open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mitumbafjella

**Mitumbafjella** er ei fjellrekkje som strekkjer seg langs den vestlege Riftdalen, Albertinerifta, i Kongo, vest for Tanganyika- og Kivusjøen. Dei to hovudtoppane, Kahuzi (3&nbsp;308 m) og Biéga (2&nbsp;790 m), er sovande vulkanar. Den nordlege delen av området er òg kjent som Itombwefjella eller Itombweplatået.

## Natur
Størstedelen av fjellkjeda ligg i økoregionen albertinerift-fjellskog. I lågare høgder går fjellskogen over til låglandsregnskog i den nordlege enden av området, til skog-savannemosaikk i den sentrale delen av området og til miombo-skog i sør.

*Gambeya gorungosana* og *Syzygium guineense* er karakteristiske tre i dei primære eller mogne fjellskogane. *Macaranga kilimandscharica*, *Neoboutonia macrocalyx* og *Xymalos monospora* er tre som er karakteristiske for sekundærskog som veks til i område rydda av vind eller menneskelege forstyrringar.

## Verneområde
Kahuzi-Biéga nasjonalpark omfattar ein del av fjella, inkludert Kahuzi og Biéga.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mitumba Mountains|Mitumba Mountains]]» frå , den 2. januar 2026.*
162173 Ryugu

**162173 Ryugu** er ein Apollo-asteroide. Han vart vitja av Hayabusa 2-sonden som tok prøvar av asteroiden 22. februar 2019 og sleppte dei til jorda 6. desember 2020.

## Kjelder
Sjoukje Dijkstra

**Sjoukje Rosalinde Dijkstra** () var ein nederlandsk kunstløpar frå Akkrum i Friesland som vart olympisk meister 1964, trefaldig verdsmeister og fem gongar europameister i kunstløp.

## Aktiv
Far hennar deltok i kunstløp under Vinter-OL 1936 i Garmisch-Partenkirchen. Sjølv byrja ho med kunstløp då ho var seks år gammal. Som tolvåring deltok ho i sitt fyrste europameisterskap. I 1959 vart ho nederlandsk meister for fyrste gong, noko ho også vart dei neste fem sesongane. Vinteren 1959 kom ho på sølvplassen ved europameisterskape i Davos, bak Hanna Walter frå Austerrike, og under verdnsmeisterskapen i Colorado Springs vann hun bronsemedaljen bak Carol Heiss frå USA og nemnde og Walter. Eitt år seinare vart Dijkstra europameister i Garmisch-Partenkirchen framom Regine Heitzer frå Austerrike. Det var Nederlands fyrste europameistertittel i kunstløp. Under verdsmeisterskapen 1960 i Vancouver fekk Dijkstra sølv, Carol Heiss tok gull. Ved dei olympiske vinterleikane i Squaw Valley vart resultatet det same: gull til Heiss og sølv til Dijkstra. I 1961 forsvarte Dijkstra meistertittelen i ved EM i Berlin. Ho var stor favoritt før verdsmeisterskapen, eit meisterskap som vart avlyst etter heile den USA-amerikanske troppa omkom då eit rutefly styrta ved Brussel.

Vinteren 1962 vart Dijkstra suveren europameister i Geneve, og like suveren verdsmeister i Praha. Også i 1963-sesongen dominerte ho kunstløp på kvinnesida, med EM-gull i Budapest og VM-gull i Cortina d'Ampezzo. Året 1964 markerte den triumfrike slutten på hennar karriere. Fyrst vart i Grenoble europameister for femte gong, deretter tok ho i Dortmund sin tredje verdsmeistertittel i rad i Dortmund. Under Vinter-OL 1964 i Innsbruck vart Dijkstra samrøystes kåra til olympisk meister. I alle desse tre tevlingane måtte Regine Heitzer nøye seg med andreplass.

Dijkstras største styrke var dei obligatoriske øvingane. Men ho var og ein atletisk og sterk fristilløpar som beherska dobbelt axel-hopp og piruett-hopp av høg vanskegrad. Fram til 1972 var ho profesjonell og turnerte med Holiday On Ice.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sjoukje Dijkstra|Sjoukje Dijkstra]]» frå ,  den 2. januar 2026.*  

## Bakgrunnsstoff
Dimorphos

**Dimorphos** er ein asteroide og den mindre delen av det binære apollosystemet han dannar i lag med 65803 Didymos. Han har ein diameter på kring 160 meter. Dimorphos var målet for nedslagssonden DART som råka Dimorphos 26. september 2022. Nedslaget stytta omlaupstida til Dimorphos i binærsystemet med kring 32 minutt, der den opphavlege omlaupstida var 11 timar og 55 minutt.

Dimorphos vart truleg danna etter ei hending der større mengder materie vart kasta av frå Didymos og danna eit nytt objekt.

Dimorphos vil vitjast på nytt av Hera-ferda i 2026. Eit viktig mål med vitjinga er å estimera massen til Dimorphos.

## Kjelder
Skøyteløparen Terry McDermott

**Richard Terrence McDermott** (), kjend som **Terry McDermott**, var ein USA-amerikansk skøyteløpar frå Michigan som vart olympisk meister på 500 meter under Vinter-OL 1964 i Innsbruck.

28. desember 1963 presterte McDermott livsbeste 39,6 sekund på 500 m ved dei nasjonale uttakingsrenna på eit vatn i nærleiken Colorado Springs. Verdsrekorden var på 39,5. Ein månad seinare vann han gullmedaljen på 500 m ved Vinter-OL i Innsbruck, eit halvt sekund føre Jevgenij Grisjin frå Sovjetunionen. Ved dei olympiske leikane 1968 i Grenoble sikra McDermott seg ein sølvmedalje på 500 m, jamsides norske Magne Thomassen. Vesttyske Erhard Keller sigra med ein margin på to tidels sekund.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Richard McDermott|Richard McDermott]]» frå , den 4. januar 2026.*
Ahmad Shah Durrani

**Ahmed Shah Durrani** () var grunnleggjar av Durrani-dynastiet (1747–1772), og er ofte sett på som grunnleggjaren av Afghanistan. Som sjah leidde han militærkampanjar i over 25 år i Vest-Asia, Sentral-Asia og Sør-Asia. Han skapet eit av dei største muslimske rika i verda som omfatta dagens Afghanistan, mykje av Pakistan, Khorasan-provinsen i Iran og delar av Nord-India.

Ahmed Shah Durrani var fødd i Herat som Ahmed Khan. Afghanarar kallar han gjerne «Ahmad Shah Baba»; «Baba» tyder ‘far’. Durrani var son av Zaman Khan Abdali, bestefaren hans heitte Daulat Khan Abdali, oldefaren heitte Sarmast Khan Sadåzai og faren til heile klanen var Sado Khan. Familien hans stamma frå den største klanen i Afghanistan, Sadåzai-klanen. Då han blei krona til leiar av Afghanistan tok han namnet Durrani, som tyder ‘perla til tidsalderen’.

## Merknadar

## Kjelder

;Bibliografi
* 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ahmad Shah Durrani|Ahmad Shah Durrani]]» frå ,  den 4. januar 2026.*
Helge J. Standal

**Helge J. Standal** () er ein norsk forfattar, utgivar og kulturformidlar busett i Bondalen på Sæbø i Ørsta kommune. Han er særleg kjend som hovudforfattar og redaktør for turboka *[[Fotturar på Sunnmøre]]*, ei av dei mest selde lokale bøkene på Sunnmøre. Forlaget Iriss opplyser at boka har selt om lag 33 000 eksemplar før forlaget vart avvikla i 2021.

## Liv og arbeid
Standal har sidan slutten av 1990‑åra vore ein sentral formidlar av natur- og friluftskunnskap på Sunnmøre. Gjennom arbeidet med *Fotturar på Sunnmøre* utvikla han saman med Jon Hagen og naturfotograf Gunnar Wangen ei omfattande og systematisk oversikt over ruter, fjellgardar, setrar, geologi, kulturhistorie og naturmiljø.

Morsslekta kjem frå Ytre-Standal i Hjørundfjorden. 

Standal var medgrunnleggjar av Iriss Forlag i Volda i 1989, eit forlag som produserte sine eigne bøker frå turarbeid og bilete til tekst, redaksjon, marknadsføring og distribusjon.

## Forfattarskap
### ''Fotturar på Sunnmøre''
* **1. utgåve (1999):** 336 s., stiv perm, opplag 6000. Utseld på seks veker.
* **2. utgåve (2000):** 352 s., stiv perm, opplag 7000. Utseld 2002.
* **3. utgåve (2003):** 352 s., mjuk perm, opplag 8000. Utseld 2009.
* **4. utgåve (2010):** 400 s., fleksibind, 265 ruter og 350 turtips. 90 % av bileta er nye.

Boka er utvikla i samarbeid med Jon Hagen og naturfotograf Gunnar Wangen.

## Tyding
*Fotturar på Sunnmøre* vert rekna som ei grunnbok i sunnmørsk friluftsliv og har vore mykje brukt i toppturkonkurransar, lokal kulturformidling og som referanseverk for turmiljøa.

## Bibliografi
* Standal, Helge J.; Hagen, Jon; Wangen, Gunnar: *Fotturar på Sunnmøre*. Iriss Forlag, 1.–4. utgåve (1999–2010).

## Sjå òg
* Sunnmørsalpane

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Gunnar Wangen – bokoversikt
* Biblioteksøk – ''Fotturar på Sunnmøre''
* Søk i Nasjonalbiblioteket si database
Eli Anne Tvergrov

**Eli Anne Tvergrov** er ein norsk forfattar, lokalhistorikar og foredragshaldar som i ei årrekkje har arbeidd med norsk fjellhistorie, formidla kunnskap om alpine redningstenester og lokal kulturarv knytt spesielt til fjell, fjord og havromet utanfor Vestlandet.

Ho er særleg kjend for boka *Arven frå Molaulykka* frå 2023 og eit omfattande formidlingsarbeid gjennom føredrag.

## Liv og bakgrunn
Tvergrov har gjennom meir enn to tiår vore ein sentral formidlar av lokal historie og spesielt om dei norske fjella og historia knytta til fjordlandskapet. Ho har halde føredrag over store delar av landet, og arbeidet inkluderer tett samarbeid med lokale skredgrupper, redningsmiljø og andre frivillige organisasjonar. 

Ho er busett i Ålesund og eig Nilsgarden på Ytre-Standal.

## Forfattarskap og forsking

### ''Arven frå Molapsulykka'' (2023)
I 2023 gav Tvergrov ut boka *Arven frå [[Molaupsulykka]]*, som tek for seg utviklinga av norsk redningsteneste i fjellet med særleg vekt på  organiseringa før og no samt utviklinga av norsk vinterberedskap. Boka kom ut i samarbeid med Røde Kors og den skildrar historiske hendingar, redningsarbeid og framveksten av moderne fjellredning.

Inntektene frå utgjevinga vart donerte til lokale skredgrupper og den alpine redningsgruppa på Sunnmøre. Dette har gitt inntekter på over 400 000 kroner ved utgangen av 2025 som er sett av i eit eige skredfond.

### Norsk fjellsporthistorie 1850–1929
Tvergrov fokuserer no (2026) på formidling av norsk fjell‑ og fjellsporthistorie. Prosjektet omfattar arkivarbeid, intervju, studium av eldre ekspedisjonar og tverrfagleg samarbeid med lokale og internasjonale fjellmiljø. Målet er å dokumentere den nære kontakta mellom det norske og engelske, få fram kvinnene som del av historia og tidlege føringar, ekspedisjonar, kulturmøte og samfunnstilhøva.

## Faglege interessefelt

* Norsk fjell- og friluftshistorie.
* Alpine redningstenester og beredskap.
* Sunnmørsk kultur- og fjellhistorie med spesielt fokus på kvinnene.
* Klatre‑ og fjellsporthistorie (særleg 1800–1900‑talet)
* Samarbeid med alpine klubbar i Noreg og England og med norske fjellorganisasjonar og museum.

## Utgjevingar

* 

Aktuelle mindre publikasjonar og artiklar:
* *Fjord Magic (2007)*
* *Gatelangs i Ålesund / Along the Streets of Ålesund (2011)*
* *Språk og innhald: Twitter i Operasjonssentralane (2018)*

## Sjå òg

* Sunnmørsalpane

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* NRK Sykkelsommer, Sykkylven - Urke
Börje Salming

**Anders Börje Salming** () var ein svensk ishockeyspelar frå samebygda Salmi, ei drygt 50 kilometer nord for Kiruna. Han vert halden for å ha vore ein av verdas beste forsvarsspelarar. År 2008 kom han med i kåringa av hundreåret beste ishockeylag, saman med målvakta Vladislav Tretjak, backen Vjatsjeslav Fetisov og løparrekka Sergej M. Makarov, Valerij Kharlamov og Wayne Gretzky.

## Karriere
### Klubbspel
Salming spelte på andredivisjonslaget Kiruna AIF frå 1967 til -70. 1970-73 spelte han i Allsvenskan for Brynäs IF, der han var med å vinne den svenske meisterskapen i 1971 og 1972. 1973 skreiv han kontrakt med kanadiske Toronto Maple Leafs. Gjennom 16 sesongar i klubben fekk Salming ikonstatus i Toronto. Etter å ha gjort teneste 1989-90 i Detroit Red Wings, flytta han i 1990 tilbake til Sverige og spelte fram til 1993 for AIK Stockholm.

### Landslagsspel
Perioden 1971–92 deltok Salming i 87 landskampar for Sverige. Han var med å vinne bronsemedalje i Ishockey-VM 1972 og sølvmedalje året etter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Börje Salming|Börje Salming]]» frå ,  den 6. januar 2026.*
Everaldo Marques

**Everaldo Marques da Silva** () var ein brasiliansk fotballspelar frå Porto Alegre som vart verdsmeister med Brasil i Fotball-VM 1970.

## Karriere
### Klubbspel
Everaldo var venstreback. Etter å ha spelt for Juventude i 1965, spelte han sidan 1966 for Grêmio. Her var han med å vinne delstatsmeisterskapen i 1966, 1967 og 1968.

### Landslagsspel
Everaldo fekk sin landslagsdebut i juni 1967. Fram til 1972 aksla han landslagstrøya i 24 kampar, utan å notere seg i skåringsprotokollen. Under VM i fotball 1970 i Mexico deltok han i alle kampane, utan ein. 21. juni 1970 var han med å vinne 4–1 ovr Italia i VM-finalen, gjennom skåringar av Pelé, Gérson de Oliveira, Jairzinho og Carlos Alberto Torres.

Everaldo Marques omkom i ei bilulukke i Santa Cruz do Sul, 30 år gammal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Everaldo (footballer, born 1944)|Everaldo (footballer, born 1944)]]» frå ,  den 7. januar 2026.*
Félix Miélli Venerando

**Félix Miélli Venerando** () var ein brasiliansk fotballspelar frå São Paulo som vart verdsmeister med landslaget i Fotball-VM 1970. Han var målvakt.

## Karriere
### Klubbspel
Félix Miélli Venerando var aktiv i Associação Portuguesa de Desportos fram til 1968. Dei neste ti åra gjorde han teneste i Fluminense. Her var han med å vinne delstats-meisterskapen i Rio de Janeiro åra 1969, 1971, 1973, 1975 og 1976.

### Landslagsspel
Perioden 1965-72 vakta han Brasil sitt mål i 39 landskampar. Han spelte alle Brasil sine kampar under VM i fotball 1970 i Mexico, ei turnering som enda med at Brasil slo Italia med 4 mål mot 1 i finalen 21. juni 1970.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:pt:Félix Miélli Venerando|Félix Miélli Venerando]]» frå ,  den 7. januar 2026.*
Jan Jongbloed

**Jan Jongbloed** () var ein nederlandsk fotballspelar frå Amsterdam. Han var målvakt på Nederlands landslag i begge VM-finalane 1974 og 1978.

## Karriere
### Klubbspel
Jongbloed spelte frå 1957 til 1977 på DWS sitt lag, som i 1972 vart nyskipa som FC Amsterdam. Klubben vart nasjonal seriemeister i 1964. 1977-81 gjorde han teneste i Roda JC og 1981-85 i Go Ahead Eagles. Han spelte heile 717 klubbkampar.

### Landslagsspel
Jongbloed fekk sin landslagdebut i 1962. Tolv år seinare fekk han landskamp nummer 2 og var fast målvakt for Nederland under Fotball-VM 1974, der det vart tap 1–2 i finalen mot vertslandet Vest-Tyskland. Jongbloed spelte sin 24. og siste landskamp i finalen i VM i fotball 1978. Her var han med å tape mot vertslandet Argentina, i ein kamp som gjekk til ekstraomgangar.

### Merittar
*VM-sølv: 1974 og 1978 for Nederland
*Nederlandsk seriemeister: 1964 med DWS Amsterdam

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Jan Jongbloed|Jan Jongbloed]]» frå ,  den 4. januar 2026.*
Reza Pahlavi (1960)

**Reza Pahlavi** () er eksillevande kronprins av Iran og eldste son av Muhammed Reza Pahlavi, den siste sjahen av Iran. Han har levd mesteparten av det vaksne livet sitt i USA.

## Kjelder




## Bakgrunnsstoff
Charles Coffey

**Charles Coffey** () var ein irsk dramatikar, opera- librettist og musikarrangør frå County Westmeath.

Etter at operaen hans *The Beggar's Wedding* (Dublin, Smock Alley Theatre, 24. mars 1729), eit verk som bygde på suksessen til *[[Tiggeroperaen|The Beggars Opera]]* (1728) av John Gay, ikkje fekk suksess, flytta han til London. Der blei verket spelt på Haymarket frå 29. mai 1729 i forkorta form som *Phebe, or The Beggar's Wedding*, og blei svært vellykka. Det blei ikkje spelt i Dublin før i 1754. Den femte balladoperaen til Coffey, *The Devil to Pay, or The Wives Metamorphos'd* (1731), blei den mest suksessrike balladoperaen på 1700-talet etter *The Beggar's Opera*. Ei tysk omsetjing, *Der Teufel ist los, oder Die verwandelten Weiber* (Berlin, 24. januar 1743), hadde stor innverknad på utviklinga av tyske Singspiel.

Coffey døydde i London og blei gravlagd i St Clement Danes.

## Verk

* *A Wife and No Wife* (skodespel) (Dublin, 1724)
* *The Beggar’s Wedding* (balladeopera) (1729)
* *Southwark Fair, or The Sheep-Shearing* (balladeopera) (1729)
* *Female Parson, or The Beau in the Suds* (balledeopera) (1730)
* *The Devil to Pay, or The Wives Metamorphos'd*, balladeopera skriven av John Mottley, basert på *The Devil of a Wife* (1731) av Thomas Jevon
* *The Boarding-School, or The Sham Captain* (balladeopera basert på *Love for Money, or, The Boarding-School* av Thomas d'Urfey) (1733)
* *The Merry Cobler, or The Second Part of The Devil to Pay* (balladeopera) (1735)
* *The Devil Upon Two Sticks, or The Country Beau* (balladeopera) (1745)

## Bibliografi

* Joseph Knight: "Charles Coffey", in *Dictionary of National Biography* vol. 11 (London, 1887)
* W. J. Lawrence: "Early Irish Ballad Opera and Comic Opera", in: *The Musical Quarterly* 8 (1922), pp.&nbsp;397–412
* Peter Kavanagh: *The Irish Theatre from the Earliest Period up to the Present Day* (Tralee, 1946)
* Walter H. Rubsamen: "Mr. Seedo, Ballad Opera and the Singspiel", in: M. Querol (ed.): *Festschrift Higinio Anglès* vol. 2 (Barcelona, 1958–61), pp.&nbsp;775–809.
* Frank Ll. Harrison: "Charles Coffey and Swift's Description of an Irish Feast", in: *Swift Studies* 1 (1986), pp.&nbsp;32–8.
* B. H. van Boer: "The Devil to Pay, the Comic War, and the Emergence of the German Singspiel", in: *Journal of Musicological Research* 8 (1988), pp.&nbsp;119–39.
* Aloys Fleischmann (ed.): *Sources of Irish Traditional Music c.1600-1855* (New York, 1998).

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Charles Coffey|Charles Coffey]]» frå ,  den 7. januar 2026.*
Hans Nicolai Lange

**Hans Nicolai Lange**  () var ein norsk  lærar, prest og politikar frå Jevnaker.

Prestesonen Lange var utdanna cand.jur. i 1818 og cand.theol. i 1832. Han kom til Drammen som kateket og var 1835-46 førstelærar ved Bragernes borgarskule. 1838-39 var han den fyrste ordføraren i Drammen, på ny ordførar 1842-47. I 1839 var han ein av tre karar som representerte valkrinsen Drammen i Stortinget. På tinget var han medlem i Protokollkomiteen og komiteen om veglova. Seinare medlem av ein kongeleg kommisjon om fattiglova. I 1846 fekk Lange stillinga som sokneprest i det nyoppretta prestegjeldet Bragernes. Svak helse gjorde at han reiste til Frankrike hausten 1848, der han døydde i Paris.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Svend Olsen

**Svend Olsen** () var ein norsk gardbrukar og lensmann frå Holtålen i Sør-Trøndelag. Stortingsmann 1839. Han var far til Ole Svensson Nysetvold.

Svend Olsen tok i 1829 over lensmannsombodet i Holtålen frå far sin. I 1832 vart han også lensmann for Ålen. I 1839 møtte han i stortinget, medlem i Justiskomiteen. Gjennom åra hadde han ei mengd posisjonar i Holtålen. Han var såleis medlem i heradsstyret og forlikskommissær, formann i matrikkelkommisjonen i heradet, medlem i Orkdal fogderi sin matrikkelkommisjon og frå 1860 utskiftingsformann i Søndre Trondhjems amt. Han døydde på Ørlandet under ei utskiftingsforretning.

Svend Olsen var gift fire gongar.
 
## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914.
Luis Galván

**Luis Adolfo Galván** () var ein argentinsk fotballspelar som vart verdsmeister med Argentina i Fotball-VM  1978. Han var midtstoppar.

### Klubbspel
Galván spelte frå 1970 til 1982 for Talleres. Laget hans kom i 1977 kom på andreplass i Nacional-meisterskapen. Sidan 1982 var han fram til 1986 aktiv i lag på lågare nivå.

### Landslagsspel
Galván landslagsdebuterte i 1975. Under verdsmeisterskapen 1978 i heimlandet deltok han i dei fleste av Argentinas kampar. Jamsides kapteinen Daniel Passarella i midtforsvaret bidrog han sitt til at Argentina etter ekstraomgangar vann finalen med 3–1 over Nederland og vart verdsmeister for fyrste gong. første VM. Galván representerte Argentina også i Fotball-VM 1982, der laget ikkje klarte kvalifisere seg til semifinalane. Året etter deltok han i sin 34. og siste landskamp, utan å ha skåra.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Luis Galván|Luis Galván]]» frå ,  den 11. januar 2026.*
Shiraz

**Shiraz** er ein by sørvest i Iran. Han er hovudstad i provinsen Fars og hadde i 2021 kring 1,95 millionar innbyggjarar.

Shiraz vart grunnlagd på slutten av 600-talet av Omajadane. Han var hovudstad i Persia frå 1750 til 1794. 

## Kjelder
*
Mbandaka

**Mbandaka** er ein by som er provinshovudstad i Équateurprovinsen i Den demokratiske republikken Kongo. Byen er ein viktig stoppestad ved elva mellom byane Kinshasa og Kisangani. Han har omtrent 729 257 innbyggjarar (2004).

Byen blei grunnlagd under namnet «Équateur» av Henry Morton Stanley i 1883. Rådhuset i byen ligg 6,6 kilometer nord for ekvator. På grunn av plasseringa ved ekvator og langs elva Kongo var det planer om å anleggja kolonihovudstaden i Mbandaka. I 1886 endra dei belgiske kolonistyresmaktene namnet til «Coquilhatville». Dette blei verande namnet til byen fram til 1966, då namnet blei endra til Mbandaka til ære for ein lokal leiar.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Mbandaka|Mbandaka]]» frå ,  den 10. januar 2026.*
Françoise Hardy

**Françoise Madeleine Hardy** () var ein fransk songar, gitarist, skodespelar og låtskrivar. Ho debuterte musikalsk tidleg i 1960-åra på Disques Vogue og fekk suksess med songen «Tous les garçons et les filles». Ho blei raskt ein av dei mest populære popartistane i Frankrike og ein frontfigur i den såkalla yé-yé-bølgja som voks fram i Frankrike i 1960-åra. Ho fekk anerkjenning frå musikkritikarar og musikkelskarar for fleire av singlane og albuma sine. Hardy blir rekna som eit fransk popikon og ikon for 1960-talet i heimlandet.

## Karriere

Hardy spelte inn plater og songar på fleire språk, og vart beundra av musikarar som Bob Dylan, Miles Davis og Mick Jagger. Med hjelp frå fotografen Jean-Marie Périer byrja Hardy òg som modell og blei eit moteikon. I 1963 representerte ho Monaco i Eurovision Song Contest og blei nummer fem. I 1965 fekk ho to singlar på den britiske hitlista: «Et même» og «All Over the World».

Då yé-yé-tida gjekk mot slutten seint på 1960-talet, endra Hardy stil frå «søt og yndig popjente» til ein meir moden og fasjonabel stil. Ho byrja eit musikalsk samarbeid med låtskrivarar som Patrick Modiano og Serge Gainsbourg. Med sistnemnde fekk ho også ein hit med songen «Comment te dire adieu» i 1968. Ho fekk også mykje anerkjenning og ros for albumet *La question* i 1971. Hardy var ein anerkjend og populær person innan fransk musikk og kunst, og ho hadde status som fransk popikon. Ho fekk også høg status innan homokulturen, og ved fleire høve uttalte ho at dei «mest inderlege vennane og tilhengjararane» hennar var homofile.

## Diskografi

### Studioalbum

* 1962: *Tous les garçons et les filles* – utgitt i USA i 1965 under tittelen *The "Yeh-Yeh" Girl from Paris!*
* 1963: *Le premier bonheur du jour*
* 1963: *Françoise Hardy canta per voi in italiano*
* 1964: *Mon amie la rose*
* 1965: *In Deutschland*
* 1965: *L'Amitié*
* 1966: *Françoise Hardy Sings in English*
* 1966: *La maison où j'ai grandi*
* 1967: *Ma jeunesse fout le camp...*
* 1968: *En anglais*
* 1968: *Comment te dire adieu*
* 1969: *One-Nine-Seven-Zero*
* 1970: *Träume*
* 1970: *Soleil*
* 1971: *La question*
* 1971: *4th English Album*
* 1972: *Et si je m'en vais avant toi*
* 1973: *Message personnel*
* 1974: *Entr'acte*
* 1977: *Star*
* 1978: *J'écoute de la musique saoûle*
* 1980: *Gin Tonic*
* 1981: *À suivre*
* 1982: *Quelqu'un qui s'en va*
* 1988: *Décalages*
* 1996: *Le danger*
* 2000: *Clair-obscur*
* 2004: *Tant de belles choses*
* 2006: *(Parenthèses...)*
* 2010: *La pluie sans parapluie*
* 2012: *L'Amour fou*
* 2018: *Personne d'autre*

### Samlealbum

* 1970: *Françoise*
* 1970: *Françoise in Italian*
* 1977: *Double Disque D'Or de Francoise Hardy*
* 2001: *Frag' den Abenwind*
* 2013: *Midnight Blues: Paris, London, 1968–72*

### Singlar (utval)

## Merknadar

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Françoise Hardy|Françoise Hardy]]» frå ,  den 12. januar 2026.*
Celleskjelett

**Celleskjelett** eller **cytoskjelett** er eit cellulært skjelett eller stillas som finst i cytoplasmaen til ei celle. Det finst i alle eukaryote celler og i nokre prokaryote celler.

Det eukaryote celleskjelettet består primært av tre typar fiber:

* Aktinfilament (mikrofilament), ein dobbeltstrenga polymer fiber med ein diameter på 5-9 nanometer, bygd opp av aktin. Det finst aktinfilament i heile cella, men konsentrasjonen er størst like ved cellemembranen. Dei kan vera forankra av kadherin til zonula adherens.
* Mikrotubulus er ein sylindrisk og hol fiber bygd opp av tubulin. Mikrotubuli har ein diameter på 25 nanometer, og er normalt forbunde til eit sentrosom i den eine enden.
* Intermediære filament, trådaktige fibrar med diameter på 10 nanometer, bygd opp av intermediært filamentprotein. Vise intermediære filament er forbunde til desmosom og hemidesmosom.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Cytoskelet|Cytoskelet]]» frå ,  den 12. januar 2026.*  

## Bakgrunnsstoff
René Houseman

**René Orlando Houseman** () var ein argentinsk fotballspelar frå La Banda som vart verdsmeister med Argentina sitt landslag i Fotball-VM 1978. Han var ein uvanleg dribleflink høgreveng.

## Karriere
### Klubbspel
Houseman var aktiv i Defensores de Belgrano til 1973. Deretter gjorde han i sju år teneste for CA Huracán, der han i sin fyrste sesong var med å vinne metropolitano-meisterskapen. Åra 1981-83 spelte han ein sesong kvar i River Plate, chilenske Colo-Colo og sørafrikanske AmaZulu Durban. Chilensk meister med Colo-Colo.

### Landslagsspel
Houseman deltok i VM i fotball 1974 i Vest-Tyskland, der han spelte alle Argentinas seks kampar og skåra tre mål. Fire år seinare skåra han eitt mål under Fotball-VM 1978 heime i Argentina, innbytar i VM-finalen. Houseman var landslagsspelar 1973-79, gjennom 53 landskampar skåra han 13 mål.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:René Houseman|René Houseman]]» frå ,  den 12. januar 2026.*
Ronnie Atkins

**Ronnie Atkins** () er ein dansk songar og musikar. Han er mest kjend som ein av grunnleggjarane og vokalisten i heavy metal-bandet Pretty Maids.

## Biografi
Atkins vart fødd i den danske byen Vejle i 1964. I 1981 grunnla han bandet Pretty Maids saman med venen Kenneth Hansen. Bandet starta opp som eit coverband, men byrja etter kvart å skrive eigne songar. I 1984 fekk dei platekontrakt og gav same året ut debutalbumet *Red, Hot and Heavy*, som fekk stor merksemd i Europa og særleg i Japan.

Sidan debuten har Pretty Maids gjeve ut tretten studioalbum over ein karriere som strekkjer seg over meir enn tre tiår.

Den 10. januar 2013 kunngjorde Tobias Sammet at Atkins ville delta som gjesteartist på det sjette studioalbumet til Avantasia, *The Mystery of Time*. Der medverka han på songen «Invoke the Machine».

Den 28. februar same året vart det stadfesta at Atkins skulle vere med på turneen *The Mystery of Time World Tour*, som vitja mellom anna Tyskland, England, Japan, Sveits, Brasil, Argentina og Costa Rica, i tillegg til store festivalar som Wacken Open Air. Trass i at han måtte stå over enkelte konsertar grunna forpliktingar med Pretty Maids, heldt han fram som gjestevokalist på seinare Avantasia-utgjevingar og turnear.

## Helseproblem
I oktober 2019 offentleggjorde Atkins at han var diagnostisert med lungekreft. Han gjennomgjekk seinare ein operasjon og fleire behandlingsrundar med kjemoterapi. I februar 2020 kunngjorde han at undersøkingar viste at sjukdommen var på retur. I oktober 2020 opplyste Atkins at kreften hadde kome tilbake og at sjukdommen var i stadium fire.

## Diskografi

### Med Pretty Maids
* 1984: *Red, Hot and Heavy*
* 1987: *Future World*
* 1990: *Jump the Gun*
* 1992: *Sin-Decade*
* 1993: *Stripped*
* 1994: *Scream*
* 1997: *Spooked*
* 1999: *Anything Worth Doing Is Worth Overdoing*
* 2000: *Carpe Diem*
* 2002: *Planet Panic*
* 2006: *Wake Up to the Real World*
* 2010: *Pandemonium*
* 2013: *Motherland*
* 2014: *Louder Than Ever*
* 2016: *Kingmaker*

### Med Avantasia
* 2013: *The Mystery of Time*
* 2015: *Ghostlights*
* 2019: *Moonglow*
* 2022: *A Paranormal Evening with the Moonflower Society*
## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* prettymaids.dk
Sentriol

I cellebiologi er ein **sentriol** ein sylindrisk cellulær organell som hovudsakleg består av proteinet tubulin. Det finst sentriolar i dei fleste eukaryote celler, men dei finst ikkje hjå bartre (Pinophyta), dekkfrøplantar (angiosperma) og dei fleste soppar, og finst berre i mannlege kjønnsceller hjå kransalgar, mose, karplantar utan frø, konglepalmar og ginkgo-slekta.

Eit bunde par av sentriolar som er omgjeve av ein formlaus masse tett materiale kalla pericentriolært materiale (PCM), utgjer ein struktur kalla eit sentrosom.

Sentriolar består vanlegvis av ni sett med korte mikrotubule triplettar, arrangert i ein sylinder. Avvik frå denne strukturen finn ein hjå krabbar og *Drosophila* *melanogaster*-embryo, med ni dublettar, og *Caenorhabditis* elegans-spermceller og tidlege embryo, med ni singlettar. Andre protein er mellom anna centrin, cenexin og tektin.

Hovudfunksjonen til sentriolar er å produsera flimmerhår under interfase og aster og spindelen under celledeling.
Dei har ei rolle i å organisera spindelapparatet og i avsluttinga av cytokinese.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Sentriol|Sentriol]]» frå  og «[[:en: Centriole| Centriole]]» frå , den 13. januar 2026.*
José Luis Cuciuffo

**José Luis Cuciuffo** () var ein argentinsk fotballspelar som vart verdsmeister med Argentina i Fotball-VM  1986. Han var høgreback.

## Karriere
### Klubbspel
Cuciuffo var CA Huracán-spelar i heimbyen Córdoba til han var 19 år. 1981-82 var han aktiv for CA Talleres, i dei dagar den beste klubben i Córdoba. I 1982 flytta han til Buenos Aires for å spele for CA Vélez Sarsfield. Han spelte for Vélez i seks år sesongar. I 1987 slutta han seg til Boca Juniors, der han spelte til 1990. I 1990 reiste han til Europa og franske Olympique Nîmes. Etter laget rykka ned frå 1. divisjon i 1993, forlet Cuciuffo klubben og fór tilbake til Argentina, der han la fotballskoa på hylla seks månader seinare.

### Landslagsspel
Perioden 1986-89 spelte Cuciuffo 8-åtte- landskampar for Argentina. Utan å ha spelt ein einaste landskamp, tok landslagssjefen Carlos Bilardo han med i troppa til Fotball-VM 1986 i Mexico. I turneringa deltok Cuciuffo i alle kampane, unnateke ein gruppespel-kamp. Han var på bana då Argentina og Diego Maradona slo England gjennom Guds hand og hundreårets mål i den legendariske kvartfinalen i Mexico-byen, og då laget vart verdsmeister ved å slå Tyskland 3-2 i finalen.

Cuciuffo døydde etter ei jaktulykke ved landsbyen Bahía San Blas, ei 700 kilometer sør for Buenos Aires.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:José Luis Cuciuffo|José Luis Cuciuffo]]» frå ,  den 13. januar 2026.*
José Luis Brown

**José Luis Brown** () var ein argentinsk fotballspelar som vart verdsmeister med Argentina i Fotball-VM  1986. Han var midtstoppar.

## Karriere
### Klubbspel
Brown spelte på storlaget Estudiantes frå 1975 til -83. Han skåra 17 mål då klubben vann metropolitano-serien i 1982 og nacional-serien i 1983. Etter to år i Colombia med Atlético Nacional, var Brown innom Boca Juniors og Deportivo Español i heimlandet. I 1986 skreiv han kontrakt med franske Stade Brest. 1987-89 gjorde han teneste i spanske Real Murcia i La Liga. Brown la opp seint i 1989.

### Landslagsspel
Brown fekk 36 landskampar for Argentina. Han debuterte i 1983 og deltok Copa América i 1983, 1987  og 1989. Han vart også teken ut til VM i fotball 1986, trass i at han lenge hadde slite med ein kneskade. I VM-turneringa i Mexico spelte han alle kampane. I sjølve finalen skåra han sitt einaste landslagsmål, då han etter frispark frå Jorge Burruchaga gav Argentina leiinga 1–0 med ei heading. På tampen av kampen gjekk ei av skuldrene hans ut av led, men han nekta å verte erstatta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:José Luis Brown|José Luis Brown]]» frå ,  den 13. januar 2026.*
Kjernemembran

**Kjernemembranen** omgjev kjernen i ei eukaryot celle. Han består av to skilde membranar som har eit perinukleært rom mellom seg. Kjernemembranen vernar arvestoffet i kjernen, og regulerer transporten av mRNA og protein gjennom kjerneporene.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Kjernemembran|Kjernemembran]]» frå ,  den 13. januar 2026.*
Sophie Mousel

**Sophie Mousel** () er ein luxembourgsk skodespelar.

Morsmålet hennar er luxembourgsk, og i tillegg snakkar ho flytande tysk, engelsk og fransk.  
Mousel bur i Paris og i Luxembourg. Ho spelar òg piano og gitar.

## Utdanning
Mousel studerte frå 2011 til 2015 ved Cours Florent, ein privat teaterskule i Paris.

## Gjennombrot
Den luxembourgske TV-serien *[[Capitani (tv-serie)|Capitani]]*, som vart spelt inn i 2019, vart gjort tilgjengeleg på strøymetenesta Netflix tidleg i 2021. Serien bidrog til at Mousel vart kjend for eit internasjonalt publikum.

## Filmografi
* 2015: *Je suis un peu pas trop sûr sûr de moi* (kortfilm)
* 2016: *Le Correspondant*
* 2017: *Rock'n Roll*
* 2017: *La Deuxième Étoile*
* 2018: *Ma Fille*
* 2018: *De Superjhemp retörns*
* 2018: *City Hunter*
* 2019: *Blood Craft*
* 2019: *Skin Walker*
* 2019: *De Buttek*
* 2019: *Capitani*
* 2021: *Super-GAU – Die letzten Tage Luxemburgs* (*An zéro – Comment le Luxembourg a disparu*)

## Kjelder
Jens-Frederik Nielsen

**Jens-Frederik Nielsen** () er ein grønlandsk politikar og tidlegare badmintonspelar som har vore statsminister på Grønland sidan 2025. Han er leiar for partiet Demokraatit, og han har tidlegare vore minister for arbeid og mineralressursar i Kielsen VII-regjeringa frå 2020 til 2021. Nielsen er det første medlemmet av Demokraatit som har hatt statsministervervet. Han har fordømt amerikansk hybridkrigføring mot Grønland under Trump-administrasjonen, og har sagt at Trump ikkje kjem til å «få» Grønland.
## Tidleg liv og utdanning
Nielsen vart fødd og vaks opp på Grønland. Faren hans er dansk og flytta til Grønland som barn, medan mora vart fødd og oppvaksen på Grønland. Heimbyen hans er Nuuk. Han tok ein grad i samfunnsvitskap ved Universitetet på Grønland.

Nielsen har spelt på det grønlandske landslaget i badminton sidan 2009. Under Øyleikane i 2023 vann Nielsen gull i herresingel i badminton.
## Politisk karriere
I 2020 vart Nielsen vald til å etterfølgje Niels Thomsen som leiar for partiet Demokraatit. Han vart attvald til rolla i mars 2024.

I mai 2020 vart Nielsen utnemnd til minister for industri og mineralressursar som del av Kielsen VII-regjeringa.

Under det grønlandske stortingsvalet i 2025 fekk Nielsen 4 850 personlege røyster. Han fekk fleire røyster enn den sitjande statsministeren Múte Bourup Egede, som fekk 3 276.
### Politiske synspunkt

Som svar på den russiske invasjonen av Ukraina i 2022 oppmoda Nielsen Polar Seafood til å stanse verksemda si i Russland, og understreka behovet for å leggje press på Russland og gjenopprette fred i Europa.

I mars 2025 fordømde Nielsen truslar frå USAs president Donald Trump om å invadere Grønland. Nielsen sa at Trump ikkje kjem til å «få» Grønland.  I april 2025 vart det kjent ein plan frå USA om å undergrave den territoriale integriteten til Kongeriket Danmark gjennom ei kampanje med utanlandsk påverknad og desinformasjon i sosiale medium. Den offisielle danske trusselvurderinga som vart publisert av Forsvarets Etterretningsteneste i 2025, nemnde for første gong USA som ei trussel mot nasjonal tryggleik, saman med Russland og Kina. Statsminister Mette Frederiksen minna Trump på at eit åtak på Kongeriket Danmark er eit åtak på NATO, og at alle NATO-medlemmar er forplikta til å kome Danmark til forsvar. Ho slo fast at «Kongeriket Danmark – og dermed Grønland – er medlem av NATO og er derfor dekt av alliansen sin kollektive tryggleiksgaranti […] Eg oppmodar sterkt USA til å stanse truslane sine mot ein historisk nær alliert.»

Nielsen går inn for å redusere avhengigheita av det danske blokktilskotet ved å prioritere næringsutvikling og økonomisk sjølvstende på Grønland.

Den 27. august 2025 gav Nielsen, saman med den danske statsministeren Mette Frederiksen, ei offisiell orsaking på vegner av dei danske og grønlandske styresmaktene for historiske overgrep mot grønlandske kvinner, inkludert tvungen prevensjon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jens-Frederik Nielsen|Jens-Frederik Nielsen]]» frå , den 13. januar 2026.*
Inuit Ataqatigiit

**Inuit Ataqatigiit** (dansk: Folkets Samfund, IA) er eit demokratisk sosialistisk og sjølvstendeframja politisk parti på Grønland. Partiet er representert i Folketinget (det danske parlamentet) ved . Múte Bourup Egede har vore partileiar sidan desember 2018.
## Historie
Partiet vart skipa som ein politisk organisasjon i 1976, og vaks fram som følgje av den aukande ungdomsradikalismen i Danmark på 1970-talet.

I 1982 dreiv partiet ein vellukka kampanje i ei nasjonal folkerøysting for at Grønland skulle melde seg ut av Det europeiske økonomiske fellesskapet (EEC).

Inuit Ataqatigiit fekk eit stort valgjennombrot ved det grønlandske parlamentsvalet i 2009. Med framgang samanlikna med valet i 2005 dobla partiet talet på mandat i parlamentet frå sju til 14 av 31, berre to mandat frå fleirtal, og nesten dobla røystedelen frå 22,4 % til 43,7 %. Partiet fortrengde begge koalisjonspartnarane sine, og flytta  frå første til andre plass og Demokraatit frå andre til tredje.

Ved valet i 2014 fekk partiet 11 representantar i det grønlandske parlamentet, men etter valet i 2018 gjekk representasjonen ned til åtte mandat. Etter valet i 2021 vart Inuit Ataqatigiit på nytt det største partiet i det grønlandske parlamentet, med 12 mandat, før det fall til tredjeplass med sju mandat i 2025.

## Ideologi
Partiet har tradisjonelt gått inn for ein sosialistisk økonomi, men parti til venstre for IA har kritisert det for gradvis å ha bevegd seg i meir kapitalistisk retning, mellom anna ved å støtte marknadsøkonomi og privatisering. Inuit Ataqatigiit meiner at eit sjølvstendig Grønland må vere konkurransedyktig, samstundes som ein arbeider for å halde miljøet reint.

## Merknad

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Inuit Ataqatigiit|Inuit Ataqatigiit]]» frå , den 13. januar 2026.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Demokraatit

**Demokraatit** (dansk **Demokraterne**, D) er eit sosialliberalt politisk parti på Grønland. Historisk har partiet vore unionistisk, og Demokraatit har tradisjonelt vore skeptiske til grønlandsk sjølvstende og vidare utviding av sjølvstyret. Dei siste åra har partiet endra standpunkt til å ønskje å bli verande i det danske riksfellesskapet i overskodeleg framtid, med sjølvstende som eit langsiktig mål i ein gradvis prosess som startar med auka sjølvbestemming. To av dei viktigaste prioriteringane i partiprogrammet er å betre utdanningsnivået og bustadsituasjonen.

## Historie
Demokraatit vart skipa i 2002, og vann fem mandat ved vala same året. Det auka talet på mandat til sju ved valet i 2005, men vart halde utanfor makta av den såkalla «Nordlys-koalisjonen» av ,  og . Talet på mandat gjekk ned til fire ved valet i 2009; likevel gjekk partiet inn i ei regjeringskoalisjon med Inuit Ataqatigiit og , noko som for første gong i historia fjerna det tidlegare dominerande partiet Siumut frå makta.

Ved valet i 2013 fekk Demokraatit berre to mandat, men auka til fire ved valet i 2014. I valet i 2018 fekk partiet ytterlegare to mandat. Det gjekk tilbake til tre mandat ved valet i 2021. Partiet fekk sitt beste valresultat ved valet i 2025, då det for første gong vart det største partiet på Grønland.

Demokraatit støttar ein meir gradvis prosess mot sjølvstende frå Danmark enn , Inuit Ataqatigiit og Siumut, og ønskjer ikkje å arbeide for full sjølvstende før Grønland er økonomisk sjølvberande.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Democrats (Greenland)|Democrats (Greenland)]]» frå , den 13. januar 2026.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Tubulin

**Tubulin** er ei gruppe protein eller einskilde protein frå denne gruppa. 

Det finst seks familiar av tubulin: alfa- (α), beta- (β), gamma- (γ), delta- (δ), epsilon-(ε) og zeta- (ζ) tubulin. α- og β-tubulin dannar mikrotubuli som byggjer opp fibrane i celleskjelettet til eukaryotiske celler. Tubulin blei oppdaga og namngjeve av Hideo Mōri i 1968. Mikrotubuli er viktige i mange celleprosessar, mellom anna mitose.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tubulin|Tubulin]]» frå ,  den 13. januar 2026.*
Bandar Abbas

**Bandar Abbas** er ein iransk hamneby som ligg ved Persiabukta. Han er mellom dei viktigaste hamnebyane i landet.

## Kjelder
*
Atassut

**Atassut** er eit liberalkonservativt og unionistisk politisk parti på Grønland. Partiet vart skipa 29. april 1978, og Atassut er ein etablert samarbeidspartnar med det danske partiet Venstre.

## Historie
Atassut vart etablert seint i 1976 som ei politisk rørsle av konservative og unionistiske krefter på Grønland for å stå imot Siumut, med Lars Chemnitz som leiande skikkelse. Rørsla fekk likevel etter kvart eit meir liberalt preg.

Det første partiprogrammet frå januar 1977 slo fast at føremålet var å «fremje grønlandsk heimestyre innanfor riksfellesskapen» og å «arbeide mot lausriving frå det danske riket».

Atassut vart skipa som politisk parti 29. april 1978. Namnet tyder bokstaveleg «lenkje» (i tydinga bandet til Danmark som del av det danske riket), men kan òg vise til eit tak som bind eit hus saman.

Tidlegare eitt av dei to største og mest innverknadsrike politiske partia på Grønland, har Atassut opplevd ein jamn tilbakegang i oppslutnad sidan midten av 1990-åra.

Ved folketingsvalet i 2001 mista partiet den einaste representanten sin, og har sidan ikkje vunne att noko sete i det danske parlamentet.

Ved omvalsvalet i juni 2009 fall partiet til 10,9 % av røystene og mista tre av dei seks mandata sine. Ved valet i 2013 vart partiet redusert til to mandat, som det heldt på ved valet i 2014 trass i færre røyster. Begge representantane gjekk seinare over til Siumut, der den eine var partileiar Knud Kristiansen.

Frå parlamentsvalet i 2014 til 2016 var Atassut del av ei koalisjonsregjering leia av Kim Kielsen frå Siumut, saman med Inuit Ataqatigiit.

I debatten om flyktningar på Grønland i 2017 markerte Atassut og Atassut Ungdom seg tydeleg mot å ta imot flyktningar, medan Inuit Ataqatigiit og Siumut ønskte å ta imot flyktningar.

Ved valet i 2018 fekk Atassut att to mandat i Inatsisartut, trass i at partiet ikkje hadde sitjande representantar etter at begge hadde gått over til Siumut. Ved valet i 2021 heldt Atassut på dei to mandata sine. Etter valet gav partiet ekstern støtte til regjeringskoalisjonen danna av Inuit Ataqatigiit og Naleraq.

## Ideologi
Atassut har vorte omtalt som liberalt, konservativt og liberalkonservativt. Partiet støttar privatisering av offentlege næringar, ei form for borgarløn, samarbeid med NATO og grønlandsk tilknyting til Den europeiske unionen.

Partiet var tidlegare mot grønlandsk heimestyre, men endra seinare standpunkt og støttar no heimestyre og sjølvstyre, utan å bryte med riksfellesskapen. Atassut har òg rørt seg frå ein tradisjonell høgreposisjon til å støtte subsidiering av primærnæringane, på line med det sentrum–venstreorienterte partiet Siumut.

## Partileiarar
*2019–: Aqqalu Jerimiassen
*2017–2019: Siverth K. Heilmann
*2017: Qulutannguaq Inuk Berthelsen (fungerande; etter at Knud Kristiansen forlét partiet)
*2014–2017: Knud Kristiansen
*2009–2014: Gerhardt Petersen
*2005–2009: Finn Karlsen
*2002–2005: Augusta Salling
*1993–2002: Daniel Skifte
*1989–1993: Konrad Steenholdt
*1985–1989: Otto Steenholdt
*1979–1984: Lars Chemnitz

## Merknad

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Atassut|Atassut]]» frå , den 13. januar 2026.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Opel

**Opel Automobile GmbH**, vanlegvis kjend som **Opel**, er ein tysk bilprodusent som sidan 16. januar 2021 har vore eit dotterselskap av Stellantis. Selskapet var eigd av den amerikanske bilprodusenten General Motors (GM) frå 1929 til 2017, og av PSA-gruppa før fusjonen med Fiat Chrysler Automobiles som danna Stellantis i 2021. Det meste av modellutvalet til Opel vert marknadsført under merkevara Vauxhall i Storbritannia, noko som har vore tilfelle sidan 1980-talet. Enkelte Opel-kjøretøy vart produsert under andre merkenamn (såkalla badge engineering) i Australia som Holden fram til 2020, i Nord-Amerika og Kina som Buick, Saturn (til 2010) og Cadillac, og i Sør-Amerika som Chevrolet.

Opel har røter tilbake til ein symaskinprodusent grunnlagt av Adam Opel i 1862 i Rüsselsheim am Main. Selskapet byrja å produsere syklar i 1886 og produserte sin første bil i 1899. Med Opel RAK-programmet, verdas første rakettprogram under leiing av Fritz von Opel, spelte selskapet ei viktig rolle i luftfarts- og romfartshistoria. Ulike fartsrekordar på land vart oppnådde, og dei første rakettdrivne flygingane i verda vart gjennomførte i 1928 og 1929. Etter børsnotering i 1929 tok General Motors aksjemajoriteten i Opel, og deretter full kontroll i 1931. Dette gjorde bilprodusenten til eit heileigd dotterselskap, og etablerte amerikansk eigarskap over den tyske produsenten i nesten 90 år. Saman med den britiske produsenten Vauxhall Motors, som GM hadde kjøpt i 1925, utgjorde dei to selskapa ryggrada i GM si europeiske verksemd – seinare formelt slått saman på 1980-talet som General Motors Europe.

I mars 2017 gjekk PSA Peugeot Citroën med på å kjøpe Opel, det britiske søstermerket Vauxhall og den europeiske bilfinansieringsverksemda frå General Motors for 2 milliardar euro (2,3 milliardar dollar). Dette gjorde den franske bilprodusenten til den nest største i Europa, etter Volkswagen.

Opel har framleis hovudkontor i Rüsselsheim am Main. Selskapet designar, utviklar, produserer og distribuerer personbilar, lette nyttekjøretøy og bildelar under Opel-merket. Saman med søstermerket Vauxhall er dei til stades i over 60 land rundt om i verda.

## Årets bil i Europa

Opel har produsert fem vinnarar av kåringa Årets bil i Europa:
* **1985**: Opel Kadett E
* **1987**: Opel Omega A
* **2009**: Opel Insignia
* **2012**: Opel Ampera
* **2016**: Opel Astra K

### Modellar på kortliste
Fleire modellar har kome på kortlista (blitt nominerte i finalerunden), inkludert:
* **1980**: Opel Kadett D
* **1981**: Opel Ascona C
* **1989**: Opel Vectra A
* **1991**: Opel Calibra
* **1992**: Opel Astra F
* **1995**: Opel Omega B
* **1999**: Opel Astra G
* **2000**: Opel Zafira A
* **2007**: Opel Corsa D
* **2010**: Opel Astra J
* **2011**: Opel Meriva B

## Merknadar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Opel|Opel]]» frå ,  den 14. januar 2026.*  

## Bakgrunnsstoff
*
* Offisiell norsk nettstad
Naleraq

**Naleraq**, tidlegare kjent som **Partii Naleraq**, er eit sentrums-populistisk politisk parti på Grønland som arbeider for sjølvstende. Partiet ønskjer tettare samarbeid med USA. Medan parti som Inuit Ataqatigiit og Siumut òg støttar sjølvstende, blir Naleraq sett på som ein sterkare pådrivar for eit meir umiddelbart sjølvstende, og partiet lova i forkant av vala i 2025 å halda ei folkerøysting om saka.

## Historie
I januar 2014 kunngjorde Hans Enoksen at han skipa eit nytt politisk parti etter å ha forlate Siumut. Ved parlamentsvalet i november 2014 vann partiet tre mandat, som gjekk til Enoksen,  (òg ein tidlegare Siumut-politikar) og  (tidlegare medlem av Kattusseqatigiit).

Ved parlamentsvalet i april 2018 auka partiet røystedelen sin og vann fire mandat i parlamentet. I mai 2018 forlét parlamentsmedlem Henrik Fleischer partiet og gjekk over til Siumut.

Den 15. februar 2021 endra partiet namn og logo. I juni 2022 gjekk Hans Enoksen av som partileiar og blei erstatta av .

Den 10. februar 2025 forlét folketingsmedlem Aki-Matilda Høegh-Dam Siumut og slutta seg til Naleraq, med grunngjeving om at Siumut ikkje var tilstrekkeleg forplikta til grønlandsk sjølvstende. Ved vala månaden etter fekk Naleraq eit overraskande sterkt resultat og enda på andreplass med åtte mandat, det dobbelte av det dei hadde frå før.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Naleraq|Naleraq]]» frå , den 13. januar 2026.*  

## Bakgrunnsstoff

*