Vinje kommune

**Vinje kommune** er ein kommune i Telemark fylke. Kommunen ligg lengst nordvest i fylket og grensar i sør til Tokke, i aust til Tinn og Seljord, i nord til Nore og Uvdal i Buskerud og i vest til Bykle i Agder, Suldal i Rogaland og Odda, Eidfjord og Ullensvang i Vestland. Han er den einaste kommunen i Noreg som grensar til fire fylke. Kommunen har sine nåverande grenser frå 1964, då dei tidlegare kommunane Rauland og Vinje vart slegne saman.

Vinje er etter Rendalen den største kommunen i Sør-Noreg i høve flatevidd og han er til dømes større enn Vestfold fylke. Administrasjonssenteret i kommunen er Åmot. Lokalavisa er *[[Vest-Telemark Blad]]*, som kjem ut tre gonger i veka.

## Geografi

Fleire dalar går gjennom Vinje i sør og aust, og i dalane er det rikeleg med skogsstrekningar. Den nordvestre delen av kommunen ligg i Hardangervidda, det meste av dette som ein del av Hardangervidda nasjonalpark. Kommunen har ein om lag 90 000 daa stor eigedom i nasjonalparken, Berunuten Vest, med seks hytter til bruk for alle som måtte koma forbi. Eigedomen vart kjøpt frå brukseigaren Treschow i Larvik i 1979. 

Busetnaden i Vinje fylgjer dalane. Folketettleiken er låg, med om lag 1,2 innbyggjarar per km². Europaveg 134, fylkesveg 37 og fylkesveg 38 møtest ved kommunesenteret Åmot, som er den einaste tettstaden i kommunen. Elles er busetnaden i kommunen spreitt, men samlar seg til dels omkring Krossen i Rauland og Edland/Haukeligrend. 

Opp mot fjellområda finst det fleire større vatn, mellom anna Møsvatn som er eitt av dei største vatna i Telemark. Møsstrond kyrkje er den høgstliggjande kyrkja i Noreg og ligg på øya Hovden i Møsvatn. Det høgste fjellet i Vinje er Vassdalseggi på 1658 moh., som ligg på grensa mot Rogaland. Vassdraga i kommunen har gjeve gode føresetnader for kraftutbygging.

## Næringsliv

Skog- og jordbruk med hald av husdyr er viktige næringar i kommunen. Vinje er den kommunen med flest hytter i Telemark, og mange vel å kombinere jordbruk med gardsturisme og utleige av hytter. Industrien i kommunen er liten og femner noko verkstad-, trevare- og møbel- og næringsindustri. Fleire av vassdraga i Vinje er utbygde, og fire kraftverk i kommunen har ein produksjon på kring 1,9 TWh i året.

Kommunen har i fleire år hatt god økonomi. I 2002 var frie inntekter per innbyggjar 33 478 kr, mot snittet i landet på 24 771 kr. Dette kjem i hovudsak av kraftinntekter frå Tokke-utbygginga på 60- og 70-talet. Innbyggjarane i kommunen nyt framleis godt av dette gjennom låge straumprisar. I tillegg er store fjellområde mot Hardangervidda utbygde av dampprosjekt som Songavatn og Møsvatn.

Den største arbeidsgjevaren i Vinje er kommunen, og attføringssenteret i Rauland er den største private arbeidsgjevaren. 39,4% av dei sysselsette jobbar i offentleg administrasjon. Skular i kommunen er Edland skule, Rauland skule, Vinje oppvekstsenter, Øyfjell oppvekstsenter, Åmot skule. Av andre viktige arbeidsgjevarar kan nemnast Qmatec Drilling.

## Samferdsel
Fleire viktige vegar går gjennom kommunen, mellom anna Europaveg 134 frå Drammen til Haugesund, som er det sentrale sambandet mellom Aust- og Vestlandet sør for Hardangervidda. Vegen fylgjer dalføret til Vinjeåi frå Åmot og nordvestover. Riksveg 9 tek av frå Haukeli til Kristiansand. Frå Åmot tek fylkesveg 37 av nord mot Rauland-Rjukan og fylkesveg 38 sørover mot Dalen-Vrådal.

## Kultur

Krossen er sentrum i Rauland, og her har Raulandshuset og Rauland kunstmuseum samla verka til Dyre Vaa og Knut Skinnarland i to galleri. På Plassen i grenda Vinje står Vinjestoga, barndomsheimen til Aasmund Olavsson Vinje, og like attmed er det reist eit monument til minne om han. I Åmot står to monument av Halldis Moren Vesaas og Tarjei Vesaas.

I Smørklepp er fleire verk av Henrik Sørensen og Harald Kihle samla i galleriet Vinje Biletgalleri. Litteraturdagane i Vinje blir skipa til kvar september, og om vinteren trekkjer skistadene Rauland og Haukeli til seg turistar kvart år.

### Kommunenamn og -våpen
Namnet Vinje stammar frå norrønt *vin*, som tyder eng. Ein person frå Vinje blir gjerne kalla **ei vinbyggje** *(f)*, **ein vinbygge** *(m)* eller fellesnemninga **vinbygg**.

Kommunevåpenet vart godkjent ved kongeleg resolusjon den 16. november 1990 og har ein sølv geitebukk på blå grunn. Motivet symboliserer saue- og geitehald og høgfjellsnatur.

## Kjende personar frå Vinje

*«Myllarguten» Targjei Augundsson (1801–1872), artist
*Aasmund Olavsson Vinje (1818–1870), forfattar
*Aslaug Vaa (1889–1967), forfattar
*Olav Versto (1892–1977), stortingsrepresentant
*Tarjei Vesaas (1897–1970), forfattar
*Aslak Brekke (1901–1978), kvedar og folkesongar
*Dyre Vaa (1903–1980), bilethoggar
*Halldis Moren Vesaas (1907–1995), forfattar
*Aslak Versto (1924–1992), ordførar, stortingsrepresentant og motstandsmann
*Olav Vesaas (1935), journalist og forfattar
*Guri Vesaas (1939), forlagsredaktør
*Sondre Bratland (1938), kvedar, songar og songpedagog
*Olav Versto (1950-2011), journalist, redaktør
*Stein Versto (1957), forfattar
*Yasmin Syed (1966), skodespelar, artist og kanalvert
*Sven Erik Kristiansen «Maniac» (1967), artist
*Odd Nordstoga (1972), artist
*Terje Håkonsen (1974), snøbrettkøyrar
*Kjersti Rorgemoen, forfattar
*Ingebjørg Bratland (1990), songar
*Marthe Kristine Nordjordet (1996), songar

## Kjelder
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Nettsidene til Vinje kommune
* Vest-Telemark Blad - Lokalavis i Vinje
*Historiske arkiv etter nåverande Vinje kommune på Arkivportalen
*Historiske arkiv etter tidlegare Vinje kommune på Arkivportalen
*Historiske arkiv etter tidlegare Rauland kommune på Arkivportalen