David Lynch

**David Keith Lynch** () var ein amerikansk filmregissør, fjernsynsregissør, biletkunstnar, musikar og stundom skodespelar, fødd i småbyen Missoula i Montana. Han utvikla sin eigen unike filmstil, som på engelsk er blitt kalla «Lynchian», ein stil prega av draumeaktige bilete og nøye planlagd lyddesign. Dei surrealistiske, og i mange tilfelle valdelege, elementa i filmane hans har vorte kalla «forstyrrande, støytande eller mystiske».

## Liv og virke
Han vart fødd i ein middelklassefamile og reiste i barndomen mykje rundt i USA før han studerte måling ved Pennsylvania Academy of Fine Arts i Philadelphia, der han først gjekk over til å skape kortfilmar. Han valde å satse for fullt på filmskaping, og flytta til Los Angeles, der han skapte den første filmen sin, den surrealistiske grøssaren *[[Eraserhead]]* (1977). Etter *Eraserhead* vart ein kultfilm på nattkinoane, vart Lynch bede om å regissere *[[filmen The Elephant Man|The Elephant Man]]* (1980), som han slo igjennom med. Han vart tilsett av De Laurentiis Entertainment Group, og lagde to filmar: den episke science-fiction-filmen *[[filmen Dune|Dune]]* (1984), som både selde dårleg og fekk dårleg kritikk, og så ein neo-noir-krimfilm, *[[filmen Blue Velvet|Blue Velvet]]* (1986), som vart kritikarrost. 

Lynch laga så sin eigen fjernsynsserie med Mark Frost, det særs populære mordmysteriet *[[Twin Peaks]]* (1990–1991); og kinofilmoppfølgjaren *[[Twin Peaks: Fire Walk with Me]]* (1992). Han laga filmen *[[filmen Wild at Heart|Wild at Heart]]* (1990) som var ein *roadmovie* og familefilmen *[[The Straight Story]]* (1999) i same perioden. I 1997 laga han den første av tre surrealistiske filmar med draumeaktig logikk og ikkje-lineær forteljarstil, *[[filmen Lost Highway|Lost Highway]]* (1997), ettefølgd av *[[filmen Mulholland Drive|Mulholland Drive]]* (2001) og *[[filmen Inland Empire|Inland Empire]]* (2006). Samstundes byrja Lynch å bruke Internett aktivt som medium, og produserte fleire nettbaserte filmar, som animasjonsfilmen *[[Dumbland]]* (2002) og den surrealistiske situasjonskomedien *[[filmen Rabbits|Rabbits]]* (2002). I 2017 vende han tilbake til *[[Twin Peaks]]* med ein ny sesong. 

I løpet av karrieren sin har Lynch vorte nominert til Oscarprisen tre gongar for beste filmregissør og ein gong for beste manus. Lynch har to gongar vunne den franske César-prisen for beste utanlandske film, samt Palme d'Or på Cannes Film Festival og ein Golden Lion-pris ved Venezia filmfestival. Han har òg blitt offiser i den franske Æreslegionen, den øvste sivile æresprisen i Frankrike,. I 2007 skildra *[[The Guardian]]* Lynch som «den viktigaste filmregissøren i denne vår tid». Allmovie kalla han «renessansemannen i moderne amerikanske filmskaping», medan suksessen til filmane har gjort at han har blitt kalla «den første populære surrealisten».

## Diskografi

### Album

* *[[BlueBob]]* (med John Neff, 2001)
* *The Air is on Fire: Soundscape* (2007)
* *Polish Night Music* (medMarek Żebrowski, 2008)
* Danger Mouse og Sparklehorse: *[[Dark Night of the Soul]]* (2010; Lynch medverkar på to songar.)
* *This Train* (med Chrysta Bell, 2011)
* *[[Crazy Clown Time]]* (2011)

### Singlar
* "Ghost of Love" (2007)
* "Good Day Today" / "I Know" (2010)

## Filmografi

### Filmar

### Kortfilmar

### Fjernsynsseriar

### Nettbaserte seriar

### Musikkvideoar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:David Lynch|David Lynch]]» frå , den 12. november 2012.* 
** * oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff