open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aorta abdominalis

**Bukaorta** (lat. *aorta abdominalis*) er den delen av hovudpulsåra, aorta, som går gjennom bukhola. Bukaorta utgjer saman med brystaorta den nedstigande delen av aorta: aorta descendens. Arterien er den største i bukregionen; han forsyner alle buk- og bekkenorgan, i tillegg til beina, med oksygenert blod.

## Struktur
Bukaorta spring ut frå mellomgolvet gjennom hiatus aorticus, på nivå med 12. brystvirvel (T12). Han går ned langs bakre bukvegg, framfor lumbalcolumna (lenderyggen), parallelt med og til venstre for nedre vena cava. Han har ein liten svai framover, liksom lenderyggen, størst på nivå med 3. lendevirvel (L3). Arterien smalnar meir og meir av etter kvart som han sender frå seg greiner og endar til sist i aortabifurkasjonen, der han delar seg i to, på nivå med 4. eller 5. lendevirvel (L4/L5).

Klinisk deler ein bukaorta i to segment:
* **Suprarenale bukaorta**, *aorta abdominalis (pars) suprarenalis*, den delen som ligg under mellomgolvet og over nyrearteriane.
* **Infrarenale bukaorta**, *aorta abdominalis (pars) infrarenalis*, den delen som ligg under nyrearteriane og over aortabifurkasjonen.

### Greiner

Greiner frå bukaorta kan delast inn i *viscerale greiner* (innvolsgreiner), *parietale greiner* (bukveggsgreiner) og *endegreiner*:

; Viscerale greiner
* Høgre og venstre arteria phrenica inferior
* Arteria coelica (truncus coeliacus)
* Arteria mesenterica superior
* Arteria mesenterica inferior
* Høgre og venstre arteria suprarenalis media
* Høgre og venstre arteria renalis (og evt. a. renalis accessoria)
* Høgre og venstre arteria testicularis (h. og v. arteria ovarica hos kvinner)

; Parietale greiner
* Arteria sacralis mediana
* Høgre og venstre arteriae lumbales (4 par)

; Endegreiner
* Høgre og venstre arteria iliaca communis

## Relasjonar
Bukaoarta ligg litt til venstre for midtplanet i kroppen.

Ventralt for arterien, *mot buksida*, ligg truncus coeliacus, plexus coeliacus, det vesle omentet og magesekken; under han vena splenica, pankreas, venstre vena renalis, nedre del av duodenum, mesenteriet og plexus aorticus.

Dorsalt, *mot ryggsida*, skilst arterien frå lendevirvlane og mellomvirvelskivene av eit leddband, lig. longitudinale anterius, og av venstregåande lumbalvener, venae lumbales sinistrae.

Oppe og til høgre for arterien ligg vena azygos, cisterna chyli og ductus thoracicus. Her ligg i tillegg høgre crus, som skil arterien frå øvre del av nedre vena cava og frå høgre ganglion coeliacum. Nede og til høgre er han i kontakt med nedre vena cava.

Til venstre for arterien ligg venstre crus, venstre ganglion coeliacum, pars ascendens duodeni og enkelte tynntarmsslynger.

### Relasjon til nedre vena cava
Parallelt med og til høgre for bukaorta går følgevenen hans, nedre vena cava.

## Klinisk relevans
Abdominalt aortaaneurisme er ei utposing på bukaorta med aortadiameter ≥3&nbsp;cm (eller diameterauke på >50 %). Tilstanden gir ofte ingen symptom. Observasjon er vanleg når aneurismet er lite. Ved større aneurisme aukar risikoen for aneurismeruptur, og då kan kirurgi vere nødvendig.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Abdominal aorta|Abdominal aorta]]» frå ,  den 1. mars 2020.*
Ensemble

**Ensemble** (fransk for 'saman', av seinlatin *insimul*, 'samtidig') er ei gruppe kunstnarar som verkar saman som eit heile. Omgrepet blir mykje brukt innan musikk, dans og drama.

I samband med dans og drama kan det visa til det kunstnariske personalet ved ein institusjon, som eit teater, eit operahus eller ein ballettinstitusjon.

## Musikk
Eit musikkensemble er ei gruppe musikarar eller songarar som framfører eit særskilt repertoar saman.
Musikarane kan spela ulike eller same type instrument, som stryke-, blåse- eller perkusjonsinstrument. Ensemblet kan ha namn etter musikktypen det speler, som jazzensemble eller folkemusikkensemble.

I instrumentalmusikk viser ensemble til besetningar som trio, kvartett, kvintett og liknande.
Musikkensemble er gjerne mindre grupper, medan orkester ofte har fleire musikarar.

I opera viser ensemble til eit avsnitt for meir enn to songarar, eller for solistane saman med koret. Nemninga blir brukt tilsvarende i samband med kantate, oratorium og messe.

## Annan bruk
Ordet «ensemble» er også brukt om ei samanstilling av ulike ting som passar saman til eit heile, særleg om ein klesdrakt sett saman av ulike avstemte plagg.

## Kjelder
Lahti-renna 1970

**Dei årlege internasjonale skirenna i [[Lahti]] 1970** vart avvikla helga 28. februar og 1. mars. Arrangørlandet Finland fekk siger i alle tre langrennstevlingane, medan norske Kåre Olav Berg vann kombinertrennet og Sovjetunionens Garij Napalkov hopprennet.

Då Svenska skidspelen vart arrangert samstundes, mangla alle dei beste svenske langrennarane og heller ikkje Sovjetunionen sine sterkaste langrennarar deltok.

## Menn
### 15 km





### 50 km






### Kombinert





### Hopprenn





## Kvinner
### 10 km





## Kjelder
*Arbeiderbladet 2. mars 1970
Lahti-renna 2020

**Dei årlege internasjonale skirenna i Lahti 2020** vart avvikla helga 28. februar og 1. mars. 

## Menn
### 15 km klassisk stil



**Dato:** 29. februar


### 4 × 7,5 km stafett



**Dato:** 1. mars


## Kombinert
### Kombinert



### Tomannsstafett (storbakke & 15 km á 10 etappar)
 

**Dato:** 29. februar


## Kvinner
### 10 km klassisk stil



**Dato:** 29. februar


### 4 × 5 km stafett



**Dato:** 1. mars


## Kjelder
*FIS-resultat
*FIS-resultat
*FIS-resultat
*FIS-resultat
*FIS-resultat
*FIS-resultat
Sophie de Grouchy

**Sophie Marie Louise de Grouchy, marquise de Condorcet** (fødd 1764 i Meulan-en-Yvelines, død 8. september 1822 i Paris) var ein fransk filosof, omsettar og *[[salonnière]]*.

## Liv og virke
Sophie de Grouchy var eldst av dei fire barna til Marie Gilberte Henriette Fréteau de Pény og Francois-Jacques, Marquis de Grouchy. Ho fekk ei god utdanning heime, både av brørnes privatlærarar og av den høgt kultiverte mora. Atten år gamal vart Sophie sendt til ein klosterskole for svært rike der ho mellom anna las Rousseau og Voltaire og lærte engelsk og italiensk gjennom å omsette tekstar. På klosterskolen vart ho òg ateist.

22 år gamal gifta Grouchy seg med filosofen og matematikaren Nicolas de Condorcet. Dei budde i *Hôtel des Monnaies* i Paris, der dei starta opp ein salong som vart vitja av franske og internasjonale politikarar, filosofar og litteratar, mellom andre Thomas Jefferson, Adam Smith, Turgot, Pierre Beaumarchais, Olympe de Gouges og Germaine de Staël. Salongen spela ein viktig rolle under framvoksteren av Gironden, ein republikansk fraksjon som under den franske revolusjonen sto i strid med jakobinarane. Under skrekkveldet gjekk Condorcet i skjul og døydde under eit fluktforsøk. Familiens eigedomar vart konfiskerte og Grouchy tente til livsopphaldet ved å måle miniatyrportrett.

Etter at skrekkveldet var over, gav Grouchy ut boka *Lettres sur la sympathie* (1798) der ho legg fram klåre og originale syn på fleire viktige moralske, politiske og rettsfilosofiske tema. Boka vart publisert saman med hennar eiga omsetting av Adam Smiths' *The Theory of Moral Sentiments* ("Moralske kjensler"). Omsettinga hennar var av klårt betre kvalitet enn dei som var blitt publiserte fram til då. I tillegg skreiv og publiserte ho andre tekstar anonymt og under pseudonym. Ho gav ut artiklar som forfekta ein republikansk forfatning og var delaktig i å skrive og redigere ektemannens siste verk, *Esquisse d’un tableau historique des progrès de l’esprit humain* ("Skisser til menneskeleg framgang").

Frå 1795 til ho døydde i 1822 eigna ho skrivetida si til å redigere verka til Condorcet. Ho heldt fram å delta i det filosofiske livet i Frankrike og stod i jamleg kontakt med svogeren Pierre Jean Georges Cabanis som arbeidde med fysiologi og seinare med stoisismen.

## Verk
* Sophie de Grouchy: *Lettres sur la sympathie ; suivies des Lettres d’amour*, Montréal, Étincelle, 1994
* Adam Smith: *Théorie des sentimens moraux, ou, Essai analytique sur les principes des jugemens que portent naturellement les hommes, d’abord sur les actions des autres et ensuite sur leurs propres actions, traduit de l’anglois sur la septième et dernière édition par Marie-Louise-Sophie de Grouchy Condorcet, Marquise*, Paris, F. Buisson, 1798. Omsetting av *The Theory of Moral Sentiments*

## Kjelder
* Sandrine Berges: "Sophie de Grouchy", Edward N. Zalta (red.), *Winter 2019 Edition*. Lest 1. mars 2020.

## Bakgrunnsstoff
* ''Letters on Sympathy'', 1798
Kanelrose

**Kanelrose** (*Rosa majalis*) er ei plante i roseslekta. Kanelrosa er ein 50-200 cm høg busk med underjordiske utløparar. Blomane er om lag 5 cm i diameter med mørkrosa kronblad.

I Noreg er arten registert over heile landet, men er oftast å finne på Austlandet og i Trøndelag. Arten veks naturleg frå Skandinavia austover til Sibir og sør til Frankrike og Italia.

Ei kryssing mellom kanelrose og ei ukjend gallicaarose er opphavet til rosegruppa francofortuna.

## Etymologi
Det norske namnet refererer til barken på greinene som kan minne om kanal. Det latinske *majalis* kjem av at planta blomstrar i mai, noko som er tilfelle lenger sør i Europa.

## Referansar
Kvintett

**Kvintett** er eit musikalsk ensemble på fem utøvarar (frå kvint, latin for 'fem') eller ein komposisjon for fem sangstemmer eller fem instrument.

Innan vestleg klassisk musikktradisjon kan ei slik musikkgruppe til dømes vera ein *blåsekvintett* (fløyte, obo, klarinett, fagott og valthorn), *messingkvintett* (to trompetar, valthorn, trombone og tuba) eller ein *songarkvintett*. Ein strykekvintett kan bestå av to fiolinar, to bratsjar og ein cello, ev. to fiolinar, ein bratsj og to celloar.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kvintett|Kvintett]]» frå ,  den 1. mars 2020.*
Flatbrødsoll

**Flatbrødsoll** er ein norsk tradisjonsrett der ein serverer fil eller tjukkmjølk med bitar av flatbrød. Ein kunne også servera usyrna mjølk med småbitar av flatbrød i. **Varmsoll** er ein frukostvariant ein kunne ha om vinteren der ein kokte opp mjølka før ein la oppi flatbrødbitane. 

Flatbrødsoll var vanleg å eta på sundagar. Retten er ofte strødd med sukker.

## Kjelder
Klassiske bokverk

***Klassiske bokverk*** var ein serie med nynorskomsetjingar av gresk og latinsk litteratur frå antikken. Det var Studentmållaget i Oslo som gav han ut, i lag med Det Norske Samlaget. Til saman kom det ut 26 bøker ifrå 1921 til 1943, men nokre kom i nye utgåver på Samlaget seinare. Desse utgåvene er òg tekne med på lista, sjølv om det ikkje står i bøkene at dei høyrer til serien.

## Bokliste

## Kjelder

* Skard, Sigmund. ''Nynorsk klassikarbibliotek. Ei bokliste''.  Oslo: Samlaget, 1988.
* *[http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007120400039 Bøker 1868–1992]*. Oslo: Samlaget, 1993.
* Klassiske bokverk, Studentmållaget i Oslo
* Oria

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Klassiske bokverk|Klassiske bokverk]]» frå ,  den 2. mars 2020.*
Austerlendske bokverk

***Austerlendske bokverk*** var ein bokserie med nynorskomsetjingar av eldre litteratur på sanskrit, vedisk og arabisk. Det var Studentmållaget i Oslo som gav han ut, i lag med Det Norske Samlaget. Det kom ut i alt 3 bøker i serien frå 1929 til 1932, og to av dei kom i nye utgåver på Samlaget seinare.

## Bokliste
# Kalidasa: *Sakuntala. Spel i sju vendingar*. Omsett frå sanskrit av Olav Rytter, 1929 Nb. 2. utg. 1975 Nb.
# *Soga um Sinbad Farmann. Eit æventyr or* Tusund og ei natt. Omsett frå arabisk av Alexander Seippel, 1900 Nb. 2. utg. *Soga um Sinbad Farmann. Eit eventyr or* Tusund og ei natt, 1929 Nb.
# *Rigveda. Fem og femti hymnor i utval*. Omsette frå vedisk av Olav Rytter, 1932 Nb. 2. utg. *Rigveda. Femtifem veda-hymner*, 1975. Nb.

### Fotnotar





## Kjelder
* Skard, Sigmund. ''Nynorsk klassikarbibliotek. Ei bokliste''.  Oslo: Samlaget, 1988.
Det Vestnorske Teateret

**Det Vestnorske Teateret** (tidlegare **Hordaland Teater**) er eit teater i Bergen kommune i Vestland fylke. Det vart etablert i 1988. Teateret har fast scene i Bergen sentrum, i Logen rett ved Den blå steinen, men er også eit turnerande teater. Det Vestnorske Teateret (DVT) har nynorsk som administrasjonsspråk og spelar på nynorsk og dialekt. Det Vestnorske Teateret har ei sterk satsing på bruk av ny dramatikk og ein identitet som er forankra i det vestnorske. Drifta vert i all hovudsak finansiert av den norske staten og den største eigaren, Vestland fylkeskommune.

Teatersjef er Solrun Toft Iversen (til sommaren 2023). Signaturprosjektet hennar var den musikalske vestlandskrønika *Heim*, som i fire delar tok føre seg store og små hendingar i regionen i perioden 1965-2005, der mange kjende forfattarar frå Vestland eller busett i Vestlands-regionen har skrive tekstar. Prosjektet vart avslutta med "Heimatt" i 2023 som var ei framsyning med høgdepunkt frå alle fire Heim-kapitla. Thomas Bye overtek som teatersjef august 2023.

Det Vestnorske Teateret har eit nybygg i bakgarden og har også renovert den gamle delen, ærverdige Logen. Dei har no ein scene 2 og moderne verkstader i nybygget. På Stend i Fana har ein framleis prøvescene og verkstad, i samme lokale som Hordamuseet held til. 

Administrasjonen har kontorlokale i den gamle delen av Logen, inngang ved "Den gode hensigt". 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Husittar

**Husittane** var ei før-protestantisk kristen rørsle av folk som var tilhengjarar av Jan Hus. Ho var verksam på 1400- og 1500-talet.

Husittarkrigen var ein borgarkrig som oppstod etter avrettinga til Jan Hus i 1416 og dødsfallet til kong Václav IV i 1419.

## Kjelder
Jan Hus

**Jan Hus** () var ein bøhmisk religiøs tenkjar og reformator. Han sette igang ein religiøs bevegelse basert på John Wycliffe sine idear. Følgjarane hans heitte husittar. Hus er også viktig for utforminga av det tsjekkiske skriftspråket. Han fekk samla og gjeve ut ei tsjekkisk bibelomsetjing, skreiv ei ABC-bok for barn og andre tekstar, som *De orthographia bohemica.*

For dei reformatoriske tankane sine kom Hus i konflikt med kyrkja, og i november 1414 blei han fengsla. Han blei alvorleg sjuk. Trass i harde forhøyr ville han ikkje ta tilbake det han hadde sagt, og til slutt blei han dømd som  kjettar og avretta ved brenning.

## Kjelder
Aloysius

**Aloysius** eller **Aloisius** er eit mannsnamn av ukjent opphav, kanskje ei latinisert form av provençalske former av namnet Louis. Det var eit ganske vanleg namn i Italia i mellomalderen. Seinare er det blitt noko populært blant katolikkar etter den heilage Aloysius Gonzaga (1568–91).

Alois er ein tysk versjon av namnet *Alaois*, som er ein irsk variant. 

## Kjende namneberarar

*Aloysius eller Alois Alzheimer (1864–1915), tysk lege
*Aloysius Ambrozic (1930–2011), jugoslavisk-canadisk kardinal
*Aloysius Bertrand(1807—1841), løyndenamn for den franske forfattaren Louis Jacques Napoléon Bertrand
*Aloysius Gonzaga (Heilage Aloysius)
*James Augustine Aloysius Joyce, irsk forfattar
*Aloysius Lilius (1510-1576) lege, astronom og filosof
*Aloysius Stepinac (1898–1960), kroatisk kardinal
*Aloysius Szymanski, baseballspelar kjend som Al Simmons
*Aloysius Pang, singaporsk skodespelar
*Chathurartha Devadithya Gardiyawasam Lindamulage Roy Aloysius Felix de Silva (f. 1937), srilankisk skodespelar og regissør
*John Aloysius Fahey (1939–2001), amerikansk musikar
*Aloysius John Jordan (1906-1957), engelsk rugby league-spelar
*Petrus Aloysius (1503–1547), hertug av Piacenza og son av pave Paulus III
*R.A. Lafferty (1914–2002), amerikansk forfattar
*Aloysius Paulus Maria van Gaal (f. 1951), nederlandsk fotballmanager kjend som Louis van Gaal
*Patrick Aloysius Ewing, jamaicansk-amerikansk basketballspelar
*Thomas Aloysius Keller, amerikansk kokk 

## Oppdikta figurarar
*Aloysius er namnet på ein kosebjørn i *[[Brideshead Revisited]]* av Evelyn Waugh

## Kjelder
Husittarkrigane

**Husittarkrigane** var ein serie med krigar i kongeriket Böhmen på 1400-talet der husittane kjempa mot den tysk-romerske keisaren Sigismund, Kyrkjestaten og fleire europeiske monarkar.
Verdscupen i alpine greiner 1997/Menn

**Verdscupen i alpine greiner for menn i 1997**-sesongen tok til 26. oktober 1996 i Sölden i Austerrike og vart avslutta 16. mars 1997 i Vail i Colorado i USA. Turneringa omfatta 35 renn og 37 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 10 slalåmrenn, 8 storslalåmrenn, 6 super-g-renn, 11 utforrenn og 2 kombinasjonstevlingar, dei siste baserte på allereie avvikla enkeltrenn i slalåm og utfor.

Luc Alphand vart den tredje franske utøvaren som steig til topps i den årlege Verdscupen i alpine greiner, og den fyrste sidan Michèle Jacot sigra i kvinneturneringa i 1970. Nær bak Alphand kom andremann Kjetil Andre Aamodt frå Noreg, Josef Strobl frå Austerrike vart nummer tre.

## Samanlagt

### Slalåm

### Storslalåm

### Super-g

### Utfor

### Kombinasjon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alpiner Skiweltcup 1996/97|Alpiner Skiweltcup 1996/97]]» frå ,  den 2. mars 2020.*
Duszniki-Zdrój

**Duszniki-Zdrój** er ein by i det Nederschlesiske voivodskap i Polen. Byen ligg 583 meter over havet og har om lag 4&nbsp;500 ibuarar. Duszniki er eit mykje søkt turistmål med fleire hundre tusen besøkande årleg. Byen ligg sørvest i Polen, nær ved grensa mot Tsjekkia. 

Stavhopparen Piotr Lisek er frå Duszniki.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Duszniki-Zdrój|Duszniki-Zdrój]]» frå ,  den 2. mars 2020.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Son cubano

** Son cubano** eller berre **son** eller **són** er ein cubansk musikkstil. Han er ein forløpar til musikkstilen som i dag er kjend som salsa. Sonmusikken har eit meir akustisk og landleg prägel enn salsa.

Døme på son-artistar er La Familia Valera Miranda, Cristina Azcuy, Buena Vista Social Club og Papi Oviedo y sus Soneros.

Omgrepet **son** kan også visa til ein viss clave-rytme, *sonclave* (kvit clave), som skil seg frå såkalla rumbaclave (svart clave).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Son (musikstil)|Son (musikstil)]]» frå ,  den 25. mars 2020.*
Huset Luxembourg

**Huset Luxembourg** var ein adeleg familie i mellomalderens Luxembourg. Huset regjerte over Luxembourg, Böhmen, Ungarn og Det tysk-romerske riket.

## Kjelder
Kelly Fraser

**Kelly Fraser** () var ein kanadisk inuittisk popartist og låtskrivar. Det andre albumet hennar, *Sedna*, blei nominert til ein Juno-pris for *Indigenous Music Album of the Year* i 2018.

## Liv
Fraser var fødd i Igloolik og flytta som lita med familien til Sanikiluaq i Nunavut i Canada. Ho utdanna seg ved Nunavut Sivuniksavut i Ottawa før ho fullførte eit urfolksstudieprogram ved Nicola Valley Institute of Technology i British Columbia. 

Ho blei fyrst kjend i 2013 då ho gav ut ei rekkje coverversjonar av popsongar på inuktitut, som «Diamonds» av Rihanna på YouTube. 

I 2014 gav ho ut debutalbumet sitt, *Isuma*. Songane hennar var på engelsk og inuktitut, og musikalsk kombinerte dei samtidspop med tradisjonell inuittmusikk.
*Sedna* kom ut 25. februar 2017 på Nunavut-merket Hitmakerz record label. 
Ifølgje produsenten sin arbeidde Fraser på eit nytt album som skulle kallast *Decolonize*.

Fraser døydde heime i Winnipeg i Manitoba 24. desember 2019, gjennom sjølvmord. Ifølgje familien hadde ho slite med trauma frå barndommen, rasisme og netthets.

## Musikk

### ''Sedna''
*Sedna* kom ut 25. februar 2017 på Nunavut-merket Hitmakerz record label. Tittelen på albumet (ᓄᓕᐊᔪᒃ (*Nuliaju*) på inuktitut) viser til soga om Sedna, inuittane si havgudinne, som Fraser bestemte seg for å oppdatera på albumet. Ho sa: «Målet med albumet er å hjelpa til med å lækja dei om lir av effektane av kolonisering, medrekna dei skadelege verknadane av kostskular og tvinga forflytting. Det trengst at inuittartistar taler direkte til dei som er påverka av fortida.»

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kelly Fraser|Kelly Fraser]]» frå ,  den 2. mars 2020.*  

## Bakgrunnsstoff
* Family statement
Sigismund av Det tysk-romerske riket

**Sigismund av Det tysk-romerske riket** () var tysk-romersk keisar, kurfyrste av markgrevskapet Brandenburg, konge av Ungarn og konge av Kroatia. Han var den siste keisaren frå huset Luxembourg.

Sigismund var son av keisar Karl IV. Han var kurfyrste av Brandenburg frå 1378 til 1388 og frå 1411 til 1415, konge av Ungarn og Kroatia frå 1387, romersk-tysk konge frå 1411, böhmisk konge frå 1419 og tysk-romersk keisar frå 1433 til han døydde. I 1396 gjennomførte Sigismund eit krosstog mot tyrkarane, som endte med nederlag ved Nikopolis. I hans regjeringstid fann Kyrkjemøtet i Konstanz (1414–1418) og husittarkrigane (1419–1436) stad.

Då Sigismund overtok som böhmisk konge etter sin bror Vaclav i 1419, var det sterk motstand frå husittane mot ein fyrste som hadde medverka til bålferda til Jan Hus i 1415. Sigismund kunne derfor fyrst halda inntoget sitt i Praha i 1436. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sigismund av Det tysk-romerske riket|Sigismund av Det tysk-romerske riket]]» frå ,  den 20. august 2023.*
Kunstnardalen i Asker

**«Kunstnardalen»** eller **«Kunstnerdalen»**  er eit namn som folk i fyrste halvparten av 1900-talet sette på ein lut i øvre parten av det vesle dalføret Hvalstaddalen i Askerbygda i dagens og dåtidas Asker kommune. Årsaka til namnet var dei mange kunstnarane som slo seg ned her frå 1890-talet og frametter, mellom anna ekteparet Tilla og Otto Valstad på eine sida av vegen gjennom dalen, og ekteparet Hulda og Arne Garborg på Labråten vis-à-vis. Dette gav opphav til mellom anna den såkalla Askerkretsen av nynorskforkjemparar, med det resultatet at «Kunstnardalen» i tillegg fekk tilnamnet «Målkroken» på folkemunne. Labråten og eigedomen til Tilla og Otto Valstad er no Asker Museum, Valstads samlinger.

Hvalstaddalen er eit lite daldrag som ligg i ei etter måte sterk stigning i sørvestleg lei frå garden Hvalstad og opp mot Skaugum og den flata der mellom anna Asker kyrkje ligg. Vegen gjennom dalen var i si tid ein parsell av hovudvegen mellom Oslo og Drammen, seinar omlagt til dalsida, og i nyare tid avløyst av Europaveg E-18 etter ein heilt annan trasé. Drammensbanen kryssar Hvalstaddalen, og det er ikkje lange vegen frå «Kunstnardalen» til Hvalstad stasjon, med togsamband til Oslo. I tidlegare tider var det òg eit alternativ å ta rutebåt mellom Oslo og Holmen, og eventuelt nytte hesteskyss eller ta beina fatt opp til «Kunstnardalen».

## Litteratur
*Nilsen, Karl, 2019 (1979), *Blant kunstnere i det gamle Asker*, 2. utgåva, redigert at Randi Gunderson Malm, Asker og Bærum Historielag, ISBN 978-82-90095-23-4
*Fidjestøl, Alfred. 2014. *Frå Asker til Eden* : *historia om askerkretsen 1897-1924*. Oslo: Samlaget. ISBN 978-82-521-8459-4
Safa fabrikker

**A/S Safa-Samnanger** er ein tekstilfabrikk i Samnanger kommune i Hordaland. Fabrikken vart etablert i 1931 og produserer strømper og strikka plagg.

I 1931 kjøpte Alfred M. Bruvik opp Voss Strømpefabrikk, og etablerte A/S Safa-Samnanger Fabrikker. To år seinare kjøpte han ein fabrikkbygning i St. Jørgens gate i Bergen, og drifta vart flytta hit for å få plass til å utvida produksjonen. Våren 1941 var fabrikken på flyttefot for tredje gong, denne gongen til Tysse i Samnanger kommune. Alfred M. Bruvik kjøpte fabrikktomta i 1940, og sommaren 1941 stod ein ny fabrikkbygning klar, og strømpefabrikken kunne flytte inn i lokala. Fabrikken produserte tjukke og tynne strømper, slitestrømper og luksusstrømper, sokkar og sportsstrømper.

I 1999 starta utflyttinga av produksjonen til Skinija i Kaunas i Litauen. I dag er det berre lager og pakkeavdeling att i produksjonslokala i Samnanger.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Safa fabrikker|Safa fabrikker]]» frå ,  den 3. mars 2020.*  
 


## Bakgrunnsstoff

* Safa.no (arkivert nettside)
* Safa.no  (aktiv nettside)
* Artikkel om Safa-Samnanger på DigitaltMuseum
* Objekt frå Safa-Samnanger Fabrikker på DigitaltMuseum
Salhus Væverier

**Salhus Væverier** var ei tekstilbedrift i Bergen, i Salhus, ei mil nord for byen. Fabrikken vart etablert i 1894, og produserte teppe, metervare og stoff til industrien, m.a. til Salhus Tricotagefabrik og tekstilindustrien andre stadar i landet. Produksjonen vart nedlagd i 1977. 

## Sjå òg

* Tekstilindustri

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Salhus Væverier|Salhus Væverier]]» frå ,  den 3. mars 2020.*  
 


## Bakgrunnsstoff

* Salhus Væverier på industrimuseum.no, nettstad for norske industrimuseum
* Produkt frå veveriet på DigitaltMuseum
Oslo Baand & Lidsefabrik

**Oslo Baand & Lidsefabrik** var ein tekstilfabrikk i Gøteborggata 8 i Oslo. Han vart skipa av Conrad Halvorsen i 1893, og produserte band, plissear, lisser, belte, selar og industriband. Dette var ein av dei første fabrikkane i landet som satsa på dette segmentet.

Fabrikken utvida lokala slik at dei utgjorde ein U-forma bygningsmasse med Gøteborggata 6 og Teglverksgata 7 og 9.

Verksemda vart etter kvart svært stor, og dreiv òg eksport. I 1974 vart fabrikken slått saman med Trengereid Fabrikker. Ein del av produksjonen vart flytta til Tistedalen utanfor Halden, og fabrikken i Oslo vart gjenbrukt til m.a. dansestudio, før han vart delvis riven og omgjort til bustadar i 2001–2004.

## Galleri

Fil:CBL pink decorative ribbon.jpg|Rosa "CBL" pynteband frå Oslo Baand & Lidsefabrikk.
Fil:Cebelle blanket holder.jpg|Pledd-haldar med elastikk og klyper.
Fil:BOB mitten holders.jpg|"BOB" vottehaldarar frå Tekstilindustrimuseet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Oslo Baand &#38; Lidsefabrik|Oslo Baand &#38; Lidsefabrik]]» frå ,  den 3. mars 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Omtale av norske tekstilbedrifter / Oslo Baand & Lidsefabrik – Norsk Museumsnettverk for industrihistorie.
* Knut Are Tvedt (red): *[[Oslo byleksikon]]*, Kunnskapsforlaget 2010, s. 422, ISBN 978-82-573-1760-7
* Oslo Baand & Lidsefabrik på Digitalt Museum

## Referansar
Siri Helle

**Siri Helle** () er ein norsk agronom og sakprosaforfattar, opphaveleg frå Holmedal i Askvoll kommune. Ho er aktiv avisspaltist der ho m.a. skriv om matspørsmål og etikk.

Helle debuterte i 2014 med boka *Handle rett : lure val i ein matbransje full av juks.*

## Bibliografi
### Bøker
* 
* 
* 
* 
* 

## Kjelder
* Om Siri Helle i Allkunne.no henta 4. mars 2020
Stedjetunet

**Stedjetunet** er ein eigedom i Sogndal kommune i Vestland fylke. Stedjetunet er eigd og vert driven av **Stiftinga Stedjetunet** som er skipa av kyrkjelydane i Sogndal prestegjeld (Kaupanger, Norum og Stedje sokn). 

## Historie
Eigedomen var opphavleg ein del av gardsbruket Øvre Stedje og ligg på ein marin terrasse 27 meter over havet, med utsikt over dalen og Sogndalsfjorden. Frå 1894 vart hovudbygningen nytta til pensjonat- og hotelldrift. I perioden 1921 til 1981 vart den store trebygningen nytta som aldersheim i kommunen. 

Frå 1980-talet vart bygningen teken i bruk til ei rekkje føremål. Stiftinga opna kommunens første heildagsbarnehage der i 1979. Stedje barnehage er i dag framleis driven som privat barnehage med plass til 68 born. Stedjetunet husa etter kvart også arkitektkontor, og noko seinare kyrkjekontoret i Sogndal og Leikanger med eit titals kontorarbeidsplassar. 

Den historiske bygningen har vore brukt som forsamlingslokale og kyrkjelydshus for fleire tusen kyrkjelydsmedlemmer – med kyrkjekafé, søndagsskule, ungdomsklubb, nattkafé, speidarsamlingar og studentlag, og til konfirmasjonar, dåpsfeiring og liknande.

Den gamle trebygningen brann og vart totalskadd 3. desember 2017. Ingen personar vart skadde i brannen.  

## Gjenreising etter brannen

I 2018 vedtok eigarstiftinga å gjenreise Stedjetunet. Byggearbeidet starta hausten 2019 og skal etter planen vere ferdigstilt innan utgangen av 2020. Bygningen skal gi rom for utleige til Stedje barnehage, til forsamlingsføremål, kyrkjekontor, arkitektkontor og andre kontorplassar.  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* Allkunne: Aldersheim og sjukestove i Sogndal
* NRK: Storbrannen i Sogndal
Codogno

**Codogno** er ein by og ein kommune i provinsen Lodi i Lombardia i Italia. Kommunen har ikring 16&nbsp;000 ibuarar og dekker eit areal på 20,9 kvkm. Codogno ligg 15 km nord om Piacenza og 58 km søraust om Milano.

Under Koronapandemien vart heile byen Codogno 22. februar 2020 avstengd frå omverda.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Codogno|Codogno]]» frå ,  den 5. mars 2020.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Tarvisio

**Tarvisio**, tysk: **Tarvis**, er ein kommune lengst nordaust i Provinsen Udine i Friuli-Venezia Giulia i Italia. Kommunen har ei flatevidd på 208,3 km² og i kring 4&nbsp;200 ibuarar. I nord grensar kommunen til Austerrike og i aust til Slovenia. Landsbyen Tarvisio ligg 732 meter over havet og er eit kjent turistmål, særleg skiturisme.

I Tarvisio har det vorte arrangert fleire verdscuptevlingar i skiidrett. På 1980-talet vart det avvikla renn i nordisk kombinert, medan det i 2007, 2009 og 2011 vart arrangert renn i verdscupen i alpine greiner. Også juniorverdsmeisterskapen 2007 i nordisk skiidrett fann stad i Tarvisio.

Italiensk er dominerande talemål i Tarvisio. Då Tarvis i 1918 vart innlemma i Italia var tysk det dominerande talemålet, framom slovensk og italiensk.
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:it:Tarvisio|Tarvisio]]» frå ,  den 5. mars 2020.*
Tysnes Sparebank

**Tysnes Sparebank** er ein sjølvstendig norsk sparebank, med tradisjonar tilbake til 1863. Banken har hovudkontor på Våge i Tysnes. I tillegg har banken filialar i Kvinnherad, Bergen og Stord.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Kaptein Sabeltann: Grusomme Gabriels forbannelse

***Kaptein Sabeltann: Grusomme Gabriels forbannelse*** er eit action-eventyrspel utvikla av ArtPlant til Microsoft Windows. Det er ein oppfølgjar til PC-spelet *[[Dataspelet Kaptein Sabeltann|Kaptein Sabeltann]]* frå 2004 og vart utgjeve i Noreg den 23. november 2007. 

Spelet byggjer vidare på spelemekanikkene frå forgjengaren og introduserer nye figurar frå *[[Kaptein Sabeltann|Sabeltann]]*-universet, som heksa Miriam, Greven av Gral og Maga Kahn. Spelaren styrer den unge sjørøvaren Pinky med piltastane og bruker mellomromstasten for å samhandle med omgjevnadene i spelet. Målsettinga er å oppheve ein forbannelse forårsaka av sjøspøkelset Grusomme Gabriel.

*Kaptein Sabeltann: Grusomme Gabriels forbannelse* vart nominert til «Årets norskspråklege spel» og «Årets barnespel» under prisutdelinga Gullstikka 2008. Det tok prisen for «Beste nordiske barnespel» under Nordic Game Awards i 2008.

## Kjelder
I manns minne

***I manns minne. Daglegliv ved hundreårsskiftet*** er ein bokserie frå Det Norske Samlaget som kom ut frå 1967 til 1975. Bøkene består av svar frå ei skrivetevling som Nasjonalforeningen for folkehelsen lyste ut i 1964, der dei bad folk som var fødde før 1900, skriva opp livsminna sine. Det kom inn 1500 svar frå heile landet. Det første bandet i serien inneheldt svara til vinnarane, i band to kom utdrag av svar frå folk frå forskjellige miljø, og i dei tolv siste banda kom utdrag av svar grupperte etter fylke. Bøkene er rike kjelder til norsk kulturhistorie.

Alle svara er arkiverte hjå Norsk Folkeminnesamling. Ein del er og tilgjengeleg digitalt frå nettsida deira.

## Bokliste
* ''I manns minne I'' (1967)
* ''I manns minne II'' (1968)
* ''Møre og Romsdal i manns minne'' (1969)
* ''Trøndelag i manns minne'' (1969)
* ''Oslo og Akershus i manns minne'' (1970)
* ''Rogaland i manns minne'' (1970)
* ''Buskerud og Telemark i manns minne'' (1971)
* ''Hedmark i manns minne'' (1972)
* ''Nord-Norge i manns minne'' (1972)
* ''Oppland i manns minne'' (1972)
* ''Sogn og Fjordane i manns minne'' (1973)
* ''Hordaland og Bergen i manns minne'' (1974)
* ''Agder i manns minne'' (1974)
* ''Østfold og Vestfold i manns minne'' (1975)

## Bakgrunnsstoff
* Livshistorier om minneoppgåvene som ligg i folkeminnesamlinga, UiO. 
* Digitaliserte minneoppgåver
* Oppgåveteksten til skrivetevlinga
Karen Magnussen

**Karen Diane Magnussen** () er ein kanadisk tidlegare kunstløpar på skeiser som vart verdsmeister i 1973.

Magnussen er frå Vancouver i British Columbia, dotter av ein utvandrar frå Noreg, mor hennar var fødd i Sverige. Åra 1971-73 var Magnussen mellom dei beste kvinnelege kunstløparane i verda. I 1971 vann ho bronsemedaljen då verdsmeisterskapen fann stad i Lyon. Året etter kom ho på sølvplassen både under Vinter-OL i Sapporo og VM i Calgary, i begge tevlingane vart ho overgått av Beatrix Schuba frå Austerrike. Ved VM i kunstløp 1973 i Bratislava sigra Magnussen med god margin til Janet Lynn frå USA.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Magnussen|Magnussen]]» frå ,  den 5. mars 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Midsundingen

***Midsundingen*** er lokalavisa til tidlegare Midsund kommune. Avisa blir oppdatert dagleg på nettsida og blir utgjeve i papir ein gong i månaden.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Ordførarar i Ballangen

Artikkelen inneheld ei liste over ordførarane i Ballangen kommune frå 1925 til 2020. 

## Ordførarar frå 1925 til 2020

## Kjelder
* Bakgrunn: MP arkiv. Ballangen egen kommune 1925 (side 1-3). Besøkt 19. februar 2020.
* ''Lofotposten'' 29. juni 1985. Hektiske jubeldager for folk i Ballangen (side 4).

## Referansar
Datakjeltring

**Datakjeltring**, eller **e-kjeltring**, er ein person som driv med kriminell og/eller halvkriminell aktivitet retta mot datamaskinar, som datasnoking, nettsvindel, dataspionasje, informasjonsheleri, netthat, osb.

## Sjå òg
Datatryggleik
The Musical Box av Genesis

«**The Musical Box**» er ein song av det engelske progressiv rock-bandet Genesis, som opphavleg kom ut på det tredje studioalbumet deira, *[[Nursery Cryme]]* i 1971. Songen er skriven i Fiss-dur.

## Komposisjon
Sjølv om stykket er oppført som skrive av Banks/Collins/Gabriel/Hackett/Rutherford, byrja «The Musical Box» som eit instrumentalt stykke skrive av Anthony Phillips kalla «F#» (seinare gjeve ut som «Manipulation» i ein plateboks). Teksten er basert på eit viktoriansk eventyr skrive av Gabriel, om to barn på eit gods. Jenta, Cynthia, tek livet av guten, Henry, ved å kløyve hovudet hans med ei krokketkølle. Ho finn seinare speledåsen til Henry. Når ho opnar denne speler han «Old King Cole» og ånda til Henry kjem attende. Ånda vert derimot raskt eldre. Dette gjer at Henry i løpet av få augneblink opplever ei livstid med seksuell lyst, og han prøver å overtale Cynthia til å liggje med han. Lydane får barnepleiaren hans til å kome og ho kastar speledåsen på han, og øydelegg begge to. Plateomslaget syner Cynthia som held ei krokketkølle og eit par hovud som ligg på bakken.

Collins bruker klubber på trommene sine under fløytesoloen og Gabriel spelar òg obo under 'Old King Cole'-delen. Hackett, Banks og Rutherford spelar alle akustiske 12 strengsgitarar. Under den korte tida si med bandet, la Mick Barnard til gitarpartar mot slutten av songane medan dei øvde på songen. Bandet likte dette. Hackett heldt på gitarpartane til både Phillips og Barnard, og la til litt av sine eigne til songen òg. 

## Konsert
På scenen hadde Peter Gabriel på seg maska av ein «gammal mann» for det siste veret og drog ned glidelåsen på den svarte bodyen sub. Dramatiske lyseffektar vart nytta kvar gong han ropte «NOW!». «The Musical Box» var på konsertrepertoaret deira heilt fram til Phil Collins slutta etter *[[We Can't Dance]]*-turneen i 1992, sjølv om det berre var den siste avsluttande delen som ein del av ei medley. 

## Ettermæle

Eit hyllestband til Genesis er kalla opp etter songen. 

Brian May, gitarist i Queen, har fortalt Steve Hackett at han var inspirert av gitarsoloen i harmoni mot slutten av songen.

## Medverkande
* Peter Gabriel – solovokal, fløyte, perkusjon, obo
* Tony Banks – Hammondorgel, Hohner Pianet elektrisk piano, tolvstrengsgitar, korvokal
* Steve Hackett – elektrisk gitar, tolvstrengsgitar
* Mike Rutherford – tolvstrengsgitar, Dewtron «Mister Bassman» basspedal synthesizer
* Phil Collins – trommer, korvokal

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Musical Box av Genesis|The Musical Box av Genesis]]» frå ,  den 7. mars 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*
Ballarat

**Ballarat** er ein by i Australia med 85&nbsp;197 innbyggjarar (2006).
Byen ligg i delstaten Victoria, 105 km nordvest for delstatshovudstaden Melbourne.

Det blei funne gull like ved Ballarat i 1851. Dette førte til eit innrykk av 10&nbsp;000 gullgravarar på under eit år. Dette endra byen frå ein liten landsby til den største byen i Victoria nett då.

Veksten til Ballarat gjekk mykje ned etter 1880-åra, og byen blei raskt overskugga av Melbourne som den viktigaste i delstaten.
Enningdalen

**Enningdalen** er eit kyrkjesokn i Halden kommune med i kring 900 ibuarar, mot 1510 i 1946. Soknet dekker 193,7 kvkm og er eit lågt åsland lengst søraust i Noreg med i alt 131 vatn. Kyrkja er bygt i 1775 og ligg på Prestbakke ved sørenden av Ørsjøen. Frå Enningdalen går tre vegar inn i Sverige; til Strömstad, Bullaren og Ed.

Under Krigen mot Sverige i 1808-09 stod to slag i Enningdalen. Det fyrste fann stad ved Prestbakke 10. juni 1808, medan eit større og meir avgjerande slag stod ved Berby den 12. september 1808.
 
## Kjelder
* Norsk Allkunnebok. III. bandet. 1952
Mikael H. Lie

**Mikael Strøm Henriksen Lie** () var ein norsk jurist, professor i
rettsvitskap frå 1919.

Mikael Henriksen vart cand.jur. i 1894. Fem år seinare fekk han Kronprinsens gullmedalje for den rettshistoriske avhandlinga «Om de kongelige lensmænds rettlige stilling i Norge i tidsrummet 1536-1660».

Lie arbeidde frå 1897 i Justisdepartementet, fyrst som sekretær. Det neste tiåret studerte han fleire gongar utanlands på det offentlege sin kostnad. I 1907 fekk han stilling som rådgjevar i folkerett ved Nobel-instituttet, året etter vart han universitetsstipendiat. Frå 1919 til han døydde i 1926 var han professor i rettsvitskap ved universitetet i Kristiania. I denne perioden var han ein av Noregs sakkunnige utsendingar til møta i Folkeforbundsrådet. Gjennom åra bidrag han med artiklar til aviser og tidsskrift, og han gav ut fleire bøker om ulike emne innafor rettsvitskapen.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957.
Blaustein

**Blaustein** er ein by og ein kommune i delstaten Baden-Württemberg i Tyskland. I kommunen bur 16&nbsp;000 menneske, flatemålet er på 55,6 km². Kommunesenteret Arnegg ligg 609 meter over havet. Elva Blau renn gjennom kommunen.

Langdistanseløparen Dieter Baumann er frå Blaustein.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Blaustein|Blaustein]]» frå ,  den 7. mars 2020.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Meisterklasse

**Meisterklasse** (engelsk *master class* eller *masterclass*) er ei form for opplæring innan eit emne gjeve av ein meister på området. Slike klassar går føre seg innan eit avgrensa tidsrom, som ei helg eller ei veke.
Omgrepet blir mellom anna nytta innan musikk, og viser då til undervising eller instruksjon av ein framståande musikar, songar eller dirigent.

Meisterklasse er ei form for undervising for vidarekomne som ofte går føre seg framfor publikum. Tilskodarane kan også ha utbytte av undervisinga. 

Musikalske meisterklassar kan førast tilbake til  Franz Liszt, som blir rekna som  opphavsmannen til denne undervisingsforma. Andre kjende «meistrar» har mellom anna vore Yehudi Menuhin, Isaac Stern, Itzhak Perlman og Vladimir Horowitz.  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Master class|Master class]]» frå ,  den 7. mars 2020.*
Verdscupen i alpine greiner 1997/Kvinner

**Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 1997**-sesongen tok til 26. oktober 1996 i Sölden i Austerrike og vart avslutta 16. mars 1997 i Vail i Colorado i USA.

Turneringa omfatta 31 renn og 32 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 9 slalåmrenn, 7 storslalåmrenn, 7 super-g-renn, 8 utforrenn og ei kombinasjonstevling, den siste basert på allereie avvikla enkeltrenn i slalåm og utfor.

Pernilla Wiberg frå Sverige var i heilt eiga klasse og vart den fyrste svenske kvinna som kleiv heilt til topps i den årlege verdscupen i alpine greiner. Førre sesongs triumfator, Katja Seizinger frå Tyskland, kom på ein soleklar andreplass framfor landskvinna Hilde Gerg.

## Samanlagt

### Slalåm

### Storslalåm

### Super-g

### Utfor

### Kombinasjon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alpiner Skiweltcup 1996/97|Alpiner Skiweltcup 1996/97]]» frå ,  den 7. mars 2020.*
Rikgass

**Rikgass** er ei nemning brukt for rå naturgass som blir transportert gjennom gassrøyrleidningar. Dette er gass i den blandinga av komponentar som han førekjem i frå utvinningsbrønnen. Komponentane er både tørre gasskomponentar (metan) og våte komponentar som etan, propan, butanar, pentanar osb. Før gassen av denne blandinga førast inn i røyrleidninga kan fragment av vassløysingar og anna ureiningar vere tatt bort.

Gassrøryrleidningar som fører gass frå olje-og gassfelt på norsk kontinentalsokkel til anlegg for gasshandsaming på land transporterer rikgass. Døme på slike røyrleidningar er Polarled frå Aasta Hansteen-feltet til Nyhamna gassbehandlingsanlegg, Statpipe-røyrleidningen frå Statfjord-feltet til Kårstø-anlegget og rikgassrøyrleidningar frå felta Troll, Kvitebjørn, Visund og Fram til Kollsnes prosessanlegg i Øygarden kommune.

## Kjelder

*
*
*


;Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
Strikkelise

**Strikkelise**, **strikkedokke** eller **strikkesopp** er eit enkelt strikkeverktøy laga av eit røyr med bøylar eller pinnar stikkande opp rundt ein ende. Røyret kan vera dekorert, til dømes til å likna eit menneske eller ein sopp.

Ein bruker ei strikkelise ved å vikla tråd rundt kvar av dei oppstikkande pinnane til maskar. Ein fører den korte trådenden gjennom holrommet og kan dra i han for å få arbeidet ut.

Den lause tråden blir ført framfor kvar pinne og masken vippa over han, gjerne med ei sy- eller heklenål. Dette skapar nye maskar, og vil etterkvart laga ei strikka produkt på innsida av reiskapen. Om ein fører tråden rundt og rundt vil ein strikka ei hylse eller rund remse av garn. Om ein vender strikkeretninga i staden for å gå rundt er det også mogleg å strikka ei flat remse.

Strimmelen ein strikkar kan brukast til ulike føremål som dekorasjon eller bli del av eit anna handarbeidsprosjekt.

Ein kan laga stikkeliser sjølv av eit stykke tre med eit bora hol i midten og spikrar eller stifter som pinnar. Det er mogleg å ha så lite som to pinnar på ei strikkelise, men det er vanlegare med fire-fem.

Ein liknande reiskap forma som ein flatare ring og med fleire pinnar blir kalla strikkering. Mange strikkemaskinar følgjer same prinsippet som ei strikkelise eller ein strikkering.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Demonstrasjon ved sloyd-detaljer.no
Kommunereforma i Noreg

**Kommunereforma i Noreg** var ei reform av kommunestrukturen i Noreg, som vart sett i gang 3. juli 2014 som eit av dei politiske prosjekta til Erna Solberg si regjering. Ho er nært nærskyldt med regionreforma, som vart vedtatt av Stortinget den 8. juni 2017. Kommunereforma vart einstemmig vedtatt av Stortinget 9. juni 2015, og la opp til kommunesamanslåingar innanfor fleire tidsrammer. Den 1. januar 2017 vart talet på kommunar i Noreg redusert frå 428 til 426 og 1. januar 2018 til 422. Dei fleste samanslåingane blei sette i verk frå 1. januar 2020 då talet på kommunar blei endeleg redusert til 356.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på innleiinga i «[[:nb:Kommunereformen i Norge|Kommunereformen i Norge]]» frå ,  den 8. mars 2020.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* Samandrag av vedtak om endringar av kommunestrukturen (utdrag frå Prop. 96S (2016–2017) og Innst. 386S (2016–2017))
Aotea Centre

**Aotea Centre** er eit kultur- og konserthus i sentrum av Auckland på New Zealand. Det ligg vest for  Aotea Square ved Queen Street. Senteret er ein framførings- og samlingsstad driven av Auckland Council, som også driv Auckland Town Hall og Civic Theatre i nærleiken. Namnet er avleidd frå Motu Aotea,  maorinamnet på Great Barrier Island, som er den største øya utanfor New Zealand og ligg rundt 90&nbsp;km frå Auckland sentrum.

Senteret blei utforma av byråds-arkitekten Ewen Wainscott i 1974, men først bygd over eit tiår seinare.
Det meste av senteret var ferdigbygd i 1989, etter å ha kosta 128,5 millionar newzealandske dollar. Det blei offisiet opna året etter. Senteret vann NZIA sin sølvmedalje. Kostnadane auka mykje under byggjearbeidet, slik at ein måtte kutta ut fleire detaljar. Dårleg akustikk gjorde at auditoriet gjekk gjennom ei kostbar ombygging på midten av 1990-talet.

Aotea Centre omfattar fleire foajear, galleri og samlingsrom, i tillegg til salen Kiri Te Kanawa Theatre (tidlegar ASB Theatre, omnemna i 2019) med  2&nbsp;139 plassar og Herald Theatre med 186 plassar.

I 2011 fekk senteret oppgraderte trapper og ein stor veranda med eit kafeområde under i samband med ei omarbeiding av Aotea Square.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aotea Centre|Aotea Centre]]» frå ,  den 8. mars 2020.*  

## Bakgrunnsstoff
* Aotea Centre ved aucklandlive.co.nz
* Fotografi av Aotea Square ved Auckland Libraries
St Patrick's Cathedral i Auckland

**Cathedral of St. Patrick and St. Joseph** (maori *Te Whare Karakia o Hato Pateriki raua ko Hato Hohepa*), ofte berre kalla **St. Patrick’s Cathedral**, er domkyrkja for det katolske bispedømet Auckland på New Zealand. Ho ligg sentralt i Auckland. Kyrkja blei skipa som eit kapell på 1840-talet av Jean Baptiste Pompallier, den første katolske biskopen på New Zealand. Den noverande bygningen blei reist på 1880-talet. Rundt 3000 held messe ved kyrkja kvar sundag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:St Patrick's Cathedral, Auckland|St Patrick's Cathedral, Auckland]]» frå ,  den 8. mars 2020.*  
 
## Bakgrunnsstoff

*
Royal Opera House

**Royal Opera House** er eit operahus i London. Det blir også kalla «Covent Garden» etter området det ligg i, eller berre «The Garden». Bygningen blir brukt av Royal Opera, Royal Ballet og Orchestra of the Royal Opera House. 

Den noverande bygningen er det tredje operahuset på staden. Fasaden, foajeen og auditoriet er frå 1858, medan praktisk talt alt anna skriv seg frå ei omfattande renovering i 1990-åra. Operahuset har 2&nbsp;268 plassar fordelt på fire losjerader, balkongar og eit amfiteatergalleri. Forscenen er 12,2 meter bred og 14,8 meter høg. 

Hovudauditoriet er verna som *Grade I*. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Royal Opera House|Royal Opera House]]» frå ,  den 8. mars 2020.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Corona Schröter

**Corona Elisabeth Wilhelmine Schröter** () var ein tysk komponist, sopransongar og skodespelar.

## Liv og virke
Corona Schröter var fødd i Guben i Markgrevskapet Niederlausitz. Far hennar var oboist i eit regimentorkester og gav borna sine grunnleggande musikkundervisning. Bror til Corona Johann Samuel (1752–1788) var pianist og komponist. 

Familien flytta til Leipzig der Corona Schröter fekk songundervisning av Johann Adam Hiller. I Leipzig vart ho kjend med Johann Wolfgang von Goethe. Han vart inntatt i henne, og etter at han flytta til Weimar, hjelpte han henne til post som hoffvokalist og kammersongar byen. I Weimar gjekk ho òg på den Goethe-støtta teikneskulen *Fürstliche freie Zeichenschule*. Corona Schröter var gåverik på mange område, også som skodespelar, og ho vart midtpunkt i Goethes *Liebhabertheater* der ho mellom anna var den første som gestalta Iphigenie i dramaet *[[Iphigenie auf Tauris]]* (1789).

Schröter tonesette Goethes syngespel *Die Fischerin* og spelte hovudrolla under uroppføringa i Tiefurt 1782. Ho var den første som tonesette Goethes *[[Erlkönig (Ballade)|Erlkönig]]* (1782). I 1786 gav ho ut ei samling på 25 *lieder*.

Frå 1788 trekte Schröter seg gradvis vekk frå hofflivet og i 1801 flytta ho og den mangeårige venninna Wilhelmine Probst til  Ilmenau i Hertugdømet Sachsen-Weimar-Eisenach i dagens Thüringen. Eit år seinare døydde Schröter der av tuberkulose.

## Kjelder
* Marion Brück: ''Schröter, Corona Elisabeth Wilhelmine''. I *Neue Deutsche Biographie*. Bind 23, Duncker & Humblot, Berlin 2007, ISBN 978-3-428-11204-3, s. 585 f.
* 
* Biografi, litteratur og kjeldemateriale om Corona Schröter, fembio.org, *Institut für Frauen-Biographieforschung*

## Referansar


## Bakgrunnsstoff

* 
* Om Goethes ''Iphigenie'' og Corona Schröter, odysseetheater.com