open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zepto

**Zepto** (symbol **z**) er eit SI-prefiks i SI-systemet som står for 10−21 eller 1/1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000. 

Det vart teke inn i systemet i 1991. Zepto kjem frå fransk *sept*, som tyder *sju*, fordi det tilsvarer 1000−7.
### Kjelde:
* Justervesenet
Yokto

**Yokto** (symbol **y**) er eit SI-prefiks i SI-systemet som står for 10−24 eller 1/1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000. 

Merka at ein stor Y står for Yotta, den største nemninga i SI-systemet.

Det vart teke inn i systemet i 1991. Yokto kjem frå gresk όχτώ, som tyder *åtte*, fordi det tilsvarer 1000−8.
Val Brembana

**Val Brembana** er ein dal i Lombardia nord i Italia. Han er kalla opp etter elva Brembo, som renn gjennom dalen. 

Dei bergamaskiske Alpane utgjer nordsida av dalen, mest kjend Tre Signori og Diavolo di Tenda, medan Bergamosletta ligg i sør. I aust grensar dalen til Valle Seriana og i vest til Valle Imagna.

Dei største busetnadane i dalen er Zogno, San Pellegrino Terme og Piazza Brembana.
Val Brembana er òg kjend for Simone Pianetti-massakeren, der sju mennske vart skoten og drepne i 1914. Pianetti vart aldri tatt for drapa.

## Skiområdet

Valle Brembana er òg namnet på skiområdet som dekkjer Foppolo, Valtorta og Piazzatorre.

## Veg

Hovudvegen i Val Brambana er N 470. Dalen er forbunde til Valtellina via Passo San Marco.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Val Brembana|Val Brembana]]» frå ,  den 26. november 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
Casentino

**Val Brembana** er ein dal i Italia som utgjer den øvste delen av elva Arno fram til Subbiano.

Han er ein av fire dalar i provinsen Arezzo. Fjellet Falterona der Arno startar frå er den nordlege grensa til dalen, mellom Casentino og Romagna. Aust for dalen ligg Alpe di Serra og Alpe di Catenaia, som skil Casentino frå dei høgaste delane av Val Tiberina. I vest ligg Pratomagno med Valdarno Superiore på andre sida. Delar av dalen er ein del av Campigna nasjonalpark.

Casention har ein variert topografi og inneheld både sletter og fjell dekte av store skogar. Fjella har trekt til seg mange store helgenar. Det var her St. Romuald eremitasjen ved Camaldoli, og to hundre år tidlegare oppretta Frans av Assisi heilagdomen La Verna her, hovudkvarteret til fransiskanarordenen.

Dei største kommunane i dalen er Bibbiena og Poppi, og av mindre stader finn ein Capolona, Castel Focognano, Castel San Niccolò, Pratovecchio, Stia og Subbiano. 

Casentino er nemnd i songen «Ich hab in Penna einen Liebsten wohnen» frp *Italieniches Liederbuch* av Hugo Wolf.

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Casentino|Casentino]]» frå ,  den 26. november 2007.*
Valle di Comino

**Valle di Comino** er ein dal i provinsen Frosinone sentralt i Italia. Han strekkjer seg frå San Biagio Saracinisco til Vicalvi og grenser opp til Abruzzifjella. 

Namnet på dalen kan sporast tilbake til *Cominium* i antikken. I verket til Livius om historia til Orma er det fleire referansar til Cominium som åstaden for eit slag med samnittane rundt år 300 f.Kr. Enkelte meiner at byen San Donato er antikkens Cominium, medan andre meiner det var Vicalvi. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Comino Valley|Comino Valley]]» frå ,  den 26. november 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Titus Livius 
* http://www.valledicomino.it/
Val di Sole

**Val di Sole** eller **Valle di Sole** er ein dal i provinsen Trento i Italia. Dalen går frå aust til vest og den øvre delen av elva Noce renn gjennom han. Av sidedalar finn ein Val di Peio som strekkjer seg mot Ortler. Delen av dalen frå Ossana til Mostizzolo vart kalla Val di Sole, medan resten òg vert kalla Val Vermiglio.

Av busetnadar i dalen finn ein Vermiglio, Peio, Dimaro, Croviana og Malè (den største byen).

Val Vermiglio strekkjer seg til Tonalepasset og på den andre sida av passet byrjar dalen til elva Oglio som renn til Edolo. I nordvest grensar dalen til Ortlergruppa med nasjonalparken *Parco Nazionale dello Stelvio*, i sørvest til Adamellogruppa med naturreservatet *Parco Naturale Adamello Brenta*. I sør ligg skisenteret Madonna di Campiglio, like oppfor Campo Carlo Magno, eit pass som fører til Val Rendena.

I aust endar dalen ved Mostizzolo og Val di Non, som strekkjer seg sørover til Adigedalen nord for Trento.

## Bakgrunnsstoff
* http://www.valdisole.net

## Kjelde
Val Gardena

**Val Gardena** (tysk *Gröden*; ladinsk *Gherdëina*) er ein dal i Trentino-Alto Adige nord i Italia. Han er ein av fem dalar i Dolomittane der majoriteten talar ladinsk. Dialekten av ladinsk som vert tala i denne dalen vert kalla *gardenese* på italiensk, *grödnerisch* på tysk og *Val Gardena* på ladinsk.

Val Gardena er ein austleg sidedeal til Isarcodalen og strekkjer seg oppover mot Sella i aust. 

## Landsbyar
Det er tre landsbyar i dalen: 
* Urtijëi (it: *Ortisei*; ty: *St. Ulrich*)
* Sëlva (it: *Selva*; ty: *Wolkenstein*)
* Santa Cristina (it: *Santa Christina*; ty: *St. Christina*)

## Sport
Val Gardena har eit ishockey-lag, HC Gherdeina, som spelar i italiensk Serie A2.

Carolina Kostner er ein kjend kunstløpar og søskenbarnet Isolde Kostner er ein kjend alpinkøyrar frå området. 

## Turisme
Dalen har stor turisttrafikk både sommar og vinter. Det er rundt 15&nbsp;000 sengeplassar her og ein finn 84 skiheisar, 176 km med alpintløyper og 98 km med langrennsløyper. Om sommaren er det fjelltur som lokkar turistar til dalen. I 1970 vart alpin-VM arrangert her og det vert årleg arrangert verdscup i alpint.

## Bilete

Fil:Selva Val Gardena.jpg|Landsbyen Sëlva
Fil:Sassolungo.jpg|Sasslonch er kjennemerket for Val Gardena. Fjellet er 3181&nbsp;moh.
Fil:Wolkenstein 4614.jpg|Sëlva


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Val Gherdëina|Val Gherdëina]]» frå ,  den 27. november 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* gardenaholidays.com
* Turistside
Giudicarie

**Giudicarie** (òg kalla **Val Giudicarie** og **Valli Giudicarie**) er ein dal aust i Trentino, nord i Italia, som inneheld dei øvre delane av elvene Sarca og Chiese.

## Kjelde
Mugello

**Mugello** er ein dal nord for Firenze i Italia. Mellom Mugello og Santernodalen ligg Futapasset.

I antikken låg dalen i grenseområdet mellom ligurarane (der Magellistamma gav namn til dalen), etruskarane og gallararne. Den romerske koloniseringa etterlet få spor sidan Mugello hovudsakleg var eit jordbruksområde. I mellomalderen vart det bygd mange borger i området, som seinare vart nytta av Republikken Firenze. Fleire familiar i byen bygde villaer her, som Medicifamilien sine Cafaggiolo og Trebbio. I nyare tid har den kunstige innsjøen Bilancino vorte danna på elva Sieve.

## Busetnadar
* Borgo San Lorenzo 
* Scarperia 
* Barberino di Mugello 
* San Piero a Sieve 
* Vicchio 
* San Godenzo

## Kjelde
Myrmenn

**Myrmenn** var eit uttrykk som vart nytta om norske borgarar som på 1800-talet skaffa seg stemmerett ved å kjøpa verdilaus jord, gjerne myr. Årsaka til dette var at den norske grunnlova fram til 1884 berre gav stemmerett til dei som eigde matrikulert jord.

Det var Venstre som tok opp Marcus Thrane sin gamle ide om å kjøpa *myrlappar* til eigedomslause. I lovverket var det ikkje sett noko krav om kor stor desse myrlappane skulle vera. Arbeidarsamfunnsleiar Andreas Hølaas frå Kristiania var ein av dei som leia arbeidet med å registrera *myrmenn*. Christian Hornemann Knutsen ein av pionerane i arbeidarrørsla, organiserte for same sak eigne stemmerettstog 17. mai. Denne gongen greidde ikkje juristar å hindre slike oppkjøp og valet vart ein stor siger for Venstre i 1882. Eigedomslause grupper som fekk stemmerett omfatta husmenn, tenestefolk, handverkarar og juristar.

I 1884 vart reglane for stemmerett endra, slik at borgarar med årleg inntekt over 800 kroner i byane og 500 kroner på landsbygda fekk stemmerett. Vidare vart grunnlova endra same år, slik at jord måtte ha ein verdi over 20 kroner for å bli matrikulert. For jord som var matrikulert hadde lova inga tilbakeverkande kraft.

I 1898 vart lov om allmenn stemmerett for menn vedteke og ordninga med myrmenn mista krafta si. Kvinner måtte venta til 1909 før dei fekk stemmerett og til 1913 før dei fekk allmenn stemmerett ved stortingsval.

På Ekne i Levanger kommune er det reist ein bauta over myrmenn som kjøpte verdilaus grunn her.

## Kjelder
* Bull Edvard: *Arbeiderbevegelsens historie i Norge. (Bind 1, 1850.1900*). Tiden Norske Forlag.
Surrealisme

**Surrealisme** er ei kunstretning i biletkunsten og litteraturen som oppstod i byrjinga av det 20. hundreåret og var inspirert av det umedvitne, slik dette vert definert i psykoanalysen.

Surrealismen var påverka av Freud og teoriane hans om det undermedvitne. Den teoretiske og ideologiske grunngjevinga for kunstretninga stod frå 1921 fyrst og fremst den franske forfattaren, kunstteoretikaren og kritikaren André Breton for ved at han mellom anna skreiv dei ulike surrealistiske manifesta (les Manifestes du surréalisme). 

Ordet surrealisme tyder *over realiteten* eller *utover realiteten*. Retninga freista å framstille det umedvitne ved å nytte som middel forvrenging av røyndomen og framandgjering. Forfattarar, målarar og skulptørar søkte grunnlaget for kunstuttrykka i menneskets eigen røyndom i det umedvitne, nytta inntrykk frå rus og draum som inspirasjonskjelde, freista å utvide medvitet og røynda på globalt nivå og å forkaste alle gjeldande verdiar. Surrealismen inneber difor ei anarkistisk oppfatning av kunsten og av verda.

## Surrealistiske biletkunstnarar
* Hans Arp (1887–1966)
* Leonora Carrington (f. 1917)
* Giorgio de Chirico (1888–1978)
* Salvador Dalí (1904–1989)
* Paul Delvaux (1897–1994)
* Oscar Dominguez (1906–1957)
* Marcel Duchamp (1887–1968) 
* Edgar Ende (1901–1965)
* Max Ernst (1891–1976)
* Alberto Giacometti
* Rudolf Hausner (1914–1996)
* Frida Kahlo (1907–1954)
* René Magritte (1898–1967)
* Robert Matta (1912–2002)
* Joan Miró (1893–1983)
* Richard Oelze (1900–1980)
* Meret Oppenheim (1913–1985)
* Wolfgang Paalen (1905–1959)
* Kay Sage (1898–1963)
* Yves Tanguy (1900–1955)

## Surrealistiske forfattarar
* Antonin Artaud (1896–1948)
* André Breton (1896–1966)
* René Char (1907–1988)
* René Crevel (1900–1935)
* Robert Desnos (1900–1945)
* Paul Eluard (1895–1952)
* Joyce Mansour (1928–1986)
* Octavio Paz (1914–1998)
* Gisèle Prassinos
* Benjamin Péret (1899–1959)
* Raymond Queneau (1903–1976)
* Philippe Soupault (1897–1990)
* Tristan Tzara (1896–1963)
* Boris Vian (1920–1959)

## Surrealistiske fotografar
* Paola Pivi
* Man Ray

## Surrealistiske filmskaparar
* Luis Buñuel (1900–1983)

## Kjelder
* Byggjer i utganspunktet på Wikipedia på bokmål, versjonen av 27.11.07

## Bakgrunnsstoff
* Teksten til det surrealistiske manifestet.
* André Breton. *Manifestes du surréalisme*. [Paris] 1985: Gallimard; Folio/essais 5. ISBN 978-2-07-032279-4 ISBN 2-07-032279-3
Dimnøya

**Dimnøya** er ei øy i Ulstein kommune. Dimnøya vert ofte brukt som namn på øya for å skilje mellom øya og krinsen. Det er to grunnkrinsar på øya: Sundgota med 1024 innbyggjarar (2014) og Dimna med 288 innbyggjarar (2014). På Sundgota finn vi daglegvarebutikk (SPAR Straumane), Hasund skule og Sundgot bedehus. Krinsen Dimna, som ligg på den vestlege delen av øya, hadde tidlegare eigen skule. Av hussamlingar elles kan nemnast Røyra, Ertesvågane, Gjerdsbakkane, Kleiva, Dimnasund, Åsen, Kjerringhaugane, Sundgotmarka og Skjerva. 

Øya er knytt saman med bru til Hareidlandet. Dei austlege delane av øya er definert av SSB til å vere ein del av tettstaden Ulsteinvik. 

På øya finn ein også skipsverftet Kleven Verft som mellom anna har levert fleire hurtigruter. 

Øya har to idrettslag, Dimna IL ( friidrett) og Hasundgot IL (fotball). 

Fylkesveg 26 i Møre og Romsdal går frå krysset med Riksveg 61 ved Hasund til Dimnasund og deretter rundt øya. Køyreturen tek cirka 15 minutt.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Kleven Maritime 
* Dimna IL
* Hasundgot IL
Marsden Point

**Marsden Point** er eit nes i Whangarei Harbour, nær Whangarei på New Zealand, nær nordspissen til havbukta Bream Bay. Det er også eit større industriområde der det einaste oljeraffineriet i landet, Marsden Point Oil Refinery ligg. To store, nedlagde kraftverk, Marsden A og Marsden B, ligg også her. 

## Plan om jarnvegsutbygging
Heilt frå 1970-åra har det kome framlegg om å byggja ei sidelinje, Marsden Point Branch, frå jarnvegslinja North Auckland Line for å yta transporttenester til verksemdene i Marsden Point-området, så vel som til ei djupvasshamn det er framlegg om å byggja. No i 2007, er arbeidet med å sikra byggjegrunn for ei linje i gang.

## Referansar
Maurslukarar

**Maurslukarar** (Vermilingua) er ein underorden på fire gomlarar som er kjend for å eta maur og termittar. Saman med dovendyr høyrer til dei ordenen Pilosa.

Maurslukarane omfattar:

fil:Ós formiguer pigmeu.jpg|Dvergmaurslukar *(Cyclopes didactylus)*
fil:Myrmecophaga tridactyla - Phoenix Zoo.jpg|Kjempemaurslukar *(Myrmecophagus tridactyla)*
fil:DirkvdM tamandua.jpg|Nordleg tamandua *(Tamandua mexicana)*
fil:TamanduaTetradactylaKeulemans.jpg|Sørleg tamandua *(Tamandua tetradactyla)*


## Bakgrunnsstoff

*
Val Müstair

**Val Müstair** (tysk *Münstertal*, italiensk *Val Monastero*) er ein kommune og ein dal i distriktet Inn i den sveitsiske kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . 

Dalen strekkjer seg inn i Italia og grensar til Fuornpasset, (2&nbsp;149 moh) med Sør-Tyrol på andre sida og Vinschgau-Val Venosta (914 moh). 

Kommunen vart skapt 1. januar 2009 då Tschierv, Fuldera, Lü, Valchava, Santa Maria Val Müstair og Müstair vart slått saman.

Benediktinarklosteret St. Johannes ved Müstair er ein verdsarvstad som truleg vart grunnlagd av Karl den store. 

Dei viktigaste landsbyane i Val Müstair er Tschierv (1660 meter), Valchava (1412 meter), Santa Maria (1375 meter), Müstair (1247 meter) (i Sveits) og Taufers im Münstertal i Sør-Tyrol. Ingen av sidedalane er busette, men vegen over Umbrailpasset (og Stelviopasset) går via Santa Maria.

Største delen av dalen ligg i kantonen Graubünden i Sveits. Ein liten del ligg i regionen Trentino-Alto Adige (Sør-Tyrol) i Italia. Grensa går i om lag 1&nbsp;245 meter høgd mellom Müstair og Taufers-Tubre på 1240 meter.

Elva som renn gjennom dalen er Ram (*Il Rom* eller *Rombach*).

## Kjelde

## Bakgrunnsstoff
* Turissem Val Müstair -- Turistside
* St. Johannes- kloster
* Kart
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Honoratus Halling

**Honoratus Halling** (), også omtalt som Honoratius, var ein norsk prest, redaktør og indremisjonær og avhaldsmann. Han grunnla Indremisjonen i Kristiania, som i dag heiter Kirkens Bymisjon, og var den første redaktøren av det oppbyggelege bladet For fattig og rik.

Honoratus Halling var fødd i Nord-Odal.

Han var garnisonsprest og seinare sokneprest i Horten, der han var den første ordføraren, og var pådrivar og seinare formann i forstandarskapet for realskulen der, som blei oppretta i 1857.

Ved midten av 1800-talet verka han ved Enerhaugen i Kristiania (no Oslo) der han danna eit kristeleg arbeidarsamfunn som motvekt til den radikale Thrane-rørsla, organiserte ei sparingsordning for arbeidarar som seinare blei til Spareskillingsbanken, og starta bladet *For Fattig og Rik*, som kom ut for første gong i 1848 og nådde opplag på 30&nbsp;000. Bladet blei seinare organ for Det norske lutherske indremisjonsselskap, og gjekk først inn i 2001, då det blei erstatta av *[[Agenda 3:16]]*. 

Halling var gift to gonger, først med Fredrikke Petrine Weiergang som han gifta seg med i 1844 i Mandal. Den andre kona hans var Marie Henriette Bomhoff.

Frå 1864 og fram til 1875 var Honoratus Halling sokneprest i Lom kommune i Gudbrandsdalen. I 1875 vart Halling utnemnd til sokneprest for Østre Aker, og familien flytte dit. Saman med kona Marie stifta han Østre Akers Børnehjem i 1882. Han døydde i 1886 på Ljan i Kristiania. 

Fleire gater er kalla opp etter han, mellom anna Prestegaten og Hallingsgate i Horten og Prost Hallings vei på Bryn i Oslo.

## Sjå òg
* Julius Bruun
* Lars Oftedal
* Gjendine Slålien

## Kjelder

* Trygve Wyller: «STAT OG OMSORG - AUTENSITET OG KALL» (PDF) - Noen momenter til en kritisk belysning av diakoni i det moderne samfunnet
* Borre Historielag, Borreminneredaksjonen: «Gatenavn og deres opprinnelse» 
* Utdjupande artikkel om Halling i NBL, skriven av Åsmund Svendsen.
Val d'Ultimo

**Val d'Ultimo** (tysk *Ultental*) er ein 40 km lang fjelldal vest i provinsen Bolzano i Italia. Elva Falschauer *(it. Valsura)* renn gjennom dalen og er ei av sideelvane til Adige *(ty. Etsch)* frå høgre. Dalen går frå sørvest til nordaust, parallelt til den nedre Vinschgaudalen, og ligg sør for Merano *(ty. Meran)*. Den nedre delen av dalen ligg i Lana, der Valschauer Bach og Adige møter kvarandre. Ein liten veg går sørover i dalen til Proveis og Val di Non (Cagnò) i Trento.

Kommunen Ulten (Ultimo) dekkjer det meste av dalen. Den nedre delen av dalen ligg i kommunen Lana. Størstedelen av innbyggjarane i dalen snakkar tysk (meir enn 94 % i følgje ei folketeljing i 2001). Den vestlegaste og høgaste delen av dalen er ein del av Stelvio nasjonalpark.

## Kjelde
Valsassina

**Valsassina** er ein dal i Alpane i Lombardia, nord i Italia i provinsen Lecco.

Han ligg mellom Grignefjella i vest og Dei bergamaskiske Alpane, som i ein halvsirkel strekkjer seg frå nord til aust og som skil dalen frå Bergamo-området og Valtellina. Valsassina strekkjer seg òg til Leccodelen av Comosjøen ved sjølve Lecco og Bellano.

Elva Pioverna renn gjennom dalen, som renn frå Grigne til Comosjøen. 

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Valsassina|Valsassina]]» frå ,  den 27. november 2007.*
Ossola

**Ossola** (italiensk *Val d'Ossola*, tysk *Eschental*) er eit dalføre i Italia nord for Lago Maggiore som er ein del av provinsen Verbano-Cusio-Ossola.

Det består av hovuddalen (sjølve Ossola) og sju sidedalar: Anzasca, Antrona, Bognanco, Divedro, Antigorio-Formazza, Isorno og Vigezzo. I tillegg består han av Val Grande, som er ein nasjonalpark.

I 1944 gjorde den italienske motstandsrørsla under den andre verdskrigen oppstand bak dei tysk linje, leia av Komiteen for Nasjonal Frigjering i Øvre Italia. Dette opprøret førte til at det vart oppretta fleire midlertidige partisanstyre i Nord-Italia, der Republikken Ossola var den viktigaste. Han vart anerkjend av Sveits og av allierte konsulat i Sveits. I løpet av få månader hadde tyskarane slått ned opprøret og området vart ikkje frigjort før dei siste åtaka i 1945. Ein av dei største busetnadane i Ossola er Domodossola.

## Kjelde
Val di Susa

**Val di Susa** (fransk *Val de Suse*) er ein dal i regionen Piemonte i Italia mellom Dei graiiske Alpane i nord og Dei cottiske Alpane i sør. Han strekkjer seg om lag 50 km frå grensa til Frankrike og austover til utkanten av Torino. Dalen er kalla opp etter byen Susa, som ligg her. Elva Dora Riparia, ei sideelv til Po, renn gjennom dalen. 

Motorvegen frå Torino førrer til Chambéry gjennom dalen og over Col du Mont Cenis eller via Fréjustunnellen og til Briançon over Col du Mont-Genèvre.

## Kjelde
Rakett

Ein **rakett** er ein farkost som oppnår framdrift ved hjelp av ein forbrenningsmotor. Ein rakettmotor forast med brennstoff og oksidasjonsstoff. Båe er som oftast medbrakt i nærleiken av rakettmotoren og som ein del av farkosten. Framdrifta til raketten kjem av at stoff (oftast eksosgass) vert slynga bakover. Dei tidlegaste formene av rakettar vart nytta til å skyta opp fyrverkeri med. Under den andre verdskrigen nytta Tyskland rakettar til å bombe allierte mål. Etter verdskrigen byrja ein å nytte rakettar til å skyte opp romfarkostar ut i verdsrommet. Rakettmotoren kan nyttast i tilnærma lufttomt rom, som i verdensrommet, fordi både brennstoff og oksidasjonstoff er medbrakt. Ein jetmotor nyttar luft som oksidasjonsstoff og kan difor ikkje nyttast utanfor atmosfæren.

## Sjå òg

* Nyttårsrakett
* Bererakett
* Naudrakett
* missil

## Bakgrunnsstoff
Ruakaka

**Ruakaka** er ein liten by i regionen Northland på New Zealand, om lag 30 km sør for Whangarei. Opphavleg var dette ein strandstad, men han voks og utvikla seg på grunn av utbygginga av landet sitt einaste oljeraffineri ved Marsden Point gjennom  1980-åra. Innbyggjartalet i Ruakaka og Marsden Point var til saman  ved folketeljinga i [2006.

## Geografi
### Namn
Ruakaka er samansett av dei to orda *rua* og *kaka*. Rua er eit maoriord for talet to, og *kaka* er ei lokal papegøyeart *(Nestor meridionalis)*.

### Distrikt
Området består av busetnadane **Ruakaka Beach**, **Ruakaka Township** og **Marsden Point Village**. Andre forstadar, som til dømes One Tree Point, Takahiwai og til og med Waipu er ofte medrekna når ein snakkar generelt om området.

**Ruakaka Beach** ligg nær munningen til Ruakaka-elva der det òg finst eit reservat for sjeldne fugleartar og ein populær campingplass. Dette er først og fremst eit bustadområde med ei blanding av fast busetnad og strandhytter.

**Ruakaka Township** vart utbygd på bakgrunn av ekspansjonen til oljeraffineriet Marsden Point Oil Refinery i 1980-åra, då det vart naudsynt å byggja ut bustadar og tenester til dei mange tilreisande arbeidarane som kom frå heile verda for å arbeida på anlegget. Eit pålegg frå regjeringa til utbyggjarane om at ein viss prosentdel av investeringane i anlegget skulle brukast på lokalsamfunna, har ført til at det her finst tenester som elles ikkje er vanlege i busetnader av denne storleiken, til dømes idrettsplassar, tennis- og squashbanar.

**Marsden Point Village** vart bygd ut saman med anlegget av kraftstasjonane *Marsden A* og *Marsden B* (som seinare er tekne ut av drift). Området vert no marknadsført som eit bustadområde ved sjøen.

### Strender
Havbukta har vakre, kvite, sandstrender med utsikt utover sjøen mot øyene Hen and Chicken Islands og Sail Rock.

## Klima
Den geografiske plasseringa til staden skapar varme og fuktige sumrar og milde vintrar. Temperaturen svingar om sommaren frå 22 °C til 26&nbsp;°C (72°F til 79&nbsp;°F). Om vinteren er rim på bakken så godt som ukjent. Dei varmaste månadane i året er januar og februar. Nedbørsmengda i området ligg årleg stort sett kring 1500 &ndash; 2000&nbsp;mm. Den dominerande vindretningen er året rundt sørvestleg.

## Historie
Ruakaka ligg i havbukta Bream Bay som vart namngjenven av kaptein James Cook på den første turen hans til New Zealand, og han vitja regionen 25. november 1769. Bukta fekk dette namnet på grunn av at mannskapet utan særlege vanskar fanga 90-100 brasmefiskar *(bream)* like etter at dei hadde ankra opp.

## Plan om jarnvegsutbygging
Det har vore føreslått å byggja ei jarnvegssidelinje til Marsden Point frå Oakleigh ved North Auckland Line. Denne linja, Marsden Point Branch, er først og fremst tenkt å verta ei godslinje, men samferdslekomitéen i Northland, *(Northland Regional Land Transport Committee)*, har nemnt at det på lengre sikt kan koma på tale med passasjertog for pendlarar mellom Ruakaka og Whangarei. I 2007 var arbeidet med å sikra byggjegrunn for ei linje i gang.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ruakaka|Ruakaka]]» frå ,  den 27. november 2007.*
Val Taleggio

**Val Taleggio** er ein dal i Alpane i Lombardia i Italia. Dalen er delt mellom provinsane Bergamo og Lecco. Ho er den vestlege greina av Val Brembana som byrjar ved kommunen San Giovanni Bianco i provinsen Bergamo. Elva som renn gjennom dalen heiter Enna, og har grave ut ei 3 km lang og flott ravine mellom San Giovanni Bianco og Taleggio, kalla Orrido della Val Taleggio. Dalen er kjend for osten Taleggio som har vore lagd her i mange hundre år. 

## Administrativ inndeling
Val Taleggio består av tre kommunar: 
* Taleggio (provinsen Bergamo) med frazioni
** Sottochiesa (setet i Municipio);
** Peghera;
** Olda;
** Pizzino;

* Vedeseta (provinsen Bergamo) med frazioni:
** Avolasio;
** Lavinia;
** Reggetto.

* Morterone (provinsen Lecco)

## Kjelde
Eininga mål

**Eininga mål** vert bruka for å rekne landareal, i dag likt 1000 m².

## Eit gammalt norsk mål
Frå gammalt av var eit mål ei kvart tønne land, det vil seie det landområdet ein kunne så til med ein kvartel såkorn. Kor stort landområde dette tilvarte, varierte over landet, frå 500 til 2000 kvadratmeter.

Ved lov av 6. juni 1816 vart det fastsett at eit mål var 2500 kvadratalen, det vil seie om lag 984 m².

I 1875 vart meterkonvensjonen gjeldande i Noreg. Ved lov av 12. mai 1875 om metrisk mål og vekt vart det vedteke at kvadratmeteren skulle vere grunneininga for flatemål, og 100 kvadratmeter skulle kallast eit ar. Samstundes vart det bestemt at når gamle avtaler brukte nemninga mål, skulle dette reknast likt 10 ar, det vil seie eitt dekar. 

## Kjelder:
* Lov av 12. mai 1875 PDF 
* Nordiske måleeiningar 17-1800
* *Skogbruk i Nord-Norge.* Nord-Norges skogmannsforbund 1987. Ved Arvid Sveli. ISBN 9034911-4
Stegaberg

**Stegaberg** er eit gardsbruk på austsida av Førresfjorden i Tysvær kommune i Rogaland. Garden har gjeve namn til Stegaberg skulekrins og Stegaberg grunnkrins.

## Sjå òg
* Stegaberg idrettslag
28 Bellona

**28 Bellona** er ein stor hovudbelteasteroide.

Bellona vart oppdaga av Karl Theodor Robert Luther den 1. mars 1854. Den er namngjeven etter Bellona, den romerske krigsgudinna. Namnet vart vald for å markera byrjinga på Krimkrigen.
Valtellina

**Valtellina** eller **Valtelline** (tysk *Veltlin*, retoromansk *Vuclina*) er ein dal i Lombardia nord i Italia ved grensa til Sveits. I dag er området kjend for skisport, varmekjeldene og osten (særleg Bitto) og vinen som vert produsert her. I mange hundreår var han ein av dei viktigaste passasjane gjennom Alpane til Tyskland og det har vore mange harde kampar for å få kontroll over dalen, særleg under trettiårskrigen.

## Geografi
Den viktigaste kommunen i dalen er Sondrio og av andre finn ein Aprica, Morbegno, Tirano og Bormio. Livigno, som ligg på nordsida av vasskiljet i Alpane, vert stundom òg rekna som ein del av Valtellina sidan det er ein del av provinsen Sondrio.

## Historie
På 1500- til 1700-talet var Valtellina ein del av Graubünden, som då var eit sjølvstendig land, men som i dag er den austlegaste kantonen i Sveits. Graubünden er eit område der det vert tala tysk (alemannisk), retoromansk og italiensk (lombardisk) og på 1500-talet vart området derfor kalla både *Veltlin, Westtirol* og *Welsche Vogteien*.

Under napoleonskrigane oppretta franskmennene i 1797 republikken Cisalpine i Nord-Italia. 
10. oktober 1797 støtta franskmennene eit opprør i Valtellina mot Graubünden, som vart ein del av Cisalpine.

I regionen nord for Morbegno i Costiera dei Cech lever i dag ei kulturell gruppe som ein meiner er etterkomarane etter frankarar som invaderte Italia på 700-talet.

Området var opphavleg ei blanding retroromansk- og lombardisktalande innbyggjarar, men i dag er italiensk og lombardisk dei dominerande språka.

## Vinar
I Valtellina vert vinane hovudsakleg produsert av *Chiavennasca* (det lokale namnet på druesorten nebbiolo). Kvaliteten på vin er generelt høg og dei fleste vinane har nemninga DOC og DOCG. Dei mest kjende raudvinane er inferno, Grumello, Sassella og Sforzato (Sfurzat).

### Valposchiavo
I den lågare delen av Valposchiavo, i Sveits, vert det òg produsert noko vin, som liknar den italienske vinen, men med andre nemningar og sukkerinnhald.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Valtellina|Valtellina]]» frå ,  den 27. november 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Histoiren til området
* Turistinformasjon
Valsugana

**Valsugana** er ein av dei viktigaste dalane i den sjølvstyrte provinsen Trento (òg kalla Trentino) i Nord-Italia. Han fører opp til foten av Alpane og ein av dei gamle romerske vegane, Via Claudia Augusta, går gjennom dalen og over til Augsburg. Dette har gjort dalen til ein av dei viktigaste gjennomfartsårene mellom nord og sør i Europa. Henrik II nytta vegen for å gå om ei blokkering slik at han kunne overta trona i Det tysk-romerske riket.
 
Valle dei Mocheni er òg eit historisk viktig område, sidan det er eit tyskspråkleg område i Italia. Dette har opphavet sitt i tida då området vart styrt av Det tysk-romerske riket og mange tysktalande bønder og gruvearbeidarar slo seg ned i området. 

Den vestlege delen av dalen nær Trento er eit populært turistområde, som vart ein turistdestinasjon seint på 1800-talet då badet Levico Therme opna og var populær hos dei øvre klassane. I nærleiken ligg òg Caldonazzosjøen og landsbyen Caldonazzo som òg er populære tursiststader like sør for Dolomittane. 

## Geografi
Provinsehovudstaden er Trento som ligg i ein vid bredal, der Fersina og Avisio munnar ut i Adige (den nest lengste elva i Italia). Dalen er omringa av fjell som Vigolana (2&nbsp;150&nbsp;m), Monte Bondone (2&nbsp;181&nbsp;m), Paganella (2&nbsp;124 m), Marzola (1&nbsp;747&nbsp;m) og Monte Calisio (1&nbsp;096&nbsp;m). Av innsjøar i nærleiken finn ein Caldonazzosjøen, Levicosjøen, Gardasjøen og Toblinosjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Valsugana|Valsugana]]» frå ,  den 27. november 2007.*
Val Camonica

**Val Camonica** er ein dal i dei lågare alperegionane i Lombardia i Italia. Elva Oglio renn gjennom dalen før ho munnar ut i Iseosjøen. Det meste av Val Camonica ligg i den nordlege delen av provinsen Brescia.

Dalen inneheld eit av dei største funna av steinteikingar i Italia med om lag 300&nbsp;000 helleristingar av medlemmer frå stamma Camunni frå om lag 8000 f.Kr. Motiva er kosmologiske, figurative og kartografiske og enkelte stader er det monumentale jakt- og ritualscenar.

Den mest kjende teikninga vart oppdaga i 1909 av Walter Laeng, ein geograf frå Brescia. Han fann to utskjeringar på to rullesteinar ved Pian del Greppe nær Cemmo.

Sidan 1950-åra er det funne tusenvis av teikningar på steinflatene som er «katalogisert» i store prosjekt som framleis held på. I 1979 vart området ein del av UNESCO si verdsarvliste.

## Turisme
Val Camonica har forskjellige område for turistar: 
* *Vintersport*:Ponte di Legno, Borno, Montecampione, Aprica
* *Mineralspa*: Boario, Angolo Terme.
* *[[Helleristingar|Parkar med helleristingar]]*: Parken Naquane i Seradina e Bedolina i Capo di Ponte; Riserva naturale dei comuni di Ceto Cimbergo e Paspardo a Nadro; parken Luine i Darfo Boario Terme.
* *Romersk by*: Cividate Camuno.
* *Mellomalderbyar*: Bienno, Pescarzo av Capo di Ponte.
* *Borger*: Breno, Gorzone, Cimbergo.
* *Museum og temaparkar*: Romersk museum i Cividate Camuno; museumet Camillo Golgi i Corteno Golgi; museumet Guerra Bianca a Temù; arkeologipark i Darfo Boario Terme.
* *Kyrkjer*: Pieve of San Siro, Monastero of San Salvatore i Capo di Ponte; Santa Maria della neve i Pisogne; Chiesa di Sant Antonio i Breno; Santa Maria Annunziata i Bienno; Santa Maria Assunta i Esine.

## Biletgalleri

Fil:Rosa_camuna_e_antropomorfi_R24_-_Foppe_-_Nadro_(Foto_Luca_Giarelli).jpg|Helleristing frå Foppe i Nadro
Fil:Scena_di_duello_R6_-_Foppe_-_Nadro_(Foto_Luca_Giarelli).jpg|Helleristing frå Foppe i Nadro
Fil:Capodiponte0001.jpg|Hjort i parken Capo di Ponte
Fil:Figura che corre - R 35 - Parco di Naquane - Capo di Ponte.jpg|Springande prest i Capo di Ponte
Fil:Monte Pizzo Badile - Val Camonica.jpg|Pizzo Badile Camuno
Fil:Val Camonica - Galleria delle carte geografiche - Musei Vaticani (Foto Luca Giarelli).JPG|Gamalt kart over Val Camonica
Fil:Flag of Val Camonica.png|Flagget til Val Camonica


## Bakgrunnsstoff
* Parkar i Valle Camonica på Wikimapia
* Itinera i Valcamonica (EN) 
* Verdsarv i Italia 
* Nasjonalmuseum og arkeologisk park med romerske teater og amfiteater
* Valcamonica steinkunst

## Kjelder
Val d'Orcia

**Val d’Orcia** eller **Valdorcia** er eit dalområde i Toscana, sentralt i Italia, som strekkjer seg frå åsane sør for Siena til Monte Amiata. Karakteristisk for landskapet er jamne, oppdyrka åsar med raviner og pittoreske landsbyar som Pienza (ombygd som ein «ideell by» på 1400-talet under vern frå pave Pius II), Radicofani (heimstad til røvarhelten Ghino di Tacco) og Montalcino (Brunello di Montalcino vert rekna som ein av dei flottaste vinane i Italia). Landskapet har vorte kjend gjennom kunstverk frå renessansen og moderne fotografi.

I 2004 vart Val d’Orcia lagt til UNESCO si verdsarvliste. 

## Bakgrunnsstoff
* Valdorcia naturpark 
* UNESCO: Val d’Orcia 
* Landskap i Val d’Orcia  
* Reiseguide for Val d’Orcia
* Bilete frå Val d'Orcia)
Staulen

**Staulen** er ei øy i Herøy kommune på Helgeland.

Åkviksundet skil Staulen frå Åkvika i Dønna. Namnet tyder på at øya har vore ei mjølkeseter for storgarden Åkvika, som øya tidlegare høyrde under. Åkviksundet bru knyter no Staulen til Dønna.
Valle Spluga

**Valle Spluga**, òg kalla **Val San Giacomo**, er ei alpedal nord i Italia i provinsen Sondrio (Lombardia), som strekkjer seg frå Splügenpasset, ved grensa til Sveits, og sørover til Chiavenna. Elva Liro renn gjennom dalen.

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Valle Spluga|Valle Spluga]]» frå ,  den 28. november 2007.*
Cascata delle Marmore

**Cascata delle Marmore** (Marmorefalla) er ein kunstig foss som romarane lagde i Italia. Han har eit totalt fall på 165 meter, som er den høgaste menneskelagde fossen i verda. Fossen har tre fall, der det øvste er det høgaste på 83 meter. 

Han ligg 7,7 km frå Terni, provinshovudstaden i Umbria.

Fossen er ein del av elva Velino etter at elva har forlate innsjøen Piediluco nær Marmore. Han stuper ned i dalen til elva Nera og vasstraumen vert skrudd av og på etter eit fast skjema. Ein turistattraksjon er synet av vatnet som stupar utfor kanten i det vatnet vert opna. 

## Fossen i dag
Det meste av tida vert vatnet i kanalen oppfor fossen nytta til produksjon av vasskraft, så vassføringa i fossen er som regel veldig låg. Piedilucosjøen oppfor fossen vert nytta som reservoar for vasskraftverket Galleto som vart bygd i 1929. For å tilfredsstille turistane vert vatnet «skrudd på» til visse tider på døgnet. Normalt skjer dette frå mellom klokka 12 og 13 til mellom klokka 16 og 17, med utvida opningstider om sommaren. 

## Historie
Velino renn gjennom eit høgland som ligg rundt byen Rieti. I antikken skapte elva eit våtmarksområde som førte til sjukdom i området (truleg malaria). For å verte kvitt dette problemet i Rieti gav den romerske konsulen Manlius Curius Dentatus i 271 f.kr. ordre om å omdirigere vatnet over klippene ved Marmore og ned i elva Nera nedanfor. Løysinga førte derimot til eit problem sidan Nera i våte periodar flauma over og truga byen Terni. Dette medførte ein konflikt mellom dei to byane som til slutt kom opp i Senatet i år 54 f.Kr. utan at ein kom fram til ei løysing. 

Mangel på vedlikehald av kanalen førte til at vassføringa i kanalen minka og til slutt dukka våtmarksområdet opp igjen. I 1422 gav pave Gregor XII derfor ordre om å byggje ein ny kanal for å gjenopprette vasstraumen. I 1545 gav pave Paul III ordre om å byggje nok ein ny kanal. Planen var å utvide den førre kanalen for å regulere vassføringa. 50 år seinare, i 1598, stod kanalen ferdig. Igjen førte dette til flaum i Neradalen nedanfor. I 1787 gav pave Pius VI ordre om å at det skulle gjerast arbeid på spranga nedanfor fossen, og slik fekk falla utsjånaden dei har i dag. Dette løyste òg dei verste flaumproblema. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cascata delle Marmore|Cascata delle Marmore]]» frå ,  den 27. november 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell side
* Informasjon på engelsk
Campo Imperatore

**Campo Imperatore** er eit fjellplatå i provinsen L'Aquila i Abruzzo i Italia, som er ein del av Gran Sasso-massivet. Det er det største platået i Appenninane. I Italia vert platået kalla «Litle Tibet» og platået har eit tektonisk opphav som er ei elveslette forma av isbrear. Campo Imperatore er eit naturreservat som er ein del av Gran Sasso e Monti della Laga nasjonalpark. Platået er 27 km langt og om lag 8 km breitt og ligg ved den høgaste toppen i Appenninane, Corno Grande, og den sørlegaste isbreen i Europa, Calderonebreen. I tillegg ligg Monte Prena, Monte Aquila og Camiciafjella i nord og Monte Scindarella, Mesola og Monte Bolza i sør.

Platået har ei høgd på mellom 1&nbsp;500 til 1&nbsp;900 meter over havet og dekkjer eit areal på om lag 80 km². 

På Campo Imperatore ligg det eldste skisenteret i Italia, som byrja med kommersiell drift i 1920-åra og som framleis er ein populær skistad i dag på grunn av nærleiken til Roma (132 km unna). Senteret vart fengsel for Benito Mussolini i august 1943 då han vart fråtatt makta fram til han vart redda av tyske kommandosoldatar i september 1943.

 
På sørsida av Campo Imperatore ligg mellomalderbyen Castel Del Monte, som ein gong vart styrt av Medicifamilien og Santo Stefano di Sessanio, i tillegg til ruinane av ei av dei høgastliggande festningane i Europa, Rocca Calascio.
Om våren, sommaren og hausten har sauegjetarar frå nabolandsbyane sauer, «halvville» hestar og kyr på platået. Beitemarkene er dekte av grassletter og store enger med ville blomar. Her ligg òg den ein botanisk hage som vart grunnlagd i 1952 der ein studerer meir enn 300 fjellplanter, inkludert sjeldne og utryddingstrua artar som *Vaccinium gaultherioides*, gul bittersøte, (*[[Gentiana lutea]]*), edelweiss (*Leontopodium nivale*) og *Adonis distorta*. Av dyreliv på Campo Imperatore finn ein ulv, villkatt og gemse, som nesten er utrydda frå området. I tillegg finn ein villsvin, rev, snok og fuglar som kongeørn og vandrefalk.

På platået ligg òg Campo Imperatore Near-Earth Objects Survey (CINEOS), eit observatorium bygd i 1951. 
 
Campo Imperatore har vore ein populær stad for filmmakarar, og meir enn tjue store filmar har vorte filma her, som *[[Filmen Rosens Navn|Rosens Navn]]*, *[[Ladyhawke]]*, *Il sole anche di notte*, og *L'Armata ritorna*.

## Galleri

Fil:Rocca Calascio.jpg|Festninga Rocca Calascio
Fil:Campo Imperatore.JPG|Campo Imperatore om hausten


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Campo Imperatore|Campo Imperatore]]» frå ,  den 27. november 2007.*  
  

## Bakgrunnsstoff

* Den botaniske hagen på Campo Imperatore 
* Turistsenteret ved Gran Sassp
* Campo Imperatore skisenter
* Campo Imperatore-observatoriet
Amalfikysten

**Amalfikysten** eller *Costiera Amalfitana* på italiensk er ei kyststripe på sørsida av Sorrentinahalvøya i Italia (provinsen Salerno), som strekkjer seg frå Positano i vest til Vietri sul Mare i aust. Av byar på Amalfikysten finn ein Vietri sul Mare, Cetara, Maiori, Minori, Ravello, Scala, Atrani, Amalfi, Conca dei Marini, Praiano og Positano. 
Amalfikysten er kjend for det kupperte terrenget, den vakre nature og dei pittoreske landsbyane og er ein del av UNESCO si verdsarvliste.

Området vart skriven om i *Positano* (1953) av den amerikanske forfattaren John Steinbeck.

## Kjende stader
* Duomo, domkyrkja i Amalfi , og klosteret (*Chiostro del Paradiso*)
* Santa Maria Assunta-kyrkja i Positano 
* San Salvatore del Birecto- og Santa Maria Maddalena-kyrkja i Atrani 
* Villa Cimbrone og Villa Rufolo i Ravello 
* San Luca- og San Gennaro-kyrkja i Praiano og utkikkspunkta frå desse
* San Pancrazio-kyrkja i Conca dei Marini og utkikkspunktet frå denne
* Santa Trofimena-kyrkja og den gamle romerske villaen i Minori

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Amalfi Coast|Amalfi Coast]]» frå ,  den 27. november 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Reiseinformasjon og biletgalleri 
* Biletgalleri 
* Reiseguide
Lichenologi

**Lichenologi** er læra om lav og såleis eit fagområde innanfor biologien. Sidan lav er eit samliv mellom sopp og algar vert ofte fagfeltet rekna som ein del av mykologien.
Vesak

**Vesak** (pali *vesākha*, sanskrit ), også kalla **Buddha purnima** og **Buddha-dagen**,  er ei av dei viktigaste høgtidene i theravada-buddhismen. Vesak feirar Buddha sin fødsel, opplysing og død, eller oppnåinga av nirvana.
Desse tre hendingane skal ha funne stad på same dato.

Dagen blir markert på fullmånedagen i mai.
Høgtida blir feira i India, Sri Lanka, Kina, Japan, Sør-Korea, Taiwan, Nepal, Tibet, Bangladesh, Bhutan, Indonesia, Singapore, Vietnam, Thailand, Kambodsja, Laos, Malaysia og Myanmar, og andre stader i verda. 

Vesak blei anerkjend som ein internasjonal dag av generalforsamlinga i SN i 1999.

## Kjelder
Fleirspråkleg

Å vera **fleirspråkleg** vil seia at ein meistrar og bruker fleire språk. Eit menneske, eit samfunn, eit utdanningssystem og eit litterært verk kan alle vera fleirspråklege. Vanlegvis er det berre to språk som verkar saman, men det finst òg døme på at fleire språk gjer det, og mekanismane er nokolunde dei same anten ein snakkar om noko som er **tospråkleg** eller noko som er fleirspråkleg.
Val di Fiemme

**Val di Fiemme** (tysk *Fleimstal*) er ein dal i Trentino-Alto Adige nord i Italia i fjellområdet Dolomittane.

Dalen består av kommunane: 
* Valfloriana
* Capriana
* Anterivo 
* Castello-Molina di Fiemme
* Carano
* Cavalese (administrativt senter)
* Varena
* Daiano
* Tesero
* Ziano di Fiemme
* Panchià
* Predazzo

I lag med Val di Fassa og Val di Cembra utgjer dalen nedslagsfeltet til Avisio. 

Austerrike og Italia krangla lenge om suverenitet over dalen og ei løysing på konflikten kom først i 1971.

Som ein turistattraksjon er Val di Fiemme mest kjend som eit skisportområdet, og har vore vertskap for Ski-VM i både 1991,2003 og 2013 . Området var kandidat til  2011 men dei tapte for Oslo om Ski-VM 2011.

Val di Fiemme sitt skiområdet heiter Val di Fiemme-Obereggen. 

I området nær Cavalese har det vore to store kabelvognulukker, ein i 1976 og ein i 1998. I 1985 kollapsa Val di Stava-demninga og 268 menneske i Tesero mista livet.

## Bakgrunnsstoff
* Regionen Sør-Tyrol
* Informasjon frå Blue Book om Val di Fiemme
* Offisiell nettside
* VM i ski i 2003 - offisiell nettside
* Skiinformasjon for Dolomittane

## Kjelde
Val di Non

**Val di Non** (italiensk *Val di Non* eller *Valle di Non*; nones *Val de Nòn*; tysk *Nonstal* eller *Nonsberg*; latin *Anaunia*) er ein dal i Trentino i Nord-Italia som strekkjer seg frå Ortlermassivet i nord og ned til Adigedalen i nærleiken av Trento. Om lag midt i dalen ligg innsjøen Lago di Santa Giustina. Nord for sjøen tilsvarer Val di Non dalen til elva Rio Novella, sør for sjøen dalen til Noce. Noce sitt øvre løp, som byrjar vest for Lago di Santa Giustina, heiter Val di Sole.

Det italienske språket som vert tala i Val di Non og Val di Sole har visse fellestrekk med retoromanske språk. Dette kan vere restar etter eit eldre retoromansk språk, som gradvis har vorte italienisert. Vanlegvis vert språket rekna som en dialekt av italiensk, men det finst òg lokale krefter som ønskjer å få det anerkjend som eit eige minoritetsspråk.

Mesteparten av dalen utgjer òg eit av Trentino sine forvaltningsdistrikt (*[[distrikt i Italia|comprensori]]*). Unntaket er tre kommunar som ligg øvst i dalen. Desse høyrer til Sør-Tyrol og er tysktalende. Dei er ikkje lett tilgjengeleg frå Sør-Tyrol: Laurein og Proveis gjennom ein tunnel frå Ultental; Unsere Liebe Frau og St. Felix over Gampenpasset frå Lana. Derimot har dei vegsamband nedover til resten av Val di Non.

## Kommunar
Det er 38 kommunar i Val di Non:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Val di Non|Val di Non]]» frå , og «[[:en:Non Valley|Non Valley]]» frå  den 27. november 2007.*
Calderonebreen

**Calderonebreen** (italiensk *Ghiacciaio del Calderone*) er ein isbre i Gran Sasso d’Italia i Abruzzo i Italia, like nedanfor Corno Grande, den høgaste toppen i Apenninane.

Då Corral de la Veleta-breen (37° N) i Sierra Nevada i Spania forsvann i 1913 vart «Il Calderone» den sørlegaste isbreen i Europa (). I dag trekk breen seg tilbake og om smelteprossessen held fram som i dag vil breen forsvinne heilt innan 10-15 år.

I 1794 vart volumet til Calderonebreen estimert til over 4 millionar kubikkmeter, i 1916 hadde volumet minka til 3,3 millionar kubikkmeter og i 1990 til 360&nbsp;931 kubikkmeter. I 1998 varsla italienske breforskarar at Caldronebreen kom til å forsvinne heilt innan nokre tiår.

## Fotnotar

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Calderone glacier|Calderone glacier]]» frå ,  den 28. november 2007.*
Daler Mehndi

**Daler Singh**, kjend som **Daler Mehndi** (), er ein bhangra-/popartist frå India. Det første albumet hans slo dei tidlegare salsrekordane for musikk i India.

Sidan 1995 har han spelt inn fleire suksessfulle album i India, som også vert sungne i Bollywood-filmar. Hans internasjonale popularitet har vekse dei siste åra, og han har hatt turnéar i USA.

«Tunak Tunak Tun» er ein av dei mest kjende songane hans.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Daler Mehndi|Daler Mehndi]]» frå ,  den 28. november 2007.*
Satellitt

Ein **satellitt** er ein menneskeskapa objekt som er brakt i bane rundt jorda, ein planet, eller ein annan lekam. Omgrepet **kunstig satellitt** vert stundom nytta for å skilja dei frå naturlege satellittar.

Den første gong ein kjenner til at satellittar er nemnd, er frå 1869 i novella «The Brick Moon» av den amerikanske forfattaren Edward Everett Hale. Den første verkelege menneskeskapte satellitten er Sputnik 1 som vart send opp av Sovjetunionen den 4. oktober 1957. Den eldste satellitten som framleis er i bane rundt jorda, er Vanguard 1 som feira 50 år den 17. mars 2008.

Døme på satellittar er romstasjonar, kommunikasjonssatellittar og overvakningssatellittar.

## Kjelder
Kras

**Kras** (italiensk *Carso*, tysk *Karst*), òg kalla *Klassisk Karst* eller *Krasplatået*, er eit platå av kalkstein sørvest i Slovenia, som strekkjer seg inn i nordaustlege område av Italia. Det ligg mellom Vipavadalen, dei låge Vipavskaåsane, dei vestlegaste delane av Brkiniåsane, Triestebukta og ein kort del av den italienske grensa mellom Triestebukta og elva Vipava. Den vestlege grensa til Kras er ei gamal etnisk grense mellom italienarar og slovenarar. Regionen er opphavet til det geologiske uttrykket karsttopografi.

Platået stig brått opp frå dei omliggande områda, bortsett frå søraustsida der det ikkje er så bratt. Platået heller svakt frå søraust til sørvest og ligg i snitt 334 meter over havet. Sidan Kras har ei bratt side ut mot Adriahavet er platået i mykje mindre grad påverka av det milde klimaet som havet gjev til dei omliggande områda. Tidlegare var den dominerande vegetasjonen eik, men i dag er det furuskogar. Skogane dekkjer berre ein tredjedel av Kras. Mykje av pålane som held Venezia oppe kjem frå tømmer frå dette området.

Kras er kjend for grottene sine. I Slovenia finn ein Vilenica (den eldste turistgrotta i verda), Lipicagrotta, Divačagrotta, Kačnagrotta, Postojnagrotta og Škocjangrottene (UNESCO verdsarvstad) og i Italia finn ein Grotta Gigante (den største turistgrotta i verda med ein spesiell horisontal pendel som måler tidvasskreftene til månen og jorda.

Det meste av Kras ligg sørvest i Slovenia og dekkjer 429&nbsp;km² og har om lag 19&nbsp;000 innbyggjarar fordelt på om lag 100 busetnadar. Byen Sežana er den største byen på slovensk side av grensa, der mellom anna diktaren Srečko Kosovel vart fødd. Andre stader er Divača, Dutovlje og Komen. Štanjel er ein pittoresk landsby på toppen av nordkanten av platået.

Naturtilhøve, som boravinden (burja), og det lokale levesettet har forma arkitekturen i Kras, som består av enkle men veldefinerte former. Kras er kjend for vinen som vert produsert her kalla teran og prosciutto. Ein av dei største turistsentera i området er Lipica.

## Bakgrunnsstoff

* PR-avdelinga til den slovenske regjeringa om Kras 
* Kras- og Brkiniregionen

## Kjelde
Den italienske halvøya

**Den italienske halvøya** eller **Den appenninske halvøya** (italiensk *Penisola italiana* eller *Penisola appenninica*) er ei av dei største halvøyane i Europa og strekkjer seg 1000&nbsp;km frå Alpane i nord og sørover i sentrale område av Middelhavet. Halvøya er kjend for å vere forma som ein støvel (kalla *Lo Stivale* på italiensk).

Nesten heile halvøya er ein del av Italia, bortsett frå to små område, San Marino og Vatikanstaten, som er sjølvstendige, i tillegg til ein liten del av Sveits.

Halvøya grensar til Liguriahavet og Tyrrenhavet i vest, til Det joniske havet i sør og Adriahavet i aust. Dei indre områda består av fjellkjeda Appenninane, medan dei nordlege områda stort sett består av store sletter. Kysten er kupert med høge klipper.

Av naturressursar på halvøya finn ein petroleum.

Halvøya har stort sett middelhavsklima, men i indre område kan det verte kontinentalt. Den naturlege vegetasjonen består av krattskog, lauvskog og blanding av lauv- og barskog.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Italian Peninsula|Italian Peninsula]]» frå ,  den 28. november 2007.*