open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Desil

Ein **desil** er ei grupperingseining. Ei statistisk rekkje av observerte tal ordna etter storleik vert sagt å vere inndelt i desilar når ho er delt i 10 intervall, slik at kvart intervall inneheld same mengda observasjonar. 

## Kjelder
* desil. (2011-11-01) I *[[Store norske leksikon]]*.
Deskriptiv geometri

**Deskriptiv geometri** eller **skildrande geometri** er eit felt innan geometri der ein studerer projeksjonar av tredimensjonale lekamar på todimensjonale flater for å løyse romlege problem med grafiske metodar. Feltet er viktig innan ingeniørvitskap, arkitektur, design og kunst. 

## Kjelder
*deskriptiv geometri. (2011-11-01) I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå http://snl.no/deskriptiv_geometri

## Bakgrunnsstoff
Diagonal

Ein **diagonal** er ei rett linje som går mellom to hjørne i ein geometrisk figur, som eit polyeder eller mangekant, utan å falle saman med sidekantane eller sideflatene. Eit *diagonalplan* er eit plan som går gjennom fleire av hjørna i eit polyeder. 

Ordet «diagonal» stammer frå det greske διαγώνιος (*diagonios*, frå *dia-* («gjennom», «på tvers») og *gonia* («vinkel» i slekt med *gony* «kne»).

Adjektivet *diagonal* kan i vidare tyding bety «skråttløpande» eller «på skrå». 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Diagonal|Diagonal]]» frå , den 1. november 2011.*
Desimalbrøk

Ein **desimalbrøk** er ein brøk der nemnaren er potensar i ti.

Desimalbrøkar vert vanlegvis skriven utan ein nemnar, og desimalskiljeteiknet vert sett inn til høgre for teljaren (med framforstilt null) om naudsynt).

Til dømes vert 8/10, 83/100, 83/1000 og 8/10000 uttrykte som 0,8, 0,83, 0,083 og 0,0008.

Bakomstilt null etter desimalane er vanlegvis ikkje naudsynt, men vert stundom nytta i vitskapen for å syne til ein viss nøyaktigheit. Sjølv om 0,080 og 0,08 er numerisk like, vil 0,080 i ingeniørvitskap indikere ein feil på opp til ±0,0005, medan 0.08 indikerer ei måling med feil opp til ±0,005.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Decimal|Decimal]]» frå ,  den 1. november 2011.*
OGAE Second Chance Contest 1987

**OGAE Second Chance Contest 1987** (**OGAE SCC 1987**) var den fyrste gongen OGAE Second Chance Contest vart arrangert. Tevlinga vart halden i Huizen i Nederland. Sverige vann tevlinga med songen «Högt över havet», framført av Arja Saijonmaa.

Fire land var med i den fyrste tevlinga - Nederland, Noreg, Storbritannia og Sverige - og kvart land deltok med to songar kvar. Det er den fyrste og førebels einaste gongen kvart land har delteke med to bidrag kvar.

For å kunne deltake i OGAE Second Chance Contest 1987 måtte ein ha delteke i av dei nasjonale uttakingane til Eurovision Song Contest 1987, men hadde ein vunne ein nasjonal uttaking fekk ein ikkje delteke.

## Finalen
Kvart land deltok med to songar kvar. Sverige vann. Det fyrste bidraget til Noreg og det andre bidraget til Nederland enda på ein delt andreplass og det fyrste bidraget til Sverige og det andre bidraget til Noreg enda på ein delt sjetteplass.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:OGAE Second Chance Contest 1987|OGAE Second Chance Contest 1987]]» frå ,  den 1. november 2011.*
Alpekaie

**Alpekaie** (*Pyrrhocorax graculus*) er ein fugl i kråkefamilien, ein av berre to artar i slekta Pyrrhocorax. Den andre arten er alpekråke, *Pyrrhocorax pyrrhocorax*. Alpekaia hekkar i høgfjellet frå Spania austover gjennom Sør-Europa og gjennom Nord-Afrika til Sentral-Asia, India og Kina, og ho kan hekke på ei høgare høgd enn nokon annan fugl. 

## Skildring
Denne fuglen er 36 til 39 cm i lengd, har glansfull, svart fjørdrakt, eit gult nebb, raude bein, og karakteristisk læte. Han har ei spenstig akrobatisk flyging med utbreidde vengefjører. Alpekaier dannar par for livet og viser truskap til same hekkeområde. Dei beitar vanlegvis i flokkar, tar hovudsakleg virvellause byttedyr om sommaren og frukt om vinteren. Dei hekkar vanlegvis i hòlrom og sprekkar i utilgjengeleg fjellsider, men vil òg bruke opningar mellom steinar, og hentar føde i opne habitat som alpine enger og steinurer opp til tregrensa eller lågare, og om vinteren vil ofte samlar seg rundt menneskelege busetjingar. Alpekaier byggjer eit fora reir av trepinnar og legg tre til fire brunflekka kvitaktige egg. Egga har tilpassingar til den tynne atmosfæren som betrar oksygenopptak og reduserer vasstap.

Alpekaia hekkar i fjellet frå Spania austover gjennom det sørlege Europa og Alpane tvers over til Sentral-Asia og Himalaya til vestlege Kina. Det finst òg bestandar i Marokko, på Korsika og Kreta. Ho er standfugl i heile utbreiingsområdet sitt, sjølv om marokkanske fuglar har etablert ein liten koloni i nærleiken av Malaga i Sør-Spania, og andre har nådd Tsjekkoslovakia, Gibraltar, Ungarn og Kypros. 
Dette er ein art som hekkar i stor høgd, normalt mellom 1260-2880 moh. i Europa, 2880-3900 m i Marokko, og 3500-5000 m i Himalaya. Eit par har bygd reir på 6500 moh., høgare enn nokre andre fugleartar,  overgår jamvel alpekråke som har eit kosthald som er mindre godt tilpassa dei høgaste høgdene. Fjellklatrarar på Mount Everest har observert alpekaier i ei høgd på 8200 m.

Sjølv om alpekaia er utsett for predasjon og parasittisme og endringar i landbruket i praksis har medført at lokale populasjonar går ned, er arten vidt utbreidd og vanleg, og ikkje truga globalt.

## Kjelder

* *Første versjon av denne artikkelen byggjer på «[[:en:Alpine Chough|Alpine Chough]]» frå , den 1. november 2011*
 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Videoar, bilete og lydopptak av alpekaier hos Internet Bird Collection
Acta ad archaeologiam et artium historiam pertinentia

***Acta ad archaeologiam et artium historiam pertinentia*** (stytta **ACTA**) er eit tidsskrift for klassisk arkeologi og kunsthistorie. Det er Det norske institutt i Roma som står som redaktør av tidsskriftet. ACTA var frå starten ein skriftserie, men frå 2004 gjekk ACTA over til å vere eit tidsskrift, som er venta å kome med ei utgåve i året. ACTA har heile tida vore støtta av Norges Forskningsråd. 

## Bakgrunnsstoff
* Det norske institutt i Roma ACTA 

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Acta ad archaeologiam et artium historiam pertinentia|Acta ad archaeologiam et artium historiam pertinentia]]» frå ,  den 1. november 2011.*
Ballingry

**Ballingry** er ein by i regionen Fife i Skottland. Ved folketeljinga i 2001 hadde Ballingry 5&nbsp;961 innbyggjarar. 
I 2006 vart folketalet estimert til 5&nbsp;720 innbyggjarar.
Ballingry ligg sør for Loch Leven og like nord for Lochgelly. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ballingry|Ballingry]]» frå ,  den 2. november 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Burntisland

** Burntisland ** er ein kystby i regionen Fife i Skottland. Han har kring 7&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved Firth of Forth og har ei strand merkt med blått flagg.

Byen er òg kjent for marknadsdagane sine på sommaren, og for høglandsleikane. Rossend Castle frå 1400-talet ligg i byen.

The Binn, ein ås bak byen, er eit kjent landemerke som består av av ein vulkansk plugg som strekkjer seg 193 moh.

Området var tidlegare kjent for olje- og aluminiumsproduksjon, og dessutan skipsbygging. Byen fekk i 2004 status som *[[Fairtrade Town]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Burntisland|Burntisland]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Cardenden

** Cardenden ** er ein by i regionen Fife i Skottland. Han har kring 5&nbsp;500 innbyggjarar. Han ligg ved elva Ore, omtrent 6,5 kilometer nordvest for Kirkcaldy. 

Forfattaren Ian Rankin og fotballspelaren Terry Hutchinson kjem frå Cardenden. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cardenden|Cardenden]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Cowdenbeath

** Cowdenbeath ** (skotsk-gælisk *Coilltean Beithe*) er ein by i regionen Fife i Skottland. Han har kring 12&nbsp;000 innbyggjarar. Byen har historisk status som burgh.

Cowdenbeath ligg i den sørvestlege delen av Fife, nordaust for Dunfermline og sørvest for Lochgelly.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cowdenbeath|Cowdenbeath]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Crail

** Crail ** er ein by i regionen Fife i Skottland. Han har kring 2&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved ei naturleg hamn, der ein kan finne forsteina tre frå karbontida. 

Kyrkja til byen er frå 1100-talet. Det er òg eit museum og eit pottemakeri der. Golfklubben Crail Golfing Society er den sjuande eldste i verda.

## Galleri

Crail harbour.jpg|Hamna i Crail. 
Scotland Fife Crail 20070725 0117.jpg|Crail hamn
Scotland Fife Crail 20070725 0119a.jpg|Hus ved hamna
Scotland Fife Crail 20070725 0136.jpg|Hamna


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Crail|Crail]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Apollo 440

**Apollo 440**, også kjend som **Apollo Four Forty** eller **@440** er ei engelsk elektronikagruppe frå Liverpool. Musikken deira er kombinert av song, sampling og dataproduserte lydar.

Gruppa vart kjend med hitsinglar som *Krupa*, *Ain't Talkin' 'bout Dub* og, kanskje den mest kjende, *Stop the Rock*. Dei har også laga ein sampla versjon av Led Zeppelin-songen No Quarter. Songane deira har vorte brukt i fleire hollywood-filmar, t.d. Gone in 60 Seconds, Charlie's Angels og Spider-Man.

## Diskografi

**Millennium Fever* (1995)
**Electro Glide in Blue* (1997)
**Gettin' High On Your Own Supply* (1999)
**Dude Descending a Staircase* (2003)
**The Future's What It Used To Be* (2011)

## Kjelder


**Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Apollo 440|Apollo 440]]» frå ,  den 1. november 2011.*
Buddy

**Buddy**, eit engelsk, hovudsakleg nordamerikansk ord for 'ven', kan syna til:

*Elbilen Buddy, eit norsk el-bilmerke
*Filmen Buddy, ein norsk spelefilm frå 2003, regissert av Morten Tyldum
*mBuddy, ei mobil posisjoneringsteneste frå NetCom
*Buddyprisen, ei utmerking delt ut av Norsk jazzforum til norske jazzmusikarar.

## Namn
Buddy kan også vera eit førenamn eller kjælenamn. Nokre kjende namneberarar er:

*Buddy Bolden (1877-1931), USA-amerikansk jazzmusikar
*Buddy Holly (1936-1959), USA-amerikansk rockepionér
*Buddy Miles (1947-2008), USA-amerikansk trommeslagar
*Buddy Rich (1917-1987), USA-amerikansk trommeslagar
Culross

** Culross ** (skotsk-gælisk *Cuileann Ros*) er ein by i regionen Fife i Skottland. Han har kring 2&nbsp;500 innbyggjarar. Han vart grunnlagd som ein hamneby ved Firth of Forth, ifølgje tradisjonen av sankt Serf på 400-talet. sankt Kentigern (òg kjent som sankt Mungo) skal ha vorte født der. 

På 1500- og 1600-talet var byen eit sentrum for gruveindustri. I tillegg var saltkoking ein viktig næringsveg. Tydinga som hamneby bortfalt i stor grad i løpet av 1700-talet. 

På 1900-talet vart det registrert at Culross har fleire unike historiske bygningar, og National Trust for Scotland har arbeidt for å verne desse, og eig fleire av dei. Blant bygningane er Culross Town House, ein tidlegare rettsbygning og fengsel; Culross Palace frå 1500-talet, Study frå 1600-talet og ruinane av klosteret Culross Abbey frå 1200-talet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Culross|Culross]]» frå , den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Cupar

** Cupar ** er ein by i regionen Fife i Skottland. Han har kring 9&nbsp;000 innbyggjarar og historisk status som kongeleg burgh. Han ligg omtrent midt mellom dei større byane Dundee og Glenrothes. Cupar fekk status som kongeleg burgh av David II av Skottland i 1363. Fram til 1975 var han hovudstaden i Fife.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cupar|Cupar]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Ordførarar i Noreg

**Ordførarar i Noreg** kan vise til:
*Ordførar
*Fylkesordførar
*Ordførar i Noreg
## Lister over ordførarar i Noreg
*Ordførarar i Noreg 2003-2007
*Ordførarar i Noreg 2007–2011
*Ordførarar i Noreg 2011–2015
*Ordførarar i Noreg 2019–2023
Glenrothes

** Glenrothes ** er ein ny by i regionen Fife  i Skottland. Han har kring 39&nbsp;000 innbyggjarar. Han vart grunnlagt omkring 1948 ved at fleire små landsbyar vart slått saman, og er no administrasjonssenter for regionen. 

Opphavleg var dei viktigaste industriane i Glenrothes papirproduksjon og kolgruvedrift. Mange gruvearbeidarar flytta dit frå den vestlege delen av Skottland, spesielt frå Glasgowområdet. I dag har desse industriane vorte erstatta av ei rekkje fabrikkar som produserer elektronisk utstyr. 

Blant kjende personar frå byen finn ein trompetisten John Wallace, skodespelaren Dougray Scott og den andre førsteministeren i Skottland, Henry McLeish. Han måtte gå av i 2001 etter ein skandale kjend som «Officegate», som involverte ulovleg vidareutleige av ein bygning i sentrum av Glenrothes. 

Jernbanestasjonen som betener byen heiter *Glenrothes-with-Thornton*, og ligg i landsbyen Thornton.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Glenrothes|Glenrothes]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Inverkeithing

** Inverkeithing ** (skotsk-gælisk *Inbhir Chèitinn*) er ein hamneby i regionen Fife i Skottland. Han har kring 5&nbsp;000 innbyggjarar. Han er ein *[[burgh|kongeleg burgh]]* grunnlagt av kong David I på 1000-talet.

Slaget ved Inverkeithing vart utkjempa nær byen den 20. juli 1651, nær Pitreavie House.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Inverkeithing|Inverkeithing]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Alness

** Alness ** (skotsk-gælisk *Alanais*) er ein by i regionen Highland i Skottland. Han har kring 6&nbsp;000 innbyggjarar.

Alness ligg på austkysten av Skottland, ved fjorden Cromarty Firth som er ein fjordarm av Moray Firth. Austom Alness ligg byen Invergordon og i sørvest landsbyen Evanton.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Alness|Alness]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Aviemore

** Aviemore ** (skotsk-gælisk *An Aghaidh Mhòr*) er ein by og vintersportstad i regionen Highland i Skottland. Han har kring 3&nbsp;500 innbyggjarar.  

Aviemore ligg i Cairngorms nasjonalpark i Det skotske høglandet. Det er ein populært vintersportsstad for ski og andre vinteridrettar. Blant anna vart Europameisterskapen i curling arrangert her i 1978. Verdsmeisterskapen i orientering vart arrangert her i 1976. Byen er òg mykje brukt som utgangspunkt for fotturar i nasjonalparken.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aviemore|Aviemore]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Brora

** Brora ** (skotsk-gælisk **Brùra**) er ein by i regionen Highland i Skottland. Han har kring 1000 innbyggjarar.

Brora ligg på nordsida av Moray Firth på austkysten av Skottland. Næraste landsbyane er Golspie i sørvest og Helmsdale i nordaust. Det er ein jerbanestasjon i Brora.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Brora|Brora]]» frå ,  den 2. november 2011.*
Kirkcaldy

** Kirkcaldy ** (skotsk-gælisk *Cair Chaladain*) er ein by i regionen Fife i Skottland. Han har kring 48&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på nordsida av Firth of Forth. Byen er kjent for produksjon av linoleum og for sitt årlege, vekeslange *Links Market*, som er den lengste gatemarknaden i Europa og som i 2004 feira 700-årsjubileum. Kirkcaldy har ei av dei lengste utbygde kystgatene i Europa. 

## Namn
Namnet «Kirkcaldy» er avleidd frå piktisk **', 'festning' og **', som anten tyder 'hard' eller er eit personnamn. Tydinga av namnet kan dermed anten vera 'den harde festningen' eller 'Caled-festningen'. 

## Historie
Det første dokumentet som nemner byen er frå 1075, då kong Malcolm III (regjerte 1058–93) gav heradet  Kirkcaladunt til kyrkja i Dunfermline. 

På 1600-talet vart eit av dei første latviske konsulata opna i Kirkcaldy. 

Dysart, ein tidlegare by og burgh, har vorte omringa av Kirkcaldy. I 1930 vart Dysart gjort til ein del av Kirkcaldy av parlamentet.

Mellom 1975 og 1996 utgjorde byen med omland eit administrativt distrikt.

## Kjende folk frå Kirkcaldy
Kirkcaldy er fødestaden til filosofen og økonomen Adam Smith, kjend for verket *[[The Wealth of Nations]]*, som han skreiv i mora sitt hus her, 220 High Street, i 1765–1767. Arkitekten og formgjevaren Robert Adam og far hans, William, var også frå byen.  Sir Sandford Fleming (1827–1915), ein ingeniør som stod bak utviklinga av standard tidssoner over heile verda og som arbeidde på mykje av jernbanesystemet i Canada, var fødd her. Oppdagaren John McDouall Stuart, som leia seks ekspedisjonar til det indre av og frå sør til nord av Australia, var frå Dysart.

Den britiske statsministeren Gordon Brown, som også var parlamentsmedlem for Kirkcaldy and Cowdenbeath, voks opp i byen frå han var tre år gammal. Krimforfattaren Val McDermid vart fødd her.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kirkcaldy|Kirkcaldy]]» frå ,  den 2. november 2011.*  
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Kirkcaldy|Kirkcaldy]]» frå ,  den 3. januar 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
* 
* 

## Bakgrunnsstoff

*
Ordførarar i Noreg 2011–2015

**Ordførarar i Noreg 2011–2015** er ei liste over norske ordførarar med kommuneinformasjon for perioden 2011&ndash;2015.

## Referansar
Dornoch

** Dornoch ** (skotsk-gælisk *Dòrnach*, skotsk *Dornach*) er ein by i regionen Highland i Skottland. Han har kring 1&nbsp;500 innbyggjarar og var tidlegare burgh. Dornoch ligg på nordaustkysten av Skottland ved Moray Firth, like nord for munningen av Dornoch Firth. Sør for Dornoch på andre sida av Dornoch Firth ligg Tain, lenger nord langs kysten ligg Golspie. 

Dornoch hadde status som kongeleg burgh, og var sentrum og einaste burgh i det tidlegare grevskapet Sutherland. Dornoch var òg sete for bispedømmet Caithness, med katedralen Dornoch Cathedral og slottet Dornoch Castle frå 1200-talet. Dornoch Castle er i dag eit hotell. 

Dornoch har den tvilsame æra av å vere den siste staden i Skottland der ei heks vart dømd og brunnen på bål, ei kvinne ved namn Janet Horne i 1727. 

I nyare tid er byen mest kjend for at popstjerna Madonna døypte sonen sin Rocco i Dornoch Cathedral dagen før ho gifta seg med Guy Ritchie i Skibo Castle like utanfor Dornoch.

## Galleri

Dornoch Cathedral (11470582694).jpg|Dornoch domkyrkje. 
Dornoch - panoramio.jpg|Dornoch strand. 
Dornoch Castle.jpg|Dornoch Castle. 


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dornoch|Dornoch]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Fort William i Skottland

** Fort William ** (skotsk-gælisk *An Gearasdan*, «Festninga») er ein by i regionen Highland i Skottland. Han har kring 10 000 innbyggjarar og er den største byen vest i Dei skotske høglanda. Byen ligg ved sjøane Loch Linnhe og Loch Eil.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fort William (Skottland)|Fort William (Skottland)]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Fortrose

** Fortrose ** (skotsk-gælisk *A' Chananaich*) er ein by i regionen Highland i Skottland. Han har kring 1&nbsp;500 innbyggjarar.

Fortrose ligg nesten inst i Moray Firth på halvøya Black Isle, omtrent ti kilometer nordaust for Inverness. Landsbyen Rosemarkie ligg like ved.

Byen er først og fremst kjent for katedralen frå 1200-talet. Ho vart delvis riven og øydelagt midt på 1600-talet av Oliver Cromwell, som brukte stein frå katedralen til festningsarbeid i Inverness. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fortrose|Fortrose]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Grantown-on-Spey

**Grantown On Spey** (skotsk-gælisk *Baile Ùr nan Granndach*) er ein by i regionen Highland i Skottland. Han har kring 2&nbsp;500 innbyggjarar.

Byen vart grunnlagt i 1765. Han ligg ved elva Spey i utkanten av Cairngorms, om lag 30 kilometer søraust for Inverness.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Grantown-on-Spey|Grantown-on-Spey]]» frå , den 2. november 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Invergordon

** Invergordon ** (skotsk-gælisk *Inbhir Ghòrdain* eller *An Rubha*) er ein by i regionen Highland i Skottland. Han har kring 4&nbsp;000 innbyggjarar og ligg ved Cromarty Firth, som er ein sidearm av Moray Firth på den skotske nordaustkysten.

## Historie
Invergordon var tidlegare kjent som *Inverbreakie*, Inver*gordon* stammar frå William Gordon som kjøpte eigedomen med Invergordon Castle på byrjinga av 1700-talet.

Invergordon har vore nytta som hamn av Royal Navy sidan 1800-talet, og frå byrjinga av 1900-talet vart det ein offisiell marinebase. I 1915 eksploderte kryssaren HMS «Natal» som låg for anker i Invergordon, over 300 menneske omkom. I 1931 gjennomførte sjømenn på engelske krigsskip ein protestaksjon mot planlagde lønnskutt som, trass i at det ikkje vart eit fullskala mytteri, vart kjent som Invergordonmytteriet (The Invergordon mutiny). Invergordon vart oppgjeve som base av Royal Navy under andre verdskrigen sidan byen låg innan rekkjevidd av tyske fly frå basar på det europeiske fastlandet.

Frå byrjinga av 1970-talet vart oljeindustri viktig for Invergordon, og eit verft for bygging og reparasjon av oljeriggar vart opna i Nigg like ved. Verftet er enno i drift.

Den djupe hamna i Invergordon gjer at byen årleg blir vitja av fleire cruiseskip med turistar som vitjar Dei skotske høglanda.

## Panoramabilete

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Invergordon|Invergordon]]» frå ,  den 2. november 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Kingussie

** Kingussie ** (skotsk-gælisk *Ceann a' Ghiùthsaich*, skotsk *Kineussie*) er ein by i regionen Highland i Skottland. Han har kring 1&nbsp;500 innbyggjarar.

Kingussie ligg ved elva Spey i Cairngorms nasjonalpark, like nordaust for Newtonmore. Ein del av opptaka til TV-serien *[[Kar for sin kilt]]* er gjort i og ved Kingussie.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kingussie|Kingussie]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Dingwall

** Dingwall ** (skotsk-gælisk **Inbhir Pheofharain**) er ein by i regionen Highland i Skottland. Han har kring 5000 innbyggjarar og var tidlegare burgh. Dingwall ligg på nordaustkysten av Skottland ved Cromarty Firth, ein sidearm til Moray Firth. Næraste større by er Inverness 23 kilometer sørvest for Dingwall. 

## Etymologi
Det engelske namnet Dingwall er avledet av det norrøne *Þingvöllr* som tyder tingvoll eller tingstad. Det gæliske namnet Inbhir Pheofharain tyder «munningen til Peffery». 

## Historie

Dingwall vart truleg grunnlagd i norrøn tid, som ein grensepost mellom det nordlege norrøne jarledømet som kontrollerte Orknøyane, Caithness og Sutherland, og dei skotske områda lenger aust og sør. Lokale historikarar trur det var orknøyjarlen Torfinn Sigurdsson Rike som grunnla Dingwall rundt 1050.

Byen kom ikkje under kontroll av dei skotske kongane før omkring år 1200, og i 1226 gav Aleksander II av Skottland byen status som kongeleg burgh. Borga, som truleg hadde eksistert frå norrøn tid, vart utvida og var ein viktig strategisk festning. Under den skotske sjølvstendekrigen var borga teken av soldatane til Edvard I av England.

Dingwall vart sete både for jarledømet Ross og det seinare grevskapet Ross-shire. Angus Lord of the Isles erobra Dingwall i 1411 under forsøket sitt på å få kontroll over jarledømet Ross. Han måtte likevel trekkje seg tilbake, men sonen hans Aleksander vart respektert som jarl av Ross i 1438 og regjerte frå Dingwall.

## Anna

Det lokale fotball-laget er Ross County, dei spelar i skotsk førstedivisjon. Heimebana er Victoria Park.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dingwall|Dingwall]]» frå ,  den 2. november 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Klaus von Klitzing

**Klaus von Klitzing** () er ein tysk fysikar. 

Han fekk nobelprisen i fysikk i 1985 for oppdaginga av kvantehalleffekten. Måling av denne effekten kan mellom anna brukast til med stor persisjon finne den atomære finstrukturkonstanten.

Han var professor ved den tekniske høgskulen i München 1980–1985 og frå 1985 direktør ved Max Planck Institut für Festkörperforschung i Stuttgart. 

## Bakgrunnsstoff
* Nobelprize.org, Nobelprisen i fysikk 1985
* Nobelprize.org, Klaus von Klitzing - Curriculum Vitae
* Klaus von Klitzing. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Klaus_von_klitzing
Kinlochleven

** Kinlochleven ** (skotsk-gælisk *Ceann Loch Lìobhann*) er ein landsby i distriktet Lochaber i regionen Highland i Skottland. Byen blir delt i to av ei lita elv. Den sørlege delen heiter Kinlochleven, medan den nordlege heiter Kinlochmore. Byen ligg ved enden av Loch Leven, som trass namnet ikkje er ein innsjø men ein fjordarm som består av saltvatn. Landsbyen har i dei siste åra vorte ein svært populært stoppestad for fotturistar som går den berømte West Highland Way.

Årleg har landsbyen besøk av rundt 100&nbsp;000 turistar og er i dag ein av dei fem mest vitja stadane i Skottland. Tidlegare var det industrien, og då særleg aluminiumsverket som bar byen økonomisk. I dag har turismen naturleg nok teke meir over som hovudnæring.

Det bur rundt 800 innbyggjarar i landsbyen, fordelt på omkring 420 husstandar. Svært mange av dei desse livnærer seg ekstra ved å drive ein Bed and Breakfast for dei mange vandrarane.

## Attraksjonar
Naturen rundt Kinlochleven er det dei fleste turistane valfartar for å oppleve. Med nærleiken til mektige Glen Coe i sør, og fjellvegen til Fort Williman nordover, er vala mange.

Ice Factor er den mest kjende attraksjonen i byen og er det høgaste isklatresenteret innandørs i verda. I tillegg til klatreveggen av is, finst det fleire andre vanlege klatrevegger med ulik vanskegrad. Inne i Ice Factor finn ein òg ein bistro og ein kafeteria.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kinlochleven|Kinlochleven]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Mallaig

** Mallaig ** (skotsk-gælisk *Malaig*) er ein by i regionen Highland i Skottland. Han har kring 800 innbyggjarar.

Mallaig ligg på vestkysten av Skottland, like nord for Arisaig og sør for Loch Nevis. Byen er eit viktig trafikk-knutepunkt. Han er endestasjon for greina av jernbanelinja West Highland Line som går vestover frå Fort William, og ei viktig ferjehamn. Det går ferjer frå Mallaig til Armadale på Isle of Sky, Inverie i Knoydart og til Small Isles-øyane Rùm, Eigg, Muck og Canna. Mallaig er òg ei viktig fiskerihamn. 

Mallaig var òg ein av opptaksstadene for Lars von Trier-filmen *[[Breaking the Waves]]* frå 1996, og filmen *[[Local Hero]]* frå 1983.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mallaig|Mallaig]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Nairn

** Nairn ** (skotsk-gælisk *Inbhir Narann*) er ein by (tidlegare burgh) i regionen Highland i Skottland. Han har kring 10&nbsp;000 innbyggjarar.

Nairn ligg om lag 30 kilometer nordaust for Inverness ved Moray Firth. Elva Nairn renn ut ved byen. Vest for Nairn ligg Elgin. Nord for Nairn på andre sida av fjorden ligg Cromarty. Inverness lufthamn ligg omtrent midt mellom Inverness og Nairn.

Nairn er ein hamneby, og hamneanlegget vart konstruert av Thomas Telford.

Ein årleg jazz-festival, Nairn International Jazz Festival, blir arrangert i Nairn. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nairn|Nairn]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Portree

** Portree ** (skotsk-gælisk *Port Rìgh*) er ein by i regionen Highland i Skottland. Han har kring 2&nbsp;500 innbyggjarar og er den største staden på øya Skye i dei Indre Hebridane. Den vesle hamna ligg skjerma til mellom svarte klipper og det pyramideforma fjellet Ben Tianavaig på austkysten av øya, inst i ei bukt ovanfor naboøya Raasay. 

Namnet kan kome av det gæliske *Port Rìgh* som tyder «hamna til kongen». I så fall heng namnet kanskje saman med eit kongebesøk i 1540; då kom kong Jakob V til staden. 

Men opphavet til namnet kan òg vere *Port Ruighe* eller *Portrigheadh* - hamna i skråningen eller hamna i åssida. Før 1500-talet var staden kjent som *Kiltaragleann*. 

Omkring 939 personar (37,72 %) snakkar gælisk i byen. 

Portree har eit museum om historia til øya, *The Aros Experience*. Det gjev detaljar om *[[Bonnie Prince Charlie]]* og Flora MacDonald, og ein ser nokre av gullplatane til det skotske bandet Runrig. Staden har ein pongtong bygd etter teikningane til den skotske arkitekten og sivilingeniøren Thomas Telford. 

Rett i nærleiken ligg den vesle landsbyen Skeabost.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Portree|Portree]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Tain

** Tain ** (skotsk-gælisk *Baile Dhubhthaich*) er ein by i regionen Highland i Skottland. Han har kring 4&nbsp;000 innbyggjarar.

Byen ligg på sørsida av Dornoch Firth, rett ovanfor Dornoch og omtrent 15 kilometer nord for Invergordon.
Tain fekk det fyrste kongelege charteret sitt av Malcolm III av Skottland alt i 1066, noko som gjer byen til den eldste kongelege burghen i Skottland.

Namnet på byen kjem frå elva Tain i nærleiken, som har eit namn med ei indoeuropeisk rot som tyder ‘flyt’. Det gæliske namnet, *Baile Dubhthaich*, tyder ‘byen til Duthac’, og vier til den lokale helgenen Duthac eller Duthus.

## Historie
Heilage Duthac er ein tidleg kristen figur som truleg levde på 700- eller 800-talet. Eit kapell ved munningen av elva skal ha blitt bygd på fødestaden hans. Kapellet blei ein så viktig stad at det blei rekna som ein stad for asyl, noko det kongelege charteret frå 1066 anerkjende.
Duthac blei offisiell helgen i 1419, og ved slutten av mellomalderen var det blitt ein viktig pilegrimsstad i Skottland. Kong Jakob IV vitja det minst ein gong i året i regjeringstida for å oppnå både åndelege og politiske mål.

Under den fyrste skotske frigjeringskrigen (1296–1328) sendte Robert the Bruce kona og dottera si for å søka asyl ved kapellet. Kyrkjeasylet blei brote, og dei blei fanga av styrkar som støtta William II, jarl av Ross og gjevne over til Edvard I av England.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tain|Tain]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
St. Andrews

**Royal Burgh of St Andrews** er ein kystby i regionen Fife  i Skottland. Han har kring 17&nbsp;500 innbyggjarar og ligg på austkysten mot Nordsjøen mellom Edinburgh og Dundee. Byen er namngjeven etter apostelen Andreas, som på grunn av ein mistyding mellom dei latinske orda «Scotia» og «Scythia», vart adoptert som den skotske nasjonalhelgenen under anglifiseringa av Den heilage Andrew. 

Byen vert ofte omtalt som «golfens mekka» fordi Royal & Ancient Golf Club of St. Andrews saman med USGA er organet til golfsporten for tolking og vedlikehald av golfreglane og dessutan fordi området St. Andrews Links med banane sine er kjent som den opphavlege heimstaden til golfsporten. 
Den kjende golfpioneren Tom Morris sr. (Old Tom Morris) ligg gravlagt på kyrkjegarden til byen saman med den kjende sonen sin Tom Morris jr.. Old Tom er spesielt kjent for sine mange gode banedesign, bl.a Prestwick, Royal Dornoch, Muirfield, Carnoustie, Royal County Down, Nairn, Cruden Bay og Machrihanish. 

University of St Andrews vart grunnlagt i 1413 og er det eldste universitetet i Skottland og det tredje eldste i den engelsken-språklege verda. Det er òg eit av dei mest prestisjefylte universita i Storbritannia, rangert som nummer tre av The Guardian University Guide 2012.

Byen var opphavleg ein piktisk festning før det vart ein kongeleg burgh i 1124.

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:St. Andrews|St. Andrews]]» frå ,  den 2. november 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Thurso

**Thurso** (skotsk-gælisk *Inbhir Theòrsa*) er ein by i regionen Highland i Skottland. Han har kring 8&nbsp;000 innbyggjarar.

Thurso ligg på nordkysten av Skottland, sørvest ved sundet Pentland Firth som skil fastlandsskottland frå Orknøyane. Thurso er den nordlegaste byen på det skotske fastlandet, han ligg 32 kilometer vest for John o' Groats som er den nordlegaste landsbyen. Næraste byen er Wick 35 km søraust for Thurso. Næraste større by er Inverness 177 km lenger sør. 

Elva Thurso renn gjennom byen, og elvemunningen dannar ei god hamn. 

## Historie

Historia til Thurso strekkjer seg attende til tida då det norrøne jarledømet på Orknøyene herska over Caithness og som enda i 1266. Byen var ei viktig norrøn hamn og har ei seinare historie med handel med andre hamnebyar over heile nordlege Europa fram til 1800-talet. I 1330 vart det skotske standardeininga for vekt innført i Thurso etter avgjersle frå kong David II av Skottland, noko som var ein indikasjon på at byen var ein viktig handelsstad. Den gamle kyrkja, St. Peter's Kirk, skal vera datert frå rundt 1220 og frå tida til biskop Gilbert Murray av Caithness som døydde i 1245. 

Historisk sett var Thurso ein av to byar med status som burgh i grevskapet Caithness. 

Det meste av byen i dag er frå utviklinga på 1800-talet. Ei stor utviding skjedde midt på 1900-talet då kjernekraftverket Dounreay vart etablert ved Dounreay, 14,5 km vest for byen. Innanfor ein periode på fem år voks folkesetnaden raskt, frå rundt 2500 innbyggjarar til rundt 12 000 mellom 1955–1958 då kraftstasjonen kravde utdanna arbeidskraft som vart rekruttert frå heile Storbritannia. Ved 1960 dalte likevel folkesetnaden til rundt 9000 då anleggsutbygginga vart avslutta. 

Thurso er òg namnet på grevskapet som vert halde av familien Sinclair i Det sameinte adelskalenderen til kongeriket. Den noverande vicomte Thurso er òg den lokale medlemen av parlamentet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Thurso|Thurso]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Greenock

** Greenock ** (skotsk-gælisk *Grianaig*) er ein by i regionen Inverclyde i Skottland. Han har kring 40&nbsp;000 innbyggjarar. Han inngår i eit urbant område saman med Gourock i vest og Port Glasgow i aust. Byen har historisk status som *[[burgh]]* og låg i det historiske fylket Renfrewshire.

Byen ligg ved sørbreidda av Clyde, like ved utløpet i Firth of Clyde. Folketalet gjekk ned i løpet av 1900-talet, frå toppnivået 81 123 i 1921 til omkring 78 000 i 1966 og 45 467 i 2001. Då han var på det største var byen den sjette største i Skottland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Greenock|Greenock]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Dalkeith

** Dalkeith ** (skotsk-gælisk *Dail Cheith*) er ein by med historisk status som burgh i regionen Midlothian i Skottland. Han har kring 13&nbsp;500 innbyggjarar. Han ligg søraust for Edinburgh. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dalkeith|Dalkeith]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Buckie

**Buckie** (skotsk-gælisk *Bucaidh*) er ein by med historisk status som burgh i regionen Moray i Skottland. Byen har kring 8&nbsp;500 innbyggjarar og er den tredje største i regionen Moray etter Elgin og Forres.

Buckie er ein hamneby på sørsida av Moray Firth, omtrent midt mellom Elgin i vest og Banff i aust.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Buckie|Buckie]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Grev

**Grev** er ein hakkeliknande jordbruksreiskap, utforma som eit smalt, meir eller mindre rektangulært eller trekanta blad av jarn festa i den eine enden i rett vinkel til eit treskaft. Reiskapen vert nytta til å hakke og grave i jorda med, mellom anna for å reinske for ugras, til å hyppe (mylde) potetplanter (det vil seie å grave jord opp om plantene), til å taka potetane opp or jorda med, og mykje anna.

## Kjelder

*
*«Grev» (14. februar 2009). *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 13. september 2015.

## Bakgrunnsstoff
*Grev ved Digital Museum
Dufftown

**Dufftown** er ein liten by i regionen Moray i Skottland. Han har kring 1&nbsp;600 innbyggjarar. Han oppstod som ein landsby i mellomalderen, under namnet Mortlach. I 1817 vart han kraftig utvida av James Duff, og fekk nytt namn etter han.

Dufftown omtaler gjerne seg sjølv som *The Malt Whisky Capital* og er eit godt utgangspunkt for whiskyturistar. Mange kjende whiskydestilleri er lokalisert like i nærleiken av Dufftown. Mellom dei Glenfiddich, The Macallan, Glenfarclas, Speyburn, Glenlivet, Cardhu med fleire. Dufftown har fleire butikkar, restaurantar, hotell, B&Bs, kiltbutikk og ein velassortert whiskyutsal. 

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Dufftown|Dufftown]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Ullapool

** Ullapool ** (skotsk-gælisk *Ullapul*&#8239;) er ein by i regionen Highland  i Skottland. Han har kring 1&nbsp;500 innbyggjarar.

Ullapool ligg nord på den skotske vestkysten, og er den einaste større busetjinga på vestkysten nord for Isle of Skye. Byen ligg ved fjorden Loch Broom. 

Ullapool vart grunnlagt etter teikningar av Thomas Telford som ei fiskerihamn i 1788. Hamna er enno sentrum for byen. Det er ferjesamband frå Ullapool til Stornoway på Lewis og Harris på dei Ytre Hebridane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ullapool|Ullapool]]» frå , den 2. november 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Wick i Skottland

** Wick ** (skotsk-gælisk *Inbhir Ùige*, skotsk *Week*) er ein kystby i regionen Highland  i Skottland. Han har kring 7&nbsp;000 innbyggjarar og var ein kongeleg *[[burgh]]*, og administrasjonsby for grevskapet Caithness inntil dette vart avskaffa som administrativ eining.

Elva Wick renn gjennom byen. Hamna til byen ligg på sørsida av fjorden som blir danna av denne elva.

Wick ligg ved hovudvegen mellom John o' Groats og det sørlege Storbritannia, og har jernbanesamband med Thurso og den sørlege delen av landet. Wick Airport ligg i utkanten av byen.

Mykje av den delen av byen som ligg sør for elva, Pulteneytown, vart utbygt under silde-gullalderen på 1800-talet. Old Pulteney whiskydestilleri ligg i denne delen av byen. Staden vart ei viktig hamn for sildeeksporten, og det vart produsert mykje *[[kippers]]* (røykt sild) der. I museet Wick Heritage Centre er denne sida ved historia til byen godt belyst.

## Samband til Noreg

Historia til byen går tilbake minst til tida då Caithness vart styrt som ein del av Orknøyane, ein periode som enda i 1266. Namnet er av norrønt opphav, og tyder «vik».

I seinare år har byen òg hatt eit samband til Noreg, då han låg under den katolske Nordpolmisjonen, som hadde hovudkvarter i Alta. Ein av dei som virkte som katolsk sokneprest i byen var Bernard Bernard (i 1860), seinare prefekt for Det apostoliske prefektur Noreg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Wick i Skottland|Wick i Skottland]]» frå , den 2. november 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Elgin

**Elgin** er ein by i regionen Moray i Skottland. Han har kring 23&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Lossie den viktigaste industrien er whiskyframstilling.

Grunnen til Elgin vart lagt på 1000-talet då ei borg vart reist på eit nærliggande berg vest for byen. Borga utgjorde i år 1291 den nordlege grensa for den då engelske delen av Skottland, men vart forstørra etter slaget ved Bannockburn år 1314. I Elgin finst òg ruinane av Moraykatedralen som vart bygd i år 1224.

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Elgin|Elgin]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Forres

**Forres** (skotsk gælisk *Farrais*) er ein by i regionen Moray i Skottland. Han har kring 10&nbsp;000 innbyggjarar.

## Skildring
Forres har vakse særs i dei seinare åra og har no over 10&nbsp;000 innbyggjarar. Staden ligg på ei flate mellom elva Findhorn og dei skogkledde skråningane mot Cluny og Sanquhar Hills. Forres er kjent for sine prisvinnande blomsterskulpturar.

Forres var eit viktig knutepunkt for jarnbana Highland Railway. Å reise gjennom Forres var ein gong den raskaste ruta for å nå Inverness frå sør.

Stiftinga Findhorn Foundation er eit internasjonalt andeleg samfunn som ligg i Forres. Det vart grunnlagt i 1962 og er enno populært hos andelege søkjande menneske. Det er ein liten butikk som sel andelege og keltiske bøker, forutan organisk mat og drikke som *[[Kelpoe Seaweed]]* (øl).

## Parlamentarisk burgh
Forres var ein parlamentarisk burgh som saman med Inverness, Fortrose og Nairn vart Inverness Burghs valkrets for det britiske Underhuset (*House of Commons*) frå 1708 til 1801, og Det sameinte kongerike frå 1801 til 1918. Valkretsen vart oppløyst i 1918 og kretsane Forres og Nairn vart slått saman til den nye valkretsen Moray og Nairn.

## Historie
Det har vore spekulert på om Forres kan vere staden «Varris» som Klaudios Ptolemaios teikna inn på eit kart over det landet romarane kalla Caledonia (dagens Skottland) for bortimot 2000 år sidan. Det var ei kongeleg festning her frå år 900 e.Kr og rundt 1140 vart det ein kongeleg burgh. Burgher vart grunnlagt av dei skotske kongane på 1100-talet for å oppmuntre handel og økonomisk vekst. Det lokalet kloster, som var eit lokalt senter for vekst, fekk eit kraftig knekk då den frykta krigarhøvdingen som vart kalla for «Ulven frå Badenoch», det vil seie Alexander Stewart, 1. jarl av Buchan, plyndra og herja staden på midten av 1300-talet. Forres var saman med Dunkeld den staden som dei skotske kongane i byrjinga av mellomalderen budde i lengre tid.

Den 23. juni 1496 tildelte kong Jakob IV av Skottland eit kongeleg charter som oppretta rettane og privilegia for byen, men ein trur at byen har hatt eit tidlegare charter sidan regimet til kong David I av Skottland, 300 år tidlegare.

Byen er òg lokaliseringa for Suenos stein, ein stor, uthogd bauta på 6,5 m som truleg er reist av piktarar som eit minne mot kanskje norske vikingar eller invaderande skottar.

Festninga Brodie Castle ligg i nærleiken av byen, og William Shakespeare-skodespelet Macbeth plasserte festninga til den historiske kongen Mac Bethad mac Findláich (Macbeth av Skottland) her, men det er få om nokre historiske bevis for at det er tilfelle.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Forres|Forres]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Krafse

**Krafse** (stundom òg kalla *gravse*) er ein reiskap esla til å skrape jord, grus og sand med for å jamne ut eller flytte slik masse med handemakt.
Krafsa er samansett av eit breitt blad av jarn i svak boge, festa vinkelrett øvst på midten til eit solid skaft av tre. Krafsa vert ofte nytta i kombinasjon med eit *trau*, eit jarnbrett med sidehandtak som ein skrapar massen inn på, for deretter å fylle han i ei vogn eller trillebår, eller for å bere han på krafsebrettet til ein annan stad i nærleiken.

Nemninga *krafse* vert på sine stadar òg nytta om ei lita rive med grove tindar.

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*Søk etter krafse ved DigitaltMuseum
Kinloss

**Kinloss** (skotsk-gælisk *Cinn Lois*) er ein landsby i Moray i Skottland. Han ligg nær kysten, om lag 5&nbsp;km frå Findhorn og 4 km frå Forres. Ved Kinloss ligg Royal Air Force-flybasen RAF Kinloss, som sysselset 5&nbsp;000 menneske. Cisterciensarordenen sitt Kinloss kloster vart reist av David I av Skottland i 1150, og ligg no i ruinar.

Ved folketeljinga i 2001 hadde Kinloss 1&nbsp;931 innbyggjarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kinloss|Kinloss]]» frå ,  den 2. november 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Lossiemouth

**Lossiemouth** er ein by i regionen Moray i Skottland. Han har kring 8&nbsp;000 innbyggjarar.

Opphavleg var staden hamna for Elgin, men har vakse til å bli ein viktig og innovativ fiskarby. RAF Lossiemouth, flybasen til Royal Air Force (RAF), er dessutan viktig for byen. Sjølv om det har vore busetjingar i området i over 1000 år, har dagens by vakse fram dei siste 250 åra. Byen består av fem mindre byar som sidan har vakse saman til éin.

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lossiemouth|Lossiemouth]]» frå , den 2. november 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Coldstream

**Coldstream** er ein by i regionen Scottish Borders  i Skottland. Han har kring 2&nbsp;000 innbyggjarar og ligg på nordsida av elva Tweed, med England på den andre sida. 

Byen er kjent som heimbyen til Coldstream Guards, det eldste aktive regimentet i den britiske hæren. 

Edvard I invaderte Skottland ved Coldstream i 1296.

På 1700- og 1800-talet var Coldstream ein populær stad å gifte seg for dei som ikkje hadde alle løyve frå føresette i orden, på same måte som Gretna Green, fordi byen låg ved ein hovudveg (i dag A697. Tollhuset, der ekteskapa vart inngått, er saman med Hishel House ein av attraksjonane i byen. 

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Coldstream|Coldstream]]» frå , den 2. november 2011.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Duns

**Duns** er ein by med historisk status som burgh i regionen Scottish Borders i Skottland. Han har kring 3&nbsp;000 innbyggjarar.

Duns var tidlegare administrativt sentrum for grevskapet Berwickshire. Slottet Duns Castle ligg i Duns.

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Duns|Duns]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Galashiels

**Galashiels** er ein by i regionen Scottish Borders i Skottland. Han har kring 13&nbsp;000 innbyggjarar og ligg ved elva Gala. Byen er kjent for tekstilproduksjon, og er heimstaden til Scottish College of Textiles, som no er ein del av Heriot-Watt University.

Innbyggjarane blir av andre i regionen kalla *pail mercs* («bøttehandlarar») fordi byen var den siste i området som fekk innlagt vatn og kloakk.

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Galashiels|Galashiels]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Hawick

**Hawick** er ein by i regionen Scottish Borders i Skottland. Han har kring 14&nbsp;500 innbyggjarar. Byen er kjent for sin årlege ryttarfestival til minne om lokale ungdomar sine siger over ein engelsk styrke som raida området i 1514.

Det er ein av dei byane i Skottland som ligg lengst frå sjøen, i hjarte av Teviotdale. Hawick er òg den største byen i det tradisjonelle grevskapet Roxburghshire. Han ligg i Teviotvale, dalen som elva Teviot renn gjennom, rett ved staden der Slitrig renn inn i Teviot.

Innbyggjarane blir kalla seg sjølv *teris*, etter ein tradisjonell song som inneheld orda «Teribus y Teriodin», moglegvis ein referanse til elles ukjende angelsaksiske gudar. Tidlegare måtte ein vere fødd i Hawick for å vere ein *teri*, men sidan juli 1988 har det ikkje vore noka lokal fødeavdeling, slik at dei fleste barna av borgarane i byen blir fødde på Borders General Hospital i Melrose. Difor er kravet no at ein bur i byen frå så kort tid som mogleg etter fødselen.

Byen har ikkje hatt jernbanesamband sidan 1969, men det er busskorrespondanse til Carlisle, omkring 80 km unna, og vegen A7 mellom Edinburgh og Carlisle går rett utanfor Hawick.

## Merknader

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hawick|Hawick]]» frå ,  den 2. november 2011.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Jedburgh

**Jedburgh** er ein by i regionen Scottish Borders i Skottland. Han har kring 4&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved Jed Water, som er ein sideelv til Teviot, omkring 16 km frå grensa til England. Byen er prega av dei store ruinane etter Jedburgh Abbey. Byen har gjennom historia vore utsett for ei rekkje trefningar i grensestridar mellom Skottland og England. 

## Historie
Det vart grunnlagt ei kyrkje i Jedburgh på 800-talet, og David I av Skottland grunnla eit augustinarkloster der mellom 1118 og 1138, med munkar frå Beauvais i Frankrike. Jedburgh Abbey vart grunnlagt i 1147. Han vart øydelagt under grensekrigar på 1500-talet. 

Den djupt religiøse kongen Malcolm IV døydde i Jedburgh i 1165, berre 24 år gammal. Han skal ha døydd på grunn av overdriven fasting. 

David I fekk òg grunnlagt eit slott i Jedburgh, og i 1174 var det ein av fire grensefestningar som vart overlevert til England. Han vart til tider brukt som kongeleg residens av den skotske monarken, men vart teken av engelskmennene så ofte at han tilslutt vart øydelagt, i 1409, då han var det siste engelske støttepunktet i Skottland. 

I 1258 fekk Jedburgh igjen kongeleg merksemd, då forhandlingar mellom Alexander III av Skottland og Henrik III av England om arveretten til den skotske trona vart ført der. Alexander III gifta seg i Jedburgh Abbey i 1285. 

Dronning Maria av Skottland budde i eit hus i byen i 1566; det er no innreidd som museum. I 1745 passerte ein jakobitthær gjennom byen, leia av prins Charles Edward Stuart, og han budde i same hus. Castle Jail vart opna i 1823. 

*Jeddart Justice* er eit uttrykk som refererer til tilfelle der ein person først blir hengt og stilt for retten etterpå; det skal ha oppstått frå ei sak der ein kriminell bande vart hengt først, og så fekk domane sine. 

## Merknader

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jedburgh|Jedburgh]]» frå ,  den 2. november 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*