open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
SKAAR

**Hilde Skaar** (), kjend under artistnamnet **SKAAR**, er ein norsk popsongar frå Stord i Vestland fylke.

## Virke
SKAAR debuterte på musikkscena som 18-åring, som vokalist på TRXD-låten «Wherever You Go». I 2018 debuterte ho som soloartist med singelen «Higher Ground». SKAAR vart nominert som årets nykommar under P3 Gull 2019, årets stjerneskot under by:Larm-festivalen 2020 og årets artist under NRJ Awards 2019. I september 2020 gav ho ut debut-EP-en *The Other Side of Waiting*. For EP-en vart ho nominert til Spellemannprisen 2020 i klassen pop og dessutan til klassen årets gjennombrot og Gramostipend. Ho gav ut albumet *Waiting* i 2021 og vart same år nominert til Bendiksenprisen som vert delt ut av GramArt på vegner av Kulturdepartementet.

SKAAR har òg gjort seg merka utanfor Noreg. Mellom anna vart ho invitert av den norske kongefamilien til å bli med til Chile for representere norsk kultur.

SKAAR har skrive og sunge originalmusikk for Netflix-serien *Hjem til jul*, og ho har bidrege musikalsk til filmar som *Battle* og *Askeladden – i Soria Moria slott*.

SKAAR song saman med Joshua Speers på songen «Don't stop loving me» (2021).

## Diskografi

* *The Other Side of Waiting* (2020)
* *Waiting* (2021)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:SKAAR|SKAAR]]» frå ,  den 29. januar 2022.*
Verdscupen i alpine greiner 2015/Kvinner

**Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 2015**-sesongen tok til 25. oktober 2014 i Sölden i Austerrike og vart avslutta 22. mars 2015 i Méribel i Frankrike. Turneringa omfatta 33 individuelle renn og ei lagtevling. Dei individuelle tevlingane fordelte seg på 9 slalåmrenn, 7 storslalåmrenn, 7 super-g-renn, 8 utforrenn og ei superkombinasjonstevling. Ingen tevlingar fann stad i Noreg.

Fjorårsvinnar Anna Fenninger frå Austerrike sikra seg den store FIS-premien på ny, etter jamn poengstrid med Tina Maze frå Slovenia. Lindsey Vonn frå USA var tilbake frå skade og tok tredjeplassen i turneringa.

## Samanlagt

### Slalåm

### Storslalåm

### Super-g

### Utfor

### Superkombinasjon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alpiner Skiweltcup 2014/15|Alpiner Skiweltcup 2014/15]]» frå ,  den 29. januar 2022.*
Thomas Carlyle

**Thomas Carlyle** () var ein skotsk historikar, forfattar, matematikar og filosof.

## Liv og virke
Carlyle var fødd i Ecclefechan i Dumfriesshire. Han studerte ved Universitetet i Edinburgh og forsørgde seg sidan som folkeskulelærar og seinare som informator. Han skulerte seg til ein omfattande kunnskap om tysk skjønnlitteratur og filosofi, og blei med tida ein av dei aller fremste kjennarane av tysk romantikk i England. Mellom anna skreiv han ein omfattande biografi om Schiller og omsette *Wilhelm Meisters Lehrjahre* av Goethe.

I 1821 gjekk han gjennom ei åndeleg krise som gav han søvnlause netter, men som på sikt styrkte han og fekk han til å tru på ei guddommeleg verdsordning.

I 1826 gifta han seg med Jane Baillie Welsh (1801–1866) og busette seg på garden hennar i Craigenputtock i ein aude del av den skotske landsbygda. Der skreiv han den delvis sjølvbiografiske og i England særs høgt skatta *Sartor resartus* (1836), der han skildra den religiøse tvilen sin. Han fekk seg eit namn med verket sitt om den franske revolusjonen, *The French Revolution: A History* (1837).

Åra 1837–1840 gav han ei rekke forelesningar, mellom anna *On Heroes, Hero-Worship, and The Heroic in History*. Han skreiv òg fleire pamflettar, som *Brev og taler av Cromwell* (1845), der han gjekk til åtak på liberalismen.

1858–1865 skreiv han eit omfattande verk om Fredrik den store, *History of Frederick the Great*.

Dei historiske verka hans er kjenneteikna av sterk innleving om miljø så vel som personar, men var òg tidvis sarkastiske i stilen.

I 1865 blei Carlyle rektor for Universitetet i Edinburgh, som var den fremste heideren ein kunne få i Skottland på denne tida. Innsettingstalen hans fekk stor gjennomslagskraft og førte til at bøkene hans fekk stor tyding og blei sterkt etterspurde.

Innverknaden hans på engelsk kulturliv var særs stor, og forfattarar som Robert Browning, Charles Dickens og John Ruskin vart sterkt påverka av han.
Verket hans om den franske revolusjonen var til dømes inspirasjon for Dickens sitt verk *[[A Tale of Two Cities]]* (1859). 

Etter at kona hans døydde i 1866 las han dagbøkene hennar og forstod då til si store sorg at han ved å ha vore ein arbeidsnarkoman hadde gjort livet hennar fattig på gleder og at ho i heile ekteskapa deira hadde følt seg mislykka og forstumma.

Han samanfatta livet sitt i boka *Reminiscences*, som kom ut etter at han døydde. Her skildra han seg sjølv frå ein ufordelaktig synsvinkel og kunne ikkje tilgi seg sjølv for å ha neglisjert kona si og ønska hennar.

Huset hans i London på Cheyne Row i Chelsea der han budde har vore eit museum sidan 1886.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Thomas Carlyle|Thomas Carlyle]]» frå , og «[[:en:|Thomas Carlyle]]» frå  den 30. januar 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
Axel Arbo

**Axel Christian Smith Arbo**  () var ein norsk lege, botanikar og forfattar.

Arbo var fødd i Åmli som son av soknepresten William Arbo og Andrea Smith. Han verka som distriktslege og var lege ved Rikshospitalet før sviktande helse gjorde at han praktiserte mindre som lege. I 1863 busette han seg i Øyestad ved Arendal. Han skreiv brev og bøker. I tillegg til planteliv interesserte han seg for fjellvandring, og var i 1885 ein av dei fyrste som gjekk opp på Galdhøpiggen. Arbo skreiv dels på riksmål og dels på landsmål, og var blant dei fyrste forfattarane til å gje ut stoff på landsmål med ei reiseskildring.

## Verk
* *Grundrids av Planterigets Naturhistorie, til Skolebrug, med 73 Træsnit*. Christiania 1852. 2. utg. 1856. 3. utg. 1862. 4. utg. 1870.
* *Tabellarisk Oversigt over Hvirveldyrene*. Christiania 1854.
* *Tourist-Skizzer fra endeel av Norges mærkeligste Egne*. Christiania 1859.
* *Betragtninger over Sjælens Væsen og de vigtigste sjælelige Tilstande*. 1860.
* *Naturens Bog elementarisk fremstillede af Fr. Schoedler; fri Bearbeidelse paa Norsk ved A. Arbo … [et al.]; med 514 Træsnit og et Stjernekart utgitt av Feilberg & Landmark, Christiania* 1867 (fleire oppl.)
* *Om Tretalstanken. En Undersøgelse*. 1874.
* *Compendium i den medicinske Botanik*. Christiania 1854. 2. utg. 1875.
* *Sætersdalen. I H. G. Heggtveit: Fra Nordens natur og folkeliv, Kristiania 1880, ss 222–223.
* *Positivismens rene Idee : en Belysning'', Arendal 1884.

## Kjelder
Russell

**Russell** kan visa til:

;Personar
*Bertrand Russell, historikar, filosof og logikar

;Stader

:Canada
*Russell County i Ontario

:New Zealand
*Russell på New Zealand

:USA
*Russell County i Alabama
*Russell County i Kansas
*Russell County i Kentucky
*Russell County i Virginia
Aasta Hansteens vei i Oslo

**Aasta Hansteens vei** (1A-3, 2-10) er ein veg på Stovner i Oslo. Han er ein blindveg som går frå Fossumveien til Stovner politistasjon i nummer 10. Vegen blei kalla opp etter kvinnesakspioneren og målaren Aasta Hansteen (1824-1908) i 1977.

## Galleri

Fil:2012-08 Fossum skole.jpg|Tidlegare Fossum skole ligg i Aasta Hansteens vei 2-4 
Fil:2012-08 Stovner vgs 04.jpg|Lokala for byggfag ved Stovner videregående skole ligg i Aasta Hansteens vei 


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aasta Hansteens vei (Oslo)|Aasta Hansteens vei (Oslo)]]» frå ,  den 30. januar 2022.*
Eirik Sommer

**Eirik Martin Torvaldsson Sommer** () var ein norsk lærar og forfattar. Han var ein av dei fyrste til å gje ut bøker på landsmål.

Sommer var fødd i Trondheim som son av ein skomakar. Han utdanna seg til lærar ved Klæbu seminar, som han gjekk ut frå i 1852. Deretter var han huslærar i nokre år, før han verka på verksskulen ved Nedre Leirfoss i Strinda i åtte år. Han måtte etterkvart gje seg som lærar på grunn av nedsett syn. I 1867  kjøpte han eit gardsbruk i Åfjord på Fosen der han levde livet ut.

Sommer gav ut diktsamlinga *Soga-visor om de norske Konungar og de største Hend i Norrig i den hedenske Tidi til Haaken Jarl sit Fall* i 1857. Dette var ei av dei aller fyrste bøkene på landsmål gjevne ut etter Ivar Aasen. Han gav så ut historieboka *Noregs Saga i Stuttmaal* (1862), som Aasen skreiv  føreord til, og ei byrjinga på *Sverresoga* på landsmpål (1864). Eirik Sommer spelte òg ei viktig rolle i det første mållaget i Trondheim.

## Kjelder
Tore Strømøy

**Tore Strømøy** () er ein norsk journalist, programleiar, forfattar og tidlegere idrettsmann.

Strømøy vart fødd i Frøya i Trøndelag. Han byrja arbeidet som journalist som vikar i Arbeider-Avisa i 1984 og i Adresseavisen i 1985. Året etter vart han tilsett i Hitra-Frøya der han med base på Frøya skulle ta opp konkurransen med Frøyavisa. Sommaren 1986 vart han ansett i NRK Trøndelag som radioreportar. I 1991 byrja han i NRK-fjernsynet.

Strømøy er mest kjend for tv-programmet *[[Tore på sporet]]*, men har og arbeida med TV-seriar på NRK som *[[Go'fot på låven]]*, *[[Tett på]]* og *[[På loffen]]*.

Han vart kåra til «Årets TV-navn» 1996, 1997 og 2000.

Strømøy har og gitt ut ei rad bøker. I 2008 debuterte han som skjønnlitterær forfattar med barne- og ungdomsboka *Isprinsessen* (Gyldendal Norsk Forlag). Boka handlar om ein kvinneleg arkeologstudent som trur at ho har funne grava til Leiv Eriksson utanfor Munkholmen i Trondheimsfjorden. I handlinga til boka finn ho eit sverd, men vert så utsett for eit drapsforsøk. Det tok han nesten ti år å skrive denne boka.

Strømøy er i dag busett på Steinan i Trondheim. 

## TV
* 2014 *[[Sanger om Norge]]*
* 2012 *[[Det må jeg gjøre før jeg dør]]*
* 2007 *[[Lyden av lørdag]]*
* 2004 *[[Noen bedre]]*
* 1996- *[[Tore på sporet]]*
* 1998 ''Ja, vi elsker''
* 1994 *[[På loffen]]* (saman med Åge Aleksandersen)
* 1993-95 *[[Tett på]]*
* 1992-94 *[[Go'fot på låven]]*
* 1988-91 *Håndballjentene våre*(Dokumentar om handballjentene før OL i Seoul)
* 1988-91 *Det gjelder livet* (Dokumentar om politimannen Birger A. Myrstad)
* 1988-91 *Men hva med Stig Jomar* (Dokumentar om HVPU-reforma)
* 1988-91 *Velkommen hjem, Vasilij* (Dokumentar om ein russisk krigsfange. Premiert i Prix Circom)
* 1989 *Bevare oss vel?* (enkeltståande dokumentar send 07.07.1989)

## Litteratur
* Tore Strømøy og Finn Karlsen: *På sporet av deg selv.*  Håndbok i slektsforskning. N.W. Damm & Sønn AS 2006. ISBN 82-04-12391-4
* 2001 Tore Strømøy : Wera, Flukten fra babij Jar (Gyldendal)
* 2003 Tore Strømøy : På Sporet (Gyldendal)
* 2004 Tore Strømøy : Liv Grete (Gyldendal)
* 2008 Tore Strømøy : Isprinsessen (Gyldendal)
* 1995-2009 Tore Strømøy m flere:  Det gjelder livet (Trygghetsforlaget) 7 bind
## Diskografi
* Ole Ivars: *[[Juleplata tel Ole Ivars]]* (1995)
* Gustav Lorentzen: *[[Amadeus (album)|Amadeus]]* (1997)
* Ole Ivars: *[[Ole Ivars' Jul]]* (2003)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Tore Strømøy|Tore Strømøy]]» frå , den 29. januar 2022.* 

## Bakgrunnsstoff
*  Tore på sporet, hos nrk.no
*  Trygghetsforlaget, eget forlag
John Stuart Mill

**John Stuart Mill** () var ein britisk filosof som hadde innverknad på etisk, politisk og økonomisk tenking. Mill hadde mellom anna sterk innverknad på sosialliberalismen på 1800-talet. Han var son av filosofen James Mill.

Samtida Mill levde i var prega av mange radikale meiningar. Han blei sjølv arrestert fleire gangar for å uttrykka slike meiningar.

## Filosofi
John Stuart Mill bygde den filosofiske tenkinga si på empirisme, ein arv han mellom anna hadde frå David Hume. Han var påverka av utilitarismen til Jeremy Bentham, av samfunnsvitskap generelt og av økonomisk vitskap spesielt. I religiøse spørsmål var han markert anti-autoritær. Mill sitt verk *The Principles of Political Economy* frå 1848 blei ei populær lærebok, og fekk stor innverknad på samtida. Mill var ein produktiv forfattar og gav ut ei rekke bøker om ulike emne. Tema han tok for seg omhandlar naturen til fridom, kvinneundertrykking som sosialt problem og ein allmenn diskusjon av politiske idear i samtida. Han skreiv òg ein del saman med kona si, Harriet Taylor Mill. Mill forfekta at all moral bør bygga på behovet til menneska for lykke, glede og tryggleik, i motsetning til pliktetikken hjå til dømes Immanuel Kant. Handlingar som fører til lykke er moralsk rette nettopp fordi dei gjer det, medan handlingar som fører til det motsette av lykke, er moralsk sett galne; handlingar blir slik sett vurderte primært ut frå konsekvensane sine, ikkje ut frå dei intensjonane som ligg til grunn for dei. 

Mill arbeidde aktivt for likestilling mellom menn og kvinner, allmenn utdanning, allmenn stemmerett, aksept av prevensjon, betre skilsmisselovgjeving og at koloniane skulle få bestemma meir sjølv. Eit likestilt samfunn ville gje meir nytte, og dermed meir lykke, jamfør utilitarismen, som handlar om å maksimere nytte.

### Politisk filosofi
Liberalismen til Mill kan på mange vis sjåast på som meir konsekvent enn til dømes tenkinga til John Locke og Charles Montesquieu. Eit døme er vurderinga hans av den personlege eigedomsretten som han ikkje understreka like sterkt som mange andre tenkjarar i same liberale tradisjon. Mill  meinte menneske med høgare utdanning skulle ha ei røyst som var meir verd enn andre mindre kvalifiserte menneske.

Mot slutten av livet sitt såg Mill på seg sjølv som ein sosialist.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:John Stuart Mill|John Stuart Mill]]» frå ,  den 29. januar 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
Merle Haggard

**Merle Ronald Haggard** () var ein amerikansk countrysongar, gitarist og låtskrivar.

Han var ein av dei sentrale tidlege bidragsytarane i utviklinga av *[[Bakersfield sound]]* i 1960-åra. Nærast på eiga hand tok han den elektriske gitaren inn i country. Han ga ut musikkalbum heilt fram til 2000-åra. 38 gongar har songane hans toppa listene i USA, og i 1994 vart han vald inn i æresgalleriet Country Music Hall of Fame. Merle Haggard vert av det musikalske tidsskriftet Rolling Stone kåra til «den største countrymusikaren gjennom alle tider».

## Liv og verke
### Bakgrunn, ungdomstid
Merle Haggard budde først med foreldra og to syskjen i ei ombygd godsvogn i Oildale. Faren arbeidde for Atchison, Topeka and Santa Fe Railway og hadde ei regelmessig innkome. Til rett før Merle sin fødsel hadde familien budd i Oklahoma. I 1930-åra var mange bønder der hardt råka av den store depresjonen og av støvstormane kjende som Dust Bowl. Då familien sin låve brant ned attpå dette, reiste dei til California og søkte arbeid i landbruket der.

Da Merle Haggard var ni år gammel, døydde faren. Mora arbeidde for å livnære familien, og Merle fekk bu med slektningar. Som tolvåring lærte han seg å spele gitar. Han byrja med å ta etter stykker av Bob Wills og Hank Williams. Seinare let han seg begeistre av Lefty Frizzell sin musikk. I fleire år spelte han nesten berre Frizell sine songar og byrja å ta til seg musikkstilen hans.

Seinare i 2016 sto det i media at «støtta hans var retta mot arbeidarar, innsette og utfordrarane til» etablissementet.

I 1994 kuraterte Tom Russell og Dave Alvin et hyllest-album,Tulare Dust, med songar komponert av Haggard.

## Kjelder





**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Merle Haggard|Merle Haggard]]» frå ,  den 30. januar 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Verdscupen i alpine greiner 2016/Kvinner

**Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 2016**-sesongen tok til 24. oktober 2015 i Sölden i Austerrike og vart avslutta 20. mars 2016 i St. Moritz i Sveits. Turneringa omfatta 33 individuelle renn og ei lagtevling. Dei individuelle tevlingane fordelte seg på 10 slalåmrenn, 9 storslalåmrenn, 8 super-g-renn, 9 utforrenn, 3 superkombinasjonstevling og eitt parallellrenn. Ingen tevlingar fann stad i Noreg.

Lara Gut frå Sveits vann verdscupen 2016 med stor margin til Lindsey Vonn frå USA. Nummer 3 vart Viktoria Rebensburg frå Tyskland.

## Samanlagt

### Slalåm

### Storslalåm

### Super-g

### Utfor

### Superkombinasjon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alpiner Skiweltcup 2015/16|Alpiner Skiweltcup 2015/16]]» frå ,  den 31. januar 2022.*
Keltisk musikk

**Keltisk musikk** er ei brei gruppe musikksjangrar som har utvikla seg frå folkemusikken blant keltiske folkeslag i Vest-Europa. Sjangeren  omfattar både den orale musikktradisjonen og innspelt musikk. Stiltrekka kan variera mykje, frå tradisjonelle folkemelodiar til keltisk rock og keltisk fusion, som kombinerer ei lang rekke ulike sjangrar.
Fleire kjende utøvarar av keltisk musikk, som Alan Stivell og Paddy Moloney, har hevda at ulike keltiske sjangar har mykje til felles med kvarandre.

Instrumenta inkluderer ofte tradisjonelle instrument som harpe, sekkepipe, blikkfløyte og fele.

Det blir halde fleire festivalar for keltisk musikk, til dømes 
Celtic Connections i Glasgow i Skottland,
Douro Celtic Fest i Vila Nova de Gaia i Portugal,
Festival del Kan ar Bobl  i Lorient i Frankrike,
Festival de Cornouaille i Quimper i Frankrike,
Festival Internacional do Mundo Celta de Ortigueira i Ortigueira i Galicia i Spania, 
Hebridean Celtic Festival i Stornoway i Skottland
og Les Nuits Celtiques du Stade de France  i Paris i Frankrike.

## Døme på artistar

* Altan
* Blackmore's Night
* Celtic Thunder
* Celtic Woman
* Enya
* Eric Bogle
* Gaelic Storm
* Hevia
* Loreena McKennitt
* Nolwenn Leroy
* Runrig
* Secret Garden
* Alan Stivell
* The Chieftains
* The Corrs
* The Makem Brothers
* William Coulter

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Keltisk musik|Keltisk musik]]» frå ,  den 1. februar 2022.*  

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Celtic music|Celtic music]]» frå ,  den 1. februar 2022.*
Point Barrow

**Point Barrow** eller **Nuvuk** er eit av dei nordlegaste punkta på det amerikanske kontinentet, og det nordlegaste punktet i USA. Det ligg ved Nordishavet, 15 km nordaust for Barrow i Alaska. Nordspissen av Boothia Peninsula ved Bellot Strait i Nunavut i Canada ligg lenger nord. Point Barrow markerer grensa mellom to randhav i Nordishavet, Tsjuktsjarhavet i vest og Beauforthavet i aust.

Staden blei fyrst sett av europearar i 1825 ved Frederick William Beechey og kalla opp etter John Barrow, ein politikar og geograf ved det britiske admiralitetet.

## Arktisk utkikspost

Nordspissen av Alaska er berre isfri to-tre månader av året, og Point Barrow har tent som utgangspunkt for mange arktiske ekspedisjonar, så vel som hovudkvarter for redningsaksjonar etter sakna oppdagarar. I åra 1926–1928 var Point Barrow base for Detroit Arctic Expedition med Hubert Wilkins og Carl Ben Eielson si flyging til Spitsbergen den 15. april 1928.

Point Barrow er i dag òg base for global overvaking av atmosfæren, Global Atmosphere Watch.

## Historie

Arkeologiske funn tyder på at Point Barrow var folkesett av forfedrane til iñupiatfolk i nesten 1000 år før dei fyrste europearane kom til staden. Desse folka fortsette å bu her fram til 1940-talet. Neset er ein viktig funnstad med gravstader og gjenstandar knytt til Thulekulturen, mellom anna uluknivar og bolasvåpen. Havet utanfor Point Barrow ligg på migrasjonsruta til grønlandskvalen, og ein går ut frå at busetjinga gjorde det enklare å jakta han. Det finst også gravhaugar i området, ved Birnirk-staden i nærleiken. Dei er knytte til  Birnirk-kulturen, som var tidlegare enn Thulekulturen og fyrst blei identifisert i 1912 av Vilhjalmur Stefansson under utgravingar her.

Point Barrow blei fyrst nemnd i ei amerikansk folketejing i 1880 som inuittlandsbyen Kokmullit (eller Nuwuk). Alle dei 200 innbyggjarane var inuittar. I 1890 blei staden oppført som Point Barrow, som omfatta kvalfangststasjonen og dei innfødde busetnadane Nuwuk, Ongovehenok og vinterlandsbyen på elva «Kugaru» (Inaru). Ved denne teljinga hadde han 152 innbyggjarar, 143 av dei innfødde, 8 av «other race» og 1 «white». I 1928 blei det rapportert at staden berre hadde tre klynger med hytter langs kyststripa. Barrow tente etterkvart som handelssenter for gamle og nye innbyggjarar ved den aude arktiske kysten. Staden omfatta ein landhandel, ein presbyteriansk misjon, eit statleg hospital og ein skule. Folketalet i dag er ca. 4 500.

## Fly og rakettar
Det er i dag to små flyplassar i området, Browerville og Wiley Post - Will Rogers Airport. I eit forsøk på å fly rundt jorda, havarerte Wiley Post og Will Rogers i Barrow den 15. august 1935. Det er reist ein minnestein for ulykka på staden.

Frå Point Barrow blei det i åra mellom 1965 og 1972 skote opp nokre forskingsrakettar av typen «Nike Cajun» og «Nike Apache».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Point Barrow|Point Barrow]]» frå , og «[[:en:|Point Barrow]]» frå  den 31. januar 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
Iver Fossum

**Iver Fossum** () er ein norsk profesjonell fotballspelar som er  midtbanespelar for AaB. Fossum er fødd i Klokkarstua, og starta karrieren sin i klubben Hurling IF.
Verdscupen i alpine greiner 2017/Kvinner

**Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 2017**-sesongen tok til 22. oktober 2016 i Sölden i  Austerrike og vart avslutta 19. mars 2017 i Aspen i USA. Turneringa omfatta 37 individuelle renn og ei lagtevling. Dei individuelle tevlingane fordelte seg på 9 slalåmrenn, 9 storslalåmrenn, 7 super-g-renn, 8 utforrenn, 3 superkombinasjonstevling og eitt parallellrenn. Ingen tevlingar fann stad i Noreg.

Mikaela Shiffrin frå USA gjekk til topps i verdscupen for fyrste gong, ein prestasjon ho gjentok dei neste to åra. På andrepass kom Ilka Štuhec frå Slovenia og nummer tre vart Sofia Goggia frå Italia.

## Samanlagt

### Slalåm

### Storslalåm

### Super-g

### Utfor

### Superkombinasjon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alpiner Skiweltcup 2016/17|Alpiner Skiweltcup 2016/17]]» frå ,  den 2. februar 2022.*
Hans Lindberg

**Hans Óttar Lindberg Tómasson** () er ein islandsk-dansk handballspelar, fødd i Høje-Taastrup i Danmark. Han vart europameister 2012 og verdsmeister 2019 med Danmark. Lindberg, som er høgrekant-spelar, vann EHF-meisterligaen 2013 for HSV Hamburg og EHF-cupvinnarcupen 2018 for Füchse Berlin.

## Karriere
### Klubbspel
Lindberg spelte frå 1999 til 2005 for Helsinge, eit lag der han utmerkte seg som ein av dei mestskårande i den danske handballserien. Etter to sesongar i Viborg HK, gjorde han i tida 2007-16 teneste for den tyske bundesliga-klubben HSV Hamburg. Han var då med om å vinne DHB-pokalen 2010, bundesliga 2011 og EHF-meisterligaen 2013. Både i 2010 og 2013 stod Lindberg att som toppskårar i bundesliga. I den 27. serieomgangen våren 2015 vart han alvorleg skadd etter å ha støytt saman med målvakta til Füchse Berlin. Eine nyra var så skadd at det tok om lag 10 månader før han atter kunne spele kamp. I januar 2016 byrja Lindberg spele for Füchse Berlin, ettersom HSV Hamburg sleit med økonomien. Han skåra 6 av måla då Füchse Berlin sigra 28-25 over franske Saint-Raphael i finalen i EHF-cupvvinarcupen.

### Landslagsspel
Lindberg debuterte for Danmark sitt landslag i 2003. Han var med om å vinnee bronse under VM 2007, men fekk lite speletid. Sidan den gong har Lindberg og Lasse Svan delt på å spele høgrekant i landslaget. Lindberg var mellom anna med på 
sikra Danmark EM-gull i 2008 i Norge, VM-sølv i 2011 og EM-gull i 2012. Under verdsmeisterskapen 2019 i Tyskland/Danmark vart han skadd mot Chile, men vende tilbake i finalen og spelte nokre minutt i slutten av kampen. Grunna skade i EM-troppa 2022, vart han kalla inn og deltok, 40 år gammal, i tre av EM-kampane.

### Merittar

*VM-gull: 2019
*EM-gull: 2008 og 2012
*VM-sølV: 2011 og 2013
*EM-sølv: 2014
*VM-bronse: 2007
*EM-bronse: 2022
*Vinnar av EHF-ligaen: 2013 for HSV Hamburg
*Vinnar av EHF-cupvinnarcupen: 2018 for Füchse Berlin
*Tysk seriemeister: 2011 for HSV Hamburg
*Tysk cupmeister: 2010 for HSV Hamburg

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:dk:Hans Lindberg|Hans Lindberg]]» frå ,  den 3. februar 2022.*
Alette Due

**Alette Wilhelmine Georgine Due**, fødd **Sibbern**, () var ein norsk songar, komponist og hoffdame.

Alette Due var fødd i Værne Kloster. Ho var dotter av Valentin Sibbern og Anne Cathrine Stockfleth (1785–1865). Ho var gift med den norske statsministeren Frederik Due.

Due blei «statsfru» i 1840 og overhoffmesterinne ved det norske hoffet i 1873. Ho blei vald til medlem av æresklassen i den svenske Kungliga Musikaliska akademien den 30. desember 1850.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Alette Due|Alette Due]]» frå ,  den 3. februar 2022.*
Andreas Palicka

**Andreas Miroslav Palicka** () er ein svensk handballspelar frå Lund. Han vart europameister 2022 med Sverige. Palicka, som er målvakt, vann EHF-meisterligaen 2010 og 2012 for THW Kiel. Han har vorte tyske meister sju gongar, seks gongar for THW Kiel og ein gong for Rhein-Neckar Löwen. Sidan desember 2021 spelar han på Redbergslid i heimlandet, eit lag han også spelte på i tida 2002-08.

## Kjelder

* 
* 
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Andreas Palicka|Andreas Palicka]]» frå ,  den 3. februar 2022.*
Georg Saal

**Georg Eduard Otto Saal** () var ein tysk målar I hovudsak kjent for sine landskapsmaleri frå Norge, sjølv om han arbeidde med andre motiv. Han var utdanna ved Kunstakademiet i Düsseldorf der han var ven med Hans Gude.

## Bakgrunnsstoff

*Verk av Saal ved ArtNet
* 
* Gabriele Häussermann: *Leben und Werk des badischen Hofmalers Georg Otto Eduard Saal (1817–1870)*. Dissertation, Universitet i Freiburg, 2004 (Full tekst på nettet)
Verdscupen i alpine greiner 2018/Kvinner

**Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 2018**-sesongen tok til 28. oktober 2017 i Sölden i  Austerrike og vart avslutta 17. mars 2018 i Åre i Sverige.  Turneringa omfatta 38 individuelle renn og ei lagtevling. Dei individuelle tevlingane fordelte seg på 9 slalåmrenn, 8 storslalåmrenn, 8 super-g-renn, 8 utforrenn, 2 superkombinasjonstevlingar og 3 parallellrenn. 1. nyårsdag vart eit parallellrenn avvikla i Holmenkollbakken i Oslo.

Mikaela Shiffrin frå USA forsvarte topplassen i den alpine verdscupen på suverent vis. Sveitsiske Wendy Holdener vart nummer 2 samanlagt, og tyske Viktoria Rebensburg nummer 3.

## Samanlagt

### Slalåm

### Storslalåm

### Super-g

### Utfor

### Superkombinasjon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alpiner Skiweltcup 2017/18|Alpiner Skiweltcup 2017/18]]» frå ,  den 5. februar 2022.*
Kai Häfner

**Kai Häfner** ( er ein tysk handballspelar frå Schwäbisch Gmünd som i 2016 vart europameister med Tyskland. I 2011 var han med om å vinne EHF-cupvinnarcupen for Frisch Auf Göppingen. Han har spelt høgrekant og høgre rykkromspelar. 

### Aktiv
Häfner spelte for Frisch Auf Göppingen i tida 2007-11. Åra der vart avslutta med triumf i EHF-cupvinnarcupen. Deretter gjorde han 2011-14 teneste i Balingen-Weilstetten. Frå hausten 2014 og i fem sesongar spelte han for TSV Hannover-Burgdorf. Sidan sommaren 2019 er MT Melsungen hans lag.

Häfner fekk sin landslagdebut 15. april 2010 mot Danmark. Under EM 2016 i Polen kom han inn den tyske troppa og bidrog mykje til at Tyskland vann sigerspokalen. I sluttsekunda av semifinalen mot Noreg skåra han vinnarmålet i 34–33-sigeren. Han var så toppskårar med 7 nettkjenningar då Tyskland vann EM-finalen mot Spania. Hausten 2016 fekk han og det tyske mannskapet bronsemedalje ved Sommar-OL 2016 i Rio de Janeiro.

Häfner deltok Handball-EM i 2018, Sommar-OL 2020 og i Handball-EM i 2022. I den siste turneringa vart han utelaten etter ein positiv covid-19-test.

## Kjelder

* 
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kai Häfner|Kai Häfner]]» frå ,  den 4. februar 2022.*
Kasper Søndergaard

**Kasper Søndergaard Sarup** () er ein dansk tidlegare handballspelar som vart europameister 2008 og 2012, og olympisk meister 2016 med Danmark sitt landslag. Han var høgre rykkromspelar.

Søndergaard spelte fram til 2003 for Ikast-Bording. Sidan var han aktiv 2004-07 i Aarhus GF, 2017-11 i Kolding IF og til sist i Skjern fram til 2020. Han vart danske meister 2009 med Kolding.

Frå 2004 til 2017 deltok Søndergaard i 184 landskampar og skåra 395 mål. Han var om å vinne å vinne EM-gull 2008, VM-sølv 2011, EM-gull i 2012 og OL-gull i 2016.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:dk:Kasper Søndergaard|Kasper Søndergaard]]» frå ,  den 4. februar 2022.*
Puppe

**Puppestadiet** er eit livsstadium for insekt med fullstendig forvandling (metamorfose), t.d. biller og sommarfuglar. Ikkje alle insekt går gjennom eit kokongstadium, nemleg insekt med ufullstendig forvandling, t.d. teger og grashopper.

## Utviklingsstadium
Insektet byrjar livet som eit egg. Dette blir klekka ut til ein larve. Larven har munn og augo, fordøying, musklar og nervar. Åtferdsmessig lærer han av feil og erfaringar. Han kjem derimot ikkje i pubertet og har ingen kjønnsdelar. Ein dag oppsøker han ein stille stad og går inn i puppestadiet. Nokre nattsommarfuglar grev seg ned; dei gravlegg bokstaveleg talt seg sjølv. Larven skreller så av huda si som ein strømpe. Som puppe er han nærast som ein sigar å sjå til; uten munn, armar og føter, uten evne til å eta, sansa eller gå (nokre kokongar kan likevel vrikka). Mange pupper kapslar seg inn i ein kokong som vernar dei mot farar.

Innvendig går det meste av kroppsvevet i oppløysing. Makrofagar som har vore del av larven sitt immunforsvar byrjar i staden å fortæra kroppsvevet hans. Musklar, tarmar og ein del andre organ blir oppløyste ved at enzym frå fordøyingskjertlane til cellene bryt ned eigne cellestrukturar. Vevet fordøyer seg sjølv i ein prosess kalla «autolyse». Opnar ein puppa, inneheld han ein bleik, feitta masse og litt grønleg saft. Nokre mikroskopiske «øyer» av celler, kalla «imaginalskiver», er framleis i live. Medan puppen var i larvestadiet sitt, låg imaginalskivene spreidde omkring i larvekroppen uten nokon funksjon. Når tida er inne byrja dei å dela seg inne i puppen. 

Nærs av den oppløyste blandinga av feitt og safter skapar imaginalskivene eit insekt som ikkje minner om verken larven eller kokongen. Insekt oppstår etter eit prinsipp som skil seg heilt frå dei fleste andre organismar. Dei aller fleste artar blir skapt ved ei gjenteken deling av celler frå den fyrste, befrukta eggcella, der veksten startar som eit midtpunkt og deretter veks i alle retningar. Insekt oppstår derimot nærast samla og samstundes, danna av eit par dusin imaginalskiver.

## Typar av pupper
Pupepr der ein kan ana formene til det vaksne insektet blir kalla *mumiepupper*.

## Ordsoge
Ordet «puppe» kjem av det latinske *pupa* som betyr 'dokke', og viser til til kor urørleg puppen er.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Puppe|Puppe]]» frå ,  den 5. februar 2022.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Arib al-Ma'muniyya

**‘Arīb al-Ma'mūnīya** () var ein arabisk songar og diktar. Ho var verksam som qiyan-utøvar ved hoffet til abbasidekalifatet i Bagdad, og er blitt omtalt som «den best kjende slavesongarinna som nokon sinne opptredde ved hoffet i Bagdad».
Ifølgje tidlege biografiar om henne blei ho 96 år gammal, og tente under fem kalifar.

Hovudkjelda for livet til ‘Arīb er *[[Kitab al-Aghani|Kitāb al-Aghānī]]* av Abū ’l-Faraj al-Iṣfahānī frå 900-talet.

‘Arīb al-Ma'mūnīya var fødd i  Bagdad. I mellomalderen gjekk det rykte om at ho var dotter av vesiren Ja'far al-Barmaki, som hadde ei viktig rolle hjå barmakidane, og ei tenestejente hjå familien hans, Fāṭima. Dette opphavet er blitt stilt spørsmål kring av seinare forskarar. I alle høve var ho heilt tydeleg ein slave i viktige delar av det tidlege livet sitt, anten fordi ho var fødd som slav eller blei selt som slave som tiåring då familien fekk store økonomiske vanskar. Dikta til ‘Arīb ber to gonger fram klager om den låge statusen hennar, og ho blei frigjeven av Abū Isḥāq al-Mu‘taṣim (). Ho skal ha blitt favorittsongaren til kalif al-Maʾmūn (styrte 813-833).

Dei overlevande verka til ‘Arīb's og dei tilknytte anekdoteene viser ikkje berre det poetiske talentet hennar, men hintar også om eit liv der ho hadde fleire tilhøve til mannlege elskarar og mesenar. Det verker som om ho kom til å ha eit omfattande hushald og var ein landeigar. Ei av dei best kjende sogene fortel om ein songkonkurranse der ho og songarane hennar vann over den yngre rivalen Shāriyah og hennar gruppe. 

Eit døme på ‘Arīb si dikting i engelsk omsetjing:

::To you treachery is a virtue, you have many faces and ten tongues.
::I'm surprised my heart still clings to you in spite of what you put me through.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Arib al-Ma&#39;muniyya|Arib al-Ma&#39;muniyya]]» frå , og «[[:en:|Arib al-Ma&#39;muniyya]]» frå  den 6. februar 2022.*
Vilde Johansen

**Vilde Ingeborg Johansen** () er ein norsk handballspelar frå Tønsberg som sidan 2019 er aktiv for den danske klubben Herning-Ikast. Ho var med i det norske mannskapet som fekk OL-bronse i 2021. 

### Klubbspel
Johansen var Runar-spelar frå 2010. I 2013 gjekk ho over til landseinaren Larvik HK. Frå 2017 spelte ho på Tertnes. I 2019 flytta ho til Danmark og har sidan gjort teneste for den danske klubben Herning-Ikast.

### Landslagsspel
24. juli 2015 debuterte Johansen i kamp mot Russland. Då fleire linjespelarar melde avbod til dei olympiske leikane i Tokyo sommaren 2021, fekk ho reserveplassen i OL-troppa. Johansen deltok i to av dei innleiande kampane i turneringa og fekk dermed bronse med det norske mannskapet. Ved utgangen av 2021 stod ho bokført med 13 landskampar og 2 mål.

## Kjelder

*handball.no
Sirissar

**Sirissar** (Gryllidae) er ein insektfamilie i ordenen rettvenger.

Dei fleste artane finst i tropiske område. Dei er utbreidde i heile verda, men manglar på dei meir kjølige stadene. Ein art, hus-siriss (*Acheta domestica*), opptrer tilfeldig i Noreg.

## Skildring

Kroppen er mellom 5 og 50 millimeter, og varierer mellom brunleg, brun-svart og mørk-grå på farge. Bakbeina er både større og kraftigare enn dei andre beina. Særleg låra er kraftige. Leggane har piggar eller tornar. Sirissar har to korte, men kjenslevare haletrådar (cerci). Antennene er trådforma, lange og rekk heilt bak på kroppen eller lengre.

Nokre artar manglar venger, men der dei finst kan dei vera godt utvikla og rekk heilt bak på bakkroppen. Framvengene er fortjukka og blir folda slik at dei omsluttar kroppen, både på sida og ryggen.

Nymfene er normalt ganske like dei vaksne, men mindre.

## Levevis
Sirissar lever av plantar og røter. Nokre av dei er rovdyr som også et andre mindre dyr.

Hannar kan frambringa lyd eller song ved å gni framvengene mot kvarandre. Nokre ribbar ved basis av vengene lagar lyden.

Paringa føregår i vegetasjonen. Hoa har ein kort eller litt lang og kraftig eggleggingsbrodd. Dei legg eggae i fuktig jord, einskildvis eller i grupper. Nokre artar lever i tre og legg egg i plantevev.

Sirissar går gjennom ufullstendig forvandling, det vil seia at overgangen frå nyklekt larve til det vaksne kjønnsmogne insektet går gradvis gjennom fleire nymfestadium. Utviklingstida frå egg, via nymfestadia til det vaksne stadiet kan vera nokre veker under gunstige forhold. Temperatur og talet på hamskift er avgjerande. Nokre har opptil 12 nymfestadium og skiftar ham mellom kvart av desse. Vekst skjer ved eit hamskifte. Sirissar manglar til liks med andre leddyr eit indre skjelett.

## Sirissar i kulturen
### Som mat

Fleire stader er sirissar del av kosthaldet til menneske og blir rekna som god mat. Sirissar er ofte å sjå på marknadsplassar, kanskje særleg i Asia. Det er vanleg å frityrsteika dei til snøggmat.

### Som husdyr og kampdyr
Sirissar er blitt haldne som kjæledyr i Kina og Europa. I fleire tusenår har det blitt halde sirisskampar i provinsen Shandong i Kina. Særleg fylket Ningyang er knytt til denne dyresporten.

### I litteratur
Den talande grashoppa eller sirissen er eit insekt som opptrer i Carlo Collodi si bok om *Pinocchio* frå  1883, og i filmar som byggjer på denne soga. Sirissen har ei viktig rolle i *The Cricket on the Hearth* av Charles Dickens frå 1845 og *The Cricket in Times Square* av George Selden frå 1960. Sirissar blir også omtalte i dikt av Du Fu, John Keats og William Wordsworth. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ekte sirisser|Ekte sirisser]]» frå ,  den 5. februar 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
*** Sømme, Laurits 2001. *Insekter*. (Original: McGavin, George C. 2000. *Insects, spiders and other terrestical arthropods*.) N. W. Damm &amp;amp; Søn AS. ISBN 82-512-0601-4

## Bakgrunnsstoff
Ågot Gjems Selmer

**Ågot Gjems Selmer** () var ein norsk skodespelar og forfattar. 

## Liv og virke

Ho var dotter av Svend Jørgen Gjems (1832–) og Johanne Rolfsen (1837–). Faren var kjøpmann i Kongsvinger, dei fekk mange barn og flytta til Kristiania då Ågot var kring åtte år.

Som skodespelar var Ågot Gjems tilknytt Christiania Theater i omtrent seks år, der ho debuterte 1880 i Thomos Mortons «Den hjemkomne Nabo», iscenesett av den danske litteraten Niels Thorup Bruun, og der ho i 1883 spelte rolla som *Petra* i uroppføringa av Henrik Ibsens *[[Ein folkefiende|En folkefiende]]*.

Ho gifta seg 1883 med Alfred Selmer (1851–1919) av Selmer-slekta, som var distriktslege i Balsfjord. Ekteparet budde i Balsfjord i nitten år, før dei flytta til Ås sør for Oslo i 1902.  Dei fekk åtte barn. Av dei fem barna som voks opp var songarinna Tordis Gjems Selmer, skodespelaren Alfred Gjems Selmer og skodespelaren og forfattaren Lillemor von Hanno. I juni døydde først sonen Alfred  i spanskesjuka, følgd av mannen Alfred etter ei sykkelulykke juni same året.

## Forfattarskap

Ågot Gjems Selmer baserte fleire av bøkene sine på livet til doktorfamilien oppe i det høge nord (*Smaapigernes bog*, *Lillemor*, *Mor fortæller*). Barneboka *Da mor var liden* bygde på minna hennar frå sin eigen oppvekst på Kongsvinger. Ho skreiv til saman ti bøker, og dei blei  omsette til ei rekke språk.

### Utgjevingar

* Selmer, Ågot Gjems (1900). Smaapikernes bok. Kristiania: Aschehoug. 
* Selmer, Ågot Gjems (1901). Et hjem for mennesker: en Menneskeskildring i tre Handlinger. Kristiania: Aschehoug.  [Skuespill i tre akter]
* Selmer, Ågot Gjems (1902). Vore børns sedelige opdragelse: et foredrag. Kristiania: Aschehoug. 
* Selmer, Ågot Gjems (1902). Da mor var liden. Kristiania: Aschehoug. 
* Selmer, Ågot Gjems (1907). Kvinderne i Bjørnsons digtning: essay. København ; Kristiania: Gyldendal. 
* Selmer, Ågot Gjems (1903). Mors Bog: Religiøse Tanker. Kristiania: Det norske Aktieforlag. 
* Selmer, Ågot Gjems (1911). Lillemor. Kristiania: Aschehoug. 
* Selmer, Ågot Gjems (1904). Den gang: af mit livs digt. København: Gyldendalske Boghandel/Nordisk Forlag. 
* Selmer, Ågot Gjems (1915). Mor fortæller. Kristiania: Aschehoug. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ågot Gjems Selmer|Ågot Gjems Selmer]]» frå ,  den 5. februar 2022.*  
 

## Litteratur

* Ingun Aastebøl: *Ågot Gjems Selmer : et forfatterskap med morsrollen i sentrum* – hovedoppgave i norsk, 1990
* Lill-Karin Elvestad: *Ågot Gjems Selmer (1857-1926) : Brytningstid* – biografi, Orkana 2019
Qiyan

**Qiyan** var ein type kvinneleg slave som verka som kurtisane og artist i den arabiske verda i mellomalderen. Fleire kjende kvinnelege poetar, songarar og musikarar i den muslimske verda høyrde til denne kategorien. Kjende døme er ‘Innān, Arib al-Ma'muniyya og Shāriyah.

Ordninga oppstod moglegvis under Abbasidekalifatet på 700-talet, då desse slavane var svært vanlege og populære, og fanst i muslimske Al-Andalus til minst på 1300-talet. Dei skilde seg ut frå dei nærskylde jarya, som fekk liknande utdanning men aldri opptredde offentleg.

Det var ikkje akseptert for ei muslimsk kvinne å opptre offentleg, og ein qiyan var derfor ein slave (som innebar at ho ikkje var muslim). Dei fekk framifrå opplæring av slavehandlaren sin, og blei trente til å syngja, spela musikk og lesa poesi og underhalda med ulike kunstartar. Dei var også seksuelt tilgjengelege for eigarane sine. Det blir ofte hevda at dei ikkje blei brukte for prostitusjon, men visse offentlege qiyan-hus verker å ha verka parallelt som bordell.

Skikken med å læra opp slavejenter til å bli qiyanar verker å ha døydd ut i slutten av mellomalderen, men dei egyptiske songarane kjende som *almah* er av og til blitt nemnde som ein seinare etterfølgjar.

## Sjå òg

* Saqaliba
* Geisha
* Kisaeng
* Hetære
* Geji/yiji
* Tawaif

## Kjelder

* Dwight F. Reynolds, 'The Qiyan of al-Andalus', in Concubines and Courtesans: Women and Slavery in Islamic History, ed. by Matthew S. Gordon and Kathryn A. Hain (Oxford: Oxford University Press, 2017)

### Fotnotar

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Qiyan|Qiyan]]» frå ,  den 6. februar 2022.*
Ballyshannon

**Ballyshannon** (*Béal Átha Seanaidh* på irsk) er ein by med  innbyggarar i County Donegal i provinsen Ulster på nordvestkysten av Irland. 

## Geografi
Byen ligg der dei irske riksvegane N3 og N15 kryssar elva Erne like ved utløpet til elva i Donegalbukta som munnar ut i Atlanterhavet.

Ballyshannon betyr 'Munningen ved Seannach sin vadestad', etter ein hærførar Seannach frå 400-talet som mista livet i kamp her. 

Like vest for byen vidar elva Erne seg ut og slynger seg utover eit stort elvedelta med sand. Inne ved byen er det ein bratt elvebreidd på nordsida, medan på sørsida er det ei klippe langsetter den sørlege elvebreidda. Byen har utsikt utover elvedeltaet, fjellparti, skogar og innsjøar.

## Historie
Det er funne fleire brennegroper frå bronsealderen her, ein tredekt gangveg frå steinalderen, og nyare funn av ei tidlegare ukjend mellomalderkyrkje og ein kyrkjegard med mange skjelett estimert til å vera frå 1100 til 1400. I same område er det funne myntar frå regjeringstida til kong Henrik III (1251–1276) og kong Edvard I (1280–1302). Det vart òg funne beinknappar og nåler på likkleda. Mange av skjeletta hadde ein kvartsbit i hendene.

Ifølgje Ulster-soga (Annals of Ulster) gjek vikingane i 795 til åtak på øya Inishmurray. I 822 drog dei oppover elva Erne, og angreip og brente ned Devenish-klosteret. Både i 916 og i 923 plyndra ein flåte av framande øyane i Loch Erne og distrikta kring sjøen. 

I 1211 marsjerte nordmennene frå busetjingane sine i Sligo til Ballyshannon. Då gav biskop de Grey i Norwich ordre til Gilbert de Angulo om å bygga ei festning ved Belleek nær Ballyshannon.

Frå 1100- til 1500-talet dreiv munkeordenen cisterciarane eit kloster som ein framleis kan sjå restar av.

Etter at vikingane forlét området, overtok ein keltisk krigarklan kalla O'Donnell som bygde ei borg her. I 1597 forsvarte dei seg mot og vann over engelske styrkar i slaget ved Ballyshannon.

Byen fekk kongeleg bybrev i 1613 og var britisk garnisonsby i mange år. 

Under 2. verdskriga blei det oppretta ein luftkorridor for britiske jagarfly frå Nord-Irland ut i Atlanterhavet og tilbake. Ballyshannon-korridoren blei nytta av flya som oppdaga slagskipet «Bismarck».

Det blei bygd eit vasskraft-elektrisitetsverk i byen i 1950-åra. Det blei bygd ei demning litt opp i elva, og nedanfor blei elveløpet grave ut for å kunna nytta fallet i elva. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ballyshannon|Ballyshannon]]» frå ,  den 7. februar 2022.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*
Border Region

**Border Region** er ein statistisk region i Irland på NUTS-nivå III, og ein tidlegare administrativ region. Namnet på regionen viser til at han ligg langs grensa mellom Republikken Irland og Nord-Irland, som er del av Storbritannia. Regionen omfattar ikkje begge sidar av grensa, men dei irske fylka  Cavan, Donegal, Leitrim, Monaghan og Sligo. Border Region dekkjer 11 516&nbsp;km2, 16,4 % av totalarealet til staten, og har eit folketal på 392 837, 8,28 % av det totale folketalet i Irland. NUTS-koden er IE041.

Dei største byane i regionen er Letterkenny og Sligo, begge med folketal like  over 19 000.

## Tidlegare administrativ region

Border Region var tidlegare ein administrativ region leia av Border Regional Authority, som hadde 38 innvalde representantar. Dei kom saman ein gong i månaden og blei nominerte frå dei seks lokale råda i regionen:

* Donegal County Council
* Louth County Council
* Cavan County Council
* Monaghan County Council
* Sligo County Council
* Leitrim County Council

Regional Authority-ordninga blei oppløyst i 2014 og erstatta av ei med Regional Assembly.
Etter reforma i 2014 har regionar på NUTS-nivå III ikkje hatt noka administrativ rolle.

### Utskiljing av Louth
Under Commission Regulation (EU) 2016/2066, som blei verksam i 2018, blei County Louth overført til Mid-East Region, slik at Border Region blei redusert frå 6 til 5 county. Flyttinga hadde samanheng med Louth si plassering langs vegen mellom Dublin og Belfast og sterke økonomiske band til Stor-Dublin, sjølv om Louth har grense motl Nord- Irland. Endringa hadde fleire følgjer. County Louth hadde 24,6 % av innbyggjarane i Border-regionen, og var det nest folkerikaste fylket der, etter Donegal. Dei to største byane i regionen, Dundalk og Drogheda, blei tekne ut, og regionen mista kystslinja si mot Irskesjøen. Louth var òg det einast fylket frå Leinster i regionen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Border Region|Border Region]]» frå ,  den 7. februar 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
Drumcliff

**Drumcliff** eller **Drumcliffe** (irsk Droim Chliabh, tyder 'kammen med korger') er ein landsby i County Sligo i Ireland. Han ligg 8&nbsp;km (5 miles) nord for Sligo by på vegen N15 på ein låg gruskam mellom fjellet Ben Bulben og Drumcliff-bukta. Landsbyen ligg ved elva Drumcliff, tidlegare kalla Codnach, som renn ut frå Glencar Lake. Den irske diktaren W.B. Yeats er gravlagd i Drumcliff.

## Historie
Eit eldre namn for Drumcliff er Cnoc na Teagh ('Åsen med huset'). Landsbyen er ein av fleire moglege stader i County Sligo som kan ha vore busetnaden Nagnata vist på Ptolemaios sitt tidlege kart over Irland. Namneet *Codnach* tyder 'roleg elv'.

Eit gammal topografisk dikt i *[[dindsenchas]]-*tradisjonen, folklore om stadnamn, fortel at korgene i namnet Drumcliff viser til vidjeverk for ein flåte båtar som ein gong blei laga her.

Drumcliff var i den vestlege enden av kongeriket Bréifne (austenden var Kells), og i nordenden av Tir Fhiacrach Múaidhe (Tireragh).

Slaget ved Cúl Dreimhne eller *Battle of the Book* blei utkjempa i nærleiken av Drumcliff mellom 555 og 561.

### Klosteret
Heilage Kolumba (Colmcille) skipa eit kloster i Drumcliff rundt 575.. Den fyrste abbeden var heilage Mothorian.

Alt som er att av klosteret i dag er ein irsk høgkross frå rundt 1100, og ruinane av eit rundt tårn frå 900- eller 1000-talet, det einaste ein kjenner i County Sligo. Tårnet blei råka av lyn i 1396. Den noverande kyrkja har krossheller bygde inn i veggane.

## William Butler Yeats
W.B. Yeats (1865–1939) er gravlagd i kyrkjegarden til St. Columba's Church of Ireland. Yeats døydde i Roquebrune-Cap-Martin i Frankrike i januar 1939, men leivningane hans blei tekne tilbake til Irland av Irish Naval Service og gravlagde att i Drumcliff i 1948. Til stades var store mengder lokale folk og høgstatusfolk som Éamon de Valera og Seán MacBride, som representerte regjeringa. Den kjende epitafen hans, frå diktet «Under Ben Bulben», er:
 
:Cast a cold Eye
:On Life, on Death.
:Horseman, pass by.

Oldefar til Yeats hadde vore prest i Drumcliff. Far til William, John Butler Yeats, omtalte han og landsbyen i eit brev til sonen i 1913: 

## Galleri

Fil:WBYeats.JPG|Grava til Yeats i Drumcliff Cemetery
Fil:drumcliffe tower.jpg|Det runde tårnet i Drumcliff
Fil:Drumcliffe cross (higher resolution).JPG|Keltisk høgkross i Drumcliff Cemetery
Drumcliffe cemetery.jpg|Drumcliff Cemetery
Ben Bulben from Duncliffe (3584266839).jpg|Ben Bulben sett frå Duncliffe.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Drumcliff|Drumcliff]]» frå ,  den 7. februar 2022.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Verdscupen i alpine greiner 2019/Kvinner

**Verdscupen i alpine greiner for kvinner i 2019**-sesongen tok til 27. oktober 2018 i Sölden i Austerrike og vart avslutta 17. mars 2019 i Soldeu i Andorra. Turneringa omfatta 34 individuelle renn og ei lagtevling. Dei individuelle tevlingane fordelte seg på 9 slalåmrenn, 8 storslalåmrenn, 6 super-g-renn, 8 utforrenn, ei superkombinasjonstevling og 3 parallellrenn. 1. nyårsdag vart eit parallellrenn avvikla i Holmenkollbakken i Oslo.

Mikaela Shiffrin frå USA vann den alpine verdscupen for tredje gong i rad. Ho var heilt i eiga klasse, sanka langt over 800 fleire poeng enn Petra Vlhová frå Slovakia. Sveitsiske Wendy Holdener kom på tredjeplassen.

## Samanlagt

### Slalåm

### Storslalåm

### Super-g

### Utfor

### Superkombinasjon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alpiner Skiweltcup 2018/19|Alpiner Skiweltcup 2018/19]]» frå ,  den 8. februar 2022.*