open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fana Sparebank

**Fana Sparebank** er ein sjølvstendig sparebank som blei etablert i 1878. Banken har ein forvaltningskapital på 19,4 milliardar kroner og er den 16. største sparebanken i landet målt etter gjennomsnittleg forvaltningskapital (2020). I konsernet er det ca 150 tilsette. 

Fana Sparebank har dotterselskapet Fana Sparebank Eiendom AS og Fana Sparebank Boligkreditt AS. Bankens hovudkontor er på Nesttun, den har også avdelingar i Åsane, Markeveien, Lagunen og på Straume (Fjell kommune).

Banken starta som ein liten lokal bygdebank i ei leigd stove på Fanahammeren. I 2008 låg hovudkontora til banken på Nesttun, han hadde òg filialar og kontor i Åsane, Torget, Markeveien, Minde, Midtun, Lagunen og Sandsli.

Administrerande direktør for Fana Sparebank er Lisbet K. Nærø, styreleiar Nils Magne Fjereide.

Dotterselskap og tilknytte selskap
Fana Sparebank Eiendom AS  er eit heileigd selskap av Fana Sparebank . Selskapet er ein veletablert aktør på den lokale eigedomsmarknaden i stor Bergen.
Fana Sparebank Boligkreditt AS  er eit heileigd dotterselskap av Fana Sparebank med konsesjon til å drive kredittføretaksverksemd.
Frende Forsikring  består av søsterselskapa Frende Livsforsikring og Frende Skadeforsikring. Selskapet blei starta i 2007 og har hovudkontor i Bergen. Fana Sparebank er ein av fjorten eigarbankar i holdingselskapet.
Verdipapirføretaket Norne Security  blei etablert i 2008 med hovudkontor i Bergen. Selskapet har tre forretningsområder; netthandel, aksjemekling og corporate finance. Selskapet er eigd av tretten andre frittståande sparebankar og Fondfinans.
Brage Finans  er eit finansieringsselskap med hovudkontor i Bergen som blei stifta i 2010. Banken er representert på eigarsida i selskapa saman med ei rekkje andre sparebankar i Noreg.
Eiendomskreditt AS  blei etablert i 1997 og er eit frittståande kredittføretak eigd av åttifem sparebankar frå heile landet.
I tillegg er også Fana Sparebank medeigar i kredittforeininga for sparebankar.

## Bakgrunnsstoff
* Fana Sparebank
* Fana Sparebank Eiendom 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fana Sparebank|Fana Sparebank]]» frå ,  den 10. desember 2010.*
Profesjonsstudium

Omgrepet **profesjonsstudium** kan ha to tydingar. Det kan bety utdanningar som leiar fram til ulike profesjonar. For eksempel snakkar ein om lege- og jusstudiane som profesjonsstudium, altså profesjonsutdanningar.

Men profesjonsstudium kan òg vise til det å studere profesjonar - altså studium av eit bestemt forskingsfelt. Det siste er hovudformålet til Senter for profesjonsstudier (SPS) ved Høgskolen i Oslo og Akershus.
Wollert Konow (1809–1881)

**Wollert Konow** () var ein norsk gardbrukar, forfattar og stortingsmann.

Konow var fødd i Bergen. Han tok graden Dr.philos. i Göttingen i 1835. I 1839 gifta han seg med Maria Louise Oehlenschläger (1818–1910), dottera til diktaren Adam Oehlenschläger. I 1854 kom han inn på Stortinget for Søndre Bergenhus Amt.

Konow skreiv mellom anna *Skizzer fra Italien* (1839), dramaet *Manfred* (1840) og *Danmark i dets forhold til Tyskland og den Skandinaviske halvøe. Af en nordmand* (2 bd., 1849–50).

Sonen Wollert Konow blei norsk statsminister.

## Kjelder

*
* Tallak Lindstøl: Stortinget og statsrådet, 1814-1914. B. 1 D. 1 : Biografier A-K, side 500, digital utgave
Adam Oehlenschläger

**Adam Gottlob Oehlenschläger** () var ein dansk romantisk forfattar av dikt og skodesepel. Han har mellom anna skrive den danske nasjonalsongen «Der er et yndigt land» og diktet «Guldhornene», som blir rekna som sjølve programdiktet for nordisk romantikk.

## Romantikar

Adam Oehlenschläger var son av ein organist i Frederiksberg. I 1802 vart Adam Oehlenschläger introdusert for den tyske romantikken via den danske filosofen Henrik Steffens, som forøvrig var fødd i Noreg. Steffens og Oehlenschläger hadde ein over 16 timar lang samtale saman som inspirerte Oehlenschläger til å skriva diktet «Guldhornene». Diktet handlar om dei to eldgamle Gallehus-horna, med innskrift på urnordisk språk. Horna hadde vorte oppdaga etter år 1630 i Danmark, men hadde nyleg vorte stolne, noko som vert tematisert i diktet av Oehlenschläger. «Guldhornene» vert i dag rekna som det fyrste meisterverket frå dansk romantikk; perioden som går under namnet den danske gullalderen.

Same året debuterte Adam Oehlenschläger med *Digte 1803*, der «Guldhornene» var inkludert. I diktsamlinga tok han med fleire lyriske dikt, samt dramaet *Sanct Hansaften-Spil*. I desse åra var han ein svært produktiv diktar, og fylgte opp med *Poetiske Skrifter* (1805). Det mest kjende verket frå denne diktsamlinga er dramaet *Aladdin - eller Den forunderlige Lampe*, som er tydeleg inspirert av eventyrsamlinga 1001 natt. I *Nordiske Digte* (1807) nyttar Oehlenschläger motiv frå norrøn mytologi og kongesogene i episke dikt og to tragediar. Den mest kjende av tragediane er *Hakon Jarl hin Rige*.

Deretter, då den livskraftige ungdomstida var over, var det slutt for produktiviteten hans Oehlenschläger. Det vart også vanskelegare kår for diktarane no, i og med at England gjekk til åtak på København i Napoleonskrigane. Tragedien om Håkon Jarl vart likevel mykje lesen i Noreg seinare på 1800-talet, særleg i skulen. I 1809 vart Oehlenschläger professor i estetikk ved Universitetet i København.

Oehlenschläger gifte seg med Christiane Heger i 1810, og fekk fleire born. Han gav ut nokre fleire romansesyklusar i åra som fylgde, men er mest kjend for å ha skrive teksten til «Der er et yndigt land» i 1819.

Oehlenschläger døydde i 1850, kort etter syttiårsdagen sin, og er gravlagd i heimbyen Frederiksberg.

## Verkliste

* *Digte 1803* (1802)
* *Poetiske Skrifter* (1805)
* *Nordiske Digte* (1807)
* *Helge* (1814)
* *Hroars Saga* (1817)
* *Nordens Guder* (1819)
* *Ørvarodds Saga* (1841)
* *Dina* (1842)
* *Kjartan og Gudrun* (1848)
* *Erindringer* to bind, (1850-1851)

## Kjelder
* Fidjestøl, Kirkegaard, Aarnes, Aarseth, Longum og Stegane: *Norsk litteratur i 1000 år* (1996), LNU, s. 201-202: Adam Oehlenschläger. Dette avsnittet er skrive av Peter Kirkegaard.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Adam Oehlenschläger ved Kalliope
Wollert Konow (1779–1839)

**Wollert Konow** () var ein norsk kjøpmann og stortingsmann frå Bergen. 

Konow var son var kjøpmannen Friedrich Ludwig Konow (1746–98) og Anna Hedvig Rieck (1756–1810) og bror av August og Thomas Konow. Han gifta seg med Cecilie Catharina Krogh (1777–1821) i 1800.

Wollert Konow arbeidde for faren med eksport, men verksemda gjekk konkurs då faren døydde. Med hjelp frå agenten Wollert D. Krohn starta han og broren August verksemda Konow & Co., som blei det største firmaet på Vestlandet innan fiskeeksport og kornimport. Landet dreiv omfattande utanrikshandel og hadde store skipsfartsinteresser og omfattande bankierverksemd. 

Konow var stortingsmann for Bergen 1815–16 og 1827–28. Han døydde i Venezia.

Han var far til Carl Konow (1806–76) og farfar til Harald Georg Christian Konow (1841–83), Wollert Konow (S.B.) (1845–1924) og Wollert Konow (H.) (1847–1932).

## Kjelder

*Wollert Konow – utdypning – 1 (NBL-artikkel)
*
Hedmark distriktshøgskole

**Hedmark distriktshøgskole** (**Hedmark DH**) vart etablert i 1977 på Rena i Åmot kommune. Denne distriktshøgskolen vart i 1994 ein del av den nye Høgskolen i Hedmark. 

Skolen tilbaud studiar i økonomiske og administrative fag. Evenstad skogskole og Blæstad landbruksskole vart i 1989 ein del av Hedmark DH.
Wow av Kylie Minogue

«**Wow**» er ein dansepopsong av den australske songaren Kylie Minogue spelt inn til det tiande studioalbumet hennar, *[[X av Kylie Minogue|X]]* (2007). Songen vart skriven av Minogue, Greg Kurstin og Karen Poole, og vart produsert av Kurstin. Songen kom ut som andresingel frå albumet i Australia og Storbritannia i februar 2008 til blanda mottaking. Han vart utgjeven som den tredje singelen frå albumet i Europa i juni 2008.

## Utgjeving og listeplasseringar
«Wow» vart først utgjeven 16. februar 2008 i Australia og New Zealand, og deretter i Storbritannia to dagar etter. «Wow» var opphavleg meint å vere den første singelen i USA, men vart trekt tilbake. Seinare vart «All I See» den einaste singelen frå albumet som vart utgjeven i USA. Minogue nytta fleire songar frå albuminnspelinga som bonussongar. «Cherry Bomb» var B-sida på den første britiske singelen, og er ein rein electropopsong. B-sida på den andre singelen i Storbritannia og den australske singelen var «Do It Again», som er ein electropop- og dansepopsong med element av house, medan den tredje låten var «Carried Away». 

«Wow» debuterte på 32. plassen på UK Singles Chart, og klatra til nummer fem to veker seinare. Songen nådde ellevteplassen i Australia og vart på hitlistene i seks veker. I USA nådde singelen nittandeplass på Billboard-danselistene.

## Musikkvideo
Videoen viser Minogue i dans i ein futuristisk nattklubb omgjeven av dansarar. Videoen byrjar med silhuetten til Minogue mot ein opplyst bakgrunn. Ho er kledd i ein kvit treningsdrakt og omringa av ei gruppe dansarar. Minogue og dansarane opptrer føre ein opplyst bakgrunn gjennom heile videoen.

## Format og sporliste

;Britisk CD 1
#«Wow»
#«Cherry Bomb»

;Britisk CD 2
#«Wow»
#«Do It Again»
#«Carried Away»
#«Wow» (Video)

;Australsk CD
#«Wow»
#«Do It Again»
#«Carried Away»
#«Wow» (Death Metal Disco Scene Mix)

;Europeisk CD 1
#«Wow»
#«Can't Get You Out of My Head» (Greg Kurstin Mix)

;Europeiske CD 2
#«Wow»
#«Wow» (Death Metal Disco Scene Mix)
#«Wow» (CSS Remix)
#«Wow» (Video)

## Toppliste

## Utgjevingshistorie

## Kjelder
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wow (Kylie Minogue song)|Wow (Kylie Minogue song)]]» frå  og «[[:nb:Wow (Kylie Minogue-sang)|Wow (Kylie Minogue-sang)]]» frå , den 10. desember 2010.*

## Bakgrunnsstoff
*Songteksten på MetroLyrics
Ole Olsen Qvam

**Ole Olsen Qvam** () var ein lensmann, gardbrukar og stortingsmann frå Vang i Oppland.

Qvam var son til ein gardbrukar på Leirhol i Vang. Faren døydde tidleg og mora gifta seg oppatt til garden Kvam i same bygda. Han hadde gode evner og fekk etter konfirmasjonen i to år undervisning av presten i Vang. Sidan var han kontorist hos lensmannen i Vang, og etter at denne døydde tok han over lensmannsstillinga. Han kjøpte garden Kvale, ein gard som han dreiv fram til eit mønsterbruk.

Qvam var 2. representant frå Kristians amt på Stortinget 1821, 1822 og 1824. På alle tingsamlingane var han medlem av Lagtinget. I 1821 var han medlem av fire komitear og i 1824 av komiteen om jordbruk og fedrift. Han var medlem av riksretten mot Herman Wedel Jarlsberg, men var utskoten i riksrettssaka mot Thomas Fasting.

Han døydde på garden sin i Vang i 1832.

## Kjelder
* 
*
Nils Trondsson Thune

**Nils Trondsson Thune** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Vang i Oppland. Helge N. Thune var sonen hans.

Thune tok over farsgarden Tune i 1855. Sidan var han gardbrukar der til han døydde. Han var medlem av heradsstyret i Vang frå 1862, og vart omgåande vald til ordførar. Dette ombodet hadde han til 1877, same året som han trekte seg frå forlikskommisjonen etter sju års teneste.

Thune representerte Kristians amt på Stortinget 1871-76. Åra 1871-74 var han medlem av justiskomite nr 2, 1875-76 av justiskomiteen. Thune vart hausten 1879 vald til 2. representant til Stortinget frå valkrinsen sin. Før året var omme, døydde han på garden sin i Vang.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Simen Ivarsson Fliflet

**Simen Ivarsson Fliflet** () var ein norsk gardbrukar, stortingsmann og ordførar frå Fåberg i Oppland.

Fliflet var son av ein lensmann og gardbrukar på Smestad i Fåberg. Sjølv var han kontorist hos futen på Toten i tre år. Frå 1821 var gardbrukar på Hersaug i Ringsaker. Han var ordførar i Ringsaker 1839-43 og sidan medlem av heradsstyret 1853-57 og frå 1859. Også medlem av forlikskommisjonen i fleire år.
 
Han var 4. representant for Hedemarkens amt på Stortinget 1836 og på omframstortinget 1836-37. Medlem av næringskomiteen.

Fliflet døydde på garden sin i Ringsaker i 1861.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Thomas Jørstad

**Thomas Hansson Jørstad** () var ein gardbrukar og stortingsmann frå Fåberg i Oppland. Arne Kristoffersson Jørstad var farfar hans.

Jørstad var son av ein gardbrukar. Sjølv gjekk han på Lillehammer lærde skule før han i 1870 tok over farsgarden i Fåberg. I 1889 måtte han gå frå garden, som vart kjøpt av eit syskjenbarn. Eit par år seinare tok han over garden Døsen i bygda Vingrom i Fåberg og busette seg der. Han var frå 1891 kontrollør ved brennevin- og malttilverkinga, frå 1913 til 1921 med tittelen brennerikontrollør. I 1914 selde Jørstad garden sin og busette seg i Lillehammer by.

Jørstad var medlem av heradsstyret og sat i formannskapet. Han representerte Kristians amt på Stortinget 1880-88. Medlem av budsjettkomiteen 1880-82?, av Lagtinget 1866-88 og konstitusjonskomiteen 1886-88.

Han døydde i Lillehammer i 1931.

## Kjelder
* 
* 
*
Arne Kristoffersson Jørstad

**Arne Kristoffersson Jørstad** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Fåberg i Oppland. Han var farfar til Thomas Jørstad.

Far hans var gardbrukar i Fåberg. I 1808-09, 1812 og 1814 var Jørstad utkommandert til hæren. Der gjorde han teneste som grensevakt og deltok ved transportar. Han tok i 1809 over farsgarden og dreiv han til han skøytte han vidare.

Jørstad var valmann 1814-30. I 1827 var han 3. varamann til Stortinget, sjølv vart han vald til stortingsmann og representerte Kristians amt på Stortinget 1830. Han var då medlem av bankkomiteen.

Jørstad var forlikskommissær 1822-48, og varaordførar 1838-39 i det fyrste heradsstyret i Fåberg.

Han døydde på slektsgarden i Fåberg i 1874.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Jon Jonsson Harildstad

**Jon Jonsson Harildstad** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Østre Gausdal i Oppland.

Han var son til ein gardbrukar på Vålen i Østre Gausdal. Sjølv var han gardbrukar på Harildstad i bygda Nord-Fron frå 1832 til 1866. I 1837 kom han med i det fyrste heradsstyret, der han var ordførar i mange år.
 
Harildstad var valmann frå 1835 til 1866. Han vart sjølv vald til stortingsmann 1845-54 og 1862-66. På alle tingsamlingane var han medlem av gasje- og pensjonskomiteen, frå 1851 var han også medlem av Lagtinget.

Han døydde på garden sin i 1884.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Kristian Gundersson Fougner

**Kristian Gundersson Fougner** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Østre Gausdal i Oppland.

Fougner tok over farsgarden Søndre Fogner i 1845 og dreiv han heilt fram til 1890. Han var medlem av heradsstyret 1848-91, 32 år var han med i formannskapet, ordførar i mange år. Medlem av forlikskommisjonen i mange år. Direktør i Gausdal sparebank.

Fougner representerte Kristians amt på Stortinget 1859-64 og 1874-76, samt perioden 1880-82. I den siste valbolken var han opphavleg 1. varamann, men møtte heile bolken i staden for avdøde Nils Trondsson Thune. Han var medlem av konstitusjonskomiteen 1859-60, 1862-63, 1874-76 og 1880-82. På omframstortinget 1864 var han medlem av komiteen om Schjelde-tollen, medlem av Lagtinget 1874-76 og 1880-82, røysterettskomiteen 1875-76 og i 1880-82 av valkomiteen.

Han var medlem av dei kongelege kommisjonane om høvesvis skogtilhøva i «Folden» i 1873, og folkeskulelova i 1884.

Fougner døydde på garden sin i Østre Gausdal i 1896.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Jon Svennsson Vålen

**Jon Svennsson Vålen** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Østre Gausdal i Oppland.

Vålen var gardbrukar på farsgarden. Han var ordførar i heradsstyret frå 1852 til -79, og medlem av same frå 1883. Frå 1851 var han med i forlikskommisjonen, elles sparebankdirektør og valmann i over 20 år.

Vålen representerte Kristians amt på Stortinget frå 1865 til 1873. Både i 1865-66 og 1868-69 var han medlem av protokollkomiteen, medan han i perioden 1871-73 hadde sete i konstitusjonskomiteen.

Han døydde av magekreft på garden sin i Gausdal i 1894.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Olaf Anton Thommessen

:*For informasjon om den nolevande Venstre-politikeren, sjå [[Olaf Henning Thommessen]]. For komponisten, sjå [[Olav Anton Thommessen]].*

**Olaf Anton Thommessen** (), også **Olav** eller **Ola**, var ein norsk journalist og politikar, kjend som redaktør i avisa *[[Verdens Gang (1868–1923)|Verdens Gang]]* (1868–1923).

Han vart utdanna cand. jur. i 1877 og vart tilsett i avisa *[[Verdens Gang (1868–1923)|Verdens Gang]]* i 1876. Frå 1878 til 1910 var han også redaktør i avisa, og gjorde ho til det viktigaste dagbladet for venstresida i Noreg. Gjennom sterkt politiske og polemiske leiarartiklar var han for ei tid den personen med størst innverknad i norsk presse.

Han var aktiv under sprenginga av partiet Venstre i 1880-åra, der han var ein av leiarane for fraksjonen «det reine Venstre». Han knytte seinare sterke band til Christian Michelsen og vart ein av leiarane for partiet Frisinna Venstre som vart danna i 1909.

Etter ei konflikt med den økonomiske leiinga i Verdens Gang vende han redaksjonen ryggen og starta bladet *[[Tidens Tegn]]*, der han var redaktør og utgjevar fram til 1917.

Ein lite flatterande karikatur av Thommessen er hovudperson i romanen *[[Redaktør Lynge]]* av Knut Hamsun frå 1893.
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Olaf Anton Thommessen|Olaf Anton Thommessen]]» frå ,  den 10. desember 2010.*  

## Litteratur
* Christopher Hals Gylseth: *En forbannet svartmusket redaktør. Olav Thommessen og hans tid*, Tiden, Oslo 2006
Legat

Eit **legat** er ei pengegåve som blir gitt til personar som oppfyller bestemte kriterium. Det finst legat for fleire ulike formål, som stipend for ungdom under utdanning eller støtte til livsopphald for eineforsørgjarar eller vanskelegstilte. Det finst òg mange legat for kunstnarar og musikarar.

Eit legat kan bli oppretta dersom ein person testamenterer ein sum med pengar til eit bestemt føremål. Det blir så oppretta eit styre som får i oppgåve å forvalte desse pengane og fordele midla etter gitte kriterium. Pengane blir gjerne investert i fond eller aksjar med låg risiko, og det er avkastinga som blir fordelt mellom verdige søkjarar.

## Bakgrunnsstoff
*Legatsiden
*Legater og stipender - ABC Startsiden 
*fou.no - Forskning og utdanning
Legat (fleirtyding)

**Legat** kan vise til:
*Legat, ei pengegåve gitt til eit bestemt føremål
*Legat (romersk), ein romersk embetstittel
*Legat (diplomati), ei gamal nemning på eit diplomatisk sendebod med spesielle fullmakter
** under dette paveleg legat, eit paveleg sendebod med spesielle fullmakter
Sør-Østerdal tingrett

**Sør-Østerdal tingrett** er ein førsteinstansdomstol under Eidsivating lagdømme. Tingretten ligg i Elverum i Hedmark fylke og dekker kommunane Elverum, Åmot, Trysil, Våler og Åsnes. Domstolen består av sorenskrivar, éin dommar og to dommarfullmektigar.

## Bakgrunnsstoff
* Sør-Østerdal tingrett
Nord-Østerdal tingrett

**Nord-Østerdal tingrett** er ein førsteinstansdomstol under Eidsivating lagdømme. Tingretten ligg i Tynset i Hedmark fylke og dekker kommunane Alvdal, Engerdal, Folldal, Os, Rendalen, Stor-Elvdal, Tolga og Tynset. Domstolen består av sorenskrivar og én dommarfullmektig.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nord-Østerdal tingrett|Nord-Østerdal tingrett]]» frå , den 7. desember 2012.* 

## Bakgrunnsstoff
* Nord-Østerdal tingrett
Den brende jords taktikk

**Den brende jords taktikk** eller **brend jords taktikk** er ein militær taktikk som går ut på å øydeleggje alt som kan brukast av fienden medan ein sjølv rykker fram eller særleg trekkjer seg ut av eit område. Utrykket stammar frå praksisen med å brenne avlingane for å hindre fienden matkjelder, sjølv om han ikkje avgrensar seg til matlager, men òg kan omfatte øydelegging av husly, transportmiddel, kommunikasjonsmiddel og industrielle ressursar og fordriving av folk frå området. Ofte har desse handlingar ein like stor eller større nytteverdi i moderne krigføring sidan moderne hærar vanlegvis tek med seg sine eigne matforsyningar. Praksisen kan utførast av ein hær i fiendtleg territorium, eller av ein hær på eige territorium. Taktikken kan òg innebere å setje opp dødsfeller eller mineleggje husly, transportmiddel osb

## Krigar der taktikken er blitt brukt
* Vlad Tepes brukte den brende jords taktikk med stor effekt i 1462 under invasjonen til tyrkarane av Valakia. Denne taktikken var så effektiv at tyrkarane returnerte heim utan å ha vore i slag.
*Under napoleonskrigane vart taktikken brukt med militær suksess både i Spania og Russland.
* I den amerikanske borgarkrigen sette general Sherman i verk denne taktikken under marsjen sin til havet.
* Under den andre kinesisk-japanske krigen (1937-1945) øydela kinesiske soldatar demningar i eit forsøk på å oversymje landet for å forsinke framrykkinga til japanske soldatar. Denne taktikken førte til oversymjinga av Huang He i 1938.
* Indonesia og proindonesiske militsar brukte taktikken i tida rundt lausrivinga til Aust-Timor i 1999.
* Under andre verdskrigen sette tyske troppar i verk taktikken for alle områda på Murmanskfronten som dei måtte trekkje seg ut av sommaren og hausten 1944, i Sovjetunionen (Russland), på Lapplandsfronten i Finland og i Noreg. Òg Sovjetunionen brukte denne taktikken under krigen.

*Under Golfkrigen i 1990, då irakiske styrkar blei drivne ut av Kuwait, sette dei fyr på  over 600 kuwaitiske oljebrunnar. Brannane bleistarta frå januar til februar 1991, og den siste blei sløkt i november 1991.

;I Noreg
* Under den store nordiske krigen nytta Peter Motzfeldt og norske dragonar taktikken mot invaderande svenske styrkar på Dovrefjell. Dei brann fleire gardar, og hindra dermed dei svenske styrkane frå å gå over Dovrefjell. 

*Tvangsevakueringa og nedbrenninga av Finnmark og Nord-Troms av den tyske okkupasjonsmakta under andre verdskrigen  førte til at all busetnad og infrastruktur i norske område nord og austom Lyngen vart øydelagt for å hindre at dei invaderande, sovjetiske styrkane frå aust fekk tilgjenge på forsyningar. Dei tyske styrkane sine systematiske og totale rasering av landsdelen denne siste krigsvinteren vart av kong Olav omtalt som den største katastrofen i norsk historie sidan svartedauden. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Brente jords taktikk|Brente jords taktikk]]» frå ,  den 11. desember 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Overgjevinga i Perevolotsjna

**Overgjevinga i Perevolotsjna** var kapituleringa til nesten heile den svenske armeen den 11. juli 1709. Heile den ein gong så imponerande svenske armeen vart utsletta etter nederlaget i slaget ved Poltava og bana veg for russisk siger i sen store nordiske krigen.

## Bakgrunn

Etter nederlaget i Poltava hadde Karl XII planar om å føre den svenske armen over Vorskla nær landsbyen Bjeliki, sør for Poltava og inn i området til tatarane. Morgonen etter slaget vart det ikkje gjeven ordre etter at dei drog frå Novo Sensjary, og marsjen heldt fram langs høgrebreidda av Vorskla. Det låg ein vadestad over elva nær Kisjenka, men ingen av offiserane oppdaga denne og styrken marsjerte vidare til Perevolotsjna fem kilometer lenger unna.

## Overgjevinga
Ved Perevolotsjna fekk kong Karl sjansen til å styrte framom med ein styrke på 1500 mann til osmanske området av general Adam Ludwig Lewenhaupt og andre erfarne offiserar. Av årsakene til at kongen ønskte å krysse der var ønske om å raskt kom seg attende til Polen. I følgje planen til Karl, skulle Lewenhaupt følgje han over Dnepr, men generalen valde å bli verande attende å kommandere armeen. Karl gav Lewenhaupt ordre om å føre armeen over Vorskla og inn i det tatar-kontrollerte området, og han lovde å utføre denne ordren.

Morgonen den 1. juli kom general Mensjikov frå nord med ein russisk styrke på mindre enn 9&nbsp;000 mann, hovudsakleg kavaleristar. Lewenhaupt ønskte ikkje kamp mot russarane, og etter eit møte og avstemming mellom dei høgare offiserane, valde armeen å kapitulere.

## Følgjer for krigen
Overgjevinga medverka til den russiske sigeren i den store nordiske krigen. Svenskane hadde ikkje lenger ein arme på kontinentet og resten av Det svenske imperiet var nærast forsvarslaust. Russland var no på offensiven, medan Sverige var under hardt press for å få samla saman ein ny arme for å forsvare seg sjølv. General Lewenhaupt vart fengsla og døydde i russisk fangenskap i 1719. Kong Karl gjorde ingenting for å få han fri, men flykta til Bender i det som då var Det osmanske riket.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Surrender at Perevolochna|Surrender at Perevolochna]]» frå ,  den 11. desember 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
**Nordisk familjebok*, eit svensk leksikon frå mellom 1904 og 1926.
Glåmdalen

**Glåmdalen** er ei nyare nemning for distriktet kring elva Glåma, særleg nytta om landskapa Odalen og Solør. I vidare tyding blir namnet nytta òg om Østerdalen.

Sju kommunar i Hedmark fylke samarbeider i Glåmdal regionråd som er eit interkommunalt regionrådssamarbeid:
* Sør-Odal
* Nord-Odal 
* Kongsvinger
* Eidskog (medrekna sjølv om det ikkje høyrer til Glåmas nedbørsfelt.)
* Grue
* Åsnes
* Våler

Distriktet har til saman 53 155 innbyggarar (1. juli 2009) og dekker 5 285 kvadratkilometer. Regionsenteret er byen Kongsvinger. Distriktet blir dekt av lokalavisa Glåmdalen som òg dekker Nes i Akershus. Industrinettverket 7sterke er eit samarbeid mellom føretak i området.

## Andre inndelingar
Prostier under Hamar bispedømme:
* Solør, Vinger og Odal prosti (alle sju kommunane)
Tingrettar under Eidsivating lagdømme:
* Glåmdal tingrett (Sør-Odal, Nord-Odal, Kongsvinger, Eidskog og Grue)
* Sør-Østerdal tingrett (Åsnes og Våler blant andre kommunar)
Tidlegare futedøme under Hedemarkens amt:
* Vinger og Odal futedøme (Sør-Odal, Nord-Odal, Eidskog, Vinger og Austmarka sokn i Kongsvinger)
* Solør futedøme (Grue, Åsnes og Våler, Brandval sokn i Kongsvinger, )

## Bakgrunnsstoff
* Glåmdal regionråd
Hornugle

**Hornugle** (*Asio otus*) er ei ugle i gruppa *[[Asio]]*.

## Kjenneteikn
Hornugla har ei lengd på 31–37 cm og eit vengespenn på 86-98 cm. Ho veg om lag 280 gram. Fuglen har lange øyretufsar som kan reisast rett opp. Hoa er større enn hannen og har mørkare fjørdrakt. Dei brunaktige fjørene er loddrett streka. Fuglen er spraglete og vatra i svartbrunt, rustgult og kvitt på oversida. Bryst og buk er rustgule og kvite med svartbrune langsflekkar. Tarsen og tærne er heilt fjørkledde. På den sittande fuglen når vengen nedom stjerten. Den andre handsvingfjøra er innskåren i den ytre fana, den første i den indre. Iris er oransjefarga. Hornugla er vanskeleg å sjå om dagen då fuglen kamuflerer seg ved å sitte på ei grein tett inn til trestamma. Ho dreg saman fjørdrakta og kroppen og får ein ekstra avlang utsjånad.

## Læte
Territoriesongen til hannen er dempa, men kan bere ein kilometer eller meir. Dei gjennomtrengande tiggeropa ungane ytrar når dei er ute av reiret ber minst like langt.

## Utbreiing og taksonomi
Hornugla lever over store delar av Palearktis, frå det nordlege Afrika og Europa i vest gjennom det nordlege Asia austover til Kina og Japan og sørover til det nordvestre India. Vidare finst fuglen over store delar av Nord-Amerika sør til det nordlege Mexico. Fuglane som hekkar i nord er trekkfuglar eller lever nomadisk, dei i sør er standfuglar. 

Hornugla vert delt i fire underartar:
* *Asio otus tuftsi* – hekkar i frå vest i Canada sørover og austover til det nordlege Mexico og det sørlege Texas.
* *Asio otus wilsonianus * – hekkar i det sørlege og søraustre Canada sørover gjennom det sentrale USA.
* *Asio otus otus* – hekkar i Europa, Asia og Nord-Afrika.
* *Asio otus canariensis* – hekkar endemisk på Kanariøyane 

## Biotop og leveområde i Noreg
Hornugla er rekna som ein livskraftig art i Noreg. Ho hekkar i alle fylke, men spreidd i dei nordlege delane av landet. Vanlegast er fuglen i lågareliggande delar av Sørlandet, Austlandet og Trøndelag. Fuglane likar best i jordbrukslandskap med blanding av dyrka mark og barskog, og finst så høgt til fjells som barskogen strekker seg. Skogen treng fuglane spesielt for å gøyme seg om dagen.

## Føde
Hornuglene er nattfuglar som jaktar på smågnagarar, og også litt insekt.

## Hekking
Fuglane finn seg gjerne kvistreir etter kråke, skjor eller ekorn. Hoa legg 3–5 egg. Egglegginga skjer frå seint i mars til midt i mai. Hoa rugar i 25–30 døgn. Begge foreldra matar ungane.

## Trekkvanar
Etter som hornuglene er nomadiske er det vanskeleg å snakke om ein norsk hekkebestand, men stort sett er det slik at fuglane i Noreg er trekkfuglar som kjem hit i mars-juni og reiser sørover og sørvestover stundom heilt til Spania. Nokre individ kan overvintre i Noreg når og der det er mykje smågnagarar og lite snø.

## Kjelder
* Norsk Fugleatlas, 1994.
* Hornugle ''Asio otus'' (Linnaeus, 1758) ved artsdatabanken.no
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Hornuggla|Hornuggla]]» frå ,  den 11. desember 2010.*  
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Anne Evenstad

**Anne Evenstad** () var ein norsk gardbrukar og legatstiftar.

## Liv og virke
Anne Olsdotter Evenstad var fødd på husmannsplassen Kjølhammar under garden Atneosen i noverande Stor-Elvdal kommune. 

Ho var trulova med Ole Olsen Evenstad (1827–1859) som var son av Ole Olsen Evenstad (1798–1859). Han døydde like før dei skulle gifte seg i 1859. Anne fekk likevel sonen deira, Ole. Same året døydde òg farfaren til den ufødde Ole, som testamenterte til Anne og den ufødte Ole kvar sin halvpart av Evenstad. Ho vart difor gardbrukar på storgarden Evenstad i Østerdalen.

I 1859 vart Anne Evenstad gift med Erik Bergersen Messelt (1825-1867).

Sonen Ole døydde barnlaus i 1891, og Anne arva heile Evenstadgodset.

Anne oppretta mange legat og var ein stor velgjerar. Etter at ho døydde kjøpte kommunen garden Evenstad. I 1912 vart Evenstad skogskole oppretta på garden etter ei legatgåve frå Anne.

## Kjelder
* Anne Evenstad i Norsk Biografisk Leksikon
* Anne Evenstad i lokalhistoriewiki
Boris Kurakin

**Boris Ivanovisj Kurakin** () var den første permanente russiske ambassadøren i utlandet og ein av dei næraste medarbeidarane til Peter den store. Han var òg svogeren til tsaren, då han var gift med Eudoxia Lopukhina.

Han stamma frå ein av dei eldste kongelege familiane frå Storfyrstedømmet Moskva. Han hadde tidlegare delteke i dei militære styrkane og dei første diplomatiske oppdraga hans var å reise til Roma i 1707 for å unngå at paven anerkjende kandidaten til Karl XII til den polske trona, Stanisław I Leszczyński. Seinare deltok han i slaget ved Poltava.

Frå 1708 til 1712 representerte han Russland i London, Hannover og Haag. Ved Freden i Utrecht sat han med alle russiske fullmakter. Frå 1716 til 1722 var han ambassadør i Paris.

I 1723 prøvde han utan hell å få arrangert eit ekteskap mellom Elisabeth av Russland og Ludvig XV av Frankrike. Året etter var han tilbake i Paris som ambassadør og vart verande på denne posten til han døydde. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Boris Kurakin|Boris Kurakin]]» frå ,  den 11. desember 2010.*
Glåmdal tingrett

**Glåmdal tingrett** er ein samanslått førsteinstansdomstol (2006) under Eidsivating lagdømme. Tingretten ligg på Kongsvinger i Hedmark fylke og dekker kommunane Kongsvinger, Sør-Odal, Nord-Odal, Eidskog og Grue. Domstolen består av to dommarar og to dommarfullmektigar. Embetsleiar etter samanslåinga er sorenskrivar Lars Mæhlumshagen.

## Sjå òg
* Tingrett

## Bakgrunnsstoff
* Glåmdal tingrett
Hedmarken tingrett

**Hedmarken tingrett** er ein førsteinstansdomstol under Eidsivating lagdømme. Tingretten ligg på Hamar i Innlandet fylke og dekker kommunane Hamar, Ringsaker, Stange og Løten. Domstolen består av sorenskrivar Ola P. Svor, fire dommarar og to dommarfullmektigar.

## Sjå òg
* Tingrett

## Bakgrunnsstoff
* Hedmarken tingrett
Han-dynastiet

**Han-dynastiet** var ei kinesisk herskarslekt som hadde makta i Kina frå 200-talet f.Kr. til 200-talet e.Kr. Denne tida er rekna som ein gullalder i kinesisk historie, og dynastiet har gjeve namn til den største kinesiske folkegruppa, han-kinesarar.

Han-dynastiet var den første kulturelle blomstringsperioden etter at Kina vart samla i 221 f.Kr. Under dette dynastiet vart det innført eit strengt sentralisert embetsmannsstyre. 

Dynastiet blir delt inn i to greiner, Vestre Han (206 f.Kr–8 e.Kr.) og Austre Han (23–220 e.Kr.). Mellom dei kom «opprørsdynastiet» Xin (9–23 e.Kr.).

## Han-keisarar

Lista oppgjev regjeringsår og identifiserer keisarane med deira ærenamn, som dei fekk etter at dei døydde.

## Kjelder
*Qin og Han-dynastiene. Store norske leksikon
*
Iver O. Lunde

**Iver Olsson Lunde** () var ein gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Vågå i Oppland.

Lunde tok over farsgarden Lunde i Våga i 1859. Han var fleire år ordførar i heradsstyret, forlikskommissær og sparebankdirektør. Lunde representerte Kristians amt på Stortinget 1868-69 og 1871-73. I den fyrste perioden var han medlem av militærkomiteen, i den andre av kyrkjekomiteen.

Han døydde på slektsgarden i Våga i 1904.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Peder Olsson Brandvold

**Peder Olsson Brandvold** () var ein norsk gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Nord-Fron i Oppland.

Brandvold var son av ein gardbrukar i Nord-Fron. Sjølv gifta han seg til garden Toksen og busette seg der. I 1863 overtok han også farsgarden. Han var medlem av heradsstyret 1860-69, i fleire år var han ordførar. Medlem av forlikskommisjonen 1871-91 og sparebankdirektør.

Brandvold representerte Kristians amt på Stortinget 1874-76 og 1877-79. Begge tingbolkane var han medlem av budsjettkomiteen.

Han døydde på garden sin, Toksen, i Nord-Fron i 1892.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Sigurd Blekastad

**Sigurd Ivarsson Blekastad** () var ein norsk landhandlar, gardbrukar og stortingsmann frå Sel i Oppland.

Blekastad var son til ein gardbrukar i Sel. Han gjekk eit par vintrar på Christopher Bruun sin folkehøgskule og hadde ei kort elevtid på Askov og på Kold sine folkehøgskular i Danmark. Ei kort tid var han huslærar hos Bjørnstjerne Bjørnson. Frå 1866 var han gardbrukar og landhandlar i Vågå. I 1890 vart han tilsett som kontrollør ved brennevins- og malttilverkinga. Blekastad var medlem av heradsstyret og tidvis varaordførar.

Blekastad representerte Kristians amt på Stortinget frå 1883 til 1897. I den fyrste valbolken, 1883-85, var han medlem av vegkomiteen. Frå 1886 var medlem av jarnbanekomiteen, sekretær i denne frå 1889 til -97. 1886-97 medlem av valkomiteen. Sekretær i Odelstinget 1889-91 og i Stortinget 1892-94, medlem av Lagtinget 1892-97. Grunna sjukdom vart han permittert 5. mai 1897. Om sommaren same året døydde han heime i Vågå.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914. Biografier A-K  side 102, digital utgåve

## Bakgrunnsstoff
*
Ole Johannesson Staff

**Ole Johannesson Staff** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Østre Toten i Oppland.

Staff arbeidde i Vågå, der han ei tid fungerte som lensmann. Han gifta seg til garden Graffer i Lom kommune, og var sidan gardbrukar der.

Staff representerte Kristians amt på Stortinget 1836-42. Både i 1836, 1836-37, 1839 og 1842 var han visesekretær i Odelstinget og medlem av budsjettkomiteen, i 1842 også medlem av komiteen om skysslova.

Han døydde på garden sin i Lom i 1861.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Ole Larsson Hammerstad

**Ole Larssen Hammerstad** () var ein norsk gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Østre Toten i Oppland. Han var far til Hans Olsson Hammerstad. Peder Paulsen Balke var farbror hans.

Far til Hammerstad var gardbrukar på Østre Toten. Sjølv fekk han etter han var konfirmert privatundervisning hos ein kapellan i mellom anna tysk og fransk, engelsk lærte han seg sjølv. I 1839 vart han gardbrukar på Nordli i Sørum, to år seinare overtok han slektsgarden Hammerstad, der mor hans var i frå. Hammerstad var medlem av heradsstyret i Østre Toten 1848-71, ordførar i 1849, 18568-61 og 1870-71.

Hammerstad representerte Kristians amt på Stortinget 1857-60 og 1865-69. Han var 1857 medlem av gasje- og pensjonskomiteen, 1859-60, 1865-66 og 1868-69 av både militærkomiteen og valkomiteen, samt 1865-66 av traktatkomiteen og 1869 av røysterettskomiteen. Han var medlem av kommisjonar om høvesvis skysslova 1858, skattestellet 1860, og vernepliktslova 1864.

Hammerstad døydde på garden sin i Østre Toten i 1873.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Arne Hansson Baggerud

**Arne Hansson Baggerud** () var ein norsk lærar, lensmann, gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Nordre Land i Oppland.

Baggerud var frå garden Baggerud som faren dreiv i Nordre Land. Sjølv var han omgangsskulelærar frå 1820, i perioden 1826-36 var han huslærar. År 1836 vart han gardbrukar på Lid i heimbygda. Frå 1856 var han også lensmann i Nordre Land.

Baggerud var medlem av heradsstyret frå 1838, dei fyrste 18 åra var han i formannskapet. Han var med i forlikskommisjonen 1845-56. I 1845 fekk han oppretta ein høgre allmennskule i Land. Han var ordførar i Nordre Land frå 1849 til 1856.

Til Stortinget 1842 vart Baggerud vald til 1. varamann. I 1845 var han 4. representant frå Kristians amt og hadde så plass på alle storting fram til 1858. På ny stortingsmann 1862-66 og 1871-76. Baggerud var i 1845 medlem av kyrkjekomite nr 2, 1848 av kyrkjekomite nr 1 og i 1851 av kyrkjekomiteen, trykkekomiteen og adressekomiteen. Sidan 1854 var han medlem av valkomiteen, når han hadde stortingsplass. Sameleis var han medlem av Lagtinget frå 1857 når han sidan møtte på Stortinget. Elles var han medlem av militærkomiteen 1854, 1857, 1862-63, 1865-66 og 1871-74. På tingsamlingane 1854, 1857, 1858 var han medlem av valkomiteen. Han var 1857 medlem av komiteen om fengselslova, 1858 av finanskomiteen, 1862-63 og 1871-73 av jarnbanekomiteen. Også i fleire komitear som drøfta særlege saker var han medlem. Baggerud var med i deputasjonane som Stortinget sende til Eidsvoll 17. mai 1864, Christiania 4. november same år, til Haugesund i 1872 og til kroninga i Trondheim i 1873.

Baggerud døydde på garden sin i Nordre Land sommaren 1880. 12. mai 1885 vedtok Stortinget å stille opp ei portrettbyste av han i Stortinget.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Peter Olsen Horgen

**Peter Olsen Horgen** () var ein norsk gardbrukar, ordførar og stortingsmann frå Gran i Oppland.

Horgen var gardbrukar på farsgarden frå 1852. I 1857 vart han sparebankkasserar. Han var medlem av heradsstyret i Gran og ordførar i fleire år. 1868-69 var han 5. representant frå Kristians amt på Stortinget, medlem av justiskomite nr 1. For valperioden 1877-79 var han 2. varamann frå same valkrinsen. Han møtte i 1877 frå 3. mai og heile 1879-sesjonen i staden for Hans Olsson Hammerstad. I 1877 var han medlem av justiskomiteen, 1879 medlem av protokollkomiteen.

Han døydde på garden sin i Gran i 1899.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Iver L. Hvamstad

**Iver Larssen Hvamstad** () var ein norsk gardbrukar og stortingsmann frå Brandbu i Oppland.

Hvamstad var son til ein gardbrukar. Sjølv vart han seimarist frå Asker i 1867, og var deretter lærar ved Gran høgre allmennskule og brukar av garden Hilden i Brandbu. Han var ordførar i heradsstyret i mange år og forlikskommissær.

Hvamstad var stortingsmann 1880-85 frå Kristians amt. I den fyrste tingbolken 1880-82 var han medlem av budsjettkomiteen, i den andre av tollkomiteen. I 1883-sesjonen var han permittert frå 21. april. Han sa i 1885 frå seg attval.

## Kjelder
* 
*
Nedre Romerike tingrett

**Nedre Romerike tingrett** er ein førsteinstansdomstol under Eidsivating lagdømme. Tingretten ligg på Lillestrøm i Akershus fylke og dekker kommunane Lørenskog, Skedsmo, Rælingen, Fet, Aurskog-Høland, Sørum, Gjerdrum og Nittedal. Domstolen består av sorenskrivar Bernt Bahr, sju dommarar og fire dommarfullmektigar.

## Bakgrunnsstoff
* Nedre Romerike tingrett
Øvre Romerike tingrett

**Øvre Romerike tingrett** er ein førsteinstansdomstol under Eidsivating lagdømme. Tingretten ligg på Eidsvoll i Akershus fylke og dekkjer kommunane Eidsvoll, Ullensaker, Nannestad, Hurdal og Nes. Domstolen består av sorenskrivar Randi Haukebø, tre dommarar og to&ndash;tre dommarfullmektigar.

## Bakgrunnsstoff
* Øvre Romerike tingrett
Valdres tingrett

**Valdres [[tingrett]]** er ein førsteinstansdomstol under Eidsivating lagdømme, og ligg på Fagernes i Oppland fylke. Domssoknet er identisk med distriktet Valdres, det vil seie kommunane Etnedal, Nord-Aurdal, Sør-Aurdal, Vang, Vestre Slidre og Øystre Slidre. Domstolen består av sorenskrivar Pål Prestesæter og éin dommarfullmektig.

## Historikk
**Valdres heradsrett** blei skipa i 1786 ved deling av ''Hadeland, Land og Valdres'' heradsrett. Domstolen heldt til i Aurdal fram til 1979, då den flytta til rådhuset på Fagernes. I 2002 blei nemninga endra til **Valdres tingrett**.

## Bakgrunnsstoff
*Valdres tingrett

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Valdres tingrett|Valdres tingrett]]» frå ,  den 7. desember 2012.*
Gjøvik tingrett

**Gjøvik tingrett** er ein førsteinstansdomstol under Eidsivating lagdømme. Tingretten ligg på Gjøvik i Oppland fylke og dekker kommunane Gjøvik, Lunner, Gran, Søndre Land, Nordre Land, Østre Toten og Vestre Toten.

Tingretten vart oppretta den 1. januar 2009 ved at Toten tingrett og Hadeland og Land tingrett vart slått saman.

Domstolen består av sorenskrivar Ingjerd Thune, tre dommarar og tre dommarfullmektigar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gjøvik tingrett|Gjøvik tingrett]]» frå ,  den 7. desember 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
*Gjøvik tingrett
Nord-Gudbrandsdal tingrett

**Nord-Gudbrandsdal [[tingrett]]** er ein førsteinstansdomstol under Eidsivating lagdømme, og ligg i Vågåmo i Oppland fylke. Han dekker dei nordlege delane av Gudbrandsdalen, eller kommunane Dovre, Lesja, Lom, Nord-Fron, Sel, Skjåk og Vågå. Domstolen består av sorenskrivar Ståle Hovden og éin dommarfullmektig.

## Historikk
**Nord-Gudbrandsdal heradsrett** har funnest like lenge som det norske sorenskrivarembetet, unnateke perioden 1719-1731, då domstolane i Nord- og Sør-Gudbrandsdal var slegne saman. Domssoknet femna opphavleg om same område som i dag, og dessutan Sør-Fron og Øvre Folldal. I 1734 blei både Nord-Fron og Sør-Fron overflytta til Sør-Gudbrandsdal heradsretts domssokn, og 1864 blei Øvre Folldal overflytta til Nord-Østerdal domssokn.
Nord-Fron kom tilbake til Nord-Gudbrandsdal i 1909, men høyrde i perioden 1966-1977 på ny til Sør-Gudbrandsdal. I 2002 blei nemninga endra til **Nord-Gudbrandsdal tingrett**.

## Bakgrunnsstoff
*Nord-Gudbrandsdal tingrett
Sør-Gudbrandsdal tingrett

**Sør-Gudbrandsdal [[tingrett]]** er ein førsteinstansdomstol under Eidsivating lagdømme, og ligg på Lillehammer i Oppland fylke. Han dekker dei sørlege delane av Gudbrandsdalen, eller kommunane  Lillehammer, Gausdal, Øyer, Ringebu og Sør-Fron. Domstolen består av sorenskrivar Elisabeth B. Løvold, éin dommar og éin dommarfullmektig.

## Historikk
**Sør-Gudbrandsdal heradsrett** har funnest like lenge som det norske sorenskrivarembetet, unnateke perioden 1719-1731, då domstolane i Nord- og Sør-Gudbrandsdal var slegne saman. Domssoknet femna om same område som i dag, unnateke Sør-Fron, og i tillegg Sollia sokn i noverande Stor-Elvdal kommune.

I 1734 blei domssoknet utvida ved at både Nord-Fron og Sør-Fron blei overflytta frå Nord-Gudbrandsdal, men i 1841 blei Nord-Fron, Sør-Fron, Ringebu, Sollia og Øyer frådelt og skipa det nye Mellom-Gudbrandsdal heradsrett. Sør-Gudbrandsdal domssokn omfatta frå då av berre noverande Lillehammer og Gausdal.

I 1909 blei Mellom-Gudbrandsdal heradsrett lagt ned og Sør-Fron, Ringebu og Øyer kom tilbake til Sør-Gudbrandsdal. I perioden 1966-1977 var også Nord-Fron ein del av domssoknet. I 2002 blei nemninga endra til **Sør-Gudbrandsdal tingrett**.

## Bakgrunnsstoff
*Sør-Gudbrandsdal tingrett
Toten tingrett

**Toten tingrett** var ein førsteinstansdomstol på Gjøvik under Eidsivating lagdømme og omfatta kommunane Gjøvik, Vestre og Østre Toten. Frå 1. januar 2009 vart Toten tingrett og Hadeland og Land tingrett slått saman og bytta namn til Gjøvik tingrett. 

Toten tingrett heit før den siste domstolsreformen *Toten sorenskriveri*. Dette var ei forenkling av *Toten, Vardal og Biri sorenskriveri*, som var det opphavlege namnet. Som det namnet seier, omfatta sorenskriveriet dei tre gamle prestegjelda Toten, Vardal og Biri, som altså svarar til dei tre noverande kommunane Gjøvik, Østre og Vestre Toten. Sorenskriveriet har sidan 1696 vore ei særs stabil administrativ eining, med berre små grensejusteringar. Dette står i kontrast til Toten fogderi, som opplevde mange geografiske omskiftingar. Mellom dei få grensejusteringane var overføringa av gardane Hol og Skomakarbekken i Feiring til Eidsvoll sorenskriveri i 1844/45.

Dei første sorenskrivarane budde på sine eigne gardar, men i 1813 vart Enge og delar av Underslaus ved den seinare tettstaden Kapp lagt ut til sorenskrivargard. Men truleg var det først sorenskrivar Erichsen (1853-1859) som budde på eigendommen. Over ein periode på 120 år var dette skrivargard, med fleire kjente personlegdomar som sorenskrivarar. Mellom anna budde Johan Castberg der i si tid som Toten-skrivar (1906-1924). 

Bystyret i Gjøvik gjorde fleire forsøk på å få flytta sorenskrivarkontoret til byen, mellom anna i 1906, men først i 1972 lykkast dei. Då fekk sorenskrivariet nye lokale på Gjøvik, i den nyoppførte rutebilstasjonen i Strandgata 13. Desse lokala ligg ca. 300 meter sør for det nye tinghuset som er bygd i samband med samanslåinga.

## Sjå òg
* Tingrett

## Kjelder og litteratur
* Gjørvad, O. (red.): *Totens bygdebok II*, Oslo 1953, s. 157 og 347-361. 
* Mollgard, Reidar: *På fedres gamle veier. Gjøvik bys historie gjennom 100 år*, s. 261.
Hadeland og Land tingrett

**Hadeland og Land tingrett** var inntil 2008 ein førsteinstansdomstol under Eidsivating lagdømme. Tingretten låg på Brandbu i Oppland fylke og dekte kommunane Gran, Lunner, Jevnaker, Søndre Land og Nordre Land. Domstolen bestod av tre dommarar.  Denne tingretten er no slått saman med Toten tingrett til den nye Gjøvik tingrett på Gjøvik. Jevnaker kommune vart imidlertid overført til Ringerike tingrett på Hønefoss.

## Sjå òg
* Tingrett
* Gjøvik tingrett

## Bakgrunnsstoff
* Hadeland og Land tingrett