open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hans E. Strand

**Hans E. Strand** () var ein norsk skogmann og politikar frå Modum i Buskerud. Han representerte Buskerud og partiet Høgre på Stortinget frå  1977 til -85.

## Liv og gjerning
Strand tok eksamen ved Statens skogskole på Kongsberg i 1957. Deretter studerte han ved skogbruksavdelinga på Noregs landbrukshøgskule til 1960. Dei neste ti åra arbeidde han med skogforsking ved same institusjonen.

Perioden 1970-77 var Strand heradsskogmeister i heimkommunen Modum. Han engasjerte seg i politikken for Høgre, var medlem av kommunestyret fireårsbolken 1976-79. Ved stortingsvalet 1977 vann han seg fast plass på Stortinget, der han 1977-81 var medlem av Sosialkomitéen. Etter han vart attvald i 1981 var han nestformann både i Kyrkje- og undervisningskomitéen, og i Kontrollkomitéen. I tillegg var han medlem av Valkomitéen.

Strand forlét Stortinget i 1985 og var dei neste seks åra gardbrukar. Samstundes var han styreleiar i Direktoratet for Statens skoger 1985-92, og i Riksteateret 1985-93. På ny vart han aktiv i lokalpolitikken, medlem av formannskapet i Modum frå 1987 til -95. Kommunestyremedlem frå hausten 1999. Frå 1991 til han døydde våren 2000 arbeidde Strand som skogstyrar.

## Kjelder
*Stortinget.no - Biografi
Orcusmånen Vanth

**Vanth** er den einaste kjende månen til kuiperbelteobjektet 90482 Orcus. Han vart oppdaga i 2005 av Mike Brown og T.-A. Suer på bilete tekne av Hubble-teleskopet.

Den eksakte storleiken til Vanth er ukjend; éin vitskapleg artikkel gjev estimat på 267 og 378 ± 100 kilometer i diameter.

## Kjelder

* ''Integral-field spectroscopy of (90482) Orcus-Vanth'' av B. Carry, D. Hestroffer, F. DeMeo, A. Thirouin, J. Berthier, P. Lacerda, B. Sicardy, A. Doressoundiram, C. Dumas, D. Farrelly og T. G. Muller
* IAUC 8812
Spark av Marit Larsen

***Spark*** er det tredje studioalbumet av Marit Larsen, utgjeve den 18. november 2011 i Noreg, Sverige, Finland og Danmark. Det òg vart utgjeve den 16. desember i Tyskland, Sveits og dessutan Austerrike.

Albumet inneheld di songar korav sju er skrivne helt sjølv av Marit Larsen. Den første singelen frå albumet, «Coming Home», vart utgjeve den 15. oktober. Den andre singelen, «Don't Move» vart utgjeven den 30. januar 2012.

## Songar
# «Keeper of the Keys» – 4:01
# «Don't Move» – 3:45
# «What If» – 4:57
# «I Can't Love You Anymore» – 4:21
# «Coming Home» – 3:59
# «Me and the Highway» – 5:01
# «Last Night» – 4:20
# «Have You Ever» – 4:04
# «Fine Line» – 4:25
# «That Day» – 4:45

## Bakgrunnsstoff
*ML 3.0 – Making of ''Spark'' (offisiell Tumblr)
Denys Lasdun

**Denys Louis Lasdun** () var ein britisk arkitekt, fødd og død i London. Han høyrer til dei viktigaste forkjemparane for modernistisk arkitektur i etterkrigstidas Storbritannia.

Lasdun studerte ved Architectural Association School of Architecture i London og arbeidde så ei tid hos Wells Coates. Til liks med andre britiske modernist-arkitektar, som Basil Spence, Peter og Alison Smithson, var Lasdun sterkt påverka av Le Corbusier og Ludwig Mies van der Rohe, men henta òg inspirasjon frå meir klassisk arkitektur.

Hans mest kjend byggverk er Royal National Theatre i London. Bygget vert rekna som eit kroneksempel på såkalla brutalist-arkitektur, bygningar som består mykje av betong og liknande materiale.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Denys Lasun|Denys Lasun]]» frå ,  den 2. april 2015.*
Bodil Aakre

**Bodil Aakre** () var ein norsk jurist og politikar frå Oslo. I tida 1965-73 representerte ho Nordland fylke og partiet Høgre på Stortinget. Aakre har vorte tillagd mykje av æra for at Brønnøysundregistra vart lagd til Brønnøysund.

## Liv og gjerning
Aakre var fødd i dåverande Kristiania, som dotter av ein næringsdrivar. Ho vart student i 1942 og tok cand.jur.-eksamen i 1948. Frå 1948 til 1957 arbeidde ho som jurist i Hammerfest og Alta. I 1957 vart ho tilsett som juridisk rådgjevar for Nordland Landbruksselskap. 

Ved stortingsvalet i september 1965 vart ho vald til stortingsrepresentant for Høgre i Nordland. I den fyrste fireårsbolken var ho medlem av Administrasjonskomiteen. Etter at ho vart attvald i 1969 sat ho den fyrste stortingssesjonen i Kyrkje- og undervisningskomiteen, dei tre siste sesjonane var ho medlem av Justiskomiteen. Heile den siste stortingsperioden var ho medlem av den mindre viktige Valkomiteen. 

Aakre var så sorenskrivar i Brønnøysund frå 1973 til ho vart pensjonert i 1988. Valperioden 1976-79 var ho i tillegg ordførar i Brønnøy kommune. Frå 1980 til 1988 var ho leiar av Lausøyreregisteret.

I 2002 vart Aakre heidra med ei byste utanfor hovudinngangen til Brønnøysundregistra.

Aakre busette seg i Benidorm i Spania i 1991, der ho også døydde.

## Kjelder
*Biografi ved Stortinget.no
Gunnar Hvashovd

**Gunnar Thorleif Hvashovd** () var ein arbeidar og politikar frå Kongsberg som representerte Buskerud og Arbeidarpartiet på Stortinget i tida 1969-81.

Far til Hvashovd arbeidde på våpenfabrikken på Kongsberg. Frå 1942 arbeidde han sjølv på Kongsberg Våpenfabrikk som dreiar, arbeidskontrakten vart ikkje oppheva før enn i 1982. 

Hvashovd engasjerte seg tidleg i lokalpolitikken på Kongsberg. Frå 1948 til -55 var han medlem av bystyret. I 1960 tok han på ny sete i bystyret, då som ordførar. Han beheldt ordførarombodet til 1969, då han sa det frå seg ettersom han same hausten vart vald inn på Stortinget.

Hvashovd vart sikra attval til Stortinget både i 1973 og 1977. Alle tolv åra han var stortingsrepresentant var han medlem av Sosialkomitéen. Den siste valperioden, 1977-81, var han også medlem av Fullmaktskomitéen.

Ei tid var han styreformann i Kongsberg sjukehus.

## Kjelder
*Stortinget.no - Biografi
Jacob Calmeyer

**Jacob Mathias Calmeyer** () var ein norsk målar frå Fredrikshald. Han måla i ein romantisk, men noko utvendig stil. 

Calmeyer, som var son til ein lærar, gjekk 1819-21 i lære hos Heinrich August Grosch, Hans Ditlev Franciscus von Linstow og Jacob Munch ved Den kgl. Tegneskole i Christiania. Deretter studerte han ved Kunstakademiet i København under Christoffer Wilhelm Eckersberg til 1826.

Etter nokre år i Christiania og Bergen reiste Calmeyer i 1830 til kunstakademiet i Dresden og gjekk i lære hos Johan Christian Dahl, far til den norske nasjonalromantikken. I 1831 måla han *Svartediket ved Bergen*, hans kanskje mest vellukka verk.

Calmeyer budde frå 1833 ulike stader i Skandinavia; København, Stockholm, Christiania, Bergen, Holmestrand. Heile denne tida sleit han med å gjere målinga til eit livsyrke. Ein del av hans teikingar kom med i verket *[[Norge fremstillet i Tegninger]]*. I 1859 busette han seg i den norske hovudstaden, der han døydde.

## Kjelder
*Norsk biografisk leksikon
*Norsk kunstnerleksikon
Reinhold Messner

**Reinhold Andreas Messner** () er ein italiensk fjellklatrar, forfattar og politikar, fødd i Brixen i provinsen Bolzano. Morsmålet hans er tysk.  

I 1978 klatra Messner og Peter Habeler til topps på Mount Everest, som dei fyrste utan oksygenflasker eller andre liknande hjelpemiddel. I 1986 vart Messner det fyrste mennesket som hadde vore på alle dei fjorten 8000 moh. høge fjelltoppane på kloten. Han var også den fyrste som åleine klatra til topps på ein 8000-metring; Nanga Parbat i 1978. I tillegg vart han i 1986 den andre som nådde til topps på dei såkalla Seven Summits.

Saman med Arved Fuchs gjekk han tvers over Antarktis i 1989/90. I 1993 gjekk han Grønland på langs og i 2004 kryssa han Gobi-ørkenen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Reinhold Messner|Reinhold Messner]]» frå ,  den 1. april 2015.*
Gunn Vigdis Olsen-Hagen

**Gunn Vigdis Olsen-Hagen** () var ein norsk politikar frå Sandnes i Rogaland. Ho representerte Arbeidarpartiet og Rogaland på Stortinget frå 1977 til ho døydde i 1989.

Olsen-Hagen arbeidde frå 1969 i annonse- og abonnementsavdelinga til Rogalands Avis, abonnementssjef 1975-77. Ho var medlem av Sandnes bystyre valbolken 1972-75, og av formannskapet 1976-79.

Ved stortingsvalet i 1977 vart Olsen-Hagen vald inn på Stortinget som representant for Rogaland Arbeidarparti. I si fyrste fireårsperiode var ho medlem av Justiskomitéen, etter den fyrste Brundtland-regjeringa kom til makta i februar 1981 var ho nestformann i komitéen. 
Dei to neste valbolkane (1981-85 og 1985-89) var ho leiar av Sosialkomitéen. 1985-89 var ho òg medlem i Fullmaktskomitéen, ein komite ho vart vald til leiar i hausten 1989. Ho heldt elles fram som medlem i Sosialkomitéen.

Olsen-Hagen sokna i mange saker til dei radikale i stortingsgruppa til Arbeidarpartiet.

## Kjelder
*Stortinget.no - Biografi
Aust-Torpa

**Aust-Torpa** er ei bygd i tidlegare Torpa herad i Nordre Land kommune, på austsida av elva Dokka. Den sentrale delen av Aust-Torpa er å rekne som bygdesenter for Torpa. Både Torpa barne- og ungdomsskole, Torpa bo- og servicesenter og ein daglegvarehandel er lokalisert til bygda. Kinn kyrkje er frå 1956.

Landskapet på Aust-Torpa er dominert av skog. Saltstutlia naturreservat og Flåmyra naturreservat ligg begge i Aust-Torpa.

RV250 mellom bygda Dokka og Lillehammer fører gjennom Aust-Torpa.

## Kjelder
**Norsk Allkunnebok*. I. Bandet. 1949
*Bokmålswikipedia
Akland

**Akland** er ei bygd i Risør kommune. Bygda ligg fire kilometer sør for Søndeled, 13 km vest for Risør. E18 fører gjennom Akland, der det er vegkro og bensinstasjon.

## Kjelder
**Norsk Allkunnebok*. I. Bandet. 1948
*Bokmålswikipedia
Beito

**Beito** er ei grend i Øystre Slidre i Innlandet. Grenda ligg nord for innsjøen Øyangen, om lag 780 meter over havet. Beito ligg ved Fylkesveg 288, fire kilometer vest for Beitostølen.

Frå Beito er det 43 km bilveg til Fagernes i søraust. 

Spelemennene Nils og Engebret Beitohaugen og språkforskaren Olav T. Beito var alle frå Beito.

## Kjelder
**Norsk Allkunnebok*. I. Bandet. 1949
Gerhard Grimmer

**Gerhard Grimmer** () var ein tysk langrennsløpar fødd i Katharinaberg, i dag i Tsjekkia, som tevla for Aust-Tyskland. Han vart verdsmeister på 50 km under Ski-VM 1974, der han også vann stafettgull for Aust-Tyskland. I alt vann han seks VM-medaljar i 1970 og 1974.

## Aktiv
Grimmer vart nummer ni på femmila under Ski-VM 1966 i Oslo. Etter nokre sesongar utan sterke prestasjonar, imponerte han stort i 1970-sesongen. Under verdsmeisterskapen i Štrbské Pleso i dåverande Tsjekkoslovakia raska han med seg tre medaljar. Fyrst tok han sølv på tremila bakom Vjatsjeslav Vedenin frå Sovjetunionen, deretter var han sjølvskriven til Aust-Tyskland sitt stafettlag som kom på sølvplassen, og til sist vart det bronse på 50-kilometeren. Grimmer avslutta sesongen med å vinne femmila i Holmenkollen med over to minutts margin til toaren Pål Tyldum.

Under Holmenkollrenna 1971 vart Grimmer totalt overlegen dei hine utøvarane på femmila. På blytungt føre vart andremann, svensken Lars-Arne Bölling, slått med nærare sju minuttar. Eit par dagar tidlegare vart Grimmer nummer tre på 15 km. Straks i førevegen hadde han elles sikra austtysk dobbeltsiger på 30 km i Svenska skidspelen, landsmannen Gert-Dietmar Klause vann.

Grimmer tevla lite dei neste sesongane. Han kom sterkt tilbake i Ski-VM 1974 i Falun. På 15 km tok han sølv, sekundet bakom norske Magne Myrmo. Så var han med på den historiske stafettsigeren for DDR, saman med Gerd Hessler, Dieter Meinel og ankermannen Klause vann dei det einaste austtyske stafettgullet i langrenn for menn. Til sist vart Grimmer verdsmeister på 50 km.

I 1975 vart han tildelt Holmenkollmedaljen, før han vart nummer tolv på 15 km. Han avslutta skikarrieren med ein femteplass på femmila under Vinter-OL 1976 i Innsbruck.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar
OSIRIS-REx

**OSIRIS-REx** (stutt for *Origins Spectral Interpretation Resource Identification Security Regolith Explorer*) ein NASA-sonde på veg til asteroiden 101955 Bennu. Han vart skoten opp 9. september 2016 og er venta framme ved asteroiden i 2018. Målet er å henta ein prøve frå Bennu som vert frakta til jorda for analyse.

Sonden er ein del av New Frontiers-programmet til NASA.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside
Synnøve Anker Aurdal

**Synnøve Anker Aurdal** () var ein norsk tekstilkunstnar, kjend som ein fornyar av kunstforma. Ho var både fødd og døydde i Oslo.

Synnøve Anker utdanna seg på 1930-talet ved Prestgards vevskule på Lillehammer, og deretter ved Statens Kvinnelige Industriskole i Oslo. Ho heldt si fyrste utstilling hos Kunstnerforbundet i Oslo. Gjennom bruk av ulike materialar og teknikkar fornya ho tekstilhandverket, mellom anna tok ho i bruk  modernistiske former. Mellom hennar fremste verk er *Høyseteteppet* frå 1961, eit bestillingsarbeid til Håkonshallen. Eit kjent verk frå seinare tid er *Rommet og ordene* frå 1977, det er utstilt i det islandske nasjonalbiblioteket i Reykjavik.

Frå 1983 hadde Aurdal årleg kunstnarløn frå den norske staten. Ho fekk Norsk Kulturråds ærespris i 1991. Ho var elles riddar av St. Olav, og mottok Prins Eugen-medaljen. 

Ho var fyrst gift med målaren Leon Aurdal, seinare med Ludvig Eikaas.

## Kjelder
ExoMars Trace Gas Orbiter

**ExoMars Trace Gas Orbiter** (**TGO**) er ein romsonde som går i bane kring Mars. Han er eit samarbeid mellom ESA og den russiske romfartsorganisasjonen Roskosmos og ein del av ExoMars-prosjektet. Han vart skoten opp 14. mars 2016 frå Bajkonur og gjekk inn i bane kring Mars 19. oktober 2016. Han bar med seg den enkle landaren Schiaparelli som testa landingsteknologi.

## Instrument
TGO har fire vitskaplege instrument:

* NOMAD (Nadir and Occultation for MArs Discovery) kombinerer tre spektrometer: to som observerer infraraud stråling og eitt som observerer ultrafiolett stråling. Instrumentet vil identifisera atmosfæriske komponentar, slike som gassen metan, gjennom okkultasjonar og direkte refleksjonar.

* ACS (Atmospheric Chemistry Suite) er tre instrument som observerer i det infraraude. ACS fyller ut observasjonane frå NOMAD.

* CaSSIS (Colour and Stereo Surface Imaging System) er eit høgoppløysingskamera som kan ta farge- og stereobilete over større område. Det kan ta bilete av Mars med ei oppløysing på opp til 5 meter per piksel.

* FREND (Fine Resolution Epithermal Neutron Detector) er ein nøytrondetektor som vil kartleggja hydrogen ned til ei djupn på 1 meter. Dette vil avsløra vassis nær marsyta.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside hjå ESA
Frederik Collett

**Frederik Jonas Lucian Bothfield Collett** () var ein norsk målar frå Christiania, mest kjend for sine vinterbilete frå Lillehammer.

Collett var soneson til den leiande embetsmannen Jonas Collett. Sjølv byrja han på sjøkrigsskulen, men braut av og reiste til sjøs i fleire år, tok styrmannseksamen i 1858. På 1860-talet gjekk han i målarlære hos Hans Gude i Düsseldorf.

Kring 1873 orienterte han seg mot Paris, budde i byen fleire vender i siste halvdel av 1870-åra. Særleg var det verk av barbizon-målarane Camille Corot og Charles-François Daubigny og snømålaren Émile Breton som kom til å påverke Collett.

Frå 1886 til han døydde brått på ein søndagstur ved Lillehammer i 1914, budde Collett i byen og måla vintermotiv i ein tilnærma naturalistisk stil. Hovudverket *Ved Mesnas utløp* frå 1891 er eit godt døme på dei stemningsmetta arbeida hans. Collett var ugift rentenist, og den sikre økonomien gjorde at han kunne reise til ulike stader med ulike motiv, men ofte same stadene.

## Kjelder
*Fredrik Collett i Norsk biografisk leksikon
Kulturminne i Hornindal kommune

**Kulturminne i Hornindal** er ein oversikt over freda og/eller bevaringsverdige bygningar og element i Hornindal. Data er henta frå Riksantikvaren.

ID-nummer er eit lenkja tal som går direkte til det aktuelle kulturminnet i Kulturminnesøk. 

|}
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Liste over kulturminner i Hornindal|Liste over kulturminner i Hornindal]]» frå ,  den 3. april 2015, [https://no.wikipedia.org/w/index.php?title=Liste_over_kulturminner_i_Hornindal&oldid=12904973 revisjon 12904973]*
Sverre L. Mo

**Sverre Larsson Mo** () var ein norsk bilmann og politikar frå Kvam i Hordaland. Han representerte Hordaland og Kristeleg Folkeparti på Stortinget i fire periodar frå 1965.

Mo var son til ein gardbrukar på garden med same namn i dåverande Vikøy sokn. Sjølv starta han opp ei bilrute, Bilgodsruten Hardanger-Bergen, i 1934. Dette firmaet eigde og dreiv han fram til 1978. Frå 1946 eigde han òg bilverkstaden Mo Auto, eit firma som i 1968 opna verkstad også i Kvinnherad. Fire år seinare selde han frå seg Mo Auto.

Mo var med i kommunestyret i Kvam 1948-55 og 1960-73. Mest heile tida var han med i formannskapet.

På Stortinget var Mo medlem av Justiskomitéen frå 1965 til -69. Sidan var han medlem av Samferdslekomitéen til han forlet Stortinget i 1981, på same tid som han også var med i Fullmaktskomitéen. Han var medlem av Valkomitéen 1965-69 og 1973-77.

## Kjelder
*Stortinget.no - Biografi
Leikanger prestegjeld

**Leikanger prestegjeld** var eit stort prestegjeld i Sogn som omfatta Leikanger hovudsokn (i noverande Leikanger kommune) og annekssoknene Feios, Fresvik og Vangsnes (i noverande Vik kommune), Tjugum (i noverande Balestrand kommune) og Fjærland (i noverande Sogndal kommune). Prestegjeldet høyrde til Indre Sogn prosti. Leikanger har hatt 29 prestar etter reformasjonen. To av dei vart nesten biskopar, og ein vart statsråd. Den lengstsitjande er Jens Engelsøn (42 år) og den med kortast tid i kallet er Hans Arctander (1 år).

## Prestar i Leikanger før 1536
Jon Røg var den siste katolske og fyrste lutherske presten i Leikanger. Ein kjenner ikkje andre prestar i katolsk tid, forutan ein Hr. Otto.

## Prestar i Leikanger 1537-1848
Tidlegare stod det fire kyrkjer i noverande Leikanger sokn, og alle hadde sin eigen prest. Ved reformasjonen tok Leikangerpresten over dei tre kyrkjene på Hamre, Henja og Njøs, som så vart nedlagde i tida mellom 1544 og 1686. Det var på 1500- og 1600-talet prestegjeldet voks og etter kvart femnde om storparten av Midtre Sogn.

## Prestar i Leikanger 1849-1999
Leikanger prestegjeld vart delt i 1849, slik at soknene Vangsnes, Tjugum og Fjærland vart skilde ut som Balestrand prestegjeld. Dette skjedde på skiftet etter Søren Wilhelm Thorne, slik at den nye presten vart sokneprest i Leikanger, medan kapellan Harald Ulrik Sverdrup vart sokneprest i Balestrand.

## Prestar i Leikanger etter 1999
1. august 1999 vart soknene Feios og Fresvik overførte frå Leikanger til Vik prestegjeld, i tråd med dei nye kommunegrensene frå 1992. Etter dette var Leikanger prestegjeld identisk med Leikanger sokn, fram til ordninga med prestegjeld vart avskaffa i 2004. Etter dette er prestane tilsette i prostia. Kjell Sæter heldt fram som sokneprest i Leikanger, og i tillegg fekk han Norum sokn i Sogndal kommune som ein del av sitt tenesteområde. Då han gjekk over i stillinga som prostiprest i Indre Sogn prosti i 2008, vart han etterfylgd av Egon Askvik som sokneprest i Leikanger og Norum.

## Kapellanar i Leikanger
Sokneprestane i det store prestegjeldet har halde seg med kapellanar sidan Erik Nordal si tid. Til å byrja med var det snakk om personelle kapellanar, som dei løna sjølve. Mellom kapellanane er namna Bugge, Leganger og Daae gjengangarar. Nokre av desse vart seinare sokneprestar i Leikanger eller granneprestegjelda. Ein av desse var Ludvig Daae, som seinare vart prest og kyrkjeeigar i Lindås. Ein annan var Jørgen Johan Ibsen (1724-1801), personellkapellan 1754-1761 og bror til Henrik Ibsen sin tippoldefar.

### Leikanger Residerende Kapellani
Leikanger Residerende Kapellani vart oppretta i 1742. Stillinga som residerande kapellan vart  teken bort då prestegjeldet vart  delt i 1849.

## Kjelder
*
Roberto Baggio

**Roberto Baggio** () er ein italiensk tidlegare fotballspelar frå Caldogno i provinsen Vicenza. Mellom 1988 og 2004 spela han 56 landskampar for Italia. Han var då med på å vinne VM-bronse i 1990 og VM-sølv fire år seinare. Baggio var ein angrepsspelar kjend som ein kreativ playmaker med ein finslipt teknikk og gode frispark. 

## Klubbspel
Baggio debuterte i juni 1983 for Vicenza, som då spelte i Serie C. I 1985 fekk han kontrakt med Fiorentina men fekk lite speletid dei to fyrste sesongane. Gjennombrotet kom i 1988/89-sesongen. Våren 1990 var han ein sentral spelar då klubben frå Firenze tok seg til finalen i UEFA-cupen. 

Straks etter UEFA-cuptapet vart han overført til Juventus. Gjennom fem sesongar var han den viktigaste spelaren i Juventus, særleg dyktig var i 1993, då han vart kåra til både Europas og verdas beste fotbalspelar. Deretter spelte han i to sesongar for AC Milan. 1997/98-sesongen skåra han 22 seriemål for Bologna. I 1998 reiste han tilbake til Milano, for to sesongar hos Inter. Han avslutta med fire sesongar for Brescia. Etter 18 sesongar i italiensk toppfotball la han opp i mai 2004.

## Landslagsspel
Den 16. november 1988 spelte Baggio sin fyrste landskamp då Italia i Roma vann 1-0 over
Nederland. På det italienske landslaget deltok han i tre verdsmeisterskap i fotball. I sitt første VM, som vart arrangert i heimlandet, kom Baggio inn som eit friskt pust og skåra to mål.

Under VM i fotball 1994 i USA tok Italia seg til finalen, mykje takk vere avgjerande skåringar signert Baggio. Finalen mellom Brasil og Italia enda 0-0. I den avsluttande straffeskytinga skaut Baggio langt over og utanfor det brasilianske målet på det avgjerande straffesparket, dermed hamna VM-pokalen i Brasil. I tida etter USA-VM fekk han få kampar på landslaget, fyrst under VM 1998 fekk han mykje speletid. 

I 1998 deltok Baggio i sitt siste VM, og var på ny ei viktig brikke i det italienske laget. Våren 1999 spelte han han sin nest siste landskamp for Italia, den siste fekk han fem år seinare då heimelaget og Spania spelte uavgjort i ein vennskapskamp i Genova. Totalt spela Baggio 56 landskampar for Italia og skåra 27 mål. Han er den einaste italienaren som har skåra mål i tre verdsmeisterskap.

Han la opp som fotballspelar våren 2004.

## Merittar
*VM-sølv 1994
*VM-bronse 1990
*Vinnar av UEFA-cupen 1993 med Juventus
*Italiensk seriemeister 1995 med Juventus
*Italiensk seriemeister 1996 med AC Milan
*Italiensk cupmeister 1995 med Juventus
*Gullballen 1993
The Wash

**The Wash** er ei stor bukt på austkysten av England. Ho ligg på grensa mellom Norfolk og Lincolnshire, og dannar eit estuar av fleire elver som renn ut her: Witham, Welland, Nene og Great Ouse. Med ei lengd på kring 30&nbsp;km og ei breidd på kring 20&nbsp;km er The Wash det største estuaret i Storbritannia.

The Wash er eit viktig naturområde, og omfattar fleire naturreservat. Store mudderflater og saltmyrer er viktige trekk- og overvintringsområde for ei rekkje fuglar, som tjeld, myrsnipe og tundralo. Gråsel lever og ynglar her.

Byar som Skegness, Boston, King's Lynn og Hunstanton ligg ved The Wash.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:The Wash|The Wash]]» frå , og «[[:en:|The Wash]]» frå  den 5. april 2015.*
Arteriepinsett

Ein **arteriepinsett** (også kalla ei **arterieklemme** eller ein **peang**, etter Jules-Émile Péan) er ein kirurgisk reiskap som blir brukt i ulike kirurgiske inngrep for å kontrollere bløding. Det er ikkje uvanleg at eit innleiiande innsnitt er omringa av fleire arteriepinsettar som klemmer av blodårene i påvente av ligering, særleg i startfasen av inngrepet. Arteriepinsetten høyrer til ei gruppe instrument som dreier rundt eit fast punkt, i likskap med sakser, nålehaldarar, vevstenger og ulike klemmer, der strukturen på spissen avgjer bruksområdet.

Arteriepinsetten har handtak som kan festast med ein låsemekanisme. Denne mekanismen er samansett av små tenner, nokre få i kvart handtak, slik at brukaren kan låse instrumentet og styre krafta i tonga. Når tonga er fastlåst så er krafta mellom spissane om lag 40 N (9 lbf).

Arteriepinsett er ofte del av fyrstehjelpsskrinet til sanitetssoldatar og ambulansepersonell. Den blir også brukt som kjøleribbe ved lodding av elektriske krinsar; for å halde filteret i marihuana-sigarettar; av fiskarar for å fjerne kroken frå munnen til fisken; av bilmekanikarar for å handsame mutrar, boltar og skruar i tronge område; og som ein reiskap for å mate byttedyr til krypdyr i fangenskap og eksotiske invertebratar utan å bli stukken eller biten.

## Historie
Den tidlegaste kjende teikninga av eit dreiande kirurgisk instrument stammar frå 1500 fvt., og er innskrive på ei grav ved Thebes i Egypt. Ein har også funne liknande instrument av bronse og stål i Pompeii. Kring 800 evt. laga Abu al-Qasim illustrasjonar av eit instrument med dreiing, meint for å brukast til tanntrekking.

Konseptet med å klemme av ei blodåre før ein knytar ho er vanlegvis tilknytt Galenos (ca. 100 evt.). Denne metoden for å skape hemostase blei i stor grad gløymd, før den blei oppdaga att av den franske barber-kirurgen Ambroise Paré på 1500-talet. Paré laga føregjengaren til den moderne arteriepinsetten og kalla instrumentet sitt for *Bec de Corbin* («kråkenebbet»). Med denne kunne han klemme av blodårene før han sikra dei med ein ligatur.

Den moderne arteriepinsetten er godskriven til fleire personar, og særleg til den franske kirurgen Jules-Émile Péan. Kirurgar som William Stewart Halsted har medverka til små endringar i ettertid.

## Ulike arteriepinsettar
* Arteriepinsett, Rankin
* Arteriepinsett, Crile
* Moskitoklemme
* Mixter, rettvinkla

## Sjå òg
* forceps

## Bakgrunnsstoff

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hemostat|Hemostat]]» frå ,  den 4. april 2015.*  
 
----
* Phillips N.; Sedlak P. (2010) *Surgical Instrumentation*, Cengage, Clifton Park, NY.
Joachim Andreas Stukenbrock

**Joachim Andreas Stukenbrock** () var ein tysk bergverksmeister (berghauptmann) og ein leiande person i norsk bergverkshistorie. Han var leiar for Kongsberg sølvverk 1732–1756 og utvikla verksemda til det største bergverket i Noreg.

Stukenbrock var òg arkitekt for Kongsberg kyrkje.

## Kjelder
Jakob Walnum

**Jakob Rosted Suur Walnum** () var ein norsk prest og omstreifarmisjonær frå Grimstad. 

Walnum tok examen artium i 1870, vart cand.theol i 1877 og tok praktisk-teologisk eksamen i 1880. Han tok over som sokneprest i Leikanger etter fetteren Jakob Sverdrup i 1884.

Jakob Walnum var formann i *Midtre Sogns Indremisjon*, *Sogns Kreds af Søndagsskoler* og den nyoppretta krinsen for totalavhaldsarbeidet. Jakob Walnum engasjerte seg sterkt for omstreifarane. Han var ei sterk drivkraft bak etableringa av Sogns Barneheim i 1891. Walnum forlet prestekallet i 1897 for å gå inn i arbeidet for dei heimlause på heiltid. Same året skipa han *Den norske omstreifermisjon*, og vart foreininga sin fyrste generalsekretær.

## Kjelder
* 
*
Bulldoggklemme

**Bulldoggklemma** er ein fjørbelasta forceps med fin spiss. Den blir brukt i ulike kirurgiske inngrep for å klemme av blødande blodkar og oppnå hemostase. Kjeven er ofte polstra med gummi for å minske skade på åreveggen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bulldogs forceps|Bulldogs forceps]]» frå ,  den 5. april 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Kuletong

Ei **kuletong** (eller eit **tenaculum**) er eit kirurgisk instrument og ein type forceps. Instrumentet er samansett av ein smal og spiss krok i begge endar som er festa til eit handtak. På kvar side av handtaket finst fleire hekter for å låse instrumentet. Kuletonga blir i hovudsak brukt for å gripe og halde vev og blodårer under ulike kirurgiske inngrep. Instrumentet blir også brukt for å stabilisere livmorhalsen og livmora ved innsetjing av spiral.

Namnet kjem av di tonga ofte blei brukt til å trekke ut våpenkuler og andre prosjektil frå opne sår.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tenaculum|Tenaculum]]» frå ,  den 5. april 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Aortaklemme

Ei **aortaklemme** er eit kirurgisk instrument som blir brukt i hjartekirurgi for å klemme av livpulsåra og dimed skilje systemkretsløpet frå blodstraumen som går ut av hjartet.

Klemma blir ofte brukt for å reparere koarktasjon av livpulsåra. Hjå nyfødde er det vanleg å byrje med reseksjon av blodåra før ein lukkar ho med primær anastomose. Klemming av livpulsåra fører i røynda til iskemi, fordi ein stengjer ute systemkretsløpet. Bruken av shunt kan minske risikoen for paraplegi og andre komplikasjonar, særleg viss inngrepet held fram i meir enn 25 minutt, eller viss det distale (fjerne) trykket i livpulsåra nærmar seg 50–60 mmHg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aortic cross-clamp|Aortic cross-clamp]]» frå ,  den 5. april 2015.*
Sverre Daae

**Sverre Daae** () var ein norsk prest som var sokneprest i Leikanger frå 1923 til 1960.

I 1917 avla han teologisk embetseksamen ved Universitetet i Oslo, og var prest i Nidaros bispedøme fram til han kom til Leikanger i 1923. Under krigen tok tyske offiserar i bruk prestegarden som bustad. I 1945 vart Sverre Daae stilt for retten, skulda for landssvik, og frådømd embetet. Han anka og vart frikjend i 1952, og heldt fram som prest i Leikanger til han vart pensjonist i 1960. Den tidlegare Leikangerpresten Anders Daae (1789-1816) var bror til Sverre Daae sin tippoldefar.

Det var Sverre Daae som tok initiativet til å restaurera den gamle Leikangerkyrkja, som var modernisert til det ugjenkjennelege i 1872. Arbeidet som tok til midt på 1920-talet varde gjennom heile prestegjerninga hans. Stundom låg presten i strid med museumsdirektør Heiberg om gamalt inventar som med tida var kome i museet sine hender, men på imponerande vis fekk han attende mesteparten til kyrkja si eige. Kyrkja vart restaurert innvendig i 1936 og utvendig i 1955. Forutan å vera mannen som tilbakeførte kyrkja til fordums prakt, var Sverre Daae ein fargerik og godt likt prest som etterlét seg mange gode historier i bygda.

## Kjelder
* 
* Allkunne
Gerhard Geelmuyden

**Gerhard Geelmuyden** () var sokneprest i Leikanger frå 1750 til 1764. 

Gerhard Geelmuyden var kjøpmannsson frå Bergen. Han gifta seg i 1738 med Barbara Marie Leganger. 
Geelmuyden starta karrieren som personellkapellan under svigerfar Iver Iversen Leganger. Han sikra seg *expectance* (fyrsterett) på kallet i 1745, og tok såleis over då svigerfaren gjekk bort fem år seinare. 

Geelmuyden bygde den staslege hovudbygningen på Leikanger prestegard i 1752. Denne var i bruk fram til 1911, då han vart flytt til Norsk Folkemuseum på Bygdøy. Som prest var Geelmuyden middelmådig og kranglevoren, og kan ikkje reknast blant biskopane Pontoppidan og Tidemand sine favorittar. Personellkapellan Jørgen Johan Ibsen måtte rømma prestegarden grunna Geelmuydens *«voldsomme adferd mod ham»*.

## Kjelder
*
Nominasjonane til Nordisk råds litteraturpris frå Sverige

**Nominasjonane til Nordisk råds litteraturpris frå Sverige** vert gjort av ein nasjonal komité på tre personar.

Sidan 1962 har Nordisk råd årleg delt ut Nordisk råds litteraturpris for eit skjønnlitterært verk skrive på språket til eit av dei nordiske landa. Frå Sverige har det heilt frå starten i 1962 vore nominert to kandidatar kvart år, og svenske forfattarar har vunne prisen til saman 16 gonger, inkludert den første.

## Nominasjonane til Nordisk råds litteraturpris frå Sverige

Vinnarar utheva med feit skrift.

## Kjelder
Myggnett

**Myggnett** er eit finmaska nett som kan brukast til å halda mygg og andre insekt utanfor eit visst område, til dømes ein soveplass. Myggnett kan til dømes brukast i teltopningar, rundt senger eller i vindauge eller dører. I tillegg til å fjerna irritasjon frå myggar kan dei bidra til å verna mot mygg-overførte sjukdommar som malaria, dengue, gulfeber og ulike typar encefalitt, som vestnilfeber. 

## Døme

Mosquito Netting.jpg|Myggnett festa i taket
Mosquitonet149.jpg|Myggnett festa i ei rame
Mosquito net.jpg|Myggnett-telt
Window with insect screen.JPG|Vindauge med myggnett


## Sjå òg
*malaisetelt

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Charles Kingsley

**Charles Kingsley** () var ein engelsk geistleg, universitetsprofessor, historikar og romanforfattar. Han var knytt til såkalla «muskulær kristendom» og chartisme, og til områda West Country og nordaustlege Hampshire i England. Kingsley er særleg kjend for den patriotiske boka *Westward Ho!* (1855) og barneboka *The Water Babies* (1863).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Charles Kingsley|Charles Kingsley]]» frå ,  den 5. april 2015.*  
 
*Nessheim, Ragnhild. «Charles Kingsley»  (14. februar 2009). *Store norske leksikon*.

## Bakgrunnsstoff
Katapult

**Katapult** er ein kastemaskin som kan senda eit prosjektil over ein større avstand ved hjelp av ein kastearm. Katapultar blei brukt som beleiringsskyts i oldtida og mellomalderen. Maskinen blei funnen opp i det gamle Hellas.

Ein katapult er danna av ein trebjelke med ein ende innspent mellom to samansnodde tau. Desse kan spennast meir når bjelken blir trekt ned i horisontal stilling ved hjelp av eit vindespel. Når så bjelken blir frigjort, dreier han seg med valdsam kraft oppover og framover til han blir stoppa av eit tverrtre. Prosjektila (stein eller metallkuler) blir lagt på den frie enden av bjelken og slynga ut i krumme banar. Med katapult kunne ein slynga prosjektil på fleire hundre kilo opptil 600 meter. 

Ordet «katapult» kjem av latin *catapulta*, frå gresk *katapeltēs* (καταπέλτης) av *kata*, 'nedover' og *pallō*, 'kasta, slynga, svinga'. 

## Katapulttypar
*Ballista
*Blide
*Onager

## Kjelder

----

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Catapult|Catapult]]» frå ,  den 6. april 2015.*  


## Bakgrunnsstoff
Primas

**Primas** (av latin *primus*, 'den første') er ein kyrkjetittel som kan brukast om den øvste geistlege i eit land eller ei kyrkjeavdeling.

I den katolske kyrkja har enkelte erkebiskopar tittelen «primas». I den anglikanske kyrkja har erkebiskopen av York tittelen «Primate of England», medan erkebiskopen av Canterbury blir kalla «Primate of all England».

## Kjelder

*«Primas: den øverste geistlige» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 5. april 2015.
Kiosk

**Kiosk** er ein butikk i mindre format. Han kan vera ein frittståande bygning, ei bu, med opning på ei side for betening, eller vera eit mindre lokale i ein større bygning.

Ordet «kiosk» stammar frå det tyrkiske *köşk*, som tyder ‘paviljong’. Det tyrkiske ordet kjem i sin tur frå persisk  *kūskh*, ‘palass’, ‘portiko’.

Ein kiosk har eit avgrensa vareutval. Det finst fleire typar kioskar. Det er gatekjøken, som satsar på hurtigmat som pølser og hamburgarar. Det er videokioskar som i tillegg til sal av mat sel og leier ut filmar. Det er bladkioskar som har eit stort utval av norske og utanlandske blad, aviser og magasin, men også litt bøker.

## Galleri

Tyrihanskiosk i Drammen.jpg|«Tyrihans-kiosk» på Bragernes torg i Drammen på 1920- eller 1930-talet. «Tyrihans» blei teikna av arkitektane Carl Buch og Lorentz Harboe Ree. 
Olden (61).jpg|Moderne, flyttbar kioskvogn i Olden ist i Nordfjord i Stryn kommune.
Arhaug kiosk Gruben-Rana B.JPG|«Kiosk» kan også brukast om butikkar som sel kioskvarer sjølv om bygningane er større enn små buer. Arhaug kiosk på Gruben i Mo i Rana blei driven frå 1971 til 2009. 
Transformatorkiosk, Lovisenlund.jpg|Transformatorkiosk på Lovisenlund i Larvik. 


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*Kioskdøden – NRK Møre og Romsdal
Nestlé

**Nestlé**, *Société des Produits Nestlé S.A.*, er eit internasjonalt selskap og verdas største næringsmiddelselskap. Selskapet blei grunnlagd i 1866 av Henri Nestlé. Hovudkontoret ligg i Vevey i Sveits.

Nestlé eig fleire varemerke for mellom anna kaffi, sjokolade, iskrem og godteri, barnemat og morsmjølkerstatning, frukostblandingar, mineralvatn og anna. Namnet Nestlé har ofte ein tilbaketrekt plass på varene, medan merkevarenamna som Nescafé, Perrier, Bona, Mövenpick eller After Eight er meir framtredande.

## Historie

Nestlé blei grunnlagd i 1866 av apotekaren Henri Nestlé (Heinrich Nestle) som Farine Lactée Henri Nestlé lk.A. I 1867 byrja Henri Nestlé å tilverka mjølkepulver som blei seld som morsmjølkerstatning. Familievåpenet til Nestlé av fuglar i eit reir blei teke i bruk som logo for selskapet. I 1874 blei selskapet aktivt i Tyskland. Same året forlét grunnleggjaren verskemda.

### Fusjonar og internasjonal ekspansjon
Nestle byrja utanlandsk tilverking då selskapet opna ein fabrikk i Noreg i 1898. I 1905 fusjonerte selskapet med Anglo-Swiss Condensed Milk Company. I 1929 gjekk sjokoladeprodusentane Peter, Cailler, Kohler og Nestlé saman med Nestlé som namn. Frå 1938 hadde verksemda suksess med sin pulverkaffi – Nescafé. I 1947 gjekk Nestlé saman med Maggi, i 1962 med svenska Findus og i 1971 med Ursina-Franck AG. 

I 1986 lanserte selskapet Nespresso i Sveits. I 1988 kjøpte det den britiske verksemda Rowntree's med varemerka Smarties, After Eight og Kit Kat. Same året kjøpte Nestlé også den italienske pastaverksemda Buitoni.
På 1990-talet blei mineralvatn eit nytt produkt etter kjøp av Perrier og Sanpellegrino.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Nestlé|Nestlé]]» frå ,  den 6. april 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Liston-kniv

**Liston** er ein type kirurgisk kniv som blir brukt ved amputasjon.

Kniven er oppkalla etter den skotske kirurgen Robert Liston. Liston blei kjend for sine evner i tida før anestesi, der snøggleik spelte ei kritisk rolle med omsyn til smerte og overleving. Kniven var laga av dugeleg metall og hadde ei typisk bladlengd på 15–20 cm. Kirurgiske amputasjonsknivar kom i mange former og variantar, og utviklinga såg markante framsteg mellom 1840 og Den amerikanske borgarkrigen. Desse endringane spegla seg i dei tekniske framstega som utvikla seg hjå kirurgane på denne tida.

Amputasjonsknivar frå 1700 til 1840 er særmerkte ved ei nedovervendt krumming i knivbladet. Fram mot 1870 blei amputasjonsknivane rettare og meir like dei europeiske variantane, slik som Liston-kniven.

Tidlegare knivskaft, særleg dei før 1850, hadde ofte mykje større og tyngre samansetnad. Etter Den amerikanske borgarkrigen i 1865, og slutten av Krimkrigen i 1856, blei dei vanlegare å lage smalare og meir lettvektige knivar.

Mykje av historia om amputasjonsknivar kjenner ein frå den amerikanske boka *Handbook of Surgical Operations*, som blei skriven under Den amerikanske borgarkrigen av legen Stephen Smith. Boka innehaldt også ei rekkje teikningar.

Liston-kniven er ofte tilknytt Jack the Ripper, fordi den er nemnd i romanen *[[From Hell]]* av Alan Moore og Eddie Campbell.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Liston knife|Liston knife]]» frå ,  den 6. april 2015.*
Peter Thorvik

**Peter Olai Sivertsson Thorvik** () var ein fiskar, arbeidar, fabrikkdrivar og mangeårig stortingsmann for sosialdemokratane og sidan Arbeidarpartiet, fødd i Dalsfjord på Sunnmøre og busett i Idd i Østfold.

### Liv og gjerning
Thorvik var son til ein gardbrukar og fiskar på matrikkelgarden Torvik i Dalsfjord i Volda. Han dreiv sjølv fiske og arbeidde seinare som smed i Statens hamnevesen i åtte år. I 1904 slo han seg ned i Idd i Østfold. Han var maskinist ved steinhoggeri i Iddefjorden i 13 år og seinare seks år driftsstyrar ved Torvfabrikkene som låg ved Aspedammen. Han var vald inn i heradstyret frå 1908, sat i Idd formannskap 1911-37, varaordførar og siste fem åra ordførar i kommunen.

Frå 1922 til 1945 representerte han Østfold fylke på Stortinget, fyrst vald for Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti, etter samlinga i 1927 som representant for Arbeidarpartiet. Fram til 1930 var han på Stortinget medlem av Næringskomite nr 1, sidan 1931 av Sjøfarts- og fiskerikomiteen, formann i denne frå 1934. Sesjonen 1939/40 var han odelstingspresident. I den eigenskapen tok han del i dei forhandlingane presidentskapen på Stortinget førte sommaren 1940 med den tyske okkupasjonsmakta.

Åra 1925-47 var han styrar av Noregs Bank si avdeling i Halden. Han var elles ordførar i forstandarskapet i Idd Sparebank.

## Kjelder
*Stortinget.no
* Avisa Møre, 29. juni 1943
Blåknopphokko

**Blåknopphokko** (*Crax alberti*) er kritisk truga hokko som er endemisk for Colombia med utbreiing i nordvestre Sierra Nevada de Santa Marta, og i nokre andre særs små lokalitetar, som til dømes Serrania de San Lucas i Bolívar og ein i Boyacá-departementet.

Blåknopphokko er ein stor hokko, 82–93&nbsp;cm i lengd og i gjennomgåande svart fjørdrakt. Hannfuglar har kvit undergump og haletipp, hofuglar har raudbrun underside frå bakre buk til undersida av halen. Begge kjønna har lys blå 'cere', hannen har òg blå hudlappar ned frå nebbrota. Begge har lys rosa bein.

Denne arten er typisk bakkelevande og har habitat i lågland, helst under 600 moh., men kan treffast opp til 1200 moh. Utbreiingsområdet ligg i opphavleg tropiske skog.

Truleg gjer frukt ut for hovudingrediensen av dietten, men dei kan òg ta meitemark og insekt.

Hannfuglar har ein song av djupe fire til fem 'hmmm'-ande strofer.

Det finst truleg berre mellom 250 og tusen individ av blåknopphokko, og populasjonen er minkande. Han er klassifisert som kritisk truga (CR) ettersom han er utdøydd i det meste av det opphavelege utbreiingsområdet sitt og området no er innskrenka til 2100 km2. Det føregår framleis ulovleg jakt og eggsanking. Dei er òg truga av minkande habitat ved avskoging.

## Kjelder

* del Hoyo, J., Collar, N. & Christie, D.A. (2014). *[http://www.hbw.com/node/53312 Blue-billed Curassow (Crax alberti)]* In: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 6. april 2015 
*BirdLife International (2015) Species factsheet: *[http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22678525 Crax alberti] *. Henta frå http://www.birdlife.org den 6. april 2015


## Bakgrunnsstoff
Kastanjevenghokko

**Kastanjevenghokko** (*Ortalis garrula*) er ein fugl i hokkofamilien, og er endemisk for Colombia med utbreiing i nordlege Antioquia-departementet nordover til sørlege Magdalena.

Dette er ein mellomstor hokko, ca. 53&nbsp;cm i lengd. Vekta ligg rundt 630 til 750 gram. Kjønna er like, men hannar er truleg større enn hoer. Vaksne fuglar har brun overside, brunt strupeområde og bryst, elles lys underside, halen er mørk med ein lys tupp. Morfologi og kroppsform er elles som hos andre slekta, dei har relativt lang hals og ein lang hale, kraftig, litt nedbøygd nebb og kraftige føter. Ungfuglar er ikkje skildra.

Kastanjevenghokkoar beitar i flokkar og er truleg standfuglar.

Lite er kjent om hekkevanar, men dei legg vanlegvis tre egg i kullet. Hofuglen rugar egga i 26 dagar.

Storleiken på populasjonen er ikkje kjent, men han er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som livskraftig fordi han er utbreidd i eit 110&nbsp;000&nbsp;km2 stort område i nordlege Colombia.

## Kjelder

* del Hoyo, J., Collar, N. & Christie, D.A. (2014). *[http://www.hbw.com/node/53270 Chestnut-winged Chachalaca (Ortalis garrula)]* I: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. Henta den 6. april 2015 
*BirdLife International (2015) Species factsheet: Ortalis garrula . Henta frå http://www.birdlife.org den 6. april 2015

## Bakgrunnsstoff
Gammalkatolikkar

**Gammalkatolikkar** er ei religiøs gruppering som oppstod på 1700-talet grunna strid mellom ulike kyrkjesamfunn og paven. Dei godtek doktrinane frå dei sju kyrkjekonsila frå før det store skismet i 1054, og legg elles vekt på Vincent av Lérins si utsegn om å tru på «det alle, alle stader, alltid har trudd».

Den jansenistiske Utrecht-kyrkja braut banda med Roma då ho blei ekskommunisert i 1724. Det  første Vatikankonsilet i 1870 førte til meir usemje, der kyrkjer som mellom anna ikkje godtok trua på paven som ufeilbarleg, også blei ekskommuniserte. I 1889 gjekk nederlandske og tyske kyrkjer saman i Utrecht-unionen. Sidan har erkebiskopen av Utrecht vore leiaren for den internasjonale gammalkatolikk-kongressen. 

Dei gammalkatolske kyrkjene er nært knytte til den anglikanske kyrkja, som dei er i kommunion med. Dei er også medlem av Kyrkjenes verdsråd. 

## Kjelder

*«Old Catholic». *Oxford Dictionary of English*. Red. Stevenson, Angus. Oxford University Press, 2010. 

*«Old Catholics». *World Encyclopedia*, Philip's.
Mjølkesjokolade

**Mjølkesjokolade** er ein etesjokolade laga av kakao, sukker og mjølkepulver eller kondensert mjølk. 

Mjølkesjokoladen blei funne opp i Sveits i 1875 då Peter Daniel frå Vevey byrja laga sjokolade med mjølk. Saman med Henri Nestlé, skiparen av Nestlé, gjekk han over til å bruka mjølkepulver, og fekk eit haldbart salsprodukt.

Etter EU/EØS-reglar skal mjølkesjokolade minst innehalda 30&nbsp;% kakao. I USA er kravet 10&nbsp;%. 

Den best kjende mjølkesjokoladen i Noreg er Freia Melkesjokolade, som er blitt produsert sidan 1906. 

## Kjelder
*«Fra drik til spisechokolade». Toms Gruppen, toms.dk. Vitja 5. april 2015.

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Sjokolad|Sjokolad]]» frå ,  den 7. april 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Egon Askvik

**Egon Askvik** () var ein norsk prest og forfattar.

Askvik vart gift 14. januar 1984 med Hege Feet. Han avla teologisk embetseksamen på Menighetsfakultetet og vart ordinert til prest i Seim kyrkje i 1988. Egon Askvik har sidan vore vikarprest i Leikanger 1988-1989, sokneprest i Aurland 1989-1996, kapellan i Lindås 1996-2008 og sokneprest i Leikanger og Norum frå 2008 til han døydde.

Egon Askvik påvist uhelbredeleg kreft våren 2016, ei veke før konfirmasjonane pinsedag, men gjennomførte likevel dei tre konfirmasjonsgudstenestene som planlagt. Han fortalde då ope om sjukdomen frå preikestolen. Resten av året var Askvik sjukmeld, men han heldt fram som redaktør for kyrkjelydsbladet og deltok i soknerådet så langt det lét seg gjera. Julaftan lyste han velsigninga over kyrkjelyden for siste gong, før han sovna inn med dei nærmaste rundt seg nyårsaftan.

Egon Askvik har gjeve ut omsetjinga *We shall never die – kamp- og lovsongar frå Sør-Afrika*, boka *Skatten og prerlene* og ei ressursbok til denne. Dei to siste handlar om Kristuskransen, ein bønekrans laga av den svenske biskopen Martin Lönnebo som vert nytta i konfirmantundervisinga.  Askvik har bidrege med omsetjinga av salmen «Gå du med oss, for vegen er lang» i Norsk Salmebok 2013. Han var produsent og medverka på platene *Gladværugt - julesong frå Sogn* (2010) og *Over stjernebru - kveldstonar ved Sognefjorden* (2016). I 2015 fekk han nasjonal merksemd for å ha skrive boka *[[Kyrkjefolk (bok)|Kyrkjefolk]]*, med portrett av hundre sokneborn sitt forhold til kyrkja. Biskop Halvor Nordhaug omtala boka som eit monument over folkekyrkja. Egon Askvik fekk Lindås kommune sin kulturpris i 1977, Leikangerprisen i 2016 og Nordal Brun-prisen posthumt i 2017.

## Verkliste
; Bøker
* 1986 - *We shall never die – kamp- og lovsongar frå Sør-Afrika*
* 2004 - *Kristuskransen for konfirmantar*
* 2004 - *Skatten og perlene* 
* 2015 - KYRKJEFOLK

; Musikkalbum
* 2010 - *Gladværugt - julesong frå Sogn*
* 2016 - *Over stjernebru - kveldstonar ved Sognefjorden*

## Kjelder
* Egon Askvik , skald.no
* Prester i Den norske kirke og andre teologiske kandidater 2000, Den norske kirkes presteforening/Verbum forlag, 2000. ISBN 82-543-0860-8. Side 21.

; Fotnotar
Sigurd Holemark

**Sigurd Holemark** () var ein norsk funksjonær og politikar frå Norderhov i Buskerud. Han representerte Østfold og partiet Høgre på Stortinget frå 1981 til 1993.

Etter å ha gått handelsgymnas byrja Holemark som praktikant, fyrst ved Borregaard Fabrikker i Sarpsborg og deretter ved firmaet si avdeling i Frankfurt am Main i dåverande Vest-Tyskland. I tida 1957-59 studerte han internasjonal marknadsføring ved eit college i Manchester i Storbritannia. Deretter arbeidde han to år i salsavdelinga til eit lokalt basert selskap i Manchester. Frå 1961 til 1981 hadde han ulike stillingar i administrasjonen i Borregaard i Sarpsborg, dit han også gjekk tilbake då han forlet Stortinget i 1993. Han slutta ved Borregaard i 1997.

Holemark var medlem av bystyret i Sarpsborg i tida 1968-79. Til Stortinget 1977-81 var han fyrste vararepresentant, og møtte nokre få månader i den eigenskapen. Frå 1981 hadde han fast plass for Høgre og Østfold på Tinget i tre valperiodar. I den fyrste perioden, 1981-85, var han medlem av Forsvarskomiteen, deretter 1985-89 av Finanskomiteen og av Landbrukskomiteen, og til sist, 1989-93, av Energi- og industrikomitéen. I tillegg var han med i Valkomiteen 1985-93 og 1989-93 med i Fullmaktskomitéen.

Dei åtte sesjonane frå hausten 1985 til 1993 var han sekretær i Stortinget.

## Kjelder
*Stortinget.no - Biografi