Max Manus

:*Sjå òg filmen *'Max Manus** ''
**Max Manus*' () var ein [[Noreg|norsk]] motstandsmann under [[andre verdskrigen]]. Han var mellom anna løytnant og fenrik i [[Kompani Linge]]. 
For bøkene som han gav ut etter krigen vart han vidgjeten som ein av dei beste norske sabotørane under den andre verdskrigen.
Etter krigen arbeidde han som forretningsmann i sitt sjølvstifta firma [[Max Manus A/S]].

Manus har vore formann i [[Oslo Forsvarsforening]] og områdesjef for [[Heimevernet]] i [[Asker kommune]].

== Biografi ==
=== Tidleg liv ===
Max Manus vart fødd i [[Bergen]] som son av Johan Magnussen (Juan Manus) og danske Gerda Kjørup. Etter at foreldra skildest, flytta Max saman med faren og systera Pia til [[Oslo]]. Her voks han opp på [[Ljan]].
Under oppveksten på [[Ljan]] trefte han [[Kolbein Lauring]], som sidan skulle vere med han gjennom motstandskampen og Vinterkrigen. I barndommen deira på Ljan brukte dei å leike krig i Ljanskogen. Max var leiar for ein liten gutegjeng, medan framtidige forsvarsminister [[Jens Christian Hauge]], som også kom ifrå Ljan, var leiar for ein annan gjeng.
13 år gamal tok faren Max og systera med til [[Cuba]], der Max sin onkel dreiv skipshandel.

Max blei verande i Cuba ein periode som sjømann. Sidan drog han rundt om i fleire spansktalande land i [[Latin-Amerika]].
Før utbrotet av [[andre verdskrigen]] deltok han som frivillig under [[Vinterkrigen]] i [[Finland]]. Han var òg ein av dei få som kom heilt fram til Salla-fronten.

=== Andre verdskrigen ===
Då tyskarane gjorde åtak på Noreg den [[9. april]] [[1940]] drog han til [[Kongsvinger]], der han tok del i angrepet på Noreg mot ein tysk bataljon.

Etter dette gjekk han inn i motstandsarbeidet og jobba med illegale aviser. 16. januar 1941 vart han overraska av Statspolitiet, som hadde kome seg inn i husværet hans i *Vidars gate* i Oslo. Han klarte å hoppe ut igjennom vindauget og vart brakt til [[Ullevål sjukehus]]. Etter eit kort opphald klarte han å rømme ifrå sjukehuset. Sidan tok han seg til Forrest Lodge i [[Skottland]]. Turen tok til saman 7 månader. I Skottland blei han med i [[Kompani Linge]], fekk trening og kom attande til Noreg som sabotør i [[1943]] saman med motstandsmannen [[Gregers Gram]]. Det fyrste sabotasjeoppdraget deira var *Operasjon Mardonius*, som fann stad om natta den 27. april same året.

Frå 1944 var han med i [[Oslogjengen]], som var under leiing av [[Gunnar Sønsteby]]. Han tok også del i operasjonane [[Operasjon Derby|Derby]] og [[Operasjon Bundle|Bundle]].
I 1944 tok Manus også del i aksjonen mot Arbeidstenesta sine lokale i Oslo. Denne aksjonen var sett i verk for å hindre tyskarane i å rekruttere unge norske gutar til tysk krigsteneste på Austfronten.

Saman med [[Roy Nielsen]] utførte han sabotasjen på troppeskipet [[DS «Donau»]] den 16. januar 1945. Juni 1944 hadde Max Manus òg gjort det same på [[MS «Monte Rosa»]] saman med Gregers Gram, men skipet vart berre lettare skadd.

I frigjeringsdagane hadde [[Oslogjengen]] ansvaret for tryggleiken til kongefamilien. Max Manus var både livvakt for [[Kong Olav V|kronprins Olav]] og [[kong Haakon VII]] då dei kom heim frå England. For denne tenesta vart han, med fleire, påskjønna med [[H.M. Kongens Erindringsmedalje]].

=== Etter krigen ===
Etter krigen gav han ut to bøker om opplevingane sine. Den fyrste, *Det vil helst gå godt* kom ut i 1945 og tok for seg perioden 1940 til 1943. Den andre, *Det blir alvor* kom ut i 1946 og tok føre seg dei siste åra av krigen. Bøkene hans selde om lag 300 000 eksemplar. Med overskotet starta han kontormaskinfirmaet *Max Manus A/S*, som framleis eksisterer. Her arbeidde han blant anna saman med venen Kolbein Lauring. Max Manus tilsette òg tidlegare NS-medlemer i bedrifta si, til dømes [[Walter Fyrst]]. Max meinte at det var viktig å setje strek for NS-medlemmene etter at dei hadde sona dommen for landssvik. Denne tilrådinga gjorde han svært godt likt i frontkjemparmiljøet.

Den 22. mars 1947 gifta han seg med [[Tikken Manus|Ida Nikoline Lie Lindebrække]]. Saman fekk dei to born. Dei busette seg på [[Landøya]] i [[Asker kommune]]. Max Manus sleit sidan med både nerve - og alkoholproblem. Trass dette levde Tikken og han eit godt liv saman.
I 1995 gav han ut boka *Mitt liv*. Dei siste åra var han og Tikken mykje på [[Kanariøyane]].
Etter eit stygt fall i trappa heime på Landøya i september 1996 vart han frakta til [[Bærum sjukehus]], der han døydde 20. september - 81 år gamal.

== Film ==
I 2008 kom [[filmen Max Manus]] ut. Filmen vart basert på Max sine bøker *«Det vil helst gå godt»* og *«Det blir alvor»*, og Manus sjølv vart spelt av skodespelaren [[Aksel Hennie]]. Filmen vart ein stor suksess og vann sju [[Amandaprisen|Amandaprisar]] under utdelinga den 21. august 2009. 

Sjå òg: [[Norsk motstandrørsle under den andre verdskrigen]]

== Dekorasjonar og utmerkingar ==
For innsatsen sin under andre verdskrigen vart Max Manus påskjønna med følgjande utmerkingar:



== Utgjevingar ==
* *Det vil helst gå godt* &ndash; Sjølvbiografisk, (1945)
* *Det blir alvor* &ndash; Sjølvbiografisk, (1946)
* *Sally Olsen : Fangenes engel i Puerto Rico* &ndash; Dokumentar (1975)
* *Mitt liv'' &ndash; Sjølvbiografisk (1995)

## Bakgrunnsstoff
* Max Manus - mannen og myten
* NRK Gull - samleside om Max Manus
* Poeten.no - Om Max Manus
* Max Manus ansatte NS-folk etter krigen
* Han var storforlangende og utålmodig - Dagbladet
* Max Manus - oslogjengen.no