open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nyhavn

**Nyhavn** er eit hamnekvarter i København, og eit av dei mest vitja turistmåla i byen. Hamna vart graven ut frå 1671 til 1673 av svenske krigsfangar etter Karl Gustav-krigane som eit alternativ til den eksisterande hamna.

Kong Fredrik III hadde på slutten av 1660-talet eit prosjekt for ein kanal som skulle gå frå hamneløpet og heilt inn til Kongens Nytorv. Kongen byrja å dra på åra på dennne tida, og planen hans enda i ein skuff og vart ikkje realisert. 
I 1670 overtok Christian V trona og då vart det umiddelbart fart i plana. Kongen sende ut ein ordre datert 28. desember same år, og her befalte han «..den forordnede Havn til det nye Torv udi tilstundende Aar 1671 at lade forferdige.»

Fullt så fort gjekk det ikkje å få kanalen ferdig. Arbeidet vart gjort av soldatar, hovudsakleg svenske krigsfangar frå den nyleg avslutta krigen med Sverige.

I mange år var Nyhavn blant dei meir skumle kvartera i byen med vertshus for sjømenn og dertil høyrande gledespiker. Men i 1980-åra vart området renovert, og Nyhavn husar i dag ei rekkje restaurantar, kaféer og barar. Blant dei mest kjende er Nyhavn 17 og Cap Horn.

Opphavleg innvigde Christian V området som «Nyhavnskanalen», men i dag heiter det berre Nyhavn. Severdige er dei over 300 år gamle husa som er vorte verna. 

## H.C. Andersen og Nyhavn
Diktaren H.C. Andersen budde fleire stadar i Nyhavn. I september 1834 flytta han inn i nr. 20 hos Karen Sophie Larsen. I 1848 flytta han inn hos skipper Anholm. Den 23. oktober 1871 flytta han inn hos fotograf Thora Hallager som dreiv pensjonat i huset, frå 1873.

## Galleri

File:Nyhavn 20-22 København.jpg|Nyhavn 20 - 22 Foto: Mahlum
File:Nyhavn 43-47 København.jpg|Nyhavn 43 - 47 Foto: Mahlum
File:Nyhavn Copenhague.jpg|Folkeliv utanfor Nyhavn 15 og hjørnebygningen nr.17 Foto: Alkarex
Fil:CopenhagenNyHavn2001.jpg|Nyhavn 2001
Fil:Nyhavn_17_København.jpg|Nyhavn 17 frå 1670 – Her har det tidlegare vore både hotell og frisør, men sidan 1936 har Café Nyhavn 17 hatt tilhold i huset
Fil:Hans_Christian_Andersen,_1874.jpg|Eit av Clemens Weller sine fotografi av H.C. Andersen i mai 1874 i Nyhavn 18. Året etter døydde Andersen på Rolighed.
Fil:Nyhavn 24 København.jpg|Hjørnegard oppført etter teikningar av arkitekt Jens Christian.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nyhavn|Nyhavn]]» frå ,  den 13. oktober 2018.*
Røldalstunnelen

**Røldalstunnelen** er ein vegtunnel på Europaveg 134 og Riksveg 13 i Ullensvang kommune i Vestland. Tunnelen går gjennom Røldalsfjellet mellom Hordadalen og Seljestadjuvet. Han er 4 657 meter lang og det høgaste punktet i tunnelen er 876 moh. Røldalstunnelen vart opna i 1964, og var den lengste vegtunnelen i Noreg til Haukelitunnelen opna i 1968.

Ny tunnel er vedtatt og skal etter planen oppast for trafikk i 2031. Den nye tunnelen er om lag 13 km lang og vil erstatte dagens Røldalstunnel, Seljestadtunnelen og dei tunge stigningane i Håradalen.

Som mange andre tunnelar i Noreg er Røldalstunnelen noko plaga med kondens. Kondensen kan føra til farlege situasjonar fordi bilrutene plutseleg doggar til når ein køyrer inn i tunnelen.

## Sjå òg

* Seljestadtunnelen
* Vegtunnelar i Noreg

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Røldalstunnelen|Røldalstunnelen]]» frå ,  den 13. oktober 2018.*
Nordic Fest

**Nordic Fest** er ein norsk alkoholfri heavy metal-festival.

Festivalen vart starta i 2002 med ein dag og 6 band, og har utvikla seg til ein fire dagars festival (2008) med band frå heile Europa. Festivalen vert halden på Sub Scene i sentrum av Oslo, som òg har halde Infernofestivalen,  og Øyafestivalen, men Nordic Fest er den som har vore der lengst.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nordic Fest|Nordic Fest]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*
Stein Erik Hagen

**Stein Erik Hagen** () er ein norsk entreprenør og finansmann. Stein Erik Hagen er særleg kjend for etableringa av butikk-kjeder som Rimi, og er av og til omtala som «Rimi-Hagen».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Stein Erik Hagen|Stein Erik Hagen]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*  
 
* Stein Erik Hagen i Norsk Biografisk Leikikon
Leif Vetlesen

**Leif Vetlesen** () var ein norsk sjømann, organisasjonsmann og forfattar.

Faren var ingeniør, mora lærer, etter examen artium ved Oslo katedralskole drog 17 år gamle Vetlesen i 1939 til sjøs. Under andre verdskrigen segla Vetlesen på ei rekkje skip som underordna mannskap (der han avanserte til matros). Han vart politisk og organisatorisk aktiv og vart mot slutten av krigen redaksjonssekretær i Norsk Sjømannsforbund i London. Ved fredsslutt heldt fram han ved kontoret til forbundet i Oslo og engasjerte seg spesielt i saka om Nortraships Sjømannsfond, i opposisjon til linja til forbundsleiinga.

Vetlesen mista stillinga i forbundet, vart ekskludert og hadde gjennom åra ei rekkje organisatoriske stillingar for NKP. I 1950 vart han ekskludert i kjølvatnet av Furubotn-oppgjeret, men han vart teken til nåde igjen nokon år seinare. Etter den sovjetiske invasjonen av Ungarn i 1956 braut han med NKP og melde seg inn i Arbeidarpartiet, frå 1966 var han informasjonssjef i Norad. Saman med Thore Horve fekk Vetlesen mot slutten av 1960-åra reist saka om krigsseglarane og sørgd for at dei fekk ein «ex gratia» utbetaling. I 1982-1985 var han generalsekretær i Amnesty International i Noreg.

Vetlesen mottok Krigsmedaljen og Kongens fortjenstmedalje i gull i 1997. Han var gift med Vesla Vetlesen.

## Bibliografi

* *Oktober-eksplosjonen i NKP : årsaker og omstende i samband med sprengningen av Noregs kommunistiske parti i oktober 1949 (1980) *Ebok frå bokhylla.no
* *Reis ingen monumenter,  kampen om Nortraships hemmelige fond* (1981) Ebok frå bokhylla.no)
* *Det norske fredskorps : fra Trollvannshytta til Afrika* (1987) Ebok frå bokhylla.no)
* *Med døden i kjølvatnet (av ein krigsseillers dagbok)* (1989) Ebok frå bokhylla.no)
* *Hard tørn : streiftog i en broket fortid*	(1991) Ebok frå bokhylla.no)
* *Syv fortellinger fra Norges krig på havet*  (1993) Ebok frå bokhylla.no)

## Kjelder

* «Leif Vetlesen», frå *[[Norsk biografisk leksikon]]*

## Bakgrunnsstoff

* «Eit raus radikal», minneord om Vetlesen i avisa *Klassekampen* 21. mai 2003
Aleksandr Tsjivadze

**Aleksandr Gabrielis dze Tsjivadze** () er ein georgisk tidlegare fotballspelar frå Klukhori som spelte 46 landskampar for Sovjetunionen og vann cupvinnarcupen 1981 med Dinamo Tbilisi. Han var midtstoppar.

## Karriere
### Klubbspel
Tsjivadze spelte på Dinamo Tbilisi frå 1974 til han la opp i 1987. Med laget frå Tbilisi vann han i 1976 finalen i sovjet-cupen med 3-0 over Ararat Jerevan. Tre år seinare var han ein av eksekutørane som syrgde for at Tbilisi vann cupfinalen mot Dynamo Moskva på straffeskyting. Same året vann Dinamo Tbilisi dobbeltsiger då laget også gjekk til topps i seriemeisterskapen i Sovjetunionen. Våren 1981 slo  Dinamo ut West Ham United og der etter Feyenoord på sin veg til finalen i cupvinnarcupen. Den 13. mai 1981 kunne lagkaptein Tsjivadze heve turneringspokalen etter Dinamo Tbilisi vann med 2-1 over Carl Zeiss Jena framfor 4&nbsp;750 tilskodar på Rheinstadon i Düsseldorf.

### Landslagsspel
Perioden 1980-87 spelte Tsjivadze 46 landskampar for Sovjetunionen. Han deltok med laget under VM i fotball 1982, der Sovjetunionen rauk ut etter kvartfinalen mot Belgia. Også i 1986 var han med i VM-troppa, men kom ikkje på bana. Tsjivadze var lagkaptein i 25 landskampar, fast kaptein i 1982-84. Han skåra 3 landslagsmål.

### Merittar
*Vinnar av cupvinnarcupen: 1981 med Dinamo Tbilisi
*Sovjetisk seriemeister: 1979 med Dinamo Tbilisi
*Sovjetisk cupmeister: 1976 og 1979 med Dinamo Tbilisi

Tsjivadze var landslagssjef for Georgia 1993-97 og 2001-03.

## Kjelder
*eu-football

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Aleksandre Tschiwadse|Aleksandre Tschiwadse]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*
Otto von Hanno

**Otto Friedrich Wilhelm von Hanno** () var ein norsk teiknar og teatermålar. Han var son av arkitekten Carl Wilhelm von Hanno og Ingeborg Gjerdrum og soneson av arkitekten Wilhelm von Hanno. Systera hans, Lillian von Hanno, var hoffdame for dronning Maud, og var leiar for Marinens kvinnekorps under andre verdskrigen.

## Biografi
Otto von Hanno var gift to gongar. Det første ekteskapet var med Erna Wadel, kalla «Pus», som seinare vart ein kjend matskribent under namnet Pus Thaulow. Dei fekk sonen Carl Cato von Hanno saman i 1916. Noko år seinare tok ekteskapet slutt, og i 1927 gifta Otto von Hanno seg på nytt med Bergljot Gjems Selmer, kalla «Lillemor». Som Lillemor von Hanno vart ho eit kjent namn både som teater- og filmskodespelar og som forfattar. Otto von Hanno illustrerte fleire av bøkene hennar. Ekteskapet med Lillemor enda likevel også i skilsmisse.

Sonen Carl Cato hadde utdanna seg til flygar. Då andre verdskrigen braut ut, drog sonen til England for å delta i krigen på sida til dei allierte. Han vart instruktør i Little Norway, og fall i 1941.

Otto von Hanno hadde òg hatt ein militær karriere, og han var major i det norske forsvaret.

## Kunstnerisk virke
Otto von Hanno var ein kjend teatermålar, men verka òg som illustratør. Reklameplakaten hans *Si-ko-fuglen* frå 1926 vart i 1994 trykka opp i den såkalte *Norsik Kalenderen 1995* saman med andre døme på norsk plakatkunst frå mellomkrigstida.

## Bøkar illustrert av Otto von Hanno (utval)

* *Oplevet og hørt. Overtro og bjørnehistorier* av Otto Schulz (1934)
* *De og vi* av Lillemor von Hanno (1936)
* *Fjellet drar. Fiskerliv* av Waldemar Kallevig (1936)
* *Blindebukk* av Lillemor von Hanno (1939)
* *Dumme menn og troll til kjerringer* av Lillemor von Hanno (1937)
* *Det går et år* av Lillemor von Hanno (1940)
* *Soldatens syvende sans* (1949)
* *Å verge seg og sine –*  – utgjeve av Sivilforsvaret (1952)

## Andre verk

* Oslo Museum har eit flygel i den teaterhistoriske samlinga si som har tilhøyrt Aase Bye, og seinare Dag Frøland, og som er dekorert av Otto von Hanno.
* Schous byggeri sin reklamefigur *Ølbæreren* skal ha vore teikna av Otto von Hanno; teikninga signerte han med sine initialar OVH.
*Posthornfrimerkene er teikna av von Hanno

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Otto von Hanno|Otto von Hanno]]» frå ,  den 15. oktober 2018.*  
 
## Referansar
Tom Vraalsen

**Tom Eric Vraalsen** () var ein norsk diplomat og politikar for Senterpartiet. Han var bistandsminister i Syse-regjeringa 1989–1990.

## Bakgrunn
Vraalsen voks opp på Frogner som son av Åre Vraalsen, direktør i Sørensen & Lies Kulkompani, og kona Franciska Andresen.

Etter Oslo handelsgymnasium utdanna han seg til siviløkonom ved Handelshøjskolen i Århus og gjekk UDs aspirantkurs.

## Karriere
Vraalsen tenestegjorde i Utanriksdepartementet og ved ambassadane i Beijing, Kairo, Manila og Jakarta 1961–1975. Han var ministerråd ved den norske SN-delegasjonen i New York 1975–1979, spesialrådgjevar i Utenriksdepartementets politiske avdeling 1981–1982 og fast representant for Noreg ved SN i New York 1982–1989. Han hadde permisjon frå Utanriksdepartementet som direktør for samfunnskontakt i Saga Petroleum 1991–1992. Deretter var han SN-utsending til Sør-Afrika i 1992 og Noregs ambassadør i London 1994–1996, Washington, D.C. 1996–2001 og Helsingfors 2001–2003. Han hadde òg oppdrag som SNs spesialutsending for Sudan 1998–2004.

Vraalsen var formann i Oslo Senterparti 1979–1980 og medlem av Senterpartiets programkomite i 1979. Han var bistandsminister i Jan P. Syses regjering 1989–1990.

Tom Vraalsen vart utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden i 1987 og tildelt storkrossen av Royal Victorian Order i 1994. Han var æresdoktor ved amerikanske Augustana College og Luther College.

## Familie
Han var gift med Viebecke Vraalsen, tidlegare rådgjevar i Utanriksdepartementet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tom Vraalsen|Tom Vraalsen]]» frå ,  den 13. oktober 2018.*
Sverre Morken

**Sverre Morken** () er ein norsk kunstar som er mest kjend for å ha formgjeve ei lang rekkje norske frimerke og sedlar.

Han voks opp på eit småbruk i Folldal med Rondane som næraste nabo, og flytta til Nittedal i 1977. 

Han segla på Austen og Australia som ung mann. Deretter utdanna han seg som treskjærer og i bokkunstfaget i Oslo. 

I Noregs Bank sin seddeltrykkeri var han grafiker sidan 1972 med ansvar for design og gravering av forsidene på pengesedler. I over 30 år har han gravert frimerke for Posten Noreg. 

Då avbildningen av Noregs riksvåpen til offentleg bruk skulle omarbeidast, var det Morken som fekk ansvaret for oppgåva. Hans utforming frå 1992 vert i dag brukt av statlege styresmakter som den offisielle avbildningen av riksvåpenet .

På 50-kronerseddelen har han portrettert eventyrforteljaren Peter Christen Asbjørnsen. Vi kan sjå eit glimtar av vatna Øyrfiske og dermed Nittedal i bakgrunnen.

I fleire samanhengar har Morken henta motiv frå Nittedal kommune. Frimerka med landpostbudet Roar Ramstad føre plassen Mago nord i bygda og steinhoggeren Roll Molander i steinbrotet på Gjelleråsen.

29. juni 2004 fekk Sverre Morken overrekt Kongen sin fortjenstmedalje i gull. Sverre Morken mottok denne æresbevisning for sin innsats innanfor grafikk og design. Hans arbeid med sedler og frimerke har vore eit vesentleg bidrag til at norske sedler og frimerke har fått internasjonal heider for sin høge kunstneriske standard og ofte framstår som døme i estetisk utforming.

Morken har i løpet av 30 år designa meir enn 150 frimerke. Dette arbeidet har resultert i ei rekkje internasjonale prisar. Blant anna har norske frimerke vorte kåra til verda si venaste. Sverre Morken vann i 2003 stor heider for frimerka utgjevne til 100-årsjubileet for Nobels fredspris. Han er òg tildelt "Merkt for god design" saman med Enzo Finger for frimerket utgjeve til markeringa av H. M. Kong Olav Vs fødsel. Morken har laga ti prosent av alle norske frimerke som er gjevne ut siden 1855.

Morken har eige atelier og galleri i Nord-Atndalen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sverre Morken|Sverre Morken]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*
Lillemor von Hanno

**Lillemor von Hanno** () var ein norsk skodespelar og forfattar. Ho var fødd *Bergljot Gjems Selmer*, og opptredde før ho gifta seg  under namnet *Lillemor Gjems Selmer*.

## Familie
Lillemor von Hanno var fødd i Balsfjord i Troms og var dotter av distriktslegen Alfred Selmer og forfattaren og skodespelaren Ågot Gjems.  Familien flytte til Ås i noverande Akershus fylke då ho var to år, sidan faren vart distriktslege i Follo.

## Prisar og utmerkingar
Lillemor von Hanno vart tildelt Kongens fortjenstmedalje i gull i 1951.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lillemor von Hanno|Lillemor von Hanno]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*  
 

## Referansar


## Bakgrunnsstoff

* Utdypningsartikkel om Lillemor von Hanno i Store norske leksikon
* Om Lillemor von Hanno på www.filmfront.no
Joan Baez in Concert, Part 2

***[[Joan Baez]] in Concert, Part 2*** var det andre konsertalbumet til Joan Baez, spelt inn under turneen hennar i USA tidleg i 1963. Albumet nådde sjuandeplassen på
Billboard Pop Albums-lista.

## Historie
*In Concert, Part 2* er det første Baez-albumet med songar av Bob Dylan: «Don't Think Twice It's Alright» og «With God on Our Side» (i følgje Baez den første Dylan-songen ho lærte seg). Innspelinga hennar av «We Shall Overcome» vart spelt inn i Miles College i Birmingham i Alabama same dagen som massearrestasjonane av borgarrettsdemonstrantane i mai 1963.

Teksten på plateomslaget inneheld eit dikt av Bob Dylan utan tittel, med det gjentakande temaet «An' I walked my road an' sung my song», som refererer til forholdet mellom dei to. 

På den originale vinylutgåva til Vanguard hadde stereo- og monoutgåva forskjellig innhald. Songen «With God on Our Side» frå stereoutgåva, var ikkje med på monoutgåva. I staden for hadde monoutgåva «Railroad Bill» og «Rambler Gambler».

I 1988 gav Vanguard ut det meste av Part 2 i lag med det meste av Part 1 på ein enkel CD kalla *[[Joan Baez in Concert]]* (det var ikkje plass til begge albuma på ein enkel CD). 

Ei utgåve frå Vanguard frå 2002 inneheld alle songane frå stereo- og monoutgåvene, i tillegg til tre bonusspor som ikkje var gjeven ut før: «Death of Emmett Till,» «Tomorrow is a Long Time» og «When First Unto This Country A Stranger I Came.»

## Mottaking

I meldinga si for Allmusic skreiv Richie Unterberger om album «Repertoaret hennar utvikla seg frå reint tradisjonelle viser til å dekke songar av moderne visesongarar. Endringa var likevel ikkje så radikal at ho framandgjorde fansen sin, og albumet inneheld framleis mange tradisjonelle viser av typen som lanserte karrieren hennar. Å spele nye songar gjorde mykje for å hindre at ho fall inn på «maiden-of-constant-sorrow»-sporet.»

## Innhald
Alle songane er tradisjonelle utanom der andre er nemnde. 
### Original stereoutgåve

### Original monoutgåve

## Medverkande
*Joan Baez – vokal, akustisk gitar
*Reice Hamel - lydteknikar

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Joan Baez in Concert, Part 2|Joan Baez in Concert, Part 2]]» frå ,  den 13. oktober 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Hans Krankl

**Hans Krankl**, eigenleg **Johann Krankl** () er ein austerriksk tidlegare fotballspelar frå Wien. Midtspissen er best kjend for sine år i Rapid Wien og FC Barcelona. Etter han la fotballskoa på hylla, arbeidde Krankl i vel 20 år frå 1987 som fotballtrenar for klubbar i Austerrike og Tyskland. Han var landslagssjef i Austerrike frå 2002 til 2005.

### Klubbspel
Etter spel på lågare nivå for Wiener AC, spelte Krankl frå 1972 på toppserielaget Rapid Wien. Sommaren 1978 vart han overført til FC Barcelona der han skåra 29 seriemål på 30 kampar i sin fyrste sesong på det spanske laget. Han skåra det fjerde målet då Barcelona vann finalen i cupvinnarcupen 1979 med 4-3 mot Fortuna Düsseldorf. Utpå hausten 1979 mista han plassen i fyrstelaget og vart send til First Vienna i heimlandet. Han prøvde seg i FC Barcelona att hausten 1980, men flytta allereie i desember same året heim til Rapid Wien. Her var Krankl med å vinne to seriemeisterskap og tre rake cuppokalar. I 1985 skåra han då Rapid møtte engelske Everton FC i finalen i cupvinnarcupen, ein kamp Everton vann 3-1. Frå 1986 var Krankl spelande trenar i Wiener SC i eit par år.

### Landslagsspel
Krankl spelte 69 landskampar i tida 1973-85 og fann nettmauskane 34 gongar i dei kampane. Han deltok i VM i fotball 1978 og skåra fire mål i turneringa, to av dei då han i mellomspelet vart matchvinnar mot Vest-Tyskland, til lita nytte. Under VM i fotball 1982 skåra han eitt mål.

### Merittar
*Vinnar av cupvinnarcupen: 1979 med FC Barcelona
*Austerriksk seriemeister: 1982 og 1983 med Rapid Wien
*Austerriksk cupmeister: 1976, 1983, 1984, 1985 med Rapid Wien

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hans Krankl|Hans Krankl]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*  
 
*eu-football
Mamo Wolde

**Degaga Wolde**, kjend som **Mamo Wolde**, () var ein etiopisk langdistanseløpar som vart olympisk meister i maratonøvinga under Sommar-OL 1968 i Mexico, der han også vann sølvmedaljen i milløpet. Fire år seinare tok han bronsen i maraton då Sommar-OL 1972 fann stad i München.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mamo Wolde|Mamo Wolde]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*
Lennox Miller

**Lennox Valencia Miller** () var ein jamaicansk friidrettsutøvar frå Kingston som vann OL-sølv 1968 og OL-bronse 1972 på 100 meter. Han var far til USA-amerikanske Inger Miller og busett i Pasadena i delstaten California.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lennox Miller|Lennox Miller]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*  

*
Norsk Aero Klubb

**Norsk Aero Klubb** (NAK) var eit norsk forbund for all luftsport fram til samanslutninga med Norges Luftsportforbund i 2003.

Norsk Aero Klubb vart stifta 3. mai 1928 med Roald Amundsen som fyrste formann for samskipnaden. Amundsen var berre med på eitt styremøte før han omkom i juni same år.

NAK var dei første åra ein samskipnad med sete i Oslo. I Ole Reistads formannsperiode vart NAK i 1937 omdanna til å verta eit landforbund for tilknytte klubbar.

NAK organiserte opphavleg motorflyging og modellflyging. Seglflyging vart starta i Noreg av NAK i 1932 og seinare vart fallskjermhopping, hanggliding, paragliding, ballongflyging og mikroflyging organisert i forbundet.

I 1971 vart Noregs Luftportforbund (NLF) stifta for at fallskjerm og seglflyging kunne takast opp som idrettar i Noregs Idrettsforbund og Olympiske Komité. NLF og NAK hadde felles administrasjon. Etter at alle NAKs aktivitetar var vorten aksepterte som idrettar vart det i 2003 vedteke å slå saman dei to forbunda. Namnet på det samanslutta forbundet er Norges Luftportforbund.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norsk Aero Klubb|Norsk Aero Klubb]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*
Saab 91 Safir

**Saab 91 Safir**, òg kjend som **Tp 91** og **Sk 50** er eit svensk ein-motors lågvinga treningsfly, utvikla og produsert av Saab. Flyet flaug fyrste gong 20. november 1945. Det vart brukt av ei rekkje flyvåpen, mellom dei det norske Luftforsvaret.

## Spesifikasjonar

* Lengd:  8,0 m
* Vengespenn: 10,6 m
* Høgd: 2,2 m
* Vekt med last: 1 215 kg.
* Toppfart: 275 km/t.
* Maks. høgd: 6 250 m.
* Rekkjevidd: 1 000 km.
* Motor: Lycoming O-435A, 190 Hk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Saab 91 Safir|Saab 91 Safir]]» frå ,  den 13. oktober 2018.*
George Woods

**George Woods** () var ein USA-amerikansk kulestøytar frå Sikeston i delstaten Missouri som vann sølvmedaljen i øvinga både under sommarleikane 1968 i Mexico-byen og i 1972 i München, i den siste tevlinga vart han slått av olympiameisteren Władysław Komar med ein centimeter.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1968 i Mexico-byen: Sølvmedalje - 20,12 m, bakom Randy Matson (20,54 m)
*OL 1972 i München: Sølvmedalje - 21,17 m, bakom Władysław Komar (21,18 m)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:George Woods (athlete)|George Woods (athlete)]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*
Dry lease

**Dry lease** er eit leigearrangement der eit flyselskap eller ein finansinstitusjon skaffar eit anna flyselskap eit fly utan besetning, bakketenester, forsikring, vedlikehald og drift. Utleigar krev at leietakaren nyttar flyet under sitt eige driftsløyve og syter for registrering. Leietakar betaler for den tida flyet blir nytta.

Eit typisk «dry lease»-tilhøve  varer vanlegvis frå to år og oppover. Det leigde flyet vert vanlegvis målt som mellom dei eigne flya til leigetakaren, og framstår utåt som mellom dei eigne flya til selskapet.

Dei to største aktørane i denne marknaden er International Lease Finance Corporation (ILFC) og GE Capital Aviation Services.

I tilfelle der utleigar held mannskap og vedlikehald nyttar ein omgrepet wet lease.

## Sjå òg
* Wet lease
* Leasing

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dry lease|Dry lease]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*
Lasse Aasland

**Lasse Aasland** () var ein norsk Ap-politikar, embetsmann og bistandsarbeidar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lasse Aasland|Lasse Aasland]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*
Norec

**Norec** (av engelsk *Norwegian Agency for Exchange Cooperation*, Norsk senter for utvekslingssamarbeid, betre kjend som **Fredskorpset**, er eit norsk forvaltingsorgan som legg til rette for utveksling av mellom-menneskelege føretak og organisasjonar i Noreg og land i Afrika, Asia og Sør-Amerika. Det er underlagt Utanriksdepartementet. 
Det norske Fredskorpset vart oppretta 4. april 1963, etter modell av det amerikanske Peace Corps. 
I 2017 vedtok Regjeringa Solberg å flytta Norec frå Oslo til Førde.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norec|Norec]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*
Eva Janko

**Eva Janko**, fødd Eva Egger, () er ein austerriksk tidlegare friidrettsutøvar frå Floing i Steiermark som vann bronsmedaljen i spjutkasting under sommarleikane 1968 i Mexico-byen. Sommaren 1973 sette ho i Innsbruck austerriksk rekord med eit kast på 61,80 meter, ein rekord som vart ståande til dess ein tok i bruk ein ny spydtype.

Sonen Marc Janko har spelt mange kampar for Austerrike sitt fotballandslag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Eva Janko|Eva Janko]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Representant på staden

**Representant på staden** er ein tittel som mellom anna vert brukt av bistandsorganisasjonar, som Norad, Kirkens Nødhjelp, Norsk folkehjelp og andre om  ein representant som er send ut og leier verksemda i bistandslandet. I nokre bistandsland er Norad-representanten òg ambassadør.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stedlig representant|Stedlig representant]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*
Tidsvitne

Eit **tidsvitne** er ein person som sjølv har opplevd historiske hendingar, og som dermed kan forsyna ettertida med eigne minne frå hendingane. Minne er vurderte som historisk kjeldematerial av stor verdi.

Uttrykket er særleg brukt i samband med overlevande frå konsentrasjonsleirane under andre verdskrig.

## Referansar
Lommedalsbussen

**Lommedalsbussen AS** er eit tidlegare norsk busselskap som vart starta 11. juli 1923 av gardbrukaren Gunder Krydsby i Lommedalen, på oppdrag for Lommedalens vel. Han trafikkerte først mellom Lommedalen og Sandvika, seinare til Oslo. Etter kvart utvida selskapet med ny rute Oslo–Økri, seinare forlenga til Rykkinn. Endehaldeplassen i Lommedalen var lenge Guriby bru, men vart seinare forlenga til Bykrysset.

Lommedalsbussen var i Krydsby-eiget til familien fram til 1990-talet då den vart kjøpt opp av Bærums Forenede Bilruter (BFB), og seinare overteke av Norgesbuss. 

Den første bussen til selskapet var ein ombygd lastebil med plass til 15–16 passasjerar i to langsgåande trebenkar.

Lommedalsbussen hadde stor vekst utover frå 1960-talet. Det kom først og fremst av stor bustadsbygging i ruteområdet til selskapet. På 1970-talet vart det òg oppretta eiga turbilavdeling og turbussane til selskapet kunne påtreffast både i Noreg og ei rekkje land i Europa. I fleire år hadde Lommedalsbussen fast køyring mellom Oslo og Warszava.

Statistikken frå 1978 illustrerer omfanget av verksemda til selskapet: 59 heilårs tilsette, 41 personbussar og sju andre køyretøy.

1. desember 1992 vart aksjane til selskapet overtekne av Bærums Forenede Bilruter AS.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lommedalsbussen|Lommedalsbussen]]» frå ,  den 24. oktober 2018.*  
 


;Litteratur
*
Det Norske Akademis ordbok

***Det Norske Akademis ordbok*** (forkorta **NAOB**) er eit digitalt ordboksverk over norsk bokmål og riksmål som består av  artiklar eksemplifisert med  sitat. Det er utgjeve av Det Norske Akademi for Språk og Litteratur og Kunnskapsforlaget og vart lansert i januar 2018. NAOB er fritt tilgjengeleg og blir løpande oppdatert.

NAOB er ei vidareføring av *[[Norsk Riksmålsordbok]]*, som vart utgjeven i seks trykte bind i perioden 1937–1995, men er likevel eit nytt og sjølvstendig verk, skapt for bruk på internett. Ordboka har *[[Svenska Akademiens ordbok]]* og *[[Oxford English Dictionary]]* som førebilete.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Douglas DC-3

**Douglas DC-3 &ndash; Douglas Dakota** eller  **[[Douglas C-47 Skytrain|C-47]]** er eit av dei mest produserte transportflya i verda. Prototypen flaug første gong den 22. desember 1935. Flyet vart utvikla av Douglas Aircraft Corporation og er ei vidareutvikling av DC-2, som er eit passasjar- og postfly.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Douglas DC-3|Douglas DC-3]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*
Karragenan

**Karragenan** er eit finmale pulver som er produsert av raudalgar. Stoffet er i næringsmiddelteknologien brukt som fortjukkingsmiddel og stabilisator i mellom anna iskrem, sjokolademjølk og ferdigproduserte puddingdessertar, og har den eigenskapen at det dannar gelé når det blir blanda med mjølk. I produkt med redusert feittinnhald kan karragenan tilsetjast for å gjere konsistensen saftigare, til dømes i produkt som pølser og leverpostei. E-nummeret til stoffet er E407.

Karragenan har inkje næringsinnhald. Kjemisk er det eit heterogent polysakkarid bygd opp av dei enkle sukkerartane D-galaktose og 3,6-anhydro-D-galaktose. Karragenan har vorte kopla til danning av betennelse i tjukktarmen, som mellom anna kan føre til tarmkreft. Andre studiar utførte av Livsmedelsverket i Sverige og Verdas helseorganisasjon (WHO) vurderer stoffet som trygt å få i seg. I Noreg har matprodusentar som Nortura og Orkla ASA vedteke å fase ut karragenan frå alle produkta sine.

## Referansar
Hurum-ulukka

**Hurum-ulukka** var ei flyulykke som fann stad den 20. november 1949 klokka 16.56 då eit fly frå flyselskapet Aero Holland styrta i skogen på Hurum. 30 av til saman 31 passasjerar og heile besetninga på 4, til saman 34 personar, omkom. Flyet som styrta under innflyging til Fornebu lufthamn var eit Douglas C-47 Skytrain med registreringsnummer PH-TFA.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hurum-ulykken|Hurum-ulykken]]» frå ,  den 10. juli 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 
*
Padling under Sommar-OL 1972

**Padling under Sommer-OL 1972** i München fann stad på Oberschleißheim regattabane nord om byen i dagane frå 5. til 9. september. Nett som sist tevla menn og kvinner i høvesvis tre og to fartøyklassar i kajakk, medan dei to kanoøvingane var for menn åleine. Sovjetunionen vann seks gullmedaljar, også Aust-Tyskland sikra seg seks medaljar, fire av dei i gull. Noreg vann bronse i firarkajakk/K4.

## Kajakk
### K1 1000 meter



**Dato:** 9. september 1972


### K2 1000 m



**Dato:** 9. september 1972


### K4 1000 m



**Dato:** 9. september 1972


### Kvinner
### K1 500 m



**Dato:** 9. september 1972


### K2 500 m



**Dato:** 9. september 1972


## Kano
### Kano1 1000 m



**Dato:** 9. september 1972


### Kano2 1000 m



**Dato:** 9. september 1972


## Kjelder
Jan Johansen

**Jan Johansen** () er ein norsk tidlegare kajakkpadlar frå Tønsberg som saman med Steinar Amundsen, Tore Berger og Egil Søby vart olympisk meister 1968 i firarkajakk, europameister 1969, verdsmeister 1970 og vinnar av OL-bronse 1972 i same øvinga. Johansen var medlem i Tønsberg Kajakklubb.

Johansen vann elles VM-sølv 1966, EM-sølv 1969 og VM-sølv 1971 i toarkajakk i par med Egil Søby. Han vann 6 nordiske meistertitlar og i perioden 1962–83 34 NM-medaljar, fire i einarkajakk. Johansen vart tildelt kongepokalen i 1965 og Fearnleys olympiske ærespris i 1968.

## Kjelder
*Store norske leksikon
Raude hundar

**Raude hundar** (**Rubella**) er ein barnesjukdom med utslett som vert forårsaka av rubellaviruset. Han er vanlegvis ein uskuldig sjukdom med feber og eit småflekka utslett. Raude hundar er òg ein reisesjukdom. Dette tyder auka risiko for å få barnesjukdomen ved reising. MMR-vaksinen som gjev vern mot raude hundar vert gjeven som ein del av barnevaksinasjonsprogrammet.

## Tilstanden
Det medisinske namnet på raude hundar er rubella etter det latinske opphavsordet *ruber*, som tyder 'raud'. Raude hundar er som regel ufarlig hos barn, men det vert vaksinert mot sjukdomen i barnevaksinasjonsprogrammet fordi det gjev alvorlege misdannelser hos foster når gravide vert smitta. 

Foster som er yngre enn 20 veker kan skadast viss gravide vert smitta (spontanabort eller medfødde misdanningar). Dette er årsaka til av vaksine vert rådt til. Dei fleste barn vert vaksinert. Men vaksine skal ikkje verta til gjeve gravide. Men enkelte utbrot i enkelte delar av folkesetnaden finst. Det vil alltid vera nokon som av einkvan grunn ikkje er vaksinert. Barnet er mest smittsamt 4 dagar før og opp til 7 dagar etter utslettet bryt ut. I land utan vaksinering vil sjukdomen opptre i epidemiar med nokre års mellomrom.

## Kjelder

*Røde hunder i Store medisinske leksikon
Saab Scandia

**Saab 90 Scandia** var eit to-motors sivilt passasjerfly, konstruert og bygd av Svenska Aeroplan Aktiebolaget (SAAB) i Linköping i Sverige.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Saab Scandia|Saab Scandia]]» frå ,  den 15. oktober 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* MyAviation.net photo gallery
* Fem ulukker med Saab Scandia i Brasil
Wet lease

**Wet lease** er eit leigearrangement der eit flyselskap leiger ut eit fly med fullstendig besetning til eit anna flyselskap (leigetakar). Eigarselskapet sørger også for vedlikehald, forsikring og liknande. Leigetakaren betalar for den tida han nyttar flyet, held drivstoff og betaler landingsavgifter, skattar og andre utgifter forbunde med drifta. Flyet brukar flightnummeret til leietakaren. Ein wet lease varer vanlegvis frå ein månad til to år. Leigetilhøve på under ein månad vert vanlegvis vurderte som eit «ad-hoc charter». Wet lease vert ofte nytta for å dekka  behovet for ekstra fly under høgsesong, når dei eigne flya til selskapet må gjennpm større vedlikehald eller for å dekka inn behov ved skiping av nye ruter. 

Bakketenester vert vanlegvis utført av leietakaren. Ved lengre leigetilhøve vert flyet vanlegvis målt som dei øvrige flya til leietakaren, og utover framtrer det som leietakaren sine eigne.

Ofte brukar leietakaren si eiga kabinbesetning, og i slike tilfelle er leigetilhøvet ein «damp lease»

«Dry lease» refererer til å berre leige fly utan besetning der leietakar sørger for alle driftsutgiftene.

## Sjå òg

* Dry lease

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Wet lease|Wet lease]]» frå ,  den 15. oktober 2018.*
MMR-vaksine

**MMR-vaksinen** er ein immuniserande vaksine mot kusma, meslingar og raude hundar. Namnet kjem av dei engelske namna på sjukdomane: *Mumps*, *measles* og *rubella.*  Vaksinen vart først utvikla av Maurice Hilleman ved Merck på slutten av 1960-åra.

Vaksinen består av ei blanding av tre levande, men svekka virus og vert gjeven i form av ei enkelt sprøyte. Internasjonalt er det ein svært utbreidd vaksine. I det norske barnevaksinasjonsprogrammet vert MMR-vaksinen gjeven når barn er 15 månader gamle og i 6. klasse. MMR-vaksinen har vore ein del av det norske barnevaksinasjonsprogrammet sidan 1983. MMR-vaksinen erstatta meslingevaksinen, som hadde vore ein del av barnevaksinasjonsprogrammet sidan 1969, og raude hundar-vaksinen som hadde vore med sidan 1978.

## Effekt

Meslinger, kusma og raude hundar er svært smittsame sjukdomar og før innføringa av vaksinen var det regelmessig små epidemiar, vanlegvis med 3–4 års mellomrom, og størstedelen av folkesetnaden fekk sjukdomane. Hele 97 % av dem som vart fødd før innføringa av vaksinen gjennomgjekk ein meslingeinfeksjon. Før innføringa av meslingevaksinen fekk 20 000–30 000 menneske i Noreg meslinger kvart år. Av desse fekk 20-30 hjernebetennelse (encefalitt) og 5-10 døydde. Vaksinen har vore svært effektiv og dei siste åra har det berre vore nokre sporadiske tilfelle av meslinger, kusma og raude hundar i Noreg. I fattigare delar av verda er det enno mange som ikkje har tilgjenge på vaksinane, og ein reknar med at det i verda kvart år døyr drygt 100 000 barn under fem år av meslinger, spesielt blant underernærte barn og flyktningar.

## Biverknader og kontrovers
Det er få alvorlege biverknader av MMR-vaksinen. Dei fleste opplever ein ømheit og svie på stikkstaden. Opp til 20 % opplever lett feber. Utslett og leddsmerter kan òg førekoma. Alvorlege biverknader i form av anafylaktiske allergiske reaksjonar kan finnast, men er svært sjeldne.

I 1998 publiserte den dåverande legen Andrew Wakefield ein artikkel i det vitskaplege tidsskriftet *The Lancet* om ein mogleg samanheng mellom MMR-vaksinen og autisme og inflammatorisk tarmsjukdom hos tolv pasientar. Funna vekte internasjonal merksemd og førte til at mange foreldre ikkje ville la borna sine vaksinerast med MMR. Andre forskarar gjorde ei rekkje oppfølgende studium, men ingen viste nokon samanheng mellom vaksinen og autisme. I 2010 trekte *The Lancet* tilbake artikkelen og kalla han uærleg. Wakefield mista lege-lisensen sin i 2010, og i 2011 meinte *British Medical Journal* å kunna dokumentera at Wakefield si studie i stor grad var rein svindel.  Det herskar i dag semje om at det ikkje finst nokon samanheng mellom autisme og MMR-vaksinen.

## Høgsterettsdom
Noregs Høgsterett fann i dom av 12. november 2015 ein erstatningsrettsleg samanheng mellom MMR-vaksinen og multippel sklerose. Symptom debuterte hjå ein pasient få dagar etter vaksinasjon. Tidlegare har Borgarting lagmannsrett funne ein tilsvarande samanheng mellom denne vaksinen og transvers myelitis, ein betennelse i ryggmargen.

## Referansar
Airliners.net

**Airliners.net** er ein nettstad som vart grunnlagd av svenske Johan Lundgren i 1996 som *Pictures of Modern Airliners*.  Han vart selt til Demand Media i 2007 redesigna i 2016.
På nettstaden kan ein sjå på og senda inn bilete av fly, helikopter og lufthamner, og i dag omfattar samlinga over 1 million bilete. Ein del av nettstaden er avgrensa for betalande medlemmar.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Airliners.net|Airliners.net]]» frå ,  den 15. oktober 2018.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Airliners.net|Airliners.net]]» frå ,  den 23. oktober 2018.*  


## Bakgrunnsstoff
*
NM i turn 1982 for menn

**Noregsmeisterskapen i turn 1982** for menn vart avvikla i Sandefjord helga 6.-7. novemer 1986. Deltakarane tevla i tolvkamp, dobbelt program i alle seks øvingane med både obligatoriske og sjølvvalde program i øvingane.

### Tolvkamp

## Kjelder
**Sportsboken 82-83*. Sportsboken As/Hjemmets bokforlag As. 1982.
NM i turn 1983 for kvinner

**Noregsmeisterskapen i turn 1983** for kvinner vart arrangert i Skedsmo helga 17.-18. september 1983. Deltakarane tevla i åttekamp etter obligatoriske og sjølvvalde program i dei fire ordinære øvingane; bom, frittståande, hopp og skranke. 

### Åttekamp





## Kjelder
**Sportsboken 83-84*. Sportsboken As. Stavanger 1983.
Renee Cox

**Renee Cox** () er ein jamaicansk-amerikansk kunstnar, fotograf, førelesar, kurator og politisk aktivist. Verket hennar blir rekna som del den feministiske kunstrørsla i USA. Nokre av dei best kjende og kontroversielle verka hennar er *Queen Nanny of the Maroons*, *Raje* og *Yo Mama's Last Supper*, som også er døme på black feminism-perspektivet hennar. 

## Bakgrunn
Cox vart fødd i Colgate på Jamaica. Familien hennar høyrde til den øvre middelklassen. Dei flytta seinare til Scarsdale i New York.

Cox studerte film ved Syracuse University. Ho tok mastergrad ved School of Visual Arts i New York, og studerte deretter i eit år på Whitney Museum of American Art sitt Independent Study-program.

Etter studia konsentrerte ho seg om fotografi. Ho verka som assisterande moteredaktør ved *[[Glamour Magazine]]* og var deretter tre år i Paris der ho verka som motefotograf for blad som *Votre Beaute* og *Vogue Homme* og for designerar som Issey Miyake og Claude Montana.

## Utstillingar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Renee Cox|Renee Cox]]» frå ,  den 15. oktober 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
*Renée Cox: A Taste of Power. Intervju i Aperture.
*Renee Cox. Presentasjon ved Brooklyn Museum.
Snarumselva

**Snarumselva** er ei fem mil lang elv i Buskerud frå sørenden av innsjøen Krøderen og ut i Drammenselva ved Geithus jarnbanestasjon på Geithus. Elva er såleis forlenginga av Hallingdalselva nedstraums Krøderen. På strekninga frå Krøderen, med vassflata på ei høgd mellom 133 og 130 meter over havet, til utløpet i Drammenselva 33 meter over havet, ligg Ramfoss kraftverk (30 MW) i den øvste delen og Kaggefoss kraftverk (86 MW) i den nedste.

Elva renn gjennom kommunane Krødsherad og Modum.

## Kjelder
* snl.no: Snarumselva
Abeng

**Abeng** (frå twi abεŋ, abεn) er eit blåseinstrument knytt til maroonar på Jamaica. Det er eit naturhorn som er blitt brukt til kommunikasjon og seremoniar, og er blitt eit symbol for maroonane.

Ein abeng blir laga av eit dyrehorn, som regel kuhorn. Ein bles i det ved å ha leppene mot eit hol på sida av hornet. Tonen blir variert ved hjelp av å flytta tommelen over eit lite hol i tuppen av hornet.

Maroonane har brukt det til å senda signal med frå den første maroonkrigen til nyare tid.
Lyden frå hornet kan herma etter tonelaget og rytmen i ei avgrensa gruppe twi-ord, slik at ein kan bruka det til å kommunisera over avstand. I konfliktar kunne det til dømes brukast til å fortelja om kor mange soldatar som nærma seg og kva rute dei tok, eller til å gje ordre til eigne soldatar, på ein måte berre maroonar forstod. Dette gjorde lyden frykta blant britiske soldatar, og ved kamp kunne det også blåsast kontinuerleg for å skremma dei.

I dag blir hornet brukt til høgtider, til å kalla inn til folkemøte og til å dela viktige nyhende.
Hornet har ei viktig rolle i alle maroon-seremoniar.

Abeng er både eit symbol for maroonar og for frigjering. På 1960-talet blei ei radikal avis på Jamaica kalla *Abeng*.
I 1984 gav Michelle Cliff ut romanen *Abeng* som tok for seg kolonihistoria til Jamaica.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Presentasjon av abeng med bilde ved Jamaica Information Service
Mohammed bin Salman

**Mohammed bin Salman** (arabisk محمد بن سلمان بين عبد العزيز آل سعود, *Muḥammad bin Salmān bin ‘Abd al-‘Azīz Āl Su‘ūd*) () er kronprins av Saudi-Arabia og forsvarsministeren i landet. Han er òg sjef for det kongelege hoffet.

## Bakgrunn
Mohammed bin Salman er son av kong Salman bin Abdulaziz i hans tredje ekteskap med Fahda bint Falah bin Sultan. Han har ein bachelorgrad i rettsvitskap frå King Saud University. Han har tidlegare arbeidd i privat sektor, mellom anna som konsulent for ekspertkommisjonen i den saudiske regjeringa.

Kong Salman bin Abdulaziz utnemnde sin son Mohammed bin Salman til forsvarsminister og sjef for rådet for økonomi- og utviklingsspørsmål i april 2015. Han har gjort seg kjend for sine freistnader på å modernisera Saudi-Arabia med vestlege verdiar, til dømes fekk kvinner frå og med 24. juni 2018 lov til å køyra bil. Han har eit reformvenleg syn på landet, men har samtidig leia landet inn i eit hardare autoritært regime. Han vert skildra som makta bak sin far, kong Salman.

Mohammed bin Salman vart utnemnd til kronprins i juni 2017.

Han har vore gift med prinsesse Sara bint Mashour Al Saud sidan 2008, og saman har dei fire born.

### Kontroversar
Han er skulda for å skapa instabilitet i Midtausten, fordi han mellom anna set menneskerettsaktivistar i fengsel, militær intervensjon i Jemen, eskalering av den diplomatiske krisa mellom Saudi-Arabia og Qatar, og for å ha sette i gang ei ny diplomatisk krise med Libanon. I tillegg har han  arrestert medlemmar av den saudiske kongefamilien i november 2017.

Han er òg skulda for for å ha gitt ordre til drapet på journalisten Jamal Ahmad Khashoggi. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mohammed bin Salman|Mohammed bin Salman]]» frå ,  den 15. oktober 2018.*
Saab-Scania

**Saab-Scania** vart eit svensk selskap stifta i 1. september 1969,  då fly- og bilprodusenten Saab og lastebil- og bussprodusenten Scania slo seg saman. Saab og Scania hadde begge eigarinteresser frå familien Wallenberg, og ein ville skapa eit svensk storkonsern innan industri. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Saab-Scania|Saab-Scania]]» frå ,  den 15. oktober 2018.*  
----
Bergen Air Transport

**Bergen Air Transport** er eit norsk flyselskap med hovudbase på Bergen lufthamn, Flesland. Det vart skipa i 1998.
Selskapet opererte fram til 24. april 2017 flyrute mellom Bergen og Notodden lufthamn, i tillegg til charteroperasjonar og frakt. Selskapet har i dag ingen fly, og driv i staden «konsulent tjenester, opprettholdelse av god service til gamle kunder, utleie av hangar og videreformidling av fly.»

## Historie
Bergen Air Transport vart etablert i 1998, og starta flygingar året etter. Dei fyrste operasjonane vart utførte med eit Cessna 421B-fly, men i 2000 vart dette erstatta med ein Cessna 421C som kunne frakta 6 passasjerar. Dette gjorde at selskapet kunne frakta passasjerar på ruta Bergen-Notodden. I 2000 hadde selskapet 11 årsverk og ein omsetnad på 2,6 millionar kroner. 

Ruta Bergen–Notodden vart i byrjinga operert fire gongar kvar vekentleg, men auka året etter til fem. Totalt reiste 1 500 passasjerar med selskapet dette året. I 2002 la selskapet fram planar om å etablera ei ny rute frå Notodden til Kristiansund. Desse planane vart skrinlagd grunna lita interesse for ruta. 

Ein hangar for Bergen Air Transport vart bygd på Bergen lufthamn i 2003. Året etter vart eut av flya til selskapet erstatta med ein Cessna 441. Dette flyet vart igjen seld i 2006 då selskapet gjekk til innkjøp av to Beech King Air 200.

Den 20. november 2003 vart Notodden lufthamn stengd for all rutetrafikk, då flyplassen ikkje tilfredsstilte Tryggleikskravet til [Luftfartstilsynet. Ruta vart då omlagt til [Skien lufthamn, Geiteryggen. Selskapet investerte 500 000 kroner i utbetringa av Notodden lufthamn, og saman med bidraget til lokalsamfunnet på 1,2 millionar kroner var det nok til å rusta opp lufthamna, slik at selskapet enno kunne fly der. Men det skulle berre gå eitt år før det oppstod nye problem med drifta til selskapet på Notodden. Lufthamna mangla innflygingslys, og ytterlegare 200 000 kroner måtte investerast i lufthamna for at selskapet skulle kunna halda fram drift.

I 2007 bygde selskapet ein hangar på Notodden lufthamn. Samstundes gjekk selskapet til innkjøp av sit første jetfly, ein Cessna Citation. Frekvensen på ruta Bergen-Notodden auka dette året til seks i veka.

Selskapet opererte på det meste tre fly; to 12-seters turbopropfly av typen Beech King Air 200, og éin 6-seters jet av typen Cessna Citation CJ2+. Selskapet hadde 10 tilsette. Forutan å betena ruta Bergen-Notodden, fokuserte selskapet på airtaxi/charterflygingar og gjorde i 2013 over 200 oppdrag til og frå destinasjonar i heile Europa.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bergen Air Transport|Bergen Air Transport]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*  


## Bakgrunnsstoff
*
Donald Douglas

**Donald Wills Douglas, Sr** () var ein amerikansk flyindustrimann og ingeniør.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Donald Douglas|Donald Douglas]]» frå ,  den 15. oktober 2018.*
Tarom

**Tarom** (**Transporturile Aeriene Române**) er eit rumensk flyselskap med hovudbase på Henri Coandă internasjonale lufthamn i Bucureşti. Selskapet vart stifta i 1920 og har internasjonale ruter til destinasjonar i Europa, Afrika og Midtausten. Det frakta 1,69 millionar passasjerar i 2007, noko som var ein auke på 32,1&nbsp;% frå 2007.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tarom|Tarom]]» frå ,  den 15. oktober 2018.*
Interflug

**Interflug**  (eigentleg *Interflug Gesellschaft für internationalen Flugverkehr m.b.H*.) var både det statlege flyselskapet i DDR og ein paraplyorganisasjon for alle andre kommersielle luftfartsaktivitetar i landet (jordbruksfly, flytryggleik og drift av flyplassar). Selskapet vart grunnlagt i 1958 og oppløyst i 1991.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Interflug|Interflug]]» frå ,  den 15. oktober 2018.*
Cubana de Aviación

**Cubana dei Aviación** S.A., betre kjent som **Cubana**,  er eit statleg flyselskap på Cuba. Selskapet vart etablert i 1929 under namnet *Compañía Nacional Cubana dei Aviación Curtiss*.  

Selskapet flyg til destinasjonar innanriks på Cuba og til Mellom- og Sør-Amerika, Karibia, Canada og til nokre destinasjonar i Europa (m.a. Paris i Frankrike).

## Flyflåte
Flåte i 2015:

* 1 Airbus A319-100
* 4 Airbus A320-200
* 6 [Antonov An-158{3
* 1 ATR 42-500
* 5 [Ilyushin Il-96-300
* 2 Tupolev Tu-204

**Ordre**:

* 3 Ilyushin Il-96-400

**Last**

* 1 Tupolev Tu-204-100EC

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cubana de Aviación|Cubana de Aviación]]» frå ,  den 15. oktober 2018.*  


## Bakgrunnsstoff
*