open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jonesbreen

**Jonesbreen** er ein kanalisbre, 9&nbsp;km brei og 11&nbsp;km lang, som flyt nord frå innlandsisen til kysten like aust for Krause Point. Han vart kartlagd frå flyfoto tekne av U.S. Navy Operasjon Highjump i 1946–47, og vart namngjeven av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter fenrik Teddy E. Jones i U.S. Navy Reserve, fotografitolkar i Naval Photographic Interpretation Center, som var protokollførar og assistent under U.S. Navy Operasjon Windmill då det vart oppretta astronomiske kontrollstasjonar langs Wilhelm II, Knox og Budd Coast i 1947-48.

## Kjelder
Philippibreen

**Philippibreen** (tysk *Philippigletscher*) er ein isbre som er kring 24 km lang, og som flyt nordover til austenden av Westisen, 24 km vest for Gaussberg. Han vart kartlagt frå flyfoto tekne av U.S. Navy (USN) OpHjp i 1946-47. Han vart namngjeven av ANCA etter Emil Philippi, ein geolog under Den tyske antarktisekspedisjonen (GerAE) under Erich von Drygalski i 1901-03, som gjorde vitskaplege observasjonar i nærleiken av Gaussberg.

## Kjelder
Posadowskybreen i Antarktis

**Posadowskybreen** (tysk *Posadowskygletscher*) er ein isbre, kring 17 km lang, som flyt nordover til Posadowsky Bay like aust for Gaussberg. Posadowsky Bay er ei open bukt, like aust for West-isen og føre Davishavet i Wilhelm II Land. Kaiser Wilhelm II Land ligg i Aust-Antarktis mellom Cape Penck og Cape Filchner og er ein del av Australian Antarctic Territory. 

Isbreen vart observert i februar 1902 frå toppen av Gaussberg under Gauss-ekspedisjonen leia av Erich von Drygalski. Amerikanske Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) kalla breen opp etter Drygalski sin Posadowsky Bay i 1955 etter studiar av flyfoto tekne av US Navy Operasjon Highjump i 1946-47. Posadowsky Bay vart i si tid kalla opp etter grev Arthur von Posadowsky-Wehner, innanriksminister i Det tyske riket, som sikra statlet støtte til Drygalski-ekspedisjonen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Posadowsky Glacier (Antarctica)|Posadowsky Glacier (Antarctica)]]» frå ,  den 28. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Australian Antarctic Division
*Australian Antarctic Gazetteer 
*Composite Gazetteer of Antarctica
*Australian Antarctic Names and Medals Committee (AANMC)
*US Geological Survey, Geographic Names Information System (GNIS)
*Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR)
Cosgrovebreen

**Cosgrovebreen** er ein liten isbre som går ut i den sørlege delen av Stefansson Bay like vest for Mulebreen i Kemp Land i Antarktis. Han vart sett av Australian National Antarctic Research Expeditions i 1956 og seinare kartlagd og namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter M. Cosgrove, som var radioleiar ved Mawson-stasjonen i 1959.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cosgrove Glacier|Cosgrove Glacier]]» frå ,  den 28. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
*
Hoseasonbreen

**Hoseasonbreen ** er ein 19&nbsp;km lang isbre, som flyt nord og ut i sjøen mellom West Stack og East Stack, 8 km aust for Edward VIII Bay i Aust-Antarktis. Han vart grovt kartlagt av norske kartografar frå flyfoto tekne av Thorshavn-ekspedisjonane i 1936-37. Han vart vitja i 1954 av eit sledelag frå Australian National Antarctic Research Expeditions (ANARE) og vart namngjeven av ANCA etter Richard Hoseason frå ANARE, som forsvann på ein felttur på Heardøya i 1952.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hoseason Glacier|Hoseason Glacier]]» frå ,  den 28. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ripponbreen

**Ripponbreen** er ein liten isbre som ligg i Kemp Land i Australsk Antarktis i Aust-Antarktis. Han ligg like aust for Seatonbreen, som flyt sørover og ut i Edward VIII-isen.

Ripponbreen vart kartlagt frå flyfoto tekne av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) i 1956, og kalla opp etter R. Rippon i RAAF, flyskrogmekanikar ved Mawson-stasjonen i 1959.

Lik sør for Ripponbreen ligg ein stor dal forma av Robert- og Wilmabreane. Desse to breane, i lag med Seaton- og Ripponbreen, flyt alle ut i King Edwardisen. I vest ligg Napier Mountains, som går nordvest frå Mount Elkins. Lenger vest ligg Tula Mountains, og bakom desse Beaverbreen ut i Amundsen Bay. Dette terrenget påverkar vêrsystema i området og dramatiske endringar kan skje over korte avstandar og korte tidsrom. Fuktige søraustlege luftstraumar skapar skyar nordvest for Seaton- og Ripponbreen som skapar snømyrkre innover frå Rippon Depot.

## Sjå òg
* Enderby Land

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rippon Glacier|Rippon Glacier]]» frå ,  den 28. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Australian Antarctic Division
* Australian Antarctic Gazetteer 
* Australian Antarctic Names and Medals Committee (AANMC)
* US Geological Survey, Geographic Names Information System (GNIS)
* Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR)
* Composite Gazetteer of Antarctica
* PDF-kart over Australsk Antarktis
* Mawson-stasjonen
* ANARE Club
* Fjelltoppar i Enderby Land
Wilsonbreen

**Wilsonbreen** er ein isbre som er 17&nbsp;km lang og som flyt nordaust og ut i Edward VIII-isen like sør for Seatonbreen. Han vart fotografert av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) i 1956. Han vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter løytnant H.O. Wilson, ein pilot i RAAF ved Mawson-stasjonen i 1959, som mista livet i ei flyulukke kort tid etter han kom attende til Australia.

## Kjelder
Willis Tower

**Willis Tower**, også kalla «Sears Tower» er ein skyskrapar i Chicago i delstaten Illinois i USA. Tårnet er 442 meter høgt, og var verdas høgaste bygning frå opninga i 1973 og fram til Petronas Towers i Kuala Lumpur stod ferdige i 1998. Willis Tower ragar 108 etasjar over asfalten på nedre Chicago og har innehalde kontor for ei rekke handels- og finansinstitusjonar. 

Namnet Sears Tower kjem av organisasjonen Sears, Roebuck & co som bygde tårnet for å plassera alle sine tilsette i same bygningen. Tårnet vart teikna av den amerikanske arkitekten Fazlur Khan saman med Bruce Graham. Bygningen skifte offisielt namn til Willis Tower i 2009.


Fil:Sears Tower.jpg|2009
Fil:SearsTower.jpg|2008.
Fil:Willis Tower.jpg|2009


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Willis Tower|Willis Tower]]» frå ,  den 29. desember 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Battyebreen

**Battyebreen** er ein isbre som flyt aust og ut i Radok Lake i Aramis Range i Prince Charles Mountains. Han vart kartlagd frå flyfoto tekne av Australian National Antarctic Research Expeditions tekne i 1956 og 1960, og vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter A.C. Battye, som var glasiolog ved Wilkes-stasjonen i 1962.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battye Glacier|Battye Glacier]]» frå ,  den 28. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
*
Brunvollbreen

**Brunvollbreen** er ein brei isbre som flyt nord til kysten mellom Murray Monolith og Torlyn Mountain i aust og Scullin Monolith og Mikkelsen Peak i vest. Namnet vart foreslått av Bjarne Aagaard etter brørne Arnold og Sæbjorn Brunvoll, norske kvalfangarar som utforska langs denne kysten i «Seksern» i januar 1931,

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brunvoll Glacier|Brunvoll Glacier]]» frå ,  den 28. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
*
Mulebreen

**Mulebreen** er ein isbre som er 11 km brei og som flyt vest-nordvest til søraustsida av Stefansson Bay i Kemp Land i Antarktis. Han vart først kartlagt av norske kartografar frå flyfoto tekne under Thorshavn-ekspedisjonane 1936-37.

## Kjelder
Charybdisbreen

**Charybdisbreen** er ein stor isbre som drenerer nordaust mellom Porthos Range og Aramis Range i Prince Charles Mountains til vestsida av Ameryisen. Han vart oppdaga av den sørlege gruppa under Australian National Antarctic Research Expeditions leia av W.G. Bewsher i desember 1956 og kalla opp etter Homer sin Charybdis på grunn av store vanskar med å kryssa denne breen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Charybdis Glacier|Charybdis Glacier]]» frå ,  den 28. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
*
Collinsbreen

**Collinsbreen** er ein isbre kring 20&nbsp;km brei ved samløpet med Mellorbreen, som han flyt inn i frå sørvest, nord for Mount Newton i Prince Charles Mountains i Antarktis. Han vart kartlagt av Australian National Antarctic Research Expeditions frå flyfoto tekne av 1956 og 1960, og vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter Neville Joseph Collins, ein dieselmekanikar ved Mawson-stasjonen i 1960.

## Sjå òg
* Isbrear i Antarktis

## Kjelder
Fisherbreen

**Fisherbreen** er ein markant vestleg sidebre til Lambertbreen, kring 160&nbsp;km lang, som flyt aust forbi nordsida av Mount Menzies og Mount Rubin og ut i hovudstraumen av Lambertbreen like aust for Mount Stinear. Han vart oppdaga frå Australian National Antarctic Research Expeditions-flyet av K.B. Mather i 1957, og vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter N.H. Fisher, sjefsgeolog ved Bureau of Mineral Resources i Department of National Development, Australia.

## Sjå òg
* Isbrear i Antarktis

## Kjelder
Search

**«Search»** (engelsk for *Søk*) er ein song av den estiske songaren Norman Salumäe frå 2014. Songen er skriven av Norman Salumäe.

«Search» var eit av bidraga i Eesti Laul 2014, den estiske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.

## Kjelder
*
Mellorbreen

**Mellorbreen** er ein sidebre, som flyt nordnordaust mellom Mount Newton og Mount Maguire og saman med Collinsbreen like før denne flyt saman med Lambertbreen ved Patrick Point i Prince Charles Mountains i Antarktis. Han vart kartlagt frå flyfoto tekne av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) i 1956. Han vart namngjeven av ANCA etter Malcolm Mellor (1933-91), ein engelskfødd glasiolog ved Mawson-stasjonen i 1957, og ingeniør i U.S. Army sin CRREL, frå 1961 til 1991,

## Sjå òg
* Isbrear i Antarktis

## Kjelder
Geysenbreen

**Geysenbreen** er ein stor sidebre til Fisherbreen, som flyt nordaust mellom Mount Bayliss og Mount Ruker i Prince Charles Mountains i Antarktis. Han vart kartlagt frå flyfoto tekne av Australian National Antarctic Research Expeditions i 1956 og 1957, og vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter Hendrick Geysen, som var øvstkommanderande of Mawson-stasjonen i 1960.

## Kjelder
McKinnonbreen

**McKinnonbreen** er ein isbre som flyt søraust frå Nemesisbreen til Beaver Lake aust i Aramis Range i Prince Charles Mountains. Området vart først vitja under ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) i 1956 og kartlagt frå flyfotografi. Han vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter G.W. McKinnon som var geografioffiser i Antarctic Division i Melbourne, og øvstkommanderande for ANARE-gruppa som kartla Prince Charles Mountains i 1969.

## Kjelder
Nemesisbreen

**Nemesisbreen** er ein stor isbre som flyt nordaust gjennom midten av Aramis Range i Prince Charles Mountains. Han vart oppdaga i januar 1957 av den sørlege gruppa til ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) under W.G. Bewsher og kalla opp etter Homer sin Nemesis fordi det var store vanskar å reise gjennom området på grunn av denne breen. 

## Kjelder
Scoblebreen

**Scoblebreen** er ein isbre, 7&nbsp;km vest for Campbell Head i Mac. Robertson Land. Han vart kartlagt av norske kartografar frå flyfoto tekne under Thorshavn-ekspedisjonane i 1936–37, og namngjeve Breoddane. Han fekk nytt namn av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter Charles H. Scoble, som var dieselingeniør ved Macquarieøya-stasjonen. Han drukna der i juli 1948.

## Kjelder
Scyllabreen

**Scyllabreen** er ein stor isbre som drenerer austover mellom Athos Range og Porthos Range i Prince Charles Mountains. Han vart oppdaga i desember 1956 av den sørlege gruppa til ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) leia av W.G. Bewsher. Han vart kalla opp etter Homer sin Scylla fordi det var store vanskar å krysse regionen på grunn av breen. 

## Kjelder
Strahanbreen

**Strahanbreen** er ein isbre som flyt nord og ut i sjøen 3 km vest for Stevens Rock, halvvegs mellom Cape Daly og Cape Fletcher. Han vart oppdaga i februar 1931 av British Australian New Zealand Antarctic Research Expedition (BANZARE) under Mawson. Han namngav han etter Frank Strahan som var assisterande sekretær for statsministeren i Australia, 1921-35.

## Kjelder
Wilmabreen

**Wilmabreen** er den vestlege av to isbrear som går ut i den sørlege delen av Edward VIII-isen i Kemp Land i Australsk Antarktis, Aust-Antarktis. Den andre, austlege breen er Robertbreen.

Wilmabreen og Robertbreen var begge observert av eit lag frå ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) leia av Robert E. Dovers i november 1954. Dovers kartla i lag med G. Schwartz Edward VIII Bay på den tida. Wilmabreen vart namngjeven av ANCA etter kona til Dovers. Dovers var øvstkommanderande og landmålar ved Mawson-stasjonen i 1954.

## Sjå òg
* Kemp Land

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wilma Glacier|Wilma Glacier]]» frå ,  den 28. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*


## Bakgrunnsstoff
* Australian Antarctic Division
* Australian Antarctic Gazetteer 
* Australian Antarctic Names and Medals Committee (AANMC)
* US Geological Survey, Geographic Names Information System (GNIS)
* Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR) 
* Composite Gazetteer of Antarctica
* PDF-kart over Australsk Antarktis
* Mawson-stasjonen
* ANARE Club
Forbesbreen i Mac. Robertson Land

**Forbesbreen** er ein isbre som munnar ut i den vestlege delen av Holmevika på Mawson Coast nord for Casey Range i Framnesfjella i Antarktis. Isbreen vart kartlagt av norske kartografar frå flyfoto tekne under Thorshavn-ekspedisjonane (1936–37) og kalla «Brygga». Han fekk nytt namn av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter A. Forbes av Australian National Antarctic Research Expeditions, som forsvann på ein felttur på Heardøya i 1952.

## Kjelder
Trailbreen

**Trailbreen** er ein isbre på sørsida av Mount Menzies, kring 3,5&nbsp;km frå toppen. Han er kring 9&nbsp;km lang og 6&nbsp;km brei. Isbreen flyt frå ei snømark på kring 2750 m og ned ei bratt fjellside, som er minst 900 meter høg, før han spreiar seg ut og flyt saman med isdekket nokre få kilometer sør for fjellet. Han vart kartlagt frå flyfoto og landmålingar av ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) i Prince Charles Mountains i 1960-61. Han vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee (ANCA) etter D.S. Trail, ein geolog som leia ei gruppe frå ANARE til denne breen i desember 1961.

## Kjelder
Utstikkarbreen

**Utstikkarbreen** er ein brei isbre som flyt nord frå nærleiken av Moyes Peak i Antarktis og endar i Utstikkar bretunge mellom Utstikkarbukta i aust og Allison Bay i vest. 

Isbreen vart kartlagt og namngjeven Utstikkarbreen av norske kartografar frå flyfoto tekne under Thorshavn-ekspedisjonane i januar-februar 1937.

## Kjelder
Kui tuuled pöörduvad

**«Kui tuuled pöörduvad»** (estisk for *Når vindane snur*) er ein song av den estiske songaren Sandra Nurmsalu frå 2014. Songen er skriven av Sven Lõhmus.

«Kui tuuled pöörduvad» var eit av bidraga i Eesti Laul 2014, den estiske uttakinga til Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark.

## Kjelder
*
Pingo

Ein **pingo** er ein meir eller mindre konisk haug som opptrer i arktiske strøk med permafrost. Haugen er vanlegvis 30–50 meter høg med ein diameter på opptil 400 meter og inneheld ein kjerne av is. Han får ofte ein vulkanliknande utsjånad når toppen kollapsar under delvis oppsmelting av iskjernen. Slike overflateformer blir danna i deltaområde der mindre sjøar blir fylte med sediment og frys til, og på stader der grunnvatnet trengjer gjennom telen nedanfrå. 

Pingoar er særleg kjende frå Mackenzie-deltaet i Canada og frå dalbotnane på Svalbard og Grønland.

## Kjelder
*Pingo. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/pingo.
Pipeleire

**Pipeleire** er ei feit, ljos leire, gjerne av grå farge. Han vert nytta til framstilling av keramiske produkt og vert kvit ved brenning.

## Kjelder
*Pipeleire. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/pipeleire.
Plategrense

Ei **plategrense** er grenseområdet mellom to jordskorpeplater. Ein deler plategrensene inn i tre hovudtypar. 

# Spreiingsakse, eller konstruktiv eller divergent plategrense. Skjer der to plater glir frå kvarandre i havet. Slike plategrenser er knytte til havbotnspreiing og midthavsryggar. Desse kan skape små vulkanar og grunne jordskjelv. 
# Kollisjonssone, eller destruktiv eller konvergent plategrense. Skjer der to plater glir mot kvarandre og anten skapar ein subduksjonssone (om ei plate glir under ei anna, som t.d. vestlege Sør-Amerika) eller ved kollisjon melom platene. Djuphavsgroper knytte til desse grensene når ei plate glir under ei anna, medan fjellkjeder som Himalaya og Alpane er skapt av kollisjon mellom to plater. 
# Transformforkasting. Skjer der to litosfæriske plater glir forbi kvarande langs ei forkasting. Ingen av platene vert skapt eller øydelagd. Kraftige jordskjelv kan oppstå langs forkasting. San Andreas-forkastinga i California er eit døme på ei slik plategrense. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of tectonic plate interactions|List of tectonic plate interactions]]» frå ,  den 29. desember 2013.*  
*Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Plategrense. I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013.
Plutonisme

**Plutonismen** var ei retning i den tidlege faghistoria til geologien. Særleg på slutten av 1700-talet til byrjinga av 1800-talet var debatten mellom plutonistar og neptunistar store.

Plutonistane hevda at vulkanisme og varme i det indre av jorda var sterkt medverkande til danninga av bergarter. Den leiande plutonisten var skotten James Hutton. Etter kvart som arbeidet hans vart kjent utover på 1800-talet, gjekk plutonismen sigrande ut av striden.

## Andre tydingar
Ein kan av og til i dag sjå **plutonisme** brukt om magmatiske prosesser som føregår djupt nede i litosfæren – til skilnad frå vulkanismen i dei øvre delene av jordskorpa. Ein snakkar då om plutonske bergartar.
Pneumatolyse

**Pneumatolyse** er omvandling av ei bergart, eller krystallisasjon av mineral, ved gasshaldige utstrøymingar frå eit magma. Gassane kan avsetje ulike mineral omkring vulkanske krater, såkalla ekshalasjonsbeslag. Der gassane treng inn i sidebergartane, vil desse til dels omdannast og nye mineral blir avsett. Dette er ein vanleg prosess ved kontaktmetamorfose og utgjer ei form for metasomatose. Nyttige mineral som kassiteritt, wolframitt og molybdenitt blir ofte danna ved pneumatolytiske prosessar. Pneumatolyse utgjer eit tidlegare stadium i den magmatiske utviklinga enn den hydrotermale fasen og føregår ved høgare temperatur.

## Kjelder
*Pneumatolyse. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/pneumatolyse.
Frogner kyrkje i Lier

**Frogner kyrkje** er ei krosskyrkje frå 1694 i Lier kommune i Buskerud fylke.

Mellomalderkyrkja på Frogner brann etter eit lynnedslag i 1651, og det tok nokre tiår før ny kyrkje vart bygd. Frogner kyrkje har historisk vore hovudkyrkja i Lier.

På austre del av kyrkjegarden står eit gravkapell frå 1912.

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* Jubileumshefte 1994 
* Den kulturelle skolesekken: Frogner kirke 1694 
* Tunsberg bispedømme
* Buskerud historielag
* Lokalhistoriewiki
* 
*
Pikritt

**Pikritt** er eit fellesnamn på mørke, tunge magmabergartar som hovudsakleg består av olivin saman med andre jernmagnesium-mineral. Døme på pikrittiske (det vil seie olivinrike) bergartar er oseanitt og peridotitt.

## Kjelder
*Pikritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/pikritt.
Pimpstein

**Pimpstein** (det første leddet kjem frå eit latinsk ord nærskyld «skum») er ein dagbergart forma som eit sterkt blærete, skumaktig vulkansk glas. Han vert danna ved at gassar har strøymd ut under strøkninga av sur (rhyolittisk) lava. Blæreromma opptek ein så stor del av volumet at pimpstein flyt på vatn. Fargen er vanlegvis lysegrå.

Pimpstein blir ofte kasta ut av vulkanar i form av større eller mindre rundaktige bitar som pimpsteinslapilli eller cinder, og kan danne utstrakte og mektige tuffavleiringar som pimpsteinstuff eller trass. Den øvste delen av meir basiske lavastraumar er òg ofte oppblæra til ein slags pimpstein kalla scoria, medan den lågare delen består av meir kompakt lava.

Pimpstein vert nytta som slipemiddel og i pulverform som tilsetning til skurepulver og såpe.

## Kjelder
*Pimpstein. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/pimpstein.
Tranby kyrkje

**Tranby kyrkje** er ei langkyrkje frå 1855 i Lier kommune i Buskerud fylke.

Det har vore kyrkje på Tranby sidan mellomalderen. Dagens kyrkje vart oppført få år etter at kommunen tok over gamlekyrkja i 1842. Kyrkja vart endra noko i 1949–50 etter planar av Ragnar Nilsen, og interiørfargane er frå 1950-åra.

Aust for kyrkja står eit gravkapell frå 1913 (restaurert 1967), og kyrkjegarden har enkelte gravminne tilbake til 1700-talet.

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* Jubileumshefte 2005 
* Tranby kirke i «Norges kirker»
* Lier kyrkjelige fellesråd 
* 
*
Polflukt

**Polflukt** var ein geofysisk hypotese lagt fram i 1915 av Alfred Wegener for å forklare kontinentdrift. Han foreslo at kontinenta har ein tendens til å flytte seg bort frå polane på grunn av jordrotasjonen. Hypotesen vart vidareutvikla av Paul Sophus Epstein i 1920, men ein veit i dag at krafta er mange millionar gonger for svak til å ha ein slik verknad. 

Kontinentaldriften blir no forklart gjennom platetektonikken. 

## Sjå òg
*polvandring

## Kjelder
*Bryhni, Inge. (14. februar 2009). Polflukt. I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/polflukt.
Sjåstad kyrkje

**Sjåstad kyrkje** er ei langkyrkje frå 1896 i Lier kommune i Buskerud fylke.
Kyrkja vart oppført på initiativ frå familien Hofgaard, som dreiv lokal industri og gav grunn til kyrkja. Dei har ein eigen familiegravstad på kyrkjegarden. På kyrkjegarden står eit gravkapell frå 1916 (restaurert i 1995). Det vert i dag nytta som kyrkjestove.

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* Jubileumshefte 1996 
* Sjåstad kirke i «Norges kirker»
* 
* Lier kyrkjelege fellesråd 
*
Poikilittisk

**Poikilittisk** er eit omgrep nytta i geologi om tekstur i ein magmatisk bergart, der små krystall av eit mineral er inneslutta i ein større krystall av eit anna mineral. Ein tilsvarande tekstur i metamorfe bergartar blir kalla poikiloblastisk.

## Kjelder
*Poikilittisk. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/poikilittis
Poretrykk

**Poretrykk** er trykket i porer i undergrunnen frå ei væske eller ein gass. 

*Porevasstrykk* vert i hydrologien nytta om grunnvatnet, medan ein i petroleumsgeologi nyttar *formasjonstrykk* om trykket frå gass eller olje. 

I porøse bergartar med høg permeabilitet, der porevatnet kan strøyme fritt til overflata, vil poretrykket vere lik hydrostatisk trykk, som er vekta av væska over. Om den porøse bergarten ligg under eit tett lag og har låg permeabilitet, vil ein kunne få høgare poretrykk. 

## Kjelder
*Gundersen, Nils. (2011, 20. oktober). Poretrykk. I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/poretrykk.
Porfyritt

**Porfyritt** er ei eldre nemning på porfyriske bergartar med fenokrystall av plagioklas, i motsetnad til bergartar med kalifeltspat, kalla alkalifeltspat.

## Kjelder
*Porfyritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/porfyritt.
Porfyr

**Porfyr** er ei nemning på magmatiske bergarter som inneheld større korn av einskilde mineral, særleg feltspat eller kvarts, i ein finkorna grunnmasse. Dei store korna blir kalla fenokrystall, strøkorn eller innsprengningar. Porfyrisk struktur er karakteristisk for lavaar og gangbergarter. Fenokrystalla er utskilt ved langsam avkjøling av magmaet i djupet, medan den finkorna grunnmassen er oppstått ved rask avkjøling etter at magmaet er pressa opp i ein sprekk i jordskorpa eller har nådd jordoverflaten. 

## Sjå òg
* porfyritt

## Kjelder
*Porfyr. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/porfyr.
Sylling kyrkje

**Sylling kyrkje** er ei langkyrkje i Lier kommune i Buskerud fylke. Kyrkja avløyste ei mellomaldersteinkyrkje og vart oppført i 1851–52. Tårnet vart oppført i 1877. Interiøret vart endra i 1947–52, og kyrkja vart sett i stand til 150-årsjubileet i 2002.

På kyrkjegarden står eit gravkapell frå 1917. Det vert nytta som kyrkjestove og har òg bårerom.

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* Jubileumshefte 2002
* Sylling kirke i «Norges kirker»
* Lier kyrkjelege fellesråd 
* 
* 

## Fotnotar
Mjøndalen kyrkje

**Mjøndalen kyrkje** er ei arbeidskyrkje i Drammen kommune i Buskerud fylke.

Mjøndalen kyrkjegard er eit godt stykke unna kyrkja, aust for sjølve Mjøndalen.
Fram til 2020 låg kyrkja i tidlegare Nedre Eiker kommune i Buskerud.

## Litteratur
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Mjøndalen kyrkjelyd 
* Lokalhistoriewiki
*
Heikki Ikola

**Heikki Johannes Ikola** () er ein finsk tidlegare skiskyttar frå Jurva i Kurikka. Han vann VM-gullet på 20 km både i 1975, 1977 og 1981, samt gullmedalje for Finland i stafett under VM i skiskyting 1975. I alt tok han fire individuelle medaljar og seks stafettmedaljar i ulike OL og VM i tida 1972-81, alle ti medaljane i gull eller sølv.

## Aktiv
Ikola fekk i 1972 den fyrste av fem sølvmedaljar i stafett med Finland. Både denne fyrste i Sapporo og den fjerde stafettmedaljen i Innsbruck i 1976 var OL-sølv, medan medaljane han fekk i 1974, 1977 og 1979 var VM-sølv. I VM 1975 i Antholz vart han verdsmeister både på 20 kilometer og i stafett, den sistnemnde bragda gjorde han på lag med Heikki Flöjt, Simo Halonen og Juhani Suutarinen. Han vart dessutan nummer fire på 10 km i meisterskapen. Tidlegare i same sesongen vann gullmedaljen på 10 km ved Nordisk meisterskap i skiskyting 1975.

Ikola vart på ny verdsmeister på normaldistansen 20 km under verdsmeisterskapen i Vingrom i 1977, der han slo sølvmannen Sigleif Johansen med 25 sekundar. På finsk heimebane i Lahti i 1981 skaut Ikola 20 blanke treff på 20-kilometeren og tok sin tredje VM-tittel i øvinga, over minuttet føre det austtyske skiskytingsfenomenet Frank Ullrich.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
*VM i skiskyting 1971 i Tavastehus: Nr 10 på 20 km
*Vinter-OL 1972 i Sapporo: Sølvmedalje i stafett
*VM i skiskyting 1973 i Lake Placid: Nr 11 på 20 km
*VM i skiskyting 1974 i Minsk: Sølvmedalje i stafett, nr 4 på 20 km
*VM i skiskyting 1975 i Antholz: Gullmedalje på 20 km og i stafett
*Vinter-OL 1976 i Innsbruck: Sølvmedalje på 20 km og i stafett
*VM i skiskyting 1977 i Vingrom: Gullmedalje på 20 km og sølvmedalje i stafett
*VM i skiskyting 1978 i Hochfilzen: Nr 4 på 20 km 
*VM i skiskyting 1979 i Ruhpolding: Sølvmedalje i stafett, nr 7 på 20 km
*Vinter-OL 1980 i Lake Placid: Nr 18 på 20 km
*VM i skiskyting 1981 i Lahti: Gullmedalje på 20 km
*VM i skiskyting 1982 i Minsk: Nr 16 på 10 km

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Profil i geologi

Eit **profil** i geologi er eit geologisk snitt i berggrunnen eller i lausmasse som kan vera skapt på ein naturleg eller kunstig måte. Profilet gjev ein høve til å studere den geologiske oppbygginga av berggrunnen, og kan gjerne framstillast som ei skisse eller teikning. Strukturgeologiske profil viser korleis ein tenkjer seg utbreiinga til bergartene under jordoverflata (og evt. tidlegare utbreiing over dagens overflate).

## Kjelder

*
Porøsitet

**Porøsitet** er eit uttrykk for kor mange prosent holroma utgjer av totalvolumet av ei bergart. Dei fleste bergartene inneheld porerom, men porøsiteten varierer sterkt for dei ulike bergartene på grunn av dei ulike måtane dei vert danna på, og kva som har hendt med dei sidan. Vanleg, laus sand har ein porøsitet på 39–54 %, leire kan ha over 90 %. Porøsiteten minkar jo djupare bergartene har vorte gravlagde, og jo større forandringar som har føregått med dei.

Porøsiteten gjev eit mål for kor mykje væske eller gass ei bergart kan innehalde, og då alle porerom under grunnvasspegelen er fylla med vatn, sjeldnare olje eller gass, spelar studiet av porøsiteten ei viktig rolle i petroleums- og hydrogeologien. Til måling av porøsiteten i bergarter i petroleumsbrønner nyttar ein porøsitetslogg.

## Kjelder
*
Kaolin

**Kaolin** eller **porselensjord** er ei leire som opphavleg vart vunnen ut i Gaoling i provinsen Jiangxi i Kina.

Leira er kvit og særs plastisk med fleire bruksområde, og består hovudsakleg av mineralet *[[kaolinitt]]* (aluminiumsilikat). 

Ordet kjem frå namnet på Gāolǐng, 高岭 (eldre transkribering: Kao-ling) i provinsen Jiangxi i Kina (namnet tyder *høgås*). Frå denne staden henta ein leire til dei kjende porselensfabrikkane i Jingdezhen. Andre keramiske produkt, skapt for å likne på porselenet, inneheld òg kaolin som beinporselen, feltspatporselen og flintgods. Ein nyttar òg kaolin for produksjon av finare tegl, innan papirindustrien (for å gje ei kvit og glatt overflate), innan kosmetikkindustrien og ved produksjon av gummi, og tidlegare òg i medisin, som piller og strøpulver. 

Materialet vert òg nytta ved produksjon av sanitetsgods, eldfast tegl og isolatorporselen.

I Europa kjenner ein til at kaolin vart produsert på Dei eoliske øyane i oldtida. Kaolinførekomstr finst utover i Gaoling òg mellom anna i Böhmen, Tyskland, Cornwall, Bornholm, Frankrike, Bulgaria og USA. I Sverige finst kaolin på Ivön, og i Billinge i Skåne.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kaolin|Kaolin]]» frå ,  den 29. desember 2013.*
Propylitt

Ein **propylitt** er ein hydrotermalt omvandla andesitt. Bergarta er omvandla langs gjennomsetjande ertsgangar, der det i sprekkane har strøymt gassar og varme løysingar som har omdanna det opphavleg mineralet i andesitten til epidot, kloritt og albitt, samstundes som det er avsett pyritt og karbonat. Prosessen blir kalla *propylittisering*.

## Kjelder
*Propylitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/propylitt.
Pseudofossil

**Pseudofossil** er uorganiske strukturar som liknar på fossil. Dei vanlegaste er dendrittar, som liknar plantefossil, men er danna ved utfelling av jarn- og manganoksid på sprekkeflater, og «forsteina appelsinar» og andre «frukter», som er konkresjonar danna ved kjemisk utfelling i dei opphavlege sedimenta. Sedimentære strukturar, som tørkesprekker, og reine forvitringsformer kan òg i einskilde tilfelle takast for å vere fossil.

## Kjelder
*Pseudofossiler. (2011, 20. oktober). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/pseudofossiler.
Nedre Eiker kyrkje

**Nedre Eiker kyrkje** er ei langkyrkje i Drammen kommune i Buskerud fylke. Kyrkja vart oppført i 1858–60, og interiøret vart endra i 1957. Kyrkja vart sett i stand til 150-årsjubileet i 2010.

På ein del av kyrkjegarden nord for den gamle riksvegen står eit gravkapell frå 1915/16 (ombygd i 1950-åra etter teikningar av Carsten Lien).

Fram til 2020 låg kyrkja i tidlegare Nedre Eiker kommune i Buskerud.

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* Sigrid Marie og Håkon Christie: Nedre Eiker kirke i «Norges kirker»
* Nedre Eiker kyrkjelyd
* Nedre Eiker kyrkjelege fellesråd om kyrkjehistoria
* Tunsberg bispedømme
* Kunsthistorie.com
* 
* 

## Fotnotar
Olavskyrkja i Modum

**Olavskyrkja** er ei sekskanta kyrkje frå 1976 i Modum kommune i Buskerud fylke. Kyrkja er eigd av Modum Bad, som har eiga presteteneste. I tillegg til denne kyrkja har badet eit lite sjukehuskapell i hovudbygningen.

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* Sigrid Marie og Håkon Christie: Olavskirken i «Norges kirker»
* Modum bad om kyrkja 
* NRK om kyrkja
Erkki Antila

**Erkki Lauri Johannes Antila** () er ein finsk tidlegare skiskyttar frå Jurva i Kurikka. Han tok to individuelle VM-medaljar i 1981 og dessutan to VM-sølv i stafettøvinga.

## Aktiv
Antila gjekk for det finske laget som fekk sølvmedalje på 4x7,5 km stafett under VM i skiskyting 1977 på Vingrom, einast slått av Sovjetunionen. To år seinare kopierte eit nytt finsk stafettlag prestasjonen under VM 1979 i Ruhpolding, også då med Antila på laget. Etter at han under vinter-OL 1980 i Lake Placid hadde blanda seg inn i medaljekampen på 20 km, gjorde han sitt beste meisterskap i Lahti i 1981. Her tok han bronsemedaljen på 20 km, og sidan sølvmedaljen på 10 km.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
*VM i skiskyting 1977 i Vingrom: Sølvmedalje i stafett, nr 10 på 10 km
*VM i skiskyting 1978 i Hochfilzen: Nr 8 på 20 km 
*VM i skiskyting 1979 i Ruhpolding: Sølvmedalje i stafett, nr 11 på 20 km
*Vinter-OL 1980 i Lake Placid: Nr 5 på 20 km
*VM i skiskyting 1981 i Lahti: Sølvmedalje på 10 km og bronsemedalje på 20 km
*VM i skiskyting 1982 i Minsk: Nr 5 på 20 km 
*VM i skiskyting 1983 i Antholz: Nr 5 i stafett

Langrennaren Hilkka Riihivuori er syskenbarnet hans.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
Raki

**Raki** (tyrkisk *rakı*, ]) er eit brennevin med anissmak som er utbreidd i Tyrkia og nærliggjande land. Raki kan lagast av druer, rosiner, dadlar eller fiken. 

## Skildring
Raki er i utgangspunktet eit klart brennevin, men blir gjerne drukke tilsett først vatn og så isbitar. Dette gjev det ein mjølkekvit farge, og eit tilnamn til raki er «løvemjølk».

Drikken har ein lakrissmak som gjer at han kan minna om gresk ouzo eller fransk pastis. Drikken blir typisk servert i tynne, sylinderforma glas som ein skålar med ved å halda øvst og føra botnane mot kvarandre.
Han blir gjerne drukken med mat som meze (småretter) og fisk.

Utbreidde rakimerke er Yeni, Efe og Tekirdağ.

## Kulturell tyding

Raki er rekna som tyrkisk nasjonaldrikk. Statsminister Recep Tayyip Erdoğan, som er strengt muslimsk avhaldsmann, har skapt blest fleire gonger med uttalingar knytt til drikken. I mars 2013 hevda han at leiaren av opposisjonen i Tyrkia måtte ha drukke «raki med vatn». I april same året heldt han fram ayran, ein joghurtdrikk utan alkohol, som tyrkisk nasjonaldrikk. Drikkedebatten markerer skiljet mellom dei sekulære kreftene i Tyrkia, symbolisert av landsfaderen og rakielskaren Mustafa Kemal Atatürk, og seinare religiøs fundamentalisme.

## Sjå òg
*Arak

## Bakgrunnsstoff
*How to drink raki: A crash course in Turkey’s signature drink. CNN.com

## Kjelder

*«Raki» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Henta 26. desember 2013.
*Dave Broom, «Distilling the Secrets of Raki», *The Wall Street Journal* (Sept. 16, 2005)
*Belgin Akaltan, «Drinking rakı with water», hurriyetdailynews.com
*Jonathon Burch, «Turkey's leader hits a nerve over country's "national drink"», Reuters (Apr 27, 2013)
*Istanbul Eats, «Drinking Culture: Tapping the Ayran (Powder) Keg», culinarybackstreets.com (June 14, 2013)
*«What to Drink in Istanbul?» , wittistanbul.com
Gulsrud kyrkje

**Gulsrud kyrkje** er ei langkyrkje frå 1931 i Modum kommune i Buskerud fylke. Ho vart oppført etter at eit kapell frå 1906 brann i 1930.

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* Sigrid Marie og Håkon Christie: Gulsrud kapell i «Norges kirker»
* Modum kyrkjelege fellesråd
* 
*
Svene kyrkje

**Svene kyrkje** er ei krosskyrkje i Flesberg kommune i Buskerud fylke. Ei stavkyrkje frå mellomalderen vart rive før den noverande kyrkja vart bygd. Biletet i altartavla er overført frå gamlekyrkja.

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* Sigrid Marie og Håkon Christie: Svene kirke i «Norges kirker»
* Lokalhistoriewiki – Svene kirke og kirkegård
* 
*
Lyngdal kyrkje i Flesberg

**Lyngdal kyrkje** er ei krosskyrkje i Flesberg kommune i Buskerud fylke. Kyrkja vart oppført på slutten av 1600-talet og innvigd 30. september 1701. I 1736 vart koret rive og kyrkja utvida til krosskyrkje med det gamle skipet som vestre krossarm. Niels Bragernes hadde dekorert kyrkja før utvidinga, og meir vart gjort i 1740. Det var ei omfattande vøling i 1862–64. Før denne hadde kyrkja svalgang.

## Kjelder

## Litteratur
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Sigrid Marie og Håkon Christie: Lyngdal kirke i «Norges kirker»
* 
* Tone Marie Olstad: Konserveringsarbeid i Lyngdal kirke (Norsk institutt for kulturminneforskning, 1995)
*
Nes kyrkje i Hallingdal

**Nes kyrkje** er ei krosskyrkje frå 1862 i Nesbyen kommune i Buskerud fylke. Det har vore kyrkje i Nesbyen sidan mellomalderen, men dei tidlegare kyrkjene stod om lag 500 meter lengre vest.

Dette er den største kyrkja i Hallingdal, og ho vert iblant kalla «Hallingdalsdomen» på folkemunne.

På kyrkjegarden står eit stort gravkapell frå 1953–54 (teikna av Arne Rustberggard) som er som ei krosskyrkje med 120 sitjeplassar.

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Gamle Nes
* 
*
Peter Sellers

**Peter Sellers** () var ein kjend britisk skodespelar, komikar og songar. Han er særleg kjend for rolla som inspektør Jacques Closeau i filmane om den rosa panteren. Elles har Sellers viktige roller i Stanley Kubrick-filmane *[[Lolita]]* (1962) og *[[Dr. Strangelove]]* (1964), *[[Casino Royale]]* (1967), *[[The Party]]* (1968) og *[[Being There]]* (1979).

Sellers døydde av eit hjarteinfarkt i London i 1980, berre 54 år gamal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Peter Sellers|Peter Sellers]]» frå ,  den 29. desember 2013.*
Herad kyrkje i Gol

**Herad kyrkje** er ei langkyrkje frå 1934  i Gol kommune i Buskerud fylke. Arkitekt Ole Stein la fram eit utkast allereie i 1912, men det tok nokre år før kyrkja vart bygd. Ho er tydeleg stavkyrkjeinspirert og har fellestrekk med andre Stein-kyrkjer som Skute (1915) og Hol (1924).

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* Sigrid Marie og Håkon Christie: Herad kapell i «Norges kirker»
* Gol kyrkjelege fellesråd 
* Herad kirke Gol Kyrkjesøk 
*
Hemsedal kyrkje

**Hemsedal kyrkje** er ei langkyrkje frå 1882 i Hemsedal kommune i Buskerud fylke. Kyrkja avløyste ei stavkyrkje frå mellomalderen, som stod ein annan stad i Hemsedal og var rivi etter at den noverande kyrkja vart innvigd.

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* Sigrid Marie og Håkon Christie: Hemesedal kirke  i «Norges kirker»
* Hemsedal kyrkjelege fellesråd 
* NRK
* Kyrkjesøk
*
Pyroksenitt

**Pyroksenitt** er ein magmatisk bergart eller djupbergart som hovudsakleg består av mineral frå pyroksengruppa, som augitt og diopsid, hypersten, bronsitt eller enstatitt. Dei er klassifiserte som klinopyroksenittar, ortiopyroksenittar og websterittar, som inneheld begge pyroksenittane. Dei er nært knytte til hornblendittane, som hovudsakleg består av hornblende og andre amfibolar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pyroxenite|Pyroxenite]]» frå ,  den 30. desember 2013.*  
 
*Pyroksenitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/pyroksenitt.
Raipaskomplekset

**Raipaskomplekset**, tidlegare kalla *Raipasformasjonen*, er ei gruppe omdanna sandsteinar, leirskiferar og lavabergartar frå prekambrium, for kring 1800 millionar år sidan. Nokre av dei eldste fossila i Europa er funne her i form av stromatolittar.

Den øvre eininga inneheld mykje dolomittstein. Han finst dels i nokre isolerte område (vindauge) i Kvænangen, Alta og Repparfjorden, og dels i indre Finnmark, omkring Masi og frå botnen av Porsangerfjorden til Karasjok. I det nedre delen er det fleire store, men uregelmessige og fattige koparførekomstar. Dei viktigaste er Kåfjord i Alta, Repparfjord og Bidjovagge.

Komplekset er kalla opp etter Lille-Raipas i Alta. 

## Kjelder
* Raipaskomplekset. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013.
Ringerikssandstein

**Ringerikssandstein** er ein raudbrun og grågrøn sandsteinstype som er unik for Ringeriksdistriktet. Han vart danna ved avsetning av sand (bittesmå korn av det glassaktige, harde mineralet kvarts) i elvane frå Den kaledonske fjellkjeda, som byrja å reise seg gjennom nordvestre delar av Noreg under silur (for cirka 444-416 millionar år sidan). Ringerikssandsteinen oppstod då Noreg kolliderte med Grønland. På den tida var landmassene som seinare vart til Noreg eit tilnærma flatt korallhav. Resultatet vart tørt land og veldige fjellkjedefoldingar i vest.

Steinarten opptrer i opptil 1 000 meter tjukke lag og er typisk for visse delar av lanskapsområdet Ringerike i Buskerud (Hol og Ringerike kommune), men finst òg i større mengd på Jeløya ved Moss og ved Holmestrand. Desse områda inngår alle i Oslofeltet, der det òg finst slik sandstein i mindre mengder ved blant anna Kolsås og i Lierdalen. Ringerikssandstein har typisk bølgjeslagsmerker og tørkesprekker. På Ringerike finst det dessutan eit tynt lag der det finst fossil, blant anna av sjøskorpioner og primitive fiskar (skalhudar). Elles er ikkje fossil vanlege i denne bergarta.

## Ringeriksheller
I tidlegare tider vart det rundt austsida av Steinsfjorden brote skiferheller av ringerikssandstein, som vart marknadsført under namnet **Ringeriksheller**. Hellene, som gjerne har innslag av glimmer, er ganske tjukke og har ofte tydelege bølgjeslagsmerker. I borggarden føre nordfløyen ved Akershus festning finn ein mellom anna innslag av Ringeriksheller.

## Anna
Runesteinene Dynnasteinen frå Gran på Hadeland og Alstadsteinen frå Nedre Alstad på Toten, er gjort av ringerikssandstein.

## Tilsvarande formasjonar
Old Red Sandstone i Storbritannia vart avsett på omtrent same tid (devontida) og kan minne om den raudbrune ringerikssandsteinvarianten i utsjånad.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ringerikssandstein|Ringerikssandstein]]» frå ,  den 30. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Geologisk Museum
Rapakivi

**Rapakivi** er granitt med store, ovale krystall av alkalifeltspat omgjeve av ein randsone av oligoklas. Han vart først skildra frå Finland, der betydelege område i den austlege delen av landet består av rapakivigranitt. Bergarta forvitrar lett på grunn av den porfyriske strukturen, derav namnet.

## Kjelder
*Rapakivi. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/rapakivi.
Lykkja kapell

**Lykkja kapell** er ei langkyrkje frå 1961 i Hemsedal kommune i Buskerud fylke. Kapellet står på 900 meters høgd, på nordsida av Tisleifjorden.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* Sigrid Marie og Håkon Christie: Lykkja kapell  i «Norges kirker»
* Hemsedal kyrkjelege fellesråd 
* 
*
Veggli kyrkje

**Veggli kyrkje** er ei langkyrkje frå 1859 i Rollag kommune i Buskerud fylke. Ho avløyste ei stavkyrkje som stod litt lengre aust.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* Sigrid Marie og Håkon Christie: Veggli kirke i «Norges kirker»
* 
* Rollag prestegjeld 
*
Regresjon i geologi

**Regresjon** syner i geologi til tilbaketrekking av havet frå landområde. Tilbaketrekkinga kjem av landheving eller havnivåsenking, som under istider. Det motsette vert kalla *[[transgresjon]]*

Ein finn spor etter regresjonar og transgresjonar i fossila, og desse svingingane trur ein har skapt (eller medverka til) fleire masseutryddingar, mellom anna perm-trias-hendinga for 250 millionar år sidan og krit-paleogen-hendinga for 66 millionar år sidan. Under perm-trias-hendinga fall det globale havnivået med 250 meter. Då isen under den siste istida var på sitt mest utstrekte for kring 18 000 år sidan, var det globale havnivået 120 til 130 meter lågare enn i dag. 

Ikkje alle regresjonar er knytte til istider, og ein har ikkje ei klår forståing av korleis fleire av dei store regresjonane har skjedd. I følgje ein hypotese kan det kome av at havbotnspreiinga har sakka av, slik at det generelle havnivået fall då midthavsryggane tok opp mindre plass i havet. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marine regression|Marine regression]]» frå ,  den 30. desember 2013.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


*Regresjon: geologi. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/regresjon%2Fgeologi.
Reservoar i geologi

Eit **reservoar** er i geologi ein porøs, gjennomtrengeleg bergartsformasjon, som oftast sandstein eller kalkstein, som inneheld utvinnbare mengder av petroleum. Poretrykket (formasjonstrykket) i reservoaret blir kalla reservoartrykk.

Ein reservoarbergart er ein bergart som dannar reservoar for petroleum. 

## Kjelder
*
*
Residualdanning

**Residualdanning** er produkt av forvitring som er vorte liggande på opphavsstaden og dannar jordbotn (forvitringsjord) over den faste berggrunnen. I tropane, der forvitringa går særs raskt, kan residualdanningar danne særs tjukke lag, og faste bergarter treff ein først djupt under overflata. Bauxitt og lateritt er residualdanningar.

## Kjelder
*Residualdannelser. (2011, 20. oktober). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/residualdannelser.
Resistensområde

Eit **resistensområde** er eit område med berggrunn som i lange geologiske tidsrom har vore stiv og motstått folding. Dei utgjer oftast kjernen i kontinenta, sjå skjold og kraton.

## Kjelder
*Resistensområder. (2011, 20. oktober). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/resistensomr%C3%A5der.
Rhyolitt

**Rhyolitt**, **ryolitt** (eller **liparitt**) er ein ekstrusiv magmatisk bergart med felsisk samansetnad. Ryolitt har gjerne lys farge, ofte blåleg grå med lyse striper, og han vert derfor ofte kalla *årekvarts*. Han vanlegvis samansett av mineral som kvarts, feltspat og plagioklas. Ryolitt har stort sett same kjemiske samansetnad som granitt. Dersom ryolitten vert avkjølt for raskt, vert det ikkje nok tid til å få danna krystall, og i staden vert det vulkansk glas, kalla obsidian. Ved langsamare avkjøling vert det danna mikrokrystallinske strukturar.

Mikrokrystallinsk ryolitt kan ha tilnærma same spaltingseigenskapar som flint, og vart som denne brukt i steinalderen til å lage våpen og reiskapar. Slik ryolitt opptrer ganske sjeldan, men på Siggjo i Bømlo kommune i Vestland, er det ein stor førekomst. Her har det i yngre steinalder vore brote ryolitt over fleire dekar, og lekamar og avslag med dette materialet er funne på buplassar over heile det sørlege vestlandsområdet. Rhyolitt er elles ein særs utbreidd bergart, men opptrer i vesentleg mindre mengder enn basaltiske lavaer. Han finst i den sentrale norske fjellkjeda, særleg i Trondheimsfeltet og på Stord, og dessutan i Telemark og i Oslofeltet.

Liparitt er kalla opp etter Dei lipariske øyane i Italia. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ryolitt|Ryolitt]]» frå ,  den 30. desember 2013.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av ryolitt
Torpo kyrkje

**Torpo kyrkje** er ei langkyrkje frå 1880 i Ål kommune i Buskerud fylke.

Den gamle stavkyrkja ble kommunal eige i 1875, og kort tid etter vart ei ny kyrkje oppført, etter at ein hadde rive koret i stavkyrkja. Torpo kyrkje vart teikna av Conrad Fredrik von der Lippe og oppført av byggmeister Andreas Keitel. Ho står like nord for stavkyrkja, på same kyrkjegarden.

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* Sigrid Marie og Håkon Christie: Torpo kirke  i «Norges kirker»
* 
* Al.no
*
Rift

**Rift** er eit geologisk omgrep for ei avlang trau- eller kløftforma forsenking som blir danna i område med fleire parallelle normalforkastingar som vender mot kvarandre. Særleg kjent er Riftdalen i Aust-Afrika. Riftsystem opptrer i samband med byrjande oppsprekking av ei kontinentalplate eller ved havbotnspreiing. 

Oslofeltet er ei såkalla *paleorift*, det vil seie at ho er ikkje lenger aktiv. Rifta utgjer heller inga vesentleg terrengmessig forsenking. 

## Sjå òg
*Graben

## Kjelder

*«Rift» (14. februar 2009). I *Store norske leksikon*. Henta 1. desember 2013.
Ring-gang

Ein **ring-gang** er ein boge- eller tilnærma ringforma intrusjon av ein gangbergart som står vertikalt eller med steilt fall. Dei opptrer særleg omkring sirkulære innsøkk i vulkanske område (kaldera). 

Dei er kjende frå permtida i Oslofeltet.

## Kjelder
*Ring-gang. (2011, 20. oktober). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/ring-gang.
Ringsakerkvartsitt

**Ringsakerkvartsitt** er ein tjukk serie av kvartssandsteinar med stor utbreiing på begge sider av Mjøsa. Avsetningane er av kambrisk eller eokambrisk alder og utgjer ein del av Vangsåsformasjonen i Hedmarkgruppa.

## Kjelder
* Ringsakerkvartsitt. (2011, 2. august). I Store norske leksikon. Henta 1. desember 2013 frå http://snl.no/ringsakerkvartsitt.