open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Galátsi

**Galátsi** (gresk Γαλάτσι), eldre former *Galatsio* og *Galatsion*, er ein kommune i dei nordlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer administrativt til periferieininga&nbsp;Sentral-Aten i periferien Attikí.

Galátsi ligg om lag 5&nbsp;km nord for Aten. Området bestod tidlegare av jordbruksområde og skog, men i midten av 1920-åra vart det urbanisert. I dag ligg det ein gard igjen i byen, på ein ås i aust, og dette er den garden som ligg nærast Aten.

## Referansar

## Kjelde

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Korydallós

**Korydallós** (gresk Κορυδαλλός, latin: *Corydallus*) er ein forstad til Pireus i storbyområdet til Aten i Hellas. Han er ein kommune i periferieininga&nbsp;Pireus i periferien Attikí. Korydallós ligg på skråninga til fjellet Egáleo og ligg nord for sentrum av Pireus.

Jordbruk dominerte tidlegare kommunen og mykje område var, og er framleis, avskoga. I dag er dei sørlege, austlege og sentrale områda urbaniserte.

Staden vart grunnlagd i antikken og var ein av 100 busetnadar i antikkens Attika.

## Referansar

## Kjelde
Kifisiá

**Kifisiá** (gresk Κηφισιά, katharevousa Κηφισσιά, i antikken/latin Cephissia), òg kalla *Kifissia*, er ein kommune i dei nordlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer administrativt til periferieininga&nbsp;Nord-Aten i periferien Attikí.

Elva Kifisós renn vest for Kifisiá og halvparten av kommunen er dekt av fjellet Pendéli.

## Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Ekáli
* Néa Erythréa
* Kifisiá
Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen Kifisiá 72&nbsp;878&nbsp;innbyggjarar, medan kommunaleininga med same namn hadde 48&nbsp;700&nbsp;innbyggjarar.

## Historie
Kifisiá går tilbake til antikken og var heim til forfattaren Menander (om lag 342-291 fvt.). Kifisiá vart ein kjend tilhaldsstad for filosofar under den romerske keisaren Hadrian, då den rike Herodes Atticus av Marathon (i dag Marathónas) bygde Villa Kifissia. I mellomalderen kjenner ein mindre til Kifisiá, men ein har funne restane av ei klosterkyrkje her.

Under den osmanske perioden var halvparten av innbyggjarane muslimske, medan den andre halvdelen var kristne. Sidan området har noko lågare temperatur enn resten av Aten vart det populært for rike, atenske familiar å byggje sommarhus her, sjølv inn på 1900-talet. I tillegg vart det bygd mange hotell for dei som ikkje hadde råd til eigne hus.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kifissia|Kifissia]]» frå ,  den 11. september 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Khaidári

**Khaidári** (gresk Χαϊδάρι, i antikken/katharevousa Χαϊδάριον, *Khaidarion* eller *Haidarion*) er ein kommune i dei nordvestlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer frå 2011 administrativt til periferieininga&nbsp;Vest-Aten i periferien Attikí.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen Khaidári 47&nbsp;051&nbsp;innbyggjarar. Bydelen med same namn hadde 45&nbsp;987&nbsp;innbyggjarar, medan 1&nbsp;064 budde i bydelen Skaramagás.

Fjellet Egáleo ligg i nord. Dei austlege områda av Khaidári bestod tidlegare av jordbruksområde, men mellom 1950- og 1980-åra vart det kraftig urbanisert og i dag er det stort sett berre bustadområde igjen i den austlege halvdelen.

## Referansar

## Kjelde
Álimos

**Álimos** (gresk Άλιμος) er ein kommune i dei sørvestlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer frå 2011 administrativt til periferieininga&nbsp;Sør-Aten i periferien Attikí.

Alimos vert òg kalla *Kalamáki* (Καλαμάκι), eldre former *Kalamakio* og *Kalamakion*.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Petroúpoli

**Petroúpoli** (gresk Πετρούπολη, katharevousa Πετρούπολις, *Petroupolis*) er ein kommune i dei nordvestlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer frå 2011 administrativt til periferieininga&nbsp;Vest-Aten i periferien Attikí.

Fjellet Egáleo ligg i nord og vest. Området bestod tidlegare av jordbruksområde, men mellom 1950- og 1990-åra]vart det kraftig urbanisert. Nær Egáleo er det derimot meir landleg.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside 

## Kjelde
Iráklio i Aten

**Iráklio** (gresk Ηράκλειο), eldre former *Heraklion* og *Irakleio*, er ein kommune i dei nordlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer administrativt til periferieininga&nbsp;Nord-Aten i periferien Attikí.

Iráklio er delt inn i tre delar, Paleó (gamle), Néo (nye) og Áno (øvre) Iráklio. I perioden under Det osmanske riket til den greske sjølvstendekrigen vart byen kalla Arakli.

Området bestod tidlegare av jordbruksområde, men i 1920-åra vart det derimot urbanisert og industribygningar erstatta gardane. I dag er stort sett heile området bustadar. Ein kan sjå Párnitha herifrå og Pendéli i nordaust.

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Irakleio|Irakleio]]» frå ,  den 13. april 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Asprópyrgos

**Asprópyrgos** (gresk Ασπρόπυργος ) er ein av dei nordvestlege forstadane til Aten i Hellas. Han ligg 20&nbsp;km frå sentrum av Aten. Asprópyrgos er ein kommune i periferieininga Vest-Attikí i periferien Attikí.

## Byar og tettstader
Einaste tettstaden i kommunen er:

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Ájii Anárjyri

**Ájii Anárjyri** (gresk Άγιοι Ανάργυροι) er ein tidlegare kommune i dei nordlege forstadane til Aten i Hellas. Frå 2011 er han ein del av kommunen Ájii Anárjyri-Kamateró i&nbsp;periferieininga&nbsp;Vest-Aten i periferien Attikí. Ájii Anárjyri ligg sørvest for Kifisiá.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Arjyroúpoli

**Arjyroúpoli** (gresk Αργυρούπολη), eldre form *Argyroupolis*, er ein tidlegare kommune i dei sørlege forstadane til Aten i Hellas. Frå 2011 er han ein del av kommunen Ellinikó-Arjyroúpoli i&nbsp;periferieininga&nbsp;Sør-Aten i periferien Attikí. Fjellet Ymittós ligg i aust.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Vrilíssia

**Vrilíssia** (gresk Βριλήσσια) er ein kommune i forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer administrativt til periferieininga&nbsp;Nord-Aten i periferien Attikí.

I antikken var Vrilíssia ein del av byen Flya (Khalándri), som inkluderte land frå Psykhikó til Ajía Paraskeví. Han ligg ved foten av fjellet Pendéli.

## Referansar
Kholargós

**Kholargós** (gresk Χολαργός, eldre form *Cholargus*) er ein tidlegare kommune i dei nordaustlege forstadane til Aten i Hellas, om lag 6&nbsp;km frå sentrum av Aten. Frå 2011 er han ein del av kommunen Papágou-Kholargós i&nbsp;periferieininga&nbsp;Nord-Aten i periferien Attikí.

Namnet kjem frå demen Kholargos, som høyrte til stamma Akamantis (Ακαμαντίδα φυλή). Demen låg ikkje på same stad som forstaden, men nærare Kamateró, eller ifølgje nokre forskarar Peristéri eller Sepólia. Den mest kjende borgaren frå demen var Perikles.

## Referansar
Voúla

**Voúla** (gresk Βούλα) er ein tidlegare kommune i dei sørlege forstadane til Aten i periferien Attikí i Hellas. Han ligg om lag 17&nbsp;km sør for sentrum av Aten og vert rekna som ein eksklusiv forstad. Frå 2011 er Voúla ein del av kommunen Vári-Voúla-Vouliagméni i periferieininga Aust-Attikí.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Metamórfosi

**Metamórfosi** (gresk Μεταμόρφωση), eldre former *Metamorfosis* og *Metamorfossis*, er ein kommune i dei nordlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer administrativt til periferieininga&nbsp;Nord-Aten i periferien Attikí.

Metamórfosi ligg om lag 14&nbsp;km nord for sentrum av Aten. Elva Kifisós renn i vest.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Áno Liósia

**Áno Liósia** (gresk Άνω Λιόσια) er ein tidlegare kommune i dei nordvestlege forstadane til Aten i Hellas. Frå 2011 inngår han i kommunen Fylí i periferieininga Vest-Attikí i periferien Attikí. Áno Liósia har vakse mykje dei siste 20 åra og mange sigøynarar bur her i dag. Fjellet Egáleo ligg i sørvest.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Áno Liósia 35&nbsp;047&nbsp;innbyggjarar, som alle budde i tettstaden med same namn.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Elevsína

**Elevsína** (gresk Ελευσίνα, i antikken/katharevousa Ἐλευσίς, *Eleusis*) er ein liten by om lag 30&nbsp;km nordvest for Aten. Han er ein kommune i periferieininga Vest-Attikí i periferien Attikí i Hellas og er administrasjonstad i periferieininga.

I dag er byen ein forstad til Aten.

## Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Elevsína
* Magoúla
Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 30&nbsp;147&nbsp;innbyggjarar, medan kommunaleininga Elevsína hadde 24&nbsp;971&nbsp;innbyggjarar0, som alle budde i tettstaden med same namn.

## Byar og tettstader
Byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Pérama

**Pérama** (gresk Πέραμα) er ei hamn og ein forstad til Pireus i storbyområdet til Aten i Hellas. Han er ein kommune i periferieininga&nbsp;Pireus i periferien Attikí. Pérama ligg sørvest for fjellet Egáleo. Øya Salamína ligg berre 1&nbsp;km utanfor kysten.

## Referansar
Kesarianí

**Kesarianí** (gresk Καισαριανή) eller **Kessariani** er ein kommune i dei austlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer administrativt til periferieininga&nbsp;Sentral-Aten i periferien Attikí.

Kaisariani ligg om lag 7&nbsp;km frå sentrum av Aten. Kommunen var fram til 1934 ein del av Aten.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Kamateró

**Kamateró** (gresk Καματερó), tidlegare *Kamateron*, er ein tidlegare kommune i dei nordvestlege forstadane til Aten i Hellas. Frå 2011 er han ein del av kommunen Áji Anárjyri-Kamateró i&nbsp;periferieininga&nbsp;Vest-Aten i periferien Attikí. Kamateró ligg om lag 10&nbsp;km nordvest for Aten og nord for Pireus.

## Referansar
Melíssia

**Melíssia** (gresk Μελίσσια) eller **Melisia** er ein tidlegare kommune i dei nordaustlege forstadane til Aten i Hellas. Frå 2011 er han ein del av kommunen Pendéli i&nbsp;periferieininga&nbsp;Nord-Aten i periferien Attikí og hovudsete i kommunen.

Innbyggjartalet i Melíssia auka kraftig då greske flyktningar kom til byen under den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922. Fjellet Pendéli ligg i aust og sjølve bydelen ligg ved fjellet Ymittós.

## Referansar
Moskháto

**Moskháto** (gresk Μοσχάτο), eldre form *Moskaton*, er ein tidlegare kommune i dei sørlege forstadane til Aten i Hellas. Frå 2011 er han ein del av kommunen Moskháto-Távros i&nbsp;periferieininga&nbsp;Sør-Aten i periferien Attikí.

Fálirobukta ligg i sør. Elva Kifisós renn i vest.

## Referansar
Svenn Kristiansen

**Svenn Erik Kristiansen** () er ein norsk politikar (Frp).

Kristiansen starta karrièren som lokalpolitikar på Furuset, og leda bydelsutvalet i perioden 1986–91. Han kom fyrst inn i Oslo bystyre som vara i 1989. Frå 1995 var Kristiansen varaordførar, før han tok over som ordførar då Per Ditlev-Simonsen trekte seg i 2007.

Han har markert seg som ein mangeårig støttespelar av idretten, og har jobba for utbygging av nye anlegg for breiddeidretten i Oslo og som ein aktiv pådrivar for nye Bislett stadion. Kristiansen har òg vorte kjend som pådrivar for ein konkurranseutsett eldreomsorg.

## Bakgrunnsstoff
* Biografi på nettstaden til bystyret i Oslo
Tysse

**Tysse** kan visa til:

* Tysse i Samnanger
* Tyssebotn i Osterøy kommune. Staden vert òg omtala som Tysse eller Tøsse.
* Tyssedal i Odda kommune
* Tysso, ei elv i Odda kommune, med fossen Tyssestrengene og vasskraftverka Tysso I og Tysso II
Néa Filadélfia

**Néa Filadélfia** (gresk Νέα Φιλαδέλφεια), òg skrive *Nea Filadelfeia*, er ein tidlegare kommune i dei nordlege forstadane til Aten i Hellas. Frå 2011 er han ein del av kommunen Filadélfia-Khalkidóna i&nbsp;periferieininga&nbsp;Sentral-Aten i periferien Attikí. Han har namn etter fjellet Ymittós.

Néa Filadélfia vart busett av flyktningar under og etter den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922 frå området rundt den antikke byen Filadelfia i Anatolia. Dei gav han namnet «Nye Filadelfia».

Sportsklubben AEK Athen, med fotballag som spelar på det øvste nivåaet i Hellas, kjem frå denne byen.

## Kjende personar frå Néa Filadélfia
* Érrikas Prezerákou (f. 1975), stavhoppar

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Dáfni i Aten

**Dáfni** (gresk Δάφνη) er ein tidlegare kommune i forstadane til Aten i Hellas. Han var den minste kommunen i Aten med eit areal på berre litt over 1&nbsp;km². Frå 2011 er han ein del av kommunen Dáfni-Ymittós i&nbsp;periferieininga&nbsp;Sentral-Aten i periferien Attikí.

Heile Dáfni er eit bustadområde og ein finn ingen industri her.

## Referansar
Artémida

**Artémida** (gresk Αρτέμιδα), tidlegare òg kalla *Loútsa*, er ein by og ein tidlegare kommune i forstadane til Aten i Hellas. Han ligg om lag 25&nbsp;km aust for sentrum av Aten. Frå 2011 er han ein del av kommunen Spáta-Artémida i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí. Artémida er kjend for stranda som strekkjer seg langs heile kysten her med hotell, barar, restaurantar og lokale gjestgiveri.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Artémida 21&nbsp;924&nbsp;innbyggjarar, som alle budde i tettstaden med same namn.

## Referansar
Tyssestrengene

**Tyssestrengene** er den 14. høgaste fossen i Noreg og Europa ut frå totalt fall. Fossen er ein del av elva Tysso i Ullensvang kommune i Vestland fylke. Fossen består av tre fall og det største av desse har eit fall på 312 meter. Elva renn ut i Ringedalsvatnet.

Elva held fram ned mot Sørfjorden i Hardanger og ho har utløp i Tyssedal. Vassdraget er regulert til vasskraft og vatnet vert nytta i vasskraftverket Tysso II. Sjølve fossen er ofte utan vassføring, sidan vatnet vert ført gjennom tunellar i fjellet.

## Sjå òg
* Fossar i Noreg

## Bakgrunnsstoff
* Bilete 
* kraftselskapet A/S Tyssefaldene 

## Kjelder
* Tyssestrengene på World Waterfall Database
Pévki

**Pévki** (gresk Πεύκη), òg kalla **Pefki**, er ein tidlegare kommune i dei nordlege forstadane til Aten i Hellas. Frå 2011 er han ein del av kommunen Lykóvrysi-Pévki i&nbsp;periferieininga&nbsp;Nord-Aten i periferien Attikí.

Pévki er delt inn i to område, Áno (øvre) og Káto (nedre) Pévki. Namnet går tilbake til antikken. Området vart på den tid kalla MagkoufAnna, fordi det høyrte til ei kvinne (Magkoufa) som heitte Anna.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Ellinikó

**Ellinikó** (gresk Ελληνικό), òg kalla *Ellinikon*, er ein tidlegare kommune i dei sørlege forstadane til Aten i Hellas. Frå 2011 er han ein del av kommunen Ellinikó-Arjyroúpoli i&nbsp;periferieininga&nbsp;Sør-Aten i periferien Attikí.

Ein tredjedel av kommunen er dekt av den tidlegare flyplassen Ellinikó internasjonale lufthamn, som fram til 2001 var hovudflyplass for Aten.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Jérakas

**Jérakas** (gresk Γέρακας) er ein tettstad og ein tidlegare kommune i dei nordlege forstadane til Aten i Hellas. Frå 2011 er han ein del av kommunen Pallíni i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí. Ein kan sjå fjella Párnitha og Pendéli i nordaust, og dei høgare delane av Egáleo og Ymittós i sør.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Jérakas 33&nbsp;856&nbsp;innbyggjarar, som alle budde i tettstaden med same namn.

## Referansar
Koropí

**Koropí** (gresk Κορωπί) er ein av dei austlege forstadane til Aten i Hellas. Han er hovudsete i kommunen Kropía i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí. Fjellet Ymittós ligg i vest. Koropí er stort sett omgjeve av vingardar og olivenlundar.

## Referansar
Arnfinn Vigrestad

**Arnfinn Vigrestad** () var ordførar i Time kommune i Rogaland fylke frå 1999 til 2011. Han representerer det politiske partiet Kristeleg folkeparti (KrF). Han har vore ordførar frå 1999, med attval i 2003 og 2007. I tillegg var han ordførar frå 11. juni 1992 og ut 1993.

Vigrestad voks opp på Vigrestad i Hå kommune. Han var lektor ved Bryne vidaregåande skule før han vart ordførar.

I samband med kommunevalet i 2007 vart Vigrestad vald til ordførar ved direkte ordførarval.

Etter valet i 2011 overtok Reinert Kverneland frå Høgre som ordførar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Time Kommune
Khediv

**Khediv** er persisk for 'herre' (arabisk خديوي ), og var ein tittel som først blei brukt av Muhammad Ali som først visekonge og seinare tributtpliktig monark av Egypt og Sudan. Etterkommarane hans brukte tittelen heilt fram til Hussein tok tittelen sultan av Egypt etter den fyrste verdskrigen. 

## Ordsoge

Tittelen er kjent på engelsk sidan 1867, og kjem frå det persiske ordet khidiw, som betyr 'prins', som igjen kjem av *khuda*, 'meister, prins,' som stammar frå gamalpersisk *khvadata-*, 'herre', samansett av orda *khvat* og *data*, bokstaveleg tyding er 'laga av seg sjølv'.
Muhammad Ali av Egypt

**Muhammad 'Alī Pasha al-Mas'ud ibn Agha** blei fødd om lag 1769 i Kavála i Makedonia, som då høyrde til Det osmanske riket, og han døydde den 2. august 1849. Han hadde tittelen wali av Egypt og Sudan, og tok sjølv i bruk tittelen khediv. Han grunnla eit dynasti som herska over Egypt og Sudan fram til midten av 1900-talet, og blir rekna som grunnleggjaren av det moderne Egypt.

Han tok makta i 1805 under kaoset som følgde etter Napoleon sitt felttog i Egypt. Han gjennomførte store økonomiske og administrative reformer i Egypt, forsøkte å industrialisere landet, og førte krig i Sudan, Syria, Hijaz og også mot sin eigen overherre, den osmanske sultanen.

Han døydde i 1849 etter at mesteparten av industrien hadde gått under, og etter å ha gått på militære nederlag som gjorde at Egypt stadig blei meir underordna europeiske makter.

## Sjå òg
*Egypt under khedivane
Néa Erythréa

**Néa Erythréa** (gresk Νέα Ερυθραία) er ein tidlegare kommune i dei nordaustlege forstadane til Aten i Hellas. Frå 2011 er han ein del av kommunen Kifisiá i&nbsp;periferieininga&nbsp;Nord-Aten i periferien Attikí.

Fjella Párnitha ligg i vest og Pendéli i aust.

## Referansar
Swahilifolk

**Swahilifolk** er ei folkegruppe som bur langs kysten av Aust-Afrika, hovudsakleg i Kenya, Tanzania og nordre Mosambik. Dei snakkar swahili, eit handelsspråk som også blir brukt av svært mange som ikkje høyrer til folkegruppa. Eit overslag frå 2007 reknar med at det finst om lag 1&nbsp;328&nbsp;000 swahilifolk. Dei fleste er muslimar.

Namnet «swahili» kjem frå det arabiske ordet *sawahil*, som tyder 'kystbuar'. På swahili blir swahilifolka kalla *waswahili* (fleirtal, er *mswahili* er eintal), medan sjølve språket heiter *kiswahili*.

Swahilifolka har ein lang tradisjon som kontaktar mellom det indre Aust-Afrika og handelsfolk frå Arabia, India og Europa (særleg Portugal), mellom anna i slave- og elfenbeinshandelen som hadde høgdepunkt på 1800-talet. Fiske er òg ein vanleg næringsveg.

## Sjå òg
* Swahilikultur
* Ekteskap i swahilikulturen

## Kjelder
* «Swahili Information» ved www.uiowa.edu
### Fotnoter
Kunstnar

**Kunstnar** er ei nemning brukt om nokon som utøver kunst eller lagar kunstverk, særleg om dei gjer det som yrke. Nemninga blir særleg brukt om biletkunstnarar, som målarar, grafikarar, teiknarar, skulptørar, filmkunstnarar eller fotografar, men også om mellom anna kunsthandverkarar og forfattarar. Ho kan også visa til dei som framfører eller tolkar eit kunstverk, som skodespelarar, musikarar, songarar og dansarar. «Kunstnar» er ingen verna yrkestittel, og i prinsippet kan kven som helst kalla seg det. 

## Vidare tyding
Kunstnar kan også visa til ei spesielt hendig og fingerferdig person, som ein trapeskunstner, kortkunstnar eller tryllekunstnar. «Tonekunstnar» blir ofte brukt om komponistar og «ordkunstnar» om forfattarar og talarar. «Kunstnar» kan dessutan brukast rosande om alle som utfører eit handverk med meisterleg dyktigheit og formsans, eller som er spesielt flinke i eit fag. «Tusenkunstnar» er ei uhøgtideleg nemning for ein som har mange ferdigheiter.

## Klisjear
I romantikken tenkte ein seg at kunstnarar var ein type geni med eit eige kunstnarisk sinnelag som følte sterkare og såg djupare enn andre. Ein snakkar framleis om «kunstnarsinn» som til dømes kan tyda at ein person er drøymande eller oppfarande.

Det er også knytt førestillingar til kunstnarar om at dei ofrar seg for kunsta si, trass fattigdom, svolt og sjukdom. Fleire kjende kunstnarar døydde fattige (til dømes Mozart, van Gogh og Rembrandt), men mange andre har tent godt på kunsta si også medan dei levde (til dømes Michelangelo, Rubens, Monet, Picasso og Dalí.

## Ordsoge
Opphavleg stammar ordet «kunstnar» frå tysk der *kunst* hadde tydinga 'det å kunna eit visst arbeid'. Kunstnaren var altså den som kunne utføra noko på ein fagleg og profesjonell måte. Denne grunntydinga finn ein framleis i omgrep som kokkekunst, hagekunst, legekunst, ingeniørkunst, krigskunst og liknande.

Ordet «kunstner» har vore i bruk i dansk frå 1700-talet. Først viste ordet til personar som utførte alle slags kunstferdige arbeid. Dei dyktigaste handverkarane og teknikarane arbeida den gongen også med det vi i dag vil kalla kunst, og ein skilte ikkje mellom handverkar og kunstnar slik me gjer det no. Ofte blir landskapsmålaren I. C. Dahl rekna som den første norske kunstnaren.

## Kjelder
Kril

**Kril** (*Euphausiacea*), **lyskreps** eller **ljoskreps** er ein orden krepsdyr som lever planktonisk i alle verdshav. Dei er særs viktige planktondyr, særleg i kalde havområde; i Barentshavet utgjer dei opp til 40-45 % av totalvekta til dyreplanktonet. Mange artar kval, sel, sjøfugl og fisk har denne dyregruppa som viktigaste lut i kosthaldet sitt.

## Taksonomi
Taksonomien til storkreps er komplisert og store delar av gruppa er utdøydd. Ei vanleg oppdeling anerkjenner storkreps som ei av seks ulike klassar av krepsdyr der storkreps er den mest artsrike gruppa. Ei moderne oppdatering av systematikken er gjeven av Martin og Davis, som oversikta under følgjer ned til nivået orden. Lågare nivå følgjer i enkelte tilfelle *[[Catalogue of Life]]*, men stort sett *WoRMS*-databasen. Utdøydde grupper er markert med †.

* Rekke: krepsdyr (Crustacea) - 67.000 artar
** KLASSE storkreps (Malacostraca) - +25.000 arter Latreille, 1802
*** Underklasse Eumalacostraca Grobben, 1892
**** Usikker overorden Eucarida Calman, 1904
***** Orden Amphionidacea - 1 art . I. Williamson, 1973
***** Orden tifotkreps (Decapoda) - 2.700 slekter, 15.000 artar Latreille, 1802
***** Orden kril (Euphausiacea) - 2 familier, 11 slekter, 86 artar Dana, 1852
****** *Incertae sedis*
******* Familie Bentheuphausiidae  Colosi, 1917
******** *Slekt [[Bentheuphausia]]* G.O. Sars, 1885
******* Familie Euphausiidae  Dana, 1852
******** *Slekt [[Boreophausia]]* 
******** *Slekt [[Cyrtopia]]* 
******** *Slekt [[Euphausia]]*  Dana, 1850
******** *Slekt [[Meganyctiphanes]]*  Holt & Tattersall, 1905
******** *Slekt [[Nematobrachion]]*  Calman, 1905
******** *Slekt [[Nematodactylus]]*
******** *Slekt [[Nematoscelis]]*  G.O. Sars, 1883
******** *Slekt [[Nyctiphanes]]*  Sars, 1883
******** *Slekt [[Parathysanopoda]]* 
******** *Slekt [[Pseudeuphausia]]*  Hansen, 1910
******** *Slekt [[Rhoda]]* 
******** *Slekt [[Stylocheiron]]*  G.O. Sars, 1883
******** *Slekt [[Tessarabrachion]]*  Hansen, 1911
******** *Slekt [[Thysanoessa]]*  Brandt, 1851
******** *Slekt [[Thysanopoda]]*  Milne-Edwards, 1830

## Kjelder

----
* Moen, Frank Emil & Svensen, Erling (2003): *Dyreliv i havet - nordeuropeisk marin fauna*

## Bakgrunnsstoff
Kalývia Thorikoú

**Kalývia Thorikoú** (gresk Καλύβια Θορικού) er ein tettstad og tidlegare kommune i dei søraustlege forstadane til Aten i Hellas. Han ligg 35&nbsp;km frå sentrum av Aten. Frå 2011 er han ein del av kommunen Saronikós i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí. Området var stort sett landleg fram til 1970-åra då forstadshus byrja å dukke opp i stort omfang.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Kalývia Thorikoú 15&nbsp;486&nbsp;innbyggjarar, som alle budde i tettstaden med same namn.

## Referansar
Néa Mákri

**Néa Mákri** (gresk Νέα Μάκρη) er ein av dei nordaustlege forstadane til Aten i Hellas. Néa Mákri var tidlegare ein eigen kommune, men inngår frå 2011 i kommunen Marathónas i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Néa Mákri 18&nbsp;114&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 16&nbsp;906&nbsp;innbyggjarar.

Området var tidlegare kalla Plésti, men etter den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922 kom mange greske flyktningar her frå byen Mákri i Vesleasia (i dag Fethiye i Tyrkia). Plésti fekk då namnet «Nye Mákri» eller Néa Mákri.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Peanía

**Peanía** (gresk Παιανία), stundom skrive *Paeania*, er ein forstad til Aten aust for fjellet Ymittós i Hellas. Peanía er ein kommune i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí og har om lag 28&nbsp;000 innbyggjarar. Fram til seint på 1900-talet vart han kalla Liópesi.

## Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Peanía
* Glyká Nerá
Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 28&nbsp;036&nbsp;innbyggjarar, medan kommunaleininga Peanía hadde 16&nbsp;159 og tettstaden med same namn 15&nbsp;156&nbsp;innbyggjarar.

## Byar og tettstader
Byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Lárisa

**Lárisa**  (gresk: Λάρισα) er ein by og kommune og hovudstaden i periferien Thessalía og periferieininga Lárisa i Hellas. Han er det største jordbrukssenteret i landet og eit nasjonalt trafikknutepunkt med jernbane både til hamna i Vólos, Thessaloníki og Aten.

## Historie
### Antikken og mellomalderen
Ein har funne spor frå steinalderen i området, men det låg i utkanten for dei meir avanserte kulturane. Området rundt Lárisa var særs frodig og var eit viktig jordbruksområde i antikken og særleg kjend for hestane sine.

Namnet Lárisa var eit vanleg namn på mange pelasgiske byar og kjem frå den greske nymfen Larissa eller frå det antikke greske ordet *larissa*, som tyder «skanse» på norsk. Ein meiner at det var i Lárisa den kjende greske lækjaren Hippokrates og filosofen Gorgias av Leontini døydde.

Lárisa ligg nær staden som Homer kalla Agrissa. I tidlege tider, då Thessalía hovudsakleg vart styrt av eit par aristokratiske familiar, var han ein viktig by under styret til Aleuadae, som styrte over heile området Pelasgiotis. Innbyggjarane tok Aten si side under peloponnesarkrigen og som ein del av Romarriket var han forholdsvis viktig. Heilt sidan 400-talet har byen vore sete for eit erkebispedøme.

### Moderne periode
Lárisa var hovudkvarteret for Ali Pasha under den greske sjølvstendekrigen og kronprinsen Konstantin under den gresk-tyrkiske krigen 1897. Fram til 1881 var han sete for ein pasha i wilaya Iannina i Det osmanske riket. På tyrkisk vart byen kalla *Yenişehr-i Fenar*. Den lange perioden under osmanarane har viska ut mange spor av antikken. Han var tidlegare eit tyrkisk militærsenter og dei fleste innbyggjarane hadde tyrkisk opphav. På 1800-talet var det ein liten landsby ved utkanten av byen busett av afrikanarar frå Sudan, eit rest av styrkar som Ali Pasha samla saman. Mange av tyrkarane emigrerte i 1881 då byen vart ein del av Hellas.

## Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Lárisa
* Jánnouli
* Kiláda
Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 164&nbsp;095&nbsp;innbyggjarar, medan kommunaleininga Lárisa hadde 148&nbsp;562 og tettstaden med same namn 146&nbsp;377&nbsp;innbyggjarar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Kjende personar
* Konstantinos Khalkias
* Yannis Goumas (24. mai 1975, fotballspelar på Panathinaikos)
* Kostas Gousgounis
* Fani Halkia
* Alexis Georgoulis (6. oktober 1974, skodespelar)

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (gresk)

## Kjelde
Pallíni

**Pallíni** (gresk Παλλήνη) er ein kommune i dei nordaustlege forstadane til Aten i Hellas. Pallíni er administrasjonssete i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí og ligg ved foten av fjellet Pendéli. Byen ligg om lag 18&nbsp;km frå sentrum av Aten. Pallíni var lenge ein nokså landleg stad der jordbruk dominerte, men dei siste åra har byggjeaktiviteten og urbaniseringa vore stor, ein prosess som framleis held fram.

## Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Pallíni
* Anthoúsa
* Jérakas
Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 59&nbsp;459&nbsp;innbyggjarar, medan kommunaleininga Pallíni hadde 23&nbsp;445 og tettstaden med same namn 17&nbsp;371&nbsp;innbyggjarar.

## Byar og tettstader
Byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Ájios Ioánnis Réndis

**Ájios Ioánnis Réndis** (gresk Άγιος Ιωάννης Ρέντης) er ein tidlegare kommune i storbyområdet til Aten i Hellas. I dag er han ein del av kommunen Níkea-Ájios Ioánnis Réndis i periferieininga Pireus i periferien Attikí. Ájios Ioánnis Réndis ligg nordaust for sentrum av Pireus.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Thomas Hansen

**Thomas Hansen** () var ein norsk musikar frå Oslo kjend under artistnamna **St. Thomas** og **Saint Thomas**.

Han var og ein lovande juniorspelar for Skeid, men gav opp karrieren for å satse på musikken.

## Diskografi
* *Surfer's Morning* (1999)
* *Songs EP* (1999)
* *Mysterious Walks* (2000)
* *The Cornerman EP* (2001)
* *I'm Coming Home* (2001)
* *A Long Long Time EP* (2003)
* *Hey Harmony* (2003)
* *Live In Europe* (2003)
* *Winter Sprinter EP* (2004)
* *Let's Grow Together - The Comeback Of St. Thomas* (2004)
* *Morning Dancer EP* (2005)
* *Children Of The New Brigade* (2005)
* *There's Only One Of Me* (2006)
* *St. Thomas* (2008)

## Bakgrunnsstoff
* racingjunior.com: Pressemelding i samband med bortgangen
* Biografi på mic.no
* MySpace: ''Profil''
* Vgtv: ''Konsert'' 
* Reidar A. Eik: ''Discography'' 
* Nettavisen: ''Til værs med St. Thomas''
* Aftenposten: ''Ut av mørket''
* Aftenposten: ''Væregladsangen''
* Aftenposten: ''Englevare''
* Aftenposten: ''St.Thomas - gutten uten glitter''
* Aftenposten: ''Comeback i St. Thomas' hode''
* Aftenposten: ''Sterkt personlig''
* VG: ''Saint Thomas funnet død i går''
* NRK musikk: ''Saint Thomas er død''
* Side2.no: ''Saint Thomas’ karriere'' 
* Kjendis.no:''Saint Thomas er død'' 
* Skeid Fotball: ''Saint Thomas'' 
* VG: ''Skeid vil hylle Saint Thomas ''
Slott

**Slott** eller **palass** er ein stor, praktfullt bygning som gjerne bygd for å markera makt over eit område eller visa fram rikdommen til byggherren. Eit slott kan vera ein del av ein festning eller ei borg, eller ha slike byggverk nær ved.
Slott blei makt- og regjeringssenter etter mellomalderen, og voks fram frå meir funksjonelle borger.

Slott har vore og er nokre gonger framleis residens og administrativt sete for ein fyrstefamilie (t.d. Slottet i Oslo og Buckingham Palace i London), men det blei også reist jakt- og lystslott til fritidsopphald (t.d. svenske Kina slott og Falkenlust) og sommarslott med store parkar (t.d. Drottningholms slott og Trianon i Versailles). 

## Sjå òg
* Herregard

## Kjelder
Nes kyrkje i Sauherad

**Nes kyrkje** er ei langkyrkje bygd i perioden 1100&ndash;1150 i Midt-Telemark kommune (tidlegare Sauherad) i Telemark. Kyrkja ligg på Neshaugen på neset Nesodden som stikk ut i Norsjø, om lag midt mellom Gvarv og Akkerhaugen. Ho er bygd i stein og har 170 sitjeplassar.

Ifylgje ei gammal segn var dei tenkt å byggje kyrkja på ein haug litt unna der kyrkja vart liggjande, og dei hadde frakta stein og tømmer dit til bygginga. Då dagen kom for å starte oppføringa fann dei ikkje vyrket der dei hadde lagd det, alt vart attfunne på Neshaugen. Det tok dei som eit teikn på at det var der kyrkja skulle liggje. Liknande segner finst om kyrkjer andre stader òg.

## Kjelder
* 

## Fotnotar


## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* 
* 
* Om Sauherad og Nes sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
Jan Herstad

**Jan Magne Herstad** () er ein norsk kommunepolitikar for Senterpartiet. Herstad vart første gong vald inn i kommunestyret i Naustdal kommune i Sogn og Fjordane i 1995. Frå 1997 til 1999 var han leiar for Komiteen for landbruk, teknikk og miljø. I perioden 1999&ndash;2007 var Herstad ordførar i Naustdal. Herstad er no inne i sin fjerde kommunestyreperiode, men måtte denne perioden overlate ordførarklubba til Håkon Myrvang frå Arbeidarpartiet. Herstad bur saman med kona på Birkeland i Naustdal. Dei har tre barn fødd i 1987,-90 og 94. Han er tankbilsjåfør i Tine og driv gardsbruk saman med kona. Har også styreverv i Fjord1, Fossheim Energi og Sunnfjord Energi og er engasjert som politisk rådgjevar i Engebøprosjektet hos Nordic Mining.

## Kjelder
Den norske tannlegeforening

**Den norske tannlegeforening** (**NTF**) vart stifta 15. oktober 1884 og er den einaste norske interesseorganisasjon for tannlekjarar. Vel 95 prosent av dei yrkesaktive tannlekjarane er medlemmar av NTF. Dette tilsvarar vel 5 300 medlemmer.

NTF gjev ut medlemsbladet Den norske tannlegeforenings Tidende som vart stifta i 1890.

Organisasjonen har fleire spesialistforeningar:
* Norsk Periodontistforening
* Norsk Kjeveortopedisk Forening
* Norsk Forening for Oral Protetikk
* Norsk Forening for Pedodonti
* Norsk Endodontiforening
* Norsk forening for kjeve- og ansiktsradiologi
* Norsk Forening for Oral Kirurgi og Oral Medisin 

Presidenten er Gunnar Lyngstad.

## Sjå òg
* Den norske lægeforening

## Bakgrunnsstoff
* Den norske tannlegeforening
Administrerande direktør

**Administrerande direktør** (*adm. dir.*) er tittelen for den leiande direktør i fleire private og offentlege føretak av ein viss storleik. *Overdirektør* (ikkje i moderne bruk) og *generaldirektør* (sjeldnare brukt i dag) er tilsvarande stillingar. 

Den juridiske nemninga for administrerande direktør i norsk selskapsrett er dagleg leiar.
Førde Idrettslag

**Førde Idrettslag** (ofte forkorta som FIL) er eit lokalt idrettslag i Førde kommune. Idrettslaget blei stifta i 1920. Klubben arbeider med mange ulike idrettar som til dømes fotball, handball, ski, innebandy og friidrett. Dei fleste aktivitetane til idrettslaget går føre seg i området kring Førdehuset og Førde stadion. Idrettslaget 

Idrettslaget blei skipa som Førde Sports og Idretsforening i 1920, av seinare fylkesmann Nikolai Schei, han blei også den første formannen for idrettslaget. Schei leia også den første turngruppa i Førde, denne hadde framsyning allereie i 1921. I 1927 hadde idrettslaget turngrupper for både kvinner og menn med til saman 40 medlemmer. Øvingane gjekk føre seg i den gamle barneskulen i Førde.

Det første idrettsanlegget som laget bygde, var hoppbakke og skihytte i Kalsetdalen i 1924. Tidleg på 1930-talet skipa idrettslaget si eiga fotballgruppe (sjå meir nedanfor). Den store utillingsplassen på Toene like ved kyrkja, vart nytta som idrettsplass og fotballbane. I 1932 byrja arbeidet med opparbeiding av idrettsplass på Kronborg. Denne idrettsplassen stod ferdig i 1945. Laget fekk handballag for kvinner i 1946.

Førde Idrettslag har skipa eigne lokale grupper i bygdene, Angedalen har sidan 1955 hatt eiga gruppe under idrettslaget, Holsen har hatt si eiga gruppe sidan 1980. Haukedalen hadde eige idrettslag frå 1938 og fram til 1968, då dette vart slege saman med Førde Idrettslag.

Klubben si fotballgruppe, Førde Fotball har mellom anna både herre- og damelag i 2. divisjon.

## Hafstad Idrettspark
I Førde er det planar om eit nytt stort idrettsanlegg på Hafstad, anlegget skal etter planen romme fleire fotballbaner samt fasilitetar for fleire andre idrettar og aktivitetar.

Sommaren 2013 stod dei to nye kunstgrasbanene klare til bruk. Klubbhuset er venta ferdig i løp av 2014.
Gammeltraktorens Venner

**Gammeltraktorens Venner**, med undertittel **Norsk Forening for Landbruksteknisk Historie**, er ei norsk landsomfattande forening som arbeider for bevaring, innsamling og formidling av informasjon om gamle traktorar og andre landbruksmaskinar. Foreninga gjev ut tidsskriftet *Stålstuten*. 
Leiar er Bernt Bjørnstad (2009).
## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til Gammeltraktorens Venner
Brasiliansk kommune

Ein **kommune** i Brasil vert kalla *município* og er den minste politiske administrative eininga i Brasil. Han er lagd under dei føderale einingane (*UF – Unidade Federativa*, eller delstat). Han har berre to autoritetar, den utøvande (Prefeitura) og den lovgjevande (Câmera de Vereadores). Generelt sett er ein kommune sett saman av ein by, eit hovudsete og omkringliggjande område, men dei kan også vere sett saman av ulike tettstader innanfor det same kommuneområdet. Når byar veks og tar til å nærme seg andre kommunar, får dei namnet *[[metropolregion]]*. Dette skjer til dømes for hovudstadene i delstatane.

## Oppgåver
Det er kommunen som har den direkte praktiske omsorga for dei forskjellige livsaspekt til innbyggjarane, som eigedomsregister, vedlikehald av mindre viktige tilkomstvegar, asfaltering, trafikkontroll på tilkomstvegar under deira kontroll i tillegg til grunnskoleutdanninga. Kommunen tilbyr også helsestasjonar for innbyggjarane. Dei kontrollerer og verifiserer publikumstransport innanfor kommunen (taxi, bybussar, lokaltrafikk). Kommunen har også ansvar for den lokale søppelhandsaminga og dei opne marknadane.

Kommunen har ingen væpna politistyrke, men har derimot eit kommunepoliti – guarda municipal – som generelt ikkje nyttar skytevåpen.

## Inndeling
Dei politiske inndelingane i kommunen (distrikt) er lagd til rådhuset (*[[prefeitura]]*). Ein kommune er delt opp i bairroer innanfor same region. Det kan også vere under-prefeituras som desentraliserer administrasjonen sin dag til dag operasjon. Uansett er all utøvande politisk makt under ordføraren sin (*[[prefeito]]*) kontroll og assistentane hans (tillitsverv).

I Brasil samsvarar kommunegrensene sjeldan med naturlege eller kulturelle avgrensingar, men grensene samsvarar med politiske interesser åt dei lokale oligarkane.

I dag har Brasil 5 560 kommunar fordelt på 26 delstatar og eit føderalt distrikt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kommune (Brasil)|Kommune (Brasil)]]» frå ,  den 21. mars 2023.*
ISO 8859-1

**ISO 8859-1**, eller **ISO/IEC 8859-1:1998 Information technology -- 8-bit single-byte coded graphic character sets -- Part 1: Latin alphabet No. 1** eller mindre formelt **Latin-1** er del 1 av ISO/IEC 8859, ein standard for koding av teikn i latinske alfabet. **ISO 8859-1** omfattar alle ASCII-teikn pluss dei fleste spesialteikn som er brukt i vesteuropeiske språk. Standarden er grunnlaget for to svært vanlege teiknsett: **ISO-8859-1** (merk den ekstra bindestreken) og Windows-1252. Begge desse teiknsetta tilordnar eigne teikn i tillegg til **ISO 8859-1**.

Verdiene 00-1F, 7F, og 80-9F er ikkje definert i ISO 8859-1.

## Sjå også
* ISO 8859

## Bakgrunnsstoff
* ISO/IEC 8859-1:1998 Information technology -- 8-bit single-byte coded graphic character sets -- Part 1: Latin alphabet No.
Campinas

**Campinas** (IPA: ) er ein kommune i delstaten São Paulo i søraustregionen av Brasil. Byen vart grunnlagt den 14. juli 1774 av Barreto Leme. Innbyggjartalet låg på om lag 968&nbsp;000 i 2000, av dei bur meir enn 98 prosent i forstadene. Campinas er nest største byen i delstaten. Kommunen dekkjer eit areal på 801 km². 

Operakomponisten Carlos Gomes (1836-1896) vart fødd i byen.

## Galleri

Fil:Catedral Campinas SP.jpg|Catedral Metropolitana, den katolske domkyrkja i Campinas.
Fil:Estação ferroviária - centro cultural de Campinas 001.jpg|Kultursenter, den tidlegare jernbanestajsonen i Campinas.

Fil:Centro de Campinas - prefeitura municipal - Palácio dos Jequitibás 001.jpg|
Fil:Cambuí - prédios luxuosos.jpg|
Fil:Mapacampinas1878.png|

Fil:Microregion-campinas.jpg|


## Kjelder
Den sørlege halvkula

**Den sørlege halvkula** er den delen av jordoverflata som ligg sør for ekvator.

Området omfattar fire kontinent — Afrika, Australia, Sør-Amerika og Antarktika — og er delt av fire hav — Sør-Atlanteren, Indiahavet, Stillehavet og Sørishavet). Sommaren finn stad rundt desember–februar og vinteren rundt juni–august.

## Se også
* Den nordlege halvkula
Kniv

**Kniv** er ein reiskap med skaft og ofte eit skarpt blad, som regel av metall, som er lagd for å kutte av, forme til eller dele opp ymse materiale med. Vanlegvis vert knivane laga med ulike formar og i ulike storleikar etter kva det er meininga å nytte dei til, og er som reiskapsgruppe den mest allsidige av alle. Ei mengd ulike handverkarar nyttar knivar, og knivar er i dagleg bruk i så godt som alle hushaldningar. Knivar kan brukast til å skjere i og forme til materiale som tre og lêr, til slakting og oppstykking av dyr, til matlaging og for å eta med. Knivar har frå gamalt av òg vore nytta som våpen, ikkje minst som drapsvåpen i slåsskampar eller andre situasjonar der sinne og brutalitet tek makta over ein person.

## Forbod i Noreg mot å ha med seg kniv og liknande på offentleg stad
Ved ei lov 11 juni 1993 nr. 79 fekk den norske straffelova ein ny paragraf 352 a, endra ved lov 28 juni 2002 nr. 53, som sette forbod mot å ha med seg kniv eller liknande kvass og farleg reiskap på offentleg stad når det ikkje ligg føre ei akseptabel årsak til det:

«§ 352a. Med bøter eller fengsel inntil 6 måneder eller begge deler straffes den som forsettlig eller grovt uaktsomt på offentlig sted bærer kniv eller et lignende skarpt redskap som er egnet til bruk ved legemskrenkelser. Medvirkning straffes på samme måte. Forbudet gjelder ikke kniv eller annet redskap som brukes til eller bæres i forbindelse med arbeid, friluftsliv eller annet aktverdig formål.»

## Bakgrunnsstoff
Den nordlege halvkula

**Den nordlege halvkula** er den delen av jordoverflata som ligg nord for ekvator. Ho omfatter Nord-Amerika, Europa, Asia og delar av Afrika og Sør-Amerika. Vinteren finn stad rundt desember–februar og sommaren rundt juni–august.

Det meste av landjorda (67,3 %) og kring 90 % av innbyggjarane på jorda er på den nordlege halvkula. I tillegg til heile Nord-Amerika og Europa omfattar ho dei nordlegaste delane av Sør-Amerika, rundt to tredelar av Afrika og nesten heile Asia.

## Sjå òg
* Den sørlege halvkula

## Kjelder
ISO 8859

**ISO 8859** er ein standard som definerer fleire teiknsett til bruk for datamaskiner. Standarden har fleire delar: ISO 8859-1, ISO 8859-2 osv.

## Teiknsetta i ISO 8859
ISO 8859 inneheld desse teiknsetta:

Samanlikning av teikna i den delen av ISO 8859 som varierer mellom dei ulike teiknsetta i standarden.

0xA0 er alltid nytta til hardt mellomrom. 0xAD er vanlegvis nytta til mjuk bindestrek, som bere syner seg når teiknet hamnar ved slutten av ei line. Andre tomme felt er enten ubrukt eller systemet som nyttar dei, syner dei ikkje.

Det er nye tillegg som ISO/IEC 8859-7:2003- og ISO/IEC 8859-8:1999-versjonane. LRM står for venstre-til-høgre-merke (left-to-right-mark, U+200E) og RLM står for høgre-til-venstre-merke (right-to-left-mark, U+200F).

## Sjå også
* ISO 8859-1
* ASCII
Sprangriding

**Sprangriding** er ein hestesport med opphav i parforsejakt. Hest og ryttar, som saman vert kalla ein ekvipasje, skal konkurrere i å hoppe over hinder på ei bane. 

I første omgang konkurrerer ein i å komme gjennom bana med færrast mogleg feil og innanfor ei maksimaltid. Feil gjev feilpoeng. Riv, refusering (om hesten stoggar før hinderet) og krysning frå eige spor gjev fire feilpoeng. Etter ro refusjonar/kryssingar av eige spor blir ekvipasjen eliminert frå konkurransen (tre på mindre stemne). Dersom maksimaltida vert overskride får ein også feilpoeng. Ekvipasjar som rir feilfritt, konkurrerer på nytt i ein ny omriding, der også tida tel. Den som då har færrast feil og har nytta kortast tid vinn. Dersom to eller fleire ekvipasjar står likt etter omriding, konkurrerer desse på nytt.
Hindera kan vere oppstilt i oxer, rekk, trippelbar og kombinasjonar inne på ei bane. Det er forskjellige vanskelegheitsgrader, alt etter hestetype og alderstrinn. Desse går på hindera si høgde og kor krevjande bana er. Menn og kvinner konkurrerer mot kvarandre, men dei vet delt inni ein klasse for ponni, der dei er delt inni kategoriar, og ein for hest, dette fordi ponniane er lågare og tek kortare steg. I tillegg vert konkurransane delt inn i fire ulike årsklassar.

## Historie
Sprangriding var ei grein i OL for fyrste gong i 1900. Greina er open for både mannlege ryttarar over 18 år. Kvinner kunne ikkje delta før i 1920. 

## Hindertypar
# kryss
# oxer
# rekk
# trippelbar
# mur
# vassgrav
# grind

Det finst også andre typar hinder, som til dømes svinekam og mølle, men desse er ikkje like vanlege å møte i ein sprangbane.

## Inndeling av ekvipasje

* Ponniryttarar: Til og med utgangen av det året dei fyller 16 år.
* Juniorryttarar: Til og med året dei fyller 18 år.
* Unge ryttarar: Frå og med det året dei fyller 18 år til og med utgangen av det året dei fyller 21 år.
* Seniorryttarar: Frå og med det året dei fyller 18 år. I dressur frå og med det året dei fyller 16 år.

## Inndeling av ponniar
* Kategori 1 140,1-149 cm mankehøgde
* Kategori 2 130,1-140 cm mankehøgde
* Kategori 3 under 130 cm i mankehøgde

Alt over 149,1 cm i mankehøgde vert rekna som ein hest. Dette vil seie at om ein til dømes har ein ponnirase som er 149,1 cm, er den rekna som hest, og om du ein har ein hesterase som er 149 cm er han rekna som ponni. I Noreg kan ponniryttarar delta i krestmeisterskap frå og med det år dei fyller 11 år, og noregsmeisterskap frå og med det året dei fyller 13. I køyrekonkurranse er det inga øvre aldersgrense for å køyre ponni, bortsett frå i kat. 3, som ikkje kan køyrast i eitspann maraton av kusk over 20 år. For å konkurrere med ein kategori 3 ponni, er det høgde og vektavgrensing på ryttaren med 160 cm og 60 kg.

## Ryttarar
Nokre norske ryttarar som er eller har vore i verdstoppen:

* Ove Hansen
* Morten Aasen
* Eddie Bull
* Ulf Storemark
* Geir Gulliksen
* Tony André Hansen
* Kirsti Svaboe
* Stein Endresen
* Morten Djupvik
* Nina Braaten Johnsen

## Bakgrunnsstoff
Utvida ASCII

**Utvida ASCII** er ei nemning for teiknsett som er koda med åtte eller fleire bitar og som er tufta på sjubitars ASCII, som bere hadde plass til 128 teikn. (Sjubitars ASCII nytta ofte ein åttande paritetsbit for å kontrollere at teiknet var gyldig.) Det finst fleiere ulike variantar av teiknsett som rommar fleire teikn slik som ISO 8859 og Unicode.
Norsk Veteranvogn Klubb

**Norsk Veteranvogn Klubb** (**NVK**) (sic) vart stifta på Gjøvik i 1952 og har som føremål å ta vare på veterankjøretøy, samla og formidla teknisk informasjon om desse, og arangera turar, konkuransar og stmne. Ekebergmarknaden, til dømes, vert arrangert av NVK. Formann er Bjørn G. Johannesen.

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til Norsk Veteranvogn Klubb
Mesta

**Mesta** er eit norsk statleg selskap som blei skilt ut frå Statens vegvesen 1. januar 2003. Selskapet er Noregs største vegentreprenør, og omset årleg for om lag 6 milliardar kroner. Mesta har hovudkontor på Lysaker og regionkontor på Lysaker, i Bergen og Bodø. Selskapet har kring 3&nbsp;100 tilsette. Mesta heitte tidlegare Vegproduksjon AS og vart utskilt frå Statens vegvesen.

Mesta er den tidlegare produksjonsavdelinga i Statens vegvesen, og er delt inn i tre regionar: *Sørøst*, *Vest* og *Nord*.
## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*