open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amalie

**Amalie** er eit kvinnenamn av tysk opphav med ei latinsk ending. Det oppstod som ei kortform av gotiske namn med forleddet *Amal*, som tyder 'verksam'. Namnet har variantane **Amálie, Amalia, Amelia, Amelie, Amélie**, og **Emelie**. Amalie har namnedag den 10. september.

## Utbreiing
Amalie blei mykje brukt i Noreg på 1800-talet, men bruke avtok gradvis fram mot 1915. Frå 1980-talet auka populariteten raskt, og på 1990-talet og 2000-talet blei det gjeve til rundt 1 % av nyfødde jenter. Det var 4&nbsp;327 kvinner i Noreg som hadde Amalie som første fornamn i 2007, og 7&nbsp;130 som bar namnet i 2017.

Amalie er også eit vanleg namn i Danmark, der det blei brukt for 1,4 % av jentebarn i 2005.

### Bruk av variantane

## Amalie i kulturen
Namnet er kjend frå den norske julekalenderserien *[[Amalies jul]]*, som blei laga i 1995, 
og filmen *[[Den fabelaktige Amélie fra Montmartre]]* (ofte kalla berre *Amélie*) frå 2001.

## Kjende namneberarar

*Amalie Elisabeth av Hanau-Münzenberg (1602-1651), regent av Hessen-Kassel
* Dronning Charlotte Amalie av Danmark-Noreg (1650-1714)
* Sophie Amalie Moth (1654–1719)
*Amalie von Wallmoden (1704-1765), tysk adelsdame og elskarinne av kong Georg II av Storbritannia
*Amalie av Zweibrücken-Birkenfeld-Bischweiler (1752-1828), dronning av Sachsen 
* Amalie Münster (1767–1814), dansk hoffdame og diktar
*Amalie av Baden (1776-1823), tysk fyrstinne
* Amalie Sieveking (1794-1859), tysk filantrop
*Amalie Haizinger (1800-1884), tysk skodespelar
*Amalie Joachim, fødd Schneeweiß (1839-1899), austerriksk songar
* Amalie Skram (1846–1905)
*Amelia Earhart (1897–1937), amerikansk flypioner
*Amelia «Minnie» Driver (f. 1970), britisk skodespelar, songar og låtskrivar

## Annan bruk
*Charlotte Amalie er namnet på hovudstaden på Dei amerikanske Jomfruøyane, oppkalla etter dronning Charlotte Amalie.
*Amalienborg og Amaliehaven er eit kongeslott og ein park i København.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Amalie|Amalie]]» frå ,  den 8. september 2007.*  
 
### Fotnotar
Jostein Budal

**Jostein Budal** () var ein norsk tannlækjar og språkforskar. Han arbeidde fleire år som misjonstannlækjar i Kamerun. Der arbeidde han også med omsetjingsarbeid og språklege spørsmål. Ved å læra tonespråket mbum, meinte han å oppdaga at norsk òg er eit ekte tonespråk. Det fekk han til å arbeida med norsk som tonespråk. Det meste av språkarbeidet hans var knytt til språket fulfulde. I Noreg er han kjend for å ha presentert ein teori om tone i norsk, teorien om norsk som eit symmetrisk tonespråk. Denne teorien presenterte med ei bok på Unipub forlag, og på ulike vitskaplege konferansar om prosodi.

## Referansar

## Lenkjer

* Jostein Budal si lingvistiske heimeside 
* Jostein Budal på NorFa-nettverket Nortalk si side 

## Litteratur

* Abrahamsen, Jardar Eggesbø. 2006: «Jostein Budal: Fem tonar (2002) og A symmetrical tone language – Norwegian (2004)». *Norsk Lingvistisk Tidsskrift* 1/2006. Oslo: Novus. 81–104. http://jardar.nvg.org/spraak/art_om_spraak/budal.pdf
* Budal, Jostein 1969: "Norsk, eit symmetrisk tonespråk?" Norsk Tidsskrift for Sprogvidenskab 23, s. 97 – 113.
* Budal, Jostein 2002: *Norsk, eit symmetrisk tonespråk* [ Online tilgang via Internett (World Wide Web). Finst også i trykt utg. med tittel: ''Fem tonar''
* Budal, Jostein 2004: ''A symmetrical tone language - Norwegian''. Unipub skriftserier.
* Budal, Jostein 2007: ''Tonar i skandinaviske språk''. Lesja: Jostein Budal
* Budal, Jostein: «http://www.symmetritonespraak.no/HEIMESIDER%20OM%20TONAR/Bokmelding..htm Debatt om ei bok », motsvar til Jardar Eggesbø Abrahamsen. På nettsida www.symmetritonespraak.no.
Arne Sandnes

:*Sjå òg [[Arne Sandnes (fødd 1924)]].*

**Arne Sandnes** () er ein norsk bonde og senterpartipolitikar frå Valldal på Sunnmøre. Han vart vald til ordførar i Norddal kommune i 2015. Han var også ordførar frå 1999 til 2007 (direkte val) og i perioden 1988–1993.

Arne Sandnes er utdanna sivilagronom ved Norges landbrukshøgskole på Ås. Han har tidlegare vore bistandsarbeidar for NORAD og ambassadesekretær for bistandssaker i Zambia.
Han har også vore dagleg leiar for Muritunet senter for rehabilitering.

## Kjelder
### Referansar
Pantograf

**Pantograf** kan vera

* Ein teiknereiskap brukt for å kopiera og skalera teikningar.
* Ein elektrisk pantograf brukt på tog og sporvogn.
Filter

**Filter** kan visa til:
;Mekaniske filter (partikkelfilter)
* Kaffifilter
* Oljefilter 
* Luftfilter
* Filter på sigarett

;Innan optikk 
* Optisk filter

;Innan elektronikk, signalhandsaming, telekommunikasjon, kybernetikk
* Filter i signalhandsaming (filter generelt)
* Elektrisk filter (oversyn over passive og aktive tidskontinuerlege filere)
* Digitalt filter (tidsdiskrete filtere)
* Adaptivt filter 
* Inversefilter 
* Kalmanfilter

;Innan informatikk 
* Antivirusfilter
* Epostsøppelfilter
Byar i Hellas

Dette er ei liste over **[[by]]ar i [[Hellas]]** med meir enn 10&nbsp;000 innbyggjarar. For dei tre største byane omfattar byområdet fleire kommunar. 

1 Til byområdet for Aten er rekna dei fire periferieiningane Sentral-Aten, Nord-Aten, Vest-Aten og Sør-Aten, i alt 35 kommunar.

2 Til byområdet for Thessaloníki er rekna kommunane Thessaloníki, Kalamariá, Neápoli-Sykiés, Pávlos Melás, Ambelókipi-Meneméni, Kordelió-Évosmos og kommunaleininga Pyléa i kommunen Pyléa-Khortiátis.

3 Til byområdet for Pireus er rekna periferieininga Pireus, i alt 5 kommunar.

## Referansar
Elektrisk pantograf

**Pantograf** er ei innretning for å overføre elektrisk energi frå køyreledningar som går over ein jarnbane eller eit sporvognspor til toget eller sporvogna. Ordet er lånt frå pantograph som vert nytta for å kopiera teikningar frå eit ark til eit anna.
Tonelag

**Tonelag** er ein skilnad i tone som er avhengig av trykk. Tonelag finst i i norsk (jf. artikkelen norsk fonologi), og i svensk, limburgsk, litauisk og serbo-kroatiske språk. Det finst eit tilsvarande fenomen i japansk, der realisering av fallande tone er avhengig av trykk.

I norsk og svensk er det to tonelag, tonelag 1 og 2. Norsk har mange av minimale par, ordpar som skil seg frå kvarandre berre med tone. Dei dialektane som har e-infinitiv har tusenvis av slike minimale par:

* bestemt form eintal av avleidd substantiv vs. infinitiv: *kastet / kaste*
* verb + preposisjonsfrase vs. verb + partikkel: *slå på radioen / slå-på radioen* («øydeleggje radioen» / «trykke på på-knappen»)

Tonelag 1 vert i oppslagsverk o.l. ofte markert med ein akutt aksent etter vokalen: ka´stet.  Tonelag 2 vert ofte markert med ein grav aksent etter vokalen: ka`ste.

Det er ikkje berre i desse minimale para vi finn tonelag, trykk blir alltid realisert i norsk på ein av to måtar, som tonelag 1 eller tonelag 2, så alle norske ytringar inneheld tonelag (for dei dialektane som har det).

Historisk går tonelag 2 attende til ord som hadde to stavingar i gammalnorsk.

Termane *tonelag* og *tonem* er synonyme, det første er tradisjonelt brukt innanfor norsk dialektologi, det siste innanfor strukturalistisk fonologi. I og med at strukturalismen har gått av moten, er termen *tonelag* vanlegare i bruk i dag. I Sverige brukar dei termane *akut accent* og *grav accent* om tonelag 1 og 2. Den engelske termen er *pitch accent*.

Tonelag skill seg frå tone ved at det berre blir realisert der ordet har hovudtrykk. Ved bitrykk eller trykkløyse blir skilnaden nøytralisert. F.eks. blir orda *potetlandet* og *(å) potetlande* (dvs. «å lande som ein potet») uttalt på same måte, trass i at orda *landet* og *lande* i seg sjølv har ulike tonelag (1 og 2).

Tonespråk finst det langt fleire av, særleg i Søraust-Asia og Afrika.

## Litteratur

* Kristoffersen, Gjert (1992) "Cirkumflekstonelaget i norske dialekter, med særlig vekt på nordnorsk" Maal og Minne 1992: 37-61.
* Kristoffersen, Gjert (1992): Tonelag i sammensatte ord i østnorsk. Norsk Lingvistisk Tidsskrift 10, 39-65.
* Kristoffersen, Gjert (1998) "Fonologi" Torbjørn Nordgård (red.): Innføring i språkvitenskap 1998: 104-110.
* Fintoft, K. og Mjaavatn, P.E. (1980) "Tonelagskurver som målmerker." Maal og Minne 1980: 66-87.
Kaliumjodid

**Kaliumjodid** er eit kvitt krystallsalt med den kjemiske formelen KI som ofte blir bruka i samband med fotografi og strålebehandling. Kaliumjodid er mykje bruka som jodkjelde – blant anna i koksalt.

## Bakgrunnsstoff
Piggfinnefiskar

**Piggfinnefiskar** er ein orden ekte beinfiskar som omfattar over 7000 artar; rundt  av alle fiskar ein kjenner til. 2000 av desse lever i ferskvatn, mellom anna åbor og dei fleste ciklidar. Elles held mesteparten av medlemmane i gruppa til i kystnært saltvatn. Gruppa er mellom dei yngste beinfiskane, og dukka opp i krittida. Det er usemje om systematikken hennar.

Namnet sitt har piggfinnefiskane fått på grunn av dei spisse finnestrålene mange av dei har fremst på rygg- og gattfinnane sine. Det er som regel to ryggfinnar. Bukfinnane består vanlegvis av ein pigg og opp til fem mjuke finnestrålar. Brystfinnane sit vanlegvis på sida av fisken, bak gjellene. Feittfinnar har dei ikkje.

29 familiar er registrerte i norske farvatn:
* Åborfamilien
* Havåborfamilien
* Djuphavsåborfamilien
* Ørnefiskfamilien
* Sugefiskfamilien
* Taggmakrellfamilien
* Havbrasmefamilien
* Havkarussfamilien
* Mullefamilien
* Leppefiskfamilien
* Silfamilien
* Fjesingfamilien
* Havgjeddefamilien
* Trådstjertfamilien
* Makrellfamilien
* Sverdfiskfamilien
* Luvarfamilien
* Kutlingfamilien
* Fløyfiskfamilien
* Tangkvabbefamilien
* Steinbitfamilien
* Hornkvabbefamilien
* Langebarnfamilien
* Tangsprellfamilien
* Ålekvabbefamilien
* Snyltefiskfamilien
* Svartfiskfamilien
* Multefiskfamilien
* Barracudafamilien

## Kjelder
* Gjøsæter, Jacob: «Piggfinnefisker» i *Norges dyr* (Cappelen 1992)
* Moen, Frank Emil & Svensen, Erling (2003): *Dyreliv i havet - nordeuropeisk marin fauna*
* ''Perciformes'' på FishBase
Smultpotet

**Smultpotet**, eller **hakkapotet**, er potet som er skorne opp i småbitar og koka i smult eller matolje. Smultpotet vert rekna som skadeleg for helsa.
Institute of Electrical and Electronics Engineers

**Institute of Electrical and Electronics Engineers** (**IEEE**) er ein internasjonal fagorganisasjon som har som føremål å fremja utveksling av fagleg informasjon mellom dei som arbeider innan fagmiljøa elektroteknikk og elektronikk. IEEE har meir enn 360&nbsp;000 medlemmer i 175 land.

## Bakgrunnsstoff

* 
* Heimesida til IEEE Norway Section
Bill Haywood

**William Dudley Haywood** , («Big Bill») () var ein radikal amerikansk sosialist og fagforeiningsleiar. 

Bill Haywood vart fødd i Salt Lake City I Utah. Far hans døydde då han var 3 år gammal, og då Bill var 9 år gammal, fekk han arbeid i gruvene. I 1904 var Haywood med å grunnleggje Industrial Workers of the World, ein arbeidarorganisasjon han vart ein av dei fremste leiarane for, og han vart òg ein leiande medlem av Socialist Party of America.

I 1918 klaga dei amerikanske styremaktene Haywood for landssvik og spionasje. Han flydde då til Sovjetunionen. Her arbeidde han aktivt for den dei kommunistiske styresmaktene. Bill Haywood døydde i Moskva 1928.
Den tredje franske republikken

**Den tredje republikken** i Frankrike (fransk *La Troisième Republique*, ofte stava *La 3ème Republique*) varte frå  1870/75 til 10. juli 1940 og er ei nemning på det franske styresettet og i vidare tyding tidsrommet i fransk historie mellom det andre franske keisardømet og Den fjerde republikken. Det var eit republikansk parlamentarisk demokrati som kom til den 4. september 1870 etter at keisar Napoleon III måtte gå frå makta i samband med den fransk-prøyssiske krigen.

Den tredje franske republikken vart oppløyst i samband med andre verdskrigen og opprettinga av Vichy-regimet under leiing av Philippe Pétain den 10. juli 1940. 

Det politiske livet i løpet av den tredje republikken var prega av svake koalisjonar og mange skifte av regjering. I tillegg bidrog Dreyfus-affæren til mange konfliktar.
NRK Sápmi

**NRK Sápmi** (tidlegare *NRK Sámi Radio*) er ei avdeling i NRK som sender radio- og fjernsynsprogram for samisktalande. Radiosendingane starta i 1946 i Tromsø, med Katrine Johnsen som programleiar. I 1976 vart NRK Sámi Radio flytta til Karasjok, og i 1984 flytta radioen inn i sine noverande lokale.

Frå 1991 har kanalen sendt vekentlege fjernsynsprogram for born, og frå hausten 2001 har kanalen produsert fjernsynssendinga Ođđasat saman med SVT og YLE og NRK, med sendestad frå NRK Sámi Radio. NRK Sámi Radio produserer også radio- og TV-program for NRK sine lokal- og rikssendingar.

NRK Sámi Radio har lokalkontor i Tana, Kautokeino, Manndalen i Kåfjord, Tromsø, Skånland, Tysfjord, Snåsa og Oslo. Desse kontora har omkring 17 årsverk. Hovudkontoret har rundt 60 årsverk.

## Historiske årstal
* 1946: NRK startar faste samiske radiosendingar 8. november); 20 min. ein gong i veka.
* 1947: YLE startar faste samiske radiosendingar (20. november); 15 min. ein gong i veka.
* 1965: SR startar faste samiske radiosendingar (19. februar);5 min. kvar dag.
* 1973: NRK etablerer sørsamiske sendingar frå NRK Trøndelag.
* 1975: NRK i samarbeid med SR byrjar å sende lulesamiske program frå NRK Nordland.
* 1976: Produksjonen av samiske radiosendingar vert flytta frå Tromsø til Karasjok.
* 1984: Sámi Radio får sitt eige kringkastingshus i Karasjok.
* 1990: NRK etablerer eit regelmessig samisk fjernsynstilbod.
* 1991: NRK startar med faste samiske barneprogram i fjernsyn.
* 1992: Sámi Radio vert omorganisert frå distrikskontor til eigen divisjon i NRK.
* 1993: Sámi Radio tek over ansvaret for sørsamisk og etablerer faste sørsamiske sendingar på riksnettet.
* 1999: Sámi Radio startar prøvesendingar på det digitale sendenettet, DAB. Sendenettet mest utbygd i sør, men det er sett opp DAB-sendarar i Kautokeino og Karasjok.
* 1999: Sameradioane etablerer ein felles nettavis.
* 2000: Det vert etablert fellessamiske nyheitssendingar i radio.
* 2001: NRK og SvT etablerer daglege samiske nyheitssendingar på fjernsyn. YLE blir med i samarbeidet i januar 2002.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
NRK Drama

**NRK Drama** er ei avdeling i NRK Program Oslo som produserer drama for radio og fjernsyn. Avdelinga har 35 faste tilsette og ei rekke personar som er tilknytte avdelinga på kortare kontraktar.

Årleg produserer NRK Drama rundt 25 timer fjernsynsdrama for NRK sine fjernsynskanalar. I tillegg omfattar NRK Drama Radioteateret, som produserer rundt 30 høyrespel i året.

## Bakgrunnsstoff
*nrk.no/drama
NRK mP3

**NRK mP3** (tidlegare: *mPetre*) er ein radiokanal frå NRK, skipa 31. juli 2000 under opningsshowet på Norway Cup.

mP3 sender frå Tyholt i Trondheim og er ein DAB-kanal, men sender og over 13 sendarar i FM-nettet som dekker fleire større stader i Noreg. 

## mPetre tv
NRK mP3 sendte frå og med hausten 2002 fram til sommaren 2004 tv-programmet *mPetre TV* i samsending med NRK2. Denne sendinga gjekk frå kl 18.00 til 20.00 fredag og natt til laurdag, og gjekk tidlegare også natt til søndag, men denne sendinga vart seinare kutta ut.
NRK Trøndelag

**NRK Trøndelag** er NRK sitt distriktskontor i fylka Nord-Trøndelag og Sør-Trøndelag og vart etablert gjennom samanslåing av NRK Nord-Trøndelag og NRK Sør-Trøndelag.

Hovudkontoret er på Tyholt i Trondheim. I tillegg til distrikssendingane i fjernsyn og radio produserer NRK Trøndelag blant anna også den populære TV-serien «Newton» og ei rekkje radioprogram.

## Fjernsyn
*Schrödingers katt
*Newton

## Radio
Programmer på NRK P3 produsert av NRK Trøndelag:
*Are og Odin
*Filmpolitiet
*Osenbanden
*Mina
*Klaus Sonstad Show
*Show Show

## Bakgrunnsstoff
* Nettportal: nrk.no/trondelag NRK Trøndelag
* NRK Trøndelags historie
* Lyd på lufta - liv i kulissene

;Litteratur

*Arnulf Grut: *Lyd på lufta - liv i kulissene*
Perlevintergrøn

**Perlevintergrøn** (*Pyrola minor*) er ei plante i vintergrønfamilien som veks i skog og hei. 
Arten har ei sirkumpolar utbreiing på den nordlege halvkula.

Planta vert kring 15 cm høg og har avlange rundtagga blad med flat kant. Ho har kulerund blomster med liten opning som ofte er litt raudleg. Griffelen når ikkje ut, og er til slutt kortare enn kapselen. Perlevintergrøn blomstrar kring juli månad. 

Arten er vanleg gjennom heile Noreg. I Jotunheimen finst han opp til 1620 meter.

## Kjelder

* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Klotpyrola|Klotpyrola]]» frå ,  den 10. september 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
NRK Sørlandet

**NRK Sørlandet** er NRK sitt distriktskontor i fylka Aust-Agder og Vest-Agder. Hovudkontoret ligg på Tangen i Kristiansand i Vest-Agder, medan lokalkontoret i Aust-Agder har base i Pollen i Arendal. Det er og et einmannsbetent lokalkontor i Farsund i Vest-Agder. Distriktskontoret produserer 6 timar radio og ein halv time fjernsyn dagleg, i tillegg til nyhende for tekst-tv og internett.

Desse har vore sjef for NRK Sørlandet:

* Olaf Benneche 1930 – 1931 (Kringkastingsselskabet AS)
* Julius Hougen 1931 – 1976 (NRK fra 1933) Avbrutt av krigen 1940 - 1945
* Håkon Karlsen 1976 - 1979
* Tor Fuglevik 1979 - 1984
* Johan Christian Sandvand 1984 - 1986
* Bjørn Ryg 1986 - 1992
* Alf Kjetil Igland 1992 - 1998
* Steinar Nielsen 1998 - 2006
* Kjell Pihlstrøm 2006 – 2010
* Anders Sårheim 2010 - dd
Den fjerde franske republikken

**Den fjerde franske republikken** (fransk *Quatrième République*) er ei nemning på tidsrommet i fransk historie mellom 13. oktober 1946 og 1958. I løpet av denne tida hadde Frankrike si fjerde grunnlov som republikk.

Grunnlova og styresettet var på mange vis ei attoppliving av den tredje franske republikken si grunnlov og hadde mange tilsvarande problem. Regjeringane sat jamt over kort tid, noko som gjorde det vanskeleg å planleggja over tid. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Fjärde franska republiken|Fjärde franska republiken]]» frå ,  den 10. september 2007.*
NRK Østafjells

**NRK Østafjells** er NRK sitt distriktskontor for fylka Buskerud, Telemark og Vestfold.

Hovudkontoret ligg i Porsgrunn, medan lokalsendingane for Buskerud blir sende frå Drammen. På same måte blir lokalsendingane for Vestfold produsert i Tønsberg. I tillegg er det lokalkontor i Kongsberg, Seljord, og Ål i Hallingdal.

Distriktskontoret produserer dagleg 12 timer distriktsradio (i NRK P1), ca. 30 minutt med distriktsendingar i NRK1 og ein nyhende- og aktualitetsteneste på internett. NRK Østafjells er og leverandør av innslag og program til NRK sine rikssendingar i radio og fjernsyn.

Distriktskontoret har nesten 100 tilsette.

## Bakgrunnsstoff
* NRK Østafjells på Internett
NRK Østfold

**NRK Østfold** er NRK sitt distriktskontor i Østfold. Det har kontor i Gamlebyen i Fredrikstad.

Distriktskontoret produserer dagleg 12 timar distriktsradio (i NRK P1), ca. 30 minutt distriktssendingar i NRK1) og ein nyhende og aktualitetsteneste på internett. NRK Østfold er og leverandør av innslag og program for NRK sine rikssendingar i radio og fjernsyn, blant anna dei vekevisse programma «Museum» for NRK P2 og «Indianer og Cowboy» for NRK P1.

Distriktskontoret har 46 tilsette.
Frikyrkje

**Frikyrkjer** er protestantiske kyrkjesamfunn som er uavhengige av statsmakta, i motsetnad til Den norske kyrkja, som er ei statskyrkje.

Dei første frikyrkjene vart grunnlagde på slutten av 1500-talet, i sluttfasen av reformasjonen. Med Bibelen og Den heilage ande som autoritetar som stod over pavemakta, opna reformasjonen for etablering av ei rad kyrkjesamfunn. Religionsfridomen var likevel avgrensa i dei fleste landa som var omfatta av reformasjonen. Medlemmer av frikyrkjene valde derfor ofte å utvandre til Amerika.

I Noreg vart det lovleg å organisere frikyrkjer då Dissentarlova vart vedteken i 1845, og Venesamfunnet (Kvekarane) vart godkjent som eit frittståande kristent kyrkjesamfunn. I 1877 vart Den Evangelisk Lutherske Frikirke (ofte kalla frikyrkja) etablert som ein reaksjon på statens innblanding i norsk kyrkjeliv. I Noreg får frikyrkjer no økonomisk stønad frå stat og kommune, på line med Den norske kyrkja.

Andre frikyrkjer i Noreg er 
* Det Norske Baptistsamfunn
* Pinserørsla
* Metodistkyrkja
* Guds Menighet, Vegårshei
* Frelsesarmeen
* Det Norske Misjonsforbund
* De Frie Evangeliske Forsamlingar i Noreg
* Oslo Kristne Senter
* Sjuendedags Adventistsamfunnet
* Det Evangelisk-Lutherske Kirkesamfunn

Dei fleste frikyrkjene er medlem i Norges Kristne Råd.
NRK Østlandssendingen

**NRK Østlandssendingen** var eit av dei største distriktskontora til Norsk rikskringkasting, og produserte dagleg fleire program  frå Oslo og Akershus for distribusjon over radio, fjernsyn og internett. Det vart skipa i 1959, og slått saman med NRK Østfold og NRK Buskerud til NRK Oslo og Viken i 2020.

## Histotrie
NRK Østlandssendingen vart skipa i 1959. Heilt fram til 1996 konsentrerte redaksjonen seg berre om radiosendingar. Ikkje før 28. februar 1996 gikk den fyrste lokale nyhendesendinga i fjernsynet på lufta.

Til å byrje med hadde redaksjonen lokale i kringkastingshuset på Marienlyst i Oslo. Frå 1972 fikk sendinga sin eigen distriktssjef, og dekka då dei åtte fylka Oslo, Akershus, Hedmark, Oppland, Telemark, Østfold, Vestfold og Buskerud. Frå 1988 dekka ho berre Oslo og Akershus.

I 1981 vart NRK Østlandssendingen flytt frå lokala på Marienlyst til lokale i Staffeldtsgate i nærleiken av Slottsparken i Oslo, og frå november 1993 fekk sendinga nye lokale i ein av dei gamle fabrikkbygningane til det nedlagde Myrens verksted på breidda av Akerselva på Sagene i Oslo. Herfrå gjekk den fyrste lokale nyhendesendinga i fjernsynet på lufta 28. februar 1996.

NRK Østlandssendingen vart ein fleirkulturell arbeidsplass i 1997. Hausten dette året byrja produksjonen av det fyrste riksprogrammet for fjernsynet, *Migrapolis*, som var eit fleirkulturelt magasin send på NRK 2. Eit fjernsynsprogram på framandspråk vart dessutan sendt kvar veke under namnet  *Migranytt* i åra frå 1999 til juni 2003.

## Sjefar for NRK Østlandssendingen

Desse har vore sjef for NRK Østlandssendingen:

* Arthur Klæbo 1959–1972
* Magne Finslo 1972–1984
* Tor Fuglevik 1984–1986
* Kalle Lisberg 1986
* Stig Fossum 1986 –1988
* Rune Andersen 1988–1990
* Arne Wam 1990–1997
* Anne Aasheim 1997–2000
* Per Arne Kalbakk 2001–2007
* Otto Haug 2007–2016
* Anne Karin Pessl-Kleiven 2017–2020

## Kjelder
Jens Petter Ekornes

**Jens Petter Ekornes** () var ein norsk forretningsmann. Han var i to periodar konsernsjef i møbelkonsernet Ekornes. Jens Petter Ekornes var nevø av Jens E. Ekornes (1908&ndash;1976), som grunnla J.E. Ekornes Fabrikker på Ikornnes i Sykkylven. Jens Petter, som han blei kalla, blei tidleg med i produksjonsarbeidet og har arbeidd på golvet i fabrikken til onkelen sin.

Ekornes blei slått til ridder av første klasse av Den Kongelige Norske St. Olavs Orden i 2005.

## Bakgrunnsstoff
* Ridderen av Sykkylven – Aftenposten.no 16.07.2005
Martin Ystenes

**Martin Ystenes** () er professor i uorganisk kjemi ved NTNU.

Han oppnådde dr.ing.-graden etter å ha disputert med avhandlinga *Vibrational analysis of ethyl benzoate and its titanium tetrachloride complexes* ved Institutt for industriell kjemi, Noregs tekniske høgskole, NTH, i 1986.

Han er kjent som ein forkjempar for ei korrekt framstilling av vitskap i media (jfr. Martin Ystenes, *Sprøytvarsel*, Universitetsforlaget, 1998 - ISBN 82-00-42442-1.)

## Kjelder
* Martin Ystenes' heimeside
* Wikipedia sin artikkel på bokmål om Ystenes.

## Bakgrunnsstoff
* Martin Ystenes' heimeside
Kommunestyre- og fylkestingsvalet 2007

**Kommunestyre- og fylkestingsvalet 2007** var eit riksdekkjande lokalval i Noreg som vart skipa til måndag 10. september (i nokre kommunar òg sundag 9. september). Det skulle veljast representantar til kommunestyre og fylkesting for valperioden 2007–2011. Kvar kommune og kvart fylke utgjorde ein valkrins. I Oslo var det ikkje fylkestingsval, men hadde som mange større kommunar val til bydelsutval.

## Kommunevalet
Ved kommunevalet vart det gjeve 2207840 frå 61,1 % av dei røysteføre. Interessa for kommunestyrevalet var monaleg større enn interessa for fylkestingsvalet. 

### Direkte ordførarval
Nokre kommunar gjennomførte direkte ordførarval i samband med kommunevalet 2007. Kommunane merkte med * skipa til slikt val for første gong, dei andre kommunane har hatt slikt val tidlegare. Direkteval til ordførar vart gjennomført første gong i 1999, med mål om å auka interessa for lokaldemokratiet.

### Fylkestingsvalet
Ved fylkestingsvalet vart det gjeve 2072392 godkjende røyster frå 57,4 % av dei røysteføre.

## Bakgrunnsstoff
* Valg.no
* Geir Helljesen sin valskule
* Valresultat kommunestyrevalet
* Valresultat fylkestingsvalet
Sandvolleyball

**Sandvolleyball** er ein sport som har utvikla seg frå og som liknar på innandørs volleyball. Allereie i 1920-åra kunne ein sjå folk som spelte volleyball på strendene i California og på Hawaii. Den fyrste offisielle turneringa blei spelt på State Beach i California i 1948 og dei som vann fekk ein kasse Pepsi Cola. Det blei òg spela volleyball på sand i Europa allereie i trettiåra.

Dei viktigaste regelskilnadane er at i sandvolleyball er det berre to spelarar på kvart lag, at spelet som namnet seier går føre seg på sand, at banen er åtte gonger åtte meter i staden for ni gonger ni meter, i tillegg til ein del meir spesifikke reglar om ballhandtering og slag. Idretten har vore ei olympisk grein sidan 1996.

## Historie
Sandvolleyball er ein variant av innandørs volleyball, som blei funnen opp i 1895 av William G. Morgan. Varianten oppstod mest truleg i 1915 på Waikikistranda på Hawaii, ved Outrigger Canoe Club. Ifølgje eit intervju frå 1978 med eit medlem av denne klubben sette George David «Dad» Center opp eit nett der, og den fyrste dokumenterte sandvolleyballkampen fann stad. I 1920 skapte nye bryggjer i Santa Monica i California store sandområde som kunne nyttast til rekreasjon. Dette gav grobotn for utvikling av sandvolleyball også her. Dei fyrste permanente netta byrja dukka opp, og folk byrja snart spela fritidskampar på offentlege delar av stranda og i private strandklubbar. Det blei opna elleve slike klubbar i Santa Monica-området  frå 1922 av. Den fyrste tevlinga mellom klubbane blei halden i 1924.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Beach volleyball|Beach volleyball]]» frå ,  den 20. mai 2024.*  

## Bakgrunnsstoff
*  Strandvolleyball
* Offisielle regler - frå Fédération Internationale de Volleyball (FIVB, det internasjonale volleyballforbundet).
Leif Johan Sevland

**Leif Johan Sevland** () på Avaldsnes på Karmøy var ordførar i Stavanger frå oktober 1995 til 2011. Han vart attvald ved vala i 1999], 2003 og 2007. Han representerer Høgre. Han har spesielt vore næringspolitisk engasjert og har sagy at kommunen har eit særskilt ansvar for å leggja til rette for næringsaktivitet i området.

Leif Johan Sevland har utdanninga si frå Rogaland distriktshøyskole, samfunnsfagleg studieretning. I åra frå 1988 til 1994 arbeidde han ved Forus Travbane, der han var dagleg leiar frå 1989. Han er gift med Anne Selnes.
Peristéri

**Peristéri** (gresk Περιστέρι), eldre former *Peristerio* og *Peristerion*, er ein kommune i forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer frå 2011 administrativt til periferieininga&nbsp;Vest-Aten i periferien Attikí.

Peristéri ligg om lag 5&nbsp;km nordvest for Aten sentrum. Kommunen ligg ved elva Kifisós, med Khaidári i vest og Petroúpoli i nordvest. Storleiken er om lag 10&nbsp;km². Peristéri inkluderer den nordlege halvdelen av industriområdet i Aten. Aten bussterminal ligg i aust, og i 2004 opna ein stasjon på Aten metro her.

Peristéri har skular, latinskular, gymnas, bankar, eit postkontor og *[[plateia|plateies]]*. Peristéri har eit førstedivisjonslag i fotball kalla Atrómitos. Byen har òg ein stor assyrisk folkesetnad som har emigrert frå Irak og Tyrkia dei siste 30 åra.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Peristeri|Peristeri]]» frå ,  den 10. september 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Bey

**Bey** er eit tyrkisk ord som tyder noko i nærleiken av 'herre'. Opphavleg var ordet i bruk som namn på ein stammehovding. Dei første tre herskarane over Det osmanske riket nytta denne tittelen. Det osmanske riket voks seg større, og etter 1383 blei dei osmanske herskarane i staden kalla sultan, og frå då av blei tittelen *bey* heller nytta rundt om i Det osmanske riket om det som i Europa heitte hertug eller greve. Området til ein *bey* blei kalla ein *[[beylik]]*.

I seinare tid er tittelen gått over til å bli ein generell tiltaleform, som det norske *herr*.

## Sjå òg
* Skanderbeg, albansk nasjonalhelt som fekk tilnamnet «bey»
Níkea

**Níkea** (gresk Νίκαια), òg skrive *Nikaia*, er ein tidlegare kommune i storbyområdet til Aten i Hellas. I dag er han ein del av kommunen Níkea-Ájos Ioánnis Réndis i periferieininga Pireus i periferien Attikí. Fjellet Egáleo ligg i nord. Níkea ligg om lag 8&nbsp;km sørvest for sentrum av Aten og 4&nbsp;km nordaust for sentrum av Pireus.

Níkea utgjorde tidlegare jordbruksområde, og den urbane utviklinga erstatta mykje av desse områda mellom 1930- og 1950-åra. Mange flyktningar kom til byen etter den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922 og i dag er dei fleste områda stort sett urbanisert. Berre lengst nord ved fjellet Egáleo finn ein meir steinete landskap.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nikaia, Attica|Nikaia, Attica]]» frå ,  den 11. september 2007.*
Kallithéa

**Kallithéa** (gresk Καλλιθέα) er den åttande største kommunen i Hellas med nesten 100&nbsp;000 innbyggjarar og den fjerde største i storbyområdet til Aten i Attikí etter Aten sjølv, Pireus og Peristéri. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer frå 2011 administrativt til periferieininga&nbsp;Sør-Aten i periferien Attikí.

Sentrum av Kallithéa (Davákisplassen) ligg 3&nbsp;km sør for sentrum av Aten (Sýndagmaplassen) og 3&nbsp;km nordaust for Pireus sentrum (Koráisplassen). Kallithéa strekkjer seg frå Filopáppou- og Sikelíaåsane i nord til Fálirobukta i sør. Frå aust til vest strekkjer han seg frå gata Syngroú i aust (ved grensa til Néa Smýrni og Paleó Fáliro) til elva Ilisós i vest (ved grensa til Távros og Moskháto).

Planane for opprettinga av Kallithéa vart offisielt lagt i desember 1884. Fleire øvingar i dei olympiske leikane både i 1896 og 2004 vart lagt til Kalithéa. Mellom desse to leikane voks byen mykje. I 1920-åra kom mange flyktningar til staden etter den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922.

Kallithéa huser i dag to universitet (Kharokópio og Pándion), fleire kulturinstitusjonar og sportsklubbar. Innan fotball er Kallithéa FC mest kjend av desse.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kallithea|Kallithea]]» frå ,  den 11. september 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Egyptisk historie

Egypt er det landet i verda som har den lengste samanhengande nasjonale historia. Elva Nilen grev seg gjennom det nordaustlege Afrika, og saman med ugjestmild ørken i aust og vest, hav i nord og dei såkalla kataraktane i Nilen i sør blir derfor det området vi kallar Egypt ei naturleg geografisk og økonomisk eining. Det var truleg trongen for ei samla handsaming av vatnet i Nilen som gjorde at det oppstod ein stat her om lag 3000 f.Kr. 

Egypt sin spesielle geografi gjorde at det var eit vanskeleg land å angripe, og mykje av den grunn var Egypt lenge ein sjølvstendig stat under faraoane. Men når landet først bukka under for utanlandske herskarar tok det om lag 2400 år før det blei sjølvstendig igjen. Mellom dei første framande som herska i Egypt var Hyksos-folket, som blei etterfølgd av ein periode med egyptisk styre. Etter dette kom i tur og orden assyrarar, persarar, grekarar, romarar, bysantinarar, arabarar, osman-tyrkarar, franskmenn og britar.

Så Gamal abd-al-Nasser, som var president i Egypt frå 1954 til 1970, overdreiv faktisk ikkje stort når han hevda at han var den første innfødde egyptaren som styrte landet sidan farao Nektanebos II blei avsett av persarane i 343 f.Kr.

Egyptisk historie er her delt inn i følgjande kronologiske kategoriar:

* Egypt i oldtida: ca 3000 f.Kr. til 525 f.Kr.
* Egypt under persarane: 525 f.Kr. til 332 f.Kr.
* Egypt under ptolemearane: 332 f.Kr. til 30 f.Kr.
* Aegyptus, under romersk styre: 30 f.Kr. til 639
* Det arabiske Egypt: 639 til 1517
* Egypt under osmanarane: 1517 til 1805
* Reform og modernisering: 1805 til 1882
* Egypt si moderne historie: sidan 1882

## Bakgrunnsstoff
* Ancient Egyptian Civilization - AlDokkan
* Ancient Egyptian History
* Egypt.. the past and the present
* WWW-VL: History: Ancient Egypt
Porselenskrabbar

**Porselenskrabbar** (*Porcellanidae*) er ei gruppe anumore krepsdyr som lever i temperert og varmt vatn langs kystar over heile verda. Dei er den anomuregruppa som liknar mest på krabbar, men kan skiljast frå desse på at dei har lange antenner og har fått redusert det femte beinparet sitt markant. Dette vert nytta til å reinska gjellekammeret. Porselenskrabbar skil seg frå trollhummarar og trollkrabbar ved å mangla pannehorn og piggar på skalet.

Porselenskrabbar er vanlegvis små, og oppnår sjeldan lengder over 2 cm. Namnet sitt har dei fått sidan dei er så «skjøre», det vil seie at dei har ein tendens til å fella lemmar når dei vert angripne. Denne taktikken lønner seg; ofte kan eit brote bein halda fram å røra seg lenge nok til at dyret kjem seg i tryggleik. Brotne lemmar veks ut att i løpet av eit par skalskifte.

Det er registrert 21 slekter porselenskrabbe. Arten *Pisidia longicornis* er relativt vanleg langs norskekysten.

## Bakgrunnsstoff
*
Glyfáda

**Glyfáda** (gresk Γλυφάδα) er ein kommune i forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer frå 2011 administrativt til periferieininga&nbsp;Sør-Aten i periferien Attikí.

Glyfáda strekkjer seg frå foten av Ymittós til Saroniabukta. Det er ein av dei største forstadane til Aten i sør og er delt inn i Káto (nedre) Glyfáda ved sjøen og Áno (øvre) Glyfáda ved Ymittós. Området er i Hellas kjend for sitt yrande natteliv, dyre restaurantar og butikkar og kjendisane som kjem her.

I antikken var området eit deme kalla Aixone (Αιξώνη).

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside 
* Geografisk informasjon 

## Kjelde
Bygdeliste

**Bygdeliste** eller **lokalliste** er i norsk politikk ei gruppering som stiller kandidatar til kommuneval utan å vera del av eit landsdekkjande politisk parti. Ei bygdeliste kan vera starta på grunn av ei politisk sak, eller for å kjempa for interessene til ein del av kommunen. Tilhengjarar av ei bygdeliste kan leggja vekt på at deira hjartesak ikkje vert kjempa nok for av eit etablert politisk parti, eller ynskja å arbeida politisk utan å vera med i eit parti. 

## Bakgrunnsstoff
* Bygdeliste med ambisjonar  om Nærbølista og bygdelister
Akharnés

**Akharnés** (gresk Αχαρνές, i antikken/katharevousa Αχαρναί, *Akharnai*), òg kalla *Menidi* (Μενίδι), er ein forstad til Aten i Hellas. Akharnés ligg om lag 10&nbsp;km nord for Aten og er ein kommune i periferieininga Aust-Attikí i periferien Attikí. Nord for Akharnés ligg den skogkledde fjellkjeda Párnitha.

I antikken var byen eit *[[deme]]* og mange av innbyggjarane var kolseljarar. I dag er det eit arbeidarklassenabolag.

7. september 1999 låg byen svært nær episenteret til eit kraftig jordskjelv, som førte til store øydeleggingar i Akharnés og andre stader i Aten.

## Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Akharnés
* Thrakomakedónes
Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 106&nbsp;169&nbsp;innbyggjarar, medan kommunaleininga Akharnés hadde 100&nbsp;857 og tettstaden med same namn 98&nbsp;893&nbsp;innbyggjarar.

## Byar og tettstader
Byane og tettstadene i kommunen er:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Acharnes|en:Acharnes]]» frå ,  den 7. september 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Ílio

**Ílio** (gresk Ίλιο, katharevousa Ίλιον, i antikken *Ilium*), tidlegare kalla *Nea Liosia* eller *Nea Liossia*, er ein kommune i dei nordvestlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer frå 2011 administrativt til periferieininga&nbsp;Vest-Aten i periferien Attikí.

Fjellet Egáleo ligg i vest. Ílio ligg òg søraust for Elevsína, sør for Attikí Odós og nord for Pireus.

Ílio bestod tidlegare hovudsakleg av jordbruksområde, men urbanisering mellom 1950- og 1990-åra har ført til at desse områda stort sett er borte. Berre nær Egáleo finn ein meir steinete og berre landskap. Det vart drive gruvedrift i dei vestlege områda frå 1960-åra og fram til slutten av 1900-talet.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside

## Kjelde
Eva Marie Halvorsen

**Eva Marie Halvorsen** () er ein norsk lektor og politikar busett i Førde kommune i Sogn og Fjordane. Halvorsen representerer Høgre og er varaordførar i Førde kommune i perioden 2007-2011. Ho var dekan ved Høgskulen i Sogn og Fjordane si avdeling for helsefag i Førde i perioden 1994-2015.

## Kjelder

* Halvorsen hjå Stortinget.no

## Bakgrunnsstoff
Néa Smýrni

**Néa Smýrni** (gresk Νέα Σμύρνη) eller **Nea Smirni** er ein kommune i dei sørlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer frå 2011 administrativt til periferieininga&nbsp;Sør-Aten i periferien Attikí.  Néa Smýrni ligg om lag 5&nbsp;km sørvest for sentrum av Aten og om lag 6&nbsp;km aust for Pireus.

Området bestod tidlegare av jordbruksområde og noko skog. I 1922 kom det mange flyktningar til staden frå Smyrna (i dag Izmir) etter den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922. Dei slo seg ned her og danna Néa Smýrni, eller Nye Smyrna, og området vart etter kvart urbanisert. I dag består området stort sett av bustadar.

## Kjende personar frå Néa Smýrni
* Polína, gresk songar

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside

## Kjelde
Khalándri

**Khalándri** (gresk Χαλάνδρι, i antikken Χαλάνδριον, *Khalandrion* og Φλύα, *Flya*) er ein kommune i dei nordlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer administrativt til periferieininga&nbsp;Nord-Aten i periferien Attikí. Khalándri er fødestaden til Euripides.

Khalándri ligg om lag 10&nbsp;km nord for sentrum av Aten. Fram til for om lag 40 år sidan var han berre ein liten landsby i Attikí, men rask utviding av Aten på 1960- og 1970-talet gjorde at han vart kraftig urbanisert.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chalandri|Chalandri]]» frå ,  den 11. september 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Maroúsi

**Maroúsi** (gresk skrift Μαρούσι, katharevousa Αμαρούσιον, *Amarousion*) er ein kommune i dei nordaustlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer administrativt til periferieininga&nbsp;Nord-Aten i periferien Attikí.

I Maroúsi ligg det største sportskomplekset i Hellas. TV-stasjonen ANT1 ligg òg her, i tillegg til hovudkontora til greske underavdelingar av multinasjonale selskap som Kodak, Bayer, Kimberly-Clark, Siemens og Nestlé.

I antikken vart byen kalla Athmonon, og var ein av ti atenske underbyar. Det låg eit tempel her der gudinna Amarysia Artemis vart dyrka. Det moderne namnet på byen er kalla opp etter henne. I Maroúsi ligg òg den største skogen i Aten, Dásos Syngroú. Resten av området er bustad- og kontorbygningar.

## Kjelder
;Referansar 


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marousi|Marousi]]» frå ,  den 11. september 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Keratsíni

**Keratsíni** (gresk Κερατσίνι) er ein tidlegare kommune i storbyområdet til Aten i Hellas. I dag er han ein del av kommunen Keratsíni-Drapetsóna i periferieininga Pireus i periferien Attikí. Drapetsónabukta, som er ein del av Saroniabukta, ligg i sørvest og Aten sentrum om lag 14&nbsp;km mot nordaust, medan sentrum av Pireus ligg 4&nbsp;km mot søraust.

Området bestod tidlegare av jordbruksområde, men mellom 1930- og 1950-åra vart det kraftig urbanisert og i dag er det stort sett berre bustadområde igjen. Fjellet Egáleo dekkjer derimot dei nordlege områda.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Keratsini|Keratsini]]» frå ,  den 11. september 2007.*
Ilioúpoli

**Ilioúpoli** (gresk Ηλιούπολη), eldre former *Helioupoli* og *Ilioupolis*, er ein kommune i dei søraustlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer administrativt til periferieininga&nbsp;Sentral-Aten i periferien Attikí.

Området bestod tidlegare av jordbruksområde, hovudsakleg enger og lundar, men mellom 1930- og 1940-åra vart dei vestlege delane kraftig urbanisert og i dag er det stort sett berre bustadområde igjen. Derimot ligg skogområda ved Ymittós i nordaust, medan dei austlegaste områda er nokså aude.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ilioupoli|Ilioupoli]]» frå ,  den 11. september 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
*
* Bilete av Ilioúpoli
Zográfou

**Zográfou** (gresk Ζωγράφου) er ein kommune i dei austlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer administrativt til periferieininga&nbsp;Sentral-Aten i periferien Attikí.

Zográfou ligg om lag 5&nbsp;km frå sentrum av Aten. Ei gate i bydelen er kalla opp etter Olof Palme.

Området bestod tidlegare av jordbruksområde og noko skog, men på midten av 1900-talet vart det kraftig urbanisert og i dag er det stort sett berre bustad- og kontorbygningar igjen, bortsett frå dei nordaustlege områda. Noko skog finn ein i sør, søraust og i aust, og ein liten park ligg i nord.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zografou|Zografou]]» frå ,  den 11. september 2007.*
Tingnes kyrkje

**Tingnes kyrkje**, tidlegare *Tingnes kapell*, ligg på Fagernes i Nord-Aurdal kommune i Innlandet fylke. Arkitekt for bygget var Kjell Stenersen. Bygget er forma i eit vifteplan, er bygd i tre og har plass til 400 personar. Då Tingnes kyrkje vart innvigd i 1972, vart det oppretta eit eige kapelldistrikt under Skrautvål sokn. Tingnes har vore eige kyrkjesokn frå 1998.

## Kjelder
* Norges Kirker: «Tingnes kirke» på nettstaden til Norsk institutt for kulturminneforskning 

## Bakgrunnsstoff
* 
* Om Tingnes sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* «Kirkebøker, Oppland» på nettstaden til Arkivverket
Byar i Noreg

**Byar i Noreg** er ei liste over 104 byar i Noreg. Desse er blitt til i ein urbaniseringsprosess som tok til for meir enn tusen år sidan. 64 av desse er anten blitt til i mellomalderen eller dei er tildelte bystatus av konge eller statsmakt. Dei 40 yngste blir kalla 'byar' etter vedtak i eigen kommune. Dette har skjedd etter endring av Lov om kommuner og fylkeskommuner i 1996.

For å kalla seg by i dagens Noreg må ein kommune ha bystatus frå før 1996 eller ha minst 5 000 innbyggjarar (i kommunen) og ein bymessig tettstad med handels- og servicefunksjonar og konsentrert busetnad. Frå 1996 kan kommunestyret sjølv vedta at kommunen kan kalla seg by. Dette føreset at kriteria i regelverket er innfridde, men gjev ingen rettar ut over det å kalla seg by.

## Byar i Noreg

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Liste over norske byer|Liste over norske byer]]» frå ,  den 1. august 2020.*
Ájios Dimítrios

**Ájios Dimítrios** (gresk Άγιος Δημήτριος) er ein kommune i dei sørlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer frå 2011 administrativt til periferieininga&nbsp;Sør-Aten i periferien Attikí.

Området bestod tidlegare av jordbruksområde, men mellom 1920- og 1930-åra vart det kraftig urbanisert og i dag er det stort sett berre bustadområde igjen. Området er åslendt og har eit par åstoppar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Agios Dimitrios|Agios Dimitrios]]» frå ,  den 11. september 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Néa Ionía

**Néa Ionía** (gresk Νέα Ιωνία, tyder Nye Jonia) er ein kommune i dei nordlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer administrativt til periferieininga&nbsp;Nord-Aten i periferien Attikí.

Néa Ionía ligg nordaust for Patísia og er kalla opp etter Jonia, eit område i Tyrkia som mange grekarar emigrerte frå i 1920-åra etter den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922.

Området bestod tidlegare av jordbruksområde og skog, og ein finn noko av skogane igjen i enkelte alemenningar i dag. Mykje av kommunen er i dag urbanisert.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nea Ionia|Nea Ionia]]» frå ,  den 11. september 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Mangletre

Eit **mangletre** eller **manglebrett** (frå latin, via tysk *mangel(e)n*) er ei glatt, flat trefjøl med handtak. Oftast var det eit handtak, men stundom to. Ho vart saman med ein ein rundt trestokk, ein manglestokk eller ein kavle, nytta til å glatte lintøy. Manglestokkane var gjerne 5 - 6 cm i diameter.

Før manglinga måtte kledet dynkast. Då tok ein gjerne ein bjørkekvist og skvette vatn utover tyet. Ein har og døme på at vatnet vart teke inn i munnen og spruta utover stoffet. Når ein mangla vart linkledet rulla kring kavlen. Denne la ein på ei glatt bordplate. Ein heldt mangletreet med båe hendene og pressa hardt ned mot stokken som vart rulla fram og tilbake. Kledet vart glatt, men det var tungt arbeid. 

Mangletreet kom i bruk i Noreg kring år 1600. Etter kvart som klesrulle og strykejarn vart vanleg, gjekk mangletreet ut av bruk.

I Gudbrandsdalen var det tradisjon at ein gut som skulle fri til ei jente hadde med seg eit mangletre som gåve.
Slike mangletre var gjerne rikt dekorerte, og handtaket var ofte forma som ein hest. I dag vert gjerne overlevande eksemplar omsette som antikvitetar.

## Fotnotar

## Kjelder
* Ewa Kewenter: LIN & LINNE Seder och bruk. Stockholm 1999
Egáleo i Aten

**Egáleo** (gresk Αιγάλεω) eller **Aigaleo** er ein kommune i forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer frå 2011 administrativt til periferieininga&nbsp;Vest-Aten i periferien Attikí.

Egáleo ligg vest for elva Kifisós og søraust for fjellet Egáleo. Det første namnet på Egáleo var Nées Kydoniés.

Ein fjerdedel av kommunen er industrialiert, hovuedsakleg aust for Kifisósdalen og er forbunde med Aten sitt industriområde. Dei fleste innbyggjarane i byen høyrer til arbeidarklassen. Fotballaget til byen heiter Egáleo FC. Det største problemet for byen dei siste tiåra er smog og trafikkork.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside

## Kjelde
Tysse i Samnanger

**Tysse** er kommunesenteret i Samnanger kommune. Tysse ligg ved utlaupet av Tysseelva. På sørvestsida av elva er Ytre-Tysse (gradsnr. 42), medan Indre-Tysse (gardsnr. 27) ligg på nordaustsida. 

Kommunehuset er plassert på Tysse. Likeeins finn ein ungdomsskule, folkebibliotek og tannlækjar her. 

Sokkefabrikken AS Safa har vore ei hjørnesteinsbedrift på Tysse, men produksjonen er no flytta utanlands. Fabrikken vart starta i 1941 på eigedomane til Samnanger Ullvarefabrikk, skipa 1886.
Ajía Paraskeví

**Ajía Paraskeví** (gresk Αγία Παρασκευή) er ein kommune i forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer administrativt til periferieininga&nbsp;Nord-Aten i periferien Attikí.

Ajía Paraskeví ligg nordaust for Aten, om lag 10&nbsp;km frå sentrum av byen. Fram til 1950-åra var forstaden tynt folkesett og dei fleste innbyggjarane dreiv med jordbruk. I 1960-åra opplevde Hellas rask økonomisk vekst og mange emigrerte til storbyane, noko som førte med seg rask utviding av desse. Dermed auka folkeveksten dramatisk i forstadane til Aten. I dag er Ajía Paraskeví tett folkesett med mykje trafikk og luftforureining.

Ajía Paraskeví ligg ved foten av Ymittós og er ein av få forstadar i Aten som har mange tre og grøne område. Byen strekkjer seg oppover i høgda og ein kan sjå store delar av Aten og heilt til Pireus.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Agia Paraskevi|Agia Paraskevi]]» frå ,  den 11. september 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Výronas

**Výronas** (gresk Βύρωνας, katharevousa Βύρων, *Vyron* eller *Viron*) er ein kommune i dei austlege forstadane til Aten i Hellas. Kommunen inngår i byområdet til Aten, og høyrer administrativt til i&nbsp;periferieininga&nbsp;Sentral-Aten i periferien Attikí.

Výronas er kalla opp etter George Gordon Byron, den kjende engelske diktaren og forfattaren, som var ein nasjonalhelt i Hellas.

Området bestod tidlegare av jordbruksområde i vest, medan Ymittós ligg i aust. Mellom 1920- og 1930-åra vart han kraftig urbanisert og i dag er det stort sett berre bustadområde igjen. Områda nær Ymittós er derimot dekte av skog.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vyronas|Vyronas]]» frå ,  den 11. september 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell heimeside