open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oreadeinka

**Oreadeinka** (*Coeligena orina*)  er ein nyleg anerkjent kolibriart i den biologiske slekta *[[Coeligena]]*. Arten har utbreiing i nordvestre Colombia, avgrensa  til høgtliggande grenseområde mellom Antioquia-departementet og Chocó-departementet, samt i fjellsidene av Cerro Montezuma i Risaralda-departementet.

Dette er ein stor kolibriart, ca. 14&nbsp;cm i kroppslengd og 7 gram i masse. Fjørdrakta er generelt mørk grøn, og undersida lysare metallisk grøn, drakta åt hannfuglen har ein iriserande blå strupeflekk og iriserande panneflekk som kan veksle frå grønblå til gyllengrøn. Hofuglar har noko lysare drakt med kanelgul strupe og ho manglar panneflekken. Begge kjønn har svart, litt kraftig rettpeikande nebb.

Habitatet ligg mellom 2500 og 3500 moh. i páramo økosystem, dvergskog og dels i høgvaksen fuktig skog. Som andre kolibriar et dei nektar, men ein har funne at dei òg tar insekt og kongroer.

Storleiken på populasjonen er estimert til mellom 250 og 2500 modne individ totalt innanfor dei to kjente leveområda, og han er minkande. Arten er kategorisert som kritisk truga av BirdLife International.

## Kjelder

* del Hoyo, J., Collar, N., Kirwan, G.M., Boesman, P. & Sharpe, C.J. (2015). *[http://www.hbw.com/node/467211 Dusky Starfrontlet (Coeligena orina)]* I: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 31. mai 2015 
*BirdLife International (2023) Species factsheet: *[http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/glittering-starfrontlet-coeligena-orina/text Coeligena orina]*. Henta frå http://www.birdlife.org den 8. august 2023


## Bakgrunnsstoff

*Bilete av ''Coeligena orina'', hannfugl, på flickr.com av brukar Juan D Ramirez Rpo, henta 31. mai 2015
*Krabbe, Niels; Flórez, Pablo; Suárez, Gustavo; Castano, José; Arango, Juan David; Pulgarin, Paulo C; Múnera, Wilmar A; Stiles, F. Gary; & Salaman, Paul (2005) Rediscovery of the Dusky Starfrontlet ''Coeligena orina'', with a description of the adult plumages and reassessment of its taxonomic status. ''Ornitologıá Colombiana'' '''3''': 28-35 [Engelsk, med samandrag på spansk].
Astrometrisk dobbeltstjerne

Ei **astrometrisk dobbeltstjerne** er to stjerner som anten står langt frå kvarandre med lang omlaupstid der den relative rørsla ikkje kan påvisast, samstundes som ein kan fastlå at dei har same eigenrørsle og avstand. 

Det kan òg syne til ei dobbeltstjerne der den mest lyssvake stjerna ikkje er mogeleg å observere. Stjerna ein kan observere vil flytte seg i ein svingande bane over himmelen. 

## Kjelder
*Ringnes, Truls. (14. februar 2009). Astrometriske dobbeltstjerner. I Store norske leksikon. Henta 21. mars 2015.
Ingvild Stensland

**Ingvild Stensland** () er ein norsk fotballspelar frå Lyngdal som har spelt toppfotball i fire norske klubbar, samt i Sverige og i Frankrike. Frå 2002 til 2013 var ho med på ein europacup-triumf, og å vinne seks seriemeistertitlar (Noreg og Frankrike), samt tre cupgull (Noreg og Sverige). Ho spelte på midtbana på det norske landslaget frå 2003 til 2014, og vann EM-sølv både i 2005 og 2013. Stensland var landslagskaptein frå 2009 til 2014.

### Klubbspel
Stensland voks opp i ein fotballfamilie. Etter debuten for Lyngdal IL spela ho for Donn i 1999, Athene Moss 2000-01 og Kolbotn 2002-06. Med Kolbotn vart ho seriemeister i i både 2002, 2005 og 2006, samt cupmeister i 2007. I 2005 vart Stensland kåra til årets spelar i Toppserien, og i 2008 til årets norske kvinneleg fotballspelar.

Etter fem sesongar i Kolbotn flytta ho til Sverige og spelte i to år for Kopparbergs/Göteborg FC. Hausten 2008 reiste Stensland til den franske toppklubben Olympique Lyon. Her var ho med på å to strake seriemeisterskap; 2010 og 2011. Både i 2010 og 2011 spelte det franske laget seg også fram til finale i Europacupen for kvinner, den fyrste finalen enda med tap, medan den andre med siger 2-0 over Turbine Postdam. Stensland spelte 2010-finalen, men kom ikkje på bana i 2011-finalen. Sommaren 2011 gjekk ho då tilbake til Kopparbergs/Göteborg FC, der ho vart verande ut sesongen og var med då klubben vann den svenske cupmeisterskapen.

Frå våren 2012 har Stensland vore Stabæk-spelar. I 2012 vann Stabæk den norske cupen og i 2013 enda det med siger i Toppserien. På seinsommaren 2014 pådrog ho seg ein skade som sette henne på sidelinja til sommaren 2015.

### Landslagsspel
Stensland landslagsdebuterte i Kina i januar 2003, der Noreg møtte USA i ei turnering og tapte 1-3. Sommaren 2005 var ho med då Noreg lukkast vinne sølv under europameisterskapen i England, Tyskland vann finalekampen i Blackburn. Frå den tid var Stensland i stendig større grad ein sentral midtbanespelar med sikker plass i den norske fyrsteellevaren.

Etter Ane Stangeland Horpestad la opp hausten 2008 var Stensland kaptein for Noreg til 2014. Ho leia landslaget til semifinale i EM 2009, der det vart tap mot europameister Tyskland. I 2013 var ho kaptein då Noreg og Tyskland møttest til EM-finale i Stockholm, atter ein gong viste dei tyske kvinnene seg for sterke. I perioden 2003-14 aksla Stensland den norske landslagstrøya 136 gongar og skåra 10 mål.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Invild Stensland|Invild Stensland]]» frå ,  den 31. mai 2015.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Invild Stensland|Invild Stensland]]» frå ,  den 31. mai 2015.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ingvild Stensland|Ingvild Stensland]]» frå ,  den 31. mai 2015.*
Paris Saint-Germain

**Paris Saint-Germain Football Club** er ein fotballklubb i Paris i Frankrike. Han vart skipa 12. august 1970 då klubbane Paris FC og Stade Saint-Germain vart slått saman. PSG, som klubben vert omtala lokalt, har delteke i den franske toppserien sidan 1974. Klubben vann Cupvinnarcupen i 1996 og har vorte fransk seriemeister fem gongar i tida 1986-2015. Åtte gongar har Paris Saint-Germain gått sigerrike ut av den fransk cupmeisterskapen.

Klubben, som spelar i mørkeblå drakter, har sidan opprykket i 1974 spelt heimekampane på Parc-des-Princes.

Qatar Sports Investments, eit pengefond eigd av Qatar, tok kontroll over klubben i 2011 og er eineeigar sidan 2012. Spelarane i Paris Saint-Germain skal vere dei i gjennomsnitt best betalte lagsportsutøvarane i verda i 2014/15.

## Spelarstall
23. februar 2020.

 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain F.C.]]» frå ,  den 31. mai 2015.*
Colin Bell

**Colin Bell** () var ein engelsk fotballspelar, fødd i Hesleden i County Durham. Mellom 1966 og 1979 spelte han 394 ligakampar for Manchester City og skåra 117 ligamål. Saman med midtspissen Francis Lee og Mike Summerbee danna han over fleire sesongar ein suksessrik angrepstrio for Manchester City. Bell, ein offensiv midtbanespelar, spelte mellom 1968 og 1975 48 landskampar for England og skåra ni mål. 

### Merittar
* Vinnar av Cupvinnarcupen: 1970 med Manchester City
* Engelsk ligameister: 1968 med Manchester City
* Vinnar av FA-cupen: 1969 med Manchester City
* Vinnar av den engelske ligacupen: 1970, 1976 med Manchester City
* Finalist i den ngelske ligacupen: 1974 med Manchester City

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Colin Bell|Colin Bell]]» frå ,  den 31. mai 2015.*  

*eu-football
Fengselsbetjent

Ein **fengselsbetjent** er ein tilsett ved eit fengsel. Arbeidsoppgåvane til ei fengselsbetjent er kontroll, grensesetjing, visitasjonar og tryggingstiltak.  Jobben inneber òg ansvar for rehabilitering, motivering og rettleiing av innsette i fengsel.

## Noreg
I Noreg er fengselsbetjentar utdanna ved Fengselsskulen ved Kriminalomsorgens utdanningssenter. Dette er ei 2-årig høgskuleutdanning (120 vekttal/høgskulekandidat). Norske fengselsbetjentar har ansvar for å vere kontaktbetjent for ein eller fleire av dei innsette.

Tilsette i leiande stillingar i Kriminalomsorga, det vil seie fengselsførstebetjent, fengselsinspektør og fengselsleiar har i regelen bakgrunn som fengselsbetjent.

## Bakgrunnsstoff
* Utdanning.no sin kva ein fengselsbetjent er
* KRUS.no sin kva gjer ein fengselsbetjent
Samfunnsstraff

**Samfunnsstraff** (eller *samfunnsteneste* som det heitte før 2002) er ei form for straff som ein kan dømmast til i staden for fengsel når fengsel ikkje er naudsynt. Samfunnsstraff inneber at den dømte må avtene eit visst tal timar for samfunnet. Straffa kan gå ut på (ulønna) samfunnsteneleg arbeidsteneste, deltaking i eit program eller andre tiltak som kan verke mot ny kriminalitet.  Dei lokale friomsorgskontora skal sjå til at samfunnsstraffa vert gjennomført som ho skal.

## Vilkår
For at nokon skal kunne dømast til samfunnsstraff i Noreg må det galne som er gjort, ikkje kunne føra til strengare straff enn eitt år, og det må ikkje finnast noko som kan tale imot at straffa vert gjennomført i fridom. Vidare må lovbrytaren vera samd i domen og ha bustad i Noreg. Ramma for samfunnsstraff og subsidiær fengselsstraff skal stå i domen, ho kan vere frå 30 til 420 timar. Om den dømde bryt vilkåra for samfunnsstraff eller gjer nye lovbrot, kan retten ved ny dom avgjere at domen skal sonast som fengselsstraff.

Den dømde må møte til fastsett tid og stad og ikkje vere påverka av berusande eller bedøvande middel.  Det må gjes naudsynte opplysningar som er viktige for gjennomføringa av straffen til friomsorga.  Dei vilkåra som retten har avgjort, må haldast.  Det er òg eit krav at den dømde som avtener samfunnsstraff må opphalde seg i Noreg.

Den som avtener samfunnsstraff må ikkje true tryggleiken til andre personar som deltek eller påverke miljøet på ein særleg negativ måte. 
Det må ikkje gjerast nye lovbrot i tida for gjennomføring. 
  
Domstolane i Noreg dømer stadig oftare samfunnsstraff for mindre alvorlege lovbrot. Det vert lagt avgjerande vekt på korleis retten trur straffa vil verke på den dømde og til dømes om den dømde er ung eller under rehabilitering. Dei seinare åra har Høgsterett i fleire prinsippavgjerder dømt samfunnstraff der det tidlegare ville vore dømt fengsel.

## Innhaldet i samfunnsstraff
Innhaldet i samfunnsstraff kan delast i to hovudgrupper: samfunnsnyttig teneste og programverksemd.
**Samfunnsnyttig teneste* vil vere å utføre eit stykke arbeid for ei offentleg bedrift eller offentleg støtta bedrift, frivillig lag eller organisasjon. Det kan ikkje utførast arbeid for ei bedrift som har som føremon å tene pengar (komersiell). Typiske samarbeidspartnarar her har vore Kirkens bymisjon, Fretex, idrettslag, Den Norske Turistforening og mange fleire.
**Programverksemd* kan vere alle former for kurs i regi av friomsorga eller deira samarbeidspartnarar som t.d. konfliktråd (Kurs i konflikthandsaming, sinnemeistring og «brotts-brytet» er nokre døme). Målet med programverksemda er å arbeide på ein så presis måte som råd med dei problema som førte til lovbrotet. Denne programverksemda byggjer i regelen på kognitive modellar.

## Kjelder

*Samfunnsstraff www.kriminalomsorgen.no
Elektronisk fotlenke

**Elektronisk fotlenke** er ei elektronisk kontrollinnretning som ein person dømd for eit brotsverk kan bera kring ankelen i samband med soninga av straffa si. Føremålet er å kontrollera at den dømde oppheld seg i fastsette avgrensa geografisk område til fastsette tider. Hovudregelen er at den dømde skal halde seg i sin eigen heim når ikkje anna er fastsett på førehand. Fotlenka er i kontakt med ein mottakar som kriminalomsorga installerer i heimen, og registrerer kvar den dømde befinn seg. Heile døgnet vert det sendt signal vidare til ein sentral mottakar. Ein alarm vil utløysast om fotlenka vert fjerna frå ankelen eller øydelagd.

## Straff i Noreg
**Straffegjennomføring med fotlenke** (elektronisk kontroll) er ei form for soning av straff som tillèt den dømde å vere ute i samfunnet og gjere sine sosiale og økonomiske plikter medan straffa vert sona.  Medan soninga med elektronisk kontroll går føre seg, må den dømde vere i arbeid, gå på skule, studere e.l.  Når den dømde ikkje er på arbeid, studerer eller liknande skal han vere heime.

I Noreg kan soningsforma brukast for å sone fengselsstraff på inntil fire månader, eller når det er fire månader til den dømde kan prøvelauslatast frå fengsel.

## Kjelder

*Ønsker du fotlenke - elektronisk kontroll?   www.kriminalomsorgen.no
Askim gamle kyrkje

**Askim gamle kyrkje** var ei steinkyrkje i Askim, Indre Østfold kommune i Østfold som låg like aust for noverande Askim kyrkje. Kyrkja var truleg bygd rundt 1200, men er først nemnt i skriftlege kjelder i 1336. 

Kyrkja hadde rektangulært skip og eit avlangt, smalt kor. Bygget var mura av store kvaderstein. Det finst samtidige teikningar og eitt fotografi som viser at taket hadde ein åttekanta takryttar med høg hjelm. 

Den gamle kyrkja vart riven då nye kyrkja stod ferdig i 1878. På kyrkjegarden til kyrkja som står i dag er det ein mur som inneheld kvaderstein frå den gamle kyrkja.

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Ralf Bartels

**Ralf Bartels** () er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Stavenhagen i Mecklenburg-Vorpommern som tevla i kulestøyt. Han vart europameister under EM i friidrett 2006 i Göteborg og tok sølvmedaljen i europameisterskapen 2010. I tillegg vann han to VM-bronsar og ein EM-bronse.

## Aktiv
Bartels innleia i 2002 ei fem år lang sigersrekke i kulestøyt i tyske friidrttsmeisterskap. Same sesongen vann han bronsemedaljen i øvinga under EM i friidrett 2002 i München. Året etter vart han nummer fem i VM 2003 i Paris/Saint-Denis, medan han vart åttandeman under Sommar-OL 2004 i Aten.

Den 29. mai 2005 i Schloss Engers forbetra han sin personlege rekord til 21,36 meter. Seinare i sesongen sikra han seg bronsemedaljen då kula under VM 2005 i Helsinki landa på 20,99 m. Toppforma heldt til neste sesong; ved europameisterskapen i Göteborg oppnådde han 21,13 m i siste forsøk og tok gullmedaljen etter å ha slått kviterussiske Andrej Mikhnevitsj med to cm.

Han vart så nummer sju under VM 2007 i Ōsaka. Sommarleikane 2008 i Beijing gjekk utan ein skadd Bartels. Under verdsmeisterskapen 2009 på tysk heimebane i Berlin lukkast han ta ein ny VM-medalje i bronse. I tredje omgangen forbetra han sin personlege rekord med ein centimeter til 21,37 m, einast verdsmeisteren Christian Cantwell frå USA og polske Tomasz Majewski sende kula lengre.

Under europameisterskapen 2010 i Barcelona tok Bartels sølvmedaljen med eit støyt på 20,93 m. Våren 2011 vann han EM innandørs i Paris med gode 21,16 m, men under VM i friidrett i Daegu enda han på tiandeplassen. Bartels makta ikkje kvalifisere seg til OL-finalen i London i 2012.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2001 i Edmonton: Utslått i kvalifiseringa (19,41 m -nr 17)
*EM 2002 i München: Bronsemedalje – 20,58 m
*VM i 2003 i Paris: Nr 5 – 20,50 m
*OL 2004 i Aten: Nr 8 – 20,26 m
*VM i 2005 i Helsinki: Bronsemedalje – 20,99 m
*EM 2006 i Göteborg: Gullmedalje – 21,13 m, framom Andrej Mikhnevitsj (21,11 m)
*VM 2007 i Osaka: Nr 7 – 20,45 m
*VM 2009 i Berlin: Bronsemedalje – 21,37 m
*EM 2010 i Barcelona: Sølvmedalje – 20,93, bakom Tomasz Majewski (21,00 m)
*VM 2011 i Daegu: Nr 10 – 20,14 m
*OL 2012 i London: Utslått i kvalifiseringa (20,00 m = nr 16)

## Kjelder

* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ralf Bartels|Ralf Bartels]]» frå ,  den 1. juni 2015.*
Paavo Nurmi

**Paavo Johannes Nurmi** () var ein finsk friidrettsutøvar fødd i Turku. Mellom 1920 og 1928 vann han ni olympiske gullmedaljar på distansar mellom 1500 meter og 10&nbsp;000 meter. Frå 1921 til 1931 sette Nurmi til saman 24 verdsrekordar i løp frå 1500 meter til eintimesløp; 19&nbsp;210 meter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Paavo Nurmi|Paavo Nurmi]]» frå ,  den 1. juni 2015.*
Otto Jensen

**Otto Jensen** () var ein norsk teolog, statsråd og biskop i Den norske kyrkja.

Jensen vart cand.theol. ved Det teologiske fakultetet i 1879. I 1898 disputerte han til den teologiske doktorgraden same stad, med avhandlinga *Om soning og forsoning*.

Jensen arbeidde som lærar i Oslo og Stavanger frå han tok teologisk embetseksamen i 1879 til han vart residerande kapellan ved Asak kyrkje i Berg, Østfold 1889, seinare i Sankt Petri kyrkje i Stavanger i 1899. I 1905 vart han sokneprest i Skjeberg.

Jensen var kyrkje- og undervisningsminister i Regjeringa Michelsen frå januar 1906 til oktober 1907.

Han vart utnemnd til stiftprost i Oslo i 1913, og i 1917 vart han biskop i Hamar bispedømme. Han fekk ei kort tid i embetet, og døydde allereie året etter.

Jensen vart oppfatta som ein frisinna teolog som freista å verka som ein brubyggjar under kyrkjestriden på byrjinga av 1900-talet.

Han var far til biskop Eivind Berggrav.

## Kjelder

*
Sakristi

**Sakristi**, frå latin *sacristia*, «som har å gjere med dei heilage gjenstandane», er eit særsskilt rom i ei kyrkje for å take vare på altarbøker, heilage kar og liknande, og for at presten skal ha eit rom for å kle seg i kyrkjeleg skrud og førebu seg til dei rituelle gjeremåla. Difor ligg sakristiet attmed koret i kyrkja. I tidlegare tider vart eit sakristi gjerne kalla skrudhus.

Sakristiet kan òg nyttast til kyrkjelege handlingar som ikkje treng å gå føre seg i sjølve kyrkja.

## Bakgrunnsstoff
Helgendag

**Helgendag** er ein dag der ein minner ein særskild helgen, som regel på den kjende eller tradisjonelle dødsdagen til helgenen. Helgendagar er med på å forma kyrkjeåret. Dei er særleg viktige i den katolske og den ortodokse kyrkja, men kan også ha tyding i andre kyrkjesamfunn.

## Kjelder

*Helgendag i * Den Danske Ordbog*

## Bakgrunnsstoff
*«Kirkeårets helgendager», katolsk.no
*«Helgendager i kalenderåret», liturgi.katolsk.no
Ottaviano

**Ottaviano** er ein by og ein kommune i provinsen Napoli i regionen Campania i Italia. Kommunen har 24&nbsp;000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 19,8 km².
Ottaviano ligg under Vesuv, ikring 20 km aust for Napoli.

Under Romarriket var Ottaviano ein liten landsby på det veldige godset Octaviorum, ein eigedom som høyrde til Octavia-ætta, slekta keisar Augustus var ein del av.

Ottaviano vart i 1944 mykje skadd under eit vulkanutbrot på Vesuv. På 1980-talet var Ottaviano kjend som høgborga til forbrytarbanden Camorra.

Mest heile Vesuv nasjonalpark ligg i kommunen. Nasjonalparkleiinga held til i Medici-slottet i byen. Ottaviano kommune omfattar også landsbyane Furchi, San Gennarello og Zabatta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ottaviano|Ottaviano]]» frå ,  den 2. juni 2015.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Frattamaggiore

**Frattamaggiore** er ein by og ein kommune i provinsen Napoli i regionen Campania i Italia. Kommunen har 30&nbsp;000 ibuarar og dekker ei flatevidd på 5,32 km². Byen ligg 15 km nord for provinshovudstaden Napoli, 44 meter over havet.

Frattamaggiore er fyrste gongen omtala i 921. Komponisten Francesco Durante vart fødd her i 1684.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Frattamaggiore|Frattamaggiore]]» frå ,  den 2. juni 2015.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Aberdeen FC

**Aberdeen Football Club** er ein skotsk fotballklubb i Aberdeen i Storbritannia, skipa 14. april 1903. Klubben deltek i *Scottish Premiership* og har i alle år spelt i den øvste divisjonen i skotsk klubbfotball. Aberdeen har vunne fire ligatitlar og sju gongar sigra i den skotske fotballcupen. Høgdepunktet i klubbsoga er sigeren over Real Madrid i finalen i Cupvinnarcupen 1983. Leia av Alex Ferguson og med spelarar som Jim Leighton, Willie Miller, Alex McLeish og Gordon Strachan lukkast skottane vinne med 2 mot 1, sigersmålet kom i det 112. minutt.

Aberdeen har spelt heimekampane på Pittodrie Stadium sidan klubben vart skipa. Stadion var det fyrste i Storbritannia som la om til einast sitjeplassar, i dag er det plass til 20&nbsp;897 tilskodarar. Laget spelar i heilraude drakter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aberdeen F.C.|Aberdeen F.C.]]» frå ,  den 2. juni 2015.*
Punkaharju

**Punkaharju** er ein kommune i landskapet Södra Savolax i Östra Finlands län. Kommunen har 3702 innbyggarar (31 december 2012), eit areal på 748,12 km² og er heilt finskspråkleg.

Namnet kjem frå rullesteinsåsen «Punkaharju», som går gjennom kommunen. Rv 14 går langs denne åsen. Punkaharju har eit kuntsenter som heiter «Retretti», som har utstillinglokala sine sprengt ut i fjellet.
Den nordvestatlantiske fiskeriorganisasjonen

**Den nordvestatlantiske fiskeriorganisasjonen** (engelsk *Northwest Atlantic Fisheries Organization*, NAFO) er ein internasjonal organisasjon som står for forsking og forvalting av fisk i dei nordvestlege delane av Atlanterhavet. Han har hovudkvarter i Dartmouth i Nova Scotia i Canada.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Valdres vidaregåande skule

**Valdres vidaregåande skule** er ein offentleg vidaregåande skule som ligg på Leira i Nord-Aurdal kommune i Innlandet fylke. Skulen dekkjer vidaregåande utdanning i Valdres, har om lag 460 elevar og tilbyr eit relativt breitt utval studieretningar. Sidan avstandane i Valdres er store, bur mange av elevane på internat nært skulen.

Valdres vidaregåande skule hadde fram til 2001 to avdelingar, ei på Leira og ei i Fagernes. Etter at kommunen investerte i ein ny skulebygning på Leira, vart alle avdelingane samla på Leira.

Skulen driv òg *Ung i Valdres* som tilrettelegg for kultur- og fritidsaktivitetar.

## Studietilbod
* Studiespesialisering
* Design og handverk
* Idrettsfag
* Bygg- og anleggsteknikk
* Restaurant- og matfag
* Elektrofag
* Helse og oppvekst
* Teknikk og industriell produksjon

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Livmor

**Livmor**, på latin **uterus**, er det muskuløse hòlrommet i kroppen på kvinner og hopattedyr der zygoten utviklar seg til spedbarn eller unge. Livmora har nedantil samband med skjeden, *vagina*, gjennom livmorhalsen, *cervix uteri*, og på toppen samband med to eggstokkar, *ovarium*, gjennom to eggleiarar.  Storleiken, forma og volumet på livmora varierer med alderen, menstruasjonssyklys og graviditet. Mesteparten av veggen i livmora er muskelvev (glatt muskulatur) med slimhinne, *endometrium*, på innsida, som eit befrukta egg kan vekse seg fast i. Dersom dette ikkje skjer, vert denne slimhinna støytt ut av kroppen ein gong i månaden ved ei bløding, menstruasjonen.
You Are Unstoppable

**«You Are Unstoppable»** er ein singel av Conchita Wurst, gjeven ut på radio 20. februar 2015, Amazon.com 5. mars 2015 og CD 6. mars 2015. Singelen er med på albumet *[[Conchita av Conchita Wurst|Conchita]]*, som vart gjeven ut 15. mars 2015. Teksten og melodien er skriven av Richard Andersson, Dag Lundberg, Niclas Lif og Johannes Henriksson. Songen er produsert av David Bronner og Sebastian Arman.

## Eurovision
### ''Unser Song für Österreich''
Wurst framførte songen fyrste gongen live under *[[Unser Song für Österreich]]*, den tyske uttakinga til *[[Eurovision Song Contest 2015]]* i Wien i Austerrike.

### Eurovision Song Contest 2015
Som pauseunderhaldning i finalen i *Eurovision Song Contest 2015* framførte Wurst, som òg var green room-programleiar, «You Are Unstoppable».

## Fotnotar
Stefano Mei

**Stefano Mei** () er ein italiensk tidlegare friidrettsutøvar frå La Spezia, som deltok internasjonal på mellom- og langdistanse. Han vart europameister på 10&nbsp;000 meter i 1986.

## Aktiv
Etter å ha mislukkast i å nå finalane på 1500 m ved VM 1983 og OL 1984 vann Mei 5000 m under  Universiaden 1985 i Kobe, ein siger han forsvarte fire år seinare i Duisburg.

I 1986-sesongen var Mei i sitt livs form og sette personleg rekord på 10&nbsp;000 m med 27.43,9. Høgdepunktet var likevel EM 1986 i Stuttgart. I 10&nbsp;000 meter-løpet gjekk alle medaljane til Italia, Mei vann på tida 27.56,7, medan Alberto Cova og Salvatore Antibo kom på dei andre medaljeplassane. Fem dagar etterpå tok Mei sølvmedaljen på 5000 meter på ny personleg rekord; 13.11,5, britiske Jack Buckner sigra med 13.10,1.

Fire år seinare, under EM 1990 i Split, fekk Mei bronsemedaljen på 10&nbsp;000 meter. Landsmannen Salvatore Antibo var heilt suveren og vann med ein margin på over 20 sekundar, Mei deltok så i spurten om dei andre medaljane, men måtte gje tapt mot norske Are Nakkim i kampen om sølvmedaljen. På 5000 m vart Mei nummer sju.

Mellom 1981 og 1994 deltok Mei i 43 landskampar. Han vann åtte italienske meisterskap.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1983 i Helsinki: Utslått i semifinalane på 1500 m (3.41,7)
*OL 1984 i Los Angeles: Utslått i semifinalane på 1500 m (3.37,9)
*EM 1986 i Stuttgart: Gullmedalje på 10&nbsp;000 m – 27.56,7, og sølvmedalje på 5000 m – 13.11,5
*OL 1988 i Seoul: Nr 7 på 5000 m – 13,26,1
*EM 1990 i Split: Bronsemedalje på 10000 m – 28.04,4
*VM 1991 i Tokyo: Braut på 5000 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Stefano Mei|Stefano Mei]]» frå ,  den 3. juni 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Salvatore Antibo

**Salvatore Antibo** () er ein italiensk tidlegare friidrettsutøvar frå Altofonte i provinsen Palermo. Han vart dobbelt europameister i 1990, på høvesvis 5000 og 10000 meter.

## Aktiv
Antibo fekk sin internasjonale meisterskapsdebut under friidretts-EM 1982, der han enda som sjettemann på 10&nbsp;000 meter. Under Sommar-OL 1984 i Los Angeles vart han nummer fire på same distansen, slått med fire hundredels sekund av bornsevinnaren, Michael Musyoki frå Kenya.

Under friidretts-EM 1986 i Stuttgart var Antibo delaktig i den historiske triumfen for Italia på 10000 m. Han sprang då inn til bronsemedalje, 2-3 sekundar bak landsmennene Stefano Mei og Alberto Cova som tok gull- og sølvmedaljane.

Hausten 1988 vann Antibo sølvmedaljen på milløpet under dei olympiske sommarleikane i Seoul. Løpet, som gjekk i høgt tempo, vart vunne av marokkanaren Brahim Boutayeb vel to sekund før Antibo som sette italiensk rekord med 27.23,5. Den 29. juni 1989 forbetra han mil-rekorden til 27.16,5 under ein landskamp i Helsinki, der han drog med seg landsmannen Francesco Panetta til 27.24,1; enno 25 år seinare dei to beste tidene av Italeinske milløparar. 

Også i 1990-sesongen heldt Antibo fram å prestere på høgste nivå. I juli sette han i Bologna italiensk rekord på 5000 meter med tida 13.05,5. Under europameisterskapen 1990 i Split, som vart avvikla på tampen av sommaren, vann han gullet  på 10&nbsp;000 m med nær 23 sekundars margin til sølvmannen, norske Are Nakkim. Fem dagar seinare vann Antibo spurten på 5000 m og tok eit nytt EM-gull, fire tidels sekund føre briten Gary Staines.

Antibo deltok i 1992 i si tredje olympiade, i spanske Barcelona sprang han inn til fjerdeplass på 10&nbsp;000 meter, nett som i 1984.

Antibo vart kjend for å vere ein løpar som sprang i vekslande tempo, tidvis auka han farta monaleg, for så å sleppe tetfeltet.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1982 i Aten: Nr 6 på 10&nbsp;000 m – 28.21,0
*VM 1983 i Helsinki: Nr 13 på 5000 m – 13.40,7
*OL 1984 i Los Angeles: Nr 4 på 10&nbsp;000 m – 28.06,5
*EM 1986 i Stuttgart: Bronsemedalje på 10&nbsp;000 m – 28.00,2
*VM 1987 i Roma: Nr 16 på 10&nbsp;000 m – 28.33,7
*OL 1988 i Seoul: Sølvmedalje på 10&nbsp;000 m – 27.23,5, bakom Brahim Boutayeb (27.21,4)
*EM 1990 i Split: Gullmedaljar på 5000 m – 13,22,0, og 10&nbsp;000 m - 27.41,2
*VM 1991 i Tokyo: Nr 20 på 10&nbsp;000 m – 28.52,4
*OL 1992 i Barcelona: Nr 4 på 10&nbsp;000 m – 28.11,3

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Salvatore Antibo|Salvatore Antibo]]» frå ,  den 3. juni 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Astronomisk teikn

Eit **astronomisk teikn** er eit internasjonalt fastsett figurteikn for himmelekamar og for viktige astronomiske omgrep. 

## Sjå òg
*Aspekt i astrologi
*Dyrekrinsen

## Kjelder
*Astronomiske tegn. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. mars 2015 frå https://snl.no/astronomiske_tegn.
April Michelle Bowlby

**April Michelle Bowlby** () er ein amerikansk skodespelar mest kjend for rolla si som Kandi i CBS sin sitcom *Two and a Half* Men. Ho er òg kjend for rolla si som Stacy i serien på 6 sesongar *Drop Dead Diva*  Ho og familien hennar flytta til Manteca i California då ho var lita. April studerte ballett, fransk og marin biologi ved Moorpark College, før ho avgjorde å verta ein skodespelar. Ho studerte drama med Ivana Chubbuck.  April bur for tida i Los Angeles. Ho er singel og har ingen born.  

## Filmografi

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:April Michelle Bowlby|April Michelle Bowlby]]» frå ,  den 4. jun. 2015.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*  April Bowlby på Internet Movie Database
Bernt Madssen Askevold

**Bernt Madssen Askevold** () var ein norsk prest, lærar og forfattar frå Askvoll kommune i Sunnfjord.

Han var aktiv i Askevold Børneskole, oppretta Laksevåg Avis og gav ut fleire forteljingar.

Askevold utvandra til USA rundt 1870, men returnerte til Askvoll i 1922.

## Bibliografi
### Bøker
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### I tidsskrift - eit utval
* Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Referansar

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
* Om Bernt Madssen Askevold i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
Astronomisk kikkert

Ein **astronomisk kikkert** eller **Keplers kikkert** er eit instrument som er samansett av to samlelinser eller linsesystem som gjev eit omvendt bilete  av lekamen. Han vert derfor berre nytta der opp-ned-vendinga ikkje er viktig, som til astronomiske observasjonar og ved skalaavlesingar. Kikkerten vart skildra av Johannes Kepler i *Dioptrik* i 1611.

## Kjelder
*Astronomisk kikkert. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. mars 2015 frå https://snl.no/astronomisk_kikkert.
Malangen Folkehøgskole

**Malangen Folkehøgskole**, tidlegare **Folkehøgskolen 69° Nord**, er ein kristen folkehøgskole som ligg på Mortenhals i Balsfjord kommune i Troms fylke. Skolen har plass til 53 elevar i året og er dermed ein av dei minste norske folkehøgskolane.

Skolen tilbyr ulike linjefag med fokus på friluftsliv og arrangerer også ulike seminar i løpet av skoleåret. Nærområda rundt skolen innbyr til aktivt og variert friluftsliv året rundt. Folkehøgskolen er eigd av ein stiftelse der Balsfjord kommune, Den norske Kyrkja, elevane, dei tilsette og rektor ved 69°Nord er representert i styret. Skolen vart etablert i 1984 og er knytt til Noregs Kristelege Folkehøgskolelag (NKF).

#### Linjer ved skolen i 2015:
* Friluftsliv Nordkalotten
* Go Pro Action
* Hundekjøring og friluftsliv
* Seiling og ski
* Sportsfiske og friluftsliv

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*
Astronomisk stad

**Astronomisk stad** er det punktet på himmelkula der ein observerer ein himmellekam. Om ein korrigerer observasjonane for lysbryting i atmosfæren (refraksjon), finn ein den *tilsynelatande* staden. Om ein òg korrigerer for rørsla til observatøren (aberrasjon), finn ein *sann astronomisk stad*.  Dette endrar seg periodisk på grunn av nutasjon. Om ein korrigerer observasjonen for verknaden av nutasjonen, får ein himmellekammiddelstad. Middelstaden endrar seg med presesjonen og vert derfor oppgjeve for eit bestemt tidspunkt (epoke). Dersom himmellekamen har ein målbar parallakse, skil ein mellom geosentrisk og heliosentrisk stad, som refererer seg til sentrum i høvesvis jorda og sola. 

## Sjå òg
* Himmelkoordinatar

## Kjelder
*Astronomisk sted. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 21. mars 2015.
Atlantic Standard Time

**Atlantic Standard Time** (AST) eller **Atlantic Time Zone** er ei tidssone der ein har universaltid minus fire timar. I somme tider av året er det sommartid i regionen, og skilnaden er då minus tre timar. Tidssona dekkjer ein del av Karibia og provinsane New Brunswick og Nova Scotia, Prince Edward Island og små delar av Quebec (austlege Côte-Nord og Magdalenøyane) i Canada. Offisielt har heile Newfoundland and Labrador Newfoundland Standard Time, men i praksis nyttar det meste av Labrador Atlantic Standard Time.

I USA nyttar territoria Puerto Rico og Dei amerikanske Jomfruøyane Atlantic Standard Time.

## Område med AST
* Antigua og Barbuda (ikkje sommartid)
* Barbados (ikkje sommartid)
* Canada, i følgjande område:
** Nova Scotia
** New Brunswick
** Prince Edward Island
** Det meste av Labrador
** Magdalenøyane i Quebec
** Côte-Nord (aust for 63. vestlege lengdegrad), Quebec
* Dominica (ikkje sommartid)
* Den dominikanske republikken (ikkje sommartid)
* Frankrike, i følgjande område:
**Guadeloupe (ikkje sommartid)
** Martinique (ikkje sommartid)
** Saint-Barthélemy (ikkje sommartid)
** Saint-Martin (ikkje sommartid)
* Grønland, i følgjande område:
**Thule flybase
* Grenada (ikkje sommartid)
* Nederland, i følgjande område:
** Aruba (ikkje sommartid)
** Bonaire (ikkje sommartid)
** Curaçao (ikkje sommartid)
** Saba (ikkje sommartid)
** Sint Eustatius (ikkje sommartid)
** Sint Maarten (ikkje sommartid)
* Saint Kitts og Nevis (ikkje sommartid)
* Saint Lucia (ikkje sommartid)
* Saint Vincent og Grenadinane (ikkje sommartid)
* Trinidad og Tobago (ikkje sommartid)
* Storbritannia, i følgjande område:
** Anguilla (ikkje sommartid)
** Bermuda
** Dei britiske Jomfruøyane (ikkje sommartid)
** Montserrat (ikkje sommartid)
* USA, i følgjande område:
** Puerto Rico (ikkje sommartid)
** Dei amerikanske Jomfruøyane (ikkje sommartid)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Atlantic Standard Time|Atlantic Standard Time]]» frå ,  den 4. juni 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Tidssoner i verda
AB Como, Mats & Tore Bjerke Co.

**AB Como, Mats & Tore Bjerke Co.** var eit svensk føretak som i ein periode tidleg på 1950-talet produserte den norskutvikla motorsaga Comet på lisens.
Francesco Panetta

**Francesco Panetta** () er ein italiensk tidlegare hinder- og langdistanseløpar frå Siderno i Provinsen Reggio Calabria. Han vart verdsmeister på 3000 meter hinder i 1987 og europameister i same øvinga i 1990.

## Aktiv
Panetta satsa opphavleg på 10&nbsp;000 meter, men med landsmennene Alberto Cova, Salvatore Antibo og Stefano Mei i europatoppen på distansen, konsentrerte han seg om 3000 m hinder. Etter å ha vunne sølv i hinderløpet ved EM 1986, like bak austtyske Hagen Melzer, imponerte han stort då han året etter sprang inn til VM-tittel på Stadio Olimpico i Roma i same øvinga, med nettop Meltzer på andreplass. Vinnartida 8.08,5 var (og er, 2015) italiensk rekord og like bak europarekorden. Ei veke tidlegare hadde han vunne sølvmedaljen på 10&nbsp;000 m.

I 1989 gjorde Panetta sitt livs raskaste 10&nbsp;000 m då han vart nummer to i ein landskamp i Helsinki. Landsmannen Salvatore Antibo sette landsrekord med 27.16,5, Panetta vart tidfest til 27.24,1.
  
Tre år etter VM-gullet tok Panetta heim sigeren i 3000 m hinder i europameisterskapen 1990 i Split. Dei neste åra heldt han fram med å kvalfisere seg til finalar i hinder under dei store meisterskapane, men utan å kunne blande seg inn i medaljestrid. Derimot forbetra han den personlege rekorden på 5000 meter til 13,06,7, vel sekundet bak den italienske rekorden til Antibo.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1984 i Los Angeles: Utslått i semifinalane (8.31,2)
*EM 1986 i Stuttgart: Sølvmedalje – 8.16,8, bakom Hager Melzer (8.16,6)
*VM 1987 i Roma: Gullmedalje – 8.08,5 og sølvmedalje – 27.48,9
*OL 1988 i Seoul: Nr 9 – 8.17,7
*EM 1990 i Split: Gullmedalje – 8.12,6, framom Mark Rowland (8.13,2)
*VM 1991 i Tokyo: Nr 8 – 8.26,7
*VM 1993 i Stuttgart: Nr 6 – 28.27,0
*EM 1994 i Helsinki: Nr 8 – 8.28,2

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:it:Francesco Panetta|Francesco Panetta]]» frå ,  den 5. juni 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Bispestav

**Bispestav** (krumstav, *baculus pastoralis*) er ein stav med ei krumming øvst som ein hyrdestav.
Han er eit vyrdnadsteikn for biskopar og eit symbol på hyrdegjerningen til biskopane. Bispestavar kan ha enkel utforming som minnar om ein vanleg hyrdestav, men mange er meir kunstnarleg utført med skulptur og utsmykkingar.
Bispestaven er viktig ved investituret (innsetjinga) av ein biskop og når biskopar utfører visse høgtidelege roller.

Bispestav blir brukt i den katolske kyrkja og visse evangeliske kyrkjer som den anglikanske og den svenske kyrkja. Også abbedar og abbedisser kan bruka bispestav som symbol for si leiande rolle i høve til ein flokk. Paven bruker i dag ikkje bispestav, men ein krosstav. 

Bispestavar med noko ulik utforming blir også brukt i austleg kristendom. Den eldste utforminga er som ein tau-kross med krossarmane bøygde nedover og ein liten kross øvst. Den andre forma er danna av to stiliserte slangar eller drakar med bakoverbøygde hovud og ein liten kross imellom dei.

Staven kan også vera symbol for visse helgenar og merkedagar. Helgenar som var biskopar eller på anna vis «hyrdingar» blir til dømes ofte vist med bispestav, som heilage Nikolas, heilage Ansgar, heilage Svithun, heilage Scholastica og heilage Kolumba. På primstaven har han vore brukt til å visa blåsmesse, nilsmesse og syftesok.

## Bilde

Hubert Walter Crozier.JPG|Engelsk bispestav frå 1100-talet.
Crosiere of arcbishop Arnold II of Isenburg.jpg|Tysk bispestav frå 1200-talet som viser Maria som får bodskapen.
Crosier St Olav VandA A.1-2002 n02.jpg|Bispestav i elfenbein frå Noreg på 1300-talet. Utskjeringane viser Heilag-Olav og ein annan figur omgjevne av lauv.
Crosse eveque de vesoul.jpg|Fransk bispestav frå 1700-talet.
Crozier armenia.jpg|Armensk bispestav frå 1800-talet.
Ivo Muser Bischofsstab.jpg|Enkel moderne bispestav frå Italia.


## Kjelder

*«Abbess». I *Catholic Encyclopedia*. Henta 5. juni 2015.
*«Bispelue» (14. februar 2009). I *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 5. juni 2015.
*«Crosier». I *Catholic Encyclopedia*. Henta 5. juni 2015.

## Bakgrunnsstoff
Andrea Benvenuti

**Andrea Benvenuti** () er italiensk tidlegare friidrettsutøvar frå Negrar i provinsen Verona. Han vart europameister på 800 meter i 1994.

## Aktiv
Benvenuti vart italiensk meister på 800 m i 1992. Under dei olympiske leikane i Barcelona same året kvalfiserte han seg til finalen, der han låg sist i feltet til dess han på oppløpssida sprang i mål til ein  femteplass. Seinare i sesongen sette han italiensk rekord med tida 1.43,92, hans alle snøggaste løp på distansen.

Under europameisterskapen 1994 i Helsinki vann Benvenuti den fyrste semifinalen framom norske Atle Douglas, i det andre seimfinaleløpet sigra Vebjørn Rodal, også han nordmann. Finalen gjekk føre seg i roleg tempo den fyrste runden, ut på andrerunden gjekk det i spurttempo. Med tida 1,46,12 vann Benvenuti ein rimeleg klar siger framom Rodal og spanjolen Tomas de Teresa.

To år seinare nådde Benvenuti semifinalane under Sommar-OL 1996 i Atlanta, der han gav opp.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1992 i Barcelona: Nr 5 på 800 m – 1.45,23
*VM 1993 i Stuttgart: Braut kvalifiseringsheatet på 800 m
*EM 1994 i Helsinki: Gullmedalje – 1.46,12, framom Vebjørn Rodal (1.46,53)
*OL 1996 i Atlanta: Braut i sememfinalane

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Andrea Benvenuti|Andrea Benvenuti]]» frå ,  den 5. juni 2015.*
Venanzio Ortis

**Venanzio Ortis** () er italiensk tidlegare langdistanseløpar frå Paluzza  i Udine-provinsen. Han vann gull og sølv på høvesvis 5000 m og 10&nbsp;000 meter under friidretts-EM 1978.

## Aktiv
Ortis vart italiensk meister på 10&nbsp;000 m i 1976. Same sesongen deltok han på 5000 m under dei olympiske sommarleikane i Montreal og rauk ut etter kvalifiseringa. Han vart italiensk meister på 5000 m i 1977 og 10000 m i 1978.

Ortis overraska han stort med sine prestasjonar då europameisterskapen 1978 fann stad i Praha. Etter å ha fylgd finnen Martti Vainio heilt inn til mål på milløpet tok han sølvmedaljen på den italienske rekordtida 27.31,4. Ei veke seinare vart han europameister på 5000 m, etter å ha slått heile feltet i spurten. Vinnartida lydde på 13.28,57. Sveitsiske Markus Ryffel og Aleksandr Fedotkin frå Sovjetunionen fekk begge sølv, hakk i hæl på Ortis. 

Etter å han vorte nasjonal terrengløpsmeister i 1980, kunne ikkje ein skadeplaga Ortis delta i Sommar-OL 1980 i Moskva. Den 9. september 1981 forbetra han den italienske 5000m-rekorden til 13.19,1 under eit stemne i Rieti.

Grunna skadar la han bort løpsskoa i 1983.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1976 i Montreal: Utslått i kvalfiseringa på 5000 m (13.52,4)
*EM 1978 i Praha: Gullmedalje på 5000 m - 13.28.57, framom Markus Ryffel og Aleksandr Fedotkin (13.28,66). Sølvmedalje på 10000 m - 27.31.48, bakom Martti Vainio (27.30,99) og framom Aleksandras Antipovas (27.31,50)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Venanzio Ortis|Venanzio Ortis]]» frå ,  den 5. juni 2015.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:it:Venanzio Ortis|Venanzio Ortis]]» frå ,  den 5. juni 2015.*
Audouin Dollfus

**Audouin C. Dollfus** () var ein fransk astronom og ein leiande ekspert innafor planetutforsking. Han oppdaga den 10. månen til Saturn, Janus.

Asteroiden 2451 Dollfus er namngjeven etter han.

Han fekk Prix Jules Janssen frå Det franske astronomiforeininga i 1993.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Audouin Dollfus|Audouin Dollfus]]» frå ,  den 5. juni 2015.*
Moldejazz

**Molde International Jazz Festival**, eller **Moldejazz**, er ein musikkfestival som vert avvikla i Molde kvart år kring midten av juli månad. Festivalen, som vart halden fyrste gongen i 1961, er den nest eldste jazzfestivalen i Europa. Sidan 1999 har festivalen hatt status som knutepunktfestival for jazzmusikk i Noreg. Jazzfestivalen i Molde vart dei fyrste åra arrangert av den lokale jazzklubben i Molde; Storyville Jazz Club. Frå 1968 var det ein eigen organisasjon som stod bak arrangementet, ettersom festivalen hadde vakse frå ein helgefest til ein vekelang festival med konsertar som gjekk føre seg til same tid i ulike lokale.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Moldejazz|Moldejazz]]» frå , den 6. juni 2015.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Nils Petter Molvær

**Nils Petter Molvær** () er ein norsk jazzmusikar og tonesetjar frå Langevåg i Sula. Han spelar trompet. Molvær er kjend for sine komposisjonar der han kombinerer stilelement frå jazzmusikk og elektronisk musikk. For tre av sine fire soloalbum har han vunne Spellemannsprisar, mellom anna debutalbumet *Khmer* som kom ut i 1997.

Han var husmusikar under Moldejazz i 2010.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nils Petter Molvær|Nils Petter Molvær]]» frå ,  den 6. juni 2015.*
Trænstaven

**Trænstaven** er eit 338 meter over havet høgt fjell på øya Sanna i Træna kommune i Nordland. Det er det høgaste fjellet i kommunen. Fjellet er eit audkjend landemerke på Helgelandskysten.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Trænstaven|Trænstaven]]» frå ,  den 6. juni 2015.*
Det evangelisk-lutherske stift i Norge

**Det evangelisk-lutherske stift i Norge (DelsiN)** er eit luthersk stift i Noreg som vart grunnlagt i 2013 i Kautokeino. Stiftet omfattar fire forsamlingar, i Balsfjord, Kautokeino, Tromsø och Trondheim. Biskop for stiftet er Thor Henrik With.

Det evangelisk-lutherske stift i Noreg samarbeider med Missionsprovinsen i Sverige og Evangelisk-lutherska missionsstiftet i Finland.

## Kjelder
Vartpengar

**Vartpengar** er den godtgjerdsla embetsfolk eller offentlege tenestefolk får i ventetida mellom to stillingar. Omgrepet er frå tysk *Wartegeld*; det er ventepengar.

## Kjelder
**Norsk Allkunnebok* X. bandet. 1966
Arkiv

**Arkiv** har fleire tydingar. Ei tyding er ein bygning der dokument vert lagra. Ei anna tyding er samling av dokument. 
Formålet med arkiv er å dokumentere samtida for framtidig forsking, og å ta vare på naudsynt dokumentasjon. 
Arkiv kan vere offentlege eller private. 

I Noreg har Riksarkivet, som vert leia av riksarkivaren, ansvaret for arkiva. Regionalt finst det statsarkiv og i kvart fylke er det interkommunale arkiv med fylkeskommunen og kommunane i fylket som eigarar. 
Arkiva si rolle i Noreg er definert i arkivlova.
Anri Hebib

**Anri Håvard Hebib** () er ein norsk politikar for partiet Høgre. Han studerer ved Høgskulen i Bergen, og var ordførarkandidat i Bømlo kommune ved kommunevalet 2015. I dag er han gruppeleiar for Bømlo Høgre, og sit i Kommunestyre og Formannskap. Tidligare har han vore leiar for Bømlo Unge Høgre og Bømlo Ungdomsråd. I tillegg har han hatt fleire andre verv i Bømlo kommune.

## Kjelder

*«Anri Håvard Hebib (20) er Høgre sin ordførarkandidat» , *Bømlo-nytt* (19.03.2015)
Lundheim folkehøgskole

**Lundheim folkehøgskole** er ein kristen folkehøgskule som ligg på Moi i Lund kommune i Rogaland. Skulen tar imot om lag 75 elevar i året og er eigd av Stiftelsen Lundheim folkehøgskole. Styret i stiftelsen blir utnemnt av Norges Handikapforbund, Lund kommune og Noregs Kristelege Folkehøgskolelag. Lundheim folkehøgskole er knytt til Informasjonskontoret for kristen folkehøgskole.

Elevane ved Lund folkehøgskole vel to linjer dei ønskjer å gå ut skuleåret, ei raud og ei blå linje. Skulen har gymsal og styrkerom. I området rundt skulen er det lysløype og kort køyreavstand til strender, skog og hei.

Skulen blei etablert på Riska ved Sandnes under namnnet *Fjordsyn folkehøgskole*, etter initiativ frå krinsar innan vanførelaga i Agder og Rogaland. Skulen heldt til i nokre gamle tyskarbrakkar og var då den fyrste folkehøgskulen i Skandinavia for personar med funksjonshemming. I 1951 flytta skulen inn i nye lokale i det nyinnkjøpte Moi turisthotell samtidig som han skifta namn til Lundheim folkehøgskole. Frå 1970-talet av tok skulen også inn funksjonsfriske elevar.

#### Linjefag ved skulen i 2015:

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Mirjam Weichselbraun

**Mirjam Weichselbraun** () er ein austerriksk programleiar og skodespelar.

## Eurovision
### ''Wer singt für Österreich?''
28. oktober 2014 vart det kjend at Weichselbraun ville vere programleiar for *[[Wer singt für Österreich?]]*, den austerrikske uttakinga til *[[Eurovision Song Contest 2015]]* i Wien i Austerrike. Ho leia dei fire programma som vart sende på ORF eins i februar og mars 2015.

### ''Eurovision Song Contest 2015''
På ein pressekonferanse 19. desember 2014 vart Weichselbraun presentert av Österreichischer Rundfunk som ein av programleiarane for *Eurovision Song Contest 2015* i Wien i Austerrike, saman med Alice Tumler, Arabella Kiesbauer og green room-programleiar Conchita Wurst. Saman med Tumler, Kiesbauer, Wurst, Left Boy, eit lokalt barnekor og Radio-Symphonieorchester Wien framførte ho «Building Bridges» under opninga av finalen. 

## Fotnotar
Caloris-bassenget

**Caloris-bassenget**, òg kalla **Caloris Planitia**, er eit nedslagskrater på Merkur med ein diameter på kring 1&nbsp;550 km, noko som gjer det til eit av dei største nedslagskratera i solsystemet. Det vart oppdaga på bilete tekne av Mariner 10 i 1974, men berre den austlege delen av bassenget var då i dagsljos. Fyrst i januar 2008 vart resten av bassenget fotografert av MESSENGER-sonden som då flaug forbi Merkur.

Krateret er omgjeve av ringfjell som er kring 2 km høge. Kraterbotnen er fylt med lavasletter,  liknande hava på månen. Utafor kraterveggane har stoff som vart kasta rundt av nedslaget skap konsentriske ringar kring krater, og strekkjer seg 1000 km utover. 

Lekamen som skapte krateret må ha vore minst 100 km i diameter. Basert på bileta til sonden Messenger, er alderen på Caloris-bassenget mellom 3,8 og 3,9 milliardar år.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Caloris Basin|Caloris Basin]]» frå ,  den 20. august 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


* ''Mercury's Caloris Basin, One of the Largest Impact Basins in the Solar System'' - heimesida til MESSENGER-prosjektet
Alice Tumler

**Alice Tumler** () er ein austerriksk programleiar. Tumler har austerriksk far av slovensk-italiensk avstamning og fransk mor frå Martinique i Karibia. Ho pratar flytande tysk, engelsk, fransk og italiensk, men meistrar òg spansk og portugisisk. 

## Eurovision
### ''Eurovision Song Contest 2015''
På ein pressekonferanse 19. desember 2014 vart Tumler presentert av Österreichischer Rundfunk som ein av programleiarane for *Eurovision Song Contest 2015* i Wien i Austerrike, saman med Mirjam Weichselbraun, Arabella Kiesbauer og green room-programleiar Conchita Wurst. Saman med Weichselbraun, Kiesbauer, Wurst, Left Boy, eit lokalt barnekor og Radio-Symphonieorchester Wien framførte ho «Building Bridges» under opninga av finalen. 

## Fotnotar