Claude Simon

**Claude Simon** () var ein fransk forfattar som vann Nobelprisen i litteratur for 1985. Svenska Akademien sa i grunngjevinga at han var ein forfattar *«som i sina romaner förenar poetens och målarens skapande med ett fördjupat tidsmedvetande i skildringen av mänskliga villkor.»*

## Liv
Simon blei fødd i Antananarivo i den tidlegare franske kolonien Madagaskar som son av ein offiser i marineinfanteriet. Familien vendte tilbake til Frankrike i 1914. Faren fall i Flandern i byrjinga av den første verdskrigen og Simon voks opp i Perpignan, mora sin heimplass.

Etter at mora døydde i 1924 tok ein av fetrane hennar, ein pensjonert kavalerioffiser, ansvaret for den elleveårige guten. Simon budde på eit internat i Paris og gjekk seinare på målerikurs. I 1934/35 avtente han militærteneste som kavallerist. I to veker var han ved hovudkvarteret til dei republikanske under den spanske borgarkrigen, men returnerte til Frankrike då han ikkje fann meiningsfylte oppgåver i Barcelona. I Frankrike var han med i ei gruppe som organiserte våpenforsynigar for den republikanske sida. I 1937 reiste han på ei stor europareise som førte han til Berlin, Warszawa, Sovjetunionen, Istanbul, Hellas og Nord-Italia. Dei første litterære eksperimenta hans kom på denne tida; sjølv rekna han dei som ubetydelege.

Under oppseglinga til den andre verdskrigen blei Simon i august 1939 kalla inn til sin gamle kavallerieining. Skvadronen hans blei slått ut i Belgia og han sjølv send i krigsfangenskap i Mühlberg ved Elben. Krigserfaringane gav han seinare ei litterær form i ulike romanar, som *La Route des Flandres*, *Les Géorgiques*, *L'Acacia*. I oktober klarte han å flykte og kom seg til Perpignan som ikkje var okkupert av Tyskland. Då representantar for Vichy-regjeringa blei merksam på han, unngjekk han fengsling ved å stikke seg bort i Paris.

Han skreiv den første romanen sin på denne tida, *Le Tricheur*. Den kom ut i 1945 og vekte like lite merksemd som dei tre neste bøkene. I 1956 blei han kjend med Alain Robbe-Grillet som arbeidde i forlaget *[[Editions de Minuit]]*, og han oppmoda Simon om å publisere hos dei. Forlaget var ein arnestad for den litterære rørsla som seinare blei kjend som *[[nouveau roman]]*. I tida som følgde voks kjennskapen til Simon og fleire av tekstane hans kom ut i omsetjingar.

I 1961 fekk han tidsskriftet *L'Express* sin pris for *La Route des Flandres*, i 1967 *Prix Médicis* for *Histoire*. Til stor overrasking for offentlegheita og store delar av fagmiljøet fekk han Nobelprisen i litteratur for 1985.

## Litteratur
Simon skreiv hovudsakleg romanar. Verka hans blir rekna  til *nouveau roman*-rørsla som klårt skil seg frå den klassiske 1800-tals litteraturen. Til dømes manglar ein allvitande forteljar som kan leie lesaren gjennom ei kronologisk handling. Simon sin forteljarrøyst syner ingen djupare innsikt i det som skjer og innskrenkar seg stort sett til ein ytre skildring utan at dei enkelte fragmenta er lette å plassere i ein overordna handlingstråd. Ein psykologisk karakterisering av romanfigurane eller forklaring av handlingane deira finn ikkje stad, i staden tek lesaren del i tankane og motiva til figurane gjennom lange passasjar med monologar og indirekte eller opplevd tale. Romanane er bygd opp av ei lang rekke fragmenterte handlingsstrengar som kan bli brått avbrotne, i blant midt i ein setning, og tatt opp att seinare i teksten. Handlingsstrengane er knytte tett saman utan at det finst ei kronologisk handling.

Tematisk og stilistisk er verka til Simon høgst originale. I ei eller anna form er krigen til stades i nesten alle av dei utgjevne verka hans, og ofte plasserer han erfaringar som ulike einskildindivid har med forskjellige historiske konfliktar i ein og same roman:  I *L'Acacia* den første og andre verdskrigen, romanen omhandlar òg verknadane krigen fekk for soldatenkene, og i *Les Géorgiques* dei franske revolusjonskrigane og den andre verdskrigen.

## Verk i utval
**Le Vent*, 1957
**L'Herbe*, 1958
**La Route de Flandres*, 1960. *Veien gjennom Flandern*, 1985, omsett og med forord av Carl Hambro 
**Le Palace*, 1962
**L'Histoire*, 1967. *Historie*, 1968, omsett av Carl Hambro 
**Triptyque*, 1973
**Les Géorgiques*, 1981. *Sverd og sigd*, 1982, omsett av Carl Hambro
**L'Acacia*, 1989. *Akasietreet*, 1991, omsett av Karin Holter
**Le jardin des plantes*, 1997. *Erindringens hage*, 2000, omsett av Karin Holter

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
*Nobelprisen i litteratur 1985 på Nobelprize.org
*Claude Simon - Biografi på Nobelprize.org
*Om Claude Simon på nobel-winners.com
*SvD Kultur 10. juli 2005 - Hellekant, Johan, ''Claude Simon en banbrytare''