open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Robert F. Kennedy

**Robert Francis «Bobby» Kennedy**, også kalla «RFK», (), var ein amerikansk politikar fødd i Brookline i Massachusetts. Han var son av Joseph Kennedy og bror av den amerikanske presidenten John F. Kennedy og senator Edward Kennedy. Under brorens presidentperiode var han justisminister. Han vart drepen i eit attentat i California 1968 mens han førte valkamp for å bli presidentkandidat for Demokratane.

Under andre verdskrigen meldte den 18 år gamle Kennedy seg til US Navy der han gjennomgjekk grunnopplæring. Han var ikkje i aktiv krigsteneste.

Robert Kennedy gjekk på college ved Harvard og tok eksemen i 1948 og tok juridikum ved *University of Virginia Law School* i 1951. Kennedy var gift frå 17. juni 1950 med Ethel Skakel og saman fekk dei elleve born.

Da storebroren stilte som presidentkandidat, var det Robert Kennedy som organiserte valkampen. Han vart justisminister etter valsigeren. Av oppgåvene han konsentrerte seg om som justisminister var arbeidet mot den organiserte kriminaliteten og tilknytinga denne hadde inn i amerikansk fagrørsle, mellom anna leiaren for de amerikanske transportarbeidarane Jimmy Hoffa. Han var heile tida ein del av presidentens innarste krets, særleg kom dette fram under invasjonen i Grisebukta og Cubakrisa.

Robert Kennedy støtta aktivt den amerikanske borgarrettsrørsla og var ein viktig politisk støttespeler for denne.

Etter drapet på president John F. Kennedy heldt Robert Kennedy fram som justisminister for Lyndon B. Johnson, men samarbeidet mellom desse var ikkje godt. Etter ni månader vart Kennedy vald som senator frå New York. Johnson planla å stille til attval som president i 1968, men etter Tet-offensiven i februar same år vart det klart at krigen i Vietnam ikkje gjekk som forventa, og Johnson trekte seg frå valkampen 31. mars. Den 16. mars hadde Kennedy erklært seg som kandidat. Kennedy vann primærvala i Indiana og Nebraska, men tapte i Oregon. Det var difor viktig for Kennedy å vinne primærvalet i California, slik at han kunne få eit forsprang på sin sterkaste rival, Hubert Humphrey.

Kennedy vann valet i California 4. juni, men vart skoten av den 24 årige palestinaren Sirhan Sirhan etter at han hadde halde sin takketale tidleg om morgonen 5. juni. Kennedy døydde på sjukehuset 6. juni 1968.

Robert Kennedy er gravlagt på Æresgravlunden i Arlington.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Robert F. Kennedy|Robert F. Kennedy]]» frå ,  den 18. april 2008.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Mørk energi

I kosmologi er **mørk energi** ei hypotetisk form for energi som gjennomsyrer alt rom og bidrar til å auke ekspansjonsraten i universet. 
Hypotesen om mørk energi er den mest brukte måten å forklare nyare observasjonar som tyder på at universet utvidar seg raskare og raskare. I den kosmologiske standardmodellen utgjer mørk energi rundt 74 % av all masse/energi, eller 74 % av universets "innhald". Mørk materie utgjer 22% mens 4% er vanleg materie.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mørk energi|Mørk energi]]» frå , den 18. april 2008.*
Attentat

**Attentat** (frå latin *attentatum*, 'forsøk på [brotsverk]') er eit planlagt, forsøkt eller utført åtak på person/ar, som regel nytta om offentlege personar. I og med at ordet *attentat* ordrett handlar om forsøket, er det strengt tatt unødvendig å omtale mislykka drapsforsøk som «attentat*forsøk*».

Det er dermed heilt korrekt å seie at Adolf Hitler vart utsett for ei rekke attentat, sjølv om ingen av dei enda med at han vart drepen. Det er også strengt tatt meir presist å omtale det som skjedde med president John F. Kennedy som *drapet* på president K. enn å kalle det for *attentatet* mot han, sidan uttrykket attentat i seg sjølv ikkje fortel noko om utfallet av attentatet. 

Eit vellukka attentat vert nokre gonger kalla for **snikmord**. Eit snikmord utført med skytevåpen blir nokre gonger kalla **snikskyting**, men treng ikkje nødvendigvis å vere eit døme på skarpskyting.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Attentat|Attentat]]» frå ,  den 18. april 2008.*   

## Bakgrunnsstoff
*Attentat i Store Norske Leksikon
Andøya stasjonskapell

**Andøya stasjonskapell** låg på Andenes i Andøy kommune i Nordland fylke og er frå 1964. Det var eit militært kapell knytt til Skarsteindalen leir ved Andøya flystasjon. Leiren er lagd ned og anlegget seld.

## Fotnotar


## Kjelde
*
Alvheimfeltet

**Alvheimfeltet** er eit olje- og gassfelt som ligg i den nordlege delen av Nordsjøen nær grensa til britisk sektor.

## Bakgrunnsstoff
* Alvheim  på sokkelkartet til Stavanger Aftenblad
Det norske Skogselskap

**Det norske Skogselskap** er ein landsomfattande medlemsorganisasjon med 12 000 medlemmer, organisert i 18 fylkesskogselskap. 

Ut frå visjonen at alle menneske skal oppleve skog som ei verdfull kjelde til livskvalitet, har skogselskapet som mål å fremje forståing for skogens mangesidige betyding, og arbeide for auka verdiskaping og ei langsiktig berekraftig forvalting av skogen. 

Skogselskapet vart stifta 26. september 1898 på initiativ av konsul Axel Heiberg.

Gjennom fylkesskogselskapa driv skogselskapet ei rad med planteskolar. Dei utarbeider informasjonsmateriell for skolar og skogbrukarar. Direktør i skogselskapet er Trygve Enger.

## Fylkesskogselskap:
* Skogselskapet i Østfold
* Skogselskapet i Hedmark
* Oppland Skogselskap
* Oslo og Akershus Skogselskap
* Skogselskapet i Buskerud
* Vestfold Skogselskap
* Telemark Skogselskap
* Skogselskapet i Aust-Agder
* Skogselskapet i Vest-Agder
* Skogselskapet i Rogaland
* Skogselskapet Bergen og Hordaland 
* Sogn og Fjordane Skogselskap
* Skogselskapet i Møre og Romsdal
* Skogselskapet i Trøndelag
* Namdal Skogselskap
* Helgeland Skogselskap
* Salten Skogselskap
* Troms Skogselskap
* Finnmark Skogselskap

## Bakgrunnsstoff
* Skogselsakpet si heimeside
Finnmark Skogselskap

**Finnmark skogselskap ** vart stifta i Hammerfest 2. mars 1900 som «Finnmarken Amts Træplantingsselskap» på initiativ av skogforvaltar Axel Otto Hagemann. 

Laget er tilknytt Det norske skogselskap.

## Kjelder
* Arvid Sveli 1987: Skogbruk i Nord-Norge ISBN 9034911-4
Troms Skogselskap

**Troms skogselskap ** er ein ideell organisasjon som har til formål å fremje forståinga for den mangesidige tydinga av skogen og å arbeide for eit godt skogbruk. Laget er tilknytt Det norske skogselskap.

Troms skogselskap produserer skogplantar i Bardufoss planteskole, dei utarbeider skogbruksplanar for å hjelpe skogeigarar med eigedomsforvaltinga, og dei driv informasjonsarbeid om skog og skogbruk. 

Troms skogselskap vart stifta 5. juni 1900 som «Tromsø Amts Skogplantingsselskap», eit framhald og overbygging for «Maalselvens Skogselskab» og «Bardo Skoglag». Stiftingsåret hadde Troms Amts Skogplantingsselskap 260 medlemmer, i tillegg til 122 medlemmer i Maalselvens Skoselskap og 80 medlemmer i Bardo Skoglag. 

## Bakgrunnsstoff
* Troms skogselskap 

## Kjelder
* Arvid Sveli 1987: *Skogbruk i Nord-Norge* ISBN 9034911-4
Øyuvsvatn

**Øyuvsvatn** (**Øyulvsvatn**) er eit vatn som ligg i Fyresdal kommune i Telemark. Vatnet har utløpet sitt i *Skardstøylåi* til *Liåni*, vidare gjennom *Kleivvatn*, *Ramnvatn* og *Ramnåi* ut i Bondalsvatn, som renn ut i elva Finndøl, på veg til Fyresvatnet. Systemet er ein del av Arendalsvassdraget.
Salten Skogselskap

**Salten Skogselskap ** er ein organisasjon som har til formål å fremje forståinga av den mangesidige tydinga av skogen og arbeide for et godt skogbruk i Salten, Ofoten, Vesterålen og Lofoten. Laget er tilknytt Det norske Skogselskap.

Salten skogelskap har eigedommen Breidvika i Beiarn. Her har dei planta mange ulike treslag som ein del av eit skogreisingsarbeid. Spesielt har vanleg gran, sitkagran og sibirsk lerk funne seg godt til rette. 

Salten Skogselskap var stifta den 11. februar 1905, etter at Nordlands Amts Skoghusholdningsselskap var nedlagt året før. 

## Bakgrunnsstoff
* Salten skogselskap 

## Kjelder
* Arvid Sveli 1987: Skogbruk i Nord-Norge ISBN 9034911-4
Helgeland Skogselskap

**Helgeland skogselskap ** er ein ideell organisasjon som har til formål å fremje forståinga for den mangesidige tydinga til skogen. Laget er tilknytt Det norske Skogselskap.

Helgeland Skogselskap var stifta den 23. juni 1905, etter at Nordlands Amts Skoghusholdningsselskap var nedlagt året før. Initiativtakarane var godseigar Hans Coldevin på Dønnes og lensmann A.B. Hansen, kjøpmann Hans A. Meyer, skogforvaltar Einar Nilsen og skogplantar Th. Scheflo, alle frå Mo i Rana. Blant innbudarane til stiftingsmøtet var elles m.a. stortingsmennene Kristian Andersen Grimsø og Mikal Bjørnåli, og folkehøgskolelærar Odin Benum. 

Helgeland skogselskap driv Alstahaug planteskole. 

Helgeland skogselskap eig m.a. eigedommane Østenbakken i Rana, Tuvneset ved Ømmervatnet i Vefsn, Lauvøya i Dønna og Finnkona i Leirfjord. 

Laget har mottoet «Vi vil skogkle Helgeland».

## Kjelder
* Arvid Sveli 1987: Skogbruk i Nord-Norge ISBN 9034911-4
* Arvid Sveli 1980: Helgeland Skogselskap gjennom 75 år

## Bakgrunnsstoff
* Helgeland skogselskap
Økteren

**Økteren** er ein innsjø i Skien kommune i Telemark. Det viktigaste tilløpet kjem frå Bestumelva, medan utløpet er Økterelva, som munnar ut i Fjellvatnet. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.
Vråvatn

**Vråvatn** er ein innsjø som ligg i Kviteseid kommune i Telemark. Han har hovudtilløpet sitt frå Skredvatn, medan utløpet er via «Straumen», til Nisser. Systemet er ein del av Arendalsvassdraget.

I 1914 vart det bygd to sluser i Straumen. Dette gjorde det mogeleg å reise heile den 50&nbsp;km lange strekninga frå Tveitsund sør i Nisser til Vråliosen nord i Vråvatn med båt. Veteranbåten «Fram» trafikkerar framleis denne strekninga med turistar om sommaren.
Vråsjåen

**Vråsjåen** er eit vatn som ligg i kommunane Tinn og Vinje i Telemark. Sjølve vatnet ligg i Vinje, medan den nordaustlege breidda dannar grense mot Tinn.

Vatnet sitt hovudtilløp kjem via Sletteåi som drenerer Kallungsjåen, og utløpet skjer via Håletjønn til Grytefjorden og vidare til Kalhovdfjorden. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.
Viuvatnet

**Viuvatnet** er eit vatn som ligg i Tinn kommune i Telemark. Vatnet har utløpet sitt til vatnet Kalven i Nore og Uvdal kommune i Buskerud.
Vinjevatn

**Vinjevatn** er eit vatn som ligg i Vinje kommune i Telemark. Vatnet har hovudtilløpet sitt frå Smørkleppåi, og vert drenert via Vinjeåi som munnar ut i elva Tokke. Systemet er ein del av Skiensvassdraget.

Vatnet er regulert som magasin til Tokke kraftverk.
Vinjefjorden i Vinje

**Vinjefjorden** i Vinje kommune i Telemark er den nordlegaste delen av innsjøen Møsvatn. Fjorden er kring åtte kilometer lang og strekkjer seg frå utløpet av Tommåi i sør til nordenden av innsjøen ved Mogen og utløpet av elva Kvenna.
Vindsjåen

**Vindsjåen** er ein innsjø som ligg i Hjartdal kommune i Telemark. Innsjøen høyrer til Skiensvassdraget, og har utløpet sitt i elva Kova.

Innsjøen er regulert mellom 971 og 956 moh som magasin for Mydalen og Hjartdøla kraftverk.
Teaterbåten

**Teaterbåten** var ein båt som tidlegare blei brukt til fremføring av teaterførestillingar i kystdistrikta på Vestlandet. Idéen om ein teaterbåt oppstod ved Sogn og Fjordane Teater, eit underbruk av Riksteateret. 

Teaterbåten blei ein realitet i 1982 medan Anne Gullestad var teatersjef. Ei tidlegare bilferje, MS «Innvik», fekk æra av å bli Noregs første teaterbåt. Båten blei ombygd til teaterbåt for bruk i fjordbygdene på Vestlandet med hovudscene og plass til 150–200 tilskodarar. I Hordaland, Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal var teaterbåten ein suksess. 

Båten blei eigd av lutlaget Den norske Kulturbåten i Bergen. Reiarlaget Fylkesbaatane i Sogn og Fjordane hadde driftsansvaret. Kong Olav deltok ved innviinga av den fullt utbygde teaterbåten i 1991. Teaterbåten var som arena et godt supplement og alternativ til samfunnshus og gymnastikksalar. Båten var i drift på Vestlandet fram til 2001. 

I slutten av april 2001 blei båten kjøpt av Nordic Black Theatre i Oslo og lagt til kai for godt. Alle sertifikat for sjøtrafikk var utgått og hovudmotoren var i tvilsam forfatning. MS «Innvik» låg i Bjørvika og vart driven (2008) som kombinert teaterbåt og bed and breakfast-hotell sommarstid.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Vestfjorden i Tinn

**Vestfjorden** er ein sidearm til Tinnsjø i Tinn i Telemark. Frå fjordbotn går Vestfjorddalen i retning Rjukan. I fjordbotn er Mæl, med ferjeleiet for jernbaneferja over Tinnsjøen til Tinnoset. Fjordarmen vart kjend i samband med tungtvassaksjonene under den andre verdskrigen.
Romsonde

**Romsondar** er umanna fartøy skotne opp og sende vekk ifrå jorda med det mål å returnera vitskaplege data om himmellekamar og/eller verdsrommet generelt. Instrumenta som romsondar nyttar seg av kan vera alt ifrå fjernsensorar som spektrometer og kamera til instrument som krev direkte kontakt med overflateelementa dei skal undersøkja.

## Romsondetypar

Romsondar kan landa på, gå inn i bane rundt, fly forbi og/eller slå ned i himmellekamar. 
I romalderen sine tidlege år var passeringssondane dei mest vanlege då det å passera ein lekam er enklare enn å gå inn i bane rundt ein sidan ein ikkje treng den ekstra presise navigasjonen for å landa\kollidera med vilje, eller den ekstra drivkrafta for å gjennomføra ein baneinnsetjingsmanøver. Som ein underklasse av landarar finst det såkalla roverar som kan køyra rundt på planetoverflata slik at dei rekk lengre og kan utforska større område og sjølve landingsstaden i større detalj.

## Spesielt nemneverdige romsondar

***Luna 1'':'''<br />

Den første suksessfulle romsonden var [[Sovjetunionen|sovjet]]-sonden [[Luna 1]] som passerte [[månen]] i 1959. Luna 1 nådde jorda sin [[unnsleppingsfart]] og passerte nærare enn 5995 km ifrå månen si overflate 83 timer etter at han blei skote opp. Han fortsette so vidare vekk ifrå jorda og enda opp i bane rundt [[sola]], mellom jord- og [[Mars|marsbanen]].


***Huygens-sonden*:*'

Huygens-sonden var den første sonden til å landa på månen til ein annan planet enn jorda. Han blei konstruert av Den europeiske romfartsorganisasjonen og landa på saturnmånen Titan den 14. januar 2005. Han returnerte 350 bilete ifrå overflata.

**''Voyager 1'':**

Voyager 1-sonden er den lengstvarande NASA-romsondeferda og det fjernaste menneskeskapte objektet. Sonden blei skote opp i 5. september 1977 og er framleis operativ. Sonden besøkte Jupiter og Saturn og var den første sonden som returnerte detaljerte bilete av månane til dei to planetane.

Den 12. august 2006 hadde Voyager 1 ein avstand på 14,96 terameter til sola, omtrent 100 gongar avstanden mellom jorda og sola (AE). På denne avstanden tar det meir enn 13 timar for radiosignala til Voyager 1 å reisa til jorda. Voyager 1-sonden har oppnådd unnsleppingsfarten til solsystemet slik at han kjem til å forlata solsystemet.

I lag med Pioneer 10, Pioneer 11 og systersonden Voyager 2 er Voyager 1 ein interstellar sonde.
Skogselskapet i Rogaland

**Skogselskapet i Rogaland** er ein ideell organisasjon som ut frå visjonen om eit velferdsamfunn tufta på menneskets skaparevne
og hausting av naturens overskot har som mål å få «menneske ut i skogen og skogen inn i våre heimar».

Skogsleskapet arbeder for bruk av treinteriør, trehus og biovarme. Dei arbeider for at folk skal få gode naturopplevingar i skogen. Den viktigaste strategien er å formidle kunnskap om skog og tre til skulen, til skogeigarane og elles i samfunnet. 

Skogselskapet i Rogaland driv òg skogplanteskole.

Laget vart sifta i 1899. Det er tilslutta Det norske Skogselskap.

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside
Sønstevatn i Notodden

**Sønstevatn** er eit vatn som ligg i Notodden kommune i Telemark. Vatnet har sitt utløp i elva Tjåga, som munnar ut i Tinnelva nedanfor Årlifoss. Systemet er ein del av Skiensvassdraget.
Sønnlandsvatnet

**Sønnlandsvatnet** er eit vatn i Hjartdal kommune i Telemark. Hovudtilløpa er Kova og Hovdeåi, medan utløpet er Skogsåa, som renn ut i Hjartdøla ved Sauland. Systemet er ein del av Skiensvassdraget.
Sæsvatn

**Sæsvatn** er eit vatn som ligg i Vinje kommune i Telemark og ved Bjåen i Bykle kommune i Agder. Vatnet har utløpet sitt via Breidvatn til elva Otra, og er dermed ein del av Otravassdraget.

På 70-talet vart det sett ut ørekyte i vatnet, og sidan har ørekyten spreidd seg nedover vassdraget til utsleppstunnelen frå Brokke kraftverk.
Sundsbarmvatnet

**Sundsbarmvatnet** er ein innsjø som ligg i kommunane Seljord og Kviteseid i Telemark. Vatnet, som er regulert, vert drenert via Mandalselvi mot Seljordsvatn, og er dermed ein del av Skiensvassdraget.

Vatnet er hovudmagasin for Sundsbarm kraftverk og det vert overført vatn frå Åmotdals, Morgedal og Øyfjell vassdraga.

På ei halvøy i vatnet ligg restar etter Guldnes gruver. Gruvene var i drift periodisk i årene mellom 1538 og 1880-åra.

Spor av den eldste drifta forsvann etter at vatnet vart oppdemd. I 1540 var det eit stor bondeoppgjer på staden og bøndene prøvde å jage tyske gruvearbeidarar vekk. Opprøret vart slått ned og 16 av dei dømd til døden. 10 av de dømde fekk kjøpt seg fri. Den første Norske dalar er laget av sølv frå denne gruva.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sundsbarmvatnet|Sundsbarmvatnet]]» frå ,  den 18. april 2008.*
Sundkilen

**Sundkilen** er ein liten innsjø i Kviteseid kommune i Telemark. Innsjøen er ein avstikkar av Telemarkskanalen, og høyrer til Skiensvassdraget. Største tilløp kjem frå nordvest med Dalaåi. Dalaåi renn frå Oftevatnet ved Høydalsmo. Sundkilen går ut i Kviteseidvatnet i søraust. Desse innsjøane ligg på same høgd og er berre avskild av eit lite sund.

Inst i Sundkilen ligg Kviteseidbyen, kommunesenteret i Kviteseid kommune. Kviteseidbyen som voks fram i samband med opninga av Telemarkskanalen i 1892. 

Sundkilen er eit forholdsvis grunt vatn. Temperaturen i vatnet sommarstid vert ofte høg, og badesesongen er lang. Det er lagt til rette for badande i Kviteseidbyen med eigen badebrygge og stupetårn. Sundkilen er kjent som eit godt fiskevatn. Her finst aure, røye, sik, åbor og ål.

Sundkilen frys normalt til nokre veker før jul, og isen ligg gjerne langt ut i april. Sjølv i milde vintrar legg det seg solid is på Sundkilen. Det er lange tradisjonar for travkøyring på Sundkilenisen. Midt på 1800-talet starta organisert travkjøring i samband med Kviteseidmarken. På midten av 1990-talet vart denne tradisjonen teke opp igjen.
Ståvatn

**Ståvatn** er ein innsjø som ligg i Vinje kommune i Telemark og Ullensvang i Vestland. Vatnet har sitt utløp til Kjelavatn og vidare i elva Kjela. Systemet er ein del av Skiensvassdraget.

Ståvatn er oppdemd og kan regulerast mellom 978 og 966 moh. Vatnet vert nytta i Kjela kraftverk
Songavatnet

**Songavatnet**, også kalla Songavatn og Songevatnet, er ein regulert innsjø i Vinje kommune i Telemark. Vatnet fungerer som vassmagasin for Songa kraftverk.

Songavatnet er oppdemd av to demningar, Trolldalsdammen og Songadammen. Begge er steinfyllingsdammar med tettingskjerne av morenemasse. 

Vatnet er regulert 35 meter.

## Kjelder
Skredvatn

**Skredvatn** er ein innsjø som ligg i kommunane Fyresdal og Tokke i Telemark. Vatnet, som har sitt utløp til Vråvatn, høyrer til Arendalsvassdraget.
Skjesvatn

**Skjesvatn** eller **Skjesvatnet** er ein innsjø som ligg i Hjartdal kommune i Telemark. Hovudtilløpa er Skjesåi og Åtoåi, medan utløpet skjer via Gauslåsåi og ut i elva Hjartdøla. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.
Sjåvatn

**Sjåvatn** eller **Sjåvatnet** er ein innsjø som ligg i kommunane Notodden og Hjartdal i Telemark. Vatnet har utløpet sitt i elva Digeråi og elva Kåla. Digeråi munnar ut i Tinnsjøen og Kåla i Tinneelva, og er dermed ein del av Skiensvassdraget.
Siljantjern

**Siljantjern** er eit tjern som ligg i kommunane Skien og Bamble i Telemark. Bolvikelva, som drenerer Kilevann, renn gjennom tjernet, før han tømmer seg i Herreelva, på veg mot havet og Frierfjorden.
Reksjå

**Reksjå** er eit vatn som ligg i Tinn kommune i Telemark. Reksjå er delt i tre delar av to sund. Den vestlege og nordlegaste delen heiter *Nordfjorden*, den midtre delen heiter *Midtfjorden*, og den austlege og sørlege delen heiter *Sudfjorden*.
Raudfittjørni

**Raudfittjørni** (1207 moh) er eit lite vatn som ligg i Tinn kommune i Telemark. Vatnet renn ut i elva Hondle, som munnar ut i Møsvatnet. Systemet høyrer til Skiensvassdraget. Vatnet ligg nedanfor Bågåfjellet (1413 moh). Raudfittjørni har utløpet sitt frå Grunnostjørni
Norsjø

**Norsjø** er ein innsjø i Telemark. Namnet kjem av gammalnorsk *nór*, som tyder «trong» eller «smal». Djupna ligg for ein stor del på om lag 170 m. Innsjøen er regulert med demning ved Skotfoss til ei høgd over havet på 15,3 m. Lengda er om lag 30 km.

Dei fleste elvar som høyrer til Skiensvassdraget samlar seg i Norsjø før vassdraget munnar ut i Skienselva. Dei største av desse er Eidselva frå Bandakkanalen, Bøelva (Gvarvelva) frå Seljordsvatn og Sauarelva frå Heddalsvatnet.

Norsjø er drikkevasskjelde for kommunane Skien og Nome. 

Norsjø utgjer ein sentral del av Telemarkskanalen ved at han går frå Bandak-Norsjøkanalen, òg kalla Bandakkanalen, til Norsjø-Skienkanalen.

Det er ein del reiselivsverksemd ved Norsjø, i hovudsak frå Ulefoss og nordover. Her finn ein, utan overnattingsstader og campingplassar, både golfbane og museum.

Sluseanlegga til begge nemnde kanalar er populære turistmål, t.d. Løveid ved Skotfoss (Norsjø-Skienkanalen), og Ulefoss og Vrangfoss (Bandakkanalen). Ulefos Hovedgaard er ein del av Telemark Museum.
Nisser

**Nisser** er ein innsjø i kommunane Nissedal og Kviteseid i Telemark. Namnet kjem frå gammalnorsk «Niðrsær», der første del «Niðr» har tydinga «nedre», medan andre del «sær» tyder «sjø», altså 'Den nedre sjøen'.

Hovudtilløpet kjem via «Straumen» frå Vråvatn, medan utløpet skjer via Nisseråna, som ved Haugsjåsund går saman med Fyresdalsåna og blir til Nidelva, som møter havet ved Arendal. Systemet er ein del av Arendalsvassdraget.

Nisser er den største innsjøen i Telemark og den 13. største innsjøen i Noreg. Innsjøen har ei lengd på om lag 35 km. Eit av dei største kalkingsprosjekta i Europa vert drive i Nisser.

I 1914 vart det bygd to sluser mellom Nisser og Vråvatn (248 moh). Storstraum - Småstraumkanalen, den tredje og minste av kanalane i Telemark, var med dette ein realitet. Dette gjorde det mogeleg å reise heile den 50&nbsp;km lange strekninga frå Tveitsund til Vråliosen med båt. Det er framleis mogeleg å reise vatna på langs med veteranbåten «Fram». 

Omtrent midtvegs på Nisser kan ein krysse innsjøen på ei kabelferje frå Nesland til Fjone. 

Rundt Nisser er det lett å finne idylliske badeplassar. I nordenden finst ein idyllisk innlands skjergard, med mange små holmar, svaberg og sandstrender. Turistindustrien rundt Nisser har blomstra opp sidan 60 - 70-talet, spesielt ved nordenden av vatnet, i Vrådal, eller Eidstod. Ein finn eit rikeleg utbod av både hotellsengeplassar og utleigehytter og campingplassar rundt innsjøen. I Vrådal finn ein ein 9-hols golfbane, samt eit vintersportssenter. 

Av fisk i vatnet finn ein aure, røye, sik og tryte (åbor). Det er mykje småaure i Nisser, medan rekordfisken vog 4&nbsp;kg.
Nesvatn

**Nesvatn** er ein innsjø på grensa mellom Telemark og Agder. Innsjøen ligg hovudsakleg i Fyresdal, men har utløpet sitt i Åmli, i elva Espeliåi. Nesvatn er ein del av Arendalsvassdraget.
Mari Eifring

**Mari Eifring** () var leiar i Raud Ungdom i perioden 2008-2010. Ho vart vald på landsmøtet i april 2008, og tok over etter Mimir Kristjansson. Eifring hadde då vore medlem av sentralstyret i organisasjonen sidan 2006. I 2010 gjekk ho av, og Iver Aastebøl tok over som leiar.
Elva Santiago

**Santiago** er ei av dei store sideelvene til Marañón. Ho startar med ein bit i Morona-Santiago-provinsen i Ecuador og renn heilt aust i Amazonas-regionen i Peru parallelt med grensa til Loreto-regionen. Santiago oppstår der Zamora og Namangoza flyt saman i Morona-Santiago og endar i Marañón mellom Teniente Pinglo og Pongo de Manserriche. Saman med Morona, drenerer Santiago store delar av Morona-Santiago-provinsen. Zamora drenerer dessutan delar av austlege Zamora-Chinchipe-provinsen. Landskapet ved Santiago ligg mellom 200 og 500 moh.

Santiago er grovt rekna 220&ndash;230 kilometer lang, av det ca. 50&nbsp;km i Ecuador. Men går ein til dei fjernaste kjeldene i Azuayprovinsen er ho vesentleg lengre.

## Kjelder

* The Rough Guide Map Peru, Rough Guide
* thinkquest.org om hydrografi
Morona

**Morona** er ei sideelv til Marañón. Saman med elva Santiago drenerer Morona store delar av Morona-Santiago-provinsen i Ecuador. Største delen av Morona renn heilt vest i Loreto-regionen i Peru og endar i Marañón ved Puerto América.

**Kjelder**
* The Rough Guide Map Peru, Rough Guide
Neslandsvatn

**Neslandsvatn** er ein tettstad sørvest i Drangedal kommune i Telemark fylke med . Neslandsvatn er òg namnet på det vatnet som tettstaden ligg ved. Vatnet drenerer ein del av det sørvestlege Drangedal, og renn ut i nedre Tokke.

Sørlandsbanen har stasjon i Neslandsvatn, og frå her går òg det nedlagde sidesporet til Kragerø (Kragerøbanen).

Neslandsvatn var ein del av Kroken prestegjeld. Fylkesvegen gjennom Kroken går mellom Rv38 ved Heldøla og E18 ved Tangen i Kragerø kommune.

På Neslandsvatn ligg Kroken skole og Kroken barnehage. Neslandstunet ligg òg der.

## Sjå òg
* Tettstader i Telemark

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Telemark»
Napevatn

**Napevatn** eller **Napevatnet** er ein innsjø i Telemark. Det vesentlegaste av innsjøen ligg i Fyresdal kommune, mens austspissen ligg i Nissedal kommune, der vatnet har utløpet sitt i elva Frostdøl som munnar ut i Nisser. Systemet høyrer til Arendalsvassdraget.

## Kjelder
Romvandring

Ei **romvandring** er når ein romfarar oppheld seg utanfor romfarkosten sin. Ei romvandring kan skje ute i det tomme verdsrommet, eller det kan skje på ei framand overflate, som til dømes månen eller jamvel ein annan planet. Slike vandringar vert på engelsk kalla *"Extra-vehicular activity"*, som fritt omsett til norsk vert *"aktivitetar utanfor fartøyet"*. 

Det første mennsket som utføyrde ei romvandring utanfor romfartøyet, var den sovjetrussiske kosmonauten Aleksej Leonov då han den 18. mars 1965 forlet romfarkosten Voskhod 2.

## Nokre viktige datoar:
* 18. mars 1965: Den sovjetrussiske kosmonauten Aleksej Leonov forlet romfarkosten Voskhod 2 og utføyrer den første romvandringa i historia.

* 3. juni 1965: Under Gemini 4-ferda vert Edward White den første amerikanaren som gjennomføyrer ei romvandring.

* 20. juli 1969: Den første romvandringa på en framand himmellekam, då månelandaren Eagle (Ørna) ifrå Apollo 11 brakte Neil Armstrong og Buzz Aldrin til månen.

* 7. januar 1984: Den første romvandringa utan å vera forankra i noko romfartøy, vart utført av astronauten Bruce McCandless ved å sveve fritt i verdsrommet med ein Manned Maneuvering Unit på ryggen.

* 25. juli 1986: Kosmonauten Svetlana Savitskaja vart den første kvinnelege romvandraren, då ho oppheldt seg 3 timar og 35 minuttar utanfor romstasjonen Saljut 7.

* 9. desember 1988: Ved det tre vekers opphaldet sitt på romstasjonen Mir, vert franske Jean-Loup Chrétien den første romvandraren som ikkje er amerikansk eller russisk.

* 12. desember 2006: Under bygginga av den internasjonale romstasjonen vert den norskætta svensken Christer Fuglesang den første skandinaven som utfører ei romvandring.

## Rekordar
* Den lengstvarige romvandringa som er utført er på 8 timar og 56 minuttar, og vart gjord av den amerikanske astronauten Susan J. Helms den 11. mars 2001.

* Anatolij Solovjev held begge rekordane for antal romvandringar samt for total lengde med 16 romvandringar på til saman 82 timar, 22 minuttar.
Totak

**Totak** er ein innsjø i Vinje kommune i Telemark som dekkjer eit areal på 37 km² og ligg mellom 680–687 moh. Totak er Noregs djupaste innsjø som ikkje er ein kryptodepresjon. Det vil seie at heile innsjøbassenget er over havnivå.

Innsjøen er ein del av Skiensvassdraget. Det viktigaste tilløpet er elva Songa, og avløpet går gjennom elva Tokke ned til innsjøen Bandak. Innsjøen er regulert ved Tokkeutbygginga, og er eit magasin for Vinje kraftverk ved Vinjevatn i Vinje.

Namnet på innsjøen kjem av norrønt þot,som tyder *brusing*.

## Kjelder
Midvatn

**Midvatn** er eit vatn som ligg i Fyresdal kommune i Telemark. Vatnet, som ligg midt oppå Fyresdalsheiane, har tilløpet sitt frå Hovvatn-magasinet. Utløpet skjer via elva Finndøl, som seinare renn ut i Dalåni, på veg mot Fyresvatnet. Systemet høyrer til Arendalsvassdraget.
Familien Ashton

***Familien Ashton*** (engelsk ***A Family At War***) var ein britisk fjernsynsserie som vart synt på NRK på 1970-talet. Serien som vart skapa av John Finch og produsert av Granada Television for det kommersielle fjernsynsnettverket ITV vart opphavleg synt på britisk fjernsyn frå 1970 til 1972. Serien var òg særs populær i Noreg. Den omhandlar mellomklasse-familien Ashton frå Liverpool og følgjer deira skjebne frå 1938 og gjennom andre verdskrigen.

Det vart laga 52 episodar, alle unntatt åtte i fargar. Episodane 25 til 32 vart filma i svart-kvitt på grunn av av ein fagforeiningskonflikt.

Den minneverdige temamusikken er teken frå første sats ("Allegro") av Ralph Vaughan Williams sin *Symfoni nr. 6*.

## Personar
* Edwin Ashton (faren i familien Ashton) - Colin Douglas
* Jean Ashton (moren i familien Ashton) - Shelag Fraser
* Margaret Ashton (dotter) - Leslie Nunnerly
* David Ashton (son) - Colin Campbell
* Sheila Ashton (Davids kone) - Coral Atkins
* Philip Ashton (son) - Keith Drinkel
* Freda Ashton (dotter) - Barbara Flynn
* Robert Ashton (son) - David Dixon
* Sefton Briggs (Jeans bror) - John McKelvey
* Tony Briggs (Seftons son) - T.R. Bowen
* John Porter (Margarets mann) - Ian Thompson

## DVD-utgåve
Alle episodane av ***A Family At War*** er utgjevne på DVD i Storbritannia. Første årgang er òg tilgjengeleg via Amazon.com.

## Lenkjer
* ''A Family at War'' (fan nettstad) 
* ''A Family at War'' på Internet Movie Database
* ''A Family at War''  på TV.com
Møsvatn

**Møsvatn** er ein innsjø som i hovudsak ligg i Vinje kommune i Telemark. Innsjøen er ein del av Skiensvassdraget. Langs breidda er det funne ei mengde spor frå steinalderen, og her finst òg nokre av dei høgastliggande fjellgardane i Noreg. 

Innsjøen er ei viktig ferdselsåre for fastbuande og turistar. Han vert trafikkert av rutebåt om sommaren og snøscooter om vinteren. Møsvatn vart regulert i åra frå 1903. Olav Heggstad leia arbeidet med denne reguleringa.

Møsvatn er demd opp av Møsvassdammen og Torvehovdammen og er hovudmagasin for Frøystul kraftverk. Innsjøen er den tredje største i Noreg med ein kapasitet på 1066 millionar m³. Dette utgjer heile 68% av totalt vatnvolum.

## Sjå òg
* Møsstrond

## Bakgrunnsstoff
* Bilete på artific.org
Lognvikvatn

**Lognvikvatn** er ein innsjø som ligg i Rauland i Vinje kommune i Telemark. Innsjøen strekkjer seg frå Øygarden i aust til Austbø i vest. Han er skilt frå Tansvatn gjennom det smale sundet Laupet. Frå Tansvatn held Tansåi fram, og munnar ut i Totak etter ein snau kilometer.

Namnet på innsjøen stammer kanskje frå dei to gardane Lognvik Nordre og Søndre som ligg i nordaustenden av vatnet. 
## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*Djupnekart
Langesæ

**Langesæ** er ein innsjø som ligg i Vinje kommune i Telemark. Han har utløpet sitt i Langesæåi, ned til Førsvatn.

Innsjøen kan regulerast mellom 1091 og 1067 moh og er demd opp. Vatnet vert nytta i Kjela kraftverk.
Langesjå

**Langesjå** er ein innsjø som ligg i Tinn kommune i Telemark. Vatnet renn over i vatnet Gåsos som så renn ut i elva Hondle. Hondle munnar igjen ut i Møsvatnet. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.

I Langesjå føregår det næringsfiske etter rakfisk.
Langeidvatn

**Langeidvatn** er ein innsjø som ligg i Vinje kommune i Telemark. Innsjøen består av øvre og nedre Langeidvatn, som begge er demd opp. Desse har sitt utløp til Vadtjønnane (øvre og nedre), som òg er demd opp. Frå her går det røyrgate til Haukeli kraftverk. Systemet sitt naturlege utløp er til elva Kjela, like oppfor kraftstasjonen.
Kjelavatn

**Kjelavatn** er ein innsjø som ligg i Vinje kommune i Telemark. Innsjøen har hovudtilløpet sitt frå Ståvatn, og vert drenert via elva Kjela. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.

Kjelavatn er demd opp og kan regulerast mellom 944 og 918 moh

Vatnet frå innsjøen vert nytta i Kjela kraftverk.
Kjørull

**Kjørull** er ein innsjø som ligg i Nissedal kommune i Telemark. Hovudtilløp og utløp skjer via Nisserelva, like før denne saman med Fyreselv dannar starten på Nidelva, heilt sør i kommunen. Systemet høyrer til Arendalsvassdraget.
Kovvatnet i Hjartdal

**Kovvatnet** er eit vatn som ligg i Hjartdal kommune i Telemark. Tilløp og utløp skjer via elva Kova, som renn gjennom vatnet.
Kviteseidvatnet

**Kviteseidvatnet** er ein innsjø i Kviteseid kommune i Telemark. Innsjøen er ein del av Telemarkskanalen, og høyrer til Skiensvassdraget.

Kviteseidvatnet har dei to tilløpa sine frå vest. Dette frå det vesle vatnet Sundkilen og via «Straumen» frå Bandak. I aust held «Straumen» fram og vatnet spring ut til Flåvatn. På grunn av oppdemminga av Flåvatn (Hogga sluse) er det ingen høgdeskilnad mellom desse fire vatna.
Kalhovdfjorden

**Kalhovdfjorden** er ein innsjø i Tinn kommune i Telemark. Innsjøen er ein del av Skiensvassdraget, og har utløpet sitt i elva Mår, som renn ned til Tinnsjå.
Kallungsjåen

**Kallungsjåen** er eit vatn som ligg helt nordvest i Vinje kommune i Telemark, langs grensa mot Tinn kommune. Vatnet vert drenert via Sletteåi til Vråsjåen, og vidare ut i Grytfjorden i Kalhovdfjorden i Tinn kommune. Systemet, som renn vidare til Tinnsjå, høyrer til Skiensvassdraget.
Kilevann

**Kilevann** er ein innsjø som ligg i Skien kommune i Telemark. Innsjøen er ein vesentleg del av det vesle Herrevassdraget som munnar ut ved Herre i Frierfjorden, i Bamble kommune.

Kilevann er meromiktisk, det vil seie at det nedste vasslaget er *stilleståande*. I dette tilfellet består det av gammalt sjøvatn, truleg frå landhevinga etter siste istid for 8&ndash;9&nbsp;000 år sidan.

Andre meromiktiske innsjøar med gammalt sjøvatn i Noreg er Rørholtfjorden i Tokke, Tronstadvatn, Birkelandsvatn, Salvatnet, Botnvatn, Rørhopvatn og Strandvatn.
Holmavatnet i Vinje

**Holmavatnet** er ein innsjø sør for Haukelifjell,  på grensa mellom  Vinje kommune i Telemark og Suldal kommune i Rogaland. Ein liten del ligg òg i Bykle kommune i Agder.
Sitkagran

**Sitkagran** (*Picea sitchensis*) er ein plante i furufamilien, tilhøyrande granslekta. Ho høyrer naturleg heime på Stillehavskysten i Nord-Amerika, mellom den 39. og 62. breiddegraden. 

Det er eit utprega kysttre. Det kan bli av verdas største tre; i Amerika når det høgder nær 100 meter og diametre over 4 meter. Sitkagrana er mykje bruka i skogreisinga i Vest-Europa.

Sitkagrana har mørkgrøne nåler med glasaktige, kvasse nålespisser.

## Sitkagran i skogbruket
Sitkagran er lyskrevjande. Ho trivst best i mildt kystklima, på næringsrik, frisk og fuktig jord. Ho toler godt sterk vind. 

Når sitkagran står aleine eller i glisne bestand, vert ho særs kvistrik. I tette bestand kan ho verte slank og kvistrein. Veden er kvit eller lyst gul. Han er lett og inneheld lite harpiks; difor er han mindre varig enn granved. Virket er godt egna til cellulose og tremasse.

Utanom det naturlege utbreiingsområdet har sitkagrana etter kvart fått stor utbreiing, slik at sitkagrana har vorte det
økonomisk viktigaste treslaget i somme av dei nordvestlege delane av Europa, bl.a. i delar av Danmark og
Nord-Tyskland samt i Skottland, Wales og Irland. 

## Sitkagran i Noreg
I Noreg vart det planta nokre få sitkagraner rundt 1900, noko meir først på 1920-talet. Frå 1950 vart treslaget systematisk nytta i skogreisinga på kysten av Vestlandet og i Nord-Noreg. På 1960-talet vart det årleg sett ut om lag 5 millionar sitkaplantar for året. I Noreg har vi no om lag 500 000 dekar sitkagranskog.

I skogreisinga i Nord-Noreg har lutzigran, ei kryssing eller ei mellomform mellom sitkagran og kvitgran, dei siste tretti åra teke plassen til sitkagrana i skogreisingsarbeidet.

## Kjelder
* Knut Skinnemoen: *Skogskjøtsel* Landbruksforlaget 1969
* Fylkesmannen i Hordaland
* Bernt-Håvard Øyen: Vekst og produksjon i bestand med sitkagran 

## Bakgrunnsstoff
Hellersvatnet

**Hellersvatnet** er ein innsjø som ligg på grensa mellom kommunane Drangedal og Nissedal i Telemark. Vatnet, som er det tredje største i Drangedal, er 2&nbsp;km langt og om lag 2&nbsp;km breitt på det breiaste. Hellersvannet vert drenert via Holmvatnet og Søvasselva til Gautefallelva, og er dermed ein del av Kragerøvassdraget.

Namnet kjem av at det ved utløpet finst ein heller (Hellersvannhelleren), der det mellom anna er funne spor frå steinalderen.
Heddalsvatnet

**Heddalsvatnet** er ein innsjø som ligg i kommunane Notodden og Midt-Telemark i Telemark. Hovudtilløpet til innsjøen er Tinnelva og Heddøla. Utløpet er elva Saua, som renn ned til Norsjø. Systemet er ein del av Skiensvassdraget.
Gøystavatnet

**Gøystavatnet** (òg kalla **Gøyståvatnet** og **Gøystvatnet**) er ein innsjø i Tinn kommune i Telemark. Han er regulert som magasin for Mår kraftverk. Det naturlege utløpet til innsjøen er mot aust til Nysetdøla og Gøyst som renn ned til Tinnsjå. Etter utbygginga av kraftverket er sjøen oppdemt til same nivå som Kalhovdfjorden i naboelva Mår i nord, og dei to sjøane dannar no eit samanhengande magasin som òg omfattar Strengetjønnan, Kilsfjorden, Sprogen, Geitebufjorden, Grytefjorden og Viervatnet. Vassføringa frå Gøystavatnet overførast til Mår kraftverk via ein tunnel frå Grottetjønn noko lengre ned i Nysetdølas løp.

## Referansar
Gåsos

**Gåsos** ein innsjø som ligg i Tinn kommune i Telemark i ei høgd på 1146 meter over havet. Innsjøen Langesjå renn ut i Gåsos som så renn ut i elva Hondle. Hondle munnar ut i Møsvatnet. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.

Gåsos ligg på eigedomen til garden Hardingroe.
Grøssæ

**Grøssæ** er ein innsjø som ligg i Fyresdal kommune i Telemark og Bygland kommune i Agder fylke. Han vert drenert via Storåni som går over i Tovdalselva.
Grunnostjørni

**Grunnostjørni** er eit lite vatn som ligg 1210 moh.  i Tinn kommune i Telemark. Vatnet renn ut i elva Hondle, som munnar ut i Møsvatnet. Systemet høyrer til Skiensvassdraget. Vatnet ligg nedanfor Bågåfjellet (1413 moh.). Grunnostjørni er det øvst vatnet i denne delen av vassdraget.
Gjuvsjåen

**Gjuvsjåen** er ein innsjø som ligg i Vinje kommune i Telemark. Innsjøen, som ligg på Hardangervidda, heilt nord i kommunen, har utløpet sitt i Gjuvsjååi, som renn ned mot Skardvatnet.

## Bakgrunnsstoff
* Bilete på artific.org
Førsvatn

**Førsvatn** er eit vatn som ligg i Vinje kommune i Telemark. Det får hovudtilløp sitt frå Langesæåi, og munnar ut i Førsvassåi, som ganske snart tømmer seg i elva Kjela. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.

Innsjøen er magasin for Kjela kraftverk og det vert overført vatn frå fleire andre vassdrag til magasinet.
Fyresvatnet

**Fyresvatnet**, òg kalla **Fyresvatn**, er ein innsjø i Fyresdal kommune i Telemark. Fyresvatnet høyrer til Arendalsvassdraget, og har utløpet sitt via Fyreselv til Nidelva, som munnar ut i havet i Arendal by. Vassdraget er regulert, og reguleringshøgda i Fyresvatnet er ca. 5&nbsp;m. Med sine 377 djubdemeter er Fyresvatnet den femte djupaste innsjøen i Noreg. Innsjøen er Noregs høgaste beliggande kryptodepresjon. Den djupaste delen når 97 meter under havnivå.
Det vert drive stort fiske i Fyresvatnet, også næringsfiske med ruser. Typiske fiskeartar i vatnet er sik (*Coregonus lavaretus*), aure (*Salmo trutta*) og røye (*Salvelinus alpinus*).

## Rerferansarer
Follsjå

**Follsjå** er ein innsjø som ligg i Notodden kommune i Telemark. Vatnet vert drenert via Fulldøla, som etter om lag to kilometer tømmer seg i Tinnelva.

## Bakgrunnsstoff
Flåvatn

**Flåvatn** (eller **Flåvatnet**) er ein innsjø som ligg i kommunane Nome og Kviteseid i Telemark. Vatnet høyrer til Skiensvassdraget, og er ein del av Telemarkskanalen.

Flåvatn har sitt tilløp frå Kviteseidvatnet, og har utsig i «Straumen» ved Hogga sluse, på veg mot Eidselva og Norsjø.
Flåte i Telemark

**Flåte** er eit vatn som ligg i kommunane Skien og Bamble i Telemark fylke. Vatnet har hovudtilløpet sitt frå Langen, og vert drenert via Mevann og Hellestveitvann til *Gryteelva* og Herreelva og vidare ut i Frierfjorden. Systemet utgjer ein vesentleg del av det vesle Herrevassdraget.
Fjellsjåen

**Fjellsjåen** er eit vatn som ligg i Vinje kommune i Telemark. Vatnet har utløpet sitt i Fjellsjåbekken, ned til Skardvatnet. Systemet høyrer til Skiensvassdraget
Fjellvannet

**Fjellvannet** er ein innsjø i Skien kommune i Telemark. Det viktigaste tilløpet til innsjøen er Økterelva, som har utspringet sitt i Økteren. Utløpet er Moelva, som endar i det mindre Slettevannet, før dette renn ut i Hoppestadelva. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.
Flatsjå

**Flatsjå** er eit vatn i Seljord kommune i Telemark. Hovudtilløpet er Flatdøla, og utløpet er Vallaråi som munnar ut i Seljordsvatn. Systemet er ein del av Skiensvassdraget.
Hovvatn i Valle og Fyresdal

**Hovvatn** (eller **Hovatn**) er ein innsjø som i hovudsak ligg i Valle kommune i Agder, men som har utløpet sitt i Fyresdal kommune i Telemark. Vatnet vert drenert via elva Finndøl.

Vatnet er regulert i samband med Haukerei og Finndøla kraftverk og saman med Fisstøylvatnet og Raudvatnet er det danna ein samanhengande sjø. Hovvatn vert brukt som nemning på heile magasinet, men «Torsdalsmagasinet» vert òg brukt. Magasinet vert regulert mellom 685,49 og 706,49 moh, og ved høgaste vasstand er arealet .

## Referansar
Kvitgran

**Kvitgran** (*Picea glauca*) er ein plante i granslekta i furufamilien. Ho høyrer naturleg heime på det nordamerikanske kontinentet. I Canada og Alaska, mot 70. breiddegraden, dannar ho den arktiske skoggrensa. Ho veks òg ved dei store sjøane i USA, sør til 42°30' N.

Kvitgrana vert brukt både til framstilling av cellulose og papir og som virke for trelast.

Kvitgrana er svært hardfør, både med tanke på vind, temperatur og krava til jordbotnen. Difor er ho mykje bruka i skogreisinga på lyngmark langs norskekysten, og ho er godt eigna til leplanting. Ho er meir lyskrevjande enn norsk gran.

## Utbreiing
Kvitgran veks naturleg i taiga i den nordlege delen av Nord-Amerika, frå sentrale Alaska til så langt aust som Avalon-halvøya i Newfoundland, og sør til nordlege Montana, Minnesota, Wisconsin, Michigan, New York, Vermont, New Hampshire og Maine. Det er òg ein isolert populasjon i Black Hills i Sør-Dakota og Wyoming. På engelsk er treet er òg kjent som *Canadian spruce, skunk spruce, cat spruce, Black Hills spruce, western white spruce, Alberta white spruce* og *Porsild spruce*.

## Variantar
Fleire variantar er blitt skildra, men dei har ikkje blitt aksepterte som separate av alle botanikarane. Eit kompromiss kan ein rekne frå aust til vest:
* *Picea glauca* var. *glauca* (typisk eller Eastern white spruce). Frå Newfoundland vest til austre Alberta, på låglandslettene.
* *Picea glauca* var. *densata* (Black Hills white spruce). Black Hills i Sør-Dakota.
* *Picea glauca* var. *albertiana* (Alberta white spruce). Rocky Mountains i Alberta, British Columbia og nordvestre Montana.
* *Picea glauca* var. *porsildii* (Alaska white spruce). Alaska og Yukon.

## Kultivarar
Fleire kultivarar har blitt valde ut til bruk i parkar og hagar.
* *P. glauca* 'Echiniformis' har fått Royal Horticultural Society sin Award of Garden Merit.
* *P. glauca* var. *albertiana* 'Conica' - Kjeglegran, ein dvergkultivar som er ei populær hageplante. Den har slanke blad, lik dei ein normalt finn på eitt år gamle plantar. Kultivaren veks veldig sakte, typisk berre 2-10 cm pr år. Gamle eksemplar kan «revertere», ved at dei utvikler vanleg bladverk og startar å vekse mykje hurtigare. Denne veksten må trimmast om planta framleis skal vere eit dvergtre. 

## Kjelder
* Knut Skinnemoen: *Skogskjøtsel* Landbruksforlaget 1969

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
Drang

**Drang** er ein innsjø som ligg i kommunane Nissedal og Fyresdal i Telemark . Han ligg sør for Fyresvatn og er ein del av Arendalsvassdraget.

Drang er skilt frå Hønevatn i sør gjennom to korte elveløp, Kanalen og Skiftingsåa. Hønevatn er no regulert som inntakmagasin for Dynjanfoss kraftverk, medan Drang er uregulert.
Hønevatn

**Hønevatn** er ein innsjø som ligg i kommunane Nissedal og Fyresdal i Telemark. Han ligg sør for Drang og dei to sjøane er skilt gjennom to korte elveløp, Kanalen og Skiftingsåa. Hønevatn er regulert som inntakmagasin for Dynjanfoss kraftverk. Sjøen har utløp i sør gjennom Fyresdalsåna, og like etter utløpet ligg Dynjanfossen, som no er sperra av ei demning og tørrlagt.
Byrtevatn

**Byrtevatn** er ein innsjø som ligg i Tokke kommune i Telemark. Innsjøen har hovudtilløpet sitt frå Byrteåi og utløp sitt i Mosåi til Mosvatn og vidare i Rukkeåi som er ei sideelv til elva Tokke. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.
Briskevatnet

**Briskevatnet** er eit vatn som ligg i Vinje kommune i Telemark. Elva Kvenna kjem frå Gunnleiksbuvatnet og renn gjennom Briskevatnet og vidare ned til Vollevatnet. Systemet er ein del av Skiensvassdraget.
Breivatn i Hjartdal

**Breivatn** er eit vatn som ligg i Hjartdal kommune i Telemark. Vatnet har utløpet sitt i *Vangsåi*, som raskt renn saman med Bjordøla og Hjartdøla.

Innsjøen er oppdemd og vert nytta som magasin for Hjartdøla kraftverk. Det vert overført vatn frå nabovassdrag gjennom Mydalen og Bjordalen kraftverk.
Botnedalsvatn

**Botnedalsvatn** er eit vatn som ligg i Tokke kommune i Telemark.

Vatnet er oppdemd og vert regulert av Byrte kraftverk.

## Kjelder
Borsæ

**Borsæ** er ein innsjø som ligg i Tokke kommune i Telemark. Innsjøen er ein del av Skiensvassdraget.
Bordalsvatn

**Bordalsvatn** er ein innsjø som ligg i Vinje kommune i Telemark. Vatnet har sine hovudtilløp frå elvane Bora og Havrå og hovudutløpet sitt ved den eine av to dammar, der elva Bora held fram til han renn saman med elva Kjela nede ved Edland. Bordalsvatn er kraftig regulert, med ei reguleringshøgd på ca 40&nbsp;meter. Systemet er ein del av Skiensvassdraget.
Bonsvatn

**Bonsvatn** eller **Bonsvatnet** er eit vatn i Hjartdal kommune i Telemark. Vatnet, som høyrer til Skiensvassdraget, har utløpet sitt i elva Tveitåi som munnar ut i Bjårvatnet.

Vatnet er regulert mellom 754 og 740 moh og fungerer som magasin for Mydalen og Hjartdøla kraftverk.
Bjårvatnet

**Bjårvatnet** er eit vatn i Tuddal i Hjartdal kommune i Telemark. Hovudtilløpet er Tveitåi, som har utspringet sitt i Bonsvatnet, medan utløpet er Hovdeåi, som renn ut i Sønnlandsvatnet. Systemet høyrer til Skiensvassdraget.
Bjorvatnet i Drangedal

**Bjorvatnet**, òg kalla **Bjorvann**, er eit vatn i Drangedal kommune i Telemark. Lokalt vert helst namnet *Bjårvann* nytta.

I nordenden av vatnet ligg tettstaden Bø i Tørdal, og opphavleg har nok namnet vore *Bjårvatn* (*Bjå* = *bø* = *gard*/*bustad*). Namnet har derfor ikkje opphavet sitt i *bjor* (bever), som dei fleste andre *Bjorvann* i Noreg.

Vatnet er ein del av Kragerøvassdraget, og drenerer heile den vestlege delen av Drangedal, inkl. nokre vatn i Nissedal kommune. Hovudtilløpa er Gautefallelva frå vest og Suvdøla (regulert) frå nordvest.

Bjorvatnet renn via *Tørneselva* og *Storelva* ut i Hoseidvannet og vidare ut i øvre Tokke ved Prestestranda.
Bitdalsvatnet

**Bitdalsvatnet** er ein lang og smal innsjø som ligg i Vinje kommune i Telemark. Innsjøen har tilløpet sitt frå fleire mindre vatn på Hardangervidda, medan utløpet er elva Bitu, som renn ut i Totak ved Rauland. Systemet er ein del av Skiensvassdraget.
Birtevatn

**Birtevatn** er ein innsjø som ligg i Fyresdal kommune i Telemark. Han har utløpet sitt i *Tovslielva* og via *Tovslitjønn* ned til Nesvatn. Systemet høyrer til Arendalsvassdraget.
Bandak

**Bandak** er ein innsjø i kommunane Tokke og Kviteseid i Telemark.  Innsjøen, som er ein del av Telemarkskanalen, høyrer til Skiensvassdraget. Hovudtilløpet er elva Tokke, medan utløpet er via «Strauman», til Kviteseidvatnet. Han er regulert i samme høgd som, Flåvatn og Kviteseidvatnet.