open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Søndre Borgesyssel prosti

**Søndre Borgesyssel prosti** (tidl. **Sarpsborg prosti**) er eit tenestedistrikt i Borg bispedømme i Den norske kyrkja. Det femner kommunane Halden og Sarpsborg. Prosten har sete i Sarpsborg.

## Historie
Prostiet vart skipa som Sarpsborg prosti i 1973. Det vart danna av prestegjelda Sarpsborg, Tune og Varteig overført frå Vestre Borgesyssel prosti og Idd, Halden, Berg og Skjeberg overført frå Nedre Borgesyssel prosti. I 2019 vart prostinamnet endra til Søndre Borgesyssel.

### Tidslinje
* 1973 - Sarpsborg prosti vart oppretta. Det bestod frå starten av prestegjelda Sarpsborg, Tune, Varteig, Idd, Halden, Berg og Skjeberg.
* 1985 - Greåker prestegjeld vart oppretta. Området vart skilt ut frå Tune.
* 2004 - Den norske kyrkja byrjar fase ut ordninga med prestegjeld.

## Sokn i Sarpsborg prosti
Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.						
Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn.

## Prestegjeld
Tidlegare var prestetenesta organisert gjennom prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde Sarpsborg prosti desse prestegjelda:

*Sarpsborg prestegjeld
** Sarpsborg sokn
			
*Skjeberg prestegjeld
** Skjeberg sokn
** Ingedal sokn
** Ullerøy sokn
** Hafslund sokn
** Skjebergdalen sokn

*Varteig prestegjeld
** Varteig sokn

*Tune prestegjeld
** Tune sokn
** Holleby sokn

*Greåker prestegjeld
** Greåker sokn
** Solli sokn

*Idd prestegjeld
** Idd sokn
** Enningdalen sokn
** Tistedal sokn
** Asak sokn

*Halden prestegjeld
** Halden sokn
** Berg sokn i Borg
** Rokke sokn

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune
* Kyrkjer i Noreg etter prosti
* Prosti i Den norske kyrkja

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Om Sarpsborg prosti på nettstaden til Den norske kyrkja
The Swings

Trønderbandet **The Swings** utgav i 1989 singelen *Heng med i svingan* til inntekt for trafikkskada.
Dei fekk med seg artistar som blant anna Petter Wavold (ex-Charm), Tore Johansen og Torstein Flakne

## Kjelder
Tveitfjellet

**Tveitfjellet** er eit fjell på 136 moh., den næraste tettstaden er Tveit. På fjellet finst det ei antennemast. Litt nordvest for toppen av Tveitfjellet ligg det ei høgde kalla Longhammar. Tveitfjellet er synleg frå mange stadar i Sveio. Kan forvekslast med Tveitefjellet om lag ei mil aust-søraust, i nærleiken av Erve.
Arkansas

**Arkansas** er ein delstat i USA. Hovudstaden er Little Rock.

## Kjende personar frå Arkansas
* Bill Clinton, USAs 42. president
Alle Tiders Duster

**Alle Tiders Duster** var eit bergensk nyrock-band på første delen av 1980-talet. I tillegg til meir vanlege konsertar og plateutgjevingar dreiv gruppa også med ulike performance-tilstellingar saman med andre kunstnarar, dei deltok til dømes i ei framsyning av Cecilie Løveids *Sug*. Dei medverka også i filmen Carl Gustav, gjengen og parkeringsbandittene frå 1982.

## Medlemer
Opphavlege medlemer
* Paul Ask &ndash; vokal
* Jørgen Knudsen &ndash; bass
* Gisle Frøysland &ndash; gitar
* Kenneth Andreassen &ndash; trommer
andre
* Irene Knudsen &ndash; tangentar, kor
* Eva Marie Tveit &ndash; kor, vokal
* Robert Isdal &ndash; trommer
* Tom Rasmussen &ndash; trommer

Lista er ikkje uttømande.

## Utgjevingar

### Spor på samleutgjevingar
* 1982 &ndash; *Sterkt stoff* &ndash; LP &ndash;
* 1984 &ndash; *International audio communication compilation vol 1* &ndash; (c-60 kassett) &ndash; Requiem Productions

## Kjelder

* Snurrfilm.no 
* Groove.no
* Beatservice
* Bloggen til Tore Stemland
Gjennomslag

**Gjennomslag** var ei rockgruppe frå Bergen på starten av 1980-talet. Dei song på bergensk og var påverka av pønken. Gruppa hadde eit kort og intenst liv, ho vart starta i 1980, gav ut to langspelplater i 1981 og vart oppløyst i 1982. Originaloppsettet var den klassiske tremannskonstellasjonen gitar/song, bass og trommer. Svein Hovland spela gitar og song, Øyvind Larsen spela trommer og Trond Steinum var bassist. Gjennomslag konsertdebuterte på Hulen i Bergen i 1980. Den fyrste plata, *Klare linjer*, gav dei ut sjølve og ho førte til at plateselskapet EMI fatta interesse for dei og tilbaud dei platekontrakt, og same året kom *Dyr i drift* ut. Etter andreplata kom Leiv Tungesvik med som ekstra gitarist. Gjennomslag vart oppløyst i 1982 grunna musikalsk usemje i gruppa. Svein Hovland danna etter Gjennomslag gruppa Blind Date og Trond Steinum vart med i Lumbago. Hovland og Larsen gjenforeina Gjennomslag i 1990, då med Knut Aafløy på bass. Denne versjonen vert nedlagd i 1993. I 2011 gjorde Hovland det andre comebacket med Roar Ruus Finsås (bass, ex Radiofantomene) og Rune Kogstad (trommer, ex Logikal og Barbie Bones)

## Medlemmer
* Svein Hovland &ndash; låtskrivar, gitar og song
* Øyvind Larsen &ndash; trommer
* Trond Steinum &ndash; bass
* Leiv Tungesvik &ndash; gitar
* Knut Aafløy &ndash; bass
* Roar Ruus Finsås &ndash; bass
* Rune Kogstad &ndash; trommer

## Utgjevingar
### LP
* 1981 &ndash; *Klare linjer* eige selskap Hetvinyl
* 1981 &ndash; *Dyr i drift* EMI

### Spor på samlealbum
* 1981 &ndash; *Blodige Strenger*
* 1996 &ndash; *Sinnssvakt bra! – det beste fra Bergen*
* 1997 &ndash; *Alltid no' godt fra Bergen*

## Bakgrunnsstoff
* Groove.no
* «Gjennomslag» i MICLEX/Norsk pop- og rockleksikon
Tyske føretak

**Tyske føretak** kan vera føretak som er registrerte i Tyskland, skattar til Tyskland, har hovudkontoret sitt der, er eigd av tyske eigarar eller vart starta i Tyskland.

Døme på slike er:
* Adidas Salomon
* Agfa
* Allianz AG
* Aldi Nord
* Aldi Süd
* Arcor AG & Co KG
* Aventis
* BASF
* Bayer AG
* Bertelsmann AG
* Beiersdorf AG
* BMW
* Commerzbank AG
* DaimlerChrysler
** Mercedes-Benz
* Deutsche Bank
* Deutsche Börse
* Deutsche Post
** DHL
* Deutsche Telekom
** T-Mobile
** T-Online
* Diezel
* Dresdner Bank
** Dresdner Kleinwort Wasserstein
* Dornier GmbH
* Douglas
* E.ON AG
* Ruhrgas
* freenet.de AG
* Fraport
* Grohe AG
* Grundig
* Hannover Rück
* Heckler & Koch
* Heidelberger Druck
* Heidelberg Cement
* Henkel
* HypoVereinsbank
* Infineon Technologies AG
* Karstadt Quelle
* Leica
* Lidl & Schwarz
* Lufthansa
* MAN
* Metro AG
* Otto GmbH
* Porsche
* Puma
* RWE
* SAP
* Schering
* Sennheiser
* Siemens AG
* Storck
* Tchibo
* ThyssenKrupp AG
* TUI AG
* Volkswagen Group
** Volkswagen
** Audi
** NSU Motorenwerke AG
* Zeiss Gruppe

Døme på føretak som ikkje lenger eksisterer er:
* Blohm + Voss
* Entwicklungsring Nord
* Hamburger Flugzeugbau
* Heinkel
* Hoechst
* Focke-Wulf
* Focke Achgelis
* IG Farben
* Junkers
* Messerschmitt
* Singer
* Vereinigte Flugtechnische Werke
* Weserflug
Hasle i Sarpsborg

:*For fleire tydingar av Hasle sjå fleirtydingsida [[Hasle]]*
 
**Hasle** er ein tettstad i Sarpsborg kommune i Østfold. Staden ligg på austsida av Glomma og har .

## Kjelder
Stikkaåsen

**Stikkaåsen** er ein tettstad i Sarpsborg kommune i Østfold. Staden ligg nordvest for Sarpsborg by. Ved byrjinga av 2006 hadde han 285 innbyggjarar. 

## Kjelder
Vesterøy

**Vesterøy** er den nest største av Hvalerøyane i Østfold. 

Som dei fleste andre øyane på Hvaler, har øya mange hytter, og folkesetnaden aukar med mange hundre prosent om sommaren. Øya har stort sett granittfjell, med små «vauer» (vikar) innimellom. Dei største busetnadane er Utgårdskilen, Papper, Hauge og Papperhavn, men folkesetnaden er spreidd over nesten heile øya.

Øya er den første øya ein kjem til om ein køyrer «Fastlandsvegen» riksveg 108 frå Fredrikstad. Vesterøy ligg mellom Spjærøy i aust og Papper i vest og har brusamband til begge.
Juni

**Juni** er den sjette månaden i den julianske og gregorianske kalenderen. Han har 30 dagar. Juni har namn etter den romerske gudinna Juno, som var dronning for gudane og gudinne for ekteskapet. Namnet er avleidd frå latin *junius [mensis]*, '[månaden] til Juno'.

På den nordlege halvkula er juni ofte rekna som den første sommarmånaden. Midsommarsfeiringa jonsok eller sankthans finn stad kvelden før eller på den 24. juni.

## Sjå òg
*Namnet Juni

## Kjelder

*
*
Juli

**Juli** er den sjuande månaden i den vestlege kalenderen og har 31 dagar. 

## Namn
Juli er oppkalla etter Julius Cæsar, som var fødd i denne månaden. I år 46 fvt. reformerte han kalenderen ved å legge til 90 dagar, og skapte dermed den julianske kalenderen. Tidlegare heitte månaden *quintilis*, den femte, sidan han var den femte i kalenderen som tok til i mars.

Månaden var tidlegare kjend som *[[orm]]emåned* i Danmark, *[[høy|hömånad]]* i Sverige, og *heinäkuu*, som òg viser til høying, i Finland.

## Årvisse hendingar i juli
* 1. juli er Canada Day i Canada.
* 4. juli er sjølvstendedag i USA.
* 14. juli er nasjonaldag i Frankrike.
* 9. juli er sjølvstendedag i Argentina.
* 28. juli er sjølvstendedag i Peru.

* Tour de France blir skipa til denne månaden.

## Anna
* Julirevolusjonen var eit fransk opprør som fann stad i juli 1830.
* Julimonarkiet som innsette Louis Philippe av Frankrike som konge.
Stein, saks, papir

**Stein, saks, papir** er eit populært handspel oftast spelt av ungar. Det vert ofte brukt for å tilfeldig velje ut ein person til eit eller anna. Heilt tilfeldig er det likevel ikkje alltid, for ein god spelar kan leggje merke til eit visst mønster i teiknvala til ein motstandar. 

## Spelet
Ein byrjar med ein knyttneve. Så seier alle i lag «Stein … saks … papir …!», og så viser alle teikna sine samtidig.

* **Stein** = knyttneve.
* **Saks** = peikefingeren og langfingeren separert, slik at dei formar ein «V».

* **Papir** = handa flat, med alle fingrane tett saman.

Det ein skal gjere er å slå motstandarane, ved å velje eit handteikn som slår deira val, med desse reglane:
# Steinen sløvar saksa (stein vinn).
# Saksa klipper papiret (saks vinn).
# Papiret pakkar inn steinen (papir vinn).

## Bakgrunnsstoff
* Verdas stein, saks, papir-foreining
* Regional variations on Rock Paper Scissors , from the «Multiculturalpedia»
* RoShamBo Programming Competition 
* BombBeatsThemAll, an AIM Rock Paper Scissors bot that allows two people to play RPS over AIM
* Stanford University's RoshamBot 
* Javascript RPS game at CoolToons
* Email based Rock Paper Scissors for two people
Musikkfestival

**Musikkfestival** er ein festival som i hovudsak er vigd musikk. 

Musikkfestivalar er ofte konsentrerte om eitt tema eller éin musikktype eller sjanger.
Dei legg ofte vekt på konsertar og kan omfatta tevlingar, men kan også vera vigd musikkutdanning på alle slags nivå.

## Historie
Musikk har utvilsamt vore knytt til høgtidar og samkome frå gamalt av. Frå antikken finst det døme på at musikarar kom saman og tevla om prisar i dei pythiske leikane, som byrja på 500-talet f.Kr.
I nyare tid oppstod musikkfestivalar i England på 1700-talet, då ein utvida konsertlivet i byane til ei sesongmessig kulturell hending strukturert kring ein konsertplan.
Frå 1950-talet har Sanremofestivalen blitt halden i Italia som ei tevling som også blei sendt på fjernsyn, slik at han både er den lengstlevande musikkfestivalen i dag  og eit av dei eldste fjernsynsprogramma. Woodstockfestivalen i 1969 var ein av dei største musikkfestivalane, med over  tilskodarar, og er blitt ein kjend festival i rockehistoria. Musikkfestivalar har utvikla seg til ei næring som kan ha stor tyding for lokal økonomi, til dømes tente Coachella Valley Music and Arts Festival inn 115 millionar dollar i 2017. 
## Kjende musikkfestivalar

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Music festival|Music festival]]» frå ,  den 29. januar 2024.*
Roskilde

**Roskilde** er ein by i Danmark. Byen ligg på Sjælland, om lag 30 kilometer vest for København. Byen er administrasjonsstad for Roskilde kommune og tilhøyrer Region Sjælland. Innbyggjartalet er  (2013).

Roskilde har ei lang historie attende til mellomalderen. Byen si historiske tyding kan mellom anna illustrerast av at Roskilde domkyrkje var den einaste domkyrkja på Sjælland fram til 1900-talet. Mange danske kongelege er gravlagd i domkyrkja. 

Roskilde Universitetssenter (RUC) vart grunnlagd i 1972.

Kvart år frå 1971 er det skipa til musikkfestivalen Roskilde Festival i byen. Festivalen er ein av dei største i Europa. Byen er dessutan kjend for Vikingeskibsmuseet med Museumshallen, der det er ei utstilling av leivningar av fem vikingskip funne på botn av Roskilde Fjord, og Museumsøen (Museumsøya), der det er ei museumshamn med fleire fullskala rekonstruksjonar av desse og andre båtar frå vikingtida, bygd på museets eige båtbyggjeri på Museumsøen.

## Sjå òg
* Freden i Roskilde

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Turistinformasjon om Roskilde 
* Vikingeskibsmuseet
DJ

**DJ** eller **diskjockey** er ein person som presenterer innsplet musikk for eit publikum.

Ein DJ kan velja ut og spele songar, anten med platespelarar, CD-spelarar eller på ein PC, ved til dømes eit diskotek ein nattklubb eller ein festival, eller på radio. Han kan også blanda musikk laga av andre og lydar frå til dømes ein synthesizer for å skapa sin eigen musikk.

DJ er ei forkorting for «disc jockey» som eigentleg tyder ‘plateryttar’. Det norskifiserte ordet for discjockey er **platepratar**, men platesnurrar, platekusk eller plateryttar kan òg nyttast. 

Ein art av DJ er **VJ** eller «video jockey». Denne nemninga vert brukt om personar som introduserer musikkvideoar i eit musikkprogram på fjernsyn, eller som speler musikkvideoar på storskjerm på utestader.

## Referansar
Vestmarka i Larvik

**Vestmarka** er eit friluftsområde vest for Larvik. Her begynner dei store skogområda eigd av Treschow-Fritzøe. Området har flotte skogsbilvegar som blir bruka av syklistar og fotgjengarar. På vinteren er det oppkjørte skiløyper i området. I vest er Vestmarka avgrensa av Farrisvannet.

## Bakgrunnsstoff
* Larvik turistforening
Finskebukta

**Finskebukta** (fi. *Suomenlahti*, sv. *Finska viken*, est. *Soome laht*, russ. *Финский залив*) er den austlegaste delen av Austersjøen, og ligg mellom Finland og Estland. Den austlege strandlina høyrer til Russland. Russland sine viktigaste oljehamner ligg i Finskebukta, rundt St. Petersburg.

## Geografi

Finskabukta er 29&nbsp;500 km², ho er 428 km lang og 120 km brei. Omtrent 5 % av Austersjøen si vassmengd er i Finskebukta. Dei største byane rundt Finskebukta er Helsingfors, St. Petersburg og Tallinn.

Finskebukta er islagd om vinteren, tidlegare var det ikkje uvanleg at folk gjekk over mellom Finland og Estland.

## Miljøproblem

Næringsrikdomen i Finskebukta fører til miljøproblem.
Pachacútec

**Pachacútec Inka Yupanqui** (quechua *Pacha kutiq*, den som velter om verda) (ca. 1400–1471) også kalla **Pachakutiq** og **Pachakuti**, var den siste inkaen i «Kongeriket Cuzco» og den første inkaen i Inkariket, (Tawantinsuyu). Han var også den første inkaen som ein med fullt sannsyn kan seie var ein historisk person. Han regjerte frå 1438 til han døydde i 1471.

Pachacútec var leiar under den første store ekspansjonen av kongeriket som førte til konstitueringa av Inkariket. Erobringane starta då eit rivaliserande samfunn først gjorde åtak. Pachacútec slo attende og starta ein æra med erobringar som skulle vise seg å samle store søramerikanske sivilisasjonar under eit felles riksstyre i løpet av tre generasjonar. Dette blei avskipinga av det gamle kongedømmet og skipinga av det nye Inkariket, som også vart kalla «landet med fire hjørne»

I året 1463 innsette han sonen sin, Túpac Yupanqui som leiar for hæren, og starta sjølv eit arbeid med å byggje om den politiske organisasjon av riket. Kvart lokalt samfunn i det nye riket fekk sin leiar som rapporterte til ein guvernør for provinsen. Då spanjolane kom, var det om lag 15 lokale leiarar i kvar provins. Det var 4 provinsar, kvar med sin guvernør. Vidare fekk Pachacútec i stand eit kommandosystem i hæren og i presteskapet, og eit system for å kontrollere maktbalanse. 

Samstundes som Pachacútec reorganiserte, heldt Túpac fram med å vide ut territoriet åt Inkariket. Innan 1471, då Pachacútec døyde, hadde Túpac alt kome inn i dagens Ecuador.

Ein kan seie at Pachacútec gjorde sin litle landsby Cuzco om til eit imperium som kunne måle seg med Chimú som innan 1470 òg tok over makta i Chimúområdet. Men til tross for talentet sitt, både militært og politisk, så gjorde han ingenting med valsystemet for å velje den etterfølgjande inka. Túpac Inka blei truleg den neste inka utan nokon konkurranse, men i seinare generasjonar måtte etterfølgjande inka vinne stønad frå presteskap, militære og sivil administrasjon for anten å vinne ein borgarkrig eller å skremme vekk opponentar til trona.

## Kjelde
* Pachacuti på engelsk
Sunderland AFC

**Sunderland Association Football Club** er ein engelsk fotballklubb skipa i 1879 og med tilhald i den nord-engelske byen Sunderland. Klubben vart profesjonell i 1885, og vart teken inn i ligaen i 1890. Klubben heldt plassen i øvste divisjon til 1958, noko som lenge var engelsk rekord i samanhengande toppseriespel. 

Frå 1886 til 1898 var heimebana Newcastle Road. Frå 1898 heldt klubben til på Roker Park. Klubben flytta til nybygde Stadium of Light i 1997. Heimebana har publikumskapasitet på rundt 49000.

Klubben rykte opp til FA Premier League i 2005, og ned att til Football League Championship i 2006, med nytt opprykk i 2007.

## Merittar

## Spelarstall

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Sunderland AFC offisiell heimeside
Asorane

**Asorane** (port. *Açores*, ofte skrive *Azorane* på norsk) er ei portugisisk øygruppe på den midtatlantiske ryggen 1&nbsp;500 km vest for Lisboa og 3&nbsp;900 km frå den nord-amerikanske austkysten. Dei ni øyane (São Miguel, Santa Maria, Terceira, Pico, Faial, São Jorge, Graciosa, Flores og Corvo) som utgjer Asorane har eit samla areal på 2&nbsp;322 km² med eit folketal på 236&nbsp;440 menneske i 2021. Øygruppa er ein autonom region i Portugal.

## Historie

Øygruppa vart oppdaga av portugisiske sjøfarar på 1400-talet (frå 1427 av), og vart busett på 1500-talet. 

## Geologi
Heile øygruppa er av vulkansk opphav. Det høgaste fjellet på Asorane er vulkanen Pico Alto som ragar 2&nbsp;351 m over havet. Det siste store vulkanutbrotet var i 1957. Då opna USA og Canada grensene sine, og det kom ei stor utvandring frå øyane. Mange av emigrantane har reist attende til øyane dei seinaste åra.

## Geografi

Klimaet er fuktig og mildt, med perioden oktober-april som den våtaste. Havtemperaturen ligg mellom 17 og 22 grader, året rundt. Plantelivet er særs frodig og rikt. Øyane har teplantasjar, og det vert dyrka mellom anna kaffi, bananar og ananas. Husdyrhaldet har vore viktig, men etter at regionen kom med i EU har det vorte store endringar i drifta.

Sao Miguel er den største og mest folkerike øya. Der ligg parken Terra Nostra med «Ungdomskjelda».

## Økonomi
Lenge var kvalfangst ein viktig leveveg, men han vart stogga rundt 1980. No er turisme – med mellom anna kvalsafari – i ferd med å vekse til ei av dei viktigaste næringane, ved sida av jordbruk og fiske.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Kentucky

**Kentucky** er ein delstat i USA. Hovudstaden er Frankfort.

## Kjende personar frå Kentucky
* Abraham Lincoln, USAs 16. president
Slektsforsking

**Slektsforsking**, også kalla **genealogi**, **slektsgransking** eller **ættegransking**, er søking i historisk kjeldemateriale etter forfedrane og etterkomarane til ein person eller ein familie, for å klårleggja familien si slektshistorie og dei innbyrdes slektskapstilhøva mellom personar. Ein som driv med slektsforsking, kan kalla seg **genealog**.

Kjeldematerialet for slektsforsking i Noreg er ofte kyrkjebøker og folketeljingar, men kan òg vera juridiske dokument (tinglysingar, dommar, matriklar m.v.) og lensmannsprotokollar, passasjerlister, skattelister, skular, helsevesenet, militærvesenet og munnlege overleveringar. Dei aller fleste norske kommunar har bygdebøker, der ein kan finne oppsett med opplysningar om kvart gardsbruk og folket som har budd der.

## Slektsforsking og data

Heimedatamaskinar og Internett har gjort det lett for kven som helst å forska på slekta si. Stadig meir av kjeldematerialet vert digitalisert og gjort tilgjengeleg på Internett, anten gratis av eldsjelar eller av det offentlege (som t.d. det norske Digitalarkivet eller mormonarane sine enorme slektsarkiv) eller av kommersielle føretak mot betaling. Genealogar frå heile verda nyttar nettet til å etterlysa og utveksla informasjon.

Når ein samlar slektsinformasjon, vert det raskt store datamengder å halda orden på. Difor finst det eit utal slektsforskingsprogram (frå heilt gratis til svært dyre) som hjelper genealogen å systematisera data og som kan lagra informasjonen i ein intern database og presentera han på ulike format for ulike føremål.

Dei fleste slike program kan eksportera og importera slektsinformasjon frå andre slektsdatabasar via det internasjonale standardformatet *GedCom*.

## Bakgrunnsstoff

* RootsWeb: Den første, største, og framleis truleg den aller beste gratistenesta på nettet for slektsforskarar
* conce.com  Endrar Slektsforsking conce.com
* Family Search: mormonararkivet
* Digitalarkivet for slektsforsking i Noreg
* Slektsforum: den viktigaste møteplassen på Internett for norske genealogar, i regi av samskipnaden *[[DIS-Norge|Databehandling i Slektsforskning - Norge]]*
* GenCircles: Last opp slektstreet ditt, og det vert automatisk plugga inn i «det globale slektstreet» dersom ein eller fleire av personane allereie er opplasta av andre genealogar
* Legacy Family Tree: Dataprogram (Windows) for slektsforskarar, omsett til m.a. nynorsk og bokmål; fullverdig standard versjon er gratis
* Brother's Keeper: Dataprogram (Windows) for slektsforskarar, omsett til m.a. norsk (bokmål og nynorsk) og fleire andre språk. Programmet blir levert som shareware, men kan også registrerast hos produsenten. Programmet kan bl.a. nedlastast som sharewareversjon.
Bor

**Bor** kan visa til:

* reiskapen bor
* grunnstoffet bor
* guden Bor i norrøn mytologi

## Stader
* Byen Bor i Serbia
* Tettstaden Bor i Småland
* Byen Bor i Niğde
Hylkje

**Hylkje** er ein tettbygd stad i Bergen kommune i Vestland fylke. Staden ligg ved Sørfjorden, på nordaustsida av Bergenshalvøya. E39 går gjennom Hylkje. På Hylkjeneset ligg Åsane folkehøgskule, opna 1966 og eigd av IOGT.

Hylkje er òg ein matrikkelgard, med gardnummer 171. Garden er ein av dei minste i utstrekning i Åsane. Folketalet innanfor området til matrikkelgarden var 79 i 2001. Staden har tidlegare oppfylt SSB sin tettstaddefinisjon. Tettstaden Hylkje, som definert av Statistisk sentralbyrå, strekte seg òg gjennom matrikkelgardane Tuft, Almås, Haukås og Breistein.
Ytre Arna

**Ytre Arna** er ein tettbygd stad i Bergen kommune i Hordaland fylke. Staden ligg ved Sørfjorden, på austsida av Bergenshalvøya. 

## Historie
Ytre Arna er eit gamalt industrisamfunn ved Sørfjorden. Arne fabrikker blei grunnlagd her av Peter Jebsen i 1846. I eldre tider vart staden kalla "Ælvæ" etter Blindheimselva som var godt synleg før fabrikken kom.

Inntil 1972 høyrde Ytre Arna til Arna kommune og inntil 1964 til Haus kommune under Osterøy. Dette var naturleg i ei tid då fjordane med båttrafikk batt bygd og kyrkjesokn saman. Det gjekk ferje mellom Haus - Garnes - Votlo og Ytre Arna til slutten av 1970-talet. I dag er Arna ein del av Bergen kommune.

## Geografi
Ytre Arna strekkjer seg langs den vestlege delen av Arnavågen og vidare eit stykkje langs Sørfjorden ved Osterøy som går rundt Osterøy. E16 går gjennom Ytre Arna.
Indre Arna

**Indre Arna** er ein tettstad i Bergen kommune i Vestland. Staden ligg på Bergenshalvøya, inst i Arnavågen som er ein sidearm til Sørfjorden. E16 går gjennom staden, og Arna stasjon på Bergensbanen ligg i Indre Arna.

Indre Arna ligg i Arna bydel.

## Samferdsle og næringsdrift
Bergensbanen og bussterminalen gjer Indre Arna til eit knutepunkt. Store verksemder som Toro og Janusfabrikken driv her. Asko Vest arbeider opp eit stort område til eit bygg på 30.000 kvadratmeter i Arnadalen og kommunen planlegg ein større godsterminal i dalen for NSB.
Espeland i Bergen

: *For andre tydingar av Espeland sjå fleirtydingsida [[Espeland]], mellom anna [[Espeland i Fana]]*
 
**Espeland** er ein tettstad i Arna bydel i Bergen kommune i Vestland. Staden ligg i Arnadalen midt på Bergenshalvøya. Riksveg 580 mellom Indre Arna og Nesttun går over Espeland. Tettstaden har .

På Espeland ligg Janusfabrikken. Espeland haldeplass for Gamle Vossabanen ligg ved Janusfabrikken.

I Moldalia bygde den tyske okkupasjonsmakta i 1942&ndash;1943 Espeland fangeleir for norske og russiske fangar. Den berykta leiren blei etter krigen brukt til internering av landssvikarar, og seinare var den brukt av Sivilforsvaret. Den er no driven som krigsmuseum.

Alliansekorpset Arna held til på Espeland.

## Bakgrunnsstoff
* Espeland fangeleir
* Espeland haldeplass
Etnesjøen

**Etnesjøen**, også kalla berre **Etne**, er kommunesenteret i Etne kommune i Vestland. Tettstaden ligg inst i Etnefjorden og E134 går gjennom staden. Staden har .

## Kjelder
Den dominikanske republikken

**Den dominikanske republikken** er eit land som opptek dei austlege to tredjedelane av øya Hispaniola i Karibia. I vest har landet grense til Haiti. Etter Cuba er Den dominikanske republikken er det nest største landet i Karibia, både i folketal og flatevidd. Folk frå Den dominkanske republikken blir kalla dominikanarar.

Den dominikanske delen av Hispaniola var den første spanjolane busette seg på etter oppdaginga si av «Den nye verda», og hovudstaden Santo Domingo står på UNESCO si liste over verdsarv. Landet fekk sjølvstende i 1821, etter tre hundreår med hovudsakleg spansk styre. Landet har gått gjennom lange periodar med manglande politisk stabilitet og demokrati. USA okkuperte landet frå 1916 til 1924. Diktatoren Rafael Trujillo hadde makta fram til 1961. Den påfølgjande borgarkrigen i 1965 førte til invasjon frå USA og deretter eit autoritært styre frå Joaquín Balaguer i perioden 1966–1978. Etter dette har landet vore eit partamentarisk demokrati, hovudsakleg leia av Leonel Fernández etter 1996.

## Geografi
Hispaniola er ein av Dei store Antillane. Ho er ei fjellrik øy, og republikken omfattar både den høgaste toppen i Karibia, Pico Duarte, og det lågaste punktet, innsjøen Lago de Enriquillo som ligg 44 meter under havoverflata. Mellom fjella og austdelen av landet ligg fruktbare dalar med sukkerplantasjar. I dei lågttliggande områda i sør og aust er det store, tørre savannar. Landet har naturressursar som nikkel, bauxitt, gull og sølv.

### Klima
Den dominikanske republikken har tropisk klima og det meste av året er vêret påverka av nordaustpassaten, som gjev mykje nedbør på nordsida av fjella, medan sørsida vert liggande i regnskuggen. Delar av Cibaosletta og låglandet sør for Cordillera Central får òg lite nedbør. Om sommaren vert passatvinden austleg eller søraustleg, og gjer dermed regn òg i dei sørlege delane av landet. 

Temperaturen er høg året rundt og varierer lite gjennom året. I hovudstaden Santo Domingo er middeltemperaturen for heile året 25&nbsp;°C, og middeltemperaturen varierer frå 24&nbsp;°C i januar og februar til 27&nbsp;°C i juli-september. Hovudstaden får 1385 mm med nedbør i eit normalår og mest nedbør kjem det frå mai til november. 

Den dominikanske republikken vert stundom råka av tropiske orkanar, og særleg er dei sørlege og sørvestlege områda utsett for store øydeleggingar. 

## Administrativ inndeling

Den dominikanske republikken er inndelt i eit distrikt, Distrito Nacional, og 31 provinsar:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Den dominikanske republikk|Den dominikanske republikk]]» frå ,  den 19. mars 2012.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Skånevik

**Skånevik** er ein tettstad i Etne kommune i Vestland. Fram til 1. januar 1965 var Skånevik ein eigen kommune. I 1965 vart han delt mellom Kvinnherad og Etne. Delen som gjekk til Etne hadde 1493 innbyggjarar, og delen som gjekk til Kvinnherad hadde 1189 innbyggjarar. Staden ligg inst i Skånevikfjorden, nær innlaupet til Åkrafjorden. Frå Skånevik går det som del av Riksveg 48 ferje over Skånevikfjorden til Utåker og Matre i Kvinnherad kommune.

## Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for tidlegare Skånevik kommune frå 1920 til 1965:**

## Kjelder
### Fotnotar
Salhus

**Salhus** er ei bygd i Åsane bydel i Bergen kommune i Vestland fylke. Staden er kjend for tekstilfabrikken Salhus Tricotagefabrik, der det var produksjon frå 1859 til 1989. Delar av fabrikklokala er gjort om til Tekstilindustrimuseet, og administrasjonen til Museumssenteret i Hordaland og konserveringsateliera Bevaringstenestene for musea i Hordaland ligg også i fabrikkanlegget.
Statistisk Sentralbyrå reknar Salhus som ein del av den samanhengande tettstaden Bergen, og fører difor ikkje folketalsstatistikk for staden. Så godt som heile tettstaden ligg innanfor grensene til matrikkelgarden Salhus, som i 2001 hadde 725 innbyggjarar. I 1960 var dette talet 1149 innbyggjarar.

I 1954 vart ferjesambandet Salhus-Frekhaug-Flatøy oppretta. Ferjekaien i Salhus vart nedlagd i 1985.

## Sjå òg
* Salhusvinskvetten - ei musikkgruppe med opphav i Salhus
* Salhuskvintetten - ei visegruppe med opphav i Salhus
* Idrettslaget Norna-Salhus - eit idrettslag heimehøyrande i Salhus

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Tekstilindustrimuseet - Museumssenteret i Hordaland
*Bilete frå industristaden Salhus på DigitaltMuseum
Minnesota

**Minnesota** er ein delstat i USA. Hovudstaden er Saint Paul. Minnesota er den 32. delstaten i Sambandsstatane (USA), og vart ein del av USA den 11. mai 1858. 
Namnet kjem av dakota-indianarane sitt namn på Minnesotaelva, *mini&nbsp;sota*. Namnet kan omsetjast med «røyk-kvitt vatn» eller «skyfarga (himmelblått) vatn.» Minnesota kan verta forkorta til **MN** eller **Minn.**

Minnesota er den største staten etter flatevidd i midtvesten i USA. Staten ligg i regionen øvre midtvesten. (Upper Midwest). Det mest bymessige området er kjent som tvillingbyane. I tvillingbyane Minneapolis og Saint Paul, bur kring halvdelen av innbyggjarane i Minnesota. Duluth er ein viktig hamneby. Staten omfattar områda vest for Lake Superior og øvre del av Mississippielva

I staten er det mykje landbruk og matproduksjon. Det finst mange naturressursar. Mange av innbyggjarane i staten stammar frå nordiske innvandrarar. 

Eit kallenamn på staten er «Gopher State» ('jordekorn/kinnposerottestaten', etter ein vitseteikning frå 1858). Andre kallenamn er *Land of 10 000 Lakes* ('landet med 10 000 innsjøar') og *North Star State* ('nordstjernestaten').

## Historikk
Før europeisk kolonisering budde det ulike indianarstammer i området. Ojibweane (chippewa, anishinaabe) og dakotaene budde over store delar. Winnebagoane budde til dels i søraust.

Etter lokal tradisjon var vikingar dei fyrste europearane som kom til området på 1300-talet. Desse skal ha kome frå Sverige og Noreg. Teoriane er basert på funnet av runesteinen Kensington-runesteinen. Mange meiner at runesteinen ikkje er så gamal, eller at han er ei forfalsking. 

Første busetnad av europearar kan ha vore i området ved den seinare byen Stillwater, ved St. Croix-elva. Andre fokuserer på busetnaden kring Fort Snelling, der Minnesotaelva og Mississippielva flyt saman. Fortet var den tidlegaste stasjoneringa av militært mannskap frå USA i området. Fortet er seinare vorte eit historisk minnesmerke.

### Inn i Sambandsstatane
Mestedelen av delstaten vart kjøpt av USA frå Frankrike i 1803 som del av Louisiana Purchase (kjøpet av det franske territoriet Louisiana, eit mykje større område enn delstaten Louisiana). Delar av området var rekna å vera i Northwest Territory (nordvest-territoriet).

Minnesota-territoriet (Minnesota Territory) vart skilt ut frå Iowa Territory (Iowa-territoriet) den 3. mars 1849. Landområdet var ikkje lik den noverande staten, det inkuderte Dakota-territoriet. Seinare vart Dakota-territoriet til delstatane Nord-Dakota og Sør-Dakota. Den austlege delen av Minnesota-territoriet vart den 32. staten i USA den 11. mai 1858.

## Kultur
Stereotypiske innbyggjarar av Minnesota (Minnesotans) er kjende for å ha ymse særkjennemerke. Nokre kjennemerke er sagt å vera lutheranisme, «hot dish,» lutefisketing, veldig nære familieband og familiekjensle, ei sterk samfunnskjensle og ei kjensle av å høyra saman med andre frå heile staten. Etter som det har kome tilflytting frå andre delar av USA er denne kulturen vorten utvatna. Det har òg kome fleire innvandrarar som stammar frå Afrika og Sør-Amerika. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Kårstø

**Kårstø** er eit område i Tysvær kommune i Rogaland fylke. Området vert dominert av Kårstø gassbehandlings- og kondensatanlegg, som vart bygd ut på 1980-talet. Tradisjonelt er det jordbruk og fiskeri som er næringsvegane i området.
Fanahammaren

**Fanahammaren**, også skrive *Fanahammeren*, er ein tettstad i Bergen kommune i Vestland. Staden ligg inst i Fanafjorden, vest på Bergenshalvøya. Riksveg 546 går gjennom Fanahammaren. Staden har .
Europaveg 16

**Europaveg 16** (**E 16**) er ein europaveg som går mellom Londonderry i Nord-Irland i Storbritannia, over Bergen og til Gävle i Sverige, med arm frå Hønefoss til kryss med europaveg 18 i Sandvika i Bærum, der endepunktet for E 16 låg tidlegare. Vegen er kring 1180 kilometer lang, inkludert 190 kilometer i Storbritannia, 630 km i Noreg og 360 kilometer i Sverige. I Storbritannia er korkje E 16 eller andre europavegar skilta som europavegar, men etter eit nasjonalt system.

Den lengste vegtunnelen i verda, Lærdalstunnelen med ei lengd på 24&nbsp;509 meter, ligg på E16. Det gjer òg den over 11,4 kilometer lange Gudvangatunnelen, den nest lengste i Noreg. Mellom Gudvangen og Lærdal er det 51,5 km, og av det 43,0 km i tunnel.

Mellom Bergen og Åsane delar vegen trasé med europaveg 39 og eit lite stykke nord for Belfast med europaveg 18.

Trasé fastlagt av UNECE: Londonderry - Belfast ... Glasgow - Edinburgh ... Bergen - Fagernes - Oslo. I Noreg er E16 skilta mellom Bergen og Riksåsen i Kongsvinger (inkludert arm frå Hønefoss over Sollihøgda til Bærum). Etter omskilting hausten 2012 er delar av tidlegare riksveg 35, riksveg 2 og riksveg 200 del av nye E16 til grensa.

*Det går ikkje ferje Belfast-Glasgow. Alternativ ferje er Belfast - Stranraer (Stena Line, 1,5-3 timer, 9 turar/dag).
*Det går ikkje ferje Edinburgh-Bergen, heller ikkje mellom Newcastle-Bergen

## Knutepunkt

}

|}

## Forlenginga
Oppgavleg enda E 16 i Sandvika, men det vart fremja ynske for UNECE i Genève frå norsk og svensk hald om å forlenge vegen til Gävle i Sverige (via Oslo lufthamn, Gardermoen og Kongsvinger), gjennom omklassifisering av eksisterande veger (, , , . Desse strekninga vart omskilta i 2012 slik at E16 kryssar riksgrensa og endar i Gävle. Det gamle endepunktet i Sandvika er no ei arm på E16.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Europavei 16|Europavei 16]]» frå ,  den 22. mai 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
Ølensvåg

**Ølensvåg** er ein tettstad i Vindafjord kommune i Rogaland fylke. E134 går gjennom Ølensvåg og Riksveg 543 går frå Ølensvåg til Utbjoa.
Sveio

**Sveio** er ein tettstad i som er kommunesenter i Sveio kommune i Sunnhordland i Vestland. Staden ligg ved Vigdarvatnet og Fylkesveg 47 går ved staden. Tettstaden har . 

## Bakgrunnsstoff
* www.sveio.kommune.no
Langevåg på Bømlo

**Langevåg** er ein tettstad i Bømlo kommune i Sunnhordland i Vestland. Staden ligg sør på Bømlo. Riksveg 541 går gjennom Langevåg. Tettstaden har .

## Bakgrunnsstoff
* Bømlo Reiselivslag
Mosterhamn

**Mosterhamn** er ein tettstad i Bømlo kommune i Sunnhordland i Vestland. Staden ligg på øya Moster søraust i Bømlo kommune. Tettstaden har . 

Det er snøggbåtsamband til Bergen og Haugesund/Stavanger frå Mosterhamn. Riksveg 541 gjev vegsamband til resten av Bømlo. 

Mosterhamn er delt i to matrikkelgardar, Mosterhamn vestre med gardsnummer 21 og Mosterhamn austre med gardsnummer 22.

## Bakgrunnsstoff
* Bømlo Reiselivslag
Rubbestadneset

**Rubbestadneset** er ein tettstad i Bømlo kommune i Vestland. Staden ligg på nordaustsida av øya Bømlo. Tettstaden har .

Rubbestadneset har grunnskule, vidaregåande skule, nærbutikk, hotell, bedehus, hurtigbåtstopp, frisørsalong og idrettshall med fotballbane. Rubbestadneset skulekorps vart stifta i i 1958. 

## Industri
Bygda vaks fram rundt Wichmann Motorfabrikk som produserte båtmotorar frå 1903 til 1978. Då selskapet gjekk konkurs, vart det innlemma i finske Wärtsilä Norway AS, som i dag produserer propellar, gir og framdriftssystem, samt vedlikehald på Wichmannmotorar.

Den gamle smia der ein starta produksjonen av motorar står framleis i sentrum, og er i dag nytta som museum og utstillingslokale.
John Cleese

**John Marwood Cleese** () er ein britisk komikar og skodespelar fødd i Weston-super-Mare i Somerset.

Det komiske talentet utvikla Cleese som medlem av *Cambridge Footlights Revue* under studiane ved Downing College i Cambridge.

Han vart internasjonalt berømt som medlem av Monty Python og med fjernsynsserien Fawlty Towers (Hotell i særklasse).

Det opphavlege familienamnet var *Cheese*, men faren (Reginald Francis Cheese), ein forsikringsmedarbeidar, endra namnet til *Cleese* då han gjekk inn i hæren i 1915.

## Fjernsynsseriar
* *The Frost Report* 
* *Frost on Sunday* 
* *Do Not Adjust Your Set* 
* *How to Irritate People* med Michael Palin 
* *[[Monty Python's Flying Circus]]*
* *[[Hotell i særklasse]]* (1975, 1979)

## Filmar
* 1969 - *The Magic Christian*
* 1974 - *Monty Python and the Holy Grail*
* 1979 - *The Life of Brian*
* 1980 - *The Secret Policeman's Ball*
* 1981 - *The Great Muppet Caper*
* 1981 - *Time Bandits*
* 1982 - *Privates on Parade*
* 1983 - *The Meaning of Life*
* 1985 - *Silverado*
* 1986 - *Clockwise*
* 1988 - *A Fish Named Wanda*
* 1993 - *Splitting Heirs*
* 1994 - *Rudyard Kipling's The Jungle Book*
* 1996 - *Fierce Creatures*
* 1999 - *The Out-of-Towners*
* 1999 - James Bond - *The World is Not Enough*
* 2001 - *Rat Race*
* 2001 - *[[Filmen Harry Potter og de vises stein|Harry Potter og de vises stein]]*
* 2002 - *[[Filmen Harry Potter og mysteriekammeret|Harry Potter og mysteriekammeret]]*
* 2002 - James Bond - *Die Another Day*
* 2003 - *[[Shrek]] 2*
Trekt

Ei **trekt** eller **trakt** er ein kjegleforma reiskap med med ein hol tut som vert brukt til å hella væsker eller pulver over i behaldarar med trong opning. 

Trekter vert brukte på kjøken og i laboratorium. 

Trekter til laboratoriebruk er oftast laga av glas eller plast, og vert gjerne brukt til å overføra stoff til målekolbar. 

## Bakgrunnsstoff
Kollsnes

**Kollsnes** er eit område i Øygarden kommune i Hordaland fylke. Området vert dominert av Kollsnes gassanlegg, 

**Kollsnes** er Statoil sitt prosessanlegg for gass som ligg på den sørlege del av Oøy i Øygarden kommune.

Prosessanlegga på Kollsnes i Øygarden vest for Bergen handsamar gassen frå Troll, Kvitebjørn og Visund. Anlegga kan ta imot inntil 120 millionar standard kubikkmeter (Sm3) naturgass i døgeret. Etter at den 6. eksportkompressoren vart installert i 2005, er kapasiteten frå 1. oktober 2006 auka til 143 millionar Sm3 i døgeret.

På Kollsnes vert våtgassen (NGL – natural gas liquids) skild ut av gassen. Tørrgassen vert komprimert før store kompressorar skuvar den ut i røyrsystema som tek gassen ut til kundane.

### Kvitebjørn og Visund
I 1999 vart det teke avgjerd om at gassen frå Kvitebjørn skulle førast i land på Kollsnes. Gassen frå dette feltet har ei samansetjing som gjer han veleigna for vidarehandsaming til oppgraderte produkt. Det vart bygd ein ny fabrikk for ekstraksjon av våtgass frå den rike gassen frå Kvitebjørn. Den nye fabrikken representerte ei investering på i underkant av tre milliardar kroner, og innleidde ein ny epoke på Kollsnes då han vart sett i drift 1. oktober 2004. Frå oktober 2005 vart også gass frå Visund-feltet ført i land på Kollsnes.

Med ein kapasitet på 26 millionar Sm3 gass per døger og stor fleksibilitet, kan det nye NGL-anlegget også foredle gass frå framtidige felt som blir bygde ut.
Nord-Dakota

**Nord-Dakota** er ein delstat i den nordamerikanske staten USA. Han ligg i den delen av USA som vert kalla Midtvesten og har grense mot Minnesota i aust, Sør-Dakota i sør, Montana i vest og mot Canada i nord. Den vestlege halvdelen av staten er òg ein del av The Great Plains. Hovudstaden er Bismarck, medan den største byen er Fargo. University of North Dakota ligg i byen Grand Forks, medan North Dakota State University ligg i Fargo.

## Historie

Nord-Dakota var opphavleg busett av mandanfolk. Nybyggarane busette seg seinare og nokre av desse var mellom anna nordmenn. I dag har 30 % av befolkninga norske anar.
Nord Dakota vart opptatt som den 39. delstaten i USA den 2. november 1889. På 1800-talet vart Nord-Dakota rekna som ein del av den ville vesten. Tidlegare var staten ein del av Dakota-territoriet (oppkalla etter dei innfødde dakotafolka).

## Hovudbyar i Nord-Dakota
* Fargo – om lag 92&nbsp;000 innbyggjarar (2003)
* Bismarck – 56&nbsp;000
* Grand Forks – 53&nbsp;000

## Geografi

Elva Missouri renn gjennom den vestlege delen av delstaten, og dannar innsjøen Lake Sakakawea. Den vestlege delen av staten har eit kupert landskap, og har naturressursar som kol og olje. I aust har Red River of the North forma Red River Valley. Denne regionen er eit fruktbart jordbruksområde. Landbruk har lenge dominert økonomien og kulturen i Nord Dakota.

## Økonomi
Nord-Dakota har det sjuande største jordbruksarealet i USA, med fokus på kornproduksjon - kveite, mais og soyabønner. Med 1,9 millionar storfe er staten mellom dei større kjøttprodusentane i USA. Gardsbruka er relativt store, slik at behovet for landbrukssubsidiar er mindre enn i mange andre av dei store amerikanske jordbruksstatane. Nord-Dakota har den nest største bygg-produksjonen og har den største produksjonen av kveite i USA.

 Kilde: *The World Almanac 2008*, side 45 og 555-587. 

## Kjente personar fødde i Nord-Dakota
* Lynn Anderson – songar
* Carl Ben Eielson – flypioner og polarflygar
* Peggy Lee – songar
* Eric Sevareid – avismann, journalist, og forfattar
* Ann Sothern – skodespillar
Autodafé

Ein **autodafé** (gjennom port. auto-da-fé frå lat. *actus de fide*, ‘trushandling’) var den avsluttande, offentlege delen av ein rettssak mot mistenkte kjettarar, inkludert mistenkte kryptojødar, utført av Den spanske inkvisisjonen (1481–1834) og Den portugisiske inkvisisjonen (1536–1821). Under autodaféen vart dei tiltalte anten dømde eller frikjende, og dei dømde vart ofte avstraffa på staden. Levande brenning var vanleg avrettingsmåte. 

Ordet *autodafé* kan òg brukast om offentleg brenning av skrift og bøker.

## Sjå òg

* trolldomsprosess
Roskilde amt

**Roskilde amt** vart opretta i 1970 ved at Roskilde Amt og byane Roskilde og Køge gjekk saman, etter mindre grenseendringar som fylgje av kommunesamanslåing. Amtet (eller på norsk fylket) var ein del av  hovudstadsregionen i Danmark.

Amtet hadde fylgjande kommunar:

* Bramsnæs kommune
* Greve kommune
* Gundsø kommune
* Hvalsø kommune
* Køge kommune
* Lejre kommune
* Ramsø kommune
* Roskilde kommune
* Skovbo kommune
* Solrød kommune
* Vallø kommune

Fram til  1. januar 2007 var Danmark delt inn i seksten amter. Disse vart erstatta av fem regionar frå same tid.

## Statistisk kjelde
Danmarks Statistik, Statistikbanken.dk
Sjælland

**Sjælland** er den største øya i Danmark, med meir enn 2 millionar innbyggjarar. Ho ligg mellom øya Fyn og Skåne i Sverige. Mellom Fyn og Sjælland ligg sundet Storebælt, som vert kryssa av Storebæltbrua, medan Øresundbrua går over Øresund til Skåne. 

Hovudstaden i Danmark, København, ligg på austsida av Sjælland, i tillegg til øya Amager. Andre større byar på Sjælland er Roskilde, Helsingør, Slagelse, Næstved, Holbæk, Køge, Kalundborg med fleire. 

## Ordsoge
Namnet «Sjælland» tyder anten 'sel-land' eller 'fura land'.
Den gammaldanske forma er *Sialand* (1231), medan den eldste kjende forma er *Siolundi*. Det latinske namnet er *Selandia*, det tyske *Seeland* og det engelske *Zealand*.

## Opphavsoge
I norrøn mytologi vart øya danna då gudinna Gefjon lurte Gylfe, den første svenske kongen av Gylfaginning. Ho fjerna eit stykke land frå Sverige, og flytta det til Danmark, og slik vart øya Sjælland til. Landstykket som vart fjerna frå Sverige vart fylt med vatn og vart innsjøen Mälaren.

## Geografi
Sjælland er hovudsakleg eit morenebakkelandskap med fleire låge dalar, åsar og sletter. Kysten er fot det meste låg og sanddekt med ei rekkje bukter, som Isefjord, Roskilde Fjord og Køge Bugt i aust. Nokre stader finst det klipper, som kalkklipper (*kalkklint* på dansk) ved Stevns Klint og leirklipper ei rekkje andre stader. I nord er det mange sjøar, som Arresø og Esrum sø. Store areal er dyrka mark.

Det høygaste naturlege punktet på øya er Kobanke på 122,9 moh. Det høgaste punktet på 126 moh. er den kunstig anlagte Gyldenløveshøj.

## Folkesetnad
Dei fleste av dei 2&nbsp;208&nbsp;348 innbyggjarane på Sjælland (2013) bur i og rundt den danske hovudstaden København. Den danske dialekten som blir tala her heiter sjællandsk, og er utgangspunktet for riksdansk.

### Byar
* Asnæs
* Frederiksberg
* Greve Strand
* Helsingør
* Holbæk
* København
* Køge
* Nykøbing
* Næstved
* Roskilde
* Slagelse
* Slangerup
* Sorø
* Vordingborg
* Vallensbæk

## Kjelder
The Red Flag

**«The Red Flag»** er ein song skriven av iren Jim Connell i 1889. Han har vore og er mykje bruka i den irske og britiske arbeidarrørsla, og i andre engelsktalande land, iallfall av dei som reknar seg som sosialistar. 

Connell vart fødd i County Meath aust i Irland, og flytta som vaksen til Dublin, der han arbeidde som hamnearbeidar til han vart svartelista for å prøve å fagorganisere arbeidarane. Han fór til London for å bu og arbeide der, og vart inspirert til å skrive ein sosialistisk høgsong etter å ha høyrt ei forelesing i *Social Democratic Federation*. Han sette ned orda medan han sat på toget frå Charing Cross Station til heimen sin i New Cross, i Sør-London. Teksten blir vanlegvis sungen til den tyske julesongmelodien «O Tannenbaum».

I 1920 skreiv Connell: *«Trudde eg at songen ville leve? Ja, den siste linja syner at eg gjorde det: «This song shall be our parting hymn». Eg nølte lenge over denne siste linja. Eg spurde meg sjølv om eg ikkje gjekk over streken. Men eg tenkte at med å skrive denne songen gav eg uttrykk for ikkje berre mine eigne beste tankar og kjensler, men dei beste tankar og kjensler til kvar einaste ekte sosialist eg kjende. Eg avgjorde at siste linja skulle stå.»*

Det er nokre alternative versjonar. For eksempel blir «The workers' flag» somtid sunge i staden for «The people's flag», eller «beneath its fold» i staden for « within its shade». 

## Tekst
::**The Red Flag**

:The people's flag is deepest red, 
:It shrouded oft our martyr'd dead 
:And ere their limbs grew stiff and cold, 
:Their hearts' blood dyed its ev'ry fold. 
  
:Then raise the scarlet standard high, 
:Within its shade we'll live and die, 
:Though cowards flinch and traitors sneer, 
:We'll keep the red flag flying here.

:Look round, the Frenchman loves its blaze, 
:The sturdy German chants its praise, 
:In Moscow's vaults its hymns are sung, 
:Chicago swells the surging throng.
  
:It waved above our infant might 
:When all around seemed dark as night; 
:It witnessed many a deed and vow, 
:We must not change its colour now.
 
:It well recalls the triumphs past; 
:It gives the hope of peace at last: 
:The banner bright, the symbol plain, 
:Of human right and human gain.
 
:It suits today the meek and base, 
:Whose minds are fixed on pelf and place, 
:To cringe before the rich man's frown 
:And haul the sacred emblem down.
 
:With heads uncovered swear we all 
:To bear it onward till we fall. 
:Come dungeon dark or gallows grim, 
:This song shall be our parting hymn.