open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jens Voigt

**Jens Voigt** (), frå Grevesmühlen i Mecklenburg-Western Pomerania er ein tysk profesjonell syklist som syklar for Leopard Trek. Voigt er kjend for å vere ein offensiv ryttar som ofte er med i brot. To gongar har Jens Voigt bore den gule trøya i Tour de France, men han har aldri gått for samanlagtsigeren då han er svakare i fjella.

Han er syklistane sin representant i UCI ProTour styret, for Cyclistes Professionels Associés (CPA), og han har tala sterkt imot doping.

## Utvalde merittar:
* Grand Prix de Cholet: 2000
* Grand Prix des Nations: 2001
* Tour du Poitou-Charentes: 2001, 2003
* Paris-Bourges: 2003
* Bayern rundt: 2000, 2001 og 2004
* Tour Méditerranéen: 2005
* Tyskland rundt 2006: Tre etappar og samanlagt. 
* Tyskland rundt 2007: ein etappe og samanlagt
* Critérium International: 1999, 2004, 2007, 2008

## Resultat frå [[Tour de France]]:
* Tour de France 1998: 83. plass samanlagt
* Tour de France 1999: 60. plass samanlagt
* Tour de France 2000: 60. plass samanlagt
* Tour de France 2001: 46. plass samanlagt, vann ein etappe
* Tour de France 2002: 110. plass samanlagt
* Tour de France 2003: Braut på 11. etappe
* Tour de France 2004: 35. plass samanlagt
* Tour de France 2005: Utanfor tidsgrensa på 11. etappe
* Tour de France 2006: 52. plass samanlagt*, vann ein etappe
* Tour de France 2007: 28. plass samanlagt
* Tour de France 2008: 37. plass samanlagt

* Jens Voigt spratt opp frå ein opprineleg 53.plass då TdF-vinnaren Floyd Landis vart teken for doping.

## Sykkellag
* 1997 - ZVVZ-Giant
* 1998 - Gan
* 1999 - 2003 Crédit Agricole
* 2004 - 2010 Team CSC
* 2011 - Leopard Trek

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Profil hjå heimesidene til Leopard Trek
Riella affinis

***Riella affinis*** er ein levermose. I likskap med andre artar i slekta lever *R. affinis* i vatn. Han veks vertikalt når han er under vatn, men står ikkje på eiga hand om han er ute av vatn. Som alle artar i slekta er thallus hjå *R. affinis* forma som ei lang bladaktig vengje langs ein stilk, med småe bladutvekstar i to rader langs stilken. Atheridia sit langs kanten på vengja, antan einskildvis eller i småe klasar på 2-7 antheridia. Archegonia sit langs stilken. Skjela kring rhizoidane er småe, ofte mest ikkje synlege. Antheridia og archegonia sit på same planten.

*R. affinis* veks på Kanariøyene og i California og Texas.

## Kjelder

* NatureServe Comprehensive Species Index
* Howe, M. A. & Underwood, L. M. (1903) *Bulletin of the Torrey Botanical Club*. 30(**4**), 214-24.
Valdresspringar

**Valdresspringaren** er ein type springar som høyrer heime i Valdres, der han også vert halden ved like. Tidvis har dansen vore rekna som ein av dei gjævaste springartypane, og har vore svært populær i seinare år.

## Utføring

Ein utfører dansen på tosvikt, med tyngdepunktet på første slaget i takta. Danseparet slepper kvarandre heller lite gjennom dansen, som har fast danseretning. Kvar runde toppar dei med ein rundsnu, men før dette er det ei rekkje turar, som dei hektar i hop etter ønske. Guten fører jenta skiftevis med båe hender.

### Turar i dansen

* *Skjeftestaket* gjer dei ved at guten går baklengs under armen på jenta og så fører ho framfor seg.

* *Store sveipen* tek oftast utgangspunkt i at guten har jenta på motsett hand av den opphavlege. Han svingar seg kring sin eigen arm, og i løpet av denne turen byter han hand, og svingar jenta med den rette handa. Ulike slag sveipar kan òg utførast utan handskifte (med båe hender).

* *Rundsnuen* byrjar med at guten legg armen kring aksla på jenta, og svingar seg inn i eit samdanstak. Sjølve snuen byrjar med eit sprang på høgrefoten, og paret sviv til guten slepper jenta og går ut att i utgangsposisjon. Snuen byrjar på motsett fot samanlikna med Hallingspringaren. 

## Bakgrunnsstoff

* Opptak av Valdresspringar i Amerika 1939
* Valdresspringar på Herangtunet med Jan Beitohaugen Granli som spelemann (musikkvideo)
HARDtalk

***HARDtalk*** er eit tv-program ifrå BBC som har eit halv time langt djupneintervju med eit intervjuobjekt. Det er rekna for å vere eit flaggskip innan BBC sin programproduksjon. 

Det vert sendt fire dagar i veka (måndag til torsdag) på BBC World News og BBC News. Programmet starta i 1997, og mykje av kor kjent det er kjem av den globale sendingane til BBC World. 

Tim Sebastian leia intervjua fram til tidleg i 2005. Ifrå 2006 var intervjuaren Stephen Sackur, som tidlegare var BBC sin korrespondent i Washington og Brussel. Han er ein erfaren intervjuar som har tidlegare grilla dei amerikanske presidentane George W. Bush og Bill Clinton. Til tider er det ein annan BBC-programleiar som tek over intervjua, som Zeinab Badawi, Jon Sopel, Lyse Doucet og Noel Thompson. 

*HARDtalk* har hatt nokre av dei mest kjente personlegdomane i verda under grilling av Sebastian eller Sackur. Gjestar har vore presidenten i Pakistan Pervez Musharraf, presidenten i Sør-Afrika Thabo Mbeki, den malaysiske statsministeren Mahathir Mohamad og populærmusikaren Boy George.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* HARDtalk på BBC
Supernovarest

**Supernovarestar** (på engelsk forkorta **SNR**) er ekspanderande diffuse tåker som blir danna av supernovaer. Supernovarestane er den tidlegare stjerneatmosfæren som har blitt blåst av under eksplosjonen pluss interstellart materiale som har blitt samla opp undervegs. Supernovarestar kan innehalda tyngre grunnstoff som nitrogen, oksygen og neon og kan utvida seg med snøggleikar på fleire hundre kilometer per sekund.

## Kjelder
Messierkatalogen

**Messierkatalogen** er ein astronomisk katalog over tåkeliknande objekt påbegynt av den franske astronomen Charles Messier. 

Messier var ein kometjeger og starta på katalogen i 1758 for at han og andre kometjegarar ikkje skulle forveksla dei diffuse tåkeliknande objekta på nattehimmelen med ekte kometar.

Katalogen inneheld 110 objekt med Messiernummer frå M1 til M110 . Han omfattar mellom anna gasståker, opne stjernehopar, planetariske tåker, kulehopar, galaksar og éi dobbeltstjerne.

## Lista over messierobjekt



### Messier 1-10



### Messier 11-20



### Messier 21-30



### Messier 31-40



### Messier 41-50



### Messier 51-60



### Messier 61-70



### Messier 71-80



### Messier 81-90



### Messier 91-100



### Messier 101-110



## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Messierobjekta med bilete og tekst på www.SEDS.org
Riella americana

***Riella americana*** er ein levermose som lever i vatn. Han veks vertikalt og vert 1-3 cm høg. Han veks i teppe på stein i ferskvatn. Som andre artar i slekta er *R. americana* thalloid. Thalluset har form som ei lang tynn vengje langs ein stilk. Langsetter stilken sit òg to rader med små bladliknande utvekstar. Anthiridia sit langs kanten av vengja i ei samanhengande rad. *R. americana* er særkjøna (antheridia og archegonia sit på kvar sin plante). Hoplanten har som regel 3-12 archegonia.

Arten veks spreidd i det sentrale USA, i Mexico og Argentina.

## Kjelder

* NatureServe Comprehensive Species Index Vitja 28. juli 2008.
* Howe, M. A. & Underwood, L. M. (1903) *Bulletin of the Torrey Botanical Club*. 30(**4**), 214-24.
Bryne stasjon

**Bryne stasjon** ligg på Bryne i Time kommune i  Rogaland fylke, 29,58 kilometer frå Stavanger og 569,30 km frå Oslo. Jernbanestasjonen ligg 30,4 moh. 

Bryne stasjon vart fyrste gong opna i 1878 då Jærbanen stod ferdig og vart knytt til Sørlandsbanen frå 1944. 
Tettstaden Bryne voks fram som *Thime Station* kring jernanestasjonen. Namnet Thime Station vart i 1921 endra til Bryne. 

## Bakgrunnsstoff
* Jernbaneverket si side om Bryne stasjon 
* Bryne si historie  på http://www.time.kommune.no
Hofmannøya

**Hofmannøya** (russisk Остров Гофмана - Ostrov Gofmana) er ei øy i Frans Josefs land i Russland.

Hofmannøya er 13&nbsp;km lang og 5&nbsp;km på det breiaste. Ho ligg 8,6&nbsp;km aust for Rainerøya og har tre mindre øyar nordaust for seg.

I dag ligg det ein rullebane av snø på Hofmannøya.

Øya er kalla opp etter den russiske mineralogen og utforskaren frå Uralfjella, professor E.K. Hofmann (1801-1871).

Nordaust for Hofmannøya ligg ein 45&nbsp;km brei kanal kalla **Proliv Severo Vostotsjnij**, og på andre sida ligg Belaja Zemlja.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hofmann Island|Hofmann Island]]» frå , den 29. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** http://islands.unep.ch/CEO.htm 
*** E.K. Hofmann
Hohenloheøya

**Hohenloheøya** (russisk Остров Гогенлоэ, *Ostrov Gogenloe*) er ei øy i Frans Josefs land i Russland. Ho ligg ved 81° 42' N og 58° 30' E.

Hohenloheøya ligg om lag halvvegs mellom Rudolføya og Karl-Alexander-øya. Ho har ei lengd på 6 km og eit areal på 38 km². 

Hohenloheøya er kalla opp etter det tyske fyrstedynastiet Hohenlohe.

## Nærliggande øyar
* **Oktjabryataøyane** (острова Октябрята) er ei øygruppe nordaust for Hohenloheøya. Dei ligg ved 81° 37' N og 58° 54' E. Øyane er kalla opp etter den russiske Oktoberrevolusjonen. **Ostrov Kupolok** og **Malij** er to av øyane i den vesle øygruppa.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hohenlohe Island|Hohenlohe Island]]» frå ,  den 29. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
*** Plassering
*** Kart 
*** Artikkel i magazines.russ.ru
Idlidlja

**Idlidlja** (russisk *Ostrov Idlidlja*) er ei lita øy i Tsjuktsjarhavet i Russland. Ho ligg nær kyste, berre 2 km utanfor Tsjukotkahalvøya. 

Øya er berre 1 km lang og det ligg ein liten tsjuktsjisk landsby ved kysten nær øya kalla Nesjkan.

## Historie
I oktober 2004 var det eit alvorleg oljeutslepp ved øya og om lag 700 fuglar døydde. Miljøkatastrofen råka heile kysten mellom Nesjkanhalvøya og Idlidja. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Idlidlya Island|Idlidlya Island]]» frå , den 29. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Satellittbilete
* Miljøproblem
Ionøya

**Ionøya** (russisk Остров Ионы, *ostrov Iony*), tidlegare **Ostrov Svyatovy Iony** eller St. Jonas-øya, er ei lita øy i Okhotskhavet i Khabarovsk kraj i Russland. Ho er 1,6&nbsp;km lang og 850 meter brei og er forma som ei kjegle.

Ionøya er den einaste øya i Okhotskhavet som ligg i ope hav. Alle dei andre øyane i dette havet ligg anten ved kysten eller høyrer til øygruppa Kurilane.

Den fjernliggande og isolerte Ionøya er yngleplass for stellers sjøløve.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:|en:]]» frå , den 29. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Plassering
** Encyclopedia Britannica 
** Geografisk data
** [Sjøløver i Nordishavet: 1956-80](http://links.jstor.org/sici?sici=0022-541X(198407)48%3A3%3C729%3ANSLDAA%3E2.0.CO%3B2-F)
** Tidlegare namn
Iturup

**Iturup** (russisk Итуру́п; ainu エトゥオロプシリ, *Etuworop-sir*; japansk 択捉島, *Etorofu-tô*) er den største øya i dei sørlege Kurilane. Ho er den nordlegaste øya i dei sørlege Kurilane og vert i dag kontrollert av Russland og Sakhalin oblast. Japan har derimot òg gjort krav på øya.

Iturup ligg nær sørenden av Kurilane mellom Kunasjir (19&nbsp;km mot sørvest) og Urup (37&nbsp;km mot nordaust). Byen Kurilsk, det administrative senteret i Kurilskij distrikt, ligg om lag midt på øya på vestkysten. 

Øya har eit areal på 3139&nbsp;km², ei lengd på 200&nbsp;km og ei breidd på 7 til 27&nbsp;km. 

Sundet mellom Iturup og Urup vert kalla Vriessundet, etter den nederlandske utforskaren Maarten Gerritsz Vries, som var den første europearen som utforska området.

## Geografi
Iturup består av vulkanske massiv og fjellryggar. Ei rekkje vulkanar går frå nordaust til sørvest og dannar ryggraden på øya. Den høgaste av desse er Stokap (1634&nbsp;moh) sentralt på øya. Kysten av Iturup er høg og bratt. Vegetasjonen består hovudsakleg av gran, lerke, furu og blandingslauvskog med or, lianar og kurilsk bambuskratt. Fjella er dekte av bjørk og sibirsk dvergfuru, urter eller berre bert fjell. 

## Historie

Opphavleg var øya busett av ainufolket og etter kvart kom det både ein russisk busetnad (seint på 1700-talet) og ein japansk garnison her (1800) der Kurilsk i dag ligg. I 1855 vart Iturup avstått til Japan gjennom Shimoda-traktaten.

26. november 1941 la eit japansk hangarskip ut frå Hitokappubukta (japansk 単冠湾) på austsida av Iturup for å delta i åtaket på Pearl Harbor.

I 1945 vart ho okkupert av Sovjetunionen etter Japan tapte i den andre verdskrigen. Dei japanske innbyggjarane vart drive ut til det japanske fastlandet. I 1956 vart dei to landa einige om å gjenopprette diplomatiske forhold, men fredsavtalen har enno (2008) ikkje avgjort statusen til Iturup og fleire andre øyar i området som Japan framleis gjer krav på. 

Eit sovjetisk antiluftvern, Burevestnik, (russisk for 'stormsvale') ligg på øya og har sidan 1950-åra vore base for ei rekkje Mikoyan jagarfly. I 1968 vart Seaboard World Airlines Flight 253 avskore over Kurilane og tvunge ned til Burevestnik med 214 amerikanske troppar som var på veg til Vietnam. Ein eldre flyplass, Vetrovoje, ligg aust på øya og vart hovudsakleg nytta av japanske styrkar under den andre verdskrigen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Iturup|Iturup]]» frå ,  den 29. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
Restitusjon i folkloristikk

Ei **restitusjon** (av latin: *Restitutio*- setja noko saman att) er eit faguttrykk som er nytta i folkeminneforskinga. Metoden vart særleg nytta i den tidlege fasen, men er ikkje så vanleg i dag.

Restitusjonsarbeidet sprang ut or tanken på at det skulle finnast ei "opphavleg form", som dei andre berre var variantar av - eit syn som var vanleg i nasjonalromantikken. Forskinga skulle finne denne forma.

## Restitusjon av Draumkvedet

Arbeidet med visa Draumkvedet er det mest kjende dømet på at denne metoden vart nytta. Moltke Moe arbeidde lenge med å restituere draumkvedet til noko han meinte var ein opphavleg form. Til dette nytta han alt han hadde av nedskrifter frå ulike kantar av Telemark, alt frå dei lengre etter Anne Lillegård eller Maren Ramskeid, til småbrot som var funne i Rauland eller Kviteseid elles. Resultatet av arbeidet vart ei vise på om lag seksti strofar. Kritikken mot arbeidet vart reist, mellom anna av di Moe hadde teke med både likt og ulikt, til dømes utdrag frå beltevisa, som nyttar same tematikk, men har anna innhald. 

Nyare forsking har freista på å halde dei ulike formene frå kvarandre, og kvedarar har vald å syngje dei etter dei ulike kjeldene.
Izvestij TSIK-øyane

**Izvestij TSIK-øyane** (russisk Острова Известий ЦИК; *Ostrova Izvetsij TSIK*) eller **Izvestiaøyane** er ei øygruppe som betår av to store og to små øyar i Karahavet i Russland. Ho ligg om lag 150&nbsp;km nord for kysten av Sibir og berre 45&nbsp;km nord for den næraste øygruppa, Arktitsjeskij Institut-øyane. Ho er dekt av tundravegetasjon, grus og is.

Den største øya heiter **Trojnoj** og er 27&nbsp;km lang. Havet omkring Izvestij TSIK-øyane er fylt av pakkis om vintere og det er mykje is i sjøen sjølv om sommaren. Sundet mellom øyane Pologij-Sergejeva og Gavrilina vert kalla Proliv Belukha.

Øygruppa høyrer til Krasnojarsk kraj og er ein del av Det store arktiske statlege naturreservatet, det største naturreservatet i Russland.

Øyane er kalla opp etter *Izvestija Tsentralnogo Ispolnitelnogo Komiteta*, som var den fullstendige tittelen til avisa Izvestia.

Det ligg ein forskingsstasjon på øya Trojnoj. 
 
## Sjå òg
* Karahavet

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:|en:]]» frå , den 29. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* William Barr, Reinhard Krause og Peter-Michael Pawlik, *The polar voyages of Captain [[Eduard Dallmann]], whaler, trader, explorer 1830–96*.
* Naturrresevat 

## Bakgrunnsstoff
* Forteljing frå ein ekspedisjon til øyane med bilete  (russisk)
Altetar

**Altetarar** (omnivorar) er dyr som har både plantar og dyr som primærnæringskjelde. Dei er ikkje spesielt tilpassa å fordøye kjøt eller plantar.

Mennesket er altetande då me både et plantar og kjøt frå dyr, fuglar og fisk, men me har høve til å påverke dietten vår sjølv.

Sjølv om der er rapportert om planteetarar som et kjøt og kjøtetarar som et plantar, syner definisjonen «altetar» til dei som et både plantar og kjøt som primærnæringskjelde.
Ngāti Kurī

**Ngāti Kurī** er ein maori-iwi frå regionen Northland på New Zealand. Folketalet er 4 841. 

Ngāti Kurī fører slekta si attende til Pōhurihanga, kapteinen på Kurahaupō som var kanoen fleire maorislekter kom til New Zealand med. 

*[[Ngāti]]* er maori for 'stamme' og *[[kurī]]* tyder 'hund'.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ngāti Kurī|Ngāti Kurī]]» frå ,  den 29. juli 2008.*
Hallingdalens historie

Trebandsverket ***Hallingdalens Historie*** vart forfatta av handelsmannen Tolleiv G. Myhre og utgjeve på eige forlag i 1920-åra. Boka vart skriven på riksmål og tok mål av seg til å gje att heile soga om Hallingdal frå tidleg historisk tid. Verket er ikkje rekna som nokon god kjelde, men syner stor lokalpatriotisk sans. I visse høve kan ein sjå at forfattaren har nytta lokale munnlege kjelder, og har arbeidd godt med biletmaterialet.

Historia er inndelt etter kommunane i dalen, med Hol kommune først på lista. Etter Hol går forfattaren nedetter, gjennom Ål, Gol, Hemsedal, Nes og Flå. Kvar kommune får eit historisk riss, og alle hallingar som kjempa i Napoleonskrigane er omhugsamt rekna opp, minnestein for minnestein dalen ende ned. 

Boka er i dag rekna som ein kuriositet, og teiknar like mykje eit bilete av oppfatninga i tida, for ikkje å snakke om forfattaren sjølv, som av Hallingdal. Boka er mest etterretteleg på nær historie og lokale, munnlege forteljingar. 

I bygdeboka *[[Folk og fortid i Hol]]* skriv Lars Reinton at boka er «interessant».
Overvollshornet

**Overvollshornet** er ein fjelltopp som ligg på austsida av Strandadalen i Stranda kommune på Sunnmøre. Han er 1502 meter høg og er ein del av Sunnmørsalpane.
Storhornet i Stranda

**Storhornet** er ein fjelltopp ved Stranda i Stranda kommune på Sunnmøre. Toppen er 1309 meter høg og høyrer til Sunnmørsalpane.
Thameslink

**Thameslink** er ei jarnbanelinje og eit tidlegare britisk selskap som dreiv denne linja fram til april 2006, då First Capital Connect overtok anbodet. 
Jarnbanestrekninga er på omkring 225 km, og går frå Bedford i nord til Brighton i sør via Snow Hill-tunnelen i London. Den tener også London Gatwick Airport og London Luton Airport. Thameslink-linja er eit viktig tilbod for pendlarar, og omkring 40 millionar passasjerar blir frakta kvart år. Etter anbodsendringa har det blitt vanlegare å referere til linja som *First Capital Connect*, i tråd med selskapet bak det nye anbodet. Stasjonane West Hampstead Thameslink og City Thameslink har førebels ikkje skifta namn.

Tunnelen linja kryssar London gjennom blei gjenopna i 1988 etter å ha vore stengd for passasjertrafikk i femti år. Den nordlege delen av Thameslink erstatta ei linje mellom Bedford og St Pancras stasjon, og blir køyrd på Midland jernbanelinje.

I sør blir det køyrt på to linjer. Den viktigaste går via London Bridge til East Croydon og så til Brighton. Den andre gjekk opphavleg via Elephant and Castle og Streatham til West Croydon, og så vidare til Guildford. Linja kryssa ei rekkje andre linjer, og då jarnbanen i Storbritannia blei privatisert blei den stadig vanskelegare å drive. Den blei derfor omkring 1994 kutta ned slik at endestasjonen blei West Croydon. Omkring 1995 blei ruta endra, og Thameslink slutta å køyre til West Croydon. Ruta blei lagd om til Sutton, Wimbledon og Streatham. Frå sistnemnde stasjon blir ruta køyrd til Brighton over same spor som hovudruta.

## Bakgrunnsstoff

* First Capital Connect
Bartre

**Bartre** (Pinophyta) er nakenfrøplantar som finst mest overalt i verda (unnateke polane, ørken og nokre øyer.) Bartrea er kjenneteikna av nål- eller skjelforma blad. Rekkja inneheld dei største, lengstlevande og høgste levande organismane i verda.

Det er ikkje fullstendig semje om den innbyrdes klassifiseringa av bartre. Alle er samde om at rekkja Pinophyta inneheld berre éin klasse, Pinopsida. Denne klassa har berre éin nolevande orden, Pinales, som inneheld seks eller sju familiar. Somme foreslår at familiane Taxaceae og Cephalotaxaceae skal vera i sin eigen orden.

Alle bartre har ved. Flestalle er tre, nokre få er buskar. Bartre har korkje blomar eller frukter i rett biologisk forståing, men dei hannlege og holege kjønnsorgana vert ofte omtalte som blomar, og arillus som blir danna kring frøet hjå somme artar (særleg barlindfamilien) er ofte kalla for frukt. Det er likevel viktig å skilja mellom desse sokalla blomane og fruktene og ekte blomar og frukter, som berre finst hjå dekkfrøplantar.

I likskap med andre nakefrøplanterekkjer er det relativt få bartreartar, ca. 600.

## Bartre i Noreg

I Noreg finst ca. 30 bartreartar, frå ti slekter i tre familiar (barlindfamilien, furufamilien og sypressfamilien).

## Ordenar og familiar
* Cordaitales &nbsp;†
* Pinales (Furuordenen)
:: Pinaceae (Furufamilien)
:: Araucariaceae (Apeskrekkfamilien)
:: Podocarpaceae
:: Sciadopityaceae (Skjermgran)
:: Cupressaceae (Sypressfamilien)
:: Cephalotaxaceae
:: Taxaceae (Barlindfamilien)
* Vojnovskyales &nbsp;†
* Voltziales &nbsp;†

## Kjelder

* Bartre på engelsk wikipedia
* Tree of Life 
* Database over nakenfrøplantar på nettet
* Artsdatabanken

## Bakgrunnsstoff
Holmen i Søgne

Garden **Holmen** ligg ved Trysfjorden i Kristiansand kommune i Agder. Han ligg på austsida av fjorden inn mot Try inst i fjorden. Garden grensar og mot Eigestøl, Tufte og Øvre Knibe. Husa ligg på ei slette nedanfor Holmensfossen som vert laga der Holmensbekken kryssar E 39. I eldre tider vart garden kalla Sandnes.

I tillegg til jordbruk har skogen, som er blandigsskog av bartre og lauvtre, vore viktig for Holmen. Mykje tyder på at her var skipsverft på 1500-talet. Då var det og sagbruk. Holmensbekken har og gitt vatn til kvernar, og det var ein av dei viktigaste stadene i distriktet for maling av korn. Folk har kome heil frå Flekkerøya og frå Lyngdal for å male.
## Industri
Fossen har og gitt grunnlag for industri på Holmen. I 1894 vart Holmensfossen kjøpt av A/S Trysfjord fabrikker. Ein støre fabrikkbygning vart reist. Trysfjord fabrikker laga kjerrehjul der felgen vart samansett av to tilbøygde halvsirklar. Desse hjula skilde seg då frå andre som oftast var samansette av seks delar. Fabrikkbygningen brann ned 12. juli 1902. Brannen spreidde seg slik at dei fleste husa på Holmen brann ned. I alt brann 15 – 16 hus. Fabrikken vart ikkje bygd opp att. Sagbrukverksemda og trelasthandelen heldt fram. Det vart skore tynnestavar til om lag 1960.

Ein landhandel vart driven til 1956.

Holmen har gardsnummer 51 i Søgne.

## Komunikasjon
I 1770 vart postvegen, som tidlegare gjekk til Try, ført ned til Holmen. Det kom trekkferje over det smale sundet til Ospedalen på vestsida av Trysfjorden. Folk frå Ospedalen hadde ansvaret for ferja fram til 1820-talet. Då tok folk frå Holmen over. Eit tau var fest i land på båe sider av sundet. Etter det vart ferja trekt. Ferjesambandet vart lagt ned i 1923 då det kom veg langs Holmensheia inn til Try.
I 1985 vart ferjeanlegget på Holmen og i Ospedalen sett i stand av Agder Motorhistoriske Klubb. Ferja, som om sommaren ligg på Holmen, vart bygd ved Lunden Snekkarverkstad ved Sveindal i 1941. Ho gjekk i trafikk over Mandalselva til i 1952.

## Kjelder
* Kjell J Bråstad: *Søgnboka*. Bind 2. Søgne kommune 1989
* Jostein Andreassen: *Tretti turer i Søgne*. Søgne skolekontor. 1993.
Spedbarn

**Spedbarn** eller **baby** er ungar frå dei er nyfødde til dei er noko over eitt år gamle. Dette tidlege stadiet av menneskelivet er kjenneteikna av at ein ikkje kan gå (godt), tala, eta vanleg mat eller ta vare på seg sjølv på noko vis. Spedbarn er også meir sårbare enn eldre menneske, kroppen deira har til dømes dårlegare temperaturregulering, lite utvikla immunitet og fordøying og så vidare. Dei er derfor heilt avhengige av omsorg frå folk i ei foreldrerolle. Samstundes utviklar spedbarna seg raskt – dei veks, utforskar omverda og lærer å bruka evnene sine til å kommunisera, røra på seg og fungera elles.

## Sjå òg
* Barnemat
* Morsmjølk

## Bakgrunnsstoff
Unge

Ein **unge** er avkommet etter eit virveldyr. Hos mange artar eller slekter er det eigne nemningar for ungane. Før ungen vert fødd, vert han kalla eit foster.

Ulike nemningar for ungen:
* Barn (eller unge) hos menneske
* Kvalp hos hundar
* Kalv hos storfe og andre drøvtyggarar
* Lam hos sau
* Kje eller killing hos geiter
* Føl eller fole hos hestar
* Kylling hos hønsefuglar
* Yngel hos fisk
Aconcagua

**Cerro Aconcagua** er det høgaste fjellet i Sør-Amerika, og det høgaste fjellet i verda utanom Asia. Det ligg i Andesfjella i Argentina. Toppen ligg fem kilometer frå San Juan-provinsen og 15 kilometer frå grensa til Chile. Aconcagua er den høgaste toppen på den vestlege og den sørlege halvkula, og er ein Seven Summits.

Aconcagua er knytt til Valle de las Vacas i nord og aust og Valle de los Horcones Inferior i vest og sør. Fjella og omgjevnadane er eit verneområde. Fjellet har mange isbrear rundt seg, dei største ligg i nord-aust og aust.

## Sjå òg
* Ojos del Salado

## Bakgrunnsstoff
Jeannetteøya

**Jeannetteøya** (russisk Остров Жаннетты, *Ostrov Zjannetty*) er den austlegaste øya i DeLong-øyane i Aust-Sibir-havet. Ho vart oppdaga i 1881 av «Jeannette»-ekspedisjonen, leia av kapteinløytnant George W. DeLong. Ho er den nest minste øya i DeLong-øyane, er 2&nbsp;km lang og har eit areal på om lag 3,3&nbsp;km².

Den høgaste toppen på øya ligg 351 meter over havet. Ho er hovudsakleg dekt av isbrear og kornsnø. Øya vart kravd av USA i 1881, men er i dag underlagt Russland

## Geologi
Jeannetteøya består av folda gråvakke frå paleozoikum med konglomerat frå kenozoikum over. Gråvakken er grov og inneheld bitar av konglomerat her og der. Ein diskordans skil konglomeraten frå kenzoikum frå gråvakken under. Konglomeraten frå kenozoikum inneheld runde småstein, større steinar og blokker av kvarts, sandstein, kvartsitt, dioritt, andesitt-basalt og endra granitt

## Historie
Den amerikanske utforskaren og kapteinløytnanten George W. DeLong sette ut i 1879 om bord på «Jeannette» for å finne ope farvatn i Nordishavet nær Nordpolen og håpte å nå Wrangeløya. Skipet hamna derimot i pakkisen nær Heraldøya i september 1879 og vart fanga. Fartøyet dreiv mange hundre kilometer med isen og passerte nord for Wrangeløya. I mai 1881 kom dei til Jeannetteøya og Henriettaøya. Mannskap frå skipet gjekk i land på øya med det amerikanske flagget og erklærte ho amerikansk eigedom. Ekskursjonen var leia av George W. Melville og dei gjekk i land 2. eller 3. juni, bygde ein varde og plasserte eit dokument om hendinga inne i varden.

Under den russiske polare hydrografiske ekspedisjonen leia av Boris Vilkitskij i 1914-1915, kom isbrytaren «Vajgatsj» til Jeanetteøya for å kartlegge henne og Henriettaøya, men tjukk is stoppa dei. I 1916 gav den russiske ambassadøren ut eit offisielt notat som sa at Russland rekna Jeanetteøya og fleire andre arktiske øyar som ein del av Det russiske riket. Dette kravet vart seinare opprettheldt av Sovjetunionen

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jeannette Island|Jeannette Island]]» frå , den 30. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** De Long, Emma, ed., 1883, The Voyage Of The Jeannette: The Ship og Ice Journals Of George W. De Long, Volume II Houghton Mifflin og Company. Vitja 30. juli 2008.
Kamennyjeøyane

**Kamennyjeøyane** (russisk Каменные Острова; *Ostrova Kamennyje*) er ei øygruppe dekt av tundravegetasjon. Dei ligg i Karahavet, utanfor kysten av Sibir og vest for munningen til elvane Pjasina. 

Dei største øyane er (frå aust til vest): 

* **Morzjovo** med ein diameter på 4 km. Ho ligg nærast land, om lag 11 km frå kysten av Sibir. 
* **[[Koltsjakøya]]** er kalla opp etter Aleksandr Koltsjak. Ho er lang og smal og har ei lengd på om lag 15 km. Under Sovjetunionen vart ho kalla Rastorgujeva før det opphavlege namnet vart gjenninført for å unngå å forveksle ho med Rastorgujevøya som ligg lenger aust i Karahavet sør for Nordenskioldøyane.
* **Vostotsjnijøya** er den største i øygruppa med ei lengd på 17 km og ei breidde på 9 km. 
* **Zapadnij Kamennij-øya** er nesten sirkelforma og har ein diameter på om lag 8,5 km. 

Havet omkring Kamennyjeøyane er dekt av pakkis med noko poljnia om vinteren, og det er òg mykje is rundt i havet om sommaren. Øyane er derfor fast til fastlandet store delar av året. Klimaet er hardt og sommaren varer berre om lag to månader. 

Øygruppa høyrer til Krasnojarsk kraj i Russland. Ho er òg ein del av Det store arktiske statlege naturreservatet, som er det største naturreservatet i Russland. 

Øyane vart utforska av den russiske geologen Baron Eduard Von Toll under ein ekspedisjon på vegne av det keisarlege russiske vitskapsakademiet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:|en:]]» frå , den 30. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: 
*** http://worldmaps.web.infoseek.co.jp/Russland_guide.htm
*** http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic27-1-2.pdf
*** http://www.shparo.com/Toll/toll_biograf.htm*
Karaginskijøya

**Karaginskijøya** (russisk Карагинский остров; *Karaginskij ostrov*) er ei øy i Karaginskijbukta i Beringhavet. Ho høyrer til Korjakia i Russland. Det 40&nbsp;km breie sundet mellom Kamtsjatkahalvøya og denne øya vert kalla Litkesundet.

Sjølv om øya ikkje er busett har karagin-korjakane tradisjonelt heldt til på Karaginskijøya. Reinsdyrgjetarar heldt framleis til på øya i periodar av året.

Øya har eit areal på 2404&nbsp;km², er 101&nbsp;km lang og opp mot 27&nbsp;km brei. Det høgaste punktet på øya er 912&nbsp;m. Karaginskijøya er dekt av tundravegetasjon og underskog av seder. Om sommaren veks det mykje blomar på øya.

Øya ar ein Ramsarstad.

I dag er ho eit populært mål for turistar som kjem for å oppleve dyrelivet.

## Nærliggande øyar
* 45&nbsp;km nord for Karaginskijøya ligg den vesle **Verkhoturovøya**. Ho er 3,5&nbsp;km lang og berre om lag 500 meter brei i snitt.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Karaginsky Island|Karaginsky Island]]» frå , den 30. juli 2008.* 
 
** Plassering
** Turisme på Karaginskijøya 
** Fugleliv 

## Bakgrunnsstoff
* Google map
* Ramsarstaden Karaginskijøya
Béla Tarr

**Béla Tarr** () frå Pécs i Ungarn er ein ungarsk filmregissør og manusforfattar.

Han spelefilmdebuterte i 1979, og fram til 80-talet regisserte han sosialrealistiske filmar som kan minne om filmane til John Cassavetes.

Dei siste tiåra har Tarr laga kunstfilmar med metafysiske tema og lange innstillingar. Filmane frå denne perioden minnar stilistisk sett om filmane til Theodoros Angelopoulos og skildrar ofte eit lite bysamfunn som gjennomgår store forandringar, der framande og utanforliggjande element er katalysatorar.

## Filmografi
* *Hotel Magnezit* (1978) (fjernsynsfilm)
* *Családi tüzfészek* (1979)
* *Szabadgyalog* (1981)
* *[[Macbeth]]* (1982) (TV-film) 
* *Panelkapcsolat* (1982)
* *Öszi almanach* (1985)
* *Kárhozat* (1988)
* *City Life* (1990) (dokumentarfilm)
* *Utolsó hajó* (1990) (kortfilm)
* *Sátántangó* (1994)
* *Utazás az alföldön* (1995) (kortfilm)
* *Werckmeister harmóniák* (2000)
* *Visions of Europe* (2004) (episodefilm der Tarr regisserte segmentet *Prologue*)
* *A Londoni férfi* (2007)
Karkarpko

**Karkarpko** (russisk *Ostrov Karkarpko*) er ei lita øy i Tsjuktsjarhavet. Ho ligg nær kysten, berre 3&nbsp;km aust for Kapp Vanakrem på Tsjukotkahalvøya.

Øya er berre 0,6&nbsp;km lang.

Karkarpko har ein stasjonær miljøobservasjonsstasjon, som overvaker artar i området.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Karkarpko Island|Karkarpko Island]]» frå , den 30. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** http://www.arcop.fi/reports/D11b.pdf
Vaksen

Ein **vaksen** er ein person som blir rekna som fullt utvaksen og klar til å delta i samfunnet, til dømes gjennom arbeidsliv, ekteskap, økonomisk ansvar og politisk deltaking. I moderne tid vil dette gjerne seia etter at ein når myndig alder, i meir tradisjonelle samfunn gjerne frå ein når puberteten.

Før ein er vaksen blir ein rekna som barn eller ungdom. Vaksne kan delast inn etter kjønn, som kvinne og mann.

## Sjå òg
* bar og bat mitsva
* konfirmasjon
* seksuell lågalder
Karl-Aleksander-øya

**Karl-Aleksander-øya** (russisk Остров Карла-Александра; *Ostrov Karla-Aleksandra*), eller **Zemlja Karla-Alexandra** (Земля Карла Александра), er ei øy i Frans Josefs land i Russland. 

Karl-Aleksander-øya er 29 km lang og opp mot 18 km brei og har eit areal på 329 km². Lite av øya er derimot isfri. Det høgaste punktet på øya er 365 meter over havet. 

Øya høyrer til øygruppa Zemlja Zitsjy i Frans Josefs land. Rainerøya ligg i aust på andre sida av eit 2,5 km smalt sund. I sør ligg Jacksonøya på andre sida av eit 6 km breitt sund. 

Karl-Aleksander-øya vart namngjeve av den austerriksk-ungarske nordpolekspedisjonen og kalla opp etter ein adelsmann som finansierte ekspedisjonen, aristokraten Alfred Wilhelm Karl Alexander Graf von Salm-Hoogstraeten (fødd 25. mai 1851 i Münster, døydde 17. januar 1919 i Wien).

Øya må ikkje forvekslast med Aleksandra land som òg ligg i Frans Josefs land. 

## Nærliggande øyar
* Nordvest for Karl-Aleksander-øya ligg **Tsjitsjagovøyane** (Острова чичагова; Ostrova Tsjitsjagova). Desse øyane er kalla opp etter polfararen Pavel Vasilijevitsj Tsjitsjagov (1767-1848), son av admiral Vasili Jakovlevitsj Tsjitsjagov frå den russiske marinen. 
* Sørvest for Karl-Aleksander-øya ligg **Pontremoliøyane** (Острова Понтремоли; Ostrova Pontremoli). Dei er kalla opp etter Pontremoli, ein by i Toscana i Italia.
 
Det er fire småøyar som ligg nordaust for Karl-Aleksander-øya: 
* Den største av desse er **Torupaøya** (Остров Торупа; Ostrov Torup), ved 81° 31' N; 58° 27' E . Ho er kalla opp etter Torup, ein by i Danmark.
* **Ostrov Solovjova** ligg ved 81° 31' N; 58° 23' E.
* Nordaust for Torupøya ligg den mindre **Coburgøya** (Остров Кобург; Ostrov Koburg), 81° 52' N; 58° 14' E. Denne øya er kalla opp etter Saxe-Coburg-Gotha-familien. Stéphanie av Belgia, kona til kronprins Rudolf av Austerrike (som Rudolføya er kalla opp etter) høyrte til denne familien. 
* **Ostrov Khouena** (Остров Хоуэна) ligg ved 81° 49' N; 58° 32' E. Øya er kalla opp etter den russiske kapteinen (og seinare målaren) Otto Howen (1774 - 1848).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:|en:]]» frå , den 30. juli 2008.* 
 
* http://worldmaps.web.infoseek.co.jp/Russland_guide.htm
* http://islands.unep.ch/CEO.htm 
* Familien Salm  & Alfred Wilhelm Karl Alexander Graf von Salm-Hoogstraeten
* Otto Howen
Theodoros Angelopoulos

**Theodoros Angelopoulos** () var ein gresk filmregissør. Han er kjend for lange innstillingar, langsamt tempo og tok ofte opp tema frå nyare gresk historie.

## Biografi
Angelopoulos studerte juss i Athen, men etter militærtenesta drog han til Paris, der han gjekk på universitet. Han droppa studia for å heller studere film på IDHEC (Institut des Hautes Études Cinématographiques), som også ligg i Paris. Deretter drog han tilbake til Hellas og arbeidde som journalist og filmkritikar.

Angelopoulos laga den fyrste kortfilmen sin i 1968. På 1970-talet laga han ein serie med politiske spelefilmar om det moderne Hellas, sånn som *[[Meres tou 36]]* (1972), *[[O Thiassos]]* (1975) og *[[I Kinighi]]* (1977). Fleire kjende filmar er Topio stin Omichli (1988), To Vlemma tou Odyssea (1995), Mia aiwniothta kai mia mera (1998) og Trilogia I: To Livadi pou dakryzei (2004).

Under Cannes filmfestival i 1998 fekk Angelopoulos-filmen *[[Mia aiwniothta kai mia mera]]* Gullpalmen for beste film.

## Stil
Tidleg i karrieren sin grunnla han ein karakteristisk stil med langsam, episodisk og tvitydig forteljarteknikk (*O Thiassos*, som varar i heile fire timar, består av berre 80 innstillingar. Innstillingane er ofte kompliserte, nøye koreograferte og inneheld store folkemassar.

## Samarbeid
Angelopoulos samarbeider ofte med fotografen Giorgos Arvanitis og komponisten Eleni Karaindrou under filmproduksjonane sine.

## Triva
I boka *The New Biographical Dictionary of Film* av filmkritikaren David Thomson er Angelopoulos rekna som ein av dei største levande regissørane i verda.
Ketoj

**Ketoj** er ei vulkanøy sentralt i Kurilane i Sakhalin oblast i Russland. Øya er sirkelforma og har eit areal på 73&nbsp;km² og ein diameter på 10 km.

Midt på øya ligg ein 1,5 km brei kaldera med ein liten kratersjø. Terrenget er bratt og kupert med fleire fjell. Langs kysten av øya er det bratte klipper som er frå 30-60 meter høge i aust og i sør til enno høgare klipper i vest og i nord. Strendene på øya består hovudsakleg av stein og steinblokker. Øya har ei høgd på 1172 meter over havet. Ketoj er framleis aktiv og hadde det siste utbrotet sitt i 1960.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:|en:]]» frå , den 30. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Global Volcanism Program
Kheysa

**Khejsa** var ein tidlegare sovjetisk rakettutskytningsbase på Heissøya i Frans Josefs land. 

MR-12-rakettar vart skotne opp her frå 1956 til 1980 for rakettvitskapsforsking. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kheysa|Kheysa]]» frå , den 30. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** http://islands.unep.ch/CEO.htm


## Bakgrunnsstoff
* Khejsa
Kilpola

**Kilpola** (finsk *Kilpolansaari*) er ei øy nordvest i Ladogasjøen. Ho er 8&nbsp;km lang og 6&nbsp;km brei og ligg mellom mange skjer i Lakhdenpokhskij distrikt i Republikken Karelen i Russland. Ho har brusamband til fastlandet. Ho består av granitt og er opp mot 60 meter over havet (55 meter over vassflata i innsjøen). Øya er dekt av furu. Det er fleire innsjøar på øya.

## Bakgrunnsstoff
* Kart over Kilpola
* Kart over Kilpola
* Saarnisto, Matti & Tuulikki Grönlund (1996). Shoreline displacement of Lake Ladoga — new data from Kilpolansaari. *[[Hydrobiologia]]* 322.1-3, 205-215.
Kirovøyane

**Kirovøyane** eller **Sergej Kirov-øyane** (russisk Oстрова Кирова, *Ostrova Kirova* eller Aрхипелаг Сергея Кирова, *Arkhipelag Sergeja Kirova*), òg kalla **Kerovaøyane**, er ei øygruppe i Karahavet, som høyrer til Krasnojarsk kraj i Russland, om lag 140 km frå kysten av Sibir.

Øygruppa, i tillegg til den nordlegaste øya (Kirova), er kalla opp etter Sergej Kirov i Josef Stalin sitt politbyrå. Den største øya er Isatsjenko (), med ei overflate på 168 km². Øya kalla opp etter den russiske mikrobiologen og botanikaren Boris Isatsjenko. Det er ein forskingsstasjon på denne øya. 

Havet omkring Kirovøyane er dekt av pakkis med noko poljnia om vinteren, og det er òg mykje isflak i havet rundt om sommaren. Sundet mellom Isatsjenko og Slozjnij vert kalla Proliv Aerosiomki.

Øyane er ein del av Det store arktiske statlege naturreservatet, som er det største naturreservatet i Russland.

Øygruppa må ikkje forvekslast med dei andre Kirovøyane (russisk *Kirovskije Ostrova*), som ligg i Austersjøen nær St. Petersburg.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kirov Islands|Kirov Islands]]» frå , den 30. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Plassering
*** Naturreservat
Kij

**Kij** (russisk Остров Кий; *Ostrov Kij*) er ei øy i Onegabukta i Kvitsjøen som ligg 8 km frå kysten og 15 km frå byen Onega. Ho er 2 km lang frå nordvest til søraust, medan breidda varierer frå 200 til 800 meter. Landskapet består av breie sandstrender, granskog rik på bær og store steinar. 

Kij er kjend for Krestnyjklosteret, med si spesielle historie og arkitekturhistorisk interessante bygningar. Tusenvis av turistar vitjar øya kvart år.

## Historie

I 1632 prøvde den framtidige patriarken Nikon å rømme frå Solovki til Kozjeozero-klosteret i sør. Som Nikon seinare erindra, braut ein storm laus og livet hans var i fare. Munken byrja å be til den heilage krossen og snart vart båten hans kasta i land på Kij, der han reiste ein trekross for å takke himmelen. 

Tjue år seinare drog han frå Novgorod til Solovki for å hente relikviane til metropolitt Filip til Moskva. Undervegs vitja han Kij-øya og var tilfreds over å sjå at trekrossen hans framleis stod oppreist. Då han vart patriark eit år seinare gav Nikon ordre om at det skulle opprettast eit kloster på staden. Kyrkja vart tileigna til Den sanne krossen i 1656.

Under Nikon sitt overoppsyn vart Kij-ostrovskij Krestnyj Monastyr (russisk skrift *Кий-островский Крестный монастырь*) eit av dei rikaste klostera i regionen. Patriarken sendte munkane ein enorm kross av sypress, bestilt av han i Palestina som «ein eksakt kopi av Den sanne krossen» og overdådig dekorert med juvelar. I 1660 vitja han klosteret for siste gang og budde der i eitt år. Ein meiner at den eigensindige patriarken personleg valde plasseringa til og teikna dei fleste bygningane for å passe sin eigen smak. Det var for hans eige bruk at det vart bygd eit enkelt korloft inne i katedralen. Ein stor del av bygningane til klosteret, mellom dei katedralen, vart bygde av lokal granitt, for å vere i harmoni med dei steinete omgjevanadane. Etter Nikon døydde forfall klosterbygningane og eigedommane vart ekspropriert. Den britiske marinen plyndra øya under Krimkrigen, den 9. juli 1854. Året etter vart ho øydelagd av brann, men Den heilage synoden avgjorde å restaurere komplekset. Kommunistane la ned klosteret i 1922.

## Bygningar

Granitthøgdene på øya er krona av den firesøyla Krosskatedralen, dedikert med Nikon til stades 4. september 1661. Dei monumentale proporsjonane er bevisst arkaiske, men den samla effekten er uvanleg luftig og lys for tradisjonell russisk arkitektur. Det var tidlegare tre kuplar, men berre den midterste er att. Andre bygningar frå perioden til Nikon er kapellet over brønnen (1661), den to etasjar høge Jomfrufødselskyrkja (1689), den stygt skadde Allehelgenskyrkja (1661) og diverse andre bygningar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kiy Island|Kiy Island]]» frå , den 30. juli 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
Kharimkotan

**Kharimkotan** (russisk Харимкотан) er ei vulkanøy om lag 13 km frå Onekotan i Kurilane. Øya høyrer til Sakhalin oblast i Russland. Ho er 12 km lang og 8 km brei og har eit areal på 68 km².

Øya vart danna av vulkanen med same namn som øya. Vulkanen har ei høgd på 1157 meter over havet. På toppen ligg to hesteskoforma krater som oppstod då dei øvre fjellsidene av vulkanen kollapsa. Andre spor på denne kollapsen finn ein på aust- og nordvestsida av øya som består av laus stein. Den andre vulkanen på øya, Severgin, kollapsa i 1933 og skapte ein tsunami. Dette raset er synleg på satellittbilete. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kharimkotan|en:Kharimkotan]]» frå , den 30. juli 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Global Volcanism Program
Kerron Stewart

**Kerron Stewart** () i Kingston er ein jamaicansk sprintar som spesialiserer seg på 100 meter. Ho vart jamaicansk meister på 100 meter i 2008, med tida 10,80 sekund. Ho slo den regjerande verdsmeisteren Veronica Campbell-Brown i det løpet.

## Merittliste

### Personleg beste (pr. 30. juli 2008)
* 100 meter - 10,80 s (2008)
* 200 meter - 21,99 s (2008)
Annapurna II

**Annapurna II** er med ei høgd på  det sekstande høgste fjellet på jorda og den nest høgste sjølvstendige toppen på massivet Annapurna Himal i Himalaya i Nepal. Hovudtoppen på massivet er det  høge Annapurna I.

Saman med det  høgd Lamjung Himal markerer Annapurna II den austlege enden av hovudkammen til Annapurna Himal. Nabo i aust er Manaslu (), i vest grensar Annapurna Himal til dalen Kali Gandaki. På andre sida av denne «djupaste dalen på jorda» ligg Dhaulagiri ().

Ein engelsk ekspedisjon forsøkte å klatre toppen allereie i 1957. Førsteklatringa skjedde i 1960, då Chris Bonington, Ang Nyima og Richard H. Grant kom seg opp over vestegga. Toppen har vore lite klatra sidan, men i 2008 gjennomførte Philipp Kunz den første vinterklatringa.

Nordvest for toppen ligg det tidlegare kongeriket Mustang. Den næraste større staden er Pokhara  i sør.

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Namnet Annapurna: opphav og tyding 

----
: *Teksten er basert på artikkelen [[:de:Annapurna II|Annapurna II]] frå Wikipedia på tysk slik den var 8. juli 2012.*
Brad Walker

**Brad Walker** () er ein amerikansk stavsprangutøvar.

Walker vart fødd i Aberdeen i Sør-Dakota. Han gjekk på University High School i Spokane i Washington og konkurerte i fotball og friidrett. Mens han gjekk på University of Washington vart han innandørs collegemeister i stavsprang to gonger. I 2005 vart han amerikansk meister både innandørs og utandørs.

I verdsmeisterskapen i friidrett i 2005 tok Walker sølv med eit sprang på 5,75 meter. I 2006 vann han innandørsverdsmeisterskapen i Moskva med 5,80 meter. I juli 2006 hoppa han over 6 meter for første gong. Han vart verdsmeister i stavsprang i 2007 med 5,86 meter. Han sette ny personleg og amerikansk rekord 8. juni 2008 med 6,04 meter.
Olav Håstabø

**Ola Håstabø** (1826-1899) var ein norsk spelemann frå Hardanger. Ola Håstabø kom frå Løfloten under Håstabba, som det offisielle namnet på garden er. Løfloten ligg like ved Kvandal. Etter Håstabø lever det meir enn 30 slåttar som han laga eller formidla vidare i si eiga utforming. Han har forma ut slåtten *Spelar-Guro*, som han hadde etter Nils Rekve, og *bruraslåtten* (etter Isak Rokne). Spelar-Guro vart kalla opp etter kona, som heitte Guro. Slåtten er og kjend under namnet Fjøllmanngjenta. Håstabø budde i sine eldre dagar på Hamre med Guro. Det er kjent at Håstabø spelte på ei isak-fele frå 1751.

Håstabø hadde lært mykje spel av Nils Rekve, og var ein av dei faste læresveinane hans Nils. Mange av dei sokalla *håstabøgangarane* er truleg rekveslåttar. Elles var Håstabø i lag med Per Bulko og Nils Reiseter. Han tok og imot og spela i lag med spelemenn frå Telemark. Ola Mosafinn var på Løfloten i 1850 og fekk ei rad med slåttar av Olav.
 
Håstabø hadde ei rekkje andre læresveinar, deriblandt Nils Tjoflot, som han rekna som ein av dei beste, og Halldor Meland. Ein annan var Per Kjepso (1873-1925). Mange av slåttane etter Olav vart og ført vidare av brorsonen Sjurd Håstabø.

### Håstabøslåttar i [[Hardingfeleverket]]

Arne Bjørndal skreiv ned fire slåttar etter Ola Mosafinn som visst var etter Håstabøen. Elles finst det håstabøslåttar etter Magnus Dagestad, Anders S. Kjerland og Halldor Meland og Sjurd Håstabø (ti slåttar). 

* nr 89a, *gangar* (6/8). Håstabø kalla denne for *Brureslåtten hans [[Isak Rokne]]*. Variant b er etter Magnus Dagestad.

* nr 151a, *Halling etter Mosafinn* (2/4). Mosafinn fekk slåtten frå Håstabøen i 1850. 

* springar nr 116, *Filipslåtten.* Namnet er etter ein sprek dansar, Filip Mala. Håstabø fekk slåtten frå spelemannen Nils Reiseter frå Granvin. 

* springar nr 366a, *Håstabøen*. Det var Mosafinn som namngav slåtten til ære for Håstabø. Håstabø hadde slåtten etter Per Bulko. Slåtten er seinare bygd ut av Halldor Meland. 

* Bjørndal skreiv og om ein slått som ikkje er prenta i Hardingfeleverket: *Langemarsjen*, som Håstabø lærte av spelemannen Olav Bergsland frå Åmotsdal, Seljord. 

Sjå og under Slåttar frå Hardanger
Guttorm Olsson Grimelid

**Guttorm Olsson Grimelid** () var ein norsk bonde og spelemann frå Krødsherad. Han vert rekna som den første spelemann på hardingfele i Krødsherad. Springaren Grimeliden er kalla opp etter han.

Ved folketeljinga 1801 var han «Selveier af en plads, skræder og spillemand» på garden Søndre Bjøre i Krødsherad, med kone og seks heimeverande born.

Det er etter tilhøva greitt å følgje tradisjonslina etter Grimeliden. Han var mest truleg kjelda for mykje av spelet til Gamle-Kleven, som førte det vidare i Krødsherad, og ettersom han var ein del i lag med Knut Lurås, vart ein del av spelet hans ført til Telemark og vidareutvikla der, mellom anna av Myllarguten og andre. Det er rimeleg å tru at Grimelid og spelemannen Harald Langåker frå Nes i Hallingdal og har hatt ein det med einannan å gjera, noko ein kan sjå av mykje sams spel mellom Krødsherad og nedre Hallingdal. Spelemannen Jon Kjos var jamgammal med Grimelid.

## Kjelder
Viasat Sport

**Viasat Sport** er namnet på ei rekkje fjernsynskanalar som dekkjer sportstilbodet til tv-selskapet Viasat i land i Norden og Baltikum. 

## Kanalar tilgjengelege i Noreg

Nokre sportssendingar vert og sende på ållmennkanalen Viasat 4, etter å ha flytta frå TV3.

## Bakgrunnsstoff
* Den norske nettstaden til Viasat Sport
Viasat Sport HD

**Viasat Sport HD** er en sportskanal som sender i HD (high-definition). Kanalen er eigd av av Viasat og har hovudkontor i England.

Kanalen starta opp i 2008 og sender idrettar som UEFA Champions League, Tysk Bundesliga, Fransk Ligue 1 og Nascar 

## Bakgrunnsstoff
* Viasat Sport 
* Nye sportskanaler