Stempelmotorar med innvendig forbrenning

**Stempelmotorar med innvendig forbrenning** er forbrenningsmotorar der forbrenningskammeret har direkte kontakt med eit stempel som overfører energien som vert frigjort under forbrenninga til mekanisk arbeid. I dei fleste forbrenningsmotorar med intern forbrenning har stemplet ei lineær rørsle, men nokre, som wankelmotorar, har roterande stempel. Forbrenninga skjer i diskontinuerlege tidsbolkar, kalla «takter».

## Klassifisering etter termodynamisk prinsipp
* Beau de Rochas-syklusen
* Seiliger-Sabathé-syklusen
* Dieselsyklusen

## Klassifisering etter talet på takter
* Firetaktsmotor
* Totaktsmotor

## Klassifisering etter stempelrørsle
* Lineær stempelrørsle
* Motorar med roterande stempel|Roterande stempel
** Wankelmotor
* Oscillerande stempel
* Fristempelmotor

## Klassifisering etter drivstofftype
* Motorar som nyttar drivstoff i fast form
** Knottmotor
* Motorar som nyttar drivstoff i gassform
** Gassmotor
* Motorar som nyttar flytande drivstoff
** Forgassarmotorar
*** Bensinmotor
*** Parafinmotor
** Råoljemotor
*** Glødehovudmotor
*** Gløderøyrmotorar
*** Hesselmanmotor
** Dieselmotor

## Klassifisering etter drivstofftilførsel
* Ekstern blanding av luft og drivstoff
** Forgassarmotorar
* Innsprøytingsmotorar
** Direkteinnsprøyting
** Indirekte innsprøyting

## Klassifisering etter tenningsmåte
* Flammetenning
* Elektrisk tenning
** Forgassarmotorar
** Hesselmanmotorar
* Overflatetenning
** Glødehovudmotorar
** Gløderøyrmotorar
* Kompresjonstenning
** Dieselmotorar

## Soge
* 1206: Al-Jazari fann opp ei dobbeltverkande stempelpumpe med veivaksel og råde.
* 1551: Leonardo da Vinci foreslo ein forbrenningsmotor (utan kompresjon).
* 1673: Abbé Hautefeuille foreslo ein forbrenningsmotor som nytta krut som drivstoff, for å pumpa vatn. Prinsippet var å nytta atmosfæretrykket til å lyfta vatnet ved at det oppstod undertrykk i sylinderen når gassen vart avkjølt etter eksplosjonen.
* 1600-talet: Samuel Morland eksperimenterte med å nytta krut for å generera undertrykk for å lyfta vatn. 
* 1678: Christiaan Huygens eksperimenterte med ein krutdriven undertrykkstempelmotor. Huygens skal ha fått motoren til å fungera og demonstrerte han i 1680.
* 1780: Alessandro Volta nytta ein elektrisk gneiste til å tenna ei luft-hydrogen-blanding.
* 1794: Robert Street fekk patent på ein forbrenningsmotor (utan kompresjon) som nytta terpentin- eller oljedamp.
* 1801: Philippe Lebon fekk patent på ein dobbeltverkande gassmotor (utan kompresjon).
* 1806; François Isaac de Rivaz konstruerte ein stempelmotor som gjekk på ei blanding av hydrogen og oksygen.
* 1807: Brødrene Nicéphore og Claude Niépce bygde ein fungerande prototype av ein motor som dreiv ein båt ved å pressa vatn gjennom eit røyr. Dei kalla motoren «Pyréolophore»
* 1820: W. Cecil publiserte eit framlegg til ein stempelmotor som nytta hydrogen som drivstoff. Det var atmosfæretrykket som utførte arbeid når gassen i sylinderen vart avkjølt etter forbrenninga.
* 1823: Samuel Brown bygde og fekk patent på ein atmosfæremotor som nytta gass som brennstoff.
* 1823: Whright fekk patent på ein dobbeltverkande gassmotor med sentrifugalregulator.
* 1826: Samuel Morey fekk patent på og bygde ein motor som nytta terpentin son drivstoff.
* 1838: William Barnett fekk patent på ein gassmotor som i tillegg til arbeidssylinderen hadde to andre sylindrar som komprimerte lufta og gassen før dei vart blanda. Motoren hadde ikkje kompresjon, men gassen som strøyma inn i sylinderen hadde overtrykktrykk.
* 1843: Drake bygde ein gassmotor som gjekk på lampegass. Turtalet var på 160 o/min og effekten på rundt 20 hk.
* 1856: Eugenio Barsanti og Felice Matteucci bygde ein gassmotor som vart installert på Maria Antonia jarnbanestasjon i Firenze.
* 1860: Jean-Joseph Étienne Lenoir tok patent på ein totakts gassmotor med innvendig forbrenning, men utan kompresjon. Lenoir testa motoren i ein primitiv bil. Motorane til Lenoir er rekna som dei fyrste som var brukbare i praksis, sjølv om dei hadde svært dårleg verkingsgrad.
* 1860: Christian Reithmann fekk patent på firetaktsmotoren. 
* 1862: Alphonse Beau de Rochas fekk patent på ein firetaktsmotor med sjølvtenning. 
* 1863: Jean-Joseph Étienne Lenoir utvikla ein forgassar og prøvekøyrer ein bil med forbrenningsmotor for flytande drivstoff .
* 1870: Siegfried Marcus bygde ein totaktsmotor utan kompresjon, etter same mønster som Lenoir. Han monterte motoren i ei vogn.
* 1877: Nikolaus August Otto tok patent på ein firetaktsmotor med innvendig forbrenning, med kompresjon (patentet vart seinare oppheva, etter ei rettssak).
* 1882: George Brayton bygde ein motor som gjekk på parafin, med ein separat sylinder for kompresjon. Motoren hadde låg verkingsgrad. 
* 1885: Herbert Akroyd Stuart tok patent på glødehovudmotoren.
* 1892: Rudolf Diesel tok patent på dieselmotoren.
* 1929: Felix Wankel tok patent på wankelmotoren.
* 1970-talet: Ein fekk elektronisk kontrollert tenning i bilmotorar.
* 1980-talet: Det elektroniske tenningssystemet vart forbetra for å minske forureining.
* 1980-talet: Ein fekk elektronisk drivstoffinnsprøyting på bensinmotorar til bil.
* 1990-talet: Ein fekk hybridkøyretøy som nyttar både ein forbrenningsmotor og ein elektrisk motor.

## Referansar

## Sjå òg
* Forbrenningsmotor