open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Royal Borough of Kensington and Chelsea

**Kensington and Chelsea** (**The Royal Borough of Kensington and Chelsea**) er ein bydel i vestre del av det indre London. Den blei oppretta i 1965 ved at bydelane Kensington og Chelsea blei slått saman. Grunna fleire kongelege residensar som ligg i bydelen, blir han ofte kalla ein «Royal Borough», medan andre bydelar blir kalla «London Borough».

Med ein folketettleik på over 13&nbsp;000 per km&sup2; er bydelen den administrative eininga med høgast folketettleik i Storbritannia. 

## Stader i bydelen

* Brompton
* Chelsea
* Earls Court
* Holland Park
* Kensington
* North Kensington
* Notting Hill
* South Kensington
* West Brompton

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Tavira

**Tavira** er ein by og kommune som ligg aust i Algarve ved sørkysten av Portugal. Han har om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar.
Gilão-elva renn ut i havet ved Tavira.

## Historie
Historia til Tavira kan førast tilbake til bronsealderen (1000 til 800 f.Kr.).
Rundt 800 f.Kr byrja fønikarar å busetja seg i området. Fønikarane danna eit bysenter med massive forsvarsmurar, minst to tempel og to hamner. Fønikiske Tavira eksisterte fram til slutten av 500-talet f.Kr., då byen blei øydelagd av konflikt. Han blei liggjande aude i rundt eit hundreår før han blei busett att, men også denne byen var blitt forlaten ved slutten av 300-talet f.Kr.

Tavira kom seinare under romersk styre med eit nytt sentrum på Cerro do Cavaco, ein befesta åstopp. Under cæsarane skipa romarane ei ny hamn, Balsa, rundt 7 km frå Tavira. Denne hamnebyen blei større og viktigare enn Tavira, som blei liggjande på den viktige vegen mellom Balsa og Baesuris (dagens Castro Marim). 

Området blei teke over av maurarar på 700-talet, som tok kontroll over Tavira i 712. Maurarane sette preg på jordbruk, kultur og arkitektur. Slottet i Tavira og den såkalla romerske brua i byen blei bygd i maurartida. Frå 1000-talet blei Tavira ein viktig hamneby, og blei ein av dei største byane i Algarve.

I 1242 tok den kristne hærføraren Paio Peres Correia byen frå maurarane under Reconquista. Den blodige konflikten byrja etter ei tid med våpenkvile etter at sju av dei viktigaste riddarane hans var blitt drepne. Mange av innbyggjarane i byen blei drepne i konflikten. Etter at det blei innført kristent herredøme i byen forlét dei fleste muslimar han, men ein del blei verande i ein bydel som blei kjend som «Mouraria». Dom Paio Perres Correia er minna med ein byste på hjørnet av rådhuset i dagens Tavira. Kyrkja Santa Maria do Castelo, som er bygd på tuftene av ein maurisk moské, huser gravene til dom Paio Peres Correia og fleire av riddarane hans.

På 1600-talet hadde Tavira med elvehamna si ei viktig stilling for skipsfart med salt, vin og tørrfisk. Jordskjelvet i Lisboa den 1. november 1755 råka også Tavira, og  store delar av byen blei øydelagd. Byen blei seinare gjenoppbygd. 

## Transport
Tavira har sin eigen jernbanestasjon på linja frå Vila Real de Santo António til Faro og Lagos. 

A22-motorvegen passerer i nærleiken av byen. Dette gjev raskt vegsamband langs Algarve-kysten og austover til Sevilla. 

Den næraste internasjonale flyplassen er ved Faro.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tavira|Tavira]]» frå , og «[[:nb:|Tavira]]» frå  den 20. mai 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*www.cm-tavira.pt/
Corvo

**Corvo** (portugisisk ) er den minste og den nordlegaste av Asorane og den nordlegaste øya i Makaronesia. Ho har eit areal på 17,45&nbsp;km² og har 384 innbyggjarar (2021) i ein eigen kommune med same namn. Kommunen er den minste i Portugal. 

## Geografi
Det høgaste punktet på Corvo er Morro dos Homens på 718 meter over havet og ligg sør for eit vulkankrater. Heile øya vart danna då ein vulkan kollapsa og danna ein kaldera. Krateret vert på øya kalla Caldeirão og er 300 meter djupt og har ein diameter på 2 km. Det er ofte dekt av dis. 

Anna terreng på øya er åskledde skogar i aust og klipper i vest og i nord. Sjølve byen ligg sørvest på øya. 

## Historie
Øya vart oppdaga i 1452 av Diogo de Teive. Ho har sidan ho vart oppdaga vore knytt til Asorane. 


Fil:Corvo.png|Kart over Corvo
Fil:Corvo traditional windmill.JPG|Tradisjonell vindmølle
Fil:Corvo main street Azores.JPG|Corvo


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Corvo Island|Corvo Island]]» frå , den 20. juni 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Global Volcanism Program: Corvo
* 


## Bakgrunnsstoff
* Street map from Mapquest or Google Maps
* Luftfoto frå Microsoft Terraserver
Makaronesia

**Makaronesia** er ei samling av fire øygrupper i Nord-Atlanteren nær Europa og Nord-Afrika. Dei fire øygruppene er Asorane, Madeira, Kanariøyane og Kapp Verde. Dei høyrer til tre land, Portugal, Spania og Kapp Verde. Namnet (som ofte vert feilstava «Makronesia») kjem frå det greske ordet for «Dei heldige øyane», eit uttrykk som dei greske geografar nytta i antikken om øyane vest for Gibraltarsundet.

Makaronesia består av fire øygrupper: 

Europa (politisk http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#europe):
* Asorane *([[Portugal]])*
* Madeira, inkludert Selvagensøyane og Desertasøyane *([[Portugal]])*
* Kanariøyane *([[Spania]])*

Afrika (politisk http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#africa):
* Kapp Verde *([[Kapp Verde]])*

Øyane i Makaronesia har vulkansk opphav og ein meiner at dei har oppstått over fleire geologiske heiteflekkar. 

Klimaet på øyane i Makaronesia varierer frå subtropisk til tropisk. Dei portugisiske øygruppene Asorane og Madeira har generelt litt kjøligare klima og meir nedbør enn Kanariøyane og Kapp Verde. 

Øyane har ein unik biogeografi og har fleire særeigne planter og dyreartar. Ingen av øyane i Makaronesia har vore knytt til eit kontinent så dei naturlege plantene og dyra kom her via lange avstandar. Laurbærskogar kalla *laurisilva* dekte ein gong det meste av Asorane, Madeira og delar av Kanariøyane i høgder mellom 400 og 1200 meter over havet (dei austlege Kanariøyane og Kapp Verde var for tørre). Desse skogane liknar urskogane som dekte området rundt Middelhavet og Nord-Afrika før tilhøva vart kaldare og tørrare under istidene. 

Hogst av skog for tømmer og ved, avskoging for beitemarker og jordbruk og innføring av framande planter og dyr har omplassert mykje av den opphavlege vegetasjonen. Laurisilva-skogane er redusert til små lommer. Som følgje av dette er mange endemiske dyre- og planteartar på øyane alvorleg utryddingstruga eller alt utrydda. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Macaronesia|Macaronesia]]» frå , den 20. juni 2008.*
Cambridge på New Zealand

**Cambridge**, maori **Kemureti**, er ein by i regionen Waikato på Nordøya på New Zealand. Han ligg 24 km søraust for Hamilton, på breiddene til Waikatoelva. Cambridge er kjend som «byen med trea». Med eit folketal på 15 192 ved folketeljinga i 2006, er han den største byen i distriktet Waipa, og han er i jamn og snøgg vekst. I 2015 var folketalet estimert til litt over 19 000.

Cambridge er i dag særleg kjend for avl av fullblodshestar. Mange vinnarar av veddeløps- og sprangridingstevlingar kjem herfrå.

## Kjelder
;Referansar 

----
* 
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cambridge på New Zealand|Cambridge på New Zealand]]» frå , den 21. juni 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
* Cambridge  på Open Directory Project
Flores

**Flores**, som er spansk og portugisisk for 'blomar', kan visa til:

* Øya Flores i Asorane
* Øya Flores i Indonesia 
* Byen Flores i Guatemala
* Departementet Flores i Uruguay
* Den brasilianske kommunen Flores i Pernambuco)

Sjå òg:
* *[[Homo floresiensis]]*, 'Flores-mennesket' funne på Flores i Indonesia
Graciosa

**Graciosa** er den nordlegaste av dei sentrale øyane i Asorane i Portugal. Øya har eit areal på 60,84 km² og ei oval form. Ho har in an oval form. Heile øya er ein stratovulkan som stig opp frå havbotn av Atlanterhavet. Den søraustlege enden er dominert av ein 1,6 km brei kaldera, kalla Caldeira.

## Geografi
Landskapet på Graciosa (som tyder *fortryllande*) er ei blanding av grøne enger med kvite landsbyar og isolerte hus. Ho har frodige jorde der det vert dyrka forskjellige frukter, vin, og beitemarker for kyr. Frå mjølkekyrene lagar innbyggjarane ein prisvinnande ost og andre mjølkeprodukt. 

Formerones er ein klippeformasjon nær Vila de Santa Cruz med ei form som kan minne om ein kval. 

Graciosa er av vulkansk opphav og stig til 402 meter over havet i sør der kalderaen ligg. 

## Kommunar
Graciosa har berre ein kmomune, Santa Cruz da Graciosa]], med 4777 innbyggjarar. 

## Historie
Graciosa vart oppdaga 2. mai 1450. Dei første nybyggjarane var frå Montemor-o-Velho og namnet hans var Vasco Gil Sodré. Han kom frå Terceira og slo seg ned på Graciosa med familien sin. Graciosa har i dag ein skule, ein latinskule, eit gymnas, ei kyrkje og ein plass (*[[praça]]*).


Fil:Ponta da Barca Graciosa Azores.jpg|Ponta da Barca
Fil:Farol da Ponta da Barca Graciosa Azores.jpg|Fyret på Ponta da Barca
Fil:Carapacho thermal baths Azores.jpg|Varmekjelder
Fil:Farol do Carapacho Graciosa Azores.jpg|Eit anna fyr


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Graciosa|Graciosa]]» frå , den 22. juni 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Smithsonian Institute sitt Global Vulcanism Program om Graciosa 
*** 


## Bakgrunnsstoff
* Azores.com, ei kommersiell side med mykje informasjon om Graciosa
* Gatekart frå Mapquest
* Luftfoto frå Microsoft Terraserver
Pico i Asorane

**Pico** (portugisisk *Ilha do Pico*) er ei øy i Asorane, kjend for den svære vulkanen med same namn, Ponta de Pico (Pico Alto), som er det høgaste fjellet i Portugal og det høgaste punktet langt Den midtatlantiske ryggen.

Øya ligg 17,5 km sør for São Jorge (*Ilha de São Jorge*) og berre 7 km vest for Faial (*Ilha do Faial*). Ho er 42 km lang og 15 km på det breiaste med eit areal på 447 km², noko som gjer ho til den nest største av Asorane. Dei største busetjingane er hovudstaden Madalena, São Roque do Pico og Lajes do Pico. Øya har totalt rundt 15000 innbyggjarar. 

Vulkanen ligg sørvest på øya. Han er ein basaltisk stratovulkan og har ei høgd på 2351 meter over havet med bratte sider. Det siste utbrotet på øya kom i 1963 då det oppstod eit lite undersjøisk utbrot utanfor nordvestkysten. Tidlegare store utbrot kom i 1562-64, 1718 og 1720. Lavastraumane er framleis synlege, særleg dei frå 1500-talet og 1718, som strekkjer seg over 10 km bort frå vulkanen. 

Hovudnæringa på øya var ein omfattande kvalfangstindustri fram til 1980. I dag er hovudnæringane turisme, skipsbygging og vinproduksjon. Vingardskulturlandskapet på Pico har vore ein del av UNESCO si verdsarvliste sidan 2004. 


Fil:PicoIsland-Azores.jpg|Luftfoto av Pico
Fil:Pico-HortaFaial.jpg|Ponta de Pico sett frå Horta på Faial
Fil:Pico.jpg|Pico sett frå Faial
Fil:Landscape_of_the_Pico_Island_Vineyard_Culture.jpg|Vingardskulturlandskapet på Pico, Criacao Velha


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pico Island|Pico Island]]» frå , den 22. juni 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* 
* Global Volcanism Program: Pico 


## Bakgrunnsstoff
* Ribeiras.com - ei side om Riberias som ligg sør på Pico
* Pico - A Ilha Montanha Atlantica - Bilete på Flickr
Santa Maria i Asorane

**Santa Maria** er ei øy søraust i Asorane og den sørlegaste øya i øygruppa. Ho var den første øya i Asorane som vart oppdaga. Oppdagaren var Diogo Silves under ei reise til Madeira i 1427. Gonçalo Velho førte familiar og kveg til øya.

Ho har eit areal på 97,18&nbsp;km² og består av ein enkelt kommune kalla Vila do Porto, som har den eldste azoriske landsbyen. På øya står òg gamle hus med vindauge som høyrte til Capitão Donatário frå 1400-talet.

På grunn av den geologiske alderen (øya vart danna 4,8 millionar år sidan) er Santa Maria den einaste øya i Asorane med mykje sediment. I desse sedimenta er det funne fossil etter sjødyr.

Husa ligg spreidd over heile øya. Husa i Alentejana har generelt høge skorsteinar. Landet er svært frodig og landskapet er vakkert.

Det vert produsert kunst, handverksarbeid og keramikk på øya.

Øya er delt inn i to regionar: 
* Eit flatt, svært tørt og solrikt, område med hovudbyen Vila do Porto (grunnlagd rundt 1430) og ein sivil flyplass, Santa Maria lufthamn. Lufthamna var ein amerikansk flybase fram til slutten av den andre verdskrigen.
* Den andre delen er åslendt. Det høgaste punktet på øya er Pico Alto på 590 meter over havet. Fjella er ofte dekte av skyer og gjev mykje fukt til området som har rik vegetasjon og noko jordbruk. I februar 1989 styrta eit Boeing 707 i Pico Alto og 144 menneske mista livet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Santa Maria Island|Santa Maria Island]]» frå , den 22. juni 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
* Informasjon om Asorane og Santa Maria
Romsonden Deep Impact

**Deep Impact** er ein NASA-sonde som blei skoten opp 12. januar 2005. Hovudmålet med sonden var å styrta ein nedslagssonde på 370&nbsp;kg inn i kometen 9P/Tempel (òg kalla Tempel 1) medan modersonden observerte materialet som blei kasta opp av nedslaget og danna eit krater. Den 4. juli same år blei det kontrollerte nedslaget gjennomført med suksess. Like etter nedslaget oppstod det eit sekundlangt lyst glimt før ei lys og smal sky av kometmateriale skaut i vêret.

Nedslagssonden, som var utstyrt med eige batteri og kamera, tok fleire bilete før han slo ned. Det siste biletet blei teke berre rundt tre sekund før nedslaget, ca. 30 kilometer over kometoverflata, og kunne visa overflatetrekk mindre enn fire meter på tvers.

## Utvida ferd

I 2007 fekk Deep Impact-sonden to nye oppdrag som går under fellesnamnet EPOXI:

I deloppdrag éin (EPOCh) skal sonden observera lys motteke ifrå stjerner som ein kjenner til at det går planetar i bane rundt. Sonden skal leita etter spor av månar og ringar rundt planetane og sjå etter fleire planetar. Sonden skal òg observera jorda som om han var ein ekstrasolar planet for å enklare kunna tyda observasjonar av jordlike planetar i andre solsystem.

I deloppdrag to (DIXI) skal sonden vitja kometen Hartley 2 som ikkje har blitt studert i detalj før. Opphavleg skulle sonden vitja komet Boethin, men då astronomane ikkje var i stand til å finna kometen slik at ein kunne setja rett kurs for sonden, valde ein komet Hartley 2 i staden. Grunnen til at Boething ikkje kunne observerast kan vera at kometen har desintegrert og at dei gjenverande restane er for små til at dei kan bli observerte ifrå jorda. Sonden skal passera Hartley 2 i 2010 den 11. oktober.

## Galleri


Fil:Tempel 1 (PIA02127).jpg|Bilete teke av nedslagssonden fem minutt før nedslag.
Fil:PIA02129.jpg|Bilete teke av nedslagssonden tretti sekund før nedslag.
Fil:HRIV Impact.gif|Animasjon laga av bilete tekne av modersonden før og etter nedslaget.
Fil:Tempel1 DeepImpact.jpg|Bilete teke av modersonden 67 sekund etter nedslag.
Fil:ITS Impact.gif|Bilete frå sonden under nedslaget.


## Sjå òg

* EPOXI
* Stardust

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida hos NASA
* Heimesida til EPOXI
* Biletgalleri hos NASA Photojournal
São Jorge

**São Jorge** er ei øy sentralt i Asorane i Portugal. Ho ligg 15 km frå Pico. Frå aust til vest er ho 53 km lang, og frå nord til sør 8 km brei. Arealet hennar er 237,59 km² og ho har om lag 10&nbsp;500 innbyggjarar. 

Ho vart først oppdaga i 1439, men vart ikkje folkesett før tjue år seinare då kolonistar frå nordlege område av Europa kom hit. São Jorge er ei vulkansk øy, som mange av dei andre azoriske øyane er. Vulkanen hadde seks utbrot mellom 1580 og 1907. Ti menneske mista livet i 1580-utbrotet og åtte i 1808. I begge utbrota vart det rapportert om glødande skyer. Eit mogeleg undersjøisk utbrot vart rapportert ved øya i 1964, men ikkje stadfesta. 

Det høgaste punktet på øya er Pico da Esperança på 1053 meter over havet. Av jordbruk på øya finn ein kvegdrift og dyrking av korn og frukt. Andre industriar er fiske og produksjon av mjølkeprodukt. 

Administrativt er São Jorge delt inn i to kommunar (*concelhos*), Calheta i aust og Velas i vest. 


Fil:Ilha de São Jorge, Açores, Portugal, costa Sul.JPG|Sørkysten
Fil:Imperio of Topo, Azores.jpg|Topo
Fil:Matriz de N S do Rosario, Topo, Azores.jpg|Kyrkje i Topo


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:São Jorge Island|São Jorge Island]]» frå , den 22. juni 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** 
*** 


## Bakgrunnsstoff
* Azores.com, ei kommersiell side med mykje informasjon om Asorane og São Jorge
Formigas

**Formigas** er ei gruppe småøyar i Asorane i Portugal. Dei ligg 43 km nordaust for Santa Maria og søraust for São Miguel. Dei er av særleg biologisk interesse og er ein del av eit naturreservat på 35,42 km². Totalt utgjer øyane om lag 9000 m² og er ein del av den austlege gruppa i Asorane. Øyane ligg langs ein 13 km lang og 5,5 km brei banke. Dei har ikkje mange planter eller dyr. 

Det står eit fyr på huset bygd på 1800-talet og modernisert i 1962. Fyret er synleg i ein avstand på 22 km i dagslys. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Formigas|Formigas]]» frå , den 22. juni 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Sarmento Rodrigues, M. M., (1970, *Ancoradouros das Ilhas dos Açores*, Instituto Hidrográfico, 3. utgåve, Lisboa, 255.
Porto Santo

**Porto Santo** er ei portugisisk øy som ligg 50 km nordaust for Madeira i Nord-Atlanteren. Administrativt er ho ein del av den autonome regionen Madeira. Den største staden på øya er byen Porto Santo, òg kalla Vila Baleria. I 2001 hadde kommunen og øya 4474 innbyggjarar. Øya har ein flyplass med rute til Funchal, som berre ligg 15 min unna med fly. Ho er den nordlegaste og austlegaste av Madeiraøyane. Den næraste staden er Machico på Madeira i sørvest. Øya har ei lengd på 9 km og hovudnæringa er turisme. 

## Geografi

Landskapet på øya inkluderer jordbruksland i sør og sentrale område og lenger sør ei lang kystlinje med eit par strender, skogar og grassletter iv est. I nord finn ein steinete klipper med ei lenger kystlinje, i nordaust ligg skogområde og om lag fem-seks fjelltoppar dekte av gras. Porto Santo har om lag 9 km sandstrender, medan øya Madeira ikkje har nokon, bortsett frå ei lita strand nær Calheta.

## Historie
Øya vart offisielt oppdaga i 1418 av Henrik Sjøfararen, João Gonçalves Zarco og Tristão Vaz Teixeira. 

Øya vart donert til Bartolomeu Perestrelo. Namnet Porto Santo (Heilag Hamn) vart gjeve til bukta på sørkysten som gav vern til sjøfolk under uvêr. Dei første nybyggjarane hadde harde tider på grunn av lite ferskvatn og åtak frå algeriske og franske sjørøvarar. 

## Turisme

Den 9 km lange sandstranda er den største turistattraksjonen. 

Kristoffer Columbus gifta seg og levde her ein periode. Huset hans er i dag eit museum. 

Porto Santo har fleire skular, ein latinskule, eit gymnas, fleire kyrkjer, ein plass (*[[praça]]*), eit kongressenter, eit museum, kjøpesenter, barar, restaurantar og ein golfbane. 

## Bakgrunnsstoff
Bilete frå Porto Santo

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Porto Santo Island|Porto Santo Island]]» frå , den 22. juni 2008.*
São Miguel

**São Miguel** er den største og mest folkerike øya i Asorane i Portugal. Ho dekkjer eit areal på 759 km² og har om lag 140&nbsp;000 innbyggjarar. Den største byen er Ponta Delgada med om lag 45&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Geografi

São Miguel strekkjer seg 64 km frå aust til vest og er mellom 8 og 14 km brei. Ho har fått kalle namnet «Den grøne øya» og er stort sett dekt av enger og sletter i låglandet. Den gamle *[[laurisilva]]*-skogen er stort sett erstatta av eksotisk vegetasjon. Enkelte varmekjelder (*caldeiras*) finn ein hovudsakleg i sentrale delar av øya. São Miguel har tre stratovulkanar og kalderaer, Sete Cidades, Agua de Pau, Caldeiras og Furnas. Dei vulkanske massane er knytt saman av kjegleliknande massar som dannar toppane. 

Området mellom Sete Cidades og Fogo er eit monogenetisk vulkanfelt som består av 270 vulkanar. Dei består hovudsakleg av basaltiske kjegler. Dette er området som sist hadde vulkansk aktivitet på øya. Ein har talt 19 utbrot dei siste 3000 åra, og det siste kjende kom i 1652.

Det høgaste punktet på São Miguel er Pico da Vara på 1103 meter over havet.

## Byar
* Ponta Delgada
* Ribeira Grande

## Kommunar

* Lagoa
* Nordeste
* Ponta Delgada
* Povoação
* Ribeira Grande
* Vila Franca do Campo

## Historie
São Miguel var den andre av øyane i Asorane der det vart grunnlagd ein portugisisk busetnad i 1427.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:São Miguel Island|São Miguel Island]]» frå , den 22. juni 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** 
*** Global Volcanism Program: Asorane

## Bakgrunnsstoff
* azores.com. Kommersiell side med mykje informasjon om São Miguel.
Big Bus Tours

**Big Bus Tours**, tidlegare *The Big Bus Company*, er eit londonbasert føretak som er kjende for å drive guida busstransport i sentrale London. Føretaket starta i London i 1991 med fire bussar, men har no over hundre bussar i London, Dubai og i dei amerikanske Sambandsstatane.

Big Bus London driv 3 forskjellige ruter som er guida anten med levande guide eller kommentarar innspelte på band tilgjengeleg på åtte forskjellige språk:Engelsk, tysk, spansk, fransk, italiensk, portugesisk, japansk og russisk. ingen skandinaviske språk er tilgjengeleg førebels. 

Bussane i London har ei rekkje gongar blitt vist fram i tv, både i britiske og internasjonale fjernsynsprogram og har to gonger vunne *Visit London* sin *Best Sightseeing Tour of the Year*-pris, både i 2001 og i 2004. 

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til The Big Bus Company
Den pragmatiske sanksjonen av 1713

**Den pragmatiske sanksjonen** (tysk *Pragmatische Sanktion*) var ei tronfølgjelov som keisar Karl VI av Det tysk-romerske riket fekk vedteke i 1713.

Lova bestemte at habsburgmonarkiet skulle gå udelt i arv, og lova anerkjente kvinneleg arvefølgje.

Då keisar Karl døydde i 1740 arva dottera hans Maria Theresia derfor dei habsburgske landa. Ei rekke av dei europeiske stormaktene ville derimot ikkje godta arveretten hennar, og ein storkrig - den austerrikske arvefølgjekrigen - braut ut.

Ved Freden i Aachen i 1748 oppnådde *Den pragmatiske sanksjon* internasjonal anerkjenning, og lova gjaldt fram til Austerrike-Ungarn gjekk i oppløysing i 1918.
Hn/O Canada

*O Canada* er namnet på den kanadiske fedralandssongen. Den fyrste teksten var skriven på fransk, og songen var frumt eit dikt av Sir Adolphe-Basile Routhier som Calixa Lavallée skreiv musikk til. I 1906 fekk ein fyrste engelske umsetjingi av songen, men Robert Stanley Weir skreiv ei eigi engelsk utgåva fyrst tvo år seinare. Gå at den engelske og franske utgåva ikkje er den same teksten på tvo mål, men tvo ulike tekster.

## Tekst:

**Engelsk**

O Canada!
Our home and native land!
True patriot love in all thy sons command.
With glowing hearts we see thee rise,
The True North strong and free!
From far and wide, O Canada,
We stand on guard for thee.
God keep our land glorious and free!
O Canada, we stand on guard for thee.
O Canada, we stand on guard for thee.

**Norsk umsetjing av den engelske teksti**

Å Kanada!
Heim- og fødelandet vårt!
Sann fedrelandskjærleik hjå alle sønene dine.
Med glødande hjarto sér me deg risa,
Den sanne Norden, sterk og fri!
Frå fjernt og nært, å Kanada,
Stend me på vakt for deg.
Gud halde landet vårt ærerikt og fritt!
Å Kanada, me stend på vakt for deg.
Å Kanada, me stend på vakt for deg.

**Fransk**
 
Ô Canada!
Terre de nos aïeux,
Ton front est ceint de fleurons glorieux!
Car ton bras sait porter l'épée,
Il sait porter la croix!
Ton histoire est une épopée
Des plus brillants exploits.
Et ta valeur, de foi trempée,
Protégera nos foyers et nos droits;
Protégera nos foyers et nos droits.

**Norsk umsetjing av den franske teksti**

Å Kanada!
Landet åt forfedrane våre,
Andsynet ditt er pynta med herlege blomekransar!
Medan armen din veit å bera sverdet,
Veit han å bera krossen méd!
Soga di er eit stortslege dikt
Um dei mest strålande bragdene.
Og motet ditt, fast i trui,
Skal verna heimane og rettane våre;
Skal verna heimane og rettane våre.
Naturrett

**Naturrett** (latin *jus naturale*) er ein teori om at det finst eit sett av rettslege prinsipp som er av ein slik grunnleggjande karakter at dei gjeld alle stader til alle tider. Naturretten treng ikkje noko eiga grunngjeving fordi alle med basis i sunn fornuft vil vera samd i naturretten. I dette ligg at naturretten er tufta på naturens orden.

Tanken om naturretten har opphav i den greske antikken. Aristoteles blir ofte kalla far til naturretten. Seinare tok Cicero opp tanken. I mellomalderen nytta Thomas Aquinas tanken om naturretten for å gjera skilnad på verdsleg og geistleg makt og rett. 

Naturretten sin innverknad på faktisk rettspraksis har variert opp gjennom historia. Naturetten kan og førast attende til opplysningstida. Då meinte filosofane at alle menneske hadde nokre grunnleggandje og umissande rettar. Hugo Grotius ein av dei som utvikla tanken. Seinare vart tanken tatt opp av Spinoza, Hobbes og Pufendorf.

Naturretten låg til grunn for den amerikanske og franske grunnlova. Det finst ei tydeleg tilvising til denne tanken i den amerikanske sjølvstendeerklæringa. 

## Sjå og
* Menneskerett

### Kjelder
* Store norske leksikon: Naturrett
* Delvis basert på "naturrett" på bokmålswikipediaen
Desertasøyane

**Desertasøyane** (portugisisk *Ilhas Desertas*) er ei lita portugisisk øygruppe like søraust for øya Madeira, som igjen ligg om lag midt mellom Asorane og Kanariøyane.

Sjølv om ho berre ligg om lag 20 nautiske mil (37 km) frå sjølve Madeira, er ho geologisk heilt annleis. Dei høge og lange klippene er heilt berre og det einaste dyrelivet består av om lag 16 fugleartar og nokre få geiter, kaninar og gnagarar som er ført i land her frå Portugal av dei første sjømennene som gjekk i land her. Naturlege artar av tarantellar og krypdyr finst òg i det skjøre og tørre økosystemet. 
 
Den einaste øya som har drikkevasskjelde er Deserta Granda, men vatnet er gjørmete og lite av, og alle historiske forsøk på å kolonisere øya var mislukka på grunn av mangel på høve for jordbruk. 

Ein liten koloni med sel har busett seg på strendene og sidan 1990 har øyane vore eit naturreservat for å verne om dei. I 1998 var det berre åtte selar att, men i seinare åra har bestanden vokse igjen. Dei einaste menneska som heldt til på øya er oppsynsmenn, geologar og eit par forskingsstasjonar. 

Desterasøyane består av Deserta Grande, Bugio og Chão.


Ilhas Desertas, el aero.JPG|Luftfotografi av Desertasøyane.
Bugio island.png|Kart over Madeira, Porto Santo og Desertasøyane.
The Islands of Madeira Porto Santo and Dezertas. Surveyed by Captain ATE Vidal RN in HMS Styx 1843.jpg|Kart over Madeira, Porto Santo og Desertasøyane frå 1843.
Deserta Grande Wardens-HouseDSC07384.jpg|Oppsynsmannen sitt hus

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Desertas Islands|Desertas Islands]]» frå , den 23. juni 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Deserta Grande

**Deserta Grande** er den størate av Desertasøyane, ei lita øygruppe i øygruppa Madeira. Ho ligg søraust for sjølve Madeira. 

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av Desertasøyane 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Deserta Grande|Deserta Grande]]» frå , den 23. juni 2008.*
Berlengas

**Berlengas** er øygruppe med mange små øyar utanfor kysten av Portugal og byen Peniche. Den største øya er Berlenga Grande og her står eit gammalt fort og eit fyr. Den gammalgreske geografen Klaudios Ptolemaios kalla dei «Londobrigs».

Øyane har ikkje lenger fastbuande. Fortet er delvis omforma til eit herberge. Øygruppa er ein del av eit naturreservat på grunn av det lokale dyrelivet, som hovudsakleg består av sjøfugl, og vert berre vitja av eit par forskarar og om sommaren eit fåtal turistar. 

Berlenga Grande (eller Ilha da Berlenga) er 1500 meter lang, 800 meter brei og 85 meter høg. Det er strender og fleire grotter på denne øya. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Berlengas|Berlengas]]» frå , den 23. juni 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Lagoa do Fogo

**Lagoa do Fogo** er ein kratersjø i stratovulkanen Agua de Pau midt på øya São Miguel i Asorane. Innsjøen er den høgastliggande på øya og styresmaktene har ikkje gjeve løyve til moderne bygg rundt innsjøen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lagoa do Fogo|Lagoa do Fogo]]» frå , den 23. juni 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* 
* Global Volcanism Program: Agua de Pau
Norsjø Ferieland

**Norsjø Ferieland** er ein campingplass/feriesenter på Akkerhaugen i Midt-Telemark kommune, Telemark. Ferielandet blei i 2005 kåra som Noregs beste campingplass av Norsk Caravan Club. Norsjø Ferieland ligg like ved Telemarksvassdraget, og Norsjø Kabelpark er ein del av ferielandet som også har både uterestaurant og butikk på campingplassen. Norsjø Ferieland har også fleire hytter til utleige på campingplassen. For øvrig ligg Norsjø Ferieland 15 km frå Bø Sommarland. Kanalbåten M/S Telemarken legg dagleg til ved Norsjø Ferieland si brygge.

## Norsjø Kabelpark
Eit skitrekk beståande av ein elektromotor, fleire master og ein kraftig kabel som gjer det mogleg å stå på vasski rundt ei bane på 550 meter.

## Bakgrunnsstoff
* Norsjø Ferieland si heimeside
Lagoa das Sete Cidades

**Lagoa das Sete Cidade** er ein liten innsjø på Asorane. Han består av to små innsjøar med ein smalt sund mellom (som vert kryssa av ei bru). Han er ein kratersjø og ligg i botn av ein sovande vulkan på austsida av øya São Miguel. Han er den største innsjøen på Asorane. 

Normalt er innsjøen dekt av skyer på innsida av kjegla. Dei få dagane det er klårvêr reflekterer dei to sidene av innsjøen sollyset i forskjellige fargar. Dette har gjort at dei to innsjøane har fått dei lokale namna Den grøne lagunen og Den blå lagunen (*Lagoa Verde e Lagoa Azul* på portugisisk).

På grunn av gjødselbruk ved kystlinja er dyre- og plantelivet i innsjøen truga. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lagoa das Sete Cidades|Lagoa das Sete Cidades]]» frå , den 23. juni 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Side om Asorane med mykje informasjon om Lagoa das Sete Cidades
Arrábida

**Arrábida naturpark** ligg på nordsida av estuaret til Sado i Portugal. Parken vart grunnlagd i 1976 og dekkjer 108 km². Det høgaste punktet i parken er Serra da Arrábida på 499 meter over havet. Parken dekkjer Arrábidaåsane med middelhavsvegetasjon og mikroklima som liknar stader som Dalmatia ved Adriahavet. To av strendene i parkane er populære utfartsstader for innbyggjarar i Lisboa og Setúbal. Strende heiter Portinho da Arrábida og Figueirinha. Først nemnde ligg ved ei lita bukt og har ei lita øy like utanfor. Denne staden er særleg kjend og vert ofte nytta i portugisiske fjernsynsreklamar. I 2004 vart ein stor del av parken råka av brann. 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell side (portugisisk)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arrábida|Arrábida]]» frå , den 23. juni 2008.*
Gardunha

**Gardunha** eller **Serra da Gardunha** er ei fjellkjede sentralt i Portugal i regionen Centro. Han glir over i ei stor slette kalla Cova da Beira og ligg innanfor fjellkjeda Serra da Estrela. Då Kong Dinis regjerte på 1200- og 1300-talet var fjellkjeda dekt av vingardar, men kongen valde å rive dei opp og erstatte dei med kastanjer i staden for. På grunn av skogbrannar er store delar av desse skogane borte. Det høgaste punktet i fjellkjeda er Pirâmide på 1223 meter over havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gardunha|Gardunha]]» frå ,  den 23. juni 2008.*
Morro Alto

**Morro Alto** er det høgaste fjellet på øya Flores i Asorane i Portugal med ei høgd på 914 meter over havet. Fjellet og heile øya er ein stratovulkan og det siste utbrotet kom om lag 1000 år f.Kr.
Morro dos Homens

**Morro dos Homens** er det høgaste fjellet på øya Corvo i Asorane i Portugal. Det er ein stratovulkan med kaldera og har ei høgd på 718 meter over havet.
Furnas

**Furnas** er eit sokn i distriktet Povoação på São Miguel på Asorane. I 2001 var folketalet 1541. Soknet er eit av dei største på øya og på Asorane. Det ligg aust for Lagoa og Ponta Delgada, vest for Povoação og søraust for Ribeira Grande. Hovudnæringa er jordbruk og turisme. Furnas har ein skule, ei kyrkje og ein plass (*[[praça]]*). Han har vegsamband til Ponta Delgada og kommunesetet og til Ribeira Grande. Atlanterhavet ligg i sør. Fjella ligg i nord med fleire dalar som strekkjer seg nordover. Dei fleste fjella er skogkledde, medan ein finn grassletter i dei høgaste områda. 

## Geologiske kjenneteikn

Furnas er ein stratovulkan med to kalderaer som har ein alder på om lag 30&nbsp;000 og 20&nbsp;000 år. Vulkanane har vore særs aktive med 10 nær-pliniske utbrot dei siste fem tusen åra. To av dei er kjend i historia. Det første kjende utbrotet var i 1440, like etter dei første kolonistane kom til øya. Det andre var i 1630 og tok livet av 200 menneske. Vulkanen vart mykje studert i 1990-åra og mange ukjende geologiske farar kom til syne. 

Den vestlege av dei to kalderaene er delvis fylt av ein kratersjø, Lagoa das Furnas, i ei høgd på 359 meter over havet. På nordsida av innsjøen finn ein fumaroler og gjørmesand.

Furnas er òg kjend for varmekjeldene og geysirane. I landsbyen er det runt tretti kjelder, som kvar har sin eigen temperatur og kjemiske samansetting. Det finst ei varm elv som er farga av jern og ei kald elv som renn gjennom landsbyen. Geysirane ligg i fleire søkk som produserer vatn rikt på natriumbikarbonat, bor, fluor og spor av karbondioksid. Dei lokale innbyggjarane kokar enkelte rettar i geysirane. På 1800-talet vart det lagt til rette for installasjonar for hydroterapi i området.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Furnas|Furnas]]» frå , den 23. juni 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
* 
* ''

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av Furnas av Gaspar Ávila 
* Asorane og Furnas
Ponta do Pico

**Ponta do Pico** er ein stratovulkan og det høgaste punktet på øya Pico i Asorane. Med ei høgd på 2351 meter over havet er det òg det høgaste punktet i Portugal og på Den midtatlantiske ryggen. Pico er meir enn dobbelt så høg som andre fjell i Asorane.

Pico Alto er eit rundt krater med ein diameter på om lag 500 meter og eit djup på 30 meter som ligg på toppen av vulkanen. Piquinho (Pico Pequeno) er ei lita vulkankjegle som stig 70 meter opp og dannar den eigentlege toppen av fjellet. Utbrot frå Pico i historisk tid har skjedd frå ventilar i fjellsida av vulkanen og ikkje frå sjølve krateret på toppen. I 1562–1564 var det eit utbrot på søraustsida av fjellet som produserte lavastraumar som nådde sjøen. Eit anna utbrot i fjellsida i 1718 gjorde det same. Det siste utbrotet ein kjenner til skjedde i desember 1720. 

Det går turstiar til toppen av fjellet, ein tur som tar to til fire timar frå botn av fjellet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Pico|Mount Pico]]» frå , den 23. juni 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
*** 
*** Global Volcanism Program: Pico 

## Bakgrunnsstoff
* Informasjon om fjellet 
* Pico - A Ilha Montanha Atlantica - Bilete frå Flickr
* Biletgalleri
Pico da Esperança

**Pico da Esperança** er det høgaste fjellet på øya São Jorge i Asorane i Portugal. Det har ei høgd på 1053 meter over havet og er ein vulkan som sist hadde utbrot i 1907.
Cabeço Gordo

**Cabeço Gordo** (portugisisk for «stort hovud») er det høgaste fjellet på øya Faial i Asorane. Heile øya er ein massiv stratovulkan med ein to kilometer brei kaldera. Frå botn av kalderaen er det om lag 400 meter opp til kanten. Vulkanen har vore inaktiv sida det siste utbrotet i 1957/1958, som skapte Capelinhos.

Cabeço Gordo omfattar kommunane Cedros, Feteira, Salão, og fleire andre. Frå toppen er det flott utsyn og på ein klår dag kan ein sjå dei andre tre øyane i den sentrale gruppa i Asorane, Pico, São Jorge og Graciosa.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cabeço Gordo|Cabeço Gordo]]» frå , den 23. juni 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
*** **
Serra da Estrela

**Serra da Estrela** er den høgaste fjellkjeda i Portugal og inneheld det høgaste fjellet på det portugisiske fastlandet (Ponta do Pico på Asorane er høgare) med ei høgd på 1993 meter over havet. Toppen vert kalla Torre (tyder «tårn») og ligg i Loriga i kommunen Seia. Det er eit skisenter i området kalla Vodafone skisenter.

Fjellkjeda, som ligg mellom kommunane Seia og Covilhã, er om lag 100 km lang og 30 km på det breiaste. Ho består av ein stor granittrygg som ein gong danna den sørlege grensa til landet. Med bratte knausar og gjel, elvar og innsjøar, vakre skogar og flott utsyn, er området eit av dei flottaste naturområda i landet. 

Fjellkjeda er i dag ein del av ein naturpark med gode høve for skisport. 

Det er tre elvar som har kjeldene sine i Serra da Estrela: Mondego, som er den største elva som renn innanfor Portugal sine grenser, Zêzere, som er ei sideelv til Tejo, Alva, ei sideelv til Mondego. 

Serra da Estrela-hunden (*Cão da Serra da Estrela*) er ein hundeart som har fått namn etter området. 

## Galleri

Fil:Covilhanevao.JPG
Fil:Estancia vodafone.JPG
Fil:Serra da Estrela II Portugal.jpg
Fil:Serra da Estrela III Portugal.jpg
Serra da Estrela-122-Landschaft mit See und Wolken-2011-gje.jpg
Serra da Estrela-128-Landschaft mit Felsen-2011-gje.jpg
Serra da Estrela-156-Felsen-Balance-2011-gje.jpg
Serra da Estrela-166-Moose und Flechten-Spinne-2011-gje.jpg


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Serra da Estrela|Serra da Estrela]]» frå , den 23. juni 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

* Serra da Estrela-hunden 
* Turisme i området
* Postkort frå Serra da Estrela
* Turbilete frå Serra da Estrela
Serra de Monchique

**Serra de Monchique** (*Monchiquefjella*) er ei fjellkjede vest i Algarve i Portugal. Det høgaste punktet i fjellkjeda er Foía på 902 meter over havet. 

Byen Monchique ligg i området og har gjeve namn til fjella.
Sete Cidades

**Sete Cidades** er ein vulkan på Asorane og består av ein kaldera med to innsjøar i midten kalla Lagoa das Sete Cidades. Vulkanen ligg på vestsida av øya São Miguel og er den mest populære nasjonalparken på øyane. Innsjøen er om lag 5 km lang og 1-2 km brei. Vulkanen har vore den mest aktive på Asorane dei siste 5000 åra. 

Frå kanten av krateret ligg innsjøane 500 meter nedanfor, den eine med ein blåaktig farge og den andre med ein grønaktig farge. I følgje ei segn vart dei forskjellige fargane danna då ei prinsesse og elskaren hennar, ein ung gjetar, måtte forlate kvarandre. Tårene dei felte då dei sa farvel vart dei to innsjøane, som fekk farge etter augefargen deira. 

Dei to innsjøane er ein av dei største turistattraksjonane på Asorane. Etter det første utbrotet for om lag 20&nbsp;000 år sidan har det vore 20 utbrot i ettertid som har danna den 500 meter djupe kalderaen. I botn av kalderaen står det seks pyroklastiske kjegler. Lavadomar, lavastraumar og avleiringar etter pyrkoklastiske straumar er funne på vest- og nordsida. Det siste utbrotet fann stad på 1400-talet. Desse utbrota skjedde inne i kalderaen og frå undersjøiske ventilar på vestkysten av øya. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sete Cidades|Sete Cidades]]» frå , den 23. juni 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
* 
* 
* Volcano World: Sete Cidades 

## Bakgrunnsstoff
* Bilete frå Sete Cidades
Sintrafjella

**Sintrafjella** eller **Serra De Sintra** er ei fjellkjede vest i Portugal. Det høgaste punktet er 529 meter over havet nær Sintra. Fjellkjeda strekkjer seg 1 km frå feriebyen Sintra til Cabo da Roca ved Atlanterhavet. 

I antikken var fjellkjeda kjend som *Lunae Mons* (Månefjella) og var staden der jaktgudinna Cynthia (eller Diana) heldt til. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sintra Mountains|Sintra Mountains]]» frå , den 23. juni 2008.*
Antuã

**Antuã** er ei elv i regionen Aveiro i Portugal med ei lengd på om lag 38 km. Ho er den viktigaste sideelva til Ria de Aveiro etter Vouga. Ho har utspringet sitt mellom Romariz og Fajões, nær S. João da Madeira, og munnar ut i Ria de Aveiro vest for Estarreja. Dei største byane langs elva er S. João da Madeira, Oliveira de Azeméis og Estarreja. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Antuã|Antuã]]» frå , den 24. juni 2008.*
Arade

**Arade** er ei elv i Algarve i Portugal. Ho har kjelda si i Caldeirãofjella og renn gjennom byen Silves. Arade munnar ut i Atlanterhavet ved byen Portimão. 

Under Det portugisiske riket var Arade framkommeleg for skip heilt opp til Silves, der det låg ei viktig hamn, særleg for handel med kork. I dag kan berre mindre båtar nå så langt opp i elva. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arade|Arade]]» frå , den 24. juni 2008.*
Caia

**Caia** er den største elva i distriktet Portalegre i Portugal. Ho er ei sideelv til Guadiana som ho munnar ut i ved byen Badajoz. Dei siste 11 km av elva dannar grensa mellom Portugal og Spania.
Côa

**Côa** (portugisisk *Rio Côa*) er ei sideelv til Douro i sentrale og nordaustlege delar av Portugal. Ho er ein av få portugisiske elvar som renn frå sør til nord. Ho renn gjennom kommunane Sabugal, Almeida, Pinhel, Figueira de Castelo Rodrigo og Foz Côa, alle i distriktet Guarda.

I Côadalen finst det eldgamle utskjeringar i stein og mange stader med steinalderkunst. Teikningane vart verdskjende då det vart gjort planar om å byggje ei demning i elva som ville leggje heile Côadalen og steinutskjeringane under vatn. Sjølv om utbygginga alt var i gang, førte protestar frå lokale innbyggjarar, vitskapsfolk og media til at utbygginga stoppa opp i 1995, men då var alt ein stor del av teikningane i området Canada do Inferno under vatn. Côadalen arkeologiske park opna i 1996 og vart i 1998 ein del av UNESCO si verdsarvliste.

Côa var åstad for Côa-slaget under Napoleonskrigen på Den iberiske halvøya. Det ligg fleire borger langs elva, som Sabugal og Pinhel.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Côa|Côa]]» frå , den 24. juni 2008.*
Hans Haga

**Hans Haga** () var ein norsk bonde og agronom. Han var leiar i Norges Bondelag frå 1974 til 1980 og generalsekretær frå 1980 til 1988).

Haga var ferdig utdanna sivilagronom i 1951. Året etter blei han tilsett som fylkessekretær i Oppland Bondelag. Fram til han pensjonerte seg i 1992 var han tilsett eller tillitsvald i Norges Bondelag. Frå 1960 var han bonde på Henni i Nes kommune, samtidig som han hadde tillitsverv i Bondelaget og Norsk Landbrukssamvirke. Han blei vald inn i styret i Norges Bondelag i 1965, og var leir frå 1974 til 1980. Han var generalsekretær i Bondelaget frå 1980 til 1988, og var tilsett som spesialrådgjevar 1988&ndash;1992. Han fekk eit ettermæle som ein sterk leiar, særleg under landbruksforhandlingane på 1970-talet.

Hans Haga var far til Åslaug Haga, statsråd og partileiar for Senterpartiet.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hans Haga|Hans Haga]]» frå ,  den 3. februar 2026.*
Água de Pau

**Água de Pau** er ein stratovulkan som ligg sentralt til på øya São Miguel i Asorane. Han hadde utbrot mellom 30&nbsp;000 og 45&nbsp;000 år sidan og har danna ein kaldera som er 7 km lang og 4 km brei. Ein indre kalder er 4 km lang og 2,5 km brei og vart danna for 15&nbsp;000 år sidan. Den yngre, indre kalderaen er delvis fylt opp av ein kratersjø kalla Lagoa do Fogo. Fram til 5000 år sidan var det aktivitet i kalderaen og fleire lavadomar vart danna på nord- og vestsida. 

Nokre av sinderkjeglene på sida har danna sirkelforma sprekksystem. Nokre av dei har vore aktive i historisk tid. Det siste kjende utbrotet var i 1564. Framleis er det varmekjelder på nordvestsida av vulkanen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Água de Pau (volcano)|Água de Pau (volcano)]]» frå , den 23. juni 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
* 
* Global Volcanism Program: Agua de Pau
Guadiana

**Guadiana** (arabaisk *Wadi Ana*, latinsk *Anas*) er ei av dei store elvane i Spania og Portugal. Ho dannar delar av grensa mellom dei to landa og skil Extremadura og Andalucia (Spania) frå Alentejo og Algarve (Portugal).

Ho er 778&nbsp;km lang og drenerer eit område på om lag 67&nbsp;000&nbsp;km². Ho munnar ut i Cadizbukta, ein del av Atlanterhavet, mellom Vila Real de Santo António (Portugal) og Ayamonte (Spania).

Badajoz i Spania er den største byen langs elva. Den største portugisiske byen langs Guadiana er Vila Real de Santo António, to kilometer før ho munnar ut i havet. Det er nesten to tusen demningar langs elva. Den største er Alqueva-demninga i Portugal.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Guadiana|Guadiana]]» frå , den 24. juni 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
* Guadiana Online
* United Nations Environment Programme description
Shtil, di nakht iz oysgeshternt

**«Shtil, di nakht iz oysgeshternt»** er ein songtekst skriven av den jødiske diktaren Hirsh Glik frå Vilna i Litauen. Denne songteksten blir gjerne sungen med ein stillfarande folketone som melodi, og er eit sterkt, lyrisk uttrykk for kampvilje og mot. 

Teksten handlar om jødiske partisanar som gjekk til åtak på ein tysk militær transport utanfor Vilna i 1942. Mellom dei var den kvinnelege partisanen Vitke Kempner, som Glik sin tekst fokuserer på. I teksten brukar Glik tre ulike jiddische ord for pistol &ndash; *shpayer*, *nagan* og *pistoyl*. 

Hirsh Glik er elles òg kjend for teksten til kampsongen «Zog nit keynmol».

## Bakgrunnsstoff
* Ei innspeling av denne songen
Limia

**Limia** (spansk) eller **Lima** (portugisisk) er ei elv i Galicia i Spania og Portugal med ei lengd på 108&nbsp;km.

Kjelda til Limia er Talariño (975 moh.), nær landsbyen Paradiña i kommunen Sarreaus (Ourense i Spania). Ho kryssar grensa til Portugal nær landsbyen Lindoso og munnar ut i Atlanterhavet nær Viana do Castelo.

Limia vart av romarane rekna som den mytiske Lethe.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Limia River|Limia River]]» frå , den 24. juni 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
Elva Minho

**Minho** er den lengste elva i Galicia i Spania med ei lengd på 308&nbsp;km.

Namnet vert skrive Minho på portugisisk og *Miño* på galisisk og spansk. Begge namna kjem frå det latinske *Minius*. Minho gjev vatn til vingardar og jordbruksområde og vert nytta til produksjon av vasskraft. Ho renn òg langs delar av grensa mellom Spania og Portugal.

Kjelda til Minho ligg om lag 50&nbsp;km nord for Lugo i Galicia. Elva renn like sør for murane til denne gamle romarbyen og renn sørover gjennom kløfter før dalen vert breiare nord for Ourense. Elva er gjort om til reservoar frå Portomarín til Frieira. I elva finn ein følgjande reservoar: Belesar med 654 hm³, Peares med 182 hm³, Velle med 17 hm³, Castrelo med 60 hm³ og Frieira med 44 hm³.

Tjue kilometer nord for Ourense, ved Os Peares, mottar Minho vatn frå den største sideelva si, Sil. Ho renn gjennom Ourense og renn sørvestover til ho når den portugisiske grensa nær Melgaço. Det er ei stor demning ved Frieira nær byen Ribadavia, som er kjend for vinen Ribeiro.

Den portugisiske delen av Minho deler landet i to i om lag 80&nbsp;km. Dalen er eit frodig jordbruksområde der det vert dyrka korn, poteter, kål eller berre gras, avhengig av tida på året. Overalt inn i mellom jordbruksområda elvane og hagane finn ein vinrankane, som vert nytta til den lett muserande Vinho Verde. Den beste av desse, Alvarinho, vert produsert i området rundt Monção og Melgaço.

Etter å ha passert mellomalderbyane Melgaço og Monção renn Minho med den spanske byen Tui og den portugisiske Valença do Minho på kvar side. Begge byane har bevarte festningsverk og er nasjonalmonument. Minho munnar ut i Atlanterhavet nær Caminha.

## Sideelvar
### Frå høgre
I provinsen Pontevedra: Río Tamuxe (òg kalla Carballas, Carballo ou Carvallo), Río Pego, Río Cereixo da Brinha, Río Furnia (òg kalla Forcadela), Río Louro, Río Tea, Río Caselas, Río Tea, Río Deva (det finst ei anna elv kalla Deva på venstresida), Río Ribadil, Río Cea. I provinsen Ourense: Río Avia, Río Barbantiño. Río Bubal på grensa mellom Ourense og Lugo. I provinsen Lugo: Río Asma, Río Narón, Río Ferreira, Río Mera, Río Narla, Río Ladra, Río Támoga, Río Anllo.

### Frå venstre
Rio Mouro, Rio Gadanha og Rio Coura på den portugisiske sida, Río Deva (det er ei anna elv som heiter Deva på høgresida), Río Arnoia, Río Barbaña (i byen Ourense), Río Lonia (i byen Ourense), Sil River, Río Sardiñeira, Río Loio, Río Neira, Río Chamoso, Río Robra (òg kalla río Santa Marta), Río Lea, Río Azúmar.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Minho River|Minho River]]» frå , den 24. juni 2008.*