open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carl Michelet

**Carl Johan Michelet** () var ein norsk jurist, embetsmann og politikar, medlem av Høgre.

Michelet var fødd på Blaker skanse i Aurskog, der faren hans var offiser. Sjølv vart han student 1843 og tok juridisk embetseksamen 1849. Sidan var han i sju år advokatfullmektig, før han frå 1856 var overrettssakførar i Kristiania. Han var politimeister i Kristiania 1863-70, gjekk av etter ein strid med stiftamtmann Arntzen. Politimeister på ny 1877-82. I 1882 vart han utnemnd til amtmann for Jarlsberg og Larviks amt, eit embete han styrte til han døydde.

Michelet var med i formannskapet i Kristiania frå 1862, ordførar 1866-68. Sidan var han medlem av bystyret fram til 1882. Han var medlem av dei kongelege kommisjonar om politiet i Kristiania 1864, og to år seinare om dei kommunale oppgåvene i hovudstaden.

Michelet var stortingsmann for Jarlsberg og Larvik amt i 1886-91 og 1895-1901. I si fyrste periode, 1886-88, var han medlem av konstitusjonskomiteen, 1888 formann. Han var formann i landbrukskomiteen 1891-93 og i næringskomiteen frå 1895 til 1901. Perioden 1895-97 var han elles medlem av Lagtinget, medlem av valkomiteen 1895-1901. Grunna sjukdom var han permittert frå Stortinget frå 12. april 1898 og resten av valperioden. Han møtte på ny i 1901, vart atter permittert den 20. november.

Michelet vart tildelt ei rekke ordenar, mellom anna storkors av St. Olavs Orden i 1901. Han døydde vinteren 1902 i Kristiania.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Johnsen, Oscar Albert: *[http://www-bib.hive.no/tekster/sem_slagen/index.html Sem og Slagen. En bygdebok]*, Tønsberg, 1945–48

## Litteratur
*S. H. Finne-Grønn: Slegten Michelet. 1919
Infanterimerket

**Infanterimerket** vart innstifta i 1928, og er eit merke for feltmessige ferdigheiter. Føremålet med merket er å stimulere militært og sivilt personell til gjennom årlege prøver å halde vedlike ferdigheiter som løping i terreng, skyting, avstandsbedømming, måloppdaging, meldeteneste og orientering.

Prøva til infanterimerket omfattar 12-15 km løp i vekslande terreng (lende), delvis i merkt løype, delvis som fri orientering. I den merka del av løypa skal det vere lagt inn 4 infanteriprøver: 
*skyting (eventuelt handgranatkasting) 
*melding
*avstandsbedømming
*måloppdaging

## Sjå òg
* Norske dekorasjonar
Det militære femkampmerke

**Det militære femkampmerket** er eit norsk militært dugleiksmerke innstifta i 1962. Det blir tildelt for ferdigheiter innan militær femkamp, med oppnådde minstekrav innan greinene skyting, hinderløp, svømming, handgranatkasting og terrengløp. Det militære femkampmerket er utforma som ein pentagonal medalje i gull. Merket bær i midten eit opprett sverd. Medaljen bærast i grønt band med ei blå midtstripe, som har smale raude kantar.

## Sjå òg
* Norske dekorasjonar

## Litteratur
*John Monn: «Det militære femkampmerket», *Forsvarets Forum*, nr. 5, 1996
Feltidrettsmerket

**Feltidrettsmerket** er eit norsk militært dugleiksmerke.

Merket blir først og fremst teke og delt ut på rekruttskolen.Det blir stilt krav til soldaten sin dugleik mellom anna på 3000 meter, 60 meter, push-ups, hang-ups og sit-ups.

## Sjå òg
* Norske dekorasjonar
Dugleiksmerke

**Dugleiksmerke** er nemninga på synlege teikn på at ein person har oppnådd fastsette krav innan ein idrett, disiplin eller liknande øving. Det synlege teiknet på kvalifikasjon kan vere ein medalje, merke, nål, pokal, plakett, statuett eller liknande. 

Krava som må oppfyllast for å kvalifisere til eit *dugleiksmerke* er som regel definert og fastsett av ein organisasjon og kan i nokre tilfelle vere internasjonale.

Føremålet med dugleiksmerke er som regel å allment stimulere til aktivitet innan eit gitt felt, og i tillegg heve dugleiksnivået til dei som er aktive innan ein idrett eller ei øving. 

## Kjente norske ferdighetsmerke
*Det militære skarpskyttarmerke
*Det militære marsjmerke
*Det militære skimerke
*Infanterimerket
*Feltidrettsmerket
*Det militære femkampmerke
*Det frivillige Skyttervesens dugleiksmerke
*Norges idrettsforbunds idrettsmerke
*Norges Svømmeforbunds «Den store havhesten»
*Norges Skytterforbunds NAIS-merke
*Skyttarmerket
Det militære skarpskyttarmerke

**Det militære skarpskyttarmerket** er eit dugleiksmerke for skyting med personleg våpen (gevær, maskingevær, pistol eller maskinpistol). Skyttarmerket vart stifta i 1861 som ein «Skydepremie». Merket har som føremål å stimulere skyteinteressa mellom militære og sivile skyttarar, og gjennom årlege skyteprøver å halde skytedugleiken oppe hjå befal og mannskap i dei ståande styrkane, Heimevernet og mobiliseringsstyrkane. 

Merket er utforma med to krosslagde gevær over ein bunden laurbærkrans med eit raudt felt innanfor kransen. I toppen er riksvåpenet. Merket finst i valørane gull, sølv og bronse i tillegg til ein medalje i gull. Medaljen har same utforming som merket, men er større og heng i eit raudt og gult band. Det er spesifikke krav til alle valørane både når det gjeld dugleik og tal på år ein må gjennomføre prøver for kvalifisere seg.

## Sjå òg
* Norske dekorasjonar
Carl Otto Løvenskiold

**Carl Otto Løvenskiold** () var ein norsk marineoffiser, gods- og verkseigar og politikar, fødd i Christiania. Han var i 1884 Noregs statsminister i Stockholm. Severin Løvenskiold og Herman Wedel Jarlsberg var bestefedrene hans.

Løvenskiold reiste i unge år til sjøs. Eksamen frå sjøkadettakademiet 1858, året etter vart han sekondløytnant i marinen. Han tenestegjorde i marinen til 1875. Fem år tidlegare hadde han vorte trekt inn i drifta av Løvenskiold-godset, tok etter kvart over leiinga etter far sin. 1881 fekk han bygt patrisiarhuset Vækerø i Ullern i dåverande Aker, budde der sidan.

Frå 1882 var Løvenskiold i fleire år medlem av heradsstyre og formannskap i Aker. Han var ei tid preses i Selskabet for Norges Vel.

Våren 1884 vart Løvenskiold utnemnd til statsminister i Stockholm i det kortliva «aprilministeriet», leia av Christian Schweigaard. Ved stortingsvalet 1885 vart han vald til 4. representant for Jarlsberg og Larvik amt, valet vart forkasta med 72 røyster mot 35.

Seinare var Løvenskiold stortingsrepresentant i tre periodar 1888-97 for Høgre, vald frå Akershus. Han var heile tida medlem av Lagtinget, samt 1889-91 medlem av konstitusjonskomiteen og 1892-97 av landbrukskomiteen. Frå 8. mai 1896 var han grunna sjukdom permittert ut sesjonen.

Løvenskiold vart i 1889 utnemnd til riddar av St. Olavs orden, forfremja til kommandør i 1899 og tildelt storkors i 1912 «for almennyttig virksomhed». Han bar også storkors av den svenske Vasaordenen.

Han døydde på eigedomen sin i 1916.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*regjeringen.no: ''biografi''
*
Jakob J. Myklebust

**Jakob Jakobsson Myklebust** () var ein gardbrukar, ordførar og stortingsrepresentant frå Breim i Gloppen.

Myklebust gjekk i yngre år på ein privatskule driven av Jakob Hjelmeset i Gloppen. Frå 1879 var han gardbrukar på farsgarden på Myklebust i Breim. Han var medlem av kommunestyret frå 1875, ordførar i Gloppen kommune frå 1884 til 1886. Deretter vart han den fyrste ordføraren i den utskilde Breim kommune, eit ombod han hadde frå 1886 til 1913.

I perioden 1886-91 representerte Myklebust Nordre Bergenhus på Stortinget. Han høyrde til Venstre og var 1886-88 medlem av tollkomiteen, siste perioden var han medlem av Lagtinget og av landbrukskomiteen. I Breim fekk han tilnamnet «Stortings-Jakob», han var vararepresentant til Stortinget i tre periodar. 1906-09 var han 1. varamann frå Nordfjord krins og møtte då på Stortinget i 1907 frå 8. juli, og i 1908 i tida 27. mai-30. juni.

Medan han sat på Stortinget fekk han i stand ei løyving på 5000 kroner til ein bygdeveg i heimbygda Myklebustdalen. Vegen er i dag fylkesveg 693, eller Myklebustvegen.

Myklebust etablerte Myklebust meieri i 1876, det fyrste meieriet i Nordfjord. Han spela ei sentral rolle då meieriet på Byrkjelo vart gjenoppretta kring år 1900.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Notar

## Bakgrunnsstoff
* nrk.no: Fylkesleksikon om Myklebust
* Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste - Biografier
Gevær

**Gevær** er eit tohands skytevåpen med langt løp berekna for langhaldsskyting (til dømes over 100 meter). Gevær kan anten ha glattbora løp (til dømes haglegevær) eller rifla løp (til dømes riflegevær).

## Opphav
Ordet *gevær* kjem av det tyske ordet «*gewehr*» i tydinga *verje*, ei nemning på eit våpen nytta av den einskilde soldat. Nemninga indikerte ikkje kva for våpentype det gjaldt. Tidlegare kan ein ha meint «sidegevær», som kårde, sabel og liknande eller «kortgevær». Dei første handhaldne kanonane som var opphavet for arkebusen tok til å dukke opp alt på 1200-talet. Frå midten av 1400-talet vart desse utforma slik at vi no kan kalle desse dei første gevær; med tenningslås, kolbe og løp. Dei blei nytta fram til førstninga av 1600-talet. Den vart erstatta av musketten som vart nytta frå 1500-talet og fram til dei vart erstatta av rifla på midten av 1800-talet.

## Gevær i Noreg
Ein veit ikkje visst når gevær første gongen vart fyrt av i Noreg, men ein veit at gevær var mellom våpena då sjørøvaren  Bartolomeus Voet plyndra Bergen i 1429.

Det mest kjente norske geværet er Krag-Jørgensen M/1894, som var standardgevær i det norske forsvaret frå 1894 fram til andre verdskrig. Forløparen var Jarmann M/1884, som òg var norsk.

## Typar
Ein har i dag desse typane gevær:
* Glattbora gevær (gevær utan løpsrifling)
* Rifle (gevær med løpsrifling)
* Karabin (kort gevær)
* Haglegevær (grovkalibra gevær som skyt hagl)
* Automatgevær (rifle med heilautomatisk eld)
* Maskingevær (tyngre automatgevær)

Maskinpistol blir ikkje rekna som eit gevær, heller ikkje en pistol, men som ein eigen klasse imellom desse.

## Bruk
Gevær kan nyttast til jakt, skytesport og militært bruk. Til jakt og sportsskyting nyttar ein repetergevær eller halvautomatisk gevær, fordi heilautomatiske skytevåpen er forbode til alt anna enn militær bruk. Halvautomatiske gevær med militært utsjånad er òg forbodne til jakt, ifølge våpenlova.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gevær|Gevær]]» frå ,  den 11. august 2010.*
Lomen stavkyrkje

**[[Lomen stavkyrkje]]** er ei stavkyrkje med heva midtrom som ligg i bygda Lomen i Vestre Slidre kommune i Innlandet. Ved hjelp av årringsdatering er kyrkja datert til 1179. Dei første skrivne kjeldene som omtaler kyrkja er frå 1325 og 1334.

Kyrkja blei seinare bygd om og gjort større i 1779.  Ho gjekk ut av dagleg bruk i 1914 då den nye Lomen kyrkje var ferdig om lag 2 km lenger nord.

Innvendig er kyrkja støtta på fire stavar, ho har tre utskårne portalar, arkadar og søylekapitel.

Under den siste restaureringa av kyrkja blei det utført ei arkeologisk utgraving, og 71 gjenstandar blei funne, blant anna delar av smykke og myntar. Nokon av myntane stamma frå 1100-talet.

## Litteratur
Bugge Gunnar & Mezzanotte Bernadino. (1994) *Stavkirker*. Oslo. s. 45, ISBN 82-504-2072-1.

## Bakgrunnsstoff
* Lomen stavkyrkje hjå Riksantikvaren. 
* Lomen stavkyrkje i Stavkirke.org. 
* Lomen Church i Valdres Samband. (engelsk)
* 
*
Christian Selmer

**Christian August Selmer** () var ein norsk statsminister, jurist og konservativ politikar.

Selmer var fødd i Fredrikshald, der faren var kjøpmann. Han vart student i 1837 og cand. jur. i 1842. Deretter var han sorenskrivarfullmektig fram til 1846, før han i to år var kopist i dels finans-, dels justisdepartementet. Han var sakførarfullmektig frå 1848, underrettssakførar i Drammen frå 1850. Frå 1862 vart han byfut same staden.

1871-74 var Selmer 2. representant frå Drammen på Stortinget. Han var medlem av justiskomite nr 1, formann i komiteen 1874. Sommaren 1874 gjekk inn i statsrådet. Han var fyrst justisminister, seinare indreminister fram til 1880.

Hausten 1880 danna Selmer eit nytt ministerium. Under den politiske striden om statsrådars tilgang til Stortinget vart Selmer-ministeriet sett under riksrettstiltale. 27. februar 1884 dømde riksretten Selmer til å ha sitt «embete forbrutt», fyrst og fremst for å ha frårådd sanksjon i statsrådssaka. 11. mars gjekk Selmer av. Deretter vart Selmer frådømt embetet sitt. 8. april same året vart han konstituert generalauditør for hær og marine.

Selmer døydde på Bygdøy i Kristiania i 1889.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Erik Møinichen

}}
**Erik Røring Møinichen** () var ein norsk statsråd og amtmann.

Møinichen var fødd i Trondheim, der far hans var byfut. Han tok eksamen artium ved katedralskulen i Trondheim i 1816 og vart cand. jur. i 1824. Frå 1827 arbeidde han i Justisdepartementet, som byråsjef frå 1831. 1837-42 var han ekspedisjonssekretær i Revisjonsdepartementet. Han var amtmann i Akershus frå 1842 til 1855.

I si tid som amtmann vart Møinichen fleire medlem av utval nedsett av statsleiinga. Han var 1845 medlem av ein kongeleg kommisjon om kommunikasjon, med særleg blikk på spørsmålet om jarnbane mellom Christiania-Øyeren-Mjøsa. År 1850 reiste han til England og forhandla med jarnbanebyggjarar om bygginga av bane mellom Christiania og Mjøsa. 1846 var han på fengselskongressen i Frankfurt am Main, og 1852 var han medlem av ein kongeleg kommisjon om utviding av hovudstaden.

Møinichen var ordførar i Christiania 1842-43. År 1851 var han 3. representant frå Christiania og Lillehammer på Stortinget. Han var formann i justiskomiteen og medlem av både lovkomiteen og jarnbanekomiteen. Frå 15. juli var han medlem av Lagtinget.

Møinichen vart utnemnd til statsråd i januar 1855 og styrte dei neste femten åra ulike departement. Han leia Revisjonsdepartementet 1855 og 1868-1869, Finans- og tolldepartementet 1856-57, 1858-59, 1861-62, 1865-66 og 1869-70, Justis- og politidepartementet 1857, 1857-58 samt 1866-67, Postdepartementet 1860-61 og 1861, Marine- og postdepartementet 1863-64, og hadde sete ved statsrådsavdelinga i Stockholm 1855-56, 1859-60, 1862-63, 1864-65 og 1867-68.

Møinichen vart 1859 utnemnd til riddar av St. Olavs orden for «fortjenestefull Embedsvirksomhed». Etter han gjekk av som statsråd, busette han seg i Dresden. Der døydde han i 1875.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*
Gustav Gjøs

**Gustav Christian Gjøs** () var ein svensk-norsk målarmeister og stortingsmann.

Gjøs var fødd i Lorumland i Sverige. Faren hans innvandra til Noreg, slo seg ned i Fredrikshald som handelsmann. Sjølv gjekk han i målarlære hos broren, kunstmålaren Ferdinand Gjøs i Christiania, vidareudanna seg i København og var frå 1828 målarmeister i Fredrikshald.

Frå 1837 var Gjøs medlem av det fyrste bystyret i Fredrikshald, medlem i bystyret til og med 1849. År 1851 representerte han Fredrikshald på Stortinget, der han var medlem av bankkomiteen.

Gjøs døydde i Berg i Østfold i 1889.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Skomvær fyr

**Skomvær fyr** ligg på øya Skomvær i Røst kommune  i Nordland. Det 31,7 meter høge fyrtårnet i støypejarn vart påbyrja i 1886. Fyrlyset vart tent i oktober 1887. I 1978 vart fyret automatisert og Skomvær vart avfolka.

Skomvær fyr ligg i Røstøyan landskapsvernområde. I sommarhalvåret går det båtturar til Skomvær.

Kunstnaren Theodor Kittelsen budde i to år frå 1887 på Skomvær fyr då svogeren var fyrvaktarassistent der.

Skomvær fyr gav i 1890 namn til seglskuta «Skomvær». Seinare fekk redningsskøytene «Skomvær II» og «Skomvær III» namn etter seglskuta.

## Sjå òg
* Fyr i Noreg

## Kjelder
* Ove Arne Olderkjær:*Norske fyr. Ei reise langs kysten*.Oslo 2004.
## Bakgrunnsstoff
*
Samfunnskontrakt

**Samfunnskontrakten** er eit omgrep brukt innan politisk filosofi. Omgrepet blir brukt om ein tenkt kontrakt inngått av menneske i ein opphavleg statslaus og fri tilstand (naturtilstanden), der menneska i varierande grad (avhengig av kva for ein filosof det er som drøftar teorien) avgir fridom til ei felles statsmakt. Med naturtilstanden som utgangspunkt freistar dei ulike filosofane å forklare kvifor det er i eit individ si rasjonelle eigeninteresse å oppgje fridom for å oppnå dei fordelane som ei statsmakt vil gje. Det vil også vere ein del av teorien kva plikter statsmakta, til dømes kongen, har overfor menneska. Og kva menneska kan gjere viss statsmakta ikkje oppfyller sine plikter. 

Thomas Hobbes, John Locke og Jean-Jacques Rousseau er gjerne dei mest kjende filosofane som har skrive om dette. I tillegg kjem moderne filosofar som John Rawls.
Stokkalandsmarka

**Stokkalandsmarka ** er ein tettstad som ligg ved Vigrestad i Hå kommune på Jæren. Tettstaden ligg ved eit industriområde der det vert laga betong, ymse metallmateriale og beleggingsstein. Tettstaden ligg òg ved Haugstadskogen som opphavleg vart planta til å bremsa vinden og til ved.

Stokkaland står på 100-årsplanen til Hå kommune for utbygging.
Christian Bretteville

**Christian Zetlitz Bretteville** () var ein norsk offiser, embetsmann og politikar.

Bretteville var fødd i Stavanger. Han vart student i 1821 og cand. jur. i 1826. Frå 1828 var han tilsett i Finansdepartementet, byråsjef 1836. 1839 var han ekspedisjonssekretær i avdelinga for det indre og 1840 for finansane. Frå 1842 var han borgarmeister i Christiania.

Bretteville var ordførar i hovudstaden 1841-42. På Stortinget 1848 representerte han Christiania og Lillehammer, der han var medlem av budsjettkomiteen og formann i komiteen om den dansk-tyske krig og om statslån, medlem av komiteen om pengekrisa og skattestellet i byane.

Våren 1850 fekk Bretteville plass i statsrådet som sjef for Finansdepartementet, seinare styrte han Indredepartementet i fleire periodar frå 1854 til han døydde i 1871. Han var konstituert statsminister i Stockholm frå 16. desember 1858 til juni 1859 og atter ei tid i 1861.

Bretteville mottok storkors av St. Olavs Orden i 1863. Han døydde 1871 i Christiania med han var indreminister.

Brettevilles gate i Oslo er kalla etter han.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Tidsskriftet Norsk Landbruk

***Norsk Landbruk*** er eit magasin om landbruk som vert gjeve ut 18 gonger i året av forlaget Tun Media i Oslo.

Ansvarleg redaktør er Iver K. Gamme.

## Redaktørar
*L. K. Ramstad starta bladet i 1882 saman med Knut Knutsen Heje og var redaktør i perioden 1882-1883.
*Knut Knutsen Heje tok over redaktøransvaret då Ramstad døydde og sat i redaktørstolen fram til 1918.
*Thormod Skatvedt var redaktør frå 1918 til 1953. Han gav også ut bladet under krigen og okkupasjonen 1940-1945.
*Kåre Singsaas var redaktør frå 1953 til 1979.
*Even Glemmestad var redaktør i perioden 1979-1989.
*Stein Hoset var redaktør i fyrste del av nittitalet, i perioden 1989-1994.
*Karstein Brøndbo tok over redaktøransvaret etter Hoset og sat i redaktørstolen siste delen av nittitalet, i perioden 1994-1999.
*Tord Langmoen var redaktør i perioden 1999-2002.
*Marianne Røhme var redaktør i perioden 2002-2013.
*Iver K. Gamme blei ansvarleg redaktør for bladet i 2013.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Norsk Landbruk på nett
Finn Kaas

**Finn Knutinge Kaas** () var ein norsk agent, angjevar, torturist og frontkjemper for nazistane i Noreg andre verdskrigen. Han var tilknytt Sicherheitsdienst (SD) og Sicherheitspolizei (SIPO). 

## Biografi
Finn Kaas vart fødd på Nesodden. Han vart tilsett som aspirant i politiet i 1939 etter å ha gått ut av middelskulen. Då tyskarane gjekk til åtak på Noreg i 1940 meldte han seg inn i Nasjonal Samling. Han byrja å arbeide for Sicherheitsdienst i Oslo i 1941, der han etter kvart vart utnemnd til sersjant (Hauptscharführer).
Kaas utmerka seg som provokatør; han utgav seg som motstandsmann, noko som gjorde at han fekk innpass i fleire illegale grupper. På denne måten stod han bak nokre av landets største og mest alvorlege opprullingane av illegalt arbeid, mellom anna overslaga mot Englandsfarten i Ålesund i 1941. Etter aksjonane mot Englandsfarten, då motstandsrørsla vart klar over det han gjorde, verva han seg som frontkjempar på Austfronten frå 1941 til 1944. 

Han gjekk inn i Den norske legionen og tenestegjorde i 3./SS-Frw. Legion Norwegen og fekk graden SS-Unterscharführer der. For dette vart han sommaren 1943 påskjønna med Jarnkrossen av 2. klasse. Han gjekk på eit førebuingskurs for opptak på SS-Junkerschule i Bad Tölz, men han vart ikkje oppteken som elev. Han byrja difor seinare i SIPO, der han vart svært aktiv som torturist.

Under krigen vart det gjort fleire forsøk på å likvidere Finn Kaas. I november 1944 fekk Leif Kjemperud frå Osvaldgruppa  i oppdrag om å likvidere Kaas i bustaden hans i Gabrielsgate. Planen var å skyte Kaas idet han skulle opne ei blendingsgardin. Oppdraget vart mislykka, då det var ei dame - og ikkje var Kaas som dukka opp i vindauget. Motstandsmennene vart så skotne på av tyske offiserar som stod på staden, men kom seg unna. Eit anna forsøk vart utført 4. desember 1944, då det vart svogeren og kollegaen Reidar Voigt som vart drepen, og ikkje Kaas. 
Etter krigen freista Kaas å gøyme seg blant tyske soldatar på Haslemoen, kor han vart arrestert. I landssvikoppgjeret vart han fyrst dømt til døden. Domen vart stadfesta av Høgsterett i 1947, men av di han hadde vore så samarbeidsvillig med å oppgje sine tidlegare oppdragsgjevarar, vart domen omgjort til livsvarig fengsel. 

Laurdag 2. november 1957 vart Finn Kaas, saman med Kaare O. Hagen og Håkon Odding gjevne nåde av kong Olav V i statsråd. Dei var dei aller siste SIPO-agentane som vart sleppte laus og dei som òg hadde sona lengst av dei som vart dømte for landssvik.
Kaas vart utvist til Tyskland same dag han vart prøvelauslaten, av di han hadde teke tysk statsborgarskap medan han tenestegjorde som frontkjempar. 
Han busette seg i Bremen og arbeidde som forretningsmann. Han døydde i Delmenhorst i Niedersachsen 13. mars 2007, 89 år gamal. 

## Fotnotar
Claus Daae

**Claus Nils Holtzrod Daae** () var ein norsk prest og stortingsrepresentant.

Daae var son til soknepresten Iver Munthe Daae i Fana, og vart student 1825 frå katedralskulen i Bergen. Den yngre broren Jens Kobro Daae var også prest.  Han reiste til hovudstaden og vart cand. theol. i 1828. Dei neste åra livnærte han seg som alumnus ved det filologiske seminaret og som notarius ved det teologiske fakultetet. År 1834 vart han utnemnd til sokneprest på Stord, eit embete han hadde i 27 år. Då seminaret på Stord vart oppretta i 1838, fekk Daae stilling som både forstandar og fyrstelærar. I 1861 vart han sokneprest for Vår Frue kyrkje i Trondheim og 1865 ved Domkyrkja i Bergen. Same året vart han utnemnd til stiftsprost.

Daae var 4. representant på Stortinget for Søndre Bergenhus amt i 1848. Han var  formann i kyrkjekomite nr 2. 1848-61 var han ordførar i Stord.

Han døydde i Bergen i 1896.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Ole Irgens

**Ole Irgens** () var ein norsk skulemann og politikar frå Bergen. Christian A. Irgens var ein eldre bror, medan Aksel Irgens var son hans.

Irgens var son av ein reipslagar. Han vart student frå katedralskulen i fødebyen i 1848 og cand. theol. i 1853. I 1855 oppretta han ein jenteskule i Bergen, som han sjølv styrte til 1861, då han vart utnemnd til skuleinspektør for Bergen by. Denne stillinga hadde han heilt til han tok avskjed i 1898.

Allereie i 1862 la Irgens fram «Forslag til ny plan for Bergens almueskolevæsen». Han studerte pedagogiske idear og praksis på fleire reiser i utlandet. Mellom anna reiste han 1864 i Tyskland der undersøkte «industriskoler og skoler for vanartede barn». Både 1867 og 1874 oppretta og styrte han kurs for kvinnelege lærarar. Han stod også bak opprettinga av «Ulfsnæsøens opdragelsesanstalt». 1875 var han medlem av ein departemental komite om allmugeskulen i byane. År 1864 var han med i å stifte Den Norske Sjømannsmisjon, formann dei to fyrste åra.

Irgens var medlem av Bergens kommunestyre frå 1861. Han var ein av hovudmennene bak bygginga av Fjellveien i Bergen. 1868-69 var han 3. representant for Bergen på Stortinget. Han var medlem av kyrkjekomite nr 1, der han særleg gjorde seg til talsmann for sjølvstyre innanfor statskyrkja.

Irgens var riddar av St. Olavs orden. Han døydde i Bergen i 1906.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Keilhau, Wollert: «Irgens, Ole», i *[[Salmonsens konversationsleksikon]]*, 2. utgave, bind XII, s. 489–90. København: J. H. Schultz, 1922.
Katedralskule

**Katedralskule** var opphavleg ein skule knytt til domkyrkjer (katedralar). Skulane vart oppretta for å utdanne prestar til teneste i dei lokale kyrkjene. Dei tidlegaste norske katedralskulane kom truleg i gang på 1100-talet i Bjørgvin, Nidaros og Oslo. Dei skulane i Noreg som i dag nyttar nemninga «katedralskule» er vidaregåande, allmennfaglige skular drivne av det offentlege.

Det er i dag katedralskular i Trondheim, Bergen, Oslo, Stavanger, Hamar og Kristiansand. Av desse er Trondheim katedralskole rekna som den eldste. Roskilde katedralskole blir rekna som den eldste i Danmark og Lunds katedralskola i Sverige.

## Kjelder
Jury

**Jury** eller **lagrette** er nemningar som vert nytta i ymse samanhengar om eit utval av personar som har fått mandat til å avgjere saker innanfor eit fastsett saksområde.

## Jury i domstolane
Etter lova i mange land skal ein jury, eit utval av lekfolk (det vil seie folk som ikkje er juristar), avgjere under rettargangen om ein person som er tiltalt for eit brotverk er straffeskuldig eller ikkje. Det er ofte stor skilnad frå land til land på kva slags type lovbrot og under kva slags vilkår det krevst jury under førehavinga av straffesaker i domstolane. I Noreg gjeld dette berre i straffesaker som står for lagmannsretten, og dersom strafferamma for lovbrotet er på meir enn seks års fengsel, og då vert juryen kalla lagrette. I England, og i andre land som hadde engelsk rettssystem som førebilete, var det tidlegare òg ein ordning med *tiltalejury*, såkalla *grand jury* (storjury), som avgjorde om prova var sterke nok til å reise tiltale mot ein som var mistenkt for eit brotverk. Dersom tiltale vart reist, vart skuldspørsmålet avgjort på ordinær måte under rettargangen av ein annan jury.

## Anna bruk av omgrepet «jury»
Nemninga jury vert elles nytta i fleire andre samanhengar som ikkje har med rettssystemet å gjere. Det er vanleg å omtale som «jury» mange av dei utvala som avgjer tevlingar av ymse slag der det krevst ei skjønnsmessig vurdering for å kåre sigraren, som til dømes i idrettstevlingar som kunstløp på skeiser, turn, skihopping osb. 

Ein jury vert òg ofte oppnemnd for å avgjere tevlingar som gjeld kunstnariske framføringar eller arbeid av ymse slag, arkitekttevlingar om utforminga av bygningar og av planar for nye bydelar, kven som skal få sine kunstnariske arbeid utstilt på ein kunstutstilling, kven som er best i songtevlingar, orkestertevlingar osb. Til dømes er det ein jury som avgjer kven som skal få prisen for beste film, Palme d'Or (Gullpalmen), under Filmfestivalen i Cannes i Frankrike.

Meir eller mindre presis bruk av nemninga «jury» vert elles ofte nytta om dei som avgjer spissfindige tevlingar mellom deltakarar i underhaldningsprogram i radio og fjernsyn.

## Sjå òg
*Lagrette, synonym særleg nytta i norsk strafferett.
Lars Olsson Kolbeinstveit

**Lars Olsson Kolbeinstveit** () var ein norsk gardbrukar, lensmann, ordførar og stortingsmann frå Suldal. Njeld Kolbenstvedt var sonen hans.

Kolbeinstveit var son til ein gardbrukar. Hans einaste skulegang skal ha vore undervisning kvar laurdag hos presten i Suldal, elles lærde han seg sjølv ved sjølvstudium. Frå han var ei 16 år gammal, voks han opp hos Pål Bakke i Suldal. Sidan arva han garden etter denne og dessutan tre andre gardar av ein anna slektning. Sjølv var han gardbrukar på farsgarden Kolbeinstveit. Ei kort tid var han lensmann i Suldal.

Kolbeinstveit var den fyrste ordføraren i Suldal. Han var ordførar 1838-45, 1850-55 og 1860-61. Elles forlikskommissær og fleire kommunale verv.

Kolbeinstveit var stortingsrepresentant for Stavanger amt i 1839, 1848-58. I 1839 var han medlem av konstitusjonskomiteen og lovkomiteen. 1848-58 var han medlem av Lagtinget, medan han i 1848 var medlem av justiskomite nr 1, og 1851-58 av gasje og pensjonskomiteen.

Han døydde på Sand i Ryfylke i 1876.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Emil Aubert

**Michael Conrad Sophus Emil Aubert** () var ein norsk jurist og embetsmann.

Aubert var fødd i Christiania, far hans var offiser (generalmajor). Han vart student frå katedralskulen i hovudstaden i 1828 og cand. jur. i 1835. I studieåra var han medlem av krinsen omkring Henrik Wergeland. Tida 1836-41 var han sorenskrivarfullmektig, frå 1841 prokurator ved stiftsoverretten i Bergen. Frå 1847 var han i fem år sorenskrivar i Lofoten og Vesterålen, medan han frå 1852 var amtmann i Nordre Bergenhus, busett i Lærdal. 1860-66 var han borgarmeister i Trondheim. Sorenskrivar på ny, 1866-72, då i Nordre Jarlsberg.

1846-47 reiste Aubert, med offentleg stipend, i England, Skottland, Frankrike, Belgia og dei prøyssiske rhinprovinsane for å studere juryvesenet i desse landa. Etter reisa gav han ut det omfattande arbeidet *Om mundtlig rettergang og edsvoren* (1849).

Aubert var i 1851 stortingsrepresentant for Nordlands amt. Han var sekretær av justiskomite nr 1 og medlem av lovkomiteen. På omframstortinget 1864 møtte han for Trondheim og Levanger som varamann for Hans Peter Jenssen, medlem av Lagtinget.

Han døydde 1872 i Sande i Vestfold.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
* NRK Sogn og Fjordane &ndash; Fylkesleksikon
Jørgen Knudsen

**Jørgen Christian Knudsen** () var ein norsk skipsreiar, fabrikkeigar og politikar frå Høgre. Han var far til Christen Knudsen og Finn C. Knudsen. Statsminister Gunnar Knudsen var bror hans.

Knudsen var fødd ved Arendal, far hans var skipsreiar. I yngre år var han tre år i England og Frankrike. Saman med broren Gunnar overtok hans så skipsreiarforretninga og skipsbyggeri etter faren. Då firmaet vart oppløyst i 1889, dreiv han vidare på eiga hand som skipsreiar og fabrikkeigar.

Mange år medlem av Porsgrunn bystyre, i fleire år ordførar.

Knudsen var stortingsrepresentant for Porsgrunn i periodane 1880-88, 1892-1900 og 1903-06. Grunna sjukdom møtte han ikkje i 1896. Han var medlem av justiskomiteen 1880-85 og næringskomite nr 2 1886-88. Perioden 1892-95 og 1897 var han medlem av justiskomiteen. Medlem av militærkomiteen 1898-1900, og valkomiteen og fullmaktskomiteen 1898-1903. Formann i jarnbanekomiteen 1903-06 og i arbeidsløysekomiteen 1904, president i Odelstinget 1906. Han var medlem av kroningsdeputasjonen 1906.

Knudsen døydde 1922 i Porsgrunn.

## Kjelder
* 
* 
*
Århus amt

**Århus amt** var eit amt i det vestlege Danmark, på den sentrale delen av halvøya Jylland.

## Kommunar

Danmark var fram til 1. januar 2007 inndelt i seksten amt. Desse vart erstatta av fem regionar.
Ole Juell

**Ole Juell** () var ein norsk embetsmann og stortingsmann. Daniel Bremer Juell var sonen hans.

Juell var fødd i Stange, der far hans var sorenskrivar. Han var i 1797 regimentskvartermeister og auditør i Christiania. I 1801 vart han sorenskrivar i Øvre Telemark, budde på garden Bjørge i Seljord til han døydde.

I 1818 representerte Juell Bratsberg amt på Stortinget. Han var formann i ein og sekretær i to av dei elleve komiteane han var medlem av. Formann i komiteen om lausgjengarlova og konventikkelplakaten av 1754, sekretær i komiteen om Kongsberg sølvverk. Elles var han medlem av Lagtinget, der han var sekretær.

Juell døydde i Seljord i 1832.

## Kjelder
* 
*
Kunstakademi

**Kunstakademi** er ein høgskule som gjev opplæring i teikning, måling, bilethogging, grafikk, arkitektur og ofte kunsthandverk. Det fyrste kunstakademiet var Accademia di San Luca som kom i gang i Roma i 1557.

## I Noreg

I Noreg blei Statens Håndverks- og Kunstindustriskole danna som Den kongelige tegneskole i 1818 i Oslo, medan Statens Kunstakademi blei grunnlagd i 1909. I 1996 blei desse undervisningstilboda ein del av Kunsthøgskolen i Oslo. Vestlandets kunstakademi blei oppretta i 1973. Denne gjekk inn i Kunsthøgskolen i Bergen i 1996. Kunstskolen i Trondheim blei statleg kunstakademi i 1987 under namnet Kunstakademiet i Trondheim (KIT). Frå 1996 blei KIT innlemma i Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet (NTNU) som ein del av fakultetet for arkitektur og billedkunst.
Anne Johanne Kvale

**Anne Johanne Kvale** () var ein norsk journalist og politikar.

Anne Johanne Kvale debuterte som journalist i avisa *[[Firda]]* og arbeidde der frå 1946 til 1951. I perioden 1956—61 var ho landssekretær i Norges Bondekvinnelag og utdanna seg som sosionom. I ettertid har ho arbeidd som landssekretær i Kristeleg Folkepartis Kvinner og som informasjonssekretær i Landsforeningen mot Kreft, i tillegg til ei rad verv som styremedlem i Avholdfolkets landsnemnd, Det Hvite Bånd og Kriminalomsorg i Frihet og Norske Kvinners Nasjonalråd. Ho har også sete i bystyret i Oslo og vore medlem av tilsynsrådet til Ullersmo landfengsel. Kvale var den første kvinnelege leiaren i Sunnfjordlaget i Oslo og har gjeve mykje stønad til lokalhistoriske skrifter i Førde, særleg til *[[Jul i Sunnfjord]]*.

Kvale skreiv to bøker, begge om Kristeleg Folkepartis Kvinner, og bidrog til ei rad tidsskrift og meldingsblad for mellom anna Landsforeningen mot Kreft, Norges Bondekvinnelag, Kvinners Frivillige Beredskap og Norske Kvinners Nasjonalråd. Ho gav i 1994 ei større boksamling på 6000 bind til Førde bibliotek.

Kvale fekk i 2009 Kongens fortenestmedalje i sølv.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*

### I tidsskrift - eit utval
*Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Referanse

## Kjelder

* «Anne Johanne Kvale» i Allkunne, innhenta 13. august 2010.
* 

## Bakgrunnsstoff
*Om Anne Johanne Kvale i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Marimesse om hausten

**Marimesse om hausten** eller *Maria himmelfart* vert feira 15. august og markerer dagen då Jomfru Maria etter tradisjonen fór levande til himmelen. 

I folketradisjonen heldt mariafeiringene seg lenger enn mange andre helgendagar. Andre marimesser er marimesse om våren  eller *Maria bodskapsdag* (25. mars og morsmesse eller *marimesse andre om hausten* 8. september, Jomfru Maria sin fødselsdag. Alle desse tre mariadagane var bønedagar for jordbruksavlinga. Marimesse om hausten var spesielt ein merkedag for kornavlinga.

På primstaven var dagen ofte avmerkt med ei krone, ein kross eller eit tre.

## Kjelder
*Randi Ekrem (1992): *Primstaven : Tradisjonar og merkedagar*  ISBN 82-992691-0-5
Barsok

**Barsok** eller *St. Bartholomeusmesse* vert feira 24. august til minne om apostelen Bartolomeus.

I følgje tradisjonen omvendte Bartolomeus kongen av Armenia, men da bror til kongen oppdaga det, let han Bartolomeus bli flådd levande og deretter halshogd. 

Primstavmerket var ein kniv, og dagen er somme stader kalla *Baro bukkekniv*, fordi det no var tid for å slakte bukkar som ikkje var gjelda. Dagen var heimfarardag for dei som låg på setrane. Elles er dagen knytt til ulike vêrmerke: «Barsokfrost gjer mange matlause.» 

## Kjelder
*Randi Ekrem (1992): *Primstaven : Tradisjonar og merkedagar*  ISBN 82-992691-0-5
Johannes halshogg

**Johannes halshogg**, *vergimesse*  eller *Andre barsok*  29. august  er minnedag for dagen då døyparen Johannes vart halshogd. 

På primstaven er dagen avmerkt med eit sverd eller eit merke som har vore tolka som ei jagarbuske. Denne dagen skulle alle krøttera vore komne heim frå setra, og jagarbuska minte om at buskapen skulle jagast heim.

## Kjelder
*Randi Ekrem (1992): *Primstaven : Tradisjonar og merkedagar*  ISBN 82-992691-0-5
Storstrøms amt

**Storstrøm amt** var eit amt som dekkja den sørlege delen av Sjælland og øyane Lolland, Falster og Møn.

## Kommunar

Danmark var fram til 1. januar 2007 inndelt i seksten amt. Desse vart erstatta av fem regionar.
Ribe amt

**Ribe amt** var eit amt som dekte den sørvestlege delen av Jylland, og som no er ein del av Region Syddanmark. Danmark var fram til 1. januar 2007 inndelt i seksten amt. Desse vart erstatta av fem regionar.

## Kommunar
Det norske Nationalblad

***Det norske Nationalblad*** var ei norsk avis som kom ut i Christiania mellom 1815 og 1821.

Avisa kom med sitt fyrste nummer den 17. juli 1815. 23-åringen Hans Abel Hielm stod som ansvarleg utgjevar og redaktør. Viktigaste bidragsytar og den leiande i redaksjonen var Jonas Anton Hielm. Avisa var eit leiande organ for opposisjonen mot norsk og svensk statsleiing. Hans Abel Hielm kom i fleire prosessar for avisa sine utfall mot regjeringa. Avisa mista portomoderasjonen etter ei sak der avisa vart dømd for majestetskrenking, og kom sidan ikkje ut.

## Kjelder
Fyns amt

**Fyns amt** var eit amt i Danmark og dekte Fyn, Ærø, Langeland og kring 90 andre øyar. Amtet vart danna i 1970, ved samanslåing av amta Odense og Svendborg, og er no ein del av Region Syddanmark.
## Kommunar

Danmark var fram til 1. januar 2007 inndelt i seksten amt. Desse vart erstatta av fem regionar.
Københavns kommune

**Københavns kommune** er ein kommune i Region Hovedstaden på Sjælland i Danmark. Han er den største i Danmark i høve folketal, og kommunesenteret København er hovudstaden i landet. Kommunen har 659&nbsp;350 innbyggjarar (2024).

København kommune fungerte før 1. januar 2007 som ein amtkommune og var ikkje ein del av Københavns amt.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Københavns kommune
Christian Birch-Reichenwald

**Christian Birch-Reichenwald** () var ein norsk embetsmann, statsråd og stortingsmann. Peter Birch-Reichenwald var sonen hans.

Birch-Reichenwald var fødd på Blaker skanse i Aurskog, der far hans var offiser. Han vart student frå katedralskulen i Trondheim i 1830, studerte 1831 i Uppsala, deretter cand. jur. 1834 frå universitetet i Christiania. Atten år gammal vart han leiar for Studentersamfundet. Etter kvass debatt braut han og vel 50 andre medlemer ut av samfunnet og danna ei ny studentforeining som gav ut tidsskriftet *Vidar*. Johan Sebastian Welhaven, Anton Martin Schweigaard og Bernhard Dunker var mellom studentvennene hans.

I 1835 byrja Birch-Reichenwald å arbeide i Justisdepartementet. Byråsjef 1839  i  Kyrkjedepartementet, ekspedisjonssjef 1841. År 1847 vart han amtmann i Smaalenenes amt, frå 1852 hadde han tilsvarande embete i Akershus. Til sist sorenskrivar i Aker 1869-89.

Han var medlem av bystyret i hovudstaden 1843-46 og 1861-66, varaordførar 1845, ordførar 1846 og 1862-66. I 1855 var han eit halvt års tid direktør i Hovudjarnbanen og 1854 formann i ein kongeleg kommisjon om verneplikt og utskriving.

1848 og 1854 var Birch-Reichenwald stortingsrepresentant for Moss og Drøbak. På 1848-tinget var han formann i justiskomite nr 1, 1854 formann i vegkomiteen og komiteen om vegskatten, samt medlem av Lagtinget. Då han møtte på Stortinget 1862-66, representerte han Christiania, Hønefoss og Kongsvinger. Han var 1862-64 medlem av Lagtinget og 1865-66 president i same. Formann i kyrkjekomite nr 2 i 1862-63 og i gasje- og pensjonskomiteen 1865-66.

Birch-Reichenwald vart statsråd i desember 1858, då han tok over leiinga i Justisdepartementet. Han var ein nær venn av kong Karl IV, og ettersom kongen oftast rådførte seg med han før regjeringa tok avgjerd i sakene, var han «de facto» regjeringssjef i tre år. Dette tok slutt då han gjekk imot kongen i ein konflikt om Noregs rettar. Han gjekk då, i desember 1861, ut av regjeringa i protest mot kongen si avgjerd.

Birch-Reichenwald døydde i Kristiania i 1891.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
### Notar
Korvett

**Korvett** (av fransk *corvette*) var tidlegare nemning på eit fullrigga seglkrigsskip, om lag 500 tonn stort, og med 18-24 kanoner på eitt dekk. Nokre korvettar hadde eit dekk over kanondekket.

I dag er «korvett» nemning for eskortefartøy med stor fart, væpna med kanonar og torpedoar og utstyrt for å kunne delta i ubåtkrig.

## Kjelder

**Norsk Allkunnebok*. 1956
Kanselli

**Kanselli** (frå latin *cancel'laria*) er ei nemning på eit sentralt forvaltningsorgan i ein stat.

Eit kanselli var opphavleg eit rom med «gitter» (*cancelli*), der fyrsten eller ein leiande embetsmann mottok og ekspederte skriv eller kunngjeringar.

I mellomalderen i Noreg var det kanslaren sitt kontor, og kanselliet syrgde for at kongen eller statsrådet sine dekret vart skrivne og utsende.

I Danmark-Noreg var kanselliet, innført med eineveldet i 1660, delt i to. Det danske kanselli hadde ansvar for danske og norske innanrikssaker, så som kyrkje, skule og rettsstell. Medan det tyske kanselli hadde ansvaret for utanrikssaker og saker vedkomande kongen sine tyske hertugdømme Schleswig og Holstein.

Den katolske kyrkja sitt kanselli vart oppretta av pave Pius II i 1463.

## Kjelder
**Norsk Allkunnebok, VII*. 1956
Magistrat

**Magistrat** (av latinsk *magi'stratus*) var ein representasjon for staten i styringa av byane fram til 1922. I dei fleste norske byane låg magistraten til byfut eller politimeister, sjeldnare til sorenskrivar og til lensmann.

Lov av 9. mars 1917 avgjorde at magistraten skulle opphøyre i Noreg.

## Kjelde
* *Norsk Allkunnebok*. 1956
Mo i Telemark

**Mo i Telemark** er ein tidlegare kommune i Telemark, frå 1.1.1964 slått saman med Lårdal til Tokke kommune. 1658 mobyggjer budde i kommunen i 1964.

Heradet Mo hadde ei flatevidd på 694,9&nbsp;km². Høgste fjellet er det 1537 moh. høge Kvannfjellet, største vatnet er Byrtevatnet.

Folketalet var i 1801 på 1146, 1865 på 1903, fall så ned til 1873 i 1900 og 1663 i 1910. I 1955 budde 1580 menneske i kommunen.

Heradet var delt i to kyrkjesokn, Mo og Skafså. Mo kyrkje er frå 1839, Skafså kyrkje er frå 1831.

Jordbruk var hovudnæringa før kommunesamanslåinga i 1964, føre industri. Åmdals verk dreiv ut koparkis heilt frå 1500-talet.

Kraftverket Tokke ligg i Mo.

## Kjelder
**Norsk Allkunnebok VIII*. 1957

## Bakgrunnsstoff
*Historiske arkiv etter Mo kommune på Arkivportalen
Nore stavkyrkje

**Nore stavkyrkje** er ei krosskyrkje av midtmasttypen, truleg opphavleg bygd som ei einskipa stavkyrkje (*langkyrkje*), i Nore i Nore og Uvdal kommune i Buskerud. Det er vanleg å datera stavkyrkja til slutten av 1100-talet. Delar av konstruksjonen har blitt årringsdatert til 1167. Kyrkja har kraftig preg av renessanse og rokokko.

Stavkyrkja har 150 plassar, og tilkomst er via fylkesveg 116  og fylkesveg 40.

## Bygget
Skipet er rektangulært bygd i stavverk. Koret og tverrfløyene er i laft. Tverrfløyene kan ha hatt avsluttande apsidar og små tårn, mens skipet hadde eit større tårn. 
Det mest unike med kyrkja er at ho alt i mellomalderen ser ut til å ha blitt bygd om til krosskyrkje. Det finst ingen parallellar. Opphavleg var ho ei einskipa stavkyrkje av midtmasttypen. Ho har ein krossforma grunnplan, våpenhus og sør- og nordfløy. Koret er i same breidd som skipet. 
Kyrkja har ein åttekanta takryttar.

Det er gjort ei rekkje ombyggingar. Fløyene blei bygde om i 1709 og 1714, og koret utvida i 1683. Kyrkja fekk våpenhus i 1723 og midt på 1700-talet blei det bygd sakristi.

## Interiør

Kyrkja har ein krossforma grunnplan med seksten stavar i midtskipet og fløyene. Midt i skipet står ei kraftig søyle med terningkapitel.

Kyrkja er bygd med galleri. Veggar, galleri og søyler blei måla i sterke fargar i 1655.

I 1888 kjøpte Lorentz Dietrichson kyrkja og gav ho to år seinare til Fortidsminneforeningen.

## Litteratur
* Anker, Leif *Middelalder i tre, Stavkirker* i Kirker i Norge bind 4, Oslo 2005, ISBN 82-91399-16-6
* Anker, Peter, *Stavkirkene deres egenart og historie*, Oslo 1997, ISBN 82-02-15978-4
* Dietrichson, L., *De norske Stavkirker*, Kristiania 1892

## Bakgrunnsstoff
* Nore stavkyrkje i Fortidsminneforeningen 
* Nore stavkyrkje, Riksantikvaren (pdf)
* Nore stavkyrkje i Stavkirke.org
Krattfuglar

**Krattfuglar** er sky, tilbaketrekte, bakkelevande sporvefuglar som utgjer den biologiske slekta *Atrichornis*, einaste slekta i familien Atrichornithidae. Det finst berre to artar. Rustkrattfugl er sjeldan med særs avgrensa distribusjon, og larmkrattfugl er så sjeldan at fram til 1961 trudde ein at arten var utdøydd. Begge er endemiske for Australia.

Krattfuglefamilien er gamal og blir forstått å vere nærast knytt til lyrestjertar, og sannsynlegvis òg til gartnarfuglar og trekryparar. Alle desse fire familiane starta utvikling frå Australia-Ny-Guinea-regionen.

Populasjonen av larmkrattfugl blei estimert til 40-45 fuglar i 1962. Innsats for å verne fuglane klarte å auke bestanden til ca. 400 fuglar ved midten av 1980-talet, og dei har seinare vorte gjeninnført fleire stader, men er framleis trua. Pr. 2002 var populasjonen rekna til 1200 individ.

## Skildring
Fuglar av begge artar er omtrent på storleik med star, om lag 20&nbsp;cm i lengd, og med kamuflerande farger i brunt og svart. Dei held begge til i tett underskog, rustkrattfugl i temperert regnskog i nærleiken av Queensland-New South Wales-grensa, og larmkrattfugl i lyngheier og i kløfter med småskog ved kysten av Vest-Australia. Begge er flinke til å smette ut av syne som mus gjer for å unngå merksemd. Dei spring fort, men dugleiken til å flyge er svak.

Hannane har kraftfulle lydytringar, metallisk, høgt ringande, så høgt at lyden trengjer gjennom tett kratt og er nesten smertefullt på nært hald. Hofuglane byggjer eit kuppelforma reir nær bakken og tar aleineansvar for avkomet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Scrub-bird|Scrub-bird]]» frå , den 14. august 2010.*

* Referansar:

## Bakgrunnsstoff

* Lydopptak av krattfuglar hos Internet Bird Collection
*
Regulus

**Regulus** (α Leo, α Leonis, Alfa Leonis) er den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet Løva og ei av dei mest lyssterke stjernene på nattehimmelen. Ho ligg kring 79 lysår frå jorda. Regulus er ei multippel stjerne som består av fire stjerner organiserte i to par. Regulus A består av ei blåkvit hovudseriestjerne og følgjestjerna hennar, som til no ikkje er blitt direkte observert, men som truleg er ei kvit dvergstjerne. Lenger unna ligg paret Regulus B og Regulus C, som er lyssvake hovudseriestjerner.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Regulus|Regulus]]» frå ,  den 9. juli 2016.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Nils L. Landmark

**Nils L. Landmark** () var ein norsk embetsmann og stortingsmann. Andreas Landmark var ein eldre bror.

Landmark var fødd i Christiania, faren var ein kunstvevar innvandra frå Sverige. Sjølv vart han for ein stor del oppfostra hos sorenskrivaren J.D. Stub i Nordfjord. Han tok i 1797 juridisk eksamen i morsmålet i København. Deretter styrte han embetsforretningane til sorenskrivar Stub i Nordfjord til denne døydde i 1802. 1808 vart han utnemnd til sorenskrivar i Sunnfjord, eit embete han allereie hadde styrt ei tid. I si lange embetstid, han tok avskjed i 1852, verka han for fremjing av landbruket. Sin eigen gard, Tysse i Holmedal, dreiv han som eit mønsterbruk med treplanting, fruktdyrking og oppdyrking av myr.

Landmark var 2. representant frå Nordre Bergenhus på Stortinget 1821 og omframstortinget 1822. I 1821 var han sekretær i Stortinget og visesekretær i Odelstinget. Han var medlem av 15 komitear, formann i to av dei og sekretær i fem andre. Mellom anna var han formann i komiteen om utskiftingslova og sekretær i redaksjonskomiteen og i komiteane om tukthus i Nordlands amt, om Tromsø seminar og allmugeskulestellet. På omframstortinget 1822 var han sekretær i både Stortinget og i redaksjonskomiteen, dessutan medlem av komiteen om skatterestansar og om slottsbygninga.

## Gardsdagbøker
Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane har digitalisert dagbøkene Nils Landmark skreiv om gardsdrifta på Tysse, og publisert dei på heimesida. Dagbøkene dekkjer åra 1813-1842, og dei ligg også tilgjengeleg på Arkivportalen.

## Bibliografi
### Bøker
*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder

*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
* Om Nils Landmark i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
* Gravminner
*
* Landmark, Nils (Arkiv frå Arkivportalen)
*