka særskild kjend for å ha vore ein mektig herskar som støtta buddhismen.
Engstorkenebb

**Engstorkenebb** (*Geranium pratense*) er ein plante i storkenebbslekta.
Han veks i heile det eurasiatiske Holarktis-området, mellom anna Noreg. Blomen liknar skogstorkenebb, men er større og reinere blå med fiolette årer.

Engstorkenebb er kommuneblomen til Bjugn.

## Kjelder
;Referansar

## Bakgrunnsstoff

*
Holarktis

**Holarktis** er eit omgrep brukt innanfor økologien for eit dyre- og plantegeografisk område som omfattar både Palearktis og Nearktis. Palearktis dekker heile Europa og Afrika ned til den sørlege grensa for Sahara, og Asia sør til Himalaya. Grønland og heile Nord-Amerika ned til Mexico høyrer derimot til Nearktis.
Nes i Bjugn

**Nes** er ein tidlegare sjølvstendig kommune i tidlegare Sør-Trøndelag fylke, frå 1837 ein del av Ørland formannskapsdistrikt, sidan ein del av Bjugn kommune då denne vart skilt ut som eigen kommune i 1853.

1. januar 1899 vart Nes frådelt som eigen kommune, og hadde då 1 258 innbyggjarar. (På same tidspunkt vart også Stjørna (Skjørn) frådelt Bjugn.)

1. januar 1964 vart Nes, Bjugn, Jøssund og Stjørna (Nord-Stjørna) samanslegne til den nye Bjugn kommune. Nes hadde då 1&nbsp;107 innbyggjarar.
Glemmen

**Glemmen** (Glemminge) er ein tidlegare sjølvstendig landkommune i Østfold. Den låg på vestsida av Glomma. Saman med delar av Torsnes kommune vart den i 1964 slegen saman med bykommunen Fredrikstad. I dag er namnet Glemmen først og fremst knytt til kyrkjene Gamle Glemmen kyrkje (bygd 1182) og Glemmen kyrkje (bygd 1853). Namnet er også teke vare på i Glemmen Videregående Skole.
Stortingsval

**Stortingsval** er ei nemning på det demokratiske valet til den norske nasjonalforsamlinga Stortinget. Etter den andre verdskrigen har det vore stortingsval kvart fjerde år. To år etter stortingsvala er det kommune- og fylkestingsval. Samstundes med stortingsval er det sametingsval. 
Ved stortingsval utgjer kvart fylke eit valdistrikt. Frå kvart fylke kan det veljast eit visst tal stortingsrepresentantar. Kor mange representantar kvart fylke får velja vert rekna ut etter folketalet i fylket og geografiske omsyn. Fylke med liten folkesetnad og langt frå maktsentrumet i Oslo har fått høvesvis fleire representantar i Stortinget. I dei seinare vala har ei stemme i Finnmark fylke telt dobbelt så mykje som ei stemme i Akershus fylke eller Oslo. Ordninga har vorte kritisert på grunn av skeivdelinga i talet på stemmer ein representant må ha for å koma inn. For å bøta på skeivdelinga er det innført ei ordning med utjamningsmandat.

## Stortingsval
* Stortingsvalet 2013 - 9. september 2013
* Stortingsvalet 2009 - 14. september 2009
* Stortingsvalet 2005 - 12. september 2005
* Stortingsvalet 2001 - 10. september 2001
* Stortingsvalet 1997
* Stortingsvalet 1993
* Stortingsvalet 1989
* Stortingsvalet 1985
* Stortingsvalet 1981
* Stortingsvalet 1977
* Stortingsvalet 1973
* Stortingsvalet 1969
* Stortingsvalet 1965
* Stortingsvalet 1961
* Stortingsvalet 1957
* Stortingsvalet 1953
* Stortingsvalet 1949
* Stortingsvalet 1945 - 8. oktober 1945
* Stortingsvalet 1936
* Stortingsvalet 1933
* Stortingsvalet 1930
* Stortingsvalet 1927
* Stortingsvalet 1924
* Stortingsvalet 1921
* Stortingsvalet 1918
* Stortingsvalet 1915
* Stortingsvalet 1912
* Stortingsvalet 1909
* Stortingsvalet 1906
* Stortingsvalet 1903
* Stortingsvalet 1897
* Stortingsvalet 1894
* Stortingsvalet 1891
* Stortingsvalet 1888
* Stortingsvalet 1885
* Stortingsvalet 1882
* Stortingsvalet 1879
Torsnes

**Torsnes** er ein tidlegare sjølvstendig landkommune i Østfold fylke.

To av dei kjende herregardane i Østfold ligg i Torsnes, Nes Herregård og Thorsø Herregård.

## Historie
Torsnes var frå 1837 ein del av Borge formannskapsdistrikt. 1. januar 1910 vart området skilt ut som eigen kommune med 1&nbsp;466 innbyggjarar.

1. januar 1964 vart dei høgtliggande sjøområda sør for Øra med Hesteholmen i Torsnes samanslegne med delar av Borge, Fredrikstad og Glemmen kommunar til Fredrikstad kommune. Resten av Torsnes vart slegen saman med resten av Borge til den nye Borge kommune.

1. januar 1994 vart Borge kommune samanslegen med Fredrikstad, Kråkerøy, Onsøy og Rolvsøy kommunar til den nye Fredrikstad kommune.
Jøssund

**Jøssund** er ein tidlegare sjølvstendig kommune i Trøndelag, opphavleg ein del av Åfjord formannskapsdistrikt. Jøssund vart frådelt Åfjord som eigen kommune med 1529 innbyggjarar 1. januar 1896.

1. januar 1964 vart Jøssund samanslegen med Bjugn, Nes og Stjørna (Nord-Stjørna) til den nye Bjugn kommune. Jøssund hadde ved samanslåinga 1917 innbyggjarar.
Motorola 68000

**Motorola 68000** er ein 16-bits CISC-prosessor som vart produsert hjå Motorola i NMOS-teknologi frå 1979 til 2000. Nemninga 68000 kjem av at den integrerte krinsen var sett i hop av om lag 68.000 transistorar. **Motorola 68000** har vorte nytta både i tidlege utgåver av Apple Macintosh, i Commodore Amiga og i Atari ST. Han vart ogso teken i bruk i spelkonsollmaskinen Sega Megadrive og i TI-89-kalkulatoren frå Texas Instruments.

Mikrokontrolleren ColdFire, som i dag vert produsert av Freescale Semiconductor, er Assembler-kompatibel med den gamle 68000-arkitekturen. 

## Litteratur
* Bacon, J., *The Motorola MC68000: An introduction to processor, memory and interfacing*, Prentice Hall, 1986.
* Clemetc, A., *Microprocessor systems design: 68000 hardware, software, and interfacing*, PWS-Kent Publishing Company, 1987.
* Williams, S., *Programming the 68000*, Sybex, 1989.
Game Boy-serien

**Game Boy-serien** er ein produktserie av batteridrivne handhaldne spelkonsollar laga av Nintendo. Serien er ein av dei mest populære i verda med over 200 millionar selde einingar verda over. Den originale Game Boy og Game Boy Color har samla seld om lag 118 millionar einingar. Alle utgåvene av Game Boy Advance har samla seld 81.51 millionar einingar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Game Boy-serien|Game Boy-serien]]» frå ,  den 11. oktober 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
NRK P3

**NRK P3** (tidlegare: *Petre*) er NRK si tredje radiokanal. Kanalen har ungdom som målgruppe. Kanalen har mange kjende programleiarar som Are og Odin, Marthe Stokstad, Steinar Sagen, Tore Sagen, Bjarte Tjøstheim og Kyrre.
Sider

**Sider** er ein epledrikk eller -vin som gjerne blir laga i område der ein dyrkar mykje eple. Nordvest-Frankrike, Nord-Spania, delar av Storbritannia, Nord-Amerika og Tyskland har særleg lange sidertradisjonar. Her har ein dyrka fram eplesortar som er særs egna for siderproduksjon. Namnet sider kjem frå det hebraiske ordet *sjekar*, som tyder sterk drikk.

Alkoholinnhaldet i sider kan vera frå null i ugjæra typar og opptil 8 % i typar som har gjæra ved høg temperatur. Det er vanleg å halda temperaturen mellom 4 og 16C for å få til ein sein gjæringsprosess som framhevar den rike eplesmaken. 

Ved å destillera sider kan ein laga eplebrennevin, som calvados eller applejack. Den franske drikken pommeau er ei blanding av sider og calvados som blir drukke som aperitiff.

Ein kan òg laga sideraktige drikkar av andre fruktsortar, som pære og fersken.

## Fransk sider

I Frankrike var sider, *cidre*, den viktigaste drikken etter vin fram til midten av 1900-talet, då øl tok over utanfor kjerneområda. Sidrane som blir laga i Bretagne og Normandie er verna under merket om geografisk opphav. I tillegg til å drikka han, gjerne frå tradisjonelle keramikkoppar, bruker ein mykje sider i normannisk matlaging.

## Spansk sider
I Asturias og Baskarland i Spania er *sidra* (eller *sagardoa* på baskisk) ein tradisjonell drikk som gjerne blir helt oppi små glas med ei armlengds avstand til flaska. Dette gjer at drikken inneheld mykje luft, slik at han ei kort tid boblar slik som champagne.

## Norsk sider
I Noreg er det også store tradisjonar for å produsera sider. Det finst mange forskjellige eplesortar ein lagar sider på. Nokre sortar er betre enn andre, t.d. Aroma, Gravenstein og Torstein. I Noreg har Ciderhuset den fyrste utplantinga av sidereplesortar frå Normandie og Somerset t.d. Cidor, Belle Fille de la Mance, Major, Somerset redstreak, Yarlington Mill Ellis Bitter og Dabinett. I Hardanger og Sogn finst det mange bønder som lagar sider til eige bruk. Nokre produsentar har også løyve til å servera sideren dersom dei har ein plass med skjenkeløyve. Døme på dette er Ciderhuset og Henjatunet Eggjagarden AS. Det er 7 norske siderar på Vinmonopolet.

## Kjelder
Kulturelle periodar i Peru og Mesoamerika

Dette er eit forenkla oversyn over **kulturelle periodar i [[Peru]] og [[Mesoamerika]]** som også syner teikn på synkron reising og fall av kulturar i dei to områda. 

## Sjå òg
* Kulturelle periodar i Peru
* Kulturelle periodar i Mesoamerika

## Referansar
* Finn Fuglestad, *Latin-Amerika og Karibiens Historie*, Cappelen Akademiske Forlag (1994)  ISBN 82-456-0000-8
Master System

**Sega Master System** er ein 8 bits spelkonsoll som vart produsert av det japanske føretaket SEGA. Konsollen vart lansert i Nord-Amerika i 1986. Den hadde store vanskar med å konkurere mot den meir populære spelkonsollen Nintendo Entertainment System, I hovudsak fordi denne spelkonsollen til Nintendo kom ut først, og difor hadde eit langt forsprang på konkurrenten SEGA. Berre i einskilde europeiske land, kunne SEGA vise til høgare marknadsandelar enn Nintendo.

## Tekniske spesifikasjonar
* **CPU**: 8-bit Zilog Z80 3546893&nbsp;Hz for PAL/SECAM
* **Graphics**: VDP (Video Display Processor) derivert utfrå Texas Instruments TMS9918
:* opp mot 32 fargerpalettar, samtidig frå totalt 64 tilgjengelege.
:* Skjermoppløysing: 256x192, 256x224, og 256x240
* **Lyd (PSG)**: Texas Instruments SN76489
:* 4 mono kanalar
:* 3 lydgeneratorar, 4 oktavar kvar, 1 støy generator
* **Lyd (FM)**: Yamaha YM2413 9 kanals mono FM
* **ROM**: 64 kbit (8 kB) opptil 2048 kbit (256 kB), avhengig av spelekasseten.
* **Hovud RAM**: 64 kbit (8 kB)
* **Video RAM**: 128 kbit (16 kB)

## Populære spel
* *After Burner*
* *Alex Kidd in Miracle World* 
* *Alex Kidd in Shinobi World*
* *Astro Warrior*
* *Double Dragon*
* *Ecco the Dolphin* 
* *Ghouls 'n Ghosts*
* *Ghostbusters*
* *Golden Axe*
* *Hang-On* 
* *Out Run* 
* *Safari Hunt*
* *Shinobi*
* *Shadow dancer*
* *Sonic Chaos*
* *Sonic the Hedgehog*
* *Sonic the Hedgehog 2*
* *Wonder Boy*
* *Wonder Boy in Monster Land*
* *Wonder Boy in Monster World*
* *Wonder Boy III: The Dragon's Trap*
* *World Cup Italia '90*
Mesoamerika

**Mesoamerika** er det geografiske området som strekkjer seg frå det sentrale Mexico i nord og sørover mot den nordvestre grensa mot Costa Rica. Mesoamerikansk er eit omgrep som vert assosiert med ei gruppe kulturar og sivilisasjonar som voks opp i området før Christofer Columbus kom til den nye verda. Kulturane var lagdelte og relaterte til kvarandre.

Fellestrekk for dei mesoamerikanske kulturar er mellom anna intensivt landbruk med vekt på maisproduksjon. Religiøse skikkar inkluderte rituelle blodoffer, tilbeding av solgudar, regngudar, og ein fjørkledd slangegud (Quetzalcoatl). Vi finn nokre tempel bygd på toppen av store trinnpyramidar, ein rituell kalender på 260 dagar, samt ein solårkalender.

Dei mest kjente mesoamerikanske sivilisasjonane er olmekar, mayaer, mixtekar, zapotekar, huastekar, tarascan, teotihuacan, totonak, toltekar og aztekar. Nahuatl var lingua franca i Mesoamerika i over tusen år, frå 600-talet og heilt fram til 1700-talet då spansk tok over.

## Kjelder
* «Mesoamerika» på Dansk Wikipedia

## Bakgrunnsstoff
Gamle Stavanger

**Gamle Stavanger** er eit område i Stavanger. Området ligg ved Vågen. I området er det lagt vekt på å ta vare på gamle hus og gateløp. Norsk Hermetikkmuseum ligg i Gamle Stavanger, med små kvite trehus kring. Dei fleste av husa vart bygd på 1800-talet. 

## Litteratur
* Hans Eyvind Næss: *Gamle Stavanger*, Stavanger 1998 ISBN 82-993652-2-8

## Bakgrunnsstoff

* Nettstad om Gamle Stavanger