open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Licitar

**Licitar** (kroatisk fleirtalsform: *licitari*) er eit tradisjonelt hjarteforma bakverk frå Zagreb og det nordlege Kroatia. Dei vert ofte gjevne som ei dekorativ gåve ved spesielle høgtider som vigsel, valentinsdagen og fødselsdagar. Licitarhjarte er også ein vanleg juledekorasjon som ein heng i juletreet ved jul i Kroatia. 

I 2010 blei produksjonsprosessen av licitarhjarte i nordlege Kroatia ført opp på UNESCO si liste over meisterverk i munnleg og immateriell kulturarv. 

## Historie
Tradisjonen med å lage licitarar har røter tilbake i mellomalderen. Licitarprodusentane blei kalla *medičari* og var høgt akta i samfunnet. Produksjonsprosessen gjekk vidare frå generasjon til generasjon og var opphavleg mannsarbeid. Tradisjonen blei kjend og spreidd over heile Kroatia etter at mange katolske pilegrimar førte med seg licitarar heim etter å ha valfarta til Marija Bistrica der lokale produsentar selde dei til gjestane. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Licitar| Licitar]]» frå ,  den 18. september 2023.*
Peter Elliott

**Peter Elliott** () er ein britisk tidlegare mellomdistanseløpar som vann sølvmedaljen på 800 meter i VM 1987 og på 1500 meter i Sommar-OL 1988.

Frå 1983 var Elliott ein av dei beste 800-meterløparane i verda. Under verdsmeisterskapen i Helsinki enda han på fjerdeplass på distansen. Året etter rauk han ut i kvartfinalen ved dei olympiske sommarleikane i Los Angeles. I 1986 la han beslag på tredjeplassen i samveldeleikane, bakom Steve Cram og skotske Tom McKean. I VM i friidrett 1987 i Roma tok han sølvmedaljen på 800 meter, eit løp der Billy Konchellah frå Kenya triumferte. Under dei olympiske leikane i Seoul deltok Elliott på både 800 meter og 1500 m. På 800 m missa kom han 6 hundredels sekund for seint til å ta bronsen. Derimot lukkast han sikre seg sølvmedaljen på 1500 meter, tett bak kenyanske Peter Rono og like framom Jens-Peter Herold og Steve Cram. Vinteren 1990 sigra Elliott på 1500 meter i samveldeleikane i Auckland. 30. mai 1990 sprang han sitt livs beste løp då han vann ein 800 meter i Sevilla på tida 1.42,97. Han var ein av favorittane på 1500 meter ved EM i friidrett 1990 i Split, men måtte nøye seg med ein fjerdeplass i finalen. To veker seinare, 16. september i Sheffield, sette han personleg rekord på 1500 m med 3.32,6.

## Kjelder

*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Peter Elliott (athlete)|Peter Elliott (athlete)]]» frå ,  den 19. september 2023.*
Pekka Toveri

**Pekka Juhani Toveri** () er ein finsk offiser og politikar for Samlingspartiet. Den 5. april 2023 blei han riksdagsmedlem for Nylands valkrins.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Tommi Evilä

**Jaakko Tommi Kristian Evilä** () er ein finsk tidlegare lengdehoppar frå Tampere som under verdsmeisterskapen i Helsinki i 2005 vann bronsemedaljen i øvinga.

## Karriere
I lengdehopp-kvalifiseringa under VM i friidrett 2005 hoppa Evilä 8,18 meter og sletta den 39 år gamle landsrekorden til Rainer Stenius på 8,16 meter. I finalen sikra han seg bronsemedaljen med eit hopp på 8,25 m, men i for mykje medvind til at det vart finsk rekord. Nokre veker seinare flytta han den finske lengderekorden til 8,19 m då han sigra i landskampen mot Sverige i Göteborg. To år seinare landa han på 8,41 m då han på ny vann lengdetevlinga i landskamp mot Sverige, i for sterk medvind til at det var rekord. Under landskampen Sverige–Finland i Göteborg 28. juni 2008 forbetra han den finske rekorden til 8,22 meter. Evilä lukkast ikkje ta seg til finalen i Sommar-OL 2008. Sidan vart nummer 10 i så vel EM 2010 som i EM 2012.

## Kjelder
*World Athletics

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Tommi Evilä|Tommi Evilä]]» frå ,  den 19. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
Svalbard museum

**Svalbard museum** er eit natur- og kulturhistorisk museum for Svalbard og Arktis.  

Samlingane til museet består av gjenstandar, fotografi, arkivalia, kunst og bøker og er på over 55&nbsp;000 gjenstandar, av dei er ca. 7&nbsp;000 registrerte.

Svalbard museum blei stifta 18. januar 1979., museet opna 4. juni 1981 Fram til 2006 fungerte det gamle grisefjøset i Longyearbyen som museumslokale. Frå april 2006 flytta museet til Svalbard Forskningspark.

Svalbard museum er frå 1. januar 2006 organisert som ei stifting. Stiftinga blei oppretta av Longyearbyen lokalstyre, Store Norske Spitsbergen Kulkompani, Universitetssenteret på Svalbard, Norsk Polarinstitutt og Sysselmeisteren på Svalbard. 

Ved sida av Svalbard museum fins det fire andre gjenstandssamlingar på Svalbard: Pomormuséet i Barentsburg, Ny-Ålesund By- og Gruvemuseum, Luftskipsmuseet på Spitsbergen og Samlingane på Bjørnøya.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Svalbard museum|Svalbard museum]]» frå ,  den 19. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
Luftskipsmuseet på Spitsbergen

**Luftskipsmuseet på Spitsbergen** er eit museum i Longyearbyen på Svalbard, og blei oppretta gjennom eit italiensk-norsk samarbeid. Museet blei opna i 2008, og initiativtakarane var to svalbardborgarar: italienske Stefano Poli og Ingunn Løyning. Opninga av museet fall saman med Det internasjonale polaråret og markeringa av at det var 80 år sidan ekspedisjonen til Umberto Nobile.

Museet fokuserer på tre luftskipsekspedisjonar med utgangspunkt frå Svalbard: Dei tre mislykka forsøka til Walter Wellman med luftskip 1906–10, sist med luftskipet «America» i 1910; Amundsen-Ellsworth-ekspedisjonen i 1926 og Umberto Nobile sin ekspedisjon med luftskipet «Italia» i 1928.

Det første lokalet til museet låg på vestsida i Longyearbyen, like nedanfor Svalbard kyrkje. Lokalet har tidlegare husa Svalbard museum og hadde før dette vore eit grisefjøs. I 2012 flytta luftskipsmuseet til nye og spesialbygde lokale i sjøområdet i Longyearbyen, like nedanfor Universitetssenteret på Svalbard.

## Utstilte gjenstandar
Blant dei utstilte gjenstandane er eit ordensband gjeve av den italienske diktatoren Benito Mussolini til Umberto Nobile og delar av loggboka til luftskipet «Norge».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Luftskipsmuseet på Spitsbergen|Luftskipsmuseet på Spitsbergen]]» frå ,  den 18. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
* Om museet hos Visit Svalbard
* Nelson, Stewart (1993) "Airships in the Arctic" *Arctic 46* (3) 278-83.
* Robinson, Michael (2006) "The New Machines: Walter Wellman and Robert Peary" in *The Coldest Crucible: Arctic Exploration and American Culture* (University of Chicago Press)
* Arctic Postal History 1906-09
* Wellman's Obituary in ''Time'' magazine
Båtdraging

**Båtdraging** er ei nemning som har vorte brukt ved transport av trebåtar, vanlegast når nybygde båtar har vorte transportert til havet. Båtdraging er eit hardt arbeid som stundom krev mange medhjelparar, og er ei form for dugnadsarbeid. Aktiviteten vert og kalla berre **båttransport**.

Frå langt tilbake har klinkbygde båtar vorte bygde i båtskot svært langt frå sjøen. Frå Berdal i Nordalen i Åfjord er det til dømes ein transportveg på 1½ mil. Og frå andre byggestadar av Åfjordbåtar på Fosen, var sjøvegen lang, strabasiøs og til dels farleg. Stundom måtte båten fraktast opp og ned bratte kneikar, i tillegg til at det kunne ligge vatn på transportruta som måtte forserast. Dei vanskelegaste dragarvegane kunne berre brukast på sommartida.

I Bjørkedalen i Volda på Sunnmøre har det òg vorte bygd båtar langt frå fjorden. Der måtte båtane ὸg fraktast over vatn og bratte skråningar. Før det kom køyrande veg var det montert faste lunnar som båtane vart dregne på. Når båtane skulle leverast om vinteren kunne meinis på vatna skape vanskar. Båtar som seksringar og åttringar på 12–15 meter vart transporterte på denne måten. Båtbyggjarane fann det meir tenleg enn å frakte materialar til sjøen og bygge der.

I 1876, då vegen til Bjørkedalen var køyrande vart det bygd ei spesialkonstruert båtvogn til frakt av litt større båtar. Ho har vorte brukt i seinare båtbyggarperiodar.

Ved sjøsetting av vikingskipkopiar i seinare tid har mykje folk samla seg til båtdraging. Sjølv om dei òg delvis har vorte frakta på Bjørkedalsvatnet, har tyngre biltransport vorte nytta.

## Galleri

Fil: Båtskot.jpg|Båten vert dregen ut or båtskotet der han er bygd
Fil:Batdraging 1.jpg|Båtdraging i Bjørkedalen. Båten vert plassert på båtkjerra.
Fil:Batdraging 2.jpg|Båtdraging 1981. Traktor dreg båtkjerra
Fil:Batdraging 3.jpg|Over same bru som i 1903
Fil:Batdraging 4.jpg|Båten må bremsast ned mot sjøen
Fil:Saga Siglar 1.jpg|Så er båten klar til sjøsetting. Her «Saga Siglar» i 1983


## Kjelder

* Asbjørn Klepp, *Nordlandsbåter og båter fra Trøndelag*, Norske båtar bind IV,side 61, Grøndahl & søn AS, 1983.
*
The Twist ved Kistefos

**The Twist** er ei bru, eit kunstgalleri og ein skulptur i ei og same bygning som ligg ved Kistefos-Museets skulpturpark.

Ho er tenkt som ein bjelke som er vridd 90 gradar nær midten for å skape ei skulpturell form når ho vrir seg med eit spenn på 60 meter over Randselva.

The Twist er designa av det danske arkitektfirmaet Bjarke Ingels Group (BIG) og blei innvigd i 2019 av dronning Sonja.

Både *Bloomberg* og ''The Daily Telegraph'' har kåra The Twist til ei av dei vakraste og mest spennande bygningane som vart opna i 2019.

## Brua
Kistefos trong eit nytt museumsbygg som oppfylte krava til ambisjonane staden hadde om å kunne syne fram internasjonal kunst av høg klasse. I tillegg hadde dei eit behov for ei bru nummer to i parken, ettersom parken var blitt utvida nedover på begge sider av elva. Ideen om å slå saman desse to behova i eit og same bygg kom frå arkitektane i Bjarke Ingels Group. Ei bru som spenner 60 meter over ei elv og ei bygning i eitt gjev ein kompleks konstruksjon.

Den 1000 m² store bygninga går over Randselva, som på denne staden er grensa mellom kommunane Jevnaker og Ringerike. Brua bind saman stien i landskapet i skulpturparken, og begge sider av bygget fungerer som hovudinngang.

Brua har en dobbeltbogande geometri består av rette 40 cm breie aluminiumspanel i ei vifterørsle. Frå sørsida av elva går ein inn via ei dramatisk toetasjes dør, og inne har ein klår siktlinje gjennom heile bygninga til inngangen i nord. I nordenden gjev ein glasvegg i full høgde panoramautsikt til Kistefos Træsliberi og elva, mens vindauga bøyer seg oppover frå full høgde til å danne ei 25 cm brei stripe med takvindauge.

## Galleri
The Twist har tre galleri: Closed Gallery, Twist Gallery og Panorama Gallery.

Closed Gallery har høg takhøgde og ingen vindauge som slepp dagsljoset inn. Twist Gallery er, som namnet antydar, innsida av sjølve «twisten». I denne delen blir tak til veggar og veggar til tak når bygget vrir seg 90 gradar. I nordenden kjem ein inn i Panorama Gallery som med sine store vindauge slepp dagsljoset inn og gjev utsikt over dei omliggjande områda, elva og skulpturparken.

## Skulpturen
Den uvanlege skulpturelle forma vekte merksemd heilt frå det fyrste gong blei vist teikningar av bygget.

Vridinga midt på gjev ein dramatisk verknad, og det er ein unik bygning som strekk seg som ein skulptur over elva. Samspelet mellom bygninga, elva og skogen skiftar etter tidspunkt på året, dagen og veret.

## Bilete av The Twist

Fil:The Twist I.jpg
Fil:The Twist IV.jpg
Fil:The Twist III.jpg
Fil:Twist 5 BG 23.jpg
Fil:Randselva under The Twist.jpg
Fil:Twist 3 BG 23.jpg
Fil:Twist 4 BG 23.jpg
Fil:The Twist inne.jpg
File:Randselva bru aerial photo.jpg|Dronefoto med av Randselva bru 


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:The Twist|The Twist]]» frå ,  den 19. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Bogusław Mamiński

**Bogusław Mamiński** () er ein polsk tidlegare friidrettsutøvar som var ein av verdas beste hinderløpar i tida 1980-84.

Mamiński vart nummer 7 på 3&nbsp;000 meter hinder under Sommar-OL 1980, landsmannen Bronisław Malinowski vart olympisk meister på distansen. I EM i friidrett 1982 tapte Mamiński sluttspurten mot vesttyske Patriz Ilg. Ved prisutdelinga stilte Ilg seg ved sidan av Mamiński på andre trinn på sigerspallen, det øvste trinnet stod tomt til ære for førnemnde Malinowski som omkom i ei ulukke hausten føreåt. I finaleløpet ved VM i friidrett 1983 i Helsinki låg tre løparar åleine i tet på sisterunda. Henry Marsh frå USA, som leia føre Ilg og Mamiński etter siste vassgrava var passert, fall ved siste hinderet. Ilg spurta då ifrå, medan Mamiński måtte svinge unna Marsh og enda opp med sølv. Sommaren 1984 sette franske Joseph Mahmoud europarekord på 8.07,62 ved eit stemne i Brussel, Mamiński på andreplass presterte livsbeste 8.09,18. Dei neste sesongane heldt ikkje Mamiński lenger same høge nivå. Ein åttandeplass i Sommar-OL 1988 vart hans beste prestasjon.

Mamiński var polsk mester i hinderløping i 1979, 1985, 1992 og 1993. Åra 1983 og 1987 vart han polsk meister på 5000 meter.

## Kjelder

*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bogusław Mamiński|Bogusław Mamiński]]» frå ,  den 19. september 2023.*
Philip Milanov

**Philip Milanov** () er ein belgisk diskoskastar frå Brugge. Han vann sølvmedaljen i øvinga under verdsmeisterskapen 2015 og og europameisterskapen 2016.

Milanov rauk ut i kvalifiseringa ved EM 2014 i Zürich. I 2015 vann han diskos-tevlinga ved universiaden i Gwangju. Under VM i friidrett 2015 i Beijing tok han sølvmedaljen då han forbetra den belgiske diskos-rekorden til 66,90 meter, ein halv meter kortare enn gullvinnar Piotr Małachowski sitt bestekast. 6. mai 2016 flytta Milanov den belgisk rekorden til 67,26 meter ved eit stemne i Doha. Seks veker seinare vann han sølvmedaljen i EM i friidrett 2016 i Amsterdam, atter var Małachowski hans overmann. Etter ein åttande plass i London-VM 2017, har ikkje Milanov makta kvalifisere seg til finale i nokon av dei store meisterskapane.

## Kjelder

*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Philip Milanov|Philip Milanov]]» frå ,  den 20. september 2023.*
Rob Druppers

**Robertus Johannes Druppers** () er ein nederlandsk tidlegare friidrettsutøvar som i 1983 vann sølvmedaljen på 800 meter ved den fyrste verdsmeisterskapen i friidrett.

Straks føre europameisterskapen 1982 vann Druppers ein 800 meter i Koblenz på sterke 1.44,70. I meisterskapen i Aten sprang han i mål til femteplass på distansen. Året etter sikra han seg sølvmedaljen under VM i friidrett 1983 i Helsinki, etter ein «kjempespurt hvor han føk forbi tre mann». Sluttida 1.44,20 var nederlandsk rekord. Han vart så kåra til årets idrettsutøvar i Nederland. 25. august 1985 i Köln preserte han livsbeste 1.43,56, ei tid som var nederlandsk rekord til 2006. Året etter kneip han fjerdeplassen då EM i friidrett 1986 vart avvikla i Stuttgart. Vinteren 1987 sigra han på 800 m ved innandørs-EM i Liévin. Under Sommar-OL 1988 i Seoul vart han slått ut i kvartfinalane.

## Kjelder

*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Rob Druppers|Rob Druppers]]» frå ,  den 20. september 2023.*  
*
Emil Aase

**Lars Emil Marcelius Andreasson Aase** () var ein norsk småbrukar, fabrikkarbeidar og politikar, fødd i Rennesøy. 

## Karriere
Emil Aase arbeidde i fleire år på faren sitt mylne- og gardsbruk på Åse i Høyland. Frå 1908 til 1919 dreiv han eige småbruk, attåt han heldt fram å arbeide på faren si mylne. Sidan gjekk han over på fabrikkarbeid.

Aase var medlem av formannskapet i Høyland kommune frå 1917	og i 20 år framover. Han var også medlem i forliksrådet og elles ein aktiv kar i samvirkelag og anna. Hausten 1927 vart han vald til stortingsrepresentant frå valkrinsen Rogaland. Perioden 1928–1930 var han den fyrste stortingsmannen frå Arbeidarpartiet i Rogaland. På Stortinget var han medlem i Jarnbanekomitéen.

## Kjelder

*
Kari-Anne Jønnes

**Kari-Anne Jønnes** () er ein norsk politikar frå Brandbu som sidan 2021 representerer valkrinsen Oppland og partiet Høgre på Stortinget.

Jønnes er utdanna i hotellfag og har arbeidd innom reise- og forretningslivet. Ho var medlem i Gran kommunestyre frå 2007 til ?. Frå 2015 til 2019 var ho leiar for Høgre si gruppe i Oppland fylkesting. Deretter leia ho 2019–2021 Høgre-gruppa i Innlandet fylkesting. Ved stortingsvalet 2021 var ho Høgre sin fyrstekandidat i Oppland, vart vald inn på Tinget med god margin. På Stortinget er ho medlem i Utdannings- og forskningskomiteen.

## Kjelder

*
Atte Kaleva

**Atte Tapani Kaleva** () er ein finsk offiser og politikar for Samlingspartiet. Den 9. september 2021 blei han riksdagsmedlem for Helsingfors valkrins då Juhana Vartiainen blei ordførar  i Helsingfors.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Norges Judoforbund

**Norges Judoforbund** (**NJF**) vart skipa 28. juni 1967 og er eit særforbund for judo under Noregs Idrettsforbund. Forbundet er tilknytt Det europeiske judoforbundet og Det internasjonale judoforbundet. Forbundet har i 2023 om lag 66 klubbar og 4200 utøvarar.

Dei første judoutøvarane i Noreg byrja å trena judo i Oslo i 1951. Her deltok mellom andre Henrik Lundh, som har fått æra for å vera den som først tok sporten til Noreg, og var den første nordmannen med svart belte (1. dan). Denne gruppa skipa den første norske judoklubben, Norsk Judo og Jiu-jitsu Klubb (NJJK), i 1960. Utøvarar frå NJJK og Oslostudentene tok seinare initiativet til å skipa eit norsk judoforbund.

## Kjelder
*wiki.judoinfo.no - Judoforbundet sin historiewiki.
### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

*
Noora Fagerström

**Noora Karoliina Fagerström** () er ein finsk gründer og politikar for Samlingspartiet. Den 5. april 2023 blei ho riksdagsmedlem for Nylands valkrins.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Slåttholmen

**Slåttholmen** er ein holme i Fitjar i Vestland fylke. Holmen er veglaus.

På Slåttholmen låg det ein husmannsplass under garden Siglo. Ved folketeljinga i 1900 budde det tre personar her.

## Kjelder

*
Flatøy (fleirtyding)

**Flatøy** kan vere fleire stader:

* Flatøy i Alver
* Flatøy i Fitjar
* Flatøy i Tysnes

::*Sjå òg [[Flatøya]]*
Flatøy i Fitjar

**Flatøy** er ei øy i Fitjar i Vestland fylke. Øya er veglaus.

På Flatøy vart det rundt midten av 1800-talet oppretta ein husmannsplass under garden Torsdagsøy. Ved folketeljinga i 1900 budde det fem personar her.

## Kjelder

*
Rafik Schami

**Rafik Schami** (eigentleg *Suheil Fadél*, ) er ein tysk forfattar av syrisk opphav.

Schami var fødd i Damaskus i 1946. I 1971 flytta han til Heidelberg, der han finansierte studiane sine gjennom arbeid på fabrikkar, byggingar og restaurantar. Han tok doktorgraden i kjemi i 1979. I 1982 blei han forfattar på heiltid. Schami bur i Kirchheimbolanden med kona si, og har ein son. Han har dobbelt statsborgarskap.

## Bibliografi (utgitt på svensk)

* En handfull stjärnor (*Eine Hand voller Sterne* (omst. Tora Palm) (1988)
* Nattens berättare (*Erzähler der Nacht*) (omst. Ingegärd Martinell) (1992)
* Det är ingen papegoja! (*Das ist kein Papagei!*) (omst. Ann Forslind) (1995)
* Kärlekens mörka sida (*Die dunkle Seite der Liebe*) (omst. Lars W Freij) (2007)

## Prisar og utmerkingar

* Adelbert von Chamisso-prisen 1993
* Nelly Sachs Pris 2007

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Rafik Schami|Rafik Schami]]» frå ,  den 20. september 2023.*
Kvevri

**Kvevri**, eller **qvevri**, er store eggforma kar av leirtøy som tradisjonelt blir brukte til gjæring, oppbevaring og lagring av georgisk vin. Etter at druene er pressa, blir safta, drueskalet, bladstilkane og frøa lagra i kvevri-kar. Karet blir deretter forsegla og grave ned i bakken, der vinen gjærar frå fem til seks månader før han blir drukken.

Den tradisjonelle vinproduksjonen i kvevri-kar pregar livet i mange lokalsamfunn og utgjer ein viktig del av den kulturelle identiteten og kulturarven, blant anna i den georgiske songtradisjonen.

Metoden blir brukt i heile landet, med enkelte lokale variasjonar. I Kakheti blir heile pressresten brukt, mens dei i Imereti berre bruker ein tredel av denne.

Den ferdige vinen varierer i karakter; dei raude vinane er gjennomgåande robuste, mens dei kvite har ein tydeleg, mørk farge, ein kompleks aroma og velstrukturerte tannin.

Produksjonen av vin i kvevri-kar, ein metode som er åtte tusen år gammal, blei ført opp på UNESCO si liste over meisterverk i munnleg og immateriell kulturarv i 2013.

## Galleri

Fil:Georgian Kvevri.jpg|Kvevri-kar
Fil:Kveri wine pits.jpg|Kvevri-kar nedgravne i golvet.
Fil:Квеври квеври http---dspace.nplg.gov.ge-handle-1234-266517.jpg|Kvevri-fat, ca 1907.
Fil:Travels in the central Caucasus and Bash P.479.jpg|Tradisjonell transport av kvevri i Kaukasus.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kvevri|Kvevri]]» frå ,  den 18. september 2023.*
Castell

**Castell** (katalansk for «tårn»; uttale: ) er eit tårn av menneske som ein bygger under ulike feiringar i Catalonia, Valencia-regionen, Balearane og Roussillon. Tradisjonen oppstod under Ball dels Valencians-arrangementa i Valls, nær byen Tarragona, i Catalonia, og er fyrst dokumentert i 1712. På 1700-talet spreidde han seg til nærliggjande landsbyar og byar, og på midten av 1900-talet blei skikken populær i resten av Catalonia og områda rundt. 16. november 2010 blei *els castells* («tårna») ført opp på UNESCO si liste over meisterverk i munnleg og immateriell kulturarv.

I eit castell medverkar ei høvesvis stor gruppe menn og kvinner i alle aldrar og med ulike fysiske eigenskapar. Dei trenar som regel heile året for å delta i tevlingar og oppvisingar. I basen (*la pinya*) til kvart castell deltek dessutan vener, familiemedlemmar, tilhengjarar og spontane tilskodarar som samlar seg i *colla de castellers*. Ein person som deltek i bygginga av eit castell blir kallar for *casteller*. Mens tårnet blir reist og teke ned, blir det spelt musikk som reflekterer utviklinga av tårnet. Musikkstykket blir kalla *Toc de Castells*, og blir spelt av fløyter og timbales.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Castell|Castell]]» frå ,  den 20. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
* Katalansk–engelsk ordliste for castell-uttrykk
Fakkel

Ein **fakkel** er ei eld- og lyskjelde laga av ein stav med brennbart materiale i eine enden. Dette kan til dømes vera trefliser, tynne stikker eller bast, og materialet kan ofte vera innsett med til dømes bek, tjøre eller petroleum for å brenna betre. Faklar er blitt nytta til opplysing, opptog, rituale og som symbol frå gammal tid. I moderne tid er dei ikkje i dagleg bruk, men kan nyttast seremonielt, mellom anna i demonstrasjonar og til å tenna bål som den olympiske elden. Faklar kan også brukast til eldsluking og sjonglering.

## Fakkel som symbol
Mange gudar i antikken blei viste med faklar i hendene. Dette gjaldt særleg gudar som var knytte til kjærleik og fruktbarheit.

I det gamle Hellas blei det halde fakkelløp, *lampadedromia*, der ein frakta eld frå eit altar til eit anna så raskt som mogleg, i nokre høve til hest.

Fakkelen er blitt nytta som teikn på opplysing og fridom, blant anna av Fridomsgudinna i New York.

## Sjå òg
* Fakkeltog
* Fyrverkeri

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:no:Fakkel|Fakkel]]» frå ,  den 21. september 2023.*
Sandie Richards

**Sandie Richards** () er ein jamaicansk tidlegare friidrettsutøvar som i 2001 vann VM-gull med Jamaica sitt stafettlag på 4 x 400 meter.

Richards deltok i ei rekke store meisterskapstevlingar frå VM i friidrett 1987 til Sommar-OL 2004. Medaljesankinga tok til med bronsemedalje på 400 meter i VM i friidrett 1993. Fire år seinare sprang ho livsbeste 49,79 sekund då ho sikra seg sølvmedaljen i VM i friidrett 1997 i Aten, to hundredels bakom vinnaren Cathy Freeman. I den same meisterskapen var Richards ankerkvinne på Jamaica sitt bronselag i 4 x 400 meter stafett. Under dei olympiske leikane i Sydney tok ho og Jamaica sølv på den lange stafetten. Høgdepunktet kom ved VM i friidrett 2001 i Edmonton, Richards sprang startetappen då Jamaica vann ein klar stafett-siger framom Tyskland. Både i VM i friidrett 2003 og Sommar-OL 2004 lukkast Richards å komplettere medaljesamlinga med bronsemedaljar i 4 x 400 m stafett.

Richards vann 400-meteren i hall-VM 1993 og hall-VM 2001.

Ho må ikkje forvekslast med Sanya Richards.

## Kjelder

*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sandie Richards|Sandie Richards]]» frå ,  den 21. september 2023.*  
*
Geir-Asbjørn Jørgensen

**Geir-Asbjørn Jørgensen** () er ein norsk politikar frå Meløy i Nordland, busett i Stokmarknes. Han er sidan 2021 stortingsrepresentant for partiet Raudt og Nordland fylke.

Jørgensen har arbeidd som regionsekretær i Naturvernforbundet, avdeling Nord-Noreg. Frå 2015 var han einsleg medlem frå Raudt i Hadsel kommunestyre. Han har òg representert Raudt på fylkestinget i Nordland. Gjennom stortingsvalet 2021 fekk han plass på stortingsbenken frå Nordland. På Stortinget er han medlem i Næringskomiteen.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
Savourna Stevenson

**Savourna Stevenson** () er ein skotsk harpist og komponist.

Ho er dotter av den skotske komponisten Ronald Stevenson. Skodespelaren Gerda Stevenson er syster hennar.

Den musikalske karrieren til Stevenson byrja på slutten av 1970-talet. Som 15-åring spelte ho i Queen Elizabeth Hall med folkemusikkartistar som Fairport Convention, Ralph McTell og Martin Carthy. Seinare arbeidde ho i lag med Dave Swarbrick, Aly Bain og Davy Spillane.

Ho byrja få oppdrag om å skriva ny musikk til teater, dansar og konserter. Ho fekk fyrst nasjonal merksemd med albumet *Tweed Journey* i 1989, som skildrar ein reise nedover elva Tweed - ei grenseelv mellom England og Skottland – frå kjelda til munningen hennar i Berwick-upon-Tweed. På dette albumet eksperimenterte ho med harpa i ei elektrisk setting med jazz- og rockemusikarar.

På albumet *Tusitala*: *Teller of Tales* (1994) fekk ho hjelp av musikarar frå heile folk/rock/jazz-spektrumet i å framføra musikk som ho hadde skrive for BBC-tv-serien *[[Robert Louis Stevenson|Stevenson's]]* *Travels*.

Seinare har ho samarbeidd med Bhundu Boys og Toumani Diabate, og opptredd på  Womad-festivalar over heile verda. Som songskrivar har ho arbeidd med skribentar som Michael Marra og songarar som June Tabor og Eddi Reader.

Hennar *Harp String Quartet* blei nytta i den amerikanske TV-serien ''Sex and the City'', medan orkesterverket hennar *Misterstourworm and the Kelpie's Gift* blei oppført for fyrste gong av Royal Scottish National Orchestra i 2003. Ho fekk då ei bestilling av Children's Classic Concerts om å skriva eit nytt verk for born. Resultatet, *Hansel and Gretel*, fekk premiere og turnerte gjennom Skotland i 2005.

Albumet hennar *Persian Knight Celtic Dawn* frå 2006 er ein blanding av keltisk musikk og impulsar frå midtaustenmusikk. Det har songarrangement av tekstar frå *Profeten* av Khalil Gibran og tekster av den gæliske diktaren Aonghas MacNeacail.

## Diskografi

; Album

* *Tickled Pink* (1985)
* *Tweed Journey* (1990)
* *Cutting the Chord* (1993)
* *Tusitala, Teller of Tales* (1994)
* *Singing the Storm* (1996)
* *Calman the Dove* (1998)
* *Touch Me Like the Sun* (2000)
* *Persian Knight Celtic Dawn* (2006)

; Samliealbum

* *Celtic Harp* (2000)

; Medarbeidar

* *Unwired: Acoustic Music from Around the World* (1999) World Music Network

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Savourna Stevenson|Savourna Stevenson]]» frå ,  den 21. september 2023.*
Schemenlaufen

**Schemenlaufen** («skuggeløpet») er det sentrale opptoget i karnevalet i Imst i Austerrike. Det finn stad kvart fjerde år og alltid på sundag før feitetorsdag, som er den siste torsdagen før fastelavn. Opptoget går føre seg frå tidleg om morgonen til nøyaktig klokka 18.00. Etter gamal tradisjon er det berre menn som deltek, men som også førestiller kvinnelege figurar. Kvinnene i Imst er ansvarlege for å lage draktene. Hovudfigurane opptrer i par; ein mann ber roterande klokker og ein annen større klokker som veg opptil 35 kilo.

Schemenlaufen blei i 2012 ført opp på UNESCO si liste over meisterverk i munnleg og immateriell kulturarv.

## Galleri

Fil:Imster Schemenlaufen c1900.jpg|Schemenlaufen i ca. 1900.
Fil:Imst Schemenlaufen 2016 06.jpg|Schemenlaufen i 2016.
Fil:Imst Schemenlaufen 2016 49.jpg|Schemenlaufen i 2016.
Fil:Imst Schemenlaufen 2016 71.jpg|Schemenlaufen i 2016.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Schemenlaufen|Schemenlaufen]]» frå ,  den 18. september 2023.*
Larry Myricks

**Larry Myricks** () er ein USA-amerikansk tidlegare friidrettsutøvar som utmerkte seg i lengdehopp, men òg var ein framifrå sprintar. Han vann bronsemedaljen i lengde i VM 1987, OL 1988 og VM 1991.

## Karriere
Myricks var ein av favorittane i lengdehopp før Sommar-OL 1976, men braut ankelen straks føre leikane. Sommaren 1979 sette han personleg rekord med eit hopp på 8,52 meter, årsbeste i verda. Tre år seinare forbetra han denne til 8,56 m i tyske Rhede. Ved dei olympiske sommarleikane i Los Angeles i 1984 enda han på fjerdeplassen i lengde-tevlinga. Få veker etter OL var han tilbake i Rhede, der han med 8,59 m pynta på sin personbeste.
 
Myricks nådde 8,42 meter i VM-finalen 1987 i Roma, eit hopp som plasserte han som nummer 4 i tevlinga. I ettertid kom det fram at måledommarane hadde juksa med målinga av italienaren Giovanni Evangelisti sitt bestehopp, og Myricks vart sidan tildelt bronsemedaljen. Same hausten forbetra Myricks den personelge rekorden til 8,66 meter i eit stemne i Tokyo. 18. juli 1988 presterte livsbeste 8,74 meter i Indianapolis. Også under Sommar-OL i Seoul kom Myricks på bronseplass.

35 år gammal deltok han i den kanskje mest legendariske lengde-tevlinga i friidretts-soga. I verdsmeisterskapen i Tokyo 30. august 1991 sletta Mike Powell, med eit hopp på 8,95 m, den legendariske verdsrekorden til Bob Beamon. Også Carl Lewis, med sine 8,91 m, hoppa lengre enn Beamon. Med sine 8,42 meter tok Myricks bronsen og syrgde for USA-amerikansk storeslem.

Myricks var ein elles framifrå 200-meterløpar. I 1983 sprang han livsbeste 20,03 sekund i Indianapolis. Ved VM i friidrett 1983 rauk han ut allereie i forsøket.

### Doping
I 1990 var Myricks utestengd for å ha brukt dopingmiddelet fenylpropanolamin.

## Kjelder

*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lary Myricks|Lary Myricks]]» frå ,  den 21. september 2023.* 
*
Anna Kaleri

**Anna Kaleri** () er ein tysk forfattar.

## Biografi
Anna Kaleri blei fødd i Wippra i Harzfjella i dåverande DDR. Frå 1996 til 2002 studerte ho ved det tyske litteraturinstituttet i Leipzig. Etter at ho hadde fått diplom frå forfattarskulen studerte ho filosofi. Ho har arbeidd frilans sidan 2002, og er busett i Leipzig. Kaleri skriv romanar, manus og journalistiske verk. Prosadebuten hennar i prosa *Es gibt diesen Mann* kom ut i 2003. Tre år seinare, i 2006, kom den sjølvbiografiske romanen hennar *Hochleben* ut, som tok for seg Die Wende-tida i Aust-Tyskland. Etter fleire år med forsking skreiv Kaleri romanen *Der Himmel ist ein Fluss* (2012), ei fiktiv tilnærming til livet til bestemor hennar som hadde døydd ved slutten av andre verdskrigen i Masuria.

## Bibliografi

* *Es gibt diesen Mann*, Luchterhand Literaturverlag 2003
* *Hochleben*, Mitteldeutscher Verlag 2006
* *Der Himmel ist ein Fluss*, Graf Verlag 2012 (hardcover), List Verlag 2014 (softcover)

## Prisar og utmerkingar

* 1997 - Weddinger Literaturpreis
* 2003 - Wiepersdorf – Stipendium der Sächsischen Kulturstiftung
* 2004 - Grenzgängerstipendium der Robert-Bosch-Stiftung
* 2004 - Hörspielstipendium des Deutschen Literaturfonds
* 2007 - Arbeitsstipendium der Sächsischen Kulturstiftung

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Anna Kaleri|Anna Kaleri]]» frå ,  den 21. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

* 
*
Zal Cleminson

**Alistair Macdonald** «**Zal»** **Cleminson** () er ein skotsk gitarist som er best kjend for rolla si i The Sensational Alex Harvey Band mellom 1972 og 1978. I 2017 sette han saman eit nytt rockeband - /sin'dogs/, som spelte inn og gav ut ein CD med fire songar og turnerte i Skottland og England i siste delen av året.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zal Cleminson|Zal Cleminson]]» frå ,  den 21. september 2023.*
Sântandrei i Bihor

**Sântandrei** (ungarsk *Biharszentandrás*) er ein kommune i Bihor fylke i Romania. Kommunen inngår i storbyområdet til fylkeshovudstaden Oradea.

## Busetnader

Sântandrei er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Sântandrei, Bihor|Comuna Sântandrei, Bihor]]» frå , den 21. september 2023.*  

### Referansar
Jidvei

**Jidvei** (ungarsk *Zsidve*, tysk *Seiden*) er ein kommune i Alba fylke i Romania.

## Busetnader

Jidvei er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Jidvei, Alba|Comuna Jidvei, Alba]]» frå , den 21. september 2023.*  

### Referansar
Arholmen

**Arholmen** er ein holme i Fitjar i Vestland fylke. Holmen er veglaus.

På Flatøy vart det på 1870-talet oppretta ein husmannsplass her under garden Dalen. Ved folketeljinga i 1900 budde det tre personar her.

## Kjelder

*
Fureholmen

**Fureholmen** kan vere fleire stader:

* Fureholmen i Bømlo
* Fureholmen i Tysnes
* Furuholmen i Asker
* Furuholmen i Bærum , utfartsstad Vestmarka i Bærum
* Hans Furuholmen, bankmann og kommunepolitikar.
* Magne Furuholmen, norsk musikar, komponist og kunstnar
Fureholmen i Bømlo

**Fureholmen** er ein holme i Bømlo i Vestland fylke. Øya har vegsamband til Ylvesøya i nord og Goddo i sør.

På Fureholmen vart det seint på 1700-talet oppretta ein husmannsplass under garden Ylvesund på Ylvesøya.

**Folketalsutvikling**

## Kjelder

*
Faraoani

**Faraoani** (ungarsk *Forrófalva*) er ein kommune i Bacău fylke i Romania. Kommunen er meint å inngå i storbyområdet til fylkeshovudstaden Bacău.

## Busetnader

Faraoani er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Faraoani, Bacău|Faraoani, Bacău]]» frå , den 21. september 2023.*  

### Referansar
Postkontorbygninga i Ny-Ålesund

**Postkontorbygninga i Ny-Ålesund** er den gamle postkontorbygninga i Ny-Ålesund på Spitsbergen på Svalbard. Postkontoret har ope i samband med anløp av cruisebåtar og er verdas nordlegaste postkontor. Ny-Ålesund blei oppretta som poststad i 1925, nedlagt i 1931 og gjenoppretta i 1946. Postnummeret til Ny-Ålesund er 9173. Postkontoret i Ny-Ålesund blei utnemnt til vekas kulturminne for veke 50 av Kulturminneåret 2009 og har årleg 30&nbsp;000 besøkjande.

Postkontorbygninga blei oppført på den noverande plasseringsstaden ein gong mellom 1919 og 1925. Det er uklårt om bygget blei transportert frå gruveområdet eller om det blei bygga på staden. Det blir anteke at bygninga blei brukt som bustad for gruvearbeidarane fram til 1929. Posttenesta i Ny-Ålesund blei i denne perioden utført i den opphavelege telegrafbygninga, som idag står mellom den kinesiske og fransk-koreanske forskingsstasjonen. I perioden etter andre verdskrigen blei postkontorbygninga brukt som skule om vinteren og postkontor om sommaren. Frå 1958 og frem til nedlegginga av gruvedrifta i 1963, som følgje av Kings Bay-ulukka, ble bygninga brukt som familiebustad.

Etter nedlegginga av gruvedrifta blei det halde sporadisk sommarope for turisttrafikken, der det blei selt postkort og suvenirar. I 1993 fekk postkontorbygninga funksjon som postkontor for Ny-Ålesund, men i 2001 blei posttenestene overført til den nye administrasjonsbygninga. Postkontorbygninga blei deretter sesongpostkontor, med sal av postkort, frimerke og suvenirar, der postkontoret opner ved anløp av cruisebåtar.

## Galleri

Ny-Ålesund 2013 06 07 3661 (10179016983).jpg
The Worlds Most Northerly Postbox, Ny-Ålesund.jpg
Ny-Alesund post office 2.JPG

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Svalbard museum|Svalbard museum]]» frå ,  den 21. september 2023.*
Ștefan cel Mare i Bacău

**Ștefan cel Mare** (ungarsk *Szárazpatak*), tidlegare **Bogdana** eller **Borzești**, er ein kommune i Bacău fylke i Romania. 

## Busetnader

Ștefan cel Mare er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Ștefan cel Mare, Bacău|Comuna Ștefan cel Mare, Bacău]]» frå , den 21. september 2023.*  

### Referansar
Agasystra

**Agasystra** er ei øy i Bømlo kommune i Vestland fylke. Øya har vegsamband til øya Bømlo i vest.

Agasystra vart seinast busett tidleg på 1800-talet, som husmannsplass under Aga. Ved folketeljinga i 1900 budde det 21 personar her.

## Kjelder

*
Vikøy

**Vikøy** kan vere fleire stader:

* Vikøy i Antarktis, øy i Antarktis
* Vikøy i Kvam, tettstad i Vestland fylke
* Vikøya i Fitjar, øy i Vestland fylke
Stokkebåten frå Vaalermoor

​**Stokkebåten frå Vaalermoor** vart funnen i Vaalermoor i  Schleswig-Holstein. Det er ein utspent stokkebåt som er laga av ein eikestokk. Han har vore 12,3 meter lang, 1,3 meter brei og  0,57 meter djup. I den uthola båten er det elleve tverrband i botn og sider, noko ein kjenner frå andre utspente stokkebåtar. Han smalnar i båe endar, som har form som ein enkel kjøl.    

Stokkebåten er utstilt i det tyske sjøfartsmuseet i Bremerhaven. 

Det er truleg at dei første samansydde klinkbygde båtane har vorte utvikla frå denne stokkebåttypen. Han er datert til eldre jarnalder, til 100-talet.

## Kjelder

* Arne Emil Christensen: *Forfedrenes farkoster Norsk skipsbyggerkunst fra de eldste tider*, PAX FORLAG A/S, OSLO 2022, ISBN 978-82-530-4310-4
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Einbaum von Vaalermoor|Einbaum von Vaalermoor]]» frå ,  den 21. september 2023.*  

## Bakgrunnsstoff
*Stokkebåten frå Vaalermoor på funnkart, cultureelerfgoed.nl
Konstantin Volkov

**Konstantin Jurjevitsj Volkov** () er ein russisk tidlegare stavhoppar frå Irkutsk som representerte Sovjetunionen. Han vann OL-sølv i øvinga i 1980, og VM-sølv i 1983.

Volkov sigra i hall-EM 1980 i Sindelfingen med eit hopp 5,60 meter, framom landsmannen Vladimir Poljakov. I dei olympiske sommarleikane 1980 i Moskva kom han på delt sølvplass med Tadeusz Ślusarski frå Polen, begge tok seg over 5,65 meter i tredje forsøk. Volkov vann i 1981 universiaden med eit hopp på 5,75 m, også i 1983 triumferte han i universiaden, då med 5,65 m. Under VM i friidrett 1983 i Helsinki vart Volkov sølvvinnar då lagkameraten Sergej Bubka tok si fyrste av fem VM-gull. Volkov presterte livsbeste 5,85 meter den 22. juni 1984 i Kyiv.

## Kjelder

*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Konstantin Jurjewitsch Wolkow|Konstantin Jurjewitsch Wolkow]]» frå ,  den 22. september 2023.*
Niels Egede

**Niels Rasch Egede** () var ein norskfødd kjøpmann og misjonær på Grønland. 

## Liv og virke
Han var fødd i Vågan som son av Hans Egede og Gertrud Rasch, og var ein bror av Poul Egede. Familien flytta til Grønland i 1721. Han gifta seg med Elisabeth Eleonore Brun i 1746.

Frå 1731 dreiv han handelsverksemd på Grønland, fyrst i Godthåb og Christianshåb. Han grunnla kolonien Egedesminde (Aasiaat) i 1759, og Holsteinborg (Sisimiut) i 1764. Han deltok òg i det dansk-norske misjonsarbeidet på Grønland. Han døydde i København i 1782.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Niels Egede|Niels Egede]]» frå ,  den 22. september 2023.*
Atanas Tarev

**Atanas Kirilov Tarev** () er ein bulgarsk tidlegare stavhoppar. Han vann bronsemedaljen i øvinga ved europameisterskapen i 1982 og i verdsmeisterskapen i 1983.

Tarev lukkast ikkje kvalifisere seg til finalen under Sommar-OL 1980 i Moskva. To år seinare sette han personleg rekord då han svinga seg over 5,70 meter. Under EM i friidrett 1982 i Aten vann han bronsemedaljen. Året etter tok han i ein ny bronsemedalje då den fyrste verdsmeisterskapen i friidrett vart arrangert i Helsinki. I 1984 flytta han den bulgarske rekorden til 5,72 m, i 1985-sesongen la han på til 5,75 m. Vinteren 1986 sigra Tarev i stav-tevlinga ved innandørs-EM i Madrid. Sommaren 1986 vart han nummer fire i EM i friidrett i Stuttgart, før han 2. september i Lausanne gjorde sitt livs beste hopp på 5,80 meter. I verdsmeisterskapen i Roma i 1987 enda han på åttandeplassen. Som i Sommar-OL 1980 klarte Tarev ikkje nå finalen i Sommar-OL 1988 i Seoul.

Tarev vart bulgarsk meister tolv gongar: 1976–86 og 1988.

## Kjelder

*World Athletics
**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Atanas Tarev|Atanas Tarev]]» frå ,  den 22. september 2023.*
Phyllis Francis

**Phyllis Chanez Francis** () er ein USA-amerikansk tidlegare sprintar som i 2017 vart verdsmeister på 400 meter. Ho har elles vunne OL-gull og to VM-gull i 4 x 400 meter stafett.

## Aktiv
Francis deltok i VM i friidrett 2015 og vart nummer sju på 400 meter. Året etter kom på ho på femteplass på 400 m under sommarleikane i Rio de Janeiro, før ho var med å vinne gullmedaljen i 4 x 400 meter stafett. Noko overraskande sigra ho på 400-meteren i verdsmeisterskapen i London, der ho sette personleg rekord på 49,92 sekund. Fire dagar seinare fekk ho æra av å springe USA inn til ein suveren siger i den lange stafetten. Francis presterte livsbeste 49,61 sekund i VM-finalen 2019, men vart ikkje betre enn nummer 5 i løpet. Deretter tok ho seg av startetappen då USA enno ein gong tok VM-gull i 4 x 400 m stafett. Ho la opp i 2022.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2015 i Beijing: Nr 7 på 400 m – 50,51
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Gullmedalje i 4 x 400 m stafett, nr 5 på 400 m – 50,41
*VM 2017 i London: Gullmedalje på 400 m og 4 x 400 m stafett
*VM 2019 i Doha: Gullmedalje i 4 x 400 m stafett, nr 5 på 400 m – 49,61

## Kjelder

* World Athletics
* 
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Phyllis Francis|Phyllis Francis]]» frå ,  den 22. september 2023.*
Bod i Brașov

**Bod** (ungarsk *Botfalu*, tysk *Brenndorf*) er ein kommune i Brașov fylke i Romania. Kommunen inngår i storbyområdet til fylkeshovudstaden Brașov.

## Busetnader

Bod er ein *[[comună]]* (landkommune) med desse busetnadane:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Bod, Brașov|Comuna Bod, Brașov]]» frå , den 22. september 2023.*  

### Referansar
Håkon Banken

**Håkon Banken** () var ein norsk artist og låtskrivar frå Hof i Solør i Innlandet. 

Hausten 2021 ga NRK ut ein podcast skapt av Joachim Førsund om livet til Banken.
Sânpetru

**Sânpetru** (ungarsk *Barcaszentpéter* eller *Szentpéter*, tysk *Petersberg* eller *Petersdorf*, transilvansk saksisk *Pittersbarch*) er ein kommune i Brașov fylke i Romania. Kommunen inngår i storbyområdet til fylkeshovudstaden Brașov.

## Busetnader

Sânpetru er ein *[[comună]]* (landkommune) med den eine busetnaden:

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Comuna Sânpetru, Brașov|Comuna Sânpetru, Brașov]]» frå , den 25. oktober 2022.*  

### Referansar
Mvet

**Mvet** er eit strengeinstrument, ein type stokkesiter, Hornbostel-Sachs (311), nytta av fangfolk i Gabon, Kamerun, Den Demokratiske Republikken Kongo, São Tomé og Ekvatorial Guinea. Han likna koraen til mandefolket, men er større og enklare. Ein mvet består det av ein røyrforma stokk av palmeraffia eller bambus, mellom ein og to meter lang, og har vanlegvis tre kalebass-resonatorar. Ein sentral vertikal stol deler fire eller fem tarm- eller metallstrenger, som blir spelt på begge sider av stolen.

Instrumentet blir halde horisontalt på brystet for å stenga eller opna for den sentrale resonatoren gjennom å røra armane. Ein kan bruka mvet som soloinstrument eller akkompagnement til song eller poesi, som epos, slagsongar, rituale, filosofi og kunnskap om verda.

På slutten av 1900-talet blei mvet eit viktig instrument i bikutsi-musikken.



COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Stokciter_met_3_snaren_TMnr_2538-1.jpg|Ein kort *mvet* med fire strenger og ein einskild sentral resonator.
File:Musée_africain_de_Gunsbach-Mvett.jpg|Mvet med to resonatorar
File:GuitareTraditionelle.jpg|Mvet med tre resonatorar


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mvet|Mvet]]» frå ,  den 22. september 2023.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* 
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff

* Video. Mvet played. Musician talks about his instrument.
* Instrument + photo
* Encyclopaedia of Mvet
* Archived paper submitted to MoneFang.com giving details of the instrument as played by the Fang people.
Steampunk

**Steampunk** («damppunk», ordet er utvikla frå cyberpunk) er ein type science fiction som baserer seg på dampmaskiner, luftballongar, mekaniske reknemaskinar og annan teknikk frå 1800-talet. Sjangeren kan òg omfatta moderne gjenstandar som m.a. datamaskinar, basert på teknologi frå viktoriatida, som *The Difference Engine* av William Gibson og Bruce Sterling. Mikroelektronikk i moderne tyding finst ikkje, og forbrenningsmotorar er sjeldne. Steampunk speler seg typisk ut i eit viktoriansk miljø, men sjangeren har forgreina seg og inkluderer no alle tenkelege tidsaldrar og historiske miljø, til dømes mellomalderen, bronsealderen og antikken.

## Historisk utvikling

Steampunk blei skapt som ein samtidslitterær sjanger av forfattarar som Jules Verne, H.G. Wells og Mark Twain.

Sjangeren blei vidareutvikla på 1980-talet som ein alternativhistorisk sjanger av forfattarar som Tim Powers, K.W. Jeter, William Gibson og Ronald Clark. Termen blei skapt av Jeter då han leita etter eit samleomgrep for den typen romanar som han og kollegaene hans skreiv. Desse forfattarane skreiv i same ånd som Verne og Wells, og laga ei fiktiv fortid. Både *Morlock Night* av Jeter og *The Time Ships* av Stephen Baxter er t.d. oppfølgjarar til H. G. Well sin klassikar *Tidsmaskinen*. 

Døme på steampunk i film er ''Den blå sandens hemmelighet'', ''Wild Wild West'' og ''The League of Extraordinary Gentlemen''.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Steampunk|Steampunk]]» frå ,  den 22. september 2023.*
Nordaustregionen i Brasil

**Nordaustregionen i Brasil** (portugisisk: *Região Nordeste do Brasil*) er ein av dei fem offisielle og politiske regionane i landet ifølgje det brasilianske instituttet for geografi og statistikk. Regionen er kjent som **Nordeste** («Nordaust») i Brasil. Av dei tjueseks statane i landet femner han om ni: Maranhão, Piauí, Ceará, Rio Grande do Norte, Paraíba, Pernambuco, Alagoas, Sergipe og Bahia, saman med Fernando de Noronha-øygruppa.

Nordeste var den første delen av Brasil som vart kolonisert av portugisarane og andre europeiske folk, og spelte ei avgjerande rolle i landets historie. Dialektar og kultur i Nordeste, inkludert folklore, kjøkken, musikk og litteratur, vart lettast gjenkjennelege over heile landet. Den dag i dag er Nordeste kjent for historia og kulturen, så vel som for naturmiljø og varmt klima.

Nordeste strekkjer seg frå atlanterhavskysten i nordaust og søraust, nordvest og vest til amazonasbassenget og sørover gjennom espinhaço-høglandet i det sørlege Bahia. Regionen omkrinsar São Francisco-elva og dreneringsbassenget, som var medverkande til utforsking, busetjing og økonomisk utvikling av regionen. Regionen ligg heilt innanfor jordas tropiske sone og omfattar caatinga, atlanterhavsskogen og ein del av cerrado-økoregionane. Klimaet er varmt og halvtørt, varierande frå xeric i caatinga, til mesic i cerrado og hydrisk i atlanterhavsskogen.

Nordaustregionen representerer 18 % av brasiliansk territorium, har ein folkesetnad på 53,6 millionar menneske, 28% av den totale befolkninga i landet, og bidreg med 13,4&nbsp;% (2011) av  Brasil sitt BNP. Nesten tre firedelar av befolkninga bur i urbane område gruppert langs Atlanterhavskysten og rundt 15 millionar menneske bur i innlandet. Det er ein fattig region: 43,5 % av befolkninga lever i fattigdom, definert som mindre enn USD 2/dag.

Delstatshovudstadar inkluderer Salvador, Recife, Fortaleza og São Luís, alle kystbyar med over éin million innbyggjarar kvar.

Nordeste har ni internasjonale flyplassar, og regionen har det nest største talet på passasjerar i landet, omtrent 20&nbsp;%.

## Kjelder

* *Denne artikkelen inneheld omsett tekst frå «[[:en:Northeast Region, Brazil|Northeast Region, Brazil]]» frå , den 22. september 2023*

## Bakgrunnsstoff
Sydøstbugten

**Sydøstbugten** er ei bukt sørvest på Grønland. Ho ligg i den sørlege delen av Diskobukta, i Qeqertalik kommune, 500 km nord for Nuuk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:ceb:Sydostbugten|Sydostbugten]]» frå ,  den 22. september 2023.*