open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arnold Corns

**Arnold Corns** var eit band danna av David Bowie i 1971. Namnet var inspirert av Pink Floyd-songen «Arnold Layne». 

Dette var eit av sideprosjekta til Bowie og eit slags test for *[[The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars|Ziggy Stardust]]*. Bandet vart danna i Dulwich College og Bowie gjekk med på å skrive songar for dei. Samstundes gjekk han med å skrive for den 19 år gamle kjoledesigneren Freddie Burretti (òg kjend som Rudi Valentino). Bowie kom på ideen å kombinere Burretti og Arnold Corns, og med hjelp av Mick Ronson, Mick Woodmansey og Trevor Bolder, vart ei ny utgåve av Arnold Corns starta våren 1971. Bowie skreiv songar som seinare skulle verte *[[Hunky Dory]]*, samt songar øyremerka for Burretti. Burretti som frontmann var totalt fabrikert og bidraga hans forsvann ved sidan av Bowie. 

Den første singelen til bandet var «Moonage Daydream» med B-sida «Hang on to Yourself», som kom ut på B&C Records den 7. mai 1971 og vart ein flopp. Begge desse songane vart spelte inn på ny for albumet *[[The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars|Ziggy Stardust]]* i nye versjonar med oppdaterte tekstar. Arnold Corns-versjonane kom ut som bonusspor på Rykodisc-utgåva av *[[The Man Who Sold the World]]*. 

Ein andre singel, «Looking for a Friend»http://www.helden.org.uk/t/thecompletearnoldcornssessions.htm/ «Man in the Middle» (vokal av Valentino) vart planlagt, men forkasta. Han vart til slutt gjeven ut av Krazy Kat i 1984). I 1972 gav B&C «Hang on to Yourself»/«Man in the Middle» som den andre singelen. 

## Medlemmar
*David Bowie: Vokal, gitar
*Freddie Burretti: Vokal
*Mick Ronson: gitar
*Mark Carr Pritchard: gitar
*Trevor Bolder: Bass
*Mick Woodmansey: Trommer

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arnold Corns|Arnold Corns]]» frå ,  den 30. april 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Pegg, Nicholas, *The Complete David Bowie*, Reynolds & Hearn Ltd, 2000, ISBN 1-903111-14-5
Ken Scott

**Ken Scott** () er ein engelsk plateprodusent og lydteknikar. 

## Karriere
Scott starta 16 år gammal og arbeidde i lydbandbibiloteket i Abbey Road Studios. Han vart lydteknikar for artistar som The Beatles, Jeff Beck, Pink Floyd, The Rolling Stones og Procol Harum. 

Scott flytta til Trident Studios der han arbeidde med artistar som Elton John, Harry Nilsson, Mahavishnu Orchestra, America og George Harrison på det bestseljande albumet *[[All Things Must Pass]]*.

Scott var så medprodusent på David Bowie-albuma *[[Hunky Dory]]* (1971), *[[The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars]]* (1972), *[[Aladdin Sane]]* (1973) og *[[Pin Ups]]* (1973) før han produserte Supertramp, The Tubes, Dixie Dregs, Devo, Missing Persons, Kansas, Happy The Man og Level 42.
 
I nyare tid har Scott spelt inn fleire legendariske trommeslagarar for eit VST-instrument kalla EpiK Drums - A Ken Scott Collection.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ken Scott|Ken Scott]]» frå ,  den 30. april 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Offisiell side
* Ken Scott på Discogs
* Videointervju med Ken Scott i Abbey Road Studios
Skogsbilveg

**Skogsbilveg** er ein skogsveg med høg nok standard til at ein kan nytta lastebilar for å henta ut tømmer. Slike vegar må tola store aksellastar og har òg krav til minstebreidd og til kor bratte dei kan vera. Nokre vert nytta berre om vinteren når det er tele. Skogsbilvegar er vanlegare i Sverige og Finland enn i Noreg, der terrenget gjer det kostbart å bygga vegar av høg nok standard. 

## Sjå òg
*Tømmerbil
*Lassberar
Ladeluftkjølar

**Ladeluftkjølar** er ein varmevekslar plassert på innsugningsmanifolden til stempelmotorar med innvendig forbrenning, for å redusera temperaturen på innsugingslufta. Etter som volumet på lufta er proporsjonal med temperaturen oppnår ein å få ein større luftmasse, og difor ein større oksygenmasse inn i sylindrane ved å senka temperaturen på ladelufta. Ladeluftkjølar vert fyrst og fremst på motorar med turboladarar, etter som turbolading aukar temperaturen.
After All

«**After All**» er ein song skriven av David Bowie i 1970 for albumet *[[The Man Who Sold the World]]*, gjeven ut dette året i USA og i april 1971 i Storbritannia. Songen er ein av fleire Bowie-songar frå tidleg i 1970-åra som syner påverknad frå Friedrich Nietzsche og Aleister Crowley, og har av biografen David Buckley vorte skildra som «den skjulte skatten på albumet», og av Nicholas Pegg som «ein av dei mest undervurderte songane til Bowie».

## Musikk og tekst

Songen skil seg frå resten av *The Man Who Sold the World*, som er full av rockelåtar om seriemordarar, sexgalningar, vonde datamaskinar og djevelen med at han er ein roleg, tilbaketrekt rekviem for dei fortapte. Bowie syng med ei neste kviskrande stemme. Songen er òg uvanleg i rockesamanheng sidan han går i valsetakt, som kjem mest tydeleg fram i det surrealistiske, sirkusliknande, instrumentale mellomspelet. Denne stilen var inspirert av «noko skummelt, gjennomtenkt melankolsk» frå songar Bowie hugsa frå barndommen, som Danny Kaye sin «Inchworm». Om det musikalske arrangementet sa produsent Tony Visconti «den grunnleggande songen og 'oh by jingo'-linja var David sine idear. Resten var Ronno og meg». 

Versa er bygd opp kring mollakordar - e-moll til a-moll, og stig til F under «by jingo»-refrenget. 

«After All» verkar som ein marerittaktig oppfølgjar til tidlege psykedeliske songar, dei lystbetonte voggesongane i 1966 og 1967, i tillegg til Bowie sine eigne barndomsballadar, «There Is a Happy Land» frå debutplata *[[David Bowie av David Bowie|David Bowie]]* i 1967 og «When I’m Five». I desse songane var det vedunder og fryd mellom skuggane, men i «After All» er det berre skuggar. Som mykje av *The Man Who Sold the World* er teksten farga med Nietzsche-aktig  Übermensch-filosofi («Man is an obstacle, sad as the clown»). Linja «Live til your rebirth and do what you will» vert ofte sitert som ei hyllest til okkultisten Aleister Crowley og sitatet hans, «Do what thou wilt». «Rebirth» syner til den evige tilbakekomst, eit konsept frå antikken som vart henta fram att av Nietzsche.

## Ettermæle
Som med «All the Madmen» frå same albumet, har den gotiske atmosfæren på «After All» vorte omtalt som viktige inspirasjonskjelder for band som Siouxsie and the Banshees, The Cure og Bauhaus.

## Andre versjonar

* Human Drama – *[[Pinups av Human Drama|Pinups]]* (1993)
* The Mission – *Goth Oddity - A Tribute to David Bowie* (1996)
* Ventilator – *Crash Course for the Ravers - A Tribute to the Songs of David Bowie* (1996)
* Tori Amos – *[[Strange Little Girls]]* (2001) (b-side frå «Strange Little Girl»-singelen)
* Billie Ray Martin – *[[After All av Billie Ray Martin|After All]]* (2014) (EP med remiksar av Mijk van Dijk og Caesar Gergess)

## Medverkande
*David Bowie: Vokal, akustisk gitar, orgel, Stylophone
*Mick Ronson: Akustisk og elektrisk gitar
*Tony Visconti: bassgitar
*Woody Woodmansey: trommer, perkusjon

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:After All (David Bowie song)|After All (David Bowie song)]]» frå ,  den 1. mai 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
RS «Kaptein Buhre»

**RS 108 «Kaptein Buhre»** er ei redningsskøyte som vart bygd for Redningsselskapet i 1991. Fram til 2021 var namnet  **«Kaptein Skaugen»**. Ho var ei gåve frå reiarlaget I.M. Skaugen i høve reiarlaget sit 75-års jubileum, og Redningsselskapet sitt 100-års jubileum. Byggesummen var 14, 3 millionar kroner. 

I 2021 gjennomgjekk fartøyet ei oppussing og oppgradering. Dette arbeidet vart kosta av   Anna og Odd Bures Legat, «til beste for trengende sjøfolk». Og skøyta fekk det nye namne: «Kaptein Buhre».

Konstruksjonen av fartøyet stod Tor Stokke i Amble & Stokke AS i Kristiansand for. Ho vart bygd hjå Båtservice Industries AS, Mandal.

Namnet fekk «Kaptein Skaugen» etter Isak Martinius Skaugen, seglskutekaptein og skipar av selskapet som gav redningsskøyta.

## Kjelder

* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene* Norsk Maritimt Forlag 2002
* nssr.no
Støytdempar

**Støytdempar** er ein komponent som absorberer energi og soleis innfører demping i eit masse-fjør-system. Støytdemparar på køyretøy er vanlegvis oppbygde som to sylindrar, den eine inni den andre. I den indre sylinderen er det plasser eit stempel, festa til ei stempelstog. Stempelstonga og den andre enden av støytdemparen er festa til ramma, karosserier, ein aksling eller ei berearm til hjulopphenget. 

## Verkemåte
Når hjula går over ein hump i vegen vert fjørene pressa saman og stemplet vert trykt innover i sylinder. Oljen i kammeret framom stemplet vert då pressa gjennom ein ventil og inn i det ytre kammeret. Når humpen er passer vert stemplet trekt utover att og olje må passera gjennom ventilen og inn i det indre kammeret framom sylinderen. Viskositen til oljen fører til at noko av energien som er lagra i det svingande systemet går over til terminsk enegi, som aukar temperaturen til oljen. Denne energien vert i sin tur overført til lufta rundt demparen, slik at temperaturen ikkje vert for høg. Ved å variera storleiken på opningane i ventilen kan Q-verdien til systemet avstemmast. 

Hovudoppgåva til ein støytdempar er å absorbera energi og slik dempa eit svingesystem, men nokre støytdemparar er kombinerte med ei luftfjør.

## Sjå òg
* Andreordenssystem
Stempelmotor med lineær stempelrørsle

**Stempelmotor med lineær stempelrørsle** er ein stempelmotor med innvendig forbrenning der stempla har ei att-og-fram-rørsle. Dei fleste stempelmotorar er av denne typen. 

Ein kan klassifisera stempelmotor med lineær stempelrørsle etter talet på sylindrar og korleis dei er plasserte i høve til kvarandre:
* Rekkemotor
* V-motor
* Boxermotor
* Stjernemotor
Svingskive

**Svingskive** er ei kopling mellom ei trekkvogn og ein semitrailer. Semitraileren kviler på svingskiva og er låst til ho med ein koplingsbolt. Svingskiva er opplagra på trekkvogna slik at ho er fri til å vippa i lengderetning. Svingskiva er innsett med feitt på toppen slik at semitraileren kan rotera fritt i svingar. Trekkvogna og semitraileren kan slik røra seg relativt fritt i høve til kvarandre. Koplingsbolten og svingskiva tek òg opp horisontale krefter.

For å hindra slitasje på svingskiva lyt ho smørjast jamleg. Eit alternativ til smørjing er å plassera eit lag med teflon over svingskiva. Teflonlaget er om lag ein cm tjukk og tek form etter svingskiva.

Ved tilkopling vert høgda på semitraileren og trekkvogna tilpassa slik at det såvidt er opning mellom dei. Ei lita opning er ynskjeleg for at ein ikkje skal skrapa av feittet på skiva. Moderne trekkvogner er utstyrte med luftfjøring som gjer det lett å regulera høgda på trekkvogna før samankopling. Når trekkvogna vert rygga inn under semitraileren vert koplingsbolten som stikk ned frå semitraileren automatisk låst av ein arm som går i lås attom bolten. Ved fråkopling må koplinga løysast ut med ein spak som stikk ut på sida av svingskiva.
RS «Skomvær III»

**RS 99 «Skomvær III»** er ei redningsskøyte som vart bygd for Redningsselskapet i 1986. Ho var det første fartøyet til redningsselskapet som vart bygd i sandwichkonstruksjon. 

«Skomvær III» vart bygd ved West Products AS i Måløy. Linjeteikningane vart laga av Ola Lilloe-Olsen ved Teknisk Modell-Senter i Hyen. Den endelege utforminga vart gjort av tekninsk komite i Redningsselskapet saman med Otto Scheen jr.

RS «Skomvær III» overtok namnet etter RS «Skomvær II» (RS 66). 

I åra 1988-89 vart det bygd fem redningsskøyter til med sandwich skrog. Etter ei tid synte det seg at skroget på «Skomvær III» , og andre av desse fartøya, hadde fått skade. Byggematerialet hadde ikkje tolt påkjenninga med høg fart i stor sjø. Det måtte gjerast omfattande reperasjonar, og Redningsselskapet gjekk vekk frå dette byggematerialet ei tid.

## Kjelder
* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet. Historien om redningsskøytene* Norsk Maritimt Forlag 2002
* nssr.no
Rekkemotor

**Rekkjemotor** er ein stempelmotor med lineær stempelrørsle, der sylindrane er plasser etter kvarandre i ei rekkje. Dette er den vanlegaste byggemåten. Når talet på sylindrar er stort vert motorane lange og rekkjemotor nytta i køyretøy har sjeldan meir enn seks sylindrar. Ombord i skip er det god plass i maskinrommet og skipsmotorar kan ha opp til 14 sylindrar i rekkje, men det tykkjest som Wärtsilä er den einaste produsenten som har nytta 14 sylindrar. Køyretøymotorar med meir enn seks sylindrar er vanlegvis V-motorar, som er meir kompakte. 

Di fleire sylindrar det er di jamnare vert dreiemomentet, men samstundes aukar friksjonen og effekttapet. Produsentane ynskjer difor å avgrensa sylindertalet og freistar i staden å ta ut så stor effekt som mogeleg frå kvar einskild sylinder.
V-motor

**V-motor** er ein stempelmotor med lineær stempelrørsle, der sylindrane er plasserte i V-form. Nest etter rekkemotorar er dette den vanlegaste byggemåten. V-motorar har den føremonen at dei er stuttare enn rekkjemotorar. Køyretøymotorar med mange sylindrar er difor ofte V-motorar. Sekssylindra motorar er ofte rekkjemotorar, men det finst òg mange V-seksarar. Køyretøymotorar med 8 eller fleire sylindrar er vanlegvis V-motorar.
Flatmotor

**Flatmotor** kan visa til anten ein boksermotor eller ein flat (180 graders) V-motor. Skilnaden er at på ein boksermotor deler ingen av stempla veivpinnar, medan på ein V-motor delar stempla veivpinnar parvis.

## Boksermotor
**Boksermotor** er ein stempelmotor med lineær stempelrørsle, der sylindrane er plasserte rett imot kvarandre. Føremonene med dette er at kreftenee frå dei ulike rådane kan balanserast ut, slik at vibrasjonen vert liten. På den andre sida er det ei ulempe at manifoldane vert lengre enn på rekke- og V-motorar. Avstanden frå forgassaren på bensinmotorar til sylindrane vert difor lang. 

Ferdinand Porsche var ein ihuga tilhengar av boksermotorar og både Volkswagen-bobla og Porsche sportsbilar nytta boksermotorar. Andre bilprodusentar som har nytta boksermotor er Alfa Romeo, Subaru, osb. BMW har nytta boksermotorar i motorsykklar.
Bladfjør

**Bladfjør** er ei fjør som er sett saman av fleire blad av fjørstål. Bladfjører er robuste og etter måten enkle å produsera og dei var lenge så godt som einerådande på bilar. 

## Bruk
Moderne personbilar, varebilar og andre småbilar nyttar for det meste spiralfjører, men lastebilar og tilhengarar som vert nytta på ujamt underlag har framleis bladfjører. Den vanlegaste typen bladfjør på køyretøy har ein ulineær karakteristikk og fylgjer ikkje Hooke si lov. Den ulineære karakteristikken gjer at stivheita aukar når fjøra vert pressa saman. På køyretøy er dette ein føremon på det viset at høgda på kjøretøyet ikkje varierer så mykje når lasta varierer. 

## Sjå òg
* Parabelfjør
Parabelfjør

**Parabelfjør** er ein type bladfjør der tjukkleiken på fjørblada er tjukkast midt på avtek parabelsk utover mot endane. 

Blada i parabelfjører har ikkje kontakt med kvarandre anna enn på midten, så parabelske fjører har difor ikkje friksjonsdemping. Når dei vert nytta på køyetøy er det difor naudsynt å nytta separate støytdemparar.
Imprint

**Imprint** er ei nemning av engelsk opphav nytta i forlagsverksemd om slike bøker som eit forlag gjev ut på særskilde område, eller om bøker som er knytt til og utgjeve av særskilde forleggjarar innanfor forlaget. Desse bøkene kan framstå for publikum som om dei er utgjeve av eit eige forlag, sjølv om det eigenleg berre er tale om ei særskild avdeling innanfor eit større forlag.
Dampkjele

**Dampkjele** er ein behaldar med ein eldstad for å fordampa vatn. Medan dampmaskinar var i bruk vart dei fleste dampkjelane nytta for å generera damp drift til å driva desse. I dag vert dampkjelar nytta i kol- og kjernekraftverk, for å konvertera termisk energi til statisk energi i form av damptrykk.

## Ulike typar
### Eldrøyrkjelar
I eldrøyrkjelar vert røykgassen frå eldstaden ført gjennom røyr som er omslutta av vatnet i kjelen. Det var denne typen som vart nytta i damplokomotiv, i stasjonære dampmaskinar og lokomobilar. Eldre dampskip hadde òg kjelar av denne typen. 

### Vassrøyrkjelar
Vassrøyrkjelar har vassfylte røyr som går er omslutta av røykgassane frå eldstaden. Dette gjev snøggare fordamping og det er denne typen som vert nytta i moderne dampkjelar

## Brensle
Fossilt brennstoff, som kol, trevirke, olje, torv og halm har vore nytta. I dag er kol, som vert nytta i kolkraftverk, det mest vanlege brenslet. Eit anna vanleg brensle er kjernefysisk drivstoff som uran og i mindre grad plutonium. 

## Sjå òg
* Dampmaskin
Fyrbøtar

**Fyrbøtar** er ein person som har som oppgåve å lempa brensle (ofte kol) inn i eldstaden på dampkjelar på til dømes damplokomotiv, damplastebilar, dampskip og liknande. Fyrbøtaren har òg andre oppgåver, som å passa på at det er nok vatn på kjelen, at damptrykket er rett osb. Damptrykket i kjelen ligg ofte i området 7 kPa til 2 MPa, så kokepunktet, og difor temperaturen på vatnet, ligg noko over normalkokepunktet på 100&nbsp;°C. Om kjelen kokar tom, kan botnen i kjelen smelta og sleppa vatnet ned i eldstaden. Vatnet vil då bråfordampa og føra til at kjelen eksploderer. Kjeleeksplosjonar kan vera svært kraftige, og tidlegare førte dei ofte til dødsfall. Det er difor svært viktig at fyrbøtaren er nøye med å passa på at det er nok vatn på kjelen.
Andy Warhol av David Bowie

«**Andy Warhol**» er ein song skriven av David Bowie i 1971 for albumet *[[Hunky Dory]]*. Det er ein akustisk song om ein av dei største inspirasjonskjeldene til Bowie, den amerikanske popart-kunstnaren Andy Warhol. Songen starta med prating i studio der Bowie forklarer produsenten Ken Scott, som akkurat har uttalt namnet til Warhol feil, den riktige måten å seie namnet på. Scott introduserer så opptaket på ny, før Bowie starta å spele blant latter. Songen byrjar med eit spesielt flamenco-liknande gitarriff, som held fram gjennom songen. 

Bowie spelte seinare songen for Andy Warhol, som visstnok mislikte songen, sidan han meinte teksten gjorde narr av kroppen hans. Då songen var ferdig skal visstnok Warhol og Bowie berre ha stirra på kvarandre ei stund før Warhol sa «eg likar skoa dine» og dei snakka om sko resten av samtalen.

Songen vart opphavleg skriven for Dana Gillespie, som spelte songen første gongen 3. juni 1971 for BBC, og sidan i studio sommaren 1971, men versjonen hennar vart ikkje gjeven ut før i 1974 på albumet *[[Weren't Born a Man]]*. Mick Ronson spelar gitar òg på hennar versjon.

Bowie spelte Andy Warhol i Julian Schnabel-filmen *[[Basquiat]]*.

## Andre utgjevingar
* Songen vart gjeven ut som B-side til singelen «Changes» i januar 1972.
* Han finst òg på den japanske samleplata *The Best of David Bowie* frå 1974.
* Ei forkorta utgåve, der dialogen i starten er kutta ut, finst på samleplata *[[The Collection av David Bowie|The Collection]]*.

## Medverkande
*David Bowie: vokal, akustisk gitar
*Mick Ronson: akustisk gitar, perkusjon

## Konsertversjonar
* Ein versjon sungen av Dana Gillespie vart spelt inn for BBC Radio-programmet In Concert den 3. juni 1971, presentert av John Peel og først sendt den 20. juni det året.
* Ein versjon spelt inn i Santa Monica Civic Auditorium, 20. oktober 1972 vart gjeven ut på *[[Santa Monica '72]]*.
* Bowie spelte songen på BBC-showet *Sounds of the 70s* med Bob Harris 23. mai 1972. Dette vart sendt 19. juni 1972, og i 2000 gjeven ut på *[[Bowie at the Beeb]]*.
* Songen vart mykje spelt på konsertane til Bowie i 1972, men så vart han lagt på hylla fram til *[[Outside-turneen]]* i 1995 med Nine Inch Nails.

## Andre versjonar
* Spooky Ghost, som spelte gitar for Bowie på 2000-talet, spelte songen på konsertar med kona og dottera si.
* Stone Temple Pilots har spelt songen fleire gonger på konsertane sine. Eit konsertopptak finst som B-sida til singelen «Vasoline» frå 1994.
* John Frusciante frå Red Hot Chili Peppers spelte songen på somme av solokonsertane hans. 
* Generation X spelte songen på minst ein av konsertane sine, i Paris Theatre den 1. januar 1981.
* Treepeople spelte inn ein versjon av albumet i 1991 på *Guilt Regret Embarrassment*
* Det London-baserte bandet Serafin spelte ein versjon som B-sida til singelen «Things Fall Apart» i 2003.
* Rachel Stevens-songen «Funky Dory» samplar det meste av songen, og Bowie har låtskrivaroppføring på songen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Andy Warhol (song)|Andy Warhol (song)]]» frå ,  den 1. mai 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Differensialgir

**Differensialgir**, eller **differensial**, er ein utvekslingsmekanisme som fordeler dreiemomentet mellom to akslingar som kan ha forskjellig turtal. I drivakselen på motorkøyretøy syter differensialen for at dei to drivhjula kan ha ulikt turtal når køyretøyet svingar. Differensialen er vanlegvis bygd in i kronhjulet på drivakselen, som vist i figur 1.

## Prinsipp
På bakjulsdrivne køyretøy vil mellomakselen driva pinjongen, (4) i figur 1, som så driv kronhjulet, (1) i figur 1, som tilsvarar det blå tannhjulet i figur 2. (På grunn av den store forskjellen i talet på tenner vil kronhjulet rotera mykje saktare enn pinjongen.) På eit køyretøy med framhjulsdrift trengst det ikkje vinkelgir, så både pinjongen, som driv kronhjulet, og kronhjulet vil vera sylindriske tannhjul, som det blå tannhjulet i figur 2.

Når kronhjulet roterer vil det ta med seg dei to planethjula, (2) i figur 1. I figur 2 er berre eit planethjul vist, men i praksis er det to, som i figur 1. Dei to planethjula er fritt opplagra, men ved køyring rett framover vil dei ikkje rotera, men dra med seg dei to solhjula, (6) i figur 1, som vil rotera med same turtal som kronhjulet.

Om eit av hjula står på glatt (friksjonslaust) underlag og det andre har godt feste, vil hjulet med godt feste stå fast og planethjula vil rotera når akslingane dei er opplagra på roterer med kronhjulet, som visa i figur 2 b). Hjulet på glatt underlag vil no rotera med dobbelt turtal i høve til når begge hjula roterer med same turtal.

Ved køyring i sving vil hjulet i innersvingen rotera saktare enn ved køyring rett fram og det ytre hjulet vil rotera fortare. Differensialen syter slik for at begge hjula roterer med rett fart i høve til veglengda dei rullar.


fil:Differential free.png|Fig. 2 a) Differensial når begge utgåande akslingar har same turtal.
fil:Differential locked-2.png|Fig. 2 b) Differensial når den eine utgåande akslingen står i ro.


## kjelder

## Sjå òg
* Differensialsperre
The Bewlay Brothers

«**The Bewlay Brothers**» er ein song skriven av David Bowie i 1971 for albumet *[[Hunky Dory]]*. Det var ein av dei siste songane som vart skrivne og spelt inn for *Hunky Dory*.

Bowie kalla distribusjonsselskapet sitt seint i 1970-åra for Bewlay Bros. Music og nytta namnet som eit psevdonym for seg sjølv, Iggy Pop og Colin Thurston som produsentar for Iggy-albumet *[[Lust for Life]]* i 1977.

Songen vart spelt live første gong på BBC Radio 2 i 2002.

## Komposisjon

Bowie skreiv og spelte inn songen etter at resten av bandet hadde gått heim frå studio for kvelden. I tillegg vart det lagt til nokre fleire lydspor seinare.

Denne balladen har vorte skildra som «truleg den tettaste og mest ugjennomtrengelege songen til Bowie». Låtskrivaren sjølv fortalte visstnok produsenten Ken Scott at songen var meint for den amerikanske marknaden, fordi «amerikanarane alltid likar å legge for mykje inn i ting», sjølv om «teksten ikkje gav noko meining i det heile». Bowie var først avvisande til songen og skildra han som «Star Trek i skinnjakke», og meinte at hans eigen tekst var uforståeleg.

Somme biografar har sett referansar i songen til halvbroren til Bowie, Terry, som var schizofren, medan andre, som Tom Robinson, har skjelna ein «homofil agenda». Bowie snakka om songen i 2008: «Eg veit ikkje korleis eg skulle ha tolka teksten anna enn å foreslå at det er lag av spøkjelse i han. Han er ein palimpsest, då.»

«Bewlay Brothers» byrjar melankolsk med akustisk gitar og forvrengd piano, og dette varer gjennom tre lange vers på 14 taktar kvar, og tener òg som refreng. Ein liknande struktur finn ein òg i tidlegare songar som «Cygnet Committee». Versa er skilde av ein fire taktar lang gitarpause. Songen vert avslutta med eit kor av forvrengd stemmer med varispeeding; *[[NME]]* -kritikarane Roy Carr og Charles Shaar Murray samanlikna effekten med «Laughing Gnome», men på «ein langt meir skummel måte».

## Andre utgjevingar

* Songen finst på *[[Sound + Vision-boksen|Sound and Vision]]* i 1989.
* Ein alternativ miks vart gjeven ut som bonusspor på Rykodisc-utgåva av *Hunky Dory* i 1990.
* Songen vart gjeven ut på samlealbumet *[[ISELECT]]* i 2008, der Bowie sjølv valde ut songane.

## Medverkande
*David Bowie – vokal, akustisk gitar, piano
*Mick Ronson – elektrisk og akustisk gitarar, korvokal
*Trevor Bolder – bassgitar
*Mick Woodmansey – trommer

## Andre versjonar

* Replicants på *Replicants* (1995).
* John Howard på *The Bewlay Brothers* EP (Kid in a Big World, 2007)
* Rhett Miller på *[[The Interpreter av Rhett Miller|The Interpreter: Live At Largo]]* EP (Maximum Sunshine Records, 2011)
* AE Bridger MMR Studio (McGill, 2016)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Bewlay Brothers|The Bewlay Brothers]]» frå ,  den 1. mai 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Pippa Middleton

**Philippa Charlotte Middleton**, kjend som **Pippa Middleton** () er systera til Catherine, hertuginne av Cambridge. Fredag 29. april 2011 var ho forlover (maid of honour) for systera som gifta seg med prins William, hertug av Cambridge. Ho er også kjent for at ho bidrog i organiseringa av dette bryllaupet. Ho er fest-arrangør av yrke.

Familien Middleton skaffa seg eit eige våpenskjold den 19. april 2010. Den varianten med eit blått band over er reservert ugifte kvinner og kan for tida berre berast av Pippa Middleton.    

## Bakgrunnsstoff
* NRK om Pippa Middleton.

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pippa Middleton|Pippa Middleton]]» frå ,  den 2. mai 2011.*
Kooks

«**Kooks** er ein song skriven av David Bowie frå 1971 for albumet *[[Hunky Dory]]*.  Bowie skreiv songen til den nyfødde sonen Duncan Jones. Songen var ein etterlikning av Neil Young frå tidleg i 1970-åra. Bowie lytta til ei Neil Young-plate heime då han fekk melding om at sonen var fødd. Mindre enn ei veke etter fødselen spelte Bowie songen på BBC. På plateomslaget stod det skrive ved sidan av songen, «For Small Z.»

Ken Scott, produsenten til Bowie, likte songen særs godt og meinte at Bowie burde lage eit album med barnesongar. Bowie syns det var ein god ide, men gjennom førte det aldri.

## Konsertversjonar

* Han vart spelt inn for BBC *In Concert*-showet med John Peel 3. juni 1971 og sendt 20. juni 1971. I 2000 vart denne innspelinga gjeven ut på *[[Bowie at the Beeb]]*.
* Songen vart igjen spelt inn for BBC-programmet «Sounds of the Seventies» med Bob Harris den 21. september 1971 (fødd 4. oktober 1971).

## Medverkande
*David Bowie: vokal, akustisk gitar
*Trevor Bolder: bassgitar, trompet
*Rick Wakeman: piano
*Mick Ronson: strykearrangement
*Mick Woodmansey: trommer

## Andre versjonar
* Robbie Williams - Bonusspor på singelen «Old Before I Die»
* Smashing Pumpkins - Parsian Black Session
* Danny Wilson - Single/David
* Tindersticks - Bowie Songbook
* Andrea Perry - *Spiders from Venus: Indie Women Artists and Female-Fronted Bands Cover David Bowie* (2003)
* The Abbreviations BP - *Hero: The Main Man Records Tribute to David Bowie* (2007)
* Kim Wilde - *[[Snapshots av Kim Wilde|Snapshots]]*, 2011
* Elizabeth Mitchell - Blue Clouds, 2012

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kooks (song)|Kooks (song)]]» frå ,  den 1. mai 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** Pegg, Nicholas, *The Complete David Bowie*, Reynolds & Hearn Ltd, 2000, ISBN 1-903111-14-5

## Bakgrunnsstoff
*
Barbra Streisand

**Barbra Joan Streisand**  () er ein amerikansk skodespelar, filmregissør, komponist og songartist. Ho vann Oscar i 1968 for beste kvinnelege hovudrolle som Fanny Brice i filmen *[[Funny Girl]]*. Ho har og vunne  Oscar for beste song for *[[Evergreen (Love Theme from A Star Is Born)]]* i filmen *[[En stjerne blir født]]* i 1976. I tillegg har ho vunne både Grammy-prisen og Emmy-prisen.

Omgrepet Streisand-effekten er kalla opp etter ho.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Barbra Streisand|Barbra Streisand]]» frå ,  den 2. mai 2011.*
Hallvard Viken

**Hallvard Viken** () er eigaren av Audhild Vikens Vevstove i Skei i Jølster. Viken er son til Audhild Viken, og tok over vevstova frå henne i 1985.
Viken har også vore medeigar av Skei Hotel.
 
## Kjelder

* Sogn og Fjordane Fylkesleksikon om Hallvard Viken.
Knut Markhus

**Knut Markhus** kan visa til:

* Skulemann Knut Markhus, målmann og politikar frå Skånevik
* Knut Markhus (1969), forfattar og museumsleiar frå Øystese
Hønserasen dorking

**Dorking** er ei engelsk hønserase med svært lang historie. Ein trur rasen stammar frå høns som kom til dei britiske øyane med romarane rundt 54 år før vår tidsrekning. Namnet kjem frå det engelske grevskapet Dorking i Surrey, England.

Rasen er brukt for det meste på grunn av kjøtkvaliteten. Dorking er ein av dei tyngste tamhønsrasene og har godt, lyst kjøt. I tillegg er hønene stabile og gode verparar og har god rugelyst. Rasen er roleg og lett å temje. Dorkinghøns trivst best i mildt og relativt tørt klima, og er kjenslevar for kulde. Fleire andre raser har blitt avla fram ved bruk av Dorking, mellom anna dei vanlege rasene Faverolle og Sussex. 

Dorking legg kvite egg som veg om lag 55 g. Hønene veg 3-4,5 kg, medan hanane kan vege mellom 4,5 og 6 kg.

Dvergvarianten av rasen er òg framavla i England. Hønene veg om lag 900 g, medan hanane veg rundt 1 kg. Dei legg kvite egg på om lag 35 g.

## Fargar
* Kvit
* Gråstripa
* Sølvgrå
* Mørkegrå
* Raud
Alexander Søderlund

**Alexander Toft Søderlund** () er ein norsk fotballspelar som i 2011-sesongen spelar i angrep for Haugesund i Tippeligaen. Han vart seriemeister på Island med Fimleikafélag Hafnarfjarðar i 2009.

Søderlund begynte karrieren sin i FK Haugesund og vart tidleg rekna som eit stort talent, men han var ofte skada og kom ikkje med på Haugesund sitt A-lag. I 2006 gjekk han difor til FKH sin veslebror, Vard Haugesund, der han fekk seriedebuten sin. Før overgangen til Vard fekk han òg ein kamp for Noreg sitt U21-landslag. Mens han var i Vard, var Søderlund på prøvespel Lecce og Pisa i italiensk Serie B, men utan at det vart nokon overgang. Han var òg på prøvespel hjå den franske tredjedivisjonsklubben Entente, som tilbaud han kontrakt, men dette vart ikkje noko av då Vard ikkje ville la han gå gratis. Men Søderlund var svært lysten på å spela i utlandet og skreiv under kontrakt med den italienske fotballagenten Corvino Polomba. Sommaren 2008 fekk han kontrakt for Serie B-klubben Treviso.

Treviso vart heller ingen stor suksess for rogalendingen. I sesongoppkøyringa fekk han spela mykje og skåra òg mål, men hamna så på juniorlaget til Treviso. I august 2008 vart han lånt ut til det belgiske andredivisjonslaget UR Namur. Hjå botnlaget Namur spelte han tre kampar utan å skåra, før han vart henta attenda til Italia etter tre månader.

Mot slutten av 2008/09-sesongen gjekk Treviso mot nedrykk og konkurs, og prøvde iherdig å få avsetning for spelarane sine. Søderlund hamna denne gong på Island, hjå dei islandske meisterane Fimleikafélag Hafnarfjarðar på utlån for den islandske 2009-sesongen. Her fekk han fast plass på laget, fekk oppleva Meisterligaspel og var med på å vinna *the double* på Island.

Etter utlånsperioden til Island løyste Treviso Søderlund frå kontrakten. Han var så på prøvespel hjå den italienske tredjedivisjonsklubben Calcio Lecco i januar 2010, og fekk kontrakt for fire månader med klubben. Han fekk spela dei fleste kampane, men mest som innbytar. Lecco rykte ned frå Serie C etter sesongen.

Hausten 2010 var Søderlund tilbake i Vard Haugesund. Etter 2010-sesongen prøvespelte han for FK Haugesund og imponerte nok til å få ein toårskontrakt med Tippeligaklubben frå januar 2011. Vard fekk ein overgangssum for spelaren. Han spelte frå start i Haugesund sin opningskamp i 2011-sesongen og skåra dei to første tippeligamåla sine heime mot Stabæk 8. mai 2011.

## Kjelder
**Denne artikkelen begynte med omsett stoff frå [[:de:Alexander Søderlund|tysk Wikipedia]] 2. mai 2011.*

## Fotnotar


## Bakgrunnsstoff
Haakon Lorentzen

**Haakon Lorentzen** () er ein norsk foretningsmann og son av prinsesse Ragnhild, fru Lorentzen og Erling Lorentzen. Han er oppvaksen i Brasil, der han er busett og jobbar som forretningsmann.

Haakon Lorentzen er gift og har tre born.
Joanie Caucus

**Joanie Caucus** er ein fast figur i teikneserien Doonesbury. Ho har vore med sidan om lag 1972.

## Skildring

Joanie vart introdusert i serien hausten 1972, medan Mike Doonesbury og venen Mark Slackmeyer var på motorsykkeltur tvers gjennom USA. Joanie var ei sliten husmor i 30-åra, som tydeleg hadde fått nok av mann og barn. Då Mike og Mark synte seg, braut ho med husmorlivet og slengde seg på sykkelen, og vart fastbuande i Walden Commune. Joanie skilde seg sidan frå mannen, og tok opp studering, noko som gav ho ein glimrande eksamen i juss. Før ho kom så langt, arbeidde ho i barnehage, der ho gjorde kva ho kunne for å overtyde småjentene om å bryte kjønnsrollemønstra. Dette førte til mange ...interessante politiske debattar i sandkassa, særleg mellom femåringane Ellie og Steve. Mike steppa inn som vikar når Joanie laut vera andre stader, og heile barneflokken var synleg frå seg då Joanie reiste til byen for å studere. Dei følgde nøye med på studiet hennar, og Ellie ringte jamleg for å oppmuntre eller trøyste, og heile barneflokken feira det då ho endeleg fekk eksamen. 

Medan Joanie studerte, budde ho i lag med det svarte paret Kyle og Ginny, og vart trent i amerikansk demokrati ved å hjelpe Ginny i eit lokalval til det amerikanske senatet. Ginny tapte mot Lacey Davenport, som merkte seg Joanies evner, og gav ho fast jobb for seg. Joanie var i arbeid for Lacey til denne døydde om lag 1996. 

På denne tida møtte Joanie fleire menn, mellom desse Andy Lippincott, som synte seg å vera homofil. Ho var og noko i lag med presten Scot Sloan, men enda opp med den noko yngre journalisten Rick Redfern. Dei har halde lag sidan. I 1982 fekk dei sonen Jeff, som vart offer for tidsklemma, sidan ingen av dei hadde tid til å oppdra han. 

Joanie hadde dottera Joan Jr frå det første ekteskapet sitt. Ho vart til dagleg kalla J.J. Ho dukka uventa opp mot slutten av 70-talet for å "gjera opp" med mora, og har klandra ho for tapt barndom i alle år sidan. Sjølv om Joanie ikkje synte seg som idealet av ei mor, har ho tydeleg varme for Zonker Harris, som gav dette att ved å "passe på" Joanie og vurdere kjærastane hennar. Joanie har støtt vore juridisk rådgjevar for dei andre i serien om noko stod på, og tok seg slik sett av testamentet til Lacey då denne døydde.

Etter 1992 var Joanie i arbeid under Bill Clintons administrasjon. Frå 2001 har ho rekna seg som pensjonist, og er i dag ei aldrande kvinne i 70-åra. Ho har kanskje den mest omsorgsfulle rolla i teikneserien.
Vitlycke museum

**Vitlycke museum** er eit museum og informasjonssenter i helleristingsområdet i Tanum i Bohuslän i Sverige.

Museet har opphav i det *Hällristningsinstitutet i Tanum* som vart skipa i 1976 som eit samarbeidsprosjekt mellom Bohusläns museum, Riksantikvarieämbetet, Uppsala universitet og Tanums kommun. Meininga var å sameine eit forskingsinstitutt med eit museum for ållmenta. Med tida skifta instituttet namn til *Hällristningsmuseet i Tanum*, med utstillingar, kafé, og frå 1986 jamvel ein rekonstruert gard frå bronsealderen. I 1996 vart det gamle museumsbygget rive for å gje plass til det nye Vitlycke museum, som stod ferdig i 1998. Museumsbygningen er teikna av Carl Nyréns Arkitektkontor, og finansiert av Bohuslandstinget, Bohusläns museum, Boverket, Länsarbetsnämnden i Västra Götaland, Länsstyrelsen i Västra Götaland og Tanums kommun.

Nordre Bohuslän er det distriktet i Sverige som har den rikaste førekomsten av helleristingar. Det fremste området ligg i Tanums socken, med Vitlyckehällen som den mest kjende lokaliteten. Helleristingane er tidfesta til bronsealderen og eldre jarnalder, med særs mange frå den siste halvparten av bronsealderen og byrjinga av jarnalderen.

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida for Vitlycke museum
Velvet Goldmine

«**Velvet Goldmine**» er ein song skriven av David Bowie og spelt inn under innspelinga av *[[The Rise And Fall Of Ziggy Stardust And The Spiders From Mars]]* i 1971. Han kom derimot ikkje med på dette albumet og vart til slutt gjeven ut som B-side til den britiske utgåva av «Space Oddity» frå 1975. Bowie skreiv songen som ei heller vaksen skildring av han som kliner med ein annan mann. Samfunnspress kombinert med ei berre halvhjarta interesse i songen, førte til at Bowie skreiv om songen til å bli meir fleirtydig. Tittelen på songen inspirerte til namnet på filmen Velvet Goldmine. Trass i at han berre vart gjeven ut som B-side har songen vorte særs populær hos tilhengjarane til Bowie og finst på minst ei samleplate. 

## Andre utgjevingar
* Han vart gjeven ut i biletdiskseriane til RCA *Life Time* og *Fashion Picture Disc Set*.
* I 1990 vart han gjeven ut som bonusspor på Rykodisc-utgåva av *[[The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars|Ziggy Stardust]]*. Han finst òg på bonussplata til *30th Anniversary Reissue* frå 2002.
* Songen finst på samleplatene *[[Rare av David Bowie|Rare]]* (1983) og *[[The Best of 1969/1974]]* (1997).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Velvet Goldmine (song)|Velvet Goldmine (song)]]» frå ,  den 2. mai 2011.*
Dana Gillespie

**Richenda Antoinette de Winterstein «Dana» Gillespie** () er ein engelsk skodespelar og songar. 

## Karriere
Gillespie var dotter til baron De Winterstein Gillespie, ein austerriksk radiolog. Ho voks opp i England og ved familievillaen ved Lago Maggiore i Italia. Ho var britisk juniormeister i vasski i fire år før ein skade gjorde at ho måtte leggje opp. 

Ho spelte først inn folkeviser på midten av 1960.-talet, men var på den tida mest kjend som kjærasten til Donovan. Somme av innspelingane hennar fall inn under kategorien tenåringspop, som singelen «Thank You Boy» frå 1966, produsert av Jimmy Page. Skodespelarkarrieren hennar kom i gang kort tid etter, overskugga av musikkarrieren seint i 1960- og 1970-åra. Etter at ho song korvokal på «It Ain't Easy» på David Bowie sitt *[[Ziggy Stardust and the Spiders from Mars]]*, spelte ho inn eit album produsert av Bowie og Mick Ronson i 1973, *Weren't Born a Man*. Seinare har ho hovudsakleg spelt blues, og spelt med bandet hennar London Blues Band. Ho er òg kjend for å vere den første Maria Magdalena i den første London-oppsetjinga av Andrew Lloyd Webber og Tim Rice sin *[[Jesus Christ Superstar]]*, som opna seint i 1971. Ho song òg på det *Original London Cast*-albumet som kom ut året etter. 

Ho er nær ven av Angela Bowie, den tidlegare kona til David Bowie.

## Utvald diskografi
**Foolish Seasons* (Rev-Ola, 1967)
**Box of Surprises* (Decca, 1968)
**[[Jesus Christ Superstar]]* (Original London Cast Recording) (MCA, 1971)
**Weren't Born a Man* (RCA, 1973)
**Ain't Gonna Play No Second Fele* (RCA, 1974)
**Mojo Blues Band and the Rockin' Boogie Flu* (Bellaphon Records 1981)
**Blue Job* (Ace Records, 1982)
**Solid Romance* (Bellaphon, 1984)
**It Belongs to Me* (Bellaphon, 1985)
**I'm a Woman (The Blues Line)* (Bellaphon, 1986)
**Hot News* (Gig 1987)
**Sweet Meat* (Ace Records, 1989)
**Amor* (Gig, 1990)
**Blues It Up* (Ace Records, 1990)
**Where Blue Begins* (Gig/Ariola, 1991)
**Boogie Woogie Nights* (with Joachim Palden) (Wolf, 1991)
**Big Boy* (with Joachim Palden) (Wolf, 1992)
**Methods of Release* (Bellaphon, 1993)
**Andy Warhol* (Trident, 1994)
**Blue One* (Wolf, 1994)
**Hot Stuff* (Ace Records, 1995)
**Have I Got Blues For You* (Wolf, 1996)
**Mustique Blues Festival* (1996) (BCF, 1996)
**Cherry Pie* (with Big Jay McNeely) (Big Jay Records, 1997)
**Mustique Blues Festival* (BCF, 1997)
**Back to the Blues* (Wolf, 1998)

## Utvalde filmar
* *Sunday Pursuit* (1990)
* *[[Strapless]]* (1989)
* *[[Scrubbers]]* (1983)
* *[[Bad Timing]]* (1980)
* *[[The Hound of the Baskervilles]]* (1978)
* *[[The People That Time Forgot]]* (1977)
* *[[filmen Mahler|Mahler]]* (1974)
* *[[filmen The Lost Continent (1968)|The Lost Continent]]* (1968)
* *Secrets of a Windmill Girl* (1966)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dana Gillespie|Dana Gillespie]]» frå ,  den 3. mai 2011.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
*
Hayden White

**Hayden V. White** () var ein historiefilosof frå USA som var professor ved University of California i Santa Cruz. White er særleg kjend for si inndeling av historieskriving i fire ulike typar, basert på litterære kriterium.

## Liv og gjerning
White vart utdanna ved Wayne State University fram til 1951, og ved University of Michigan til 1956. Han avviste den rådande historiefilosofien i USA, med si vektlegging av kausalitet. I staden skulle ein gå tilbake til studiet av det historiske dokumentet, som han meinte hadde vorte forvist til fordel for studiar av andre historiefilosofiar. Han hevda historikarane hadde vorte språkskeptikarar, tvilande til sin eigen ordbruk.

I verket *Metahistory* frå 1973 førte White bruken av tropar i lingvistisk forstand vidare; til ein generell diskursiv stil som han fann låg under ein kvar historikars arbeid. Historiografien i kvar ein epoke var underlagd ein særleg trope. Metaforen er  kanskje den mest anvendelege tropen.

White gjekk i 1975 til sak mot politisjefen i Los Angeles, som han skulda for ulovleg bruk av offentlege midlar nytta til å overvake aktiviteten ved universitetet. White fekk medhald, noko som sette grensene for kva som er lovleg politisk overvaking i staten California.

## Whites historietypologi i følgje [[Francis Sejersted]]
I artikkelen *Historiefagets fortellinger* i Nytt Norsk Tidsskrift 4/1995 nytta den norske historikaren Francis Sejersted dei litterære klassifikasjonsskjema til Hayden White på norske historikarar. I følgje denne kategoriseringa finst det fire former; romansen, komedien, satiren og tragedien.

**Romansen* inneber at historia har eit mål, og at dette målet er godt; «utviklingslinjene ender i et fremtidig idealsamfunn, enhetlig, lykkelig, frigjørende for det verdifulle i menneskelivet». Drivkrafta i historia er relatert til ein metafysisk teleologi. Peter Andreas Munch og Ernst Sars er representantar for dette historiesynet.

**Komedien* inneber at historieforteljinga endar når sirkelen er slutta. Og slutten er god. Historia har mellombels vorte broten av ei misforståing som så vert oppklara. Også her er drivkrafta i historia relatert til ein metafysisk teleologi. Sverre Steen er ein representant for dette historiesynet.

**Satiren* inneber at den historiske utviklinga vil ende med ein tilstand som ikkje er god då politikarane gjer eit «evig forræderi» og dette sviket er ein nødvendig konsekvens av krefter i historia. Drivkreftene er sosiale faktorar. Med visse atterhald foreslår Sejersted at Jens Arup Seip er ein representant for dette historiesynet.

**Tragedien* inneber at historia kan utvikle seg i ulike retningar, men mellom aktørane kan det vere «svikarar». Forrådinga er vilkårsbunden. Sejersted hevdar at Edvard Bull d.y.  representerer dette synet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hayden White|Hayden White]]» frå ,  den 2. mai 2011.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hayden White|Hayden White]]» frå ,  den 2. mai 2011.*
Kansai

, eller **Kinki**, er ein tradisjonell japansk region som ligg sentralt i den austlege delen av den japanske hovudøya Honshu. Regionen omfattar prefektura Mie, Nara, Wakayama, Kyoto, Osaka, Hyogo og Shiga, og i nokre høve også Fukui, Tokushima og tidvis Tottori. 
Området hadde i 2008  innbyggjarar. Byane Osaka, Kobe og Kyoto utgjer saman storbyområdet Keihanshin som er Japans nest største tettstad, etter Stor-Tokyo.

Regionen er avgrensa av innlandssjøen Seto i vest og Dei japanske Alpane (for Kansai) eller Isebukta (for Kinki) i vest. I nord har han kyst mot Japanhavet og i sør mot Stillehavet med Kii-halvøya. Den største innsjøen i Japan, Biwa, ligg i Kansai. 

Kansai blir ofte sett opp mot Kantoregionen i aust, som omfattar Tokyoområdet. Skiljet har historiske røter, særleg frå Edotida, då kjøpmannsbyen Osaka stod i sterk kontrast til den samuraiprega shogunhovudstaden Edo. Til forskjell frå Kanto blir Kansai halde fram som eit døme på ulike eigenskapar, med handelsliv i Osaka, historie i Nara, storbyliv i Kobe og elles straumningar for motkultur i Japan. 

## Kjelder

**Denne artikkelen inneheld stoff frå [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kansai_region&oldid=424046555  «Kansai Region]» frå ,  den 3. mai 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Chugoku

er ein japansk region som ligg sentralt i den vestlege delen av den japanske hovudøya Honshu. Regionen omfattar prefektura Hiroshima, Okayama, Shimane, Tottori og Yamaguchi, og har eit folketal på 7,8 millionar. Den største byen i regionen er Hiroshima.

Området er prega av åsar og småsletter og er delt i to av ein fjellkjede som går frå aust til vest gjennom midten. I nord har han kyst mot Japanhavet og i sør mot Setosjøen mellom tre japanske hovudøyar.

Industriar i Chugoku er mellom anna bil-, stål- og elektronikkproduksjon og kjemisk industri.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chūgoku region|Chūgoku region]]» frå ,  den 3. mai 2011.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Symjeblære

Ei **symjeblære** er eit organ hjå fiskar forma som ein gassfylt sekk, som ligg øvst i kroppshola mot ryggsøyla. 
Ho inneheld gass som kan tilpassast vasstrykket. Symjeblæra blir brukt til å regulera oppdrifta til fisken, slik at han blir flytande på ei viss djupne og ikkje treng bruka energi på å symja seg dit. Ho hjelper også fisken til å halda seg rett opp og ned i vatnet. Nokre fiskar bruker resonansen i blæra til å laga eller ta imot lyd.

Ikkje alle fiskar har symjeblære. Ho finst berre i strålefinnefisk, og har også der forsvunne att hjå nokre artar, typisk botnlevande fiskar som flyndre, men også hjå makrell. Bruskfisk som hai og skate har ikkje symjeblære.

## Skildring
Symjeblæra har same utgangspunkt som lunger. Ho er som regel danna av to gassfylte sekkar, hjå nokre primitive fiskar berre éin, i andre med fleire utposingar. Dei tøyelege, gasstette blæreveggane er bygde opp av guaninkrystallar med få blodårer.

Hjå primitive fiskeslag og på larvestadia til andre har gassblæra samband med fordøyingskanalen. Fiskane kan då fylla symjeblæra ved å gulpa luft frå vassoverflata. Andre fiskar fyller blæra ved hjelp av ein gasskjertel i blæreveggen. Dei kan bruka ulike gassar, oksygen er vanlegast, men nitrogen blir også brukt, og dei finst også i kombinasjon med andre gassar.

## Bruk

Symjeblærer blir brukt i asiatisk matlaging, og nokre stader rekna som ein delikatesse. Dei blir typisk tilreidd gjennom braisering eller servert i gryterettar.

Blærene blir også som brukt som kollagenkjelde, til dømes innan matindustrien, til å klarna øl og vin og til å laga ulike typar lim. Størlim er til dømes eit viktig materiale i biletkonservering.

Den lydreflekterande eigenskapen til blæra gjer at ho også brukast av menneske til å finna fisk med sonar. 

## Kjelder
*  av Arnold Åbro.

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Swim bladder|Swim bladder]]» frå , den 3. mai 2011.*
Tyrkisk lira

**Tyrkisk lira** (tyrkisk *Türk Lirasi*, valutakode **TL**) er valutaen som vert nytta i Tyrkia. Han vart innført 1. januar 2005 som eit ledd i revalueringa av den gamle valutaen. Den nye liraen tilsvarte 1 million «gamle lira», som var gyldig ut året. 

Valutakoden TL står for *Türk Lirası*. ISO 4217-koden for den nye valutaen er «TRY».

## Einingar
* Einingar: 200, 100, 50, 20, 10, 5 og 1 TL
* Myntar: 1 YTL og 50, 25, 10, 5 og 1*[[kuruş]]*
Polaris Media

**Polaris Media ASA** () er eit norsk børsnotert mediekonsern. Det vart etablert i 2008 ved ein fusjon av Adresseavisen ASA og Harstad Tidende-gruppen.

Selskapet vart skipa 25. april 2008. Forretningsadressen er på Heimdal i Trondheim (tidlegare Adresseavisen ASA), og administrerande direktør er Per Axel Koch. Største aksjonær er Seb Enskilda AS med 32,21 % av ein aksjekapital på 48 897 418 NOK.

28 redaksjonar med om lag 450 redaksjonelle medarbeidarar fell inn under Polaris Media-paraplyen, medan konsernet totalt har om lag 1900 tilsette. Selskapet hadde i 2009 ein omsetnad på 1,7 milliardar NOK.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*