open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kirchbichl

**Kirchbichl** er ein kommune i distriktet Kufstein i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 14,9 km² og i kring 5&nbsp;600 ibuarar. Landsbyen Kirchbichl ligg 515 meter over havet.

Kirchbichl ligg i dalen Unterinntal, ved elva Wörgl. Kommunen består av landsbyen Kirchbichl og grendene Oberndorf, Bichlwang, Kastengstatt, Winkelheim, Boden og Bruckhäusl. Landskapet i kommunen er kupert mot nordaust, medan høgfjell dominerer i sørvest. Høgste punktet er i nærleiken av Mittagskogel, 1595 meter over havet, og fire km aust om landsbyen Kirchbichl.

Kirchbichl har vore særleg kjend for sin sementindustri. Sidan 2001 har den tyske kryddermylna Moguntia produsert varene sine ved eit anlegg i Kirchbichl.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Kirchbichl|Kirchbichl]]» frå ,  den 13. mars 2017.*
Kenneth Moe

**Kenneth Moe** () er ein norsk skjønnlitterær forfattar.

Han debuterte på Pelikanen Forlag i 2015 med kortromanen *Rastløs*, som han fekk Tarjei Vesaas' debutantpris for.

## Bibliografi
* 2015 – *Rastløs*, roman
* 2016 – *Det åpenbare*, roman

## Kjelder
Ernst G. Mortensen

**Ernst Gustav Mortensen** () var ein norsk forlagsmann frå Oslo, landskjend for å ha starta opp mange suksessrike vekeblad.

Etter å ha studert brevskular i USA i 1911 starta han i 1914 Norsk Korrespondanseskole, eit firma han var direktør i til 1961. Gjennom iherdig innsats voks undervisningstiltaket mykje, og ved 50-årsjubileet uttalte han at over ein million menneske hadde vore innom som elev.

Mortensen grunnla i 1928 Nasjonalforlaget og gav ut både billegbøker og 1931-34 seksbandsverket *Kringla Heimsins* redigert av Wollert Keilhau. I 1933 byrja Mortensen å gje ut Norsk Ukeblad, ein publikasjon i moderne djuptrykk. Sidan starta han opp Norsk Dameblad i 1938, Vi Menn i 1951 og Det Nye i 1957. Frå 1941 dreiv han Ernst G. Mortensens Forlag, og samla bladutgjevingane i dette forlaget i 1958.

Han var far til toneskaparen Finn Mortensen, og sjølv ein mangeårig aktiv musikar i Oslo Handelsstands Forenings Orkester på fritida. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ernst G. Mortensen|Ernst G. Mortensen]]» frå ,  den 14. mars 2017.*
Knut Erik Tranøy

**Knut Erik Tranøy** () var ein norsk filosof frå Oslo.

Foreldra til Tranøy var skulefolk. Sjølv vart han cand.mag. i 1943 og tok doktorgraden i filosofi ved University of Cambridge ti år seinare. Frå 1957 var han dosent i filosofi ved Universitetet i Oslo, deretter professor i filosofi ved Universitetet i Bergen i tida 1959-78. Sidan hadde han same stilling ved Universitetet i Oslo, til han i 1986 tok til som professor i medisinsk etikk ved Det medisinske fakultet i same byen.

Tranøy arbeidde i hovudsak på tre felt av filosofien: etikk, mellomalderfilosofi og vitskapsfilosofi. Mellom hans hovudverk kan reknast *Det åpne sinn: moral og etikk mot et nytt årtusen* frå 1998, og *Vitenskapen – samfunnsmakt og livsform* som kom ut i 1986.
 
Han vart i 2002 utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olav.

## Kjelder
* «Knut Erik Tranøy» i Store norske leksikon
Saslonch

**Saslonch** (ladinsk; italiensk Sassolungo, tysk Langkofel; alt tyder «Langfjellet») er ein 3&nbsp;181 meter over havet høg fjelltopp i Dolomittane i Nord-Italia. Fjellet skil dalane Gherdëina i Sør-Tirol i nord frå Fascia i Trentino i sør.

Saman med mellom andre Grohmannspitze (3126 moh.) og Sasplat (Sassopiatto/Plattkofel, 2969 moh.) utgjer Saslonch det som vert kalla Saslonchmassivet. Massivet grensar til Sciliër i vest, til Sela i aust, og til Ciadenac i sørvest.

Ein topptur krev mykje skarpklatring. Paul Grohmann vart i 1869 fyrstemann til topps.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Langkofel|Langkofel]]» frå ,  den 14. mars 2017.*
Bjørn Kristian Skovly

**Bjørn Kristian Skovly** () er ein norsk forfattar. Han er busett på Veitastrond i Luster kommune. I 1999 skipa Skovly reklamebyrået Sognefjord.net AS.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*

## Kjelder
* Oria.no
Ralph Boston

**Ralph Harold Boston** () var ein USA-amerikansk friidrettsutøvar, fødd i Laurel i Mississippi, som vart olympisk meister i lengdehopp i 1960 og seinare vann OL-sølv i 1964 og OL-bronse i 1968. I tida 1960-65 sette han fem verdsrekordar i øvinga og tangerte gjeldande verdsrekord ein gong.

## Aktiv
Den 12. august 1960 sette Boston i Walnut ny verdsrekord med eit lengdehopp som målte 8,21 meter, og sletta dermed den 25 år gamle verdsrekorden til Jesse Owens. Vel tre veker seinare vann han den olympiske gullmedaljen i lengdehopp under Sommar-OL 1960 i Roma, etter å han nådd 8,12 m, ein centimeter lengre enn landsmannen Bo Roberson. Seint i mai 1961 flytta Boston verdsrekorden til 8,24 meter under eit stemne i Modesto, og la på ytterlegare fire centimeter då han sigra i øvinga i ei tevling i Moskva i juli månad.

Sommaren 1962 vart Igor Ter-Ovanesjan frå Sovjetunionen verdsrekordhaldar etter eit hopp på 8,31 meter. I august 1964 tangerte Boston den rekorden i Kingston på Jamaica, før han ein månad seinare sette ny verdsrekord med 8,34 meter i Los Angeles. Ved dei olympiske sommarleikane 1964 i Tokyo kneip Boston sølvmedaljen i siste omgangen, noko overraskande slått av briten Lynn Davies, men framom sin vanlegvis sterkaste konkurrent, Igor Ter-Ovanesjan.

Boston sette sin siste verdsrekord og gjorde sitt lengste hopp i Modesto i mai 1965, då han landa på 8,35 meter. Tre år seinare kompletterte han medaljesamlinga med ein bronsemedalje under Mexico-OL 1968, der landsmannen Bob Beamon vann etter eit utruleg hopp som vart målt til 8,90 meter, og samstundes sletta Boston sin tre år gamle rekord.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ralph Boston|Ralph Boston]]» frå ,  den 14. mars 2017.*
Kvass

**Kvass** er ein fermentert brøddrikk som er utbreidd i Aust-Europa og Sentral-Asia. Han blir typisk laga av tørt rugbrød.
Kvass har ein låg alkoholprosent (0,05-1,44&nbsp;%), og blir vanlegvis ikkje rekna som ein alkoholdrikk. 

Drikken er utbreidd i Russland, Kviterussland, Ukraina, Polen og Baltikum og i tidlegare sovjetrepublikkar som Armenia, Aserbajdsjan, Georgia, Kasakhstan og Usbekistan. 
Han er også kjend i kinesiske grenseområde til Russland, som Harbin og Xinjiang.
I områda der kvass er populært blir ofte seld på gata frå kioskar eller bilar.

«Kvas» eller «kvass» er eit utbreidd namn på drikken, og kjem frå gammalkyrkjeslavisk *квасъ* frå protoslavisk **kvasъ* ('syra', 'fermentert drikk') og opphavleg frå protoindoeuropeisk *kwat*. 
Det russiske og kviterussiske namnet er квас, *kvas*, latvisk kvass,  ukrainsk квас/хлібний квас/сирівець, *kvas*/*khlibny kvas*/*syrivets*, polsk *kwas chlebowy* (kvass av brød) og kinesisk 格瓦斯/克瓦斯, *géwǎsī*/*kèwǎsī*. På litauisk heiter derimot drikken *gira*, som tyder 'drikk', og på latvisk *dzira*. På estisk heiter han *kali*.

Ein har drukke kvass sidan mellomalderen eller lengre. Han kan liknast med andre gjæra korndrikkar, til dømes øl bryggja på bygg i Det gamle Egypt, hirseøl frå mange delar av Afrika, risvinar frå Asia eller chicha frå Amerika som kan lagast av mais eller maniok. 

Hovudingrediensen i kvass er brød laga av rug, bygg eller kveite. I heimelaga variantar bruker ein ofte rugbrødbitar som er bakt eller steikt til dei er tørre, sukker eller frukt (som eple eller rosiner) og gjær eller *zakvaska*-kultur.
Drikken kan også smaksetjast med frukt, bær, bjørkesevje eller urter som mynte.

Kommersielle variantar, særleg billigvariantar, kan lagast på liknande måtar som leskedrikkar med sukker, maltekstrakt, smakstilsetningar og vatn med kolsyre. Dyrare typar blir ofte laga av bryggjeri på tradisjonelle måtar. 

Kvass blir også brukt som ingrediens i fleire matretter, som dei russiske suppene okrosjka, botvinja og tjurja.

## Galleri

1931. Продавец напитков.jpg|Kvasseljar i Moskva i 1931.
Kvass being sold in the streets of Kaliningrad.jpg|Kvasseljar i Kaliningrad (tidleg på 1990-talet)
Kiev 1965 - drinking Kwas in the street.jpg|Kvassal i Kiev i 1965.
Kvass tractor 2008 G1.jpg|Kvasstraktor i Vinnytsia i Ukraina (2008)
Enesay sold on street.jpg|Kvassprodukt til sals i Bisjkek.


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kvass|Kvass]]» frå ,  den 14. mars 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Okrosjka

**Okrosjka** (russisk skrift окрошка) er ei russisk suppe basert på den fermenterte drikken kvass. Suppa blir servert kald, og inneheld ulike grønsaker (som agurk og lauk), poteter, egg og i nokre høve kjøt, typisk kalv eller pylse. Suppa blir servert kald og er ein typisk sommarrett.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Okrosjka|Okrosjka]]» frå ,  den 14. mars 2017.*
Havkongroar

**Havkongroar** eller **havedderkoppar** (Pycnogonida) er ein klasse i underrekkja Chelicerata. Havkongroar har stutte og tynne framkroppar som oftast har fire ledd. Det fyrste leddet er snabelforma med munnen i spissen, fire punktaugo på oversida og to par munnføter på undersida. På kvart av kroppsledda er det eit par bein med åtte til ni ledd, og vanlegvis er desse lange og tynne. Enkelte djupvasssartar kan måla opptil 50 cm mellom beinspissane. Hannen ber egga feste til tynne og ledda «eggberarar» på det fyrste kroppsleddet. Bakkroppen er berre eit lite vedheng utan lemer. Havkongroar har ingen andedrettsorgan. Meltekanalen deira sender ut greiner i lemene. Hjarta er sekkforma og ligg langs ryggsida.

Havkongroar er trege dyr som krabbar omkring på botnen. Dei lever mellom anna av å suga ut av hydroidar og sjøroser. Kring 600 artar lever frå tidevassbeltet ned til 3000–4000 m. I Noreg er det kjent kring 30 artar.

## Kjelder
Mandsjuria

**Mandsjuria** (kinesisk: 滿洲; pinyin: Mǎnzhōu) er eit geografisk område på i kring 780&nbsp;000 km² i det nordaustre Kina, og som svarar omtrent til provinsane Heilongjiang, Jilin og Liaoning. Over 90% av dei vel 110 millionar ibuarane er han-kinesiske, nokre få prosent er mandsjuar og koreanarar.

Mandsjuria grensar i nord og aust mot Russland, i søraust mot Nord-Korea, i sør mot Gulehavet, i sørvest mot Hubei-provinsen og i vest mot Indre Mongolia. Det meste av området består av ei vid, kupert slette, 50-200 meter over havet, omkransa av skogkledde fjell. Området er rikt på mineral.

## Soge
Mandsjuarar erobra Kina i 1644 og danna eit dynasti som rådde i keisarriket til 1912. Då Tsar-Russland ekspanderte i det austlege Sibir på 1800-talet, vart mandsjuiske landområde nord for Amur i 1860 avstått til Russland. Etter den russisk-japanske krigen 1894-95 tvinga Russland seg til omfattande særrettar i Mandsjuria, rettar som Japan i stor mun tok over etter den russisk-japanske krig 1904-05 fekk eit anna utfall enn den førre krigen. For å motverke utlendingane si makt utnemnde den kinesiske keisaren ein visekonge over Mandsjuria, og oppmuntra han-kinesarar til å flytte dit. Då ein borgarkrig braut ut i Kina i 1911, mista den kinesiske sentralmakta kontrollen over Mandsjuria og krigsherren/røvargeneralen Zhang Zuolin rådde over landområdet. Japan invaderte Mandsjuria i 1931 og danna i 1934 lydriket Mandsjukuo, som bestod til 1945. Mandsjuria vart tilbakeført til Kina i 1946.

## Kjelder
*Gylderndals store konversasjonsleksikon. 1972
Heerenveen

**Heerenveen** (vestfrisisk *It Hearrenfean*) er ein kommune i provinsen Friesland i Nederland med kring 50&nbsp;000 ibuarar (2021), og med eit flatemål på 187,8 km². Knapt 30&nbsp;000 menneske bur i sjølve byen Heerenveen, resten held hus i 15 landsbyar.

Byen Heerenveen vart grunnlagd i 1551. Han har særleg vokse mykje etter andre verdskrigen, og er i dag ein av dei største i Friesland. Byen er særleg kjend for skeisehallen Thialf, der det sidan 1970 er vorte arrangert over 40 ulike internasjonale meisterskap i lengdeløp på skeiser. Også den lokale fotballklubben SC Heerenveen har markert seg med sine nasjonale prestasjonar. Sykkelfabrikanten Batavus, med om lag 700 tilsette, har ei over hundreårig historie og eksporterer over halvparten av den årlege produksjonen.

## Ymse
Økonomen Wim Duisenberg og skeiseløpararane Falko Zandstra og Sven Kramer er frå Heerenveen.

Ei rad norske fotballspelarar har gjort teneste i SC Heerenveen, mellom dei Børre Meinseth, Thomas Holm, Daniel Berg Hestad, Christian Grindheim, Tarik Elyounussi og Martin Ødegaard.  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Heerenveen (gemeente)|Heerenveen (gemeente)]]» frå ,  den 15. mars 2017.*
Einar Gram

**Einar Schawland Gram** () var ein norsk kjøpmann og bankmann frå Trondheim som representerte valkrinsen Trondheim og Levanger på Stortinget ved fleire sesjonar i tida 1859-73.

Gram var son til ein kjøpmann, og styrte frå 1843 faren si forretning i Trondheim. Frå 1852 dreiv han eiga handelsforretning i heimbyen. Han deltok i lang tid i særleg lokale, men også nasjonale, avgjerande posisjonar, så som i bystyret, i sparebanken, i representantskapen og seinare styret til Noregs Bank.

Gram møtte på stortinga 1859-60, 1862-63, 1868-69 og 1873, samt på Omframtstortinget 1864. Han var også vald til Stortinget 1865-66, men møtte ikkje. Til Stortinget 1871-73 var han opphavleg andre varamann, men møtte heile 1873-sesjonen for sjukmelde Michael Getz. Gram var medlem 1859-60 i Tollkomiteen, 1862-63 i Bankkomiteen og 1864 i Lagtinget. I 1868-69 var han formann i Bankkomiteen, og 1873 var han medlem i same komiteen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Ida Skivenes

**Ida Skivenes** () er ein norsk statsvitar, bloggar og matkunstnar. Ho er frå Hyllestad. Skivenes vart kjend under instagramkontoen «Idafrosk». Boka *Leik med maten* er utgitt på fleire språk, mellom anna engelsk, tysk og russisk.

## Bibliografi
*
*

## Kjelder
*NRK Sogn og Fjordane

## Bakgrunnsstoff
* Bloggen til Ida Skivenes
Utladalen landskapsvernområde

**Utladalen landskapsvernområde** vart oppretta av den norske staten 5. desember 1980, samstundes med Jotunheimen nasjonalpark. Verneområdet dekkjer eit areal på i kring 300 kvadratkilometer i Vestland fylke. Landskapsvernområdet ligg på vestsida av Jotunheimen nasjonalpark, i kommunane Årdal og Luster.

Frå om lag vasskiljet på Sognefjellet strekkjer verneområdet seg ned gjennom Vetle- og Storutladalen langs Utla til Hjelle. Sidedalane Skogadalen, Uradalen og Fleskedalen i aust og Stølsmaradalen og Gravdalen i vest høyrer også med i landskapsvernområdet.

Både Vettisfossen, garden Vetti, Skogadalsbøen, Avdalen og det såkalla Utladalen Naturhus på garden Skåri ligg i Utladalen landskapsvernområde.

## Galleri

Hjellefossen i Utladalen.jpg|Hjellefossen 
Vettisfossen, April 2015 - 1.jpg|Vettisfossen


## Kjelder
*Heimesida til Utladalen landskapsvernområde
Isabel Blanco

**Isabel Blanco** () er ein norsk tidlegare handballspelar frå Bergen. Ho vart europameister med Noreg i 2004 og 2008. Blanco var linjespelar.

## Aktiv
Blanco var i yngre år medlem av høvesvis Vadmyra, Kjøkkelvik og Nordnes IL. Etter ein sesong i spanske Mislata melde ho seg inn i Tertnes IL, der ho i 2000 var med på å spele laget til finalen i EHF-cupen. Sommaren 2000 gjekk turen atter utanlands, og dei neste elleve åra var ho aktiv på danske handballag. Dei fyrste fire åra spelte ho på Ikast. Deretter var ho Aalborg-spelar 2004-06, noko som gav henne dansk seriesølv i 2005 og -bronse i 2006. Sidan gjorde ho atter teneste i Ikast/Midtjylland fram til sommaren 2011. Frå 2011 til ho vart mor i 2015, spelte Blanco på Larvik Håndballklubb. Med Larvik vann ho fire strake NM-gull i perioden 2011-14 og vart seriemeister 2012-14. Vinteren 2016 spelte ho på Molde Håndballklubb i botnen av den norske toppserien, før ho hausten 2016 byrja som spelande trenar i Halden HK. Allereie i februar 2017 gjekk Halden-klubben konkurs og trekte laget frå seriesystemet.

Blanco debuterte på det norske landslaget 23. oktober 2004 mot Tyskland, og vart få veker seinare teken ut til den norske troppa som i desember 2004 vann Handball-EM 2004. Året etter deltok ho i handball-VM, men måtte vente tre år på den neste meisterskapsturneringa. Under EM 2008 vann ho sitt andre EM-gull. Dei neste åra nådde ho ikkje opp i valet av linjespelarar til landslaget, Heidi Løke og Marit Frafjord hadde klippekort på dei plassane. Blanco fekk likevel eit siste meisterskap, Handball-VM 2013. Den 18. desember 2013 mot Serbia spelte ho sin 86. og siste landskamp, i alt stod ho for 165 skåringar til Noreg.

### Merittar
*EM 2004: Gullmedalje etter 27–25 mot Danmark
*VM 2005: Nr 9 med Noreg
*EM 2008: Gullmedalje etter 34–21 mot Spania
*VM 2013: Nr 5 med Noreg

## Kjelder
*eurohandball
Johan Melander

**Johan Arnt Melander**, (), var ein norsk bankmann frå Oslo.

Johan Arnt Andersen, hans namn til 1936, var son til ein sakførar. Etter han vart cand.jur. i 1932, arbeidde han mellom anna som advokatfullmektig i Oslo og var dommarfullmektig i Volda. Han tok dispasjøreksamen i 1939 og var så tilsett ved den norske ambassaden i London til 1948. Krigsåra 1940-45 var han i tenesta til den norske eksilregjeringa. Frå 1949 var han ekspedisjonssjef i Utanriksdepartementet, der han leidde avdelinga for utanrikshandel til 1953.

Frå 1954 til han vart pensjonist i 1980, var Melander administrerande direktør i Den norske Creditbank i Oslo. Gjennom denne lange perioden gjorde han banken til den største i Noreg, med særleg vekt på at banken skulle vere samfunnsnyttig og utvikle norsk finanssektor og næringsliv i samarbeid og konkurranse med internasjonale aktørar.

## Kjelder
* Store norske leksikon
Jan Olav Fretland

**Jan Olav Fretland** () er ein norsk høgskulelektor, kultursjef og målreisingsmann. Han er busett i Lærdal. 

## Liv og virke
Fretland tok cand. phil. 1977 og frå 1991 er han førsteamanuensis i norsk ved Høgskulen i Sogn og Fjordane, som han har vore knytt til sidan 1986. I perioden 1991-1994 var han kultursjef i Lærdal. Fretland var rektor ved Høgskulen i Sogn og Fjordane 1994-2000.

Han har hatt ei rad offentlege tillitsverv knytt til målsak og språkrøkt, m.a. leiar i Noregs Mållag 1993-1994, styremedlem i Språkrådet 2000-2010, medlem i Kringkastingsrådet frå 2002. 
Fretland har gjeve ut ei rad bøker, m.a. i undervisningsprosjektet «På saklista».

## Prisar og utmerkingar

* 1996: Ivar Aasen-prisen, den første utdelinga av denne prisen, for arbeidet sitt med Aasentunet og arbeid for nynorsk i offentleg forvaltning.
* 2006: Fortidsminneforeningens heidersnål, for arbeidet sitt som prosjektleiar for Besøkssenteret til Borgund stavkyrkje.

## Privatliv
Fretland er gift med Anna Jorunn Avdem og far til Jostein Avdem Fretland.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* 

## Kjelder

* Fylkesleksikon Sogn og Fjordane

## Bakgrunnsstoff
;I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Leyteslaget

**Leyteslaget**, eller **Slaget ved Leytebukta**, var eit sjøslag under andre verdskrigen som fann stad ved øya Leyte i Filippinane i tida 23.-26. oktober 1944. Sjøslaget vert vanlegvis rekna som det største gjennom verdskrigen.

Slaget vart utkjempa mellom miltære styrkar frå USA og Australia på den eine sida, og den japanske marinen på den andre sida. Krigshandlingane gjekk føre seg i og ute havet mellom og ved dei filippinske øyane Leyte, Samar og Luzon. Den 20. oktober invaderte USA-amerikanske øya Leyte, som del av ein plan som skulle isolere Japan frå dei landområda det okkuperte i Søraust-Asia, særleg med tanke på å fråvriste den japanske krigsmakta og industrien krigsviktig tilgang på olje. Den japanske marinen mobiliserte så godt som alle større marinefarty i eit forsøk på å slå tilbake den allierte invasjonen, men vart jaga vekk av den USA-amerikanske marinen sin 3. og 7. flåte. Japans marine leid store tap, og hadde sidan aldri ein liknande krigsstyrke. Størstedelen av dei store japanske krigsskipa låg, i mangel på drivstoff, resten av Stillehavskrigen i basane sine, der dei måtte tole tap under vedvarande flyåtak.

Leyteslaget bestod eigenleg av fire ulike trefningar mellom dei stridande maktene. Det omfatta slag i Sibuyansjøen, Surigaosundet, utanfor Kapp Engaño og ved øya Samar, så vel som andre mindre angrep i området.

Under Leyteslaget nytta det japanske flyvåpenet organiserte kamikaze-åtak for fyrste gong. Japan hadde på det tidspunkt færre krigsfly enn dei allierte hadde av marinefarty, noko som viser kor svekt Japan var som krigsmakt, målt mot dei allierte hausten 1944.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battle of Leyte Gulf|Battle of Leyte Gulf]]» frå ,  den 15. mars 2017.*
Pico Simón Bolívar

**Pico Simón Bolívar** er eit 5&nbsp;775 meter over havet høgt fjell i fjellkjeda Sierra Nevada de Santa Marta i Colombia. Fjellet er, saman med jamhøge Pico Cristóbal Colón, det høgste i heile landet. Begge desse fjelltoppane ligg lengst nord i landet, og mindre enn 50 kilometer unna Karibiahavet.

Fjelltoppen er kalla opp etter den søramerikanske frigjeringshelten Simón Bolívar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Pico Simón Bolívar|Pico Simón Bolívar]]» frå ,  den 16. mars 2017.*
Ebbs

**Ebbs** er ein kommune i distriktet Kufstein i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 40 km² og i kring 5&nbsp;500 ibuarar. Landsbyen Ebbs, der litt over halvparten av ibuarane i kommunen held hus, ligg 475 meter over havet. Mot vest grensar kommunen mot delstaten Bayern i Tyskland.

Omframt den store landsbyen Ebbs, omfattar kommunen tre mindre landsbyar og fem grender. Ibuarane pendlar for ein stor del til arbeid utanfor kommunen, elles er særleg turisme og sjølvstendig næringsverksemd viktigast for sysselsettinga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ebbs|Ebbs]]» frå ,  den 16. mars 2017.*
Asosa

**Asosa** (også **Asossa**, amharisk skrift አሶሳ) er ein by vest i Etiopia som er regionshovudstad i Benishangul-Gumuz. Asosa er også administrasjonsby for eit distrikt (*wereda*) med same namn. Folketalet var rekna til 34&nbsp;313 i 2011. Asosa er delt inn i fire administrativa *kebele* med nummer frå 1 til 4.

## Kjende folk frå Asosa
*Meaza Ashenafi, advokat og kvinnesaksforkjempar

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Asosa|Asosa]]» frå , og «[[:en:|Asosa]]» frå  den 16. mars 2017.*
Dire Dawa

**Dire Dawa** (amharisk skrift ድሬ ዳዋ) er ein by som ligg søraust i Etiopia. Han er den nest største byen i landet, etter Addis Abeba, og ein av dei to sjølvstyrande byane (*stedader akabibi*) i landet.

Dire Dawa ligg på grensa mellom Oromiaregionen og Somaliregionen. 

Byen blei grunnlagd 24. desember 1902 som stasjonsby for Harar på den nye jernbanelinja mellom Addis Abeba og Djibouti. Harar ligg for høgt til at jernbanetraseen kunne gå innom byen. Elva Dachatu, som kan gå tørr i tørketida, dannar grensa den gamle gamle og den nye delen av byen.

Aba Tenna Dejazmach Yilma internasjonale lufthamn ligg 1 km nord for byen.

Dire Dawa er eit industrielt og økonomisk sentrum med fleire marknader. Det blir drive omfattande handel med kaffi og skinn her. Byen har også jernbaneverkstad, tekstil-, sement- og næringsmiddelindustri.

Det ligg ein landbrukshøgskule i Dire Dawa. Haramayauniversitet ligg i Alemaya, ca. 40 kilometer unna. 

Innbyggjarane er oromoar (46,08 %), somaliarar (24,24 %), amharaer (20,09 %), gurage (4,54 %) og andre grupper (5,05 %).

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dire Dawa|Dire Dawa]]» frå ,  den 16. mars 2017.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Floreanaspottefugl

**Floreanaspottefugl** (*Mimus trifasciatus*) er ein sterkt truga art av spottefuglar. Han er naturleg endemisk for øya Floreana, ei av Galápagosøyane. På grunn av menneskeleg kolonisering frå 1832 og utover, som innførte predatorar som hundar og kattar, vart arten utrydda på Floreana innan 50 år. Overlevande individ finst no berre på to utilgjengelege, nærliggande øyar. Funnet av floreanaspottefugl er trudd å ha inspirert Charles Darwin i arbeidet med verket om opphavet av artar. Han la merke til klåre skilnader mellom denne og tidlegare observerte spottefuglartar på naboøyar.

## Skildring
Floreanaspottefugl har middels storleik i den biologiske slekta si, med kroppslengd på 25–26&nbsp;cm og kroppsvekt på ca. 59 til 66 gram, hannfuglar er dei tyngste. Fjørdrakta har gråbrun overside og nær kvit krage og underside. Eit mørkt felt med diffus avgrensing på brystsidene er godt synleg. Nebbet er gråsvart og nedbøygd, beina er mørk grå.

I dag er leveområdet for dei attlevande individa dei små øyane Gardner og Campeón like ved Floreana sør i Galápagosøygruppa. Habitatet er karrig og tørt med innslag av låg kystvegetasjon av trevekster og treliknande kaktus. Dei er beitar mest på bakken og er altetande, men er hovudsakleg insektetarar.

Hekkinga føregår i grupper på typisk 4-5 medlemmar som samarbeider om å hevde eit territorium.

Storleiken på populasjonen er særs liten og fluktuerande. Estimat har variert mellom 48 og 756 frå 2003 til 2012. Arten er klassifisert som sterkt truga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Floreana Mockingbird|Floreana Mockingbird]]» frå ,  den 16. mars 2017.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Peter T. Malling

**Peter Tidemand Malling** () var ein norsk boktrykkar og bokhandlar frå Drammen, aktiv i Christiania.

Malling var son til ein kjøpmann i Drammen, og gjekk Strømsø Borgerskole og på latinskulen i heimbyen. Sidan var han læregut i Det Rhodeske Bogtrykkeri i Drammen. Då læretida var over, reiste han til Amsterdam og arbeidde på eit av dei større trykkeria i byen.

Han vende etter nokre år tilbake til Noreg og Christiania, og var då faktor i Det Wintherske Trykkeri og sidan hos Guldberg & Dzwonkowski. I 1838 grunnla han sitt eige trykkeri, basert på ein liten arv, og året etter ein forlagsbokhandel. Forretninga voks etter kvart til å verte ei av dei fremste bokhandlerforretningane i Norden. Frå 1840 tokhan til med forlagsdrift. Verksemda vart verande på same adressa, til dess eigedomen vart seld i 1873. Malling gjekk då i kompaniskap med Georg Parmann, og forretninga flytta til den langt større Køckeritzke Væveribygning i Øvre Slottsgate. Verksemda vart utvida til også å omfatte sortementshandel og undervisningsmateriell. Etter få år gav arbeidet med skulemateriell så stort og sikkert overskot at sortementshandelen vart avvikla og verksemda samla seg om produksjon og handel med læremidlar.

Malling var i mange år medlem av Kristiania bystyre. Han var elles formann i Bokhandlerforeningen og deltok i ulike foreiningar og almennyttige tiltak, mellom anna var han den fyrste kassereren i Den norske historiske forening.

Malling var utnemnd til riddar av St. Olav.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Peter T. Malling|Peter T. Malling]]» frå ,  den 17. mars 2017.*
Jaktstart

**Jaktstart** er ei tevlingsform der startrekkjefølgjen i siste delen er bestemt av resultata i tidlegare delar.
Deltakaren med best resultat i den tidlegare deltevlinga starter først i jaktstarten, deretter følgjer nestemann ut frå si tidlegare resultattid og så vidare. Vinnaren er den som går først over målstreken.

Jaktstart blir mellom anna brukt i langrenn, skiskyting og orientering. I tillegg bruker ein Gunder-metoden i kombinert, der tidsdifferansene blir rekna ut frå poengsummen i hopprennet.

I langrenn på verdscup- og meisterskapsnivå blei jaktstart nytta fram til 2002. For herrar blei det vanlegvis gått 10 km i klassisk stil, som blei brukt som utgangspunkt for 15 km jaktstart i fristil. Jaktstarten er no erstattet av ei øving med fellesstart, der løparane bytter utstyr og stilart midtvegs. Denne øvinga blir kalla skiatlon eller duatlon.

I skiskyting blir jaktstarten oftast arrangert med utgangspunkt i sprinten. Resultat fra normaldistansen (20km/15km) blir av og til brukt, då blir tidsdifferansene halvert før jaktstarten.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jaktstart|Jaktstart]]» frå ,  den 17. mars 2017.*
Hans Midbøe

**Hans Lasinius Midbøe** () var ein norsk litteratur- og teaterhistorikar, fødd i Kragerø og død i Bærum. Han var ein allsidig humanistisk forskar, med eit interessefelt som strekte seg «fra norsk og latinsk middelalderlitteratur til svensk, dansk, tysk og engelsk romantisk poesi og nordisk 1890-årsdikting».

Prestesonen Midbøe voks opp på Hamarøy og tok i 1935 eksamen artium på latinlinja ved Orkdal landsgymnas. Dei neste åra studerte han ved Universitetet i Oslo, og tok i 1942 magistergraden i litteraturhistorie. Åra 1943-47 arbeidde han ved Norsk Historisk Kjeldeskrift-Institutt. I 1946 vart han dr.philos. på avhandlinga *Romantikkens balladediktning. – Mytiske motiver*, og gav året etter ut ei bok om *[[Petter Dass]]*. Tida 1947-53 var han universitetsstipendiat ved Universitetet i Oslo. I denne perioden kom han mellom anna ut med *[[Draumkvedet]]. En studie i norsk middelalder* og *[[Arne Garborg]] og [[Bondestudentar]]*.

Frå 1955 til 1973 var Midbøe dosent, og seinare professor, i norsk litteraturhistorie ved Noregs lærarhøgskole i Trondheim. Her skreiv han det omfattande tobandsverket *[[Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab]]s Historie 1760–1960* og forfatta fire bøker i kring Jonas Lie og hans forfattarskap. Sidan 1973 var Midbøe dosent og til sist professor i teatervitskap ved Universitetet i Oslo. Det resulterte i verket *[[Peer Gynt]]. Teatret og tiden* der han inngåande handsamar delar av hundre års teaterhistorie, ikkje minst oppsetjingar ved Det Norske Teatret. 

## Kjelder og notar
*Artikkel i Norsk biografisk leksikon
Distrikt i Etiopia

**Distrikt i Etiopia** (amharisk **woreda** eller **wereda**, fidel ወረዳ) er eit administrativt forvaltingsnivå i Etiopia. 

Landet er delt inn i 11 sjølvstyrande regioner, under dette nivået ligg 68 soner delt inn i om lag 500 distrikt, og under desse att finst eit landsbynivå kalla *[[kebele]]*. Nokre få distrikt er ikkje del av ein sone, men har autonom status. Dei fleste distrikta er nokså nyskapte, men nokre av dei er basert på historiske grenser og inndelingar. Gera- og Gomma-distrikta i Oromiaregionen er til dømes basert på historiske småkongedøme. 

Sidan 2002 har distrikta fått auka bevilgingar og fleire forvaltingsoppgåver overført frå dei sentrale styresmaktene i  Etiopia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Distrikt i Etiopia|Distrikt i Etiopia]]» frå ,  den 17. mars 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Regional maps of Ethiopia at UN-OCHA
* States of Ethiopia at Statoids
Sverre Norborg

**Sverre Norborg**, opphavleg **Kristofer Sverre Kristoffersen**, () var ein norsk-amerikansk prest og forfattar frå Oslo. Han var ein svært produktiv skribent som gav ut ei mengd bøker, både på norsk og engelsk.

Norborg var son til ein Frelsararme-offiser og misjonsleiar. Sjølv vart han utdanna cand.theol. frå Menighetsfakultetet i Oslo i 1925, og var åra 1929-33 sjømannsprest i New York. Boka *Sjøliv og sjømenn* kom frå hans hand i 1931. Medan han var generalsekretær i Norsk Søndagsskoleforbund 1934-36, tok han i 1935 ved Universitetet i Oslo doktorgarden i filosofi på eit arbeid om den USA-amerikanske tenkaren Josiah Royce. Frå 1938 underviste han i filosofi ved University of Minnesota i ti år. 

I tida 1948–68 var Norborg prest i Chicago, fyrst ved Den Norske Lutherske Minnekirke og sidan på Norwegian American Hospital. Deretter budde han nokre år i Noreg. Frå unge år handde han beundra Hans Nielsen Hauge, og gav i 1966 og 1970 ut eit omfattande biografisk verk om reformatoren og samfunnsbyggjaren frå Tune. Hans siste bok, *Vekkeren fra Aremark* frå 1979, er ein biografi om Ole Hallesby.

Norborg døydde i Dunedin i delstaten Florida.

## Kjelder
* Norsk biografisk leksikon
Fjodor Zubov

**Fjoodor Jevtikhievitsj Zubov** () var ein russisk målar, gravør og miniatyrmålar, kjend for sine bridrag til russisk-ortodoks ikonmåling.

Zubov var fødd i Solikamsk, og var familiemedlem av adelsætta Zubov. Han byrja arbeide i Velikij Ustjug og Jaroslavl. I 1662 flytta han til Moskva, der han arbeidde i lag med Simon Usjakov. Zubov laga både ikonar, teikningar meint til trestikk, veggmåleri og han illuminerte bokmanus. Då Usjakov døydde i 1686, tok Zubov over leiinga ved den keisarlege verkstaden for ikonmåling i Kreml. Tre  år seinare døydde han i den rusiske hovudstaden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fyodor Zubov|Fyodor Zubov]]» frå ,  den 17. mars 2017.*
Hadsji

**Hadsji, hadji** eller **hajji** (arabisk  , 'pilegrim'}) er ei nemning for ein muslim som har utført hadj, det vil seia ei pilegrimsreise til Mekka i månaden dhul-hidja. Ordet kan brukast som ærestittel eller slektsnamn. 
Den tilsvarande tittelen for kvinner er *hadsja, hadja* eller *hajja*. 
Ordet er også blitt brukt i ein del kristne område om ein person som har valfarta til Jerusalem.

Som tittel blir hadsji plassert før namnet til personen det gjeld. I nokre område er tittelen blitt overført til neste generasjon, og dermed blitt eit slektsnamn.

Tradisjonelt har hadsji gjerne vist til ein eldre person, ettersom det tok tid å opparbeida nok pengar til å gjennomføra den vanskelege reisa til Mekka. Hadsji har dermed også blitt eit uttrykk for ein respektert eldre mann.

Omgrepet er også kjend frå kristne område på Balkan som har vore under osmansk herredøme (Bulgaria, Serbia, Hellas, Montenegro, Nord-Makedonia og Romania) omg ein kristen som hadde vitja Jerusalem og Det heilage landet.

På Kypros blei tittelen så utbreidd at han blei del av fleire gresk-ortodokse slektsnamn, som Hajiioannou. Kypros ligg nær Jerusalem og har hatt både kristne og muslimske innbyggjarar i fleire hundreår.

## På ulike språk
 *Ħājj* eller  *Ħajjī*; , ; persisk  *hâji/hāji* eller  *hâj/hāj*; pasjto , *hāji*; ; , , *Hadžija*, حاجىيا; , *Hadžija*; /Хаџија, حاجىيا; , *Chadžy*, خاجِ; , *Һәщи*, ھەجی; ; aserbajdsjansk og ; . 

Kvinner som fullfører hadj kan omtalast som bajjah eller  *ḥājjah*, , ; hausa/fulani hajia eller joruba alhaja.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hajji|Hajji]]» frå , og «[[:no:|Hajji]]» frå  den 17. mars 2017.*
Pirkko Määttä

**Pirkko Määttä** () er ein finsk tidlegare langrennar frå Kuusamo som vann gull, sølv og bronse under Ski-VM 1989 i Lahti, og dessutan to OL-bronsar i stafett.

Määttä deltok i internasjonalt langrenn gjennom femten sesongar til 1995. Fram til 1988 høyrde ho til sjiktet like bak verdseliten i langrenn, men då ho jamnt var med på Finlands stafettlag i dei store meisterskapane, sanka ho olympisk bronsemedalje i 4 x 5 km stafett både under Sarajevo-OL 1984 og Calgary-OL 1988. Den store framgangen kom då Ski-VM 1989 fann stad på heimebane i Lahti. Her syrgde dei finske kvinnene for storeslem i 10 km klassisk stil, med gull til Marja-Liisa Kirvesniemi, sølv til Määttä og bronse til Marjo Matikainen. Fire dagar seinare stakk dei same tre også av med alle medaljane på 15 km, då med Matikainen føre Kirvesniemi og med Määttä på tredjeplass. Dei same tre utøvarane, pluss Jaana Savolainen sikra deretter finsk siger på stafetten.

Inn på 1990-talet høyrde Määttä framleis med mellom dei utøvarane som kunne knipe ein medalje eller ein pallplass i tevlingar i klassisk stil, men som i beste fall hamna på ein 6.-8.-plass.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
*Ski-VM 1982 i Oslo: Nr 4 i 4 x 5 km stafett
*Vinter-OL 1984 i Sarajevo: Bronsemedalje i 4 x 5 km stafett, nr 9 på 20 km
*Ski-VM 1985 i Seefeld in Tirol: Nr 4 i 4 x 5 km stafett
*Ski-VM 1987 i Oberstdorf: Nr 8 på 10 km
*Vinter-OL 1988 i Calgary: Bronsemedalje i 4 x 5 km stafett, nr 7 på 10 km
*Ski-VM 1989 i Lahti: Gull i 4 x 5 km stafett, sølv på 10 km klassisk stil, bronse på 15 km
*Ski-VM 1991 i Val di Fiemme: Nr 5 på 15 km
*Vinter-OL 1992 i Albertville: Nr 4 i 4 x 5 km stafett, nr 17 på 15 km
*Ski-VM 1993 i Falun: Nr 6 på 5 km og 7 på 15 km
*Vinter-OL 1994 på Lillehammer: Nr 4 i 4 x 5 km stafett, nr 9 på 5 km
*Ski-VM 1995 i Thunder Bay: Nr 8 på 15 km

## Kjelder
*Sportsboken, aktuelle årgangar
Sancristobalspottefugl

**Sancristobalspottefugl** (*Mimus melanotis*)  er ein spottefugl i den biologiske slekta *[[Mimus]]* som er endemisk for øya San Cristóbal i Galápagosøyane i Ecuador. Han er ein av fire nært nærskylde spottefuglartar som er endemiske for øygruppa.

## Skildring
Sancristobalspottefuglar har middels kroppslengd for slekta, 25-26 centimeter, men har mindre masse, gjennomsnittleg 48 og 53 gram for hofuglar og hannfuglar høvesvis. Utsjånaden er ein mellomting mellom artane galapagosspottefugl og espanolaspottefugl, nebbet er merkbart kortare hos sancristobalspottefugl enn begge dei to andre. Fjørdrakta er litt streka gråbrun med ein lys, nær kvit buk. Tygelområdet mellom overkant av nebbrota og auget er iaugefallande svart.

Dei lever spreitt over heile øya, opptar totalt over ca. ein firedel av arealet, her finst dei på nokså opne område, unngår tett skog og kratt. Som dei andre spottefuglane på øygruppa er dei altetarar, men føretrekker leddyr som dei plukkar på bakken.

Storleiken på populasjonen er estimert til 5300 individ og er trudd å vere minkande. Arten er klassifisert som sterkt truga, EN.

## Kjelder
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff

*
Slagelse

**Slagelse** er ein by på Sjælland  i Danmark med  33&nbsp;000 (2016) innbyggjarar. Byen er administrasjonssenter for Slagelse kommune i Region Sjælland.

Slagelse oppsto som handelssenter på 1100-talet og fekk kjøpstadsrettar av Erik Klipping i 1280.  Det finst fleire middelalderkyrkjer i byen og rett utafor ruinane av Antvorskov kloster.

Byen har i dag ein del nærings- og konfeksjonsindustri i tillegg til institusjonar innan helse- og utdanning.

## Kjelder
Dmitrij Sjepel

**Dmitrij Sergejevitsj Sjepel** () er ein russisk tidlegare skeiseløpar, fødd i Leningrad, som vart europameister 2001 i Baselga di Pinè i Italia.

## Karriere
Sjepel tok steget opp i verdseliten i lengdeløp på skeiser då han vart tredjemann under Skeise-EM 1999 i Heerenveen, hårfint bak italienske Roberto Sighel på andreplass, men langt bak den suverene vinnaren, Rintje Ritsma frå Nederland. To år seinare vann han europameisterskapen 2001 i Baselga di Pinè, etter ein tett strid mot Bart Veldkamp, som representerte Belgia, og Ids Postma frå Nederland.

I OL-sesongen 2002 vart Sjepel nummer tre i europameisterskapen i Erfurt, bak nederlendarane Jochem Uytdehaage og Carl Verheijen. Under vinterleikane i Salt Lake City kom han inn til fjerdeplass på 5000 m, 0,12 sekund bak bronsevinnaren, og enda på sjetteplass på milløpet. Sist i OL-sesongen sikra han seg andreplassen i firkamp-VM i Heerenveen, nett som i EM vann Uytdehaage laurbærkransen. Vinteren 2003 enda Sjepel som nummer fire ved EM i Heerenveen og på sjuandeplass ved VM i Göteborg.

Sjepel la opp i 2006.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Dmitri Sjepel|Dmitri Sjepel]]» frå ,  den 18. mars 2017.*
Antvorskov

**Antvorskov** var eit kloster på Sjælland i Danmark, i det som no er Slagelse kommune. Klosteret vart skipa rundt 1164 av Valdemar I, som kloster for Johannittarordenen. Frå 1580 vart klosteret kongeleg len og bygd om til slott av Fredrik II. Han døydde også her åtte år seinare.

I ein del år frå 1717 og framover vart Antvorskov ryttardistrikt før det gjekk over til private i 1774. Bygningane vart heilt eller delvis rivne og først gravne fram igjen på slutten av 1800-talet. Området framstår som ruinar.

## Kjelder
Thomas Fearnley (1880–1961)

**Thomas Fearnley** () var ein norsk skipsreiar og idrettsleiar.
Han var medlem av Den internasjonale olympiske komitéen (IOC) gjennom fleire tiår, og stifta Fearnleys olympiske ærespris og Thomas Fearnleys Bidrags- og Gavefond.

Thomas Fearnley var son av skipsreiar Thomas Fearnley og bror av godseigar N.O. Young Fearnley.
Han var medeigar av reiarlaget Fearnley & Eger frå 1908 og seniorsjef der frå 1921 til 1942. 
Frå 1938 var han medeigar av selskapet Fearnley & Astrup. 
Han var president i Norges Rederforbund frå 1918 til 1921, og sat også som styremedlem i større selskap også utanfor skipsfarten.

Fearnley hadde stor innverknad på utviklinga av norsk skipsfart, mellom anna linjefarten. Under den første verdskrigen og hausten 1939 hadde han ei leiande rolle i norske tonnasjeforhandlingar med Storbritannia. Fearnley var delegert ved den økonomiske verdskonferansen i London i 1933. 

Som far sin var Fearnley svært interessert i kunst og idrett. Han var skihoppar, og deltok nokre år i Holmenkollrennet. Han lærte seg å lika golf, tennis og galoppsport i Storbritannia, og i  1909 var han initiativtakar til å skipa og den første presidenten av Norges Lawn Tennis forbund (no Norges Tennisforbund). Han var med på å skipa Norsk Jockeyklub i 1932 og var president der frå skipinga og fram til 1940.

Han var medlem av Den internasjonale olympiske komitéen (IOC) frå 1927 til 1950.
I 1939 oppretta han Thomas Fearnleys Bidrags- og Gavefond, og i 1952 stifta han Fearnleys olympiske ærespris.

For arbeidet sitt med skipsfartsforhandlingane og i Rederforbundet under verdskrigen og etterpå fekk Fearnley fleire ærestilvisingar. Han blei utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden i 1921 og fekk kommandørkrossen med stjerne i 1960. Han var kommandør av Dannebrogordenen, den svenske Vasaordenen og Den britiske imperieordenen, og offiser av den franske Æreslegionen.

## Kjelder
 
* 
* 


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Thomas Fearnley (1880–1961)|Thomas Fearnley (1880–1961)]]» frå ,  den 18. mars 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
* Bilde av Thomas Fearnley 1919, Oslo Museum
Luis Buñuel

**Luis Buñuel Portolés** () var ein spansk-meksikansk filmskapar, fødd i Calanda i Spania, død i Mexico-byen. Han vert rekna som ein av dei mest nyskapande filmfolka i det 20. hundreåret.

Buñuel vart i mellomkrigstida kjend som ein surrealistsk filmregissør. Saman med Salvador Dalí, og ei surrealist-gruppe i Paris, med André Breton som den fremste, skapte han ei ny form for spelefilm. Det mest kjende verket frå den tida er filmen *Un chien andalou* (*Ein andalusisk hund*) frå året 1929. Eit sentralt tema i filmane til Buñuel er borgarskapet og den tanketome og kjenslelause striden det fører for å vidareføre leveviset sitt. Noko filmar som *Mordarengelen* (*El ángel exterminador*) frå 1962 og *Borgarskapets diskrete sjarm* (*Le charme discret de la bourgeoisie*) er gode døme på. Sistnemnde film vart tildelt Oscar-pris for 1972.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Luis Buñuel|Luis Buñuel]]» frå ,  den 18. mars 2017.*
Samlealbum

**Samlealbum** er musikkalbum som samlar ulike innspelingar. Dei kan vera av éin artist eller av fleire ulike, og kan innehalda spor som er utgjevne tidlegare eller som aldri har vore utgjevne. Samlinga kan ha ulike avgrensingar, som felles tema eller kjenneteikn, eit føremål for utgjevinga, ein stad eller eit tidsrom innspelingane blei gjort i, eller anna.

Det finst også eigne seriar for samlealbum, som *[[Absolute Music]]*, *[[Now That's What I Call Music]]*, *[[Hit Machine]]* og *[[Grammy Nominees]]*.

## Typar
Nokre vanlege typar samlealbum er:

* **Hitsamlingar**, ofte kalla *Greatest hits*, *best of* eller *singles collection* som samlar dei best kjende songane til ein artist eller gruppe. Ofte kan albuma innehalda ekstra, tidleagare uutgjevne spor som ein ekstra grunn til å kjøpa albumet. 
* Andre samlingar knytt til enkeltartistar og -grupper, som B-sider, samlingar frå tidlegare utgjevne EP-ar og liknande, musikk laga til filmar eller radioopptak.

* **[[Samleboks]]ar** er typisk fleire plater i ein boks som kan dekkja heile karrieren til ein artist eller eit band eller store delar av eit plateselskap eller sjanger.

* **Tematiske samlingar**, til dømes julemusikk, kjærleiksmusikk, musikk med eit særskild instrument eller frå eit særskild plateselskap. 

* **Sjangersamlingar**, musikk av ulike artistar frå ein særskild sjanger, som jazz, rock eller synthpop, eventuelt også etter andre kriterium som ein viss tidsperiode eller stad, same produsent eller anna.

* **Hitsamlingar av ulike artistar**, der ein typisk samlar nye hittar, har vore ein populær albumtype sidan tidleg på 1970-talet. Opphavleg gav ein ut einsidie LP-ar med rundt 10-12 spor. På 1980-talet blei LP-ar med 6-8 spor på kvar side vanlege. Etter at CD-ar blei utbreidde kunne ein gje ut samlingar på ein eller fleire plater med ulike tal spor.
* **Promosjonsalbum**  eller *sampler* er promosjonsmateriale for artistar og/eller plateselskap, eller dei kan gjevast ut som reklame for eit heilt anna selskap.
Slike album er typisk gratis eller svært billige for forbrukaren. Elektra Records gav ut det første slike albumet på 1950-talet.

Andre samlealbum kan vera retta direkte mot andre profesjonelle i musikkbransjen, som tilsette i radio- eller fjernsynsstasjonar, dataspelutviklarar og anna.

## Sjå òg
*Konsertalbum
*Mixteip

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Samlealbum|Samlealbum]]» frå , og «[[:en:Compilation album|Compilation album]]» frå  den 18. mars 2017.*
Hypsiboas punctatus

***Hypsiboas punctatus*** er ein frosk som lever i Sør-Amerika. Han har tre molekyl som gjer at han kan fluorescera med eit ljost blått og grønt ljos. Han var det fyrste amfibiet der ein oppdaga fluorescens. 

## Kjelder
*
Parforsejaktlandskapet på Nord-Sjælland

**Parforsejaktlandskapet på Nord-Sjælland** omfattar jaktområda Store Dyrehave og Gribskov, og jaktområdet som ligg i Jægersborg Hegn/Jægersborg Dyrehave på Sjælland i Danmark. Landskapet vart i 2015 teke inn på UNESCO si verdsarvsliste. 

## Bakgrunn
 
Parforsejakta vart innført til Danmark av Kristian V på slutten av 1600-talet. Inspirasjonen hadde han fått etter ei reise til Frankrike der han hadde vitja Ludvig XIV av Frankrike og delteke i hans parforsejakter. Dette var ei jaktform  der jegerar til hest og med hundar forfylgde ein kronhjort til han var utmatta og ikkje lenger i stand til å laupe. Deretter heldt hundane hjorten fast og jaktdeltakaren med høgast byrd drap byttet med eit sverd eller spyd.

Kristian V gjorde fleire av skogsområda på Nord-Sjælland om til parforsejaktlandskap etter fransk mønster. 
I områda som vart nytta til parforsejakt er vegane lagde i stjerneform, slik at jegerane kunne stå i vegkryssa og enkelt sjå hundane som jakta på viltet. Det er restar etter slike anlegg i Hareskoven ved Farum, i Geels Skov ved Holte, i Store Dyrehave ved Hillerød og i den sørlege delen av Gribskov.

Det best bevarte anlegget er Eremitagesletta i Jægersborg Dyrehave der Eremitageslottet ligg i det sentrale vegkrysset. Den siste parforejakta på Eremitagesletta fann stad i 1770.

Området har eit totalt areal på  hektar og omfattar: Gribskov med Fredensborg slott, Store Dyrehave med Frederiksborg slott, Geels Skov, Hareskoven, Jægersborg Hegn og Jægersborg Dyrehave med Eremitageslottet.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Parforsejaktlandskapet på Nord-Sjælland|Parforsejaktlandskapet på Nord-Sjælland]]» frå ,  den 18. mars 2017, revisjon [https://no.wikipedia.org/w/index.php?title=Parforsejaktlandskapet_p%C3%A5_Nord-Sj%C3%A6lland&oldid=14878527 14878527] .*