open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brus med ananassmak

**Brus med ananassmak**, i daglegtale kalla **ananasbrus**, er ein syntetisk fruktbrus frå Oskar Sylte Mineralvannfabrikk. Han har ein djup oransjebrun farge og smakar som ananas. 

Brusen har bidratt sterkt til profileringa av Oskar Sylte gjennom åra, og er like gammal som verksemda sjølv. Ho har vore produsert etter same oppskrift i 75 år, og er spesielt populær blant utflytta romsdalingar. Da Ormen Lange-vedtaket i Stortinget blei feira på tidlegare statsminister Kjell Magne Bondeviks kontor, blei det skåla i ananasbrus. Også Sveriges tidlegare statsminister Göran Persson blei begeistra for brusen. Han skraut av den etter eit nordisk statsministermøte i Molde i 2002, og fekk med seg ei kasse med ananasbrus heim.

Brus med ananassmaks finst også som lettbrus søta med aspartam og acesulfam K.

## Sjå òg
* Oskar Sylte Mineralvannfabrikk
Thomas Schie

**Thomas Schie** () er ein norsk bilsportsutøvar. Han starta karrieren med gokart og køyrde seinare klassar som Formel Opel og Barber Dodge Pro Series i dei amerikanske Sambandsstatane. Han har og køyrd Formel 3000 og STCC før han byrja med rally, der han har vore noregsmeister tre gongar.

## Kjelder
* Thomas Schie si offisielle heimeside
Rune Holta

**Rune Holta** () er ein norsk speedwayutøvar. Holta er fødd i Stavanger, og voks opp på Randaberg. Sesongen 2006 køyrer han for VMS Elit i Sverige, og Unia Tarnów i Polen.

## Merittar
* Norsk meister individuelt i 1994, 1996, 1997, 2000.
* Polsk meister individuelt i 2003, 2007.
* Golden Helmet-meister i 2000.
* Verdensmeister med Polen i 2005.
* Dansk ligameister med Outrup i 1999 og 2001.
* Polsk Extra League-meister med Czestochowa i 2003.
* Svensk Elitserien-meister med Valsarna i 1998, 1999 og VMS Elit i 2004 & 2006.

Holta har køyrt fire sesongar i Grand Prix, og påbyrja sin femte i 2007.
Han køyrde sin første Grand Prix-sesong i 2001, og har deltatt i 3 GP-finalar (Sydney 2002, Praha 2003 og Bydgoszcz 2004).

Holtasin beste Grand Prix-sesong hittil var i 2007, då han kom på 7. plass samanlagd.

Startnummer i Grand Prix: 14(2001), 17(2002), 11 (2003), 8(2004), 14(2007), 7(2008).

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
Bjørn Rune Gjelsten

**Bjørn Rune Gjelsten** () er ein norsk siviløkonom, mest kjend som investor og tidlegare konsernsjef i Aker RGI. Han er ein av Noregs rikaste menn og idrettsutøvarar. Gjelsten har vunne VM i offshore med båten Spirit of Norway 5 gonger. Han køyrer i klassen Class one.

## Titlar
* UIM Klasse 1 Verdsmeister - 1998
* UIM Klasse 1 Europameister  - 1998
* UIM Klasse 1 Verdsmeister  Pole Position - 2001
* UIM Klasse 1 Verdsmeister  - 2002
* UIM Klasse 1 Verdsmeister  Pole Position - 2002
* UIM Klasse 1 Europameister - 2002
* UIM Klasse 1 Verdsmeister - 2003
* UIM Klasse 1 Verdsmeister Pole Position - 2002
* UIM Klasse 1 Europameister - 2002
* UIM Klasse 1 Midtøstenmeister Champions - 2002

## Bakgrunnsstoff
*Spirit of Norway
Tommy Rustad

**Tommy Rustad** () er ein norsk bilsportsutøvar frå Harestua. Han byrja karrieren sin i rallycross, men gjekk over til asfaltracing der han vart ein av tidenes mestvinnande i Noreg. Rustad konkurrerer for tida i Swedish Touring Car Championship (STCC), men har og køyrd eit år i British Touring Car Championship

Han er og kjend frå TV-programmet Autofil på NRK, der han testar bilar saman med programleiaren Jan Erik Larssen.
Póros

**Póros** (gresk skrift Πόρος) er ei av Dei saroniske øyane i den sørlege delen av Saroniabukta i Hellas, 48&nbsp;km sør for Pireus. Mellom øya og Peloponnes går det eit 200 meter breitt sund. Øya er ein kommune i periferieininga Øyane i periferien Attikí. Til kommunen høyrer òg eit mindre landområde på fastlandet. Sjølva øya har ei flatevidd på 31&nbsp;km² og vel 3&nbsp;000 innbyggjarar. Det antikke namnet på Póros var Pogon.

Póros består av to øyar: Sfería, den sørlege delen, som har vulkansk opphav, der byen i dag ligg, og Kalavría (som tyder «lett bris»), den nordlegaste og største delen. Ei bru går mellom dei to øyane.

Póros er ei øy med rik vegetasjon. Mykje av den nordlege og dei austlegaste og vestlegaste sidene av øya er buskete, medan ein finn store område med gamal furuskog i sør og på midten av øya. Øya har eit bra vegnettverk og brukbar turistinfrastruktur, noko som gjer ho til ein populær feriestad. Ho har ingen flyplass, men ein kan lett kome hit med båt frå Athen.

## Geografi
Landskapet er svært åslendt og kupert. Den høgaste toppen er Vígla (358 m) vest i dei sentrale områda. Småelvar og periodiske bekkar renn gjennom dei bratta dalane i sør og nordaust. Dei vestlege og nordlege områda av øya har meir jamna åsar og grunnare dalar. Sandstrender finn ein hovudsakleg i sør, bortsett frå ei bukt i nord kalla Vayionia.

## Historie
Nylege studiar har vist at Póros har vore busett sidan bronsealderen. Graver på øya er vorte datert til mykensk periode, og det har stått bygningar her sidan minst år 1000 fvt.

Den antikke polisen Kalavría var heim til eit asyl tileigna Poseidon, og ein kan framleis sjå ruinane av dette på ein åstopp over byen.

Historikarar frå antikken hevda at Póros var heimstad for eit amfiktyoni i den arkaiske perioden, eit forbund av polisane Póros, Athen, Prasiés, Éjina, Epídavros, Ermióni, Trizína, Návplio og Orkhomenós. Det er derimot lite bevis for dette, og moderne forskarar meiner at amifktyoniet kan ha vore ei hellenistisk oppfinning.

I tida under Austromarriket vart Póros og dei andre øyane ofte plyndra av sjørøvarar.

Under den osmanske okkupasjonen vart Póros verande sjølvstendig, og hjelpte naboøyane etter starten på den greske sjølvstendekrigen.

Póros vart hardt råka av ein skogbrann i den sørvestlege delen av den store øya 26. juni 2007, som òg øydela fleire hus og bygningar. Årsaka til brannen var den kraftige hetebølgja som råka Søraust-Europa på den tida, med temperaturar så høge som 45&nbsp;°C.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Dei andre busetnadene på øya er:
* Lemonodásos (50)
* Boúja (35)
* Pergári (20)
* Alykí (12)
* Moní Zoodókou Pigís Kalavrías (5)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Poros|Poros]]» frå ,  den 24. juli 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* Arkeologiske utgravingar i Kalavría 
* Reiseguide for Póros
* Virtuell reise til Póros
* Bilete av Póros og annan info 
* porosisland.co.uk
Spétses

**Spétses** (gresk skrift Σπέτσες, i antikken Σπέτσαι, *Spetsai* eller Πιτυούσσα, *Pityussa*) er ei øy i Hellas som vert rekna til Dei saroniske øyane. Fram til 1948 var ho ein del av det gamle prefekturet Argolidokorinthia, som i dag er delt i periferieiningane Argolída og Korinthía. I antikken vart øya kalla Pityousa og seinare Petses. Øya har berre ein landsby, og var tidlegare berre ein av to provinsar i Hellas som hadde mindre enn fem busetnadar og to kommunar. I dag er Spétses ein kommune i periferieininga Øyane i periferien Attikí.

Ferjer og hydrofoilar går frå Pireus, frå Pláka nær Leonídio og frå Návplio på Peloponnes. Det er strenge reglar for motoriserte køyretøy på øya, så det offentlege transportsystemet består hovudsakleg av hest og kjerre og båttaxiar. Det er enkelte taxiar og bussar på øya, men desse må ha ein spesiell lisens. Dei busette områda er usansett så kompakte at folk flest nyttar scooterar, syklar eller går.

Spétses har ein grunnskule, ein latinskule, eit gymnas og mange kyrkjer spreidd rundt på øya.

## Historie

Ein har gjort arkeologiske funn på Spétses som går tilbake til om lag 2000 fvt. I antikken var derimot øya lite viktig. Republikken Venezia fekk kontroll over øya rundt 1220, og gav henne namnet *Spezia* ('krydder') på 1400-talet ettersom ho låg på ei viktig handelsrute for krydder. Over tid blei nament forgreska til *Spetsai*.

På 1700-talet slo mange arvanittar seg ned på Spétses etter at Peloponnes var blitt teken av osmanarane og dei var blitt utviste frå Venezia. Dei slo seg ned i Kastelli-området, der dei forsterka det vernande terrenget med murar.

Frå 1821 til 1832 spelte øya ei viktig rolle i den greske sjølvstendekrigen mot Det osmanske riket, og var heimstad til krigsheltinna Laskarina Bouboulina. Den moderne greske fregatten F 453 «Spetsai» og det historiske greske slagskipet «Spetsai» er begge kalla opp etter øya.

På 1960- og 1970-talet trekte øya til seg mange rike grekarar frå mellom anna Athen, som eigde sommarhus her eller budde i store luksusbåtar i hamna.
## Byar og tettstader
Byane og tettstadene i kommunen er:

Småøyar i kommunen:
* Velopoúla (0)
* Spetsopoúla (0)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Spetses|Spetses]]» frå ,  den 24. juli 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Spétses
David Coulthard

**David Marshall Coulthard** () er ein skotsk formel 1-sjåfør som for tida køyrer for laget Red Bull Racing. Han har til saman 13 sigrar og har vore på podiet 61 gonger.

Coulthard var fødd i Twynholm i Kirkcudbrightshire, regionen som i dag er Dumfries and Galloway. Han byrja køyre Go Cart sidan han var liten, og byrja etterkvart med Formel Ford i 1989. Han utmerkte seg så mykje at han vann den første «Autosport Young Driver of the Year»-prisen. David Coulthard har og køyrd Formel 3 og Formel 3000.

## Formel 1

### Williams-Renault

Coulthard starta karrieren i formel 1 då han i 1993 vart testførar for Williams-Renault. Då Ayrton Senna omkom i 1994 overtok Coulthard plassen som andreførar i laget, sjølv om han i nokre løp måtte overlate plassen til den tidlegare verdsmeisteren Nigel Mansell. Han køyrde heile 1995-sesongen for Williams laget og vann sitt første løp, Portugal GP, dette året.

### McLaren
Framfor 1996-sesongen signerte Coulthard for McLaren og vart lagkamerat med finnen Mika Häkkinen. I løpet av dei seks sesongane dei køyrde saman var Häkkinen jamnt over raskare enn Coulthard og vann 20 løp og to verdsmeisterskap, Coulthard vann halvparten og har ein andre plass i samandraget i 2001 som beste resultat.

I løpet av 2001-sesongen signerte McLaren den uerfarne Kimi Räikkönen og Coulthard fekk dermed ein ny finne som lagkamerat frå 2002-sesongen. Dei tre neste sesongane vann Coulthard to løp, blant anna det prestisjetunge Monaco Grand Prix i 2002. Før 2005-sesongen signerte McLaren Juan Pablo Montoya som lagkamerat til Räikkönen og Coulthard måtte finne seg et nytt lag.

### Red Bull Racing

Til trass for mange spekulasjonar om at Coulthard ville liggje opp signerte han for Red Bull Racing føre 2005-sesongen og vart med dette lagkamerat med Christian Klien. Coulthard fann seg godt til rette i det meir uortodokse og ungdommelege laget, til trass for sin forholdsvis høge alder. Han fekk blant anna beskjed frå lagleiinga at han ikkje lenger trengde å barbere seg kvar dag, noko han var vann til frå McLaren. Etter dette har Coulthard ved fleire høve hatt skjegg både under testing og løp. Han har forlenga kontrakten med Red Bull to gonger og skal minst køyre ut 2008-sesongen for laget.

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell heimeside
* David Coulthard Museum
Tinkoff-Saxo

**Tinkoff-Saxo** (tidlegare m.a. **Team CSC**, **Team Saxo Bank**) er eit russisk (tidlegare dansk) UCI WorldTour-lag i sykling. Sportsdirektør for laget er den tidlegare danske toppsyklisten Bjarne Riis og hovudprofilen deira er Alberto Contador.
Angístri

**Angístri** (gresk Αγκίστρι), òg kalla Agistri, Ankistri og Agkistri, er ei lita øy i Dei saroniske øyane i Saroniabukta i Hellas. Ho er dekt av furuskog og er berre eit par kilometer på tvers. Øya er ein kommune i periferieininga Øyane i periferien Attikí.

## Busetnadar
Det er fire busetnadar på Angístri - Megalokhóri (eller Mýlos), Skála, Metókhi og Limenária. Megalokhóri er den største landsbyen der dei fleste innbyggjarane bur. Metókhi og Skála ligg tjue minuttar unna til fots, og det er her dei fleste turisthotella er. Limenária er ein svært liten landsby på den andre sida av øya med lite turisme. Der er desutan ein ny bustenad på den vesle øya Ápónisos.

## Plassering
Angístri ligg nær den større saroniske øya Éjina. Herfrå kan ein nå øya med båt på berre ti minutt. Øya ligg ein times båttur frå Pireus.

## Byar og tettstader
Byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Salamína

**Salamína** (gresk Σαλαμίνα, i antikken Σαλαμίς, *Salamís*) er den største av Dei saroniske øyane i Saroniabukta i Hellas, om lag 2&nbsp;km utanfor Pireus. Øya er ein kommune i periferieininga Øyane i periferien Attikí.

Paloúkia er den største hamna, den nest største i Hellas etter Pireus. Namnet «Salamis» kjem sannsynlegvis frå *Salam* (*chalam*), som tyder 'fred' eller 'ro' og som vart nemnd av Homer. Ho kan òg ha vore kalla opp etter mor til Kykreos. Kykreos var den første kongen på øya.

## Historie

Salamína er kjend for slaget ved Salamis, og skal i følgje gresk mytologi vere fødestaden til Ajax og Euripides, som visstnok vart fødd same dag som slaget ved Salamis. I moderne tider har ho vore hovudkvarter for den greske marinen. Hamna vart bomba av tyske Luftwaffe i 1941, som sokk dei greske slagskipa «Kilkis» og «Lemnos».

Folketalet auka etter den andre verdskrigen og den greske borgarkrigen, men forstadshus kom først seinare i 1970-åra. Byområdet voks på 1980- og 1990-talet til dei sentrale og vestlege delane av øya, medan det vart bygd luksusbustader i nord, i vest og i sør.

## Administrativ inndeling

Heile øya er i dag ein kommune etter at ein i 2011 slo saman dei tidlegare kommunane
* Salamína
* Ambelákia
Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 37&nbsp;220&nbsp;innbyggjarar, medan kommunaleininga Salamína hadde 30&nbsp;235 og tettstaden med same namn 24&nbsp;537&nbsp;innbyggjarar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Dei andre busetnadene på øya er:

Småøyar i kommunen:
* Ájos Jeórjios (0)
* Arpidóni (0)
* Léros (0)
* Makrónisos (0)
* Megáli Kýra (0)
* Mikrí Kýra (0)
* Revythoúsa (0)
* Gaidoúri (0)
* Kanákia (0)
* Péra (0)
* Peristéria (0)
* Trínisa (0)
* Atalándi (0)

## Referansar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Salamis Island|Salamis Island]]» frå ,  den 24. juli 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
Psyttália

**Psyttália** (gresk skrift Ψυττάλεια) er ei ubebudd øy i Saroniabukta, eit par kilometer frå Pireus i Hellas. Ho dekkjer 0,375 kvadratkilometer, og huser i dag det største kloakkrenseanlegget i Europa som handsamar 750 tonn kloakk dagleg.

## Historie
I 480 fvt., før slaget ved Salamis, oppretta persarane ein vakttropp med soldatar og adelsmenn på øya. Etter den greske sigeren trekte den persiske flåten seg tilbake mot Fáliro og vakttroppen vart forlaten. Aristides, den athenske strategosen, gjekk i land på øya og avretta alle persarane. 

På denne tida vart øya kalla *Lypsokoutála* (gresk Λυψοκουτάλα), som tyder «ei halv skei» sidan ho liknar ei halv skei når ein ser ho frå fjellet Egáleo. 

Sidan 1990-åra byrja Saroniabukta å verte forureina av kloakk frå Athen og Pireus. For å verne om økosystemet og følgjene dette hadde for turismen vart det bygd eit kloakkrenseanlegg på øya. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Psyttaleia|Psyttaleia]]» frå ,  den 24. juli 2007.*
Dokós

**Dokós** (gresk Δοκός) er ei lita øy i Saroniabukta i Hellas ved sida av Ýdra. Mellom øya og Peloponnes ligg det eit smalt sund, som på enkelte kart vert kalla Ydrabukta. Øya er berre busett av ortodokse munkar og sauegjetarar. 

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dokos|Dokos]]» frå ,  den 24. juli 2007.*
Eddie Gustafsson

**Eddie Gustafsson** () er ein svensk fotballspelar som speler for Lyn. Han har tidlegare spelt for IFK Stockholm, IFK Norrköping, Molde FK og Ham-Kam. Han er keeper.

Gustafsson har spelt seks landskampar for Sverige, sist i unionslandskampen mot Noreg. Han spelte sin første landskamp i 2000. Han har også 30 kampar for aldersbestemte landslag.

Frå 2002 til 2004 var han førstekeeper for Molde. Han stod utan kontrakt etter sesongen, og prøvde seg i klubbar i både Europa og USA utan å få kontrakt. Han gjekk til Ham-Kam då dei fekk keeperproblem, og spelte alle kampane i 2005-sesongen. I 2006 gjekk svensken til FC Lyn Oslo etter at Ali Al-Habsi forlet Oslo-klubben til fordel for Bolton. Han har slite litt med å få speletid i vårsesongen, og har sete mykje på benken til fordel for sin yngre landsmann Johan Dahlin.

## Bakgrunnsstoff
* Profil på lynfotball.net
Joey Barton

**Joey Barton**, fullt namn **Joseph Anthony Barton**, () er ein engelsk tidlegare fotballspelar. Han er fødd i Liverpool og spelar for Newcastle United. I 2006/07-sesongen vart han Manchester City sin toppskårar i Premier League med seks seriemål. Han debuterte for Newcastle i august 2007.

## Landslagsspel
Barton deltok i ein landskamp for England. Han var innbytar då det 7. februar 2007 vart tap 0-1 mot Spania på Old Trafford i Manchester.

## Kjelder
*eu-football
Super Aguri F1

**Super Aguri F1** var eit japansk formel 1-lag som var aktivt frå 2006 til 2008. Laget vart grunnlagt av den tidlegare formel 1-køyraren 
Aguri Suzuki i 2005. Laget søkte om å starte formel 1 året etter, men vart opphavleg nekta oppstart av FIA på grunn av manglande innbetaling av 48 millionar dollar i startavgifter. Etter å ha sendt enda ei søknad om å få delta i 2006 sesongen, fekk Super Aguri-laget den 26. januar 2006 endeleg løyve til å køyre 2006 sesongen. Super Aguri F1 nytta denne sesongen Honda-motor, dekk frå Bridgestones og eit chassis som tidlegare sjef i Minardi, Paul Stoddart igjen hadde kjøpt frå det tidlegare formel 1-laget Arrows.

## 2006-sesongen

Japanarane Takuma Sato og Yuji Ide var dei opphavleg sjåførane for Super Aguri-laget ved byrjinga av 2006 sesongen, med Franck Montagny som tredje sjåfør. Etter berre 4 løp vart det annonsert at Montagny skulle erstatte Ide som som braut 3 av dei 4 løpa han køyrde i. FIA meinte at Ide trong meir erfaring utanfor Grand Prix, især etter ein kollisjon med Midland-køyraren Christijan Albers under San Marino GP. Montagny vart dermed andre sjåfør, men berre i 7 løp før han òg vart erstatta. Sakon Yamamoto vart den tredje sjåføren i Super Aguri-laget. Han køyrde dei resterande 7 løpa.

## 2007-sesongen
For 2007-sesongen var Takuma Sato fortsatt førstesjåfør i laget, medan engelskmannen Anthony Davidson kom inn som andresjåfør. Begge sjokkerte i kvalifiseringa til Canadian Grand Prix då dei kom inn på 10. og 11. plass. Tidlegare hadde Sato berre ein 17. plass som beste kvalifisering. På slutten av løpet hadde Sato droppa ned til ein 12. plass, medan Davidson fekk sitt løp øydelagt etter ein kollisjon alt i fyrste runda. Med smerter fullførte han likevel på ein 16. plass.

Lagets første poeng vart skaffa i Spanish Grand Prix då Takuma Sato kom på ein 8. plass. I Canada kom Sato på 6. plass og fekk tre nye poeng. Etter 10 av 18 løp har Super Aguri F1 4 poeng, alle skaffa av Tsakuma Sato.

## Bakgrunnsstoff
MS «Color Magic»

**MS «Color Magic»** er ei ferje eigd av reiarlaget Color Line. Skipet blei døypt 15. september. Color Magic er i grove trekk ein kopi av MS «Color Fantasy», skipet har 15 dekk, med spa, badebasseng, kasino osb. Color Magic skal gå i rute Oslo-Kiel saman med «Color Fantasy». Color Magic har 1016 lugarar, der 54 av dei er suitar. Det er nesten 3000 sengeplasser (2975).
Båten er 223,8 meter lang og veier 4750 tonn utan last. Skipet er 34,4 meter bredt og høyden er 59,2 meter med ein toppfart på 22,3 knopp.

## Kjelder
Bovar Karim

**Bovar Karim** () er ein fransk-svensk fotballspelar som for tida spelar for Tromsø Idrettslag.

Han har tidlegare spelt for Malmö FF, Feyenoord og Cambuur, og debuterte for TIL den 23. juli 2007.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bovar Karim|Bovar Karim]]» frå , den 7. mai 2008.*
Kimi Räikkönen

**Kimi Matias Räikkönen** () er ein formel 1-førar frå Esbo i Finland. I 2008-sesongen køyrer han for Scuderia Ferrari.

Räikkönen har konkurrert i formel&nbsp;1 sidan 2001 då han debuterte i Sauber-Petronas. Frå 2002-sesongen køyrte han for West McLaren Mercedes. Den beste plasseringa til Räikkönen til no er andreplassen i formel 1-VM 2003, eit resultat han tangerte i 2005-sesongen. Sesongen 2006 vart ein nedtur for Räikkönen ettersom han enda på ein 5. plass samanlagt, utan ein einaste siger i løpet av sesongen.

Frå 2007-sesongen overtok Räikkönen plassen til Michael Schumacher i Ferrari.

## Bakgrunnsstoff

* Kimi Räikkönen Offisiell heimeside
Claudio Langes

**Claudio Langes** () er ein italiensk motorsport-sjåfør som vann det italenske go-kart meisterskapen i 1978. I dei komande åra konkurerte han både i Formel 3 og i Formel 3000. Langes nådde Formel 1 i 1990. Her deltok han i 14 Grand Prix-rundar, utan å klare å kvalifisere seg for nokon av løpa. Dette er rekord innan Formel 1. Konstruktøren Eurobrun gjekk konkurs før dei to siste løpa som stod igjen av 1990 sesongen. Claudio Langes gjekk deretter over til å køyre gateløp.

## Bakgrunnsstoff
* Claudio Langes hjå chicanef1
Roland Ratzenberger

**Roland Ratzenberger** () var ein austerriksk Formel 1 køyrar som omkom under kvalifiseringa til San Marino Grand Prix under 1994 sesongen. Dette var kvalifiseringa til det same løpet der den tre gonger verdsmeisteren Ayrton Senna omkom dagen etter. 

Roland Ratzenberger køyrde og 24timarsløpet i Le Mans, den beste plaseringa der var ein femte plass som han fekk i 1993
Jacques Villeneuve

**Jacques Villeneuve**, () er ein tidlegare motorsportutøvar som har konkurert i , Indycar, Formel 1, NasCar og 24timarsløpet i Le Mahns. Han vart fødd i St-Jean-Sur-Richelieu i Quebec i Canada og er son til den tidlegare Formel 1-køyraren Gilles Villeneuve, som omkom under treninga til Belgia Grand Prix i 1982. Jacques har også ein onkel som heiter Jacques Villeneuve senior som òg driv med motorsport. 

Jacques Villeneuve kom til Formel 1 frå Indycar, der han blant anna vann Indianapolis 500 i 1995. Han vart verdsmeister i Formel 1 i 1997 for det britiske formel 1-laget Williams-Renault

## Bakgrunnsstoff

* Den offisielle heimesida til Jacques Villeneuve
Skytevåpen

**Skytevåpen** var ei oppfinning som revolusjonerte både krigføring og jakt. Før skytevåpna inntok historia var kast-, stikk- og slagvåpen det mest vanlege. Til krigføring fanst også ymse katapultinnretningar laga for å kaste enten stein eller brannfaklar. 

No kan ein sjølvsagt seie at pil og boge var skytevåpen, men her meiner ein skytevåpen i tydinga *eldvåpen*. Altså våpen med krutladning. Det fanst elles også *armbrøstar*, som ser ut som ein kombinasjon mellom pil og boge og eit gevær. Men dei bruka ikkje krut, og er såleis ikkje skytevåpen i denne meininga. 

Dei gamle våpna var i stor grad korthaldsvåpen og såleis mest eigna til nærkamp. Unnataket var langbogen, som kunne vere dødeleg på noko hald. Med inntoget til skytevåpna fekk ein våpen som etter kvart verka på større avstand, noko som sjølvsagt hadde alt å seie for t. d. krigføringa.

Lange skytevåpen som måtte haldast med to hender, vart kalla *gevær*, *muskett*, *arkebuse* o.fl. medan kortare skytevåpen som kunne handterast med ei hand, vart kalla pistolar. Seinare kom også *revolveren*. Ein kan i nyare tid grovt sett dele inn geværa i hagler og rifler, og handvåpna i i revolverar, enkelskotspistolar og halv- og heilautomatiske pistolar. Ein maskinpistol er eit kort gevær som skyt pistolammunisjon.
Gabriel Øidne

**Gabriel Øidne** () var lektor, geograf og statsstipendiat frå Audnedal.

Han hadde artium frå 1938 og vart cand.philol. i 1951 på avhandlinga *Audnedalen*. Han arbeidde som lektor i Kristiansand frå 1959 til han vart utnemnd til statsstipendiat i 1973. Tidlegare hadde han vore stipendiat ved Norsk historisk kjeldeskriftinstitutt (1951-53) og ved NAVF 1955-59. 

Forfattarskapen hans omfattar mellom anna *Østkant og vestkant i Oslos politiske historie : sosial og politisk struktur i Oslo 1906-69* (1973) og artikkelen *Litt om motsetninga mellom Austlandet og Vestlandet* (Syn og Segn, 1957).
Kvilerett

**Kvilerett** er ein liten rett servert mellom hovudrettane i store måltid. Han har som føremål å gje «reinska ganen» mellom rettane. Kvileretten er oftast frisk og lett, som til dømes sorbet eller kald suppe.

## Kjelder
Ars nova

**Ars nova** (latin 'Den nye kunsta') er nemninga på ein musikalsk stilretning som rådde i Europa det meste av 1300-talet. Stilen oppstod i Frankrike. Stilen vert rekna som einerådande frå om lag 1310 til 1377, då Guillaume de Machaut døydde.

Ars nova har vanlegvis to tydingar. Den snevrare tydinga er knytt til Ars nova-manifestet som vart skrive i 1322, truleg av Philippe de Vitry. Dette vart skrive som ein reaksjon på den rådande Notre Dame-stilen, kalla ars antiqua. Stilretninga utvikla seg vidare til ars subtilior seint på 1300-talet, før han vart avløyst av nye straumdrag frå den flamske skolen.

Stilen vart nytta første gongen i tilknyting til verket Roman de Fauvel, eit satirisk skrift retta mot kyrkja. Philippe de Vitry sette musikk til diktverket, og soleis er ars nova knytt direkte til eit gryande oppgjer med paveveldet, særskild pavane i Avignon. 

I meir utvida språkbruk, oftast nytta av dei fleste musikkhistorikarar, tyder ars nova-musikken på 1300-talet i det heile, ikkje berre i Frankrike. Ein snakkar difor òg om italiensk ars nova, mest knytt til komponisten Francesco Landini. 

Attåt Vitry, er den mest sentrale komponisten innanfor retninga Guillaume de Machaut. Retninga såg utviklinga av verdsleg fleirstemd song, i ei rekkje former, Rondeau, Virelai og andre. Den isorytmiske motetten vart og utvikla på denne tida. Isorytmikken vart til som eit motstykke til dei rytmiske strukturane som hadde rådd i musikken hundreåret før. Ars nova gjorde det mogleg for komponistane å eksperimentere på nye vis, og finne nye og djervare harmoniske verkemedel. Karakteristisk for stilen er kadensen, ein paralell kvint frå sjuande trinnet til grunntrinnet.

Ei anna nyskaping på 1300-talet kom innanfor notasjonen. Philippe de Vitry bygde ut dei gamle notesystema, slik at dei kunne skipast til nye og meir utfordrande rytmar. 

### Kjelder til Ars Nova

* *[[Roman de Fauvel]]* ca. 1351, Paris, eldste kjeldeskrift.
* *[[Codex Ivrea]]* andre helvta av 1300-talet, messesatsar, motettar, chansonar.
* *[[Codex Apt]]* ca. 1400, Avignon. Saman med Codex Ivrea er dette hovudkjelda til fransk kyrkjemusikk frå 1300-talet.
* *[[Machaut MSS]]* 1360-1375. Fire band i Paris, eit i New York. Samla verk etter Machaut, utarbeidd under oppsyn av han sjølv.
* *[[Codex Reina]]* Seint 1300-tal. Italia. Tohundre verk, både italiensk og fransk Ars Nova. Nokre seinare komposisjonar, mellom anna av Guillaume Dufay.

## Kjelder
**Gads Musikhistorie*, København
Saroniabukta

**Saroniabukta** eller **Éjinabukta** er ei bukt i Egearhavet i Hellas, som utgjer den austlege sida av Korinteidet. Den austlege enden av Korintkanalen, som går gjennom eidet, munnar ut i bukta. Dei saroniske øyane, som ligg i bukta, er mellom anna Salamína, Angístri, Éjina og Póros, i tillegg til mindre øyar som Pátroklos og Psyttália. Hamna Pireus, som òg er Aten si hamn, ligg i den nordaustlege enden av bukta. Strender utgjer mykje av kysten frå Póros til Epídavros, frå Galatáki til Kinéta, frå Mégara til Elevsína og frå Pireus ned til Anávyssos. Athen sitt storbyområde ligg rundt den nordlege og austlege kysten av bukta. 

Av viker i bukta finn ein Fálirobukta nær Fáliro sørvest for Athen, Elevsínabukta i nord og Kekhriésbukta i nordvest.

I sørvest ligg fjellområdet Krommyonía ved Korinteidet, øyane Éjina og Póros og den vulkanske halvøya Méthana . Méthana er det yngste, aktive vulkansenteret og den nordvestlege enden av den kykladiske bogen av aktive vulkanar som øyane Mílos, Santoríni og Nísyros. Det siste utbrotet fann stad i ein undersjøisk vulkan nord for Méthana på 1600-talet. Forkastingar dominerer særleg i den nordvestlege delen av bukta. 

Nord i bukta ligg det fleire raffineri, hovudsakleg i den nordlege delen, mellom anna aust for Korint og vest for Áji Theódori, ved Elevsína, Asprópyrgos, Skaramagás og Keratsíni. Den totale produksjonen til desse er den høgaste i Hellas. Desse raffineria er dei største bidragsytarane til oljeproduksjon for Athen og resten av Hellas. Det meste av olja vert eksportert, og oljetankarane kryssar sundet mellom Salamína og Pérama. 

Namnet kjem frå den mytologiske kongen Saron, som drukna i innsjøen Psifaei (i dag kalla Psífta). Saroniabukta var ein av seks inngangar til dødsriket. Kvar av desse vart vakta av ktoniske fiendar i form av røvarar og bandittar. 

Slaget ved Salamis endra utviklinga av Europa fram til i dag. 

## Tilløp

* Kekhriésbukta
* Det saroniske kystbassenget
** Det nedre Galatákibassenget
** Det øvre Galatákibassenget
** Examíliabassenget
** Athíkiabassenget
* Loutróbassenget
* Mégarabukta
* Elva Kifisós i Elevsína
* Elva Kifisós i Attikí mellom Pireus og Fáliro.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Saronic Gulf|Saronic Gulf]]» frå ,  den 26. juli 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Turar til Saroniabukta på volcanodiscovery.com
* Bilete frå Saroniabukta
* Vulkanhalvøya Méthana
Kyoto

**Kyoto** (japansk 京都市; Kyōto-shi) er ein by i Japan med 1 472 500 innbyggjarar (2006). 
Kyoto var hovudstad i Japan mellom 794 og 1868, før hovudstaden vart flytta til Edo, som no heiter Tokyo.

## Historie

Byen blei grunnlagd i 794 og bygd etter mønster frå den dåverande hovudstaden i Kina, Changan. Ved grunnlegginga blei det også skipa silkeveveri som byen framleis er kjend for. Kyoto var japansk hovudstad og residensby for keisarfamilien i over tusen år, fram til 1868. Etter dette har byen meir eller mindre smelta saman med industribyane Osaka og Kobe.

## Geografi
Kyoto ligg nær sørenden av Biwasjøen, 50 km nordaust for Osaka, som han har vokse saman med i eit storbyområde. Byen ligg langs Tokaido-jernbanen mellom Tokyo og Osaka. 

Bybildet er ei blanding av moderne funksjonell arkitektur og tradisjonell japansk bygggekunst. Det fins ei rekkje praktfulle gamle bygningar, som shinto- og buddhist-tempel og andre heilagdommar. Det gamle keisarpalasset er blant dei beste døma på tradisjonell japansk arkitektur, og Nijo-borga (1603) er den mest berømte borga frå Tokugawa-shogunatet. Med sine mange slott og tempel er Kyoto ein av dei største turistattraksjonane i Japan.

## Næringsliv og institusjonar
Byen er senter for kunstindustrien i Japan, og er særleg kjend for silkeveveri, porselen, lakkarbeid, sølv, emalje og liknande. Moderne kjemisk, elektronisk og mekanisk industri ligg i utkantane av byen, særleg i sør og vest. Kyoto er også eit av dei viktigaste sentera i landet for engroshandel med tekstilar og konfeksjonsvarer, og eit betydeleg bank- og finanssenter.

Kyoto er elles eit viktig kultursenter med fleire universitet som Kyoto-universitetet (grunnlagd 1897), det kristne Doshisha-universitetet (1875) og fleire buddhistiske universitet. Byen har eit nasjonalmuseum, kunstmuseum og bibliotek.

## Anna
Kyoto har gjeve namn til Kyoto-avtalen, som skal avgrense verdas utslepp av drivhusgassar.

## Kjelder

*«Kyoto» (14. februar 2009). I *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 5. juni 2015.

## Bakgrunnsstoff

*
Argolikósbukta

**Argolikósbukta** er ei bukt i Egearhavet utanfor austkysten av Peloponnes i Hellas. Den største øya her er Spétses. Bukta vert stundom omtalt i lag med Saroniabukta som Den argosaroniske bukta, medan øyane i dei to buktene blir kalla Dei argosaroniske øyane eller oftare berre Dei saroniske øyane]. Rundt bukta ligg periferieiningane Arkadía og Argolída.

Ei anna øy i bukta er Boúrtzi, ei lita øy like utanfor Návplio, med ei borg som i dag er eit monument. Andre øyar i bukta er Platiá og Psilí, som ligg nær kysten av Argolída.

Det går ferjeruter over bukta mellom Návplio, Spétses, Ýdra, Tyrós, Leonídio.

Byar og landsbyar langs bukta er:
* Tyrós, SV 
* Leonídio, SV
* Ástros, V
* Mýli, NV
* Néa Kíos, NV
* Návplio, N
* Toló, N
* Pórtokhéli, SA
* Spétses, SA

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Argolic Gulf|Argolic Gulf]]» frå ,  den 26. juli 2007.*
EISCAT

**EISCAT** (*European Incoherent SCATter Scientific Association*) er ein internasjonal vitskapleg organisasjon som driv tre radaranlegg fordelt på fire stasjonar, tre i nordlege Skandinavia og ein på Svalbard. Anlegga ligg i Tromsø, i Kiruna i Sverige, i Sodankylä i Finland, og utanfor Longyearbyen på Svalbard.

Teknikken som vert nytta vert kalla inkoherent spreiing, og det er ca. 10 radarar i verda som er i stand til å bruke denne teknikken.

## Organisasjonen
Det er forskningsråd og institutt i medlemslanda som eig organisasjonen. Desse landa er med:
* Finland
* Japan
* Kina
* Noreg
* Storbritannia
* Sverige
* Tyskland.

Hovudkvarteret ligg i Kiruna.
Dei nordlege Sporadane

**Dei nordlege Sporadane** (gresk Βορειές Σποράδες, *Voriés Sporádes*), ofte omtalt berre som **Sporadane** (gresk Σποράδες, *Sporádes*), er ei øygruppe i Egearhavet langs austkysten av Hellas, nordaust for øya Évvia. Dei fire hovudøyane er Skiáthos, Skópelos, Alónnisos og Skýros.

Administrativt er Skiáthos, Skópelos og Alónnisos kvar sin kommune i periferieininga Sporadane i periferien Thessalía, medan Skýros er ein kommune i periferieininga Évvia i periferien Sentral-Hellas.

## Sjå òg
* Sporadane
* Dei sørlege Sporadane
* Periferieininga Sporadane

## Kjelder
* EB-Skyros Skyros - Britannica Concise.

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sporades|Sporades]]» frå ,  den 26. juli 2007.*
Dei sørlege Sporadane

**Dei sørlege Sporadane** (gresk Νότιες Σποράδες, *Nóties Sporádes*) vart tidlegare brukt som nemning for ei øygruppe i Egearhavet i Hellas mellom Kykladane og Tyrkia. Dei svarte vanlegvis til det som i dag er rekna som Dodekanesane. Ofte blei òg eit par øyar lenger nord, Sámos og Ikaría, rekna til Dei sørlege Sporadane, og i somme tilfelle òg Khíos og Lésvos. 

## Sjå òg
* Dei nordlege Sporadane
* Sporadane
Skýros

**Skýros** (gresk Σκύρος) er den sørlegaste øya i Dei nordlege Sporadane i Egearhavet i Hellas. Rundt år 2000 fvt. vart øya kalla «Øya til magnetane», der magnetane budde, og seinare *Pelasgia* og *Dolopia*. Med eit areal på 209&nbsp;km² er ho den største av Dei nordlege Sporadane og har eit folketal på om lag 3&nbsp;000.

## Geografi

Til skilnad frå dei andre øyane i Dei nordlege Sporadane høyrer ikkje Skýros til Thessalía, men er ein eigen kommune i periferieininga Évvia i periferien Sentral-Hellas.

Den nordlege delen av øya er dekt av skog, og her ligg òg det høgaste punktet på øya, Ólymbos på 903 meter over havet, medan den sørlege enden er dominert av fjellet Kókhylas og er berr og steinete. Hovudbyen på øya heiter òg Skýros (eller lokalt *Khóra*). Den største hamna, som ligg på vestkysten, er Linariá. På øya ligg det ei borg (*kastro*) som vart bygd under den venetianske okkupasjonen (1200- til 1400-talet), eit austromersk kloster (St. Georg-klosteret), grava til den engelske diktaren Rupert Brooke ved hamna Tris Boúkes og den arkeologiske utgravinga Palamári frå bronsealderen. Det er mange strender langs kysten.

Ein kan nå Skýros med båt frå Skiáthos eller Évvia. Øya har også ein flyplass med éin rullebane.

## Myter

I gresk mytologi skal Theseus ha døydd på Skýros etter å ha blitt kasta ned ei klippe. Krigshelten Akilles skal ha blitt gøymd her, forkledd som ei jente og etterkvart gifta seg med ei lokal prinsesse før han tok del i Trojakrigen.

## Historie

I 475 fvt. erobra Kimon heile øya. Frå denne tida vart øya ein del av Det athenske forbundet, som seinare vart det athenske riket. Kimon hevda å ha funne leivningane etter Theseus og sende dei tilbake til Athen.

I 340 fvt. tok makedonarane over øya og regjerte over ho fram til 192 fvt. då romerske styrkar og Filip V av Makedonia gav ho tilbake til Aten.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

Dei andre busetnadene på øya er:
* Akheroúnes (54)
* Loutró (54)
* Kalamítsa (43)
* Kalikrí (43)
* Thraký (39)
* Nýfi (33)
* Atsítsa (13)
* Pévkos (7)
* Kyrá Panajá (6)
* Melá (0)

Småøyar i kommunen:
* Eriniá (0)
* Éxo Podiés (0)
* Mésa Pódia (0)
* Sarakinó (0)
* Skyropoúla (0)
* Válaxa (0)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Skyros|Skyros]]» frå ,  den 26. juli 2007.*  
 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside 
* Reiseguide for Skýros
Engelen Gabriel

**Engelen Gabriel** er ein av to namngjevne englar i Bibelen. Namnet tyder «Guds kraft». Den andre namngjevne engelen er erkeengelen Mikael . Dei apokryfe skriftene nemner dessutan engelen Rafael. 

Etter katolsk tradisjon er både Mikael, Gabriel og Rafael erkeenglar, eller overenglar, som var ordet som tidlegare vart bruka i nynorske bibelomsetjingar. Men Bibelen nemner berre Mikael som erkeengel. Etter tradisjonen var Gabriel vaktar av Edens hage.

Medan Mikael er engel for endetida, er Gabriel engel for opphavet, engelen som forkynner for Sakarja at kona hans, Elisabet, skal føde Johannes Døyparen, og for Maria og Josef om Jesu fødsel. 

I kunsten vert Gabriel framstilt med liljestav, symbol på bodberaren og Marias uskyld. 

## Vernehelgen
Gabriel er vernehelgen for bodberarar av ulike slag. Pave Benedikt XV utropte han til vernehelgen for postvesenet og telefon- og telegrafarbeidarar i 1921. Han er òg vernehelgen for diplomatar, post- og avisbod og for fjernsyn – og for frimerkesamlarar og mot ekteskapeleg barnløyse.

Minnedagen hans har vore feira til ulike tider: Austkyrkja feirar minnedagen 26. mars, dagen etter Maria bodskapsdag. Den katolske kyrkja har slått minnedagane for Mikael, Gabriel og Rafael saman til den 29. september.

## Gabriel i dei heilage skriftene
Koranen nemner Gabriel jamsides Mikael i kap. 2,92 som Guds sendebod. 

Engelen Gabriel er nemnd følgjande stader i Bibelen:
* Daniel 8:16 - Gabriel vert send for å forklare eit syn for Danielhttp://www.bibel.no/Hovedmeny/Nettbibelen.aspx?book=DAN&chapter=8&verse=16&lang=2&trans=1
* Daniel 9:21 - Gabriel kjem for å undervise Danielhttp://www.bibel.no/Hovedmeny/Nettbibelen.aspx?book=DAN&chapter=9&verse=21&lang=2&trans=1
* Evangeliet etter Lukas 1:19 - Gabriel fortel Sakarja at han skal bli far til døyparen Johanneshttp://www.bibel.no/Hovedmeny/Nettbibelen.aspx?book=LUK&chapter=1&verse=19&lang=2&trans=2
* Luk. 1:26 – Gabriel fortel Maria at ho skal bli mor til Jesushttp://www.bibel.no/Hovedmeny/Nettbibelen.aspx?book=LUK&chapter=1&verse=26&lang=2&trans=2

## Kjelder
De hellige erkeengler Mikael, Gabriel og Rafael
Engelen Rafael

**Rafael** er ein engel som er blitt rekna for ein helgen i den kristne kyrkja. Den katolske kyrkja reknar han som ein erkeengel, sjølvom Bibelen berre nemner erkeengelen Mikael som erkeengel.

Namnet Rafael kjem frå hebraisk רפאל og tyder *Gud har heila* eller *Gud lækjer*. Ut frå tydinga av namnet er han identifisert som engelen som rørte vatnet i Betesdadammen http://www.bibel.no/Hovedmeny/Nettbibelen.aspx?book=JHN&chapter=5&verse=4&lang=2. Rafael er dessutan nemnd i Dei apokryfe skriftene i Tobits' bok 3,17 http://www.bibel.no/Hovedmeny/Nettbibelen.aspx?book=TOB&chapter=3&verse=17&lang=2 og 5,4 http://www.bibel.no/Hovedmeny/Nettbibelen.aspx?book=TOB&chapter=5&verse=4&lang=2. Han er engelen som tok seg av Tobias på reisa hans, og er eit døme på verneengelen som fylgjer alle menneske gjennom livet. 

Rafael vart æra alt i den eldste kyrkja, spesielt i aust. 

Rafael er vernehelgen for reisande, pilegrimar, apotekarar, lækjarar, gruvearbeidarar, skipperar, taktekkarar, tyske utvandrarar, ektefolk og elskande.

## Kjelder
* De hellige erkeengler Mikael, Gabriel og Rafael
* Bibelselskapets nettutgåve
Lakei

**Lakei** (frå fr. *laquais*, usikker tyding) er ein yrkestittel som gjennom tidene har hatt ulike tydingar.

På 1400-talet kunne ein lakei vera ein type fotsoldat. Men frå midten av hundreåret fekk det ei anna tyding på fransk, og frå 1500-talet viste lakei som regel til ein tenar hos ein fyrste, konge eller annan høgtståande person som var kledd i livré (uniform). Lakeiar kunne til dømes varte opp ved måltid eller springe ærend. I same hundreåret fekk ordet «lakei» også ei tilleggstyding — det kunne visa til ein person som let seg styra av andre, som ein tenar. Etter kvart blei «lakei» eit skjellsord som kunne vise til ein uverdig spyttslikkar.

På 1900-talet blei ordet vanleg innan politisk sjargong om nokon som lèt seg bruke som reiskap for maktpersonar. Omgrepet blei særleg brukt slik av kommunistar.

## Lakei i Noreg
I Noreg bruker berre kongehuset stillingstittelen. Kvalifikasjonar for å bli lakei kan vere fagbrev som kokk eller servitør med praksis frå hotell- og restaurantbransjen. På grunn av den doble tydinga har hoffet fått kritikk for at dei brukte denne stillingstittelen enno i 2007.

## Kjelder

* Lakei i *[[Nynorskordboka]]*
* lackey, n. i *[[Oxford English Dictionary]]*
* laquais i *[[Dictionnaire de l'Académie française]]* (1992)
Afrikatid

**Afrikatid** viser til oppfattinga om visse afrikanske kulturar har eit meir avslappa tilhøve til tid enn til dømes vestleg kultur, og at det derfor tek tid før ting skjer. Det kan visa til at møte, arbeid og tilstellingar tek til seinare enn tidspunktet som er oppgjeve. 

Kritikarar til omgrepet kan hevda at det er eit påfunn som blir brukt til å forklara bort latskap eller at det å få nokon til å venta på seg er eit statussymbol brukt av personar som vil kjenna seg viktige.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Africa time|Africa time]]» frå ,  den 6. april 2016.*  
 

## Referansar
St. Nikodim

**St. Nikodim** eller **Prost Nikodim**, fødd Nikita Kozjeozerskij, er ein russisk ortodoks helgen. 

Nikodim kom frå ein bondefamilie i landsbyen Ivanovka i Rostovskij ujezd. Etter at foreldra hans døydde lærte han seg å bli smed i Jaroslavl, og drog så til Moskva. 

Ein gong Nikita gjekk forbi Kulisjki stoppa han nær hytta til Ilija, ein Kristi tåpe. Då han såg han ropte Ilija «Eremitten av Hozjuga har kome!». Dette gjorde sterkt inntrykk på Nikita og han tok det som eit kall. Han selde alt han eigde og kom til Pafnutij som var ein arkimandritt i Tsjudov kloster og bad om å bli tatt opp i brorskapet. I klosteret vart han munk og fekk der namnet Nikodim. I elleve år var Nikodim eit førebilete for audmjukskap, lydnad, oppofring og omsorg. I 1602 vart arkimandritt Pafnutij metropolitten Sarskij og tok Nikodim med seg. Men Nikodim ønskte eit einsamt og asketisk liv. Etter eitt år gjekk prosten nordover og kom først til Kozjejezerskij kloster med biskopen si velsigning, og budde der i eitt og eit halvt år. 

## Minnefestdagar for St. Nikodim
*31. oktober i den julianske kalenderen (tilsvarande 13. november i den gregorianske)
*3. juli i den julianske kalenderen (tilsvarande 16. juli i den gregorianske)

## Kjelder
*
DS «Stord»

**DS «Stord»** er eit dampskip som vart bygd i 1913 for Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap. Skipet kosta den gongen 220&nbsp;000 kroner. Etter ein periode med dieselmotor, vart det i 1980-åra igjen sett inn dampmotor og han vart restaurert som **DS «Stord 1»** til slik ho såg ut i 1931, men vart totalt utbrend i mai 1987. Skipet vart igjen restaurert av Veteranskipslaget Fjordabåten i Bergen og var ferdig restaurert i 2006. 22. oktober 2007 vart skipet overtført til Stiftelsen D/S Stord I i Bergen og er i dag i fart som veteranskip. 

## Historie

DS «Stord» vart bygd i 1913 ved Laxevaag Maskin- og Jernskibsbyggeri for Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap. Skipet gjekk i rute i området mellom Bergen, Hardanger, Sunnhordland og Stavanger fram til 1969. 

Då eksplosjonen i Vågen i Bergen skjedde den 20. april 1944, låg «Stord» ved Holbergskaien i lag med DS «Ullensvang» og DS «Aalvik». For å kome seg bort frå brannfaren som utvikla seg i bygningane ved kaien, tok førstestyrmann Fleten på «Stord» og kaptein Lund på «Ullensvang» skipa ut på fjorden med «Aalvik» på slep. Alle dei tre skipa (og mange andre) vart hardt skadde av eksplosjonen og måtte reparerast. 

Frå 1947 til juli 1949 vart skipet ombygd ved Bergens Mekaniske Verksteder i Solheimsviken. Ho fekk ny skorstein og dieselmotor. Ho vart levert 13. juli 1949 og sett i ruta Bergen-Odda. 2. oktober 1962 kolliderte ho med Fred.Olsen sitt «Bravo» nær Knarrevik og fekk mindre skadar. Ho låg i opplag og vart i september 1969 seld til Blå Kors og nytta det som losjiskip i Oslo under namnet **«O. T. Moe»**.

Veteranskipslaget Fjordabåten overtok skipet i 1981 og etter omfattande restaurering, der dieselmotorane vart skifta ut med dampmaskineri igjen, gjekk DS «Stord 1» sin andre jomfrutur i mai 1987. 20. mai 1987 braut det ut brann i maskinrommet i Langenuen og skipet vart totalskadd. Etter ein nye runde med omfattande restaurering gjekk skipet for eiga maskin igjen 6. august 2005. Det står framleis att omfattande arbeid med innreiing.

## Kjelder
* Skipet.no
* Stord på warsailors.com

## Bakgrunnsstoff
*Veteranskipslaget Fjordabåten
Engelen Uriel

**Engelen Uriel** (hebraisk , «Guds flamme» eller «Guds lys», *Auriel/Oriel*) er ein engel nemnd i dei apokryfe skriftene i Fjerde Esra. Etter jødisk og kristen tradisjon er han av somme rekna som ein erkeengel eller overengel. 

## Historie

Engelen Uriel er nemnd på 100-talet e.Kr. i ei bok som har fått namnet «Esras Apokalypse» eller «Fjerde Esra». Her vert det fortalt at Uriel er send til jorda for å gje Esra openberringar. Han har ein pergamentsrull eller ei bok til attributt. 

I eldre bøker i dei heilage hebraiske skriftene er englane utan namn. Rabbi Simeon ben Lakish av Tiberias (230-270) hevda at alle namna på englane var noko jødane brakte med seg frå Babylon. På 1400-talet hevda munken Amadeus Menez de Silva (d. 1482) at han hadde fått namna på sju erkeenglar, Mikael, Gabriel, Rafael, Uriel, Jehudiel, Barachiel og Sealtiel, i ei openberring. Openberringa har berre fått liten kyrkjeleg aksept. 

## Bakgrunnsstoff
* Fjerde Esra
* «De syv englene som står for Guds trone» Katolsk.no
* Introduksjon til erkeenglar (engelsk)
* Jødisk Encyclopedia (engelsk)
SS «Restauration»

Seglskipet **«Restauration»** (ofte omtala som **«Restaurationen»**) var opphavleg ei jakt, bygd i Hardanger i 1801. Skipet er særleg kjend for å ha ført det første selskapet utvandrarar til USA i 1825.

Seglskipet vart ombygd («fortømra») til ein slupp i Egersund i tida 1815-1820. Namnet på skipet var først «Emmanuel», men etter ombygginga fekk sluppen namnet «Restauration». I 1825 reiste sluppen «Restauration» frå Stavanger med utvandrarar til Amerika. Ferda vart innleiinga til ei massiv norsk utvandring til Sambandsstatane (USA).

«Restauration» sigla frå Stavanger den 4. juli 1825 (nokre kjelder nemner 5. juli 1825) og kom til New York tre månader seinare, den 9. oktober, etter ei strabasiøs ferd. Skipet var på kring 39 tonn, 54 fot lang og 16 fot brei. Det var 52 menneske om bord, dei fleste kvekarar eller dissentarar. Kaptein på båten og leiar for «sluppefylgjet» var Lars Larson Geilane. Under turen fekk Larson og kona Martha ei jente som vart døypt Margaret Allen, etter ei kjend engelsk kvekarkvinne. Sluppefylgjet vart møtt av Cleng Peerson i New York, og slo seg ned ved Ontariosjøen i Kendall township i delstaten New York.

## Bakgrunnsstoff
* restauration.no nettstaden til stiftelsen Emigrantskipet Restauration
* «Restauration» skal bygges igjen på Judaberg  artikkel frå Stavanger Aftenblad på http://www.aftenbladet.no
* Historisk bakgrunn Utvandring  på http://www.storhaug-historielag.com
Kringkastingsprisen

**Kringkastingsprisen** er ei norsk utmerking som har vore delt ut kvart år av Kringkastingsringen sidan 1978. Ho går til ein person i media som utmerkar seg med god språkføring. Prismottakarane har nytta anten nynorsk eller dialekt i det daglege arbeidet.

Prisen er eit grafisk blad. 

## Prisvinnarar

* 1978 Hartvig Kiran og Arthur Klæbo
* 1979 Henning Rivedal
* 1980 Rolf Myklebust
* 1981 Olga Meyer
* 1982 Herbjørn Sørebø
* 1983 Andreas Lunnan og Gustav Moberg
* 1984 Steinar Brauteset
* 1985 Svanhild Mundheim
* 1986 Ingrid Espelid Hovig
* 1987 Gunvor Hals
* 1988 Sigvart Østrem
* 1989 Nils Gunnar Lie
* 1990 Per Riste
* 1991 Martin Lohne
* 1992 Astrid Brekken
* 1993 Oddgeir Bruaset
* 1994 Ragnhild Sælthun Fjørtoft
* 1995 Kari Sørbø
* 1996 Astrid Versto
* 1997 Bjørn Bø
* 1998 Ingvild Bryn
* 1999 Ingolf Håkon Teigene
* 2000 Siri Lill Mannes
* 2001 Egil Johan Ree
* 2002 Gry Molvær
* 2003 Arne Hjeltnes
* 2004 Audhild Gregoriusdotter Rotevatn
* 2005 Are Kalvø 
* 2006 Harald Bøe
* 2007 Ingerid Stenvold
* 2008 Trude Teige
* 2009 Yasmin Syed
* 2010 John Skien
* 2011 Morten Sandøy
* 2012 Knut Magnus Berge
* 2013 Ingunn Solheim
* 2014 Marta Norheim
* 2015 NRK Super
* 2016 Arill Riise
* 2017 Anne Lognvik
*2018 Eli Kari Gjengedal
*2019 Ronny Brede Aase
*2020 Arve Uglum
*2021 Magni Øvrebotten
*2023 Eivind Molde
*2024 Ingrid Halstensen

## Bakgrunnsstoff
* Kringkastingsringen
* Mottakarar av prisen.