open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fylkesveg 5896

**Fylkesveg 5896** går mellom Ekset i Volda kommune og Rystene i Ørsta kommune. Vegen går rundt Berkneset, og er 21,7 km lang.

Før 2019 vart vegen kalla *Fylkesveg 47 i Møre og Romsdal*.

## Kommunar og knutepunkt

* Ekset
*Berkvika

*Arm til  Storhammaren (22 m)
* Rystene

## Bakgrunnsstoff
Ågskardet

**Ågskardet** er ei grend på sørsida av Holandsfjorden i Meløy kommune. Grenda ligg langs Kystriksvegen.
I 2008 hadde Ågskardet 127 innbyggjarar.

Ågskardet har eigen barneskule, og eitt av kyrkjebygga til Meløy Søndre Frikirke ligg her.
Sør for Ågskardet ligg grensa til Rødøy kommune.

Frå Ågskardet er det ferjesamband til Forøy utanfor Halsa i Meløy.

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til Ågskardet 
* Nettsidene til Meløy kommune
Live at Gilman Street

**Live at Gilman Street** er ein EP med konsertsongar frå den USA-amerikanske pønkrock-gruppa Green Day.

## Spor
#"Long View"
#"Better Not Come Around"
#"Don't Leave Me"
Fylkesveg 5892

**Fylkesveg 5892** går mellom Kalvatn og Viddal i Volda.

Frem til 2019 hadde vegen nemninga fylkesveg 41. Vegen er 16,5 km lang.
### Knutepunkt
 Kalvatn
*Bjørke
* Bjørke-Leira (1920 m)
*Leira
*Endepunkt Viddal
Zoot Suit

«**Zoot Suit**» var den første singelen til det engelske rockebandet The Who, medan dei enno vart kalla The High Numbers.

Songen vart skriven av Peter Meaden, manageren til bandet på denne tida, men det meste av musikken vart kopiert frå amerikanske soulplater, songen «Misery» av The Dynamics. Singelen vart meint for mod-rørsla og slo ikkje til på listene. Bandet hadde før singelen kom ut hatt namnet The Who, og etter singelen kom ut gjekk dei tilbake til dette namnet, fann nye managerar og gav ut sin sjølvskrivne «I Can’t Explain», som vart ein hit i Storbritannia. 

Songen og B-sida «I'm the Face» vart nytta i filmen *[[filmen Quadrophenia|Quadrophenia]]*, som er basert på albumet deira *[[Quadrophenia]]* frå 1973. 

## Kjelder
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zoot Suit/I'm the Face|Zoot Suit/I'm the Face]]» frå , den 7. mai 2009.*
Trygve Brøske

**Trygve Brøske** () er ein norsk pianist og komponist frå Surnadal. Han er tidlegare elev av Henning Sommerro, og han har ein variert produksjon som komponist med ei interesse for revy som dei siste åra har resultert i komposisjonar og arrangement til for eksempel *Norge, Midt-Norge* og musikalen *Gro* på Trøndelag Teater. Brøske er initiativtakar til Stangvikfestivalen og har motteke Kleivaprisen. Han spelar blant anna trekkspel, munnspel, piano, flygel og cembalo i visegruppa Famntak.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Trygve Brøske|Trygve Brøske]]» frå ,  den 7. mai 2009.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Fylkesveg 5888

**Fylkesveg 5888** i Møre og Romsdal går mellom Hareid og Brandal i Hareid kommune. Vegen er 3,9 km lang.

Fram til 2019 hadde vegen nemninga fylkesveg 37 i Møre og Romsdal.

## Kommunar og knutepunkt

*  Hareid
*Endepunkt Brandal

## Kjelder
Kvivsvegen

**Kvivsvegen** er ein ny parsell i Kyststamvegen, Europaveg 39 mellom Hornindal i Sogn og Fjordane og Volda i Møre og Romsdal. Parsellen er 17&nbsp;210 m lang, og har ein berekna totalkostnad på kr 1.045 millionar i 2008-kroner. Det er bestemt at her ikkje skal krevjast inn bompengar.

I 1999 vedtok Stortinget at den framtidige traseen for E 39 skal flyttast frå noverande trase over Stigedalen mellom Eid og Volda til ein ny trase der Kvivsvegen utgjer den delen av omlegginga som er ny veg.

Dei vesentlegaste delane av prosjektet er ein tunell gjennom fjellet Kviven mellom Kalvatn i Volda og Grodås i Hornindal med ein del ny veg, og ei opprusting av noverande Fylkesveg 41 i Volda til stamvegstandard mellom Fyrde og Kalvatn. 

Den nye E 39 (Kvivsvegen) skal ta av frå Fylkesveg 41 like etter Kalvatn med ein tunell gjennom Kviven og deretter ny veg til Grodås i Hornindal. Derifrå skal europaveg 39 kome inn på traseen til noverande Riksveg 15 og følgje den langs Hornindalsvatnet til Eid.

For eksistarande trase for E 39 over Stigedalen må ein antan må ta ferja Volda-Folkestad, eller ein må køyre den til dels smale og dårlege fylkesveg 651 frå Straumshamn rundt Austefjorden for å kome seg frå Eid til Volda. Den nye E 39 Kvivsvegen gir såleis ferjefritt samband mellom Volda og Nordfjordeid, og dessutan eit klart betre samband mot Stryn og vidare mot Austlandet langs riksveg 15. 

Vegen fekk løyving i Statsbudsjettet 2008 og vart starta opp i 2008. Vegen vart opna av statsråd Liv Signe Navarsete 22.september 2012.

Det er vidare planar om å forbetre det ferjefrie sambandet sørover fylkesveg 60 via Stryn og til ein når i noverande europaveg 39 ved Byrkjelo, men det er ikkje sett av pengar til dette no.

Sjå òg artikkelen om paddene i Austefjorden, eit prosjekt for å bevare paddebestanden ved Litlevatnet.

## Kommunar og knutepunkt

*  Volda
*  Fyrde
* Ny veg Austefjord-Kalvatn, med tre tunellar
*  Fyrdsbergtunellen (1 125 m), Damfosstunellen (170 m), Kalvatntunellen (1 600 m)
* Fv42 frå Kalvatn til fylkesgrensa ved Instetjønna (11,3 km) → Fv665 (Sogn og Fjordane) til Fv664 Heggja bru i Eid → 

*  Kvivstunellen (6.490 m)
*  Storelvabrua
*  Grodås
*  Hola
* Hjelle

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Statens vegvesen om Kvivsvegen 
* NRK, Fylkesleksikon - Kvivsvegen
* Statsbudsjettet 2008 - Sterk satsing på samferdsel - 24,7 milliardar kroner
* NRK, Kvivsvegen på statsbudsjettet
* Du kan no køyre kvivsvegen på 4 min og 40 sek. Youtube.com.
Trænafestivalen

**Trænafestivalen** er ein musikkfestival som finn stad på Husøya i Træna kommune kvar sommar.

## Historikk

Trænafestivalen har eksistert heilt sidan 1978, men før 2003 var festivalen mest for øya sine eigne innbyggjarar.

I 2003 starta festivalen opp slik me kjenner han i dag, i juli under midnattssola. Det store trekkplasteret den gongen var DumDum Boys. Festivalen vart ein suksess og har gjenteke seg kvar sommar etterpå. Om lag 2000 festivalpass vert selde kvart år; folketalet i kommunen vert altså mangedobla i festivaldagane.

Kvar festival har ein konsert i den naturlege fjellgrotta Kirkhelleren på Sanna, og ein i Træna kyrkje. Desse konsertane har ofte eit heilt spesielt preg.

Festivalen gjer ikkje noko forsøk på å invitera dei aller største artistnamna, men vil heller prøva å vera eksotisk. Nokre av artistane som har vitja Trænafestivalen, er: DumDum Boys, Damien Rice, Kings of Convenience, Ida Maria, Tungtvann, Gåte, Madrugada, Publiners, Kaizers Orchestra, Bertine Zetlitz, Ingrid Olava, Rockettothesky, Heroes & Zeros og Cyaneed.

## Kjelder

* Trænafestivalen sine nettsider
Fylkesveg 35 i Møre og Romsdal

: *Sjå òg [[fylkesveg 35 (fleirtyding)]]*.
**Fylkesveg 35 i Møre og Romsdal** går mellom Hareid og Bigset i Hareid kommune. Vegen er 16,4 km lang.

## Kommunar og knutepunkt

* Hareid
*Hjørungavåg
* Bigset

## Bakgrunnsstoff
Anyway, Anyhow, Anywhere

«**Anyway, Anyhow, Anywhere**» er ein song av det engelske rockebandet The Who, gjeven ut på singel i mai 1965. 

Songen har ein *[[call-and-response]]*-tekst, som var vanleg for The Who på denne tida, og ein av dei første innspelingane med gitarfeedback. Songen er den einaste som er skriven av gitarist Pete Townshend og vokalist Roger Daltrey i lag. Ein meiner at gitarsolen er første soloen på plate nokon gong med gitarfeedback. Dette er den første Who-utgjevinga med Nicky Hopkins på piano.

Townshend sa om songen:

Songen vart spelt lite på konsertane deira, men har vore stort sett fast sidan 1999. Han finst på konsertalbumet *[[Live at the Royal Albert Hall av The Who|Live at the Royal Albert Hall]].* Han finst òg på albuma *[[BBC Sessions av The Who|BBC Sessions]]* og *[[albumet The Kids Are Alright|The Kids Are Alright]].*

## Medverkande
**The Who**

* Roger Daltrey - solovokal
* Pete Townshend - elektrisk gitar, korvokal
* John Entwistle - bassgitar, korvokal
* Keith Moon - trommer

**Andre medverkande**

* Nicky Hopkins - piano

## Andre utgåver
David Bowie spelte inn ei utgåve av songen på albumet hans *[[Pin Ups]]* i 1973. 

The Flaming Lips spelte ein versjon av songen på ei plate som følgde med magasinet Mojo med berre Who-songar. 

Ei anna hyllestplate, *Substitute- the songs of The Who*, har ein versjon av songen spelt av Ocean Colour Scene.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Anyway, Anyhow, Anywhere|Anyway, Anyhow, Anywhere]]» frå ,  den 12. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Halldor O. Opedal

**Halldor Olson Opedal** () var ein lærar og tradisjonssamlar frå Lofthus i Hardanger.

Opedal var utdanna lærar, og var tilsett i Tyssedal i 37 år. Men han gjorde ein stor innsats ved å reisa rundt og samla inn folketradisjon og dialektdøme frå Hardangerbygdene ved å lytta til gamle folk som var flinke til å fortelja. Dei to største boksamlingane hans heitte *Makter og menneske* (17 bind) og *Folk or gamal tid* (8 bind)*.* 
Opedal skreiv òg ei skildring om folket på fjellgarden Kjeåsen i Simadalsfjorden; *Kjeåsfolket i Hardanger. Soga om eit utkantfolk. (1980)* Den samla bokproduksjonen hans er på 7500 sider. 

I 1961 fekk Opedal Kongens fortenestemedalje i gull.
I 1975 vart han vidare tildelt *Norsk kulturråds ærespris for lokalhistorie* for arbeidet sitt med folkekulturen i Hardanger.

I 1975 skipa han også eit fond med grunnkapital på 600 000 kroner, *Halldor O. Opedals fond for norsk målreising og målodling*, og ved eit ervebrev skipa han *Halldor O. Opedal sitt fond for ålmennyttige føremål*, med grunnfond på 2,8 millionar kroner, til beste for kulturføremål i Hardanger. 

Opedal døydde i Ullensvang i 1986. Ei byste i bronse av han, laga av Oddmund Raudberget i 1995, står i dag i sentrum av Lofthus.

## Kjelder

Store Norske Leksikon sin utdjupande artikkel om Halldor O. Opedal. Forfattar: Reidar Storaas.
Pasient- og brukarombod

**Pasient- og brukarombod** er ei statleg ordning i Noreg som er lovfesta i Pasientrettigheitslova kapittel 8, og skal ta vare på pasientane og brukarane sine behov, interesser og rettstryggleik. Det finst ombod i kvart fylke. Ombodet sitt arbeidsområde er offentlege spesialisthelsetenester og kommunale helse- og sosialtenester (unntatt økonomisk sosialhjelp). 

Pasient- og brukarombodet er ein rådgjevande instans for pasientar og pårørande. I 2010 hadde omboda nesten 15&nbsp;000 førespurnader på landsbasis. Omboda er sjølvstendige og uavhengige, men har ikkje formell makt. Omboda har teieplikt og ordninga er gratis. Dei som vender seg til ombodet kan krevje å vere anonyme. Både pasientar, pårørande og helsepersonell kan ta kontakt.

Pasient- og brukarombodet kan gje informasjon om kva rettar ein har som pasient og/eller brukar i den offentlege helsetenesta. Omboda kan gje råd og rettleiing og hjelpe med å formulere og vidareformidle spørsmål og/eller klager. Omboda kan også bidra som konfliktløysar og hjelpe til i dialog med helsepersonell/sjukehus, sjukeheimar, allmennlegeteneste og andre som gjev helsehjelp og sosiale tenester.

Pasient- og brukarombodet er til for å støtte pasientar og pårørande når dei treng råd, rettleiing og informasjon om pasientrettar. Det skal vere enkelt å kontakte omboda.
Ombodet meiner det er avgjerande at pasientar er informert om sin helsetilstand og om planlagt behandling. Pasientane må få tilbod om kopi av tilvisingar, epikrise og journal. Dette gir pasienten reell medverknad og bidreg til at pasienten sjølv kan ivareta sine interesser på ein betre måte.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Pasientogbrukerombudet.no
* Pasientrettighetslova på Lovdata
Tom Waits-løpet

**Tom Waits-løpet** er eit etappeløp mellom brune pubar i gamle Oslo, arrangert fyrste gongen i 1999. Eit hovudpoeng er sosialt samvær, og ein blir ikkje uglesett for å bli sitjande på ein av pubane og såleis ikkje fullføre løpet. Avleggjarar med det same namnet er haldne sidan 2003 i Kristiansand og 2010 i Tønsberg.

Løpet er kalla opp etter den amerikanske blues-artisten Tom Waits, som er kjent for sin henslengte og «brune» stil. Det er eit uformelt tilsvar til det tidlegare Grete Waitz-løpet &ndash; no Vårspranget &ndash; og blei etablert for å redusere prestasjonsangsten i løpet og sportsånda i alkoholkonsumet. Det skulle samtidig vere eit alternativ for alle, ikkje berre kvinner.

Tom Waits-løpet er tradisjonelt lagt til same dato som Grete Waitz-løpet, ein laurdag i mai kvart år. Dei seinare åra har dette vore 3. mai 2008, 9. mai 2009, 8. mai i 2010, og 7. mai 2011.
Land der Berge, Land am Strome

**«Land der Berge, Land am Strome»** er nasjonalsongen til Austerrike. Teksten er skriven av Paula von Preradović. Melodien er frå verket *Freimaurerkantate* av Mozart, men komponert av Johann Holzer. 

Songen blei gjort til austerriksk nasjonalsong den 22. oktober 1946.
Pesah sjení

**Pesaḥ sjení** (hebr. , 'andre pesah') er ei mindre jødisk høgtid som blir feira den 14. ijjár etter den jødiske kalenderen.

Dagen blei opphavleg innført av Moses som eit nytt høve for jødar til å observera pesah-offeret. Folk rekna som ureine eller som var hindra på annan måte frå å dra til ofringsstaden den 14. nisán, under pesah, kunne gjera det ein månad seinare. 

Sidan øydelegginga av Tempelet i Jerusalem har ingen jødar vore rituelt reine nok til å utføra dyreofringar. Ein feirar derfor både pesah og pesah sjeni utan offer, men pleier eta eit stykke massá. Fordi dagen er ein feiringsdag vil ein i mange samfunn ikkje seia angrebøner som taḥanun. 

Innan hasidisk tenking blir pesah sjeni gjerne sett på som ein dag med nye sjansar, slik pesah sjeni var ein ny sjanse til å observera pesah.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pesach Sheni|Pesach Sheni]]» frå , den 8. mai 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Pesach Sheni - The Second Passover frå Chabad
Guadalete

**Guadalete** er ei lita elv i Spania i provinsen Cádiz. Ho spring ut i Sierra de Grazalema naturpark om lag 1000 meter over havet og renn 157 km før ho munnar ut i Cádizbukta ved El Puerto de Santa Maria, sør for byen Cádiz. Namnet på elva kjem frå det arabiske uttrykket som tyder «Gløymsleselva». 

Elva renn gjennom nokre av «Dei kvite landsbyane» i Andalusia, slik som Arcos de la Frontera. Vía Verde de la Sierra, ein 36 km lang sykkelveg langs ei gammal jernbanelinje går òg langs elva. 

Elva var ein gong grens mellom den kristne og mauriske delen av Den iberiske halvøya, og fekk kallenamnet *Río de los Muertos*, «Dødeelva».

Elva var åstad for slaget ved Guadalete, der den vestgotiske armeen vart slått av ein invaderande muslimsk arme. Dette førte til at Ummayad-kalifatet erobra Iberia. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Guadalete River|Guadalete River]]» frå , den 8. mai 2009.*
Majaceite

**Majaceite**, òg kalla *Guadalcacín*, er ei av dei største sideelvane til Guadalete i Andalucía i Spania. Det meste av elva renn gjennom nasjonalparken Sierra de Grazalema. Slaget ved Majaceite fann stad ved breidda av elva i 1836.
Guadalquivir

**Guadalquivir** er den femte lengste elva i Spania (etter Tajo, Ebro, Duero og Guadiana) og den lengste i Andalucía. Guadalquivir er 657 kilometer lang og drenerer eit område på om lag 58&nbsp;000 km². Ho spring ut i Cañada de las Fuentes i Cazorlafjella (Jaén), renn gjennom Córdoba og Sevilla og munnar ut i Cádizbukta i Atlanterhavet ved fiskelandsbyen Bonanza i Sanlúcar de Barrameda. Det myrlendte låglandet ved munningen av elva vert kalla Las Marismas. Det grensar til Doñana nasjonalpark.

Guadalquivir er den einaste store elva i Spania som kan nyttast til skipsfart. I dag er ho framkommeleg heilt opp til Sevilla, men i romartida kunne ein nå heilt til Córdoba.

Den gamle byen Tartessos var sagt å ligge ved munningen av Guadalquivir, men spor av staden er enno ikkje funne. Tartessos på baskisk språk tyder «mellom hav» (Atlanterhavet og Middelhavet).

## Namn
Namnet kjem frå det arabiske *al-wādi al-kabīr* (الوادي&nbsp;الكبير), «Den store dalen». Det fønikiske namnet på elva, *Baits*, og seinare *Betis* (eller *Baetis*) frå den førromerske tida, har gjeve namn til Hispania Baetica, ein romersk provins. Eit eldre keltiberisk namn var *Oba* (Gullelva), som har ført til at ein trur namnet på Córdoba kjem av *byen ved Oba* (Cart-Oba).

## Galleri

Fil:Spain Andalusia Cordoba BW 2015-10-27 12-15-09.jpg|Guadalquivir og ei gammal romarbru i Córdoba
Fil:Cormoranes.jpg|Skarv i nedre Guadalquivir (Doñana nasjonalpark)
Fil:SpainGuadalquivirBasin.png|Nedslagsfeltet til Guadalquivir


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Guadalquivir|Guadalquivir]]» frå , den 8. mai 2009.*
Guadiana Menor

**Guadiana Menor** er ei elv i og ei av dei viktigaste sideelvane til Guadalquivir i Andalucia i Spania. Ho oppstår når elvane Fardes og Barbata renn saman. 

Elva er 152 km lang og har eit nedslagsfelt på 7251 km²

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:es:Guadiana Menor|Guadiana Menor]]» frå , den 8. mai 2009.*
Guadalbullón

**Guadalbullón** er ei elv i Spania og ei av sideelvane til Guadalquivir. Ho renn in provinsen Jaén. Elvedalen var ei viktig ferdselsåre i antikken og keisar Augustus fekk bygd ein veg her. Vegen var derimot farleg. Langs elva ligg bratte fjellsider og det var mange stader landevegsrøvarar kunne ligge i skjul og vente på at nokon skulle kome forbi. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:es:Guadalbullón|Guadalbullón]]» frå , den 8. mai 2009.*
Genil

**Genil** er den største sideelva til Guadalquivir frå venstre i Andalucia i Spania. Ho er 358 km lang. 

I romartida var namnet på elva *Singilis*, og det moderne namnet på elva kjem frå den mauriske utgåva av romarnamnet, *Sinyil, Sannil* og *Sinnil*. 

Elva spring ut i Sierra Nevada nord for den høgaste toppen, Mulhacén. Genil renn gjennom byane Granada, Loja, Puente Genil og Écija. Ho munnar ut i Guadalquivir nær Palma del Río. Ved munningen er elva 41 meter brei. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Genil|Genil]]» frå , den 8. mai 2009.*
Darro

**Darro** er ei elv i Granada i Spania og ei av sideelvane til Genil. Det er òg namnet på ein lokal by. 

Elva vart opphavleg kalla opp etter det romerske ordet for gull (*aurus*) fordi folk brukte å leite etter gull ved breidda. Namnet vart så endra av arabarane til *Hadarro* og etter å ha fått namnet Dauro av dei kristne utvikla namnet seg til Darro.

Det er fem bruer over Darro, mellom andre Puente del Aljibillo, Puente de las Chirimias, Puente de Cabrera (1500-talet) og Puente de Espinosa (1500-talet).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Darro|Darro]]» frå , den 8. mai 2009.*
Corbones

**Corbones** er ei elv i Spania og ei av sideelvane til Guadalquivir. Ho spring ut i provinsen Malaga nær landsbyen La Atalaya. Elva er 177 km lang og har eit fall på 780 meter. Nedslagsfeltet hennar dekkjer eit område på 1826 km². Elva munnar ut i Guadalquivir ovanfor landsbyen Alcolea del Rio.
Foot in Mouth

***Foot in Mouth*** er eit konsertalbum frå den USA-amerikanske pønkrock-gruppa Green Day som berre er utgjeve i Japan. Spora til albumet er frå oppvisningane under turnéane for Dookie og Insomniac
Karihaug leirsted

**Karihaug leirsted** ligg i Bleikvasslia i Hemnes kommune i Nordland. Leirstaden er eigd av Normisjon.

Leirstaden står på ei tomt der det stod brakker etter andre verdskrigen. No er desse brakkene rivne, og eit nytt bygg er sett opp. Dette bygget vert i dag brukt som leirstad.

Normisjon arrangerer leir her fleire gonger i året, ofte i samarbeid med Det norske misjonsselskap. Leirane er oftast barneleirar, og er for born i heile Helgeland, men dei fleste deltakarane kjem frå tettstadene i nærleiken, som Mo i Rana, Mosjøen, Korgen, Nesna eller Bjerka.

Karihaug vert også leigd ut til andre arrangement, då oftast i kristen regi. 

## Kjelder

* Normisjon si nettside om Karihaug
Guadaíra

**Guadaíra** er ei elv i provinsen Sevilla i Andalucia, sør i Spania og er ei av sideelvane til Guadalquivir. Namnet har den same rota *guad* som den større elva Guadalquivir og kjem frå det arabiske ordet *wadi*, som tyder «elvedal».

Elva renn gjennom byen Alcala de Guadaíra i storbyområdet til Sevilla. Den øvre delen av nedslagsfeltet hennar ligg aust og søraust for byen. Ho renn gjennom byen og munnar ut i Guadalquivir sør for Sevilla. Elva har i mange år vore forureinina av biprodukt under handsaming av oliven og anna avfall som vert ført direkte ut i elva. 

Store mengder skum og dårleg lukt er vanleg ved elva om vinteren. Trass i dette lever det mykje dyreliv langs breidda av elva, som ofte er dekt av tre og vegetasjon. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Guadaíra|Guadaíra]]» frå , den 8. mai 2009.*
Bowling Bowling Bowling Parking Parking

***Bowling Bowling Bowling Parking Parking*** er ein konsert-EP frå den USA-amerikanske pønkrock-gruppa Green Day.

## Spor
Donald Bradman

**Sir Donald George Bradman** () var ein australsk cricketspelar. Han blir ofte nemnt som verdas beste cricketspelar gjennom alle tider, og Australias mest akta idrettsutøvar. Bradman spelte 52 landskampar for Australia, og gjorde 6 996 poeng med eit gjennomsnitt per omgang på 99,94 poeng. Australia tapte berre fire av dei 29 kampane Bradman spelte mellom 1934 og 1948, og laget han spelte på i 1948 vann fire av fem kampar mot England, 23 av i alt 31 offisielle kampar, og blei kjent som *dei uslåelege* (eng. *the Invincibles*).

## Kjelder
Guadalcanal

**Guadalcanal** er ei 6 500 km² stor øy i Stillehavet og ein provins i Salomonøyane. Det bor 109 382 menneske på øya (folketeljing 1999). Om lag halvparten bur i Honiara, øyas største by og Salomonøyanes hovudstad. Øya er kalla opp etter ein bydel i Sevilla.

I 2. verdskrig kjempa USA og Japan om kontrollen over øya. Japan nådde øya i mai 1942, og byrja å bygge ein landingsplass for fly på øya. USA invaderte i august, og etter fire månaders kamp, båe på land og sjø, flydde japanarane øya.
Jesper

**Jaspar**, **Jasper** og **Jesper** er mannsnamn av persisk opphav. Namna er avleidde av Kasper som opphavleg truleg kjem frå det gamle kaldeiske ordet *gizbar*, 'skattmeister'. Jesper har namnedag den 9. mai i Noreg. 

Jasper er ein utbreidd engelsk variant av namnet medan Jesper er ei nordisk form.

## Namneberarar
* Jesper Rasmussen Brochmand (1585-1652), dansk teolog
* Jesper Swedberg (1653-1735), svensk geistleg
* Jesper Crusebjörn (1843-1904), svensk offiser og politikar
* Jasper Johns (f. 1930), amerikansk biletkunstnar
* Jesper Jensen (f. 1931), dansk forfattar og omsetjar
* Jasper Carrott (f. 1945), britisk komikar
* Jesper Christensen (f. 1948), dansk skodespelar
* Jesper Olsen (f. 1961), dansk fotballspelar
* Jesper Parnevik (f. 1965), svensk golfspelar
* Jesper Odelberg (f. 1970), svensk komikar

### Oppdikta
* Kasper, Jesper og Jonatan er namnet på tre røvarar i Kardemomme by av Thorbjørn Egner

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jesper|Jesper]]» frå , den 9. mai 2009.*
International Superhits!

**International Superhits!** er eit samlealbum frå den USA-amerikanske pønkrock-gruppa Green Day. Det inneheld singlar frå albumet Dookie og fram til albumet Warning.

## Spor
Shenanigans

**Shenanigans** er eit samlealbum frå den USA-amerikanske pønkrock-gruppa Green Day.

## Spor

Alle songar er skrive av Billie Joe Armstrong med mindre noko anna er nemnt.
MS «Midthordland»

**M/S «Midthordland»** er ein sjøbuss som gjekk i rute i Midhordland frå 1948 til 1970. Skipet var det første båten som vart bygd på A/S Stord (i dag Aker Stord) og fekk bygg nr. 2 (bygg nr. 1 var ein lekter). 

Båten vart bygd for Det Midthordlandske Dampskipsselskap. Ho vart sjøsett 25. mars 1947 og overlevert den 5. desember same året. Båten vart klassifisert for innaskjersfart med sertifikat for 288 passasjerar. 

«Midthordland» vart bygd med slanke og moderne linjer og teikna av skipskonstruktøren Knud E. Hansen i København i Danmark. Skroget vart bygd i stål med overbygg i aluminium for å halde skrogvekta så låg som mogeleg. Hovudsalongen vart bygd i lys bjørk med mahognylister og har sitteplass til 76, samt to passasjerlugarar. I overbygget er òg eit overbygd promenadedekk. 

## Karriere
Skipet gjekk i ruta Tysnes, Sævareide og Samnanger på Bjørnefjorden. Det gjorde òg rundturar i Bjørnefjorden med turistar frå hotella Solstrand og Godøysund, ofte med utanlandske turistar. På grunn av dette fekk skipet raskt kallenamnet «Bjørnefjordens Dronning». 

«Midthordland» vart råka av ein orkan i januar 1949 og grunnstøtte. Med store skadar måtte skipet til reparasjon, men då ingen norske verft hadde kapasitet ti å ta imot skipet, måtte det slepast til Nederland. Sommaren 1949 vart skipet tilbake i drift. «Midthordland» heldt fram i same rute fram til 1970, då det ikkje var grunnlag for å halde fram ruta. I januar 1961 vart «Midthordland» kjøpt av Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap. 

Skipet vart i 1971 seld til Ljungvik og Carlson A/B i Gøteborg og fekk namnet M/S «Midland». Det var meininga at skipet skulle gå i rute mellom Sverige og Danmark, men vart same året seld til Skaterak Kryss A/B i Marstrand i Sverige og fekk namnet «Marina». Selskapet fekk økonomiske problem og i 1973 overtok forsikringsselskapet Dovre i Oslo skipet. I 1976 vart skipet seld vidare tre gonger, første gong til Torbay See Cruises Ltd. i Brixham i Storbritannia, som gav ho namnet «Midland», andre gong til SM ALI SST og til slutt FJ Pitherd & Dlatto i London. Sistnemnde døypte ho «St. Lucy». I London vart skipet nytta til flytande demonstrasjonssenter for vernetiltak og seinare som flytande klubbhus. 

I 1987 hamna skipet tilbake til Noreg då Per Fagerlid-Olsen A/S i Svelvik kjøpte skipet. Skipet fekk då namnet «Sunrise II» og vart nytta som turbåt i Oslofjorden. I 1991 gjekk skipet på land ved Drøbak då styrestaget rauk. Skipet vart reparert og heldt fram turar i Oslofjorden til 1993. K.S. Carnical i Drammen kjøpte skipet i 1994 og planen var å få skipet tilbake til Hordaland. Same året fekk skipet tilbake det opphavlege namnet, M/S «Midthordland», under ein dåpsseremoni i Eikelandsosen i Fusa. I oktober 1995 fekk skipet, som den første etterkrigsbåten i landet, status som verna skip. Dette gjorde mellom anna at skipet fekk offentleg økonomisk støtte. 

I dag vert skipet nytta til blåturar omkring i Midt- og Sunnhordland. Det vart installert ein ny motor, Catepillar, på 550 hk. Den gamle motoren vart overlevert til Norsk Motor Museum i Skånevik i Sunnhordland.

## Kjelder
*
Kasper

**Kaspar** og **Kasper** er mannsnamn av persisk opphav. Dei kjem frå Gaspar som er avleidd frå det gamle kaldeiske ordet *gizbar* som betyr 'skattmeister'. Namnet er kjent frå tradisjonen om dei tre vise menn som ifølge Juleevangeliet vitja Jesusbarnet, og er utbreidd med mange former i den kristne verda. Kasper har namnedag den 6. januar i Sverige og Polen og den 9. mai i Noreg. 9. mai har også **Caspar** namnedag i Danmark.

Variantar av Kasper er italiensk Gaspar, engelsk Casper, polsk Kacper, ungarsk Gáspár, latvisk Kaspars, tysk Jasper og nordisk Jesper.

## Namneberarar
* Kaspar, ein av dei tre vise menn/heilage tre kongar
* Kaspar Aquila (1488-1560), tysk bibelomsetjar
* Johan Caspar de Cicignon (ca. 1625-1696), dansk-norsk general, ingeniør og byplanleggar
* Casper Herman Hausmann (1653-1718), dansk-norsk general
* Caspar Wessel (1745-1818), norsk matematikar
* Caspar Kauffeldt (1773-1843), norsk glasblåsar
* Caspar David Friedrich (1774-1840), tysk målar
* Johan Caspar Herman Wedel-Jarlsberg (1779-1840), norsk politikar
* Kasper Sund (1848-1907), norsk stortingsmann
* Bo Kasper Sundström (1961-), svensk musikar 
* Gaspar Noé (1963-), fransk filmregissør
* Kaspar Villiger, sveitsisk politikar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kasper|Kasper]]» frå , og «[[:en:Casper (name)|Casper (name)]]» frå  den 9. mai 2009.* 
 
*
Guadiamar

**Guadiamar** er ei elv i Andalucia i Spania og ei av sideelvane til Guadalquivir.

Elva renn gjennom Doñana nasjonalpark.

I 1998 var selskapet Boliden AB ansvarleg for ei stor økologisk katastrofe i Spania, då eit reservoar med giftig avfall i byen Aznalcóllar, eigd av dotterselskapet Boliden-Apirsa, brast og innhaldet rann ut i Guadiamar.

## Bakgrunnsstoff
* Sak om giftutsleppet i 1998 frå CNN
Rio Tinto i Spania

**Río Tinto** er ei elv sørvest i Spania som spring ut i Sierra Morena-fjella i Andalucia. Ho renn hovudsakleg sør-sørvestover og munnar ut i Cádizbukta via estuaret Ria de Huelva. Río Tinto eller «Den raude elva», er kjend for å vere særs sur (pH 2), og har ein djup raudaktig farge på grunn av jern som er løyst opp i vatnet. Dette kjem av avrenning frå gruver i området og har skapt eit alvorleg miljøproblem på grunn av dei store mengdene med tungmetall i elva. 

## Historie
Jernmalmen vart avsett i karbontida (300-350 mill. år sidan) på grunn av hydrotermal aktivitet på havbotn. Det har vorte drive gruvedrift i området sidan tartessarane og iberarane starta denne drifta om lag 3000 f.Kr. Gruvedrifta heldt fram gjennom fønikiartida og under Romarriket fram til andre halvdel av 1400-talet. Det vart hovudsakleg vunne ut kopar, men òg jern og mangan. På 1800-talet vart gruvedrifta teke opp att på stor skala , hovudsakleg av gruveselskap frå Storbritannia. Etter at produksjonen nådde ein topp i 1930, minka produksjonen og kopargruvene vart stengde i 1986, og sølv- og gullgruvene i 1996.

## Astrobiologi
Elva har nyleg fanga interessa til forskarar på grunn av ekstrmofile aerobiske bakteriar i vatnet. Desse livsformene vert rekna som årsaka til det høge syreinnhaldet i vatnet. Grunnfjellet under elveleiet inneheld jern og sulfidmineral som bakteriane lever av.

Dei ekstreme tilhøva i elva kan kanskje samanliknast med andre stader i solsystemet som kan innehalde vatn, som under jorda på Mars. Forskarar frå NASA har òg direkte samanlikna kjemien i vatnet med steinprøvar frå Meridiani Planum. Jupitermånen Europa inneheld kanskje òg flytande vatn under isflata, så elva er av interesse for astrobiologar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rio Tinto (river)|Rio Tinto (river)]]» frå , den 9. mai 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Litteratur
* Berger, Brian (2005). Exclusive: NASA Researchers Claim Evidence of Present Life on Mars. 
* spacetoday.net (2005). NASA denies Mars life reports.
Odiel

**Odiel** er ei elv i Andalucia i Spania og ei av sideelvane til Rio Tinto. Elva spring ut i Sierra de Aracana, om lag 660 meter over havet, og munnar ut i Rio Tinto i estuaret Ria de Huelva. 

Elva har eit nedslagsfelt på 900 km². 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:es:Odiel|Odiel]]» frå , den 9. mai 2009.*
Guadalupe i Spania

**Guadalupe** eller **Guadalupejo** er ei sideelv til Guadiana i Spania. Ho har gjeve namn til byen Guadalupe og klosteret Santa María de Guadalupe. Namnet kjem frå det arabiske ordet for «dal» elelr «elv» (*wadi*) og det latinske ordet *lupus*, som tyder ulv.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Guadalupe River (Spain)|Guadalupe River (Spain)]]» frå , den 9. mai 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Záncara

**Záncara** er ei elv i Spania og ei av sideelvane til Guadiana. Ho er 168 km lang og spring ut nær landsbyen Abia de la Obispalía, vest for Cuenca. Záncara renn sørvestover, gjennom byen Socuéllamos. Ho munnar ut i Guadiana nær Alcázar de San Juan.
Jabalón

**Jabalón** er ei elv i Spania og ei av sideelvane til Guadiana frå venstre med ei lengd på 171 km. Ho renn gjennom provinsen Ciudad Real, og spring ut 5 km frå Montiel. Ho munnar ut i Guadiana nær Corral de Calatrava. 

Elva har særs varierande vassføring og i periodar med lite nedbør kan ho tørke heilt inn. To reservoar er bygd langs elva, Embalse de La Cabezuela og Embalse de La Veg del Jabalón. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:es:Jabalón|Jabalón]]» frå , den 9. mai 2009.*
Matachel

**Matachel** er ei elv i Spania og ei av sideelvane til Guadiana. Ho spring ut i Sierra Morena nær byen Don Alvaro og renn gjennom provinsen Badajoz. Den siste delen av elva er regulert ved Alange-dammen. På grunn av middelhavsklimaet i området varierer vassføringa i elva mykje gjennom året, og kan om sommaren tørke nesten heilt inn. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:es:Matachel|Matachel]]» frå , den 9. mai 2009.*
Espen

**Espen** og **Esben** er mannsnamn avleidde av Esbjørn, den danske forma av Asbjørn. Espen har namnedag den 10. mai.

Namnet var lite brukt i Noreg før 1940. Det hadde en popularitetstopp som døypenamn i 1983 og har deretter blitt meir uvanleg. Espen er ofte namnet på helten i norske eventyr, kalla Espen Askeladd i Asbjørnsen og Moe.

## Namneberarar
* Espen Skjønberg (f. 1924), norsk skodespelar
* Espen Haavardsholm (f. 1945), norsk forfattar
* Esben Esther Pirelli Benestad (f. 1949), norsk sexolog
* Espen Thoresen Hværsaagod-Takkskalduha (f. 1958), norsk komikar
* Espen Beranek Holm (f. 1960), norsk artist og komikar
* Espen Dennis Kristoffersen (f. 1964), norsk forfattar
* Espen Hammer, (f. 1966), norsk professor
* Espen Bredesen, (f. 1968), norsk skihoppar
* Espen Lind (f. 1971), norsk artist
* Espen Sandberg (f. 1971), norsk filmregissør
* Espen Knutsen (f. 1972), norsk ishockeyspelar
* Espen Eckbo (f. 1973), norsk komikar og skodespelar
* Espen Olsen (f. 1979), norsk fotballspelar
* Espen Klouman Høiner (f. 1981), norsk skodespelar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Espen|Espen]]» frå , den 9. mai 2009.*
Asbjørg

**Asbjørg** og **Åsbjørg** er kvinnenamn av norrønt opphav, sett saman av *[[as-|áss]]*, ås (norrøn gud) og *bjǫrg*, 'vern'. Asbjørg har namnedag den 10. mai.

## Kjende namneberarar
*Asbjørg Borgfelt (1900–1976), norsk bilethogagar
*Asbjørg Skåden (f. 1946), norsk samisk politikar
*Åsbjørg Ryeng (f. 1992), norsk bandoneonspelar i Tangueros del norte
Jarama

**Jarama** er ei elv sentralt i Spania og ei av sideelvane til Tajo. Ho renn frå nord til sør og passerer aust for Madrid. Ho munnar ut i Tajo i Aranjuez. Manzanares er ei av sideelvane til Jarama.

## Den spanske borgarkrigen

Under den spanske borgarkrigen ved Paracuellos del Jarama vart om lag 1000 fascistfangar drepne av den republikanske militsen under slaget ved Madrid (8.-9. november 1936). Det er omstridd om Santiago Carrillo, kommunistleiaren i Madrid, gav ordre om desse avrettingane eller ikkje, sjølv om dei vart utført under hans leiing.. Han har sidan nekta for dette..

Jarama var åstad for intense kampar under slaget ved Jarama i 1937. Nasjonaliststyrkar kryssa elva i eit forsøk på å avskjere hovudvegen mellom Madrid og Valencia og isolere den republikanske hovudstaden. Nasjonaliststyrkane leia av den spanske framandlegionen og marokkanske soldatar (Regulares) i den afrikanske armeen vart møtt av styrkar frå Republikken, inkludert den 15. internasjonale brigaden. Den 15. brigaden bestod av både britiske og amerikanske frivillige. Trass store tap klarte republikanarane å stoppe nasjonalistane like før dei nådde målet sitt. Det følgde ein periode med skyttargravskrig før fronten stabiliserte seg. Slaget kosta begge sider totalt opp mot 45&nbsp;000 liv. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jarama|Jarama]]» frå , den 9. mai 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Rio Lozoya

**Lozoya** er ei elv sentralt i Spania og ei av sideelvane til Jarama. Ho spring ut i stor høgd i Sierra de Guadarrama og renn gjennom eit berglendt landskap før ho munnar ut i Jarama. 

Det er bygd mange demningar reservoar langs Lozoya, og nesten 50 % av drikkevatnet til storbyområdet kring Madrid kjem frå elva. Faktisk består halve elva av reservoar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lozoya River|Lozoya River]]» frå ,  den 9. mai 2009.*
Unse

**Unse** (av latin *uncia*) er ei gammal måleining for masse som vart brukt i Skandinavia, i Noreg fram til det nye målesystemet vart innført i 1875. Ein unse utgjorde i Romerriket 1/12 libra (også kalla *romarpund*) eller ein unica (ca. 27,3 gram). I Noreg var ein unse 1/16 skålpund eller ca. 31 gram. Vekta kan ha variert noko gjennom tidene, også i Skandinavia. Hadde vekteininga framleis vore nytta i dag, ville ho altså ha tilsvara 31,25 gram.

Den internasjonale eininga *troy ounce* tilsvarar 31,1034768 gram.

Råvara gull blir omsett i dollar pr unse.

## Once
I Frankrike var 1 *once* lik 1/12 av livre som Karl den store innførte og 1/16 av den vanlege franske livre, det vil sei 30,6 gram. Frå 1812 til 1840 var han lik 1/32 kg = 31,25 g. 

## Ounce
Ounce er den tilsvarande britiske og amerikanske eininga, med symbolet oz. 

Som eining for masse er 1 oz  lik 1/16 pound eller 28,35 g. For edelmetall vert det nytta *troy ounce* (oz tr) og for apotekervarer *apothecaries ounce* (oz ap); 1 oz tr = 1 oz ap = 1/12 lb tr = 480 grains = 31,1 g.

Som eining for volum vert *fluid ounce* (fl oz) nytta i Storbritannia og er lik 1/160 gallon (UK) = 1/20 pint = 28,41 ml. I USA er han lik 1/128 gallon (US) = 1/16 pint = 29,57 ml. 

Einingane vert ikkje lenger nytta i Storbritannia.

## Kjelder
*Once. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 15. november 2013 frå http://snl.no/once.
*Holtebekk, Trygve. (2009, 14. februar). Ounce. I Store norske leksikon. Henta 15. november 2013 frå http://snl.no/ounce.
Manzanares

**Manzanares** er ei elv sentralt i Spania som renn gjennom Madrid. Ho er ei av sideelvame til Jarama. 

Elva spring ut nær fjellovergangen Navacerrada i Sierra de Guadarrama. Den øvre delen av elva renn gjennom *Parque Regional de la Cuenca Alta del Manzanares*, eit naturreservat. Manzanares renn søraustover frå kjelda, og renn gjennom mellomalderbyen Manzanares el Real der ho dannar Santillana-reservoaret, ei av dei viktigaste drikkevasskjeldene til Madrid. Elva renn så sørover og inn i Monte del Pardo, ein verna skog ved Madrid. Elva er kanalisert gjennom byen. Manzanares renn gjennom dei vestlege delane av byen og fungerer som grense mellom det gamle bysentrumet og bydelane Carabanchel og Usera i sørvest, mellom anna forbi fotballstadionen til Atlético Madrid, *Vicente Calderón*. Elva renn ut av dei sørlegaste delane av byen. Ho gjer ein krapp sving austover og forbi landsbyane Perales del Río mot elva Jarama, som ho munnar ut i ved Arganda del Rey. Heile elva har ei lengd på 83 km. 

## Historie

Sjølv Manzanares er lita og geografisk uviktig, har ho vore historisk viktig på grunn av plasseringa ved Madrid. Byen vart grunnlagd av maurarar som ein citadell oppfor elva på 800-talet. 

Elva er òg tema på mange måleri av Francisco de Goya frå seint på 1800-talet og tidleg på 1900-talet. 

Manzanares var òg ei viktig forsvarslinje for dei republikanske styrkane under omleiringa av Madrid i den spanske borgarkrigen, og mange bunkersar står framleis nær landsbyen Perales del Río. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Manzanares|Manzanares]]» frå ,  den 9. mai 2009.*
Henares

**Henares** er ei elv i Spania, og sideelv til Jarama. Ho har utspring i Sierra Ministra i landsbyen Horna, nær Sigüenza i provinsen Guadalajara. 

Henares tyder på spansk «enger», fordi det tidlegare var enger ved elvebreidda. Sideelvane hennar er Torote, Sorbe, Cañamares, Salado, Dulce, Aliendre og Bornova.

Horna (RPS 24-10-2021) nacimiento del río Henares.png|Horna, der elva har utspring


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Henares|Henares]]» frå , den 9. mai 2009.*
Guadarrama-elva

**Guadarrama** er ei elv i Spania og ei av sideelvane til Tajo med ei lengd på 132 km. Ho spring ut ved Siete Picos i Sierra de Guadarrama i Den autonome regionen Madrid. Elva har eit nedslagsfelt på 1708 km².
Alberche

**Alberche** er ei elv i Spania og ei av sideelvane til Tajo. Ho er 177 km lang og spring ut mellom Sierra de Gredos og Sierra de Villafranca ved San Martín de la Vega del Alberche, om lag 1800 meter over havet. Elva har eit nedslagsfelt på 4108 km².
Oase

**Oase** er ei isolert vasskjelde i ein ørken. Ein oase blir til ved at ein straum av grunnvatn kjem til overflata. Av og til veks det mange platevekster omkring kjelda, planter som lever ekstra godt når vatnet er heilt nær dei, og dei treng difor ikkje å ha lange røter for å nå grunnvatnet.

Ordet *oase* kom til norsk og andre europeiske språk frå gresk ὄασις *oasis*, et ord som er lånt direkte frå egyptiske wḥ3t eller frå demotiske wḥỉ. Det er ikkje lånt frå det koptiske ordet ouaḥe (*/waħe/) slik det ofte blir påstått, sidan det det greske ordet er funne fleire hundreår før koptisk eksisterte som et skriftspråk.

Oasar har svært stor innverknad på handels- og transportruter i ørkenstrok. Karavanar må reisa via oasar, slik at ein kan få nye forsyningar av vatn og mat. Dette har ført til at militær eller politisk kontroll med oasar ofte har ført til kontroll over handelsruter. For eksempel har oasane Awjila, Ghadames og Kufra i dagens Libya, til ulike tider vore vitale knutepunkt for både nord-sør og aust-vest handel i Sahara.
Rio Alagón

**Alagón** er ei 205 km lang elv i Spania og ei av sideelvane til Tajo frå høgre. Ho er den lengste sideelva til Tajo. Elva spring ut i Sierra de Francia, 1060 meter over havet, nær landsbyen Frades de la Sierra, sør for Salamanca. Alagón renn sørvestover, gjennom byane San Esteban de la Sierra, Guijo de Granadilla og Coria. Ho munnar til slutt ut i Tajo ved Alcántara.

Det er bygd tre demningar over elva: 
* Gabriel y Galán er den største og genererer 110 MW elektrisitet. 
* El Pontón, ved Guijo de Granadilla genererer 52 MW elektrisitet
* Montehermoso-Valdeobispo

## Sideelva
Francia, Sangusín, Río Cuerpo de Hombre, La Palla, Río de los Ángeles, Ambroz, Jerte og Árrago.

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av Alagón ved byrjinga av elva

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alagón River|Alagón River]]» frå , den 9. mai 2009.*
Office for National Statistics

**Office for National Statistics** (**ONS**) er ein britisk offentleg etat med ansvar for innsamling og publisering av statistisk materiale som er relevant for landets økonomi, befolkning og samfunn. Den eldre etaten General Register Office har blitt innlemma i ONS, som dermed òg er ansvarleg for å registrera fødslar, dødsfall og inngåtte ekteskap i England og Wales. 

ONS blei oppretta 1. april 1996 ved at Central Statistical Office (CSO), Office of Population Censuses and Surveys (OPCS) og statistikkavdelinga i Department of Employment (som seinare er avskaffa) blei slått saman. 

Hovudkontoret ligg i Pimlico i London. Det er òg kontor i Newport, Titchfield og Southport. Eldre register blir oppbevart i eit arkiv i Islington, der publikum kan lesa og kjøpa kopiar av dokument. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Office for National Statistics|Office for National Statistics]]» frå ,  den 9. mai 2009.*

## Bakgrunnsstoff

*
Ringveg

Ein **ringveg** er ein veg som leier trafikk utanom ein by eller eit bysentrum. Ein slik veg finst rundt eller inni mange byar, og kan både bidra til å letta trafikken i bykjernen og bind saman distrikta utanfor. Vegen treng ikkje å vera ein heil sirkel. Slike vegar blir òg kalla «omkøyringsvegar».

Fleire ringvegar rundt europeiske storbyar blir kalla «ring» og liknande, som the Berliner Ring, Ring 0 kring Brussel, Amsterdam Ring, Boulevard Périphérique kring Paris og Inner og Outer Ring Road kring Leeds. Australia, Pakistan og India nyttar òg omgrepet ringveg, som Western Ring Road kring Melbourne, Lahore Ring Road kring Lahore og Outer Ring Road kring Hyderabad.

Grovt sett kan ein dela inn ringvegar i to hovudtypar, og dei største byane har ofte fleire av kvar type:
***Den indre ringvegen** er gjerne eldst. Han kan ha preg av gate eller boulevard, og har som regel tilgang for alle brukartypar. Vegen er meint å kunna brukast av alle typar trafikantar – med fortau, nokre gonger sykkelbane, og ofte med betydeleg kollektivtransport, nokre  gonger med trikk. Fartsgrensa er som regel låg, og vegen og kryssa er gjerne moderat dimensjonerte, sjølv om slike vegar kan ha mange køyrefelt. Dei har gjerne kryss i plan, med rundkøyringar eller trafikklys. Nokre døme er Ringstraße og Lastentraße i Wien, Ring 2 (Kirkeveienringen) i Oslo og ''Les Boulevards des Marechaux'' i Paris.
***Den ytre ringvegen** er av nyere dato og er bare rekna for motorisert trafikk, med forbod mot syklistar og fotgjengarar, nokre gonger også mot mopedar. Han har gjerne store dimensjonar, ofte med kryss i fleire plan (trafikkmaskinar), og ikkje sjeldan med full motorvegstandard og høge fartsgrenser. Nokre døme er Ring 3 i Oslo, og i Paris Boulevard périphérique og endå meir A86-motorvegen rundt byen (Paris super-périphérique).

## Sjå òg

* Ringbane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ringvei|Ringvei]]» frå ,  den 13. juli 2024.*
Skredhaugen

**Skredhaugen** er eit friluftsmuseum eit par kilometer nord for Lofthus, i Ullensvang kommune. 
Museet består av ei samling gamle trehus som er laga i den tradisjonelle stilen som var vanleg i Hardangerbygdene for 100-200 år sidan.

Skredhaugen vart kjøpt av kunstnaren Bernhard Greve i 1918. Etter oppkjøpet flytte han fleire gamle hus hit frå ulike gardar i Sørfjorden og lukkast i å skapa eit naturtru museum. Inni husa finn ein i dag kunstutstillingar, og om lag 2000 gjenstandar frå det gamle Hardanger.

Skredhaugen er i dag ein del av Hardanger og Voss museum. 
Det er gratis å vitja og sjå på Skredhaugen heile året. Om sommaren kan ein dessutan få guiding rundt om på Skredhaugen.

## Kjelder
* Hardanger Folkemuseum si side om Skredhaugen. 
* Store Norske Leksikon om Bernhard Greve
Gullruten 2008

**[[Gullruten]] [[2008]]** vart delt ut i Grieghallen i Bergen laurdag den 10. mai 2008. Dramaserien Berlinerpoplene på NRK og skodespelarane fekk til saman tre prisar, medan Geir Helljesen vart tildelt heidersprisen av kultur- og kyrkjeminister Trond Giske. Utdelinga vart leia av Dorthe Skappel og overført på TV 2.

## Vinnarar
Gullruten 2009

**Gullruten 2009** vart delt ut fredag 8. mai og laurdag 9. mai 2009 i Bergen og var den 12. Gullruten-utdelinga. Ho fann stad i Grieghallen 9. mai. Bjørn Hansen vart tildelt heidersprisen medan *[[Nytt på nytt]]* fekk sin femte pris. Hovudutdelinga vart leia av Dorthe Skappel og overført på TV 2.

Dagen før hovudutdelinga vart det for fyrste gong arrangert ei eiga fagprisutdeling der det vart delt ut prisar i ni nyoppretta klassar. Utdelinga fann stad i Ole Bull Scene og vart leia av Katrine Moholt.

## Vinnarar
Humaniora

**Humaniora** (eller **Studia Humanitatis**) er den vanlege samlenemninga på dei humanistiske vitskapane, som skilde frå naturvitskapane. Fagkrinsen er og kalla *humanvitskap*, *moralvitskap* eller *åndsvitskap*. Humaniora omfattar språkvitskap, litteraturvitskap, musikkvitskap og kunstfaglege tilnærmingar, i tillegg til historie og filosofi. I Noreg har fagkrinsen difor lenge vore kalla "Historisk-filosofisk". 

Omgrepet Studia Humanitatis vart skipa på 1300-talet av humanisten Coluccio Salutati, for å skilja fagkrinsen frå teologi og metafysikk. Nemninga hadde han funne i breva etter Cicero, som hadde skrive om Humanitas, eit omgrep som omfattar danning og forbetring av mennesket som åndsvesen. 

Skipinga av den humanistiske fagkrinsen var eit tydeleg brot med den mellomalderlege skolastikken, og inndelinga i Artes Liberales, som hadde vore ein del av utdanninga ved mellomalderuniversitetet. Dette bana og vegen for ei meir tydeleg spesialisering av fagkunnskap i ulike fagkrinsar, med tida følgd opp av naturvitskap og samfunnsvitskap, alle med sin særskilde metodikk og vitskapsforståing.
Tiétar

**Tiétar** er ei elv i Spania og ei av sideelvane til Tajo. Ho spring ut aust i Sierra de Gredos ved Santa Maria del Tietar. Elva munnar ut i Tajo nær Villareal de San Carlos i Monfragüe nasjonalpark.
Pisuerga

**Pisuerga** er ei elv nord i Spania og den nest største sideelva til Duero.

Ho spring ut i sørsida av Cordillera Cantábrica (provinsen Palencia i den autonome regionen Castilla y León) og renn sørover og munnar ut i Douro kort tid etter ho har passert byen Valladolid. Elva har ei lengd på om lag 283 km. 

Sidan 1950-åra har vassnivået i elva vore jamnt året gjennom på grunn av den enorme Aguilar de Campóo-dammen som samlar opp vatn i den meir regnfulle øvre dalen som elva renn gjennom. Denne reguleringa gjer at det ligg enorme jordbruksområde som får kunstig vatning langs Pisuerga nord i Castilla. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pisuerga|Pisuerga]]» frå , den 10. mai 2009.*
Carrión

**Carrión** er ei elv nord i Spania og ei av sideelvane til Pisuerga. Ho spring ut i fjellkjeda Fuentes Carrionas i Palencia og renn saman med Pisuerga. Elva er 179 km lang og har eit nedslagsfelt som dekkjer 3351 km². 

## Bakgrunnsstoff
Valderaduey

**Valderaduey** er ei elv i Spania og ei av sideelvane til Douro med ei lengd på 146 km. Ho spring ut ved fjellet Rio Camba i kommunen Renedo de Valderaduey i provinsen León.

Elva har eit nedslagsfelt på 3722 km².
Trabancos

**Trabancos** er ei elv i Spania som renn mellom elvane Zapardiel og Guareña og er ei av sideelvane til Duero. Ho spring ut i Moraña, ein region nord i provinsen Ávila, nær Blascomillán. Trabancos spring ut om lag 1100 meter over havet og er om lag 85 km lang. Elva har varierande vassføring og renn berre skikkeleg etter periodar med mykje nedbør.