open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kilconquhar Loch

**Kilconquhar Loch** er ein innsjø i Skottland. Den vesle, grunne innsjøen har status som stad av særskild vitskapleg interesse (SSSI) og ligg ved ein landsby med same namn i East Fife, 3-4 km frå kystlandsbyen Elie.

Innsjøen har ingen synlege tilsig, men er likevel stilleståande. St. Andrews University driv utforsking av innsjøen og ein trur at det finst ei underjordisk kjelde som gjev vatn til innsjøen. Tidlegare skal det ha vore mykje gjedde og ål i innsjøen, men sidan SSSI-statusen hindrar fiske, kjenner ein ikkje lenger til fisketilhøva her. 

Mykje fuglevilt overvintrar ved Kilconquhar Loch.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kilconquhar Loch|Kilconquhar Loch]]» frå ,  den 18. august 2010.*
Loch Ken

**Loch Ken** er ein 14 km lang innsjø i Dumfries and Galloway i Skottland. Han ligg i Glenkens, der han får vatn frå nord frå Water of Ken og frå vest frå Dee. Vatnet renn vidare som Dee sørover til Glenlochar.

Av landsbyar rundt Loch Ken finn ein Glenlochar i sør, Lauriston og Mossdale på vestsida, og  Crossmichael og Parton i aust. Landsbyen New Galloway ligg 1,5 km lenger nord. Soknekyrkja Balmaghie ligg òg ved innsjøen. 

Loch Ken vert nytta til vassport og fiske. 

Ein jernbaneviadukt kryssar innsjøen ved Boat o' Rhone, men er ikkje lenger i bruk. 

Loch Ken og River Dee Marshes vart erklært som ein Ramsarstad i 1992.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Ken|Loch Ken]]» frå ,  den 18. august 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*The Loch Ken Holiday Park
*The Galloway Sailing Centre
*Loch Ken Water Ski School
Loch Killin

**Loch Killin** er ein liten innsjø i Monadhliathfjella i Highland i Skottland. Han er om lag 1,9 km lang og er ein av mange små innsjøar nær sørenden av Loch Ness. Desse ligg om lag 14 km frå kvarandre. 

Skipet HMS «Loch Killin» er kalla opp etter innsjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Killin|Loch Killin]]» frå ,  den 18. august 2010.*
Loch Kinord

**Loch Kinord** er ein innsjø i Aberdeenshire i Skottland like nord for River Dee og 8&nbsp;km aust for Ballater. Det ligg fleire småøyar i innsjøen som er dekte av bjørk.

I nærleiken ligg Loch Kinord Hotel. Området er eit populært turområde med Burn o' Vat i nærleiken.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Kinord|Loch Kinord]]» frå ,  den 18. august 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Loch Laggan

**Loch Laggan** er ein innsjø aust for Fort William, i Lochaber i Highland i Skottland. Vegen A86 frå Spean Bridge til Kingussie går langs nordsida av innsjøen. Sidan 1934 har Loch Laggan vore eit vassreservoar etter at Laggan Dam vart bygd. Dette er ein del av Lochaber vasskraftutbygging. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Laggan|Loch Laggan]]» frå ,  den 18. august 2010.*
Loch Lee

**Loch Lee** er ein innsjø i Angus i Skottland sør for Grampianfjella. Vatnet frå innsjøen renn ut i elva North Esk. Dronning Victoria skildra han som «ein vill, men ikkje stor innsjø, omkrinsa av fjell med eit gardshus og nokre hytter ved enden»

Området vert nytta av både turgåarar og fiskarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Loch Lee|Loch Lee]]» frå ,  den 18. august 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
The Fame

**The Fame** er debutalbumet til den USA-amerikanske musikaren Lady Gaga, utgjeve 19. august 2008 av Interscope Records. Musikkstilen hentar inspirasjon frå 80-tals elektropop og synthpop, og blandar inn element frå dansemusikk.

Dei to første singlane frå *The Fame*, «Just Dance» og «Poker Face» vart begge internasjonale slagerar i 2008. Andre singlar frå albumet femner «Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)», «LoveGame», og «Paparazzi». Gaga fremja albumet sitt ved å opptre live, mellom anna gjennom turneen The Fame Ball Tour. *The Fame* følgjer med som ei bonusplate på deluxe-utgåva av det andre studioalbumet til Gaga, *[[The Fame Monster]]*.

Albumet har for det meste fått positive kritikkar, og gjekk inn som nummer 1 på topplistene i land som Storbritannia, Irland, Tyskland, Austerrike, Sveits og Canada. På verdsbasis har albumet selt over 12 millionar eksemplar.

## Spor

## Medverkande

;Musikkmedverkande
* Akon – støttevokal
* Victor Bailey – bassgitar
* Lady Gaga – solo- og støttevokal, produksjon, piano, synthesizerar, klaviatur
* Flo Rida – rap
* Tom Kafafian – gitar
* Dave Murga – trommer
* Colby O'Donis – vokal, støttevokal
* Joe Tomino – trommer

;Produskjonsmedverkande
* Calvin "Sci-Fidelty" Gaines – programmering, bassgitar
* RedOne – produksjon, instrument, programmering, opptak, støttevokal, ko-utøvande produsent
*Space Cowboy – produksjon, vokal
* Vincent Herbert – utøvande produsent, A&R
* Joshua M. Schwartz – produksjon, arrangement
* Vicki Boyd – A&R koordinator
* Martin Kierszenbaum – produksjon, A&R
* Brian Kierulf – produksjon, arrangement
* Lisa Einhorn-Gilder – produksjonskoordinator
* Robert Orton – miksing
* Tony Ugval – teknikar
* Rob Fusari – produksjon, ko-utøvande produsent
* Gene Grimaldi – mastering
* Dave Russell – teknikar

;Andre medverkande
* Pieter Henket – fotografi
* Dyana Kass – marknadsdirektør
* Leah Landon – forretningsførar
* Candice Lawler – fotografi
* Jennifer Paola – A&R-administrator
* Andrea Ruffalo – A&R-koordinator
* Warwick Saint – fotografi
* Liam Ward – design
* Troy Carter – forretningsførar

## Kjelder
Munnavlesing

**Munnavlesing** vil seia å lesa på leppene. Det er ein teknikk der ein oppfattar tale ved å visuelt tolka rørslene gjort av leppene, fjeset og tunga saman med informasjon gjeve av gestar og andletsuttrykk.

Ein kan bruka teknikken som støtte til talespråket dersom ein er i ein situasjon med bakgrunnsstøy. I hovudsak er det folk med nedsett høyrsle som nyttar seg av munnavlesing, sidan teknikken medverkar til betre oppfatning av tale og kommunikasjon i situasjonar der høyrsla kjem til kort. Den som talar til ein som driv munnavlesing bør leggja til rette for teknikken ved å prata sakte og gjera tydelege gestar.
José Manuel Reina

**José Manuel Reina Páez**, også kjend som **Pepe Reina** () er ein spansk fotballspelar som er målvakt. Han har spela som keeper for det spanske landslaget, Liverpool og AC Milan.

Reina var med på å vinna FA-cupen med Liverpool i 2006. Han var den keeperen som spelte flest kampar i Premier League utan å sleppa inn mål i både 2005/06-, 2006/07-, 2007/08- og 2009/10-sesongen og vart kåra til årets spelar i Liverpool i 2010. I 2014 vart han cupmeister i Italia med Napoli, der han spelte på lån frå Liverpool.

I 1999 var Reina med på å vinna U17-EM med Spania. Han debuterte for A-landslaget 17. august 2005 i ein privatlandskamp mot Uruguay. Sidan då har han stort sett vore andrekeeperen til Spania, som reserve for Iker Casillas. Han spelte ein av kampane då Spania vart europameistrar i 2008. I fotball-VM i 2010 var han med i troppen, men spelte ingen kampar då Spania vart verdsmeistrar. I 2012-EM var han igjen ubrukt reserve då Spania vart europameister for andre gong på rad.
Klaas-Jan Huntelaar

**Klaas-Jan Huntelaar** () er ein nederlandsk fotballspelar som i 2014 spelar som spiss for Schalke 04 i tysk Bundesliga, og for Nederland sitt landslag.

Huntelaar var toppskårar i nest høgste divisjon i Nederland i 2004, då han spelte for AGOVV Apeldoorn, og vart kåra til årets spelar i divisjonen same året. I 2006, då han spelte for Ajax, vart han kåra til årets talent i toppdivisjonen, Eredivisie, og i 2006 og 2008 vart han toppskårar i Eredivisie for Ajax. Han var Schalke sin toppskårar i Bundesliga i 2011/12-, 2012/13- og 2013/14-sesongen, og i 2011/12-sesongen var han toppskårar i Bundesliga totalt, med 29 mål.

Huntelaar var med på å vinna U21-EM med Nederland i 2006, og vart toppskårar i turneringa. Han er det nederlandske U21-landslaget sin toppskårar nokonsinne, med 18 mål på 20 kampar. Han debuterte for A-landslaget 16. august 2006 i ein privatlandskamp mot Irland, der han skåra to mål. Han var med i troppen til fotball-EM i 2008, der han fekk spela éin kamp og skåra eitt mål, i gruppekampen mot Romania. I fotball-VM i 2010 fekk han ikkje spela nokon kampar frå start, men kom inn som innbytar i fire kampar og skåra eitt mål, i gruppekampen mot Kamerun.
Tristanalbatross

**Tristanalbatross** (*Diomedea dabbenena*) er ein stor medlem av albatrossfamilien som beitar i Sør-Atlanteren, og delvis austover sørlege Indiahavet mot Australia. Han er endemisk hekkefugl til øya Gough søraust for øygruppa Tristan da Cunha. Populasjonen er mykje redusert grunna predasjon frå innførte artar, er framleis trudd å minke sterkt. Til havs er trugsmålet linefiske, og på hekkeplassen er det predasjon frå husmus på albatrossungar.

## Skildring
Ein vaksen tristanalbatross har kroppslengd på ca. 110 centimeter, eit vengspenn på opptil 3,5 meter og veg mellom 6,8 og 7,3 kilogram. Hannar er tyngre enn hoer. Tristanalbatrossen er praktisk talt umåglege å skilje frå vandrealbatrossar i felt på havet, men dei er litt mindre og har ein litt mørkare rygg enn vandrealbatrossar. Han oppnår heller ikkje den fullstendige kvite fjørdrakta som eldre vandrealbatrossar kan få, og nebbet er ca. 25 mm kortare.

Føda er blekksprut, fisk og krepsdyr. Dei beitar på opent hav, pelagisk, nær vassoverflata. Åtferda deira, som inkluderer det å flyge over lange avstandar for å søke etter føde, følge båtar, beite aggressivt på fiskslakteavfall og å dukke etter agn, gjer dei utsette for å drukne under setting av fiskeliner.

På grunn av vansken ved å skilja dei frå vandrealbatrossar, er utbreiinga for tristanalbatrossen til havs framleis ikkje fullt kjent, men bruk av satellittsporing har vist at dei beitar mykje i Sør-Atlanterhavet, med hannar hovudsakleg vest for Tristan da Cunha mot Sør-Amerika og hoer i aust mot Afrika. Det har vore observasjonar av tristanalbatross i nærleiken av Brasil og òg utanfor kysten av Australia.

Tristanalbatrossane er endemiske til øygruppa Tristan da Cunha med Goughøya. Det meste av populasjonen i verda hekkar på Gough, rundt 1700 par. Tidlegare hekka fleire hundre par på Inaccessible Island, no hekkar 2-3 par årleg på øya.

Dette er monogame fuglar som generelt lever i livslange pardanningar. I gjennomsnitt blir dei kjønnsmodne ca. 10 år gamle. Dei hekkar i toårssyklusar. Hekkeplassen ligg vanlegvis 400 til 700 meter over havet, høveleg for å ta til flukt, og for landing.

### Taksonomisk status
Konservative, men autoritative fagfolk og instansar reknar tristanalbatrossen for å vere ein underart, *D. exulans dabbenena* eller *D. e. exulans* av vandrealbatross, kanskje fordi artstaksonet ikkje har vorte handsama i ein formell taksonomisk revisjon. eBird/Clements Checklist v2017 er mellom desse. HBW  Alive, derimot, har skildra tristanalbatross som ein sjølvstendig art.

### Vern og trugsmål
Arten var tidlegare truga av introduserte artar som rotter, kattar og griser, men desse er no fjerna frå hekkeområda. Dette resulterte i auke i muspopulasjonen, husmus drep albatrossungar i stort tal. I dag trur ein den største trusselen mot arten er ein kombinasjon av linefiske og desse musene. 

Populasjonen er estimert til å ligge rundt 7100 individ, og er trudd å vere minkande. Arten er klassifisert som kritisk truga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tristan Albatross|Tristan Albatross]]» frå ,  den 26. desember 2017.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Peter Holst

**Peter Theodor Holst** () var ein norsk offiser, embetsmann og Venstre-politikar. Han var forsvarsminister i Steen-regjeringane 1891-93 og 1898-1900,

Holst var fødd i Trondheim, far hans var offiser. Sjølv vart han sekondløytnant i kavaleribrigaden i 1863. Han steig i gradane til premierløytnant 1869 og rittmeister 1881. Oberstløytnant i kavaleriet i 1893, generalmajor i 1899.

Åra 1870-89 var Holst gardbrukar i Verdal, 1889-91 dreiv han ein gard i Levanger herad. 1887-91 var han vegmeister i Nord-Trøndelag. Holst var ordførar i Verdal 1882-89 og forlikskommissær 1884-89. Han var formann i fylkeslandbruksselskapet og formann i tilsynskomiteen for Meråkerbanen.

Holst sat fire valperiodar på Stortinget, innvald frå Nordre Trondhjems amt. Han var medlem av miltærkomiteen 1889-90, formann i same 1891 og 1895-97.

Frå mars 1891 og i to år framover var Holst forsvarsminister i Johannes Steen si fyrste regjering. Han var forsvarsminister på ny i Steen si andre regjering frå februar 1898. Han gjekk ut av statrådet hausten 1900.

Holst var amtmann i Kristians amt frå han gjekk ut av regjeringa. Han flytta amtmannskontoret frå Lillehammer til Gjøvik. Holst styrte amtmannsembetet til han døydde brått i Gjøvik i 1908.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* 
*Digitalpensjonatet
Innherad

**Innherad** (bm. *Innherred*) er eit område i Nord-Trøndelag fylke. Uttaleforma Innherad i dag er litterær, namnet tyder opphavleg «dei indre herada». Preposisjonen er **på** Innherad.

Området har ikkje nokon eigen administrasjon, men interkommunalt samarbeid finst og er under utvikling. Innherad har til saman 68 294 innbyggjarar (1. juli 2007) og 4 895 km², dersom ein legg til grunn at det er desse åtte kommunane som utgjer Innherad: Frosta, Levanger, Verdal, Inderøy, Steinkjer, Verran, Mosvik og Leksvik. Distriktet grensar til Stjørdalen, Fosen og Namdalen og i Sverige til Jämtland . Dei 3 byane i distriktet er Steinkjer, Levanger og Verdalsøra.

I kyrkjeleg samanheng vert distriktet delt inn i Sør-Innherad prosti for kommunane Levanger og Verdal, og Nord-Innherad prosti for kommunane Inderøy, Mosvik, Verran, Namdalseid (!), Steinkjer og Snåsa. Begge desse er underlagt Nidaros bispedømme i Den norske kyrkja. Judisielt høyrer Levanger og Verdal inn under Stjør- og Verdal tingrett, medan dei resterande kommunane utgjer domsrettsområdet til Inderøy tingrett, begge underlagt Frostating lagdømme.

## Bakgrunnsstoff
* Turistinfo for Nord-Trøndelag - Innherred
* Innherred samkommune
Louis-Joseph Janvier

**Louis-Joseph Janvier** () var ein haitisk journalist og romanforfattar.

Janvier var fødd i Port-au-Prince og gjekk på medisinstudiet i Haiti. Deretter flytta han til Frankrike for å fullføre utdanninga si, og i 1881 tok han doktorgraden i medisin der. Han fekk også advokatlisens og gradar i administrasjon, økonomi, finans og diplomati. Medan han budde i Paris vart Janvier interessert i journalistikk, og skreiv fleire artiklar, som «La République d’Haïti et ses Visiteurs», «Haïti aux Haïtiens» og «L’Egalité des Races». Han skreiv også fleire romanar om livet i Haiti. Han vart verande i Frankrike i 28 år, og vende tilbake til Haiti éin gong før han døydde i Paris 55 år gammal.

## Bibliografi i utval
*1883 – «La République d’Haïti et ses Visiteurs» (artikkel)
*1884 – «L’Egalité des Races» (artikkel)
*1884 – «Haïti aux Haïtiens» (artikkel)
*1885 – «Les Affaires d’Haiti» (historisk artikkel)
*1886 – *Les Constitutions d'Haïti*
*1888 – *Le Vieux Piquet* (roman)
*1889 – *Une Chercheuse* (roman)
*1908 – *Elections Legislatives de 1908* (www)

## Kjelder
### Litteratur
*Patricia Schutt-Ainé: *Haiti. A Basic Reference Book* (Miami i USA: Staff of Librairie Au Service de la Culture, 1994), s. 96.

### Nettstader
*«Louis-Joseph Janvier» på Wikipedia på engelsk, innhenta 19. august 2010.
*«Louis Joseph Janvier» på Île en île-prosjektet hjå Lehman College, innhenta 19. august 2010.
Silkefuglar

__NOTOC__
**Silkefuglar** er ein liten familie, Ptilogonatidae, av sporvefuglar. Familien inneheld berre fire artar i tre slekter. Familien er kalla opp etter den silkeaktige fjørdrakta som desse fuglane ber. Dei finst hovudsakleg i Sentral-Amerika frå Panama til Mexico, men éin art, svartsilkefugl, har utbreiing vidare nordover inn i det sørvestlege USA. Dei er stort sett standfuglar, men svartsilkefugl er trekkfuglar i den nordlege delen av utbreiingsområdet. 

Dei er nært i slekt med sidensvansar, som òg har ei mjuk silkeaktig fjørdrakt. Silkefuglar er vanlegvis grå eller ljos gul i farga. Alle artane, med unntak av svarthovudsilkefugl, har små toppar. Dei varierer i storleik frå 18 til 25 cm i lengd og er for det meste slanke fuglar, igjen med unntak av svarthovudsilkefugl. Alle artane i denne familien syner kjønnsdimorfisme både i fjørdraktfarga og i å ha ein lengre stjert. Ungfuglar av begge kjønn har liknande farger i fjørdrakta som hofuglen. Desse fuglane et frukt og insekt, og svartsilkefugl er spesielt avhengig av ørkenmisteltein, *Phoradendron californicum*. 

Dette er fuglar med habitat i ulike typar skog, halvørken med tre for svartsilkefugl, og dei hekkar i tre. 

Dei var tidlegare gruppert med sidensvansar og daddelfugl i familien Bombycillidae. 

## Artsliste
Parulaer i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*.

**Slekt ''[[Phainoptila]]***
* [[Svarthovudsilkefugl]], *Phainoptila melanoxantha*, Black-and-yellow Silky-flycatcher, <small>LC, Salvin, 1877</small>

*'Slekt *[[Ptilogonys]]***
* [[Gråsilkefugl]], ''Ptilogonys cinereus'', Gray Silky-flycatcher, <small>LC, Swainsn, 1827</small>
* [[Gulhovudsilkefugl]], ''Ptilogonys caudatus'', Long-tailed Silky-flycatcher, <small>LC, Cabanis, 1861</small>

**Slekt *[[Phainopepla]]**'
* [[Svartsilkefugl]], *Phainopepla nitens*, Phainopepla, <small>LC, Swainson, 1838</small>


== Kjelder ==
<div class="references-small">
* *Denne artikkelen bygger på «Silky-flycatcher» frå , den 19. august 2010''
 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Videoar, bilete og lydopptak av silkefuglar hos Internet Bird Collection
Sverre Pettersen

:*For meteorologen, sjå [[Sverre Petterssen]]. For KrF-politikaren, sjå [[Sverre Pettersen (1936)]]*

**Sverre Pettersen** () var ein norsk teiknar, kunsthandverkar og formgjevar frå Oslo. I åra 1916–25 laga han også ei rekkje glasmåleri og som bokkunstner laga han adresser, forutan illustrasjonar og bokbind. Frå 1928 til 1949 var han kunstnarisk leiar ved Hadeland Glassverk. Han var ein av dei mest kjende kustnarane på glasverket på 1900-talet. 

Frå 1936 var han lærar ved Statens håndverks- og kunstindustriskole, overlærar frå 1944 og avdelingslærar frå 1948 av di han bygde opp reklamelinja ved skulen. I 1949 vart Pettersen teiknar og konsulent for bokkunstnarisk utstyr i H. Aschehoug & Co.s forlag. 

I 1954 vart Sverre Pettersen utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden.

## Kjelder

* Sverre Pettersen i Store Norske Leksikon.
* NBL-artikkel om Pettersen, skriven av Inger Helene Stemshaug.
Ulvik stavkyrkje

**Ulvik stavkyrkje** var ei stavkyrkje i Ulvik i Hardanger, som vart riven rundt 1711. Det er bevart to sidestykke frå ein portal i kyrkja. Kyrkja stod på garden Nedre Hakastad, om lag ein halv kilometer nordaust for der kyrkja i Ulvik ligg no.

## Historie

Ei kyrkje i Ulvik er første gong nemnd i 1309, då ein Torgils er nemnt som prest i kyrkja i Ulvik. Ein rapport frå 1709 seier at kyrkja var «en meget gammel og forfalden stavkirke, som høilig behøver at bygges ganske af nyt tømmer». Det var ikkje lenger trygt å halda gudsteneste i kyrkja, men bøndene kvidde seg for kostnadene ved å byggja ny kyrkje, og heldt difor på den gamle. I 1711 var det likevel bygd ei ny kyrkje, «en smuk ny tømmerkirke», ifølgje rapporten frå 1722. To utskårne dørplankar frå stavkyrkja vart sett inn i den nye tømmerkyrkja. Denne kyrkja vart igjen riven i 1859, og erstatta med dagens Ulvik kyrkje. Dørplankane hamna då i Bergen museum.

## Utsjånad
Ein synfaringsrapport frå 1665 nemner «taget over koret og det stykke ved og under taarnet». Dette syner at kyrkja har hatt ein takryttar eller eit tårn. Rapporten frå 1665 nemner òg svalgangar og eit stigehus. Ifølgje rekneskap frå 1699-1701 var kyrkja ei stavkyrkje med omgåande svalgang. Dei bevarte dørplankane frå ein portal i kyrkja, er utskårne, i stilen som Lorentz Dietrichson kalla «den sogn-valdreske type». Han skildra portalen som eit «ypperlig arbeide». Overstykket på portalen som dei var ein del av, manglar. Dietrichson meinte at portalen, og dermed stavkyrkja, måtte vera laga i første halvdel av 1200-talet.

## Kjelder
* Lorentz Dietrichson, *De norske stavkirker* (Kristiania og Kjøbenhavn, 1892)

## Bakgrunnsstoff
*
Koboltblå

**Koboltblå** er ein kjølig, lett bleik blåfarge, som historisk vart utvunne frå mineralet kobolt. 

Blaafarveværket på Modum i Noreg var under Benjamin Wegner si leiing i første del av 1800-talet verdas største produsent av koboltblått. Fargen vart mykje nytta i glas- og porselensmåling og i papirindustrien (til bleiking av papir). Alt på 1700-talet vart den eksportert til Kina og Japan av Blaafarveværket. Koboltblått er mykje nytta av kunstnarar. Fargen er særs stabil. I folketrua er kobolt ofte knytt til det underjordiske og dvergar som bur i fjell og undergrunnen.

## Bakgrunnsstoff
*Cobalt blue  ved *Pigments through the Ages* (engelsk)

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Koboltblå|Koboltblå]]» frå ,  den 4. desember 2012.*
Olaus Eskeland

**Olaus Olsson Eskeland** () var ein lærar, gardbrukar og Venstre-politikar frå Rogaland.

Eskeland var son av ein gardbrukar i Høle. I yngre åt var han krambudreng i Stavanger. I 1853 tok han eksamen ved Stord seminar. Han var så lærar og kyrkjesongar i Høle til 1856, deretter i Hetland til 1859. Frå 1859 var han i eitt år lensmann i Skudenes, vart sjuk og søkte avskjed. Han kjøpte då eit gardsbruk på Tasta i Hetland og vart gardbrukar. I 1893 kjøpte han den tidlegare prestegarden i Hetland og busette seg på denne.

I 1864 vart han ordførar i Hetland. Han var ordførar heilt til han døydde i 1903, på ein valbolk nær, til saman var han ordførar i Hetland i 36 år.

Eskeland var stortingsmann frå Stavanger amt frå 1871 til 1889. De to siste åra av valperioden 1889&ndash;91 var han permittert grunna sjukdom. Han var medlem av justiskomité nr 2 frå 1871 til -74. Frå 1874 var han medlem i jarnbanekomiteen, sekretær i denne 1880&ndash;88. Mellom anna vart Jærbanen vedteken bygd i dei dagar. Elles medlem av røysterettskomiteen 1877 og valkomiteen 1880&ndash;89. Han var president i Stortinget 1889. I 1882 var han medlem av den parlamentariske jurykommisjonen.

Eskeland hadde mange offentlege verv, mellom anna var han forlikskommissær i Hetland i 40 år, fylkesrevisor, medlem 1883&ndash;91 av tilsynsnemnda for Jærbanen og styremedlem i Noregs Bank si avdeling i Stavanger. I 1889 var han med og stifta Hetland Sparebank, der han vart vald til ordførar i banken sitt forstandarskap.

Han vart i 1889 utnemnd til riddar av St. Olavs Orden.

Eskeland døydde på garden sin i Hetland i 1903.

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Om Olaus Eskeland på Tasta Historielag sine websider
Albert Jacobsen

**Albert Marius Jacobsen** () var ein norsk offiser og politikar for Venstre. Han var far til statsråd Rolf Jacobsen.

Jacobsen var fødd i Kristiansund, far hans var distriktslege. Sjølv vart han student i 1855, kadett to år seinare. Utnemnd 1861 til sekondløytnant i 1. brigade, premierløytnant 1877 og kaptein 1877. 1867-77 var han elles lærar og til sist styrar av borgarskulen på Kongsvinger. Frå 1868 til -75 redigerte han *Hedemarkens Amtstidende*.

Han tok avskjed frå det militære i 1880, fordi han vart nekta å bu i Christiania for å kunne delta i militærkomiteen sine møte mellom sesjonen 1880-81. Han vart i 1881 vald til statsrevisor, ei stilling han hadde til 1888. Krigskommissær for Kristiansands distrikt, busett i Larvik frå 1888. I 1897 fekk han tilsvarande stilling i Tromsø stift.

Jacobsen var 1878 medlem av intendanturkommisjonen, sidan av kommisjonen om vernepliktslova og omorganiseringa av hæren 1884-87.

Jacobsen var stortingsmann frå 1877, som representant for Hedemarkens Amt. Han vart attvald i 1880 og 1883, samt vald for Buskerud Amt i 1886. Frå 1884 representerte han Venstre. På alle Storting var han medlem av militærkomiteen, formann frå 1882. Han var også medlem av traktatkomiteen 1882-83 og av valkomiteen 1883-88.

Jacobsen døydde i Bodø i 1909.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
*
Ole Bergesen

**Ole Bergesen** () var ein norsk prest og stortingsmann. Sigval Bergesen den eldre var sonen hans.

Bergesen var frå Hetland, der faren var kjøpmann. Sjølv vart han student frå Stavanger skole i 1851 og cand. theol. 1856. Frå 1857 var han lærar ved borgarskulen i Ålesund, deretter kateket og fyrstelærar i Farsund frå 1861. Han vart i 1869 kallskapellan i Hetland,  sokneprest i Brevik 1873-80 og residerande kapellan i Kristiansand 1880-82. I 1882 tilsett som residerande kapellan, så som sokneprest 1888-89 og prost 1889-96 ved Domkyrkjas kyrkjelyd i Stavanger.

Straks etter han hadde vorte sokneprest i Brevik, vart Bergesen vald til stortingsrepresentant for Brevik. Ved neste stortingsval vart han attvald, sat til saman to periodar, 1874-79, på Stortinget. Han var i 1874 sekretær i protokollkomiteen, medlem av same 1876-79. I 1875 var han medlem av kyrkjekomiteen.

Bergesen vart i 1885 vald til landsstyreformann i Det norske misjonsselskap.

Han døydde i Stavanger i 1899.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Johannes Aarflot

**Johannes Amundsson Aarflot** () var ein norsk bokhandlar og stortingsmann. Han var fødd på garden Årflot i Ørsta, Berte Kanutte Aarflot var mor hans.

Frå 1841 var Aarflot tilsett ved ein bokhandel i Ålesund. I 1860 opna han eigen bokhandel i byen, Aarflots Bokhandel, ei verksemd som framleis er i drift (2010).

Aarflot var stortingsmann for Ålesund og Molde i 1868-69, 1871-73, og i 1881 då han frå 9. juni møtte som varamann for Ferdinand Roll. Stortingsmann på ny 1889-91. 1868-69 var han medlem av kyrkjekomite nr 2, 1871-73 av kyrkjekomiteen, samt Lagtinget. I 1881 var han medlem av næringskomite nr 2, medan han 1889-91 var medlem av gasje- og pensjonskomiteen, og av Lagtinget. Han representerte då partiet Høgre.

Han var medlem av bystyret i Ålesund frå 1861, ordførar i byen 1864, 1876-81 og 1883-91. Forlikskommissær frå 1870.

Aarflot var medlem av kommisjonen om «almueskolerne i byerne» av 1871.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Ole Glambeksson Fuglestvedt

**Ole Glambeksson Fuglestvedt** () var ein norsk lærar, gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Øyslebø i Vest-Agder.

Fuglestvedt var seminarist frå Holt seminar i 1861. Same året byrja han som lærar i heimbygda, i tillegg var han kyrkjesongar frå 1863. År 1873 vart han tilsett som lærar og kyrkjesongar i Nes og Flekkefjord. Seinare, 1881-96, var han styrar av Lister og Mandals amt sin jenteskule.

Fuglestvedt var direktør for Nes Sparebank 1876-91 og forlikskommissær i Nes. Han var ordførar i Nes heradsstyre 1879-91, sidan ordførar i Øyslebø 1896-1901.

Etter å ha kome på varamannsplass under tre påfylgjande stortingsval, vart Fuglestvedt kåra til 4. representant for Lister og Mandals amt for perioden 1900-03. Han var medlem av kyrkjekomiteen.

I 1891 tok Fuglestvedt over farsgarden og dreiv denne sidan. Han omkom sommaren 1902 i ei ulukke på garden sin, «drebt af en okse».

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Klokkarbok for Øyslebø 1882-1908

## Bakgrunnsstoff
* Katalog til arkiv etter Ole Glambeksson Fuglestvedt hjå Statsarkivet i Kristiansand
Nikolai Prebensen

**Nikolai Christian Grove Prebensen** () var ein norsk embetsmann, politikar og diplomat. Jacob Christian Prebensen var bror hans.

Prebensen var frå Risør, der far hans dreiv handel i stor stil. Han vart student i 1868 og tok juridisk embetseksamen i 1873. Sidan studerte han språk i halvtanna år i Frankrike og England, før han i eit par år var kompanjong i faren si forretning i Risør. I 1876 byrja han som kopist i kyrkjedepartementet, medan han dei fire åra 1877-81 var fullmektig hos sorenskrivar Ferdinand Roll i Romsdal. Deretter arbeidde han vidare som kopist i justisdepartementet fram til 1887. Han var så politimeister i Vardø i to år, i 1889 vart han amtmann i Finnmarkens amt. I 1896 overtok amtmannsembetet i Nedenes amt. Til sist var han 1906-17 norsk minister i St. Petersburg.

Prebensen var ordførar i Vadsø 1892-94. Han var stortingsrepresentant for byane i Finnmark 1892-94 og for Arendal og Grimstad 1904-06. I den fyrste stortingsbolken var han medlem av militærkomiteen, medan han i den siste bolken var president i Odelstinget og formann i protokollkomiteen. I 1905 var Prebensen formann i spesialkomitéen som skulle førebu opprettinga av eit eige norsk konsulatvesen, og kom dermed til å spele ei framskoten rolle under unionsoppløysinga. 29. mars 1906 gjekk han ut av Stortinget for å overta ministerposten i St. Petersburg. Han var medlem av Høgre.

Elles var Prebensen i 1892 medlem av Finnmarkskommisjonen, og formann i i kommisjonen til utgreiing av ulike spørsmål vedkomande utanriksstellet. Også medlem av departementale komitear om fattiglova i 1896, og formannskapslova 1897.

Prebensen vart tildelt 7. juni-medaljen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*Dødsdato frå NBL-artikkel om Prebensen, skriven av Gunnar Molden.

## Bakgrunnsstoff
Jacob Christian Prebensen

**Jacob Christian Wetlesen Prebensen** () var ein kjøpmann, skipsreiar, trelasthandlar og stortingsmann frå Risør. Nikolai Prebensen var bror hans.

Prebensen vart utdanna i handelsfaget under opphald i Nederland og Skottland. Han overtok i 1876 faren sine forretningar i Risør. Desse voks mykje i Prebensen si tid og omfatta handel, utreiing av skip, skipsverft, trelasthandel, sagbruk og høvleri, mylnebruk, eksport av is. Han eigde store skogeigedomar i Gjerstad og Treungen, på det meste hadde han hand om om lag 150000 dekar. I 1910 kom verksemda under administrasjon, og firmaet vart avvikla.

Prebensen var ordførar i Risør frå 1880 til 1909. Han var styreformann for fellesfløytinga i Gjerstad, Nærstad og Vegårshei. Elles hadde ein rekke verv i både offentleg og privat teneste.

Prebensen var for perioden 1892-94 vald til stortingsmann for Risør og partiet Høgre. På tinget var han 1892-93 medlem av gasje- og pensjonskomiteen, i 1894 møtte han ikkje. Tidlegare, 1886-88, hadde han vore fyrste varamann på Stortinget for Risør, møtte då frå 11. juni 1888.

Han døydde 1911 i Søndeled.

## Kjelde
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Benny Motzfeldt

**Benny Anette Motzfeldt** () var ein norsk kunsthandverkar (teikning, glas, måling). Ho er mest kjend for sine bidrag til glaskunsten med nye materiale og teknikkar.

Motzfeldt var fødd i Åsen. Ho var utdanna ved Statens håndverks- og kunstindustriskole (1931-35) og debuterte  på Haustutstillinga i 1936 med teikningar og akvarellar.  Lenge var ho i hovudsak aktiv teiknar, og vart engasjert som teiknar til glaskunst ved Christiania Glasmagasin (1955) og Hadeland Glassverk (1955-67). Seinare  var ho kunstnarisk leiar ved Randsfjord Glassverk (1967-70), men flytta til Glasshytta ved PLUS i Fredrikstad som ho leidde i perioden 1970-79.  Ho hadde sitt glas-gjennombrot med utstillinga saman med Synnøve Anker Aurdal på Röhska Museet i Göteborg (1970).  Ei vandreutstilling gjekk i USA og Europa over fleire år (1976-82).

Store delar av samlinga hennar vart gitt det Nordenfjeldske Kunstindustrimuseum og sett i permanent utstilling *Tre kvinner - tre kunstnere* (med Hannah Ryggen og Synnøve Anker Aurdal). Benny Motzfeldt døydde i Oslo.

## Prisar
*Souvenirprisen (1964) for serien *Isfugler*
*Jacobprisen (1969) for sitt *Blekkhus*.
*Oslo bys kunstnerpris (1979)
*St. Olavs Orden, ridder av 1. klasse (1985)
*Prins Eugen-medaljen (Sverige, 1985)
*Anders Jahres kulturpris (1992).  Pris på 450 000 kroner delt med Halldis Moren Vesaas.

## Signaturar
*BM årstal
*PLUS-BM

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Benny Motzfeldt|Benny Motzfeldt]]» frå ,  den 12. mai 2013.*
Inge Ryan

**Inge Ryan** () er ein norsk politikar frå SV. 

Frå 2. november 2009 er han fylkesmann i Nord-Trøndelag. Ryan var ordførar i Namsskogan kommune i perioden 1991–1995, medlem av Nord-Trøndelag fylkesting 1991–2001, nestleiar i SV 1997–2001, stortingsrepresentant 2001–2009 og parlamentarisk leiar i SV 2005–2009. Han har særleg vore oppteken av distriktspolitikk.

## Biografi

Ryan har studert historie ved Nordland distrikthøgskole i Bodø, og har pedagogisk utdanning frå Universitetet i Trondheim og leiarutdanning frå Høgskolen i Levanger. I tillegg har han utdanning frå lærarskole i Alta og Levanger 1977–1980, og han arbeidde som lærar i periodane 1975–1977 og 1980–1987 og som rektor 1987–1991. Han var lærar og pedagogisk konsulent 1991–1992, distriktsarbeidssjef 1994–1997 og dagleg leiar i Indre Namdal regionråd 1997–2001.

Ryan var ordførar i Namsskogan 1991–1995, varaordførar 1995–1999 og kommunestyremedlem 1999–2001. Han var leiar i Namsskogan SV 1992–1994, fylkestingsmedlem 1991–1995, og deretter medlem av fylkesutvalet 1995–2001.

19. juni 2008 offentleggjorde Ryan at han ikkje tok attval til Stortinget i 2009. Han vart i statsråd 19. desember 2008 utnemnd til fylkesmann i Nord-Trøndelag for ein periode på seks år, og trådde til då stortingsperioden var over.

Ryan gifta seg hausten 2005 med kollegaen Bjørg Tørresdal frå KrF.

## Stortingskomitear
*2001–2005: Medlem i Valgkomiteen
*2001–2005: Medlem i Næringskomiteen
*2005–2009: Medlem i Valkomiteen
*2005–2009: 1. nestleiar i Kontroll- og konstitusjonskomiteen
*2005–2009: Medlem i Den utvida utanrikskomiteen
## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Biografi: Ryan, Inge Stortinget.no
Ståle Kyllingstad

**Ståle Kyllingstad** () var ein norsk bilethoggar, glaskunstnar og designar. Han var kunstnerisk leiar ved Hadeland Glassverk i perioden 1936-1946 og er elles kjend for sitt engasjement for tilhøvet mellom kunst og arkitektur i tillegg til ei lang rekke eigne verk. Kyllingstad ivra mellom anna for at kunstnarane måtte komme tidlegare inn i planlegginga av nye bygg.

Ståle Kyllingstad var fødd i Kvinesdal kommune i Vest-Agder, men han voks opp på Soma i Høyland kommune i Rogaland. Han gjekk først ved Norsk Kunsthandverksskule på Voss og studerte sidan ved Statens Kunstakademi. Etter dette drog han til Paris (1926), der han gjekk i lære hos den franske bilethoggaren Antoine Bourdelle. Kyllingstad debuterte på Haustutstillinga i 1927, like etter drog han til USA. Der arbeidde han òg saman med franske kunstnarar. Frå 1933 heldt han til på Austlandet, der han i 1936 vart knytt til Hadeland Glassverk på Jevnaker. Han fungerte òg i mange år som kunstmeldar i *[[Nationen]]*. I 1950 kjøpte han og busette seg på eigendommen Trygstad i Norderhov i Ringerike kommune, der han vart buande livet ut.

Kyllingstad hevda sjølv å ha hogge ut meir enn 800 tonn granitt i si tid. Han hogg meir enn hundre større kunstverk. Mange av desse var krigsminnesmerke. Elles er han mellom anna kjend for kjempehovudet av Aasmund Olavsson Vinje ved Eidsbugarden, «Havfruen» i Stavanger og bjørnane på bybrua i Hønefoss. Kyllingstad bidrog òg med glasarbeid i utsmykkinga av det norske cruiseskipet MY «Stella Polaris» frå 1927.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ståle Kyllingstad|Ståle Kyllingstad]]» frå ,  den 12. mai 2013.*  
  
* Kyllingstad, Røyne, Bjerke, Øivind Storm, Kyllingstad, Ståle. 2003. ''Ståle Kyllingstad''. Labyrinth Press. ISBN 82-7393-137-4
* Sandnes historie- og ættesogelag, *Årbok nr 4 2001*: «Personen bak gatenavnet, Ståle Kyllingstad - kunstner og billedhugger» (Arne Hove)
* Fødselsdato frå NBL-artikkel om Kyllingstad av Sigrid Rømcke Thue.
Ambortius O. Lindvig

**Ambortius Olsen Lindvig** () var ein norsk skipsreiar og politikar frå Kragerø.

Far til Lindvig var skipsreiar. 1871 tok sonen styrmannseksamen og var til sjøs i 14 år, hovudsakleg på langfart. I ni år var han skipper. 1874/75 og 1876/77 lærte han språk i høvesvisTyskland og Frankrike. År 1885 slo han seg til i fødebyen som skipsreiar, seinare dreiv han og som skipsmeklar og eksportør av is. I si reiarverksemd satsa han på stålskip til fart på Mexico og India, seinare sette han inn dampskip. I 1914 disponerte han 15 dampskip.

Lindvig var medlem av formannskapet i Kragerø i 20 år, fleire år var han ordførar. Elles direktør i den lokale sparebanken, og mange kommunale verv.

Lindvig representerte Kragerø på Stortinget 1895-1900 og 1906-12. Han var medlem av tollkomiteen 1895-97 og sekretær i same 1898-1900. I 1906 vart han på nytt vald inn i tollkomiteen, nestformann 1908-12. Han var visepresident i Odelstinget 1908-09 og president 1910-12. 1909 var han medlem av den forsterka næringskomite nr 1 og 1910-12 av valkomiteen. Lindvig var fyrst tilslutta Venstre, seinare Frisinna Venstre. Han var handelsminister 1912-13 i Bratlie-regjeringa. Dei åra han var stortingsmann var han seks gonger permittert for å styre med forretningane sine.

Lindvig var president i Norges Rederiforbund 1915-18 og budde i Oslo frå 1912.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
* Dødsdato frå NBL-artikkel om Lindvig, skriven av Knut Are Tvedt.
Sunnmørsbanken

**Sunnmørsbanken** var ein forretningsbank som blei oppretta i 1975 ved ei samanslåing av Sunnmøre Kreditbank og Privatbanken. Banken blei kjend som ein svært låneviljug bank under jappetida, noko som førte til store tap. I 1988 hadde banken tap på utlån på 570 millionar kroner, hadde dermed tapt det meste av egenkapitalen. Etter ei aksjenedskriving gjekk Forretningsbankenes Sikringsfond inn med ny kapital og overtok dermed styringa av banken. Sunnmørsbanken blei deretter overteken av Kreditkassen i 1991.

## Kjelder
* Nordea om bankkrisa og fusjonen
Forretningsbank

Ein **forretningsbank** er ein bank som er organisert som eit privat aksjeselskap. Forretningsbankar blei tidlegare også kalla aksjebankar.

## Forretningsbankar i Noreg
Forretningsbankar i Noreg er regulert av Forretningsbanklova av 24. mai 1961 nr. 2. Lova seier mellom anna at ein norsk forretningsbank minst må ha ein aksjekapital som tilsvarar 5 millionar Euro. Kongen kan i spesielle tilfelle samtykke i ein lågare aksjekapital, likevel ikkje under 1 million Euro. Norske forretningsbankar står under tilsyn frå Finanstilsynet.

Blant dei tidlegaste forretningsbankane i Noreg kan nemnast:
* Christiania Bank og Kreditkasse oppretta 1848
* Bergens Privatbank oppretta 1855
* Den norske Creditbank oppretta 1857

## Sjå også
* Liste over bankar i Noreg

## Bakgrunnsstoff
Lov om forretningsbanker av 24. mai 1961 nr. 2 hos Lovdata
Sparebank

Ein **sparebank** er ein bank som er organisert som ein sjølveigande institusjon, det vil seie utan nokon eigar. Dette til forskjell frå ein forretningsbank organisert som eit aksjeselskap, og altså med aksjonærane som eigarar. Sjå liste på sida Bankar i Noreg.

## Sparebankar i Noreg
Sparebankane i Noreg er regulert av Sparebanklova av 24. mai 1961 nr. 1. Lova og tilhøyrande forskrifter gir alle naudsynte reglar for skiping, styring og drift av ein sparebank, så som reglar om eigenkapital, val av styringsorgan, rekneskap mv. Ein må ha konsesjon for å starte ein sparebank, og sparebankane står under tilsyn av Finanstilsynet.  

29. juni 1822 blei Christiania Sparebank, som seinare har blitt Sparebanken NOR, skipa i  Garmanngården i Rådhusgaten 7, som den første sparebanken i Noreg. I løpet av dei neste 75 åra blei det oppretta sparebankar i dei fleste av kommunane i landet. Sparebankane spelte ei stor rolle for ei vidare utvikling av lokalsamfunna rundt om i landet. Dei oppdrog til sjølvstyre, sparing og eigenfinansiering, og ytte lån. Låna gjekk jamnast til privatkundar og primærnæringane, men også til all slags lokal verksemd, som industri, forretningsverksemd, kraftutbygging og anna. Utlåna blei for det meste finansiert ved innskota i banken. 

I dag er skiljet mellom sparebankar og forretningsbankar blitt mindre. Ein grunn er at sparebankar no har høve til å skrive ut aksje-liknande grunnfondsbevis eller eigenkapitalbevis, der eigarane av desse både har rett til ei avkasting frå overskotet i sparebanken og rett til å velje representantar i sparebanken sine styrande organ. Som eit vidare steg på vegen har sparebankane også fått høve til å omdanne seg til aksjeselskap, aksjesparebank. Førebels er det likevel berre ein sparebank som har gjort dette, Gjensidige NOR Sparebank, fusjonert med Den norske Bank til DnB NOR. 

Sparebankane har tradisjonelt hatt ei sterk lokal forankring, og målsetjinga i kommunane var gjerne å ha sin eigen lokale sparebank. Etter krigen var det om lag 600 sparebankar i Noreg. Dels som følgje av kommunesammenslåingar, men først og fremst fordi  bankdrift etter kvart kravde breiare og større kompetanse, og fordi sparebankane hadde behov for å bli større for å kunne gje høgare lån til stadig større kundar, var det frå 1960-talet og rundt 25 år deretter ei lang rekkje fusjonar. I dag er det om lag 122 sparebankar i Noreg, av desse er det fleire store distriktssparebankar. Parallelt er det utvikla eit omfattande samarbeid særleg med omsyn til IT-drift og produktutvikling. 

Det er i dag fire sparebankgrupper:
* Terra-Gruppen - (78 sparebankar)
* SpareBank 1 Alliansen - (21 sparebankar)
* Alliansefrie - (12 sparebankar) bl.a.
* Spareskillingsbanken
* DnB NOR-samarbeidet - (11 sparebankar)

Alle sparebankane er organisert i Sparebankforeningen, som næringsorganisasjon.

Svært mange av forretningsbankane er blitt kjøpt opp av nordiske finanskonsern (Nordea, Fokus Bank, BN Bank mv). Dei 122 sparebankane er såleis den mest norskåtte delen av bankvesenet i Noreg.

## Bakgrunnsstoff
Sparebanklova av 24. mai 1961 nr. 1 hos Lovdata

## Fotnotar
Gursken Idrettslag

**Gursken IL** er eit idrettslag i Gurskebotn i Sande i Møre og Romsdal fylke. Idrettslaget vart skipa i 1972. Kato Myklebust var klubben sin fyrste leiar. Tore Tangen Almestad tok over som formann i idrettslaget etter årsmøtet i 2012. A-laget er eit samarbeidslag med naboklubben Larsnes IL og spelar i fjerde divisjon. Gursken IL har òg fleire lag i aldersbestemte klasser, og har fostret ei rekkje spelarar både til større klubbar i høgare divisjonar og til Tippeligaen. Gursken IL er naboklubb til blant andre Hødd, Bergsøy IL, Tjørvåg IL, Larsnes IL og Gurskøy IL.

## Tidlegare spelarar
* Jan Åge Fjørtoft
* Geir Fjørtoft
* Magnus Myklebust
* Anders Vaagen
* Leiv Sindre Muren

## Bakgrunnsstoff
* Gursken IL - Heimeside
Straumlinje

**Straumlinjer** er kurver der snøggleiksvektoren er tangent til kvart punkt på kurva. Desse syner retninga eit væskeelement vil flytte seg i for alle tidspunkt. 

Straumlinjer er definerte som

:{d\vec{x}_S\over ds} \times \vec{u}(\vec{x}_S) = 0, 

der «×» er vektor-kryssproduktet og \vec{x}_S(s) er den parametrisk representasjon av *berre ei* straumlinje ved eit vilkårleg tidspunkt. 

Om snøggleikskomponenten vert skriven \vec{u} = (u,v,w), og dei for straumlinjene vert skriven \vec{x}_S=(x_S,y_S,z_S), finn vi:

:{dx_S\over u} = {dy_S\over v} = {dz_S\over w}, 

som syner at kurvene er parallelle til snøggleiksvektoren. Her er s variabel som parametriserer kurva s\mapsto \vec{x}_S(s). 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Streamlines, streaklines, and pathlines|Streamlines, streaklines, and pathlines]]» frå ,  den 20. august 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**
Blåknapp

**Blåknapp** (*Succisa pratensis*) er ei fleirårig plante i kardeborrefamilien som er utbreidd i Europa, Asia, og Nord-Afrika.
Stengelen er kring 40 cm høg, snau og blank nedst. Planta har tjukke blanke blad som oftast er snaue. Han har halvkuleforma korg som er om lag 2 cm brei. Krona er blå eller blåfiolett med lange kronrøyr. Griffelen og mjølknappane stikk ut. 

Planta blømer kring august månad på fuktige stader, beite og lyngmark. I Noreg er ho vanleg langs kysten i sør. Blåknapp veks nord til Vesterålen, men er meir fåtalig inne i landet.

## Kjelder
*Svensk wikipedia.
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
Jan Åge Fjørtoft

**Jan Åge Fjørtoft** () er ein tidlegare norsk fotballspelar. Han er eigentleg frå Gursken i Sande kommune i Møre og Romsdal. Han var ein målfarleg spelar som har spelt for ei rekkje forskjellige klubbar i Noreg, Austerrike, England og Tyskland. 
Han spelte 71 landskampar for Noreg, der han var kaptein i 15 av dei og skåra 20 mål.

## Karriere
Jan Åge Fjørtoft jobba i ei periode som ekspertkommentator for NRK, men slutta då han vart manager for Lillestrøm Sportsklubb i august 2004. Då han var manager for LSK (Lillestrøm Sportsklubb, jobba han òg ved sidan av som programleiar i TV3. I slutten av 2006 var han i ei periode trenar for Lillestrøm saman med Frode Grodås og Erland Johnsen. Han var trenar etter at Uwe Rösler gjekk av, til Tom Nodlie tok over. I den perioden spelte klubben seks (6) kampar i Royal League, tre (3) sigarar, og tre (3) uavgjort.

Etter fire og eit halvt (4,5) år som manager i LSK slutta Jan Åge etter 2008-sesongen. I denne perioden hadde Lillestrøm vore finalist i både Cupfinalen i 2005 og i Royale League-finala i 2006, men tapte begge. Ein positiv opptur for LSK, i ein elles svak sesong var noregsmeistertittelen i 2007. I Cupfinala 11. november 2007 kunne LSK lyfte Kongepokalen for fyrste gong på 27 år, etter å ha slått Haugesund 0-2.
Fjørtoft er i dag programleiar i Viasat, der han leiar kanalen sine sendingar i Champions League, den engelske FA-cupen og Noreg sine bortelandskampar. I tillegg skal han leie sendingane i den nye Europa-ligaen. 
Jan Åge er òg strategisk konsulent for organisasjonar i firma i inn- og utland.

I løpet av karrieren scora han ei rekkje viktige mål (totalt 307 mål på 620 obligatoriske kampar), både på klubb- og landslag. Det viktigaste målet han scora, i fylgje seg sjølv, var det målet han scora i den siste serierunda i 1999. Eintracht Frankfurt slo Kaiserslautern 5-1, sneik seg framfor Nürnberg ved hjelp av målforskjellen og berga dermed plassen i Bundesliga.

På landslaget vert han nok mest huska for målet han scora borte mot Polen i 1993, då han brukte «Fjørtoft-finta» og gav Noreg leiinga 2-0. Med det målet hadde Noreg i realitetane kvalifisert seg til VM i fotball i 1994 for fyrste gong sidan 1938. Jan Åge vart, som andre utanlandske i Austerrike, kåra til årets spelar i 1990.

## Klubb- og kampoversyn

 Berre seriekampar.
Cyan

**Cyan** (frå gresk κύανoς  *kýanos* som tyder 'mørkeblå substans') kan nyttast som namn om ulike fargar i den blå-grøne delen av spekteret. Med tanke på det synlege spekteret refererer cyan til fargen som ein får ved å blande like delar av grønt og blått lys eller fjerning av raudt frå kvitt lys. I RGB-fargesystemet er defor cyan komplementaærfargen til raudt og i CMYK-fargesystemet absorberer cyan-pigment raudt lys. Cyan er ein av grunnfargane i det subtraktive fargesystemet CMYK.

Merk at turkis er ein nyanse av cyan og er knytt til fargen på edelsteinen turkis.

## Kjelder
*Color conversion (RGB / CMYK / HSV / YUV / ...)
Søren T. Årstad

**Søren Tobias Årstad** () var ein norsk jurist, stortingsrepresentant og statsråd frå Stavanger.

Årstad var son av ein kjøpmann i Stavanger. Han vart student i 1879 og tok juridisk embetseksamen i 1885. Same året slo han seg ned i heimbyen som overrettssakførar.

Årstad var ordførar i Stavanger 1891-92. Perioden 1898-1900 var han  stortingsmann for Venstre som 1. representant frå Stavanger og Haugesund. Han var formann i konstitusjonskomiteen og medlem av Lagtinget. Seinare, 1913-15, var han atter stortingsmann, då som representant for einmannskrinsen Holmen krins i Stavanger. Stortingspresident i 1913, formann i reguleringskomiteen, sekretær i fullmaktskomiteen og nestformann i valkomiteen, samt medlem av Lagtinget.

Årstad var statsråd i den andre Steen-regjeringa frå 1900 til 1903, fyrst som finansminister, deretter ved statsrådsavdelinga i Stockholm, og til sist som justisminister.

Frå 1903 til 1926 var han sorenskrivar i Ryfylke.

Årstad døydde i Stavanger 1928.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Kongeveg

**Kongeveg**, etter latin *via regia*, har i mange land vore ei nemning for dei eldste hovudvegane mellom landsdelane.

Nemninga er i Noreg brukt i eit kongeleg reskript til Akershus stift frå 1791. Der vart det fastsett at vegane frå bygdene til næraste kjøpstad skulle reknast som kongevegar.

Vegane mellom landsdelane vart òg rekna som kongevegar. 
 
Da Noreg fekk ny veglov i 1824, vart kongevegar og landevegar slått saman under fellesnemninga hovudvegar, mens dei mindre vegane vart kalla bygdevegar.

## Kjelder
**[[Norsk allkunnebok]]*
*Kongeveg på Lokalhistoriewiki