open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Drenthe

**Drenthe** er ein provins i Nederland og ligg nordaust i landet. Administrasjonssenteret er Assen. Provinsen grensar til Overijssel i sør, Friesland i vest, Groningen i nord og Niedersachsen i Tyskland i aust. 

## Historie
Drenthe har i motsetnad til andre delar av Nederland alltid vore eit tynt folkesett, landleg område. Området har vore busett sidan førhistorien, og ein har funne fleire steindysser frå rundt 3500 f.Kr. 53 av 54 steindysser i Nederland ligg i Drenthe, og dei fleste av dei igjen ligg nordaust i provinsen. Drenthe vart først nemnd i dokument i 820 då han vart kalla *Pago Treanth*. I arkiv frå *Het Drents Archief* frå 1024 til 1025 vert «grevskapet Drenthe» nemnd. 

Drenthe var lenge underlagt biskopane av Utrecht, men kom på 1500-talet inn under Karl V sin kontroll. Då Dei sameinte Nederlanda vart erklært vart Drenthe ein del av nasjonen, men fekk ikkje provinsstatus igjen før 1796.

Kort tid etter den andre verdskrigen braut ut bygde den nederlandske regjeringa ein leir nær byen Westerbork for å ta seg av tyske (jødiske) flyktningar. Ironisk nok nytta etter kvart dei tyske okkupantane samle leir som «Durchgangslager». Mange nederlandske jødar, sigøynarar, motstandsfolk og politiske motstandarar vart sett bak murane her før dei vart overført til andre leirar i Tyskland og Polen. Anne Frank vart deportert på det siste toget frå Westerbork.

## Kommunar
Etter omorganiseringa i 1990-åra har talet på kommunar i Drenthe vorte redusert til tolv. Dei fleste kommunane består i dag av fleire byar og landsbyar. 

# Aa en Hunze
# Assen
# Borger-Odoorn
# Coevorden
# De Wolden
# Emmen
# Hoogeveen
# Meppel
# Midden-Drenthe
# Noordenveld
# Tynaarlo
# Westerveld

## Geografi
Bortsett frå hovudstaden Assen, er Emmen, Meppel og Hoogeveen større byar i provinsen. Drenthe består stort sett av lyngheier og har ingen større elvar eller innsjøar. 

## Økonomi
Jordbruk er ei viktig næring, men ein finn òg industriområde nær byane. Den rolege landsbygda trekk stadig til seg fleire turistar. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Drenthe|Drenthe]]» frå , den 14. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
* Drentse Fietsvierdaagse
Batasuna

**Batasuna** ('Einskap' på baskisk), tidlegare **Herri Batasuna** ('Folkets einskap') og **Euskal Herritarrok** ('Me, det baskiske folket') er eit politisk partiet tilknytt den baskiske separatistorganisasjonen ETA. Partiet held hovudsakleg til i Baskarland i Spania og i Frankrike. Formelt har partiet ingen direkte band til ETA. Partiet vart i 2003 forbode i Spania, men har delvis halde fram med aktiviteten sin. Partiet er lovleg i Frankrike.

## Soge
Batasuna vart skipa i 1978 under namnet Herri Batasuna, som ein samskipnad av utbrytarar frå Euskadiko Ezkerra og andre venstreradikale nasjonalistiske grupperingar. 

Batasuna stilte til val for første gong i 1979, og fekk då 13 % av røystene i valet til den baskiske delstatsforsamlinga. Dei har lege rundt 15% i oppslutnad heilt frå starten av, og fram til partiet vart forbode. Det beste valet sitt gjorde dei i 1990, då dei fekk 18,33 % av røystene. 

I 1997 vart 22 personar i leiinga i partiet kollektivt dømde til 7 års fengsel fordi dei i valkampen hadde vist ein video der ETA kom med fredsframlegg. To år seinare vart dei sette fri etter at dommen vart omstøytt fordi han braut med grunnlova.

Etter at alle partia for baskisk sjølvstende vart forbodne, stilte mange tidlegare Batasuna-representantar på lokale lister for partiet EAE-ANV. Desse listene vart seinare forbodne fordi spanske styresmakter såg dei som eit framhald av Batasuna. I 2008 vart heile EAE-ANV forbode.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Batasuna|Batasuna]]» frå ,  den 14. februar 2008.*  

## Bakgrunnsstoff

* Batasuna si tidlegare vevsida (arkivert nettside)
Anus

**Anus** (latin) eller **endetarmsopningen** er ein kroppsopning ved enden av endetarmen, og er der avfallsstoff og ufordøyde resta frå fordøyinga kjem ut. Området har ei mengd fine, små musklar som regulerer avføringa og utslepp av tarmgass. Dei fleste dyr har ein anus, hjå dyr som har kloakk er han også del av formeringssystemet. Polyppdyr, koralldyr, manetar og flatormar har ikkje anus.

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
Zeeland

**Zeeland** er ein provins i Nederland. Han ligg sørvest i landet og består av mange øyar som har gjeve opphav til namnet som tyder «Sjøland» på norsk. Ei stripe med fastland grensar til Belgia i sør. Administrasjonssenteret er Middelburg. Provinsen har om lag 385&nbsp;000 innbyggjarar fordelt på 2934&nbsp;km², der nesten 1140&nbsp;km² er vatn. Store delar av Zeeland ligg under havnivå. Den siste store flaumen i området var Nordsjøflaumen i 1953. Turisme er ei viktig næring i provinsen. Dei solrike strendene er populære feriedestinasjonar om sommaren. Dei fleste turistane er tyskarar. I enkelte område er det to til fire gonger så høgt folketal i høgsesongen som elles på året.

## Område
Frå nord til sør består Zeeland av: 
* Schouwen-Duiveland
* Tholen
* Noord-Beveland
* Walcheren, Zuid-Beveland
* Zeeuws-Vlaanderen (Zeeland sin del av Flandern)

### Kommunar
Kommunar i Zeeland er: 
# Borsele
# Goes 
# Hulst
# Kapelle 
# Middelburg 
# Noord-Beveland 
# Reimerswaal
# Schouwen-Duiveland 
# Sluis
# Terneuzen
# Tholen
# Veere 
# Vlissingen

## Geografi
Provinsen Zeeland er faktisk eit stort elvedelta ved munningen til fleire store elvar. Det meste av provinsen ligg under havnivå og vart demd opp av innbyggjarane over lang tid. Det som tidlegare var eit gjørmete landskap, og som var under vatn ved flo og tørt land ved fjøre, vart ei rekkje små menneskeskapte åsar som vart halde tørre. Folket i provinsen kopla etter kvart desse åsane saman ved hjelp av dike, som førte til rekkjer av tørt land som seinare voks til større øyar og gav provinsen den noverande forma. Forma på desse øyane har endra seg over tid på grunn, både naturleg og på grunn av menneske. Nordsjøflaumen i 1953 la store landområde under vatn og berre delar av desse vart tørrlagte igjen. Dette førte til at Deltaprosjektet der store demningar og dike vart bygd. Demningane, tunnelane og bruene er i dag særs viktige delar av vegnettet i provinsen og har erstatta dei gamle ferjesambanda.

## Historie
Det har vore folk busett i Zeeland-området sidan førhistorisk tid.

Zeeland var eit område som grevane i Holland og Flandern kjempa om fram til 1299, då greven av Holland fekk kontrollen. Sidan den gong har Zeeland stort sett følgd same lagnad som Holland. I 1432 vart det ein del av Nederlanda under Filip den gode av Bourgogne, som seinare vart Dei sytten provinsane. Gjennom giftarmål kom Dei sytten provinsane inn under Habsburgarane i 1477. I åttiårkrigen støtta Zeeland Utrechtunionen og vart ein del av Dei sameinte Nederlanda. Området som i dag heiter Zeeuws-Vlaanderen var ikkje ein del av Zeeland, men høyrde til grevskapet Flandern (som framleis var underlagt Habsburg) som vart erobra av Dei sameinte Nederlanda og derfor vart kalla *Staats-Vlaanderen*. Etter den franske okkupasjonen og opprettinga av Det sameinte kongedømet Nederland i 1815 vart dagens Zeeland forma. Den katastrofale Nordsjøflaumen i 1953 tok livet av 1800 menneske i Zeeland, noko som førte til det omfattande Deltaprosjektet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zeeland|Zeeland]]» frå , den 14. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
128 Nemesis

:*Må ikkje forvekslast med den hypotetiske stjerna [[stjerna Nemesis|Nemesis]].*

**128 Nemesis** er ein veldig stor og mørk hovudbelteasteroide med ein karbonhaldig samansetnad. Han roterer heller sakte og bruker omtrent eitt og eit halvt jorddøgn på gjennomføra ein rotasjon. Nemesis er den største medlemen av asteroidefamilien Nemesis som ber namnet hans. Han blei oppdaga av J. C. Watson den 25. november 1872 og er namnsett etter Nemesis, gudinna for gjengjelding i gresk mytologi.
Noord-Brabant

**Noord-Brabant** er ein provins i Nederland og ligg sør i landet. Provinsen grensar til Belgia i sør, elva Maas i nord, Limburg i aust og Zeeland i vest. 

## Historie
Fram til 1600-talet var området som i dag utgjer Noord-Brabant stort sett ein del av Hertugdømet Brabant. Den sørlege delen av dette hertugdømet høyrer i dag til Belgia. På 1300- og 1400-talet hadde området gullalderen sin og særleg byane Leuven (Louvain), Antwerpen (i Belgia), Breda og 's-Hertogenbosch (Bois-le-Duc).

Etter at Utrechtunionen vart signert i 1579 vart Brabant ei slagmark mellom det protestantiske Dei sameinte Nederlanda og det katolske Spania, som okkuperte det sørlege Nederland. Etter freden i Westfalen, den nordlege delen av Brabant vart ein del av Nederland. 

I 1796 vart Nederland Den bataviske republikken etter franskmennene invaderte området. 

I 1815 vart Belgia og Nederland slått saman i Det sameinte kongedømet Nederland, og provinsen Noord-Brabant vart oppretta. I 1830 vart kongedømet delt i dagens Belgia og Nederland. Grensa mellom Nederland og Belgia i dette området er ikkje ei kontinuerleg linje, men består av mange små enklavar (og enklvar inne i enklavane) på begge sider av grensa, som Baarle-Hertog. Då provinsen vart grunnlagd vart området utvida til å dekke delar av provinsen Holland og dei tidlegare områda Ravenstein som tidlegare hadde vore ein del av Hertugdømet Cleves, i tillegg til fleire små, tidlegare sjølvstendige einingar. 

Frå slutten av 1800-talet vart provinsen industrialisert. Tilburg og Helmond var senter for tekstilproduksjon, medan byen Eindhoven hadde vokse til å verte den femte største byen i landet på grunn av selskapa Philips og DAF.

## Kommunar
Noord-Brabant er i dag inndelt i 64 kommunar. Tradisjonelt har nesten kvar by sin eigen kommune, men talet på kommunar kvart kraftig redusert i 1990-åra då fleire småkommunar vart slått saman. Kommunane i Noord-Brabant er:

## Geografi
Som det meste av Nederland er Noord-Brabant hovudsakleg flatt. Dei fleste innbyggjarane bur i urbane område, men ein del av provinsen er ikkje busett sjølv om det meste av landområdet er oppdyrka. 

Provinsen grensar til elva Maas i nord og deltaet til denne elva renn gjennom nasjonalparken Biesbosch.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:North Brabant|North Brabant]]» frå , den 14. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Ida Hjort Kraby

**Ida Hjort Kraby** () er ein norsk jurist. Ho vart tilsett som advokat ved Regjeringsadvokaten i september 1993. Kraby var konsulent og rådgjevar i Justisdepartementet si lovavdeling frå 1988 til 1992. 

Ida Hjort Kraby er dotter av høgsterettsadvokaten Pål Kraby. Ho er utdanna ved Universitetet i Oslo der ho tok juridisk embetseksamen i 1988. Under studietida hadde ho eit opphald ved Harvard Law School.

Kraby blei utnemnd til nytt barneombud i Noreg av Kongen i statsråd den 8. februar 2008, og skulle ha byrja i stillinga i april, men valde allereie 14. februar å trekkje seg frå stillingan. Det skjedde etter at det blei klart at barne- og likestillingsminister Manuela Ramin-Osmundsen, som hadde tilsett ho, etter sterkt press valde å trekkje seg frå regjeringa grunna kritikk i samband med nett denne tilsetjinga.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Aftenposten om utnevinga
* Dagbladet - Kraby trekker seg også
129 Antigone

**129 Antigone** er ein stor hovudbelteasteroide. Radarobservasjonar indikerer at han er samansett nesten av reint nikkel-jern. Han og andre liknande asteroidar har sannsynleg sitt opphav i kjernen til ein Vesta-liknande planetsimal som hadde eit differensiert indre. Han blei oppdaga av C. H. F. Peters den 5. februar 1873 og er namnsett etter Antigone, prinsessa frå Theben (Thíva) i Hellas i gresk mytologi.

I 1979 blei det rapportert om at Antigone kanskje hadde ein naturleg satellitt. Forslaget var basert på studie av lyskurvedata.  
Ein modell av Antigone konstruert ut i frå desse dataa viser at Antigone er ganske regelmessig forma (rund). 

Sidan 1985 har tre stjerneokkultasjonar av Antigone blitt observert.

## Bakgrunnsstoff
* Banesimulasjon frå JPL (Java) / Ephemeris

## Fotnotar
Pål Kraby

**Pål Fredrik Kraby** () var ein norsk høgsterettsadvokat og tidlegare leiar av Norsk Arbeidsgjevarforening (NAF). Kraby vart fødd på Lillehammer.

Pål Kraby var far til juristen Ida Hjort Kraby.

## Bakgrunnsstoff
* Store Norske Leksikon om Kraby
* Bergens Tidende om lockouten.
* Arne O. Holm fikk SKUP prisen for avsløringen om Pål Kraby sin fallskjerm
Resepsjonist

Ein **resepsjonist** kan ha sin arbeidsplass innan ei rekkje private og offentlege verksemder som for eksempel hotell og andre overnattingsbedrifter, flyselskap, ferjereiarlag og passasjerskip. Ein kan arbeide som resepsjonist både med og utan fagbrev.

## Fagbrev som resepsjonist
* Vidaregåande trinn 1: Service og Samferdsel
* Vidaregåande trinn 2: Reiseliv
* Vidaregåande trinn 3: To års opplæring i bedrift

## Sjå òg
* Resepsjon
Staraja Ladoga

**Staraja Ladoga** (russisk Ста́рая Ла́дога, 'Gamle Ladoga') er ein liten landsby i Volkhov kommune i Leningrad oblast i Russland. Landsbyen ligg ved Volkhovelva, rett sør for innsjøen Ladoga og er den eldste byen i Russland.

## Soge

Staden er kjend for å vere den eldste kimen til den russiske staten, med andre ord staden der den russiske staten blei fødd. Hovudkjelda til den aller eldste russiske historie fortel at den skandinaviske vikinghovdingen Rurik slo seg ned i Staraja Ladoga i året 862 etter at slaviske og finske stammer hadde invitert vikingane «frå den andre sida av havet (Austersjøen) til å kome og herske over dei. Det var i denne samanhengen at dei slaviske og finske stammene skal ha sagt om det store landet i aust at «(det) er stort og rikt, men her er ikkje orden. Kom difor og hersk over oss!». Då Rurik etablerte det lille hovdingriket sitt i Staraja Ladoga, var det fleire andre hovdingrike i den nordlege delen av det som sidan blei til Russland, men det blei riket til Rurik som kom til å vekse, særleg etter at etterfølgjarane hans erobra byen Kiev. 

Byen er nemnt fleire stader i dei nordiske sagaene og heiter der Aldeigjuborg. Av sagaen til mellom anna Olav den heilage går det fram at byen var viktig også på 1000-talet. 

## Byen i dag
I dag er Staraja Ladoga ein liten russisk landsby med ei hovudgate omkransa av gamle trehus. Denne gata heiter Vikinggata. Dei eldste delane av festninga som ligg ved elva er frå 1400-talet, men er truleg bygd på staden der den aller eldste festninga i Staraja Ladoga ein gong stod. Rundt festninga finn ein i dag kratt og høgt gras, og det er mest sannsynleg her noko av den aller eldste bosettinga har lege. Berre små delar av staden er kartlagt av arkeologar, men sjølv desse avgrensa undersøkingane har avdekt interessante funn frå tidleg vikingtid og som er prov på at skandinavar verkeleg har budd på staden. 

Staraja Ladoga har eit lite museum som syner gjenstandar som er funne under dei arkeologiske utgravingane. Store delar av det som er funne, er innlemma i samlingane i Eremitasjen i St. Petersburg. Landsbyen har også fleire gamle kyrkjer som no blir restaurerte.

## Transport
Veg A115, som går gjennom byen, fører til Novaja Ladoga, Volkhov, Kirisji og Zuevo (Зуево). Ein kan reisa til Volkhov med buss nr 23 og 23A. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Mørk materie

**Mørk materie** er ei nemning innan astrofysikk for materie som ikkje gjev frå seg eller reflekterer nok elektromagnetisk stråling til at ein kan sjå det direkte. I staden kan ein utleia at materien finst gjennom gravitasjonseffekten han har på synleg materie.
Abrasiv

Eit **abrasiv** eller eit **slipemiddel** er eit materiale, ofte eit mineral, som vert brukt til å slipa med. Ordet har samanheng med abrasjon. *Abrasiv slitasje* er slitasje som kjem av friksjon når to material med ulik hardleik vert gnidne mot einannan.

På norsk vert ordet abrasiv gjerne brukt i samband med sandblåsing og liknande operasjonar, der ein reingjer og sliper med trykkluft eller vatn som er tilsett eit slipande stoff. For å skjera eller slipa i metall, glas, betong og andre harde material, er det vanleg å bruka diamant, smergel eller sand. Abrasivet kan som sagt verta påført arbeidsstykket under trykk eller frå ei slipeskiva eller slipepapir. Vatn kan òg vera eit sjølvstendig slipemiddel, men vert då ikkje kalla eit abrasiv.

Ei fil verkar på same måten som eit abrasiv, men er ikkje rekna som eit abrasiv fordi ho eigenleg skjer i materialet med riller.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Abrasive|Abrasive]]» frå ,  den 15. februar 2008.*  
 
* caplex.no
Torvtak

Ordet **torvtak** har fleire tydingar:

* For takkonstruksjonen torvtak, sjå **[[torvtekking]]**.
* For skjering av brenntorv og staden der dette blir gjort, sjå **[[torving]]**.
Trollveggen

**Trollveggen** er ein loddrett vegg i fjellmassivet Trolltindane i Romsdalen, nær Åndalsnes i Møre og Romsdal. Trollveggen er den høgaste vertikale fjellveggen i Europa med eit fall på 1100 meter på det meste. På det brattaste skyt toppen av fjellveggen 50 meter ut frå botn av veggen. 

Bergarten av gneis og veggen består av store formasjonar av hjørnestykke, konkave tak og sprekksystem og i toppen ei rekkje tindar og spir langs toppen. Berget er forholdsvis laust og ofte fell det steinar ned den enorme fjellveggen. Ei rekkje steinras hausten 1998 endra fleire av klatrerutene. 

Trollveggen er eit prestisjetung mål for fjellklatrarar og BASE-hopparar. I 1984 mista Carl Boenish, «faren» til basehopping, livet i Trollveggen, kort tid etter han sette verdsrekord for det høgaste basehoppet nokon gong. Basehopping frå Trollveggen har vore ulovleg sidan 1986. Trollveggen er det høgaste rette fjellet i Europa.

## Klatrehistorie

Trollveggen vart først klatra i 1965 av eit norsk og eit britisk lag samstundes. Det norske laget bestod av Ole Daniel Enersen, Leif Normann Petterson, Odd Eliassen og Jon Teigland, som nådde toppen ein dag før britane Tony Howard, John Amatt, Tony Nicholls, Bill Tweedale, som oppretta den mest populære klatreruta, *Rimmonruta*.

Første gong veggen vart klatra om vinteren var i mars 1974 då eit polsk lag brukte 13 dagar på å klatre *Franskeruta*. I 1979 vart veggen friklatra for første gong av dei lokale klatrarane Hans Christian Doseth og Ragnhild Amundsen.

I dag er det 14 ruter langs veggen, men fleire av desse vart øydelagd eller endra under raset i 1998.

## BASE-hopping

Trollveggen er ein kjend stad for basehopping og var ein av pionerstadane for sporten i 1980-åra, før norske styresmakter gjorde det ulovleg 25. juli 1986. På denne tida var ikkje fallskjermutstyret tilpassa basehopping og mange av hopparane måtte finne utgangspunkt med prøve-og-feile-metoden. Dette gjorde at mange mista livet i løpet av kort tid. Redningsaksjonane var ofte umogelege med helikopter, og redningsmannskap måtte klatre veggen med stor fare for eige liv. Dei risikable redningsaksjonane var truleg delaktig i forbodet. Trass i forbodet er det framleis mange basehopparar som tar sjansen på store bøter og tap av utstyr for å hoppe utfor veggen, og i tida etter forbodet er det fleire som har mista livet. 

## Sjå òg
* Kjerag

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Troll Wall|Troll Wall]]» frå , den 21. februar 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
* Anne Grete Nebell and Bjarte Bø, *Klatring i Romsdal*, 1999.


## Bakgrunnsstoff

* Klatreruter i Trollveggen
* Tony Howard: Classic Norway. Climbs, Scrambles & Walks in Romsdal 
* John Amatt om den først klatringa av Rimonruta
* Dødsfall i Trollveggen
Rock Around the Bunker

***Rock Around the Bunker*** er eit musikkalbum av den franske artisten Serge Gainsbourg frå 1975. Gainsbourg nyttar her svart humor og albumet er ein slags musikal med Nazi-Tyskland og den andre verdskrigen som tema, det heile pakka inn i 50-tals rock ’n’ roll og pop. 

Gainsbourg var jøde og måtte sjølv gå med den gule jødestjerna i Paris under krigen. Serge Gainsbourg var næraste for ein «riksprovokatør» å rekne i Frankrike, noko han klarte til gagns med dette albumet. Albumet opnar med «Nazi Rock», ein rask rock'n'roll-låt der kordamene syng tittelen på songen om og om igjen mellom tekstlinjene til Gainsbourg. Songen «Eva» omhandlar korleis Eva Braun syng «Smoke Gets in Your Eyes» medan ho og Hitler er til sengs, og at dette gjer han sprø. Songen etter er Gainsbourg si utgåve av denne songen som i denne samanhengen gjev ein heilt andre assosiasjonar. Andre songar er «Yellow Star» og «S.S. in Uruguay». 

## Innhald
Alle songar er av Gainsbourg, bortsett frå der andre er nemnd. 

# «Nazi Rock» - 3:10
# «Tata Teutonne» - 2:48
# «J'Entends des Voix Off» - 2:05
# «Eva» - 3:13
# «Smoke Gets in Your Eyes» (Harback, Kern) - 3:28
# «Zig Zig avec Toi» (Sieg Sieg avec toi)- 3:39
# «Est-Ce Est-Ce Si Bon?» (SS si bon ?) - 3:16
# «Yellow Star» - 1:40
# «Rock Around the Bunker» - 3:25
# «S.S. in Uruguay» - 2:16

## Medverkande
* Alan Parker - Sologitar
* Judd Proctor - Elektrisk gitar
* Brian Odgers - Bass
* Dougie Wright - Trommer
* Alan Hawkshaw - Piano
* Jim Lawless - Perkusjon
* Kay Garner, Jean Hawker, Claire Torry - Koristar

## Fotnotar
Ballblomfluger

**Ballblomfluger** (*Chiastocheta*) er ei slekt fluger som hovudsakleg er kjende som symbiontar med ballblom. Vaksne fluger pollinerar blomane, medan larvane er avhengige av ballblomfrø for å overleva. Dette er eit døme på *obligat mutualisme* - eit samliv mellom artar der ingen av partane kan overleva utan den andre.

## Artar
* *Chiastocheta dentifera*
* *Chiastocheta inermella*
* *Chiastocheta lophota*
* *Chiastocheta macropyga*
* *Chiastocheta rotundiventris*
* *Chiastocheta setifera*
* *Chiastocheta trollii*

## Kjelder
*Fauna Europaea
Santiago Carillo

**Santiago Carillo** () var ein spansk politikar som var generalsekretær i kommunistpartiet (Partido Comunista de España) frå 1960 til 1982. Han var først medlem i sosialistpartiet (Partido Socialista Obrero Español), men vart medlem i PCE under Den spanske borgarkrigen, i 1936. 

Etter borgarkrigen flykta han til Paris. Han var 38 år i eksil, mesteparten av tida i Frankrike. 

Han vart leiar i PCE i 1960. I 1968, då sovjetiske styrkar invaderte Tsjekkoslovakia, byrja Carillo å distansere partiet frå Moskva. 

Han vende attende til Spania i 1976 etter at Francisco Franco var død. I lag med Georges Marchais og Enrico Berlinguer lanserte Carillo eurokommunismen på eit møte i Madrid i 1977. 

Carillo spela ei viktig rolle i den vellykka overgangen til demokrati i Spania. Han vart vald inn i nasjonalforsamlinga ved vala i 1977, 1979 og 1982. Dette året måtte han gå av som partileiar etter eit dårleg val for partiet. I 1985 vart han og nokre tilhengarar ekskluderte frå PCE. Dei danna ei ny moderat kommunistisk gruppe, men denne vart ikkje nokon suksess, og gruppa gjekk i 1991 inn i PSOE. 

I 2005 vart han gjeven eit æresdoktorat ved Det autonome universitetet i Madrid. Høgrevridde kommentatorar kritiserte dette sterkt, og høgreekstremistar laga bråk ved seremonien, noko som i sin tur vekte motreaksjonar i mainstream-media. http://www.spainherald.com/2005-10-21news.html

Carillo skal i 1991 ha sagt: *«Kommunistrørsla har fullført den historiske syklusen sin, og det gjev inga meining å prøve å forlenge denne.»* 

## Verk
* "Adónde va el Partido Socialista? (Prieto contra los socialistas del interior)" (1959)
* "Después de Franco, ¿qué?" (1965)
* "Problems of Socialism Today" (1970)
* "Eurocomunismo y Estado" (1977) English edition: *Eurocommunism and the State*, Lawrence and Wishart, 1977, ISBN 0-85315-408-2
* "El año de la Constitución" (1978)
* "Memoria de la transición: la vida política española y el PCE" (1983)
* "Problemas de la transición: las condiciones de la revolución socialista" (1985)
* "El año de la peluca" (1987)
* "Problemas del Partido: el centralismo democrático" (1988)
* "Memorias" (1993)
* "La gran transición: ¿cómo reconstruir la izquierda?" (1995)
* "Un joven del 36" (1996)
* "Juez y parte: 15 retratos españoles" (1998)
* "La Segunda República: recuerdos y reflexiones" (1999)
* "¿Ha muerto el comunismo?: ayer y hoy de un movimiento clave para entender la convulsa historia del siglo XX" (2000) 
* "La memoria en retazos: recuerdos de nuestra historia más reciente" (2004)

## Sjå òg
* Eurokommunisme
* Den spanske borgarkrigen

## Kjelde
Den engelskspråklege wikipediaen, art. *Santiago Carillo*.
Samfoto

**Samfoto** biletbyrå representerer arkivbilete frå ei rekkje norske og nordiske frilansfotografar. Byrået har kontor i Oslo. Biletsamlinga omfattar meir enn 300 000 bilete; av desse er 250 000 presenterte på Internett (pr. nov. 2009).

## Historie

Samfoto blei stifta av ei gruppe fotografar i 1976, ut frå eit ønske om å skape eit fotograf-styrt biletbyrå. Utover på 1980- og 1990-talet vart meir enn 100 norske fotografar knytte til byrået. I 1988 innleidde foreininga Norske Naturfotografer samarbeid med byrået, og i 1989 vart kvinnelege fotografar frå gruppa Hera med i Samfoto-arkivet. I åra 2000–2001 blei arkivdrifta lagt om frå distribusjon av fysiske bilete til digitale, og Samfoto-arkivet blei lagt ut på Internett.

## Bakgrunnsstoff
* Samfoto 
* Norske Naturfotografer
Knut Øysteinsson Lurås

**Knut Øysteinsson Lurås**, () var ein vidgjeten spelemann frå Tinn i Telemark. Han var den førande tradisjonsberaren på Hardingfele i dei traktene før Myllarguten og Håvard Gibøen. Han var lærar for dei båe.

Knut var son av folkeføraren og bygdehovdingen Øystein Ingusland, som hadde vore bandsmann og ven av Kristian Lofthus. Han og brørne hans, Øystein og Tomas, dreiv og med rosemåling og for vidt land og strand. Knut Lurås var visstnok den første i Telemark som var over til Vestlandet og henta spel, mellom anna frå Nils Rekve.

Rikard Berge meinte at Luråsen var den første som freista å hevja bygdemusikken opp på eit nasjnalt nivå, og auka den kunstnarlege mona i slåttespelet. Han var i mange bygder og møtte spelemenn, og la etter seg mykje påverknad i Valdres, gjennom møte med spelemannen Jørn Hilme.

Dei første vandreslåttane kan ha kome til Telemark gjennom Knut. Han skal mellom anna ha ført springaren Nordfjordingen til Telemark. Elles er det gangar-spelet han er best hugsa for, og det finst ei rekkje gangarar som ber namnet hans, for det meste i 6/8-takt. Knut bytte og mykje slåttar med numedølen Pål Løytnantsdreng.

Knut Lurås var elles kjend som ein hard kritikar og kjeftause. Det var ikkje støtt greitt å leva med dei råkande replikkane han gav frå seg. Dette kan vera ei årsak til at han miste livet i eit slagsmål på Kongsberg i 1843, og er gravlagd under skytterbanen der. 

## Kjelder
* Kyrkjebok for Atrå sokn i Tinn, 1815-53.
Limburg i Nederland

**Limburg** er ein provins i Nederland og ligg heilt sør i landet. Han grensar til Belgia i sør og delvis i vest, Tyskland i aust og dei nederlandske provinsane Noord-Brabant i vest og Gelderland i nord. Administrasjonssenteret er Maastricht.

## Historie
Limburg har eit namn som kjem frå festningsbyen Limbourg, som ligg ved elva Vesdre i Ardennane, som i dag er i den belgiske provinsen Liège. Byen var i mellomalderen sete for hertugdømet Limburg, som strekte seg inn i Maas regionen nord for byen Liège. Området som i dag utgjer den nederlandske Limburg var derimot ikkje ein del av denne eininga, men var delt mellom fleire statar, inkludert hertugdømet Brabant, hertugdømet Jülich, hertugdømet Geldern og bispedømet Liège, i tillegg til hertugdømet Limburg. Eit resultat av denne delinga er framleis synleg i dag i form av alle dialektane som vert tala i dei forskjellige kommunane. 

I mange hundreår skifta Limburg stadige eigarar på grunn av den strategiske plasseringa. Romarriket, Spania, Preussen, Habsburgmonarkiet og Frankrike har alle styrt Limburg. I 1673 gav Ludvig XIV av Frankrike personleg styrkane sine ordre om å omleire Maastricht. Under omleiringa forsvann ein av brigadegeneralane hans, grev Charles d'Artagnan og han vart seinare ein stor karakter i *[[Dei tre musketerane]]* av Alexandre Dumas den eldre (1802–1870). Limburg var òg åstad for mange slag under åttiårskrigen (1568–1648) der Dei sameinte Nederlanda til slutt dreiv ut spanjolane. Dei fleste innbyggjarane i Limburg støtta spanjolane sidan dei var katolikkar. 

Etter napoleonskrigane vart Det sameinte kongedømet Nederland oppretta i 1815. Det vart oppretta ein ny provins kalla Maastricht, etter administrasjonssenteret. Den første kongen, Vilhelm I ønska ikkje at namnet Limburg skulle forsvinne og insisterte på å endre namnet på provinsen til dette. 

Då belgiarane reiv seg laus frå kongedømet etter den belgiske revolusjonen i 1830 var provinsen Limburg først nesten heilt under belgisk styre. Etter Londontraktaten i 1839 vart provinsen delt i to og den austlege delen gjekk til Nederland, medan den vestlege delen gjekk til Belgia, ei inndeling som framleis eksisterer i dag. 

## Kommunar
Limburg består av følgjande 33 kommunar:

## Geografi
Dei sørlege områda av provinsen skil seg ein god del ut frå resten av landet og er ein av dei få regionane som har åsar. Det høgaste punktet i Nederland, Vaalserberg, ligg på grensa mellom Nederland, Belgia og Tyskland. Den viktigaste elva er Maas, som renn gjennom heile provinsen frå nord til sør. Overflata i Limburg er stort sett forma av avleiringar frå Maas og består av elveleie, frodig leirjord og store avleiringa av grus. I nordlege område, lenger borte frå elveleia, der jordsmonnet består av sand og torv. Store byar i provinsen er hovudstaden Maastricht i sør, og storbyområda Sittard-Geleen og Heerlen. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Limburg (Netherlands)|Limburg (Netherlands)]]» frå , den 15. februar 2008.* 


## Bakgrunnsstoff

*
Kristtorn

**Kristtorn** eller **beinved** (*Ilex aquifolium*) er ei av 400 arter i familien kristtornfamilien (Aquifoliaceae). Det er eit eviggrønt tre som veks som underskog på fuktig, ikkje sur skogbotn i Vest- og Sør-Europa, Nordvest-Afrika og Sørvestasia. Kristtorn er eit typisk varmekrevjande treslag og i Noreg veks kristtorn langs kysten frå Kragerø til Smøla i nord. Treet veks opp til 15 cm kvart år og kan bli opp til 10 m høgt og 3 meter i diameter på solvarme, lune stader med næringsrik, laus og djup moldjord. Kristtorn toler skugge og veks spreitt i furuskogar og edellauvskogar, men blomstring og bærsetting skjer berre når lyset slepp til. Treet toler saltpåverknad og finst ofte i strandkratt. Kristtorn er kommuneblomster for Lyngdal, og pregar kommunevåpenet til Stord.

Kristtorn er det einaste eviggrøne lauvtreet i Noreg. Stamma er opphavleg grøn, men blir grå til lysebrun ettersom den veks. Blada er 5-8 cm lange 4-5 cm breie, djupgrøne, stive, tjukke og lêraktige, og har skarpe torner i bladkanten. Dei er vekselvis motsett, og hos eldre tre manglar ofte tornene. Han- og hoblomar vert utvikla på kvart sitt tre; Blomane er kvite med fire viker og sit i bladhjørna. På blømande greiner manglar ofte tornene unnateke i spissen. Eit fåtal tre set både hann- og hoblomar.

Frukta er raude kulerunde bær som er 6-10 mm i diameter og inneheld fire frø. Sjølv om bæra vert modne seinhaustes er dei svært harde og bitre og er ikkje mat for fugl før frosten har gjort dei mjukare. Bæra er giftige for menneske.

Under bakken har kristtorn ei tjukk pålerot som går djupt ned. Smårøtene er samanfiltra og ligg rett under overflata. 

## Dyrking og bruk
Kristtorn var kjent som ei plante med magiske eigenskapar og blei brukt av europeiske druidar.

Planta har i dag sitt viktigaste bruksområde som hage-, park- og dekorasjonsplante. Kristtorn er populær som julepynt, spesielt i dekorasjonar og kransar. Kristtorn vart før òg brukt som juletre og som erstatning for palmeblad når ein skulle pynta kyrkjene til påske. Kommersiell hausting har lange tradisjonar og skjer i dag i Sunnhordland og Ryfylke, både til eksport og innanlands bruk.

Den kvite, harde veden er etterspurt til treskjering og er for eksempel ofte brukt i kvite sjakkbrikker. Den var tidlegare viktig til spolar i skytteler for maskinveving ettersom det er ein tett hard ved som kan polerast svært glatt slik at tråden ikkje hektar seg opp. På grunn av dei harde eigenskapane er beinved eit anna vanleg namn på kristtorn.

Bæra er mat for trastefuglar og vert lettare fordøyeleg etter fleire omgangar med frost og opptining. Vintertid gjev dei pigga buskane vern for småfuglar mot rovfugl. Einskilde sommarfugllarvar lever spesielt på kristtorn.

Bæra har lågt giftinnhald men kan gje kvalme, oppkast og diaré om mennesket et dei. Planta blir delvis brukt naturmedisinsk som helsebringande te og brekkmiddel.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Enrico Berlinguer

**Enrico Berlinguer** () var ein italiensk politikar, og han var generalsekretær i Det italienske kommunistpartiet, *Partito Comunista Italiano*, frå 1972 til sin død.

Berlinguer var fødd i Sassari, på Sardinia. Han gjekk inn i kommunistpartiet og den antifascistiske motstandsrørsla i 1943. Han vart vald inn i sentralkomiteen i partiet i 1945 og i sekretariatatet året etter. I 1947 vart han leiar for ungkommunistane. 

Etter invasjonen i Tsjekkoslovakia i 1968 vart han svært kritisk til Sovjetunionen. Som partileiar var han kjend som den mest uavhengige av dei europeiske kommunistleiarane. Han leidde partiet ved valet i 1976, då det fekk meir enn 30 % av stemmene, og gjekk inn for eit «historisk kompromiss» mellom dei to store i italiensk politikk, kommunistpartiet og kristelegdemokratane (DC). Han hadde drege den slutninga av kuppet mot Salvador Allende i Chile i 1973 at berre venstrekreftene i PCI og sosialistpartiet PSI var for veike til åleine å halde seg ved makta over tid. Eit kompromiss med kristelegdemokratane, som dominerte politikken ved hjelp av den katolske kyrkja, var derfor naudsynleg. Men paven (Paul VI) sette seg beint imot alt samarbeid mellom DC og kommunistane, det same gjorde USA, så dette vart ikkje noko av. Då dei Raude Brigadane drap kristelegdemokraten Aldo Moro, som for øvrig var for samarbeid med kommunistane, sette den politiske spenning bom for idéen. Berlinguer var elles ein hard motstandar av dialog mellom det politiske livet og terroristane. 

I 1975 foreslo Berlinguer overfor dei kommunistiske partia i Spania og Frankrike ei uavhengig linje i forhold til Sovjetunionen. Dette vart eurokommunismen, og dei tre partia kritiserte etter dette ikkje berre utanrikspolitikken men òg innanrikspolitiske tilhøve i dei kommuniststyrte landa i aust. I 1976 gjekk Berlinguer ope inn for eit pluralistisk system, og i 1981 erklærte han i eit intervju at epoken som starta med den russiske revolusjonen no var over. 

Berlinguer døydde brått av hjarteattakk rett før valet til Europaparlamentet i 1984, der PCI fekk 33,3 % av stemmene, medan DC fekk 33,0. 

Enrico Berlinguer meinte sidan slutten av 1960-åra at den sovjetiske samfunnsmodellen ikkje kunne innførast i vestlege land, og invasjonane i Tsjekkoslovakia i 1968 og i Afghanistan i 1979 viste etter hans syn at Sovjetunionen alltid sette eigne geopolitiske interesser føre sosialistiske prinsipp. Han sette òg i gang ei politisk utvikling i PCI som gjorde at partiet vart integrert i det politiske livet i Italia, også som regjeringsparti, i 1990-åra – under namnet Demokratisk Venstreparti.

Enrico Berlinguer har ein spesiell plass i historia til kommunismen, på grunn av den uavhengige linja han følgde. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:fr:Enrico Berlinguer|Enrico Berlinguer]]» frå , den 15. februar 2008.* 
 


## Bakgrunnsstoff
La Sinistra – L'Arcobaleno

**Venstresida – Regnbogen** (*La Sinistra – L'Arcobaleno*), er ein venstreorientert føderasjon av politiske parti i Italia, som vart offisielt lansert i desember 2007. Målet til samanslutninga er å sameine dei italienske venstrepartia i ei einskapleg blokk, tilsvarande som sentrum-venstre har gjort med skipinga av *Det italienske demokratiske partiet* (Partito Democratico).

Føderasjonen består av fire parti:
* Rifondazione Comunista (PRC)
* Partito dei Comunisti Italiani (PdCI)
* Dei italienske Grøne (FV)
* Sinistra Democratica (SD)

Det er førebels (våren 2008) uklart kva skipinga av denne venstreføderasjonen vil få å seie for italiensk politikk, då dei fire partia som er med, er usamde i ei rekkje saker, og dessutan i kva symbol og namn samanslutninga skal ha i framtida. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til La Sinistra – L'Arcobaleno
Jon Kjos

**Jon Kjos**, og kalla *Jon Kvammen* eller **Jon Vestafe**, var ein spelemann frå Åmotsdal i Telemark. Han levde frå 1754 til 1826, og var ein av dei førande i si tid. Jon var ein av dei første lærarane til Myllarguten.

Jon var forpaktarspelemann. Dette tyder at han hadde kongeleg løyve til å spela, og spela i over hundre bryllaup i Telemark. 

Myllarguten var gjetargut for Jon, og stal seg til å låne fela hans. Då Jon skjøna kva som budde i guten, tok han Tarjei i lære. Slåttane Myllaren fekk frå Jon Kjos, vart heitande "Kjoseslåttane" seinare. Søster av Jon vart gift til Tinn, og han fekk nemninga "Jon Vestafe" der, av di Åmotsdal ligg vest av Tinn.

### Nedskrivne kjoseslåttar

* *[[Kongsbergfenta]]*

* *[[Soteroen]]* eller og *Kjosekrullen*.

* *[[Ligangaren]]*, Hardingfeleverket nr 123, er skrive ned etter Torkjell Haugerud. Hans Hansson Flatland lærde slåtten av Myllarguten i 1860.

* Gangaren *[[Kvamshallingen]]*, nr 148. Namnet er knytt til Jon (Kvammen), og slåttane med det namnet kan knytast beint til tradisjonslina etter han.

* Gangaren *Kjos-Hjasen*, nr 156, slåttekrinsen Røyskatten, er ei minning om Jon Kjos. Slåttenamnet finst i formene etter Olav R. Berge, Olav Groven og Halvor Bråten.

* Springaren *[[Sønnstaulen]]* er stundom og kalla *Kjosen* etter Jon.

* *Springar etter Jon Vestafe*, som Edvard Grieg skreiv ut for klaver i sin *opus 72*. Knut Dale hadde slåtten etter Håvard Gibøen. Høyrer til slåttekrinsen Bøheringen.

* *Vestafe`en*, ein springar knytt til slåttekrinsen Igletveiten.
Mic City Sons

**Mic City Sons** er det tredje og siste albumet til Heatmiser. Albumet vart gjeve ut 29. oktober i 1996 på plateselskapet Caroline Records, som er eit merke hjå Virgin Records.

## Innhald

# "Get Lucky" (Elliott Smith)
# "Plainclothes Man" (Elliott Smith)
# "Low-Flying Jets" (Neil Gust)
# "Rest My Head Against the Wall" (Neil Gust)
# "The Fix is In" (Elliott Smith)
# "Eagle Eye" (Neil Gust)
# "Cruel Reminder" (Neil Gust)
# "You Gotta Move" (Elliott Smith)
# "Pop in G" (Elliott Smith)
# "Blue Highway" (Neil Gust)
# "See You Later" (Elliott Smith)
# "Half Right" (hidden track) (Elliott Smith)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mic City Sons|Mic City Sons]]» frå ,  den 11. november 2021.*
Sembrafuru

**Sembrafuru** (*Pinus cembra*) er eit rettstamma eviggrønt nåletre av furufamilien. Treet har lange nåler som sit i buntar på fem. Treet er naturleg utbreidd i to område; i dei sveitsiske Alpane og Karpatane (var. *helvetiva*) og i Aust-Russland og Sibir (var. *sibirica*). Denne sistnemnde er av somme botanikarar rekna som ein eigen art, *[[Pinus sibirica]]*. Båe variasjonar er planta og forvilla mange stader i Noreg.

## Utsjånad
Sembrafurua har stor, eggforma eller søyleforma krone. Ho framstår som eit fyldig og vakkert tre, og er mykje bruka som park- og hagetre. 

Nålene er 7-9 cm lange, mjuke og glinsande mørkgrøna med fine kvite striper på undersida.

Unge konglar er mørkt purpurfarga, mogne konglar er raudbrune, butt eggforma og om lag 8 cm lange. Frøa sit i konglane til konglane har ramla ned frå treet. Frøa er store, nesten som små hasselnøtter. Sembrafuru kan bli mellom 500 og 1000 år gamal.

I Sibir vert sembrafurua opptil 40 m høg; i Alpane knapt halvparten.

## Økologi
Sembrafurua er hardfør, ho kan vakse heilt inn mot isbrear. Ho set moderate krav til jordbotnen. Ho veks gjerne på leirhaldig jord, men kan òg vakse på myr. Småtre toler noko skygge, medan fullvaksne tre treng fullt lys.

Hjortevilt beitar gjerne på baret og barken av unge tre. Fuglar og gnagarar et gjerne dei næringsrike frøa. Fuglar kan spreie ta med seg konglar og slik hjelpe til med å spreie frøa.

## Eigenskapar
Veden er mjuk, men varig. I Sveits vert han helst bruka til innvendig panel og møblar. 

Sembrafururfrø er næringsrike, og under pomorhandelen vart cembrafrø hausta i Sibir selde under namnet russenøtter. Frøa vert også brukte til å smaksetta brennevin (snaps).

Baret vert bruka som pyntegrønt. Treet vert planta som parktre. I Noreg er det berre forsøksvis planta som skogbrukstre.

## Kjelder

* Knut Skinnemoen: *Skogskjøtsel* Landbruksforlaget 1969
* *Russisk-engelsk-norsk norsk-engelsk-russisk skogordbok* Red.: Vasilij Tsvetkov og Ørnulf Kibsgaard , Arkhangelsk 2003 ISBN 5-261-00122-6
* Alan Mitchell *Trær i skog og hage* 1974/1977 ISBN 82-19-01282-7
* Die Zirbe - Zirbengeist - Zirbenschnaps - Rezept  ved zirbengeist.info

## Bakgrunnsstoff

*Fremmede arter i Norge: ''Pinus contorta'' økologisk risikovurdering
Abrogera

Å **abrogera** (frå latin *abrogatio*, 'opphevande, avskaffande') vil seia å avskaffa noko. Det kan mellom anna visa til å oppheva ei lov.

## Islam
Ordet vert ofte brukt som ei omsetjing av *[[naskh]]*, det å sjå vekk frå eller å revidera muslimske lover. Teknikken kan brukast i samband med tilsynelatande motseiande koransurer og sunnatradisjonar, men har i løpet av det siste hundreåret blitt avvist av stadig fleire.

## USA
*The Abrogation doctrine* er ei doktrina i Sambandsstatane si grunnlov. Doktrina går ut på at kongressen kan «trekkja attende» delstatane sin immunitet mot søksmål som delstaten ikkje har godteke (altså å *abrogera* immuniteten deira).
ABS

**ABS** har fleire tydingar:
* ABS er ei forkorting for det tyske *Antiblockiersystem*, som tyder blokkeringsfrie bremsar.
* ABS-plast er eit plaststoff laga av akrylnitril, butadien og styren.
Michael Lebowitz

**Michael Lebowitz** () er ein amerikansk marxistisk økonom og forfattar. Han er fødd og oppvaksen i Sambandsstatane. Etter å ha studert i heimlandet fekk han ei undervisningsstilling ved Simon Fraser University i Vancouver i Canada, der han i dag er professor emeritus. Han var tidlegare medlem av det sosialdemokratiske partiet New Democratic Party, og sat m.a. ein periodei partileiinga før han melde seg ut på grunn av det einsidige fokuset dei hadde på parlamentarisk arbeid. Dei siste åra har Lebowitz budd i Venezuela, der han er ein aktiv deltakar i den bolivariske revolusjonen.

Det mest kjende verket til Lebowitz er *Beyond Capital*, som kom ut i 1992. Ei ny utgåva av boka kom ut i 2003, denne utgåva fekk han prisen Isaac and Tamara Deutscher Memorial Prize for i 2004. I 2006 kom boka *Socialism: Build it now*. Denne boka kom i 2007 ut i ei norsk utgåva under tittelen *Sosialisme skapes ikke i himmelen*.

Michael Lebowitz er far til forfattaren Rachel Lebowitz.
Hron

**Hron** (tysk *Gran*, ungarsk *Garam*, latinsk *Granus*) er ei 298&nbsp;km lang sideelv til Donau og den nest lengste elva i Slovakia. Ho spring ut frå Låge Tatra (nedanfor Kráľova hoľa) og gjennom sentrale og sørlege område av Slovakia, før ho munnar ut i Donau nær Štúrovo og Esztergom. Av store byar langs elva finn ein Brezno, Banská Bystrica, Sliač, Zvolen, Žiar nad Hronom, Žarnovica, Nová Baňa, Tlmače, Levice, Želiezovce og Štúrovo.

Nedslagsfeltet til elva dekkjer om lag 11% av heile Slovakia.

## Historie
Namnet på elva vart først nemnd i 170 e.Kr., då den romerske keisaren Marcus Aurelius skreiv *[[Meditasjonar]]* ved Hron (latinsk *Granova*). Det første namnet som dukka opp i mellomalderen var Gron (1075). Frå 1600-talet og fram til 1930-åra vart elva nytta til tømmerfløyting.

## Byar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hron|Hron]]» frå , den 5. april 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Abraxas

**Abraxas** er eit gresk ord frå oldtida som ofte har vorte funne rissa inn med greske bokstavar i steinar som har vorte brukt som talismanar eller amulettar. Desse vert kalla **abraxassteinar**.

Det har funnest fleire teoriar om kva ordet «abraxas» tyder. Den forklaringa som har hevd i dag er at det er eit ord gnostikarane brukte for gud. Basilides og dei andre gnostikarane brukte i det andre hundreåret «abraxas» som ei løyndomsfull nemning på den høgaste guddomen (jamfør tetragram). Etter alfabetisk numerologi i det greske talsystemet vil «abraxas» gje desse verdiane: a = l, b = 2, r = 100, a = l, s = 200, a = l, x= 60. Når ein legg dei saman får ein summen 365.

På abraxassteinane var det i tillegg til ordet abraxas gravert inn ein fantasifigur. Figuren symboliserer den øvste guden, *urvesenet*, til gnostikarane. Talet 365 skulle symbolisera at vesenet hadde 365 underskapande eigenskapar. Ein har funne mange slike steinar, som i dag ligg på ulike kunstsamlingar og museum.

## Andre tydingar av ordet
* Det har vorte hevda at Abraxas var namnet på hesten til guden Aurora i gresk mytologi.
* Ikkje-gnostiske kristne såg på Abraxas som ein demon.
* I boka *[[boka Utopia|Utopia]]* av Thomas More hadde idealøya Utopia også eit eldre namn, nemleg Abraxas.
* Ein mindre truverdig teori går ut på at Abraxas har hatt samanheng med trylleordet abrakadabra.

## Sjå òg
* Abracassus

## Kjelder
* caplex.no
* ''Nordisk familjebok'' - Uggleupplagan
* ''Salmonsens konversationsleksikon'' / anden udgave / Bind I
Noord-Holland

**Noord-Holland** (vestfrisisk *Noard-Holland*) er ein provins i Nederland og ligg nordvest i landet. Administrasjonssenteret er Haarlem og andre store byar i provinsen er hovudstaden i landet, Amsterdam, Hilversum, Den Helder, Alkmaar, Zaandam og Hoorn.

## Geografi
Noord-Holland dannar ei halvøy mellom Nordsjøen og IJsselmeer. Meir enn halvparten av provinsen består av polderar, som tidlegare var under sjø eller vatn, og ligg derfor under havnivå. Øya Texel er òg ein del av Noord-Holland. 

## Historie
Provinsen Noord-Holland vart oppretta i 1840, då provinsen Holland vart delt i ein nordleg og ein sørleg del (Zuid-Holland) I 1940 vart øyane Vlieland og Terschelling overført til provinsen Friesland. I 1950 vart den tidlegare øya Urk ein del av provinsen Overijssel. I perioden under Dei sameinte Nederlanda var provinsen Holland kjend som provinsen «Holland og West-Friesland». Våpenskjoldet til Noord-Holland syner framleis dette. 

## Kommunar
Noord-Holland er delt inn i 48 kommunar: 

## West-Friesland
West-Friesland er ein region som er ein del av Noord-Holland, og ikkje ein del av provinsen Friesland. 

Regionen består av kommunane:

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:North Holland|North Holland]]» frå , den 15. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Flevoland

**Flevoland** er ein provins i Nederland. Han ligg midt i landet ved den tidlegare Zuiderzee. Provinsen vart oppretta 1. januar 1986 som den tolvte provinsen i landet og med Lelystad som administrasjonssete. Provinsen har om lag 370&nbsp;000 innbyggjarar og består av seks kommunar. 

## Historie
Etter ein storflaum i 1916 vart det avgjort av Zuiderzee, ei bukt i Nederland, skulle lukkast og drenerast. Zuiderseeprosjektet vart sett i verk og i 1932 stod Afsluitdijk ferdig og bukta vart fullstendig lukka frå sjøen. Zuiderzee vart då kalla IJsselmeer.

Den første delen av den nye innsjøen som vart drenert og tørrlagt var Noordoostpolder. Dette nye landområdet inkluderte dei tidlegare øyane Urk og Schokland og vart ein del av provinsen Overijssel. Etter dette vart andre delar tørrlagt. Den søraustlege delen i stod ferdig i 1957 og den sørvestlege delen i 1968. Kommunane i desse nye områda stemde for å verte ein eigen provins, noko som skjedde i 1986.

## Namn
Flevoland vart kalla opp etter Lacus Flevo som ifølgje romerske kjelder var ein stor innlandssjø i sørenden Zuiderzee, som oppstod seinare. Under dreneringa av Flevoland-polderane fann ein mange flyvrak frå den andre verdskrigen.

## Kommunar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Flevoland|Flevoland]]» frå , den 15. februar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*