open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wind Up Workin' in a Gas Station

**«Wind Up Workin' in a Gas Station»** er den første songen på Frank Zappa-albumet *[[Zoot Allures]]*. Songen vert sungen av Zappa med ein falsk, tysk aksent fordi Zappa var fascinert av den tyske kulturen. På konsertane vart linja «Show me your thumb if you're really dumb» repetert mange gonger, og publikum svarte med å heve begge tomlane opp i lufta. Trass i den pessimistiske teksten vart songen ein favoritt hos fansen. Ein konsertversjon finst på *[[You Can't Do That on Stage Anymore, Vol. 6]]*.

## Tyding
Tittelen tyder «Enda opp med å arbeide på ein beninsstasjon». Songen går til åtak på det amerikanske skulesystemet og forklarer at sjølv med høg utdanning endar folk likevel opp med dårleg betalte jobbar, som å arbeide på ein bensinstasjon.

## Lady Bianca-kontroversen
Solovokalen vert sungen av Bianca Odin, betre kjend under scenenamnet Lady Bianca, som berre var i bandet til Zappa i 1976. Årsaka til at Odin slutta i bandet sa ho i eit intervju:  Etter at Lady Bianca vart songen droppa frå setlista fordi den høge vokalen til Lady Bianca var vanskeleg å etterlikne av andre vokalistar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wind Up Workin&#39; in a Gas Station|Wind Up Workin&#39; in a Gas Station]]» frå ,  den 11. juni 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ciro Immobile

**Ciro Immobile** () er ein italiensk fotballspelar som i 2014 spela for Torino i italiensk Serie A. Han har òg landskampar for Italia. Han vart toppskårar i Serie B med Pescara i 2011/12-sesongen. I 2013/14-sesongen, då han spelte for Torino, vart han toppskårar i Serie A med 22 mål.
The Torture Never Stops

«**The Torture Never Stops**» er ein song av Frank Zappa frå 1976 på albumet *[[Zoot Allures]]*. Andre versjonar av songen finst på *[[Zappa in New York]]*, *[[Thing-Fish]]*, *[[You Can't Do That on Stage Anymore, Vol. 1]]*, *[[You Can't Do That on Stage Anymore, Vol. 4]]*, *[[The Best Band You Never Heard In Your Life]]*, *[[Cheap Thrills av Frank Zappa|Cheap Thrills]]*, *[[Buffalo av Frank Zappa|Buffalo]]*, *[[Philly '76]]* og *[[Hammersmith Odeon av Frank Zappa|Hammersmith Odeon]]*. Songen handlar om ein vond prins. På albumet *Thing-Fish* heiter songen «The Torchum' Never Stops», og hovudpersonen på det albumet er The Evil Prince, som ein referanse til denne songen. «The Torture Never Stops» vart spelt på konsertane til Zappa frå 1975 til 1978 og i 1988.

## Songen

Songen debuterte i 1975 med tittelen «Why Doesn't Somebody Get Him a Pepsi?» der nesten ingen av instrumentpartia likna albumversjonen. Songen er sagt å vere ein av dei mørkare songane til Zappa og passar generelt inn i atmosfæren på «Zoot Allures». «The Torture Never Stops» er den mørkaste på albumet med tekstlinjer som «Flies all green and buzzin' in dungeon of despair. Who are'll those people that is shut away down there? Are they crazy? Are they sainted? Are they heroes someone painted?» i lag med kvinnelege stønn i bakgrunnen. Kritikarar hevda at under songen så verkar Zappa roleg, men likevel passiv-aggressiv.  Songen har blitt omtalt som ein referanse til det vonde som skjedde i konsentrasjonsleirane under andre verdskrigen, og kritikarar har sagt at om så er, så er referansen til «eating a steaming pig» smaklaust av Zappa. 

## Rat Tomago

Ein live solo frå songen, «**Rat Tomago**», vart gjeven ut i 1979 på albumet *[[Sheik Yerbouti]]*. Som «The Torture Never Stops» inneheld han den same grunnleggande strukturen, basslinja og den kvinnelege stønninga. «Rat Tomago» vart nominert til Grammy-prisen for beste rockeinstrumental i 1979.

## Musikarar

### Studioversjon
*Frank Zappa - gitar, bass, klaverinstrument, solovokal
*Terry Bozzio - trommer

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Torture Never Stops|The Torture Never Stops]]» frå ,  den 11. juni 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Find Her Finer

**«Find Her Finer»** er ein song frå 1976 av Frank Zappa frå albumet *[[Zoot Allures]]*. Songen vart innspelt med leppene til Zappa ekstremøt nær mikrofonen, for å skape ein intim lyd. Roy Estrada syng falsettvokal for å skape ein komisk effekt i songen. Han vart gjeven ut som den første singelen frå *Zoot Allures*, men selde dårleg, i motsetnad til den andre singelen «Disco Boy». Ein raskare jazzversjon frå eit konsertopptak finst på albumet *[[The Best Band You Never Heard in Your Life]]*. Han vart spelt på konsertar i 1976 og 1988.

## Tyding
I følgje songen meiner Zappa den beste måten å overtale ei jente er å syne at du er mindre intelligent enn ho. Han meiner dette kjem av at kvinner ikkje bryr seg om smarte menn, men heller ein romantisk mann. Dette er ein parallell til stereotypien om at men helst vil ha uintelligente kvinner.

## Innhald
**7"**

A».Find Her Finer» - 3:18 
B».Zoot Allures» - 4:18

## Musikarar
*Frank Zappa –gitar, synthesizer, bass, klaverinstrument, solovokal
* Terry Bozzio – trommer, korvokal
* Andre Lewis –  korvokal
* Roy Estrada – korvokal
* Ruben Ladron de Guevara – korvokal
* Captain Beefheart – munnspel  (omtalt som «Donnie Vliet»)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Find Her Finer|Find Her Finer]]» frå ,  den 11. juni 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ray White

**Ray White** er ein afroamerikansk vokalist og gitarist, mest kjend som medlem av bandet til Frank Zappa.  Han vart med i bandet til Zappa hausten 1976 og spelte rytmegitar og song, mellom anna mykje harmonivokal med Ike Willis på seinare turnear i 1980 og 1984. Ein kan høyre vokalen til White på *[[Zappa in New York]]* (mars 1978), *[[You Are What You Is]]* (sept. 1981) og andre plater. White er òg med i *[[The Torture Never Stops]]* og *[[filmen Does Humor Belong in Music?|Does Humor Belong in Music?]]*, konsertfilmar. I følgje Zappa var White, som var djupt religiøs, ukomfortabel med det atestisiske synet til somme av dei andre bandmedlemmane, noko som førte til at han slutta. 

White har òg spelt i jam-orienterte grupper som KVHW, Don't Push the Clown og Umphrey's McGee, og har i nyare tid spelt med forskjellige artistar frå Michigan, mellom anna tidlegare Rare Earth-trommeslagaren Bob Weaver, og medlemmar av funk/fusion-bandet Generic Produce.

Sommaren 2007 vart Ray White med Dweezil Zappa som spesiell gjesteartist for Zappa Plays Zappa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ray White|Ray White]]» frå ,  den 12. juni 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* United Mutations
* Project Object
Bedehus

**Bedehus** er ein type forsamlingshus som er eigd og drive av kristne organisasjonar. Husa vert brukt til små og store møte og andre arrangement. Slike forsamlingshus vart bygd frå midten av 1800-talet over heile Noreg, og er framleis vanlege over hele landet. Bedehus vert også kalla **misjonshus**.

Det er i dag rundt 3000 bedehus, misjonshus og kristelege ungdomshus i landet. Halvparten eigast og drivast av lutherske misjons- og ungdomsorganisasjonar innanfor Den norske kyrkja, resten av lokale og frittståande grupper.

## Historie
Bedehus var opphavleg samlingshus for kristne (truande) til bøne- og vitnemøte. Seinare vart dei ein stad for vekkingsmøte, bibeltimar og samlingar for dei ulike misjonsorganisasjonane.

Dei første bedehusa vart mest sannsynleg bygd i 1840-åra. Dei første vi kjenner til er i Strand kommune og Hjelmeland kommune i Rogaland. Det første huset som vart kalla bedehus var likevel *Hauges Minde* i Skien , som vart bygd i 1850 til minne om Hans Nielsen Hauge.

## Innreiing
Dei første bedehusa var enkle med trebenkar og utan kunst. Etter kvart kom Kristusbilete på plass. Andre bibelske motiv vart også brukt, samt bilete av viktige menn i bygda, i kyrkja og kjende predikantar. Etter andre verdskrig har mange bedehus vorte større og vakrare.

## Kjelder

* *Reise i bedehusland – Rogaland*, av Johannes Kleppa og Alf Henry Rasmussen, Sambåndet forlag 2003.
* «Misjon og bedehus», av Andreas Ropeid I: *Norges kulturhistorie*, bd . Aschehoug, 1980
* *Bedehus i Rogaland : administrasjon og bruk*, av Andreas Ropeid. Norsk etnologisk gransking, 1993
* *Bedehus i Østfold*, av Kai Ørebech. Lunde Forlag, 2006 ISBN 82-520-4837-4
* *Bedehusfolket : ein studie av bedehuskultur i tre bygder på 1980- og 1990-talet*, av Olaf Aagedal. Tapir forlag, 2003  ISBN 82-519-1829-4 (Dr.avh.)
* *Rapport frå bedehusland*, av Olaf Aagedal. Samlaget, 1988 ISBN 82-521-3173-5
**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Bedehus|Bedehus]]» frå ,  den 12. juni 2014.*
Gustine Hjelmeland

**Gustine Gabrielsdotter Hjelmeland** () var ein norsk lærar og indremisjonær frå Gaular.

## Lærar
Gustine Hjelmeland var yngst i ein syskenflokk på seks som vaks opp på Indre Hjelmeland i Gaular, nær det som no er Førde lufthamn. Mora Nille døydde då Gustine var ung. 

Ikkje alle jenter fekk utdanning i denne tida, men Gustine fekk reise til lærarskulen i Volda, og jobba som grendaskulelærar for elevane frå Bringeland, Hjelmeland og Åse. Hjelmeland gjorde eit sterkt inntrykk som lærar og omsorgsperson.

Då Bygstad sentralskule vart bygd, vart grendaskulane nedlagde og Gustina Hjelmeland arbeidde dei siste yrkesaktive åra sine på den nye skulen. 

## Heimly
Då brørne flytta ut i 1922 vart familiegarden på Hjelmeland skøytt over på systera til Gustine, Anna Hjelmeland. Etter at faren døydde i 1937, vart garden seld og Heimly bygd – eit stort hus som gav plass både til bustad for systrene, hybel på loftet og eige bedehus med møtesal og småsal. 

Då Heimly vart innvigd som bedehus i september 1940, var det allereie ein viktig samlingsstad for musikklaget. Bedehuset hadde ein stor aktivitet der omreisande forkynnarar frå ulike misjonsgreiner alltid var velkomne. 

Gustine starta Hjelmeland indremisjonslag, Heimly, 9. mars 1940. Ho var leiar for styret i ei årrekkje, dreiv sundagsskulen og kvinneforeininga og starta opp med tradisjonsrike samlingar som barnefest og ungdomsfest ved juletider, 17. mai-fest og basarar. 

Lenge før Gustine døydde i 1984 testamenterte ho Heimly til indremisjonen. Bygningen vart brukt som bedehus heilt fram til 2010 då det vart selt og aktiviteten flytta til Bygstad bedehus.

## Kjelder

*''Gustine Gabrielsdotter Hjelmeland - med misjon og læraryrket som kall'', kvinnestemmer.net 
*Bjørg Seland: Religion på det frie marked. Folkelig pietisme og bedehuskultur. Avhandling i historie framstilt for dr.philos-graden. Universitetet i Bergen. 2001
*Anders Timberlid: Bygdebok for Gaular. Bind 3. 1990
Marco Verratti

**Marco Verratti** () er ein italiensk fotballspelar som i 2014 spelar for Paris Saint-Germain i fransk Ligue 1. Han har òg landskampar for Italia. Han vart seriemeister i Frankrike med PSG i 2013 og 2014. I 2014 vart han kåra til årets unge spelar i den franske ligaen.
Disco Boy

**Disco Boy** er ein song av Frank Zappa frå 1976 på albumet *[[Zoot Allures]]*. Han finst òg på samlealbumet *[[Strictly Commercial]]*.

Ein raskare versjon av songen finst i både filmen *[[Baby Snakes]]* og det tilhøyrande filmmusikkalbumet. 

## Tyding
Songen handomar om stereotypane som av knytt til disco-tida. Den forfengelege tonen i songen vert fastsett av teksten «Leave his hair alone, but you can kiss his comb.» Teksten «Disco boy, do the bump every night, 'til the disco girl who's really right, gonna fall for your line, and feed you a box full of chicken delight.» indikerer at discoguten ikkje er på jakt etter kjærleik men tilfeldig sex. Teksten «but thank the lord that you still got hands, to help you do that jerkin' that'll blot out your disco sorrow» syner at når han ikkje får jenta han vil ha så kan han alltids onanere. I tillegg til disco handlar songen om korleis Zappa mislikar menn som finn seg sjølv uimotståelege for kvinner. 

## Rykodisc-utgåva

På Rykodisc-utgåva av albumet, er vokalen på «Disco Boy» miksa annleis og den tre sekundar lange trommemaskinintroen vart kutta ut. 

## Innhald

**Versjon 1:**

A».Disco Boy» - 5:28 
B».Ms.Pinky» - 3:40 

**Verfsjon 2:**

A».Disco Boy» - 5:28 
B».Bird Man» (Herbie Mann) - 3:40 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Disco Boy|Disco Boy]]» frå ,  den 11. juni 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kafr Takharim

**Kafr Takharim** (arabisk كفر تخاريم, òg skrive **Kafar Takhareem** eller **Kfar Takharam**) er ein by nordvest i Syria i Idlib guvernement, nord for Idlib. Av stader i nærleiken finn ein Harem i nord, Salqin i nordvest, Abu Talha i vest og Armanaz i sør. Ifølgje Syrisk statistisk sentralbyrå, hadde Kafr Takharim eit folketal på 10&nbsp;084 i 2004. Byen er òg det administrative senteret i Kafr Takharim *[[nahiyah]]* som består av ni landsbyar med eit samla folketal på 14&nbsp;772. Innbyggjarane er hovudsakleg sunnimuslimar.

Ibrahim Hananu, ein syrisk nasjonalist som leia den antifranske motstandsrørsla i Aleppo-området i 1919, var fødd i Kafr Takharim. Byen, som Hananu hadde representert i Den syriske nasjonalkongressen, tente som base for opprøret hans. I 1958 vart kommunestyret i Kafr Takharim erstatta av eit kommunestyre som vart utpeikt av regjeringa.

Kafr Takharim har vore åstad for demonstrasjonar mot regjeringa og opplevd vald under den syriske borgarkrigen mot styret til Bashar al-Assad. 1. august 2011 rapporterte aktivistar frå opposisjonen at over 175 menneske i byen vart arresterte og offentleg banka opp før dei vart sende i fengsel av tryggingsstyrkane og regjeringsmilitsen. Frå februar 2012 har Kafr Takharim vore kontrollert av Den frie syriske armeen (FSA). Den 1. oktober 2012 vart tre opprørarar drepne i Kafr Takharim under kampar mot den syriske hæren.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kafr Takharim|Kafr Takharim]]» frå ,  den 12. juni 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
*
*
Armanaz

**Armanaz** (arabisk أرمناز) er ein by nordvest i Syria i Idlib guvernement, 20 kilometer nordvest for Idlib nær grensa til Tyrkia. Av stader i nærleiken finn ein Salqin, Harem og Kafr Takharim i nord og Idlib, Ma'arrat Misrin og Saraqib i søraust. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå, hadde Armanaz eit folketal på 10&nbsp;296 i 2004. Byen er òg det administrative senteret i Aramanaz *[[nahiyah]]* som består av tolv landsbyar med eit samla folketal på 27&nbsp;267. Armanaz er kjend for glasindustrien. Han er òg kjend for olivenlundane, olivenolje og keramikk.

I vekene etter kampane sommaren 2012 under den syriske borgarkrigen erobra opprørarar Armanaz frå den syriske hæren den 20. juni.

## Historie
Namnet «Armanaz» er av før-semittisk opphav. I følgje historikaren Carl Joham Lamm indikerer antikke kjelder at Armanaz vart grunnlagd av glasarbeidarar frå ein by nær Tyr (dagens Libanon) med same namn.

I 1098 vart seldsjukkar-herskaren i Antiokia, Yaghi-Siyan, drepen i Armanaz, som då var eigedomen til Maarrat Misrin, medan han rømde byen etter at Antiokia hadde blitt erobra av krossfararar. Under Ajjubide-dynastiet tidleg på 1200-talet skreiv den syrisk geografen Yaqut al-Hamawi at landsbyen Armanaz var «ein eldgamal og liten by, kring 5 league. Dei lagar her keramikk og drikkekar, raud på farge og med ei særs søtleg lukt.»

I mellomalderen nemnte den muslimske historikaren Izz al-Din ibn Shaddad al-Halabi Armanaz som ein av 22 forlatne eller ruinerte festningar i Aleppo-området, truleg øydelagd under mongolinvasjonane av Syria midt på 1200-talet og vart ikkje bygd opp att då mamelukkane fekk makta i området.

Under det antifranske opprøret leia av Ibrahim Hananu i 1919, styrte soldatane til Hananu i Armanaz og la skatt på landeigarar, kvegeigarar og bønder for å støtte opprøret. Frå Armanaz strekte makta til Hananu seg til Harem, Jisr al-Shughur, Kafr Takharim og Idlib med same skattlegginga og styringa i desse kommunane.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Armanaz|Armanaz]]» frå ,  den 12. juni 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*
*
*
*
Idlib-distriktet

**Idlib-distriktet** (arabisk **منطقة ادلب**) er eit distrikt (mantiqah) i Idlib guvernement i Syria. I folketeljinga i 2004 hadde det eit folketal på 382&nbsp;928. Senteret i distriktet er byen Idlib.

## Inndelingar
Distriktet Idlib er delt inn i sju underdistrikt eller nāḥiyaer (folketala er frå folketeljinga i 2004):
*Idlib nahiyah (ناحية ادلب): folketal 126&nbsp;284.
*Abu al-Duhur nahiyah (ناحية أبو الظهور): folketal 38&nbsp;869.
*Binnish nahiyah (ناحية بنش): folketal 35&nbsp;166.
*Saraqib nahiyah (ناحية سراقب): folketal 88&nbsp;076.
*Taftanaz nahiyah (ناحية تفتناز): folketal 24&nbsp;145.
*Maarrat Misrin nahiyah (ناحية معرتمصرين): folketal 57&nbsp;859.
*Sarmin nahiyah (ناحية سرمين): folketal 14&nbsp;530.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Idlib District|Idlib District]]» frå ,  den 12. juni 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Gary Cahill

**Gary James Cahill** () er ein britisk-engelsk tidlegare fotballspelar som i 2014 spela for Chelsea i engelsk Premier League og for England sitt landslag. Han var med på å vinna den europeiske Meisterligaen med Chelsea i 2012 og Europaligaen i 2013. I 2004/05-sesongen vart han kåra til årets Burnley-spelar.

### Landslagsspel
Cahill deltok 2010-18 i 61 av Englands landskampar, skåra 5 mål. Han spelte 2 kampar i VM 2014, alle Englands 4 kampar i EM i fotball 2016. Under VM i fotball 2018 fekk han sine siste 2 landskampar, kom ikkje på bana i utslagskampar.

## Kjelder
*eu-football
Jack Wilshere

**Jack Andrew Garry Wilshere** () er ein engelsk fotballspelar som i 2018 spela for West Ham United F.C. i engelsk Premier League og for England sitt landslag. Han var med på å vinna FA-cupen med Arsenal i 2014. I 2010/11-sesongen vart han kåra til årets unge spelar i England, og til årets Arsenal-spelar.
Idlib

**Idlib** (arabisk ادلب, òg skrive **Edlib** eller **Idleb**) er ein by nordvest i Syria og hovdustaden i Idlib guvernement, 59&nbsp;km vest for Aleppo. Han ligg nestne 500 meter over havet. I 2004 talde Statistisk sentralbyrå i Syria eit folketal på 98&nbsp;791 i Idlib. Innbyggjarane er stort sett sunnimuslimar, men det er òg ein større kristen minoritet. Idlib er delt inn i seks bydelar: Ashrafiyeh (den mest folkerike), Hittin, Hejaz, Downtown, Hurriya og al-Qusur.

Idlibområdet er eit stort jordbrukssenter i Syria og er historisk viktig med mange «daudebyar» og menneskelagde tellar. Idlib omfattar den antikke byen Ebla, ein gong hovudstaden i eit mektig kongedøme, den antikke kongedøma Nuhašše og Luhuti som blømde i bronse- og jernalderen.
## Historie

### Den osmanske tida
Under Det osmanske riket i Syria, mellom 1500- og 1800-talet, var Idlib hovudstad i ein *[[qadaa|kada]]* («nahiyahhovudstad») og ein del av det større Aleppo vilajet («provinsen Aleppo.») Byen var eit senter for olivenproduksjon som igjen gav opphav til ein lønsam olivenbasert såpeindustri. Sjølv omde i store marknadane for Idlib-såpe var Aleppo, Antiokia og Hama, vart produktet eksportert så langt som den osmanske hovudstaden Istanbul. Idlib var òg ein storprodusent av bomullsfabrikkar. Den vestlege turisten Josias Leslie Porter skreiv at Idlib var «omslutta av olivenlundar, sjeldan i dette nakne området.» Han skreiv òg at olivelundane var større enn dei i Damaskus, Beirut eller Gaza. Midt på 1800-talet hadde byen eit estimert folketal på 8&nbsp;000, inkludert 500 kristne. Seint på 1800-talet auka talet på kristne familiar i følgje tyske forfattarar som arbeidde for Karl Baedeker.

## Klima
Köppen-Geiger-systemet klassifiserer klimaet her som varmt middelhavsklima (Csa). Somrane er varme og regnfattige, medan vintrane er regnfulle og kjølige.

Varmerekorden er frå 16. juni 2012 og er på 44&nbsp;°C, medan kulderekorden frå 30. november 2011 er -4&nbsp;°C.

## Økonomi
Hovudnæringa i Idlib er oliven, bomull, kveite og frukt, særleg kirsebær. Andre avlingar er mandlar, sesamfrø, fiken, druer og tomatar. I 1995 var det kring 300 hektar med forskjellige sitrusavlingar. Olivenoljepressing og tekstilar er somme av dei lokale industriane i byen. Den nærliggande byen Aleppo har vore økonomisk viktig for Idlib.

Idlib regionsmusem i byen har over 17&nbsp;000 Ebla-tavler og er hovudattraksjonen i Idlib, om ein ser bort frå sjølve antikkbyen Ebla. Ved hjelp frå Italia starta eit prosjekt i 2010 for å restaurere og renovere museet.

## Idrett
Omayya Idlib, grunnlagd i 1972, er den mest populære fotballklubben i byen. Klubben spelte i den øvste divisjonen i Syria i 2011-2012. Idlib stadion er den største fotballstadionen i byen.

## Galleri


Fil:Byzantine temple in Idlib (Ruweiha) Syria.jpg|Austromersk tempel i Ruweiha nær Idlib
Fil:ArmanazIdlib2012.jpg|Armanaz, nær Idlib


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Idlib|Idlib]]» frå ,  den 12. juni 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*
*
*
*
*


## Bakgrunnsstoff
*eIdleb - nyhende frå Idleb
Daniel Sturridge

**Daniel Andre Sturridge** () er ein engelsk fotballspelar som i 2014 spela for Liverpool i engelsk Premier League og for England sitt landslag. Han vart seriemeister i England med Chelsea i 2010 og var med på å vinna den europeiske Meisterligaen med dei i 2012.
Kringkastingsrettar for VM i fotball 2014

Denne artikkelen er ei liste over alle offisielle eller lisensierte kringkastarar av VM i fotball 2014. Kringkastingsrettane vart distribuert direkte av FIFA eller gjennom lisensierte selskap og organisasjonar, til dømes med Den europeiske kringkastingsunionen, Organización de Televisión Iberoamericana, International Media Content, Dentsu, RS International Broadcasting & Sports Management og MP & Silva.

Dei norske rettane var delte mellom NRK og TV 2. I Sverige vert rettane delte mellom SVT og TV4, medan DR og TV 2 har rettane i Danmark.

Dette var siste gong ESPN og Univision sendte eit VM-sluttspel i USA, ettersom Fox Sports og Telemundo tok over TV-dekninga frå VM i 2018.

## Fjernsyn

## Radio

## Merknadar

## Kjelder
Danny Welbeck

**Daniel Nii Tackie Mensah «Danny» Welbeck** () er ein engelsk fotballspelar som i 2014 spelte for Manchester United i engelsk Premier League og for England sitt landslag. Han vart seriemeister i England med Manchester United i 2013. Han spelar per 2020 for Watford FC.
Abu al-Duhur

**Abu al-Duhur** (arabisk أبو الظهور; *Abu al-Ẓuhur* eller **Abu al-Thuhur**) er ein by nordvest i Syria i utkanten av Den syriske ørkenen og ein del av Idlib guvernement, som ligg 45 kilometer søraust for Aleppo. Av stader i nærleiken finn ein Tell Sultan og Tell Kalbah i nordvest. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde Abu al-Thuhur eit folketal på 10&nbsp;694 i 2004. Han er eit senter for ein *[[nahiyah]]* («underdistrikt») med 26 stader og eit samla folketal på 38&nbsp;869 i 2004.

Det ligg ein militær flyplass i Abu al-Thuhur. Under den syriske borgarkrigen som starta i 2011, omleira opprørarar frå Den frie syriske armeen basen i september 2012. På grunn av dette kunne ikkje styresmaktene bruke flybasen.
 
## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Abu al-Duhur|Abu al-Duhur]]» frå ,  den 12. juni 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
*
Chris Smalling

**Christopher Lloyd «Chris» Smalling** () er ein engelsk fotballspelar som i 2021 spela for AS Roma i italienske Serie A og for England sitt landslag. Han vart seriemeister i England med Manchester United i 2011 og 2013.
Binnish

**Binnish** (arabisk بنش) er ein by nordvest i Syria, som administrativt høyrer til Idlib guvernement, like aust for Idlib. Av stader i nærleiken finn ein Maarrat Misrin i nordvest, al-Fu'ah i nord,  Ta'um og Taftanaz i aust, Iffis i søraust og Sarmin i sør. I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde Binnish eit folketal på 41&nbsp;848 i 2009. Innbyggjarane er hovudsakleg sunnimuslimar.

Byen ligg på ein åstopp og har flott utsyn over området kring. Ordet *Binnish* kjem frå arameisk som kanskje tyder «barn av menn». Byen er kjend for oliven, vindruer og fikentre, i tillegg til andre avlingar. Han har ein stor, gammal moské i sentrum som er datert til mamelukktida (1250-1517) før Det osmanske riket kom til. Klimaet er mildt. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Binnish|Binnish]]» frå ,  den 12. juni 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ben Foster

**Ben Anthony Foster** () er ein engelsk tidlegare fotballspelar som mellom andre spelte for Watford FC, West Bromwich Albion og Birmingham City. Foster var målvakt.

### Klubbspel
Foster skreiv kontrakt med Manchester United i 2005, men klarte aldri å etablere seg som fyrste-målvakt. Han var utlånt til Watford der han i 2006/07-sesongen vart kåra til årets spelar. 1. mars 2009 vakta han målet då Manchester United sigra over Tottenham Hotspur i straffeskytinga under ligacupfinalen. I mai 2010 vart Foster overført til Birmingham City. Med laget frå Birmingham vann han ligacupen i ein sesong som enda med nedrykk til nivå 2. Han fekk pris som årets Birmingham-spelar, før turen gjekk vidare til West Bromwich-spelar. Også her vart han i 2012 og 2012 kåra til årets klubbspelar. Frå 2018 til -22 gjorde han teneste i Watford. Han la opp i 2023.

### Landslagsspel
Foster spelte 8 landskampar for England i tida 2007-14, fordelt på åra 2007, 2009, 2010, 2013 og 2014. Hans siste landskamp, VM-kampen 24. juni 2014 mellom Costa Rica og England i Belo Horizonte, enda mållaus og med engelsk farvel til VM i fotball 2014.

### Merittar
*Vinnar av den engelske ligacupen: 2009 med Manchester United og 2011 med Birmingham City
*Finalist i FA-cupen: 2019 med Watford FC

## Kjelder

*eu-football
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ben Foster (footballer)|Ben Foster (footballer)]]» frå ,  den 19. juli 2024.*
Jordan Henderson

**Jordan Brian Henderson** () er ein engelsk fotballspelar som i 2020 spela for Liverpool i engelsk Premier League og for det engelske landslaget. Han vart kåra til årets unge spelar i Sunderland i 2010 og 2011, og årets unge spelar i Liverpool i 2012. I 2011/12-sesongen var han med på å vinna ligacupen med Liverpool.
Alex Oxlade-Chamberlain

**Alexander Mark David «Alex» Oxlade-Chamberlain** () er ein engelsk fotballspelar som spelar for Liverpool (2020).

I 2014 spela han for Arsenal i engelsk Premier League og for det engelske landslaget.
Rickie Lambert

**Rickie Lee Lambert** () er ein engelsk tidlegare fotballspelar. Han var midtspiss på Southampton FC og engelske landslagsspelar 2013-14.

### Klubbspel
Lambert spelte fleire år for klubbar i lågare divisjonar. Han fekk kontrakt med Southampton som 27-åring i 2007 og bidrog til at Southampton rykkte opp i Premier League i 2012. I 2011/12-sesongen var han toppskårar i nest høgste divisjon, Football League Championship, og kåra til årets spelar på nivå 2. Etter to sesongar i toppdivisjonen med Southampton vart han i 2014 overført til Liverpool FC. Sommaren 2015 gjekk turen til West Bromwich Albion. I september 2016 byrja han spele på Cardiff City. Same hausten vart han skadd, og kom seg ikkje tilbake i god form. La opp sommaren 2017.

### Landslagsspel
Lambert landslagsdebuterte som innbytar då England møtte Skottland på Wembley stadion 14. august 2013. Han vart matchvinnar då han la på til 3-2 i det 70. minutt av kampen. Fram til 18. november 2014 deltok han i 11 landskampar. Under VM i fotball 2014 fekk han eit innbyte då England tapte 1-2 mo Uruguay. Han skåra i alt 3 landslagsmål.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rickie Lambert|Rickie Lambert]]» frå ,  den 19. juli 2024.*  

*eu-football
Adam Lallana

**Adam David Lallana** () er ein engelsk fotballspelar. Han spelar for Liverpool i engelsk Premier League (2020). Han har òg landskampar for England.
Raheem Sterling

**Raheem Shaquille Sterling** () er ein jamaicansk-engelsk fotballspelar som spelar for Manchester City.

I 2014 spela han for Liverpool i engelsk Premier League. Han har òg landskampar for England. Han vart kåra til årets unge spelar i Liverpool i 2014. Sterling vart fødd på Jamaica, men har budd i England sidan han var fem år gammal.
 
## Kjelder
Stortingsrepresentantar 1904-1906

**Stortingsrepresentantar 1904-1906** er ei liste over stortingsrepresentantane i valperioden frå 1904 til 1906. Stortinget hadde totalt 117 representantar, fordelt med 50 til Venstre, 45 til Høgre, 18 til Samlingspartiet og «de liberale», samt 4 til Det norske Arbeidarparti. Dermed var Arbeidarpartiet representert på Stortinget for fyrste gong.

## Landkrinsar

### Smaalenenes Amt

### Akershus amt

### Hedemarkens amt

### Kristians amt

### Buskerud amt

### Jarlsberg og Larvik amt

### Bratsberg amt

### Nedenes amt

### Lister og Mandal amt

### Stavanger amt

### Søndre Bergenhus amt

### Nordre Bergenhus amt

### Romsdals amt

### Søndre Trondhjems amt

### Nordre Trondhjems amt

### Nordlands amt

### Tromsø amt

### Finmarkens amt

## Bykrinsar

### Fredrikshald

### Sarpsborg

### Fredrikstad

### Moss og Drøbak

### Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger

### Hamar, Lillehammer og Gjøvik

### Drammen

### Kongsberg

### Holmestrand

### Tønsberg

### Larvik og Sandefjord

### Brevik

### Porsgrund

### Skien

### Kragerø

### Østerrisør

### Arendal og Grimstad

### Kristiansand

### Flekkefjord

### Stavanger

### Haugesund

### Bergen

### Aalesund og Molde

### Kristiansund

### Trondhjem og Levanger

### Tromsø, Bodø og Narvik

### Hammerfest, Vardø og Vadsø

## Bakgrunnsstoff
*Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste
Syntetisk språk

Eit **syntetisk språk** er i språktypologi eit slik språk der syntaktiske forhold er uttrykte ved hjelp av morfem som kan knytast til eit ord ved hjelp av bøying, agglutinering eller polysyntese. I desse språka er talet på morfem per eit ord høg, i motsetnad til isolerande språk som viser lågare tal morfem per eit ord.

Ein kan skilje mellom tre slags syntetiske språk: agglutinerande språk, flekterande språk, polysyntetiske språk. I dei agglutinerande språk vert ei rekkje affiks til ei ordrot, og kvar einskilt affiks representerer ein gjeven grammatisk funksjon. I dei relativt uvanlege polysyntetiske språk kan fleire ordrøter og affiks føyast saman. I flekterande språk er ei gruppe av ordformer – eit paradigme – knytt til einannan meir eller mindre regelbunde, der kvar bøyingsform representerer eit kompleks av grammatiske særdrag.

Mange språk har både syntetiske og isolerande trekk, og språk kan soleis vere syntetiske eller isolerande i ulike grad. Som eksempel er det norske språket til stor del analytisk, men langt frå i same utstrekning som kinesisk. I finsk som er for ein god del syntetisk språk, seier man til dømes *talossa* («inne i huset»), *talosta* («or huset») og *taloon* («inn i huset»), medan ein i norsk istaden brukar preposisjonar.

Andre språk som kan skildrast som svært syntetiske er tyrkisk og polsk. Døme på polysyntetiske språk finst mellom anna hjå Wichí-indianarane i Bolivia og Argentina, der alle tre hovuddialektar Vejós (Wehwós), Güisnay (Weenhayek) og Nocten (Oktenay) er polysyntetiske.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* World Atlas of Language Structures (på engelsk)
Språktypologi

**Språktypologi** er eit fagfelt innanfor lingvistikken som deler einskilde språk i grupper ifylgje strukturen deira. Han undersøkjer kva for typar av språk som finst og kva for universelle drag som dei har til felles. Typologien kan delast inn i ulike område som avheng av kva for eit språkleg aspekt vert framheva.

## Morfologisk typologi
Denne typen av språktypologisk inndeling etter morfologisk struktur er knytt til August Wilhelm Schlegel og Wilhelm von Humboldt som tidleg i 1800-talet byrja å dele språk inn i dei syntetiske (som vert delte vidare i flekterande språk, agglutinerande språk og polysyntetiske språk, det vil seie språk der einskilde ord byter forma for å vise den grammatiske relasjonen deira til andre ord i setninga, og dei isolerande, der grammatiske forhold mellom ord vert viste ved hjelp av ordstilling og separate ord.

## Ordstillingstypologi
Med utgangspunktet i Joseph Greenberg sine studiar om språkuniversalia, leidde sannkjenninga at ei gjeven ordstilling i ein slags grammatisk struktur ofte er fylgd av ei tilsvarande ordstilling i andre slags strukturar til inndeling av språk basert på grunnordstilling, det vil seie på korleis som dei tre hovudsaklege komponent i setninga er ordna: subjekt, predikat og objekt. I staden for omgrepet «predikat» plar ein å bruke omgrepet «verb» eller «verbal», sånn at språka kan kategoriserast som SVO-språk (subjekt-verb-objekt), SOV-språk (subjekt-objekt-verb), VSO-språk (verb-subjekt-objekt) og so vidare.

Dei skandinaviske språka passer likevel ikkje heilt inn i denne malen, då dei er sokalla V2-språk (frå engelsk *verb-second language*), kva som inneber at verbet kjem i andre posisjon i setninga, medan subjektet kjem i fyrste, om ikkje noko adverbial innleier setninga, i so fall vert subjektet flytta til etter verbet. Det er òg nokso problematisk å klassifisere på den måten språka som har rikare inventar av bøyingsformer og difor tillèt lausare ordstilling.

## Morfosyntaktisk typologi
Innanfor den morfosyntaktiske typologien deler ein språk etter korleis ein morfologisk grupperer ulike syntaktiske funksjonar i setninga. Jamfør ergativ språk og akkusativ språk.

## Fonologisk typologi
Ifylgje fonologiske kriterier kan språka delast inn i tonespråk, tonelagspråk og so vidare.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Språktypologi|Språktypologi]]» frå ,  den 12. juni 2014.*
Flekterande språk

Eit **flekterande språk** er eit slags syntetisk språk som skil seg frå agglutinerande språk ved å ha tendens til å slå saman fleire morfem som uttrykkjer grammatikalske, syntaktiske eller semantiske drag sånt at grensa mellom dei er uklår. Prosessen å tilføye morfema til ordrota heiter i flekterande språk **[[bøying|fleksjon]]** eller **bøying**.

Innanfor den indoeuropeiske slekta finst det fleire flekterande språk. Ein kan mellom anna nemne sanskrit, gresk, litauisk, polsk, tsjekkisk, latin, norrønt, hindustani og panjabi. Fleksjonen opptrer òg i fleire semittiske språk. Samiske språk viser òg ein viss grad av bøying i motsetnad til finsk og ungarsk som ogso høyrer til den uralske slekta. 

Ein kan sjå korleis som eit flekterande språk fungerer med hjelp av det latinske ordet *paucus* («liten»), der endinga -*us* markerer tre lingvistiske kategoriar: hannkjønn, namnekasus (nominativ) og eintal. Vil ein endre ein av desse kategoriane, må ein endre heile suffikset. Om ein treng til dømes hokjønnsform i det same kasuset og talet, må ein erstatte -*us* med -*a*: *pauca*. Samanslåing av morfem fører ofte til endingshomofoni. Til dømes kan den islandske endinga -*a* tyde både akkusativ og genitiv fleirtal, og riktig tolking er mogleg berre når ein kjenner samanhengen.
Ross Barkley

**Ross Barkley** () er ein engelsk fotballspelar. Han spelar på Chelsea FC i Premier League (2020). 

I 2014 spela han for Everton i engelsk Premier League. Han har òg landskampar for England.
Fraser Forster

**Fraser Gerard Forster** () er ein engelsk fotballspelar. I 2014 spela han for Celtic i skotsk Premier League. Han vart seriemeister i Skottland med Celtic i 2012, 2013 og 2014. Dei andre Celtic-spelarane kåra han til årets Celtic-spelar i 2012/13- og 2013/14-sesongen.

### Landslagsspel
Forster vakta Englands mål i 6 landskampar i tida frå november 2013 til mai 2016. Han var med i troppene til VM i fotball 2014 og EM i fotball 2016, utan å kome i spel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fraser Forster|Fraser Forster]]» frå ,  den 19. juli 2024.*  

*eu-football
Luke Shaw

**Luke Paul Hoare Shaw** () er ein engelsk fotballspelar som frå sommaren 2014 spela for Manchester United. Før dette gjorde han teneste i  Southampton.

Shaw spelte 8 landskampar for England i tida 2014-18.
Magni Øvrebotten

**Magni Øvrebotten** () er ein norsk journalist, redaktør, og målkvinne frå Botnane i Bremanger.

Ho var distriktsredaktør i NRK Sogn og Fjordane frå 1990 til 2004, og leiar for Nynorsk Mediesenter frå 2004 til 2021.

Ho har vore busett i Naustdal sidan 1982 med ektemannen Åsmund Berthelsen og born.

## Bakgrunn
Øvrebotten voks opp på ein gard der ho var den eldste av tre sysken. Ho tok tidleg del i gardsarbeidet, og lærte seg å vera sjølvstendig. Då ho var 14-åring måtte ho flytta til industribygda Svelgen for å ta framhaldskule.

## Journalist
Alt som 8-åring bestemte Øvrebotten seg for å bli journalist, og 17 år gamal fekk ho sommarjobb i Gula Tidend, der Per Håland var redaktør. Avisa hadde rykte på seg til å vere ein tøff arbeidsstad, og i pressekrinsar heitte det at «overlever du som journalist i Gula Tidend, så er det ikkje anna råd enn at du må bli det.»

## Målkvinne
I Botnane var nynorsk målet då Magni Øvrebotten vaks opp. Då ho i vaksen alder vart ei målkvinne og kjempa for eigen og andre sin rett til å skrive på nynorsk, meiner Øvrebotten sjølv at det kan sporast tilbake til historier bestemor hennar fortalde; Bestemora måtte skrive dansk på skulen, og syns det var forferdeleg fordi ho tykte aldri ho vart god nok i norsk. Denne uretten gjorde eit sterkt inntrykk på barnebarnet.

## Utdanning og arbeid
Innimellom folkehøgskule, gymnas og journalisthøgskule var Magni Øvrebotten aktiv i Senterungdommen og hadde sommarjobb i ulike aviser. I avisa Nationen ville nyhenderedaktøren bli kvitt henne fordi ho skreiv nynorsk, men lukkast ikkje. Frå 1980 arbeidde ho i NRK Sogn og Fjordane, fem år som journalist, fem som redaksjonssjef og 14 som distriktsredaktør. I 2004 vart ho leiar for NRK Nynorsk Mediesenter, som vart oppretta i Førde i 2002.

Ho sat i interimsstyret for Språkrådet frå 2004 til 2006 og var nestleiar i styret der frå 2006 til 2010.

Øvrebotten vart tildelt Nynorsk redaktørpris i 2013.

Ho fekk Kringkastingsprisen i 2021.

## Kjelder
VM i fotball 2014

**VM i fotball 2014** var den 20. verdensmeisterskapen i fotball og vart arrangert i Brasil frå 12. juni til 13. juli i 2014. Finalen vart spelt på stadionet Maracanã, og Tyskland vart verdsmeister då dei slo Argentina 1-0 etter ekstraomgangar.

VM i 2014 var andre gong Brasil arrangerte fotball-VM. Første gong var i 1950, og Brasil vart dermed det femte landet som arrangerte VM to gonger, etter Mexico, Italia, Frankrike og Tyskland.

## Arenaer

## Kampar
Kampoppsettet blei kunngjort i FIFA sitt hovudkvarter 20. oktober 2011. Opningskampen vart spelt 12. juni i São Paulo, klokka 17.00 lokal tid (22.00 norsk tid). Gruppespelkampene vart spelt klokka 13.00, 16.00, 17.00, 18.00 og 19.00 lokal tid, mens sluttspelskampane gjekk 13.00 og 17.00 lokal tid. Semifinalane vart spelt 17.00, mens finalen 13. juli gjekk 16.00 lokal tid.

## Gruppespel
I gruppespelet vart dei 32 laga delt inn i 8 grupper på 4 lag i kvar gruppe. I kvar gruppe spelte alle laga mot kvarandre éin gong. Laga som kom på første- og andreplass i kvar gruppe, gjekk vidare til sluttspelet.

For VM bruker FIFA desse kriteria for å avgjere rekkjefølgja mellom laga:

# Flest poeng.
# Størst målforskjell.
# Flest skåra mål.
# Innbyrdes oppgjer.
# Loddtrekning.

### Gruppe A

----

----

----

----

----

### Gruppe B

----

----

----

----

----

### Gruppe C

----

----

----

----

----

### Gruppe D

----

----

----

----

----

### Gruppe E

----

----

----

----

----

### Gruppe F

----

----

----

----

----

### Gruppe G

----

----

----

----

----

### Gruppe H

----

----

----

----

----

## Sluttspelet

### Åttandedelsfinalar

----

----

----

----

----

----

----

### Kvartfinalar

----

----

----

### Semifinalar

----

### Bronsefinale

### Finale

## Referansar
Dommarar i VM i fotball 2014

I mars 2013 offentleggjorde FIFA ei liste over 52 dommarar (kvar med 2 assistentar) til VM i fotball 2014 i Brasil.. 14. januar 2014 peikte FIFAs dommarkomité ut 25 dommartrioar og åtte støtteduoar frå 43 land. Det var dommarar frå alle dei seks hovudfotballforbunda i verda på lista.

## Referansar
Thibaut Courtois

**Thibaut Nicolas Marc Courtois** () er ein belgisk fotballspelar som spelar som keeper for den spanske klubben Real Madrid og for Belgia sitt landslag. 

Han vart seriemeister i Belgia med Genk i 2011, i Spania med Atlético i 2014 og i England med Chelsea i 2015 og 2017. I 2011/12-sesongen var han med på å vinna Europaligaen med Atlético.

Frå 2011 til 2018 spela han for Chelsea i engelsk Premier League.

## Kjelder
David Ospina

**David Ospina Ramírez** () er ein colombiansk fotballspelar som spela som keeper for Al Nassr og det colombianske landslaget. Han har vorte seriemeister i Colombina med Atlético Nacional.
Livet har en sjanse

**«Livet har en sjanse»** er ein song av Hilde Heltberg, gjeven ut i 1985 på LP-en *[[Noe vi deler]]*. Songen er skriven av Hilde Heltberg og Stein T. Gulbrandsen.

## Eurovision
### Melodi Grand Prix 1985
«Livet har en sjanse» deltok i Melodi Grand Prix 1985, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 1985 i Göteborg i Sverige. Songen vart framført på norsk av Hilde Heltberg, og enda på sjetteplass med 49 poeng.

## Fotnotar
Anna Herland

**Anna Sofie Herland** () vart landskjend då ho i 1955 vart vald til ordførar i Solund. Midt i husmortiåret var det ein sensasjon. Berre Utsira (1936) og Lillehammer (1940) hadde hatt kvinneleg ordførar før. I Sogn og Fjordane var ho den aller fyrste.

## Bakgrunn
Herland voks opp som den eldste av 10 sysken på Geitarøy ved Kolgrov i Ytre Solund. Utdanninga hennar var sju års folkeskule, men livet gav henne ein allsidig praksis. Under krigen var ho mellom anna med og løynde flyktningar. Ho gifta seg med Oskar Herland og flytte til Indrevær, som ligg heilt ute mot storhavet. Som islands- og grønlandsfiskar var mannen borte store delar av året, så Anna var mykje åleine med tre born og ansvaret for hus og heim. I Indrevær var det ikkje telefon, og Solund hadde verken elektrisitet eller veg.

## Politisk arbeid
Anna Herland stod på Venstrelista og vart som einaste kvinne innvald i Solund kommunestyre i 1955. Same året vart ho vald som ordførar. Ho var ei kvinne frå «grasrota», utan politisk røynsle. Men Anna hadde gode evner, talegåver, humoristisk sans og ikkje minst god arbeidslyst. Ordførarvervet var ubetalt, men Anna tok også på seg sekretærjobben i kommunen og tente såleis 5000 kroner i året. Som fyrste og einaste kvinne var ho også medlem av fylkestinget 1956-59. Der vart ho motteken som ei dronning, seier soga, og hausta både velvilje og ekstra kroner til Solund. Ho var vararepresentant på Stortinget i 1958-65.

## ''The Norwegian Lady''
Anna Herland deltok på fleire nasjonale hendingar. I 1962 vart ho vald til å representera alle norske kvinner og avduka statuen «The Norwegian Lady» i Virginia Beach, USA saman med Erik Bye. Støtta er laga av Ørnulf Bast.

## Kjelder
*''Anna Herland - Vår fyrste kvinnelege ordførar'', Kvinnestemmer frå Sogn og Fjordane 
*Steinsund, Hans H. (2001) ''Anna Herland - første kvinnelege ordførar i Sogn og Fjordane'', Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane
*Anna Sofie Herland, Fylkesleksikonet, NRK Sogn og Fjordane
Malene Sandved

**Malene Sandved** () var ei norsk prestefrue, mor til ti og den fyrste styraren ved husmorskulen i Stryn. Sandved var ei føregangskvinne for eit godt og sunt kosthald. Ho heldt mange frukt- og grønsakskurs omkring i «amtet» og skreiv ei kokebok som har vore viktig for mange husmødrer i Sogn og Fjordane.

## Familieliv
Malene var fødd på Jæren. Ho gifte seg med sokneprest Samuel Pedersen Sandved og saman flytta dei til Årdal. I august 1908 døydde presten brått av slag, og fru Sandved sat åleine att med ein stor barneflokk. I fleire år hadde ho allereie halde kurs i *frugt og grønsakers anvendels* i regi av Landbrukslaget. Dette la grunnlaget for yrkeskarrieren hennar som styrar ved husmorskulen i Stryn.

## Utdanning for kvinner
Sogn og Fjordane fylke (Nordre Bergenhus Amt fram til 1919) var svært tidleg ute med utdanning for kvinner. Alt i 1877 var det ein amtskule for jenter i Holmedal. Etter kvart kom det krav om å utvide dette utdanningstilbodet for jenter. På den tida var jordbruk hovudnæringa og husmora sine arbeidsoppgåver på ein gard var svært omfattande og krevjande. Alt stell av mat, hus, fjøs og klede, samt av born og gamle, var kvinnene sitt ansvar. For å bli ei dugande husmor måtte det utdanning til. På årsmøtet til Nordre Bergenhus Landbrukslag i 1911 heldt Malene Sandved eit foredrag om *Hvad der kan gjøres for unge kvinders utdannelse til dyktige husmødrer*.

## Ei «velskikka styrarinde»
I juni 1912 heldt Amtstinget for Nordre Bergenhus amt (Sogn og Fjordane fylke) tingsetet i Stryn, og 13.juni 1912 vart det gjort vedtak om at husmorskulen skulle leggast til Stryn. Dette vert rekna som skipingsdatoen for skulen. Malene Sandved vart skulen sin fyrste styrar. Sandved var allereie *kjendt som en særdeles dygtig husmor med betydelig anseelse inden amtet*, og vart vurdert som ei *velskikka styrarinde*. 

Den eldste dottera til Malene Sandved, Serina Sandved, vart tilsett som lærarinne. Undervisninga gjekk over 5 månader og skulle gjere dei unge jentene til dyktige husmødrer. Av elevane var Sandved omtykt og respektert, og dei vart glad i henne. På si side tykte styrarinna også om elevane. I årsmeldinga skreiv ho: *Elevenes opførsel og forhold var under hele kurset det allerbedste*.

## Kursverksemd
Malene Sandved var styrarinne i fleire år, og kvar haust hadde ho kurs i frukt og grønsaker rundt omkring i amtet. Etter kvart gjekk ho over i fast stilling som vandrelærarinne for Landbrukslaget. Dette gjorde ho heilt til ho fylte 60, og fylkestinget strauk løyvinga for desse kursa.

## Kjelder

*''Malene Sandved - den fyrste styraren ved husmorskulen i Stryn'', Kvinnestemmer frå Sogn og Fjordane 
*Folketelling 1910 for 1247 Askøy herred, Digitalarkivet
*Portrett av sokneprest Samuel Sandved, Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane. 
*Stryn vidaregåande skule - ein stolt og unik jubilant , Sogn og Fjordane fylkeskommune
*Husmorskulen i Stryn, Fylkesleksikon, NRK Sogn og Fjordane
* Vidaregåande opplæring i Stryn 100 år (2012) , Stryn vidaregåande skule
*Hundreårsfeiring ved Stryn vidaregåandeskule, Sogn og Fjordane fylkeskommune
Husmor

**Husmor** er ei kvinne, vanlegvis gift og heimeverande, som er ansvarleg for ein heim, det vil seie ein bustad eller husstand, gjerne ein familie med born. Ei husmor utfører husarbeid (husstell) og styrer i heimen. «Husmor» kunne tidlegare også vere tittelen på ei kvinne som var tilsett for å ta seg av hushald og den økonomiske drifta av eit hushald, på ein gard, ein institusjon, eit internat, eit storkjøken eller liknande.

## Historie
I mellom- og etterkrigstida vart kjernefamilien og husmora, som stelte for mann og barn, lagde mat, sydde klede, vaska, handla og rydda i huset, dyrka som felles ideal i det norske samfunnet, både av sosialdemokratar og konservative. Med oljeindustri og etterkvart deindustrialisering frå 1970-talet kom ei endring. Fleirtalet av kvinner tok utdanning og løna arbeid utanfor heimen. Dette førte til dramatiske endringar av kjønnsrollene. Nye haldningar til skilsmisse, sambuarar og seksualitet, radikalt forskjellige frå dei dominerande haldningane hjå tidlegare generasjonar, fekk gjennomslag i denne perioden. 

## Sjå òg
*Kvinnfolkarbeid

*Husmorvikar

## Kjelder
* Oppslagsordet «husarbeid» i det politiske ''PaxLeksikon'' fra 1976
* Uib.no om kjønn og familie i Norge i mellomkrigstida
* Om «husmoriseringen» av kvinnelivene

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Husmor|Husmor]]» frå ,  den 13. juni 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff