open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ostekake

**Ostekake** er ein søt matrett eller ei kake som vert laga av mjuk ferskost (som kesam, kremost eller ricotta), egg, sukker og eventuelt mjøl. Ho kan ha ein botn ein baker eller lager av kjekssmular. Sjølve kaka kan også bakast eller berre late stivna, som regel i eit kjøleskap. Ein kan gje ostekaker ulike smakar, som bær, sitrusfrukt, sjokolade, graskar eller toffee og ed pynta med frukt, krem, nøtter og anna.

## Historie

Ein kjenner til eit slag ostekake frå romersk antikk. Slike kaker laga av rømme og kesam er skildra av Cato den eldre, som omtaler tre typar: *libum*, *savillum* og *placenta*. Av desse tre likner *placenta* mest på moderne ostekaker, siden ho har ei skorpe som blir baka for seg.

## Ulike variantar
Det finst fleire ulike variantar av ostekake, gjerne frå ulike geografiske område. Ostekaker frå Tyskland og Sveits blir gjerne laga på ein bakt botn (som sukkerbrød), medan ein i amerikansk tradisjon gjerne bruker smuldra kjeks til botn. 
Det finst også ostekaker utan botn, som den korsikanske typen fiadone.

Den svenske varianten av ostekake er kjend som ostkaka, og blir laga ved å tilsetje osteløype til mjølk før ein blandar inn andre ingrediensar og steiker kaka i omnen. Det finst variantar av kaka frå  Hälsingland og Småland.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ostekake|Ostekake]]» frå ,  den 15. august 2018.*
Cassinis oval

**Cassinis oval** er ei kjend plankurve av fjerde grad, definert som ei mengd (eller geometriske stader) i planet slik at produktet av avstanden til to faste punkt er konstant. Dette er knytt til ein ellipse, der *summen* av avstandane er konstant, og ikkje produktet. Eit spesialtilfelle av kurva er lemniskaten. Kurva vart først studert av den italiensk-franske astronomen Giovanni Domenico Cassini.

## Formell definisjon
Lat *q*1 og *q*2 vere to faste punkt i planet og la *b* vere ein konstant. Då er ein Cassini-oval med brennpunkt *q*1 og *q*2 er definrt til å vere brennpunktet for *p* slik at produktet av avstanden frå *p* til *q*1 og avstanden frå *p* til *q*2 er *b*2. Det gjeld om me definerer ein funksjon avst(*x*,*y*) til å vere avstanden frå eit punkt *x* til eit punkt *y*, for alle punkt *p* på ein Cassini-oval til å tilfredsstille likninga
:\operatorname{avst}(q_1, p) \times \operatorname{avst}(q_2, p)=b^2.\,

## Likningar
Om brennpunkta er (*a*,&nbsp;0) og (−*a*,&nbsp;0), så er likninga for kurva
:((x-a)^2+y^2)((x+a)^2+y^2)=b^4.\,
Utvida vert dette 
:(x^2+y^2)^2-2a^2(x^2-y^2)+a^4=b^4.\,

Den ekvivalente polarlikninga er 
:r^4-2a^2r^2 \cos 2\theta = b^4-a^4.\,

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cassini oval|Cassini oval]]» frå ,  den 16. september 2011.*
Perez Hilton

**Mario Armando Lavandeira II**, kjend som **Perez Hilton** () er ein amerikansk skribent. 

Han er kjend for å kome med brutale utsagn om enkelte songarar på bloggen sin. Bloggen er på lista over dei 500 mest besøkte nettstadane på Internett.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Perez Hilton|Perez Hilton]]» frå ,  den 16. september 2011.*
Edmund Landau

**Edmund Georg Hermann Landau** () var ein tysk-jødisk matematikar som arbeidde innanfor talteori og kompleks analyse. 

Han var professor i Göttingen frå 1909 til 1933. Verket hans *Handbuch der Lehre der Verteilung der Primzahlen* (3 bind, 1909) inneheld alt det ein på det tidspunktet kjende til emna talteori og funksjonsteori. Han var æresdoktor ved Universitetet i Oslo i samband med Abelminnefesten i 1929.

## Kjelder
Feil i matematikk

**Feil** i matematikk er eit avvik mellom ein nøyaktig verdi og ein tilnærma verdi. Når ein skal finne eit tal gjennom måling er det ikkje mogeleg å oppnå full nøyaktigheit. Feil spelar ei stor rolle i kaosteori, der små variasjonar på sikt kan gje totalt ulike resultat. Feil er òg sentralt når ein skal gjere utrekningar på datamaskinar. Feil kan kome av fleire årsaker. 

Nokre definisjonar er: 
*eksakt verdi: a = 1,\!25 \pm 0,\!01
*tilnærma verdi: \bar a = 1,\!25
*absolutt feil: \Delta a = \bar a - a \qquad |\Delta a| \le 0,\!01
*relativ feil: {\Delta a \over a} \approx {\Delta a \over \bar a}, a \neq 0 \qquad  \lesssim {0,\!01 \over 1,\!25} = 8*10^{-3}

Feilkjelder kan kome av ulike årsaker på grunn av forskjellige tilnærmingar. Den første tilnærminga vert som regel gjort i den matematiske modellen, som vil sei at eit problem er forenkla eller idealisert. Til dømes kan ein sjå bort frå luftmotstand eller andre påverknader. 

Når ein skal gjere utrekningar snakkar ein som regel om tre feiltypar: 
#R_X - **Feil i inndata** er ofte uunngåelege og kan delast i to undertypar: 
##R_{XF} - Feil som oppstår på grunn av feil i den nytta funksjonsverdien
##R_{XX} - Feil som oppstår på grunn av andre feil i inndata. 
#R_T - **Trunkeringsfeil** oppstår på grunn av ein ein tilnærmingsmetode, til dømes at ein kortare ned ein uendeleg langs med ein endeleg sum. 
#R_B - **Avrundingsfeil** oppstår når ein reknar med ei endeleg mengd siffer. 

Den totale feilen til ein verdi vert då |R_{TOT}| = |R_{XX}| + |R_{XF}| + |R_T| + |R_B| \ 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Fel|Fel]]» frå ,  den 16. september 2011.*
Q-Park

**Q-Park** er eit nederlandsk selskap skipa i 1998 som driv parkeringsanlegg. 

Q-Park Norge er ein underavdeling av selskapet, og eit av dei største parkeringsselskapa i Noreg. Det har kjøpt parkeringsselskapa Carpark, Center Park og P-Compagniet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Q-Park|Q-Park]]» frå ,  den 16. september 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Harmonisk gjennomsnitt

**Harmonisk gjennomsnitt** er eit sentralitetsmål for ei talrekkje og er gjeven ved: 

:H = \frac{n}{\frac{1}{x_1} + \frac{1}{x_2} + \cdots + \frac{1}{x_n}} = {n \over \sum_{i=1}^n {x_i}} = \frac{n \cdot \prod_{i=1}^n x_i }{ \sum_{j=1}^n \frac{\prod_{i=1}^n x_i}{x_j}}.

Aritmetisk og geometrisk gjennomsnitt er to andre typar gjennomsnitt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Harmonisk gjennomsnitt|Harmonisk gjennomsnitt]]» frå ,  den 16. september 2011.*
EuroPark

**EuroPark AS** vart skipa i 1979 og var norskeigd heilt fram til 1999. Selskapet vart då kjøpt opp av APCOA Parking, det største parkeringsselskapet i Europa.

EuroPark driv parkeringsplassar og –hus for offentlege og private oppdragsgivare. Selskapet har hovudkontor i Oslo. I løpet av dei siste 25 åra har selskapet utvikla seg til å vere den største aktøren innan parkering i Noreg. EuroPark har systerselskap i Danmark og Sverige.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:EuroPark|EuroPark]]» frå ,  den 16. september 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Lazarus Fuchs

**Lazarus Immanuel Fuchs** () var ein tysk matematikar. 

Han etterfølgde Karl Weierstrass som professor i Berlin i 1884. Han arbeidde hovudsakleg med differensiallikningar og funksjonsteori, og er kjend for fuchsiske grupper. 

## Kjelder
James Hopwood Jeans

**Sir James Hopwood Jeans** () var ein engelsk fysikar, astronom og matematikar. 

Frå 1905 til 1909 var han professor i praktisk matematikk ved Princeton University i USA, og frå 1910 til 1912 forelesar i Cambridge og 1922 i Oxford. Han var sekretær i Royal Society frå 1919 til 1929 og frå 1934 professor i astronomi ved Royal Institution i London. Jeans gjorde viktige arbeid innan fysikk og astrofysikk, og er særleg kjend for lova si for energistråling frå ein svartlekam og arbeida om opphavet til solsystemet, danninga av dobbeltstjerner go tilstanden i det indre av ei stjerne. 

Av dei mange kjende bøkene hans finn ein mellom andre *The Mysterious Universe* (1930), *The Stars in their Courses* (1931, norsk omsetjing *Det store univers*), *Through Space and Time* (1934) og *Physics and Philosophy* (1942).

## Kjelder
James Joseph Sylvester

**James Joseph Sylvester** () var ein engelsk matematikar. Han medverka til matriseteori, invariansteori, talteori og kombinatorikk. Han spelte ei leiande rolle i amerikansk matematikk på siste halvdel av 1800-talet som professor ved Johns Hopkins University og som grunnleggar av American Journal of Mathematics. Då han døydde var han professor ved Oxford.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:James Joseph Sylvester|James Joseph Sylvester]]» frå ,  den 16. september 2011.*
James Stirling

**James Stirling** () var ein skotsk matematikar. 

Han fortsette arbeida til Isaac Newton på fleire område. Det mest kjende verket hans er *Methodus differentialis* (1730). Fleire matematiske omgrep er kalla opp etter han, som stirlingtala og Stirling-approksimasjonen. 

## Kjelder
Jean Leray

**Jean Leray** () var ein fransk matematikar, som arbeidde med både partielle differensiallikningar og algebraisk topologi. Han spelte ei grunnleggande rolle i utviklinga til matematikken etter den andre verdskrigen. 

Han var professor ved Collège de France i Paris. 

## Kjelder
Jean-Robert Argand

**Jean-Robert Argand** () var ein dugande fransk amatørmatematikar. I 1806, medan han styrte ein bokhandlar i Paris, publiserte han geometriske tolkingar av komplekse tal, kjend som Argand-diagram. Han er med tida blitt rekna som oppdagaren av denne framstillinga, men både Carl Friedrich Gauss, og særleg Caspar Wessel med avhandlinga si i 1797, kom han i forkjøpet.

## Kjelder
Jakob Steiner

**Jakob Steiner** () var ein sveitsisk matematikar som hovudsakleg arbeidde med geometri.

Han var ei tid knytt til skulen til Heinrich Pestalozzi og var frå 1834 professor i Berlin. Saman med Niels Henrik Abel var han medarbeidar i journalen til August Leopold Crelle, og er særleg kjend for den grunnleggande innsatsen i syntetisk geometri. 

## Kjelder
MS «Fjordprins»

**MS «Fjordprins»** er ein snøggbåt som er ått og drifta av reiarlaget Fjord1 Fylkesbaatane og som trafikkerer strekninga Bergen–Sogn og Fjordane.

I 2010 vart MS «Fjordprins» bygd om hos båtbyggeriet Brødrene Aa. Etter ombygginga vart båten lengd med ny midtseksjon, og fekk auka kapasiteten til 300 passasjerar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:MS «Fjordprins»|MS «Fjordprins»]]» frå ,  den 16. september 2011.*  
 
*skip-siden.com
Jean-Victor Poncelet

**Jean-Victor Poncelet** () var ein fransk ingeniør, offiser og matematikar. 

Han deltok i åtaket til Napoleon Bonaparte på Russland og sat to år i krigsfangenskap. Her utvikla han ideane til det matematiske hovudverket sitt om projektiv geometri, som har spelt ei grunnleggande rolle i utviklinga av moderne geometri. Det vart ført trykt i 1822 med tittelen *Traité des propriétés projectives des figures*.

## Kjelder
Jean-Pierre Serre

**Jean-Pierre Serre** () er ein fransk matematikar innanfor felta algebraisk geometri, talteori og topologi. Serre er rekna som ein markant moderne matematikar, og har gjort banebrytande arbeid innanfor dei nemnde felta i tillegg til gruppeteori og analytisk algebra.

Serre var professor ved Collège de France i Paris i perioden 1956 til 1994, og har sidan vore æresprofessor ved same universitet. Serre har vorte tildelt ei rekkje prisar for arbeidet sitt innanfor matematikk, blant anna Fieldsmedaljen i 1954. I 1980 vart han æresdoktor ved Stockholms universitet. Serre har sidan 1981 òg vore eit medlem av Kungliga Vetenskapsakademien.

## Prisar og utmerkingar
I tillegg til Fieldsmedaljen har Serre blant anna vorte tildelt:
*Prix Gaston Julia (1970)
*Balzanprisen (1985)
*Leroy P. Steele-prisen (1995)
*Wolfprisen (2000)
*Abelprisen (2003)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jean-Pierre Serre|Jean-Pierre Serre]]» frå ,  den 16. september 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Jean-Pierre Serre i Store Norske Leksikon
Jens Erik Fenstad

**Jens Erik Fenstad** () var ein norsk matematikar. Han var professor og prorektor ved Universitetet i Oslo.

Fenstad var fødd i Trondheim. Han vart mag. scient. i 1959 og vart utnemnd til professor i matematisk logikk ved Universitetet i Oslo i 1968. Fenstad var prorektor ved universitetet frå 1989 til 1992.

Han var formann i Norsk Matematisk Forening og redaktør av Nordisk Matematisk Tidsskrift frå 1967  til 1972. Han var første formann i Abelstyret, president i International Union of History and Philosophy of Science og hadde fleire leiarverv i europeiske vitskaplege organisasjoner.  

Han gav mellom anna ut *Th. Skolem: Selected Works in Logic* og fleire avhandlingar i logikk, matematikk og lingvistikk.

Kongen utnemnde i 2011 Fenstad til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden for innsatsen sin for norsk forsking.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jens Erik Fenstad|Jens Erik Fenstad]]» frå , den 16. september 2011 og 20. april 2020.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***Dødsannonse i Aftenposten 17. april 2020.
Glarus

**Glarus** er hovudstaden i kantonen Glarus i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 472 meter over havet. 

Glarus kommune omfattar sidan 1. januar 2011 også dei tidlegare kommunane Ennenda, Netstal og Riedern. 

Glarus ligg ved elva Linth, ved foten av fjellmassivet Glärnisch i Glarus-Alpane. Svært få bygningar finst att frå før ein storbrann råka staden i 1861. Tre-, tekstil-, og plastikkproduksjon er dei største næringane, jamsides prenteverksemd.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Glarus|Glarus]]» frå ,  den 16. september 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad  (tysk)
*
Johan Fredrik Aarnes

**Johan Fredrik Aarnes** () er ein norsk matematikar. 

Han tok doktorgraden ved University of Pennsylvania i 1968 og var professor ved NTNU frå 1970. Han har arbeidd innan matematisk analyse. Saman med Jon Reed skreiv han *Matematikk for vår tid* (Universitetsforlaget, 1967).

## Kjelder
Wohlen

**Wohlen** er ein kommune i distriktet Bremgarten i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 421 meter over havet.

Wohlen ligg 18 km aust for kantonhovudstaden Aarau.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wohlen AG|Wohlen AG]]» frå ,  den 16. september 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Jerzy Neyman

**Jerzy Neyman** () var ein polsk-amerikansk matematikar og statistikar som arbeidde det meste av livet sitt ved University of California i Berkeley.

Neyman arbeidde som statistikar ved University College i London frå 1924 til 1928 og frå 1934 til 1938. I mellomtida var han leiar for Det statistiske laboratoriet ved Institutt for eksperimentell biologi i Nencki i Polen. Frå 1938 var han professor i statistikk ved University of California, Berkeley. Han var ein av grunnleggarane av moderne matematisk statistikk med viktige bidrag til teorien for hypotesetesting, konfidensintervall og utvalsundersøking.

## Kjelder
Johan Ludvig William Valdemar Jensen

**Johan Ludvig William Valdemar Jensen** () var ein dansk telefoningeniør og matematikar.

Frå 1890 var han sjef for den tekniske avdelinga ved Københavns telefonselskap. Jensen var ein dugande matematikar. Han var interessert i ulikskapar og funksjonsteori, og arbeidde særleg med problem tilknytt Riemanns zeta-funksjon. Jensen-formelen er ein integralformel som knyter saman mengda nullpunkt og polar for ein funksjon innan eitt visst område.

## Kjelder
Baden i Aargau

**Baden** er ein by og ein kommune i den sveitsiske kantonen Aargau, på vestbreidda av elva Limmat, i Limmattal, 25 km nordvest for Zürich. Han er setet i distriktet Baden. Namnet syner til varme mineralkjelder, som har vore kjend attende til minst romartida. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 13 meter over havet. 

Baden ligg 22 kilometer nordvest for Aarau, kantonshovudstaden i Aargau, og 21 km nordaust for Zürich. Det elektrotekniske selskapet Brown, Boveri & Cie. vart starta i byen i 1891, og dominerer i dag, som Asea Brown Boveri, næringslivet i kommunen, saman med eit anna mulinasjonalt selskap, Alstom.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Baden AG|Baden AG]]» frå ,  den 16. september 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
*

*Skular i Baden
*
Rheinfelden i Aargau

**Rheinfelden** er ein kommune i kantonen Aargau i Sveits. Rheinfelden er hovudstad i eit distrikt (*Bezirk*) som har namn etter kommunen. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 280 meter over havet.

Rheinfelden ligg 15 kilometer aust for Basel. Namnet tyder markane ved Rhinen, og landsbyen ligg ved *Hochrhein*. På motsett side av Rhinen ligg den samnemnde byen Rheinfelden, i delstaten Baden-Württemberg, dei to byane utgjorde eit heile fram til Napoleon Bonaparte la den tysk-sveitsiske grensa langs Rhinen i 1802. Dei to Rheinfelden er framleis knytt til ein annan, både sosialt og økonomisk.

Det mest omtykte ølet i Sveits, Feldschlösschen, vert brygga i kommunen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:|en:]]» frå ,  den 16. september 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* (tysk) Offisiell nettstad
* Feldschlösschen bryggeri
* (tysk)Bilete av Rheinfelden
Nordtrafikk

**Nordtrafikk** er eit transportselskap som driv gods- og ambulansetransport i Nordland og Finnmark. Selskapet har hovudkontor på Sortland. Nordtrafikk dreiv tidlegare også buss-, ferje- og lokalbåttrafikk, men denne delen av selskapet (Nordtrafikk Buss og Nordtrafikk Maritim) blei i oktober 2006 kjøpt opp av Veolia Transport.

Veolia har bestemt at bussdrifta i Nordland skal drivast under namnet Vestfjord Buss, medan bussdrifta i Troms skal drivast under namnet Hålogaland Buss. Den maritime delen av selskapet i Nordland skal drivast under namnet Helgelandske, eit transportselskap som blei kjøpt opp av Veolia i 2005.

Nordtrafikk-konsernet består i dag av følgjande dotterselskap: Nordtrafikk Ambulanse AS, Nordtrafikk Ambulanse Finnmark AS, Nordtrafikk Gods AS og Nordtrafikk Gods Lofoten AS.

Nordtrafikk blei skipa i 1936 under namnet A/L Langøya Biltrafikk. Seinare skifta selskapet namn til Vesterålens Trafikklag AS. I 1988 fekk morselskapet namnet Nordtrafikk AS.

## Leiing
Ole Lund Riber var konsernsjef fra 1987 til selskapet vart seld. Før ´87 var Ole Lund Riber soussjef i Nordtrafikks forgjengar Vesterålen Trafikklag. 

## Bedriftsovertakinger
* 1990 Boldevins Bilruter AS, Nordland (buss- og godstrafikk)
* 1996 Harstad Oppland Rutebil AS, Troms (busstrafikk)
* 1997 Nordland Ambulanse AS, Nordland (ambulansetrafikk)
* 1999 AS Lofoten Trafikklag, Nordland (buss-, ferje- og godstrafikk)
* 2000 TB-Invest AS / Trysilbussen AS, Hedmark (buss- og godstrafikk)
* 2001 Ambunor AS, Finnmark (ambulansetrafikk)

## Bakgrunnsstoff
* Offisielle nettsider (Med rutetider)
* Ole Lund Riber si nettside  

## Referansar
Olten

**Olten** is a town i kantonen Solothurn i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Byen er hovudstad i distriktet med same namn. Kommunesenteret ligg 396 meter over havet. Olten ligg ved Aare, ei overbygd trebru frå 1803 kryssar elva. I sør grensar kommunen mot kantonen Aargau.

Olten jernbanestasjon ligg 30 minutt frå Zürich, Bern, Basel og Luzern med tog, og er eit trafikknutepunkt i Sveits. 

Olten er den største byen i kantonen. Han er eit sentralt knutepunkt for dei sveitsiske jarnvegane. Hovudverkstaden til dei sveitsiske statsbanene ligg i Olten. Dessutan finst ein del maskin- og tekstilindustri, og sementproduksjon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Olten|Olten]]» frå ,  den 16. september 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
MS «Bahamas Celebration»

**MS «Bahamas Celebration»** (tidlegare MS «Prinsesse Ragnhild») er eit skip som var ått av Color Line. Skipet gjekk på cruiseferjelinene til reiarlaget i rutene Oslo–Kiel, Bergen/Stavanger–Hirtshals og Oslo-Hirtshals i perioden 1981 til 2008. MS «Bahamas Celebration» er eit av dei største skipa i verda i sin klasse. Ho har vore gjennom to større oppgraderingar sidan ho vart bygd i 1981, og framstår i dag som eit fullt moderne skip, med alle kvalifikasjonar som rutetrafikken treng. Skipet vart fyrst oppkalla etter Prinsesse Ragnhild, fru Lorentzen.

MS «Prinsesse Ragnhild» vart sett i drift i januar 1981 og segla for Jahre Line på ruta Oslo–Kiel fram til 1990. Det vart seinare overtatt av Color Line og var i mange år flaggskipet til selskapet. I 1992 vart ho ombygd og forlenga ved det spanske verftet Astilleros i Cadiz. Med ulike eigarar har skipet trafikkert overfarten Oslo–Kiel i 23 år. I desember 2004 vart det erstatta av MS «Color Fantasy» på ruta frå Noreg til Tyskland.

Frå 27. april 2005 trafikkerte skipet ruta Bergen/Stavanger–Hirtshals. I november 2007 avgjorde reiarlaget å leggje ned ruta frå Vestlandet til Hirtshals i Danmark, difor fekk MS «Prinsesse Ragnhild» ruta frå Oslo til Hirtshals, då forgjengaren MS «Color Festival» vart seld for nærmare 400 millionar kroner. Den 6. mai 2008 vart også denne ruta lagt ned og skipet lagt i opplag i Sandefjord.

22. april 2008 gjekk Color Line ut i ei pressemelding og sa at ruta Oslo–Hirtshals skal leggjast ned, og MS «Prinsesse Ragnhild» seljast. Dette vart grunngitt med at ruta opplevde negativ vekst.

3. september 2008 vart skipet selt til det amerikanske reiarlaget Celebration Cruise Holdings for om lag 180 millionar kroner. Dermed er 27 år i teneste mellom Noreg, Tyskland og Danmark over. Skipet seglar no under namnet MS «Bahamas Celebration» og fungerer som cruiseskip i fast rutetrafikk mellom Port Everglades og Bahamas. Bildekket er ikkje i bruk på denne ruta. Resten av skipet har fått nokre moderate oppdateringar som fylgje av at skipet skal fungere i cruisemarknaden, mellom anna har det vorte utstyrt med fasilitetar som symjebasseng og spa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:MS «Prinsesse Ragnhild»|MS «Prinsesse Ragnhild»]]» frå ,  den 16. september 2011.*
Grenchen

**Grenchen** (fransk *Granges*) er ein kommune i distriktet Lebern i kantonen Solothurn i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 451 meter over havet og er ein av dei større byane i kantonen.  Kommunen er administrasjonssenter i distriktet. 

Han ligg ved foten av Jurafjella mellom Solothurn og Biel. Byen er velkjend for klokkeindustrien som har vore her i meir enn 150 år. Firmaet Certina S.A. er mellom dei mest kjende klokkeprodusentane. 

Kommunen strekkjer seg frå grenda Staad langs elva Aare, til den første fjellrekkja i Jurafjella.
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Grenchen|Grenchen]]» frå ,  den 16. september 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Grenchen (tysk) Offisiell nettstad
* 
*
MS «Freedom of the Seas»

**MS «Freedom of the Seas»** er eit cruiseskip ått av reiarlaget Royal Caribbean International. Det vart bygd i Åbo i Finland. Skipet er det tredje største i verda.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:«Freedom of the Seas»|«Freedom of the Seas»]]» frå ,  den 16. september 2011.*
Appenzell

**Appenzell** er hovudstaden i den sveitsiske kantonen Appenzell Innerrhoden. Landsbyen hadde 5&nbsp;751 innbyggarar i 2006. Distrikta (*Bezirk*) Appenzell, Schwenden og Rüte delar landsbyen seg i mellom, men slik at størstedelen av landsbyen ligg o distriktet Appenzell. Landsbyen ligg 780 meter over havet.

*Appenzell* var nemninga på ein tidlegare kanton. Framleis vert namnet brukt som fellesnemning for dei to kantonane Appenzell Innerrhoden og Appenzell Ausserrhoden. Desse er i dag fullt autonome kantonar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Appenzell|Appenzell]]» frå ,  den 16. september 2011.*


## Bakgrunnsstoff

*
*Turisme i Appenzell
Le Locle

**Le Locle** er ein by og ein kommune i distriktet Le Locle i kantonen Neuchâtel i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 945 meter over havet. Le Locle er hovudstad i distriktet, som har namn etter kommunen. 

Han ligg i Jurafjella, nokre kilometer frå byen La Chaux-de-Fonds og tett ved grensa til nabolandet Frankrike. Han er den tredje minste byen i Sveits (i Sveits har ein by minst 10&nbsp;000 innbyggjarar for å reknast som by).  

Le Locle er eit senter for sveitsisk urmaking, og vert stundom rekna som opphavet til industrien med røter attende til 1600-talet. Kommunen har vorte heimstad til fabrikantar som Zodiac, Terrasse Watch Co., Tissot, Ulysse Nardin, Zenith og Universal Geneve, før sistnemnde vart flytta til Genève. Historia til byen i urmaking er dokumentert i Musée d'Horlogerie du Locle, Monts slott. På grunn av urmakarhistoria er byen innskriven på verdsarvlista til UNESCO. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Le Locle|Le Locle]]» frå ,  den 31. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

'

## Bakgrunnsstoff

*World Heritage List: Le Locle& La Chaux-de-Fonds
*Le Locle nettside
*
Berberis

**Berberis** er ei planteslekt i berberisfamilien. Til slekta høyrer 450-480 artar. Dei er normalt busker med runde eller omvendt eggforma blad, oftast med piggar på greinene.

Berberis er mykje nytta som prydbuskar i hagar og som parkplanter.

Dei veks vilt i subtropane inkl Japan, New Zealand, Asia, Europa og Sør-Amerika. Dei dannar 1-2 meter høge buskar. Berberis er i nær slekt med *[[Mahonia]]*, som òg høyrer berberisfamilien.

Piggane er 3-30 mm lange. Ofte har buskane lange, stive kvistar som veks rett oppover eller ut i vifteform. 

Dei mest kjente artane er:
* Haustberberis - *Berberis thunbergii*
* Blodberberis - *Berberis thunbergii 'Atropurpurea' eller ...'Atropurmureum' *
* Europeisk berberis - *Berberis vulgaris*
* Julianes berberis - *Berberis julianae*
* Darwin-berberis - *Berberis darwinii*
* Madeira berberis - *Berberis maderensis*
* Magellan-berberis - *Berberis buxifolia*
* Siciliansk-berberis - *Berberis aetnensis*
* Vorteberberis - *Berberis verruculosa*

I Iran dyrkar ein berberis-artar (særleg *B. vulgaris*) som gir ei frukt som blir tørka, kalla *zereshk*. Den blir dyrka saman med og hausta samstundes med safran.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Berberis|Berberis]]» frå , den 16. september 2011.* 


## Bakgrunnsstoff

* Linker til ordenen Berberidaceae 
* Royal New Zealand Institute of horticulture. ''Berberis glaucocarpa''
* Berberine thoughts. (arkivert nettside)
Blodberberis

**Blodberberis** (*Berberis thunbergii 'Atropurpurea'/'Atropurmureum' *) er den mørkeraude varianten av planta **[[haustberberis]]** (*Berberis thunbergii*)  i berberisslekta, som inngår i berberisfamilien. Den er normalt skore ned til ei høgd på 80-120 cm, og er ein vanleg hekkeplante i norske hagar. Ved fri vekst blir ho lett 4 meter høg.

Blodberberis har blodraude til lilla, avlangt runde eller eggeforma blad som smalnar ned i kileform mot den korte bladstelgelen. Planta har skarpe, 1-2 cm lange piggar som stikk ut i hjørnet ved bladfestet. Piggane er lyse og står om lag 90 grader rett ut frå den raud-lilla, stive plantestengelen.

Blomstrene er gule eller gul-raude med blomstring ca. 25.mai i Oslo-området (fire veker etter lauvsprett), medan bæra er heilt raude og 5-8 mm lange. Planta er nøysam og hardfør, ho er opphavleg ei fjellplante frå Japan og teler godt å skjerast or.

Haustberberis vart innført frå Japan til Russland av botanikeren Carl Johan Maksimovitsj frå 1864 og vart straks populær i hagar og parker i Europa. Blodberberis kom til Nederland i 1913. Ho er både hageplante og forvilla i Noreg, og spreier seg ikkje minst langs kysten.

Kultivaren *småblodberberis* stammar frå Boskoop i Nederland (van Eck 1942). Blada er purpurrøde, men dei er lysare om våren og hausten. Dersom blada blir utvikla i skugge, blir dei nesten heilt grønne. Frø frå kultivaren kan gi plantar med både raude eller grønne blad.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Blodberberis|Blodberberis]]» frå , den 16. september 2011.* 


## Bakgrunnsstoff
* UMB Ås om haustberberis og blodberberis
*
Haustberberis

**Haustberberis** (*Berberis thunbergii*) er ei plante i berberisslekta som inngår i berberisfamilien. Blada er raud-grøne, eventuelt skiftevis raude med grønfarge nedst mot bladfestet ved kvisten. Det latinske namnet er laga etter den svenske botanikaren Carl Peter Thunberg som var lærling av Carl von Linné.

Ho er 70-100 cm høg, og er ei vanleg hekkeplante i norske hagar. Varianten **[[blodberberis]]** (*Berberis thunbergii 'Atropurpurea' *) er den mørkeraude varianten av haustberberis. 

Haustberberis har avlangt runde eller omvendt eggeforma blad som smalnar ned i kileform mot den korte bladstengelen. Planta har skarpe, 4-8 mm cm lange piggar som stikk ut i hjørnet ved bladfestet.

Blomstrane er gule eller gul-raude med blomstring ca. 25. mai i Oslo-området (fire veker etter lauvsprett), medan bæra er heilt raude og 5-8 mm lange. Planta er nøysam og hardfør, ho er opphavleg ei fjellplante frå Japan og toler godt skjerast or.

Haustberberis vart innført frå Japan til Russland av botanikaren Carl Johan Maksimovitsj frå 1864 og vart straks populær i hagar og parkar i Europa.

## Kultivarar
Nokre kultivarar:
**Berberis thunbergii* *B. th.* 'Atropurpurea' (blodberberis), sidan 1913 i kultur
**Berberis thunbergii*  'Atropurpurea Nana', dvergbusk ca. 50 cm høg, utvikla i 1942 i Nederland
**Berberis thunbergii*  'Aurea', sidan 1950 i kultur
**Berberis thunbergii*  'Bagatelle' (kryssing mellom *B. th.* 'Kobold' og *B. th.* 'Atropurpurea Nana'), sidan 1971 i kultur
**Berberis thunbergii*  'Carpetbagger' dvergbusk ca. 30 cm høg 
**Berberis thunbergii*  'Crimson Pygmy' synonym til *B. th.* 'Atropurpurea Nana'
**Berberis thunbergii*  'Dart's Red Lady'
**Berberis thunbergii*  'Erecta'
**Berberis thunbergii*  'Little Favorite' synonym til *B. th.* 'Atropurpurea Nana'
**Berberis thunbergii*  'Golden Ring', sidan 1950 i kultur
**Berberis thunbergii*  'Green Carpet' dvergbusk ca. 25 cm høg
**Berberis thunbergii*  'Green Ornament' blir ca. 150 cm høg med mørkegrøne blad som blir gule eller brungule om hausten
**Berberis thunbergii*  'Harlequin', sidan 1969 i kultur
**Berberis thunbergii*  'Helmond Pillar'
**Berberis thunbergii*  'Keller's Surprise'
**Berberis thunbergii*  'Kelleriis', utvikla i Danmark
**Berberis thunbergii*  'Kobold' , sidan 1950 dyrka i Nederland
**Berberis thunbergii*  'Pink Queen', dyrka før 1958 i Nederland
**Berberis thunbergii*  'Red Chief', utvikla i 1942 i Nederland
**Berberis thunbergii*  'Red Pillar'
**Berberis thunbergii*  'Rose Glow', utvikla i 1957 i Nederland
**Berberis thunbergii*  'Silver Beauty'

## Variantar
* *Berberis thunbergii* var. *maximowiczii*

## Hybridar
* Hybriden mellom *Berberis thunbergii* og *Berberis vulgaris* blir kalla *Berberis* ×*ottawensis*
* Hybriden mellom *Berberis thunbergii* og *Berberis julianae* blir kalla *Berberis* ×*mentorensis*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Høstberberis|Høstberberis]]» frå ,  den 16. september 2011.*  


## Bakgrunnsstoff

* UMB Ås om haustberberis og blodberberis
* haustberberis på Garden Splendor 
*
Karl Culmann

**Karl Culmann** () var ein tysk-svetsisk matematikar og ingeniør. 

Han var professor i Zürich frå 1856 til han døydde. I *Die graphische Statik* frå 1864 la Culmann eit nytt og moderne grunnlag for grafiske løysingar av problem innan statikk.

## Kjelder
Nikolaj Lobatsjevskij

**Nikolaj Ivanovitsj Lobatsjevskij** () var ein russisk matematikar.

Lobatsjevskij tok doktorgraden sin ved universitetet i Kazan i 1811, og han var professor i matematikk der i perioden 1816-1846. Han var rektor ved universitetet frå 1827. Han medverka mykje til oppbygginga av universitetet, men av ukjend grunn fall han i unåde i 1846 og vart avsett. Lobatsjevskij arbeidde både med likningsteori og geometri. Den store matematiske oppdaginga er utviklinga av ein ikkje-euklidsk geometri, der det euklidsk parallellaksiomet ikkje gjeld. Geometrien til Lobatsjevskij er den såkalla hyperbolske, der det er ei uendeleg mengd parallellar til ei linje gjennom et punkt utanfor den. Same type geometri vart omtrent samstundes skapt av János Bolyai og Carl Friedrich Gauss sine etterlatne papir viser at han òg har hatt same ide, til og med noko tidlegare. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* O'Connor, John J., og Edmund F. Robertson. «Nikolai Ivanovich Lobachevsky». MacTutor History of Mathematics archive.
Lars Gårding

**Lars Gårding** () var ein svensk matematikar. 

Han var professor i Lund frå 1952. Han er særleg kjend for bidraga sine til matematisk analyse, men har òg gjort viktige arbeid i matematisk fysikk og matematikkhistorie. Han har gjeve ut den populærvitskaplege boka *Encounter with mathematics* (1977).

## Kjelder
Paraboloide

**Paraboloide** er eit spesielt døme på ein andregradsflate, gjeve ved eit matematisk uttrykk som *x²/a<sup>2</sup> – y²/b<sup>2</sup> = z*, noko som avgjer ein sadelforma flate.

Innanfor arkitektur og bygningsindustri kan det vere den matematiske nemninga for ein salforma takkonstruksjon, som til dømes den på Strandby kyrkje i Frederikshavn. Som takkonstruksjon er denne forma interessant, fordi kvar og ei kraft som påverkar flata vinkelrett kan opptakast av trekkrefter i sjølve flata. Dermed er det mogleg å konstruere eit stivt tak med stor spennvidd av ein relativt tynn membran og heilt utan berande taksperrer. Denne forma for konstruksjon vart utvikla i samband med bygginga av det olympiske stadionet i München i 1968. Faktisk vart metoden nytta av Antoni Gaudi i Spania alt i byrjinga av førre hundreåret. Eit anna døme på denne bygningskonstruksjonen er Pengrowth Saddledome i Calgary, Alberta i Canada som blir meint å ha ein av dei største takkonstruksjonane av denne arta i verda.

Ein parabloide er dessutan ei av dei einaste såkalla organisk formene ein kan frambringa ut frå berre rette linjer.

Ein hyperbolsk paraboloide blir skildra av likninga
:
\left( \frac{x}{a} \right) ^2 - \left( \frac{y}{b} \right) ^2 + 2z = 0 

Desse skjeringslinjene med eit plan er vanlegvis parablar eller hyperblar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Paraboloide|Paraboloide]]» frå ,  den 17. september 2011.*
Raphael Høegh-Krohn

**Raphael Høegh-Krohn** (også kjent som Jan Høegh-Krohn) () var ein norsk matematikar.

Høegh-Krohn fullførte doktorgraden sin i 1966 under oppsyn av professor Kurt Friedrichs ved New York University. Høegh-Krohn har skrive over 150 artiklar og er kjend for oppdaginga av den grunnleggande dualiteten i relativistisk statistikk og kvantemekanikk som òg er kjend som Høegh-Krohn prosessen. 

Professor i matematikk ved Universitetet i Oslo frå 1982. Fekk i 1977 Fridtjof Nansen-prisen for dei mange og allsidige bidraga til matematisk fysikk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Raphael Høegh-Krohn|Raphael Høegh-Krohn]]» frå ,  den 17. september 2011.*
Scipione del Ferro

**Scipione del Ferro** () var ein italiensk matematikar. 

Han var professor ved universitetet i Bologna i 30 år og er kjend som oppdagaren av løysinga til tredjegradslikningar. Ferro heldt metoden hemmeleg, men han testamenterte papira sine til svigersonen sin og etterfølgjaren Annibale della Nave, og her vart metoden seinare funnen av Girolamo Cardano og Lodovico Ferrari.

## Kjelder
Utjamning

**Utjamning** er ei kurvetilpassing i statistikk, fastlegging av ei teoretisk kurve (graf) som best mogeleg følgjer kurva ved ei rekkje observasjonar. Ved enkelte statistiske observasjonsmaterialar, til dømes prisdata eller elektrisitetskonsum, registrerer ein ein utvikling over tid. Ei grafisk framstilling av ei slik tidsrekke,* x1, x2, ..., xt–1, xt, xt+1, ...*, gjev ei kurve som ofte kan oppfattast som ein sum av fleire komponent: ei jamn langtidsutvikling eller trend, periodiske komponentar (til dømes sesongsvingingar), og tilfeldige variasjonar og forstyrringar. Ved utjamning søker ein ved hjelp av forskjellige metodar å eliminere forstyrringa og få fram dei systematiske komponentane.

## Kjelder
Viggo Brun

**Viggo Brun** () var ein norsk matematikar. Viggo Brun var professor i matematikk, og arbeidde med talteori, særleg fordelinga til primtala. Han fann att originalmanuskriptet til den såkalla Pariseravhandlinga til Niels Henrik Abel.

Brun studerte ved Universitetet i Oslo og byrja forskarkarriera si ved Universitetet i Göttingen i 1910. I 1924 vart han professor ved NTH og i 1946 professor ved Universitetet i Oslo. Han pensjonerte seg i 1955.

Brun var først og fremst oppteke av primtalsteori, men òg av kjedebrøk og generaliseringar og kombinatorikk. Han skreiv òg eit par populærvitskaplege bøker om matematikkhistorie.

Brun-konstant og Brun-teorem er kalla opp etter han. Viggo Brun var æresdoktor ved universitetet i Hamburg, og han var medlem av vitenskapsakademia i Helsingfors, Uppsala og Oslo. Det sistnemnde tildelte han Fridtjof Nansen-prisen i 1939. Han var preses i Vitenskapsselskapet i Trondheim 1945–1946, og det tildelte han sin Gunnerus-medalje i 1958. Han var æresmedlem i Norsk Matematisk Forening.

## Utvald bibliografi
* *Ein Satz über die Irrationalität*, Göttingen 1910
* *La Crible d'Eratosthene et le theoreme de Goldbach*, i DKNVS Skr. I, Mat.-naturv. kl., nr. 3, 1920
**Regnekunsten i gamle Norge*. Bok utgitt på Universitetsforlaget i 1962.
**Alt er tall. Matematikkens historie fra oldtiden til Renessanse*. Bok utgjeve på Universitetsforlaget i 1964, opptrykk 1992 (ISBN 82-13-00151-6)

## Kjelder
Tullio Levi-Cività

**Tullio Levi-Civita** () var ein italiensk matematikar, mest kjend for arbeidet sitt med absolutt differensialrekning (tensorrekning) og bruksområda til dette innan relativitetsteorien. Han var elev av Gregorio Ricci-Curbastro, oppfinnaren av tensorrekning. Arbeidet hans omfatta i både rein og praktisk matematikk, celestmekanikk og hydrodynamikk.

Han var professor i mekanikk i Padova frå 1898, og frå 1918 i Roma, til han vart sagt opp i 1938. Han er særleg kjend for bidraga sine til den relativistiske mekanikk. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tullio Levi-Civita|Tullio Levi-Civita]]» frå ,  den 17. september 2011.*
Proporsjon i matematikk

I matematikk er **proporsjonalitet** eller **proporsjon** når to storleikar varierer slik at tilhøvet mellom storleikane er konstant.

## Definisjon
Når y og x er proporsjonale storleikar, kan vi skrive

y=k \cdot x\,

Der k er proporsjonalitetsfaktoren.

Ein kan vidare finne k slik

k=y/x\,

## Døme
*Praktisk kan vi sei at to storleikar er proporsjonale om ei dobling av den eine storleiken fører til ei dobling av den andre storleiken. 
*Om du køyrer med konstant fart, er distansen du tilbakelegger, proporsjonal med tida du bruker. Det ser vi av formelen for konstant fart s=vt, der farten v er proporsjonalitetsfaktoren.
*Omkrinsen av ein sirkel er proporsjonal med radius i sirkelen, og 2\pi er proporsjonalitetsfaktoren etter formelen O=2 \pi r.
*Krafta ein må bruke for å løfte ein lekam frå bakken, er proporsjonal med massen av lekamen, der tyngdeakselerasjonen (9,81m/s^2) er proporsjonalitetsfaktoren.

## Eigenskapar
Sidan

y=k \cdot x\,

er òg

x=(1/k) \cdot y\,

Dette tyder at om y er proporsjonal med x med proporsjonalitetsfaktor k, så er x proporsjonal med y med proporsjonalitetsfaktor 1/k.

Om y er proporsjonal med x, vil grafen med y som funksjon av x vere ein rett linje, og den vil gå gjennom origo. Stigingstalet vil vere lik proporsjonalitetsfaktoren.

## Omvendt proporsjonalitet
To storleikar er omvendt proporsjonale om den eine variabelen er proporsjonal med den inverse av den andre, eller sagt på ein annan måte: produktet av variablane er konstant. Når to storleikar x og y er omvendt proporsjonale, kan vi skrive

y=k/x\,

Der k er forskjellig frå null. Det vil sei at om den eine variabelen doblast, vil den andre halverast, slik at produktet av dei alltid er konstant.

Til dømes er tida det tar å køyre ein distanse omvendt proporsjonal med farten man reiser med. 

Uttrykt grafisk vil ein graf med to variable som varierer inverst, bli ei hyperbel-linje. Produktet av x- og y-verdiane vil alltid vere lik proporsjonalitetsfaktoren k. Av dette følgjer at sidan k ikkje kan vere null, vil grafen heller ikkje krysse nokon av aksane.

## Symbol
Ein nyttar ofte symbolet '∝' for å syna at ein storleik er proporsjonal med ein annan. Til dømes, om *A* er proporsjonal med *B* skriv ein *A* ∝ *B*. Likeeins, om *A* er omvendt proporsjonal med *B* skriv ein *A* ∝^{-1} *B*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Proporsjonalitet|Proporsjonalitet]]» frå ,  den 17. september 2011.*
Romgeometri

**Romgeometri** eller **stereometri** er den delen av geometrien som omhandlar figurar det tredimensjonale rommet. 

## Kjelder
Oswald Veblen

**Oswald Veblen** () var ein amerikansk matematikar, geometikar og topolog. Arbeida hans vart utnytta i atomfysikken og relativitetsteorien. Han beviste Jordans kurveteori i 1905.

Forfedrane hans kom opphavleg frå Noreg. Han hadde ein doktorgrad ved universitetet i Chicago i 1903. Han arbeidde mest med geometri. Han vart òg æresdoktor ved Universitetet i Oslo.

Han skreiv òg nokre bøker. Mellom anna skreiv han *Projective geometry* som kom ut i 1910. Han har òg skrive *Foundations of defferential geometry* som kom ut i 1932. 

## Utgjevingar
* Projective geometry med John Wesley Young (Ginn and co.,  1910-1918) 
* Introduction to infinitesimal analysis; functions of one real variable med N. J. Lennes (John Wiley &amp; Sons, 1907)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Oswald Veblen|Oswald Veblen]]» frå ,  den 17. september 2011.*
Norsk statistisk forening

**Norsk statistisk forening** (**NSF**) er ein organisasjon for forskarar og utøvarar av matematisk statistikk. Samskipnaden er eit framhald av statistikarklubben som vart stifta 7. januar 1919 og seinare konstituert i 1936.

Organisasjonen har lokalavdelingar i Oslo, Bergen og Trondheim.

NSF gjev ut medlemsbladet Tilfeldig gang (en «random walk») som kom første gongen ut i 1984. Namnet syner til den matematiske modellen som blir skildra av suksessive tilfeldige endringar.

Norsk statistisk forening er saman med systersamskipnadane i Danmark, Sverige og Finland ansvarleg for utgjevinga av forskningstidsskriftet Scandinavian Journal of Statistics (SJS). Annakvart år arranger NSF *Norsk statistikermøte*, der Sverdrupprisane vert delte ut.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norsk statistisk forening|Norsk statistisk forening]]» frå ,  den 17. september 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Norsk statistisk forening
William Brouncker, 2. Viscount Brouncker

**William Brouncker, 2. Viscount Brouncker** () var ein engelsk matematikar og var av dei første som gjorde bruk av uendelege rekkjer til utrekning av logaritmar. Ein kjend formel av Brouncker var starten på teorien om kjedebrøk. 

Han var stiftar av og første president i Royal Society.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lord William Brouncker|Lord William Brouncker]]» frå ,  den 17. september 2011.*
Multiplum

Eit **multiplum** av eit tal *a* er eit tal som opptrer når eit tal *a* vert multiplisert med eit heiltal.

## Døme
14, 49, 0 og -21 er multiplum av 7 medan 3 og -6 ikkje er det. Dette kjem av at det er heiltal som 7 kan mulitpliserast med for å få verdiane 14, 49, 0 og-21, medan det ikkje finst slike heiltal for 3 og -6. Kvar av produkta er oppførte nedanfor: 

* 14 = 2 \times 7;
* 49 = 7 \times 7;
* -21 = -3 \times 7;
* 0 = 0 \times 7;
* 3 = (3/7) \times 7, 3/7 er eit rasjonalt tal, ikkje heiltal;
* -6 = (-6/7) \times 7, -6/7 er eit rasjonalt tal, ikkje eit heiltal.

## Kjelder
«Celebrity Equinox»

**«Celebrity Equinox»** er eit cruiseskip ått av Celebrity Cruises. Skipet vart bygd ved Meyer Werft GmbH i Tyskland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Celebrity Equinox|Celebrity Equinox]]» frå ,  den 17. september 2011.*
Kvadrillion

Ein **kvadrillion** er tusen trilliardar, eventuelt ein million trillionar eller ein billion billionar, det vil sei det naturlege talet 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000, eller 1024.

Til dømes har jorda ein pass på kring 6 kvadrillionar tonn. 

Ordet er danna av det latinske prefikset kvadr- (fire) og med ending frå million. Prefikset viser til at talet svarar til 1 000&nbsp;0004 (ein million i fjerde potens). 

I amerikansk-engelsk tilsvarar quadrillion 1015, det vil si eit eittal etterfølgd av 15 nullar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kvadrillion|Kvadrillion]]» frå ,  den 17. september 2011.*
«Celebrity Reflection»

**«Celebrity Reflection»** er eit cruiseskip som er under bygging ved Meyer Werft GmbH i Tyskland. Etter leveringa i november 2012 var skipet ått av Celebrity Cruises.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Celebrity Reflection|Celebrity Reflection]]» frå ,  den 17. september 2011.*
MS «Blue Sapphire»

**MS «Blue Sapphire»** er eit cruiseskip ått og drifta av tyrkiske ANEX Tour.

Skipet vart bygd hjå Bremer Vulkan i Tyskland i 1981 for Hapag-Lloyd, under namnet MS «Europa». I 1999 vart skipet seld til Star Cruises og fekk namnet MS «SuperStar Europe», som eit år seinare vart til MS «SuperStar Aries». Pullmantur Cruises kjøpte skipet i 2004 og gav ho namnet MS «Holiday Dream». I mai 2008 vart det overført til Croisières de France og fekk namnet MS «Bleu de France». I november 2010 vart skipet selt til Saga Cruises, men verande under charter til CDF i 12 månader til. Etter ombyggingar i Italia frå november 2011 til mars 2012 blei skipet omdøypt til «Saga Sapphire». 

I juni 2020 vart det selt til ANEX Tour, som det fyrste skipet i den nye cruiseverksemda deira, og omdøypt til «Blue Sapphire».

I juni 2023 vart fleire av seglingane til skipet avlyst. I juli 2024 kom det tilbake til teneste.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:MS Bleu de France|MS Bleu de France]]» frå ,  den 17. september 2011.*
Distriktet Arbon

**Distriktet Arbon** er eitt av fem distrikt (tysk: *bezirk*) i kantonen Thurgau i det nordaustlege Sveits. Distriktet har eit areal på 88,8 km² og hadde 51&nbsp;118 innbyggarar i 2010. Byen Arbon er hovudstad i distriktet. Distriktet grensar i sør til kantonen St. Gallen og i nordaust til Bodensjøen.

Distriktet består av 12 kommunar, med Arbon og Amriswil som dei mest folkerike. Dei andre kommunane er Dozwil, Egnach, Hefenhofen, Horn, Kesswil, Roggwil (TG), Romanshorn, Salmsach, Sommeri og Uttwil.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Arbon (Bezirk)|Arbon (Bezirk)]]» frå ,  den 17. september 2011.*
Amriswil

** Amriswil ** er ein by og ein kommune i distriktet Arbon i kantonen Thurgau nordaust i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 437 meter over havet. I søraust grensar kommunen mot kantonen St. Gallen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Amriswil|Amriswil]]» frå ,  den 17. september 2011.*


## Bakgrunnsstoff
*
Joseph Louis Lagrange

**Joseph Louis Lagrange** (italiensk **Giuseppe Lodovico Lagrangia**) () vert rekna som ein av dei største av matematikarane på 1700-talet.
Han vart fødd i den italienske byen Torino og arbeidde både i Italia og Tyskland, men mest i Frankrike. Han døydde i Paris.

Han var direktør ved institutt for matematikk ved Berlin vitskapsakademi (1766-1787). Han utgav fleire avhandlingar om celestmekanikk, og hovudverket hans er *Mêcanique analytique* (1788). Her finn ein dei såkalla lagrangeske rørslelikningane for mekaniske system. Han flytta til Paris i 1793 og vart formann for komiteen som utarbeidde det metriske målesystemet.

Lagrange arbeidde òg mykje med talteori og algebra. Han gav fleire viktige bidrag til teorien for differensiallikningar, og likningsteorien hans låg til grunn for undersøkinga til Niels Henrik Abel av femtegradslikninga. Lagrange prøvde å utvikle integralrekninga, men kom ikkje fram til nokre tilfredsstillande resultat på denne oppgåva.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Joseph Louis Lagrange|Joseph Louis Lagrange]]» frå ,  den 17. september 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Arbon

** Arbon ** er ein kommune i distriktet Arbon i kantonen Thurgau i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 402 meter over havet.

Arbon ligg på sørsida av Bodensjøen. Han er særleg kjend for promenaden ved sjøen, og for gamlebyen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:Arbon|Arbon]]» frå ,  den 17. september 2011.*

## Bakgrunnsstoff
* Arbon
* byen Arbon 
*
Isomorfi

**Isomorfi** (gresk *isos*, lik, og *morf*, form) er eit omgrep innanfor matematikk som syner til likskapen av to objekt. Omgrepet har ulik tyding i ulike greiner av matematikk.

I lineær algebra er ein lineær transformasjon mellom to vektorrom ein isomorfi viss og berre viss transformasjonen er bijektiv.

I abstrakt algebra er ein isomorfi ei avbilding som er ein bijektiv homomorfi slik at den inverse avbildinga òg er ein homomorfi. I kategoriteori syner ein isomorfi til ein morfi som har eit inverselement.

Relasjonen isomorfi er ein ekvivalensrelasjon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Isomorfisme|Isomorfisme]]» frå ,  den 18. september 2011.*