open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gram–Schmidts ortogonaliseringsprossess

**Gram–Schmidts ortogonaliseringsprossess** er ein algoritme for å generera ein ortonormalisert basis (ortogonal basis med norm 1) frå ei gjeven mengde vektorar knytte til eit indreproduktrom med eit gjeve skalarprodukt {\displaystyle \langle \cdot ,\cdot \rangle }.

Metoden vart oppkalla etter Erhard Schmidt og Jørgen Pedersen Gram, sjølv om han tidlegare vart teken i bruk i verka til Laplace og Cauchy.

Han vert nytta i dei høva ein ønskjer ein ortonormal/ortogonal basis. Å finna QR-faktoriseringa av ei matrise er i røynda Gram-Schmidts ortogonaliseringsprossess.

## Algoritme
Algoritmen er basert på definisjonen av projeksjonar. Ein projeksjon er definert som;

\mathrm{proj}_{\mathbf{v}}\,\mathbf{x} = {\langle \mathbf{x}, \mathbf{v}\rangle\over\langle \mathbf{v}, \mathbf{v}\rangle}\mathbf{v}. 

La v_1,..v_n vera resulatet av algoritmen, altså den ortonormale basisen. La x_1, .., x_n vera vektorane det skal konstruerast ein ortonormal basis av. Ein let v_1=x_1 og normaliserer vektoren. Vidare vert vektoren x_2 projektert på vektoren v_1. Ut i frå dette vert v_2vektoren som står ortogonalt på denne projeksjonen, altså  v_2=x_2-proj_{v_1}x_2=x_2-\frac{x_2 \cdot v_1}{v_1 \cdot v_1}v_1. Vidare vert x_3 projektert på flata utspend av v_1 og v_2.  Vektoren som står ortogonalt på denne flata er v_3. Med andre ord så vert v_3=x_3-proj_{v_1}x_3+proj_{v_2}x_3.  Slik held algoritmen fram til ein har konstruert ein ortonormal basis.

Heile algoritmen kan oppsummerast stegvis som

|-
|
|\mathbf{v}_2 = \mathbf{x}_2-\mathrm{proj}_{\mathbf{v}_1}\,\mathbf{x}_2, 
|
|\mathbf{e}_2 = {\mathbf{v}_2 \over ||\mathbf{v}_2||}
|-
|
|\mathbf{v}_3 = \mathbf{x}_3-\mathrm{proj}_{\mathbf{v}_1}\,\mathbf{x}_3-\mathrm{proj}_{\mathbf{v}_2}\,\mathbf{x}_3, 
|
|\mathbf{e}_3 = {\mathbf{v}_3 \over ||\mathbf{v}_3||}
|-
|
| align="center" |\vdots
|
| align="center" |\vdots
|-
|
|\mathbf{v}_k = \mathbf{x}_k-\sum_{j=1}^{k-1}\mathrm{proj}_{\mathbf{v}_j}\,\mathbf{x}_k, 
|
|\mathbf{e}_k = {\mathbf{v}_k\over||\mathbf{v}_k||}
|}
For kvart steg vert vektoren v_knormalisert.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Gram–Schmidts ortogonaliseringsprocess|Gram–Schmidts ortogonaliseringsprocess]]» frå ,  den 8. september 2019.*
Triangulær matrise

**Ei triangulær matrise** i lineær algebra er ein særskild type kvadratisk matrise. Ei kvadratisk matrise er anten øvre eller nedre triangulær. Matrisa vert kalla nedre triangulær om alle element over diagonalen er 0. Om alle element under diagonalen er 0 vert matrisa kalla øvre triangulær.

Ettersom matriselikningar med triangulære matriser er enklare å løysa så er dei særs sentrale i numerisk lineær algebra. Til dømes vil ei LU-faktorisering splitta opp ei matrise i ei nedre og ei øvre triangulær matrise. Ei matriselikning på denne forma kan løysast ved høvesvis forlengssubstitusjon og baklengssubstitusjon.

## Framlengssubstitusjon
Løysinga av eit likningssystem på forma Ax=b medan A er ei nedre triangulær matrise kan løysast ved framlengssubstitusjon, definert som:

x_i = \frac{b_i-\sum_{j=1}^{i-1}a_{i,j}x_j}{a_{i,i}}

For i=1,..,n.

## Baklengssubstitusjon
Løysinga av eit likningssystem på forma Ax=b der A er ei øvre triangulær matrise kan løysast ved baklengssubstitusjon, definert som:

x_i = \frac{b_i-\sum_{j=i+1}^{n}a_{i,j}x_j}{a_{i,i}}

For i=n, n-1, ..., 1.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Triangulær matrise|Triangulær matrise]]» frå ,  den 8. september 2019.*
Margarin

**Margarin** er ein type matfeitt laga av plantefeott eller ei blanding av plante- og dyrefeitt. Det kan brukast på same måte som smør, til å smøra på brødskiver og til matlaging som steiking og baking. Margarin blei opphavleg laga av smult og talg, men i dag blir det først og fremst laga av planteoljer frå plantar som soya, raps, mais og anna vegetabilsk feitt. Planteoljene blir herda ved hydrogenering som modifiserer feittsyrekjedene. Under trykk blir hydrogengass pressa inn i olja for å stabilisera henne.

Feittinnhaldet i margarin varierer mellom 40 og 80 prosent avhengig av bruksområde. Feittet og vatnet i margarinen dannar ein emulsjon der vatnet er finfordelt i olja. Dei vegetabilske oljene bidreg til ein høg del umetta feitt.

## Historie
Margarin blei funne opp i 1869 av den franske kjemikaren Hippolyte Mège-Mouriès. Dette skjedde etter at den franske keisaren Napoleon III tre år tidlegare utlyste ein konkurranse med ein større pengepremie til den som kunne finna opp eit alternativ til smør fr den veksande og underernærte folkesetnaden i byane. Frå byrjinga blei margarin laga av talg, oleomargarin, frå storfe som ein blanda med mjølk og deretter tilsette smak for å etterlikna smør.  Namnet «margarin» er avleidd frå det greske ordet for perle, *margaron*.

Den første margarinfabrikken i Noreg blei grunnlagd i 1876 av brørne Eilert, Lauritz og Oluf Sundt og franskmannen Auguste Pellerin. Frå midten av 1880-talet, då patentet for margarinproduksjon blei frigjeve, blei det raskt etablert mange fleire margarinfabrikkar rundt om i landet.

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Margarin|Margarin]]» frå ,  den 8. september 2019.*
Tone Haugen

**Tone Haugen** () er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Osen i Sør-Trøndelag, som vart verdsmeister med Noreg i 1995. Ho vann og VM-sølv i 1991 og OL-bronse i 1996, mellom anna. Haugen var ein iherdig midtbanespelar.

### Klubbspel
Frå 1980 til -83 utmerkte Haugen seg i lokal fotball med heimlege Steinsdalen IL. I 1984 byrja ho på ei lang karriere med Trondheims-Ørn, det komande topplaget i norsk kvinnefotball. Med unnatak for vel eitt år frå september 1994, då ho var mellom dei norske spelarane i japanske Nikko, var Haugen ein sentral spelar i Trondheims-klubben til sesongslutt i 1997. Frå 2000 til -04 var ho spelande trenar i Fortuna Ålesund.

### Landslagsspel
I åra frå 1984 til -96 deltok Haugen i 90 landskampar og skåra 19 mål. Ho var med då Noreg vann Fotball-EM 1987 med finalesiger over Sverige, og jamvel i startellevaren både i EM-finalen 1989 og VM-finalen 1991, to kampar som begge enda med norske tap. I 1995 vann ho og Noreg VM-finalen mot Sverige. Haugen avslutta med å ta del i bronsefinalen under Sommar-OL 1996, eit oppgjer Noreg vann og tok bronse.

### Merittar
*Verdsmeister: 1995 med Noreg
*Europameister: 1987 med Noreg
*EM-sølv: 1989 med Noreg
*VM-sølv: 1991 med Noreg
*OL-bronse: 1996 med Noreg
*Noregsmeister: 1993 og 1997 med Trondheims/Ørn
*Seriemeister: 1993, 1994, 1996, 1997 med Trondheims/Ørn
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tone Haugen|Tone Haugen]]» frå ,  den 8. september 2019.*  
 
*heimeside til NFF
UEFA-cupfinalen i fotball 2000

**Finalen i UEFA-cupen fotball 2000** fann stad i Parken i København 17. mai 2000 framfor 38&nbsp;919 tilskodarar. Oppgjeret stod mellom tyrkiske Galatasaray frå Istanbul og engelske Arsenal FC frå London. Galatasaray vann sin aller fyrste pokal i ei av dei store UEFA-turneringane, etter å ha sigra 4-1 i straffeskyting.

### Kampen
 
Etter 120 mållause minuttar gjekk spelarane til straffesparktevling. Her skåra Galatasaray-spelarane Ergün Penbe, Hakan Şükür og Ümit Davala på sine straffar, medan Ray Parlour var den einaste av dei tre fyrste Arsenal-eksekutørane som skåra. Så då Gheorghe Popescu netta på Galatasarays fjerde straffe var kampen om pokalen avgjord. 

Antonio López Nieto frå Spania var dommar.

### Laga
Vinnarlaget til **Galatasaray** bestod av: Cláudio Taffarel, Capone Oliveira, Gheorghe Popescu, Bülent Korkmaz (kaptein), Ergün Penbe, Okan Buruk, Ümit Davala, Suat Kaya, Gheorghe Hagi, Arif Erdem, Hakan Şükür og innbytarane Hakan Ünsal, Ahmet Yıldırım, Hasan Şaş.

**Arsenal**-spelarane var: David Seaman, Lee Dixon, Tony Adams, Martin Keown, Sylvinho Júnior, Ray Parlour, Emmanuel Petit, Patrick Vieira, Marc Overmars, Thierry Henry, Dennis Bergkamp, Nwankwo Kanu, Davor Šuker.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2000 UEFA Cup Final|2000 UEFA Cup Final]]» frå ,  den 8. september 2019.*
Lundenes kyrkje

**Lundenes kyrkje** er ei langkyrkje frå 1974 i Harstad kommune i Troms.

Byggverket er i tre og har 200 sitjeplassar. Arkitekt for kyrkja var Osvald Flakstad.

## Kjelder
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lundenes kirke|Lundenes kirke]]» frå ,  den 8. september 2019.*  
 
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Vågsfjord kyrkjelyd om kyrkja
* 
*
Përparim

**Përparim** er ein tidlegare landkommune i regionen Elbasan i Albania. Etter ei admininistrasjonsreform i 2014 inngår han som ei kommunaleining i kommunen Peqin.

## Tidlegare administrativ inndeling
Fram til år 2000 var Përparim ein del av distriktet Peqin. Den dåverande landkommunen omfatta busetnadene:
* Përparim
* Galush
* Lisnajë
* Bicaj
* Caushaj
* Fatish
* Garunjë e Madhe
* Arven
* Gjevur
* Kodras
* Lolaj
* Katesh
* Çopanaj
* Uruçaj

## Folketal

## Referansar
Mefjordvær kapell

**Mefjordvær kapell** er ei langkyrkje frå 1916 i Senja kommune i Troms.

Byggverket er i tre og har 120 sitjeplassar. Byggmeister for kapellet var Ludvig Lorentsen.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Kirkene i Berg menighet
Liv Inger Somby

**Liv Inger Somby** () er ein samisk høgskolelektor, forfattar og tidlegare journalist. Ho er lektor ved journalistutdanninga på Samisk høgskole, der ho underviser i urfolksjournalistikk. I 2023 blei ho vald til rektor for Samisk høgskole for ein fireårsperiode.

Tidleg i 1990-åra byrja Somby å samla inn historier frå eldre samiske kvinner der dei fortalde om erfaringane sine frå tida under fornorskingspolitikken. Ho offentleggjorde historiene og presenterte prosjektet sitt for andre urfolkskvinner på SN sin kvinnekonferanse (CSW) i New York i 2018. 

Somby er medlem av Sannhets- og forsoningskommisjonen som skal granska fornorskingspolitikk og urett begått i høve til samar, kvenar og norskfinnar. Ho har også medverka i TV-serien *[[Reinlykke]]* (2008) og TV-dokumentaren *[[Gollegiisá]]* (2013), begge deler på NRK.

## Kjelder

----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Liv Inger Somby|Liv Inger Somby]]» frå , den 9. september 2019. *
UEFA-cupfinalen i fotball 2001

**Finalen i UEFA-cupen fotball 2001** fann stad på Westfalenstadion i Dortmund 16. mai 2001 framfor 48&nbsp;050 tilskodarar. Oppgjeret stod mellom engelske Liverpool FC og spanske Alavés frå Vitoria-Gasteiz i Baskarland. Liverpool FC vann UEFA-cupen for tredje gong med siffera 5 mot 4 mål.

### Kampen
Liverpool tok tidleg føringa. Markus Babbel skåra allereie i det 4. minutt og Steven Gerrard dobla leiinga i det 16. minutt. 11 minuttar seinare reduserte innbytaren Iván Alonso til 1-2 for Alavés, fem minuttar etter han kom på bana. Fem minuttar før pause fekk Liverpool straffespark, Gary McAlister netta sikkert. Etter pause bringa Javi Moreno balanse i målprotokollen med to raske skåringar, slik at det 51 minuttar ut i oppgjeret stod 3-3. Robbie Fowler sende Liverpool framom att med ei  nettkjenning i det 73. minutt. Tre minuttar før ordinær tid var ute, var Jordi Cruijff frampå og det stod 4-4. I fyrste ekstraomgang fekk Alavés utvist Magno Mocelin, grunna to gule kort. Lagkameraten Antonio Karmona fekk òg sitt andre gule kort, fire minuttar før andre ekstraomgang var over. På etterfylgjande frispark til Liverpool heada ein pressa Alavés-spelar ballen i eige nett. Dermed vann Liverpool FC si fyrste UEFA-turnering sidan Heysel-tragedien.

Gilles Veissière frå Frankrike dømde kampen.

### Laga
**Liverpool**-laget bestod av: Sander Westerveld, Markus Babbel, Sami Hyypiä, Stéphane Henchoz, Jamie Carragher, Gary McAlister,  Dietmar Hamann, Steven Gerrard, Danny Murphy, Emile Heskey, Michael Owen og innbytarane Vladimír Šmicer, Robbie Fowler, Patrik Berger. 

**Alavés**  mønstra: Martín Herrera, Cosmin Contra, Antonio Karmona (kaptein), Óscar Téllez, Dan Eggen, Delfí Geli, Jordi Cruijff, Ivan Tomić, Hermes Desio, Martín Astudillo, Javi Moreno, Iván Alonso, Magno Mocelin, Pablo Gómez

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2001 UEFA CUP Final|2001 UEFA CUP Final]]» frå ,  den 9. september 2019.*
Weilheim in Oberbayern

**Weilheim in Oberbayern** er ein by i Landkreis Weilheim-Schongau i delstaten Bayern i Tyskland. Byen har vel 22&nbsp;000 ibuarar og ligg 563 meter over havet.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Weilheim in Oberbayern|Weilheim in Oberbayern]]» frå ,  den 9. september 2019.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Bogafjell kyrkje

**Bogafjell kyrkje** er ei kyrkje frå 2012 i Sandnes kommune i Rogaland fylke. Ho har vifteplan og 520 sitjeplassar.

## Kjelder
* Bogafjell kirke på Kyrkjesøk
* Rambøll om Bogafjell kyrkje

## Bakgrunnsstoff

* Bygg.no om kyrkja
* Stavanger aftenblad om vigslinga 
* Bogafjell og Figgjo kyrkjelyder
Kanebogen kyrkje

**Kanebogen kyrkje** er ei kyrkje frå 1999 i Harstad kommune i Troms fylke. Kyrkja er bygd på branntomta til Fredly kapell. Ho har 400 sitjeplassar.

## Kjelder
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kanebogen kirke|Kanebogen kirke]]» frå ,  den 8. september 2019.*  

## Bakgrunnsstoff
* 
* Kyrkjesøk
* Arkitekturguide for Nord-Norge og Svalbard
* Kanebogen kyrkjelyd
Bad Hersfeld

**Bad Hersfeld** er krinsby i Landkrinsen Hersfeld-Rotenburg, nordaust i delstaten Hessen i Tyskland. Byen har knapt 30&nbsp;000 ibuarar og er framom alt kjend for festspela som kvart år sidan 1951 har vorte arrangert i ein kyrkjeruin i byen. Ruinen skal vere den største romanske kyrkjeruinen.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bad Hersfeld|Bad Hersfeld]]» frå ,  den 9. september 2019.*  


## Bakgrunnsstoff

*
The Pretty Things av The Pretty Things

***The Pretty Things*** er debutalbumet til det engelske rockebandet The Pretty Things, utgjeve i 1965. Det består hovudsakleg av coverlåtar innan R&B og rock and roll.
Det vart gjeve ut ei britisk og ei amerikansk utgåve av albumet, der det amerikanske inneheld singlane som ikkje kom med på albumet i Storbritannia. Ei nyutgjeving i 2000 inneheld alle songane frå begge versjonane av albumet. 

## Innspeling
Innspelinga av debutalbumet skal ha vore ei legendarisk øving innan anarki, og berre 30 minuttar inn i dei to innspelingsdagane reiste den originale produsenten Jack Baverstock, som òg var sjef for plateselskapet deira, seg og gjekk ut. Albumet vart laga under rettleiing av trommeslagaren Bobby Graham. I lag danna dei eit album som i følgje Allmusic «fekk den tidlege musikken til The Rolling Stones, til å høyrast ut som The Beatles: særs kalkulert, lett og fornem. The Pretty Things spelte praktisk talt kvar einaste song og instrument der nåla var pressa opp på raudt.» 

## Medverkande
* Phil May, solovokal
* Dick Taylor, sologitar 
* Brian Pendleton, rytmegitar, korvokal
*  John Stax, bassgitar, munnspel, korvokal 
* Viv Prince, trommer
* Bobby Graham, trommer

## Innhald
### Britisk utgåve

### Amerikansk utgåve

### 2011-utgåva
Albumet kom ut på CD i lag med oppfølgjaralbumet *[[Get the Picture?]]* som *the pretty things get the picture?* Begge platene inneheldt bonusspor.

## Salslister
*The Pretty Things* nådde sjetteplassen og låg ti veker inne på UK Albums Chart i 1965.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Pretty Things (album)|The Pretty Things (album)]]» frå ,  den 9. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Honey I Need

**«Honey I Need»** er ein song skriven av Dick Taylor og først framført av rockebandet The Pretty Things i 1965. Han kom ut i 1966 og nådde 13. plassen på UK Singles Chart Pretty Things-gitaristen Dick Taylor skreiv songen i lag med eit par vener som ikkje var ed i bandet.

## Medverkande

* Phil May – vokal
* Dick Taylor – sologitar
* Brian Pendleton – gitar
* John Stax – bassgitar
* Viv Prince – trommer

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Honey I Need|Honey I Need]]» frå ,  den 9. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Phil May

**Phil May** (, fødd som **Philip Arthur Dennis Wadey**) er ein engelsk songar. Han vart kjend i 1960-åra som frontmann og songar i The Pretty Things, som han var med å skipe. 

May har vore fast medlem av bandet heilt sidan 1965 og er framleis aktiv i bandet i dag, trass i mange utskiftningar av besetninga til bandet. Han skreiv òg mange av tekstane til bandet, mellom anna for albumet *[[S.F. Sorrow]]*. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Phil May|Phil May]]» frå ,  den 9. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Omnparula

**Omnparula** (*Seiurus aurocapilla*) er ein liten sporvefugl i parulafamilien, Parulidae. Denne trekkfuglen hekkar i det sentrale og austlege Nord-Amerika og overvintrar i Mellom-Amerika, på mange karibiske øyar og i staten Florida. 

## Skildring
Denne arten har storleik typisk for parulaer, 14-16,5 centimeter i lengd og vekt på 15,5-26 gram. Han har ein karakteristisk oransje midtstripe frå nebb til nakke, omkrinsa av smalare svarte striper. Elles er hovudet og heile oversida olivenbrun. Undersida er kvit med svarte strek i brystet og på flankane. Kjønna er like. 

Omnparulaer søker føde på bakken inne i skogshabitat. Her tar dei hovudsakleg insekt, men òg anna smådyr. Under trekket og i vinterkvarteret kan dei beite på vegetabilsk føde som bær og frø.

Hekkeutbreiinga er vid, frå sørlege Nordvestterritoria og nordaustre British Columbia over til Newfoundland. Sørover i USA berre aust for Rocky Mountains. Sørgrensa i sentrale USA er omtrent rett nord for statane Colorado og Kansas. I aust hekkar dei i nordlegaste Georgia og Sør-Carolina og nordover. Reiret har gjeve namn til arten, det er ein samansett, overbygd konstruksjon på bakken voven saman av gras, daude blad og mose. Brunhovudtrupial er ein vanleg reirparasitt. 
 
Dette er ein sterk trekkfugl som vinterstid lever frå sørlege Mexico og sørover gjennom det meste av Mellom-Amerika. Dei overvintrar òg i Florida og i Karibia. Meir sporadisk trekker nokre fuglar over til nordaustlege Colombia og nordvestlege Venezuela.

Storleiken på populasjonen er ikkje estimert. Han var stabil gjennom dei siste 40 åra fram til år 2007. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

;Spontant i Noreg
Eit individ av arten er registrert på Karmøya  i oktober 2003.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ovenbird|Ovenbird]]» frå ,  den 9. september 2019.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
John Stax

**John Stax** () er ein engelsk musikar, mest kjend som den første bassisten i The Pretty Things. Han tok namnet «Stax» fordi han likte musikken frå Stax Records.

Han spelte på alle hitsinglane deira midt på 60-talet, inkludert "Rosalyn", "Don't Bring Me Down", "Road Runner" og "Cry to Me". Han song ofte korvokal og bidrog òg med munnspel. Han spelte på dei tre første albuma til The Pretty Things, *[[The Pretty Things av The Pretty Things|The Pretty Things]]*, *[[Get The Picture?]]* og *[[Emotions av The Pretty Things|Emotions]]*, sjølv om det er ukjen kva han bidrog med på siste albumet. Stax slutta i bandet i januar 1967, berre ein månad etter rytmegitaristen Brian Pendleton gav seg. Stax flytta til Australia der han framleis bur og byggjer og sel sigarboksgitarar. Han vart med The Pretty Things på turneen deira i Australia i 2012. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:John Stax|John Stax]]» frå ,  den 9. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:* On AllMusic
Zersenay Tadese

**Zersenay Tadese** () er ein eritreisk langdistanseløpar. Han vann bronsemedaljen i 10&nbsp;000 meter under OL 2004 i Aten og sølvmedaljen på same distansen i verdsmeisterskapen 2009. Den olympiske medaljen var den aller fyrste til ein representant frå Eritrea.
 
## Aktiv
Tadese var ein av verdas beste milløparar i tida 2004-12. Under dei olympiske leikane i Aten i 2004 vart han tredjemann på 10&nbsp;000-meteren, 13 og 17 sekundar bak to karar frå grannelandet Etiopia. Dei to etiopiarane, Kenenisa Bekele og Sileshi Sihine, kom dei neste sesongane til å hindre Tadese siger i baneløp ved VM og OL. Jamt måtte han nøye seg med plasseringar frå 4. til 6. plass. Einast under verdsmeisterskapen 2009 sprang han inn til medalje i milløpet. Atter ein gong måtte han sjå Bekele vinne gullmedaljen, sjølv tok han sølv, fire sekundar bak den suverene etiopiaren.

Sine aller beste langdistanseløp på både 5&nbsp;000 m og 10&nbsp;000 m gjorde Tadese sommaren 2006. I Roma sette han personleg rekord med 12.59,2 på halvmila, seks veker seinare presterte han i Brussel imponerande 26.37,2 på den doble distansen.

Tadese hevda seg elles framifrå i halvmaraton og i terrengløp. Såleis vann han fem gull i verdsmeisterskap i halvmaraton 2006-09 og 2012. År 2007 vart han også verdsmeister i terrengløp. Den 21. mars 2010 sette han verdsrekord med tida 58.23 då han sigra i Lisboa halvmaraton.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2003 i Paris: Nr 8 på 5&nbsp;000 m – 13.05,5
*OL 2004 i Aten: Bronsemedalje på 10&nbsp;000 m – 27.22,5. Nr 7 på 5&nbsp;000 m – 13.24,3
*VM 2005 i Helsinki: Nr 6 på 10&nbsp;000 m – 27.12,8. Nr 14 på 5&nbsp;000 m – 13.40,2
*VM 2007 i Osaka: Nr 4 på 10&nbsp;000 m – 27.21,3
*OL 2008 i Beijing: Nr 5 på 10&nbsp;000 m – 27.05,1
*VM 2009 i Berlin: Sølvmedalje på 10&nbsp;000 m – 26.50,1, bakom Kenenisa Bekele (26.46,3) 
*VM 2011 i Daegu: Nr 4 på 10&nbsp;000 m – 27.22,5
*OL 2012 i London: Nr 6 på 10&nbsp;000 m– 27.33,5
*VM 2019 i Doha: Nr 6 i maraton – 2.11.29

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zersenay Tadese|Zersenay Tadese]]» frå ,  den 10. september 2019.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Annelise Damm Olesen

**Annelise Damm Olesen** () er ein dansk tidlegare friidrettsutøvar frå København som vann sølvmedaljen på 800-meteren under EM 1969 i Aten.

## Aktiv
Olesen sette 19 danske rekordar, den fyrste i 1960. 18 år gammal vann ho då sitt fyrste danske meisterskap i 80 meter hekk på rekordtida 12,0 sekundar. I 1969 bytta ein til 100 meter hekk, og ved årets slutt stod Olesen som rekordhaldar med 13,8.  På 400 meter forbetra ho den nasjonale rekorden fem gongar, siste gongen i 1969 til 53,6 sekundar, ein rekord som gjaldt til 1992. På 800 meter slo Olesen danmarksrekorden fyrste gongen i 1968 med 2.09,2 og flytta den ytterlegare fire gongar, mellom anna i både semifinalen og finalen under EM i Aten i 1969. Siste rekorden kom i Sommar-OL i München i 1972 då ho i forsøket fekk tida 2.01,77, som òg var nordisk rekord. Under Bislett-leikane i Oslo 3. august 1972 sette ho òg landsrekord på 1500 meter med 4.20,2, i det same løpet som Wenche Sørum forbetra sin norske rekord til 4.14,7.

Olesen vann sju individuelle danske meisterskap; tre på 800 meter, to på 400 meter og to i hekkeløp. Under europameisterskapen 1969 kneip ho sølvmedaljen på 800 meter, etter eit drivande oppløp avanserte ho frå sjetteplass 50 meter frå mål og passerte bronsevinnaren, Vera Nikolić frå Jugoslavia, så å seie på målstreken, begge fekk same tid 2.02,6.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1969 i Aten: Sølvmedalje på 800 m – 2.02,6, bakom Lillian Board (2.01,4)
*OL 1972 i München: Utslått i semifinalen på 800 m – 2.04,19 (nr 13)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Annelise Damm Olesen|Annelise Damm Olesen]]» frå ,  den 10. september 2019.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Bobby Graham

**Bobby Graham** () var ein engelsk trommeslagar og studiomusikar, komponist, arrangør og plateprodusent. Shel Talmy, som produerte The Kinks, David Bowie og The Who, skildra Graham som «den beste trommeslagaren Storbritannia nokon gong har skapt.»

## Biografi
Graham var medlem av The Outlaws og arbeidde med Joe Meek tidleg i 1960-åra. Han arbeidde med Joe Brown i 1961. Graham var ein del av ein britisk elite av studiomusikarar (liknande amerikanske «Wrecking Crew») som bestod av artistar som Big Jim Sullivan, Vic Flick og Jimmy Page.

Graham spelte på 13 nummer-ein-singlar, inkludert av The Dave Clark Five, Englebert Humperdinck, Peter and Gordon, Jackie Trent, The Kinks, Tom Jones og Dusty Springfield, og hans pelte på i alt 40 britiske topp fem-hittar (ti av dei på andreplassen, fire på tredjeplassen, seks på fjerdeplassen og sju på femteplassen), 107 topp 50-hittar og låg totalt 1&nbsp;155 dagar inne på lista. Han spelte med artistar som John Barry, Shirley Bassey, Joe Cocker, Billy Fury, Herman's Hermits, Benny Hill, Rod Stewart, Dave Berry, Joe Brown and The Bruvvers, Chubby Checker, Petula Clark, Brenda Lee, Lulu, Brian Poole & The Tremeloes, The Pretty Things, PJ Proby, Van Morrison, Them, The Walker Brothers og Marianne Faithfull.

Graham turnerte òg i Storbritannia som trommeslagar i sitt eige jazzband. 

Han døydde av magekreft den 14. september 2009.

## Somme innspelingar
Graham har spelt på over 15&nbsp;000 innspelingar, inkludert:
* «You Really Got Me», «All Day And All Of The Night» og «Tired of Waiting For You» av The Kinks
* «We Gotta Get Out Of This Place» av The Animals
* «Good Morning Little Schoolgirl» av Rod Stewart
* «Downtown» av Petula Clark
* «Green Green Grass of Home» av Tom Jones
* «Gloria» og «Baby Please Don't Go» av Them (med Van Morrison)
* «I Only Want to Be with You» av Dusty Springfield
* «I Believe» av The Bachelors
* «Is It True» av Brenda Lee. Produsert av Mickie Most i 1964.
* «Glad All Over» og «Bits and Pieces» av The Dave Clark Five

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bobby Graham (musician)|Bobby Graham (musician)]]» frå ,  den 10. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
*Patrick Harrington: *The Session Man* (Broom House Publishing Ltd., 12 Nov 2004) -
Road Runner av Bo Diddley

«**Road Runner**» er ein 12-taktsblues framført av den amerikanske rock and roll-artisten Bo Diddley. Han vart opphavleg gjeven ut på singel av Checker Records i januar 1960 og seinare på albumet *[[Bo Diddley in the Spotlight]]*. Songen nådde 20. plassen på *[[magasinet Billboard|Billboard]]* Hot R&B Sides-lista, og 75. plassen på Hot 100. Songen har sidan blitt spelt av mange andre artistar. 

*Beep-beep*-refreenget er ein klår referanse til den teiknefilmkarakteren Roadrunner, eller Bippe Stankelbein.

## Andre versjonar
Det amerikanske garasjebandet The Gants gav ut «Road Runner» på singel i 1965 og nådde 46. plassen på ''Billboard'' Hot 100, den einaste singelen deira på lista.

Det kanadiske rockebandet The Count Victors gav ut ein versjon av songen i 1963, Coral 62356.

Mange artistar i den britiske bølgja spelte inn «Road Runner»: 
*«Road Runner» (òg «Diddley Daddy») vart spelt av The Rolling Stones på ei av dei første innspelingane deira i IBC Studios i London den 11. mars 1963. 
*I 1963 gav Wayne Fontana & The Mindbenders ut sin versjon av «Road Runner» som B-side til «Hello Josephine». 
*I mars 1965 gav The Pretty Things ut songen på debutplata si. Versjonen deira kom òg ut på singel og nådde 11. plassen på Den nederlandske singellista.
*Òg i mars 1965 gav The Zombies ut ein versjon på debutalbumet *[[Begin Here]]*. 
*I mai 1965 gav The Animals ut songen på den andre britiske utgjevinga deira, *[[Animal Tracks]]*.
*I juni 1979 vart ein medley av «Road Runner», «Join Together» og «My Generation Blues» gjeve ut av The Who for filmmusikken til *[[albumet The Kids Are Alright|The Kids Are Alright]]*. Songen vart spelt inn i desember 1975 i Pontiac Silverdome.
*The Beatles spelte delar av songen på konsertane sine og eit opptak finst på *[[Live! at the Star-Club in Hamburg, Germany; 1962]]*. 
*The Clash spelte songen under lydsjekkane sine til London Calling-turneen, der Bo Diddely stod øvst på plakaten.
* Det finske rockebandet Boycott gav ut ein versjon av songen i 1987 på samlinga *Hotrocks*.

Fleire ikkje-britiske artistar har òg spelt inn songen, som Aerosmith på *[[Honkin' on Bobo]]*, Hurriganes på albumet *[[Roadrunner av Hurriganes|Roadrunner]]* og Microwave Dave & The Nukes på albumet deira *Goodnight, Dear*. 

Songen vart spelt inn som ein del av filmmusikkalbumet ''Backbeat'' av ei supergruppe som bestod av Dave Grohl, Dave Pirner, Thurston Moore, Mike Mills, Greg Dulli og Don Fleming.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Road Runner (Bo Diddley song)|Road Runner (Bo Diddley song)]]» frå ,  den 9. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Brian Pendleton

**Brian Pendleton** () var ein britisk gitarist. Han var med å skipe gruppa The Pretty Things tidleg på 1960-talet.

Som rytmegitarist i The Pretty Things var Pendleton med på dei to første albuma, *[[The Pretty Things av The Pretty Things|The Pretty Things]]* og *[[Get The Picture?]]*, i tida då bandet hadde størst kommersiell suksess med hittar som «Rosalyn» og «Don't Bring Me Down» (1964) og «Honey I Need» (1965). I desember 1966 var Pendelton lei av turnélivet og slutta i bandet. Han forlet samstundes heile musikkindustrien. 

Pendleton døydde av lungekreft i heimen sin. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brian Pendleton|Brian Pendleton]]» frå ,  den 9. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*A Tribute to Brian Pendleton Website
*
Get the Picture?

***Get the Picture?*** er det andre studioalbumet til den engelske rockegruppa The Pretty Things, gjeve ut i 1965.

## Innspeling
Innspelinga av det andre albumet til The Pretty Things byrja kring september 1965, berre månader etter debutalbumet kom ut. Det enda opp med å bli ein nokså lemfeldig affære på grunn av aukande problem med trommeslagaren Viv Prince, som byrja å oppføre seg stadig meir eksentrisk og omsynslaus. Produsenten deire Bobby Graham, som var ein dugande trommeslagar, spelte derfor på fleire av songane. John Stax delte leilegheit med John C. Alder som var med på minst to spor, det eine var «You'll Never Do It Baby».  Jimmy Page var òg med på eit par av songane, og var òg oppført som medlåtskrivar på «You Don't Believe Me». Bandet byrja å gå litt bort frå R&B-stilen som dominerte debutalbumet og utforska meir soulprega retningar, i tillegg til freakbeat med mykje forvrengd gitar og bass. 

Albumet vart spelt inn på tre spor i Philips Studios i London og vart berre miksa i mono. Då albumet kom ut hadde Viv Prince fått sparken frå bandet. Dei stod då utan trommeslagar, medan dei leita etter ein erstattar. 

## Innhald

«Midnight To Six Man», «Me Needing You», «Come See Me» og «L.S.D.» var produserte av Glyn Johns.

## Medverkande
*Phil May – vokal
*Dick Taylor – sologitar
*Brian Pendleton – rytmegitar, korvokal 
*John Stax – bass, korvokal
*Viv Prince – trommer (på somme spor)
*Bobby Graham – trommer (på somme spor)
*Twink – trommer (på to spor)

På bonusspora var besetninga May, Taylor, Pendleton, Stax og Skip Alan på trommer.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Get the Picture? (The Pretty Things album)|Get the Picture? (The Pretty Things album)]]» frå ,  den 10. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Come See Me av The Pretty Things

**«Come See Me»** er ein song frå 1966 av The Pretty Things gjeven ut på singel på Fontana Records. Det var ein coverversjon av ein song opphavleg skriven av J.J. Jackson, Pierre Tubbs og Sidney Barnes. Sonen gjekk inn på singellista i Storbritannia og Nederland. 

B-sida var ein konsertfavoritt for bandet på den tida, «£.s.d», med refrenget «yes I need L.S.D.». Denne songen vart spelt av det britiske garage punk-bandet The Cannibals i 1983.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Come See Me (The Pretty Things song)|Come See Me (The Pretty Things song)]]» frå ,  den 10. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Midnight to Six Man

«**Midnight to Six Man**» er ein song av det britiske rockebandet The Pretty Things. Han vart først gjeven ut i 1966 på singel og nådde 46. plassen på den britiske singellista og 19. plassen i Nederland.

Arrangement er eit av dei mest fyldige på tidlege Pretty Things-innspelingar med piano av Nicky Hopkins og orgel frå det kvinnelege bandet Goldie and the Gingerbreads.

## Medverkande
*Phil May – vokal
*Dick Taylor – sologitar
*Brian Pendleton – gitar
*John Stax – bassgitar
*Skip Alan – trommer

## Salslister

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Midnight to Six Man|Midnight to Six Man]]» frå ,  den 10. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Reijo Vähälä

**Reijo Untamo Vähälä** () var ein finsk matematiar og høgdehoppar frå Alajärvi. Han vann sølvmedaljen i høgdehopp ved EM i friidrett 1969 i Aten.

Vähälä vart finsk meister i høgdehopp 1996 med eit hopp på 2,04 meter. To år seinare forbetra han den finske høgderekorden med ein centimeter til 2,13 m. I den finske meisterskapen 1969 måtte han nøye seg med tredjeplass i høgdetevlinga. Under europameisterskapen i Aten i september 1969 forbetra han i finalen den nasjonale rekorden til 2.14 m, før han overraskande også svinga seg over den neste høgda 2,17 m. Ingen av dei tre utøvarane som klarte 2,17 m, tok seg over neste høgde, dermed hadde Vähälä vunne den mest uventa medaljen i finsk friidrett etter 2. verdskrigen.

I 1970 vann Vähälä med 2,12 m den finske meisterskapen i høgdehopp for andre gong. Ved EM i friidrett 1971 på finsk heimebane rauk han ut or tevlinga med 2,08 m i kvalifiseringa, 17 utøvarar klarte kvalifiseringshøgda på 2,12 m.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Reijo Vähälä|Reijo Vähälä]]» frå ,  den 10. september 2019.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:fi:Reijo Vähälä|Reijo Vähälä]]» frå ,  den 10. september 2019.*
Husøy kapell

**Husøy kapell** er ei langkyrkje frå 1957 på Husøy i Senja kommune i Troms.

Byggverket er av tre og har 100 sitjeplassar.
## Kjelder


* 
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Husøy kapell|Husøy kapell]]» frå ,  den 10. september 2019.*  


## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Lenvik kyrkjelyd: Kirkene våre
Rossfjord kyrkje

**Rossfjord kyrkje** er ei krosskyrkje frå 1885 i Senja kommune i Troms.

Byggverket er i tre og har 250 sitjeplassar.

Altartavla er frå omkring 1650, og ein del av det øvrige inventaret er frå 1700-talet.

## Kjelder


* 
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rossfjord kirke|Rossfjord kirke]]» frå ,  den 10. september 2019.*  


## Bakgrunnsstoff
* 
* Kåre Rauø: Kirka som ble flyttet til Rossfjord (hos Lenvik museum)
* 
*
Ullensvang prestegard

**Ullensvang prestegard** ligg like nordvest for Ullensvang kyrkje på Lofthus i Hardanger.

Garden er nemnd første gong i 1309, og det har vore prestegard her samanhengande sidan, med eit lite opphold på fyrste halvdel av 1600-talet, då det var prestegard i  Kinsarvik. Fleire hovudbygningar er kjende gjennom historia. Den noverande vart oppført etter at den førre vart riven i 1865, under sogneprest Hans Irgens. Det er eit halvannen etasjes laftebygg med liggjande panel og saltak. Hos Opplysningsvesenets fond vert det påpeika likheiter med Linstow sine typeteikningar for prestegardar på landet, utarbeidd i samarbeid med Jakob Sverdrup.

Hovudbygningen er freda saman med tre andre bygningar. Ei borgstove som ein trur er frå fyrste halvdel av 1800-talet, har form av ei røykstove med to rom og svalgang på vestsida. Eit stabbur i halvannan etasje er oppført rundt 1800. Det har svalgang på tre sider. Eit naust med hellelagt tak ligg ned mot strandkanten.

## Biletgalleri

Fil:Ullensvang prestegård - hovedbygning DF.7590.jpg|Hovudbygningen
Fil:Ullensvang prestegård før 1865 DF.7590.jpg|Etter ein orkan i 1806 fekk Nils Hertzberg oppført denne einetasjes hovudbygningen, som vart riven i 1865.
Fil:Ullensvang prestegård - tunet DF.7590.jpg|Prestegardstunet sett frå parkeringsplassen vest for kyrkja


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ullensvang prestegård|Ullensvang prestegård]]» frå ,  den 10. september 2019.*  
* 
* Opplysningsvesenets fond
*
Herøy gamle prestegard

**Herøy gamle prestegard**, iblant kalla Raft(e)nes eller Stokksund (gnr. 58), ligg nordvest for Indre Herøy kyrkje, nord på Gurskøya i Herøy kommune i Møre og Romsdal.

Hovudbygningen — eit laftebygg med liggjande panel og saltak — vart oppført i 1823 og påbygd i 1882 så han fekk dagens utsjånad. Presten fekk ny bustad i 1972, og den gamle prestegardsbygningen forfall. Presten, som budde i den nye prestebustaden, kjøpte den gamle prestegarden og pussa han opp på fritida. Arbeidet vart belønna med Godt vern-prisen for 2004.

Prestegardsbygningen er freda, og fredinga omfattar òg ei bryggje frå 1843. Fredinga av driftsbygningen vart oppheva i 1993.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Berar

**Berar** er ein person som har som arbeid å bera noko for andre. Dette kan vera i samband med reise, til dømes på togstasjonar eller ved fjellklatring og andre ekspedisjonar. Børa til ein berar er gjerne tung, og kan omfatta proviantar, utstyr og bagasje.

Historisk har ein brukt menneske til å bera ting meir enn i dag, når mykje av beringa er overteken av maskinar i mange samfunn. Berarar er framleis i bruk i utviklingsland og på stader med ulendt eller veglaust terreng, som fjell eller tjukk skog. Dei kan også vera tilsette av historiske grunnar, til dømes ein pikkolo for å gje hotell eit tradisjonelt eller luksuriøst preg.

## Galleri

Capri 09a Ankunft an der Grande Marina.jpg|Teining frå 1890 av kvinner som ber bagasje for ein turist på Capri.
Portefaix.jpg|Atelierfoto av ein tyrkisk berar mellom 1880 og 1900.
Madagascar-Porteur de bagages.jpg|Berar på Madagaskar rundt 1900.
Korean porters cca 1900.jpg|Berarar i Korea rundt 1900.
Vakantiereizigers, kruiers sjouwen de koffers vanaf een auto het station Staatsspoor ( later D, SFA003016603.jpg|Berarar ved Haag jernbanestasjon i 1921.
Портеры на Килиманджаро - подъём на стену Барранко.jpg|Berar på Kilimanjaro i 2015.


## Sjå også
*Kuli

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Porter (carrier)|Porter (carrier)]]» frå ,  den 10. september 2019.*
Lærdal prestegard

**Lærdal prestegard** eller **Tønjum gard** ligg nordvest for Tønjum kyrkje. Tidlegare skal det ha vore prestegard på nordsida av Lærdalselva, men ein trur Tønjum har vore prestegard sidan 1600-talet.

På prestegardstunet står sju freda bygningar: hovudbygningen (våningshuset), ei borgstove, eit stabbur, eit kornbur, ein driftsbygning, eit vedskjul og eit vognskjul. Det siste vert av Riksantikvaren omtala som «etterreformatorisk», medan dei øvrige bygningane vert daterte til 1800-talet.

Hovudbygningen vart oppført rundt 1826 og ombygd i 1902. Då vart stilpreget endra frå rokokko til sveitser, men fleire opphavelege bygningsdetaljar skal vere tekne vare på. Bygningen har liggjande panel og bratt saltak.

Prestegardstunet seiast hos Opplysningsvesenets fond å utgjere eit bygningsmiljø av stor antikvarisk verdi. Prestegardsjorda er fortsatt eigd av OVF, men drifta er forpakta ut.

## Kjelder
* 
* Lørdal prestebustad, Tønjum (Allstad)
*
Halvor Bjellaanes

**Halvor Bjellaanes** () var ein norsk offiser, bankmann og politikar frå Mo i Rana. Han var stortingsrepresentant 1965-69 for Venstre.

Bjellaanes gjekk landsgymnaset i Orkdal før han utdanna seg i jus ved Universitetet i Oslo, cand.jur. i 1950. Perioden 1951-56 var han tilsett i Forsvaret, fyrst som løytnant i luftvernartilleriet og sidan som kaptein i forsvarsstaben.

Frå 1957 arbeidde Bjellaanes i banknæringa. Såleis var han banksjef  1957-60 i Korgen Sparebank og 1960-68 i Vefsn Sparebank. I 1968 fekk han stillinga som banksjef i Arendal Sparebank. Dei neste tiåra var han leiiande når sparebankar på Sørlandet vart slått saman i større einingar, både ved danninga av Aust-Agder Sparebank i 1973 og av Sparebanken Sør i 1984. I begge desse sparebankane var han administrerande direktør. Elles var Bjellaanes 1978-82 formann i Sparebankforeningen i Norge. Sidan hadde han verv i International Savings Banks Institute i Genève, fyrst som rådsmedlem 1983–85 og deretter styremedlem 1985–89. 1985-89 var han òg styreformann i Agderforskning.

Bjellaanes aktiv Venstre-mann. I 1959–1960 var han med i formannskapet i Korgen herad og 1961–63 det same i Vefsn kommune. Hausten 1965 vart Bjellaanes vald til å representere Nordland og Venstre på Stortinget. Dei neste fire åra var han nestleiar i Justiskomiteen.

## Kjelder
*Stortinget.no
Cramér-Rao-grensa

**Cramér-Rao-grensa** er ei teoretisk nedre grense på varians for forventningsrette estimatorar. Ho definerer altså den beste moglege ytinga på varians som ein estimator kan ha. Den estimatoren med minst varians samstundes som han er forventningsrett (også kalla MVU-estimatoren) kan i somme høve verta direkte utleidd frå Cramér-Rao-grensa.

## Definisjon
Grensa er definert ut i frå skarpleiken (med andre ord kurvinga, den dobbeltderiverte) til sannsynstettleiken knytt til estimatoren.

Var(\hat{\theta})\geq \frac{1}{-E\{\frac{\partial^2 ln(f_x(x,\theta))}{\partial \theta^2}\}}=1/I(\theta)

I(\theta)=-E\{\frac{\partial^2 ln(f_x(x,\theta))}{\partial \theta^2}\}=E\{\left(\frac{\partial ln(f_x(x,\theta))}{\partial \theta}\right)^2\}

Forventningsverdien i nemnaren er med omsyn på sannsynstettleiken og den deriverte er teken med omsyn på ein særskild verdi for \theta.
Medby kapell

**Medby kapell** er eit bedehuskapell, ei langkyrkje i Medby i Senja kommune i Troms. Det er av tre og har 170 sitjeplassar.

Kapellet vart opphavleg oppført som bedehus i Holmenvær like etter 1890. Der vart det brukt til 1933. I 1936 vart huset tatt ned og ført opp att i Medby, med vigsling 29. august 1937. Bedehuset vart nytta til kyrkjelege handlingar. I 1967 fekk huset påbygd kor, sakristi, kjøken, ein liten sal mm. Huset vert òg kalla Midtbygdens bedehuskapell.

## Kjelder

* Torsken kommune: Medby kapell
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
UEFA-cupfinalen i fotball 2002

**Finalen i UEFA-cupen fotball 2002** fann stad på Stadion Feijenoord i Rotterdam 8. mai 2002 framfor 51&nbsp;117 tilskodarar. Oppgjeret stod mellom nederlandske Feyenoord frå Rotterdam og tyske Borussia Dortmund. Feyenoord vann kampen 3-2 og sikra dermed klubben sin andre pokal i UEFA-cupen, den fyrste kom i 1974.

### Kampen

Finalearena var bestemt våren 2001. På si heimebane tok Feyenoord føringa på straffespark i det 33. minutt ved Pierre van Hooijdonk, same mann dobla leiinga sju minuttar seinare. Allereie i det 2. minutt av den 2. omgangen reduserte Márcio Amoroso til 1-2 for Borussia. Berre tre minuttar etter kvitterte Feyenoords Jon Dahl Tomasson med skåring til 3-1. Det siste målet i kampen kom då Jan Koller i det 58. minutt reduserte til 2-3.

Dommaren heitte Vítor Melo Pereira og var frå Portugal.

### Laga
Vinnarane til **Feyenoord** var: Edwin Zoetebier, Christian Gyan, Kees van Wonderen, Patrick Paauwe, Tomasz Rząsa, Bonaventure Kalou, Paul Bosvelt (kaptein), Shinji Ono, Robin van Persie, Pierre van Hooijdonk, Jon Dahl Tomasson og innbytarane Leonardo Santiago, Johan Elmander, Ferry de Haan.

**Borussia Dortmund** mønstra: Jens Lehmann, Evanílson Ferreira, Christian Wörns, Jürgen Kohler, Dedé Santos, Lars Ricken, Stefan Reuter (kaptein), Tomáš Rosický, Ewerthon de Souza, Jan Koller, Márcio Amoroso, Otto Addo, Jörg Heinrich. Norske Jan Derek Sørensen sat ubrukt på reservebenken.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2002 UEFA Cup Final|2002 UEFA Cup Final]]» frå ,  den 11. september 2019.*
Margot Wallström

**Margot Wallström** () er ein svensk og europeisk sosialdemokratisk politikar. Frå 3. oktober 2014 til 10. september 2019 var ho utanriksminister i Stefan Löfvens første regjering og Stefan Löfvens andre regjering. Den 6. september 2019 vart det offentleggjort at Wallström, etter eige ønske, ville avgå som utanriksminister. Grunngivinga hennar var at ho ønsket meir tid til familien.

Sverige vart, under Wallströms tid som utanriksminister, det første landet i verda til å utforma og føra ein feministisk utanrikspolitikk. Ho fekk utarbeidd *Handbok i feministisk utanrikspolitikk*, som blant anna inneheld metodar og erfaringar, og skal vera ein ressurs for det internasjonale arbeidet for likestilling og menneskerettar for alle kvinner og jenter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Margot Wallström|Margot Wallström]]» frå ,  den 11. september 2019.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Anders Hammerseth

**Anders Ananias Andersson Hammerseth** () var ein gardbrukar og politikar frå Askrova i Sunnfjord. Han var ordførar i Kinn herad i fleire periodar og stortingsrepresentant 1937-45 for partiet Høgre.

Dei fyrste ungdomsåra arbeidde Hammerseth på farsgarden og han deltok i sildefiske. I 1918 tok han eksamen ved 4. divisjons underoffisersskule og var dei neste åra fastlønna sersjant i distriktsteneste. Perioden 1919-22 var han lensmannsbetjent i Sund og Austevoll. År 1922 flytta han han til Askrova og tok over farsgarden Hammerset. Dei neste ti åra dreiv han også vintersildfiske på strekninga Stad-Skudenes. Jamsides gardsdrifta pleia han si militære karriere, utnemnd til fenrik i 1930 og løytnant i 1936. Frå 1932 var han i sildesesongen styrar av Stor- og Vårsildlaget sitt kontor i Florø.

Gjennom 1920- og 1930-åra hadde Hammerseth mange ulike kommunale verv i Kinn. Såleis var han medlem i heradsstyret frå 1922, ordførar 1925-28. Hausten 1936 vart han vald til stortingsmann for Høgre og Sogn og Fjordane, på Tinget var han sekretær i Post-, telegraf- og kystfartskomiteen. Han var elles medlem i salsstyret i Noregs Sildesalslag og frå 1931 formann i Sunnfjord Skyttarsamlag. Etter krav frå okkupasjonsmakta vart han i 1941 fjerna frå alle dei offentelge verva han då hadde.

I august 1943 vart Hammerseth arrestert av nazi-styret. Sidan sat han og andre norske offiserar i tysk fangenskap til Tyskland kapitulerte i 1945. Fyrste tida sat dei i ein eigen leir i Grune, deretter over eitt år i Schildberg, og siste månadene i Luckenwalde. Same sommaren 1945 vart han innsett att i alle sine offentlege stillingar i heimlandet, vart òg utpeikt til formann i fylkesrådet for Heimevernet.

Hammerseth vart i 1957 tildelt  Kongens fortenestemedalje i gull.

## Kjelder
*
Bad Fallingbostel

**Bad Fallingbostel** er ein by i Landkreis Heidekreis i delstaten Niedersachsen i Tyskland. Byen har ikring 12&nbsp;000 ibuarar og ligg ved elva Böhme i sørdelen av Lüneburger Heide.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bad Fallingbostel|Bad Fallingbostel]]» frå ,  den 11. september 2019.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Strie

**Strie** (norrønt *strigi*) er eit grovt lerretsstoff laga av lin, jute eller hamp.
Det finst i ulike kvalitetar, frå grov og kraftig sekkestrie av jutegarn, til skreddarstrie laga av hårgarn.

Ein kan mellom anna laga sekkar og tapet av strie. Tidlegare var det også vanleg å laga skjorter av stoffet, noko som er kjend frå uttrykket «striskjorte og havrelefse» om kvardagstida.

## Kjelder
Lerret

**Lerret** (norrønt *lérept*, av *lin* og *ryft*) er eit vove tekstilmateriale i toskaftsbinding der renning og innslag er like strame og av same fiber og tjukkleik. Stoffet er vove slik at overflaten har eit rutete preg, men elles er umønstra og høvesvis glatt. Trådane kan vera av natursstoff som lin, bomull eller silke og i dag også av kunstfiber. Stoffet er vanlegvis litt grovt.

Lerret har vore brukt til ei rekkje føremål i ulike utformingar. Den finaste bommullstrådtypen har blitt til dunlerret, som er blitt brukt til dyner, puter og vinterovertrekksplagg. Mange bunadsskjorter og blusar er i lerretsvove bomull. Seglduk er ein grovare lerretstype. Ein kan også bruka lerret til å måla på, og det er særleg kjend frå bruk til oljemåleri.

## Projeksjonsduk
Lerret eller filmlerret kan også visa til ein oppspend, kvit, glatt duk av lerretstøy eller liknande materiale som ein kan projisera film eller lysbilde på. Slike lerret kan i dag bli laga av kunstmateriale som til dømes reflekterer lyset betre enne naturstoff.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lerret|Lerret]]» frå ,  den 11. september 2019.*
Parachute av The Pretty Things

***Parachute*** er det femte studioalbumet til det engelske rockebandet The Pretty Things, utgjeve i 1970. Det var det første albumet deira utan gitaristen Dick Taylor.

Meldingane då albumet kom ut var særs positive og *[[magasinet Billboard|Billboard]]* kalla det «nok eit album frå øvste hylle» for bandet. I 1975 skreiv *[[Rolling Stone]]*-skribenten Steve Turner at det hadde vore «årets album i *Rolling Stone*», men det stemnde ikkje og det vart faktisk ikkje nemnt i *Rolling Stone* før Stephen Holden kalla det ein «obskur undergrunnsklassikar» i meldinga si for *[[Freeway Madness]]*, det neste albumet deira.

Plata vart seinare gjeve ut i lag med *[[S.F. Sorrow]]* som ei dobbelplate kalla *Real Pretty*. I Canada vart albumet gjeve ut på Motown Records.

Snapper Records gav ut ei 40-årsjubileumsutgåve av albumet i september 2010 med akustiske nyinnspelingar av fleire av songane av Wally Waller og Phil May. 

## Innhald
Alle songar av Phil May og Wally Waller, bortsett frå der andre er nemnde. 

## Medverkande
* Phil May – vokal
* Vic Unitt – gitar (berre albumspor)
* Wally Waller – bass, gitar, vokal
* Jon Povey – klaverinstrument, vokal
* Skip Alan – trommer
* Pete Tolson – gitar (berre bonusspor)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Parachute (The Pretty Things album)|Parachute (The Pretty Things album)]]» frå ,  den 11. september 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*