Schlumbergera

**Schlumbergera** eller **julekaktusslekta** er ei slekt i kaktusfamilien. Dei er nærskylde artar, og dei er alle sukkulente plantar, som veks som epifyttar i 1000-1700 meters høgd i Orgelberga i Serra do Mar, i Brasil. Nokre julekaktusar er kryssingar mellom *Schlumbergera truncata* og *[[Schlumbergera russelliana]]*, som fann stad for ca. 150 år sidan i England.

Julekaktusar har blitt odla i meir enn 150 år og ein har fått plantar med blomstrar som går frå raud, lilla og fersken til kvitt og kvar plante kan ha talrike blomstrar. Dei kan ha namn etter tida dei gjerne blømer rundt, som novemberkaktus, julekaktus eller påskekaktus på norsk eller *Christmas cactus, Thanksgiving cactus* og *holiday cactus* på engelsk. Dei blir kalla *Flor de Maio* (‘maiblome’) i Brasil.

## Utbreiing

Slekta *Schlumbergera* er utbreidd i dei kystnære fjella i Mata Atlântica i den søraustlege delen av Brasil. Ein finn dei i delstatane Espírito Santo, Minas Gerais, Rio de Janeiro og São Paulo.
Dei kjem frå skogkaktus og veks som epifyttar i 1000 til 1700 meter høgd i Orgelfjella nord for Rio de Janeiro.

## Systematikk
Slekta vart første gong vitskapleg skildra i 1858 av Charles Lemaire. Slekta har tidlegare òg gått under namna *Zygocactus* og *Epiphyllanthus*. Til slekta *Schlumbergera* høyrer dei følgjande artane og hybridane:

## Slekt

* *Schlumbergera × buckleyi*
: Kulturhybrid av *[[Schlumbergera russelliana]]* og *[[Schlumbergera truncata]]*
* *Schlumbergera × exotica*
: Kulturhybrid av *[[Schlumbergera opuntioides]]* og *[[Schlumbergera truncata]]*
* *[[Schlumbergera kautskyi]]*
* *[[Schlumbergera microsphaerica]]* (S. obtusangula)
** *Schlumbergera microsphaerica* subsp. *microsphaerica*
** *Schlumbergera microsphaerica* subsp. *candida*
* *[[Schlumbergera opuntioides]]*
* *[[Schlumbergera orssichiana]]*
* *Schlumbergera × reginae*
: Kulturhybrid av *[[Schlumbergera orssichiana]]* og *[[Schlumbergera truncata]]*
* *[[Schlumbergera russelliana]]*
* *[[Schlumbergera truncata]]*

Synonym til slekta er *Epiphyllum* Pfeiff., *Zygocactus* K.Schum., *Epiphyllanthus* A.Berger, *Opuntiopsis* Knebel og *Zygocereus* Frič.

## Vanlege artar

* Novemberkaktus (*Schlumbergera truncata*): «tanna» form
* Julekaktus (*Schlumbergera x buckleyi*): «ikkje-tanna» form
* Påskekaktus (*Schlumbergera gaertneri*).

----

;Sortar
* 'Marie' (Djupraude blomar)
* 'Sonja' (lyseraude blomar)
* 'Delikatum' (kvite blomsar)
* 'Sanne' (fløtekvite blomar)
* 'Dark Sonja' (cyclamenraude blomar)
* 'Orange Triumph' (oransjeraude blomar)
* 'Tina' (kvite blomar)
* 'Dark Marie' (mørkt raude blomar)

Ikkje innplaserte, botaniske namn, som òg blir nytta om «heilagdagskaktus»:
* *Epiphyllum altensteinii*, *Schlumbergera truncata var. altensteinii*, *Zygocactus truncatus var. altensteinii*, *Epiphyllum bridgesii*, *Epiphyllum truncatum var. bridgesii*, *Zygocactus bridgesii*, *Epiphyllum delicatum*, *Schlumbergera truncata var. delicata*, *Zygocactus delicatus*, *Epiphyllum ruckeri*, *Epiphyllum ruckerianum*, *Cactus truncatus*, *Epiphyllum truncatum*.

## Hybridar
Heilagdagkaktus (*Schlumbergera* og *Hatiora* hybridar) inkluderer:
* Julekaktus, (*S. bridgesii*, *S. x buckleyi*, *[[Epiphyllum|Epiphyllum x buckleyi]]*)
* Novemberkaktus, *Thanksgiving Cactus, Yoke Cactus, Linkleaf Cactus, Crab Cactus, Claw Cactus* (*S. truncata*, tidlegare *Zygocactus truncatus*)
* Påskekaktus, (*Rhipsalis gaertneri* eller *Hatiora gaertneri* - tidlegare *Rhipsalidopsis gaertneri*)

Andre synonym inkluderer: *Epiphyllum altensteinii, Schlumbergera truncata* var. *altensteinii, Zygocactus truncatus* var. *altensteinii, Epiphyllum bridgesii, Epiphyllum truncatum* var. *bridgesii, Zygocactus bridgesii, Epiphyllum delicatum, Schlumbergera truncata* var. *delicata, Zygocactus delicatus, Epiphyllum ruckeri, Epiphyllum ruckerianum, Cactus truncatus, Epiphyllum truncatum*.

## Sortar
* 'Marie' (djupraude blomstrar)
* 'Sonja' (lyseraude blomstrar)
* 'Delikatum' (kvite blomstrar)
* 'Sanne' (fløytekvite blomstrar)
* 'Dark Sonja' (cyclamenraude blomstrar)
* 'Orange Triumph' (oransjeraude blomstrar)
* 'Tina' (kvite blomstrar)
* 'Dark Marie' (mørkt raude blomstrar)

## Galleri

Fil:Christmas cactus close-up aka.jpg|Julekaktus
Fil:Zygocactus truncatus 01.JPG|Julekaktus
Fil:christmas cactus.jpg|*Schlumbergera x buckleyi*


## Sjå òg
* bladkaktus
* *[[Rhipsalis salicornioides]]* (òg ein trekroneepifytt)
* Rhipsalidopsis

## Sjå òg
* bladkaktus
* *[[Rhipsalis salicornioides]]* 
* kaktus
* Rhipsalidopsis
* sukkulent

## Kjelder

* Schlumbergera på CSSA 
* Schlumbergera på Britannica

## Bakgrunnsstoff