Nominalklasse

Ein **nominalklasse** er ei gruppe med substantiv som krev at særskilde ord (til dømes adjektiv) som står i ein særskilt syntaktisk relasjon (til dømes som predikativ eller attributt) til denne gruppa med substantiv har ei anna form enn når dei står i dei same syntaktiske relasjonane til ei anna gruppe med substantiv. Slike «grupper med substantiv» blir også kalla genus eller «grammatisk kjønn», men både *nominalklasse* og *genus* blir nytta på minst tre vis, som forklart nedanfor.

## Tilhøvet mellom nominalklasse og genus
Her er tre alternative definisjonar av *nominalklasse* og *genus*.
### 1. Nominalklasse = genus
På norrønt reknar vi med tre *genus*, av di mellom anna adjektiva har tre ulike eintalsformer – som *stórr, stór, stórt* i dømet under – avhengig av kva gruppe substantiv dei står til, om vi held kasus konstant:
* *stórr bátr* 'stor båt'
* *stór bók* 'stor bok'
* *stórt hús* 'stort hus'
Desse tre genusa, som oftast blir kalla maskulinum/||hankjønn]] (*stórr*), femininum/hokjønn (*stór*) og nøytrum/inkjekjønn (*stórt*), kan òg kallast nominalklassar. Adjektivet har ulike suffiks i ulike genus/nominalklassar.

### 2. Nominalklasse i somme språk, genus i andre
Det er ikkje uvanleg å seie at språk som norrønt har eit sett med tre *genus*, medan til dømes swahili har eit sett med *nominalklassar*. Då blir termen *genus* nytta når talet på «grupper med substantiv» er lite, oftast to eller tre, medan *nominalklasse* blir nytta når talet på «grupper med substantiv» er relativt stort, som i desse nominlfrasane frå swahili, der det fyrste ordet (kjernen) er eit substantiv, det andre eit adjektivet med stamma *-kubwa* 'stor' og det tredje eit determinativ som tyder 'denne/dette':
* *mtu mkubwa huyu* 'dette store mennesket'
* *mti mkubwa huu* 'dette store treet'
* *ua kubwa hili* 'denne store blomen'
* *mahindi makubwa haya* 'denne store maisen'
* *kisu kikubwa hiki* 'denne store kniven'
* *tembo kubwa hii* 'denne store elefanten'
* *ukuta ukubwa huu* 'denne store veggen'
Adjekivet har ulike prefiks i ulike genus/nominalklassar. Ein finn ofte termen *genus* nytta i system som semantisk til ein viss grad er sexus-baserte.

### 3. Eintalsnominalklasse + fleirtalsnominalklasse = genus
Ein tredje og relativt vanleg måte å bruke termen *nominalklasse* på, er å rekne både eintals- og fleirtals-nominalklassar, slik at norrønt då får *seks* nominalklassar:
* Nominalklassar i eintal:
** a *stórr bátr* 'stor båt'
** b *stór bók* 'stor bok'
** c *stórt hús* 'stort hus'
* Nominalklassar i fleirtal:
** d *stórir bátar* 'store båtar'
** e *stórar bǿkr* 'store bøker'
** f *stór hús* 'store hus'
Då kan eit genus definerast som ein kombinasjon av ein eintals-nominalklasse og ein fleirtals-nominalklasse som finst ved eit einskilt substantiv-leksem. BÁTR 'båt' har genuset a/d, BÓK 'bok' har genuset b/e og HÚS 'hus' genuset c/f. Denne måten å nytte termen *nominalklasse* på har fordelar i språk der eintals- og fleirtals-nominalklassar er kombinerte med kvarandre friare enn i norrønt. Jamfør til dømes fulfulde, som har om lag tjue eintals-nominalklassar og fem fleirtals-nominalklassar (med noko variasjon mellom dialektane), og der fleire av eintals-nominalklassane kan kombinerast med fleire fleirtals-nominalklassar, som i desse døma frå Maasina-dialekten:
* Substantivet GAYNAAKO 'gjætar'
** eintal: a *gaynaako mawɗo oo* 'den store gjætaren'
** fleirtal: b *waynaaɓe mawɓe ɓee* 'dei store gjætarane'
* Substantivet ANNOORA 'lys'
** eintal: a *annoora mawɗo oo* 'det store lyset'
** fleirtal: c *annooraaji mawɗi ɗii* 'dei store lysa'
* Substantivet MBEEWA 'geit'
** eintal: d *mbeewa maŋŋga ngaa* 'den store geita'
** fleirtal: c *be'i mawɗi ɗii* 'dei store geitene'
* Substantivet BOLOŊŊGA 'inngangshytte'
** eintal: d *boloŋŋga maŋŋga ngaa* 'den store inngangshytta'
** fleirtal: e ''bolooɗe mawɗe ɗee 'dei store inngangshyttene'
Her er to eintals-nominalklassar (a, d) og tre fleirtals-nominalklassar (b, c, e) illustrerte, og dei er kombinerte til fire genus: a/b, a/c, d/c og d/e.