open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marit Tusvik

**Marit Tusvik** () er ein norsk forfattar, dramatikar og omsetjar frå Høyanger i Sogn i Sogn og Fjordane som debuterte i 1979. Ho skriv romanar, dikt, skodespel, bøker for barn og unge, biletbøker, manus til film og er omsetjar i ulike sjangrar. Ho har illustrert nokre av bøkene sine sjølv. Marit Tusvik har motteke fleire litterære utmerkingar, skodespela har blitt framført ved ulike teater og eit par av dei er filma for fjernsyn. Marit Tusvik skriv på nynorsk og på bokmål. Tekstane hennar er omsette til fleire språk.

## Virke
Tusvik debuterte med dikt- og prosasamlinga *Reisa til mandarinlandet* i 1979. *Mugg* er tittelen på dramadebuten hennar, og den fekk ho Ibsenprisen for i 1991. *Ishuset*, roman utgitt i 1991, vart skriven om til skodespel og urframført av Sogn og Fjordane teater i 2010.

Store Norske Leksikon skriv: «Hennes første roman, *Ishuset* (1991), dramatisert (2009), viser hennes evne til å kombinere følsom menneskeskildring med nøktern humor, og i romanen *Bell* (1995) tegner hun et poetisk bilde av avvisning og avhengighet gjennom to kvinners beretninger om det tette forholdet de hadde som unge. *Nord* (1999) er en bredt anlagt roman, der norsk vestland og arabisk miljø blir vevd inn i hverandre.  *Sigrid Finne* (2007) er et kjærlig portrett av Tusviks mor. Romanen *Deilig er jorden* (2009) er en barndomsskildring fra et lite sted på Vestlandet.»

«Fabulerende 'altmuligkvinne…'», skreiv litteraturforskar Øystein Rottem om forfattarskapen til Marit Tusvik til og med 1995.

## Bibliografi
### Bøker
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
### I bøker - eit utval
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

## Prisar og utmerkingar
* 1986. Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond 
* 1991. Ibsenprisen 
* 1991. Nynorsk litteraturpris 
* 1991. Mads Wiel Nygaards legat 
* 1995. Narvesens kulturpris
* 1999. Amalie Skram-prisen 
* 2004. Doblougprisen

## Referansar

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
* Om Marit Tusvik i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
* Tekstar av Marit Tusvik i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
*
*
Havmannprisen

**Havmannprisen** er ein norsk litteraturpris som vert utdelt årleg til beste nordnorske bok utgjeve året før prisen vert utdelt. Prisen vert utdelt av Rana bibliotek og Nordland fylkesbibliotek i samarbeid med Mo Libris og Norsk forfattersentrum. Frå 2026 er Grong Sparebank og Helgeland Boligbyggelag sponsorar. Dei fyrste to åra vart prisen gjeven etter publikumsrøysting ved folkebiblioteket i Mo i Rana. Frå 1998 fekk prisen status som litterær landsdelspris, og ein fagjury står frå då for tildelinga.

Premien vert utgjort av eit diplom, eit nordlandsåkle og eit pengebeløp.

## Prisvinnarar
* 1996 &ndash; Leif Alstahaug - *Fra Aanersbakken til Olympiatoppen*
* 1997 &ndash; Svein Stevik - *Anta Majeh - reindriftssame og dansemusiker*
* 1998 &ndash; Odd Klippenvåg, for *Body & soul* 
* 1999 &ndash; Laila Stien, for *Gjennom glass* 
* 2000 &ndash; Hanne Ørstavik, for *Tiden det tar* 
* 2001 &ndash; Dag Skogheim, for *Sanatorieliv*
* 2002 &ndash; Ragnhild Nilstun, for *For kjærlighets skyld*
* 2003 &ndash; Endre Lund Eriksen, for *Ingen kan stoppe meg no* 
* 2004 &ndash; Morten Harry Olsen, for *Størst av alt*
* 2005 &ndash; Tor Eystein Øverås, for *Til*
* 2006 &ndash; Herbjørg Wassmo, for *Et glass melk, takk*
* 2007 &ndash; Jorun Thørring, for *Tarantellen*
* 2008 &ndash; Ingeborg Arvola, for *Ingen dager uten regn*
* 2009 &ndash; Ellen Einan, for *Noen venter på bud*
* 2010 &ndash; Mikkel Bugge, for *Gå under jorda*
* 2011 &ndash; Frank A. Jenssen, for *Snøen er aldri hvit*
* 2012 &ndash; Line Merethe Nyborg, for *Du vet ikke hvem jeg er* 
* 2013 &ndash; Ellisiv Lindkvist, for *Ditt røde hår, Unn*
* 2014 &ndash; Sigbjørn Skåden, for *Våke over dem som sover*
* 2015 &ndash; Siri Pettersen, for *Evna*
* 2016 &ndash; Per Knutsen, for *Broren til Hugo*
* 2017 &ndash; Gøhril Gabrielsen, for *Ankomst*
* 2018 &ndash; Kathrine Nedrejord, for *Forvandlinga*
* 2019 &ndash; Kjersti Anfinnsen, for *De siste kjærtegn*
* 2020 &ndash; Odd Klippenvåg, for *En lykkelig gift mann*
* 2021 &ndash; Irene Larsen, for *Der det gror skierri*
* 2022 &ndash; M. Seppola Simonsen, for *Hjerteskog – Syđänmettä* 
* 2023 &ndash; Eirik André Skrede, for *Ho mor å hann far*
* 2024 &ndash; Ingvild Holvik, for *Reiret (arbeidstittel)*

## Kjelder

* Havmannprisen - Nordland fylkesbibliotek
* *Artikkelen er oppdatert frå bokmålswikipedia, den 12. januar 2014.*

## Bakgrunnsstoff
* Havmannprisen presentert på nettstaden til Nordland fylkesbibliotek
* Presentasjon av prisen ved rana.kommune.no
Numedalsbanen

**Numedalsbanen** er den 92,8 km lange jarnbanestrekninga frå Kongsberg stasjon til Rødberg stasjon (i Nore og Uvdal kommune).  Heile strekninga ligg i Buskerud fylke.

Numedalsbanen vart offisielt opna den 19. november 1927 med Haakon VII og kronprins Olav til stades.  

Numedalsbanen vart nedlagd frå 1. januar 1989. I nokre planar var det tenkt at banen skulle verta ein del av Bergensbanen. Det var damplokomotiv på Numedalsbanen fram til 1970. Etter det vart det nytta diesellokomotiv fram til banen vart nedlagd.

Numedalsbanen vart freda av Riksantikvaren i 2013. Fredinga omfattar 70 stader, både stasjonar og tunellar.

## Gjenopning
Hausten 2013 vart ei 30 km lang strekning frå Kongsberg til Flesberg opna for transport av flis og massevirke til Moelven Numedal i regi av Grenland Rail. På Flesberg vart det etablert ein tømmerterminal. Etter ei avsporing i april 2014 vart alle sviller bytta, og strekninga til Svene pukkverk var ferdig i november same år, medan resten var ferdig i mai 2016. I 2018 vart det kjørt 2-3 godstog i veka med massevirke frå Moelven Numedal til fabrikkar i Sverige.

I samband med utreiing av togoppstilling på Kongsberg stasjon er to av alternativa, Storemyr og Nordre Spiten, med i vurderinga. I fall eit av desse skulle bli valt, vil det medføre elektrifisering av strekninga ned til Kongsberg stasjon.

## Linjekart

} 

 

 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

|}
## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*Foreninga Numedalsbanens Venner 
*www.numedalsbanen.net 
*
Kragerøbanen

**Kragerøbanen** er jarnbanestrekninga frå Neslandsvatn stasjon på Sørlandsbanen til Kragerø. Jernbanen vart opna fram til Kragerø den 1. desember 1927, men med ordinær trafikk frå 2. desember 1927. Ei tid var banen endestasjon for Sørlandsbanen. Etter som Sørlandsbanen på 1930-talet vart forlenga mot Kristiansand, fekk Kragerøbanen mindre trafikk. 
Banen vart nedlagd for persontrafikk frå 1. januar 1989. Etterpå er det køyrd nokre tømmertog. 
Skinnegangen mellom Sannidal stasjon og Kragerø stasjon er fjerna. Kragerø stasjon har funksjon som turistinformasjon og bussknutepunkt. 

## Stasjonar og haldeplassar
*Neslandsvatn stasjon
*Eskilt haldeplass
*Heldøla haldeplass
*Merkebekk stasjon
*Kurdøla haldeplass
*Bådalshøgda haldeplass
*Saga haldeplass
*Farsjø stasjon
*Tveitereid haldeplass
*Sannidal stasjon
*Vadfoss haldeplass
*Kammerfoss haldeplass
*Kallstadbrua haldeplass
*Kallstadkilen haldeplass
*Kragerø stasjon

## Linjekart
}

|}
## Kjelder
Det italienske sosialistpartiet

**Det italienske sosialistpartiet** Partito Socialista Italiano (PSI) blei danna i Genova i 1892. Første leiaren var Filippo Turati.

Fleirtalet i partiet var anti-militaristar, noko som kom tydeleg til syne under krigen mot Libya i 1911 og da første verdskrigen braut ut i 1914. Italia gjekk med i krigen i mai 1915, men PSI støtta ikkje krigføringa. Dette til skilnad frå fleirtalet i mange andre sosialistiske og sosialdemokratiske parti.

Perioden etter våpenkvila i 1918 var kjenneteikna av sterk sosial misnøye, som nådde høgdepunktet under fabrikkokkupasjonane i september 1920. PSI stod sterkt, og var hovudfienden til fascistane.

Sosialistane blei i denne tida utsett for brutal terror frå fascistisk hald, også før Benito Mussolini blei regjeringssjef i ei borgarleg koalisjonsregjering i 1922. I 1924 blei den parlamentariske leiaren for sosialistane, Giacomo Matteotti, myrda. Da Italia blei ein fascistisk eittpartistat i 1927, blei sosialistpartiet heilt forbode, og måtte halde fram verksemda si illegalt og i eksil.

På 1920-talet blei elles partiet splitta to gonger. I 1921 braut ein kommunistisk fløy ut og skipa Det italienske kommunistpartiet PCI. Året etter braut høgrefløya ut og skipa sitt eige parti. PSI heldt fram som det største, med ei venstresosialistisk linje, til det blei heilt undertrykt av fascistane.

Etter krigen tok PSI opp att verksemda si, framleis med ein venstresosialistisk politikk. Men no var kommunistane i PCI blitt det største partiet på venstresida, takka vere ein særs aktiv innsats i den anti-fascistiske partisanrørsla. I etterkrigstida har PSI delvis samarbeidd med og samtidig konkurrert med kommunistane i PCI, og frå 1960-talet samarbeidde dei også med borgarlege parti som kristelegdemokratane DC. Den sentrale politikaren i PSI i etterkrigstida fram til slutten av 1970-talet, var Pietro Nenni. 

På 1980-talet leidde Bettino Craxi PSI. Han la vekt på å skape avstand til kommunistane og å bringe PSI nærare sentrums- og høgrepartia. Som statsminister i samarbeidsregjeringar med dei borgarlege kunne han ta æra for sterk økonomisk vekst, men må samtidig ta skulda for ein sterk auke i statsgjelda.

Først på 1990-talet blei det meste i italiensk politikk endra. Craxi og andre i PSI under hans leiing blei tatt for korrupsjon, det same gjaldt mange i det kristelegdemokratiske DC. Oppslutninga om PSI forsvann praktisk tala heilt, og Craxi rømte til Tunisia i 1994. Ein av Craxi sine venner i denne perioden var elles noverande statsminister Silvio Berlusconi. 

PSI gjekk i oppløysing. Nokre av Craxi sine støttespelarar i partiet gjekk sidan til Berlusconi sin høgreallianse, andre tidlegare PSI-tilhengarar støttar sentrum-venstrealliansen.

## Kjelder

Hovudsakleg artikkelen *Partito Socialista Italiano* på den tyskspråklege wikipediaen, og E. H. Carr: *The Bolshevik Revolution*, bind 3, Penguin Books, 1977, ISBN 0 14 02.0751 1.
Thure Erik Lund

**Thure Erik Lund** () er ein norsk forfattar frå Modum. Han debuterte i 1992 med romanen *Tanger*, som han mottok Tarjei Vesaas' debutantpris for. Han har markert seg som ein av dei mest nyskapande og dristige norske prosaistane gjennom 1990-talet. Bøkene hans viser ei evne til å leika med språket. Thure Erik Lund fekk i 2000 Sult-prisen, ein pris som skal gå til «et eminent yngre forfatterskap». 

## Verkliste
* 1992 *Tanger* (roman) 
* 1994 *Leiegården* (roman) 
* 1994 *Zalep* (roman) 
* 1999 *Grøftetildragelsesmysteriet* (roman) 
* 2000 *Om naturen* (essays) 
* 2002 *Compromateria* (roman) 
* 2003 *Forgreininger* (essays) 
* 2003 *Elvestengfolket* (roman)
* 2005 *Uranophilia* (roman)
* 2005 *Språk og natur* (essay)
* 2006 *Inn* (roman)
* 2006 *"Om de nye norske byene" og andre essays* (essays)
* 2006 *Myrbråtenfortellingene* (*Grøftetildragelsesmysteriet*, *Compromateria*, *Elvestengfolket* og *Uranophilia* samla i eitt band)
* 2010 *Straahlbox* (roman)
* 2011 *En trist og dum historie* (roman)
* 2013 *I singularitetens skygge* (roman)
* 2017 *Identitet* (roman)
* 2021 *Frankfurt* (roman)
* 2023 *Vertebrae* (roman)
* 2025 *[[Hodiak. Et filmmanuskript]]* (filmmanus og essay; saman med Hans Petter Blad)

## Utmerkingar

* Tarjei Vesaas' debutantpris 1992 for *Tanger*
* Sult-prisen 2000
* Mads Wiel Nygaards legat 2003
* Den norske Kritikerprisen for litteratur 2005 for *Uranophilia*
* Aschehougprisen 2009
* Doblougprisen 2009

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Thure Erik Lund hjå Nasjonalbiblioteket
* Utgjevingar av Thure Erik Lund i BIBSYS Ask
Meinig

**Meinig** er den lågaste graden i hæren. Det er berre vernepliktige mannskap som har denne graden. Tilsvarande er utskriven meinig i Sjøforsvaret og flysoldat i Luftforsvaret. Sjølv om meinig er den offisielle graden har enkelte avdelingar eigne namn på sine vernepliktige mannskap. Mellom desse er gardist, artillerist, jeger og dragon, men desse er ikkje offisielle gradar.

## Bakgrunnsstoff
* odin.dep.no - Plansje over norske gradar
Amalie Skram-prisen

**Amalie Skram-prisen** er ein skjønnlitterær pris som vert utdelt årleg av Amalie Skram-selskapet i Bergen. Prisen er eit reisestipend, og skal i fylgje statuttane gå til «en kvinnelig, skjønnlitterær forfatter som skriver i Amalie Skrams ånd».

## Prisvinnarar
* 2022 &ndash; Ingvild H. Rishøi
* 2021 &ndash; Sumaya Jirde Ali
* 2020 &ndash; Brit Bildøen
* 2019 &ndash; Inghill Johansen
* 2018 &ndash; Aasne Linnestå
* 2017 &ndash; Marit Eikemo
* 2016 &ndash; Gøhril Gabrielsen
* 2015 &ndash; Helga Flatland
* 2014 &ndash; Vigdis Hjorth
* 2013 &ndash; Karin Fossum
* 2012 &ndash; Merethe Lindstrøm
* 2011 &ndash; Tove Nilsen
* 2010 &ndash; Mirjam Kristensen
* 2009 &ndash; Ragnhild Nilstun
* 2008 &ndash; Cecilie Enger
* 2007 &ndash; Linn Ullmann
* 2006 &ndash; Torunn Ystaas
* 2005 &ndash; Margaret Skjelbred
* 2004 &ndash; Toril Brekke
* 2003 &ndash; Merete Morken Andersen
* 2002 &ndash; Hanne Ørstavik
* 2001 &ndash; Britt Karin Larsen
* 2000 &ndash; Eldrid Lunden
* 1999 &ndash; Marit Tusvik
* 1998 &ndash; Cecilie Løveid
* 1997 &ndash; Herbjørg Wassmo
* 1996 &ndash; Bjørg Vik
* 1995 &ndash; Bergljot Hobæk Haff
* 1994 &ndash; Liv Køltzow

## Kjelder

* Bærum bibliotek: Amalie Skram prisen
Merete Morken Andersen

**Merete Morken Andersen** () er ein norsk forfattar, litteraturkritikar og redaktør. 

Andersen er utdanna cand.philol. med hovudfag i litteraturvitskap, og har gjennomført forfatterstudia ved Høgskolen i Telemark &mdash; Bø og Skrivekunstakademiet i Bergen. Ho er leiar for forfattarskulen til forlaget Aschehoug og underviser i faglitterær skriving ved Høgskolen i Vestfold. Tidlegare har ho arbeidd som forlagsredaktør i Aschehoug og ho var redaktør i litteraturtidsskriftet *[[Vinduet]]* i perioden 1992&ndash;1997. Fleire av bøkene hennar er omsette til andre språk.

### Utgjevingar
* *Fra* &ndash; punktroman (1988)
* *Broren min løper* &ndash; roman (1991) 
* *Ibsenhåndboken * &ndash; om Henrik Ibsens dramatikk (1995)
* *Dronningen etter badet* &ndash; roman (1996) 
* *Fiendens musikk * &ndash; dikt (1997)
* *Livsritualer* &ndash; essay om Cecilie Løveids dramatikk (1998)
* *Hav av tid* &ndash; roman (2002)
* *Store Sauen Signes lille sovebok* &ndash; biletbok illustrert av Hilde Kramer (2004) 
* *Flinke fuglen Fies lille flyttebok* &ndash; biletbok illustrert av Hilde Kramer (2005) 
* *Mandel* &ndash; roman (2005)
* *Raske reven Rogers lille rotebok* &ndash; biletbok illustrert av Hilde Kramer (2006) 
* *Gode grisen Gautes lille gråtebok* &ndash; biletbok illustrert av Hilde Kramer (2008)
* *Skriveboka* &ndash; sakprosa (2008)
* *Blodet i årene. Amalie Skram og hennes tid* &ndash; (2018)

## Prisar
* Kritikerprisen 2002 for *Hav av tid* 
* Amalie Skram-prisen 2003

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Bloggen til Merete Morken Andersen 
* Digitaliserte bøker av Merete Morken Andersen hjå Nasjonalbiblioteket
* Utgjevingar av Merete Morken Andersen i BIBSYS Ask
Inger Bråtveit

**Inger Bråtveit** () er ein norsk forfattar og journalist. Ho voks opp i Suldal. Bråtveit debuterte som forfattar med romanen *[[Munn mot ein frosen fjord]]* i 2002. Ho har gått på forfattarstudiet og studert teater ved Universitetet i Tromsø. I tida 1999-2000 var ho redaktør for studentavisa *[[Utropia]]* i Tromsø. Ho har arbeidd som frilansjournalist for ei rad aviser.

## Bibliografi
* 2002 &ndash; *Munn mot ein frosen fjord* - Roman - Tiden Norsk Forlag
* 2008 &ndash; *Siss og Unn* - Roman - Forlaget Oktober
* 2009 &ndash; *Loveprosjekt* - med Cecilia Hansson- Forlaget Oktober
* 2012 &ndash; *Kven er snillast av far og mor?* - Barnebok- Flamme Forlag
* 2015 &ndash; *Alice A4* - Roman - Forlaget Oktober
* 2018 &ndash; *Dette er også vatn* - Roman - Forlaget Oktober
* 2023 &ndash; *Vassarv* - Roman - Forlaget Oktober 

## Prisar
* 2002 - Nynorsk litteraturpris, for *Munn mot ein frosen fjord*
* 2009 - Bjørnsonstipendet
* 2010 -  Suldal Mållags målpris

## Kjelder
Ingelin Røssland

**Ingelin Røssland** () er ein norsk forfattar, journalist og omsetjar. Ho voks opp på Tysnes i Sunnhordland. I 2009 flytta ho til Sverige og bur på Lidingö utanfor Stockholm. Røssland debuterte som forfattar i 1998 med ungdomsromanen *Viss du vil* på Det Norske Samlaget. I 2001 og 2002 kom dei to romanane *[[Kunsten å inhalera]]* og *Flyt*.

Sentrale tema i hennar forfattarskap er å finne seg sjølv og sin plass i ei kaotisk verd. Vidare forhold til foreldre, venner, rus, sex og vald mot seg sjølv og andre. Dei fleste bøkene er utgitt på Det Norske Samlaget.

Ho har arbeidd som journalist i avisene *[[Avisa Tysnes|Tysnes]]*, *[[Hardanger Folkeblad]]* og *[[Haugesunds Avis]] og i NRK.*

Ho har motteke Sunnmørsprisen 2006 og UPrisen 2007 for boka *Handgranateple*, Sigmund Skard-stipendet 2007,  Guro Sandsdalens litteraturpris for 2007 og Falturiltuprisen i 2011. Bøkene hennar er omsett til tysk, fransk, engelsk og færøysk.

I 2012 kom *Kirsebærsnø*, den fyrste vaksenromanen hennar.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*

### I bøker - eit utval
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

### Omsetjingar
*
*
*
*
*
## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Presentasjon av Ingelin Røssland på nettstaden til Samlaget
Det italienske kommunistpartiet

**Det italienske kommunistpartiet**, Partito Comunista Italiano (PCI), blei danna 21. januar 1921 under kongressen til Det italienske sosialistpartiet (PSI) i Livorno, da eit mindretal i møtelyden braut ut frå dette partiet. Den første leiaren i PCI var Amadeo Bordiga. Antonio Gramsci var også ein framtredande medlem av partiet. 

Partiet er oppløyst, og tidlegare medlemmer finst i Venstredemokratane (Democratici di Sinistra, DS), og i dei to noverande (reformerte) kommunistpartia PdCI og PRC («Rifondazione Comunista»). 

PCI blei forbode av Benito Mussolini si fascistregjering i 1926, og måtte halde fram verksemda si illegalt og i eksil. Den nye partileiaren, Antonio Gramsci, blei fengsla same året. Leiarskapen blei overtatt av Palmiro Togliatti, som også leidde partiet da det blei lovleg att i 1944. Partiet deltok i regjeringssamarbeid med fleire andre parti frå 1944 til 1947, da det blei tvinga ut på grunn av den kalde krigen som heldt på å utvikle seg. I 1948 gjekk PCI og PSI saman i *[[Den demokratiske folkefronten]]*, og blei såvidt slått av det kristelegdemokratiske partiet DC, som hadde full støtte frå både Paven og USA. PCI var det største opposisjonspartiet i heile etterkrigstida. 

Politisk utvikla PCI seg gradvis i retning eurokommunisme (/reformkommunisme), det vil seie ei fullt ut demokratisk og sjølvstendig linje, og hadde til dels stor suksess med det, såleis til dømes 34 % av stemmene ved valet i 1976. På den tida var partiet leidd av Enrico Berlinguer. Men i 1991 blei partiet likevel oppløyst, og fleirtalet danna Det demokratiske venstrepartiet (PDS) (no Venstredemokratane), som blei medlem i den Sosialistiske Internasjonalen, det vil seie eit sosialdemokratisk parti i vanleg moderne forstand. Mindretalet danna Partito della Rifondazione Comunista (PRC), som er eit reformkommunistisk parti, no leidd av Fausto Bertinotti. Ei enda mindre gruppe kløyvdest frå PRC og skipa Partito dei Comunisti Italiani (PdCI), som også er reformkommunistar, men har hatt taktiske usemjer med PRC i høve til regjeringssamarbeid.

Dersom nemninga «det italienske kommunistpartiet» blir nytta i dag, gjeld det eitt av dei to sistnemnde partia, altså anten PdCI eller PRC (Rifondazione), som begge kallar seg kommunistiske. Det sistnemnde er det største, med om lag 6 prosent av stemmene ved siste valet.

## Kjelder
Norske militære gradar

Oversyn over **norske militære gradar frå 2016**.

* Spesialistkorps: Grøn
* Offiserskorps: Blå
## Hæren

## Luftforsvaret
## Sjøforsvaret


   
    Hæren
    Luftforsvaret
    Sjøforsvaret
    NATO
  
   
    MeinigLeiande meinig
    FlysoldatLeidande flysoldat
    MeinigLeiande meinig
    OR1
  
   
    Visekorporal
    Vingsoldat
    Visekonstabel
    OR2
  
   
    Visekorporal klasse 1
    Vingsoldat klasse 1
    Leiande visekonstabel
    OR3
  
   
    KorporalKorporal klasse 1
    KorporalVingkorporal
    KonstabelSeniorkonstabel
    OR4
  
   
    SersjantSersjant klasse 1
    SersjantSersjant klasse 1
    KvartermeisterSeniorkvartermeister
    OR5
  
   
    Oversersjant
    Vingsersjant
    Skvadronmeister
    OR6
  
   
    Stabssersjant
    Stabssersjant
    Flotiljemeister
    OR7
   
    Kommandersersjant
    Kommandersersjant
    Orlogsmeister
    OR8
  
   
    Sersjantmajor
    Sersjantmajor
    Flaggmeister
    OR9
  
  
   
    Fenrik
    Fenrik
    Fenrik
    OF1
  
   
    Løytnant
    Løytnant
    Løytnant
    OF1
  
   
    Kaptein (rittmeister i Kavaleriet)
    Kaptein
    Kapteinløytnant
    OF2
  
   
    Major
    Major
    Orlogskaptein
    OF3
  
   
    Oberstløytnant
    Oberstløytnant
    Kommandørkaptein
    OF4
  
   
    Oberst
    Oberst
    Kommandør
    OF5
  
   
    Brigader
    Brigader
    Flaggkommandør
    OF6
  
   
    Generalmajor
    Generalmajor
    Kontreadmiral
    OF7
  
   
    Generalløytnant
    Generalløytnant
    Viseadmiral
    OF8
  
   
    General
    General
    Admiral
    OF9
  


Landheimevernet nyttar dei same gradane som Hæren, Sjøheimevernet nyttar dei same gradane som Sjøforsvaret og Luftheimevernet nyttar dei same gradane som Luftforsvaret. 

Det grønne feltet dekker soldatklassa. Det blå feltet dekker offisersklassa. Offiserane er vidare delt inn i kompanioffiserar (fenrik til kaptein), stabsoffiserar (major til brigader) og generalitetar. Fenrik heitte tidlegare sekondløytnant, medan løytnant tidlegare vart kalla premierløytnant. Tittelen brigader er utan tradisjon i det norske gradsystemet, og vart innført til erstatning for oberst I. Tittelen flaggkommandør vart samtidig innført som erstatning for kommandør I.

Grenaderar og matrosar er soldatar som har verva seg til ein eller fleire treårskontraktar. Desse kan òg vere lærlingar.

### Grafisk framstilling av distinksjonar
#### Hæren

#### Luftforsvaret

#### Sjøforsvaret

### Tidlegare norske militære gradar
* Oberst I (OF-6)
* Oberst II (OF-5)
* Kommandør I (OF-6)
* Kommandør II (OF-5)
* Premierløytnant
* Sekondløytnant
* Fanejunker
* Vingkaptein
* Vingløytnant
* Stabssersjant
* Flaggkvartermeister
* Oversersjant
* Vingsersjant
* Kommandersersjant
* Furer
* Visekorporal (OR-3)
* Vingsoldat (OR-3)
* Meinig 1 særklasse (OR-3)

## Bakgrunnsstoff

* Gradar og distinksjonar i Hæren, Luftforsvaret og Sjøforsvaret
* NAViO: Oversikt over militære grader 
* http://global-military.info/ranks/nor.html
Marie Takvam

**Marie Takvam** () var ein norsk forfattar frå Hjørundfjord i Ørsta kommune på Sunnmøre. Ho flytta til Oslo for å studera psykologi, og budde deretter der i mange år.

Takvam debuterte 25 år gammal med *Dåp under sju stjerner*. Ho vart kjend, ikkje berre for dikta sine, men òg for venleiken sin, og det til tider harde livet ho levde. Ho gjekk gjennom ei skilsmisse og hadde alkoholproblem som ho fortalde ope om til media.

Takvam var vener med mellom andre Aslaug Vaa, Inger Hagerup og Halldis Moren og Tarjei Vesaas. Inspirasjonen til dikta sine skal ho likevel ha funne i sitt eige liv. 

Takvam har òg arbeidd i Barnetimen og skrive barnebøker.

## Utmerkingar
* Gyldendals legat i 1965
* Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond i 1976
* Sunnmørsprisen 1981 for *Eg har røter i jord*
* Doblougprisen 1983
* Nynorsk litteraturpris for 1997
* Melsom-prisen 1998

## Verkliste
* *Dåp under sju stjerner*, 1952
* *Syngjande kjelder*, 1954
* *Merke etter liv*. 1962
* *Mosaikk i lys*. 1965
* *Brød og tran*. 1969
* *Auger, hender*. 1975
* *Dansaren*. 1975
* *Falle og reise seg att*. 1980
* *Brevet frå Alexandra* 1981
* *Aldrande drabantby* 1987
* *Rognebær* 1990
* *Dikt i samling* 1997

## Bakgrunnsstoff
* Intervju med Dag og Tid etter den siste diktsamlinga
Kvartermeister

**Kvartermeister** (forkorta **Kvm**) er den lågaste befalsgraden i Sjøforsvaret. Tilsvarande grad i Hæren og Luftforsvaret er sersjant. Desse gradene er restar av det gamle underoffiserskorpset og er ikkje offiserar. Personell som har fullført befalsskulen vert som regel utnemnd til kvartermeister i pliktåret. Desse vert utnemnd til fenrik etter eitt år. Det er mogeleg for vernepliktige å bli utnemnd til mellombels kvartermeister under fyrstegongstenesta. Då har dei raud stripe på same måte som ein kvartermeister-aspirant og misser graden ved dimmisjon. I tillegg kan personar med spesiell kompetanse tilsetjast som kvartermeister etter fullført fyrstegongsteneste i påvente av gjennomføring av befalskurs. Dette kan føre til at ein beheld graden lenger enn eitt år.

## Bakgrunnsstoff
* Plansje over norske gradar
* Kvartermeisteren sitt kommandoflagg
Tore Ørjasæter

**Tore Ørjasæter** () var ein norsk lyrikar. Ørjasæter debuterte med diktsamlinga *Ættar-arv* i 1908.
Hovudverket er trilogien om Gudbrand Langleite, som er eit episk verk om konflikten mellom å vere bufast og å vere fri, og mellom gammalt og nytt. Spenninga mellom det tradisjonelle bondesamfunnet og eit moderne samfunn, og splitta psykologi er viktige tema i forfattarskapet.
Ørjasæter var tidleg ute med å ta i bruk nye retningar innan lyrikken. Han braut med tradisjonell, fast verserytme på sine eldre dagar. 
Ørjasæter skreiv på nynorsk. Han tok opp den nynorske tradisjonen etter Aasen, Vinje og Sivle, og vart den store vidareføraren av det nynorske skriftspråket og målrørsla.

## Prisar og utmerkingar

* Gyldendals legat 1946
* Doblougprisen 1952
* Melsom-prisen 1967

## Verkliste
* 1908 - *Ættar-arv* &ndash; Lyrikk
* 1910 - *I dalom* &ndash; Lyrikk
* 1913 - *Gudbrand Langleite* &ndash; Trilogi, fyrste del
* 1915 - *Manns kvæde* &ndash; Lyrikk
* 1920 - *Bru-millom* &ndash; Trilogi, andre del
* 1925 - *Skiringsgangen* &ndash;
* 1927 - *Skuggen* &ndash; Trilogi, tredje del
* 1932 - *Elvesong* &ndash; Lyrikk
* 1945 - *Livsens tre* &ndash; Lyrikk
* 1948 - *Christophoros* &ndash; Skodespel
* 1949 - *Den lange bryllupsreisa* &ndash; Skodespel
Fel-Jakup

**Fel-Jakup** () eller **Jakop Olsen Felodden** var ein vidkjend spelemann. Fel-Jakup vart også kalla Fel-guten og på vestlandet for Loms-Jakup. Han hadde ein høgt utvikla teknikk, og mange av slåttane hans kravde posisjonsspel. Truleg er han den mest kjende spelemannen på vanleg fele, og har vore samanlikna med Myllarguten og hardingfelemusikken.

Jakup vart fødd i Skjåk utanfor ekteskap og sett på legd i 7-års alderen. Allereie i undomsåra vart han lagd merke til for felespelet sitt. I store delar av livet reiste han omkring i Gudbrandsdalen, Nordfjord, på Sunnmøre, i Romsdalen, på Nordmøre og på Oppdal, og han fekk mykje å seie både for spelestil og repertoar. Han spreidde den nyare dansemusikken, runddansslåttane, valsespelet, og springdansen. Fel-Jakup reiste også rundt saman med Fant-Karl eit par år midt på 1840-talet, og lærte mykje av han. 

Fel-Jakup er den spelemann som har sett størst merke etter seg i Ottadalen. Han var det store idealet i samtida og for spelemenn i seinare tid. Ei mengd slåttar er knytt til Fel-Jakup-namnet. Mellom dei mest kjende er *Lomsvogga* og *Vindfluguleiken*.

Meisterspelemannen Rikkar Skjelkvåle frå Skjåk vidareførte speltradisjonen etter Fel-Jakup. Tvillingbrørne Alfred og Mattias Bismo frå Skjåk var dei fremste læresveinane til Rikkar Skjelkvåle.

Han var busett på husmannsplassen Felodden på Nordberg i Skjåk.

## Bakgrunnsstoff
* Fiddle traditions in Oppland: North-Gudbrandsdal  ved uio.no
Jan-Magnus Bruheim

**Jan-Magnus Bruheim** () var ein norsk forfattar som skreiv lyrikk og barnebøker.

## Liv
Jan-Magnus Bruheim var fødd i Skjåk. Etter skulen fylgde nokre år med gardsarbeid, før han i 1957 starta opp som lærar i Vågå. Frå 1958 til 1961 var han lærar på Øygardskulen i Skjåk.

Skulesentraliseringa på 1960-talet gjorde at han slutta i skulevesenet, men han heldt fram med opplysningsarbeid i mange år, og besøkte grunnskular og folkehøgskular over heile landet med kåseri og opplesing.

Jan-Magnus Bruheim reiste mykje i Europa og gjesta Amerika og Sovjetunionen som medlem i ein norsk freds- og kulturdelegasjon.

Bruheim skreiv lyrikk, barnebøker og ein roman. Han utvikla seg frå å vere ein konvensjonell sentrallyrikar til ein utprega etisk-religiøs diktar.
 
I 1978 flytte han til lærarbustaden i skulehuset i Botnane i Bremanger kommune. Han skreiv fleire dikt og barnebøker med motiv frå kysten, barneboka *Den kvite hjorten* og diktsamlinga *Flo og Fjøre*. I 1954 vann han Sunnmørsprisen for *Ord gjennom larm*. I 1972 fekk han Nynorsk barnelitteraturpris frå Noregs Mållag. Bruheim hevda at dei sju åra i Botnane var dei mest produktive åra i diktarlivet hans.

Bruheim kom attende for godt til Skjåk 1985, da han kjøpte Vyuli frå garden Eide, og busette seg der. Han døydde i heimen sin i 1988.

## Bibliografi
### Bøker

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Notar - eit utval
* 
* 
* 

### Tonesette dikt - eit utval
* 
* 
### I bøker - eit utval
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Tekstar om Jan-Magnus Bruheim
* 
* 
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* janmagnusbruheim.no
* Om Jan-Magnus Bruheim i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Ludvig Eikaas

**Ludvig Eikaas** () var ein norsk kunstmålar, grafikar og kunstprofessor. Namnet kan òg verta stava *Ludvik Eikaas*.

## Familie
Foreldra til Ludvig Eikaas var gardbrukar Daniel Eikaas og Synnøve Svidal. I 1949 gifta Eikaas seg med tekstilkunstnaren Synnøve Anker Aurdal (1908-2000). Sonen Stig Eikaas er skulptør og aktiv kulturdebattant.

## Utdanning
* Statens Håndverks- og Kunstindustriskole 1942-46
* Statens Kunstakademi 1946-48 
* Kunstakademiet i København 1948

I tillegg til dei formelle studia hadde Eikaas fleire studiopphald i fleire europeiske land.

## Karriere
Eikaas debuterte som målar og grafikar på Høstutstillingen i 1946. Ludvig Eikaas vert rekna som ein svært sentral kunstnar i siste halvdelen av 1900-talet grunna arbeidet hans med måling, skulpturar og særleg grafikk. Han var ein av dei første som laga nonfigurativ kunst i Noreg.. Saman med Gunnar S. Gundersen, Odd Tandberg og Tor Hoff utgjorde Eikaas ei gruppe unge kunstnarar som var pionerar innanfor den nonfigurative kunsten i Noreg. Denne gruppa vart kalla *Dødsgjengen*.

Ludvig Eikaas sin kunst er å finne i Nasjonalgalleriet/Nasjonalmuseet i Oslo, Riksgalleriet/Nasjonalmuseet, Bergen Billedgalleri/Bergen kunstmuseum, Henie Onstad Kunstsenter, Statens Museum for Kunst i København, Brooklyn Museum of Art, New York, Uffizi-museet i Firenze, det amerikanske Wind Symphony Orchestras permanente samling og i ei rekke private samlingar i inn- og utland.

I Sogn og Fjordane har Ludvig Eikaas laga m.a. utsmykkinga ved inngangen til Sentralsjukehuset i Førde, «Fjordhesten» ved det tidlegare posthuset i Førde, og han er meister for NRK Sogn og Fjordane sin logo «Fjordhesten».

Eikaas vart professor på Statens Kunstakademi i Oslo i 1970.

## TV-intervju
NRK gjorde eit intervju med Ludvig Eikaas i 1999: *Ludvig Eikaas og fela* vart sendt 7. mars.
 
## Utmerkingar
Eikaas var riddar av første klasse av St. Olavs Orden. I 1954 fekk han den internasjonale grafiske pris i Milano. Eikaas vart tildelt Fylkeskulturprisen i 1994. Eikaasgalleriet vart oppkalla etter han då han gav ei stor samling kunst til Jølster kommune.

## Bibliografi
### Bøker
* 

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* Om Ludvig Eikaas i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
*
Kjartan Slettemark

**Kjartan Slettemark** () var ein norsk-svensk kunstnar. Slettemark var fødd i Naustdal i Sunnfjord og  budde i Stockholm i store delar av det vaksne livet sitt, der han døydde.

Slettemark var utdanna ved Statens handverks- og kunstindustriskole i Oslo, Statens kunstakademi i Oslo, Gerlesborgskolan og Konsthögskolan i Stockholm. Som eit kunstprosjekt oppretta han ein stat utan territorie, kalla Kjartanistan, der han sjølv var «stasminister». Han var svensk og kjartanistansk statsborgar.

Slettemark fekk kunstnarløn frå den svenske staten. I 2001 vart Slettemark tildelt Norsk kulturråds ærespris.

Onkelen hans var læraren og forfattaren Aasbjørn Slettemark.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Skolenettet om Slettemark 
*Vestfoldmuseet om Slettemark
*Lydfil: NRK-intervju om Kjartanistan
Aslaug Høydal

**Aslaug Høydal** () var ein norsk forfattar og lærar. Ho voks opp i Seljord kommune, men vart buande i Skjåk. Barnet står i sentrum i forfattarskapet. Gjennom lærargjerninga si fekk ho innblikk i barna sine vilkår og lagnad. Høydal er mest kjend for romanane *Dyr last* (1963) og *Tårer i sand* (1969). Dei er krasse åtak på eit system som gløymer at skulen er til for barnet. 

## Verkliste
* 1942 - *Gutane i Ramnåsheia*
* 1947 - *Nord i Vårbuli*
* 1958 - *Eit år ilag med borna på urdi*
* 1959 - *Sevje*
* 1963 - *Dyr last*
* 1965 - *Ranka*
* 1969 - *Tårer i sand*
* 1970 - *I skotlina*
* 1974 - *I gryet gror dagen*
* 1974 - *Tussebot-sommaren*
* 1980 - *Med ti øre i lomma*
* 1981 - *Solbogar og isnåler*
* 1984 - *Hønemor*
* 1984 - *Uppkomeringar*

## Utmerkingar

* Melsom-prisen 1964
* Sunnmørsprisen 1972 for *Prest i såldet*

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Aslaug Høydal hjå Nasjonalbiblioteket
* Om Utgard i Lundagrende i Skjåk, der Aslaug Høydal budde
Rifondazione Comunista

**Rifondazione Comunista**, eigentleg **Partitio della Rifondazione Comunista**, **PRC**, er eit reformkommunistisk parti i Italia. Det sprang ut av det gamle italienske kommunistpartiet PCI da det blei splitta i 1991. Høgrefløya i partiet danna da det sosialdemokratiske PDS, no DS, Democratici di Sinistra, Venstredemokratane. Da PRC nekta å halde fram med å vere støtteparti for den daverande sentrum-venstreregjeringa i 1998, i protest mot ein etter deira meining nyliberal regjeringspolitikk, blei det mindre partiet PdCI, Partito dei Comunisti Italiani, skipa av dei som var usamde i denne avgjerda. Men PRC sin leiar, Fausto Bertinotti, sa seg i 2004 viljug til å gå inn i ei ny sentrum-venstreregjering for å få fjerna høgreregjeringa til statsminister Silvio Berlusconi (sidan 2001). Fausto Bertinotti er elles også leiar i det nyskipa europeiske venstrepartiet EL. PRC har 6 representantar i EU-parlamentet, der dei høyrer til venstregruppa GUE-NGL (Det sameinte europeiske venstre- Nordiske grøne venstre). PRC har ved vala fått om lag 6 prosent av stemmene totalt, men står sterkare i regionane Bologna og Toscana. 

PRC har i stor grad makta å stå fram som det fremste politiske uttrykket for dei globaliseringskritiske rørslene, men utan å prøve å underordne dei partiet. Dette har gitt dei stor sympati, men foreløpig ikkje særleg utteljing ved val. 

Politisk har PRC tatt klare oppgjer ikkje berre med stalinismen, men med sjølve den leninistiske ideen om partiet som ein fortropp som skal ta statsmakta og endre samfunnet på vegner av massane. Partiet ser seg som ein del av ei brei mangfaldig rørsle mot nyliberalisme og krig. PRC er eit klart reformkommunistisk parti, som skil seg frå både tradisjonell kommunisme og frå sentrumsorientert sosialdemokrati. 

PRC har saman med globaliseringskritikarane og fagrørsla mobilisert til store demonstrasjonar dei siste åra. Men resultata ved vala så langt har overbevist partileiinga og fleirtalet i partiet om at dei må vere viljuge til å delta i ei sentrum-venstreregjering for å moblisere veljarane i val. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Nettsidene til partiet
Hariton Pushwagner

**Hariton Pushwagner**, eigentleg **Terje Brofoss** () var ein norsk popkunstnar. Han var utdanna ved Statens håndverks- og kunstindustriskole (1959).

I 2008 vann han Sproing-prisen for teikneserien *Soft City.*

Kunstkritikaren Lars Elton har kalla Brofoss for Noregs "*fremste popkunstner*", og la til at "*han viste seg tidlig som norsk kunstlivs store rebell. Etter hvert ble han også dets største klovn. De senere årenes kommersielle suksess har gitt ham et ufortjent dårlig rykte. Mot slutten av livet fremstod han som en lettvint og overflatisk kjendiskunstner som reproduserte gamle nyheter i form av digitale trykk. De ble pøst ut i et tempo som om de kom rett fra seddelpressen*"; Elton la til at "*I 2012 fikk Pushwagner en stor soloutstilling i [[Milton Keynes]] i England ... [uten at] den internasjonale interessen ... [ble] videreført*".

## Kjende verk
* Soft City - 1969-1975; teikneserie-roman eller billetebok 
* *DADADATA: En dag i familiens Manns liv*
* Illustrasjonar i boka *Og resten står skrivd i stjernene* av Axel Jensen.

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
*
*https://www.nrk.no/ytring/han-ga-seg-pa-toppen-av-karrieren-1.14022188
*https://www.vg.no/rampelys/i/QlBvoq/kunsteksperter-til-vg-du-blir-ikke-rik-paa-nyere-pushwagner-kunst
Eurokommunisme

**Eurokommunisme** eller **reformkommunisme** er ei nemning på politiske parti og retningar som av historiske eller andre grunnar kallar seg kommunistiske, men som politisk ligg på ei meir reformistisk retning. Omgrepet eurokommunisme vart først brukt om ei retning innan kommunistparti i Sør- og Vest-Europa, særleg Italia, Spania og Frankrike seint i 1970-åra, og var kjenneteikna av at dei ville vera uavhenige ovanfor det sovjetiske kommunistpartiet og at dei ville godta parlamentarisk demokrati også etter ei kommunistisk maktovertaking.

Eurokommunismen skilde seg også frå den jugoslaviske varianten (titoisme), fordi denne trass i at han var heilt sjølvstendig i høve utanlandske sentra, framleis var autoritær til ein viss grad, eit moderat eittpartisystem. Eurokommunismen godtok derimot utan atterhald det pluralistiske fleirpartisystemet i Vest-Europa.

Viktige personar for utviklinga av eurokommunismen var italienarane Antonio Gramsci, Palmiro Togliatti og Enrico Berlinguer og spanjolen Santiago Carillo.

## Kjelder
* caplex.no
Kvartermeister-aspirant

Ein **kvartermeister-aspirant** er ein elev ved det utskrivne befalskurset UBHH ved KNM Harald Hårfagre på Madla i Stavanger. Eleven får denne graden under praksisperioden som rekruttskuleinstruktør ved rekruttskulen KNM Harald Hårfagre. Han vert òg kalla *kvamasp* og det er populært mellom rekruttane å kalle han *blodkvart*. Ved dimmisjon eller vidare engasjement får han/ho graden kvartermeister. Ein kvartermeister-aspirant har ei raud stripe som distinksjon. Det tilsvarande i Hæren og Luftforsvaret er UB-Korporal. 

## Sjå òg
* UB-Korporal
* Midlertidig kvartermeister

## Bakgrunnsstoff
* Plansje over norske gradar
Ringebu stavkyrkje

**Ringebu stavkyrkje** er ei stavkyrkje på Ringebu i Innlandet som vart bygd kring 1220. 

Etter den lutherske reformasjonen vart kyrkja ombygd kring 1630 av byggmeister Werner Olsen. Det spesielle raude tårnet vart ferdig i 1631. Under ombygginga vart dei opphavlege tverrskipa, svalgang og apsis fjerna. Taket innvendig vart og senka. 

Kyrkja vart for fyrste gong måla i 1717. På eitt tidspunkt var kyrkja heilt kvitmåla. I 1921 vart kyrkja restaurert. Under dette arbeidet vart dei opphavlege fargane tekne i bruk att. 

## Utgravingar
Under arkeologiske utgravingar under kyrkja i perioden 1980-1981 vart det funne nær 900 myntar og også andre funn. Dei fleste av myntane er frå mellomalderen og er datert til rundt Håkon Håkonson si tid, 1217&ndash;1263, men det er også funne nokre engelske myntar frå 1023&ndash;1029. 

Under kyrkja er det funne stolpehol etter ei eldre kyrkje som har stått på staden på 1100-talet. 
Denne kyrkja var ei såkalla stolpekyrkje som var vanleg før stavkyrkjene. 

Under utgravingane vart det funne fleire kister under golvet og i tverrskipet. 
Framståande personar, og særleg prestar og familiane deira, vart nokre gonger gravlagt under golvet i kyrkja. 
Under Ringebu stavkyrkje ligg Baronesse Sophie Amalie Rosenkrantz frå Baroniet i Rosendal. 
Grunnen til at ho fekk plass var at ho gav fleire gjenstandar til kyrkja. 
Tyskaren oberstløytnant Poul Friedrich von Dresky i det Oplandske regiment vart gravlagd under kyrkja, og fekk også ei minnetavle hengt opp. 
Det er to andre minnetavler i kyrkja, etter sokneprest Christopher Kraft og familien hans.


Ringebu Stabkirche Ringebu Innen 2.JPG|Heva midtrom
Ringebu Stabkirche Ringebu Innen Chor.JPG|Korskilje
Ringebu stavkirke - Armoiries.JPG|Kongemonogram for Frederik IV
Ringebu Stabkirche Ringebu Innen Altar 2.JPG|Altartavle av Johannes Skraastad
Ringebu stavkirke - Chaire.JPG|Preikestol av Lars Borg
Ringebu stavkirke - Statue.JPG|Laurentius (Lavrans)


## Kjelder
* http://www.stavechurch.no/

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Admiral

**Admiral** er ein høgståande tittel, ofte den høgaste, i marinesamanheng. I det norske Sjøforsvaret er det den høgaste grada. Det er for tida berre Kongen som har denne grada, men forsvarssjefen kan òg ha henne dersom han kjem frå Sjøforsvaret. 

Omgrepet stammer frå arabisk *[[emir|amir]]-al-bahr*, herre over havet. Det blei teke av sicilianarar og genovesarar som eitt ord, *amiral*. Etter kvart som det spreidde seg blei d-en lagt til på mange språk.

## Galleri
**Admiralar gjennom tidene:**


fil:Admiral Saumarez (from Hildebrand, Sveriges historia).jpg|James Saumarez, britisk admiral rundt 1800.
fil:Admiral Isoroku Yamamoto.jpg|Isoroku Yamamoto, japansk admiral tidleg på 1900-talet.
fil:Vice Adm. Conrad E.L. Helfrich and Admiral Thomas C. Hart.jpg|Thomas C. Hart, amerikansk admiral (til høgre) under den andre verdskrigen


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Plansje over norske gradar
Uranienborg kyrkje

**Uranienborg kyrkje**, plassert på Uranienborghøgda i stroket Uranienborg bak Slottet i Oslo, vart vigsla den 22. desember 1886, då med 1&nbsp;020 sitteplassar.

Bygget er gjeve eit nøkternt nygotisk preg og er utsmykka med glasmåleri av kunstnaren Emanuel Vigeland.

I 1930 fekk interiøret den noverande utforminga si av arkitekt Arnstein Arneberg.


Fil:Uranienborg kyrkje 4.jpg|Hovudinngangen *(Foto: Bjørn Erik Pedersen, 2005)*
fil:Uranienborg kyrkje composite 2.jpg|Inngangspartiet og tårnet
Fil:Uranienborg krk.jpg|Uranienborg med kyrkja dominerande plassert, fotografert i 1949.


## Kulturminne
Uranienborg kyrkje er eit kulturminne og har nummer 85728 i Riksantikvarens kulturminnebase.
Alen

**Alen** er eit gamalt lengdemål som i Noreg tilsvarar 0,6275 meter. Tre alner er ein famn. To fot er ei alen. Ordet «alen» kjem frå norrønt *alin, ǫln* og tyder opphavleg underarm.

Alen er òg bruka som måleeining i Det gamle testamentet, her tilsvarar ei alen om lag 0,50 meter. Paktkista var to og ei halv alen lang, halvanna alen brei og halvanna alen høg. I Det nye testamentet er det bruka romersk alen, ho er om lag 0,45 meter.

 

## Sjællandsk alen

I mellomalderen og fram til 1. mai 1683 utgjorde ei *sjællandsk alen* ca. 63,256 cm. I 1541 bestemte kongen at sjællansk alen skulle gjerast gjeldende i heile Danmark-Norge og frå 1615 var dette det einaste lovlege alen ved kjøp og sal. Det hindra likevel ikkje folk i å bruka andre alen lokalt, så lengdemålet alen har variert mykje i Danmark-Norge.

Det nye mål- og vektsystemet vart tilrettelagt av den danske astronomen Ole Christensen Rømer (1644-1710) og var tufta på rhinsk fot (31,402 cm), slik at ei sjællansk alen frå 1683 vart lik 2 rhinske fot eller 62,804 cm. Men viste det seg snart at definisjon til Rømer av den rhinske foten var bygd på ei feilanalyse. Han vart difor frå og med 10. januar  1698 omdefinert til 31,38535 cm, og samstundes vart ei sjællandsk alen justert til 62,7707 cm. Denne lengda heldt seg slik til i 1820, da ein fot i Danmark, ved kongeleg forordning, vart sett til 31,375 cm og ein alen til 62,75 cm (som i Noreg). Men denne forordninga vart oppheva i 1835 og foten sett til 31,385 cm, slik at ein alen frå då av utgjorde 62,77 cm. Denne heldt seg slik til danskane i 1907 gikk over til metersystemet.

I Skælskør på Vestsjælland fanst det òg ei lokal kortare alen, kalla *Skælskøralen*, som skal ha vore omkring 56,5 cm langt. Men det er uvisst i kva grad denne var i bruk utanfor Skælskør på Sjælland.

## Ell

Ein variant av alen er **ell**, som er eit lengdemål for klede. Éin engelsk ell svarar til 45 tommer eller 1,143 m, éin flamsk ell = 27 tommer, medan éin fransk ell = 54 tommer

## Sjå òg
* båtalen

## Referansar
Mellombels kvartermeister

**Mellombels kvartermeister** eller **utskriven kvartermeister** (forkorta **m/Kvm**) er ein grad som kan besettast av vernepliktige under fyrstegongsteneste i Sjøforsvaret. Tidlegare var dette personell som hadde sivil utdanning som til dømes skipsførar eller maskinsjef. Dei hadde då kommandomyndigheit og halv kvartermeisterløn. I dag held tradisjonen fram på ein måte som kan samanliknast med eit underoffiserskorps. Det vert gjerne plukka ut spesielt eigna personell til å vere befalet som er "nærast" dei meinige. Mogelege stillingar kan vere vaktkommandør, assisterande klasseforstandar, kursinstruktør med fleire. Storleiken på ansvar og oppgåver varierer frå avdeling til avdeling. Dei vert rekna for å vere befal på same måte som til dømes ein UB-korporal. M/Kvm skal gå gjennom eit trevekers instruktør- og befalskurs, og misser graden ved dimmisjon. M/Kvm har same uniform som ein kvartermeister, men har ei raud stripe i staden for gull. Ein mellombels kvartermeister får same løn som korporal eller utskriven leiande meinig. Dei fleste stillingane finn ein på KNM Tordenskjold på Haakonsvern Orlogsstasjon, men ein finn dei òg på til dømes KS Norge og enkelte NATO-hovudkvarter. Det er inga tilsvarande grad i Hæren og Luftforsvaret.

## Sjå òg
* Kvartermeister-aspirant
* Kvartermeister

## Bakgrunnsstoff
* Plansje over norske gradar
Stig Elvis Furset

**Stig Elvis Furset** () er ein norsk forfattar, bibliotekar og Elvis-imitator. Han tok hovudfag i litteraturvitskap ved Universitetet i Bergen i 1995 med hovudoppgåva *Det kløyvde ordet : om vald og religion i [[Flannery O'Connor]]s The violent bear it away*.

Han er oppvaksen på Husnes i Kvinnherad kommune. 

I debutromanen *Den brennande sitaren* let Furset forteljaren Jeremias, kommunetilsett busett i Moss, skildre fotballsesongen 2001.

## Verkliste
* Den brennande sitaren : roman (2002). Oslo, Barberblad forlag. 
* Den raude veggen. (2008). Oslo, Cappelen Damm.
## Bakgrunnsstoff
* Forfattarside hjå Barberblad forlag
Famn

**Famn** er ei gammal eining for lengd eller eit mål for ved.  Med ein famn forstår vi i dag til vanleg ei lengd på om lag 1,88 meter eller ein vedstabel på 2,4 lauskubikkmeter.

## Famn som lengdemål
Ein famn var ei lengd på tre alen, eller 1,882 meter. 
Famn vert framleis brukt av eldre fiskarar som mål på sjødjupn og lengd på fiskereiskap.

## Famn som vedmål
Ein famn ved var opphavleg ei vedmengd som målte ein famn i breidd og høgd, medan lengda varierte ettersom ein selde alenved eller langved.

Då meterkonvensjonen vart innført i 1875, vart det bestemt at ein famn alenlang ved i metrisk vedmål skulle vere ein stabel 2 meter brei og 1,85 meter høg av 6 desimeter lang ved.

Ved kongeleg resolusjon av 25. juni 1936 vart det bestemt at ein famn ved skulle måle 2 m x 2 m x 1 m (4 m³), medan
* ein lakterfamn måler  2 m x 2 m x 2 m = 8 m³
* ein storfamn måler 2 m x 2 m  x 3 m = 12 m³
* ein småfamn måler 2 m x 2 m x 0,6 m = 2,4 m³

Etter Norsk Standard NS 4414 (1997):
*Ein famn ved skal måle 4m x 1m x 0,60 m eller 2 m x 2 m x 0,6 m og tilsvare 2,4 lauskubikkmeter (lm³) stabla ved. 
*Ein famn kappa i 30 cm lengder tilsvarer ca 3,3 lm³ ved som ikkje er stabla.
*Ein storfamn ved er 2 m x 2 m x 3 m lengd.

Ved sal av kappa ved skal ein ikkje gjere fråtrekk for mellomromma mellom dei enkelte vedstykka.  Derfor vil ein famn 60 cm ved innehalde om lag 1,6 m³ fastmasse.

### Brennverdiar
*Ein famn (2,4 lm³) bjørkeved (25 % fuktigheit) har ein brennverdi på 2445 kWh
*Ein famn granved (25 % fuktigheit) har ein brennverdi på 1935 kWh
*Ein famn fureved (25 % fuktigheit) har ein brennverdi på 2240 kWh

## Kjelder
*Lov av 12. mai 1875 PDF 
**Skogbruk i Nord-Norge*  Nord-Norges skogmannsforbund 1987. Ved Arvid Sveli.  ISBN 9034911-4
*Lov om mål og vekt
**Heje og Nygaard *Norsk Skoghåndbok* 1999 Landbruksforlaget ISBN 82-529-2318-6
Kvadratkilometer

**Kvadratkilometer** er ei SI-avleia eining for måling av areal.
Symbolet for kvadratkilometer er **km&sup2;**.

Kvadratkilometer blir brukt i samband med areal av store område, som land og sjøar.

1 km&sup2; er lik:
* arealet av eit kvadrat der kvar side er ein kilometer lang
* 1 000 000 m&sup2;
* 100 hektar
* 1000 dekar

Og motsett:
* 1 m&sup2; = 0,000 001 km&sup2;
* 1 hektar = 0,01 km&sup2;
* 1 dekar = 0,001 km&sup2;

## Kjelder
Kvemming

**Kvemming** er ei nemning på personar som kjem frå Kvam herad i Hardanger. 

Sjå òg kategorien ''Folk frå Kvam''.