open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Claude Lorrain

**Claude Lorrain** (), eigentleg **Claude Gellée**, var ein fransk målar, som den lengste tida arbeidde i Roma. Han er særleg kjend for sine mange landskapsmåleri.

## Liv og gjerning

Claude Gellée var fødd i Chamagne i Lorraine/Lothringen, derav tilnamnet Lorrain. Omkring 1613 flytta han til Roma, der han vart elev av arkitekturmålaren Agostino Tassi. Under eit opphald i Napoli mellom 1619 og 1624 heldt han fram utdanninga si hos vedutamålaren Gottfried Wals. Deretter budde han i to år i Frankrike.

Claude Lorrain nytte godt av stor gunst frå pave Urban VIII. Frå 1634 var han medlem av det romerske akademiet *Accademia di San Luca* og framstod snart som den leiande landskapsmålaren. Til å begynne med var han påverka av Annibale Carracci sitt ideallandskap og av dei nederlandske meistermålarane som slo seg ned i Roma. Deretter nærma han seg målarstilen til Nicolas Poussin, men motsett Poussins heroiske stil utvikla Claude ein lyrisk, romantisk framstillingsmåte. Verk av begge desse kunstnarane er høgdepunktet i den romerske høgbarokken.

Lorrain sine landskap skildrar ei klassisk gullalders pastoral verd, eit velkjent tema i europeisk litteratur og kunst. Til dette temaet henta han direkte inspirasjon i landskapet omkring sjølve Roma; Campagniaen. Før hans tid hadde berre målarar som søkte gamle ruinar, nytta dette landskapet. Han tilbringa fleire dagar i strekk med skissebøker i desse audslege, mjukt kuperte beitemarkane, der han observerte terrenget under vekslande lystilhøve.

Mytar frå antikken fekk eit nytt røyndomspreg i Claude Lorrain sine måleri. Hans fremste innsats lå i handsaminga av lys som går ut frå horisonten og strøymer mot sjåaren. Det sterke solskinet midt på dagen med dramatiske kontrastar mellom lys og skygge heldt han seg vanlegvis unna. Derimot søkte han den jamnare og mjukare gløden som kunne oppstå om morgonen elelr tidleg på kvelden. Ingenting knyter Claude Lorrain nærare til samtidas målarar enn nettopp den store interessa for lys, og som han delte med så ulike kunstnarar som Caravaggio, Giovanni Lorenzo Bernini, Rembrandt, Johannes Vermeer og Diego Velázquez.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Claude Lorrain|Claude Lorrain]]» frå ,  den 4. april 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Web museum Paris
* Web gallery of art
Peder Aadnes

**Peder Pedersen Aadnes** () var ein norsk målar og gardbrukar på Odnes i Fluberg i Buskerud.

Aadnes synte tidleg framifrå evner som rosemålar. Han dreiv då med å dekorere vegger og skåp på gardar på Austlandet. Ei tid gjekk han i lære hos Niels Thaanning i Christiania. Sidan måla han mange portrett av embetsfolk.

Aadnes «makta å sameina rosemålartradisjonen med rokokkostilen i ornamnet, landskap og figurbilete som ingen annan nordmann på hans tid», skriv Arne Durban i Norsk Allkunnebok. 

## Kjelder
**Norsk Allkunnebok*, X. bandet, 1966

## Bakgrunnsstoff
* Opplandsarkivet
* Peder Aadnes i DigitaltMuseum

; Litteratur
* Anker, Peter; *Folkekunst i Norge, kunsthåndverk og byggeskikk i det gamle bondesamfunnet*, Oslo 1998, ISBN 82-02-17000-1
* Sverdrup, Janike Ugelstad (2007): Thi han blev en kunstmaler : Peder Aadnes og hans billedverden, Oslo. ISBN 978-82-7099-466-3
Kristian Birch-Reichenwald Aars

**Kristian Birch-Reichenwald Aars** () var ein norsk filosof som var sterkt påverka av empirismen. 

Kristian Aars var fødd og døydde i Kristiania. Jacob Aars var far hans og Harald Aars bror hans. Han var gift med Marna Aall.

Aars vart cand. theol. i 1892, tok den filosofiske doktorgraden i 1897 og vart i 1900 universitetsstipendiat i filosofi. 
I 1903 vart han tildelt tittelen professor ved Université Nouvelle i Brussel.
Han vart statsstipendiat i 1913. 

Kristian Aars gav ut ei rekke arbeid av erkjennelsesteoretisk, psykologisk og moralfilosofisk art, og arbeidde for innføringa av den eksperimentelle psykologien i Noreg.

## Verk
* *Tanker og syn* (1894)
* *Die Autonomie der Moral* (1896)
* *Indledning til Psykologien* (1898)
* *Zur psychologischen Analyse der Welt* (1900)
* *Gut und Böse. Zur Psychologie der Moral* (1907)
* *Tømmermandens Søn. En fremstilling af Kristi lære* (1910)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kristian Birch-Reichenwald Aars|Kristian Birch-Reichenwald Aars]]» frå ,  den 4. april 2012.*
Blå Jungfrun

**Blå Jungfrun** eller *«Blåkulla»*, er ei svensk øy i Austersjøen ved Kalmarsundet mellom landskapa Småland og Öland. Administrativt høyrer ho til kommunen Oskarshamn. Øya er ikkje busett og dekkjer berre om lag 0,7&nbsp;km², og har ei høgd på 86 meter over havet. Sidan 1926 har øya vore ein nasjonalpark. Som nasjonalpark er det viktige avgrensingar til allemannsretten ved Blå Jungfrun. Til dømes er det ikkje lov å overnatte på øya eller tenne eld der. 

Øya består delvis av bert berg og delvis av tett lauvskog. Teist er ein vanleg fugl på øya. Det er fleire grotter og ein eldgammal labyrint på Blå Jungfrun. 

Øya speler ei viktig rolle i svensk folkeminne, og vart tidlegare sett på som ein vond og magisk stad. Namnet Blå Jungfrun (blå jomfrua) vart opphavleg nytta av sjømenn for å unngå å provosere dei vonde andane som helt til på øya. I følgje folketrua, nemnd av Olaus Magnus i 1555, møttest hekser på øya kvar skjærtorsdag. 

Ei segn som framleis finst seier at det vil gå dårleg for dei som fjernar ein stein frå øya fram til dei tek steinen attende. 

Om sommaren kan ein vitje øya med turbåtar frå Oskarshamn eller Byxelkrok.

## Sjå òg
*Blockula
*Hagalund
*Brita Zippel

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Blå Jungfrun|Blå Jungfrun]]» frå ,  den 4. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Blå Jungfrun nasjonalpark
* Blå Jungfrun.info
Blidö

**Blidö** er ei øy i Stockholms skjergard og ein del av Norrtälje kommun.

Journalisten og forfattaren Ture Nerman eigde eit sommarhus på Blidö frå 1919 til 1969.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Blidö|Blidö]]» frå ,  den 4. april 2012.*
Bolmsö

**Bolmsö** er ei svensk innlandsøy i innsjøen Bolmen. Øya høyrer til Ljungby kommune i Kronobergs län i landskapet Småland. Med eit areal på 42 kvadratkilometer er Bolmsö den 25. største øya i Sverige og den største øya i landskapet Småland og i Kronobergs län. Øya strekkjer seg om lag 15 kilometer i nord-sørleg retning, og har ei breidd på fire kilometer. Flatt/småkupert landskap på morenegrunn.

Det er brusamband frå Bollstad sentralt på Bolmsö til Tannåker på den austlege fastlandssiden av Bolmen. Det er ferjesamband vestover frå Bolmsö til Sunnaryd i Gislaved kommune.

Øya har mange oldfunn, graver frå yngre jernalder og ei skipssetjing ved Bollstad. I følgje *[[Soga om Hervor]]* om det magiske sverdet Tyrving skulle berserkane Arngrim og Angantyr ha kome frå Bolmsö.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bolmsö|Bolmsö]]» frå ,  den 4. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Arne Viken

**Arne Viken** () er ein tredjegenerasjons felespelemann, fødd i Jølster i Sogn og Fjordane som son til komponisten Anders Viken. Han flytta til Mo i Rana i 1952.

## Kjelder
* Nordland fylkesbibliotek (2006) *[http://nordland.fylkesbibl.no/artikkel.aspx?MId1=587&AId=3297&Back=1 En hyllest til Arne Viken] * ([mms://wm.digibib.no/ArneViken video])
* Rockipedia *[http://www.rockipedia.no/Vault.aspx?entity=1149806 Arne Viken]* (musikk)
Bondaholmen

**Bondaholmen** er ei lita øy i Kattegat, utanfor Trönningenäs i Varberg kommun  Sverige, mellom Getterön og Balgö.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bondaholmen|Bondaholmen]]» frå ,  den 4. april 2012.*
Brännö

**Brännö** er ein svensk tettstad og ei øy i Göteborg kommune i Västra Götalands län i landskapet Bohuslän. I 2010 hadde tettstaden 708 innbyggjarar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Brännö|Brännö]]» frå ,  den 4. april 2012.*
Arne Lundby

**Arne Lundby** () var ein norsk fysikar. Lundby er kjend for fleire arbeid innan eksperimentell kjernefysikk og elementærpartikkelfysikk, særskild for arbeid utført med høgenergi partikkelakseleratorar. 

Han studerte i Birmingham og Chicago i åra 1946 til 1950 og tok doktorgraden ved Universitetet i Birmingham i 1948. 

Han arbeidde først som avdelingsleiar ved Institutt for atomenergi på Kjeller og frå 1958 var han forskingsleiar ved det europeiske forskingssenteret CERN i Genève. Han vart professor ved Universitetet i Oslo frå 1966. 

## Kjelder
*
Arne Reitan

**Arne Reitan** () er ein norsk fysikar. Han har gjort viktig forskingsarbeid innan teorien for molekylspektra, kjernereaksjonar, atomære kollisjonar, væskemekanikk nytta på bølgjekraftverk og seismisk bølgjeteori. 

Han tok dr.ing. i 1958 og dr.tech. i 1963 ved NTH. Frå 1972 arbeidde han som professor ved Universitetet i Trondheim. Han var gjesteforskar i Danmark, Sveits, Canada og USA. 

## Kjelder
*Arne Reitan i *[[Store norske leksikon]]*. 

## Bakgrunnsstoff
Arnfinn Graue

**Arnfinn Graue** () var ein norsk kjernefysikar. Graue var rektor ved Universitetet i Bergen i 1980-åra og hadde leiande stillingar ved CERN. 

Han tok doktorgraden i fysikk i 1966 og var dosent i fysikk i Bergen frå 1961, før han same stad vart professor i eksperimentell kjernefysikk. Frå 1978 til 1980 var han dekanus ved Det matematisk-naturvitskaplege fakultetet, i 1981-1983 prorektor ved Universitetet i Bergen, og frå 1984 til 1989 rektor. Frå 1984 var han norsk delegat ved CERN og i tida 1988-1991 var han president i finanskomiteen i CERN. 

Graue var òg gjesteforskar ved fleire amerikanske og europeiske forskingslaboratorium, der han mellom anna har vore ansvarleg for oppbygging av vitskapleg utstyr. Han leia samarbeidsprosjekt mellom Fysisk institutt i Bergen og Massachusetts Institute of Technology i USA og deltok aktivt i samarbeidsprosjekt med Niels Bohr-instituttet i København.

## Kjelder

*
Vittore Carpaccio

**Vittore Carpaccio** var ein venetiansk målar under renessansen. Han var fødd kringom 1455 på uviss stad, og døydde 1526 i Capodistria i dagens Slovenia.

## Liv og gjerning

Carpaccio arbeidde i Venezia, i det minste frå 1478 til 1522. Han var truleg lærling av Lazzaro Bastiani, men som historiemålar var Gentile Bellini hans fremste førebilete. Slektskapen med Bellini kjem sterkast til syne i Carpaccios praktfulle bybilete, samt i komposisjon og koloritt.

*Draumen til den heilage Ursula* er meisterverket mellom dei fire biletsyklusane av Carpaccio som framleis finst. Også dei andre syklusane; *Scener frå livet til helgenane Georg og Hieronymus*, *Scener or Marias liv* og den om Stefanuslegenda er prov på Carpaccios glitrande målarkunst. Han evna på sjeldant vis å sameine det reint saklege med ein fløymande fantasi.

I arbeidet med topografien var Carpaccio grundigare enn alle dei andre italienske renessansemålarane. Eksteriør og interiør vert skildra fargerikt og i detalj, og gjennom varleg bruk av lys går dei noggranne detaljane opp i ein einskapleg eleganse. Som kunstnar la han meir vekt på dekorativ verknad enn på det forteljande momentet.
## Måleri
 
Vittore carpaccio, due dame veneziane.jpg|*To venetianske adelskvinner på ein balkong*, 1500/05
Carpaccio the virgin reading.jpg|*Madonna* (1505 -1510)
Vittore Carpaccio - Young Knight in a Landscape - Google Art Project.jpg|*Ein [[riddar]]* (1510)
Carpaccio - San Paolo stigmatizzato - 1520 -SantuarioSan Domenico - Chioggia.jpg|*[[Paulus|Apostel Paulus]]* (1520)


## Kjelder

**Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon*
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Vittore Carpaccio|Vittore Carpaccio]]» frå ,  den 4. april 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Guercino

**Giovanni Francesco Barbieri** (), betre kjend som *Il *'Guercino**' («den skjeløygde»), var ein italiensk barokkmålar frå regionen Emilia-Romagna, aktiv i Roma og Bologna. Han laga også ei mengd framifrå teikningar.

## Liv og gjerning

Barbieri var fødd i landsbyen Cento ved Bologna. 17 år gammal byrja han å arbeide i verkstaden til målaren Benedetto Gennari, ein målar av den såkalla Bologna-skulen. Seinast i 1615 hadde han flytt til Bologna, der arbeida hans vart rost av ein eldre Ludovico Carracci. Han måla to store måleri; *Elias vert mata av ramnar* og *Samson pågripen av filisterar*, der måleria ser ut til å vere skapt i ein naturalistisk stil à la Caravaggio. Med det er usannsynleg at Guercino hadde sett noko verk av Caravaggio. Måleria var bestilt av kardinal Serra, paven sin utsending i Ferrara.

Biletet *Et in Arcadia ego* vart måla i 1618, samstundes med *Flåinga av Marsyas* i Palazzo Pitti. Sjølv meinte han stilen hans var påverka av eit måleri i Cento av Annibale Carracci. Nokre av dei seinare verka hans synest heller å likne målemåten til hans store samtidige, Guido Reni, og er måla lysare og klårare. Også *Sankt Petronellas gravleggjing og mottaking i himmelen* vart laga i Roma, i 1621-22. Guercino nytta i dette verket seg av den type klassisisme som Carracci representerte.

Styrken og originaliteten i Guercinos verk vart merkbart forsømt etter han vart dregen inn i motreformasjonen sitt strenge biletprogram. Dei åra laga han elles ei rad altartavler.

Guercino over Reni sin verkstad i Bologna i 1642, då denne døydde. Han var ein høgt akta målar i samtida.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Guercino|Guercino]]» frå ,  den 4. april 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Austroasiatiske språk

**Austroasiatiske språk** er ein språkfamilie i Søraust-Asia og det nordaustlege India. Namnet kjem frå greske ordrøter og tyder *Sør-Asia*. Dei austroasiatiske språka blir ikkje snakka i ein samanhengande region, fordi han vert splitta opp av andre språk og språkfamiliar. Sannsynlegvis høyrer talarane av austroasiatiske språk til ein veldig gammal folkesetnad i Sør- og Søraust-Asia, og talarane av dei andre språka har kome til regionen seinare. Blant desse er talarar av indoeuropeiske språk, tai-kadai-språk og sinotibetanske språk.

## Inndeling av dei austroasiatiske språka

Det er fleire framlegg til inndeling av dei austroasiatiske språka. Eitt kjem frå Ilja Peiros, som går inn for ei tredeling, i nikobaresisk, munda og mon-khmer. Eit anna kjem frå Gérard Diffloth (2005), som også held munda for seg, men som skil ut ei eiga nordleg mon-khmer-gruppe, og lèt nikobaresisk vere ein del av mon-khmer.  Ethnologue følgjer Diffloth. Peiros si inndeling er basert på den leksikostatistiske metoden (graden av språkslektskap er proporsjonal med graden av slektskapsord i dei moderne orda), dette er ein kontroversiell metode. Paul Sidwell (2009) viser at den leksikostatistiske metoden faktisk gjev større skilnader internt i kvar potensielle undergruppe enn undergruppene i mellom. Basert på den historisk-komparative metoden viser han at det ikkje er grunnlag for å gruppere nokre av dei tretten ukontroversielle grupene saman, og han går derfor inn for ein flat kam-lik struktur. I seinare arbeid går han nærare inn på delar av familien og argumenterer for at khasispråka og dei palaungiske språka har eit felles urspråk.

* Munda
* Khasisk-palaungisk
* Khmuisk
* Pakanisk
* Vietisk
* Katuisk
* Bahnarisk
* Khmer
* Pearisk
* Nikobaresisk
* Aslisk
* Monisk

## Bakgrunnsstoff
* Ethnolog sitt oversyn over austroasiatiske språk
* Kart over utbreiinga til dei austroasiatiske språka.

## Litteratur
*Paul K. Benedict, *Austro-Thai Language and Culture.* New Haven: HRAF Press, 1975. ISBN 0-87536-323-7 (Om den austriske og austro-thai-hypotesen)
*Daladier, Anne 2011: The group Pnaric-War-Lyngngam And Khasi as a branch of Pnaric , Journal of the Southeast Asian Linguistics Society 4.2:169-206.
*Robert Parkin, *A Guide to Austroasiatic Speakers and Their Languages.* (Oceanic Linguistics Special Publication; 23). Honolulu: University of Hawaii Press, 1991. ISBN 0-8248-1377-4
*Peiros, Ilia J. 2004. *Genetičeskaja klassifikacija avstroaziatskix jazykov*. Moskva: Rossijskij gosudarstvennyj gumanitarnyj universitet (dissertacija)
*Sidwell, Paul 2010: The Austroasiatic central riverine hypothesis. Journal of Language Relationship • Вопросы языкового родства 4 (2010), Pp. 117–134
*Sidwell, Paul 2011: Proto-Khasian and Khasi-Palaungic  Journal of the Southeast Asian Linguistics Society 4.2:144-168.
Hermann Scherer

**Hermann Scherer** () var ein tysk-sveitsisk ekspresjonistisk kunstmålar og bilethoggar  fødd i Rümmingen i Baden-Württemberg. 

## Liv og gjerning

Etter endt skulegang begynte Scherer i 1907 som lærling i steinfaget i ein verkstad i Lörrach. Åra 1910-19 arbeidde han etterrokes som steinhoggar i verkstadene til tre ulike bilethoggarar i Basel. Kring 1919/20 hadde Scherer ei modernistisk oppfatning av kva kunst var og skulle vere. I den samanheng øydela han mange av dei verka han hadde skapt til då.

To tilhøve hadde avgjerande innverknad på hans kunstnariske utvikling i dei tidlege 1920-åra; ei vandreutstilling med Edvard Munchs kunst på Kunsthaus Zürich, og så vart han kjend med Ernst Kirchner. Åra 1922-24 arbeidde han i fleire lange periodar i grenda Frauenkirch ved Davos. I 1924 fekk han så høve til å delta på ei utstilling av nyare tysk kunst i Stuttgart med tre av treskulpturane sine.

Same året danna han, saman med Albert Müller og Paul Camenisch, kunstnargruppa Rot-Blau («Raud-blå») som også Werner Neuhaus slutta seg til. På ei utstilling i Kunstverein Basel i 1925 fekk gruppa stor offentleg merksemd. Kort etter fekk gruppa høve til å stille ut verk på Kunsthaus Zürich. Til begge utstillingane vart enkelte verk avvist, då dei vart erklært for å vere støytande.

Hausten 1926 vart Scherer alvorleg sjuk og døydde 13. mai 1927. Året etter markerte Kunsthalle Basel kunstnaren med ei utstilling som presenterte meir enn 200 av verka hans.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hermann Scherer|Hermann Scherer]]» frå ,  den 4. april 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Nordaustkaukasiske språk

**Nordaustkaukasiske språk**  (òg kalla **austkaukasiske**, **dagestanske** eller **kaspiske språk**) er ein språkfamilie som blir snakka i dei russiske republikkane Dagestan, Tsjetsjenia og Ingusjetia, i nordlege Aserbajdsjan og Georgia, og dessutan av utvandrarar frå desse områda. Han er éin av tre språkfamiliar som berre blir snakka i Kaukasus *(sjå [[kaukasiske språk]] for meir informasjon)*.

Familien er kjend for sitt komplekse lydverk (opptil 60&nbsp;konsonantar og 30&nbsp;vokalar i einskilde språk), substantivklasser, ergativ setningsstruktur, og mange kasus, inkludert fleire lokative kasus.

## Språkklassifikasjon
### Nakh-språk

Nakh-språka blir snakka i Tsjetsjenia, Ingusjetia og Georgia. Tsjetsjensk og ingusjisk er offisielle språk i republikkane sine.

*batsisk
*veinakh-språk
**tsjetsjensk
**ingusjisk

### Avarisk-andiske språk
Dei avarisk-andiske språka blir snakka i nordvestlege og vestlege Dagestan. Avarisk er *[[lingua franca]]* for alle desse språka, og dessutan for dei tseziske språka.

*avarisk
*andiske språk
**akhavakhisk
**andisk
**bagvalalsk
**botlikhisk
**ghodoberisk
**karatansk
**tindisk
**tsjamalalsk

### Tseziske språk
Tseziske språk blir for det meste snakka i sørvestlege Dagestan. Ingen av dei er litteraturspråk.

*Austlege tseziske språk
**hunzibisk
**bezjtisk
*Vestlege tseziske språk
**tsezisk
**khvarsjisk
**hinukhisk

### Lezgiske språk
Dei lezgiske språka blir snakka i søraustlege Dagestan og nordlege Aserbajdsjan. Lezgisk er det største språket i gruppa, og lezgisk og tabassaransk er dei einaste litteraturspråka.

*artsjinsk
*udinsk
*kjernelezgiske språk
**agulsk
**lezgisk
**tabassaransk
**rutulsk
**kryzisk
**budukhisk
**tsakhursk

### Isolerte språk
Språk som ikkje kan klassifiserast utover at dei er nordaustkaukasiske språk.

*lakisk
*khinalugisk
*dargisk

## Slektskap med andre familiar
Mange språkforskarar meiner at dei nordaustlege (dagestanske) og nordvestlege (pontiske) kaukasiske språka dannar ein nordkaukasisk familie, nokon gonger kalla kakukasiske språk (sjølv om dette ikkje er meint å dekke den sørkaukasiske familien). Denne teorien er likevel ikkje godt bevist.

Nokre språkforskarar, som Igor Diakonov og Sergej Starostin, hevdar at det finst likskapar mellom Nordaustkaukasiske språk og dei utdøydde språka hurrittisk og urartisk. Hurrittisk vart snakka fleire stadar i den fruktbare halvmånen på den 3. og 2.&nbsp; tusenåret f.Kr. Urartisk var språket som vart snakka i Urartu, eit stort rike sentrert rundt Vansjøen i dagens Tyrkia, som eksisterte frå rundt 1000&nbsp;f.Kr. til 585 f.Kr.

## Kjelde
* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta onsdag  4. april 2012, klokka 21:56.
Svansk

: Sjå også svanfolket.

**Svansk** er eit kartvelsk språk som blir snakka av 15&nbsp;000&nbsp;menneske i Nordvest-Georgia. Det er det kartvelske språket som skil seg mest frå dei andre; det skilde sa lag med georgisk, mingrelsk og lazisk rundt år 2000&nbsp;f.Kr.

Svansk vert for det meste brukt i uformelle samanhengar. Det har ikkje noko skriftspråk og ikkje nokon offisiell status. Dei fleste brukarane snakkar òg georgisk, og det er dette som vert brukt i formelle samanhengar. Det er mindre kunnskapar om språket blant dei yngre, og dette fører til at språket står i fare for å døy ut.

## Litteratur
* Heinz Fähnrich (Hrsg.): *Kartwelsprachen*. Reichert, Wiesbaden 2008, ISBN 978-3-89500-653-1.
* Georgij A. Klimov: *Einführung in die kaukasische Sprachwissenschaft*. Buske, Hamburg 1994 (aus dem Russischen von Jost Gippert), ISBN 3-87548-060-0.
* Tamaz V. Gamqrelidze u. Givi I. Mačavariani: *Sonantensystem und Ablaut in den Kartwelsprachen*. Narr, Tübingen 1982 (aus dem Georgischen übersetzt von Winfried Boeder).
* K. H. Schmidt: *Svan*. I: *The Indigenous Languages of the Caucasus*. Bd. 1: Alice C. Harris (Hrsg.): *The Kartvelian Languages*. Caravan Books, Delmar (New York) 1991.

## Kjelder

* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta onsdag  4. april 2012, klokka 22:19.

### Referansar
Batsisk

**Batsisk** er eit språk som vert brukt blant folkegruppa batsarar i Kaukasus, som kallar språket *batsba motjiti*. Det er eit av nakh-språka i dei nordaust-kaukasiske språka. Det hadde 3&nbsp;420 talarar i 2000. 

Språket er berre eit talespråk, sidan bats-folka brukar georgisk som skriftspråk. Det er ikkje innbyrdes forståeleg med tsjetsjensk eller ingusjisk, som er dei to andre språka i nakh-familien.

Dei fleste batsiske talarane bur i landsbyen Zemo-Alvani i Kakheti-provinsen i Georgia, men det finst òg familiar som brukar batsisk i Tbilisi og andre større byar i Georgia.

## Fonologi

Bats har eit vanleg femvokalsystem med kontrastiv lengde (bortsett frå **u** som ikkje har ei lang form). Batshar også diftongane **ei**, **ui**, **oi**, **ai**, **ou**, and **au**. Alle vokalane og diftongane har også nasaliserte allofonar.

### Konsonantar

## Grammatikk

Bats har 8 substantivklasser og verb-person-kongruens. Bats er eit ergativt språk. 

## Bakgrunnsstoff
* Ethnologue: Bats

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Batsisk|Batsisk]]» frå , den 26. april 2012.* 
** * oppgav desse kjeldene: <references/>*
Japansk-ryukyu-språk

**Japansk-ryukyu-språk** er ein språkfamilie som består av japansk og ryukyuspråk. 

Språka stammar frå eit felles urspråk kalla **proto-japonisk**, som i første rekkje vart skilt i to grupper, gammal-japansk og proto-ryukyuisk. I 1954 tidfesta den japanske språkforskaren Shiro Hattori denne splittinga til Yamato-perioden (250–710).

## Kjelder

* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta onsdag  4. april 2012, klokka 23:11.

## Referansar
Trine Ness

**Trine Ness** () er ein norsk lyrikar. 

Ho debuterte som forfattar i 2008 med diktsamlinga *Hvis jeg skulle hete noe annet, sa jeg til Marianne*, og i 2011 kom *For en stund har vi alt vi trenger*.

Ness er oppvaksen og busett i Moss og er utdanna cand.mag. med psykologi, idéhistorie og litteraturvitskap i fagkrinsen.

## Bøker
* 2008 &ndash; *Hvis jeg skulle hete noe annet, sa jeg til Marianne* &ndash; Diktsamling
* 2011 &ndash; *For en stund har vi alt vi trenger* &ndash; Diktsamling

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Utgjevingar av Trine Ness i BIBSYS Ask
Mazdak Shafieian

**Mazdak Shafieian** () er ein norsk lyrikar. 

Han debuterte i 2006 med diktsamlinga *Dyregravsmørke*.

Shafieian har studert ved Universitetet i Bergen og han tok årskurset ved Skrivekunstakademiet i Hordaland i 2004/05. Han sit i redaksjonen til tidsskriftet *[[Vinduet]]* og er redaktør for skriftserien *Au petit garage*.

Han er busett i Oslo.

## Bøker
* 2006 &ndash; *Dyregravsmørke* &ndash; diktsamling
* 2011 &ndash; *Antwerpen* &ndash; diktsamling
* 2015 &ndash; *Det urgamle materialet* &ndash; essays
* 2022 – *Skinnende døde* – roman

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Utgjevingar av Mazdak Shafieian i BIBSYS Ask
Ingrid Storholmen

**Ingrid Storholmen** () er ein norsk forfattar og litteraturkritikar. 

Ho debuterte i 2001 med diktsamlinga *Krypskyttarloven*.

Storholmen er busett i Verdal.

## Bøker
* 2001 &ndash; *Krypskyttarloven* &ndash; Diktsamling
* 2005 &ndash; *Skamtalen. Graceland* &ndash; Diktsamling
* 2007 &ndash; *Siriboka* &ndash; Diktsamling
* 2009 &ndash; *Tsjernobylfortellinger* &ndash; Forteljingar
* 2011 &ndash; *Til kjærlighetens pris* &ndash; Diktsamling
* 2012 &ndash; *Mora som glemte at det var kveld* &ndash; Biletbok, illustrert av Kari Stai
* 2014 &ndash; *Her lå Tirpitz* &ndash; Roman
* 2020 &ndash; *Støvberar* &ndash; Roman

## Gjendikting
* 2008 &ndash; Juliana Spahr: *Alle med lunger kopla saman* &ndash; gjendikta saman med Gunstein Bakke

## Prisar og heider
* 2010 &ndash; Sultprisen
* 2010 &ndash; Mads Wiel Nygaards legat
* 2010 &ndash; Bokhandelens forfatterstipend
* 2011 &ndash; Ole Vig-prisen
* 2011 &ndash; Tanums kvinnestipend

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Ingrid Storholmen på Allkunne
* Presentasjon av Ingrid Storholmen på nettstaden til Oslo Poesifestival
* Presentasjon av Ingrid Storholmen på nettstaden Trondheimsforfattere
* Digitaliserte bøker av Ingrid Storholmen hjå Nasjonalbiblioteket
Kjersti Bronken Senderud

**Kjersti Bronken Senderud** () er ein norsk forfattar. 

Ho debuterte i 1997 med diktsamlinga *Fremdeles* og har sidan gjeve ut seks diktsamlinga til og to prosabøker.
I 2011 gav ho saman med Henning Eidem og Susanna Calvert ut albumet *Ingusti* der ho framfører tekstar som i hovudsak er henta frå boka *Himmelen er en samling*. Ho er utdanna i butho-dans og har nytta seg av uttrykksforma ved framføring av tekstane sine.

Senderud er busett på Løten.

## Bøker
* 1997 &ndash; *Fremdeles* &ndash; diktsamling
* 1998 &ndash; *Nå(r)* &ndash; diktsamling
* 2000 &ndash; *En reise fra* &ndash; diktsamling
* 2002 &ndash; *Smeltevannet* &ndash; forteljing
* 2004 &ndash; *Bi* &ndash; diktsamling
* 2007 &ndash; *Huset* &ndash; roman
* 2009 &ndash; *Himmelen er en samling* &ndash; diktsamling
* 2011 &ndash; *Forgjengeligheten* &ndash; diktsamling
* 2013 &ndash; *Marinas eik* &ndash; diktsamlilng

## CD'ar
* 2011 &ndash; *Ingusti* &ndash; saman med Henning Eidem (slagverk, elektronikk) og Susanna Calvert (gitar, elektronikk)

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Kjersti Bronken Senderud hjå Nasjonalbiblioteket
* Utgjevingar av Kjersti Bronken Senderud i BIBSYS Ask
* Presentasjon av Kjersti Bronken Senderud på nettstaden til Forlaget Oktober
Djurö nasjonalpark

**Djurö nasjonalpark** er ein svensk nasjonalpark som består av Djurö skjergard, ei gruppe på om lag 30 øyar i den største innsjøen i Sverige, Vänern. Nasjonalparken vart oppretta i 1991 og dekkjer 24 kvadratkilometer.

Øyane er i dag utan busetnad, men det står ei jakthytte her og eit automatisert fyr. Av dyreliv på øyane finn ein dåhjort og mykje forskjellig fugl som fiskeørn, falk, tjeld og svartbak. 
Ein kan berre sjå vatn i horisonten kring Djurö, bortsett frå i sør, der ein kan skimte Kinnekulle.

Ein må sjølv skaffe båt om ein skal vitje Djurö.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Djurö National Park|Djurö National Park]]» frå ,  den 5. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

*
Donsö

**Donsö** er ein svensk tettstad og ei øy i Göteborg kommune i Västra Götalands län i landskapet Västergötland. I 2010 hadde tettstaden 1 407 innbyggjarar.

Donsö ligg 16 kilometer sørvest for Göteborg sentrum. Donsö var municipalsamhälle frå 1911 til 1959, og til 1974 tilhøyrde staden den tidlegare Styrsö kommune.

Namnet Donsö vart skrive «Dunsø» på 1200-talet i jordeboka til Valdemar II, og kjem truleg frå planta *ängsull*, norsk: myrull, som er vanleg her.

Øya har fleire reiarlag, eit musikkstudio og fleire byggentreprenørar. I Donsø hamn er det 50-70 plassar for fritidsbåtar. Gjestehamna er utstyrt med toalett, dusj og vaskerom. Samskipnaden Donsö IS arrangerer årleg «Donsö Hamnfest» den første laurdagen i august.

Donsö har landsamband via ferjene til Västtrafik, på folkemunne kalla «ångbåten» (*dampbåten*). Ferjene trafikkerer alle busette øyar i den sørlege skjergarden til Göteborg. Øya har òg brusamband med øya Styrsö.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Donsö|Donsö]]» frå ,  den 5. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
*[[Nationalencyklopedin]], 2007
*
Dyngö

**Dyngö** er ei lita øy i øygruppa langs vestkysten av Sverige i landskapet Bohuslän, nær tettstaden Fjällbacka. Ho var tidlegare eit fiskesamfunn men har i dag få eller ingen permanente innbyggjarar. I staden kjem det mange hit om sommaren. I 1950-åra var ein av dei som budde her om sommaren Per Nyström, som då var landshövding i Bohuslän og Göteborg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dyngö|Dyngö]]» frå ,  den 5. april 2012.*
Fälö by

**Fälö by** er ein tettstad i den nordlege Roslagen i Börstils sokn, Väddö og Häverö skeppslag i Östhammars kommun i Uppsala län. 

Til Fälö by høyrer òg omkringliggande holmar og skjer, i tillegg til vatn (mellom anna delar av Singöfjärden og Raggaröfjärden) og dei to fyra Halvvägen og Lambskärshällan. Byen ligg aust for Raggarön, nord for Slätön, sør for Ormön/Vässarö og vest for Singö.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Fälö by|Fälö by]]» frå ,  den 5. april 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
Färingsö

**Färingsö** or **Svartsjölandet** er ei øy i Mälaren i Sverige. Ho dekkjer eit område på 82 km². Øya ligg i Ekerö kommun og den største tettstaden på øya er Stenhamra. Øya er òg kalla opp etter tettstaden Svartsjö.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Färingsö|Färingsö]]» frå ,  den 5. april 2012.*
Finnhamn

**Finnhamn** er ei øy i nordlege delen av Stockholms skjergard rett austom Ingmarsö og innanfor Husarö. Finnhamn omfattar òg øyane Store Jolpan, Vesle Jolpan og Idholmen. Øyane er populære turistmål og ein kan kome dit via Waxholmsbåt året rundt.

Namnet Finnhamn kjem seg av at finske seglskuter på veg til eller frå Stockholm via Husaröleden utnytta den naturlege hamna ved Store Jolpan.

Øya vart kjøpt av Stockholm by i 1943 og ein sommargard og ein hytteby vart anlagt for å kunne gje sommerferie til mindre velståande Stockholmsfamiliar på same måte som på til dømes Grinda. Styret av øya har i den seinare tida vorte skjøtta av Skärgårdsstiftelsen.

På Finnhamn finst i dag ein heilårsope vandreheim, som sommarstid òg driv butikken, sommargarden og hyttebyen, Idholmens gard, med økologisk landbruk og gardssalg og dessutan ei sommaropen kro.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Finnhamn|Finnhamn]]» frå ,  den 5. april 2012.*  


## Bakgrunnsstoff
*Informasjon om Finnhamn
*Finnhamns vandrarhem
Djurgården

**Djurgården** eller **''Södra'' Djurgården** er ei øy og ein bydel i Stockholm. Sjølve øya heiter eigentleg **Valdemarsön**, men bydelsnamnet har vorte så vanleg at ein òg nyttar dette om øya. 

Djurgården er kjend for dei mange attraksjonarne og for naturen sin med eikeskog. Den sørvestre delen av området er utbygd med Djurgårdsstaden og Beckholmen. Elles består Djurgården av parkområdet med mange museum, villaer, ambassadar og andre institusjonar. Blant dei noverande og tidlegare innbyggjarane finn ein kongelege, diplomatar, borgarråd, forleggarar og bankdirektørar. Ein stor del av øya Djurgården består av friluftsmuseet Skansen og underhaldningsparken Gröna Lund.

Stundom vert til og med den sørlege halvdelen av Kungliga Djurgården rekna til *Södra Djurgården*, mellom anna grøntområda på Gärdet og Fjäderholmarna.

Södra Djurgården har status som «riksinteresse for kulturmiljøvern», og er ein del av nasjonalbyparken *[[Ekoparken]]* som vart grunnlagd i 1994. 

Den norske ambassaden i Sverige ligg òg her. 

## Sjå òg
*Norra Djurgården
*Djurgårdsbrunnsviken
*Ekoparken
*Djurgårdens IF
*Djurgårdsteatern (i drift mellom 1801 og 1929)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Djurgården|Djurgården]]» frå ,  den 5. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Frösön

**Frösön** er ei øy i innsjøen Storsjön i Sverige med eit areal på 41 kvadratkilometer. Ho er dermed den 27. største øya i Sverige og den største øya i landskapet Jämtland.

Øya var i nærare tusen år hovudbyen i Jämtland, sentrum for handel og kommunikasjonar. Östersund overtok denne rolla fullt først då jarnbanen kom til Östersund i 1879. Frösön inngår no som ein del av Östersund kommune, men var eigen kjøpstad (köping) fram til 1970.

Frösön har tre brusamband, i aust med Östersund (Frösöbron), i søraust med Genvalla (Vallsundsbron) og i nordvest med Rödön (Rödöbron). Den høgaste åsen på Frösön, Östberget, er 468 moh (176 m over Storsjön). I søraust finst òg ein innsjø, Ändsjön.

Frösön er som mange andre stader rundt Storsjön oppkalla etter urnordiske gudar; guden Frös - øya til Frøy.

På Frösön fanst frå 900-talet tingplassen der Jamtamot vart halden, offerstader, og frå 1100-talet Frösö kyrkje, ein av dei mest populære bryllupskyrkjene i Sverige. I nærleiken av Frösö kyrkje låg frå 1679 Frösö Trivialskola som lenge var den einaste høgare lærestaden i Sverige på landsbygda. Skulen vart flytta inn til Östersund i 1847.

Frösöstenen er den nordlegast plasserte runesteinen og den einaste i Jämtland.

Vestre Frösön var i lang tid militært område, der låg Frösö leir og seinare F4 - Jämtlands flygflottilj, og der ligg no Östersund flyplass. Flybasen vart lagt ned 2005.

På slutten av 1800-talet flytta komponisten Wilhelm Peterson-Berger til Frösön, og området er åstad for hans opera *[[Arnljot]]* som dreier seg om hendingar som skjedde for omtrent tusen år sidan. I dei siste femti år er *Arnljot* oppført som friluftsspel kvar sommar på Arnljotlägden ved heimen til Peterson-Berger (Sommarhagen), ei rekkje førestillingar ute i det fri med tidstypiske drakter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Frösön|Frösön]]» frå ,  den 5. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Frösön - froson.com med bl. a. turistinformasjon og kart
Gåsö

**Gåsö** er ei øy i Sverige i landskapet Bohuslän ved Lysekil. Gåsö ligg ved inngangen til fjorden Gullmarn og er ein del av Gullmarn naturreservat. Gåsö skjergard består hovudsakleg av to store øyar, Gåsö og Storön, og dels av mange mindre holmar og skjer. Det gamle fiskeværet på hovudøya er i dag berre busett om sommaren, då innbyggjartalet når kring 250. Gåsö skjergard er kjend for den vakre naturen med mange naturlege hamner og dei er ein populær stad for småbåtfolk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gåsö|Gåsö]]» frå ,  den 5. april 2012.*
Truls Horvei

**Truls Horvei** () er ein norsk forfattar og journalist. 

Han debuterte i 1988 med diktsamlinga *Havfruehestar*, og har sidan gjeve ut fleire diktsamlingar og to ungdomsbøker. I tillegg har han i samarbeid med musikarar gjeve ut tre CD'ar. Saman med Roy Ole Førland har han gjeve ut albumet *Haikutronics*, og dei har halde konsertar og reist rundt på skular og der halde haiku- og elektronikaverkstad. I 2020 laga Scenekraft kortfilmen og poesimonologen *Fars stemme* med Horvei sine dikt henta frå boka med same namn. 

Horvei arbeider som kulturjournalist i *[[Haugesunds Avis]]* og er busett i Sagvåg på Stord.  

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## CD-ar
* 2000 &ndash; *Maria og de to andre : kjærlighetens triumf og andre besværligheter* &ndash; saman med Maria Malmsten Steinkopf og Einar Steinkopf
* 2002 &ndash; *Fanden vet* &ndash; saman med Siv Kvalsvik, Svein Ragnar Myklebust og Erik Jørgensen
* 2005 &ndash; *Haikutronics* &ndash; saman med Roy Ole Førland 
* 2011 - *Moods of Horvei* - saman med Roy Ole Førland (vedlegg til boka med same namn)
* 2013 - *Paraplyer ved havet* - saman med Roy Ole Førland og band
* 2015 - *Søvnløs* - saman med Roy Ole Førland og band

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Truls Horvei
* Digitaliserte bøker av Truls Horvei hjå Nasjonalbiblioteket
* Intervju med Truls Horvei  på nettstaden til Bergen Offentlige Biblitek
* Truls Horvei i Biblioteksøk
* Utgjevingar av Truls Horvei i Oria
Norsk kaldblodstravar

**Norsk kaldblodstravar** er ein hesterase som har opphav i dølahesten. Kaldblodstravaren vert nytta til travlaup.

## Raseskildring
Av farge og avteikn er kaldblodstravaren lik dølahesten, men han er lettare bygd og meir høgstilt.

## Historie
Frampå 1800-talet vart det med utgangspunkt i dølahesten alt fram er ein lettare og meir høgbeint type kaldblodshest med gode føresetnader for å tevle i trav. Frå 1937 fekk rasen eiga stambok, og frå 1965 vart det offentleg stambokføring. Norsk kaldblodstravar har i dag delvis sams avlsarbeid med svensk kaldblodstravar.

## Førekomst
Norsk kaldblodstravar er ein av dei talmessig største hesterasane i Noreg, og på landsbasis finst meir enn 10 000 individ.

## Bruk
Kaldblodstravaren vert i stor grad brukt i travsporten, men nokre vert også brukt som køyre- eller ridehestar til hobbybruk.

## Kjelder

*Avlsplan for kaldblodstravar frå Travsport.no
*Store norske leksikon om kaldblodstravar
Jazzgruppa Atomic

**Atomic** er ei svensk-norsk jazzkvintett som vart skipa i 1999. Atomic er ei rein mannsgruppe og består av tre nordmenn og to svenskar; alle erfarne jazzmusikarar. Platedebuten deira kom i 2001 med *Feet Music*. To år seinare fylgde dei opp med cd-en *Boom Boom*. Under utdelinga av Spellemannprisen 2003 vann Atomic i kategorien for jazz med denne siste plata.

I 2005 gav Atomic ut liveplata *The Bikini Tapes* som bestod av heile tre cd-ar. Plata inneheldt både nye komposisjonar, songar frå dei to førre platene, samarbeid med jazzgruppa School Days samt ei nyinnspeling av «Pyramid Song» av Radiohead. Fredrik Ljungkvist var hovudkomponisten på *The Bikini Tapes*.

Neste studioalbum av Atomic fekk tittelen *Happy New Ears!* og kom i 2006. Igjen vart Atomic tildelt ein Spellemann i kategorien jazz, denne gongen under Spellemannprisen 2006. I 2009 gav Atomic ut ei ny liveplate, *Retrograde* som igjen er ei samling av tre cd-ar, med både gamalt og nytt stoff.

## Diskografi

* 2001: *Feet Music*
* 2003: *Boom Boom*
* 2005: *The Bikini Tapes* (live)
* 2006: *Happy New Ears!*
* 2009: *Retrograde* (live)

## Kjelder

**Denne artikkelen er omsett frå «[[:de:Atomic (Band)|Atomic (Band)]]» frå , den 5. april 2012.*
** Artikkelen viser til fylgjande bok som hovudkjelde: *Richard Cook & Brian Morton: The Penguin Guide to Jazz Recordings, 8. utg., London, Penguin, 2006 ISBN 0-141-02327-9* 

; Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Atomic på Myspace
* Omtale av Atomic på Paal Nilssen-Love si nettside
Jacopo Amigoni

**Jacopo Amigoni** () var ein italiensk kunstmålar frå Napoli eller frå Venezia. Han var aktiv under sein-barokken og i rokokko-perioden. Amigoni begynte som målar i Venezia, men reiste mykje og var profilert i heile Europa, særleg var dei overdådige portretta hans mykje etterspurde. Han måla både freskar og oljemåleri, snart med religiøst og snart med mytologisk innhald. Amigoni arbeidde svært snøgt, hans virtuost måla bilete høvde godt til den rådande smaken under rokokkotida.

### Liv og gjerning
Amigoni fekk si første kunstnariske undervisning i Venezia. Opphavleg måla han både mytologiske og religiøse scenar. Då han etterkvart fekk mange bestillingar frå privatpersonar i område lengre nord, begynte han å lage verk som skildrar gudar i sanseleg lete eller som leikar. Han hadde mange kunstnarar i lære, mellom dei Charles Joseph Flipart, Joseph Wagner og Antonio Zucchi.

År 1717 og -19 er det dokumentert Amigoni arbeidde på slottet Nymphenburg i München. Sidan var han sysselsett med freskomåleri til det nybygde Schleissheim-slottet (1725-29), og i benediktinarklosteret i Ottobeuren. Han returnerte til Venezia i 1726. 

År 1729 fór Amigoni til London. Der gjorde han lukke med portretta sine. Fram til 1739 arbeidde han i England, mellom anna med utsmykking av herregardar og av teateret i Covent Garden. Under eit kortare opphald i Paris i 1736 vart han kjend med kastratsongaren Farinelli, og utførte ein del arbeid for han. I Paris overbeviste han elles målaren Canaletto om å reise til England. Han møtte elles målarane François Lemoyne og François Boucher.

Amigoni vende tilbake til Italia i 1739, kanskje til Napoli og sikkert til Monte Cassino. I klosteret på Monte Cassino fanst to lerret, som begge vart øydelagt under andre verdskrigen. Før 1747 reiste han til Venezia. Han hadde då oppdrag frå den rike kjøpmannen Sigismund Streit om å dekorere Casa Savoia og andre bygningar i byen. 

I 1747 forlet Amigoni Italia og etablerte seg i Madrid. Der var han hoffmålar til Ferdinand VI av Spania. I Madrid arbeidde han sine fem siste leveår.

Han døydde i Madrid.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jacopo Amigoni|Jacopo Amigoni]]» frå ,  den 5. april 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
Godfrey Kneller

**Godfrey Kneller** (opphavleg *Gottfried Kniller*) () var ein tysk-britisk portrettmålar som var verksam i England. Komponisten Andreas Kneller var bror hans.

## Liv og gjerning

Kneller var fødd i Lübeck og vart utdanna i Nederland under leiing av Ferdinand Bol. Han var også på studiereiser, mellom anna i Italia.

Frå 1674 arbeidde Kneller som portrettmålar i England. Midt på 1680-talet var han den leiande portrettkunstnaren i landet, ein posisjon han tok over etter Peter Lely. I 1688 vart han utnemnd til hoffmålar for den komande kong Villiam, saman med John Riley som døydde tre år seinare. Resten av livet levde Kneller av å måle portrett av så å seie alle samtidige, kunstinteresserte engelske stormenn.

Kneller dreiv ein verkstad med stor produksjon, noko som gjer at ein del av måleria hans er lite originale. I sine beste arbeid viste han derimot stor vitalitet. 

Han vart teken opp i adelsstanden i 1715.

Kneller døydde av feber i London i 1723.

## Kjelder
**Aschehougs kunsthistorie. Bind 4 Kunstleksikon*

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Godfrey Kneller|Godfrey Kneller]]» frå ,  den 5. april 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Alog

**Alog** er ein norsk elektronika-duo som vart skipa i Tromsø i 1997. Gruppa vart danna av Espen Sommer Eide (f. 1972) og Dag-Are Haugan (f. 1970), og det er framleis dei to som utgjer Alog.

Etter å ha gjeve ut *'Alog EP* i 1998, platedebuterte Alog med *Red Shift Swing* i 1999. I 2001 kom andreplata *Duck-Rabbit* før dei gav ut *Miniatures* i 2005. Under Spellemannprisen 2005 vann Alog i klassen elektronika for plata.

Den siste studioplata til Alog har fått namnet *Amateur*, og kom ut i 2007. Ifylgje gruppa sjølv har denne plata blitt til etter ein lang arbeidsprosess i lag med musikarane Nicholas Møllerhaug og Sigbjørn Apeland. Alog har her arbeidd med ymse akustiske instrument, og gjort opptak langs heile norskekysten, gjerne på musikkskular eller små klasserom. Ifylgje dei sjølve blei dei stundom sitjande vêrfaste på øyar i Nord-Noreg. Føremålet med reisa var å finna eit bestemt og ekte, nærmast amatørmessig lydbilete - derav platenamnet. *Amateur* vart nominert i elektronikaklassen til Spellemannprisen 2007, men vann ikkje.

I 2011 gav Alog ut sitt så langt siste album, *Unemployed*. Cd-en kom ut saman med ein 4x LP-samling og dobbel-cden *Twin Concerts*.

## Diskografi

* 1998: *Alog EP*
* 1999: *Red Shift Swing* 
* 2001: *Duck-Rabbit* 
* 2005: *Miniatures* 
* 2005: *Catch that totem!* (Samleplate/remiks)
* 2006: *Islands of Memory EP*
* 2006: *Just recording* (LP i avgrensa opplag)
* 2007: *Amateur*
* 2009: *Split series 20 EP* saman med *Astral Social Club*
* 2011: *Unemployed* (saman med LP-samling)
* 2011: *Twin Concerts*

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

* Alog på Myspace
Sarah Selmer

**Sarah Selmer** () er ein norsk lyrikar og omsetjar. 

Ho debuterte i 2000 med diktsamlinga *Svimmel* og har sidan utgjeve *Brytningsanomaliene* i 2008 og *Retiro* i 2011.

Selmer er utdanna litteraturvitar frå Universitetet i Oslo der ho skreiv hovudoppgåva *I Comalas pauser : en lesning av Juan Rulfos Pedro Páramo*. Ho har vore bokmeldar i *[[Aftenposten]]* og arbeidd som forlagskonsulent, omsetjar og lærar.

## Bøker
* 2000 &ndash; *Svimmel* &ndash; diktsamling
* 2008 &ndash; *Brytningsanomaliene* &ndash; diktsamling
* 2011 &ndash; *Retiro* &ndash; diktsamling

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Sarah Selmer hjå Nasjonalbiblioteket
* Utgjevingar av Sarah Selmer i BIBSYS Ask
Paul Celan

**Paul Celan** ()  var ein tyskspråkleg  jødisk lyrikar, forfattar og omsetjar. Han er rekna som ein viktig lyrikar, og var inspirert av symbolismen og surrealismen. 

## Liv og virke
Etter å ha gått på skule i heimbyen reiste han i 1938 til Tours i Frankrike for å studere medisin, fordi høgare utdanning ikkje var ope for jødar i Tyskland og Austerrike i Det tredje riket. Der vanka han i politisk radikale miljø og blei kjend med flyktningar frå Den spanske borgarkrigen. Sommaren 1939 drog han heim på ferie, men etter Molotov-Ribbentrop-pakta i august det året var det umogleg for han å vende attende til studiene i Frankrike. Han innrullerte seg derfor ved Universitetet i Csernowitz, kvar han studerte romanistikk. Etter Tyskland sin invasjon av Sovjetunionen sat Celan i ein arbeidsleir mellom 1942 og 1944. Året etter flytta han til Bucuresti, kvar han, etter å ha lært seg russisk, livnærte seg av å omsetje russiske forfattarar som Lermontov, Simonov og Tsjekhov. Medan han var der blei han assosiert med fleire surrealistiske forfattarar. I 1948 debuterte han med tre dikt i ein antologi under dekknamnet Paul Celan. I desember 1947 kryssa han den rumensk-ungarske grensa illegalt, og kom seg til Wien. Men trass i gode vennskap med forfattarar som Milo Dor, Klaus Demus, Ingeborg Bachmann og den surrealistiske målaren Edgar Jené, blei Celan berre verande i eit halvt år. Sommaren 1948 kom han til Paris, kvar han byrja å studere tysk litteratur, tok eksamen i 1950, og blei tilsett ved École Normale Supérieure som lektor i tysk litteratur. Her gifta han seg med ein fransk grafikar, fekk to born og blei fransk statsborgar i  1955.

Dikta hans, som er strenge og knappe i forma, har ein suggestiv, melankolsk klang. Den eigenarta bruken av paradoks og alogiske metaforar fører til grensen for det som kan utseiast, ofte inn i togna. Diktet *[[Todesfuge]]* frå samlinga *Der Sand aus den Urnen* frå 1948 gjorde han kjent. Diktet er ein elegi over lagnaden til jødane i Auschwitz. Andre diktsamlingar er *Von Schwelle zu Schwelle* (1955) og *Sprachgitter* (1959), kvar diktet blir til eit teiknsystem som peikar langt ut over det som kan fattast på ein logisk måte. Forutan eiga dikting gjendikta han ei stor mengde vestleg litteratur frå fleire språk, mellom anna Apollinaire, Baudelaire, Mandelstam, Pessoa, Dickens og Shakespeare.

Paul Celan tok livet av seg ved å drukne seg i Seinen kring 20. april 1970.

Celan er attdikta til norsk av Øyvind Berg i *Etterlatt* (1996), og Olav H. Hauge har òg attdikta fleire av dikta hans til norsk. Anders Bærheim og Cornelia Simon har attdikta *Schneepart* som *Snøpart* (2013).

## Utvald bibliografi
**Der Sand aus den Urnen* (1948)
**Mohn und Gedächtnis* (1952)
**Von Schwelle zu Schwelle* (1955)
**Sprachgitter* (1959)
**Die Niemandsrose* (1963) 
**Atemwende* (1967)
**Fadensonnen* (1968)
**Lichtzwang* (1970)
**Schneepart* (1971)

## Merknadar

## Kjelder

*«Etterord» av Øyvind Berg i Celan, Paul: *Etterlatt*. Kolon Forlag, Oslo 2005. ISBN 9788205341036
*
The Gathering

**The Gathering** (ofte forkorta til **TG**) er eit datatreff som sidan 1996 har vore arrangert av KANDU kvar påske i Vikingskipet på Hamar. Det er det største datatreffet i Noreg og det nest største datatreffet i verda etter Dreamhack i Sverige. Arrangementet skulle eigentleg starte i 1991, men blei arrangert for første gang i påsken 1992, og har blitt arrangert kvar påske sidan. Arrangementet har sidan 1996 funne stad i Vikingskipet på Hamar og varer fem dagar i strekk. The Gathering samlar kvart år over fem tusen deltakarar og frivillige som hovudsakleg er unge menneskjer med interesse for data.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:The Gathering|The Gathering]]» frå ,  den 5. april 2012.*