open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Patogen

Eit **patogen** (frå gresk πάθος *pathos* «liding, lidenskap» og -γενής *-genēs* «skapar av»), i si eldste og vidaste tyding, er noko som kan skape sjukdom. Omgrepet er oftast nytta for å skildre ein **infeksiøs agens** (på folkemunne kjent som ein bakterie) — ein mikroorganisme, bakterie, sopp eller protozo som fører til sjukdom i verten. Verten kan vere eit dyr, ei plante, ein sopp eller ein annan mikroorganisme.

Patogenet kan invadere verten på fleire måtar. Hovudmåtane har ulike episodiske tidsrammer, men jordureining har det lengste og mest vedvarande potensialet for å huse patogen. Organismar som skapar sjukdom i menneske vert skildra som «sjukdomsframkallande». Nokre av sjukdommane som kjem frå virale patogen er koppar, influensa, kusma, meslingar, vasskoppar, ebola og raude hundar.

Ikkje alle patogen er naudsynleg uheldige for menneske. I entomologi går patogena under éin av dei tre «P-ane» (predatorar, patogen og parasitoidar) som virkar som naturlege eller introduserte biologiske kontrollar som undertrykkjer skadedyr, særleg leddyr.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pathogen|Pathogen]]» frå ,  den 4. januar 2015.*
Timeglas

**Timeglas** er ein tidsmålar danna av to kjegleforma glasilåt med fin sand eller anna granulært materiale inni. Dei to romma er bunde saman av eit trongt røyr. Når ein stiller timeglaset vertikalt renn sanden frå den eine til den andre glasdelen i løpet av ei viss tid.

Ein brukte timeglas mykje i mellomalderen, før dei etterkvart blei erstatta av mekaniske ur. Innan sjøfart fortsette ein lenge å bruka dei fordi dei var meir pålitelege i sjø.

Timeglas blir i dag nytta ein del til matlaging, til dømes for å måla tida ein koker egg, og i nokre brettspel der ein har ei viss tid til å gjera noko. I den australske nasjonalforsamlinga bruker ein timeglas under visse avstemmingar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Jonas Nilsson

**Jonas Nilsson** () er ein svensk tidlegare alpin skirennar frå Hedemora som vart verdsmeister i slalåm i 1985.

### Aktiv
Nilsson vart i 1981 junior-europameister i slalåm. Slalåmspesialisten melde seg på verdseliten i greina i OL-sesongen 1984. Under Vinter-OL 1984 i Sarajevo vart han nummer fire, einast fem hundredels sekund bakom bronsemedaljøren.

Storfavoritten Marc Girardelli leia slalåmrennet i VM i alpine greiner 1985 i Bormio etter den fyrste omgangen. Med bestetid i andre omgangen overraska Nilsson med å verte verdsmeister i slalåm, seks hundredels sekund framom Girardelli. 

Den 16. desember 1985 vann Nilsson i Madonna di Campiglio det fyrste av to verdscuprenn, begge i slalåm. Verdscuptriumf nummer to kom i Kranjska Gora i byrjinga av januar 1990.

Nilsson vart nummer seks i yndlingsgreina under vinterleikane 1988 i Calgary, nummer fem i VM i alpine greiner 1989 og avslutta med ein åttandeplass i 1992-OL i Albertville. Han la deretter bort konkurranseskia. 

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Jonas Nilsson|Jonas Nilsson]]» frå ,  den 4. januar 2015.*
Fredrik Nyberg

**Fredrik Nyberg** () er ein svensk tidlegare alpin skirennar frå Skön i Sundsvall i Västernorrlands län som vann sju renn i verdscupen i alpine greiner i tida 1990-2001.

### Aktiv
Nyberg debuterte i verdscupen i alpine greiner i desember 1988. Den 5. mars 1990 tok han i Veysonnaz den fyrste av seks verdscup-sigrar i storslalåm. Fire månader seinare, i byrjinga av juli månad vann han opningrennet i verdscupsesongen 1990/91. Rennet fann stad i Mount Hutt i New Zealand.

Han deltok i fem olympiske vinterleikar, 1992-2006, der hans beste resultat var femteplassen i storslalåm i Vinter-OL 2006 i Torino. Også frå dei alpine verdsmeisterskapane reiste han medaljelaus heim, nærast var han under VM i alpine greiner 1999 i Vail i delstaten Colorado der han vart nummer fire i storslalåm.

I nettopp Vail tok Nyberg sin einaste verdscupsiger i super-G den 3. desember, fire år etter han sist stod på toppen av sigerspallen. Eitt år seinare vann han i Kranjska Gora sin sjuande og siste verdscupsiger i eit storslalåmrenn, åtte sesongar etter sin fyrste siger på staden.  

I november 2006 pådrog Nyberg seg store skadar i høgre kne etter eit fall under trening i Reiteralm, noko som førte til mista VM på heimebane og at han la opp.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Fredrik Nyberg (Skirennläufer)|Fredrik Nyberg]]» frå ,  den 4. januar 2015.*
Postkort

**Postkort** er eit kort av papir med plass til ei adresse, ei melding, og ofte eit biletmotiv på eine sida, og som blir sendt i posten. Uttrykket blir brukt både om ferdig frankerte brevkort, og om prospektkort, som er slike postkort som har ein illustrasjon på den eine sida, gjerne eit fotografi av ein stad, eit landskap, ein bygning, eit bygningsmiljø og liknande.

Postkorta vart tekne i bruk i Austerrike i 1869, og kom til Noreg i 1871.

Frå byrjinga av 1900-talet og i det meste av dette hundreåret, fram til meldingar og bilete sende over internett og smarttelefonar vart vanleg, var postkort særs populære for å syne familie og vener staden ein budde på, eller dei stadene ein vitja på reiser. I vår tid er det kan hende for det meste dei såkalla jolekorta med teikningar av nissar, dompapar i jolenek, idylliserte, snødekte by- og bygdelandskap og liknande, som held tradisjonen med å sende postkort til familie og vener oppe.

Prospektkort har blitt sjølvstendige samleobjekt, slik frimerke har blitt det. Til liks med at sytematisk frimerkesamling og studiet av frimerke blir kalla filateli, har systematisk samling av prospektkort og studiet av slike kort fått nemninga deltiologi på norsk, svensk og dansk, deltiology på engelsk, cartophilie på fransk, Philokartie på tysk og cartofilia eller deltiología på spansk. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Jan Eggum

**Jan Eggum** () er ein norsk musikar og låtskrivar frå Bergen som debuterte på plate i 1975. Han er særleg kjend for sine melankolske songar, med tema som kjærleikssorg, tungsinn og einsemd. Men han tek også ofte opp samfunnskritiske og meir trivielle og humoristiske spørsmaål og saker i songane sine.
 
Eggum fekk i 1975 platekontrakt med den norske avdelinga av det multinasjonale plateselskapet CBS, der han hausten same året spelte inn debutplata «Jan Eggum». Gjennombruddet kom etter hans tredje utgjeving, albumet «Heksedans» i 1977. For dette fekk han «Bransjeprisen» som opphavsmann under Spellemannprisen 1977. På albumet finn ein den klassiske  «Mor, jeg vil tilbake».

Etter dette har Eggum vore ein av dei mest kjende musikkartistane i Noreg, både som soloartist og som medlem av Gitarkameratene. Flere av albuma hans har selt til gullplate. Han har vunne seks spelemannprisar, sist heidersprisen under Spellemannprisen 2011.

Eggum bur i Oslo.

## Prisar og utmerkingar
* «Bransjeprisen» som opphavsmann under Spellemannprisen 1977
* Spellemannprisen 1979 i klassa visesang for albumet *En sang fra vest*
* Gammleng-prisen 1989 i klassa vise
* Prøysenprisen 1997
* Edvard-prisen 1998 i klassa populærmusikk – mindre verk for sangen «På'an igjen»
* Spellemannprisen 1999 i klassa viser og viserock for albumet *Deilig*
* Årets spellemann under Spellemannprisen 1990 som medlem av Gitarkameratene
* Spellemannprisen 1990 i klassa visesang for albumet ''Typisk norsk'' som medlem av Gitarkameratene
* Bjellesauprisen 2002
* Tekstforfatterfondets ærespris 2005
* Norsk Artistforbunds Ærespris 2005
* Spellemannprisen 2011 – hederspris
* Gammleng-prisen – veteranprisen i 2011

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jan Eggum|Jan Eggum]]» frå ,  den 5. januar 2015.*
God sirkel og vond sirkel

Omgrepa **god sirkel** og **vond sirkel** (av latin *circulus vitiosus* og *circulus vicious*, høvesvis) visar til komplekse kjedereaksjonar som forsterkar seg sjølv gjennom tilbakekopling. Ein *god sirkel* har gode resultat, medan ein *vond sirkel* har øydeleggjande resultat.

Begge sirklane er eit kompleks av hendingar som ikkje ser ut til å gå mot likevekt, i alle fall ikkje i snaraste framtid. Syklusen vil fortsetje i same retning som framdrifta, heilt til ein ytre faktor grip inn og bryt syklusen. Prefikset «hyper-» vert stundom nytta for å skildre desse syklusane, særleg viss dei er ekstreme. Det mest kjende dømet på ein vond sirkel er hyperinflasjon.

## Sjå òg
* endogen i økonomi
* positiv tilbakekopling
* sjølvoppfyllande profeti

### Analoge konsept
* Matteusprinsippet
* lukka sløyfe

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Virtuous circle and vicious circle|Virtuous circle and vicious circle]]» frå ,  den 5. januar 2014.*
Varanasi

**Varanasi**, tidlegare kjend som **Benares**, er ein by i delstaten Uttar Pradesh i India. Byen ligg på venstre breidda av av hinduismens heilage elv Ganges, og er kjenneteikna ved sine såkalla ghāṭa, ghat, dei langsgåande trappetrinna som dekkjer elvebreidda for å gje folk lett tilkomst til det heilage elvevatnet. Ettersom byen er eit religiøst sentrum ved å vere ein av dei sju viktigaste  heilage byane i hinduismen, er han eit pilegrimsmål for hinduar, men jamvel òg for buddhistar, og er elles eit populært reisemål for ei mengd turistar. Talet på fastbuande er litt over ein million.

Varanasi er ifølge tradisjonen grunnlagt av guden Shiva og difor vigsla til denne guden, og byen har fleire store tempel for han. På breidda av den heilage elva Ganges gjennom byen er det ei mengd av kremasjonsplassar der likbrenninga går føre seg på tradisjonelt vis på opne bål for at leivningane deretter skal kunne kastast i den heilage elva i samsvar med hinduistisk skikk. I det same elvevatnet tek dei mange pilegrimane sine religiøst reinsande bad. Det er dessutan mange tilhengarar av guden Vishnu i Varanasi, og byen har òg store moskear for muslimar. 

Byen er viktig både som jarnbaneknutepunkt og som kulturelt og kommersielt sentrum, og har ein monaleg stor tekstil-  og metallindustri. Mellom anna er byen kjend for handverksproduserte silkevarer og gull- og sølvsmykke.

## Galleri

View of houses by the Ganges, Varanasi.jpg|Varanasi med elva Ganges.
Varanasi cremation.jpg|Likbrenningsplass på breidda av den heilage elva Ganges.
Varanasi, India, Hindu pilgrims in saris.jpg|Religiøs reining ved bad i det heilage elvevatnet.
Varanasi, Uttar Pradesh, India (2007) 405 - Flickr - archer10 (Dennis).jpg|Ei av dei mange frittgåande heilage kyrne i byen.


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Dei offisielle internettsidene til byen Varansi.
Musketeren Athos

**Athos**, òg kjend som **grev Olivier de La Fère**, er ein fiksjonell rollefigur introdusert av Alexandre Dumas den eldre i romanen *Les Trois Mousquetaires* (1844).

Athos er den eldste av dei tre musketerane. Dei andre musketerane er kjend som Porthos og Aramis.

Han var gift éin gong, og fekk ein son, ifølgje bøkene om musketerane sin ætling.
Grense

**Grense** er eit politisk, rettsleg eller avtalemessig fastsett skilje mellom to geografiske område. Døme på grenser kan vera riksgrenser mellom to ulike statar, delstatsgrenser mellom delstatar, kommunegrenser mellom kommunar, eigedomsgrenser mellom landeigedomar eller bruksgrenser for ulik bruk, utnytting eller freding av landareal. I nokre høve kan grenser ikkje dragast eller definerast berre med tanke eit skilje i horisontalplanet, men òg vertikalt. 
Ein stat må til dømes ha ei øvre grense for råderetten over rommet over territoriet sitt.

Grenser kan vera markerte med stengsel som gjerde, skilt eller anna, eller dei kan berre visast på kart. Grenser kan ha påverknad på ferdsel, handel og anna bruk av områda dei skil. Korleis ein kan kryssa grenser og kva ein kan ha med seg kan vera avgrensa, til dømes ved at ein må ha nytta særskilde grenseovergangar og ha gyldig pass eller visum for å kryssa mange riksgrenser, eller ved at ein må betala toll for å føra visse varer over dei. Grenser kan også vera skilje mellom ulike jurisdiksjonar, slik at ulike lover og reglar gjeld på kvar side.

I dag reknar ein gjerne grenser som klart definerte linjer mellom territorium. I eldre tid var mange grenser meir diffuse nøytrale soner ein kalla grenseland eller grensemark. Grenser mellom eigedommar, ofte kalla byte, kunne markerast med grensesteinar (bytesteinar) og liknande. Elles er grenser gjerne blitt danna av naturlege skilje, som elver, vassområde, fjell og liknande.

I havet er det ikkje så lett å markera eller fastsetja grenser, og desse kan vera omstridde. Kyststatar opererer i dag med territorialfarvatn med ulik rekkevidde - i Noreg 12 nautiske mil frå grunnlinjene sidan 2004. Tilsvarande problem har ein når det gjeld luftrommet over territoriet, altså kor høgt over landskapet kvar einskild stat har eksklusiv råderett. Her vert grensa vanlegvis sett til 100 kilometer over havet, då dette definerer grensa (den såkalla Kármánlinja) mellom jordatmosfæren og det ytre rommet. Høgare enn dette er det fri ferdsle for både romskip og satellittar.

For landeigedomar er det grenser for kor langt eigedomsretten strekkjer seg ned i jorda og opp i lufta, fastsett av lokale lovar og reglar.

## Kjelder

*
*Henriksen, Tore. «Territorialfarvann» (8. august 2013), *Store norske leksikon*.
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Grænse|Grænse]]» frå ,  den 5. januar 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*
Khentkaus III

**Khentkaus III** var ei gemalinne frå oldtida i Egypt som levde i det femte egyptiske dynasti. Ho var truleg kona til farao Neferefre, og dimed også mor til farao Menkauhor Kaiu. 

Den 4. januar 2015 annonserte egyptiske myndigheiter at ei gruppe tsjekkiske arkeologar hadde funne grava hennar. Før oppdaginga var eksistensen av Khentkaus III ukjend, ifølgje den egyptiske antikvaren Mamdouh Eldamaty. To tidlegare egyptiske gemalinner med same namn er tidlegare identifisert.

## Gravkammer
Gravkammeret til Khentkaus III — merka med AC 30 — vart avdekka i Abusir, Egypt, der det finst fleire pyramidar dediserte til faraoar i det femte dynastiet, inkludert Neferefre. Gravkammeret vart funne i nærleiken av Neferefre si grav av tsjekkiske arkeologar, leia av Miroslav Bárta ved Karlsuniversitetet i Praha, med egyptisk samarbeid. Namnet og rangen til Khentkaus var inngravert i dei inste veggane av kammeret, og er truleg gjort av byggjarane. Relieffane identifiserte Khentkaus III som både «kona til kongen» og «mor av kongen», som tydar på at sonen inntok trona. Statuettar, 24 reiskapar av kalkstein og fire reiskapar av kopar vart funne i grava. Grava er datert til midten av det femte dynastiet.

Arkeologane som avdekka gravkammeret meinte at det kunne tilhøyre kona til Neferefre sidan det låg så nært gravstaden hans, i ein liten kyrkjegard mot søraust. Eldamaty sa at «oppdaginga vil hjelpe oss med å kaste lys over visse ukjende aspekt ved det femte dynastiet, som, saman med det fjerde dynastiet, var vitne til byggjinga av dei fyrste pyramidane.»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Khentakawess III|Khentakawess III]]» frå ,  den 6. januar 2015.*  
 
:*Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
Kármánlinja

**Kármánlinja** er ei teoretisk definert grense i ei høgd på 100&nbsp;km over havoverflata, meint som ein definisjon av skiljet mellom jordatmosfæren og verdsrommet utanfor. Om lag i denne høgda er atmosfæren så tynn at det teoretisk sett ikkje er mogleg å nytte fly. I røynda er difor Kármánlinja ei klassifisering av kva fly maksimalt kan yte for å oppnå store høgder. Slik definerer Kármánlinja skiljet mellom kva som er å rekne som luftfart og kva som er å rekne for romfart, sjølv om linja ligg langt høgare enn kva både vanlege fly og ballongar kan nå opp til, og eit godt stykkje under den grensa satellittar kan gå problemlaust i bane ikring jorda i.

Kármánlinja er fastsett av Fédération Aéronautique Internationale (FAI), og har fått namn etter Theodore von Kármán (1881-1963), av di han har gjeve viktige bidrag til utviklinga av definisjonen av denne grensa.

## Kjelder
VM i alpine greiner 1954

Den **13. verdsmeisterskapen i alpine greiner** vart avvikla i tida 1. til 7. mars 1954 i Åre i Jämtland i Sverige. Både menn og kvinner tevla i fire øvingar kvar.

Medaljane vart fordelt på utøvarar frå sju land. Austerrike vann flest medaljar, åtte til saman. Flest gullmedaljar fekk Noreg, alle tre vart vunne av den store forgrunnsfiguren i meisterskapen, Stein Eriksen. Ida Schöpfer frå Sveits var den mest sukksesrike av kvinnene med sine to gulmedaljar og eine sølvmedalje.

## Menn
### Slalåm



Dato: 1. mars
Løypelengd: 700 m, høgdeskilnad: 210 m


### Storslalåm



Dato: 3. mars
Løypelengd: 2&nbsp;000 m, høgdeskilnad: 510 m


### Utfor



Dato: 7. mars
Løypelengd: 3&nbsp;200 m, høgdeskilnad: 810 m


### Kombinasjon





## Kvinner
### Slalåm



Dato: 6. mars
Løypelengd: 465 m, høgdeskilnad: 155 m


### Storslalåm



Dato: 4. mars
Løypelengd: 1&nbsp;300 m, høgdeskilnad: 300 m


### Utfor



Dato: 2. mars
Løypelengd: 2&nbsp;000 m, høgdeskilnad: 510 m


### Kombinasjon





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alpine Skiweltmeisterschaft 1954|Alpine Skiweltmeisterschaft 1954]]» frå ,  den 6. januar 2015.*
Margit Hvammen

**Margit Hvammen Skogstad** () var ein norsk alpinist frå Geilo som var medlem av Geilo Idrettslag.

Hvammen vart norsk meister i storslalåm i 1952 og 1954 samt i utfor i 1955. Ho deltok under Vinter-OL 1952 i Oslo der ho vart nummer sju i utfor og kom på 18. plass i både storslalåm og slalåm. To år seinare vart ho nummer fem i slalåm då VM i alpine greiner 1954 fann stad i svenske Åre. 

Saman med andre familiemedlemer dreiv ho i mange år ei sportsforretning på Geilo. Alpinisten Aud Hvammens var hennar yngre syster.

## Kjelder
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Margit Hvammen|Margit Hvammen]]» frå ,  den 6. januar 2015.*
Phil Palmer

**Philip «Phil» John Palmer** () er ein engelsk studiogitarist innan jazz og rock som har turnert, spelt inn og arbeidd med mange kjende artistar. Han er mest kjend som slidegitarist.

## Biografi
Palmer har spelt med artistar som Lucio Battisti (albumet *[[Una giornata uggiosa]]*, 1980), Pet Shop Boys, Wishbone Ash (turné i 1986), Joan Armatrading, Eric Clapton, Roger Daltrey, Iggy Pop, Thomas Anders (1989), Bob Dylan, Tina Turner, Dire Straits (turné i 1992), Pete Townshend (konsertar i 1993 og 2000), Eros Ramazzotti (Tutte storie 1993), Alejandro Sanz (Alejandro Sanz 3 1995), (Paola e Chiara (1997), Pino Daniele, Chris de Burgh, Bryan Adams, Johnny Hallyday, David Knopfler, George Michael, Renato Zero, Claudio Baglioni, Massimo Di Cataldo, Melanie C, Robbie Williams og David Sylvian. Han har ofte arbeidd med produsenten Trevor Horn. I 1986 arbeidde han som studiomusikar på Alphaville-albumet *[[Afternoons in Utopia]]*.

I 1993 sette Palmer saman eit band kalla **Spin 1ne 2wo** med Paul Carrack (vokal and klaverinstrument), Steve Ferrone (trommer), Rupert Hine (produsent, klaverinstrument) og Tony Levin (bass). Dei gav ut eit album med coverversjonar innan classic rock med songar av Jimi Hendrix, The Who, Led Zeppelin, Blind Faith, Steely Dan og Bob Dylan.

## Familie
Han er nevø av Ray og Dave Davies frå The Kinks.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Phil Palmer|Phil Palmer]]» frå ,  den 7. januar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

*Wishbone Ash 
*Phil Palmer Biography – *Whereseric.com*
*
*VibeMusic.com
*Intervju med Phil Palmer, apr. 2009
Bruksbasert fonologi

**Bruksbasert fonologi** er fonologisk teori innanfor rammene av bruksbasert grammatikk, ei paraplynemning for fleire nærskylde lingvistiske teoriar. Viktigast frå ein fonologisk synsstad er den kognitive grammatikken til den amerikanske lingvisten Ronald W. Langacker (1942–) og teoriane som den amerikanske lingvisten Joan L. Bybee (1945–) har presentert sidan 1980-talet. Som namnet fortel, er det ein teori som byggjer direkte på språkbruk, som primært vil seie produksjon (snakking og skriving) og persepsjon (høyring og lesing) av språk, men også det å tenkje med eller på språk. All språkbruk kan karakteriserast som røynsle med språk, og den bruksbaserte fonologien kan definerast som ei kognitiv organisering av den lydlege sida ved denne røynsla. Denne kognitive organiseringa av røynsler med språk følgjer dei same prinsippa som kognitiv organisering av røynsler i det heile. Røynsle med språk byggjer direkte på språkbrukshendingar (engelsk usage events), det vil seie konkrete førekomstar av språkbruk. Den kognitive organiseringa av røynsler med språk følgjer dei same prinsippa i alle delar av grammatikken, og inneber kategorisering av brukshendingar.
Spenningshovudverk

**Spenningshovudverk**, **stresshovudverk** eller **tensjonshovudverk**, i ålmenta kalla *vanleg hovudverk* eller berre *hovudverk*, er den vanlegaste forma for hovudverk. Smerta kan spreie seg frå nedre rygg til hovudet, nakken, augene og andre muskelgrupper i kroppen. Spenningshovudverk utgjer nesten 90% av alle typar hovudverk.

Fleire lækjemiddel har vist seg å verke førebyggjande, inkludert trisykliske antidepressiva og selektive serotoninreopptakshemmarar (SSRI). Prova for propranolol og muskelrelakserande er dårlege.

Spenningshovudverk påverkar nesten 1,4 milliardar menneske (20,8% av verdspopulasjonen), og er vanlegare hjå kvinner enn hjå menn (høvesvis 23% mot 18%).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tension headache|Tension headache]]» frå ,  den 7. januar 2015.*
Status migrainosus

**Status migrainosus** er ein svekkande migrene som står ved lag i meir enn 72 timar.

Intravenøs injeksjon av proklorperazin og dihydroergotamin kan vere nyttig.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Status migrainosus|Status migrainosus]]» frå ,  den 7. januar 2015.*
Saksofonisten Chris White

**Chris White** () er ein engelsk jazz/rock-saksofonist som turnerte med Dire Straits frå 1985 til 1992. og som har spelt med mange andre band og artistar, som Robbie Williams, Paul McCartney, Chris De Burgh og Mick Jagger.

## Biografi
White byrja å spele saksofon då han var 13 år gammal. Han starta å spele faste konsertar nokre år seinare og starta i National Youth Jazz Orchestra og turnerte med andre musikarar (som France Gall). Han vart med Dire Straits i 1985 for dei to siste verdsturneane deira, og spelte både på Live Aid-konserten og Nelson Mandela-konserten i 1988. 

I mai 1990 vart han med i The Notting Hillbillies og eit år seinare gav han ut det første soloalbumet sitt, *[[Shadowdance av Chris White|Shadowdance]]*. Ei motorsykkelulukke i 1993 hindra han frå å turnere med Pink Floyd.

I 2007 spelte White med Tom Jones og Bryan Ferry på Concert for Diana ved Wembley Stadium.

Han er i dag ein del av coverbandet The Straits, som spelar Dire Straits-songar, i lag med Alan Clark, Chris White, Terence Reis, Steve Ferrone, Mickey Feat, Adam Philips og Jamie Squire.  

## Diskografi
* Shadowdance, 1991.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chris White (saxophonist)|Chris White (saxophonist)]]» frå ,  den 7. januar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Chris White - offisiell fanside.
* The Straits.
VM i alpine greiner 1958

Den **15. verdsmeisterskapen i alpine greiner** vart avvikla i tida 2. til 9. februar 1958 i Bad Gastein i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Både menn og kvinner tevla i fire øvingar kvar.

Medaljane vart fordelt på utøvarar frå åtte land. Arrangørlandet Austerrike vann flest medaljar, ni stykke, fire av dei i gull. Austerrikaren Toni Sailer var den store forgrunnsfiguren med gull i tre av øvingane og sølv i den fjerde. Kanadiske Lucille Wheeler hausta flest medaljar av kvinnene, to gull og ein sølv. Noreg fekk ein gullmedalje ved Inger Bjørnbakken i slalåm. Om lag 5000 tilskodarar såg Bjørnbakken vinne.https://www.nb.no/items/31bc2b78b04b62c29f5a2e1b0a2cfa47?page=9&searchText=

## Menn
### Slalåm



Dato: 2. februar 
Løypelengd: 562 m, høgdeskilnad: 202 m


### Storslalåm



Dato: 5. februar
Løypelengd: 2400 m, høgdeskilnad: 602 m


### Utfor



Dato: 9. februar 
Løypelengd: 3520 m, høgdeskilnad: 915 m


### Kombinasjon





## Kvinner
### Slalåm



Dato: Måndag 3. februar 1958
Høgdeskilnad: 175 m
Bjørnbakken hadde beste tid i begge omgangane (Arbeiderbladet 4.2.1958)


### Storslalåm



Dato: 8. februar 
Løypelengd: 1650 m, høgdeskilnad: 407 m


### Utfor



Dato: 6. februar 
Løypelengd: 2400 m, høgdeskilnad: 590 m


### Kombinasjon

## Kjelder

* Arbeiderbladet 4.2.1958
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alpine Skiweltmeisterschaft 1958|Alpine Skiweltmeisterschaft 1958]]» frå ,  den 7. januar 2015.*
Berit Stuve

**Berit Stuve** (), gift Nesje, er ein norsk tidlegare alpin skirennar frå Lillehammer som representerte Lillehammer Skiklub. Ho vart i 1957 norsk meister i storslalåm.

Helga 18. til 19. januar 1958 vann Stuve den alpine kombinasjonen under Hahnenkamm-renna i Kitzbühel framom Hilde Hofherr frå Austerrike, med sveitsiske Annemarie Waser på tredjeplass. Under VM i alpine greiner 1958 vart Stuve nummer seks i storslalåm, sju i slalåm og 13 i utfor. Til saman gav desse resultata henne ein fjerdeplass i kombinasjonen.

## Bakgrunnsstoff
*Arbeiderbladet 18. januar 1958
*Filmarkivet
*Dale-genser i 1958
Chris Whitten

**Chris Whitten** () er ein britisk studio-trommeslagar som har spelt trommer på hitsinglane «What I Am» av Edie Brickell & New Bohemians, «World Shut Your Mouth» av Julian Cope og «The Whole of the Moon» av The Waterboys. To kritikarroste prosjekt som Whitten medverka på var Paul McCartney sitt *[[Flowers In The Dirt]]* i 1989 og den siste verdsturneen til Dire Straits i 1991-1992 i samband med det siste studioalbumet deira, *[[On Every Street]]*. Han spelte òg trommer på albumet *Titanic* (1982) av den italienske låtskrivaren Francesco De Gregori. Han har òg spelt med artistar som Tom Jones, Johnny Cash, The Pretenders, Swing Out Sister, ABC og The The.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chris Whitten|Chris Whitten]]» frå ,  den 7. januar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
*http://www.timespace.com/product/SCV-1/3/9999929/DISCONTINUED+Superior+Custom+%26+Vintage.html
*http://hem.passagen.se/orange/paul/session80.htm
Encores av Dire Straits

***Encores*** er ein konsert-EP av det britiske rockebandet Dire Straits. Han vart gjeven ut den 10. mai 1993, kort tid etter utgjevinga av konsertalbumet *[[On the Night]]*. Sjølv om et var ein EP, gjekk han inn på singellistene i mange land, inkludert Frankrike der han debuterte på toppen av lista. 

## Innhald
Alle songar er skrivne av Mark Knopfler.
# «Your Latest Trick» – 5:41
# «The Bug» – 5:24
# «Solid Rock» – 5:20
# «Local Hero (Wild Theme)» – 4:19

## Lister

### Album

### Årsliste

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Encores (Dire Straits)|Encores (Dire Straits)]]» frå ,  den 7. januar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Bjelleplystrarfamilien

**Bjelleplystrarfamilien** er det norske namnet på ein nyleg anerkjent biologisk familie av sporvefuglar. Det vitskaplege namnet er Oreoicidae. Dette er tre slekter med ein art kvar, samla med leveområde avgrensa til Australia, Indonesia og Papua Ny-Guinea. Siste åra fram til 2014 var desse artane trudde å vere medlemmar av plystrarfamilien.

Oreoicidae-artane er 16,5-26 cm lange. Dei har hovudsakleg jordfarger i olivengrønt, brunt eller raudbrunt, to av dei med fjørtopp. Alle er insektetarar, men vil òg supplere med anna føde. Dei beitar på eller nær bakken i skogshabitat som varierer frå tørre til våte habitat med arten.

## Artslista
Bjelleplystrarfamilien i rekkjefølgje etter eBird/Clements Checklist v2017 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*:

**Slekt ''Oreoica***
* [[Bjelleplystrar]], *Oreoica gutturalis*, Crested Bellbird, <small>LC, Vigors & Horsfield, 1827</small>

*'Slekt *Aleadryas***
* [[Rustnakkeplystrar]], ''Aleadryas rufinucha'', Rufous-naped Bellbird, <small>LC, Sclater, 1874</small>

**Slekt *Ornorectes**'
* [[Alarmplystrar]], *Ornorectes cristatus*, Crested Pitohui, <small>LC, Salvadori, 1875</small>

== Kjelder ==
<div class="references-small">
*
* Boles, W. (2007). *Crested Bellbird (Oreoica gutturalis)*. In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). *Handbook of the Birds of the World Alive.* Lynx Edicions, Barcelona. (henta 7. januar 2015). 
* Boles, W. (2007). *Rufous-naped Whistler (Aleadryas rufinucha).* In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). *Handbook of the Birds of the World Alive.* Lynx Edicions, Barcelona. (henta 7. januar 2015). 
* Boles, W. (2007). *Crested Pitohui (Pitohui cristatus).* In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). *Handbook of the Birds of the World Alive.'' Lynx Edicions, Barcelona. (henta 7. januar 2015). 
 
### Referansar
Hubert Strolz

**Hubert Strolz** () er ein austerriksk tidlegare alpin skirennar frå Warth i Vorarlberg som vann ein gull- og ein sølvmedalje under dei olympiske leikane 1988, og VM-sølv året etter.

### Aktiv
Strolz VM-debuterte med ein tiandeplass i storslalåm under VM i alpine greiner 1982 i Schladming. To år seinare vart han nummer seks i same øvinga under Vinter-OL 1984 i Sarajevo. I VM i alpine greiner 1987 nærma han seg ytterlegare ein medaljeplass med fjerdeplass i storslalåm og femteplass i super-G.

Under Vinter-OL 1988 i Calgary vann Strolz gullmedaljen i kombinasjonen. I storslalåm tok han sølvmedaljen, bakom Alberto Tomba frå Italia. Også i super-G kjempa Strolz om medalje, men enda tre hundredels sekund bakom bronsemedaljøren og vart nummer fire. Året etter kopierte han super-G-plasseringa under VM i alpine greiner 1989 i Vail i USA.

Strolz fremste prestasjon under vinterleikane 1992 i Albertville vart ein delt niandeplass i storslalåm. Langt betre gjorde han det under VM i alpine greiner 1993 i japanske Morioka, der han vart nummer fire i slalåm og seks i storslalåm.

Strolz vart nummer tre i verdscupen i alpine greiner 1988, bakom sveitsaren Pirmin Zurbriggen og Alberto Tomba frå Italia. Same sesongen noterte Strolz seg for sin einaste siger i verdscupen då han, 17. januar 1988, kleiv til topps på pallen etter kombinasjonen i Bad Kleinkirchheim. Til gjengjeld hadde han heile 14 andreplassar og 18 tredjeplassar etter andre verdscuprenn.

Han la bort konkurranseskia i 1994.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hubert Strolz|Hubert Strolz]]» frå ,  den 7. januar 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Charlie Hebdo

**Charlie Hebdo** er eit fransk satirisk, rikt illustrert venstreorientert vekeblad som vart skipa i 1970 og kjem ut i Paris.  Karikaturteikningar er eit stort og viktig innslag i avisa, som publiserer kritiske og ofte krasse reportasjar og kommentarar på område som gjeld religiøse sekter, ekstreme høgrekrefter, katolisisme, islamisme, jødedom, politikk, kultur og anna. Charlie Hebdo har sine røter fyrst og fremst i eit anna satirisk og tildels kynisk blad, Hara-Kiri, som vart skipa i 1960.

## Attentat
Charlie Hebdo har vore trua og utsett for fysiske åtak, det mest alvorlege 7. januar 2015, då to menn tok seg inn i redaksjonslokala og skaut fleire av dei som var til stades. To polititenestemenn og 10 tilsette vart drepne. I tillegg vart 11 personar skadde, fem av desse kritisk. Mellom anna vart fire av vekeavisas vidgjetne satiriske karikaturteiknarar drepne, Charb, Cabu, Wolinski og Tignous:

CABU AOUT 2012.jpg|Jean Cabut (Cabu)
Salon du livre de Paris 2011 - Georges Wolinski - 007.JPG|Georges Wolinski
Tignous 20080318 Salon du livre 1.jpg|Bernard Verlhac (Tignous)
2011-11-02 Incendie à Charlie Hebdo - Charb - 06.jpg|Stéphane Charbonnier (Charb), som òg var sjefsredaktøren


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Koagulasjon

**Koagulasjon** eller **levring** er prosessen der blod endrar seg frå flytande tilstand til gel. Det kan potensielt føre til hemostase — opphøyret av blodstraum frå øydelagde blodårer — etterfølgt av reparasjon. Koagulasjonsmekanismen omfattar aktivering, adhesjon og aggregering av blodplater, med avsetnad og modning av fibrin. Koagulasjonssjukdommar er sjukdommar som kan føre til bløding (hemoragi eller kontusjon) eller obstruktiv levring (trombose).

Koagulasjon er godt konservert på tvers av biologien; i alle pattedyr omfattar koagulasjonen både ein cellekomponent (blodplate) og ein proteinkomponent (koagulasjonsfaktor). Systemet hjå menneske er det systemet som er mest forska på og best forstått.

Koagulasjon byrjar nesten umiddelbart etter at skade i blodårene har øydelagd den endotele hinna som fôrer innsida av åra. Når rommet under endotelet vert eksponert for blod så set det i gang to prosessar: endringar i blodplatene, og eksponeringa av subendotelial vevsfaktor til faktor VII, som fører til formasjonen av fibrin. Blodplater former ein plugg i skadeområdet; dette vert kalla *primær hemostase*. *Sekundær hemostase* byrjar samstundes: ytterlegare **koagulasjonsfaktorar** eller **levringsfaktorar** utover faktor VII svarar i ein kompleks kaskade for å danne trådar av fibrin som styrker blodplate-pluggen.

## Sjå òg
* bløding
* kontusjon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Coagulation|Coagulation]]» frå ,  den 8. januar 2015.*  
 
:*Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
Live at the BBC av Dire Straits

***Live at the BBC*** er eit konsertalbum av det britiske rockebandet Dire Straits, gjeve ut 26. juni 1995 på Vertigo Records internasjonalt og Warner Bros. Records i USA. Albumet vart spelt inn 22. juli 1978 ved BBC Studios i London, med eit spor spelt inn 31. januar 1981. Studioversjonane av dei første seks songane kom frå Dire Straits. *Live at the BBC* var det tredje konsertalbumet til bandet, etter ** (1984) og *[[On the Night]]* (1993).

## Utgjeving
*Live at the BBC* kom ut 26. juni 1995, året då gruppa offisielt vart oppløyst. I følgje Knopfler vart albumet gjeve ut fordi Dire Straits framleis skulda eit album til Phonogram Records (i dag Mercury Records). Dette albumet var meint å avslutte platekontrakten, før Mark Knopfler starta solokarrieren sin (framleis på Mercury).

## Samansetning
*Live at the BBC* bestod av åtte songane, dei første sju vart spelte inn for BBC *Live in Concert*-serien den 22. juli 1978. Den åttande songen, «Tunnel of Love», vart spelt inn for BBC TV-programmet *[[The Old Grey Whistle Test]]* den 31. januar 1981.

Albumet inneheld ein song som ikkje tidlegare var gjeven ut, «What's the Matter Baby?», som Mark Knopfler skreiv i lag med broren [[David Knopfler]]. Riffet til songen og den generelle strukturen vart sidan nytta for songen «Lady Writer», som finst på det andre albumet deira, *[[Communique]]*, som kan forklare kvifor songen ikkje vart spelt inn på ny. 

## Mottaking

I meldinga si for AllMusic gav William Ruhlmann albumet tre og ei halv av fem stjerner og skreiv «Det er ein beskjeden innsats frå eit beskjedent band, og på det viset ein betre representasjon av dei enn Alchemy eller On the Night, som begge reflekterte den store populariteten deira». Albumet låg inne på albumlista i Storbritannia i ei veke..

## Innhald

## Medverkande
*Mark Knopfler – gitar, vokal
*David Knopfler – gitar, korvokal
*John Illsley – bass, korvokal
*Pick Withers – trommer
*Alan Clark – klaverinstrument (8)

## Lister
### Album

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Live at the BBC av Dire Straits|Live at the BBC av Dire Straits]]» frå ,  den 8. januar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sultans of Swing: The Very Best of Dire Straits

***Sultans of Swing: The Very Best of Dire Straits*** er det andre samlealbumet av det britiske rockebandet Dire Straits, gjeve ut 10. november 1998 på Mercury Records internasjonalt, og av Warner Bros. Records i USA. Albumet vart opphavleg utgjeve, med omslagstekst av Robert Sandall, som både eit enkelt og eit dobbelt album. Den andre plata inneheld konsertopptak. Albumet er kalla opp etter hitsingelen frå 1978 med same namn. Samleplata vart gjeve ut på ny med ein DVD i 2002. DVDen inneheld musikkvideoar av alle songane på den første plata, i tillegg til korte intervju med Mark Knopfler om kvar song.

## Innhald
All songar skrivne av Mark Knopfler, utanom spor 9, skriven av Knopfler og Sting.
;Disk ein
#«Sultans of Swing» (frå *[[Dire Straits av Dire Straits|Dire Straits]]*, 1978) – 5:50
#«Lady Writer» (frå *[[Communiqué]]*, 1979) – 3:49
#«Romeo and Juliet» (frå *[[Making Movies]]*, 1980) – 6:05
#«Tunnel of Love» (frå *Making Movies*, 1980) – 8:14
#«Private Investigations» (frå *[[Love over Gold]]*, 1982) *edit* – 5:54
#«Twisting by the Pool» (frå *[[ExtendedancEPlay]]*, 1983) – 3:36
#«Love over Gold» (live, from **, 1984) – 3:40
#«So Far Away» (frå *[[Brothers in Arms av Dire Straits|Brothers in Arms]]*, 1985) *edit* – 4:03
#«Money for Nothing» (frå *Brothers in Arms*, 1985) *single edit* – 4:09
#«Brothers in Arms» (frå *Brothers in Arms*, 1985) *edit* – 4:55
#«Walk of Life» (frå *Brothers in Arms*, 1985) – 4:12
#«Calling Elvis» (frå *[[On Every Street]]*, 1991) *edit* – 4:41
#«Heavy Fuel» (frå *On Every Street*, 1991) – 5:01
#«On Every Street» (frå *On Every Street*, 1991) *edit* – 4:39
#«Your Latest Trick» (live, from *[[On the Night]]*) – 5:41
#«Local Hero/Wild Theme» (live, from *On the Night*, DVD version) – 4:23

;Disk to
Konsertopptak i Royal Albert Hall den 23. mai 1996 av Mark Knopfler.
# «Calling Elvis» – 9:05
# «Walk of Life» – 5:28
# «Last Exit to Brooklyn» – 2:23
# «Romeo and Juliet» – 7:30
# «Sultans of Swing» – 13:14
# «Brothers in Arms» – 8:54
# «Money for Nothing» – 6:37

## Lister

## Salstrofé

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sultans of Swing: The Very Best of Dire Straits|Sultans of Swing: The Very Best of Dire Straits]]» frå ,  den 8. januar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sverigedemokraterna

**Sverigedemokraterna** (SD) er eit politisk parti i Sverige, stifta 6. februar 1988. Sidan 2005 har partiet vore leia av Jimmie Åkesson. I prinsipprogrammet frå 2011 omtalar Sverigedemokraterna seg som eit sosialkonservativt parti med eit nasjonalistisk grunnsyn.

Sverigedemokraterna profilerar seg på ynskje om ein restriktiv flyktning- og innvandringspolitikk, bekjempelse av kriminalitet og kritikk av EU. Ved riksdagsvalet i september 2014 vart Sverigedemokraterna det tredje største partiet med 12,9 % av røystene og 49 representantar i Riksdagen.

## Historie
Sverigedemokraterna fordobla veljaroppslutnaden ved riksdagvalet i 2010, og med 5,7 % av røystene vart det for fyrste gong representert i Riksdagen med 20 av 349 mandat. Dei andre partigruppene i Riksdagen avstod frå noko som helst samarbeid med Sverigedemokraterna. Ved valet til EU-parlamentet våren 2014 auka Sverigedemokraterna med 6,6 prosentpoeng til 9,7 % av røystene. Den 18. juni 2014 melde Sverigedemokraterna at det har slutta seg til EU-parlamentsgruppa «Gruppa Fridom og direktedemokrati i Europa».

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
The Best of Dire Straits & Mark Knopfler: Private Investigations

***Private Investigations: The Best of Dire Straits & Mark Knopfler*** er ei samleplate av Dire Straits og den britiske musikaren Mark Knopfler, som kom ut i 2005 på Mercury og Vertigo internasjonalt, og Warner Bros. i USA. Det er kalla opp etter hitsingelen deira frå 1982, og albumet består av songar av Dire Straits frå dei seks studioalbuma deira (utanom *[[Communiqué]]* frå 1979) frå 1978 til gruppa vart oppløyst i 1995. Det inneheld òg songar rfå solokarrieren til Knopfler, i tillegg til songar frå filmmusikkalbuma deira. 

Den einaste tidlegare songen på albumet som ikkje var gjeven ut var «All the Roadrunning», ein duett med countrysongaren Emmylou Harris. Den amerikanske versjonen har byta ut «Darling Pretty» med «Skateaway».

## Utgjeving
*Private Investigations* vart gjeven ut i fire forskjellige versjonar: 
*Ei enkelplate (grått omslag)
*Ei dobbelplate (blått omslag)
*Ei dobbelplate med hefte (gullomslag)
*Ei dobbel vinylplate frå den enkle CD-versjonen. 

I meldinga si for AllMusic gav Thom Jurek albumet fire av fem stjerner og skreiv «Dette er ikkje berre ein fin samling for fansen på grunn av den flotte samansetjinga, men den beste innføringa til fyren og bandet ein kan be om».

## Innhald
Alle songar skrivne av Mark Knopfler, utanom der andre er nemnde.

### Enkelplate

### Dobbelplate
;Plate ein

;Plate to

### Dobbelplate (USA)
;Plate ein

;Plate to

## Lister

### Lister

## Salstrofé

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Private Investigations (album)|Private Investigations (album)]]» frå ,  den 8. januar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* ''Private Investigations'' på den offisielle heimesida til Mark Knopfler
Hematopoetisk stamcelletransplantasjon

**Hematopoetisk stamcelletransplantasjon** (HSCT) er transplantasjonen av multipotente hematopoetiske stamceller, vanlegvis henta frå beinmergen, perifert blod eller navlestrengen. Den kan vere autolog (pasienten sine eigne stamceller) eller allogen (stamceller frå ein donor). Inngrepet høyrer til under felta i hematologi, og vert oftast utført på pasientar med visse krefttypar i blodet eller beinmergen, til dømes myelom eller leukemi. I desse tilfella er det vanleg å øydelegge immunsystemet til mottakaren ved hjelp av stråling eller kjemoterapi før transplantasjon vert utført. Infeksjon og transplantat-mot-vert-sjukdom er blant dei mest alvorlege komplikasjonane ved allogen stamcelletransplantasjon.

Hematopoetisk stamcelletransplantasjon held fram å vere eit farleg inngrep med mange potensielle komplikasjonar; inngrepet er reservert for pasientar med livstrugande sjukdommar. Stadig betre overleving har ført til at bruken har utvida seg utover kreft, og vert stundom bruka ved til dømes autoimmune sjukdommar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hematopoietic stem cell transplantation|Hematopoietic stem cell transplantation]]» frå ,  den 8. januar 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Diskografien til Dire Straits

Dette er ei liste over diskografien til rockebandet **[[Dire Straits]]**.

## Album

### Studioalbum

### Konsertalbum

### Samlealbum

### EP-ar

## Singlar

## Musikkvideoar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dire Straits discography|Dire Straits discography]]» frå ,  den 8. januar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Prikksmett

**Prikksmett** (*Elachura formosa*) er ein sporvefugl med leveområde i skogshabitat i det austlege Himalaya og i Søraust-Asia. I dei seinare åra var han inkludert i timalslekta *[[Spelaeornis]]* ved vitskapleg namn *Spelaeornis formosus*, men molekylære fylogenetiske studium i 2014 gav prov for at han er avgjort ulik timalar og heller ein del av ei basal avstamming som tidleg skilte seg frå felles forfedrar. Han har ingen andre nære slektningar innanfor kladen Passeri. Dette førte til skipinga av ein ny familie, Elachuridae, for å klassifisere berre éin art, som eit monotypisk takson.

## Skildring

Prikksmettar måler 10 cm inkludert den korte halen. Fjørdrakta er mørk brun, med raudbrune venger og hale. Dei har kvite flekker over heile kroppen, som skiftar til svarte tverrstriper på oversida av venger og hale.

Dette er ein insektetar som lever i Bangladesh, Bhutan, Kina, India, Laos, Myanmar, Nepal, og Vietnam. Det naturlege habitatet er subtropiske eller tropiske fuktige alpine skogar med tett underskog av for eksempel bregner, kvister og rotnande trestammer av falne tre, ofte i nærleiken av strøymande vatn. Leveområdet ligg i høgder mellom 300 og 2400 moh.  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Spotted Elachura|Spotted Elachura]]» frå ,  den 8. januar 2015.*  

### Referansar

## Bakgrunnsstoff

*BirdLife International (2015) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22716127 Elachura formosa]*.
*
Hematopoetisk stamcelle

**[[Hematopoese|Hematopoetiske]] [[stamcelle]]r** (**HSC**) er dei blodlekamane som gjev opphav til alle andre blodlekamar og er derivert frå mesoderm. Dei finst i den raude beinmergen, som ligg i kjerna av dei fleste knoklane.

Dei gjev opphav til dei myelogene (monocyttar og makrofagar, nøytrofilar, basofilar, eosinofilar, erytrocyttar, megakaryocyttar/blodplater, dendrittiske celler) og lymfogene slektslinjene (T-celler, B-celler, NK-celler). Definisjonen av hematopoetiske stamceller har endra seg dei siste tiåra. Det hematopoetiske vevet inneheld celler med langvarige og kortvarige regenerasjonsevner, samt multipotente, oligopotente og unipotente progenitorar. Hematopoetiske stamceller utgjer 1:10,000 av cellene i det myeloide vevet.

Hematopoetiske stamceller er ein heterogen populasjon. Det finst tre klassar av stamceller som er skilt frå einannan av forholdet mellom lymfogen og myelogen progeni (L/M) i blodet.  My-bi HSC har eit lågt L/M-forhold (mellom 0 og 3), medan Ly-bi HSC visar eit stort forhold (>10). Den tredje kategorien er samansett av balansert (Bala) HSC mellom 3 og 10. Berre My-bi HSC og Bala HSC har haldbare fornyingsevner. Fleire transplantasjonforsøk har vist at kvar av undertypane fortrinnsvis atterskaper sin eigen blodcelledistribusjon, som tydar på at kvar undertype har eit nedarva epigenetisk program.

HSC-forsking gjennom store delar av det siste hundreåret har ført til ei mykje djupare forståing av hematopoetiske stamceller. Nyare framskritt har resultert i bruken av HSC-transplantasjonar for behandlinga av kreft og andre immunsjukdommar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hematopoietic stem cell|Hematopoietic stem cell]]» frå ,  den 8. januar 2015.*
Francisco Fernández Ochoa

**Francisco Fernández Ochoa** () var ein spansk alpin skirennar fødd i Madrid som vart olympisk meister i slalåm i 1972. Blanca Fernández Ochoa var systera hans.

## Aktiv
Fernández Ochoa deltok i fire olympiske vinterleikar, 1968-80. Fram til Vinter-OL 1972 hadde han som best nokre sjuandeplassar i verdscupen i alpine greiner, alle i spesialgreina slalåm. I OL-slalåmen i Sapporo stod han for ein av dei store OL-sensasjonane då han vann ein soleklar siger framom Gustav Thöni frå Italia.

To år etter, under VM i alpine greiner 1974 i St. Moritz, tok Fernández Ochoa  bronsemedaljen i slalåmrennet. Knapt fire veker seinare vann han sin einaste siger i eit verdscuprenn, i ei slalåmtevling i polske Zakopane viste han Gustav Thöni til andreplassen, nett som i slalåmrennet under OL 1972.

Han døydde 56 år gammal i heimbyen Cercedilla i regionen Madrid etter ei tid med lymfekreft.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Francisco Fernández Ochoa|Francisco Fernández Ochoa]]» frå ,  den 8. januar 2015.*
Jean Cabut

**Jean Cabut**, med kunstnarnamnet **Cabu** (), var ein fransk karikaturteiknar, avisillustratør, og teikneserieforfattar, fødd i Châlons-en-Champagne i departementet Marne og drepen under terroråtaket på vekeavisa Charlie Hebdo i Paris. Han tok del i utgjevingane av franske satireaviser som *[[Hara-Kiri]]*, *[[Charlie Hebdo]]* og *[[Le Canard enchaîné]]*, og i fleire underhaldnings- og debattprogram på fjernsyn.

Jean Cabut fekk utdanning i kunst på École Estienne i Paris og tok til å publisere teikningar i ei lokalavis i 1954. Han vart antimilitarist med ein anarkistisk grunnhaldning etter at han hadde vore tvinga til å gjere to års krigsteneste i den franske hæren under krigen i Algerie, som gjekk føre seg i åra frå 1954 til 1962.
Georges Wolinski

**Georges Wolinski** () var ein fransk  avisteiknar, teikneserieforfattar og karikatur- og satireteiknar. Han har teke del i arbeidet med avisa *[[Hara-Kiri]]*, *Action*, *[[Paris-Presse]]*, *[[Charlie Hebdo]]*, *[[L'Humanité]]*, *[[Le Nouvel Observateur]]*, *Phosphore* og  *[[Paris Match]]*, og har vore sjefsredaktør i månadsavisa *[[Charlie Mensuel]]* og president for teikneserieprisen som vekemagasinet *[[Le Point]]* står for.

Wolinski var fødd i Tunis. Han vart drepen under åtaket på redaksjonskontora til vekeavisa *[[Charlie Hebdo]]* i  Paris i januar 2015.
Bernard Verlhac

**Bernard Verlhac**, som nytta kunstnarnamnet **Tignous**  () var ein franske satire-og karikaturteiknar som teikna for fleire franske aviser. Han var ein av medarbeidarane i vekeavisa *[[Charlie Hebdo]]*, i vekebladet ''Marianne'' (eit sentrum-venstrepolitisk orientert nyhendemagasin) og *Fluide glacial*, og var dessutan aktiv i fantasispelmiljøet.

Verlhac vart drepen under terroråtaket på redaksjonen i vekeavisa *[[Charlie Hebdo]]* i Paris i januar 2015.
Andraé Crouch

**Andraé Crouch** () var ein amerikansk gospelmusikar, dirigent og komponist fødd i San Francisco. Han har vorte kalla «den moderne gospelmusikkens far».

Han er kjent for gospelsongar som  «My Tribute (To God Be the Glory)», «Soon And Very Soon» og «The Blood Will Never Lose Its Power». Han gav ut sju plater saman med gruppa The Disciples og ei rekkje soloplater i løpet av karrieren sin. Han jobba også med popmusikarar, t.d. dirigerte han gospelkora på Madonna sin «Like a Prayer» og Michael Jackson sin «Man in the Mirror».

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Andraé Crouch|Andraé Crouch]]» frå ,  den 9. januar 2015.*  
 

### Fotnotar