open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Now I'm Here

«**Now I'm Here**» er ein song av det britiske rockebandet Queen. Det er den sjette songen på det tredje albumet deira, *[[Sheer Heart Attack]]*, han vart skriven av gitaristen Brian May, medan han var på sjukehus med hepatitt. Songen er kjend for dei harde riffa og vokalharmoniane. I Storbritannia nådde singelen 11. plassen då han kom ut i 1975. Songen vart ein populær konsertlåt, og vart spelt på så godt som alle konsertane deira frå seint 1974 til 1986.

## Detaljar
Songen omhandlar dei gode minnene til May frå den amerikanske turneen til bandet, då dei var oppvarmingsband for Mott the Hoople, tidlegare i 1974. Mott the Hoople er nemnt spesifikt i teksten, *Down in the city, just Hoople and me*.

Songen vart gjeven ut i 1981 på samlealbumet *[[Greatest Hits av Queen|Greatest Hits]]*, og i 1997 på *[[Queen Rocks]]*. I mars 2005 sette magasinet ''Q'' «Now I'm Here» på 33. plassen på lista si over dei 100 beste gitarlåtane.

## Konsertversjonar
«Now I'm Here» var fast på setlista til Queen og vart spelt på alle konsertane frå 1974 til den siste turneen deira i 1986. Han vart først framført på Sheer Heart Attack-turneen i Manchester den 30. oktober 1974. Songen var første gongen der QUeen nytta delay på vokalen til Mercury. 

Under Sheer Heart Attack-turneen, song Mercury linja «Now I'm here» på den eine sida av scenen i mørkret og tørris, og nokre få takter seinare, song han igjen «Now I'm there», men då på andre sida av scnene, ein illusjon skapt av ein identisk kledd scenearbeidar. 

Brian May fortsette å spele songen som soloartist etter at Mercury døydde i 1991. Han vart nytta som opningslåt under Queen + Adam Lambert Tour 2014–2015.

## Lister

## Medverkande
*Freddie Mercury - solo- og korvokal, hammondorgel
*Brian May - elektrisk gitar, piano, korvokal
*Roger Taylor - trommer, korvokal
*John Deacon - bassgitar

## Konsertopptak
**[[Live Killers]]* (1979)
**[[albumet Concerts for the People of Kampuchea|Concerts for the People of Kampuchea]]* (1979) (innspelt på julekonserten deira i Hammersmith Odeon i London)
**[[Queen Rock Montreal]]* (1981)
**[[Queen on Fire - Live at the Bowl]]* (1982)
**[[Live at Wembley '86]]* / *[[Queen Live at Wembley Stadium|Live at Wembley Stadium]]* (1986)
**[[Hungarian Rhapsody: Queen Live in Budapest ’86]]* (1986)
**[[The Freddie Mercury Tribute Concert]]* (1992) (med Def Leppard og Brian May)
**[[Live at the Brixton Academy av Brian May|Live at the Brixton Academy]]* (Brian May-album) (1993)
**[[Live at the Rainbow '74]]* (2014)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Now I&#39;m Here|Now I&#39;m Here]]» frå ,  den 10. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Offisiell YouTube-video: original musikkvideo, Live at the Bowl (and reprise), Live at the Bowl: «Dragon Attack"/"Now I'm Here» (reprise)
* Tekst på den offisielle nettsida til Queen
Hornsherred

**Hornsherred** er ei halvøy som går frå sør mot nord i innlandet på Sjælland i Danmark, danna av dei sørgåande fjordane Roskilde Fjord på austsida og Isefjorden på vestsida. Den nordlege og største parten av halvøya høyrer til Frederikssund kommune, medan den syndre parten av halvøya høyrer til Lejre kommune. I perioden frå 1970 til 2006 var det tre kommunar på halvøya, Jægerspris, Skibby og Bramsnæs kommunar.

Halvøya har namnet etter det tidlegare Horns Herred på den nordlige parten av halvøya. Den søndre parten låg då i Voldborg Herred. Horns Herred vart ved kommunalreforma i 1970 til dei to kommunane Skibby og Jægerspris, som ved kommunalreforma i 2007 gjekk inn i Frederikssund Kommune.
Kulhuse

**Kulhuse** er eit lite tettbygd område med feriehus og 918 fastbuande heilt nord på halvøya Hornsherred  i Frederikssund kommune nord på Sjælland i Danmark.

Namnet Kulhuse har sin bakgrunn i at kong Christian 4. tilsette ein mann som var trekolbrennar til å halde oppsyn med utskipinga av tømmer frå staden. Det vart bygd eit hus, Kulhus («Kolhus»), for denne oppsynsmannen, og dette vart opphavet til namnet. For å få utnytta tømmeret frå den såkalla Nordskoven («Nordskogen») nord i Horns Herred på halvøya, hadde kong Christian 4. fastsett i 1633 at det skulle byggjast ei brygge på nordspissen av Hornsherred for utskiping av tømmer, ved og trekol, og det var utskipinga av dette som kolbrennaren skulle halde auge med.

Området mellom Kulhuse og Jægerspris er i dag militært øvingsområde for Jægersprislejren.
Brekken

**Brekken** (sørsamisk *Prahke*) er ei fjellbygd 700 moh., nær svenskegrensa, i Røros kommune. Brekken ligg 35 km frå Røros og 40 km frå Funäsdalen i Sverige.

Brekken var tidligere kommunesenter for Brekken kommune. Kommunen vart skilt ut frå Røros kommune 1. januar 1925, og 1. januar 1964 vart han samanslegen med bergstaden Røros, Røros landsogn og Glåmos til Røros kommune.

Bygda har barnehage, skule (1-10), butikk, bensinstasjon, post, bank, ungdomshus, kyrkje og skistadion med klubbhus. Skysstasjon Skottgården ligg i bygda og historielaget driv eit bygdemuseum. Brekken flyplass vart åpna i august 2009.

Fjella i Brekken er lett tilgjengelige og gjev varierende turmuligheiter både sumar og vinter, gode fiskemuligheter og tilgang på sopp og multer. Sølendet naturreservat har eit rikt planteliv og 12 registrerte orkideartar. Fleire område er av interesse for botanikarar, geologar og ornitologar.

Tamneshalvøya, som har mange hytteområde, ligg nokre kilometer frå Brekken sentrum.
Vikingskipshuset

**Vikingskipshuset**, som òg vert kalla **Vikingskipsmuseet** i daglegtale, er eit kulturhistorisk museum på Bygdøy i Oslo. Museet høyrer inn under Kulturhistorisk museum som ligg til Universitetet i Oslo, og er eit spesialmuseum for dei skipa og det gravgodset som vart funne i gravhauger frå vikingtida i Østfold og Vestfold. Her er teke vare på  funn frå  Tune, frå Gokstadhaugen i Sandefjord, Oseberghaugen og Borrehaugane, både gjenstandar og dei tre skipa, som i vår tid har fått namna Tuneskipet, Gokstadskipet og Osebergskipet.

## Soge
Utgravingane av desse gravhaugane vart gjort på slutten av 1800-talet og byrjinga av 1900-talet.  Skipa og det rikhaldige gravgodset vart teke hand om av Universitetets Oldsaksamling ved Universitetet i Oslo. Gokstadskipet og Osebergskipet måtte mellombels verte plassert i lite høvelege skur bak Universitetsbygningane, og spørsmålet om kvar og korleis dei skulle stillast ut permanent,  engasjerte mange. Leiaren av  Universitetets Oldsaksamling, professor  professor Gabriel Gustafson, meinte at ein bygning for vikingskipsfunna burde danne kjerna i eit stor arkeologisk museum på grannetomta til Norsk Folkemuseum på Bygdøy, og i 1916 gjorde Stortinget vedtak om å byggje eit vikingskipshus på Bygdøy som fyrste byggjesteg i realiseringa av ein slik plan. Ein arkitektkonkurranse vart utlyst og vunne av arkitekt Arnstein Arneberg. Hallen for Osebergskipet vart bygd med løyvingar frå Stortinget, og  i 1926 kunne skipet flyttast frå skuret attom Universitetsbygningane i sentrum og ut i denne hallen. I 1932 var fløyene som skulle hyse Gokstadskipet og Tuneskipet ferdig, men den siste fløya for dei mange fine gjenstandane frå Oseberghaugen var ikkje ferdig før i 1957 på grunn av ei utsetting til å byrje med, og deretter som fylgje av krigen og den tyske okkupasjonen av Noreg under den andre verdskrigen i 1940–1945.

Vikingskipshuset har fått ei innvendig utforming som langt på veg kan karakteriserast som sakral. Arkitekturen vekker den kjensla i publikum som bør fylgje av at skipa og utstyret har vore plassert i gravhaugar. På sitt vis poengterer den arkitektoniske utforminga av utstillingshallane at utstillinga har å gjere med tru og sedvane i førkristen tid, ikkje utelukkande om skip og sjøfart.

## Utvidingsplanar for museet
Statsbygg inviterte i 2015 til open konkurranse om planar for nytt vikingtidsmuseum på Bygdøy knytt til Vikingskipshuset. Vikingskipshuset er freda som ein del av Bygdøy kulturmiljø, og Riksantikvaren har difor vore rådgjevar i prosessen. Vinnar av konkurransen vart framlegget «Naust» av det danske arkitektfirmaet AART architects, som synar eit sirkelforma utbygg mellom to av fløyene på det som  riksantikvaren omtalar som «Arnstein Arnebergs ikoniske museumsbygning».

Vikingskipshuset vart stengd for publikum 1.oktober 2021. I februar 2023 var det byggestart på nybygget. Nyopning er sett til 2026/2027, då under namnet Vikingtidsmuseet.

Det nye museet vert bygd som ei utviding av det tidlegare Vikingskipshuset.
Det vert totalt på omlag 13 000 m². Av dette vert 5500 m²  utstillingar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
EM i fotball 2004

**Europameisterskapen i fotball 2004** var den tolvte europameisterskapen i fotball for menn. Meisterskapen vart avvikla i Portugal i tida 12. juni til 4. juli 2004. Hellas vart europameister etter finalesiger 1-0 mot vertslandet Portugal. Dei 31 kampane vart spelt på ti arenaer i åtte byar; Aveiro, Braga, Coimbra, Faro-Loulé, Guimarães, Leiria, Lisboa og Porto. 50 land deltok i kvalifiseringa til meisterskapen.

Portugal tapte opningskampen mot Hellas, men vann likevel gruppe A. Gruppe C var den jamnaste med tre lag på fem poeng, Italia rauk ut med dårlegare målskilnad enn Sverige og Danmark. Med tre rake sigrar imponerte Tsjekkia mest av alle laga i gruppespelet.

I kvartfinalane feia Tsjekkia det danske laget av bana med 3-0 i målprotokollen. Både Portugal og Nederland gjekk vidare til semiifinale etter straffeskyting mot høvesvis England og Sverige. Portugal slo ut Frankrike med gjerrig spel og 1-0. Også i semifinalen mot Tsjekkia vann Hellas med 1-0, medan Portugal eliminerte Nederland etter ein 2-1-siger.

Milan Baroš frå Tsjekkia vart toppskårar i meisterskapen med sine fem nettkjenningar. 

## Gruppespelet
* *Alle tidene er norsk tid (UTC+1)*.
### Gruppe A



----

----

----

----

----

----

### Gruppe B



----

----

----

----

----

----

### Gruppe C



----

----

----

----

----

----

### Gruppe D



----

----

----

----

----

----

## Sluttspelet
### Kvartfinalar

----

----

----

### Semifinalar

----

### Finalen

 
Finalen fann stad på Estádio da Luz i Lisboa 4. juli 2004, framfor 62&nbsp;865 tilskodarar. På sett og vis vart finalen mellom Portugal og Hellas ei reprise på opningskampen i meisterskapen mellom dei same to laga, som hadde enda med ein overraskande siger til Hellas med 2-1. I finalekampen vann Hellas med same siffera som i kvart- og semifinale; 1-0. Det einaste målet i oppgjeret kom etter 57. minutts spel, og vart ekspedert av den høgreiste spissen Angelos Kharisteas. Hellas stod dermed for den største overraskinga i noko fotballmeisterskap for menn. Laget skåra einast sju mål på dei seks kampane det spelte.

**Hellas** sitt vinnarlag bestod av: Antonios Nikopolidis, Georgios Seitaridis, Traianos Dellas, Michalis Kapsis, Panagiotis Fyssas, Angelos Basinas, Konstantinos Katsouranis, Thodoris Zagorakis, Stelios Giannakopoulos, Angelos Charisteas, Zisis Vryzas og Zisis Vryzas. Stylianos Venetidis erstatta Giannakopoulos i det 76. minutt og Dimitrios Papadopoulos kom inn i staden for Vryzas då det var ti minuttar att av kampen.

**Portugal**: Ricardo Pereira, Miguel Monteiro, Jorge Andrade, Ricardo Carvalho, Nuno Valente, Maniche, Costinha, Deco, Luís Figo, Pauleta og Cristiano Ronaldo. Utover i kampen tok etter tur både Monteiro, Costinha og Pauleta plass på benken, inn på bana kom høvesvis Paulo Ferreira, Rui Costa og Nuno Gomes. 

Markus Merk frå Tyskland dømde kampen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fußball-Europameisterschaft 2004|Fußball-Europameisterschaft 2004]]» frå ,  den 10. juni 2016.*
Pérgamos

**Pérgamos** (gresk Πέργαμoς, tyrkisk *Beyarmudu*)) er ein distriktsby på Kypros og ein lokalstyrt busetnad i distriktet Lárnaka i Republikken Kypros.

Etter den tyrkiske invasjonen i 1974 har det meste av busetnaden vore utanfor kontroll frå styresmaktene. Frå 1983 er den nordlege delen administrert av Den tyrkiske republikken Nord-Kypros som ein kommune i distriktet Gazimağusa.

Ved folketeljinga i 2021 hadde den delen av busetnaden som framleis er under kontroll av republikken Kypros, 209&nbsp;innbyggjarar, mot 193&nbsp;innbyggjarar i 2011. Den&nbsp;delen av busetnaden som er administrert av Nord-Kypros hadde i 2011 1&nbsp;196&nbsp;innbyggjarar, medan kommunen Beyarmudu hadde 4&nbsp;125&nbsp;inbyggjarar, fordelt på busetnadene:
*Beyarmudu (Pérgamos) (1&nbsp;196&nbsp;innbyggjarar)
* (660&nbsp;innbyggjarar)
* (384&nbsp;innbyggjarar)
* (192&nbsp;innbyggjarar)
* (782&nbsp;innbyggjarar)
*Güvercinlik (Akherítou) (911&nbsp;innbyggjarar)

## Referansar
Åkersongar

**Åkersongar** (*Acrocephalus agricola*), er ein kjerrsongar som for tida er klassifisert i den nyleg skildra familien Acrocephalidae. Han hekkar hovudsakleg i temperert klima i Sentral-Asia, er flyttfugl som overvintrar grovt rekna i søraustlege Pakistan og i India. 

## Skildring
Dette er ein brun til beigefarga songar med lysare underside, noko mindre enn slektningen som er vidt utbreidd  i Noreg, sivsongar. Fjørdrakta til åkersongaren er jamt farga utan strekar, bortsett frå den lyse augebrynstripa. Fjørene er utsett for slitasje og bleiking gjennom hekkesesongen. Kroppslengda er ca. 13 centimeter og han har ei vekt på mellom 8 og 11 gram.

Åkersongar hekkar i ei rekkje av hovudsakleg fuktige habitat, ofte ved innsjøar og elvar. Habitata i vinterkvarteret er både lågtliggande og i fjelldalar, gjerne fuktige område med høge vekstar av busker, sukkerrøyr, takrøyr, ris eller starr. Her lever dei av insekt, inkludert artar av fluger, vårfluger, døgnfluger, maur, augestikkarar og biller, dessutan meitemark. Åkersongarane kan sitje både høgt og lågt i vegetasjonar medan dei snappar byttet, og kan gå ned til vassflata for å ta insekt.

Dei har ein mjuk melodiøs song som ofte er etterlikningar av andre artar. Kall for varsling og kontakt er meir skarpe og harde. 

Ein vestleg bestand som lever litt inn i Europa hekkar  i vestlege Kasakhstan og vestover til sørlege Ukraina, Romania og Bulgaria. Desse fuglane overvintrar frå søraustre Iran til vestlege India. Elles finn ein arten i Sentral-Asia med overvintring på det indiske subkontinentet. Streiffuglar kjem sporadisk til Noreg, i perioden frå 2000 til 2015 var det rapportert i underkant av 20 observasjonar, dei fleste i Rogaland.  

Storleiken på den globale populasjonen er ikkje kjent, men er rekna som minkande. Den europeiske bestanden er estimer til i ligge mellom 1,4 og 2,6 millionar individ.

## Kjelder
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Willetsnipe

**Willetsnipe** (*Tringa semipalmata*) er ein stor vadefugl i snipefamilien med hekkeområde i sentrale Nord-Amerika og har overvintring langs amerikanske kystar sør til Chile og Uruguay.

## Skildring

Dette er den største *[[Tringa]]*-snipa, ho har ei kroppslengd på mellom 33 og 41 centimeter, og vekta kan variere så mykje som frå 175 til 375 gram.

Vaksne har blåleg, grå bein og eit langt, rett, mørk og kraftig nebb med blåskjær ved nebbrota. Kroppen er mørk gråbrun på oversida og lys under. Halen er kvit med eit mørkt band på slutten. Det karakteristiske svartkvite mønsteret på vengene er eit vanleg syn langs mange nordamerikanske kyststrender. Lætet er oftast eit 'kip-kip-kip', og fuglane kan opptre støyande.

Det finst ein vestleg og ein austleg underart. Den austlege hekkar frå Nova Scotia til Mexico og i Karibia. Dei overvintrar på den atlantiske kysten av Sør-Amerika. Den vestlege underarten hekkar ved ferskvatn på præriemyrar i det vestlege Nord-Amerika. Dei overvintrar på begge kystar, frå dei midtatlantiske USA-statar sørover til Brasil på atlanterhavskysten, og frå kysten av staten Oregon sørover til Peru og Chile på stillehavskysten.

Willetsnipa lagar reiret på bakken, vanlegvis på godt skjulte stadar med kort gras, ofte i koloniar. Desse fuglane beitar på mudderbankar eller på grunt vatn, søkjer, eller plukkar opp føde ved hjelp av synet. Dei et hovudsakleg insekt, krepsdyr og marine ormar, men òg noko planteføde.

Populasjonen fall kraftig på grunn av jakt på slutten av 1800-talet og tidleg på 1900-talet. Seinare har han auka og er no rekna som stabil. Ein trur det finst ca. 250&nbsp;000 individ totalt av begge underartar. Arten er klassifisert som livskraftig av IUCN.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Willet|Willet]]» frå ,  den 11. juni 2016.*  
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Jakob N. Vik

**Jakob Nilsson Vik** () var ein norsk gardbrukar, meieristyrar og politikar frå Øystese i Hordaland. Han var sosialminister frå 1931 til 1933, og var stortingsrepresentant frå Hordaland i tida 1928 til 1945. Vik var medlem av Bondepartiet.

Vik utdanna seg ved Stend landbruksskule i Fana (1903) og Statens meieriskule i Brandbu (1906). Ved sidan av arbeidet som gardbrukar på farsgarden Vik i Kvam herad var han i åra 1906-13 og 1923-28 styrar av det lokale meieriet. Ei tid var han styreformann i Hardanger Meieribolag og styremedlem i Norske Melkeprodusenters Landsforbund.

Vik var medlem i Kvam heradsstyre frå 1919, ordførar 1922 til 1931. Frå 1928 representerte han Hordaland fylke og Stortinget, og vart attvald ved dei neste tre stortingsvala. Han var medlem i høvesvis Skog- og vassdragskomiteen, deretter i Finans- og tollkomiteen, Sosialkomiteen og Militærkomiteen. Våren 1931 vart Vik sett til å styre Sosialdepartementet i Kolstad-regjeringa, og heldt fram i posten då Jens Hundseid tok over som statsminister i mars 1932. Regjeringa vart felt eitt år seinare, og Vik tok på nytt sete i Stortinget. Han hadde stortingsplass til 1945.

Etter den tyske invasjonen i Noreg i april 1940 vart det ei samlingsregjering stabla på beina. Vik vart utnemnd til å representere Bondepartiet i regjeringa, men fekk ikkje bod om utnemninga før det var for seint å slutte seg til Nygaardsvold-regjeringa som var på flukt nordover i Noreg.

Vik døydde på Oppdal Turisthotel.

## Bakgrunnsstoff
* disnorge
*
Andreas Wormdahl

**Andreas Wormdahl** () var ein norsk politikar frå Trondheim som representerte Arbeidarpartiet på Stortinget i tida tida 1958-69.

Wormdahl var son til ein lærar og ein modist/pianist. Han tok middelskolen som privatist i 1926-27. Frå ungdomsåra til 1945 arbeidde han både som sjømann, bygningsmann, på anlegg og i smelteverk. 1945-46 var han forretningsførar og sjef for den kommunale brenselsomsetninga i Orkanger. Dei neste elleve åra, fram til han vart vald inn på Stortinget, var han sekretær og forretningsførar for Trondheim forente Arbeiderparti.

Wormdahl var medlem av heradsstyret i Orkanger frå 1934 til -40. Hausten 1957 vart han vald inn på Stortinget frå Sør-Trøndelag og sidan attvald to gongar. I den tingbolken var han medlem i Militærkomiteen, deretter sat han fire år i Sosialkomiteen, og til sist like lenge i Utanriks- og konstitusjonskomiteen.

Etter åra på Stortinget var Wormdahl økonomisjef ved E.C. Dahls Stiftelse i Trondheim i 10 år fram til 1979.

Wormdahl hadde ei mengd offentlege verv og andre tillitsverv.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Arcturus

|- bgcolor="#FFFAFA"
| Merk (kategori: variabilitet): || H- og K-stråling varierer

**Arcturus** (α&nbsp;Boo, α&nbsp;Boötis, Alfa&nbsp;Boötis) er den mest lyssterke stjerna på den nordlege himmelhalvkula og ligg i stjernebiletet Bjørnepassaren. Med ein visuell storleikeklasse på&nbsp;&minus;0.05, er han den fjerde mest lyssterke stjerna på nattehimmelen, etter Sirius, Canopus, og Alpha Centauri. Ho ligg relativt nær jorda, berre 36,7 lysår unna, og er i lag med Vega og Sirius, ei av dei mest lyssterke av dei solnære stjernene. 

Arcturus er ein klasse K0&nbsp;III oransje kjempe, med ein absolutt storleiksklasse på −0,30. Ho har truleg brukt opp hydrogenet sitt frå kjernen og er no i den aktive fasen der ho brenn hydrogen i det ytre skalet. Ho vil fortsette å utvide seg i tida framover. 

Det samiske namnet på stjerna er *Fávdna*. I følgje ei gammal segn jaktar Fávdna på Sarva, himmelelgen. Våpenet til Fávdna er ein boge, Fávnnadávgi, som er stjernebildet Dávggat eller Karlsvogna.

## Kjelder

* 

*Forsgren, Arne. (14. februar 2009). Fávdna. I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/F%C3%A1vdna.

## Bakgrunnsstoff

* SolStation.com
* Arcturus på Constellation Guide
Ludovic Giuly

**Ludovic Guily** () er ein fransk tidlegare fotballsspelar som vann Meisterligaen 2006 med FC Barcelona. Den kortvaksne offensive midtbanespelaren er kjend etter sine år i Olympique Lyonnais, AS Monaco, FC Barcelona, AS Roma og Paris Saint-Germain. Han spelte 17 landskampar for Frankrike i perioden 2000-05 og skåra tre mål.

Giuly debuterte på Olympique Lyon i 1994 og vart overført til AS Monaco sommaren 1998. Med Monaco vart han fransk seriemeister i 2000 og ligacupvinnar i 2003. I 2004 var han kaptein på laget som tok seg heilt til finalen i meisterligaen. Han vart midtvegs i 1. omgang skadd pg måtte forlate bana i ein kamp som enda med tap 0-3 mot FC Porto.

Same sommaren gjekk turen til FC Barcelona. Både i 2005 og 2006 vart Giuly spansk seriemeister, i 2006 var han med på sine største triumf på fotballbana då det katalanske laget vann meisterligaen. Sesongen 2007/08 spelte han på AS Roma, eit lag som vann den nasjonale cupen i 2008. Frå sommaren 2008 spelte han i tre år på Paris Saint-Germain, og også her fekk han med seg ein pokal då laget vann den franske cupmeisterskapen i 2010. Han reiste i 2011 tilbake til AS Monaco, der han spelte ein sesong, det same gjorde han så i Lorient i 2012/13. Sidan den tid har han spelt fotball på amatørnivå.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ludovic Giuly|Ludovic Giuly]]» frå ,  den 11. juni 2016.*
Fakkel i astronomi

Ein **fakkel** i astronomi eller **fotosfærisk fakkel** er eit område på soloverflata som er ljosare enn fotosfæren. Ein ser dei som regel omkring solflekkar og er best synlege nær solranda. **Kromosfæriske faklar** er flekkar eller nettverk av ljose områder i kromosfæren, synlege i hydrogen- og kalsiumlys. Dei lyse elementa av kromosfæriske fakler vert ofte kalla flocculi.

Dei lange, mørke, trådliknande strukturane som viser seg på monokromatiske bilete av sola vert kalla filament.  

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
Fantomenergi

**Fantomenergi** er ei hypotetisk form for mørk energi med ein særskild sterk, fråstøytande gravitasjon og med ein tettleik som aukar når universet ekspanderer. 

Om energien finst, vil det få ekspansjonen av universet til å akselerere så raskt at ein får ein såkalla Big Rip. Dette vil i så fall føre til ein grenselaus akselerasjon, som etter kvart overgår lysfarten. Det observerbare universet vil derfor krympe, sidan lys og informasjon strålt ut frå fjerntliggande stjerner ikkje kan «henge med» ekspansjonen. Sidan objekt då ikkje kan vekselverke me kvarandre via fundamentale krefter, så vil alt i universet, til og med atom, bli riven sund. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Phantom energy|Phantom energy]]» frå ,  den 11. juni 2016.*
Statsbygg

**Statsbygg** er ei statleg forvaltningsverksemd under Kommunal- og moderniseringsdepartementet som skal setje i verk og gjennomføre den politikken som Stortinget har vedteke for statens eigen byggje- og eigedomssektor. Statsbygg er staten sin byggherre, eigedomsutviklar og forvaltar, med ansvaret for nokre av dei mest komplekse byggjeprosjekta i landet, som til dømes fengsel, tinghus for domstolane, museum, høgskular og barnevernsinstitusjonar. Arkitektar som skal engasjerast i prosjekta, vert valde ut etter offentlege konkurransar der det vert lagt vekt på kvaliteten på arkitekttenestene, dokumentert kompetanse og evnen til å gjennomføre oppdraget.

## Oppgåver
Hovudoppgåva for Statsbygg er difor å syte for at statlege organ av ulik art får seg kostnadseffektive og funksjonelle lokale. Men Statsbygg forvaltar òg ei rekkje statlege bygningar med høg kulturhistorisk verdi, med til dømes Slottet, Håkonshallen, Eidsvollsbygningen og den freda Bergskrivergården på Røros som truleg dei mest kjende. For å ta vare på dei kulturhistoriske bygningane er det laga landsverneplanar med oversyn over verneverdige eigedommar kartlagde og valde ut av Statsbygg i samråd med Riksantikvaren, og forvaltningsplanar om korleis kvar einskild bygning skal forvaltast på ein forsvarleg og god måte. Statsbygg står for vedlikehald av over 450 verna bygningar.

Statsbygg er dessutan statens rådgjevar i saker som gjeld leige av lokale på den private eigedomsmarknaden, som årleg dreier seg om fleire milliardar kroner.

## Kontor
Statsbygg har hovudkontor i Biskop Gunnerus' gate 6 i Oslo, attmed Oslo sentralstasjon.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Fargestorleiksklasse-diagram

Eit **fargestørrelsesklasse-diagram** er eit diagram der storleiksklassen til stjernene er avsett langs den vertikale aksen og fargeindeks langs den horisontale. Diagrammet har same eigenskap som Hertzsprung–Russell-diagrammet og vert ofte nytta i staden for dette. 

## Kjelder

*
Paralímni

**Paralímni** (gresk Παραλίμνι, tyrkisk *Paralimni*) er ein by på Kypros og ein kommune i distriktet Ammókhostos i Republikken Kypros.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 10&nbsp;037 innbyggjarar, mot 14&nbsp;963 innbyggjarar i 2011.

## Referansar
Massimo Ambrosini

**Massimo Ambrosini** () er ein tidlegare italiensk fotballspelar frå Pesaro som vann meisterligaen to gongar med AC Milan. Den taklingssterke midtbanespelaren deltok i 35 landskampar på Italia sitt landslag og vann EM-sølv i 2000.

## Karriere

### Klubbspel
Ambrosini debuterte i Serie B med Cesena hausten 1994. Allereie sommaren 1995 vart han overført til AC Milan og var dei neste 18 år knytt til klubben, utanom 1996/97-sesongen då han spelte på Vicenza. Med Milan vart han seriemeister tre gongar og vann den nasjonale cupen i 2003. Same året sikra han seg sin fyrste meisterliga-triumf med klubben, ein prestasjon han gjentok i 2007. I mellomtida opplevde han frå benken at laget tapte finalen i Meisterligaen 2005, ein dramatisk kamp der Milan leia 3-0 før Liverpool FC kom tilbake og vann etter straffeskyting. Han spelte sesongen 2013/14 på Fiorentina, la deretter opp.

### Landslagsspel
Ambrosini debuterte på landslaget våren 1999. Han var innbytar i EM-finalen 2000, der Italia tapte på såkalla «golden goal» etter ordinær tid var ute. Åtte år seinare var han med i EM i fotball 2008, og spelte sin 35. og siste landskamp då Italia i kvartfinalen rauk ut or meisterskapen etter straffeskyting mot Spania. Han skåra aldri på landslaget.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Massimo Ambrosini|Massimo Ambrosini]]» frå ,  den 11. juni 2016.*
Filament

**Filament** kan syne til: 

* filament i fysikk, den tynne tråden i ein glødelampe. 
* filament i astronomi, strukturar som stråler ut frå sola, sjå òg fakkel i astronomi
* filament i tekstilfag
* filament i botanikk
Flares

**Flares** er utbrot av lysande gass på sola, og opptrer som regel i kompliserte solflekkgrupper. Særs sterke flares er synlege i integrert lys, men dei fleste kan einberre sjå i monokromatisk lys (hydrogenlys) ved hjelp av eit særskild filter, lyotfilter, eller spektrohelioskop. I samband med store flares vert det observert utbrot av radiostråling frå sola, sterk nordlysaktivitet og ionosfæriske forstyrringar, og stundom ein auke i kosmisk stråling.

## Kjelder

*
Flash-spektrum

**Flash-spektrum** er spektrumet av kromosfæren til sola, og syner emisjonslinjer og er synleg ein kort augneblink før og etter den totale fase av ei solformørking.

## Kjelder

*
Francis Baily

**Francis Baily** () var ein engelsk astronom, mest kjend for observasjonane sine av Baily-perler under ei solformørking. Han stifta Royal Astronomical Society.

## Kjelder

*
AART architects

**AART architects** er eit arkitektfirma i Aarhus i  Danmark som har vunne fleire internasjonale arkitektkonkurransar, mellom anna i Noreg, og såleis vorte eit av dei leiande danske arkitektverksemdene. I 2012 fekk dei Østfold Arkitektforenings *Arnstein Arnebergprisen*  for «gode byggverk som er tegnet av østfoldbaserte arkitekter eller byggverk oppført i Østfold» for Inspiria Science center i Sarpsborg, og i 2016 vann dei ein arkitektkonkurranse for utbygging av Vikingskipshuset på Bygdøy i Oslo til eit nytt vikingtidsmuseum. Dei har òg vunne konkurransane om nytt universitetsjukehus i Stavanger og nytt sjukehus for Østfold på Kalnes i Sarpsborg.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Internettsida til  AART architects
Lidskjalv

**Lidskjalv** (norrønt *Hliðskjálf*) er høgsetet til Odin i norrøn mytologi. Det står i borga hans Valaskjalv i Åsgard. Frå setet ser Odin ut over heile verda, og veit kva kvart menneske gjer. Lidskjalv er omtalt i Den yngre Edda (Gylvaginning), og er også nemnd i dei eldre eddadikta *[[Grimnesmål]]*, der Odin og Frigg sit i høgsetet, og *[[Skirnesmål]]*, der Frøy lurer seg til å sitja der og ser jotunkvinna Gjerd.

Snorre Sturlason skriv i Edda: *«Þar er einn staðr, er Hliðskjálf heitir, ok þá er Óðinn settist þar í hásæti, þá sá hann of alla heima ok hvers manns athæfi ok vissi alla hluti þá er hann sá.»* Omsett: «Det er ein stad som heiter Lidskjalv; og når Odin sette seg i høgsetet der, då såg han ut over alle heimsbolkar, såg kva kvar mann tok seg føre, og mintes sidan alt han såg.»


Frigg and Odin in Grímnismál by Frølich.jpg|Frigg og ektemannen Odin på trona Lidskjalv med utsyn over heile verda. Teikning av Lorenz Frølich til *Den ældre Eddas Gudesange* som kom ut i 1895.


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lidskjalv|Lidskjalv]]» frå ,  den 12. juni 2016.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Store norske leksikon, Lidskjalv
* Heimskringla.no, Gylvaginning
Galaktiske koordinatar

**Galaktiske koordinatar** er storleikar som gjev posisjonen til himmellekamar. I problem i samband med Mjølkevegsystemet høver det seg ofte å gje posisjonar ved galaktiske koordinatar. 

Galaktisk lengd vert rekna i grader langs *galaktisk ekvator*. Nullpunktet var tidlegare skjeringa mellom galaktisk ekvator og himmelekvator i Ørna, men er frå 1959 gjeve ved retninga til sentrum i Mjølkevegen. Sett frå den galaktisk nordpolen er retninga motsett rørsla til klokka. 

Galaktisk breidd vert målt i grader vinkelrett på galaktisk ekvator og vert rekna positiv mot den galaktiske nordpolen, og negativ mot sørpolen. Den galaktiske nordpolen ligg i Berenikes hår, medan sørpolen ligg i Bilethoggaren. Galaktisk ekvator er storsirkelen midt mellom dei galaktiske polane. Han går kring 1° nord for sentrallinja til Mjølkevegen, noko som viser at sola ligg litt nord for hovudplanet til Mjølkevegsystemet. Galaktisk ekvator heller 62° med himmelekvator, og skjer denne (frå sør mot nord) i stjernebiletet Ørna (rektascensjon 18 timar 44,0 minutter) og (frå nord mot sør) i Orion.

## Sjå òg
* astronomiske koordinatar

## Kjelder

*
*
*

## Bakgrunnsstoff
*  Ekvatorial/galaktisk omrekningsreiskap .
*  Galaktisk koordinatsystem - Wolfram-demonstrasjon
Galileisk måne

**Dei galileiske månane** er dei fire store Jupiter-månane Io, Europa, Ganymedes og Callisto, oppdaga i 1610 av Galileo Galilei. Dei er lyssterke nok til at ein kan sjå dei i ein vanleg prismekikkert.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff

* Animasjon av observasjonen til Galileo, mars 1613
Berti Vogts

**Hans-Hubert Vogts** (), kjend som **Berti Vogts**, er ein tidlegare tysk fotballspelar og -trenar frå Büttgen i Nordrhein-Westfalen, som vart verdsmeister med Vest-Tyskland i 1974 og vann VM i fotball 1990 og EM i fotball 1996, dei to siste som trenar. I perioden 1967-78 deltok han i 96 landskampar og skåra eitt mål. På klubbplan spelte han i alle år på Borussia Mönchengladbach, ein klubb han vann to UEFA-cupar og fem vesttyske seriemeisterskapar med.

## Karriere
### Klubbspel
Vogts debuterte på Borussia Mönchengladbach i 1965 og vart verande i klubben til 1979. Gjennom desse sesongane vart han vesttysk seriemeister fem gongar; 1970-71 og 1975-77. Dessutan vann han den vesttyske cupfinalen 1973 då Borussia vann 2-1 over FC Köln etter ekstraomgangar. Både i 1975 og i 1979 var han med då klubben sikra seg trofeet i UEFA-cupen.

### Landslagsspel
Vogts landslagsdebuterte 3. mai 1967. I den etterfylgjande sesongen la han beslag på høgrebackplassen til Vest-Tyskland, og hadde nærast klippekort på denne i ti år. Med det vesttyske landslaget vann han ein bronsemedalje i fotball-VM 1970 i Mexico.

Han var ikkje med fotball-EM 1972, men spelte alle kampane i VM i fotball 1974, eit meisterskap som fann stad i Vest-Tyskland. I finalen på olympiastadion i München takla han på seg eit gult kort inne i straffefeltet allereie i det 3. minutt av kampen. Nederland tok leiinga på straffesparket, men Vest-Tyskland kom tilbake og vann 2-1.

Vest-Tyskland nådde også finalen i EM 1976, men tapte kampen mot Tsjekkoslovakia etter straffeskyting. Vogts var lagkapten for Vest-Tyskland i sine 20 siste kampar i landslagstrøya. Han spelte sin 96. og siste landskamp i fotball-VM 1978.

### Trenar
Etter elleve år som sjef for det vesstyske ungdomslaget tok Vogts våren 1990 over som landslagssjef i Vest-Tyskland. Samme sommaren leia han det vesstyske mannskapet til siger i VM i fotball 1990 i Italia. Han heldt fram som Tyskland landslagssjef til -98, og var såleis også med då Tyskland slo Tsjekkia på «golden goal» i EM-finalenn 1996. Sidan var han trenar for Bayer Leverkusen 2000/01, og landslagssjef for Kuwait 2001-02, Skottland 2002-04 og Aserbajdsjan 2008-14.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Berti Vogts|Berti Vogts]]» frå ,  den 12. juni 2016.*
Tantalus Fossae

**Tantalus Fossae** (latin for Tantalusgrøftene) er ei samling forkastingsgrøfter på aust- og nordsida av Alba Mons på Mars.

Sannsynlegvis vart grøftene danna av strekk-krefter medan Alba Mons lyfta seg opp.

Tantalus Fossae grensar i sør til Ceraunius Fossae, i aust til Tempe Terra og i nord til Vastitas Borealis.

## Kjelder
Friedrich Wilhelm Bessel

**Friedrich Wilhelm Bessel** () var ein tysk astronom og matematikar.

Han var professor i Königsberg frå 1810, og grunnla 1811–1813 Königsberg observatorium. Han publiserte i 1818 ein katalog, *Fundamenta astronomiae*, over reduserte posisjonar av 3222 stjerner, basert på Bradley sine observasjonar frå 1727–1747. Katalogen har vore viktig for undersøking av eigenrørsla til stjernene. Eldre stjernekatalogar inneheld berre råmaterialet av observasjonane og er derfor ikkje direkte brukbare til dette. Bessel føretok frå 1821 til 1833 over 76&nbsp;000 nøyaktige observasjonar av stjerneposisjonar og samla ein katalog som gav koordinatene for 63&nbsp;000 stjerner. Han utførte i 1838 den første pålitelege målinga av parallaksen til ei stjerne (61 Cygni), og føresåg i 1844 ut frå periodiske forandringar i eigenrørsla for Sirius og Procyon at desse stjernene hadde usynlege følgjarar (observert første gang i høvesvis 1862 og 1892). Bessel utførte store arbeid innafor geodesi og geofysikk, og var òg ein dugande teoretikar. Han løyste i 1824 «Kepler-problemet» ved bruk av sylinderfunksjonar. Etter han er desse kalla besselske funksjonar eller Bessel-funksjonar.


Bessel, Friedrich Wilhelm – Tabulae Regiomontanae reductionum observationum astronomicarum ab anno 1750 usque ad annum 1850 computatae, 1830 – BEIC 753362.jpg|*Tabulae Regiomontanae reductionum observationum astronomicarum ab anno 1750 usque ad annum 1850 computatae*, 1830


## Kjelder

*
Sotíra

**Sotíra** (gresk Σωτήρα, tyrkisk *Sotira*) er ein by på Kypros og ein kommune i distriktet Ammókhostos i Republikken Kypros. Kommunen vart oppretta i 2011.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 5&nbsp;905 innbyggjarar, mot 5&nbsp;474 innbyggjarar i 2011.

## Referansar
Gamma-astronomi

**Gamma-astronomi** er ein del av astronomien som omfattar studiet av gammastråling frå himmellekamar og frå verdsrommet. Gammastrålinga oppstår ved spalting av atomkjerner og ved valdsam akselerasjon av ladde partiklar, og er den mest kortbølgja og dermed den mest energirike elektromagnetiske stråling ein kjenner med energiar over 100 keV.

Den kosmiske gammastrålinga trengjer ikkje gjennom jordatmosfæren, og kan derfor berre studerast med instrument plassert i satellittar. Strålinga vart første gang registrert frå satellitten OSO-3 i 1986. Strålinga er delvis diffus med konsentrasjon langs galaktisk ekvator og sentrum av Mjølkevegen, delvis opptrer ho frå lokale kjelder. Dei kjeldene som tilhører stjernesystemet vårt, er mellom anna solflekkar, nøytronstjerner og supernovarestar. Dei ekstragalaktiske kjeldene er kvasarar, svarte hól og spesielle typar aktive galaksar. Aktiviteten innan forskingsfeltet auka kraftig etter at romfartøya Compton Gamma-Ray Observatory og Granat X-Ray/Gamma-Ray Observatory vart skoten opp tidleg i 1990-åra. 

## Sjå òg
*gammaglimt

## Kjelder

*
*

## Bakgrunnsstoff
* The HEGRA Atmospheric Cherenkov Telescope System
* The MAGIC Telescope Project
* The VERITAS Ground Based Gamma-Ray Experiment
Gegenschein

**Gegenschein** er eit tysk ord som tyder «motlys», og er ei utviding av zodiakallyset, ein svak lysning på himmelen som er i motsett retning av sola, og som ein kan sjå på nattehimmelen. Det skuldast truleg at jorda har ein støvhale som spreier lyset.

Dei fleste kan ikkje sjå gegenschein i dag i dei fleste busette område, på grunn av lysforureining.

## Kjelder

*
Geminidane

**Geminidane** er ein meteorsverm med maksimum meteorhyppigheit 13.-14. desember (ca. 40 per time). Svermen varer ca. 5 dagar. Svermen vert skapt av objektet 3200 Phaethon. som ein trur er ein apolloasteroide Dette gjer Geminidane, i lag med Kvadrantidane, til dei einaste store meteorsvermane som ikkje kjem av ein komet. Meteorane frå denne svermen flyttar seg langsamt. Geminidane vart først observert i 1862. 

## Kjelder
Noctis Labyrinthus

**Noctis Labyrinthus** (latin for Nattlabyrinten) er ein region med dalar, sprekkar og platå vest for Marinerdalane på Mars.

Noctis Labyrinthus vart truleg danna medan Tarsis-platået voks. Platået bolna ut, og dette sleit i marsyta til ho brast fleire stader. Heile nettverket av forkastingsgrøfter og sprekkar spenner ut eit område på kring 1 200 kilometer.

Nord for Noctis Labyrinthus ligg Noctis Fossae, og i sør grensar området til Syria Planum.

## Kjelder
* ''Martian labyrinth'' - ESA
Georges Lemaître

** Georges Henri Joseph Édouard Lemaître,** () var ein belgisk jesuittprest, astronom og professor i fysikk ved den franske delen av Det katolske universitetet i Louvain. 

Han sette fram ein universmodell i 1927, som seinare er vidareutvikla av han sjølv og andre, særskild G. Gamow, og er no den kosmologiske teorien som har flest tilhengjarar. Teorien omfattar uratom, big bang og utvidinga av universet.

## Oppkallingar
*Månekrateret Lemaître
*Friedmann–Lemaître–Robertson–Walker-universet
*Lemaître-koordinatar
*Asteroiden 1565 Lemaître
* Det norske elektronica-bandet Lemaitre

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
*
George Ellery Hale

**George Ellery Hale** () var ein USA-amerikansk astronom og framståande solforskar.

Han oppdaga magnetfeltet til solflekkane og påviste samanhengen mellom solaktivitet og geomagnetiske forstyrringar. Han fann opp spektroheliografen. Han grunnla Hale-observatoria Yerkes, Mount Wilson og Paloma.

## Æresprisar
* 1894 Janssenmedaljen frå Vitskapsakademiet i Paris
* 1902 Rumford-prisen frå American Academy of Arts & Sciences
* 1904 Henry Draper-medaljen frå National Academy of Sciences
* 1904 Royal Astronomical Society sin gullmedalje
* 1916 Catherine Wolfe Bruce Gold Medal frå Astronomical Society of the Pacific
* 1917 Prix Jules Janssen
* 1919 Academie des Sciences, Institut de Frankrike
* 1920 Galileomedaljen frå Universitetet i Firenze
* 1921 Actonian-prisen frå Royal Institution i London
* 1926 Elliott Cresson-medaljen i fysikk frå Franklin Institute i Philadelphia
* 1926 Arthur Noble-medaljen frå byen Pasadena
* 1927 Franklin-medaljen frå Franklin Institute i Philadelphia
* 1932 Sir Godfrey Copley-medaljen frå Royal Society of Great Britain
* 1935 Frederic Ives-medaljen frå Optical Society of America
* Royal Society
* Fortjenestmedraljen til Leopold av Belgia
* Kronordenen til Italia 
* Æresmedlem i Wien vitskapsakademi

## Oppkallingar

* Hale-teleskopet i Palomar Observatory
* Den 22 år lange solare Hale-syklusen
* Asteroiden 1024 Hale
* månekrateret Hale
* marskrateret Hale
* Hale-observatoria
* George Ellery Hale Middle School i Woodland Hills i California
* Hale House i Shoreland Hall i University of Chicago
* Hale Building i Pasadena
* George Ellery Hale-prisen, gjeven av Solar Physics Division i American Astronomical Society

## Populærkultur
Fox Mulder nytta pseudonymet «George E. Hale» ved fleire høve i TV-serien *[[The X-Files]]*.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff

* Brucemedaljen
George Darwin

**Sir George Howard Darwin** () var ein engelsk astronom og matematikar. Han var son av Charles Darwin og bror til Francis Darwin. 

Han er særleg kjent for sine arbeid over tidvatn, og den kosmologiske tydinga til tidevasskreftene og utviklingshistoria til månen. 

Darwin var professor i astronomi og eksperimentalfysikk i Cambridge frå 1883. Han var æresdoktor ved Universitetet i Oslo i 1902.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
*
George Phillips Bond

**George Phillips Bond** () var ein amerikansk astronom. Han var son av William Cranch Bond. Han gjorde viktige arbeid innan celestmekanikk og var ein pioner i fotografisk astronomi. Han tok det første fotografiet av ei dobbeltstjerne (1857).

Bond var direktør for Harvard-observatoriet frå 1859 til 1865. 

Han døydde av tuberkulose.

## Æresprisar
* Royal Astronomical Society sin gullmedalje i 1865.
* Mount Bond, West Bond og Bondcliff er fjell i White Mountains som er kalla opp etter han.
* Krateret G. Bond på månen er namnsett etter han, det same er eit krater på Mars.
* Bond albedo
* Eit område på Hyperion, Saturnmånen som han oppdaga, er kalla Bond-Lassell Dorsum
* Asteroiden 767 Bondia er kalla opp etter han og faren. 
* Bond-gapet i C-ringen til Saturn er kalla opp etter han og faren. 

## Kjelder

*
Geosentrisk verdssystem

Eit **geosentrisk verdssystem** er eit verdssystem der jorda vert rekna som det urokkelege midtpunktet i universet. 

Dette systemet var det dominerande kosmologiske systemet i mange gamle sivilisasjonar, som Det gamle Hellas, inkludert systema til Aristoteles og Klaudios Ptolemaios. I dette systemet krinsa sola, månen og stjernene rundt jorda.

## Kjelder

*
Gemma

**Gemma** eller **Alfa Coronae Borealis** (α CrB, α Coronae Borealis, Alphecca) er ei dobbeltstjerne i stjernebiletet Den nordlege krona. Ho ligg kring 75 lysår frå solsystemet.

## Eigenskapar
Hovudkomponenten er ei kvit stjerne i hovudserien med spektralklasse A0V og 2,6 gonger massen til sola. Estimat av radiusen til stjerna varierer frå 2,89 til 3,04 gonger radiusen til sola. IRAS har målt eit infraraud eksess i 24&nbsp;μm og 70&nbsp;μm kring primærstjerna. Dette indikerer at det ei stor skive med støv og materiale kring Gemma, og ein har spekulert i om dette kan vere eit planet- eller protoplanet-system, som liknar der ein finn kring Vega.

Sekundærkomponenten er ei gul hovudseriestjerne med ein estimert storleiksklasse G5, 0,92 gonger massen til sola og 0.90 gonger solradiusen. Røntgenstråling frå stjerna er , som er 30 gonger høgare enn den kraftigaste strålinga frå sola. Dette høgare aktivitetsnivået er venta av ei ung stjerne i denne klassen. Koronaen har ein temperatur på kring 5&nbsp;MK, som er mykje varmare enn koronaen til sola. Den øvre grensa på 14&nbsp;km/s for den ekvatoriale rotasjonssnøggleiken, som svarar til ein rotasjonsperiode på tre dagar. Truleg er rotasjonsperioden storts ett kring 7,9 dagar.

Stjernene krinsar rundt kvarandre i ein eksentrisk bane kvar 17,36 dagar. Fordi planet til banen har ein vinkel på 88,2° i forhold til synslinja frå jorda, dannar paret ei formørkande dobbeltstjerne liknande Algol (β Per). Den periodiske formørkinga fører til ein variasjon i storleiksklasse på +2,21 til +2,32, som nesten ikkje er merkbart for det nakne auga. 

## Namn
Stjerna har dei tradisjonelle namna **Alphekka**, **Gemma**, **Gnosia** (Gnosia Stella Coronae) og **Asteroth** (Ashtaroth). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alpha Coronae Borealis|Alpha Coronae Borealis]]» frå ,  den 12. juni 2016.*
Geosentrisk stad

Ein **geosentrisk stad** er ein staden til ein himmellekam sett frå sentrum av jorda. Tilsvarande har ein heliosentrisk stad, som er staden til ein himmellekam sett frå midtpunktet til sola og apparent (toposentrisk) stad som er ein stad sett frå eit punkt på jordoverflata.

## Kjelder

*
Gérard de Vaucouleurs

**Gérard Henri de Vaucouleurs** () var ein fransk-amerikansk astronom.

Han var professor i astronomi ved University of Texas frå 1965. Hovudfeltet for forskinga til de Vaucouleurs var kosmologi, særskild mønsteret i fordelinga av galaksane, studiet av ekspansjonen til universet og avgjersla av Hubble-konstanten. Han er òg kjent som populærvitskapleg forfattar og har mellom anna skrive ei bok om astronomihistorie: *Discovery of the Universe* (1957).

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
* Minneord: Gerard Henri De Vaucouleurs, 1918-1995
Gerhard Kuiper

**Gerard Peter Kuiper** () var ein nederlandsk-amerikansk  astronom som Kuiperbeltet er kalla opp etter.

Han var professor ved Chicago universitet frå 1943 til 1960, ved universitetet i Arizona i 1960 og direktør for Yerkes og McDonald-observatoria 1947–1949 og 1957–1960, for Lunar and Planetary Laboratory og universitetet i Arizona frå 1961. 

Det viktigaste arbeidsområdet hans var dobbeltstjerner, opphavet til solsystemet, planetar og månar. Kuiper oppdaga saturnmånen Miranda og neptunplaneten Nereid og postulerte eit seinare påvist belte av kometar utanfor Neptun og Pluto. I tillegg oppdaga han karbondioksid i atmosfæren til Mars og metan-atmosfæren på Titan i 1944. 

## Oppkallingar
I tillegg til Kuiperbeltet, er asteroiden 1776 Kuiper, krateret Kuiper på månen og krater på Mars og Merkur. Det no nedlagde Kuiper Airborne Observatory var òg namnsett etter han.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
21P/Giacobini–Zinner

**Giacobini–Zinner** (offisielt **21P/Giacobini–Zinner**) er ein periodisk komet i solsystemet.

Han vart oppdaga i 1900 av Michel Giacobini og igjen i 1913 av Ernst Zinner. Omlaupstida er 6,61 år med perihelavstand 1,034 og aphelavstand 6,01 AU. Han har vore observert i 11 perihelpassasjar, siste gang i 1985. Det er den første kometen som er studert frå nært hold av ein romsonde. Giacobini–Zinner vart møtt av romsonden International Cometary Explorer, ICE, som utførte plasmaobservasjonar i komethalen 7800 km frå kjernen 11. september 1985.

Kjernen av kometen er estimert til å vere 2,0 kilometer i diameter.

## Kjelder

*
Draconidane

**Giacobinidane** eller **Draconidane** er ein meteorsverm med maksimum 9. oktober. Han er assosiert med kometen Giacobini–Zinner. 

## Kjelder

*
Friedrich Wilhelm Argelander

**Friedrich Wilhelm August Argelander** () var ein tysk astronom. 

Han var direktør for Åbo observatorium i 1823, for Helsingfors observatorium i 1827 og for observatoriet i Bonn i 1837. 

Argelander fullførte i 1862 katalogen Bonner Durchmusterung med tilhøyrande atlas. Her er det gjeve posisjon og lysstyrke for 324&nbsp;000 stjerner. Alle målingane var utført av han sjølv, og observasjonane tok 25 år. Han er òg kjent for det grunnleggande arbeidet over variable stjerner. I 1844 skildra han ein enkel metode, trinn-metoden, for visuell samanlikning av lysstyrken til variable stjerner med uforanderlege stjerner som referanse. Berre 18 variable stjerner var kjende i 1844.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
Giovanni Battista Donati

**Giovanni Battista Donati** () var ein italiensk astronom.

Han var professor i Firenze frå 1854 og direktør for observatoriet der frå 1858. I 1858 oppdaga han ein stor komet, kometen Donati, som er kalla opp etter han. Han gjorde viktige arbeid innan spektroskopisk astronomi, særleg for å finne den fysiske samansettinga til kometar og meteorologi.

Donati døydde av kolera, som han fekk på eit vitskapleg møte i Wien.

## Oppkallingar
*Krateret Donati på månen
*Asteroiden 16682 Donati

## Kjelder

----
*

## Bakgrunnsstoff