open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ernst

**Ernst** er eit mannsnamn av gammalhøgtysk opphav. Det kjem frå ordet *ernust*, som tyder 'alvor'. Ernst er òg eit slektsnamn. 

Det finst fleire andre namneformer, som fransk-engelsk Ernest, engelsk Earnest, italiensk og spansk Ernesto, sorbisk og tsjekkisk Arnošt og ungarsk Erneszt. Erni, Ernie og Ernö er kortformer. Ernesta, Ernestine og Erna er kvinnelege former av namnet.

Ernst har namnedag den 2. mars.

## Bruk
Ernst er utbreidd i Tyskland, der det særleg blei brukt ved byrjinga av 1900-talet. Også i Noreg blei namnet mest gjeve tidleg på 1900-talet. Frå ca. 1890 til ca. 1905 og frå ca. 1915 til ca. 1945 fekk over 0,15 % av nyfødde gutar namnet Ernst. Etter 1945 gjekk bruken jamnt nedover, og ved slutten av hundreåret var det blitt svært uvanleg. 

I 2009 var det 1&nbsp;691 norske menn som heitte Ernst.

## Namneberarar

* Ernst I av Sachsen-Gotha (1601–1675), saksisk greve
* Ernst Henrich Berling (1708–1750) , tysk/dansk avismann, grunnla *[[Berlingske Tidende]]*
* Ernst Gideon von Laudon (1717-1790), austerriksk adelsmann
* Ernst Theodor Amadeus Hoffmann (1776–1822), tysk jurist og forfattar kjend som E.T.A. Hoffmann
* Ernest Renan (1823-1892), fransk filosof
* Ernesto Moneta (1833-1918), italiensk fredsprisvinnar
* Ernst Haeckel (1834-1919), tysk biolog og filosof
* Ernst Sars (1835-1917), norsk politikar
* Ernst Abbe (1840–1905), tysk fysikar og astronom
* Ernest Rutherford, (1871–1937), newzealandsk fysikar
* Ernest Shackleton (1874-1922), britisk polfarar
* Ernest Bevin (1881-1951), britisk politikar
* Ernst Gräfenberg (1881–1957), tysk gynekolog
* Ernst Bloch (1885-1977), tysk marxistisk tenkjar
* Ernst Thälmann (1886-1944), tysk politikar
* Ernst Rolf (1891–1932), svensk skodespelar og songar
* Ernst Lubitsch (1892–1947), tysk-amerikansk filminstruktør
* Ernst Jünger (1895–1998), tysk forfattar
* Ernst Orvil (1898–1985), norsk diktar
* Ernest Hemingway (1899–1961), amerikansk forfattar, fekk Nobelprisen i litteratur.
* Ernst Mayr (1904–2005), tysk-amerikansk biolog
* Ernst von Glasersfeld (f. 1917), tysk filosof
* Ernst Haefliger (1919–2007), sveitsisk tenor
* Ernesto «Che» Guevara (1928–1967), argentinsk revolusjonær
* Ernst-Hugo Järegård (1928–1998), svensk skodespelar
* Ernst Fuchs (f. 1930), austerriksk målar
* Ernst Baasland (f. 1945), norsk teolog
* Ernst Moe (f. 1951), norsk førstebyfogd og forfattar
* Ernst-Wiggo Sandbakk (f. 1957), norsk jazzmusikar
* Ernst Vettori (f. 1964), austerriksk skihoppar

### Etternamn
* Otto Ernst (1862–1926), tysk forfattar
## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ernst|Ernst]]» frå , den 2. mars 2009.*
Aalsmeer

**Aalsmeer** er ein kommune og tettstad i Nederland i provinsen Noord-Holland med om lag 28&nbsp;000 innbyggjarar. Kommunen er ein del av byregionen Amsterdam.

Aalsmeer er først nemnt i 1133 som «Alsmar». Dette namnet finst i eit diplom der landet blir skjenka til nonneklosteret i Rijnsburg. Området var då ei villmark med or og vier. Det vart stukke mykje torv i området, og slik oppstod innsjøar. Jordbrukslandet vart slik minska, og folket gjekk over til fiskeri på 1400-talet. På 1600-talet begynte ein å tørrleggja områda som hadde blitt til sjøar. Slik vart Stommeer tørrlagt i 1650 og Hornmeer i 1674. Nokon vindmøller som vart brukt til å driva pumpene til å tørrleggja sjøane står endå.

I 1852 vart sjøen Haarlemmermeer tørrlagd, følgt av fleire andre. Fiskeriet vart så godt som borte, og plante- og fruktdyrking vart viktigare. Frå 1850 til 1885 var jordbærdyrking svært viktig. Jordbæret gav fargar til Aalsmeer sitt flag: Raudt, grønt og svart for bæret, blada og jorda. Frå 1880 av vart òg blomedyrking viktig, først med roser. Frå 1912 av vart blomane omsette på auksjonar i Aalsmeer. Blomehandel vart stadig viktigare, og gjennom den nye internasjonale flyplassen Schiphol like ved fekk ein tilgang til den amerikanske og japanske marknaden. Den nye auksjonshallen frå 1999 er 999 000 m² stor, og det største forretningsbygget i verda, ifølgje Guinness rekordbok. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Aalsmeer|Aalsmeer]]» frå , den 2. mars 2009.*
Aare

**Aare** (fransk *Aar*) er ei sideelv til Hochrhein i Sveits. Den fulle lengda frå kjelda til samløpet med Rhinen er om lag 295 km lang, med eit fall på 1565 meter og eit nedslagsfelt på 17 620 m², som omfattar heile det sentrale Sveits. Ho er den lengste elva som ligg fullstendig innanfor Sveits sine grenser.

## Løp

Aar spring ut frå dei store Aarbreane i Bern-Alpane i kantonen Bern og vest for Grimselpasset. Ho renn austover til Grimsel herberge, nedanfor Finsteraarhorn, og så nordvestover gjennom Haslital, der ho dannar den 46 meter høge fossen Handegg, forbi Guttannen, og gjennom kalksteinsklippene i Kirchet der ho dannar ein stor canyon. Ho når så Meiringen på ei slette. Litt forbi Meiringen, nær Brienz, renn elva ut i Brienzsjøen der ho er mogeleg å segle på. Nær vestenden av innsjøen mottar Aare den første viktige sideelva si, Lütschine. Ho renn så over den myrlendte sletta ved Bödeli mellom Interlaken og Unterseen før ho renn ut i Thunsjøen.

Nær vestenden av Thunsjøen mottar ho Kander, som like før har hatt samløp med Simme. På veg ut av innsjøen renn elva gjennom Thun, og så gjennom byen Bern, under 18 bruer og rundt halvøya med dei bratte sidene der Gamlebyen ligg. Elva svingar så vestover, men etter å ha runne saman med Saane eller Sarine svingar ho nordover fram til nær Aarberg. Her vert elva avleidd inn i Hagneckkanalen til Biennesjøen, noko som var eit av dei store sveitsiske ingeniørverka på 1800-talet, kalla Juravasskorreksjonen. Før dette hadde område nord for Bern vore eit flaumutsett myrområde. Frå den øvre enden av innsjøen renn elva ut gjennom Nidau-Büren-kanalen og så austover til Büren. Innsjøen fører med seg store mengder erodert grus og smeltevatn frå Alpane og dei tidlegare myrområda har vorte frodige sletter, kjend som «grønsakshagen i Sveits».

Frå her renn Aare nordaustover eit langt stykke, forbi Solothurn (der ho like etter mottar Grosse Emme frå høgre), Aarburg (der ho møter Wigger), Olten i Aarau, der ho like i nærleiken renn saman med Suhre, og Wildegg, der Hallwiler Aa kjem inn frå høgre. Like nedanfor Brugg mottar ho først Reuss, og kort tid etterpå Limmat. Ho svingar så nordover og munnar ut i Rhinen, og har faktisk ved samløpet større vassføring enn Rhinen der dei renn saman ved Koblenz (Sveits), ovanfor Waldshut i Tyskland. Rhinen munnar etter kvart ut i Nordsjøen i Nederland.

## Aareschlucht

Aareschlucht er ein del av elva som har greve seg gjennom ein kalksteinsrygg nær byen Meiringen. 

## Sideelvar

 

* Limmat
** Sihl
** Linth (største tilløpet til Zürichsjøen)
* Reuss
** Kleine Emme
** Sarner Aa
** Engelberger Aa
** Schächen
** Furkareuss
* Suhre
* Wigger
* Emme
* Zihlkanal
** Suze
** Broye
** Orbe
* Saane (Sarine)
** Sense
* Kander
** Simme
** Allenbach
* Lütschine

## Reservoar
* Wohlensjøen, 481 m
* Niederriedsee, 461 m
* Klingnauer Stausee, 318 m

## Historie
Elvenamnet kan gå attende til det galliske (helvetiske) Bern-sinksteinen som går attende til Romersk Gallia. Det romerske namnet var *Obringa*. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aare|Aare]]» frå , den 7. mars 2012.* 
** * oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Aareschlucht
*
*
Landmine

**Landmine** er ein behaldar med sprenglading og tennmekanisme som eksploderer ved støyt, trykk eller ei anna form for påverknad. Slike miner blir brukt som militært våpen for å gjera eit område farleg for fiendtlege styrkar, men kan også lett råka sivile. Det finst ulike typar miner, retta mot menneske (antipersonellminer) eller køyretøy.

I område der det er lagt ut landminer er det vanleg at innbyggjarar døyr eller skader seg gjennom å gå på antipersonellminer. Fordi landminer ikkje kan skilja mellom stridende og sivile bryt dei med distinksjonsprinsippet i folkeretten. Antipersonellminer er i dag totalforbodne under Minekonvensjonen. 

Landminer blei funne opp av kinesarar. Dei blei brukt i 1277 av Song-dynastet mot ei mongolsk beleiring. *[[Huolongjing]]* er den første inngåande skildringa av miner.

## Kjelder
* 

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Landmine|Landmine]]» frå , og «[[:en:Land mine|Land mine]]» frå  den 2. juni 2010.*
Erna

**Erna** er eit kvinnenamn av norrønt eller gammalhøgtysk opphav. Det kan vera ei avleiing av Ernst, som ei kortform av kvinneleg form som Ernestine eller Ernesta, eller ei anna form for Arna, som også kan stavast Ärna.

Erna har namnedag den 2. mars.

## Tyding og mytologi
Ernst kjem frå gammalhøgtysk *ernust*, 'alvor'. Arna er ei kvinneleg form av Arne, som kjem frå norrønt *ari* eller gammalhøgtysk *aro*, 'ørn'.

I den norrøne *[[Rigsthula]]* er Erna namnet på kvinna som blir gift med Heimdall sin son Jarl og gjev opphav til jarlane.

## Bruk
Erna er særleg utbreidd som namn på Island og i Tyskland.

I Noreg var namnet mest brukt i første halvdel av 1900-talet. Det var særleg populært frå rundt 1925 til noko etter 1930, då over 0,6 % av nyfødde jenter fekk namnet. Ein topp kom rundt 1920, då 0,8 % fekk namnet.

I 2009 var det 3&nbsp;239 norske kvinner som heitte Erna.

## Namneberarar
* Erna Schøyen (1887-1968), norsk skodespelar
* Erna Hamilton (1900–1996), dansk forfattar
* Erna Bogen (1906-2002), ungarsk olympisk fektar
* Erna Bürger (1909-1958), tysk olympisk turnar
* Erna Bombeck (1927–1996), amerikansk forfattar og humorist
* Erna Osland (f. 1951), norsk forfattar
* Erna Solberg (f. 1961), norsk politikar 

## Kjelder
* 

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Erna|Erna]]» frå , den 2. mars 2009.*
Hendrik Lorentz

**Hendrik Antoon Lorentz** () var ein nederlandsk fysikar og matematikar.

Lorentz forska ved universitetet i Leiden, der han var professor i matematisk fysikk. Han arbeidde framfor alt med å skapa ein teori om forholdet mellom elektrisitet, magnetisme og lys. Han trudde at atoma bestod av små ladde partiklar som svinga, og at dette var kjelda til lys. At dette var tilfellet viste ein av lærlingane hans, Pieter Zeeman, gjennom forsøk.

Lorentz blei tildelt Nobelprisen i fysikk i 1902 saman med nemnde Pieter Zeeman for sitt arbeid med elektromagnetisk stråling.

## Bakgrunnsstoff
Zeemaneffekten

**Zeemaneffekten** er ein effekt eit magnetfelt har på frekvensen til stråling som vert emittert (eller absorbert) av atom som vert utsett for magnetfeltet. Effekten vart oppdaga i 1896 av Pieter Zeeman. Kvar enkel spektrallinje i lyset frå ein gass kan, når gassen vert utsett for eit magnetfelt, vise ei oppsplitting i fleire linjer med same innbyrdes avstand og symmetrisk fordelt omkring den opphavlege linja.

## Kjelder
*
John William Strutt

**John William Strutt, 3. Lord Rayleigh** () var ein britisk fysikar.

Rayleigh utførte eit stort tal fysikalske undersøkingar, innom nesten alle område i fysikken, og med det viste han ikkje berre uvanleg stor eksperimentelt handlag, men òg gode matematiske kunnskapar. I 1884 oppdaga han saman med William Ramsay grunnstoffet argon, som han fekk Nobelprisen i fysikk for i 1904.

Han arva tittelen Lord Rayleigh i 1873 då faren John James Strutt døydde.

Rayleigh blei utnemnd til æresdoktor ved Det Kongelige Fredriks Universitet i samband med feiringa av 100-årsdagen for Niels Henrik Abel sin fødsel i 1902.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:John William Strutt|John William Strutt]]» frå , og «[[:sv:|John William Strutt]]» frå  den 2. mars 2009.*
Pieter Zeeman

**Pieter Zeeman** () var ein nederlandsk fysikar. Han var eleven til Hendrik Lorentz og arbeidde mellom anna med Lorentz sin teori om at atom består av ladde partiklar som skapar lys gjennom svingingar. Etter ein serie med forsøk kunne han bevisa det som i dag blir kalla zeemaneffekten.

Zeeman blei i 1900 professor i fysikk ved universitetet i Amsterdam, der han blei resten av livet. Heilt til han døydde heldt han fram med forskinga på forplantninga lyset set i ulike medium.

Zeeman fekk saman med sin gamle lærar Hendrik Lorentz Nobelprisen i fysikk i 1902 for oppdaginga av zeemaneffekten.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Pieter Zeeman|Pieter Zeeman]]» frå , den 2. mars 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff

* Nobelprize.org, Nobelprisen i fysikk 1902
* Nobelprize.org, Pieter Zeeman - biografi
Aargau

**Aargau** er ein kanton i Sveits. 
## Geografi

Aargau ligg nord i Sveits, ved dei austlega utløparane til Jurafjella. Kantonen ligg ved det nedre løpet til elva Aare, som har gitt namn til han. Hovudstaden i kantonen er Aarau. I nord grensar kantonen til Tyskland ved grenseelva Rhinen, i aust til kantonen Zürich, i sør til kantonane Luzern og Zug og i vest til kantonane Bern, Solothurn og Basel-Landschaft.

## Folkesetnad
Aargau har tysk som offisielt språk. Tysk vert tala av 87,1 % av folket. 79,3 % er sveitsarar og 20,7 % utlendingar. Den opphavlege folkesetnaden er om lag likt delt mellom katolske og protestantiske kristne. I 2000 var 40,1 % romersk-katolske og 37,2 % protestantiske. Dei største byane er Wettingen (19 454 ib.), Baden (17 098 ib.) og Aarau (15 791 ib.)

## Distrikt og kommunar
Aargau består av elleve distrikt, som i 2010 omfatta til saman 220 kommunar. Distrikta har namn etter sine hovudstader: Aarau, Baden, Bremgarten, Brugg, Kulm, Laufenburg, Lenzburg, Muri, Rheinfelden, Zofingen og Zurzach.

## Historie
Namnet Aargau vert første gong nemnt i 763. På 1300-talet kom Øvre Aargau under Bern. Nedre Aargau, som i dag utgjer kantonen Aargau, høyrde i mellomalderen først under grevane av Lenzburg, så grevane av Kyburg og så hertugane av Habsburg. I 1415 vart det erobra av sveitsarane. Den vestlege delen kom under styre av Bern, den austlege under Zürich.

I 1798 vart Aargau erobra av franskmennene. I eit halvt år var Aarau hovudstad i republikken Helvetia og soleis den første hovudstaden i Sveits. Det vart danna tre kantonar - Aargau, Baden og Fricktal. Den noverande kantonen vart danna av Napoleon i 1803. Etter Napoleon sitt fall i 1815 fekk kantonen eit aristokratisk dominert styre, men frå 1830 vart dette gjort om, og kantonen vart ein av dei liberale kantonane. Mange demokratiske flyktningar frå Tyskland fekk tilhald her. I 1841/43 vart alle kloster i kantonen oppløyste, før nonneklostera igjen vart tillatne. Dette var ei av årsakene til borgarkrigen i Sveits i 1847, som førte fram til den moderne sveitsiske sambandsstaten.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Kristin Krohn Devold

**Kristin Margrethe Krohn Devold** () er ein norsk politikar og organisajonskvinne.

Ho er utdanna siviløkonom frå Norges Handelshøyskole (1985), og starta politikarkarrieren sin som næringspolitisk rådgjevar for stortingsgruppa til Høgre i åra 1987–1992. Deretter var ho bystyremedlem for Høgre i Oslo frå 1992 til 1995, var kommunalråd frå 1992 til 1993 og heldt fram på Stortinget frå 1993 til 2005. Der sat ho i Næringskomitéen (1993–1997), var leiar i Justiskomitéen (1997–2001) og var til slutt medlem av Valkomitéen ei kort stund (2001). Ho var forsvarsminister i regjeringa Bondevik II frå 2001 til 2005. 18. januar 2006 vart ho generalsekretær i Den Norske Turistforening. I mai 2008 vart Krohn Devold vald til styremedlem i Terra-Gruppen for å bidra til å gjenopprette tilliten til dette finanskonsernet. Krohn Devold er også nestleiar i styret i Hexagon Composites ASA og styremedlem i allmennaksjeselskapa Aker, Aker Floating Production, Odim og Comrod Communication.

## Kritikk
Devold fekk til dels mykje kritikk i media og frå politiske motstandarar då ho var forsvarsminister. Ho vart mellom anna ofte skulda for å vere for ukritisk til den amerikanske utanrikspolitikken og USA sin forsvarsminister Donald Rumsfeld. Det vekte mykje rabalder då ho hjå Fredrik Skavlan i programmet *[[Først & sist]]* 1. november 2002 sa at ho ikkje hadde kontroll som forsvarsminister.

Devold fekk også sterk kritikk for utnemninga av Atle Torbjørn Karlsvik som kontraadmiral i Statsråd 2. september 2005, då det vart stilt spørsmål om ho var inhabil grunna venskapen sin med Karlsvik. Utnemninga kom få veker før Krohn Devold gjekk av som forsvarsminister, og organisasjonane i Forsvaret var svært kritiske til utnemninga, som også vart gjord utan tilslutnad frå dei militære sjefane.

## Utmerkingar
I 2005 vart Devold utnemnd til kommandør av St. Olavs orden. Ho vart same året tildelt den polske fortenstordenen. I 2004 vart Devold tildelt ein latvisk medalje for å ha fremja latvisk medlemskap i NATO.

## Kjelder
* Kristin Krohn Devold på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 2. mars 2009.
* Knut Olav Åmås [red.]: «Devold, Kristin Krohn» i *Hvem er hvem?* (Aschehoug, 2008).

### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Biografi på Stortinget.no
* «Ny generalsekretær i DNT » – nyhendeoppslag på nettsidene til DNT
Sigmund Grønmo

**Sigmund Grønmo** () er ein norsk sosiologi som vart rektor ved Universitetet i Bergen i 2005. 

Grønmo er opphavleg odelsgut frå Sømna på Helgelandskysten.

Grønmo har magistergrad i statsvitskap frå Universitetet i Oslo (1971), men er betre kjend som sosiolog. Tyngdepunktet i forskinga til Grønmo er innanfor økonomisk sosiologi, tidssosiologi og samfunnsvitskapleg metode. Han har særleg vist interesse for nettverkstilnærmingar og strukturelle analysar. Grønmo er forfattar av fleire bøker og ei rekkje artiklar i norske og internasjonale tidsskrift. Norske og nordiske studentar i samfunnsfag stiftar kjennkap med den samfunnsvitskaplege tenkjinga til Grønmo gjennom boka *Samfunnsvitenskapelige metoder* (2004). Grønmo er tidlegare redaktør av *[[Sosiologisk Årbok]]*. Han er no medlem av redaksjonsråda for tidsskrifta *Consumption, Culture & Markets*, *Sosiologisk tidsskrift* og *Tidsskrift for samfunnsforskning*.

Sidan 1990 har Grønmo vore professor i sosiologi ved Universitetet i Bergen. Han har tidlegare vore professor ved Handelshøyskolen BI, dosent og professor II i sosiologi ved Universitetet i Oslo, forskingssjef ved Fondet for markeds- og distribusjonsforskning, og vitskapleg assistent ved Institutt for samfunnsforskning. Den internasjonale erfaringa hans omfattar gjesteprofessoropphald ved Dalhousie University, Illinois State University, University of California og University of Queensland.

Før han vart rektor ved Universitetet i Bergen har Grønmo har innehatt fleire universitetspolitiske verv. Han har vore instituttstyrar ved Sosiologisk institutt, samt prodekanus og dekanus ved Det samfunnsvitenskapelige fakultet. Grønmo stilte til val som rektor ved Universitetet i Bergen i 1997, men tapte for Kirsti Koch Christensen og måtte nøye seg med vervet som prorektor, eit verv han ikkje stilte til attval til i 2001. Men i 2005 vart Grønmo vald med overlegen margin på eit kvalitetsreformkritisk program. Han er vald fram til 2009.

Grønmo har vore preses i Selskapet til vitenskapens fremme, styreleiar i NIFU-STEP, styremedlem i Nasjonalt organ for kvalitet i utdanninga (NOKUT) og Universitets- og Høgskulerådet, medlem av Nordisk forskningspolitisk råd og medlem av forskingskomiteen i European University Association. I 2007 vart Grønmo innvald som medlem i Det Norske Videnskaps-Akademi, Den historisk-filosofiske klasse.

Mellom 1968 og 1969 var han leiar for Sosialistisk Ungdomsforbund, og stod i denne eigenskapen i spissen for å lausrive organisasjonen frå Sosialistisk Folkeparti. Etter at han gjekk av som leiar vart han i 1970 vald til leiar av Det Norske Studentersamfund ved Universitetet i Oslo, og i 1971 fullførte magistergraden sin i samfunnsfag. Han trekte seg etter dette frå politikken for å søkje ein akademisk karriere.

## Bakgrunnsstoff
* 	
* «Sigmund fra Sømna » – intervju i Studvest
* «Sigmund Grønmo ny rektor» – intervju med *På Høyden*, nettavis for Universitetet i Bergen
* Presentasjon på nettsidene til Sosiologisk Institutt
Å påskedag, du høgtidsstund

**«Å påskedag, du høgtidsstund»** er Johannes Nilsson Skaar si omsetjing av påskeversa i mellomaldersalmen «Haec dies laetitiae». Originalen er skriven på 1200-talet. 

Skaar omsette teksten både til bokmål og nynorsk. Bokmålsteksten «O paaskedag, du høitidsstund» vart i 1881 trykt i Skaars *Lovsange og aandelige Viser* og sidan teken med i Gustav Jensen sitt *Forslag til en revideret salmebok for Den norske kirke* (1915), men han kom ikkje med i den endelege utgåva (*[[Landstads reviderte salmebok]]*). Derimot vart nynorskversjonen teken med i *[[Nynorsk Salmebok]]* (nr 263) og i *[[Norsk salmebok]]* (nr 168).

Meloditilvisinga «Kom hit til mig enhver især». No vert salmen oftast sungen til ein melodi av J.Chr.Fr. Hæffner frå 1820.

## Bakgrunnsstoff
* Melodi (You tube
## Kjelder:
* P.E. Rynning (1954): *Salmediktingi i Noreg* Det norske Samlaget
* *Kristen sang og musikk* Runa forlag 1962
Møre og Romsdal distriktshøgskule, Volda

**Møre og Romsdal distriktshøgskule, Volda** er ein tidlegare distriktshøgskule, etablert i Volda i 1970. Skulen vart som ei følgje av høgskulereforma frå 1. august 1994 slått saman med Volda lærarhøgskule til Høgskulen i Volda. 

Skolen merkte seg ut med utradisjonelle studietilbod: medievitskap, journalistikk, kateketutdanning og lokalsamfunnsstudium. 

## Bakgrunnsstoff
* *Distriktshøgskulen i Volda 1970-1980 : Høgare utdanning i ei bygd*. Redigert av Frode Følling Birkeland og Peter Hallaråker. Volda, 1981 ISBN 82-90155-48-4
Volda lærarhøgskule

**Volda lærarhøgskule** er ein tidlegare høgskule for lærarutdanning, etablert i Volda i 1895. Skulen vart som følgje av høgskulereforma frå 1. august 1994 slått saman med Møre og Romsdal distriktshøgskule, Volda til Høgskulen i Volda. 

Skulen var frå starten eit privat drive lærarseminar, men vart offentleg skule frå 1924. Før lærarseminaret vart etablert var det frå 1861 til 1880 ein *Volda høiere Almueskole med annecteret dannelsesanstalt for Almueskolelærere*.
Kjell Magne Yri

**Kjell Magne Yri** () er ein norsk prest, lingvist og omsetjar. 

Yri vart fødd i Hareid. Alt som barn kunne han lesa gresk og esperanto. Han hadde òg eit visst kjennskap til swahili. Han er cand.theol. frå Det teologiske Menighetsfakultet (1970). Han er mest kjend for omsetjinga av Det nye testamentet til sidamo.

## Bakgrunnsstoff
Gunnveig

**Gunnveig** og **Gunveig** er eit kvinnenamn sett saman av namneledda Gunn, frå norrønt *gunnr* 'strid', og -veig, truleg 'kamp' eller 'heilagdom'. Gunnveig har norsk namnedag den 3. mars. Namna kan òg skrivast Gunnvei og Gunveg.

Det var 142 norske kvinner som heitte Gunnveig og 84 som heitte Gunveig i 2009.

## Kjelder
* 
* norskenavn.no
Gunnbjørg

**Gunnbjørg** og **Gunborg** er kvinnenamn sett saman av namneledda Gunn, frå norrønt *gunnr* 'strid', og *[[bjørg|bjorg]]*, 'vern'. Gunnbjørg har norsk namnedag den 3. mars medan Gunborg har svensk namnedag same datoen. 

I 2009 var det 376 norske kvinner som heitte Gunnbjørg og 216 som heitte Gunbjørg. Det var 59 som heitte Gunborg og 20 som heitte Gunnborg.

## Kjelder
* 
* norskenavn.no
Nicolas Gombert

**Nicolas Gombert** (om lag 1495-om lag 1560) var ein komponist frå Flandern, kjend for å ha vidareutvikla dei polyfone prinsippa frå den flamske skolen. Han er rekna som ein av dei mest framtredande komponistane mellom Josquin des Prez og Palestrina.

## Liv

Vi veit ikkje stort om den tidlege delen av livet til Gombert. Han vart fødd i søre Flandern om lag 1495, mest truleg i byen La Gorgue. Han skal ha studert musikk hjå Josquin des Prez, på den tida Josquin var i trakta, mellom 1515 og 1521. I 1526 vart Gombert tilsett som songar i kapellet til keisar Karl V, og vart rekna som leiar for koret der i 1529. I denne tida trur ein han og var tilsett som komponist. Keisaren reiste ein god del, og koret følgde med på ferdene hans. Soleis var Gombert og mykje på farten dei følgjande åra. Sidan Karl og var konge av Spania, førte dette til at Gombert fekk tyding for utviklinga av polyfonisk stil her. Gombert heldt fram som hoffkomponist i hoffet til Karl i mange år, jamvel etter at han vart utnemnd til prest.

I 1540 tok dette livet brått slutt. Gombert vart borte frå rullane ei tid, og soga seier han vart send på straffarbeid som galeislave etter å ha trakassert ein av gutane seksuelt. Han fekk nåde att kring 1547, og heldt fram som komponist. Han levde meir stillfarande etter denne hendinga, og var truleg busett i Tournai til han døydde. Når han døydde er uvisst. Åra som er gissa på strekkjer seg frå 1556 til 1561.

## Musikalsk stil

Stilistisk er Gombert rekna som høgdepunktet for tidleg polyfoni før Palestrina. Han meistra og utvikla stilen vidare frå Josquin, og skapte ein imitasjonsteknikk få kunne gjere han etter. Rein homofoni er sjeldan i verka hans. Han lika trongføring, og skreiv sjeldan vanleg kanon. Han utvida òg koret, som til då hadde hatt fire stemmer, slik at han kunne skapa dei klangane han ønskte. Soleis vart han førebilete for dei store korkomponistane i seinrenessansen, som Adrian Willaert og Giovanni Gabrieli. Korsatsane hans kan ha så mykje som ti eller tolv stemmer. Han skreiv om lag 10 messer, 140 motettar, 70 chansonar, minst ein madrigal og ein Cancion, skriven i Spania.

Den polyfone teknikken hans vart førebiletet for utviklinga av dei barokke formene Ricercar og fuge på 1600-talet. Han vart høgt prisa av andre komponistar i tida, og teken til førebilete. At mange av verka hans vart prenta, kan og forklåre mykje av dette omdømet. Likevel fann andre komponistar at det ikkje var lett å hevja seg til same stilistiske høgd som Gombert. Difor skreiv mange lettare og meir einfelt i generasjonen etter. Dei polyfone ideane hans vart mest nytta i instrumentalsamanheng, heller enn i vokal. Slik påverka han barokken i meir enn hundre år etter han var daud. Gomberts stil er rekna som den mest avanserte fleirstemmige stilen innan vokalmusikk, før eller sidan.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nicolas Gombert|Nicolas Gombert]]» frå , den 3. mars 2009.*
Sermitsiaq

***Sermitsiaq*** (grønlandsk for 'sal-fjellet') er ei grønlandsk avis som kjem ut i Nuuk kvar fredag. Avisa er kalla opp etter fjellet Sermitsiaq ikkje langt frå Nuuk.

*Sermitsiaq* kom ut frå 21. mai 1958 som eit alternativ til den danskspråklege avisa *Mikken*. Ho var lokalavis for Nuuk fram til 1980-talet, då ho blei meir av ei riksavis.

I logoen sin skreiv avisa lenge namnet sitt etter Samuel Kleinschmidt si rettskriving, *Sermitsiaĸ*'. Seint på 2000-talet endra ho logoen til *sermitsiaq*. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sermitsiaq|Sermitsiaq]]» frå  og «[[:da:Sermitsiaq|Sermitsiaq]]» frå , den 1. november 2009.* 


## Bakgrunnsstoff
*
Graskar

**Graskar** (*Cucurbita*) er ei planteslekt i graskarfamilien. Plantane gjev frukter som kan brukast som grønsak, som ilåt eller til pynt. Dei oljehaldige graskarfrøa kan etast, malast eller pressast til matolje.

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
Adrian

**Adrian** er eit mannsnamn av latinsk opphav. Det er òg noko brukt som slektsnamn. Adrian har namnedag den 4. mars.

Adrian er, som Hadrian, avleidd frå det latinske *Hadrianus*, som tyder 'frå Hadria'. Byen det er snakk om heiter no Adria, og har gjeve namn til Adriahavet. 

Namnet har variantar som italiensk og spansk Adriano, fransk Adrien, nederlandsk Adriaan og kroatisk Jadranko. Det har kortformer som Ad, Adi, Adri, Ardi, Arri, Arie, Arjan, Jaans og Daan. Nokre kvinnelege former av namnet er Adriana, Adrienne og Adrianne.

## Bruk
Namnet Adrian var lite brukt i Noreg fram til 1970-åra, då bruken tok til å veksa. Sidan om lag 1985 har bruken av namnet skote i vêret, og i tida rundt 2000 blei over 1,0 % av nyfødde gutar kalla Adrian. I 2009 var det 6&nbsp;245 norske menn som heitte Adrian.

## Namneberarar
### Kristne leiarar og helgenar

Det finst minst 14 kristne helgenar, 6 pavar og 1 patriark med namnet Adrian. I norsk tradisjon er pavenamna skrivne Hadrian. Patriarken Adrian verka under Peters den store.

Kjende helgenar kalla Adrian er først og fremst Adrian av Nikomedia, ein kristen romersk soldat som blei halshugd i den aust-romerske byen Nikomedia (no Izmit i Tyrkia) i Diokletians tid (300-talet). Minnedagen hans i den katolske kyrkja er 4. mars. 

Adrian av Canterbury (døydde 710) var katolsk erkebiskop av Canterbury og kom opphavleg frå Nord-Afrika. Det er knutt mange under til grava hans.

Andre katolske helgenar er:

* Heilage Adrian av Korinth i Hellas (d. 251)
* Heilage Adrian av Damaskus i Syria (d. 634, minna 1. november, drepen då Damaskus blei teken av muslimske hæren Rasjidun)
* Heilage Adrian av Caesaria i Palestina (d. 309)
* Heilage Adrian av Maastricht i Holland (d. 688), minna 19. mars 
* Heilage Adrian av Isle of May i Skottland (d. 875, minna 4. mars, drepen av vikingar
* Heilage Adrian av Hilvarenbeek i Holland (d. 1572), minna 9. juli

Russisk-ortodokse helgenar:
* Heilage Adrian av Ondrusov (d. 15. mai 1550)
* Heilage Adrian av Poshekon (d. 1550)
* Heilage Adrian av Monza (d. 1610) 
* Heilage Adrian av Volokolamsk (minna 8. mai)
* Heilage Adrian av Uglitsj (minna 26. august)
* Heilage Adrian Troitskij (ny-russisk helgen, minna 28. januar, drepen 15. februar 1938 av kommunistar og helgenerklært i 2002)

### Andre

* Adrian Willaert, (1490 - 1562), flamsk komponist
* Adrian Petit Coclico (ca. 1499-ca. 1563), flamsk musikar og komponist
* Adriano Banchieri, (1568 - 1634), italiensk komponist 
* Adrian Ludwig Richter (1803-1884), tysk målar
* Adriano Celentano (f. 1938), italienk songar og skodespelar
* Adrian Paul (f. 1959), britisk skodespelar
* Adrien Brody (f. 1973), USA-amerikanisk skodespelar

### Oppdikta
* Adrian Mole, dagbokskrivar i bokserie av Sue Townsend

### Etternamn
* Iris Adrian (1912–1994), USA-amerikansk skodespelar
* Benedicte Adrian, (f. 1963), norsk musikar

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Adrian|Adrian]]» frå , og «[[:en:|Adrian]]» frå  den 4. mars 2009.*
Tore Nordlie

**Tore Nordlie** () var ein norsk jazzbassist.

Han vart fødd og voks opp i Oslo, og var aktiv i norsk jazz på 1960-talet - og 1970-talet. Nordlie var medlem av Helge Hurum sitt storband og Roger Helvin sine smågrupper frå 1965. Han spelte òg med bl.a. Terje Bjørklund og Karin Krog og var med i Frode Tingnæs sin kvartett i Montreux i 1969. På 1970-talet spelte han bl.a. i Harald Bergersens kvartett og med Erling Wicklund.
## Kjelde
Jarčina

**Jarčina** (serbisk Јарчина) er eit system av elvar og kanalar i regionen Srem i provinsen Vojvodina i Serbia med ei total lengd på 53&nbsp;km. Systemet munnar ut i elva Sava.

Den øvre delen av systemet er den 27&nbsp;km lange, naturlege elva Međeš. Ho spring ut på austsida av fjellet Fruška Gora, 480 meter over havet. Ho renn sørover forbi Grgeteg kloster. Etter landsbyen Donji Petrovci mottar ho Šelovrnac frå høgre og går inn i eit kanalisert parti, 90 meter over havet. Kanalen deler seg først i to retningar, *Jarkovačka Jarčina* og *Jarčina-Galovica*. Sistnemnde renn vestover og ut i Sava ved landsbyen Jarak, aust for byen Sremska Mitrovica. Sistnemnde renn sørover 4&nbsp;km og ved landsbyen Popinci kryssar han Galovica-kanalen ved landsbyen Prhovo.

Frå her vert den 22&nbsp;km lange kanalen kalla *Progarska Jarčina*. Denne kanalen renn inn i Beograd-området og munnar ut i Sava ved landsbyen Progar, 70 meter over havet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jarčina|Jarčina]]» frå , den 3. mars 2009.*
Jasenica

**Jasenica** (serbisk Јасеница) er ei elv sentralt i Serbia. Ho er 79&nbsp;km lang og ei sideelv til Velika Morava frå venstre. Ho har gjeve namn til regionen Jasenica.

Jasenica spring ut frå fleire småelvar, mellom andre Đurinci (Ђуринци) frå fjellet Večnac og Srebrenica (Сребреница) frå nordsida av fjellet Rudnik sentralt i Serbia. Jasenica munnar ut i Velika Morava nær landsbyen Veliko Orašje.

Jasenica har eit nedslagsfelt på 1343&nbsp;km², som er ein del av Svartehavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jasenica River|Jasenica River]]» frå , den 3. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, 3. utg (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
*** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Jasenička

**Jasenička reka** (serbisk Јасеничка река) er ei elv aust i Serbia, ei 55&nbsp;km lang sideelv til Donau frå høgre.

Jasenička reka spring ut frå austsida av fjella Deli Jovan i Karpatane. Ho munnar ut i Donau om lag 1,5&nbsp;km nord for munningen til elva Timok

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jasenička River|Jasenička River]]» frå , den 3. mars 2009.*
Jegrička

**Jegrička** (serbisk Јегричка) er ei elv nord i Serbia, i regionen Bačka i provinsen Vojvodina, ei 65&nbsp;km lang sideelv til Tisa frå venstre, ofte feilaktig omtalt som den lengste elva i Vojvodina, men tre elva er lengre, Krivaja, Čik og Mostonga

Jegrička spring ut sør for landsbyen Pivnice og munnar ut i Tisa nord for åsen *Jurišna humka*. Første delen av elva (35&nbsp;km) er heilt kanalisert. Elva er slak med eit totalt fall på berre tre meter og vatnet renn sakte.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jegrička|Jegrička]]» frå , den 3. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
*** *Decision of the preliminary protection of the natural property Jegrička*, Institute for natural protection, 17. desember 2003
Jerez

**Jerez** (serbisk Јерез) er ei elv vest i Serbia, ei 56&nbsp;km lang sideelv til Sava frå høgre.

Jerez spring ut frå vestsida av fjellet Cer vest i Serbia, nær landsbyen Čokešina. Elveleiet til Jerez er faktisk eit gammalt elveleie for Drina, som brukte å munne ut i Sava ved Šabac. Då Drina endre lei fleire kilometer lenger vest, rann kjeldene frå Cer ut i det tomme elveleiet og elva Jerez var skapt. Ho munnar ut i Sava like nord for Šabac, der ho dannar eit lite delta.

Elva har eit nedslagsfelt på 503&nbsp;km², som høyrer til Svartehavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jerez River|Jerez River]]» frå , den 3. mars 2009.*
Karaš

**Karaš** (serbisk Караш) eller **Caraş** (rumensk) er ei 110&nbsp;km lang elv i regionen Banat i Serbia og Romania, og ei sideelv til Donau frå venstre.

I romartida vart elva kalla **Apo**, frå det trakiske ordet som tyder «vatn».

Caraş spring ut i Aninafjella, nordaust for byen Anina i Romania, og nær kjeldene til elvane Bârzava og Nera. Ho renn gjennom Romania i 50&nbsp;km og først nordover, mfør ho snur sørvestover. Ho renn inn i Serbia og Vojvodina. Etter å ha passet austsida av Zagajicaåsane er Karaš kanalisert og ein del av den siste delen av Donau-Tisa-Donau-kanalen. Ho munnar ut i Donau nær landsbyen Stara Palanka, like ved turiststaden Ram.

Karaš drenerer eit område på 1400&nbsp;km².

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Karaš River|Karaš River]]» frå , den 3. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
*** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
*** Administraţia Naţională Apelor Române - Cadastrul Apelor - Bucureşti
*** Institutul de Meteorologie şi Hidrologie - Rîurile României - Bucureşti 1971 
*** Trasee turistice - judeţul Caraş http://www.e-calauza.ro/index.php?afiseaza=trasee-turistice-caras
Klinaelva

**Klina** (serbisk Клина; albansk *Klina*) er ei elv i Kosovo, ei 62 km lang sideelv til Kvite Drin. Ho renn berre innanfor sjølve Kosovo. 

Klina spring ut på søraustsida av Suva Planina, sør for den kunstige innsjøen Gazivode i elva Ibar. Mellom landsbyane Tušilje og Ovčarevo tar Klina imot den største sideelva si, Move. Langs den nedre delen av elva går ein del av den transbalkanske jernbanen mellom Prishtina og Peć. Elva renn inn i byen Klina og like etter munnar ho ut i Kvite Drin. 

Elva har eit stort potensial for produksjon av vasskraft, men dette er ikkje utbygd. Klina høyrer til nedslagsfeltet til Adriahavet og har sjølv eit nedslagsfelt på 393 km².

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Klina River|Klina River]]» frå , den 3. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Tredje utgåve (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
*** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Kolubara

**Kolubara** (serbisk Колубара) er ei 123 km lang elv vest i Serbia og ei sideelv til Sava frå høgre. 

Kolubara startar som *Obnica* i regionen Podgorina vest i Serbia ved fjellet Povlen. Ved byen Valjevo møter ho elva *Jablanica* frå sør og dannar Kolubara, som elva vert kalla resten av løpet. Obnica er 25 km lang. 

Jablanica spring òg ut frå fjellet Povlen, berre nokre få kilometer frå Obnica. Denne elva er 24 km lang. 

Etter byen Valjevo, som er den største byen vest i Serbia, er det ingen større busetnader langs elva, bortsett frå eit par landsbyar. Dette kjem av at elva er utsett for flaum. Elva munnar ut i Sava nær landsbyen Barič.

Kolubara har relativt lange sideelvar, så sjølv om ho ikkje er så lang har ho eit relativt stort nedslagsfelt som dekkjer 3639 km². Dette høyrert til Svartehavet.

Kolubara var åstad for eit av dei store slaga på Balkan under den første verdskrigen, slaget ved Kolubara i 1914. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kolubara|Kolubara]]» frå , den 3. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, 3. utg. (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
*** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6


## Bakgrunnsstoff
Kosanica

**Kosanica** (serbisk Косаница) er ei elv sør i Serbia. Elva er 34&nbsp;km lang og har gjeve namn til området ho renn gjennom. Dette utgjer den sørlege delen av kommunen Kuršumlija.
Krivaja i Serbia

**Krivaja** (serbisk Криваја) er ei elv nord i Serbia. Med ei lengd på 109 km er ho den lengste elva som renn heilt innanfor den serbiske provinsen Vojvodina.

Krivaja spring ut frå Subotička Peščara, der fleire småelvar renn saman sørvest for landsbyen Žednik. Ved landsbyen og turiststaden Zobnatica er elva demd opp og den 5,5 km lang kunstige Zobnaticasjøen er danna. Denne vert nytta til vatning og turisme. 

Elva munnar ut i *Veliki Kanal* (Велики канал; *Storkanalen*), som er ein del av Donau-Tisa-Donau-kanalen. Meanderforholdet til heile elva er 65:109 (ho er 109 km lang over ei luftlinje på 65 km), så ho er særs svingande, noko som har gjeve ho namnet sitt som tyder «svingande elv» på serbisk. 

Krivaja drenerer eit område på 956 km² som høyrer til nedslagsfeltet til Svartehavet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Krivaja River (Serbia)|Krivaja River (Serbia)]]» frå ,  den 3. mars 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, 3. utg. (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
*** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije* Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Kubršnica

**Kubršnica** (serbisk Кубршница) er ei elv i regionen Šumadija sentralt i Serbia, og ei 42 km lang sideelv til Jasenica frå venstre. 

Kubršnica spring ut frå Venčac i eit område rikt på marmor og chamotte. Etter byen Smederevska Palanka munnar ho ut i Jasenica. 

Langs den austlege delen av elva går jernbanen mellom Beograd og Niš. Ho har eit nedslagsfelt på 709 km², som høyrer til Svartehavet. Den nedre delen av elva er regulert for å hindre flaum, men ho er likevel flaumutsett kvart år. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kubršnica|Kubršnica]]» frå , den 3. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Livadica

**Livadica** er ei lita sideelv til Donau i Serbia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Livadica River|Livadica River]]» frå ,  den 3. mars 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*** Donaukommission - Die Donau von Kelheim bis Sulina
Lugomir

**Lugomir** (serbisk Лугомир) er ei elv sentralt i Serbia, og ei 57&nbsp;km lang sideelv til Velika Morava frå høgre.

Lugomir har to kjeldeelvar, *Dulenska reka* og *Županjevačka reka*. Begge spring ut frå fjella Gledićke planine og renn saman ved landsbyen Beočić. Den lengste av desse er Dulenska reka (37,5&nbsp;km). Sjølve Lugomir er berre 19,5&nbsp;km lang. Ho munnar ut i Velika Morava nær landsbyen Ribari.

Lugomir drenerer eit område på 447&nbsp;km² og nedslagfeltet høyrer til Svartehavet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lugomir|Lugomir]]» frå , den 3. mars 2009.*
Mlava

**Mlava** (serbisk Млава) er ei elv i Serbia. Ho er ei 158 km lang sideelv til Donau frå venstre.

Mlava spring ut som *Tisnica* i fjella Kučaj aust i Serbia. Mlava munnar ikkje direkte ut i sjølve Donau, men i ei lita grein kalla Dunavac (Дунавац; 'Vesle Donau') på sørsida av Donau og øya Ostrvo, den største øya i Serbia. Når elva er vassrik bryt ho gjennom midten av Ostrvo og deler ho i to. 

Mlava har eit nedslagsfelt på 1830 km², som høyrer til Svartehavet. Middelvassføringa ved munningen er 14 m³/s.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mlava|Mlava]]» frå , den 3. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
*** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
Mokroluški potok

**Mokroluški potok** (serbisk Мокролушки поток) er ei elv nord i sentrale område av Serbia. Ho er ei 15&nbsp;km lang, tidlegare sideelv til Sava frå høgre. Heile elva renn gjennom byområdet i Beograd. Det meste av elva renn gjennom kloakksystemet i byen.
Mostonga

**Mostonga** (serbisk Мостонга) er ei elv nord i Serbia i regionen Bačka og provinsen Vojvodina, ei 70&nbsp;km lang sideelv til Donau frå venstre. Ho var tidlegare 92&nbsp;km lang, men endringar i elveleiet og kanalisering har gjort ho kortare.

Mostonga spring ut frå eit myrområde nord for byen Sombor nordvest i Vojvodina. Ho renn parallelt til Donau og etter landsbyane Doroslovo og Srpski Miletić vert ho ein del av hovudkanalen i Vojvodina og Serbia, Donau-Tisa-Donau-kanalen (DTD). Nordvest for byen Odžaci går ho ut frå kanalen att, og er sjølv kanalisert. Ho munnar ut i Donau vest for byen Bačka Palanka.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mostonga|Mostonga]]» frå , den 3. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Got Live if You Want It!

***Got Live If You Want It!*** er det første konsertalbumet til The Rolling Stones. Det vart gjeve ut i USA seint i 1966. Det vart ikkje offisielt gjeve ut i Storbritannia, som i staden fekk ei EP-utgåve i 1965. Albumet vart gjeve ut for å oppfylle kontrakten med det amerikanske plateselskapet London Records. Bandet sjølv var ikkje nøgd med albumet og såg heller på *[[Get Yer Ya-Ya’s Out! The Rolling Stones in Concert|Get Yer Ya-Ya’s Out!]]* (1970) som deira første verkelege konsertalbum. 

Konsertane som songane er henta frå, vart visstnok haldne 1. og 7. oktober 1966 i Newcastle upon Tyne og Bristol under den siste britiske turneen deira på tre år. På plateomslaget står det derimot at songane vart spelte inn i Royal Albert Hall oppført. Sjølv om bandet gjekk i studio i oktober 1966 for å fikse på innspelinga, vart *Got Live If You Want It!* rekna som eit tamt og temmeleg dårleg konsertalbum. Studioinnspelingane «Fortune Teller» og «I’ve Been Loving You Too Long» vart med på albumet med lyden av skrikande jenter lagt oppå.

Albumet kom ut i desember, medan gruppa nærma seg slutten på innspelinga av *[[Between the Buttons]]*'. Albumet nådde sjetteplassen i USA tidleg i 1967 og selde til gull. Decca Records gav ut plata i Storbritannia som *Have You Seen Your Mother Live!*, medan King Records Japan gav ut albumet som *Hits LIVE*.

## Innhald

## Medverkande
* Mick Jagger – solovokal, perkusjon
* Keith Richards – sologitar, vokal
* Brian Jones – gitarar, vokal, munnspel
* Charlie Watts – trommer
* Bill Wyman – bass

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Got Live If You Want It! (album)|Got Live If You Want It! (album)]]» frå , den 3. mars 2009.*
Love in Vain

«**Love in Vain**» er ein bluessong av Robert Johnson frå 1937. Songen vart gjeven ut på singel dette året, men finst òg på mange samlealbum med artisten. 

Han har sidan vorte spelt av mange artistar, mest kjend av The Rolling Stones på albumet deira *[[Let It Bleed]]* frå 1969. Rolling Stones omarrangerte songen og la til nye akkordar. Richards hadde nyleg møtt Gram Parsons, og gjorde songen meir country-aktig. Stones spelte songen ein god del på konsertar frå 1969 til 1972, og han var med på konsertalbuma *[[Get Yer Ya-Ya’s Out!]]* og *[[Stripped]]*. 

I nyare tid har songen vorte spelt av Eric Clapton på albumet *[[Me and Mr. Johnson]]* frå 2004. Clapton gjorde òg ei hyllest til songen i teksten på Derek and the Dominos-songen «Layla» (*...please don't say we'll never find a way og tell me all my love’s in vain*).

Songen er kjend for den melankolske teksten og tonen, den triste kjensla og stilen. Johnson var tilhengjar av bluessongaren og pianisten Leroy Carr, som i lag med gitaristen Scrapper Blackwell gjorde mange populære og viktige innspelingar. «Love In Vain» tar noko av den musikalske strukturen frå Carr-songen «In the Evenin’ When the Sun Goes Down».

## Gjendikting til norsk
Kjartan Fløgstad har gjendikta teksten, mellom anna med verselinjene
«Då båten la frå kai, var det to lys ombord
Då båten la frå kai, var det to lys ombord
Eitt blått for meg som blei, og grønt for ho som fór
Bort frå mine tomme ord».

## Kjelder

----

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Love in Vain|Love in Vain]]» frå , den 3. mars 2009.* 
 oppgav desse kjeldene:
 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Fortune Teller

**«Fortune Teller»** er ein song skriven av Allen Toussaint under pseudonymet Naomi Neville og vart først spelt inn av Benny Spellman som ei B-side på Minit Records i 1962. 

The Rolling Stones spelte inn ei studioutgåve av songen på det første konsertalbumet deira, *[[Got Live if You Want It!]]*, med lyden av skrikande jenter lagt oppå. Ei utgåve utan dei skrikande jentene finst på samleplata *More Hot Rocks (Big Hits & Fazed Cookies)*. Andre artistar som har spelt songen er The Hollies, The Who (på konsertalbumet *[[Live at Leeds]]*), The Merseybeats, Tony Jackson, the Hardtimes, the Stellas og fleire andre. I 2007 gav Robert Plant og Alison Krauss ut songen på det kritikarroste albumet *[[Raising Sand]]*.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fortune Teller (song)|Fortune Teller (song)]]» frå , den 3. mars 2009.*