open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La finta semplice

***La finta semplice*** (*Den falske dusten*), K. 51 (46a) er ein opera buffa i tre akter for solistar og orkester, komponert i 1769 av den då 12 år gamle Wolfgang Amadeus Mozart til ein italiensk libretto av hoffdiktaren Marco Coltellini basert på eit tidlegare verk av Carlo Goldoni. Det vart framført på slottet til erkebiskopen av Salzburg 1. mai 1769.

Mozart komponerte musikken basert på ein komedie starta av Philippe Destouches med *La fausse Agnès, ou le Poète campagnard* (1734).

Operaen var eit slags tilbakeslag for Mozart, som elles i barndommen hadde hatt mykje suksess og var rekna som ei stjerne. Verket vart starta då keisar Josef II sa til far til Mozart, Leopold, då dei vitja hovudstaden Wien, at Wolfgang burde skrive ein opera for det keisarlege operaselskapet. Leopold tok oppfordringa som ei konkret bestilling og fekk Wolfgang til å setje i gang utan å ha ein kontrakt først. Då operaen var ferdig mislikte visstnok aktørane operaen, og forskjellige intriger gjorde til slutt at han ikkje vart sett opp i Wien. Leopold var sint og skreiv eit langt protestbrev til keisaren. Keisaren bestilte ei undersøking, men resultatet vart at operaen ikkje skulle setjast opp.

Operaen vart sett opp i heimebyen deira, Salzburg, i staden.

Episoden i Wien vart etter kvart ganske øydeleggande for karrieren til Wolfgang. Under vitjinga i Wien vart mor til Josef II, keisarinne Marie Theresa, særs fiendtleg innstilt for Mozartfamilien. Keisaren var ein viktig slektning til mange monarkar og aristokratar som kunne ha gjeve Wolfgang ei permanent stilling.

## Roller

## Ariaer

*Akt 1*
* "Chi mi vuol bene" – Ninetta
* "Colla bocca e non col core" – Rosina
* "Cosa ha mai la donna indosso" – Polidoro 
* "Ella vuole ed io torrei" – Cassandro  
* "Guarda la donna in viso" – Fracasso 
* "Non c'è al mondo" – Cassandro  
* "Marito io vorrei" – Giacinta  
* "Senti l'eco ove t'aggiri" – Rosina  
* "Troppa briga a prender moglie" – Simone
*Akt 2*
* "Con certe persone" – Simone
 
* "Ho sentito a dir di tutte" – Rosina  
* "In voi belle è leggiadria" – Fracasso   
* "Sposa cara" – Polidoro  
* "Ubriaco non son io" – Cassandro  
* "Un marito, donne care" – Ninetta   
* "Se a maritarmi arrivo" – Giacinta  
* "Amoretti che ascosi" – Rosina 
*Akt 3*
* "Che scompiglio" – Giacinta  
* "Nelle guerre d'amore" – Fracasso  
* "Sono in amore" – Ninetta 
* "Vieni, vieni, o mia Ninetta" – Simone

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:La finta semplice|La finta semplice]]» frå ,  den 1. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Deutsch, Otto Erich, *Mozart:  A Documentary Biography*.  Stanford, CA:  Stanford University Press, 1965
*Melograni, Pietro, (Trans. Lydia G. Cochrane), *Wolfgang Amadeus Mozart: a Biography*.  Chicago: University of Chicago Press, 2007 ISBN 0226519562, 9780226519562
*Solomon, mainard, *Mozart:  A Life*, 2005

## Bakgrunnsstoff
* 
* An opera buffa in three acts 
* The Pretended Simpleton
* Libretto of ''La finta semplice''
* Mozart's 'La finta semplice', Online article at the NPR, juni 29, 2007
Magne Aasbrenn

**Magne Aasbrenn** () er ein norsk lektor og forfattar busett i Fredrikstad. Aasbrenn debuterte på
Aschehoug forlag 1978 med romanen *Banna ben*, og har sidan utgitt ei rekke bøker. Han blei leiar for Østfold Mållag i 2002. I 2009 mottok han Østfoldmålprisen. Aasbrenn var redaktør for Østfold Mållags årbok *Aust i Vika* 2009-2011 og 2012. Han sat som leiar i Noregs Mållag frå 2016 til 2020.

## Bokutgivingar av Magne Aasbrenn
* *250 slengerær*. - 2015
* *Ferdaminne Fredrikstad.* - 2012
* *Apalvika.* - 1994
* *Hjelpebok i nynorsk for østfoldingar.* - 1990
* *Banna ben.* - 1978

### Saman med Marit Aasbrenn

* *Håkon Håkonsson på Lillehammer.* - 1993
* *Gapestokken i Moss.* - 1992
* *Blodsbrødre i Borg.* - 1991
* *Karl den tolvte og Karla den trettende.* - 1990
* *Rømlinger i Gamle Fredrikstad.* - 1989

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Magne Aasbrenn hjå kulturnett.no
* Magne Aasbrenn hjå Kvitveis forlag
Betulia liberata

**Betulia liberata** («Frigjeringa av Bethulia») er tittelen på ein libretto av Pietro Metastasio som opphavleg vart bestilt av keisar Karl VI og sett til musikk av Georg Reutter den yngre i 1734, og sidan sett til musikk av så mange som 30 komponistar, som Niccolò Jommelli (1743), Ignaz Holzbauer (1752), Leopold Kozeluch (1780), Joseph Schuster (1787), Antonio Salieri (1821) og mest kjend av Mozart, som skreiv musikk til dette i 1771. 

Mozart sin er mest kjend, men Jommelli sin versjon kan ha vore eit større stykke. Begge versjonane har fått lite merksemd, men i 2010 vart begge framført side om side ved festivalane Salzburg Whitsun og Ravenna leia av Riccardo Muti.

Mozart var 15 år gammal då han komponerte musikken i mars-juli 1771, som K. 118 (74c). Stykket er 140 minuttar langt. Det vart bestilt av Giuseppe Ximenes, prinsen av Aragon, medan Mozart var i Padova i Italia, og er det einaste oratoriet han skreiv. 

## Dramatis personae (for Mozart)
* *Ozia* (*Ozias*), guvernøren av Bethulia (tenor)
* *Giuditta* (*Judith*), enka til Manasseh (alt)
* *Amital*, adelskvinne frå  Israel (sopran)
* *Achior*, prinsen av Ammonites (bass)
* *Cabri* (*Cabris*) e *Carmi*, høvdingar (sopranar)
* *Bethulianar* (kor)

## Bakgrunnsstoff
* 
* The Liberation of Bethulia
Il sogno di Scipione

***Il sogno di Scipione***, K. 126 er ein *dramatisk serenade* i ein akt (*[[azione teatrale]]*) komponert av Wolfgang Amadeus Mozart til ein libretto av Pietro Metastasio, som er basert på boka Somnium Scipionis av Cicero. Mozart hadde opphavleg komponert verket då han var 15 år for vernaren sin, fyrstbiskop Sigismund von Schrattenbach. Då biskopen døydde før det vart framført, valde Mozart å dedisere operaen til etterkomaren til Schrattenbach, grev Colloredo. Han fekk ei privat framføring i erkebispepalasset i Salzburg den 1.  mai 1772, sjølv om ikkje heile vart framført. Berre ein arie, den siste koralen og eit resitativ vart framført for fyrstbiskopen. Det er usannsynleg at det vart framført i sin heilskap medan Mozart levde.

Første gongen ein sikkert veit at operaren vart framført i sin heilskap, var i 1979 for Mozartveka i Salzburg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Il sogno di Scipione|Il sogno di Scipione]]» frå ,  den 1. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
*Amadeus Almanac, accessed 24 juni 2008
* 

 

## Bakgrunnsstoff
**Il sogno di Scipione*: Libretto
Lucio Silla

***Lucio Silla***, K. 135, er ein italiensk opera i tre akter komponer av Wolfgang Amadeus Mozart. Librettoen vart skriven av Giovanni de Gamerra.

Operaen vart først framført den 26. desember 1772 ved Teatro Regio Ducal i Milano og vart rekna som «ein moderat suksess».

Händel-operaen *[[Silla av Händel|Silla]]* (1713) dekte det same temaet. Andre operaer med same tittel vart òg komponert av Pasquale Anfossi (1774) og Johann Christian Bach (1776).

## Roller

## Ariar

;Akt 1
* "Dalla sponda tenebrosa" – Giunia
* "Il desio di vendetta" – Silla
* "Il tenero momento" – Cecilio
* "Se lusinghiera speme" – Celia
* "Vieni ov'amor t'invita" – Lucio Cinna
;Akt 2
* "Guerrier che d'un acciaro" – Aufidio
* "Nel fortunato istante" – Lucio Cinna 
* "Parto, m'affretto" – Giunia 
* "Ah se a morir" – Cecilio 

* "Ah se il crudel periglio" – Giunia 
* "D'ogni pietà mi spoglio" – Silla 
* "Quando sugl'arsi campi" – Celia 
* "Quest' improvviso tremito" – Cecilio 
* "Se il labbro timido" – Celia 
;Akt 3
* "De più superbi il core" – Lucio Cinna 
* "Fra i pensier" – Giunia
* "Pupille amate" – Cecilio
* "Strider sento la procella" – Celia

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lucio Silla|Lucio Silla]]» frå ,  den 1. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Holden, Amanda (Ed.), *The New Penguin Opera Guide*, New York: Penguin Putnam, 2001. ISBN 0-140-29312-4

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Libretto
* Libretto (engelsk)
Jon Istad

**Jon Istad** () frå Voss var ein norsk skyttar og skiskyttar. Han vart skyttarkonge på Landsskyttarstemnet på Kongsberg i 1959, og verdsmeister på 20 km under VM i skiskyting 1966 i Garmisch-Partenkirchen.

## Karriere
Istad vart beste norske deltakar både under VM i skiskyting 1962 og VM 1963, siste gongen på ein femteplass. I 1966 vart han i Garmisch-Partenkirchen verdsmeister på 20 km, med tida 1.38,21,8 var han knapt minuttet føre sølvmedaljevinnaren Joszef Sobczak frå Polen i mål. Begge trefte på 16 av 20 skot. På stafetten i same meisterskapen gjekk Istad tredjeetappen på det norske laget som VM-gull, dei andre på laget var Ivar Nordkil, Olav Jordet og ankermannen Ragnar Tveiten. Noreg vann VM-gullet på stafetten også året etter, i Altenberg i DDR. Ola Wærhaug gjekk startetappen, elles gjekk Jordet, Istad og Tveiten dei same etappane som året før. Istad vann bronsemedaljen på 20 km i Altenberg, ei tevling som gjekk under vanskelege tilhøve. Han fekk halvtanna minutt svakare sluttid enn verdsmeisteren Viktor Mamatov frå Sovjetunionen.

Både under vinter-OL 1968 i Grenoble og VM i skiskyting 1969 gjekk Istad på norske sølvlag i stafett. I dei olympiske leikane gjekk han sisteetappen, medan han i 1969 gjekk tredjeetappen. Også Magnar Solberg var på begge dei norske stafettlaga, medan Wærhaug og Jordet fekk OL-sølv og Tveiten og Esten Gjelten vann VM-sølv. Begge åra var det Sovjetunionen som vann gullmedaljane.

Istad la opp i 1969.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
*1962: Nr 6 på 20 km under VM i Hämäänlinna 
*1963: Nr 5 på 20 km under VM i Seefeld
*1964: Nr 11 på 20 km under vinter-OL i Innsbruck
*1966: Gullmedalje på 20 km og på 4 x 7,5 km stafett under VM i Garmisch-Partenkirchen
*1967: Bronsemedalje på 20 km, gullmedalje på 4 x 7,5 km stafett under VM i Altenberg
*1968: Nr 11 på 20 km, sølvmedalje på 4 x 7,5 km stafett under vinter-OL i Grenoble
*1969: Nr 9 på 20 km, sølvmedalje på 4 x 7,5 km stafett under VM i Zakopane

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
;Fotnotar
Thamos, König in Ägypten

***Thamos, konge av Egypt*** (tysk *Thamos, König in Ägypten*) er eit skodespel av Tobias Philipp, baron von Gebler, som Wolfgang Amadeus Mozart skreiv musikk til mellom 1773 og 1780, K.&nbsp;345/336a. Stykket har ein opera-aktig karakter. 

Det er ikkje kjend om musikken Mozart komponerte vart framført med skodespelet medan han levde. Skodespelet hadde premiere i Kärntnertortheater i Wien, truleg den 4. april 1774, då to koralar alt var skrivne. Framføringar i Salzburg i 1776 og 1779-80 kan ha vore med orkestermellomspel og tre koralar. Musikken vart nytta på ny i 1783 i eit anna skodespel, *Lanassa*, av Karl Martin Plümicke.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thamos, King of Egypt|Thamos, King of Egypt]]» frå ,  den 1. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Holden, Amanda (Ed.), *The New Penguin Opera Guide*, New York: Penguin Putnam, 2001. ISBN 0-140-29312-4
*Warrack, John and West, Ewan, *The Oxford Dictionary of Opera* New York: OUP: 1992 ISBN 0-19-869164-5''

## Bakgrunnsstoff
*
Préspes

**Préspes** (gresk Πρέσπες) er ein kommune i periferieininga Flórina i Vest-Makedonía i Hellas. Kommunen ligg vest for Flórina ved Prespasjøen og grensar i vest mot Albania, i nord mot Nord-Makedonia.

## Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Krystallopijí
* Préspes
Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen Préspes 1&nbsp;211&nbsp;innbyggjarar, medan kommunaleininga med same namn hadde 1&nbsp;066&nbsp;innbyggjarar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
La finta giardiniera

***La finta giardiniera*** («Den påståtte hagejenta»), K. 196, er ein italiensk opera av Wolfgang Amadeus Mozart. Mozart skreiv han i München i januar 1775 då han var 18 år gammal. Operaen vart først framført den 13. januar i Salvatortheater i München. Det er usikkert kven som skreiv librettoen, men ein trur i dag at han vart skriven av Giuseppe Petrosellini. 

I 1780 gjorde Mozart om operaen til eit tysk syngespel kalla ***Die Gärtnerin aus Liebe*** (òg kalla *Die verstellte Gärtnerin*), der han skreiv om noko av musikken. Fram til ein kopi av den italienske versjonen vart funnen i 1970-åra, var den tyske omsetjinga den einaste kjende komplette partituret. 

## Roller

## Ariar

*Akt 1*
* "A forza di martelli" - Roberto (Nardo)
* "Appena mi vedon" - Serpetta
* "Che beltà, che leggiadria" - Count Belfiore 
* "Dentro il mio petto" - Don Anchise
* "Geme la tortorella" - Marchioness Bratsjnte Onesti (Sandrina)
* "Noi donne poverine" - Marchioness Bratsjnte Onesti  (Sandrina)
* "Se l'augellin sen fugge" - Ramiro
* "Se promette facilmente" - Arminda 
* "Da sirocco a tramontana" - Count Belfiore 
* "Un marito, o dio, vorresti" - Roberto (Nardo)

*Akt 2*
* "Una damina, una nipote" - Don Anchise 
* "Una voce sento al core" - Marchioness Bratsjnte Onesti (Sandrina)
* "Vorrei punirti indegno" - Arminda
* "Ah dal pianto" - marsioness Bratsjnte Onesti (Sandrina)
* "Ah non partir...Già divento freddo" - Count Belfiore 
* "Care pupille" - Count Belfiore  
* "Chi vuol godere il mondo" - Serpetta 
* "Con un vezzo all'Italiana" - Roberto (Nardo)
* "Crudeli, fermate" - Marchioness Bratsjnte Onesti (Sandrina)
* "Dolce d'amor compagna" - Ramiro
*Akt 3*
* "Mio padrone, io dir volevo" - Don Anchise
* "Mirate che constrasto" - Roberto  (Nardo)
* "Va pure ad altri in braccio" - Ramiro 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:La finta giardiniera|La finta giardiniera]]» frå ,  den 1. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Amadeus Almanac, accessed 24 juni 2008


## Bakgrunnsstoff
* 
* *La finta giardiniera *: Libretto
* The Mozart Project Page: La finta giardiniera , on the mozartproject.org website
* *[http://www.Prahapost.com/articles/2008/11/05/garden-of-delights.php Garden of delights – An early Mozart opera gets a classy, intelligent staging], Stage Review*, by Frank Kuznik, The Praha Post, november 5th, 2008 (Dead Link)
* *[http://www.npr.org/2011/06/24/137380560/shared-madness-mozarts-la-finta-giardiniera Shared Madness: Mozart's 'La Finta Giardiniera'] NPR: World of Opera*, by Bruce Scott, juni 24, 2011
Il re pastore

***Il re pastore*** (*Gjetarkongen*) er ein opera, K. 208, skriven av Wolfgang Amadeus Mozart til ein italiensk libretto av Metastasio, redigert av Gianbattista Varesco. Det er ein opera seria. Operaen vart først framført den 23. april 1775 i Salzburg, på slottet til erkebiskop grev Hieronymus von Colloredo.

I 1775 vart operaen bestilt for eit besøk av erkehertug Maximilian Franz av Austerrike, den yngste sonen til keisarinna Maria Teresia til Salzburg. Mozart brukte seks verker på operaen. Han bestod av to akter og varte omkring 110 minutt.

Metastasio skreiv librettoen i 1751, basert på eit verk av Torquato Tasso kalla *[[Aminta]]*. Librettoen vart plukka opp då Mozart (berre 19 år på den tida) og faren såg ei framsyning med musikk av Felice Giardini &ndash; Mozart-versjonen har to akter i staden for Giardini sine tre, og det var fleire store endringar.

Verket vert ofte ikkje kalla ein opera, men ein serenata, ein slags dramatisk kantate.

## Roller



## Ariar

;Akt 1
* "Intendo, amico rio" – Aminta 
* "Alla selva, al prato" – Elisa 
* "Aer tranquillo e di sereni" – Aminta 
* "Si spande al sole in faccia" – Alessandro 
* "Per me rispondete" – Agenore 
* "Di tante sue procelle" – Tamiri 

;Akt 2
* "Barbaro! oh Dio mi vedi" – Elisa 
* "Se vincendo vi rendo felici" – Alessandro 
* "L'amerò, sarò costante" – Aminta 
* "Se tu di me fai dono" – Tamiri 
* "Sol può dir come si trova" – Agenore 
* "Voi che fausti ognor donati" – Alessandro 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Il re pastore|Il re pastore]]» frå ,  den 1. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Amadeus Almanac (23 april 1775)

## Bakgrunnsstoff
* 
* ''Il rè pastore'', introduction and synopsis at The Mozart Project 
*Complete recording  at Mozart Archiv 
*"L'amerò, sarò costante"  at Mozart Archiv
*, audio recording by Lucia Popp
*"Il Re pastore": Libretto
Krystallopijí

**Krystallopijí** (gresk Κρυσταλλοπηγή) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Flórina i periferien Vest-Makedonía i Hellas. Krystallopijí inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Préspes.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Krystallopijí 145&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 111&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Mitridate, re di Ponto

***Mitridate, re di Ponto*** (*[[Mithradates VI av Pontus|Mithridates]], kongen av Pontus*), K. 87 (74a), er ein tidleg opera seria i tre akter av Wolfgang Amadeus Mozart. Librettoen er av Vittorio Amadeo Cigna-Santi etter den italienske omsetjinga til Giuseppe Parini av Jean Racine.

Mozart skreiv *Mitridate* medan han reiste i Italia i 1770. Musikkforskaren Daniel E. Freeman har nyleg vist at han vart komponert tett inntil operaen *La Nitteti* av Josef Mysliveček. Sistnemnde var under førebuinga til ei oppsetjing i Bologna då Mozart møtte Mysliveček første gongen i lag med faren i mars 1770.  Mysliveček vitja familien Mozart fleire gonger i Bologna sommaren 1770 medan Wolfgang arbeidde på *Mitridate*. Mozart fekk erfaring i komponering frå den eldre venen sin og nytta somme av dei musikalske temaa hans i sin eigen opera. Operaen vart først framført ved Regio Ducal Teatro i Milano den 26. desember 1770 (under karnevalet i Milano). Det vart ein suksess og vart framført 21 gonger trass i at Mozart berre var 14 år då han skreiv operaen. Operaen vart neste gong først framført på 1900-talet.

## Roller

## Ariar

*Akt 1*
* "Nel sen mi palpita" - Aspasia
* "Parto : nel gran cimento" - Sifare
* "Quel ribelle" - Mitridate
* "Se di lauri" - Mitridate
* "In faccia all'oggetto" - Ismene
* "L'odio nel cor" - Arbate
* "Al destin che la minaccia" - Aspasia
* "Soffre il mio cor" - Sifare
* "Venga pur, minacci" - Farnace
*Akt 2*
* "Già di pietà mi spoglio" - Mitridate
* "Lungi da te" - Sifare

* "Nel grave tormento" - Aspasia
* "So quanto a te" - Ismene
* "Son reo; l'error confesso" - Farnace
* "Tu che fedel" - Mitridate
* "Va, l'error mio palesa" - Farnace
*Akt 3*
* "Ah ben ne fui presaga…Pallid' ombre" - Aspasia
* "Già dagli occhi" - Farnace
* "Se di regnar" - Marzio
* "Se il rigor d'ingrata sorte" - Sifare
* "Tu sai per che m'accese" - Ismene
* "Vado incontro" - Mitridate

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mitridate, re di Ponto|Mitridate, re di Ponto]]» frå ,  den 1. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Bourne, Joyce, "*Mitridate, re di Ponto*",  *Who's Who in Opera*. Oxford University Press, 1998.
*Latham, Alison, "*Mitridate, re di Ponto*", *[[The Oxford Companion to Music]]*. London: Oxford University Press, 2002 ISBN 0198662122
*Warrack, John and Ewan West, "*Mitridate, re di Ponto*",  *The Concise Oxford Dictionary of Opera*.  Oxford University Press, 1996.

## Bakgrunnsstoff
* 
*Opera on DVD: Mitridate Rè di Ponto by Charles T. Downey (Ionarts, 22 august 2006]
* Mozart-Tower mp3 clips from this opera 
**Mitridate, re di Ponto*: Libretto
Lemós

**Lemós** (gresk Λαιμός) er hovudsete i kommunen Préspes i periferieininga Flórina i periferien Vest-Makedonía i Hellas.

## Referansar
Magnar Solberg

**Magnar Solberg** () er ein norsk tidlegare skiskyttar og politimann. Han var medlem av Trondhjems Skytterlag.

## Skiskyting
Solberg tok gull på 20 kilometer under OL 1968 i Grenoble, og forsvarte gullmedaljen under OL 1972 i Sapporo. Han tok bronse på 20 kilometer både under VM 1969 og VM 1971. I fire år på rad, 1968-71, var han på norske stafettlag som vann sølvmedaljar i dei store meisterskapane, fyrst i OL og så i tre VM.

I 1968 blei han tildelt Olavstatuetten og Morgenbladets Gullmedalje.

Solberg bar det norske flagget under opningssermonien under vinter-OL 1972.

### Meisterskapsmedaljar

Han la opp som skiskyttar i 1972.

## Politi
Magnar Solberg arbeidde som etterforskar ved politikammeret i Trondheim. Han tok del i etterforskinga av Fritz Moen, ei sak som enda med justismord i det som er kjent som Moen-saka. «- Jeg tok del i den store tabben, sammen med mange andre», sa han til VG. 

## Bakgrunnsstoff
* NRK Trøndelag om Magnar Solberg

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Magnar Solberg|Magnar Solberg]]» frå ,  den 1. mars 2012.*
Idomeneo

***Idomeneo, re di Creta ossia Ilia e Idamante*** (italiensk for *Idomeneo, kongen av Kreta, eller Ilia og Idamante*; vanlegvis berre kalla ***Idomeneo***, K. 366) er ein italiensk opera av Wolfgang Amadeus Mozart. Librettoen vart tilpassa av Giambattista Varesco frå ein fransk tekst av Antoine Danchet, som vart sett til musikk av André Campra som *[[Idoménée]]* i 1712. Mozart og Varesco vart bestilte i 1780 av Karl Theodor, kurfyrste av Bayern, for hoffkarnevalet hans. Han valde truleg temaet for operaen, men det kan òg ha vore Mozart.

Stilen med koralar, marsjar og ballettar var veldig fransk. Operaen vart først framført i Cuvilliés teater i München Residenz den 29. januar 1781, dirigert av Mozart sjølv. *Idomeneo* var den første modne operaen til Mozart. Dramatisk høyrer operaen til opera seria-tradisjonen med formell bruk av koralar. Mozart krangla mykje librettisten og kutta mykje og gjorde store endringar, sjølv ned til spesifikke ord og vokalar som songarane mislikte. Idomeneo vart framført tre gonger i München. Ei konsertframføring vart gjeven i 1786 i Palais Auersperg i Wien. For dette skreiv Mozart noko ny musikk, kutta ut noko og endra Idamante frå ein kastrat til ein tenor.

I dag er *Idomeneo* ein del av standardrepertoaret i opera.

## Roller

## Instrumentering

;Treblåseinstrument
* 2 fløyter
* piccolo
* 2 oboar
* 2 klarinettar
* 2 fagottar

;Messingblåseinstrument
* 4 Valthorn (i D, i C, i B (alt)/i B (*hoch*), i G)
* 2 trompetar i D
* 3 trombonear
**[[Perkusjonsinstrument|Perkusjon]]**
* pauke i D og i A
;Strykarar
;Continuo i resitativ
* Cembalo og violoncello 

## Ariar

*Akt 1*
* "Padre, germani, addio", Ilia
* "Non ho colpa", Idamantes
* "Tutte nel cor vi sento", Electra 
* "Vedrommi intorno", Idomeneo
* "Il padre adorato", Idamantes

*Akt 2*
* "Se il tuo duol", Arbaces 
* "Se il padre perdei", Ilia
* "Fuor del mar", Idomeneo
* "Idol mio", Electra

*Akt 3*
* "Zeffiretti lusinghieri", Ilia
* "Se colá ne' fati è scritto", Arbaces 
* "No, la morte", Idamantes 
* "D'Oreste, d'Ajace", Electra 
* "Torna la pace", Idomeneo 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Idomeneo|Idomeneo]]» frå ,  den 1. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* 
*
*Synopsis , Metropolitan Opera
*San Diego OperaTalk! with Nick Reveles: Mozart's ''Idomeneo'' 
*Libretto
L'oca del Cairo

***L'oca del Cairo*** er ein opera buffa i tre akter, K. 422, starta av Wolfgang Amadeus Mozart i juli 1783 men gjeven opp i oktober.
Den komplette librettoen i tre akter av Giovanni Battista Varesco finst framleis. Mozart gjorde ferdig sju av ti nummer i føreste akt, samt nokre resitativ, som utgjorde om lag 45 minuttar. 

Tittelen tyder «Gåsa frå Kairo». 

Den første framsyninga vart gjort 6. juni 1867 ved Théâtre des Fantaisies-Parisiennes i Paris. 

## Roller

## Ariar

*Akt 1*
* "Ogni momento dicon le donne" - Chichibio, Scene 1 
* "Se fosse qui nascono" - Auretta, Scene 1 
* "Siano pronte alle gran nozze" - Don Pippo, Scene 3

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:L&#39;oca del Cairo|L&#39;oca del Cairo]]» frå ,  den 1. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* 
* 
*David Cairns, *Mozart and his Operas*, 2006
* Libretto (composed numbers only) and Dramatis Personæ at http://opera.stanford.edu/Mozart/OcaDelCairo/
Lo sposo deluso

***Lo sposo deluso, ossia La rivalità di tre donne per un solo amante*** (*Den bedradde brudgommen eller rivaliseringa til tre kvinner om ein elskar*) er ein opera buffa i to akter, K. 430, komponert av Wolfgang Amadeus Mozart mellom 1783 og 1784. Operaen vart aldri gjort ferdig og berre fragment og totalt 20 minuttar frå Akt 1 finst i dag.

Mozart hadde opphavleg planlagt at ein trupp av sju italienarar skulle framføre operaen i Wien. Librettoen vart skriven av ein ukjend italiensk diktar for Domenico Cimarosa-operaen *[[Le donne rivali]]*, som han komponerte karnevalet i Roma i 1780.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lo sposo deluso|Lo sposo deluso]]» frå ,  den 1. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Anderson, Emily, "An Unpublished Letter of Mozart Wolfgang Amadeus Mozart", *Music & Letters* (Vol. 18, No. 2, april 1937), pp.&nbsp;128–133
*Bampton Classical Opera's november 2006 performance of *Mozart — The Jewel Box* — Press reviews
*Campana, Alessandra, "Il libretto de *Lo sposo deluso*", *Mozart-Jahrbuch* (1988–89), pp.&nbsp;573–88.
*Dell Antonio, Andrew, "Il Compositore Deluso: The Fragments of Mozart's Comic Opera *Lo Sposo Deluso* (K424a/430)" in Stanley Sadie, (ed.) *Wolfgang Amadé Mozart: Essays on His Life and Work*, (1996) London: Oxford University Press.
*Zaslaw, Neal, "Waiting for Figaro" in Stanley Sadie, (ed.) *Wolfgang Amadé Mozart: Essays on His Life and Work*, (1996) London: Oxford University Press.
*W.A.Mozart,Lo Sposo Deluso K 430-Complete Reconstruction of the opera by Mario-Giuseppe Genesi,Piacenza,P.M. Ed.,2009,pp.&nbsp;620(partition held by Salzburg Mozarteum and the New York Sibley Library,U.S.A.).

## Bakgrunnsstoff
* 
*Libretto
Der Schauspieldirektor

***Der Schauspieldirektor*** (*Teaterdirektøren*), K. 486, er eit komisk syngespel skrive av Wolfgang Amadeus Mozart til ein tysk libretto av Gottlieb Stephanie, ein austerriksk *Schauspieldirektor*.

Mozart skreiv operaen som bidraget sitt i ein konkurranse som den tysk-romerske keisaren Josef II utlyste den 7. februar 1786 ved Schönbrunn slott i Wien. Konkurransen var meint å setje eit tysk syngespel opp mot ein italiensk opera. Den italienske operaen, ein opera buffa kalla *[[Prima la musica, poi le parole]]* (*Fyrst musikken, så orda*), var laga av Antonio Salieri.

## Roller

## Ariar
* «Bester Jüngling» — Mademoiselle Silberklang
* «Da schlägt des Abschieds Stunde» — Madame Herz

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Der Schauspieldirektor|Der Schauspieldirektor]]» frå ,  den 1. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Holden, Amanda (Ed.), *The New Penguin Opera Guide*, New York: Penguin Putnam, 2001. ISBN 0-140-29312-4


## Bakgrunnsstoff
* 
*Synopsis from Stanford University
*Libretto
*
Per Jonassen

**Per Jonassen** () er ein norsk lyrikar. 

Han debuterte i 1998 med diktsamlinga *Nattlamper*.

Han er busett i Egersund, og har tidlegare arbeidd som sjømann og bryggearbeidar.

## Bøker
* 1998 &ndash; *Nattlamper* &ndash; diktsamling
* 2000 &ndash; *Petroleum og forvirring* &ndash; diktsamling
* 2002 &ndash; *Natt i et ødeland* &ndash; diktsamling
* 2005 &ndash; *Trenselstider* &ndash; diktsamling
* 2008 &ndash; *Lange dager* &ndash; diktsamling
* 2011 &ndash; *Alt som ikke fins* &ndash; diktsamling

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Utgjevingar av Per Jonassen i BIBSYS Ask
Così fan tutte

***Così fan tutte, ossia La scuola degli amanti*** (***Slik gjer alle kvinner, eller skule for elskarar***) K. 588, er ein opera buffa av Wolfgang Amadeus Mozart frå 1790. Librettoen vart skriven av Lorenzo Da Ponte.

*Così fan tutte* er ein av tre Mozart-operaer Da Ponte skreiv librettoen for. Dei to andre var *[[Figaros bryllup]]* og *[[Don Giovanni]]*.

Sjølv om det er allment akseptert at *Così fan tutte* vart skriven og komponert etter forslag frå Josef II, støttar ikkje nyare forsking denne ideen. Det er bevis for at Mozart sin samtidig, Antonio Salieri, prøvde å setje musikk til librettoen men ikkje gjorde han ferdig.

## Framsyningar
Den første framsyningar fann stad i Burgtheater i Wien den 26. januar 1790. Det vart berre fem framsyningar før det vart stoppa då keisar Josef II døydde og hoffet gjekk inn i ein sørgeperiode. 

Temaet i operaen uroa ikkje Wien på denne tida, men utover 1800- og tidleg på 1900-talet vart han rekna som for vågal. Operaen vart sjeldan framført. 

Etter andre verdskrigen fann han igjen ein stad i standardrepertoaret i operaen og er i dag den 11. mest spelte operaen verda over i følgje lista til Operabase.

## Roller

## Samandrag
To vener kler seg ut som «albanarar» og kurtiserer kvarandre sine trulova for å teste truskapen deira. Til slutt avslører venene identiteten sin, alt vert tilgjeve, og dei fire syng om det prisverdige i å kunne akseptere både medgang og motgang i livet.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Così fan tutte|Così fan tutte]]» frå ,  den 2. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*


## Bakgrunnsstoff
* 
* Samandrag av Così fan tutte  frå English Touring Opera.
* Komplett libretto
* Notar
* "Mozart at the Met" , *[[magasinet Time|Time]]*, 7 januar 1952
* San Diego OperaTalk! med Nick Reveles: ''Così fan tutte''
* Così fan tutte opera
La clemenza di Tito

***La clemenza di Tito*** («Titus' nåde», ofte berre kalla *Titus*), K. 621, er ein *[[opera seria]]* i to akter komponert av Wolfgang Amadeus Mozart til ein italiensk libretto av Caterino Mazzolà, etter Metastasio. Han vart starta etter at mesteparten av *[[Tryllefløyta]]* var skriven, den siste operaen Mozart arbeidde på. Mozart gjorde ferdig *Tryllefløyta* etter at *Titus* hadde premiere i Praha den 6. september 1791).

## Bakgrunn
I juli 1791, det siste leveåret til Mozart, var han alt godt i gang med å skrive *[[Tryllefløyta]]*, då han vart beden om å komponere ein *opera seria*. Bestillinga kom frå impresarioen Domenico Guardasoni, som budde i Praha og som hadde fått i oppdrag om å skaffe eit nytt verk for å feire kroninga av Leopold II av Det tysk-romerske riket som konge av Böhmen. Seremonien fann stad 6. september og Guardasoni hadde fått oppdraget om operaen i juni. Det var derfor ikkje mykje tid. 

Guardasoni tok først kontakt med Antonio Salieri, den mest kjende komponisten av italiensk opera i Wien på den tida, men Salieri var for travel. Librettoen, som opphavleg vart skriven av Metastasio 40 år tidlegare, vart korta ned av hoffdiktaren Caterino Mazzolà. Guardason tok så kontakt med Mozart, som han kjende via *[[Don Giovanni]]*, og var overtydd om at den unge komponisten kunne klare å lage ein opera på den korte tida. Mozart nølte ikkje med å ta i mot tilbodet, som var det dobbelte av det han normalt fekk for ein opera i Wien. Den første biografen til Mozart, Niemetschek, hevda at operaen vart gjort ferdig på berre 18 dagar, og i så stor hast at *secco*-resitativa vart skrivne av ein annan komponist, truleg Süssmayr, som ein trur var elev av Mozart. Andre forskarar meiner derimot at Mozart hadde arbeidd på operaen over lang tid, kanskje sidan 1789. Det er nesten heilt sikkert at noko av musikken til *La clemenza di Tito* var skriven i april 1791.
 
## Framsyningar
Premieren fann stad nokre timar etter kroninga til Leopold. Rolla som Sesto vart teken av kastratsopranen Domenico Bedini. Operaen vart første gong framført offentleg den 6. september 1791 i Praha. 

Operaen vart verande populær i mange år etter at Mozart døydde. It Han var den første operaen til Mozart som vart sett opp i London, den 27. mars 1806. Med i besetninga var John Braham som lenge hadde sunge i lag med Nancy Storace, som hadde vore den første Susanna i *[[Figaros bryllup]]* i Wien. 

## Roller

## Instrumentering
Operaen er instrumentert for to fløyter, to  oboar, to klarinettar, to fagottar, to valthorn, 2 trompetar, pauke og strykarar. Basso continuo i *[[resitativ|recitativi secchi]]* vert gjort av cembalo og violoncello. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:La clemenza di Tito|La clemenza di Tito]]» frå ,  den 2. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Robins, Brian, "''La clemenza di Tito'' – Mozart's Operatic Failure?" on earlymusicworld.com   Henta 23. november 2011.


## Notar
*
Cornelius Jakhelln

**Cornelius Jakhelln** () er ein norsk forfattar, skribent, omsetjar og musikar. 

Jakhelln spelar i metallbanda Solefald og Sturmgeist og har gjeve ut ei rekkje album med dei.
Han forfattardebuterte i 2001 med poesiboka *Gebura Muse*.

Han har mastergrader i filosofi frå Paris-Sorbonne og University of Sussex og arbeider med doktorgrader i filosofi ved École des hautes études en sciences sociales og Universitetet i Oslo.

## Utgjevingar
### Eigne bøker
* 2001 - *Gebura Muse. Quadra Natura 0001* - Diktsamling
* 2004 - *Yggdraliv. Quadra Natura 0011* - Diktsamling
* 2006 - *Fagernorn. Quadra Natura 0111* - Diktsamling
* 2007 - *Gudenes fall* - Roman
* 2008 - *Galderhug / Spellmind. Quadra Natura 1111* - Diktsamling
* 2008 - *Rikke gidder ikke! : ei nesten vanlig jente blir verdens viktigste person* - Barnebok
* 2010 - *Trisyn* - Diktsamling
* 2009 - *Voguesville* - Roman
* 2011 - *Kosmopolis : Dikt frå den norrøne diaspora* - Diktsamling
* 2011 - *Raseri. En hvitings forsøk på en selvbiosofi* - Essay
* 2013 - *Umgangskrigen* - Diktsamling

### Omsetjingar
* 2008 - Stephanie Blake: *Bæsj*  (Originaltittel: *Caca boudin*)
* 2009 - Stephanie Blake: *Ulv! Ulv!* (Originaltittel: *Au loup!*)
* 2009 - Jakob Wegelius: *Legenden om Sally Jones* (Originaltittel: *Legenden om Sally Jones*)
* 2010 - Stephanie Blake: *Superkanin* (Originaltittel: *Superlapin*)

### Plater
#### Med Solefald
* 1996 - *Jernlov* (demo) 
* 1997 - *The Linear Scaffold* 
* 1999 - *Neonism*  
* 2001 - *Pills Against The Ageless Ills* 
* 2003 - *In Harmonia Universali* 
* 2005 - *Red For Fire: An Icelandic Odyssey Part 1* 
* 2006 - *Black For Death: An Icelandic Odyssey Part 2* 
* 2008 - *The Circular Drain*
* 2010 - *Norrøn Livskunst*

#### Med Sturmgeist
* 2005 - *Meister Mephisto* 
* 2006 - *Über* 
* 2009 - *Manifesto Futurista* 

#### Med G.U.T
* 2007 - *My Only Drug Is Madness* 

#### Som gjestemusikar
* Monumentum: song på «Black And Violet»  og «The Colour of Compassion»  på albumet *Metastasi*.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Bloggen til Cornelius Jakhelln
* Utgjevingar av Cornelius Jakhelln i BIBSYS Ask
Káto Klinés

**Káto Klinés** (gresk Κάτω Κλεινές) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Flórina i periferien Vest-Makedonía i Hellas. Káto Klinés inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Flórina.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Káto Klinés 2&nbsp;132&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 297&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Zaide

***Zaide*** (opphavleg *Das Serail*) er ein uferdig opera, K.&nbsp;344, skriven av Wolfgang Amadeus Mozart i 1780. Keisar Josef II var i 1778 i gang med å setje opp eit operaselskap for å framføre tyske operaer. Eit vilkår for komponisten då han skulle bli med i selskapet var at han skreiv ein komisk opera. I Salzburg i 1779 byrja Mozart arbeidet med ein ny opera, *Zaide*. Han inneheld talt dialog, som òg klassifiserer stykket som eit syngespel. Berre ariar og ensemblet for dei to første aktene vart komponerte. Mellom anna manglar ein overture og den tredje akta. 

Redningsoperaer vart populære på denne tida sidan muslimske sjørøvarar herja i Middelhavet, og tok slavar til forskjellige føremål. Soga om Zaide handlar om at ho prøver å redde kjærasten, Gomatz.

Mozart skreiv for ein tysk libretto av Johann Andreas Schachtner, sett til Tyrkia. Mozart gav seg med *Zaide* for å arbeide med *[[Idomeneo]]*, og gjekk aldri attende til prosjektet. Verket var tapt fram til etter han døydde, då Constanze Mozart, kona hans, fann dei spreidde manuskripta i 1799. Fragmenta vart ikkje publiserte før i 1838, og vart først framført i Frankfurt den 27. januar 1866. *Zaide* har sidan vorte sagt å vere grunnlaget for eit meisterverk og fått mykje god kritikk. Arien «Ruhe sanft, mein holdes Leben» er det einaste nummeret som er noko kjend. 

## Roller

## Ariar

*Akt 1*
* «Herr und Freund, wie dank ich dir!» – Gomatz 
* «Nur mutig, mein Herze» – Allazim 
* «Rase, Schicksal» – Gomatz 
* «Ruhe sanft, mein holdes Leben» – Zaide

*Akt 2*
* «Der stolze Löw' lässt sich zwar zähmen» – Sultan Soliman 
* «Ich bin so bös als gut» – Sultan Soliman 
* «Ihr Mächtigen seht ungerührt» – Allazim 
* «Tiger! Wetze nur die Klauen» – Zaide 
* «Trostlos schluchzet Philomele» – Zaide
* «Wer hungrig bei der Tafel sitzt» – Osmin

## Bakgrunnsstoff
*
*
*Libretto
*Article on the background behind ''Zaide''  av Ian Page
*Articles on ''Zaide'' 
*
*Fragments of the libretto
**Zaide*: Libretto
Olav Jordet

**Olav Jordet** () frå i Vingelen i Tolga i Hedmark er ein tidlagere skiskyttar og skyttar. I 1965 var han den første frå Noreg som vart verdsmeister i skiskyting. Han tok også VM-gull i stafett under VM i skiskyting 1966 og 1967. Jordet var medlem av Vingelen Skytterlag.

## Aktiv
Jordet tok bronse på 20 kilometer i OL i 1964, på plassen føre landsmannen Ragnar Tveiten. Einast sovjetarane Vladimir Melanjin og Aleksandr Privalov brukte mindre tid. Året etter vart han verdsmeister på Elverum. Med treff på 19 av 20 moglege, kom han i mål vel 22 sekundar føre Nikolaj Puzanov frå Sovjetunionen. På stafetten over 4 x 7,5 km gjekk Jordet tredjeetappen og sikra saman med Ola Wærhaug, Ivar Nordkild og ankermannen Ragnar Tveiten norsk siger.

I 1966 vart Jordet staffetmeister i VM for andre gongen, han gjekk andreetappen etter Nordkil, medan Jon Istad gjekk tredje etappe og Tveiten avslutta som sist. Jordet og Tveiten vann i 1967 sitt tredje VM-stafettgull, samam med Wærhaug og Istad. Under svært vanskelege tilhøve i Altenberg i dåverande DDR, kom Noreg i mål på tida 2.52.41, heile 10 minuttar og 30 sekund før sølvlaget frå Sovjetunionen. Jordet gjekk på ny andreetappen, noko han også gjorde då han var med på stafettlaget som tok OL-sølv i Grenoble i 1968. Dei andre på laget var Wærhaug, den individuelle olympiameisteren Magnar Solberg og førnemnde Istad.

Jordet har fleire NM-titlar i skiskyting og skifeltskyting. Som ein av få skyttarar har han to napp i 'Officerspokalen' 1961 og 1966.

Han vart tildelt Morgenbladets Gullmedalje i 1965 for sin VM-siger.

Jordet la opp som skiskyttar i 1968.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap
*1961: Nr 15 på 20 km under VM i Umeå
*1962: Nr 10 på 20 km under VM i Hämäänlinna 
*1963: Nr 10 på 20 km under VM i Seefeld
*1964: Bronsemedalje på 20 km under vinter-OL i Innsbruck
*1965: Verdsmeister på 20 km under VM i Elverum. Gullmedalje i 4 x 7,5 km stafett
*1966: Gullmedalje i 4 x 7,5 km stafett under VM i Garmisch-Partenkirchen
*1967: Gullmedalje i 4 x 7,5 km stafett under VM i Altenberg
*1968: Sølvmedalje i 4 x 7,5 km stafett under vinter-OL i Grenoble

## Kjelder
* *Sportsboken*, aktuelle årgangar
Spar Kjøp

**Spar Kjøp** er ei verksemd som driv butikkar og postordresal i Noreg.

Spar Kjøp blei stifta i 1962 av Helge Eide Knudsen (1933-2015) og kona Reidun, som byrja med å selja strikkegarn. Verksemda blei utvikla til postordresal, og deretter til eigne butikkar, og varesortimentet omfatta kelde, fottøy, sport- og fritidsutstyr og kosmetikk. Føretaket har halde fram med å vera ei familieverksemd.

Spar Kjøp har 24 varehus, frå Kirkenes i nord til Kristiansand i sør.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Spar Kjøp
Neokhoráki i Flórina

**Neokhoráki** (gresk Νεοχωράκι) er ein landsby i periferieininga Flórina i periferien Vest-Makedonía i Hellas. Neokhoráki var hovudsete i den tidlegare kommunen Melíti, som no er ei kommunaleining i kommunen Flórina.

## Referansar
Stabat Mater

**«Stabat matar dolorosa»** ('Stod der mora, fylt av smerte') er ein katolsk hymne frå 1200-talet, skriven på latin i Italia. Teksten, som skildrar lidingane til Maria under krossfestinga av sonen Jesus Kristus, vart tidlegare tilskriven Jacopone da Todi, men i dag blir Bonaventura rekna som den mest sannsynlege forfattaren.

Stabat matar er vorte tonesett av mange komponistar, av dei Joseph Haydn, Antonín Dvořák, Antonio Vivaldi, Gioacchino Rossini, Giovanni Battista Pergolesi, Giuseppe Verdi, Charles Gounod, Krzysztof Penderecki, Francis Poulenc, Karol Szymanowski, Alessandro Scarlatti og Arvo Pärt.

Hymnen er vorte eit fast innslag i den katolske liturgien. Stabat matar blir ofte framført 15. september, som i den katolske kyrkja er ein minnedag for Jomfru Marias smerte (*Beata Maria Virgo Perdolens*), og dessutan på fredag før palmesøndag.

Den mindre kjende «Stabat matar speciosa» uttrykker Jomfru Maria si glede ved Jesu' fødsel. 

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stabat Mater|Stabat Mater]]» frå ,  den 2. mars 2012.*
Fångad av en stormvind

**«Fångad av en stormvind»** (norsk omsetjing ‘fanga av ein stormvind’) er ein svensk popsong frå 1991 som vann Eurovision Song Contest 1991 for Sverige. Songen blei framført av Carola og er skriven av Stephan Berg. Dette var den tredje sigeren til Sverige i Eurovision Song Contest, og songen gjekk inn på hitlistene i fleire europeiske land. I Noreg låg han ein veke på VG-lista. Dette var fyrste gongen sidan «Hold Me Now» i 1987 at ein Eurovision-vinnar nådde VG-lista.

## Eurovision Song Contest

For tredje gong deltok Carola i svenske Melodifestivalen, og «Fångad av en stormvind» var ein av ti låtar som deltok i den svenske finalen i Malmö laurdag 31. mars 1991. Der vann ho og songen ein klår siger, og blei det svenske bidraget til Eurovison Song Contest i Roma 4. mai. Dette var andre gongen Carola representerte Sverige; fyrste gongen var i 1983, då ho blei nummer tre med «Främling».

I den internasjonale finalen var «Fångad av en stormvind» det åttande bidraget ut på scena av 22 bidrag. Carola framførte songen med eit forrykande nummer, flankert av to mannlege dansarar, tre støttevokalistar og ein vindmaskin som fekk det til å sjå ut som om Carola stod i nettopp ein stormvind. Dette var fyrste gongen vindmaskin blei brukt i Eurovision Song Contest. Under framføringa til Carola forsvann delar av ljoden i salen, etter sigande fordi vindmaskinen slukte for mykje strøm, slik at ei sikring kortslutta. Men ljoden forsvann ikkje for sjårarane og juryane som følgde tv-sendinga, og Carola fekk difor ikkje framføre songen på nytt.

Avrøystinga blei også trøblete for Sverige. Etter ei jamn og spennande avrøysting enda både Sverige og Frankrike på delt fyrsteplass med . For å kåre ein vinnar, talde EBU kor mange toppoeng dei to landa hadde fått. Begge hadde fått fire 12-poengarar, og dimed talte ein 10-poengarane. Sverige hadde fått fem 10-poengere, mens Frankrike berre hadde fått to. Dimed blei Sverige erklært som vinnar. Den norske jurygruppa hadde Frankrike på topp og Sverige på tredjeplass.

Under vinnarreprisen song Carola den engelske versjonen av songen, kalla «Captured by a Lovestorm». Den engelske teksta var skriven av Richard Hampton og blei gjeven ut i Europa. I Noreg og Sverige blei den svenskspråklige versjonen gjeven ut. 

## Utgjevingar og sal
«Fångad av en stormvind» fekk ein moderat kommersiell suksess etter sigeren og tok seg inn på singellistene i fleire land. I Noreg låg han ein veke på VG-lista, på ein sjetteplass. I Sverige nådde han ein tredjeplass på singellista, og han låg ti veker på Svensktoppen.

Saman med «Främling» og «Hey Mickey» er «Fångad av en stormvind» ein av dei mest kjende låtane til Carola. Carola deltok i Eurovision Song Contest for tredje gong i 2006, då ho blei nummer fem med «Invincible».

## Listeplasseringar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fångad av en stormvind|Fångad av en stormvind]]» frå , den 2. mars 2012.*
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fångad av en stormvind|Fångad av en stormvind]]» frå , den 21. desember 2023.*
Giovanni Battista Sammartini

**Giovanni Battista Sammartini** () var ein italiensk komponist, organist, kormeister og lærar. Han hadde mellom anna Gluck som ein av studentane sine, og vart høgt respektert av yngre komponistar som Johann Christian Bach. Det er òg vorte merka at mange av stiliseringane i Joseph Haydn sine komposisjonar liknar dei til Sammartini, sjølv om Haydn nekta for at han var påverka av Sammartini.  Sammartini er særleg tilknytt danninga av konsertsymfonien gjennom både skiftet frå ein kort operaoverturestil og innføringa av nytt alvor og bruk av tematisk utvikling som kom før både Haydn og Mozart. Somme av verka hans er skildra som *[[galant]]e*, ein stil tilknytt ideala i opplysingstida, medan «det rådande inntrykket etter verka til Sammartini er at han i stor grad medverka til utviklinga av klassisismen, som nådde eit høgdepunkt då livet hans gjekk mot slutten.».

Han vert ofte forveksla med bror sin, Giuseppe, som òg var komponist.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Giovanni Battista Sammartini|Giovanni Battista Sammartini]]» frå ,  den 2. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Cattoretti, Anna, ed., *Giovanni Battista Sammartini and his musical environment*, Brepols, Turnhout, 2004. ISBN 2-503-51233-X.
*Churgin, Bathia and Jenkins, Newell. *Thematic Catalog of the Works of Giovanni Sammartini: Orchestral and Vocal Music*.  Cambridge: published for the American Musicological Society by Harvard University Press, 1976. ISBN 0-674-87735-7.
*Stedman, Preston.  The Symphony.  Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall 1992.

## Bakgrunnsstoff
*
Anton Reicha

**Anton** (*Antonín*, *Antoine*) **Reicha** (*Rejcha*) () var ein tsjekkiskfødd, seinare fransk komponist. Han levde samstundes med og var ein langvarig ven av Beethoven. Reicha er i dag mest kjend for dei tidlege komposisjonane for blåsekvintett og rolla si som lærar. Av elevane hans finn ein Franz Liszt og Hector Berlioz. Reicha var òg ein dugande musikkteoretikar og skreiv fleire avhandlingar om forskjellige sider av komposisjon. 

Reicha var fødd i Praha som son av ein feiar. Faren døydde då Reicha var berre 10 månader gammal og mora var uinteressert i utdanninga til sonen. 10 år gammal rømde den unge guten heimefrå, og fekk så bu hos onkelen Josef Reicha, som gav han utdanning i musikk. Då familien flytte til Bonn, sikra Josef ein plass for nevøen i Hofkapelle, men for Reicha var ikkje dette nok. Han studerte komposisjon i løyndom, mot ønska til onkelen, og gjekk inn på Universitetet i Bonn i 1789. Då Bonn vart erobra av franskmennene i 1794, flykta Reicha til Hamburg, der han arbeidde som lærar i harmoni og komposisjon, og studerte matematikk og filosofi. Mellom 1799 og 1801 budde han i Paris og prøvde å verte kjend som operakomponist, utan suksess. I 1801 flytta han til Wien, der han studerte med Salieri og Albrechtsberger og skreiv sine første viktige verk. Livet hans vart igjen råka av krig i 1808, då han måtte forlate Wien. Reicha slo seg ned i Paris, der han budde resten av livet og vart lærar i komponering. I 1818 vart han professor ved Conservatoire.

I Wien skreiv Reicha ein halv-didaktisk syklus som *[[36 fuger av Reicha|36 fuger for piano]]*, *[[L'art de varier]]* (ei samling 57 variasjonar kring eit originalt tema), og øvingar for avhandlinga  *Practische Beispiele*. I Paris fokuserte han derimot hovudsakleg på teori og produserte fleire avhandlingar om komponering. I denne perioden skreiv han mellom anna om lag 25 blåsekvintettar, somme av dei tidlegaste viktige musikkverka for blåseinstrument. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Anton Reicha|Anton Reicha]]» frå ,  den 2. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
* Essay on Anton Reicha by Charles-David Lehrer for the International Double Reed Society 
* Bill McGlaughlin's article on Reicha for Saint Paul Sunday
* Beethoven's Contemporaries: Anton Reicha
* Letters  written by or concerning Reicha and portraits  of him in the Digital archives of the Beethoven-Haus, Bonn.
*Klassiekemuziek: Anton Reicha  (nederlandsk)
*

### Fotnotar
*
* 
*

## Bakgrunnsstoff
Lékhovo

**Lékhovo** (gresk Λέχοβο) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Flórina i periferien Vest-Makedonía i Hellas. Lékhovo inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Amýndeo.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Lékhovo 782&nbsp;innbyggjarar, som alle budde i tettstaden med same namn.

## Referansar