Halhjem-Sandvikvåg

Ferjesambandet **Halhjem-Sandvikvåg** på Europaveg 39 går over Bjørnafjorden mellom Halhjem i Os og Sandvikvåg på Fitjar i Hordaland. Ferjestrekninga er om lag 22 km lang og overfarten tek 40 minutt. Strekninga har sidan 2019 vore trafikkert av trafikkselskapet Torghatten Nord. Sambandet er i dag eitt av dei mest trafikkerte ferjesambanda i Noreg.

## Historie
Ferjestrekninga starta 1. juni 1957 som Osøyri - Våge - Bruntveit - Fitjar. HSD fekk konsesjon på ruta i konkurranse med Det Midthordlandske Dampskipselskap. Dei første åra var det ferja MF «Halsnøy» som gjekk denne ruta. Ferja tok åtte bilar og 250 passasjerar, og gjorde to rundturar per dag. I løpet av 1958 frakta sambandet 3708 bilar. «Halsnøy» gjekk i ruta fram til våren 1963, utanom sommaren 1961 og kanskje sommaren 1962 då ho gjekk i turistrute i Hardanger. MF «Valldal» vart då innleigd frå MRF som avløysar for «Halsnøy».

Halhjem ferjekai opna våren 1963 og ein kunne då nytte større ferjer i sambandet, sidan den tronge hamna på Os hadde hindra at ein kunne bruke større ferjer. MF «Bjørnefjord» vart då sett inn i Halhjem - Våge - Bruntveit - Fitjar. Våren 1964 opna Sandvikvåg ferjekai, og erstatta Fitjar.

Ruta vart splitta i to ruter våren 1967. MF «Vikingen» vart då sett inn på ruta Halhjem-Våge-Bruntveit, medan MF «Bjørnefjord» fortsette på Halhjem-Sandvikvåg til ut på hausten 1967, då ho vart avløyst av MF «Skånevik». MF «Odda» tok over for «Skånevik» i juni 1968, men «Skånevik» var attende i ruta sommaren 1969 og fram til hausten 1970. Sommaren 1970 var det for første gongen to ferjer i ruta, «Skånevik» og MF «Vøringen». 

Vinteren 1970/71 gjekk MF «Hardingen» i ruta, men frå sommaren 1971 vart ho avløyst av MF «Strandebarm» og MF «Kinsarvik», og frå den tid var det to ferjer i ruta året rundt. «Strandebarm» gjekk i ruta til våren 1974 som A-ferje, medan «Kinsarvik» gjekk til hausten 1973, då ho vart avløyst av MF «Hardingen». Desse ferjene var B-ferjer. Sommaren 1973 vart MF «Melderskin» nytta som C-ferje i ruta. 

MF «Ulvik» og MF «Hardingen» gjekk i ruta frå sommaren 1974, og vart sommaren 1975 og 1976 supplert av MF «Vøringen». MF «Fitjar» tok over for MF «Ulvik» i A-ruta vinteren 1976/77, men «Ulvik» tok over att etter kring eitt år, før «Fitjar» igjen tok over ruta frå sommaren 1978. MF «Hardingen» vart avløyst av den nye MF «Kvam» i B-ruta våren 1977. «Kvam» gjekk i ruta til ho vart avløyst av MF «Hordaland» i juni 1979. MF «Vøringen» heldt fram i C-ruta 1977-1979, utanom sommaren 1978 då «Ulvik» var C-ferje. 

Sommeren 1979 kom MF «Os» inn som A-ferje, men vart avløyst av «Fitjar» same haust. «Hordaland» var B-ferje og «Fitjar» var sommaren 1979 C-ferje. 

Frå 1986 til 2007 vart strekninga trafikkert av fire HSD-ferjer, MF «Stord», MF «Ullensvang», MF «Bjørnefjord» og MF «Sunnhordland».

Frå ferjestrekninga vart etablert i 1957 var ho trafikkert av HSD, seinare Tide, fram til Fjord1 vann ein anbodskonkurranse og overtok i januar 2007. Samstundes vart det sett inn nye ferjer etter krav frå vegstyresmaktene og overfartstida vart redusert frå 50 til 40 minutt. Dei tre nye gassferjene som i dag trafikkerer sambandet er MF «Fanafjord», MF «Bergensfjord» og MF «Raunefjord». Ferjekaiane på Halhjem og i Sandvikvåg vart òg utvida for å få meir oppstillingsplass og bygde om for å passa til dei nye ferjene.

Fjord1 har etter overtakinga fått ein del kritikk for forseinkingar og ruter som ikkje går. Det at det no går tre ferjer i staden for fire som tidlegare, at dei ikkje har reserveferjer og at Fjord1 ikkje har andre ferjesamband i nærleiken, gjer dei sårbare for tekniske problem og vedlikehaldsopplag. Fjord1 har avvist kritikken, ved å visa til at talet på forseinkingar ikkje overstig dei tala som andre ferjesamband har.

Samstundes har trafikkveksten over fjorden vore formidabel. Medan trafikktala viste ein trafikk på 842&nbsp;640 personbileiningar (PBE) per utgangen av september i 2003, var den på same tid i 2009 på heile 1&nbsp;193&nbsp;816 PBE. Passasjertalet auka på same tid frå 1&nbsp;124&nbsp;009 til 1&nbsp;560&nbsp;134 passasjerar. Ein auke på 1597 passasjerar kvar dag.

I 2011 frakta ferjene 1,2 millionar passasjerar og 888&nbsp;618 køyretøy. Det gjev eit snitt på 2&nbsp;434 køyretøy dagleg. 

## Ferjer i ruta
* MF «Bjørnefjord»: 1967-(?)
* MF «Skånevik»: 1967-1968 + 1969-1970, 1972
* MF «Odda»: 1968-1969
* MF «Fusa»: 1972,
* MF «Stord» (II): 1970
* MF «Vøringen»: 1970, 1975-1977 (reserveferje)
* MF «Hardingen»: 1970-1971 + 1973-1977
* MF «Strandebarm»: 1971-1974
* MF «Kinsarvik» (II): 1971-1973
* MF «Melderskin»: 1973 (sommar)
* MF «Ulvik»: 1974-1976 + 1977-1978
* MF «Fitjar»: 1976-1977 + 1978-?; 1983/84; mai 1985-april 1986
* MF «Kvam»: 1977-1979
* MF «Hordaland»: 1979-?; 1983/84; mai 1985-april 1986
* MF «Os»: 1979; 1983/84; mai 1985-april 1986
* MF «Ullensvang»: 1986-desember 2006
* MF «Stord» (III): 1987-januar 2007
* MF «Bjørnefjord» (I): ?-2007 
* MF «Sunnhordland»: ?-2007
* MF «Fanafjord»: 2007-
* MF «Bergensfjord»: 2007-
* MF «Raunefjord»: 2007-

## Operatørar
* HSD: 1967–2007
* Fjord1: 2007–2018
* Torghatten: 2019–

## Kjelder


* innsida.no:Pionerane på Bjørnefjorden 
* Sunnhordland.no: Fleire reiste med ferja 
----
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Halhjem-Sandvikvåg|Halhjem-Sandvikvåg]]» frå , den 5. mars 2008.*