open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grimm-brørne

**Grimm-brørne** var dei to tyske eventyrsamlarane og språkforskarane Jacob og Wilhelm Grimm. Tidleg på 1800-talet gav brørne ut attforteljingar av europeiske folkeeventyr som er blitt kjende verda over, til dømes eventyra om Tornerose, Hans og Grete, Raudhette, Rottefangaren frå Hameln og Snøkvit.

Arbeidet deira inspirerte mellom anna Asbjørnsen og Moe til å samla inn norske folkeeventyr.

## Utgjevingar
Verk Grimm-brørne gav ut saman:
* *Die beiden ältesten deutschen Gedichte*, 1812
* *Kinder- und Haus-Märchen* (1. bind), 1812
* *Altdeutsche Wälder* (3 bind), 1813-1816
* *Kinder- und Haus-Märchen* (2. bind), 1815
* *Der arme Heinrich*, 1815
* *Lieder der alten Edda*, 1815
* *Deutsche Sagen* (1. bind), 1816
* *Deutsche Sagen* (2. bind), 1818
* *Kinder- und Haus-Märchen* (3. bind, kommentarbind), 1822
* *Kinder- und Hausmärchen, Kleine Ausgabe* (ett bind, illustrert av broren Ludwig Emil), 1825
* *Irische Elfenmärchen*, 1826

## Bakgrunnsstoff
*Wikisource: ''Kinder- und Hausmärchen''
*Brødrene Grimms eventyr på engelsk
*Brødrene Grimm: *Samlede eventyr*. 2 bind. Oslo, 2001. Omsett etter originalutgåva frå 1819 av Nanna Qvam med originalillustrasjonar av Philip Groth Johann og R. Leinweber.
Jernporten

**Jernporten** eller **Jarnporten** (rumensk *Porţile de Fier*, serbisk *Đerdapska klisura*/Ђердапска клисура, ungarsk *Vaskapu*, tyrkisk *Demirkapı*, tysk *Eisernes Tor*, kviterussisk Железни врата) er ei stor kløft i Donau. Ho dannar delar av grensa mellom Serbia og Romania. Stundom vert Jernporten nytta som namn på ein 134&nbsp;km lang del av elva, medan det i andre tilfelle berre vert nytta om den siste vesle biten, like etter den rumenske byen Orşova der det er bygd ei demning med to kraftstasjonar.

Kløfta ligg mellom Romania i nord og Serbia i sør. Langs dette stykket skil elva dei sørlege Karpatane frå dei nordvestlege lavberga ved Balkanfjella. Dei rumenske og ungarske namna, *Porţile de Fier* og *Vaskapu*, tyder bokstavleg talt «Jernporten» og vert nytta som namn på heile kløfta. Eit alternativt rumensk namn på den siste delen av kløfta er *[[Clisura Dunării]]* eller «Donaukløfta». På serbisk vert heile kløfta kalla *Đerdap* og den siste delen *Đerdapska klisura*. På den rumenske sida av kløfta ligg Jernporten naturpark og på den serbiske sida ligg Đerdap nasjonalpark.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Iron Gate (Danube)|Iron Gate (Danube)]]» frå , den 29. juni 2008.*
Analfabetisme

**Analfabetisme** er ei nemning for manglande eller for dårleg lese- og skrivedugleikar hjå personar over skulepliktig alder. I år 2000 fanst det ifølgje UNESCO 800 millionar vaksne analfabetar, og 100 millionar born utan skuletilbod i verda. Av desse budde 95 prosent i u-land. Ca. 42 millionar menneske som bur i i-land er funksjonelle analfabetar, dvs. personar som ikkje meistrar skriftspråket bra nok til å kunne klare seg i kvardagen.

## Kjelder
* caplex.no - Analfabetisme
Balta Ialomiței

**Balta Ialomiței** er ei øy i Donau som ligg i Ialomița og Călărași fylke i Romania. Ho er omgjeve av to greiner av Donau kalla Borcea og Dunărea Veche. 
Opphavleg var øya dekt av myrer, skogar, innsjøar og tjern, men noko av øya vart drenert og nytta til jordbruk. Stundom vert desse områda framleis oversvømde. Motorvegen A2 går over øya. 


Balta_Ialomiţei_bgiu.jpg|Eit tjern på Balta Ialomiței
Balta_Ialomiţei_flooded_02_bgiu.jpg|Flaum på ei eng


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Balta Ialomitei|Balta Ialomitei]]» frå , den 29. juni 2008.*
Munshi Premchand

**Munshi Premchand** () var ein indisk forfattar. Han er rekna som ein av de største og viktigaste personlegdommar innan hindi- og urdulitteratur. Mellom anna innførte han realisme i ein tradisjon som var prega av religiøs eller fantastisk litteratur.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Munshi Premchand|Munshi Premchand]]» frå , den 30. juni 2008.*
Johan Kleppe

**Johan Kleppe** () var ein norsk veterinær og politikar for Venstre. Han var forsvarsminister i regjeringa Korvald.

Kleppe blei fødd på Bjørnskinn i Nordland. Han blei uteksaminert frå Norges veterinærhøgskole i 1954. I studietida var han formann i Studentvenstrelaget i 1950. Etter studia jobba han som kommuneveterinær i Andøy. Han var ordførar i Andøy 1966-1967, 1967-1969 og 1975-1978. I regjeringa Borten var han statssekretær i Landbruksdepartementet frå 1968-1969. Frå 1969-1973 var han vald inn på Stortinget for Nordland. Då Venstre blei delt i 1972, var han ein av dei fire stortingsrepresentantane som blei verande igjen i Venstre. Frå 18. oktober 1972 til 30. september 1973 var han forsvarsminister i regjeringa Korvald. Frå 1966 til 1974 var han medlem i Venstre sitt landsstyre.

Etter den politiske karrieren var han mellom anna fylkesveterinær for Nord-Noreg frå 1976 til 1992.

## Kjelder
*
Jon Norbom

**Jon Ola Hauger Norbom** () var ein norsk økonom og politikar for Venstre. Han var formann i Unge Venstre frå 1950 til 1952 og finansminister i regjeringa Korvald.

Norbom var fødd i Bærum. Etter artium i 1942 sat han fengsla i tre månader på Grini. Han begynte deretter på studiet i sosialøkonomi før han hamna 18 månader i tysk fangenskap i Buchenwald. Etter sosialøkonomisk embetseksamen i 1949 fekk Norbom stilling i Industridepartementet. Frå 1950 til 1952 var han formann i Unge Venstre. Han jobba i fleire år for internasjonale organisasjonar, frå 1955 til 1959 for FN i New York, og 1959 til 1963 for GATT i Genève.

Frå 1967 til 1969 var han statssekretær under Ole Myrvoll i Finansdepartementet i regjeringa Borten. I 1972 var han igjen i Genéve, og blei henta heim for å bli finansminister i Korvald-regjeringa, frå 18. oktober 1972 til 16. oktober 1973.

Etter Korvald-regjeringa reiste Norbom tilbake til Genève og ei stilling i UNCTAD/GATT. Frå 1984 til 1993 var han departementsråd i Sosialdepartementet. 

## Kjelder

*
Øyar i Romania

Dette er ei liste over **øyar i [[Romania]]**. 

* Ceaplace
* Insula Mare a Brăilei 
* Balta Ialomiţei
* Moldova Veche
* Ostrovu Mare
* Ostrovu Tătaru
* Peuce
* Popina
* Sacalinu Mic
* Sacalinu Mare 

### Omstridd
* Slangeøya
Ada Kaleh

**Ada Kaleh** (tyrkisk for «Festningsøya») var ei lita øy i Donau som vart busett av tyrkarar og oversvømd då Jernporten, eit vasskraftverk, vart bygd i 1970. Øya låg om lag 3 km nedanfor Orşova og var 1,75 km lang og 0,4-0,5&nbsp;km brei.

Øya var ein tyrkisk enklave og hadde ein moske og mange tronge og skeive smug, og var kjend som ei frihamn og ein stad for smuglarar. I tillegg til tyrkarar levde mange andre etniske grupper her. 

Øya var omkransa av ein mur som austerrikarane bygde der i 1669 for å forsvare ho mot tyrkarane. I 1699 kom øya inn under tyrkisk kontroll, frå 1716 til 1718 var ho under Austerrike og etter ei fire månader lang omleiring i 1738 var ho tyrkisk igjen. Austerrike gjenerobra øya i 1789, men måtte gje ho tilbake til tyrkarane som følgje av ein påfølgjande fredsavtale. Etter dette vart øya mindre militært viktig. 

I 1804, under det første serbiske opprøret leia av Milenko Stojković, som vart fanga og avretta av dahiaer, flykta Stojković frå Beograd og søkte tilflukt på øya. 

I 1878 tvinga Berlinkongressen Det osmanske riket langt sørover og øya kom inn under Austerrike-Ungarn, sjølv om ho var eigd av den tyrkiske sultanen. Innbyggjarane hadde gode som skatte- og tollfritak og var ikkje vernepliktige. Då Det osmanske riket vart løyst opp i 1923 valde innbyggjarane å verte innlemma i Romania. 

Ada Kaleh-moskeen frå 1903 vart bygd over eit tidlegare fransiskanarkloster. Innbyggjarane levde hovudsakleg av tobakksdyrking og fiske, og seinare òg turisme. Dei siste åra øya eksisterte hadde ho 600 til 1000 innbyggjarar. 

Då demninga vart bygd vart enkelte strukturar på øya flytta til den nærliggande øya Şimian, inkludert delar av murverket i katakombane til festninga, moskeen, basaren, huset til Mahmut Pasha, gravplassen og fleire lekamar. Innbyggjarane på øya valde å emigrere til Tyrkia i staden for å slå seg ned på Şimian. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ada Kaleh|Ada Kaleh]]» frå ,  den 29. juni 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***''Aşa a fost pe Ada Kaleh'' (It was like that on Ada Kaleh) , Jurnalul Naţional  7. november 2005
***''Supravieţuitorii de pe insula scufundată de Ceauşescu'' (Ovelevande frå øya lagt under vatn av Ceauşescu), Evenimentul Zilei 21. oktober 2006
***''The Old Island of Ada Kaleh'' 
***''The Rebuilding of Ada Kaleh on Şimian Island''
Insula Mare a Brăilei

**Insula Mare a Brăilei** (tidlegare *Balta Mare a Brăilei*) er ei øy i Donau i Brăila fylke i Romania. Ho er om lag 60 km lang og 20 km brei. Dei to elvegreinene som skil øya frå fastlandet heiter Măcin og Cremenea.

I dag er eit areal på 681,3 km² (94,6 % av arealet til øya) dekt av dyrka mark, der 70,84 km² er kunstig vatna og verna av eit 23,5 km langt dike. På øya er det to kommunar, Frecăței og Mărașu, som har om lag 5000 innbyggjarar. 

Øya var tidlegare dekt av myrområde før kommunistregimet i Romania nytta tvangsarbeid og politiske fangar til å byggje dika og omforme øya til eit jordbruksområde. Det var fem «arbeidsleirar» ved Grădina, Lunca, Salcia, Stoienești og Strâmba Veche. Terrenget viste seg å vere dyrkbart og prosjektet vart erklært «ein suksess for kommunismen i Romania».

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Great Brăila Island|Great Brăila Island]]» frå , den 30. juni 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Ediție Specială, 26. juli 2005 (del 1) , (del 2) 
*** Jurnalul Național, 4. august 2005, Bărăganul dintre brațele Dunării
Insula Haţeg

**Haţeg** var ei stor øy i Tethyshavet i krittida. Ho låg i eit område som i dag består av Haţeg i Romania. Ho vart danna av tektonisk heving då Alpane vart danna mot slutten av krittida. Det er funne fossil av små dinosaurar i fjellet på det som var øya. 

Ein meiner at øya var så pass isolert at det var ni dinosaurartar og ein pterosaurart som var stadeigen på øya. Dei fleste av desse var mindre utgåver av dei som levde på fastlandet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Haţeg Island|Haţeg Island]]» frå , den 30. juni 2008.*
Peuce

**Peuce** var i antikken ei øy som låg nær ein av munningane til Donau i Donaudeltaet i det som i dag er den rumenske delen av Dobrudja. Namnet kjem frå det gamle greske ordet *peuke*, 'furu'. Øya var om lag like stor som Ródos.

Det var her Triballi-kongen Syrmus søkte tilflukt då han vart jaga av Aleksander den store. Aleksander førte skip til Donau som han skulle nytta i eit åtak på øya, men på grunn av kraftig straum i elva, bratte breidder og hard motstand klarte han ikkje dette. Til slutt reiste makedonarane frå øya og kryssa i staden innover i området til Getae.

Ein del av det mektige Bastarnae-folket (truleg ei blanding av germanarar og keltarar) slo seg ned på øya, truleg på 1000-talet f.Kr. og fekk frå øya det alternative namnet Peucini, som òg vert nytta av forfattarar i antikken om Bastarnae-folk som aldri sette foten sin på øya. 

Ein meiner at Peuce var fødestatden til Alarik I, kongen av vestgotarane frå 395 til 410.

Peuke må ikkje forvekslast med den nærliggande øya Leuke.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Peuce Island|Peuce Island]]» frå , den 30. juni 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
Popina

**Popina** er ei øy i Romania i den nordlege delen av Razelmsjøen. Øya har ein storleik på 0,98 km² og er verna som eit reservat. Øya er eit viktig hekkeområde for gravand. Razelmsjøen er den største vassflata i Donaudeltaet, og er skild frå Svartehavet av to lange sanddyner og renn ut i innsjøen Goloviţa.

## Dyreliv
Popina er ein viktig stoppestad for trekkfuglar og hekkestad for gravand (*Tadorna tadorna*). Om våren kan ein finne myr- og skogsfuglar her som nattergal, kaldenderlerke og andre. Av virvellause dyr finn ein sjeldne artar som den europeiske svarte enka (*[[Latrodectus tredecimguttatus]]*) og ein svær tusenbein (*Scolopendra cingulata*).

## Bakgrunnsstoff
* Popina på DanubeDeltaTours 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Popina Island|Popina Island]]» frå , den 30. juni 2008.*
Mons Espelid

**Mons Espelid** () i Askøy i Hordaland var ein norsk tannlege og politikar for Venstre. Han sat på Stortinget frå Hordaland frå 1981 til 1985. Han var nestleiar i Venstre frå 1982 til 1984. Han var bror til Ingrid Espelid Hovig.

Espelid vart uteksaminert frå Norges tannlegehøgskule i 1951. Han jobba som tannlege fleire stader, mellom anna to år i Sverige, før han kom attende til Askøy i 1959. Han var ordførar i Askøy i periodane 1975&ndash;1977 og 1979&ndash;1981, og varaordførar i 1978&ndash;1979.

## Stortingskomitéar
* 1981&ndash;1985 medlem i Den førebuande fullmaktskomitéen
* 1981&ndash;1985 medlem i Finanskomitéen
* 1981&ndash;1985 varamedlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomitéen
* 1981&ndash;1985 medlem i Valkomitéen

## Bakgrunnsstoff
* Stortinget.no - Biografi
Ole Myrvoll

**Ole Myrvoll** () var ein norsk økonom og politikar for Venstre og Det Nye Folkepartiet. 

## Utdanning og yrkeskarriere
Myrvoll blei fødd i Kragerø. Han blei uteksaminert som cand. oecon. i 1935, og tok mastergrad ved University of Virginia i 1937. Han arbeidde ved Norges Handelshøyskole i Bergen og fullførte doktorgrad der i 1957. Han var professor i teoretisk samfunnsøkonomi ved NHH frå 1957, og var gjesteprofessor ved Colgate University New York (1958&ndash;1959) og Bowdon College i Maine (1962).

I 1947 kom han inn i formannskapet i Bergen for Venstre. 

## Regjering
* 28. august - 25. september 1963: Statsråd og sjef for Løns- og prisdepartementet (løns- og prisminister) i den kortliva regjeringa Lyng.
* 12. oktober 1965 - 17. mars 1971: Statsråd og sjef for Finansdepartementet (finansminister) i Regjeringa Borten

## Ordførar i Bergen
Frå 1972 til 1973 var han den første ordføraren i den samla storkommunen Bergen.

## Stortingsrepresentant
Då Venstre blei splitta i 1972 gjekk Myrvoll med i Det Nye Folkepartiet (seinare Det Liberale Folkepartiet). I 1973 vart han valt inn på Stortinget for DNF, den einaste gongen partiet fekk valt inn ein stortingsrepresentant.

### Stortingskomitéar
* 1973&ndash;1977 medlem i Kommunal- og miljøvernkomitéen

## Seinare yrkeskarriere
Etter tida si på Stortinget hadde Myrvoll ei rekkje styreverv, mellom anna som styreleiar for NORAD frå 1977 til 1983. Han døydde i Bergen.

## Bakgrunnsstoff
*
Sacalin

**Sacalin** er ei ny øy i Svartehavet utanfor kysten av Donaudeltaet i Romania. Øya ligg utanfor Sfântu Gheorghe-greina av Donau. Sacalin bestod opphavleg av to mindre øyar, *Sacalinu Mare* (Store Sacalin) og *Sacalinu Mic* (Vesle Sacalin). Etter kvart vart området mellom dei to øyane fylt att med sediment frå elva og voks saman til ei øy. Dei rumenske styresmaktene har erklært området eit økologisk reservat og det er ikkje lov med busetnader på øya. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sacalin Island|Sacalin Island]]» frå , den 30. juni 2008.*
May Britt Vihovde

**May Britt Vihovde** () i Sveio er ein norsk politikar for Venstre.
Ho sat på Stortinget frå Hordaland i perioden 1997-2001. I periodane 1993-1997, 2001-2005 og 2005-2009 er ho vararepresentant. 2001-2005 møtte ho fast for landbruksminister Lars Sponheim.

## Stortingskomitéar
* 2001 - 2005 medlem av Finanskomitéen.
* 2001 - 2005 medlem av Fullmaktskomitéen.
* 1997 - 2001 sekretær i Samferdselskomitéen.
* 1997 - 2001 medlem av Fullmaktskomitéen.

## Bakgrunnsstoff
*
Hallvard Eika

**Hallvard Eika ** () var ein norsk agronom og politikar for Venstre .

* 21. august 1970-17. mars 1971 var han statsråd og sjef for Landbruksdepartementet (landbruksminister) i regjeringa Borten.
* 18. oktober 1972-16. oktober 1973 var han statsråd og sjef for Handels- og skipsfartsdepartementet (handelsminister) i regjeringa Korvald.
 
Eika studerte på Norges landbrukshøgskole frå 1943 til 1946. Han overtok garden Eika i Bø i Telemark i 1952. Han var formann i Norges Bondelag frå 1955 til 1966.

Eika var ordførar i Bø frå 1967 til 1970, då han gjekk inn i regjeringa. I 1969 blei han vald inn på Stortinget for Venstre i Telemark og sat på Stortinget i to periodar, fram til 1977. Han var organisatorisk nestformann for Venstre frå 1970 til partisplittinga i 1972. Han var ein av fire stortingsrepresentantar som blei igjen i Venstre.

Etter Stortinget var han fylkeslandbrukssjef i Telemark frå 1977 til 1985. Mellom mange styreverv var han styreformann for Fokus Bank frå 1987 til 1989.

Eika vart i 1986 utnemnd til ridder av 1. klasse av St. Olavs Orden.

## Kjelder
* Biografi ved stortinget.no
Øyvind Bjorvatn

**Øyvind Bjorvatn** () var ein norsk lektor og politikar for Venstre og Det Liberale Folkepartiet. Han var formann i DLF frå 1982 til 1986.

Bjorvatn vart fødd i Herefoss i Aust-Agder. Han tok lærareksamen i Kristiansand i 1954, og vart cand. philol. i 1962. Frå 1954 jobba han på diverse skular fram til 1965. I 1956 overtok han odelsgarden Berge i Holt. Frå 1974 til 1988 jobba han igjen som lektor på vidaregåande skular i Arendal og Tvedestrand.

Bjorvatn sat i kommunestyret i Tvedestrand frå 1963 til 1971. I 1965 vart han vald inn på Stortinget for Venstre i Aust-Agder og sat der i to periodar. Ved splittinga av Venstre i 1972 gjekk han over til Det Nye Folkepartiet, seinare Det Liberale Folkepartiet. Han var organisatorisk nestformann for det nye partiet frå 1972 til 1974, og formann frå 1982 til 1986.

Bjorvatn ga ut fleire lokalhistoriske bøker, og var formann i Historielaget for Dypvåg, Holt og Tvedestrand i ei årrekkje.

## Kjelder

*
Magne Lerheim

**Magne Lerheim** () var ein norsk jurist og embetsmann frå Langevåg, dåverande Borgund kommune, no i Sula kommune i Møre og Romsdal. Han var også politikar for Venstre og Det Nye Folkepartiet, der han var partiformann.

Som jusstudent var han leiar av Studentvenstrelaget i 1952. Han vart cand. jur. i 1957. Han var formann i Unge Venstre frå 1960 til 1962. I 1963 var han statssekretær i kyrkje- og undervisningsdepartementet i den kortliva regjeringa Lyng, i tida 28.08-25.09.1963. Frå 1965 til 1973 var han første varamann på Stortinget for Venstre i Hordaland. Frå 14.02.1966 til 30.04.1967 var han igjen statssekretær, denne gongen i finansdepartementet under Ole Myrvoll i regjeringa Borten. Då Venstre vart splitta i 1972 gjekk han over i Det Nye Folkepartiet. Han vart formann i det nye partiet frå 1973 til 1978.

Han var universitetsdirektør ved Universitetet i Bergen frå 1977 til 1990.

## Kjelder
* 
* Heimstad er henta frå NBL-artikkel om Lerheim, skriven av Astrid Forland.

## Bakgrunnsstoff
* Universitet og samfunn. Festskrift til Magne Lerheim. (*Bergen, 1989, Alma Mater Forlag A/S*)
Terje Johansen

**Terje Johansen** () i Trondheim, er ein norsk siviløkonom og politikar for Venstre. Han representerte Akershus på Stortinget frå 1997 til 2001. 

## Politiske verv
I perioden 1988 til 1996 var Johansen sentralstyremedlem i Venstre og næringspolitisk talsmann. Han var politisk nestleiar frå 1992 til 1996. Han sat på Stortinget for Akershus frå 1997 til 2001. Han har òg sete fleire periodar i kommunestyret i Frogn.

## Utdanning og yrkeskarriere
Johansen gjekk naturfaglinja ved Trondheim Katedralskole og tok artium i 1960. Han tok dessutan studentfagkurs ved Trondheim Økonomiske Gymnas i 1964. Johansen blei uteksaminert som siviløkonom frå Norges Handelshøyskole i Bergen i 1967.

Frå 1960 til 1961 jobba han som lærar ved Overhalla Interkommunale Realskole. Han avtente verneplikt i kavaleriet 1961 til 1962. I 1962 hadde han arbeid som skiftarbeidar ved Lade Fabriker. Same året begynte han som salssjåfør for firmaet LB OPheim AS, ein jobb han hadde fram til året etter.

I 1965 begynte Terje Johansen som lærling hos Bank of America i San Francisco. Det året og det neste hadde han òg jobb som timelærar ved Bergen Yrkesskole si linje for handel og kontorfag. Frå 1968 til 1971 jobba han som produktsekretær-salssekretær ved Denofa-Lilleborg AS. Deretter, i 1971, gjekk han over til stillinga som marknadssjef hjå Stabburet AS. Han var i denne jobben fram til 1974. Då blei han leiar for nye prosjekt/direksjonssekretær og var det til 1978. I 1975 var han i tillegg industrirådgjevar for NORAD i Kenya. Etter dei sju åra hjå Stabburet tiltredde Johansen i 1978 stillinga som marknadsdirektør hjå Gyldendal Norsk Forlag. I fem år, fram til 1983 hadde han denne stillinga, til han blei tilsett som administrerande direktør hjå Ernst G. Mortensens Forlag, ei stilling han hadde i fire år, fram til 1987.

Frå 1987 og fram til i dag har Terje Johansen arbeidd som rådgjevar i Norsk Næringsutvikling AS. Frå 1988 til 1996 var han direktør i Orkla Media AS.

Johansen er frå 2006 medlem av representantskapet i Norges Bank.

Terje Johansen er busett i Drøbak. Han er sidan 1967 gift med Berit Johansen, og dei har to born.

## Stortingskomitéar
* 1997&ndash;2001 medlem av Finanskomitéen.

## Bakgrunnsstoff
*
Halfdan Hegtun

**Halfdan Anthony Hegtun** () var ein norsk filolog, journalist, forfattar og politikar for Venstre og Det Liberale Folkepartiet. Han var stortingsrepresentant frå 1965 til 1973.

Hegtun var frå Vestre Toten. Han vart uteksaminert frå Universitetet i Oslo som cand. philol. med hovudfag i historie i 1946. Han jobba for BBC 1948–1949, deretter gjekk han over til NRK, der han seinare vart programdirektør for NRK radio (1973–1981).

Han vart vald inn på Stortinget for Venstre frå Akershus i 1965 og gjenvalt i 1969. Etter splittinga av Venstre i 1972 gjekk han over til Det Nye Folkepartiet (seinare Det Liberale Folkepartiet).

Hegtun sat i DLF sitt sentralstyre frå 1982 til 1988. I 1987-1988 leia han DLF sitt forhandlingsutval i samband med samanslåinga med Venstre, som vart fullført i 1988. I 1992 vart han æresmedlem i Unge Venstre.

Ved kommunevalet i 2003 gjorde han comeback som folkevalt då han, 84 år gamal, vart vald inn i kommunestyret i Bærum.

Som bokforfattar skreiv han to bøker under pseudonymet *Even Brattbakken*. Det var òg namnet på ein komisk figur han opptredde som. Som sportsjournalist var den mest kjende reportasjen hans frå OL i Melbourne i 1956, der han rapporterte på kortbølgjeradio om Noregs første gull i eit sommar-OL på 36 år (Egil Danielsen, spydkast).

## Bibliografi
* *Fra Toten og andre verdensdeler* (1962)
* *Slik je ser det* (1964) (som Even Brattbakken)
* *Norsk fotballs historie* (1952)
* *Streiftog i vår tid* (saman med Bjarne Gran, 1960)
* *Fra Toten og andre verdensdeler* (1962)
* *Ti år uten Stalin* (saman med Jahn Otto Johansen), 1963)
* *Rundt fabrikken* (1984)
* *Kampen for fred*: Europa 1945-90 (1990)
* *NATO og fiendebildet som brast* (1991)
* *I kvældssola* (1987) (som Even Brattbakken)
* *Ti liv og 200 års norgeshistorie* (2006)
Innsjøar i Romania

Dette er ei liste over **innsjøar i [[Romania]]**, ordna etter eigenskapar.

## Store naturlege innsjøar
### [[Bresjø]]ar

### [[Kratersjø]]ar

### [[Karst]]iske sjøar

### Bak naturlege demningar

### I søkk i terrenget

### Ved elvebreidder

### Mellom elvar og havet

### [[Lagune|Lagunar]]

### På [[elveslette]]r

### I [[Donaudeltaet]]

## Store [[vassreservoar|kunstige innsjøar]]

## Andre fjellvatn

## Andre innsjøar
* Sărat - ein innsjø der botn er salt. Ligg nær Brăila og har ei lita strand. 
* Someşu Rece i Cluj fylke

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of lakes in Romania|List of lakes in Romania]]» frå , den 30. juni 2008.*
** * oppgav desse kjeldene:*
* Paul Decei, *Lacuri de munte*, Editura Sport–Turism, 1981
* Anuarul 2004 al Institutului Naţional de Statistică


## Bakgrunnsstoff
Malaria

**Malaria** (frå italiensk *mala aria* som tyder «dårleg luft») er ein alvorleg tropisk og subtropisk febersjukdom.
Det er parasittar i slekta *[[Plasmodium]]* som er årsak til malaria. På verdsbasis valdar malaria sjukdom hos 300-500&nbsp;millionar menneske kvart år. Av desse er det rekna at 1,5-2,7&nbsp;millionar døyr. I Noreg vert det rapportert om 50-100 tilfelle av importert malaria årleg, i 1999 var det 74 tilfelle. Dødsfall på grunn av malaria er sjeldan i Noreg.

## Malariaparasitten
Det finst fire parasittartar parasitter som angrip menneske: *Plasmodium vivax*, *Plasmodium ovale*, *Plasmodium falciparum*, og *Plasmodium malariae*. Det er *Pl. falciparum* som er mest frykta ettersom han kan føra til alvorleg blodmangel og angripa hjernen. Hoer av malariamygg (Anopheles) kan overføra parasittane ved å suga blod frå ein smitta person og deretter ein annan. Smitten blir overført når myggen sprøyter blodfortynnande stoff som skal hindra at blodet koagulerer før han tek ut blod. Når parasitten er blitt overført til mennesket går han via blodårene til leveren der han formeirer seg. Etter 7-14 dagar spreier parasittane seg tilbake til blodårene og inn i dei raude blodlekamane der han fortset å formeira seg.

Å redusera malaria er eit av tusenårsmåla til SN.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Malaria|Malaria]]» frå , den 30. juni 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
* Nasjonalt Folkehelseinstitutt - Malaria
Hustru

**Hustru**, **kone** og **[[kjerring]]** er nemningar brukte om ein kvinneleg ektefelle. Det å vera hustru, og gjennom dette mor, er i mange kulturar rekna som ein nødvendig del av eit kvinneliv.

## Juridisk stilling
I jamstilte samfunn er hustrua juridisk jamstilt med ektemannen, men i patriarkalske samfunn kan ho vera økonomisk, juridisk og seksuelt underlagt han. Dette kan til dømes gå ut på at ho ikkje kan eiga noko, gjere avtaler eller ta avgjerdsler om seksuallivet sitt utan hans samtykke. Mannen kan også ha større mogleik for å ta ut skilsmål enn ho har.

## Ansvar

Til det å vera hustru kan det følgja visse oppgåver og plikter. Desse går mellom anna ut på at ein er forventa å leva saman med ektemannen, som regel ha seksuell omgang med han, og ofte føda og oppdra ungar. Det blir som regel venta at ho viser truskap til mannen, og gjerne at ho ter seg innanfor visse normer, som å kle seg sømeleg.

Ofte har ei hustru ansvar for hus og heim, det vil seia mat- hus og kledestell. Dette kan vera ein fulltidsjobb og kvinna blir då kalla husmor. Ho kan stå for kvinnearbeidsoppgåvene på til dømes ein gard som gardkone. Ei hustru kan også bidra økonomisk til ekteskapet, anten gjennom eige arbeid eller ved å ha med seg ei medgift.

## Mynde
I jamstilte samfunn venter ein at ei kone og ein mann blir samde om avgjerdsler som gjeld familien deira. I matriarkalske samfunn kan ei eldre kone ha stilling som familieoverhovud, medan koner i patriarkalske samfunn er forventa å underordna seg ektemannen. Om denne er vekkreist kan kona i nokre tilfelle ta over rolla som familieoverhovud, eller må lyda andre mannlege slektningar.

## Religion

Koner har ofte ei gjeven stilling innan ein religion. Det kan til dømes ventast at ho skal læra opp familien i den rette trua, eller at ho skal vera eit døme for dei på korleis ein skal leva.

I norrøn tid leia husfruer ofte blót som hadde med heimen å gjera. I hinduismen har gifte kvinner visse oppgåver under seremoniar. I nokre hindutradisjonar faster gifte kvinner éin dag årleg for velferda til ektemaken (karvatsjauth).

## Utsjånad
Ei kvinne kan markera statusen sin som gift ved å ha på seg ulike plagg, som norsk koneskaut eller indisk sari, eller symbol, som giftering eller eit pannemerke.

## Kjende koner
Gifte kvinner kan bli kjende og få status gjennom ektemannen. Dette gjeld til dømes mange dronningar og presidentfruer. Tidlegare i europeisk og norsk kultur var det også vanleg at ei kvinne fekk tittel gjennom ektemannen, som «oberstinne» om ein var gift med ein oberst, eller «prestekone» om ein var gift med ein prest.

Mange gudinner blir framstilte som gifte kvinner. Særleg den hinduistiske Sita blir ofte kalla ei perfekt hustru.

## Andre omgrep
Ei kvinne blir kalla brur når ho går inn i ekteskapet. Ei kone som ektemannen har døydd frå blir kalla enkje.
Vitskapleg metode

**Vitskapleg metode** viser til teknikkar for å utforske fenomen, tileigne seg ny kunnskap eller rette på eller integrere tidlegare kunnskap. Metoden baserer seg på å samle observasjonar og empiriske og målbare data etter særskilde vurderingsprinsipp. Ein vitskapleg metode består av å samle data gjennom observasjonar og eksperiment, samt å formulere og teste hypotesar.

Sjølv om prosedyrane varierer frå ein vitskap til ein annan er det ein del kjenneteikn som skil vitskaplege metodar frå andre kunnskapsmetodar. Vitskapsfolk legg fram ein hypotese som forklaring på eit fenomen og formar eit eksperiment for å teste desse hypotesane. Desse skritta må vere mogelege å gjenta slik at ein kan føresjå framtidige resultat. Teoriar som omsluttar større område kan binde saman hypotesar i ein logisk samanheng. Dette kan så nyttast til å danne nye hypotesar eller plassere forskjellige hypotesar i ein samanheng. 

Ei anna side med desse metodane er at prosessen må vere objektiv nok til at ein kan redusere misvisande tolkingar av resultata. Det vert òg forventa å dokumentere, arkivere og dele alle data og metodar slik at andre forskarar kan verifisere resultata og prøve å reprodusere dei. Dette gjer òg at ein kan gjere statistiske målingar av kor pålitelege resultata er. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Scientific method|Scientific method]]» frå ,  den 30. juni 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Pablo Picasso

**Pablo Picasso** () var ein spansk kunstnar som hadde stor innverknad på europeisk kunst på 1900-talet. 

Saman med Georges Braque utvikla han ein eigen målarstil, kubismen. Måleria hans er blitt verdskjende og blir selde for svært høge summar. Picasso skapte kunst i nesten 80 år, med ein anslått produksjon på over 20&nbsp;000 verk. Dei best kjende måleria hans er *Les Demoiselles d'Avignon* (1907) og *Guernica* (1937).

Picasso var fødd i Málaga i Spania som Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Ruiz y Picasso. 

## Kjelder




* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pablo Picasso|Pablo Picasso]]» frå , den 30. juni 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
*Matmennesket Pablo Picasso - En ny utstilling på Picasso-museet viser hvordan mat og drikke gikk som en rød tråd gjennom den spanske kunstnerens livsverk.
Lipid

**Lipid** er definert som alle feittoppløyselege (lipofilt), naturlege molekyl, som feitt, oljer, voks, kolesterol, sterolar, feittoppløyselege vitamin (som vitamin A, D, E og K), monoglyserid, diglyserid, fosfolipid og andre. Den viktigaste biologiske funksjonen til lipid er mellom anna å lagre energi, fungere som strukturelle komponentar i cellemembranar og medverke som viktige signalmolekyl. 

Sjølv om uttrykket «lipid» stundom vert nytta som synonym for feittstoff, er feittstoff ei undergruppe av lipid kalla triglyserid og bør ikkje forvekslast med uttrykket feittsyre. Lipid omfattar òg molekyl som feittsyrer og derivata deira (inkludert tri-, di- og monoglyderid og fosfolipid), i tillegg til andre stoffskifteprodukt som inneheld sterolar, som kolesterol.  Emulsjontesten er ein grov metode for å avgjere om ein har lipid i ein prøve eller ikkje. 

Lipid er ei mangfaldig gruppe av stoff som har mange viktige biologiske funksjonar, som å fungere som ein del av cellemembranar, lagre energi og sende vidare signal. Lipid kan i store trekk definerast som hydrofobiske eller amfifiliske små molekyl som har heilt eller delvis opphav frå to forskjellige typar biokjemiske delar eller «byggesteinar»: ketoasyle og isoprene grupper. Ved å sjå på dei på denne måten kan lipid delast inn i åtte kategoriar: Feittsyrer, glyserolipid, glyserofosfolipid, sfingolipid, sukkerlipid og polyketid, sterole lipid og prenole lipid.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lipid|Lipid]]» frå , den 30. juni 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Bergart

**Bergart** er eit geologisk uttrykk som vert nytta til å klassifisere forskjellige typar stein på same måte som art vert nytta i biologien. Læra om bergartane vert kalla petrologi, som omfattar dei bergartdannande prosessane i og på overflata av jorda, men mest klassifiseringa av bergartane ut frå strukturen og kva for mineral dei er bygd opp av. 

Bergarter er danna av mineral og material frå eldre forvitra bergarter, og er kjemisk samansett. Men òg kalkrike rester frå dyr (kalkstein og marmor) kan inngå i ein bergart. Det er måten bergarten er vorte danna på og samansetjinga av minerala som gjev bergartane forskjellige eigenskapar.

Det vert skild mellom tre hovudgrupper av bergarter, ut frå korleis dei har vorte danna.

## Magmatiske bergartar
* **[[magmatisk bergart|Magmatiske bergartar]]** er bergartar som har vorte danna ved at magma frå det indre av jorda har størkna. Dette kan skje på jordoverflata i samband med vulkanisme. Slike bergarter er størkna (avkjølt) hurtig og vert kalla dagbergartar. Dei som størknar på veg opp til overflata vert kalla gangbergartar. Bergartane kan òg dannast ved at magma størknar ned i jordskorpa. Som i kanalen til ein vulkan. Desse vert kalla djupbergartar. 

## Sedimentære bergartar
* **[[sedimentær bergart|Sedimentære bergartar]]** er bergartar som har vorte danna ved avsetning (sedimentering) av mineral og gamle bergartsfragmentar. Dette skjer for det meste på botn av vatn (havbotn), men avsetninga kan òg ha skjedd ved vind. 

## Metamorfe bergartar
* **[[metamorf bergart|Metamorfe bergartar]]** er ei omdanna bergart. Omdanninga (metamorfosen) skjer når ein bergart (eller fleire) vert utsett for høgt trykk og temperatur, slik at han smeltar. Bergarten vil då bli omstrukturert og minerala vil verte heilt eller delvis omkrystallisert. Ein metamorf bergart er danna frå magmatiske- eller sedimentære bergarter, eller frå ei blanding av begge.

## Vanlege bergartar

## Bakgrunnsstoff

* Geologisk studiesamling om mineral, bergarter, fossil osv.
* ''Kva er ein bergart?''
* Geologisk museum si liste over bergartar i Norge
* ''Bli kjent med bergarter,'' skrive for skuleelevar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bergart|Bergart]]» frå , den 30. juni 2008.*
Friidrett

**Friidrett** er ei samling idrettsøvingar som typisk blir utført av enkeltutøvarar med få hjelpemiddel. Øvingane består i hovudtrekk av hopp, løp og kast innanfor visse rammer. Ein tevla innan friidrett under dei antikke olympiske leikane, og desse øvingane har også utgjort ryggraden i dei moderne olympiske leikane.

I dag blir friidrett vanlegvis arrangert på ein 400 meter lang bane, der dei fleste løpsøvelsene blir arrangert, med eit felt innanfor der kast- og hoppøvelsane finn stad.

Det internasjonale friidrettsforbundet, IAAF (*International Association of Athletics Federations*), blei grunnlagt i 1912 ved ein kongress i Stockholm. Det er IAAF som arrangerer VM i friidrett, første gong i 1983 i Helsingfors. Norsk friidrett er organisert i Norges Fri-idrettsforbund (NFIF). 

## Løpsøvingar

## Tekniske øvingar

## Andre øvelsar

#### [[Kappgang]]
* Vanlegvis 3 km, 5 km, 10 km, 20 km og 50 km.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Friidrett|Friidrett]]» frå , den 1. juli 2008.* 
 
## Bakgrunnsstoff
* Norges Friidrettsforbund
* Veteranfriidrett (statistikkside)  (engelsk)
Ektemann

**Ektemann** eller berre **mann** er saman med **husbond** og **[[kall]]** er nemningar brukte om ein mannleg ektefelle. I mange samfunn blir det forventa av ein mann at han skal gifta seg og bli ein god ektemann. 

## Juridisk stilling
I likestilte samfunn er ein mann juridisk likestilt med ei hustru. I patriarkalske samfunn kan han ha delvis eller opp mot full mynde over kona og familien sin. I nokre matriarkalske samfunn kan ektemannen vera underordna kona. Ein ektemann kan ha betre høve til å ta ut skilsmål enn kona, men kan også ha mindre foreldrerett enn kvinna, og større plikt om å betala underhald om ein skulle skiljast.

## Ansvar

Det blir ofte forventa at ein ektemann skal leva saman med og ha seksuell omgang med kona si. Ofte blir det venta at han skal visa truskap mot henne, men her har mange samfunn ofte noko mildare reglar for ektemenn enn for hustruer. Har han fleire koner kan det vera eit krav at han behandlar dei likt.

Ein ektemann kan ofte ha ansvar for å forsørgja familien han er overhovud for ved å skaffa mat og materiale eller middel til å kjøpa dei for. Ein måte å visa seg som ein god mogleg ektemake på kan vera å ha mykje eigedom, ein god jobb eller kunne betala ein brurepris. Mange ektemenn har også som ansvar å oppdra og utdanna ungane sine, særleg når dei er litt eldre.

## Mynde
I patriarkalske samfunn kan ein mann ha stilling som familieoverhovud. I likestilte samfunn venter ein at ei kone og ein mann blir samde om avgjerdsler som gjeld familien deira. 

## Religion

Ein mann med stilling som familieoverhovud kan i mange høve også vera religiøs leiar for familien. I mange kristne samfunn kan han leia bibellesing eller familieandakt.

## Andre omgrep
Ein mann som er i ferd med å bli gift blir kalla brudgom. Ein ektemann kona er døydd frå blir kalla enkjemann.
Bâlea

**Bâlea** er ein bresjø 2034 meter over havet i Făgărașfjella sentralt i Romania i Sibiu fylke. Det ligg to fjellhytter som er ope året rundt ved vatnet, ein vêrstasjon og ein redningsstasjon. Ein kan nå vatnet med bil langs Transfăgărășan-vegen om sommaren og resten av året med kabelvogn frå hytta Bâlea Cascadă.

I 2006 vart det første ishotellet i Aust-Europa bygd i nærleiken av innsjøen..

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bâlea Lake|Bâlea Lake]]» frå , den 30. juni 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Nøtt

Ei **nøtt** er ein plantedel som er eitt eller fleire frø i eit skal.
Mange nøtter vert nytta i matlaging. Den kulinariske definisjonen av ei nøtt er mykje breiare enn den botaniske.

## Botanisk definisjon
Ei nøtt innan botanikken er ei *enkel turr [[frukt]]* med eitt frø (stundom to) der ovarieveggen eller delar av han vert veldig hard (steinaktig eller treaktig) ved mogning. 

Dei fleste nøtter kjem frå griflar med *underutvikla* eggstokkar (sjå blomar) og er alle *indehiscente* (opnar seg ikkje når dei vert mogne). Eigentlege nøtter vert laga av planter i gruppa Fagales. 

Merk at ikkje alle eigentlege nøtter kan etast; nokre (til dømes bjørk, or, agnbøk og vengenøtt) er for små til å kunne etast, medan andre (som bruneik) er for bitre til å vere etelege.

## Kulinarisk definisjon og bruksområde
Ei nøtt innan matlaging er ein mykje mindre restriktiv kategori enn ei nøtt innan botanikken. Omgrepet vert nytta (eller misbrukt avhengig av perspektiv) på mange frø som ikkje er ekte nøtter. Alle oljete kjernar i eit skal og som blir nytta i matlaging kan ein sjå på som ei nøtt. 

Då nøtter generelt har eit høgt oljeinnhald, vert dei høgt verdsette som mat og energikjelde. Mange frø kan etast av menneske og vert nytta innan matlaging, enten etne rå, som spire eller rist som ein snack. Dei kan òg pressast for olje som vert nytta i matlaging og kosmetikk. 

Nokre frukter og frø som er nøtter i den kulinariske definisjonen men ikkje innan den botaniske definisjonen:
* Mandel er det etelege frøet av ei steinfrukt, det lêraktige fruktkjøttet vert fjerna ved innhausting.
* Paranøtter er frø frå ein fruktkapsel.
* Cashewnøtter er frø.
* Chilenske hasselnøtter (Gevuina) er frø.
* Kokosnøtt er ei turr, fiberaktig steinfrukt.
* Makadamianøtter er frø.
* Peanøtt er ei belgfrukt og eit frø.
* Pistasjenøtta er frøet av ei steinfrukt med eit tynt skal.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nøtt|Nøtt]]» frå , den 1. juli 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
Belgfrukt

**Belgfrukt** eller **skolmfrukt** kan visa til frukta til ulike erteblomplanter som dannar ein skolm eller belg, eller til frøa av desse plantane som blir brukte til mat. Ein deler gjerne belgfrukter inn i erter, bønner, linser og peanøtter. Dei kan brukast som grønsaker, snacks, molne til mjøl og så bortetter.

Tørre belgfrukter inneheld ein stor del protein (20–30&nbsp;%) med ein stor del av aminosyra lysin, som gjer at dei utfyller proteinet i korn som inneheld mykje metionin. Dette gjer dei til ein viktig del av kosten til mange menneske, særleg i tropiske strøk og blant vegetarianarar og folk med kjøtfattig kosthald.
Belgfrukter er også rike på mineral, som jern, og B-vitamintypen folat, og på løyseleg fiber.
Feittinnhaldet varierer frå nesten ikkje noko til 18 % i soyabønner og ca. 40 % i peanøtter.

## Kjelder

*«Belgfrukter» (20. januar 2014), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 23. august 2014.
*Tonstad, Serena. «Belgfrukter» (20. januar 2014), *Store medisinske leksikon*. Henta 23. august 2014 fra 
 

## Bakgrunnsstoff
Izvorul Muntelui

**Izvorul Muntelui**, òg kalla *Bicazsjøen*, er den største kunstige innsjøen i Romania og vart oppretta etter ei demning vart bygd over elva Bistrița. Demninga ligg eit par kilometer nord for byen Bicaz.

Demninga vart bygd mellom 1950 og 1960 og vert nytta til å produsere vasskraft ved Bicaz-Stejaru vasskraftverk. Ho har ei høgd på 127 meter og er 435 meter lang og 119 meter brei på det breiaste. Innsjøen har ei lengd på 40&nbsp;km og eit areal på 33&nbsp;km². Det største volumet i innsjøen er 1250 millionar m³.

Innsjøen er ein populær turistdestinasjon i området, særleg om sommaren då turistar kan ta båt frå hamna i Bicaz og ein rundtur på innsjøen med flott utsyn til fjellet Ceahlău på vestsida.

I 1960- og 1970-åra var det fast ferjesamband mellom hamna i Bicaz og landsbyar langs breidda.

Ved Potoci, eit par kilometer nord for Bicaz, er det ein biologisk forskingsstasjon utstyrt med undervassbåt. Stasjonen vart vitja av marinbiologen Jacques-Yves Cousteau i 1984.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Izvorul Muntelui|Lake Izvorul Muntelui]]» frå , den 1. juli 2008.*
Bucura

**Bucura** er ein bresjø i Retezatfjella i Romania. Han ligg sør for hovudryggen ved foten av fjellet Peleaga i ei høgd på om lag 2040 meter over havet.

Han er den største bresjøen i Romania med eit areal på over 100&nbsp;000 m². Han er 550 meter lang og 225 meter brei med ein omkrins på 1390 meter. På det djupaste er han 15,5 meter og har eit volum på 625&nbsp;000 m³. 

## Sjå òg
* Innsjøar i Romania

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bucura Lake|Bucura Lake]]» frå , den 1. juli 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* "Lacul Bucura (Munții Retezat)"
Razelm

**Razelm** (rumensk *Lacul Razim*) er ein innsjø, eller ei gruppe innsjøar, like ved Svartehavet i Romania, sør for Donaudeltaet. Han er den største innsjøen i landet og er eit kompleks av limanar og lagunar.

Gruppa av innsjøar kan delast inn i to grupper. Den nordlege gruppa inneheld ferskvasssjøane *Razelm* og *Golovița*, medan den sørlege gruppa består av saltvassjøar. Alle desse innsjøane dekkjer eit område på om lag 1000&nbsp;km², der Razelm utgjer 500&nbsp;km² aleine.
Marlene Dietrich

**Marlene Dietrich**, eigentleg **Maria Magdalene Dietrich**, () var ei tysk-amerikansk skodespelarinne og songarinne.

## Biografi
Marlene Dietrich vart fødd i Berlin-Schöneberg som andre dotter av politiløytnanten Louis Erich Otto Dietrich og Josefine Wilhelmine Elisabeth. Etter at faren døydde i 1907, gift mora seg i 1914 med løytnanten Edouard von Losch som seinare fall i første verdskrigen.

Under oppveksten fekk Dietrich musikkundervisning. Ho byrja å studere fiolin ved musikkhøgskolen i Weimar i 1918, men avbraut studiet etter eit år på grunn av ein skade. I 1921 vart ho elev ved Max Reinhardts berømte teaterskole i Berlin i 1921 og debuterte på filmåret etter. Ho vart gift med Rudolf Sieber i 1924 og fekk ei dotter Maria, seinare Maria Riva.

Marlene Dietrich vart i 1930 verdskjent som Lola-Lola i Josef von Sternbergs film Den blå engel der ho speler mot Emil Jannings. Ho drog seinare til Hollywood der ho spelte inn ei rekkje filmar. Med tida braut ho med heimlandet sitt på grunn av maktovertakinga til nazistane og vart amerikansk statsborgar. Ho opptredde for amerikanske styrkar i Europa under andre verdskrig.

Då filmkarrièren dalte vart ho ei feira nattklubb- og kabaretsongarinne. Ho opptredde igjen i Tyskland i 1960, men fekk ei kjølig mottaking på grunn av valet sitt av side under andre verdskrigen. Ho uttalte deretter til pressa at ho aldri ville sjå fødelandet sitt igjen, og at tyskarane og ho ikkje lenger snakka det same språket. Dei siste årene av livet sitt levde ho tilbaketrekt i Paris, der ho døydde i 1992.

Etter eiga ønske vart Marlene Dietrich gravlagt ved familiegravstaden i Berlin-Schöneberg. Hennar leivningar vart selte til Stiftung Deutsche Kinemathek i 1994 og finst i det tyske filmmuseet på Potsdamer Platz i Berlin. Ho har fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame og i 1972 vart ho tildelt Presidentens fridomsmedalje av president Richard M. Nixon.

## Litteratur

### Sjølvbiografiar

* *Ich bin, Gott sei Dank, Berlinerin*. - Berlin : Ullstein, 1998, Ullstein-TB: ISBN 3-548-24537-4
* *Nehmt nur mein Leben ...* : Reflexionen. - Berlin : Henschel, 1984

### Biografiar

* Bach, Steven: *Marlene Dietrich*. - New York : Da Capo Pr., 2000
* Riva, Maria: *Meine Mutter Marlene*. - Rheda-Wiedenbrück : RM-Buchvertr., 2000
## Kjelde

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Marlene Dietrich|Marlene Dietrich]]» frå ,  den 1. juli 2008.*
Sinoe

**Sinoe** er ein lagune i Nord-Dobruja i Romania, nær Svartehavet. Ruinane av ein gresk koloni frå antikken ved Histria ligg ved breidda av innsjøen. 

## Bakgrunnsstoff
* Kart 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Sinoe|Lake Sinoe]]» frå , den 1. juli 2008.*
Roșu

**Roșu** (rumensk *Lacul Roșu*; ungarsk *Gyilkos-tó*) er ein innsjø i Dei austlege Karpatane i Harghita fylke i Romania. Namnet Lacul Roșu (Raudesjøen) kjem frå dei raudfarga avleiringane som vert ført dit av elva som renn ut i innsjøen.

## Bakgrunnsstoff
* 360° panorama og fleire bilete 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Red Lake (Romania)|Red Lake (Romania)]]» frå ,  den 1. juli 2008.*
John Wayne

**John Wayne** () var ein berømt og populær amerikansk skodespelar. Han var fødd i Winterset i Iowa, og fekk namnet arion Robert Morrison. Seinare skifta han til Marion Michael Morrison. John Wayne er eit scenenamn han tok i 1930. Wyane døydde i Newport, California. Wayne er kjent for å vere ikjøtinga av maskulinitet. Han var konservativ politisk og aktiv antikommunist. Han har fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame og har også fått Presidentens fridomsmedalje. For filmkarrieren har han vunne både Oscar og Golden Globe.

## Filmografi (utval)

* *The Shootist* (1976)
* *Rooster Cogburn* (1975)
* *Brannigan* (1975)
* *McQ* (1974)
* *Cahill U.S. Marshal* (1973)
* *The Train Robbers* (1973)
* *The Cowboys* (1972)
* *Big Jake* (1971)
* *Rio Lobo* (1970)
* *Chisum* (1970)
* *The Undefeated* (1969)
* *True Grit* (1969)
* *Hellfighters* (1968)
* *The Green Berets* (1968)
* *The War Wagon* (1967)
* *El Dorado* (1966)
* *Cast a Giant Shadow* (1966)
* *The Sons of Katie Elder* (1965)
* *In Harm's Way* (1965)
* *The Greastest Story Ever Told* (1965)
* *Circus World* (1964)
* *Donovan's Reef* (1963)
* *McLintock!* (1963)
* *How The West Was Won* (1962)
* *The Longest Day* (1962)
* *Hatari!* (1962)
* *The Man Who Shot Liberty Valance* (1962)
* *The Comancheros* (1961)
* *North to Alaska* (1960)
* *The Alamo* (1960)
* *The Horse Soldiers* (1959)
* *Rio Bravo* (1959)
* *The Barbarian and the Geisha* (1958)
* *Legend of the Lost* (1957)
* *Jet Pilot* (1957)
* *The Wings of Eagles* (1957)
* *The Searchers* (1956)
* *The Conqueror* (1956)
* *Blood Alley* (1955)
* *The Sea Chase* (1955)
* *The High and the Mighty* (1954)
* *Hondo* (1953)
* *Island in the Sky* (1953)
* *Trouble Along the Way* (1953)
* *Big Jim McLain* (1953)
* *The Quiet Man* (1952)
* *Flying Leathernecks* (1951)
* *Operation Pacific* (1951)
* *Rio Grande* (1950)
* *Sands of Iwo Jima* (1949)
* *She Wore a Yellow Ribbon* (1949)
* *The Fighting Kentuckian* (1949)
* *Wake of the Red Witch* (1948)
* *3 Godfathers* (1948)
* *Red River* (1948)
* *Fort Apache* (1948)
* *Tycoon* (1947)
* *Angel and the Badman* (1947)
* *Desert Command* (1946)
* *Without Reservations* (1946)
* *Dakota* (1945)
* *They Were Expendable* (1945)
* *Back to Bataan* (1945)
* *Flame of Barbary Coast* (1945)
* *Tall in the Saddle* (1944)
* *The Fighting Seabees* (1944)
* *In Old Oklahoma* (1943)
* *A Lady Takes A Chance* (1943)
* *Pittsburgh* (1942)
* *Flying Tigers* (1942)
* *Reap the Wild Wind* (1942)
* *Lady for a Night* (1942)
* *The Sheperd of the Hills* (1941)
* *Lady from Louisiana* (1941)
* *Seven Sinners* (1940)
* *The Long Voyage Home* (1940)
* *Three Faces West* (1940)
* *Dark Command* (1940)
* *New Frontier* (1939)
* *Wyoming Outlaw* (1939)
* *Stagecoach* (1939)
* *The Dawn Rider* (1935)
* *'Neath the Arizona Skies* (1934)
* *The Lawless Frontier* (1934)
* *The Lucky Texan* (1934)
* *The Big Trail* (1930)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:John Wayne|John Wayne]]» frå , og «[[:en:John Wayne]]» frå , den 1. juli 2008.*

## Bakgrunnsstoff
*

* John Wayne Cancer Institute
* Did John Wayne die of cancer caused by a radioactive movie set?  (fra The Straight Dope)