open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kjernefysisk nedsmelting

Ei **kjernefysisk nedsmelting** skjer når kjernen i ein atomreaktor smeltar. Ei slik hending vil vere ei alvorleg atomulykke. Kjernen kan smelte seg gjennom golvet i reaktoren og ned i undergrunnen – prosessen vil løpe til reaktorkjernen er nedkjølt, noko som kan skje om ho treffer grunnvatn. 

Den mest kjente kjernefysiske nedsmeltinga sidan atomkraft vart teken i bruk som erergikjelde, er er Tsjernobylulykka i 1986. 

Filmen «Kinasyndromet» er bygd over ei tenkt nedsmelting som ikkje stoppar, men som går djupare og djupare – mot Kina?
Flint

**Flint** eller **tinne** er ein hard bergart med glasaktig utsjånad og med sedimentært opphav. Flint er samansett av kvarts og kalsedon. Flint har ofte eit kalklag på utsida. Han finst som knollar eller lag i krittavleiringar, og flinten kan vere svart, grå, gulaktig eller raudbrun av farge, med ein lysare overflate. Flint finst i hovudsak i lag frå juratida og i den øvre krittida. Bergarten finst ikkje opphavleg i Noreg, men finst enkeltvis langs kysten, der han er komen med drivis sørfrå under istidene. 

## Danning

Korleis flint vert danna er ikkje heilt avklart. Ein trur at flint oppstår som eit resultat av kjemiske forandringar i samanpressa sedimentære steinformasjonar gjennom ein diageneseringsprosses.

## Bruk

Flint kløyvde seg på eit slik vis som gjorde det lett å få fram særs skarpe eggar, og var difor det mest brukte materialet i steinalderen og bronsealderen til å lage slike reiskapar og våpen som vart nytta til å skjere, skrape, stikke og hogge med, til dømes knivar, økser, pilspissar og skraparar til å skrape reint kjøtsida av dyrehudar med. Tilhogginga til desse reiskapane kallar ein i arkeologien for *knapping* eller *knakking*.

Fyrtøy frå steinalderen var laga av ein flintstein, svovelkis, som lagar gneistar, og noko lett brennbart, til dømes knusk. Frå 1500- til 1800-talet vart flintstein brukt i fyrtøy. Flinten slo mot eit slagjern som gav gneistar som tente lett brennbart pulver. Flint vart brukt i flintbørser heilt opp i 1700-talet.

I flintrike område har steinen også vore brukt som byggjemateriale. Særleg i delar av Sør-England og East Anglia, finn ein døme på dette. 

I moderne tid har flintstein spela ei mindre viktig rolle. Flint vert brukt i nokre typar asfalt for å forbetre den reflekterande verknaden. Fint malen flintstein vert nytta som slipemiddel.
Gneis

**Gneis** er ein metamorf bergart, det vil seia at han er omforma frå ein eller fleire andre bergartar etter å har vorte utsett for stort trykk og varme. Gneis inneheld difor dei same minerala som desse bergartane er danna av.

Gneis inneheld i hovudsak kvarts, biotitt, granat og plagioklas

Grunna trykk og varme har gneisen fått endra struktur. Han har vorte lagdelt og fått ein bølgja utsjånad. Lagdelinga og den bølgja utsjånaden kjem av at dei opphavlege bergartane i ulik grad har vorte blanda. Dei tekniske eigeskapane som spaltbarheit og trykkfastleik kan òg vera kraftig endra samanlikna med den opphavlege bergarten.

Gneis er den vanlegaste bergarten i Noreg. Det er mange kvalitetar og typar gneis. Dei har ulike namn, avhengig av innhaldet av opphavlege bergartar.

## Gneisgranitt

Granitt er ein vanleg bergart i Noreg, difor er mykje av gneisen omdanna frå granitt. Gneisgranitt er ein blandingsbergart, som har oppstått når omdanninga (metamorfosen) ikkje er fullstendig, men i grenseland mellom ein metamorf bergart og ein eruptiv bergart. Slike blandingsbergartar har ofte ein stripa utsjånad og kan vera sterkt lagdelte.

## Fleire fargar
Fargar oppstår etter kva for mineral bergartane er danna av.
* Svart kjem av jarnoksid.
* Rosa eller raud farge kjem av mangan. 
* Grøn farge kjem ofte av serpentin eller kopar.

## Kjende norske førekomstar av gneis.
Fleire stader er det steinbrot som tek ut gneis. Desse gneisane har som regel namn (handelsnamn) etter staden der brotet ligg. 

Somme førekomstar av gneis inkluderer:
* Solør, er ljos rosa-raud gneis med mørke små flekkar. Han har handelsnamnet *Gneis Royal*.
* Askøy, er gråleg (svakt blågrå) med eit fint bølgjemønster i ljos rosa. Han er ikkje lagdelt. Han er nytta til mellom anna gravminne. 
* Fusa, er ein lagdelt, grå gneis. Han er lett å omarbeide til murstein. Blir nytta til kantstein og tørrmuring. Han er òg fin til bygningstein både ute og inne.

## Galleri

fil:400-gneis-royal.png|*Gneiss royal* frå Solør
fil:400-orion-blaa.png|*Orion Blå* frå Asia 
fil:400-hallandia.png|*Hallandia* gneisgranitt frå Halland, Sverige
fil:Akskoygneiss-norway.jpg|*Askøygneis*


## Bakgrunnsstoff
Domesday Book

**Domesday Book** (engelsk), «Dommedagsboka», er ein matrikkel for landeigedom i England. Opplysningane var nedteikna etter befaling frå Vilhelm Erobraren i tida frå desember 1085 til august 1086. 

Matrikkelen var utarbeidd fordi normannarane mangla oversyn for å kunne krevje inn riktige skattar frå landet dei hadde erobra i England. Verket omfattar ikkje heile England, mellom anna manglar London, truleg fordi ei registrering der ville blitt for omfattande. Likevel er boka ei svært viktig kjelde for informasjon om tilhøva i England for nær tusen år sidan.

Domesday Book er skriven på pergament, og har eit band i folio- og eit i kvartformat. Boka i kvartformat inneheld ei nedteikning av eigedommane i tre grevskap, og er truleg ein del av det opphavlege eigedomsregistret; skriftet i folioformat inneheld ei oversikt over eigedommane i tretti andre grevskap, og er truleg eit samandrag av originalen. Totalt skal verket ha innehelde oppgåver over 13 418 forskjellige busetnader i England sør for Ribble og Tees, som den gongen utgjorde grensa mot Skottland. 

Opplysningane vart innsamla ved at innbyggarane i kvar landsby vart samla og under eid måtte gjere greie for kvar einskild eigedom, både omfang og verdi. Dei nedskrivne opplysningane som fanst i boka fekk sidan verdi som fremste prov i rettssaker som gjaldt tvist om landeigedommar –dommen stod då fast som dommen på dommedag; derav namnet på boka.

«Dommedagsboka» vert oppbevart i *London's Public Record Office*. I 1783 kom ho i ei trykt utgåve i to band (med to supplementsband 1811-1816). Ei faksimileutgåve av ein del av det gamle handskriftet vart utgjeven i 1862. «Dommedagsboka» har gjennom åra vore gjenstand for ivrige og inngåande studie, og ho har gjeve verdifulle bidrag til forståinga av Englands økonomiske og kulturelle historie i den tidlege mellomalderen. 

## Bakgrunnsstoff

* Nettutgåve
Andorra la Vella

**Andorra la Vella** er hovudstaden i Andorra, og ligg aust i Pyreneane mellom Frankrike og Spania. Det er òg namnet på kommunen som byen ligg i. Landsbyen Santa Coloma ligg òg i kommunen.

Hovudnæringa i byen er turisme, sjølv om landet òg tener mykje på å vere eit skatteparadis for utlendingar. Møblar og brandy er lokale produkt. 

I Andorra la Vella bur forlk frå fleire ulike nasjonalitetar: Spanjolar (43 %), andorranarar (33 %), portugisarar (11 %), franskmenn (7 %), og 6 % andre. Det offisielle språket er katalansk, men ein talar òg spansk og fransk. 

## Geografi og klima
Andorra la Vella ligg sørvest i Andorra der to fjellelvar renn i hop. Sidan byen ligg i ei høgd på over 1&nbsp;000 meter har ein nok snø om vinteren til at staden har eit populært skisenter. Klimaet er temperert med kalde vintrar og varme, tørre somrar. Temperaturane varierer i snitt frå rundet -1&nbsp;°C i januar og 20&nbsp;°C i juli. Den normale årsnedbøren er 808 mm.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Efjord kapell

**Efjord kapell** er eit kapell frå 1985 i Narvik kommune i Nordland. 
Kapellet høyrer til Ballangen sokn i Ofoten prosti.

Byggverket er i tre og har 75 plassar.

## Litteratur
*
Bangui

**Bangui** er hovudstaden og den største byen i Den sentralafrikanske republikken. Folketalet er estimert til å vere om lag 700&nbsp;000.

Bangui ligg langs den nordlege breidda av elva Ubangi like nedanfor ei rekkje stryk som hindrar skipsfart oppover elva, på den sørlege grensa. Den framkomelege Ubangi-elva svingar sørover nedanfor Bangui og renn saman med elva Kongo like sør for Ekvator, nær Brazzaville. Elva markerer grensa mellom Den sentraleuropeiske republikk og Den demokratiske republikken Kongo. Den kongolesiske byen Zongo ligg på den andre sida av elva, overfor Bangui.

Dei fleste innbyggjarane i Den sentralafrikanske republikken bur i dei vestlege delane, nær Bangui. 

Sentrum av byen ligg nær elva, og har en stor triumfboge, reist til minne om Bokassa, eit stort presidentpalass og eit stort marked.
Belmopan

**Belmopan** er hovudstad i Belize og har eit folketal på nesten 17&nbsp;000. Byen ligg 76 meter over havet og sentralt i landet, ved Roaring Creek, like aust for Belizeelva. 

Belmopan ligg 80 km sørvest for Belize City, den tidlegare hovudstaden i dåverande Britisk Honduras. Hovudstaden vart føreslått flytt etter at Belize City nesten vart jamna med jorda etter ein orkan i 31. oktober 1961.

I 1966 vart Belmopan grunnlagd med støtte frå Storbritannia, og i 1970 flytta regjeringa i Belize hit. Regjeringsbygget vart bygd for å etterlikna klassisk mayaarkitektur. Byen vart den gong planlagd for 40&nbsp;000 innbyggjarar, men det varme og fuktige klimaet har halde mange innbyggjarar unna. På grunn av dette er Belmopan ein av dei minste hovudstadane i verda.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff

*
Skotsk historie

**Skotsk historie** går svært langt tilbake i tid. Kongeriket Skottland blei sameint i 843 av kong Kenneth I av Skottland, og var eit sjølvstendig land fram til 1. mai 1707, då det gjekk i union med England. 

Etter den siste istida byrja området lengst nord på øya Storbritannia å verta folkesett. Mange gjenstandar er funne frå steinalderen, bronsealderen og jernalderen.

Skriven historie om skottane kan førast attende til då Romarriket sine styrkar okkuperte det som seinare har vorte England og Wales. Det vart oppretta ein romersk provins, Romersk Britannia. Heilt i nord på øya var eit område som ikkje vart okkupert og styrt av romarane, Caledonia, og folket der kalla romarane for piktarar. Dei første skriftlege kjelder til skotsk historie er skildringar av utanforståande som observerte. 

Skottland sin lange strid og krigar med England var grunnen til den skotske fridomskrigen og tvinga Skottland til å basera seg på handel, kulturelle og ofte strategiske bånd med andre europeiske nasjonar, spesielt Frankrike. Deretter fylgde Unionspakta og den skotske opplysningstida og den industrielle revolusjonen, og Skottland vart ein del av det mektige britiske imperiet.

Den industrielle nedgangen etter den andre verdskrigen vart spesielt hard, men i dei siste tiåra har landet hatt ei kulturell og økonomisk oppgangstid, med bakgrunn i revitalisert økonomi i tenestesektoren og utvinning av olje og naturgass frå Nordsjøen. Det har òg vorte oppretta eit avgrensa sjølvstyre med eige parlament.

## Skottland i høgmellomalderen
* *Sjå utdjupande artikkel om [[Skottland i høgmellomalderen]]*
Hakkemat

**Hakkemat** (eller *hakkmat*) er ein matrett laga av opphakka kjøt.

## Hakkmat frå Helgeland
Tradisjonell hakkmat var kvardagskost i slaktetida. Småbrukarar med eit par kyr og nokre få sauar selde det meste av kjøtet dei produserte, medan innmat og avskjer vart bruka til mat dei åt sjølve. Til hakkmaten brukast innmat av sau: hjarta, lunge, medgard og kanskje noko kjøtavskjer. Innmaten vert koka før han vert hakka eller grovmalen.

### Søt hakkmat
Hakkmaten vert gjerne smaksett med lauk, sirup og krydra med ingefær,allehånde og pepar. Denne hakkmaten vert eten med potet eller brød, gjerne til nons eller kveldsmat. Slik søt hakkmat minner mykje skottane sin *[[haggis]]*. 

### Salt hakkmat
Alternativt vert hakkmaten smaksett med brunsaus, lauk, salt og krydra med ingefær, allehånde og pepar. Slik hakkmat minner mykje om lungemos, men han inneheld meir kjøt. Salt hakkmat høver godt til middagsmat, sidan han vert eten med potet, men han kan òg verte koka til kvelds.
Bridgetown

**Bridgetown** er hovudstad og største by på Barbados med eit folketal 7&nbsp;000, i tillegg til 90&nbsp;000 i forstadane. Tidlegare vart byen kalla *Town of Saint Michael*, og er i dag ein del av kommunen Saint Michael på sørvestkysten av øya ved Carlislebukta. Delar av Stor-Bridgetown ligg ved grensa til nabokommunane Christ Church and St. James.

Byen vart grunnlagd av Storbritannia i 1628, og etter at britane tidlegare hadde hatt tilhald i Holetown. Bridgetown er eit stort turitsmål i Karibia, og byen er eit viktig økonomi- og konferansesenter i Karibia. I tillegg vert det produsert sukker, rom og melasse.

## Kjelder
Bujumbura

**Bujumbura** er den største byen og den økonomiske hovudstaden i Burundi. Bujumbura var hovudstad i landet fram til 2019, då stausen blei ført tilbake til Gitega. Byen ligg ved det nordaustlege hjørnet av Tanganyikasjøen og er ein viktig hamneby. I 2014 hadde han eit folketal på om lag 660&nbsp;000. 

I Bujumbura vert det mellom anna produsert tekstilar og såpe. Dei viktigaste eksportvarene i landet vert eksporterte herfrå, som kaffi, bomull, skinn og tinnmalm.

## Vekst
Bujumbura voks frå ein liten landsby etter han vart ein militærleir i Tysk Austafrika i 1889. Etter den første verdskrigen vart han det administrativet senteret i det belgiske folkeforbundmandatet Ruanda-Urundi. Namnet på byen vart endra frå **Usumbura** til Bujumbura då Burundi fekk sjølvstende i 1962. Sidan sjølvstendet har det ofte vore kampar i byen mellom dei to største etniske gruppene i landet, hutu-militsen mot den tutsi-dominerte hæren til Burundi.

Sentrumet av byen er ein koloniby med ein stor marknad, ein nasjonalstadion, ein stor moske, og ein katedral. Av museum i byen finn ein Burundi Livsmuseum og Burundi geologisk museum. Andre attraksjonar i nærleiken er Rusizi nasjonalpark, ein stein ved Mugere som visstnok er staden der David Livingstone og Henry Morton Stanley møttest (sjølv om ein meiner at møte deira fann stad i Ujiji i Tanzania), og kjelda til den sørlegaste sideelva til Nilen, lokalt kalla kjelda til Nilen. 

Det går ferjer frå Bujumbura til Kigoma i Tanzania. I tillegg ligg Bujumbura internasjonale flyplass og Bujumbura universitet i byen. 

## I kulturen
Byen er òg staden der disneyfilmen *[[Filmen George of the Jungle|George of the Jungle]]* finn stad.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bujumbura|Bujumbura]]» frå ,  den 4. april 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Cannes

**Cannes** (okstiansk *Canas* eller *Cano*) (uttalast /*kan*/) er ein by og kommune som ligg i det sørlege Frankrike, på Den Franske Rivieraen, i departementet Alpes-Maritimes.

Byen har om lag 70&nbsp;000 innbyggjarar, men i lag med nabobyen Nice dannar dei eit storbyområdet som etter ei folkteljing i 1999 hadde 933&nbsp;080 innbyggjarar. 

Cannes er særleg kjend for filmfestivalen som vert halde her i mai kvart år. 

## Geografi
Cannes ligg på den delen av Rivieraen som vert kalla Côte d'Azur med kort veg til Alpane. Byene er kjend for sine fine sandstrender (i motsetnad til Nice). Dei fleste strendene langs hovudgata, Boulevard de la Croisette, disponerast av hotell, men det finst òg offentlege strender, spesielt mot vest i retning Cannes Bocca.

## Historie
Frå mellomalderen og til tidleg på 1800-talet var Cannes ein liten fiske- og jordbruksby. På 1830-talet byrja franske aristokratar og velståande utlendingar å byggje feriehus i området og byen endra seg gradvis til ein ferie- og rekreasjonsstad. 

Lord Henry Peter Brougham (1778-1868) får mykje av æra for Cannes si utvikling. Lord Brougham var ein respektert og talentfull britisk politikar i si tid og oppdaga Cannes på veg til Italia i 1834. Han kjøpte område vest for Suquet (gamlebyen) og brukte så sine mange kontaktar i fransk politikk til å utvikle området.

## Økonomi
Området rundt Cannes har trekt til seg verksemder innan teknologi. I fjella bak Cannes ligg mellom anna Sophia-Antipolis, som har ein spesielt stor konsentrasjon av slike verksemder.

Cannes Film Festival, som vert halde her kvart år i mai, er viktig både for byen og for hele filmindustrien i verda. Denne festivalen er kanskje òg den enkelthendinga som har medverka mest til å gjere Cannes kjend for heile verda. Mange store stjerner innanfor film bruker å delta på denne festivalen. Førsteprisen heiter Gullpalmen eller Palme d'Or. Festivalen vart første gong arrangert i 1946.

Elles har byen ein TV-festival kvart år i september, medan reklamefilmindustrien inntar byen med sin festival kvart år i juni. Takket vere dei store, internasjonale festivalane har byen bygd eit stort, moderne festivalpalass på ein attraktiv tomt ved Boulevard de la Croisette.

Mellom dei store festivalene er det ei rekkje kulturarrangement i byen, både innan musikk og drama.

## Transport
Cannes ligg ved hovedjernbanelinja mellom Italia og Marseille der hurtigtoget TGV, interregionale- og regionstog går. Cannes jernbanestasjon ligg nær sentrum. I tillegg til at ei rekkje busslinjer har stoppestad ved stasjonen er det òg busstasjon ved rådhuset.

Næraste internasjonale flyplass er Nice - Côte d'Azur. 

I sentrum køyrer elektriske bussar – E-LO – og «cabrioletbussar» går i høgsesongen mellom rådhuset og Palm Beach Casino. 

## Bakgrunnsstoff

* Cannes Internasjonale Filmfestival
* Official website of the ´Palais des Festivals et des Congrès´ 
* Virtual visit of Cannes with fullscreen panoramas
Johannesburg

**Johannesburg**, òg kalla **eGoli** (gullstaden) av svarte afrikanarar, er den største byen i Sør-Afrika. Byen vert òg kalla «Joburg», «Jozi» og «JHB» av sørafrikanarar. Johannesburg er hovudstad i provinsen Gauteng, den rikaste provinsen i Sør-Afrika og i heile Afrika sør for Sahara. Byen er ein av dei 40 største storbyområda i verda, og den einaste byen i Afrika som offisielt vert kalla ein verdsby. Mange reknar ofte feilaktig med at Johannesburg er hovudstad i Sør-Afrika, men dei tre hovudstadane i landet er Bloemfontein, Cape Town og Pretoria, som berre ligg nokre 100 km frå Johannesburg. Den sørafrikanske forfatningsdomstolen, høgsteretten i Sør-Afrika, ligg derimot i byen.

Johannesburg er eit handelssentrum for gull og diamantar på grunn av plasseringa si i det mineralrike fjella Witwatersrand. I Johannesburg ligg òg O.R. Tambo internasjonale lufthamn, den største og travlaste flyplassen i Afrika, og innfallsport for vidare reiser i det sørlege Afrika.

## Demografi
I følgje ei folketeljing i 2001 bur det meir enn 3 millionar menneske i byen. Johannesburg dekkjer eit område på 1&nbsp;644 km², som er svært stort samanlikna med andre byar, og derfor vert folketettleiken berre 1&nbsp;962/km². Folketalet i Stor-Johannesburg er nesten 8 millionar. Johannesburg omsluttar òg Soweto i sørvest, eit bydistrikt som apartheidregjeringa etablerte for å huse dei mange fremmedarbeidarane i byen. 

## Klima
Johannesburg ligg på det høge platået i austlege delar av Sør-Afrika, heile 1&nbsp;753 meter over havet. Klimaet er tørt, sjølv om det oppstår regnbyger om ettermiddagen mellom oktober og april. 

Middeltemperaturen ligg på rundt 27&nbsp;°C på sommaren og 20&nbsp;°C på vinteren. Ein har minusgrader og frost innimellom, men dette skjer relativt sjeldan. Årsnedbøren ligg på mellom 600 og 800 millimeter, og dei største mengdene kjem på sommaren.
Khartoum

**Khartoum** ( som tyder «elefantsnabel») er hovudstad i Sudan. Byen ligg ved møtestaden for Kvite-Nilen (som kjem frå Uganda), og Blå-Nilen (som kjem frå Etiopia), i det som poetisk vert kalla historias lengste kyss, Al mogran. Byen har eit folketal på om lag 2 millionar, og dannar saman med Omdurman eit storbyområde med om lag 4 millionar innbyggjarar. Dette området er delt av elvane i 3 delar: Khartoum, som er den tidlegare britiske delen, Omdurman, den sudanske hovudstaden som var Mahdien og Ansarrørsla sin hovudstad og skanse i striden med britane, og Khartoum North, som i dag er den bydelen som har utvikla seg i dei seinare åra og har vakse fram som nytt bu- og industriområde.

Byen vart grunnlagd i 1821, som ein utpost for den egyptiske hæren nord for oldtisbyen Soba. Medan Egypt var under britisk styre blei garnisonbyen teken av Mahdi-styrkar etter omleiringa av Khartoum i 1884. Han blei teken tilbake av britiske styrkar i 1898 og var administrasjonssenter for det anglo-egyptiske styret av Sudan fram til 1956, då byen blei hovudstad for eit sjølvstendig Sudan.

I byen ligg Khartoum universitet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Khartoum|Khartoum]]» frå ,  den 9. juli 2020.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Malabo

**Malabo** er hovudstaden i Ekvatorial-Guinea, og ligg på nordsida av øya Bioko (tidlegare kalla Fernando Póo). I 2018 hadde byen om lag 297&nbsp;000 innbyggjarar, men dei siste åra har folketalet vokse raskt til om lag 100&nbsp;000 i storbyområdet. 

## Historie
Byen vart grunnlagd av Storbritannia i 1827, som bygsla øya frå Spania under kolonitida. Byen fekk namnet **Port Clarence** og vart brukt som marinestasjon i eit forsøk på å slå ned på slavehandelen. Mange frigjorte slavar slo seg òg ned her, før Sierra Leone vart oppretta som koloni for frigjorte slavar. Sjølv om mange seinare flytta til Sierra Leone, kan ein framleis finne nokre av etterkomarane deira, kalla fernandinos, i Malabo. Dei dannar ei åtskild etnisk gruppe med sin eigen afro-portugisisk dialekt. 

Då øya kom inn under spansk kontroll igjen, vart Malabo kalla **Santa Isabel**. Byen vart i 1969 vald som ny hovudstad i landet i staden for Bata på fastlandet, og i 1973 skifta han namn til Malabo, som eit ledd i president Francisco Macías Nguema sin plan om å byte ut europeiske stadnamn med meir «autentiske» afrikanske namn. 

Under hans «terrorregime» dreiv Macías Nguema nærast eit folkemord mot Bubi-minoriteten i landet, som utgjorde størstedelen av folkesetnaden på Bioko. Han førte så sine eigne stammefolk, fang, til Malabo. Dei siste åra han styrte vart Ekvatorial-Guinea stundom kalla «Afrikas Auschwitz», og store delar av innbyggjarane i byen flykta i lag med om lag ein tredjedel av innbyggjarane i landet. Malabo er enno ikkje bygd fullstendig opp att etter denne perioden.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Freie Demokratische Partei

**Freie Demokratische Partei (FDP)** ('Det frie demokratiske partiet') er eit liberalt politisk parti i Tyskland. Det er medlem av Den liberale internasjonale, og kan soleis sjåast som eit systerparti til Venstre i Noreg. Leiaren, sidan 2013, er Christian Lindner.

Partiet var i den tyske forbundsregjeringen frå 1949 til 1956, frå 1961 til 1966, frå 1969 til 1998 og frå oktober 2009 til 2013.

FDP var representert i Forbundsdagen ved alle val frå det første i 1949 til 2009. Ved valet i 2013 klarte partiet ikkje å overskride sperregrensen på 5% landsdekkjande oppslutning og falle dermed ut av Forbundsdagen. Det same skjedde ved valet i Bayern ei veke tidlegare.

Partiet er meir marknadsliberalt orientert enn sitt norske søsterparti. Det er svært positivt til EU og går inn for tettare europeisk integrasjon og felles utanriks- og tryggjingspolitikk.

Partiet si ungdomsrørsle heiter Junge Liberale (Julis).

## Historie
FDP har røtene sine i tidlegare liberale parti i tysk historie. Under Weimar-republikken i mellomkrigstida eksisterte mellom anna dei to partia *Deutsche Demokratische Partei* (*Det tyske demokratiske partiet*) og *Deutsche Volkspartei* (*Det tyske folkepartiet*). Desse partia oppløyste seg under press frå nazistane i 1933. Etter den andre verdskrigen vart fleire liberale parti grunnlagde i den vestlege okkupasjonssona av Tyskland. Die Freie Demokratische Partei vart grunnlagd 11. desember 1948 i Heppenheim an der Bergstraße, som ei samanslutning av alle liberale parti i den vestlege okkupasjonssona. Første formann var Theodor Heuss. Staden for partigrunnleggjinga vart vald, fordi det 10. oktober 1847 fann stad eit møte der i forkant av den liberale marsrevolusjonen i 1848. Ved dei første forbundsdagsvala i Vest-Tyskland 14. august 1949 fekk partiet 11,9 % av røystene. I september same år vart partileiaren Theodor Heuss vald til den første presidenten i Forbundsrepublikken Tyskland (BRD).

FDP har delteke i koalisjonsregjeringar med begge dei to store partia i Tyskland, det konservative CDU og det sosialdemokratiske SPD. Til saman har det site i forbundsregjeringa i 45 år, men alltid som det minste partiet i ei koalisjonsregjering. Oppslutninga ved forbundsdagsval har stort sett lege rundt 10 %. Partiet hadde forbundspresidenten frå 1949 - 1959 (Theodor Heuss) og frå 1974 - 1979 (Walter Scheel).

### Partileiarar frå 1948
* Theodor Heuss 1948-1949
* Franz Blücher 1949-1954
* Thomas Dehler 1954-1957
* Reinhold Maier 1957-1960
* Erich Mende 1960-1968
* Walter Scheel 1968-1974
* Hans-Dietrich Genscher 1974-1985
* Martin Bangemann 1985-1988
* Otto Graf Lambsdorff 1988-1993
* Klaus Kinkel 1993-1995
* Wolfgang Gerhardt 1995-2001
* Guido Westerwelle 2001-2011
* Philipp Rösler 2011-2013
* Christian Lindner sidan 2013

### Valresultat

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisielle nettsider
Rosa Liksom

**Rosa Liksom**, eigentleg **Anni Ylävaara**, () er ein finsk forfattar og biletkunstnar.

Liksom er ein av dei mest omsette moderne finske forfattarane. Ho har skrive om byfolk, om ungdom, og om menneske frå utkantstrok i Nord-Finland. Som person dreg Liksom seg attende frå offentlegheita.

Novellesamlinga *Tyhjän tien paratiisit* (1989) er omsett til norsk som *Paradis på en øde vei* (1991). For romanen *Hytti nro 6* mottok Liksom Finlandiapriset i 2011, og denne er nominert til Nordisk Råds litteraturpris i 2013. 

*Hytti nro 6* eller *Kupé nr. 6* (omsett til svensk av Janina Orlov) handlar om ei ung finsk jente, «Flickan», som i 1986 er på veg med Den transsibirske jernbanen til Ulan Bator for å sjå på helleristingar. På turen må ho dele kupé med ein russisk mann, oftast omtalt som «Mannen», som skal same stad for å arbeide som bygningsarbeidar. Han er svært alkoholisert, har eit slibrig språk og fortel mykje om horer han har kjøpt tenester av. «Flickan» er på reise bort frå kjærasten Mitka og mora hans Irina, og det kjem fram at ho har hatt eit forhold til og elskar dei begge. Romanen er full av referansar til russisk litteratur og til klassisk musikk.

## Verk
* *Yhden yön pysäkki* (1985)
* *Unohdettu vartti* (1986)
* *Väliasema Gagarin* (1987)
* *Go Moskova Go* (1988)
* *Tyhjän tien paratiisit* (1989)
* *Roskaa* (1991)
* *BamaLama* (1993)
* *Kreisland* (1996)
* *Värityskirja* (1998)
* *Perhe* (2000)
* *Jepata Nastan lentomatka* (2000)
* *La famille terrible dans L´univers cybernetique* (2000)
* *Reitari* (2002)
* *Finlandia* (2005)
* *Maa* (2006)
* *Jepata Nasta pohjoisnavalla* (2008)
* *Hytti nro 6* (2011)

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Rosa Liksom
* Presentasjon av Rosa Liksom på nettstaden til forlaget WSOY

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:fi:Rosa Liksom|Rosa Liksom]]» frå ,  den 25. mai 2013.*
Nairobi

**Nairobi** er hovudstad og største by i Kenya. Nairobi er òg administrativt senter i Nairobi provins og i distriktet Nairobi. Byen ligg ved Nairobielva, sør i landet i ei høgd på 1&nbsp;661 meter over havet. Namnet kjem frå Maasai, *Ewaso Nyirobi*, og tyder «kaldt vatn».

Byen er ein av dei viktigaste i Afrika både politisk og økonomisk. Han er eit senter for forretningar og kultur og mange selskap og organisasjonar held til der.

## Demografi
Nairobi er den mest folkerike byen i Aust-Afrika og storbyområdet har mellom 3 og 5 millionar innbyggjarar. I følgje ei folketeljing i 1999 har det administrative området i Nairobi 2&nbsp;143&nbsp;254 innbyggjarar fordelt på 684 km². I 2002 var Nairobi den 12. største byen i Afrika. 

## Historie
Nairobi vart grunnlagd i 1899, som ein etterforsyningsstasjon for den ugandiske jarnbanen mellom Mombasa og Uganda, og overtok rolla som hovudstad etter Mombasa i 1905. Han vart ombygd tidleg på 1900-talet etter eit pestutbrot og ein større bybrann. Nairobi vart hovudstad i Britisk Aust-Afrika i 1907 og kenyansk hovudstad etter sjølvstendet i 1963.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Evenes kyrkje

**Evenes kyrkje** ligg på tettstaden Evenes i Evenes kommune i Nordland. Ho høyrer til Evenes sokn i Ofoten prosti. Kyrkja er ei krosskyrkje i tre i dansk herregardsstil med 500 plassar. Den vart vigsla i 1800.

Rundt 1250 bygde Håkon Håkonson den første kyrkja i Ofoten på Evenes. Ei ny kyrkje på staden vart bygd i 1677. Begge kyrkjene stod på same staden som dagens kyrkje. Døpefonten i dagens kyrkje er frå den første kyrkja på staden, frå 1200-talet.

## Kjelder

* Evenes kommune si side om Evenes kyrkje 
* Eldre fotografi av Evenes kyrkje på nettstaden til Nasjonalbiblioteket

## Bakgrunnsstoff
* Evenes kommune si side om Evenes kyrkje 
* Eldre fotografi av Evenes kyrkje på nettstaden til Nasjonalbiblioteket
*
Fauske kyrkje

**Fauske kyrkje** er ei langkyrkje frå 1867 i Fauske kommune i Nordland fylke. Ho høyrer til Fauske sokn i Salten prosti.

Byggverket er i tre og har 280 plassar.

Atkomsten til kyrkja er via Rv80 og E6.

## Bakgrunnsstoff
* Kyrkjesøk
* 
* Fauske kirke 100-årsjubileet 1869–1969 (PDF)
* 
* Fauske kyrkjelege felleråd
Fiplingdal kyrkje

**Fiplingdal kyrkje** er ei langkyrkje frå 1946 i Grane kommune i Nordland fylke. Kapellet høyrer til Grane sokn i Indre Helgeland prosti.

Byggverket er i tre og har 70 plassar.

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* Grane kyrkjelege fellesråd
Fjelldal kapell

**Fjelldal kapell** er eit kapell frå 1960 i Tjeldsund kommune i Troms. Det høyrer til Tjeldsund sokn i Ofoten prosti.

Byggverket er i tre og har 140 plassar.

## Litteratur
*Alf Henry Rasmussen (red.): *Våre kirker - norsk kirkeleksikon*, Vanebo forlag 1993, side 168, ISBN 82-75-27022-7

## Bakgrunnsstoff
*
Flakstad kyrkje

**Flakstad kyrkje** ligg på staden Flakstad i Flakstad kommune i Nordland. Kyrkja er ei krosskyrkje i tre med 300 plassar. Ho vart bygd i 1780 og vølt om i 1872 og 1938. Ho høyrer til Flakstad sokn i Lofoten prosti.

Flakstad kyrkje er første gong nemnd i skriftlege kjelder i 1413. Ei kyrkje på Flakstad vart bygd i 1430. Ho vart øydelagd av storm på 1700-talet. Den nye kyrkja vart bygd av tømmer frå Russland. Ho vart bygd utanpå den gamle kyrkja. Ei av lysekronene i kyrkja kjem òg frå Russland. Fleire av gjenstandane i dagens kyrkje stammer frå den gamle kyrkja, deriblant to lysekroner, altertavla og preikestolen.

Ein orkan blåste tårnet av kyrkja i 1874. Tårnet vart deretter sett opp i vestenden av kyrkja. Under ombygginga i 1938 vart tårnet sett på plass att midt over kyrkjekrossen, i kyrkjetaket.

## Galleri

Flakstad-Kirche-12-2019-gje.jpg|Interiør
Flakstad-Kirche-18-2019-gje.jpg|Altar
Flakstad-Kirche-28-2019-gje.jpg|Preikestol
Flakstad-Kirche-24-2019-gje.jpg|Interiør og orgel


## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
Fore kyrkje

**Fore kyrkje** på Reipå i Meløy vart bygd i 1909 som langkyrkje. Kyrkja vart ombygd i 1932 til krosskyrkje. Ho høyrer til Fore og Meløy sokn i Bodø domprosti.

## Bakgrunnsstoff
* Fore kyrkje  frå Kyrkjesøk
*
Fornes kyrkje

**Fornes kapell** ligg på Fornes på Hinnøy-delen av Andøy kommune i Nordland. Kyrkja er ei langkyrkje i tre. Ho vart bygd i 1965 og har 120 plassar. Ho høyrer til Dverberg sokn i Vesterålen prosti.

## Andre kyrkjer i Andøy kommune
* Andenes kyrkje
* Bjørnskinn kyrkje
* Dverberg kyrkje

## Bakgrunnsstoff
* Om Fornes kyrkje på nettstaden vesteraalen.info
*
Fredskapellet

**Fredskapellet** i Narvik er ei langkyrkje i jernbetong og tegl med 266 sitteplassar. Det vart innvigd den 14. desember 1957. Arkitekt for kapellet var Jan Inge Hovig. Altartavla i kapellet er måla av Axel Revold. Kapellet vert bruka som gravkapell for alle trussamfunn.

Hovudkyrkjegarden i Narvik ligg ved Fredskapellet. Eit tidlegare kapell på staden Fredskapellet står nå, vart øydelagd under krigshandlingane i 1940.

## Litteratur
*Alf Henry Rasmussen (red.): *Våre kirker - norsk kirkeleksikon*, Vanebo forlag 1993, side 164, ISBN 82-75-27022-7

## Bakgrunnsstoff
*
Montreal

**Montreal** eller **Montréal** er den nest største byen i Canada, og den største i den canadiske provinsen Quebec. Opphavleg vart byen kalla *Ville-Marie* («Maria by»), men vart omdøypt til *Montréal* på 1700-talet, eit namn som kjem frå det franske *Mont Royal* («Kongeleg fjell»), som var namnet på ein ås med tre toppar i hjarte av byen. 

Tidlegare var Montreal det største storbyområdet i Canada (i dag er det Toronto), men er den nest største fransktalande byen i den vestlege verda etter Paris. Ei folketeljing i 2021 talde 1 762 949 innbyggjar i sjølve Montreal. Montreal er det 15. største storbyområdet i Nord-Amerika og det 74. største i verda. 70 % av innbyggjarane er fransktalande, medan resten har engelsk eller andre minoritetsspråk som morsmål. 

Montreal ligg sørvest i Quebec, om lag 200 km sørvest for provinshovudstaden Québec og 150 km aust for Ottawa, hovudstaden i Canada.

Montreal arrangerte Verdsutstillinga i 1967 (Expo '67), og var vertsby for Sommar-OL 1976. 

Université de Montréal er det største franskspråklege universitet i byen med rundt 50&nbsp;000 studentar. Universitetet ligg i området Côte des Neiges, og har fleire ulike fakultet innanfor kommunikasjon, språk, medisin mfl. Der er fleire engelskspråklege universitet, og det mest kjende er McGill University. 

## Folk frå Montreal
*Guy Stewart Callendar (1897-1964), britisk klimatolog og ingeniør 
*Saul Bellow (1915–2005), forfattar og nobelprisvinnar
*Leonard Cohen (1934–2016), diktar og songar
*Gilles Villeneuve (1950-1982), racerbilsjåfør
*Celine Dion (f. 1968), songar
*Naomi Klein (f. 1970), journalist, forfattar og politisk aktivist
*Rufus Wainwright (f. 1976), musikar
*Martha Wainwright (f. 1976), songar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Nassau

**Nassau** er eit ord med fleire tydingar: 

## Stadnamn
* Nassau i Tyskland: ein landsby i Rheinland-Pfalz grunnlagd i år 915, og som fleire andre stadnamn i verda direkte eller indirekte er kalla opp etter: 
* Nassau på Bahamas: Hovudstaden på Bahamas
* Burg Nassau: «Nassau slott», gamalt sete for Huset Nassau
* Hertugdømet Nassau: eit tidlegare tysk hertugdøme
* Hesse-Nassau: ein prøyssisk provins som vart annektert av hertugdømet
* Nassau-Usingen: eit historisk område i Tyskland
* Nassau-Siegen: eit historisk område i Tyskland
* Baarle-Nassau: ein tettstad sør i Nederland. 
* Nassau i Minnesota: ein by i USA
* Landsby Nassau i New York: ein landsby i USA
* Tettstad Nassau i New York: ein tettstad i USA
* Nassau Bay i Texas: ein tettstad i USA
* East Nassau i New York: ein tettstad i USA
* Nassau County i Florida: ein kommune i USA
* Nassau County i New York: ein kommune i USA
* Nassau Village-Ratliff: ein tettstad i USA
* Nassau på Cookøyane: ein av dei nordlege Cookøyane
* Nassaufjorden: ein fjord i Prince William-sundet i Alaska
* Nassau i Sachsen: ein tettstad i Erzgebirge i Tyskland
Nassau på Bahamas

:*For andre tydingar av ordet, sjå [[Nassau]]*
**Nassau** er hovudstad og kommersielt senter på Bahamas. Byen har eit folketal på like over 200&nbsp;000, og om lag 70 % av heile folkesetnaden på Bahamas. 

Lynden Pindling internasjonale flyplass, den store flyplassen for Bahamas, ligg om lag 15 kilometer vest for sentrum, og har daglege flygingar til storbyar i USA, Canada, Storbritannia og Karibia.

Nassau var tidlegare Charles Town, men vart brend til grunne av spanjolane i 1684, og seinare bygd opp att med namnet Nassau i 1695 til ære for Kong William III (tidlegare Prins av Orange-Nassau)

Byen ligg på øya New Providence, og har ei vakker hamn der den gamle koloniarktitekturen er blanda med nyare bygg. Det tropisk klimaet og dei naturskjønne omgivnadane har gjort Bahamas til ein populær turistattraksjon, med rykte for avslappande dagar og spanande natteliv. 

Temperaturane på somarstid stig sjeldan over 33&nbsp;°C, og om vinteren held dagtemperaturen seg mellom 20 og 26&nbsp;°C, og går sjeldan under 10&nbsp;°C. 

Byen ligg berre 290 km frå Miami i Florida, USA, noko som òg har medverka til turismen, særleg etter forbodet mot amerikanske reiser til Cuba tredde i kraft. Den verdskjende feriekomplekset Atlantis på den nærliggande Paradise Island, og står for ein stor del av turismen på øya. Komplekset gjev òg jobb til over 6&nbsp;000 bahamanarar. 

Byen er åstad for Junkanoo, ein energisk og fargerik gateparade med dansande folk i fargesprakande kostyme. Feiringa pågår 26. desember og 1. januar, frå tidleg morgon til seint på kveld.
Douglas på Isle of Man

**Douglas** (manx *Doolish*) er hovudstaden på Isle of Man. Han har 28&nbsp;939 innbyggjarar (2011). Byen ligg på austkysten av Man, der Douglas-elva renn ut i Douglas-bukta. Namnet er av det utdøydde språket manx, og tyder «mørkt vatn».

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Democraten 66

**Democraten 66 (D66)**, på norsk *Demokratar 66*, er eit sosialliberalt politisk parti i Nederland. Partiet er eit systerparti av Venstre i Noreg, og er medlem i Den liberale internasjonale. Partiet vart stifta i 1966. Leiaren sidan 2006 heiter Alexander Pechtold.

D66 har tatt del i fleire koalisjonsregjeringar, seinast regjeringa til Jan Peter Balkenende. Partiet trekte seg frå koalisjonen i juni 2006 og tvinga dermed fram eit nyval. Valresultatet vart det dårlegaste for D66 nokonsinne, det fekk 2,0 % av røystene og 3 representantar i nasjonalforsamlinga (av 150).

Partiet sjølv seier at det sentrale temaet deira er «individuell fridom, sosialt engasjement, like rettar og ytringsfridom. D66 siktar mot eit demokratisk, berekraftig og ope samfunn der individuell fridom, kopla med sosial samanheng, er norma.»

Ungdomsrørsla til D66 heiter *Jonge Democraten*.

### Oppslutning ved parlamentsval 1967-2012

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisielle nettsider
* Offisielle nettsider på engelsk
Måltid

Eit **måltid**, eller eit **mål**, er ei mengd tillaga mat, gjerne eten i lag til faste tider.  Ordet *mål* kjem frå norrønt *mál* og har samanheng med at maten vert eten til faste, tilmålte tider.  Jf. òg engelsk  *meal*  og tysk *Mahl*.  Ordet *mâltîð* vart lånt inn i norsk frå plattysk  *mâltît* allereie i mellomalderen, og tyder det same som *mål* i denne samanhengen.  

Ulike kulturar har sine måltid.  I mellomalderen åt folk i Noreg to mål — *dagverðr* før dei tok fatt på arbeidet (eller etter den første økta) og *nâttverðr* når arbeidsdagen var slutt.  Språkleg finn ein desse måla att i orda dugurd og nattverd, men orda har fått nye tydingar.  Eit måltid som tilsvarer middag er kjent frå slutten av mellomalderen; dagverden vart då eit lettare morgonmåltid. 

## Historie

### Mål i norsk bygdekultur
I bygdekulturen vart tida mellom måla kalla for økter, og måla var tilpassa arbeidsdagen.  Måla ville derfor variere gjennom året – vinterstid, når dagane var stutte og det var lite arbeid dei kunne gjere, ville det vere rein matøyding å stå for tidleg opp om morgonen.  

Fram mot vår tid har folk hatt desse måla:

* Åbit; ei første mattugge om morgonen, gjerne før fjøstid.
* Frukost eller morgonmat, det første hovudmålet.
* Dugurd eller durmål; eit mellommål dei åt mellom frukost og middag sommarstid, når arbeidsdagane var på det lengste.
* Middag; koka mat som dei åt midt på dagen.
* Non, nonsmat eller mellommat; eit mellommål mellom middag og kveld.
* Kveldsmat; eit matmål dei hadde når arbeidsdagen var slutt.  Graut og mjølkesuppe var typisk kveldsmat.

### Måltid i moderne norsk kultur
Folk har ulike arbeidstider og ulik familiestruktur,  slik at det ikkje lenger er noko måltid som alltid samlar alle dei som bur i lag i ein familie.  Middagen er truleg det måltidet flest er samla om.  
* Frukost; maten ein et før ein går på skole eller arbeid. 
* Formiddagsmat eller lunsj; maten ein et i matpausen .  
* Middag; maten ein et når familien vert samla etter arbeidsdagen.
* Kveldsmat; eit lett måltid før ein legg seg.

Elles er mellommåla typiske for den moderne matkulturen.  Her er kaffien ein kulturberar.  *Nikaffien* og *tokaffien* er viktige på mange arbeidsplassar, og ettermiddagskaffien eller kveldskaffien kan samle fleire familiemedlem enn noko hovudmåltid.

## Kjelder
* Falk og Torp 1903: *Etymologisk ordbog over det norske og det danske sprog*
* Reidar Svare (1973): *Frå gamal tid - tru og tradisjon* i Vefsn Bygdebok, særbind II.
* Ingvild Øye (2002): «Landbruk under press 800 - 1350» i *Noregs Landbrukshistorie* (Samlaget)

## Bakgrunnsstoff
Åbit

**Åbit** er ei tradisjonell nemning for den første matbiten ein et om morgonen. Åbit er eit lett måltid, til skilnad frå frukosten som ein et litt seinare og som ofte er eit tyngre måltid. Ordet er samansett av norrønt *ár* ('tidleg') og *bit* ('munnfull').

Ein tradisjonell åbit kunne vere ei brødskive med sirup og en kopp kaffi, men nokre stader var det vanleg å ete ei spekjesild til åbit.

Åbiten høyrer til den skandinaviske bygdekulturen, og til eit liv med tungt kroppsarbeid og stort matinntak. I det moderne kosthaldet er åbiten fall inn under frukosten, og ordet kan verte bruka som eit synonym til frukost.

## Sjå òg
* Føreåbit

## Kjelder
* Reidar Svare (1973): *Frå gamal tid - tru og tradisjon* i Vefsn Bygdebok, særbind II.
Non

**Non** er eit tidspunkt og ei nemning på eit mål ein et på ettermiddagen, tradisjonelt klokka tre eller noko seinare (på den niande timen av dagen).  Måltidet blir også kalla **nonsmat**. Det norrøne ordet *nón* kjem frå latin  *nona (hora)* som tyder 'den niande (timen)', der ein byrja teljinga frå klokka seks om morgonen.  *Non* er òg namnet på ei tidebøn som vert framført på ettermiddagen.

Tradisjonell nonsmat  er gjerne tørrmat, men om det høvde for årstida, kunne det òg verte koka til nons.  Nonen høyrer til den skandinaviske bygdekulturen, og til eit liv med tungt kroppsarbeid og stort matinntak.   I det moderne kosthaldet er det ikkje trong for nonen, eller vi kan seie han er fallen inn under middagen.

Tidspuntet har gitt namn til mange fjell og åsar, som Nonsfjellet. Namnet kan komme av at dei namngjevande gardane har sola over dette fjellet ved nonstider.

Nemninga *noon* på engelsk vert i dag bruka om eit  tidlegare tidspunkt, klokka 12 midt på dagen.

## Bakgrunnsstoff
* Reidar Svare (1973): *Frå gamal tid - tru og tradisjon* i Vefsn Bygdebok, særbind II.

## Kjelder
* Reidar Svare (1973): *Frå gamal tid - tru og tradisjon* i Vefsn Bygdebok, særbind II.
Sjálvstýri

**Sjálvstýrisflokkurin**, norsk *Sjølvstyrepartiet*, (ofte kalla *Sjølvstendepartiet/Selvstendighetspartiet*), er eit sosialliberalt politisk parti på Færøyane. Ved siste val, i 2011, fekk partiet 4,2 % av røystene, og 1 representant i Lagtinget (av 33). Partileiaren heiter Jógvan Skorheim. Partiet har generelt arbeidd for større færøysk sjølvstyre, og går i dag inn for sjølvstende for Færøyane.

## Historie
Sjølvstyrerørsla spring ut av foreininga Føroya Framburdsfelag, som samla dei færøyske nasjonale kreftene etter julemøtet i Lagtingshuset i 1888. Partiet har vore representert i Lagtinget sidan 1906, sjølv om det ikkje vart formelt stifta før i 1909. Den første leiaren var Jóannes Patursson.

Eit av hovudpunkta for partiet i starten vår å arbeida gjennom Lagtinget for å oppnå så stor innflyting og sjølvstende som mogleg, i forståing med den danske regjeringa og riksdagen. Fram til 1918 var partiet i mindretal, men fekk ved lagtingsvalet det året for første og einaste gong reint fleirtal med 11 mandat mot Sambandsflokkurin sine 9. Partileiaren J. Patursson vart deretter Færøyane sin representant i det danske Landstinget. Etter at det andre nasjonale partiet, Fólkaflokkurin, vart oppretta i 1940, mista partiet ein stor del av si politiske påverkning.

Partiet har, etter at det har vore med på å oppnå anerkjenning av det færøyske språket og sjølvstyrelover, ført ein moderat nasjonal politikk. Det er ofte i vippeposisjon når det skal skipast ny regjering.

### Valresultat 1984-2015

## Bakgrunnsstoff
* Offisielle nettsider
Mål

**Mål** kan vere 
* Måleeingar eller ei oppmålt mengd
* Målereiskap for holmål
* Eininga mål, tilsvarar eit dekar eller 1000 m<sup>2</sup>
* Bibelsk mål, om lag 12 liter
* Målsetjingar, abstrakte ønskjemål eller reisemål.
* Poengmåling i ballspel.
* Måltid
* Tungemål - språk og målføre 
* Røysta til dyr og menneske
Osaka

**Osaka**  er den tredje største byen i Japan. Byen ligg på Honshu ved munningen til elva Yodo i Osakabukta. Byen er det administrative senteret i Osaka prefektur i regionen Kansai. Osaka er eit av dei viktigaste industriområda og hamnebyane i Japan.

Osaka vert ofte kalla «nasjonens kjøken» (天下の台所　*tenka no daidokoro*) og har historisk sett vore det kommersielle senteret i Japan, og storbyområdet Osaka-Kobe-Kyoto er det nest største i Japan med 18,6 millionar innbyggjarar etter Stor-Tokyo, som har 37,7 millionar. Sjølv om Yokohama er ein større by enn Osaka, kan han ikkje måle seg med storbyområdet til Osaka, og har berre om lag 5 millionar innbyggjarar.

Eit uvanleg forhold i Osaka er forholdet mellom folketalet på dag- og nattestid på 141 %, noko som viser Osaka si økonomiske og kommersielle rolle. Medan folketalet på natta er om lag 2,6 millionar, er det på dagtid 3,7 millionar menneske i byen. Berre Tokyo har fleire.

## Bydelar
Osaka har 24 bydelar:
* Abeno-ku
* Asahi-ku
* Chuo-ku
* Fukushima-ku
* Higashinari-ku
* Higashisumiyoshi-ku
* Higashiyodogawa-ku 
* Hirano-ku
* Ikuno-ku
* Joto-ku
* Kita-ku
* Konohana-ku 
* Minato-ku
* Miyakojima-ku 
* Naniwa-ku 
* Nishi-ku
* Nishinari-ku
* Nishiyodogawa-ku 
* Suminoe-ku
* Sumiyoshi-ku 
* Taisho-ku
* Tennoji-ku
* Tsurumi-ku
* Yodogawa-ku

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Porto-Novo

**Porto-Novo**, òg kalla **Hogbonou** og **Adjacé** er hovudstad i Benin i Vest-Afrika med eit folketal på om lag 250&nbsp;000 innbyggjarar. Byen er ein hamneby som ligg i ei vik i Guineabukta i den søraustlege delen av landet. Porto-Novo er den nest største byen i landet etter Cotonou, som er viktigare både kulturelt og politisk. Regionen rundt Porto-Novo produserer palmeolje, bomull og kapok. Petroleum vart oppdaga utanfor kysten av byen i 1990-åra, og har vorte ein viktig eksportvare.
Roseau

**Roseau** er hovudstaden i Dominica i Det karibiske havet. Han har eit folketal på 14&nbsp;847 (folketeljing 2001) Roseau er ein liten og kompakt by ved Roseauelva og Morne Bruce. Byen er bygd over den gamle Kalinago-indianarlandsbyen Sairi, og er den eldste og viktigaste busetnaden på øya. 

Roseau ligg på vestsida av Dominica, og er i dag ein kombinasjon av moderne bygningar og ein arkitektstil frå kolonitida (fransk stil). Byen eksporterer bananer, grønsaker, grapefrukt, appelsiner og kakao.

Det sentrale distriktet i Roseau har små hus tett i tett, og berre små grøne eller opne plassar mellom bygningane. Distriktet er derimot omgjeve av natur, og i byen ligg det fleire store botaniske hagar. Roseauelva er ei av dei største elvane som renn gjennom ein karibisk hovudstad. 

Den urbane strukturen i sentrum har eit tett og uregelmessig rutenettsystem, som gjer at byen vert uoversiktleg og lett for vitjande å gå seg vill i. Rutenettet er derimot ikkje særleg stort, og dekkjer om lag 80 kvartal over eit område på 30 mål. Til samanlikning har andre karibiske hovudstader, som Kingstown og Castries, har 50-60 kvartal over 40 mål. 

I tillegg til dagleg ferjesamband med Guadeloupe og Martinique, legg fleire cruiseskip til i hamna. Roseau har òg ein liten flyplass, Canefield Airport (IATA-kode: DCF).

Roseau er utgangspunkt for utfluktar til fleire attraksjoner, mellom anna Trafalgar-fossane og Boilingsjøen.

## Kjelder
Unionstida

**Unionstida** i norsk historie er tida frå 1319 til 1905. Unionstida byrja med personalunion som leia opp til Kalmarunionen mellom Noreg, Danmark og Sverige fram til 1523. Deretter var Noreg og Danmark i union som Danmark-Noreg, før Noreg kom i union med Sverige frå 1814 til 1905.

## Noreg inn i union
Den norske stordomstida var kort og hektisk, og på 1300-talet blei Noreg ramma av ei krise som fekk store økonomiske, politiske og sosiale konsekvensar. Fram til 1380 var Noreg berre ute av union med Sverige eller Danmark i kortare periodar. 

I 1319 kom Noreg i personalunion med Sverige under Magnus Eriksson, som er blitt rekna som den første unionskongen. Det var stor misnøye med styret til Magnus, og både norske og svenske stormenn gjorde opprør. 
 Etter Magnus blei dei to sønene hans konger av kvart sitt rike: Håkon av Noreg og 
Erik Magnusson av Sverige. Håkon blei gift med danske Margrete Valdemarsdotter, som blei den første regenten i Kalmarunionen ettersom sonen Olav Håkonsson var mindreårig. Etter at Olav døydde blei systerdottersonen hennar Erik av Pommern krona til konge av Danmark, Noreg og Sverige.

Sverige gjorde opprør mot unionen i 1520-åra og valde Gustav Vasa til konge. For Noreg kom unionen med Danmark til å vare heilt fram til 1814. Noreg var klart den svakaste parten i unionen. Norsk adel hadde aldri vore økonomisk sterk og var blitt ytterlegare svekka under svartedauden. I tillegg var adelen her i landet inngifta i danske og svenske adelsslekter og hadde derfor oftare skandinaviske interesser å hevde framfor reint nasjonale.

## Kjelder

**Bibliografi**
*  
*