open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Clarkson Cliffs

**Clarkson Cliffs** er nokre isdekte klipper med klippeframspring som stig til 1400 meter over havet langs nordaustkanten av Fuchs Dome i Shackleton Range. Dei vart fotograferte frå lufta av U.S. Navy, 1967, og kartlagt frå bakken av British Antarctic Survey (BAS), 1968–71. Dei vart namngjevne av UK Antarctic Place-Names Committee etter Peter D. Clarkson, ein geolog i BAS ved Halley Research Station, 1968–70, som arbeidde fire sesongar i området, 1968–71 og 1977–78. Han leia avdelinga for geologi, mineralogi og geokjemi i BAS frå 1976 til 1989 og var ved Scott Polar Research Institute frå 1989.

## Kjelder
*
Chevreul Cliffs

**Chevreul Cliffs** er ei rekkje klipper med ei høgd opp mot kring 1500 meter over havet aust for Mount Dewar i Pioneers Escarpment i Shackleton Range. Dei vart fotograferte frå lufta av U.S. Navy i 1967, og kartlagt frå bakken av British Antarctic Survey, 1968–71. I samband med at stader i området vart kalla opp etter pionerar innan polarliv og polarreiser, vart dei namngjevne av UK Antarctic Place-Names Committee etter Michel Eugene Chevreul, ein fransk kjemikar som forska på feitt i 1823, noko som førte til oppfinninga av stearinlys, som vart mykje nytta av polfararar. 

## Kjelder
*
Clayton Ramparts

**Clayton Ramparts** er ei rekkje klipper som strekker seg aust-vest til over 1600 moh heilt sør i Fuchs Dome i Shackleton Range. Dei vart kartlagde av Commonwealth Trans-Antarctic Expedition i 1957, fotografert frå lufta av U.S. Navy i 1967, og vidare kartlagt av British Antarctic Survey (BAS), 1968–71. Dei vart namngjevne av UK Antarctic Place-Names Committee etter Charles A. Clayton, ein landmålar i BAS ved Halley Research Station, 1969–71, som arbeidde i området. 

## Kjelder
*
Coalseam Cliffs

**Coalseam Cliffs** er nokre klipper som utgjer nordvestdelen av Mount Faraway i Theron Mountains. Dei vart først kartlagt i 1956–57 av Commonwealth Trans-Antarctic Expedition (CTAE), og fekk dette namnet fordi dei fann ein kolfløs (coal seam) då eit fly landa der i 1957. 

## Kjelder
*
Flett Crags

**Flett Crags** er nokre fjellknausar på nordsida av Read Mountains, 10 km nord for Mount Wegener i Shackleton Range i Antarktis. Dei vart fotograferte frå lufta av U.S. Navy i 1967, og kartlagt frå bakken av British Antarctic Survey, 1968–71. I samband med at stader i området fekk namn etter geologar, vart dei namngjevne av UK Antarctic Place-Names Committee etter sir John Smith Flett, ein britisk geolog som arbeidde med skotsk geolog og vulkanar. Han var direktør i Geological Survey and Museum of Practical Geology (seinare British Geological Survey), 1920–35.

## Kjelder
Stranddalshytta

**Stranddalshytta** er ei turisthytte i Suldal kommune i Rogaland, som ligg 975 moh. ved Stranddalsvatnet om lag 30&nbsp;km søraust for Sand.

Hytta har 48 sengeplassar og høyrer til Stavanger Turistforening.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad 
* UT.no om Stranddalshytta
Svukuriset

**Svukuriset** er ei turisthytte i Engerdal kommune i Innlandet, som ligg på austsida av Femunden, om lag 9&nbsp;km nordaust for Elgå.

Hytta ligg 830 moh. og høyrer frå 1926 til Den Norske Turistforening (DNT). Ho vart utvida i 1949 og 1985.

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad 
* UT.no om Svukuriset
Hollingworth Cliffs

**Hollingworth Cliffs** er ei rekkje klipper sør for Mount Absalom i Herbert Mountains i Shackleton Range i Antarktis. Dei vart fotograferte frå lufta av U.S. Navy i 1967, og kartlagt frå bakken av British Antarctic Survey, 1968–71. I samband med at stader i området vart kalla opp etter glasiologar, vart dei namngjevne av UK Antarctic Place-Names Committee etter Sydney E. Hollingworth, ein britisk geolog som spesialiserte seg på pleistocen geologi i nordvestlege ENgland, og var geologiprofessor ved University College London, 1946–66.

## Kjelder
Lenton Bluff

**Lenton Bluff** er ein fjellskrent på nordsida av av munningen av Jeffriesbreen i Theron Mountains i Antarktis. Han vart først kartlagt i 1956–57 av Commonwealth Trans-Antarctic Expedition og kalla opp etter Ralph A. Lenton, nestleiar for den fremre gruppa til ekspedisjonen i 1955–56 og snikkar og radiooperatør med den transpolare gruppa i 1956–58.

## Kjelder
Marø Cliffs

**Marø Cliffs** er nokre markante klipper som ligg sørvest for Jeffriesbreen i Theron Mountains i Antarktis. Dei vart først kartlagt i 1956–57 av Commonwealth Trans-Antarctic Expedition og namngjeven av Harald Marø, kaptein på den kanadiske selfangstskuta «Theron», som transporterte den fremre gruppa og andre medlemmar til Filchnerisen i 1955–56.

## Kjelder
Mummery Cliff

**Mummery Cliff** er ei klippe som ligg i Antarktis med ei høgd opp mot 1250 moh søraust for Whymper Spur i Pioneers Escarpment i Shackleton Range. I samband med at stader i området vart kalla opp etter pionear innan polarreiser og polarliv, vart klippa namngjeven av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1971 etter Albert Mummery (1855–95), ein engelsk fjellklatrar som designa Mummery-teltet. 

## Kjelder
Nicol Crags

**Nicol Crags** er nokre fjellknausar med ei høgd på kring 1300 meter over havet, sør for Arkell Cirque i Read Mountains i Shackleton Range. Dei vart fotograferte frå lufta av U.S. Navy i 1967, og kartlagt frå bakken av British Antarctic Survey (BAS), 1968-71. I samband med at stader i området vart kalla opp etter geologar, vart dei namngjevne av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1971 etter William Nicol (1770-1851), ein skotsk naturfilosof som lagde Nicol-prisme og førebudde tynne snitt av steinar, og medverka slik til mikroskopiteknikkar. 

## Kjelder
Ram Bow Bluff

**Ram Bow Bluff** er ein markant fjellskrent på austsida av Stephenson Bastion sør i sentrale delar av Shackleton Range. Han vart først vitja av Commonwealth Trans-Antarctic Expedition i 1957 og gjeven det skildrande namnet etter likskapen til vedderstevnen på gamle slagskip. 

## Kjelder
Shaler Cliffs

**Shaler Cliffs** er nokre klipper 3 km aust-søraust for Charpentier Pyramid, med ei høgd opp til 1000 meter over havet i norddelen av Herbert Mountains i Shackleton Range. Dei vart fotograferte frå lufta av U.S. Navy i 1967, og kartlagt frå bakken av British Antarctic Survey (BAS), 1968-71. I samband med at namn på glasiologar vart gjeve til stader i området, vart dei namngjevne av United Kingdom Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) after Nathaniel S. Shaler (1841-1906), ein amerikansk geolog som i lag med geografen William Morris Davis skreiv artiklar og glasiologi, 1884-92.

## Kjelder
Stewart Buttress

**Stewart Buttress** er ein fjellskrent (1005 moh) som ligg 3,5 km sør for Maro Cliffs i Theron Mountains. Han vart først kartlagt av Commonwealth Trans-Antarctic Expedition (1956–57) og kalla opp etter Reginald H.A. Stewart, som var meteorolog med den fremre gruppa under Commonwealth Trans-Antarctic Expedition i 1955-56.

## Kjelder
Turnpike Bluff

**Turnpike Bluff** er ei markant fjellskrent heilt sørvest i Shackletonkjeda, 9&nbsp;km sørvest for Mount Homard. Han vart først kartlagt i 1957 under Commonwealth Trans-Antarctic Expedition og fekk dette namnet fordi han markerer starten bresprekkområdet i Recoverybreen som kjøretøya til Commonwealth Trans-Antarctic Expedition hadde vanskar med å passere på reisa frå Shackleton Base til Sørpolen i 1957.

## Kjelder
Zittel Cliffs

**Zittel Cliffs** er ei gruppe klipper med ei høgd opp mot kring 1400 m nordvest i Du Toit Nunataks i Read Mountains i Shackletonkjeda. Klippene vart kartlagte under Commonwealth Trans-Antarctic Expedition i 1957, fotografert frå lufta av U.S. Navy i 1967, and vidare kartlagt av British Antarctic Survey (BAS), 1968-71. I samband med at stader i området vart namngjevne etter geologar, vart dei namngjeve av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1971 etter Karl Alfred von Zittel (1839-1904), ein tysk paleontolog som spesialiserte seg på studie av fossile svampar.

## Kjelder
Gjeldsoppgjeret med Danmark

**Gjeldsoppgjeret med Danmark** er nemninga på delinga av den felles dansk-norske statsgjelda som fann stad etter oppløysninga av Danmark-Noreg i 1814. Det opphavelege danske kravet da forhandlingane starta i 1815 var 6 millionar spesiedalar av ei anslått total dansk-norsk statsgjeld på 30 millionar spesiedalar. Etter press frå stormaktane vart det i 1819 drøfta fram ei avtale der Noreg vart pålagt å betale Danmark 3 millionar riksdalar hamburger banco.

I Noreg vart det stor motstand mot avtalen og den framkalla den mest dramatiske krisa i Unionen mellom Noreg og Sverige før sjølve oppløysninga i 1905. Da Stortinget vart samla i 1821 trua kong Karl Johan den norske nasjonalforsamlinga med troppesamling på Etterstad for å få avtalen godkjend.

## Kjelder
; Referansar 

----

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gjeldsoppgjøret med Danmark|Gjeldsoppgjøret med Danmark]]»  frå , den 9. februar 2014, [https://no.wikipedia.org/w/index.php?title=Gjeldsoppgj%C3%B8ret_med_Danmark&oldid=12956640 revisjon 12956640].*  
*** oppgav desse kjeldene:*
* Narve Bjørgo, Øystein Rian og Alf Kaartvedt, *Selvstendighet og union: Fra middelalderen til 1905*, Universitetsforlaget 1995, ISBN 82-00-22393-0 Fra bokhylla.no
* Fritz Hodne og Ola Honningdal Grytten, *Norsk økonomi i det 19. århundre*, Fagbokforlaget, Bergen, 2000, ISBN 82-7674-352-8
* Poul Christian Holst, *Efterladte Optegnelser om sit Liv og sin Samtid*, side 121-131, Christiania, 1876 Fra bokhylla.no
* Francis Sejersted, *Den vanskelige frihet : 1814-1851*, Cappelen Oslo 1978 ISBN 8202034418 Fra bokhylla.no
* Sverre Steen, *Det frie Norge, bind 3*, J.W. Cappelens Forlag, Oslo 1954 Fra bokhylla.no


## Bakgrunnsstoff
* Om gjeldsoppgjøret med Danmark , frå nettstaden stortinget1905.no

;Litteratur
* Narve Bjørgo, Øystein Rian og Alf Kaartvedt, *Selvstendighet og union: Fra middelalderen til 1905*, Universitetsforlaget 1995, ISBN 82-00-22393-0 Fra bokhylla.no
* Fritz Hodne og Ola Honningdal Grytten, *Norsk økonomi i det 19. århundre*, Fagbokforlaget, Bergen, 2000, ISBN 82-7674-352-8
* Poul Christian Holst, *Efterladte Optegnelser om sit Liv og sin Samtid*, side 121-131, Christiania, 1876 Fra bokhylla.no
* Francis Sejersted, *Den vanskelige frihet : 1814-1851*, Cappelen Oslo 1978 ISBN 8202034418 Fra bokhylla.no
* Sverre Steen, *Det frie Norge, bind 3*, J.W. Cappelens Forlag, Oslo 1954 Fra bokhylla.no
Dal kyrkje

**Dal kyrkje** er ei langkyrkje  i Tinn kommune i Telemark.

Kyrkja avløyste ei stavkyrkje frå mellomalderen. Ho vart ombygd og fekk si noverande framtoning i 1842, truleg etter planar av H.D.F. Linstow. Kyrkja vart restaurert i 1960–62 under leiing av Stephan Tschudi-Madsen.

På altarveggen heng eit stort krusifiks skore Olav O. Bitustøyl i kopi etter eit som vart sendt til Oldsaksamlinga i Oslo, og måla av ein kunstmålar Damman.

## Kjelder
* 
* Tinn kyrkjelege fellesråd
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Frøystul fjellkyrkje

**Frøystul fjellkyrkje** er eit sportskapell i Tinn kommune i Telemark fylke.

Fjellkyrkja står eit par mil vest for tettstaden Rjukan og seiast å vere bygd av det som tidlegare var biljardhus ved Krokan hotell. I området skal det ha vore ei kyrkje i mellomalderen. Kyrkja vart teken i bruk 14. august 1949 og innvigd 30. august året etter. Ho skal ha vorte utvida eit par gonger etter dette.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Kyrkjesøk
* 

## Fotnotar
Rjukan kyrkje

**Rjukan kyrkje** er ei krosskyrkje  i Tinn kommune i Telemark.

Kyrkja vart teikna av brørne Carl og Jørgen Berner, som vann ein arkitektkonkurranse, og innvigd i 1915. I 1927 vart kyrkja ramma av ein flaum som utløyste stein- og jordskred. I 1953 datt taket ned, men ingen kom til skade. I 1965 brann kyrkja innvendig under innspeling av filmen *Heroes of Telemark*. Deretter vart ho bygd om innvendig etter planar av Asbjørn Stein, slik at ho i dag i praksis er ei arbeidskyrkje, sjølv om ho har ei meir tradisjonell ytre framtoning.

Kyrkjegården og gravkapellet er ein annan stad i byen, sør for jernbanelina.

## Kjelder
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Skirva fjellkyrkje

**Skirva fjellkyrkje og ungdomssenter** er ei arbeidskyrkje (eller eit sportskapell)  i Tinn kommune i Telemark.

Kyrkja står på om lag 900 meter i fjellet mellom Tinn Austbygd og Veggli i Numedal.

## Kjelder
* Skirva fjellkyrkje
* 
* 
* 
## Fotnotar
Henderson Bluff

**Henderson Bluff** er ein fjellskrent, 1660 moh, langs vestsida av Lexington Table 17&nbsp;km nord for Mount Lechner i Forrestal Range i Pensacolafjella i Antarktis. Han vart kartlagt av US Geological Survey frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956–66 og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names etter John R. Henderson, ein geofysikar i Pensacolafjella, 1965–66.

## Kjelder
Magnetite Bluff

**Magnetite Bluff** er ein skrent 3,5&nbsp;km nordaust for Mount Stephens på vestsida av Saratoga Table i Forrestal Range. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN), 1979, etter forslag frå Arthur B. Ford og etter det geologiske arbeidet til US Geological Survey (USGS) i område då det vart funnen mykje magnetitt i gabbroen i området som førte til store magnetiske anomaliar over Forrestal Range.

## Kjelder
Huie Cliffs

**Huie Cliffs** er nokre bratte klipper oppom May Valley langs nordvestkanten av Saratoga Table i Forrestal Range i Pensacolafjella i Antarktis. Dei vart namngjevne av Advisory Committee on Antarctic Names etter Carl Huie, ein teknikar i Antarktis, 1976–77 og ein geolog med US Geological Survey i Pensacolafjella, 1978–79.

## Kjelder
The Organ Pipes

**The Organ Pipes** er nokre markante klipper på nordvestsida av Jaeger Table, sør for Cairn Ridge i Dufek Massif i Pensacolafjella. Namnet indikerer at dei liknar orgelpiper på grunn av forvitring langs vertikale sprekker i gabbroen her. Dei vart namngjeven av Arthur B. Ford, ein geolog i US Geological Survey (USGS), og leiaren for gruppa frå USGS som kartla Pensacolafjella, 1978-79.

## Kjelder
Lisignoli Bluff

**Lisignoli Bluff** er ein fjellskrent, 610 moh, på nordenden av Schneider Hills i Argentina Range i Pensacolafjella. Han vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956-67. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Cesar Augusto Lisignoli, ein argentinsk glasiolog og forskingssjef ved Ellsworth-basen, vinteren 1961.

## Kjelder
Nutt Bluff

**Nutt Bluff** er ein fjellskrent med ei høgd opp mot kring 1315 moh søraust for Alley Spur i Dufek Massif. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter forslag frå Arthur B. Ford, leiaren for ei gruppe geologar i US Geological Survey (USGS) i Dufek Massif, 1976–77, etter Constance J. Nutt, ein geolog ved Stanford University i Stanford i California, som var medlem av gruppa frå USGS.

## Kjelder
Plankington Bluff

**Plankington Bluff** er ein stor fjellskrent langs sørvestkanten av Mackin Table, 9&nbsp;km søraust for Shurley Ridge i Patuxent Range i Pensacolafjella. Han vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956-66 og namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter John C. Plankington jr., meteorolog ved Amundsen-Scott-stasjonen, vinteren 1967.

## Kjelder
Pujato Bluff

**Pujato Bluff** er ein fjellskrent, 660 moh., lengst sør i Schneider Hills i Argentina Range i Pensacolafjella. Han vart kartlagd av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956-67. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter general Hernan Pujato, som var øvstkommanderande for det argentinske mannskapet som overvintra ved General Belgrano-stasjonen i 1955 og 1956.

## Kjelder
Ramsey Cliff

**Ramsey Cliff** er ei klippe langs Torbert Escarpment, som ligg 3,5&nbsp;km nordaust for Mount Torbert i Neptune Range i Pensacolafjella. Ho vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956-66 og namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Robert E. Ramsey, ein lagersjef ved Ellsworth-basen, vinteren 1958.

## Kjelder
Ruthven Bluff

**Ruthven Bluff** er ein stor fjellskrent 2&nbsp;km sør for Sosa Bluff i Schneider Hills-delen av Argentina Range i Pensacolafjella. Han vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956-67 og namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Richard W. Ruthven, ein landmålar i USGS som vitja skrenten i 1965-66.
 
## Kjelder
Sheriff Cliffs

**Sheriff Cliffs** er ei gruppe klipper med ei høgd opp mot kring 1750 moh vest for Gabbro Crest på Saratoga Table i Forrestal Range i Pensacolafjella. Dei vart namngjevne av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) i 1979 etter Steven D. Sheriff, ein geolog ved Western Washington State University i Bellingham i Washington, som arbeidde i området, 1978-79.

## Kjelder
Skidmore Cliff

**Skidmore Cliff** er ei ujamn austvendt klippe, 7&nbsp;km lang, ved enden av ein utstikkar som går austover frå Saratoga Table i Forrestal Range i Pensacolafjella i Antarktis.

Klippa vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og U.S. Navy sine flyfotografi i 1956–66. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Donald D. Skidmore, ein forskar på ionosfæren ved Ellsworth-basen, vinteren 1957.

## Kjelder
Sorna Bluff

**Sorna Bluff** er ein markant fjellskrent på nordsida av Saratoga Table, oppom enden av May Valley i Forrestal Range i Pensacolafjella. Han vart kartlagt av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956-66 og namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter kapteinløytnant Ronald E. Sorna i US Navy, pilot på flyfotograferingsturane i Pensacolafjella.

## Kjelder
Vigen Cliffs

**Vigen Cliffs** er ei gruppe klipper med ei høgd opp mot kring 1750&nbsp;moh aust for Gabbro Crest på Saratoga Table i Forrestal Range i Pensacolafjella i Antartctica.

Dei vart namngjevne av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) i 1979 etter Oscar C. Vigen, budsjett- og planleggingsmann i polaravdelinga tilNational Science Foundation i 1968-85.

## Kjelder
Wrigley Bluffs

**Wrigley Bluffs** er nokre fjellskrentar som strekkjer seg over 7&nbsp;km og som ligg 6&nbsp;km nord for Mount Cross i Anderson Hills nord i Patuxent Range i Pensacolafjella. Dei vart kartlagte av US Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfoto tekne av U.S. Navy i 1956-66 og namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Richard J. Wrigley, ein utstyrsoperatør ved Palmer-stasjonen, vinteren 1966.

## Kjelder
Gautefall fjellkyrkje

**Gautefall fjellkyrkje** er eit sportskapell i Drangedal kommune i Telemark.

Kyrkja vart innvigd i 1997 og utvida på 2000-talet (innvigd juni 2010). Ei stifting står bak drifta av fjellkyrkja.

## Kjelder
* Drangedal prestegjeld 
* Drangedalsposten, 23. juni 2010 
## Fotnotar
Hit Me Up

**«Hit Me Up»** er ein singel av Charlie, gjeven ut 19. februar 2014. Songen er skriven av Melanie Fontana, John Asher og Lars Hustoft. 27. januar 2014 vart ein liten del av songen offentleggjort av Norsk rikskringkasting i ein presentasjonsvideo på 15 sekundar, laga i samband med Melodi Grand Prix 2014.

## Eurovision
### Melodi Grand Prix 2014
«Hit Me Up» er eit av bidraga i den andre semifinalen i Melodi Grand Prix 2014, den norske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark. 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Oslomeridianen

**Oslomeridianen** er nemninga for ein særnorsk nullmeridian (null-lengdegrad) frå 1948 som med tida er gått ut or bruk. Men for mange av turgåarane i Nordmarka i Oslo er Oslomeridianen likevel eit kjent fenomen ved at det er markert ved hytta til idrettslaget Lyn, som ligg attmed vatnet Store Åklungen (sørvest i vatnet), at Oslomeridianen kryssar 60 gradar nordleg breidde på staden der hytta ligg.

Oslomeridianen vart nytta frå 1948 i samband med kartlegging og oppmåling av Noreg etter det såkalla *System ngo 1948*, eit nasjonalt koordinatsystem som seinare er erstatta av eit internasjonalt system. Meridianen går gjennom Observatoriet i Oslo, som i 1865 var fastsett til å liggje 10º 43'22.5" (10 gradar, 43 minutt og 22,5 sekund) aust for Greenwich-observatoriet i London i England. Dette kunne fastsettjast ved hjelp av astronomiske observasjonar og overføringar av tidspunkt over telegrafliner frå observatoria i København og Stockholm, ettersom desse observatoria allereie hadde fastlagd astronomisk sine lengdegrad-plasseringar i høve til observatoriet i Greenwich. Etter kvart vart lengdegraden gjennom observatoriet i Greenwich godteken over heile verda som sams nullmeridian.
Store Åklungen

**Store Åklungen** er eit vatn som ligg 293 meter over havet i skogsområdet Nordmarka i Oslo, attmed gangvegen frå Sognsvann nordover til serveringsstaden Ullevålseter. Vatnet har avlaup i sør til ein bekk som gjeng til vatnet Lille Åklungen, som har avlaup ved ein bekk sørover til Sognsvann. Høgda på vassflata på alle desse tre vatna er regulert frå gamalt av ved hjelp av små demningar.

Store Åklungen vert kryssa av breiddegraden 60 gradar nord. På vestsida av vatnet ligg Lyn-hytta, ei hytte som idrettslaget Lyn bygde i si tid, og som kan leigast. Her vert 60-breiddegraden kryssa av den såkalla Oslomeridianen, som var ein lengdegrad som frå 1948 vart nytta som nullmeridian for oppmåling og kartlegging av Noreg, men seinare teke ut or bruk.

Store Åklungen er eit vatn med både aure og åbor, og eit populært vatn for sportsfiskarar. Fiskekort er å få kjøpt hjå Oslomarkas Fiskeadministrasjon (OFA), som disponerer fiskerettane i Oslomarka og driv kultiveringsarbeidet i dei mange fiskevatna i marka.

## Bakgrunnsstoff
*Oslomarkas Fiskeadministrasjon (OFA): Fiskekort for Oslomarka
*Opplysningar frå Skiforeningen (Foreningen til Ski-Idrettens Fremme) om Store Åklungen
Heatherformasjonen

**Heatherformasjonen** er ein geologisk lagpakke av siltig, kalkhaldig slamstein, som vart avsett over Brentgruppa frå bathon til kimmeridgetida i nordlege Nordsjøen. Heatherformasjonen vart avsett i opne, marine forhold utanfor det kystnære Brentdeltaet.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (14. juni 2009). Heatherformasjonen. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå http://snl.no/Heatherformasjonen
Highland-forkastinga

**Highland-forkastinga** er ei meir enn 400 millionar år gammal forkasting gjennom Skottland frå Arranøya til Stonehaven. Forkastinga dannar grense mellom Det skotske høglandet og Lowlands.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (27. februar 2011). Highland-forkastningen. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå http://snl.no/Highland-forkastningen.
Huginformasjonen

**Huginformasjonen** er ein geologisk lagpakke av sand som vart avsett i eit strandområde i midtre juratida i sentrale delar av Nordsjøen. Typeområdet er Sleipnerfeltet. Huginformasjonen inneheld tørrgass. Sanden vart avsett i ulike strandmiljø som tidvassbankar, lagune og elveutløp med varierande innslag av marin skifer som tilhøyrer Heatherformasjonen.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2009, 13. juni). Huginformasjonen. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå http://snl.no/Huginformasjonen.
Kongsvingergruppa

**Kongsvingergruppa** er ei geologisk lagrekkje som finst i smale soner av grønstein, skifer og kvartsitt, som vart danna i prekambriumtida. Bergartane tilhøyrer det transskandinaviske intrusivbeltet. Typeområdet er Kongsvinger i Hedmark.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (9. juni 2009). Kongsvingergruppen. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå http://snl.no/Kongsvingergruppen.
Lofoteneruptiva

**Lofoteneruptiva** eller **Lofoteruptiva** er eit bergartskompleks som dekker omtrent halvparten av Lofoten og Vesterålen. Intrusjonane er 1700 til 1800 millionar år gamle og sterkt forvitra. Halvparten er dekt av Raftsund-mangeritten.

Lofoteneruptiva vart intrudert av Lødingen-granitten for 1400 millionar år sidan. Etter dette vart det danna ein suprakrustal serie som høyrer til Leknesgruppa, som består av kvartsitt, glimmerskifer, amfibolitt og marmor.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (12. september 2010). Lofoten eruptivene. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå http://snl.no/Lofoten_eruptivene.
London Clay

**London Clay** er ei marin leire som vart avsett i byrjinga av eocentida i Londonbassenget.

London Clay er brukt til å produsere murstein, heller og grov keramikk.

## Kjelder
*Askheim, Svein. (18. juni 2009). London Clay. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå http://snl.no/London_clay.
Londonbassenget

**Londonbassenget** er ein 250 km lang synklinal i søraustlege England.

Londonbassenget grensar mot Weald og Salisbury Plain i sør og i nord mot Vale of Aylesbury. Den vestlege grensa er i området Marlborough og Wiltshire. I aust går Londonbassenget over i Nordsjøen og langs den nordlege Kent-kysten til Reculver og opp austkysten av Essex til Suffolk.

Londonbassenget vart danna i samband med den alpine orogenesen for 50 millionar år sidan.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2011, 30. mai). Londonbassenget. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå http://snl.no/Londonbassenget.
Lower Greensand

**Lower Greensand** er ein glaukonitthaldig grøn sand som vart avsett i nedre krittida (Apt) i Londonbassenget i England, og områda omkring. Nord for Londonbassenget blir han kalla Woburn Sand. I Weald består Lower Greensand av fire avsettingssekvensar: Atherfield Clay, Folkestone Beds, Hythe beds og Sandgate Beds.

## Kjelder
*Askheim, Svein. (2009, 2. mai). Lower Greensand. I Store norske leksikon. Henta 9. februar 2014 frå http://snl.no/Lower_greensand.
Millstone Grit

**Millstone Grit** er ein geologisk formasjon av mørk leire, silt og grovkorna sand. Formasjonen er blottlagt i Peak District i England. Han vart avsett elvedelta i karbontida.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2009, 9. mai). Millstone Grit. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Millstone_Grit.
Nordlandsprovinsen

**Nordlandsprovinsen** er eit geologisk område som dekkjer Nordland fylke. Glimmerskifrar og glimmergneisar frå Den kaledonske fjellkjeda finst i store delar av Nordland.

Sentralt i Nordlandsprovinsen mellom Dunderlandsdalen og Fauske finst fire kaledonske skyvedekke. Nedst finn ein Seve-Køli-dekket med to grupper av skifrar derav det nedste fører marmor (Pieske kalk). Deretter følgjer Tespfjelldekket som består av skifrar med marmor. I nord finst Fauskemarmor som tilhøyrer dette dekket. Over følgjer Rødingfjelldekket med to mektige grupper av glimmerskifrar, marmor, kvartsitt og kvartsittkonglomerat. Øvst er Beiarndekket som består av glimmerskifrar og marmor med intrusjonar av eruptiv.

## Kjelder
*Askheim, Svein. (2. april 2011). Nordlandsprovinsen. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Nordlandsprovinsen.
Nordlege Nordsjøen

**Nordlege Nordsjøen** er den nordlege delen av Nordsjøen som ligg mellom 58 og 62 ºN på grensa mellom Noreg og Storbritannia.

Nordlege Nordsjøen er eit sedimentasjonsbasseng mellom Vestlandet i Noreg og Shetlandsplattforma.

Berggrunnen består av pre-devonske bergartar som er metamorfosert både gjennom den kaledonske orogenesee og tidlegare orogenesar. Nordlege Nordsjøen vart danna i slutten av permtida og inneheld ein lagpakke av marine sediment som mellom anna høyrer til Kimmeridge Clay-formasjonen, Brentgruppa og Krittgruppa.

Området er eit viktig petroleumsområde og i 2012 var det 25 felt i produksjon her, mellom anna Visundfeltet, Kvitebjørnfeltet, Osebergfeltet, Snorrefeltet, Trollfeltet, Gullfaksfeltet, Bragefeltet, Statfjordfeltet og Brentfeltet

## Kjelder
*Askheim, Svein. (8. februar 2012). Nordlege Nordsjøen. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014.
Pikhåggrottene

**Pikhåggrottene** er eit grottesystem i Glomdalen i Nordland.

Dei ligg nær Svartisen og består av nettverk i fleire nivå med ei samla lengd på meir enn 2000 meter. 

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2011, 1. april). Pikhåggrottene. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Pikh%C3%A5ggrottene.
Ramsåfeltet

**Ramsåfeltet** er eit geologisk felt på Andøya og den einaste førekomsten av kol i Noreg utanfor Svalbard. Det er dessutan einaste området på det norske fastlandet med sedimentære bergartar frå jura- og krittida. Feltet ligg nord for Dverberg, mellom Ramså og Skarstein. Lagrekkja omfattar mellom anna kol og oljeskifer, og er òg rik på fossil av planter, muslingar og fiskeøgler. 

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2009, 19. juni). Ramsåfeltet. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/C-EN%til RAM3%A5feltet.
Ringkøbing–Fyn-ryggen

**Ringkøbing–Fyn-ryggen** er ein geologisk struktur i Nordsjøen som skil Nordlege Nordsjøen og Sørlege Nordsjøen. Ringkøbing-Fyn-ryggen strekkjer seg frå Møn over Fyn og Ringkøbingfjorden til Sentralgraben.

Ringkøbing-Fyn-ryggen består av forkastingsblokker av prekambriske bergarter. Forkastingane vart danna i slutten av perm og i triastida. Høgda er gjennoskoren av nord-sør-orienterte tråg som til dømes Horngraben.

## Kjelder
*Askheim, Svein. (13. juli 2009). Ringkøbing Fyn Ryggen. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Ringk%C3%B8bing-Fyn_ryggen.
Geologi i Nordland

**Geologien i Nordland** omfattar Lofoteneruptiva, Nordlandsprovinsen og einskilde grunnfjellsvindauge med domar av prekambriske granittgneisar.

Nordland ligg innanfor Den kaledonske fjellkjeda, og mesteparten av berggrunnen tilhøyrer Nordlandsprovinsen, som består av kaledonske glimmerskifrar og glimmergneisar. Lokalt finst òg marmor, til dømes Fauskemarmor.

I Lofoten er det 2200-1700 mill. år gamle djupbergartar som gabbro, anortositt, mangeritt og granitt), som har trengt inn i eldre gneisar og omdannede sedimentære bergartar.

I tillegg finst det eit lite felt av jura-krittbergartar (ca 175-140 mill. år gamle) på Andøya med kol og oljeskifer.

## Kjelder
*Askheim, Svein. (12. juli 2012). Nordlands geologi. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Nordlands_geologi.
Moray Firth-bassenget

**Moray Firth-bassenget** er eit sedimentasjonsbasseng i Nordsjøen som vart danna ved rifting i slutten av juratida og byrjinga av krittida. Han er ein del av Nordsjørifta, som er ei trippel rift, med armar som formar Vikinggraben, Sentralgraben og Moray Firth-bassenget. Den nordaust-sørvestlege svakheitssonen vart utvikla i perm-trias-tida og kan følgjast vidare mot søraust langs Great Glen-forkastinga.

## Kjelder

*Askheim, Svein. (18. juni 2009). «Moray Firth-bassenget». I *Store norske leksikon*. Henta 10. februar 2014.
Ringvassøy grønsteinsbelte

**Ringvassøy grønsteinsbelte** er eit 10 km breitt og 30 km langt bergartskompleks på nordlege delen av Ringvassøy i Tromsø.

Grønsteinen består av ulike felsiske til mafiske metavulkanske bergarter av tholeiitisk til kalsium-alkalisk affinitet. U-Pb zirkon-alderen er på 2849 millionar år og 2835 millionar år. Grønsteinen er gjennomskoren av ei rekkje mafiske gangar.

## Kjelder
*
Rissaraset

**Rissaraset** var eit ras som gjekk i tidlegare Rissa kommune (no Indre Fosen kommune) i Trøndelag den 29. april 1978. Kvikkleireraset var det største som råka Noreg på 1900-talet då over 20 hus og gardsbruk vart teke av raset og ein person omkom.

## Om raset

Raset starta laurdag klokka 14.10 på ettermiddagen då det skulle gravast til eit utbygg på driftsbygningen på garden Fissøya. Raset gjekk ned til strandkanten i brakkvasspollen Botn. Fire minutt seinare rasa nye massar ut heilt opp til garden Rokseth. Folk i området byrja å bli klår over situasjonen og fleire starta evakuering. Etter 25 minutt gjekk eit nytt ras. Fem minutt etter gjekk hovudraset som tok med seg den gamle grendaskulen og gardane Fossan, Halten, Fossum, og deler av Rabben.

Fem minutt seinare gjekk det siste store raset som tok med seg gardane og eigedomane Fissrønning Ytre, Fissrønning, Rydningen, Nylund, Trøen, Stensli og Åslund. Seinare forsvann eigedomen Stensli i eit av dei mange etterrasa. Sjølve raset var over klokka 14.55, 45 minutt etter at det starta.

## Øydeleggingar
5–6 millionar kubikkmeter leire rasa ut frå eit område på 330 mål og etterlét ein raskant på 1,5 kilometer. Åtte gardsbruk på over 50 dekar, sju bruk på under 50 dekar, to bustadeigedomar, ei hytte og eit grendehus forsvann heilt eller delvis i leirmassane. I alt mista 32 personar alt dei åtte i leirraset, medan 32 år gamle Solvor Halten Eriksson omkom i raset.

Raset gjorde òg store materielle skadar på tettstaden Leira på motsett side av Botnen, då ein tre meter høg tsunami slo inn kort tid etter at hovudraset gjekk.

## Film av raset
Smalfilmamatørane Kjell Karlsen og Knut Singstad filma raset, som var første gongen i historia at eit kvikkleiresras vart festa til film. Karlsen drog ned til Botnen då det byrja å rase, medan Singstad stod i åskanten på motsett side. Etter kvart som raset utvikla seg, sprang Karlsen for livet med raskanten like etter. Filmane blir brukt av NGI i deira rasførebyggande arbeid og til opplysing, og blir framleis vist på ulike fjernsynskanalar verda over.

## Minnesmerke for Rissaraset i 1978
I samband med markeringa av at det i 2003 var 25 år sidan raskatastrofen, vart det reist eit minnesmerke i rasgropa. Informasjonstavle står òg ved Reins kloster. Ved riksvegen gjennom Reinsgrenda og ved Rein kyrkje er det sett opp vegvisarar til minneområdet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rissaraset|Rissaraset]]» frå ,  den 10. februar 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Rissaraset (Rissa kommune) 
*NRK Gull med radioklipp om Rissaraset (raset i Rissa)
Ritland

**Ritland** er ein gard i Hjelmeland kommune i Rogaland.

Ritlandskrateret er eit nedslagskrater som vart danna for 500-600 millionar år sidan. Krateret er 2500 meter breitt, 350 meter djupt og danna av ein meteoritt.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (28. januar 2012). Ritland. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Ritland.
Rockallbassenget

**Rockallbassenget** er eit sedimentasjonsbasseng frå mesozoikum vest for Irland og Storbritannia. Det er 800 km langt og 150 km breitt. Riftbassenget vart utvikla frå slutten av trias- til krittida. Rifta tilhøyrer same system som Færøy-Shetland-bassenget, Mørebassenget og Vøringsbassenget.

Rockallbassenget har to oljeførekomstar: Benbeculafeltet og Dooishfeltet.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (19. juni 2009). Rockallbassenget. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Rockallbassenget.
Russågrotta

**Russågrotta** eller **Jarbrugrotta** er ei grotte i kvit marmor ved elva Russåga på Jarbrufjellet i Saltdalen i Nordland.

Elva Russåga går under jorda i éin kilometer og danner Jarbrugrotta. Mesteparten av grotta står under vatn. Grotta er meir enn ein kilometer lang. I 2011 klarte dykkarar å ta seg gjennom grotta og finne ein opning til terrenget i den andre enden.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (5. oktober 2011). Russågrotta. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Russ%C3%A5grotta.
Sleipnerformasjonen

**Sleipnerformasjonen** er ein geologisk lagpakke av sand og kol som vart avsett i fluvialt miljø i midtre juratida i sentrale delar av Nordsjøen. Typeområde er Sleipnerfeltet. Kolet er kjeldebergart for naturgass i den oveeligaende Huginformasjonen.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2009, 13. juni). Sleipnerformasjonen. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Sleipnerformasjonen.
Statfjordformasjonen

**Statfjordformasjonen** er ein geologisk lagpakke av sand med innslag av kol i Nordlege Nordsjøen, frå 170 m til meir enn 250 m tjukke alluviale-, sump- og kanalavsetningar frå tidleg juratida. Han er ein viktig kjeldebergart for olje og typeområdet er Statfjordfeltet.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2009, 13. juni). Statfjordformasjonen. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Statfjordformasjonen.
Tampenområdet

**Tampenområdet** er ein fiskebanke og eit olje- og gassfelt nordaust for Shetlandsøyane i nordlege Nordsjøen med ei djupne på kring 200 meter. 

Olje- og gassfelta i Tampenområdet er Snorrefeltet, Sygnafeltet, Gullfaksfeltet, Statfjordfeltet, Tordisfeltet, Gullfaks Sør, Statfjord Nord, Vigdisfeltet, Kvitebjørnfeltet, Statfjord Øst og Visundfeltet. På britisk sokkel ligg Murchisonfeltet som òg strekkjer seg inn på Tampenområdet.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2009, 10. september). Tampenområdet. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Tampenomr%C3%A5det.
Tees-Exelinja

**Tees-Exelinja** er ei imaginær linje som kan trekkast over Storbritannia som grovt skil låglands- og høglandsregionane i landet.

Linja går frå munningen til elva Tees mellom Redcar og Hartlepool nordaust i England til munningen av elva Exe i Devon i sørvest. Låglandet dominerer aust for linja, og høgland i vest. Områda vest for linja tenderer òg til å ha eit våtare klima enn dei i sør og aust. 

Vest og nord for denne linja består berggrunnen av eldre, harde bergartar, i det alt vesentlege tilhøyrande dei kaledonske og hercynske foldesonene frå oldtida itl jorda. Landskapet her er høgare og meir kupert enn i dei søraustre delane av landet, som er bygd opp av blaute, relativt flattliggande sedimentære bergarter frå mellomalderen til jorda og tertiær. Landskapet her er meir ope og høgdeskilnadane langt mindre enn i nordvest. 

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2009, 1. mai). Tees-Exe-linjen. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Tees-Exe-linjen.
Teufelshöhle Pottenstein

**Teufelshöhle Pottenstein** (tysk for *Djevelgrotta*) er ei drypsteinsgrotte ved Pottenstein i Fränkische Schweiz i Bayern i Tyskland.

Ho er ei av dei største dryppsteinsgrottene i Europas og er kring 3 km lang med digre stalagmittar og stalaktittar.

Kring 800 meter av grotta er open for publikum. Grotta har elektrisk lys og vart opna for publikum i 1923, etter at ho vart oppdaga året før. 

## Kjelder
* Askheim, Svein. (27. april 2011). «Teufelshöle Pottenstein». I *Store norske leksikon*. Henta 10. februar 2014.

## Bakgrunnsstoff

*
Tonnesgrotta

**Tonnesgrotta** eller **Hellerhulen** er ei grotte i Tonnes i Lurøy kommune i Nordland. Tonnesgrotta er 180 meter lang og har underlag av raud sand.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2011, 1. april). Tonnesgrotta. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Tonnesgrotta. 

## Bakgrunnsstoff
*Lurøy kommune: Eit besøk i «Tonnes-hølæ»
Trikolorgranitt

**Trikolorgranitt** er ein bergart som er ein variant av trysilgranitt. Trikolorgranitt består av raud alkalifeltspat, grønleg plagioklas og blåleg kvarts. Bergarten er knapt 1700 millionar år gammal og høyrer til det transskandinaviske intrusivbeltet.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2009, 9. juni). Trikolorgranitt. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/trikolorgranitt
Upper Greensand

**Upper Greensand** er ein glaukonitt-haldig grønsand som vart avsett i Londonbassenget i England under grunnmarine tilhøve i nedre krittida (Alb). Han høyrer til Gault-formasjonen. Upper Greensand vart avsett i eit kystnært, bølggepåverka avsetningsmiljø og går gradvis over i den marinen Gault Clay utover i Londonbassenget. Upper Greensand finst vest for Dunstable og Tatsfield, medan Gault Clay finst på austsida. Upper Greensand er blottlagt ved Blackdown Hills, East Devon Plateau og Haldon Hills.

## Kjelder
*Askheim, Svein. (2. mai 2009). Upper Greensand. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Upper_greensand.
Valdresskifer

**Valdresskifer** er ein fyllittskifer. Han er grå/grøn av farge. Der er førekomstar fleire stader, særleg i Øystre Slidre, mellom anna med gruver i Rogne. Det er over 50 gruver i området. Skifer herfrå har vorte brukt særleg til taktekking, heller og gravsteinar.

Skiferdrift var ein omfattande industriell verksemd i Valdres frå 1810, men uttak av skifer er kjent tilbake til 1600-talet. I 1893 var 100 personar sysselsett med produksjon av skifer. Valdres Skiferbrudd vart stifta 1899 og omkring 1910 var 150 personar tilsett. Det var stor eksport til utlandet bl.a England, Belgia, Nederland og Italia. I mellomkrigstida fall produksjonen av skifer, og drifta vart lagt ned i 1953. Frå 1960 har Fjellhammar bruk (seinare Icopal) produsert knust skifer til å strø over takpapp.

Valdres Skiferbrot er i dag museum.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Valdresskifer|Valdresskifer]]» frå ,  den 10. februar 2014.*
Vest-Troms grunnfjellskompleks

**Vest-Troms grunnfjellskompleks** er eit grunnfjellskompleks som finst på øyane langs vestkysten av Troms fylke.

I nordaust finst tonalittiske til anorthosittiske og gabbroiske migmatittiske gneisar. Desse gneisane er overlagra tektonisk av det ca. 10 km breie og 30 km lange Ringvassøy grunnfjellsområde, som består av ulike felsiske til mafiske metavulkanske bergarter av tholeiitisk til kalsium-alkalisk affinitet. Ei prøve av den tonalitiske gneisen gav ein arkeisk U-Pb-zirkon-alder på 2&nbsp;841 +/- 3 millionar år. Både gneisane og bergartene frå dei overliggande grønsteinsbeltet i nordlege delen av komplekset er gjennomskore av utalde mafiske gonger. Arkeiske tonalitter, granittar og mafiske gonger som varierer i alder frå 2880 til 2670 millionar år har òg vorte identifisert på dei andre øyane i Vest-Troms grunnfjellskompleks.

Den sentrale og sør-vestlege delen av komplekset består av granittiske bergarter og migmatittar. Ein av dei største granittkroppane i komplekset er Ersfjordgranitten på Kvaløya nord for Tromsø, som har intrudert omkringliggande gneisar diskordant. Ersfjordgranitten består av tonalitt og tonalittisk gneis som består av plagioklas og kvarts. Dei eldste bergartane er 2880 millionar år gamle, og dette området er spesielt ved at bergartene er lite påverka av metamorfose og dei har altså unngått den kaledonske fjellkjedefoldinga.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (9. juni 2009). Vest-Troms grunnfjellskompleks. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014.
Vikgrotta

**Vikgrotta** (også kjent som **Vikhola**) er ei grotte ved Rognan i Saltdal kommune. Vikgrotta er ei av fleire i området og har ein smal inngang som ein må krabbe gjennom for å kome inn i grotta. Deretter opnar grotta seg med både elvar og fossar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vikgrotta|Vikgrotta]]» frå ,  den 10. februar 2014.*  
 

## Sjå òg
* Russågrotta på Jarbrufjell
Visnes Eklogitt

**Visnes Eklogitt** er eit bergverk for eklogitt på Visnes i Eide kommune på Nordmøre.

Visnes Eklogitt eksporterer tung bergartsmjøl. Iver Rasmussen Eide starta uttak av marmor frå Visnes til blokkproduksjon i 1904. I nyare tid blir det overliggande laget utnytta for uttak av eklogitt.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2009, 26. september). Visnes Eklogitt. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Visnes_eklogitt. 

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside
Visnes Kalk

**Visnes Kalk AS** er eit bergverk på Visnes på Eide på Nordmøre. Bedrifta eig og driv eit dagbrot der det vert henta ut marmor.

Visnes kalk eksporterer blokker av marmor til prydstein og foredlar den krystallinske marmoren til spesielle tunge og kvite produkt.

Iver Rasmussen Eide starta uttak av marmor fra Visnes til blokkproduksjon i 1904. Bedrifta vert i dag driven av etterkomarane hans. I dag går produksjonen utelukkende til spesialråstoff for annaen industri som malt, rein og kvit kalk. 

Ei systerbedfrit er Visnes Eklogitt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Visnes Kalk|Visnes Kalk]]» frå ,  den 10. februar 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Heimeside
Vredefortkrateret

**Vredefort-krateret** er det største stadfesta meteorittkrateret på jorda. Det ligg i Free State-provinsen i Sør-Afrika, nær byen Vredefort, som han har namn etter. Krateret vert òg kalla *Vredefort-domen*, eller *Vredefort impact structure*. 

Asteroiden som trefte Vredefort er ein av dei største som har treft jordoverflata og det er rekna ut at han han ha hatt ein diameter på meir enn 10 km. Krateret har ein diameter på ca. 300 km og vart danna for 2&nbsp;023 millioner år, i den paleoproterozoiske tidsalderen, noko som gjer krateret til det nest eldste på jorda, etter Suavjärvi-krateret i Karelia.

Vredefortkrateret er eit av få krater med mange ringar, ei form som er vanlegare andre stader i solsystemet, som til dømes Valhalla-krateret på  Jupitermånen Callisto. Dei fleste fleir-ringforma kratera på jorda er øydelagde av erosjon eller platedrift. 

## Sjå òg

* Kosmisk nedslag

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vredefort-krateret|Vredefort-krateret]]» frå ,  den 10. februar 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* unep-wcmc.org: ''faktaark''
* Earth Impact Database
* Hartebeesthoek Radio Astronomy Observatory: ''faktaark''
* Satellite image of Vredefort crater from Google Maps
Zechsteinhavet

**Zechsteinhavet** var eit grunnt havområde som eksisterte i midtre og øvre permtida. 

Zechsteinhavet dekte Nordsjøen og dei lågareliggande delane av Storbritannia, Tyskland og Polen. Området hadde i permtida varmt og tørt klima og det vart danna tjukke lag av evaporittar ved inndampning av Zechsteinhavet. Evaporitt-bergartene utgjer Zechsteingruppa.

## Kjelder
* Askheim, Svein. (2011, 4. august). Zechsteinhavet. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Zechsteinhavet.
Eiríksmál

**Eiríksmál** er eit norrønt skaldekvad om fallet til Eirik Blodøks i 954. Det har ukjend opphavsmann, men skal ha vore dikta på oppfordring av enkja hans, dronning Gunnhild. Den einaste delen av kvadet som er kjend er byrjinga, som er teke med i *[[Fagrskinna]]*. Denne delen skildrar korleis Eirik blir motteken av Odin i Valhall. Versemålet er det gamle ljodahått. Øyvind Skaldespille har etterlikna «Eiríksmál» i «Hákonarmál».

## Bakgrunnsstoff
*Eiríksmál på norrønt ved «Kulturformidlingen norrøne tekster og kvad»
*To utgåver av diktet  ved hi.is

## Kjelder

*Eiríksmál (30. september 2011), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 10. februar 2014.
Christmas Cliffs

**Christmas Cliffs** er nokre sørvendte klipper med to markante klippeframspring, 3,5&nbsp;km sør-søraust for Pillsbury Tower i Jones Mountains. Dei vart kartlagde av ei gruppe frå University of Minnesota, 1960–61 og dei fekk dette namnet av gruppa fordi klippene vart vitja ein juledag, 25. desember 1960.

## Kjelder
Craddock Crags

**Craddock Crags** er nokre bratte ulendte fjellknausar som stig til kring 1450 moh. like aust for Beitzel Peak i Marble Hills i Heritage Range i Ellsworth Mountains. Dei vart namngjevne av Advisory Committee on Antarctic Names (2004) etter John P. Craddock, ein geolog i US Antarctic Research Program 1979–80 under utforskinga av Ellsworth Mountains.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Craddock Crags|Craddock Crags]]» frå ,  den 10. februar 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Hamilton Cliff

**Hamilton Cliff** er ein stor fjellvegg med ei høgd på meir enn 600 meter i Ford Massif i Thiel Mountains i Antarktis. Namnet vart foreslått av Peter Bermel og Arthur B. Ford, begge leiarar for gruppa frå US Geological Survey (USGS) som kartla Thiel Mountains i 1960–61 og klippa vart kalla opp etter Warren B. Hamilton frå USGS som leia dei geologiske undersøkingane i McMurdo Sound 1958–59.

## Kjelder
King Cliffs

**King Cliffs** er nokre isdekte klipper, med mange klippeframspring, på sørsida av den større, nordlege armen av Morganfjorden på Thurston Island. Klippene vart først undersøkt av geologar under U.S. Navy Bellingshausen Sea Expedition i februar 1960. Dei vart namngjevne av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Charles E. King, ein geolog som deltok i landmålinga av Ellsworth Land og som arbeidde ved desse klippene i 1968-69.

## Kjelder
Litz Bluff

**Litz Bluff** er ein isdekt fjellskrent 3,5&nbsp;km vest for Mount Borgeson i Walker Mountains på Thurston Island. Klippeframspring markerer skrenten. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter fenrik M. Eugene Litz, ein navigatør og andrepilot på PBM Mariner-flyet i den austlege gruppa under U.S. Navy Operasjon Highjump, som tok flyfoto av denne skrenten og nærliggande kystområde kring Thurston Island, 1946-47.

## Kjelder
Long Bluff

**Long Bluff** er ein markant fjellskrent på vestsida av Longbreen søraust på Thurston Island. Han vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter W.A. Long som var sjefsfarmasøyt i den austlege gruppa under U.S. Navy Operasjon Highjump i 1946-47. 11. januar 1947 var han med i flyet som leita etter vraket av eit sjøfly av typen PBM Mariner på Noville Peninsula. Han var den første til å oppdage flyet og dei overlevande vart berga. 

## Kjelder