open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grasholmen

**Grasholmen** er ei øy i Stavanger kommune i Rogaland og den øya som ligg nærast sentrum av Stavanger. Ho ligg mellom fastlandet og øya Hundvåg og vegen frå Hundvåg via Bybrua går over Grasholmen. Øya er utbygd med trehus, leilegheiter og ein båtbutikk. 

## Kjelder

* ''Nyere ”årringer” til Trehusbyen Stavanger'' (PDF) ved www.stavanger.kommune.no
Fisterøyane

**Fisterøyane** er ei øygruppe i Boknafjorden i Ryfylke i Rogaland. Den største øya er Halsnøy. Mindre øyar er Sør-Bokn og Byre. Øyane høyrde tidlegare til Fister kommune, som først blei samanslegen med Finnøy kommune, i dag ein del av Stavanger kommune.
Feøy

**Feøy** er ei øygruppe i Karmøy kommune som ligg mellom Karmøy og Utsira. Feøy har 33 fastbuande og det er mange hytter på øyane. Det er dagleg rutebåt til Haugesund.

På første halvdel av 1900-talet var det drive gruvedrift etter nikkel på Feøy, som elles har vore prega av gardsbruk og fiske. Mange gardshus er i dag omgjort til feriebustader. I dag er det ein god del villsau som beiter store delar av året. I tillegg er det ein del oppdrettsanlegg på Feøy.

Feøy er ei populær ferieøy med skjergardsliknande viker og kanalar, og idylliske friluftsområde. Mange har bygd hytte eller skaffa seg eldre hus som dei nyttar til feriebustad. Det er òg mogeleg å leige hytte eller hus her om sommaren. Ved kaien der rutebåten legg til kai ligg det ein liten landhandel etter gammal stil.

## Kjelder
Frå arilds tid

**Frå arilds tid** er eit omgrep som tyder *for svært lenge sidan*. 

Omgrepet har om lag same meining som *frå uminnelege tider*. Omgrepet har ikkje samanheng med mannsnamnet Arild, men er samansett av dei norrøne orda *ár*, tidleg, og *alda*, genitiv fleirtal av *ǫld*, tid. På norrønt lydde uttrykket «*ár alda*», på gammaldansk «*arelde*». Norske dialektar har brukt uttrykket «*frå arals tid*», med ordet *tid* som eit tautologisk (unødvendig) tillegg. 

Uttrykket er vore utsett for mange omtydingar, folk har vilt knytte uttrykket til namnet Arild eller namn som Orre, Ariel eller Aron. Ei delvis riktig modernisering av uttrykket er «*frå urolds tid*».

## Kjelde
* Falk og Torp 1903: *Etymologisk ordbog over det norske og det danske sprog* Faksimileutg. Bjørn Ringstrøms antikvariat 1992 ISBN 82-90520-16-6
Karatsjajevo-Tsjerkessia

**Karatsjajevo-Tsjerkessia** er ein republikk i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Tsjerkessk, arealet er 14 100 km² og innbyggjartalet 465 357 (2021).

## Folkesetnad
Den einaste større byen er Tsjerkessk med 116 300 ibuarar.

Folkesetnaden i republikken er etnisk samansett. Karatsjaiar og tsjerkessarar utgjer til saman om lag halvparten av folket. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga:

* Karatsjaiar: 40,7 %
* Russarar: 31,4 %
* Tsjerkessarar: 11,8 %
* Abazinar: 7,7 %
* Nogaiar: 3,3 %

Delen russarar har gått markert ned sidan oppløysinga av Sovjetunionen, frå 42,4 % i 1989. I 2006 vart det oppretta ein eigen abazinsk *rajon* (kommune) i republikken, etter ei folkerøysting, og i 2007 vart det òg oppretta ein eigen nogaiisk rajon.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Bjørnøy

**Bjørnøy** er ei øy i Stavanger kommune i Rogaland. Bjørnøy ligg mellom Hundvåg i vest og Roaldsøy i aust. Øya er busett og er det er mykje busetnad, men framleis finst det store «grøne» område. Øya er knytt til Austbø på Hundvåg med brua over *Skadesundvegen*. Til aust ligg brua over til Roaldsøy ved Roaldsøyvegen.
Isak Rokne

**Isak Rokne** () var ein framtredande norsk spelemann frå Voss. Han er rekna som ein av dei fremste læremeistrane til Ola Mosafinn.

Isak Rokne lærde mykje spel av Arnfinn Knutsson Skutle, som og var læremeistar for Hans Selland då denne kom og busette seg på Skutle seinare. Sjølv rekna Arnfinn Skutle seg som elev av storkulten Eirik Medås frå Hardanger. Isak Rokne var og i lære hjå Nils Rekve.

Ola Mosafinn sneik seg til slåttar frå Isak alt medan han var smågut, og la seg under golvtilet for å lye på medan Isak lærde opp ein annan spelemann. Mosafinn sette seinare stor pris på spelet etter Isak.

Isak for til Amerika alt i 1845 og døydde der. Mykje av spelet hans vart ført vidare av Hans Skutle og Ola Mosafinn. Arne Bjørndal reknar ellve slåttar som Rokne-slåttar i Hardingfeleverket, dei fleste skrive opp etter Mosafinn. Ein slått frå Nordhordland kan med visse og reknast som Rokne-spel.

:«Det er sannsynleg at fleire gode Vossaslåttar gjekk tapt når Isak for, men som me skynar vart det ogso nokre att, og dei høyrer med mellom dei beste me har.» (Bjarne Ljones).

### Rokneslåttar i Hardingfeleverket

Mange av slåttane etter Isak Rokne er og mykje nytta i Hardanger.

* *Hamlagrøen*, Norsk Folkemusikk 1. Dette skulle ha vore bryllaupsslåtten hans Isak. Namnet kjem seg frå ein spelemann som budde attmed Hamlagrøvatnet. Mosafinn lærde slåtten av Isak kring 1850.
* *[[Nøringen]]*, Norsk folkemusikk 90a. Isak hadde slåtten frå Nils Rekve.
* *[[Tussebruri]]* eller *Røven*. Mosafinn lærde slåtten av Isak då Ola var tolv år gamal i 1840.
* *Vossarull*, Norsk folkemusikk 145a http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0481 . I Telemark er denne slåtten kjend som Lonarkjempun.
* *Halling*, Norsk folkemusikk 148c http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0500. I Telemark er denne slåtten kjend som Kvamshallingen. Slåtten er gamal i Hardanger.
* *Halling*, Norsk folkemusikk 151a http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0518. I Telemark er slåtten kjend som Sevliden.
* *Springar*, Norsk folkemusikk 108 http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0773. Minner noko om springaren *[[Sundbreien]]* frå Ål i Hallingdal. Mosafinn spela inn slåtten for voksrull i 1911, og Truls Ørpen retta noko på nedskrifta etter opptaket.
* *Sigridslåtten*, Norsk folkemusikk 67. Rokne lærte bort slåtten til Johannes Fossmark, som var kjelde for Ola M. Havre frå Nordhordland. Spelast på Ljosblått felestille.
* *Springar*, Norsk folkemusikk 130 (b IV) http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0795. I Hardanger er denne slåtten godt kjend.
* *Springar*, Norsk folkemusikk 135 (b IV) http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0800. På felestillet g-d-a-d (ljosblått).
* *Springar*, Norsk folkemusikk 389b. Variant a er etter Nils Brakvatn. Mosafinn spela inn denne slåtten på Voksrull i 1911, og Truls Ørpen skreiv han ned. Sven Nyhus skreiv seinare ned ein variant etter Anders S. Kjerland.
* *Roknen*, Norsk folkemusikk 391b. Variant a er etter Lars Rognved. Dette er den største slåtten Ola Mosafinn lærde av Isak. Henrik Gjellesvik fekk slåtten av Ola Mosafinn.
Pedar Jalvi

**Pedar Jalvi** eller **Pe&#0273;ar Jalvi** () var Finlands første samiske forfattar. Jalvi var fødd i Outakoski i Utsjoki og døydde i Enare. Han var også kjend som Pekka Pohjansäde, Piera Klemetinpoika Helander og Lemehaš-Biehtár. Han gav ut *Muohtačalmmit* i 1915.
Buøy

**Buøy** er eit delområde i Hundvåg bydel i Stavanger kommune i Rogaland fylke.

Delområdet har eit areal er 1,19 km² og innbyggjartalet i 2005 var 1792 personar. Buøy er inndelt i 4 grunnkretsar.

Rosenberg Mekaniske Verksted ligg på Buøy. Buøy er i dag kjend for det 17,5 meter høge og 3,5 meter breie vasstårnet som står på toppen av øya. Tårnet vart bygd i 1919-1920 og er eit kjent landemerke i Stavanger. I 1977 vart Buøy knytt til fastlandet via Bybrua. 

## Grunnkretsar

**11030100 Buøy** består av 

* 11030101 Buøy 2
* 11030102 Buøy 1
* 11030104 Engøy
* 11030105 Sølyst/Grasholmen
Linux Game Publishing

**Linux Game Publishing** (òg referert til som **LGP**) er eit programvareselskap basert i Nottingham i England. Dei selger PC spel som køyrer på operativsystemet Linux.

Selgskapet blei skipa i 2001 av Michael Simms då det liknande firmaet Loki Software gjekk konkurs.

## Spel utgjevne av Linux Game Publishing
* *Creatures: Internet Edition*, utgjeve 21. desember 2001
* *MindRover: The Europa Project*, utgjeve 13. desember 2002
* *Candy Cruncher*, utgjeve 6. februar 2003
* *Majesty: Gold Edition*, utgjeve 15. april 2003
* *NingPo [[mahjong|MahJong]]*, utgjeve 21. januar 2004
* *Hyperspace Delivery Boy!*, utgjeve 10. mai 2004
* *Software Tycoon*, utgjeve 10. januar 2005
* *Postal²: Share The Pain*, utgjeve 4. februar 2005
* *Soul Ride*, utgjeve 24. juni 2005
* *X²: The Threat*, utgjeve 30. mai 2006
* *Gorky 17*, utgjeve 15. juni 2006
* *Cold War*, utgjeve 4. august 2006
* *Knights and Merchants: The Shattered Kingdom*, utgjeve 13. mars 2007
* *Ballistics*, utgjeve 7. juni 2007

## Prosjekt under produksjon
* *Disciples II: Dark Prophecy*, under utvikling frå 2002
* *Bandits: Phoenix Rising*, under utvikling frå 2003
* *X³: Reunion*, under utvikling frå 2006

## Sponsa friprogramvare
* *Grapple*, eit nettverkslag for spel

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Linux Game Publishing sin heimeside
Tollar

**Tollar** er eit yrke der ein krev inn toll og hindrar smugling. Tollarar kan rekna ut toll på varer og kontrollera frakt og personar for tollvarer og ulovleg vareinnførsel, særleg i samband med grensepasseringar.

## Utdanning
### Tollarutdanning i Noreg
Dei som vil ha arbeid som tollar, må søkja om opptak som tollaspirant.
Aspirantar i Toll- og avgiftsetaten må gjennomgå etatsopplæring med teori og praksis gjennom to år. Etter gjennomført og godkjend aspiranttid, vi dei få opprykk til tollbetjent og sidan til tollinspektør. Delar av utdanninga vert lagd til  Tollskolen i Oslo.
Tollaspirantane får lønn under utdanninga, men har to  års pliktteneste etter fullført utdanning.

## Historikk
### Tollarar i bibelsk tid
I Romarriket var det toll på varetransport og ferdsle, og romarane kravde toll av kjøpmenn og andre som kryssa grenser, byportar og bruer. Dei pakta oppgåva å krevje inn toll til tollmenn. Desse vart ofte freista til å ta inn større toll enn dei hadde rett til, for slik å auka si eiga forteneste. Jødar som gjekk i teneste hjå dei heidne makthavarane ved å ta på seg slitt arbeid, vart haldne for ureine og jamstilte med openberre syndarar. Jesus gjorde eit poeng av å vera i lag med «tollarar og syndarar».

## Kjelder

*Toll.no 
*Ordforklaring i Bibelen, Det Norske Bibelselskap 1978
*
Hidle

**Hidle** kan visa til: 

* Sør-Hidle - ei øy i Strand kommune. Nord for Sør-Hidle ligg Hidlefjorden.
* Nord-Hidle - øy i Sjernarøyane litt lenger nord.
Guds rike

**Guds rike** (gresk bασιλεία τοῦ θεοῦ (*basileia tou theou*) er eit sentralt omgrep i den eskatologiske frelseforkynninga til Jesus frå Nasaret, ifølgje dei synoptiske evangelia. Matteusevangeliet bruker det tilsvarande omgrepet **himmelriket**. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Guds rike|Guds rike]]» frå ,  den 10. april 2008.*
Norskekysten

**Norskekysten** er kystlina Noreg har mot Skagerrak, Nordsjøen, Norskehavet og Barentshavet. Berre kysten på fastlandet er rekna med, ikkje Svalbard.

Den norske grensa på hava er om lag 2 650 kilometer lang. Sidan kysten har mange fjordar, øyar og viker har ein rekna ut at norskekysten er over 25&nbsp;000 kilometer lang. Mykje av rikdomen i Noreg er knytt til den lange kystlina (som til dømes petroleumsverksemd, fiske og sjøtransport). 


fil:Tjøme Sandø c.JPG|Fjøre i Tjøme. 
fil:Utsira hamn3.jpg|Sørevågen på Utsira i Rogaland. 
fil:Storvika-fra-skaret-2009-08-18.jpg|Storvikbukta i Gildeskål. 
fil:Bleik_village_and_Bleik_island,_seen_from_Mount_Royken.jpg|Bleik på Andøya.


## Sjå òg
*Fyr i Noreg
*Skipsleia langs norskekysten

## Kjelder
* EON-Ruhrgas
Tormod Torfæus

**Tormod Torfæus** (), òg kjend som **Þormóður Torfason**, var ein islandsk-norsk historikar. Han levde heile sitt vaksne liv i Kopervik på Karmøy i Noreg.

Torfæus vart utnemnd til kongeleg historikar av kongedømet Danmark-Noreg. Torfæus gjorde mykje for å berga gamle manuskript frå mellomalderen og var ein av dei første historikarane i nyare tid. Han omsette fleire islandske tekstar til dansk og forfatta *Historia Vinlandiœ Antiquœ* (1705); *Grœnlandia Antiqua* ([706); og *Historia Rerum Norvegicarum* (1711). Hans noregssoge på latin vart utgjeven i fire band og var den første omfattande presentasjonen av norsk historie sidan Snorre Sturlasson si *[[Heimskringla]]* på 1200-talet. Verket vart omsett til norsk og utgjeve på nytt i 2005.

## Liv
Tormod Torfæus vart fødd på Engey på Island i 1636 og vart utdanna på Københavns Universitet. I 1660 fekk han arbeid som kongeleg omsetjar av «islandske antiquiteter», det vil seia mellomaldermanuskript frå Island. I 1664 utnemnde kong Fredrik III av Danmark-Noreg han til ‘stiftamtskriver’ i dåverande Stavanger stift og i 1682 til kongeleg histograf for Noreg. I 1665 gifta han seg med den rike enkja Anna Stangeland frå Kopervik. Ho kom frå Stavanger og hadde eigedomar der. Dei fekk ikkje barn saman, men det er påstått at Torfæus hadde fleire etterkomarar utanom ekteskap.

Torfæus hadde eit hissig sinnelag. Etter eit forlis utanfor Skagen i Danmark i 1671 reiste han vidare til Samsø. Der kom han i krangel med ein annan gjest i eit vertshus og tok livet av han med ein kårde. For dette drapet fekk Torfæus ein dødsdom, men sidan det var gjort i sjølvforsvar, søkte han om nåde. Han fekk nåde av dansk Høgsterett. Torfæus engasjerte seg for andre menneske, og i 1680 berga han ei uskuldig norsk kvinne som var dømd til å verta brend som heks.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Jon Gunnar Jørgensen: Tormod Torfæus og det fantastiske i sagalitteraturen
* Torgrim Titlestad: Tormod Torfæus – biografisk portrett 
* Tormod Torfæus stiftinga 
* Kongegaven fra Universitet i Stavanger 
* Torfæus – drapsmann og Norges-historiker artikkel i Stavanger Aftenblad
* Fødsels- og dødsdato frå NBL-artikkel om Torfæus av Torgrim Titlestad.
Portland i Maine

**Portland** er den største byen i den amerikanske delstaten Maine. Byen ligg ved atlanterhavskysten, i Cumberland County sør i delstaten. Portland er i dag det økonomiske og kulturelle senteret av Maine, og er eit populært turistmål på grunn av det historiske hamneområdet. 

## Historie
Portland har hatt fleire namn. Urfolka som først budde her kalla staden Machigonne, som tyder 'stor hals'. Britane som slo seg ned her i 1632 grunnla ein hamneby dei kalla Casco,  seinare, i 1658, Falmouth. Byen blei lagd i ruinar av abenakiarane i 1675, og igjen i 1775 av britane under sjølvstendekrigen.

Ein del av Falmouth kjend som *The Neck* ('Halsen'), blei bygd ut som hamneområde skild frå resten av byen, og fekk namnet Portland i 1786. Namnet stammar frå
Isle of Portland i Dorset i England.
Portland var delstatshovudstad i Maine frå staten blei medlem av USA i 1820 til 1832, då hovudstaden blei flytt til Augusta.

I 1866 brann mykje av Portland ned til grunnen på den amerikanske sjølvstendedagen, 4. juli. Byen blei hovudsakleg bygd opp att i stein- og murbygningar.

## Folk frå Portland
* John Neal (1793–1876), forfattar
*Henry Wadsworth Longfellow (1807–1882), diktar og akademikar
*Marie a'Becket (1839–1904), målar
*Hiram Abrams (1878–1926), filmmogul 
*Francis Ford (1881-1953), skodespelar og filmregissør
*William Irwin Thompson (1938—2020), sosialfilosof, kulturkritikar og diktar
*Stephen King (f. 1947), forfattar
*Judd Nelson (f. 1959), skodespelar
*John Erik Riley (f. 1970), norsk forfattar

## Galleri

City Hall (Portland, Maine) - IMG 7762.JPG|City Hall
First Parish Church (Portland, Maine) (cropped).jpg|First Parish Church
Congress Street, Portland ME.jpg|Congress Street

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Portland i Maine|Portland i Maine]]» frå , den 10. april 2008.* 

## Bakgrunnsstoff
*
Austre Bokn

**Austre Bokn** er ei øy i Bokn kommune i Rogaland. Det er brusamband til Vestre Bokn og Ognøy langs E39. Ein av kommunen sine to campingplassar ligg på vestsida av Austre Bokn. Kommunesenteret Føresvik ligg på Vestre Bokn.
Tyssøyna

**Tyssøyna** er ei øy i Øygarden kommune i Vestland. Øya har eit areal på om lag 0,9 kvadratkilometer. Det er rundt 70 fastbuande. Tyssøya har brusamband over til Bjorøyna. Frå Bjorøyna er det samband til fastlandet i Bergen kommune gjennom den undersjøiske tunnelen Bjorøytunnelen.

Namnet Tyssøyna kjem frå den norrøne guden Ty. I gamal tid vart det truleg halde religiøse handlingar til ære for guden Ty på øya.
På øya ligg ein stein som vert kalla Offersteinen. Nord på øya er det ei fjellflate med ei mengde små groper. Før i tida la folk små kuler av smør eller talg i desse gropene.

«Tyssøykruna» er hogd inn i ein fjellvegg på Tyssøyna og er eit freda kulturminne. Tidfestinga av kruna er usikker, men har truleg samanheng med uttak av kleberstein på 1300-talet. I mellomalderen vart det bygdt eit kongeleg kapell på øya. Øya vart ein periode også kalla St. Olavs øy. Sankt Ludvigs kapell er borte, men skal ha stått ved staden kalla «Kyrkjesteinane». Mykje tyder på at Tyssøy var kultstad både før og etter truskiftet.

**Folketalsutvikling:**

## Fotnotar

## Kjelder
**Frå Fjon til Fusa* og *[[Bokverket Strilesoga|Strilesoga]]*
**SUND PÅ SØRE SOTRA - Gards- og Slektssoge (Band 1) Gnr. 1 - Gnr. 12*, Arvid Skogseth og Frode Fyllingsnes, Sund kommune 2012. ISBN 9788299152396
*''Den kongelige kapellgeistlighet'' på bokmålswikipedia
Arild

**Arild** er eit mannsnamn delvis utvikla frå namnet *Harald*, delvis gjennom dansk frå det tyske namnet *Arnold*. 

Arild har namnedag 7. mars.

## Bruken av namnet i Noreg
I folketeljinga frå 1801 vart fire personar manntalsførte med namnet *Arild* som første eller andre fornamn, tre av desse budde i Troms. 

I teljinga frå 1900 var det 126 personar som het Arild. 

I 2008 er det vel 10&nbsp;800 som har Arild til første fornamn, og i tillegg er det vel 200 som skriv seg for Aril.

## Kjende namneberarar
* Arild Huitfeldt (1546&ndash;1609), norskfødd dansk historikar og statsmann
* Arild Sandvold (1895-1983), norsk komponist og musikar
* Arild Feldborg (1912-1987), norsk revyforfattar
* Arild Haaland (f. 1919) norsk professor
* Arild Rypdal (f. 1934), norsk forfattar
* Arild Nyquist (1937-2004), norsk forfattar
* Aril Edvardsen (1938&ndash;2008), norsk evangelist
* Arild Andersen (f. 1945), norsk musikar
* Arild Bergström (f. 1947), norsk biletkunstnar
* Arild Stubhaug (f. 1948), norsk forfattar
* Arild Helleland (f. 1949), norsk operasongar
* Arild Rein (f. 1960), norsk forfattar
* Arild Nybø (f. 1967), norsk journalist
* Arild Undheim (f. 1969), norsk idrettsmann
* Arild Stavrum (f. 1972), norsk fotballtrenar
* Arild Fröhlich (f. 1972), norsk filmregissør
* Arild Sundgot (f. 1978), norsk fotballspelar

## Sjå òg
* Frå arilds tid - eit uttrykk som *ikkje* har samanheng med namnet Arild.

## Kjelder
* Olav Veka: *Namneboka* (Det Norske Samlaget, 1991) ISBN 82-521-3604-4

* Folketeljingar i Digitalarkivet
Toska

**Toska** er ei øy vest for Radøy i Alver kommune i Vestland. Øya ligg like vest for Manger på nordsida av innløpet til Mangerfjorden. I vest ligg Hjeltefjorden. 

Toska har nærare 40 fastbuande, men det finst òg fleire hytter. Toska har mange frie friluftsområde. 

**Folketalsutvikling:**

1Med Flona

## Kjelder
Syltøyna

**Syltøyna** er ei lita øy i Øygarden kommune i Vestland. Øya ligg vest for Sotra og sør for Lokøyna. Øya fekk vegsamband til Lokøyna i nord i 1987. 

**Folketalsutvikling:**

1 Med Hissøyna

## Kjelder
Eidsivating

**Eidsivatinget** var eit sams reprentasjonsting for Opplanda med møtestad på Eidsvoll. Dagens Eidsivating lagdømme omfattar Hedmark, Oppland og nokre område i Akershus.
Strøno

**Strøno** er ei øy i Bjørnafjorden kommune i Vestland fylke. Ho ligg eit lite stykke vest for Halhjem, på nordsida av Bjørnafjorden og aust for Lysefjorden. Strøno har eit areal på 6,6 km² og om lag 600 innbyggjarar. Øya har brusamband til fastlandet. 

Det høgaste punktet på øya er Hjortåsen på 208 meter over havet.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Storakalsøy

**Storakalsøy** er ei øy i Austevoll kommune i Vestland. Ho har brusamband til Hundvåko. Vest for øya ligg Marstein fyr. 

Storakalsøy har eit areal på 6 km² og folketal på 211 (2023). Den største busetnaden på øya er Bakkasund. På øya ligg Storekalsøy kyrkje frå 1976.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Snilstveitøy

**Snilstveitøy** er ei øy som ligg rett utanfor Rosendal i Kvinnheradsfjorden i Kvinnherad kommune i Vestland. Øya har eit area på 6,8 km² og det høgaste punktet på øya er Veten på 409 meter over havet. Folketalet i 2023 var 7, medrekna Kalven.

Øya har ei eiga avis, *Øyaposten*, som kjem ut på papir to gonger i året.

**Folketalsutvikling:**

1Medrekna Kalven
## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Øyaposten
Little Boy

**Little Boy** (frå kodenamnet) var ei fisjonsbombe som blei sleppt frå eit fly over Hiroshima den 6. august 1945. 

## Sjå òg
* Atombombene over Hiroshima og Nagasaki

## Kjelder
* 
*
Seløyna

**Seløyna** er den nordlegaste av dei store øyane i Øygarden kommune i Vestland. Ho ligg mellom Hellesøyna i nord og Alvøyna i sør. Øya har brusamband til begge desse to og vegsamband sørover til fastlandet. 

Seløy har eit areal på 8,7 km².

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Ramsøyna

**Ramsøyna** eller **Ramsøy** er ei lita øy i Askøy kommune i Vestland fylke, vest for sjølve Askøyna i Hjeltefjorden. Det er vegsamband til øya via Fv219 like nord for Ravnanger ved riksveg 562. Det var båtsamband mellom Hanøyna og Ramsøyna heilt til slutten av 1980-talet, då fylkesvegen vart bygd heilt fram til Ramsøyna.

## Historie
Under den andre verdskrigen bygde tyskarane eit forsvarsanlegg på Ramsøyna.

**Folketalsutvikling:**

1Med Hillesøy, Litle Lauvøyna og Hauglandsøyna

## Kjelder
Ona i Øygarden

**Ona** (òg kalla *One*, *Oni*, *Oen* eller *Oøy*) er ei øy i Øygarden kommune i Vestland. Ho ligg mellom Alvøyna i nord og Blomøyna i sør. I vest ligg Skogsøy. 

Kollsnes med Statoil sitt prosessanlegg for gass frå mellom anna Trollfeltet ligg på øya.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Oni

**Oni** (japansk skrift 鬼) er ein type yōkai, eller fabelvesen, i shintoistisk japansk mytologi. Dei finst i ulike inkarnasjonar som kan leva i havet, blant skyene eller i fjella. Oniar blir skildra som hornprydae og mannevonde jetter, ofte med ei imponerande klubbe av jern, og tre auge som sprakar i forskjellige fargar.

Dei opptrerofte i no-teater,  kabuki og eventyr, som i forteljinga om Momotaro. 

Oni er også utbreidde motiv i biletkunst og kunsthandverk. På tsuba og i småskulpturar som netsuke blir dei gjerne avbilda som overvunne og fanga av demonjegeren Shōki.

## Galleri

Fil:Oni pelted by beans.jpg|Ein oni blir skremd vekk med bønner. Tresnitt av Hokusai.
Fil:Pink oni Noh mask.jpg|No-maske for ei onirolle.
Fil:Oni.jpg|Skulptur av ein oni som svingar jernklubba si.
Fil:Oni2WP.jpg|Statue av ein oni i Beppu med typisk jernklubbe og foten på eit offer.
Fil:Shoki the demond queller.jpg|Shōki, demonjegeren i aksjon.


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Oni (folklore)|Oni (folklore)]]» frå ,  den 18. mars 2021.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Løno

**Løno** er ei privateigd øy utan innbyggjarar som ligg vest for Sotra i Øygarden kommune i Vestland. Øya har eitt hus som kan leigast og nokre naust. Øya er open for friluftsaktivitetar. 

Området rundt øya er opent og vêrhardt og det krevst godt vêr for å nå ut til ho. Det er sau på beite heile året på øya. 

Øya hadde fast busetnad frå 1845 til 1951 med 7 bustadhus og 6 gardsbruk. Løno hadde eigen skule og øya var sjølvforsynt med poteter, grønsaker og fór til dyra. Fiske og sjøfart var hovudnæringa. Skulen vart lagt ned i 1942, då det berre var tre elevar att, og tidleg på 1950-talet vart øya fråflytta. 

Den sørlege delen av øya er sjøfuglreservat.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Acem

**Acem** er ein norsk ideell organisasjon som driv undervisning i Acem-meditasjon. Organisasjonen vart skipa i av Are Holen i Oslo i 1966. Metodane deira byggjer på moderne psykologi utan tilknyting til religion.

Acem underviser òg i yoga og gruppepsykologi. Dei gjev dessutan ut tidsskriftet Dyade og driv ein lokalradio.

Acem er kjende for store loppemarknadar i Oslo på 1970- og 1980-talet. I 2003 kjøpte dei konferansesenteret Halvorsbøle. I tillegg til Noreg har dei aktivitet i Sverige, Danmark, Nederland, Storbritannia, Tyskland, Spania, India og Taiwan.

## Kjelder

* caplex.no
----
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Acem|Acem]]» frå , den 10. april 2008.*  


## Bakgrunnsstoff
* Vevsidene til Acem
Acetaldehyd

**Acetaldehyd** eller **etanal** er ein aldehyd og ei brannfarleg væska med formel CH3CHO. Stoffet har eit kokepunkt på 21&nbsp;°C. Han vert mellom anna brukt til å framstilla organiske kjemikalium som DDT.

Stoffet er eit biprodukt av nedbryting av etanol i magesekken og levera. Stoffet er kjend for å vera det stoffet som fører til bakrus når ein har drukke alkohol.
Acetal

**Acetal** er kjemiske bindingar der to oksygenatom er knytte til det same karbonatomet med eitt elektron kvar. 

Acetal er berre stabile i nøytrale eller basiske miljø. Dei vert mellom anna brukte som løysemiddel.
Litlesotra

**Litlesotra** er ei øy i Øygarden kommune, vest for Bergen i Vestland. Øya ligg mellom fastlandet i aust og Bildøyna og Sotra i vest. Den største tettstaden er kommunesenteret Straume.

Sotrabrua går frå øya og austover til fastlandet. Det bur i dag om lag 10&nbsp;000 innbyggjarar på øya.

**Folketalsutvikling:**

1Med mindre, omkringliggande holmar

## Kjelder
Acetalplast

**Acetalplast** er ein plasttype som er eit polymerisasjonsprodukt av formaldehyd. Acetalplast er ein stiv plasttype.
Det blir produsert av ulike kjemiske føretak med litt ulike foruleringar, og kan ha handelsnamn som Delrin, Kocetal, Ultraform, Celcon, Ramtal, Duracon, Kepital, Polypenco, Tenac og Hostaform. 

## Historie
Acetalplast blei oppdaga av Hermann Staudinger, ein tysk kjemikar som vann Nobelprisen i kjemi i 1953. Han hadde studert polymerisering og strkcturen til acetalplast på 1920-talet, då han studerte makromolekyl, som han karakteriserte som polymerar. Grunna problem med termostabilitet blei ikkje stoffet gjort kommersielt på denne tida.

Kring 1952 syntetiserte kjemikarar ved DuPont ein versjon av acetylplast, og i 1956 søkte selskapet om patent for homopolymeren. DuPont nemnde R.N. MacDonald som oppfinnaren av acetylplast med høg molekylvekt. Patent av MacDonald og kollegaer skildrar tilverkinga av stoff med høg molekylvekt med ein hemiacetal-ende (~O−CH2OH), men også desse mangla nok termostabilitet til å kunna brukast kommersielt. Oppfinnaren av ein acetylplast som var stabil ved varme, og dermed hadde kommersiell bruk, var Stephen Dal Nogare. Han oppdaga at om hemiacetal-endane reagerte med eddikesyreanhydrid blei dei raskt depolymeriserbare hemiacetalane gjort om til termisk stabil plast som kunne smeltast.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Polyoxymethylene|Polyoxymethylene]]» frå ,  den 21. desember 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
Christian Hintze Holm

**Christian Hintze Holm** () var ordførar i Nesodden kommune frå 2003 til 2011. Han representerer Sosialistisk Venstreparti.

## Bakgrunnsstoff
*
Lerøyna i Øygarden

**Lerøyna** er ei øy i Øygarden kommune i Vestland. Øya har om lag 30 fastbuande. Det går ferje frå Hjellestad til Klokkarvik via øyane Bjelkarøyna og Lerøyna.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Mette Tønder

**Mette Tønder** () er ein norsk jurist og politikar. Ho representerer Høgre. Tønder var ordførar i Nittedal kommune frå 2007 til 2011. Ho vart innvald på Stortinget frå Akershus i perioden 2013-2017.

## Kjelder

*
Øivind Sand

**Øyvind Sand** () var ordførar i Rælingen kommune frå 2007 til 2019. Han representerte Arbeidarpartiet. 

## Kjelder
Anita Orlund

**Anita Orlund** () var ordførar i Skedsmo kommune frå 2005 til 2011. Ho representerer Arbeidarpartiet.
Georg Stub

**Georg Stub** () var ordførar i Ski kommune i to vender, frå 1995 til 2003, og frå 2007 til 2011. Han representerer Høgre.

## Kjelder
Hans Marius Johnsen

**Hans Marius Johnsen** () var ordførar i Sørum kommune frå 1999 til 2011. Han representerer Arbeidarpartiet.
Hernar

**Hernar** er ei øy og eit gardsnamn heilt nord i Øygarden kommune i Vestland. Øya har om lag 15 fastbuande, men mange feriebustader. Øya er veglaus, men har rutebåtsamband til Hellesøyna.

Namnet har samanheng med norrønt *hjarsi*, ‘isse’, og *hjarni*, ‘hjerne’. Truleg kjem det av den hovudliknande høgda på øya. *Hedno* har òg med hår eller hårfeste å gjere. Namnet har vorte skrive på særs forskjellige måtar gjennom tidene, mykje på grunn av at danske embetsmenn ikkje var sikre på tydinga. «Hernar» er den same forma som vart nytta i gammalnorsk, og er ei fleirtallsform.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Harald Espelund

**Harald Espelund** () var ordførar i Ullensaker kommune frå 2003 til 2015. Han representerer Framstegspartiet.
Johan Alnes

**Johan Alnes** () er ein norsk lokapolitikar som representerer Arbeidarpartiet.
Han var ordførar i Ås kommune i seks periodar, fra 1991 til han blei etterfølgd av partifellen Ola Nordal i 2015.

Bortsett frå til den første perioden som ordførar, har Alnes alltid blitt vald utan motkandidat.

## Kjelder
Ramaskrik

**Ramaskrik** er høge klagerop, ein storm av misnøye.

Uttrykket har opphav i ein profeti i kap. 31 hos profeten Jeremia i Det gamle testamentet. Det lyder klagerop i Rama; Rakel græt for borna sine, som er borte. Profetien er tolka som eit varsel om barnemordet kong Herodes var ansvarleg for då han ville drepe Jesus og derfor sende ut folk og drap alle guteborn i Betlehem og nabolaget som var to år eller yngre.

Rama var ein by om lag 8 km nord for Jerusalem, i stammeområdet til Benjamin. Etter ein tradisjon var Rakel gravlagd i Rama. Jeremia sin profeti kan òg lesast som at Rakel gret i si grav over dei som var daude eller bortførte då Nordriket fall år 722 f.Kr., og over dei som skal bli førte i fangenskap i Babylon.

## Kjelder
Hellesøyna

**Hellesøyna** er ei øy heilt nord i Øygarden kommune i Vestland. Hellesøyna er den nordlegaste av øyane i Øygarden med vegsamband til fastlandet og har bru over til Seløy. Frå Hellesøyna går det lokal rutebåt ut til øyane Lyngøy, Hernar, Sanden, Sulo og Nordøy.

## Folketalsutvikling

## Kjelder
Geitanger

**Geitanger** (gammalt lokalt namn Geitung) er ei øy i Øygarden kommune vest for Bergen. Øya er utan bilar og forholda er gode for fiske og dykking. Talet på innbyggjarar var i 2006 under ti. 

Øya ligg inst i Hjeltefjorden og innbyggjarane her har i tidlegare tider livnært seg på fiske og enkelt landbruk. Fiske- og landbruksvarene vart hovudsakleg seld på Fisketorget i Bergen. Varene vart frakta med Oselvar frå øya til hamna i Bergen. 

Dei seinare åra har det vore villsau på Geitanger som medverkar til å ivareta delar av kulturlandskapet på øya. Øya bestod tidlegare av store lyngheier, men har i dag fått tilvekst av gran og furu som i hovudsak er planta i kommunal regi. Lyngheiene på Geitanger har vist seg å vere gunstig for honningproduksjon. Rundt på øya finst ei rekkje steingardar som framleis er godt synleg i terrenget.

Transport til Geitanger er sjøvegen frå staden Knappskog på Sotra til vestsida av øya der det finst ein djupvasskai og hamna Keilo. Sør på Geitanger er det etablert ei gjestehamn med servering om sommaren.

**Folketalsutvikling:**

## Galleri

Fil:Geitanger_A2.jpg|Hamna Keilo
Fil:Geitanger_A3.jpg|Rutebåtkaien på Geitanger
Fil:Geitanger_A4.jpg|Rutebåten MS Utgar ved Geitanger


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Google Maps
Anne-Rita Nicklasson

**Anne-Rita Nicklasson** () er ein norsk politikar for Høgre som var ordførar i Ballangen kommune frå 2007 til 2015.

Nicklasson vart vald med støtte fra Høgre, Framstegspartiet og Kristeleg Folkeparti.

## Bakgrunnsstoff
* Bllangen kommune
* «Nicklasson ordfører» – Fremover
* Intervju i Narvik i dag (s. 18)
Gudny Fagerhol

**Gudny Fagerhol** () er ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. 
Ho var ordførar i Ørsta kommune frå 2007 til 2011, og kom første gong inn i kommunestyret i 1979. I 2009 fekk ho likestillingsprisen frå Møre og Romsdal Fylke. 

Før ho vart ordførar var Fagerhol tilsett ved Ørsta Veg- og Trafikkstasjon.

## Politikk i Ørsta kommune
* Medlem i kommunestyret 1979&ndash;1991 og 2003&ndash;2011
* Medlem i formannskapet 1983&ndash;1991 og 2007&ndash;2011
* Leiar for hovudutval helse og sosial 1983&ndash;1999 og 2003&ndash;2007
* Varaordførar 1983&ndash;1991

## Politikk Møre og Romsdal fylke
* Medlem fylkestinget 1987&ndash;2007
* Leiar i likestillingsutvalet i fylket 1995&ndash;2007
* Leiar i rådet for funksjonshemma i fylket 1995&ndash;2007 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Om valet i Ørsta hos NRK
* Om politikk i Ørsta
* Gudny Fagerhol ved Stortinget.no
Albumet Toto

**Toto** er det første albumet til det amerikanske bandet Toto. Det blei utgitt i 1978 og hadde singlane «Hold the Line», «I'll Supply The Love» & «Georgy Porgy».

## Songar
Alle songane er laga av David Paich, untatt der det er notert.

# «Child's Anthem» – 2:46
# «I'll Supply the Love» – 3:46
# «Georgy Porgy» – 4:09
# «Manuela Run» – 3:54
# «You Are the Flower» (Bobby Kimball) – 4:11
# «Girl Goodbye» – 6:13
# «Takin' It Back» (Steve Porcaro) – 3:47
# «Rockmaker» – 3:19
# «Hold the Line» – 3:56
# «Angela» – 4:45

## Singlar
* **Hold the Line** / Takin' It Back
* **I'll Supply the Love** / You Are the Flower
* **Georgy Porgy** / Child's Anthem
* **Rockmaker** / Child's Anthem
Hydra av Toto

***Hydra*** er andrealbumet til Toto og kom ut i 1979.

## Songar
Alle songane er laga av David Paich, untatt der det er notert.

# «Hydra» (David Hungate/Bobby Kimball/Steve Lukather/David Paich/Steve Porcaro/Jeff Porcaro) – 7:31
# «St. George and the Dragon» – 4:45
# «99» – 5:16
# «Lorraine» – 4:46
# «All Us Boys» – 5:03
# «Mama» (David Paich/Bobby Kimball) – 5:14
# «White Sister» (David Paich/Bobby Kimball)– 5:39
# «A Secret Love» (David Paich/Bobby Kimball/Steve Porcaro)– 3:07

## Singlar
* **99** / Hydra
* **99** / All Us Boys
* **St George and the Dragon** / A Secret Love
Lonarkjempun

**Lonarkjempun** er namnet på ein slått frå Telemark som finst i fleire variantar. Attåt Telemarksformene er det og registrert to form frå Voss, skriven ned etter Ola Mosafinn, som hadde ei form etter Isak Rokne. I hardingfeleverket er det skrive ned åtte variantar av slåtten. Fire av desse er frå Telemark, og tre frå Bø i Telemark. Slåtten er truleg komen til Telemark med Knut Lurås.

*[[Lonar]]* er namnet på ein gard i Sauland, og Lonarkjempun er eit namn som følgde kjempekarane som kom frå den garden. Det er mogleg slåtten er bygd ut av Lars Fykerud. Forma etter Olav R. Berge kunne tyde på at slåtten og har vore spela av Myllarguten, og dette, saman med namnet, tyder på at slåtten har kjerneområdet sitt aust i Telemark. 

### Variantgruppa

Slåtten er katalogisert under fleire numre: 

Nr 115:

* a: *Fuglakongen*, etter Ola Mosafinn, Voss. Nedskrift Arne Bjørndal 1908 (Bjørndal Nye slåttar 33). "Fuglakongen" var ein mann som budde på Voss på 1830-talet. Han var god til å tralle slåttar, og Mossafinn lærte slåtten av han då han berre var sju år gamal.

* b: *Luråshalling*, etter Kjetil Løndal, Tuddal. Nedskrift Eivind Groven 1957 (G 1029)

nr 145:

*	a: *Vossarull*, etter Ola Mosafinn, Voss http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0481 . Nedskrift Arne Bjørndal 1908 (Bjørndal Gamle slåttar band IV, nr 9). Mosafinn hadde slåtten etter Isak Rokne. Slåtten er ikkje mykje nytta i dag.

*	b: *Lonarkjempun*, etter Olav R. Berge, Rauland http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0482. Nedskrift Eivind Groven 1919 (G 1049). 

*	c: *Lonarkjempun*, etter Torkjell Haugerud http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0483. Nedskrift Eivind Groven 1957 etter opptak i NRK (G 1075). Forma er heller stor.

*	d: *Lonarkjempun*, etter Olav Evju, Nes i Telemark http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0484. Nedskrift Truls Ørpen 1935 (Ø 193). Evju hadde slåtten etter Gregar Kåsin, Bø i Telemark. Denne forma har ei rekkje vandretak frå andre slåttar, og kjem inn på Sevliden, Ligangaren og Bekkjinguten.

*	*Halling (gangar) etter [[Jon Eivindsson Kåsa]]*, etter Torkjell Haugerud http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/0485. Nedskrift Truls Ørpen 1950 (Ø 329). Kåsa var frå Bø i Telemark, og hadde slåtten etter spelemannen Augund Askildt frå Bø. Nærskyldt form d, og sveipar innom dei same vandretaka frå dei same slåttane. 

Supplementsform:

* Nr 200, *Gangar etter [[Knut Lurås]]*, etter Johannes Dale, Tinn http://129.240.79.146/4DACTION/visnote/1980. Nedskrift Eivind Groven 1970 (G 1874).
Hamlagrøvatnet

**Hamlagrøvatnet** er ein innsjø som ligg i kommunane Voss og Kvam i Vestland fylke. Innsjøen er den største i Hordaland fylke.

Vatnet er eit regulert magasin for vasskraftverka i Bergsdalen og det vert òg overført vatn frå Torfinnsvatnet som har eit naturleg avløp til elva Vosso, samt einskilde mindre elver som elles ville ha runne ut i Hardangerfjorden. Vasstanden vert i hovudsak regulert med nedtapping, men det er ein mindre tredemning ved utløpet. 

Vatnet har ei reguleringshøgde mellom 588 og 560 meter.

Fylkesvegen mellom Bulken og Dale går langs nordsida av vatnet. 

## Bakgrunnsstoff
* Bilete 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hamlagrøvatnet|Hamlagrøvatnet]]» frå , den 11. april 2008.*
Vangsvatnet

**Vangsvatnet** er ein innsjø som ligg i Voss herad i Vestland. Vatnet er langstrekt, og om lag ei mil langt. Det strekkjer seg frå kommunesenteret Vossavangen, der mellom anna Raundalselva munnar inn i det, til Bulken, der utløpet er starten til elva Vosso, som først renn ut i Seimsvatnet, deretter i Evangervatnet. Vangsvatnet er uregulert.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vangsvatnet|Vangsvatnet]]» frå , den 11. april 2008.*
Borgundøya

**Borgundøya** er ei øy i Kvinnherad kommune i Vestland. Ho har eit areal på 11,4 km² og det høgaste punktet er Borgundnuten på 462 meter over havet.

Øya ligg like sør for Fjelbergøy og sørvest for Halsnøy. I nord ligg Klosterfjorden og i sør Bjoafjorden, medan Skånevikfjorden held fram austover frå austsida. Alle desse fjordane er fjordarmar av Hardangerfjorden.

## Folketalsutvikling
Gangaren Gudvangen

Gangaren **Gudvangen** (2/4-takt) er ein vandreslått med ei rekkje variantar over heile hardingfeleområdet. Slåtten er ofte spela som halling, men og som gangar. Slåttenamnet skriv seg frå spelemannen Per Gudvangen som budde i Aurland i Sogn. Han gav namn til mange slåttar, også andre som ikkje er skyldte denne slåttekrinsen. Mykje tyder på at slåtten har opphavet sitt austafjells, og at han er komen til Sogn gjennom Knut Lurås. Slåtten er gamal i Buskerud, der han finst i flest variantar (Hallingdal, Numedal, Sigdal og Krødsherad).

## Variantgruppa

I Hardingfeleverket har slåttekrinsen nr 147/164, og tel ni variantar. Varianten frå Sigdal ikkje teken med her, men han slekter mykje på formene frå Hallingdal og Krødsherad. 

*	a: *Halling*, etter Kristian Øvrevollseie, Hol. Nedskrift Truls Ørpen 1924 (Ø 274). Denne forma er mykje nytta i Hallingdal, og her er slåtten oftast kalla *[[Bråta-Per]] II*. *Bråta-Per I* er ein variant av Tjønnbergen. Eit tak i denne slåtten minner om gangaren Fossegrimen.

*	b: *Halling*, etter Johan Kleven, Krødsherad. Nedskrift Truls Ørpen 1912 (Ø 9). Kleven hadde slåtten etter far sin, Gamle-Kleven. ”Det er truleg den eldste forma ein har av denne slåtten”. 

*	c: *[[Gudvangen]]*, etter Knut Dale, Tinn. Nedskrift Eivind Groven 1920 etter voksrullopptak gjort av Rikard Berge (G 637). Knut Dale hadde slåtten etter Håvard Gibøen, fortalde Torkjell Haugerud. Gibøen hadde nok slåtten etter Knut Lurås.

*	d: *Halling*, etter Lars Hovden, Høydalsmo. Nedskrift Truls Ørpen 1925 (Ø 72).

*	e: *Gudvangen*, etter Torkjell Haugerud. Nedskrift Arne Bjørndal 1950 (B 2441). Haugerud hadde slåtten etter Knut Dale.

*	f: *Gudvangen*, etter Anders Sagen, Kyrkjebø, Sogn. Nedskrift Arne Bjørndal 1917 (B 543). Sagen fekk slåtten av Rognald Berge i 1840. Berge hadde fått han frå Knut Lurås i 1835. I Sogn er slåtten ofte kalla *Luråsen*.

**Supplementsformer**

*	164a: *Den sjuke hallingen*, etter Hellik Ranvik, Flesberg. Nedskrift Sven Nyhus 1978.

*	164b: *Halling etter [[Per Bøe]]*, etter Ola Bøe, Vestre Slidre. Nedskrift Eivind Groven (G 1576). Ola Bøe spela inn slåtten for NRK i 1954.

*	164c: *Jon med Hiten*, etter Kristian Øvrevollseie, Hol. Nedskrift Eivind Groven 1968. Eit vek minner om Å so sulla ho mor.

## Fotnotar
Fjelbergøya

**Fjelbergøya** er ei øy i Kvinnherad kommune i Vestland. Øya har eit areal på om lag 4,9 kvadratkilometer og det høgaste punktet er Påskåsen på 182 meter over havet. 

Øya ligg nord for Borgundøya og vest for Halsnøya, på sørsida av Klosterfjorden.

## Folketalsutvikling
Blomøyna

**Blomøyna** er ei øy i Øygarden kommune i Vestland. Ho er den nest største av øyane i Øygarden med eit areal på 9,1 km². Det høgaste punktet er Blomøyknuten på 74 meter over havet. 

Ho ligg nord for øyane Rongøy og Ono og sør for One. Det er brusamband både nordover til One og sørover til Rongøy og vidare inn til fastlandet ved Bergen. Øya har litt over 500 innbyggjarar og Blomvåg er den største busetnaden på øya.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Bjelkarøyna

**Bjelkarøyna** er ei øy i Øygarden kommune i Vestland. Øya har om lag 40 fastbuande. Bjelkarøyna har ferjesamband til Klokkarvik, Lerøy og Hjellestad. Kommunestyret har vedtatt reguleringsplan for bru mellom Bjelkarøyna og Lerøy.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Bildøyna

**Bildøyna** er ei øy mellom Sotra og Litlesotra som ligg i Øygarden kommune, vest for Bergen. Trass i at ho er lita samanlikna med naboøyane husar Bildøyna mellom anna Sotra vidaregåande skule, Fjell ungdomsskule, Bildøyhallen og Indremisjonsforbundet sin bibelskole, noko som gjer øya til ein viktig del av Fjell kommune.

Den nordlege delen av Bildøyna er prega av fritidseigedomar, naust og ein del utmark. Sør for riksveg 555, som deler Bildøyna på tvers, har ein derimot samling av skular og idrettspark, samt bustadfeltet Søre Bildøy heilt på sørspissen av øya. 

Bildøyna har òg gjeve namn til toppen **Bildenuten** (òg kalla Bildefjellet), 221 moh, som er ein del av fjellryggen som strekkjer seg på austsida av Sotra.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
1019 Strackea

**1019 Strackea** er ein asteroide i det indre av hovudbeltet av S-typen. Han blei oppdaga den 3. mars 1924 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg og er namnsett etter den tyske astronomen Gustav Stracke. Han er eit medlem av asteroidefamilien Hungaria. 

## Fotnotar
Bjørn Tømmerdal

**Bjørn Tømmerdal** () er ein norsk politikar frå Høgre. Han var ordførar i Ålesund frå 2007 til 2015.
Thorbjørn Fylling

**Thorbjørn Fylling** () er ein norsk lokalpolitikar frå Framstegspartiet. Han er ordførar i Ørskog kommune i Møre og Romsdal frå 2007. Han vart vald ved direkte ordførarval.
Sture Pedersen

**Sture Pedersen** (fødd 1956) er ein norsk politikar og ordførar i Bø i Vesterålen. Han vart innvald på lista til Høgre.

Høgre og Arbeidarpartiet stilte fellesliste ved kommunevalet 2007, dette utradisjonelle samarbeidet vekte oppsikt og møtte noko motstand og kritikk før valet.

## Bakgrunnsstoff
* Ordføraren  – Bø kommune
* Bø Høgre
Kjell Harald Trælnes

**Kjell Harald Trælnes** () var ein norsk bonde og senterpartipolitikar. Han blei vald til ordførar i Brønnøy kommune i fire periodar, men døydde i løpet av den fjerde perioden.

Trælnes var fødd og oppvaksen i bygda Trælnes i utkanten av Brønnøy like ved Berg i nabokommunen Sømna. Der dreiv han ved sida av ordførararvervet ein gard med storfe.

## Kjelder
Per-André Johansen

**Per-André Johansen** () er ein norsk politikar. Han var ordførar i Bindal kommune  frå 2007 til 2010. Han var innvald på lista til Arbeidarpartiet.

Han har bakgrunn som lærar, og kom frå stillinga som rektor ved Terråk skole.

## Bakgrunnsstoff
* Ordføraren  – Bindal kommune
* Bindal Arbeidarparti
Torfinnsvatnet

**Torfinnsvatnet** er ein innsjø i Voss herad i Vestland.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Torfinnsvatnet|Torfinnsvatnet]]» frå , den 11. april 2008.*
Ingunn Laumann

**Ingunn Jofrid Laumann** () er ein norsk politikar og ordførar i Dønna kommune frå 2007 til 2011. Ho vart innvald ved direkte ordførarval, som representant for Arbeidarpartiet.  Ho fekk godt over 50 % av røystene ved ordførarvalet. Laumann vart vald til kommunestyret første gong  i 1983, og sidan har ho vore representert, med unntak av i ein kommunestyreperiode.

## Bakgrunnsstoff
*Ordføraren  – Dønna kommune
Ken-Richard Hansen

**Ken-Richard Hansen** () er ein norsk politikar og ordførar i Vevelstad frå 2003 til 2015. Han vart innvald på ei lokal samarbeidsliste, men var medlem av Senterpartiet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Ordføraren  – Vevelstad kommune
Aina Willumsen

**Aina Brit Kari Willumsen** () er ein norsk lokalpolitikar for Arbeidarpartiet. Ho var ordførar i Træna kommune i Nordland frå 2003 til 2011. Partiet hadde reint fleirtal i kommunen med 7 av 11 representantar. 

## Bakgrunnsstoff
* Kommunestyret  – Træna kommune (lukka dokument)
Ronny Sommerro

**Ronny Sommerro** () er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet. Han var ordførar i Nesna kommune frå 2007 til 2011, i  eit raudgrønt samarbeid i kommunen mellom Arbeidarpartiet, Senterpartiet og Sosialistisk Venstreparti. Frå 2011 var han varaordførar.
Arild Kjerpeseth

**Arild Robert Kjerpeseth** () er ein norsk lokalpolitikar. Han var ordførar i Meløy kommune 2003-2011, innvald på lista til Arbeidarpartiet

 

{{DEFAULTSORT:Kjerpeseth, Arild
Carl Einar Isachsen jr.

**Carl Einar Isachsen jr.** () er ein norsk politikar frå Senterpartiet. Han var ordførar i Lurøy kommune frå 2007 til 2011 og attvald i 2015.

Isachsen er gardbrukar på garden Hestmona på øya med same namnet.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Lurøy Senterparti
Kjell-Idar Juvik

**Kjell-Idar Juvik** () er ein norsk politikar frå Ap. Han var ordførar i Hemnes kommune i Nordland frå 2003 til 2011. Frå 2013 er han Stortingsrepresentant for Nordland.

I lag med ordførarane i Narvik, Rana og Hattfjelldal vart han landskjend i november 2007 då det viste seg at kommunen hadde satsa framtidige kraftinntekter i amerikanske fondsprodukt som Terra Securities selde på vegnar av den amerikanske storbanken Citibank.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* Hemnes kommune - Ordføraren
Bjørn Ivar Lamo

**Bjørn Ivar Lamo** () er ein norsk politikar. Han var ordførar i Grane kommune til 2019. Han var innvald på lista til Arbeidarpartiet.

## Bakgrunnsstoff
* Ordføraren – Grane kommune
* Grane Arbeidarparti
Olav Terje Hoff

**Olav Terje Hoff** () er ein norsk politikar og ordførar i Rødøy kommune, innvald på lista til Senterpartiet.

## Bakgrunnsstoff
* Politikk  – Rødøy kommune
* Rødøy Senterparti
Arbeidshest

**Arbeidshest** er ein hest som vert nytta til arbeid som gardsarbeid, skogsarbeid, transport og liknande. 

Heilt frå arilds tid og fram til 1960-talet vart det nytta hestar i landbruket, både i Noreg og mange andre land. Sjølv om det vart importert nokre traktorar før 1. verdskrigen var det fyrst på 1920-talet at hestane fekk reell konkuranse av traktorane og på små bruk var det ikkje før på 1950-talet at traktorane erstatta hestane. I fleire tiår vart hestar og traktorar nytta side om side. I skogbruket vart det fyrast på 1950-talet at traktorane tok til å konkurrera ut hestane. 

## Hestetypar

*Ardennarhest

*Dølahest

*Boulognhest

*Brabanthest

*Bretagnehest

*Clydesdale
*Lyngshest/Nordlandshest

### [[Fjording]]
Fjordhesten er ein lett hest, med ei høgd på 1,35 m til 1,55 m. Han er lett å kjenna att på den blakke farga og det ståande fakset. Fjordingen var viktig i norsk landbruk, spesielt på Vestlandet. 

*Frisar

*Gypsy vanner

*Irsk Draught

### [[Percheron]]

Percheron er ein rase som art avla fram i området rundt Mortagne-au-Perche i Normandie i Frankrike på 700-talet. Percheron er ein stor hest, med ei høgd på 1,65 til 1,85 m og ei vekt på 900 til 1200 kg. Farga er grå, ofte med flekkar, eller kvit. Kroppen er kompakt og muskuløs, med krafige føter. Hesten framstår elegant, noko som skuldast innkryssing av arabarhest på 700-talet.  

Det er ein sterk arbeidshest som kan dra tungt og arbeida stødig. Han er godlynt  og lettkjøryd og høver like godt for jordbruk og skogbruk som til kjøyrehest.

*Shirehest
*Suffolk Punch

## Arbeidsoppgåver
Ein finn arbeidshestar i jordbruks-, skogbruks- og transporthistorie.
### I jordbruket

fil:Eatonville.jpg|Horving med hestar.
fil:Zrywka drewna w Masywie Śnieżnika PL.jpg|Tømmerkjøring med hest.
fil:Hugo Mühlig Pferdefuhrwerke.jpg|Hesteskyss.
fil:Orlowski podrozny.jpg|Sledetransport.


## Kjelder

## Sjå òg
*Hest