open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ragna

**Ragna** er eit kvinnenamn kjend frå norrøn tid. Det kan enten vera den kvinnelege forma av det gamle nordiske mannsnamnet Ragnar, eller ei kortform av lengre kvinnenamn som byrjar på Ragn-. Det har difor truleg tydinga *råd* eller *guderåd*.

Ragna har namnedag 25. mai i Noreg og 1. oktober i Sverige.

Mellom 1880 og 1905 blei over 1 % av nyfødde jenter gjevne dette namnet, men bruken gjekk kraftig ned deretter, og er blitt lite vanleg. Ved byrjinga av 2009 var det 1&nbsp;818 norske kvinner som heitte Ragna, mot 2&nbsp;068 i 2006 og 2&nbsp;265 i 2004.

## Kjende namneberarar
* Ragna Nielsen (1845–1924), norsk kvinnesaksforkjempar
* Ragna Marie Wettergreen (1864-1958), norsk skodespelar
* Ragna Rusten (1896-1979), norsk forfattar med løyndenamnet Svåva
* Ragna Breda (1905-1997), norsk skodespelar
* Ragna Følling Elgjo (f. 1931), norsk medisinar
* Ragna Berget Jørgensen (f. 1941), norsk stortingspolitikar
* Ragna Sigurðardóttir (f. 1962), islandsk forfattar
* Ragna Árnadóttir (f. 1966), islandsk jurist og minister

### Oppdikta personar
* Ragna Rekkverk frå Pelle Parafins Bøljeband

## Bakgrunnsstoff

### Sjå og
* Ragnarok
Sverd i fjell

***Sverd i fjell*** er ein bronseskulptur sett opp til minne om slaget i Hafrsfjord som samla Noreg til eitt rike. Han er laga av tre store sverd som står opp frå svaberget i Møllebukta inst i Hafrsfjord i Stavanger kommune. Skulpturen vart laga av Fritz Røed frå Bryne frå 1980 til 1983. Han vart avduka av kong Olav 7. mai 1983.

Eit større sverd står for kongen som sigra, medan dei to mindre er bilete på dei tapande småkongane. Minnesmerket er også meint som eit symbol for fred. Sverda er sett ned i fjellet for at dei aldri meir skal brukast, slik ein kunne stikka sverd i jorda som ei fredshandling i norrøn tid.

## Kjelder
Fluberget

**Fluberget** er det største helleristingsfeltet på Jæren. Det ligg vest i Stavanger kommune, nær Hestnes ved Hafrsfjord. Feltet vart utvikla over lang tid og har truleg vore ein religiøs samlingsstad der ein bad om god grøde.

Mange av ristingane er tydeleg båtar. Elles er figurane geometriske og vanskelege å lesa. Ein har sirklar, spiralar og ringar, i tillegg til mange figurar forma som y-ar. Arkeologar meiner at ein har brukt gropene til å ofra i, til dømes blod. Ringane symboliserer kanskje sola.

## Bakgrunnsstoff
*Fornminner.no om Fluberget 
*
Åland

**Åland** (finsk *Ahvenanmaa*, «Åborlandet») er eit semi-autonomt, avmilitarisert øyrike og eit tidlegare len i Finland. Det finske landskapet har over 6&nbsp;500 øyar som ligg inst i Austersjøen, mellom Sverige og Finland. Dei om lag 30&nbsp;000 innbyggjarane er svenskspråklege. Hovudstaden og den einaste byen på Åland heiter Mariehamn og ligg på den største øya, Fasta Åland.

Sjølv om Åland ligg nærare Sverige både språkleg og geografisk, vart øyriket sett på som finsk då Finland sa seg sjølvstendig i 1917. Medan finsk nasjonalisme voks på fastlandet, vart ålendingane meir stolte av å vera svenske. Dei aksjonerte for å verta ein del av Sverige, og Finland svara med å byda dei autonom status i republikken. Konflikten er ein av dei få som vart løyste av Folkesambandet, som sa at Åland skulle verta ein autonom region i Finland, men at kulturen og språket deira måtte vernast. For å halda Åland ålandsk har øyane til dømes strenge reglar om kven som kan kjøpa og eiga land der. Samtidig gjorde ein internasjonal avtale øyriket til eit nøytralt og demilitarisert område.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
-ar

Namneendinga **-ar** (tidlegare **-arr**) er mykje brukt i norrøne namnesamansetjingar. Det er ei maskulin ending som ein finn i mannsnamn som Agnar, Ragnar, Magnar, Jardar, Joar og Reidar, Steinar. Vidare er nokre kvinnenamn avleia av desse, til dømes Ragna. 

Endinga kjem truleg frå **harjaR** som tyder hærførar eller krigar.
Mariehamn

**Mariehamn** (finsk *Maarianhamina*) er den einaste byen og dermed hovudstaden på Åland. Han har om lag 11&nbsp;500 innbyggjarar. Mariehamn vart grunnlagd i 1861, medan Finland framleis var under russisk styre. Han er oppkalla etter kona til tsar Alexander II av Russland, Maria Aleksandrovna.

Skipsfart har alltid vore ein viktig industri for byen. I dag er ferjetrafikken, og turistane dei tek med seg, den viktigaste. Frå Västerhamn går det ferjer dagleg til mellom anna Stockholm, Åbo og Helsingfors.

## Venskapsbyar
*  Visby
*  Kópavogur
*  Kragerø
*  Kuressaare
*  Lomonosov
*  Slagelse
*  Tórshavn
*  Valkeakoski

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Wangari Maathai

**Wangari Muta Maathai** () var ein kenyansk miljøvernar og politikar. Ho mottok Nobels fredspris for 2004.

Maathai vart fødd i Nyeri i Kenya. Ho var den første kenyanske kvinna som tok doktorgraden i 1971. Dette kunne skje fordi ho fekk stipend til å studera biologi i USA og Tyskland. Etter at ho la merke til den raske forørkninga i Kenya starta ho Grønt belte-rørsla i 1977. I løpet av fjorten år planta rørsla 30 millionar tre.

Som opposisjonspolitikar med sterkt engasjement for miljøvern og kvinnerettar blei Maathai sett på som farleg for regimet til Daniel arap Moi, og blei fengsla fleire gonger. I 2002 blei Maathai likevel velt inn i det kenyanske parlamentet, og i 2003 blei ho utnemnd til visemiljøvernminister.

Ho har fått ei rekke prisar for arbeidet sitt, til dømes Petra-Kelly-Preis frå Heinrich-Böll-Stiftung og den norske Sofieprisen i 2004. 8. oktober det same året annonserte Nobelkomitéen at ho hadde vunne Nobels fredspris.

Maathai vart diagnostisert for kreft i juli 2010. Ho døydde i Nairobi, der ho fekk behandling for sjukdommen.

## Kjelder
Bryne

**Bryne** er ein by og tettstad i Time kommune i Rogaland fylke. Bryne ligg om lag 30 minutt med tog langs Jærbanen sørover frå Stavanger. Bryne har . Ein del av det tilgrensande tettbygde arealet i Klepp kommune, Kåsen, vert rekna med til tettstaden Bryne.

Namnet «Bryne» kjem frå norrønt *brún* ('kant, skrent') og *[[-vin]]* ('eng').

## Historie
Bryne voks opp som ein stasjonsby rundt Time Station langs Jærbanen, som vart opna i 1878. Staden vart eit senter for handel, industri, økonomi og etter kvart utdanning. Av ulike institusjonar vart bedehuset Saron opna her i 1878, Jæderen Meieri og Jæderens Uldvarefabrik i 1898, meieriskule i 1906, og Rogaland Landsgymnas i 1924.

I 1921 vart det ved folkeavstemming bestemt at Time Station skulle endre namn til «Bryne». Bryne voks fort til å verta den største tettstaden på Jæren.
 
2001 blei Bryne ein by.

## Sport
Den lokale fotballklubben Bryne FK rykka ned frå 1. divisjon i 2016, og vil i 2017 spela i 2. divisjon. 

Rosseland Ballklubb speler i 3.divisjon.

## Kultur

1. oktober 2004 vart Fritz Røed-parken opna i parkområdet kring Mølledammen i Bryne sentrum. Parken har fleire skulpturar av kunstnaren Fritz Røed, som voks opp på Bryne.

I 2012 opna Nasjonalt Garborgsenter på Bryne. Det skal vera ein nasjonal formidlingsarena for å fremja interessa for Arne Garborg og Hulda Garborg sine tankar og visjonar. Målet er å inspirera til samfunnsengasjement, til å lesa og til å skapa, og senteret skal vera ein sosial møteplass. 

I 2015 opna Mellombels ølstove, ein utestad som fungerer både som konsertscene og pub.

## Folk frå Bryne
* Nils Henrik Smith &ndash; forfattar
* Janove Ottesen &ndash; Artist
* Geir Zahl &ndash; Artist
* Erling Braut Haaland &ndash; Fotballspelar

## Sjå òg
* Tettstader i Rogaland

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Bryne by si offisielle heimeside 
* Garborgsenteret si offisielle heimeside
Finn E. Kydland

**Finn Erling Kydland** () er ein norsk økonom og nobelprisvinnar busett i USA. Hovudområda hans er makroøkonomi og politisk økonomi. 

## Nobelprisarbeidet

Kydland vart tildelt Sveriges Riksbanks økonomipris til minne om Alfred Nobel for 2004 saman med Edward C. Prescott. Det han og Prescott samarbeida om var å laga ein økonomisk modell for makroteorien med utgangspunkt i mikroteori. Medan makroteori handlar om samfunnet generelt, det vil seie utvikling av inflasjon eller brutto nasjonalprodukt, handlar mikroteori om korleis enkeltpersonar og verksemder ter seg. 

Modellen deira løyste problem frå 70-talet med høg inflasjon og høg arbeidsløyse som dei eldre økonomiske modellane til John Maynard Keynes ikkje kunne hanskast med. Den nye modellen gjekk ut på å binda økonomipolitikken slik at alle visste kva som kom til å skje seinare.

## Personleg

Kydland kjem opphavleg frå Gjesdal. Han skal ha fått interessa for økonomi då han byrja å føra rekneskapa for ein venn som alte opp mink. Han studerte seinare faget ved NHH og tok doktorgrada ved Carnegie Mellon University i Pittsburgh der han òg er professor. Han har den same stillinga ved University of California.

I tillegg til den djupe interessa si for økonomien liker Kydland òg bluesmusikk. Han er ein ihuga idrettsmann som har sprunge maratonløp fire gonger, og både speler og ser fotball.

## Sjå òg
* Realkonjunkturteori

## Bakgrunnsstoff
* Informasjonsside frå Carnegie Mellon University 
* Artikkel frå NHH sine websider
Finn

**Finn**  er eit mannsnamn og ein namnedel som kan ha norrønt eller irsk opphav. Det har namnedag den 16. oktober i Noreg og Sverige og den 26. september i Finland.

## Avleiing
Det norrøne *Finnr* viser til dei ein tidlegare kalde finnar, nemleg samar. Det har kanskje vore gitt som klengenamn til folk som ætta på desse. Finn kan brukast åleine, men ein finn det i talrike samansetjingar av namn. I mannsnamn er det som regel ei ending, som i Arnfinn og Torfinn. Finn finst òg i nokre få kvinnenamn, som Finnlaug. Namnet finn ein òg i stadnamn, som Finnøy, Finnås, Finnsnes og fylket Finnmark.

Det tradisjonelle irske namnet *Finn* tyder 'kvit'. Det blir i dag skrive *Fionn*, og har gjeve dei avleidde namna Finnén og skotsk Fiona. 
Også dette namnet finst i samansette namn, som Fiontan, Fionnuala og Fionnlagh (anglisert som Finley).

## I kulturen
*Finn* er brukt som namn på troll i fleire soger, mellom anna Jätten Finn i Lund i Sverige

*Phineas Finn* (1867) er det eponyme namnet på ein roman av Anthony Trollope.

Huckleberry Finn er namnet på hovudpersonen i boka *Adventures of Huckleberry Finn* (1884), skriven av Mark Twain.

## Bruk
Finn var mykje brukt i Noreg på 1920-talet, med ein topp rundt 1930 då over 1,0 % av nyfødde gutar fekk namnet. I 2009 var det 7&nbsp;684 norske menn som heitte Finn.

## Namneberarar
Irske sogeheltar og kongar:
* Sogekongar:
** Eber Finn
** Cearmna Finn
** Finn mac Blatha
** Duach Finn
** Ailill Finn
** Fiatach Finn
* Krigaren Fionn mac Cumhail (Finn mac Cumhal; anglisert som Finn McCool)

* Finn Helgesen (1919-2011), norsk skøyteløpar
* Finn Hodt (f. 1919), norsk skøyteløpar
* Finn Alnæs (1932-1991), norsk forfattar
* Finn Amundsen (f. 1936), norsk skarpskyttar og skyttarkonge
* Finn Graff (f. 1938), norsk teiknar
* Finn Borgen Førsund (f. 1946), norsk lokalhistorikar
* Finn Kalvik (f. 1947), norsk musikar
* Finn Schjøll (f. 1948), norsk blomsterhandlar
* Finn Abrahamsen (f. 1949), norsk politimann og programleiar
* Finn Christian Jagge (f. 1956), norsk alpinist
* Finn Bjelke (f. 1959), norsk mediamann og forfattar
* Finn Carling (1925–2004), norsk forfattar
* Finn Gustavsen (1926–2005), norsk politikar
* Finn Iunker (f. 1969), norsk forfattar 
* Finn E. Kydland (f. 1943), norsk økonom og nobelprisvinnar

## Annan bruk
*Finnjolle
*FINN.no

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
*
Ragnar Frisch

**Ragnar Anton Kittil Frisch** () var ein nyskapande norsk økonom. 

Frisch vart fødd i Oslo, og kom frå ei gamal slekt av gull- og sølvsmedar, og såg ingen grunn til å bryta familietradisjonen. Han gjekk i lære i gullsmedforretninga David Andersen, men i samråd med mora tok han også opp eit studium i økonomi ved Universitetet i Oslo (fordi dette faget var det kortaste og lettaste, i følgje Frisch). Studiet gav meirsmak.

Etter eksamen i 1919 drog Frisch ut i Europa og USA for å verkeleg læra seg økonomi og matematikk. Han tok doktorgrada i matematisk statistikk i 1925, vart universitetslektor, dosent og til slutt professor ved Universitetet i Oslo. Finansiert av Rockefeller grunnla han Institutt for Økonomi i 1932 og blei den første forskingsdirektøren der.

Frisch fekk fleire æresdoktorat og prisar. Dei to største var den italienske Antonio Feltrinelli-prisen og Nobelprisen i økonomi, som han fekk i 1961 og 1969. Han bidrog med mange nye tankar og termar innan økonomifaget, mellom anna ordet *[[økonometri]]* (av fransk économétrie) som han brukte første gong i artikkelen «Sur un problème d’économie pure» (1926). Frisch var sein av grunnleggjarane av Economic Society og redaktør av *[[Econometrica]]* i meir enn 22 år.

Ragnar Frisch gifta seg to gonger, med Marie Smedal i 1920 og Astrid Johannesen i 1953. Han var morfaren til Nadia Hasnaoui.

## Kjelder
* Sjølvbiografisk artikkel for Nobelprisinstituttet 

## Bakgrunnsstoff

* Ragnar Anton Kittil Frisch, informasjon om Nobelprisvinnarar ved nobel-winners.com (på engelsk)
Hafrsfjord

**Hafrsfjord** er ein fjord på Nord-Jæren i Rogaland. Fjorden ligg mellom Sola og Stavanger, og fungerer som ei grense mellom Sola kommune og Stavanger kommune. Fjorden er kjend for slaget i Hafrsfjord, som ifølgje sogene samla Noreg til eitt rike.

## Namn
Hafrsfjord har fem konsonantar etter kvarandre, «frsfj». Det kan vere at Hafrsfjord er det stadnamnet i Noreg og som har flest konsonantar etter kvarandre.

Den nedervde namneforma er Haffjord, og Hafrsfjord er oppatt-teke frå norrønt *Hafrsfjǫrðr*. Stadnamnet er samansett av orda *hafr* (‘geitebukk’) og *fjǫrðr* (‘fjord’). På moderne norsk kan Hafrsfjord derfor tyda «Bukkefjord».

Truleg kjem namnet av at ein samanlikna horna til geitebukkar med eit farleg skjer i fjordmunningen.

## Historie
På Hestnes, i den smale delen av fjorden, ligg Fluberget, som er det største helleristingsfeltet i Sør-Rogaland. 

Ved slaget i Hafrsfjord, som fann stad omkring 872, samla Harald Hårfagre Noreg til eitt rike. Det vart reist eit monument for slaget og samlinga av Noreg kalla «Sverd i fjell» av Fritz Røed i 1983. Monumentet står heilt nord i den indre delen av fjorden. Haraldskvedet tek føre seg slaget i Hafrsfjord.

## Skildring

Fjorden har innløp mellom Smiodden ved Kvernevik i nord og Fjørnesholmane i sør og strekker seg 9 km sørvestover. Den første halvdelen av fjorden er smal og ligg mellom Kvernavik og Madla i nord og aust og Tananger i sør og vest. Mellom Kvernevik og Tananger går Hafrsfjord bru over fjorden. Brua er om lag 500 meter lang, men går over Prestaskjær som ligg midt i fjorden. 

Etter at fjorden har passert Madlasandnes i nord og Hagøya i sør opnar fjorden seg opp og strekker seg her 3,5 km sørover til Stavanger lufthamn, Sola og 2 km nordvestover til Madlamark og Madlamoen. Denne indre delen av Hafrsfjord er om lag 5 km frå nord til sør. På austsida av denne indre delen ligg Forus, Jåttå og Sørnes. I sørenden av fjorden ligg sjølve Sola og flyplassen.

## Geografisk eining
Hafrsfjord er òg eit delområde i Madla bydel i Stavanger kommune. Området har eit areal på 5,78 km² i 2005 hadde det 4003 innbyggjarar. Hafrsfjord er igjen inndelt i 8 grunnkretsar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
*
*
Egersund

**Egersund** er ein by på det norske Sørvestlandet, i Rogaland fylke, med . Egersund vart ladestad 1798, og frå 1965 er han sentralstad i Eigersund kommune. 

Byen var før kjend for fajansefabrikken Egersunds Fayancefabrik, som vart etablert i 1847 og lagd ned 1979. Byen ligg ved sjøen og har mykje verksemd knytt til hamna, mellom anna fiskeri, og dei siste tiåra har verksemd knytt til oljeutvinninga i Nordsjøen vorte ein viktig del av næringslivet.

Egersund har ein jarnvegsstasjon, slik er byen knytt til Jærbanen og Sørlandsbanen. 

## «Okka by»
På folkemunne vert Egersund kalla «Okka by». Nemninga kjem av at det lokale talemålet merkjer seg ut med at ein seier «okka» i staden for «vår». «Okka by» tyder altså «vår by». Kommunen brukar nokre gonger slagordet «Okka by e dokka by». 

## Namn og symbol
Namna «Eigersund» og «Egersund» har utgangspunkt i det norrøne/gamalnorske namnet «Eikundarsund».
«Eikund» tyder 'øya som er rik på eik', altså Eigerøy. Endinga «sund» syner til skipsleia mellom fastlandet og øya. Området har hatt mykje eikeskog, og eit eikeblad har og vorte valt som kommunevåpen.

## Egersund i Dalane
Egersund ligg i Dalane-regionen sør i Rogaland, sør for Jæren. På mange vis er Egersund by ein slags «hovudstad» i Dalane. Dalane omfattar kommunane Bjerkreim, Eigersund, Lund og Sokndal. 
Avisa Dalane Tidende har hovudkontoret sitt i Egersund. Dalane folkemuseum har to avdelingar i Egersund. Ei avdeling er Egersund Fayancemuseum, medan hovudutstillinga er eit folkemuseum.

## Sjå òg
* Tettstader i Rogaland

## Kjelder

* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Rogaland»

## Bakgrunnsstoff
Dalane Tidende

***Dalane Tidende*** er ei avis som vert utgjeven i Egersund i Eigersund kommune i Rogaland. 
Avisa er ei lokalavis for Dalane regionen, sør i Rogaland.

## Opplagstal

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Eigersund kommune

**Eigersund kommune** ligg i Dalane i Rogaland fylke og grensar i vest til Hå, i aust til Sokndal og Lund og i nord til Bjerkreim og til Sirdal i Vest-Agder. Kommunen har sine noverande grenser frå 1965 ved samanslåing av dei tidlegare kommunane Egersund, Eigersund, Helleland og delar av Heskestad.

Administrerande senter i kommunen er byen Egersund. Lokalavisa er Dalane Tidende, som òg dekkjer tre dei andre kommunane i regionen.

## Geografi

Eigersund utgjer fastlandet og den busette øya Eigerøy. Ved kysten er det lågland med snaue og avrunda berg med lite vegetasjon, utanom kring kommunesenteret Egersund og tettstadene Hellvik og Helleland, der Egersund treplantingsselskap har drive og planta tre i over 100 år. Lenger inn i landet er det meir frodig med ein del skog i dalane. Her er landskapet bratt og i nordaust finst det høgder på 650&ndash;850 moh. I sørvest er toppane lågare og ligg på kring 250&ndash;350 moh. Det høgste fjellet i kommunen er Store Skykula (906&nbsp;m) nord for Gyadalen. I området nært Egersund ligg høgdene på rundt 100 moh.

Sørvest for Egersund, utanfor Eigerøy, ligg det eit såkalla amfidromisk punkt, dvs. eit nullpunkt i havet i høve tidvatnet. Tidvatn frå to ulike retningar, den engelske kanalen og nord for Skottland, treffes her og nøytraliserer kvarandre. Resultatet er at det ikkje er forskjell på flo og fjære i Egersund. Langs kysten av Vestlandet og Sørlandet er det på grunn av dette nullpunktet heller ikkje store forskjellar i tidvatnet.

## Samferdsle

Egersund er eit viktig trafikknutepunkt. Her møtest fleire viktige riksvegar, Fv44 Stavanger-Flekkefjord og Fv42 Arendal–Egersund; Rv502 til Eigerøya. E 39 passerer Eigersund 10 km nordvest for kommunesenteret. Sørlandsbanen går gjennom kommunen; Egersund stasjon ligg like nord for bysenteret. Anløp av kystruteskip, og ferjesamband til Danmark .

## Kommunenamn og -våpen
Namnet Eigersund kjem av norrønt språk *Eikundarsund*, sundet mellom eiketre. Ein person frå Eigersund vert kalla for **eigersundar**.

Kommunevåpenet vart godkjent ved kongeleg resolusjon i 1972. Motivet er på grøn botn eit opprett eikeblad og står som symbol for utbreiinga eika har i kommunen.

## Kjente folk frå Eigersund
* Tor Arne Hetland (1974&ndash;), kjent langrennsløpar
* Bengt Sæternes (1975&ndash;), fotballspelar
* Anna Bugge (1862&ndash;1928), kvinnesaksforkjempar og diplomat i Genève for Sverige

## Bakgrunnsstoff
* Eigersund kommune
* Vêrvarsel for Eigersund  - yr.no
Nordland fylke

**Nordland** (sørsamisk: *Nordlaante*; lulesamisk: *Nordlánnda*; nordsamisk: *Nordlánda*) er eit norsk fylke. Det er det synste fylket i Nord-Noreg. Fylket er inndelt i distrikta Helgeland, Salten, Ofoten, Lofoten og Vesterålen. Administrasjonssenteret ligg i Bodø.

Nordland grensar til Troms fylke i nord, til Trøndelag fylke i sør, og til dei svenske fylka Norrbottens län og Vesterbottens län i høvesvis nordaust og søraust. Utanfor kysten i vest ligg Norskehavet. 

Fylket er parlamentarisk styrt. Fylkesrådet er leia av Marianne Dobak Kvensjø frå Høgre, medan Eivind Holst frå Høgre er fylkesordførar.

## Kommunar
Folketala i oversynet under er frå SSB per .

## Venskapsbyar
*  Leningrad oblast
*  Arkhangelsk oblast
## Klima
Trass i at Nordland har ei stor utstrekning frå nord til sør, er klimaet langs kysten forholdsvis einsarta nord til Lofoten og Vesterålen, som i mange situasjonar markerer eit vêrskilje. Fylket ligg særskild utsett til for lågtrykk som vert danna i Island- og Jan Mayen-området og går raskt mot aust. 

Den vanlegaste vindretninga er hovudsakleg frå sørvest, men det er store variasjonar. Kald utfallsvind frå søraust og aust, særskild sterk ved fjordmunningane, er vanleg om vinteren og kan nå kuling styrke, og ein sjeldan gong storm, når eit kraftig lågtrykk kjem frå vest. I roleg sommarvêr bles det gjerne frå nord eller nordvest ved kysten og innover dei større fjordane. Det er liten kuling eller meir kring 10 % av tida, medan det er storm under 1 % av året. 

Nærleiken til havet gjer at februar som regel er den kaldaste månaden. Middeltemperaturen er kring 0&nbsp;°C på kysten og øygruppene. Ingen andre stader på same breiddegrader har eit så mildt vinterklima som Lofoten. Dei skjerma innlandsområda nær svenskegrensa er kaldast i januar med temperaturar kring –5 til –10&nbsp;°C. Middeltemperaturen for juli varierer mellom 11&nbsp;°C ytst i Lofoten til 14–15&nbsp;°C i indre strøk.

Årsnedbøren varierer med terrenget frå 600-700 mm på dei ytste øyane til over 2000 mm i kystnære fjellområde. I Lofoten og Vesterålen kan ein særskild sjå store skilnader i nedbørsveridane over korte distansar, noko som hovudsakleg kjem av at sjølv moderate høgder kan utløyse og forsterke byenedbør. I dalstrøka lengst aust er årsnedbøren kring 500–750 mm. Her kjem det mest nedbør om sommaren, medan kysten får mest nedbør på hausten.

## Politikk
Det er 45 representantar i fylkestinget.

**Partifordeling etter valet i 2023****:** 

## Kjelder
*

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

*
Indoeuropeiske språk

**Indoeuropeiske språk** er ein språkfamilie som består av 10 ulike språkgreiner, til saman ca. 443 språk (etter SIL), og som tradisjonelt har vorte snakka i eit område frå India (tidlegare også Kina) til Europa. Etter den europeiske koloniseringa frå 1500-talet og framover blir indoeuropeiske språk snakka i alle verdsdelar, av meir enn 2,5 milliardar morsmålstalarar.

## Intern inndeling av indoeuropeiske språk

Dei indoeuropeiske språka blir delt inn i 10 ulike språkgreiner, i tillegg til ein del utdøydde indoeuropeiske språk som vi har relativt lite kunnskap om. Forsøka på å gruppere desse ti underfamiliane inn i større grupper har ikkje ført fram, kanskje med unntak av samlefamilien slavisk-baltisk. 

Jf. Liste over indoeuropeiske språk

## Språklege karakteristikkar

Karakteristiske drag ved dei indoeuropeiske språka:

* Den viktigaste morfologiske prosessen er suffiksering, men ein sentral del av verba blir bøygd med avlyd.
* Dei indoeuropeiske språka deler substantiva inn i genusklasser, dei mest konservative språka i maskulinum, femininum og nøytrum, i dei fleste indoeuropeiske språkgreinene er det ein tendens til at nøytrum forsvinn.
* Indoeuropeiske språk har kasus, helst grammatiske kasus.
* Indoeuropeiske språk er ikkje tonespråk, med unntak av ein del tonelagsspråk.

## Mogleg slektskap med andre språk

Det har vorte gjort mange forsøk på å vise at dei indoeuropeiske språka er i slekt med andre språk, men ingen av desse framlegga har vorte allment aksepterte.

## Litteratur

* Robert S.P. Beekes: *Comparative Indo-European Linguistics. An Introduction.* Benjamins, Amsterdam 1995, ISBN 1-55619-505-2
* Delbrück, Bertold 1919 *Einleitung in das Studium der indogermanischen Sprachen. Ein Beitrag zur Geschichte und Methodik der vergleichenden Sprachforschung*. (=Bibliothek indogermanischer Grammatiken, IV). 6. Aufl. Leipzig: Breitkopf & Härtel. - Beste Darstellung der Wissenschaftsgeschichte mit allen Details im frühen 19. Jh.
* Marija Gimbutas: *The Kurgan Culture and the Indo-Europeanization of Europe. Selected Articles Form 1952 to 1993.* Institute for the Study of Man, Washington 1997, ISBN 0-941694-56-9
* James P. Mallory, D. Q. Adams (Hrsg.): *Encyclopedia of Indo-European Culture.* Fitzroy Dearborn, London 1997, ISBN 1-884964-98-2
* Michael Meier-Brügger: *Indogermanische Sprachwissenschaft.* 8. Auflage. Walter de Gruyter, Berlin 2002, ISBN 3-11-017243-7 (Ursprünglich von Hans Krahe. Gegenwärtig die umfassendste Darstellung, mit vorzüglicher Bibliographie zu sämtlichen Einzelthemen.)
* Colin Renfrew: *Archaeology and Language. The Puzzle of Indo-European Origins.* University Press, Cambridge 1995, ISBN 0-521-38675-6
* August Schleicher: *Compendium der vergleichenden Grammatik der indogermanischen Sprachen.* Böhlau, Weimar 1861/62, Nachdruck: Olms, Hildesheim 1974, ISBN 3-487-05382-9
* Szemerényi, Oswald: *Einführung in die vergleichende Sprachwissenschaft*. wb Wissenschaftliche Buchgesellschaft Darmstadt, 1989. , ISBN 3-534-04216-6.

## Bakgrunnsstoff
* Indoeuropeiske språk 
* Stamtre over den indoeuropeiske språkfamilien
Dalane

**Dalane** er ein region sør i Rogaland fylke, sør for Jæren. Egersund by fungerer som regionalt sentrum i Dalane. Dalane omfattar kommunane Bjerkreim, Eigersund, Lund og Sokndal. 

Avisa Dalane Tidende har hovudkontoret sitt i Egersund. Dalane folkemuseum har to avdelingar i Egersund. Ei avdeling er fajansemuseum, medan hovudutstillinga er eit folkemuseum.

Mellom transportsambanda i Dalane er til dømes jernbane (Sørlandsbanen og Jærbanen), ferje til Danmark, og to viktige vegar, Europaveg 39 og Nordsjøvegen (riksveg 44).
Meland kommune

**Meland** er ein tidlegare kommune i Nordhordland som eksisterte frå 1923 til 2020. Området ligg i Vestland fylke, tidlegare i Hordaland fylke. Meland kommune var ein kyst- og øykommune nord for Bergen. Kommunesenteret var Frekhaug, sør på øya Holsnøy. Øya Holsnøy utgjorde hovuddelen av kommunen. I tillegg kom Flatøy, Ypsøy og fleire små øyar. Mot sørvest var Askøy kommune. 

Nordhordlandsbrua frå Bergen kommune kjem i land på Flatøy. Europaveg 39 (E39) går vidare nordover gjennom tidlegare Lindås kommune. Nord for Meland ligg òg Radøy kommune. Mellom Meland og Radøy går Mangersfjorden og Radfjorden. Mellom Askøy og Meland går Herdlefjorden. Meland kommune hadde namn etter garden Meland på Holsnøy. Her er det òg kyrkje (Meland kyrkje). 

## Kommunesoge
Meland sokn var frå 1885 ein del av Alversund prestegjeld og kommune. Meland vart eigen kommune i 1923. Ein del av Holsnøya og litt av Askøya fekk namnet Meland kommune. Ved kommuneendringer i 1964 overtok Meland Flatøy frå gamle Hamre kommune. Gamle Herdla kommune sine område nord på Holsnøy vart og overteke. Områda på Askøy vart overført til Askøy kommune. 

1. januar vart Meland slått saman med Lindås og Radøy til Alver kommune.
Siste ordførar var Øyvind Helland Oddekalv frå Arbeiderpartiet, siste varaordførar var Nils Marton Aadland frå Høgre.  

## Kommunevåpen
Kommunevåpenet til Meland er på raud grunn ein sølv navar-spiss som vender nedover. Navarsmiing har lange tradisjonar i Meland. Ein navar er eit trebor. 

## Media
Lokalavisene er *[[Strilen]]* og *[[avisa Nordhordland|Nordhordland]]*, medan regionavisene er *[[Bergens Tidende]]* og *[[Bergensavisen]]*.

## Kjende personar frå Meland
*Jan Roar Leikvoll (1974–2014), forfattar
*Lise Klaveness (f. 1981), landslagsspelar i fotball
*Torgeir Byrknes, artisten og DJ «TeeBee»
*Bjarte Leithaug, artist
*Solveig Leithaug Henderson, artist

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Meland kommune
* Meland kommune 75 år 
* Meland golfklubb
Navar

**Navar** er eit namn på lange spiralbor, trebor, som òg vert kalla **tømmermannsbor** eller **spikerbor**. 

Skjeredelen av ein navar er forma som ein konveks spiral, som smalnar mot spissen

Navarsmiing har lange tradisjonar i Hordaland fylke. Særleg i Meland kommune er det lange tradisjonar knytt til slik smiing. Sidan tidleg på 1800-talet har det vore stor produksjon av navarar i Meland, og tradisjonen vert til ein viss grad halden i hevd. Kommunevåpenet til Meland kommune er på raud grunn ein sølv navar-spiss som vender nedover.

## Bakgrunnsstoff
* Navarsmie på Fossesjøen i Meland
## Fotnotar

## Litteratur
* Brekke, Nils Georg: *Kulturhistorisk vegbok Hordaland*, Bergen 1993. 
* Eikehaug, Tine (red): *Navarsmeden: soga om ein gammal handverkskunst*, Bergen 1997.
Strilen

***Strilen*** er ei avis som har hovudkontor i Lindås. Avisa kjem ut i Nordhordlandskommunane, samt i Gulen kommune i tidlegare Sogn og Fjordane. Ho kjem ut 3 gonger i veka.

Sjefsredaktør er Stig Erik Elliot. Avisa *Strilen* er i konkurranse med avisa Nordhordland.

Namnet *Strilen* kjem av «stril», eit namn på folket i Nordhordland og Midhordland utanom Bergen. Desse regionane vert ofte til saman kalla «Strilelandet».

## Opplagstal

## Tidlegare avis med same namn
Strilen, blad for den vestlandske bonde-, fisker- og arbeiderbefolkning, kom ut frå 7. oktober 1911 til slutten av året 1915. Redaktør var Olav Hauge (1872-1936) frå Strandvik. Strilen fungerte som regionavis for Midthordland og litt til og inneheldt mykje stoff frå Fusa. Dei første åra kom avisa ut i Bergen, kvar laurdag. I 1915 satsa Hauge friskt og starta eige trykkeri i Os. Frå og med 19. mai 1915 kom avisa ut onsdag og laurdag. Det skulle visa seg å bli for tøft økonomisk, og Strilen sovna inn på slutten av 1915. Ei bortimot komplett samling Strilen-aviser er i etterkomarane si eige.  Denne avisa blei gitt ut på bokmål.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Nordhordland

**Nordhordland** er eit distrikt nord i Hordaland fylke, som ikkje har nokre klart definerte grenser. Kommunane Lindås, Meland, Radøy, Austrheim, Fedje og Masfjorden nord for Bergen vert alltid medrekna. Desse kommunane kan reknast som eit kjerneområde med Knarvik som kommersielt sentrum og Mongstad som industrielt sentrum. Som oftast vert også Modalen kommune medrekna og i større eller mindre grad også Osterøy, Vaksdal, Øygarden og Gulen (sistnemnde i nabofylket Sogn og Fjordane).

## Historie
Dei eldste grensene til Nordhordland er ikkje kjende, men frå 1600-talet vart dei nokså faste. Den opphavelege nemninga var *Nordhordlen*, som seinare vart til Nordhordland futedøme (fogderi) under Søndre Bergenhus amt. Etter den noverande kommuninndelinga femna Nordhordland då om:
*del av Gulen (Eivindvik sokn sør for Dingja)
*Masfjorden
*Modalen
*Vaksdal (unnateke Eksingedalen, Bergsdalen og Vikafjorden-Bolstadfjorden)
*Osterøy
*Lindås
*Meland
*Radøy
*Austrheim
*Fedje
*Askøy
*Øygarden
*Fjell
*Sund
*Bergen
I 1773 vart Eivindvik flytt frå Nordhordland og lagt til Sogn og i 1866 vart Vikafjorden-Bolstadfjorden flytt frå Voss til Nordhordland

Midt på 1800-talet vart *[[Midhordland]]* oppretta som domssokn og prosti, ved frådeling av søre delen av Nordhordland og nordre delen av Sunnhordland. Det innsnevra Nordhordland femna då om:
*Masfjorden
*Modalen
*Vaksdal (unnateke øvre Eksingedalen og Bergsdalen)
*Osterøy
*Lindås
*Meland
*Radøy
*Austrheim
*Fedje
*del av Askøy (Herdla sokn og Hanevik krins)
*Øygarden
*del av Fjell (øyane Turøy og Misje)
*del av Bergen (bydelane Arna og Åsane)
Samstundes vart Nordhordland futedøme utvida til å omfatte også heile det nye Midhordland. Det er likevel mest den innsnevra definisjonen av distriktet som har halde fram inn til våre dagar. Futedømet vart nedlagt på byrjynga av 1900-talet, men Nordhordland domssokn held fram den dag i dag og vart i 2006 utvida att, då domstolane i Midhordland og Voss vart nedlagde. Nordhordland prosti vart i 1886 delt, og den austre delen danna Osterøy prosti som i 1975 vart nedlagt.

## Kultur
Ivar Medaas og Åslaug Låstad Lygre er to viktige kulturpersonlegdomar frå Nordhordland. 

## Massemedium
I kjerneområdet finst to konkurrerande aviser, *[[Avisa Nordhordland|Nordhordland]]* og *[[Strilen]]*. Dei dekker også Gulen kommune, og i tillegg dekker avisa Strilen også Modalen kommune.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Nordhordland Reiselivslag, turistinformasjon
Randaberg kommune

**Randaberg** er ein kommune i Rogaland fylke. Randaberg ligg heilt nord på Jæren. Randaberg kommune grensar opp mot Stavanger, Sola og Kvitsøy kommunar. 

## Bakgrunnsstoff
* Randaberg kommune
Herdlefjorden

**Herdlefjorden** er ein 19 km lang fjordarm av Hjeltefjorden i kommunane Alver og Askøy i Vestland. Fjorden er kalla opp etter øya Herdla som han har innløp ved. På gamle kart er namnet *Herløfjorden*, i samsvar med stavinga av øynamnet. Herdlefjorden går frå Herdla i nord til Byfjorden ved Bergen og Salhusfjorden i sør. Herdlafjorden går på nordaustsida av Askøy og på sørvestsida av Holsnøy. 

Fjorden har innløp nord for Herdla og sør for Agnøyane på nordvestsida av Holsnøy og går hovudsakleg søraustover. Litt søraust for Herdla ligg den avlange øya Ypso, og her går Rosslandspollen 2,5 km innover på Holsnøysida. Ein like lang poll ligg litt lenger sør på Askøysida, Fauskangspollen inn til Fauskanger. 

Fleire bygder og grender ligg langs fjorden på begge sider. På Askøy finn ein Hapoldo, Abbedisso, Hegernes, Skjelviki og Kyrkjevik. På Melandssida ligg Io, Fløksand og Holmeknappen. 

Herdlefjorden er ei av seglingsleiene inn til Bergen, men Hjeltefjorden er meir brukt. Seglingshøgda gjennom Hjeltefjorden og under Askøybrua er 63 meter. I samband med at Askøybrua opna i 1992, vart det gjeve politiske lovnader om ei alternativ seglingslei inn til Bergen. Tanken er at høge cruiseskip og oljeinstallasjonar skal kunna koma heilt inn i Bergen hamn. Flaskehalsen for innsegling i Herdlefjorden er ved Herdla. Det er planar om å utvida leia ved å sprengja ut i Skjelangersundet og «Det Naue». Saka har vore til utgreiing i fleire år, og naturvernarar protesterer mot planane.
Hjeltefjorden

**Hjeltefjorden** er ein 46 km lang fjord i kommunane Askøy og Øygarden i Vestland og ei viktig seglingslei inn til Bergen. Han strekkjer seg frå Fedjeosen sør for Fedje i nord til Byfjorden i sør. I vest er fjorden avgrensa av Øygarden i nord og Fjell kommune i sør på Sotra. I aust er fjorden avgrensa av mellom anna Radøy, Holsnøy, Herdla og Askøy. 

Namnet *Hjeltefjorden* har samanheng med det gamle norske namnet på Shetland, *Hjaltland*. Sjøvegen til Hjaltland gjekk gjennom Hjeltefjorden. 

Fjorden har innløp i nord mellom holmane og øyane rett nord for Hellesøy i Øygarden i vest og holmane lengst nord i Radøy i aust. Frå her går fjorden generelt søraustover. Litt over 10 km inn i fjorden ligg Stureterminalen ved Stura på Alvøyna. Her går fleire røyrleidningar frå oljefelt i Nordsjøen, mellom anna frå Osebergfeltet.

Tvers over fjorden frå Stureterminalen ligg innløpet til Mangerfjorden på nordsida av Holsnøy. Han går inn til Manger og held fram søraustover som Radfjorden. Berre nokre kilometer lenger sør ligg Herdla i Askøy kommune på austsida. På nordsida av Herdla og søraustover går Herdlefjorden. 

Hjeltefjorden held fram søraustover og på vestsida går mange sund mellom øyane i Øygarden frå Hjeltefjorden og vestover til utsida av kysten. Kvernhusosen og Hattesundet ligg mellom Seløyna i nord og Alvøyna. Tjeldsøsundet, Nordra Straumsundet og Søra Straumsundet ligg mellom Alvøyna og Ona, Heliosen og Osundet ligg mellom Ona og Blomøyna, Ulvsundet mellom Blomøyna og Rongøyna, Rongesundet mellom Rongøyna og Toftøyna, Svelgen mellom Toftøyna og Misje og Solsviksundet mellom Misje og Sotra. 

På austsida, langs Askøy, går fleire djupe vågar austover frå Hjeltefjorden. Av desse finn ein Kjerrgardsosen ved Kjerrgarden, Davangsvågen inn mot Davanger, Hauglandsosen inn til Haugland. Sør for Hauglandsosen deler Hjeltefjorden ligg Litlesotra der Hjeltefjorden endar. Fleire sund går vidare sørover på vestsida av øya, medan Hjeltefjorden møter Byfjorden på austsida av øya.
Øygarden kommune

**Øygarden** er ein øykommune utanfor Bergen i Vestland fylke. Øygarden er ein kystkommune med ca. 4500 innbyggjarar. Kommunen vart oppretta i 1964 av gamle Hjelme kommune og delar av Herdla herad. Den 1. januar 2020 slo Fjell, Sund og Øygarden kommunar seg saman, og heldt på namnet Øygarden. Om lag 450 øyar, holmar og skjer utgjer kommunen.
 
Dei største, bebudde øyane er, frå sør til nord: Toftøy, Rongøy, Blomøy, Oøy (Oen), Alvøy og Hellesøy.

På ei av desse øyane, Oøy, også kalla One ligg Kollsnes og bygdene Oen og Breivik.

## Historie
Saman med Askøy toppar Øygarden statistikken over dei raskast veksande kommunane i Hordaland.  Innbyggjartalet auka med 2,6 prosent i 2005.

## Kultur

Kystmuseet i Øygarden og Nordsjøfartmuseet i Tælavåg i Sund gjev saman ut tidskriftet *[[Havstrilen]]*.

## Idrett
Øygarden Fotballklubb spelar fotball i 1. divisjon, OBOS-ligaen (2020).

## Folk frå Øygarden
*Johannes Kleppevik (1947–2001), trubadur
*Andreas Takvam, volleyballspelar
*Anita Apelthun Sæle (f. 1951), stortingsrepresentant (KrF) for Hordaland 1993-2005
*Lars Arne Nilsen (f. 1964), fotballtrenar for Brann
*Ove Trellevik (f. 1965), stortingspolitikar for Høgre
*Alexander Dale Oen (1985–2012), verdsmeister i svømming
*Jakob Glesnes, fotballspelar
*Preben Fjell, youtuber
*Susanne Glesnes, sandvolleyballspelar
*Tim-Robin Lihaug, boksar
*Trine Eilertsen, sjefredaktør i Bergens Tidende 2008-12, politisk redaktør i Aftenposten frå 2014

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Øygarden. Store norske leksikon
* Øygarden kommune
* Kystmuseet i Øygarden 
* Vestnytt, lokalavis for Fjell, Sund og Øygarden

### Litteratur
*Sjursen, Jahn Alfred: *Ættebok for Nordre Øygarden*', Bergen 1983.
*Sjursen, Jahn Alfred: *Ættebok for Herdlevær, Breivik, Oen, Rosnæs, Dalsnæs, Blom, Sæle,* Bergen 1981.
*Sjursen, Jahn Alfred: *Ættebok for Ulvsøy, Rong, Torsvik, Toftevåg, Toft, Vik,* Bergen 1981.
*Sjursen, Jahn Alfred: *Ættebok for Blomvaag,* Bergen 1980.
Sotra

**Sotra** er ei øy vest for Bergen i Øygarden kommune i Vestland. Ho er 175,90 km² stor og har om lag  20&nbsp;000 innbyggjarar. På folkemunne femner ofte nemninga «Sotra» også om øyane Bildøyna og Litlesotra. I nord grensar Sotra til øyane Turøyna og Misje. 

Tidlegare høyrde den nordlege delen av øya til Fjell kommune, medan den sørlege halvdelen av øya høyrde til Sund kommune. I samband med kommunereforma vart Fjell slegen saman med kommunane Sund og Øygarden til nye Øygarden kommune i 2020 og heile øya ligg no i ein kommune. 

Ei dansk omskriving av namnet, «Sartor», har tidlegare vore i bruk. Dette namnet vert i dag berre brukt av enkelte firma på Sotra (Sartor Storsenter, Sartor Maskin AS og Sartor Skytterlag).

Liatårnet er det høgaste fjellet på Sotra med ei høgd på 341 meter over havet. Eit anna fjell er Gardafjellet.

Sotra Sportsklubb sitt herrelag spelar i 2. divisjon avdeling 2 (2020).

**Folketalsutvikling:**

## Sjå òg

* Fjell festning

## Referansar
Fjell kommune

**Fjell kommune** er ein tilegare norsk kommune i Hordaland fylke. Øykommunen låg utanfor Bergen i Vestland fylke, og omfatta fleire øyar. Mellom desse kan nemnast Alvøy, Bildøy, Bjorøy, Litlesotra, Misje, Turøy i tillegg til nordre del av Sotra. Sørparten av Sotra høyrer til Sund kommune. Nabokommuna i nord er Øygarden. Over Hjeltefjorden i nordaust låg Askøy som eigen kommune. 1. januar 2020 vart Fjell slegen saman med Sund og Øygarden kommunar til nye Øygarden kommune. 

Fjell kommune var ein kommune i vekst. Etter at Sotrabrua stod ferdig i 1971 vaks innbyggjartalet frå under 7000 til godt over 20.000 på 2000-talet. Administrasjonen heldt til på Straume på Litlesotra like ved kjøpesenteret Sartor Senter.

Lokalavis for Fjell, Sund og Øygarden er Vestnytt. 

## Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for Fjell kommune frå 1920:**

:*a* *Dette talet omfattar ikkje øyane [[Turøy]] og [[Misje]], som var del av gamle [[Herdla]] kommune fram til 1964. Desse øyane hadde då 404 innbyggjarar.*

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Fjell kommune
Bokn kommune

**Bokn kommune** ligg i Rogaland fylke i regionen Haugalandet og grensar i sør til Kvitsøy og Stavanger kommune, i nord  og aust til Tysvær og i vest til Karmøy. Kommunen vert utgjort av tre øyar der det bur folk, og i tillegg 123 småøyar og holmar. På øya Vestre Bokn bur det mest folk, og nokre mindre på øyane Austre Bokn og Ognøy.

Kommunesenteret er Føresvik. Den einaste tettstaden i kommunen er tettstaden Bokn, med .

## Samfunn

I Bokn har næringslivet tidligare bestått hovudsakleg av jordbruk og fiske. Dei står framleis sterkt, men nå er det også to store bedrifter,  HighComp som lagar komposittprodukt og Grieg seafood som har oppdrettsanlegg og smoltproduksjon i tillegg til mange mindre bedrifter. 

Bokn har eige bibliotek og matvarebutikk. Kommunen har éin skule, Bokn skule, som er både barne- og ungdomsskule med om lag 100 elevar. Tilknytt skulen finn ein òg Bokn barnehage.

## Geografi
Bokn har brusamband mot resten av Haugalandet og nord-Rogaland og ferjesamband mot sør over Boknafjorden. Sambandet er ein del av Europaveg 39, ein del av hovudvegen mellom Bergen og Stavanger. 

Høgaste punkt er Boknafjellet 294  moh på Vestre Bokn. Fjelltoppen har vore lett å kjenna att og orientera seg etter på sjøen. Namnet Bokn skal tyda seglingsmerke. 

## Kommuneblom og -våpen
Kommuneblomen til Bokn er kusymra, som lokalt gjerne blir kalla *kusom*. Blomen vart kåra i ei avstemming.

Kommunevåpenet vert skildra som «Varde i sølv på blå botn». Blåfargen symboliserer at kommunen er ein øykommune med hav kring. Sølvfargen symboliserer rikdomane i havet. Varden symboliserer øyane slik ein kan sjå dei på litt avstand. 

## Kjente folk frå Bokn
*Daniel Danielson Grønnestad
*Asbjørn Kloster
*Lars Elisæus Vatnaland

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Bokn Bygdablad
* Bokn kommune
Gjesdal kommune

**Gjesdal** er ein kommune i Rogaland fylke. Gjesdal er rekna å vera ein del av Høg-Jæren. Kommunen grensar i nordvest og nord mot Sandnes, i aust mot Sirdal, i sør mot Bjerkreim, og i vest mot Time.

Gjesdal kommune er ei fjell- og innlandsbygd som ligg i overgangen mellom Jæren og Dalane, om lag 30 km søraust for Stavanger. Arealfordeling: jordbruk: 6 %, produktiv skog: 5 %, ferskvatn: 8 %, anna areal: 81 %. Kommunesenteret Ålgård ligg ved E39, 15 km frå Sandnes. Om lag 75 % av innbyggjarane i kommunen bur på Ålgård. Tettstadene i kommunen er Ålgård/Figgjo, Oltedal og Gilja.

Lokalavisa for Gjesdal er Gjesdalbuen. «Gjesdalbu» er ei nemning på ein som kjem frå Gjesdal kommune. Gjesdalbuen Finn E. Kydland vart i 2004 tildelt Nobelprisen i økonomi.
Kydland voks opp på Søyland, medan mora seinare flytte til kommunesenteret Ålgård. 

Den største fossen i Rogaland, Månafossen, finst her, inst i Frafjord.

## Folk frå Gjesdal
*Håvard Rugland (f. 1984), også kjend som «», utøvar av amerikansk fotball 

## Bakgrunnsstoff
*Gjesdal kommune
Landbruk

**Landbruk** er eit omgrep som omfattar næringane **[[jordbruk]]**, **[[hage]]bruk** og **[[skogbruk]]** og omfattar ei rekkje næringsgreiner der dyrking av jord er grunnleggjande for produksjonen. **Agrikultur** er eit omgrep på fleire språk for det same. Det har latinsk opphav, og tyder «jorddyrking». 

Landbruk er i all hovudsak å produsera mat, fôr, næring og fiber ved å dyrka visse planter. I tillegg gjeld det oppdrett av husdyr. Hagebruk, skogbruk og meieribruk er greiner av landbruk. 

Ein person som driv landbruk kan verta kalla «landbrukar», medan «jordbrukar» eller «bonde» viser til ein som driv jordbruk. Ved mindre driftseiningar blir den som driv garden gjerne kalla «småbrukar». Ein person som driv skogbruk vert kalla skogbrukar. I Noreg har mange gardsbruk òg skog og det er vanleg å driva jordbruk om sumaren og skogbruk om vinteren. Slike bruk vert kalla kombinertbruk og drifta kombinertdrift. Ved kysten har det vore vanleg å kombinera jordbruk og fiske. Ein person som driv med ein slik kombinasjon vert ofte kalla fiskebonde. 

## Klassifisering
Landbruk kan klassifiserast på ulike måtar. Om ein klassifiserer etter det som vert produsert kan ein nytta fyljande klassifisering:

**Landbruk** (jordbruk, hagebruk og skogbruk)
:**[[Jordbruk]]**
::**[[Åkerbruk]]**
:::Korndyrking
:::Frøproduksjon
:::Potetdyrking
:::Fôrvekstdyrking
:::Grønsakdyrking
::**[[Husdyrhald]]** 
:::Grasdyrking
:::Mjølkeproduksjon
:::Kjøttproduksjon
:::Hestehald
:::Eggproduksjon
:::Pelsdyroppdrett
:**[[Hagebruk]]**
:: Fruktdyrking
:: Bærdyrking
:: Soppdyrking
:: Krydderdyrking
:: Blomedyrking
:**[[Skogbruk]]** 
::Tømmer
::Ved
::Juletre
::Torv
:: Sanking
:**[[Fjellbruk]]**
:: Reinsdrift
:: Sanking

## Bakgrunnsstoff
* Standard for næringsgruppering (SN2002)
Landskap

**Landskap** er eit avgrensa geografisk område. Ein kan bruka omgrepet i to hovudtydingar, ei naturgeografisk og ei kulturgeografisk/kulturhistorisk. Ofte kan eit landskap vera knytt til ein viss naturtype, geografisk form, planteliv og liknande.

Eit landskap treng ikkje nødvendigvis å falla saman med moderne administrative grenser eller landegrenser, og dei nøyaktige grensene for eit landskap kan vera omtrentlege. 

Ordet «landskap» kjem truleg frå lågtysk *lantschop*, jamfør norrønt *landskapr*, 'tilhøve i eit land, landsdel') Ordet hadde ei anna tyding i gammalnorsk der *landskapr* vart nytta synonymt med våre ord landsdel og region. Denne tydinga har ein framleis i svensk. Ein kan nytta ordet i samanhengar som kulturlandskap, fjordlandskap , bylandskap eller månelandskap. Det kan bli nytta om innreiinga av større rom innomhus som i kontorlandskap og skulelandskap. Landskap kan òg bli nytta i overført tyding som i «politisk landskap». 

I naturgeografisk forstand omfattar eit landskap synlege trekk i eit landområde, i første rekke sjølve landformene, som fjell, bakkar og skråningar, sletter og vassvegar som elver, innsjøar og hav. I landskapet inngår også levande element som vegetasjonsdekket og menneskeskapte element: Arealbruk, bygningar og andre menneskeskapte strukturar. Vekslande element som lys og vêrforhold er viktige i eit kvart landskap. Eit måleri med eit omfattande utsyn av eit stykke natur, som fjell, fjord, tre og lignende, blir kalla eit landskapsmåleri.

I kulturgeografisk forstand er eit landskap eit geografisk område, ofte ein landsdel eller provins, som dannar ein einskap geografisk, historisk og/eller kulturelt gjennom naturlege grenser, fellestrekk og kulturell identitet, og eventuelt også gjennom eldre administrative inndelingar.

## Sjå òg

*Landskapsmåleri
*Landskap i Sverige
*Landskap i Finland
*Historiske landskap i Finland

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Landskap|Landskap]]» frå ,  den 6. februar 2021.*
Venceslaus Ulricus Hammershaimb

**Venceslaus Ulricus Hammershaimb** (), òg kjend som **V. U. Hammershaimb** eller **Venzel Hammershaimb**, var ein færøysk prest og filolog. Hammershaimb vert rekna som grunnleggjar av det noverande færøyske skriftspråket. Han ferda rundt på Færøyane og samla inn munnlege kvad og soger, dette vart grunnlaget for det moderne færøyske språket. Slik kan han liknast med Ivar Aasen. 

## Bakgrunn
Hammershaimb var av tysk ætt på farssida, men voks opp på Færøyane og kjende seg som færøying. Han vart utdanna som teolog i København der han vart kjend med den danske presten og filosofen Grundtvig, men busette seg på Færøyane i 1855, der han var prest på Streymoy. Heile tida interesserte han seg for, og studerte, dei ulike dialektane av morsmålet sitt, færøysk. Han vart prost på Færøyane i 1867, og var på Lagtinget i tre periodar. Han budde med kona i Danmark frå 1878 til han døydde i København i 1909.

## Lingvistisk arbeid
I 1846 gav Hammershaimb ut ei bok om *færøisk ortographie* eller rettskriving. Denne boka har vore gjeldande for færøysk språkføring opp til vår tid. Skriftspråket la han sterkt opp til det norrøne utgangspunktet. Til slutt vart det eit kompromiss, som er akseptabelt for alle dei færøyske dialektane. I tillegg ligg ikkje skriftspråket alt for fjernt frå gamle tekstar, og andre nordiske språk. 

## Verk

* 1848: *Meddelelser fra en rejse på Færøerne 1847–48*
* 1851: ''Færøske kvæder I''
* 1855: *Færøske kvæder II*
* 1884: *Føroyingasøga útløgd úr íslendskum*
* 1891: *Færøsk Anthologi I–II*

## Kjelder

## Litteratur
* Gerson - H. Hansen: *Dansk Biografisk Lexikon*, Bd. IV, Gyldendalske Boghandels Forlag, København 1892 https://runeberg.org/dbl/6/, Artikkel om Hammershaimb: https://runeberg.org/dbl/6/0550.html
* W.B. Lockwood: *An Introduction to Modern Faroese*, Føroya Skúlabókagrunnur, Tórshavn 1977 (Einleitung), 4. Auflage 2002 http://www.framtak.com/books
* Eyðun Andreassen: *Faroese Ballads and the Faroese Ballad Dance. A Bibliography*: http://www.setur.fo/pdf/20020909152806.pdf 

## Bakgrunnsstoff

* Hammershaimb.dk (Dansk side, en slektning av Hammershaimb)