open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kenneth Kapstad

**Kenneth Kapstad** () er ein norsk trommeslagar frå Løkken Verk i Meldal kommune. Av utdanning har han gått musikklinja på Orkdal, to år på Sund Folkehøgskole, eitt år på Musikkonservatoriet i Agder og fire år på Musikkonservatoriet i Trondheim. Han har spelt i musikkgruppa Gåte frå 2004 til bandet vart oppløyst. Andre band Kapstad har spelt i, er Motorpsycho, Animal Alpha, Goat the Head og Monolithic, Dadafon, Cucumber og SoundTank. For tiden spiller han i Spidergawd, der han har vært med siden starten.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kenneth Kapstad|Kenneth Kapstad]]» frå ,  den 29. september 2010.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside.
* Intervju på Eternal Terror.com 
* Profil på musikkguiden Groove.no
* Ukens Tryne på Husbrak.no
Glasiale danningar

**Glasiale danningar** er avsetningar og fenomen som direkte eller indirekte kjem av isbrear. Dette gjeld særleg dei store ismassane etter den siste istida, men òg noverande isbrear. Glasiale danningar vert delte inn i morener, glasifluviale eller breelvdanningar, i tillegg til glasilakustrine eller bresjø og glasimarine sediment eller ishavssediment. 

Andre glasiale danningar er fjordar, U-dalar, hengedalar, dalbotnar, rundsva, dødisgroper, skuringsstriper og flyttblokker. 

## Morener

Morener er landskapsformer og avsetningar som har oppstått i samband med rørsla og nedsmeltinga til isbreane. 

## Glasifluviale danningar

Glasifluviale danningar er landskapsformer og avsetningar som har oppstått som følgje av elvar av smeltevatn frå breane. Døme på dette er jettegryter på stader det det no ikkje renn elvar, tørre elveløp på grusterrasar, og avleiringar av stein, grus og sand avsett av elvane. Desse sedimenta vert kalla glasifluviale sediment. 

I Noreg vart det avsett store sand- og grusmassar føre breane då isen trekte seg attande. Desse utgjer i dag vide, flate moar, som til dømes Eggemoen på Ringerike og sandmoane på Romerike. I Nord-Tyskland og Danmark finst det enno større grus- og sandmassar som har oppstått på same måte. 

## Glasilakustrine sediment

Glasilakustrine sediment er sediment som er avsett i ein bresjø. Typiske avsetningar er varvig leire. 

## Glasimarine sediment

Glasimarine sediment er sediment som er avsett i saltvatn i nærleiken av ein bre. Typiske avsetningar er glasialleire.

## Kjelder
*
Glideflate

Ei **glideflate** eller **glideplan** er bergartsflater som er danna langs eit forkastingsplan. Ein kan ofte sjå glidestriper på flate i same retning som rørsla. I tillegg kan ein sjå polering. 

Glideplan vert òg nytta om krystallografiske plan som deler av ein krystall kan forskyve seg langs under plastisk deformasjon. Dei er ulike frå spalteflatene. Tvillinglameller oppstår ofte langs slike glideplan på grunn av trykkpåverknad (t.d. hos kalsitt).

## Kjelder
*Glideplan. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 20. november 2013 frå http://snl.no/glideplan.
Sola i Karlstad

**Sola i Karlstad**, eigentleg **Eva Lisa Holtz** (), var ein svensk vertshushaldar som er blitt eit kjent symbol for byen Karlstad. 

## Liv

Eva Lisa Holtz var fødd i Karlstad den 1. januar 1739. Ho dreiv eit vertshus som låg på tomt 156 i byen. Ho vart kjend for sitt glade og «solfylte» humør, og fekk derfor tilnamnet «Sola i Karlstad». Vertshuset blei kjend som «Solas».

Ved utgravingar i sentrale Karlstad i byrjinga av 2000-talet på byggjetomta til et nytt kjøpesenter fann Riksantikvarieämbetet restane av vertshuset til Sola. Restane vart ikkje tatt vare på, men i staden vart dei hivne på fyllinga.

Utanfor stadshotellet i Karlstad står ein statue av Eva Lisa Holtz, med tittelen *Sola i Karlstad*. Denne statuen er utført av skulptøren Herman Reijers og vart oppstilt på denne plassen i 1985.

## Meir sol i Karlstad
Det finst fleire litterære referansar til sol og solskin i Karlstad. Romanen *Solen i Karlstad* (1904), skrive av pseudonymet Gunnar Forssman, er ein av dei. Hovudpersonen i romanen, Elsa, blir kalla Solen i Karlstad. Til Öjebokören (grunnlagt i 1955 i Karlskoga) skreiv Rune Lindström 1957 songen «Te dans mä karlstatösera» (seinare kjend gjennom Sven-Ingvars), der ei linje i innleiinga lyder «mitt öga det blänker som sol i Karlstad stad».

Karlstads kommun gjorde i 1989 ei glad sol til sin logo. Logoen var teikna av kunstnaren Lasse Sandberg, og hadde allereie vore i bruk sidan 1984, då byen feira 400-årsjubileum.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Sola i Karlstad|Sola i Karlstad]]» frå ,  den 30. september 2010.*
*** oppgav desse kjeldene: *
Martin Langlie

**Martin Viktor Langlie** () er ein norsk trommeslagar, mest kjend frå musikkgruppa Gåte. Langlie spela trommer for gruppa heilt fram til 2004, etter at dei hadde gjeve ut sin siste studio-cd, *Iselilja*. 

Etter tida i Gåte har Langlie spelt med fleire ulike artistar, m.a. Hanne Hukkelberg og Leütenhaven. Han spelar òg på oppdrag for gruppa Valkyrien Allstars.

## Kjelder
* Bokmålswikipedia om Langlie
* Profil på musikkguiden Groove.no
Glimmerskifer

**Glimmerskifer** er ein metamorf bergart. Glimmerskifer er lagdelt og har gode kløveigenskapar (milli- til centimeter tjukke flak).

Han består av lagvise mineral. Hovudmateriala er kvarts og glimmer, men òg noko feltspat, kloritt, apatitt og andre mineral. Glimmer er danna av mørk biotitt, paragonitt og ljos muskovitt.

Han kan òg innehalde granat, kyanitt, staurolitt eller sillimanitt. Dersom innhaldet av éit av desse er dominerande, blir kalla han for *granatglimmerskifer*, *kyanittglimmerskifer* o.s.v.

Dei fleste glimmerskifrane er danna ved regionalmetamorfose av opphavlege leirsediment og han dannar godt jordsmonn. Dei er vanlege i grunnfjellet og i yngre fjellkjeder, òg i Noreg. Einskilde glimmerskifrar blir nytta som takskifer. 

## Danning
Glimmerskifer er danna ved avsetning (sedimentering) av leire, på botnen av vatn (innsjøar eller hav) frå kambrium- til silurtida.

Leira er avsett i intervall eller syklusar, difor er skifer lagdelt. Seinare er desse ført ned i jordskorpen. Ved høg temperatur på omtrent 600 °C og trykk opptil 5000 bar, har sedimentlaga vorte omdanna (metamorfose) frå leire til skifer.

Grada av omdanning (metamorfose) frå leire gjev skiferen ulik kvalitet. Leirskifer er ikkje omdanna og er ein ganske mjuk skifer. Fyllitt er hardare og meir omdanna, medan glimmerskifer og kvartsittskifer er hardast og dei mest omdanna.

## Norske glimmerskiferbrot
Glimmerskifer er vanleg i Gudbrandsdalen, Trøndelag, Nordland og Troms 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:|]]» frå ,  den 30. september 2010.*
Gjermund Landrø

**Gjermund Landrø** () er ein norsk musikar frå Rennebu. Han er mest kjend som bassist i musikkgruppa Gåte, der han òg var vokalist på einskilde songar.

Landrø var med på å gje ut fleire EP-ar og to cd-ar med Gåte. Etter at bandet vart oppløyst i 2006, vart han bassist i det nyoppstarta bandet New Violators saman med Per Borten, Even Granås, Hans Frønes og Håkon Pettersen. New Violators har eit stort lydbilete med mykje piano og ein del synth. Ifylgje Landrø sjølv er det new wave-rock med skikkeleg popstruktur på låtane og ein touch av Bruce Springsteen.

Bandet turnerte på diverse festivalar i 2006. I 2009 sleppte dei debutplata *New Violators*.

## Kjelder

* UKM-kjendiser: Gjermund Landrø.
* Profil på musikkguiden Groove.no
* Bokmålswikipedia om Landrø.
Granofyr

**Granofyr** er ein granittis bergart som ein ofte finn i gangform. Han har ein porfyrisk struktur og ein finkorna grunnmasse som består av ein regelmessig samanvoksing av kvarts og alkalifeltspat, akkurat som i skriftgranitt, men i mikroskopisk målestokk.

Granofyr kan òg dannast i øvre lag etter meteorittnedslag som har smelta dei øvste bergmassane. 

## Kjelder
Metallurgi

**Metallurgi** er læra om utvinning og tilverking av metall, og om dei fysiske og kjemiske eigenskapane til metalla. Faget tek også for seg framstilling av legeringar og halvmetall. Det blir rekna som ein ingeniørvitskap.

Ordet metallurgi er avleidd av gresk *metallurgein*, 'å drive ei gruve', som kjem av *[[metall]]on* ('gruve') og *ergon*, 'arbeide'). Medan utvinning av metall tradisjonelt har føregått frå malm, kan metallurgi også hjelpa til med å finna gode framstillingsmåtar frå avfall og salt.

Ein har etterkvart også gått over til å omtala metallurgi som materialteknologi, ettersom ein kan bruka like tilnærmingsmetodar for plast, keramar og komposittar som for metall. 

## Sjå òg
* Korrosjon
* Krystallisering
* Krystallografi
* Materialteknologi

## Kjelder
* 
* 

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:|]]» frå , og «[[:sv:|Metallurgi]]» frå  den 30. september 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*  Sciencedaily: "Brick Wall" Helps Explain How Corrosion Spreads Through Alloy 25-11-2004
* Støbejerns metallurgi og lidt om kinesisk støbejern 
* Metallurgisk ordbok
Opphaldsløyve

**Opphaldsløyve** er løyvet ein person får til å opphalda seg i eit land han ikkje er statsborgar i. Nokon som har opphaldsløyve i eit land har rett til å bu og i nokre høve også arbeida der. Dei har derimot som regel ikkje røysterett og kan ikkje stilla til val. Ofte er dei også utelukka frå arbeid innan offentleg sektor, nasjonal tryggleik, og frå å eiga visse typar eigedom, til dømes jordbrukseigedom. Dei kan ikkje få pass av landet dei har opphaldsløyve i, og er som regel ikkje omfatta av konsulatvern.

## Noreg
I Noreg treng utlendingar som ikkje er EØS-borgarar, opphaldsløyve for å opphalda seg i landet i meir enn tre månader. Opphaldsløyve gjev ikkje rett til å arbeida i Noreg; for det treng ein arbeidsløyve. Permanent opphaldsløyve gjev ein derimot lov til å arbeida og opphalda seg i landet så lenge ein ønskjer. 

Utlendingsdirektoratet (UDI) handsamer søknader om opphaldsløyve. Utanlandske statsborgarar kan få permanent opphaldsløyve etter å ha vore i landet i tre år samanhengjande, med godkjende løyver. Desse løyvene kan vera gjenforeining med familie, arbeidsløyve som faglært og asyl eller opphald på humanitært grunnlag. Ein kan ikkje ha vore utanfor landet i meir enn sju månader i løpet av desse tre åra. Ein må også ha gjennomført ei viss opplæring i norsk og samfunnsfag. Søknaden kan bli avslått om ein er straffa for ei kriminell handling som kan medføra utvising.

EØS-borgarar (i 2010 gjaldt dette ikkje borgarar frå Bulgaria og Romania) har automatisk rett til å bu og ta arbeid i Noreg gjennom Schengen-avtalen. Dei må likevel registrera seg hjå politiet eller eit  Servicesenter for utanlandske arbeidstakarar.

## Sjå òg
* Arbeidsløyve
* Utlendingslova
* Visum

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Permanent residency|Permanent residency]]» frå ,  den 26. oktober 2010.*  
 
*Kven kan få permanent opphaldsløyve?  ved udi.no
*Opphaldsløyve  ved noreg.no
*Oppholdstillatelse ved bip.no
Utlendingslova

**Utlendingslova** er lova om tilgangen utlendingar har til Noreg og opphaldet der. Lova vart lagt fram 24. juni 1988, trod i kraft frå 1. januar 1991 og erstatta då Framandlova av 1956. Utlendingslova av 1988 vart avløyst av ei ny utlendingslov frå 2008, i kraft frå 1. januar 2010.

Utlendingslova gjev rammer for innreisa til utlendingar inn i Noreg og opphaldet deira, me.a inneheld ho reglar om arbeidsløyve, opphaldsløyve og nekting eller opphøyr av tilgangen til å opphalda seg i Noreg, som bortvising og utvising av utlendingar.

## Opphaldsløyve
Ein utlending som ikkje er nordisk borgar og ynskjer å opphalda seg i riket utover tre månader utan å ta arbeid, må ha opphaldsløyve. For å få samtykka opphaldsløyve vert det som hovudregel stilt me.a. krav om at underhald og bustad må vera sikra. Løyve for fyrste gong får ein til vanleg for eitt år, to eller tre år. Borgarar av EØS-land kan søkja om opphaldsløyve etter innreise, og har rett til opphaldsløyve når visse vilkår er dekkja , i fyrste omgang for fem år.

## Asyl
Ein flyktning som er i riket eller på norsk grense har som hovudregel etter søknad rett til fristad (asyl). Unntak gjeld me.a. for flyktning som har hatt opphald i stat eller område der personen ikkje var forfylgt og heller ikkje hadde grunn til å frykte tilbakesending til heimlandet. Stadfesting av asyl gir utlendingen opphaldsløyve og etter søknad arbeidsløyve. I staden for å få samtykka asyl, får mange opphald på humanitært grunnlag.

## Pass og visum
Kvar ein utlending som kjem til Noreg må ha pass eller anna legitimasjonsdokument dersom noko anna ikkje er bestemt. Den nordiske passfridomsavtala gir nordiske borgarar unntak frå dette kravet. Schengenavtala har skapt eit stort europeisk passfritt område, men det er passkontroll ved innreise til Schengenområdet. Ved passering av landegrenser i Schengenområdet er det formelt sett ikkje passkontroll, men ein må alltid ha gyldig identifikasjonsdokument. For mange vil dette i realiteten vera et pass.

Som hovudregel gjeld at utlendingar må ha visum for å få tilgang til riket, men det er unntak me.a. for borgarar av nordiske land og land som Noreg har avtale om visumfridom med.

## Forvalting
Den praktiske handhevinga av utlendingslova med forskrifter høyrer under Utlendingsdirektoratet, Utlendingsnemnda, politiet og utanriksstasjonane. Etter omorganisering i 2005 er Arbeids- og inkluderingsdepartementet ansvarleg fagdepartement. Vedtak treft av politiet eller utanriksstasjon kan ein påklaga til Utlendingsdirektoratet, mens ein kan påklaga vedtaket til dette organet til Utlendingsnemnda.

## Kjelde
* «utlendingsloven» *[[Store norske leksikon|Store Norske Leksikon]]*

## Bakgrunnsstoff
* Utlendingslova 1988 Lovdata
* Utlendingslova 2008 Lovdata
* Innst.O.nr. 42 (2007-2008) om utlendingsloven 2008, Stortinget.
Fannefjordtunnelen

**Fannefjordtunnelen** er ein 2743 meter lang undersjøisk vegtunnel som går under Fannefjorden mellom Molde (Lergrovika) og Bolsøya på Fv64. Tunnelen er ein del av den bompengefinansierte Skålavegen. Vegprosjektet vart opna 24. mai 1991 og vart nedbetalt sommaren 2005 etter ein periode med vederlag på 14 år.

Fannefjordtunnelen når 101 meter under havet, og største stigning er 9 %. Fotgjengarar kan ikkje ferdast i Fannefjordtunnelen.

I likskap med mange andre tunnelar i Noreg er Fannefjordtunnelen plaga med kondens. Kondensen kan føre til farlege situasjonar fordi bilrutene plutseleg doggar når ein køyrer inn i tunnelen. http://www.vegvesen.no/vegenogvi/03_05/skjerm/11.pdf , http://www.sintef.org/upload/A05005_2.pdf 

## Sjå òg
*Vegtunnelar i Noreg
*Undersjøiske vegtunnelar i Noreg

## Bakgrunnsstoff
*The World's Longest Tunnel Page
Granodioritt

**Granodioritt** er ein magmatisk djupbergart som hovudsakleg består av kvarts og feltspat, med meir plagioklas enn kalifeltspat. Anortittinnhaldet i plagioklasen skal vere mindre enn 50 prosent, elles vert bergarten kalla granogabbro. Dei mørke minerala er ofte biotitt og hornblende, og han er som regel mørkare enn vanleg granitt. 

Bergarten er ganske utbreidd i fjellkjedestrøk (til dømes oppdalitt i Den kaledonske fjellkjeda i Noreg). 

## Geologi

I snitt har den øvre kontinentalskorpa den same samansettinga som grandioritt. Grandioritt er ein djupbergart som er danna av ein intrusjon av kvartsrik magma, som vert avkjølt i batolittar eller stokkar under jordoverflata. Han kjem vanlegvis berre til overflata etter løfting og erosjon. Den tilsvarande lavabergarten vert kalla dacitt.

## Historie
Rosettasteinen vart laga av granodioritt, og Plymouth Rock var ei flyttblokk av granodioritt.

## Etymologi
Namnet kjem frå to tilknytte bergartar, granitt og dioritt. *Grano*-rota kjem frå latin og tyder «korn». 

## Kjelder

*

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grandiorite|Grandiorite]]» frå ,  den 30. september 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** Granodiorite definition


## Bakgrunnsstoff
Stadshotell

**Stadshotell**, til dagleg kalla *Statt* eller *Stadt*, er hotell med restaurant i sentrum av ein stad eller større tettstad.

Historisk oppstod stadshotella på slutten av 1800-talet i samband med utbygginga av jernbanenettet. I og med at handel og industriell verksemd auka, auka òg behovet for overnatting. Fram til då hadde ein fått skaffa overnatting gjennom gjestgjevarstader eller privat utleige av rom på større stader. Stadshotella var derimot påkosta bygg og var på dei fleste stadene den dyraste losjeringa og eit av dei mest påkosta bygga etter kyrkjer og rådhus.

Forutan sjølve hotellromma bygde ein òg restaurantar på botnplanet i hotella. Restaurantane var òg eksklusive og hadde dans på helgekveldane. Ofte vart stadshotellet sjølve midtpunktet i utelivet på ein stad, særskilt på mindre stader. Til og med dei lokale frimurarlosjane og andre organisasjonar la ofte møta sine til stadshotella.

Nye reisebehov og utestader kom frå 1950-talet og framover til å utkonkurrere mange stadshotell som med tida har blitt lagt ned. Frå den gamle tida finst det no berre eit fåtal att som framleis er i bruk. Mange andre stadshotell har blitt bygd om for nye behov eller har blitt rivne.
Bukkeblad

**Bukkeblad** (*Menyanthes trifoliata*) er ei fleirårig plante i bukkebladfamilien. Arten har ei sirkumpolar utbreiing.
Bukkeblad vert kring 25 cm høg og har grov grøn jordstengel. Planta har trekopla blad og skjegghåra krone som er raud utvendes og kvit innvendes. Bukkeblad blomstar kring juni månad i myr og vasskantar gjennom heile Noreg. Arten er funnen opp til 1150 m på Hardangervidda.

## Kjelder
*Svensk Wikipedia.
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
Fylkesveg 259 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 259|fylkesveg 259 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 259 i Møre og Romsdal** går mellom Futsetra og Sveggen i Averøy kommune. Vegen er 3,2 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Futsetra
* Sveggen

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 259

**Fylkesveg 259** finst i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 259 i Akershus
*Fylkesveg 259 i Aust-Agder
*Fylkesveg 259 i Møre og Romsdal
Fylkesveg 257 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 257 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 257 i Møre og Romsdal** går mellom Kjerkevågen og Åkvika på Ekkilsøya i Averøy kommune. Vegen er 2,7 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Kjerkevågen
* Ekkilsøybrua
*Kommunal veg frå Åkvika til Stangarodden (2,8 km) og Grønvika (1,9 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 257 (fleirtyding)

**Fylkesveg 257** finst i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 257 (primær fylkesveg i Oppland)
*Fylkesveg 257 i Akershus
*Fylkesveg 257 i Aust-Agder
*Fylkesveg 257 i Hordaland
*Fylkesveg 257 i Møre og Romsdal
*Fylkesveg 257 i Telemark
Fylkesveg 255 i Møre og Romsdal

: *Sjå òg [[fylkesveg 255 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 255 i Møre og Romsdal** går mellom Vebenstad og Nedal i Averøy kommune. Vegen er 3,6 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Vebenstad
* frå Myrset til  Ba (3,9 km)
*Kommunal veg frå Nedal til  Rokset (2,6 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 258 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 258 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 258 i Møre og Romsdal** går mellom Bremsnes og Sveggøya i Averøy kommune. Vegen er 5,5 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Bremsnes
* frå Futsetra til Sveggen (3,2 km)
* Sveggen
* Sveggebrua (ca. 170 m)
*Endepunkt Sveggøya

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 254 i Møre og Romsdal

: *Sjå òg [[fylkesveg 254 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 254 i Møre og Romsdal** går mellom Ba og Myrset i Averøy kommune. Vegen er 3,9 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Ba
* Myrset

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 253 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 253 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 253 i Møre og Romsdal** går mellom Ba og Henda i Averøy kommune. Vegen er 7,4 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Ba
* Henda

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 251 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 251 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 251 i Møre og Romsdal** går mellom Hoset og Tjønnøya i Averøy kommune. Vegen er 9,9 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Hoset
* frå Henda til  Ba (7,4 km)
* Hendstraumbrua
* frå Hendstraumen til Storsandøya (4,2 km)
* Langøybrua (ca. 260 m)
* frå Langøya til Hasløya (2,4 km)
* Tjønnøybrua (270 m)
*Kommunal veg frå Tjønnøya til Honningsøya (0,4 km)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 261 i Møre og Romsdal

: *Sjå òg [[fylkesveg 261|fylkesveg 261 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 261 i Møre og Romsdal** går mellom Hendstraumen og Storsandøya i Averøy kommune. Vegen er 4,2 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

*  Hendstraumen
* Endepunkt Storsandøya

## Bakgrunnsstoff
Årjängs kommun

**Årjängs kommun** er ein kommune i Värmlands län i Sverige. Administrasjonssenteret er Årjäng.

Kommunen ligg ved grensa til Noreg og Västra Götalands län, med nærleik til større byar som Oslo, Karlstad og Göteborg. Størstedelen av kommunen ligg i landskapet Värmland, men ein liten del i søraust ligg på Dalboredden i nordlegaste Dalsland.

## Administrativ historie
I Silbodals landskommun vart i 1924 Årjängs municipalsamhälle innlemma. 1941 braut tettstadsdelen ut av kommunen for å danne Årjängs köping.

Ved kommunereformen i 1952 vart resten av Silbodal attforeing med köpingen. Samstundes vart det danna nye storkommunar: Holmedal (av Blomskog, Holmedal, Karlanda og Trankil), Töcksmark (av Töcksmark, Västra Fågelvik og Östervallskog) og Sillerud (av Sillerud).

1971 vart Årjängs kommune skipa gjennom samanslåinga av köpingen med Sillerud og Holmedal. Kommunen fekk den noverande forma si i 1974 då Töcksmark vart lagt til.

## Kommunevåpenet

Årjängs kommunvapen er nyskapt etter kommunedanninga og registrert hos PRV 1974. Av dei tidlegare einingane hadde såvel köpingen som Töcksmarks landskommun våpen tidlegare. Begge gjekk ut frå motivet i Nordmarks härads sigill, som synte ein bjørn. Det nye kommunevåpenet vart skapt som ein kombinasjon av dei to tidlegare våpna.


Fil:Töcksmark vapen.svg|Töcksmarks landskommun(1961-1970)Töcksmarks kommun(1971-1973)
Fil:Årjäng köping vapen.svg|Årjängs köping(-1971)


## Folketalsutvikling

* Informasjonen gjeld for dagens kommunegrenser. Eldre informasjon er samla saman frå tidlegare kommunar eller frå sokna som i dag inngår i kommunen.

## Stader
*Egenäs 
*Fölsbyn 
*Hån 
*Karlanda 
*Lennartsfors
*Sillerud 
*Smolmark
*Tenvik 
*Töcksfors
*Årjäng
*Östervallskog
*Västra Fågelvik

## Kjende personar med tilknyting til kommunen
* Per-Gunnar Andersson, dobbel juniorverdsmeister i rally
* Anders Lindbäck, seriemordar 
* Viktor Sjöström, filmregissør og skodespelarar.
* Thomas Wassberg, langrennsløpar
* Leif-Erik Nygårds, verdsfotograf.
* Niklas Biesèrt, brukseigar og politikar. Riksdagsmann 1873-81, 1884-91.                                                           
* Elof Biesèrt, forretningsmann og politikar (liberal). Medlem av det andre kammeret til riksdagen 1900-07. Medlem av første kammeret 1911. Finansminister 1905-06. 
* Runar Patriksson, riksdagsmann (FP), 1998-2006. 
* Sigurd Nilsson, Hesteopprettar som alte upp storhesten Callit som i august 1987 vann VM-løpet på Roosevelt Raceway i New York og slo heile verdseliten.
* Oskar Andersson, oppfinnar av advensljosestaken. 
* Elof Ericsson, industrikonserner Facits første vd

## Attraksjonar
*Årjängstravet
*Årjängstrollet

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*Årjängs kommun
*Årjängsportalen
Fylkesveg 260 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 260|fylkesveg 260 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 260 i Møre og Romsdal** går mellom Langøya og Hasløya i Averøy kommune. Vegen er 2,4 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Langøya
* Busundbrua
*Endepunkt Hasløya

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 260

**Fylkesveg 260** finst i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 260 i Akershus
*Fylkesveg 260 i Aust-Agder
*Fylkesveg 260 i Møre og Romsdal
*Fylkesveg 260 i Nord-Trøndelag
*Fylkesveg 260 i Rogaland
*Fylkesveg 260 i Vestfold
Fylkesveg 250 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 250 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 250 i Møre og Romsdal** går mellom Kårvågmyra og Staurneset i Averøy kommune. Vegen er 3,7 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

*  Kårvågmyra
* Endepunkt Staurneset

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 250 (fleirtyding)

**Fylkesveg 250** finst i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 250 (primær fylkesveg i Oppland)
*Fylkesveg 250 i Hedmark
*Fylkesveg 250 i Hordaland
*Fylkesveg 250 i Møre og Romsdal
*Fylkesveg 250 i Nordland
*Fylkesveg 250 i Rogaland
Fylkesveg 177 i Møre og Romsdal

: *Sjå òg [[fylkesveg 177 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 177 i Møre og Romsdal** går mellom Henbrua og Moa i Rauma kommune. Vegen er 3,7 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Henbrua
* Moa

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 179 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 179 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 179 i Møre og Romsdal** går mellom Grøtta og Dalehaug i Rauma kommune. Vegen er 7,7 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Grøtta
* frå Moa til Henbrua (3,7 km)
*Endepunkt Dalehaug

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 176 i Møre og Romsdal

: *Sjå òg [[fylkesveg 176 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 176 i Møre og Romsdal** (**Fv176**) går mellom Steinen og Tokle i Rauma kommune. Vegen er 3,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Steinen
* frå Henbrua til  Moa (3,7 km)
* Henbrua (ca. 50 m)
* frå Hen kyrkje til Grøvdal (8,6 km)
*Arm frå Isfjorden til  (0,3 km)
* Tokle

## Bakgrunnsstoff

'
Fylkesveg 178 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 178 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 178 i Møre og Romsdal** (**Fv178**) går mellom Hen kyrkje og Grøvdal i Rauma kommune. Vegen er er 8,6 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Hen kyrkje
* frå Grøtta til Dalehaug
*Endepunkt Grøvdal

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 249 i Møre og Romsdal

: *Sjå òg [[fylkesveg 249 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 249 i Møre og Romsdal** går mellom Utheimsmyra og Kårvåg i Averøy kommune. Vegen er 6,1 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Utheimsmyra
*Folland
* Kårvåg

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 180 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 180 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 180 i Møre og Romsdal** går mellom Torvika og Klungnes i Rauma kommune. Vegen er 2,2 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Torvika
*Endepunkt Klungnes

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 228 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 228|fylkesveg 228 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 228 i Møre og Romsdal** går mellom Aureosen og Jendem i Fræna kommune. Vegen er 4,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Aureosen
*Arm frå Ytre Hoem til Vågøy kyrkje (1,1 km)
* Jendem

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 404 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 404 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 404 i Møre og Romsdal** går mellom Kviltorp og Øvre Berg i Molde kommune. Vegen er 892 meter lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Kviltorp (Fannestrandvegen)
* Øvre Berg (Frænavegen)

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 401 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 401 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 401 i Møre og Romsdal** går mellom Bjørset og Fuglset i Molde kommune, via Langmyrvegen, Moldelivegen, Glomstuvegen og Bjørsetalleen. Vegen er 4,2 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

*  Julsundvegen, Bjørset
*  Glomstuvegen til  Sandvegen (1,5 km)
*  Frænavegen, Fuglset

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 229 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 229|fylkesveg 229 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 229 i Møre og Romsdal** går mellom Malmefjorden og Holen i Fræna kommune. Vegen er 4,9 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Malmefjorden
*Lindset
* Holen

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 405 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 405 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 405 i Møre og Romsdal**, òg kjent som **Frænavegen**, går mellom Årødalen og Lingedalen i Molde kommune. Vegen er 6,6 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Årødalen
* frå Øvre Berg til  Kviltorp (0,9 km)
* Langmyrvegen til  Julsundvegen
* Lingedalen ved den gamle godssentralen

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 401 (fleirtyding)

**Fylkesveg 401** finst i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 401 (primær fylkesveg i Aust-Agder og Vest-Agder)
*Fylkesveg 401 i Akershus
*Fylkesveg 401 i Hedmark
*Fylkesveg 401 i Hordaland
*Fylkesveg 401 i Møre og Romsdal
*Fylkesveg 401 i Nordland
*Fylkesveg 401 i Nord-Trøndelag, no Fylkesveg 7040
*Fylkesveg 401 i Oppland, no Fylkesveg 2584
*Fylkesveg 401 i Sør-Trøndelag, no Fylkesveg 6458
*Fylkesveg 401 i Telemark
*Fylkesveg 401 i Østfold
Fylkesveg 402 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 402 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 402 i Møre og Romsdal** går mellom Sandvegen og Moldelivegen i Molde kommune. Vegen er 1,5 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Sandvegen
* Moldelivegen

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 404 (fleirtyding)

**Fylkesveg 404** kan visa til:
*Fylkesveg 404 (primær fylkesveg i Aust-Agder)
;Tidlegare fylkesvegar
*Fylkesveg 404 i Hedmark
*Fylkesveg 404 i Hordaland
*Fylkesveg 404 i Møre og Romsdal
*Fylkesveg 404 i Nordland
*Fylkesveg 404 i Rogaland
*Fylkesveg 404 i Telemark
*Fylkesveg 404 i Vest-Agder
Fylkesveg 230 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 230|fylkesveg 230 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 230 i Møre og Romsdal** går mellom Sylte og Dale i Fræna kommune. Vegen er 5,3 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Sylte
* Dale

## Bakgrunnsstoff
Lesekunne

**Lesekunne** er evna til å lesa og skriva. I noko utvida forstand kan lesekunne òg omfatta evna til å forstå eit språk ved lytting og å tale språket. Lesekunne er innfallsporten til vidare utdanning, som er rekna som ein av SN sine menneskerettar.

I moderne samanheng reknar me nokon for å ha lesekunnskap om dei er ein *funksjonell lesar*, det vil seie er i stand til å lesa og skriva på eit nivå som tillèt normal kommunikasjon og som gjer det mogleg å forstå og kommunisera tankar og delta i eit skriftbrukande samfunn. Til motsats er ein som har lita eller inga lesekunne ein (funksjonell) analfabet. Mellom det å vere ein funksjonell lesar og å vere analfabet finst det ei gruppe som er i stand til å lesa enkle tekstar, men som ikkje vil kunne handtera vanskelege tekstar og som har problem med å sjølv uttrykkje seg skriftleg.

Lesekunne blir gjerne rekna som ein viktig del av menneskeleg kapital, både i arbeidslivet og i samfunnet generelt, fordi dei generelt har høgare sosio-økonomisk status og betre helse enn analfabetar.

## Historisk utvikling
Lenge var det berre eliten som kunne lesa og skriva. Lesekunne var berre utbreidd blant rike eller visse religiøse, medan fattigare folk og gjerne også kvinner ofte var analfabetar.

I Europa kan auka lesekunne sporast tilbake til utviklinga av boktrykkarkunsten på 1400-talet. Massetrykking gjorde det mykje lettare å produsera og spreia tekstar, og skikkelegare typografi gjorde truleg også tekstane lettare å lesa.

Reformasjonen førte også med seg auka vektlegging på lesekunne blant allmugen, som skulle lesa Bibelen og katekismen. Den dansk-norske Kirkeordinansen frå 1537 (og seinare) la vekt på leseundervising for barn, og innføringa av obligatorisk konfirmasjon i 1736 og skule med leseundervising i 1739 skulle gjera at alle fekk ein viss lesedugleik. Det var likevel ikkje alle som blei funksjonelle lesarar av denne undervisinga. 

Frå midten av 1800-talet byrja lesekunne og skikkelege skulesystem for alvor å bli utbreidd i den vestlege verda, og samfunna blei samstundes meir tekstbaserte. Fleirtalet av dei som bur i industriland no er lesekunnige, og dei få som ikkje er det kan ha problem som dysleksi eller manglande skulegang. I utviklingsland er talet på analfabetar høgare, særleg blant kvinner. Kampanjar for å auka lesekunne har gjort at mange fleire har blitt lesekyndige i løpet av 1900-talet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lesekyndighet|Lesekyndighet]]» frå , og «[[:sv:Läskunnighet|Läskunnighet]]» frå  den 1. oktober 2010.* 
 
* Skole og konfirmasjon i Noreg ved samlaget.no 
* Hur har läsandet utvecklats över seklen?  ved forskning.se
* Den danske Kirkeordinans af 1539 ved lutherdansk.dk

## Bakgrunnsstoff
* Ei innføring i literacy/skriftkunne for lærarstudentar.  Video ved youtube.com
Granulitt

**Granulitt** er ein middels- til finkorna, metamorf bergart som i hovud sak består av kvarts og feltspat. Han inneheld to forskjellige pyroksenar kalla hypersthen og augitt, samt at han kan innehalde granat, biotitt, sillimanitt og cordieritt. Granulitt har liknande struktur som gneis og har oppstått i såkalla granulittfacies under tørre vilkår ved relativt høge temperaturar (700-900 ºC) og trykk 3000–12&nbsp;000 atm). 

Over heile verda finn ein granulitt i skjoldområde frå prekambrium. I Noreg finn ein bergarten knytt til anortosittar i Egersundfeltet ved Arendal samt i Lofoten.

## Kjelder
Gråstein

**Gråstein** er eit ikkje-fagleg omgrep som vanlegvis vert nytta om gneis og granitt. Begge desse er solide steinar med grå overflatefarge. Lav som veks på overflata vil òg ofte medverke til å gje steinen grå farge, og slik sett kan omgrepet nyttast om alle typar bergartar. 

## Kjelder
Gråvakke

**Gråvakke** er ein sedimentær bergart som er ein variant av sandstein og er hard med ein mørk farge. Han består av kvarts, feltspat og bergartsfragment på storleik med sand som er kitta saman av ein leirgrunnmasse. Gråvakke vert danna ved rask nedbryting og avsetning, og er særleg kjent i fjellkjeder, ofte frå paleozoikum. Ein finn han òg i området som har hatt kaldt klima. 

I Noreg er dei fleste sparagmittane gråvakke. Andre gråvakker er kjende frå den kaledonske fjellkjeda

Ein forstod lenge ikkje heilt korleis gråvakken kunne oppstå, fordi i normal sedimentering, så blandar ikkje grus, sand og gjørme seg i lag. Ein veit no at slamstraumar kan medføre desse blandingane, anten gjennom kraftige straumar eller undersjøiske ras. 

Dei kan innehalde mange forskjellige mineral, men hovudsakleg kvarts, ortoklasfeltspat og plagioklasfeltspat, kalkspat, jernoksid og grafittisk, karbonhaldig stoff, i lag med fragment av bergartar som felsitt, chert, skifer, gneis, forskjellige glimmerskiferar og kvartsitt. Av andre mineral ein kan finne i dei har ein biotitt, kloritt, turmalin, epidot, apatitt, granat, hornblende, augitt, titanitt og pyrittar. 

Vanlegvis inneheld ikkje gråvakke fossil, men kan innehalde restar av organisk materiale. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Greywacke|Greywacke]]» frå ,  den 1. oktober 2010.*  


## Bakgrunnsstoff
Greisen

**Greisen** (av tysk «grå» eller «sølvgrå») er ein bergart som hovudsakleg består av kvarts og glimmer, samt noko topas, fluoritt og stundom turmalin. 

Bergarten vert danna under påverknad av fluorhaldige gassar på granitt, slik at feltspaten i granitten vert omdanna til glimmer. Førekomstar av kassiteritt eller tinnstein på stader som i Cornwall i Storbritannia og wolframitt på stader som Erzgebirge i Tyskland er knytt til danning av greisen. 

Greisenar ser ut til å berre verte danna i intrusjonar høgt i jordskorpa, hovudsakleg på ei djupne mellom 0,5 og 5 km. 

## Kjelder
Griffelskifer

**Griffelskifer** er ein leirskifer med to spalteretningar. Dette gjer at skiferen sprekk opp i lange, tynne brotstykke. 
Griffelskifer er mjuk og gråblå på farge. Han let seg lett kløyva, og har historisk vore brukt til å laga griflar.

Griffelskifer finst mellom anna i Fichtelgebirge i Bayern og i England.

## Kjelder

*«Griffelskifer» i *Salmonsens konversationsleksikon*, Anden Udgave, Bind X: Gradischa—Hasselgren. 126 (1915-1930).
Ariel

**Ariel** kan visa til:
*Engelen Ariel
*Namnet Ariel
*Uranusmånen Ariel
*Den israelske busetjinga Ariel på Vestbreidda
Busetjinga Ariel

**Ariel** (hebraisk אֲרִיאֵל‎, arabisk اريئيل‎) er ei israelsk busetjing på den okkuperte Vestbreidda. Busetjinga vart etablert i 1978 og fekk bystatus av israelske styresmakter i 1998. Folketalet er 16 700.(2008) Ariel er den femte største israelske busetjinga på Vestbreidda og vert, saman med dei andre busetjingane, rekna som ulovleg etter folkeretten. Ariel ligg i Salfit-provinsen.

## Geografi
Ariel ligg om lag 17 kilometer aust for grensa mellom Israel og Vestbreidda og 34&nbsp;km vest for Jordanelva, som er grensa til Jordan. Den næraste palestinske byen er Salfit, Nablus ligg litt lenger unna mot nordaust. Avstanden til Tel Aviv er 42&nbsp;km og til Jerusalem 60&nbsp;km.

## Historie
Busetjinga Ariel vart grunnlagd våren 1978, då ei gruppe busetjarar sette opp telt på ein bakketopp, som var vald ut fordi han låg strategisk til langs ei mogleg jordansk invasjonsrute  i retning Tel Aviv. I august 1978 busette 40 israelske familiar seg her. Telta vart etter kvart bytte ut med prefabrikerte betonghus, og busetjinga fekk lagt inn vatn, elektrisitet og anna infrastruktur.

I 1982 vart det oppretta ei avdeling av Bar-Ilan-universitetet her. Denne institusjonen vart ein frittståande høgskule i 2004, under namnet *Ariel universitetssenter i Samaria* (המרכז האוניברסיטאי אריאל בשומרון‎) og søkte om universitetsstatus, men har per 2010 ikkje fått dette.

Israelske styresmakter gav busetjinga Ariel bystatus i 1998. Det var opphavleg meininga at den israelske sperringsgjerdet/-muren skulle byggjast ut frå grensa til Israel og austom Ariel, men dette vart i første omgang stoppa i påvente av handsaming av israelsk høgsterett. I mellomtida har busetjinga blitt omringa av eit elektrisk piggtrådgjerde. Den israelske statsministeren Ehud Olmert, frå partiet Kadima, sa under valkampen i 2006 at Israel aldri ville gi frå seg Ariel. Statsminister Benjamin Netanyahu, frå Likud-partiet, gjentok under ein seremoni i Ariel i januar 2010 dette standpunktet, og sa at uansett framtidige forhandlingar og avtalar vil Ariel alltid vera ein integrert del av staten Israel.

I mars 2008 vart det bygd nye bustader i Ariel for å gi husrom til israelske busetjarar som hadde vorte tvinga til å flytta frå Gazastripa då Israel trekte seg ut derifrå. I juni 2008 var den israelske presidenten Shimon Peres til stades i Ariel under feiringa av 30-årsjubileet for busetjinga. Peres var med i regjeringskomiteen som godkjende opprettinga av Ariel i 1978.

Etter planen skal eit teatersenter opna i Ariel 8. november 2010. 60 framståande israelske skodespelarar, forfattarar og regissørar har kunngjort at dei vil nekta å opptre på dette teateret, fordi dette ville ha styrkt dei israelske busetjingane på Vestbreidda.

### Venskapsbyar
Ariel er venskapsby med: 
* Heredia i Costa Rica
* Mobile i Alabama i USA

## Bakgrunnsstoff
*Ariel si offisielle nettside  på engelsk.

## Kjelder
### Fotnotar
Fylkesveg 242 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 242|fylkesveg 242 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 242 i Møre og Romsdal** går mellom Skotten i Fræna kommune og Vevang i Eide kommune. Vegen er 5,0 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Skotten

* Vevang

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 242

**Fylkesveg 242** har vore namnet på fleire vegar i Noreg:

*Fylkesveg 242 i Buskerud
*Fylkesveg 242 i Hedmark
*Fylkesveg 242 i Hordaland
*Fylkesveg 242 i Møre og Romsdal
*Fylkesveg 242 i Nordland, no Fylkesveg 7320
*Fylkesveg 242 i Rogaland
*Fylkesveg 242 i Sogn og Fjordane, no Fylkesveg 5625
*Fylkesveg 242 i Sør-Trøndelag
*Fylkesveg 242 i Vest-Agder
*Fylkesveg 242 i Østfold
Fylkesveg 276 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 276|fylkesveg 276 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 276 i Møre og Romsdal** går mellom Eide sentrum og Lyngstad i Eide kommune. Vegen er 10,7 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Eide
* frå Bolliskiftet til  Oselvskiftet (2,7 km)
* Lyngstad

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 276

**Fylkesveg 276** finst i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 276 i Akershus
*Fylkesveg 276 i Aust-Agder
*Fylkesveg 276 i Hordaland
*Fylkesveg 276 i Møre og Romsdal
*Fylkesveg 276 i Nord-Trøndelag
Fylkesveg 277 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 277|fylkesveg 277 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 277 i Møre og Romsdal** går mellom Bolliskiftet og Oselvskiftet i Eide kommune. Vegen er 2,7 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Bolliskiftet
* Oselvskiftet

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 241 i Møre og Romsdal

: *Sjå òg [[fylkesveg 241 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 241 i Møre og Romsdal** går mellom Nås i Eide kommune og Tverrfjella i Fræna kommune. Vegen er 9 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Nås
* frå Oselvskiftet til  Bolliskiftet (2,7 km)

* Tverrfjella

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 279 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 279|fylkesveg 279 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 279 i Møre og Romsdal** går mellom Høgset i Gjemnes kommune og Rabben i Hustadvika kommune. Vegen er 21,7 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Høgset

* frå Sørsetbrua til  Halåsen (5,8 km)
* Rabben

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 279

**Fylkesveg 279** finst i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 279 i Akershus
*Fylkesveg 279 i Møre og Romsdal
Fylkesveg 278 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 278|fylkesveg 278 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 278 i Møre og Romsdal** går mellom Halåsen og Sørsetbrua i Eide kommune. Vegen er 5,8 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Halåsen
* Sørsetbrua

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 195 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 195|fylkesveg 195 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 195 i Møre og Romsdal** går mellom Tjelle (tidlegare i Nesset kommune) og Sølsnes i Molde kommune. Vegen er 24,7 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Tjelle
* Sølsnes

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 406 i Møre og Romsdal

:*Sjå òg [[fylkesveg 406 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 406 i Møre og Romsdal** går mellom Kleive og Røvika i Molde kommune. Vegen er 23,1 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Kleive
* frå Osen til  Gussiåsbrua (4,7 km)
* Røvika

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 407 i Møre og Romsdal

: *Sjå òg [[fylkesveg 407 (fleirtyding)]]*.

**Fylkesveg 407 i Møre og Romsdal** går mellom Osen og Gussiåsbrua i Molde kommune. Vegen er 4,7 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Osen
* Gussiåsbrua

## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 407 (fleirtyding)

**Fylkesveg 407** finst i fleire fylke i Noreg:

*Fylkesveg 407 (primær fylkesveg i Aust-Agder)
*Fylkesveg 407 i Hedmark
*Fylkesveg 407 i Hordaland
*Fylkesveg 407 i Møre og Romsdal
*Fylkesveg 407 i Oppland, no Fylkesveg 2592
*Fylkesveg 407 i Rogaland
*Fylkesveg 407 i Vest-Agder
*Fylkesveg 407 i Østfold
Fylkesveg 410 i Møre og Romsdal

: *Sjå òg [[fylkesveg 410 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 410 i Møre og Romsdal** går mellom Skytterhuset og Sørnesje i Molde kommune. Vegen er 3,4 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Skytterhuset
*Nesjestranda
*Kommunal veg frå Sørnesje til Nordnesje (0,9 km) og Vevarneset (1,7 km)

## Bakgrunnsstoff
Funksjonshemming

**Funksjonshemming**, **funksjonsnedsetting** eller **handikap** viser til ulike former for nedsett arbeids- eller funksjonsevne på grunn av psykiske, fysiske eller sosiale årsaker hos eit individ eller i omgjevnadene. Funksjonshemmingar kan vera lett synlege, som når ein kan sjå at ein lem manglar eller manglar funksjon, men mange er vanskelege å merka, til dømes når det gjeld astma, dysleksi og mange psykiske lidingar. 

Funksjonshemmingar er også avhengige av situasjon. Lese- og skrivevanskar er ikkje synlege der ein ikkje bruker skrift. Blinde kan snakka på telefon utan at ein merkar at dei er blinde. Om nokon ikkje kan gå treng dei ikkje ha problem når dei sit eller køyrer. Behandling av funksjonshemming kan dermed føregå på to måtar: Ein kan prøva forbetra evnene dei funksjonshemma manglar gjennom hjelpemiddel eller terapi (til dømes briller, høyreapparat eller proteser), eller å gjera eit samfunn meir tilpassa ulike funksjonshemmingar, til dømes gjennom universell utforming.

## Typar
Ein kan dela inn funksjonshemmingar på ulike måtar. Ein vanleg måte er denne:
* rørslehemming
* dysleksi
* hørselshemming
* psykisk funksjonshemming
* skjult funksjonshemming (t.d. astma, allergi, diabetes, epilepsi)
* synshemming

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Funksjonshemning|Funksjonshemning]]» frå ,  den 1. oktober 2010.*  
 
* Fra bruker til borger. NOU 2001: 22 ved regjeringen.no
* Om funksjonshemmig  ved HiO

## Bakgrunnsstoff
* Funksjonshemming  ved forskning.no
* Disapedia Wiki for funksjonshemma 

### Organisasjonar
* Funksjonshemmedes Fellesorganisasjon
* Unge funksjonshemmede
* Norges Handikapforbund
* Ryggforeningen i Norge
* Handicapsiden.no Portal for handikappede og funksjonhemmede og for folk flest
* Frambu-Senter for sjeldne funksjonshemninger
* Folk med funksjonshemninger, EU-OSHA
* Integrering og rehabilitering av folk med funksjonshemninger , EU-OSHA
* Disability Help Site
* Arbeids- og velferdsforvaltningen - NAV
Leksandsbröd

**Leksandsbröd** er eit svensk familieforetak som vart grunnlagt på 1920-talet og ligg i Häradsbygden i Leksands kommun i Dalarna. 

Foretaket er den nest største tilverkaren av knekkebrød i Sverige, etter Wasabröd, og har eit 20-tal variantar i produktspekteret.

## Galleri

Leksandsknäcke förpackning.jpg|Innpakka Leksands Knäcke (normalgräddat).
Leksandskäncke.jpg|Leksands Knäcke.


## Bakgrunnsstoff
*Offisiell heimeside
Wasabröd

**Wasabröd AB** er eit matvarekonsern med marknadskontor i Stockholm. Det er eigd sidan 1999 av det italienske matvareforetaket Barilla. Foretaket er verdas største tilverkar av knekkebrød.

## Historie
Foretaket vart grunlagt i Skellefteå i 1919 av Karl Edvard Lundström under namnet *AB Skellefteå Spisbrödsfabrik*. I 1931 vart det flytta til Filipstad og bytte i 1957 namn til *AB Wasa Spisbrödsfabrik* og i 1964 til *Wasabröd AB* etter kongeætta Vasa. I 1967 gjekk ein saman med Borden Foods i New York og danna OLW (Old London Wasa) etter Bordens fabrikk som heitte Old London. I 1982 vart foretaket seld til det sveitsiske legemiddelsforetaket *[[Sandoz|Sandoz AG]]* (som seinare kom til å inngå i konsernet *[[Novartis AG]]*), for å i 1999 å seljes til det italienske matvareforetaket *[[Barilla]]*. Wasa sel knekkebrød og andre bakerprodukt i 40 land, m.a. i Skandinavia, Tyskland, Frankrike, Italia og USA. Wasa har tre bakeri som ligg i Filipstad, Hamar (Noreg) og Celle (Tyskland).

## Sjå òg
* Filipstad

## Bakgrunnsstoff
*
Falu råg-rut

**Falu råg-rut** er eit varemerke for eit knekkebrød frå Wasabröd. Brødet vart tidlegare tilverka i Falun, men blir no laga i Filipstad. Det er eit hardt rugbrød i form av små «kuddar», noko som gjer det lett å bryte opp i delar. Brødet er populært rundt om i Sverige. Det blir oftast ete som smørbrød men er òg populært å bryte i bitar og ha i filmjølk, ein type kulturmjølk.

Ingrediensar i Falu råg-rut er rugmjøl (fullkorn), havregryn (8,5%), vatn, gjær, surdeigspulver, bakemalt og salt.

## Bakgrunnsstoff
* Falu råg-rut
Kratthumleblom

**Kratthumleblom**, **benediktinarrot** eller **nellikrot** er ei fleirårig urt i rosefamilien. Arten er utbreidd i Europa, Vest-Asia og Nord-Afrika. 

## Skildring og veksestad
Planta vert kring 30-70 cm høg og har ein mjukhåra stengel med sprikjande greiner. Han har grøne begerblad og gule kronblad. Den nedre griffeldelen er fire gonger så lang som den øvre dunhåra delen. Frukta er ei slag lita nøtt med lange, krøkande hår som kan festa seg i pels og klede, slik at frøa blir spreidde.

Kratthumleblom blomstrar kring juni-juli i ur, turre stader i skogen og elles på solrike stader. 

Planta finst i Noreg nord til Lofoten, og er funnen opp til 1000 m i Valdres. Ho er sjeldan i innlandet.

## Kratthumleblom i kulturen
Planta er blitt dyrka som nytteplante sidan mellomalderen. Kratthumleblom blei kalla *benedicta* ('den signa') av Hildegard av Bingen på 1100-talet, og blei rekna både som ei lækjande plante og ein amulett som kunne forvisa djevelen - rota til all sjukdom. Urtemedisinsk har planta mellom anna vore brukt ved problem med fordøyingssystemet.

Både rot og plantedelar blir brukte som ingrediensar i matlaging og brygging. Rota minner om kryddernellik i smak og lukt. Ho kan sankast om våren når ho inneheld mykje eterisk olje og brukast til avkok eller ekstrakt. Kratthumleblomrot har vore brukt til å smaksetja både øl, vin, snaps og likør. Plantedelane kan sankast i juli. Blada kan gje ein svak smak til salatar, supper eller stuingar.

## Sjå òg
*Enghumleblom


Fil:Geum urbanum.jpg 


## Kjelder
*«KRATTHUMLEBLOM», *Urtekildens planteleksikon*. Henta 22. juli 2014.
*Geum urbanum, artsdatabanken.no
* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
* Svensk Wikipedia.
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Stabburet

**Stabburet AS** er ein norsk matvareprodusent som produserer mange kjente merkevarer, for eksempel frossenpizzaene Grandiosa og Big One. I tillegg produserer Stabburet merkevarer som Nora syltetøy, saft og grønsaker, Stabburmakrell, Nugatti, Fun Light og Idun. Stabburet vart etablert av Gunnar Nilsen i 1943, og er no ein divisjon av Orkla Foods. Denne forretningseininga er ein del av Orkla Brands (Orklas merkevareverksemd). I 2007 var Stabburets driftsinntekter på 2.783 millionar kroner. Dei to markedsområda Daglegvare og Storhushalding stod for 72 % og 28 % av omsettinga.

Hovudkontoret ligg på Kolbotn i Akershus, og foretaket har om lag 1000 tilsette.

Daglegvareområdet er ansvarleg for sal og marknadsføring mot norsk daglegvarehandel, medan Storhushalding arbeider mot bensinstasjonar, storkioskar, gatekjøkken, kantiner, kafeteriaer/kroer og hotell. Bedrifta har òg fagfunksjonar for innkjøp, produktutvikling, produksjon/logistikk, forretningsutvikling/IS, økonomi, personal og informasjon.

Stabburet har totalt åtte produksjonsanlegg i Sør-Noreg. I tillegg kjem dei regionale salskontora.