open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kaffarar

:*Sjå også «[[kafir]]».*
**Kaffarar** (av arabisk *kafir*, «vantru») var nemninga som vart brukt om dei svarte innfødde av europeiske kolonistar i det sørlege Afrika. Der var det opphavleg eit nøytralt uttrykk blant dei kvite, som også vart brukt av antropologar og misjonærar i snever forstand om søraustbantuane, det vil seie mellom andre zuluane, xhosaene, swaziane, sothoane og matabelene, og i utvida forstand om andre afrikanske folkegrupper i heile regionen. Det er mogleg at det var portugisarane som hadde snappa opp ordet frå arabarane, som brukte det om ikkje-muslimane i området, men portugisarane oppfatta det som eit ord for den farga folkesetnaden generelt.

Men på 1900-talet byrja den nøytrale bruken å utvikle seg til noko nedsetjande. Særleg i apartheidtida i Sør-Afrika vart ordet eit nedsetjande uttrykk for «neger». I dag er bruken av ordet forboden i Sør-Afrika og Namibia.

Ordet går igjen som eit historisk områdenamn (Kafiristan) for ein del av dei nordlege grensetraktene mellom Pakistan og Afghanistan. Fram til 1890-åra var regionen kjend som *Kafiristan* («heidninglandet»), fordi folkesetnaden der praktiserte animisme. Regionen vart erobra av emir Abdur Rahman Khan i 1895–1896, og folket vart konvertert med makt til islam. Regionen fekk så namnet *Nurestan*, som tyder *landet til dei opplyste*.

På tysk er *kaffar* også eit nedsetjande uttrykk, men det er då ofte avleidd frå jiddisch, der det tyder *bondsk*, i nedsetjande meining. Rota til dette ordet er *kafr*, som tyder småby eller landsby, og som går att til dømes i stadnamnet Kapernaum.

## Kjelder
*«Kaffer» på SNL.no, innhenta 25. november 2009.
*«Kaffere» på Caplex.no, innhenta 25. november 2009.
*«Kaffer» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 25. november 2009.
Kafir

:*Sjå også «[[kaffarar]]».*
**Kafir** (Arabisk: كافر, *kāfir*; fleirtal كفّار, *kuffār*, «vantru») er i islam ei nemning for ein person som avviser Gud (Allah) eller profeten Muhammad (med andre ord alle ikkje-muslimar), eller som gøymer eller fornektar «sanninga».

Vanlege omsetjingar på norsk er «vantru», «fråfallen» og «ateist». I seinare tid har omgrepet vorte sett på som nedlatande, og difor frårår nokre muslimske lærde å bruke det, og føreslår i staden «ikkje-muslim».

## Kjelder
*«Kafir» på SNL.no, innhenta 25. november 2009.
*«Kafir» på Caplex.no, innhenta 25. november 2009.
*«Kafir» på Wikipedia på engelsk, innhenta 25. november 2009.

### Referansar
Glenja

**Glenja** er ei lita bygd i Gulen kommune og ligg vest for Eidsfjorden.

Namnet tyder truleg glenne - open plass med gras i skog.

Næraste tettstad er Dalsøyra.
Fylkesveg 5625

**Fylkesveg 5625** i Vestland fylke går mellom Aurlandsvangen og Skjerdal i Aurland kommune.
Vegen er 6,3 km lang, og tek av frå  (Snøvegen/Aurlandsvegen) på Aurlandsvangen og går nede ved fjorden nordover til han fyrst går i ei relativt lang brekke oppover lia før han går i nokre hårnålsvingar opp til garden Skjerdal.

Fram til 2019 hadde vegen nemninga *Fylkesveg 242 i Sogn og Fjordane*.

## Kommunar og knutepunkt

* Aurlandsvangen
*Endepunkt Skjerdal

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Tysseelva

**Tysseelva** ligg ved Tysse i Samnanger, er snautt 3 km lang og går ifrå Frølandsvatnet og ut i Samnangerfjorden ved Tysse.

Eit kraftverk som ligg i fabrikken Safa, nyttar delar av vatnet forbi Tyssefossen, som går ned i fjorden.

Elva har vore ei populær fiskeelv for laks og sjøaure som fekk laksetrapp forbi fossen i år 2000.

Oppom Frølandsvatnet er det to elvar: Frølandselva (Eikedalselva lenger oppe) som er varig verna, og Storelva som er sterkt regulert med fire kraftverk. 
Frølandselva er lakseførande den nedste kilometeren mot Frølandsvatnet. 

Tysseelva, som er ein del av Samnangervassdraget, har eit nedsalgsfelt på kring 233 km² i eit av dei nedbørrikaste områda i landet.

## Kjelder
* Samnanger Jakt og Fiskelag
Samnangervassdraget

**Samanangervassdraget** har eit nedbørsområde som omfattar den austlege delen av Samnanger og mindre delar av Vaksdal og Kvam.
I nord grensar Samnangervassdraget mot Bergsdalsvassdraget, i aust grensar det mot Øystesevassdraget og Steinsdalsvassdraget.
I vest grensar det mot fleire mindre vassdrag mellom anna Vaksdalsvassdraget og Aldalselvvassdraget.

Frølandselva (Eikedalselva), som er den eine hovuddelen av Samnangervassdraget, er varig verna mot
kraftutbygging gjennom verneplan III i 1986.
Denne elva har fleire større sideelvar og kjem ned i Frølandsvatnet (27 moh) frå Eikedalsvatnet (384 moh).

Frølandsvatnet renn ut i Tysseelva, som munnar ut i Samnangerfjorden.

Storelva, den andre hovuddelen av vassdraget, er den største av elvane, og har i dag (2010), medrekna sideelvane, seks regulerte vatn. Desse er:

* Øvsta Dukavatnet (823,2 moh - 804,5 moh)
* Nedsta Dukavatnet (799,2 moh – 778,4 moh)
* Svartavatnet (625,9 moh - 580,9 moh)
* Kvitingsvatnet (368,4 moh – 334,1 moh)
* Grønsdalsvatnet ( 189 moh – 188 moh)
* Fiskevatnet (178,3 moh – 172,7 moh)

Uregulerte vatn som også munnar ut i Storelva:
* Kvanndalsvatnet 419 moh
* Søyevatnet 747 moh
* Herfangsvatnet 681 moh
* Flatavatn 720 moh

Nedslagsfeltet totalt er kring 241 km², av dette er kring halvparten utnytta til kraftproduksjon.

## Kjelder
* Miljøstatus Samnangervassdraget
* BKK:Utbygging i Samnangervassdraget
Fretheim bru

**Fretheim bru** er ei kommunal vegbru i Flåm i Aurland kommune i Sogn og Fjordane. Brua kryssar Flåmselvi ved Fretheim. Ho er ei bogebru i limtre og er 38 meter lang. Fertehim bru vart opna jonsokafta i 2006. Brua er prosjektert med 100 års levetid.

## Kjelder

----

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fretheim bru|Fretheim bru]]» frå , den 26. november 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* DBC bygg: Fretheim bru
* Bilete frå monteringa av brua på nettstaden til Aurland kommune
Fylkesveg 5627

**Fylkesveg 5627** i Vestland fylke går mellom Aurlandsvangen i Aurland kommune og Lærdalsøyri i Lærdal kommune. Vegen er 48,6 km lang og vert kalla **Aurlandsvegen** og **Snøvegen**. Han er Nasjonal turistveg. Vegen vart opna som kommunal veg mellom Bjørgo og Erdalen i 1967, og har vore fylkesveg sidan 1987.

Fram til 2019 hadde vegen nemninga *Fylkesveg 243 i Sogn og Fjordane*.

## Kommunar og knutepunkt

*   Fossheim ved Lærdalstunnelen
*Aurlandsvangen
*Vangen → kommunal veg Onstadvegen til  Heggviki

* frå Vangen til Skjerdal (6,3 km)
* Stegastein
*Kvammadal  Vinterstenging
*Hornsvatnet  Høgaste punktet på vegen, 1306 moh.
*Horndalen  Vinterstenging

*Sanden → kommunal veg Revsnesvegen til Vindedalen og Revsnes

* Raubergtunnelen (120 m)
*Endepunkt Habben (Lærdal ferjekai)
**Arm  Habnavegen →   Lærdalsøyri

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* ''Vegliste fylkes- og kommunale veger 2008 Sogn og Fjordane'' på nettstaden til Statens Vegvesen
* Utdrag av boka ''Aurlandsvegen'' av Hans H.Tyri på nettstaden til Skald forlag
* Om vegen på nettstaden til Nasjonal turistveg
*
Fylkesveg 5624

**Fylkesveg 5624** i Vestland fylke går mellom Brekkebrui og Nedre Brekke bru i Flåm i Aurland kommune. Vegen er 821 meter lang og går på vestsida av Flåmselvi og over Nedre Brekke bru. Fylkesvegen gjev samband mellom E 16 og Flåm stasjon. 

Vegen vart oppteken som fylkesveg 31. mai 2002 og hadde fram til 2019 nemninga *Fylkesveg 245 i Sogn og Fjordane*.

## Kommunar og knutepunkt

* Brekkebrui
*Vegkryss Fv5624 Flåmsdalsvegen x Brekkevegen x Flåmdalsvegen x Fv5624 Nedre Brekkevegen
**→ Kommunal veg Flåmsdalsvegen opp Flåmsdalen til Vatnahalsen (16,4 km) 
***  (117,5 m)
***Endepunkt Vatnahalsen, privat veg Rallarvegen (stengd for biltrafikk) vidare til Myrdal og derfrå til Haugastøl

* Nedre Brekke bru (ca. 30 m)
*Endepunkt Nedre Brekke bru

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* ''Vegliste 2008 Fylkes- og kommunale veger Sogn og Fjordane'' på nettstaden til Statens Vegvesen 
* Sak 02/0007 «Aurland kommune - Opptak av kommuneveg til fylkesveg i Flåm»
Mérida i Yucatán

**Mérida** (*T'hó' *ella *Ichkanzihóo* på yucatekisk maya) er hovudstaden og den største byen i delstaten Yucatán. Byen ligg den austlege delen av Mexico og har eit folketal på 734&nbsp;153. Byen er det økonomiske og kulturelle sentrumet i delstaten. Mérida vart grunnlagd av spanske conquistadorar i 1542.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* www.merida.gob.mx
Sametingsvalet 2009

**Sametingsvalet 2009** vart halde 13. september. Valdeltakinga ved årets sametingsval var på 69,3 prosent, noko som er ein nedgang på 3,3 prosentpoeng i høve til 2005. Så mykje som 40 prosent av dei godkjende røystene vart avgjevne på førehand.

Arbeidarpartiet var som ved førre val det største partiet. Norske Samers Riksforbund gjekk attende, også som sist. Den nye vallista Árja fekk 10% av røystene totalt, ein femtedel av røystene i Ávjovári valkrins. Framstegspartiet stilte liste for første gong, og fekk inn tre representantar i Sametinget.

## Kjelder

* ssb.no
Fylkesveg 50

**Fylkesveg 50** (**Fv50**) går mellom Fossheim i Aurland og Hol. Veglengda er 95,1 km, fordelt på to trasear.

Hovudtraséen går i Aurland langs Vassbygdevatnet, opp Låvisberget, gjennom tunnellar til Heimrebø i Aurlandsdalen som den følgjer  til fylkesgrensa ved Geiterygghytta og følgjer så Sudndalen i Hol. Veglengda er 94 km, av dette 42,4 km i Vestland og 51,6 km i Buskerud. I tillegg går ein arm frå Steine bru til Bjelde i Vassbygdi i Aurland.

## Historikk
Vegen hadde tidlegare riksvegnummer 288 og 601. Vegen vart opna til Flåm i 1987 og vidare til Gudvangen då Gudvangatunnelen opna i 1991. Mellom 1991 og 2000 var riksveg 50 det første og einaste ferjefrie vegsambandet mellom Austlandet og Bergen. I november 2000 opna Lærdalstunnelen til Aurland, og riksveg 50 fekk endepunkt på Fossheim i Aurland.

Før 1962 var riksveg 50 namnet på vegen som i dag er europaveg 6 i Noreg, bortsett frå strekninga mellom Oslo og Svinesund i Østfold (då riksveg 1).

Før 1. januar 2010 var vegen riksveg, etter at forvaltingsreforma trødde i kraft har han status som fylkesveg.

I 2019 vart det gjort endringar i fylkesvegnettet. Gamle Fylkesveg 244 i Sogn og Fjordane vart lagt til som ein arm av Fylkesveg 50 i Vassbygdi, med ei lengd på 1,1 km. 

## Kommunar og knutepunkt
### 

*   Fossheim,  til Aurlandsvangen og vidare Nasjonal turistveg til  Havnen i Lærdal
*  Vassbygdtunnelen (1058 m)
* Vassbygdi
* Arm frå Steine bru
**Endepunkt Bjelde (1,1 km)
*  Hagatunnelen (690 m)
*  Låvisberget tunnel 4 (410 m) (vendetunnel)
*  Kroktunnelen 3 (270 m) (vendetunnel)
*  Langetunnelen 2 (1350 m) (vendetunnel)
*  Låvisberget tunnel 1 (260 m) (vendetunnel)
*  Stondalstunnelen (2246 m)
*  Berdalstunnelen (4266 m)
*  Nesbøtunnelen (2510 m)
*  Botnatunnelen (904 m)
*  Vetlebotntunnelen (286 m)
**  uvisst (ca. 2900 m) til Nyhellervatnet
*  Det høgaste punktet på vegen, Vestredalsvatnet (1160 moh.)

### 

* Privat veg (gamlevegen) utanom Geiteryggtunnelen → Geiterygghytta, 1240 moh.
*  Geiteryggtunnelen (3281 m)
* Hol
*  Hagafoss

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Aksjonsgruppen for vinteropen Rv50
Vasa

**Vasa** (finsk *Vaasa*) er ein bykommune i Finland, og administrasjonssenteret i Västra Finlands län. Vasa kommune grensar til kommunane Korsholm og Malax. Vasa er ein tospråkleg kommune med finsk som majoritetsspråk (69,8 %) og svensk som minoritetsspråk (24,8 %). I omlanda til Vasa er det svensk som er majoritetsspråk.

## Historie

Vasa vart grunnlagd i år 1606 av kong Karl IX av Sverige, og fekk namn etter den svenske kongeætta. Vasa vart ein viktig handels- og sjøfartsby på 1800-talet. Den gamle byen Vasa låg opphavleg ved kysten (i noverande Mustasaari kommune) men landhevinga har gjort at denne delen av byen ikkje er tilgjengeleg frå sjøen lenger. 

I 1852 vart byen herja av ein stor bybrann. Etter dette vart han flytt 7 km lenger vest, attmed den nye strandlina, og skifte namn til *Nikolaistad* (finsk *Nikolainkaupunki*). Dette namnet hadde byen fram til 1917, sjølv om folk lokalt brukte namnet Vasa i denne tida.
Under den finske borgarkrigen i 1918 var Vasa sete for senatet, sentrum for dei "kvite", og dimed hovudstaden i Finland.
Etter dette fekk Vasa rett til å føre fridomskrossen åt Finland i byvåpenet.

## Næringsliv og samferdsel

Dei fleste arbeidsplassane er innanfor tenesteytande næringar, men det finst òg ein del industri, m.a. motor-, tekstil-, plast- og næringsmiddelindustri attåt produksjon av elektrisk og elektronisk utstyr. Wärtsiläkoncernen har ein mekanisk verkstad i Vasa.

Vasa er eit viktig knutepunkt for samferdsle i den vestlege delen av Finland. Byen har jarnbanestasjon, og lufthamna ligg 9 km sør for sentrum. Vasa har ferjesamband med Sundsvall og Umeå i Sverige. 

## Kultur

Vasa har eige universitet, Vasa universitet, og fleire høgskular. Mellom anna har Åbo Akademi og Svenska handelshögskolan i Helsingfors kvar si underavdeling i Vasa.

Muséet Söderfjärdens Meteoria inneheld ei utstilling som viser meteorittnedslaget i området for 520 millionar år sidan. Kvarkens natursenter Terranova er eit informasjonssenter den fyrste og einaste staden i Finland som har kome på verdsarvlista til UNESCO: Kvarkens skärgård. Elles har Vasa eit historisk museum, kunstsamlinga Österbottens museum, opera, finsk- og svenskspråkleg teater, og moroparken Wasalandia.

## Venskapsbyar

* Pärnu, Estland sidan 1956
* Malmö, Sverige sidan 1940
* Umeå, Sverige sidan 1949
* Harstad, Noreg sidan 1949
* Helsingør, Danmark sidan 1949
* Schwerin, Tyskland sidan 1965
* Kiel, Tyskland sidan 1967
* Šumperk, Tsjekkia sidan 1984
* Morogoro, Tanzania sidan 1988

## Kjelder

* Artikkelen er basert på artikkelen om Vasa frå Wikipedia på bokmål, 26. november 2009.
* Artikkelen er òg delvis basert på Store Norske Leksikon om Vaasa.
* Artikkel om Vasa frå Wikipedia på engelsk, 26. november 2009.
* Uppslagsverket Finland om Vasa
* Nettsidene til Vasa - på svensk. 

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Vasa
Kaftan

**Kaftan** (av farsi *خفتان*, *khaftân*) er ein fotsid frakk eller kjortel med vide erme. Kaftan vert brukt som overplagg for menn og er tradisjonelt boren i Tyrkia, Midtausten og Sentral-Asia. 

Kaftanar kan vere heile framme eller utstyrde med opning og knappar. Det er ingen reglar for val av stoff eller fargar, og plagga kan vere rikt dekorerte og også fôra med pelsverk. Plagget har vore vanleg blant tyrkarar, mongolar, tartarar og ortodokse jødar, til dømes i Russland og Polen. Kaftanar av ulike typar har også vorte borne i Syria, Egypt og India. 

Ordet *[[kofte]]*, som på norsk i dag særleg vert brukt om strikkejakker, bunadsfrakkar eller sametrøyer, kan stamme frå ordet *kaftan*. I Sverige og andre stader har lange prestekjolar med vide erme vorte kalla kaftanar. Nemninga vert også brukt om andre plagg med liknande snitt, til dømes den vietnamesiske kvinnekjolen ao-dai.

## Sjå òg
*Deeldrakt

## Kjelder

* «Kaftan» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 26. november 2009.

### Referansar
Lazar Kaganovitsj

**Lazar Moisejevitsj Kaganovitsj** () var ein sovjetisk politikar. Han fekk tilnamnet «Jern-Lazar». Kaganovitsj var fyrstesekretær i kommunistpartiet i Ukraina frå 1925 til 1928. Han bidrog aktivt i tvangskollektiviseringa av jordbruket, noko som førte til ei hungersnaud der millionar av menneske døydde.

Han støtta Josef Stalin sitt kandidatur til å verte sovjetisk leiar under maktkampen etter at Vladimir Lenin var død. Mellom anna juksa Kaganovitsj i valet av ny generalsekretær under partikongressen i 1934. Kaganovitsj var ein av dei fem mest tiltrudde medarbeidarane til Josef Stalin fram til slutten av utreinskingane mot slutten av 1930-talet, men hadde viktige posisjonar i Politbyrået heilt til Stalin døydde. I 1957 vart han fråteken alle verv i partiet, mistenkt for å drive fraksjonsverksemd, før han i 1961 vart ekskludert som ein hardnakka stalinist. Han døydde like før Sovjetunionen formelt vart oppløyst i 1991.

## Merknadar

## Kjelder

* «Lazar Moisejevitsj Kaganovitsj» på SNL.no, innhenta 19. april 2020.
* «Lazar Kaganovitsj» på Caplex.no, innhenta 26. november 2009.
* «Lazar Kaganovitsj» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 26. november 2009.

## Bakgrunnsstoff
Kakkel

**Kakkel** (av tysk *Kachel*) er ei plate av porøs leire som er heildekt med glasur av tinn eller bly på utsida. Materialet er mest brukt som kledning til vegger og til kakkelomnar.

## Kjelder
* «Kakkel» på Caplex.no, innhenta 26. november 2009.
Kakeksi

**Kakeksi** (av latin *cachexia*) er ei nemning på ein generelt dårleg helsetilstand som kan arte seg som avmagring, kraftløyse, sterkt nedsett allmenntilstand og liknande. Dette kan vere resultatet av til dømes langvarig svolt / dårleg ernæringstilstand, mage-tarmlidingar og tærande sjukdommar som kreft og tuberkulose.

## Kjelder
*«Kakeksi» på SNL.no, innhenta 26. november 2009 (publisert under lisensen CC-BY-SA).
*«Kakeksi» på Caplex.no, innhenta 26. november 2009.
Kambodsjansk

**Kambodsjansk** er det som gjeld Kambodsja eller kambodsjanarar:
*Kambodsja, eit kongedøme i Søraust-Asia.
*khmerar, den største folkegruppa i Kambodsja.
*språket khmer, det offisielle språket i Kambodsja, som nokre gonger vert kalla kambodsjansk språk.
Eugene Shoemaker

**Eugene Merle Shoemaker** (), ofte kjend som berre **Gene** eller **Eugene (M.) Shoemaker**, var ein amerikansk astronom frå California som var med på å grunnleggja fagfeltet planetologi. Shoemaker er best kjend som oppdagaren av kometen Shoemaker-Levy 9, saman med kona Carolyn Shoemaker og kollegaen David Levy. Romsonden NEAR Shoemaker blei kalla opp etter han etter at Shoemaker døydde i ei bilulukke.

## Liv

Shoemaker var fødd i Los Angeles i California. Han studerte ved Princeton University, der han tok doktorgrad i 1960. I 1961 grunnla og leidde han forskingsprosjektet for astrogeologi ved U.S. Geological Survey i Flagstaff i Arizona. Shoemaker var ein viktig medarbeidar i Ranger-programmet for ubemanna utforskingar av månen på 1960-talet. 

Shoemaker var også med på å trena astronautar. Han blei sjølv vurdert som mogleg deltakar i Apollo-programmet, men kunne ikkje få ei slik rolle ettersom han hadde Addisons sjukdom.

Gene Shoemaker kom til California Institute of Technology, Caltech, i 1969, der han byrja eit systematisk leiteprogram etter asteroidar som kryssa jordbana. Shoemaker oppdaga fleire slike asteroidefamiliar, mellom anna Apolloasteroidane. Han var ein viktig pådrivar bak tanken om at plutselege geologiske endringar kan skuldast asteroidenedslag, og at slike nedslag er vanlege innan geologiske tidsrom.

Shoemaker brukte mange av sine eldre år til å leita etter og studera ukjende meteorkrater i heile verda. Under ei slik ferd til Australia døydde han i ei bilulukke på vegen nordvest for Alice Springs i juli 1997. 31. juli 1999 blei noko av kremeringsoska hans frakta til månen av Lunar Prospector. Han var den første, og til no einaste, personen til å bli gravlagd på månen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eugene M. Shoemaker|Eugene M. Shoemaker]]» frå , den 26. november 2009.*
Keratin

**Keratin** er ei gruppe fiberdannande protein. Dei er sterke og uoppløyselege, og dannar harde, ikkje-mineraliserte strukturar som ein finn hos krypdyr, fuglar, amfibiar og pattedyr. 
Ordet «keratin» kjem frå gresk *keratos* (κέρατος), genitivsforma av *keras* (κέρας) som tuder 'horn'

Det kan eksistere ulike typar keratin i eit enkelt dyr.
Av anna biologisk materiale er det berre kitin som har samsvarande eigenskapar i seigleik.

## Variantar av keratin

Keratin er den vektigaste strukturkomponenten som veks frå huda:

* *α-keratin* i hud, hår, ull, horn, negler, klør og hóvar hos pattedyr
* *[[β-keratin]]* som er hardare og finst i negler og i klør hos reptil, skjela hos skjelpadder, i fjør, nebb og klør hos fuglar, piggar hos piggsvin og i det larvedanna tekstilet silke. Desse keratina vert hovudsakleg danna i betaflak, men ein finn betaflak òg i *α-keratin*. 

Leddyr som krepsdyr har ofte delar av rustningane sine eller eksoskjeletta laga av keratin, nokre gonger i kombinasjon med kitin.

Kvalbardeplater hos kvalar som filtrerer føda er av keratin.

Keratin kan vere integrert i kitinfosfatisk materiale som gjer ut for skalet og seta hos mange armføtingar.

Keratin finst òg i fordøyingssystemet hos mange dyr, til dømes rundormar som òg har eit ytre lag av keratin.

Sjølv om det ikkje finst prov, trur ein at skjel, klør, nokre av armeringar og nebba hos dinosaurar bestod av keratin.

## Kjelder


*keratin (n.), etymonline.com
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Keratin|Keratin]]» frå , den 26. november 2009*
Teff

**Teff** (*Eragrostis teff*) er eit kornslag frå nord i dei etiopiske høglanda. Det blir særleg dyrka i Etiopia og Eritrea og i nyare tid også Australia, India, Pakistan og USA.

Teff er tradisjonelt blitt brukt til å laga injera, eit brød som er etiopisk daglegkost. I seinare år har ein også teke til å interessera seg for kornslaget utanfor Etiopia, ettersom teff ikkje inneheld gluten. Teff har eit gunstig næringsinnhald, med mykje jern og kostfiber, og inneheld også proteinar og kalsium.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Teff|Teff]]» frå , og «[[:en:Teff|Teff]]» frå  den 26. november 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
 
* Teff  ved allergikost.no
Varmeisolasjon

Omgrepet **varmeisolasjon** kan referere til materiala som vert brukte for å redusere transport av varme, eller metodar og prosessar som vert nytta for å redusere overføring av varme mellom to substansar. Varmeenergi kan overførast ved konveksjon, varmekonduksjon, stråling eller med flytting av materiale frå ein stad til ein annan. Den sistnemnte måten treng ein ikkje vurdere ved diskusjon av emnet varmeisolasjon. Varmeisolasjon er metoden for å hindre varme frå å slippe ut frå ein kontainer eller frå å komme inn i han. Med andre ord kan isolasjon halde eit lukka område, til dømes ein bygning varm, eller han kan halde innsida av ein lukka tank kald. Varmen overførast frå eitt av materiala til eit anna ved konduksjon, konveksjon og / eller stråling. Ein nyttar isolatorar å hindre overføring av varmeenergi. Ved isolasjon av bustader er R-verdien en indikasjon på kor godt eit materiale isolerer. Ein kan redusere farmeflyten ved å sperre for ein eller fleire av desse transportmekanismane, effekten avheng av dei fysiske eigenskapa til materialet som er lagt inn for å isolere mot transporten.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på "[[:en:Thermal insulation|Thermal insulation]]" frå , den 26. november 2009*
Tidsmaskin av DumDum Boys

**Tidsmaskin** er det niande studioalbumet frå den norske rockegruppa DumDum Boys. Det vart gjeve ut 9. november 2009, og første singelen er «Snø på Mars».

## Spor
Solenergi

**Solenergi** er dei ulike formene for energi ein kan tappe frå sola.
## Bakgrunn
Bakgrunnen for å bruka sola som energikjelde er at jordoverflata mottek kring 1400 W / m2, målt på ein overflate som står normalt på (i ein rett vinkel på) sola. Av den totale energien går omtrent 19 % vekk i absorpsjon i atmosfæren, og skyer reflekterer gjennomsnittleg 35 %. Vanlegvis reknar ein 1020 W per kvadratmeter ved havoverflata. Håpet er å bruka denne «gratis» energien, men det er fleire praktiske problem som plassmangel, oppstartkostnad og verforhold.

Som direkte former for solenergi reknar ein da:
* sollys treffer ei solcelle og genererer energi.
* sollys treffer ei absorberande overflate, solfangar, og varmen blir boren bort av ein krets med væske. I Noreg har Solarnor vore pionerar i dette arbeidet og selskapet har utvikla teknologiar knytte til polymerar og vatn.
* sollys treffer overflata på solsegletet til eit romfartøy, og vert konvertert direkte til kraft som skubbar romfartøyet.
* sollys treffer ein spegel eller ein fiberoptisk kabel, som igjen leier lyset inn i ein bygning.

*Mengda solenergi som treffer jordas overflate i løpet av 40 minutt, er større enn all energien verdas befolkning treng i eit år.*

## Solkraftindustri
Solenergi kan omdannast til elektrisitet ved hjelp av solceller. Desse kallast også photovoltaiske (PV) celler, etter effekten som omdannar sollys til elektrisitet (den fotovoltaiske effekt). Ei solcelle består av ei tynn skive av nesten 100 % rein silisium, kalla ein *[[wafer]]*. Waferen vert vidarebehandla slik at når han mottar lys, utviklar den elektrisitet. Vanlegvis er ei rekkje solceller kopla saman i eit panel, eit solcellepanel. 

### Solkraftindustri i Noreg
Ei norsk bedrift, REC, er verdas største produsent av waferar til solceller og eit leiande, fullt integrert selskap i solkraftindustrien. Dessutan har selskapet førstehandstilgang til superreint silisium som det er mangel på i industrien.
Ei anna norsk bedrift, Elkem Solar i Kristiansand kommune, produserer solcellesilisium med ein fjerdedel av energien som likande anlegg med tradisjonell teknologi brukar.
Det finst også nye produsentar av solcelleteknologi, desse er små og retta mot spesifikke utnyttingar, slik som Solar LED som lagar solcellebasert Skilt belysning som kombinerer LED og solceller utvikla av LED Nordic AS.

## Kjelder
*Denne artikkelen bygger på «Solenergi» frå 

## Litteratur
* Harald N. Røstvik: *The Sunshine Revolution* 1992 ISBN 82-91052-03-4 

## Sjå også
* Vindkraft
* Vannkraft
* Atomkraft
* Biokraft
* Kolkraft

## Bakgrunnsstoff
* Norsk Solenergiforening
* AltOmSolvarme - nyheter innanfor solvarme (dansk)
Biodiesel

**Biodiesel** er eit drivstoff framstilt av planteoljer eller dyrefeitt.

## Framstilling

Biodiesel vert framstilt ved at feittet vert blanda med 10 % metanol, og i ein kjemisk reaksjon vert feittet omdanna til ein metylester. Det finst ulike slag biodiesel: 
Rapsmetylester eller RME-biodiesel er framstilt med rapsolje som råstoff, medan FAME-biodiesel (FAME =FattyAcidMethylEster) vert framstilt av til dømes destruksjonsfeitt, slakteriavfall, tallolje, fiskeolje eller brukt steikefeitt.

## Annangenerasjons biodiesel
Bioetanol og biodiesel produsert av olje-, sukker- eller stivelsesrike jordbruksvekstar vert kalla førstegenerasjon biodrivstoff. Ein meiner at biodrivstoffet i framtida vil bli produsert ut frå cellulosehaldig biomasse, og det vert kalla annangenerasjons biodrivstoff. Slikt biodrivstoff kan bli produsert av trevirke, treavfall, halm, grasvekstar m.m. 

Enno finst det ingen fullskala kommersielle produksjonsanlegg for annangenerasjons biodrivstoff.

## Tekniske eigenskapar
Dei fleste dieselmotorar kan køyrast på diesel innblanda inntil 5 % biodiesel utan at motoren tar skade av det. Høgre konsentrasjonar kan gje problem, spesielt for eldre motorar, sidan biodieselen løyser opp slam i tanken og slangesystemet. Berre nokre få motorprodusentar tør garantere at motoren kan køyrast på rein biodiesel. Biodiesel har noko lågare energitettleik enn ordinær diesel. Ein må difor rekne med noko høgre forbruk ved overgang til biodiesel.

## Miljøgevinst
Sidan energien i planteoljar kjem frå plantar som igjen har bunde energien gjennom fotosyntese, er bruk av biodiesel produsert på basis av plantefeitt i prinsippet CO<sub>2</sub>-nøytralt. 

Miljøgevinsten ved bruk av biodiesel er avhengig av framstillingsmåten, herunder kor mykje energi som er brukt til framstilling av råstoffet, om det er bruka kunstgjødsel m.v. 

## Kjelder
* Zero 
### Referansar
Brahma (fleirtyding)

**Brahma** og liknande ord kan visa til:

## Innan austleg tenking og religion
*Brahma, ein hindugud
*brahman, eit hinduisk omgrep for den høgaste røynda
*brahmin, hinduisk prest
*brahminar, den hinduiske prestekasta
*Brahma-loka, dei øvste himlane eller andelege plana i buddhismen
*Brahma-vihara, fire grunnleggjande meditasjonsvegar

*Skrifter:
***[[Brahmaveda]]*, eit anna namn på *[[Atharvaveda]]*
**brahmana, ei samling skrifter med kommentarar til Vedaene
***[[Brahmapurana]]*, ein purana knytt til Brahma

## Anna
*brahma- eller brahmankveg, ein rase av kvegarten *Bos primigenius indicus*
*brahmahøns, ein hønserase
*ølmerket Brahma, eit ølmerke frå Brasil
Cancún

**Cancún** (kaŋˈkun) er største byen i den meksikanske delstaten Quintana Roo. Han er ein kystby og eit viktig internasjonalt turistmål. Byen ligg langs sørvestsida av Det karibiske havet. Cancún har om lag 880 000 innbyggjarar om ein tek med forstadene. Byen vart grunnlagd i 1970.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cancún i Quintana Roo|Cancún i Quintana Roo]]» frå ,  den 3. juli 2010.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Vossapakko

**Vossapakko** er eit vegprosjekt på Europaveg 16 og Riksveg 13 i Voss kommune og Granvin herad i Hordaland. Med i planen er og lagt bygging av eit nytt kryss på Stanghelle i Vaksdal kommune. Arbeidet starta opp hausten 2009 og er planlagt ferdig i 2013. Ein del av prosjektet er å føre Europaveg 16 i tunnel forbi Vossavangen.

## Bakgrunnsstoff
* Om Vossapakko på nettstaden til Statens Vegvesen
Liste over programmeringsspråk

* AppleTalk
* C
* C++
* D
* Fortran
* Java
* Lisp
* Lua
* PASCAL
* Perl
* PHP
* Ruby
* BASIC
* COBOL
Leicestershire

**Leicestershire** (forkorta *Leics.*) er eit grevskap sentralt i England. Det er kalla opp etter storbyen Leicester, tradisjonelt administrasjonssenteret i grevskapet, sjølv om City of Leicester i dag er ei sameint styresmakt som vert styrt fråskild frå resten av Leicestershire. Grevskapet grensar til Derbyshire i nordvest, Nottinghamshire i nord, Rutland i aust, Warwickshire i sørvest, Staffordshire i vest, Lincolnshire i nordaust og Northamptonshire i søraust. 

County Hall, i Glenfield, om lag 5 km nordvest for sentrum i Leicester er sete for Leicestershire grevskapsråd og hovudkvarteret for styresmaktene i grevskapet. 

River Soar spring ut aust for Hinckley, heilt sør i gresvskapet, og renn nordover gjennom Leicester før ho munnar ut i River Trent der Derbyshire, Leicestershire og Nottinghamshire møter kvarandre. Store område i nordvest, rundt Coalville, er ein del av det nye National Forest-området som strekkjer seg inn i Derbyshire og Staffordshire. Det høgaste punktet i grevskapet er Bardon Hill på 278 meter over havet. Dette er òg ein såkalla marilyn.

## Historie

Dei ytre grensene til Leicester har endra seg lite sidan *[[Domesday Book]]* vart skrive i 1086. Dei einaste større endringane  er at Derbyshire har fått eksklaven Measham-Donisthorpe, medan veksten til Market Harborough førte til at Little Bowdon vart overført frå Northamptonshire. 

I 1974 vart Rutland underlagt Leicestershire som eit distrikt. Dette vart reversert 1. april 1996.

## Bakgrunnsstoff
* Leicester Mercury
* Leicestershire grevskapsråd
* Bilete av Leicestershire
* Offisiell turistside

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Leicestershire|Leicestershire]]» frå ,  den 27. november 2009.*
Lincolnshire

**Lincolnshire** (forkorta *Lincs*) er eit grevskap aust i England.  Det grensar til Norfolk, Cambridgeshire, Rutland, Leicestershire, Nottinghamshire, South Yorkshire og East Riding of Yorkshire. Det har òg ei 19 meter lang grense mot Northamptonshire, den kortaste grevskapsgrensa i England. Administrasjonsbyen er Lincoln, der grevskapsrådet har hovudsetet sitt. 
 
Det seremonielle grevskapet Lincolnshire består av det ikkje-metropolitanske Lincolnshire og område dekte av dei sameinte styresmaktene North Lincolnshire og North-East Lincolnshire. Grevskapet er det nest største i England ut frå areal og er dominert av jordbruksområde. 

Grevskapet er vidare delt inn i fleire geografiske område, som Lincolnshire Fens (Sør-Lincolnshire), the Carrs (liknande the Fens, men nord i Lincolnshire), Lincolnshire Wolds og det industrielle Humber-estuaret og kysten av Nordsjøen rundt Grimsby og Scunthorpe.

## Historie

Lincolnshire oppstod då kongedømet Lindsey vart slått saman med Stamford, som var under Danelagen. Heile grevskapet heitte ei tid Lindsey og står oppført med dette namnet i *[[Domesday Book]]* (1086). Seinare vart Lindsey berre brukt som namn på den nordlege kjernedelen, rundt Lincoln. Grevskapet vart delt i tre distrikt, Lindsey, Holland og Kesteven.

I 1888 vart grevskapsråd innført og dei tre distrikta fekk kvart sitt. Denne ordninga held fram til 1974, då Holland, Kesteven og det meste av Lindsey vart samla som Lincolnshire. Den nordlegaste delen, med byane Scunthorpe og Grimsby vart innlemma i Humberside.

## Bakgrunnsstoff
* Lincolnshire grevskapsråd
* Visitlincolnshire.com
* SeeLincolnshire.co.uk 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lincolnshire|Lincolnshire]]» frå ,  den 27. november 2009.*
Tømmermannssag

**Tømmermannssag** er ei sag, med handtak i den eine enden, som vert nytta til snekkering, byggmingarbeid og forefallande arbeid. Bladet er bøyeleg, med triangulære tinnane, som er kveste på begge sider. Tinnane er vikte slik at bladet ikkje set seg fast i virket. Når ein sagar vert sagflisa dregen ut av sporet av tinnane.
Merseyside

**Merseyside** er eit metropolitansk grevskap i Nordvest-England med opp mot 1,4 millionar innbyggjarar. Det har fått namn frå elva Mersey og vart skipa 1974. Det består av fem bykommunar ved Mersey-estuaret, mellom anna byen Liverpool. Merseyside grevskapsråd vart avskaffa i 1986 så distrikta (bykommunane) er i dag i røynda sameinte styresmakter. Det metropolitanske grevskapet eksisterer derimot framleis etter lova og som eit grevskapsråd. Merseyside er delt i to område av Mersey-estuaret: Metropolitan Borough of Wirral ligg vest for estuaret på Wirralhalvøya. Resten av grevskapet ligg på austsida av estuaret. Dei austlege bykommunane grensar til Lancashire i nord og Stor-Manchester i aust og både vest- og austsida grensar til Cheshire i sør. Området som i dag utgjer Merseyside bestod tidlegare av kommunane Birkenhead, Wallasey, Liverpool, Bootle, Southport og St Helens. Birkenhead og Wallasey var delar av grevskapet Cheshire, medan Liverpool, Bootle, Formby Southport og St Helens var delar av Lancashire.

## Bakgrunnsstoff
* Mersey Wiki
* Reiseguide
* Merseyside.com - lokal guide

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Merseyside|Merseyside]]» frå ,  den 28. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Northamptonshire

**Northamptonshire** (tidlegare *County of Northampton*, forkorta *Northants.* eller *N/hants*) er eit grevskap i engelske Aust-Midlands med kring 685&nbsp;000 innbyggjarar. Det grensar til Warwickshire i vest, Leicestershire i nord, Rutland i nord, Cambridgeshire (inkludert byen Peterborough) i aust, Bedfordshire i søraust, Buckinghamshire (inkludert Milton Keynes) i sør, Oxfordshire i sørvest og Lincolnshire (den kortaste grevskapsgrensa i England på 19 m) i nrodaust. Administrasjonsbyen er Northampton.

Peterborough høyrte historisk sett til Northamptonshire, men vart i 1888 eit eige grevskap, og så i 1974 ei sameint styresmakt i Cambridgeshire.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Northamptonshire|Northamptonshire]]» frå ,  den 28. november 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Bilete og informasjon frå Northamptonshire
* Historie i Northamptonshire
* Turisme i Northamptonshire
Kari Lena Flåten-Lindbæk

**Kari Lena Flåten-Lindbæk** () er ein norsk kunstnar og barnevernspedagog. Ho debuterte som kunstnar med ei utstilling på galleriet Albin Art i Oslo i november 2009.

Flåten-Lindbæk vart fødd og oppvaksen i Sogndal. I dag er ho busett i Helsingborg i Sverige, der ho har sitt atelier. Har si utdanning frå Lunds kunst- og designskule i Lund.

Bileta hennar er i hovudsak måla med oljemåling, med innslag av bilete med akrylmåling og linoleumstrykk.

## Kjelder
*Biografi på Karilena.com
Northumberland

**Northumberland** er eit seremonielt grevskap og sameint styresmakt i Nordaust-England.  Det grensar til Cumbria i vest, County Durham i sør, Tyne and Wear i søraust, mot Scottish Borders (austskotske regionar attmed grensa mellom England og Skottland) i nord og mot Nordsjøen i aust. Northumberland er det minst folketette grevskapet i England med berre 62 innbyggjarar per kvadratkilometer. Grevskapet er kjend for det urørte landskapet med høge lyngheier, som i dag hovudsakleg er verna som ein del av Northumberland nasjonalpark, og er eit ynda landskap for mange kunstmålarar.

Etter at Tyne and Wear vart skipa i 1974, etter å ha vore lutar av grevskapa Northumberland og County Durham, har grevskapsrådet i Northumberland halde til i byen Morpeth, aust i grevskapet.

Opphavet til Northumberland er det tidlegare kongedømet Northumbria, men dagens Northumberland femner om eit mykje mindre landområde. Som kongedømet Northumbria under kong Edvin, strekte dei historiske grensene for regionen seg frå Humber i sør til elva Forth i nord. Dei historiske grensene til grevskapet dekte eit anna område, inkludert Newcastle upon Tyne, den tradisjonelle grevskapsbyen, og Tynemouth og andre busetnader i North Tyneside, som har vore ein del av Tyne and Wear sidan 1974. Dei historiske grensene til grevskapet utelet stundom Islandshire, Bedlingtonshire og Norhamshire (North Durham), eksklavane til County Durham som vart innlemma i Northumberland i 1844.

Sidan området ligg på grensa mellom England og Skottland, har mange militære slag funne stad her.

## Geografi
Grensa mot Skottland vert danna av fjella Cheviot Hills (815 moh.) og elva Tweed. Andre elver er Tyne, Blyth og Coquet. Åsryggane består av granitt og andesitt frå devontida. Whin Sill er ein doleritt-intrusjon frå karbontida.

Landskapet i Northumberland er lågt og flatt nær Nordsjøkysten, og fjellrikt i nordvest. Det er rikt fugleliv langs kysten, som vert rekna som særleg vakker med 102 km lang stiar. Dalføra er fruktbare. Det er eit stort sauehald, og noko fiske.

Utanfor kysten av Northumberland ligg øyane Lindisfarne, og kalla Holy Island og Farne Islands, som består av doleritt.

På søraustkysten, nord for Tyne, ligg det kolfelt. Coquetelva renn gjennom landskapet.

### Klima

Northumberland ligg i ei mild, temperert klimasone, og har eit typisk kystklima for Nordaust-England. Vêrlaget er særs omskifteleg, gjennomgåande med høg luftfukt. Gjennomsnittleg årleg temperatur er 7,1-9,3 °C. Det fell 466-1060 mm årleg nedbør.

## Bakgrunnsstoff
* Northumberland grevskapsråd
* Offisiell turistside
* Enjoy Northumberland

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Northumberland|Northumberland]]» frå ,  den 28. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

*Askheim, Svein. (18. juli 2012). Northumberlands natur. I Store norske leksikon. Henta 10. februar 2014 frå http://snl.no/Northumberlands_natur.
Oxfordshire

**Oxfordshire** (forkorta *Oxon*) er eit grevskap i Søraust-England, som grensar til Northamptonshire, Buckinghamshire, Berkshire, Wiltshire, Gloucestershire og Warwickshire.

Det er delt inn i fem lokale distrikt: Oxford, Cherwell, Vale of White Horse (etter Uffington White Horse), West Oxfordshire og South Oxfordshire.

Grevskapet har ein stor turistindustri og er kjend for mange motorsportselskap og fasilitetar. 

Den største byen Oxford og andre større busetnader er Banbury, Bicester, Kidlington og Chipping Norton nord i Oxford; Witney i vest, Thame og Chinnor i aust, og Abingdon, Wantage, Didcot, Wallingford og Henley-on-Thames i sør. 

Det høgaste punktet i grevskapet er White Horse Hill i Vale of White Horse, på 261 meter over havet..

## Historie

Frå angelsaksisk tid har Oxfordshire vore viktig jordbruksland. Romarane grunnla ikkje nokre større stader i området og det var først då Oxford vart grunnlagt på 800- eller 900-talet at det oppstod større busetnader. Alfred den store var sjølv frå Wantage. Universitetet i Oxford vart grunnlagd i 1096.

Frå 1200-talet var området sentralt i handelen med ull frå Cotswolds. 

Jernbanen vart utbygt fram til Didcot i 1839. Bilprodusenter etablerte seg der tidleg: Morris Motors i 1912 og MG i 1923. Etter kvart vart det særleg produksjon knytt til motorsport som dominerte bilindustrien i området. Jordbruket har vorte langt viktigare og i 2004 var det mindre enn 1 % av folkesetnaden som arbeidde innan jordbruksnæringa.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oxfordshire|Oxfordshire]]» frå ,  den 28. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 


## Bakgrunnsstoff
* Oxfordshire grevskapsråd
* The Oxfordshire Association
* Visit South Oxfordshire
Rutland

**Rutland** er eit seremonielt grevskap i England, som grensar til Leicestershire i vest og nord, til Lincolnshire i nordaust og til Peterborough  i søraust.

Frå nord til sør er det berre 18 km langt og får vest til aust berre 17 km breitt. Det er den minste sameinte styresmakta i England ut frå folketal og berre City of London har mindre areal. Det er òg det minste historiske grevskapet i England, som har gjeve det mottoet *Multum In Parvo* eller «mykje i lite». Av dei moderne seremonielle grevskapa er Isle of Wight, City of London og City of Bristol mindre. 

Dei einaste byane i Rutland er Oakham, som er administrasjonsstad, og Uppingham. Midt i grevskapet ligg det store vassreservoaret Rutland Water. Dette ere it viktig naturreservat for overvintrande fuglevilt og hekkestad for fiskeørn.

Dei eldste hyttene i Rutland er bygd av kalkstein eller jernmalm og mange har tak av collywestonskifer eller takhalm.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rutland|Rutland]]» frå ,  den 28. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
*Offisiell turistside
*Rutland grevskapsråd
North Yorkshire

**North Yorkshire** er eit grevskap i Yorkshire and the Humber i England, og eit seremonielt grevskap i denne regionen og delvis i Nordaust-England. Det vart skipa i 1974 og dekkjer eit område på . Dermed er North Yorkshire det største seremonielle grevskapet i England ut frå areal. Det meste av Yorkshire Dales og heile North York Moors ligg i North Yorkshire, og rundt 40 % av grevskapet er dekt av nasjonalparkar.

North Yorkshire grensar til County Durham, East Riding of Yorkshire, Cumbria, Lancashire, South Yorkshire og West Yorkshire

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:North Yorkshire|North Yorkshire]]» frå ,  den 28. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* North Yorkshire-guide
Shropshire

**Shropshire** (alternativt kalla *Salop* og forkorta *Shrops*) er eit grevskap i Vest-Midlands i England. Det grensar til Wales i vest. Shropshire er eit av dei mest landlege og mest folketynne områda i England med ein folketettleik på kring 91 per kvadratkilometer.. Distrikta i grevskapet vart erstatta av to sameinte styresmakter i 2009. Telford and Wrekin, vert rekna som ein del av Shropshire for seremonielle årsaker, og har vore ei sameint styresmakt sidan 1998.

Grevskapet ligg rundt seks byar med den tidlegare administrasjonsstaden Shrewsbury, som er både kulturelt og historisk viktig, sjølv om Telford, som vart bygd rundt fleire eldre byarn som Wellington, Dawley og Madeley, i dag er den mest folkerike. Dei andre byane er Oswestry i nordvest, Newport i aust, Bridgnorth i søraust og Ludlow i sør. Whitchurch og Market Drayton i nord er òg to byar. 

Ironbridge Gorge-området vert ofte kalla «industrien sin fødestad» og er ein verdsarvstad som omfattar Ironbridge, Coalbrookdale og delar av Madeley. Det finst i tillegg historiske industristader rundt om i grevskapet som Broseley, Snailbeach og Highley samt Shropshire Union Canal.

Shropshire Hills Area of Outstanding Natural Beauty dekkjer om lag ein fjerdedel av grevskapet, hovudsakleg i sør. The Wrekin er eit av dei mest kjende naturlege landemerka i grevskapet,, men dei høgaste åsane er Clee Hills, Stiperstones og Long Mynd. Wenlock Edge er eit anna geografisk landemerke, og elva Severn, den lengste elvar i Storbritannia, renn gjennom grevskapet.. Shropshire har eit areal på , og er det største grevskapet i England som ikkje grensar til havet.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shropshire|Shropshire]]» frå ,  den 28. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Somerset

**Somerset** er eit grevskap i Sørvest-England. Administrasjonsbyen er Taunton, som ligg sør i grevskapet. Det seremonielle grevskapet grensar til grevskapa Bristol og Gloucestershire i nord, Wiltshire i aust, Dorset i søraust og Devon i sørvest. Det grensar delvis i nord og vest til kysten av Bristolkanalen og estuaret til elva Severn. Den tradisjonelle nordlege grensa gjekk langs elva Avon, men den administrative grensa har krype sørover med opprettinga av City of Bristol og grevskapet Avon og dei etterfølgjande sameinte styresmaktene i nord.

Somerset er eit landleg grevskap med åsar som Mendip Hills, Quantock Hills og Exmoor nasjonapark og store flater som Somerset Levels. Det er funne spor etter menneske frå steinalderen og busetnader etter romarane og saksarane. Seinare spelte grevskapet ei viktig rolle i å føre kong Alfred den store til makta, i den engelske borgarkrigen og i Monmouthopprøret.

Jordbruket er ei stor næring i grevskapet. Oppdrett av sau og kyr, inkluder produksjon av ull og ostar (som cheddar) er tradisjonelle næringar som framleis eksisterer. Arbeidsløya er lågare enn landsgjennomsnittet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Somerset|Somerset]]» frå ,  den 28. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell turistside
* Offisiell nettstad
* BBC Somerset
Nottinghamshire

**Nottinghamshire** (forkorta *Notts*) er eit grevskap i Aust-Midlands i England. Det grensar til South Yorkshire, Lincolnshire, Leicestershire og Derbyshire.  Adminsitrasjonsbyen har tradisjoinelt vore Nottingham, men grevskapsrådet ligg i dag i West Bridgford, ein forstad til Stor-Nottingham.

Distrikta i Nottinghamshire er Ashfield, Bassetlaw, Broxtowe, Gedling, Mansfield, Newark and Sherwood og Rushcliffe. City of Nottingham var ein del av Nottinghamshire mellom 1974 og 1998, men er i dag ei sameint styresmakt som framleis er ein del av det historiske og seremonielle grevskapet. 

Grevskapet har litt over ein million innbyggjarar. Halvparten av desse bur i storbyområdet kring Nottingham, som òg strekkjer seg inn i Derbyshire. 

## Bakgrunnsstoff
* Visit Nottinghamshire
* Nottinghamshire grevskapsråd
* BBC Nottingham

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nottinghamshire|Nottinghamshire]]» frå ,  den 28. november 2009.*
South Yorkshire

**South Yorkshire** er eit metropolitansk grevskap i Yorkshire and the Humber i England. Det har kring 1,3 millionar innbyggjarar og består av fire bykommunar: Barnsley, Doncaster, Rotherham og Sheffield. South Yorkshire vart skipa 1. april 1974. 

Det ligg på austsida av Penninane og har ikkje kystlinje. Det grensar til Derbyshire i sørvest, West Yorkshire i nordvest, North Yorkshire i nord, East Riding of Yorkshire i nordaust, Lincolnshire i aust og Nottinghamshire i søraust. Sheffield storbyområde er det sjette største storbyområdet i England og dominerer den vestlege halvdelen av South Yorkshire med over halvparten av innbyggjarane. 

South Yorkshire grevskapsråd vart nedlagt i 1986 og distrikta er i dag i røynda sameinte styresmakter. 

South Yorkshire vart skapt av 32 tidlegare lokale distrikt som låg i Derbyshire, Nottinghamshire, West Riding of Yorkshire og fire sjølvstendige bykommunar. 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:South Yorkshire|South Yorkshire]]» frå ,  den 28. november 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Staffordshire

**Staffordshire** (forkorta *Staffs*) er eit grevskap i Vest-Midlands i England. Delar av National Forest ligg i grevskapet. Det grensar til dei seremonielle grevskapa Cheshire, Derbyshire, Leicestershire, Warwickshire, West Midlands, Worcestershire og Shropshire.

Den største byen i Staffordshire er Stoke-on-Trent, som vert styrt separat frå resten av grevskapet som ei sjølvstendig sameint styresmakt. Lichfield har òg bystatus, og andre byar er Stafford (administrasjonsstad), Burton upon Trent, Cannock, Newcastle-under-Lyme og Tamworth. Wolverhampton og Walsall var tidlegare ein del av Staffordshire fram til 1974, men ligg i dag i West Midlands county.

Bortsett frå Stoke-on-Trent er Staffordshire delt inn i distrikta Cannock Chase, East Staffordshire, Lichfield, Newcastle-under-Lyme, South Staffordshire, Stafford, Staffordshire Moorlands og Tamworth.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Staffordshire|Staffordshire]]» frå ,  den 28. november 2009.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* BBC Staffordshire
* Staffordshire grevskapsråd
* Bilete frå Staffordshire
* Turisme i Staffordshire