open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trygve Leivestad

**Trygve Leivestad** () var ein norsk høgsterettsdommar fødd i Tromsø. Han var elles lagmann 1947-58 i Hålogaland og sidan høgsterettsdommar fram til 1977. Leivestad var styreformann i Norsk Rikskringkasting i tida 1968-71.

Leivestad var son til ein lagdommar. Sjølv tok han artium i Trondheim i 1925. Deretter var han eitt år sjømann, før han byrja studere jus. Han vart i 1931 cand.jur. og var så assistent i Riksarkivet. Som nyutdanna jurist fekk han stipend til fleire studiereiser, og var både i England, Frankrike og Tyskland.

Frå 1934 var Leivestad dommarfullmektig i Vadsø, deretter sekretær i Justisdepartementet frå 1937 og universitetsstipendiat i rettsvitskap frå 1939. I 1942, midt under andre verdskrigen, vart han byråsjef i Justisdepartementet. Fredsåret 1945 vart Leivestad utnemnd til ekspedisjonssjef i Oppgjersavdelinga i same departementet. Han var medlem i Krigsskadekommisjonen av 1945 og i styret for Krigsskadetrygda for bygningar og lausøyre i tida 1945-51. På same tid var han formann i dissentarlovkomiteen og medlem av straffeprosesslovkomiteen.

År 1947 vart Leivestad utnemnd til lagmann i Hålogaland, og busette seg etter kvart Tromsøysund kommune. Her representerte han Kristeleg Folkeparti i Tromsøysund heradsstyre, og han var medlem i barnevernsnemnda og soknerådet. Både i 1953 og 1957 var han Troms Kristeleg Folkeparti sin fyrstekandidat ved stortingsvalet, utan å verte vald til stortingsrepresentant. 

I 1958 fekk Leivestad sete i den norske Høgsteretten, og var dommar til han gjekk av for aldersgrensa i 1977. 

Ved sida av dommargjeringa vart Leivestad i 1963 vald til formann i Norges Vernesamband og Den norske Kriminalistforening, og året etter tok han over formannsvervet i Norges Krigsskaderåd. Frå 1963 til 1971 var han medlem av NRK-styret, formann dei tre siste åra. I denne perioden engasjerte han seg også for Europabevegelsen.

## Kjelder
*Lokalhistoriewiki
Lars Onsager

**Lars Onsager** () var ein norsk-amerikansk vitskapsmann i fysikalsk kjemi. Han mottok Nobelprisen i kjemi i 1968.

## Bakgrunnsstoff
* The Nobel Prize in Chemistry 1968 hjå *Nobelprize.org*
Jens Filbrich

**Jens Filbrich** () er ein tysk tidlegare langrennar frå Suhl i delstaten Thüringen. Han vann sju VM-medaljar og to OL-medaljar i tida 2001-11, alle i sølv eller bronse. Sju av medaljane kom i 4 x 10 km stafett. Bronsemedaljen på femmila under Ski-VM 2007 var hans einaste individuelle medalje. Mor til Filbrich, Sigrun Krause, vann ein olympisk stafettmedalje med Aust-Tyskland i 1976.

Både i Ski-VM 2001 i Lahti og Vinter-OL 2002 i Salt Lake City gjekk Filbrich inn til bronse med Tysklands lag i 4 x 10 km stafett. Frå og med Ski-VM 2003 til Ski-VM sanka Filbrich heile fire sølvmedaljar i 4 x 10 km stafett i dei store meisterskapane; høvesvis i Val di Fiemme 2003, Oberstdorf 2005, Torino-OL 2006 og Liberec-VM 2009. I Oberstdorf-VM 2005 på tysk heimegrunn tok han endå ein sølvmedalje då han og Axel Teichmann vart nummer to i den såkalla lagsprinten. Under verdsmeisterskapen 2007 i Sapporo tok Filbrich bronsemedaljen på 50 km, ei veke etter han hamna på fjerdeplassen på 30-kilometeren.

Filbrich lukkast ei heller nokon gong å vinne ei individuell tevling i verdscupen i langrenn, han stoppa med to andreplassar og tre tredjeplassar. Begge andreplassane kom i 2005-sesongen, fyrst vart han slått av landsmannen Teichmann på ei tremil i Val di Fiemme og på tampen av sesongen vart estiske Andrus Veerpalu for sterk på femmila i Holmenkollen. Derimot var han i tida frå november 2003 til november 2006 med å vinne åtte verdscuprenn i stafett eller lagsprint. Han vart niandemann i verdscupen i langrenn 2007.

Filbrich la opp etter OL-sesongen 2014.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Hans Flatland den eldre

**Hans Hansson Flatland**, ofte nemnd **Gamle Hans Hellos** (), var ein norsk sjølveigarbonde og spelemann frå Bø i Telemark. Han var far til Hans Hansson Flatland den yngre og Halvor Flatland, også dei framifrå spelemenn. 

Hans Hansson Flatland den eldre lærde mykje spel av Myllarguten. «Når Myllarguten kom til Bø, budde han jamt på Flatland, og mange av storslåttane hans vart verande att».

## Kjelder
* Norsk Allkunnebok. IV. bandet. 1953
*Folketeljing 1865
Halvor Hansson Flatland

**Halvor Hansson Flatland** () var ein norsk sjølveigarbonde og spelemann frå Bø i Telemark. Også far hans, Hans Hansson Flatland og broren Hans var vidkjende spelemenn i telemarksbygdene.

Halvor Hansson Flatland, som eigde og dreiv garden Brukåsa i heimbyda, laga mellom anna *Ligangaren* og slåtten *Apalhaugen*. Han «han hadde stor evne til å forme ut slåttane. Han sat derfor inne med ein stor slåtterikdom, og han fekk læregutar av første klasse». Spelemenn som Torkjell Haugerud og Halvor J.Lie lærde mykje av han.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. IV. bandet. 1953

### Notar
Lila Downs

**Lila Downs** () er ein meksikansk-amerikansk songar og låtskrivar innan sjangrane spanskspråkleg verdsmusikk og latinamerikansk folkemusikk. Downs starta musikkarieren sin i svært ung alder. Ho vart berømt i Latin-Amerika med albumet *La Sandunga*. Det neste albumet, *Tree of Life*, gjorde ho verdskjent. Ho har vunne ein Grammypris og to Latin Grammy-prisar. Lila vert sett som eit ikon innan folkemusikksjangeren, og syng i mange ulike musikkstilar.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff

*
The Washington Post

***The Washington Post*** er ei amerikansk dagsavis skipa 6. desember 1877. Ho er den mest selde avisa i Washington, D.C., og dessutan den eldste. Sidan 2017 har slagordet til avisa vore «Democracy Dies in Darkness» ('Demokratiet døyr i mørket').

Avisa har vunne 47 Pulitzerprisar.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Washington Post|The Washington Post]]» frå ,  den 24. mars 2017.*
Anders S. Kjerland

**Anders Severinsson Kjerland** () var ein trevarefabrikant og spelemann frå Granvin i Hordaland.

Kjerland lærde å spele hardingfele av faren Severin Kjerland og Halldor Meland. Han vann fyrstepremie på landskappleiken 1955. NRK gjorde nærare 500 opptak med Kjerland i tida 1948-79.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VII. bandet. 1956
*Allkunne
Christian Leden

**Christian Leden**, opphavleg **Kristian Johnsson Refsaas**, () var ein norsk oppdagingsreisande og musikkgranskar frå Inderøy.

Kristian Johnsson Refsaas var son til ein gardbrukar og musikksersjant på Inderøy i Nord-Trøndelag. I ungdomsåra var Kristian organist i Sakshaug kyrkje i heimbygda. Sidan studerte han musikkvitskap i Tyskland. Han fatta stor interesse for musikken til inuittane på Grønland, og med midlar frå det danske Carlsberg-fondet reiste han sommaren 1909 rundt om i Grønland på samlarferd. Han reiste då i lag med den danske polarforskaren Knud Rasmussen.

I 1910 tok han etternamnet Leden. Som oppdagingsreisande fór han oftast til arktiske område, men var òg i det indre av Sør-Amerika. Han lærte seg inuittisk språk, og i løpet av ein treårig ekspedisjon i Keewatin på vestkysten av Hudson Bay gjekk han frå landsby til landsby, og helste på alle ibuarane.

Med økonomisk stønad frå Geological Survey i Canada kunne Leden halde fram med sitt etnografiske arbeid over fleire år. På desse reisene i Grønland og Canada handla og bytta han til seg alt frå kunst- til bruksgjenstandar. Særleg tok han opp mykje musikk, omkring 1000 voksrullar er samla i Nasjonalbiblioteket i Mo i Rana. Opptaksutstyret hadde han elles med seg overalt, også i Noreg. Også ein heil del film og fotografi frå reisene hans er bevart.

Då Leden trappa ned felt- og registreringsarbeidet, reiste han vide i verda og heldt foredrag om arbeidet sitt. Han gav ut i alt tre bøker basert på delar av det innsamla materialet, alle på tysk språk.

Leden busette seg i Berlin i siste halvdelen av 1920-åra. Han engasjerte seg i eit pangermanistisk miljø, der han våren 1930 førelas over temaet «Civilisasjonens og raseblandingens innflydelse på folkekraften». I 1934 fekk han ei stilling ved Universitetet i Berlin og arbeidde med å vise samanhengar mellom folkemusikk og rase. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Christian Leden|Christian Leden]]» frå ,  den 24. mars 2017.*
Påskekylling

**Påskekylling** er ein kylling brukt som symbol og pynt i samband med påsken. Som påskeegg er kyllingar eit symbol på grøderikdom og nytt liv, både innan heidensk og kristen tradisjon.
Kyllingar er også eit vårteikn ettersom både egg- og kyllingproduksjon tidlegare gjerne stoppa opp om vinteren.

## Dekorasjon

Kyllingar, høns og hanar har vore vanlege motiv på påskekort på heile 1900-talet. Ein kan avbilda naturlege eller meir menneskeleggjorte kyllingar.


Easter Postcard circa 1910.jpg|Påskekort frå USA frå rundt 1910.
22. Old Russian Easter Postcard.jpg|Russisk postkort frå tidleg på 1900-talet viser kyllingar som køyrer bil.
BASA-121K-1-70-1-Postcard from Xanthi.JPG|Gresk påskekort frå 1918.
Hedvig Rosendahl - Easter card1.jpg|Dansande kyllingar på eit svensk kort av Hedvig Rosendahl.
Gledelig Paaske, ca 1928.jpg|Hane og kyllingar på eit norsk påskekort frå 1928.



Mange bruker også kyllingar som påskepynt. Dei kan til dømes vera laga av garn,
stoff, fiber,
piperensarar eller ståltråd med gult syntetisk fiber som dun.

## Levande kyllingar
Ein kan også markera påsken med levande kyllingar. Nokre klekker ut kyllingar til påsken, til dømes som eit barnehageprosjekt eller til ein besøksgard.
Mange slike gardar og ein del utandørsmuseum feirar påske med mellom anna levande kyllingar.

Andre gjev kyllingar som gåve til born. Nokre stader farger ein tilmed kyllingane slik at dei skal bli like fargerike som påskeegga. Skikken med å behandla levande dyr som leiker eller dekorasjon er blitt kraftig kritisert, og ein blir sterk frårådd å kjøpa kyllingar om ein ikkje har ein plan for dei seinare.

## Mat

Som med andre motiv er det vanleg å ha kyllingforma mat og godteri til påske. Mange stader kan ein laga ulike kaker forma som kyllingar.
I tillegg til sjokoladeegg blir det også laga mange kyllingar og kaninar av sjokolade til påske.
I USA og Canada er Peeps, fargerike marshmallowgodteri, utbreidde til å ha i påskekorger.

Ein kan også ha kylling som påskerett i staden for til dømes lam.

## Kjelder
Austersjøflåten

**Austersjøflåten** (russisk Два́жды Краснознамённый Балти́йский фло́т - to gångar Raude Fane baltiske flåte) er ei operasjonell-strategisk militær eining i den russiske marinen i Austersjøen, som ein del av Vestre militærdistrikt.

Flåten er ein reiskap for trygging av russiske militære interesser i Austersjøen, og har naudsynte ressursar til dette - balansert  med ei blanding av overflateskip, undervassbåtar, landstyrkar med kystforsvar, flyvåpen og luftforsvar og forsyningsapparat til desse. Alle desse styrkane er klare til å løyse pålagde oppgåver på kort varsel.

Flåtestaben er i Kaliningrad og er mellom anna samansett av: 
*Kystforsvarsstab med kystforsvarsavdelingar og 11. armékorps
*Luftforsvarsstab

 

## Kjelder
Stab

**Stab** (av tysk, same opphav som stav) kan visa til:
*Militærstab, personell under ein militær leiar
*Personell i ei større verksemd som gjer adminitrasjon o.l.
*Alt personale i ei verksemd

;Personar
* Ottmar Stab (før 1510-1585), tysk reformator frå Sinsheim
* Ottmar Stab den yngre (1543–ca. 1610), tysk diktar utnemnd til *[[Poeta laureatus]]*
Edward Gibbon

**Edward Gibbon** () var ein britisk historikar fødd i Putney. Han er særleg kjend for seksbandsverket *The History of the Decline and Fall of the Roman Empire*.

Gibbon gjekk over til katolisismen 16 år gammal, og vart av den grunn utvist frå universitetet i Oxford. Deretter budde han i fem år i Lausanne, noko som påverka han mykje i retning fransk tanke og stil. I namnet vart han på ny protestant, men i røynda ein person skeptisk til all religion. Han gav i 1761 ut *Essai sur l'étude de la littérature*.

År 1764 budde Gibbon ei tid i Roma. Her fekk han ideen om å skildre Romarriket frå makt og prakt til forfall. Det fyrste bandet i livsverket *History of the Decline and Fall of the Roman Empire* kom ut i 1776, og vart straks omfatta med stor interesse. Sjette og siste bandet kom frå hans hand tolv år seinare. Dei siste banda skreiv han i Lausanne, der han budde 1783–93. Verket er eit av dei monumentale verka i britisk litteratur. Stilen er pompøst retorisk, levande og artistisk blomstrande, men samstundes basert på stor kunnskap om emnet, og beundring for Romarrikets velde.

I samtida var Gibbon sitt arbeid både banebrytande og skapte debatt. Verket ber mykje preg av å vere skrive i opplysningstida, særleg kva gjeld oppgjeret med kyrkja. Han avviste dei klassiske oppfatningane om kristendommen i antikken, og plasserte martyrmytane i ein historisk samanheng. I dag er størstedelen av *Romarrikets nedgang og fall* forelda. Særleg gjeld det dei fyrste banda, der Gibbon i alt for høg grad støtta seg på *Historia Augusta*, eit falskneri frå 300-talet e.Kr. Det same gjeld kapitla om Bysants, eit rike han tydelegvis hadde lite til overs for. 

Gibbon som person kjende seg meir heime i Lausanne og Sveits, enn han gjorde i England. Utviklinga av den franske revolusjonen førte likevel til at han i 1793 reiste tilbake til London, der han døydde kort etter. 

## Kjelder

*Edward Gibbon i *Store norske leksikon*
**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Edward Gibbon|Edward Gibbon]]» frå ,  den 24. mars 2017.*
Sjur Lothe

**Sjur Lothe** () var ein norsk kjøpmann og forfattar frå Haugesund.

Lothe var son til ein kjøpmann i Haugesund, og tok i si tid over verksemda etter faren. Attåt skreiv han romanar og forteljingar der han syner fram folkelivet i eit småbymiljø på det norske Vestlandet. Mellom bøkene hans er *Byen og banken* (1927), *Det blir aldri som før* (1938) og trilogien *Underveis*, *Mot målet* og *Den nye dag* (1949–52), som er lagt til 1830-åra. Skodespelet «Herborg og Vigleik» vart framført på Det Norske Teatret i 1954. 

## Kjelder
* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1957
Karl Marthinussen

**Karl Martin Marthinussen** () var ein norsk prest og forfattar frå Bergen. Han var biskop i Stavanger bispedømme frå 1949 til 1960.

Marthinussen, som var son til ein papirhandlar, vart cand.theol. i 1914. Frå 1916 til 1930 var han så i presteteneste ved St. Jakob kyrkje i Bergen. Deretter var han i tida 1930 til 1948 fyrst residerande kapellan og sidan sokneprest i Sandviken prestegjeld, også det i fødebyen. I 1949 tok han over som biskop i Stavanger bispedømme, ein posisjon han hadde til 1960.

Marthinussen var ein forkjempar for fråhaldssaka, ein av dei fremste i landet til å målbere edruskapsrørsla sine synspunkt i tale og skrift. Såleis mangeårig medlem av Statens Edruskapsråd. 

Over ein periode på førti år skreiv Marthinussen mangel bøker og hefte, både lærebøker, diktsamlingar og eit trebandsverk om «Store menn i tankenes verden».

I lokalpolitikken engasjerte han seg for Kristeleg Folkeparti. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Karl Marthinussen|Karl Marthinussen]]» frå ,  den 24. mars 2017.*
Wilhelm Meisterlin

**Wilhelm Meisterlin** ()  var ein norsk forretningsmann og luftfartspioner frå Trondheim. Han var ein pioner i norsk ruteflyging og bidrog aktivt til at Noreg fekk si fyrste internasjonale flyrute i 1927.

Meisterlin var son til ein bankmann. Etter eksamen ved Trondhjems Tekniske Læreanstalt i 1897 reiste han til Sør-Afrika, der han deltok i boerkrigen som britisk offiser. Åra 1902-05 heldt han fram i det militære i Transvaal, til han så starta opp ei forretning i Johannesburg som selde utstyr til gruveindustrien. I 1908 avvikla han verksemda i Sør-Afrika og reiste tilbake til Noreg og etablerte seg i Kristiania med agentur for britisk stål og maskinvare.

Som agent for flyfabrikken Handley Page organiserte Meisterlin i august 1919 den fyrste passasjerflyging frå Storbritannia, via Nederland og Danmark, til Kjeller med eit ombygd bombefly. I 1927 etablerte han Norske Luftruter A/S, og vart agent for Deutsche Luft Hansa. Same sommaren opna det tyske selskapet den fyrste permanente flyruta på Noreg.

Meisterlin søkte i 1934 konsesjon på flyruter i Noreg, men konsesjonen gjekk til Det Norske Luftfartselskap, eit nyskipa firma kontrollert av det pengesterke skipsreiarlaget Fred. Olsen. Samstundes mista Meisterlin Lufthansa-agenturet.

Meisterlin var styremedlem i Norsk Luftseiladsforening, selskapet som organiserte polferdene med flybåtane N-24 og N-25 i 1925, og luftskipet Norge i 1926. Han var elles den fyrste formannen i Norsk Aero Klubb etter avdøde Roald Amundsen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Wilhelm Meisterlin|Wilhelm Meisterlin]]» frå ,  den 25. mars 2017.*
Jantarnyj

**Jantarnyj** (russisk skrift Янтарный, før 1945 *Palmnicken* på tysk) er eit byområde i Kaliningrad oblast i Russland, tidlegare iAust-Preussen, som husar 841. elektronisk krigføringssenter

## Kjelder
Einar Liberg

**Einar Liberg** () var ein norsk lærar og rifleskyttar som vann medaljar i fire olympiske sommarleikar på rad i tida 1908-24. Liberg sikra seg i denne perioden til saman fire olympiske gull, to sølv og ein bronse.

## Karriere
Liberg, som var fødd i Elverum, var det meste av livet folkeskulelærar i Oslo. Han var ein framifrå skyttar, og under sommarleikane 1908 i London var han med på å sikre Noreg gull i lagskyting med rifle. Fire år seinare fekk han sølv i same øvinga då Sommar-OL 1912 fann stad i Stockholm.

Etter fyrste verdskrigen var over, deltok Liberg i viltmålskyting, såkalla springande hjort. Under dei olympiske leikane 1920 i Antwerpen, sopa han med seg laggull i springande hjort, både i enkeltskot og dobbeltskot, og han fekk bronsemedalje individuelt i springande hjort med dobbeltskot. Liberg avslutta ei fabelaktig olympisk karriere med nye medaljar under OL i Paris i 1924. Her vann han gull i lagskyting på springande hjort med enkeltskot og sølv i lagskyting på springande hjort med dobbeltskot.

### OL-medaljar
* 1908  London -  **Gull** i skyting, 300 meter rifle, 3 stillingar, lagskyting (Noreg)
* 1912  Stockholm -  Sølv i skyting, frigevær lagskyting (Noreg)
* 1920  Antwerpen -  **Gull** i skyting, springande hjort enkeltskot, lagskyting (Noreg)
* 1920  Antwerpen -  **Gull** i skyting, springande hjort dobbeltskot, lagskyting (Noreg)
* 1920  Antwerpen -  Bronse i skyting, springande hjort dobbeltskot
* 1924  Paris -  **Gull** i skyting, springande hjort enkeltskot, lagskyting (Noreg)
* 1924  Paris -  Sølv i skyting, springande hjort dobbeltskot, lagskyting (Noreg)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Einar Liberg|Einar Liberg]]» frå ,  den 25. mars 2017.*
336. marineinfanteribrigade

**336. marineinfanteribrigade** (russisk 336-я отдельная гвардейская бригада морской пехоты, '336. sjølvstendige garde marineinfanteribrigade') er eit manøverelement i Austersjøflåten forlagt i byen Baltijsk i Kaliningrad oblast.

I 2015 var sammensettinga av brigaden slik:

**[[Militær kommando og kontroll|K-3]]**

* Brigadeleiing og leiartropp — FPN (Feltpostnummer) 06017. Frå 2009 var brigadesjefen oberst A.A. Asonov.
* 724. sjølvstendige etterretningsbataljon FPN 49418 i Baltijsk i Kaliningrad oblast
* eit sambandskompani

**[[Manøverelement]]**

* 877. sjølvstendige marineinfanteribataljon FPN 81282 i Sovetsk i Kaliningrad oblast
* 879. sjølvstendige landstormbataljon  FPN 81280 i Baltijsk i Kaliningrad oblast
* 884. sjølvstendige marineinfanteribataljon FPN 16140 i Baltijsk i Kaliningrad oblast

**[[Militær eldstøtte|Eldstøtte]]**
* eit snikskyttarkompani
* eit pansarvernbatteri
* eit flammekastarkompani
* 1612. sjølvstendige sjølvdrivne artilleribataljon FPN 63962 i Metsjikovo - bydel i Baltijsk i Kaliningrad oblast
* 1592. sjølvstendige sjølvdrivne artilleribataljon i Metsjikovo bydel i Baltijsk i Kaliningrad oblast
* 1618. sjølvstendige luftvern-rakettartilleribataljon FPN 70199 i Pereslavskoje i Kaliningrad oblast

**[[Militær anna støtte|Anna støtte]]**
* eit landsetting-ingeniørkompani

**[[Militær logistikk|Logistikk]]**
* eit forsyningskompani
* eit sanitetskompani

## Kjelder
* Сайт 336-й отдельной гвардейской бригады морской пехоты
* Интернет-ресурс «Морская Пехота России»
* Единый российский интернет-портал морских пехотинцев  
* Сайт Региональной общественной организации морских пехотинцев города Санкт-Петербурга
Rasmus Nordbø

**Rasmus Mathias Nordbø** () var ein norsk landbruksmann og politikar frå Førde i Sunnfjord, landbruksminister i Torp-regjeringa 1951-55.

Nordbø tok eksamen ved landbruksskule i 1934, og ved Noregs landbrukshøgskule i 1939. Åra 1941-45 var han sekretær i Produksjonsdirektoratet. Frå 1945 arbeidde han i Landbruksdepartementet. I tida 1948-51 var han statssekretær i same departementet, då Kristian Fjeld styrte departementet.

Då Oscar Torp vart statsminister i Noreg i november 1951, vart Nordbø utnemnd til statsråd og sjef i Landbruksdepartementet. Torp-regjeringa gjekk av i januar 1955, og Nordbø var sidan å finne som fylkesagronom, fyrst i Sogn og Fjordane i perioden 1955–64, og frå den tid i Vestfold fylke.

## Kjelder
* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
*
Halvor G. Nordbø

**Halvor Gregarsson Nordbø** () var ein norsk skulemann og folkeminnegranskar frå Bø i Telemark. Han var son til Gregar O. Nordbø.

Nordbø tok lærarskuleeksamen i 1914. I åra framover underviste han ved fleire lærarskular og landsgymnas. Med kvart utdanna han seg til cand.philol. i 1925 og tok doktorgraden i 1930 på avhandlinga *Ættesogor frå Telemark*. Frå 1932 overlærar på Nesna lærarskule til han i 1946 vart lektor ved lærarskulen i Kristiansand.

## Kjelder
* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
Parusnoje

**Parusnoje** kan visa til:

* Parusnoje i Kaliningrad, ein landsby i  Kaliningrad oblast som husar ei militær eining med feltpostnummer 10617 — 561. marineetterretningspunkt som ein del av SPETSNAZ
* Parusnoje i Sakhalin, ein by i Sakhalin oblast
Pereslavskoje

**Pereslavskoje** (russisk skrift Пересла́вское) er ein landsby i Kaliningrad oblast som husar ein bataljon frå 336. marineinfanteribrigade

## Kjelder
Mønsterpraksis

**Mønsterpraksis** eller **bestepraksis** viser til utbreidde metodar eller teknikkar som er rekna for å vere overlegne til alternativ skikk og bruk, ofte fordi resultata er betre enn med andre framgangsmåtar, eller av di dei har blitt standardprosedyre, til dømes for å tilfredsstille juridiske fordringar eller etiske normer.

Mønsterpraksisar bidreg til å ta vare på kvalitetsarbeid som eit alternativ til å følge obligatoriske standardkrav, og kan slik vere bygd på eigenvurdering eller benchmarking (referansemåling). Dei finst ofte i leiande standardar, slik som ISO 9000 og ISO 14001.

Fleire konsulentfirma spesialiserer seg på dette området og tilbyr ferdiglaga malar med standardiserte forretningsprosessar. Ein mønsterpraksis kan i somme høve vere ubrukande eller uvesentleg i høve til føresetnadene i visse organisasjonar.

*God forretningspraksis* er eit konsept i forretningsstrategi. Spesifikke former av dette er til dømes god landbrukspraksis, god framstillingspraksis, god distribusjonspraksis, god laboratoriepraksis og god klinisk praksis.

## Sjå òg
* Forretningsregel
* Beste tilgjengelege teknologi
* Den beste av alle moglege verder
* Finne opp hjulet på nytt
* Kontingensteori

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Best practice|Best practice]]» frå ,  den 25. mars 2017.*
Manøverelement

**Manøverelement** vert mest brukt om militære einingar, og byrjar heilt på lagsnivå om einingar som kan føra strid av seg sjølve. I praksis gjeld dette berre einingar innan infanteri, inkludert motorisert infanteri, marineinfanteri og luftlandestyrkar og stridsvogn.

Kategoriane i militære samansettingar er  kommando og kontrollapparat (K-3) [samband, etterretning], manøver (infanteri, kavaleri(stridsvogn), støtte (eldstøtte[artilleri, pansarvern] og anna støtte[ingeniør].

## Kjelder
Jo (fleirtyding)

**Jo** kan visa til:
*Namnet Jo
*Jofamilien, ein fuglefamilie
*Jo-staven, eit japansk stavvåpen 
*Jau eller ja
Militær kommando og kontroll

**Kommando og kontroll** er eit militært uttrykk for ein lovlig utnemnd offiser sin stadfesting av myndigheit over styrkane sine. Kommando og kontroll vert utført gjennom organisering av personalet (kommandohierarkiet), utstyr (informasjons- og kommunikasjonssystem) og alle andre prosedyrar og taktikkar som ein offiser nyttar ved planlegging, styring, koordinering og kontroll av styrkar og operasjonar for å fullføra oppdraget.

## Kjelder
Militær eldstøtte

**Militær eldstøtte** er støtte med ekstra artillerield til dømes for infanteri som vil bryta gjennom fiendtleg forsvarslinje.


Kategoriane i militære samansettingar er  *kommando og kontrollapparat (K-3) [samband, etterretning], manøver (infanteri, kavaleri(stridsvogn), støtte (eldstøtte[artilleri, pansarvern] og anna støtte [ingeniør]*.

## Kjelder
God dokumentasjonspraksis

**God dokumentasjonspraksis** er eit omgrep som i lækjemiddelindustrien viser til ulike standardar for utforming og vedlikehald av dokument. Vanlege standardkrav dreier seg om digitalisering, datering, signering, modifisering og tryggleikskopiering av dokument. Slike praksisar er ofte, men ikkje alltid kodifisert av kompetente styresmakter. I seinare år har praksisen også breidd seg til andre bransjar, slik som kosmetikk-, bindemiddel- og ingrediensindustrien.

## Sjå òg
* Dokumenthandsamingssystem
* God praksis
* ISO 690

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Good documentation practice|Good documentation practice]]» frå ,  den 25. mars 2017.*
Stridsstøtte

**Stridsstøtte** er militær støtte under strid. Stridsstøtte som ikkje er eldstøtte kan til dømes vera ingeniørstøtte, ekstra ABC-vern eller elektronisk krigføring.

Kategoriane i militære samansettingar er  *kommando og kontrollapparat (K-3) [samband, etterretning], manøver (infanteri, kavaleri(stridsvogn), støtte (eldstøtte[artilleri, pansarvern] og anna støtte[ingeniør]*'.
Militær logistikk

**Militær logistikk** omfattar planlegging og effektiv iverksetjing av forsørging til militære forband. 

Kategoriane i militære samansettingar er  **kommando og kontrollapparat (K-3) [samband, etterretning], manøver (infanteri, kavaleri(stridsvogn), støtte (eldstøtte[artilleri, pansarvern] og anna støtte[ingeniør]**.
God laboratoriepraksis

**God laboratoriepraksis** viser til ulike normer og reglar for bruk av standardiserte retningsliner og kvalitetskontrollar i forskingsbaserte laboratorium for å sikre einskap, pålitelegskap, repeterbarheit, kvalitet og integritet i ikkje-kliniske, kjemiske forsøk.

## Sjå òg
* God klinisk praksis
* Lækjemiddelutvikling
* ISO 15189

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Good laboratory practice|Good laboratory practice]]» frå ,  den 25. mars 2017.*
God distribusjonspraksis

**God distribusjonspraksis** er eit kvalitetssikringssystem som gjeld forsvarleg distribusjon av medisinske produkt. Vanlege standardkrav dreier seg om kjøp, lagring, innførsel, og utførsel av humanmedisinske lækjemiddel. 

Rådsdirektiv 92/25/EØF om engrosdistribusjon av lækjemiddel til menneske byggjer på prinsippet om god distribusjonspraksis.

## Sjå òg
* God framstillingspraksis
* Det europeiske legemiddelbyrået

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Good distribution practice|Good distribution practice]]» frå ,  den 25. mars 2017.*
Slekta Kiwa

***Kiwa*** er ei slekt av kvite anomurar som lever nær hydrotermale skorsteinar på havbotnen ved større djupner. Dei et i hovudsak bakteriar som lever på dei hårete armane deira.

*[[Kiwa hirsuta]]* vart oppdaga i 2005 som den fyrste arten i slekta.

I 2017 var det fem kjende artar i slekta:

* *[[Kiwa araonae]]*
* *[[Kiwa hirsuta]]*
* *[[Kiwa puravida]]*
* *[[Kiwa tyleri]]*
* *Kiwa* n. sp. «SWIR»

## Kjelder
* ''"Yeti" Crabs Farm Food on Own Arms—A First'' - Charles Q. Choi for National Geographic News
* ''New Species: Hairy-Chested Yeti Crab Found in Antarctica'' - Jason Bittel for National Geographic
Kiwa tyleri

***Kiwa tyleri*** er ein kvit anomur i slekta ''Kiwa'' som finst nær Antarktis. Han vart oppdaga i 2010 ved hydrotermale skorsteinar på ei djupn større enn 2 600 meter. Arten et bakteriar som lever på dei hårete armane hans.

*K. tyleri* lever særs tett; ein tettleik på 700 individ per kvadratmeter er vorten observert. Slik kan fleire individ overleva i det vesle området nær den hydrotermale skorsteinen der det er leveleg for arten.

## Kjelder
* ''New Species: Hairy-Chested Yeti Crab Found in Antarctica'' - Jason Bittel for National Geographic
Halvor S. Nordbø

**Halvor Sverre Nordbø** () var ein norsk landbruksmann frå Vrådal i Telemark.

Nordbø gjekk både landbruksskule og småbruksskule i ungdomsåra. Sidan tok han eksamen ved jordbruksavdelinga på Noregs landbrukshøgskule. Åra 1936-39 underviste han på Telemark landbruksskule og Valdres landbruksskule. Deretter var han fylkesagronom i Vestfold og Telemark fram til 1948. Han fekk då stilling som professor i bygningslære på NLH. Nordbø skreiv mykje om driftsbygningar i landbruket og presenterte forsøksmeldingar i i fagtidsskrift.

## Kjelder
*Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
Albert Myhrwold

**Albert Karsten Myhrwold** () var ein norsk forstmann frå Moss.

Myhrwold hadde ymse stillingar før han i 1896 vart skogbrukslærar på landbruksskulen på Ås i Akershus. Frå 1914 professor i skogbruk ved Noregs landbrukshøgskule.

Myhrwold la grunnlaget for høgskule-opplæringa i skogbruk i Noreg. Han skreiv artiklar om skogsaka i fagtidsskrifta og i dagspressa. I all si verksemd talte han for eit ordna skogbruk som tenkte langsiktig.

## Kjelder
* Norsk Allkunnebok. VIII. bandet. 1958
Tropespottefugl

**Tropespottefugl** (*Mimus gilvus*) er ein spottefugl i den biologiske slekta *[[Mimus]]* som lever i Mellom-Amerika, sørlege Karibia, nordlege Sør-Amerika og på austkysten av Brasil.
Songspottefugl (*M. polyglottos*) er den mest nærskylde nolevande arten, men den kritisk truga socorrospottefugl,  (*M. graysoni*) er òg nært i slekt.

## Skildring
Vaksne tropespottefuglar er 23-25,5 centimeter lange og veg 45-58 gram varierande med kjønn og underart. Dei er grå på hovudet og oversida med gule auge, ei lys augestripe og mørk flekk gjennom auget. Undersida er gulkvit og vengene er gråsvarte med to kvite vengband og kvite kantar på vengefjørene. Dei har ein lang mørk hale med kvite fjørtuppar. Nebbet er svart, kort for denne gruppa og berre svakt nedbøygd, beina er lange og mørke.

Hannar er om lag 5 % større og tyngre enn hoer, elles er kjønna er like. Ungfuglane er mattera og brunare. *M. g. tobagensis*, som berre finst på Trinidad og Tobago, har mørkare grå oversida og meir omfattande kvitt på vengdekkarar og hale enn underartane på fastlandet.

Denne fuglen har ein variert og musikalsk song, kjappare enn hos songspottefugl. Han syng av og til natta gjennom.

Arten er hekkefugl i eit oppstykka område frå det sørlege Mexico sør til austkysten av Brasil og på Dei små Antillane. Nordgrensa går gjennom Mexico i delstaten Oaxaca og i Veracruz, inkluderer Yucatánhalvøya. Vidare til Honduras og Nicaragua med fråvære sør til Colombia, men introdusert i Panama. Han lever i store delar av nordre og sentrale Colombia og Venezuela, litt inn i Ecuador, samt i Guyana, Surinam og Fransk Guyana.  I Brasil langs nordaustkysten og frå omtrent Paraíba til Rio de Janeiro.

Denne spottefuglen er vanleg i dei fleste opne habitat, inkludert menneskeskapte. Tropespottefuglar beitar på bakken eller i vegetasjonen eller flyg ned frå ei grein for å  fange virvellause dyr. Dei et hovudsakleg insekt og litt bær. Desse uredde fuglane vil òg plukke mat som står utan tilsyn på tallerkenar eller bord. Medan dei beitar kan dei spreia vengene i ei tostegs rørsle, der heile oversida av vengeflatene er synlege eit augneblikk, og deretter folde saman vengene igjen. Rørsla liknar den som songspottefuglar gjer for å blinke med dei kvite vengeflekkene, jamvel om tropespottefuglen manglar dei store flekkene.

Paret byggjer eit kvistreir, og normal kullstorleik er tre grågrøne, flekka egg. Hoa gjer ruginga åleine i 13-15 dagar, og perioden vidare fram til ungane er flygedyktige er omtrent like lang. Fuglane er aggressive når dei vernar om reiret sitt mot andre fuglar og dyr.

Arten er klassifisert som livskraftig, og storleiken på populasjonen er trudd å vere aukande.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tropical Mockingbird|Tropical Mockingbird]]» frå ,  den 26. mars 2017.*  

;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Nils O. Golten

**Nils Olavsson Golten** () var ein norsk fiskar og politikar frå Sund i Hordaland. Han representerte partiet Høgre og Hordaland fylke på Stortinget i tida 1985-93.

Golten gjekk i ungdomsåra både Voss folkehøgskule, fiskarfagskule og handelsskule. Han byrja tidleg i fiskaryrket, og vart skipper på fiskebåt i ganske ung alder. Golten vart verande i yrket til han i 1985 fekk stortingsmandat.

I 1971 vart Golten vald til styremedlem i Norges Fiskarlag, eit verv han hadde i femten år. Åra 1976-83 var han medlem av hovudstyret for Statens fiskarbank. Samstundes fekk han plass i fleire offentlege utval: Han var 1980-89 medlem i Konsesjonsutvalet, eit utval som vurderte behovet for innføring av nye konsesjonsordninga i fiskeria, vidare var han frå 1983 medlem i Konsesjonsutvalet for Sjøfartsdirektoratet, og frå 1984 medlem i Sikkerhetsutvalget for fiskeflåten.

Gjennom tolv år, frå 1972 til 1983, var Golten medlem av Sund kommunestyre. Perioden 1981-85 møtte han på Stortinget nokre få veker, då han var vararepresentant for Høgre og Hordaland fylke. Frå 1985 hadde han fast tingplass frå same valkrinsen, og vart attvald for ein ny periode i 1989. Alle åtte åra frå 1985 var han medlem i Sjøfarts- og fiskerikomiteen..

Frå han forlet Stortinget i 1993, jobba Golten som kvalitetssjef ved Sotra Fiskeindustri a/s.

## Kjelder
Stortingsbiografi
Bolanpasset

**Bolanpasset** er eit fjellpass i austre Balutsjistan vest i Pakistan, 120 km frå grensa til Afghanistan. Passet går gjennom Toba Kakar-fjella, ei sidekjede til Himalaya.
Passet er rundt 89 km langt, og er danna av fleire tronge juv. På det vidaste er passet 26 km breitt, denne delen ligg sør for Mach på Lalejisletta.
Bolanelva renn gjennom delar av passet.

Bolanpasset går frå Dadar på Karachi-slettene, omkring 100 meter over havet, til høgslettene rundt Quetta, omkring 1700 meter over havet. Det bind saman Jacobabad og Sibi med Quetta med både veg og jernbane.

Passet ligg strategisk til, og har blitt brukt av både nomadar, handelsfolk og erobrarar mellom Sentral- og Sør-Asia. Det var viktig i dei britiske felttoga i Afghanistan.
I 1883 forhandla Robert Groves Sandeman fram ein avtale med khanen av Kalat, Khudadad Khan, der britane fekk kontroll over passet mot å betala ei årleg avgift.

Den lokale folkesetnaden er hovudsakleg stammar av brahuifolk.

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Bolanpasset|Bolanpasset]]» frå , og «[[:en:Bolan Pass|Bolan Pass]]» frå  den 26. mars 2017.*
Tore Austad

**Tore Austad** () var ein norsk skulemann og politikar, fødd i Skedsmo i Akershus. Han var kyrkje- og undervisningsminister i Willoch-regjeringa i tida oktober 1981 til juni 1983.

Austad tok eksamen ved Sjøkrigsskulen i 1956 og gjorde teneste som løytnant i marinen til 1958. I 1962 vart han cand.philol. frå Universitetet i Oslo og var så lektor ved Drammen handelsgymnas til 1964. Etter å ha vore forelesar i norsk ved University of Chicago i to år, kom han i 1966 tilbake til lektorstilling ved Kristiansand katedralskole.

Frå 1972 var Austad aktiv for partiet Høgre i lokalpolitikken i Kristiansand og Vest-Agder. Han var medlem i bystyret frå 1972 til 1979 og formann i skulestyret i Kristiansand 1972-1977. Frå 1976 var han også medlem i fylkeskulestyret i Vest-Agder.  

Hausten 1977 vart Austad vald til stortingsrepresentant frå Vest-Agder og sidan attvald både i 1981 og 1985. På Stortinget var han dei tre fyrste sesjonane medlem av Kyrkje- og undervisningskomiteen og deretter formann i same komite 1980/81-sesjonen. 

Den 14. oktober 1981 vart Austad utnemnd til statsråd i ei rein Høgre-regjering leidd av Kåre Willoch. Han fekk styre Kyrkje- og undervisningsdepartementet til 8. juni 1983, då representantar for Kristeleg Folkeparti og Senterpartiet tok plass i statsrådet. Austad måtte då vike for Kjell Magne Bondevik som sjef i Kyrkje- og undervisningsdepartementet. Austad var i resten av 1982-1983-sesjonen med i Samferdslekomiteen og sidan medlem i Justiskomiteen 1983-85. I den siste fireårsperioden, 1985-89, hadde han sete i Forsvarskomiteen.

I 1989 gjekk Austad tilbake til lektorjobben i Kristiansand. Han tok også val til bystyret i Kristiansand og frå 1995 til 2007 var han i seks år meinig bystyremedlem og like lenge formannskapsmedlem.

## Kjelder

*Stortingsbiografi
Vade retro satana

****** (omsett «Vik, Satan», «Gakk burt, Satan» eller «Vik bak meg, Satan») er dei fyrste orda av ei katolsk bøn for djevelutdriving. 

Denne bøna går i alle fall attende til mellomalderen. Ein har funne ordlegginga i eit verk frå Kloster Metten i Bayern frå 1415.

## Bøn

Den latinske teksten:


 



(Heile bøna er forkorta på medaljongillustrasjonen, fyrst på krossen og deretter ringen)

Beinveges omsetting:
:Heilag krossen er mitt ljos / Draken er ikkje drotten min
:Vik bak meg, satan / Freist meg aldri med fåfengde gjerningar
:Det du byder på er vondt / Drikk gifta sjølv.

## Soge
«Vade retro satana» liknar ei setning frå markusevangeliet (8:33), der Jesus taler strengt til Peter og seier «Gakk ut or augo mine, Satan! Du hev ikkje ans for det som er Guds vilje, men berre for det som er menneskevilje.»

«Vade Retro Satana» er framleis ein del av katolsk eksorsisme, det noverande ritualet er i *De exorcismis et supplicationibus quibusdam*.

## Kjelder
Qalat i Afghanistan

**Qalat** (persisk **قلات**, qalāt) er provinshovudstad for Zabol i Afghanistan.  Han ligg sentralt i landet, 300 km sørvest for hovudstaden Kabul. Qalat har  innbyggjarar (2015).
Dei fleste innbyggjarane er pasjtunarar.
Byen har vegsamband med Kandahar i sørvest og Ghazni i nordaust via hovudvegen Ring Road.
Qalat lufthamn ligg i nærleiken av byen.

Qalat er også kjend som *Qalāt-e Ghiljī*, *Qalāt-e Tokhī*. *Qalāt* kan også skrivast *Kalāt*. Namnet tyder 'festning'. 
Festningen som ligg i åssida over Qalat skal ifølgje soga vera bygd av Aleksander den store.

Det noverande byggverket blei reist under britane på 1800-talet.
Han er blitt brukt, også i nyare tid, av sovjetarar, talibankrigarar og USA-amerikanarar.

## Historie

16. april 1857 vitja eit britisk sendebod gjennom byen, på veg til Kandahar for å inngå ein avtale mellom dei britiske styresmaktene i Peshawar og emiren av Kabul. 

Emir Sher Ali Khan erobra byen den 22. januar 1867.  Sonen hans, Mahomed Ali, blei drepen i slaget. Det var onkelen hans som drap han, og onkelen blei seinare også drepen.

I 2005 var Qalat base for amerikanske styrkar som kjempa mot Taliban.
Den første flyplassen i provinsen, Qalat lufthamn, blei bygd i 2006. Han var eit av fleire prosjekt som fann stad under det amerikanskleidde Provincial Reconstruction Team Zabul, som var verksame her fram til 2013.  Mellom anna blei det bygd ein jenteskule for å betra tilgang til utdanning i området. Fleire program for å betra tilgangen på reint vatn blei også starta rundtom i byen.  I 2009 blei eit prosjekt som gav sjukehuset Qalat City Hospital reint drikkevatn fullført.
Nokre av prosjekta har likevel fått kritikk. Utviklinga av eit økonomisk distrikt i byen tok tre år å fullføra og kosta rundt ti millionar dollar, men bygningane blei for det meste ståande tomme. Anten var det ikkje bruk for dei eller ein mangla lokal kunne til å vedlikehalda dei. 


Alexander's castle still has military uses in Afghanistan DVIDS289086.jpg|Qalat festning i 2010.
Bibi Khala School in Qalat, Afghanistan.jpg|Bibi Khala-skulen i Qalat.
Defense.gov News Photo 101028-F-2185F-143 - Escorted by dozens of children U.S. Army Sgt. 1st Class Jeff Cesaitis exits the site of a future park during a site visit in Qalat Afghanistan.jpg|Barn og ein amerikansk soldat vitjar eit område som skal gjerast om til ein park.
Tarnak Bridge, Zabul Province.jpg|Tarnak-brua i Qalat, eit av gjenreisingsprosjekta.


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Qalat, Zabul|Qalat, Zabul]]» frå ,  den 26. mars 2017.*
Snøhare

**Snøhare**, **polarhare**, **arktisk hare**, **kvithare** eller **grønlandshare** (*Lepus arcticus*) er ein art i harefamilien. Han har svarte øyrespissar og ein elles heilt kvit pels som berre om sumaren får eit gråkvitt skjær på hovudet. Vekta når opp til 5,5 kg. 

Snøharen lever på tundra, i kupert fjellterreng og lågland ved kysten. Han finst i Nord-Amerika nord for skoggrensa og på Grønland.

## Kjelder
Panservernvåpen

**Panservernsvåpen** er våpen som vert brukt for å kjempa mot pansra køyretøy.  Dette var først kanonar og kraftige rifler, og under andre verdskrig vart det teke i bruk rekylfrie kanonar og panservernsmissil. Det første våpenet som vart utvikla spesifikt til bruk mot stridsvogner var den tyske Mauseren 13mm Tankgewehr som vart produsert frå mai 1918.

Tradisjonelt vert kjempa mot panser med artilleri som har høg utgangsfart, ustyrte rakettar, styrte missil og passive trykkfølsame stridsvognminer. Moderne kamp mot panser inkluderer artilleri og missil som kan bruka passive optiske, termiske og akustiske sensorar eller aktive radarsensorar. Miner kan bruka passive sensorar basert på optiske, termiske, akustiske, seismiske og magnetiske sensorar.

Artilleri er ofte brukt og dimensjonert for direkte frontalskyting, og panser er tilsvarande godt verna mot slik påskyting både med fleirlagspanser og med aktivt panser. Det har gjort at alternative nedkjempingsmetodar har vorte stadig vanlegare, med totrinns sprengladning og konsept basert på toppangrep som resultat. 

## Referansar
Panservern

**Panservern** er metodar, våpen og anna utstyr som vert brukt mot fiendtlege pansra kampkøyretøy, særleg stridsvogner. Den vanlegaste tradisjonelle forma for panservern er frontalbekjemping med artilleri som har høg utgangsfart, ustyrte rakettar, styrte missil og passive trykkfølsomme stridsvognsminer. 
Spesialiserte våpen for å kjempa mot panser vert gjerne omtalt som panservernsvåpen, men òg berre som «panservern».

## Referanser
Panservernmissil

**Panservernsmissil**, òg omtalt som **ATGM** (engelsk anti-tank guided missile), er eit missil laga spesielt for å kjempa mot tungt pansra køyretøy som stridsvogner og stormpanservogner. Dei varierer i storleik frå bærbare skulderavfyrte våpen, til system som berre kan avfyrast frå køyretøy eller fly.

Ein klassifiserer som regel panservernsmissil som anten *MCLOS* (Manual Command Line Of Sight) eller *SACLOS* (Semi-Automatic Command Line Of Sight). MCLOS føreset at skyttaren kan sjå missilet gjennom heile flukta og styre det til målet ved hjelp av ei stikk, medan SACLOS gjer at det er nok at siktemidla peikar på målet fram til missilet treffer.

Meir avanserte system brukar lasermarkering eller TV-kamera i sjølve missilet for å utpeika mål, og nokre er òg såkalla «avfyr og gløym» - (*fire-and-forget*).

Dei fleste panservernsmissil har stridshovud med holladning.

Nokre døme på panservernsmissil er den USA-produserte BGM-71 TOW, britiske Swingfire, den svenske Bofors Bantam, det fransk-tyske Euromissile MILAN og russiske AT-3 Sagger.

Panservernsvåpen som RFK eller M72 er ikkje panservernsmissil, sidan dei ikkje har noko styringssystem.

## Referansar
Narremål

**Narremål** er falskt utstyr som er meint til å villeie fienden.  Lokkebete og narremål er aspekt med formålet villeiing. 

## Militære narremål

Narremål i krig er billege etterligningar av reelle, miltære mål, som stridsvognar, artilleri, avfyringsrampar for missil, kommandoplassar og fly på flyplassar. Hensikta er å villeie fienden til å angripe desse narremåla, og soleis verna dei reelle måla.

Ein anna måte å bruka narremål på, er å deployera dei i stort antal i eit høveleg oppmarsjområde og dermed lura fienden til å tru at eit angrep vil kome derifrå.

I Russland har ein tidlegare varmluft-ballongfabrikk byrja å produsere narrestridsvogner av gummiduk, i tillegg tilfly, avfyringsrampar for missil og radarstasjoner. Desse «hoppeslotta» er konstruerte til å sjå ut som ekte militært utstyr, med signaturar som liknar både når det gjeld radarsignatyr og termisk signatur.

## Kjelder
Tyholttunnelen

**Tyholttunnelen** er ein 2760 meter lang jernbanetunnel i Trondheim som vart opna i 1957. 

Bygginga av tunnelen vart starta av tyskarane under andre verdskrigen og var omlag halvferdig då krigen var over. Tunnelen vart opna først i 1957. I den sørlege opninga er det leire, som gav store utfordringar under bygginga. Her vart det nytta frysestabilisering som ein av dei første ved bygging av tunnelar i lausmassar (leire) i Noreg. 

Tyholttunnelen er ein del av Stavne–Leangenbanen. I 2017 vil ein utvide tunnelen i samband med elektrifiseringa av Stavne-Leangenbanen.

## Kjelder
Inositol

**Inositol** ei organisk sambinding og ein isomer heksahydroksysykloheksan med kjemisk formel . Inositol finst i visse feittstoff (fosfolipid) i musklar, nervar og hjernevev. Det finst òg mykje av inositol i planteriket, dels i fri form, dels forestra med fosforsyre som fytinsyre. Inositolsambindingar er viktige signalstoff i sellene. 

Inositol finst i sellemembranen som fosfatidylinositol-4,5-bisfosfat (PIP2). Visse hormon vil aktivera fosfolipase C når dei er bundne til reseptorane sine på selleyta. Fosfolipase C spaltar PIP2 til inositoltrisfosfat og 1,2-diacylglyserol. 1,2-diacylglyserol aktiverer enzymet proteinkinase C og går inn i resyntesen av PIP2. Inositoltrisfosfat stimulerer til frigjeving av kalsiumion frå lager i sellene, og går etter stegvis defosforylering til inositol inn i nysyntesen av PIP2. Aktivert proteinkinase C og kalsiumion regulerer ulike selleprosessar.

## Kjelder
Cape Monze

**Cape Monze** (også Ras Muari, Jhill Poshete eller Cape Mount) er eit nes i Arabiahavet utanfor Karachi. Det har eit fyrtårn og ei strand.

Neset ligg i sørenden av Kirtharfjella, på grensa melloma Sind og Balutsjistan.
Det har bratte klipper danna av hard kalkstein. Skjelpadder bruker stranda til å leggja egg.

Cape Monze ligg rundt 3 mil vest for Karachi.
Området er ein populær utfluktstad for bybuarar. I 2014 blei det meldt at vegen til stranda, som går forbi atomkraftverket KANUPP, var sperra.

## Fyr

Fyret på Cape Monze på 48 meter er det høgaste i Pakistan.
Det er eit rundt tårn måla med vassrette svarte og kvite striper på sida som vender ut mot havet.
Det blei bygt av britane i 1914.
Fyret blir drive manuelt og er bemanna.
Det ligg fleire bygningar tilknytte fyret i nærleiken.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Lighthouses of Pakistan 
* 17 Astonishing Places You Wouldn’t Believe Are In Pakistan
Engel Astrup

**Engel Astrup** (), fødd **Engel Sunde**, var ein norsk kunsthandverkar gift med kunstnaren Nikolai Astrup. 

## Liv

Engel Sunde voks opp på garden Sunde i Jølster, og blei kjend med Astrup då han ville måla det bratte Kleivafjellet ved Kjøsnesfjorden. Han fekk lov til å stå i eit rom på Sunde på motsett side av vatnet, der var det god utsikt til fjellet. Astrup måla bildet «Rå novembermorgen på Sunde i Jølster» (seinare kjent som «Kollen»).

I 1907 gifta Engel seg, før ho hadde fylt 16 år, med den tolv år eldre Nikolai Astrup. Nikolai og Engel Astrup kjøpte ein husmannsplass på Sandalstrand (no Astruptunet) i 1912 og flytta dit i 1913. Engel Astrup sette sitt særpreg på kunstnarheimen. Ho samla på antikviteter og tekstilar og hadde ei stor samling historiske Jølster-åkle i ulike mønster. Etter kvart utvikla Engel Astrup seg også som tekstilkunstnar. Ho blei særleg kjend for stofftrykka sine, og spesielt for bunadsforklede i opptil tre-farga mønster. I 1939 stilte ho ut handtrykte dukar i Bergens Kunstforening, og blei også vald inn som varaformann i Jølster Husflidslag.

## Kjelder

----

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Engel Astrup|Engel Astrup]]» frå ,  den 22. januar 2020.*