Bernt Michael Holmboe

**Bernt Michael Holmboe** () var ein norsk matematikar, mest kjend som læraren til Niels Henrik Abel. Det var Holmboe som oppdaga talentet til Abel, og han spelte ei viktig rolle for å hjelpe Abel fram. Gjennom heile livet til Abel var Holmboe hans nære ven. Holmboe var òg på andre måtar ein viktig person i første halvdelen av 1800-talet. Han skreiv populære lærebøker i matematikk, vart etter kvart professor ved Universitetet i Christiania, og bidrog til etableringa av forsikringsselskap i Noreg.

Holmboe voks opp på Eidsberg prestegard saman med seksten sysken. Foreldra, sokneprest Jens Holmboe og Cathrine Holst, underviste Bernt Michael og fleire av brørne heime, før han i 1810 vart send til Christiania katedralskole. Han vart student ved Det Kgl. Frederiks Universitet i 1814.

Han fekk stilling som amanuensis i 1815 hos universitetslektor Christopher Hansteen, som året etter fekk tildelt eit professorat i praktisk matematikk og som trong hjelp med dei astronomiske utrekningane. Frå 1818 virkte Holmboe som matematikklærer ved Christiania katedralskole i åtte år. I 1826 fekk Holmboe stilling som universitetslektor ved Det Kgl. Frederiks Universitet og deretter frå 1834 som professor i rein matematikk ved same stad.

Det oppstod eit nært og livslangt venskap mellom Niels Henrik Abel og Holmboe, og han redigerte den første utgåva av verka til Abel, *Oeuvres complètes de N. H. Abel* 1839, ti år etter den kjende, unge matematikaren døydde. 

Holmboe var ein inspirerande matematikklærar og fekk òg tyding for ein annan viktig person i norsk matematikkhistorie, Ole Jacob Broch. Holmboe forfatta fleire lærebøker. I 1825-1827 utgav han lærebøkene sine i aritmetikk og geometri, som vart mykje brukt og utkom i fleire opplag.

Holmboe var samfunnsengasjert alt frå studiedagane og ein ivrig talsmann for det frivillige studentkorpset som vart oppretta som ein reaksjon på at svenske styrkar sommaren 1814 rykte inn i Noreg. I perioden 1832-48 var han medlem av tilsynskomiteen for private forsørgings- og understøttingsselskap, som var det første offentlege organet for kontroll av forsikringsverksemd. I 1844 var han ein av stiftarane i Den Norske Livrenteforening og direksjonsmedlem i livsforsikringsselskapet Gjensidige frå skipingsåret 1847.

Holmboe gifta seg første gongen i 1834 med Nikoline Finkenhagen, som døydde fem år seinare. I 1842 gifta han seg med Ingeborg Thorp, f. Hannestad.

Det Norske Videnskaps-Akademi deler ut Holmboeprisen.

## Verk
* *Forsøg paa en Fremstilling af Mathematikens Principer, samt af denne Videnskabs Forhold til Philosophien*, 1822

* *Lærebog i Mathematiken. Første Deel . Indeholdende Indledning til Mathematiken samt Begyndelsesgrundene til Arithmetikken*, 1825

* *Lærebog i Mathematiken. Anden Deel . Indeholdende Begyndelsesgrundene til Geometrien*, 1827 

* *Kort Fremstilling af Niels Henrik Abels Liv og videnskabelige Virksomhed*, 1829

* *Stereometrie*, 1833

* *Plan- og sfærisk Trigonometrie*, 1834

* *De evolutione functionum cos. nx et sin. nx, dissertatio*, 1836

* *Oeuvres complètes de N.H. Abel*, 1839

* *Lærebog i den høiere Mathematik*, 1849

## Bakgrunnsstoff
* abelprisen.no Bernt Michael Holmboe
* forskning.no  Den inspirerende læreren
* O'Connor, John J., og Edmund F. Robertson. «Holmboe ». MacTutor History of Mathematics archive

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bernt Michael Holmboe|Bernt Michael Holmboe]]» frå ,  den 31. oktober 2011.*