open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Samuel Plimsoll

**Samuel Plimsoll** () var ein britisk politikar og reformator, no best kjend som mannen bak *plimsollmerket*.

Samuel Plimsoll vart fødd i Bristol men flytte tidleg til Sheffield og forlét skulen i ung alder for å arbeida på eit bryggeri. I 1853 freista han å etablera seg i London som kolhandlar, men mislukkast og vart ruinert. I ein periode måtte han bu i eit losji for fattige, og røynsla gav han sympati med dei utslegne i samfunnet.

På den tida var livet til sjøs svært farleg, ein av fem britiske sjømenn omkom. Dødelegheita var større blant sjømenn enn i noka anna yrkesgruppe, tusenvis av skip forliste grunna overlast eller dårleg vedlikehald. Dei forferdelege tapa av sjømenn, og skjebnen til enkene fekk Plimsoll til å arbeida for tryggleik til sjøs. I 1868 vart han vald inn i parlamentet for det liberale partiet for kretsen Derby og arbeidd utrøytteleg for lovar som kunne sørgja for sikrare skipsfart. I 1872 gav han ut ei bok om tilhøva til sjømennene som gjorde eit sterkt inntrykk på opinionen.

I 1873 nedsette parlamentet ein kommisjon for å greia ut saka og i 1875 vart det vedteke ein sjøsikkerheitslov. Plimsoll såg på loven for utilstrekkeleg, men valde endå å støtta han. I eit parlamentsmøte den 22. juli same året erklærte likevel statsminister Benjamin Disraeli at loven ikkje ville verta vedtaken. Plimsoll vart rasande og karakteriserte parlamentsmedlemmane som «skurkar». Plimsoll fekk ei åtvaring, og bad om unnskyldning. Folkesetnaden delte likevel hans syn på at loven hadde vorte stoppa av skipsreiarane, og opinionen tvinga regjeringa til å fremja eit lovforslag som året etter vart føydd til «the Merchant Shipping Act».

Loven gav styresmaktene betre høve for å inspisera skip, og innførte ein lastelinje, som raskt vart kjent som *plimsollmerket*. Plimsoll vart gjenvald til parlamentet i 1880, men gav opp sin plass til William Vernon Harcourt, som han såg på ville halda fram arbeidet for sjøsikkerheit. Plimsoll vart utnemnd som ærespresident for det britiske sjømannsforbundet. Mot slutten av livet vitja han USA for å prøva å påverka amerikanarane til å ha ei meir balansert skildring av Storbritannia i lærebøkene sine.

Det er eit paradoks at dårlege skuter, såkalla *flytande likkister*, vart kalla for ein *plimsoll* etter han som kjempa for det motsette.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Samuel Plimsoll|Samuel Plimsoll]]» frå ,  den 20. november 2018.*  

## Litteratur
* Brian Faulkner: *Samuel Plimsoll: the sailor's friend*

## Bakgrunnsstoff
*plimsoller i Store norske leksikon
* «The sailor's friend» (bokmelding), *The Economist*, 6. juli 2006 (engelsk)
* «The Plimsoll Sensation» (podcast), The British Library, Jul 7th 2006 (engelsk)
* Artikkel frå Statistisk sentralbyrå om norsk forlisstatistikk på slutten av 1800-talet
Mary Baker Eddy

**Mary Baker Eddy** () var ein amerikansk forfattar som grunnla Christian Science-rørsla. 

Eddy var fødd som Mary Morse Baker på ein gard i Bow i New Hampshire.  Ho var plaga av sjukdom heile livet, og fekk blant anna mesmerismebehandling. Etter kvart tok ho avstand frå denne og andre handsamingar og utvikla sin eigen teori i hovudverket *Science and Health* (1875) om at lækjing av sjukdom utelukkande fann stad gjennom ånd og tru. «Mennesket er bevissthet og ånd, mens materien og det kroppslige, som sykdom, alder og død, er illusjon.» Ho såg på teoriane sine som ein ny vitskap. 

Hovudverket *Videnskap og helse : med nøkkel til skriften* (*Science and Health*)  er utgjeve på norsk i fleire utgåver, sist i 1994. Eit utdrag er utgjeve i antologien *New Age*, 2007.

Eddy døydde i Chestnut Hill i Massachusetts. I 1995 vart ho innvotert i Kvinnenes æresgalleri i USA.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mary Baker Eddy|Mary Baker Eddy]]» frå ,  den 20. november 2018.*  


## Bakgrunnsstoff
* Biografi i Encyclopædia Britannica 
* nps.gov Mary Baker Eddy House
Theodore C. Blegen

**Theodore Christian Blegen** () var ein amerikansk historikar og forfattar.  Blegen skreiv fleire historiske referansebøker og artiklar skrive gjennom fem ti-år. Det primære området og fokuset hans var historia til Minnesota historie og norske immigrantar.

## Bøker på norsk

* *Amerikabrev*, ei samling brev skrive av norske emigrantar til slekt og vener i Noreg, med forord av Ingrid Semmingsen,  utgjeve i 1958

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Theodore C. Blegen|Theodore C. Blegen]]» frå ,  den 20. november 2018.*
NM i alpine greiner 1957

**Noregsmeisterskapen i alpine greiner 1957** fann stad i Oslo i februar månad 1957, med storslalåm og slalåm på programmet. Utforrenna vart avvikla på Voss sundag 10. mars i Lønehorgsløypa, med 2&nbsp;000 tilskodarar langs løypa.

## Menn
### Slalåm



Dato: 17. februar
Stad: Oslo

### Storslalåm



Dato: 16. februar
Stad: Oslo

### Utfor



Dato: 10. mars
Stad: Voss

## Kvinner
### Slalåm



Dato: 17. februar
Stad: Oslo

### Storslalåm



Dato: 16. februar
Stad: Oslo

### Utfor



Dato: 10. mars
Stad: Voss

## Kjelder
*Bergens Arbeiderblad 18. februar 1957
*Arbeiderbladet 11. mars 1957
Sioux City

**Sioux City** (uttale med IPA: /suːˈsɪti/) er ein amerikansk by i Woodbury County i Iowa. Han har kring  innbyggjarar (2000) og ei flatevidd på .

Byen ligg like sør for staden der Big Sioux River og Floyd River munnar ut i Missouri, og ved grensa til delstatane Sør-Dakota og Nebraska, ca. 250&nbsp;km nordvest for delstatshovudstaden Des Moines.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sioux City|Sioux City]]» frå ,  den 20. november 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* 
* Sioux City History
* Siouxland.net 
* History of the Stockyards
Horn i Niederösterreich

**Horn** er ein by og ein kommune i distriktet med same namn i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 39,3 km² og 6&nbsp;500 ibuarar. Omframt byen Horn, 311 meter havet, omfattar kommunen grendene Breiteneich, Doberndorf, Mödring og Mühlfeld. 

Horn er eit handelssenter. Eit sjukehus med om lag 600 tilsette er ein viktig sysselsetjar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Horn (Niederösterreich)|Horn (Niederösterreich)]]» frå ,  den 20. november 2018.*
Friedrich Schleiermacher

**Friedrich Daniel Ernst Schleiermacher** () var ein tysk protestantisk teolog og filosof, fødd i Breslau og død i Berlin. Han er kjend for sitt strev med å forlike opplysningstidas religionskritikk med tradisjonell protestantisk kristendom.

Schleiermacher arbeidde som predikant. Sidan var han professor i Halle og frå 1810 ved det nye universitetet i Berlin, Humboldt-Universität. Han utvikla der ei lære som går ut frå den «fromme sjølvbevisstheit» og avleier religionen frå mennesket. Kristus er «mennesket i seg», den guddommelege idéen om mennesket, opphavet til nåden og frelsa.
 
Schleiermacher var sterkt påverka av romantikken. Han meinte religionen høyrde kjenslelivet til, i sterk motsetnad til ein religionsfilosofi basert på fornufta. Religionen sitt eigentlege vesen er «aninga av og synet for det uendelege». Kristendommen har til oppgåve å løyse mennesket frå eit «syndefullt endelikt».

Trua og den indre kjærleiken skal, ifylgje Schleiermacher, vere drivkrafta for handling. I den ånd engasjerte han seg for kyrkjas fridom andsynes fyrstane. Han omdefinerte dogmatikkens oppgåve ved å relativere den til det historiske. Dogmatikken skal ikkje føre til tru, men utvikle dei truande si forståing av innhaldet i trua i ein historisk epoke. Læra hans om trua, og etikken og hermeneutikken hans, hadde vidtrekkande verknader.

Grunna sin store innverknad på kristen tenking, vert Schleiermacher ofte  kalla far til den moderne liberale teologien.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Friedrich Schleiermacher|Friedrich Schleiermacher]]» frå ,  den 20. november 2018.*
Stig Årdal

**Stig Årdal** () er ein norsk historikar frå Jølster i Sunnfjord. Han er utdanna cand.philol med hovudfag i historie. Årdal bur i Førde.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
* 

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Referansar


## Kjelder
* Selja forlag. (2018). Stig Årdal. (URL lesen 21.11.2018.)
Synnøve Vinsrygg

**Synnøve Vinsrygg** () er ein norsk arkeolog. Ho er fødd i Stryn og busett i Oslo. I 1973 tok ho magistergrad i arkeologi ved Universitetet i Bergen. Ho arbeidde i 15 år som arkeolog og vart førsteamanuensis. Etter tilleggsutdanning i internasjonale studiar arbeidde ho med ulike internasjonale oppgåver i mange land og verdsdelar, mellom anna med UNESCO.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
*
*
*
### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder
*Kolofon forlag
Rustefjelbma

**Rustefjelbma** (nordsamisk *Ruostefielbmá*, kvensk *Ruostefjelma*) er ei bygd i Tana kommune i Finnmark. Staden ligg på vestsida av Tana-elva, rundt 23 kilometer nord for kommunesenteret Tana bru. Grunnkrinsen Boftsa/Rustefjelbma hadde 164 innbyggjarar den 1. januar 2017.
Det samiske namnet «Ruostefielbmá» er truleg danna av *ruosta*, 'rust', og *fielbmá*, 'stilleflytande elv'.

Fylkesveg 98 går gjennom bygda, og Fv281 går nordover til Bonakas og Tanagård. Ved krysset mellom dei to vegane ligg Tana kyrkje. Om vinteren går ein isveg over til austsida av Tana ved Rustefjelbma.

## Historie

Sovjetunionen sin hær, Raudehæren, stansa framrykkinga si i Rustefjelbma i november 1944, under felttoget mot den tyske okkupasjonsmakta.

28. januar 1999 blei det målt ein kulderekord på -44,5 grader i Rustefjelbma.

## Kjelder




----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rustefjelbma|Rustefjelbma]]» frå ,  den 21. november 2018.*
Levajok Fjellstue

**Levajok Fjellstie** er ei fjellstove som ligg ved Tanaelva i Tana kommune. Tidlegare var dette ein av Statens Fjellstuer som gav losji til reisande i Tana dalen. I 1951 kjøpte Ivar Hauge fjellstova frå staten og utvikla fjellstova til eit turistmål for jakt- og fiskeinteresserte. Fjellstova er ein av sjekkpunkta til Finnmarksløpet.

Fjellstova er betent med restaurant, og har 14 hytter til utleige.

## Brannen i Levajok
Levajok Fjellstove vart bygd i 1922, og var ein av dei få bygningane i Finnmark som overlevde andre verdskrigen. Den 22. februar 2007 brann fjellstova ned og vart totalskadd. Det vart bygd ei ny fjellstove i 2009.

## Kjelder
NM i alpine greiner 1951

**Noregsmeisterskapen i alpine greiner 1951** fann stad dagane 2.-4. mars 1951 på Norefjell i Buskerud og i Rødkleiva i Oslo kommune. Arrangør for meisterskapen, den 7. noregsmeisterskapen i alpint, var Idrettslaget Heming.

## Menn
### Slalåm



Dato: 4. mars
Stad: Rødkleiva i Oslo


### Storslalåm



Dato: 3. mars
Stad: Norefjell


### Utfor



Dato: 2. mars
Stad: Norefjell


## Kvinner
### Slalåm



Dato: 4. mars
Stad: Rødkleiva i Oslo


### Storslalåm



Dato: 3. mars
Stad: Norefjell


### Utfor



Dato: 2. mars
Stad: Norefjell


## Kjelder
*Arbeiderbladet 3. mars 1951
*Arbeiderbladet 5. mars 1951
Chr. Michelsens Institutt

**Chr. Michelsens Institutt for Videnskap og Åndsfrihet**, ofte berre kalla **Chr. Michelsens Institutt** (**CMI**), er eit norsk samfunnsvitskapleg forskingsinstitutt i Bergen. Instituttet er ei privat stifting og blei skipa i 1930. CMI har 40 tilette forskarar som for det meste har fagbakgrunn innan sosialantropologi, samfunnsøkonomi og statsvitskap, og har eit særleg fokus på rettigheits- og utviklingsspørsmål. Direktøren for instituttet er Ottar Mæstad.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Chr. Michelsens Institutt|Chr. Michelsens Institutt]]» frå ,  den 10. mai 2019.*  

## Bakgrunnsstoff
* 
* Bergen Ressurssenter for internasjonal utvikling
* Anti-Corruption Resource Centre
Fridomsklokka i Philadelphia

**Fridomsklokka** (engelsk ***Liberty Bell***) er namnet på ei klokke i sentrum av Philadelphia i USA, som det skal ha vorte ringt med då den amerikanske sjølvstendefråsegna vart forkynt (om denne historia er sann er ikkje sikkert, men den spelar ei stor rolle i historieundervisinga i amerikanske skular). Ho vart støypt i 1752 i London av White Chapel Bell Foundry og sidan hang ho i det såkalte *State House*, tidlegare sete for koloniregjeringa i Pennsylvania (no kjent som *Independence Hall*). Klokka er i Liberty Bell Center.

Ein særeigenheit ved klokka er ripen, som gjev ein heilt spesiell klang. Korleis denne ripen er oppstådd er ikkje kjend, men det skjedde mellom 1817 og 1846.

John Philip Sousa oppkalla sit kjende musikkverk *Liberty Bell* etter denne klokka.

Klokka var inspirasjon for Fridomsklokka i Berlin, gjeve som gåve av amerikanarar til Berlins folkesetnad som symbol på kampen mot kommunismen i Europa.

## Bakgrunnsstoff

* Liberty Bell, John Philip Sousa's marsj, spelt av Presidentens band
Pledge of Allegiance

**Pledge of Allegiance** (norsk 'lojalitetsforplikting') er ein truskapseid til USA. Han blir utført ved mange offentlege hendingar i landet. Møte i Kongressen opnar til dømes med sitering av eiden. 

Eidsavseiinga kombinert med høgrearmen utstrekt i romersk helsing, såkalla bellamyhelsing, blei skapt av Francis Bellamy og første gong kunngjort i 1892. På grunn av likskapen med «hitlerhelsing» blei gesten erstatta av å ha høgre hand på hjartet frå 1942. Andre gestar har vore løfta høgrearm med handflata opp og utstrekt hand lagt vassrett på tvers av brystet.

Teksten til den noverande *Pledge of Allegiance* er slik:

Teksten er blitt endra ein del i historia. I den opphavlege versjonen var ikkje linja *One Nation under God* med. På grunn av det store fleirtalet av kristne i USA blei denne linja teken med i 1954, og denne versjonen er den absolutt mest kjende. Det er òg blitt gjord andre små endringar av mindre tyding, men den versjonen som blir brukt i dag har altså vore uendra sidan 1954.

Ein skal lesa opp eiden i gjevakt med andletet mot flagget og høgre hand over hjartet. Om ein ikkje er iført uniform, skal menn fjerna alle ikkje-religiøse hovudplagg med høgre hand og halda dei ved venstre skulder, med handa over hjartet. Personar i uniform skal bli verande stille, med andletet mot flagget, medan dei utfører den militære helsinga.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pledge of Allegiance|Pledge of Allegiance]]» frå ,  den 19. januar 2021.*  

## Bakgrunnsstoff
Francisco Gento

**Francisco Gento López** () var ein spansk fotballspelar frå ein landsby i El Astillero i Cantabria-provinsen. Han var i tida 1956-66 med om å vinne europacupen seks gongar for Real Madrid. Angrepsspelaren Gento utmerkte seg særleg gjennom si store fart og kvikke, tekniske handsaming av ballen.

### Klubbspel
Venstrevengen Gento spelte på Racing Santander i 1952/53-sesongen. Sommaren 1953 gjekk han over til Real Madrid, der han gjorde teneste i 18 år. Unnateke den siste sesongen, vann han minst eitt trofe kvar einaste sesong med laget frå den spanske hovudstaden. Perioden 1956-60 syrgde han for, saman med, mellom andre, legendariske spelar som Alfredo di Stéfano og Ferenc Puskás at Real Madrid vann samtlege fem fyrste finalar i europacupen. Sidan var Gento med å tape to europacupfinalar, før han i 1966 vart europacupvinnar for sjette gong. Han vann elles 12 spanske seriemeisterskap og to nasjonale cup-pokalar. I sin avskjedskamp, omkampen i finalen i Cupvinnarcupen 1971, tapte Real Madrid og Gento mot Chelsea FC. Gento spelte i alt 428 seriekampar for Real Madrid og skåra 126 mål.

### Landslagsspel
Gento spelte 43 landskampar for Spania i åra 1955-63 og 1966-69. Han deltok i Fotball-VM 1962 og 1966, i begge meisterskapane rauk Spania ut etter gruppespelet. Gento var lagkaptein i 15 kampar og skåra 5 landslagsmål.

### Merittar
*Vinnar av europacupen: 1956, 1957, 1958, 1959, 1960 og 1966 med Real Madrid
*Spansk seriemeister: 1954, 1955, 1957, 1958, 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1967, 1968, 1969 med Real Madrid
*Spansk cupmeister: 1962, 1970 med Real Madrid

## Kjelder

*eu-football
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Francisco Gento|Francisco Gento]]» frå ,  den 21. november 2018.*
Førarhund

Ein **førarhund** er ein hund som har som oppgåve å leia blinde og svaksynte, slik at dei kan ferdast så fritt og uhemma som mogleg, både inne og utandørs. Fleire ulike hunderasar blir brukte blir brukte til førarhundar, men retrieverar og pudlar er mest vanlege.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Førerhund|Førerhund]]» frå ,  den 21. november 2018.*  
 

## Referansar


## Bakgrunnsstoff

* Utdanning.no sin yrkesskildring av førarhundtrenar
* Noregs Blindeforbunds Førarhundskule
* Førarhundskulen Vegvisaren AS
* Lions Førarhundskule og Mobilitetsenter 
*Førerhund i SNL
Tresse

**Tresse**, frå italiensk *treccia* (fletting), via fransk, er ei flat flette av silkeband og gull eller sølvtrådar, festa på ei uniformsjakke, eller huve.

## Sjå òg
*Dusk

## Bakgrunnsstoff
Tywyn

**Tywyn** (walisisk uttale&nbsp;), tidlegare stava **Towyn**, er ein by ved Cardigan Bay sør i Gwynedd i Wales. Han er også eit *community* (ein slags kommune) og ein badeby. Her finn ein Cadfan-steinen, som har den eldste walisiske innskrifta ein kjenner til. Han er også endepunkt for den historiske jernbana Talyllyn Railway.

## Ordsoge
Namnet er avleidd frå det walisisk *tywyn* ('kyst, strand, sanddyne'). Ein finn framleis store sanddyner nord og sør for byen. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tywyn|Tywyn]]» frå ,  den 22. november 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Visit Tywyn
* Tywyn an illustrated guide
* bbc.co.uk North West Wales: Tywyn
* Marconi Long Wave Receiving site in Tywyn
* www.geograph.co.uk : photos of Tywyn and surrounding area
Silfamilien

**Silfamilien** (Ammodytidae) er ei biologisk gruppe av små langstrekte piggfinnefiskar. Dei blir også kalla **tobis**. Fiskane er små og langstrekte, og kjenneteikna av ein framskytbar munn.

I Noreg finst fem artar: glattsil, havsil, småsil og storsil. 

Ein nyttar hovudsakleg sil til produksjon av fiskemjøl og fiskeolje. Indirekte speler fiskane ei stor rolle som føde for torsk, kviting, hyse, sei, sild, makrell og ulike flyndreartar. Sil er også viktig for lundefugl og andre sjøfuglar.

## Delgrupper
* *[[Ammodytes]]*
* *[[Ammodytoides]]*
* *[[Bleekeria]]*
* *[[Embolichthys]]*
* *[[Gymnammodytes]]*
* *[[Hyperoplus]]*
* *[[Lepidammodytes]]*
* *[[Protammodytes]]*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tobisfisker|Tobisfisker]]» frå ,  den 22. november 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

; Litteratur 
* Torsvik, Mortensen, Nedreaas (red.) Fiskeribiologi ISBN 82-529-1720-8
* 

## Bakgrunnsstoff

* Småsil – tobis , generell informasjon
* Andersen, Elisabeth Kirkeng: «Tobis sliter på grunn av overfiske», *Forskning.no* 6. mai 2004
Sil

**Sil** er ein reiskap brukt til å skilja store bitar av ei blanding frå mindre, eller fast stoff frå ei væske.
Ein sil kan ha eit finmaska nett eller eit materiale med hol i botn og eventuelt sidene. 

Det finst mange ulike typar sil for ulike føremål, som dørslag til matlaging, smørsil til å laga smør og tesil til teservering. 
## Kjelder
*
Sil (fleirtyding)

**Sil** eller **SIL** kan visa til:

*Sil, ein reiskap til å sila med
*Silfamilien, ei gruppe fiskar
*Rio Sil, ei elv i Spania
*Summer Institute of Linguistics, ein misjonsorganisasjon som arbeider med språk
Smørsil

**Smørsil** er ein sil brukt til å hella kinnemjølk gjennom for å fanga opp små smørkorn etter kinning. Smørsilar har ein sylinderforma trøsk av tre og botn av metallnett.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Smørsil|Smørsil]]» frå ,  den 22. november 2018.*  
 
* Østby, Jon Birger (1984): *Nomenklatur for melkestell. Med tegninger av Torill Sand.* Oslo.

## Bakgrunnsstoff
* Smørsil i DigitaltMuseum
Johan Ludvig Heiberg

**Johan Ludvig Heiberg** () var ein dansk dramatikar og mektig kritikar frå København. Han var 1849-56 sjef for Det Kongelige Teater i København. 

Heiberg var lektor i dansk ved universitetet i Kiel frå 1822 til 1825. Der vart han kjend med filosofien til Georg Wilhelm Friedrich Hegel, noko som vart skiljesetjande for synet hans på kunst og kultur. Etter at han kom tilbake til København, fekk Heiberg åra 1825-27 oppført fire vaudevillar, med stor suksess. Seinare kom fleire romantiske stykke, særleg kjend vart *Elverhøj* frå 1828.

Frå 1827 gav Heiberg ut det estetiske tidsskriftet *Københavns flyvende Post*, eit skrift som øvde stor makt over samtidig dansk litteratur og kultur. Han kritiserte og arbeidde iherdig mot liberale idear og uttrykk, noko som mellom anna førte til at han på 1850-talet forkasta nokre av Henrik Ibsen og Bjørnstjerne Bjørnson sine tidlege stykke. Heiberg sitt mest personlege verk er *Nye Digte* frå 1840, eit arbeid som inneheld både filosofiske dikt, ein romansyklus og ein komedie.

I 1831 gifta Heiberg seg med skodespelaren Johanne Luise Pätges, og frå 1849 var han i sju år sjef for Det Kongelige Teater.

## Kjelder
Fiskeolje

*Fiskeolje*' er olje frå feit fisk. Fisken akkumulerer olja frå føda si, anten frå mikroalgar eller frå annan fisk.

Fiskeolje er tilrådd å ha i kosthaldet ettersom det inneheld omega-3 fettsyre, eicosapentaenosyre (EPA) og docosaheksaenosyre (DHA). 

## Sjå òg
*Tran

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fiskeolje|Fiskeolje]]» frå ,  den 22. november 2018.*
P.W. Botha

**Pieter Willem Botha** (), til vanleg omtala **P.W. Botha**, var statsleiar i Sør-Afrika frå 1978 til 1989. Han var statsminister frå 1978 til 1984 og frå 1984 til -89 den fyrste presidenten i landet med utøvande makt.

Botha vart vald inn i nasjonalforsamlinga i 1948, der han markerte seg som ein skarp motstandar av fleirtalsstyre. Han kom til makta etter omfattande demonstrasjonar mot apartheid-politikken. Enkelte små politiske reformer stagga  det svarte folkefleirtalet lite, og Botha vidareførte eit hardstyre der regjeringa og andre statsmakter gjorde seg skuldige i vald mot menneskerettane. Etter eit slagtilfelle trekte Botha seg som leiar av Nasjonalistpartiet i februar 1989. Seks månader seinare vart han også tvinga til å forlate presidentstolen.

Ved 1992-valet gjekk Botha mot etterfylgjaren, president F.W. de Klerk, og dreiv valkamp for framhaldande apartheid-styre. Han fordømde De Klerk-regjeringa som uansvarleg ved å opne døra til fleirtalsstyre. I 1998 nekta Botha å vitne til Sannings-kommisjonen, noko han vart bøtelagd for og dømd til betinga fengsel for brot på menneskerettane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:P. W. Botha|P. W. Botha]]» frå ,  den 22. november 2018.*
Korneuburg

**Korneuburg** er ein by og ein kommune i distriktet med same namn i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 9,71 km² og 13&nbsp;000 ibuarar. Byen Korneuburg ligg ved nordbreidda av Donau, 12 km nordvest om Wien og 168 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Korneuburg|Korneuburg]]» frå ,  den 22. november 2018.*
Waidhofen an der Ybbs

**Waidhofen an der Ybbs** er ein by (*Statuarstadt*) og ein kommune i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 131,2 km² og om lag 11&nbsp;300 ibuarar. Byen Waidhofen ligg på begge sider av elva Ybbs, 362 meter over havet.

Waidhofen var i mellomalderen sentral i framstillinga av jarn i Niederösterreich. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Waidhofen an der Ybbs|Waidhofen an der Ybbs]]» frå ,  den 22. november 2018.*
Snøskjer

**Snøsker** er eit reiskap for å rydda snø, montert på ein traktor eller i nokre høve på ein bil eller lastebil. For traktor finst det både front- og bakmonterte snøskjer. Dei bakmonterte er festa til trepunktsopphenget, slik at dei lett kan heisast opp når det ikkje er i bruk. Bakmonterte skjer vert ofte nytta ved normal kjøreretning framover, men nokre kan snuast og nyttast ved rygging. Snøskjer er nærskylde med snøplog, spesielt skråplog, og det er inga klår grense mellom snøskjer og skråplog. Når reiskapen er bygd for å nyttast med låg hastigheir vert han gjerne kalla snøskjer, medan reiskap som vert nytta ved stor hastigheit, til dømes på lastebil, og som kastar snøen, vert kalla skråplog.


Fil:Pronar_320a_P3158322_(Nemo5576).JPG|Frontmonters snøskjer
Fil:PROBO_BUS,_traktor_s_pluhem,_z_boku.jpg|Bakmontert snøskjer
Hallvard Magerøy

**Hallvard Magerøy** () var ein norsk historikar og filolog, professor i islandsk ved Universitetet i Oslo, fødd i Borgund på Sunnmøre. Særleg utmerkte han seg som sagaforskar, der han slutta seg til eit syn på islendingesagaene som litteratur skapt av skuleutdanna forfattarar på 1200-talet.

Magerøy tok eksamen artium i Volda i 1936,og embetseksamen ved Universitetet i Oslo 1946, med norsk som hovudfag og norrøn filologi som spesialområde. 1947–50 var han utdanningsstipendiat ved UiO, 1949–52 norsk lektor ved Islands universitet, 1952–56 NAVF-stipendiat. I tida 1956–62 arbeidde han ved kommisjonen for Diplomatarium Norvegicum, og deretter 1962–73 dosent i norrøn filologi og 1974–84 professor i islandsk ved UiO.

Magerøy forska mykje på sagaer bevart i fleire versjonar, og tok doktorgraden i 1958 på avhandlinga *Studier i Bandamanna saga*. Han var overbevist om at versjonane hadde eit felles skriftleg grunnlag og at den lengste var den eldste, såleis måtte den leggjast til grunn når ny utgåve skulle gjevast ut.

På 1970-talet arbeidde han og Finn Hødnebø saman om nye omsetjingar av kongesagaene. Det siste større verket som Magerøy gav ut, *Soga om austmenn*, er ei oversikt over kjeldemateriale som kan fortelje om sambandet mellom Noreg og Island frå dei eldste tider til 1500-talet.
 
## Kjelder
*Norsk biografisk leksikon
Bruck an der Leitha

**Bruck an der Leitha** er ein by og ein kommune i distriktet med same namn i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 23,7 km² og i kring 8&nbsp;000 ibuarar. Byen Bruck ligg på begge sider av elva Leitha, 156 meter over havet.

Største sysselsetjaren i Bruck an der Leitha er ein godterifabrikk, eigd av det US-amerikanske Mars-konsernet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bruck an der Leitha|Bruck an der Leitha]]» frå ,  den 23. november 2018.*
Lykavittós

**Lykavittós** eller *Lykabettos* (gresk Λυκαβηττός) er ei høgd i Hellas på 300 meter over havet som ragar over Aten. Det veks furutre ved foten, og det ligg eit kapell frå 1800-talet tileigna St. Georg, og eit teater og ein restaurant.

Høgda er eit poulært turistmål som ein kan nå med kabelbane.
Denne har sin nedre endestasjon ved Kolonaki i Aristippougata. 

## Teater
Høgda har eit stort friluftsteater, amfiteater, øvst på toppen der mange greske og internasjonale artistar har halde konsertar. Blant desse er til dømes:

* Ray Charles, amerikansk songar
* Joan Baez, amerikansk fokemusiker
* B.B. King, amerikansk bluesmusikar
* Chuck Berry, amerikansk gitarist
* Jerry Lee Lewis, amerikansk pianist
* James Brown, amerikansk gospelsongar
* Bob Dylan, amerikansk musikar og poet
* Gary Moore, irsk gitarist
* Peter Gabriel, engelsk fløytist
* Black Sabbath, engelsk heavy metal band
* Nick Cave, australsk musikar
* Whitesnake, britisk hard-rock band
* Patti Smith, amerikansk musikar
* Brian Ferry, engelsk songar

## Galleri

File:Athens Francis Bedford 1862.jpg|Sett frå Akropolis. Fotografi av Francis Bedford frå 1862
File:Chapel of Saint George.jpg|St. Georgs kapell på toppen
File:Attica 06-13 Athens 46 View from Lycabettus.jpg|(Theatro Likavittou
File:Athens view2007.jpg|Utsikt over Athen


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lykabettos|Lykabettos]]» frå ,  den 24. november 2018.*
Valdes-halvøya

**Valdes-halvøya** (spansk *Península Valdés*) er ei halvøy i Atlanterhavet utanfor Argentina. Ho er rundt 3625 km² stor. Halvøya vart sett på verdsarvlista til UNESCO i 1999.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Valdes Peninsula|Valdes Peninsula]]» frå ,  den 22. november 2018.*
Minnehallen

**Minnehallen** (*Sjømennenes Minnehall*) på toppen av eit berg ut mot havet utanfor Stavern, er ein bygning reist som eit nasjonalt minnesmerke til heider for dei norske sjøfolka i handelsflåten, krigsseglarane, som mista livet under første verdskrigen, 1914-1918.  Etter andre verdskrigen, 1939-1945, vart òg dei sjøfolka i handelsflåten som mista livet i denne krigen heidra med dette minnesmerket.

Inne i krypten i bygningen er 1&nbsp;892 namn etter falne i første verdskrigen og 3&nbsp;456 falne etter andre verdskrigen innskrive på 32 koparplater. Dessutan vart det 8. mai 2015 montert i krypten fire minneplater over 890 sjøfolk som omkom i innanriksfarten i Noreg under krigen 1940-1945. Alle namna er dessutan samla i bøker og elektroniske register tilgjengelege for publikum.

## Bygningen og utsmykkinga
Minnehallen vart innvigd 1. august 1926 av kong Haakon VII, etter to års byggearbeid. Bygningen har pyramideform, og er bygd i betong med ytre av larvikittblokker frå fjellet i nærleiken. Arkitektar var Andreas Hesselberg Bjercke (1883-1967) og Georg Eliassen (1880-1964), som vann arkitektkonkurransen for minnesmerket i 1923. Tanken attom pyramideformen på bygningen og valet av materialet, var å få minnesmerket til å likne på eit sjømerke og ein varde. Byggearbeidet stod V. Thorenfeldts entreprenørfirma frå Larvik for.

Den kunstneriske utsmykkinga hadde bilethoggaren Nic Schiøll hand om. Ein 32 meter lang frise i hovudhallen skildrar tilværet til sjøfolk i fleire livsfasar. Framfor ein sarkofag med det norske flagget står skulpturen «Mot dypet».

Herman Wildenvey sitt dikt til sjøfolka finst på eit symbolsk altar i hovudhallen:



Landets egne, mand og kvinde, 
Konge, folk og raad, 
reiste dette æresminde 
over sjømends daad...



Minnehallen er open for publikum dagleg frå 15. mai til 31. august.

## Kjelder

*Snl.no: Minnehallen
----
**Denne artikkelen bygger delvis på «[[:nb:Minnehallen|Minnehallen]]» frå ,  den 23. november 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til minnehallen med søkbar database
*
Stuingsplan

**Stuingsplan**  er eit dokument som viser der dei ulike varene er lasta i eit skip, til dømes tankskip, kva for slag olje i kva for rom. I bulkskip kan det til dømes visa til kva for slag kunstgjødsel ein skal ha i dei ulike romma. For tørrlasteskip vert lasta fordelt over heile båten.

Planane er brukt til å maksimera økonomien i shipping og tryggleik om bord.

## Kjelder
**Dennea artikkelen bygger på [[:nb:Stuingsplan|Stuingsplan]] på bokmålsutgaven av Wiipedia, utgåva frå 2. desember 2016*

## Bakgrunnsstoff
*Definisjon på stuingsplan frå Encyclopedia Britannica.
St. Valentin

**St. Valentin** er ein by og ein kommune i distriktet Amstetten i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 45,7 km² og i kring 9&nbsp;300 ibuarar. Byen St. Valentin ligg 272 meter over havet, ei 20 km vest-nordvest om distriktshovudstaden Amstetten.

Nazi-Tysklands aller største produsent av panservogner, Nibelungenwerk, heldt til i St. Valentin. Dei seinare år er ein underleverandør til bilindustrien og ein landbruksmaskinfabrikk dei største sysselsetjarane i kommunen, begge eigd av utanlandske multinasjonale konsern.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:St. Valentin (Niederösterreich)|St. Valentin (Niederösterreich)]]» frå ,  den 23. november 2018.*
Viseadmiral Aleksej Burilitsjev

**Aleksej Vitalevitsj Burilitsjev** () var ein sovjetisk og russisk ubåtsjømann med rang som viseadmiral. Han var mellom anna skipsførar på ubåten K-461 «Volk» i 24. ubåtdivisjon og sjef for Departementet for djuphavsforskning i Russland.

## Referansar
Dampcentralen i Oslo

**Dampcentralen i Oslo** var det fyrste kommunale elektrisitetsverket i Oslo, bygd i 1892 av Christiania Elektricitetsværk, som vart skipa av Christiania (Oslo) kommune dette året. Verket var eit kolkraftverk, og låg i sentrum av Oslo, i ein staseleg bygning i  Rosenkrantz' gate 14 som framleis eksisterer i ombygd tilstand, teikna av arkitekt Holm Hansen Munthe. Bygningen vart mellom anna utstyrt med ein monumental portal i grorudgranitt. 

Kraftverket produserte berre likestraum til å byrje med, og var ikkje i stand til å levere kraft utanfor ein radius på 1&nbsp;200 meter. Tre dampmaskiner dreiv generatorar med ein effekt på 900 kW, og spenninga var på 240 volt. Desse fyrste dampmaskinene var laga i Stuttgart i Tyskland, ein fjerde vart bygd på Nylands Verksted i Oslo. I 1895, tre år etter at verket var sett i drift, hadde det 473 abonnentar, i 1900 var talet kome opp i 1&nbsp;517. Prisen for straum til lys var 75 øre per kWh (kilowatt-time) i 1893, og produksjonskostnadene 42 øre. I 1900 var prisen kome ned på 50 øre per kWh, og produksjonskostnadene var på 14 øre .

I 1900 vart vasskraftverket i Maridalen, Hammeren kraftstasjon, sett i drift for å levere all den straumen Oslo, etter dåtidas meining, skulle komme til å trenge i all framtid. Etter at vasskraft med tida vart dominerande i elektrisitetsproduksjonen, vart Dampcentralen i Rosenkrantz' gate omgjort til eit suppleringskraftverk.

## Vika varmesentral
Då fjernvarme kom til, vart Dampcentralen ombygd for å fungere som supplement til dei søppelforbrenningsanlegga og andre varmesentralar i Oslo som leverer fjernvarme til byen, det vil seie å sende oppvarma vatn gjennom eit nett av røyrleidningar i ein lukka krins for at kvar bygning som er knytt til dette nettet kan hente ut varme av vatnet til sitt eige oppvarmingsanlegg gjennom ein varmevekslar. Dampcentralen har no namnet Vika varmesentral, og fungerer berre som ein såkalla spisslastsentral som vert fyrt med elektrisk kraft og olje. Sentralen vert såleis berre nytta når oppvarminga av vatnet i fjernvarmeanlegget ikkje vert dekt fullt ut av andre sentralar, og då med fornybar energi så langt det er mogleg. Kapasiteten ved Vika varmesentral er 100 MW elektrisk straum og 50 MW olje.

## Fotnotar
Distriktet Amstetten

**Distriktet Amstetten** er eit administrativt distrikt (Bezirk) i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Distriktet dekker ei flatevidd på 1186 km² og har 115&nbsp;000 ibuarar (2018). Byen Amstetten er administrasjonssenter for distriktet.

## Kommuneskipnaden
Distriktet omfattar 34 kommunar, av dei 3 bykommunar og 18 såkalla 'Marktgemeide'.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bezirk Amstetten|Bezirk Amstetten]]» frå ,  den 23. november 2018.*
M/S Seabed Constructor

**M/S Seabed Constructor** er eit offshore- og forskingsfartøy (engelsk: "multi-purpose offshore construction vessel"). Ho vart bygd i tida 2013-2014 av Kleven Verft i Noreg for Stig Remøy sitt rederi Olympic Shipping under namnet M/S Olympic Athene.

Seabed Constructor vart oppkjøpt av Swire Pacific Offshore i 2016. Skipet er først og fremst esla til å jobbe for Swire Seabed, eit norsk rederi som inngår i Swire-gruppa, for arbeid på djupet og på havbotnen.

## Utrusting
Seabed Constructor har ei kran som kan lyfta 250 tonn og har ei arbeidsflate på dekk på 1300 kvadratmeter. Ho har en hangar for undervassfartøy (ROV) og verkstad for reparasjon av desse samt ei helikopterplattform for eit helikopter på opptil 15 tonn, til dømes Sikorsky S-92.

## Oppdrag 2018
Seabed Constructor har kontrakt på seks år med det Texasbaserte føretaket Ocean Infinity, som i byrjinga av 2018 leitte etter bitar av det malaysiske passasjerflyet som styrta i havet utanfor Indokina i mars 2014 (Malaysia Airlines Flight 370). 
Leitinga var resultatlaus, og kontrakta med malaysiske styresmakter slutta den 9. juni 2018.

Seinare vart båten send til Argentinakysten for å leite etter den Argentinske ubåten ARA «San Juan» som var meldt sakna 15. November 2017, og den 16. november 2018 vart ubåten funnen. Seabed Constructor hadde med seg fem undervannsrobotar av typen Hugin AUV frå Kongsberg Maritime i Horten som dei brukte til å søkje gjennom havbotnen med. Ubåten låg utanfor Valdes-halvøya på 800 meters djupn.

## Kjelder
*Swire Seabeds webbplats
*''A fantastical ship has set out to seek Malaysian Airlines flight 370'' i Economist den 2 januari 2018
Hugin AUV

**Hugin AUV** er ein undervassfarkost utvikla og produsert av Kongsberg Gruppen, i Horten i Vestfold. Den nyttast til autonome undervassoppdrag, både i sivil og militær samanheng til inspeksjon av undervassinstallasjonar (oljeledningar) eller i søk etter sjøminer. Den brukast av fleire land, deriblant Noreg.

Hugin AUV kan leite etter ting på havbotnen ned til 6000 meters djup og kan styrast gjennom akustiske signal (engelsk:"acoustic tether"). Den kan òg vere autonom
med leiteprogrammet sett på førehand. Navigasjonen vil då vere tråleiksnavigasjon av typen "Aided Inertial Navigation System" (AINS). Typisk vil ein Syntetisk apertur-sonar
vere ein av sensorane, saman med ekkolodd, magnetometer og digitale kamera.
## Referansar
Swire Seabed

**Swire Seabed** var eit norsk reiarlag som var del av Swire-gruppa, og var knytt til arbeid på djupet og havbotnen.

Det dreiv følgjande fartøy:
* MS «Seabed Worker»
* MS «Seabed Constructor»
* MS «Seabed Stingray»
* MS «Seabed Supporter»

Verksemda utførte oppdrag for Oljedirektoratet med å kartlegga mineralførekomstar i Den midtatlantiske ryggen på djupner opptil 3&nbsp;300&nbsp;meter.

I november 2019 blei reiarlaget lagt ned i lag med resten av Swire-gruppa av eigarselskapet Swire Pacific Offshore (SPO) frå Singapore. 151 tilsette mista jobbane sine. Swire-gruppa bestod av selskapa Swire Seabed Subsea, Swire Seabed Shipping og Swire Seabed Sea.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Swire Seabed|Swire Seabed]]» frå ,  den 16. august 2024.*
Pláka

**Pláka** er det historiske hjartet av Aten i Hellas. Sjølv om det berre finst nokre få byngingar her som er eldre enn den osmanske tida, er Pláka det eldste området i bye som framleis er folkesett. Det ligg inntill mellom anna Akropolis.

## Kjelder




**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Plaka|Plaka]]» frå , og «[[:en:|Plaka]]» frå  den 26. november 2018.*
NM i alpine greiner 1995

**Noregsmeisterskapen i alpine greiner 1995** fann stad på Bjorli i Oppland og i Melhus i Sør-Trøndelag, i tida 31. mars – 22. april 1995. Det var fjerde gongen heile, eller delar av, alpinmeisterskapen vart avvikla på Bjorli. Storslalåm for menn på Vassfjellet i Melhus vart avlyst.

## Menn
### Slalåm



Dato: 3. april 1995
Stad: Bjorli


### Super-g (Vidlåm)



Dato: 22. april 1995
Stad: Bjorli


### Utfor



Dato: 1. april 1995
Stad: Bjorli


### Kombinasjon





## Kvinner
### Slalåm



Dato: 2. april 1995
Stad: Bjorli


### Storslalåm



Dato: 7. april 1995
Stad: Melhus


### Super-g (Vidlåm)



Dato: 22. april 1995
Stad: Bjorli


### Utfor



Dato: 31. mars 1995
Stad: Bjorli


### Kombinasjon





## Kjelder
**Sportsboken 95-96*. Chr. Schibsteds Forlag. 1995.
Syntetisk apertur-sonar

**Syntetisk apertur-sonar** (**SAS**) er ein biletdannande, sidesjåande sonar med ei signalhandsaming som kombinerer sonarpulsar (ping) for å auke oppløysninga langs rørsleretninga. Metoden kan tolkast som om fleire sonarar plasserast etter kvarandre gjennom etterprosessering i programvaren og dermed bygg opp ein langt lengre sonar, noko som gjev ei tilsvarande auking i oppløysing. 

SAS har potensial for å produsere høgoppløyste sonarbilete med centimeteroppløysning over fleire hundre meters rekkjevidd. Ein viktig eigenskap er at for eit gitt system vil oppløysninga langs køyreretninga vere uavhengig av avstand (og frekvens). Biletkvaliteten vil likevel gå noko ned med avstanden fordi signalet vert svakare.

SAS som teknikk er nært knytt til syntetisk apertur-radar, med ein hovudskilnad i at sonar nyttar trykkbølgjer i vatn medan radar nyttar elektromagnetiske bølgjer i luft eller vakuum. To viktige konsekvensar er knytte til navigasjon og forplantningssnøggleik i vassvolumet. Sidan global navigasjon som GPS ikkje er tilgjengeleg under vatn, er dei høge krava til ping-til-ping navigasjon ei hovudutfordring som må løysast for eit fungerande SAS-bilete. Sidan forplantningssnøggleiken er rundt 1.500 m/s i vatn mot 300.000.000 m/s i vakuum, får ein òg heilt andre krav til maksimal forflytningsnøggleik for enkeltelement sonarsystem. Som ein konsekvens, er alle praktiske SAS-system i dag multielement sonarsystem.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Syntetisk apertur-sonar|Syntetisk apertur-sonar]]» frå ,  den 24. november 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* HISAS 1030 er en kommersielt tilgjengelig syntetisk apertur-sonar utviklet i Norge av Kongsberg Maritime og Forsvarets forskningsinstitutt.
Hospitalskip

Eit **hospitalskip** er eit skip som er utrusta for handsaming og transport av sjuke og såra, som eit flytande sjukehus. Hospitalskip vert særleg brukte i samband med krig, og blir ofte drivne av marinane og Raudekrossen i ulike land som ein del av dei militære styrkane.

Det er eit krigslovbrot å angripa hospitalsskip som er rett merkte og ikkje vert til nytta militære føremål, men fiendtlege marinar har rett til å borda slike skip for inspeksjonar.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hospitalskip|Hospitalskip]]» frå ,  den 25. november 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Hospital ships - Hospital ships | NZHistory, New Zealand history online
* Maheno (hospital Ship) | NZHistory, New Zealand history online
Paternosterheis

**Paternosterheis** er ein heistype der ein transporterer noko i ei sløyfe som går sakte rundt utan å stoppa. Til skilnad frå vanleg transportband eller rulletrapp går transporten to vegar.
Det kan dreia seg om ei form for heis med boksar som går opp eller ned i kvar si sjakt. Denne typen heis vart oppfunnen i England i 1884.
Det kan òg vera snakk om transportband med skuffar eller tynner eller i form av taubaner med råstoff ein veg og ferdigprodukt eller halvfabrikata i retur.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på [[:nb:Paternosterheis|Paternosterheis]] på Wikipedia på bokmål, utgåva frå 20. februar 2018*
NM i alpine greiner 1975

**Noregsmeisterskapen i alpine greiner 1975** fann stad i tida 15. - 23. februar 1975 på Oppdal i Sør-Trøndelag og Bjorli i Oppland.

## Menn
### Slalåm



Dato: 23. februar 1975
Stad: Bjorli


### Storslalåm



Dato: 22. februar 1975
Stad: Bjorli


### Utforrenn



Dato: 16. februar 1975
Stad: Oppdal


## Kvinner
### Slalåm



Dato: 23. februar 1975
Stad: Bjorli


### Storslalåm



Dato: 22. februar 1975
Stad: Bjorli


### Utforrenn



Dato: 15. februar 1975
Stad: Oppdal


## Kjelder
**Sportsboken 75*. Dreyerbok Stavanger. 1975.
Stiftsgården i Christiania

**Stiftgarden** var ein herskapeleg bygard i Rådhusgata 13 i Christiania. I dag står bygningen på Norsk Folkemuseum.

## Historia til bygningen
Bygningen vart oppført i 1757 som bustad for trelasthandlaren Morten Leuch. Etter at han døydde vart han teken over av enka Mathia Collett, som gifta seg for andre gong i 1773 med den ni år yngre Bernt Anker. I 1781 vart bygningen selt til staten som lokale for overhoffretten, frå 1797 stiftoverretten. Namnet «stiftgarden» fekk han på grunn av at stiftoverretten heldt til her. 1814-1896 var bygningen kontor, dels òg bustad for den svensk-norske kongen sin statthaldar, frå 1873 bustad og kontor for den norske statsministeren. Statsrådmøta for saker som kunne vedtakast endeleg utan nærværet til kongen, vart halde i Stiftsgården. Både Statssekretariatet i Christiania. (Felleskontoret til regjeringa oppretta 2. mars 1814) og embetet som Sekretær for Formannen til den norske regjering (oppretta 2. juli 1829) hadde kontor i bygningen).

Etter at ein ny statsministerbustad i Parkveien 45 vart kjøpt inn i 1896, selde staten Stiftgarden til private. Chr. Matthiessen (etterkvart kjend som Banan-Matthiessen og seinare BAMA) byrja med import av bananar i 1905 og hadde bananmodneri i Stiftgarden. Garden vart riven i 1913 og Sjøfartsbygningen vart oppført på tomta.

Ifølgje Alf Collett var bygningen «et landskjendt midtpunkt for hovedstadens høiere selskabsliv». Innvendig hadde han store selskapssalar pryda med landskapsbilete på veggane. 
Ved rivinga i 1913 vart interiøret frå Morten Leuchs visittstove demontert og sett opp att i *Bysamlingen* på Norsk Folkemuseum. Museet tok òg vare på hovudporten mot Rådhusgata og sette han inn i *Bybygningens fasade* mot Torget i portopninga til Folkemuseets friluftsmuseum.

## Sjå òg

* Paléet

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på [[:nb:Stiftsgården i Christiania|Stiftsgården i Christiania]] frå Wikipedia på bokmål, versjonen frå 5. november 2017*

## Litteratur

* Collett, Alf: *Familien Collett og Christianialiv i gamle daga.* Kristiania: Cappelen, 1915.
## Bakgrunnsstoff
Paternosterverk

**Paternosterverk** er ein type gravemaskin eller ein transportreiskap der gravereiskapen eller trasportinnretninga er ei rad med skålar eller anna som er festa med jamne mellomrom til ei kjede eller eit band som går i ei endelaus langsmal sløyfe med eine enden ned i den massen eller dei gjenstandane som skal gravast opp eller flyttast, og andre enden i eit lasterom der massen eller gjenstandane skal plasserast.

Nemninga paternosterverk skriv seg frå den likskapen verket har med ei kristen bønekjede (rosenkrans), som vert nytta til mellom anna til å ramse opp bøna «Pater noster», latin for bøna «Fader vår».

Paternosterverk vert mellom anna nytta som graveinnretningar under mudringsarbeid der  lausmasser som til dømes mudder, silt eller sand skal takast vekk.

## Sjå òg
*Paternosterheis

## Kjelder
*snl.no: Paternosterverk
Simple Twist of Fate

«**Simple Twist of Fate**» er ein song av Bob Dylan, spelt inn 19. september 1974 og gjeven ut på det 15. studioalbumet hans, *[[Blood on the Tracks]]*, i 1975.

Den komplette innspelinga av «Simple Twist of Fate» vart gjeve ut på luksusutgåva av *[[The Bootleg Series Vol. 14: More Blood, More Tracks]]* i 2018, der det første opptaket av songen, frå 16. september 1974, òg vart inkludert på enkel-CD-utgåva og den doble vinylutgåva av albumet.

Eit konsertopptak frå 28. februar 1978 kom ut på *[[Bob Dylan at Budokan|At Budokan]]*.

«Simple Twist of Fate» vart først spelt inn av Joan Baez på *[[Diamonds & Rust]]* (1975), og har sidan blitt tolka av mange andre artistar som Jerry Garcia Band, Concrete Blonde, Sean Costello, The Format, Bryan Ferry, Jeff Tweedy, Stephen Fretwell og Sarah Jarosz. Diana Krall spelte songen i 2012 på hyllestalbumet til Dylan, *[[Chimes of Freedom: Songs of Bob Dylan Honoring 50 Years of Amnesty International]]*.

Ein nynorsk versjon vart skriven og framført av Tom Roger Aadland som «Lagnaden sin vri» på albumet *Blod på spora* i 2009.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Simple Twist of Fate|Simple Twist of Fate]]» frå ,  den 25. november 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Lyrics
You're a Big Girl Now

«**You're a Big Girl Now**» er ein song av Bob Dylan, gjeven ut på det 15. studioalbumet hans, *[[Blood on the Tracks]]*, i 1975. Det er ein av fem songar på albumet som Dylan først spelte inn i New York City i september 1974 og så spelte inn på ny i Minneapolis i desember same året. Den siste innspelinga vart gjort 27. desember 1974. 

Forskjellige opptak av «You're a Big Girl Now» frå New York-innspelinga kom ut i 1985 på samleplata *[[Biograph]]* og i 2018 på den enkle CD-utgåva og den doble vinylutgåva av *[[The Bootleg Series Vol. 14: More Blood, More Tracks]]*. Alle opptaka frå New York kom ut på luksusutgåva av albumet. Luksusutgåva av *The Bootleg Series Vol. 14* inneheld òg ein remiks av albumversjonen av songen.

Eit konsertopptak av songen, innspelt 23. mai 1976, kom ut på albumet *[[Hard Rain av Bob Dylan|Hard Rain]]*.

Setninga «Love is so simple, to quote a phrase» refererer til ein song av gruppa The Dells, «Love Is So Simple».

## Andre versjonar
* The Sports spelte inn ein versjon i 1981 på EP-lata *[[The Sports Play Dylan (and Donovan)]]*
* Lloyd Cole i 2001 på albumet *ETC*
*Jimmy Lafave og Lisa Miller i 1996 på albumet hennar *[[Quiet Girl with a Credit Card]]*
*Zita Swoon i 2006 på albumet deira *Camera Concert - A Band In A Box*
*My Morning Jacket i 2012 å samlealbumet *[[Chimes of Freedom: Songs of Bob Dylan Honoring 50 Years of Amnesty International]]*. 

### Norsk versjon
Ein nynorsk tekst til songen vart skriven av Tom Roger Aadland og kalla «Stor jente no». Denne kom ut på albumet *Blod på spora* i 2009. 

### Svensk versjon
Ein versjon versjon av songen kalla «Du är en stor tjej nu» finst på albumet *Vid grinden* av Georga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:You&#39;re a Big Girl Now|You&#39;re a Big Girl Now]]» frå ,  den 25. november 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Tekst