open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Survivors Live

***The Survivors Live*** er eit konsertalbum med Johnny Cash, Carl Perkins og Jerry Lee Lewis. Det kom ut i 1982 på Columbia Records. Innspelinga føregjekk 23. april 1981 i Böblingen, nær Stuttgart, i Vest-Tyskland, då dei tre musikarane, som hadde vore i lag på Sun Records i byrjinga av karrierene sine, turnerte i Europa. Konserten var først berre meint for Cash, men Lewis og Perkins vart med han på scenen ein kveld då dei ikkje hadde eigne konsertar. Utan å øve først framførte dei tre songar dei var kjende for, inkludert Cash sin «Get Rhythm» og Perkins sin «Blue Suede Shoes» - i tillegg til mindre kjende songar. Perkins, Cash og Lewis hadde spelt i lag før, i lag med Elvis Presley (som døydde i 1977), under Million Dollar Quartet-innspelinga, og samarbeidde seinare på albumet *[[Class of '55]]* i lag med Roy Orbison i 1985. For den siste songen på albumet, «I Saw the Light», fekk Cash, Perkins og Lewis med seg sonen til Cash, John Carter og dottera Cindy Cash på scenen.

## Innhald

## Medverkande

* Johnny Cash - vokal, gitar arrangør
* Jerry Lee Lewis - vokal, Piano
* Carl Perkins - vokal, gitar
* Jerry Hensley, Kenneth Lovelace, Bob Wootton - elektrisk gitar
* Marty Stuart - gitar, mandolin
* Earl Ball - piano
* Jack Hale Jr., Bob Lewin - trompet, valthorn
* W.S. Holland - trommer
*Henry Strzelecki - bass

### Andre medverkande

* Lou Robin - leiande produsent
* Rodney Crowell - produsent, miksing
* Bradley Hartman, Ron Treat - miksing
* Steve Hoffman - mastering
* Bill Johnson - kunstnarisk leiar
* Kevin Gray - CD-førebuing
* Murray Brenman - design for nyutgjeving

## Lister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Survivors Live|The Survivors Live]]» frå ,  den 28. januar 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Young Blood av Jerry Lee Lewis

***Young Blood*** er eit studioalbum frå 1995 av Jerry Lee Lewis. Med seg på albumet hadde han Buddy Harman på trommer, Al Anderson på gitar og Kenny Lovelace.

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Young Blood (Jerry Lee Lewis album)|Young Blood (Jerry Lee Lewis album)]]» frå ,  den 28. januar 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sayyid-dynastiet

**Sayyid-dynastiet** var eit herskardynasti i Delhisultanatet. Det hadde makta frå 1414 til 1451 gjennom fire herskarar. Dynastiet blei grunnlagd av Khizr Khan, som hadde vore guvernør av Multan under det føregåande Tughlakdynastiet. Han tok ikkje tittelen sultan, men var i det minste i namnet vasall for det mongolske Timuridedynastiet.
Dynastiet har tittelen sayyid fordi det skulle stamma frå profeten Muhammed gjennom dottera hans Fatima og svigersonen Ali. 

Den siste Sayyid-herskaren, Ala-ud-Din, abdiserte frivillig frå trona til fordel for Bahlul Khan Lodi, som grunnla Lodi-dynastiet.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Sayyiderna|Sayyiderna]]» frå ,  den 28. januar 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sayyid dynasty|Sayyid dynasty]]» frå ,  den 28. januar 2018.*
Last Man Standing av Jerry Lee Lewis

***Last Man Standing*** er det 39. studioalbumet av Jerry Lee Lewis i september 2006. Albumet består av duettar mellom Lewis og somme av dei største nnamna i både rock og countrymusikken. Tittelen kjem av at blant generasjonen som spelte for Sun Studios i 1950 med Johnny Cash, Roy Orbison, Charlie Rich, Carl Perkins og Elvis Presley, som alle var døde, var Lewis den siste att. Etter suksessen med albumet vart ein DVD, *[[Last Man Standing Live]]*, gjeven ut med liknande duettar med kjende artistar. 

## Innhald

## Medverkande
I tillegg til gjestene spelte Kenny Lovelace og produsenten Jimmy Rip gitar, Hutch Hutchinson bass og Jim Keltner trommer. 

## Lister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Last Man Standing av Jerry Lee Lewis|Last Man Standing av Jerry Lee Lewis]]» frå ,  den 28. januar 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Electronic Press Kit 
*An interview with the ''Washington Post''
Lodi-dynastiet

**Lodi-dynastiet** (eller Lodhi) var eit pasjtunardynasti som herska over Delhisultanatet frå 1451 til 1526. Det var det siste dynastiet i Delhisultanatet, og blei grunnlagd av Bahlul Khan Lodi då han fortrengde Sayyid-dynastiet.
Den siste sultanen av Delhisultanatet var Ibrahim Lodi.

Som det føregåande Sayyid-dynastiet hadde ikkje Lodi-dynastiet nokre viktige herskarar, og makta deira kunne vera innskrenkt til nærområda rundt Delhi. Under regjeringstida deira blei Sør-Asia løyst opp i fleire mindre statar under ulike muslimske sultanar oghinduherkarar. 

Det viktigaste bevarte minnet av Lodidynastiet er byen Agra, som blei grunnlagd av Sikandar Lodi i 1504.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Lodhi|Lodhi]]» frå ,  den 28. januar 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lodi dynasty|Lodi dynasty]]» frå ,  den 28. januar 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
Mean Old Man

***Mean Old Man*** er det 40. studioalbum av rock and roll-pioneeren Jerry Lee Lewis og kom ut i 2010. Som det førre albumet, *[[Last Man Standing av Jerry Lee Lewis|Last Man Standing]]*, inneheld dette albumet duettar med kjende artistar. 

## Innhald

## Lister

## Bakgrunnsstoff
* ''Mean Old Man'' på Discogs
* ''Mean Old Man'' på All Music

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mean Old Man (album)|Mean Old Man (album)]]» frå ,  den 28. januar 2018.*
Rock & Roll Time

***Rock & Roll Time*** er eit stuioalbum frå 2014 av den då 79 år gamle Jerry Lee Lewis for Vanguard Records. Albumet inneheld fleire kjende gjestartistar som Keith Richards, Robbie Robertson, Neil Young og Nils Lofgren. Albumet nådde 33. plassen på *Billboard* Rock Chart og 30. plassen på *Billboard*'s Independent Albums.

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rock &#38; Roll Time|Rock &#38; Roll Time]]» frå ,  den 28. januar 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Smørsongar

**Smørsongar** eller **crooner** er eit omgrep som oppstod i USA om mannlege songarar som song jazzstandardar, hovudsakleg frå Great American Songbook, som regel akkompagnrt av fullt orkester, eit storband eller piano. Opphavleg var det eit ironisk omgrep som synte til ein sentimental syngestil som oppstod etter mikrofonane vart funne opp. Somme artistar, som Russ Columbo, aksepterte ikkje omgrepet. Frank Sinatra sa ein gong at han ikkje rekna seg sjølv eller Bing Crosby som «smørsongarar».

## Kjende smørsongarar
Croonerstilen byrja for alvor med Bing Crosby, som snart fekk følgje av populærartistar som Frank Sinatra og Dean Martin. Mange smørsongarar vart verdskjende, som Mel Tormé, Tony Bennett, Pat Boone, Sammy Davis jr., Nat King Cole, Neil Sedaka, Engelbert Humperdinck og Jim Reeves.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Crooner|Crooner]]» frå ,  den 28. januar 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
EasyGo

**EasyGo** er eit fellesføretak (*joint venture*) mellom Noreg, Sverige, Danmark og Austerrike som gjer det mogeleg å bruke ei og same elektroniske bombrikke i alle land når ein passerer i bompengeanlegg, på ferjer og bruer.  Føremålet med EasyGo er at same bombrikke skal kunna nyttast til betaling ved køyring gjennom kva som helst betalingsanlegg gjennom Nord-Europa og Austerrike.

EasyGo er basert på DSRC 5,8 GHz mikrobølgeteknikk og det er store skilnader på operatørane. Anlegga har ulik utforming og det finst inga felles EasyGo-skilting, men det finst enkelte fellestrekk.

## Historie
EasyGo var  den første kommersielle grenseoverskridande innkrevjingstenesta av bompengar i Europa. Innleiande diskusjonar byrja i 2004, då Svinesundsbrua mellom Noreg og Sverige var ved å byggjast. 
Transportstyresmaktene i Noreg og Sverige, norske Statens vegvesen og svenske Transportstyrelsen, gjekk saman med Sund & Bælt (operatør av Storebæltbrua) og Øresundsbro Konsortiet (dansk/svensk joint venture, operatør av Øresundbrua) og oppretta EasyGo i 2007.

Austerrikske ASFINAG slutta seg til partnarskapet i 2009.

Alle eksisterande nordiske system tekne i bruk før 2007 (AutoPASS og BroBizz) inngår, og ein treng ikkje endra lovgjevinga i landa. EasyGo landa har fire forskjellige valutaer og variable momsnivå.

Frå 1. januar 2021 er det eit krav på Storebæltbrua at brikkeutferdaren skal vere EETS-godkjent, noko som i realiteten gjer at dei fleste AutoPASS-brikker ikkje lenger kan nyttast, fordi berre SkyttelPASS har EETS-godkjenning. Fremtind Service har og søkt om godkjenning.

## EasyGo Basic
EasyGo Basic er for køyretøy som berre ferdast innanfor Skandinavia og har ei maksimalt tillaten totalvekt på 3,5 tonn.

## EasyGo+
EasyGo+ er ein internasjonal bompengeavtale som lèt førarar av køyretøy over 3,5 tonn betala veiavgift i Austerrike, Danmark, Sverige og Noreg ved hjelp av ei og same bombrikke i alle dei fire landa.

## Utferderar
EasyGo leverast frå fleire utferderar. Somme utferderar tilbyr imidlertid bombrikker for berre ei av tenestene. For at ei brikke frå ein utferdar skal vera gyldig i eit bestemt bompengeområde føreset det at utferdaren har ei avtale med bompengeselskapet i området.

## Sjå òg
* AutoPASS
*Bompengefinansierte vegar i Noreg
* Statens vegvesen

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:EasyGo|EasyGo]]» frå ,  den 28. januar 2018.*  


## Bakgrunnsstoff
* EasyGo
* AUTOPASS' nettside
* BroBizz
Tour de Ski

**Tour de Ski** er ei langrennstevling som byggjer på  Tour de France innan sykling og Hoppveka innan skihopp. Ein har halde Tour de Ski årleg sidan oppstarten i 2006/07-sesongen. Det blir halde sju til ni renn i løpet av cirka ti dagar rundt årsskiftet, og felles for alle sesongane er at siste etappe blir avslutta opp slalåmbakken i Val di Fiemme. Tour de Ski inngår i verdscupen i langrenn.

## Historie

Tour de Ski blei halde for første gong ved årsskiftet 2006/07 med tyske Tobias Angerer og finske Virpi Kuitunen som vinnarar. 

:1: Opphavleg sju, men ein etappe måtte avlysast på grunn av dårlig vêr.

## Poeng i verdscupen
Løparane som vinn Tour de Ski samanlagd, får med seg 400 poeng inn i verdscupen, mot 100 frå eit normalt renn. Dei 30 første får poeng. Ein løpar må gå alle renna for å få teljande resultat samanlagd. Frå 2007/08 har også vinnarar av enkeltrenn 50 verdscuppoeng, så lenge dei gjennomfører heile touren. Her er det dei 15 første som får poeng.

## Premiepengar
Totalt deler arrangørane ut drøyt fem millionar norske kroner i premiepenger. Samanlagdvinnarane får med seg drøyt 750&nbsp;000 kroner kvar, medan vinnaren av den innlagde sprintcupen får drøyt 50&nbsp;000 norske kroner. I tillegg er det 25&nbsp;000 kroner for kvar siger i enkeltrenna.

## Resultatlister
### Damer

### Herrar

## «Monsterbakken»

Siste etappe blir avslutta opp slalåmbakken i Cavalese. Han ligg i fjellet Alpe Cermis på 2250 moh., og er den brattaste motbakken som nokon gang er teken med i verdscupen i langrenn. Etappen går i fristil. Heile etappen er ni kilometer lang, medan sjølve bakken er 3,6 kilometer. Utøvarane klatrar 420 meter i høgd, med ei helling på 28 prosent. 

I slalåmbakken blir det plassert portar som utøvarane følgjer opp bakken. Desse går i svingar, så utøvarane går ikkje kortaste veg til toppen. Etappen blir halden med jaktstart med startintervall etter samanlagtstillinga etter etappane før. Dersom dette fører til for store tidsmessige avstander kan juryen velja å bruka ein «bølgjestart».

### Etappevinnarar

**Menn:**

**Kvinner:**

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tour de Ski|Tour de Ski]]» frå ,  den 29. januar 2018.*
Skeise-VM 1971 for kvinner

**Verdsmeisterskapen på skeiser 1971 for kvinner** fann stad i Helsinki i Finland 6. og 7. februar 1971. 30 utøvarar frå 11 land deltok i stemnet, av dei fire frå Noreg. Meisterskapen i firkamp bestod av dei fire øvingane 500 m, 1000 m, 1500 m og 3&nbsp;000 meter.

Nina Statkevitsj frå Sovjetunionen vart verdsmeister, to poeng framom nederlandske Stien Kaiser. Anne Henning frå USA gjekk den snøggaste 500-meteren og landskvinna Dianne Holum 1000-meteren, Statkevitsj fekk bestetid på 1500 m og Kaiser på 3&nbsp;000 meter.

## Skeise-VM 1971



Dato: 6./7. februar 1971


### 500 meter





### 1500 m





### 1000 m





### 3&nbsp;000 m





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschap schaatsen allround vrouwen 1971|Wereldkampioenschap schaatsen allround vrouwen 1971]]» frå ,  den 22. februar 2025.*  

*Arbeiderbladet 8. februar 1971
Tatjana Averina

**Tatjana Borisovna Averina** () var ein russisk skeiseløpar frå Gorkij som representerte Sovjetunionen. Ho vart olympisk meister på 1000 meter og 3&nbsp;000 meter under Vinter-OL 1976 i Innsbruck og verdsmeister i firkamp 1978 i Helsinki. Averina var gift med skeiseløparen Aleksandr Barabasj, og blei deretter også kjend som **Tatjana Barabasj**.

Averina deltok internasjonalt frå 1970 og vart nummer tre i Skeise-EM 1971. Både i 1974, 1975 og 1976 kom ho på andreplass i den årlege verdsmeisterskapen i firkamp, slått av høvesvis Atje Keulen-Deelstra frå Nederland, Karin Kessow frå Aust-Tyskland og Sylvia Burka frå Canada. På tampen av 1974-sesongen sette Averina verdsrekord både 1500 m og 1000 m på Medeo-bana i Kasakhstan, rekordar ho forbetra fleire gongar på same bana nær eitt år seinare. Ho forbetra då også 500-meterrekorden, sist til 41,06 sekundar.

Under dei olympiske vinterleikane 1976 i Innsbruck opna Averina med å vinne bronsemedaljen på 1500 m, for deretter å sikre seg  bronse nummer to på 500-meteren. Sidan vann ho gullmedaljen på 1000 m, før ho avslutta medaljehausten gjennom å vinne 3000 meter med minimal margin, fire og fem hundredels sekund framom sølv- og bronsemedaljørane, bronsen gjekk elles til Lisbeth Korsmo. I firkamp-VM 1978 i Helsinki vart Averina verdsmeister framom landskmannen Galina Stepanskaja. Averina deltok i Vinter-OL 1980, utan å utmerke seg.

## Kjelder
Hovuddirektorat for organisering og mobilisering

**Hovuddirektorat for organisering og mobilisering** (Russisk:Главное организационно-мобилизационное управление Генерального штаба Вооружённых Сил Российской Федерации (ГОМУ ГШ ВС РФ)) — er 
eit sentralt organ for militær leiing i Russland. Oppgåva til dette direktoratet er å tilpassa organisasjonen gjennomgåande hjå alle militære element samstundes med at dei skal organisere og førebu mobilisering og anna innkalling av vernepliktige i heile Russland. Sjefen for dette direktoratet er underlagt sjefen for Generalstaben i Russland og samstundes ein av dei nestkommanderande i Forsvarsdepartementet i Russland
Hans Johan Sagrusten

**Hans Johan Sagrusten** () er ein norsk teolog, prest og diktar. Han er bibelbrukskonsulent i Det Norske Bibelselskap. Han er ein av omsetjarane bak den nyaste norske bibelomsetjinga Bibel 2011.

Sagrusten har gjeve ut diktsamlingane *Dua over Jordan* (2000), *Haustsong* (2003) og *Evangeliesonettar* (2012). I 2014 gav han ut ei bok om dei eldste manuskripta til Bibelen, *Det store puslespillet*, følgd av *Det store puslespelet II* (2016). I 2017 gav han ut boka *Den skjulte skatten* om Aslak Bolts bibel.
Hans Møller

**Hans Møller** () var ein norsk næringsdrivar og stortingsmann frå Gjerpen i Telemark, son til Hans E. Møller.

Hans Møller var handelsstyrar frå ungdomsåra. I 1856 fekk han arbeid som kasserar i sjøforsikringsselskapet i Porsgrunn, styrar av selskapet frå 1867. Frå 1872 var han administrerande direktør i skipsassuranseforeininga «Det norske Lloyd». Han var styreformann i den lokale sparebanken i seks år og styremedlem i mellom anna Skienfjordens kreditbank. 

Møller var medlem i Porsgrunn bystyre 1863-90, ordførar i til saman 18 år. Valbolkane 1871-73 og 1877-79 representerte han Porsgrunn på Stortinget, medlem i Gasje- og pensjonskomiteen den fyrste perioden og formann i same i den andre. I 1891 var han medlem i aksjelovkommisjonen.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Perry Como

**Pierino Ronald** «**Perry**» **Como** (), òg kjend som **Mr. C**, var ein USA-amerikansk songar og TV-stjerne. I løpet av meir enn 50 år spelte han inn plater for RCA Victor i 44 år frå han signerte for selskapet i 1943. Como selde millionar av plater og var ein av dei mest populære vokalistar etter andre verdskrigen og fram til rock and roll slo gjennom i midten av 1950-åra. Både de tidlege tradisjonelle smørsongar-stilen, i tillegg til den seinare meir avslappa veremåten var kraftig påverka av Bing Crosby, men det var knapt nokon som var meir populær enn Como tidleg i 1950-åra. 

Han hadde sitt eige musikalske TV-show og var å sjå kvar veke på fjernsyn frå 1948 til 1963. Han fortsette så som vert for *[[Kraft Music Hall]]* fram til 1967. Como gav ut fleire hitsinglar frå 1940- til 1970-åra.

## Karriere
Como starta karrieren som syngjande barberer i heimbyen Canonsburg før han byrja å turnere med den lokale bandleiaren Freddie Carlone 21 år gammal. I midten av 1930-åra slo han gjennom med Ted Weems & His Orchestra, som leia eit populært radioshow kalla *Beat the Band*. Etter orkesteret vart oppløyst i 1942, leia Como eit regionalt CBS-show på radio kalla *Supper Club*. Suksessen til showet gav han kontrakt med RCA Victor Records i 1943, og han byrja å arbeide i Hollywood med *Something for the Boys*.

Det verkelege gjennombrotet til Perry Como kom i 1945 med filmen *[[A Song to Remember]]*. Utgåva hans av «Till the End of Time» låg ti veker på toppen av poplista og vart den største hitten i USA det året. Den drøymande barytonrøysta til Como fungerte særleg bra med balladar, og frå 1945 til 1947 gjekk til dømes «Prisoner of Love», «Surrender» og «Chi-Baba, Chi-Baba (My Bambino Go to Sleep)» alle til topps på salslista. I 1948 vart han programleiar for eit nytt radiohow på NBC og gjekk same året over til fjernsyn med *Chesterfield Supper Club*. Showet tok raskt av og gav han til slutt fire Emmy-prisar. I midten av 1950-åra byrja Como å spele inn enkle, humoristiske songar, med tøysete titlar som «Bibbidi-Bobbidi-Doo»,  «Hoop-Dee-Doo», «Pa-Paya Mama» og «Hot Diggity (Dog Ziggity Boom)». Sjølv om han ofte mislikte songane, vart dei ofte store hittar.

Dei luftige balladane til Como hadde fungert bra tidleg på tiåret, men populariteten dalte mot slutten av 50-talet, då rock & roll og ei ny bølgje tenåringsidol tok over. Den siste førsteplassen hans var «Catch a Falling Star» i 1958. Como var mykje mindre synleg i 1960-åra, men kom attende i 1970 med den første konserten sin på over to tiår, og følgde på med ein verdsturné. Ein singel, «It's Impossible» nådde til og med Topp 10 seint i 1970. Como fortsette å spele inn album og spelte stundom inn fjernsynsprogram både på i 1970- og 1980-åra. 
Como sovna inn i heimn sin i Florida den 12. mai 2001. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Perry Como|Perry Como]]» frå ,  den 30. januar 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

*  Diskografi
*  Perry Como Collection 1955–1994-University of Colorado i Boulder Archives skapt av Perry Como, Mickey Glass og Nick Perito
Ole Wilhelm Lund

**Ole Wilhelm Lund** () var ein norsk offiser og ingeniør, fødd i Horten. Han var son til Bernt og Hedevig Lund og far til Diderich H. Lund.

Etter Lund i 1866 hadde gjennomført ein glitrande eksamen ved Hartvig Nissen sin privatskule i Kristiania, gjorde han teneste i Garden og gjekk ut av Krigsskulen i 1870. Sidan var han 1872-80 jarnbaneingeniør i staten, då vide kjend for å ha leia den fyrste oppmålinga av høgfjellsstrekninga på Bergensbanen. Åra 1883-89 var han lokal direktør for eit engelsk selskap som hadde konsesjon på bygginga av Ofotbanen. Seinare deltok han i bygginga av Sulitjelmabanen og i utskipingskaien for jarnmalm i Narvik. 1891-96 var han arbeidsstyrar i kanalstellet.

Lund gjekk ut av det militære som oberstløytnant. Etter den tid var han engasjert i mange ulike anlegg knytt til jarnbane, vasskraftutbygging og kaibygging. Han var også utanlands, både på studiereiser og som planleggjar. Mellom anna såg han på kva som måtte til skulle det byggjast ein jarnbane frå Mexico-byen til Stillehavet.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
*Ole Wilhelm Lund  ved Lokahistoriewiki
Tindved

**Tindved** (*Hippophaë rhamnoides*) er ein busk i  sylvbuskfamilien. Han er 0,5 til 3 meter høg, med vedtornar og smalt avlange blad som er sylvglinsande på undersida. Han har småe, gulgrøne blomar og ertestore, oransjegule frukter, som er særs rike på C-vitamin. Kvistene er seige og sterke og vart nytta til rivetindar. I Asia er tindved ein viktig steppeplante. I Noreg veks tindved på havstrand og i urer frå Trondheim til Ibestad i Troms, og planten er dessutan funnen viltveksande i Lom, Skjåk og Stryn, på havstrand nær Grimstad, og fossil i kalktuff i Øyer. Tindved er vanleg på lyngheiane i Jylland.

## Referansar

## Kjelder
Xcas

**Xcas** er eit offline dataprogram for bruk i matematikk. Xcas er i utgangspunktet eit brukargrensesnitt. Xcas er skrive i programmeringsspråket C++. 
Det er tilgjengeleg for Microsoft Windows, Apple macOS og Linux/Unix.
Xcas kan løyse likningar og løyse differensiallikninger og teikne grafar.

## Historie
Xcas og Giac er eit open kjeldekodeprosjekt  utvikla av ei gruppe leia av Bernard Parisse sidan 2000 ved Joseph Fourier-universitet i Grenoble (Isère) i Frankrike. Xcas og Giac er basert på røynsler frå det tidlegare prosjektet "*Erable*".

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
*
Eurovision Song Contest 2019

**Eurovision Song Contest 2019 (ESC 2019)**, offisielt **64. Eurovision Song Contest**, var den 64. gongen Eurovision Song Contest vart arrangert. Tevlinga vart arrangert på International Convention Center i Tel Aviv i Israel, etter at Israel vann tevlinga i Eurovision Song Contest 2018. Semifinalane var 14. og 16. mai og finalen 18. mai. Programleiarar for Eurovision Song Contest 2019 var Bar Refaeli, Erez Tal, Assi Azar og Lucy Ayoub.

Førtiein land deltok i Eurovision Song Contest 2019. Opphavleg var det førtito land som skulle deltake i tevlinga, men den 27. februar 2019 kom meldinga om at Ukraina hadde trekt seg frå tevlinga. Ukraina skulle ha deltake i den fyrste semifinalen.

Etter ein røysteprosess basert på eit format med 50 prosent juryrøyster og 50 prosent telefonrøyster, vann Nederland tevlinga for femte gong, med «Arcade» av Duncan Laurence. Sverige vann juryrøystinga, med Nord-Makedonia på andre plass og Nederland på tredje plass. Noreg vann telefonrøystinga, med Nederland på andre plass og Italia på tredje plass. Dette var Nederland sin fyrste siger sidan 1975, då Teach-In vann med songen «Ding-a-dong».

## Attendevendande artistar til tevlinga
Serhat representerte San Marino i Eurovision Song Contest i 2016 med låta «I Didn't Know», og enda på tolvteplass i den fyrste semifinalen.

Tamara Todevska representerte Nord-Makedonia i Eurovision Song Contest i 2008 med låta «Let Me Love You», saman med rapparane Vrtsjak og Adrian. Dei enda på tiandeplass i den andre semifinalen. 

Sergej Lazarev representerte Russland i Eurovision Song Contest i 2016 med låta «You Are The Only One», og enda på tredjeplass i finalen.

Joci Pápai representerte Ungarn i Eurovision Song Contest i 2017 med låta «Origo», og enda på åttandeplass i finalen.

Nevena Božović representerte Serbia i Junior Eurovision Song Contest i 2007, med låta «Piši mi», og enda på tredjeplass i finalen. Seks år seinare deltok ho i Eurovision Song Contest i 2013, som ein del av gruppa Moje 3, med låta «Ljubav je svuda». Dei enda på ellevteplass i den fyrste semifinalen.

## Deltakande land
### Semifinale 1
Sytten land deltok i den fyrste semifinalen 14. mai. Eigentleg var det atten land som skulle ha deltake i semifinalen, men Ukraina trekte seg frå tevlinga. Frankrike, Israel og Spania framførte sine bidrag og røysta i denne semifinalen.

### Semifinale 2
Atten land deltok i den andre semifinalen 16. mai. Sveits fekk tildelt plass i denne semifinalen etter ynskje frå den sveitsiske kringkastaren. Italia, Storbritannia og Tyskland framførte sine bidrag og røysta i denne semifinalen.

### Finalen

## Sjå òg
* Junior Eurovision Song Contest 2019
* OGAE Second Chance Contest 2019
* Adresse Tel Aviv

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

* Den offisielle nettsida til Eurovision Song Contest
Skeise-VM 1972 for kvinner

**Verdsmeisterskapen på skeiser 1972 for kvinner** fann stad i Heerenveen i Nederland 4. og 5. mars 1972. 30 utøvarar frå 11 land deltok i stemnet, av dei to frå Noreg. Meisterskapen i firkamp bestod av dei fire øvingane 500 m, 1000 m, 1500 m og 3&nbsp;000 meter.

Atje Keulen-Deelstra frå Nederland vart verdsmeister for andre gong, med landskvinna Stein Baas-Kaiser på andreplass. Dianne Holum frå USA gjekk snøggast på 500-meter, medan Keulen-Deelstra fekk bestetider på 1500 m og 1000 m, før Baas-Kaiser sigra på 3&nbsp;000 meter.

## Skeise-VM 1972



Dato: 4./5. mars 1972

### 500 m




### 1500 m




### 1000 m




### 3&nbsp;000 m




## Kjelder
**Alt om skøyter 1973*. Oslo.

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschap schaatsen allround vrouwen 1972|Wereldkampioenschap schaatsen allround vrouwen 1972]]» frå ,  den 24. februar 2025.*
Nina Statkevitsj

**Nina Andrejevna Statkevitsj** () er ein russisk tidlegare skeiseløpar, fødd i Leningrad, som representerte Sovjetunionen og vart europameister 1970 og 1971, samt verdsmeister i 1971.

Statkevitsj fekk sitt internasjonale gjennombrot i 1970-sesongen. Ho gjekk då heilt til topps i den aller fyrste europameisterskapen for kvinner, avvikla i Heerenveen, og ho vart nummer to i den aller fyrste verdsmeisterskapen i sprint, ein meisterskap som fann stad i West Allis i USA, der landskvinna Ljudmila J. Titova vart historisk som den fyrste sprintverdsmeisteren på skeiser. I 1971 forsvarte ho på heimebane i Leningrad EM-tittelen og ho vann også laurbærkransen under Skeise-VM 1971 i Helsinki. Statkevitsj tok andreplassen i Skeise-EM 1972 i vesttyske Inzell, slått einast av Atje Keulen-Deelstra frå Nederland. Seinare deltok ho i Vinter-OL 1972 i Sapporo, med femteplassar på 1000 m og 3000 m som fremste prestasjonane. Vinteren 1973 vart Statkevitsj nummer tre i EM på Brandbu og nummer fire i Skeise-VM. Året etter tok ho stega opp til andreplass i europameisterskapen og tredjeplass i verdsmeisterskapen i firkamp, medan ho kom på femteplass i sprint-VM. I si siste internasjonale deltaking, Vinter-OL 1976 i Innsbruck, hamna ho langt nede på resultatlistene.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Nina Statkevitsj|Nina Statkevitsj]]» frå ,  den 31. januar 2018.*
Refvikvatnet naturreservat

**Refvikvatnet naturreservat** er eit 520 dekar stort naturreservat sør for bygda Refvik i Kinn kommune.  

«Føremålet med fredinga er å ta vare på eit viktig våtmarksområde med naturleg tilhøyrande vegetasjon og dyreliv, særleg med omsyn til strandsjøen som naturtype og området sin verdi for våtmarksfugl i trekktidene.» Området vart freda 20. desember 1991. Fylkesmannen i Sogn og Fjordane er forvaltingsstyresmakt for området

Refvikvatnet er ein strandsjø som ligg berre fire moh. Den er oppdemt av lausmasser frå havet og er ein naturtype som er svært sjeldan i Sogn og Fjordane, men òg i Noreg. Vatnet er næringsfattig, men har stor verdi som trekk- og overvintringsplass for andefuglar og vadefuglar. Det er påvist 44 fuglearter i området, men det er ønskeleg å gjera fleire undersøkingar for å få betre ornitologiske data frå området.

## Referansar
Sigrunn Kari Stokkenes

**Sigrunn Kari Stokkenes** () er ein norsk lærar og logoped. Ho er frå Nordfjordeid i Eid kommune. Stokkenes er medlem i Sogn og Fjordane Skrivelag og har hatt tekstar i antologi og blad. Boka "Ord frå deg" inneheld dikt og prosatekstar av eldre og nyare dato. Naturen er ei sterk inspirasjonskjelde for Stokkenes, likeeins eigne opplevingar og medmenneska sine livssituasjonar.

## Bibliografi
### Bøker
*

### I bøker - eit utval
*

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Ord frå deg : dikt og prosatekstar, baksida
Dagmund Moldestad

**Dagmund Moldestad** () er ein norsk sjømann og historikar. Han er frå Breim i Gloppen kommune, og busett i Bergen. Moldestad har halvårig kurs i lokalhistorie, grunnfag i jus og bachelor- og mastergrad med vekt på historie.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
## Kjelder
* *Kva skjedde med Paula Andersson?*, baksida
Den internasjonale skilsdomsretten for sport

**Den internasjonale skilsdomsretten for sport** (fransk *Tribunal arbitral du sport, TAS*; engelsk *Court of Arbitration for Sport, CAS*) er ein skilsdomsrett oppretta for å avgjera tvistar innan idrett. Han har hovudkvarter i Lausanne og lokale i New York og Sydney. I tillegg har han midlertidige rettslokale i olympiske vertsbyar.

Domstolen vart oppretta på initiativ frå Juan Antonio Samaranch kort tid etter at han vart vald som president i Den internasjonale olympiske komiteen (IOK). Statuttane for den nye voldgiftsretten vart vedtekne av IOK i 1983, og dei tredde i kraft 30. juni 1984. Ti år seinare vart ein av avgejerdene til skilsdomsretten anka inn for høgsteretten i Sveits, og sjølvstendet til skilsdomstolen vart drege i tvil. Den sveitsiske domstolen konkluderte med at Den internasjonale skilsdomsretten for sport var ein reell skilsdomstol, men påpeikte  samband til IOK. Som ei følgje av dette vart Den internasjonale skilsdomsretten for sport underlagt reformer for å gjera han meir sjølvstendig frå IOK, organisatorisk og økonomisk. Den største reforma var etableringa av Det internasjonale skilsdomsrådet for sport, som overtok IOK si rolle i drifta og finansieringa av skilsdomsretten.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Den internasjonale voldgiftsretten for sport|Den internasjonale voldgiftsretten for sport]]» frå ,  den 11. februar 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*
Den faste skilsdomstolen

**Den faste skilsdomstolen** (fransk *Cour permanente d'arbitrage*, engelsk *Permanent Court of Arbitration*) er ein internasjonal domstol for frivillig løysing av konfliktar mellom statar.

## Soge
Domstolen vart oppretta ved konvensjon i 1899 etter den første fredskonferansen i Haag. Traktaten vart revidert i 1907 etter den andre fredskonferansen i Haag.
Domstolen handsamar no òg saker som har mellomstatlege organisasjonar og private som partar.
I alt 115 statar er medlem av domstolen.  Domstolen held til i Fredspalasset i Haag i Nederland.

Etter skipinga i 1899 vart nordmannen Gregers Gram utnemnd til skilsdommer.   Sidan ein norsk-svensk grensekommisjon i 1897 ikkje vart samde om sjøgrensa ved Grisbådarna, der det var eit rikt hummerfiske, vart saka løyst ved skilsdom av Den faste skilsdomstolen, som fatta vedtaket sitt i 1909.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Den faste voldgiftsdomstolen|Den faste voldgiftsdomstolen]]» frå ,  den 11. februar 2018.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Hanekamp

**Hanekamp** er ein dyreidrett der ein arrangerer ein kamp mellom to spesielt oppdretta hanar. Kampar føregår som regel til ein hane døyr eller ikkje kan slost meir, og blir i dag gjerne rekna som ein blodsport som er forboden i mange land.

Kamphanar er særskilde hønsetypar som liknar meir på ville jungelhøns enn mange andre tamhøns.

## Historie
Hanekamp er ein særs gammal aktivitet. Ein utbreidd teori om domestiseringa av høns seier at det først og fremst var for denne bruken folk heldt fuglane, og ikkje for egga eller kjøtet.

Hanekamp blei arrangert som folkeforlysting blant grekarar og romarar i antikken. Det var lenge utbreidd i Europa, og er framleis populært i Latin-Amerika, Karibia og Søraust-Asia i samband med veddemål. I dag har fleire land forbod mot arrangement av hanekampar.

## Kjelder
Patti Page

**Clara Ann Fowler** (), mest kjend under scenenamnet **Patti Page**, var ein USA-amerikansk pop- og countrysongar. Ho var den kvinnelege artisten med flest listetoppar og den bestseljande kvinnelege artisten i 1950-åra, og selde over 100 millionar plater i løpet av ein karrieren som spente over seks tiår. Ho vrt ofte introdusert somm  «the Singin' Rage, Miss Patti Page».

Patti Page definerte på ange måtar tiåret med ærleg, vaksen pop med hittar som «The Doggie in the Window» og «I Went to Your Wedding». Page vart verande på hitlisten til kring midten av 1960-åra.

## Karriere
Clara Ann Fowler var fødd i Muskogee i Oklahoma og byrja å syngje profesjonelt på ein radiostasjon i Tulsa og spelte konsertar i helgene på si. Etter at ho vart kalla Patti Page for eit program sponsa av Page Milk, valde ho å ta dette scenenamnet. Page turnerte landet rundt med eit band leia av Jimmy Joy og enda opp i Chicago i 1947, der ho song i ei lita gruppe med Benny Goodman og ho fekk platekontrakt med Mercury. Den første hitten hennar, «Confess» kom et same året og gjorde ho til den første popartisten som overdubba harmonivokal oppå sin eigen solovokal. Etter eit par hitlåtar til, fekk Page den første singelen sin som selde ein million i 1950 med «With My Eyes Wide Open I'm Dreaming». I 1950 fekk ho òg den første førsteplassen sin med «All My Love» som låg fleire veker på toppen av salslista. Det same året gav ho ut den største hitten i karrieren hennar, «The Tennessee Waltz». Denne låg på toppen av salslista i fleire månader, og vart til slutt ein av dei bestseljande singlane gjennom tidene.

I 1952-1953 fekk Patti Page to tore hittar til med «I Went to Your Wedding» og «The Doggie in the Window», som begge låg meir enn to månader på toppen av saslista. Ho fekk sitt eige TV-show, *The Patti Page Show*, i 1955 og byrja å spele inn album med *In the Land of Hi Fi* og *Manhattan Tower*. Page var meir standhaftig mot en nye rock and roll-bølgja enn dei fleste hennar samtidige, og fekk ein stor hit i 1956 med «Allegheny Moon» og «Old Cape Cod» året etter. Page fortsette å få singlar inn på listene til inn i 1960-åra, mellom anna med kjenningsmelodien til filmen *[[Hush, Hush, Sweet Charlotte]]* i 1965. Ho stoppa stort sett å spele inn musikk i 1968, men fortsette å syngje fram til 1990-åra.

Patti Page døydde 1. januar 2013 på ein eldreheim i Encinitas i California, 85 år gammal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Patti Page|Patti Page]]» frå ,  den 1. februar 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

* 
*
Otto Luihn

**Otto Luihn**, fødd **Otto Killingland**, () var ein norsk pressemann, fødd i Drammen, død i Stockholm.

Luihn arbeidde i ymse arbeidarblad frå 1913. Mellom anna var han 1916-19 redaktør i 1ste Mai i Stavanger. Særleg kjend vart han som redaktør av Arbeider-Magasinet i tida 1927-31. I 1931-32 reiste han rundt om i Sovjetunionen, noko som resulterte i tre bøker om kommuniststaten. Han byrja i 1933 å gje ut tidsskriftet Arbeider-Revy. Attåt sitt virke som gründer hadde Luihn mange tillitsverv i arbeidarrørsla. Under 2. verdskrigen flykta han til Sverige.

## Kjelder
* Norsk Allkunnebok. VIII. Bandet. 1957
Monika Pflug

**Monika Pflug** () er ein tysk tidlegare skeiseløpar frå München som representerte Vest-Tyskland. Ho vart olympisk meister på 1000 meter i 1972 og sprint-verdsmeister same sesongen.

Pflug vann gullmedaljen på 1000 meter under dei olympiske vinterleikane 1972 i Sapporo, framom Atje Keulen-Deelstra frå Nederland. Vel to veker seinare, enno ikkje fylt 18 år, vart ho verdsmeister i sprint etter fire gode distanseløp i svenske Eskilstuna. Både i 1973 og 1974 enda ho på tredjeplassen i sprint-VM. Åtte år seinare vart ho på ny nummer tre under Sprint-VM 1982 i Alkmaar.

Pflug la opp etter OL-sesongen 1988.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Monika Pflug|Monika Pflug]]» frå ,  den 2. februar 2018.*
Kapun

**Kapun** er ein hane som er blitt kastrert tidleg i livet. Dette er ein tradisjonell måte å oppnå ein slaktefugl med velsmakande kjøt på, men kapunering er forbode fleire stader, som i Noreg.

Kapunkjøt er saftigare, mørare og betre på smak enn det til andre hanar og høner, både fordi dyra utviklar seg utan kjønnshormon og fordi dei gjerne rører seg mindre enn kjønnsmogne hanar.

## Historie
Bruk av kapunar er kjend frå det gamle Kina, Romarriket og Hellas i antikken.
Ein tidleg omtale av kapunering kjem frå den romerske republikken. Loven *Lex Faunia* frå 162 f.Kr. la ned forbod mot å feit opp høner for å spara på korn. Romarane brukte då kapunar til kjøt i staden. 
Kapunar er også omtalte seinare i mellomalderen, der gastronomiske tekstar omtalar dei som føretrekt fjørfe. Vanlege høns og hanar var rekna som bondekost, medan munkar skal ha føretrekt dei velsmakande kapunane.

I dag blir kapunar særleg produsert i Frankrike, i regionar som Gers og Jura. Dei er ein spesialitet i Bresse, der *Chapon de Bresse* frå den særskilde hønserasen bressehøns har verna status som *[[appellation d'origine contrôlée]]*.
Ein produserer også mykje kapun i Nord-Italia, som i Piemonte, Friuli-Venezia Giulia, Emilia-Romagna og Marche.  Tidleg på 1900-talet var kapun vanleg som julemåltid i Nord-Italia og Toscana, og var ein sjeldan luksus for bønder og arbeidarfamiliar.

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Capon|Capon]]» frå ,  den 2. februar 2018.*
Kappsukkerfugl

**Kappsukkerfugl** (*Promerops cafer*) er ein av dei seks fuglearter som er endemiske til fynbos-biomet i Western Cape og Eastern Cape-provinsane i Sør-Afrika.

## Skildring

Kappsukkerfugl er ein grå og brun fugl som er kjenneleg av dei særs lange halefjørene hos hannar spesielt. Hannar er 31-44 centimeter i kroppslengd, og hoa, med kortare nebb og hale, er 25-29 cm lang. Oversida er brun, undersida skittenkvit med svarte striper, gumpen er grøngul og nokre underdekkarar av halefjører er gule.

Eit anna karakteristisk trekk for kappsukkerfuglar er lyden han gjer når han flyg under paringsspel. Dei viktigaste flygefjørene er arrangert på ein slik måte at når fuglen slår vengene sine, vert det laga 'frrt-frrt-frrt'-lydar med det føremålet å tiltrekkje seg make.

Kappsukkerfuglat er utbreidde gjennom chaparral i Sør-Afrika og Cape floraregion der det er blomstrande plantar av slekta *[[Protea]]* i Proteaceae, klokkelyngslekta *[[Erica]]* og andre. Det finst òg i hagar om sommaren når dei fleste *Protea* ikkje er i blome. 

Dette er spesialiserte nektaretarar. Det lange, tynne nebbet er tilpassa å nå nektar av ei rekkje *protea*-sortar med den lange børstetunga. Om hovuddietten er nektar, kan dei likevel òg ete edderkoppar og insekt. Dei karakteristiske sterke vindane i Kapp-provinsen kan gjere det vanskeleg å beite, men kappsukkerfuglar har tilpassa seg dette med utviklinga av skarpe klør.

Hekkesesongen for kappsukkerfuglar er om vinteren når tilgangen på føde er rikeleg.

Populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cape Sugarbird|Cape Sugarbird]]» frå ,  den 3. februar 2018.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Andrea Ehrig-Mitscherlich

**Andrea Ehrig-Mitscherlich** () er ein tysk tidlegare skeiseløpar frå Dresden som representerte Aust-Tyskland. Ho vart verdsmeister i firkamp 1983 og 1985, olympisk meister på 3000 meter i 1984 og femfaldig europameister: 1983 og 1985-88. Ho konkurrerte som Andrea Schöne-Mitscherlich frå 1980 til 1985, og deretter som Andrea Ehrig.

15 år gamle Andrea Mitscherlich tok OL-sølv på 3&nbsp;000 meter under Vinter-OL 1976 i Innsbruck, eitt hundredels sekund framom Lisbeth Korsmo på bronseplass og fire hundredels sekund bakom gullvinnar Tatjana Averina. I 1982 vart ho nummer to i firkamp-VM, klart slått av landskvinna Karin Enke. Året etter var rollene omsnudd og Mitscherlich vann både EM- og VM-tittel framom Enke. I OL-sesongen 1984 vart Enke verdsmeister att og Mitscherlich toar. Under vinterleikane 1984 i Sarajevo tok Mitscherlich sølvmedaljane på 1000 og 1500 meter, på begge distansane slått av Enke, før ho til sist vann olympisk gull på 3&nbsp;000 meter, med halvt anna sekund betre tid enn sølvmedaljøren Enke. Vinteren 1985 vart Mitscherlich europameister i Heerenveen og verdsmeister i Sarajevo, i Sarajevo var ho nesten tre tidspoeng framom nummer to i meisterskapen. Også under EM 1986 på Geithus vart Mitscherlich ein suveren vinnar. I verdsmeisterskapen 1986 i Haag måtte ho nøye seg med ein andreplass, atter slått av Karin Kania-Enke, eit utfall som gjentok seg i VM 1987 i West Allis i USA. Derimot tok Ehrig-Mitscherlich sin fjerde EM-tittel i Groningen i 1987 og sin femte på Kongsberg i 1988. I sitt fjerde og siste OL, Vinter-OL i Calgary, sanka ho to nye sølvmedaljar på høvesvis 3000 m og 5000 m og ein bronsemedalje på 1500 meter. Ho la deretter opp.

## Kjelder


* 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Andrea Ehrig-Mitscherlich|Andrea Ehrig-Mitscherlich]]» frå ,  den 3. februar 2018.*
Skeise-VM 1974 for kvinner

**Verdsmeisterskapen på skeiser 1974 for kvinner** fann stad i Heerenveen i Nederland 23. og 24. februar 1974. 29 utøvarar frå 13 land deltok i stemnet, av dei to frå Noreg. Meisterskapen i firkamp bestod av dei fire øvingane 500 m, 1000 m, 1500 m og 3&nbsp;000 meter.

Tittelforsvarar Atje Keulen-Deelstra frå Nederland vart verdsmeister for fjerde og siste gong. Ho fekk bestetid på alle dei tre lengste distansane, etter at Sheila Young frå USA var snøggaste utøvaren på 500-meteren.

## Skeise-VM 1974



Dato: 23./24. februar 1974

### 500 m




### 1500 m




### 1000 m




### 3&nbsp;000 m




## Kjelder
**Sportsboken 74*. Dreyerbok - Stavanger.

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschap schaatsen allround vrouwen 1974|Wereldkampioenschap schaatsen allround vrouwen 1974]]» frå ,  den 28. februar 2025.*
Skeise-VM 1973 for kvinner

**Verdsmeisterskapen på skeiser 1973 for kvinner** fann stad i Strömsund i Sverige 24. og 25. februar 1973. 26 utøvarar frå 11 land deltok i stemnet, av dei to frå Noreg. Meisterskapen i firkamp bestod av dei fire øvingane 500 m, 1000 m, 1500 m og 3&nbsp;000 meter.

Tittelforsvarar Atje Keulen-Deelstra frå Nederland vart verdsmeister for tredje gong. Sheila Young frå USA var suverent best på 500-meter, medan Galina Stepanskaja frå Sovjetunionen og Keulen-Deelstra fekk bestetider på høvesvis 1500 m og 1000 m, sigeren på 3&nbsp;000 meter tok nederlandske Sippie Tigchelaar.

## Skeise-VM 1973



Dato: 24./25. februar 1973

### 500 m




### 1500 m




### 1000 m




### 3&nbsp;000 m




## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Wereldkampioenschap schaatsen allround vrouwen 1973|Wereldkampioenschap schaatsen allround vrouwen 1973]]» frå ,  den 26. februar 2025.*  

**Alt om skøyter 1974*. Oslo.
Sheila Young

**Sheila Grace Young** () er ein USA-amerikansk tidlegare skeiseløpar og syklist, fødd i Birmingham i delstaten Michigan. Ho vart trefaldig sprint-verdsmeister på skeiser i tida 1973-76 og like eins i sykkelsprint i tida 1973-81. Under Vinter-OL 1976 i Innsbruck vart ho olympisk meister på 500 meter.

### Aktiv
Vinteren 1973 vann Young ein suveren siger under sprint-VM på skeiser på Valle-Hovin i Oslo og ho sette i Davos verdsrekord på 500 m med 41,8 sekundar. Vel seks månader seinare tok ho ein ny VM-tittel, då i sprint-sykling på bane i spanske San Sebastian. I februar 1975 sikra Young seg i Göteborg VM-tittel nummer to i sprint-VM, ei veke før ho enda på tredjeplass i firkamp-VM i Assen i Nederland. Under Vinter-OL 1976 i Innsbruck vann ho i løpet av tre dagar sølv på 1500 m, gull på 500 m og bronse på 1000 meter. Sidan i OL-sesongen vart ho nummer tre i firkamp-VM på Gjøvik og der etter sikra ho seg VM-tittel nummer tre på skeiser då sprint-VM fann stad i Vest-Berlin. Gjennom OL-sesongen forbetra ho verdsrekorden på 500 m til fyrst 40,91 sekundar i Davos og så 40,68 i vesttyske Inzell.

Young satsa frå sommaren 1976 mest på sykling. Hausten 1976 vann ho VM i sprint-sykling i Monteroni di Lecce i Puglia-provinsen i Italia. Fem år etter tok ho VM-tittel nummer tre i sykling på bane i Brno, medan ho i 1982 vart ho slått i finalen av landskvinna Connie Paraskevin då sykkel-VM vart avvikla i Leicester.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sheila Young|Sheila Young]]» frå ,  den 3. februar 2018.*
Kappbatis

**Kappbatis** (*Batis capensis*) er ein liten, tettbygd, insektetande sporvefugl i pløsaugefamilien. Han er endemisk for afromontane skogar i Sør-Afrika og Zimbabwe.

## Skildring
Kappbatisane er ein av dei største artane i slekta *[[Batis]]*, ca. 12-13 centimeter i kroppslengd og masse på 10 til 15 gram. Fjørdrakta har eit slåande mønster, kjønna er ulike og det finst òg noko variasjon med underartar. Vaksne hannar har ei grå krone, svart augemaske og kvit hals. Oversida er brun, med svart gump og hale og raudbrune venger. Undersida til og med undergumpen er kvit med eit breitt svart brystband og raudbrune flankar. Hofuglar og ungfuglar er ulike ved at brystbandet er smalare og raudbrunt, ikkje svart, og dei har ein raudbrun lapp på det elles kvite strupeområdet. Beina og nebbet er svart. Dei skil seg frå andre batisartar i regionen med raudbrune farger på venger og kroppssider.

Begge kjønna vernar territoriet sitt aggressivt. Når større rovfuglar, dyr eller menneske nærmar seg, kjem fuglen ofte til å sette seg i nærleiken av inntrengjaren og protesterer sint og høyrleg. Kappbatisane jaktar med å fange insekt i lufta, plukke dei frå bladverk, eller ved å ta bytet frå bakken som ein varslar. Dei kan ta del i fleirartsflokkar. Songen er vanlegvis ein monoton trippel fløytetone 'cherra-warra-warra' eller 'foo-foo-foo'. Reiret er lite, fint koppforma, og ligg lågt i eit tre eller ein busk. Dei har kull på 1-3 egg og hekkar om sommaren.

Kappbatis har leveområde i kystskogar, fuktige eviggrøne fjellskogar og skogkledde kløftar i Sør-Afrika, Lesotho, Swaziland og Det austafrikanske høglandet i Zimbabwe.

Populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cape Batis|Cape Batis]]» frå ,  den 4. februar 2018.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
VA-111 Sjkval

**VA-111 Sjkval** (frå russisk шквал, «vindkast»/«vindstøyt» ) er ein russisk type superkavitasjonstorpedoar kjenneteikna av ekstrem fart. Dei kan koma opp i minst 200 knop (370 km/timen), enkelte kjelder hevdar 250, men sanninga er i alle fall at dei er særs snøgge. Torpedoane er utvikla av den russiske marinen, og vart påbyrja rundt 1960. 

## Design og eigenskapar

Utviklinga av våpenet byrja i 1960-åra, då det russiske forskingsinstituttet NII-24 fekk i oppdrag å produsera ein torpedo som kunne nedkjempa atomubåtar. I 1969 vart eit anna institutt, GSKB-47, slege saman med NII-24, og danna eit institutt for hydrodynamikk i Kiev. «Institutt for anvend hydrodynamikk» utvikla så torpedoen Sjkval ut frå felles kunnskapar og resultat. 

Torpedoen vart teken i bruk i 1990-åra, sjølv om han hadde vore funksjonell og til dels ferdig ei tid før det. Sjkval er designa som eit våpen som skal uskadeleggjera fiendtlege torpedoar sende mot eigen ubåt, men kan òg sendast mot andre ubåtar, slik at desse vert nøydde til å avbryta eit eventuelt angrep. 

Den ekstreme farten til torpedoen er eit resultat av superkavitasjon: Torpedoen flyt praktisk tala i ei gassboble skapt av deflektert vatn, som er eit resultat av ein spesiell spiss tupp i torpedoen. Ved å hindra vatnet å koma direkte i kontakt med kroppen til torpedoen, minkar motstanden frå vatnet mykje, og farten aukar tilsvarande. Ein kan soleis kalla Sjkval for eit undervassmissil. 

Framdrifta til torpedoen er ein rakettmotor som vert tend etter at torpedoen er skoten ut frå torpedorøyret med ein fart på 50 knop. Rakettmotoren skyv torpedoen opp til snøggleik på 200 knop (nokre stadar seier 250 knop), og sjølv om torpedoane opphavleg berre hadde gyroskop som styring, held ein på å utvikla ein sjølvsøkjande versjon.

## Spesifikasjonar
Det finst minst tre versjonar:
* VA-111 Sjkval – Original variant, truleg utan noka form for styring. 
* «Sjkval 2» – 2010-variant; truleg styrbar, antakeleg ved hjelp av styring av sjølve rakettflammen. Mykje større rekkjevidde. 
* Ein «lettvektversjon», eksportert til marinane i fleire land. 
Stridshovuda er antakeleg berre konvensjonelt sprengstoff, sjølv om det har vore spekulert i om det er høve for atomstridshovud. 
* Lengd: 8 m
* Diameter: 533 mm 
* Vekt: 2700 kg
* Stridhovud, vekt: 210 kg
* Fart: 
** Utskytningshastighet: 50 knop (93 km/h)
** Maksimal fart: 200 knop (370 km/h)
* Rekkjevidde: Rundt 7000 m til 13 000 meter (ny versjon) 

## Sjå òg
* Torpedo

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:VA-111 Shkval|VA-111 Shkval]]» frå ,  den 4. februar 2018.*  

* FAS page on the VA-111 ''Shkval'' underwater rocket (engelsk) 
* http://www.periscope.ucg.com/mdb-smpl/weapons/minetorp/torpedo/w0004768.shtml
* Скоростная подводная ракета «Шквал-Э» (НПП «Регион»)
* Карпенко А., Подводные ракеты — национальное оружие России  
*  Шахиджанов Е. С., Подводные ракеты 
* Русская Книга проливает свет на Ракету
* Оружие России: «Шквал»: шпионские страсти На всякий случай, перепечатка: http://ruspodlodka.narod.ru/st/shkval.htm  -->