open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Polesie

**Polesie** (eller *Polesia* og *Palessie*) er ei av dei største myrlendte områda i Europa i sørvestlege delar av Den austeuropeiske sletta, hovudsakleg i Belarus og Ukraina, men òg delvis innanfor Polen og Russland. Sumpområdet i Polesie vert kalla Pinsk-myrene (etter byen Pinsk) eller Pripjat-myrene (etter elva Pripjat). 

Namnet Polesie har ei slavisk rot og tyder noko slikt som «skogområde». *Polesie* er den polske stavinga, belarusisk Палесьсе, *Paleśsie*; ukrainsk Полісся, *Polissia*; russisk Полесье, *Polesie*; latin *Polesia*.

Ein innbyggjar i Polesie vert kalla *Palašuk* på belarusisk, *Polisjtsjuk* på ein lokal ukrainsk dialekt, *Poleszuk* på polsk og *Polesjtsjuk* på russisk.

## Geografi

Polesie er eit myrområde mellom elva Pripjat i sørlege område av Belarus (Brest, Pinsk, Kalinkavitsjy, Homel), nordlege delar av Ukraina (i oblasta Volyn, Rivne, Zjytomyr, Kiev, og Tsjernihiv), og delvis Polen (Lublin) og Russland (Brjansk). Det er ei slette innanfor nedslagsområdet til elvene Vestre Bug og Pripjat. Dei to elvene er knytt saman av Dnepr-Bug-kanalen, som vart bygd i tida rundt Stanisław August Poniatowski, den siste kongen i Den polsk-litauiske realunionen.

Av store sideelver til Pripjat finn ein Horyn, Stokhod, Styr, Ptyts og Jasielda. Dei største byane i området er Pinsk, Stolin, Davyd-Haradok. Store myromådet vart frå 1960- til 1980-talet tørrlagd og brukt som jordsbruksområde. Ein meiner at dette har skada miljøet rundt elveleiet til Pripjat. 

Langt meir alvorleg er derimot etterverknadane etter Tsjernobylulukka. Store område vart forureina av radioaktive stoff, og området vert rekna som for farleg å bu i. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Polesia|Polesia]]» frå ,  den 16. februar 2007.*
Feliks Dzierżyński

**Feliks Edmundowicz Dzierżyński** () var ein polsk kommunist, mest kjend for å ha stifta Sovjetunionen sitt hemmelege politi, Tsjekaen (seinare kjend mellom anna som NKVD og KGB).
Meda dau doka

***Meda Dau Doka*** eller ***God Bless Fiji*** er nasjonalsongen til Fiji. Melodien kjem frå salmen *Dwelling in Beulah Land* av Charles Austin Miles frå 1911. Teksten og musikken vart komponert av Michael Francis Alexander Prescott og teke i bruk ved sjølvstendet i 1970.

Den engelske og den fijianske teksten er ikkje omsetjingar av kvarandre, og har eigentleg ganske lite til felles.

## Teksten

### Fijiansk versjon med engelsk omsett tekst




### Engelsk versjon

Blessing grant oh God of nations on the isles of Fiji
As we stand united under noble banner blue
And we honour and defend the cause of freedom ever
Onward march together
God bless Fiji.

REFRENG:
For Fiji, ever Fiji, let our voices ring with pride
For Fiji, ever Fiji, her name hail far and wide,
A land of freedom, hope and glory, to endure what ever befall
May God bless Fiji
Forever more!

Blessing grant oh God of nations on the isles of Fiji
Shores of golden sand and sunshine, happiness and song
Stand united, we of Fiji, fame and glory ever
Onward march together
God bless Fiji.


## Bakgrunnsstoff
* Høyr den fijianske nasjonalsongen
Europeisk ål

**Europeisk ål**, eller berre **ål** (*Anguilla anguilla*), er ein slangeforma fisk som lever både i salt- og ferskvatn. Ålen er utbreidd frå Nord-Afrika og nordover til Kvitsjøen. Han har eit særeige livsmønster og uklår forplanting. Ålen gyter i Sargassohavet. Yngelen spreier seg derifrå, og kjem attende etter fleire år, når han er klår til å gyta.

Når ålen er ute av vatnet, dannar han eit slim som gjer at han kan overleva lenge utan tilførsel av vatn. Dette gjer at ålen kan koma seg over små landområde. Ved transport av ålfangst på landjorda, vert ålen lagd i kar utan vatn. Slik overlever han lenger enn han ville ha gjort om han vart lagd i t.d. ein stamp med vatn.

## Fangst av ål

Fiske av ål går stort sett føre seg ved hjelp av teiner eller ruser, men det vert òg brukt stong på hobbybasis. Ålen er rekna som ein delikatesse, men er ein lite brukt matfisk i Noreg i dag. Det meste av ål som vert fiska i Noreg, vert eksportert til Asia, særleg Japan. Det vart i 2005 fiska 158 tonn ål i Noreg. Ålen er ein truga art, og står på raudlista. Miljøvernarar har difor bede om stopp i fisket av ål i Noreg.

## Kjelder

* Brev frå Noregs Naturvernforbund og WWF med krav om stopp i fiske av m.a. ål 
* *Aschehoug og Gyldendals lille norske leksikon.* Noreg 1998: Kunnskapsforlaget
Ål

Ordet *ål* har fleire tydingar på norsk:

* Ål kommune
* Tettstaden Ål i Hallingdal
* Fisken europeisk ål, til vanleg berre kalla ål, som lever både i salt- og ferskvatn
* Fisken slimål, som lever på botnen i saltvatn
* Eit frøblad eller groe
* Ein mørk stripe langs ryggen på dyr 
* Ei renne i botnen av elv eller innsjø
* Ein syl til å ta opp att bokstavar i blysats
* Ein fald eller skrukk i strømper og strømpebukser, især om dei er for store og sig ned
Signal de Botrange

**Signal de Botrange** er det høgaste punktet i Belgia, i Hautes Fagnes, med ei høgd på 694 meter over havet. Det er toppen av eit breitt platå, og ein veg kryssar toppen ved sida av ein kafé. 

I 1923 vart det seks meter høge Baltia-tårnet reist her, slik at besøkjande kunne nå ei høgd på 700 meter. Eit steintårn vart bygd i 1934, der toppen av tårnet er 718 meter over havet. 

Midt på vinteren er toppen ofte utgangspunkt for mange langrennsruter
Vaalserberg

**Vaalserberg** er ein ås med ei høgd på 322,7 meter, og er det høgaste punktet i Nederland. Han ligg i provinsen Limburg i den søraustlegaste delen av landet i kommunen Vaals, om lag tre kilometer vest for Aachen.

## Trelandspunktet
Vaalserberg er òg kjend for å vere staden der grensene til Nederland, Belgia og Tyskland møtes. Derfor vert han stundom kalla *Drielandenpunt* («Trelandspunktet») på nederlandsk, *Dreiländereck* («Trelandshjørnet») på tysk eller *Trois Frontières* («Tre grenser») på fransk.

Mellom 1830 og 1919 var åsen til og med *Vierlandenpunt* eller «Firelandspunktet», då miniputtstaten Moresnet strekte seg frå dette punktet og sørover. Dette grensepunktet har gjort Vaalserberg til eit velkjent turistmål i Nederland med eit tårn på den belgiske sida (nederlandsk *Boudewijntoren*; fransk: *Tour Baudouin*) og gjev god utsikt til det omliggande landskapet.
Amblève

**Amblève** (fransk namn; på tysk Amel) er ei 76 km lang elv i austlege delar av Belgia i provinsen Liège, og ei av sideelvene til elva Ourthe frå høgre. Ho har utspringet sitt nær Büllingen i Hautes Fagnes, nær grensa til Tyskland. Ho har mellom anna sideelvene Warche og Salm. Amblève renn gjennom landsbyane Amel, Stavelot, Trois-Ponts, Remouchamps og Aywaille. Ved Coo, nær Trois-Ponts, er det eit velkjent fossefall. Amblève munnar ut i elva Ourthe i Comblain-au-Pont. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Amblève (river)|Amblève (river)]]» frå ,  den 6. februar 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
Chiers

**Chiers** (på fransk, luxembourgsk *Kuer*, tysk *Korn*) er ei elv som renn gjennom Luxembourg, Belgia og Frankrike. Ho er ei av sideelvene til elva Maas frå høgre, med ei totallengd på 112 km. 

Elva har utspring nær Differdange i Luxembourg. Chiers renn hovudsakleg vestover, og kryssar grensa til Frankrike, og renn så gjennom Longwy og Longuyon (Meurthe-et-Moselle *[[département i Frankrike|département]]*). Ho dannar her grense med Belgia eit par kilometer nær Torgny. Ho held fram gjennom Frankrike, langs Montmédy (Meuse *département*) og Carignan (Ardennes *département*). Til slutt munnar Chiers ut i elva Maas (Meuse) i Bazeilles, nær Sedan.
Korn (fleirtyding)

**Korn** kan vera

* **[[korn|ein grassort med frø]]** som kan etast
* Korn, målføreform for bygg
* Klump som liknar på eit frøkorn, t.d. sandkorn
* Musikkgruppa Korn, eit amerikansk nu metal-band. 
* Korn shell (ksh), eit kommandogrensesnitt for Unix
* Korn Spruit, ein stad i Sør-Afrika
* Korn, det tyske namnet på elva Chiers, som renn gjennom Luxembourg, Belgia og Frankrike
* Korn, namnet på ein liten landsby i Russland
* Korn, ein slags Schnapps, som av og til vert brukt i Berliner Weisse
Dender

**Dender** (fransk **Dendre**) er ei 65&nbsp;km lang elv i Belgia, og ei av sideelvene til Schelde frå høgre. Elvene renn i saman i den belgiske byen Dendermonde.

Den Vestre eller Litle Dender har utspring nær Leuze-en-Hainaut i ei høgd om lag 60-70 meter over havet. Kjelda til Austre Dender er nær Jurbise i ei høgd om lag 100 meter over havet. Dei to elvene møtes nær byen Ath. Lengda til Vestre Dender ned til Ath er 22&nbsp;km, medan Austre Dender er 39&nbsp;km lang. Frå desse to renn i hop og vidare heiter elva Dender. Frå Ath renn elva vidare gjennom Geraardsbergen, Ninove, Denderleeuw, Aalst og til slutt ned til Dendermonde. Dender er framkomeleg for små skiper.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dendre|Dendre]]» frå ,  den 16. februar 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* http://www.de-vloot.be/denderhistoriek.htm
High We Exalt Thee, Realm of the Free

***High We Exalt Thee, Realm of the Free*** er nasjonalsongen til Sierra Leone. Han vart skriven av Clifford Nelson Pyle og komponert av John Joseph Akar. Songen vart teken i bruk som nasjonalsong i 1961.

## Tekst

High we exalt thee, realm of the free;
Great is the love we have for thee;
Firmly united ever we stand,
Singing thy praise, O native land.
We raise up our hearts and our voices on high,
The hills and the valleys re-echo our cry;
Blessing and peace be ever thine own,
Land that we love, our Sierra Leone.

One with a faith that wisdom inspires,
One with a zeal that never tires;
Ever we seek to honour thy name,
Ours is the labour, thine the fame.
We pray that no harm on thy children may fall,
That blessing and peace may descend on us all;
So may we serve thee ever alone,
Land that we love, our Sierra Leone.

Knowledge and truth our forefathers spread,
Mighty the nations whom they led;
Mighty they made thee, so too may we
Show forth the good that is ever in thee.
We pledge our devotion, our strength and our might,
Thy cause to defend and to stand for thy right;
All that we have be ever thine own,
Land that we love, our Sierra Leone.
Axel Coldevin

**Axel Coldevin** () var ein norsk forfattar, historikar og professor. 

Axel Coldevin  voks opp på Dønnesgodset der faren hans var godseigar.
Han vart Cand.philol. i 1927 og Dr. philos. i 1938, og verka som lektor ved gymnaset i Sarpsborg 1927-1968.
Han er portrettert i minneboka av Kjell Jacobsen, Axel Coldevin, 1990-1992.
Forfattarskapen var i stor grad av historisk art, med utreiingar rundt samvirket mellom bønder, fiskarar, embetsmenn og kjøpmenn langs norskekysten, spesielt Helgeland.

## Utgjevingar
* *Næringsliv og priser i Nordland 1700–1880*, Hanseatisk museum i Bergen, 1938
* *Jordegods og Storgårder i Nord-Norge - historie, arbeidsliv, kultur*, F. Bruns Bokhandel Trondheim, 1943
* *Norsk samfunnsliv. Heim og arbeidsliv*, 1948. Med Finn Grimnes som medforfattar.
* *Sarpsborg gjennom 100 år, 1839-1939*, 1950. 
* *Norske storgårder*, 1950
* *Rana Bygdebok*, tre bind, 1964
* *Bodø 1816-1965*, (førsteutgåve 1936, revidert andreutgåve med etterkrigstida 1966)
* *Dønna Bygdehistorie*, 1980
* *Hamsuns Nordland - det gamle og nye*. 1984
* *Epoker i Europas Stilhistorie*, Aschehoug, 1992.

## Bakgrunnsstoff
* Publikasjonar av Axel Coldevin i biblioteksdatabasen BIBSYS
* Nordlands historiker: Axel Johannes Coldevin
Lesse

**Lesse** er ei elv i Ardennane i Belgia, og ei av sideelvene til Maas frå høgre. 

Ho har sitt utspring nær Libramont-Chevigny i den belgiske provinsen Luxembourg. Lesse renn stort sett nordvestover, og nær Han-sur-Lesse går heile elva under bakken og gjennom nokre kalksteinsgrotter. Mange av grottene langs breidda av Lesse er viktige arkeologiske stader, og desse inkluderer Trou de Chaleux (av Cirque de Chaleux), og Trou des Nutons og Trou du Frontal ved Furfooz. Lesse munnar ut i elva Maas ved landsbyen Anseremme i kommunen Dinant. Landsbyar langs Lesse er Daverdisse, Han-sur-Lesse, Houyet og Anseremme.
Elva Lys

**Lys** (nederlandsk Leie) er ei elv i Frankrike og Belgia, og ei av sideelvene til Scheldt frå venstre. Ho har sitt utspring i Pas-de-Calais i Frankrike, og munnar ut i elva Scheldt i Gent i Belgia. Den totale lengda hennar er 202&nbsp;km.

Lys er ei svært forureina elv på grunn av mange innbyggjarar og industriområde i Nord-Frankrike og Belgia. Historisk var Lysdalen kjend for spinning og veving av lin. Området ved Lys mellom Deinze og Gent var ein populær stad for målarar den første halvdelen av 1900-talet.

Kjelda til Lys er nær landsbyen Lisbourg, aust for Fruges, i Pas-de-Calais departmentet i Frankrike. Ho renn hovudsakleg nordaustover gjennom følgjande område:

* Pas-de-Calais (F): Thérouanne, Aire-sur-la-Lys 
* Nord (F): Merville, Armentières, Halluin
* Hainaut (B): Comines-Warneton
* Vest-Flandern (B): Menen, Kortrijk
* Aust-Flandern (B): Deinze, Gent

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lys River|Lys River]]» frå ,  den 16. februr 2007.*
Meuse

:*For elva med same namn på fransk, sjå [[Maas]]*
 

**Meuse** er eit departementet nordaust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Lorraine, og er kalla opp etter elva Meuse, som er det franske namnet på Maas.

## Historie
Meuse er ein av 83 opphavlege departement som vart oppretta den 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart danna av dei tidlegare franske provinsane Barrois (området Bar-le-Duc) og Trois-Évêchés (området Verdun).

Departementet var ei av dei store slagmarkene under den første verdskrigen, og eit viktig slag vart utkjempa i Verdun i 1916.

## Geografi
Meuse er ein del av regionen Lorraine og er omringa av dei franske departementa Ardennes, Marne, Haute-Marne, Vosges, Meurthe-et-Moselle, i tillegg til Belgia i nord.

Dei viktigaste elvane som renn gjennom departementet er: 
* Meuse
* Aire
* Chiers
* Ornain
* Saulx
* Orge
* Ognon
* Vaise

## Demografi
Folketalet har fall drastisk sidan 1800-talet på grunn av distriktsutflytting til byen. 

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside 
* Offisiell nettside  
* Offisiell turistside
* Studiar av Rhin-Maas-deltaet
Elva Oise

**Oise** er ei elv i Belgia og Frankrike, og ei av sideelvane til Seinen frå høgre med ei total lengd på 302 km. Ho har sitt utspring i den belgiske provinsen Hainaut, sør for landsbyen Chimay. Ho kryssar grensa til Frankrike etter om lag 20 km og munnar ut i Seinen i Conflans-Sainte-Honorine, nær Paris. Den største sideelva hennar er Aisne. 

## Busetnadar langs elva

Oise renn gjennom følgjande *[[Franske departement|département]]* og landsbyar i Frankrike:

* Aisne: Hirson, Guise, Chauny
* Oise (kalla opp etter elva): Noyon, Compiègne, Creil
* Val-d'Oise (kalla opp etter elva): Auvers-sur-Oise, Pontoise, Cergy, Jouy-le-Moutier
* Yvelines: Conflans-Sainte-Honorine

## Skipsfart

Oise har lenge spelt ei viktig rolle i innlands skipsfart. Ho vil verte ein enno viktigare vassveg når kanalen Seine-Nord vert ferdig, som knyter Oise opp til det store kanalsystemet i Nord-Frankrike. Seine-Nord vil erstatte den gamle Canal de Saint Quentin og den noverande Canal du Nord, som har kapasitet som er langt under standard. Når den nye Seine-Nord-kanalen er ferdig vil større fartøy kunne transportere varer mellom elva Seinen (og Paris-området) og hamnene i Dunkerque, Antwerpen og Rotterdam, eller lenger inn i andre delar av Europa. 

Sjølv i dag er Oise kanalisert for å ta store fartøy, men tørke og den frie høgda under bruene avgrenser kapasiteten. Dei sju slusene (i tillegg til to i kanalen frå Oise) kan ta fartøy på 110 gonger 11,45 meter gjennom elva og kanalen til Pont l'Évêque, der ho går ut i Canal du Nord. Lenger opp i elva frå Pont l'Évêque, ligg det ein kanal som har kapasitet avgrensa til Freycinet-standarden (38 x 5 meters).

## Sideelvar

### Høgre side
* Noirieu
* Divette
* Matz (eller Mas)
* Aronde
* Brèche
* Thérain

### Venstre side
* Gland
* Thon 
* Serre 
* Ru de Servais
* Aisne
* Automne
* Nonette
* Thève

## Kjelde
Our

**Our** er ei elv i Belgia, Luxembourg og Tyskland, og ei av sideelvane til Sûre frå venstre, med ei total lengd på 78 km. 

Ho har utspring i Hautes Fagnes søraust i Belgia nær Büllingen. Elva renn sørover, meir eller mindre langs grensa mellom Tyskland og Belgia, og etter Burg-Reuland langs grensa mellom Tyskland og Luxembourg. Den historiske byen Vianden ligg langs Our. Our munnar til slutt ut i elva Sûre ved Wallendorf. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Our River|Our River]]» frå ,  den 17. februar 2007.*
Dommel

**Dommel** er ei elv i Belgia og Nederland, og er ei av sideelvene til Dieze frå venstre. Ho har utspring nordaust i Belgia nær Peer og renn inn i sørdlege delar av Nederland. Dommel har sideelvene Keersop, Tongelreep, Gender og Kleine Dommel og renn i lag med elva Aa ved 's-Hertogenbosch. Vidare frå her heiter elva Dieze, som til slutt renn ut i Maas. Dei største byane og landsbyane langs elva er Peer, Neerpelt, Eindhoven, Son en Breugel, Boxtel, Sint-Michielsgestel og 's-Hertogenbosch.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dommel|Dommel]]» frå ,  den 16. februar 2007.*
Ourthe

**Ourthe** er ei 165 km lang elv i Ardennane i Wallonia, som ligg i Belgia. Ho er ei av sideelvane til Maas frå høgre. Ho har sitt utspring der elvene *Ourthe Occidentale* og *Ourthe Orientale* renn i hop, vest for Houffalize. 

Kjelda til *Ourthe Occidentale* er nær Libramont-Chevigny, i den belgiske provinsen Luxembourg. Kjelda til *Ourthe Orientale* er nær Gouvy, òg i den belgiske provinsen Luxembourg, nær grensa til staten Luxembourg. 

Etter at dei to elvene renn saman, renn Ourthe hovudsakleg nordvestover. Ho munnar ut i Maas ved byen Liège. Dei viktigaste sideelvane til Ourthe er Amblève og Vesdre. Av landsbyar langs Ourthe finn ein Houffalize (Ourthe Orientale), La Roche-en-Ardenne, Hotton, Durbuy, Hamoir og Esneux. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ourthe|Ourthe]]» frå ,  den 17. februar 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Roer

**Roer** eller **Rur** (på tysk, ikkje den same som Ruhr) er ei elv i Belgia, Tyskland og Nederland. Ho er ei av sideelvene til Maas frå høgre, og om lag 90 % av renn gjennom Tyskland. 

## Geografi

Rur har utspring i Hautes Fagnes/Hohes Venn nasjonalpark, nær den 696 meter høge Signal de Botrange i Belgia. Sør for Monschau renn elva inn i Tyskland, gjennom Nordrhein-Westfalen. Ho renn først gjennom dei nordlege områda av Eifel-åsane.

Etter 39 km når ho Rurstausee, den nest største kunstige innsjøen i Tyskland. Etter om lag 160 km kryssar ho grensa til Nederland, og 10 km inn i landet munnar ho ut i Maas ved byen Roermond.

Større sideelvar til Rur er Inde og Wurm. Landsbyar langs Rur er Monschau, Düren, Jülich, Heinsberg (alle i Tyskland) og Roermond (Nederland).

## Sideelvar

* Ellebach
* Inde
* Kall
* Malefinkbach
* Merzbach
* Wurm
* Olef
* Urft

## Historie
Frå 1795 til 1815, då Belgia, Nederland og delar av Tyskland var ein del av Frankrike, var det eit département kalla opp etter elva, departementet Roer.

Rur representerte ein viktig front då dei Allierte pressa seg mot Tyskland mot slutten av Den andre verdskrigen. Mellom 16. desember 1944 og 23. februar 1945 kunne ikkje amerikanarane krysse elva fordi tyske styrkar kontrollerte demningar nær kjelda til elva i det tette skogområdet Hohes Venn. Dette gjorde at tyskarane kunne sprenge demninga slik at all vatnet skylde bort dei allierte. Samtidig tydde Ardennaroffensiven at dei allierte ikkje kunne gå vidare austover fordi styrkane då ville verte for spreidde, og forsyningslinjene meir utsett for tyske angrep. Då motoffensiven vart for stor gav tyske ingeniørar etter og sprengde demningane. Då flaumvatnet trekte seg tilbake kryssa allierte styrkar Rur i flåtar i morgontimane 23. februar 1945, som ein del av Operasjon Grenade.

På 1960- og 1970-talet blei norddelen av elva sterkt ureina frå fleire tyske kolgruver. Fisk og andre organismar forsvann frå Roer, og ho blei farleg å symja i. Delar av Roermond blei jamleg overfløymde av skumflak. Etter at gruvene blei stengde blei behandlinga av ureina vatn i Tyskland og Nederland mykje betra. Berre den nedre delen av elva er framleis ureina. Den øvre delen av elva er så rein at aure og over 30 andre fiskeartar er tilbake. Etter å ha forsvunne i 125 år kom laks tilbake til Roer i 2004.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Roer|Rur]]» frå ,  den 17. februar 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

* Kryssinga av Rur i 1944-1945, dokument og bilete
Rur (fleirtyding)

Rur har fleire tydingar. 

* **[[Rur]]** er små krepsdyr som lever inni små, kvite kalkskal i fjæresteinane. 
* Rur er det tyske namnet på elva **[[Roer]]**, som renn gjennom Belgia, Tyskland og Nederland. 
* RUR er valutakoden for **[[russisk rubel]]**
Sambre

**Sambre** er ei elv som renn gjennom nordlege område av Frankrike og sørlege område av Belgia, og ho er ei av sideelvene til Maas frå venstre. 

## Elveleie
Elva har utspring nær Le Nouvion-en-Thiérache, i Aisne-departmentet. Ho renn så gjennom det fransk-belgiske kolområdet, som tidlegare var eit viktig industridistrikt. Store delar av elva er kanalisert og ho munnar ut i Maas ved Namur i Belgia. Sambre er knytt til elva Oise via Sambre-Oise-kanalen. 

Sambre renn gjennom følgjande franske departement, belgiske provinsar og landsbyar:

* Aisne (F): Barzy-en-Thiérache
* Nord (F): Landrecies, Aulnoye-Aymeries, Hautmont, Maubeuge
* Hainaut (B): Thuin, Charleroi 
* Namur: Floreffe, Namur 

## Den første verdskrigen
Det var harde kampar langs elva under Den første verdskrigen, særleg under beleiringa av Namur i 1914. 

## Sjå òg
* Slaget ved Sambre

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sambre|Sambre]]» frå ,  den 17. februar 2007.*
Sûre

**Sûre** (tysk *Sauer*) er ei elv i Belgia, Luxembourg og Tyskland, og ei av sideelvane til Moselle frå venstre, med ei total lengd på 173&nbsp;km.

Ho har utspring nær Vaux-sur-Sûre i Ardennane i søraustlege delar av Belgia, og renn austover og inn i Luxembourg nær Martelange. Vest for Esch-sur-Sûre renn ho ut i ein kunstig innsjø, Øvre Sûresjøen, som er opphavet til det franske namnet og den luxembourgske kommunen Lac de la Haute-Sûre. Etter ho har passert gjennom Ettelbruck og Diekirch dannar ho grensa mellom Luxembourg og Tyskland dei siste 50&nbsp;km før ho etter Echternach munnar ut i Moselle ved Wasserbillig. Elvane Wiltz, Alzette, Kvite Ernz, Svarte Ernz, Our og Prüm er sideelvar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sauer|Sauer]]» frå ,  den 17. februar 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Obersauer naturpark
Semois

**Semois** (fransk *Semoy*, tysk *Sesbach*, vallonsk: *Simwès*) er ei elv i Belgia og Frankrike, og ei av sideelvene til Maas frå høgre. Ho har sitt utspring i Arlon, i den belgiske provinsen Luxembourg, nær grensa til staten Luxembourg. Semois renn stort sett vestover, og kryssar grensa til Frankrike 26 km før ho munnar ut i Maas i byen Monthermé. Den totale lengda hennar er 210 km. Byar langs Semois er Chiny, Florenville, Herbeumont, Bouillon (inkludert Dohan og Poupehan) og Vresse-sur-Semois med Bohan sur Semois som den mest kjende landsbyen. 

Namnet kjem frå det germanske ordet *sach*, som tyder punkt og *mari* som tyder vatn. Namnet vart skrive som *Sesomirs* i 664, *Sesmarus* i 950, *Sesmoys* i 1104 og *Semoir* i 1244.

Elva har òg gjeve namn til ein tobakk som veks i området. 

## Kjelde
Vesdre

**Vesdre** (tysk: *Weser*) er ei elv aust i Belgia, i provinsen Liège, og ei av sideelvene til Ourthe frå høgre. Ho har sitt utspring i Hautes Fagnes, nær grensa til Tyskland nær Monschau. Ho renn gjennom ein kunstig innsjø (*Barrage de la Vesdre*), og så gjennom landsbyane Eupen, Verviers, Pepinster og Chaudfontaine. Vesdre munnar ut i Ourthe eit par kilometer frå Liège. Den totale lengda hennar er om lag 60 km. 

Vatnet i Vesdre er surt (på grunn av myrene Hautes Fagnes), og var derfor nyttig for tekstilindustrien rundt Verviers. I dag vert vatnet i Vesdre stort sett brukt til drikkevatn.
Yser

**Yser** (nederlandsk IJzer,) er ei elv i Frankrike og Belgia som munnar ut i Nordsjøen ved byen Nieuwpoort.

## Yser i Frankrike
Elva har sitt utspring i Broxeele, i departementet Nord i nordlege delar av Frankrike. Ho renn så gjennom Bollezeele, Esquelbecq, Bambecque og etter om lag 30 km kryssar ho grensa ved Houtkerque.

## Yser i Belgia
I Belgia renn Yser gjennom Diksmuide, og ut i Nordsjøen ved Nieuwpoort. Undet Første slaget om Ypres under Den første verdskrigen vart elva flauma over med vilje i Nieuwpoort for å skape ei hindring for den framadstormande tyske hæren. 

## Kjelde
Zenne

**Zenne** (eller **Senne** på (fransk) er ei lita elv som renn gjennom Brussel, og er ei av sideelvene til Dijle. Ho har utspring i kommunen Soignies, og endar til slutt opp i Schelde via Dijle og Rupel). Woluwe er ei av sideelvene til Zenne. Den totale lengda hennar er 103&nbsp;km.

I sentrum av Brussel vart Zenne totalt bygd over på 1800- og 1900-talet. Ho er derimot framleis synleg i utkanten og utanfor byen.

Ein gullfarga Iris vart brukt som emblem for Hovudstadsregionen Brussel, sidan ho voks i dei myrlendte slettene rundt elva.

Zenne er kjend for å vere ei av dei mest forureina elvene i Belgia, sidan avløpsvatn frå Brussel går ureinska ut i elva. Dette problemet skal derimot løysast i nær framtid sidan eit kloakkreinseanlegg er under bygging.

Ein unik gjærsopp som veks i Zennedalen vert brukt i produksjonen av ølsorten Lambic.
Hautes Fagnes

**Hautes Fagnes** (tysk *Hohes Venn*; nederlands: *Hoge Venen* (tyder *høge myrer*) er eit høgareliggande område i provinsen Liège (Belgia) og nærliggande område av Tyskland mellom Ardennane og høglandet Eifel. Det høgaste punktet, på 694 meter, er Signal de Botrange nær Eupen, som òg er det høgaste punktet i Belgia. Ein stor del av Hautes Fagnes ligg innanfor den tysk-belgiske naturparken *Hohes Venn-Eifel*. 

Hautes Fagnes består hovudsakleg av lyngmoer og skog, og strekkjer seg mellom Eupen i nord, Monschau i aust, Spa i vest og Malmedy i sør. Det er det mest regnfulle området i Belgia med 1&nbsp;500-1&nbsp;700 mm i året, og er eit myrlendt område. Fleire elvar har sitt utspring i Hautes Fagnes: Vesdre, Hoëgne, Warche, Gileppe, Eau Rouge, Amblève, Our, Kyll og Roer. Det finst fleire kunstige innsjøar i området.
Ardennane

**Ardennane** (nederlandsk *Ardennen*, fransk Ardennes) er eit skogkledd, åslendt område i Belgia og Luxembourg, som òg strekkjer seg inn i Frankrike (og som har gjeve namn til departementet Ardennes og regionen Champagne-Ardenne her).

## Geografi

Mykje av Ardennane er dekkja av tett skog med åsar på ei høgd om kring 350 til 500 meter. Det myrlendte området Hautes Fagnes nordaust i Belgia strekkjer seg derimot opp mot 650 meter. Området har forholdsvis bratte dalsider som er skjert ut av dei stride elvane i området. Den mest kjende av elva er Maas. Dei største byane i området er Liège og Namur, som begge ligg i Maasdalen. Det bur elles relativt lite folk i Ardennane. 

Eifel-kjeda i Tyskland grenser opp til Ardennane og er ein del av den same geologiske formasjonen, sjølv om dei vert rekna som to forskjellige område. 

## Historie
Området har fått namnet sitt frå det antikke *Arduenna Silva*, eit stort skogområde i romartida som strekte seg frå elva Sambre i Belgia til Rhinen i Tyskland. Dei moderne Ardennane dekkjer eit mykje mindre område. 

Den strategiske posisjonen til Ardennane har gjort dei til ei slagmark i fleire hundre år. Området skifta eigarar mange gongar i løpet av den tidlege moderne tida, der delar av dei belgiske Ardennane var del av både Frankrike, Tyskland, Spansk Nederland og Det sameinte kongeriket Nederland. På 1900-talet såg ein ikkje på Ardennane som passande for store militære operasjonar på grunn av det vanskelege terrenget og dei smale kommunikasjonslinjene. Under både Den første og Den andre verdskrigen gambla tyskarane med raske passasjar gjennom Ardennane for å angripe eit relativt lite forsvart område av Frankrike. Ardennane var åstad for tre store slag under verdskrigane – Ardennarslaget under den første verdskrigen, og Frankrikes fall og Ardennar-offensiven under andre verdskrig. Mange landsbyar i dette området vart kraftig rasert under dei to verdskrigane.

## Økonomi

Det kuperte terrenget i Ardennane avgrensar omfanget av jordbruk, men ein har enkelte opne område med dyrkbar jord og meieridrift. Området er rikt på tømmer og mineral, og Liège og Namur er begge store industrisenter. Dei store skogane har eit rikt dyreliv, og det naturskjønne området byr på mange fritidsaktivitetar som jakt, sykling, gåturar og kanoroing. Området er eit viktig turistmål i Belgia. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ardennes|Ardennes]]» frå ,  den 17. februar 2007.*
Ardennes

:*Ardennes er òg det franske namnet på fjellområdet [[Ardennane]]*
 
**Ardennes** er eit departementet nordaust i Frankrike i regionen Champagne-Ardenne. *[[Préfecture]]* eller administrasjonsstad er Charleville-Mézières. Departementet har 290&nbsp;130 innbyggjarar (1999), og har sitt namn frå fjellområdet Ardennane, som heiter *Ardennes* på fransk.

## Historie
Departementet er eit av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta den 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Det er kalla opp etter landskapet Ardennane som ligg nordaust i Frankrike, sør i Belgia og i Luxembourg. Det består av delar av dei tidlegare franske provinsane Champagne og Argonne (keltisk: «Ar Gonn», som tyder «djup skog») og av fyrstedømet Sedan.

Namnet Ardennnane vart først nemnd av Julius Cæsar, som i «Krigen om Gallia» tala om ei keltisk gudinne kalla Arduinna, ei krigsgudinne som vanlegvis vart vist ridande på eit villsvin. 

Området har vore utsett for mange kamphandlingar, både i den første og den andre verdskrigen, slik som Slaget ved Ardennane og Ardennaroffensiven. 

## Geografi

Departementet er omringa av dei franske departementa Meuse, Marne og Aisne, og grensar til Belgia i nord. 

Ardennes ligg i Ardennane og har store område med tett skog. Den største elva i området er Meuse

## Demografi

Folketalet i Ardennes har minka sidan 1982 på grunn av flytting frå distrikta til byane. Med om lag 290&nbsp;000 innbyggjarar er departementet eit av dei minst folkesette i Frankrike. 

## Bakgrunnsstoff

* Nettside for prefekturet
* Offisiell nettside
* ardennes.witb.net
Antwerpen

**Antwerpen** er ein kommune og by i den belgiske provinsen Antwerpen. Antwerpen har lenge vore ein viktig belgisk by både økonomisk og kulturelt. Han ligg på høgre sida av elva Schelde, som går til Nordsjøen via Westerschelde. Hamna i Antwerpen er ei av dei største i verda, og i Europa er berre hamna i Rotterdam større. 

Antwerpen er eit av sentruma i diamantindustriem i verda. 

Antwerpen har fått namnet «vestens Jerusalem» på grunn av den store minoriteten av ortodokse jødar i byen.

I 1920 var byen vert for sommar-OL.

Under Den andre verdskrigen vart Antwerpen frigjort 8. september 1944 av den britiske 11th Armoured division. Etter frigjeringa prøvde tyske styrkar å øydeleggje hamna med V-2 rakettar.

## Historie

## Kjende personar frå Antwerpen
* Abraham Ortelius (1527–1598), kartograf og geograf
* Peter Paul Rubens (1577-1640), kunstmålar (fødd i Siegen i Tyskland, men oppvaksen i Antwerpen, som han blir mest knytt til]]
* Frans Hals (1580–1666), kunstmålar
* Anthonis van Dyck (1599–1641), kunstmålar
* Lawrence Alma-Tadema (1836&nbsp;1912), kunstmålar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Gent

**Gent** (fransk *Gand*) er ein bykommune i den belgiske provinsen Aust-Flandern.

I mellomalderen var Gent den nest største byen i Nord-Europa etter Paris på grunn av sin store tekstilproduksjon.

## Økonomi
Hamna i Gent, nord i byen, er den tredje største i Belgia. Hamna er tilknytt havet gjennom Gent-Terneuzen-kanalen.

Universitetet i Gent og mange forskingsorienterte selskap held til i sentrum og sør i byen. Som den største byen i Aust-Flandern har Gent òg mange sjukehus, skular og kjøpesenter. 

## Turisme
Turismen er sterkt aukande og sysselset stadig fleire. 

### Arkitektur
Mykje av mellomalderarkitekturen i byen er intakt og er svært godt vedlikehalden. Sentrum er det største bilfrie byområdet i Belgia. Interessante stader er St. Bavo-katedralen, klokketårnet, Gravensteenslottet og den utmerka arkitekturen langs den gamle hamna Graslei. Gent har ivaretatt ein fin blanding av notid og historie og er ikkje ein død museumsby. Byen inneheld òg eit vakkert operahus og fleire teater.

### Restaurantar
Som dei fleste belgiske byar har Gent eit rikt nasjonalt og internasjonalt serveringstilbod. Spesielt det hyggelege småhusområdet «Patershol» har mange restaurantar. «Sleepstraat» litt lengre nord har mange tyrkiske restaurantar. Byen har elles eit rikt uteliv med mange konsertar.

### Festivalar
Gent er vertskap for nokre store festivalar, som den store Gentse Feesten (bokstavleg «Gentfesten»), I Love Techno, Flanders International Film Festival Ghent og Festival van Vlaanderen (Flandernfestivalen). 

### Museum
 Viktige museum i Gent er Museum voor Schone Kunsten (Museum of Fine Arts), med bilete av Hieronymus Bosch, Jean Fouquet og mange flamske kunstnarar; SMAK (Stedelijk Museum voor Actuele Kunst (Bymuseet for Samtidskunst)), med verk frå 1900-talet av m.a. Joseph Beuys og Panamarenko; og Designmuseet. Det er òg eit museum som presenterer Gent sin industrielle styrke, Museum voor Industriële Archeologie en Textiel (MIAT). Her har ein gjenskapt verkstader og butikkar frå 1800-talet og kan sjå vevemaskinane som står igjen i denne bygningen. Gravensteenslottet er òg eit museum som viser slottet si utvikling sidan det vart bygd i 1180. Ein del av slottsmuseet er òg via gamle tourturreiskapar. 

## Samferdsel
Dei to store store Europavegane E17 og E40 kryssar ved Gent. Byen har òg den tredje største jernbanestasjonen i Belgia. Lokalt er det bussar og trikkar som dominerer kollektivtrafikken. Gent er særs godt tilrettelagt for syklistar. Mange av dei gamle torga er bygd om og har no fleire etasjar med parkeringshus under seg.

## Kjende personar frå Gent
* Victor Horta

## Bakgrunnsstoff
Charleroi

**Charleroi** er den største og viktigaste byen og kommunen i Vallonia og provinsen Hainaut i Belgia med om lag 200&nbsp;000 innbyggjarar. Tar ein med omlandet rundt byen er det rundt ein halv million innbyggjarar. Innbyggjarane vert kalla *Carlorégiens* eller berre *Carolos*. 

Byen, som ligg ved elva Samber, har eit industriområde med jern- og stålindustri, glasfabrikasjon, kjemikaliar, og elektroteknikk. Charleroi er senter for eit stort kolfelt kalla *Pays noir*. Det ligg framleis mange slagghaugar rundt byen.
Varmeleiingsevne

**Varmeleiingsevne** eller **termisk konduktivitet**, k, er den intensive eigenskapen eit stoff har til å leie varme.

Han vert definert som varmen, *Q*, som vert overført gjennom eit stoff med tjukkleik *L* i retning normalt på ei overflate med areal *A* i løpet av tida *t* på grunn av temperaturskilnaden Δ*T*, under stasjonære forhold, og der varmeoverføringa berre er avhengig av temperaturgradienten. 

: varmeleiingsevne = straumen av varme × avstand / (areal × temperaturskilnad)

: k=\frac{Q}{t}\times\frac{L}{A\times\Delta T}
Briller

**Briller** er linser som ein har føre menneskeaugo, nokre gongar av estetiske omsyn, men vanlegvis for å korrigere synet eller verne augo.
Spesielle briller kan brukast for å sjå tredimensjonale bilete eller oppleve virtuell verkelegheit.

## Bakgrunnsstoff
Liège

**Liège** (vallonsk *Lîdje*, nederlandsk *Luik*, tysk *Lüttich*) er ein stor by i Belgia og ein kommune i Vallonia og Liège. Byen ligg ved elva Maas nær Belgia si grense mot Nederland og Tyskland, der Maas møter elva Ourthe

Liège er den største og viktigaste byen i Vallonia, den fransktalande delen av Belgia. Kommunen Liège inkluderer dei tidlegare kommunane Angleur, Bressoux, Chênée, Glain, Grivegnée, Jupille-sur-Meuse, Rocourt og Wandre.

Sjølve byen Liège hadde i 2006 opp mot 190&nbsp;000 innbyggjarar, men i området rundt Liège bur det rundt 600&nbsp;000. Byen er eit av dei store økonomiske og kulturelle sentra i Vallonia, og innbyggjarane er hovudsakleg fransktalande. I tillegg er byen ein stor studentby med meir enn 24 skular og totalt 42&nbsp;000 studentar (inkludert Universitet i Liège, som vart grunnlagd i 1817, som har 17&nbsp;000 studentar).

Det var busetnadar her alt i romartida, og Liège vart først nemnd i 558 som *Vicus Leudicus*.

## Åtaket i 2011

13. desember 2011 vart fem personar drepne og 125 vart skadde då 33 år gamle Nordine Amrani kasta granatar og avfyrte skot mot sivile på Place Saint-Lambert.

## Bakgrunnsstoff
Brugge

**Brugge** (fransk *Bruges*, tysk *Brügge*) er hovudstaden i den belgiske provinsen Vest-Flandern, og har omtrent 120&nbsp;000 innbyggjarar. Byen er katolsk bispesete, og dessutan sete for EU sitt Europa-college. Det bur mange EU-funksjonærar her. 

Byen er ein av dei viktigaste landemerka i Europa, sidan byen nesten ikkje har endra seg sidan mellomalderen. Den mellomalderske gamlebyen har derfor sidan 2000 stått på UNESCO si verdsarvliste, og i 2002 var Brugge europeisk kulturhovudstad. Det lokale fotballaget heiter Club Brugge og spelar i den belgiske 1. divisjon.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Namur

**Namur** (**Nameûr** på vallonsk, **Namen** på nederlandsk) er ein by og kommune i Vallonia i Belgia, og hovudstad i provinsen Namur. Namur ligg der elvene Sambre og Maas renn i hop. Folkesetnaden er hovudsakleg fransktalande. 

## Historie

Namur oppstod som hovudstad i eit grevskap på 900-talet. Byen starta som ein handelsstad for keltarane, men Namur vart først viktig i mellomalderen då merovingarane bygde eit slott eller citadell på knausen oppfor staden der dei to elvane renn i hop. Området kom under greven av Flandern i 1262 og under Burgund i 1420. Namur har ei strategisk plassering, og har vore omleira i fleire krigar. 

## Næring
Namur er ein viktig kommersiell og industriell by som produserer maskineri, lêrvarer, metall og porselen. Han er òg eit viktig jarnbaneknutepunkt mellom Brussel og Luxembourg by, og mellom Lille og Liège. Skipstrafikk på elva Maas passerer midt gjennom byen.

Det største turistmålet i byen er citadellet, som no er demilitarisert og open for allmenta. Byen har òg ein årleg ølfestival i påska. I Namur ligg òg katedralen St. Aubain frå midten av 1700-talet og eit klokketårn som står på UNESCO si verdsarvliste. Kjøthallen frå 1588 er gjort om til arkeologisk museum.

Namur har eit franskspråkleg universitet som blei grunnlagd i 1831. 

## Kjende folk frå Namur
*Blanka av Namur, norsk og svensk dronning
*Félicien Rops (1833-1898), biletkunstnar
*François Bovesse (1890-1944), liberal minister og guvernør
*Henri Michaux (1899–1984), forfattar
*Francy Boland (1929-2005), jazzmusikar og komponist
*Rémy Belvaux (1967-2006), skodespelar, regissør og produsent
*Cécile de France (f. 1975), skodespelar

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Namur, Belgium|Namur, Belgium]]» frå ,  den 18. februar 2007.*  
  

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nl:Namur|Namur]]» frå ,  den 5. mars 2013.*  
 
*Namur – by (28.02.2013) i Store norske leksikon
Buško Blato

**Buško Blato** (Jezero) er ein innsjø på sørsida av Livanjsko Polje i Bosnia-Hercegovina. Namnet vert òg brukt om området rundt innsjøen, der fleire landsbyar ligg. Prisoje er den største av desse. Dette området er hovudsakleg busett av kroatar med romersk-katolsk tru.

Innsjøen ligg 716 meter over havet og dekkjer eit areal på 55,8&nbsp;km² og har eit totalt volum på 782 millionar m³. Ein tredjedel av innsjøen ligg i kommunen Livno, medan resten ligg i Tomislavgrad.

Buško Blato (blato tyder «myr» eller «sump» på kroatisk) var opphavleg eit myrområde fram til 1974 då ein omforma området til ein innsjø (jezero tyder «innsjø» på kroatisk). Regjeringane i Bosnia-Hercegovina og Kroatia (som begge var republikkar i Jugoslavia på tida) arbeida saman på eit prosjekt om å byggje eit vasskraftverk i Ruda (i kommunen Otok i Kroatia) kalla Orlovac, som ville ha gjeve 366 GWh i året.

Innsjøen inneheld mykje fisk som karpe, aure, aurekyte, prøysisk karpe og årbuk.
Bjelašnica

**Bjelašnica** er eit fjell sentralt i Bosnia-Herzegovina. Det ligg like sørvest for Sarajevo, ved sida av fjellet Igman. Den høgaste toppen til Bjelašnica er 2&nbsp;067 meter. 

Bjelašnica er ein populær turiststad for tur- og skigåing, og ligg berre 20 minutt utanfor Sarajevo. Under Vinter-OL 1984 var Bjelašnica åstad for fleire øvingar, og det står mange bygningar her frå den tid, inkludert hotell og skiområde. 

Foten Bjelašnica av er stort sett skogkledd, men det er ingen tre over tregrensa på 1&nbsp;500 meter. Det finst mange turløyper, som vert vedlikehaldne av lokale fjellklubbar, oppover til toppane høgare oppe. Namnet på fjellet kjem truleg av rota *Bijel*, som tyder «kvit».

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
Čvrsnica

**Čvrsnica** er eit fjell i Dei dinariske Alpane i Bosnia-Hercegovina, nord i Hercegovina i kommunen Posušje i Vest-Herzegovina. Den høgaste toppen av fjellet er 2&nbsp;228 meter. 

Čvrsnica er omringa av elva Neretva i aust, sideelva hennar Doljanka i nord, elva Drežanka i sør, og Dugo Polje-sletta og Vran-fjellet i aust. Fjellet består av fleire platå — Plas og Muharnica i nord, Mala Čvrsnica i sør. Det er meir en ti toppar over 2&nbsp;000 meter på fjellet (Plocno 2&nbsp;228 m, Veliki Jelinak 2&nbsp;179 m og Veliki Vilinac 2&nbsp;118 m er dei tre høgaste), vertikale klipper (Pesti brdo, Mezica stijene, Strmenica). Det ligg fleire innsjøar i området, som Blidinje, Crepulja og Crvenjak. Diva Grabovica-gjelet går inn i fjellet. 

Fjellet er delt inn i tre klimasoner med bartre over 1&nbsp;200 meter, eit platår med gras og einer, fleire endemiske artar (som Munikafuru). Av dyreliv finn ein mellom anna gems. Dei tre nemnde klimasonene er middelhavsklima ved foten av fjellet, kontinentalklima i fjellsidene og alpint klima på toppane og platåa. Seks av månadane i året har middeltemperatur under null grader Celsius. Januar og februar har 15-23 dagar med snø, og snødekket kan bli opp til 2,5-3 meter tjukt. Kraftig vind kan derimot lage snøfonner opp til 15 tjukke. Det øvre platået har snødekket frå november til april, men enkelte område kan ha snø året rundt.
Dinara

**Dinara** er eit av dei meir framståande fjella på grensa mellom Kroatia og Bosnia-Hercegovina. Fjellet er mest kjend for å ha gjeve namn til Dei dinariske Alpane, ei fjellkjede av karst (kalkstein).

Dinara strekkjer seg frå fjellovergangen Derala (965 m) i nordvest til Privijapasset (1&nbsp;230 m), som ligg 20&nbsp;km mot søraust, der Kamešnica-fjellet byrjar. Dinara er opp til 10&nbsp;km breitt, og dei høgaste toppane er Troglav (1&nbsp;913 m) og Dinara (1&nbsp;831 m). Toppen kalla Dinara er forma som eit menneskehovud av stein, og er den høgaste fjelltoppen i Kroatia.

Sjølv om Dinara ikkje ligg langt frå Adriahavet minnar klimaet lite om Middelhavet. Dinara markerer grensa til eit område med eit mykje kaldare, med alpint klima. Sjølve fjellet er ikkje busett, men det står små skur her og der som hovudsakleg vert brukt av gjetarar frå dei nærliggande dalane, som t.d. Cetina renn gjennom.

Dei mest fascinerande fjellformasjonane ligg på sørvestsida. Her ligg det eit seks kilometer langt massiv, som er opp til 1&nbsp;700 meter høgt, og er lett synleg i landskapet for reisande på vegane i dalen nedanfor. Fjellklatrarar føretrekk derimot toppen Ošljak (1&nbsp;706 m).

Dinara har ein endemisk gnagarart, ei markmus kalla «Dinarski miš» («Dinarisk mus»), *Dolomys bogdanovi longipedis* frå slekta Dinaromys, som er ei utryddingstrua dyreart.

Det latinske namnet på fjellet er *Adrian oros*, medan det noverande namnet kjem frå ei eldgamal illyrisk stamme som budde på austsida av fjellet.

## Bakgrunnsstoff
*Bilete og klatreinformasjon.
Chasqui

***Chasqui*** (quechua: chaskiy, «ta imot») var snøgge sendebod som transporterte meldingar eller mindre gjenstandar innanfor inkariket, i hovudsak i teneste for inkaen.

*Chasquiar* vart sendte rundt kring i territoriet på eit rutenett av vegar og bruer, inkavegane. Døme på ei rute var ho frå Nazca til Tumbes langs kysten. Ytterpunkt for *chasquirutene* ligg i noverande Colombia, Bolivia, Argentina og Chile. 

Kvar *chasqui* bar med seg ein *pututu*, eit blåseinstrument av konkylieskjel eller horn, eit quipu for oppbevaring av informasjon og ein *qipi*, ryggsekk, for å frakte andre typar gjenstandar. *Chasquiar* samarbeidde i eit stafettsystem som gjorde det råd å få fram meldingar over lange distansar over relativt kort tid. Langs inkavegane var det bygd *tambos*, 
med bygningar og naudsynte forsyningar som tente chasquisystemet. Ein *chasqui* starta frå ein *tambo* og løp til neste *tambo* der han leverte meldinga til ein annan utkvilt *chasqui* som heldt fram til neste *tambo*, og så bortetter. Ei melding kunne gå frå Cusco til Quito på ei veke.

*Chasquiar* var lærte opp til å tryggje det dei frakta med seg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chasqui|Chasqui]]» frå ,  den 18.februar 2007.*
Kirkens Bymisjon

**Kirkens Bymisjon** er ein diakonal stiftelse som driv sosialt arbeid på fleire felt, mellom anna innan rusomsorg, eldreomsorg, barnevern, tiltak for barn og unge familiar og tiltak blant personar med prostitusjonserfaring.

Kirkens Bymisjon driv òg kyrkjeleg arbeid med gudstenester, open kyrkje, sjelesorg, forkynning og anna arbeid i samarbeid med kyrkjelyder og lokale organisasjonar.

## Historie
Kirkens Bymisjon vart grunnlagt av professor i teologi Gisle Johnson 22. januar 1855 under namnet «Christiania Indremissionsforening», seinare «Oslo Indremisjon». Ei tid gav dei ut vekeavisa *Vår Kirke*. I 1875 bygde foreininga bedehuset Hauges Minde der det ei tid både var skule for misjonsprestar, mellomskule og gymnas. 

I 1985 skifta foreininga namn til «Kirkens Bymisjon». Etter 1985 er det etablert stiftelsar tilknytt Kirkens Bymisjon
fleire stader i Noreg. På landsbasis har bymisjonstiftelsane til saman rundt 2000 fagleg tilsette. Ca. 4&nbsp;000 frivillige er òg knytt til arbeidet. Stiftelsane driv om lag 70 store og små institusjonar og virksemder. Den største stiftelsen er i Oslo med vel 1160 tilsette. Kirkens Bymisjon har senter i Oslo, Tromsø, Bodø, Trondheim, Bergen, Møre, Stavanger, Tønsberg, Fredrikstad, Drammen, Kristiansand, Aust-Agder og Telemark. Arbeidet finn stad i rundt 25 byar.

Kirkens Bymisjon er frå 1. juni 2015 leia av generalsekretær Adelheid Firing Hvambsal.

## Bakgrunnsstoff
*
*Kirkens Bymisjon 150 år
Igman

**Igman** er eit fjell sentralt i Bosnia-Hercegovina, like sørvest for Sarajevo, ved sida av fjellet Bjelašnica og landsbyen Ilidža. Det høgaste punktet til Igman er *Vlahinja* på 1&nbsp;502 meter, og det er dermed det lågaste av Sarajevo-fjella.

Igman er ein populær turiststad for gå- og skiturar. Under Vinter-OL 1984, vart det utført mange øvingar her, i tillegg til nabofjella Jahorina og Bjelašnica. Det er ført opp mange bygningar ved Igman, men mange ber framleis spor etter konflikten i 1992-1995. Det er planlagt ein taubane mellom Igman og Ilidžas Hrasnica. I dag er framleis Igman ein av dei største turistattraksjonane i Sarajevo, og eit turistmål er skihoppanlegget frå vinter-OL. Premieutdelingspodiet er derimot fullt av kulehol, fordi det vart brukt til avrettingar under krigen.

Igman har rekorden som den kaldaste staden i regionen med ein minimumstemperatur på &minus;43 °C. Når vêret er klårt nok kan ein frå fjellet sjå heilt til Montenegro og Adriahavet.