open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oslo universitetssykehus, Aker

**Oslo universitetssykehus, Aker** (tidlegare *Aker universitetssykehus*) er den delen av Oslo universitetssykehus HF som ligg på sjukehusområdet på Aker. Det var eit sjølvstendig sjukehus frå 1895 til 2008, men utgjer ikkje lengre noka administrativ eining.

## Soge
Sjukehuset vart skipa 1. juli 1895 som *Aker Sygehus og Pleiehjem*, på Tonsen gard i bydel Bjerke. I 1948 vart sjukehuset knytt til seg Det medisinske fakultet ved Universitetet i Oslo som universitetsklinikk. Gaustad sjukehus vart organisert under Aker sjukehus i 1996.

Den 1. januar 2002 vart sjukehuset omdanna frå ein etat i Oslo kommune til eit statleg helseforetak (HF), heleigd av Helse Øst RHF, og sjukehuset endra namn frå *Aker sykehus* til *Aker universitetssykehus*. Den 1. juni 2007 vart eigarskapet overførd til Helse Sør-Øst RHF. Den 1. januar 2009 vart sjukehuset ein del av Oslo universitetssykehus HF og er dermed ikkje lengre eit sjølvstendig foretak. Aker sykehus vert sidan brukt som ein fysisk-geografisk nemning på bygningsmassen og verksemda på sjukehusområdet på Aker.

Aker universitetssykehus var eit høgspesialisert storbysjukehus og foretaket hadde omfattande lokal- og sentral-sjukehusfunksjonar. Innanfor fleire område hadde sjukehuset òg landfunksjonane og kompetansesentera. Aker var tidlegare lokalsjukehus for Groruddalen, og dessutan Follo-kommunane Ski, Oppegård, Ås, Nesodden, Vestby og Frogn, funksjonar som i stor grad er flytta til Akershus universitetssykehus (Ahus) i Lørenskog.

## Bygningar
Tonsen gard vart kjøpt av Aker kommune frå John Sogns enke i 1887. Sogn hadde ått garden sidan 1854, men døydde i 1886. Då vart den selt til Aker kommune av hans enke. Aker kommune brukte garden som fattiggard frå 1887. Hovudbygget frå 1812 vart utvida og brukt som Aker pleiehjem for fattig sjuke.

Den første sjukehusbygningen stod ferdig i 1895 og *Aker Sygehus og Pleiehjem* vart etablert. I 1910 vart Sinsen gard òg kjøpt og innlemma i sjukehuset. Arkitekt Victor Nordan var aktiv i det kommande byggearbeidet. Det vart bygd paviljongar for tuberkulose, skarlagen og difteri. 

Gardsdrifta var viktig for økonomien til sjukehuset. Gardsbygningane vart modernisert og nytt grisefjøs vart bygt. Sjukehuset var på denne tida nærast sjølvforsynt på mat. Nytt byggetrinn kom i perioden 1919–1925. Spanskesjuka medførde behov for ny epidemipaviljong. I 1924 vart det bygt eit kirurgibygg. Det vart òg etablert eiga sjukepleiarutdanning på Aker.

På 1930-talet vart det reist eit nytt administrasjonsbygg. Under andre verdskrig vart Aker teke over som sentralhospital, kalla * Kriegslazarett Sinzen*. Fleire bygg vart oppført av tyskarane. Blant bygningane var trehusa som sidan er vorte Løren asylmottak. Etter krigen vart det bygd sjukepleiarbustader og tomannsbustader for legene. 

I 1958 vart den godt synlege rondellen bygd ved hovudinngangen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Oslo universitetssykehus, Aker|Oslo universitetssykehus, Aker]]» frå ,  den 28. september 2018.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Diakonhjemmet Sykehus

**Diakonhjemmet Sykehus** er eit privat, ikkje-kommersielt og offentleg finansiert diakonalt sjukehus som tilbyr behandling og pleie på spesialisthelsetenestenivå. Stiftinga Det norske Diakonhjem eig sjukehuset, og har avtale med Helse Sør-Øst om å ha lokalsjukehusfunksjon for tre bydelar vest i Oslo.
Administrasjon og dei somatiske avdelingane ligg på Diakonhjemmet sitt område på Steinerud. Dei psykiatriske avdelingane ligg på Tåsen og Vinderen.

I 2017 var det i gjennomsnitt 1 655 fast tilsette ved sjukehuset og 1&nbsp;381 faste årsverk. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Diakonhjemmet Sykehus|Diakonhjemmet Sykehus]]» frå ,  den 28. september 2018.*  

## Bakgrunnsstoff

*
* Eular Center of Excellence
* Diakonheimen stiftelse
* VID vitskaplege høgskule
Vestre Aker

**Vestre Aker** i Oslo er dels ein kyrkjeleg, dels ein geografisk og dels ein forvaltningsadministrativ nemning, med opphav i det historiske kyrkjelege soknet **Vestre Aker** som vart etablert i 1861. Vestre Aker har historisk vore eit sokn innan Den norske kyrkja, ei nemning på den vestre delen av dåverande Aker kommune og ein eigen sognekommune innanfor Aker kommune. I dag er Vestre Aker namnet på ein av Oslos bydelar, Bydel Vestre Aker. Vestre Aker bestod opphavleg av størstedelen av det moderne Oslo vest, men dei nøyaktige grensene på dei kyrkjelege og forvaltningsmessige einingane med namnet har variert betydeleg.

## Historie

Soknet Vestre Aker vart etablert i 1861 ved at det tidlegare soknet Aker vart delt i Østre Aker og Vestre Aker. Vestre Aker, som lå i Aker kommune, grensa på dette tidspunktet i sør til Nesodden (havgrense) og det som den gongen var Oslo. I sør og aust til  Østre Aker, i aust til Nittedal og Hakadal i Nittedal, i nord til Lunner og i vest til Norderhov i Ringerike og Haslum i Bærum.

Sagene og Uranienborg vart skild ut som eigne sokn i 1880, Ullern i 1906 og Ris og Grefsen i 1937. Andre sokn som har vorte skilt ut frå Vestre Aker er Bakkehaugen, Majorstua, Maridalen, Nordberg, Røa, Skøyen, Sørkedalen og Voksen.

Vestre Aker var òg eit geografisk omgrep utanfor den reint kyrkjelege sfære, noko som må forståast på bakgrunn av at kyrkjelege inndelingar historisk òg hadde ein geografisk og forvaltningsmessig administrativ karakter. Opphavleg kalla Vestre Aker i geografisk samanheng er den vestre delen av Aker kommune. I 1906 vart Vestre Aker etablert som ein eigen sognekommune, dvs. ein underkommunal eining basert på grensene til kyrkjesoknet, innanfor Aker kommune.

I 1948 vart Aker kommune og dermed òg Vestre Aker sognekommune innlemma i Oslo. Ved innlemmelsen i Oslo bestod Vestre Aker sognekommune av 201 km² eller nesten halvdelen av Aker-arealet til kommunen, herunder størstedelen av Nordmarka. I dag heiter ein av Oslos bydelar Bydel Vestre Aker, men denne er langt mindre enn det historiske Vestre Aker med eit areal på 16,6&nbsp;km².

Kyrkjesoknet Vestre Aker opphøyrde i 2015 då det vart ein del av den sammenslåtte Bakkehaugen, Majorstua og Vestre Aker menighet. Vestre Aker kyrkje på Ullevål og Ris kyrkje er kyrker i soknet.

I folketeljingar og andre offentlege dokument frå før 1948 er ofte Vestre Aker oppgjeve som fødestad.

Den andre soknepresten i Vestre Aker var Jørgen Moe, kjend som samlar av folkeeventyr.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vestre Aker|Vestre Aker]]» frå ,  den 28. september 2018.*  
 

## Referansar
Fokker F28 Fellowship

**Fokker F28 Fellowship** er eit to-motors jetfly til bruk på mellomdistanseflygingar. Flyet vart produsert i 241 eksemplar av den nederlandske produsenten Fokker frå 1967 til 1987. Den første kommersielle flyginga vart gjord av Braathens S·A·F·E den 28. mars 1969, men det første flyet vart levert til det tyske flyselskapet LTU International. Dei seks ulike utgåvene av F28 tek mellom 64 og 79 passasjerar.

Den første og største ulukka med Fokker Fellowship var Asker-ulukka på vesle julaftan 1972, då Braathens rute 239 frå Ålesund til Oslo styrta og 40 liv gjekk tapt. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fokker F28 Fellowship|Fokker F28 Fellowship]]» frå ,  den 28. september 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Aviation Safety Networks database om ulukker med F–28
Asker-ulukka

**Asker-ulukka** var ei flyulukke 23. desember 1972 då flight 239 frå Braathens SAFE frå Ålesund lufthamn, Vigra styrta i skogen i nærleiken av Asdøltjern i Vestmarka i Asker, nær grensa til Lier, under innflyginga til Oslo lufthamn, Fornebu.  Flyet hadde 42 passasjerar og eit mannskap på tre, og 40 av dei omkom. I 1976 døydde ein person av seinskader etter ulukka, i følgje Dagbladets utgåve 23/12-1992.

Ulukka var den verste som eit norsk flyselskap hadde vore utsett for fram til Partnair-ulukka i 1989. Ulukka var òg den første fatale styrten for flytypen Fokker F28 Fellowship. Dessutan var ulukka den verste på norsk jord fram til Operafjellulukka i 1996,  då eit russisk fly styrta på Operafjellet på Svalbard.

## Ulukka
Årsaka til ulukka vart aldri heilt klårlagd. Havarikommisjonen kunne konstatere at flyet var om lag fire nautiske mil ute av kurs då det råka tretoppane i Vestmarka i mørke og tåke. Flyet fylgde soleis ikkje innflygingsruta, men hadde likevel byrja på nedstiginga for landing mot aust på rullebane 06 på Fornebu. Det flaug såleis for lågt over dette høgtliggjande terrenget. Men kvifor flyet var kome ut av kurs, kunne ikkje avgjerast. I høve til ILS, det instrumentlandingssystemet på flyplassen som sender ut signal som gjev luftfartøya presis informasjon om navigeringa for å lande, var flyet ti nautiske mil ute av den kursen det skulle ha hatt under landinga. Om dette skuldast at flygarane ynskte å ta ein snarveg, eller fordi ILS–systemet i flyet ikkje fungerte slik det skulle, er ikkje kjent. Tåke og lågt skydekke kan òg ha vore avgjerande faktorar.

## Redningsarbeidet
Eit stort tal friviljuge møtte fram for å hjelpe til med å finne flyet, mellom anna lokalkjente orienteringsløparar frå Asker Skiklubb, men vart bedne om å halde seg i ro til alt var koordinert av operasjonsleiinga. Men ei gruppe på seks personar frå Sylling, med ein flygar som leiar, drog ut i terrenget på eiga hand og fann flyet litt over klokka 22, nesten seks timer etter at det hadde styrta. Dei hadde ikkje radio, og måtte proritere å take seg av dei sju overlevande. Ikkje før klokka 23 fekk politiet melding, og sanitetspersonell og helikopter vart sende til staden. Helikopteret frakta dei overlevande til garden Solli, der dei vart sende vidare til sjukehus med ambulanse. Ein av dei skadde døydde under transporten, og ein annan døydde andre joledagen.

Fleire år etter ulukka vart det i jola hengt opp ein krans på ulukkesstaden. Asker kommune og flyselskapet reiste hausten 1998 eit minnesmerke over dei omkomne om lag 250 meter nordaust for den restaurerte tømmerhoggarkoia Myggheim.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Asker-ulykken|Asker-ulykken]]» frå ,  den 28. september 2018.*  
 

## Fotnotar

 
## Bakgrunnsstoff
*Snl.no:Askerulykken

* Aviation-safety.net – Informasjon om Braathens Flight 239 
* Airsafe.com – Oversyn over fatale ulukker med Braathens SAFE sidan 1970
* Airliners.net – Bilete av flyet før ulukka
* 40 år sidan Askerulykken
Air Iceland Connect

**Air Iceland Connect**, tidlegare **Flugfélag Íslands**, var eit flyselskap med base i Reykjavík på Island. Flyselskapet flaug til ulike destinasjonar på Island, Grønland og Færøyane (med Atlantic Airways). Reykjavík lufthamn og Akureyri lufthamn. Selskapet tilhøyrde Icelandair Group, og vart slått saman med Icelandair i 2021.

Selskapet vart stifta i Akureyri av Tryggvi Helgason som Nordurflug. I mai 1975 vart namnet til selskapet endra til Flugfelag Nordurland. Ei seinare omorganisering og samanslåing av Icelandair Domestic og Norlandair (Flugfélag Nordurland) førte til namnet Flugfélag Íslands i 1997. Etter å ha nytta namnet Air Iceland i fleire år, kunngjorde selskapet eit nytt namn, Air Iceland Connect, i  2017. Endringa av eit islandsk namn til eit engelsk vart kritisert som eit åtak på det islandske språket. 

I 2021 meldte eigaren av selskapet, Icelandair Group, at verksemda til Air Iceland Connect kom til å gå inn i den til Icelandair, under dette namnet.

## Ulukker og hendingar

* 29. mai 1947. Ein C-47, TF-ISI, styrta  i Heidinsfjørdur nær Akureyri på Island. Alle ombord, 19 passasjerar og ei besetning på fire, omkom. Dette er den verste flyulykka i islandsk historie.

* 14. april 1963: Nesøya-ulukka der ein Vickers Viscount TF-ISU, «Hrimfaxi», styrta i eit bustadsområde på Nesøya under innflyging til Fornebu. Alle ombord, åtte passasjerar og ei besetning på fire, omkom.

* 4. mai 2011. Ein Bombardier Dash 8 TF-JMB vart under landing på Nuuk lufthamn utsett for vindkast som førte til at høgre hjul vart rive av. Ingen vart skadde, men flyet måtte avskrivast.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Flugfélag Íslands|Flugfélag Íslands]]» frå ,  den 28. september 2018.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Air Iceland Connect|Air Iceland Connect]]» frå ,  den 28. mai 2021.*  

## Bakgrunnsstoff
* 
* Informasjonsside om Iceland Express
Norrønafly

**Norrønafly** er eit norsk flyselskap med base i Rakkestad. Norrønafly vart stifta av Odvar Korsvold den 1. oktober 1953 med hangar, verkstad og kontor i den delen av Fornebu som vart kalla «Dumpa».

Verksemda dei første åra var fotoflyging, rundflyging og alle formar for fraktflyging.

Selskapet utfører service og vedlikehald på eigne og andre sine fly, og var agent og importør for Pip Aircraft og Cessna.

I 1958 skaffa Norrønafly ein Convair 240 som vart registeret i Norges luftfartøyregister som LN-LAU. I samarbeid med Erik Myhre Reisebyrå starta selskapet så med charterflygingar av pakketuristar til Mallorca. Det vart verande med denne eine sesongen. Korsvold innsåg at Norrønafly ikkje hadde økonomiske musklar til å konkurrera med dei store aktørane. Han heldt fram å satsa på marknaden han kjende best og i 1969 kjøpte han  Åstorp gard i Rakkestad, der det vart anlagt hangar og flystripe (Rakkestad flyplass, Aastorp), og flytta delar av verksemda dit.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norrønafly|Norrønafly]]» frå ,  den 28. september 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Norrønaflys nettstad
* Flight Archive – Airlines of the World
Helse Sør-Øst

**Helse Sør-Øst RHF** (der RHF står for regionalt helseføretak) er eit av dei fire regionale helseføretaka i Noreg, og er eigar av dei offentlege sjukehusa og andre offentlege helseføretak i  fylka Østfold, Akershus, Oslo, Hedmark, Oppland, Buskerud, Vestfold, Telemark, Aust-Agder og Vest-Agder. Dessutan samarbeider Helse Sør-Øst RHF med private sjukehus og institusjonar. Til saman 2,9 millionar personar er busette i den luten av Noreg som Helse Sør-Øst RHF skal tene.

Helse Sør-Øst RHF vart skipa 1. juni 2007 ved at dei tidlegare regionale helseføretaka Helse Sør og Helse Øst var slege saman, og har hovudkontor i Hamar, kontorstad i Skien og møtesenter i Oslo. Føretaket har om lag 160 tilsette i administrasjonen.

## Sjukehus og andre føretak under Helse Sør-Øst RHF
Sjukehusa og andre verksemder under Helse Sør-Øst RHF er organisert som såkalla helseføretak, HF:

* Akershus universitetssykehus HF, vanlegvis omtalt som Ahus.
* Oslo universitetssykehus HF, med sjukehusa Aker sykehus, Gaustad sykehus, Radiumhospitalet, Rikshospitalet, Spesialsykehuset for epilepsi (SSE), Ullevål sykehus
* Sunnaas sykehus HF, det største spesialsjukehuset i Noreg for rehabilitering og fysikalsk medisin.
* Sykehuset i Vestfold HF
* Sykehuset Innlandet HF med verksemd på 42 stader i Hedmark og Oppland, mellom anna seks somatiske sjukehus, to psykiatriske sjukehus, fleire distriktspsykiatriske sentera (DPS), barne- og ungdomspsykiatriske poliklinikkar (BUP) og habiliterings- og rehabiliteringseinigar, 29 ambulansestasjonar.
* Sykehuset Telemark HF 
* Sykehuset Østfold HF
* Sørlandet sykehus HF
* Vestre Viken HF med Bærum sykehus, Drammen sykehus, Kongsberg sykehus, Ringerike sykehus og Hallingdal sjukestugu, psykiatriske sjukehusavdelingar ved Blakstad og Lier, fem distriktpsykiatriske sentre (DPS-er), tilbod innanfor barne- og ungdomspsykiatri og rusproblematikk.
* Sykehusapotekene HF
* Sykehuspartner HF, som har det overordna ansvaret for IKT-, HR- og innkjøpstenester til alle sjukehusa i regionen.

## Kjelder

*Internettsidene til Helse Sør-Øst RHF

## Bakgrunnsstoff

*
JATO

**JATO** og **RATO** er forkortingar for høvesvis **Jet Assisted Take-off** og **Rocket Assisted Take-off.** Dette er nemningar på system for å kunna gje fly ekstra kraft til å ta av på korte rullebanar eller høgtliggande flyplassar ved hjelp av små eksterne jet- eller rakettmotorar som vert montert på flyet.
## Galleri

File:C-130T Hercules Blue Angels.jpg|C-130 Hercules som tek av ved hjelp av eit JATO-system
File:First JATO assisted Flight - GPN-2000-001538.jpg|Ercoupe som tek av med ein GALCIT booster i 1941
File:JATO Bottle.jpg|JATO-flaske
File:JATO ashtrays-Kangerlussuaq.JPG|Brukte JATO-flasker gjenbrukt som oskebeger


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:JATO|JATO]]» frå ,  den 29. september 2018.*
Boeing KC-135 Stratotanker

**Boeing KC-135 Stratotanker** er eit amerikansk tankfly som vart produsert første gong i 1956. Flytypen er enno i drift og forventa å vera i aktiv teneste fram til 2040-talet.

Tankflyvarianten fekk først fabrikknemninga 367-138B, og seinare nemninga 717. Forsøk med lufttanking vart gjort allereie med prototypane parallelt med utviklinga av passasjerflyvarianten, og 31. august 1956 flaug den første produksjonsvarianten KC-135A for første gong.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Boeing KC-135 Stratotanker|Boeing KC-135 Stratotanker]]» frå ,  den 29. september 2018.*
Billy Gibbons

**William Frederick Gibbons** () er ein USA-amerikansk musikar, songar, låtskrivar, produsent og skodespelar, mest kjend som gitarist og vokalist i det amerikanske rockebandet ZZ Top. Han byrja karrieren sin i Moving Sidewalks, som spelte inn *Flash* (1968) og varma opp for Jimi Hendrix Experience fire gonger. Gibbons skipa ZZ Top seint i 1969 og dei gav ut *[[ZZ Top's First Album]]* i 1971. 

Gibbons har òg spelt med andre artistar og på TV-how, mellom anna på *[[Bones]]*. Han vart rangert på 32. plassen på lista til *Rolling Stone* frå 2011 over dei 100 beste gitaristane gjennom tidene.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Billy Gibbons|Billy Gibbons]]» frå ,  den 28. september 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
*Nettsida til ZZ Top
Dusty Hill

**Joseph Michael «Dusty» Hill** () var ein amerikansk bassist, klaverspelar og vokalist i det amerikanske rockebandet ZZ Top.

Hill, broren Rocky Hill (på gitar) og den framtidige ZZ Top-medlemmen Frank Beard spelte i banda The Warlocks, The Cellar Dwellers og American Blues.  I 1969 var Hill medlem i ein falsk versjon av det britiske bandet The Zombies i lag med Beard. I 1969 kom han og Beard inn i ZZ Top. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dusty Hill|Dusty Hill]]» frå ,  den 28. september 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Douglas DC-6

**Douglas DC-6** er eit fly bygd av Douglas Aircraft Company frå 1946 til 1959. Flyet var eigenleg tiltenkt rolla som eit militært transportfly på slutten av andre verdskrigen, men vart redesigna etter krigen for å konkurrera mot Lockheed Constellation i marknaden for propellfly med lang rekkjevidd. Meir enn 700 fly vart bygd, og dei har fortsett i bruk som transportfly, militærfly eller som skogbrannfly.

DC-6 vart kjent som **C-118 Liftmaster** i det amerikanske luftforsvaret, og som **R6D** i den amerikanske marinen.

Eit av flya vart parkert på Flyhistorisk Museum Sola i Rogaland i 2020.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Douglas DC-6|Douglas DC-6]]» frå ,  den 29. september 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
* Bilete av DC-6
* Fakta om flytypen på Airliners.net
Airliner World

***Airliner World*** er eit engelsk flytidsskrift som vert gjeve ut av Key Publishing LTD i England og distribuert av Seymour Distribution LTD i London.

*Airliner World* kom på marknaden i 1999. Det blei det bestseljande britiske månadsbladet for sivil luftfart.

*Airliner World* tek for seg stoff som omfattar fly og flyselskap. Tidsskriftet publiserer luftfartsnyhende frå heile verda, såvel som artiklar om regionale og internasjonale lufthamner.  

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Airliner World|Airliner World]]» frå ,  den 29. september 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Lauritz Fjørtoft

**Lauritz Andreas Hansen Fjørtoft** () var ein norsk dauvelærar frå Fjørtofta i Haram kommune.

Fjørtoft tok ekseman ved lærarkulen på Elverum i 1897, underviste der etter ei tid på Skåtøy i Telemark. Frå 1902 var han lærar på den offentlege dauveskulen i Kristiania, til han i 1927 vart styrar for Trondheim offentlege dauveskule. I 1916 var han med i ei statleg nemnd som skulle nyskipe dauveskulane i Noreg. Fjørtoft var elles formann i Norges Døvelærerforening og Norges Abnormskolelærerforening. Han gav ut fleire skodespel og diktsamlingar.

Fjørtoft er gravlagd på Fjørtofta. 

## Kjelder
Norsk Allkunnebok. IV. bandet. 1953
Erik Myhre

**Erik Myhre** () var ein norsk næringslivsleiar, Myhre var med og bygde opp charterverksemda til flyselskapet Braathens S.A.F.E og etablerte mellom anna Myhres reisebyrå og Saga Tours som han dreiv fram til eit av dei største i bransjen. I tillegg dreiv han eige reisebyrå. I 1957 starta han som den fyrste, i samarbeid med Norrønafly, charterflygingar til Mallorca

Erik Myhre var aktiv i motstandsrørsla mot tyskarane under okkupasjonen av Noreg under andre verdskrigen, og arbeidde med motstandsgruppa, britiske MI6. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Erik Myhre|Erik Myhre]]» frå ,  den 29. september 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Om Erik Myhre, frå *[[Norsk biografisk leksikon]]*
Ingebrigt G. Forseth

**Ingebrigt Gunnarsson Forseth** () var ein norsk lærar, gardbrukar og politikar frå Øksendal på Nordmøre. Ole Gundersen Forseth var eldste broren hans.

Forseth gjekk ut frå Klæbu seminar i 1867 og var sidan lærar og gardbrukar på Gjøra i Sunndal. Han var aktiv i lokalstyringa i mange år, og var ordførar i Sunndal 1896-1901. Dessutan var han valmann til fleire stortingsval, og var i to periodar varamann til Stortinget.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. IV. bandet. 1953
Hans L. Falck

**Hans Lindahl Falck** () var ein norsk skipsreiar og forretningsmann frå Stavanger, son til Thomas S. Falck,

Hans L. Falck studerte handel i både Tyskland, England, Frankrike og USA. Frå 1885 var han kontorsjef i familiefirmaet Ths. S. Falck i heimbyen, kompanjong frå 1889. Gjennom fleire tiår hadde han styreverv i ulike industri- og forretningsverksemder. Falck var medlem i Stavanger bystyre i 25 år, i 8 av dei som ordførar.

## Kjelder
Norsk Allkunnebok. IV. bandet. 1953
Ole Gundersen Forseth

**Ole Gundersen Forseth** () var ein norsk gardbrukar og bygdesogegranskar frå Øksendal på Nordmøre. Ingebrigt G. Forseth var ein yngre bror.

Forseth tok over farsgarden og dreiv denne til 1890-åra. Tidleg tok han til å samle inn tilfang til ei bygdesoge for Øksendal. Han skreiv «Protokoll over de øksendalinger som fra 1855 til 1911 er utvandret til Amerika, deres fødested, videre skjebne m.v». I 1927 gav sambygdingar ut *Øksendalen i eldre tid. Efter O. G. Forseths efterladte skrifter*.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. IV. bandet. 1953
Rain Crow

***Rain Crow*** er det 21. studioalbumet til den amerikanske musikaren Tony Joe White, gjeve ut 27. mai 2016 på Yep Rock Records. 

Albumet var produsert av sonen Jody White, og kona Leann White er medlåtskrivar på to songar. 

Allmusic skreiv om albumet: «Den beste musikken til White har alltid hatt meir enn ein fot i bluesen og Rain Crow minner ofte om den hypnotiske urskog-stilen til R.L. Burnside og Junior Kimbrough, bygd på ein groove som dreg så langt og så djupt som han treng å gå. Rain Crow tråkkar ikkje opp nye stiar for Tony Joe White, men det er ikkje tvil om at han framleis er kongen av sin eigen swamp-stil, og han vert ikkje eldre, han vert djupare.»

## Innhald

## Medverkande

;Musikarar
*Tony Joe White - gitar, vokal, munnspel
* Steve Forrest - bass
* Bryan Owings - trommer, perkusjon
* Tyson Rogers - klaverinstrument

; Teknisk
* Produsert av Jody White
* Innspelt og miksa av  Ryan McFadden
* Fotografi av Anne Goetze. 

## Kjelder
Erling Ivarsson

**Erling Ivarsson** var ein norsk lendmann nemnd i 1263.

Erling var kongens lendmann i 1263 og deltok i hærferda mot Skottland 1263-64. Han var ein ætling etter både Tore Hund og Jon Arnesson på Giske. Erling var far til baronen Bjarne og Vidkun Erlingsson og såleis farfar til drottseten Erling Vidkunsson.

## Kjelder
Norsk Allkunnebok. IV. bandet. 1953
Brooklands

**Brooklands** er ein tidlegare racerbane og flyplass nær Weybridge i Surrey i  England. Han vart opna i 1907, og var den fyrste arenaen i verda spesielt bygd for motorsport. Siste gongen han vart brukt til bilsport var i 1939. Brookland var òg ein av av dei fyrste flyplassane i England. I dag er han mest kjend som fly- og bilmuseum, men òg ein stad der det vert halde årlege veteranbiltreff.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Brooklands|Brooklands]]» frå ,  den 29. september 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* The Brooklands Society
* Brooklands Museum
* Kaye Don at Hampton Wick
* The Heights, Brooklands
Bad Mouthin'

***Bad Mouthin***' er det 22. studioalbumet til den amerikanske musikaren Tony Joe White, gjeve ut 28. september 2018 på Yep Roc Records. 

Albumet er noko meir reint bluesprega enn dei førre albuma til White, og mange av songane er framført akustisk av White aleine. Han spelar til dømes John Lee Hooker sin «Boom Boom» og Jimmy Reed sin «Big Boss Man»

Allmusic skreiv: «White kombinerer bluesstandardar med songar han skreiv for mange år sidan, og syner kor viktig shuffle-rytmen til John Lee Hooker og Jimmy Reed var for hans eigen stil. Songane er sterke, men årsaka til å høyre på albumet er framføringa, korleis White opprettheld ei tjukk, tung stemning frå byrjinga til slutten.»

## Innhald

## Kjelder
Brabazon-komiteen

**Brabazon-komiteen** var ein komite som blei nedsett av dei britiske styresmaktene under andre verdskrigen for å undersøka dei framtidige krava til britisk flyindustri på den internasjonale flymarknaden i det britiske imperiet etter at krigen var over.

Formannen til komiteen var John Moore-Brabazon, som var den første engelskmannen som hadde ført eit motorisert luftfartøy og var innehavar av det første flysertifikatet i Storbritannia.  Han hadde vore transportminister, og vart seinare minister for militærflyproduksjon (Minister of Aircraft Production). Han vart i 1942 utpeikt av Winston Churchill til å leia komiteen som uoffisielt skulle få hans namn. Innan komiteen kom i gang, var han utnemnd til baron Brabazon av Tara.

## Den første komiteen
Komiteen kom første gong saman i desember 1942.  Det vart sett opp retningslinjer for kva slags fly ein venta ville kunna vera konkurransekraftige på ein framtidig sivil marknad.  Ein såg òg på motortypar.

Komiteen leverte i februar 1943 si første anbefaling til regjeringa.  Ein hadde kome til at britisk flyindustri allereie hadde, eller snart ville ta i bruk, passande flytypar som kunne tilpassast sivilt bruk:

* 1. Avro York
* 2. Vickers Warwick
* 3. og 4. Variantar av Short Sunderland

Vidare skulle ein utvikla 5 nye fly:

* Type I: eit landbasert langdistansefly for nord-atlantiske flyruter.
* Type II: eit økonomisk alternativ til DC-3 for europeiske ruter.
* Type III: eit firemotors landbasert mellomdistansefly for trafikk innan det britiske imperiet.
* Type IV: eit jetdrevet postfly for trafikk over nord-atlanteren.
* Type V: eit tomotors matefly for trafikk frå kortbanenettet til storflyplassane, med plass til 14 passasjerar.

Produksjonen av desse flya skulle ta til så forte krigsinnsatsen tillét det. Under ingen omstende skulle utviklinga av desse flya gå ut over krigsproduksjonen.

## Den andre komiteen
Etter innstillingane til den første komiteen, vart det i mai 1943 sett saman ein ny, denne gongen med eit større innslag av folk frå flyindustrien der den første komiteen stort sett bestod av politikarar. Innstillinga hans var mykje meir spesifikk med tanke på kva for produsentar som skulle produsera kva for fly. I tillegg hadde komiteen fylt på med ytterlegare eit par kategoriar. Innstillinga til den andre Brabazon-komiteen kan verta slik summert:

## Konklusjon
Til trass for arbeidet til komiteen, måtte ein tidleg sjå seg slegen av fly som Douglas DC-4 og Lockheed Constellation.  Likevel vart eit par av flya som kom ut av arbeidet til komiteen, som de Havilland Comet, de Havilland Dove og Vickers Viscount, ein betinga suksess.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Brabazon-komiteen|Brabazon-komiteen]]» frå ,  den 29. september 2018.*  

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brabazon Committee|Brabazon Committee]]» frå ,  den 2. november 2021.*  
 
;Bibliografi 
*
Førdesveten-ulykka

**Førdesveten-ulukka** var ei flyulykke som hende ved fjellet Førdesveten i Øygarden kommune i Vestland den 6. september 1948. Eit Catalina-fly frå  333. skvadron i Luftforsvaret var på transportoppdrag frå Sola flystasjon til Herdla, då det flaug i tett tåke inn i Førdesveten.  Flyet hadde ei besetning på 9, med 6 militære passasjerar med tenesteoppdrag å registrera materiell, tekniske anlegg og operative tilhøve med tanke på ein mogleg nedleggelse av kystfortet nord på Askøy. Berre to personar overlevde ulukka, som var den største ulukka Luftforsvaret til då hadde hatt i fredstid.

## Flyginga

Catalina-flyet, med kjenneteikn KA-K, skulle gjennomføra såkalla kontaktflyging, altså flyging under skylaget. Dette var svært lågt denne morgonen, og over Korsfjorden måtte dei gå heilt ned til ca. 100 meters høgd. Over Tofterøy dreidde flyet austover over Steinsland og Førdesveten stakk då opp gjennom skylaget. Piloten freista då å trekkja flyet opp for å passera over fjellmassivet, men undervurderte høgda og havarerte ca. 10 meter under toppen på 284 moh. Ifølgje Willy Nilsen som overlevde var det ikkje noko som tydde på at nokon av passasjerane hadde overlevd flystyrten. Flyulukka kosta 13 menneskeliv. Det var i starten ein del forvirring om kvar flyet hadde styrta, og i den første offisielle meldinga frå Luftforsvarets overkommando vart det opplyst at flyet hadde styrta i Kleppaksla.

## Redningsarbeidet

Fordi flyet kom over Steinsland i svært låg høgd var merksemda til lokalfolkesetnaden vakt allereie før styrten. Flyet gjekk akkurat klår av Strandafjellet, og forsvann deretter inn i tåka før ein høyrde krasjet. Mange la då på sprang mot Førdesveten for å starta redningsarbeidet, og lensmann og helsepersonell vart òg sende oppover fjellsida. Frå Hjellestad flyhavn vart det sendt ut ein hurtiggående båt med redningsmannskaper sidan den tette tåka gjorde det vanskeleg å setja i verk redningsarbeid frå lufta. Flyet vart først liggjande på fjellhylla der det styrta, men tok fyr og sklei etter kvart ned og hamna i steinrøysa under Veteklova. Ein del av høgre veng vart liggjande att på fjellhylla, det same gjaldt ein av dei omkomne. Sidan flyvraket brann og inneheldt ein del ammunisjon måtte redningsarbeiarane søkja dekning for prosjektil som stadig kom susande.

Dei omkomne vart frakta ned til Kleppe same dag, med unntak av fem som sat inne i flyvraket og ikkje kunne frigjerast før flyhavarikommisjonen hadde undersøkt vraka dagen etter.

## Gransking
Etter ulukka vart det sett ned ein havarikommisjon som vart leidd av major Per Thorendahl som var stabssjef i Luftkommando Trøndelag.  Kommisjonen kom fram til at ulukka skulda at føraren tok feil av sunda i tåka. Flyveren trudde han hadde peiling på Lerøyosen, medan han i røyndomen var over Steinslandsundet.

## Minnesmerke
På 50-årsdagen for ulukka vart det reist eit minnesmerke på Førdesveten (284 moh) og ved Sund kyrkje i Klokkarvik. Minnesmerket på Førdesveten består av restane av den eine motoren frå K-AK.

## Kjelder




----

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Førdesveten-ulykken|Førdesveten-ulykken]]» frå ,  den 29. september 2018.*
Bjørnøya-ulykka

**Bjørøya-ulukka**  var ei flyulykke som ramma Luftforsvaret den 28. mars 1954. Eit av Luftforsvaret sine Catalina–sjøfly frå 333. skvadron med kjenneteiknet KK-N  (tidlegare LN-OAP frå Vingtor Luftveier) hadde som oppdrag å droppa postsekker til dei meteorologiske stasjonane på Bjørnøya, Hopen og gruvesamfunna i Longyearbyen og Ny-Ålesund på Spitsbergen. Det var ein flytur som vanlegvis tok rundt 17-18 timar.

## Hendelsesforløp
KK-N flaug ut frå Skattøra sjøflyhamn i Tromsø om morgonen. Det droppa først posten på Bjørnøya og heldt fram mot Spitsbergen og deretter Hopen. Etter ei vellukka gjennomføring av postsleppa på alle stasjonane vart kursen sett tilbake mot Tromsø. Flyet kom inn over Bjørøya etter 13 timars flyging, men like sør for stasjonen i tett snødrev gjekk flyet i bakken etter ein høgresving om lag klokka 15:00 om ettermiddagen.

Flyet hadde då det styrta ei besetning på 8 og 1 passasjar. Passasjeren var ein programsekretær frå NRK Tromsø som skulle laga reportasje om postflygingane til Svalbard. Medan flyet hadde floge over Bjørnøya hadde stasjonen på øya hatt radiokontakt, men då kontakten like etter vart broten rekna dei med at radioen til flyet hadde vorte øydelagd. 

## Søk og funn
Etter eit par timar vart det meld frå over radio Tromsø at sjøflyet var sakna. To av mannskapet på stasjonen gjekk då ut på ski sørover for å leita etter spor av flyet. Desse fann det brennande flyvraket om lag fem kilometer frå stasjonen ved 19-tida.

Framme ved vraket fann dei berre ein overlevande som hadde brekt foten, medan resten hadde omkome i styrten. Dagen etter kom to marinefartøy til Bjørøya med havarikommisjon og hjelpepersonell.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb :Bjørnøya-ulykka|Bjørnøya-ulykka]]» frå ,  den 29. september 2018 Bjørnøya-ulykken.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Minnemarkeringa til luftforsvaret på 50-årsdagen for ulukka; 28. mars 2004
Vingtor Luftveier

**Vingtor luftveier** var eit norsk flyselskap som var aktivt frå 1946 til 1947.

Selskapet vart skipa våren 1946 av ei gruppe menn som hadde gjort teneste i det norske Luftforsvaret under den andre verdskrigen. Det etablerte seg på flyplassen på Torp som var bygd i okkupasjonstida, og seinare kalla Sandefjord lufthamn, Torp. Ein av stiftarane hadde vore medlem  i den norske 333. skvadron i Storbritannia under krigen, der det første catalinaflyet til skvadronen hadde fått namnet «Vingtor». Dette kan forklara namnevalet på det nye selskapet.

Etter krigen vart eit stort tal allierte fly frå andre verdskrig lagt ut for sal til ein høvesvis rimeleg pris. Dette freista ein del til å starta eiga flyverksemd.

Selskapet fekk ei kort levetid og søkte forgjeves om konsesjon på å fly regulære ruter i Noreg, noko det aldri fekk. I løpet av den korte levetida til selskapet opererte det to maskinar av flytypen Consolidated PBY Catalina Mk.IVb. Kjenneteikna for dei to maskinane var LN-OAR og LN-OAP.

Selskapet gjennomførte nokre flygingar med passasjerar til Nord-Noreg med catalinaflya. Men etter eit havari med den eine catalinamaskinen, LN-OAR i Svolvær den 5. august 1947, fekk selskapet mellombels inndrege driftsløyvet, og gjekk seinare konkurs. Ingen menneskeliv gjekk tapt, flyet vart seinare heva frå ca. 190 metes djup,  men vart kondemnert.

Den gjenverande catalinamaskinen, LN-OAP, vart selt til Luftforsvaret der han vart brukt fram til han havarerte den 28. mars 1954 i samband med postflyging til Bjørnøya, kjent som Bjørnøya-ulukka.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vingtor Luftveier|Vingtor Luftveier]]» frå ,  den 29. september 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
*Bilete av LN-OAP, digitaltmuseum.no, henta 30. september 2018
Cliff Jones

**Clifford William Jones** () er ein walisisk tidlegare fotballspelar frå Swansea som i 1961 vart engelsk dobbeltmeister med Tottenham Hotspur og i 1963 vann cupvinnarcupen.

### Klubbspel
Høgrevengen Jones spelte på andredivisjonslaget Swansea City frå 1952. I 1958 vart han overført til fyrstedivisjonslaget Tottenham i London mot 35&nbsp;000 pund. Han var ein sentral spelar på Tottenham-laget som i 1961 vart historisk då det som det fyrste laget vann både ligaen og FA-cupen i England. Året etter vann Jones og Tottenham forsvarte FA-cuptittelen med finalesiger 3-1 over Burnley FC. Den 15. mai 1963 møtte så Tottenham spanske Atlético Madrid på Feijenoord stadion i Rotterdam til kamp om cupvinnarcup-pokalen. Der imponerte Tottenham stort og vann heile 5-1. Etter ti år med Tottenham avslutta han ligafotballen 1968-70 hos Fulham FC og i 1969 nedrykk til 2. divisjon. 

### Landslagsspel
Jones var walisisk landslagspelar frå mai 1954 til juli 1969. Han spelte 59 kampar og skåra 16 mål. Den 22. oktober 1955, i sin andre landskamp, skåra han det andre målet då Wales slo England 2-1 framfor 60&nbsp;000 tilskodarar på Ninian Park i Cardiff. Han spelte alle fem kampane til Wales under VM i fotball 1958 i Sverige, ein meisterskap der Wales rauk ut etter kvartfinalen mot komande verdsmeister Brasil, 17-åringen Pelé skåra det einaste målet i kampen.

### Merittar
*Vinnar av cupvinnarcupen: 1963 med Tottenham
*Engelsk ligameister: 1961 med Tottenham
*Vinnar av FA-cupen: 1961 og 1962 med Tottenham

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cliff Jones|Cliff Jones]]» frå ,  den 29. september 2018.*  
 
*eu-football
Norsk Luftfartsmuseum

**Norsk Luftfartsmuseum** er nasjonalt museum for luftfart i Noreg. Museet omfattar militær og sivil luftfartshistorie fordelt på rundt 12 000 m², og utstillinga er den største i Norden innan luftfart. Museet ligg i Bodø og er forma som ein gigantisk propell. Bygningen er teikna av det lokale arkitektfirmaet Boarch arkitekter.

Museet vart opna av kong Harald V den 15. mai 1994.

## Utstillingane

Utstillingane til Norsk Luftfartsmuseum fortel historia om luftfart, med fokus på den norske historia frå byrjinga og fram til i dag.

I utstillinga finst blant anna fly som Supermarine Spitfire, F-5 Freedom Fighter, CF-104 Starfighter, Junkers Ju 88, spionflyet U-2, Junkers Ju 52, Twin Otter og Fokker F28 Fellowship.

Museet har eigen verkstad for restaurering av fly, og mange av flya i utstillinga er restaurerte her. Om ein er spesielt interessert er det mogleg å kontakta museet på førehand og be om å få vitja restaureringsverkstaden. I tillegg har museet, i samarbeid med Bodø Luftfartshistoriske Forening og andre samarbeidspartnarar, berga og samla inn fleire gamle flyvrak, og vrakdelar frå både fjell og under vatn.

## Strid om plassering
Det var lenge strid om kvar museet skulle liggja. Miljøet rundt Forsvarets flysamling på Gardermoen ynskte å byggja museet der, medan miljøet i Bodø ynskte å ha museet i Bodø kommune. 31. mars 1992 vedtok Stortinget at det skulle byggjast eit felles museum for sivil og militær luftfart i Bodø.

## Plassering
Norsk Luftfartsmuseum ligg i Bodø i Nordland fylke, omtrent halvannan kilometer frå Bodø sentrum. Bodø vidaregåande skule avd. flyfag har lokale i same bygg.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norsk Luftfartsmuseum|Norsk Luftfartsmuseum]]» frå ,  den 29. september 2018.*  


## Bakgrunnsstoff
*
De Havilland DH 100 Vampire

**De Havilland Vampire** var det andre jetdrivne flyet i Royal Air Force. Det vart utvikla og bestilt under andre verdskrigen, men kom aldri i kamp. Etter krigen vart flyet mellom anna brukt i det norske luftforsvaret.

## Historie
Flyet er ei vidareutvikling av eit eksperimentfly som de Havilland starta i Hatfield sommaren 1942 og tenkt som ei erstatning for «Gloster Meteor». Vampire var òg det siste flyet der trevirke vart brukt i konstruksjonen.

Vampire flaug fyrste gong 20. september 1943 under namnet «Spider Crab». Det vart teke i bruk av Royal Air Force i april 1945, like før den andre verdskrigen var slutt. Vampire kom difor aldri i bruk som stridsfly. Fram til 1955 var flyet det primære jagarflyet til RAF, og det vart bygd nesten 4&nbsp;000 fly, ca. 1 000 under lisens. Flyet vart teke i bruk av fleire andre flyvåpen, mellom anna Australia, New Zealand, Finland, Frankrike, India, Noreg og Sverige.

Vampire var eit særs allsidig fly. Det var det første jetflyet som kunne landa på hangarskip. I 1948 sette det høgderekorden ved å pressa seg opp til 18 119 m. Seinare same år vart Vampire det fyrste militære ein-setars jetflyet som kryssa Atlanterhavet.

## Vampire i det norske luftforsvaret

Etter krigen vart det klårt at det norske Luftforsvaret måtte satsa på jagarfly med jetmotor til erstatning for Spitfire og Mosquito, og det vart avgjort at Vampire skulle erstatta desse. I tidsrommet frå 1948 til 1957 vart det skaffa 56 Vampire, 20 av typen F. III og 36 F.B.52. Vampire vart etterfølgt av Republic F-84 Thunderjet.

## Vampire i Noreg
Etter at det sveitsiske luftforsvaret fasa ut sine Vampire på 90-talet kjøpte Øyvind Ellingsen inn eit til landet og registrerte den sivilt som LN-JET. Det hadde base på Kjeller, og andre eigarar er mellom anna Kjeller Flyhistoriske forening.

Det finst fleire verna Vampire-fly, mellom anna flysamlinga på Gardermoen, på Norsk luftfartsmuseum og eit i Flyhistorisk Muséum på Sola.

I tillegg har ein hatt privateigde sveitsisk-bygde fly i Noreg, ein einsetar og ein, måla i norske fargar med merkinga PX-M. Flya har vore stasjonerte på Rygge Flystasjon, og delteke på flyshow i inn- og utland.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:De Havilland DH 100 Vampire|De Havilland DH 100 Vampire]]» frå ,  den 29. september 2018.*  


## Bakgrunnsstoff

* Meir om Vampire
* Vampire i Norsk Luftfartsmuseum, Bodø
* T.55 ved Flysamlingen, Gardermoen
Junkers Ju 88

**Junkers Ju 88** var eit tysk to-motors lett bombefly, nattjagar og angrepsfly produsert av Junkers. Det vart brukt av blant anna Luftwaffe under den andre verdskrigen. Utviklinga av flyet byrja i 1936, og ved slutten til krigen var det produsert 14 780 fly i ulike variantar. Ju 88 vart òg vidareutvikla i form av Ju 188, Ju 288 og Ju 388.

## Utvikling og variantar
Ju 88 vart utvikla for å imøtekoma ein spesifikasjon frå det tyske luftfartsministeriet for ein ny «Schnellbomber» som skulle kunna fly i ein fart på 500 km/t med ein bombelast på opptil 800 kg. Den fyrste prototypen Ju 88 V1 flaug fyrste gong 21. desember 1936, utstyrt med to Daimler-Benz DB 600Aa motorar. Den andre prototypen V2 introduserte dei ringforma radiatorane, og V3 bytte ut DB 600-motorane med to Junkers Jumo 211A.

Med Ju 88 V4 vart mannskapkabinen endra til den standarden som kjenneteikna den første produksjonsserien. V5 vart brukt til å setja verdsrekord for distansen 1 000 km med ei nyttelast på 2 000 kg den 9. mars 1939, med ein gjennomsnittsfart på 517 km/t. Fleire følgjande prototypar introduserte fleire endringar, og i 1939 vart ein pre-produksjonsserie under nemninga Ju 88A-0, som vart klarert for ein bombelast på 2 400 kg, sett under evaluering.

Dei første Ju 88A bombeflya vart operative ved Luftwaffe i august 1939, og sjølv om produksjonen var treig til å byrja med,, skulle A-serien utgjera over halvparten av alle Ju 88 som vart produsert. Ju 88B vart berre bygd i ein liten pre-produksjonsserie, men skulle verta utgangspunktet for utviklinga av Ju 188. Ju 88S var den siste av bombeflyvariantane som vart produsert.

Ju 88C vart opphavleg utvikla som ein «Zerstörer», eit tungt jagarfly i same klasse som Messerschmitt Bf 110, men fekk ei viktig rolle som nattjager, og over 3 200 fly av denne varianten vart produsert. Ju 88G, som òg var ein nattjager, var ein videreutvikling av Ju 88C, men produksjonen kom seint i gang og berre 800 fly vart produsert.

Ju 88P var eit angrepsfly utstyrt med ein eller to panservernskanonar i gondolar under buken for bruk mot stridsvogner, og Ju 88D, Ju 88H og Ju 88T var rekognoseringsvariantar.

Ju 88 vart òg brukt i ulike typar «Mistel»-kombinasjonar.

## Spesifikasjonar (Ju 88A-4)

## Bilete

Junkers Ju 88 A 3sd NAN15Aug1943.jpg|Junkers Ju 88A
Bundesarchiv Bild 101I-402-0270-05A, Flugzeug Junkers Ju 88.jpg|Junkers Ju 88 på feltflyplass
Bundesarchiv Bild 101I-417-1766-03A, Flugzeug Junkers Ju 88.jpg|Junkers Ju 88 i Nordafrika
Bundesarchiv Bild 101I-421-2069-14, Flugzeug Junkers Ju 88.jpg|Junkers Ju 88 på feltflyplass i Tunisia


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Junkers Ju 88|Junkers Ju 88]]» frå ,  den 29. september 2018.*  
 

## Referansar


## Litteratur

* Feist, Uwe. *Junkers Ju 88 in action*. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, 1974. ISBN 3-7909-0026-5

## Bakgrunnsstoff

* Ju 88 ved Norsk Luftfartsmuseum, Bodø 
* Restaureringsarbeid nærast ferdig
* Restaureringa av Ju 88 U4+TK ved Flysamlingen, Gardermoen
Northwood-ulukka

**Northwood-ulukka** fann stad 4. juli 1948 klokka 15:03 i luftrommet over Northwood i London i Storbritannia. To fly, eit Douglas DC-6 frå Scandinavian Airlines System (SAS) og eit Avro York frå Royal Air Force (RAF) kolliderte i lufta medan dei venta på å landa ved RAF Northolt. Alle 39 om bord i flya omkom. Det var den første dødelege ulukka til SAS, og var på den tida den dødelegaste flyulukka i Storbritannia. 

DC-6-maskina, med registreringsnummer SE-BDA og namnet «Agnar Viking», var på ei internasjonal ruteflyging frå Bromma lufthamn i Stockholm via Amsterdam Schiphol lufthamn til Northolt. Avro York-flyet, ein del av 99. skvadron og med serienummer MW248, var undervegs frå RAF Luqa på Malta til Northolt. I tillegg til desse, deltok to andre fly over flyplassen som venta på løyve til å landa. Då ulukka fann stad var SAS-flyet klarert til ei høgd  2 500 fot, medan RAF-flyet skulle halda ei høgd på 3 000 fot. Det oppstod ein feilsituasjon i å stilla inn RAF-høgdemålaren på flyet. Ved ulukka heldt SAS-flyet på med ei stiging, etter at pilotane minutt tidlegare hadde vedteke å venda tilbake til Amsterdam.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Northwood-ulykken|Northwood-ulykken]]» frå ,  den 29. september 2018.*
Veien til Agra

***Veien til Agra*** er ei barnebok av Aimée Sommerfelt frå 1959. Ho er ei dei best kjende bøkene til Sommerfelt, og fekk internasjonal merksemd. Boka er omsett til ei rekkje språk og har fått fleire prisar.

## Handling

Boka handlar om to sysken i India, trettenårige Lalu og systera hans Maya på sju, som er på veg frå Allahabad til Agra. Maya lid av ein alvorleg augesjukdom som er i ferd med å gjera ho blind. Vegen er støvete, brennheit og prøvande, og om natta trugar slangar og sjakalar. Men borna held motet oppe, for dei har høyrt at sjukdomen kan heilast på sjukehuset i Agra. På vegen møter dei både snille og slemme menneske, og får ri på elefant. Til slutt kjem dei fram og får hjelp av europeiske legar.

## Høyrespel og fjernsynsoppfølging
Kort tid etter utgjevinga av boka bestemte NRK Radio seg for å laga eit høyrespel av boka. Ebba Haslund utarbeidde manuset, og instruksjonen var ved Erik Lassen. Høyrespelet var i fire delar som vart sende i Lørdagsbarnetimen. Fyrste gong det vart sendt var i mars 1960.

I 1963 var boka utgangspunkt for ein konkurranse i NRK Fjernsynet sin barneprogramserie *Kosekroken.* Året etter, i 1964, bygde *Kosekroken* vidare på høyrespelet og aktivitetskonkurransen, og sende dessutan ein serie kortfilmar som illustrerte utvalde scener frå høyrespelet og boka.

## Prisar
I 1959 mottok Sommerfelt forlaget Damm sin «ekstrapris» på 5 000 kroner for *Veien til Agra.* Dette var fyrste gong ekstraprisen vart delt ut.

I 1960 mottok boka Kyrkje- og undervisningsdepartementets førstepris som ei av dei to beste barnebøkene som vart gjevne ut i Noreg i 1959.

I 1962 vann forfattaren Jane Addams Peace Book Award frå Internasjonal Kvinneliga for Fred og Fridom. Ved utgangen av 1962 hadde boka vunne i alt ni ulike prisar.

## Omsetjingar
Per desember 1962 hadde *Vegen til Agra* vorte omsett til 14 språk.

## Oppfølgjar
Hausten 1962 gav Sommerfelt ut ein oppfølgjar til *Veien til Agra.* Oppfølgjaren hadde tittelen *Den hvite bungalowen*, og var illustrert av Ulf Aas nett som den første boka. Då *Den hvite bungalowen* vart sendt ut på marknaden vart *Vegen til Agra* allereie omtalt som ein verdssuksess.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Veien til Agra|Veien til Agra]]» frå ,  den 29. september 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
* *[https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2012011208112 Veien til Agra]* digitalisert utgåve av boka ved Nasjonalbiblioteket; utgåva frå 1959 er illustrert av Ulf Aas.
* *[https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2008082904042 Den hvite bungalowen]* digitalisert utgave på Nasjonalbibliotekets nettsider; illustrert av Ulf Aas.