open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marinens Flyvebaatfabrikk

**Marinens Flyvebaatfabrikk** var ein norsk produsent av militære fly til det som den gongen var Marinens flygevåpen. Marinens Flyvebaatfabrikk vart etablert i Horten i 1915 og produserte 120 fly fram til 1940. Flytypar som vart produsert inkluderte treningsfly, rekognoseringsfly, torpedofly og jagarfly. Bombefly vart ikkje prioritert ettersom det som vart sett på som aggressive våpen, ikkje høvde seg for ein nøytral nasjon.

## Fly som vart utvikla og produsert ved Marinens Flyvebaatfabrikk

* MF 1, 6 stk, kopi av Maurice Farman sitt Hydroaeroplan type 1914. 
* MF 2, væpna med to 50 kg minibomber samt maskingevær.
* MF 3
* MF 4
* MF 5
* MF 6
* MF 7 
* MF 8, 8 stk
* MF 9, 10 stk "Høverjageren" jagarfly
* MF 10, 4 stk 
* M.F. 11, 30 stk, rekognoseringsfly
* MF 12, 1 stk 

## Fly som vart produsert ved Marinens Flyvebaatfabrikk under lisens
* Sopwith Baby, 8 stk.
* Douglas DT-2B/C, 7 stk.
* Hansa Brandenburg Make I, 6 stk, grunnmodell Hansa Brandenburg W.33.
* Hansa Brandenburg Make II, 24 stk, grunnmodell Hansa Brandenburg W.33.

## Bakgrunnsinformsajon
* Historia til Luftforsvaret  
* Polsk side om norskefly 

## Sjå og
Kjeller Flyfabrikk
Veternica

**Veternica** (serbisk Ветерница) er ei elv sør i Serbia med ei lengd på 75&nbsp;km. Ho er ei sideelv til Južna Morava frå venstre og har gjeve namn til regionen ho renn gjennom.

Veternica spring ut frå fjelltoppen Grot, sør i Kukavica. Fire mindre elvar møter kvarandre og skapar Veternica. Ei stund renn elva parallelt til Jablanica. Elva er knytt til Jablanica via ein kanal ved landsbyen Bogojevce, før ho munnar ut i Južna Morava.

Nedslagsfeltet til Veternica høyrer til Svartehavet og ho drenerer eit område på 515&nbsp;km².

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Veternica|Veternica]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Vicinic

**Vicinic** er ei sideelv til Caraş. Det meste av elva renn gjennom Romania, men den nedre delen av elva kryssar grensa til Serbia før ho munnar ut i Caraş.
Vlasina

**Vlasina** (serbisk Власина) er ei elv søraust i Serbia med ei lengd på 68&nbsp;km. Ho er ei sideelv til Južna Morava frå venstre, og har gjeve namn til regionen ho renn gjennom.

Vlasina spring ut frå Vlasinasjøen i ei høgd på 1213 meter over havet. Innsjøen var tidlegare ei torvmyr,m en då Vlasina vart demd opp i perioden 1947 til 1951 vart myra gjort om til ein kunstig innsjø. Vlasina munnar ut i Južna Morava aust for Leskovac.

Vlasina drenerer eit område på 1050&nbsp;km² og har eit nedslagsfelt som høyrer til Svartehavet.

Etter ein perioden med kraftig regn den 26. juni 1988 oppstod det ein katastrofal flaum i Vlasina. Eit område på over 1000&nbsp;km² vart råka og det vart gjort skadar for om lag 1 milliard dollar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vlasina River|Vlasina River]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
**
Zapadna Morava

**Zapadna Morava** (serbisk Западна Морава, 'Vest-Morava') er ei elv sentralt i Serbia med ei lengd på 308 km. Ho er den eine av to kjeldeelvar til Velika Morava, som ho dannar i lag med Južna Morava.

Zapadna Morava spring ut frå Taštisletta, aust for byen Požega der elvane Golijska Moravica og Đetinja renn saman. Nord for den vesle byen Stalać, ren ho saman med Južna Morava og dannar Velika Morava.

Zapadna Morava tar imot 85 sideelvar. Elvar var tidlegare lenger (319 km), men på grunn av regulering av elva er ho no kortare. Ho har ei middelvassføring på 120 m³/s, men er kjenneteikna av store variasjonar i vassføringa, som vert særs stor under flaumar. 

Ho drenerer eit område på 15&nbsp;849 km² (42,3 % av heile nedbørsfeltet til Velika Morava), som høyrer til nedslagsfeltet til Svartehavet. 

## Økonomi

Zapadna Morava er den økonomisk mest utvikla av dei tre Morava-elvane. Med dalen til Ibar, har Zapadna Morava eit stort potensial for straumproduksjon. Vatnet vert òg nytta til vatning. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:West Morava|West Morava]]» frå , den 17. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, 3. utg. (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Zasavica

**Zasavica** (serbisk Засавица) er ei elv i regionen Mačva vest i Serbia med ei lengd på 34&nbsp;km. Ho er ei sideelv til Sava frå høgre.

Ho spring ut frå fleire småelvar i myrene nord for landsbyen Salaš Crnobarski på flaumsletta til elva Drina. Ho munnar ut i Sava ved Mačvanska Mitrovica i Vojvodina.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zasavica River|Zasavica River]]» frå ,  den 17. mars 2009.*
Askeladden

:*For eventyrfiguren, sjå [[Oskefisen]]*

**Askeladden** er namnet på databasen Riksantikvaren har med freda kulturminne og kulturmiljø i Noreg. Databasen dekkjer også objekt som er inne i ein fredningsprosess etter Kulturminneloven, kulturminne som er freda etter Svalbardmiljøloven og listeførte kyrkjer. 

Databasen er basert på innhaldet frå det tidlegare Fornminneregisteret, Frednings­registeret og Kyrkjeregisteret og vart offisielt opna i 2004. Basen er eit sentralt verktøy for forvalting og vern av kulturminne. Brukarane av Askeladden kan søkje etter kulturminne ut frå sjølvvalde kriterium, produsere kart og lage statistikk. Databasen er berre tilgjengeleg for instansar som forvaltar kulturminne, som  kommunar, konsulentfirma, politi og liknande, eller for forsking. I samband med Kulturminneåret 2009 skal databasen bli tilgjengeleg for alle.

## Bakgrunnsstoff
* Om databasen
* Frå opninga

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Askeladden (kulturminnedatabase)|Askeladden (kulturminnedatabase)]]» frå ,  den 17. mars 2009.*
Josefine

**Josefin**, **Josefina** og **Josefine** er kvinnenamn danma av Josef som kjem frå hebraisk *jōsēf* (יוֹסֵף), 'Herren skal auka' og det feminiserande sisteleddet -ine. Josephine er ein annan vanleg skrivemåte for namnet. *Josephin* kan vera eit fransk mannsnamn. Josefa og Josefia er nærskylde kvinnenamn, medan Josetta, Josette, Josiane og Josina har liknande opphav. Jo, Jose, Josie og Jossa er moglege kortnamn.

Josefine har namnedag den 19. mars i Noreg, same dag som Josefina har svensk namnedag. Namnet blei teke inn i den svenske almanakken då kong Oskar I gifta seg med Josefina av Leuchtenberg.

## Bruk

Josefine var utbreidd som namn på norske jentebarn i siste halvdelen av 1800-talet.
I 2009 var det 1&nbsp;144 norske kvinner som heitte Josefine. 265 heitte Josephine, 52 Josefin og 29 Josefina.

I USA var namnet Josephine særleg populært på 1910-talet, då det blei gjeve til rundt 0,7 % av jentebarn.

## Namneberarar
* Joséphine de Beauharnais (1763–1814), fransk keisarinne gift med Napoléon Bonaparte
* Josefina av Leuchtenberg (1807–1876), franskfødd dronning gift med kong Oscar I av Sverige og Noreg
* Josephine Baker (1906–1975), amerikansk-fransk artist
* Josephine Poole (f. 1933), engelsk forfattar
* Josephine Chaplin (f. 1949), fransk skodespelar
* Josefine Ottesen (f. 1956), dansk barnebokforfattar
* Josefine Lyche (f. 1973), norsk kunstnar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Josefine|Josefine]]» frå , og «[[:sv:|Josefine]]» frå  den 17. mars 2009.*
Åkra kyrkje

Det er fleire kyrkjer som heiter **Åkra kyrkje**:

* Åkra kyrkje i Kvinnherad &ndash; i Åkra i Åkrafjorden i Hordaland
* Åkra kyrkje på Karmøy &ndash; i Åkrehamn på Karmøy i Rogaland
* Åkra gamle kyrkje på Karmøy &ndash; i Åkreham på Karmøy i Rogaland
Felleseige

**Felleseige** er eit juridisk omgrep for den formua som skal delast mellom ektefellane ved skifte når eit ekteskap tar slutt ved separasjon og skilsmisse. Reglane om felleige står i Ekteskapslova.

Felleseige er ikkje det same som sameige. Ekteskapet medfører ingen endringar med omsyn til kva ektefellane eig. Dei har kvar sine rådveldedelar av felleeiget. Kvar av ektefellane sin rådveldedel av felleseiget består av alt vedkomande eig, og som ikkje er særeige. Kvar av ektefellane har full eigen råderett over eigen rådveldedel, og over eigedelar som fullt ut høyrer til eigen rådveldedel. Her er eit viktig unntak, her er krav om samtykke frå den andre ektefellen for pantsetting eller overskøyting av felles bustad. 

Det kompliserar biletet noko, at mange eigedelar i eit ekteskap kan vere skaffa av begge saman, og dermed er i eit tingsrettsleg sameige mellom dei. Eigedelar kan vere eigde i sameige med ein halvpart på kvar, men her kan også vere andre eigarbrøkar. Den delen av ein eigedel som ein ektefelle eig, vil også høyre til vedkomande sin rådveldedel av felleseiget. 

Det kompliserar biletet enda meir, at delar av felleseiget kan vere unnateke frå deling fordi her kan gjerast gjeldande krav om skeivdeling på skiftet. Skeivdeling er ein rett til å halde utanfor delinga formue som klart kan førast tilbake til det som ein hadde med seg inn i ekteskapet, eller har mottatt som arv eller gåve frå andre enn ektefellen, Ekteskapslova § 59. 

Poenget med felleseige viser seg ved skiftet: Alle verdiane som er omfatta av felleseiget skal delast likt mellom ektefellane - men der ein har rett til å behalde eigedelar som ein eig. Verdien av eigedelar som ein eig og beheld skal likevel delast likt. Også dette kan bli modifisert, fordi her kan vere gjeld som den eine, den andre, eller begge kan vere ansvarlege for. Då ein ikkje er ansvarleg for den andre ektefellen si gjeld, kan resultatet bli at den eine har meir gjeld enn formue på sin rådveldedel, medan den andre har netto formue. Skiftet vil då gi som resultat at den som har netto må overføre opptil halvparten av sin netto til den den andre. 

Lovgjevar har fleire gongar vurdert å erstatte omgrepet felleseige fordi det er misvisande. Det kunne for eksempel vore erstatta av eit omgrep som delingsformue eller liknande. Ein har likevel valt å behalde omgrepet, først og fremst fordi det er så innarbeidd i den juridiske terminologien.
Kim

**Kim** er eit namn som har fleire ulike opphav og bruksområde. Det kan vera eit asiatisk slektsnamn og eit vestleg kortnamn brukt av både menn og kvinner.

Kim har namnedag den 20. mars i Noreg og Sverige.

## Slektsnamn
Kim kan vera eit koreansk og vietnamesisk slektsnamn som stammer frå kinesisk *[[Jin]]* og betyr 'gull'.
Det koreanske slektsnamnet 김 hadde tidlegare transkripsjonen Kim og seinare Gim. Dette namnet er det vanlegaste i Sør-Korea, der 10 millionar menneske, eller 22&nbsp;%, av innbyggjarane, bar namnet i 2000. Namnet er også vanleg blant koreanske utvandrarar og etterkomarane deira.

Kim kan òg vera eit vietnamesisk kvinnenamn.

## Kortnamn
Kim kan vera ei skandinavisk kortform av Joakim og er då eit mannsnamn.

Det kan vera ei engelsk kortform av namn som Kimball, Kimberley og andre namn som byrjar med Kim-. Kortnamnet kan, som dei lengre namna, brukast av begge kjønn.

Namnet er kjent frå boka *[[Kim av Rudyard Kipling|Kim]]* av Rudyard Kipling, som har gjeve opphav til minneøvinga Kims leik.

### Bruk

Kim tok til å brukast som døypenamn i USA på 1930-talet for gutar, frå 1940-talet for jenter. På 1950-talet steig bruken for jenter til opptil 0,6&nbsp;%, medan bruken for gutar sokk.

Kim var eit populært namn for gutar fødd i Noreg på 1980-talet.

## Namneberarar

### Slektsnamn
*Kim Gu (1876-1949), koreansk nasjonalist
*Kim Kyu-sik (1881-1950), sørkoreansk politikar
*Kim Il-sung (1912&ndash;1994), statsleiar i Nord-Korea 
*Kim Ki-young (1919-1998), sørkoreansk regissør
*Kim Dae-jung (f. 1925), sørkoreansk politikar, tidlegare president og vinnar av Nobels fredspris i 2000
*Kim Jaegyu (1926&ndash;1980), sørkoreansk etteretningsoffiser kjend for å ha drepe president Park Chung Hee i 1979
*Kim Yong-sam (f. 1927), sørkoreansk politikar
*Kim chi-ha (f. 1941), sørkoreansk dramatikar
*Kim Jong-il (f. 1942), statsleiar i Nord-Korea
*Scott Kim (f. 1955), amerikansk spelutviklar
*Kim Ki-duk (f. 1960), sørkoreansk regissør
*David Dae Kim (f. 1968), amerikansk skodespelar kjent frå TV-serien *[[Lost]]*
*Kim Jung-Woo (f. 1982), sørkoreansk fotballspelar

### Mannsnamn
*Kim Larsen (f. 1945), dansk songar
*Kim Haugen (f. 1958), norsk skodespelar
*Kim Thayil (f. 1960), USA-amerikansk gitarist, kjend frå Soundgarden
*Kim Christiansen (f. 1976), norsk snøbrettkøyrar
*Kim Ojo (f. 1988), nigeriansk fotballspelar
*Kim Rune Hagen (f. 1990), norsk songar

### Kvinnenamn
*Kim Hunter (1922-2000), amerikansk skodespelar
*Kim Friele (f. 1935), norsk forfattar og homofil
*Kim Småge (f. 1945), norsk forfattar
*Kim Basinger (f. 1953), amerikansk skodespelar
*Kim Cattrall (f. 1956), engelsk skodespelar
*Kim Warnick (f. 1959), amerikansk musikar
*Sandra Kim, artistnamnet til Sandra Caldarone (f. 1972), belgisk Eurovision-vinnar
*Lil' Kim, artistnamnet til Kimberly Denise Jones (f. 1975), amerikansk rappar
*Kim Kardashian (f. 1980), USA-amerikansk kjendis

## Kjelder

*
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kim (navn)|Kim (navn)]]» frå , og «[[:nb:Gim|Gim]]» frå  den 18. mars 2009.*
Drinfossen

**Drinfossen** er ein foss vest i Kosovo. Han ligg i fjellet Žljeb i Prokletije. Fossen ligg ved munningen til Kvite Drin og er 25 meter høg. Med naturskjønt fjellandskap kring fossen er han ein populær turistattraksjon i Kosovo.
Mirušafalla

**Mirušafalla** (serbisk *Miruša*; albansk *Ujëvarët e Mirushës*) er ei rekkje fossar i elva Miruša, ei sideelv til Kvite Drin i Kosovo. Fossane har danna kløfter og grotter som er kjende i heile Kosovo. Elva har grave ut ei 10&nbsp;km lang kløft med 13 elveinnsjøar og fossart mellom desse. Dei ar ein av dei mest vitja turistattraksjonane i Kosovo og mange kjem hit for å bade. Grottene er òg populære attraksjonar. Den høgaste fossen går mellom den sjette og sjuande innsjøen og er 22 meter høg. 
## Biletgalleri

Ujevara Mirushes.jpg
Musli Berisha, miber; Ujevara e ngrire e Mirushes.jpg
Mirusha waterfall, Kline, Kosovo. By Musli Berisha-miber.jpg 
Kanioni Mirusha.jpg 
Musli Berisha, miber; The Mirusha waterfall Kosovo.jpg
Ujvara e Mirushës, Kosovë.jpg
Gazivoda

**Gazivoda** (albansk *Liqeni i Gazivodës*; serbisk Газивода) er ein innsjø i Kosovo og Serbia. Han er den største i Kosovo. Gazivoda har eit areal på 11,9&nbsp;km², der 9,2&nbsp;km² ligg i Kosovo og resten i Serbia. Elva Ibar renn gjennom innsjøen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gazivoda Lake|Gazivoda Lake]]» frå , den 18. mars 2009.*
Gružasjøen

**Gruža** (serbisk *Gružansko jezero* eller Гружанско језеро) er ein kunstig innsjø som vart skapt sørvest for Knić, som eit vassreservoar for innbyggjarane i byen Kragujevac og industrien her. Han dekkjer eit areal på 9,19&nbsp;km². Som den største innsjøen sentralt i Serbia vert han òg kalla *Šumadija Sea* (Šumadijsko more).
Liqeni i Zemrës

**Liqeni i Zemrës** er ein innsjø i Kosovo, berre om lag 400 meter frå grensa til Albania. Han ligg i fjellkjeda Prokletije nær toppen Maja Gusanit som er 2539 meter over havet. Innsjøen har liknande form som Đeravicasjøen med ei lengd på 150 meter og ei breidde opp mot 120 meter. Mange mindre innsjøar ligg rundt denne innsjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Heart's Lake|Heart's Lake]]» frå ,  den 18. mars 2009.*
Batlavasjøen

**Batlava** (serbisk *Batlavsko jezero*; albansk *Liqeni i Batllavës*) er ein innsjø og ein feriestad i Kosovo.

Den lokale landsbyen Batlava vart grunnlagd av serbiske arbeidarar. Fram til 1932 var familien Ristić den einaste som budde her. Dei flytta under den andre verdskrigen til andre stader av Serbia. I dag er Batlava ein etnisk albansk landsby.

Batlava er i dag hovuddrikkevasskjelda til byane Priština og Podujevo. På grunn av folkevekst i desse byane er det ofte lite vatn i innsjøen, særleg om sommaren.

Sidan Kosovo ikkje har kystlinje er Batlava ein populær badeplass i Kosovo. Turisme er derfor ei stor næring i lokalområdet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake Batlava|Lake Batlava]]» frå , den 18. mars 2009.*
Ledincisjøen

**Ledincisjøen** (serbisk *Ledinačko jezero*, Лединачко језеро) er ein liten kunstig innsjø i fjellet Fruška Gora, nær Novi Sad, i regionen Srem i Serbia.

Innsjøen vart skapt under NATO-bombinga av Jugoslavia i 1999, då forlatne pumper ved steinbrotet *Srebro* vart øydelagd og vatnet fylte seg opp. Innsjøen har ikkje noko utsig og veks stadig. I dag er djupna 50 meter og det er venta at han vil verte ein trugsel for landsbyen Stari Ledinci. Det er lagt fram planar om å lage fleire kanalar som vill føre vatnet ut til fleire andre kunstige innsjøar i Fruška Gora.

Innsjøen har eit areal på 4 hektar og er omgjeven av bratte klipper, bortsett frå ei slak side. Innsjøen er om lag 400 meter lang og opp mot 100 meter på det breiaste. Middeldjupna er 15 meter. Han ligg om lag 300 meter over havet og inneheld grønt og klårt vatn, på grunn av konstant tilførsel av vatn.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell side 
* Landsbyen Stari Ledinci 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lake of Ledinci|Lake of Ledinci]]» frå , den 18. mars 2009.*
Slagskip

**Slagskip** er store og pansra krigsskip der hovudbatteriet består av kanonar av det største kaliberet. Slagsskip er større og tyngre armert enn kryssarar og jagarar.

Slagsskipa spela ei stor rolle på slutten av 1800-talet og byrjinga på 1900-talet. Etter at den andre verdskrigen var slutt, mista slagsskipet rolla si, ettersom dei er sårbare ovanfor flyangrep, torpedoar og missil, dei er òg særs dyre i drift.

### Norske slagsskip
Nedanfor er lista over panserskip/kystslagskip i norsk teneste, etter at Noreg fekk eigen marine i 1814:

* **Tordenskjold-klassa**
** P/S «Tordenskjold» (1897) - Teken av tyskarane i 1940 og omdøypt *«Nymphe»*, attende etter krigen.
** P/S «Harald Haarfagre» (1897) - Teken av tyskarane i 1940 og omdøypt *«Thetis»*, attende etter krigen.
* **Eidsvold-klassa**
** P/S «Norge» (1900) - Torpedert av tyskarane ved krigsutbrotet i 1940.
** P/S «Eidsvold» (1900) - Torpedert av tyskarane ved krigsutbrotet i 1940.
* **Bjørgvin-klassa**
** P/S «Bjørgvin» (1912) - Kjøpt av den britiske marinen og gjeve namnet «HMS Glatton».
** P/S «Nidaros» (1912) - Kjøpt av den britiske marinen og gjeve namnet «HMS Gorgon».
Piljskifossen

**Piljskifossen** eller berre **Pilj** (serbisk Пиљски водопад) er den nest høgaste fossen i Serbia og vart oppdaga av geologar og alpinistar først i 2002. 

## Plassering

Fossen ligg søraust i regionen Visok, nær grensa til Bulgaria, på sørsida av Balkanfjella. Han ligg fire kilometer frå landsbyen Topli Do i retning landsbyen Dojkince.

## Geografi

Piljskifossen ligg i ei kløft i elva Piljski, som er ei sideelv til Temštica (*Toplodolska reka*). Fossen ligg nedanfor fjelltoppane Čungulj og Kurtulj og ryggen Jelenski Skok, i ei høgd på 1450 meter over havet. Høgda på fossen er anten 65,5 meter  eller 64 meter.  , som uansett gjer han til den nest høgaste i landet etter Jelovarnikfossen i fjellet Kopaonik. Fossen er ein kaskadefoss med *Gornji* (den øvre og minste) og *Donji* (den nedre og høgaste). Ved botn av fossen ligg eit lite tjern. 

Fossen ligg i eit tynt folkesett område og vanskeleg tilgjengeleg område. Som følgje av dette vart fossen først oppdaga i mai 2002. Nokre andre høge fossar nær Piljski er Čungulj (43 meter, oppdaga i 1996) og Kurtulj (27 meter).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Piljski waterfall|Piljski waterfall]]» frå , den 18. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
Carska Bara

**Carska Bara** (kyrillisk skrift Царска бара) er den største myra og eit av dei største naturreservata i Serbia. Ho ligg i regionen Banat i provinsen Vojvodina.
Carska Bara ligg 17&nbsp;km sørvest for byen Zrenjanin sentralt i Banat, nær staden der elva Begej munnar ut i Tisa.

Sjølv om myra ligg i trekanten mellom dei store byane Beograd, Novi Sad og Zrenjanin, er det berre mindre busetnader nær Carska bara. Den næraste busetjinga er Perlez, aust for myra. I nord ligg landsbyane Lukino Selo, Ečka og Stajićevo, medan Knićanin ligg i sørvest. Byen Titel ligg på andre sida av brua over Tisa.

## Geografi

Heile våtmarksområdet Carska Bara dekkjer eit areal på 11&nbsp;km², og heile systemet består av tre mindre vatn (Carska, Perleska og Tiganjica). Det strekkjer seg 8–9&nbsp;km langs Begej Våtmarksområdet består av mange mindre område med elvar, kanalar, innsjøar og tjern, dekte med sivkratt og piletrekratt. Den sentrale delen har blått, klårt vatn, medan det omliggande marsklandet består av kvitt og gult vatn.

## Dyre- og planteliv

Mange sjeldne og stadeigne planter finst i våtmarksområdet, men òg fleire importerte planter. Nokre av vassplantene er flytebregner og vassliljer. På land finn ein fjærekoll, malurt, kattost og engsalvie, og av marskplantene finn ein brudelys, sverdlilje, manna-søtgras og kalmusrot.

Det finst over 24 forskjellige fiskeartar i Carska Bara og den nærliggande elva Begej. Amfibiar (salamander, frosk) og reptil (sandfirfirsle, skjelpadde) finst det òg mykje av.

Carska Bara er best kjend for det rike fuglelivet med 240 forskjellige fugleartar. Det finst koloniar av hegre og skarv (mellom andre dvergskarv) og andre artar som havørn, musvåk, balkanhauk, skjestork, sivhauk, enghauk, raudhalsgås, kvitaugeand, fiskeørn, villgås, stork, hakkespett og fleire.

Av pattedyr finn ein villsvin, rådyr, raudrev, sørhare, bisam, flaggermus, pinnsvin, moldvarp, røyskatt, hamster, jordekorn og ilder med fleire.

## Vern

Naturreservatet Stari Begej-Carska Bara vart oppretta i 1955 og i 1995 fekk det oppdatert status. Det dekkjer eit område på 16,76&nbsp;km² og er større enn sjølve Carska Bara. Sidan 1996 har området vore ein ramsarstad.

## Galleri

Carska bara01.jpg
Carska bara, Serbia.jpg
Carska bara, Serbia 02.jpg
Carska bara, Serbia 03.jpg
Carska bara, Serbia 04.jpg
Carska bara, Serbia 05.jpg
Carska bara, Serbia 06.jpg


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carska Bara|Carska Bara]]» frå , den 18. mars 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av Carska Bara
Liqenatsjøen

**Liqenatsjøen** eller **Kuqishtësjøen** (albansk *Liqeni i Liqenat* eller *Liqenati*) er eit fjellvatn i Liqenat i fjellkjeda Prokletije vest i Kosovo. Vatnet er forholdsvis stort og er rikt på fisk og salamanderar. Vatnet er kjend i Kosovo og vert vitja av folk som reiser gjennom Rugovakløfta eller folk som skal til toppen av fjelltoppar som Liqenat på 2341 moh. og Žuti kamen på 2522 moh. Liqenat ligg sjølv 1970 moh. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Liqenat Lake|Liqenat Lake]]» frå , den 18. mars 2009.*
Separasjon

**Separasjon** er opphøyr av det ekteskapelege samlivet. Ordet separasjon kjem frå latin *separare*, 'skilje'.

Dette kan skje antan ved faktisk separasjon/samlivsbrot, eller ved separasjon etter lova. Separasjon etter norsk lov skjer ved løyve eller i sjeldne tilfelle ved dom på separasjon etter reglane i ekteskapslova, legal separasjon. 

Kvar av ektefellane kan krevje separasjon. Viss partane flyttar frå kvarandre, og altså blir faktisk separert, så kan kvar av dei eller begge krevje skilsmisse etter 2 år. Det vanlege er likevel at ein eller begge søker Fylkesmannen om løyve til separasjon. Når partane deretter ikkje har budd saman i eitt år, kan kvar av dei eller begge krevje skilsmisse.

Ein separasjon blir utan rettsverknad viss partane held fram samlivet eller flyttar saman igjen. Samliv i ei overgangstid til samlivet blir brote, eller kortvarige forsøk på å gjenoppta samlivet har likevel ikkje denne verknaden.

Viss ektefellane har felles born som er under 16 år, så må ektefellane møte til mekling med formål å kome fram til ein avtale om foreldreansvaret, kvar borna skal bu fast (dagleg omsorg) og samvær, før dei kan søke om og få løyve til separasjon.

Nokre saker om oppløysing av ekteskap blir ført for domstolane. I somme tilfelle kan då resultatet bli dom på separasjon.

Verknaden av løyve til eller dom på separasjon inntrer den dagen løyvet blir gitt eller dommen blir avsagt, viss ikkje anna blir bestemt. 

Verknadane av separasjon etter lova er mellom anna at den gjensidige underhaldsplikta opphøyrer, og det gjer også den gjensidige arveretten.

## Bakgrunnsstoff
*Ekteskapslova av 4. juli 1991 nr 47 på Lovdata
Malena Ernman

**Malena Ernman**, eigentleg **Sara Magdalena** (), er ein svensk operasongar som syng mezzosopran.

Malena Ernman er utdanna ved Kungliga Musikhögskolan i Stockholm, musikkonservatoriet i Orléans og ved Operahögskolan i Stockholm.

Ernman har mellom anna sunge hovudrolla i *[[Carmen]]* og *[[Figaros bryllup]]* og Rosina i *[[Barberen i Sevilla]]*. Ho er ein allsidig artist som i tillegg til operaroller òg syng chansonar, kabaret, jazz og musikalar. 

Malena Ernman er gift med skodespelaren Svante Thunberg.

Ernman representerte Sverige i Eurovision Song Contest 2009 etter å ha vunne den svenske Melodifestivalen 2009.

## Deltaking
* 2009: *[[Melodifestivalen|Melodifestivalen 2009]]* (vinnar)
* 2009: *[[Eurovision Song Contest 2009]]* (21. plass)

## Bakgrunnsstoff
Ludašsjøen

**Ludaš** eller **Ludošsjøen** (serbisk *Ludaško/Ludoško jezero*, ungarsk *Ludas*) er ein grunn innsjø i provinsen Vojvodina nord i Serbia, nær Subotica. Han er ein del av eit naturreservat og sidan 1977 vore ein Ramsarstad. Namnet kjem frå det ungarske *ludas*, som tyder 'gås'.

## Geografi
Innsjøen ligg 12 km søraust for Subotica, 10&nbsp;km frå motorvegen E75, nær landsbyane Šupljak og Hajdukovo. Han er om lag 4,5&nbsp;km lang, og strekkjer seg frå nord til sør. Han ligg i eit sandete terreng mellom elvane Donau og Tisza ved grensa til løssplatået Bačka. Den nordlege delen er breiare og myrlendt, medan den sørlege delen er omgjeve av 3-4 meter høge breidder av løss. Botnen av innsjøen består av kvit leire dekt av gjørme. Vatnet er grunt og middeldjupna er berre 1 meter og den største djupna 2,25 meter. Han frys til tre månader av året og om sommaren kan vasstemperaturen nå så høgt som 30&nbsp;°C. 

Innsjøen har eolisk opphav og botn vart danna for om lag ein million år sidan, då vind skapte sanddyner langs leirplatået. Før området vart vassregulert, var innsjøen ei myr som fekk vatn frå fleire små, naturlege kjelder. Vatnet renn ut frå innsjøen i elva Kereš, som er ei sideelv til Tisza. I dag får innsjøen òg vatn frå kanalane Palić-Ludaš og Bega.

## Biologisk mangfald
Innsjøen og omgjevnadane inneheld mangfaldige habitat (akvatisk, myrlendt, enger og stepper) med mange plante- og dyreartar. Det finst mykje av ein spesiell orkidé (*[[Anacamptis laxiflora]]*) på engene rundt innsjøen. Fleire andre sjeldne planter finst her òg som astragel (Astragalus exscapus), kubjøller (Pulsatilla pratensis), salvie (Salvia austriaca) og gravmyrt (Vinca herbacea). 

Det er registrert 214 forskjellige fugleartar her, 140 av dei er verna. Dei fleste artane er trekkfuglar. Det rike fuglelivet er ei av hovudårsakene til at området er verna. Skjeggmeis er den sjeldnaste av fuglane her, medan kvithovudand, kvitaugeand og tamarisksongar er nokre av fuglane som står på raudelista.

Av dyreliv på land finn ein om lag 20 artar, mellom anna oter som er nær utrydda i området.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ludaš Lake|Ludaš Lake]]» frå , den 18. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** 
** 
** 
**
Sarbel

**Sarbel-Michael Maronitis**, kjend som **Sarbel** () er ein gresk-kyprotisk songar. Han blei ein av dei nye stjernene i Hellas og på Kypros då han kom ut med debutsingelen, «Se Pira Sovara» som han song saman med Irini Merkouri, og seinare har albuma hans *Paraxeno Synesthima* og *Sahara* blitt store suksessar i Hellas og på Kypros.

## Sjå òg
* Eurovision Song Contest 2007
Marija Šerifović

**Marija Šerifović** () er ein serbisk songar. Ho representerte Serbia i Eurovision Song Contest 2007 og vann.
Palićsjøen

**Palićsjøen** (serbisk Palićko jezero, Палићко језеро) er ein innsjø 8&nbsp;km frå Subotica, nær byen Palić i Serbia. Han har eit areal på 3,8&nbsp;km² og eit middeldjup på 2 meter.

Innsjøen skal ha tørka opp ved fleire høve, men alltid vorte fylt med vatn att. Det vart oppretta ein park i 1840 då det vart oppdaga at vatnet og gjørma i innsjøen hadde helsebringande eigenskapar. Parken utgjer i dag om lag 190&nbsp;000 m².

Palić er ein naturpark og eit verna området. Heile den 17&nbsp;km lange breidda er omarbeidd med stiar for gåturar og sykling. Palić er ein av dei mest populære turistdestinasjonane i Vojvodina og den femte mest vitja i heile Serbia. 

## Bakgrunnsstoff
* www.palic.rs - Offisiell turistside

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Palić Lake|Palić Lake]]» frå , den 18. mars 2009.*
Srebrnosjøen

**Srebrnosjøen** (serbisk Сребрно језеро) er ein kroksjø på høgre breidda av Donau i regionen Braničevo aust i Serbia, nær byen Veliko Gradište. Han er ein populær turistdestinasjon. 

## Geografi

Innsjøen ligg i den breie, låge Donaudalen med åsar på over 300 meter omkring. Den høgaste toppen er Goricaåsen på 362 meter over havet. Munningen til elva Pek ligg like sør for innsjøen. Mellomalderfestningane Ram og Golubac ligg nær innsjøen. 

Srebrnosjøen er ein arm av Donau på den høgre breidda hennar. Elveøya (*ada*) Ostrovo ligg mellom hovudelvefaret og innsjøen. I begge endar av øya vart det bygd vegfyllingar i 1971. 

Srebrnosjøen er forma som ein boge og er 14 km lang, opp til 300 meter brei og dekkjer eit område på 4 km². Han ligg 70 meter over havet og er opp til 8 meter djup. Vatneret er klårt på grunn av naturleg filtrerting av sanddyner langs innsjøen. Det er mykje fisk i sjøen, mellom anna graskarpe, karpe, malle, gjedde, åbor og andre ferskvassfisk. 

Området har vore ein turistdestinasjon i mange tiår, men særleg dei siste åra har dette teke seg opp, trass i mangel på overnattingsplassar. Det er derimot store planar om å gjere området om til ein feriestad. Det er planlagt fleire hotell og fleire turistfasilitetar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Silver Lake (Serbia)|Silver Lake (Serbia)]]» frå , den 18. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Atlas Srbije (2007), MONDE NEUF, Belgrade; ISBN 978-86-86809-05-6
** 





## Bakgrunnsstoff
* Srebrno jezero tourist info portal
* Srebrno jezero official site
Rettsleg handleevne

**Rettsleg handleevne** er eit juridisk omgrep som omhandlar i kva grad ein person har evne til å binde seg rettsleg og påta seg ansvar, for eksempel ved avtale, testament eller inngåing av ekteskap. 

Hovudregelen er at ein har slik evne viss ein er myndig, det vil seie at ein må vere over myndig alder og ikkje vere umyndiggjort. 

Sinnssjuke personar som ikkje er umyndige vil likevel kunne ha avgrensningar i sin rettslege handleevne. Dersom ein sinnssjuk person inngår ein avtale, følgjer det av ulovfesta rett at avtalen kan kjennast ugyldig dersom det blir gjort sannsynleg at sinnssjukdomen har hatt innverknad på innhaldet i avtalen. Eit testament vil vere ugyldig der testator var sinnssjuk eller på annan måte var alvorleg svekka i då han skreiv under på testamentet. 

På den andre sida vil personar som ikkje er myndige fordi dei ikkje har nådd myndig alder kunne ha rettsleg handleevne innan visse lovsette grenser. Verjemålslova seier at mindreårige som har fylt 15 år kan rå over pengar dei antan har tent sjølv eller fått stilt til disposisjon. Dei kan også seie opp arbeid dei har påtatt seg og ta nytt arbeid av liknande karakter. Liknande reglar gjeld for umyndiggjorte.

Umyndige personar skal ha ein verje, som skal forvalte den umyndige sine verdiar. For mindreårige vil foreldra normalt vere verje, medan umyndiggjorte vil få verje oppnevnt av overformynderiet eller tingretten. Umyndiggjering blir sett på som eit stort inngrep, og blir dermed sjeldan foretatt no. Sinnssjuke som har vist at dei mangler evne til å ta vare på seg sjølv, vil såleis i staden som regel få oppnemnt ein hjelpeverje. Hjelpeverje sitt mynde vil ofte ikkje vere like omfattande som for ein vanleg verje. Omfanget av hjelpeverje sitt mynde vil bli bestemt ved oppnemninga.

At ein disposisjon er foretatt av ein som ikkje har rettsleg handleevne blir set på som ein sterk ugyldigheitsgrunn. Dette medfører at disposisjonen ikkje kan gjerast gjeldande av medkontrahenten, sjølv om denne var i god tru (ikkje visste om den manglande handleevna).

## Sjå også
*Rettsevne
*Rettssubjekt

## Bakgrunnsstoff
*Verjemålslova av 22. april 1927 nr 3 hos Lovdata


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rettsleg handleevne|Rettsleg handleevne]]» frå ,  den 18. mars 2009.*
Kroksjø

Ein **kroksjø** er ein U-forma innsjø når ein sving i ei elv vert fråskild hovudleia til elva. Innsjøtypen har fått namnet fordi forma liknar ein krok sett frå lufta. I Australia vert ein kroksjø kalla ein billabong. 

Når ei elv renn over ei slette, ofte den nedre delen av elva før ho munnar ut i havet eller ein innsjø, dannar ho ofte eit svingete elvefar, eit meander. Det samlar seg opp avleiringa i innersvingen av elva, medan elva grev seg djupare inn i yttersvingen. Dette kan føre til at elva bryt gjennom yttersvingen og dannar eit nytt elvefar, medan den gamle svingen vert verande att som ein kroksjø. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oxbow lake|Oxbow lake]]» frå , den 18. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
* NASA Remote Sensing Tutorial: Fluvial/Deltaic/Coastal Landformer 

 

## Bakgrunnsstoff
Eurovision Song Contest 2009

**Eurovision Song Contest 2009** vart arrangert i Moskva i Ryssland 12., 14. og 16. mai 2009. Dette var den 54. gongen det vart arrangert Eurovision Song Contest. 

Norsk fjernsynskommentator var Synnøve Svabø. Etter reaksjonar frå sjåarane over stilen hennar, tok ho etter sendinga sjølvkritikk for kommentarane sine.

## Bidraga
### Semifinale 1
Den fyrste semifinalen vart arrangert tirsdag 12. mai 2009. 18 land deltok, og ti av dei kvalifiserte seg for finalen: De ni bidraga som fekk flest telefonrøystar, mens fagjuryane valde Finland som den tiande finalisten. Dei førehandskvalifiserte landa Storbritannia og Tyskland kunne røyste i denne semifinalen. Land markert med rosa bakgrunn kvalifiserte seg i til finalen. Landet med bronsebakgrunn var valet til juryen.

### Semfinale 2
Den andre semifinalen vart arrangert torsdag 14. mai 2009. 19 land deltok, og ti av dei kvalifiserte seg for finalen: Dei ni bidraga som fekk flest telefonrøystar, mens fagjuryene valde Kroatia som den tiande finalisten. Landa som deltok i semifinalen, samt Spania, Frankrike og Russland, fekk røyste. Den spanske kringkastaren, TVE, sende imidlertid programmet i opptak, noko som gjorde at dei spanske sjåarane ikkje fekk røyste. I staden for vart dei spanske poenga gitt av landets fagjury. Land markert med rosa bakgrunn, kvalifiserte seg i til finalen. Landet med bronsebakgrunn var juryens val.

### Finalen
I finalen deltok 25 land: «dei fire store» (Frankrike, Storbritannia, Spania og Tyskland), vertslandet Russland og totalt 20 land frå dei to semifinalane. Finalen vart arrangert lørdag 16. mai 2009. Under er det offisielle resultatet.

## Røystegjeving
### Semifinale 1

#### 12 poeng i semifinale 1
Under er lista over landa som fekk 12 poeng i semifinale 1:

### Semifinale 2
Alle landa nytta telefonrøysting. Unntaka var Spania og Albania som brukte jury, sidan dei sende semifinalen i opptak.

#### 12 poeng i semifinale 2
Under er lista over landa som fekk 12 poeng i semifinale 2:

### Finalen

## Artistar som har delteke tidlegare

## Sjå òg
* Junior Eurovision Song Contest 2009
* OGAE Second Chance Contest 2009

## Referansar

## Kjeldar
Široka Bara

**Široka Bara** (serbisk Широка бара) er eit myrområde i Beograd i Serbia.

Široka Bara er ei lang myr på flaumsletta til Donau. Ho strekkjer seg 10&nbsp;km langs breidda og er 1–3&nbsp;km brei. Området består av mange mindre vatn og kanalar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Široka Bara|Široka Bara]]» frå ,  den 18. mars 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Vesle Liqenatsjøen

**Vesle Liqenatsjøen** eller **Drelajsjøen** (albansk *Liqeni i Liqenati se vogël* eller *Liqenati i vogël*) er eit fjellvatn i Liqenat i fjellkjeda Prokletije vest i Kosovo nær grensa til Montenegro. Vatnet har ei lengd på 100 meter og er opp mot 40 meter breitt. Vesle Liqenat ligg lågare enn den mykje større Liqenatsjøen, som ligg litt lenger vest. Ein furukledd ås ligg mellom dei to. Om sommaren tørkar vatnet inn. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Small Liqenat Lake|Small Liqenat Lake]]» frå ,  den 18. mars 2009.*
Tropojësjøen

**Tropojësjøen** (albansk *Liqeni i Tropojës*) er eit lite fjellvatn i fjellkjeda Prokletije vest i Kosovo, berre 180 meter frå grensa til Albania. Vatnet har ei oval form og er 100 meter langt og opp mot 40 meter breitt. Elva som renn ut frå vatnet endar til slutt i Kvite Drin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tropojë Lake|Tropojë Lake]]» frå ,  den 18. mars 2009.*
Veliki Galijaš

**Veliki Galijaš** eller berre **Galijaš** (serbisk Велики Галијаш) er ein kanal rundt Store krigsøya i Beograd, hovudstaden i Serbia.

Den tidlegare kanalen er vart avskoren frå Donau og omgjort til ein innsjø med eit areal på 0,24 km². I dag er innsjøen ein naturleg tilhaldsstad for fugl og fisk. 196 fugleartar og 90 fiskeartar held til i innsjøen og på øya. I tørre periodar har innsjøen stundom tørka heilt inn og gjort skade på økosystemet rundt han. I august 2007 starta arbeidet med å grave ein ny kanal som hindrar innsjøen i å tørke inn. Denne kanalen er knytt til Sava, og fisk frå denne elva har strøymd til Veliki Galijaš. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Veliki Galijaš|Veliki Galijaš]]» frå ,  den 18. mars 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** Politika (2007: 1. februar s.24; 13. juli s. 25; 14. juli s.24; 17. august s.23; 2008: 5. februar, 20. mars s.25)
Vlasinasjøen

**Vlasinasjøen** (serbisk Власинско језеро, *Vlasinsko jezero*) er ein delvis kunstig innsjø søraust i Serbia. Han ligg 1211 meter over havet og har eit areal på 16&nbsp;km². Dette er den høgaste og største kunstige innsjøen i Serbia. Han vart skapt frå 1947 til 1951 då ei torvmyr vart lukka av ein dam og lagt under vatn av elvane som strøymde inn, hovudsakleg elva Vlasina.

## Geografi

Innsjøen ligg på Vlasinaplatået i kommunane Surdulica og Crna Trava. Platået er omgjeve av fjella Čemernik, Vardenik og Gramada. Innsjøen strekkjer seg om lag 9,5&nbsp;km frå nord til sør og er opp mot 3,5&nbsp;km brei på det breiaste. Middeldjupna er 10,5 meter og på det djupaste er han 34 meter, nær demninga.

Demninga ligg i den nordvestlege delen av innsjøen. Han har ei kjerne av sement og er dekt av jord. Demninga er 239 meter lang og 139 meter brei, og held tilbake 1,65&nbsp;km³ vatn. Eit system på fire vasskraftverk kalla Vrla (I-IV) ligg nedanfor innsøjen langs elva Vlasina. Dei har ein total kapasitet på 125&nbsp;MW.

Det er to permanente øyar i innsjøen, langs austbreidda. Desse er Dugi del (7,84&nbsp;ha) og *Stratorija* (1.82&nbsp;ha). I tillegg til desse finst det fleire flytande øyar, som oppstår i periodar med høg vasstand når store bitar av torv bryt laus frå breidda. Den største av desse «øyane» som er observert har eit areal på 8 hektar. Ho er dekt av tett vegetasjon, mellom anna bjørk.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vlasina Lake|Vlasina Lake]]» frå , den 18. mars 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* http://www.vlasinskojezero.co.yu  (serbisk)
* Bilete av flytande øyar
* Biletsamling frå ein soppsamlar  (serbisk)
Platz des 18. März

**Platz des 18. März** er ein plass i Berlin som ligg i enden av Straße des 17. Juni, på vestsida av Brandenburger Tor. På andre sida av porten ligg Pariser Platz.

Namnet på plassen er eit minne om hendingar som fann stad den 18. mars: Marsrevolusjonen i 1848 og dei første frie folkekammervala i DDR i 1990, då veljarane med stort fleirtal slutta seg til ei tysk gjenforening.

Plassen har tidlegare heitt *Platz vor dem Brandenburger Tor* (1700-talet til 1934), *Hindenburgplatz* (1934-1958, etter presidenten Paul von Hindenburg som døydde i 1934), så igjen *Platz vor dem Brandenburger Tor* (1958-2000). I 1997 bestemte bydelsutvalet i bydelen Mitte at dei ville kalla plassen *Platz des 18. März 1848*. Dette blei ikkje støtta av senatet i Berlin under bygningssenator Jürgen Kleemann (CDU). Forbundsdagspresidenten Wolfgang Thierse (SPD) føreslo så *Platz des 18. März* som eit kompromiss, slik at plassen både blei kalla opp etter hendingane i 1848 og den demokratiske revolusjonen i 1990. Det nye namnet blei offisielt den 15. juni 2000.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Platz des 18. März|Platz des 18. März]]» frå , den 18. mars 2009.*
Johan H. Grimstad

**Johan H. Grimstad** () frå Hareid på Sunnmøre var ein norsk komponist av korverk. Grimstad var også politikar, biletkunstnar, lyrikar, dirigent, solist, tekstforfattar og arrangør.

## Oppvekst
Johan H. Grimstad voks opp på Sørngarden på Grimstad i Hareidsdalen. Han var den eldste blant seks sysken, mellom andre Arnljot Grimstad. I Volda tok han lærerutdanning og byrja å skrive musikk.

## Komposisjonar
Hans kanskje mest kjende verk er mannskorsatsen «Høgt frå den himmelske klåra» som vart skriven i perioden i Volda. Grimstad-koret som vart starta opp på denne tida, hadde for ein stor del medlemer som anten budde på eller var av Grimstad-slekta. Koret hadde fleire TV-opptredenar på 1960-talet.

Elles spente Grimstads utgangspunkt for sine komposisjonar såvidt vidt som frå tekster i Salmane til Jim Reeves-slageren «I love you because».

Mannskoret Frendar har fleire Grimstad-komposisjonar på sin siste CD, *Strö lite rosor*.

## Dirigent
Grimstad var i ein lang periode dirigent for Hareid blandakor og Sunnmøre Kristelege Mannskor.

Dei fleste av korverka hans er utgitt på Norske Komponisters Forlag.

Han var æresmedlem av Norges Korforbund Sunnmøre.

Grimstad var engasjert i IOGT og høgnorskrørsla.

## Lyrikk
* Kornet og freden (1980)
* Havet og samvitet (2003)

## Kjelder

Teksten er kopiert og omsett frå Wikipedia på norsk bokmål.
* Møte med ein korhovding

## Bakgrunnsstoff
* En korhøvding er gått bort  Norges Korforbund
* Høgnorskforedrag i Sunnmøre Vestmannalag
Ivar Grimstad

**Ivar Grimstad** () var ein journalist, lærar, forfattar og kåsør frå Hareid på Sunnmøre. Arne Grimstad er bror hans.

## Liv og gjerning
Grimstad voks opp i eit kulturinteressert miljø på Grimstad i Hareid. Han var elev ved Møre Folkehøgskule i Ørsta vinteren 1938-39. Noko etter gjekk han lærarskule i Nesna, tok eksamen der i 1943. Fyrste tida etter lærarskulen var han lærar i Sjona på Helgeland. 1945-47 var han journalist i Sunnmørsposten. Åra 1947-52 var han lærar på Skarnes i Hedmark. Deretter var Grimstad åtte år redaksjonssekretær i Sunnmørsposten. I sitt virke som bladmann la han vekt på å dekke kulturlivet over heile Sunnmøre.

1960 vart han tilsett som rektor ved Møre Folkehøgskule. Denne stillinga hadde han i tjue år. Fyrst og fremst underviste han i språk og litteratur, og i avisarbeid. Mellom anna fekk han starta ei øvingsavis som elevlaget ved skulen gav ut.

Grimstad vart ein kjend og mykje nytta kåsør. I denne kunstforma kunne han nytte seg av sin kjennskap til litteraturen generelt og den lokale replikkunsten særskilt.

### Bladmannen
Grimstad var aktiv i bladarbeid, også utanom tida som reint yrkesaktiv i Sunnmørsposten. Han var redaktør av Sunnmøre frilynde ungdomssamlag sitt blad *Ungdomsvon* allereie i 1939. På 1950-talet var han med i skriftstyret for tidsskriftet *Frå Bre til Breisund*. I 1967 tok han iniativet saman med Ivar Grøvik og Asbjørn Bortne då *Jul på Sunnmøre* kom i prent fyrste gongen. Dei 31 fyrste årgongane var han med i bladstyret. 1970 var han med å grunnleggje lokalavisa Vestposten, og var redaktør frå 1970-76 og på nytt 1980-88. Før 1976 redigerte han avisa frå Ørsta, etter 1980 flytta han tilbake til Hareid.

### Forfattaren
Grimstad sine fyrste litterære arbeid kom på trykk i Ungdomsvon, Norsk Barneblad, Nynorsk Vekeblad og For bygd og by frå kring 1940. Han utrrykte seg både i dikt, noveller og i artikkelform. Fyrste boka var ei barnebok, *Storvarpet*. Ho vart utgjeven i 1947. Størst suksess som forfattar hadde han med dei to bøkene *Velsigne kjeften din, prest* (1973) og *Eg vil ikkje høyre eit vetigt ord* (1977). I desse gjenfortel han humoristiske stubbar som syner den sunnmørske humoren og forteljetradisjonen. Den fyrste av desse kom i ny utgåve i 2000.

### Organisasjonsmannen
Grimstad var formann i Sunnmøre frilynde ungdomssamlag 1957-61. Åra mellom 1958 og 1966 var han bolkevis nestformann i Noregs Ungdomslag. Han var også aktiv i mål- og fråhaldsrørsla. Partipolitisk engasjerte han seg for partiet Venstre, og var mellom anna med i Ørsta kommunestyre i fleire periodar. Han sat også ei tid i fylkesskulestyret for Møre og Romsdal.

## Verk
* Storvarpet. 1947 (barnebok)
* Nytt skip. Sigrids saga II. 1989 
* Sigrids saga. 1986 
* Reven bak øyret. 1983 
* Drøymaren og brørne hans. 1982 
* Eg vil ikkje høyre eit vetigt ord. 1977 
* Mot eit anna land -. 1974 
* Velsigne kjeften din, prest. 1974 
* Havland. 1968 

## Kjelder
* Rønning, Roar: Minneord - Ivar Grimstad, i *Jul på Sunnmøre 2006*

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Ivar Grimstad hjå Nasjonalbiblioteket
Kvinneprisen for Hareid og Ulstein

**Kvinneprisen for Hareid og Ulstein** er ein pris som har vorte delt ut kvart år sidan 2000 i kommunane Hareid og Ulstein i Møre og Romsdal. Prisen går til ein som har jobba for kvinnesak eller ei kvinne som har markert seg særskild i løpet av året eller ei viss tidsepoke.

## Dei som har fått prisen
* 2000: Marie Lovise Widnes 
* 2001: Gunn Berit Gjerde
* 2002: Signe Bjåstad
* 2003: Diana Moldskred
* 2004: Borgny Solbakken
* 2005: Oddlaug Ulstein
* 2006: Eli Sølvi Jønsson
* 2007: Kjersti Kleven
* 2008: Gro Lothe

## Kjelder
* Vikebladet Vestposten