open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Peshawar

**Peshawar** er ein by i Den nordvestlege grenseprovinsen i Pakistan. Han er ein strategisk viktig by ved grensa mot Afghanistan, 15 km aust for Khyberpasset. Byen er også eit senter for grensehandel og reisande.

Innbyggjarane i byen er hovudsakleg pasjtunarar medan hindkotalarar er ei minoritetsgruppe. Folk frå fleire andre språkgrupper held også til i byen, der det i tillegg til pasjto og hindko også blir tala urdu, khowar, dari, farsi og panjabi.

## Soge
Byen har vore eit kultursentrum sidan oldtida, både innan indo-gresk og seinare buddhistisk kultur. Frå 100-talet var han hovudstad i Gandharariket, kjend under namna Parasawara, Purasapura og Begram. Som del av Silkevegen var han stoppestad for karavanar frå Kabul, Bukhara og Samarkand. 

Byen var under britisk styre frå 1849 til 1947, då Pakistan fekk sjølvstende. Etter at Sovjetunionen gjekk inn i Afghanistan i 1979 blei byen eit hovudmål for afghanske flyktningar, og det ligg store flyktningeleirar i nærleiken. I 2006 budde dei flest av dei rundt tre millionar afghanske flyktningane i Pakistan nær Peshawar.

## Kultur og utdanning
I Peshawar finst ei rekkje eldre bygningar, som Gor Khatri, eit tidlegare buddhistkloster og hindutempel, festninga Bala Hissar, ruinfeltet Shahji-ki Dhere, Mahabat Khan-moskeen. Gamlebyen i Peshawar ligg innanfor ein bymur med 16 portar.

Universitetet i Peshawar blei grunnlagd i 1950. Byen har også eit landbruksuniversitet, eit ingeniør og teknologi-universitetet og fleire private høgskular.

## Økonomi
Byen har ein stor handverksproduksjon av mellom anna smykke og dekorerte mugger. Han har også konserverings-, tekstil- og maskinindustri. Peshawar har også mange basarar med sal av daglegvarer og suvenirar.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Peshawar|Peshawar]]» frå , og «[[:nb:|Peshawar]]» frå  den 20. mars 2010.*  
 
* 

## Bakgrunnsstoff
Definisjon

Ein **definisjon** er ei presis avgrensing av tydingsinnhaldet i eit ord, uttrykk eller omgrep. 

Forklaringa skal føre til at alle som les eller høyrer ordet eller uttrykket vil ha same forståing av tydinga. Når ein til dømes utarbeider ein lov er dette svært viktig, og vert gjerne teke inn som ein av dei første paragrafane i loven. I leksikon og mange oppslagsverk er det sjølve definisjonen som er det vesentlege i innhaldet. 

## Intensjon og ekstensjon
Vi kan seie at setninga «A er ein B» tyder at A er medlem i mengda B, t.d. kan dette vere sant for setninga «Alfhild er ei brunette» viss Alfhild er medlem av mengda «brunetter».

Ein *intensjonal* definisjon gjev naudsynte og tilstrekkelege krav for at noko er medlem av ei viss mengd. For dømet over kunne ein ekstensjonal definisjon kravd at A har brunt hår og er kvinneleg.

Ein *ekstensjonal* definisjon er ein definisjon ved opprekning. Denne gjev ganske enkelt alle medlemmene av ei mengd. For dømet over kunne dette vore ei liste over alle brunetter.

## Sjå òg
* Forklaring
Sind

**Sind** (eng. *Sindh*) er ein av dei fire provinsane i Pakistan og ligg søraust i landet. Han grensar til India i aust, Balutsjistan i vest og Panjab i nord, og har kyst til Arabiahavet i sør. Indus renn gjennom provinsen og skapar Indusdalen og -deltaet. Ved den indiske grensa i aust ligg Tharørkenen.

Regionen har særleg vore folkesett av sindhiar, men sidan opprettinga av Pakistan har mange hovudsakleg urdutalande indiske muslimar slått seg ned her. Også folk frå andre delar av Pakistan har busett seg i provinsen.

Regionen inneheld særs gamle og viktige spor etter menneske, som Kot Diji, ein forløpar for Induskulturen, og Mohenjo-Daro, ein av dei største byane innan kulturen.

Provinsen har 23 distrikt.

## Byar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sindh|Sindh]]» frå , den 20. mars 2010.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Christian Poulsen

**Christian Bager Poulsen** () er ein dansk fotballspelar, som i 2011/12-sesongen spelar for Evian Thonon Gaillard i fransk Ligue 1, og for det danske landslaget.
Alou Diarra

**Alou Diarra** () er ein fransk fotballspelar. Han spelar på midtbanen for Marseille i den franske fotballigaen, og for det franske landslaget.

## Klubbkarriere
Diarra begynte å spela profesjonell fotball for CS Louhans-Cuiseaux før han gjekk til Bayern München i Tyskland i 2000. Han fekk ingen kampar for førstelaget til Bayern, og var på lån ein periode til SC Freiburg. I 2002 vart han kjøpt av Liverpool, men fekk heller ingen A-lagskampar for dei. I staden var han utlånt til Le Havre og Bastia. Heile 2004/05-sesongen var han på lån til Lens, før han flytta dit permanent mot slutten av sesongen. Der vart han fast på førstelaget, og mens han var der fekk han landslagsdebuten sin for Frankrike. Etter fotball-VM i 2006 gjekk han til Lyon. Lyon vart seriemeistrar, men Diarra hadde ein skuffande sesong, og spelte berre 15 ligakampar. Sommaren 2007 gjekk det spekulasjonar som knytte han til Manchester City, Portsmouth, Newcastle United og Werder Bremen. 19. juli 2007 vart han seld til Bordeaux for 7,75 millionar euro. I 2008/09-sesongen vart han ligameister for andre gong, med Bordeaux.

## Landslagskarriere
Diarra debuterte på landslaget i 2004. Under fotball-VM i 2006 kom han inn som innbytar for Patrick Vieira i VM-finalen mot Italia.

## Kjelder
**Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå [[:en:Alou Diarra|engelsk wikipedia]] 23. mars 2010.*
Balutsjistan

**Balutsjistan** er den største provinsen i Pakistan, og utgjer rundt 43 % av flatevidda i landet. Han er også den fattigaste og tynnast folkesette. Dei viktigaste språka her er balutsji, pasjto, brahui og farsi.

Provinsen har kyst til Arabiahavet i Makran i sør og grenser mot Iran og Afghanistan i vest og dei pakistanske provinsane Sind og Panjab i aust og Dei pakistanske stammeområda i nord. Provinshovudstad og største by er Quetta som ligg i Sulaimanfjella, nordaust i Balutsjistan.

Provinsen utgjer den austlege delen av det større landskapet Balutsjistan. Sidan Pakistan blei uavhengig i 1947 har det vore fleire opprørsbølgjer her.

Balutsjistan har gått gjennom fleire jordskjelv. Jordskjelvet i 1935 øydela provinshovudstaden Quetta. Jordskjelvet i 1945, som hadde episenter i Makran, blei også merka i andre delar av Sør-Asia.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Baluchistan (Pakistan)|Baluchistan (Pakistan)]]» frå , og «[[:nb:Balutsjistan (Pakistan)|Balutsjistan (Pakistan)]]» frå  den 20. mars 2010.* 

## Bakgrunnsstoff

*
* Pakistan's battle over Balochistan i bbc.co.uk
* Pakistan risks new battlefront i bbc.co.uk
Rousay

**Rousay** (norrønt *Hrólfsey*) er ei lita åslendt øy om lag 3&nbsp;km nord for Mainland i Orknøyane, like nord for Skottland. Øya har vorte kalla «nordens Egypt» på grunn av dei mange arkeologiske funna som er gjort her.

Mellom Mainland og Rousay ligg Eynhallow Sound, og det går ferje til øya frå Mainland, ein tur som tar 20-25 minutt.

## Geografi

I 2001 hadde øya 212 innbyggjarar. Dei fleste innbyggjarane driv med jordbruk, fiske eller fiskeoppdrett. Det er òg noko næringsverksemnd og sesongbasert arbeid knytt til turisme. Ein veg går rundt heile øya, om lag 14&nbsp;km lang. Øya er med eit areal på 48,6&nbsp;km² den femte største av Orknøyane.

Rousay er ein *[[Site of Special Scientific Interest]]* med klippeformasjonar og fuglekoloniar. Ho er den mest åslendte øya i Orknøyane etter Hoy, og ein har god utsikt til naboøyane frå Blotchnifiold på 249 meter over havet og Keirfea eller Knitchen på kring 230 moh.

Det kjem mange turistar til øya om sommaren på grunn av den vakre naturen og dyrelivet. Av dyreliv finn ein gråsel og oter. Mange vitjar òg dei mange arkeologiske funna.

## Historie
Øyar har funn frå alle epokar opp gjennom historia til Orknøyane med Rinyo, som er ein busetnad frå yngre steinalder, steinhaugar frå bronsealderen, åsfort frå jernalderen (den største tettleiken i heile Skottland), gravstader frå vikingtida, ruinar av ei kyrkje frå mellomalderen og herregarden ved Trumland.

Ein har funne ovre 100 arkeologiske stader, men berre ein liten del av dei er undersøkt. Det best kjende arkeologiske funnet er ved Midhowe broch og Midhowe Chambered Cairn. Blackhammer Chambered Cairn, Taversoe Tuick og  Yarso er òg viktige gravstader på øya.

Namnet Rousay er av norrønt opphav. 'Hrólfs-øy' eller 'Hrolfsey' kjem av namnet Rolf. 

Folk på Roysay har stort sett levd av jordbruk og/eller fiske. På 1800-talet var det òg handelsfolk som levde på øya, og på midten av 1800-talet levde det over 900 menneske på øya. Tilflytting til andre øyar og område reduserte talet til 627 i 1900 og i 1950 hadde folketalet fall til 342. Fråflyttinga heldt fram og dei neste tjue åra fall talet til 181, som er det lågaste nokon gong. Frå 1970-åra og utover har nye familiar slått seg ned på Rousay og folketalet er i dag over 200.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rousay|Rousay]]» frå ,  den 20. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Oversyn over Rousay 
*Orkney Turistråd: Rousay 
*Historia til Rousay
*Informasjon om Rousay
Rusk Holm

**Rusk Holm** er ei lita øy i Orknøyane i Skottland, nær Faray i vest. Øya ligg i Rapness Sound. 

Det står ein førhistorisk varde på øya. Rusk Holm er òg opphavet til Holmie Sheep, ein saueart som liknar North Ronaldsay sau.

Rusk Holm består av raud sandstein.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rusk Holm|Rusk Holm]]» frå ,  den 20. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Rysa Little

**Rysa Little** er ei folketom øy i Orknøyane i Skottland. Ho er om lag 32 hektar stor og stig opp til 20 meter over havet. 

Øya ligg i Scapa Flow like utanfor den langt større øya Hoy og nær øya Cava. Mellom Rysa Little og Fara ligg Gutter Sound, der mange tyske krigsskip vart søkkte i 1919. 

Mange av dei mindre South Isles i Orknøyane vart fråflytta i løpet av 1900-talet, men Rysa Little vart fråflytta langt tidlegare. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rysa Little|Rysa Little]]» frå ,  den 20. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Egil Kristiansen

**Egil Kristiansen** () i Lillehammer er ein norsk langrennstrenar og tidlegare langrennsløpar. Den beste individuelle prestasjonen hans i løypa er 8. plassen på 30 km under dei olympiske leikane på Lillehammer i 1994.

Kristiansen vann to sølvmedaljar i noregsmeisterskap, begge på 10 km, og ein bronsemedalje.

### Besteplasseringar i internasjonale meisterskap og verdscuprenn
*1992: Nr 16 på 50 km i Vang
*1992/3: Nr 21 på 15 km i Ramsau
*1994: Nr 8 på 30 km i OL på Lillehammer
*1994/5: Nr 6 på 10 km i Sappada
*1996: Nr 15 på 10 km i Falun
*1997: Nr 13 på 50 km i Holmenkollen
*1998: Nr 10 på 30 km i Kavgolovo
*1999: Nr 23 på 30 km i Nove Mesto
*2000: Nr 11 på 30 km i Moskva
*2001: Nr 24 på 60 km i Kuopio

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 1990: Nr 10 på 30 km på Gjøvik.
*Ski-NM 1992: Sølvmedalje på 10 km i Trondheim
*Ski-NM 1993: Nr 4 på 50 km på Dombås
*Ski-NM 1994: Nr 4 på 30 km i Vegårshei
*Ski-NM 1995: Nr 8 på 10 km i Oslo
*Ski-NM 1996: Sølvmedalje på 10 km i Stryn
*Ski-NM 1997: Bronsemedalje på 30 km i Mo i Rana
*Ski-NM 1998: Nr 7 på 50 km i Alta
*Ski-NM 2000: Nr 5 på 10 km i Vang

### Trenar
Kristiansen la opp som langrennsløpar i 2001 og vart deretter tilsett i trenarteamet kring det norske kvinnelandslaget i langrenn. År 2005 tok han over som norsk landslagstrenar i langrenn for kvinner, eit syssel han innehar framleis (2011).

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
*Egil Kristiansen i fis-ski.com
*Egil Kristiansen i olympedia.org
Jan Lindvall

**Jan Petter Lindvall** () er ein tidlegare norsk langrennsløpar. Han var mellom dei beste i norsk langrenn i perioden 1978 til 1984. Hans største prestasjon kom i 1982 då han vann femmila i verdscupen i Kavgolovo i dåverande Sovjetunionen (Russland). Lindvall vart noregsmeister tre gongar; to gull i 1982 og eit i 1984. Frå NM elles har han tre sølvmedaljar og tre bronsemedaljar.

Lindvall er i dag brannmann i Tromsø og har elles arbeidd som seljar for skimerket Fischer og skiutstyrsprodusenten Swix.

## Langrennaren
Lindvall voks opp i bygda Olderdalen i Kåfjord kommune i Troms. 17 år gammal flytta han til Tromsø og melde seg inn i Tromsdalen Ungdoms- og Idrettslag. 27 år gamal vart han nordnorsk meister for første gong, medlem i Nordreisa Idrrettslag.

Fyrst i 1978-sesongen vart Lindvall lagt merke til på nasjonalt nivå. Han gjekk då gode løp på alle NM-distansane, med ein sjetteplass og to sjuandeplassar. Etter dette fekk han plass i landslagstroppen.

Han vart utteken til troppen til OL i Lake Placid i 1980, utan å få tevle. Under VM 1982 i Oslo vart han sjuk. Han deltok berre på femmila, den siste distansen i meisterskapet, og gjekk inn til ellevte plass. OL i Sarajevo i 1984 vart hans siste internasjonale meisterskap som aktiv løpar. Han kom der på femteplass på femmila.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn
*1978: Nr 9 på femmila i Holmenkollen
*1979: Nr 5 på femmila i Holmenkollen
*1980: Vinnar av 50 km i Lahti, nr 3 på femmila i Holmenkollen
*1981: Nr 4 på femmila i Holmenkollen
*1982: Nr 2 på 50 km og nr 3 på 15 km i Lahti
*1983: Nr 3 på 30 km i Falun
*1984: Nr 3 på 30 km i Falun

### Medaljar og besteplasseringar i norgesmeisterskap
*Ski-NM 1978: Nr 6 på 15 km, Konnerud
*Ski-NM 1979: Sølv på 15 km og bronse på 30 km, Steinkjer
*Ski-NM 1980: Nr 7 på 15 km, Asker
*Ski-NM 1981: Sølv på 30 km, Eidsvoll
*Ski-NM 1982: Gullmedaljar på 15 km og 30 km, Raufoss
*Ski-NM 1983: Sølvmedalje på 30 km og bronsemedalje på både 15 km og 50 på Lillehammer
*Ski-NM 1984: Gullmedalje på 30 km, Hof

## Kjelder
*Bokmålswikipedia
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
* FIS-SKI Jan Lindvall  - Offisiell internasjonal statistikk
Sanday i Orknøyane

**Sanday** er ei busett øy i Orknøyane, utanfor nordkysten av Skottland. Med eit areal på kring 50 kvadratkilometer er ho den tredje største av Orknøyane. Dei største busetnadane er Lady Village og Kettletoft. Ein kan kome til Sanday med ferje eller fly frå Kirkwall på Mainland. 

## Naturhistorie
Sanday har fått namnet sitt etter sandstrendene på øya. Arkeologiske funn tyder på at ho tidlegare bestod av fleire minder øyar som voks i saman då havnivået minka. Øya har store sanddyner der ein finn gråsel og oter. Inne på øya er det frodig jordbruksland og noko kommersiell hummaroppdrett.

Geologien på øya består hovudsakleg av sediment frå devontida.

Det er fleire område på Sanday som har status som *[[Site of Special Scientific Interest]]* (stad av særleg vitskapleg interesse) og område på austsida av øya har status som Special Protection Area (særskild verneområde) på grunn av sanddynene og machair-habitat, som er sjeldan å sjå utanfor Hebridane. I tillegg finn ein store område med marskland.

## Historie
Av attraksjonar på øya finn ein gravhaugar frå 2000-talet f.Kr. Ein stor menneskeskapt haug ved Pool vart graven ut i 1980-åra. Denne indikerte ein struktur frå yngre steinalder av brent torv. Ein annan halvsirkulær struktur med heller og celler. Ein har òg funne ein vikingstein og rektangulære jordbygningar frå 700- eller 800-talet. 

Under den andre verdskrigen bygde Royal Air Force ein Chain Home radarstasjon ved Whale Head på Sanday.  Sanday hadde òg ein gong i tida det nordlegaste passasjertoget i Storbritannia, Sanday Light Railway.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sanday, Orkney|Sanday, Orkney]]» frå ,  den 20. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Espen Bjervig

**Espen Bjervig** () er ein norsk idrettsleiar og tidlegare langrennsløpar som tevla på norsk toppnivå i perioden frå 1995 til 2004. Han var med på det norske stafettlaget som vann sølv på 4 x 10 kilometer stafett under Ski-VM 1999 i Ramsau i Austerrike.

## Aktiv skirennar
Bjervig debuterte i verdscupen på femmila i Holmenkollen i 1995. I dei få tevlingane han deltok i fram til 1998-sesongen hamna han alltid langt nede på resultatlista. Sesongen 1998/99 var han i sitt livs form, og vann sin einaste siger i verdenscupen då han gjekk til topps på 15 km klassisk i januar 1999 i Otepää i Estland. Bjervig deltok same sesongen i sitt einaste internasjonale meisterskap, VM 1999. Han gjekk då fyrsteetappen på det norske stafettlaget som tok sølv etter å ha tapt innspurten mot Austerrike. Hans beste individuelle resultat i meisterskapet var ein åttandeplass på 10 km klassisk.

I verdscupen stod Bjervig på pallen fem gongar; 1-3-1. Alle pallplasseringane kom i 1999 og i 2000-sesongane. Desse to sesongane høyrde han med i verdseliten i langrenn.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap og verdscuprenn
*1999: Sølvmedalje på VM-stafetten i Ramsau. Siger på 15 km i verdscupen i Otepää
*1999/2000: Nr 2 på 30 km i verdscupen i Davos
*2000/1: Nr 11 på 15 km på Beitostølen
*2001/2: Nr 6 på 10 km i Cogne

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 1995: Nr 10 på 30 km i Oslo
*Ski-NM 1996: Nr 7 på jaktstarten i Stryn
*Ski-NM 1997: Nr 9 på 50 km i Mo i Rana
*Ski-NM 1998: Nr 7 på 30 km i Berkåk
*Ski-NM 1999: Bronsemedalje på 10 km i Skrautvål
*Ski-NM 2000: Nr 6 på 10 km i Vang
*Ski-NM 2001: Nr 9 på 10 km i Steinkjer
*Ski-NM 2002: Bronsemedalje på 30 km i Høydalsmo
*Ski-NM 2003: Nr 4 på 30 km i Molde

## Idrettsleiar
Bjervig har vore tilsett i Norges Skiforbund i mange år, frå 2019 er han landslagsjef for langrenn.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
*Espen Bjervig i fis-ski.com
Sanday

**Sanday** kan visa til: 

* Sanday i Indre Hebridane (*Sandaigh*) 
* Sanday i Orknøyane
** Sanday Airport
*Etternamnet Sanday

## Sjå òg
* Sanda Island (*Sandaigh*) utanfor Kintyre
* Sandray (*Sanndraigh*) i Ytre Hebridane
* Handa i Skottland (*Eilean Shannda*) utanfor Sutherland
* Sandoy i Færøyane
André-Pierre Gignac

**André-Pierre Gignac** () er ein fransk fotballspelar. Han spelar som spiss for Tigres UANL og det franske landslaget. Gignac høyrer til rom-folket. Han var toppskårar i den franske toppdivisjonen i 2008/09-sesongen då han spelte for Toulouse. I 2012/13- og 2013/14-sesongen vart han Marseille sin toppskårar i serien. Han vart seriemeister i Mexico med Tigres UANL i *apertura*-sesongen i 2015. Gignac var med i Frankrike sin tropp til VM i 2010 og spelte i alle Frankrike sine tre kampar i den meisterskapen.
Shapinsay

**Shapinsay** er ei øy i Orknøyane utanfor nordkysten av Skottland. Det er éin landsby på øya,  Balfour som har ferjesamband til Kirkwall på Orkney Mainland. Balfour Castle, bygt i skotsk baronistil, er ein av dei største attraksjonane på øya og eit minnesmerke etter familien Balfour som levde her på 1700- og 1800-talet. Familien Balfour omforma livet på øya ved å innføre nye jordbruksteknikkar. Andre landemerker er ein ståande stein, ein broch frå jernalderen og ein saltvassdusj. 

Øya har eit areal på 29,5 kvadratkilometer og er den åttande største øya i Orknøyane. Ho er låg og frodig og det meste av ho vert nytta til jordbruk. Shapinsay har to naturreservat og er kjend for fuglelivet. 

I 2001 hadde Shapinsay 300 innbyggjarar. Økonomien på øya er hovudsakleg basert på jordbruk, bortsett frå nokre små føretak som hovudsakleg er basert på turisme. Det er planar om å byggje vindturbinar på øya.

Namnet på øya er ikkje like enkelt å tolke som mange av dei andre øynamna i Orknøyane. Den siste stavinga 'ay' kjem frå norrønt for *øy*, men dei to første stavingane er meir vanskeleg å tyde.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shapinsay|Shapinsay]]» frå ,  den 20. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Shapinsay Development Trust
*Shapinsay på nettsida til Undiscovered Scotland
Sule Skerry

**Sule Skerry** er eit særs fjerntliggande skjer i Nord-Atlanteren, utanfor nordkysten av Skottland.

Sule Skerry ligg 60 km vest for Orkney Mainland og det næraste naboskjeret er Sule Stack, som ligg 10 km lenger sørevst. Dei fjerntliggande øyane Rona og Sula Sgeir ligg enno lenger vest. 

Sule Skerry er 16 hektar stor og om lag 800 meter lang. Skjeret er 12 meter over havet på det høgaste. Det står eit fyr på nordenden av skjeret og ein varde på sørsida.

I følgje Guinness Rekordbok var Sule Skerry fyr det mest fjerntliggande bemanna fyret i Storbritannia frå 1895 til det vart automatisert i 1982. Sidan skjeret låg så langt til havs kunne ein berre bygget fyret om sommaren, så bygginga gjekk føre seg frå 1892 til 1894.

Det ligg ein meteorologisk bøye utanfor Skule Skerry. 

Sule Skerry har i lag med Sule Stack status som Special Protection Area (særskild verneområde) og er hekkestad for tusenvis av lundefugl og havsule, samt noko stormsvale og havsvale.

Sule Skerry og Sule Stack høyrer begge til Orknøyane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sule Skerry|Sule Skerry]]» frå ,  den 20. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Sule Skerry fyr
Ricardo Carvalho

**Ricardo Alberto Silveira Carvalho**, eller berre **Ricardo Carvalho** () er ein portugisisk fotballspelar. Han spelar i forsvar for det portugisiske landslaget og Real Madrid i spansk Primera Division. Han spelte for Chelsea i engelsk Premier League i seks sesongar, frå 2004 til 2010.
South Ronaldsay

**South Ronaldsay** er ei øy i Orknøyane utanfor nordkysten av Skottland. Ho er landfast til Orkney Mainland via Churchill Barriers, som går via Burray, Glimps Holm og Lamb Holm. Det går òg ferje frå Burwick på øya til John o' Groats på det skotske fastlandet og frå St Margaret's Hope til Gills Bay.

## Geografi
Med eit areal på 49,8 km² er ho den fjerde største av Orknøyane etter The Mainland, Hoy og Sanday. 

Den største landsbyen på South Ronaldsay er St Margaret's Hope, den tredje største busetnaden på Orknøyane. Han er kalla opp etter Margrete av Skottland, arvingen til den skotske trona som døydde då ho var sju år gammal på Orknøyane. eller kanskje St. Margaret av Skottland. Landsbyen har eit lite smedmuseum og er kjend for den årlege Boys' Ploughing Match. Under denne konkurransen speler unge jenter kledd i mørke jakker hestar og unge gutar brukar små plogar til å konkurrere mot kvarandre i å ploge furer i sanden.

Det høgaste punktet på øya er Ward Hill på 118 meter over havet. Dette namnet vert ofte nytta om dei høgaste punkta på dei forskjellige Orknøyane og kjem av at dei vart nytta som vardar i eldre tider.

## Historie

Øya er kjend for gravkammeret frå yngre steinalder, populært kalla Tomb of the Eagles (ørnegrava). Ho vart oppdaga av Ronald Simison i 1958 søraust på øya. Det vart funne 16&nbsp;000 menneskebein og 725 fuglebein på staden, hovudsakleg frå havørner. Grava vart nytta kontinuerleg i over 1000 år.  

Det finst eit rundhus ved Howe of Hoxa nordvest på øya som kan ha vore gravplassen til Torfinn Turf-Einarsson jarl.

I 1627 vart det registrert ni kapell på øya. På 1800-talet nøyt økonomien på øya godt av sildeindustrien. og St Margaret's Hope vart handelssenteret i South Isles. I 1890 var det 20 butikkar og 18 handelsmenn her. 

I 1991 vart øya råka av skandale med falske anklagar om barnemisbruk og sataniske ritual. Ni born vart tekne frå familiane sine av politi og sosialarbeidarar, men saka vart stoppa i retten då ein fann ut at sosialarbeidarane hadde nytta uortodokse avhøyrsteknikkar for å tvinge tilståingar ut av borna, som alle nekta misbruk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:South Ronaldsay|South Ronaldsay]]» frå ,  den 20. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Undiscovered Scotland
South Walls

**South Walls** er ei busett øy like ved Hoy i Orknøyane i Skottland. 

South Walls dannar sørsida av hamna Longhope. Ho var ei tidvassøy fram til ei smal vegfylling vart bygd over sandbanken. Sjølv om ho stundom vert rekna som ei halvøy, er ho verkeleg ei øy.

South Walls er ein popuær stoppestad for kvitkinngås.

## Geografi

Øya består, som det meste av Orknøyane, av gammal raud sandstein.

Øya har meir eller mindre ei oval form, men det ligg eit lite nes kalla Cantick Head i søraust, danna av Kirk Hope (Church Bay). Mellom Hoy og South Walls ligg Longhope. Området sør for vegfyllinga heiter Aith Hope.

## Historie

South Walls dukka ofte opp i sogene frå norrøn tid, mellom anna fordi ho var den første øya ein kom til når ein segla vest frå Caithness eller Sutherland. *[[Orkneyinga saga]]* nemner øya fleire gonger. 

South Walls spelte òg ei viktig rolle i kristninga av Orknøyane. Sjølv om kristendomen kom til øyane før vikingane, var vikingane likevel ofte heidenske. Olav Tryggvasson, konge av Noreg tvinga jarlen av Orknøyane, Sigurd Hloðvisson til å døypast på South Walls. Sigurd jarl godtok dette og vart verande kristen resten av livet. Han gjorde derimot dette under tvang, for kong Olav hadde lete mange volver vorte bundne fast skjer ved lågvatn og så etterlate dei til høgvatnet kom og drukna dei. Dette var ein lang og frykteleg måte å døy på og kanskje Sigurd jarl venta at han kunne få ein liknande lagnad. 

Nordaust på øya ligg Hackness martellotårn og batteri Dette tårnet, samt eit anna tårn på nordsida av Crockness, vart bygde i 1815 for verne britiske skip i Longhope mot åtak frå amerikanske og franske sjørøvarar under napoleonskrigane. Tårna vart utrusta på ny for den første verdskrigen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:South Walls|South Walls]]» frå ,  den 20. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
* Omand, Donald (red.) (2003) *The Orkney Book*. Edinburgh. Birlinn. ISBN 1-84158-254-9
Liédson Muniz

**Liédson da Silva Muniz**, eller berre **Liédson** () er ein brasiliansk-portugisisk fotballspelar. Han spelar som spiss for det portugisiske landslaget og Sporting i engelsk Premier League. Han er fødd i Brasil, men vart portugisisk statsborgar i 2009 etter å ha budd i Portugal i seks år. Han var toppskårar i den portugisiske toppdivisjonen i 2004/05- og 2006/07-sesongen.
Stronsay

**Stronsay** er ei øy i Orknøyane, nord for Skottland. Den største landsbyen på øya er Whitehall. Øya har litt over 300 innbyggjarar. Øya er 32,75 kvadratkilometer og det høgaste punktet på øya ligg 44 meter over havet. 

Av attraksjonar på øya finn ein den naturlege bogen Vat of Kirbister og sjøfuglar som isterne.

Det går ferje frå Whitehall til Kirkwall på Orkney Mainland.

Det er ein skule på øya. Stronsay er fødestaden til forfattaren Douglas Sutherland.

## Historie
Det er funne to pilspissar av flint på øya i 2007, som ein trur er frå yngre steinalder eller tidleg mellomsteinalder for 10-12&nbsp;000 år sidan. Dette kan vere dei eldste funna etter menneske så langt i heile Skottland.

Øya er i dag jordbruksland, men på 1700- og 1800-talet var innhausting av tang og tare og sildekonservering store industriar med opp til 5000 tilsette. Folketalet var over tusen gjennom heile 1800-talet og fram til midten av 1900-talet. I 1891 budde det 1275 innbyggjarar på øya.

Stronsay-monsteret var ein mystisk, rotnande leivning etter ein sjøskapning som dreiv i land på øya i 1808. Kadaveret var 17 meter langt og hadde ein omkrins på 5 meter. Dette skapte stor oppstand på øya. Enkelte hevda det var ein sjøorm, medan andre meinte det var kadaveret etter ein brugde. 

## Geografi

Som nesten alle øyane i Orknøyane, består Stronsay av gammal raud sandstein. Øya er generelt flat. 

Med eit areal på 33 kvadratkilometer er ho den sjuande største øya i Orknøyane. Dei omliggande øyane er Linga Holm, Papa Stronsay, Holm of Huip og Holms of Spurness. I nord ligg Sanday, i nordvest Eday, Shapinsay og Mainland Orkney i sørvest og Auskerry i sør.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Stronsay|Stronsay]]» frå ,  den 20. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sule Stack

**Sule Stack** eller **Stack Skerry** er eit fjerntliggande skjer eller staur i Nord-Atlanteren nord for Skottland.

Sule Stack ligg 66&nbsp;kilometer vest for Orknøyane og det einaste naboskjeret er Sule Skerry, som ligg 10 km mot nordvest, og Rona og Sula Sgeir, som ligg enno lenger vest. 

Det finst mykje havsule på Sule Stack og Sule Skerry. Dei har status som Special Protection Area (særskilt verneområde) fordi dei er hekkestad for fleire typar sjøfugl.

Sule Stack høyrer administrativt til Orknøyane.

Av fuglar som hekkar i klippene her finn ein:

*Alke *Alca torda*  	    	    	    	  
*Lundefugl *Fratercula arctica* 	  	  	  	 
*Havhest *Havhestus glacialis*
*Svartbak *Larus marinus*
*Toppskarv * Phalacrocorax aristotelis*
*Krykkje *Rissa tridactyla*	  	  	  	 
*Isterne *Sterna paradisaea*  	  	  	 
*Havsule *Morus bassanus*		  	  	  	 
*Lomvi *Uria aalge*

## Kjelder


*
*
*
*
*


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sule Stack|Sule Stack]]» frå ,  den 20. mars 2010.*
Piz Languard

**Piz Languard** er eit 3&nbsp;262 meter høgt fjell aust for Pontresina i Engadin, i kantonen Graubünden i Sveits.

Grannefjell i sør er Piz Albris. I nordvest reiser *Piz Muragl* seg. Mot sørvest stuper fjellet bratt ned i Val Bernina mot Pontresina. Nord for og aust for Piz Languard ligg *Val Prüna*, ein sidedal til *Val Chamuera*.

Fjelltoppen er grei å kome seg opp på. Straks under fjelltoppen ligg fjellhytta *Chamanna Georgy*, 3&nbsp;175 meter over havet. Hytta er oppkalla er ein målar frå Leipzig, Wilhelm Georgy. Ein stolheis går frå Pontresina opp til *Alp Languard*, 2&nbsp;330 moh.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Piz Languard|Piz Languard]]» frå ,  den 21. mars 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Georgy's Hütte 
* hikr.org: Piz Languard
Lev Kamenev

**Lev Lvovitsj Kamenev** () var ein russisk landskapsmålar.

## Liv og gjerning
Lev Kamenev var truleg fødd i 1834, nokre kjelder seier 1833, i Rylsk i Kursk-guvernementet. Straks etter flytta faren med familien til Astrakhan. Lev var ei tid elev ved eit lokal gymnas, men fullførte ikkje skulegonga. Faren, som var kjøpmann, trong nemleg ein hjelpar i butikken sin og sette sonen i arbeid.

Bestefaren til den seinare så kjende målaren Konstantin Korovin vart merksam på Kamenevs interesse for og evner i måling. Denne gav Kamenev fem tusen rublar så han kunne studere ved kunstskule i St. Petersburg.

I 1854 for Kamenev til Moskva og byrja på 'Høgskulen i teikning, måling og arkitektur', saman med folk som Ivan Sjisjkin og Vasilij Perov. Fyrste tre åra studerte han under Karl Rabus. Etter denne døydde, gjekk han i lære hos Aleksej Savrasov. I 1858 fekk Kamenev tittel som profesjonell målar av tredje grad. Dei to neste åra reiste han utanlands, for å lære av vest-europeiske kunstnarar. Kamenev la ut på ferda til Tyskland og Sveits saman med Ivan Sjisjkin.

Kamenev måla sine beste bilete frå midten av 1860-åra og eit tiår framover. Gjennombrotet kom med måleriet *Vinterveg* (1866), eit bilete som fekk plass i Tretjakov-samlinga. I 1869 fekk Kamenev tittel som akademimålar, av typen landsskapmåleri. Verka *Vinterutsyn frå utkanten av Moskva* og *Utsyn frå utkanten av Poretsjye* danna grunnlaget for utnemninga. Han vart ein av grunnleggjarane av kunstrørsla Peredvizjnikij, og ein aktiv medlem. Mellom 1871 og 1884 tok Kamenev del i vandreutstillingane til foreininga.

Kamenev døde i 1886 i fattigdom og einsemd i slobodaen Savvinskaja i Moskva-guvernementet.

## Verk

File:Lev Kamenev - By the Dam.jpg|*Ved dammen*, 1864.
File:Lev Kamenev - Winter Road.jpg|*Vinterveg*, 1866.
File:Lev Kamenev - Moonlit Night on the River.jpg|*Månelys natt over elva*, 1870-åra. 
File:View on the Kazanka River.jpg|*Utsyn mot elva Kazanka*, 1875.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lev Lvovitsj Kamenev|Lev Lvovitsj Kamenev]]» frå ,  den 21. mars 2010.*
Mišo Brečko

**Mišo Brečko** () er ein slovensk fotballspelar som spelar for Köln i tysk Bundesliga, og for det slovenske landslaget.
Sigrid Moldestad

**Sigrid Terese Moldestad** () er ein norsk folkemusikar som spelar fele og hardingfele, og syng. Musikken hennar har rot i den vestnorske folkemusikktradisjon, men har samtidig eit eige uttrykk der moderne arrangement og rytmar er viktig.

## Bakgrunn
Sigrid Moldestad gjekk på Firda vidaregåande skule frå 1988 til 1991, og er utdanna ved Ole Bull Akademiet (1996–1998). Moldestad arbeidde som programmedarbeidar i NRK Sogn og Fjordane og NRK P3 mellom 1993 og 1999. Ho vart frilansmusikar på fulltid i 2000, og hadde Statens arbeidsstipend for yngre folkekunstnarar i 2001 og 2002.

## Samarbeidsprosjekt
Sigrid Moldestad spela saman med Håkon Høgemo og Einar Mjølsnes i Gamaltnymalt, som fekk Spellemannprisen 2005 i klassen folkemusikk/gammaldans for debutplata *Gamaltnymalt*. 

Moldestad spelar i duoen *[[Spindel]]* saman med Liv Merete Kroken og bandet deira, der Ivar Kolve, Olav Tveitane og Dagfinn Andersen også er med. Dei har gjeve ut platene *Spindel* og *Aminje*. Spindel var med Christine Guldbrandsen under Eurovision Song Contest 2006. 

Saman med Kroken og Unni Løvlid utgjer ho scene- og kabarettrioen *Fjøgl*. Ho har også vore songsolist på oppsetningar med *Breimskoret*, mellom anna som Édith Piaf. 

## Soloprosjekt
Sigrid Moldestad vann Spellemannprisen 2007 i klassen folkemusikk/gammaldans, for plata *Taus*, som var basert på musikken til felespelarar frå Nordfjord og Sunnmøre. I 2008 fekk ho kulturprisen til Gloppen kommune. I 2010 gav ho ut plata *Sandkorn*. I 2010 fekk Moldestad Fylkeskulturprisen.

## Diskografi
* *Brevet til kjærleiken* (Heilo 2014)
* *Himlen har sove bort mørkret* (Heilo 2012)
* *Sandkorn* (Heilo 2010)
* *Taus* (Heilo 2007) 
* *Gamaltnymalt* (NorCD 2005) (med Håkon Høgemo og Einar Mjølsnes)
* *Aminje* (Grappa 2005) (duo med Liv Merete Kroken)
* *Spindel* (Grappa 2001) (duo med Liv Merete Kroken)

## Kjelder

* Sigrid Moldestad på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 20. mars 2010.
* Sigrid Terese Moldestad i Allkunne, innhenta 20. mars 2010.
* Sigrid Moldestad si heimeside
* Sogn og Fjordane fylkeskommune: Fylkeskulturprisen 

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Spindel 
* Om ''Gamaltnymalt'' hjå NORCD
Piz Albris

**Piz Albris** er eit 3&nbsp;166 meter høgt fjell søraust for Pontresina i Engadin, i kantonen Graubünden i Sveits.

Vakrast er Piz Albris frå Berninapasset. Derifrå flankerer fjellet den austlege inngangen til fjelldalen *Val da Fain*.

Nord for Piz Albris ligg Piz Languard, eit fjell som har veg opp til toppen.

Piz Albris er framom alt kjent for å ha den aller største bestanden av steinbukk i Europa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Piz Albris|Piz Albris]]» frå ,  den 21. mars 2010.*
Janne Nygård

**Janne-Kristin Svarstad Nygård** () er ein norsk redaktør og målkvinne frå Jølster i Sogn og Fjordane, busett på Nesodden. Landsmøtet i Norsk Målungdom valde henne til leiar i 2010. Det var ho til 2012. Tidlegare har ho vore skrivar (2008–2009) og nestleiar (2009–2010) i same organisasjonen.

I april 2012 vart ho vald til nestleiar i Noregs Mållag, og har sete som vanleg styremedlem der sidan 2013. I 2013 vart ho også tildelt Målrosprisen av Jølster Mållag.

Nygård har gått på musikklinja på Firda vidaregåande skule. Utanom målsak interesserer ho seg for litteratur, teater og musikk, og har ofte figurert som «Månedens poet» i Dagbladet si diktsatsing for ungdom, «Skolekammeret». Ho har studert nordisk språk og litteratur ved Universitetet i Oslo, og har ei mastergrad i nynorsk skriftkultur ved Ivar Aasen-instituttet i Volda. Ho har arbeidd som redaksjonssekretær og redaktør i tidsskriftet Syn og Segn. I 2018 vart ho vald inn i styret i Nynorsk kultursentrum. Ho har i fleire år vore kvissmeister i avisa Dag og Tid. Frå 2011 til 2021 arbeidde ho i forlaget Det Norske Samlaget. Frå 2021 er ho forlagsredaktør i Skald forlag.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*

### I bøker - eit utval
*
### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
* Publikasjonar i Oria.no

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Om Janne Nygård i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Chaudhri Rahmat Ali

**Chaudhri Rahmat Ali** () var ein muslimsk tenkjar og advokat frå Britisk India og ein tidleg forkjempar for opprettinga av Pakistan. Han fann på sjølve namnet Pakistan, som ein kombinasjon av namna på provinsane muslimane ønskte å få til sitt eige land.

Chaudhri eller Choudhary Rahmat Ali blei fødd i Balachaur i Hoshiarpur distrikt i Panjab. Etter skulegang i Jalandhar studerte juss i Lahore. I 1930 reiste han til England for å studera ved Universitetet i Cambridge. Han oppnådde gradene BA i 1933 og MA i 1940, og i 1943 fekk han advokatløyve. I tillegg til Cambridge studerte han også i Dublin. 

28. januar 1933 kom Rahmat Ali med eit framlegg om å oppretta eigne muslimske statar i utgjevinga *Now or Never* ('No eller aldri') . I tillegg til Pakstan (seinare Pakistan) for dei 30 millionar muslimane nordvest i landet føreslo han også eit «Bang-i-Islam» for muslimar i Bengal og eit «Usmanistan» for muslimar i Hyderabad og Deccan. På denne tida grunnla han også Pakistan National Movement med hovudkvarter i Cambridge.

Etter grunnlegginga av Pakistan i 1947 vitja han landet i 1948, men levde likevel dei siste åra sine i England. Han fortsette å kjempa for indiske muslimar.

## Kjelder

*www.storyofpakistan.com
*Chronologu  ved chaudhryrahmatali.com
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Choudhary Rahmat Ali|Choudhary Rahmat Ali]]» frå ,  den 21. mars 2010.*
Bengal

**Bengal** (bengali **Bangala**) er ein region nordaust på det indiske subkontinentet. Området er i dag delt mellom den indiske delstaten Vest-Bengal og Bangladesh.

Bengal er eit lågtliggande område dominert av elvesystemet til Ganges, Brahmaputra og bielver, som dannar Gangesdeltaet der dei renn ut i Bengalbukta. Det er eitt av verdas mest grøderike jordbruksområde, og er tett folkesett. Storbyane Dhaka og Kolkata (Calcutta) ligg i Bengal. 
Samstundes er delar av området svært utsett for flaum.

Bengal var ein provins under Mogulkeisaren. Området tilfall Det britiske austindiakompaniet etter Slaget ved Plassey i 1757, og blei ein del av Britisk India. Det blei delt i ein austre og ein vestre del i 1905 under generalguvernør Lord Curzon. Grunngjevinga for dette var at det ville letta administrasjonen av provinsane, men nasjonalistar som kjempa for indisk sjølvstende oppfatta det som eit forsøk på å dela og svekka dei.

Ved delinga av Britisk India i 1947, blei det hindudominerte Vest-Bengal del av sjølvstendige India og det hovudsakleg muslimske Aust-Bengal del av Pakistan. Aust-Bengal frigjorde seg frå Pakistan i 1971 under namnet Bangladesh. Bangladesh og Vest-Bengal deler framleis språk, kultur, alfabet og ein rik litteratur.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bengal|Bengal]]» frå , og «[[:en:East Bengal|East Bengal]]» frå  den 21. mars 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
Waitaki District

**Waitaki District** er eit distrikt som ligg i regionane Canterbury og Otago på Sørøya på New Zealand. Det ligg på båe sider av den tradisjonelle grensa mellom dei to regionane, Waitaki-elva. Landarealet er 7 151,94&nbsp;km², 59,28 % ligg i Canterbury, og 40,72 % i Otago. Det er det einaste distriktet på Sørøya som er delt mellom to regionar. Landbruk er den viktigaste næringsvegen i distriktet, som omfattar det vide, vifteforma elveutløpet, og strekkjer seg innover i landet langs elvebreiddene, sli at det dannar grovt sett eit trekanta område. Folketalet er 22 308. Oamaru (som ligg i Otago) er den største byen i distriktet.

Waitaki District vart danna ved ei samanslåing av det tidlegare Waitaki County og Oamaru Borough i 1989. Det vert styrt av Waitaki District Council med administrasjonssenter i Oamaru. 

Distriktet er heller spreidd busett, men har ei rekkje gardsbruk. I den seinare tida (sist på 2000-talet) har det kome fleire framlegg om nye driftsformer for jordbruket, noko som har fått dei lokale innbyggjarane til å ottast at jordbruket vil verta endra frå ofte familiedrivne gardar til store landbruksselskap, og at dette kan føra til auka lokal økologisk skade og føra kapital ut av landet

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Waitaki District|Waitaki District]]» frå ,  den 21. mars 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til Waitaki District Council
* Informasjon om Waitaki District
* Waitaki Development Board
Les Diablons

**Les Diablons** er eit 3&nbsp;609 meter høgt fjell som ligg i kantonen Valais i Sveits, og høyrer såleis til Wallis-Alpane. Fjellet ligg i eit område der Weisshorn er den høgste toppen. På kora sida toppen ligg dalane 'Val d'Anniviers' og 'Turtmanntal'.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:it:Les Diablons|Les Diablons]]» frå ,  den 21. mars 2010.*
Brunegghorn

**Brunegghorn** er eit 3&nbsp;833 meter høgt fjell i Wallis-Alpane kantonen Valais i Sveits. Fjellet, som ligg på fjellryggen mellom Mattertal og Turtmanntal, er grannefjell til Weisshorn. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:it:Brunegghorn|Brunegghorn]]» frå , den 21. mars 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Brunegghorn på SummitPost
Garde de Bordon

**Garde de Bordon** er eit 3&nbsp;310 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i kantonen Valais i Sveits. Landsbyen Zinal i Anniviers ligg ved foten av fjellet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Garde de Bordon|Garde de Bordon]]» frå ,  den 21. mars 2010.*
Brahui

**Brahui** er eit dravidisk språk som blir snakka i vestre og sørlege sentrale Pakistan, og i nærliggande område i Afghanistan, Iran og Turkmenistan. Dei viktigaste områda der brahui blir tala er i vest og sør i sentrale Pakistan, rundt byane Kalat og Quetta. Det er det einaste dravidiske språket som har kjerneområde utanfor Sør-India eller Sri Lanka. Ved byrjinga av 2000-talet hadde språket over to millionar talarar.

Språket blir snakka av brahuifolk. Dei har vore isolerte frå andre dravidisktalande gjennom fleire hundreår, og har opplevd stor påverknad frå andre kulturar. Som resultat har språket mange lånord frå balutsji, sindhi og persisk. Mange talarar er fleirspråklege, og ein god del tidlegare talarar har gått over til å snakka balutsji eller persisk.

Brahui kan skrivast med persisk-arabisk skrift, i nyare tid også med latinske bokstavar, men svært få brahuitalarar er lesekunnige, og under 1 % av dei kan skriva brahui. 

## Kjelder

* 
* Brahui  ved UCLA
* Brahui ved Ethnologue
Ulrichshorn

**Ulrichhorn** er eit 3&nbsp;925 meter høgt fjell i Mischabelmassivet i Wallis-Alpane, vest for Saastal. Fjelltoppen ligg litt i sørvest for fjellskaret Windjoch (3&nbsp;850 m). Toppen er såleis eit framhald av fjellryggen av nordaustegga (Nadelgrat) på Nadelhorn (4&nbsp;327 m). Toppen er kjent for utsikta, i særleg grad for utsynet mot nordaustveggen av Lenzspitze (4&nbsp;294 m) og Nadelgrat.

Fjelltoppen er oppkalla etter Melchior Ulrich, ein sveitsisk fjellklivar og teolog frå Zürich. Han leia turfylgjet som i 1848 nådde toppen, som dei aller fyrste.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ulrichshorn|Ulrichshorn]]» frå ,  den 21. mars 2010.*
Jegihorn

**Jegihorn** er eit 3&nbsp;206 meter høgt fjell i Wallis-Alpane. Fjellet reiser seg ovan for Saas-Grund på austsida av Saastal. Fjellet er det vestlegaste i fjellrekka Jegigrat, som i aust-nordaustleg retning går over i vestsida av Fletschhorn.

Utgangspunkt for ein topptur er Weissmieshütte (2&nbsp;726 m).

Frå toppen er det eit vidt utsyn til dei over firetusen meter høge toppane i fjellmassivet Mischabel. Samstundes har ein godt utsyn til oppstigingsrutene på dei meir nærliggjande toppane Fletschhorn, Lagginhorn og Weissmies.

## Ruter til topps
Normalruta går opp sørsida av Jegihorn, og er for det meste merka og mogleg å gå for øvde fjellfolk. Frå Weißmieshütte kan ein rekne med å bruke eit par timar til fjelltoppen.

I år 2000 vart det opparbeidd ein klatrestig på Jegihorn. Den såkalla panoramaklatrestigen høyrer til dei høgstliggjande slike i Alpane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Jegihorn|Jegihorn]]» frå ,  den 21. mars 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Turskildring 
*Panorama frå Jegihorn på gipfelderschweiz.ch
Barrhorn

**Barrhorn** er eit 3&nbsp;610 meter høgt fjell i Wallis-Alpane, på vestsida av Mattertal. Fjelltoppen er 6 km nord for Weisshorn (4&nbsp;505 m) og vis-à-vis Dom (4&nbsp;545m).

Busetnaden nærast Barrhorn er St. Niklaus. Barrhorn kan klivast frå St. Niklaus. Frå fjelltoppen har ein vakkert utsyn mot Weisshorn, Dom, Monte Rosa og isbreen Aletschgletscher.

Fjelltoppen kan nåast utan klatreutstyr. Vandreruta går gjennom Turtmanntal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Barrhorn|Barrhorn]]» frå ,  den 21. mars 2010.*
Pizzo d'Andolla

**Pizzo d'Andolla** er eit 3&nbsp;654 meter høgt fjell i Wallis-Alpane. Grensa mellom Sveits og Italia går over toppen. Fjellet ligg aust for den sveitsiske landsbyen Saas-Almagell.

Nordvestryggen på Pizzo d'Andolla går vidare over *Portjenhorn* (3&nbsp;567 m) og Zwischbergenpasset til sørryggen på Weissmies.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Pizzo d'Andolla|Pizzo d'Andolla]]» frå , den 21. mars 2010.*
Joruba

**Joruba** er eit niger-kongo-språk som blir snakka i Nigeria. Joruba har eit komplisert system av tonar (sjå tonologien i joruba).

## Alfabet

Joruba blir skrive med det latinske alfabetet. Det har tre spesialteikn: Prikk under vokalane (ẹ og ọ) viser til vokalar litt opnare enn grunnvokalane *e, o*. S med prikk under, altså ṣ, står for [ʃ].

Joruba har fire nasale vokalar, som blir merkte med ein *n* etter vokalen. Dei fire vokalane er: *in, un, ẹn* og *ọn*.

## Språkdøme
* barn - *ômô, èwe, ômôdé*
* mann - *ôkùnrin, ènìyàn*
* kvinne - *obìnrin*

* tre - *igi*
* vatn - *omi*
* stein - *àpátaòkútañlá*

* å gå - *rìn, fi çsê rìn*
* å tala - *wísôsöröfohùn*
* å synga - *kôrin*

* kvit - *funfun*
* raud - *pön, pupa*
* tung - *wúwo*
* lett - *fúyë, ìfúyë çrù, láìwúwo*

**Ordtak:**

:«Dídákẹ́ lerín dákẹ́; àjànàkú ló lẹgàn.»
:'Elefanten har berre valt å tia, skogen tilhøyrer elefanten.'

## Bakgrunnsstoff
* YORÙBÁ DICTIONARY
* yorubaworld.info . Ulike språkdøme

## Referansar
Corneliu Zelea Codreanu

**Corneliu Zelea Codreanu** () var ein rumensk høgreekstrem politikar, grunnleggjar og leiar av Jerngarden og partiet *Alt for federlandet* (Totul Pentru Tara – TPT).
Merete Smith

**Merete Smith** () er ein norsk jurist og generalsekretær i Den Norske Advokatforening.

Smith er cand.jur. frå Universitetet i Oslo i 1987 og *[[Master of Laws]]* frå Georgetown University i 1988 med stipend frå Fulbright-programmet. Ho fekk advokatbevilling i 1991 og har blant anna jobba som advokatfullmektig, dommarfullmektig, konstituert lagdommar og embetsmann i Justisdepartementet.

Merete Smith er dotter av dei kjende juristane Carsten og Lucy Smith.

## Referansar

* Nettavisen, 13.02.08: Har kjent hverandre i 20 år.
Sosial lagdeling

**Sosial lagdeling** eller **sosial stratifikasjon** er eit omgrep innan sosiologi om ei hierarkisk inndeling av eit samfunn i klassar, grupper, kastar eller andre typar lag. Sosial lagdeling fører, ofte utilsikta, til ei systematisk skeivfordeling av makt, eigedelar og liknande. Kor store skilja og fordelingsforskjellane er varierer mykje mellom samfunn.

I delar av Europa fram til 1800-talet rekna ein samfunnet inndelt i tre stender: Adel, geistlege og tredjestanden. I Norden delte ein gjerne samfunnet i fire stender: Adel, geistlege, borgarar og bønder.
Ei moderne inndeling av samfunn deler det ofte inn i overklasse, mellomklasse og underklasse. I nyare tid har forskarar gjerne sett meir på korleis kjønn, rase/etnisitet og liknande fører til sosial lagdeling.

## Kjelder

* Skirbekk, Sigurd, Sosial lagdeling, *[[Store norske leksikon]]*
* Scott, John, and Gordon Marshall. ««stratification», *A Dictionary of Sociology*. Oxford University Press, 2009  (avgrensa tilgang). 

## Bakgrunnsstoff
* Sosial lagdeling, artikkel i *[[Store norske leksikon]]*
Pamir

**Pamir** er eit fjellandskap i Sentral-Asia som ligg mellom Hindukush, Karakoram, Kunlun og Tian Shan. Størsteparten ligg i Tadsjikistan, men delar av det ligg også i Kirgisistan, Kina og Afghanistan. Størsteparten av fjella ligg i den tadsjikiske provinsen Gorno-Badakhsjan, og dei fleste som bur her er tadsjikar og kirgisarar.

Aust i området ligg ei høgslette på rundt 4000–5000 moh. I vest går ho over i eit vilt fjellandskap. Pamirfjella har ei rekkje toppar på over 7&nbsp;000 moh. Den høgaste toppen er Kongur Tagh (7649 moh.) i Kina.

Namnet «Pamir» er tolka som 'verdas tak', frå persisk *pay-i-mehr*. På kirgisisk er fjella kjende som *Bam-i-duniah*, som også tyder 'verdas tak'. Det kinesiske namnet på fjella er Congling (葱嶺 cōnglǐng), 'laukfjella', etter villaukane som veks her.

## Kjelder
* 

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Pamir|Pamir]]» frå , og «[[:en:Pamir Mountains|Pamir Mountains]]» frå  den 22. mars 2010.*
Sweyn Holm

**Sweyn Holm** er ei lita øy i Orknøyane i Skottland, ved sidan av Gairsay. 

Ein trur at ho er kalla opp etter Svein Asleifsson som hadde tilknyting til Gairsay, men det kan òg vere ei forvansking av «sveinøya» (svein som i tenar) på norrønt.

## Geologi
Sweyn Holm består av raud sandstein.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sweyn Holm|Sweyn Holm]]» frå ,  den 22. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*