Thar

**Thar** er namnet på eit stor sandørken- og steppeområde som ligg i India og Pakistan, og dannar ei naturleg grense mellom dei to landa. Thar ligg mellom elvane Indus og Sutlej, Aravallifjella og saltsjøen Rann of Kutch. 
Namnet Thar er avleidd frå *thul*, eit lokalt namn på sanddynene i området.

Thar dekkjer rundt 200&nbsp;000&nbsp;km², noko som gjer han til den 17. største ørkenen i verda, og den 9. største subtropiske ørkenen.
Størsteparten av Thar, rundt 85 %, ligg i India. Ørkenen omfattar rundt tre fjerdedelar av den indiske delstaten Rajasthan. Rundt 40 % av innbyggjarane i delstaten bur i ørkenen. Han strekkjer seg også inn i Gujarat, Punjab og Haryana. I Pakistan ligg han i Sind og Panjab.

## Geografi
Sanden i Thar har blitt frakta hit med vinden i 1,8 millionar år. Han dannar skiftande sanddyner og eldre, nær stabile dyner på opptil 150 meter. Mellom desse ligg låge åsar og opne sandsletter. Her finst også saltsjøar eller saltsletter (lokalt kalla *dhand*), der den største er Sambhar-sjøen.

### Klima

Nedbørsmengda i Thar varierer mykje frå år til år. Mesteparten fell under sørvest-monsunen. Vest i regionen ligg ein særskild tørr del, Marusthali, med ei årleg nedbørsmend på 100&nbsp;mm eller mindre. I aust ligg ein halvørken med færre sanddyner og noko meir nedbør,
rundt 500&nbsp;mm.

Temperaturen kan nå 50&nbsp;°C om sommaren (mai-juni), då det gjerne oppstår støvstormar som kan få vindhastigheiter på 140–150&nbsp;km/t.
Lågare temperaturer på 5-10&nbsp;°C og frost er vanleg om vinteren. Januar er den kaldaste månaden.

### Natur
Vegetasjonen i Thar er spreidd og består for det meste av urteaktige vekstar og kratt. Det finst ein del tre som toler tørke, særleg i aust.

Følgjande tre, kratt og buskar veks i området: *[[Acacia jacquemontii]]*, *[[Balanites roxburghii]]*, *[[Ziziphus zizyphus]]*, *[[Ziziphus nummularia]]*, *[[Calotropis procera]]*, *[[Suaeda fruticosa]]*, *[[Crotalaria burhia]]*, *[[Aerva javanica]]*, *[[Clerodendrum multiflorum]]*, *[[Leptadenia pyrotechnica]]*, *[[Lycium barbarum]]*, *[[Grewia tenax]]*, *[[Commiphora mukul]]*, *[[Euphorbia neriifolia]]*, *[[Cordia sinensis]]*, *[[Maytenus emarginata]]*, *[[Capparis decidua]]*, *[[Mimosa hamata]]*

Av gras og urtevekster finn ein: *[[Ochthochloa]] compressa*, *[[Dactyloctenium scindicum]]*, *[[Cenchrus biflorus]]*, *[[Cenchrus setigerus]]*, *[[Lasiurus scindicus]]*, *[[Cynodon dactylon]]*, *[[Panicum turgidum]]*, *[[Panicum antidotale]]*, *[[Dichanthium annulatum]]*, *[[Sporobolus marginatus]]*, *[[Saccharum spontaneum]]*,  *[[Tribulus terrestris]]*,  *[[Cenchrus ciliaris]]*, *[[Desmostachya bipinnata]]*,  *[[Sorghum halepense]]*, *[[Citrullus colocynthis]]* og artar av slektene *[[Eragrostis]]*, *[[Ergamopagan]]*, *[[Phragmites]]* og *[[Typha]]*.
Blomane *[[Calligonum polygonoides]]*, *[[Prosopis cineraria]]*, *[[Acacia nilotica]]*, *[[Tamarix aphylla]]* og *[[Cenchrus biflorus]]* er endemiske for Thar.

Thar husar flokkar av dyr som er i fare for å forsvinna frå resten av India, som hjorteantilope (*Antilope cervicapra*), *chinkara* eller indisk gaselle (*Gazella bennettii*) og indisk villesel (*[[Equus hemionus]] indicus*).

Det finst også mindre rovpattedyr her som ein lokal raudrevart, *Vulpes vulpes pusilla*, og ørkengaupe (*Caracal caracal*).

Ei rekkje fuglar trekker gjennom ørkenen, som ender, gjæser og sandhøns.
Blant fuglar som lever her fast finn ein frankolinar, vaktlar, påfuglar og den sårbare arten stortrappe.

### Folkesetnad

Thar er ein av dei tettast folkesette ørkenane i verda, med ein folketettleik på 83 menneske per km². Rundt 40 % av alle innbyggjarane i Rajasthan bur i ørkenen.
Den viktigaste levevegen er jordbruk, særleg dyrehald. Folk driv også med handverk og handel.

Jodhpur er den største byen i regionen, og ligg i krattskogsona. Bikaner og Jaisalmer, som også er større byar, ligg inne i sjølve ørkensona. Dei fleste innbyggjarane i Thar bur likevel på landsbygda. Dei høyrer til fleire ulike folkegrupper som er delte inn etter språk, religion og kaste. 
Thar-buarane er hovudsakleg hinduar eller muslimar. Den mest markante folkegruppa er radjputar.

Av dei største språka kan nemnast sindhi, som blir tala sørvest i regionen, lahnda frå nordvestlege delar og radjasthanispråk, særleg marwari, som er dei viktigaste språka i sentrale og austlege delar.

Vatningskanalar som Rajasthan Canal er meint å hjelpa oppdyrking av område nord og vest i ørkenen, og i å hindra ørkenspreiing.

## Thar i kulturen og historia

I dei gamle indiske sanskriteposa er ørkenen omtalt som *Lavanasagara*, 'Salthavet'. I rigvedisk mytologi er Sarasvati-elva nemnd som ei viktig elv. Ho blir sagt å liggja mellom Yamuna i aust og Sutlej i vest. Seinare tekstar, som Tandya og Jaiminiya-brahmanaene og Mahabharata fortel at Sarasvati tørka opp i ein ørken.
Mange forskarar meiner at den noverande Ghaggar-Hakra, som no berre renn i regntida, er staden for den rigvediske Sarasvati-elva. Andre meiner tekstane viser til Helmand-elva lengre vest.

Ifølgje kosmologien i djainismen er Jambudvipa, den delen av verda der menneskja bur, omgjeven av *Lavanoda* eller 'Salthavet'.

På eldre engelsk er Tharørkenen også kjend som *Great Indian Desert*, 'Den store indiske ørkenen'.

## Kjelder

* 
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Thar|Thar]]» frå , og «[[:en:Thar Desert|Thar Desert]]» frå  den 17. mars 2010 og 1. juni 2016.*