open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lady's Rock

**Lady's Rock** er eit skjer sørvest for Lismore i Indre Hebridane i Skottland. Det ligg under vatn ved høgvatn og har ei fyrlykt. Eilean Musdile ligg i nordaust ved sidan av Lismore.

## Soge
Lady's Rock har fått namnet sitt frå Lady Catherine Campbell, syster til jarlen av Argyll, som var gift med Leachlean Cattanach, leiaren av klanen Maclean. Ein gong rundt 1500-talet skal han av uklare grunnar ha ønskt å kvitta seg med kona si. Han rodde ho ut til skjeret ei natt ved lågvatn, og etterlét ho der for å døy. Dagen etter såg han mot øya frå Duart Castle og såg ikkje teikn til liv. Han sendte derfor melding til jarlen ved Inveraray Castle om at syster hans var forsvunne på sjøen. 

Då Leachlean neste gong kom til Inveraray for å møta jarlen av Argyll, sat Lady Catherine og venta på han. Ho hadde vorte redda frå skjeret same kvelden av ein fiskarbåt. Det vart ikkje sagt eit ord om hendinga under vitjinga. Jarlen hindra nokre av klansmennene sine frå å leggja hand på Leachlan, og han fekk lov å reisa heim. Nokre år seinare skal han ha vorten myrda i senga si i Edinburgh av Sir John Campbell av Calder, den andre broren til Lady Catherine.

Hendinga har gjeve opphav til diktet «Glenara» av Thomas Campbell.

## Forlis
Skjeret har vore opphav til fleire forlis, som skonnerten «Rhind» i 1851, ketsjen «Celerity» i 1858 og  dampskipa «Mountaineer» i 1889 og «Clydesdale» i 1905.

## Kjelder

*
*
*
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lady&#39;s Rock|Lady&#39;s Rock]]» frå ,  den 15. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
** Murray, W.H. (1977) *The Companion Guide to the West Highlands of Scotland.* London. Collins.
**
Anders Bastiansen

**Anders Bastiansen** () er ein norsk ishockeyspelar frå Oslo. Per 2009 spela han for svenske  Färjestads BK. Bastiansen representerte Noreg i VM i ishockey 2006 og VM i ishockey 2009. Han representerte Noreg under Vinter-OL 2010 i Vancouver, Vinter-OL 2014 og Vinter-OL 2018.

## Kjelder

*
Seth Wescott

**Seth Wescott** () er ein snøbrettkøyrar frå Nord-Carolina i USA. Wescott har delteke i to vinter-OL, i 2006 og 2010, og har ein olympisk gullmedalje frå kvar av dei i snowboardcross.

## Bakgrunnsstoff
*
*Seth Wescott Offisiell heimeside
Mike Robertson

**Mike Robertson** ()  er ein canadisk snøbrettkøyrar som held til i Edmonton i Alberta. Robertson representerte Canada I Vinter-OL 2010 der han hamna på andreplass i snøowboardcross.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* CTV Olympic profil
* Canada Snowboard profil
Tony Ramoin

**Tony Ramoin** () er ein fransk snøbrettkøyrar. Han representerte Frankrike under Vinter-OL 2010, der han hamna på ein tredjeplass i snowboardcross.

## Bakgrunnsstoff
*
Dan Jansen

**Dan Jansen** () er ein tidlegare skøyteløpar frå  West Allis i Wisconsin i USA. 

Før OL 1988 i Calgary var Jansen blant gullfavorittane på 500 og 1000 meter. Nokre timar før starten på 500-meteren fekk Jansen ein telefon med beskjed om at søstera hans var i ferd med å døy av leukemi. Nokre få timar etter at han hadde snakka med søstera, fekk han beskjeden om at ho var død. Same kvelden fall Dan Jansen under 500-meterløpet, og seinare i leikane fall han igjen på 1000 meter.

Under OL i Albertville 1992 var Dan Jansen igjen favoritt. Året før hadde han sett verdsrekord på 500 meter. Men også dette OL vart mislykka, med ein fjerdeplass på 500 meter og 26. plass på 1000 meter.

OL på Lillehammer i 1994 skulle bli Jansens siste sjanse til å vinne ein olympisk medalje. Mellom 1992 og 1994 var Jansen den einaste som hadde gått 500 meter under 36 sekund, ein prestasjon han hadde gjenteke fire gonger. På Lillehammer kom Dan Jansen på ein åttandeplass på 500 meter, og det såg ut til at han skulle bli utan olympisk medalje. På 1000 meter, fekk Jansen endeleg revansj og tok gull og sette ny verdsrekord. Medaljen dedikerte han til den avdøde søstera si. Dan Jansen vart innlemma i United States Olympic Hall of Fame i 2004.

## Bakgrunnsstoff
*Biografi fra ESPN Classic
*The Dan Jansen foundation
Egil Olsen

**Egil Roger Olsen**, kjend som **Drillo** () er ein tidlegare landslagsspelar i fotball og den mest suksessrike trenaren til det norske herrelandslaget. Han har òg vore landslagstrenar for Irak.
Gro Kvinlog

**Gro Kvinlog** () er ein norsk freestyleutøvar som representerer Hemsedal IL. I 2005 kom ho på ein sjuandeplass i VM i skicross i Finland. 

## Karriere
I 2010 representerte ho Noreg for første gong i OL, 33 år gammal. Ho deltok i skicross under vinter-OL 2010.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*Profil hjå Vancouver2010.com
*[http://www.hallingdolen.no/tema/signaturen/article113505.ece Intervju i Hallingdølen, 29. januar 2010
Hamsunsenteret

**Hamsunsenteret** på Presteid i Hamarøy er eit kultursenter som har til formål å presentere livet og forfattarskapet til nobelprisvinnaren Knut Hamsun. Hamsunsenteret vert drive av Nordlandsmuseet. Byggherre for Hamsunsenteret var Nordland fylkeskommune.

Ideen om å etablere eit Hamsunsenter på Hamarøy vart lansert sist på 1980-talet. Frå rundt 1980 hadde det lokalt vore arbeidd for å profilere Hamsund og Hamarøy som staden der Knut Pedersen, seinare Knut Hamsun, voks opp. Det har vore arrangert Hamsundagar med sterk litterturfagleg profil annakvart år, og barndomsheimen hans på Hamsund har fungert som eit lite museum. Saman etablerte Hamarøy kommune og Nordland fylkeskommune eit aksjeselskap som skulle arbeide for å realisere målet om eit internasjonalt Hamsunsenter.

Senteret er teikna av den amerikanske arkitekten Steven Holl og stod ferdig 4. august 2009. Etter opninga vart tårnbygget stengt for publikum; det vart gjenopna i juni 2010 med ei stor utstilling om Knut Hamsun og forfattarskapen hans. Senteret har no full heilårsdrift. Direktør for Hamsunsenteret er Bodil Børset.

Kostnadene ved bygging av senteret var 142 millionar kroner, 22 millionar meir enn budsjettert. Byggeleiinga har fått sterk kritikk frå opposisjonen i fylkestinget.

Hamsunsenteret vart heidra med Petter Dass-medaljen i 2010 som ei oppmuntring og støtte i den store oppgåva dei har framfor seg for å gje Knut Hamsun og Hamsunsenteret den posisjonen dei fortener i norsk kulturliv. Hamsunsenteret har også fått fleire nasjonale og internasjonale arkitekturprisar, og i 2011 fekk Hamsunsenteret Statens Byggeskikkpris.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Bilete frå NRK
* Mediearkiv frå Hamsunsenteret
* Hamsunsenteret sin ofisielle nettstad
* Steven Holl Architects
* Hamarøy Kommune
Citius, altius, fortius

**Citius, altius, fortius** – latin for  «raskare, høgare, sterkare» – er det offisielle valspråket for dei olympiske leikane. 

Pierre de Coubertin lanserte dette mottoet for den internasjonale olympiske komiteen I 1894.  Det vart introdusert som offisielt OL-valspråk til sommarleikane i 1924.
Lampay

**Lampay** er ei folketom tidvassøy i Loch Dunvegan, utanfor nordvestkysten av Skye i Skottland.

Mellom Lampay og Skye ligg det vesle sundet An Doirneil. Ho ligg ikkje langt frå Claigan. Øya er dobbelt så stor ved lågvatn som ved høgvatn. Lampay ligg òg sør for Isay.


Lampay.jpg|Myrområde på Lampay.
Lampayrocks.jpg|Klipper sørvest på Lampay.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lampay|Lampay]]» frå ,  den 16. februar 2010.*
Kvenvær kommune

:*Sjå også [[tettstad]]en *'Kvenvær**.''

**Kvenvær''' er ein tidlegare kommune på øya Hitra i Sør-Trøndelag. Kommunen var ein del av Hitra formannskapsdistrikt då dette blei oppretta i 1837, og som då omfatta dei noverande Hitra kommune og Frøya kommune. 1. januar 1877 blei Frøya utskild som eigen kommune. Kvenvær blei skild ut frå Hitra 1. januar 1913. Kvenvær hadde då 1.157 innbyggjarar.

1. januar 1964 blei Kvenvær slått saman med Fillan kommune, Hitra kommune og Sandstad kommune til den nye Hitra kommune. Kvenvær hadde ved samanslåinga 840 innbyggjarar.
Marte Høie Gjefsen

**Marte Høie Gjefsen** () er ein norsk freestyleutøvar frå Lillehammer. Ho representerer Lillehammer Skiklubb. 

## Karriere
Gjefsen fekk NM-gull i frestylegreina skicross i 2009. I 2010 deltok ho i sitt første OL, då ho konkurrerte i skicross under vinter-OL 2010.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Tidvassøy

Ei **tidvassøy** er eit stykke land som er forbunde til fastlandet ved lågvatn og som er ei øy ved høgvatn. Mange tidvassøyar har vore heilage stader, som Lindisfarne i Northumberland, St Michael's Mount i Cornwall og Mont Saint Michel med benediktinarklosteret i Normandie. Mange av dei har hatt festningar, sidan dei har vore lette å forsvare. 

## Tidvassøyar
### Asia
*Jindo og Modo sørvest i Sør-Korea

### Amerika
#### Canada
*Minister's Island i New Brunswick i Canada
*Micou's Island i St. Margarets Bay i Nova Scotia i Canada

#### USA
*Bar Island i Maine
*High Island i New York
* Long Point Island i Harpswell i Maine
*Cana Island Lighthouse i Wisconsin
*Battery Point Light i California
*Camano Island i Puget Sound i Washington

### Europa
#### Frankrike
*Mont Saint Michel i Normandie i Frankrike
*Île de Noirmoutier i Vendée i Frankrike

#### Tyskland/Danmark
* Halligen i Dei nordfrisiske øyane, Tyskland/Danmark
* Mandø på vestkysten av Danmark. 

#### Irland
* Omey Island i Connemara i County Galway i Connacht
* Coney Island nær Rosses Point i County Sligo

#### Storbritannia

*Baleshare i Ytre Hebridane i Skottland
*Brough of Birsay i Orknøyane i Skottland
*Burgh Island i Devon i England
*Chapel Island i Cumbria i England
*Cramond Island i Edinburgh i Skottland
*Davaar Island bær Campbeltown på Kintyrehalvøya i Skottland
*Erraid utanfor Isle of Mull i Skottland
*Gugh i Scillyøyane i Great Britain 
*Hilbre Island i River Dee-estuaret mellom Nord-Wales og den engelske Wirralhalvøya
*Llanddwyn Island utanfor Anglesey i Nord-Wales
*Lindisfarne i Northumberland i England
*Northey Island i Essex i England
*Oronsay i Indre Hebridane i Skottland
*Osea Island i Essex i England
*Rough Island utanfor Rockcliffe i Dumfries & Galloway i Skottland
*Sheep Island i Cumbria i England
*St Michael's Mount i Cornwall i Great Britain
*St Mary's Island i North Tyneside i England
*Sully Island i Vale of Glamorgan i Wales
*Worm's Head utanfor Gower i Wales

#### Kroneigedomar
*Lihou ved Guernsey, ei av Kanaløyane

## Sjå òg
*Øy
*Holme

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tidal island|Tidal island]]» frå ,  den 16. februar 2010.*
Tord Asle Gjerdalen

**Tord Asle Gjerdalen** () er ein norsk langrennsløpar. Han går for klubben Holeværingen. Gjerdalen har ein fjerdeplass frå Tour de Ski 2007/08 som beste resultat.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 2005: Nr 5 på 15 km på Lillehammer
*Ski-NM 2006: Sølvmedalje på 50 km i Vadsø
*Ski-NM 2007: Nr 5 på 30 km i Meråker
*Ski-NM 2008: Nr 11 på 30 km i Trondheim
*Ski-NM 2009: Gullmedalje på 30 km på Gjøvik
*Ski-NM 2010: Gullmedalje på 30 km i Stokke
*Ski-NM 2011: Bronsemedalje på 30 km i Tromsø
*Ski-NM 2012: 
*Ski-NM 2013: Nr 4 både på 15 km og 30 km på Vang 
*Ski-NM 2014: Nr 5 på 15 km i Molde
*Ski-NM 2015: Nr 6 både på 15 km og 30 km på Røros
*Ski-NM 2016:
*Ski-NM 2017:
*Ski-NM 2018:
*Ski-NM 2019:

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Pål Grotnes

**Pål Grotnes** () er ein norsk ishockeyspelar frå Lørenskog som er spelar som målvakt hjå Stjernen Hockey og Noregs herrelandslag i ishockey. Under verdsmeisterskapet i ishockey i 2008, vart Grotnes kalla "the Carpenter" av den kanadiske pressa, etter at dei oppdaga at han jobba som snikkar ved sida av ishockeykarriera.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
Johnny Hide

**Johnny Palmar Hide** () er ein norsk pop-musikar frå Gjerdsvika på Sunnmøre. Han starta opp bandet Number Seven Deli på starten av 1990-talet. Han deltok i Melodi Grand Prix 2010, og klarte å kome til sistesjansen, men vart slått ut der.
Lismore i Skottland

**Lismore** (skotsk-gælisk *Lios Mòr*) er ei øy i Indre Hebridane i Skottland som er delvis gælisk-talande. Ho er ei frodig, lågtliggande øy som ein gong var eit stort senter for keltisk kristendom med eit kloster grunnlagt av St. Moluag og sete for biskopen av Argyll. 

## Geografi
Lismore ligg i Loch Linnhe, nordaust for Mull i Argyll and Bute. Nesten heile øya består av dalradisk kalkstein, og har eit rikt jordsmonn med mykje tre og kratt.

Øya har to båtsamband til fastlandet, ei bilferje til Oban og ei passasjerferje frå nordenden av øya til Port Appin.  
Lismore fyr, bygt av Robert Stevenson, ligg på den vesle øya Eilean Musdile i sørvest. 

## Historie

Lismore har vorte kraftig avfolka sidan 1800-talet, som mange av øyane i Hebridane. I 1845 budde her 1430 innbyggjarar, og i 1971 berre 180. I 2001 var det 146 innbyggjarar, og 45 % av desse var over 60 år gamle. Dette gjer ho til den skotske øya med høgast gjennomsnittleg alder.

Jordbruk har alltid vore viktig med dyrking av bygg og havre på 1700- og 1800-talet. I dag vert det drive kveg- og sauehald. 

Tidlegare vart det brytt mykje kalkstein, særleg på vestksyten. 

### St. Moluag

St. Moluag (gammalirsk *Mo-Luóc*) (d. 592) grunnla eit kloster på Lismore. Øya vart eit viktig senter for keltisk kristendom og sete for bispedøme Argyll i mellomalderen. I dag kan det verke merkeleg at ei så isolert øy var eit slikt senter, men på denne tida var sjøvegen den raskaste vegen og Lismore låg midt i leia. Av katedralen på øya står berre koret att. Sidan reformasjonen har koret vorte nytta som ein del av soknekyrkja i Lismore. 

## Galleri

Fil:Eilean Musdile.jpg|Fyret på Eilean Musdile frå Oban til Craignure-ferja.
Fil:Lismore.jpg|Lismore sett frå ferjekaien på fastlandet.
Fil:Lismore Island.jpg|Frå Port Appin med åsane Kingairloch i bakgrunnen
Fil:CastleCoeffinLismore-ARuinedMacDougallStronghold(ColinSmith)Aug1995.jpg|Coeffin Castle i 1995.
Fil:Achadun Castle.jpg|Achanduin Castle på Lismore sett frå Bernera Bay.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lismore, Scotland|Lismore, Scotland]]» frå ,  den 16. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Lismore landskapsprosjekt
*Lismore Historical Society 
*Clan MacLea/Livingstone Society
Ordførarar i Sandstad

**Ordførarar i Sandstad**. Sandstad kommune på Hitra blei oppretta 1. juli 1914. Den blei slått saman med 
Fillan kommune, Hitra kommune og Kvenvær kommune til den nye Hitra kommune med verknad frå 1. januar 1964.

**Ordførarane i kommunen** var:
* Kasper Utsetø 1914–1920
* Ole Larsen Aalmo 1921–1926
* Nils Strøm 1927–1932
* John Aalmo 1932–1941
...
* John Aalmo 1945
* Alf Nesset 1946–1947
* John Aalmo 1948–1955
* Olaf Sivertsen 1956–1963
Parts per million

**Parts per million** eller **ppm** (engelsk for *delar per million*) er ei eining for konsentrasjon. En&nbsp;ppm er lik ei eining per million, altså ein milliondel. På norsk blir anten «ppm» eller «delar per million» brukt.

ppm tilsvarar milliliter per kubikkmeter (ml/m&sup3;) og er i samband med erosjonsintensitet rekna som ppm = tørrvekt/vekt av prøve. Dette vil seie at delane per million er målt i milliondelar som volumeiningar.

Av og til førekjem eininga ppb, *parts per billion*, altså milliarddel.

Uttrykt i prosent er 1&nbsp;ppm = 0,0001&nbsp;%. 

1&nbsp;000 ppm = 1&permil;
10&nbsp;000 ppm = 1%

## ppb
**ppb** er ei forkorting for det engelsk omgrepet *parts per billion*, altså delar per milliard. 

1 ppb = 1/1 000 000 000. 

## Tilhøyrande omgrep
*Fraksjon eller høvetal (dimensjonslaus)
*Prosent (%)
*Prosenteining
*Promille (‰)
*Promilleeining

## Kjelder
*Ppb. (2009, 14. februar). I Store norske leksikon. Henta 16. november 2013 frå http://snl.no/ppb.
Maybe I should have

***Maybe I should have*** er ein islandsk dokumentarfilm frå 2010 av Gunnar Sigurðsson. Ho tek for seg finanskrisa i 2008, og korleis denne ramma Island. 
## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Vevsida til filmen
Little Colonsay

**Little Colonsay** (skotsk-gælisk *Colbhasa Beag*) er ei busetnadslaus øy vest for øya Mull i Skottland. Ho består av søyleforma basalt, på liknande vis som på naboøya Staffa.

Øya er i dag eigd av Michael Hare, 2. vicomte Blakenham, men har ikkje vore busett sidan 1940-åra.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Little Colonsay|Little Colonsay]]» frå ,  den 17. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Lydsystem

Eit **lydsystem** er settet av språklydar som eit einskilt språk utnyttar. Det kan i stor grad karakteriserast som eit *[[system]]*, det vil seie ei «gruppe av mindre einingar som lagar ein samordna eller samverkande heilskap». Ein skil mellom anna mellom *[[konsonant]]system* (eller *konsonantfonemsystem*), *[[vokal]]system* (eller *vokalfonemsystem*) og *[[tonem]]system*.

Når til dømes konsonantfonema i eit språk blir kalla eit *system* – og ikkje berre eit *inventar* – er det nettopp fordi fonema står i særskilde relasjonar til kvarandre. Det kan illustrerast med konsonantsystemet nedanfor, som er vanleg på Søraustlandet:

Legg særskilt merke til dei tjue fonema på grøn bakgrunn:

* Det er fem labiale konsonantar, fem laminale, fem apikale og fem dorsale. Dei fem laminale er skilde frå kvarandre på same måte som dei fem laminale, apikale og dorsale:
* På kvar artikulasjonsstad er det ein ustemd plosiv, ein stemd plosiv, ein nasalm ein frikativ og ein approksimant.

Dette inneber at systemet er *symmetrisk* og *økonomisk*:

* Dei tjue konsonantane er skilde frå kvarandre med eit minimalt tal med distinktive trekk, som blir nytta om att over heile systemet:
* Trekk for artilusjonsstader: labial, laminal, apikal, dorsal.
* Trekk for artikulasjonsmåtar: plosiv, nasal, frikativ, approksimant.
* Trekk for fonasjon: ustemd, stemd.

Det er mogeleg å skilje endå fleire fonem frå kvarandre med desse distinktive trekka, sidan skiljet mellom ustemd og stemd berre er distinktivt ved plosivane, men det er ikkje tilfeldig kvar fonasjonstrekka er utnytta. Her er nokre sterke tendensar i språka i verda:

* Skiljet mellom ustemd og stemd er sjeldan distinktivt ved frikativar utan at det òg er distinktivt ved plosivar, men ikkje omvendt.
* Skiljet mellom ustemd og stemd er sjeldan distinktivt ved nasalar utan at det òg er distinktivt ved plosivar og frikativar, men ikkje omvendt.

## Fotnotar
Ustemd språklyd

Ein **ustemd språklyd** er ein språklyd, som regel ein konsonant, som  blir uttala *utan* vibrasjon i stemmebanda (også kalla *stemmelippene*). Ein språklyd uttala *med* stemmebandsvibrasjon er derimot stemd. Det norske ordet *språklyd* (uttala [²spɾoːkˌlyˑd] mellom anna på Søraustlandet) har dei stemde språklydane [ɾ oː l yˑ d] og dei ustemde språklydane [s p k].

Teiknet for ein ustemd språklyd i Det internasjonale fonetiske alfabetet (IPA) er [].
Fillan kommune

**Fillan** er ein tidlegare norsk kommune på øya Hitra i tidlegare Sør-Trøndelag fylke. Kommunen var ein del av Hitra formannskapsdistrikt då dette blei oppretta i 1837 og som då omfatta noverande Hitra kommune og Frøya kommune. 1. januar 1877 blei Frøya utskild som eigen kommune. Fillan blei skild ut frå Hitra som eigen kommune med 2&nbsp;241 innbyggjarar 1. januar 1886.

1. juli 1914 blei Fillan kommune delt. Sandstad kommune, med 947 innbyggjarar blei skild ut som eigen kommune. Fillan hadde 1.543 innbyggjarar etter frådelinga.

1. januar 1964 blei Fillan, som då hadde 1&nbsp;759 innbyggjarar, slått saman med kommunane Hitra, Kvenvær og Sandstad til den nye Hitra kommune.
Laminal språklyd

Ein **laminal språklyd** er ein konsonant som blir uttala med innsnevring mellom lamina (tungebladet) og munntaket. Eit døme er konsonantane [t̻], [d̻], [n̻] og [s̻] i austnorsk, trøndsk og nordnorsk uttale av ordet *student*. [ ̻] er det diakritiske teiknet for *laminal*.
Labial språklyd

Ein **labial språklyd** blir uttala med innsnevring mellom labium (underleppa) og overleppa eller overtennene. Eit døme er [p] og [f] i det norske ordet *paff*.
Approksimant

Ein **approksimant** er ein språklyd som blir uttala med så veik innsnevring mellom to artikulatorar at det ikkje oppstår friksjon som kan høyrast. I fonemsystemet nedanfor står approksimantane på grøn bakgrunn:
Flikk

Ein **flikk** er ein konsonant som blir uttala ved at ein nedre, aktiv artikulator slår eitt kortvarig slag mot  ein øvre, passiv artikulator og så blir dregen raskt tilbake. Eit døme er apikal flikk, som blir skriven med IPA-symbolet [ɾ] og som blir uttala ved at apex (tungespissen) slår raskt mot alveoli. [ɾ] er vanleg i norsk «r-lyd», mellom anna i austlandsk og trøndsk og i mange nordnorske dialektar. 

## Sjå òg
* vibrant
Borgund kommune i Møre og Romsdal

:*For den tidlegare kommunen i Sogn og Fjordane med same namnet, sjå [[Borgund i Sogn]].*

**Borgund kommune** er ein tidlegare kommune i Møre og Romsdal fylke oppretta som Borgund formannskapsdistrikt i 1837. Området som utgjorde kommunen er no delt mellom Giske, Haram, Sula og Ålesund. Kommunen omfatta fleire øyar, som Ellingsøya, Giske, Humla, Sula og delar av Uksenøya, Hessa og Nørvøya. Namnet «Borgund» er sett saman av *borg* som tyder 'borg, bygdeborg' og *-und*, 'rik på'. 

## Soge

Arkeologiske utgravingar har vist busetjing på staden frå 1000-talet av, truleg av bymessig art på 1200-talet. Borgund hadde tre, kanskje fire kyrkjer i mellomalderen. Borgund steinkyrkje står framleis. Borgund kaupang ved kyrkja var den viktigaste handelsstaden for Giskeætta. På 1300- og 1400-talet gjekk busetjinga tilbake. 

Borgund kommune blei oppretta i 1837 og delt allereie i 1849 då Skodje kommune med 2&nbsp;170 innbyggjarar blei skild ut som eigen kommune. Borgund hadde etter dette 4&nbsp;461 innbyggjarar.

1. januar 1908 blei kommunen igjen delt då Giske kommune med 1&nbsp;708 innbyggjarar blei skild ut. Borgund hadde 6&nbsp;734 innbyggjarar etter frådelinga. 1. januar 1916 blei det gjennomført ei grenseregulering som gav Borgund ein del av Skodje kommune med 14 innbyggjarar.

1. juli 1958 blei eit område i Hareid kommune med 68 innbyggjarar overført til Borgund. 1. januar 1965 blei delar av Borgund med 1&nbsp;191 innbyggjarar, Grytastranda, Søvik og Gamlem med øyane vestanfor, slått saman med det meste av Haram og Vatne kommunar til den nye Haram kommune.

1. januar 1968 blei resten av Borgund med då 20&nbsp;132 innbyggjarar slått saman med Ålesund kommune. Borgund kommune var på dette tidspunktet den største kommunen i Møre og Romsdal i folketal. Dåverande Ålesund kommune hadde 18&nbsp;457 innbyggjarar. Den nye storkommunen Ålesund fekk etter samanslåinga 38&nbsp;589 innbyggjarar.

1. januar 1977 blei øya Sula som tidlegare var ein del av Borgund, og som no hadde eit  folketal på 6&nbsp;032, delt frå Ålesund og etablert som eigen kommune. Etter delinga hadde Ålesund kommune 34&nbsp;639 innbyggjarar.

### Folketalsutvikling
I 1963 passerte Borgund kommune Ålesund kommune i folketal, og var dermed den største kommunen i Møre og Romsdal etter folketal ved kommunesamanslåinga i 1968.

**Folketalsutvikling for tidlegare Borgund kommune frå 1908 til 1965:**

*<sup>a</sup>Dette talet omfattar ikkje eit område som var del av [[Hareid kommune]] fram til 1958, då det vart overført til Borgund kommune. Dette området hadde då 68 innbyggjarar.*

*<sup>b</sup>Dette talet omfattar ikkje eit område som var del av [[Skodje kommune]] fram til 1916, då det vart overført til Borgund kommune. Dette området hadde då 14 innbyggjarar.*

## Fotnotar
Grytastranda

**Grytastranda** er ei bygd med ca. 550 innbyggjarar på nordsida av Grytafjorden i Ålesund kommune i Møre og Romsdal. Grytastranda strekkjer seg mellom Hamnsund i vest til Slyngstad i aust og omfattar dei opphavlege gardane Uggedal, Engeset, Gryta, Holmeset, Urkedal, Gjerset, Årset og Krogset.

Grytastranda ligg solvendt og lunt til, og byr dermed på gode tilhøve for gartneri. Her blir dyrka både tomat, agurk og jordbær.

Grytastranda har lange tradisjonar innan fiske, og er i dag eit av dei områda fiskerinæringa står sterkast i Haram kommune. Fleire moderne fiskebåtar som driv fiske i fjerne farvatn høyrer heime her, og dei fleste har sine eigne kaianlegg og sjøbuer langs stranda. Det finst også to fiskeforedlingsanlegg på stranda.
 
Dei fleste som bor på Grytastranda er er likevel pendlarar, med arbeid i nabobygder som Søvik eller lenger unna. 

Grytastranda har eigen barneskule på Gryta med ca. 40 elevar, og her er barnehage på Gjerset.

Idrettslag: Norborg IL

Riksveg 659 kjem austfrå til kryss på Slyngstad der den svingar nordover mot Brattvåg. Fv146 held fram frå Slyngstad utover langs stranda til Hamnsund og vidare til Søvika. 

## Bakgrunnsstoff
* Grytastranda barneskoles hjemmeside 
* Grytastranda bygdelag sin hjemmeside
Vigra kommune

**Vigra** er ein tidlegare kommune i Møre og Romsdal fylke. Kommunen var ein del av Haram kommune fram til 1. januar 1890. Då blei kommunen skild ut som eigen kommune, med namnet Roald herad. Kommunen hadde ved opprettinga 794 innbyggjarar. 1. januar 1919 blei namnet endra til Vigra herad. Kommunen omfatta øya Vigra.

1. januar 1964 vart herada Vigra og Giske slått saman til Giske kommune. Vigra kommune hadde ved samanslåinga 1.569 innbyggjarar.

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for tidlegare Vigra kommune frå 1890 til 1964:**

## Fotnotar
Longay

**Longay** (skotsk-gælisk *Longaigh*) er ei lita folketom øy i Skottland, like utanfor kysten av Isle of Skye, nord for Pabay og aust for Scalpay.

I 1971 gjekk postbåten «Loch Seaforth» på grunn ved øya, men fekk berre minimal skade.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Longay|Longay]]» frå ,  den 17. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
MacCormaig Isles

**MacCormaig Isles** er nokre småøyar sør for Danna i Indre Hebridane i Skottland.

MacCormaig-øyane ligg ved innløpet til Loch Sween og den kraftige tidvasstraumen i Sound of Jura. I lag med Ulva og Danna dannar dei eit Site of Special Scientific Interest (SSSI, stad av særskild vitskapleg interesse). Øyar i øygruppa er: 
* Carraig an Daimh 
* Corr Eilean
* Eilean Gamhna
* Liath Eilean
* Eilean Mòr
* Sgeir Bun an Locha
* Sgeir Dhonncha
* Dubh Sgeir

Eilean Mòr er eigd av Scottish National Party. Kapellet frå 1100-talet som står på øya er tileigna St. Cormac (d.640).

Øyane er eit populært område for kajakkpadling. 

## Galleri

Fil:Eilean Mor Anchorage.jpg| Eilean Mòr
Fil:Eilean Mor Chapel.jpg|Eilean Mòr kapell
Fil:Eilean Mor.jpg|Eilean Mòr mot Jura


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:MacCormaig Isles|MacCormaig Isles]]» frå ,  den 17. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Eresfjord og Vistdal

**Eresfjord og Vistdal** kommune er ein tidlegare kommune i Møre og Romsdal, som i dag er del av Nesset kommune. Bygdene Eresfjord og Vistdal ligg ved Langfjorden og Eresfjorden i Romsdal. Fylkesveg 660 går gjennom begge bygdene.

Kommunen blei oppretta 1. januar 1890 då Nesset kommune blei delt i to. Kommunen hadde ved etableringa 2155 innbyggjarar.

1. januar 1964 blei Eresfjord og Vistdal kommune igjen slått saman med Nesset kommune. Eresfjord og Vistdal hadde ved samanslåinga 1289 innbyggjarar.

### Folketalsutvikling
**Folketalsutvikling for tidlegare Eresfjord og Vistdal kommune frå 1890 til 1964:**

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Historiske arkiv etter Molde kommune, Bolsøy kommune, Eresfjord og Vistdal kommune og Nesset kommune på Arkivportalen
Jan Bos

**Jan Bos** ()  er ein nederlandsk skøyteløpar og syklist. I 1998 vart han verdsmeister  i sprint under VM på skøyter i Berlin, samstundes som han hamna på andre plass på 1000 meter under Vinter-OL I Nagano. Fire år seinare vann han nok ei gong sølv på same distansen, bak landsmannen Gerard van Velde.

I 2004 deltok Jan Bos i lagsprint under Sommar-OL i Athen saman med broren Theo Bos, som fekk sølv på den individuelle sprinten. Brørne hamna på ein sjette plass, etter å ha bli slått av Japan.

## Bakgrunnsstoff
*
Renate Groenewold

**Renate Groenewold** () er ein nederlandsk skøyteløpar. Groenewold vann sølv på 3000 meter under Vinter-OL i Salt Lake City i 2002, og oppnådde same plasseringa på distansen fire år seinare i Torino.

## Bakgrunnsstoff
*
Jochem Uytdehaage

**Jochem Simon Uytdehaage** () er ein nederlandsk skøyteløpar som under Vinter-OL i Salt Lake vart olympisk meister både på 5000 m og 10000 m, i tillegg til at han fekk sølv på 1500 m. Same året vart han tildelt Oscarstatuetten av Oslo Skøiteklub.
RS «Andreas Aarø»

**RS 36 «Andreas Aarø»** var den første norske redningsskøyta med motor. Ho vart bygd hjå K. Christensen & co. i Risør. Båtbyggaren tilpassa Colin Archer sine teikningar av russiske redningsskøyter frå 1902 og motorteikningar Archer gjorde under planlegging av RS «Vardø» (RS 22) til bygginga av den nye skøyta. Skroget vart gjort fyldigare og jernkjølen trekt noko lenger fram enn på dei tidlegare skøytene. Det vart innsett ein 50/80 HK Wichman semidiselmotor. Den toblada propellen kunne stillast i nøytral stilling når skøyta segla.

RS 36 fekk namn etter Andreas Aarø frå Oslo. Han var opphavleg frå Molde. Han stod bak finansieringa 

Motoriseringa av «Andreas Aarø» var så vellukka at det etter dette berre vart bygd skøyter med motor. Det synte seg likevel at ho vart liggande noko tungt i vatnet. Dei neste skøytene vart bygd etter andre teikningar. 

RS «Andreas Aarø» vart seld av Redningsselskapet i 1965.

## Kjelder
* Bjørn Fossen: *Hundre år med redningsskøyta*. Grøndahl og Dreyers Forlag 1994
Mingay

**Mingay** er ei lita øy i Indre Hebridane utanfor Skye og Isay.

I lag med Isay og Loch Dunvegan har ho status som *[[Special Area of Conservation]]* (særskild verneområde) på grunn av sel som ynglar her. 

Øya består av basalttisk lava med skiver og kvarts.

Mingay ligg aust i Loch Dunvegan. Ho ligg sør for Ardmore Point og vest for Waternish, begge på Skye. 

Øyanamnet har norrønt opphav, som mange av stadnamna på Skye og Isay. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mingay|Mingay]]» frå ,  den 18. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Muck i Skottland

**Muck** (skotsk gælisk *Eilean nam Muc*) er ei øy i Hebridane på vestkysten av Skottland. Muck er den minste av dei fire større øyane i øygruppa Small Isles, med eit areal på 5,59 km². Øya ligg sørvest for Eigg, nordvest for halvøya Ardnamurchan og nordaust for Coll. Det høgaste punktet på øya er **Beinn Airein** sørvest på øya, 137 meter over havet.

Ved folketeljinga i 2001 var det registrert 30 fastbuande på øya. Dei aller fleste av desse budde i landsbyen Port Mòr søraust på øya. Det er òg ein busett gard ved *Gallanach* nord på øya. Muck har dagleg ferjesamband til Mallaig på fastlandet og dei andre busette øyane i Small Isles: Eigg, Rùm og Canna/Sanday. I sommarsesongen er det òg båtsamband til Arisaig på fastlandet.

Muck er kjent for den store bestanden av sel. I farvatna rundt Muck er det mange niser.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Muck (Skottland)|Muck (Skottland)]]» frå ,  den 18. februar 2010.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Isle of Muck
* http://www.islemuck.com/history.htm Historia til Isle of Muck
Lunga i Firth of Lorn

**Lunga** (norrønt *Langaey*) er ei øy i øygruppa Slate Islands i Indre Hebridane på vestkysten av Skottland. Ho er den vestlegste av dei større øyane i Slate Islands og ligg i Firth of Lorn like nord for Scarba og vest for Luing. Vest for Lunga ligg holmane Garvellachs.

Namnet Lunga kjem av det norrøne *Langaey*, som kan tyda langskip-øya. Andre stadnamn på øya har gælisk opphav.

Øya er 2,54 km² og den fjerde største av Slateøyane etter Luing, Seil og Shuna. Med til reknar ein òg holmane Fiola an Droma, Eilean Iosal, Fiona Meadhonach og Rubha Fiola, sjølv om desse er tidvassøyar ved høgvatn. Det høgaste punktet på Lunga er Bidean na h-Iolaire (gælisk for «Ørnetoppen») som er 98 meter over havet. Rundt Lunga ligg fleire mindre holmar og skjer, mellom dei Belnahua, Eilean Dubh Mor og Fladda i nordvest og  *Guirasdeal* i sørvest. Det ureine farvatnet og sterk tidvasstraum gjer farvatnet rundt Lunga vanskeleg å navigere i. Mellom Lunga og Scarba går den sterke tidvasstraumen Bealach a' Choin Ghlais (‘den gråe hunden-passet’), der straumen kan nå ein styrke på opp mot åtte knop. Straumen vert òg kalla *vesle Corryvreckan* etter den større malstraumen Corryvreckan mellom Scarba og Jura.

Det er busetnad både på austsida av sjølve Lunga og på Rubha Fiola, den einaste faste busetnaden er knyt ttil eit aktivitetssenter på Rubha Fiola. Det høgaste folketalet som er registrert på øya er 29 innbyggjarar i 1794, folketalet gjekk ned utover 1800-talet og øya hadde ikkje fast busetnad på 1960- og 1970-talet. Ved folketeljinga i 2001 var det registrert 7 innbyggjarar på Lunga. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lunga (Firth of Lorn)|Lunga (Firth of Lorn)]]» frå ,  den 18. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Gunnar Fant

**Carl Gunnar Michael Fant** () var ein svensk lingvist, sivilingeniør og professor ved Kungliga tekniska högskolan i Stockholm.

Fant blei verdskjend for forskinga si på talesyntese og sambandet mellom artikulatorisk fonetikk og akustisk fonetikk.

Gunnar Fant tok sivilingeniøreksamen i elektroteknikk 1945. Eksamensarbeidet hans galdt akustikken til menneskerøysta. Etter eksamen heldt han fram med dette arbeidet, fyrst ved Ericsson, seinare ved Massachusetts Institute of Technology (MIT). Han var med og skapte talekommunikasjonsinstituttet ved Kungliga tekniska högskolan (den noverande *Institutionen för Tal, Musik och Hörsel*), den gongen eitt av svært få i sitt slag i verda. Han var professor i taleoverføring ved Kungliga tekniska högskolan i åra 1966-1987 og deretter professor emeritus.

Arbeidet til Fant førte til ein ny æra i talesynteseen. I 1952 publiserte han, i lag med Roman Jakobson og Morris Halle, ei bok der teorien om fonetiske særdrag blei lagde fram for fyrste gong.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Nettstad for Gunnar Fant
*Lydklypp frå Dennis Klatt: Review of text-to-speech conversion for English
Persepsjon

**Persepsjon** er eit omgrep innan  psykologi og kognitiv vitskap som viser til oppfatting, tolking og organisering av sanseinntrykk. Ei mengd medvitne og umedvitne prosessar er involverte i forvandlinga av sanseinntrykk til meiningsfull informasjon. 

## Etymologi
Ordet *persepsjon* kjem av latin *perceptiō*, som Steinnes og Vandvik (1965) set om med **1** 'innhausting', **2** (overført) 'sannkjenning, skjøn', i fleirtal 'omgrep'. *Perceptiō* er eit verbalsubstantiv danna av verbet *percipiō*, som tyder **1** 'fange, fate; (biletleg) hauste, få', **2** 'ta opp, eigne til seg; (overført) gripe, fylle', **3** 'gå, anse, leggje merke til', **4** 'eigne til seg, lære; pf. kjenne, vite', **5** 'skjøne; næme'.

Adjektivet *perseptuell* blir nytta om det som gjeld persepsjon. 

## Kjelder
*
*Steinnes, Asgaut og Eirik Vandvik 1965. *Latinsk ordbok*. Andre utgåva. Oslo: Det Norske Samlaget.
Morfologisering

**Morfologisering** er det språklege fenomenet at noko – som ein diakron prosess – blir meir morfologisk. Nemninga blir mellom anna nytta om det fenomenet at ei allofonisk veksling går over til å bli ei morfologisk veksling, som illustrert i dømet nedanfor.

## Døme
Urnordisk hadde dette systemet av vokalfonem i trykksterk staving:

Urnordisk fekk på eit tidspunkt ein allofonisk regel som kan formulerast slik:

* **V → [–bakre] / __ C₀ [–bakre]**
* (Ein vokal V blir realisert som [–bakre] (= fremre) når V er følgd av ein lyd L som er [–bakre], eventuelt med ein eller fleire konsonantar mellom V og L.)

Dette innebar mellom anna at vokalfonema **u uː oː a aː** blei realiserte som [y yː øː æ æː] i omgjevnaden "/ __ C₀ [–bakre]". Det urnordiske substantivet **foːtuR** 'fot' hadde mellom anna desse bøyingsformene, her attgjevne i fonemisk og fonetisk transkripsjon:

* Nominativ eintal: **foːtuR** [ˈfoːtuR]
* Nominativ fleirtal: **foːtiR** [ˈføːtiR]

Vekslinga mellom [oː] og [øː] er her allofonisk, sidan ho er føreseieleg ut frå den fonologiske omgjevnaden. I overgangen frå urnordisk til norrønt fall korte vokalar i trykkveik staving, og **R** blei til **r**:

* Urnordisk **foːtuR** [ˈfoːtuR] > norrønt **foːtr**
* Urnordisk **foːtiR** [ˈføːtiR] > norrønt **føːtr**

Skiljet mellom [oː] og [øː] blei halde ved lag, men sidan dei trykkveike vokalane **u** og **i** hadde falle bort, blei no skiljet mellom [oː] og [øː] distinktivt eller fonemisk. I urnordisk var det suffiksa **-uR** og **-iR** som skilde nominativ eintal av **foːtuR** frå nominativ fleirtal frå kvarandre, men i norrønt var suffiks blitt like, medan skiljet mellom nominativ eintal og nominativ fleirtal kom fram gjennom rotvokalen – **oː** i den fyrste forma, **øː** i den andre.

Med andre ord har skiljet mellom [oː] og [øː] gått over frå å vere eit reint fonologisk fenomen i urnordisk til å få ein morfologi funksjon i  norrønt:

* **Skiljet har gått gjennom ei ''morfologisering''.**
## Fotnotar
Professor emeritus

**Professor emeritus** (av latin 'uttent') er ei nemning for ein professor som har avslutta sitt tilsettingsforhold ved ein lærestad, men som enno har ein fagleg tilknyting til lærestaden. 

Avgåtte professorer kan bruke tittelen *professor emeritus* (m), ev. *professor emerita* (f), sidan professortittelen ikkje berre er ein stillingstittel, men òg ein tittel som viser til ein fagkompetanse. Mange pensjonerte *professor emeriti* (pl.) har kontor på lærestaden og utgjer ein fagleg ressurs som kan utnyttast på ulikt vis.

## Sjå òg
*''emeritus'' og ''emerita''
Nave Island

**Nave Island** er ei øy nord for Islay ved innløpet til Loch Gruinart i Indre Hebridane. Øya er ikkje folkesett. 

Det høgaste punktet på Nave Island ligg 34 meter over havet. 

## Historie
«Nave» er engelsk for 'kyrkjeskip'. Som namnet indikerer, har øya ei kyrkjeleg tilknyting, og går truleg tilbake til asketiske munkar og eremittar kjend som Céile Dé/Culdee.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nave Island|Nave Island]]» frå ,  den 19. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ornsay

**Ornsay** er ei lita tidvassøy aust for Sleathalvøya på Isle of Skye i Indre Hebridane i Skottland. 

Ornsay skjermar den naturlege hamna ved landsbyen Isleornsay. Ornsay fyr står på naboøya, Eilean Sionnach. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ornsay|Ornsay]]» frå ,  den 19. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Oronsay i Indre Hebridane

**Oronsay** (skotsk-gælisk *Orasaigh*), stundom skrive *Oransay* av lokalsamfunnet, er ei lita tidvassøy sør for Colonsay i dei Indre Hebridane i Skottland. Ho har eit areal på litt over fem kvadratkilometer. 

 Det høgaste punktet på øya er Beinn Orasaigh på 93 meter over havet. Ho er knytt til Colonsay via ein banke som kjem til syne ved lågvatn (kalla An Traigh, 'The Strand') som består av sand og mudderflater. I 2001 var det registrert fem innbyggjarar på øya, som alle budde på garden ved Oronsay priorinnekloster. Skjera og holmane Eilean nan Ròn (Seal Island) i sørvest er eit viktig yngleområde for gråsel. For å bevare bestandane av alpekråke og åkerrikse har Oronsay og sørenden av Colonsay status som *[[Special Protection Area]]* (særskild verneområde) sidan desember 2007.

Det er to teoriar om opphavet til namnet frå . Namnet kan ha tydd *Oran si øy*. St. Oran grunnla klosteret på øya i 563. Det kan òg ha kome frå det norrøne *Örfirisey* som tyder «fjøreøya».

## Arkeologi
Øya er mest kjend for Oronsay priorinnekloster frå 1300-talet. Det låg truleg på same stad som klosteret frå 563 og Oronsay-krossen, som opphavleg vart skoren ut på Iona. Klosteret var lite, men har ein av dei mest komplette (delvis restaurerte) klosterhagane av alle dei skotske mellomalderklostera. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Oronsay i Indre Hebridane|Oronsay i Indre Hebridane]]» frå ,  den 19. februar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Haswell-Smith, Hamish (2004). *The Scottish Islands*. Edinburgh: Canongate. ISBN 1841954543.
* Watson, W.J. (2004) *The History of the Celtic Place-names of Skottland.* Reprinted with an introduction by Simon Taylor. Edinburgh. Birlinn. ISBN 1-84158-323-5
*
Albumet Jackson C. Frank

**Jackson C. Frank** er det sjølvtitulerte albumet til Jackson C. Frank som vart gjeve ut i 1965. Det er produsert av Paul Simon, og både Art Garfunkel og Al Stewart var til stades under innspelinga, som vart unnagjort på mindre enn tre timar.

«Blues Run The Game» har vorte innspelt av fleire artistar, dei mest kjende er kanskje Simon and Garfunkel, Counting Crows, Bert Jansch, og Nick Drake

## Sporliste
# «Blues Run The Game»
# «Don't Look Back»
# «Kimbie»
# «Yellow Walls»
# «Here Come the Blues»
# «Milk and Honey»
# «My Name Is Carnival»
# «I Want To Be Alone»
# «Just Like Anything»
# «You Never Wanted Me»

### Bonusspor (Castle Music, 2001)
(Tidlegare uutgjevne, innspelt i 1975)
# «Marlene»
# «Marcy's Song»
# «The Visit»
# «Prima Donna Of Swans»
# «Relations»

## Mannskap
*Jackson C. Frank - gitar, vokal
*Al Stewart - gitar klimpring (på "Yellow Walls")

## Produksjon
*Produsent: Paul Simon
*Lydteknikar: ukjend
*Mixing: ukjend
*Bilete: ukjend
*Liner Notes: Jackson C. Frank/Bert Jansch
Christopher Christian Weidemann

**Christopher Christian Weidemann** () var ein norsk politikar og embetsmann. 

Christopher Weidemann var fødd på Mellom-Rustad på Toten som son av Lars Weidemann, og ein av brørne hans var Laurits Weidemann. Han var gift med Marie Magdalene Christiane Jacobine Lycke, fødd i Christianshavn i Danmark 3. august 1784 og død på Billerud 8. mars 1867. 

Weidemann vart student i 1795, tok latinsk-juridisk eksamen, teoretisk prøve i 1800 og praktisk i 1802. I 1800 vart han kopist i Rentekammeret og etter kvart fullmektig same stad. Han vart seinare utnemnd til byfogd og politimeister i Christiania, men måtte søkja avskjed i 1814, etter å ha truga ein arrestant til å tilstå ved å slå han med eit tre. 

Nokon ytterlegare klatring oppover karrierestigen i rettsvesenet vart no vanskeleg, men i 1817 vart Weidemann utnemnd til sorenskrivar i Toten, Vardal og Biri etter broren Lauritz Weidemann. Dette embetet hadde han til 1853; med andre ord ei 36 år lang karriere som sorenskrivar på Toten. 

Han var stortingsrepresentant 1824-26. Weidemann var òg president i Odelstinget. 

Weidemann må òg nemnast i samband med garden Billerud på Austre Toten, der han budde i 40 år. Det var Weidemann som gav hovedbygningen på Billerud det noverande utsjånaden dens ved å byggje på andreetasjen. Han fekk òg Peder Balke til å måle salen i 1833/34.  På Billerud døydde Christopher Christian Weidemann i 1858.

## Kjelder

* Midthaug, Leif: «Christopher Christian Weidemann». Biografi i *Totens bygdebok II*, s. 354-355, Oslo 1953.
* NSDs politikerarkiv
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Christopher Christian Weidemann|Christopher Christian Weidemann]]» frå ,  den 19. februar 2010.*  

*
Darin Zanyar

**Darin Zanyar** () er ein svensk songar og låtskrivar. Han slo gjennom i *[[Idol 2004 Sverige|Idol 2004]]*. Sidan han deltok der, har han blitt ein av dei mest populære songarane i Sverige. Han enda på fjerdeplass i Melodifestivalen 2010.

## Utgjevingar
;Singlar

;Album
*16. februar 2005 – *The Anthem* (#1) Gull (Sverige)
*28. september 2005 – *Darin* (#1) Platina (Sverige)
*22. november 2006 –  *Break the News* (#1) Gull (Sverige)
*28. september 2007 –  *Break the News* (Tyskland, Austerrike, Sveits)
*3. desember 2008 - *Flashback* (#10) (Sverige)

;DVD
*25. oktober 2006 - *Tour Videos Interview*
Sør-Aukra

**Sør-Aukra** er ein tidlegare kommune i Møre og Romsdal, frå  1837 del av Aukra formannskapsdistrikt. Namnet blei opphavleg skrive «Akerø».

1. januar 1924 blei Aukra kommune delt i Sør- og Nord-Aukra kommunar. Sør-Aukra hadde ved opprettinga 1&nbsp;395 innbyggjarar.

1. januar 1965 blei Sør-Aukra kommune slått saman med Dryna og det området på Midøya som høyrde til Vatne kommune til den nye Midsund kommune. Sør-Aukra hadde ved samanslåinga 1&nbsp;912 innbyggjarar.
Ytring

Ei **ytring** er ein språkleg heilskap som blir ytra av ein særskild person ved eit særskilt høve. At ho er ein *heilskap*, inneber at ho kan stå åleine, at det korkje rett før eller rett etter kjem ei ytring eller ein del av ei ytring som er ein direkte føresetnad for ho. At ho blir ytra av ein særskild person ved eit særskilt høve, tyder at dei same orda sagde av to ulike personar ved ulike høve ikkje er same ytringa.

Formuleringa *ytra av ein særskild person ved eit særskild høve* må ikkje tolkast som at det må gjelde ein person som faktisk har eksistert og som har ytra noko ved eit særskilt historisk høve. Personen og høvet kan like gjerne høyre heime i ein roman eller i eit eventyr.

## Døme på ytringar
Her er nokre døme på ytringar:

# «Vēnī, vīdī, vīcī.» Ytra av Julius Cæsar i år 47 f.Kr., i Det romerske senatet, for å fortelje at han hadde sigra over Pharnaces II av Pontus i Slaget ved Zela.
# «Eloï, Eloï, lemá sabaktáni?» Ytra av Jesus, i den niande timen, då han hekk på krossen, på Golgata, kanskje kl. 15, fredag 3. april år 33.
# «Noregr ór hendi þér konungr.» Ytra av Einar Tambarskjelve under slaget ved Svolder i år 1000.
# «One small step for man, one giant leap for mankind.» Ytra 20. juli 1969, av Neil Armstrong, på månen.
# «Er det sant? Dette er helt sykt!» Ytra av Didrik Solli Tangen under den norske Grand Prix-finalen i Oslo Spektrum, litt før kl. 22,  laurdag 6. februar 2010.
# «Millionærstrøg.» Ytra av politikonstabel Vegårshei «langt vest i hovudstaden til eit land som var altfor lite og fredeleg til å romma store kriminelle løyndommar», på s. 27 i romanen *[[Grense Jakobselv]]* (2009) av Kjartan Fløgstad.

## Skilnader mellom ytringar og setningar
Det er viktig å skilje mellom ytring og setning, og det er mykje som skil dei to fenomena, mellom anna dette:

* Ei ytring kan vere meir eller mindre enn ei setning. Ytring 5 mellom døma i førre avsnittet inneheld to setningar: (1) Er det sant? (2) Dette er helt sykt! Ytring 3, 4 og mellom døma i førre avsnittet er mindre enn ei setning. Ytring 3 er svaret på eit spørsmål frå Olav Tryggvason: «Hvat brast þar svá hátt?», og det er typisk for ytringar som inngår i samtalar, at dei ikkje svarer til fulle setningar.
* «Eg vil heim!» ytra av person M ved høve X er ei anna ytring enn «Eg vil heim!» ytra av person N ved høve Y, men det er den same setninga i begge tilfella. Når ei og same setninga blir ytra ved ulike høve, er det snakk om to førekomstar av den same setninga.
* Ytringar har ei tyding som er sterkt avhengig av ein språkleg og ikkje-språkleg kontekst, medan tydinga til ei setning er uavhengig av konteksten.
Jackson C. Frank

**Jackson Carey Frank** () var ein amerikansk folkemusikar.

Frank var fødd i Buffalo i New York og døydde i Great Barrington i Massachusetts.

## Diskografi
### Album
* *[[albumet Jackson C. Frank|Jackson C. Frank]]* (1965)
Gjenutgjevingar:- 1978 ('Jackson Again', vinyl), 1996 (CD), 2001 (vinyl), 2001 (CD), 2003 (2 CD)

### Singlar
* «Blues Run the Game»/«Can't Get Away From My Love» (1965, 7")
Fonologisk ord

Eit **fonologisk ord** er eit ord definert som ei fonologisk eining, i motsetnad til eit grammatisk ord, som er eit ord definert som ei grammatisk eining. Ut frå fonologiske kriterium inneheld den søraustlandske setninga **²çenerʉake** 'kjenner du ho ikkje?' eitt einaste fonologisk ord, men ikkje mindre enn fire grammatiske ord, her åtskilde med bindestrek: **²çene-rʉ-a-ke**. Ei språkleg eining som er eit grammatisk ord men ikkje eit  fonologisk ord, er eit klitikon.

## Eit fonologisk ord i norsk
Det fonologiske ordet må definerast ut frå særskilde fonologiske tilhøve i det einskilde språket eller målføret. På norsk gjeld mellom anna dette:

* Eit fonologisk ord inneheld minst éi trykksterk staving.
* Ein ustemd plosiv fremst i eit fonologisk ord er aspirert. 

Sidan setninga **²çenerʉake** [ˈçɛ̂nˑɛ̀ɾʉ̀àcɛ́] berre inneheld éi trykksterk staving (nemleg den fyrste), kan ho ikkje innehalde meir enn eitt fonologisk ord. Korkje **rʉ**, **a** eller **ke** inneheld ei trykksterk staving, og difor kan ingen av dei vere fonologiske ord. Sidan **ke** [cɛ] tek til med ein ustemd plosiv som er uaspirert, kan ikkje **ke** vere eit eige fonologisk ord.

## Eit fonologisk ord i andre språk
Andre språk har andre kriterium som kan nyttast til å definere eit fonologisk ord. Til dømes har finsk mellom anna desse kriteria:

* Eit fonologisk ord inneheld minst éi trykksterk staving.
* Eit fonologisk ord er domenet for vokalharmoni.

Dei finske setningane nedanfor inneheld fire grammatiske ord, **sinä** 'du', **puhut** 'snakkar (2sg)', **suomea** 'finsk' og **ko**~**kö** (spørjepartikkel):

# **Puhut-ko sinä suomea?** 'Snakkar du finsk?'
# **Sinä-kö puhut suomea?** 'Er det du som snakkar finsk?'
# **Suomea-ko sinä puhut?** 'Er det finsk du snakkar?'

Spørjepartikkelen **ko**~**kö** er eit klitikon, med andre ord eit grammatisk ord men ikkje eit fonologisk ord. Han er ikkje eit suffiks, for han kan mellom anna hengjast på ord av (meir eller mindre) alle ordklassar. Han er heller ikkje eit fonologisk ord, for han inneheld inga trykksterk staving. Som eit typisk klitikon utgjer han eit fonologisk ord i lag med ein "vert", og må veksle mellom formene **ko** og **kö** etter kva slags vokalar verten har.