open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Diskos

**Diskos** er ein idrettsreiskap som blir nytta i friidrettsgreina **diskoskast**. Ein nytta diskosar i antikken,  og dei kan ha vore utforma basert på eit kastevåpen.

## Antikk bruk
I den greske antikken kunne ein diskos (gresk δίσκος, 'skive') vera av stein eller bronse, og var vanlegvis ein god del større og tyngre enn den som blir brukt i moderne friidrett. Ein nytta han berre som ei grein i olympisk femkamp. Det fanst ingen standard, og alla deltakarane kasta med same diskos. Dei tunge antikke diskosane blei truleg kasta med ei pendelrørsle.

I Iliaden si skildring av gravferda til Patroklos (song 23, vers 826) kastar deltakarane ein diskos av jern under ei diskostevling, og vinnaren fekk behalda reiskapen. Jern var dyrt og ettertrakta. I antikk mytologi blei Hyakinthos drepen av eit feilkast då han lærte Apollon å kasta diskos. I nokre forteljingar var det vindguden Zefyros som endra retning på diskosen av sjalusik. Blodet til Hyakhinthos blei til blomen hyasint.

Det er mogleg av diskoskasting byrja som stridsøvingar, og han kan ha byrja som eit våpen med slipa kantar, jamfør sørasiatisk tsjakram.

## Utformninga av den moderne diskosen

Ei moderne tevlingsskive for men har ein diameter på 22 cm og veg to kilo. For kvinner er diameteren 18,2 cm og vekta eitt kilo. Kantane er som regel av metall og dei flate sidene er av plast, glas- eller karbonfiber og må være glatte. Alle måla på diskosen er strengt standardiserte i dei internasjonale tevlingsreglane, og blir kontrollerte før kva tevling og like etter nasjonale og internasjonale rekordar. Det finst også skiver for nybyrjarar som er heilt av gummi og gjerne blir brukte til trening innandørs i nett.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Diskus|Diskus]]» frå ,  den 10. oktober 2022.*
Marghita

**Marghita** (ungarsk *Margitta*, tysk *Margarethen*) er ein by i Bihor fylke i Romania. 

## Busetnader

Marghita er ein *[[municipiu]]* (større bykommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Marghita|Marghita]]» frå , den 10. oktober 2022.*  

### Referansar
Săcueni i Bihor

**Săcueni** eller **Săcuieni**, tradisjonelt **Podul Săcuilor** (ungarsk *Székelyhíd*, tradisjonelt *Podul Secuilor*, tysk *Zickelhaid*, *Zeckelheid*, *Zickelhid*), er ein by i Bihor fylke i Romania. Săcueni vart oppretta som bykommune (*oraș*) i 2004.

## Busetnader

Săcueni er ein *[[oraș]]* (mindre bykommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Săcueni|Săcueni]]» frå , den 10. oktober 2022.*  

### Referansar
Varepengar

**Varepengar** er pengar som har ein verdi ut frå vara dei utgjer. Varepengar består av gjenstandar som har verdi i seg sjølv, i tillegg til ein verdi som betalingsmiddel.

Varepengar (og varer) er den eldste forma for betalingsmiddel og mål av verdi. Nokre døme på varer som har blitt brukt som byttemiddel er blant anna edelmetall som gull og sølv, i tillegg til kopar, som var blant dei best eigna varene ettersom dei hadde ein stabil verdi, og var både haldbare og delbare. I tillegg til edelmetall har salt, peparkorn, te, store steiner (som rai-steinar), tekstilar, dekorerte belte, konkyliar, alkohol, sigarettar, cannabis, godteri, kakaobønner, kauriskjel og bygg hatt funksjon som varepengar gjennom historia. 

## Døme
Vadmål, ulltekstilar som blei gjevne særskilde verdiar og mål gjennom lovverket, blei brukt som betalingsmiddel på Island frå 1100-talet til inn på 1600-talet.

I Canada, der Hudson's Bay Company og andre føretak som dreiv med pelshandel kontrollerte store delar av landet, fann pelshandlarar raskt ut av lokale folk ikkje var interesserte i å bytta til seg gull og sølv. Dei ville heller ha nyttige varer som våpen og reiskapar. I staden for å driva byttehandel, laga dei eit system som bygde på beverpels (ein såkalla *made beaver*, frå ein beverhann fanga om vinteren) som standard, og prissette varene etter dette:

* 5 pund sukker kosta 1 beverpels
* 2 sakser kosta 1 beverpels
* 20 fiskekrokar kosta 1 beverpels
* 1 par sko kosta 1 beverpels
* 1 gevær kosta 12 beverpelsar

Ein konverterte pels frå andre dyr til beverpelsar etter standardiserte verdiar, og skapte slik ein valuta i ein økonomi der ein ikkje verdsette edelmetall. Men handelspostar kunne også bytta beverskinn mot myntar av kopar eller messing med Hudson's Bay Company sitt stempel på.

Sigarettar og bensjun blei brukte som ei form for varepengar i nokre delar av Europa, som Tyskland, Frankrike og Belgia, like etter andre verdskrigen. Sigarettar har halde fram med å brukast i fengsel og i krigsherja område der ein har mangelfull varetilgang eller økonomisk kollaps, som under omleiringa av Sarajevo i 1993 eller i russisk-okkuperte Kherson i 2022.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Varepenger|Varepenger]]» frå ,  den 10. oktober 2022.*  

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Commodity money|Commodity money]]» frå ,  den 10. oktober 2022.*
Irving i Texas

**Irving** er ein by i delstaten Texas i USA. Byen, som høyrer til Dallas County, ligg ikring 20 km nordvest om millionbyen Dallas og er i realiteten ein forstad til denne. Ikring 240&nbsp;000 menneske bur i Irving.

Texas Stadium, heimebana til amerikansk fotball-laget Dalls Cowboys, ligg i Irving.

Sprintaren Jeremy Wariner er frå Irving.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Irving, Texas|Irving, Texas]]» frå ,  den 10. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Ranch

**Ranch** (uttalt ransj eller rænsj) er ei nemning som er vanleg i USA og Mexico for ein storgard der ein driv med kveg eller annan buskap.

Ordet «ranch» stammar frå det spanske ordet *rancho* som har grunntyding messe (på eit skip), og har overførte tydingar som fellesmåltid, felleshushold, hytte eller ein stor krøterfarm.

Omgrepet «ranch» blir stort sett berre brukt i Nord-Amerika. I Sør-Amerika viser i staden «rancho» til ein mindre gard, medan storgardar ofte blir kalla for «estancia».

## Sjå òg
*Cowboy

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ranch|Ranch]]» frå ,  den 10. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
Sânmartin i Bihor

**Sânmartin** (ungarsk *Váradszentmárton*) er ein kommune i Bihor fylke i Romania. Kommunen inngår i storbyområdet til fylkeshovudstaden Oradea.

## Busetnader

Sânmartin er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Sânmartin, Bihor|Comuna Sânmartin, Bihor]]» frå , den 11. oktober 2022.*  

### Referansar
Dvergørn

**Dvergørn** (*Hieraaetus pennatus*) er ein mellomstor haukefugl.

Ørna hekkar i Sentral-Asia og Sør-Europa, der ho for det meste plasserer reiret i skogkledde lier og bekkedalar. Ho er opp til 47 centimeter lang og har eit vengespenn på 120 cm. Arten er ein nær slektning av den utdøydde moaørna (*H. moorei*), som er den største ørnearten som er skildra vitskapleg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dvergørn|Dvergørn]]» frå ,  den 11. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
Kjempekaktus

**Kjempekaktus** (*Carnegiea gigantea*) er en treaktig kaktusart som har ein søyleforma vekst med éin stamme og 5-6 greiner. Han kan bli opptil 20 meter høg. Planten blomstrar fyrst etter 50-75 års vekst. Han kan bli opptil 200 år gammal.

Kjempekatus høyrer heime i Mexico, Arizona og California, der han veks i ørkenområde. I USA og spansktalande land er kaktusen også kjend som *saguaro*. 

## Skildring
Alle dei overjordiske delane av planten er ribba. Blada er omdanna til tornar, som vanleg blant kaktusartar. Blomstringa sker i april-juni, då endestilte, kvite blomar opnar seg i løpet av natta og held seg til utpå neste dag. Dei raude fruktene til kaktusen kan etast, og blei rekna som ein delikatesse blant amerikanske urfolk, men i dag er planten freda og ein kan ikkje plukka fruktene.

Rotnettet består av høgtliggande og vidtrekkande røter som dekker eit stort område. Der er difor stor avstand mellom to individ av sjølvsådde kjempekatusar.

Høgd x breidd og årleg tilvekst er 5 x 2 m (10 x 4 cm/år). Den årlege tilveksten er mykje mindre enn dette i dei fyrste leveåra, då planten byggar ut rotnettet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Kæmpekaktus|Kæmpekaktus]]» frå ,  den 11. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
EHF-meisterligaen i handball 2010/Menn

**Meisterligaen i handball 2010** for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel, deretter spel i fire grupper à seks lag. Dei 16 beste laga i gruppespelet gjekk så vidare til utslagsspel med heimekamp og bortekamp. Vinnarane av kvartfinalane møttest til finalespel i Köln helga 29. og 30. mai.

Norske Fyllingen tapte alle sine 10 kampar i gruppespelet.

## Finalespelet
*FC Barcelona – Medvedi Tsjekhov 34–27
*THW Kiel – Ciduad Real 29–27

### Bronsefinalen
*Ciduad Real – Medvedi Tsjekhov 36–28

### Finalen
*THW Kiel – FC Barcelona 36–34

Barcelona leia 20–17 ved pause. I andre omgang snudde Kiel til tomålssiger.

**THW Kiel** stilte med tre målvakter: Thierry Omeyer, Peter Gentzel, Andreas Palicka. Tsjekkiske Filip Jícha var lagets toppskårar (11), elles skåra Christian Zeitz (6), Dominik Klein (5), Daniel Narcisse (4), Henrik Lundström (3), Igor Anic (2), Christian Sprenger (2), Marcus Ahlm (1), Momir Ilić (1) og Børge Lund (1). 

Juanín García skåra 13 av Barcelona sine mål.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League 2009/10|EHF Champions League 2009/10]]» frå ,  den 12. oktober 2022.*
Børge Lund

**Børge Lund** () er ein handballspelar og -trenar frå Bodø. Han var i 2010 med om å vinne meisterligaen for THW Kiel. Lund er sidan 2020 sjefstrenar for Elverum.

Lund var rykkromspelar og utmerkte seg særleg i forsvarsspell. Han var aktiv i Bodø HK til 2002, deretter spelte han 2002-06 på danske Aalborg. Perioden 2006-13 gjorde han etter tur teneste i dei tyske toppklubbane HSG Nordhorn, THW Kiel, Rhein-Neckar Löwen og Füchse Berlin. Avslutta med spel i Bodø HK, siste tida som trenar fram til 2016.

Lund deltok i 216 av Noregs landskampar i tida 2000-14. Han representerte Noreg i europameisterskapa 2008, 2010, 2012, 2014, samt Handball-VM 2011. Lund skåra 390 ladslagsmål.

Frå 2016 til -21 var Lund assistenttrenar for Noregs landslag under Christian Berge. Sidan sommaren 2020 har han vore sjef for det norske topplaget Elverum.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Børge Lund|Børge Lund]]» frå ,  den 12. oktober 2022.*
EHF-meisterligaen i handball 2011/Menn

**Meisterligaen i handball 2011** for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel, deretter spel i grupper à seks lag fordelt på fire grupper. Dei 16 beste laga gjekk så vidare til utslagsspel. Vinnarane av kvartfinalane møttest til finalespel i Köln helga 28. og 29. mai.

## Finalespelet
*FC Barcelona – Rhein-Neckar Löwen 30–28
*Ciduad Real – HSV Hamburg 28–23

### Bronsefinalen
*HSV Hamburg – Rhein-Neckar Löwen 33–31

### Finalen
*FC Barcelona – Ciudad Real 27–24

Barcelona opparbeidde seg ei klar leiing gjennom den fyrste omgangen. Ved pause stod det 14–10, og i andre omgang kontrollerte laget meir eller mindre kontrollerte inn til triumf.

Dansken Jesper Nøddesbo vart toppskårar for Barcelona med sine 8 nettkjenningar. Elles skåra Juanín García (3), Siarhjej Rutenka (3), Víctor Tomás (3), Raúl Entrerríos (2), Albert Rocas (2), Konstantin Igropulo (1), László Nagy (1), Daniel Sarmiento (1), Cédric Sorhaindo (1), Cristian Ugalde (1). Også målvakta Danijel Šarić skåra (1), hans kollega Gonzalo Pérez de Vargas skåra ikkje.

Mariusz Jurkiewicz og Kiril Lazarov skåra kvar sine 5 mål for Ciudad Real.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League 2010/11|EHF Champions League 2010/11]]» frå ,  den 12. oktober 2022.*
Jesper Nøddesbo

**Jesper Brian Nøddesbo** () er ein dansk tidlegare handballspelar frå Herning. Han vart europameister 2008 og olympisk meister 2016 med Danmarks landslag. Tida 2007-14 var han elles med om å vinne to VM-sølv, EM-sølv, VM-bronse og EM-bronse.

Nøddesbo, som var linjespelar, spelte 1999-2004 på Tvis Holstebro og deretter tre sesongar i Kolding IF. Tiårsperioden 2007-17 gjorde han teneste i den spanske toppklubben FC Barcelona, der han bidrog mykje til at laget sigra i meisterligaen 2011 og 2015. Han avslutta 2017-21 med spel for Bjerringbro-Silkeborg.

Nøddesbo aklsa frå 2001 til -17 den danske landslagskdrakta i 223 kampar, skåra 450 mål. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:es:Jesper Nøddesbo|Jesper Nøddesbo]]» frå ,  den 12. oktober 2022.*
Valerij Zaluzjnyj

**Valerij Fedorovytsj Zaluzjnyj** () er ein ukrainsk firestjernes general. Han er øvstekommanderande for dei ukrainske stridskreftene og medlem av Det nasjonale tryggleiksrådet.
EHF-meisterligaen i handball 2012/Menn

**Meisterligaen i handball 2012** for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel, deretter spel i fire grupper à seks lag. Dei 16 beste laga i gruppespelet gjekk så vidare til utslagsspel med heimekamp og bortekamp. Vinnarane av kvartfinalane møttest til finalespel i Köln helga 26. og 27. mai.

## Finalespelet
*THW Kiel – Füchse Berlin 25–24
*BM Atlético Madrid – AG København 25–23

### Bronsefinalen
*AG København – Füchse Berlin 26–21

### Finalen
*THW Kiel – BM Atlético Madrid 26–21

Kiel tok føringa og leia 13–10 ved pause. I den andre omgangen auka det tyske laget til femmålssiger.

THW Kiel stilte med Thierry Omeyer og Andreas Palicka i mål. Svensken Kim Andersson vart toppskårar (7), elles netta Filip Jícha (6), Dominik Klein (3), Momir Ilić (3), Daniel Narcisse (2), Marcus Ahlm (2) og Aron Pálmarsson (2).

Med sine 5 mål skåra makedonaren Kiril Lazarov oftast for BM Atlético Madrid.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League 2011/12|EHF Champions League 2011/12]]» frå ,  den 13. oktober 2022.*
Filip Jícha

**Filip Jícha** () er ein tsjekkisk handballspelar og -trenar frå Plzen. Han var med om å vinne meisterligaen for Kiel både som spelar og seinare -trenar. Han var venstre rykkromspelar.

Jícha var perioden 2000-05 aktiv i klubbar i heimlandet Tsjekkia, Qatar, Saudi-Arabia og Sveits. I tiåret 2005-15 spelte han fyrst to sesongar i tyske Lemgo, deretter åtte sesongar i THW Kiel. Med Lemgo vann han EHF-cupvinnarcupen 2006 og med Kiel EHF-meisterligaen 2010 og 2012. Jícha avslutta med spel for FC Barcelona 2015-17, der han fekk med seg nasjonale dobbeltriumfar begge sesongane.

Åra 2000-16 skåra Jícha heile 877 mål på sine 158 landskampar for Tsjekkia.

I 2019 vart Jícha sjefstrenar i THW Kiel. Han leia laget til triumf i EHF-meisterligaen 2020, to tyske seriemeisterskap og siger i den tyske pokalfinalen 2022.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jícha|Jícha]]» frå ,  den 13. oktober 2022.*
Kim Andersson

**Kim Andersson** () er ein svensk handballspelar frå Kävlinge. Han vann ein sølvmedalje med Sverige sitt landslag under Sommar-OL 2012 i London, og deltok i THW Kiel sine tre triumfar i EHF-meisterligaen. Andersson var høgre rykkromspelar.

Andersson byrja og slutta si handballkarriere i Ystad IF. I mellomtida var han aktiv i Sävehof, THW Kiel og Kolding IF. Størst suksess hadde han i Kiel, der han var med om vinne meisterligaen 2007, 2010 og 2012, samt seks seriemeisterskap og fem nasjonale pokalfinalar. Med Kolding vann han to danske seriemeistereskap, heime i Sverige vann han to seriemeisterskap før han i 2022, nær 40 år gammal, lukkast gå til topps i Allsvenskan med Ystad.

Andersson representerte Sverige i 12 internasjonale meisterskapsturneringar i tida 2003-19. Høgdepunktet var sølvmedaljen ved dei olympiske leikane i 2012. Han vart då kåra til beste høgre rykkromspelar, nett som i Handball-EM 2008. Til saman deltok han  i 240 landskampar i perioden 2001-19, skåra 824 mål.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Kim Andersson|Kim Andersson]]» frå ,  den 13. oktober 2022.*  

*
Oșorhei

**Oșorhei** (ungarsk *Fugyivásárhely*) er ein kommune i Bihor fylke i Romania. Kommunen inngår i storbyområdet til fylkeshovudstaden Oradea.

## Busetnader

Oșorhei er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Oșorhei, Bihor|Comuna Oșorhei, Bihor]]» frå , den 12. oktober 2022.*  

### Referansar
Beclean

**Beclean** (ungarsk *Bethlen*, tysk *Bethlen*) er ein by i Bistrița-Năsăud fylke i Romania. 

## Busetnader

Beclean er ein *[[oraș]]* (mindre bykommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Beclean|Beclean]]» frå , den 13. oktober 2022.*  

### Referansar
Anton Andreassen Oraug

**Anton Andreassen Oraug** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Askim i Østfold.

Oraug tok over farsgarden i 1873, allereie to år seinare tok også over som brukar svigerfaren sin gard Harildstad. Perioden 1895-97 representerte Smaalenenes amt på Stortinget, og var medlem i Budsjettkomiteen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Michael Sundt

**Michael Andreas Sundt** () var ein norsk skipper, skipsreiar og gardbrukar, fødd i Rygge i Østfold.

Sundt var son til hamnefuten i Moss. Sjølv var han skipper frå 1848 til 1864. Sidan var han skipsreiar, gardbrukar på garden Alby på Jeløya og dampskipsekspeditør.

Sundt var ordførar i heradsstyret for Moss landssokn i tida 1870 til 1880. Tingbolken 1874-76 var han 1. representant på Stortinget frå Smaalenenes amt, og var medlem i Konstitusjonskomiteen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Maieru

**Maieru** (ungarsk *Major*, tysk *Meierhof*) er ein kommune i Bistrița-Năsăud fylke i Romania. 

## Busetnader

Maieru er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Maieru, Bistrița-Năsăud|Comuna Maieru, Bistrița-Năsăud]]» frå , den 13. oktober 2022.*  

### Referansar
Krossvedslekta

**Krossvedslekta** (*Viburnum*) er ei planteslekt i moskusurtfamilien. 

Artane i slekta er lauvfellande eller eviggrøne buskar og små tre. Årsskota er glatte eller hårete. Vinterknoppane har skjold eller er nakne. Blada er motstilte og kan vera heile, eller ha tre eller fem flikar. Blomestanden er ein kvast eller halvskjerm. Blomane er små, femtalige og tvikjønna. Av og til sit det store, sterile blomar ytst i blomestanden. Frukta er ei raud eller svart steinfrukt med storleik som eit bær.

Dei fleste artane finst i tempererte område på den nordlege halvkula, men nokre av dei veks i tropiske fjellområde i Mellom- og Sør-Amerika og Søraust-Asia. I Afrika finst dei i nordvest. Det er tre europeiske artar: Krossved, filtkrossved og laurbærkrossved. Berre krossved veks naturleg i Noreg, men filtkrossved finst forvilla fleire stader.

I tillegg til krossved og filtkrossved blir mange artar frå andre verdsdelar dyrka i norske hagar, mellom anna koreakrossved, marskrossved og vinterkrossved.

Krossvedslekta blei tidlegare rekna til kaprifolfamilien (Caprifoliaceae). Fylogenetiske studiar viste at *Viburnum* var ei søstergruppe til alle andre arter i moskusurtfamilien, og nokre systematikarar har plassert dei i ein eigen krossvedfamilie (Viburnaceae).

Slekta har truleg oppstått og utvikla seg i fjellskogane i Søraust-Asia. Fleire linjer har spreidd seg herfrå til dei tempererte delane av Asia. Dei har vandra vidare vestover til Europa og austover ved hjelp av Beringlandbrua til Amerika og derfrå vidare sørover til tåkeskogane i Andes. Skiftet frå tropisk til temperert klima har fleire gonger medført at bladforma har endra seg frå elliptiske, heilranda blad til flika og tanna.

## Artar

* duftkrossved (*V.*&nbsp;×&nbsp;*bodnantense*)
* filtkrossved (*V.&nbsp;lantana*)
* glanskrossved (*V.&nbsp;davidii*)
* koreakrossved (*V.&nbsp;carlesii*)
* krossved (*V.&nbsp;opulus*)
* laurbærkrossved (*V.&nbsp;tinus*)
* lønnebladkrossved (*V.&nbsp;acerifolium*)
* marskrossved (*V.&nbsp;farreri*)
* praktkrossved (*V.*&nbsp;×&nbsp;*burkwoodii*)
* tranebærkrossved (*V.&nbsp;trilobum*)
* vinterkrossved (*V.&nbsp;rhytidophyllum*)
* *[[Viburnum edule]]*
* *[[Viburnum lantanoides]]*
* *[[Viburnum orientale]]*

## Galleri

Viburnum betulifolium.JPG|*Viburnum betulifolium*
Viburnum burejaeticum.jpg|*Viburnum burejaeticum*
1570-Viburnum dentatum-DZ-8.12.JPG|*Viburnum dentatum*
Viburnum dilatatum03.jpg|*Viburnum dilatatum*
Viburnum grandiflorum I IMG 7005.jpg|*Viburnum grandiflorum*
Viburnum henryi (peganum) 001.jpg|*Viburnum henryi*


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Krossvedslekta|Krossvedslekta]]» frå ,  den 13. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* Yale University: Donoghue Lab – A Global Monograph of ''Viburnum''
* Yale University: Donoghue Lab – Leaf Form, Development, and Evolution in ''Viburnum''
Russisk fjerne austen

**Russisk fjerne austen** (,  Dálnij Vostók Rossíj) er ei eldre nemning for den austlegaste delen av Russland, distrikta 1-5 og 7-8 på kartet. Av og til brukte ein omgrepet Russisk fjerne austen berre om den sørlege delen av dette området – distrikta 1, 2, 4, 7 og 8. Det er altså tale om dei fjernaste, austlege delane av Russland mellom Bajkalsjøen og Stillehavet.

I offisiell russisk språkbruk svarar Russisk fjerne austen til Det fjernaustlege føderale distriktet, som blei oppretta i år 2000. Det dekkjer dette området og grensar til Det sibiriske føderale distriktet i vest.

I Russland er regionen oftast berre blitt kalla *Fjerne austen* ().

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Russisk fjernøsten|Russisk fjernøsten]]» frå ,  den 13. oktober 2022.*
Chesterfield Inlet

**Chesterfield Inlet** (inuktitut *Igluligaarjuk*, ᐃᒡᓗᓕᒑᕐᔪᒃ) er ein busetnad ved kysten av Hudsonbukta i Kivalliq i det kanadiske territoriet Nunavut. Han ligg ved munningen av Chesterfield-bukta, eller Chesterfield Inlet, same namn som busetnaden. I 2016 hadde staden 437 innbyggjarar. Chesterfield Inlet Airport ligg i nærleiken av busetnaden.

## Namn og historie
Namnet Igluligaarjuk tyder 'stad med nokre få hus'. Chesterfield Inlet har namn etter Philip Dormer (Stanhope), 4. jarlen av Chesterfield (1694-1773), som var Secretary of State for the Northern Department 1746-48. Namnet blir også forkorta til Chester.

Busetnaden blei skipa på midten av 1800-talet. Han ligg langs Nordvestpassasjen, og på 1800-talet kunne kvalfangarar som kom til området overvintra her eller i nærleiken. Dei hyra inuittar til å jakta med seg.
Tidleg på 1900-talet blei han hovudsenteret for Hudson’s Bay Company sine handelspostar i området knytte til pelshandelen.

I 1914 skipa Royal North West Mounted Police ein stasjon her, etter tidlegare å ha vore i Cape Fullerton, nordaust for Chesterfield Inlet. Politiet patruljerte kysten og administrerte kvalfangst, toll, og heldt orden.

## Folkesetnad

Ved folketeljinga i 2021 hadde Chesterfield Inlet 397 innbyggjarar som budde i 116 av dei totalt 131 private husa her.

## Klima
Chesterfield Inlet har subarktisk klima (Dfc) med korte, kjølige somrar og lange, kalde vintrar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Chesterfield Inlet|Chesterfield Inlet]]» frå ,  den 13. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Åse Kristin Bakke

**Åse Kristin Ask Bakke** () er ein norsk politikar frå Harøya i Møre og Romsdal. Ho er sidan 2021 stortingsrepesentant for Arbeidarpartiet og Møre og Romsdal. Då ho kom inn på tinget var ho 25 år, og var dermed den yngste representanten med fast plass i perioden 2021–2025. 

Bakke er utdanna sjukepleiar og arbeidde i heimesjukepleia i Ålesund. 

Bakke var varaordførar i dåverande Sandøy kommune frå 2015. 19 år gammal vart ho dermed Noregs yngste varaordførar gjennom tidene. På Stortinget har ho sete i Familie- og kulturkomitéen.

## Kjelder
Toronto Star

***Toronto Star*** er ei dagsavis frå Canada. Ho blei skipa i 1892 som ***Evening Star***, og bytta sidan namn til ***Toronto Daily Star*** før ho tok i bruk namnet *Toronto Star* i 1971.

Sjølv om ho nesten berre blir distribuert i Ontario, er ho den største avisa i landet med eit opplag på 436 694 på kvardagar og 634 886 på laurdagar. Mediekonsernet Torstar eig avisa. Politisk er ho liberal, og ho støttar Liberal Party of Canada.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Toronto Star|Toronto Star]]» frå ,  den 13. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Olav H. Hauge-stipendet

**Olav H. Hauge-stipendet** vert delt ut til ein ung lyrikar, songar eller tekstforfattar under poesifestivalen i Ulvik. Mottakaren skal vere under 40 år og ha gjeve ut minst tre diktsamlingar, eller tilsvarande. Det er Nynorsk kultursentrum som står bak stipendet, saman med Ulvik herad.

Stipendet vart oppretta i 2017, og delt ut første gongen i 2018.

## Vinnarar
* 2018: Erlend O. Nødtvedt
* 2020: Endre Olsen
* 2022: Priya Bains

## Kjelder

*
Kumina

**Kumina** er ein afro-jamaicansk religion. Kuminautøving inkluderer sekulære seremoniar, dans og musikk som utvikla seg frå trua og tradisjonane førte til Jamaica av slavar og kontraktsarbeidarar frå Kongoregionen i Vest-Sentral-Afrika. Rørsla er særleg knytt til  St. Thomas parish aust på øya. Ho har også spreidd seg til  Portland, St. Mary og St. Catherine, og til hovudstaden Kingston.

Kumina har også gjeve namn til ein trommestil som utvikla seg frå  musikken knytt til dei åndelege seremoniane som utvikla seg i urbane Kingston. Kumina-trommestilen har hatt stor innverkna på rastafarimusikk, særleg nyabinghitromming, og jamaicansk populærmusikk. Count Ossie var ein pioner innan trommestilen i høve til populærmusikk, og stilen har fortsett å ha betydeleg innverknad på moderne sjangre som reggae og dancehall.

*Kumina riddim* er ein dancehall-riddim produsert av Sly & Robbie i 2002. Han har vore brukt i innspellingar av over 20 artistar, som Chaka Demus & Pliers og Tanya Stephens.

## Historie
Kumina utvikla seg gjennom trusutøvinga til kontraktsarbeidarar som blei henta til Jamaica frå Kongo-regionen i Sentral-Afrika etter at slaveriet blei avskaffa. På andre halvdelen av 1800-talet blei ho synkretisert med myalisme. Kumina skilte seg frå Zion Revivalism ved at ein avviste trua på at Bibelen skulle vera den sentrale autoriteten bak religiøs praksis.

## Tru og trusutøving
Kumina-utøving er særleg knytt til læking. Lækingsseremoniar bruker song, dans, tromming, dyreofring og påkalling av ånder som kan lækja det sjuke individet. Desse elementa finn ein også i myalisme og Zion Revivalism.

## Organisering
Organisering av kuminasamfunn følger den generelle lokale karakteren til afrikanske religionar på Jamaica. Kuminasamfunn er små, familiebaserte samfunn eller «nasjonar». Nokre nasjonar er Mondongo, Moyenge, Machunde, Kongo, Igbo og Yoruba. Folk frå Kumina-familiar får tittelen Bongo. Å gifta seg med inn i ein Bongo-familie er ein måte å bli del av ein Kumina-nasjon; ein annan måte er ei spesiell initiering. Kumina-nasjonar blir leia av ein «konge» og ei «dronning». Imogene «Queenie» Kennedy eller Queenie III (ca. 1920-1998) var ei kjend kuminadronning på 1900-talet. Ho var fødd i St Thomas på slutten av 1920-talet, flytta seinare til Kingston og så til Waterloo i St Catherine.

## Påverknad på rastafari
Bruken av cannabis eller *ganja* i kumina kan ha vore ein påverknad på rastafari som gjorde at ein tok i bruk denne planten som eit sakrament.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kumina|Kumina]]» frå ,  den 15. oktober 2022.*  

### Referansar

### Bibliografi

* 
* 

## Bakgrunnsstoff

* Jamaica Cultural Development Commission
Ioannis Kapodistrias

Grev **Ioannis Kapodistrias** () var ein gresk diplomat og statsmann. Han var den fyrste statsleiaren for det sjølvstendige Hellas, og er rekna som grunnleggjaren av den moderne greske staten og arkitekten bak gresk sjølvstende  frå Det osmanske riket.
 Før dette verka han som utanriksminister for Det russiske tsardømet, og var ein framståande politikar og diplomat i Europa.

Kapodistrias studerte både medisin, filosofi og juss ved Universitetet i Padova i Italia. Då han blei 21 år gammal, i 1797, byrja han den medisinske praksisen sin som doktor. Han var gjennom heile livet sitt ein djupt liberal filosof og ein ekte gresk demokrat. Då han blei president sette Kapodistrias i gang med ei stor reform og moderniseringsprogram som dekte alle område. 

Ei av dei mange reformene hans var å undergrava autoriteten til dei tradisjonelle klanane og dynastia. Kapodistrias såg på desse klanane og dynastia for å vera ein del av den ubrukelege arven frå ei gresk fortid som no var forelda. Men han undervurderte den politiske og militære styrken til *capetanei* (καπεταναίοι, 'kommandørane'), som hadde leia det greske opprøret mot Tyrkia i 1821, og som hadde ei leiarrolle i den post-revolusjonære greske regjeringa. 

Han blei skoten og drepen i 1831 av dei politiske motstandarane sine. Desse blei seinare dømde til døden av ein krigsrett og avretta ved skyting. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ioannis Kapodistrias|Ioannis Kapodistrias]]» frå ,  den 15. oktober 2022.*
EHF-meisterligaen i handball 2013/Menn

**Meisterligaen i handball 2013** for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel, deretter spel i fire grupper à seks lag. Dei 16 beste laga i gruppespelet gjekk så vidare til utslagsspel med heimekamp og bortekamp. Vinnarane av kvartfinalane møttest til finalespel i Köln helga 1. og 2. juni.

## Finalespelet
*FC Barcelona – KS Kielce 28–23
*HSV Hamburg – THW Kiel 39–33

### Bronsefinalen
*KS Kielce –THW Kiel 31–30

### Finalen
*HSV Hamburg – FC Barcelona 30–29 etter ekstraomgangar

Barcelona leia 11-9 ved pause. Etter 60 minuttar stod det likt, 25-25. I ekstraomgangane skåra Hamburg 5 mål, Barcelona 4.

**Hamburg** sine målskårarar var: Michael Kraus (6), Hans Lindberg (6), Fredrik Petersen (5), Domagoj Duvnjak (4), Marcin Lijewski (3), Torsten Jansen (2), Blaženko Lacković (2), Igor Vori. Målvakt Johannes Bitter.

Flest mål i kampen gjorde Barcelonas Siarhei Rutenka (8).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League 2012/13|EHF Champions League 2012/13]]» frå ,  den 14. oktober 2022.*
EHF-meisterligaen i handball 2014/Menn

**Meisterligaen i handball 2014** for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel, deretter spel i fire grupper à seks lag. Dei 16 beste laga i gruppespelet gjekk så vidare til utslagsspel med heimekamp og bortekamp. Vinnarane av kvartfinalane møttest til finalespel i Köln helga 31. mai–1. juni.

## Finalespelet
*THW Kiel – KC Veszprém 29–26
*Flensburg-Handewitt – FC Barcelona 41–39 etter ekstraomgangar og straffeskyting

### Bronsefinalen
*FC Barcelona – KC Veszprém 26–25

### Finalen
*Flensburg-Handewitt – THW Kiel 30–28

Kiel leia 16–14 ved pause. I andre omgang snudde Flensburg-Handewitt til tomåls-siger.

**Flensburg-Handewitt** sine mål kom frå Lasse Svan (7), Anders Eggert (7), Holger Glandorf (5), Thomas Mogensen (4), Steffen Weinhold (4), Jim Gottfridsson (2), Jacob Heini (1). Mattias Andersson vakta målburet.

Islendingen Aron Pálmarsson (6) skåra flest mål for Kiel.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:EHF Champions League 2013/14|EHF Champions League 2013/14]]» frå ,  den 14. oktober 2022.*
Gonzalo Pérez de Vargas

**Gonzalo Pérez de Vargas Moreno** () er ein spansk handballspelar som er målvakt. Han vart europameister 2018 og 2020 med Spania sitt landslag, og har elles vore med om å sikre FC Barcelona sigeren i EHF-meisterligaen i 2011, 2015, 2021 og 2022.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Gonzalo Pérez de Vargas|Gonzalo Pérez de Vargas]]» frå ,  den 15. oktober 2022.*
EHF-meisterligaen i handball 2016/Menn

**Meisterligaen i handball 2016** for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel, deretter spel i fire grupper à seks lag. Dei 16 beste laga i gruppespelet gjekk så vidare til utslagsspel med heimekamp og bortekamp. Vinnarane av kvartfinalane møttest til finalespel i Köln helga 28. og 29. mai.

## Finalespelet
*KS Kielce – Paris Saint-Germain 28–26
*KC Veszprém – THW Kiel 31–28 etter ekstraomgangar

### Bronsefinalen
* Paris Saint-Germain – THW Kiel 29–27

### Finalen
*KS Kielce – KC Veszprém 39–38 etter ekstraomgangar og straffeskyting

Kielce fekk sine skåringar frå Tobias Reichmann (9), Karol Bielecki (7), Julen Aguinagalde (5), Krzysztof Lijewski (5), Manuel Štrlek (4), Uroš Zorman (4), Michał Jurecki (3), Mateusz Jachlewski (2). Målvakt: Sławomir Szmal.

Momir Ilić og Cristian Ugalde skåra kvar sine 7 mål for Veszprém.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League 2015/16|EHF Champions League 2015/16]]» frå ,  den 15. oktober 2022.*
Harald Grundström

**Harald Grundström** () var ein svensk prest, etnolog og språkmann. 

## Liv og virke
Grundström var fødd i Jörn i Västerbotten. Han jobba som prest i Jokkmokk frå 1915 til 1952, og kom i denne perioden i tett kontakt med lulesamisk. Han samla ordforrådet i språket, og gav ut det store verket *Lulelapsk ordbok* som kom ut i 13 band mellom 1946 og 1954.

Ordbokarbeidet bygde på tidlegare notat av Wiklund og Björn Collinder. I tillegg til ordboka gav han ut ei rekke skrifter og artiklar om samisk kultur og kulturhistorie, tidsrekning, stadnamn og andre emne, med titlar som «Sägner och folktro bland lappar och nybyggare i Jokkmokk» (1924), «Tro och övertro bland lapparna» (1942) og «Modern och barnet i lapsk folktro» (1955). Han utgav òg joikar i *Lapska sånger* (1958) og livshistorien til Anta Pirak (1873-1951), *Jåhttee saamee viessoom*. Boka kom ut på svensk i 1933 med tittelen *En nomad och livet hans* og på lulesamisk i 1937. Grundström utgav òg Lars Levi Læstadius' manuskript frå 1840-åra *[[Fragment i Lappska Mythologien|Fragmenter i Lappska Mythologien]]* (1959). 

Grundström omsette over 140 salmar til lulesamisk, og utgav eit lite hefte med lulesamiske salmar. Han leidde fram til han døydde arbeidet med ei ny samisk salmebok. Han er representert i *[[Salmer 1997]]* med ein salme han har omsett til samisk og i *[[Norsk salmebok 2013]]* med fem omsetjingar.

Han vart æresdoktor ved Universitetet i Uppsala 1944, og var medlem av VHAA frå 1947.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Harald Grundström|Harald Grundström]]» frå ,  den 16. oktober 2022.*
Olavi Korhonen

**Olavi Korhonen** () er ein svensk professor emeritus i samisk og prest. Han har deltatt i samisk ordboksarbeid og skrive dei to praktiske ordbøkene som var tilgjengeleg for nord- og lulesamisk i tida før dagens rettskrivingar. I åra 1970–1974 var han  for samar.

## Bibliografi (utval)

* Sádnigir'ji : sámigielas ruotagillii, ruotagielas sámigillii = Ordbok : samisk svensk, svensk samisk (1973)
* Bákkogir'je : julevusámes dárrui, dáros julevusábmái = Lulesamisk svensk, svensk lulesamisk ordbok (1979)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Olavi Korhonen|Olavi Korhonen]]» frå ,  den 16. oktober 2022.*
Tomas Riad

**Tomas Staffan Riad** () er ein svensk professor og medlem av Svenska Akademien der han har stol nr. 6.

Riad er professor ved *institutionen för nordiska språk* ved Stockholms universitet. Han har òg vore tilknytta Stanford University og universitetet i Vilnius.

Som lingvist har Riad framfor alt arbeidd med fonologi, også med fonologien til eldre svensk (1992), men han har også publisert arbeid om syntaks (1988).

## Verk
* *Squibs, remarks and replies* (1988); med Elly van Gelderen & Arild Hestvik
* *Reflexivity and predication* (1988)
* *Structures in Germanic Prosody. A diachronic study with special reference to the Nordic languages* (1992)
* *The Phonology of Swedish* (2014)
* *Prosodin i svenskans morfologi* (2015)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tomas Riad|Tomas Riad]]» frå ,  den 16. oktober 2022.*
EHF-meisterligaen i handball 2015/Menn

**Meisterligaen i handball 2015** for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel, deretter spel i fire grupper à seks lag. Dei 16 beste laga i gruppespelet gjekk så vidare til utslagsspel med heimekamp og bortekamp. Vinnarane av kvartfinalane møttest til finalespel i Köln helga 30. og 31. mai.

## Finalespelet
*FC Barcelona – KS Kielce 33–28
* KC Veszprém – THW Kiel 31–27

### Bronsefinalen
* KS Kielce – THW Kiel 28–26

### Finalen
*FC Barcelona – KC Veszprém 28–23
 
Barcelona-måla kom frå Nikola Karabatić (6), Guðjón Sigurðsson (6), Víctor Tomás (5), Raúl Entrerríos (4), Eduardo Gurbindo (3), Jesper Nøddesbo (3) og Daniel Sarmiento (1). Målvakter: Gonzalo Pérez de Vargas, Danijel Šarić.

Med sine 8 mål skåra Veszpréms László Nagy flest mål av alle finalistane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League 2014/15|EHF Champions League 2014/15]]» frå ,  den 15. oktober 2022.*
Elias Wessén

**Elias Gustaf Adolf Wessén** () var ein svensk språkforskar. Han var medlem av Svenska Akademien frå 1947 og fram til han døydde (stol nummer 16).

Wessén var professor i nordiske språk ved Stockholms högskola frå 1928 til 1947 og tok initiativ til danninga av Svenska språknämnden i 1944. Den etymologiske ordboka *Våra ord, deras uttal och ursprung* (1961) blir rekna som ein klassikar. Han skreiv òg trebandsverket *Svensk språkhistoria*, ein konsis *Isländsk grammatik* og svenske grammatikkar berekna på dansk- og norskspråklige.

I tillegg til medlemskapet sitt i Svenska Akademien, var han medlem av Kungliga Vitterhets Historie och Antikvitets Akademien. Han vart utnemnd til æresdoktor ved Universitetet i Oslo i 1956.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Elias Wessén|Elias Wessén]]» frå ,  den 16. oktober 2022.*
Samisk Nærings- og Utredningssenter

**Samisk Nærings- og Utredningssenter** (SEG) (nordsamisk **Sámi Ealáhus- ja Guorahallanguovddáš**) er ei bedrift med hovudvisjon om å styrka næringsutvikling og samfunnsliv først og fremst i dei samiske kjerneområda. SEG held til i Tana kommune i Finnmark, og omfattar òg *Tana Samiske Språksenter*. 

## Tana samiske språksenter
Språksenteret vart etablert i 2002 som ei sjølvstendig eining organisert under SEG. Det er eitt av rundt 20 samiske språksenter i Noreg.

## Eigarar

* Tana kommune i Noreg (hovudaksjonær)
* Utsjok kommune i Finland
* Enare kommune i Finland
* Sodankylä kommune i Finland
* Davvi Girji OS i Karasjok i Noreg

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Samisk Nærings- og Utredningssenter|Samisk Nærings- og Utredningssenter]]» frå ,  den 16. oktober 2022.*
Sámi Jienat

**Sámi Jienat** (på norsk 'samiske røyster') er eit prosjektkor som vart grunnlagd i 2002. Medlemmene er samar frå Noreg, Sverige og Finland. Med ca. 50 medlemmer, er koret ikkje berre det største, men også det einaste samiske koret i verda som fungerer som ei eining på tvers av landegrensene. Koret framfører tradisjonell og moderne joik i tillegg til samiske salmar og joikar på fleire samiske språk.

Korsjangeren er ny i samisk musikk, og Sámi Jienat har samarbeida med fleire anerkjente samiske musikarar og komponistar for å skapa samisk kormusikk, som til dømes med den sørsamiske komponisten og artisten Frode Fjellheim. Sámi Jienat har ikkje ein fast tilhaldsstad, men møtest i gjennomsnitt 2 gongar kvart halvår for øvingar rundt om i dei samiske områda i alle tre land.

## Nokre festivalar der Sámi Jienat har deltatt

* 2002: Randers Internationale korfestival, Randers, Danmark
* 2005: 46664 Arctic (Nelson Mandela-konserten), Tromsø, Norge
* 2005: Márkomeannu, Evenes, Norge
* 2006: Ijahis idja, Enare, Finland
* 2007: Sámi Easterfestival, Guovdageaidnu, Noreg
* 2008: Vox Pacis Peace Concerts, Stockholm, Sverige
* 2009: Samiske veckan 2009 - Ubmejen Bievieh, Umeå, Sverige
* 2011: Riddu Riđđu Indigenous Festival, Kåfjord, Noreg
* 2013: Finnfest, Minnesota/Michigan, USA
* 2016: Festspillene i Nord-Norge, Harstad, Noreg.
* 2017: Tråante 2017, 100-årsjubileet for samefolkets første landsmøte i Trondheim, Norge.
* 2018: Staare 2018, 100-årsjubileet for samefolkets første landsmøte i Östersund, Sverige.
* 2018: Sámi Easterfestival, Guovdageaidnu, Noreg

## CD-ar

* *Sálmmat Sámi* (Salmar i Sameland).
* *Luođit Sámis* (Joiketoner frå Sápmi)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sámi Jienat|Sámi Jienat]]» frå ,  den 16. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* www.samijienat.com (Heimeside)
Báhko

**Báhko**, tidlegare skrive **Bágo**, er eit forlag som held til i Árran på Drag i Hamarøy kommune og som gir ut lulesamiskrelatert litteratur, triviallitteratur og undervisningsmateriell på lulesamisk språk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Báhko|Báhko]]» frå ,  den 16. oktober 2022.*
Ove Christian Owe

**Ove Christian Owe** () var ein norsk apotekar, redaktør og politikar frå Holmestrand. Han var 1919-21 stortingsmann og 1923-25 ordførar 1923-25 i Bodø.

Owe arbeidde ved Hortens apotek frå 1892 til 1897. Åra 1897–1902 var han farmasøyt og provisor ved Bodø apotek. Sidan var han fram til 1907 redaksjonssekretær i Dagsposten i Trondheim, deretter 1909–10 redaksjonssekretær i Morgenbladet i Oslo og 1910-12 redaktør i bladet Akershus i Lillestrøm. Åra 1912-15 var Owe generalsekretær i Norges Farmaceutiske Forenings og redaktør av tidsskriftet til foreininga. I 1913 var han Noregs delegat ved den internasjonale farmasi-kongressen i Haag.

I 1915 leia Owe det fyrste universitetkurset son videreutdanna provisorar og apotekarar. Same året oppretta han Tordenskiolds apotek i Bodø. Han engasjerte seg i politikken i Bodø, mellom anna var han formann i Bodø kommunikasjonskomité og 1923-25 ordførar i byen. Valbolken 1919–21 representerte han valkrinsen Bodø og Narvik på Stortinget, vald for Frisinnede Venstre og med sete i Jarnbanekomiteen.

Sommaren 1925 flytta Owe til Oslo og oppretta i 1926 Rosenkrantz apotek, som han styrte til han døydde.

## Kjelder

*Stortingsbiografi
EHF-meisterligaen i handball 2017/Menn

**Meisterligaen i handball 2017** for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel, deretter spel i fire grupper à seks lag. Dei 16 beste laga i gruppespelet gjekk så vidare til utslagsspel med heimekamp og bortekamp. Vinnarane av kvartfinalane møttest til finalespel i Köln helga 3. og 4. juni.

## Finalespelet
*Paris Saint-Germain – KC Veszprém 27–26
*Vardar – FC Barcelona 26–25

### Bronsefinalen
*KC Veszprém – FC Barcelona 34–30

### Finalen
*Vardar – Paris Saint-Germain 24 – 23
 
**Vardar** mønstra mellom andre målvakta Arpad Šterbik og målskårarane Timur Dibirov (6), Vuko Borozan (3), Luka Cindrić (3), Ivan Čupić (3), Daniil Sjisjkarjov (3), Joan Cañellas (2), Alex Dujshebaev (2), Ilija Abutović (1) og Mijajlo Marsenić (1)

Med sin 5 fulltreffarar skåra Nikola Karabatić flest mål for PSG.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League 2016/17|EHF Champions League 2016/17]]» frå ,  den 16. oktober 2022.*
EHF-meisterligaen i handball 2018/Menn

**Meisterligaen i handball 2018** for menn var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel, deretter spel i fire grupper à seks lag. Dei 16 beste laga i gruppespelet gjekk så vidare til utslagsspel med heimekamp og bortekamp. Vinnarane av kvartfinalane møttest til finalespel i Köln helga 26. og 27. mai.

## Finalespelet
*HBC Nantes – Paris Saint-Germain 32–28 
*Montpellier HB – Vardar 28–27

### Bronsefinalen
*Paris Saint-Germain – Vardar 29–28

### Finalen
*Montpellier – Nantes 32–27

Ludovic Fabregas og Diego Simonet skåra kvar sine 6 mål for Montpellier.

Kiril Lazarov skåra 6 mål for Nantes.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:EHF Champions League 2017/18|EHF Champions League 2017/18]]» frå ,  den 16. oktober 2022.*
Ludovic Fabregas

**Ludovic Fabregas** () er ein fransk handballspelar frå Perpignan. Han vart verdsmeister 2017 og olympisk meister 2021 med Frankrike sitt landslag. Han har elles vunne EHF-meisterligaen i 2018 for Montpellier HB og i 2021 og 2022 for FC Barcelona. Fabregas er linjespelar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ludovic Fabregas|Ludovic Fabregas]]» frå ,  den 16. oktober 2022.*
Dorohoi

**Dorohoi** er ein by i Botoșani fylke i Romania. 

## Busetnader

Dorohoi er ein *[[municipiu]]* (større bykommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Dorohoi|Dorohoi]]» frå , den 16. oktober 2022.*  

### Referansar
Ștefănești

**Ștefănești** er namnet på fleire stader i Romania og Moldova:
* Ștefănești i Argeș, ein mindre bykommune (*oraș*) i Argeș fylke i Romania
* Ștefănești i Botoșani, ein mindre bykommune (*oraș*) i Botoșani fylke i Romania
* Ștefănești i Florești, ein landkommune i distriktet Florești i Moldova
* Ștefănești i Ștefan Vodă, ein landkommune i distriktet Ștefan Vodă i Moldova
* Ștefănești i Târgu Cărbuneşti, ein busetnad i den mindre bykommunen (*oraș*) Târgu Cărbuneşti i Gorj fylke i Romania
* Ștefănești i Vâlcea, ein landkommune (*comună*) i Vâlcea fylke i Romania
* Ștefăneștii de Jos, ein landkommune (*comună*) i  Ilfov fylke i Romania
Cerros de Mavecure

**Cerros de Mavecure** eller **Mavicure, Mavicuri** er tre kuppelforma fjell eller bergåsar som reiser seg bratt opp i eit elles flatt landskap i Guainía-departementet aust i Colombia. Meir spesifikt ligg dei ca. 50 km sør for byen Inírida ved Inírida-elva. Området har berre tilgjenge via elva. Geologisk sett er området ein del av Guyanaskjoldet, eit prekambrisk grunnfjellsskjold. Dei lokale bergartane her er skildra som deformerte med porfyrisk struktur, magmatiske bergartar.

Dei tre fjella heiter Pajarito (liten fugl), Mono (ape) og Mavicuri og er høvesvis 712 moh., 480 moh. og 170 moh. 

Cerros de Mavecure har namn etter våpenet som dei innfødde brukte til å fange byttedyr: 'Mavicure' tyder blåserøyr og 'cerro' er spansk for ås. 

Desse fjella blir rekna som ein av dei viktigaste turistattraksjonane i Guainía og ligg innanfor eit urfolksreservat for puinave, eit urfolk som lever i spreidde landsbyar i elvebassenget Inírida i  Guainía-departementet, søraust i Colombia og i ei overgangssone mellom Amazonas-jungelen og Llanos-slettelandet. Mavecure blir rekna som ein heilag stad av dei mange etniske gruppene som lever i området. 

## Populærkultur
Cerros de Mavecure blir synt fram i sluttscena  i filmen *[[Embrace of the Serpent]]*. Guvernøren for Guainía tildelte Ciro Guerra, regissøren av filmen, *Order of the Inrida Flower* for «å verdsette respekten og verdien til urfolket, og på same måte gje departementet anerkjenning for turisme og kultur».

## Kjelder

**Denne artikkelen inneheld omsett tekst frå «[[:en:Cerros de Mavecure|Cerros de Mavecure]]» frå , den 16. oktober 2022*

;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Kathrine Johnsen

**Kathrine Johnsen** () var ein norsk-samisk lærar og tilsett i NRKs Sameradio. Ho er ein av dei viktigaste personane for samisk språk og kultur etter andre verdskrigen, og vart kalla «Sameradioens mor».

## Biografi
Johnsen var fødd i i Tana kommune og voks opp i Finnmark. Etter å ha hatt ei rekke jobbar utdanna ho seg til lærer i Tromsø. Ho var ferdig utdanna lærar i 1949. Ho jobba deretter på den samiske ungdomsskulen i Karasjok fram til 1958, med ulike pausar for vidareutdanning. Ho tok samisk grunnfag i 1968

I 1959 vart ho programsekretær i NRK, og dreiv den samiske radioen åleine i nesten ti år. Samtidig var ho òg tidvis sjef for NRK Finnmarks sendingar på norsk og samisk. I 1964 flytta ho til Tromsø, og var den einaste fast tilsette i Sameradioen der, noko som gjorde at ho hadde hovudansvaret for alle sendingane, som etter kvart gjekk til Noreg, Sverige og Finland. Då Sameradioen vart flytta til Karasjok, vart Johnsen verande i Tromsø.

Ho var aktiv i ulike former for samepolitisk arbeid, særleg i Nordisk sameråd, men hadde òg ei rekke andre verv. Ho var observatør for Norske Kvinners Nasjonalråd ved FNs 31. generalforsamling i 1976. Ho sat i ei rekke styre som for avisa *[[Ságat]]*, der ho var leiar, den samiske folkehøgskulen, Nordisk samisk institutt, der ho var varamedlem og ho var med i komiteen som gav ei innstilling om stadnamn i 1983. I tillegg var ho med i den samiske liturgikomiteen og den samiske salmekomiteen.  Ho er representert i *[[Norsk salmebok 2013]]* med ei omsetjing av Thorbjørn Egners «Jeg folder mine hender små» til samisk.

## Utmerkingar

* 1981 - «Sukkerbiten» (Utmerking gitt av NRK)
* 1983 - Kongens fortjenstmedalje i gull

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kathrine Johnsen|Kathrine Johnsen]]» frå ,  den 16. oktober 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
* Oppslag i Norsk biografisk leksikon
Nicolae Bălcescu

**Nicolae Bălcescu** er namnet på fleire stader i Romania:
* Nicolae Bălcescu i Bacău, landkommune (*comună*) i Bacău fylke
* Nicolae Bălcescu i Flămânzi, busetnad i bykommunen (*oraș*) Flămânzi i Botoșani fylke
* Nicolae Bălcescu i Vânju Mare, busetnad i bykommunen (*oraș*) Vânju Mare i Mehedinți fylke