Odd Brochmann

**Odd Brochmann** () var ein norsk arkitekt, professor, illustratør, forfattar, stilhistorikar og statsstipendiat.

## Familie
Odd Brochmann var fødd i i Kristiania som son av Diderik Brochmann. Han var bror av forfattaren og omsetjaren Zinken Hopp.

## Arkitektur
Odd Brochmann var utdanna arkitekt frå Noregs tekniske høgskole (NTH) 1928–1934, og etablerte arkitektkontoret Karen & Odd Brochmann i Oslo i 1937, i lag med den fyrste konasi Karen, f. Berner. Dei dreiv praksis saman til 1965. I perioden 1939-1940 dreiv dei praksisen frå Bergen, elles heldt dei til i Oslo. Eit av byggverka dei teikna saman var Raudekrossen sin «åndssvakeanstalt» for barn og ungdom (Bakkebøanstalten), på Bakkebø utanfor Egersund. Eit anna verk var Lunde barneskule i Skien. Ein del av skuleanlegget, det såkalla S-bygget, har som det første skulebygget frå 1950-talet vorte freda av Riksantikvaren. I 1952 innleidde dei eit samarbeid med arkitekten Dag Rognlien. Dei tre arkitektane dreiv praksisen saman til 1965, då overtok Rognlien firmaet åleine.  Arbeidet omfatta burettslag og sosiale institusjonar.

#### Bygningar i utval
* 1939: Bergenshallen
* 1946: Eigen bustad, Skådalsveien, Oslo
* 1947-1948: Røde Kors' åndssvakeanstalt for barn og ungdom (Bakkebøanstalten) i Egersund
* 1950: Astmahjemmet i Kongsberg
* Tidlig på 1950-tallet: Lunde barneskole, Skien
* 1953: Rjukan Yrkesskole, Rjukan
* 1953: Møglestu husmorskole, Lillesand
* 1955: Sogn behandlingshjem
* 1956: Hellandheimen, Molde
* 1958: Paviljong for Reisetrafikkforeningen i Oslo
* 1963-1965: Lohøgda borettslag, Oslo

Under og etter andre verdskrigen deltok Odd Brochmann i Oslo Byes Vel sin store «boligundersøkelse», og var hovudansvarlag for utgjevinga av bøker basert på desse undersøkingane. Han var professor ved NTH 1956–57, og avvikla arkitektpraksisen sin midt på 1960-talet. Han busette seg deretter i København, der han verka som skribent (blant anna i Politiken 1964–66) og som lærar ved Kunstakademiets arkitektskole.

## Forfattarskap
Brochmann laga nokre hefte med *morskapslesning* i 1930-åra, skreiv for studentrevyar, og illustrerte barnebøker av Heljar Mjøen og Einar Schibbye. Sjølv debuterte han med *Barnas historiebok* i 1942, som vart følgt opp av *Et eventyr om Norge i tekst og tegninger* i to bind (1943–44) der systera Zinken Hopp skreiv, og han teikna. Av forfattarskapen hans for barn er det i dag dei to bøkene tileigna dottera Marianne som vert hugsa: *Mariannes brev* (1946) og *Marianne på sykehus* (1948). *Mariannes brev* er historia om reisa til eit brev frå Marianne i Svolvær til Kristin i Trysil. Boka skildrar dermed postgangen i Noreg på 1940-talet. Oppfølgjaren frå 1948 handlar om då Svolvær-jenta Marianne ved eit uhell svelgde ei brosje og måtte sendast til Rikshospitalet i Oslo for å opererast. I 1948 vart *Marianne på sykehus* løna med Kirkedepartementets Kultur- og litteraturpris for barne- og ungdomslitteratur (3. premie). *Marianne på sykehus* vart òg filmatisert i 1950, og filmen fekk same tittel som boka. Begge bøkene om Marianne er prega av ei optimistisk framstilling av høva i det moderne samfunnet. For barnebokforlaget til Åsmund S. Lærdal skreiv og illustrerte han to bøker: *Nonnene på Jomfruland : historie om Jomfruland, om nonnene som budde der i gamle dagar og om fyret på øya*, som vart utgjeve i 1947, og deretter måleboka *Alle tiders malebok, Drakt parade for gutter og jenter*. I 1949 gav han ut barneboka *Trekløveret*, som er interessant, ikkje minst fordi teksta vekslar mellom dansk, norsk og svensk. Dette speglar at boka har tre forteljarstemmer: den danske guten Kaj, som fortel om si reise til Noreg, den norske jenta Kari, som fortel om sitt besøk i Sverige; og den svenske guten Göran, som fortel om sitt opphald i Danmark. Boka er illustrert av forfattaren.

## Bibliografi (utval)

### Barnebøker
* 1943: *Et eventyr om Norge : i tekst og tegninger. Bind 1* – medforfattere: Zinken Hopp og Haakon Shetelig
* 1944: *Et eventyr om Norge : i tekst og tegninger. Bind 2* – medforfattere: Zinken Hopp og Haakon Shetelig
* 1946: *Mariannes brev*
* 1947: *[http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2016092848103 Nonnene på Jomfruland : historien om Jomfruland, om nonnene som bodde der i gamle dager og om fyret på øya].* Nyutgivelse ved Tårnbrygga kystkultursenter, Jomfruland (2010).
* (ukjent årstall): *Alle tiders malebok, Drakt parade for gutter og piker*, Lærdal forlag
* 1948: *Marianne på sykehus*
* 1949: *Trekløveret*
* 1950: *Barnas historiebok*

### Vaksenbøker
* 1940: *Gjenreisningen og det norske i vår byggeskikk*
* 1944: *Hus i Norge : en første hjelp til forståelse av vår byggeskikk*
* 1945: *Tiden, stilen og vi*
* 1947: *Nonnene på [[Jomfruland]] : historien om Jomfruland, om nonnene som bodde der i gamle dager og om fyret på øya*
* 1947: *Oslo katedralskoles gymnasiesamfunn "Kattuglen" 100 år* – medforfattere: Odd Refsdal og Carl Fredrik Engelstad
* 1948: *Mennesker og boliger : familieundersøkelsens resultater.* *Oslo Byes Vel's Boligundersøkelser bind II*
* 1952: *Livsform og boligform. Oslo Byes Vel's Boligundersøkelser bind IV*
* 1953: *En bok om stygt og pent : som handler om tingenes form, vesen og innhold, og om det inntrykk de gjør på oss*
* 1956: *Om hus og land og menig mann*
* 1958: *By og bolig : en beretning om boligkulturens utvikling i Oslo. Oslo Byes Vel's Boligundersøkelser nr. 1*
* 1960: *Inne : en bok om rom, bohave og mennesker*
* 1961: *Bedret boligbruk – Oslo Byes Vel's Boligundersøkelser nr. 5*
* 1963: *Intellektuelle i alle land : av en sjelevandrers opptegnelser*
* 1966: Artikkelen *Fargane i den nye bustadskulturen* (oversatt til nynorsk av Arnt Løftingsmo) i artikkelsamlingen *Ei bok om fargane*, som var basert på en foredragsserie i NRK Radio i 1961 og 1962
* 1966: Kapittelet *Oslo* i boken *Nordiske hovedsteder*. (Kapittelet om København var tegnet og illustrert av Ebbe Sadolin; kapittelet om Stockholm av Åke Holmberg, og kapittelet om Helsingfors av Henrik Tikkanen.)
* 1966: *Glassmaleri i Norden*
* 1967: *Arkitekturens former*
* 1968: *Den nye bok om stygt og pent : om tingenes vesen og innhold og om de inntrykk de gjør*
* 1969: *Hus : en bok om mål og midler, stort og smått i byggekunsten med eksempler fra europeisk nutid og fortid*
* 1971: *Hus i Oslo*
* 1979: *Bygget i Norge : en arkitekturhistorisk beretning. B. 1*
* 1981: *Bygget i Norge : en arkitekturhistorisk beretning. B. 2*
* 1982: *Du verden : en bok om hva som kan hende på mange reiser i fremmede land*
* 1984: *Bendik og den hellige Agatha : kulturvennlig røverroman*
* 1986: *Arkitektur - hva er det? : en sammenfattende fremstilling av mål og midler i arkitekturen*
* 1986: *- disse arkitektene : en historie om deres liv og virke i Norge*
* 1987: *Rent bord : en historie om funksjonalismen og funksjonalistene i Norge*
* 1989: *Stadskonduktøren : om [[Georg Andreas Bull|Georg Bull]] og Christiania i historismens år*
* 1991: *Odd Brochmann – tegninger* Nasjonalgalleriet; utstillingskatalog

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Odd Brochmann|Odd Brochmann]]» frå ,  den 21. september 2018.*