open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Broen over Kwai

**Broen over Kwai** er eit britisk-amerikansk krigsdrama frå 1957 regissert av David Lean. Handlinga er lagt til det japansk-okkuperte Burma under andre verdskrigen. Dei japanske okkupantane brukar britiske krigsfangar som arbeidskraft til å byggja ei jernbanebru over elva Kwai. Allierte styrkar har samstundes planar om å senda sabotørar for å sprenga brua. Dei leiande rollene vert spelte av William Holden, Jack Hawkins, Alec Guinness og Sessue Hayakawa. Manus er basert på ein roman av Pierre Boulle. 

Filmen vann sju oscarprisar, blant anna for beste regi (David Lean), beste hovudrolle (Alec Guinness) og beste originalmusikk (Malcolm Arnold). 

Mesteparten av filmen vart spelt inn på (noverande) Sri Lanka.

## Samsvar med faktiske hendelser
Handlinga til filmen er i stor grad fiksjon, men den er basert på den faktiske bygginga i 1943 av ei jernbanebru over (elva) Mae Klong (som nå kalles Khwae Yai), ved Tha Makham omlag fem kilometer fra den thailandske byen Kanchanaburi (i Kanchanaburi-fylket). 

## Prisar

### Oscar-prisar

## Relevante historiske hendingar
Handlinga i filmen er laust knytt til den faktiske konstruksjonen av ei jernbanebru over elva Mae Klong (som fekk eit nytt namn på 1960-talet, Khwae Yai), ved staden Tha Ma Kham, fem kilometer frå byen Kanchanaburi. Commonwealth War Grave Commission seier at «Den berykta Burma-Siam-jarnbana, bygga av krigsfangar frå Samveldet, Nederland og USA, var eit japansk prosjekt som hadde som føremål å betra kommunikasjonane for å forsyna den store japanske hæren i Burma. I løpet av anleggstida døydde kring tretten tusen krigsfangar, og dei vart gravlagde langs jarnbana. Ein rekner med åtti tusen til eitt hundre tusen sivile døydde i anleggstida, hovudsakleg tvangsarbeidarar frå Malaya og Nederlandsk India, eller frå Siam og Burma». To arbeidsstyrkar jobba frå kvar sin ende av jarnbana, mot midten.

## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Broen over Kwai|Broen over Kwai]]» frå ,  den 14. november 2018.*
Ski-NM 1965

**Noregsmeisterskapen på ski 1965** i nordiske greiner vart avvikla i tida 20.-28. februar 1965. Størstedelen av meisterskapen fann stad på Fåberg i Oppland, bortsett frå hoppenna, som vart arrangert i Oslo og i Bærum i Akershus. Også femmila i langrenn gjekk føre seg i Bærum.

## Langrenn menn
### 15 km



Dato: 24. februar 1965
Stad: Fåberg

### 30 km



Dato: 20. februar 1965
Stad: Fåberg

### 50 km



Dato: 27. februar 1965
Stad: Bærum

### 3 x 10 km stafett



Dato: 21. februar
Stad: Fåberg

## Langrenn kvinner
### 5 km



Dato: 20. februar 1965
Stad: Fåberg

### 10 km



Dato: 24. februar 1965
Stad: Fåberg

## Kombinert



Dato: 20.-21. februar 1965
Stad: Fåberg

## Hopprenn
### Normalbakke



Dato: 21. februar 1965
Stad: Midstubakken i Oslo

### Storbakke



Dato: 28. februar 1965
Stad: Skuibakken i Bærum

## Kjelder
*Arbeiderbladet 22. februar 1965
*Arbeiderbladet 25. februar 1965
*Arbeiderbladet 1. mars 1965
Turn-VM 1983

**Den 22. verdsmeisterskapen i turn** vart avvikla i dagane 23. til 30. oktober 1983 i Budapest i Ungarn. 

## Menn
### Mangekamp





### Bøylehest





### Frittståande





### Hopp





### Ringar





### Skranke





### Svingstang





### Lagtevling





## Kvinner
### Mangekamp





### Bom





### Frittståande





### Hopp





### Skranke





### Lagtevling





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:1983 World Artistic Gymnastics Championships|1983 World Artistic Gymnastics Championships]]» frå ,  den 14. november 2018.*
Aberystwyth

**Aberystwyth** (engelsk uttale [æbəˈrɪstwɪθ], walisisk uttale [abɛrˈəstʊɨθ]) er ein by ved Cardigan Bay i Ceredigion i Wales.
Han er eit administrasjonssenter, gammal marknadsby og seinare feriestad i Nord-Wales. 
Byen blei grunnlagt i 1200 og hadde 17&nbsp;183 innbyggjarar i 2016.
Aberystwyth er eit senter for walisisk kultur og ein universitetsby som huser rundt sju tusen studentar. University College of Wales blei skipa her i 1872, og husar nasjonalbiblioteket for Wales.

Aberystwyth ligg nær samanløpet til elvene Ystwyth og Rheidol, som etterkvart munnar ut i havet omlag i midten av Cardiganbukta. Namnet på byen tyder 'munningen av Ystwyth'.
Byen er omgjeven av tre åsar med utsyn over byen. På toppen Pen Dinas ligg ein stor festning frå jernalderen som framleis pregar horisonten.

Aberystwyth Cliff Railway kabelbane går opp til Constitution Hill frå nordenden av strandpromenaden i byen. Dette er den lengste kabelbanen i Storbritannia.

## Kjelder
Hn/Pokémon Snap

***Pokémon Snap*** er eit videospel fyrst gjeve ut fyr Nintendo 64, og seinare på Virtual Console på Wii. Spelet er ei deild av Pokémon-serien, og vart fyrste gong gjeve ut i Europa 15. september i 1999. Utgåva på Virtual Console er det fyrste som hev vorte brigda sidan den upphavlege utgjevingi; på Virtual Console kann ein senda bilæte ein hev teke til uppslagstavla på konsollen. Dessutan vart dømenamnet åt hovudpersonen brigda frå Todd til Todd Snap, og pokémonen Jynx fekk liten blåraud i staden fyre den upphavlege svarte. Spelet hev 63 av dei 151 upphavlege pokémonane.

## Råma åt spelet
Spelet sviv um ein pokémonfotograf som heiter Todd Snap. Han vert henta åt ei øy av Professor Oak, som tarv bilæte i høg kvalitet fyr å stydja dei vitskaplege uppdagingane han hev gjort. Øyi hev fleire vêrlag, som Todd granskar med ein særeigen farkost.

## Bygnaden åt spelet
I spelet kann ein ikkje røra seg fritt, men langsmed ei ruta som er fastsett på fyrehand. Medan ein rører seg langsmed denne ruta, skal ein taka bilæte av ymse pokémonar som syner seg. Ein kann taka upp til 60 bilæte på éin tur, og når turen er ferdig dømer Professor Oak eitt av bilæti som ein vel. Dette dømer han ut frå fleire haldepunkt, til dømes storleik og haldning på pokémonen og anna.

Spelet hev sjau ulike banor: strand, tunnel, vulkan, elv, hole, dal, og ei serbana uppe i skyene. Med tidi kan ein uppdaga mykje nytt i banone, til dømes nye rutor, pokémonar, eller nye vis å få ein høg poengsum på.

Det er fleire hjelpemidel ein kann nytta fyr å få betre bilæte. Ein kann nytta eple, som lokkar til seg pokémonar, sereigne ballar, som kan slå ut, tvinga fram, eller få ein Pokémon til å te seg onnorleis, pokéfløyta, som vekkjer sovande pokémonar, og ein kan auka snøggleiken til farkosten.
Johan Buttedahl

**Johan Buttedahl** () er ein norsk tannlækjar og politikar, fødd i Drammen. Han var stortingsrepresentant frå Buskerud og for Senterpartiet i tida frå 1981 til 1989, parlamentarisk leiar 1983-89. Perioden 1983 til -87 var han nestformann i Senterpartiet.

Far til Buttedahl var gardbrukar. Sjølv gjekk han Gjerdes Handelsskole i Drammen i 1954 og befalsskulen til Hærens Transportkorps og Hærens Intendantur i 1955. I 1958 byrja han studere odontologi, og vart i 1964 cand.odont. etter å ha studert i Bonn og i Bergen. Sidan var han distriktstannlækjar 1964-66 i Brøstadbotn i Troms, og 1966-81 i Hokksund i Buskerud.

Buttedahl var medlem av formannskapet i Øvre Eiker frå 1972 til 1981. 1980-81 var han fylkestingsmedlem i Buskerud. Hausten 1981 vart han vald inn på Stortinget for Senterpartiet i Buskerud. På Stortinget var han sekretær i Sosialkomiteen til juni 1983. Då Senterpartiet i dei dagar gjekk inn i Willoch-regjeringa, vart han flytta over i Utanriks- og konstitusjonskomiteen, der han var medlem til han i 1989 sa farvel til Tinget. Partiformannen Johan J. Jakobsen var ein av dei som då vart statsråd, så etter at Buttedahl om våren 1983 hadde vorte vald til nestformann i Senterpartiet, var det naturleg at han tok over som parlamentarisk leiar i Stortinget, eit verv han hadde til han slutta som tingmann.

Buttedahl var frå 1989 til 2001 fylkestannlækjar i Buskerud. Jamsides var han medlem i Forsvarskommisjonen av 1990, nestleiar 1994-2001 i Kringkastingsrådet, riksrevisor og nestleiar 1994-98 i Riksrevisjonen og 1997-2004 ordførar i representantskapet i Selskabet for Norges Vel.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Mistelbach i Niederösterreich

**Mistelbach** er ein by og ein kommune i distriktet med same namn i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 131,6 km² og i kring 11&nbsp;500 ibuarar. Byen Mistelbach ligg 190 meter over havet, 40-50 km nord-nordaust om Wien.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Mistelbach (Niederösterreich)|Mistelbach (Niederösterreich)]]» frå ,  den 14. november 2018.*
Lily of the West

«**Lily of the West**» er ei tradisjonell irsk folkevise, mest kjend i dag som ei amerikansk folkevise. Den amerikanske versjonen handlar om ein mann som reiser til Louisville og forelskar seg i kvinna Mary, Flora eller Molly, som er Lily of the West (Vestens lilje). Han tek Mary i å vere utru mot han  og i raseri knivstikk han mannen ho er med, og vert så fengsla. Trass i dette elskar han henne framleis. I den originale versjonen vitnar ho til forsvaret hans og han vert sleppt fri, men dei held ikkje fram forholdet. 

Songen er blitt spelt inn av The Chieftains med vokal av Mark Knopfler og i ein annan versjon med vokal av Rosanne Cash. Joan Baez spelte inn songen i 1961 på det andre albumet hennar. Bob Dylan, Bert Jansch, Josh Andrews, The Flash Girls, Caroline Groussain, Sheri Kling, Show of Hands, Peter, Paul and Mary (som «Flora»), Crooked Still, Dirty Linen,  Branimir Štulić (på kroatisk kalla «Usne vrele višnje») og Pat Gubler har alle spelt songen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lily of the West|Lily of the West]]» frå ,  den 15. november 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* ''The Lily of the West'', noteark frå kring 1860
The Ballad of Ira Hayes

«**The Ballad of Ira Hayes**» er ein song skriven av visesongaren Peter La Farge. Teksten handlar om Ira Hayes, ein av seks amerikanske marinesoldatar som vart kjend for å reise flagget på Suribachi under slaget om Iwo Jima i andre verdskrigen. Medlemmar av Western Writers of America valde ut songen som ein av dei 100 beste Western-songane gjennom tidene.

Songen er blitt spelt inn mange gonger. Populære versjonar er gjort av Johnny Cash, som nådde tredjeplassen på Billboard Country Singles-lista i 1964. Patrick Sky, Hamilton Camp, Pete Seeger, Smiley Bates, Bob Dylan, Townes Van Zandt, Kinky Friedman, Hazel Dickens og Kris Kristofferson har òg alle spelt songen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Ballad of Ira Hayes|The Ballad of Ira Hayes]]» frå ,  den 15. november 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Perikles

**Perikles** (omlag 495 f.Kr. – 429 f.Kr.) var ein gresk politikar, general og leier av folkepartiet i Athen, som fekk makta i 462 f.Kr.

Han var leiar av Athens demokrati. Perikles gav folket medbestemmelse, medan hans diametrale motsetnad i Sparta tvang dei.

Perikles mål var å gjera Athen til den førande greske stat. Då fredsavtala mellom Sparta og Athen 446-445 f.kr. vart brudt avdi Athens voksande flåte, gjorde motstand i den peloponnesiske krig. Krigen svekte folkets tru på Perikles, men han vart vald igjen i 429 f.Kr., då berre som strateg. I ei gravtale til det athenske folk (attgjeve av historikaren Thukydid) i byrjinga av boka om den peloponnesiske krig (omlag 431 f. kr.), priste Perikles Athen for dets åpenhet og godt utvikla demokrati. (Utdrag av denne tala vart hengt opp i alle engelske busar under første verdskrig for å minna britane om, kva dei slost for.)

Perikles utsmykka Athen i samarbeide med kunstnaren Fidias. Han lét millom anna føra opp Parthenon på Akropolis som eit monument over Athens siger i perserkrigane.

Perikles døydde av pest kort etter krigen.
Enoch Sontonga

**Enoch Mankayi Sontonga** () var ein sørafrikansk lærr som komponerte «Nkosi Sikelel' iAfrika» ('Gud signe Afrika'), som siden 1994 har vore nasjonalsong i Sør-Afrika. Som «Mungu ibariki Afrika» er han også nasjonalsong i Tanzania og som «Stand and Sing of Zambia, Proud and Free» i Zambia.
Songen var ein utbreidd opprørssong i Sør-Afrika, Zimbabwe og Namibia i tida med kvit fåmannsstyre. Han var den offisielle songen til ANC frå 1925. 

Sontonga var xhosa og vart fødd i Sointinga i Uitenhage i Kapp-provinsen. 
Han utdanna seg som lærar ved Lovedale Institution. Deretter var han lærar og korliar ved den metodistiske misjonsskulen i Nancefield nær Johannesburg i åtte år.

Sontinga skreiv første verset og omkvedet til «Nkosi Sikelel' Afrika» i 1897, opphavleg som ein skulesong. Den første offentlege framføringa av songen fann stad i 1899. Seinare skreiv Samuel Mqhayi endå sju vers.

Enoch Sontonga døydde av ein mage-tarm-infeksjon.

24. september 1996 blei Sontonga si grav erklært som ein nansjonal minnestad. Eit gravminne blei avduka her av president Nelson Mandela. Ved same seremonien blei Sontonga tildelt South African Order of Meritorious Service (Gold) posthumt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Enoch Sontonga|Enoch Sontonga]]» frå , og «[[:en:|Enoch Sontonga]]» frå  den 16. november 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*Biografi ved sahistory.org.za
Reidar Lund

**Reidar Winge Lund** () var ein norsk arkitekt frå Skoger i Drammen. 

Lund tok arkitekteksamen ved NTH i Trondheim i 1932. Han og Arne Pedersen dreiv sidan eige arkitektfirma i Oslo. Lund fekk i 1949 Sundts premie for *Villa Storstein* i Oslo, og i 1961 Houens fonds diplom for A/S Borregaard sine anlegg i Sarpsborg. Elles forma han ut det norske studenthuset i Paris.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
*Store norske leksikon
Oluf Gabriel Lund

**Oluf Gabriel Lund** () var ein norsk hærmann frå Kristiania.

Lund var son til ein butikkeksepeditør i hovudstaden. Sjølv valde han ein militær leveveg, var offiser frå 1894 og tok eksamen ved Krigsskulen i 1897. Han gjorde teneste i generalstaben, og underviste i perioden 1910-17 i topografi ved Krigsskulen. I 1929 vart han forfremja til oberst, og samstundes utnemnd til sjef for Infanteri Regiment 10. Frå 1937 var han krigskommissær i krigskommissariatet for Vestlandet. I 1940 vart han dømd til døden av den tyske okkupasjonsmakta, ein dom som vart omgjort til fem års straffarbeid. Lund var sett fri i 1943.

I 1945 gav han ut boka *Dødsdømt*.

## Bibliografi
*

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
Hollabrunn

**Hollabrunn** er ein by og ein kommune i distriktet med same namn i forbundslandet Niederösterreich i Austerrike. Kommunen har ei flatevidd på 152,4 km² og vel 11&nbsp;500 ibuarar. Byen Hollabrunn ligg 236 meter over havet, ei 50-60 km nord-nordvest om Wien.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hollabrunn|Hollabrunn]]» frå ,  den 15. november 2018.*
Bandasje

**Bandasje** (frå fransk av *bande*, 'band') er eit stykke stoff eller anna materiale som kan brukast til å forbinda eit sår eller ein kroppsdel.
Føremålet med ein bandasje kan vera å halda fast, støtta eller verna om det han forbind.

Sårbandasje er laga av eit porøst materiale som kan suga til seg væsker frå såret, som eit sterilt stykke papirfiber eller tekstil. Han verner såret mot bakteriar, skit og friksjon.
Bruk av sårsalve på bandasjen kan hindra at han sit fast.

Trykkbandasje blir brukte for å stoppa blødningar ved hjelp av kompress.

Støttebandasje kan vera av tjukkare og hardare materiale, som gips, eller dei kan vera elastiske. Slike bandasjar kan lindra smerte eller hindra komplikasjonar i samband med beinbrot, forstuingar eller sår.

## Sjå òg
*Spjelking

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Bandage|Bandage]]» frå ,  den 15. november 2018.*
Claude Joseph Rouget de Lisle

**Claude Joseph Rouget de Lisle** () var ein fransk offiser under dei franske revolusjonskrigane, forfattar og komponist.

Han er kjend for å ha skrive teksta og musikken til «Chant de guerre pour l'armée du Rhin» på ei natt, mellom den 24. og den 25. april, i 1792, og denne songen vart seinare kjent som «La Marseillaise» og vart den franske nasjonalsongen.

## Liv og virke

### Tidleg liv

De Lisle (tidvis stava *de l'Isle*) vart fødd i Lons-le-Saunier som den eldste sonen til Claude Ignace Rouget (1735–1792) og Jeanne Madeleine Gaillande (1734-1811).. Det er sett opp ein plakett for å markera staden han blei fødd og ein statue av han i sentrum av byen i 1882.

### Karriere
Han vart innskriven i hæren som ingeniør og fekk rang som kaptein. Songen som har gjort han udøyeleg, «La Marseillaise», vart skriven ved Strasbourg der Rouget de Lisle var innkvartert i april 1792. Han skreiv orda i ein raptus av patriotisk begeistring etter ein offentleg middag. Stykket vart først kalla for «Chant de guerre pour l'armée du Rhin» ('Krigssong for hæren ved Rhinen'), og fekk først namnet «Marseillaise» då han vart teken til brystet av frivillige frå Provence frå søraustlege Frankrike som politikaren Barbaroux introduserte i Paris, og som var framtredande ved stormen på Tuileris den 10. august 1792. Rouget de Lisle sjølv var rojalist og vart avsett og kasta i fengsel i 1793. Det var berre med naud og neppe han unngjekk giljotinen. Han vart sett fri i løpet av thermidorkrisa, den blodige oppløysinga av skrekkveldet til den franske revolusjonen i juli 1794.

Rouget de Lisle skreiv noko få andre songar av same type som *Marseillaisen*, og i 1825 gav han ut boka *Chants français* ('Franske songar') der han sette musikk til femti songar av ulike forfattarar. Hans *Essais et vers og et prose* ('Essay i poesi og prosa', 1797) som inneheldt «Marseillaisen», ei sentimental prosaforteljing kalla «Adelaide et Monville», og ein del mindre dikt.

### Død
Rouget de Lisle døydde i fattigdom i Choisy-le-Roi i Seine-et-Oise. Leivningane hans vart overførte frå kyrkjegarden i Choisy-le-Roi til Les Invalides i Paris den 14. juli 1915 under den fyrste verdskrigen.

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Claude Joseph Rouget de Lisle|Claude Joseph Rouget de Lisle]]» frå ,  den 16. november 2018.*
Les Invalides

**Les Invalides** i 7. arrondissement i Paris er eit større område med ei samling bygningar som omfattar museum og monument knytte til fransk militærhistorie, i tillegg til eit sjukehus og ein nedlagd heim for krigsveteranar.

Bygningane huser Musée de l'Armée, det militære museet for den franske hæren, Musée des Plans-relieffer, Musée d'Histoire Contemporaine og eit gravområde for franske krigsheltar. Les Invalides husar i dag også eit offentleg bibliotek og eit bibliotek med historiske fotografi. Musea omfattar i hovudsak store militærsamlingar knytte til fransk historie. Musée de l'Armée blei offisielt opna i 1905.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Les Invalides|Les Invalides]]» frå ,  den 27. mars 2019.*  


## Bakgrunnsstoff
*
NM i alpine greiner 1985

**Noregsmeisterskapen i alpine greiner 1985** vart avvikla 14.– 17. februar 1985 på Oppdal og i Klæbu i Sør-Trøndelag. Utforrenna fann stad på Oppdal, medan slalåm- og storslalåm-tevlingane vart arrangert i Klæbu.

## Menn
### Slalåm



Dato: 17. februar
Stad: Klæbu


### Storslalåm



Dato: 16. februar
Stad: Klæbu


### Utfor



Dato: 14. februar
Stad: Oppdal


### Kombinasjon





## Kvinner
### Slalåm



Dato: 17. februar
Stad: Klæbu


### Storslalåm



Dato: 16. februar
Stad: Klæbu


### Utfor



Dato: 14. februar
Stad: Oppdal


### Kombinasjon





## Kjelder
**Sportsboken 85-86*. Sportsboken As. Stavanger 1985.
Corrigasleggaun

**Corrigasleggaun** (irsk *Carraig na Sliogán*, «Skjelstaden») er eit fjell i County Wicklow i Republikken Irland med ei høgd på 794 meter over havet. Fjellet er det femte høgaste fjellet i Wicklowfjella. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Corrigasleggaun|Corrigasleggaun]]» frå ,  den 16. november 2018.*
Lasse Arnesen

**Lasse Arnesen** () er ein norsk tidlegare alpin skirennar frå Oslo, medlem i Idrettslaget Heming. Han vart norsk meister i utfor i 1988 og på ny i 1992, og gjekk til topps i kombinasjonen i 1986 og 1987. Under Vinter-OL 1992 i Albertville vart han nummer åtte i utforrennet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lasse Arnesen|Lasse Arnesen]]» frå ,  den 16. november 2018.*
Didrik Marksten

**Didrik Marksten** () er ein norsk tidlegare alpin skirennar frå Oslo, medlem i IF Ready. Han vann eitt verdscuprenn, ei storslalåmtveling i franske St. Gervais i 1992. Under verdsmeisterskapen 1991 i Saalbach vart han nummer åtte i storslalåm og fekk same plassering i den alpine kombinasjonen.
 
## Verdscupsigrar

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Paul Arne Skajem

**Paul Arne Skajem** () er ein norsk tidlegare alpin skirennar frå Oslo, medlem i Idrettslaget Heming. Han vart norsk meister i storslalåm i 1981 og i slalåm i 1983.

Skajem deltok i Vinter-OL 1980 i Lake Placid, der han som best vart nummer 11 i slalåm. To år seinare vart han niandemann i same øvinga under verdsmeisterskapen i Schladming. Si beste plassering i eit verdscuprenn, oppnådde han den 28. mars 1984 i sveitsiske Laax, der han kom på fjerdeplass i storslalåm.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Paul Arne Skajem|Paul Arne Skajem]]» frå ,  den 16. november 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Gateway Arch

**Gateway Arch** er eit monument i Saint Louis i Missouri i USA. Gateway Arch er utforma av den finsk-amerikanske arkitekten Eero Saarinen. Designet hans vart 
til etter ein designkonkurranse 1948. 

Parken er eit monument over USA sin ekspansjon vestover og rolla Thomas Jefferson spelte i denne. 

Monumentet er 192 meter høgt og 192 meter breidd ved basen og er det høgaste monumentet i USA. Fundamentet vart byrja i 1962 og sjølve byggearbeidet tok til 12. februar 1963. Monumentet vart fullført den 28. oktober 1965. Det vart innvigt den 10. juli 1967. Kostnaden for monumentet var 13 millionar dollar. Transportsystemet kosta 3,5 millionar. Monumentet veg 17&nbsp;246 tonn.

Inne i monumentet finst eit spesialdesigna bergbane-liknande heissystem som ein kan ta seg opp til toppen med. På toppen er det ein utsiksplass, der ein gjennom 32 små vindauge kan sjå ut over Mississippielva, Sørlege Illinois og Saint Louis.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Gateway Arch|Gateway Arch]]» frå ,  den 16. november 2018.*  
 


## Bakgrunnsstoff
*
Ol Doinyo Lengai

**Ol Doinyo Lengai** er ein vulkan sør for Natronsjøen i den austlege Riftdalen i Nord-Tanzania. Lavaen er unik fordi han dannar mineralet natrokarbonatitt gjennom kalksteinsvulkanisme.

Lavaen fra Ol Doinyo Lengai består av natruim- og kaliumkarbonata nyerereitt og gregoryitt. Denne lavasmelten gjev vulkanutbrot ved 500-600 grader Celsius. Lavaen er svart i sollys og er lettflytande. Han endrar farge frå svart til grått ved kontakt med luft.

«Ol Doinyo Lengai» tyder 'Gudefjellet' på masai. 

## Kjelder
Ni lyriske poetar

**Ni lyriske poetar** var ei gruppe poetar frå Hellas i antikken som blei rekna som ein litterær kanon av lærde i Alexandria under hellenismen. Det fanst også ei tilsvarande liste over ti oratorar. Talet 9 spegler dei ni musene som ein rekna som inspirasjon for kulturen.

## Liste
Dei ni lyriske poetane var:

* Alkma (600-talet f.Kr.) frå Sparta, korlyrikk
* Sapfo (500-talet f.Kr.) frå Lesbos, monodisk lyrikk
* Alkaios (500-talet f.Kr.) frå Lesbos, monodisk lyrikk
* Anakreon  (500-talet f.Kr.) frå Teos, monodisk lyrikk
* Stesikhoros (500-talet f.Kr.) frå Himera, korlyrikk
* Ibykos  (500-talet f.Kr.) frå Rhegion, korlyrikk
* Simonides  (500-talet f.Kr.) frå Kea, korlyrikk
* Bakkhylides  (400-talet f.Kr.) frå Kea, korlyrikk
* Pindaros  (400-talet f.Kr.) frå Theben, korlyrikk

Sapfo er den einaste kvinna på lista. Ho er også blitt omtalt som den tiande musa.

Korinna vert iblant rekna med som den viktigaste kvinnelege lyrikaren etter Sapfo.

Antipatros frå Thessalonike la fram ein alternativ kanon av ni kvinnelege diktarar.

## Lyrikken til dei ni lyriske poetane
I dei fleste greske kjeldene vert ordet *melikos* brukt frå melos «song»), medan nokre brukar *lyrikos*, som seinare vart det vanlege ordet på latin (*lyricus*) og i moderne språk. Sjangeren vart definert på grunnlag av metrisk form, ikkje innhald. Såleis vil nokre typar diktning som vert rekna som lyrikk i moderne litteraturkritikk ekskluderast, som elegien og iambus.

Diktinga til dei ni har tradisjonelt vorte kategorisert anten som korlyrikk eller som monodisk lyrikk. Dette skiljet er stilt spørsmal ved av ein del nyare forskarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ni lyriske poeter|Ni lyriske poeter]]» frå ,  den 18. november 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
* J. M. Edmonds: Lyra Graeca Wildside Press LLC, 2007 ISBN 1434491307
Sebastian Solevåg

**Sebastian Johann Foss Solevåg** () er ein norsk alpin skirennar frå Ålesund. Under Vinter-OL 2018 i Pyeongchang var Solevåg med i det norske mannskapet som tok bronse i lagtevlinga. Sebastian Solevåg vart verdsmeister i slalåm og i lagkonkurransen i VM i alpint 2021 i Cortina d'Ampezzo. Han er medlem i Spjelkavik Idrettslag.

## Karriere
Solevåg deltok i Vinter-OL 2014 i Sotsji, der han vart nummer ni i slalåm, same plasseringa i øvinga fekk han då VM i alpine greiner 2015 fann stad i Beaver Creek i USA. Nokre veker før meisterskapen i USA, vart han tredjemann i slalåm ved eit verdscuprenn i Zagreb 6. januar 2015. På tampen av 2016-sesongen tok han i St. Moritz ein ny tredjeplass i verdscupen i slalåm. Saman med Nina Haver-Løseth, Kristin Lysdahl, Maren Skjøld, Leif Kristian Haugen og Jonathan Nordbotten sikra Solevaag Noreg ein overraskande bronsmedalje i lagtevlinga ved vinterleikane 2018 i sørkoreanske Pyeongchang. Individuelt enda Solevaag på tiandeplassen i spesialøvinga slalåm.

Solevåg vart norsk meister i slalåm i 2013 og i 2015.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sebastian Solevåg|Sebastian Solevåg]]» frå ,  den 16. november 2018.*
Athanasius Kircher

**Athanasius Kircher** () var ein tysk vitskapsmann og medlem av jesuittordenen.

I *Polygraphia nova* (1663) foreslo han eit universellt symbolspråk, men dette kom aldri til praktisk nytte.

## Sjå òg

* Antonio Maria Abbatini

## Merknadar

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Athanasius Kircher|Athanasius Kircher]]» frå ,  den 16. november 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* The Galileo Project: Kircher, Athanasius
* Athanasius Kircher: Ein sajt om Kircher på svenske.  Inneheld svenske omsetjingar av Kirchers skrift om projeksjonsapparat, eit avsnitt ut av ''Magnes sive De Arte Magnetica'' om elektriske eksperiment og dessutan eit brev frå Kircher til Carl X Gustaf 
* Kircherianum Virtuale: Ein database med Kircherrelaterade webbresurser
Gunnar Hjeltnes

**Gunnar Hjeltnes** () er ein norsk tidlegare alpin skirennar frå Myrdal i Ulvik i Hordaland. Han vart norsk meister i utforrenn i 1951. Hjeltnes var medlem i Myrdal Idrettslag.

Hjeltnes vann tre NM-sølv og like mange NM-bronsar i tida 1948-52. I 1951 rann han ned til NM-gull i utforrennet på Norefjell, eit halvt sekund framom Stein Eriksen på sølvplassen. Hjeltnes deltok i Vinter-OL 1952, der han vart sjuandemann i utfor og kom på tiandeplass i storslalåm-tevlinga.

## Kjelder
*Arbeiderbladet 3. mars 1951
Per Rollum

**Per Rollum** () var ein norsk alpin skirennar frå Oslo. Han var medlem i Idrettslaget Heming.

Rollum var aktiv på nasjonalt nivå i alpin skiidrett i tida 1948-60. I 1952 vart han norsk meister i storslalåm under i NM i alpine greiner i Molde. Året etter vart han norsk dobbeltmeister, han vann då både storslalåm- og slalåmtevlinga då meisterskapen fann stad i Drammen. Rollum deltok i Vinter-OL 1952 i heimbyen, og vart åttandemann i slalåm.

## Kjelder
Vasilij V. Rotsjev

**Vasilij Vasiljevitsj Rotsjev** () er ein russisk tidlegare langrennar frå Syktyvkar. Han vart verdsmeister i sprintøvinga i 2005, og vann to VM-sølv i 2007, samt ein bronsemedalje både under VM 2005 og OL 2006. Foreldra hans, Vasilij P. Rotsjev og Nina Seljunina, høyrde i si tid begge med i verdstoppen i langrenn.

### Aktiv
Rotsjev vann to langrenn i verdscupen, begge i 15 km klassisk stil. Fyrste triumfen kom i Kuusamo 30. november 2002, den andre i Otepää den 7. januar 2006. Dessutan vann han to sprintstafettar, den fyrste i Lahti i mars 2004 i spann med Nikolaj Pankratov, den andre i Bern i desember same året, då i par med Ivan Alypov. Under verdsmeisterskapen 2005 i Oberstdorf gjekk han, noko overraskande, inn til VM-gull i sprintøvinga, framom favorittane, Tor Arne Hetland på sølvplass, og den svenske bronsemedaljøren, Thobias Fedriksson. Sjølv gjekk Rotsjev inn til VM-bronse i 4 x 10 km stafett, Noreg og Tyskland stakk av garde med dei andre medaljane.

Under Vinter-OL 2006 i Torino sikra Rotsjev og Alypov seg bronsemedaljen i sprintstafetten. Den 17. desember 2006 vann Russland eit verdscuprenn over 4 x 10 km i franske La Clusaz, med eit lag som bestod av Pankratov, Rotsjev, Aleksandr Legkov og Jevgenij Dementjev. Under Ski-VM 2007 i Sapporo kneip dei same fire utøvarane sølvmedaljen i øvinga, Noregs ankermann Petter Northug vann då ein klar spurtsiger. I den same meisterskapen vann Rotsjev, i par med Nikolaj Morilov, også VM-sølv i parstafetten, etter at Morilov vart slått på målstreken av Italias ankermann Cristian Zorzi.

Etter 2009 deltok Rotsjev lite og inkje i internasjonale tevlingar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vasily Rochev (skier, born 1980)|Vasily Rochev (skier, born 1980)]]» frå ,  den 17. november 2018.*
Four Corners Monument

**Four Corners Monument** markerer den einaste staden i USA der fire delstatar møter kvarande. Staden ligg på Coloradoplatået, på møtestaden til Arizona, New Mexico, Colorado og Utah.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Four Corners Monument|Four Corners Monument]]» frå ,  den 17. november 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Four Corners Monument ved visitarizona.com
Pythia

**Pythia**, 'den pythiske kvinna', var ein tittel på prestinna for Apollon ved Orakelet i Delfi. I den eldre tida var ho ei ung jomfru, men seinare hadde ei eldre kvinne med godt rykte og av god herkomst rolla.
Frå 600- og 500-talet f.Kr. byrja personar frå heile den greske verda søka råd frå Pythia, særleg i høve til politiske avgjerder og moglege krigar.

## Kjelder
Transe

**Transe** (av fransk *transe*, 'svime') er ein søvnaktig tilstand der ein er umedviten eller  halvt medviten og opplever nedsetting av inntrykk, realitetssans og viljekontroll enn normalt.

Transe kan vera eit symptom på dissosiative tilstandar og nokre andre mentale lidingar, eller det kan vera eit resultat av hypnose eller gruppeprosessar.
Rituale med lyd, rytme og sterk affekt kan brukast for å setja ein person inn i ein slik tilstand.

## Kjelder
NM i alpine greiner 1993

**Noregsmeisterskapen i alpine greiner 1993** fann stad i Øyer og Ringebu i Oppland, og på Oppdal i Sør-Trøndelag, i tida frå 1. til 6. april 1993. Det var 13. gongen Oppdal var vertskap for den alpine noregsmeisterskapen.

## Menn
### Slalåm



Dato: 5. april 1993
Stad: Oppdal


### Storslalåm



Dato: 5. april 1993
Stad: Oppdal


### Super-g (Vidlåm)



Dato: 4. april 1993
Stad: Kvitfjell i Ringebu


### Utfor



Dato: 2. april 1993
Stad: Kvitfjell i Ringebu


### Kombinasjon





## Kvinner
### Slalåm



Dato: 6. april 1993
Stad: Oppdal


### Storslalåm



Dato: 5. april 1993
Stad: Oppdal


### Super-g (Vidlåm)



Dato: 4. april 1993
Stad: Kvitfjell i Ringebu


### Utfor



Dato: 1. april 1993
Stad: Hafjell i Øyer


### Kombinasjon





## Kjelder
**Sportsboken 93-94*. Chr. Schibsteds Forlag. 1993.
Blanka Paulů

**Blanka Paulů** () er ein tsjekkisk tidlegare langrennar frå Vrchlabí som tevla for Tsjekkoslovakia. Ho vann sølvmedaljen på 5 km under Ski-VM 1974, og elles OL-sølv 1984 og VM-bronse 1974, begge i 4 x 5 km stafett.

### Aktiv
Paulů kom med eit brak inn i verdseliten i kvinnelangrenn under verdsmeisterskapen i Falun, knappe 20 år gammal. På 5-kilometeren tok ho sølvmedaljen, mindre enn to sekund bakom sovjetiske Galina Kulakova, den sterkaste utøvaren i verda. Sidan i meisterskapen vart Paulů nummer fire på 10 km, og ho gjekk Tsjekkoslovakia inn til bronse på stafetten. Deretter fall ho ut i verdseliten, ein 10. plass på 5 km i Innsbruck 1976, var det beste ho oppnådde i vinterleikane 1976 og 1980.

Frå 1982 til ho la opp i 1984 makta Paulů atter å måle krefter med dei beste langrennsløparane i verda. Ho vann då to tevlingar i verdscupen i langrenn, fyrst ein 10-kilometer i Štrbské Pleso på tampen av 1982-sesongen, og så ein 5-kilometer i Sarajevo året etter. I Verdscupen 1983 enda ho på fjerdeplassen. Under Vinter-OL 1984 i Sarajevo gjekk Paulů den andre etappen for det tsjekkoslovakiske laget som vann sølv i 4 x 5 km stafett, slått med 45 sekundar av dei norske gullmedaljørane. Paulů avslutta leikane med å verte nummer fire på 20 kilometer, fattige 3,3 sekundar unna Anne Jahren på bronseplass.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Blanka Paulů|Blanka Paulů]]» frå ,  den 18. november 2018.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Blanka Paulů|Blanka Paulů]]» frå ,  den 18. november 2018.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:pl:Blanka Paulů|Blanka Paulů]]» frå ,  den 18. november 2018.*  
 
**Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Sataniske vers

**Sataniske vers** er nemning for ein episode i Muhammeds liv, belagt i nokre tidlege biografiar, men ikkje i andre. Episoden hengjer saman med den 53. sure «Stjerna» (an-Najm). Dei som avviser at versutsnittet ein gong var del av diktatet som ligg til grunn for Koranen, grunngjev dette blant anna med å påpeka at episodens *[[isnad]]* (attforteljingskjede) er for svak til å tilleggjast pålitelighet. 

## Skildring
Der dreier det seg om gamle guddomar som vart påkalla ved Kaabaen i Mekka. Ifølgje ein overlevering som Muhammed-biografen Ibn Saʿd skrive ned i sit verk *Kitāb aṭ-Ṭabaqāt*, og som kommentatoren av Koranen og historikaren al-Tabari har omtalt i sin kronikk og korankommentar aksepterte Mohammed at gudinnene al-Latt, al-Uzza og Manāt vart påkalla, men at han tilbakekalte dei angjeldende versa etter ei kortare tid.

## Uttrykket
Uttrykket *Sataniske vers* stammar ikkje frå muslimsk hold. Det vart skapt av William Muir. Den første nytta av uttrykket «Sataniske vers» er knytt til William Muir (1858). Han brukte den i-en sit verk *Life of Mohamet* (1858) i ein passasje som diskuterte «two Satanic verses».

I arabiske krøniker og i korankommentarar verta uttrykket brukt «Traneberetningen» (*qiṣṣat al-ġarānīq*, قصة الغرانيق).

## Romanen ''Sataniske vers'' frå 1988
Saka fekk fornya aktualitet med Salman Rushdies roman i 1988, *Sataniske vers.* Romanen, som vart rost for sina litterære kvalitetar, provoserte fram både usemje og sinne blant muslimar, men langt frå berre på grunn av ein uærbødig omgang med Trane-teksta. Muslimar over heile verda protesterte mot utgjevinga av boka, og Ayatollah Khomeini i Iran dømde Salman Rushdie og William Nygaard d.y. (ein fatwa) til døden, då det vart påstått at boka spotta Muhammed og hans koner.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sataniske vers|Sataniske vers]]» frå ,  den 18. november 2018.*
Globus

**Globus** (latin for 'kule') er ein kuleforma modell av ein klode eller av ein himmel. Ein jordglobus er ei kart over jorda, medan ein stjerneglobus viser stjernehimmelen. Globusar kan også visa fram andre himmellekamar, som månen, eller oppdikta verder.

## Sjå òg

* Google Earth
* Sageruds Globusindustri

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Globus|Globus]]» frå ,  den 18. november 2018.*  


## Bakgrunnsstoff

* Replogle Globes -- the world's largest globe makar
* 3D VRML globe
*NASAs interaktive globus
* Sjå globusar på DigitaltMuseum
Kneling

**Kneling** er ei nedsenkt kropsstilling der eit eller begge knea rører bakken. Ho kan brukast til ei rekkje ulike føremål, som ei kvilande stilling, til å uttrykka høgtid, respekt eller underkasting, eller i samband med ulike aktivitetar.

Det finst ulike variantar av stillinga. Ho kan vera symmetrisk, med begge knea i bakken, eller asymmetrisk, med eit kne i bakken og det andre meir løfta, som når ein sit på huk. Ho kan minna meir om ståing, med opprett kropp og lår, eller sitjing, der låra kviler på dei bøygde føtene. Vidare kan ein kvila foten på bakken slik at fotsålen vender oppover, eller setja tærne i bakken slik at ein eller begge fotsålane vender bakover.

## Bruk

Kneling med eit kne i bakken og den andre foten i bakken med kneet opp kan brukast til ulike handlingar, som friing eller skyting.

Kneling med begge knea og føtene kvilande på bakken er ei vanleg sitjestilling som mellom anna er utbreidd i Japan, der ho har det formelle namnet seiza.

Ein finn døme på kneling i samband med fleire former for religionsutøving. Det er del av den muslimske bønestillinga. I fleire kristne samfunn kneler ein også ved bøn, eller når ein tek imot nattverd. 

## Kjelder

*
2B14 Podnos

**2B14 Podnos** (russisk *2Б14 "Поднос"*) er ein sovjetisk 82-mm bombekastar frå dei tidlege 1980-åra. Han er enno i bruk, mellom anna i lette infanteriavdelingar i Russland.

## Variantar
* **2B14** (*2Б14*)
* **2B14-1** (*2Б14-1-1*)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:2B14 Podnos|2B14 Podnos]]» frå ,  den 20. november 2018.*
Agora

Ein **agora** (gresk skrift *αγορά*, 'torg') var ein sentral del av den antikke greske polisen eller bystaten. Agoraen fungerte som marknadsplass og eit forum for borgarane i byen.

Den best kjende agoraen er agoraen i Athen. Agoraen i Izmir, som i dag er museum, er truleg den best verna agoraen i dag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Agora|Agora]]» frå ,  den 18. november 2018.*  

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad for utgravingane av agoraen i Athen.
* Offisiell heimeside for agoramuseet i Izmir.
Keiserens nye Klæder

**«Keiserens nye Klæder»** er eit kunsteventyr frå 1837 skrive av den danske forfattaren H.C. Andersen. Eventyret fortel om ein forfengeleg keisar som blir lurt til å tru at han går rundt i særs flotte nye klede som i røyndomen ikkje finst. Ingen våger å seia at dei ikkje ser kleda, sidan skreddarane som har laga dei har sagt at berre dei som er dumme eller ikkje passa i embetet sitt ikkje kan sjå det. Til slutt utbryt eit barn at han ikkje har noko på seg, og endeleg vedgår alle at dei ikkje kan sjå kleda.

Eventyret kom først ut saman med «Den lille Havfrue» i København, på forlaget C.A. Reitzel, den 7. april 1837. Det er blitt omsett til over 100 språk. «Keiserens nye klær» er blitt til eit fast uttrykk for uvilje mot å peika på problem eller kritisera noko som generelt er godt omtykt. 

## Opphav
Kunsteventyret byggjer på eldre folkeeventyr. Ei gammal kjelde finst i ei spansk fabel- og eventyrsamling frå 1335, **' (eller **'), av Juan Manuel, prins av Villena (1282–1348), med kjelder i Æsops fablar og persiske eventyr. Andersen hadde ikkje lese det spanske eventyret, men las ei tysk omsetjing, . I det opphavlege eventyret blir ei konge lurt av vevarar som påstår at dei kan laga klede som er usynlege for einkvar mann som ikkje er ekte son av den påståtte faren sin. Andersen endra eventyret til å fokusera på byrgskap og forfengelegheit.

Det finst også ein indisk versjon av soga som blir gjengjeven i *Līlāvatīsāra* av Jinaratna (1283), ei samanfatting av ei fabelsamling som no er tapt, *Nirvāṇalīlāvatī* av Jineśvara (1052). Den uærleg handeslmannen Dhana frå Hastināpura svindlar kongen av Śrāvastī ved å tilby å veva eit overnaturleg stoff som ein uektefødd person ikkje kan sjå eller føla. Når kongen tek på seg det påståtte kledet lèt heile hoffet som om dei ser det. Når kongen så går ut i byen for å visa fram det nye kledet, spør vanlege folk om han er blitt til ein naken asket. Han forstår at han er blitt lurt, men svindlaren har allereie flykta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Keiserens nye klær|Keiserens nye klær]]» frå ,  den 18. november 2018.*  


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Emperor's New Clothes|The Emperor's New Clothes]]» frå ,  den 5. mai 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 
;Bibliografi
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*Keiserens nye klæder ved Dansk Wikisource 
* runeberg.org Keiserens nye Klæder skann av førsteutgåva frå 1837 (gotisk skrift)
Teljemerke

**Teljemerke** er eit merke som vert brukt til å telja med. Teljemerke vert òg kalla teljestrek og på engelsk *tally*. 

Det eldste teljemerket er funne på eit 30 000 år gammalt ulvebein og er det eldste kjende talteiknet. Ein måte å bruka teljemerke på er å la kvar femte strek gå over dei fire føregåande. Teljemerke er blitt brukte i matematikkundervisinga på barneskulen.
## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tellemerke|Tellemerke]]» frå ,  den 20. november 2018.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*1-2-3-på-det-fjerde-skal-det skje ved forskning.no
Tidssignalet frå Nauen

**Tidssignalet frå Nauen** var eit fast innslag i NRK sine radiosendingar i åra før andre verdskrigen. Det vart sendt to gonger i døgnet kl. 13:00 og kl. 19:00. Det vart alltid annonsert med *«Vi får tidssignalet fra Nauen».*
NRK fekk signalet frå: *Grossfunkstelle Nauen*, den eldste radiostasjonen i Brandenburg i Tyskland.
Signalet varte i 30 sekund, først 25 sekund med korte impulsar, deretter ein lang tone på fem sekund.

## Nauen kringkastar
Nauen kringkastar vart oppretta i 1906 og har spelt ei viktig rolle i Tyskland. Før den fyrste verdskrigen hadde Tyskland allereie i 1911 gjennom denne kontakt med koloniane sine, mellom anna Togoland (no Togo) og Tysk Sørvest-Afrika (no Namibia). Britisk etterretning avlytta stasjonen under begge verdskrigane. Stasjonen overlevde andre verdskrigen utan alvorlege skadar, men han vart stengd av sovjetiske okkupasjonstyrkar etter 1945. Antennemastene på 200 meter vart rivne og all verksemd opphøyrde.

### Nauen i dag
Ein ny kortbølgjesendar med fire retningsantenner og fire 500 kW-sendarar vart bygde mellom 1995 og 1997.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tidssignalet fra Nauen|Tidssignalet fra Nauen]]» frå ,  den 19. november 2018.*
Joshua King

**Joshua Christian Kojo King** () er ein norsk fotballspelar frå Oslo som i perioden 2012-18 har delteke i 37 landskampar for Noreg. Han har skåra 12 landslagsmål. King har aldri spelt for norske klubblag. Frå 2015 har han spela for AFC Bournemouth.

King reiste til England som 17-åring, og trente med Manchester United. Han makta ikkje å spele seg inn på laget, så i åra fram til 2012 prøvde han seg i Preston, Borussia Mönchengladbach og Hull City, utan suksess. Hausten 2012 gjekk turen til Blackburn Rovers, der han fekk meir speletid. Sommaren 2015 vart han overført til for AFC Bournemouth, der han markerte seg som ein målfarleg spiss.

King fekk sin debut på Noregs landslag den 7. september 2012 i Reykjavik, han var innbytar då heimelaget vann 2-0 i ein VM-kvalifiseringskamp. Dei neste sesongane var han fast inventar i landslagtroppene, og vart jamt nytta, om enn ofte som innbytar. Han står med 17 mål for Noreg (2020).

## Kjelder

*eu-football]
Christian Science

**Christian Science** ('Kristen vitskap') er ein kristendommen protestantisk trusretning som blei skipa av Mary Baker Eddy i 1879. 

I 1875 gav Mary Baker Eddy ut boka *Science and Health, with Key to the Scriptures*, der ho presenterer eit åndeleg lækjingssystem basert på kristen bøn, og på lækjungane utført av Jesus og profetane i Bibelen. 

Kyrkja har hovudkvarter i Boston i USA og har i tillegg underavdelingar utanfor USA. Christian Science verker mellom anna i Sverige, Danmark og Finland. Dei har organiserte forsamlingar i Noreg.
## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Christian Science|Christian Science]]» frå ,  den 20. november 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Christian Science i SNL
Tarik Elyounoussi

**Tarik Elyounoussi** () er ein marokkansk-norsk fotballspelar, som i tida 2008-18 har spelt 53 landskampar for Noreg. Han vart noregsmeister i 2006 med Fredrikstad Fotballklubb, norsk seriemeister 2012 med Rosenborg BK og svensk seriemeister 2018 med AIK Stockholm.

## Kjelder
*eu-football
Omar Elabdellaoui

**Omar Elabdellaoui** () er ein norsk fotballspelar frå Oslo som er i spelarstallen til den tyrkiske klubben Galatasaray SK. Hovudposisjonen hans er høgreback.

Elabdellaoui reiste i 2008 til England og trente med Manchester City, utan å få speletid. I 2011 spelte han ei tid på Strømsgodset IF, året etter prøvde han seg i nederlanske Feyenoord. Frå januar 2013 til sommaren 2014 var han Eintracht Braunschweig-spelar. Frå sesongstart i august 2014 spelte Elabdellaoui høgreback i gresk toppfotball med Olympiakos frå 
Pireus, med unnatak for vårsesongen 2017, han prøvde seg då på Hull City, ein klubb som rykte ned frå den engelske toppserien. Han spelte for Olympiakos frå 2014 til 2020.

## Kjelder

*eu-football
Leiv Stensland

**Leiv Stensland** () er ein norsk elektrikar og politikar frå Odda i Hordaland. Han representerte Hordaland og Arbeidarpartiet på Stortinget frå 1985 til 1993.

Stensland var son til ein industriarbeidar. Sjølv gjekk han på lærlingeskule og yrkesskule i Odda frå 1949 til -52. Etter eit år på elektrikarlinja, byrja han i lære. Han arbeidde så som elektrikar hos L.L. Reisæter i Odda frå 1953, tok fagbrev i 1958. I 1978 fekk han jobb som oppsynsmann i Odda kommune.

Stensland var medlem i Odda kommunestyre samanhengande frå 1960 til 1985. Han hadde plass i formannskapet 1968-75 og var ordførar 1980-85. Elles hadde Stensland ei rad med leiarposisjonar i Odda. Mellom anna var han formann 1964-80 i eldreomsorgsutvalet og 1972-79 i sosialstyret. Han var òg styreformann 1976-80 for sjukeheimen i Odda, og 1976-80 for Fylkessjukehuset i Odda, samt 1977-80 for Stord sjukepleieskule.

Hausten 1985 vart Stensland vald til stortingsrepresentant frå Hordaland og for Arbeidarpartiet. Dei neste fire åra var han medlem i Sosialkomiteen. Etter attval i 1989 flytta han over i Forsvarskomiteen, der han var medlem til han forlet Stortinget i 1993. Samstundes med han sat på Stortinget, var han styreleiar 1989-93 i Norske industrikommuners sammenslutning og frå 1987 styreformann i Folgefonntunnelen A/S, ein posisjon han hadde i 14 år. 1996-2000 var han styreformann i Odda Energi A/S.  

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Fritt frambyggbru

**Fritt frambyggbru**, òg kalla FFB-bru, er ei nemning som vert nytta i Noreg om betongbruer som vert bygde utan at det er naudsynt å stø forskalinga for sjølve bruspennet opp med stillas frå terrenget eller på annan måte. Det vert bygd bruspenn samstundes ut frå kvar si side av ein eller fleire pilarar, slik at bruspenna på kvar side balanserer kvarandre med pilaren som støttepunktet. Forskalinga vert då laga som såkalla støypevogner som vert skyve utetter bruspennet på kvar side av pilaren etter kvart som kvar seksjon vert ferdig. Ei fritt frambyggbru vert difor ofte litt «humpete» av di det ikkje er lett å få overgangen mellom kvar ferdigstøypte seksjon heilt plan.

Fritt frambygg er ei vanleg brubyggingsmetode i Noreg, nytta i fleire vegsamband over fjordar og sund.

## Bruer av anna materiale enn betong
Bruer bygde av stål i form av fagverksbruer, bogebruer, bjelkebruer og anna, kan likeeins vere sjølvberande under byggjearbeidet, men vert i Noreg vanlegvis ikkje kalla Fritt frambyggbru.