open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jelena Nikolajeva

**Jelena Nikolajevna Nikolajeva** () er ein russisk friidrettsutøvar frå Akshiki i Tsjuvasjia som i 1996 vart olympisk meister i 10 km kappgang og i 2003 verdsmeister i 20 km.

## Aktiv
Nikolajeva gjekk inn til femteplass i meisterskapsdebuten ved VM 1987. Fem år seinare fekk ho sølvmedaljen i kappgang under dei olympiske sommarleikane i Barcelona, slått med eitt sekund av Chen Yueling frå Kina. Både ved europameisterskapen 1994 og verdsmeisterskapen 1995 kom Nikolajeva i mål til ein bronsemedalje, høvesvis sju og seks sekundar bak vinnarane i tevlingane.

Under dei olympiske leikane i Atlanta sommaren 1996 vann Nikolajeva gullmedaljen med god margin til dei andre medaljevinnarane. Der etter gjekk seks år før ho på ny blanda seg i medaljekampen i dei store meisterskapane. Ved EM 2002 i München fekk ho sølvmedaljen, 13 sekundar føre italienske Erica Alfredi, men langt bak si eiga landskvinne Olimpiada Ivanova. Året etter kleiv Nikolajeva under VM i Paris heilt til topps på sigerspallen etter kappgangøvinga, som frå 1999 gjekk over 20 kilometer, mot tidlegare 10 km for kvinner. 

Omframt dei internasjonale meisterskapsmedaljane utandørs, vann Nikolajeva gull i innandørs-VM 1993 på 3 km og ho sigra i tevlingane om europapokalen 2003 og verdspokalen 2004.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1987 i Roma: Nr 5 på 10 km – 44.54
*OL 1992 i Barcelona: Sølvmedalje på 10 km – 44.33, bakom Chen Yeling (44.32)
*VM 1993 i Stuttgart: Nr 7 på 10 km – 43.47
*EM 1994 i Helsinki: Bronsemedalje på 10 km – 42.43
*VM 1995 i Göteborg: Bronsemedalje på 10 km – 42.20
*OL 1996 i Atlanta: Gullmedalje på 10 km – 41.49, framom Elisabetta Perrone (42.12)
*VM 1997 i Aten: Nr 9 på 10 km – 45.01
*VM 1999 i Sevilla: Nr 12 på 20 km – 1.34.10
*VM 2001 i Edmonton: Diskvalifisert på 20 km
*EM 2002 i München: Sølvmedalje på 20 km – 1.28.20, bakom Olimpiada Ivanova (1.26.42)
*VM 2003 i Paris: Gullmedalje på 20 km – 1.26.52, framom Gillian O'Sullivan (1.27.34)
*OL 2004 i Aten: Nr 17 på 20 km – 1.32.16

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yelena Nikolayeva (racewalker)|Yelena Nikolayeva (racewalker)]]» frå ,  den 12. august 2018.*
Baba

**Baba** kan visa til:

;Geografi
*Fjellet Baba i Nord-Makedonia
* Babafjella, *Bâbâ Ǧar* eller *Koh-i-Baba*, i Hindu Kush i Afghanistan
* Toppen Baba i Serbia

* Cantón Baba i Los Ríos-provinsen i Ecuador

* Kapp Baba, *Baba Burnu*, i Tyrkia

;Mytologi og folklore
*Baba eller Bau, seinare kjend som Nintinugga og Gula, babylonsk lækjargudinne
*Baba eller Babi, baviangud i egyptisk mytologi
*Baba Yaga, ei gammal kone i slavisk folklore
Olimpiada Ivanova

**Olimpiada Vladimirovna Ivanova** () er ein russisk tidlegare friidrettsutøvar frå Munjaty i Tsjuvasjia som både i 2001 og 2005 vart verdsmeister i 20 km kappgang og i 2002 europameister på same distansen.

## Aktiv
Ivanova gjekk inn til sølvmedalje under verdsmeisterskapen 1997, før ein positiv dopingtest førte til at ho måtte levere tilbake medaljen. Ho vart der etter stengd ute i to år.

Både under VM i friidrett 2001 i Edmonton og EM i friidrett 2002 i München vann Ivanova kappgang-øvinga på suverent vis. Under sommarleikane 2004 i Aten tok ho sølvmedaljen, fire sekundar bakom greske Athanasia Tsoumeleka og ni sekundar framom Jane Saville frå Australia. Året etter gjekk Ivanova i mål til verdsbestetida 1.25.41 i verdsmeisterskapen 2005 i Helsinki, attåt gullmedaljen fekk ho 100&nbsp;000 VM 1997 i Aten: Diskvalifisert på 10 km
*VM 2001 i Edmonton: Gullmedalje på 20 km – 1.27.48, framom Valentina Tsibulskaja (1.28.49)
*EM 2002 i München: Gullmedalje på 20 km – 1.26.42, framom Jelena Nikolajeva (1.28.20)
*VM 2003 i Paris: Braut 20 km
*OL 2004 i Aten: Sølvmedalje på 20 km – 1.29.16, bakom Athanasia Tsoumeleka (1.29.12)
*VM 2005 i Helsinki: Gullmedalje på 20 km – 1.25.41, framom Ryta Turava (1.27.05)
*VM 2007 i Osaka: Braut 20 km

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Olimpiada Ivanova|Olimpiada Ivanova]]» frå ,  den 12. august 2018.*
Havrett

**Havrett** er den delen av folkeretten som regulerer den internasjonale rettsordenen på havet. Ein skil mellom ulike soner i havet: Hamn, indre farvatn, sjøterritorium, økonomisk sone, kontinentalsokkel og ope eller fritt hav.

Havretten handlar mellom anna om kven som har rett til å gjera seg nytte av naturressursar som fisk og petroleum i dei ulike havområda utenfor kysten. Avhengig av kva sone utanfor kysten det er snakk om, vil rettane og pliktene som høyrer til kyststaten variera. 

## Historikk
Havretten kan førast tilbake til Hugo Grotius og hans prinsipp eit fritt hav (*Mare liberum*) frå 1609. Gjennom tidene bygde havretten på sedvanerett. I 1958 blei den første havrettskonvensjonen vedteken, og i dag har dei fleste landa i verda underskrive og ratifisert SN sin havrettskonvensjon.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Havrett|Havrett]]» frå ,  den 12. august 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*Overview - Convention & Related Agreements ved un.org
How to Train Your Dragon

***How to Train Your Dragon*** (norsk: *Dragetreneren*) er ein amerikansk dataanimert action-fantasifilm frå 2010, produsert av DreamWorks Animation og distribuert av Paramount Pictures. Han er laust basert på bokserien under same namn av den engelske forfattaren Cressida Cowell, og er regissert av Chris Sanders og Dean DeBlois, duoen som skreiv og regisserte Walt Disney-filmen *[[Lilo & Stitch]]*. Filmen har stemmeskodespelarar som Jay Baruchel, Gerard Butler, Craig Ferguson, America Ferrera, Jonah Hill, T.J. Miller, Kristen Wiig, og Christopher Mintz-Plasse.

Handlinga går føre seg i ei mytisk vikingverd der ein ung tenåring kalla Hiccup strever etter å leve opp til sedvanen i stammen sin om å verte ein drakedrepar. Etter å endeleg ha fanga sin første drake, og dermed fått sjansen til å ta livet av ein for å verte akseptert av stammen, finn han ut at han ikkje lenger vil drepe dyret og vert i staden ven det.

Filmen vart utgjeven 26. mars 2010 og var ein kritisk og kommersiell suksess, der han fekk vellæte frå filmkritikar og publikum, og tente inn nærare 500 millionar dollar globalt. Når det gjeld den norskspråklege utgåva av filmen, har det vore reaksjonar på at dei eldre og trauste vikingane taler dialektar frå Hordaland og Sogn og Fjordane, medan dei yngre og sympatiske karakterane snakkar urbant austnorsk. Ein oppfølgjar, *[[How to Train Your Dragon 2]]*, hadde premiere 13. juni 2014 og fekk i likskap med forgjengaren god kritikk og var ein kommersiell suksess. Den siste filmen i serien, *[[How to Train Your Dragon 3]]*, hadde norsk premiere 11. januar 2019.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
*
How to Train Your Dragon 2

***How to Train Your Dragon 2*** (norsk: *Dragetreneren 2*) er ein amerikansk dataanimert action-fantasifilm frå 2014, produsert av DreamWorks Animation og distribuert av 20th Century Fox. Filmen er oppfølgjaren til 2010-filmen *[[How to Train Your Dragon]]* og den andre i trilogien. Han er laust basert på bokserien under same namn av den engelske forfattaren Cressida Cowell, er regissert og skriven av Dean DeBlois og har stemmeskodespelarar som Jay Baruchel, Gerard Butler, Craig Ferguson, America Ferrera, Jonah Hill, T.J. Miller, Kristen Wiig, og Christopher Mintz-Plasse. 

Handlinga går føre seg fem år etter den første filmen, og sentrerer om Hiccup og venene hans som unge vaksne, medan dei møter Valka, den lenge sakna mora til Hiccup, og Drago Bludvist, ein galning som vil ta over verda. Filmen vart utgjeven 13. juni 2014 og var ein kritisk og kommersiell suksess. Han tente inn over 620 millionar dollar globalt. Den tredje og siste filmen i trilogien, *[[How to Train Your Dragon 3]]*, hadde norsk premiere 11. januar 2019.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Olga Kaniskina

**Olga Nikolajevna Kaniskina** () er ein russisk friidrettsutøvar frå Mordvina som i 2007 vart verdsmeister og i 2008 olympisk meister i 20 km kappgang. Ho vann også same distansen ved VM 2009, EM 2010 og VM 2011, dessutan vart ho tildelt sølvmedaljen i øvinga under Sommar-OL 2012, alle desse fire medaljane vart i 2015 annullerte av Det internasjonale friidrettsforbundet.

## Aktiv
Kaniskina kneip sølvmedaljen ved friidretts-EM 2006 i Göteborg, to sekundar fram Elisa Rigaudo frå Italia som gjekk inn til bronse. Året etter vann ho kappgangen ved VM 2007 i Osaka, vel halvminuttet framom dei to andre medaljevinnarane. Under dei olympiske sommarleikane 2008 tok Kaniskina gullmedaljen, 36 sekundar framom Kjersti Plätzer frå Noreg.

### Doping
Både ved VM 2009, EM 2010 og VM 2011 gjekk Kaniskina fyrst i mål i 20 km kappgang. Under Sommar-OL 2012 leia ho heilt til oppløpet, men stivna og vart slått av landskvinna Jelena Lasjmanova med to sekundar. Med grunnlag i uvanleg store endringar i hennar såkalla biologiske pass, vart ho i 2015 og 2016 frådømt alle plasseringane oppnådd i tida etter 15. juli 2009. Gjennom den tida ho vart dømd for å ha vore dopa, sanka Kaniskina 135&nbsp;000 US-dollar i premiepengar.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 2006 i Göteborg: Sølvmedalje – 1.28.35, bakom Ryta Turava (1.27.08)
*VM 2007 i Osaka: Gullmedalje – 1.30.09, framom Tatjana Sjemjakina (1.30.42)
*OL 2008 i Beijing: Gullmedalje – 1.26.31, framom Kjersti Plätzer (1.27.07)
*VM 2009 i Berlin: Annullert gullmedalje – 1.28.09
*EM 2010 i Barcelona: Annullert gullmedalje – 1.27.44
*VM 2011 i Daegu: Annullert gullmedalje – 1.29.42
*OL 2012 i London: Annullert sølvmedalje – 1.25.09

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Olga Kaniskina|Olga Kaniskina]]» frå ,  den 12. august 2018.*  
*
Brunsisik

**Brunsisik** (*Acanthis flammea cabaret*) er ein underart av gråsisik med utbreiing i delar av Europa. Dette er underarten med den brunaste og mest streka fjørdrakta.  Mange brunsisikar trekker sørover om vinteren, men dei blir observerte gjennom heile året i mykje av utbreiingsområdet sitt. Dei kan halde seg saman med andre underartar av gråsisik  om vinteren.

Taksonomisk status: Tilhøva innanfor taksonet  av *[[Acanthis]]*-sisikane har vore usikre. Brunsisik vart introdusert som eit artstakson i eBird/Clements Checklist frå desember 2009. Ein analyse av mtDNA frå museumsprøvar i 2008, har ikkje funne stønad for oppdeling av artar eller underartar basert på genetiske skilnadar i slekta *Acanthis*. I 2018 hadde *[[HBW Alive]]* allereie gjennomført samanslåing av alle artar til ein einaste art i slekta. Samanslåinga vart stødd av ein studie i 2021.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lesser redpoll|Lesser redpoll]]» frå ,  den 12. august 2018.*  

;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
*
Stadl-Paura

**Stadl-Paura** er ein kommune (Marktgemeinde) i distriktet Wels-Land i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 15,0 km² og vel 5&nbsp;000 ibuarar. Kommunesenteret ligg 360 meter over havet, ei 15 km sørvest om byen Wels.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Stadl-Paura|Stadl-Paura]]» frå ,  den 12. august 2018.*
Ansfelden

**Ansfelden** er ein by og ein kommune i distriktet Linz-Land i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 31,3 km² og i kring 16&nbsp;200 ibuarar. Byen ligg 289 meter over havet, og er mellom anna kjend som fødestaden til toneskaparen Anton Bruckner og stor produsent av papir og cellulose sidan midten av det 19. hundreåret.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ansfelden|Ansfelden]]» frå ,  den 13. august 2018.*
Erot

**Erot** (gresk, frå *eros*) er ei framstilling av ein kjærleiksgud frå gresk mytologi, tilsvarande **amorin** eller **cupido** i romersk mytologi. I seingresk og romersk kunst er erotar framstilte som gudar i barneskikkelse, med venger og med pil og boge som dei vanlegaste attributtane. 

Dei opptrer ofte i lag med kjærleiksgudinna, Afrodite/Venus. Det finst veggmåleri i Pompeii av Venus med eit følgje av erotar.

Dei kunne også opptre på eiga hand, til dømes i samband med bryllaup:

I biletkunst frå renessansen og seinare fortsette ein tradisjonen med figurar av små barn med venger, såkalla puttoar eller geniar.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Erot|Erot]]» frå ,  den 13. august 2018.*
Sølvtrans

**Sølvtrans** er eit norsk reiarlag som vart etablert i 1986. Det har hovudkontor i Ålesund. Laget har i 2022 totalt 33 brønnbåtar med kontraktar til oppdrettsanlegg langs norskekysten, Skottland, Canada, Chile og Australia. Reiarlaget har hatt aukande omsetjing, som vart dobla i 2017.
## Referansar
Mono

**Mono** (frå gresk μονος,*monos*, 'åleine, einsleg, enkel') kan visa til:

* Forstavinga mono- med tydinga ein-, eine-
** Monofoni – einstemmighet
** Monofoni i lydteknikk – einkanalslyd

* Mono i Benin, eit departement i Benin
* Mono County, eit fylke i California
* Musikkgruppa Mono, eit japansk post-rock-band.
* Programvaren Mono, ein fri multiplattform-implementasjon av .NET
Monoopptak

**Monoopptak**, eller **monofoni**, er innan lydteknikk ei nemning ein-kanals lagring og attgjeving. Dette er i motsetnad til stereofoni, som har minst to kanalar, og 3D-lyd, som nyttar mange kanalar.

Ved bruk av mono treng ein berre ein høgtalar; om ein har fleire høyrer ein same lyd i alle. Monofonisk attgjeving har ikkje muligheit for romleg plassering av dei ulike instrumenta.

Monofonisk attgjeving vart nytta medan 78-plater og den fyrste generasjonen langspelplater (mikrorilleplater) var det det vanlegaste distribusjonsformatet for lyd. I 1958 kom dei første stereoplatene i vanleg sal og monoplater vart etter kvart fasa ut.

## Sjå òg
* Monofoni, einstemtheit

## Referansar
Filmen Deadpool

***Deadpool*** er ein amerikansk superheltfilm frå 2016, basert på Marvel Comics-karakteren under same namn. Filmen er den åttande i filmserien X-Men og den første *Deadpool*-filmen. Han er regissert av Tim Miller og skriven av Rhett Reese og Paul Wernick, med Ryan Reynolds i hovudrolla, i tillegg til Morena Baccarin, Ed Skrein, T.J. Miller, Gina Carano og Brianna Hildebrand i andre roller. Handlinga i filmen fokuserer på Wade Wilson som er på jakt etter mannen som gav han mutant-superkrefter, men også ein arrete utsjånad, som antihelten Deadpool.

*Deadpool* vart publisert i USA 12. februar 2016, etter ein ukonvensjonell marknadskampanje der reklame for filmen vart sirkulert hyppig over internettet. Filmen vart ein kommersiell og kritisk suksess. Han tente inn over 783 millionar USD mot eit budsjett på 58 millionar USD. Filmen fekk positiv omtale for skodespelet til Reynolds, humoren og for å vere trufast til dei opphavlege teikneseriane. Ein oppfølgjar, *[[Deadpool 2]]*, vart utgjeven i mai 2018.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Julia Catherine Beckwith

**Julia Catherine Beckwith** () var ein kanadisk forfattar som er blitt kjend som den første romanforfattaren frå Canada.

## Liv
Beckwith var fødd i Fredericton i New Brunswick. Mykje av barndommen budde ho i Nova Scotia og Quebec. Mor hennar, Julie-Louise Le Brun, var dotter av Jean Baptiste Le Brun de Duplessis og stamma frå ein framståande fransk familie som slo seg ned i Canada på 1600- og 1700-talet. Far hennar, Nehemiah Beckwith (U.E.L.) var ein lojalist frå Connecticut. Han slo seg ned i New Brunswick i 1780, der han åtte eit framgangsrikt verft.  

To år etter at Beckwith hadde skrive sin første roman, men ikkje gjeve han ut endå, døydde faren i ei drukningsulukke. I 1820 
Ho blei send til Kingston i Ontario for å bu hjå slektningar og skipa ein kostskule for jenter. Her møtte ho George Henry Hart, som ho gifta seg med den 3. januar 1822.

## Virke
Beckwith skreiv den første romanen sin, *St Ursula’s Covent* (eller *The Nun of Canada*), då ho var sytten.

Mor til Beckwith hadde gått over frå katolisismen til ektemannen si metodistiske tru, men det var den religiøse bakgrunnen til mora som gav Beckwith bakgrunnsmaterialet for den første romanen hennar. Beckwith var også inspirert av reisene sine i Quebec og Nova Scotia, som kunne vera strabiøse kanoreiser. 

Det tok nesten ti år for Beckwith å finna nokon som ville gje ut verka hennar.  I 1824 gjekk Hugh C. Thomson med på å gje ut den romantiske romanen *St. Ursula’s Convent or, The Nun of Canada; Containing Scenes from Real Life*. Etter eige ønske var Beckwith  anonym.  Det blei berre trykka 165 bøker. Etter at boka blei kritisert som for komplisert, blei nesten alle utgåvene tapte.

Seinare flytta Beckwith og ektemannen til USA. Her skreiv ho sin andre roman, *Tonnawanda ; or, The Adopted Son of America ; an Indian Story*, som ho gav ut i Rochester i New York som skriven av ein amerikanar (*By an American*).  I 1831 flytta Beckwith, mannen og seks barn tilbake til Fredericton. Her skreiv ho sin tredje roman, *Edith* (eller *The Doom*), men denne blei ikkje gjeven ut i hennar levetid.

28. november 1867 døydde Julia Catherine Beckwith i Fredericton i New Brunswick, 71 år gammal.

## Ettermæle
Først rundt 1900, i lag med ei auka interesse for kanadisk litteratur, blei folk merksame på forfattarskapen til Beckwith. I 1904 kjøpte sjefsbibliotekaren ved Toronto Public Library, James Bain, eit eksemplar av *St. Ursula’s Covent* på auksjon for 8 dollar. Berre fem andre eksemplar av boka er kjende (ein ved Library of Congress i Washington, dei andre ved Bibliothèque Nationale de Quebec, Brock University og University of New Brunswick), medan biblioteket ved McGill University har ei ufullstendig utgåve.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Julia Catherine Beckwith|Julia Catherine Beckwith]]» frå ,  den 13. august 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Julia Catherine (Hart) Beckwith ved FadedPage.com
* Biografi ved *Dictionary of Canadian Biography Online*
Spesielle grenseområde i Murmansk oblast

**Spesielle grenseområde i Murmansk oblast** inkluderer kommunane Kola og Petsjenga, Grense Jakobselv, landsbyane Petsjenga og Pisaritunturi (For desse områda er ansvaret for grensevakt overført til Karelia grensevaktdistrikt med hovudkvarter i Petrozavodsk), men ekskluderer eit kystbelte langs Varangerfjorden, vestsida av Petsjengafjorden og Liinakhamari. Desse områda høyrer til Vestre arktiske grenseområde.

## Kjelder
Rammetromme

**Rammetromme** er ein type tromme med trommeskinn som har ein radius større enn djupna til tromma.
Slike trommer kan ha eit eller to trommeskinn som kan vera av skinn eller kunststoff. Ramma er ofte rund og kan vera av treverk, kunstfinér eller kunstmateriale. 
Ein kan slå slike trommer med handa eller bruka stikker til å slå dei med. Fleire typar kan ha små metallstykke eller ringar i sidene eller mellom trommeskinna som lagar ekstra lyd når ein slår eller rister på tromma.

Trommeslaget er svært gammalt,og finst i ei rekkje kulturar. Dei er kjende frå det gamle Egypt, og har sidan vore brukt rundt Middelhavet, særleg som eit instrument brukt av kvinner. I område rundt polarsirkelen har dei vore brukt innan sjamanisme for å gå i transe.

## Typar

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Frame drum|Frame drum]]» frå ,  den 14. august 2018.*
Martin Roe

**Martin Roe** () er ein norsk friidrettsutøvar frå Bergen som primært tevlar i mangekamp, men også deltek i øvingar som 110 meter hekk og lengdehopp på nasjonalt nivå. Han er norsk rekordhaldar i tikamp med 8&nbsp;228 poeng, oppnådd i april 2018. Roe er medlem i Idrettslaget Fri.

Roe vart norsk tikampmeister i 2012, 2015 og 2017, i 2017 vann han også 110 m hekk. Han vart nummer 11 i tikampen under EM 2016 og nummer 12 i London-VM året etter. Den 2. juli 2017 sette han personleg rekord med 8&nbsp;144 poeng då han sigra i øvinga ved Europacupens 2. divisjon for landslag i spanske Monzón. 28. april 2018 oppnådde Roe 8&nbsp;228 poeng og vann eit mangekampstemne i Firenze, han sletta dermed den 19 år gamle noregsrekorden til Benjamin Jensen. Under EM i friidrett 2018 i Berlin vart Roe sjettemann med sine 8&nbsp;131 poeng.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Martin Roe|Martin Roe]]» frå ,  den 15. august 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Sondre Guttormsen

**Sondre Guttormsen** () er ein norsk friidrettsutøvar, fødd i Davis i delstaten California i USA, som kom på delt sjetteplass i stavhopp under EM i friidrett 2018 i Berlin, der han sette norsk rekord i øvinga ved å ta seg over 5,75 meter. Han er medlem i Ski Idrettslag.

Guttormsen sette i slutten av juli 2018 ny personleg rekord i stav med 5,60 meter ved eit stemne i Karlstad. Vel to veker seinare klarte han 5,75 m i EM-finalen i Berlin, noko som gav han ein delt sjetteplass i meisterskapen. Samstundes forbetra han den norske stavrekorden med tre centimeter, den gamel rekorden på 5,72 m sette Trond Barthel sommaren 1996.

I 2019 flytta han norgesrekorden til 5,80 meter.

Under eit stemne i Chula Vista i USA i 2021 forbetra Guttormsen den norske rekorden til 5,81 meter.

Under Diamond League-finalen i september 2022, Weltklasse Zürich, vart Guttormsen nummer to og tangerte den norske rekorden i stavsprang på 5,86.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sondre Guttormsen|Sondre Guttormsen]]» frå ,  den 15. august 2018.*
Sigrid Borge

**Sigrid Borge** () er ein norsk friidrettsutøvar frå Hausvik i Hordaland som tevlar i spjutkasting, ei øving der ho under EM i friidrett 2018 enda på åttandeplassen.

Borge vart norsk meister i spjutkast 2016 og 2017. Ho sette den 17. juni 2017 personleg rekord med 63,28 meter ved eit stemne i Bærum, av norske kvinneleg spjutkastarar er det einast Trine Solberg har kasta lengre. Borge fekk dermed delta i VM i friidrett 2017, men mislukkast i kvalifiseringa med 55,08 m som best. Året etter kvalifiserte ho seg til EM-finalen i Berlin, der ho oppnådde 59,60 m og vart nummer åtte.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sigrid Borge|Sigrid Borge]]» frå ,  den 15. august 2018.*
Crowdy-crawn

**Crowdy-crawn** er ei rammetromme frå Vest-Cornwall laga av ein trering med eit trommeskinn av saueskinn. Den eldste omtalen av tromma er frå 1880. Ho likner det irske instrumentet bodhrán. Ho blir brukt av norske korniske folkemusikk-grupper som soloinstrumnet eller til akkompagnement.  Namnet «crowdy-crawn» kjem frå kornisk *croder croghen*, bokstaveleg 'skinn-såld,' og er av og til avkorta til «crowd».

Instrumentet skal ha kome frå ein jordbruksreiskap brukt til å sanka og/eller måla korn. På liknande vis skal den irske bodhránen ha kome frå eit drøftetrau brukt til å sikta ut større delar frå hausta korn: «mostbodhrán were made out of sieves and riddles, you know, for riddling corn, they just removed the wire, and used the frame.» Denne typen instrument er også kjend som riddle drum i Dorsetshire og Wiltshire i England.

Når ein ikkje brukte han på åkeren kunne ein crowdy-crawn brukast til å oppbevara ulike småsaker i heimen: «In old country house-keeping in West Cornwall, odd things, all worth saving, but for which no special place on the wall, shelf, chimney board, or dresser was provided, were tidied away into the 'crowdy-crawn'; a sieve-rind with a bottom of stretched sheep-skin, serving on occasion also as a tambourine for dancers, but originally meant as a corn-measure.» Omgrepet er også brukt i moderne tid om ei samling av folk for kornisk kulturell forteljing, blondemaking, kvilting, spinning og andre tradisjonelle virke.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Crowdy-crawn|Crowdy-crawn]]» frå ,  den 15. august 2018.*
Brønnbåt

**Brønnbåt** eller **kvase** er eit fartøy til transport av levande fisk. 
Ein brønnbåt skil seg frå andre båtar ved at lasterommet er ein brønn med sirkulasjon av friskt sjøvatn, slik at ein kan frakta fisk som er fanga eller frå oppdrettsanlegg levande fram til tilverkings- eller salsstad.

## Referansar
Andrius Gudžius

**Andrius Gudžius** () er ein litauisk friidrettsutøvar frå Kaunas som vart verdsmeister 2017 og europameister 2018 i diskoskasting, begge gongane med Daniel Ståhl frå Sverige på sølvplass.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Andrius Gudžius|Andrius Gudžius]]» frå ,  den 15. august 2018.*
Serkland

**Serkland** eller **Særkland** er ei nemning frå norrøn tid om Mesopotamia og Nord-Afrika. 

Namnet har ulike tolkingar. *Serkarane* kan visa til *[[Sarasenarar|sarasenarane]]*, eit namn brukt om muslimar på denne tida. Namnet kan også ha vore henta frå *serkr* ('kappe», kjole'), og *land*, noko som refererer til kleda som folk i området hadde på seg. Ei anna mogleg forklaring er det tyrkiske ordet for «førti pelsar», som var ein viktig valuta i vikingtida, og som resulterte i dagens [russisk]]e ord for «førti», *sorok.* Det kan òg vera nærskyldt med Sarkel, ein by i Khazarriket.

Fleire soger nemner Serkland: *[[Ynglingesoga|Ynglinga saga]]*, *[[Sörla saga sterka]]*, *[[Sörla þáttr]]*, *[[Magnussønnenes saga|Sagaen om Sigurd Jorsalfare]]* og *[[Hjálmþés saga ok Ölvis]]*. Det er også nemnd av skalden Þórgils fiskimaðr frå 100-tallet, og skalden Þórarinn stuttfeldr frå 1100-talet.

## Sjå òg
* Bláland
* Gardarike
* Vinland
* Miklagard

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Serkland|Serkland]]» frå ,  den 14. august 2018.*  
 
## Litteratur

* Ture Johnsson Åre. *Austr i Karusm och Särklandsnamnet.* I *Fornvännen 42*, s. 290–305. Stockholm 1947.  
* Sven B. F. Jansson. *Runinskrifter i Sverige.* Stockholm 1963
* Carl L. Thunberg (2011). ''Särkland och dess källmaterial''
Inês Henriques

**Inês Henriques** () er ein portugisisk friidrettsutøvar frå Rio Maior som i 2017 vart den fyrste kvinnelege verdsmeister i 50 kilometer kappgang og i 2018 den fyrste kvinnelege europameisteren på same distansen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Inês Henriques|Inês Henriques]]» frå ,  den 15. august 2018.*
Wojciech Nowicki

**Wojciech Nowicki** () er ein polsk friidrettsutøvar frå Białystok som i 2021 vart olympisk meister og åra 2018, 2022 og 2024 vart europameister i sleggjekasting. Han har elles vunne bronsemedaljen i øvinga i tre verdsmeisterskap; 2015, 2017 og 2019, samt i EM i friidrett 2016 og Sommar-OL 2016. Han sette personleg rekord med 82,52 meter då han i 2021 vann sleggjetevlinga under dei olympiske sommarleikane i Tokyo.

## Aktiv
Nowicki sette våren 2015 personbeste med 78,71 m under eit stemne heime i Białystok. Tre månader seinare kasta han nesten like langt i VM-finalen 2015 og fekk bronsemedaljen. Året etter vart han bronsemedaljør i så vel europameisterskapen som i Sommar-OL. Sommaren 2017 forbetra han den personlege rekorden til 80,47 m heime i Białystok, for så å vinne endå ein bronsemedalje under verdsmeisterskapen 2017 i London. 2. juli 2018 flytta Nowicki den personlege rekorden til 81,85 meter. Vel ein månad seinare vart han europameister i Berlin. Frå Doha-verdsmeisterskapen 2019 reiste han heim med si femte internasjonale bronsemedalje, hans tredje VM-bronse i rad. Høgdepunktet for Nowicki kom då han i den tredje omgangen av OL-finalen i Tokyo 4. august 2021 presterte livsbeste med eit kast på 82,52 meter. Dermed vart han olympiske meister, norske Eivind Henriksen vart nummer 2 med 81,58 m i sluttprotokollen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2015 i Beijing: Bronsemedalje – 78,55 m
*EM 2016 i Amsterdam: Bronsemedalje – 77,53 m
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Bronsemedalje – 77,73
*VM 2017 i London: Bronsemedalje – 78,03 m
*EM 2018 i Berlin: Gullmedalje – 80,12 m, framom Paweł Fajdek (78,69 m)
*VM 2019 i Doha: Bronsemedalje – 77,69 m
*OL i 2021 i Tokyo: Gullmedalje – 82,52 m, framom Eivind Henriksen (81,58 m)
*VM 2022 i Eugene: Sølvmedalje – 81,03 m, bakom Paweł Fajdek (81,98 m)
*EM 2022 i München: Gullmedalje – 82,00 m, framom Bence Halász (80,92 m)
*VM 2023 i Budapest: Sølvmedalje – 81,02 m, bakom Ethan Katzberg (81,25 m)
*EM 2024 i Roma: Gullmedalje – 80,95 m, framom Bence Halász (80,49 m)
*OL 2024 i Paris: Nr 7 – 77,42 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wojciech Nowicki|Wojciech Nowicki]]» frå ,  den 3. mai 2021.*
Thomas Röhler

**Thomas Röhler** () er ein tysk friidrettsutøvar frå Jena som i 2016 vart olympisk meister og 2018 europameister i spjutkasting. Han har ein personleg rekord i øvinga på 93,90 meter frå 2017.

## Aktiv
Röhler sette personbeste med 80,79 meter i 2012. Han deltok i europameisterskapen der han mislukkast kvalifisere seg til finalen med minst mogleg margin. Derimot vart han tysk meister i spjutkast, den fyrste av seks strake gullmedaljar i den nasjonale meisterskapen. I 2013 forbetra han seg til 83,95 meter i Dessau. Röhler flytta i 2014 den personlege rekorden til 87,95 m i Zürich, samstundes gjekk han til topps samanlagt i DL-serien. Trass i sterke 87,41 m i VM-finalen 2015, måtte han nøye seg med fjerdeplass, 23 centimeter unna bronsemedaljen. På tampen av same sesongen landa spjutet på 89,27 m då han sigra i finske Kuortane.

Sommaren 2016 vann Röhler spjut-tevlinga ved Bislett Games med personbeste 89,30 m, for så å auke til 91,28 meter ved eit stemne i Turku. Høgdepunktet kom då han vann den olympiske gullmedaljen i Rio de Janeiro med eit bestekast på 90,39 meter. 5. mai 2017 i Doha presterte han livsbeste 93,90 meter. I verdsmeisterskapen i London enda han på fjerdeplass, fattige 6 cm bak bronsevinnaren Petr Frydrych. I 2018 sigra han i DL-stemnet i Doha for andre året i rad, då med eit kastpå 91,78 m. Tre månader seinare vart han europameister med sluttresultatet 89,47 meter. 2019-sesongen Röhler som beste 86,99 meter. Etter den tid har han vore plaga av skadar og ikkje makta prestere på eit høgt internasjonalt nivå.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 2012 i Helsinki: Utslått i kvalifiseringa (nr 13 -78,89 m)
*VM 2013 i Moskva: Utslått i kvalifiseringa (nr 29 -74,45 m)
*EM 2014 i Zürich: Nr 12 – 70,31 m
*VM 2015 i Beijing: Nr 4 – 87,41 m
*EM 2016 i Amsterdam: Nr 5 – 80,78 m
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Gullmedalje 90,30 m, framom Julius Yego (88,24 m)
*VM 2017 i London: Nr 4 – 88,26 m
*EM 2018 i Berlin: Gullmedalje 89,47 m, framom Andreas Hoffmann (87,60 m)
*VM 2019 i Doha: Utslått i kvalifiseringa (Nr 23 -79,23 m)
*EM 2022 i München: Utslått i kvalifiseringa (Nr 22 -71,31 m)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Thomas Röhler|Thomas Röhler]]» frå ,  den 15. august 2018.*  
 
*
Michał Haratyk

**Michał Haratyk** () er ein polsk friidrettsutøvar frå Cieszyn som i 2018 vart europameister i kulestøyting, to år etter han tok sølvmedaljen i same øvinga under EM i friidrett 2016. Haratyk sin personlege rekord på 22,08 meter oppnådde han i Ostrava 13. juni 2018.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Michał Haratyk|Michał Haratyk]]» frå ,  den 15. august 2018.*
Natalija Prysjtsjepa

**Natalija Prysjtsjepa** () er ein ukrainsk friidrettsutøver frå Rivne som i 2016 vart europameister på 800 meter i Amsterdam, og som to år etter forsvarte EM-tittelen på distansen under Friidretts-EM i Berlin. Ho har ein personleg rekord på 800 m på tida 1.58,60, oppnådd i Zürich i 2016.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Natalija Pryschtschepa|Natalija Pryschtschepa]]» frå ,  den 15. august 2018.*
Léa Sprunger

**Léa Sprunger** () er ein sveitsisk friidrettsutøvar frå Nyon i Vaud-kantonen som i 2018 vart europameister i 400 meter hekk, to år etter ho tok bronsemedaljen i same øvinga under friidretts-EM i Amsterdam. Sprunger er aktiv også i andre sprintøvingar og har tidlegare delteke i mangekamp.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Léa Sprunger|Léa Sprunger]]» frå ,  den 15. august 2018.*
Paraskevi Papachristou

**Paraskevi Papachristou** () er ein gresk friidrettsutøvar frå Aten som i 2018 vart europameister i tresteghopp, to år etter ho tok bronsemedaljen i same øvinga under friidretts-EM i Amsterdam. Papchristou sette sin personlege rekord i tresteg på 14,73 meter under eit stemne i Filothéi i juni 2016.

Ho deltok under Sommar-OL 2016 og 2020, men kom ikkje på medaljeplass.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Paraskevi Papachristou|Paraskevi Papachristou]]» frå ,  den 15. august 2018.*  
 
*
Anouk Vetter

**Anouk Vetter** () er ein nederlandsk friidrettsutøvar frå Amsterdam som i 2016 vart europameister i sjukamp under EM i friidrett 2016 i heimbyen. Året etter vann ho bronsemedaljen i sjukampen då verdsmeisterskapen 2017 fann stad i London. Sidan sikra ho seg sølvmedaljen både under Sommar-OL i 2021 og ved verdsmeisterskapen 2022. I den siste meisterskapen presterte ho livsbeste 6&nbsp;867 poeng.

## Aktiv
Vetter sette personbeste med 6&nbsp;626 poeng då ho vann gullmedaljen i sjukampen under EM 2016. Året etter forbetra ho sin personlege rekord med 10 poeng i London-VM, noko som gav henne bronseplassen i tevlinga. Fire år seinare flytta ho sitt livsbeste til 6&nbsp;689 poeng då dei olympiske sommarleikane vart avvikla i Tokyo, og kompletterte medaljesamlinga med eit sølv. I mai 2022 gjekk ho til topps i mangekampstemnet i Götzis, forbetra den nasjonale rekorden til 6&nbsp;689 poeng. Sju veker seinare gjorde Vetter sitt livs beste sjukamp under verdsmeisterskapen i Eugene. Her sanka ho 6&nbsp;867 poeng, men måtte som i Tokyo-OL året før finne seg i å verte slått av belgiske Nafissatou Thiam.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 2014 i Zürich: Nr 7 – 6&nbsp;281 poeng
*VM 2015 i Beijing: Nr 12 – 6&nbsp;267 poeng
*EM 2016 i Amsterdam: Gullmedalje – 6&nbsp;626 poeng, framom Antoinette Nana Djimou (6&nbsp;548 poeng)
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 10 – 6&nbsp;394 poeng
*VM 2017 i London: Bronsemedalje – 6&nbsp;636 poeng
*EM 2018 i Berlin: Nr 5 – 6&nbsp;414 poeng
*VM 2019 i Doha: Braut den siste øvinga
*OL i 2021 i Tokyo: Sølvmedalje – 6&nbsp;689 poeng, bakom Nafissatou Thiam (6&nbsp;791 poeng)
*VM 2022 i Eugene: Sølvmedalje – 6&nbsp;867 poeng, bakom Nafissatou Thiam (6&nbsp;947 poeng)
*EM 2022 i München: Braut etter fem øvingar
*VM 2023 i Budapest: Bronsemedalje – 6&nbsp;501 poeng
*OL 2024 i Paris: Braut etter fem øvingar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Anouk Vetter|Anouk Vetter]]» frå ,  den 7. mai 2022.*  

*World Athletics
Matthew Hudson-Smith

**Matthew Hudson-Smith** () er ein britisk friidrettsutøvar frå Wolverhampton som vart europameister på 400 meter i 2018 og 2022, i den siste meisterskapen fekk han også gull i 4 x 400 meter stafett. Sommaren 2023 vann han sølvmedaljen på 400-meteren i VM i Budapest, eitt år seinare gjorde han sitt livs løp og vann OL-sølv i Paris med europarekord-tida 43,44 sekund.

## Aktiv
Hudson-Smith sigra på 400 meter ved EM 2018, fire år etter han tok EM-sølv på same distansen. Både under Friidretts-EM 2014 og 2016 var han med på Storbritannias lag som vann gull i 4 x 400 meter stafett. Han presterte personbeste på 44,48 sekund i semifinalen på 400 m under Sommar-OL 2016 i Rio de Janeiro. Frå europameisterskapen 2018 i Berlin reiste han med individuell gullmedalje og stafett-sølv. Sidan vann han bronsemedaljen då verdsmeisterskapen i friidrett 2022 fann stad i USA. Under verdsmeisterskapen 2023 sprang han i semifinalen i mål på tida 44,26, sletta dermed den 36 år gamle europarekorden til Thomas Schönlebde. I sjølve finalen vart han andremann bakom Antonio Watson frå USA. Juli 2024 forbetra Hudson-Smith rekorden sin til 43,74 sekund i London. 7. august i Paris kom han i mål til sølvmedalje i OL-finalen 2024, flytta europarekorden ned til 43,44. Quincy Hall frå USA kneip gullmedaljen med 43,40.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 2014 i Zürich: Sølv på 400 m, gull i 4 x 400 meter stafett
*EM 2016 i Amsterdam: Bronsemedalje i 4 x 400 m stafett
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 8 på 400 m – 44,61
*VM 2017 i London: Bronsemedalje i 4 x 400 m stafett. Nr 9 på 400 m (44,74 i semifinalen) 
*EM 2018 i Berlin: Gull på 400 m – 44,78. Sølv i 4 x 400 m stafett
*VM 2019 i Doha: Braut 400 m
*VM 2022 i Eugene: Bronsemedalje på 400 m – 44,66 
*EM 2022 i München: Gull på 400 m – 44,53, og i 4 x 400 m stafett
*VM 2023 i Budapest: Sølvmedalje på 400 m – 44,31
*OL 2024 i Paris: Sølvmedalje på 400 m – 43,44
*VM 2025 i Tokyo: Utslått i semifinalane på 400 m (44,95=nr 18)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Matthew Hudson-Smith|Matthew Hudson-Smith]]» frå ,  den 15. august 2018.*
Pascal Martinot-Lagarde

**Pascal Martinot-Lagarde** () er ein fransk hekkeløpar frå Saint-Maur-des-Fossés som i 2018 vart europameister på 110 meter hekk i Berlin. Han har elles vunne bronsemedaljen i øvinga ved EM 2014 i Zürich, VM 2019 i Doha og sølvmedaljen EM 2022 i München. I 2014 sigra Martinot-Lagarde samanlagt i korthekk i den såkalla Diamatserien (Diamond League), same sommaren sette han fransk rekord i 110 m hekk med tida 12,95 under DL-stemnet i Monaco.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2013 i Moskva: Utslått i kvalifiseringa (13,63=nr 22)
*EM 2014 i Zürich: Bronsemedalje – 13,29
*VM 2015 i Beijing: Nr 4 – 13,17
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 4 – 13,29
*EM 2018 i Berlin: Gullmedalje – 13,17, framom Sergej Sjubenkov (13,17)
*VM 2019 i Doha: Bronsemedalje – 13,18
*OL i 2021 i Tokyo: Nr 5 – 13,16
*VM 2022 i Eugene: Utslått i semifinalane (13,40=nr 13)
*EM 2022 i München: Sølvmedalje – 13,14, bakom Asier Martínez (13,14)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Pascal Martinot-Lagarde|Pascal Martinot-Lagarde]]» frå ,  den 15. august 2018.*  
 
*World Athletics
Markland

**Markland** ('skoglandet') er eit gammalt norrønt namn på kyststrekningar av Nord-Amerika, truleg austkysten av Labrador.

Etter sogetradisjonen blei Markland først sett av islendingen Bjarne Herjolfsson då han kom ut av kurs på veg til Grønland. Han gjekk ikkje i land. Markland fekk namn av Leiv Eiriksson då han siglde langs den nordamerikanske nordaustkysten kring år 1000.  

## Sjå òg
*Vinland

## Kjelder
*
Vinland

**Vinland** er ei nemning for eit landområde funne av Leiv Eiriksson og følgjet hans då dei siglde frå Grønland til austkysten av Nord-Amerika for rundt tusen år sidan.
Dei viktigaste kjeldene til det ein veit om Vinland er islendingesogene *[[Soga om Eirik Raude]]* og *[[Grønlendingesoga]]*. Ifølgje sogene låg Vinland sør for Helluland og Markland.

Det finst fleire spekulasjonar om nøyaktig kvar landet låg. Det er funne arkeologiske spor etter norrøn busetnad på L'Anse aux Meadows på nordspissen av Newfoundland og på Baffinøya i Canada som er blitt kopla til omgrepet. New Foundland blir tradisjonelt kalla *Littla Helluland*, og landet innafor *Helluland it Mikla* (Store Helluland).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vinland|Vinland]]» frå ,  den 15. august 2018.*
Coddle

**Coddle** (tidvis også **Dublin coddle**) er ein irsk rett som tradisjonelt er blitt laga av restar, men typisk inneheld grove bitar av pølse, flesk og potet, med lauk, salt, pepar og urter, eventuelt også med tilsett bygg og øl. Namnet kjem frå verbet *coddle*, som tyder å småkoka på låg varme.

Retten blir laga ved braisering i krafta ein får ved å koka flesket og pølsenes. I nokre tradisjonelle oppskrifter tilset ein også litt guinness til gryta, men dette er uvanleg i moderne  oppskriftsversjonar. Ein koker retten i ei gryte med eit tettsitjande lok for å dampa ingrediensane som ikkje er dekte av krafta. Dei einaste kryddera ein bruker er salt, pepar og tidivs også persille.

Retten er særleg knytt til den irske hovudstaden Dublin og arbeidarklassen der. Han blei ofte eten på torsdagar slik at ein kunne eta opp kjøtrestar før fredagsfasten.

Retten er nemnd i fleire verk om Dublin, mellom anna i James Joyce sine tekstar. Han skal ha vore favorittretten til Seán O'Casey og Jonathan Swift, 

## Sjå òg
* Irsk stuing

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Coddle|Coddle]]» frå ,  den 16. august 2018.*
NM i friidrett 2001

**Noregsmeisterskapen i friidrett 2001,** hovudmeisterskapen, vart avvikla på Marienlyst stadion i Drammen dagane 6.–8. juli 2001 med Idrettsforeningen Hellas som arrangør.

## Menn
### 100 meter





### 200 m





### 400 m





### 800 m





### 1500 m





### 5&nbsp;000 m





### 10&nbsp;000 m





### 110 meter hekk





### 400 m hekk





### 3&nbsp;000 m hinder





### Høgdehopp





### Stavhopp





### Lengdehopp





### Tresteghopp





### Kulestøyt





### Diskoskast





### Sleggjekast





### Spjutkast





## Kvinner
### 100 m





### 200 m





### 400 m





### 800 m





### 1500 m





### 5&nbsp;000 m





### 100 meter hekk





### 400 m hekk





### 3&nbsp;000 m hinder





### Høgdehopp





### Stavhopp





### Lengdehopp





### Tresteghopp





### Kulestøyt





### Diskoskast





### Sleggjekast





### Spjutkast




## Kjelder
*Bergensavisen 7. juli 2001
*Glåmdalen 9. juli 2001
Marcin Lewandowski

**Marcin Przemysław Lewandowski** () er ein polsk mellomdistanseløpar frå Szczecin som i 2010 vart europameister på 800 meter og sidan vann EM-sølv på same distansen i 2016 og på 1500 meter i 2018. I 2015 sprang inn til siger på 800 m under innandørs-EM og i 2017 vann han 1500 m, også då i innandørs-EM. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marcin Lewandowski|Marcin Lewandowski]]» frå ,  den 16. august 2018.*
Ivet Lalova

**Ivet Lalova**, sidan 2013 **Lalova-Collio**, () er ein bulgarsk sprinter frå Sofia som i 2012 vart europameister på 100 meter i Helsinki og i 2016 tok sølvmedaljen både på 100 m og 200 m under europameisterskapen i Amsterdam. I 2005 vann ho 200-meteren ved innandørs-EM.

## Kjelder

* 
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ivet Lalova-Collio|Ivet Lalova-Collio]]» frå ,  den 16. august 2018.*
Karen Dorothea Bang

**Karen Dorothea Bang** ()  var ein norsk kokebokforfatter. 

Bang var fødd og døydde i Arendal. Ho var dotter av Trinke Gabrielsdatter og den seinare majoren Steen Iversen Bang (d. 1783). I mange år arbeidde ho som «husjomfru», før ho gav ut *Fuldstændig Norsk Kogebog* ved enden av livet.

## Verk
**Fuldstændig Norsk Kogebog. Til brug såvel i større som mindre husholdninger* (1835)

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Karen Dorothea Bang|Karen Dorothea Bang]]» frå ,  den 16. august 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Bøker av Karen Dorothea Bang ved nb.no
Malaika Mihambo

**Malaika Mihambo** () er ein tysk friidrettsutøvar frå Heidelberg som vart europameister 2018, verdsmeister 2019, olympisk meister 2021, verdsmeister 2022 og europameister 2024 i lengdehopp. Ho har ein personleg rekord på 7,30 meter frå verdsmeisterskapen 2019. 

## Aktiv
Mihambo gjorde personbeste i lengdehopp med 6,90 meter i 2014. To år seinare tok ho bronsemedaljen i øvinga ved EM i friidrett 2016, før ho under Sommar-OL 2016 flytta sitt personbeste til 6,95 m i finalen og vart nummer 4. I Weinheim 26. mai 2018 forbetra ho rekorden sin til 6,99 meter, seinare same sommaren vart ho europameister med moderate 6,75 m.

2019-sesongen var Mihambo i sitt livs beste form. Ho forbetra den personlege rekorden til 7,07 m i Roma den 6. juni, vidare til 7,16 m i den tyske meisterskapen i Berlin 4. august, for så å toppe rekordreisa med 7,30 meter i VM finalen i Doha den 4. oktober. Under dei olympiske sommarleikane i Tokyo 2021 låg ho på tredjeplass før sjette og siste finaleomgang. I sitt siste forsøk landa ho på 7,00 meter og årsbeste, dermed la ho dei andre medaljevinnarane 3 centimeter bakom seg.

Mihambo vann den tyske meisterskapen i lengdehopp i 2016 og åra 2018-21.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2013 i Moskva: Utslått i kvalifiseringa (6,49 m =nr 18)
*EM 2014 i Zürich: Nr 4 – 6,65 m
*VM 2015 i Beijing: Nr 6 – 6,79 m
*EM 2016 i Amsterdam: Bronsemedalje – 6,65 m
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 4 – 6,95 m
*EM 2018 i Berlin: Gullmedalje – 6,75 m m, framom Maryna Bekh (6,73 m)
*VM 2019 i Doha:  Gullmedalje – 7,30 m, framom Maryna Bekh-Romansjuk (6,92 m)
*OL i 2021 i Tokyo: Gullmedalje – 7,00 m, framom Brittney Reese (6,97 m)
*VM 2022 i Eugene: Gullmedalje – 7,12 m, framom Ese Brume (7,02 m)
*EM 2022 i München: Sølvmedalje – 7,03 m, bakom Ivana Vuleta (7,06 m)
*EM 2024 i Roma: Gullmedalje – 7,22 m, framom Larissa Iapichino (6,94 m)
*OL 2024 i Paris: Sølvmedalje – 6,98 m, bakom Tara Davis-Woodhall (7,10 m)
*VM 2025 i Tokyo: Sølvmedalje – 6,99 m, bakom Tara Davis-Woodhall (7,13 m)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Malaika Mihambo|Malaika Mihambo]]» frå ,  den 15. mai 2022.*
Irsk stuing

**Irsk stuing** (engelsk *Irish stew*, irsk  eller **) er ein gryterett eller ei stuing med opphav frå Irland. Retten kan ha ei rekkje ulike kjøt- og grønsaksingrediensar. Det er særleg vanleg å bruka lam eller sauekjøt og potet, lauk og persille i retten. Stuinga blir småkokt i nokre timar.

Ein rekner med at retten går mange hundreår tilbake, men han blei kjend utanfor Irland på 1800-talet. Kokebokforfattaren Mrs Beeton har ei oppskrift som nytter sauekjøt, potet, perlebygg og lauk. *Oxford Companion to Food* hevder at puristar berre vil ha dei tradisjonelle ingrediensane nakkestykka, potet, lauk og vatn i retten. Andre moglege ingrediensar er gulrot, nepe og perlebygg.

Irsk stuing var utbreidd i heile Storbritannia som middagsrett og som institusjonsmat. Eit dårleg rykte skapt av dårlege ingrediensar og tillaging og mindre bruk av fårekjøt førte til ein tilbakegang for retten i andre halvdel av 1900-talet.

## I kulturen
Irsk stuing blir nemnd av Lord Byron i diktet *The Devil's Drive* frå 1814:

The Devil returned to Hell by two,
:And he stayed at home till five;
When he dined on some homicides done in *ragoût*,
:And a rebel or so in an *Irish* stew

«Irish stew» eller berre «Irish» er cockney-rimslang for 'sant' fordi «stew» rimer på «true».

## Sjå òg
*Cawl
*Coddle
*Fårikål
*Lapskaus
*Scouse/lobscouse

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Irish stew|Irish stew]]» frå ,  den 16. august 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 
* Davidson, Alan & Jaine, Tom (2006) *Oxford Companion to Food*.  Oxford: Oxford University Press. 

## Bakgrunnsstoff
*Oppksrift ved aperitif.no
*Oppskrift ved kulinarisk.no
*Oppskrift på Cork Irish stew ved nrk.no
Kariem Hussein

**Kariem Hussein** () er ein sveitsisk friidrettsutøvar frå Münsterlingen som i 2014 vart europameister på 400 meter hekk i Zürich, to år seinare fekk han bronsemedaljen i same øvinga ved europameisterskapen i Amsterdam. Hans personlege rekord på langhekken lyder på 48,45 sekundar og vart oppnådd i 2015-sesongen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Kariem Hussein|Kariem Hussein]]» frå ,  den 16. august 2018.*
Tombi!

***Tombi!***, kjent i Nord-Amerika som ***Tomba!***, er eit plattformspel utvikla av Whoopee Camp til PlayStation. Det vart utgjeve i Japan desember 1997 av Whoopee Camp og internasjonalt året etter av Sony Computer Entertainment. Spelet handlar om ein byting med rosa hår som søkjer etter å få armbandet til bestefaren attende frå ei gruppe av fiendslege grisar.

*Tombi!* fekk positiv mottaking, særleg for den visuelle stilen og dei varierte spelemekanikkane. Det vart utgjeve på nytt til PlayStation 3 gjennom PlayStation Network juli 2011 i Japan og internasjonalt i 2012. Trass i at spelet ikkje selde særleg bra, fekk det i 1999 ein oppfølgjar, *[[Tombi! 2]]*, og har halde på ein kultstatus sjølv fleire år etter utgjevinga.

## Referansar
Rick and Morty

***Rick and Morty*** er ein amerikansk animert science fiction-sitcom retta mot vaksne, skapt av Justin Roiland og Dan Harmon for kveldsprogrammet Adult Swim på Cartoon Network. Serien følgjer påfunna til ein kynisk vitskapsmann, Rick Sachez, og dottersonen hans, Morty Smith, som fordeler tida si mellom det normale heimelivet og interdimensjonale eventyr. Serien premierte 2. desember 2013, og den tredje sesongen vart avslutta 1. oktober 2017. I mai 2018 vart serien fornya for 70 nye episodar fordelte på eit uvisst tal på sesongar.

Roiland gjev stemme til dei to hovudfigurane, medan Chris Parnell, Spencer Grammer og Sarah Chalke er stemmeskodespelarane til resten av familien. Serien har opphav frå ein animert parodisk kortfilm av *[[Back to the Future]]*, *The Real Animated Adventures of Doc and Mharti*, skapt av Roiland for Channel 101, ein kortfilmfestival i Los Angeles. Etter at Harmon vart kontakta av Adult Swim for om han kunne tilby idear til nye underhaldingsprogram, gjekk han og Roiland inn for å utvikle ein serie basert på kortfilmen. *Rick and Morty* har fått positiv mottaking for særhåtten, kreativiteten og humoren i serien.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*