open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ryggsekkturisme

**Ryggsekkturisme** (engelsk *backpacking*, er ei form for uavhengig reise med minimale utgifter og bagasje. Det er òg ei form for subkultur beståande hovudsakleg av unge reisande som oppdagar verda på eit avgrensa budsjett. Turismeforma omfattar bruk av ryggsekk (framfor koffert) som er lett å bera over lange avstandar eller lengre tidsperiodar, nytte offentleg transport og haiking, billeg losji som ungdomsherberge og vandrarheim, går gjerne over lengre tid enn konvensjonelle ferieturar, og omfattar gjerne ei interesse i å møte lokale  folk og kulturar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ryggsekkturisme|Ryggsekkturisme]]» frå ,  den 5. oktober 2018.*  
 

## Litteratur

* Johnsen, Siri (1998): ''Jalan jalan! En sosialantropologisk analyse av backpackere i Nusa Tenggara, Indonesia'', hovedoppgave i sosialantropologi, Universitetet i Oslo

## Bakgrunnsstoff

* Roadjunky.com, hendingar for reisande, guidar og forteljingar
* Haiketur.no , praktiske tips om dei meste populære reisemåla
Volodimir Bessonov

**Volodimir Vasyljovitsj Bessonov** () er ein tidlegare fotballspelar frå Kharkiv, mangeårig høgreback som vann cupvinnarcupen 1986 med Dynamo Kiev og som i 1988 spelte EM-finale og same året vart olympisk meister for Sovjetunionen.

### Klubbspel
Bessonov var aktiv i Dynamo Kiev i nærare 15 sesongar, 1976-90. Med topplaget frå Kiev vann  han fem sovjetiske seriemeisterskap og like mange nasjonale cuppokalar. Den 2. mai 1986 var han på plass på høgrebacken då Dynamo slo Atlético Madrid 3-0 i finalen i cupvinnarcupen i Lyon. Han avslutta med spel 1990/91 for israelske Maccabi Haifa.

### Landslagsspel
Bessonov spelte 85 landskampar for Sovjetunionen i tida 1977-90, skåra fem landslagsmål. Han var med i fyrsteellevaren under Fotball-VM 1982 og i Mexico-VM 1986 og to under verdsmeisterskapen i Italia 1990, hans siste landskampar. Under europameisterskapen 1988 i Vest-Tyskland vart han skadd i semifinalen mot Italia og fekk då ikkje med seg EM-finalen mot Nederland, ein kamp som enda med nederlandsk siger 2-0. Bessonov vann elles ein bronsemedalje då Sovjetunionen under Sommar-OL 1980 slo Jugoslavia i bronsefinalen. Høgdepunktet med landslaget kom hausten 1988 då han vart olympisk meister i fotball, framfor 74&nbsp;000 tilskodarar på olympiastadion i Seoul vart Brasil påført eit 2-1-tap.

### Merittar
*OL-gull: 1988 for Sovjetunionen
*EM-sølv: 1988 for Sovjetunionen
*OL-gull: 1988 for Sovjetunionen
*Vinnar av cupvinnarcupen: 1986 med Dynamo Kiev
*Sovjetisk seriemeister: 1977, 1980, 1981, 1985, 1986 med Dynamo Kiev
*Sovjetisk cupmeister: 1978, 1982, 1985, 1987 med Dynamo Kiev

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Volodymyr Bezsonov|Volodymyr Bezsonov]]» frå ,  den 5. oktober 2018.*  
 
*eu-football
*
José Carlos José

**José Carlos da Silva José**, ofte berre **José Carlos**, () var ein portugisisk fotballspelar frå Vila Franca de Xira i Lisboa-distriktet. Forsvarsspelaren vann cupvinnarcupen 1964 med Sporting Lisboa og tok VM-bronse 1966 med Portugal sitt landslag.

## Karriere
### Klubbspel
José Carlos spelte på toppserielaget CUF Barreiro frå 1960 til -62. Dei neste 12 sesongane gjorde han teneste i Sporting Lisboa, der han var med om å vinne tre portugisiske meisterskapstitlar og fire nasjonale cuppokalar. I mai 1964 tok han plass i midtforsvaret då  Sporting vann finalen i cupvinnarcupen 1964, etter 1-0 mot ungarske MTK Budapest i Antwerpen. Han avslutta som aktiv med ein sesong i Braga 1974/75.

### Landslagsspel
José Carlos spelte 36 kampar for Portugal i tida 1961-71, utan å skåre. Under Fotball-VM 1966 var han med i semifinalen mot England som enda med tap 2-1 og bronsefinalen mot Sovjetunionen, der Portugal sikra seg bronsemedaljen med eit seint 2-1-mål. Han var lagkaptein i 4 av sine 5 siste kampar.

### Merittar
*VM-bronse: 1966 for Portugal
*Vinnar av cupvinnarcupen: 1964 med Sporting Lisboa
*Portugisisk seriemeister: 1966, 1970, 1974 med Sporting Lisboa
*Portugisisk cupmeister: 1963, 1971, 1974 med Sporting Lisboa

## Kjelder

*eu-football
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:José Carlos da Silva José|José Carlos da Silva José]]» frå ,  den 5. oktober 2018.*
Toppen Bech

**Ellen Åse «Toppen» Bech Langballe** (fødd **Ellen Åse Fagernæs**; ) var ein norsk journalist, redaktør, forfattar og programleiar, kjend frå mellom anna dokumentarserien *Herskapelig*.

I desember 2007 vart ho tildelt Kongens fortenestemedalje i gull.

## TV-framferder
* 1984: *Unnskyll at jeg spør*
* 1984–1991: *Frokost-TV* (gjesteprogramleiar frå 1984, fast frå 1986–1991)
* 1985–1986: *[[Blå time|Den blå timen]]*
* 1991–1994: *Signaturen* (ein av fleire programleiarar)
* 1994: *Magiske Kenya*
* 1995–1996: *Toppen en time*
* 1995–1997: *Brød, vin og siesta*
* 1997–2006: *Herskapelig*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Toppen Bech|Toppen Bech]]» frå ,  den 5. oktober 2018.*
BBC World Service

**BBC World Service** er ein divisjon i det britiske medieselskapet BBC som kringkastar internasjonale nyhende over radio på 33 ulike språk til rundt 150 millionar menneskje over heile verda. I likskap med BBCs andre radio- og fjernsynstenester, finansierast BBC World Service gjennom ein kringkastingsavgift.

BBC World Service vart tidlegare produsert i Bush House i London, men vert no send frå Broadcasting House.

## Kjelder
Forlagshuset Vigmostad & Bjørke

**Forlagshuset Vigmostad & Bjørke** er eit norsk forlag med hovudkontor i Bergen. I 2014 var det det fjerde største forlagshuset i Noreg.

Selskapet hadde ein samla omsetnad på 966 millionar kroner i 2016, med eit driftsresultat på 50 millionar kroner. I 2013 var omsetnaden til konsernet på 411 millionar kroner, veksten hadde då i stor grad skjedd ved oppkjøp. I 2016 kjøpte det Exlibris Media, NKI Forlag og Pedlex norsk skoleinformasjon. Tidlegare har selskapet kjøpt Schibsted forlag, Piratforlaget og Akademika bokhandel.
## Historie
Forlagshuset Vigmostad & Bjørke vart etablert i 1990 av Arno Vigmostad og Arnstein Bjørke. Forlaget gjev ut bøker for allmennmarknaden med fokus på norsk og omsett skjønnlitteratur og norsk og omsett krim.

Same året vart dotterforlaget Fagbokforlaget etablert. Fagbokforlaget kjøpte Eide Forlag i 2005, som gjev ut bøker for Den norske kyrkja og annan kyrkjeleg litteratur. I forlagshuset inngår òg Johan Grieg AS og Cantando Musikkforlag. I 2012 vart Vigmostad & Bjørke eineeigar av det norske Piratforlaget AS. Piratforlaget vart grunnlagt i 2004 og var fram til 2012 eigd av det svenske Piratförlaget (40 %), Forlagshuset Vigmostad & Bjørke (40 %) og Tine Kjær (20 %).

I 2011 kjøpte Forlagshuset Vigmostad & Bjørke 46 % av aksjane i nettbokhandelen Haugenbok.no, som var den første nettbokhandelen i Noreg, og som sidan 2009 har vore drive som ein rein nettbokhandel. Hausten 2012 kjøpte forlagshuset resten av aksjane i bokhandelen, der det no er eineeigar.

I slutten av mars 2012 vart det kjent at Det Norske Samlaget selde si utdanningsavdeling til Fagbokforlaget, med 15 tilsette og ein forventa omsetnad på 200 millionar kroner. Noko seinare kjøpte dei Tun forlag AS frå Tun Media AS, og deira utgjevingar vart delte mellom Fagbokforlaget og Forlaget Vigmostad & Bjørke.

Forlagshuset Vigmostad & Bjørke overtok i mars 2014 Akademika Bokhandel og Akademika Forlag frå Studentsamskipnaden i Oslo og Akershus (SiO) og Studentsamskipnaden i Trondheim (SiT). SiO og SiT selde 100 prosent av aksjane i Akademika AS til forlagshuset. I mai 2014 kjøpte forlagshuset òg fagbokhandelen Studia AS av Studentsamskipnaden i Bergen (SiB). Campusbok hadde etter dette 54 bokhandlarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Forlagshuset Vigmostad &#38; Bjørke|Forlagshuset Vigmostad &#38; Bjørke]]» frå ,  den 5. oktober 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 

; Referansar
Guide

**Guide** (uttalt: «gaid») er ein kunnig person som viser publikum rundt i til dømes eit museum, i eit kunstgalleri, i historiske bygningar, i ein by eller på ein stad, og gjer greie for det som er verdt å sjå og gjere seg kjent med. Guidane kan vere fast tilsette på museet, galleriet og så bortetter, eller arbeide i firma som organiserer turistreiser, i lokale reiselivslag eller liknande private eller offentlege verksemder, eller arbeide som frilansarar som tek på seg oppdrag etter førespurnad. I mange land er det ofte krav til særleg utdanning og ein form for autorisasjon for å kunne arbeide profesjonelt som guide.

I fleire land kan det i mange høve vere forbode å vitje særskilte kulturminne utan at dette vert gjort i lag med ein guide som er knytt til staden. Då har guiden gjerne monopol på å gjere greie for det som er å sjå, og vil reagere om publikum har med seg sin eigne sakkunnige som meir eller mindre openlyst opptrer som konkurrent.

## Guide-bøker
Nemninga *guide* vert òg nytta om handbøker som er til hjelp for turistar og anna ferdafolk for å finne fram på ukjende stader og få opplysningar om det som er verd å sjå eller vitje der. Dei som mellom anna set pris på gode (og ofte dyre) restaurantopplevingar kan få hjelp av ''Guide Michelin'' (Michelin-guiden), og dei som vil sjå seg ikring i verda kan ha nytte av  reiseguidar eller turistguidar (reisehandbøker) som til dømes den australske Lonely Planet.

## Bakgrunnsstoff
*snl.no: Guide
Marie Barch

**Marie Barch** (), fødd Knudsen, var ein dansk ballettdansar. Ho er ei av dei første namngjevne ballettdansarane i Danmark.  

Barch debuterte på Det Kongelige Teater som fjortenåring i 1758-59-sesongen. I ei tid då dei fleste dansarar kom utanlands frå var Barch ein dansk pioner. Ho er også ein av dei første danske dansarane som blei namngjevne. 

Då ho debuterte var Barch allereie trulova med kollegaen og den seinare ektefellen Carl Vilhelm Barch (1743-1805), som debuterte på same tid. Det er kjend at han hadde fått opplæring frå den italienske balletmeisteren Antonio Como, og det er mogleg ho også hadde det.

Paret hadde stor suksess ved debuten, og blei publikumsfavorittar. Marie blei beundra for evnene sine, og fekk ei fast stilling ved teateret. Marie Barch hadde ein karriere som varte i over førti år. Ho pensjonerte seg først etter 1798-99-sesongen.

## Kjelder
*

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marie Barch|Marie Barch]]» frå ,  den 5. oktober 2018.*
Airspeed Ltd.

**Airspeed Ltd** vart grunnlagt i 1931 som **Airspeed Aircraft** i York England av grunnleggjarane A. H. Tiltman og Nevil Shute. Med seg hadde dei personane som tidlegare hadde arbeidd med bygging av luftskip (Dei tidlegare luftskipa «R100» og «R101»).

Med svak økonomi sleit foretaket seg gjennom 1930-talet. Dets første konstruksjon var Airspeed AS.4 Ferry som vart lansert i april 1932 . Året etter flytta verksemda til Portsmouth der selskapet i 1934 vart slått saman med skipsverftet Swan Hunter & Wigham Richardson Limited og vart til *Airspeed Ltd* i august same år. I løpet av 1936 vart sportsflyet AS.8 Viceroy konstruert og bygt for å delta i ein interkontinental flykonkurranse.

Den største suksessen for selskapet kom først i 1937 med skuleflyet AS10 Oxford som i stor utstrekking vart brukt av flyvåpen i fleire land for utdanning av flyvere.

Idene til selskapet vart lagd merke til av dei Havilland som i 1940 kjøpte opp  Swan Hunter & Wigham Richardson Limiteds aksjar i selskapet. Under andre verdskrig vart der satsa stort på å byggja glideflyet Horsa. Horsa vart bygd i over 3 800 eksemplar og levert til Royal Air Force og USAAF. Det spelte ei stor rolle under krigen med transport av luftbårne troppar under invasjonen i Frankrike i 1944.

Etter krigen var det ein svak marknad for nye fly, men Airspeed satsa på å byggja om brukte fly frå krigen til sivile føremål. Den svake økonomien gjorde sitt til at dei attverande aksjane vart kjøpt opp av dei Havilland i 1951 og dermed forsvann selskapet som ein sjølvstendig flyfabrikk.

## Fly bygde hos Airspeed
*i utval*

* Airspeed Oxford
* Airspeed Ambassador
* Airspeed AS.6 Envoy
* Airspeed Horsa
* Airspeed AS.4 Ferry
* Airspeed AS. 8 Viceroy
Australian National Airways

**Australian National Airways** var eit australsk flyselskap som var verksamt frå 1930 til 1931.

Selskapet vart grunnlagt i 1929 av Charles Kingsford Smith og Charles Ulm. Det byrja operera i januar 1930. Ved oppstarten vart det skaffa fem Avro 618 Ten,  tre-motors fly tilsvarande Kingsford Smith sitt kjende «Southern Cross». Selskapet starta med flyginar på rutene Sydney-Brisbane og Sydney–Melbourne,

Allereie etter eit års drift måtte selskapet avviklast. I løpet av den korte tida hadde to av flya havarert, begge i 1931, eit i mars 1931 i Britisk Malaysia og eit anna i  november 1931 i Dei australske alpane.

## Flåte

: VH-UMF *Southern Cloud* (havarert mars 1931)
: VH-UMG *Southern Star*
: VH-UMH *Southern Sky*
: VH-UMI *Southern Moon*
: VH-UNA *Southern Sun* (havarert november 1931)

Då selskapet vart oppløyst vart «Southern Moon» kjøpt av  Ulm som modifiserte flyet for langdistanseflygingar. Dei to andre vart selde til eit anna australsk selskap.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Australian National Airways|Australian National Airways]]» frå ,  den 5. oktober 2018.*
Detektiv-Magasinet

***Detektiv-Magasinet*** var eit norsk vekeblad som kom ut mellom  1928 og 1966. Bladet er mest kjend for historier om detektiven Knut Gribb, som er skildra i minst eit tusen historier, og kampen hans mot forbrytarane Thomas Ryer og Olga Barcowa. *Detektiv-Magasinet* vart gjeve ut av Bladkompaniet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Detektiv-Magasinet|Detektiv-Magasinet]]» frå , den 5. oktober 2018.*  
*** oppgav desse kjeldene:*
*** Nils Nordberg, *Døden i kiosken: Knut Gribb og andre heftedetektiver*. Oslo 2000: Bladkompaniet
Thomas Ryer

**Thomas Ryer** er ein fiktiv person frå serien om oslodetektiven Knut Gribb. Han er ein storforbrytar og erkefienden til Gribb. Ryer er forkledingsekspert og meisterskyttar. Sjølv om han har vald ein kriminell løpebane, er han ikkje villig til å drepa nokon, og til trass for at han er Knut Gribbs motstander, har dei ei slag gjensidig respekt for kvarandre.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Thomas Ryer|Thomas Ryer]]» frå ,  den 7. oktober 2018.*
Heilage Olga kyrkjelyd i Oslo

**Hellige Olga menighet ** i Oslo er ein russisk-ortodoks kyrkjelyd knytt til Moskvapatriarkatet. Han har gudstenester i Vår Frelsars ortodokse kyrkje i Akersveien, ved den austre hovudporten til Vår Frelsers gravlund.

I 2015 hadde Heilage Olga menighet registrert drygt 3&nbsp;000 medlemmar, og i 2017 fekk kyrkjelyden tilskot for 3&nbsp;206 medlemmar. 
Størstedelen er russisktalande innvandrarar som har kome til Noreg i dei seinare tiåra, men også opphavlege nordmenn og andre nasjonalitetar er representerte. 

Sjølve bygget til kyrkjelyden er kommunalt listeført og står oppført i Registeret til Riksantikvaren over kulturminne.

Hellige Olga menighet  eig også Hellige Olavs kapell på Stiklestad.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hellige Olga menighet - Den russisk ortodokse kirke|Hellige Olga menighet - Den russisk ortodokse kirke]]» frå ,  den 14. oktober 2018.*  
 

; Referanser 




## Bakgrunnsstoff
*
Palle Knudsen

**Palle Knudsen** () er ein dansk baryton-operasongar. Han er opplært på Operaakademiet ved Det Kongelige Teater (1995–1998). Han debuterte i 1998 i operaen Orphée, skriven av Fillip Glass. Han vart framført i Turbinhallane. I 1998 sang han Apollo i Monteverdis opera Orfeo au. Han vart oppført i samband med La Monnaie-operaen, og forestillinga reiste på tur til Ny Jork og Paris. Den 18. november 1999 song han si fysste rolle på Det Kongelige Teater, som fuglefångarbajasen  Papageno, i Mozart-operaen *Tryllefløyten*.

## Bakgrunnsstoff
*Palle Knudsen ved operamusica.com
Francesco Agello

**Francesco Agello** ()  var ein italiensk testflygar.

## Biografi og flyprestasjoner
Francesco Agello vart fødd i Casalpusterlengo i Lombardia i Italia og uteksaminert frå ein flyskole i 1924. Han vart like etter tilsett som testpilot. Han var den fjerde av fire testepilotar som prøvde å setja fartsrekord med Macchi M.C. 72. Likevel omkom tre av testpilotane (først Monti og deretter Bellini som flaug M. C. 72, Neri omkom i ein CR-20 i 1933).

Agello vart berømt då han lukkast i å føre flyet til ein ny fartsrekord (over vatn) den 10. april 1933. Han oppnådde ein gjennomsnittleg fart på 683 km/t. Meir enn eit år seinare flaug han M.C. 72 til ein ny fartsrekord på meir enn 700&nbsp;km/t den 23. oktober 1934. Begge vart oppnådd med eit sjøfly, òg luftfarten spelte inn. Ingen har nokon gong floge eit sjøfly med stempelmotor raskare etter denne datoen.

## Prisar
Agello vart tildelt De la Vaulx-medaljen to gonger for sina fartsrekordar, ein gong i 1933 og igjen i 1934.

## Død
Agello døydde 40 år gammal under Andre verdskrigen i samband med testing det nye Macchi C. 202-jagarflyET i Bresso, i nærleiken av Milano. Flyet hans kolliderte med ein annan C. 202 i tett tåke 24. november 1942, floge av eit flygaress frå den fyrste verdskrigen, testpiloten Guido Masiero, som òg omkom.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Francesco Agello|Francesco Agello]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*  
 

* Dei la Vaulx-medalje
Jim Leighton

**Jim Leighton**, eigenleg **James Leighton**, () er ein skotsk tidlegare fotballspelar frå Johnstone i Renfrewshire som vann cupvinnarcupen 1983 med Aberdeen FC og seinare var aktiv for mellom andre Manchester United. Han vakta Skottlands mål i 91 landskampar.

### Klubbspel
Leighton hadde kontrakt med Aberdeen FC frå 1977 til -88 og på ny 1997-2000. I 1980-åra var han sisteskanse på klubben sitt storlag som åra 1982-86 vann fire skotske cuppokalar, to seriemeisterskap og i Göteborg i 1983 slo Real Madrid i finalen i cupvinnarcupen med 2-1 etter ekstraomgangar. Sommaren 1988 vart han overført til Manchester United der han var med å vinne FA-cupen 1990, men vart vraka til finaleomkampen og sidan vart sitjande på reservebenken. 1991-93 gjorde han teneste i fyrst Reading FC og så Dundee FC, utan å kunne ta plass som fyrstemålvakt i klubbane. Fyrst etter han gjekk over til Hibernian FC i 1993 lukkast han å få sikker plass mellom målstengene. Han avslutta med spel for Aberdeen i tida 1997-2000.

### Landslagsspel
Leighton spelte 91 landskampar for Skottland i periodane 1982-90 og 1993-98. Han var landslaget si målvakt både under Fotball-VM 1986, 1990 og 1998.

### Merittar
*Vinnar av cupvinnarcupen: 1983 med Aberdeen FC
*Skotsk cupmeister: 1982, 1983, 1984 og 1986 med Aberdeen FC
*Skotsk ligameister: 1984 og 1985 med Aberdeen FC
*FA-cupmeister: 1990 med Manchester United

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jim Leighton|Jim Leighton]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*  
*eu-football
Schneider-troféet

**Schneider-troféet**, offisielt **Coupe d'Aviation Maritime Jacques Schneider**, var eit trofé som vart delt ut årleg (og seinare halvårleg) til vinnaren av ein konkurranse for sjøfly og flybåtar. Schneider-troféet er no i vitskapsmuseet Science Museum i South Kensington i London.
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Schneider-troféet|Schneider-troféet]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*  
 


## Bakgrunnsstoff
Regia Aeronautica

**Regia Aeronautica**  var flyvåpenet til det fascistiske kongedømet Italia. I 1922 kom diktatoren Benito Mussolini til makta, og i 1923 samla han *Corpo Aeronautico* frå hæren og  *Aviazione della Regia Marina* frå marinen til det sjølvstendige *Regia Aeronautica.* Det fekk *Regia* ('kongeleg') i namnet fordi Italia var eit monarki med Viktor Emmanuel III av Italia som marionettkonge.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Regia Aeronautica|Regia Aeronautica]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*
Den andre krigen mellom Italia og Etiopia

**Den andre krigen mellom Italia og Etiopia**, også kjend som *Den andre italienske-abyssinske krigen*, fann stad då Kongedømet Italia invaderte Keisarriket Etiopia eller Abyssinia den 3. oktober 1935. Kamphandlingane varte til 1939, sjølv om den etiopiske hovudstaden Addis Abeba vart teken den 5. mai 1936.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Den andre italiensk-abessinske krig|Den andre italiensk-abessinske krig]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Second Italo-Ethiopian War|Second Italo-Ethiopian War]]» frå ,  den 23. oktober 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Tåkeskogsmett

**Tåkeskogsmett** (*Henicorhina negreti*) er ein sporvefugl i gjerdesmettfamilien som først vart observert i 1978-1984 og skildra formelt første gong i 2003. Han er endemisk for vestre Andes-regionen, Colombia.
__NOTOC__
## Taksonomi
Denne gjerdesmettarten blei sett inn i slekta *[[Henicorhina]]* i familien Troglodytidae ut frå resultat av analyser av morfologi, læte og krav til habitat. Den næraste slektningane er trudd å vere gråbrystskogsmett, *H. leucophrys*, som lever dels i tilstøytande område vest for tåkeskogsmetten sine habitat.

## Skildring
Tåkeskogsmetten er ein liten medlem i familien, ca. 11  centimeter i kroppslengd og masse på rundt 16 gram. Han har stutt hale, korte avrunda venger, kraftige føter og nedbøyd nebb. Fjørdrakta til denne arten er mørk, han skil seg frå gråbrystskogsmett med totalt sett mørkare utsjånad, mørkare overside enn underside, og tydelegare svarte streker i strupeområdet. Begge artar har ei lang kvit augebrynsstripe. Kjønna er like, men hannar har marginalt lengre bein og hale.

Tåkeskogsmetten har ein eintydig song av meir enn 10 repeterande setningar på ca. to sekund, kvar setning med 6-12 reine tonar.

Utbreiingsområdet som er kjent i dag består av eit lite areal innanfor Munchique nasjonalpark i Cauca-departementet, dessutan i eit anna isolert og avgrensa område der departementa Chocó, Antioquia og Risaralda grensar til kvarandre. Utbreiingsareala estimert til å gjere ut for totalt 8 km2. Habitatet er våt, epifyttisk tåkeskog, og berre på høgdnivå 2250–2640 moh.

Tåkeskogsmetten lever her av insekt som fluger og biller som han beitar på, vanlegvis berre rundt to meter over bakken.

Populasjonen er estimert til under 1000 individ, og er trudd å vere minkande. Arten er klassifisert som sårbar. Trugsmåla er klimaendringar som reduserer fukta i periodar, og menneskeleg aktivitet som avskoging.

## Kjelder

*

;Referansar 

## Bakgrunnsstoff

*Bilete av tåkeskogsmett flickr.com, foto: Juan José Arango Henta 13. oktober 2018
Italiensk Somaliland

**Italiensk Somaliland** var ein italiensk koloni på Afrikas horn. Han blei skipa som eit protektorat gjennom avtaler med fleire somaliske sultanat på 1880-tallet. I 1936 blei det til ein koloni som del av Italiensk Aust-Afrika etter etter den andre krigen mellom Italia og Etiopia, som enda med at Italia okkuperte Etiopia. Frå 1941 blei Italiensk Somaliland administrert av det britiske militæret fram til 1950. Deretter blei det eit SN-tilsynsområde under italiensk administrasjon fram til 1960, då regionen blei slått saman med Britisk Somaliland for å forme staten Somalia.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Italiensk Somaliland|Italiensk Somaliland]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*
Niels Aall den eldre

**Niels Jacobsen Aall** () òg kalla *Niels Aall den eldre*, var ein norsk kjøpmann, trelasthandlar, sagbrukseigar og skipsreiar i Porsgrunn. Han kom åleine til Noreg som barn i 1712, vart etter kvart forvaltar for Herman Leopoldus, og etablerte i 1730 eigen forretning og samla rikeleg eigedom i Telemark. Han er stamfar for slekta Aall i Noreg.

Niels Aall var gift tre gonger og hadde barn i andre ekteskapet sitt med Benedicta Henrica Bergh (1714-1778), dotter av lagmann Nicolas Bergh, mellom anna:

# Nicolai Benjamin Aall (1739-1798) gift med Amborg Jørgensdatter Wesseltoft (1741-1815)
# Constance Aall (1747-1777) gift med Christian Rasch (1734-1813)
# Benedicte Henrikka Aall (1756-1813) gift med kammerherre Severin Løvenskiold (1743-1818)
# Jacob Aall (1754-1826) gift 1. med Edel M. Løvenskiold (1753-1795) og 2. med enka Christiane E. von Cappelen født Bøyesen (Ording) (1768-1833)
# Fransisca Margrethe Aall (1743-1789) gift med Jeremias Hagerup (1725-1795)

Blant Niels Aall sine etterkommarar er mellom anna eidsvollsmannen Jacob Aall, statthaldar Severin Løvenskiold, målaren August Cappelen, forlagsbokhandlar Jørgen Wright Cappelen, statsminister Carl Otto Løvenskiold, museumsdirektør Hans Aall, professor Didrik Arup Seip og visesongaren Ole Paus.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Niels Aall den eldre|Niels Aall den eldre]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*  
 
;Referansar
Jacob Aall (1754–1826)

**Jacob Aall** () var ein norsk grosserar og godseigar, og ein medlem av Aall-familien. Han var eigar av Borgestad gard frå 1787 til 1822. Aall var son av Niels Aall (1702–1774) og Fredrikke Sophie Rasch, og var onkel til eidsvollsmannen Jacob Aall.

Aall var ein av dei 41 leiande norske borgarane som bidrog til å gjera skipinga av Det Kongelege Frederiks Universitet (Universitetet i Oslo) mogleg gjennom donasjonar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jacob Aall (1754–1826)|Jacob Aall (1754–1826)]]» frå ,  den 6. oktober 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 
* Haagen Krog Steffens, *Slægten Aall*, Christiania 1908
Jacques Schneider

**Jacques S. Schneider** () var ein fransk finansmann, ballongførar og flyentusiast. Han er best kjend som den som oppretta Schneider-troféet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jacques Schneider|Jacques Schneider]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*
Tomas Brolin

**Per Tomas Brolin** () er ein svensk tidlegare fotballspelar frå Hudiksvall som var sentral då Sverige vann bronsen under VM i fotball 1994, året etter ha vann cupvinnarcupen med Parma FC. Brolin vert rekna som Sveriges beste fotballspelar den fyrste halvdelen av 1990-åra, kåra til årets spelar 1990 og 1994.

### Klubbspel
Brolin spelte 1985-87 på fjerdedivisjonslaget Näsvikens SK. Etter tre sesongar hos GIF Sundsvall, spelte han våren 1990 på Norrköping. Allereie i september 1990 vart han overført til italienske Parma FC, der han i fem sesongar bidrog mykje til lagets suksess. Klubben vann den nasjonale cupen i 1992 og cupvinnarcupen 1993, men tapte finalen i cupvinnarcupen 1994. I november 1995 vart han overført til Leeds United. Heller svake prestasjonar gjorde at han vart sett ut av fyrstelaget og han prøvde seg så i FC Zürich og på ny i Parma FC, utan å imponere. Vårsesongen 1998 var Brolin aktiv i London-klubben Crystal Palace. Han la opp sommaren 1998, etter tre år i svak form.

### Landslagsspel
Brolin debuterte på det svenske landslaget i april 1990 og skåra to av måla då Wales vart slått 4-2. Han skåra eitt mål under VM i fotball 1990, der Sverige rauk ut i gruppespelet. To år seinare vart Brolin matchvinnar både mot Danmark og England då EM i fotball 1992 fann stad på svensk heimebane. Han skåra også då Sverige tapte semifinalen mot Vest-Tyskland med 2-3. Under VM i fotball 1994 i USA markerte han seg som den drivande krafta bak Sverige suksess som vart fullført med 4-0 over Bulgaria i bronsefinalen. Etter eit beinbrot i ein landskamp mot Ungarn i november 1994, fekk Brolin fem kampar i landslagsdrakta utover sommaren-hausten 1995 før han vart vraka. Han spelte i alt 47 landskampar og skåra 27 mål. 

### Merittar
*VM-bronse: 1994 for Sverige
*Vinnar av cupvinnarcupen: 1993 med Parma FC
*Italiensk cupmeister: 1992 med Parma FC
*Finalist i den engelske ligacupen: 1996 med Leeds United

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Tomas Brolin|Tomas Brolin]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*  
 
*eu-football
Toppenhaug

**Toppenhaug** er eit strøk i Drammen kommune. Det ligg i bydelen Bragernes og utgjer dei nedre delane av Bragernesåsen austom Bragernes torg. Omliggande strøk er Bragernes sentrum i vest, Strøtvet i nordaust, Brakerøya i søraust og Nøste i aust.

Namnet «Toppenhaug» stammar frå ein husmannsplass som tidlegare låg i området.

I dag består Toppenhaug for det meste av villabusetnad. Unntak er Bragernes skole og det nærliggande park- og rekreasjonsområdet som vert kalla Kjappen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Toppenhaug|Toppenhaug]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*
Brakerøya

**Brakerøya** er eit strøk i Drammen og utgjer den søraustlege delen av bydelen Bragernes. Folketalet er om lag 1&nbsp;700. 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Brakerøya|Brakerøya]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*
Drammen Kommunale Trikk

**Drammen kommunale trikk A/S** var eit norsk aksjeselskap eigd av Drammen kommune for å drive kollektivtrafikk med trolleybuss og buss i Drammen (det har aldri vore trikk (sporvogn) i Drammen). Selskapet blei skipa av bystyret i Drammen etter at konsesjonen (det offentlege løyvet) til den tidlegare trolleybussoperatøren, A/S Trikken, gjekk ut, og var verksam frå 1947 fram til 1981. I 1980 gjekk selskapet saman med andre busslinjer inn i det nyskipa Drammen og Omegn Busslinjer (DOB), som 1. januar 1981 byrja verksemda si i Drammen og grannekommunane Lier og Nedre Eiker. Dette selskapet blei selt til Nettbuss i 1999.

## Soga

Framlegget om å lage ei skjenelaus elektrisk bane for kollektiv persontransport i Drammen vart fremja i 1904 av ein ung ingeniør, Hans Jensen, som hadde studert eit slikt anlegg i Tyskland. I 1909 vart A/S Drammens Elektriske Bane skipa med ein aksjekapital på kr. 140&nbsp;000 og kommunen som medeigar. Selskapet byrja verksemda 15. desember 1909 med fire trolley-bussar som tok 25 passasjerar kvar. Nye vogner kom til etter kvart, til dels bygd ved eigen verkstad (1927-31). Vognhallen låg i vognmann Otto Larsens tidlegare eigedom i Erik Børresens gate.

Trikken (trolleybussane) gjekk på yrkedagar frå klokka 6 til 24, og på sundagar og heilagdagar frå klokka 15 til 24, i ei 30 minutts rute frå Bragernes torg til Brakerøya (om lag 1,5 km) og Landfalløya (om lag 2,3 km), og i ei 20 minutts rute frå Strømsø torg til Merket (om lag 3,5 km). Billettprisen var 10 øre.

Tilhøva under fyrste verdskrigen førte til at A/S Drammens Elektriske Bane gjekk konkurs 15. februar 1916, men vart overteke av A/S Trikken, som vart skipa i mai dette året av Thormod Øverby og Fritz Larsen.

I 1960 blei trolleybussnettet lengd frå Landfalløya til Vårveien (1,5 km). Etter kvart erstatta dieselbussar trolley-bussane, og trolley-bussdrifta opphøyrde heilt 10. juni 1967.

## Sjå òg
*Drammen Elektriske Bane AS

## Kjelder

*Drammen Byleksikon: Trikken A/S
* Apengren, Nils Carl: *Trolleybussene i Norge*, Baneforlaget 1996 ISBN 82-91448-16-7
* Helmen, Jan/Zimmermann, Nils: *Trikken og andre gode busser i Drammensområdet*, Brakar forlag, Drammen 2004 ISBN 82-91263-12-4
* Zimmermann, Nils: *Trikken i Drammen 1909-1967*, Brakar forlag, Drammen 2009 ISBN 978-82-91263-13-7
Johann Georg Halske

**Johann Georg Halske** () var ein tysk ingeniør, oppfinnar og selskapsleiar.

Halske grunnla saman med Werner von Siemens selskapet Siemens & Halske, som skulle koma til å utvikla seg til eit verdskonsern innanfor elektroindustri. 

Gata Halskesteig i Siemensstadt har fått namn etter Johann Georg Halske.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Johann Georg Halske|Johann Georg Halske]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*
Carl Friedrich von Siemens

**Carl Friedrich von Siemens** () var ein tysk industrileiar og leiar for Siemenskonsernet i perioden 1919 til 1941. Han er gravlagd på Südwestkirchhof Stahnsdorf.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Carl Friedrich von Siemens|Carl Friedrich von Siemens]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*
Erik Haabjørn

**Erik Haabjørn** () var ein norsk offiser i Luftforsvaret. Han er kjend for innsatsen sin under andre verdskrigen, då han vart dekorert med Krigskrossen, den fremste utmerkinga i Noreg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Erik Haabjørn|Erik Haabjørn]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*  
 



## Bakgrunnssotff

* Luftforsvarets Historie  bind 2 lagt ut av Nasjonalbiblioteket, med fotografi av Haabjørn på sidene 94, 205, 207, 413
Gunnar Piltingsrud

**Gunnar Piltingsrud** () var ein norsk offiser og flygar som omkom under andre verdskrigen.

## Liv
Før krigen var Piltingsrud til sjøs som styrmann, før han saman med broren Arvid fekk flygaropplæring hja Widerøe. Arvid fekk jobb hjå Widerøe, medan Gunnar ei tid arbeidde for Wessels flyveselskap. 

Gunnar Piltingsrud kom seg til Little Norway, der han vart instruktør og var med på skipinga av den norske 331 skvadron på Catterick. Han var innom den britiske 615 skvadron, før han igjen var med på skipinga av ein ny norsk skvadron, 332 skvadron, der han oppheldt seg frå januar til juni 1942. Deretter var han ved 56 skvadron fram til juli 1943, før han fekk ein kvileperiode som instruktør.

I januar 1944 kom han attende til 56 skvadron for ei kort periode, før han vart forfremja til major og beordra til 137 skvadron, der han vart skvadronsjef i april 1944.

Den 24. september 1944 omkom Piltingsrud då flyet hans vart skote ned av tyske fly nær Üdem.

## Familie
Arvid, som var bror hans, var òg flygar under krigen, og heldt fram som passasjerflygar for mellom anna Widerøe og Norrønafly etter krigen. Ein tredje bror, Rasmus, var forsyningssjef for Milorg-basen «Elg» i Begnadalen.

## Utmerkingar
For innsatsen sin under krigen fekk Piltingsrud blant anna følgjande utmerkingar: 
* St. Olavsmedaljen
* Krigsmedaljen
* Deltakarmedaljen
* Distinguished Flying Cross

## Ettermæle
I 1947 vart det avduka eit minnesmerke over Piltingsrud i Begnadalen i Sør-Aurdal, der speidarane legg ned krans kvar 17. mai.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gunnar Piltingsrud|Gunnar Piltingsrud]]» frå ,  den 6. oktober 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 

## Litteratur
* Jul Haganæs, *Flygerne fra Piltingsrud*, Grøndahl og Dreyer, 1988. ISBN 82-504-0956-6
* Cato Guhnfeldt, *Spitfire Saga*, band I, Wings, 2009. ISBN 978-82-998071-0-4
British European Airways

**British European Airways**, eller **BEA**, var eit britisk flyselskap som eksisterte frå 1946 til 1974.

BEA vart stifta ved lov, *Civil Aviation Act 1946*. Selskapet hadde ruter på det europeiske kontinentet og til byar i Nord-Afrika forutan på ei rekkje britiske byar. BEA var den gongen det største, innanlandske flyselskapet.

Selskapet var òg den første kunden for mange britiskbygde fly på 1950- og 1960-talet, mellom anna Vickers VC.1 Viking, Vickers Viscount, Vickers Vanguard, BAC 1-11 og Hawker-Siddeley Trident. BEA opphøyrde i 1973 då det vart slått saman med British Overseas Airways Corporation, BOAC, og danna British Airways.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:British European Airways|British European Airways]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*  

## Bakgrunnsstoff

* BEAs rutetabellar 1946-1963
Short Empire

**Short Empire** var ein type passasjar-flybåt som var i drift på 1930- og 1940-talet. Han vart nytta på flygningar mellom England og dei britiske koloniane i Afrika, Asia og Australia. Han var produsert av Short Brothers og var forløparen til Short Sunderland. Det vart bygd 42 fly av typen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Short S.23 Empire|Short S.23 Empire]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
* 
* T.E.A.L. Airline
* Century of Flight entry
Mbeya

**Mbeya** er ein by i sørvestlege Tanzania. Ved folketeljinga i 2012 var folketalet i byen .  Mbeya er hovudstad i regionen med same namn, som har rundt to millionar innbyggjarar totalt.

Mbeya er den første store byen ein møter om ein reiser frå nabolandet Zambia, mellom anna med TAZARA-togsambandet. Mbeya ligg 1 700 moh., halvveges mellom Rukwasjøen og Malawisjøen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mbeya|Mbeya]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*
Kapiri Mposhi

**Kapiri Mposhi** er ein liten by i Zambia. Byen spelar ei viktig rolle som trafikknutepunkt for både jarnbana TAZARA og vegtransporten TanZam-vegen.
 
Tettstaden ligg i sentralt i provinsen. Avstanden til hovudstaden Lusaka er 202 km, og til gruvesenteret Kitwe 180 km.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kapiri Mposhi|Kapiri Mposhi]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*
Mangalore internasjonale lufthamn

**Mangalorere internasjonale lufthamn** (**Mangalore Airport**) (IATA: **IXE**,  ICAO: **VOML**), tidlegare kjent som **Bajpe Airport**, er ei internasjonal lufthamn for kystbyen Mangalore i India. Fleire daglege flygingar forbind Mangalore med dei fleste store byar i det sørlege og det vestlege India, så vel som fleire byar i Midtausten. Flyplassen vart opna som **Bajpe Aerodrome** den  25. desember 1951 då dåverande statsminister Jawaharlal Nehru kom i eit Dakota-fly.
Per 2014 er Mangalore internasjonale lufthamn ein av dei flyplassane som har hatt størst passasjervekst i India, med 54 prosent vekst i den internasjonale trafikken siste åra

## Oversyn
Flyplassen ligg nær Bajpe, om lag 20 kilometer nordaust for Mangalore sentrum. Den ligg på ei høgd med to høgtliggande rullebaner (9/27 og 6/24). Berre to andre flyplassar i India har høgtliggande rullebaner: Kozhikode og Lengpui. Terminalbygget var lite, men hadde naudsynte fasilitetar. (2010). Det vart renovert tidleg på 2000-talet med meir sitteplass, bevokta parkeringsplass og fleire nye kaféar. Flyplassen vart opphavleg brukt i avgrensa utstrekking for innanlands trafikk, vesentleg til Mumbai og Bangalore.

## Ulukker og hendingar
Mangalore lufthamn ligg i ein region med mykje nedbør. Mindre hendingar som avbrotne landingar hender ofte i monsuntiden. På denne flypassen skjedde ulukka med flest omkomne i India. Dette førte til at nye tryggingstiltak vart sett i verk

* Den 19. august 1981 måtte ein Avro 748 frå Indian Airlines avbryt landinga  i monsunregnet. Flygarane gjorde eit nytt forsøk og fekk stoppa like før enden på rullebanen. Det var ingen omkomne, men flyet måtte avskrives. Den etterfølgende granskinga viste at piloten ikkje hadde sett flyets flaps i rett posisjon for landing, og flyet hadde landa for langt inne på banen med for høg fart og med vinden i ryggen. Ingen vart skadd.
* Den 22. mai 2010 måtte ein Boeing 737 frå Air India Express avbryta landinga. Pilotane gjorde eit nytt landingsforsøk, havarerte  og 158 pasasjerer og besetning omkom. Berre åtte overlevde katastrofen. Flyet havarerte då dei avbraut landinga andre gong og styrta i ein djup grøft ved enden av rullebanen. Styrbord vinge traff ein betongsokkel for ILS-systemet med localiser og antenne og sette systemet ut av drift. Dette førte til forseinkingar og kanselleringar i to veker i monsuntida med redusert sikt. Det tok flyplassen nesten ein månad å reparera skadane, kalibrera ILS og setja det istand igjen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mangalore internasjonale lufthavn|Mangalore internasjonale lufthavn]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*  
 

## Referansar
Indian Airlines

**Indian Airlines**, også kalla **Indian**, var eit større indisk flyselskap som verka frå 1953 til 2011. Saman med Air India var det eit av to nasjonale flyselskap i India.

Indian Airlines tilhøyrde den indiske staten og var administrert av den sivile luftfartsstyresmakta i landet, *Ministry of Civil Aviation.* Det hadde base i Mumbai og fokuserte først og fremst på innanrikstrafikk.

7. desember 2005 tok flyselskapet namnet «Indian» i bruk i reklamesamanheng. 

I 2007 kunngjorde den indiske regjeringa at Indian Airlines skulle slåast saman med Air India. 26. februar 2011 slutta Indian Airlines å verka under eige namn og kodar, og fullførte samanaslåinga med Air India.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Indian Airlines|Indian Airlines]]» frå ,  den 12. juli 2019.*
Air India

**Air India** eller **Air India Limited** (hindi: एअर इंडिया, tidlegare **Air-India**) er det nasjonale flyselskapet i India, og driv internasjonal passasjer- og frakttrafikk. Flyselskapet vart grunnlagt som Tata Airlines av J.R.D. Tata i 1932, og var då ein del av det store indiske konsernet *Tata Sons* (i dag Tata Group). Etter andre verdskrigen gjekk flyselskapet over til offentleg verksemd. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Air India|Air India]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*  

## Bakgrunnsstoff

*
J.R.D. Tata

**Jehangir Ratanji Dadabhoy Tata**, best kjend som **J.R.D. Tata**, () var ein fransk-fødd indisk forretningsmann og ein tidleg luftfartspioner.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:J.R.D. Tata|J.R.D. Tata]]» frå ,  den 68. oktober 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Tatagruppa i dag
Sida i Sverige

**Sida** (*Swedish International Development Cooperation Agency*) eller **Styrelsen för internationellt utvecklingssamarbete** er ei statleg svensk styresmakt med hovudkontor i Sundbyberg🎱 og underordna Utrikesdepartementet. Målet til Sida er å bidra til å skapa forbetringar for fattige menneskje til å forbetra sina livsvilkår.

## Historie
I 1965 blei SIDA (Styrelsen för internationell utveckling, Swedish International Development Authority) grunnlagd som erstatting for Nämnden för internationellt bistånd (NIB). I 1995 blei noverande Sida (Styrelsen för internationellt utvecklingssamarbete) danna gjennom samanslåning av SIDA, Beredningen för internationellt tekniskt-ekonomiskt samarbete (BITS), Styrelsen för internationellt näringslivsbistånd (SwedeCorp), Styrelsen för u-landsforskning (SAREC) og Sandö U-centrum.

## Virke
På linje med andre svenske styresmakter arbeider Sida sjølvstendig innanfor dei ramane gjeve av Riksdagen og regjeringa. Dei avgjer dei økonomiske rammeane, kva for land Sverig  og dermed Sida skal samarbeida med, og kva for ei form arbeidet skal ha. Sida har gjennom svenske ambassadar lokal representasjon i eit 50-tals land.

I 2005 hadde Sida 900 medarbeidere der 190 var stasjonert i utlandet ved ambassadar og konsulat i samarbeidsland. Personalet i Sverige held til i Stockholm, Härnösand og Visby.

Sida styrer om lag 54 %, eller i 2006 cirka 15,9 milliardar kroner, av Sverige sitt totale bidrag til det internasjonale utviklingssamarbeidet. Totalt var det svenske bidraget til bistand 29,3 milliardar svenske kroner i 2006.

## Sjå òg

* Bai Bang Paper Company

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sida (myndighet)|Sida (myndighet)]]» frå  og «[[:sv:Sida (myndighet)|Sida (myndighet)]]» frå ,  den 7. oktober 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*
DANIDA

**Danish International Development Assistance** (**DANIDA**) er organisert som ei administrativ eining innanfor det danske Udenrigsministeriet. Danmark hadde per 2010 15 prioriterte samarbeidsland og yter i tillegg bistand til ei rekkje andre land i Afrika, Asia, Latin-Amerika, Midtausten og Aust-Europa. I 2007 var dansk bistand på nærare 14 milliardar danske kroner eller 0,81 prosent av brutto nasjonalproduktet (BNP).

## Bakgrunnsstoff

*
Udenrigsministeriet

*Dette oppsettet omhandlar Danmarks udenrigsministerium. For udenrigsministerier i almindelighed, sjå [[Utanriksdepartement|Udenrigsministerium]].'

*'Udenrigsministeriet*' er eit ministerium under Danmarks regjering, der skjøttar Danmarks utenrigspolitik, europapolitikk, utviklingspolitikk, sikkerhedspolitikk, handelspolitikk og folkerettslige oppgåver i forhold til omverdenen. Ministeriet har 1 350 tilsette, kor dei 500 er stasjonert i utlandet. Det årlege budsjettet vert fastlagt i Finanslov og er på omlag 1,5 milliard kroner.

til Ministeriets oppgåver er gjennom aktivt og engasjert [[diplomati]] å arbeida for [[Danmark|Danmarks]] interesser og verdiar i forhold til omverda på ein måte som fremmjar danskanes friheit, tryggleik og velstand samt ein meir fredeleg og rettferdig verd med utvikling og økonomisk vekst for alle.

Det noverande udenrigsministerium afløste i [[1848]] *Departementet for de Udenlandske Anliggender*, som formelt var oppretta som sjølvstendig regjeringsorgan ved kongeleg kabinettordre av [[24. desember]] [[1770|1770.]] Denne datoen vert difor ansett som ministeriets grundleggjingssdato. Ifølge Udenrigsloven utgjer Udenrigsministeriet i [[København]] saman med dei diplomatiske og konsulære representasjonar (78 [[Ambassade|ambassadar]] samt ei rekkje misjonar og [[konsulat]]) ein felles tenesta, kalla Udenrigstjenesten. Utover representasjonane har handelskontoret siden 2000 høyrt under Udenrigsministeriet. Handelskontor bistår danske verksemder på [[Eksport|eksportmarknaden]] (sjå [[Danmarks Eksportråd]]).

Skjønt det er tala om eit ministerium, betener dets ansatte to ministrar; [[Utanriksminister]] og ministeren for nordisk samarbeide. Den øvste embetsmannen er departementssjefen. I ministeriet øvste ledelseen inngår videre fire direktørar.


== Rolle i olje-for-mat-skandale ==
I 2007 hadde politi gjennom halvanna år freista å avhøyre medarbeidere ved Udenrigsministeriet i samband med den verdsomspennande olje-for-mat-skandala som føregjekk i [[Irak]] under [[Saddam Hussein|Saddam Hussein.]]
Udenrigsministeriet nekta å utlevera papir som politiet ynskte.
Jursprofessor Lars Bygding Langsted skildra situasjonen som *overordentlig uheldig*.
Ei undersøking har funne at 2 200 verksemder og enkeltpersonar har betalt bestikkelse.
I juli [[2007]] svara Udenrigsministeriet skriftleg på spørsmål, men etter massiv kritikk uttalte utanriksminister Per Stig Møller at sikkerheitspoliti kunne koma til å *tala* med medarbeidare viss sikkerheitsspoliti ikkje var tilfredse med det skriftlege svar.

== Søravdeling i DANIDA ==
Søravdelinga er eit organ internt i Danida. Frå 1963-91 var [[DANIDA]] ein sjølvstendig avdeling i ministeriet, [[DANIDA]] stod for *Daninish Agency For International Development'' er bistandssamarbeide vorte integrert med resten av ministeriet i den såkalla Søravdelinga.

## Sjå òg
* Ambassade
* Konsulat
* DANIDA 

## Referansar
Utrikesdepartementet

**Utrikesdepartementet** (UD) er eit ministerium under Sveriges regjering som har ansvaret for i  samband med andre land, mellom desse tryggleikspolitikl, internasjonalt utviklingsarbeid, handelspolitikk, internasjonal rettshjelp og konsulære spørsmål, folkerett, menneskerettar, migrasjon og asylpolitikk. Ministeriet har tre ministrar - utanriksministeren, migrasjonsministeren og bistandsministeren. 

Ministeriet har omkring 2 400 tilsette, med 900 i Sverige. Resten arbeider på dei 105 ambassadar, representasjonane, delegasjonane og konsulata Sverige har i utlandet. Svensk representasjon i utlandet var lenge konsentrert i Europa. I byrjinga av 1800-talet vart det skipa ein ambassade i Washington, D.C. i USA, og i 1907 kom ambassaden i Tokyo i Japan til.

Historia til Utrikesdepartementets går tilbake til 1791, då Gustav III etablerte *Konungens kabinett för den utrikes brevväxlingen*. I 1840 fekk organisasjonen formelt namnet Utrikesdepartementet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Utrikesdepartementet|Utrikesdepartementet]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*
Arvefyrstens palass

**Arvfurstens palats** er eit tidlegare svensk slott, ved Gustav Adolfs torg sentralt i Stockholm. Bygningen husar i dag det svenske Utrikesdepartementet. Det opphavlege slottet vart bygd mellom 1783 og 1794 for prinsesse Sofia Albertina, arkitekten var Erik Palmstedt. I 1902 overtok staten slottet. Det vart avgjort at Utrikesdepartementet skulle flytta inn, noko dei gjorde i 1906. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arvefyrstens palass|Arvefyrstens palass]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Rundtur i Arvfurstens palats (arkivert side)
Gustav Adolfs torg

**Gustav Adolfs torg** er eit torg i bydelen Norrmalm, Stockholm, oppkalla etter Gustav II Adolf. Torget fekk sit noverande namn i 1805, og heitte før det mellom anna *Malmtorget* og *Norrmalmstorget.* Torget ligg ved Norrbros nordre ende og her møter brua Strömgatan, Fredsgatan, Malmtorgsgatan og Regeringsgatan. Torget vert rekna som eit nullpunkt i Stockholm, herfrå reknast alle avstandar på vegane i Sverige, opphavleg låg nullpunktet ved Storkyrkobrinken / Västerlånggatan.
Oslo Gospel Choir

**Oslo Gospel Choir** er eit  norsk gospelkor frå Oslo.

Koret vart grunnlagt i 1988 av Tore W. Aas, som framleis leiar koret (2017) . Det har gjeve ut over 20 album og sunge med fleire kjende artistar, som Andraé Crouch, Sigvart Dagsland, Tommy Körberg, Anita Skorgan, Mia Gundersen, Maria Mittet og Sissel Kyrkjebø. Ein av dei meste kjende produksjonane er musikkmessa *Gloria* (1996) som består av musikk komponert og arrangert av Tore W. Aas, med sterke innslag frå norsk folkemusikk. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Oslo Gospel Choir|Oslo Gospel Choir]]» frå ,  den 6. oktober 2018.*  
 

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
*