open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andorra

**Andorra**, offisielt **Fyrstedømet Andorra**, er eit lite land som ligg mellom Frankrike og Spania i den austlege delen av fjellkjeda Pyreneane.

## Historie
Andorra er det einaste gjenverande av mange små sjølvstendige rike som fanst i Pyreneane i mellomalderen. I følgje tradisjonen skal det ha blitt grunnlagd av Karl den store. Overherredømet blei delt likt mellom biskopane av Urgel og grevane av Foix i 1278; dei sistnemnde blei sidan òg kongar av Navarra og gjennom Henrik IV kongar av Frankrike. Vern frå to jamsterke konkurrentar var den eigentlege årsaka til at Andorra kunne halda på sjølvstendet.

Det første valet i landet, med avgrensa røysterett, blei halde i 1933. I 1993 fekk landet ein ny grunnlov som gav den reelle makta til eit folkevald generalråd som utnemner regjeringar. Dette året blei Andorra endeleg òg medlem av SN og Europarådet, og frå då av har dei to fyrstane, presidenten av Frankrike og biskopen av Urgel, berre hatt seremonielle oppgåver. 

## Innbyggjarar
Innfødde andorranarar er i mindretal i sitt eige land, og utgjer berre ein tredel av innbyggjarane. Spanjolar er den største folkegruppa i landet, og utgjer 43 % av befolkninga. Portugisarar (11 %) og franskmenn (7 %) utgjer andre store minoritetar i landet. 

Katalansk er det offisielle språket i landet, og kulturen har mange trekk til felles med den omkringliggjande katalanske. Den største religionen er katolisisme.

## Geografi

Med ei flatevidd på 468 km² er landet eitt av verdas minste. Mesteparten av Andorra er kupert fjellterreng, og landet har ei gjennomsnittshøgd over havet på 1&nbsp;996 meter. Tre smale dalar går saman til Valiraelva, som er det lågaste punktet i Andorra med 870 meter over havet. Elva går vidare inn i Spania.

## Klima
Andorra har eit alpint klima med kalde vintrar og forholdsvis varme somrar. Vintertemperaturen er kring 0&nbsp;°C, medan temperaturen om sommaren sjeldan går langt over 20&nbsp;°C. Årsnedbøren ved Les Escaldes er kring 800 mm.

## Bakgrunnsstoff
Sneve

**Sneve** er eit gardsnamn fra Egge i Steinkjer kommune. Namnet stammar truleg frå samansetjinga av snø og vin som viser til snødekka slette. Namnet er også i bruk på Oppdal og i Trondheim. I samband med flytting frå nord-østerdalen og omkringliggande område til Troms på slutten av 1900-talet, har namnet fått utbredelse også til Troms og Finnmark.
Lofsöngur

**Lofsöngur** (islandsk for *lovsong/hymne*) er ei salme av Matthías Jochumsson tonesett av Sveinbjörn Sveinbjörnsson til feiringa av tusenårsjubileet for innvandringa til Island i 1874. Melodien blei framført av eit blandakor ved ei høgtidsmesse i domkyrkja i Reykjavík klokka 10.30 søndagen 2. august 1874 som **Lofsöngur í minningu Íslands þúsund ára** (lovsong til minne om Islands tusen år). Kong Kristian IX av Danmark (og dermed Island) var til stades.

Songen oppnådde i kjølvatnet av dette å bli populær blant vanlege folk som nasjonalsong, og var brukt som dette da Island fekk sjølvstyre frå Danmark i 1918. Statusen som nasjonalsong på Island blei stadfesta i Alltinget 8. mars 1983, i *lög um þjóðsöng Íslendinga* http://www.althingi.is/lagas/nuna/1983007.html (lov om nasjonalsongen til islendingane) som tok til å gjelde 25. mars same år.
Tidlegare var visa *Eldgamla Ísafold* av Bjarni Thorarensen til melodien God Save the Queen ofte sungi som ein slags nasjonalsong, men det høva seg ikkje å nytte same melodi som nasjonalsongane til andre land.

Songen blir til kvardags kalla **Ó, Guð vors lands**, som er første songline, og er au nytta som namnet i lova om nasjonalsong, men er da skrive utan komma.

## Songen
Lofsöngur har tre vers, det er vanleg å berre synge det fyrste i mindre høgtidlege samanhengar.

### 1. vers

## Sjå au
* Flagget til Island
* Våpenskjoldet til Island

## Litteratur
* Sögukaflar af sjálfum mér, av Matthías Jochumsson gitt ut av Ísafoldarprentsmiðjan hf. i Reykjavik, 1959.

## Bakgrunnsstoff

* Lov om nasjonalsongen til islendingene og lov om endringar på han (islandsk).
* Om ny nasjonalsong (islandsk).
* Nettsidene til statsministeren på Island -om nasjonalsongen (islandsk).
** Historia til Islands nasonalsong ved Steingrím J. Þorsteinsson - 1957 (islandsk)
** Historia til Islands nasonalsong ved Birgi Thorlacius - 1991 (islandsk)
* „Ó, Guð vors lands“ – Nasonalsongen til islendinganes inneheld m.a. songen i mp3-format/blandakor og mp3-format/blandakor/orkester (islandsk).
* Hugvekja: Land vors guðs? – Historia til songen (islandsk).
Der er et yndigt land

«**Der er et yndigt land**» er Danmark sin (folkelege) nasjonalsong. Den offisielle nasjonalsongen, som vert brukt når dei kongelege er tilstades, er «Kong Christian stod ved højen mast».

Teksten er skrive i 1819 av Adam Gottlob Oehlenschläger, med mottoet: *Ille terrarum mihi praeter omnes Angulus ridet* (Horats). Melodien er skrive i 1835 av H.E. Krøyer, seinare òg av Th. Laub og Carl Nielsen.

## Tekst
Der er et yndigt land,
det står med brede bøge
: nær salten østerstrand :
Det bugter sig i bakke, dal,
det hedder gamle Danmark
: og det er Freja's sal :

Der sad i fordums tid
de harniskklædte kæmper,
: udhvilede fra strid :
Så drog de frem til fjenders mén,
nu hvile deres bene
: bag højens bautasten :

Det land endnu er skønt,
thi blå sig søen bælter,
: og løvet står så grønt :
Og ædle kvinder, skønne mø'r
og mænd og raske svende
: bebo de danskes øer :

Hil drot og fædreland!
Hil hver en danneborger,
: som virker, hvad han kan! :
Vort gamle Danmark skal bestå,
så længe bøgen spejler
: sin top i bølgen blå :

## Bakgrunnsstoff
Sjå den opphavlege versjonen av songen i Kalliope
Pierre Joseph Proudhon

**Pierre-Joseph Proudhon** () var ein fransk sosialistisk tenkjar. Han høyrde til den anarkistiske retninga i den tidlege sosialismen. Proudhon blei fødd i Besançon, og foreldra var småbønder og handverkarar. Proudhon sitt politiske syn var truleg mykje prega av denne oppveksten med hardt arbeid, men på eigen gard eller i sin eigen verkstad, mens ein arbeider med sine eigne reiskapar, utan ein herre over seg. 

I 1840 gav Proudhon ut skriftet som gjorde han namngjeten blant radikale i Europa: *Qu'est ce que la propriete?* ('Kva er eigedom?'). Svaret hans var at eigedom er tjuveri, så sant dei som arbeider ikkje eig sine eigne produksjonsmiddel, og i fritt samvirke byggjer eit nytt samfunn utan kapitalistar. Proudhon ville også avskaffe øverheita, den statsmakta som stod over det arbeidande folket. Friviljuge samband mellom likestilte arbeidarar, bønder og handverkarar skulle erstatte staten. Dette kalla Proudhon anarkisme. 

I boka *Systemet med økonomiske motseiingar, eller elendets filosofi* frå 1846 følgde han opp tankane sine. Han starta også fire aviser, som alle blei forbodne av styresmaktene. I 1849 blei han dømd til tre års fengsel for å ha fornærma statssjefen, Louis Napoleon. Den *Folkebanken* Proudhon hadde starta gjekk i oppløysing mens han sat i fengsel. Dette var ein samvirkebank for gjensidig kreditt mellom produsentane, noko Proudhon meinte som ei undergraving av det kapitalistiske systemet, og hadde 27&nbsp;000 medlemer. 

I 1858 gav Proudhon ut verket *Om rettferda i revolusjonen og kyrkja*. Han blei tiltala for åtak på kyrkja og staten og dømd på ny, til fem år i fengsel. Men no rømte han til Belgia, og unngjekk med det straffa. I 1862 vende han tilbake til Paris, der han levde dei siste åra av livet sitt. Han var aktiv i samfunnsdebatten og tok opp mange emne. Proudhon sine tankar hadde ei tid stor oppslutning i den Første Internasjonalen, og han er rekna som ein av dei store anarkistiske tenkjarane i historia.

## Kjelder
Edvard VIII av Storbritannia

**Edvard VIII** (), døypt **Edward Albert Christian George Andrew Patrick David [[fyrstehuset Windsor|Windsor]]**, var konge av Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland og Det britiske imperiet og keisar av Britisk India frå 20. januar 1936 til han abdiserte den 11. desember 1936. 

Evdard var son av kong Georg V av Storbritannia og dronning Mary av Teck. Av det han var førstefødd fekk han automatisk titlane «His Royal Highness Prince of York, Prince of York and Cornwall, Duke of Cornwall, Prince of Wales». Han blei kalla David av familien.

I ungdomsåra tenestegjorde han i 1. verdskrigen. Den unge prinsen reiste mykje rundt, og det var tidleg klart at han likte verdsvante, sterke kvinner. Han forelska seg i den amerikanske Wallis Simpson, som då var gift for andre gong. 

Då Georg V døydde 20. januar 1936 blei Edvard sin nye offisielle tittel som konge *Edward the Eighth, by the Grace of God, of Great Britain, Ireland and the British Dominions beyond the Seas, King, Defender of the Faith, Emperor of India*. Edvard ville ikkje gje slepp på Wallis Simpson, og han fekk etter press frå statsministeren Stanley Baldwin berre to utvegar på floka: 1) Avstå frå ekteskap med Wallis, eller 2) Abdisere. Edvard valde å abdisere før kroninga. Han heldt ein radiotale for folket, der han sa han ikkje ville styre landet utan hjelp og støtte frå kvinna han elska. Han er den einaste britiske monark som har gjeve trona frå seg frivillig. Han gifta seg med Wallis Simpson 3. juni 1937. 

Broren hans blei krona til kong Georg VI og gav han den nye tittelen «His Royal Highness Duke of Windsor». 

Edvard var innehavar av St. Olavs Orden.
Kong Christian stod ved højen Mast

«**Kong Christian stod ved højen mast**» er den danske nasjonalsongen som vert brukt når dei kongelege er til stades.

Johannes Ewald skreiv teksten i 1779. Songen har bakgrunn i eit skipsforlis ved Hornbæk i 1770-åra. 
Her vart skipperen redda av dei lokale fiskarane, som etterpå avslo eit tilbod om løn sjølv om dei var utfattige.
Redningsdåden førte til at Ewald skreiv syngespelet *Fiskerne*, der ein finn denne songen med lovprisinga av dei danske sjøheltane.

Opphavsmannen til melodien er ukjent. Det kan vere ein vandremelodi som fann si endelege form i Daniel Friedrich Rudolph Kuhlau sin musikk til «Elverhøi» frå 1828. I dette festspelet med tekst av Johan Ludvig Heiberg, skrive til den seinare Frederik VII sitt bryllaup, sluttar ouverturen med denne melodien. Avslutninga til stykket er eit kor, «Beskærm vor konge, store Gud», på same melodi.

## Teksten

## Sjå òg
* «Der er et yndigt land»

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kong Christian stod ved højen Mast|Kong Christian stod ved højen Mast]]» frå , den 9. april 2005.*
Tautiška giesmė

***Tautiška giesme*** er Litauen sin nasjonalsong.
Vincas Kudirka har skrive teksten.

## Teksten

## Bakgrunnsstoff

* Notane til Litauen sin nasjonalsong 
* Koropptak av Litauen sin nasjonalsong
Trei culori

**«Trei Culori»** (*Tre fargar*) var Romania sin nasjonalsong under kommunisttida, det vil seia frå 1977 til og med 1989. Etterpå blei «*Desteapta-te, române»*den nye nasjonalsongen.

«Trei Culori» bygde på ein rumensk patriotisk song med den same tittelen, melodien og til dels teksten, laga av Ciprian Porumbescu. Denne teksten blei så endra to gonger av ukjende for å passa til ideologien til kommunistpartiet.

Namnet på songen viser til det trefarga rumenske flagget, som ikkje har endra seg noko særleg gjennom tidene. 

## Den opphavlege patriotiske songen

## Sosialist-Romania sin nasjonalsong

## Bakgrunnsstoff
### Musikk
* Musikk til Trei culori på ceausescu.org
* MIDI-file med Trei culori på romania.org
Georg VI av Storbritannia

**Georg VI** () var den tredje britiske monarken av fyrstehuset Windsor. Han var konge av Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland og det britiske imperiet frå 11. desember 1936 til 1952. I tillegg hadde han tittelen keisar av India frå 1936 til 1947. Fram til 1949 hadde han tittelen konge av Irland, medan han frå 1947 til 1952 hadde tittelen konge av Pakistan. Georg VI var son av kong Georg V av Storbritannia og dronning Mary av Teck. Broren Edvard VIII av Storbritannia gjekk av som konge i 1936 av di han ynskte å gifta seg med ei fråskild kvinne. 

Georg VI var gift med Elizabeth Bowes-Lyon, som seinare fekk tilnamnet *Dronning-mora*. Under den andre verdskrigen symboliserte dei saman Storbritannia og imperiet si evne til å halda ut i kampen mot Nazi-tyskland. 

### Barn
# Elizabeth II av Storbritannia fødd 1926, dronning av Storbritannia frå 1952 til 2022.
# Margaret Rose av England fødd 1930, gift med Anthony Armstrong-Jones av Snowdon.

## Titlar gjennom livet
* 1895-1898: *His Highness* Prince Albert of York (prins Albert av York)
* 1898-1901: *His Royal Highness* Prince Albert of York 
* 1901: *His Royal Highness* Prince Albert of Cornwall and York (prins Albert av Cornwall og York)
* 1901-1910: *His Royal Highness* Prince Albert of Wales (prins Albert av Wales)
* 1910-1920: *His Royal Highness* The Prince Albert (prins Albert)
* 1920-1936: *His Royal Highness* The Duke of York (Hertugen av York)
* 1936-1947: *His Majesty* George VI, by the Grace of God, of Great Britain, Ireland, and of the British dominions beyond the seas, King, Defender of the Faith, Emperor of India. (Hans Majestet Georg VI, med nåde frå Gud. Konge av Storbritannia, Irland og dei oversjøiske britiske områda. Forsvarar av trua. Keisar av India.)
* 1947-1952: *His Majesty* George VI, by the Grace of God, of Great Britain, Ireland, and of the British dominions beyond the seas, King, Defender of the Faith. (Hans Majestet Georg VI, med nåde frå Gud. Konge av Storbritannia, Irland og dei oversjøiske britiske områda. Forsvarar av trua.)
Romanen The Number of the Beast

**The Number of the Beast** er ein science fiction-roman av Robert A. Heinlein utgitt i 1980 (ISBN 0-449-13070-3).

I romanen viser det mytiske nummeret seg ikkje å vera 666, men  6^{6^6} , eit utruleg stort nummer tilsvarande 1&middot;1036306.

## Utgjevingar
* 12. juli 1980, Ballantine Books, paperback, 511 sider, ISBN 0-449-90040-1
* 12. desember 1980, Ballantine Books, paperback, ISBN 0-449-90019-3
* 12. mai 1982, Fawcett, paperback, ISBN 0-449-14476-3
* 12. september 1986, Fawcett, paperback (gjenopptrykk), 512 sider, ISBN 0-449-13070-3
Mikhail Bakunin

**Mikhail Bakunin** () var ein anarkistisk tenkjar og aktivist. Han var Karl Marx sin hovudmotstandar innanfor den Første Internasjonalen.

## Livssoge
Bakunin kom frå den russiske landsbygd-adelen, men kom i sterk opposisjon til styresmaktene. Frå 1843 var Bakunin i Paris, der han møtte både Marx og Pierre Joseph Proudhon, og blei mykje påverka av begge. I 1848 deltok Bakunin aktivt i oppreisten i Dresden, og etter den blei slått ned, var han mesta åtte år i fengsel, av dei seks år i Russland. Han fekk da fengselsstraffa omgjort til livsvarig forvising til Sibir, men rømte i 1861 og for til utlandet igjen. Frå 1864 budde han i Italia, der han grunnla ein hemmeleg organisasjon kalla «Den internasjonale brorskapen».

## Sosialistisk tenking
Det han stod for politisk hadde modnast, og hovudpunkta kan samanfattast slik: Avskaffing av arveretten, felleseige av jord, kapital og produksjonsutstyr, ei føderativ organisering av samfunnet ved friviljuge samanslutningar og avskaffing av staten, og avskaffing av borgarleg familielovgiving, det vil seie full likestilling mellom kvinner og menn og at barn har eigne rettar og ikkje er foreldra sin eigedom.

I 1867 slo Bakunin seg ned i Sveits, og stifta der organisasjonen «Internasjonal allianse for sosialistisk demokrati».

## Konflikt med Marx
I 1868 gjekk han inn i den Første Internasjonalen. Der kom han i konflikt med Marx, og Bakunin meinte Marx sin sentralisme var skadeleg for arbeidarrørsla og sosialismen. Bakunin og hans tilhengarar argumenterte med at den revolusjonære rørsla måtte praktisere den likskapen og fridomen som var målet, slik at ikkje mål og middel kom i motsetning til kvarandre. Marx på si side var redd for Bakunin sin sans for hemmelege smågrupper, som Marx meinte ville vere isolerte frå massane og ikkje bringe rørsla framover.

I 1871 kom Marx med forslag om danning av *politiske* arbeidarparti, sosialistiske *masseparti*, som reiskap for frigjering av arbeidarklassen. Men dette fekk ikkje særleg oppslutning i dei landa der anarkismen stod sterkt, særleg Italia, Spania og Frankrike, og Marx meinte da han måtte ta eit oppgjer med Bakunin. I 1872 blei Bakunin og tilhengarane hans ekskluderte, og leiinga for Internasjonalen flytta til USA. Men etter dette spelte Internasjonalen ikkje noka nemnande politisk rolle for utviklinga av arbeidarrørsla i Europa.

Etter utestenginga frå Internasjonalen levde Bakunin eit meir tilbaketrekt liv, i Italia og Sveits, til han døydde.

## Kjelder
Errico Malatesta

**Errico Malatesta** () kom frå Sør-Italia, og blei ein aktiv og kjend anarkist. Han sat samanlagt over 10 år i fengsel i ulike land for verksemda si.

Malatesta var oppglødd for Pariskommunen, og slutta seg til den Første Internasjonalen, Napoli-avdelinga. I 1872 møtte han Mikhail Bakunin og deltok ilag med han på kongressen til Internasjonalen same året. Dei neste fire åra var Malatesta med og spreidde propaganda for Internasjonalen i Italia, og han blei fengsla to gonger for dette.

I 1887 deltok Malatesta i oppreisten i Benevento-provinsen, der to landsbyar gjekk over til dei revolusjonære. Etter det sat han 16 månader i fengsel.

Etter fleire terroriståtak på den italienske kongefamilien, begynte politiet med konstant overvaking av anarkistane, blant dei Malatesta, enda dei hevda dei ikkje hadde noko med denne terrorismen å gjere. Malatesta gjekk i eksil, og hamna til slutt i London, der han arbeidde som iskremseljar og mekanikar. Han heldt seg likevel ikkje i ro, men var blant anna fleire gonger tilbake i Italia i løynd, der han også grunnla vekeavisa *La Questione Sociale*, *Det Sosiale Spørsmålet*, i 1883. For å unngå fengsling måtte han fare frå Italia att, og frå 1885 var han i Argentina, der han var med og stifta den første skikkelege fagforeininga i det landet, Bakarforeininga.

Frå 1889 var han tilbake i Europa, etter kvart mest i London igjen. Han skreiv fleire viktige anarkistiske pamflettar. I 1912 blei han stilt for retten i London, dømd til tre månader i fengsel, og trua med deportasjon (utvising), ein trussel som ikkje blei noko av på grunn av demonstrasjonar og motstand i den radikale pressa.

Etter første verdskrigen vende Malatesta tilbake til Italia for godt, og arbeidde blant anna med avisa *Umanita Nova*, *Den Nye Menneskeslekta*. Men i 1921 blei han fengsla igjen, og slapp ut berre to månader før fascistane fekk regjeringsmakt i landet. Frå 1924 til 1926 gav Malatesta trass store vanskar ut bladet *Pensiero e Volonta*, *Tanke og Vilje*, men frå 1926 hadde fascistane gjort det heilt uråd å drive uavhengig presse.

Resten av livet levde Malatesta tilbaketrekt, og arbeidde som elektrikar. Han var sjuk, og leid mykje av bronkitt. Han døydde av lungebetennelse.

Malatesta var ein prinsippfast anarkist, motstandar av både kapitalismen og staten. Han tok avstand frå all partipolitikk og var jamvel skeptisk til anarkosyndikalistiske fagorganisasjonar. Han var ikkje pasifist, og meinte vald var nødvendig i den sosial revolusjonen fordi øverheita i siste instans byggjer på vald. Men han tok avstand frå terrorisme og frå all undertrykking, også den han såg i den russiske bolsjevismen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Errico Malatesta i Anarkistleksikon (Anarchist Encyclopedia), http://recollectionbooks.com/bleed/Encyclopedia/MalatestaErrico.htm 
* Samla verk, bilete og biografi
* Artiklar av og om Malatesta
* Enrager.net Malatesta arkiv
Camilla av Storbritannia

**Camilla, Dronning av Storbritannia** () er kona til HM Charles III av Storbritannia, Kongen av Storbritannia. Dei to gifta seg i Windsor rådhus 9. april 2005.

## Bakgrunn
Camilla blei fødd i London til Rosalind Cubitt, som var dotter av den 3. baron Ashcombe, og majoren Bruce Shand. I 1973 gifta ho seg med brigaderen Andrew Parker Bowles, men dette ekteskapet tok slutt i 1995. Dei to har to barn: Tom Parker Bowles, fødd i 1974, og Laura Lopes, fødd i 1979.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Charles III av Storbritannia

**Charles III** () er konge av Storbritannia og 14 andre land i Samveldet av nasjonar: Antigua og Barbuda, Australia, Bahamas, Belize, Canada, Grenada, Jamaica, New Zealand, Papua New Guinea, Saint Kitts og Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent og Grenadinane, Salomonøyane og Tuvalu. Han vart konge etter at mor hans, dronning Elisabeth II, døydde den 8. september 2022. Han var då den eldste personen til å koma på trona i britisk historie, i ein alder av 73 år. Kroninga fann stad den 6. mai 2023 i Westminster Abbey.

## Familie og slektskap

Charles er den eldste sonen til dronning Elisabeth II og prins Philip.
På same vis som faren prins Philip, høyrer han til Fyrstehuset Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg.

Han var gift med prinsesse Diana frå 29. juli 1981 til dei skilde lag den 28. august 1996. Dei fekk to søner saman, prins William og prins Harry.

Den 9. april 2005 gifta Charles seg så med Camilla Parker Bowles, no dronning-gemal Camilla av Storbritannia, i ein borgarleg vigsel i rådhuset i Windsor.

## Heider
I 1978 vart Charles tildelt storkrossen med kjede av St. Olavs Orden.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Georg V av Storbritannia

**Georg V** (), var konge av det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland frå 1910 til 1927. Konge av det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland frå 1927. I tillegg var han konge av det britiske imperiet og keisar av Britisk India. Georg V var son av kong Edvard VII av Storbritannia og dronning Alexandra av Storbritannia.

Som fyrste av Wales vart Georg 22. juni 1906 utnemnd til storkrossen med kjede av St. Olavs Orden. Georg V var gift med Mary av Teck (dronning Mary).

## Fyrstehuset Windsor
George V er kjend for å ha endra namnet på den britiske kongefamilien frå Saxen-Coburg-Gotha til Windsor i 1917. Skiftet kom under den fyrste verdskrigen, då alt som kunne minna om Tyskland var lite populært i Storbritannia. Han gav avkall på alle tyske titlar òg på vegner av sine britiske slektningar.

**Barn:**
# Edvard VIII av Storbritannia.
# Georg VI av Storbritannia.
# Mary, princess royal, gift med jarl Henry av Harewood.
# Prins Henry hertug av Gloucester, gift med Alice Montagu.
# Prins Georg av Kent (1902-1942), gift med Marina av Hellas og Danmark.
# Prins John av Storbritannia (1909-1919).

**Syster:**
# Dronning Maud av Noreg fødd 1869, gift med kong Haakon VII av Noreg.
Niob

**Niob** er eit transisjonsmetall med kjemisk symbol **Nb** og atomnummer 41. 

## Historie

Charles Hatchett oppdaga grunnstoffet i 1801. Namnet *niob* vart vedteke av IUPAC i 1950. Grunnstoffet er òg kjend som *columbium*.

## Førekomst

Niob finst ikkje i fri form i naturen, men i mineral som til dømes niobitt. 

## Produksjon

Niob har vore produsert ved Søve gruver. 

## Bruk

Metallet vert brukt i rustfritt stål og andre legeringar. 

## Reaktivitet

## Sambindingar

Niob har vanlegvis oksidasjonstal 5 i sambindingar. Grunnstoffet dannar mellom anna halogenid og oksida Niob(II)oksid (NbO), Niob(IV)oksid (NbO2) og Niob(V)oksid (Nb2O5). 

Niobsambindingar er giftige. 

## Isotopar

## Namngjeving

## Sjå også
* Periodesystemet
* Grunnstoffliste
* Isotoptabell

## Bakgrunnsstoff
* Webelements - niob
Vårkål

**Vårkål** (*Ranunculus ficaria*) er ein vårblome i soleiefamilien. Planten har gule blome med mange kronblad, som viser seg i mars–april i Noreg. Blada er heile. Dette skil planten frå dei andre artane i soleiefamilien. 

Namnet 'vårkål' kjem frå tidlegare tider, då planten blei brukt som grønsak om våren. Dei mørkegrøne blada inneheld mykje C-vitamin, og var eit viktig kosttilskot på ei tid då ein lett mangla dette. I store mengder er derimot vårkål giftig.

Planten veks i heile Europa og Vest-Asia, og er blitt introdusert til Nord-Amerika.

## Bakgrunnsstoff

* Den virtuella floran - vårkål
* Miljolare.no - vårkål
Timianslekta

**Timianslekta** (*Thymus*) er ei slekt i leppeblomfamilien med om lag 350 artar. Desse veks i Europa, Midt-Austen og Nord-Afrika. Timian er ein dvergbusk som kan verta eit par desimeter høg.

## Artar
Fleire artar og underartar er registrerte i Noreg:
* Bakketimian (*T. pulegioides*), nær truga (NT) i Raudlista 2021
* Kryptimian (*T. praecox*), sårbar (VU), med underartane
** Nominatunderarten hagekryptimian (*T.p.* ssp. *praecox*), framandart, låg risiko (LO)
** Norsk timian (*T.p.* ssp. *britannicus*), sårbar (VU)
* Småtimian (*T. serpyllum*), nær truga (NT), med underartane
** Nominatunderarten smaltimian (*T.s.* ssp. *serpyllum*), kritisk truga (CR)
** Tanatimian (*T.s.* ssp. *tanaënsis*), nær truga (NT)
* Kryddertimian (*T. vulgaris*), framandart, ikkje risikovudert
* Austerriksk timian (*T. odoratissimus*), framandart, berre einskildfunn, ikkje risikovudert

## Bruk

Kryddertimian og sitrontimian (*T.* ×*citriodorus*) vert mykje brukt som krydder. Småtimian og somme andre artar eigner seg derimot ikkje som krydder, men er populære hagevekstar.

Ein nytter timian mellom anna til å smakssetja kjøt, supper og stuingar. I fransk matlaging blir urta mellom anna brukt i  *[[bouquet garni]]* og i *[[Herbes de Provence]]*. Timian er også viktig i karibisk og i middelhavsmat. Den jordanske krydderblandinga *zahtar* inneheld timian.

Timian har også vore brukt som medisinplante, mellom anna mot hoste og sår hals. Planten inneheld stoffet thymol. Dette verkar antiseptisk.

## Kjelder





## Bakgrunnsstoff

* Timian i *Den virtuella floran* (linnaeus.nrm.se)
* Timian i *Urter i litteraturen* (aa-arkivet.no)
Kronstadt-opprøret

**Kronstadt-opprøret** var eit opprør av matrosar og soldatar i Kronstadt ved Petrograd i førstninga av mars 1921. Opprøret blei slått ned med vald av styrkar lojale til bolsjevik-regimet.

Basen for den russiske marinen sin Austersjøflåte låg sidan tsar-tida i Kronstadt ved St. Petersburg/Petrograd. Matrosane der var blant dei revolusjonære kjernetroppene under den russiske revolusjonen og den bolsjevikiske maktovertakinga i 1917. 

Matrosane og garnisonen ved Kronstadt hadde sitt eige sovjet, sitt eige soldatråd. I løpet av borgar- og intervensjonskrigen 1918-1920 hadde den opphavlege rådsmakta i altfor stor grad blitt uthola og avløyst av partikommisærane si makt, meinte Kronstadt-sovjetet. No etter krigen var vunnen, kravde dei tilbakevending til rådsdemokrati, ekte sovjetmakt i opphavleg meining. Dei kravde vidare blant anna legalisering av alle sosialistiske parti, slutt på tvangsrekvireringane på landsbygda og slutt på den vilkårlege framferda til tsjekaen, det politiske politiet. 

Bolsjevik-regimet kjende seg truleg sterkt trua av dette, som kom rett etter arbeidarar i Petrograd trua med generalstreik. Historikaren Isaac Deutscher meiner stemninga i folket etter borgarkrigen var slik at mensjevikar og anarkistar ville vunne eit fritt val til sovjeta. For å oppretthalde maktmonopolet sitt hadde bolsjevikleiarane forbode også dei pro-sovjetiske mensjevikane til Julius Martov i 1920. Samtidig med Kronstadt-opprøret heldt kommunistpartiet kongress, og ein sterk fraksjon i partiet, *Arbeidaropposisjonen*, stilte om lag dei same krava som Martov hadde stilt, om frie fagforeiningar og kontroll med tsjekaen. 

Da Kronstadt-opprøret kom, med liknande politiske krav, verkar det som leiarane fekk panikk. Dei slo opprøret ned med makt, og forbaud Arbeidaropposisjonen og alle organiserte fraksjonar i kommunistpartiet. Dette skulle gjere det mykje lettare for Josef Stalin å ta all makt i parti og stat sidan, og opprette sitt personlege diktatur. 

I den grad Kronstadt-opprørarane hadde ein politisk tendens, var den anarkistisk, men mange av dei var eks-bolsjevikar. Noka innblanding av kontrarevolusjonære «kvitegardistar», slik partipressa påstod, er ikkje blitt påvist.

Samtidig som det skjedde ei politisk innstramming, ei konsolidering av eittpartistaten, gjennomførte bolsjevik-regimet under leiing av Lenin fleire av dei økonomiske krava som var blitt reist, i og med innføringa av den blandingsøkonomiske politikken NEP. Denne førte til ei gradvis økonomisk gjenreising i landet, og betre leveforhold for mange bønder, småhandlarar og arbeidarar. Også NEP kan sjåast som eit svar på den utfordringa Kronstadt var eit uttrykk for.
Margrethe II av Danmark

**Margrethe II** () var dronning av Danmark frå 14. januar 1972 til 14. januar 2024. Fram til 1944 var ho også prinsesse av Island. I juli 2023 blei dronninga den lengst regjerande monarken i dansk historie. I nyttårstalen sin 31. desember 2023 meldlte dronning Margrethe II at ho ville abdisera den 14. januar 2024, og la sonen, kronprins Frederik, overta som monark.

## Liv
Prinsesse Margrethe Alexandrine Þórhildur Ingrid blei fødd i 1940, like etter at tyske styrkar hadde invadert Danmark. 
Ho hadde to systrer, prinsesse Benedikte og seinare eksdronning Anne Marie av Hellas. 
Åra gjekk, utan at foreldra, kronprins Frederik og kronprinsesse Ingrid, fekk ein son som kunne vera tronarving. Den yngre broren til kongen, Knud, var arveprins, og etter han den eldste sonen hans, Ingolf. 

I ein del år hadde Folketinget vurdert å endra den danske grunnlova, men hadde late det bli med tanken, ettersom ei endring kravde at 45 % av folket med stemmerett skulle stemma for henne. Statsminister Erik Eriksen fekk idéen om å ta kvinneleg arvefølgje med i endringa, slik at fleire ville røysta for. Sjølv om stort sett heile Folketinget var for endringa, og trass i den store populariteten til kongehuset, blei endringa berre såvidt vedteken, med 46 % deltaking. Tronfølgjelova av 1953 førte til at prinsesse Margrethe blei den første i arvefølgja.

Margrethe II høyrer til fyrstehuset Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg. 

Mellom ordenane hennar høyrer også Storkrossen med kjede av St. Olavs Orden med.

## Titlar
* 1940–1944: Prinsesse Margrethe Alexandrine Þórhildur Ingrid av Danmark og Island 
* 1944–1972: Prinsesse Margrethe Alexandrine Þórhildur Ingrid av Danmark
* 1972– : Dronning Margrethe Alexandrine Þórhildur Ingrid II av Danmark

## Galleri

Fil:Royal Monogram of Queen Margrethe II of Denmark.svg|Dronning Margrethe IIs monogram
Fil:Dual Cypher of Margrethe and Henrik of Denmark.svg|Prins Henrik og Dronning Margrethe IIs fellesmonogram
Fil:Faroe stamp 302 Queen Margrethe.jpg|Dronning Margrethe II på eit færøysk frimerke
Fil:Queen Margrethe II and Prince Henrik of Denmark welcome George W. Bush and Laura Bush.jpg|Laura Bush, George W. Bush, Dronning Margrethe II og Prins Henrik, 5. juli 2005
Fil:Royal Wedding Stockholm 2010-Konserthuset-421.jpg|Dronning Margrethe II og Prins Henrik ankom Konserthuset i Stockholm i Sverige, dagen før bryllaupet til Kronprinsesse Victoria og Daniel Westling (no Prins Daniel), 18. juni 2010


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Fredrik IX av Danmark

**Frederik IX** () var eldste son av kong Christian X av Danmark og dronning Alexandrine av Danmark. Han var konge av Danmark frå 1947 til 1972.

I 1922 trulova kronprinsen seg med den greske prinsessa Olga, men trulovinga blei heva etter berre nokre månader. Den 24. mai 1935 gifta han sig i Storkyrkan i Stockholm med prinsesse Ingrid, dotter av kronprins Gustav Adolf og kronprinsesse Margaretha. 

Den 16. april 1940, sju dagar etter at landet var blitt okkupert av tyske styrkar, fekk kronprinsparet sitt først barn, Margrethe. Den vesle prinsessa blei sett på som eit lyspunkt i ei mørk tid. Under krigen kunne københavnarane ofte sjå kronprinsparet trilla rundt i hovudstaden med barnevogn eller sykkel. Etter kvart fekk dei prinsesse Benedikte den 29. april 1944 og prinsesse Anne-Marie den 30. august 1946.

Til forskjell frå tidlegare kongar valde Frederik IX å gjera karriere i marinen framfor hæren, og i 1945 blei han utnemnd til kontreadmiral. Han elska livet på sjøen, og som ein ekte sjømann hadde han òg tatoveringar. Han og dronning Ingrid vitja nær sagt kvar hamn i Danmark med kongeskipet «Dannebrog», og drog òg til Grønland og Færøyane. 

Frederik IX hadde òg ein stor lidenskap for musikk. Han var dirigent for fleire danske og utanlandske orkester, og skal òg ha vore ein dyktig musikar.
Han var også glad i å jakta, og heldt mange samlingar ved jakthytta si i Trend.

Kongen døydde den 14. januar 1972 etter kort tids sjukdom, og blei gravlagd i Roskilde domkyrkje. Med sitt varme og folkelege vesen hadde kongen redusert avstanden mellom kongefamilien og det danske folket.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
893

**893** (romartal DCCCXCIII) var eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.

## Hendingar
*28. januar: Karl den einfaldige blei konge av Vestfrankarriket.

## Fødde
* Chen Jinfeng, kinesisk keisarinne gift med Wang Yanjun
* Ludvig barnet, austfrankisk konge

## Døde
*26. april: Chen Jingxuan, general i Tang-dynastiet
*18. mai: Patriark Stefan I av Konstantinopel
*26. desember: Masrur al-Balkhi, general i Abbasidekalifatet
891

**891** (romartal DCCCXCI) var eit skotår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet
* Guido eller Wido III av Spoleto fekk seg sjølv krona som romersk keisar av pave Stefan V.
* 6. oktober: Pave Formosus blei den 111. paven etter pave Stefan V.
* Arnulf av Det tysk-romerske riket sigra over vikingar i slaget ved Leuven, og gjorde med dette i stor grad slutt på vikingtokt i Nederlanda.
* Styrkane til emiren av Córdoba, Abdullah ibn Muhammad, overvann opprørsstyrkane til Umar ibn Hafsun ved Poley (no Aguilar de la Frontera i Sør-Spania).

## Fødde
* Abd al-Rahman III, emir av Córdoba

## Døde
* 25. februar: Fujiwara no Mototsune, japansk regent
* pave Stefan V
888

**888** (romartal DCCCLXXXVIII)

## Hendingar

### Utlandet
* Eudes (Odo) vart konge i frankariket

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde
*
882

**882** (romartal DCCCLXXXII)

## Hendingar

### Utlandet
*

### Noreg
*

## Fødde
* Saadjá Gaón, jødisk filosof, teolog og motstandar av karaismen.

## Døde
*
877

**877** (romartal DCCCLXXVII)

## Hendingar
* Danske vikingar tok Exteter
* Indravarman II blei herskar i Khmerriket 

## Fødde
* Keisar Wang Kon av Korea
## Døde
* 6. oktober: Karl II av det tysk-romerske riket
* Causantín I av Skottland
875

**875** (romartal DCCCLXXV)

## Hendingar

### Utlandet
* Karl den skalla vart konge av Italia og vart krona til tysk-romersk keisar i Roma keisar i Roma

### Noreg
*

## Fødde
*

## Døde
*
874

**874** (romartal DCCCLXXIV)

## Hendingar

### Utlandet
* Eit kloster vart grunnlagd på ei øy i innsjøen Sevan i det som i dag er Armenia av kong Ashot I, grunnleggjaren av Bagratid-dynastiet og dottera hans Mariam.

### Noreg
* Ingolf Arnarsson vart fyrste landnåmsmannen på Island.

## Fødde
*

## Døde
*
873

**873** (romartal DCCCLXXIII)

## Hendingar

### Utlandet
* Vikingar utførte det siste åtaket på Dorestad i Nederland.
* Det byzantinske riket vann over arabarane, og strekte grensene sine til nordlege Syria. 
* Det blei innført obligatorisk dåp for jødar i det byzantinske riket.

### Noreg
*

## Fødde
* Ubayd Allah al-Mahdi, imam for ismaili-muslimane

## Døde
* abu al-Kindi, arabisk tenkjar
866

**866** (romartal DCCCLXVI)

## Hendingar

### Utlandet
* Januar: Franskmenn må betala sin første tributt til vikingar: 4000 *[[livre]]* av sølv, samla gjennom ein særskatt for frie menn
* Vikingar blir slått av frankarane i slaget ved Brissarthe, men plyndrar likevel byar som Anjou og Le Mans før og etter
* Vikingar tek York i England, og har byen som hovudstad i eitt hundreår
* Mohammad al-Mutazz blir ny kalif
* Fujiwara no Yoshifusa blir regent av Japan, og Fujiwaratida tek til
* Alfonso III blir konge av Asturias
* Den tysk-romerske keisaren Ludvig II vinn over sarasenarar som invaderer Sør-Italia

### Noreg
* Harald Hårfagre vinn eit viktig slag i kampen om å bli konge over heile Noreg

## Fødde
*

## Døde
*
865

**865** (romartal DCCCLXV)

## Hendingar

### Utlandet
* Den bulgarske kyrkja blir grunnlagd då Boris I blir døypt (*eller [[864]]*)
* Ein stor dansk vikinghær går i land i Aust-Anglia og krev tributt. Det er den første slike «skatten» engelskmenn betaler til vikingar.
* Vikingar går berserk i Frankrike: Dei ranar Mantes, brenn Meaux, og fer over Poitiers, Orléans og klosteret Saint-Laurent-sur-Loire.

### Noreg

## Fødde
*

## Døde
* Den heilage Ansgar
* Ragnar Lodbrok, konge av Sverige og Danmark
* Aethelbert, konge av Wessex (eller 866)
Buenaventura Durruti

**Buenaventura Durruti Dumange** () var ein sentral person i spansk anarkisme i tida før den spanske borgarkrigen, og fall som milits-kommandant i krigen.

Han var fødd i Leon i Spania, og begynte i arbeid som 14-åring. I 1917 var det ein storstreik i landet, der regjeringa bruka hæren for å slå ned streiken. 70 arbeidarar blei drepne, 500 skadde og 2000 fengsla utan lov og dom. Durruti, som hadde vore aktivt med i streiken, måtte rømme til Frankrike.

I 1920 vende han tilbake til Spania, og han for til Barcelona for å organisere arbeidarane der. Han var også med og danna gruppa *Los Solidarios*, *Dei solidariske*, som prøvde å ta livet av kongen, og klarte å drepe den sterkt mislika erkebisp Soldevila. Etter det var Durruti ei tid i Argentina.

Tilbake i Spania blei Durruti ein av leiarane i to av dei største anarkistorganisasjonane i Spania på den tida, *Federacion Anarquista Iberica FAI* og fagrørsla Confederación Nacional del Trabajo CNT.

Da militærkuppet tok til i 1936, var Durruti blant dei som fekk hindra at fascistane tok Barcelona. Durruti leidde så ein milits på over 3000 væpna anarkistar, sidan kjend som *Durruti-kolonnen*, i kampane ved Zaragoza. Han døydde av skotsår han fekk ved fronten.

Den døydde Durruti blei frakta gjennom landet tilbake til Barcelona for gravferd. Hundretusenvis av menneske fylte gatene i Barcelona for å vise han den siste æra.

## Kjelder
The Number of the Beast

**The Number of the Beast** er ei engelsk nemning som viser til nummeret ein set i samanheng med Dyret i Openbaringa, **[[Talet 666|666]]**. Det er blitt brukt som tittel for visse engelskspråklege verk, til dømes:

* Romanen The Number of the Beast av Robert Heinlein
* [Albumet ''The Number of the Beast]''](https://nn.wikipedia.org/wiki/The_Number_of_the_Beast_av_Iron_Maiden) av Iron Maiden
* Songen The Number of the Beast av Iron Maiden
DR

**DR**, tidlegare **Danmarks Radio**, er statskringkastaren i Danmark. DR vart stifta i 1925 og er ein offentleg tenesteorganisasjon. Han er det eldste og største elektroniske medieføretaket i Danmark.

DR har fire FM radiostasjonar, atten DAB-stasjonar og to fjernsynskanalar.

## Radio
### P1/Program 1
«Informasjonskanalen»: faktaprogram, rapportar, djupnenyheiter, diskusjon og debattar om offentlege saker og samfunnet.

P1 vert kringkasta på FM- og DAB-radio.

### P2/Program 2
Klassisk musikk, opera, jazz, radiodrama, og dekking av andre artistiske framføringar og spesielle hendingar.

P2 vert berre kringkasta på FM, men den klassiske musikkanalen på DAB DR Klassisk har samsending med P2 frå 0.00 til 8.00.

### P3/Program 3
Hit-radio, med populære underhaldningsshow og tre-minutts nyhendebulletinar kvar time. P3 dekkjer også store sportshendingar.

P3 vert kringkasta på FM og DAB.

### P4/Program 4

Den DR-radiokanalen som vert mest lytta til: ein «moderne offentleg stasjon» som vert kringkasta i ni regionale versjonar, populærmusikk som vert miksa med dansk musikk og lokale nyhende.

P4 med reine regionale versjonar vert berre kringkasta på FM.

### DAB stasjonar
* Musikkanalar
** DR Boogieradio
** DR Jazz
** DR Klassisk
** DR Rock
** DR Soft

* Nyhendekanalar
** DR Erhverv – nyheiter, økonomi, finans osb.
** DR Nyheder – alltid nyhende
** DR Politik – direktedekking av parlamentariske møte
** DR Sport

* Andre kanalar
** DR Event - dekkjer nasjonale hendingar
** DR Gyldne Genhør - «tidsmaskinradio»: atthøyr med drama, komedie og populær musikk frå DR sine radioarkiv
** DR Junior - for ungar
** DR Kanon Kamelen - historier og songar for 3- til 6-åringar
** DR Litteratur - lydbøker og anna bokstoff frå DR sine arkiv
** DR Kultur - kulturkanalen
** P1 - sjå P1 FM (ovanfor)
** P3 - sjå P3 FM (ovanfor)
** P4 Danmark - sjå P4 FM (ovanfor): dette er ein nasjonal versjon som er miksa saman av dei regionale sendingane 

## Fjernsyn
### DR 1
Den fyrste fjernsynskanalen til Danmarks Radio.

### DR 2
DR 2 var den tredje nasjonale abonnementsfrie fjernsynskanalen i Danmark. Han kom etter TV 2 Danmark og systerkanalen DR 1.

DR 2 var i byrjinga kjend som *den hemmelege kanalen* fordi ikkje heile Danmark kunne få han inn. Kanalen har ofte fleire sjåarar enn TV3 Danmark.

## Sjå òg
* Danske fjernsynskanalar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* DR si internettside (dansk)
* DAB-stasjonar
Marie Corelli

**Mary Mackay** () var ein engelsk forfattar som skreiv under løyndenamnet **Marie Corelli** i viktoriatida. Verka hennar er kjende for å vera sterkt moraliserande, og ho vart då som nå skulda for å skriva i ein overdriven og melodramatisk stil. 

Trass i motgang frå kritikarane var Corelli svært populær i samtida si; ho selde i større opplag enn til dømes Arthur Conan Doyle og H. G. Wells, og ho skal ha vore yndlingsforfattaren til dronning Victoria.

## Liv
Mary var fødd utanfor ekteskap, truleg i London, som dotter av Mary Elizabeth Mills, tenestejente for faren den skotske diktaren og doktoren Charles Mackay. Dei to gifta seg etter at den første kona hans døydde. 

Unge Mary blei send til ein klosterskule i Paris i 1866, og var der i fire år. Ho tok først kunstnarnamnet Marie Corelli som pianist, men brukte det seinare som løyndenamn då ho tok til å skriva. 

I 1899 flytta Corelli til Stratford-upon-Avon, heimstaden til Shakespeare, der ho gjekk inn for å ta vare på minna om den store skodespelforfattaren, og oppfordra folk til å vitja landsbyen. Han er i dag ein av dei mest kjende turistattraksjonane i England.

## Verkliste

### Romanar
* *The Romance of Two Worlds* (1886) 
* *Vendetta!; or, The Story of One Forgotten* (1886)
* *Thelma* (1887)
* *Ardath* (1889)
* *Wormwood: A Drama of Paris* (1890)
* *The Soul of Lilith* (1892)
* *Barabbas, A Dream of the Word's Tragedy* (1893) 
* *The Sorrows of Satan* (1895)
* *The Mighty Atom* (1896)
* *The Murder of Delicia* (1896) 
* *Ziska* (1897)
* *Boy* (1900)
* *Jane* (1900)
* *The Master-Christian* (1900)
* *Temporal Power: a Study in Supremacy* (1902)
* *God's Good Man* (1904)
* *The Strange Visitation of Josiah McNasson: A Ghost Story* (1904)
* *Treasure of Heaven* (1906)
* *Holy Orders, The Tragedy of a Quiet Life* (1908)
* *Life Everlasting* (1911)
* *Innocent, Her Fancy and His Fact* (1914)
* *The Young Diana* (1918)
* *The Secret Power* (1921)
* *Love and the Philosopher* (1923)
### Novellesamlingar
* *Cameos: Short Stories* (1895)
* *The Song of Miriam & Other Stories* (1898)
* *Delicia & Other Stories* (1907)
* *The Love of Long Ago, and Other Stories* (1918)
### Noveller
* *Byron Loquitur* (1892)
* *Three Wise Men of Gotham* (1895)
* *The Distant Voice* (1895)
* *Nehemiah P. Hoskins, Artist* (1895)
* *An Old Bundle* (1895)
* *Mademoiselle Zephyr* (1895)
* *Tiny Tramps* (1895)
* *The Distant Voice: A Fact or Fancy* (1895)
* *The Withering of a Rose* (1895)
* *The Lady with the Carnations* (1895)
* *Angel's Wickedness* (1895)
* *My Wonderful Wife* (1895)
* *The Despised Angel: An Allegory* (1907)
* *The Soul of the Newly Born*
* *God's Light on the Mountains*
* *The Devil's Motor: A Fantasy* (1910)
### Sakprosa
* *The Modern Marriage Market* (1898) (with others)
* *Free Opinions Freely Expressed* (1905)
* *The Silver Domino; or, Side Whispers, Social & Literary* (1892) (anonymous)
Heilage Ansgar

Heilage **Ansgar**, **Anskar** eller **Oscar** () var erkebiskop av Hamburg-Bremen, men er mest kjend for misjonærvirket sitt, med tilnamnet «Nordens apostel». Ansgar er vernehelgen for Skandinavia, den danske kyrkja og for bispedøma Hamburg og Bremen.

## Liv

Ansgar var fødd i Amiens og blei ein munk i benediktinarordenen. Han hadde hatt mykje kontakt med Harald Klak, den døypte og seinare fordrivne kongen av Danmark, og var den første kristne misjonæren i landet, utan å oppleva mykje hell. I 829 blei utpeika som misjonær til svenskane. Ansgar og munken Witmar kom til Birka same året, og skapte ein liten kyrkjelyd. Ansgar blir rekna som grunnleggjaren av den svenske kyrkja.

Han døydde i Bremen i 865, og etterfølgjaren hans, Rimbert, skreiv ned livssoga hans i *Vita Ansgari*. Ansgar er minna med ein statue i Hamburg og ein steinkross frå 1800-talet og eit kapell frå 1900-talet på øya Björkö i innsjøen Mälaren, der ein meiner Birka låg.

## Helgen
Ansgar er nemnt i *[[Martyrologium Romanum]]*, og har minnedag 3. februar. Som helgen blir han gjerne framstilt som biskop med stav, bok og mitra. I tillegg har han gjerne ein frakk eller kappe av pels for å visa at han hadde vore i det kalde nord. Han kan òg halda på ein modell av domkyrkja i Hamburg.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* Den hellige Ansgar på katolsk.no
* Vita Ansgari (på engelsk)
* Vita Anskarii i dansk oversetting, ved P. A. Fenger, København 1910. Fulltekst hjå Heimskringla.no
Ansgar

**Ansgar**  er eit mannsnamn som kjem frå tysk,samansett av *ans-,* 'ås' (gud) og *-gar*, 'spyd'. Ansgar svarar til det norske namnet Åsgeir og til det engelske namnet Osgar, kanskje det same namnet som Oskar.

Ansgar har namnedag 3. februar.

## Bruken av namnet i Noreg
Namnet «Anskar» kom i bruk i Noreg rundt 1860, registrert i Vestfold på 1840-talet.
*Ved folketeljinga i 1801 var namnet ikkje registrert brukt.
*Ved folketeljinga i 1900 var det 345 registrerte med namnet, i formene *Anscar, Ansgaard, Ansgahr, Ansgar, Ansgard, Ansgarius, Anskar, Anskarius*.  Mange brukarar budde i Aust-Agder, heile 24 i Dybvåg.
*I  2008 var det 392 menn som hadde *Ansgar*  til første fornamn, 9 heitte *Anskar*.

## Kjende namneberarar
*Den heilage Ansgar, munk og misjonær til Norden
*Ansgar Gabrielsen, (f. 1955), norsk politikar

## Kjelder

* Folketeljingar i Digitalarkivet
* Olav Veka 1991:  *Namneboka*, Det Norske Samlaget ISBN 82-521-3604-4
Asgeir

**Asgeir** og **Åsgeir** er mannsnamn sett saman av norrønt *[[as-|ás]]*, gud, og *[[geir]]*, spyd. Det er i slekt med namnet Oskar og det opphavleg tyske namnet Ansgar. 

Medan over tusen menn ber namnet Asgeir i Noreg, er det under femti som heiter Åsgeir. Asgeir har namnedag 3. februar.

## Kjende namneberarar
*Ásgeir Ásgeirsson (1894-1972), islandsk president
*Asgeir Brekke (f. 1942 på Lesja), norsk fysikar 
*Asgeir Almås (f. 1948), ordførar i Hattfjelldal
*Asgeir Drugli (f. 1964), politikar for Raudt
*Asgeir Borgemoen (f. 1971), norsk programleiar
*Ásgeir Trausti Einarsson (f. 1992), islandsk artist og låtskrivar 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Vilhelm IV av Storbritannia

**Vilhelm IV** () var konge av det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland og kongeriket Hannover frå 26. juni 1830 til han døydde. Han fekk tilnamnet *Sjømannskongen*. Slekta til Vilhelm IV var av fyrstehuset Hannover.

William var kong Georg III av Storbritannia og Charlotte av Mecklenburg-Strelitz sin tredje son og ein yngre bror av kong Georg IV av Storbritannia.

Han gjekk inn i Royal Navy som trettenåring, og var i marinen fram til 1790.
Han gjorde teneste i Amerika og Karibia, og blei fåteadmiral i 1811. I 1789 blei han utnemnd til hertug av Clarence.

Frå 1791 til 1811 budde han saman med den irske skodespelarinna Dorothy Jordan. Saman fekk dei ti barn. I 1818 gifta han seg med Adelheid av Sachsen-Meiningen. Døtrene deira overlevde ikkje barndomen og Vilhelm IV hadde dermed ingen direkte tronfylgjar.

Han vart etterfylgd på den britiske trona av brordottera, Victoria av Storbritannia. I Hannover var det ikkje tillate med kvinneleg tronfylgje, der vart han etterfylgd av broren Ernst August I av Hannover.

## Titlar
Vilhelm sin offisielle tittel i Storbritannia medan han var konge var: «William the Fourth, by the Grace of God, of the United Kingdom of Great Britain and Ireland King, Defender of the Faith» ('Vilhelm den fjerde, av Guds nåde, konge av det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland, forsvarar av trua').

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
As-

**As-** eller **Ås-** er ei namnebyrjing som viser til dei norrøne gudane, æsene (norrønt *æsir*), særleg Åsa-Tor. Det er brukt i mange namn av norrønt opphav, både i manns- og kvinnenamn. I nyare finn me det i kortformene Åsa, Åse og Åsne.