open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Distrikt i Sveits

**Distrikt i Sveits** er administrative einingar i Sveits mellom kanton- og kommunenivå. 16 av 26 kantonar er delt i distrikt. Sidan kantonane har stor autonomi og inndelingane av kantonane dermed er opp til desse, er ikkje distrikta samanliknbare einingar mellom kantonane. Både namna og tydinga varierer. Det vanlegaste omgrepet er *distrikt* (tysk *Bezirk*, fransk *district*, italiensk *distretto*, retoromansk *dertgira*), men òg omgrepa *krins* (*Kreis*, *cercle*, *circolo*, *circul*) eller *amt* er i bruk. I nokre kantonar finst det fleire administrative nivå, som i Graubünden og Ticino, som er delt i *distrikte*, som i sin tur er delt i *krinsar*, som omfattar fleire *kommunar*.

I nokre kantonar er distrikta reint administrative einingar, i andre (særskild dei tysktalande) har dei reelle politiske kompetansane. Her kan til dømes ikkje kantonane treffe avgjersler som rører dei lågare politiske einingar, visst dei sistnemnde er usamde. 

Den følgjande tabellen gjev ei oversikt over distrikta i dei ulike kantonane. Bak namnet på distrikta er mengda mindre einingar gjeve i parentes.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sveits' distrikter|Sveits' distrikter]]» frå ,  den 10. mars 2012.*
Distriktet Zürich

**Distriktet Zürich** er eit distrikt (tysk *Bezirk*) i kantonen Zürich i Sveits.
Distriktet omfattar byen Zürich og består berre av denne eine kommunen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zurich District|Zurich District]]» frå ,  den 10. mars 2012.*
Gersau

**Gersau** er ein kommune og distrikt i kantonen Schwyz i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Han ligg ved breidda av Vierwaldstättersee. Gersau var i mange hundreår ein sjølvstendig bystat i permanent allianse med Det sveitsiske eidssambandet. 

Fram til midten av 1800-talet kunne ein berre nå Gersau over vatnet eller over Gätterlipasset frå  Lauerz. Sidan 1817 har han vore den einaste kommunen i distriktet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gersau|Gersau]]» frå ,  den 10. mars 2012.*
Distriktet Bucheggberg

**Distriktet Bucheggberg** er eitt av ti distrikt i kanton i Solothurn i Sveits, og ligg sørvest i kantonen. I lag med distriktet Wasseramt, dannar dei *Amtei* (valkrinsen) **Wasseramt-Bucheggberg**. Han har kring 7500 innbyggjarar. 

Bucheggberg består av følgjande kommunar Aetigkofen, Aetingen, Bibern, Biezwil, Brügglen, Gossliwil, Hessigkofen, Küttigkofen, Kyburg-Buchegg, Lüsslingen, Lüterkofen-Ichertswil, Lüterswil-Gächliwil, Messen, Mühledorf, Nennigkofen, Schnottwil, Tscheppach og Unterramsern. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bucheggberg District|Bucheggberg District]]» frå ,  den 11. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Dorneck

**Distriktet Dorneck** er eitt av ti distrikt i kantonen Solothurn i Sveits, og ligg nord i kantonen. I lag med distriktet Thierstein, dannar det *Amtei* (valkrinsen) **Dorneck-Thierstein**. Han har opp under 20 000 innbyggjarar. Fem av dei elleve kommunane i distriktet er eksklavar i anten kantonen Basel-Stadt eller ved grensa til Frankrike.

Dei elleve kommunane i distriktet er Bättwil, Büren Dornach, Gempen, Hochwald, Hofstetten-Flüh, Metzerlen-Mariastein, Nuglar-St. Pantaleon, Rodersdorf, Seewen og Witterswil. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dorneck District|Dorneck District]]» frå ,  den 11. mars 2012.*
Gäu

**Distriktet Gäu** er eitt av dei ti distrikta kantonen i Solothurn i Sveits, og ligg i midten av kantonen. Det har kring 18 000 innbyggjarar. I lag med distriktet Thal, dannar det *Amtei* (valkrins) **Thal-Gäu**.

Dei åtte kommunane i distriktet er Egerkingen, Härkingen, Kestenholz, Neuendorf, Niederbuchsiten, Oberbuchsiten, Oensingen og Wolfwil. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gäu District|Gäu District]]» frå ,  den 11. mars 2012.*
Gösgen

**Gösgen** er eitt av ti distrikt i kantonen Solothurn i Sveits, og ligg nordaust i kantonen. I lag med distriktet Olten dannar Gösgen valkrinsen **Olten-Gösgen**. Han har kring 23 000 innbyggjarar.

Distriktet har 11 kommunar og desse er Erlinsbach, Hauenstein-Ifenthal, Kienberg, Lostorf, Niedergösgen, Obergösgen, Rohr, Stüsslingen, Trimbach, Winznau og Wisen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gösgen District|Gösgen District]]» frå ,  den 11. mars 2012.*
Lebern

**Distriktet Lebern** er eitt av ti distrikt i kantonen Solothurn i Sveits, og ligg vest i kantonen. I lag med byen Solothurn, dannar dei *Amtei* (valkrins) **Solothurn-Lebern**. Han har kring 43 000 innbyggjarar. 

Distriktet har 15 kommunar og desse er Balm bei Günsberg, Bellach, Bettlach, Feldbrunnen-St. Niklaus, Flumenthal, Grenchen, Günsberg, Hubersdorf, Kammersrohr, Langendorf, Lommiswil, Oberdorf, Riedholz, Rüttenen og Selzach. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lebern District|Lebern District]]» frå ,  den 11. mars 2012.*
Karl Gjellerup

**Karl Adolph Gjellerup** () var ein dansk forfatter som saman med Henrik Pontoppidan fekk Nobelprisen i litteratur i 1917. Svenska Akademien gav Nobelprisen til Gjellerup *«för hans mångsidigt rika och av höga ideal burna diktning.»*

## Forfattarskap og Nobeltildeling
Gjellerup er i dag ein nesten gløymd forfattar, også i Danmark. Diktinga hans er ikkje særmerkt av stor språkleg kraft, og kunstnarleg var han ujamn. Tonen er heller kjølig og stilen prega av ein alt for framherskande refleksjon. Men forfattaren hadde lese mykje ulik litteratur, og han sat inne med ein omfattande kulturell kunnskap og hadde eit både djupt og opphøgd filosofisk syn som han presenterte med ein fin og alvorleg moralsk interesse. Mange litteraturhistorikarar reknar han som ein ærleg sanningssøkjar.

Nobelpristildelinga blei ikkje entusiastisk motteken i Danmark; dette var under den første verdskrigen og danskane rekna Gjellerup som ein tysk forfattar – han var gift med ei tysk kvinne og hadde lenge budd ved Dresden. Dessutan hadde han til ulike tider lagt seg ut både med Georg Brandes-fløya og den konservative høgrefløya i Danmark. Det blei rekna med at dei nøytrale svenskane ikkje ville vekke spekulasjonar om at dei tok parti i krigen, men heller ønskte å styrke det skandinaviske bandet.

## Verk

## Litteratur
* Georg Nørregård, *Karl Gjellerup - en biografi*, C.A. Reitzel, 1988. ISBN 87-7421-613-9.
* *Karl Gjellerup, der Dichter und Denker. Sein Leben in Selbstzeugnissen und Briefen*, 2 bind. Quelle & Meyer, Leipzig 1922.
* Olaf C. Nybo: *Karl Gjellerup - ein literarischer Grenzgänger des fin-de-siècle*. Dr. Kovač, Hamburg 2002, ISBN 3-8300-0644-6.
* Heinz Weise (red.): *Seit ich zuerst sie sah: Erzähltes Dresden - Zum 150. Geburtstag von Literatur-Nobelpreisträger Karl Gjellerup*. Verlags- und Publizistikhaus Dresden, Dresden 2006.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 
* Sjølvbiografi på nobel.se
* Nobeltildelinga 1917 på nobelprize.org
* Gjellerup på Nordisk familjebok / Uggleupplagan.
* Karl Gjellerup på Litteraturpriser.dk
*
Kaikoura Peninsula

Halvøya **Kaikoura Peninsula** ligg nordaust på Sørøya på New Zealand. Ho strekkjer seg fem kilometer ut i Stillehavet sør for byen Kaikoura i Canterbury.

Māoriar har budd på halvøya i snart 1000 år. Dei brukte henne som ein base for jakt på moa, og hausta også mengder av languster som fanst langs strendene. I segnene er det frå denne halvøya den legendariske helten Māui skal ha drege opp den store fisken som vart til Nordøya.

Gjennom det 19. hundreåret vart det oppretta europeiske kvalfangst stasjonar i dette området. I seinare tid har kvalbesøk til halvøya fått vera uforstyrra, og kvalsafariar har vorte ein populær aktivitet innanfor økoturismen. Kvalane kjem til dette kystområdet fordi blekksprutar og andre djupvass-dyr vert tvinga opp or den djupe renna Hikurangi Trench og til overflata gjennom samverknaden mellom havstraumane og den bratt stigande havbotnen. Her er også observasjonar av vandrealbatross som beiter i dette farvatnet året rundt.

## Referansar



**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kaikoura Peninsula|Kaikoura Peninsula]]» frå ,  den 11. mars 2012.*
Baku Baku

**«Baku Baku»** er ein song som vart nytta som opningsnummer i finalen i Melodifestivalen 2012. Han vart framført på engelsk og svensk av programleiarane Sarah Dawn Finer, Gina Dirawi og Helena Bergström.

## Kjelder
* svt.se/melodifestivalen
Blæretang

***Blæretang***, er ein vanleg brunalge i strandsonen i Noreg.

## Utsjånad

Fleirårig brunalge med ein tydeleg midtnerve heilt ut til enden av skota og til vanleg med kuleforma luftblærer, som oftast er ordna parvis på kvar side av midtnerven. Tangen kan verte over 1 m lang. Han- og hoorgan vert utvikla på ulike plantar. Organa sit i oppsvulma greinspissar (receptaklar). Receptaklane er ovale og modnast i april- juni. Receptaklane og skota dei sit på rotnar og fell av etter befruktinga.  Utsjånaden på tangen kan variere sterkt med arv, miljø og alder.

## Utbreiing

Planta veks langs atlanterhavskystane i Europa, det nordlege Russland, Austersjøen, Grønland, Asorane, Kanariøyane, Marokko og Madeira. Ho er også funnen på atlanterhavskysten i Nord-Amerika frå Ellesmereøya og Hudsonbukta til Nord-Carolina.

## Førekomst i Noreg
Vanleg langs heile kysten og dannar ofte eit belt, blæretangbeltet, i øvre del av fjøresonen på skjerma stader, men kan også vekse djupare, ned til om lag 10 m. På sterkt utsette stader kan blæretangen heilt mangle blærer.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fucus vesiculosus|Fucus vesiculosus]]» frå ,  den 11. mars 2012.*  
* *Floraen i farger 2*, Arne Pedersen og Jørgen Vasshaug, H. Aschehoug & Co. ( W. Nygaard ).

## Bakgrunnsstoff
*
Distriktet Olten

**Distriktet Olten** er eitt av ti distrikt i kanton Solothurn i Sveits, og ligg kring byen Olten. I lag med distriktet Gösgen, dannar det valkrinsen **Olten-Gösgen**.  Det har i overkant av 50 000 innbyggjarar. 

Distriktet har 15 kommunar. I tillegg til Olten er desse Boningen, Däniken, Dulliken, Eppenberg-Wöschnau, Fulenbach, Gretzenbach, Gunzgen, Hägendorf, Kappel, Rickenbach, Schönenwerd, Starrkirch-Wil, Walterswil og Wangen bei Olten. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Olten District|Olten District]]» frå ,  den 11. mars 2012.*
Distriktet Thal

**Distriktet Thal** er eitt av ti distrikt i kantonen Solothurn i Sveits. Distriktet ligg sentralt i kantonen. I lag med distriktet Gäu dannar det *Amtei* (valkrinsen) **Thal-Gäu**.  Distriktet har kring 14 000 innbyggjarar. 

Distriktet har ni kommunar og i tillegg til hovudstaden Balsthal er desse Aedermannsdorf, Gänsbrunnen, Herbetswil, Holderbank, Laupersdorf, Matzendorf, Mümliswil-Ramiswil og Welschenrohr. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thal District|Thal District]]» frå ,  den 11. mars 2012.*
Thierstein

**Thierstein** er eitt av ti distrikt i kantonen Solothurn i Sveits, og ligg nord i kantonen. I lag med distriktet Dorneck dannar det *Amtei* (valkrinsen) **Dorneck-Thierstein**. Han har kring 14 000 innbyggjarar. 

Thierstein består av 12 kommunar med Breitenbach som hovudstad og Kleinlützel som ein eksklave. Dei andre kommunane er Bärschwil, Beinwil, Büsserach, Erschwil, Fehren, Grindel, Himmelried, Meltingen, Nunningen og Zullwil. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thierstein District|Thierstein District]]» frå ,  den 11. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Aarburg

**Aarburg** er ein kommune i distriktet Zofingen i kantonen Aargau i det nordlege Sveits. Kommunen har eit areal på 4,4 km² og hadde 7&nbsp;033 innbyggarar i 2010. Kommunesenteret ligg 412 meter over havet. Aarburg grensar i nord og i vest mot kantonen Solothurn. 

Eit stort festningsanlegg frå 1600-talet kneisar over elva Aare.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Aarburg|Aarburg]]» frå ,  den 11. mars 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
* Aarburg si offisielle webside
Wasseramt

**Wasseramt** er eitt av ti distrikt i kantonen Solothurn i Sveits, og ligg sør i kantonen. I lag med distriktet Bucheggberg dannar det *Amtei* (valkrinsen) **Wasseramt-Bucheggberg**. Det har opp under 50 000 innbyggjarar. 

Wasseramt har 20 kommunar med Kriegstetten som hovudstad. Dei andre kommunane er Aeschi, Biberist, Bolken, Deitingen, Derendingen, Etziken, Gerlafingen, Halten, Heinrichswil-Winistorf, Hersiwil, Horriwil, Hüniken, Lohn-Ammannsegg, Luterbach, Obergerlafingen, Oekingen, Recherswil, Subingen og 
Zuchwil. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wasseramt District|Wasseramt District]]» frå ,  den 11. mars 2012.*  
 
 
## Bakgrunnsstoff
Buchs i Aargau

**Buchs** er ein kommune i distriktet Aarau i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 383 meter over havet.

Den største sjokoladeprodusenten i Sveits, Frey, held til i Buchs.

Kommunen ligg nær elva Suhre og grensar til kommunane Aarau, Rohr, Rupperswil og Suhr. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Buchs i Aargau|Buchs i Aargau]]» frå ,  den 19. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Grisetang

**Grisetang** er ein vanleg brunalge i strandsonen i Noreg.

## Utsjånad
Ein fleirårig brunalge som kan verte opp til 2 m lang, med olivengrønt fargeskjær, og uregelmessig gaffelgreina. Hovudaksen i tverrsnitt noko ellipseforma og 5-10 mm brei. Tangen manglar midtnerve. Her og der svell akse og greiner opp til gassfylte ovale blærer som er ganske harde. Nedst ei hefteskive som kan bere mange skot. Kjønnsorgan utviklar seg i tjukkare parti (receptaklar) i enden av sidestilte kortskot. Han- og hoorgan på ulike plantar. Dei modnast i juni-juli.

## Utbreiing
Tangen er vanleg langs den nordvestlege kysten av Europa frå Svalbard til Portugal medrekna Færøyane. På andre sida av Atlanterhavet finst han aust på Grønland,
kring Nova Scotia, Baffinland, Hudsonsundet, Labrador og Newfoundland. 

## Førekomst i Noreg
Planta veks på berggrunn langs heile kysten, vesentleg i nedre del av sagtangbeltet.

## Bruk
Store mengder grisetang har vorte samla inn kvart år til produksjon av tangmjøl og alginat. Tidlegare vart tangen også nytta til dyrefôr.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ascophyllum nodosum|Ascophyllum nodosum]]» frå ,  den 11. mars 2012.*  
* *Floraen i farger 2*, Arne Pedersen og Jørgen Vasshaug, H. Aschehoug & Co. ( W. Nygaard ).

## Bakgrunnsstoff
*
Suhr

**Suhr** er ein kommune i distriktet Aarau i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 397 meter over havet.

Suhr er som ein forstad til kantonshovudstaden Aarau.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Suhr AG|Suhr AG]]» frå ,  den 11. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
Distriktet Appenzell

**Distriktet Appenzell** er eit distrikt i kantonen Appenzell Innerrhoden i Sveits. Det har kring 5 700 innbyggjarar. Distriktet består av delar av landsbyen Appenzell og av Rinkenbach, Kau og Meistersrüte. 

## Bakgrunnsstoff

*
Küttigen

**Küttigen** er ein kommune i distriktet Aarau i kantonen Aargau i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 408 meter over havet.

Kommunen ligg mellom elva Aare og Jurafjella. Han består av landsbyen Küttigen og grenda Horen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Küttigen|Küttigen]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Gonten

**Gonten** er eit distrikt i kantonen Appenzell Innerrhoden i Sveits. Gonten har kring 1500 innbyggjarar. Distriktet består av landsbyen Gonten og grendene Gontenbad og Jakobsbad. 

Kommunen vart formelt skipa i 1872 då *Gonten* vart slått saman med *Stechlenegg* og *Rinkenbach*

## Bakgrunnsstoff
* Turisme i Appenzell
Oberegg

**Distriktet Oberegg** er eit distrikt i kantonen Appenzell Innerrhoden i Sveits. Han består av to små eksklavar i kantonen, nokre kilometer nordaust for resten av Appenzell Innerrhoden.

Oberegg vart først nemnd i 1470 som ein landsby. Kommunen vart formelt oppretta i 1872 då Hirschberg og Oberegg vart slått saman. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oberegg District|Oberegg District]]» frå ,  den 11. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* Turisme i Appenzell
Rüte

**Rüte** er eit distrikt i kantonen Appenzell Innerrhoden i Sveits. Distriktet har kring 3400 innbyggjarar. 

Rüte vart først nemnd kring 1420-21 som *Rütiner rod*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rüte|Rüte]]» frå ,  den 11. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Turisme i Appenzell
Schwende

**Schwende** er eit distrikt i kantonen i Appenzell Innerrhoden i Sveits. Distriktet har kring 2100 innbyggjarar. 

På 1100-talet vart området omtalt som *Swendi* eller *swandjan*. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Schwende District|Schwende District]]» frå ,  den 11. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Turisme i Appenzell
Prättigau/Davos

**Prättigau** (retoromansk *Partenz* eller *Purtenza*) er eit landskap i den sveitsiske kantonen Graubünden. Det består av den 40 km lange dalen til elva Landquart mellom fjellkjeda Rätikon i nord og Plessur-Alpane i sør. Dalen strekkjer seg frå søraust til nordvest. Kryssar ein Wolfgangpasset (1631 moh) øvst i Prättigau, kjem ein sørover til Davos. Flüelapasset (2383 moh.) i aust dannar sambandet til Engadin. Via fotstiar, t.d. over Schlappinpasset (2203 moh.), er det òg kontakt til den austerrikske dalen Montafon i nord.

Saman med kommunen Davos utgjer Prättigau (under namnet *Bezirk Prättigau/Davos* på tysk og Il district dal Partenz/Tavau på retoromansk) eit forvaltningsdistrikt i Graubünden. Distriktet dekker eit areal på 853 km² og har litt over 26 000 innbyggjarar. Området er nesten reint tysktalende (90 %). I dei to høgastliggjande kommunane (Davos og Klosters) talar ein walsertyske dialektar.

Prättigau/Davos sine nabodistrikt er Landquart og Plessur i vest, Albula og Maloja i sør, og Inn i aust. Dessutan grensar det til Vorarlberg (Austerrike) i nord. Det finst ingen direkte vegsamband til distriktet Maloja eller til Austerrike.

Distrikta i Graubünden er reint administrative einingar. Prättigau/Davos består av sju krinsar (*Kreise*) og 15 kommunar (*Gemeinden*), som har stor grad av politisk sjølvstyre. Desse er:

Alle folketal og språkandeler byggjer på folketelkjinga frå 2005.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Prättigau|Prättigau]]» frå ,  den 11. mars 2012.*
Surselva

**Surselva** er eit distrikt i kantonen Graubünden i Sveits. Det har eit areal på 1373 km² og litt over 20 000 innbyggjarar. 

Surselva omfattar dalen til Vorderrhein og alle sidedalane til denne, frå starten nær Oberalppasset og heile vegen ned til Reichenau, der Vorderrhein går i hop med Hinterrhein og dannar Rhinen. Distriktet endar før samløpet ved ein stor skog ved restane etter Flimsraset. På grunn av raset er det for lite vatn i området til å drive jordbruk, så skogen, som har gjeve namn til distriktet (retoromansk *selva* tyder «skog» og *Surselva* tyder «ovanom skogen»), har fått vokse i fred. 

Surselva er eit av få område i Sveits der der retoromansk er det dominerande språket (den andre dalen er Engadin, dalen som elva Inn renn gjennom). 59% har retoromansk til morsmål, medan tysk vert nytta av 34-35% av innbyggjarane.

Distrikta i Graubünden er reint administrative einingar. Distriktet Surselva består av fem krinsar (tysk Kreis, retoromansk circul) og 43 kommunar (tysk Gemeinde, retoromansk cumün). Einast to av dei 43 kommunane har i overkant av 2 000 innbyggjarar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Surselva District|Surselva District]]» frå ,  den 11. mars 2012.*
Mirakel av Björn Ranelid og Sara Li

**«Mirakel»** var eit av bidraga i Melodifestivalen 2012, framført av Björn Ranelid og Sara Li. Teksten er skriven på svensk.

## Melodifestivalen 2012
Songen starta som nummer ti i den tredje semifinalen etter «Why Am I Crying» av Molly Sandén. Han vart røysta vidare til finalen.

Songen starta som nummer åtte i finalen etter «Soldiers» av Ulrik Munther og før «Why Am I Crying» av Molly Sandén. Bidraget fekk eitt poeng frå Bosnia-Hercegovina og 103 200 røystar frå Sverige. Det vart til saman 25 poeng og songen enda på tiandeplass totalt ti bidrag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Mirakel (låt med Björn Ranelid & Sara Li)|Mirakel (låt med Björn Ranelid & Sara Li)]]» frå ,  den 11. mars 2012.*
Norsk nasjonalblom

**Norsk nasjonalblom** er kåra ved to ulike høve. Første gong valde ein ut bergfrue og andre gongen røsslyng. 

## Bergfrue
Bergfrue *(Saxifraga cotyledon)* blei utnemnd av fagbotanikarar på ein internasjonal botanisk kongress i Asterdam i 1935, der representantar frå kvart land skulle kome med eit forslag frå sitt land. Bergfrue har hovudtyngda av si globale utbreiing i Noreg. Arten finst elles så vidt det er på Island, er svært sjeldan i Sverige, og finst berre i nokon få delar av Alpane og Pyreneane. Bergfrue er også fylkesblom for Møre og Romsdal.

## Røsslyng
Røsslyng *(Calluna vulgaris)* blei kåra til nasjonalblom under ei avstemming hjå lyttarane i radioprogrammet *[[Nitimen]]* i 1976. Sjølv om røsslyng også er typisk for andre land (han er vel så vanleg i Skottland som i Noreg), er planten eit velkjent og svært synleg innslag i fjell- og kystområde i heile landet. Arten representerer såleis sider ved norsk landskap som mange opplever som «typisk norske», der han visuelt sett er knytt til det norske friluftsliv-fenomenet å «gå på tur».

## Sjå òg
* Norske fylkesblomar
* Norske kommuneblomar

## Kjelder

* Norsk botanisk forening - Nasjonal - og fylkesblomster 

**Litteratur**

*

*
Aarwangen

** Aarwangen ** er ein kommune i distriktet Oberaargau i kantonen kantonen Bern. Kommunen har kring 4000 innbyggjarar og ligg ved elva Aare. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aarwangen|Aarwangen]]» frå ,  den 12. mars 2012.*
L'Abbaye

** L'Abbaye ** er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud. Kommunen har kring 1200 innbyggjarar. Han ligg i midten av Vallée de Joux, ein dal i Jurafjella, ved breiddene til innsjøane Lac de Joux og Lac Brenet, og omfattar landsbyane Bioux, L'Abbaye og Pont. 

«L'Abbaye» tyder ‘klosteret’. Namnet viser til Abbaye du lac de Joux, eit premonstratensarkloster vigd Maria Magdalena som blei grunnlagt mellom 1126 og 1134. Det blei lagt ned i 1536 i samband med reformasjonen.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:L&#39;Abbaye|L&#39;Abbaye]]» frå ,  den 12. mars 2012.*  


**Denne artikkelen bygger på «[[:fr:L'Abbaye (Vaud)|L'Abbaye (Vaud)]]» frå ,  den 26. januar 2024.*  

## Bakgrunnsstoff

*
L'Abergement

** L'Abergement ** er ein kommune i distriktet Jura-Nord Vaudois i kantonen Vaud. Kommunen har kring 250 innbyggjarar. Han omfattar gatelandsbyen L'Abergement og den vesle bygda Vailloud. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:L&#39;Abergement|L&#39;Abergement]]» frå ,  den 12. mars 2012.*  

## Bakgrunnsstoff

*
José Echegaray

**José Echegaray y Eizaguirre** () var ein spansk dramatikar og politikar som med sine neoromantiske verk i stor mon bidrog til vidareutviklinga av den spanske dramatikken. Stykka hans blir oppførte over heile Europa.

I 1904 fekk han og Frédéric Mistral Nobelprisen i litteratur. Svenska Akademien gav prisen til Echegaray *«med avseende fäst å hans omfattande och snillrika författarskap, som på självständigt och originellt sätt återupplivat det spanska skådespelets stora traditioner.»*

## Liv
Echegaray blei fødd i Madrid, men voks opp i Murcia. Han kom  seinare attende til Madrid for å studere ingeniørvitskap ved *Escuela de Caminos*. Etter å ha avlagd eksamen i 1853 arbeidde han nokre månader som ingeniør og deretter som dosent ved *Escuela de Caminos* til 1868. I 1857 gifta han seg med Ana Perfecta Estrada som han fekk ei dotter med.

I 1866 blei han tatt opp i det spanske akademiet for naturvitskap ( *Academia de Ciencias Físicas, Exactas y Naturales*), i seinare år var han president. Ei interesse for økonomifage vakna etter at han blei kjend med økonomen Gabriel Rodríguez på *Escuela de Caminos*.
 
Då Spania fekk eit institusjonelt monarki etter revolusjonen i 1868, tok Echegaray del i debattane ved parlamentet og fekk seinare ein ministerpost med ansvar for finansar og økonomisk utvikling. Som finansminister grunnla han den spanske banken og innførte papirpengar. Etter at han opplevde suksess med dramaet *El libro talonario* (1874) la han ned sine embete, men tok framleis del i det politiske livet og blei finansminister på nytt i 1905. 

## Forfattarskap
Echegaray skreiv over 70 skodespel på vers og prosa. Han endra den litterære stilen sin fleire gonger, men var likevel tru mot den romantiske spanske skolen. Som ein av dei siste representantane for denne retninga let han seg påverke av andre europeiske forfattarar, som til dømes Henrik Ibsen, Alexandre Dumas og Hermann Sudermann. Echegaray publiserte ofte under pseudonyma *Jorge Hayaseca* og *Jorge Hayaseca y Eizaguirre*. Verka hans viste vegen for dramatikaren Jacinto Benavente som fekk Nobelprisen i litteratur for 1922.

## Verk i utval

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Litteratur av og om José Echegaray  i katalogen til Ibero-Amerikanisches Institut i Berlin
* 
* Nobelpristildelinga 1904 på nobelprize.org
* Verk av Echegaray på openlibrary.org
Solund Verft

**Solund Verft AS** er eit skipsverftfirma i Solund kommune i Ytre Sogn.

Solund Verft AS blei stifta i 1976. Firmaet jobbar med reparasjon og ombygging av båtar. 
Dagleg leiar er Svein-Tore Eide.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettside
Abtwil i Aargau

** Abtwil ** er ein kommune i distriktet Muri i kantonen Aargau. Kommunen har 	  innbyggjarar (). Han ligg ved grensa til kantonen Luzern.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Abtwil, Aargau|Abtwil, Aargau]]» frå ,  den 12. mars 2012.*
Aclens

** Aclens ** er ein kommune i distriktet Morges i kantonen Vaud. Kommunen har 464 innbyggjarar ().

Aclens vart først nemnd i 1002 som *Astlegus*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aclens|Aclens]]» frå ,  den 12. mars 2012.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Kommunar i Sveits

Ein **kommune** (tysk *Gemeinden*, fransk *communes*, italiensk *comuni*, retoromansk *vischnancas*) er den minste administrative inndelinga i Sveits. I februar 2010 var det 2596 stykk av dei. Mange av kommunane har berre nokre få hundre innbyggjarar, men òg dei store byane som Zürich og Genève har status som kommunar. Kring halvparten av kommunane har færre enn 1000 innbyggjarar. Arealet til kommunane varierer frå 0,28 km² (Ponte Tresa i Ticino) til 430 km² (Glarus Süd i Glarus).

«Byar» (*villes* eller *Städte*) er kommunar med meir enn 10&nbsp;000 innbyggjarar, eller mindre stader som har byrettar frå mellomalderen. Det er ingen offisielle omgrep for mindre busetnader som «landsby» eller «tettstad».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Communes of Switzerland|Communes of Switzerland]]» frå ,  den 12. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff

*Offisiell liste over kommunar i Sveits (på italiensk)
Laufen

**Laufen** (fransk *Laufon*) er ein kommune og hovudstaden i distriktet Laufen i kantonen Basel-Landschaft i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 354 meter over havet. 

Laufen er den viktigaste togstasjonen for området kring, med samband til Basel.

Kommunen består av dan gamle byen Laufen, innanfor bymurane, busetnaden utanfor bymurane ved ein foss i elva Birs. Laufen grensar i sørvest mot kantonen Solothurn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Laufen, Switzerland|Laufen, Switzerland]]» frå ,  den 28. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
Acquarossa

** Acquarossa ** er ein kommune i distriktet Blenio i kantonen Ticino. Kommunen har  innbyggjarar (). Acquarossa er administrasjonsstad i distriktet. 

Kommunen vart skipa 4. april 2004 då Castro, Corzoneso, Dongio, Largario, Leontica, Lottigna, Ponto Valentino og Prugiasco vart slått saman. Landsbyen Acquarossa låg i Lottigna. Namnet på den nye kommunen vart valt fordi Aquarossa er eit turistsenter. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Acquarossa, Switzerland|Acquarossa, Switzerland]]» frå ,  den 12. mars 2012.*
Adligenswil

** Adligenswil ** er ein kommune i distriktet Luzern i kantonen kantonen Luzern. Kommunen har  innbyggjarar (). Han ligg aust for byen Luzern og grensar til kantonen Schwyz.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Adligenswil|Adligenswil]]» frå ,  den 12. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Sissach

**Sissach** er ein kommune og i distriktet Sissach i kantonen Basel-Landschaft i Sveits. Kommunen, som er hovudstad i distriktet, har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 376 meter over havet.

Landsbyen Sissach var opphavleg ein gatelandsby langs elva Ergolz. På byrjinga av 1900-talet voks kommunen og fylte heile dalen og delar av dalsidene. Han voks langs vegen mellom Schafmatt og Unterer Hauenstein-passa i Jurafjella. Sissach omfattar òg busetnadane Itchon, Gruonach og Wilmatten.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sissach|Sissach]]» frå ,  den 3. november 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
Adlikon bei Andelfingen

** Adlikon bei Andelfingen ** (eller berre **Adlikon**) er ein kommune i distriktet Andelfingen i kantonen Zürich. Kommunen har  innbyggjarar ().

Adlikon vart først nemnd i 1255 som *Adilinkon*. Kommunen ligg sør for elva Thur. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Adlikon bei Andelfingen|Adlikon bei Andelfingen]]» frå ,  den 12. mars 2012.*
Gelterkinden

**Gelterkinden** er ein kommune i distriktet Sissach i kantonen Basel-Landschaft i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 404 meter over havet.

Hovudlandsbyen ligg i den øvre Ergolzdalen ved samløpet mellom elvane Ergolz og Eibach. Han består av landsbyen Gelterkinden og meir enn 20 andre busetnader, som Sommerau, som har sin eigen togstasjon. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gelterkinden|Gelterkinden]]» frå ,  den 28. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (tysk)
*
Aedermannsdorf

** Aedermannsdorf ** er ein kommune i distriktet Thal i kantonen Solothurn. Kommunen har  innbyggjarar (  ) og eit areal på .

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aedermannsdorf|Aedermannsdorf]]» frå ,  den 12. mars 2012.*
Lenzburg

**Lenzburg** is ein by og ein kommune i den sveitsiske kantonen Aargau og er setet i distriktet med same namn. Byen, som vart grunnlagd i mellomalderen, ligg i Seetal, om lag 3 km sør for elva Aare. Lenzburg og nabokommunane Niederlenz og Staufen har vokse saman til eit samanhengande område. 

Lenzburg ligg 30&nbsp;km vest for Zürich. Det går motorvegar og jernbanelinjer gjennom Lenzburg frå Zürich til Basel. Mange folk pendlar til Zürich eller Kloten kvar dag. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lenzburg|Lenzburg]]» frå ,  den 20. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Schloss Lenzburg
*Historisk museum i Lenzburg
Dornach

**Dornach** er ein kommune i distriktet Dorneck i kantonen Solothurn i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 338 meter over havet. Dornach er hovudstad i distriktet (*Bezirk*). Kommunen er omkransa av kantonen Basel-Landschaft frå sørvest, mot vest og i nord.

Kommunen består av landsbyen Dornach, som igjen består av to landsbyar, Dornachdorf og Dornachbrugg. Dei to landsbyane voks saman mot slutten av 1800-talet. 

Hovudsetet til den antroposofiske rørsla, Goetheanum, ligg i Dornach.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Dornach SO|Dornach SO]]» frå ,  den 12. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Aesch i Luzern

** Aesch ** er ein kommune i distriktet Hochdorf i kantonen kantonen Luzern. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:En: Aesch, Lucerne|En: Aesch, Lucerne]]» frå ,  den 12. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Thalassarche

***Thalassarche*** er ei biologisk slekt av albatrossar. Desse store stormfuglane er avgrensa til den sørlege halvkula, der dei òg er dei vanlegaste av alle albatrossar. Det er den største slekta i albatrossfamilien med i alt åtte artar som er godkjente etter AviList 2025.

*Thalassarche* har den største variasjonen i storleik blant alle albatrosslekter, vengespennet varierer mellom 180 og 256 centimeter. Fjørdrakta har vore skildra som ei måseliknande drakt, med mørk eller svart rygg, skulder og hale og lysare hovud, underside av venger og buk. Fleire artar har gjerne hovud med litt mørkegrått, eller har eit mørkt parti rundt auga. Dei har alle ei fargerik, rosa kjøttstripe frå munnvika til øyret som dei viser fram under oppvisingar. Dei har artspesifikke nebbstruktur og farge som gjer artane her enklare å identifisere enn andre albatrossar. Nebba er anten farga sterkt oransje eller gule, eller dei er mørke med fleire gule linjer.

### Artar
*Thalassarche* i rekkjefølgje etter AviList v2025: med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*. Estimat av populasjonar etter faktaark hos Verdas naturvernunion:

Verdas naturvernunion, IUCN, godtek òg følgjande takson som sjølvstendig art:
**Thalassarche (cauta) steadi*, (NT) 203&nbsp;600 modne individ per 2014, minkande, hekkeutbreiing: Aucklandøyane og Antipodeøyane

Kolonnar i tabellen over:
:*Status* er arten sin kategori i den globale raudlista til Verdas naturvernunion, IUCN
:*Populasjon* er estimert storleik på bestand av kjønnsmodne individ, total populasjon er gjerne langt høgare fordi albatrossar startar hekking først når dei er 5-10 år gamle
:*Ref* er peikar til faktaark om arten hos Birdlife International

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Mollymawk|Mollymawk]]» frå , den 12. mars 2012, mellom anna var følgjande referansar gjevne:*
:* 
 
### Referansar
Allaman

** Allaman ** er ein kommune i distriktet Morges i kantonen Vaud. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunen ligg ved Genfersjøen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Allaman|Allaman]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Château d'Allaman (homepage) 
*Aerial Views of the Castle
*
Alle i Sveits

** Alle** er ein kommune i distriktet Porrentruy i kantonen Jura. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alle, Switzerland|Alle, Switzerland]]» frå , den 13. mars 2012.*
 

## Bakgrunnsstoff
*
Allmendingen bei Bern

** Allmendingen bei Bern ** er ein kommune i distriktet Bern-Mittelland i kantonen Bern. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på .

Kommunen ligg i dei sørlege forstadane til Bern mellom Rubigen og Muri bei Bern. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Allmendingen bei Bern|Allmendingen bei Bern]]» frå ,  den 13. mars 2012.*
Alpthal

** Alpthal ** er ein kommune i distriktet Schwyz i kantonen Schwyz. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 996 meter over havet.

Kkommunen ligg i Alpthal-dalen på nordsida av fjellet Mythen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alpthal|Alpthal]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Altishofen

** Altishofen ** er ein kommune i distriktet Willisau i kantonen Luzern. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 482 meter over havet.

Kommunen ligg i *[[Wigger-elva|Wiggertal]]*. Han består av landsbyen Altishofen og grenda Eichbühl.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Altikon|Altikon]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Alto Malcantone

** Alto Malcantone ** er ein kommune i distriktet Lugano i kantonen Ticino. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 810 meter over havet.

Kommunen vart skipa 13. mars 2005 då dei tidlegare kommunane Arosio, Breno, Fescoggia, Mugena og Vezio vart slått saman.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alto Malcantone|Alto Malcantone]]» frå ,  den 13. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad (italiensk)
* 
* 
*
Amden

** Amden ** er ein kommune i valkrinsen See-Gaster i kantonen St. Gallen. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 999 meter over havet.

Det midtre av dei tre Seerenbachfalla er den høgaste fossen i Sveits (302 m) og ligg i kommunen. 

## Kjende personar frå Amden
* Michael von der Heide (f. 1871), songar og skodespelar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Amden|Amden]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
*
Alvaneu

** Alvaneu ** er ein kommune i distriktet Albula i kantonen Graubünden. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1181 meter over havet.

Kommunen ligg på ein terrasse ovanom elva Albula.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alvaneu|Alvaneu]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Gemeinde Alvaneu -- offisiell side (tysk)
*Bad Alvaneu -- varmekjelder (tysk)
*
Paul Heyse

**Paul Johann Ludwig von Heyse** () var ein tysk forfattar som i 1910 fekk  Nobelprisen i litteratur *«såsom hyllningsgärd åt den fulländade och av ideal uppfattning präglade konstnärlighet han ådalagt under en lång och betydande verksamhet såsom lyriker, dramaturg, romanförfattare och diktare av världsberömda noveller»*. 

## Virke
Heyse skreiv i alt 177 noveller, romanar, dikt og om lag 60 skodespel. Dei mest kjende romanane er *Kinder der Welt*, *Im Paradiese* og *Merlin*. For den tyske borgarskapen var han ein garantist for ein formfullendt poesi som følgde dei klassiske idealane til den «store» Goethe og bevarte den for samtida. Heyse heldt strengt på den klassiske stilen og polemiserte mot naturalismen sjølv før den var komen til Tyskland.

«I et kvart hundre år var han publikums yndling, den uutømmelige virtuos... Han ville hverken preke politikk eller moralisere, men skildret en verden uten grimhet, en sensualitet uten lidenskap, en melankoli uten tragikk, et helt univers innepakket i vatt, trygget mot historines problemer og tumulter», meiner *Verdens litteraturhistorie, bind 9*.

## Norske omsetjingar
* *Andrea Delfin*, Kristiania 1918, Helge Erichsen, omsett av Anton Heiberg
* *I elskovens rus*, Kristiania 1917, Wahls bøker, omsett av Jo Meyer
* *Gammel kjærlighed ruster ikke. To noveller*, Kristiania 1888, Det norske aktieforlag Bibliothek for de tusen hjem no. 146-148, omsett av Th. Blakstad
* *Det spøger!*, Kristiania 1897, Cammermeyer, «oversat med Forfatterens Tilladelse af Johannes Magnussen»
* *Ved den døde sjø. Novelle*, Høvik 1888, Bibliothek for de tusen hjem no. 143-144, omsett av Th. Blakstad (orig: *Am todten See*)
* *David og Jonathan. Novelle*, Bergen 1882, Bergenspostens Føljeton
* *Enken i Pisa*, Kristiania 1878, Aftenpostens føljetong
* *Keiserinden af Spinetta*, Kristiania 1876, Aftenpostens føljetong
* *I Paradiset : Roman i syv Bøger, Del 1*, Bergen 1875, Norsk Forlagskonsortium
* *Kastellet*, Bergen 1870, Giertsen

## Referansar

## Bakgrunnsstoff

* 
*Fotografi og biografi
*Nobeltildelinga i 1910 på nobelprize.org
* Kommentert lenkesamling på Universitätsbibliothek der Freien Universität Berlin

### Tekstar av Paul Heyse

* 
* 
*
Maurice Maeterlinck

**Grev Maurice Polydore Marie Bernard Maeterlinck** () var ein belgisk franskspråkleg poet, dramatikar og essayist som i 1911 blei tildelt Nobelprisen i litteratur *«på grund av hans mångsidiga litterära verksamhet och särskilt hans dramatiska skapelser, som utmärka sig genom fantasirikedom och genom en poetisk idealitet, vilken, stundom i sagospelets slöjade form, röjer djup inlevelse samt på ett hemlighetsfullt sätt tilltalar läsarens känsla och aning.»*

Maeterlinck sin lyrikk og sceneverk gjer han til ein av dei viktigaste representantane for symbolismen i litteraturen. Eit sentralt tema i mange av desse verka er menneska si hjelpeløyse stilt ovanfor døden. 

## Referansar

## Bakgrunnsstoff

* 
* Nobeltildelinga 1911 på nobelprize.org
Verner von Heidenstam

**Carl Gustaf Verner von Heidenstam** () var ein svensk forfattar og poet som i 1916 vann Nobelprisen i litteratur for romanen * Karolinerna*, som framleis er hans mest kjende verk. Grunngjevinga til Svenska Akademien var *«såsom ett erkännande av hans betydelse som målsmannen för ett nytt skede i vår vitterhet.»*

## Liv og virke
Heidenstam var fødd i Olshammar i Örebro län.
Heidenstam studerte måleri i Paris og Roma. Etter studiane gjorde han lange reiser gjennom Frankrike, Italia, Sveits og Det nære Austen.

Han blei vald til medlem av Svenska Akademien i 1912 og var medstiftar av *[[Svenska Dagbladet]]*.

Litteraturen til Heidenstam hadde ei avgjerande verknad på den svenske nyromantikken. I dei seinare verka sine tok han i aukande grad i bruk historiske tema. Han var òg ein god lyrikar. I mange av dikta kjem den den konservative og patriotiske haldninga hans fram, men samstundes skreiv han eit dikt der han kravde allmenn og lik røysterett: *«Det är skam, det är fläck på Sveriges banér / att medborgarrätt heter pengar»*. 

Verner von Heidenstam døydde 20. mai 1940 på Övralid i Motala i Östergötlands län. Framleis blir fødselsdagen hans feira kvar 6. juli, den såkalla Övralidsdagen, og  då blir Övralidspriset delt ut til forfattarar eller andre kulturpersonlegdomar.

## Verk i utval
**Vallfart och vandringsår* (1888) 
**Endymion* (1889, roman)
**Pepitas bröllop* (1890)
**Hans Alienus* (1892)
**Skogen susar* (1892)
**Dikter* (1895)
**Karolinerna* (1897-98, roman)
**St. Göran och draken* (1900)
**Heliga Birgittas pilgrimsfärd* (1901)
**Folkungaträdet: Folke Filbyter* (1905)
**Folkungaträdet: Bjälboarvet* (1907)
**Svenskarna och deras hövdingar*(1908)
**Nya Dikter* (1915)
**När kastanjerna blommade* (postum) (1941)

## Referansar

## Bakgrunnsstoff

* Verner von Heidenstam hos Prosjekt Runeberg
* Heidenstamsällskapet
*
Sagtang

**Sagtang** er ei vanleg brunalge i strandsona i Noreg.

## Utsjånad
Ein kraftig brunalge som kan verte opp til 1 m høg. Planta er flat og noko vifteforma med 1-3 cm breie greiner. Tangen er alltid lett å kjenne på den sagtakka kanten, og har ei markert midtribbe som går over i ein tynn stilkforma del nedst. Han- og hoorgana (*receptaklane*) finst aldri på same planta. Dei veks fram om hausten som ein tjukkare del i vanlege greinendar og er omgjevne av ein steril sagtakka kant. Befruktinga går føre seg i april-mai.

## Utbreiing
Tangen finst langs atlanterhavskystane i Europa frå Svalbard til Portugal, på Kanariøyane og på austkysten av Nord-Amerika. Arten er introdusert på Island og Færøyane gjennom dei siste 1000 åra.

## Førekomst i Noreg
Tangen er vanleg langs heile kysten, også langt inne i fjordane. I eit normalt klippestrandprofil på skjerma kyst dannar sagtang eit markert belte (sagtangbeltet) frå like under lågvasslina til ned til om lag 2-3 m djupn, der tareartane tek over. Sagtang si grense oppover vert ofte brukt til å definere litoralsonen si nedste grense.

## Kjelder

** Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fucus serratus|Fucus serratus]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
* Floraen i farger 2, Arne Pedersen og Jørgen Vasshaug, H. Aschehoug & Co. ( W. Nygaard ).

## Bakgrunnsstoff
*
Eldringen i Stillehavet

**Eldringen i Stillehavet** (engelsk *Pacific Ring of Fire*) er namnet på eit 40&nbsp;000 kilometer langt, hesteskoforma belte av djuphavsgroper, vulkanbelter og plategrenser som ligg langs randen av Stillehavet i Asia, Amerika og Oseania. Langs Eldringen ligg 452 vulkanar, noko som utgjer 75 prosent av alle vulkanar i verda, og rundt 80% av alle jordskjelv finn stad her.

Eldringen vert danna ved at stillehavsplata skyvast ned under kontinenta rundt Stillehavet (subduksjon). Subduksjonen medfører friksjon og oppbygging av sterke spenningar i jordskorpa. Friksjonen fører til delvis oppsmelting og vulkanisme, medan brå utløysing av spenningane fører til jordskjelv.

## Kjelder

*
Ammerswil

** Ammerswil ** er ein kommune i distriktet Lenzburg i kantonen Aargau. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 452 meter over havet.

Han ligg om lag 3 km søraust for byen Lenzburg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ammerswil|Ammerswil]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Amlikon-Bissegg

** Amlikon-Bissegg ** er ein kommune i distriktet Weinfelden i kantonen Thurgau. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 422 meter over havet.

Kommunen vart skipa 1. januar 1995 då Amlikon, Bissegg, Griesenberg og Strohwilen vart slått saman. Kommunen ligg på venstresida av elva Thur langs vegen mellom Konstanz og Wil.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Amlikon-Bissegg|Amlikon-Bissegg]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Alex Acuña

**Alejandro Neciosup Acuña** () er ein trommeslagar og perkusjonist opphavleg frå Peru. Han er kjend frå band som Weather Report og Koinonia på 1970- og 80-talet.

## Biografi

Alex Acuña voks opp på landsbygda i Lima-regionen i Peru. Frå han var ti år gamal spelte han i lokale musikkgrupper, og som tenåring flytte han til Lima. Atten år gamal vart han med i bandet til cubanske Perez Prado, og i 1967 flytte han til Puerto Rico. I 1974 flytte han til Las Vegas i Sambandsstatane, der han jobba med artistar som Elvis Presley og Diana Ross m. fl. I 1975 vart han med i jazz-fusion-gruppa Weather Report. Han spelte på platene *Black Market* (1976) og *Heavy Weather* (1977) før han forlét bandet i 1978. 

I 1980 vart Alex Acuña med i den kristne jazz-funk-gruppa Koinonia, som han reiste på turné med og gav ut 4 studioplater med. Koinonia vart oppløyst i 1991, og i tida etterpå har Acuña vore svært aktiv som musikar. Han har samarbeidd med m.a. Paul McCartney, Joni Mitchell, Ella Fitzgerald, Chick Corea, Whitney Houston, Plácido Domingo, Sam Phillips, Wayne Shorter, Joe Zawinul, Herbie Hancock, Carlos Santana, Antonio Carlos Jobim, Beck, U2, Michael Brecker og Robbie Robertson, for å nemna nokre. Han har også spelt på plata *Walkin' on Air* (1987) med norske Bobbysocks. I tillegg har han undervist ved University of California i Los Angeles og ved Berklee College of Music.

## Kjelder


**Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Alex Acuña|Alex Acuña]]» frå , den 13. mars 2012.* 
 

## Bakgrunnsstoff

* Trommesolo av Alex Acuña i Zagreb, 2009. Youtube.
Rikka Deinboll

**Fredrikke Johanne «Rikka» Bjølgerud Deinboll** () var ein norsk bibliotekar, omsetjar og barnebokforfattar. 

## Biografi

Rikka Deinboll vart tilsett som assistent ved Deichmanske bibliotek i Oslo frå 1918. I 1920-åra vart ho avdelingsleiar for barne- og skuleavdelinga, og i 1923 vart ho innvald i Kyrkjedepartementet sitt rådgjevande utval for skuleboksamlingar. Ho var både tilsett ved Deichmanske og medlem i dette utvalet heilt fram til 1965. 

Frå 1923 til 1932 var ho aktiv som omsetjar av barne- og ungdomslitteratur frå svensk og engelsk. Den mest kjende omsetjinga hennar er A.A. Milne si *Winnie the Pooh*, som ho gav det norske namnet Ole Brumm. Ho gav også ut to samlingar med rim og regler for born. Ho var styremedlem i Norsk bibliotekforening frå 1943 - 47, og i dei to siste åra sat ho som formann. I femtiåra sat ho i det rådgjevande utvalet for teikneseriar i Noreg. Ho var svært involvert i språkdebatten rundt Eggemysteriet i Donald Duck, der folk reagerte på at det var brukt nynorsk på ein nedsetjande måte i forteljinga. Andre reagerte på at det i det heile var brukt nynorsk i bokmålsbladet Donald Duck.

Rikka Deinboll pensjonerte seg i 1965. Same året vart ho tildelt Kongens fortenestmedalje i gull. Ho vart stemor til teikneserieskaparen Tore Deinboll.

## Verkliste (utval)

* *Håndbok i norsk barnebibliotekarbeide*, 1927
* *Bøker for barn og ungdom*, 1929–54
* *Barnerim og barneregler*, 1936
* *Boken i undervisningen*,  1936–54
* *Folkeskolebarnas leseinteresse*, 1942
* *Hvem banker? Rim og remser fra her og der*, 1951

## Kjelder

* NBL-artikkel om Rikka Deinboll, skriven av Jo Giæver Tenfjord
* *Bokmålswikipedia om Rikka Deinboll, henta inn 13. mars 2012.*
Andeer

** Andeer ** er ein kommune i distriktet Hinterrhein i kantonen Graubünden i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 982 meter over havet.

I 2009 vart Clugin og Pignia slått saman til Andeer.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Andeer|Andeer]]» frå ,  den 13. mars 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad 
*
Anières

** Anières ** er ein kommune i kantonen Genève i Sveits. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 400 meter over havet.

Innbyggjarane i kommunen vert kalla Aniérois. Kommunen er mest kjend for å vere eit av dyraste bustadområda i Genève-området.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Anières|Anières]]» frå ,  den 13. mars 2012.*  

## Bakgrunnsstoff
*