open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1592

**1592** (romartal MDXCII) var eit skotår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
* 30. januar: Klemens VIII vart peika ut til pave i Roma.

### Noreg
*
 
## Fødde
* 1. mai: Johann Adam Schall von Bell, tysk misjonær 
* 8. mai: Francis Quarles, engelsk poet
* 28. august: George Villiers, 1. hertug av Buckingham 
* 25. september: Herman Krefting d.e., tysk-fødd jernverkseigar 
* 4. november: Gerard van Honthorst, nederlandsk målar 
* ukjend dato: Klas Fleming, svensk admiral, riksråd og byplanleggjar

## Døde

* 13. februar: Jacopo Bassano, italiensk målar 
* 21. september: Povel Huitfeldt, embetsmann og statthaldar i Noreg 
* 17. november: Kong Johan III av Sverige
1591

1591 (romartal MDXCI)

## Hendingar
### Utlandet
* Ein marokkansk hæravdeling går gjennom Sahara og slår hæren åt Songhai ved Gao.

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

*
1590

**1590** (romartal MDXC)

## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* 7. april: Anne Pedersdotter, norsk «heks»
1589

**1589** (romartal MDLXXXIX)

## Hendingar

### Utlandet
* Grunnlegginga av den japanske byen Hiroshima.

### Noreg
*

## Fødde
* 9. januar: Ivan Gundulic, kroatisk diktar
* Yönten Gyatso, den fjerde Dalai Lama

## Døde

* 3. juli: Ioann av Moskva, ortodoks helgen
* 2. august: Kong Henri III av Frankrike
* Den indiske musikaren Tansen
1588

**1588** (romartal MDLXXXVIII)

## Hendingar

### Utlandet

* Den spanske armadaen leid eit sviande nederlag for den britiske marinen då dei prøvde invadera England.

### Noreg
* Christian IV vart konge i Danmark-Noreg, berre 11 år gammal.

## Fødde
* 5. april: Thomas Hobbes, engelsk filosof.
## Døde

* 4. april: Fredrik II av Danmark-Noreg
* 19. april: Paolo Veronese, italiensk målar
* 17. juli: Mimar Sinan, osmansk arkitekt
* Melchior Lorck, dansk kunstnar
1587

**1587** (romartal MDLXXXVII)

## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* 8. februar: Maria Stuart, skotsk monark (avretta)
* 2. november: Hans Knieper, nederlandsk målar
1586

**1586** (romartal MDLXXXVI)

## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* 30. august: Andrea Gabrieli, italiensk toneskapar
1585

**1585** (romartal MDLXXXV) var eit normalår som byja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein fredag den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 12. januar: Nederland gjekk over til Den gregorianske kalenderen

### Noreg
*

## Fødde

* 27. januar: Hendrick Avercamp, nederlandsk kunstmålar
* 9. oktober: Heinrich Schütz, tysk komponist
* Uriel Acosta portugisisk/nederlandsk jødisk filosof

## Døde

* 10. april: Pave Gregor XIII
* 23. november: Thomas Tallis, engelsk komponist
* 27. desember: Pierre de Ronsard, fransk diktar
* Taqi al-Din, egyptisk oppfinnar
Uriel Acosta

**Uriel Acosta** () var ein portugisisk filosof av jødisk opphav.

Acosta vart fødd i Oporto i Portugal i 1585 som Gabriel da Costa. Familien hans var jødisk, men hadde konvertert til katolisismen. Uriel Acosta overtydde familien til å gå attende til jødedommen, og dei måtte flytte til Amsterdam. På grunn av sin heretiske filosofi vart han (som òg Baruch Spinoza) bannlyst av den jødiske meinigheita. Etter ein svært audmjukande seremoni da han søkte forsoning med meinigheita att, tok han livet av seg i 1640.

## Kjelder
1584

**1584** (romartal MDLXXXIV) var eit skotår som byrja på ein sundag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein onsdag i ppden julianske kalenderen]].
## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* 4. januar: Tobias Stimmer, sveitsisk målar
* 28. mars: Tsar Ivan den skrekkelege
1583

**1583** (romartal MDLXXXIII)

## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
* 10. april, Hugo Grotius, nederlandsk filosof, jurist og teolog
* 16. juni: Axel Oxenstierna, svensk statsmann og greve

## Døde

* 18. mars: Magnus av Øsel, dansk-estisk fyrste
1582

**1582** (romartal MDLXXXII)

## Hendingar

### Utlandet

* 15. januar: Russland overlet Estland og Livland til Polen.
* 24. februar: Pave Gregor XIII innførte den gregorianske kalenderen. Italia, Polen, Portugal og Spania innførte kalenderen ved å hoppa direkte frå 4. oktober til 10. oktober.
* Jesuitten Matteo Ricci blei sloppen inn i Kina.

### Noreg
* 19. juni: Ei forordning innført av Frederik II av Danmark slo mellom anna fast at den einaste gyldige form for ekteskap var vigsel i kyrkja.

## Fødde
* Dronning Nzinga av Angola

## Døde

* 21. juni: Oda Nobunaga, japansk krigsherre
1581

**1581** (romartal MDLXXXI)

## Hendingar

### Utlandet
* 16. januar: Katolisisme i Storbritannia. Det engelske parlamentet gjorde det ulovleg å vera katolikk i England.
* 14. april: Francis Drake blei slått til ridder av dronning Elizabeth etter å ha fullført ei jordomsegling.
* 26. juli: Dei nordlege Nederlanda sa seg sjølvstendige frå Spania og erklærte seg som ein republikk.
* 1. september: Guru Ardjan Dev Dji blei innsett som den femte sikh-guruen.

* Russland innleia koloniseringa av Sibir.
* Finland blei eit storhertugdøme.

### Noreg
*

## Fødde
* 16. mars: Pieter Corneliszoon Hooft, nederlandsk historikar
* 9. oktober: Claude Gaspard Bachet de Méziriac, fransk matematikar
* 21. oktober: Domenico Zampieri, italiensk målar

* Juan Ruiz de Alarcón, meksikansk forfattar
* Gasparo Aselli, italiensk lege
* Sisto Badalocchio, italiensk kunstnar
* Edmund Gunter, engelsk matematikar

## Døde

* 2. juni: James Douglas, fjerde earl av Morton, regent av Skottland
* 11. juli: Peder Skram, dansk politikar og marineoffiser
* 1. september: Guru Ram Das, den fjerde av dei ti sikh-guruane.
* 30. september: Hubert Languet, fransk diplomat
* 23. oktober: Michael Neander, tysk matematikar og astronom

* Christopher Bathory, prins av Transylvania
* Bernal Díaz del Castillo, spansk conquistador
* Guillaume Postel, fransk språkforskar
1580

**1580** (romartal MDLXXX) var eit skotår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
*
* 18. juli: Filip II av Spania blei konge av Portugal då Portugal og Spanien gjekk inn i ein personalunion.

### Noreg
*

## Fødde
*
* 29. juli: Francesco Mochi, italiensk bilethoggar 
* 14. september: Francisco de Quevedo, spansk diktar

## Døde

* Inés de Suárez, spansk conquistador

## Kjelder
1564

**1564** (romartal MDLXIV) var eit skotår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde

* 6. februar: Christopher Marlowe, engelsk forfattar
* 15. februar: Galileo Galilei, italiensk astronom, filosof og doktor
* 9. mars: David Fabricius, frisisk astronom
* 23. april: William Shakespeare, engelsk diktar og skodespelforfattar

## Døde

* 18. februar: Michelangelo Buonarroti, italiensk arkitket og målar
* 27. mai: Jean Calvin, sveitsisk kyrkjereformator
1579

**1579** (romartal MDLXXIX) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
* 25. januar: Dei sju nordlege provinsane i Nederlanda oppretta ein forsvarsunion i Utrecht. Dette var i røynda ei lausriving frå Spania, og kong Filip II svarte med å setja ein pris på hovud til Vilhelm I av Oranje.
* 17. juni: Den engelske verdsomsiglaren Francis Drake gjekk i land i California og kravde det i namnet til dronning Elizabeth. Saman med kravet på Newfoundland gav dette grunnlaget for at England ville krevja alt land i Nord-Amerika, frå «hav til hav» – Stillehavet til Atlanteren.

### Noreg
*

## Fødde
* 1. august: Luís Vélez de Guevara, spansk forfattar
* 11. november: Frans Snyders, flamsk målar

## Døde

* 12. februar: Laurentius Petri Gothus, svensk erkebiskop og salmediktar.
* Mehmed Sokollu, storvesir for Süleyman den store og Selim II av osmanarriket
1578

**1578** (romartal MDLXXVIII) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
*
* 16. april–25. juni – Spanien okkuperte Brunei by.

## Fødde
* 1. april: William Harvey, engelsk doktor, mest kjend som attoppdagaren av blodomløpet
* 2. desember: Agostino Agazzari, italiensk komponist og musikkvitar

## Døde

* 5. februar: Giovanni Battista Moroni, italiensk målar
* 11. august: Pedro Nunes, spansk matematikar

## Kjelder
1577

**1577** (romartal MDLXXVII) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* Francis Drake starta jordomseglinga si
* Ram Das grunnlegg Amritsar i Kashmir, og byen blir eit viktig senter for sikhane

## Fødde
* 12. april: Kristian IV av Danmark-Noreg
* 28. juni: Peter Paul Rubens, flamsk kunstmålar
* 25. november: Sjøhelten Piet Hein, nederlandsk marineoffiser

## Døde

* 26. februar: Kong Erik XIV av Sverige 
* 11. juni: Kong João III av Portugal
* 19. november: Matsunaga Hisahide, japansk krigsherre
1576

**1576** (romartal MDLXXVI) var eit skotår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

*25. januar: Luanda i dagens Angola blei grunnlagd av portugisarane som *São Paulo da Assumpção de Loanda* av Paulo Dias de Novais.
* 11. mars: Byen Fez i dagens Marokko, då ein del av Saadi-sultanatet, blei teken av osmanske styrkar leia av Abd al-Malik i eit forsøk på å overvinna sultan Muhammed al-Mutawakkil.

## Fødde

*3. juli: Hertuginne Anna av Preussen
*27. november: Shimazu Tadatsune, japansk herskar av Satsuma 

## Døde

* 27. august: Tizian, italiensk målar
* 21. september: Girolamo Cardano, italiensk matematikar

## Kjelder
1575

**1575** (romartal MDLXXV) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* 16. desember: Eit jordskjelv råka Valdivia i Chile. Over 1&nbsp;200 menneske døydde.

### Noreg
* Fem Gauldal-bønder vart avretta i Trondheim for oppreist mot lensherren Ludvik Munk.

## Fødde
* 26. juni: Anna Kathrine av Brandenburg, dansk-norsk dronning

## Døde

* 24. mars: Josef Karo, jødisk teolog og jurist
* 9. april: Absalon Pedersson Beyer, norsk prest og historikar
* 8. oktober: Jan Massijs, flamsk målar
* 20. oktober: Cornelis Floris de Vriendt, nederlandsk arkitekt
* 18. november: Erik Rosenkrantz, dansk lensherre

## Kjelder
1574

**1574** (romartal MDLXXIV)

## Hendingar

### Utlandet
* 30. august: Guru Ram Das blei innsett som den fjerde av dei ti sikh-guruane.

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* 27. juni: Giorgio Vasari, italiensk målar og historikar
* 1. september: Guru Amar Das, den tredje av dei ti sikh-guruane.
1573

**1573** (romartal MDLXXIII)

## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
* Michelangelo Merisi da Caravaggio, italiensk kunstmålar

## Døde

*
1572

**1572** (romartal MDLXXII) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen. 
## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
* 11. juni - Ben Jonson, engelsk forfattar og skodespelar
* John Donne, engelsk diktar

## Døde

* 23. november: Agnolo Bronzino, italiensk målar
* 22. desember: François Clouet, fransk målar
* Pierre de la Ramée, renessansehumanist, den første til å skilje mellom bokstavane I og J
I

**I (i)** er den niande bokstaven i det latinske og det greske alfabetet (I ι), og den 11. bokstaven i det ukrainske alfabetet. 

## Historie

I fønikisk skrift kan bokstaven ha opphav i ein egyptisk hieroglyf av ein arm som stod for lyden , ein stemd faryngal frikativ. På semittiske språk heiter bokstaven *jod* og står for lyden , ein halvvokal (konsonantisk i). Det semittiske ordet for arm byrjar med denne lyden.

Då bokstaven blei del av det greske alfabetet blei han kalla iota og nytta for vokalen i. På latin blei bokstaven nytta både som i- og j-lyd. I dei siste tiåra fvt. og seinare nytta ein ein lang i-lyd eller ij-lyd ved å gjere streken i bokstaven ekstra lang. Frå 1100-talet vart det vanleg å sette ein tynn strek over bokstaven, og frå 1300-talet sette ein i staden ein prikk over for å skilje han ut.

Den moderne bokstaven j byrja som ein variant av i. Begge blei nytta for både vokalen og konsonanten over lang tid, og blei fyrst klart skilde på 1500-talet.

I runealfabetet er bokstaven den tredje runa i andre ætt.

## Bruk

Bokstaven i uttrykker ord på både norsk og engelsk: På norsk er «i» ein preposisjon, medan på engelsk er «I» det personlege pronomenet for første person, eintal, i subjektsform.

## I kan stå for

* det kjemiske symbolet for grunnstoffet jod
* talet 1 skrive med romartal
* nasjonalitetskjennemerke for bilar frå Italia
* på bilskilt frå Austerrike: Innsbruck
* på norske bilskilt før 1971: Aust-Agder fylke
* latinsk og romersk forkorting for imperator. På latinsk kan forkortinga òg tyde Julius, Junius, Juno, Jupiter med fleire. 

***[[Imaginære tal|i]]*** er det matematiske symbolet for  √–1.

## Kjelder
1571

**1571** (romartal MDLXXI)

## Hendingar

### Utlandet
* 11. januar: Adelen i Austerrike fekk religionsfridom.
* 23. januar: Børsen i London, «Royal Exchange», blei opna.

* Tupac Amaru blei herskar over Inkariket. Han var den siste inkaen.
* Manila blei hovudstaden i den spanske kolonien Fillipinane.

### Noreg
*

## Fødde

* 27. januar: Abbas den store, sjah av Iran
* 15. februar: Michael Praetorius, tysk komponist og musikkteoretikar
* 27. desember: Johannes Kepler, tysk astronom
* Tirso de Molina, spansk forfattar

## Døde

* 19. januar: Paris Bordone, italiensk målar
* 7. oktober: Dorothea av Sachsen-Lauenburg, dansk dronning gift med Christian III av Danmark

* Titu Cusi, inkaherskar
1570

**1570** (romartal MDLXX)

## Hendingar

### Utlandet
* 23. januar: Attentatet på den skotske regenten James Stewart førte Skottland inn i ein borgarkrig.
* 25. februar: Pave Pius V bannlyste den protestantiske dronninga Elizabeth I av England med bullen *[[Regnans in Excelsis]]*.

* 20. mai: *[[Theatrum Orbis Terrarum]]*, redigert av flamlendaren Abraham Ortelius, vart utgjeve. Med sine 53 kart var dette det første moderne atlaset.

### Noreg
*

## Fødde
* 13. april: Guy Fawkes, engelsk landsforrædar

## Døde

* 23. januar: James Stewart, regent av Skottland (drepen)
* 1. oktober: Frans Floris, flamsk målar
1569

**1569** (romartal MDLXIX) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen. 

## Hendingar
### Utlandet
* 11. januar: Det første dokumenterte lotteriet vart halde i England.

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* 5. september: Pieter Bruegel den eldre, flamsk kunstmålar
* 12. desember: Metropolitt Filip II
1568

**1568** (romartal MDLXVIII) 

## Hendingar
### Utlandet
* Eit sosialt opprør i kongeriket Kongo går ut over den styrande eliten og portugisarane, mange vart drepne.

### Noreg
*

## Fødde
* 11. februar - Honore d'Urfe, fransk forfattar

## Døde

*
1567

**1567** (romartal MDLXVII) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* 13. juli: Erik XIV gifta seg i løyndom med Karin Månsdotter.

### Noreg
* Svenske troppar brann ned Hamar domkyrkje.
* Fredrikstad blei ny by i Noreg med namn etter kong Fredrik II.

## Fødde
* 15. mai: Claudio Monteverdi, italiensk komponist
* 21. august: Frans av Sales, fransk teolog

## Døde

* 23. januar: Keisar Jiajing av Ming-Kina
* 10. februar: Henry Stuart, lord Darnley, andre ektemaken til Maria Stuart
* 19. april: Michael Stifel
1566

**1566** (romartal MDLXVI) 

## Hendingar

### Utlandet
* 5. eller 6. september: Sultan Süleyman I fall i eit slag i dagens Ungarn

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* 1. juli: Nostradamus, provençalsk astrolog
* 17. juli: Bartolomé de Las Casas, spansk prest
1565

**1565** (romartal MDLXV) var eit normalår som byrja på ein mandag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 13. februar: Den spanske conquistadoren Miguel López de Legazpi gjekk i land på den filippinske øya Cebu.
* 1. mars: Skipinga av Rio de Janeiro i Brasil.
* 27. april: Filippinane blei spansk koloni under visekongedømet Ny-Spania.
* St. Augustine i Florida, den eldste samanhengjande folkesette byen i USA, blei grunnlagd av spanske conquistadorar.
* Ein børs som seinare skulle bli til Roayl Exchange blei opna av Thomas Gresham i London.

### Noreg
*

## Fødde

* 2. april: Cornelis de Houtman, nederlandsk sjøfarar
* 15. mai: Hendrick de Keyser, nederlandsk kunstnar og arkitekt
* 16. august: Christina av Lothringen, storhertuginne av Toscana
* 6. oktober: Marie de Gournay, fransk forfattar

## Døde

* 17. juni: Yoshiteru Ashikaga, japansk shogun
* september: Cipriano de Rore, flamsk komponist
* 5. oktober: Lodovico Ferrari, italiensk matematikar
* 9. desember: Pave Pius IV
* 13. desember: Conrad Gesner, sveitsisk naturforskar
* Kristoffer Trondsen, norsk admiral og sjørøvar
1563

**1563** (romartal MDLXIII)

## Hendingar

### Utlandet
* Sarsa Dengel blei keisar av Etiopia etter faren Menas.
* Den nordiske sjuårskrigen starta.

### Noreg
* 

## Fødde
* 15. april: Guru Ardjan Dev Dji, den femte sikh-guruen.
* 4. september: Wanli-keisaren
* Anna Guarini, italiensk virtuos songar

## Døde

* Francesco Salviati, italiensk målar
1562

**1562** (romartal MDLXII)

## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
* 4. oktober: Christian Severin Longberg, Dansk astronom
* 25. november: Lope de Vega, spansk forfattar
* Samuel Daniel, engelsk diktar og historikar
* Cornelis Van Haarlem, nederlandsk kunstmålar
* Bartholomäus Gesius, tysk teolog og komponist 
* John Bull, engelsk komponist
* Henry Constable, engelsk diktar
* Jan Pieterszoon Sweelinck, nederlandsk komponist
* Francis Godwin, engelsk forfattar og prelat
* Kiyomasa Kato, japanesk krigar og politikar

## Døde

* 14. mai: Lelio Sozini, italiensk protestantisk teolog
* 9. oktober: Gabriel Fallopius, italiensk anatomikar
* 15. oktober: Claudin de Sermisy, fransk komponist
* 12. november: Pietro Martire Vermigli, italiensk teolog
* 6. desember: Jan van Scorel, nederlandsk kunstmålar
* 7. desember: Adrian Willaert, flamsk komponist
* Thomas Appleby, engelsk organist og kyrkjemusikkomponist
* George Cavendish, engelsk forfattar
* Nicholas Grimald, engelsk diktar og teolog
1561

**1561** (romartal MDLXI)

## Hendingar
### Utlandet
* Kongen av det afrikanske Monomotapa-riket vart døypt av jesuittiske misjonærÞar.
* Madrid blei erklært hovudstad i Spania av kong Filip II
* Sverige erobra Livland.
* Vasilijkatedralen i Moskva blei fullført.
* Dei første kalvinistane busette seg i England etter å ha flykta frå Flanderen.

### Noreg

*

## Fødde
* 22. januar: Francis Bacon, engelsk filosof og vitskapsmann
* 11. juli: Luis de Góngora, spansk diktar
* 20. august: Jacopo Peri, italiensk komponist

## Døde

* 26. februar: Jorge de Montemayor, spansk forfattar
* 27. oktober: Lope de Aguirre, baskisk opprørar og conquistador 
* Luis de Milán, spansk komponist
* Hans Tausen, «den danske Luther»
1560

**1560** (romartal MDLX) var eit skotår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* 19. april: Philipp Melanchthon, tysk kyrkjereformator
* 29. september: Kong Gustav Vasa
1559

**1559** (romartal MDLIX) var eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 15. januar: Elisabet I blei krona til dronning av England.
* 21. september: 15 år gamle kong Frans II av Frankrike blei krona i Reims.
* 25. desember: Giovanni Angelo de' Medici blei vald til pave og tok namnet Pius IV.

### Noreg
* 1. januar: Fredrik II blei konge i Danmark-Noreg etter at Kristian III var død.

## Fødde

* 14. mai: Nurhaci, keisar Taizu av Qing, grunnleggjaren av Det seinare Jin-dynastiet (1616-1636)
* 27. juli: Barbara av Pfalz-Zweibrücken-Neuburg, tysk adelskvinne og alkymist
* 21. september: Ludovico Cigoli, italiensk kunstnar

## Døde

* 1. januar: Kong Kristian III av Danmark-Noreg
* 5. januar: Kristina Nilsdotter Gyllenstierna, svensk adelskvine og frigjeringsleiar
* 25. januar: Kristian II, konge av Noreg, Danmark og Sverige
* 18. august: Pave Paulus IV
* 17. desember: Irene di Spilimbergo, italiensk diktar og kunstnar
## Kjelder
1558

**1558** (romartal MDLVIII) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* 20. april: Johannes Bugenhagen, tysk reformator
* 21. september: Keisar Karl V
* 17. oktober: Maria av Austerrike
* 17. november: Maria den blodige
1557

**1557** (romartal MDLVII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* 2. januar: Jacopo da Pontormo, italiensk målar
* 1. august: Olaus Magnus, svensk biskop og kartograf
* 1. september: Jacques Cartier, fransk oppdagar
* 13. desember: Niccolò Fontana Tartaglia, italiensk matematikar
1556

**1556** (romartal MDLVI) 

## Hendingar

### Utlandet
* 16. januar: Karl V av det tysk-romerske riket abdiserte som keisar og som konge av Spania. Sonen Filip blei konge av Spania, medan broren Ferdinand blei keisar.
* 23. januar: Det dødelegaste jordskjelvet i historisk tid ramma Shanxi i Kina. Skjelvet drap 830&nbsp;000 menneske.
* 21. mars - Thomas Cranmer blei brent på bålet i Oxford for høgforræderi.
* November: Etter å ha hatt våpenkvile sidan februar braut krigen mellom Henrik II av Frankrike og Filip II av Spania ut igjen.
* 5. november: Akbar den store sikra mogulherredøme over Nord-India då han vann det andre slaget ved Panipat, 80 km nord for Delhi.
* Lorenzo Priuli blei doge i Venezia.
* Kong Johan III av Sverige blei hertug av Finland.
* Ivan den skrekkelge erobra Astrakhan og opna dermed Volga for russisk trafikk og handel.

### Noreg
*

## Fødde
* Adriaen de Vries, nederlandsk bilethoggar
* Guillaume du Vair, fransk statsmann og filosof 
* Giovanni Gabrieli, italiensk komponist (omtrentleg fødselsår)

## Døde

* 21. mars: Thomas Cranmer, erkebiskop av Canterbury, avretta
* 31. juli: Ignatius av Loyola, grunnleggjar av jesuittordenen
* Lorenzo Lotto, italiensk renessansemålar
* Tullia d'Aragona, italiensk kurtisane og forfattar
* Nicholas Udall, engelsk dramatikar
* Luigi Alamanni, italiensk diktar
* Martin Agricola, tysk komponist
* Jacob Clemens non Papa, flamsk komponist
1502

**1502** (romartal MDII) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet

* 1. januar: Portugisiske oppdagarar segla inn i Guanabrabukta, tok henne for munningen til ei elv, og gav henne namnet Rio de Janeiro, *januarelva*.
* 9. mai:  Christopher Columbus drog bort frå Spania på si fjerde og siste reise til «den nye verda». I slutten av juli oppdaga han øyane utanfor Honduras, og i august gjekk han i land ved Trujillo på fastlandet. Columbus døypte landet «Honduras», 'djupner', på grunn av det djupe havet langs kysten.
* 21. mai: Portugisarar oppdaga øya St Helena.
* 18. oktober: Universitetet i Wittenberg blei grunnlagd.
* 31. desember: Cesare Borgia fengsla to potensielt svikefulle vener, Vitelozzo and Oliveretto. Han let dei avretta neste morgon.

* Ivan III av Russland og Mengli Giray av Krim-khanatet gjekk til åtak på Storfyrstedømet Litauen, utan suksess.
* Auitzotl av aztekarriket døydde, og Moctezuma II blei vald til ny keisar.
* Newfoundland i dagens Canada blei namngjeve i eit brev.
* Portugisarane under leiing av Vasco da Gama gjekk til åtak på Kilwa og Zeila på kysten av Aust-Afrika.

### Noreg
* 18. august: Lendmannen Knut Alvsson vart drepen i Bergen

## Fødde

* 7. januar: Pave Gregor XIII
* 6. juni: João III av Portugal
* Pieter van Aelst, flamsk målar

## Døde

* 2. april: Prins Arthur, eldste sonen til Henrik VII av England
* 6. mai: James Tyrrell, skulda for å ha myrda dei engelske prinsane i tårnet, avretta
* Auitzotl, aztekisk herskar av Tenochtitlan
* Alvise Vivarini, italiensk målar
1503

**1503** (romartal MDIII)

## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
* 14. desember: Nostradamus fransk matematikar, astronom og lekjar

## Døde

*
1504

**1504** (romartal MDIV) var eit skotår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
* 31. mars: Guru Angad Dev, den andre av dei ti sikh-guruane
* 30. april: Francesco Primaticcio, italiensk målar

## Døde

* 18. april: Filippino Lippi, italiensk målar
* 26. november: Isabella av Castilla, spansk monark
1505

**1505** (romartal MDV) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* Portugisarane gjekk til åtak på Zeila, Sofala, Kilwa, Brava og Mombasa på kysten av Aust-Afrika. Kilwa blei storma og brent av 24. juli under leiing av admiral d'Almeida.

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* juli: Jacob Obrecht, flamsk toneskapar
1506

**1506** (romartal MDVI)

## Hendingar

### Utlandet
* Alfonso blei konge i kongeriket Kongo.
* Zygmunt den store blei konge av Polen.
* Bygginga av Peterskyrkja i Roma tok til.

### Noreg

## Fødde
* 7. april: Francisco Xavier, spansk jesuittmisjonær

## Døde

* 21. mai: Christoffer Columbus, italiensk oppdagar
* 13. september: Andrea Mantegna, italiensk målar
* 25. september: Filip I, *Filip den vene*, konge av Castilla.
1507

**1507** (romartal MDVII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

* 4. juli: Martin Luther blei ordinert som prest i  den katolske kyrkja.
* 20. august: Guru Nanak Dev blei den første guruen for sikhismen.

### Utan dato
* Timuridedynastiet enda då usbekar under Muhammad Shaybani erobra hovudstaden Herat og emir Badi' al-Zaman Mirza flykta.
* Kongedømet Portugal okkuperte Mosambik og øyane Socotra og Lamu.

## Fødde
*14. januar: Katarina av Austerrike, dronning av Portugal
** Luca Longhi, italiensk målar
*11. februar:  Fjodor Stepanovitsj Kolytsjov, seinare metropolitt Filip II, ortodoks metropolitt og helgen
* 1. oktober: Johannes Sturm, tysk skuleutviklar
**Giacomo Barozzi da Vignola, italiensk arkitekt
*19. oktober: Wigle Aytta van Zwichem, kjend som Viglius, nederlandsk statsmann og jurist
**Trulege eller moglege**
* Inés Suárez, spansk conquistador
* Anne Boleyn, engelsk dronning (eller 1501)

## Døde

* 7. januar: Cosimo Rosselli, italiensk målar
* 23. februar: Gentile Bellini, italiensk målar
* 24. august: Cecilia av York, engelsk prinsesse
1510

**1510** (romartal MDX)

## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* 17. mai: Sandro Botticelli, italiensk målar
* mai: Gaute Ivarsson, norsk biskop
1513

**1513** (romartal MDXIII)

## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* 20. februar: Kong Hans av Danmark og Noreg
1514

**1514** (romartal MDXIV)

## Hendingar

### Utlandet
* 11. juni: Kristian II vart i København krynt til konge over Danmark
* 8. september: Slaget ved Orsja. Hæren til Litauen og Polen vann over hæren til storfyrstedømmet Moskva og stoppa den moskovitiiske maktutvidinga mot vest

### Noreg
* 20. juli: Kristian II vart i Oslo krynt til konge over Noreg

## Fødde
* 16. februar: Georg Joachim Rheticus, austerriksk astronom og matematikar
* 31. desember: Andreas Vesalius, flamsk anatom

## Døde

* 9. januar: Anne av Bretagne, bretonsk hertuginne
* 11. mars: Donato Bramante, italiensk arkitekt
1515

**1515** (romartal MDXV) var eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* 1. april: Muscat blei underlagt Portugal.
* 12. august: Kristian II av Noreg, Danmark og Sverige gifta seg med Isabella av Burgund.

## Fødde

* 28. mars: Teresa av Ávila, spansk nonne, mystikar og helgen
* 22. september: Anna av Kleve, dronning av England 1540 (gift med Henrik VIII)
* 4. oktober: Lucas Cranach d.y., tysk målar
* 22. november: Maria av Guise, dronning av Skottland 1538–1542 (gift med Jakob V)
* 31. desember: Andreas Vesalius, belgisk anatomikar

## Døde

* 1. januar: Kong Ludvig XII av Frankrike 
* 6. februar: Aldus Manutius, italiensk forfattar

## Kjelder
1516

**1516** (romartal MDXVI) var eit skotår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen. 

## Hendingar

### Utlandet
* Kongeriket Benin slutta å selja mannlege slavar.

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* 29. november:Giovanni Bellini, italiensk målar
november 1516]]
1517

**1517** (romartal MDXVII)

## Hendingar
### Utlandet
* 31. oktober: Reformasjonen. Martin Luther sende 95 teser mot avlatshandel til sin lokale biskop og erkebiskop.
* Det osmanske riket utvida seg ved å okkupera Egypt.

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* 26. mars: Heinrich Isaac, flamsk-austerriksk toneskapar
* 21. september: Dyveke Sigbritsdatter, norsk-dansk hoffkvinne
* 31. oktober: Fra Bartolommeo, italiensk målar
1518

**1518** (romartal MDXVIII) var eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* 18. april: Bona Sforza blei krona til polsk dronning etter å ha gifta seg med kong Sigismund I.
* 26. mai: Ein venuspassasje fann stad.

## Fødde

*22. april: Anton av Bourbon, fransk adelsmann og konge av Navarra
*3. juli: Li Shizhen,  kinesisk lege og farmakolog

**Ukjend dato**
*Tintoretto, italiensk kunstnar

## Døde

* 6. august: Loyset Compère, fransk komponist
* 27. august: Dronning Johanna av Napoli
* 20. november: Pierre de la Rue, fransk komponist

**Ukjend dato**
*Oruç, også kjend som Barbarossa,  osmansk-tyrkisk kaper, pirat og guvernør av Alger
*Sjehab-al-Din Mahmud, sultan av Bahmanisultanatet
1519

**1519** (romartal MDXIX) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
*15. august: Panama by blei grunnlagd av Pedro Arias de Avila. 
* 20. september: Leiaren for den første jordomseglinga, Ferdinand Magellan, segla ut frå Sanlùcar de Barrameda med 5 skip.

### Noreg
*

## Fødde

* 31. mars: Kong Henrik II av Frankrike
* 15. juni: Henry Fitzroy, engelsk kongsson, hertug av Richmond og Somerset
* 20. juli: Pave Innocens IX, fødd *Giovanni Antonio Facchinetti de Nuce*

*Erik Rosenkrantz, dansk adelsmann og lensherre på Bergenhus

## Døde

* 2. mai: Leonardo da Vinci, italiensk kunstmålar og universalgeni
* 4. mai: Lorenzo II de' Medici, herskar av Firenze og hertug av Urbino
*24. juni: Lucrezia Borgia, italiensk fyrstinne
1520

**1520** (romartal MDXX) var eit skotår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
*Kong Kristian II av Noreg, Danmark og Sverige gjekk til åtak på Sverige
*3. februar: Sten Sture d.y. blei døydeleg såra i slaget ved Tiveden.
*7.–24. juni: Gullbrokadeleiren: Møte mellom Henrik VIII av England og Frans I av Frankrike
*Suleiman I den store blei sultan i det osmanske riket
*8.–10. november: Blodbadet i Stockholm. 82 personer - biskopar og adelsmenn - blei halshogde på torget i Stockholm i samband med kroninga av kong Kristian II.
* Pave Leo X fordømde læra til Martin Luther.

### Noreg
*

## Fødde

*1. august: Sigismund II, polsk konge
*10. august: Madeleine av Valois, skotsk dronning
*10. desember: Dorotea av Danmark, dansk prinsesse og kurfyrstinne av Pfalz

## Døde

* 3. februar: Sten Sture den yngre
* 6. april: Rafael, italiensk målar
1521

**1521** (romartal MDXXI)

## Hendingar

### Utlandet
* 27. april: Oppdagaren Fernão de Magalhães fall på Filippinane 
* Dei spanske conquistadorane nedkjempa aztekarane og oppretta kolonien Nye Spania i det som i dag er Mexico.

### Noreg
* Tiendpengeskatten vart kravd inn.

## Fødde
*

## Døde

* 12. april: Piero di Cosimo, italiensk målar
* 27. april: Fernão de Magalhães, portugisisk oppdagar
* 27. august: Josquin des Prez, flamsk toneskapar
* 24. oktober: Robert Fayrfax, engelsk toneskapar
1522

**1522** (romartal MDXXII)

## Hendingar

### Utlandet
* 6. september: «Vittoria», skipet som utførte den første jordomseglinga, kom tilbake til Spania. Kapteinen Ferdinand Magellan var blitt drepen på Filippinane.

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

*
1523

**1523** (romartal MDXXIII) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet

*2.–7. juni: Det blei halde svensk riksmøte i Strängnäs.
**6. juni: Gustav Vasa blei vald til konge av Sverige under dette møtet, noko som i røynda markerte slutten på Kalmarunionen.
*16. juni: Stockholm blei teken av svenske styrkar.
*24. juni: Gustav Vasa heldt høgtideleg inntog i Stockholm.
* 10. november: Den siste danskhaldne festninga i Sverige, Viborg slott, kapitulerte for svenskane.
* 18. november: Giulio de' Medici blei utnemnd til pave Klemens VII.
* Alle europearar blei utviste frå Kina

### Noreg

* 20. januar: Kong Christian II av Danmark-Noreg blei tvinga til å abdisera.
* 26. mars: Kong Frederik I av Danmark-Noreg blei krona på Landstinget i Viborg.
* 6. juni: Med valet av Gustav Vasa til svensk konge opphøyrde Kalmarunionen.

## Fødde
* Crispin van den Broeck, flamsk målar
* Gabriele Falloppio, italiensk anatom

## Døde

* Februar/mars: Perugino, italiensk målar
* 23. mai: Ashikaga Yoshitane, japansk shogun
* 13. august: Gerard David, nederlandsk målar
* 14. september: Pave Hadrian VI
* 16. oktober: Luca Signorelli, italiensk målar
* oktober: William Cornysh, engelsk toneskapar

## Kjelder
1524

**1524** (romartal MDXXIV) var eit skotår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* 17. april: Den italienske sjøfarande Giovanni da Verrazano kom til Manhattan og framtidige New York som første europear.
* 8. desember: Francisco Hernandez de Cordoba grunna Granada i Nicaragua.

* Den tyske bondekrigen (eller «Bondeoprøret») braut ut blant bønder i sørleg og sentrale Tyskland.

### Danmark-Noreg
* Reformasjonen. Borgarmeisteren i Malmö, Hans Mikkelsen, og lunde-kanniken Christiern Pedersen omsette Det nye testamentet til dansk.

## Fødde
* 28. mai: Selim II av Osmanarriket
* 7. september: Thomas Erastus, sveitsisk teolog
* 11. september: Pierre de Ronsard, fransk diktar

## Døde

* 12. juni: Diego Velázquez de Cuéllar, spansk conquistador
* 20. juli: Dronning Claude av Frankrike
* 24. desember: Vasco da Gama, portugisisk sjøfarande

**Utan dato:**
* Hans Holbein den eldre, tysk målar
* Tang Yin, kinesisk målar under Ming-dynastiet
* Andrea Solari, italiensk målar
1525

**1525** (romartal MDXXV)

## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* Michel Sittow, estisk målar
1555

**1555** (romartal MDLV) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* Januar: Avariket i dagens Burma fall.
* 4. februar: John Rogers blei brend på bålet i London som den første protestantiske martyren under Maria I av England. Seinare følgde avrettingar av fleire biskopar og prestar.
* 10. april: Pave Marcellus II blei pave etter Julius III.
* 23. mai: Pave Paul IV blei pave etter Marcellus II.
* 1. juni: Freden i Amasya mellom Det osmanske riket og det persiske Safavideriket enda Den osmansk-safavidiske krigen (1532–1555).
* 25. september: Religionsfreden i Augsburg blei inngått mellom Karl V av Det tysk-romerske riket og fyrstane i Det schmalkaldiske forbundet.
* 16. oktober: «Oxford-martyrane» Hugh Latimer,  Nicholas Ridley og Thomas Cranmer, engelske biskopar vart avretta

* Russland gjorde slutt på ei 60 år lang våpenkvile med Sverige då det gjekk til åtak på Finland.
* Tsjeboksary blei grunnlagd som russisk by.
* Olaus Magnus gav ut *Historia de gentibus septentrionalibus* («Historie om dei nordiske folka») i Roma.

### Noreg
* To bønder frå Sandar i Vestfold vart avretta ved brenning på bålet for å ha starta ei katolsk vekking. 

## Fødde

* 21. april: Ludovico Carracci, italiensk målar
* 27. desember: Johann Arndt, tysk teolog

## Døde

* 14. januar: Jacques Dubois, fransk anatom
* 4. februar: John Rogers, engelsk prest (avretta)
* 8. februar: Laurence Saunders, engelsk prest (avretta)
* 9. februar: John Hooper og Rowland Taylor, engelske geistlege (avretta)
* 23. mars: Pave Julius III
* 11. april: Juana I av Castila, «den galne»
* 1. mai: Pave Marcellus II
* 25. mai: Gemma Frisius, nederlandsk lege, matematikar, astronom og geodet
** Kong Henrik II av Navarra
* 26. oktober: Olympia Fulvia Morata, italiensk lærd
* 21. november: Georgius Agricola, tysk humanist, mineralog og metallurg
1528

**1528** (romartal MDXXVIII)

## Hendingar

### Utlandet
* Den første salmeboka på dansk kjem ut, *[[Malmøsalmeboka]]*

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde

* 6. april: Albrecht Dürer, tysk målar
* 31. august: Matthias Grünewald, tysk målar
1531

**1531** (romartal MDXXXI) var eit normalår som byrja på en sundag i den julianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* 26. januar: Lisboa i Portugal blei råka av eit jordskjelv der fleire tusen døydde.
* 11. februar: Kong Henrik VIII blei godteken som øvste leiar for den engelske kyrkja.
* Alessandro de' Medici blei hertug av Toscana.

### Noreg
*

## Fødde

Ukjend dato:
* Akiyama Nobutomo, japansk samurai

## Døde

* 7. juli: Tilman Riemenschneider, tysk bilethoggar
* 17. juli: Hosokawa Takakuni, japansk militærleiar
* 22. september: Louise av Savoie, fransk dronningmor
* 11. oktober: Huldrych Zwingli, sveitsisk protestantisk reformator.
Ukjend dato:
* Vallabha atsjaria, indisk religiøs leiar
Aass Bryggeri

**Aass Bryggeri** er det einaste gjenverande bryggeriet i Drammen, og det eldste bryggeriet i Noreg. Bryggeriet vart tufta på Nedre Sund på Bragernes i 1834, av Poul Lauritz Aass, og er framleis eigd av familien Aass og ligg på same stad som i 1834, trass i at sjølve bygget har vorte bygd ut og modernisert fleire gongar. Under utbyggingane har den opphavlege stilen alltid vorte ivareteken, slik at bryggeribygget i dag framstår som ein heilskapleg og tradisjonsrik bygning. 

I 1869 byrja Aass å produsere mineralvatn i tillegg til øl, og er i dag medeigar i Aksjeselskapet Solo. Bryggeriet produserer òg ein eigen akevitt, oppkalla etter tuftaren.

Av produkt frå bryggeriet er Aass særs kjend for juleølet og bockølet sitt.

Administrerande direktør er Terje Aass (pr. 2005).

## Bakgrunnsstoff

*
Kautokeino kommune

**Kautokeino kommune** (nordsamisk *Guovdageainnu suohkan*, finsk *Koutokeinon kunta*, kvensk *Koutokeinon komuuni*) er ein kommune i Finnmark fylke, og den største kommunen i Noreg. Godt over 90 % av dei som bur i Kautokeino har samisk som morsmål, og kommunen er rekna som det kulturelle senteret i det nordsamiske området.

Kautokeino er den kommunen i Noreg med lågast folketettleik med 0,3 innbyggarar per kvadratkilometer (2005).

## Symbol
Kommunevåpenet er ein lavvo i gull på blå grunnfarge. Lavvoen symboliserer kommunen sine tradisjonar frå samisk kultur og eigenart. Fargen gull er eit symbol på rikdomment og mangfaldet til den samiske kulturen. Den blå botnen står for arktisk klima og natur.

## Historie
Kautokeino vart relativt seint ein del av Danmark-Noreg, så seint som på 1700-talet var kyrkja i Kautokeino ei svensk kyrkje.

Kautokeino er kjend for å vere heimstaden til Kautokeinoopprøret i 1852, eit opprør mot norsk framferd i Sameland. Opprøret var inspirert av Lars Levi Læstadius.

Då Alta-Kautokeino-vassdraget vart planlagt regulert, var det planar om å setje heile Masi under vatn.

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for Kautokeino kommune frå 1920:**

## Tettstad i kommunen
* Kautokeino - 

## Geografi og næringsliv
* Samebygda Máze  (Masi)
* Pikefossen i Kautokeinoelva
* Juhls Sølvsmie

## Folk frå Kautokeino
* Ingor Ante Ailu Gaup (Iŋgor Ántte Áilu Gaup)
* Aili Keskitalo
* Ole Henrik Magga
* Niko Valkeapää
* Ann Mari Andersen
* Anton Dahl

## Sjå au
* Geašjávri
* Geađgejávri

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Kvalsund kommune

**Kvalsund** (nordsamisk *Fálesnuori gielda*, kvensk *Valasnuoran komuuni*) var ein kommune i dåverande Finnmark fylke. Kommunen vart del av Hammerfest i 2020. Kommunesenteret låg i tettstaden Kvalsund. Kommunen hadde 1&nbsp;101 innbyggarar i 2008. Hovuddelen av Kvalsund kommune ligg på fastlandet, men til kommunenen høyrer og delar av øyane Kvaløya og Seiland. Kvaløya har fastlandstilknytning over Kvalsundbrua.

## Historie

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for Kvalsund kommune frå 1920:**

:*a* *Dette talet omfattar ikkje eit område som vart overført frå [[Måsøy kommune]] til Kvalsund kommune i 1963. Dette området hadde då 34 innbyggjarar.*

## Næringsliv
Fiske, tilverking og omsetting av mellom anna torsk, er viktige næringsvegar.

Det vart vunne ut kopar i området fram til 1931. På 1970-talet vart mineralet utvunne igjen ei stund.
Det vart gjeve konsesjon for ny koparutvinning på slutten av 2010-talet, med løyve til lagring av gruveavfall på botn av Repparfjorden.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Lebesby kommune

**Lebesby** (nordsamisk *Davvesiidda gielda*, kvensk *Lebespyyn komuuni*)  er ein kystkommune i Finnmark fylke, og ho ligg på aust-grensa til kommunane Nordkapp og Porsanger. Kommunen grensar også til Gamvik, Tana, Karasjok.

Den næraste lufthamna er Mehamn lufthamn i grannekommunen Gamvik.

## Historie

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for Lebesby kommune frå 1920:**

## Tettstad
* Kjøllefjord - 

## Fotnotar

## Sjå òg
*bygda Lebesby
*Offentleg utsmykking i Finnmark

## Bakgrunnsstoff
* Lebesby kommune sine heimesider
Loppa kommune

**Loppa** (nordsamisk *Láhpi suohkan*, kvensk *Lappean komuuni*) er ein norsk kommune som ligg nordvest i Finnmark fylke.

## Tettstad i kommunen
* Øksfjord - 

## Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for Loppa kommune frå 1920:**

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Måsøy kommune

**Måsøy** (nordsamisk *Muosátsullo gielda*, kvensk *Moseijan komuuni*) er ein kystkommune som ligg nord i Finnmark fylke, og han ligg på vest-grensa til Nordkapp kommune. Kommunen grensar også til Porsanger, Alta, og Hammerfest.

Langbølgjesendaren Ingøy kringkastar, som blei bygd i 2000, ligg på Ingøy i kommunen. Med ei høgd på 362 meter er radiomasta den høgaste menneskeskapte konstruksjonen i Noreg.

## Tettstad i kommunen
* Havøysund - 

## Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for Måsøy kommune frå 1920:**

:*a* *Dette talet omfattar [[Gjesvær]] og delar av [[Magerøya]], som vart overført frå Måsøy kommune til [[Nordkapp kommune]] i 1984. Desse områda hadde då 240 innbyggjarar.*
:*b* *Dette talet omfattar eit område som vart overført frå Måsøy kommune til [[Kvalsund kommune]] i 1963. Dette området hadde då 34 innbyggjarar.*

## Kjende folk frå Måsøy
*Magnus Brostrup Landstad (1802-1880), prest og salmediktar
*Johannes Olsen (1895-1974), fiskar og politikar 
*Selmer Nilsen (1932-1991), fiskar og spion
*Oddvar J. Majala (f. 1932), fiskar og politikar 
*Markus Svendsen (f. 1941), skirennar

## Kjelder

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Nesseby kommune

**Nesseby** (nordsamisk *Unjárgga gielda*, finsk *Uuniemen kunta*) er ein kommune i austlege Finnmark fylke. Kommunen grensar i nord og vest til Tana kommune, og i aust mot Vadsø og Sør-Varanger kommune. Nesseby har ei kort grense mot Finland i sør. Bygder her er mellom anna Varangerbotn og Nesseby. 

## Folketalsutvikling
Nesseby har vore den minste kommunen i Finnmark i folketal, etter at Polmak vart slått saman med Tana i 1964.

**Folketalsutvikling for Nesseby kommune frå 1920:**

## Folk frå Nesseby

* Andreas Nordvi (1821–1892), kjøpmann og arkeolog (Mortensnes)
* Isak Saba (1875-1921), politikar (Ap), første same på Stortinget
* Anathon Aall (1867-1943), professor i filosofi, grunnleggjar av Psykologisk institutt ved Universitetet i Oslo
* Finn Lützow-Holm (1890-1950), marineoffiser og pionerflygar
* Raimo Valle (f. 1965), politikar, statssekretær (Ap) 2007-2012
* Gunn-Britt Retter (f. 1971), politikar (NSR)
* Silje Karine Muotka (f. 1975), Sametingsråd for Norske Samers Riksforbund (NSR)
* Kirsti Bergstø (f. 1981), stortingsrepresentant (SV) 2013-2017, nestleiar i SV frå 2017
* Hege Siri (f. 1973), forfattar og kunstfotograf
* Agnete Johnsen, Emelie Nilsen, Viktoria Eriksen og Alexander Touryguin, musikarar i gruppa «The BlackSheeps».

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Hasvik kommune

**Hasvik** (nordsamisk *Ákŋoluovtta gielda*, kvensk *Hasviikan komuuni*) er ein øykommune, vest i Finnmark fylke. Kommunen femner landet vest på Sørøya og vest på Stjernøya.

## Historie
Frå 1900 hadde Hasvik telegrafisamband med resten av Noreg.

## Tettstader i kommunen

* Breivikbotn - 
* Hasvik - 

## Folketalsutvikling
### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for Hasvik kommune frå 1920:**

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*
Nordkapp kommune

**Nordkapp** (nordsamisk *Davvinjárgga gielda*, kvensk *Kappan komuuni*) er ein kommune i Finnmark fylke. Han grensar i sørvest mot Måsøy, i sør mot Porsanger, og i søraust mot Lebesby kommune. Størsteparten av kommunen ligg på Magerøya, men han omfattar også delar av fastlandet på aust og vestsida av Porsangerfjorden. Kommunen heitte Kjelvik kommune fram til 1950.

Mesteparten av innbyggjarane i kommunen bur i Honningsvåg, ein annan tettstad er Nordvågen. Andre busetnader er Kamøyvær, Skarsvåg og Gjesvær.

Det kommunen er mest kjend for og som namnet kjem frå er Nordkapp, ei 307 meter høg klippe som vanlegvis er omtala som det nordlegaste punktet av Europa. 
Årleg er det rundt 200&nbsp;000 besøkjande turistar i løpet av sommaren. Knivskjellodden vest for Nordkapp ligg faktisk omtrent 1500 meter lengre nord, men dit er det ikkje 
bilveg. Nordkapp vart fyrst namngjeten da den engelske oppdagaren Richard Chancellor runda klippa i 1553 under eit forsøk på å finne ei sjørute gjennom nordaustpassasjen.

## Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for Kjelvik/Nordkapp kommune frå 1920:**

:*a* *Dette talet omfattar ikkje eit område som vart overført frå [[Måsøy kommune]] til Nordkapp kommune i 1984. Dette området hadde då 240 innbyggjarar.*

## Tettstader i kommunen
* Honningsvåg - 
* Nordvågen - 

## Kjende personar født i Nordkapp kommune
*Isaac Olsen (d. 1739), lærar og skribent
*Idar Kristiansen (1932–1985) , forfattar (Honningsvåg)
*Gunnar Stålsett, tidlegare biskop i Oslo bispedømme og politikar (Sp)

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Nordkapp kommune sine heimesider
Porsanger kommune

**Porsanger** (nordsamisk *Porsáŋggu gielda*, kvensk *Porsangin kommuuni*) er ein kommune i Finnmark fylke. Kommunen er den tredje største i Noreg. Han grensar i nordvest mot Hammerfest og Måsøy, nord mot Nordkapp, i aust mot Lebesby, i sør mot Karasjok, og i vest mot Alta. Han heitte **Kistrand kommune** fram til 1964, og var del av Finnmark fylke fram til 2020.

Porsanger er den einaste offisielt trespråklege og trekulturelle kommunen i Noreg, med nordsamisk, kvensk og norsk som offisielle språk.

Største tettstad og kommunesenter er Lakselv, som ligg inst i Porsangerfjorden. Mindre bygder ligg langs fjorden på båe sider, med Kistrand, Olderfjord, Børselv og Billefjord som dei viktigaste. I innlandet, langs E6 mot nabokommunen Karasjok finn ein Porsangmoen, med Garnisonen i Porsanger, og Skoganvarre. Stabbursdalen nasjonalpark ligg vest for Porsangerfjorden.

Lokalaviser i kommunen er Finnmark Dagblad og Ságat.

Plante- og dyreliv: Valdak [eller Váldatjeaggi ] på Stabbursnes er eit kjent hekkeområde.

## Tettstad i kommunen
* Lakselv - 

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for Kistrand/Porsanger kommune frå 1920:**

## Sjå også
*Fangeleirane til okkupasjonsmakta i Noreg under andre verdskrigen

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*