Søramerikansk pelssel

**Søramerikansk pelssel** (*Arctocephalus australis*) er ein art av øyreselar som lever langs kystane av Peru, Chile, Falklandsøyane, Argentina, Uruguay og sørlege Brasil.

## Skildring

Søramerikanske pelsselar har ein mørkegrå eller brun pels. Dei syner sterk kjønnsdimorfisme i storleik og hannar har tjukkare halsar og større skuldrer enn hoer. Hannane utviklar òg manar av lengre dekkhår på halsen og skuldrene. 
Hannar kan bli opptil 2 meter lange og vege 90–200 kg, medan hoene i gjennomsnitt er 1,5 meter lange og veg 60 kg. 

Storleiken på selane varierer mellom ulike område, men i gjennomsnitt blir vaksne hannar opptil 2 m lange og veg 90–200 kg, medan hoene blir opptil 1,5 m lange og veg 60 kg i gjennomsnitt. Nyfødde er mellom 50 og 65 cm og veg 3–7,5 kg, og hannar er allereie større enn hoer ved fødselen.

## Leveområde og habitat
Søramerikanske pelsselar finst på neotropiske havkystar frå Paracas-halvøya i Sør-Peru sørover til Kapp Horn på Stillehavskysten og nordover til Sør-Brasil på Atlanterhavskysten og Falklandsøyane. Søramerikansk pelssel føretrekk steinete kystar og øyar, særleg med bratte skråningar. I Peru har dei òg blitt funne i grotter, der nokre klatrar opptil 15 m for å finne ein kvileplass. Dei søkjer generelt tilgang til skugge og tidvassbasseng. 

Det finst registreringar av streifdyr mot nord slik som ved Ecuador-kysten, Galápagosøyane og Gorgona-øya i Colombia.

## Levevis

Daglege rørsler innanfor koloniane hjelper selane med å regulere kroppstemperaturen, men kan òg føre til aggressive samanstøyt mellom hoene som vernar ungane sine. Hannane er vanlegvis polygynisk og held territorium med 3–20 hoer i paringstida. Ein intens konkurranse mellom hannane resulterer ofte i skadar. I Uruguay er det observert eit leik paringssystem, der hoene har overlappande heimeområde, og hannane har avgrensa monopol på dei.

Reproduksjonssyklusen er på 11 månader, inkludert ein 3–4 månaders embryonisk diapause, forlenga drektigheit. Paring skjer frå oktober til januar. Etter fødselen vekslar hoene mellom å dra på næringssøk og å amme ungane sine, der lengda på næringssøk aukar utover sesongen. Ein slik tur kan ta fleire dagar. Overlevinga til ungane blir påverka av lengda på desse turane, som kan variere avhengig av lokasjon, marin produktivitet og miljøfaktorar som El Niño sørleg oscillasjon. El Niño-hendingar påverkar særleg dei peruanske pelsselane, under slike tilhøve må hoene forlengje turane for matauke, som igjen fører til auka dødelegheit blant ungane på grunn av svolt.

Dødelegheita blant ungane er høgast i fødselsperioden og kjem av primært svolt, drukning og sjukdommar. Predasjon frå søramerikanske sjøløver og morsaggresjon bidreg også til dødelegheit, spesielt under El Niño-hendingane.

Søramerikanske pelssel leitar etter mat der havdjupna er mellom 50–600 meter. Ei undersøking i 1983 indikerte at hodyr dukka ned til i gjennomsnitt 29 meter og maksimalt ned til 170 meters djupne. I til dømes Uruguay, vil ammande hoer symje 41–185 km frå yngleområda sine for å finne føde. Ei anna undersøking av bruken av habitat blant unge hanndyr ved Falklandsøyane i 2015 registrerte fleire dukk djupare enn 300 meter. 

Søkjeåtferda blir påverka av tilgjengelegheita av byttedyr, der pelagiske og botnlevande fisk og blekksprutar utgjer hovudkomponentane i dietten. Område for næringssøk, som dei nær Falklandsøyane, overlappar ofte med regionar med høg byttedyrtettleik, inkludert hummarkril, som er eit nøkkelbyte i dette området

## Bestandar
Nominatforma av denne arten lever langs kysten av det sørlege Brasil, Uruguay, Argentina, Falklandsøyane og det sørlege Chile. Ein «peruansk underart», *A. a. gracilis* finst langs kysten av Peru og det nordlege Chile, og utvidar utbreiinga si sørover. Den totale bestanden av søramerikanske pelssel, begge underartar, er omtrent 238&nbsp;000 individ, av dei rundt 109&nbsp;500 modne individ (2016). Populasjonen av  *A. a. gracilis* er estimert til 21&nbsp;000, med ukjent utviklingstrend, men den øvrige bestanden er trudd å vere svakt aukande. Derfor har Verdas naturvernunion, IUCN, kategorisert arten som livskraftig, LC, per 2016.

Den newzealandske pelsselen blir stundom rekna som ein underart av *A. australis*.

## Kjelder

* 

* *Denne artikkelen byggjer dels på «[[:en:South American fur seal|South American fur seal]]» frå , den 29. desember 2024*

## Bakgrunnsstoff

*Pelssel et pingvin