open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Linus Pauling

**Linus Carl Pauling** () var ein amerikansk kvantekjemikar,  biokjemikar, forfattar og fredsaktivist. Han gav ut over 1&nbsp;200 bøker og artiklar, rundt 850 av dei om vitskaplege emne. *[[New Scientist]]* kalla han ein av dei 20 største vitskapsfolka gjennom tidene. I 2000 var han rangert som den 16. viktigaste vitskapsmannen i historia av *The scientific 100*.

Pauling var ein pionér når det gjaldt å nytta kvantemekanikk innan kjemi, og han mottok Nobelprisen i kjemi for forskinga si på naturen til kjemiske bindingar. Han gav òg viktige bidrag til å bestemma krystall- og proteinstrukturar, og var ein av  grunnleggjarane av molekylærbiologi.

Pauling var kjent for vidfemnande kunnskapar innan uorganisk kjemi, organisk kjemi, metallurgi, immunologi, anestesiologi, psykologi, radioaktiv nedbryting og etterverknadene etter kjernefysiske eksplosjonar, i tillegg til kvantemekanikk og molekylærbiologi. Pauling mottok Nobels fredspris i 1962 for kampanjen sin mot atomprøvesprengningar over bakken, og er ein av berre fire personar i historia som individuelt har motteke to nobelprisar. Han er òg ein av berre to som har motteke to prisar i ulike felt (kjemi og fred) – den andre er Marie Curie (kjemi og fysikk) &#x2013; og den einaste som har motteke to prisar utan å dela med andre.

Seinare i livet vart han ein aktivist for regelmessig inntak av massive dosar med vitamin C, ein praksis som ikkje har fått innpass i medisinsk praksis, men som har vorte sentral innanfor den alternative behandlingsforma ortomolekylær medisin (nærskyldt med kosthaldsmedisin). Han meinte blant anna at vitamin C kunne hjelpa mot forkjøling og at større inntak av vitaminet ville føra til ein livsforlengande effekt, men begge delar har seinare vorte attendevistw.

## Prisar og utmerkingar (utval)

* 1931 – ACS Award in pure chemistry
* 1954 – Nobelprisen i kjemi
* 1962 – Nobels fredspris
* 1967 – Lenins fredspris

## Verk av Linus Pauling

* Pauling, L. *A Lifelong Quest for Peace, A Dialogue with Daisaku Ikeda* (Jones And Bartlett Publishers) ISBN 0-867-20278-5
* Pauling, L. *The Nature of the Chemical Bond* (Cornell University Press) ISBN 0-8014-0333-2
* Pauling, L., and Wilson, E. B. *Introduction to Quantum Mechanics with Applications to Chemistry* (Dover Publications) ISBN 0-486-64871-0
* Cameron E.  and Pauling, L. *Cancer and Vitamin C: A Discussion of the Nature, Causes, Prevention, and Treatment of Cancer With Special Reference to the Value of Vitamin C* (Camino Books) ISBN 0-940159-21-X
* Pauling, L. *How to Live Longer and Feel Better* (Avon Books) ISBN 0-380-70289-4
* Pauling, L. *Linus Pauling On Peace – A Scientist Speaks Out on Humanism and World Survival* (Rising Star Press) ISBN 0-933670-03-6
* Pauling, L. *General Chemistry* (Dover Publications) ISBN 0-486-65622-5
* Pauling, L. *A Lifelong Quest for Peace, A Dialogue with Daisaku Ikeda* New Publication 2008 (I.B. Tauris) ISBN 978-1845118891
* The Pauling Catalogue (Oregon State University Libraries) ISBN 0-9629082-3-1

## Kjelder

;Bibliografi
*
----

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Linus Pauling|Linus Pauling]]» frå , og «[[:nb:|Linus Pauling]]» frå  den 23. september 2019.*
Song Qingling

**Song Qingling** eller **Soong Ching-ling** () var ein kinesisk politisk figur med ei sentral stilling frå og med Xinhairevolusjonen i 1911. Ho var ei av dei tre Song-systrene som alle var gifte med dei viktigaste leiarane i Kina på 1900-talet. Som kona til Sun Yat-sen var ho også kjend som **Madame Sun Yat-sen**.

## Liv og virke

Song Qingling var dotter av den velståande forretningsmannen og misjonæren Charlie Soong. Ho fekk  skulegang i Shanghai og ved Wesleyan College i Macon i Georgia i USA.
Song Qingling gifta seg den 25. oktober 1915 i Japan med Sun Yat-sen, etter at han hadde skild seg frå Lu Muzhen. Foreldra til Qingling var sterkt i mot dette ekteskapet, særleg fordi Sun var 26 år eldre enn ho. 

Etter at Sun døydde i 1925 vart ho i 1926 innvald i den sentrale eksekutivkomiteen til Kuomintang. Likevel gjekk ho ut av dette partiet etter at kommunistane var vortne drivne ut av Kuomintang, og drog i eksil til Moskva i 1927.

Sjølv om ho forsona seg med Kuomintang under Den andre kinesisk-japanske krigen (1937–1945), stod ho under den kinesiske borgarkrigen på sida til kommunistane. Ho gjekk likevel ikkje inn i kommunistpartiet.

I 1939 grunnla ho China Welfare Institute (opphavleg *China Defense League*) i Hongkong.

Frå 1949 bygde ho opp magasinet China Today (opphavleg *China Reconstructs*) med støtte frå Israel Epstein. Tidsskriftet utkom på seks språk (kinesisk, engelsk, fransk, tysk, arabisk og spansk).

Etter at Folkerepublikken Kina vart grunnlagd i 1949 vart ho visepresident i folkerepublikken, formann for Det kinesisk-sovjetiske venskapsforbundet, og ærespresident for All-China Women's Federation. I 1951 mottok ho Stalins fredspris. Frå 1968 til 1972 var ho statsoverhovud saman med Dong Biwu.

Den 16. mai 1981, to veker før ho døydde, vart ho teken opp i Det kinesiske kommunistpartiet og utnemnd til ærespresident for Folkerepublikken Kina.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Song Qingling|Song Qingling]]» frå , og «[[:en:Soong Ching-ling|Soong Ching-ling]]» frå  den 23. september 2019.*  
 
## Litteratur

* Jung Chang og Jon Halliday: *Madame Sun Yat-Sen: Soong Ching-Ling*, London:Penguin 1986, ISBN 0-14-008455-X
* Sterling Seagrave: *The Soong Dynasty*, 1996, Corgi Books, ISBN 0-552-14108-9
* Israel Epstein: *Woman in World History: The Life and Times of Soong Ching-ling*: 1993, China Intercontinental Press, ISBN 7-80005-161-7.
* Donald W. Klein og Anne B. Clark: *Biographic Dictionary of Chinese Communism 1921-1965*,  Harvard East Asian Series, 0073-0491 ; 57. Cambridge, Mass. 1971. ISBN 0-674-07410-6
Paul Tanui

**Paul Kipng'etich Tanui** () er ein kenyansk langdistanseløpar som vann sølvmedaljen på 10&nbsp;000 meter under Sommar-OL 2016 og i tre verdsmeisterskap på rad tok bronsemedaljen på same distansen.

## Aktiv
Tanui vart andremann i terrengløps-VM 2011 i spanske Punta Umbria. Sommaren 2011 sette han personbeste på 10&nbsp;000 meter med 26.50,6 ved eit stemne i Eugene i USA. To år seinare vart han tredjemann på 10&nbsp;000 meter då verdsmeisterskapen fann stad i Moskva. Verdsmeister vart Mo Farah, ein kar som vann milløpet både i VM 2015, OL 2016 og VM 2017. I desse tevlingane vart Tanui høvesvis nummer tre, nummer to og nummer tre.  

Tanui forbetra i 2014 den personlege rekorden på 10&nbsp;000 m til 26.49,4 i Eugene. I 2015 sprang han for fyrste gong under 13 minuttar på 5&nbsp;000 m, i Roma vart han klokka inn på 12.58,6.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2011 i Daegu: Nr 9 på 10&nbsp;000 m – 27.54,0
*VM 2013 i Moskva: Bronsemedalje på 10&nbsp;000 m – 27.22,6
*VM 2015 i Beijing: Bronsemedalje på 10&nbsp;000 m – 27.02,8
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Sølvmedalje på 10&nbsp;000 m – 27.05,6, bakom Mo Farah (27.05,1)
*VM 2017 i London:  Bronsemedalje på 10&nbsp;000 m – 26.50,6

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Paul Tanui|Paul Tanui]]» frå ,  den 23. september 2019.*
Martin Andersen Nexø

**Martin Andersen Nexø** () var ein dansk forfattar. 

Som sjuåring flytta han med familien til Bornholm.  
Barndomsheimen i Nexø er i dag eit museum. Han la namnet Nexø til etternamnet. 

Martin Andersen Nexø var i levetida si kanskje meir anerkjent utanfor Danmarks grenser, i det bøkene hans om fattige og undertrykte menneske vart mykje lesne i Tyskland og Sovjetunionen.

Han var ikkje berre forfattar, han deltok aktivt i politikk, først som sosialdemokrat og frå 1918 som kommunist. Seint i livet flytta han til Dresden, der han vart utnemnd til æresborgar. Han mottok òg Stalins fredspris.

Blant hovudverka er *[[romanen Pelle Erobreren|Pelle Erobreren]]* (1906–10) og *Ditte Menneskebarn* 1917-21. Begge desse romanane er filmatisert. Han er òg kjend for sjølvbiografien sin i fire band:

# *Et lille Kræ*
# *Under aaben Himmel*
# *For Lud og koldt Vand*
# *Vejs Ende*

## Prisar og utmerkingar (utval)

* 1911 – Otto Benzons Forfattarlegat

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Martin Andersen Nexø|Martin Andersen Nexø]]» frå ,  den 22. september 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Leksikon for det 21. århundrede
Lev Lobodin

**Lev Aleksejevitsj Lobodin** () er ein tidlegare mangekjempar frå Rossosj i Voronezj oblast som 1992-96 representerte Ukraina og sidan 1997 Russland. Han vann etter tur tre EM-bronsar i tikamp.

### Aktiv
Lobodin vart tredjemann i tikamp-tevlinga i europameisterskapane 1994, 1998 og 2002, altså tre gongar i rad. Han var ein utøvar som presterte jamt høgt i tikampar, 25 gongar sanka han over 8&nbsp;000 poeng. Den personlege rekordnoteringa på 8&nbsp;571 poeng kom ved EM 1998 i Budapest, der han var 16 poeng under sølvmedaljør Eduard Hämäläinen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1994 i Helsinki: Bronsemedalje – 8&nbsp;201 poeng
*VM 1995 i Göteborg: Nr 7 – 8&nbsp;196 peng
*OL 1996 i Atlanta: Braut
*VM 1997 i Aten: Braut
*EM 1998 i Budapest: Bronsemedalje – 8&nbsp;571 poeng
*VM 1999 i Sevilla: Nr 5 – 8&nbsp;494 poeng
*OL 2000 i Sydney: Nr 13 – 8&nbsp;071 poeng
*VM 2001 i Edmonton: Nr 5 – 8&nbsp;352 poeng
*EM 2002 i München: Bronsemedalje – 8&nbsp;390 poeng
*VM 2003 i Paris: Nr 6 – 8&nbsp;198 poeng
*OL 2004 i Aten: Braut

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Lew Alexejewitsch Lobodin|Lew Alexejewitsch Lobodin]]» frå ,  den 23. september 2019.*
Prrenjas

**Prrenjas** eller **Përrenjas** er ein by og ein kommune i regionen Elbasan i Albania. Kommunen ligg sentralt i landet og grensar i sør til regionen Korçë. I aust ligg nabolandet Nord-Makedonia.

Kommunen vart oppretta gjennom ei admininistrasjonsreform i 2014, ved at den tidlegare bykommunen Prrenjas vart slått saman med landkommunane Qukës, Rrajcë og Stravaj. Dei tidlegare kommunane inngår no som kommunaleiningar i den nye storkommunen. Kommunen har hovudsete i Prrenjas.

## Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var den dåverande bykommunen Prrenjas ein del av distriktet Librazhd. Den dåverande bykommunen omfatta sjølve byen Prrenjas og busetnadene:
*Prrenjas-Fshat
*Rrashtan

## Folketal

## Referansar
Qukës

**Qukës** er ein tidlegare landkommune i regionen Elbasan i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Prrenjas.

## Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Qukës ein del av distriktet Librazhd. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
*Qukës Shkumbin
*Qukës Skënderbej
*Skroskë
*Mënik
*Gurrë
*Bërzeshtë
*Fanjë
*Karkavec
*Dritaj
*Pishkash
*Pishkash Veri

## Folketal

## Referansar
Francis Obikwelu

**Francis Obikwelu** () er ein nigeriansk friidrettsutøvar som frå 2002 representerte Portugal. Han vann VM-bronse 1999 på 200 m for Nigeria, sidan vann han tre EM-gull og OL-sølv på sprintdistansane for Portugal.

## Aktiv
Obikwelu deltok på det nigerianske laget som i 1997 tok VM-sølv i 4 x 100 meter stafett. Under verdsmeisterskapen i Sevilla i 1999 vann han semifinalen på 200 meter på 19,84 sekundar, eit tid han aldri sidan klarte forbetre. I finalen sprang han i mål på 20,11 og vart bronsemedaljør.

Etter Obikwelu ikkje fekk plass i Nigerias OL-tropp til Sydney, søkte han i 2001 om portugisisk statsborgarskap. Under EM 2002 vart han andremann på 100-meteren etter briten Dwain Chambers, fire år seinare vart Chambers sitt løp annullert og Obikwelu kåra til vinnar. På 200-meteren i same meisterskapen kneip han sølvmedaljen på 200 m, langt bak den suverene vinnaren, Konstantinos Kenteris frå Hellas.

I OL-finalen på 100 meter i Aten i 2004 sprang Obikwelu sitt livs fortaste 100 meter. Med tida 9,86 sekundar, ny europarekord, kneip han sølvmedaljen frå Maurice Greene. Begge fekk same tid og var eitt hundredels sekund attom vinnaren Justin Gatlin. To år seinare vart Obikwelu dobbeltmeister under europameisterskapen 2006 i Göteborg. Han var klart beste på 100 m og heilt suveren på 200 meter.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1997 i Aten: Sølvmedalje i 4 x100 m stafett (38,07)
*VM 1999 i Sevilla: Bronsemedalje på 200 m – 20,11
*EM 2002 i München: Gull på 100 m – 10,06, sølv på 200 m – 20,21
*OL 2004 i Aten: Sølvmedalje på 100 m – 9,86, bakom Justin Gatlin (9,85 m)
*VM 2005 i Helsinki: Nr 4 på 100 m – 10,07
*EM 2006 i Göteborg: Gull på 100 m – 9,99, og på 200 m – 20,01
*EM 2010 i Barcelona: Nr 4 på 100 m – 10,18

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Francis Obikwelu|Francis Obikwelu]]» frå ,  den 24. september 2019.*
Tralle

**Tralle** (frå engelsk *trolley*, avledd av troll 'svinge rundt, rulle') er ei lita, låg vogn eller kjerre med eit, to, tre eller fire små hjul. På norsk bruker ein nemnninga om mange typar trillevogner, med og utan motor, som ein bruker til å frakta eller flytta varer eller personar.

Traller kan til dømes vera L-forma med to hjul og lange handtak for å trilla kasser, sekkar og anna ved lasting og lossing. Dei kan også vera små vogner eller plattformtraller, med eller utan motor, som blir brukt til bagasjetransport. Vidare kan traller vera brettstativ på hjul, kantinetraller, pasientbord, handlevogner og bårer på hjul.

Tralle kan også visa til ulike typar lastevogner som går på skjener, anten det er små skuvbare anleggsvogner, tippbare slipp- og gruvevogner, dressinar, sparketraller og motortraller til materialtransport og tenestekøyring på jernbanelinjer, kan kallast traller. 

## Oversyn

## Sjå òg
* Drakjerre
* Dressin, jernbanetralle
* Kjerre
* Trallebane
* Trallekran
* Trillebag
* Trillebår
* Spannbår
* Jekketralle

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tralle|Tralle]]» frå ,  den 24. september 2019.*
Piotr Lisek

**Piotr Lisek** () er ein polsk friidrettsutøvar frå Duszniki som tevlar i stavhopp. Han vann sølvmedaljen i VM 2017 og tok bronse i VM 2015 så vel som i VM 2019. Lisek er polsk rekordhaldar i øvinga med 6,02 meter.

## Aktiv
### Doping
Lisek testa ved den polske friidretts-meisterskapen i juni 2012 positivt på metylheksanamin og vart utestengd frå idrett i seks månader.

### Meisterskap og rekordar
Lisek vart sjettemann i europameisterskapen 2014 med 5,65 meter. Året etter tok han han seg over 5,80 m i fyrste forsøk då VM fann stad i Beijing, det same gjorde landsmannen Paweł Wojciechowski og franske Renaud Lavillenie, alle tre fekk ein bronsemedalje. I 2016 enda Lisek på fjerdeplass både i europameisterskapen og i sommarleikane.

Ved verdsmeisterskapen 2017 i London gjorde Lisek personbeste med 5,89 m og kneip sølvmedaljen framom Reynaud Lavillenie, verdsmeister vart Sam Kendricks frå USA med 5,95 m. Den 1. august 2018 sette Lisek i Wittenberg polsk rekord med 5,94 meter. I juli 2019 forbetra han rekorden til 6,01 m ved DL-stemnet i Lausanne. Berre få dagar seinare, den 12. juli, svinga han seg over 6,02 meter då han sigra ved DL-stemnet i Monaco.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 2014 i Zürich: Nr 6 – 5,65 m
*VM 2015 i Beijing: Bronsemedalje – 5,80 m
*EM 2016 i Amsterdam: Nr 4 – 5,50 m
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 4 – 5,75 m
*VM 2017 i London: Sølvmedalje – 5,89 m, bakom Sam Kendricks (5,95 m)
*EM 2018 i Berlin: Nr 4 – 5,90 m
*VM 2019 i Doha: Bronsemedalje – 5,87 m
*OL i 2021 i Tokyo: Nr 6 – 5,80 m
*VM 2022 i Eugene: Utslått i kvalifiseringa (5,50 m=nr 19)
*EM 2022 i München: Utslått i kvalifiseringa (5,50 m=nr 15)
*VM 2023 i Budapest: Nr 9 – 5,75 m 
*EM 2024 i Roma: Nr 6 – 5,75 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Piotr Lisek|Piotr Lisek]]» frå ,  den 24. september 2019.*
Tagged Image File Format

**Tagged Image Fila Format** (forkorta **TIFF** og **TIF**) er eit filformat som vert nytta til fotografi og elektronisk lagra dokument. Filformatet nyttar tapsfri (ikkje-destruktiv) komprimering. TIFF-formatet er eit av formata som er offentleg godkjent i Noreg for langtidslagring av informasjon. Det er mellom anna anbefalt av Arkivverket.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Tagged Image File Format|Tagged Image File Format]]» frå ,  den 24. september 2019.*
Spikkestad kyrkje- og kultursenter

**Teglen, Spikkestad kyrkje- og kultursenter** er eit fleirbrukshus like vest for Spikkestad stasjon i Røyken kommune i Buskerud.

Huset inneheld kyrkje, livssynsnøytrale seremonirom og kulturhus med kafé i tillegg til kontor for kyrkjeadministrasjonen. Kyrkja vart vigsla 27. mai 2018.

Kyrkja har orgel frå Ålems orgelverkstad.

Det er ikkje kyrkjegard på staden. Kyrkjegarden ved Røyken kyrkje vert framleis nytta for soknet.

## Fotnotar


## Bakgrunnsstoff
* Røyken kommune: Kirke- og kulturbygg
* Røyken kyrkjelege fellesråd: Bilete frå byggjeprosessen
Horatio Nelson

**Horatio Nelson** (), hertug av Bronté, var ein britisk viseadmiral i den kongelege marinen (Royal Navy). Han vann stort ry for sigrane sine i Napoleonskrigane, særleg for slaget ved Trafalgar der store delar av den fransk/spanske flåten vart øydelagd og Nelson sjølv fall.

## Liv og gjerning
Nelson var fødd i Norfolk. Påverka av onkelen, marineoffiseren Maurice Suckling, gjekk han inn i den britiske marinen. Han steig fort i gradane, gjorde teneste hos fleire av dei mektigaste kommandantane i marinen. 20 år gammal fekk Nelson sjølv kommandoen over eit krigsfartøy. Han fekk ry for sine taktiske evner og sitt personlege mot.

Under dei franske revolusjons-krigane gjorde Nelson atter krigsteneste, for det meste opererte han i Mellomhavet. Flåten hans kjempa fleire mindre slag utanfor Toulon, den sørfranske marinebasen. I 1794 tok han del i fremste rekke då Korsika vart erobra om hausten, og bystaten Genova i 1795 tvinga til å gå imot franske interesser. Fleire gongar vart han såra i strid, ved Korsika mista han synet på eit auge.

I 1797 utmerkte Nelson seg som kommandør av *HMS Captain* under Slaget ved Kapp St Vincent. Like etter deltok han i Slaget ved Santa Cruz de Tenerife, der angrepet hans vart slått tilbake og han miste høgrearma. Året etter vann han derimot avgjerande sigrar mot Frankrike under Slaget ved Nilen. Flåten hans vart så ei tid verande i Mellomhavet for å avverje ein fransk invasjon i Kongedømet Napoli.

Den 2. april 1801 gjennomførte Nelson flåteangrepet mot Danmark på reia i København. Der etter leia han blokaden av den franske og den spanske flåten ved Toulon. Etter desse flåtestyrkane lukkast flykte unna, forfylgde Nelson dei til Vestindia og tilbake, men mislukkast i å kome til krigføring.

I 1805 tok Nelson over Cádiz-blokaden. Den 21. oktober 1805 braut den fransk-spanske flåten ut av hamna. Flåten til Nelson tvinga krigsskipa til slag ved Trafalgar. Sigeren i slaget var den største til Storbritannia til sjøs under Napoleonskrigane. Om bord i HMS «Victory» vart Nelson dødeleg såra av ein fransk skarpskytar. Liket vart ført til England, der det vart statsgravferd frå St. Pauls katedralen i London.

Nelsons fall ved Trafalgar sikra han rolla som ein av Storbritannias mest heroiske menn. Slagsigeren og dauden gjorde at kommandoropet «England expects that every man will do his duty», heilt opp til våre dagar, rett ofte har vorte sitert i landet.

Ved å trenge gjennom fiende-linjer braut Nelson med tradisjonell sjøkrigs-strategi, noko taktikken under slaget ved Trafalgar er eit klart døme på. Han var elles kjend for evna til å få fram det beste hos underordna, omtala som «the Nelson touch» (Nelson-grepet). Nelson sin innsats i Napoleonskrigane og hans heroiske framtoning som ein ein-arma, ein-øygd patriot bidrog til at han vart beundra og dyrka.

Minnesmerket Nelsonsøyla vart reist 1840-43 på Trafalgar Square i sentrale London.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Horatio Nelson, 1st Viscount Nelson|Horatio Nelson, 1st Viscount Nelson]]» frå ,  den 24. september 2019.*
Lysekloster kapell

**Lysekloster kapell** er ei langkyrkje som ligg om lag 300 meter frå ruinane av Lyse kloster, i Lysefjorden i Bjørnafjorden kommune i Vestland fylke. Kapellet vart bygd av Lyseklostergodset sin første private eigar, stiftsskrivar Nils Hanssønn Smidt, og vigsla av biskop Jens Skjelderup i samband med Mikkelsmesse i 1663. Kyrkja er i privat eige under Lysekloster hovudgard og vart bygd i samband med innflytting på denne. Kapellet har ein rikt utforma preikestol, svært lik den ein finn i Os kyrkje. Kapellet har bevart ei rekkje eldre skattar, t.d. ein altarkalk frå 1664, ein oblateske frå 1703, ei vannkanne frå 1700-talet, to store altarstakar frå 1696 og ein almissesamlar frå 1696. 
 
Spiret på kyrkjetårnet har ei vindfløy med årstalet 1739. Kapellet har to kyrkjeklokker, ei skipsklokke merka «Ulanga» og ei stålklokke frå slutten av 1800-talet.

Kapellet har 100 sitjeplassar, men på grunn av begrensa oppvarming vert det brukt berre i sommarhalvåret i samband med skoleavslutningar, dåp og bryllaup. Kyrkjelyden i Os nyttar kapellet til gudstenester to gongar i året, andre pinsedag og ein søndag i august.

## Altartavle
Sentralmotivet i altartavla viser Kristus på krossen med Maria og Johannes. Nede ved ramma er to utskårne figurar som framstiller Maria med barnet og Johannes med kalk og bok, truleg sette inn sekundært. Frisa over storfeltet har innskrifta: «Til Guds Ære og Kirchens Prÿdelse». Altartavla har ein frittståande toppfigur som viser Sankt Mikael og draken eller (ein misforstått) Sankt Jørgen. Frisa på fotstykket har innskrifta: «Sl. Jacob Anderssøn, Anne Michels Datter 1703». Altartavla skal etter tradisjonen stamme frå St. Jørgen kyrkje i Bergen og ha kome til Lysekloster etter bybrannen i 1702. Lyseklostertavla har vorte samanlikna med altartavla i Urnes stavkyrkje, som vart kjøpt ein gong mellom 1696 og 1698.

## Gravkapell
I 1760 fekk Henrik Hanssøn Formann (1703–1773) bygd eit gravkapell på sørsida av kyrkja. I gravkapellet ligg 7 vaksenkister og 3 barnekister:
* Henrik Hanssøn Formann (1703–1773).
* Anna von Erpecom, dotter av kjøpmann Abraham von Erpecom i Bergen, gift med Henrik Hanssøn Formann (1730–1787).
* Wilhelmine Formann (1768–1810). Dotter av Hans Henriksøn Formann, gift 1796 med sin tremenning Henrik Formann.
* Henrik Henriksøn Formann (1758–1815). Gift med Wilhelmine Formann. 
* Kiste med initialane H F N og årstalet 1837.
* Henrik Henriksøn Formann (1800–1876). Kista har ei oval messingplate med innskrifta: «Henrik Henriksøn Formann, fødd paa Lysekloster Hovedgaard 17. December 1800, død i Bergen 23. November 1876».
* Barnekiste med initialane I C H eller H F og årstalet 1799.
* Barnekiste med initialane C F og årstalet 1800.
* Lita barnekiste uten initialar og årstall.

Like vest for kyrkja er ein mindre gravstad omgjeven av ein rullesteinsmur med gravene til Georg von Erpecom sr. (1889–1958) og hustru Birgit von Erpecom (1890–1983).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lysekloster kapell|Lysekloster kapell]]» frå ,  den 24. september 2019.*  

## Bakgrunnsstoff
* Hans-Emil Lidén: Lysekloster kapell i «Norges Kirker»
* Os kommune 
* 
*
Bézier-kurve

Ei **Bézier-kurve** er innanføre det matematiske spesialfeltet numerisk analyse ei viktig parametrisk kurve og er særleg nytta i framstillinga av datagrafikk og dataassistert design, CAD. Bézier-kurver vert nytta i mange dataprogram ved at kontrollpunkta vert viste grafisk. Ved å flytta rundt på dei kan ein intuitivt manipulera forma til kurva.

Bézier-kurver vart i stor grad gjort kjende i 1962 av den franske ingeniøren Pierre Bézier, som brukte dei som hjelpemiddel for design av bilar.

## Definisjon
p(t)=\sum_{i=0}^n c_iB_i^n(t)

p(t)er kjend som ei bézierkurve og c_i-ane er kontrollpunkta til denne kurva. Kontrollpunkta avgjer forma til bézier-kurva. Ein kan rekna ut kurva direkte ved denne definisjonen eller nytta De Casteljau-algoritmen. 

Bézier-kurva vil alltid liggja i det konvekse hólet av kontrollpunkta sine.

## Sjå òg

* De Casteljau-algoritmen

## Bakgrunnsstoff
* Høgskulen i Østfold om Bézier-kurva.
* Jason Davies Animerte Bézier-kurver
Det osmanske kalifatet

**Det osmanske kalifatet** (1517–1924) under Det osmanske dynastiet i Det osmanske riket var det siste sunnimuslimske kalifatet, og varte frå seinmellomalderen til tidleg i den moderne tida. Dei osmanske herskarane gjorde krav på autoriteten som kalifar etter at Murad I erobra Edirne (Adrianopel) i 1362, og overtok han frå mamelukkane etter at dei erobra Egypt i 1517. Som vernar av dei to heilage byane Mekka og Medina styrka Selim I det osmanske kravet på tittelen som kalifar i den muslimske verda.

Kalifatet forsvann på grunn av ein sakte tilbakegang i osmansk makt i høve til Vest-Europa, og fordi den osmanske statsdanninga enda gjennom delinga av Det osmanske riket i mandatområde etter første verdskrigen. Den siste osmanske kalifen Abdülmecid II heldt på stillinga si nokre år etter delinga, men med Mustafa Kemal sine sekulære reformer og det påfølgjande eksilet til den kongelege Osmanoğlu-familien frå Tyrkia i 1924, blei kalifatet avskaffa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ottoman Caliphate|Ottoman Caliphate]]» frå ,  den 25. september 2019.*
Rrajcë

**Rrajcë** er ein tidlegare landkommune i regionen Elbasan i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Prrenjas.

## Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Rrajcë ein del av distriktet Librazhd. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
*Rrajcë
*Sutaj
*Skënderbej
*Bardhaj
*Katjel
*Kotodesh
*Urakë

## Folketal

## Referansar
Distriktet Elbasan

**Distriktet Elbasan** (albansk: *Rrethi i Elbasanit*) var eit distrikt i Albania. Ved ei administrasjonsreform i år 2000 vart distrikta oppløyste som administrativ eining og erstatta av større regionar. I dag inngår området i regionen Elbasan. Hovudstaden i distriktet var Elbasan.

Etter kommunereforma i 2014 er dei tidlegare landkommunane og bykommunane i dag fordelte slik på dei nye kommunane:

## Referansar
Døvekyrkja i Stavanger

**Døvekyrkja i Stavanger** er ei langkyrkje frå 1918 i Stavanger kommune i Rogaland fylke. Ho ligg i Sandeidgata 10 på Storhaug.

I perioden 1909&ndash;1937 vart kjellaretasjen i Storhaugveien 10 nytta til gudstenestelokale for døvekyrkjelyden, under namnet «Effata». I perioden 1937&ndash;1997 heldt døvekyrkjelyden til i eit lokale i De Døves Hus i Saudagata 11. Døvekyrkjelyden kjøpte det noverande lokalet av Frikyrkja og flytta inn i 1997.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Døvekirken i Stavanger|Døvekirken i Stavanger]]» frå ,  den 24. september 2019.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Døves menighet Stavanger
* Ingen vil hjelpe Døvekirken
* PWC-håndslag til Døvekirken
Regionen Elbasan

**Regionen Elbasan** (albansk *Qarku i Elbasanit* ) er ein region i Albania. Ved ei administrasjonsreform i år 2000 vart distrikta oppløyste som administrativ eining og erstatta av større regionar. Regionen Elbasan omfattar dei fire tidlegare distrikta:
*Elbasan
*Gramsh
*Librazhd
*Peqin

Hovudstaden i regionen er Elbasan.

## Kommunar og kommunaleiningar
Etter kommunereforma i 2014 er dei tidlegare landkommunane og bykommunane i dag kommunaleiningar i dei nye kommunane:

## Referansar





## Bakgrunnsstoff

*
Blixprisen i Danmark

**Blixprisen** i Danmark er ein kunstpris delt ut til nyutdanna kunstnarar frå Kongelige Danske Kunstakademi i København og Kunsthøgskolen i Oslo. Han blir delt ut årleg, og er på 50&nbsp;000 kr.

Prisen blir delt ut av Ragnvald og Ida Blix' Fond (Blixfonden eller Blixfondet), som også støtter unge biletekunstnarar med ulike legat. Fondet blei grunnlagd til minne om den norske teiknaren Ragnvald Blix (1882-1958), som budde det meste av livet i Danmark, og kona Ida Louise Christine fødd Witzke (1901-1990), som var dansk. Ida Blix oppretta fondet gjennom testamentet sitt.

## Vinnarar

* 1998 - Danmark: Lisa Strömbeck og Claus Handgaard Jørgensen. Noreg: Tine Blix og Christopher Rådlund
* 1999 - Danmark: Jacob Noel.. Noreg: Per Inge Bjørlo og Sverre Bjertnæs
* 2000 - Danmark: Marika Seidler og Michelle Eistrup. Noreg: Lage Opedal
* 2001 - Danmark: Karena Nomi Hansen. Noreg: Ane Djuvan Winnje
* 2002 - Danmark: Søren Lose. Noreg: Arne Borgan
* 2003 - Danmark: AVPD (Aslak Vibæk og Peter Døssing). Noreg: Morten Slettemeås
* 2004 - Danmark: Christina Hamre. Noreg: Espen Dietrichson
* 2005 - Danmark: Anders Bonnesen. Noreg: Sinikka J. Olsen
* 2006 - Danmark: Anders Bojen & Kristoffer Ørum. Noreg: Leander Djønne
* 2007 - Danmark: Tove Storch. Noreg: Frode Markhus
* 2008 - Danmark: Jeanette Hillig. Noreg: Serina Erfjord
* 2009 - Danmark: Helena Hei-Sook Park. Noreg: Ayman Alazraq
* 2010 - Danmark: Jan S. Hansen. Noreg: Arild Tveito
* 2011 - Danmark: Kristina Steinbock. Noreg: Silje Linge Haaland
* 2012 - Danmark: Mette Moeslund Broberg og Thomas Rathleff. Noreg: Mohamed Ali Fadlabi
* 2013 - Danmark: Julie Sparsø Damkjær. Noreg: Endre Tveitan
* 2014 - Danmark: Ana Pavlovic. Noreg: Ayatgali Tuleubek
* 2015 - Danmark: Karl Isakson og Claus Spangsberg. Noreg: Amelia Beavis-Harrison
* 2016 - Danmark: Benedikte Bjerre. Noreg: Nora Joung
* 2017 - Danmark: Kirsten Astrup. Noreg: Morten Jensen Vågen
* 2018 - Danmark: Emilia Bergmark. Noreg: Vilje Celin Kern Vestenfor
* 2019 - Danmark: Iselin Toubro. Noreg: Elise Macmillan

## Kjelder
Romain Mesnil

**Romain Mesnil** () er ein fransk tidlegare stavhoppar frå Le Plessis-Bouchard. Han vann to VM-sølv og eitt EM-sølv i øvinga i tida 2006-09.

## Aktiv

Mesnil sette personbeste sommaren 1998 med 5,80 meter, den 1. august 1999 svinga han seg over 5,93 m under eit stemne i Göteborg. I dei internasjonale meisterskapane utandørs lukkast han derimot ikkje før enn ved VM 2001, der han med årsbestehopp på 5,85 m vart nummer fem. Den 5. august 2003 gjorde han sitt livs beste stavhopp då han klarte 5,95 meter i Castres i heimlandet.

Dei svake meisterskaps-prestasjonane heldt fram, fyrst i EM 2006 lukkast Mesnil melde seg på i medaljestriden. Under vanskelege tilhøve i Göteborg tok han seg over 5,65 m i fyrste forsøk, noko som gav han sølvmedalje, ein medaljeplass han delte med Tim Lobinger frå Tyskland. Året etter presterte Mesnil årsbeste ved verdsmeisterskapen i Osaka, der han lukkast i sitt andre forsøk på 5,86 m og tok sølvmedalje, Brad Walker frå USA tok høgda i fyrste forsøk og vart verdsmeister. Også under VM 2009 i Berlin gjorde Mesnil årsbeste og vann sølv, då med 5,85 meter, Steven Hooker frå Australia vann tevlinga med 5,90 m.

Mesnil vart fransk meister i stavhopp sju gongar i tida 1998-2011. Han la opp i 2013. 

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1998 i Budapest: Utslått i kvalifiseringa (0)
*VM 1999 i Sevilla: Nr 12 (5,70 m i kvalifiseringa)
*OL 2000 i Sydney: Utslått i kvalifiseringa (5,40 m=nr 31)
*VM 2001 i Edmonton: Nr 5 – 5,85 m
*EM 2002 i München: Utslått i kvalifiseringa (0)
*VM 2003 i Paris: Utslått i kvalifiseringa (0)
*OL 2004 i Aten: Utslått i kvalifiseringa (5,65 m=nr 18)
*EM 2006 i Göteborg: Sølvmedalje – 5,65 m, bakom Aleksandr Averbukh (5,70 m)
*VM 2007 i Osaka: Sølvmedalje – 5,86 m, bak Brad Walker (5,86 m)
*OL 2008 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (5,55 m=nr 14)
*VM 2009 i Berlin: Sølvmedalje – 5,85 m, bakom Steven Hooker (5,90 m)
*EM 2010 i Barcelona: Nr 8 – 5,60 m
*VM 2011 i Daegu: Nr 15 (5,65 m i kvalifiseringa)
*EM 2012 i Helsinki: Utslått i kvalfiseringa (0)
*OL 2012 i London: Nr 10 – 5,50 m

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Romain Mesnil|Romain Mesnil]]» frå ,  den 25. september 2019.*
Paulus Irgens Odberg

**Jens Paulus Irgens Odberg** () var ein norsk sakførar og  og Høgre-politikar frå Hedrum i Vestfold. Han var stortingsmann 1937-45 frå valkrinsen Vestfold. 

Far hans var gardbrukar på Odberg. Sjølv gjekk han Larvik gymnasium og var frå 1905 vernepliktig offiser. Der etter studerte han ved Universitetet i Kristiania og tok cand.jur.-eksamen i 1909. Han var så eidsvoren fullmektig hos byfuten i Sandefjord frå desember 1910 til februar 1913. 1913/14 gjekk han Krigsskulen og vart utnemnd til sekondløytnant i kavaleriet.

Frå 1914 arbeidde Odberg som overrettssakførar i Sandefjord. I 1919 vart han eigar av farsgarden Odberg, der forpaktar stod for den daglege drifta. Frå 1936 var Odberg offentleg forsvarar i straffesaker ved Sandar heradsrett og Sandefjord byrett.

Odberg var medlem i Sandar heradsstyre frå 1925, varaordførar 1928-31 og ordførar 1931-37. Den siste treårsperioden som ordførar var han formann ved fylkestingssamlingane i Vestfold. Hausten 1936 vart han vald til å representere Vestfold og Høgre på Stortinget. Han var medlem i Kommunalkomiteen til 1940, der etter formann i Finanskomiteen.

Elles var Odberg ei tid styreformann i Privatbanken i Sandefjord og 1935-45 styremedlem i Vestfold Kraftselskap, samt 1936–45 styremedlem i fylkessjukehuset.

## Kjelder
*
UEFA-cupfinalen i fotball 1972

**UEFA-cupfinalen i fotball 1972**, den fyrste i sitt slag, stod mellom to engelske klubbar, Tottenham Hotspur frå London og Wolverhampton Wanderers, og vart avvikla med heime- og bortekamp for kvart av laga. Fyrste oppgjeret fann stad 3. mai på Molineux Stadium i Wolverhampton med 38&nbsp;362 på tribunane, returkampen på White Hart Lane i London vart avvikla 17. mai framfor 54&nbsp;303 tilskodarar. Tottenham sigra med 3 mål mot 2.

### Kampane
Tottenham skåra det fyrste målet i Wolverhampton då Martin Chivers vann ein duell og heada ballen forbi målvakta. Heimelaget utlikna etter eit kjapt frispark frå 18 meter, eit frispark som overrumpla eit uorganisert Tottenham-forsvar og spelte fri Jim McCalliog som plasserte eit laust skot under målvakta. Chivers skåra Tottenham-mål nummer 2 på eit langskot frå 25 meter og syrgde for gjestesiger 2-1.

På heimebane i London tok Tottenham leiinga i det 39. minutt ved Alan Mullery, og som i Wolverhampton, på ei heading etter frispark. Danny Hegan utlikna for Wolverhampton W på ein susar av eit langskot frå utanfor hjørnet av 16-meteren.

### Laga
Vinnarlaget til **Tottenham** bestod av: Pat Jennings, Joe Kinnear, Mike England, Phil Beal, Cyril Knowles, Alan Mullery (kaptein), Steve Perryman, Martin Peters, Alan Gilzean, Martin Chivers, Ralph Coates og innbytaren John Pratt.

**Wolverhampton**-mannskapet var Phil Parkes, Bernard Shaw, Frank Munro, John McAlle, Gerry Taylor, Danny Hegan, Jim McCalliog (kaptein), Kenny Hibbitt, John Richards, Derek Dougan, Dave Wagstaffe, Mike Bailey, Hugh Curran.

### Dommarar
Tofik Bahramov frå Sovjetunionen var kampleiar i Wolverhampton, Laurens van Ravens frå Nederland hadde same oppgåva i London.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:1972 UEFA Cup Final|1972 UEFA Cup Final]]» frå ,  den 26. september 2019.*
Skei skule

**Skei skule** er ein 1 til 10-skule (barne- og ungdomsskule) på Skei i Jølster i Sunnfjord kommune. Skulen har rundt 140 elevar. Skei skule ligg ikkje langt frå sentrum, like nedanfor Skei stadion.

## Bakgrunnsstoff
*
Kompott

**Kompott** er ein rett laga av frukt eller bær som er kokt med sukker. Det er ei form for fruktgraut der frukta ikkje er kokt sund. 

## Ordsoge
Ordet kompott kjem frå frå fransk *compote*, av gammalfransk *composte*, som er avleidd frå latin *composita* eller *compositus*, 'samansett'. Historisk har ordet vist til ulike mattypar laga ved å blanda matvarer, som fisk eller kjøt i eddik eller salt og frukt i vin, sukker eller honning. Kompost, kompositum, komposisjon og komposittmateriale har same opphav. Kompot er ei austeuropeisk nemning for ein drikk laga på same vis som kompott.

På engelsk kan ordet *compote* visa til kompott eller til ei skål med stett, avleidd av ein type kompottskål.

## Tillaging
Ein kan laga kompott av ulike typar frukt, anten ein type eller fleire saman. Frukta kan vera fersk, frosen eller tørka. Ein kjend type er sviskekompott. I tillegg til sukker kan ein også tilsetja jamning, til dømes potetmjøl, og smaksstoff som sitrusskal eller krydder. Det finst også oppskrifter med alkohol. Til dømes kan ein bruka tørka frukt som har lege i drikkar som kirsch, rom eller Frontignan.

## Servering
Kompott kan serverast varm eller kald. Mange kompottar blir brukte som dessert, men nokre kan serverast til kjøtrettar på same måte som chutney. 
Ein kan servera kompott med krem, vaniljesaus, iskrem eller liknande.

Kompott kan også brukast som fyll til bakverk eller som tilbehøyr til andre rettar.

## Bilete

Домашен компот од кајсии.jpg|Aprikoskompott
Peach compote.jpg|Ferskenkompott
Compote.jpg|Rabarbra- og eplekompott
Apricot, plum and raisin hoşaf.jpg|Hoşaf, tyrkisk kompottrett av tørka frukt
100329 mangos en dulce.JPG|Mangokompott
Stewed nectarines.JPG|Nektarinkompott
Restaurant at St Pauls, St Pauls, London (5243640502).jpg|Plommekompott servert i ei glaskrukke
Birnenkompott.jpg|Pærekompott.
Griessbrei.jpg|Semulepudding med fruktkompott


## Sjå òg
* Hermetisk frukt
* Kompot
* Kissel

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Kalde dessertar - graut av frukt og bær, kompott, krem, krutong, mousse og pudding ved ndla.no
Kompottskål

**Kompottskål** er ei djup skål til å servera kompott eller anna dessert i. Ho kan vera av glas eller steintøy. Mange kompottskåler har stett.

Kompottskål med stett er kjend som *compote*, *comport* eller *compotier* på engelsk. Ein del slike skåler kan vera større enn porsjonsskåler, og laga for å servera dessert eller frisk frukt i.

## Galleri

Fede Galizia - Cherries in a silver compote with crabapples.jpg|Kirsebær i ein sølv-*compote*. Måla av Fede Galizia (1578–1630).
Still Life with Strawberries in a Compote MET DP115731.jpg|*Still Life with Strawberries in a Compote* måla av Severin Roesen mellom 1865 og 1870.
Eva Gonzalès - Le compotier.jpg|*Le compotier* (1878). Akvarell av Eva Gonzalès
Compotier, verre et pommes, par Paul Cézanne.jpg|*Compotier, verre et pommes* måla av Paul Cézanne mellom  1879 og 1880.
Fruit Dish on a Garden Chair LACMA M.54.41.1.jpg|* Compotier sur une chaise de jardin* (1890) av Paul Gauguin
Fruit-bowl-1914.jpg!HalfHD.jpg|*Le compotier* (1914) av Pierre Bonnard.
Fruitbowlwithmelons.jpg|*Crystal dish with melons* (1999). Måleri av Mauro David.




Design for a Compotier MET DP812406.jpg|Fransk design for ein *compotier* frå 1800-talet.
Compote, artist unknown, 1800s, bronze - Portland Museum of Art - Portland, Maine - DSC03948.jpg|*Compote* i bronse frå rundt 1800, no i Portland i Maine.
Compote MET DP260347.jpg|Fransk *compote* av porselen frå 1815-30
Compote MET DT5607.jpg|Amerikansk *compote* av glas frå 1835–45.
Compote MET 255244.jpg|Amerikansk *compote* av glas frå 1845–65.
Compote MET DP341291.jpg|Amerikansk *compote* av glas frå 1855–70.
WLA brooklynmuseum Compote silver by Gorham Manufacturing Company.jpg|*Compote* i sølv frå Gorham Manufacturing Company, ca. 1868
Compote LACMA M.62.8.10.jpg|Amerikansk *compote* av glas frå ca. 1870.
Compote MET 254429.jpg|Amerikansk *compote* av glas frå ca. 1882.
Compote MET APS1177.jpg|Amerikansk *compote* av glas laga av Mount Washington Glass Company ca. 1885–87
Compote and candlesticks - Erik Magnussen.jpg|Kompottskål og lysestakar utforma av Erik Magnussen.


## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*Kompottskål ved digitaltmuseum.org
Puck i Sverige

**Puck** var eit vittigheitsblad med frisinna politisk orientering som kom ut i Stockholm frå 1901, som ein konkurrent til *[[Söndags-Nisse]]*. Bladet kom ut ein gong i veka. Det blei redigert av Hugo Vallentin fram til 1910 og deretter av Edvard Forsström. Bladet opphøyrde 1916.

## Galleri

Puck1905.jpg|Framside til *Puck* frå 1905 som kommenterer folkeavstemminga om norsk lausriving frå unionen.
Edvard Forsström-Puck1905.jpg|Illustrasjon frå *Puck* 21. september 1905. Bildeteksten seier: «Il Marius på F.F.:s ruiner. Att alltid mina hus ska spricka!» Bildet framstiller leiaren av Göteborg-avdelinga for Fosterländska Förbundet, Pehr Lithander, med representanter for leiande menn og slekter i Göteborg bak seg. 
16.11.1905 Puck. (Fridtjuv) Berg kommer! E. Forsström.JPG|Illustrasjon frå *Puck* 16. november 1905. Teikningen harteksten «Berg kommer!», og viser til Fridtjuv Berg som var svensk ecklesiastikminister (kyrkje- og utdanningsminister).

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Puck (tidning)|Puck (tidning)]]» frå ,  den 25. september 2019.*
Lyngen kyrkje

**Lyngen kyrkje** er ei krosskyrkje i Lyngen kommune i Troms.

## Historie
Det første gudshuset i Lyngen vart bygd på Karnes i 1731, men flytta til Lyngseidet i 1740. Det var tre årsaker til flyttinga. Det var lettare for presten frå Karlsøy å kome til Lyngseidet, samane i Ullsfjord ville få lettare veg til kyrkja, og på Karnes var det mangel på vatn og ved. I 1770-åra vart det bygd ei ny kyrkje som kosta om lag 230 riksdalar. Det gamle kyrkjebygget vart seld for 16 riksdalar.

Fyrst i 1840–1846 fekk kyrkja den utsjånaden ho har i dag. Ein tysk arkitekt ved namn Lydke kom med teikningar for den omfattande ombygginga. Det gamle tårnet frå 1775 som stod midt på kyrkja, vart rive ned, og eit nytt tårnhus med våpenhus, loft, klokketårn og spir vart bygd i den nygotiske stilen. Kyrkjebygget fekk i tillegg fleire sitjeplassar ved at det vart bygd galleri i to høgder. Kyrkja har i dag 310 sitjeplassar. Grunnmuren er frå då krosskyrkja vart påbyrja i 1770, og det tilbygde sakristiet og tårnhuset har fått same type grunnmur som resten av bygningen. Under krigen nytta tyskarane kyrkja som stall. I dag er kyrkja restaurert og er del av eit lite sentrumsmiljø med ein del eldre trehus på Lyngseidet. I 1951 vart eit dåpshus bygd like ved kyrkja. Dåpshuset skulle vere eit varmt venterom for born som skulle døypast. No vert dåpshuset nytta som kontor.


Image:Inne Lyngen.jpg|Inne i kyrkja
Image:Prekestol Lyngen.jpg|Preikestolen
Image:Døpefont Lyngen.jpg|Døypefonten
Image:Alterparti Lyngen.jpg|Altarpartiet
Image:Altertavle Lyngen.jpg|Altartavla  


## Kjelder

* 
* 
* 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lyngen kirke|Lyngen kirke]]» frå ,  den 26. september 2019.*  


## Bakgrunnsstoff
* 
* Lyngen kirke i «Arkitekturguide for Nord-Norge og Svalbard»
* 
* 
* Lyngen kyrkjelyd om Lyngen kyrkje
Věra Pospíšilová-Cechlová

**Věra Pospíšilová-Cechlová** () er ein tsjekkisk tidlegare diskoskastar frå Litoměřice som vann bronsemedaljen i øvinga under Sommar-OL 2004 så vel som VM 2005.

## Aktiv
Pospíšilová vart nummer 6 ved VM 2001 i Edmonton, nummer 4 ved EM 2002 i München og nummer 5 ved VM  2003 i Paris/Saint-Denis. Før verdsmeisterskapen i Paris fekk ho den 6. juli i greske Réthymno opp sitt livs beste diskoskast, eit kast målt til 67,71 meter.

Under dei olympiske leikane i Aten i 2004 tok Pospíšilová-Cechlová bronsemedaljen med eit bestekast på 66,08 meter. Året etter sikra ho seg ein ny bronsemedalje då verdsmeisterskapen 2005 fann stad i Helsinki, Franka Dietzsch frå Tyskland vann då øvinga og olympiameisteren Natalja Sadova tok sølv. Sidan den gongen var femteplassen i Beijing-OL 2008 Pospíšilová-Cechlovás beste plassering i ein stor internasjonal meisterskap.

Věra Pospíšilová-Cechlová er gift med brytaren Jakub Cechl.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2001 i Edmonton: Nr 6 – 61,47 m
*EM 2002 i München: Nr 4 – 62,31 m
*VM 2003 i Paris: Nr 5 – 65,55 m
*OL 2004 i Aten: Bronsemedalje – 66,08 m
*VM 2005 i Helsinki: Bronsemedalje – 63,19 m
*EM 2006 i Göteborg: Nr 7 – 60,71 m
*VM 2007 i Osaka: Utslått i kvalifiseringa (57,56 m =nr 21)
*OL 2008 i Beijing: Nr 5 – 61,75 m
*VM 2009 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa (59,52 m=nr 18)
*EM 2010 i Barcelona: Utslått i kvalifiseringa (0)
*VM 2011 i Daegu: Utslått i kvalifiseringa (53,87 m=nr 23)
*EM 2012 i Helsinki: Nr 7 – 60,08 m
*OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa (55,00 m=nr 34)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Věra Pospíšilová-Cechlová|Věra Pospíšilová-Cechlová]]» frå ,  den 26. september 2019.*  
 


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Věra Pospíšilová-Cechlová|Věra Pospíšilová-Cechlová]]» frå ,  den 26. september 2019.*
Rotsund kapell

**Rotsund kapell** er ei langkyrkje frå 1932 på Rotsund i Nordreisa kommune i Troms. Kyrkja er i bindingsverk og har 240 sitjeplassar.

## Historie
Det vart anlagt hjelpekyrkjegard i Rotsund i 1860, og det melde seg då eit ynske om å byggje ei kyrkje i samband med gravplassen. I 1887 vedtok kommunestyret i Skjervøy, som Rotsund då var ein del av, å byggje kyrkje der, og i 1920 vart det vedteke i ein kongeleg resolusjon at kapellet skulle byggjast. Likevel stod det ikkje klart før i 1932.

Bygginga tok til i februar 1932 og tok berre fem månedar. Kapellet kosta under 40 000 kronar, og av desse var om lag 10 000 samla inn privat. Arkitekt Harald Sund teikna kapellet.

Kapellet vart vigsla av biskop Eivind Berggrav 18. september 1932. Heile 21 born vart døypte i gudstenesta, og nesten tusen menneske møtte opp.

Under andre verdskrigen vart kapellet rekvirert av tyske styrkar og nytta til innkvartering. Altarbildet som var i kapellet, vart skore ned og rulla saman, noko som førte til at det vart øydelagt. Dagens altarbilete er difor ikkje like gamalt som resten av kyrkja. Ramma for biletet har framleis eit kulehol etter den tyske bruken av kapellet. Dette kjem frå eit vådeskudd som gjekk av i kapellet.

## Inventar

* I korboga heng eit krusifiks laga av kunstnaren Oscar Lynum.
* I kapellet er eit eksemplar av Den Resen-Svaningske Bibel, gjeve ut i 1647.

## Kjelder
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rotsund kapell|Rotsund kapell]]» frå ,  den 26. september 2019.*  
 
* Ronny Trælvik og Lill-Karin Elvestad, *Kirkene i Troms. Bind II*, Bok i Nord, Finnsnes, 2016. Side 157–163

## Bakgrunnsstoff
* 
* Nordreisa kyrkjelege fellesråd om Rotsund kapell
* Arkitekturguide for Nord-Norge og Svalbard
* 
*
De Casteljau-algoritmen

**De Casteljau-algoritmen** innanføre numerisk analyse er ein rekursiv algoritme for å rekna ut bézier-kurver eller polynom på bernsteinform.

Algoritmen er tregare enn å rekna ut bézier-kurva direkte, men algoritmen har føremonen med at han er meir numerisk stabil.

## Definisjon
La c_i vera kontrollpunkta til kurva. 

Det initielle steget i algoritmen er: 

c_i^0=c_i

For kvar r=\{1,..n\} reknar ein ut:

c_i^r = (1-t)c_i^{r-1}+tc_{i+1}^{r-1}

Der i=\{0,1,..,n-r\}.

Algoritmen kan illustrerast ved ein trestruktur. Første kolonnen utgjer verdiane for c_i^0, altså dei initielle verdiane til algoritmen. Andre kolonnen er resultatet av første iterasjon av algoritmen. Det siste punktet algoritmen reknar ut er c_0^n=p(t), altså den siste kolonnen. Dette svarar til bézier-kurva av grad n.

\begin{matrix}
c_0     & = c_0^{(0)}     &                   &         &               \\
            &                     & c_0^{(1)}     &         &               \\
c_1     & = c_1^{(0)}     &                   &         &               \\
            &                     &                   & \ddots  &               \\
\vdots      &                     & \vdots            &         & c_0^{(n)} \\
            &                     &                   &         &               \\
c_{n-1} & = c_{n-1}^{(0)} &                   &         &               \\
            &                     & c_{n-1}^{(1)} &         &               \\
c_n     & = c_n^{(0)}     &                   &         &               \\
\end{matrix}

Kvar c_i^r er i seg sjølv ei bézierkurve med grad r.

## Døme
Me går ut i frå tre kontrollpunkt c_0, c_1, c_2.

c_0^{(0)} = c_0, \qquad c_1^{(0)} = c_1, \qquad c_2^{(0)} = c_2

Første iterering:


c_0^{(1)} = c_0^{(0)} (1-t_0) + c_1^{(0)}t_0 = c_0(1-t_0) + c_1 t_0


c_1^{(1)} = c_1^{(0)} (1-t_0) + c_2^{(0)}t_0 = c_1(1-t_0) + c_2 t_0

Andre og siste iterering:

c_0^{(2)} = c_0^{(1)} (1-t_0) + c_1^{(1)} t_0


= c_0(1-t_0) (1-t_0) + c_1 t_0 (1-t_0) + c_1(1-t_0)t_0 + c_2 t_0 t_0


= c_0 (1-t_0)^2 + c_1 2t_0(1-t_0) + c_2 t_0^2

Som er bézier-kurva av grad 2 funnen ut i frå dei gjevne kontrollpunkta c_0, c_1, c_2.

## Kjelder
Metaprogrammering

**Metaprogrammering** er å skriva dataprogram som har evna til å handsama program som sine data. Det tyder at eit program kan utformast for å lesa, syna, analysera eller transformera andre program og til og med endra seg sjølv medan det køyrer.

Språket som eit metaprogram er skrive i vert kalla eit metaspråk. Språk for program som er manipulerte vert kalla *objektspråk*. Når eit programmeringsspråk sjølv har evna til å vera sitt eige metaspråk vert dette kalla *refleksjon*. *Refleksjon* er eit kraftig verktøy i programmeringsspråk som legg til rette for metaprogrammering. I eit språk der språket sjølv er ein førsteklasses datatype  (som i Lisp, Prolog, SNOBOL) er òg veldig nyttig, dette er kjent som *homoikonisitet*. Generisk programmering nyttar seg av ein slags metaprogrammeringsfunksjonalitet i dei språka som har støtte for det.

## Implementeringar

* «X macros» i programmeringsspråket C
* Templates i programmeringsspråket C++

### Makroar

* Scheme sine hygieniske makroar
* Template Haskell
* MakroML