open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Briançon

**Briançon** er ein by og kommune søraust i Frankrike, og *[[sous-préfecture]]* i departementet Hautes-Alpes. Byen har om lag 10&nbsp;000 innbyggjarar og ligg i regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur. Med ei høgd på 1&nbsp;350 meter over havet er Briançon den nest høgastliggande byen i Europa etter Davos. 

## Attraksjonar
Det historiske sentrumet av byen er ein festningsby bygd av Vauban for å forsvare regionen frå austerrikarar på 1600-talet. Byen vart forsvart av mange andre festningsverk i fjella som ligg rundt byen. 

Briançon ligg nær nasjonalparken Parc National des Ecrins. 

## Bakgrunnsstoff
* Turistkontoret i Briançon  
* Uoffisiell side om Briançon 
* Nettside om festningsverka 
* Informasjon om området  
* Ei anna nettside om området
* Bilete
Mousa

**Mousa** er ei lita øy i Shetlandsøyane i Skottland. Øya ligg like austom Shetland Mainland, og er om lag 2,5 km lang, 1 km brei, helst flat og heilt trelaus. Det har ikkje budd folk på Mousa sidan 1800-talet. Øya er best kjend for Mousa Broch, eit rundtårn frå jarnalderen.

Mousa er også kjend for dyre- og fuglelivet på øya, med steinkobbe, havert, alker, raudnebbterner og stormsvaler.

Sommarstid går det passasjerbåt ut til øya frå Leebitton i Sandwick på Shetland Mainland.

## Mousa i sogene

Mousa (Mosøy) og Mousa Broch (Mosøyborga) er nemnd i Egilssoga og Orknøyingsoga, i begge falla vert det fortald om par som gøymer seg i steintårnet. 

### Egilssoga
I Egilssoga vert det fortald om Bjørn Brynjolvsson frå Aurland som hadde sett seg ut Tora Ladhand, systera til hersen Tore Roaldsson i Fjordane. Verken bror hennar eller far til Bjørn ville late han gifte seg med henne og han tok henne med seg og rømde Noreg i eit handelsskip han hadde fått av faren. Dei kom ut for kvass sjø og fekk skipet skadd utom Mousa, men fekk berga seg og skipet i land på øya. Der flytte dei inn i borga (Mousa Broch). 

Utpå hausten kom det eit skip til Shetland frå Orknøyane. Folka på skipet fortalde at kong Harald hadde sendt bod til Orknøyane om at Bjørn skulle drepast, han var gjord utlæg i Noreg, og at same bodet alt var gått til Hebridane og Dublin. 

Bjørn og Tora gifte seg på Shetland og overvintra i Mousa Broch. Så snart våren kom og det var vorte råd å sigle att tok dei med seg eignelutene sine og skipsmannskapet i det vølte skipet og siglde nordover. Dei kom til Island og gjekk i land i Borgarfjord der dei fekk bu på garden til Skallagrim. Med tida vart det forlik mellom Bjørn og Tore herse, og Bjørn og huslyden hans kunne reise heimatt til Sogn.

## Bakgrunnsstoff
* Hamish Haswell-Smith: *The Scottish Islands*. Canongate Books, Edingburgh, 2004. ISBN 1-84195-454-3
* *Egilssoga* - Omsetjing av Leiv Heggstad, revidert av Mange Heggstad. Det Norske Samlaget, 1994. ISBN 82-521-4305-9

Denne artikkelen byggjer på «Mousa» henta frå Wikipedia på engelsk 14. mai 2007.
Gap

**Gap** er ein by og kommune søraust i Frankrike, og *[[préfecture]]* (administrativt senter) i departementet Hautes-Alpes. Byen har kring 40&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Geografi
Gap ligg om lag 750 meter over havet ved den høgre breidda til elva Luye (like før ho munnar ut i Durance). Området rundt Gap vert kalla Gapençais.

## Historie
Byen vart grunnlagd av gallarane. Den romerske keisaren Augustus erobra byen i 14 fvt. og han vart kjend som *Vappincum*. Namnet vart seinare korta ned til *Vappum*, og forma «Gap» er kjend frå 1200-talet.

Napoelon drog bort frå Elba i februar 1815 og nådde Gap 15. mars med 40 ryttarar og 10 grenadarar. Her fekk han laga tusenvis av kopiar av kunngjeringane sine. Heile byen var til stades då Napoleon drog bort frå Gap. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
* Gap sin OL-søknad for 2018
Bressay

**Bressay** er ei øy i Shetlandsøyane i Skottland. Ho ligg like austom Shetland Mainland ved Lerwick og er den femte største av Shetlandsøyane. Sundet som skil øya frå Mainland heiter Bressay Sound. Det bur i underkant av 400 menneske på Bressay, dei fleste av desse i området rundt Glebe, Fullaburn og Maryfield midt på vestre kysten. Derfrå går det bilferjer til Lerwick på Mainland. Namnet Bressay skal kome av norrønt *Breid ey*, 'Breid øy', men det har også vorte forklart som *Brus ey*, 'Brusi si øy'. 

I Maryfield er det eit kulturarvssenter og herregarden Gardie House frå 1724. Ved Bressay Sound ligg Bressay fyr frå 1858. Langs kysten er det klippeformasjonar som holer og bogar.

Sommarstid vert det drive båtrute frå austsida av øya til Noss, ei mindre folketom øy som ligg like austom Bressay.

## Bressay kringkastar

På Bressay ligg hovudkringkastaren og telekomunikasjonssendaren for Shetlandsøyane. Sendarstasjonen ligg på høgste punktet på øya, Ward of Bressay (226 moh.), sør på øya. Stasjonen har to 50 meter høge radiomaster og er eigd og driven av National Grid Wireless.

## Fotnotar


Denne artikkelen byggjer på «Bressay» henta frå Wikipedia på engelsk 15. mai 2007.

## Bakgrunnsstoff
Orvar-Odd

**Orvar-Odd** (norr. *Örvar-Oddr*) er ein sogehelt frå *Örvar-Oddr saga* frå 1200-talet. Han opptrer også i *Hervarar saga* og i omtalen av slaget på Samsø i *[[Gesta Danorum]]*.

Ifølgje soga var Orvar-Odd fødd på Berrjod (Berglyd) i Rogaland. Han fór mellom anna til Irland, Sverige og Danmark, og var med i store slag. Ei volva spådde at Fakse, hesten hans, skulde verta banen hans. Han drap hesten, og grov han ned eller søkte han i Faksetjørn. 

Etter ei rekkje reiser og opplevingar i utlandet, kom Orvar-Odd tilbake til staden der hesten var gravlagd, og gjorde narr av spådommen. Då kom han over skallen til hesten, og ein orm kom ut og beit Orvar-Odd slik at han døydde. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Örvar-Oddr|Örvar-Oddr]]» frå , den 14. juni 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* ÖRVAR-ODDS SAGA
Wieluń

**Wieluń** (uttalt [ˈvʲɛluɲ], tysk *Welun*) er ein by som ligg sentralt i sør i Polen. Han har 22&nbsp;973 innbyggjarar (2016). 
Byen ligg i Łódź voivodskap (sidan 1999), og før dette i Sieradz voivodskap (1975–1998). 

Wieluń var tidlegare blant dei viktigaste byane i kongeriket Polen, og var hovudstad for Wieluń-landet (*Ziemia wieluńska*). Han hadde fleire vitjingar frå kongar og andre høgtståande personar, men byen fekk ein tilbakegang etter den svenske invasjonen av Polen (1655–1660), og kom seg aldri etter dette. I september 1939 blei byen bomba under den tyske invasjonen av Polen som førte til andre verdskrigen. Bombinga av Wieluń drap rundt 1&nbsp;300 sivile og såra hundrevis andre; 90 % av bykjerna blei lagd i grus. Detter var eit av dei første bombetokta i Europa under andre verdskrigen.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wieluń|Wieluń]]» frå ,  den 4. august 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Norske Folkeeventyr

***Norske Folkeeventyr*** er ei gruppe norske folkeeventyr samla inn og gjevne litterær form av Asbjørnsen og Moe, Peter Christen Asbjørnsen og Jørgen Moe. 
Eventyra byrja å koma ut heftevis frå hausten 1841 (postdatert til 1842), men stoppa med første hefte av andre bind 1844. Andreutgåva frå 1851 (postdatert til 1852) var den første avslutta samlinga. Ho kom med kommentarar til kvar eventyrtype av Jørgen Moe, og blir derfor også omtalt som den vitskaplege utgåva. Etter dette kom ei rekkje utgåver etter gjennom innsats frå Asbjørnsen.

Inspirert av Grimm-brørne sitt arbeid reiste Peter Christen Asbjørnsen og Jørgen Moe omkring med akademiske stipend for å samla inn og skriva ned folkeleg prosa, som dei seinare samordna, restituerte og gjenfortalde gjennom felles bokutgjevingar. Samlingane blir derfor ofte omtalte som *Asbjørnsen og Moe*.
Asbjørnsen åleine gav ut serien *[[Norske Huldre-Eventyr og Folkesagn]]* I-II (1845-48). Samlinga innheldt ikkje eigentlege eventyr, men memorat (= «huldreeventyr») og segner. Seinare kom dei såkalla einesamlingane, *Norske Folke-Eventyr. Ny Samling* (1871) og *Norske Folke-Eventyr. Ny Samling. Anden Udgave* (1876). Dessutan gav Asbjørnsen ut den første gjennomillustrerte utgåva, *Norske Folke- og Huldre-Eventyr i Udvalg* (1879), der kunstmålaren Hans Gude tok ansvaret for å koordinera bidrag frå yngre kunstnarar.

## Norske folkeeventyr og sagn

Lista er eit alfabetisk oversyrn over norske folkeeventyr, segner og memorat som er med i P. Chr. Asbjørnsens *Norske Huldre-Eventyr og Folkesagn* i den versjonen som kom i 1879.

Eventyr frå Asbjørnsen og Moe sine *Norske Folkeeventyr* 1841-1844, og Asbjørnsen sine *Norske Folkeeventyr: Ny Samling* 1868:

Fortejlingar gjevne ut i Asbjørnsens *Norske Huldre-Eventyr og Folkesagn* 1845-1866:

Forteljingar gjevne ut i andre verk, men lagt til blant folkeeventyra i seinare samlingar:

## Sjå òg
*Eventyr
*Norske Huldre-Eventyr og Folkesagn
*Erotiske folkeeventyr
*Nasjonalromantikken

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norske Folkeeventyr|Norske Folkeeventyr]]» frå ,  den 30. oktober 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Norske Folkeeventyr som nettutgave hos Prosjekt Runeberg
* 
*
* Eventyrene lest av kjente norske skuespillere
Sullom Voe

**Sullom Voe** (av norrønt *Solheimavagr*) er eit sund mellom halvøya Northmavine og resten av Northern Mainland på Shetland i Skottland. Det er òg namnet på petroleumsterminalen som ligg ved dette sundet. Sullom Voe er ein av dei største oljeterminalane i Europa.

Sundet er dels skjerma frå vind og vêr av øya Yell i aust, og det vart brukt som miltær flybase av det norske flyvåpenet og RAF under den andre verdskrigen. Då oljeterminalen skulle leggjast der, vart den gamle flybasen, som hadde lege ubrukt sidan verdskrigen, rusta opp og modernisert til å verte Scatsta Airport. Etter at utbygginga av terminalen var ferdig minka trafikken til flyplassen og det vart vedteke å leggje han ned. I staden vart trafikken som før gjekk til Baltasound flyplass på Unst ført over til Scatsta og i dag er det mykje forsyningsaktivitet med helikopter til oljeinstalasjonane i Nordsjøen som går frå Scatsta.

Den fyrste råolja vart funnen i Nordsjøen i 1969 og snart etter vart det vedteke at Sullom Voe skulle verte staden for ein stor oljeterminal. Terminalen ligg nordaustom landsbyen Brae og vart opna i 1975. Utbygginga av terminalen fortsette heilt fram til i 1982. Olje kjem inn til terminalen i røyr frå oljefelta Brent og Ninian. I Sollum Voe vert olja lasta over på tankskip. Nyleg har terminalen byrja å ta imot olje frå felta i Nord-Atlanterern òg.

Då Shetland vart peika ut som staden der terminalen og støttefunksjonane for oljefelta i Nordsjøen skulle skulle liggje venta selskapa som deltok i utbygginga at kvart selskap skulle ha sin eigen terminal. For å gjere dei uheldige fyljene for miljøet minst råd vedtok Shetland Islands Council at det skulle vere ein stor terminal der all olja skulle kome inn, og at han skulle liggje i Sullom Voe. Dette hadde dei makt til å gjere etter at Parlamentet i London hadde vedteke Zetland County Council Act i 1974. Terminalen er i dag driven av oljeselskapet BP for eit samband av selskap som driv oljeutvinninga i Nordsjøen og Nord-Atlanteren.

## Bakgrunnsstoff
* Om «Sullom Voe» hjå undiscoveredscotland.co.uk
* Sullom Voe Terminal  Informasjon frå BP om oljeterminalen

Denne artikkelen byggjer på «Sullom Voe» henta frå Wikipedia på engelsk 15. mai 2007.
Krigsspel

**Krigsspel** (eng. «wargames») er brettspel som simulerer historiske, militære konfliktar. Opphavet til krigsspela er dei simuleringane som inngår i militære stabsøvingar, men som sivil hobby dukka krigsspela fyrst opp i USA på 1960-talet. Eit særdrag ved krigsspel er at dei ofte er svært komplekse og tek lang tid å spela. Det vert lagt mykje vekt på å gjera spela historisk korrekte, og nokre spel nærmar seg historiske studiar i detaljrikdom. Internasjonalt hadde hobbyen stordomstida si på 1970- og 1980-talet. I dag er krigsspela i større grad eit nisjefenomen. Rollespel, dataspel og enklare brettspel har teke over mykje av marknaden.

Krigsspel kan klassifiserast etter periode (til dømes napoleonskrigane eller andre verdskrigen) og etter skala (taktiske trefningar eller overordna strategi).

Krigsspel kan og kallast *konfliktsimulasjon*.

## Bakgrunnsstoff
* A farewell to hexes av Greg Costikyan.
* www.krigsspel.se. Eit svensk forum om krigsspel.
Advanced Squad Leader

**Advanced Squad Leader** eller **ASL** er eit taktisk krigsspel som simulerer trefningar på kompani- eller tropp-nivå. Spelet vart utvikla som Squad Leader av Avalon Hill i 1977, og vert no gjeve ut av Multiman Publishing (MMP). 

Advanced Squad Leader vert spela med pappbrikker som symboliserer infanteri, køyretøy (stridsvogner, jeepar osb.) på eit brett med heksagon-mønster trykt over eit terrengkart som førestiller slagfeltet. Spelsystemet er detaljert: det er fleire hundre sider reglar, tusenvis av brikker, over seksti kart og fleire hundre tilgjengelege scenario. 

## Bakgrunnsstoff
* Multiman Publishing  (MMP)
Memoir '44

**Memoir '44** er eit enkelt brettspel for to spelarar. Det simulerer fleire slag under andre verdskrigen.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell side for Memoir '44, med reglar og ekstra scenario
Alpes-Maritimes

**Alpes-Maritimes** er eit departementet heilt søraust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Historie
Romarane hadde ein provins her kalla *[[Alpes Maritimae]]* så tidleg som i 7 fvt.. Hovudstaden i provinsen var Cemenelum, i dag Cimiez, eit nabolag nord for Nice. På sitt største i 297 vart provinsen utvida til Digne og Briançon, og hovudstaden var Embrun.

Eit departementet med dette namnet eksistert i Frankrike frå 1793 til 1815, men hadde forskjellige grenser og inkluderte Monaco og San Remo.

Departementet slik det er i dag vart oppretta i 1860 då grevskapet Nice vart annektert. Det vart sett saman av grevskapet Nice og arrondissementet Grasse i departementet Var.

I 1947 vart departementet gjort større med å legge til kommunen Tende og La Brigue, som hadde vore italiensk etter dei vart annektert i 1860. 

## Geografi
Departementet er omringa av dei franske departementa Var, Alpes-de-Haute-Provence, fyrstedømet Monaco, Italia i aust og Middelhavet i sør. 

Alpes-Maritimes inneheld ein del av den vidkjend franske rivieraen med viktige byar som Cannes, Nice, Saint-Jean-Cap-Ferrat og Antibes.

Av elvar i departementet finn ein: 
 

## Økonomi
Økonomien i departementet er stort sett driven av turisme. Berre Paris har fleire hotell enn Nice. På grunn av det milde klimaet kjem det turistar her året rundt. 

Av andre store industriar finn ein parfymeindustrien i Grasse og den høgteknologiske industrien rundt Sophia-Antipolis. 

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert kalla *maralphins*, men vert òg ofte kalla *azuréens*.

Då Nice vart fransk i 1860 var det framleis ein liten by og departementet hadde mindre enn 200&nbsp;000 innbyggjarar. Folketalet voks derimot raskt frå 300&nbsp;000 på byrjinga av 1900-talet til over ein million. Folkesetnaden vert derimot eldre fordi mange pensjonistar flyttar til kysten. 

Folkesetnaden er i dag konsentrert i dei urbane områda rundt Cannes, Grasse, Nice og Menton, som har 90 % av den totale folkesetnaden. 

## Kultur
Filmfestivalen i Cannes får årleg mykje merksemd og besøk av mektige folk i filmindustrien. Juan-les-Pins har ein årleg jazzfestival.

## Turisme
Turismen i departementet er konsentrert om Rivieraen, kjend som Côte d'Azur, med sine strender og lukseriøse hotell. 

Området innanfor Cote d'Azur er fint for utandørssport som sykling, fjellsykling, skigåing, fjellturar, fjellklatring, kanoroing, rafting, fiske og riding. 

## Ymse
Asteroiden 100122 Alpes Maritimes er kalla opp etter departemenetet. 

## Bakgrunnsstoff
 
* Turistguide for Alpes-Maritimes 
* Nettsida til prefekturet 
* Offisiell side 
* Den franske rivieraen 
* Musikktradisjonar i Alpes-Maritimes 
* About.com
Grasse

**Grasse** (oksitansk *Grassa* eller *Grasso*) er ein by og kommune søraust i Frankrike i departementet Alpes-Maritimes, der han er *[[sous-préfecture]]*. Byen ligg ved Den franske rivieraen.

## Parfyme
Grasse har hatt ein blømande parfymeindustri sidan slutten av 1700-talet.

Grasse er senteret for den franske parfymeindustrien og er kjend som parfymehovudstaden i verda (*la capitale mondiale des parfums*). Han produserer over to-tredjedelar av Frankrike sine naturlege aromaer (for parfyme og smakstilsetting i mat). Industrien har ei inntekt på over 600 millionar euro i året.

Grasse sitt spesielle mikroklima er spesielt fordelaktig for blomeindustrien. Det er varmt og langt nok innanlands til at havlufta ikkje når inn. Det er mykje vatn i området. Byen ligg 350 meter over havet og 20&nbsp;km frå kysten.

Sjasmin, ein nøkkelingrediens i mange parfymar, vart ført til Sør-Frankrike av maurarane på 1500-talet. 27 tonn sjasmin vert no hausta i Grasse kvart år.

Det er fleire «parfyrmeri» i Grasse, og kvart av dei har guida turar og eit museum.

## Bakgrunnsstoff
Dale kyrkje i Fjaler

**Dale kyrkje** står i Dale i Fjaler kommune i Vestland, og er ei langkyrkje bygd i tre i 1864.

Den noverande kyrkje er ei tømra langkyrkje i tradisjonell stil. Nygotiske trekyrkjer av denne typen vart det bygd mange av i Noreg i andre halvdel av 1800-talet. 
Kyrkja vart reist av byggmeister Johannes Arnesson Øvsthus frå Hosanger og ho kosta om lag 5000 spesiedalar. Ein veit ikkje kven som har teikna bygget.
Kyrkja har oppunder 550 sitjeplassar og har vore hovudkyrkja i Fjaler sidan 1894.

## Tidlegare kyrkjer
Det finst ingen sikre opplysningar om når det første kyrkja vart reist i Dale. Truleg var den første kyrkja ei stavkyrkje. 
I det historiske dokumentet Bergens Kalvskinn frå kring 1350 er ”Dalskirkue” nemnd. Det var truleg den andre kyrkja i Fjaler. Denne vart riven i 1593 for å gje plass for ei ny kyrkje; ei tjørebreidd, bordkledd tømmerkyrkje, som vart ståande fram til 1863. Denne kyrkja finst det avblildning av. Den kjende landskapsmålaren Anders Askevold har henne med på eit oljemåleri frå Dalsbygda i 1853. 

I 1772 vart alle kyrkjene i prestegjeldet selde på auksjon og kom i privat eige, men i 1860 gav konsul Jansen kyrkja til Dale kyrkjelyd utan vederlag. 
Då denne kyrkja vart for lita og dessutan var i dårleg stand, vart ho riven i 1863 og den nye kyrkja stod ferdig året etter. Døypefonten, ei gammal altertavle som heng på skrå oppe i koret og kyrkjeklokkene som no er i Dale kyrkje er frå eldre kyrkjer. Elles er ei kyrkjedør frå mellomalderen i samlinga ved Bergen Museum. Det er òg er ein preikestol frå 1620, medan ein messehakel frå 1650 er teken vare på i Kunstindustrimuseet i Oslo.

## Sjå òg
* Kyrkjebygga til Den norske kyrkja i Sogn og Fjordane

## Kjelder
* Om Dale kyrkje på nettstaden til Fjaler kyrkjelege fellesråd
* «Dale kyrkje» på NRK Sogn og Fjordane Fylkesleksikon
* «Kirkebøker, Sogn og Fjordane» på nettstaden til Arkivverket

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Om Fjaler kyrkjelyd på nettstaden til Den norske kyrkja
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen/Digitalarkivet
* Skanna kyrkjebøker frå Sogn og Fjordane på nettstaden til Arkivverket
* Oversikt over gravminne i Fjaler kommune på nettstaden disnorge.no
* 
*
LILO

**LILO** (**Li**nux **Lo**ader) er ein operativsystemlastar for GNU/Linux. LILO var lenge standard i dei fleste Linuxdistribusjonane, men i seinare tid har GRUB tatt over. 

## Sjå òg
* GRUB
Ardèche

:*For elva med same namn, sjå [[elva Ardèche]]*
 

**Ardèche** (oksitansk *Ardecha*) er eit departementet sør i sentrale området av Frankrike. Departementet ligg i regionen Rhône-Alpes, og er kalla opp etter elva med same namn.

## History
Ardèche er ein av 83 opphavlege departement som vart oppretta den 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Gjennom 1800-talet gjennomgjekk departemenet ein moderat økonomisk vekst. Folketalet auka frå 273&nbsp;000 i 1793 til 388&nbsp;000 i 1861. Silkeormindustrien blømde fram til 1855 då sjukdom påverka ormane og konkurransen med Kina førte til økonomiske tap. Ved Privas dreiv ein gruvedrift etter jernmalm, men dette vart raskt utvunne. Som følgje av dette vart seks masomnanlegg oppretta, men dei gjekk forholdsvis dårleg, og det siste vart lagt ned ved Pouzain i 1929.

## Geografi
Departementet, som består av den gamle provinsen Vivarais, er omringa av dei franske departementa Drôme, Vaucluse, Gard, Lozère, Haute-Loire og Isère. Departementet er prega av store konstrastar. Dei lågaste områda der Ardèche munnar ut i Rhône ligg berre 40 meter over havet, medan Mont Mézenc strekkjer seg 1&nbsp;754 meter over havet. 

Det er fem naturlege område i Ardèche. 
* Fjella ligg i dei vestlege områda av departementa med ei middelhøgd på 1&nbsp;100 meter. Elva Loire har sitt utspring i desse fjella. Fjella er dekte av snø i mange månadar om vinteren, og er ofte utsett for svært kraftig vind om hausten og vinteren (lokalt kalla «la burle»). I dalane er det regelmessig tåke og ofte kraftig regn (1&nbsp;500 mm i årsnedbør), særleg i september og oktober. 
* Platået Haut-Vivarais og Cevennane er ein overgangssone frå fjella til Rhônedalen. 
* Bas-Vivarais, der elva Ardèche renn gjennom. Dette karstområdet er forma av kalkstein. Klimaet er tørrare og varmere enn lenger vest og nesten som middelhavsklima. Vinden kjem oftast frå nordaust, men vind frå sør (kjend som «vent du midi») og vest har mykje fukt med seg, som kan gje kraftig nedbør i fleire dagar i strekk. 
* Platået Coirons som ligg i nord omringa av dalane Ouvèze, Payre, Escoutay, Col de Escrinet og  Vesseaux. 
* Rhônedalen ligg i aust langd foten av Vivaraisplatået. Her dominerer den kraftige mistralvinden. 

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert kalla *Ardéchois*.  I 1990 fekk Ardèche igjen same innbyggjartal som dei hadde hatt 50 år tidlegare. I dag er folketalet 286&nbsp;000 (samanlikna med 390&nbsp;000 i 1860). Trass i denne auken er det mange som flyttar frå distrikta, og folketalet i departementet endrar seg i dag lite. 

## Bakgrunnsstoff
 
* Turistguide for Ardèche
* Bilete
* Nettside til prefekturet
* Offisiell nettside
Arr

**Arr** er merke etter sår som er lækte på skinnet eller ei anna organisk overflate. Arrdanning er ein naturleg del av lækingsprosessen av eit sår. 

Vevet i arr har ein annan utsjånad enn området rundt, og andre eigenskapar, som at det er mindre elastisk, svakare og manglar hårvekst. Arret kan også heva seg litt over området rundt. Det er bindevev, eller reparasjonsvev, laga av ein annan celletype enn til dømes hud, som lagar arra.

Arr har vore brukte som kroppspynt, laga i ritual av til dømes maoriar og fleire folk frå Vest-Afrika og Ny-Guinea, eller i duellar i Europa på 1800-talet. Ein har også brukt arr for å merka slavar og kriminelle.
Privas

**Privas** er ein by og kommune sør i sentrale delar av Frankrike i departementet Ardèche, der han er *[[préfecture]]* (administrasjonssenter). Byen ligg i regionen Auvergne-Rhône-Alpes og har om lag 10&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Bakgrunnsstoff
Largentière

**Largentière** er ein landsby og kommune sør i sentrale delar av Frankrike i departementet Ardèche, der han er *[[sous-préfecture]]*. Byen ligg i regionen Auvergne-Rhône-Alpes om lag 10&nbsp;km sørvest for Aubenas, og har om lag 2&nbsp;000 innbyggjarar.

Namnet som han fekk på 1200-talet referer til sølvgruvene som var i drift frå 1000-talet til 1400-talet, og som vart driven av grevane av Toulouse og biskopen av Viviers.  
Landsbyen var ein travel industriby på 1800-talet, men hovudnæringa i dag er turisme. Jernbanestasjonen her vart rive ned i 1982, så byen er berre tilgjengeleg via bilveg.

## Bakgrunnsstoff

*
Andre pinsedag

**Andre pinsedag** er måndagen etter pinsedagen, eller *kvitsun(dagen)* som han vart kalla i eldre nynorsk.

Andre pinsedag er tradisjonell gudstenestedag, men kan, avhengig av lokal sed og skikk òg verte nytta til konfirmasjon eller til  friluftsgudstenester.  Elles har mange annekskyrkjer som ikkje har gudsteneste på pinsedagen istaden gudsteneste denne dagen.  Andre pinsedagen plar preiketeksten i Den norske kyrkja vere henta frå Evangeliet etter Johannes; anten den kjende teksten i Johannes 3.16 ff, eller Joh. 6.44 ff, som har same tema.

## Helgedag

*Annandag pingst* var heilagdag i Sverige fram til 2004.  I Storbritannia var *Whit Monday* *bank holiday* til 1967.  Dagen vert halden som helg i mellom anna  Frankrike, Tyskland, Sveits, Hellas, Ungarn, Belgia, Nederland og Danmark.

## Kjelder
*Engelsk og svensk Wikipedia
*«Tekstane i kyrkjeåret frå 1. sundag i advent 1977» i *[[Bibelen]]*, Det norske Bibelselskap 1978
Reykjanes

**Reykjanes** (blir uttala rett fram bortsett frå at 'k' og 'j' er separate lydar) er den yttarste delen av Reykjaneshalvøya (isl. Reykjanesskagi). Neset er vulkansk, det er låge fjell og åsar av tuff (moberg), jordvarme, klippestrender og lava som har rent i sjøen. På Reykjanes er Skálafell som er høgast og Valahnúkur som er lengst ut dei mest kjente. Kvart år bryt sjøen av mykje av Valahnúkur, spesielt mykje når det er storm. Somme stader grev sjøen ut mjukt materiale i vasslina medan det hardare berget over held. Da blir det innholt og når det er kraftige bølgjer blir det skapa mykje lyd og kraftige skumfontener som er sjåverdig.

Søraust for Valahnúkur er det eit gjel som heiter Valborgargjá. Her er det ei fordjuping med vatn som tidlegare var lunkent. Det var eit skur her tidleg på 1900-talet og ein hadde symjeundervising her. Dette var før dei mange offentlege bada kom til på resten av Island og stadig lever det gamle folk som hugsar at dei lærte å symje her. Ein reknar med at namnet på juvet opphavleg var Valabjargagjá (samanheng med fjellet Valahnúkur som au heiter Valabjörg), som har forandra seg til Valbjargargjá og vidare til Valborgargjá.

Det første fyret på Island blei reist på Reykjanes i 1878 og blei kalla Reykjanesviti (isl. 'viti' er det same som det gammalnorske 'vete' og tyder 'varde'). Det stod på Valahnúkur til jordskjelvet i 1896 øydela grunnen til fyret. Eit nytt blei bygd på Bæjarfell 400 m frå Valahnúkur, men på grunn at Skálafell delvis skygger dette blei det bygd eit tilleggsfyr på Skemmi.

## Bakgrunnsstoff
* http://www.reykjanes.is
Girma Wolde-Giorgis

**Girma Wolde-Giorgis** () var president i Etiopia frå 2001 til 2013. Han vart vald til president 8. oktober 2001 av parlamentet i landet, og var den andre presidenten i Etiopa sidan landet blei republikk i 1995. Det følgjer lite makt med presidentembetet i Etiopia, det er mest ei symbolsk stilling. 

Girma Wolde-Giorgis er av oromofolket i Etiopia.

## Kjelder
Scalloway

**Scalloway** (norrønt *Skalavagr*, 'strand med hus') er den nest største busetnaden på Shetlandsøyane, med kring 900 innbyggjarar (2011). Tidlegare var Scalloway rekna å vera «hovudstad» på øygruppa, seinare har Lerwick fått denne posisjonen. Scalloway ligg på øya Shetland Mainland, og var hovudkvarter for Shetlandsgjengen under andre verdskrigen. 

I Scalloway ligg Scalloway Castle, som blei bygd kring 1600 av earl Patrick Stewart. Det ligg att ruinar etter borga som ein kan sjå her.

Barbara Tulloch og hennar dotter Ellen var dei siste som vart avretta for hekseri på Shetland. Dei vart brende på Gallow Hill, som har utsyn over tettstaden.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* http://www.shetlopedia.com/Scalloway
Heksagon

Ein **heksagon** eller ein **sekskant** er ein polygon med seks hjørne og seks kantar. Schläfli-symbolet for heksagon er {6}.

Dei indre vinklane til ein regulær heksagon (der alle sider og vinklar er like) er alle 120°. Vinkelsummen til eit heksagon er 720°. 

Arealet til ein regulær heksagon med sidelengd a\,\! er gjeve som
A = \frac{3 \sqrt{3}}{2}a^2 \simeq 2.59808 a^2.

Omkrinsen til heksagon med sidelengde a\,\! er 6a\,\!, den maksimale diameteren er 2a\,\! og den minimale diameteren er a\sqrt{3}\,\!.

## Konstruksjon
Vi konstruerer ein regulær sekskant med passar og linjal ved å teikne ein sirkel, markerer eit punkt A på sirkelen, og trekkjer ei line med lengd lik radien frå A til eit punkt B på sirkelbogen. 

Ein alternativ framgangsmåte er vist på figuren til høgre.
Foula

**Foula** (av norrønt *Fuglaey*, 'Fugløy') er ei øy i Shetlandsøyane i Skottland. Ho ligg om lag 26 km vest i havet om Shetland Mainland og er den busette øya i Storbritannia som ligg lengst frå andre stader der det bur folk. I 2001 budde det 31 personar på Foula. Øya har sidan starten på 1900-talet vore eigd av familien Holbourn. Viktigaste næringsvegane på øya er sauehald og ornitologisk turisme.

Øya er kjend for dei høge klippene og alle fuglane som held til der, mellom anna raudnebbterne, smålom og storjo.

Det går ferjer frå landsbyen Ham på Foula til Walls og Scalloway på Shetland Mainland, og fly frå flystripa på Foula til Tingwall.

I nærleiken av Foula er det ei grunne kalla Hoevdi Grund eller Shaalds of Foula. Det stikk opp til like under havflata og har vorte banen til mange fartøy. Seinsommaren 1914 rende den store atlanterhavsdamparen RMS «Oceanic», som då var i krigsteneste for Royal Navy, på revet og vart ståande fast. Mannskapet vart berga, men det gjekk ikkje å få drege det store skipet av revet og i løpet av fjorten dagar vart Oceanic broten ned og slukt av havet.

I 1986 vart det sett opp eit fyrtårn på sørspissen av øya. Det hadde opphavleg acetylengass som energikjelde, men har vorte bygd om for solenergi og vindkraft.

## Historie

### Norrøn arv
Foula var mellom dei siste stadane der norn var morsmålet, og dialekten på øya ber framleis spor etter det. Øya var òg ein av dei siste stadane der dei følgde strengt *[[Udal law]]*, eit lovsystem med klåre likskapar med odelsretten. 

### Tidsrekning
På Foula fortsette dei å gå etter den julianske kalanderen då resten av Storbritannia gjekk over til den gregorianske i 1752. Dei held seg til den julianske kalanderen ved at dei hadde skotår i år 1800, men dei hadde ikkje skotår i år 1900, og dei vart etter det liggjande ein dag før den julianske kalanderen og tolv dagar etter den gregorianske, slik at til dømes fyrste juledagen fall på det som er den 6. januar i resten av Storbritannia. 

## Bakgrunnsstoff
* Ian Stoughton Holbourn: *The Isle of Foula: A Series of Articles on Britain's Loneliest Inhabited Isle* ISBN 1-84158-161-5}}

### Nettstader
* shetland-heritage.co.uk: «Foula»

## Fotnotar




Denne artikkelen byggjer på «Foula» henta frå Wikipedia på engelsk 16. mai 2007.
Russ

**Russ** er ei nemning brukt om avgangselevar i den norske vidaregåande skulen som kler seg i særmerkte uniformprega klede, fester og finn på ulike sprell. Russetida finn stad i samband med slutten av skuleåret og feiringa av 17. mai. Ordet russ kjem truleg frå siste delen av det latinske ordet «depositurus», som er ei gamal nemning på ein ung student (depositurus) som skal gå gjennom eit opptagelseritual ved et universitet. Han vart då utstaffert med horn i panna, og det var desse som skulle leggast av gjennom ein deposisjon. 

## Referansar




## Bakgrunnsstoff

* Om russekulturen som overgangsrituale  
* Russen.no – Russens offisielle nettstad for Oslo og Akershus
* Om rusmisbruk i russetida
* Russ – forbundet mot rusgift
* Døme på ei russeavis (pdf) frå Flekkefjord
Townes Van Zandt

**Townes Van Zandt** () var ein amerikansk musikar.

Van Zandt blei fødd i Fort Worth i Texas, og reiste i ungdommen rundt i Texas og Colorado. Han var ein direkte etterkommar av Isaac Van Zandt, ein framståande leiar av Republikken Texas.

Musikalsk var Townes Van Zandt inspirert av blant anna bluesartisten Lightnin' Hopkins, og hadde alltid songane hans på reportoaret. Tidleg i karrieren skreiv han mange humoristiske songar. Seinare gjekk han meir over til mørke og bittersøte kjærleikssongar og balladar, som «For the Sake of the Song» og «Tecumseh Valley».

For det meste spelte han for små men mottakelege publikum i barar i Texas. Tomato Records slapp eit dobbelt live-album frå Old Quarter i Houston med ein slik konsert. Det inneheld hans mest populære songar som «Lungs», «For the Sake of the Song», «Tecumseh Valley», «To Live Is To Fly», «If I Needed You», og hans mest berømte song, grunna tallause cover-versjoner av blant anna Willie Nelson og Merle Haggard «Pancho and Lefty».

Townes Van Zandt heldt fram med å skrive og opptre i sitt eige tempo gjennom 1990-talet, til han døydde av eit hjarteinfarkt i 1997. Van Zandt har inspirert fleire artistar, blant anna Norah Jones, Bob Dylan, Lyle Lovett, Bright Eyes, Emmylou Harris, Nancy Griffith, Cowboy Junkies og Meat Puppets.
Fetlar

**Fetlar** (av norrønt *Fetaland*, 'det feite landet') er ei av dei nordre øyene på Shetland i Skottland. Øya ligg austom Yell og sørom Unst og er den fjerde største av dei shetlandske øyene. Det bur i underkant av 90 personar på Fetlar. Houbie på sørkysten er den viktigaste landsbyen, der har dei butikk og postkontor. The Society of Our Lady of the Isles har kloster og kapellet Byre Chapel i Aith Ness. Ved Tresta ligg kyrkja på øya, Fetlar Kirk frå 1790.

Det går ferjer frå Hamars Ness på Fetlar til Gutcher på Yell og Belmont på Unst. Midt på øya er det ei flystripe.

## Historie

Det har vore folk på Fetlar sidan langt attende. 
Det finst kulturminne frå neolittisk tid og bronsealderen. 
Det mest oppsiktsvekkjande kulturminnet er steinmuren frå bronsealderen, kalla Finnigert Dyke, som går langsetter øya frå nord til sør og deler øya i to. 
I dag er det berre restar att av muren, men då vikingane kom til øya stod han.

I 2002 vart det gjord utgravingar på Fetlar for å kartlegge meir av vikingtida på øya. 
Funn frå utgravingane kan sjåast på Fetlar Interpretive Centre i Houbie.

Tidlegare har det budd mykje meir folk på øya. 
I 1841 budde det 761 personar på Fetlar, og då var fråflyttinga alt i gang. 
Femti år seinare, i 1891, var folketalet nede i 363, og det har fortsett nedover sidan.

## Fuglereservatet
Nordre delen av øya er fuglereservat administrert av Royal Society for the Protection of Birds og er ein viktig hekkestad for fuglar som tjuvjo og småspove. Loch of Funzie er den viktigaste hekkestaden i Storbritannia for symjesnipe. Eit snøuglepar hekka på Fetlar frå 1960-åra og framover til 1980-talet, men no er det ikkje snøugler lenger på øya.

## Bakgrunnsstoff
* «Fetlar» hjå undiscoveredscotland.co.uk

## Fotnotar

Denne artikkelen byggjer på «Fetlar» henta frå Wikipedia på engelsk 15. mai 2007.
Vêris

**Vêris**, **vedis**, **glattis** eller **islag** er eit tunt, glatt og klårt islag som legg seg på bakken, tre eller andre lekamar. 

Glattis kan ein få anten ved at underkjølte vassdropar frys til is så snart dei treffer bakken, eller ved omslag frå kulde til mildvêr når vassdropar treffer underlag som har ein temperatur under 0&nbsp;°C. 

Islag på ein veg fører til ein særs glatt vegbane.

## Kjelder
* Norsk ordbok
*
Rethel

**Rethel** er ein kommune nordaust i Frankrike i departementet Ardennes der han er *[[sous-préfecture]]*. Han ligg ved elva Aisne, som renn gjennom sentrum av Rethel.

Det er halde fleire slag på staden: Omleiringa av Rethel i 1411, og andre slag i 1423, 1543, 1590, 1617, 1650, 1652, 1653, 1814, 1870, 1914 og 1940.

Ei soge seiar at byen blei grunnlagd av Julius Cæsar, som skipa ein leir her under felttoga sine.

Foreldra til heilage Arnulf av Metz skal ha gjeve alt dei åtte i villa Reistete (i Rethel) til heilage Remigius, biskopen av Reims, for at bønene deira om å få eit barn skulle få svar.

Byen tilhøyrde Saint-Remi-klosteret og blei administrert derfrå av *advocati*. Ein av desse, Manasses I, blei den fyrste hertugen av Rethel på 900-talet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rethel|Rethel]]» frå , og «[[:fr:|Rethel]]» frå  den 2. mai 2025.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Heuristikk

**Heuristikk** (frå gresk εύρησις [*heuresis*], 'oppdaging') er læra om korleis ein best oppnår vitskaplege resultat og lagrer kunnskap, og er ei grein av filosofien.

I moderne vitskapsteori blir heuristikk brukt av mellom anna Imre Lakatos om metodiske reglar som gir retningslinjer for korleis eit forskingsprogram bør utviklast, *positiv heuristikk*, medan den *negative heuristikken* gir retningslinjer for kva forskingsprogammet bør unngå.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Heuristikk|Heuristikk]]» frå , den 28. november 2011.*
Sedan i Frankrike

**Sedan** er ein by og kommune nordaust i Frankrike i departementet Ardennes der han er *[[sous-préfecture]]*.

Det historiske sentrumet er bygd på ei halvøy danna av ein sving i elva Meuse. Byen var lenge eit senter for klesproduksjon, starta av Kardinal Mazarin, noko som støtta opp om utviklinga av byen. 

## Historie
På 1500-talet var Sedan eit asyl for protestantiske flyktningar under Hugenottkrigen. 

Fram til 1651 høyrte fyrstedømet Sedan til familien La Tour d'Auvergne. Den mest vidkjende av desse var Marskalk Turenne, fødd i Sedan 11. september 1611.

2. september 1870 under den fransk-prøyssiske krigen vart den franske keisaren Napoleon III tatt til fange i lag med 100&nbsp;000 av soldatane sine under Slaget ved Sedan. Den store sigeren, som gjorde det «andre Reich» i Tyskland mogeleg, førte til at 2. september vart erklært «Sedandag» (*Sedantag*) og ein nasjonal tysk heilagdag i 1871, noko han var fram til 1919.

Under den andre verdskrigen invaderte tyske troppar først det nøytrale Belgia og kryssa elva Meuse i Sedan. Dette gjorde at dei kom seg forbi dei franske festningsverka kalla Maginotlinja.

## Borg

I dag er Sedan kjend for borga si, som visstnok skal vere den største borga frå mellomalderen i Europa med ei totalt flatevidd på 30&nbsp;000 m² fordelt på sju nivå. Det er det einaste som er igjen av det ein gong enorme festningsverket i og rundt byen. Bygginga byrja i 1424 og festningsverka vart stadig utbetra etter kvart. 

## Bakgrunnsstoff
* Det tyske gjennombrotet i 1940
* Nettside om festningane i Sedan
Vouziers

**Vouziers** er ein kommune nordaust i Frankrike i departementet Ardennes der han er *[[sous-préfecture]]*.

Innbyggjarane vert kalla *vouzinois*.

## Geografi

Elva Aisne renn gjennom Vouziers, i tillegg til kanalen Canal des Ardennes. 

Byen ligg mellom Argonneskogen, foten av Ardennane og Champagne, og nær dei djupe skogane i Ardennane. Han ligg ikkje lang frå Charleville-Mézières, Sedan, Rocroi, Reims, Châlons-en-Champagne og Varennes-en-Argonne.

## Bakgrunnsstoff

*
Ariège

:*For elva med same namn, sjå [[elva Ariège]]*

**Ariège**  er eit departementet sørvest Frankrike. Departementet ligg i regionen Midi-Pyrénées, og er kalla opp etter elva med same namn.

## Historie
Ariège er ein av dei 83 opphavlege departement som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart oppretta av provinsane Foix og Couserans.

## Geografi
Departementet er ein del av regionen Midi-Pyrénées og er omringa av dei franske departementa Haute-Garonne, Aude og Pyrénées-Orientales, i tillegg til at det grensar til Spania og Andorra i sør.

Geografien er dominert av Pyreneane, som dannar grensa mellom Frankrike og Spania.

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert kalla *ariégeois*.

## Kultur
Regionen var opphavleg ein del av Aquitaine, og ein kan sjå mange av kjenneteikna av den oksitanske kulturen og oksitansk.

## Bakgrunnsstoff
 
*Offisiell nettside  
*Prefekturet si nettside 
*www.ariege.com
Instrumentalisme

**Instrumentalisme** eit eit syn i vitskapsfilosofien som står for at omgrep og teoriar berre er nyttige intellektuelle reiskapar (instrument) i omtalen av vitskaplege storleikar. Verdien deira ligg ikkje i om dei er sanne eller falske (eller meir korrekt om dei skildrar røyndomen slik han er), men i kor effektive dei er til å forklara og føreseia fenomena. T.d. er elektron og gen (storleikar i vitsk. teoriar) ikkje delar av røyndomen, men tvert imot nyttige fiksjonar eller heuristiske konstruksjonar som vert innførte for å organisera erfaringane på ein tenleg måte.
Torstein Flakne

**Torstein Flakne** () er ein norsk musikar frå Melhus. Han fekk eit gjennombrot med bandet The Kids som hadde hiten «Forelska i Lærern». No er han gitarist og vokalist i bandet Stage Dolls.
Foix

**Foix** er ein kommune sørvest i Frankrike i departementet Ariège der han er *[[préfecture]]* (administrasjonsstad). Han ligg sør for Toulouse, nær grensa til Spania og Andorra. Byen har om lag 9&nbsp;000 innbyggjarar, og er den nest største byen i departementet etter Pamiers. 

## Historie
Byen Foix har sannsynlegvis sitt opphav frå eit kapell grunnlagd av Karl den store, som etter kvart vart eit kloster. Opphavleg høyrte området til *(pays de Foix)* hertugdømmet Aquitania. Seinare vart det del av grevskapet Carcassonne. På 1000-talet vart Foix sjølv eit grevskap. *Pays de Foix* utgjorde saman med Couserans og Donézan eit kathar-område. Foix sine murar kunne motstå åtak frå krossriddarane. I dette området raste albigensarkrigane særleg kraftig. I 1229 var krigen over, og greven av Foix vart vasall under den franske krona. Ved arv vart derimot byen del av Béarn, som var vasall under Navarra. Men i 1607 vart òg Béarn igjen understilt den franske kongen. 

Greven av Foix virka i saman med den katolske biskopen av Urgell som fyrstar av Andorra. Men Foix måtte så overdra sin del av denne dobbeltstyringa til den franske kongen (seinare vidare overdratt til den franske presidenten). 

## Atraksjonar
Dei største attraksjonane er den lokale greven si borg, den tidlegare abbedkyrkja Saint Volusien, og dei pittoreske smale gatene Rue de Labistour og Rue des Marchands.

## Ymse
Foix var fødestaden til Charles de Freycinet (1828-1923), statsmann og statsminister. 

## Bakgrunnsstoff

*
Pamiers

**Pamiers** er ein kommune sørvest i Frankrike i departementet Ariège der han er *[[sous-préfecture]]* (administrasjonsstad). Byen ligg ved Ariège og har om lag 13&nbsp;000 innbyggjarar. 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell turistside
* Klokkespelet St-Antonin i Pamiers
Saint-Girons

**Saint-Girons** er ein kommune sørvest i Frankrike i departementet Ariège der han er *[[sous-préfecture]]*. Byen har om lag 6&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen ligg midt i ein dal mellom fjella i nærleiken av Pyreneane ved elva Salat og to andre elvar som gjer at byen ser ut som ein kross sett ovanfrå. 

## Bakgrunnsstoff

*
Aube

:*For elva med same namn, sjå [[elva Aube]]*
 

**Aube** er eit departementet nordaust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Champagne-Ardenne, og er kalla opp etter elva med same namn.

## Historie
Aube er ein av 83 opphavlege departement som vart oppretta den 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart oppretta frå den tidlegare franske provinsen Champagne.

Aube er kanskje best kjend for å verte vitja av den tidlegare tyrkiske presidenten Mustafa Kemal Ataturk, som signerte ein venskapsavtale med Frankrike der. 

## Geografi

Departementet er i dag ein del av regionan Champagne-Ardenne og er omringa av departementa Marne, Haute-Marne, Côte-d'Or, Yonne og Seine-et-Marne.

Geografien med kalkhaldig jordsmonn og kuperte terreng er godt egna for dyrking av vin, særleg champagne, som har fått namnet sitt frå denne regionen. 

## Kultur
Clairvaux Abbey ligg 15 km frå Bar-sur-Aube. Ein ost er kalla opp etter landsbyen Chaource.

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Reiseguide for Aube
* Offisiell nettside
* Offisiell turistide
Bar-sur-Aube

**Bar-sur-Aube** er ein kommune nordaust i Frankrike i departementet Aube der han er *[[sous-préfecture]]*. Byen ligg i regionen Grand Est ved elva Aube og har litt over 7&nbsp;000 innbyggjarar. 

Bar-sur-Aube ligg 207 aust for Paris og 52 km frå Troyes. 

## Bakgrunnsstoff

*
Magne Fremmerlid

**Magne Fremmerlid** () er ein norsk operasongar. Han har studert ved Rogaland Musikkonservatorium og hjå Ingrid Bjoner i Oslo. Han debuterte i 1991. Magne Fremmerlid syng bass. Han har hatt mange rollar som solist ved Den Norske Opera. Magne Fremmerlid kjem opphavleg frå Skodje kommune på Sunnmøre, men bur no på Bisjord i Larvik.
Lozère

**Lozère** (oksitansk *Losera*) er eit departementet søraust i Frankrike. Departementet ligg i regionen Languedoc-Roussillon nær Massif Central.

## Historie
Ardèche er ein av 83 opphavlege departement som vart oppretta den 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart danna av den tidlegare franske provinsen Languedoc.

Beistet i Gévaudan var eit udyr som terroriserte området i den tidlegare provinsen Gévaudan, som i dag ligg i Lozère i Margeridefjella, omkring 1764-1767.

Osten i Lozère vart hylla i Plinus den eldre sin Naturalis Historia.

## Geografi

Lozère er ein del av regionen Languedoc-Roussillon og er omringa av departementa Cantal, Haute-Loire, Ardèche, Gard og Aveyron.

## Økonomi
Hovudnæringane i departementet er jordbruk og turisme. Departementet har den lågaste arbeidsløysa i Frankrike.

## Demografi
Innbyggjarane i departementet vert kalla *lozériens*, og Lozère er det departementet i Frankrike med lågast innbyggjartal, omkring 75&nbsp;000.

Den låge folketettleiken (14 innbyggjarar/km²) kjem av dårleg jordsmonn i regionen og fråflyttinga frå distrikta til byane, særleg i perioden 1850-1910.

I seinare år har folketalet i departementet auka litt, sidan ein meiner ein har god livskvalitet her. Folkesetnaden er derimot eldre her enn gjennomsnittet for heile nasjonen.

## Turisme
Av turistaktivitetar finn ein holeutforsking, og forskjellige typar sport som skigåing eller kajakkroing. Lozère inneheld ein del av nasjonalparken Parc National des Cévennes. Lozère vert rekna som eit av dei beste områda i Frankrike for aurefiske, særleg i elvar som Lot, Tarn og Truyère.

## Bakgrunnsstoff
 
* Prefekturet si nettside
* Offisiell nettside  
* Offisiell turistside
* Lozère på netrando.com
Florac

**Florac** er ein kommune i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* (underprefektur) i departementet Lozère, som ligg i regionen Occitanie. Han har om lag 2&nbsp;000 innbyggjarar. 

Tettstaden ligg i sør i Massif Central i Cevennane, og det høgaste fjellet i Cevennane, Mont Lozère ligg 20 km nordaust for kommunen. 

Elvane Tarn og Tarnon renn i hop i Florac og dannar byrjinga på det lange gjelet Gorges du Tarn. 

## Bakgrunnsstoff

*
Sartène

**Sartène** (på koriskansk: *Sartè*) er ein liten by og kommune på Korsika i Frankrike. Han er *[[sous-préfecture]]* i departementet Corse-du-Sud og har rundt 3&nbsp;000 innbyggjarar.
Bonifacio

**Bonifacio** (på koriskansk: *Bunifaziu*) er ein liten by og kommune på Korsika i Frankrike. Han ligg på den sørlege delen av øya i departementet Corse-du-Sud og opp mot 3&nbsp;000 innbyggjarar.

## Geografi

Bonifacio ligg ved Middelhavet, og er skild frå Sardinia av Bonifaciosundet.

## Attraksjonar

Bonifacio er delt i to delar. *Vieille ville* (gamlebyen), eller *la Haute Ville* (den øvre byen), der ei festning frå 800-talet ligg. Han ligg på ei halvøy med utikikk over Middelhavet. Det meste av innbyggjarane bur i *Haute ville*. Hamna nedanfor, *la marine*, som ligg inst i ei fjordliknande vik, er ei naturleg verna hamn med mange fiske- og turistbåtar.

Den sjarmerande byen med idylliske strender i nærleiken trekker til seg mange turistar om sommaren, hovudsakleg franskmenn frå fastlandet. Bonifacio er òg utgangspunkt for reiser til dei små *Isles Lavezzi* (Lavezziøyane), som er den sørlegaste delen av det europeiske Frankrike, og som er eit som er eit fransk marint reservat.

## Bakgrunnsstoff

* Turistkontoret i Bonifacio