open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alonzo Chappel

**Alonzo Chappel** () var ein amerikansk målar. Han er best kjend for måleri av personar og hendingar frå amerikansk historie, særleg den amerikanske revolusjonen.

## Liv
Chappel var fødd i New York by som son av William P. and Maria Howes Chappel. Faren var av fransk hugenott-opphav og verka som blekkslagar. Familien budde på nedre Manhattan i The Bowery, på andre sida av gata frå Old Bowery Theater.

Alonzo Chappel byrja tidleg å laga bilete. Som niåring skal han ha bidrege med portrettet *The Father of His Country* til utstillinga American Institute Fair. Som tolvåring verka han som portrettmålar på gata der han laga og selde portrett for 5 til 10 dollar av forbipasserande. 

Som sekstenåring var han oppført i New York City Directory (ein firmakatalog tilsvarande gule sider) som kunstnar, og tok 25 dollar for eit portrett. Som syttenåring lærte han å teikna kopiar av antikke skulpturar National Academy of Design - dette verker ha vore all den formelle kunstutdanninga han fekk.

Rundt 1848 blei Chappel gift med Almira Stewart. Portrettmålinga gjekk godt, og han hadde også utvida til scenedekor. Han skal ha vitja Cuba for inspirasjon, og frå 1849 og i 1850-åra stilte han ut sjangermåleri ved American-Art Union og andre utstillingar. Han blei lagt merke til av samlarar, og fekk i oppdrag å illustrera boka *Life and Times of Washington* (1857) av John Frederick Schroeder. Etter dette utførte han fleire historiske måleri for utgjevaren Martin, Johnson, and Company, med motiv frå kolonitida til den amerikanske borgarkrigen.

I 1857 var Chappel med på å skipa The Sketch Club, eit lag for kunstnarar som skulle oppmuntra dei til å laga ny kunst. I 1866 var han med på å danna Brooklyn Academy of Design, ein kunstnar-driven organisasjon for kunst og design der han blei vald til nestleiar.

Chappel blei enkjemann med fire barn 14. juni 1863, då Almira døydde. Nokre år seinare gifta han seg opp att med enkja Abbie J. Briggam, som hadde ein son. Paret kjøpte ein eigedom i Suffolk County på Long Island i 1869, og bygde eit hus der. Dette blei ein slags kunstnarkoloni som gjorde at innsjøen ved huset fekk namnet Artist's Lake. Chappel hadde sjølv ein enorm produksjon på denne tida. Han illustrerte verk som *History of the World, Ancient and Modern* (1871), *Portrait Gallery of Eminent Men and Women of Europe and America* (1872-73) og *The Complete Works of Shakespeare* (1888).

Han døydde heime på Middle Island i New York.

## Galleri


File:Tippecanoe.jpg|Slaget ved Tippecanoe
File:ChappelWyomingMassacre.jpg|Slaget ved Wyoming
File:Battleoflongisland.jpg|Slaget ved Long Island
File:BostonMassacre byAlonzoChappel1878.png|Boston-massakren
File:John Smith Saved by Pocahontas.jpg|John Smith frelst av Pocahontas


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* alonzochappel.org med 166 verk av Alonzo Chappel
* Alonzo Chappel's work in Spencer’s ''History of the United States'', 1858
Konstantinos Mitsotakis

**Konstantinos Mitsotakis** () var ein gresk  politikar frå Khania på Kreta som frå april 1990 til oktober 1993 var statsminister i Hellas.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Konstantinos Mitsotakis|Konstantinos Mitsotakis]]» frå ,  den 31. desember 2017.*
Niels Helveg Petersen

**Niels Lolk Helveg Petersen** () var ein dansk politikar frå Odense, utanriksminister i Danmark frå 1993 til 2000.

Helveg Petersen var partileiar 1978-90 for Radikale Venstre. Han var folketingsrepresentant i til saman nær 41 år, fyrst
frå valkrinsen Frederiksborg 22. november 1966-30. september 1974, der etter frå valkrinsen Fyn 15. februar 1977-1. februar 1993 og på ny 21. september 1994-3. oktober 2011. Helveg Petersen var økonomiminister i Schlüter III-regjeringta frå juni 1988 til 18. desember 1990 og utanriksminister i fire etterfylgjande Nyrup Rasmussen-regjeringar frå 25. januar 1993 til 21. desember 2000.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Niels Helveg Petersen|Niels Helveg Petersen]]» frå ,  den 31. desember 2017.*
Skøyteløp under Vinter-OL 1948

**Skøyteløpa under Vinter-OL 1948** i St. Moritz omfatta fire distansar, alle for menn. Dei fire tevlingane fann stad dagane frå laurdag 31. januar til tysdag 2. februar 1948 på isstadion Badrutts Park, den same arenaen som vart nytta under Vinter-OL 1928. Fønvind og sterkt stigande dagtemperaturar førte til ujamne forhold for utøvarane, noko som særleg gav utslag på langdistansane.

Utøvarar frå 16 land deltok i skøytetevlingane.

### 500 m



Dato: 31. januar

### 1500 m



Dato: 2. februar

### 5&nbsp;000 m



Dato: 1. februar

### 10&nbsp;000 m



Dato: 3. februar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Skøyteløp under Vinter-OL 1948|Skøyteløp under Vinter-OL 1948]]» frå ,  den 22. februar 2018.*
Skøyteløp under Vinter-OL 1952

**Skøyteløpa under Vinter-OL 1952** i Oslo omfatta fire distansar, alle for menn. Dei fire tevlingane fann stad dagane frå laurdag 16. til tysdag 19. februar 1952 på Bislett stadion. 68 utøvarar frå 14 land deltok i skøytetevlingane.

Norske Hjalmar Andersen vart den store skøyteløparen under Oslo-OL då han vann tre av dei fire tevlingane. Han var suverent best på dei lengste distansane og sette her olympiske rekordar, medan det var ei stor overrasking at han gjekk inn til siger på 1500 meter.

### 500 meter



Dato: 16. februar

### 1500 m



Dato: 18. februar

### 5&nbsp;000 m



Dato: 17. februar

### 10&nbsp;000 m




Dato: 19. februar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Skøyteløp under Vinter-OL 1952|Skøyteløp under Vinter-OL 1952]]» frå ,  den 1. januar 2018.*
Pave Pius IX

**Den salige Pius IX**, født **Giovanni Maria Mastai Ferretti** (), var pave frå 1846 til han døydde i 1878. Han var pave i 31 år, som då var lengre enn nokon annan pave sidan apostelen Peter.

Pave Pius IX blei fødd i Senigallia som del av adelsfamilien Girolamo dei conti Ferretti. Han blei utdanna i Volterra og Roma. Som ung ønska han å bli del av den pavelege vaktstyrken, men blei avvist ettersom han hadde epilepsi. Han byrja då i staden å studera teologi ved eit romersk presteseminar. Han blei presteordinert i april 1819 og arbeidde som rektor ved Tata Giovanni Institute i Roma før han blei send til Chile og Peru i 1823 og 1825 for å assistere den apostoliske nuntiusen, Giovanni Muzi, i si første misjonsreise til det etter-revolusjonære Sør-Amerika. Då han kom tilbake til Roma, blei han leiar for sjukehuset San Michele i Roma (1825&ndash;1827) og kannik ved Santa Maria in Via Lata.

Han blei erkebiskop av Spoleto i 1827, berre 35 år gammal. 

Då han blei vald til pave, var det store forventingar knytt til pontifikatet hans; Pius blei oppfatta som politisk liberal. Men då Kyrkjestaten blei innlemma i den nye italienske nasjonalstaten, flykta han frå Roma i 1848, og kom ikkje tilbake før i 1850. Då etablerte han seg i Vatikanet, og kalla seg sjølv «fangen i Vatikanet». Først i 1929 blei konflikten mellom paven og staten Italia løyst ved at Vatikanstaten blei oppretta. 

Paven heldt det Første vatikankonsilet i 1869-70, som er best kjend for å vedta dogmet om at paven er ufeilbarleg.

Han var rekna som djupt from, og blei saligkåra i 2000.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pius IX|Pius IX]]» frå ,  den 1. januar 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Biografi ved katolsk.no
* Biografi ved The Cardinals of the Holy Roman Church
Skøyteløp under Vinter-OL 1956

**Skøyteløpa under Vinter-OL 1956** ved vinterleikane i Cortina d'Ampezzo omfatta fire distansar, alle for menn. Dei fire tevlingane fann stad dagane frå laurdag 28. til tysdag 31. januar 1956 på Misurinavatnet i kommunen Auronzo di Cadore. 83 utøvarar frå 18 land deltok i skøytetevlingane.

Jevgenij Grisjin frå Sovjetunionen vann gullmedalje på så vel 500 meter som 1500 m. Den norske skøytetroppa sikra seg ein sølvmedalje på mila ved Knut Johannesen og ein bronsemedalje på 500 m ved Alv Gjestvang.

### 500 meter



Dato: 28. januar

### 1500 meter
 



Dato: 30. januar

### 5&nbsp;000 meter




Dato: 29. januar

### 10&nbsp;000 meter




Dato: 31. januar

## Kjelder
*P.Chr. Andersen: ''Den nye olympiaboken'' (1957), s.247.
Norsk samordningsminister

**Samordningsminister** er ein uoffisiell og ikkje-formell tittel, ofte nytta av norske media om personen som til ei kvar tid har posisjonen som statsråd og stabssjef ved Statsministerens kontor.

Ordet «samordningsminister» dukka første gong opp i media i samband med utnevninga av Karl Eirik Schjøtt-Pedersen som statsråd etter Stortingsvalet 2009.

Schjøtt-Pedersen vart ofte kalla samordningsminister, og kan samanliknast med tidlegare administrasjons-, planleggings-, moderniserings- og fornyingsministrar. Han hjelpte statsministeren i arbeidet, og hadde ikkje sjølvstendige ansvarsområde.

Schjøtt-Pedersen som minister og mangel på ansvarsområde som statsråd gjorde at opposisjonen på Stortinget uttrykte seg kritisk til utneminga, og hevda dette braut med norsk parlamentarisk skikk der alle statsrådar må vere ansvarlege overfor Stortinget. Stoltenberg viste til at Noreg fleire gonger tidlegare har hatt statsråder uten eigen portefølje, og at tradisjonen i Noreg er at regjeringa sjølv bestemmer korleis ho vil organisere arbeidet sitt.

## Referansar
GAZ-66

**GAZ-66** er eit russisk militært firehjulsdrive transportkøyretøy produsert av fabrikken GAZ. Køyretøyet var det viktigaste transportkøyretøyet i Den raude armeen og vert enno brukt i fleire tidlegare Sovjet-statar. Køyretøyet fekk tilnamnet *sjisjiga* (шишига).

GAZ-66 er kjend for å vera påliteleg, enkel og har gode terrengeigenskapar.  Det har frontmontert vinsj, sentralt dekktrykksystem og sjølvlåsande differensial som standardutstyr, og er i både militær og sivil bruk, mellom anna til rekreasjon, mange stader i verda.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:GAZ-66|GAZ-66]]» frå ,  den 1. januar 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Alt om GAZ-66 
* GAZ-66 entusiast-nettstad
* GAZ-66 blogg
* GAZ-66 Video
* GAZ-66 Video
* GAZ-66 video
Norske administrasjons-, planleggings-, moderniserings- og fornyingsministrar

**Norske administrasjons-, planleggings-, moderniserings- og fornyingsministrar** er ei liste over statsrådar i sju ulike departement sidan 1989. Desse departementa har hatt stadig skiftande namn i denne perioden, men vert dekt i same liste fordi er naturlege etterfølgjarar av kvarandre og i hovudsak har hatt same arbeidsområde.

Regjeringa Solberg utnemnde ikkje ein minister innan dette feltet. Arbeidsfeltet til departementet vart fordelt på andre departement.

## Merknadar

## Sjå òg
* Norske forbrukar- og administrasjonsministrar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Liste over Norges administrasjons-, planleggings-, moderniserings- og fornyingsministre|Liste over Norges administrasjons-, planleggings-, moderniserings- og fornyingsministre]]» frå ,  den 1. januar 2018.*  
 
* Noreg – Statsrådar – med tiltredelsesdato. *Store norske leksikon.* Vitja 22. november 2009.
Heckler & Koch MP7

**MP7** er ein maskinpistol frå tyske Heckler & Koch i kaliber 4,6 × 30 mm. Han vart utforma på grunn av eit Nato-krav frå 1989 om ein maskinpistol med høgare penetrasjonsevne i kroppspansring enn maskinpistolar som fanst då.

Konstruksjonen er kompakt og i stor grad laga med plastmaterialar. 4,6 mm-ammunisjonen har ein svært høg utgangsfart, noko som gjev stor effekt i målet.

MP7 passar inn i ei klasse svært lette og kompakte finkalibra maskinpistolar som på engelsk har fått namnet *personal defence weapon* (*PDW*).

## Norsk teneste
Den 31. mai 2007 underteikna Forsvaret kontrakt med Heckler & Koch om leveranse av 6 500 stk Heckler & Koch MP7. Våpenet skal erstatta den gamle MP5-en og vart sett i teneste sumaren 2008.

## Sjå òg
* SN P90 – den næraste konkurrenten

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Heckler &#38; Koch MP7|Heckler &#38; Koch MP7]]» frå ,  den 1. januar 2018.*  


## Bakgrunnsstoff
* Defense Review  - testar og videoklipp (engelsk)
Heckler & Koch HK417

**HK417** er eit moderne automatgevær frå tyske Heckler & Koch som er «storebroren» til HK416. Av utsjånad liknar det Colt M4, mekanisk er det basert på G36 og det har kaliber 7,62 × 51 mm Nato (medan HK416 brukar 5,56mm). HK417 vert ikkje selt på den sivile marknaden. Eit konkurransevåpen, MR308 som er basert på HK417, er under utvikling, og har vorte godkjent av tyske politistyresmakter. Dette har òg vorte typegodkjent for praktisk skyting i Noreg. Vesentlege delar av MR308 er svært ulike HK417, for at det ikkje skal vera mogleg å byggja det om til å gje heilautomatisk eld med delar frå HK416.

.

Det norske forsvaret har kjøpt inn nokre HK417, desse vil mellom anna brukast som skarpskyttargevær. Denne artikkelen har difor fokus på skarpskyttervarianten: HK417 20".

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Heckler &#38; Koch HK417|Heckler &#38; Koch HK417]]» frå ,  den 1. januar 2018.*
Heckler & Koch HK416

**HK416** er eit moderne automatgevær frå tyske Heckler & Koch (HK).

Våpenet er i bruk av Det norske forsvaret, amerikanske Delta Force og DEVGRU, og dessutan den taiwanske kystvakta. I tillegg har nokre amerikanske politistyrkar teke det i bruk. HK416 i original utføring vert ikkje selt på den sivile marknaden. Eit konkurransevåpen avgrensa til halvautomatisk eld vert marknadsført som MR223 i Europa og MR556 i USA. Bortsett frå enkelte skilnader i avtrekkarmekanismen og små endringar for å hindra bruk av heilautomatisk mekanisme i ei halvautomatisk rifle er riflene stort sett like.  MR223, og dessutan «storebroren» MR308 (som er ei sivil utgåve av HK417), kan i Noreg ervervast til konkurranseskyting i regi av DSSN og NROF

I april 2007 bestilte Det norske forsvaret 8 200 gevær som arvtakar til AG-3. Dei vart utstyrte med optiske sikte frå svenske Aimpoint. Kontrakten på våpena var verd 100 millionar kroner, medan siktemidla kosta 50 millionar kroner. Forsvaret innførte våpenet i 2008.

### Modellar brukt i Noreg
* HK416N (*D165RS*) Rifle
* HK416K (*D10RS*) Karabin
* HK416S (*D165RS*) - særnorsk skarpskyttarvariant av HK416N MOD2012, brukt av enkelte spesialeiningar. Desse er merkte som ein vanleg HK416N når dei kjem til landet, og kjem frå same produksjonslinje som HK416N. Handplukka eksemplar som er meir presise enn gjennomsnittet, vert valde ut for ombygging, N-en på magasinhuset vert slegen kryss over, og ein S for *skarpskyttar* vert slegen inn på sida. Riflene vert påsett eige skarpskyttarframskjefte og eit Schmidt & Bender 1,5-6x42-kikkertsikte. I skarpskyttarsatsen følgjer det med korte magasin på 20 skot, Harris 6-9"-tofot, og dessutan pusseutstyr og reim som på dei vanlege riflene.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Heckler &#38; Koch HK416|Heckler &#38; Koch HK416]]» frå ,  den 1. januar 2018.*
Skøyteløp under Vinter-OL 1960

**Skøyteløpa under Vinter-OL 1960** ved vinterleikane i Squaw Valley omfatta åtte distansar, fire for menn og like mange for kvinner. Tevlingane fann stad på ei kunstfrosen bane i dagane frå laurdag 20. til laurdag 27. februar 1960. 103 utøvarar, 73 menn og 30 kvinner, frå 17 land deltok i skøytetevlingane.

Det var fyrste gongen kvinnelege lengdeløparar fekk delta i olympiske vinterleikar. Ingen norske kvinner var med.
  

## Menn
 
### 500 m



Dato: 24. februar

### 1500 m



Dato: 26. februar

### 5&nbsp;000 m



Dato: 25. februar

### 10&nbsp;000 m



Dato: 27. februar

## Kvinner
### 500 meter



Dato: 20. februar

### 1000 m



Dato: 22. februar

### 1500 m



Dato: 21. februar

### 3&nbsp;000 m



Dato: 23. februar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Skøyteløp under Vinter-OL 1960|Skøyteløp under Vinter-OL 1960]]» frå ,  den 1. januar 2018.*
Oberndorf am Neckar

**Oberndorf am Neckar** er ein by i landeskreis Rottweil i delstaten Baden-Württemberg sørvest i Tyskland. Han dekkjer 55,93&nbsp;km² og har 14&nbsp;615 innbyggjarar (1. januar 2007).

## Kjende folk frå Oberndorf am Neckar
* Sigfrid Karg-Elert (fødd 1877), tysk komponist

## Galleri

File:Luftbild von Osten von Oberndorf.jpg|Oberndorf
File:Hochmoessingen.JPG|Hochmössingen


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Oberndorf am Neckar|Oberndorf am Neckar]]» frå ,  den 1. januar 2018.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Heckler & Koch

**Heckler & Koch GmbH** (**H&K**) er eit tysk våpenselskap.

Heckler & Koch er kjend for sine produksjonsseriar av ulike handvåpen, til dømes pistolen P30L, som er tenestepistol i Politi- og lensmannsetaten i Noreg, maskinpistolen MP5 og automatgeværet G3. Sistnemnde har Kongsberg Våpenfabrikk lisensprodusert for Det norske forsvaret som AG-3 (Automatgevær 3).

H&K vart grunnlagd av Edmund Heckler, Theodor Koch og Alex Seidel i 1949. I byrjinga produserte dei symaskinar og annan finmekanikk. Dette forandra seg då selskapet produserte ei rifle for det tyske forsvaret i 1956. I 1991 vart H&K kjøpt opp av British Aerospace (noverande BAE Systems). Dette førte til at H&K fekk britiske oppdrag som til dømes oppgraderinga av SA80. På 2000-talet vart H&K kjøpt av lokale tyske investorar.

Selskapet held til i Oberndorf am Neckar sør for Stuttgart i den tyske delstaten Baden-Württemberg, men har òg dotterselskap i USA.

## Kjende våpen frå H&K
* Pistolar: HK USP, HK UCP, HK P7, P30L, VP70
* Maskinpistolar: MP5, MP7, UMP
* Automatgevær : G3/AG-3, HK417, HK416, HK G36, HK 33, HK53,  HK XM8, HK 433
* Halvautomatiske sportsvåpen: HK SL6, HK SL7, HK SL8, HK 630, HK 770, HK 940
* Skarpskyttarrifler: HK MSG-90, HK PSG-1
* Maskingevær: HK21E, HK MG4
* Granatkastarar: HK 69, HK79, AG36, HK GMG

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Heckler &#38; Koch|Heckler &#38; Koch]]» frå ,  den 1. januar 2018.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Skøyteløp under Vinter-OL 1964

**Skøyteløpa under Vinter-OL 1964** ved vinterleikane 1964 i Innsbruck omfatta åtte distansar, fire for menn og like mange for kvinner. Tevlingane fann stad på den kunstfrosne Eisstadion i dagane frå torsdag 30. januar til fredag 7. februar 1964. 134 utøvarar, 91 menn og 43 kvinner, frå 22 land deltok i skøytetevlingane.

## Menn
### 500 m



Dato: 4. februar

### 1500 m



Dato: 6. februar

### 5&nbsp;000 m



Dato: 5. februar

### 10&nbsp;000 m



Dato: 7. februar

## Kvinner
### 500 m



Dato: 30. januar

### 1000 m



Dato: 1. februar

### 1500 m



Dato: 31. januar

### 3&nbsp;000 m



Dato: 2. februar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Schaatsen op de Olympische Winterspelen 1964|Schaatsen op de Olympische Winterspelen 1964]]» frå ,  den 18. november 2021.*
Dictyostelium discoideum

***Dictyostelium discoideum*** er ein sosial amøbe som lever i jorda, der han et bakteriar og gjærsoppar gjennom fagocytose. Han har vore nytta som ein modellorganisme sidan 1960-åra.

*D. discoideum* har ei usamanhengande utbreiing. Amøben finst i Amerika, Japan, India–Pakistan og Nepal, men ikkje i Europa.

Når individ av *D. discoideum* svelt går dei saman og dannar fruktlekamar sette saman av opp til  individ. Dei finn saman gjennom utslepp av cAMP og kjemotaksis. *D. discoideum* har G-protein-kopla reseptorar i sellemembranen som gjer at dei kan føla cAMP-gradienten og gå mot høgre cAMP-konsentrasjon. Tidleg i danninga av fruktlekamen vil individa differensiera seg til to hovudtypar av seller.

*D. discoideum* fekk genomet sitt ferdig sekvensert i 2005. Det har ein storleik på kring 34 megabasepar fordelte på seks kromosom, og er rekna å ha over 13 000 sekvensar som kodar for protein. Mitokondria har eit genom på kring 55 kilobasepar.

## Kjelder
Mitmita

**Mitmita** er ei etiopisk krydderblanding som inneheld chili, kardemomme, kryddernellik og salt, og i nokre tilfelle også andre krydder som ingefær, spisskum og kanel. Ho blir mellom anna brukt i retten *[[kitfo]]*.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mitmita|Mitmita]]» frå ,  den 1. januar 2018.*
Skøyteløp under Vinter-OL 1968

**Skøyteløpa under Vinter-OL 1968** under vinterleikane 1968 omfatta åtte distansar, fire for menn og like mange for kvinner. Tevlingane fann stad på ei kunstfrosen bane i Grenoble i dagane frå fredag 9. til laurdag 17. februar 1968. 129 utøvarar; 86 menn og 43 kvinner, frå 19 land deltok i skøytetevlingane.

## Menn
### 500 meter



Dato: 14. februar

### 1500 m



Dato: 16. februar

### 5&nbsp;000 m



Dato: 15. februar

### 10&nbsp;000 m



Dato: 17. februar

## Kvinner
### 500 meter



Dato: 9. februar

### 1000 m



Dato: 11. februar

### 1500 m



Dato: 10. februar

### 3&nbsp;000 m



Dato: 12. februar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Schaatsen op de Olympische Winterspelen 1968|Schaatsen op de Olympische Winterspelen 1968]]» frå ,  den 20. november 2021.*
Skøyteløp under Vinter-OL 1972

**Skøyteløpa under Vinter-OL 1972** under vinterleikane i Sapporo omfatta åtte distansar, fire for menn og like mange for kvinner. Tevlingane fann stad på ei kunstfrosen bane i dagane frå fredag 4. til laurdag 12. februar 1972. 118 utøvarar, 67 menn og 51 kvinner, frå 18 land deltok i skøytetevlingane.

Ard Schenk frå Nederland vart den store forgrunnsfiguren med sine tre gullmedaljar. Noreg fekk to sølvmedaljar ved Roar Grønvold og to bronsemedaljar ved Sten Stensen.

## Menn
### 500 meter



Dato: 5. februar

### 1500 m



Dato: 6. februar

### 5&nbsp;000 m



Dato: 4. februar

### 10&nbsp;000 m



Dato: 7. februar

## Kvinner

### 500 meter



Dato: 10. februar

### 1000 m



Dato: 11. februar

### 1500 m



Dato: 9. februar

### 3&nbsp;000 m



Dato: 12. februar

## Kjelder
**Sportsboken 72*. Dreyer Stavanger. 1972
Josefine av Noreg og Sverige

**Josefine av Noreg og Sverige**  () var dronning av Noreg og Sverige frå 1844 til 1859.

## Bakgrunn
Josefine var dotter av Eugène de Beauharnais (stesonen til Napoléon Bonaparte) og Augusta av Bayern. Far hennar fekk tildelt tittelen *Herzog von Leuchtenberg* (hertug av Leuchtenberg) av kong Maximilian I av Bayern i 1817, etter at Napoleon var styrta.

Ho blei gift 19. juni 1823 med kronprins Oscar, som seinere blei norsk og svensk konge under namnet Oscar I.

Josefine (i Sverige Josefina) blei svært populær i sine nye heimland. Ho blei verande katolikk trass i stort press frå den lutherske svenske statskyrkja for å få henne til å konvertera. Ho arbeidde for religionsfridom, som blei innført i Sverige i 1860.

I tillegg var ho ein pådrivar for bygging av katolske kyrkjer, mellom anna St. Olavs kyrkje i Oslo.

## Born
* Karl (1826&ndash;1872), hertug av Skåne
* Gustaf «Songarprinsen», (1827&ndash;1852), hertug av Uppland
* Oscar (1829&ndash;1907), hertug av Östergötland
* Eugénie (1830&ndash;1889)
* August (1831&ndash;1873), hertug av Dalarna

## Anna

Josefines gate i Oslo har namn etter dronning Josefine.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Josefine av Norge og Sverige|Josefine av Norge og Sverige]]» frå ,  den 2. januar 2018.*  
 


### Litteraturliste
*
Skiheis

**Skiheis** er eit maskinelt transportmiddel som trekk eller løfter skiløparar eller snøbrettkjørarar opp ein bakke. Den vanlegaste forma er skitrekk, der brukaren står på skia eller snøbrettet og blir trekt oppover. Meir kompliserte anlegg løfter brukaren opp frå marka i ein stol eller ei korg, som i ein taubane.

I skitrekk med bakkekontakt kan brukaren støttast av eit sete med ein vaier festa til ein stålkabel som trekk han oppover (paternostersystem). Anlegg som løfter brukaren opp kan vera kostbare og kompliserte, og gå over store høgder.

## Kjelder
*

## Sjå òg
*Stolheis
Rulletrapp

**Rulletrapp** er eit transportmiddel med trappetrinn festa på eit elektrisk drive band som kan frakta brukarar opp eller ned mellom ulike nivå. Innretninga blei først teken i bruk i USA i 1896.

Rulletrapper er vanlege der mange folk skal flytta på seg, som på undergrunns- og togstasjonar, kjøpesenter og stormagasin, hotell, stadion og andre offentlege bygningar.

## Historie

Oppfinninga av rulletrappa blir tillagd amerikanske George Wheeler og Charles Seeberger, sjølv om Nathan Ames og Jesse W. Reno, som også var amerikanske, kvar for seg hadde teke patent på rulletrapper i 1859 og 1892, utan at desse nokon gong blei laga. Charles Seeberger kjøpte patentet til Wheeler og vidareutvikla det. Han bygde ein prototype i 1899. Elles hadde ein laga ei rulletrapp utan trinn i London allereie i 1898. Seeberger gjekk saman med heisprodusenten Otis og laga ei rulletrapp som vekte stor merksemd på Verdsutstillinga i Paris i 1900. Etter dette blei rulletrapper utbreidde, særleg i USA.

## Verkemåte

Rulletrapper har trinn danna av endelause band som blir drivne rundt av kjeder. Kvart trinn går til enden av trappa (toppen eller botnen) og går så under beltet. 

Rulletrapper er bygd opp på den måten at det er hovudkjeder på begge sider langs heile rulletrappa som trinna er festa i. Hovudkjedene (som er like sykkelkjeder, berre rundt 20 gonger så store) går langs sidene av rulletrappa og snur i boge oppe og nede (øvre og nedre vendestasjon). Alle trinn er festa til kjedene med stor presisjon slik at rillene på trinna går inn i kvarandre for å unngå klemfare i form av å kunne få ein finger eller anna imellom. Trinna følgjer kjedene heile vegen rundt. Det er også ein drivkjede i øvre vendestasjon som er kopla til motor og snekke som trekker hovudkjedene og trinna rundt. Ein motor er på mellom 5 og 9&nbsp;kW.

## Bruk

Sidan ei rulletrapp vanlegvis går ein veg heile tida, kan mange menneske bruka henne utan å måtta venta, bortsett frå når det er svært stor pågang. Nokre stader er det vanleg at ein stiller seg på ei side av trappa om ein skal stå i ro, slik at dei som vil gå i rulletrappa kan gå forbi. Dette er særleg kjend frå rulletrappene ved London undergrunnsbane.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rulletrapp|Rulletrapp]]» frå ,  den 2. januar 2018.*
Skøyteløp under Vinter-OL 1976

**Skøyteløpa under Vinter-OL 1976** ved vinterleikane 1976 i Innsbruck omfatta ni distansar, fem for menn og fire for kvinner. 1000 meter for menn stod på OL-programmet for aller fyrste gong. Tevlingane fann stad på den kunstfrosne Eisstadion i dagane frå torsdag 5. til laurdag 14. februar 1976. 111 utøvarar, 66 menn og 45 kvinner, frå 19 land deltok i skøytetevlingane.

## Menn
### 500 m



Dato: 10. februar, 28 deltakarar

### 1000 m



Dato: 12. februar

### 1500 m



Dato: 13. februar

### 5&nbsp;000 m



Dato: 11. februar

### 10&nbsp;000 m



Dato: 14. februar

## Kvinner
### 500 m



Dato: 6. februar

### 1000 m



Dato: 7. februar

### 1500 m



Dato: 5. februar

### 3&nbsp;000 m



Dato: 8. februar

## Kjelder
**Sportsboken 76*. Dreyerbok Stavanger. 1976.
Jon Hol

**Jon Gundersen Hol** () var ein norsk arbeidarorganisator, ingeniør og politikar som representerte Venstre. 

Hol var fødd i Nord-Odal.
Han vart landskjent då han i februar 1884 gav ut pamfletten *Rifleringen*, der han tok til orde for borgaroppstand og forsvar av Stortinget mot eit antakeleg planlagt kuppforsøk frå Kong Oscar II, under konfliktane rundt Riksrettssakene mot Høgre-regjeringa den gongen. Etter at Venstre kom til makta vart tiltalen mot Hol trekt attende. Han var samstundes ein ivrig organisator og fekk arbeidarane ved Akers mekaniske Verksted til å starta ein «borgarleg» arbeidarsamskipnad og utgje ei ikkje-sosialistisk arbeidaravis, *Arbeideren*, i desember 1884.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jon Hol|Jon Hol]]» frå ,  den 3. januar 2018.*
Sophus Pihl

**Sophus Theodor Pihl** () var dansk snikkarsvein og agitator. Han vart ein av pionérane i norsk arbeidarrørsle, og var saman med Carl Jeppesen den som var mest aktiv arbeidet for å spreia sosialismen i Noreg. 

Pihl forlét Danmark etter mellom anna å ha vorte dømd til fengsel i åtte månader (og sona elleve) fordi han freista å organisera sosialistar. Han hadde budd sju år i eksil i Sør-Afrika før han kom til Bergen i 1885. I juni same året starta han den første sosialdemokratiske avisa i Bergen, *Arbeidervennen*, og deretter Den demokratiske Arbeiderforening. Pihl vert rekna som grunnleggjaren av den sosialdemokratiske avisa, arbeidarrørsla og av bustadssamvirket i Bergen. 

Det er reist ein bauta over han på Møllendal gravplass, og ei av gatene i byen har fått namn etter han.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sophus Pihl|Sophus Pihl]]» frå ,  den 2. januar 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Sophus Pihl i Norsk biografisk leksikon
Leknes i Leka kommune

**Leknes** er ein tettbygd stad og administrasjonssenteret i Leka kommune, nordvest i Trøndelag fylke. Staden har grunnskule med 1.- 10. trinn. Sør på staden ligg Leka kyrkje, ei langkyrkje med 340 plassar.

## Kjelder
Huell Howser

**Huell Burnley Howser** () var ein amerikansk skodespelar og programleiar.

Howser vart fødd i Tennessee.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*
Antiseptikk

**Antiseptikk** (av gresk ἀντί *anti*, 'mot' og σηπτικός *sēptikos*, 'rotnande') er ein metode eller behandling som går ut på å drepa sjukdomsframkallande mikroorganismar, særleg bakteriar. 
Middel som verker antiseptisk blir kalla **antiseptika**. Nokre døme på dette er jod, fenol og kloramin.

Antiseptika blir vanlegvis brukt på levande vev, som hud, for å redusera fare for infeksjon, sepsis eller rotning.
Ein skil dei som regel frå *[[antibiotika]]*, som trygt kan drepa bakteriar inne i kroppen, og *[[desinfeksjon]]smiddel*, som kan brukast mot mikroorganismar på overflater til ting som ikkje lever.
Nokre antiseptika drep mikrobar (baktericid), medan andre er bakteriostatiske og berre stoppar eller saktnar veksten deira.

Metoden blei utvikla av den britiske kirurgen Joseph Lister i 1867, og førte til ein revolusjon innan kirurgi. På operasjonsstova i dag er antiseptikken i stor grad, men ikkje heilt, avløyst av aseptikk, der ein unngår skadelege mikroorganismar gjennom sterilisering.

Danskfødde Henry Jacques Garrigues introduserte antiseptisk obstetrikk til Nord-Amerika.

I Noreg blei antiseptikken innført av Julius Nicolaysen i 1889.

## Kjelder
Ridván-hagen

**Ridván-hagen** ('paradis-hagen') eller **Najibiyyih-hagen** var ein hage i breidda av Tigris i det som no er Al-Rusafa-distriktet i Bagdad i Irak.

Hagen er kjend som staden der Bahá'u'lláh, grunnleggjaren av bahaireligionen, heldt til i tolv dagar frå 21. april til 2. mai 1863, etter at dei osmanske styresmaktene hadde forvist han frå Bagdad og før han la ut på ferda si til Konstantinopel.  Medan han var i hagen, fortalde Bahá'u'lláh dei som følgde han at han var den  messianske figuren, Han som Gud skal gjera synleg, som Báben hadde fortalt om. Hendingane blir markert årleg av bahaiar gjennom ridvanhøgtida.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Garden of Ridván, Baghdad|Garden of Ridván, Baghdad]]» frå ,  den 3. januar 2018.*
Hertugdøma Modena og Reggio

**Hertugdøma Modena og Reggio**, kort **Hertugdømet Modena**, var ein liten stat i dagens Italia som eksisterte frå 1452 til 1859, med eit avbrot mellom 1796 og 1814.

Hertugdømet blei opphavleg oppretta for Estefamilien, som styrte i Ferrara fram til 1597. I 1796 blei hertugdømet okkupert av franske revolusjonsstyrkar, og blei innlemma i Den cispadanske republikken. Den siste hertugen av Estefamilien blei herskar over tidlegare austerrikske områdee i det sørvestlege Tyskland (Breisgau) og døydde i 1803. Etter at han døydde gjekk Modena i arv til svigersonen hans, erkehertug Ferdinand av Austerrike-Este. Etter Napoleon sitt nederlag i 1814 blei sonen til Ferdinand, Frans IV, hertug av Modena. Han arva seinare også Hertugdømet Massa og Carrara frå mor si.

Habsburgarane blei kortvarig avsett både i 1831 og 1848, men raskt gjeninnsett på trona. Etter den fransk-piemontesiske krigen mot Austerrike i 1859 blei hertugen tvinga på flukt. I desember same året blei Modena slått saman med Storhertugdømet Toscana og Hertugdømet Parma til Dei sameinte sentralitalienske provinsane, som igjen blei annektert til Kongeriket Sardinia i mars 1860.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hertugdømmene Modena og Reggio|Hertugdømmene Modena og Reggio]]» frå ,  den 3. januar 2018.*
Skøyteløp under Vinter-OL 1980

**Skøyteløpa under Vinter-OL 1980** ved vinterleikane 1980 i Lake Placid omfatta ni distansar, fem for menn og fire for kvinner. Tevlingane fann stad på ei kunstfrosen skøyte i dagane frå torsdag 14. til laurdag 23. februar 1980. 128 utøvarar, 74 menn og 54 kvinner, frå 22 land deltok i skøytetevlingane.

Eric Heiden frå arrangørlandet USA vann samtlege fem tevlingar for menn.

## Menn
### 500 m



Dato: 15. februar

### 1000 m



Dato: 19. februar

### 1500 m



Dato: 21. februar

### 5&nbsp;000 m



Dato: 16. februar

### 10&nbsp;000 m



Dato: 23. februar

## Kvinner
### 500 m



Dato: 15. februar

### 1000 m



Dato: 17. februar

### 1500 m



Dato: 14. februar

### 3&nbsp;000 m



Dato: 20. februar

## Kjelder
**Sportsboken 80-81*. Dreyer Bok Stavanger. 1980.
Skøyteløp under Vinter-OL 1984

**Skøyteløpa under Vinter-OL 1984** ved vinterleikane i Sarajevo omfatta ni distansar, fem for menn og fire for kvinner. Tevlingane fann stad på ei kunstfrosen skøyte i dagane frå torsdag 9. til laurdag 18. februar 1984. 139 utøvarar, 87 menn og 52 kvinner, frå 24 land deltok i skøytetevlingane.

## Menn
### 500 meter



Dato: 10. februar

### 1000 m



Dato: 14. februar

### 1500 m



Dato: 16. februar

### 5&nbsp;000 m



Dato: 12. februar

### 10&nbsp;000 m



Dato: 18. februar

## Kvinner
### 500 m



Dato: 10. februar

### 1000 m



Dato: 13. februar

### 1500 m



Dato: 9. februar

### 3&nbsp;000 m



Dato: 15. februar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Skøyteløp under Vinter-OL 1984|Skøyteløp under Vinter-OL 1984]]» frå ,  den 3. januar 2018.*
Sings the Country Music Hall of Fame Hits, Vol. 2

***Sings the Country Music Hall of Fame Hits, Vol. 2*** er eit musikkalbum av Jerry Lee Lewis som kom ut på Smash Records i 1969.

I lag me volum 1, inneheld albumet innspelingar av countryklassikarar gjort i løpet av fire innspelingar på to dagar. Lewis hadde fått eit comeback innan country med singelen «Another Place, Another Time» i 1968. Albumet inneheld countrysongar av Hank Williams, Don Gibson og Jim Reeves, i tillegg til ein duett med systera til Jerry Lee, Linda Gail Lewis. Det selde ikkje like godt som det første albumet, og nådde femteplassen på countrylista til Billboard. 

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sings the Country Music Hall of Fame Hits, Vol. 2|Sings the Country Music Hall of Fame Hits, Vol. 2]]» frå ,  den 4. januar 2018.*
Sings the Country Music Hall of Fame Hits, Vol. 1

***Sings the Country Music Hall of Fame Hits, Vol. 1*** er eit musikkalbum av Jerry Lee Lewis som kom ut på Smash Records i 1969.

## Bakgrunn
Etter Lewis fekk ein ny karriere på countrylistene, sette han og produsenten Jerry Kennedy i gang med å spele to album med klassiske countrysongar spreidd over fire innspelingar på to dagar. Dette gjorde dei for å fullføre kontrakten han hadde med Smash for 1969. Albumet ineheld countrystandardar som «Sweet Dreams», som vart gjort kjend av Patsy Cline, og den klassiske Hank Williams-songen «I'm So Lonesome I Could Cry». Duetten «Jackson» vart sungen i lag med Linda Gail Lewis. Kritikarar har ofte trekt fram at albumet verkar som venstrehandsarbeid samanlikna med dei tidlegare albuma til Lewis, *[[Another Place, Another Time]]* og *[[She Still Comes Around]]*. Albumet nådde andreplassen på couuntrylista til *Billboard*. 

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sings the Country Music Hall of Fame Hits, Vol. 1|Sings the Country Music Hall of Fame Hits, Vol. 1]]» frå ,  den 4. januar 2018.*
The Golden Cream of the Country

***The Golden Cream of the Country*** er eit studioalbum av Jerry Lee Lewis. Albumet vart gjeve ut på Sun Record Company i 1970.

## Bakgrunn
I juni 1969 selde grunnleggjaren av Sun Records, Sam Phillips, heile Sun-katalogen til Shelby Singleton, som inneheldt eit skattkammer av Lewis-innspelingar som ikkje var gjevne ut før. Då Lewis fekk eit comeback som countrymusikar for Smash Records, byrja Singleton å gje ut desse eldre songane og pakka det in slik at mange kjøparar trudde det var nyare innspelingar. Lewis konkurrerte slik med si eiga fortid, på liknande vis som Johnny Cash. Singleton mjølka desse gamle innspelingane dei neste åra, og følgde på med *[[A Taste of Country]]* seinare i 1970.

Singleton gav ut ein av dei tidlegare Sun-innspelingane «One Minute Past Eternity», på singel og denne klatra til andreplassen på countrylista. Albumet inneheld òg to songar av Hank Williams, i tillegg til George Jones-songen «Seasons of My Heart», som Jerry Lee song som ein duett med systera Linda Gail Lewis.

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Golden Cream of the Country|The Golden Cream of the Country]]» frå ,  den 4. januar 2018.*
She Even Woke Me Up to Say Goodbye av Jerry Lee Lewis

***She Even Woke Me Up to Say Goodbye*** er eit musikkalbum av pianisten og songaren Jerry Lee Lewis. Det kom ut på Mercury Records i 1970.

## Bakgrunn
*She Even Woke Me Up to Say Goodbye* var det sjette albumet til Lewis for Mercury sidan comebacket hans i 1968 med *[[Another Place, Another Time]]*. 

Singelen frå albumet, «She Even Woke Me Up To Say Goodbye», klatra heilt til andreplassen på countrylista. Songen var skriven av mellom andre Mickey Newbury, som vart mest kjend for arrangementet sitt av «An American Trilogy», som Elvis Presley seinare gjorde kjend. Albumet vart spelt inn med Lewis på vokal og piano i lag med kremen av studiomusikarar i Nashville. 

*She Even Woke Me Up To Say Goodbye* kom ut i januar 1970 og nådde niandeplassen på countrylista til *Billboard*. 

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:She Even Woke Me Up to Say Goodbye av Jerry Lee Lewis|She Even Woke Me Up to Say Goodbye av Jerry Lee Lewis]]» frå ,  den 4. januar 2018.*
A Taste of Country

***A Taste of Country*** er eit samlealbum av Jerry Lee Lewis, gjeven ut på Sun Record Company i 1970.

Albumet var deft andre Shelby Singleton gav ut i 1970 med songar Lewis hadde spelt inn for Sun Records seint i 1950- og tidleg i 1960-åra. Det første, *[[The Golden Cream of the Country]]*, vart ein stor suksess, og som dette albumet vart *A Taste of Country* innpakka med eit nytt album av Lewis og eit inntrykk av at albumet inneheld nye innspelingar. 

Albumet inneheld ei blanding av dei tidlegare hittane til Lewis, obskure B-sider og innspelingar som ikkje var gjevne ut før. *She Even Woke Me Up To Say Goodbye* selde godt og nådde 15. plassen på countrylista til *Billboard*. 

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:A Taste of Country|A Taste of Country]]» frå ,  den 4. januar 2018.*
Best of Jerry Lee Lewis

***Best of Jerry Lee Lewis*** er eit samlealbum av Jerry Lee Lewis som kom ut på Smash Records i 1970.  Det inneheld dei sju countryhittane Lewis hadde mellom 1968 og 1970, inkludert «To Make Love Sweeter for You». «Slippin' Around» hadde ikkje vore gjeven ut før. 

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Best of Jerry Lee Lewis|Best of Jerry Lee Lewis]]» frå ,  den 4. januar 2018.*
Hovudredningssentralane

**Hovudredningssentralane** (**HRS**) er eit norsk forvaltingsorgan under Justis- og beredskapsdepartementet med overordna operativt ansvar ved søk- og redningsaksjonar i Noreg.

Hovudredningssentralane leier og koordinerer alle typar redningsaksjonar (land-, sjø- og luftredningstjeneste) i Noreg. Dette skjer anten direkte frå ein av dei to Hovudredningssentralane i Nord-Noreg og Sør-Noreg, eller gjennom oppdrag til underlagde lokale redningssentralar (LRS). Hovudredningssentralane har òg eit særskilt pådriveransvar for å halda ved like og vidareutvikla samvirket innan redningstjenesten mellom hendingane.

## Hovudredningssentralane
**HRS Sør-Noreg** er plassert i nærleiken av Stavanger lufthamn, Sola. Ansvarsområdet til sentralen går frå Skagerrak og opp til 65 gradar nord. I sør grensar HRS S-N sit ansvarsområde mot Sverige og Danmark, og i vest mot Storbritannia. Sentralen har òg det overordna ansvaret for all redningstjeneste på land frå og med Nord-Trøndelag og sørover.

**HRS Nord-Noreg** ligg i Bodø. Sentralen sit geografiske ansvarsområde går frå 65 gradar nord og opp til Nordpolen. I vest går grensa ved 0-meridianen og i aust frå grensa Noreg-Russland og eit stykke nord nord-øst til den treffaren 35 gradar austleg lengd. Derfrå følgjer grensa 35 graden nord til Nordpolen. HRS N-N har òg det overordna ansvaret for all redningstjeneste på land frå og med Nordland fylke og nordover, inkludert Svalbard.

Hovudredningssentralane er samlokalisert med Telenor Kystradio, som er bindeleddet mellom fartøy i naud og operatørane hos HRS.

## Organisasjon
Kvar av dei to hovudredningssentralane består av ei redningsleiing, samansett av dei sentrale samvirkepartnarane og med politimeistrane med ansvar for Bodø og Sola som leiarar. Dei statlege sentrale samvirkepartnarane i redningsleiinga skal bestå av representantar for Forsvaret, Luftfartstilsynet, Kystverket, Sjøfartsdirektoratet, Nasjonal kommunikasjonsstyresmakt, Helsedirektoratet og Direktoratet for samfunnstryggleik og beredskap. Følgjande vert tilbode å delta i redningsleiinga på nærare sett fast måte ved Justis- og beredskapsdepartementet: Representantar for Avinor, Telenor Kystradio, Frivillige Organisasjoners Redningsfaglige Forum og Redningsselskapet.

Ved hovudredningssentralane er det tilsette i administrative og operative stillingar. Ein avdelingsdirektør står for den daglege drifta til hovudredningssentralen etter fullmakt frå politimeisteren. Når redningsleiinga ikkje er innkalla, lide og vert koordinert redningsaksjonar normalt av redningsledere, etter fullmakt frå politimeisteren.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Hovedredningssentralene|Hovedredningssentralene]]» frå ,  den 4. januar 2018.*
Lokal redningssentral

**Lokal redningssentral** (LRS) er eit norsk organ underlagt Hovudredningssentralane (HRS). Det har normalt sett ansvar for redningsaksjonar på land i Noreg etter delegering frå HRS.

Kvart politidistrikt utgjer ein lokal redningssentral, det same gjer Sysselmannen på Svalbard. Det er politimeisteren i det respektive politidistriktet som står i spissen for den kollektive redningsleiinga på LRS-nivået.

LRS vert nytta når det er aktuelt å samordna og koordinera redningsaksjonar på land, eller når HRS av andre årsaker vel å nytta LRS til støtte for redningstjenesten. LRS rapporterer til HRS.

Den lokale redningssentralen består av ei lokal redningsleiing samansett av dei viktigaste samvirkepartnarane innan landredning, med politimeisteren som leiar. Dei statlege samvirkepartnarane i redningsleiinga skal bestå av representantar for Helsedirektoratet, Kystverket (der det er relevant), Forsvaret, Sivilforsvaret og fylkesmannen sin beredskapsorganisasjon. Følgjande vert tilbodne å delta i redningsleiinga på nærare måte sett fast ved Justis- og beredskapsdepartementet: Avinor (eventuelt anna lokal luftfartsstyresmakt), brannstellet og Frivillige Organisasjoners Redningsfaglige Forum. Utover dette kan det, føresett tilstrekkeleg avtalegrunnlag og godkjenning frå hovudredningssentralane, vert gjort lokale tilpassingar i samansetjinga av den lokale redningsleiinga.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lokal redningssentral|Lokal redningssentral]]» frå ,  den 25. januar 2018.*
Gard Steiro

**Gard Steiro** () er ein norsk journalist og redaktør. Steiro er frå januar 2017 ansvarleg redaktør og administrerande direktør i *[[VG]]*. Frå desember 2012 til august 2015 var han sjefredaktør i *[[Bergens Tidende]]*. Han var tidlegare journalist, nyhendeleiar og nyhenderedaktør i *Bergens Tidende*, og var før det journalist i *[[Bergensavisen]]*.

Steiro vart konstituert som sjefredaktør i *Bergens Tidende* i 2011, medan Trine Eilertsen var i fødselspermisjon. Den tidlegare nyhetsredaktøren i Bergens Tidende, Terje Angelshaug, er stefaren til Steiro. 

Den 4. januar 2017 annonserte Torry Pedersen at han slutta i jobben som redaktør i VG, og ville gjeva roret vidare til Steiro frå 9. januar 2017.  

I 2017 vart Steio tildela Målprisen etter at som ny sjefredaktør i VG ha opna for nynorsk på redaksjonell plass.

## Referansar

**Denne artikkelen byggjer på «[[:nb:Gard Steiro|Gard Steiro]]» frå ,  den 4. januar 2018.*
Parissalongen

**Parissalongen**, **Parisarsalongen** eller berre **Salongen** (fransk *Salon de Paris* eller ), var ei kunstutstilling i Paris halden årleg eller annakvart år av av Académie des Beaux-Arts. Utstillingane tok til i 1667, og var mellom  1748 og 1890 truleg den viktigaste kunstutstillinga i verda. Ved Parissalongen i 1761 stilte 33 målarar, ni skulptørar og elleve gravørar ut verk. Frå 1881 av blei utstillinga halden av Société des Artistes Français.

## Historikk
Salongen ble organisert første gang i 1667, etter initiativ frå kong Ludvig XIV, for å visa fram den kunstnariske smaken ved det franske hoffet. Frå 1725 blei utstillinga halden i Louvre, og fekk frå då av den offisielle nemninga *Salon de Paris*. Salongen blei den fremste autoriteten for kunstnarar i heile Europa utover på 1700- og 1800-talet, og det blei rekna som ei stor ære og eit viktig karriereskritt å få stilla ut her. Også norske kunstnarar, som Edvard Munch, Christian Skredsvig og Frits Thaulow, stilte ut ved Salongen. Skredsvig oppnådde også, som einaste norske kunstnar, å bli tildelt den prestisjefulle gullmedaljen ved utstillinga i 1881.

Utover på 1800-talet blei Salongen meir og meir knytt til ein konservativ og akademisk smak, og blei kritisert av stadig fleire kunstnarar. Både dei franske realistane og impresjonistane opplevde å bli refusert av juryen ei rekkje gonger, noko som eit år førte til ei eiga utstilling for refuserte verk, *[[Salon des refusés]]*, i 1863. Etterkvart blei det skipa fleire alternative utstillingar, som Indipendentane (*Salon des indépendants*) og Haustsalongen (*Salon d'automne*).

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Parissalongen|Parissalongen]]» frå ,  den 4. januar 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Tidsline for kunstsalongane i Paris (på engelsk)
Skøyteløp under Vinter-OL 1988

**Skøyteløpa under Vinter-OL 1988** under vinterleikane i Calgary omfatta ti distansar, fem for menn og like mange for kvinner. For fyrste gong stod 5000 meter på OL-programmet for kvinner. Tevlingane fann stad på den nybygde inndandørsbana Olympic Oval i dagane frå sundag 14. til sundag 28. februar 1988. 141 utøvarar, 88 menn og 55 kvinner, frå 21 land deltok i skøytetevlingane.

## Menn
### 500 m



Dato: 14. februar

### 1000 m



Dato: 18. februar

### 1500 m



Dato: 20. februar

### 5&nbsp;000 m



Dato: 17. februar

### 10&nbsp;000 m



Dato: 21. februar

## Kvinner
### 500 m



Dato: 22. februar

### 1000 m



Dato: 26. februar

### 1500 m



Dato: 27. februar

### 3&nbsp;000 m



Dato: 23. februar

### 5&nbsp;000 m



Dato: 28. februar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Skøyteløp under Vinter-OL 1988|Skøyteløp under Vinter-OL 1988]]» frå ,  den 4. januar 2018.*
Skøyteløp under Vinter-OL 1992

**Skøyteløpa under Vinter-OL 1992** under vinterleikane i Albertville omfatta ti distansar, fem for menn og like mange for kvinner. Tevlingane, som for siste gong stad på ein kunstfrosen utandørsbane, vart avvikla i dagane frå sundag 9. til torsdag 20. februar 1992. 154 utøvarar, 95 menn og 59 kvinner, frå 23 land deltok i skøytetevlingane.

## Menn
### 500 meter



Dato: 15. februar

### 1000 m



Dato: 18. februar

### 1500 m



Dato: 16. februar

### 5&nbsp;000 m



Dato: 13. februar

### 10&nbsp;000 m



Dato: 20. februar

## Kvinner
### 500 meter



Dato: 10. februar

### 1000 m



Dato: 14. februar

### 1500 m



Dato: 12. februar

### 3&nbsp;000 m



Dato: 9. februar

### 5&nbsp;000 m



Dato: 17. februar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Schaatsen op de Olympische Winterspelen 1992|Schaatsen op de Olympische Winterspelen 1992]]» frå ,  den 11. januar 2018.*
Paul F. Tompkins

**Paul Francis Tompkins** (), kjend som **Paul F. Tompkins**, er ein amerikansk komikar, skodespelar og forfattar.
Verdsutstillinga i Paris i 1867

**Verdsutstillinga i Paris i 1867** (fransk *Exposition Universelle*) var ei verdsutstilling som blei halden på Champ-de-Mars i Paris frå 1. april til 31. oktober 1867. Ho var den sjuande verdsutstillinga i rekka.

 utstillarar frå ei rekkje land tok del i utstilllinga, som blei vitja av over 9 millionar menneske.

## Norsk deltaking
Verdsutstillinga i Paris i 1867 var den første der vertskapet stilte nasjonale paviljongar til disposisjon for deltakarane. Det var eigne hus i parken der ein kunne visa nasjonal folkekultur. Noreg deltok i utstillinga med eit stabbur. På denne tida var Noreg i union med Sverige, og hadde ikkje nokon eigen utenrikspolitikk. Det blei derfor viktig for kultur og næringsliv å visa seg fram i utlandet.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Verdensutstillingen i Paris (1867)|Verdensutstillingen i Paris (1867)]]» frå ,  den 4. januar 2018.*