open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kvaløyfjorden

**Kvaløyfjorden** er ein fjord rett vest for Haugesund på grensa til Karmøy kommune. Fjorden ligg mellom Kvaløya nord for Føyno i sør og Røvær i nordvest og strekkjer seg 6 km inn til det nordlege innløpet til Karmsundet. Fjorden er ei fortsetjing av Urterfjorden som ligg lenger vest. På austsida av Kvaløy og sørover forbi Føyno ligg Føynfjorden, medan Røværsfjorden ligg lenger nord. På nordsida av fjorden ligg øyane Bjørkevær og Indrevær, som høyrer til øysamfunnet Røvær.
Røværsfjorden

**Røværsfjorden** er ein fjord i Haugesund kommune som strekker seg 6 km austover frå øysamfunnet Røvær, som fjorden er kalla opp etter, og inn til det nordlege innløpet til Karmsundet ved Haugesund. Nord for Røværsfjorden ligg det vêrhardet havstykket Sletta. I sør ligg den inste delen av Kvaløyfjorden og lenger sørvest ligg Urterfjorden.
Fjørtoftfjorden

**Fjørtoftfjorden** er ein fjord i Ålesund kommune. Han ligg nord for øya Fjørtoft i Haram på Sunnmøre og vest og sør for Harøya og Uksnøya i Sandøy kommune i Romsdal. 

I vest dannar ei rad av holmar og skjer overgangen mot Norskehavet og frå her strekkjer han seg om lag 7 km søraustover til Harøyfjorden. På det djupaste er fjorden 40 meter. 

Bygda Myklebust ligg ved fjorden heilt sør på Harøya, og frå her går det ferje til Kongsneset på Fjørtoft på andre sida. Frå begge stadane går det ferje sørover til Dryna og Brattvåg.
Grytafjorden

**Grytafjorden** er ein fjord i Ålesund, Haram og Skodje kommune på Sunnmøre. Han ligg sør for Grytastranda i Haram og nord for Ellingsøya i Ålesund. Fjorden strekkjer seg 22 km austover til Tennfjord i botn av fjorden. 

Fjorden har innløp ved mellom Kalvøya i nord og Hov på Ellingsøya, like nord for sjølve byen Ålesund, i sør. Mellom austenden av Ellingsøya og fastlandet går Taftasundet sørover til Ellingsøyfjorden som går parallelt til Grytafjorden på sørsida av Ellingsøya. 

Fjorden er frå ein til to km brei og den største djupna er 169 m.

Riksveg 659 går frå Tennfjord og eit stykke utover langs nordsida av fjorden før han svingar nordover. Fv146 held fram utover fjorden.
Gursken

**Gursken** er ein fjordarm av Sandsfjorden på sørvestsida av Gurskøya i Sande kommune på Sunnmøre. Fjorden er smal, frå 300 m til 1100 m og strekkjer seg 6,5 km søraustover. På det djupaste er han 51 meter. 

Fjorden ligg på nordsida av Nupeneset og Nupen. Stort sett heile nordsida, og sørsida i den indre halvdelen, av fjorden er busett med mindre bruk og grender.
Føynfjorden

**Føynfjorden** er ein fjord i Karmøy kommune i Rogaland mellom øya Føyno og den nordlegaste delen av Karmøy, rett vest for Haugesund. Fjorden er om lag 6 km lang. Det sørlege innløpet ligg mellom holmen Feøytangen sør for Føyno og Helganeset som rullebanen til Haugesund lufthamn, Karmøy delvis ligg på. 

Mellom bygda Torvastad på Karmøy og holmane rett aust for Føyno ligg Kjerringsundet, som er ein del av Føynfjorden. Det nordleg innløpet til fjorden ligg mellom fyret Kvaløytåi på Kvaløya, like nord for Føyno og Haugsskjeret og Kråene, like vest for det nordlege innløpet til Karmsundet. Mellom Kvaløya og Føyno ligg Kvaløysundet, og vest for dette sundet og dei to øyane ligg Urterfjorden.
Borgundfjorden

**Borgundfjorden** er ein fjord på sørsida av byen Ålesund på Sunnmøre. Han er 3,5 km lang og ligg mellom Nørvøya i Ålesund i nord og delar av øya Sula i sør. 

Fjorden strekkjer seg frå Slinningen i Ålesund og inn til Hatlaneset i same kommune i aust. Langevåg, kommunesenteret i Sula, ligg på sørsida av fjorden. Fjorden er 128 meter på det djupaste. Fjorden er eit framhald av Heissafjorden i vest for Borgundfjorden, og held fram austover som Åsefjorden. Folk i området reknar heile fjorden frå Hessa til inst i Spjelkavika som Borgundfjorden

Fjorden er kjent for Borgundfjordfisket, eit rikt skreifiske som oftast finn stad på seinvinteren (februar-mars).

Det føreligg planer om kyssing av fjorden med ein undersjøisk vegtunnell, Borgundfjordtunnelen, for å betre kommunikasjonane mellom Ålesund og Sula.
Sletta ved Ryvarden

**Sletta** er eit ope havstykke nordvest for Haugesund og sør for innløpet til Bømlafjorden på grensa mellom Rogaland og Vestland. Havstykket er om lag 12 km langt frå nord til sør og ligg heilt ope mot Nordsjøen

Ryvarden fyr i Sveio kommune ligg langs kysten av Sletta og området rett utanfor vart kjend då hurtigbåten MS «Slepiner» forliste på skjeret Store Bloksen like nordvest for Ryvarden 26. november 1999. 16 personar mista livet i forliset og eit minnesmerke står i dag ved fyret. 

Like sør for Ryvarden stikk Mølstrevågen seg austover til bygda Mølstre og rett sør for her igjen ligg innløpet til Viksefjorden.
Viksefjorden

**Viksefjorden** er ein fjord langs fylkesgrensa mellom Vestland og Rogaland i kommunane Sveio og Haugesund. Han har innløp frå Sletta gjennom Sørasundet og Nordresund ved øyane Smørsundsholmen og Trettøya, som ligg i innløpet. 

Den ytste delen av fjorden er særs smal og vert kalla Smørsundet og her ligg grenda Straumen. Etter Smørsundet vert fjorden langt vidare og strekkjer seg i fleire retningar. Det ligg fleire små bygder langs fjorden. Hagland ligg i aust, Vikse, som har gjeve namn til fjorden ligg i nord og Våga ligg i søraust. Aust for Vikse ligg ein våg kalla Øyr og inst i denne vågen ligg Våge. Fleire små øyar ligg i denne indre delen av Viksefjorden. Den største av desse er Støleøya som er 500 meter lang. 

Fjorden har ei lengd på om lag 5,5 km frå Sletta og inn til Våge i botn av Øyr.
Ålfjorden

**Ålfjorden** er ein 27 km lang sidefjord til Bjoafjorden og Hardangerfjorden langs fylkesgrensa mellom Vestland og Rogaland i kommunane Sveio og Vindafjord (tidlegare Ølen kommune). Den inste delen av fjorden ligg i Tysvær kommune. 

Fjorden har innløp i nord mellom Bjoaneset ved bygda Svolland i aust og Kvitanes på Tittlesnes i vest. Fjorden går så rett sørover og eit stykke inn i fjorden ligg Årvik i ei bukt på austsida. 5 km lenger inn i fjorden ligg Vikebygd på austsida ved vika Vikevik. På vestsida ligg berre dei mindre bygdene Framnes, Oa og Erve. 

Ved Erve strekker Ervebukta seg 3 km vestover og er nesten som ein liten sidefjord å rekne. På det smalaste er bukta berre 25 meter brei og her kryssar fylkesveg 1 over ei 55 meter lang bru. Innløpet til Ervebukta heiter Ervesundet og 2 km lenger sør snur Ålfjorden brått vestover og deler seg så i fleire greiner. Nordover går ei rekkje vågar. Vågavågen går nordover til Storevågen. Sør for Vågavågen går Nordre Vågen rett vestover, medan Søre Vågen går sørvestover. Sør for Søre Vågen ligg Fjonvika ved Fjon. Sjølve Ålfjorden snur rett sørover att og inn til Sunnfør i Tysvær. Den inste delen av fjorden vert kalla Sundførfjorden.
Hallefjorden

**Hallefjorden** er ein 10 kilometer lang fjord langs kommunegrensa mellom Vanylven og Sande kommune på Sunnmøre. Fjorden går langs sørvestsida av Gurskøya og nord for Brandalsstranda. 

Fjorden har innløp i nordvest mellom Marøyna i vest og Hallebygda i aust og går først sørover. Rett sør for Marøyna ligg Åramsundet som går vest til Haugsfjorden. Like sør for Åramsundet ligg Åram og tvers over fjorden ligg bygda Larsnes. Mot Sørbrandal dreiar fjorden austover. Bjørlykkja ligg på sørsida av fjorden. Fjorden endar mellom Koparneset i sør og Årvika i nord. Mellom desse to stadane er det ferjesamband. Den største djupna i fjorden er 360 m.

Vidare austover ligg Rovdefjorden, medan Syvdsfjorden strekkjer seg sørover frå Koparneset. 

Riksveg 61 går på Gurskøysida av fjorden, medan Fv2 går langs sør- og vestsida.
Haugsfjorden i Møre og Romsdal

**Haugsfjorden** er ein fjord langs kommunegrensa mellom Vanylven og Sande på Sunnmøre. Han er om lag 5,5 km lang og 2 km brei. Fjorden ligg mellom Hakallestranda i sør og Kvamsøya, Storholmen og Haugsholmen i Sande kommune i nord og vest. 

Fjorden strekkjer seg frå Åramsundet i nordaust og går over i Vanylvsfjorden i sørvest. På andre sida av Åramsundet ligg Hallefjorden. Den største djupna i fjorden er 83 m. Turistskip som går inn nord for Stad og inn Vanylvsgapet, Haugsfjorden, Rovdefjorden og vidare Vartdalsfjorden, kan oppleve ein samanhengande fjord heilt inn til Geiranger.
Heissafjorden

**Heissafjorden** er ein fjord langs kommunegrensa mellom Ålesund og Sula på Sunnmøre. Han har ei lengd på 5,5 km og ligg mellom øya Heissa i Ålesund og nordvestenden av øya Sula. 

Fjorden har innløp i vest mellom Eltraneset i sør og Stavneset i nord. Lenger vest ligg Breidsundet, medan Sulafjorden ligg sør for Eltraneset. Aust for Slinningen på Heissa held fjorden fram som Borgundfjorden, som vidare held fram som Åsefjorden. Den totale lengda til dette fjordsystemet er 15 km. 

Fjorden er 106 meter på det djupaste.
Bjoafjorden

**Bjoafjorden** er ein sidefjord av Halsnøyfjorden og Hardangerfjorden på fylkesgrensa mellom Vestland og Rogaland i kommunane Kvinnherad, Vindafjord og Etne. Fjorden har innløp i nord mellom Jonasvoll ytst på Tittelsnes i Sveio og Askeneset på Fjelbergøya i Kvinnherad. Frå her går fjorden 15 km søraustover på sørvestsida av Fjellbergøya. 

Sør for Fjelbergøya går det vesle fjordstykket Melen austover og held fram som Skånevikfjorden. I søraust deler Bjoafjorden seg i to grener, Etnefjorden mot aust og Ølsfjorden mot sør. Frå innløpet av Bjoafjorden til botn av Etnefjorden ved Etne er lengda 24 km. 

Rett nord for innløpet til desse to fjordane ligg tre øyar. Romsa er den største av desse og ligg lengst nord. På andre sida av Romsasundet ligg Glopsøya og lengst sør ligg Tolløya. På austsida av desse øyane vert sundet òg kalla Romsasundet, medan sundet på vestsida av øyane heiter Haugessundet etter grenda Haugsgjerd som ligg her.

Vest for Haugsgjerd, på sørsida av Bjoafjorden, ligg dei to bygdene Innbjoa og Utbjoa. Frå Utbjoa går det ferjesamband over Bjoafjorden til Fjelberg på Fjelbergøya i Kvinnherad og vidare til Sundnes på Halsnøy. Det går òg ferje til Skjersholmane på Stord.
Haugsfjorden

**Haugsfjorden** er namnet på to fjordar i Noreg: 

* Haugsfjorden i Nordland, i Alstahaug kommune.
* Haugsfjorden i Møre og Romsdal, langs kommunegrensa mellom Vanylven og Sande på Sunnmøre på Sunnmøre.
Longvafjorden

**Longvafjorden** er ein fjord i Haram kommune på Sunnmøre. Han ligg mellom Haramsøya i vest og Flemsøya/Skuløya i aust. Fjorden strekkjer seg 7,5 km søraustover frå Ullaholmen som ligg midt i innløpet. 

I den nordvestlege delen av fjorden er det bygd ei vegfylling over nesten heile fjorden frå Skuløya til sørsida av Ullaholmen. Vegfyllinga går 1,5 ut i fjorden på ei grunne og frå Ullaholmen går det bru over Ullasundet til Haramsøya. Ullasundet er derfor det einaste innløpet til fjorden i denne enden. Bygda Austnes ligg på vestsida av fjorden på Haramsøya. 
 
Den største djupna i fjorden er 60 m og han er kring 1500 meter brei.
Nogvafjorden

**Nogvafjorden** er ein fjord i Haram kommune på Sunnmøre. Han ligg mellom Flemsøya/Skuløya i sørvest og øya Fjørtoft i nordaust. Fjorden strekkjer 5,5 km søraustover frå Norskehavet og inn mot Harøyfjorden.

Fjorden har innløp mellom Kjeholmen i vest og Fjørtoftneset i aust og enda mellom neset Nogva, som fjorden er kalla opp etter, i sørvest og Fuglevika i nordaust. Han er om lag 2,5 km brei og på det djupaste 119 m.
Rovdefjorden

**Rovdefjorden** er ein 13 kilometer lang fjord på Sunnmøre. Han ligg i kommunane Vanylven, Sande, Herøy, Ulstein og Volda. Fjorden ligg på sørsida av Gurskøya og nord for Rovdestranda. 

I vest startar fjorden ved Syvdsnes og Støylane som ei fortsetjing av Hallefjorden. Vest for Syvdsnes strekkjer Syvdsfjorden seg sørover. Rovde ligg på sørsida av fjorden langs riksveg 652 som går her. I aust endar fjorden ved Yksnøya og Svinvikneset. På andre sida av Svinvikneset byrjar Voldsfjorden som strekkjer seg sørover. Rovdefjorden er ned til 501 m djup ved overgangen til Voldsfjorden.
Ølsfjorden

**Ølsfjorden** er ein sidefjord til Bjoafjorden i Vindafjord kommune i Rogaland. Dei yste delane av fjorden ligg òg i Etne kommune i Hordaland. Etnefjorden er ein sidefjord av Ølsfjorden som går austover til Etne. Fjorden har innløp i nord mellom Sardaneset i Etne i aust og Stavanes i vest. Han strekkjer seg 8 km inn til Ølsvågen. Fjorden går først rett sørover, før han etter 5 km brått snur vestover. 

I det søraustre hjørnet av fjorden ligg tettstaden Ølen. Området rett utanfor Ølen vert kalla Ølensjøen. 3 km lenger vest ligg bygda Ølensvåg i botn av fjorden. På nordsida av Ølsvågen ligg Bergesneset industriområde og Ølen Betong.
Rundafjorden

**Rundafjorden** er fjord i Herøy kommune på Sunnmøre mellom øyane Runde i vest og Hareidlandet i aust. Fjorden strekkjer seg frå Grasøyane i nord, til Leinøya i Herøy og Vattøya i Ulstein kommune i sør. Frå Rundesundet i vest til Flø på Hareidlandet i aust er fjorden 9 km. Den største djupna i fjorden er 130 m.

I sør går Ulsteinfjorden i aust og Bøfjorden i vest vidare sørover.
Samfjorden

**Samfjorden** er ein fjordarm av Harøyfjorden i Haram kommune ved kommunesenteret Brattvåg på Sunnmøre. Han strekkjer seg 7,5 km sørover til Botnen. 

Fjorden har innløp i nord mellom Arhaugenset (Synnaland) i vest og Mannaberghaugan (Hellandshavn) i aust. Brattvåg ligg på vestsida like innanfor innløpet og frå her går det ferje nordover til Dryna, Skuløya og Fjørtoft. 

Fjorden er mellom 300 m og 1 km brei. I enden ligg Håvik og Straumen, over straumen kryssar riksveg 659 fjorden og går nordover til Brattvåg langs vestsida. Sør for Straumen ligg Skulstadhavet. På det djupaste er fjorden over 70 m.
Melen ved Bjoafjorden

**Melen** er eit vel 2 km langt fjordstykke mellom Bjoafjorden i vest og Skånevikfjorden i aust. Fjorden ligg sør for Fjelbergøy i Kvinnherad kommune og nord for Romsa i Vindafjord kommune, og ligg derfor på tvers av fylkesgrensa mellom Vestland og Rogaland.
Sandsfjorden i Møre og Romsdal

**Sandsfjorden** er ein fjord i Sande kommune i Møre og Romsdal. Han ligg mellom Sandsøya i vest og Gurskøya i aust. Fjorden strekkjer seg om lag 4,5 km sørover frå Norskehavet og inn til Nupaneset på Gurskøya. Frå her held fjorden fram som Hallefjorden. Fjorden er vel ein kilometer brei og er på det djupaste 236 meter. 

Ved Nupeneset går fjordarmen Gursken søraustover på Gurskøya. Nord for Gursken ligg Gjerdvika med grendene Gjerde og Sandanger. På vestsida av fjorden ligg Sandshamn.
Moselova

**Moselova** er lova som Gud i følgje Bibelen gav til Moses på Sinai etter at israelittane hadde forlate Egypt. Moselova var grunnlaget for israelittane sitt religiøse liv. Den dag i dag spelar Moselova ei rolle innan jødedommen, som brukar namnet Torá på dei 5 Mosebøkene.

Den sentrale delen av Moselova er Dei ti bodorda. I alt består lova av 613 bod &mdash; om offer og religiøse seremoniar, om rituell reinleik og kva ein kan ete, og også om brotsverk og straff. Eit viktig bod var at ein skulle halde sabbaten. 

Den rabbinske jødedommen fører Moselova vidare gjennom tolkingstradisjonen «halakhá», som blant anna kjem til uttrykk i bøkene Misjná, Talmúd, Misjné Torá, Arba‘á turím og Sjulḥán ‘arúkh. Tolkinga er under stadig utvikling. Ein del av boda, og da særleg dei om tempelet, blir i all hovudsak rekna som sovande i dag. Mange andre bod har forlate den bokstavrette tolkinga dei truleg hadde for tre tusen år sidan og blir tolka i mildare eller strengare retning ut frå utviklinga av den jødiske sivilisasjonen og av samfunnet elles.

Eitt hovudsyn i kristendommen er at ikkje Moselova gjeld lenger, sjølv om mange kristne legg stor vekt på dei ti boda. Apostelen Paulus seier i brevet sitt til romarane, kapittel 10, vers 4 at lova står i motsetning til nåden og at lova er avskaffa gjennom Kristus. Dei aller fleste retningane av kristendommen følgjer difor ikkje påbod om omskjering, kosthald og sabbat. Eit mindretal av kristne, særleg adventistar og mange unitarar, følgjer større eller mindre delar av Moselova.

## Sjå også
* Dei ti bodorda
* Torá
* Mosebøkene
* Halakhá
Vartdalsfjorden

**Vartdalsfjorden** er ein fjordarm av Sulafjorden i kommunane Hareid, Ulstein og Ørsta kommune på Sunnmøre. Han ligg i hovudsak mellom øya Hareidlandet i nordvest og Vartdalsstranda i søraust og har ei lengd på 20 km. 

Fjorden har innløp mellom Hjørungneset ved Hjørungavåg i nordvest og Moldvikneset i søraust og går hovudsakleg sørvestover. På sørsida av fjorden ligg bygda Vartdal, som fjorden er kalla opp etter. Nesten i andre enden av fjorden ligg Eiksund på vestsida, og frå her gjekk det tidlegare ferje over til Rjånes i aust. 23. februar 2008 vart ferjesambandet, som hadde gått her sidan 1958, nedlagd då Eiksundsambandet opna. 

Ved Rjånes ligg òg innløpet til Ørstafjorden, som går vidare inn til Ørsta. Sør for Eiksund ligg øyane Eika og Yksnøya. 

Fjorden er relativt jamnbrei, 3,2 km på det breiaste og 2,1 km på det smalaste. Den største djupna er 365 m, utanfor Flåvika i Ørsta. Vartdalsfjorden går over i Storfjorden i nord, og held fram som Rovdefjorden vest for Yksnøya. Sørover går Voldsfjorden. 

Sørvest for Hjørungneset er det etablert ei fartsmil.

 går langs Vartdalsstranda på sørsida av fjorden.

Ein straumkabel er lagd på fjordbotnen mellom Rjåneset i Ørsta og Eiksundøydgarden i Ulstein.
Syltefjorden på Sunnmøre

**Syltefjorden** er ein sidefjord til Vanylvsfjorden i Vanylven kommune på Sunnmøre. Fjorden er om lag 6,5 km lang og omkring ein kilometer brei. 

Fjorden har innløp mellom Slagneset og Fiskå og går fyrst austover og så i sørleg retning. Inst i fjorden ligg bruket Sylte, som fjorden er kalla opp etter. Den største djupna i fjorden er 104 m.

Riksveg 61 går inn og ut fjorden på begge sider.
Kornsporv

**Kornsporv** (*Emberiza calandra*) er ein 19 cm lang fugl i busksporvfamilien. Kornsporv er ein brunleg, tjukkvoren fugl kjenneteikna av at han flyg med føtene hengjande ned. Ein ser han ofte sitjande på ein stolpe eller ei line.

Kornsporv lever hovudsakleg som standfugl, men fuglar i kalde strøk kan trekka til varmare område om vinteren. Kornsporv finst frå Kanariøyane i vest og til Iran og Irak i Asia, med bestandar i store delar av Europa og Nord-Afrika. Tap av habitat har ført til kraftig tilbakegang i Nordvest-Europa, og han er no rekna som utrydda i Irland og Noreg.

 
## Leveområde
Kornsporv held til i opent lende med tre, gjerne nær dyrka mark eller i opne ugrasområde. Intensivt jordbruk har ført til mindre tilgang på frø og insekt, og har gjeve arten tilbakegang fleire stader. I Storbritannia arbeider ein aktivt for å stoppa nedgangen ved å oppmuntra bønder til å leggja betre til rette for kornsporv og andre gardsfuglar.

På Irland var kornsporv tidlegare utbreidd, men siste hekking der blei påvist i 1992. I Noreg har kornsporv hekka på Jæren i Rogaland og på Lista i Vest-Agder. På 1970-talet hadde ein dei siste teikna på hekking i Noreg, og arten er dermed blitt rekna som utrydda. På 2000-talet fekk ein påvist hekking på Jæren att, men ikkje av mange nok fuglar eller i nok samanhengande år til at ein kunne rekna arten som gjenetablert.

## Bakgrunnsstoff
*Corn bunting ved rspb.org (engelsk med lyd og video)

## Kjelder
Vanylvsfjorden

**Vanylvsfjorden** er ein fjord på grensa mellom Vestland og Møre og Romsdal i kommunane Stad og Vanylven. Fjorden ligg aust for Stadlandet og strekkjer seg 22 km frå Rivjehornet og Haugsholmen i nord inn til den tronge og grunne Kjødepollen i Selje i Nordfjord. Nord for Vanylvsfjorden ligg Vanylvsgapet til nordvest og Haugsfjorden i Vanylven til nordaust. 

Han er jamt over mellom tre og fem kilometer brei og smalnar mykje lengst inne. Største djupna er 252 m utanfor Rivjehornet. 

Bruket Borgund ligg like ved Rivjehornet på vestsida og litt lenger sør ligg bygda Leikanger. Sør for Sighaugneset deler fjorden seg i to. Syltefjorden stikk inn mot aust, medan Vanylvsfjorden held fram sørover. På sørsida av innløpet til Syltefjorden ligg bygda Vanylven og litt lenger sør bygda Åheim. Inst i fjorden ligg Kjødepollen og grenda Kjøde. 

Riksveg 620 går langs vestsida av fjorden, rundt Kjødepollen og nord til Åheim. Frå her går Riksveg 61 vidare nordover
Syvdsfjorden

**Syvdsfjorden** er ein 10 kilometer lang og vel ein km brei botnfjord i Vanylven kommune på Sunnmøre. Fjorden er ein arm av Rovdefjorden og strekkjer seg frå Koparneset på vestsida av Syvdsfjorden og Syvdsneset på austsida, inn til bygdesenteret Syvde. Bygda Eidså ligg om lag halvvegs inn i fjorden på vestsida. Den største djupna til fjorden er 328 m, ytst ute mot Rovdefjorden. 

Austsida av den ytre delen av fjorden er særs høg og bratt, over 800 meter rett opp. Like aust for stupet ligg Sandegga på 970 meter over havet. Riksveg 61 går langs fjorden frå Eidså til Koparnes ferjekai. Den vegen som elles går rundt fjorden, er tidlegare Riksveg 652.
Valderhaugfjorden

**Valderhaugfjorden** er ein fjord langs kommunegrensa mellom Ålesund og Giske på Sunnmøre. 

Fjorden ligg mellom øyane Godøya i vest, Havsteinen og Valderøya i nord, og Heissa, Aspøya og vestre delen av Nørvøya i sør og grensar til sjølve byen Ålesund. Fjorden strekkjer seg om lag 6 km frå sørvest til nordaust og er om lag 2 km brei. Fjorden har namn etter garden Valderhaug på Valderøya. Den største djupna i fjorden er 104 m.

I sørvest går Breidsundet vestover på sørsida av Godøya, Heissafjorden går austover på sørsida av Heissa, medan Sulafjorden, ein del av Storfjorden, går sørover. Mellom øya Giske og Godøya ligg Giskesundet som vert kryssa av Godøytunnelen. Mellom Giske og Valderøya ligg Staurnessundet som vert kryssa av riksveg 658 via to bruer. Mellom Valderøya og Ellingsøya kryssar Valderøytunnelen fjorden, medan Ellingsøytunnelen går frå Nørvøya til Ellingsøya. 

Valderhaugfjorden held fram austover som Ellingsøyfjorden på sørsida av Ellingsøya, medan Grytafjorden strekkjer seg austover på nordsida.
Vatnefjorden

**Vatnefjorden** er ein fjordarm av Midfjorden og Romsdalsfjorden i Haram kommune på Sunnmøre. Fjorden er 8 km lang og strekkjer sørover til bygdesenteret Vatne, som han er kalla opp etter. 

Fjorden har innløp mellom Baralsnest i vest og Ørsneset i aust. Tennøya ligg midt i innløpet og sør for seg ligg Meøya og Løvøya. Riksveg 661 går langs austsida av fjorden, medan Fv147 går langs vestsida. 

Ytre delen er tre km brei, medan indre delen er mindre enn ein km brei. På det djupaste er fjorden 130 m.
Vestrefjorden

**Vestrefjorden** er ein fjordarm av Midfjorden og Romsdalsfjorden i Haram kommune på Sunnmøre. Fjorden strekkjer seg 3,5&nbsp;km sørover til garden Vestre. Bygda Vestrefjord ligg i denne fjorden.

Fjorden har innløp mellom Båtsteinen i vest og Eikeneset i aust. På austsida av fjorden ligg mellom anna gardane Eik og Byrkjevoll. På vestsida ligg garden Langset. Fylkesveg 661 går langs heile fjorden. Fjorden er i kring 400 m brei og største djupna er 26 m.

Langs fjorden kan ein sjå tydelege spor etter den siste istida. 40 de Geer-morener ligg på rekkje og rad attmed heile fjorden.

Avgrensa av eit smalt sund, er den inste delen fjorden ein poll med brakkvatn. Her er store område tørrlagt ved fjøre sjø. Vidare utover fjorden har ein fleire fjordtersklar.

På våren er det vanleg at store mengde med sild kjem inn i Vestrefjorden under gytetida.

## Kjelder
Vigrafjorden

**Vigrafjorden** er fjord i kommunane Giske og Haram på Sunnmøre. Han ligg aust for øya Vigra, som han er kalla opp etter, i Giske og sørvest for Lepsøya/Løvsøya i Haram. Fjorden strekkjer seg frå Norskehavet i vest om lag 10 km søraustover til Kalvøya og Bjørnøya. På det djupaste er fjorden 181 m.

Ålesund lufthamn, Vigra ligg på vestsida av fjorden på øya Vigra og bygda Roald ligg litt nord for flyplassen.
Ørstafjorden

**Ørstafjorden** er ein fjordarm av Vartdalsfjorden i Ørsta kommune på Sunnmøre. Han har ei lengd på 10 km og strekkjer seg frå Raudøya og inn til fjordbotnen ved Ose. 

Fjorden er opptil to km brei og den største djupna er 172 m. Ørstafjorden er ein terskelfjord, mellom Lianeset på nordsida og Sørheim på sørsida går ein bergrygg . Dette, samanhalde med relativ stor tilførsle av ferskvatn, gjer at indre delar av fjorden frys til i kuldebolkar.

Liadalen ligg like innanfor innløpet på austsida. Sjølve tettstaden Ørsta ligg inst i fjorden. E39 går frå Ørsta og langs nordsida av fjorden.
Åsefjorden

**Åsefjorden** er ein fjord i Ålesund og Sula kommunar på Sunnmøre. Han har ei lengd på seks km og ligg mellom Åsestranda i nord og øyane Humla og Tørla i sør. 

Fjorden er eit framhald av Borgundfjorden og Heissafjorden i vest og har innløp mellom Bogneset i nord og Fransholmen i sør. Han strekkjer seg austover til Spjelkavik og Blindheims-Breivika. Fiskarstranda ligg på sørsida av fjorden, sør for Humla. På det djupaste er fjorden 87 m.

Heilt søraust i fjorden ligg Vegsundet som går til Flisfjorden på andre sida, ein liten sidefjord av Storfjorden.
Dvergsporv

**Dvergsporv** (*Emberiza pusilla*) er ein liten fugl og medlem i busksporvfamilien. Han hekkar i nordlege Eurasia frå Finnmark til stillehavskysten, og overvintrar i sørlege Asia.

## Skildring
Dvergsporven måler 12–14 cm i kroppslengde. Han har ein kraftig stripa brun rygg og kvit underside med fine mørke striper. Med kastanjefarga andlet og kvite mustasjestripe liknar han ei lita sivsporvhoe, men har svarte kronestriper, ein kvit augering og ein fin mørk kant på baksida av kastanjekinna. Kjønna er like.

Lætet er ein særegen *zik*, og songen er eit rullande *siroo-sir-sir-siroo*.

Denne vesle sporvearten hekkar over taigaen lengst nordaust i Europa og nordlege Sibir til det russiske fjerne austen, der finst han så langt nord som ved utlaupet av elva Indigirka, og vidare aust til Kolymabukta og Anadyrbukta. Sørgrensa er nordlegaste Mongolia. Han er ein trekkfugl og overvintrar i subtropane i Nord-India, Sør-Kina og dei nordlege delane av Søraust-Asia. Fuglane blir verande i vinterkvarteret ganske lenge; trekket nordover føregår frå mars til mai månader. Dvergsporv er ein sjeldan streiffugl til Vest-Europa. Denne arten er tilpasningsdyktig; i fjella i Bhutan, til dømes, der eit lite tal overvintrar, finst han typisk i eit jordbrukshabitat, for det meste mellom 1000 og 2000 moh.

Han hekkar i open barskog, ofte med litt bjørk eller selje. Føda består av frø, eller når dei matar ungar, insekt.

Han er ein vanleg og vidt utbreidd art og blir ikkje rekna som trua på IUCN si raudliste.

;Utbreiing i Noreg
Dvergsporv er ein regelmessig, men fåtalig hekkefugl i Finnmark. Det er estimert at mellom 30 og 100 individ hekkar i den austlege delen av Finnmark. Han er elles ein streiffugl i alle landsdeler utanom hekketida, særleg i september og oktober. Eit fleirtal av streiffuglane er registrerte i Rogaland. Han er lista i kategorien *sårbar* (VU) på den norske raudlista for artar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Little bunting|Little bunting]]» frå ,  den 14. desember 2021.*  
* Copete, J.L. (2020). *Little Bunting (Emberiza pusilla), version 1.0.* I Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, og E. de Juana, red.) Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.litbun.01
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Lerkefalk

**Lerkefalk** (*Falco subbuteo*) er ein liten rovfugl  og ein middels stor medlem av falkefamilien. Han hekkar i tempererte soner i den palearktiske regionen og overvintrar i Afrika sør for Sahara og i Søraust-Asia. I Noreg hekkar arten i dei søraustlege regionar, vestover til og med Vestfold og Telemark.
Ein kan kjenna han igjen på dei lange, slanke vengene hans, og den elegante svaleliknande flukta. Om ein er nær nok, ser ein karakteristisk raudbrun undergump og «bukseområde» i kontrast til kvitt med svarte strek på resten av undersida. Lerkefalken lever av insekt og i ei viss grad av små fuglar som han fangar i lufta.

## Skildring
Lik som med andre falkar er hoa størst - ho veg 140-340 gram, mens hannen veg 130-230 g. Kroppslengda er mellom 28 og 36 cm og dei har eit vengespenn mellom 68 og 84 cm.  Oversiden er mørk skifergrå, undersida er lys med mørke striper. Kinna er kvite med ein tydeleg skjeggstripe. I flukta syner han lange, smale, spisse, halvmåneforma venger og ein middels lang hale.

Føda er hovudsakleg insekt, slik som augestikkarar, biller, møll, grashopper, sirissar og maur, i Afrika termittar. Spesielt i hekketida tar dei òg småfuglar: svaler, seglarar, starar og andre. All føde blir fanga i flukt.

Arten hekkar kvart år, og hoa legg normalt tre egg (2-4) i midten av juni i eit tidlegare brukt reir laga av andre fuglar, som til dømes kråker. Egga blir ruga på i 28-33 dagar, og ungane blir mata i opp til 34 dagar.

;Utbreiing
Lerkefalken er utbreidd over nesten over heile Europa, men på Dei britiske øyane  berre Sør-England, og Skandinavia berre rundt Austersjøregionen og vestover inn i Søraust-Noreg. Frå Europa austover i eit breitt belte over store delar av Nord- og Sentral-Asia, Nord-Kina til Kamtsjatkahalvøya, Sakhalin og Japan.

Det meste av populasjonen overvintrar i sørlege Afrika, men somme òg i sørlegaste Sør-Kina og inn i nordlegaste Søraust-Asia.

;Status
Den totale globale bestanden av lerkefalk er per 1994 rekna til 0,9 til 1,5 millionar individ, og er minkande. Den norske hekkebestanden er liten, færre enn 250 hekkande par i 2015, men er ein stabil bestand.
Lerkefalken er oppført på norsk raudliste i kategorien *nær truga* (NT).


Молодий сокіл-сапсан, о. Джарилгач.jpg|Flygande lerkefalk
Falco subbuteo MHNT.ZOO.2010.11.105.6.jpg|Lerkefalkegg


## Kjelder

* Jon Bekken, 1994, *[http://birdlife.no/fuglekunnskap/fugleatlas/index.php?taxon_id=3876 Artsomtale: Falco subbuteo – lerkefalk]*, S. 132 i: Gjershaug, J. O., Thingstad, P. G., Eldøy, S. & Byrkjeland, S. (red.): Norsk fugleatlas. Norsk Ornitologisk Forening, Klæbu. 5. februar 2022

;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Førdespollen

**Førdespollen** er ein fjordarm av Bømlafjorden og Hardangerfjorden i Sveio kommune. Han ligg på sørsida av fjorden og strekkjer seg om lag 6,5 km sørover til tettstaden Førde. 

Innløpet ligg rett nordaust for Auklandshamn mellom Grimsholmen og Straumøynappen. Like innanfor innløpet ligg grenda Straumøy på austsida og på andre sida av Sagvika ligg Lindås. Fire om lag like store øyar ligg inne i pollen, kalla Lindøya, Kalløya (vestre og austre), Bjørnøya og Drangsøya. Rett sør for Bjørnøya ligg Førde, som fjorden er kalla opp etter. E39 går gjennom Førde og langs den inste delen av fjorden.
Reiskapen bor

**Bor** er ein reiskap brukt til å lage hol i eit materiale med ved hjelp av ein roterande stav. Boret har ofte ein spiral eller ein annan mekanisme som tek borespona vekk frå holet. Det finst handhaldne bor og elektriske typar, og dei er tilpassa mange føremål i storleik og materiale.

## Galleri

Bow drill demo.jpg|Bogebor
Drilling a wing bulkhead for a transport plane at the Consolidated Aircraft Corporation1a34932v (cropped).jpg|Elektrisk bor
Fil:Navar.JPG|Spiralbor utstilt på Norsk skogmuseum
Fil:Navar i stokk.JPG|Spiralbor utstilt på Norsk skogmuseum


## Sjå òg
* Navar
* Isbor
* Jordbor
* Fjellbor

## Bakgrunnsstoff
Børøyfjorden i Bømlo

:*Sjå òg [[Børøyfjorden i Øksnes]] i Nordland.*

**Børøyfjorden** er ein 11 km lang sidefjord til Bømlafjorden og Hardangerfjorden i Bømlo kommune. Fjorden ligg litt sør for midten av kommunen mellom øyane Børøy, som fjorden er kalla opp etter, i vest, Moster i aust og sjølve Bømlo i nord og vest. 

Fjorden har innløp mellom Totsholmen i aust og Barodden på Midtøya i vest. Frå her strekkjer fjorden seg generelt nordover, men har ei rekkje viker og osar langs heile lengda, i tillegg til fleire små øyar. Like innanfor innløpet ligg Russøya og rett aust for denne igjen ligg delar av tettstaden Moster ved Grindheimvågen. Mosterhamn ligg på andre sida av øya ved Bømlafjorden. Fra Børøyfjorden kjem ein gjennom Tungholmsundet til Håvikosen og Håvikvågen. Frå Håvik inst i Håvikvågen, stig Siggjo rett opp til 474 meter over havet. Ved Tungeholmsundet går Røyksundkanalen som fører nesten 2 km austover til Spyssøysundet og Gassasundet vest for Spyssøy. Vest for Håvik og Siggjo ligg Finnåsvika og inst i vika ligg grendene Finnås og Sakseid. Frå Sakseid går Kulleseidkanalen ut til Trøytarosen, Vornesosen, Hiskosen og sørom Hiskjo ut mot havet. I Finnåsvika ligg Ulvesøya og sør for denne Børøya, som har ei lita grend lengst sør.
Sagvågsfjorden

**Sagvågsfjorden** er ein 5 km lang sidefjord til Bømlafjorden og Hardangerfjorden mellom Bømlo og Stord i Vestland. Sør for fjorden ligg øyane Føyno, Nautøya og Spyssøy. Over desse tre øyane går delar av Trekantsambandet mellom Stord, Bømlo og Sveio. 

Mellom Føyno og Stord ligg Digernessundet og over her går Stordabrua med ei lengd på 1076 meter. Mellom Nøytøya og Spissøy går Bømlabrua som har ei lengd på 990 meter. Sør for desse øyane igjen ligg Bømlafjorden der Bømlafjordtunnelen frå Føyno går over til fastlandet. 

Nord for Stordabrua ligg Valvatnavågen, Sætrevika og Sagvågen med tettstaden Sagvåg innanfor. Før Trekantsambandet var ferdig gjekk det ferje frå Sagvåg og over fjorden til Siggjarvåg på Bømlo. Sagvågsfjorden endar like nord for Siggjarvåg og Sagvåg og held fram vidare nordover som Stokksund.
Jon Brion

**Jon Brion** () er ein amerikansk rock- og pop-multi-instumentalist, songar, låtskrivar, komponist og plateprodusent.

## Diskografi
### Med The Bats
* *[[How Pop Can You Get?]]* (1982)

### Med The Grays
* *[[Ro Sham Bo (album)|Ro Sham Bo]]* (1994)

### Solo
* *[[Meaningless]]* (2001)

### Filmmusikk
* *[[Hard Eight]]* (med Michael Penn) (1996)
* *[[Magnolia]]* (1999)
* *[[Punch-Drunk Love|PunchDrunk Love]]* (2002)
* *[[Eternal Sunshine of the Spotless Mind]]* (2003)
* *[[I ♥ Huckabees]]* (2004)
* *[[The Break-Up]]* (2006)

### Som produsent
* Aimee Mann, *[[Whatever (album)|Whatever]]*, (1993)
* Aimee Mann, *[[I'm with Stupid (album)|I'm with Stupid]]*, (1995)
* Rufus Wainwright, *[[Rufus Wainwright (album)|Rufus Wainwright]]*, (1998)
* Eleni Mandell, *[[Wishbone]]*, (1998)
* Robyn Hitchcock, *Jewels for Sophia*, (1998)
* Robyn Hitchcock, *A Star for Bram*, (1999)
* Fiona Apple, *[[When the Pawn...]]*, (1999)
* The Crystal Method - "Bad Stone" (1997), "Over the Line" (2001), "Realizer" (2004)
* Elliott Smith, *[[From a Basement on a Hill]]*, (uutgjeve versjon, spelt inn i 2001)
* Brad Mehldau, *[[Largo]]*, (2002)
* Rhett Miller, *[[The Instigator]]*, (2002)
* Evan Dando, *[[Baby I'm Bored]]*, (2003)
* Fiona Apple, *[[Extraordinary Machine]]*, (uutgjeve versjon, spelt inn i 2002-2003)
* Kanye West, *[[Late Registration]]*, (2005)
* Marjorie Fair, *[[Self Help Serenade]]*, (2005)
* Kanye West, *[[Graduation (album)|Graduation]]*, (2007)
* Spoon, "The Underdog," *[[Ga Ga Ga Ga Ga]]*, (2007)

## Sjå også
* Killer Queen: A Tribute to Queen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jon Brion|Jon Brion]]» frå ,  den 28. februar 2008.*
Musikkmagasinet Spin

**Spin** er eit amerikansk musikkmagasin grunnlagd av Bob Guccione, Jr i 1985. Magasinet er hovudkonkurrenten til *[[Rolling Stone]]*.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Spin (magazine)|Spin (magazine)]]» frå , den 28. februar 2008.*
Vartdalsstranda

**Vartdalsstranda** er fellesnamnet på ytre del av Ørstahalvøya, frå Festøya til Rjåneset ved Storfjorden og Vartdalsfjorden i Ørsta kommune i Møre og Romsdal Fylke. Bygdene langs Vartdalsstranda er:

* Barstadvik
* Masdal
* Nøre Vartdal 
* Søre Vartdal

 går langs Vartdalsstranda.

## Sjå også
Vartdalsstranda omfatta heile tidlegare Vartdal kommune
50 Cent

**Curtis James Jackson III**, kjend som **50 Cent**, () er ein amerikansk hiphop-artist. Han har gjeve ut album som *Get Rich or Die Tryin* og *The Massacre*.

## Kjelder
* http://en.wikipedia.org/wiki/50_Cent
* imdb.com

## Bakgrunnsstoff
*
Trojanske jupitertrojanar

:*Sjå òg lista over dei [[greske jupitertrojanar|greske jupitertrojanane]].*

Dette er ei liste over **dei trojanske jupitertrojanane** som går i bane rundt Sola i det bakre L5 lagrangepunktet til Jupiter i same banen som planeten. Dei har soleis same omløpstid som han.

Alle asteroidane i dette punktet har fått namn frå den trojanske sida i trojanarkrigen. Unntaket er 617 Patroclus som fekk namnet sitt før denne namnekonvensjonen trådde i kraft. På same måte har 624 Hektor fått eit trojansk namn sjølv om han ligg i det greske L4 lagrangepunktet.
Romestrandshornet

**Romestrandshornet** (911 m.o.h.) er eit fjell ved Barstadvik i Ørsta kommune på Sunnmøre.

Fjellet ligg på vestsida av Hjørundfjorden, aust for bygda Barstadvik. Fjellet er bratt mot nord, men har elles greie oppstigingsruter, ein frå Skarbøen og ein frå Barstadvik via Vollesetra. Frå toppen har ein god utsikt mot Sunnmørsalpane og mot øyane og havet utanfor. 

Festøykollen og Grøtvarden er andre namn på fjellet.

## Kjelder
Saturday Night Live

***Saturday Night Live*** er eit fjernsynsprogram som har blitt sendt sidan 11. oktober 1975 på det amerikanske kringkastingsselskapet NBC. **SNL** er eit av få direktesendte underhaldningsprogram på primetime i USA.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Saturday Night Live|Saturday Night Live]]» frå ,  den 28. februar 2008.*
Liste over jupitertrojanar

**[[jupitertrojan|Jupitertrojanane]]** blir dela opp i to grupper:

* **[[Greske jupitertrojanar]]**
* **[[Trojanske jupitertrojanar]]**
Grenselosmuseet

**Grenselosmuseet** er eit museum ved innsjøen Skjervangen i Eidskog i Innlandet, oppretta til minne om fluktruta til Sverige under den andre verdskrigen.
Klosterfjorden

**Klosterfjorden** er ein del av Halsnøyfjorden og Hardangerfjorden ved Halsnøy i Kvinnherad kommune. Fjorden ligg vest og sør for Halsnøy og nord for Fjelbergøy. Nord i fjorden ligg Sæbøvik, den største tettstaden på Halsnøy, og litt lenger vest ligg gamle Halsnøy kloster, som fjorden er kalla opp etter. 

Fjorden har ei lengd på om lag 8 km og strekkjer seg rett austover frå øya Hille.
Etnefjorden

**Etnefjorden** er ein fjordarm av Ølsfjorden og Hardangerfjorden i Etne kommune i Sunnhordland. Fjorden har innløp mellom Dreganeset i Vindafjord kommune (tidlegare Ølen) i sør og Børkjenesklubben i nord, og strekkjer seg 8,5 km austover til Etnesjøen, kommunesenteret i Etne.

Eit stykke inn i fjorden deler han seg i to greiner. Den eine går søraustover og vert kalla Osvågen, medan den andre går nordaustover og vidare inn til Etne. Rundt Osvågen ligg det fleire gardar som Osnes, Eiriksvik, Gjerdsvik og Eikanes. Ved Etnesjøen, inst i fjorden, munnar Etneelva ut.
Halsnøyfjorden

**Halsnøyfjorden** er ein del av Hardangerfjorden i Sunnhordland mellom Halsnøy i Kvinnherad kommune i aust og Stord og Sveio i vest. Han er ei fortsetjing av Bømlafjorden og austover til Husnesfjorden. I sør, mellom Tittelsnes i vest og Fjelbergøy i aust, går Bjoafjorden sørover, medan Klosterfjorden går 13 km rett austover og inn til Halsnøy. 

Fjorden har innløp i vest mellom Tittelsnes i Sveio i sør og verftet Aker Kværner Stord på Stord i nord. Like aust for verftet ligg Leirvik, kommunesenteret på Stord. Frå her held fjorden fram rett austover til Halsnøy. Aust for øya Hille ligg Klosterfjorden inn mot Halsnøy, nord for Fjelbergøy. 

Den sørlegaste delen av fjorden, ved innløpet til Bjoafjorden, ligg akkurat innanfor kommunegrensa til Vindafjord, som er ein del av Rogaland fylke. 

Det går eit ferjesamband over fjorden mellom Fjelberg på Fjelbergøy og Skjersholmane på Stord.
Sykkylvsfjorden

**Sykkylvsfjorden** er ein knapt ni kilometer lang botnfjord i Sykkylven kommune på Sunnmøre. Fjorden er ein arm av Storfjorden. 

Han har innløp mellom Ørsneset i aust og Blægjeneset ved Blakstad i aust. Sjølve Sykkelven ligg på austsida like innanfor innløpet. På andre sida av fjorden ligg Ikornnes og her kryssar Fv71 fjorden via den 860 meter lange Sykkylvsbrua. Fjorden held fram sørover til Straumgjerde. Riksveg 60 går langs heile austsida av fjorden. 

Den største djupna i fjorden er 247 m, heilt ute mot Storfjorden. Fjorden elles er grunn og smal, under 1 km brei og på det trongaste 200 m.
Sulafjorden

**Sulafjorden** er ein 9 kilometer lang og 4-5 km brei fjord i Hareid og Sula kommune på Sunnmøre. Han ligg mellom nordaustsida av øya Hareidlandet og sørvestsida av øya Sula. Fjorden utgjer den ytre delen av Storfjorden. 

Fjorden har innløp i nord mellom Kvitneset på Hareidlandet og Eltraneset på Sula. Nordvest for fjorden ligg Breidsundet. Brandal ligg på vestsida litt inn i fjorden og litt lenger sør ligg tettstaden Hareid. Frå her går det ferje over til Sulesund på andre sida. Den største djupna i fjorden er 445 m, midfjords mellom Ytre Hareid og Sulebust. Fjorden endar mellom Vindsneset i nordaust og Hjørungneset ved Hjørungavåg i sørvest. 

Sør for Hjørungneset går Vartdalsfjorden sørvestover, medan Storfjorden held fram nordaustover.
Steinsfjorden på Sunnmøre

**Steinsfjorden** er ein 1 kilometer lang og brei fjord på Sunnmøre. Han ligg aust for Leinøya i Herøy kommune og vest for Hatløya og Borgarøya i Ulstein kommune. Største djupna i fjorden er 65 m.
Matersfjorden

:*For fjorden i [[Masfjorden]] med liknande namn sjå [[Matresfjorden]]*. 

**Matersfjorden** eller **Matrefjorden** er ein fjordarm av Skånevikfjorden i Matre. Han strekkjer seg 8,5 km nordover til Indre Matre. 

Innløpet til fjorden ligg mellom neset Skallen aust for Holmedal i nordvest og Krabbanes ved Sunde i søraust. Sør for Krabbanes ligg innløpet til Åkrafjorden. Om lag halvvegs inn i fjorden ligg Ytre Matre på austsida ved Matersdalen. Inst i fjorden ligg Indre Matre og tettstaden Orradalen. Denne delen av fjorden er ein av dei våtaste stadane i Noreg og garden Opstveit har døgnnedbørrekorden for landet. 26. november 1940 vart det målt heile 229,6 mm regn her i løpet av 24 timar. 15. november 2005, under ekstremvêret Kristin, vart det målt 223,0 mm nedbør, det nest høgaste som nokon gong er målt på eit døgn i landet.

Fylkesveg 40 går langs austsida av fjorden. 

Sidene i fjorden er bratte og stig 500-700 meter rett til vêrs. Inst i fjorden ligg Ulvanosa på nordvestsida og stig 1155 meter rett til vêrs til Øktaredalsnuten.

## Fotnotar
Skånevikfjorden

**Skånevikfjorden** er ein del av Hardangerfjorden i kommunane Kvinnherad og Etne. Det meste av fjorden ligg på søraustsida av Halsnøy i sør og nord for Skånevik i sør. 

Fjorden er ei fortsetjing av Bjoafjorden og Melen i vest og går 15 km nordaustover til han deler seg i Matersfjorden og Åkrafjorden. Medrekna Åkrafjorden er fjordsystemet 46 km langt. 

Det vestlege innløpet til fjorden ligg mellom Melsneset på Fjelbergøy i nordvest og Kjølbergneset i søraust. Området frå Kjølbergneset og nordaustover vert kalla Skånevikstranda. Litt lenger aust ligg tettstaden Skånevik som fjorden er kalla opp etter. Frå her går det ferje nordover, over fjorden til Utåker og til Matre. Nord for Skånevik strekkjer Vannes seg nordover i fjorden. På austsida av Vannes ligg innløpet til Åkrafjorden. 

Mellom Halsnøy og fastlandet går Høylandssundet nordvestover til Husnesfjorden på nordsida av Halsnøy. Aust for dette sundet og litt inn i fjorden ligg Utåker på og rett aust for Utåker ligg innløpet til Matersfjorden.
Tafjorden

:::*Om bygda med same namnet, sjå [[Tafjord]]*

**Tafjorden** er ein fjordarm av Norddalsfjorden og Storfjorden i Fjord kommune på Sunnmøre. Han har ei lengd på 8 km og strekkjer seg frå Oksneset ved Fjørå og inn til bygda Tafjord. Ved Okseneset er fjorden på det djupaste med 220 m.

I gammal tid var namnet «Todarfjorden» og det omfatta også Norddalsfjorden om lag frå Skrenakken og inn.

## Historie
Då Olav II av Noreg flykta inn Storfjorden frå Knut den mektige, segla han og mennene hans inn i Tafjorden. Frå her reiste dei nordover opp Valldal til botnen av Isfjorden og opp Romsdalen via Lesja på veg til eksil i Russland.

I 1934 vart raste ein del av bergsida i Tafjorden ut i fjorden og skapte ein lokal tsunami som tok livet av 47 menneske i fjorden. 

## Sjå òg
* Tafjord-ulukka

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Tafjord|Tafjord]]» frå , den 6. mars 2008.* 
 

### Fotnotar
Haramsfjorden

**Haramsfjorden** er fjord i Haram kommune på Sunnmøre. Han ligg i mellom Lepsøya/Løvsøya i sørvest og Haramsøya i nordaust. Fjorden strekkjer seg 6 km søraustover frå Norskehavet og har ei breidd på 2 km. Den største djupna er 71 m.
Kvinnheradsfjorden

**Kvinnheradsfjorden** er ein del av Hardangerfjorden som hovudsakleg ligg i Kvinnherad kommune. Han er ei fortsetjing av Husnesfjorden og strekkjer seg 21 km nordaustover før han deler seg i Øynefjorden og Sildafjorden. Onarheimsfjorden er ein sidearm av Kvinnheradsfjorden som strekkjer seg vestover mot Tysnes. 

Fjorden har innløp i sørvest mellom Herøysund i aust og Ånuglo i vest og følgjer kommunegrensa mellom Kvinnherad og Tysnes eit stykke nordaustover. Rett nord for Ånuglo ligg Onarheimsfjorden på vestsida. Rett nord for Herøysund ligg ei to forholdsvis store øyar. Skorpo er den vestlegaste og vidare nordaustover ligg Sniltveitsøy som er 7 km lang. Sør og aust for desse øyane ligg Storsundet og på fastlandssida av fjorden ligg ei rekkje bygder og tettstader. Lengst vest ligg Uskedalen, rett sør for Skorpo, så kjem Dimmelsvik, Høyland og til slutt Rosendal, som er kommunesenteret i Kvinnherad. 

Aust for Onarheimsfjorden på nordsida ligg ei bukt som strekkjer seg 4,5 km nordover. Dei ytre delane av bukta heiter Husavågen, innanfor her ligg Ølvesbukta og heilt inst ligg Hyttevågen. På vestsida av bukta ligg Ølve og Husa. 

Nord for Rosendal ligg Løfallstranda, og frå her går det ferje over fjorden til Gjermundshamn og Varaldsøy. Skjelnesodden på Varaldsøy stikk sørover i fjorden og deler Hardangerfjorden her i Øynesfjorden går på vestsida av Varaldsøy og Sildafjorden på sørsida. Dette markerer òg enden på Kvinnheradsfjorden.
Vanylvsgapet

**Vanylvsgapet** er eit 7-8 kilometer langt og 5-6 km breitt sund eller sjøstykke på Sunnmøre. Det ligg mellom Stadlandet i Nordfjord og øyane Kvamsøya og Riste i Sande kommune. Sundet strekker seg frå Rivjehornet og Haugsholmen i sør og ut mot Norskehavet. Største djupna er 276 m, lengst inne.
Onarheimsfjorden

**Onarheimsfjorden** er ein del av Kvinnheradsfjorden og Hardangerfjorden på austsida av Tysnes  i Sunnhordland i Vestland fylke. Fjorden har innløp mellom Ølve i nord og øya Ånuglo i sør og ligg vestover mot Tysnes. Fjorden er lengst frå sør til nord og har ei lengd på 12 km. 

Vest for Ånuglo ligg øyane Midtøya og Seløya. Rett nordvest for Seløya ligg Onarheim, som fjorden er kalla opp etter. I nord av fjorden ligg Håvika på austsida og nord for denne smalnar fjorden inn til Lokksundet, som ligg mellom Tysnesøy og fastlandet. Nord for sundet ligg Bjørnafjorden. Riksveg 43 kryssar sundet over ei om lag 300 meter lang bru.
Dynasti

**Dynasti**, **fyrsteætt** eller **fyrstehus** er ei slekt der reell eller symbolsk makt går i arv over generasjonar. Ein kan omtala arvelege herskarar over statar som dynasti eller «hus», som det norske kongehuset. I nyare tid der politikarar frå same familie går igjen i maktposisjonar, kan ein også snakka om «politiske dynasti».

Ofte blir også tida dei regjerer omtalt som deira dynasti, som det kinesiske Tang-dynastiet eller dei nummererte dynastia i Egypt.

Ordet «dynasti» kjem frå gresk og har samanheng med *dynamis*, 'kraft'.

## Kjelder
* 

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dynasti|Dynasti]]» frå , den 21. mai 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Halvor Stensrud, «Politisk dynasti» i *[[Vårt Land]]*, 9. oktober 2007
Øynefjorden

**Øynefjorden** er ein del av Hardangerfjorden på vestsida av Varaldsøy i Kvinnherad kommune. Fjorden er den vestlege fortsetjinga av Kvinnheradsfjorden og har innløp mellom Gjermundshamn og Skjelnesodden på Varaldsøy i sør. Frå her strekkjer fjorden seg 11,5 km nordover til Mundheim i Kvam kommune. 

Frå Gjermundshamn går det ferje over til tettstaden Varaldsøy. Vest for Skjlenesodden ligg Sildafjorden som går på sør og austsida av Varaldsøy. På nordsida av Varaldsøy går Bondesund austover til Hissfjorden som går vidare nordaustover.
Fættenfjorden

**Fættenfjorden** er ein 2 km lang sidefjord til Åsenfjorden ved Trondheimsfjorden. Fjorden startar mellom Blekkpynten og Paradisbukta, nordaust for Saltøya og stoppar inne i Fætten, sørvest i Vuddudalen i Levanger. På andre sida av Blekkpynten ligg Langråsa. 

Ordet *Fætten* kjem frå det norrøne ordet *fit*, som tyder om lag 'flatvoren, frodig eng attmed vatn'.

I Fætten, inst i fjorden, er det ein del hytter og ein campingplass.

## «Tirpitz» i Fættenfjorden

 
Det tyske slagskipet «Tirpitz» låg inne i Fættenfjorden med 2600 mann i ein periode under den andre verdskrigen frå 16. januar 1942 til 29. oktober 1943. I denne perioden gjennomførte det britiske Royal Air Force fire mislukka raid for å senkja skipet, og mista 12 bombefly.

I 1985 vart det avduka eit minnesmerke over dei allierte styrkane som fall under aksjonane i Fættenfjorden, og dei nordmennene som risikerte livet for å hjelpa. Ein kan sjå monumentet frå E6.

## Kjelder
* Informasjonsbrosjyre frå Levanger kommune

### Fotnotar