open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Isla del Trocadero

**Isla del Trocadero** er ei øy i Cádizbukta i Andalucia i Spania.

Ho har eit areal på 5,25 km² og ligg sør i Cádizbukta, sørvest for landsbyen Puerto Real. 

Nordsida av øya vert kryssa av den spanske riksvegen N443, som går frå Puerto Real til Cádiz. Industriområdet Polígono El Trocadero og ein motorvegrampe kalla El Trocadero viser til at dei ligg nær øya. 

## Verneområde

Isla del Trocadero er ein del av eit større verna område og naturparken Parque Natural de la Bahía de Cádiz, som dekkjer 100 km². Dette området er ein stoppestad for trekkfuglar.

## Tilkomst til øya

Øya kan vitjast frå hamnene i Puerto Real og Matagorda. Særleg er det mange fuglekikkarar som kjem hit. 

## Historie

Øya har vore ein viktig stad for kommersiell trafikk i området. Her reparerte ein mellom anna skipa sine. San Luis-fortet heilt sør på øya vart nytta som ein del av forsvarsverket av Cadizbukta. 

Festninga, som i dag ligg i ruinar, vart erobra av franske troppar under slaget ved Trocadero den 30. august 1823.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Isla del Trocadero|Isla del Trocadero]]» frå , den 23. mai 2009.*
Angst

**Angst** er ei kjensle knytt til sterk redsle og panikk. Omgrepet er blitt brukt innan filosofi, særleg av Søren Kierkegaard, og innan medisin, der uforklarleg eller overdriven angst blir rekna som ei psykisk liding. Angst har også vore skildra i kunsten, mellom anna av Edvard Munch.

Angst kan sjåast på som ein forsvarsmekanisme som førebur kroppen på å flykta frå eller slost mot noko ein ser på som i eit trugsmål. 
Kroppslege symptom på angst kan vera hjartebank, brystsmerte, pustevanskar, sveitte, kvalme, rødme eller at ein blir svimmel.

## Angstlidingar
Det finst fleire ulike former for angstlidingar:
* PTSD
* Sosial angst
* Panikkangst
* Fobiar
* Mareritt
* Generalisert angst
* Tvangsliding

Kognitiv åtferdsterapi har vore brukt og generelt dokumentert gode behandlingsresultat på angstlidingar. Kognitiv adferdterapi går ut på å merka og endra tankar som opprettheld og aukar angst på ein uadaptiv måte, og å gradvis og systematisk møta problemsituasjonar som kan gje angst. Slik behandling betrar ofte angst i løpet av ein behandlingsperiode på 4-12 veker. Også andre psykoterapeutiske retningar, til dømes psykodynamiske tilnærminger, affektbevissthet, åtferdsterapi og narrativ terapi er brukt for å behandla ulike typar angstproblem. 

Angst blir også ofte behandla med ulike medikament, som benzodiazepinar eller antidepressiva som mipramin, opipramol, paroksetin, sertralin, escitalopram og venlafaxin. Desse reduserer symptom, men har ofte uønskte biverknader. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Angst|Angst]]» frå , den 23. mai 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Helsebiblioteket sine sider om angstlidelser  (norsk)
* Statens helsetilsyn - Kliniske retningslinjer for utreiing og behandling av angst .
* Boston University Center for Anxiety and Related Disorders
* Angst  (dansk)
* eMedicine article on anxiety (engelsk)
* Nutritional Protocols & Natural Supplements for Anxiety (engelsk)
* Blood test for anxiety  (engelsk)
* Anxiety  - Angst-informasjon og støtte (engelsk)
* Clinical Evidence  - oppdatert informasjon om GAD fra et av verdens aller største tidsskrift
* Gjennomgang av forsking på homeopati ved angst
Nildeltaet

**Nildeltaet** er eit breitt elvedelta som ligg nord i Egypt, der Nilen spreier seg før ho renn ut i Middelhavet. Deltaet er eitt av dei største i verda. Det strekker seg frå Alexandria i vest til Port Said i aust, og utgjer over 230&nbsp;km av middelhavskysten. Lengda frå Middelhavet i nord til sørenden nord for Kairo er rundt 160&nbsp;km
Deltaet sett ovanfrå er bogeform, som ein trekant eller ei vifte. Det er eit rikt jordbruksområde med tett folkesetnad.

Nildeltaet har eit subtropisk klima med svært lite regn. Gjennomsnittleg årleg nedbør er 100-200&nbsp;mm, der mesteparten fell i vintermånadene. Vintertemperaturen ligg vanlegvis mellom 5&nbsp;°C og 10&nbsp;°C. Temperaturkurva i juli-august når gjennomsnittleg 30&nbsp;°C, men er målt opp til 48&nbsp;°C. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nildeltaet|Nildeltaet]]» frå , den 23. mai 2009.*
Al-Iskandariya guvernement

**Al-Iskandariya** eller **Alexandria** er eitt av 28 guvernement i Egypt og ligg nord i landet, i Nildeltaet med kyst mot Middelhavet. Det grensar til al-Buhaira guvernement i vest og Martuh guvernement i aust. Hovudstaden er Alexandria.

## Geografi

Data frå 1/1 2008

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alexandria Governorate|Alexandria Governorate]]» frå , og «[[:de:Al-Iskandariyya (Gouvernement)|Al-Iskandariyya (Gouvernement)]]» frå  den 23. mai 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Lugano

**Lugano** (latinsk *Luganum*) er ein by i det sørlege Sveits, i den italienskspråklege kantonen Ticino ved grensa til Italia. Byen er ein populær turistby, kalla «Sveits' Monte Carlo». Den er den niande største byen i Sveits etter folketal. Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . I storbyområde kring byen bur over 145&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg 273 meter over havet, sør for Alpane, ved Luganosjøen mellom innsjøane Lago Maggiore og Lago di Como. 

Lugano er den niande største byen i Sveits og den største italiensktalande byen utanfor Italia. 

Opphavet til namnet kjem mogelegeins frå det latinske ordet *Lucus*, som tyder «skog» eller «heilag skog», eller det galliske *locovanno*, «innsjøbuar».

## Eurovision Song Contest 1956
Lugano var vertsby for den fyrste utgåva av Eurovision Song Contest i 1956. Tevlinga vart halden 24. mai 1956 i Teatro Kursaal. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad 
* Turisme i Lugano
Nikolaj Bobrikov

**Nikolaj Ivanovitsj Bobrikov** () var ein russisk embetsmann, offiser og generalguvernør i Storfyrstedømet Finland frå 1898. Han var Nikolaj II sin representant i Finland, og hadde som oppgåve å russifisere landet.

## Livssoge
### Tidleg karriere
Bobrikov vart fødd 15. januar (27. januar etter den gregorianske kalenderen) 1839, faren var militærlækjar. I 1858 vart han offiser og gjekk igjennom det russiske generalstabsakademiet. I 1865 vart han utnemnd til kaptein ved generalstaben og tenestegjorde i ettertid ein lengre periode i St. Peterburgs militærdistrikt.

Han avanserte til oberst i 1869 og generalmajor i 1878. I 1884 vart han generalløytnant og stabssjef ved gardetroppane i Peterburgs militærdistrikt. I 1897 vart han forfremma til general av infanteriet. Eitt år seinare vart han utnemnd til generalguvernør i i Storfyrstedømet Finland, og øvste kommandant for troppane i det finlandske militærdistrikt.

### Generalguvernør for Storfyrstedømet Finland
I helsningstalen til dei finske myndigheitene i Helsingfors heldt han fram som sitt program å arbeide for å betre tilknytinga mellom Finland og Russland. Oppgåva hans som generalguvernør gjekk ut på å russifisere Finland, tvangsinnføre russisk språk i administrasjon og skulevesen, attåt å integrere landet i riket, noko som stod i strid med Finlands grunnlov. Desse tiltaka vart sett i verk av det illgjetne «Februarmanifestet». I manifestet erklærte tsaren at lovene i imperiet stod høgare enn fyrstedømets eigne lover, at ytringsfridomen vart innskrenka, organisasjonsfridomen oppheva, og at russisk vart einerådande i embetsverket. Russisk fekk også ein større plass som finsk skulefag. I 1903 fekk Bobrikov diktatoriske fullmakter av tsaren, som han utnytta til fulle i sitt embete.

### Attentatet på Bobrikov
16. juni 1904 vart Bobrikov skoten ned av den unge patriotiske finnen Eugen Schauman, som var misnøgd med den undertrykkjande politikken hans. Schauman skaut først Bobrikov tre gongar, for så å skyte seg sjølv to gongar. Bobrikov døydde dagen etter, 17. juni (4. juni i den julianske kalenderen).

## Kjelder
* Nikolaj Nikolaj Ivanovitsj Bobrikov. Store norske leksikon.
* https://runeberg.org/nfbc/0454.html

## Fotnotar
Magnus Liber Organi

**Magnus Liber Organi** (den store boka om Organum), er eit kjeldeskrift som var forfatta seint på 1100-talet eller tidleg på 1200-talet. Den fulle tittelen på boka er **Magnus Liber Organi de graduali et antiphonario pro servitio divino**. Boka inneheld ei rekkje komposisjonar knytte til Notre Dame-skolen, først og fremst Léonin og etterfølgjaren Pérotin.

Magnus Liber syner ei utviklingsline innanfor vestleg musikk frå einstemmig gregoriansk song til meir utvikla fleirstemmig stil. Organum vart utvikla for å underbyggje kyrkjesongen mest på same vis som dei gotiske katedralane vart utbygde for å huse relikviar. Dei gregorianske melodiane låg støtt til grunn for den musikalske bygnaden, og som relikviane var dei rekna som heilage. Ei røyst vart sett til å synge den opphavlege melodien (Tenor - den uthaldne), medan ein, to eller tre andre røyster slynga seg ikring denne: Vox Organalis. Ein av dei mest vanlege typane organum i boka er kalla clausula, som ein kunne byggje inn i den andre organum-songen.

Musikken i Magnus Liber var nytta i liturgien, til dei ulike årsfestane. Notasjonen var heller primitiv, utan taktering, og dei som song laut sjølve finne ut korleis dei sjølv skulle høve til stemmene etter beste emne. Men sjølve forsøket på å skrive ned fleirstemmig song var nytt for tida, og avgjerande for utviklinga av vestleg musikk.

Organa var rekna som heilagdomar, som slutta i seg gregoriansk song, i seg sjølve heilag. Om stavingane vart uthaldne, førte dette til at teksta missa meining for lyaren, men tanken bak songen var at songen og skulle slutte om eit mysterium, og at gud var det meinte publikumet.

Den opphavlege Magnus Liber Organi er ikkje teken vare på, og finst berre i avskrifter.

## Kjelde

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Magnus Liber|Magnus Liber]]» frå , den 23. mai 2009.*
Adjektiv i fulfulde

**Adjektiv i fulfulde** På fulfulde blir adjektivet bøygt i alle dei 24 nominalklassane. Dersom stamma endar på ein vokal, står suffikset i suffiksvekslingsstadium 1, og dersom stamma endar på ein konsonant, står suffikset i suffiksvekslingsstadium 0. Dette er illustrert i tabellen nedanfor med adjektiva *fur-* 'grå', *hes-* 'ny', **wuy-** 'tjuvaktig' og *ranee-* 'kvit'. Når det står to ulike former i same ruta med skråstrek (/) mellom, er den fyrste forma den vi finn i dialektane austanfor Maasina, medan den andre er Maasina-forma.
Framlydsveksling i fulfulde

**Framlydsveksling i fulfulde** Eit karakteristisk drag ved fulfulde er framlydsvekslinga, det at konsonanten fremst i eit ord vekslar ved ordbøying. Her er nokre døme i Aadamaawa-dialekt:

*Substantiv*

* *pullo* 'fulani', fleirtal *fulɓe* 'fulaniar'; eintalsforma (i O-klassen) tek til med *p* og fleirtalsforma (i ƁE-klassen) med *f*
* *fowru* 'hyene', fleirtal *pobbi* 'hyenar'; eintalsforma (i NDU-klassen) tek til med *f* og fleirtalsforma (i ƊI-klassen) med *p*
* *reedu* 'mage', fleirtal *deeɗi* 'magar'; eintalsforma (i NDU-klassen) tek til med *r* og fleirtalsforma (i ƊI-klassen) med *d*
* *yitere* 'auga', fleirtal *gite* 'augo'; eintalsforma (i NDE-klassen) tek til med *y* og fleirtalsforma (i ƊE-klassen) med *g*
* *hofru* 'kne', fleirtal *koppi* 'kne'; eintalsforma (i NDU-klassen) tek til med *h* og fleirtalsforma (i ƊI-klassen) med *k*
* *mbeewa* 'geit', fleirtal *be'i* 'geiter'; eintalsforma (i NGA-klassen) tek til med *mb* og fleirtalsforma (i ƊI-klassen) med *b*

*Verb*

* *o warii* 'ho/han kom', fleirtal *ɓe ngarii* 'dei kom'; verbet tek til med *w* med eintalssubjekt og med *ng* med fleirtalssubjekt
* *o fiɗii* 'ho/han skaut', fleirtal *ɓe piɗii* 'dei skaut'; verbet tek til med *f* med eintalssubjekt og med *p* med fleirtalssubjekt
* *o reenii* 'ho/han venta', fleirtal *ɓe ndeenii* 'dei venta'; verbet tek til med *r* med eintalssubjekt og med *nd* med fleirtalssubjekt

Ei rot kan førekome med tre ulike konsonantar. Rota war- 'kome' finst i variantane war-, gar- og ngar-, der framlydskonsonanten førekjem i høvesvis kontinuant-stadiet, plosiv-stadiet og prenasal-stadiet. Heile framlydsvekslingssystemet ser slik ut:

*Ge-rekkja*, *Ga-rekkja* og *Go/u-rekkja* er skilde frå kvarandre av di det det i kontinuant-stadiet finst forskjellige G-rekkjer føre ulike vokalar, høvesvis *i/e*, *a* og *u/o*. I dialektane frå Maasina og austover (fulfulde-dialektar) har Ga-rekkja *w* i kontinuant-stadiet og i dialektane vestanfor Maasina (pular- og pulaar-dialektar) har Ga-rekkja glottal lukkelyd (') i kontinuant-stadiet:

* Fulfulde-dialektar: *o wasii* 'ho/han grov' - *ɓe ngasii* 'dei grov'
* Pular- og pulaar-dialektar: *o asii* 'ho/han grov' - *ɓe ngasii* 'dei grov'

Rota **war-** 'kome' høyrer heime i G-rekkja. Når ho står i eit finitt verbform, finn vi kontinuantstadiet når subjektet er i eintal og prenasalstadiet når subjektet er i fleirtal, med unnatak av former med etterstelt subjektsmarkør (suffiks eller enklitikon), som alltid har prenasalstadiet. Når rota står i eit partisipp, er det nominalklassen som avgjer vekslingsstadiet. Nokre nominalklassar krev kontinuant-stadiet, nokre plosiv-stadiet og nokre prenasal-stadiet. Ei veksling mellom alle tre stadia finn vi òg ved adjektiva og substantiva, som vist i tabellen nedanfor.
Blodig Alvor Na Na Na Na Na

**Blodig Alvor Na Na Na Na Na** er debutalbumet til den norske rockegruppa DumDum Boys, og vart utgjeve første gong i 1988. Albumet vart lansert i ei ny utgåve, *Blodig alvor Na Na Na Na Na (Remastered)*, med forbetra lyd og eit nytt videospor den 20. januar 2003.

Kjende songar frå plata er «En vill en», «Lunch i det grønne», «Idyll» og «Blodig alvor», og albumet vann pris i klassen rock under Spellemannprisen 1988.

Dette albumet har selt over 15 000 eksemplar.

## Spor

Alle songane er skrivne av Kjartan Kristiansen

Den nyaste utgåva av albumet har òg ein musikkvideo av songen «Lunsj i det grønne».

## Medverkande
### DumDum Boys
* Prepple Houmb (*[[vokal]]*)
* Kjartan Kristiansen (*[[gitar]], [[kor]]ing*)
* Sola Jonsen (*[[Trommesett|trommer]]*)
* Persi Iveland (*[[Bassgitar|bass]]*)

### Andre
* Roger Valstad (*produsent*)
* Tor Brovold (*[[munnspel]]*)
* Christian Schreiner (*koring*)
* Odd Magne Gridseth (*bass*)
* Ivar Gafseth (*[[hammondorgel]]*)
* John Pål Inderberg (*[[saksofon]]*)
* Ernst-Wiggo Sandbakk (*trommer*)
* Carl Haakon Waadeland (*trommer*)
Naturreservat

**Naturreservat** er naturområde som er rettsleg verna. Slike reservat kan lagast for å verna om visse artar, landformer eller økosystem og kan vera viktige for forsking og biologisk mangfald.

## Noreg
Naturreservat er den strengaste forma for områdevern som finst i Noreg. Mildare former for områdevern er landskapsvernområde og til ei viss grad nasjonalparkar. Freding som naturreservat skjer med heimel i Naturvernlova og på Svalbard med heimel i Svalbardmiljølova.

Per 1. januar 2006 hadde Noreg 1&nbsp;753 naturreservat med eit samla areal på 3&nbsp;846&nbsp;km², noko som svarar til 1,2 % av arealet i Noreg. I tillegg har Svalbard 21 reservat på til saman 25&nbsp;314&nbsp;km², 41,5 % av arealet på øygruppa. Det største naturreservatet i Noreg ligg på Svalbard, Nordaust-Svalbard naturreservat. Dette blei oppretta 1. juli 1973 og omfattar eit areal på 55&nbsp;354&nbsp;315&nbsp;dekar, inkludert havområda. 

Naturreservata omfattar urøyvd eller tilnærma urøyvd natur, eller dei er ei spesiell naturtype av vitskapleg eller pedagogisk tyding. Eit naturreservat kan totalfredast, eller fredast for bestemte formål. Spesielt viktige våtmarksområde av internasjonal tyding kan også fredast som såkalla ramsarområde.

Naturreservat blir oppretta ved kongeleg resolusjon. Fylkesmennene er forvaltningsmynde for dei fleste av verneområda. På Svalbard er reservata forankra i Svalbardmiljøloven, og her er det sysselmannen som er forvaltningsmynde.

## Sjå også
* Ramsarområde (våtmarksområde med internasjonal vernestatus)
* Områdevern
* Verneområde i Noreg

## Bakgrunnsstoff
* Naturbase (Direktoratet for naturforvaltning)
* Naturvernlova på Lovdata
* Svalbardmiljølova på Lovdata

## Fotnotar
Madagascar: Escape 2 Africa

***Madagascar: Escape 2 Africa***, kalla ***Madagaskar 2*** på norsk, er ein amerikansk dataanimert film som er produsert av DreamWorks Animation frå 2008, og er oppfølgjaren til *[[Madagascar]]* fra 2005.

## Bakgrunnsstoff
*
Islas Chafarinas

**Islas Chafarinas** er ei gruppe på tre småøyar i Middelhavet utanfor kysten av Marokko. Dei har eit samla areal på 0,525 km² og ligg 45 km aust for Melilla og 3,3 km utanfor den marokkanske byen Ra'su l-Ma'. Islas Chafarinas er underlagt Spania og er eitt av fleire spanske område i Nord-Afrika utanfor den marokkanske kysten, kjend som *[[Plaza de soberanía|Plazas de soberanía]]*.

Islas Chafarinas består av tre øyar:
* Isla del Congreso 25,6 ha
* Isla Isabel II 15,3 ha (med garnison)
* Isla del Rey 11,6 ha

Øyane har vore under spansk kontroll sidan 1847 og det finst ein 190 mann stor militær garnison på Isla Isabel II, den einaste faste busetnaden i øygruppa. Folketalet har gått ned frå 426 menneske i 1900 og 736 menneske i 1910. 

I 1980- og 1990-åra levde dei siste middelshavsmunkeselane i spansk territorium her før dei forsvann på 1990-talet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Islas Chafarinas|Islas Chafarinas]]» frå , den 24. mai 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Medesøyane

**Illes Medes** (katalansk) eller **Islas Medas** (spansk) er ei lita, kupert øygruppe nordvest i Middelhavet. Dei ligg nær kysten, like aust for kystbyen L'Estartit i Spania.

**Meda Gran**, den største av dei, har eit areal på 1,8 km² og er den einaste større øya i øygruppa. Ho har noko middelhavsvegetasjon og eit fyr frå 1800-talet. Den nest største øya er **Meda Xica** på berre 0,24 km². 

**Carall (eller Cavall) Bernat**, **Tascons Grossos**, **Medellot**, **Tascons Petits** og **Ferrenelles** er nesten berre bratte klipper som stikk opp av sjøen. 

## Økologi
Øyane vart ein del av eit verneområde i 1983 og er eit viktig marint reservat vest i Middelhavet. 

Trass i øydeleggingane forureining frå industrien og masseturismen på middelhavskysten har gjort, er det framleis eit biologisk mangfald i farvatnet rundt øyane. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Medes Islands|Medes Islands]]» frå , den 24. mai 2009.*
Peñón de Alhucemas

**Peñón de Alhucemas** eller «Lavendelklippen» (tarifit-berbisk: Tagzirt n Nekor, arabisk Tazrout n Nekor) er ein av *[[plazas de soberanía]]* i Spania, like utanfor kysten av Marokko.

Peñón de Alhucemas og øyane Isla de Mar og Isla de Tierra litt lenger vest dannar Alhucemasøyane. Dei ligg 300 meter utanfor den marokkanske byen Al Hoceima eller Alhucemas (tidlegare Villa Sanjurjo), 146 km aust for Ceuta og 84 km vest for Melilla.

Peñón de Alhucemas er ei lita klippe, som måler 220 meter frå aust til vest og 84 meter frå nord til sør, med eit areal på 1,5 hektar eller 0,015 km² og ei høgd på 27 meter over havet. Det ligg ei festning, nokre hus og ei kyrkje over heile øya. 

Isla de Tierra er ein bratt, 11 meter høg klippe, 114 meter nord for den marokkanske stranda. Ho er 192 meter lang og 87 meter brei, med eit areal på 1,7 hektar. 

Isla de Mar er ei flat, 4 meter høg, øy. Vestenden av ho ligg 93 meter nord for Isla de Tierra. Ho er 245 meter frå aust til vest, og opp til 70 meter brei med eit areal på 1,4 hektar. 

Samla har øygruppa eit areal på 4,6 ha eller 0,046 km².

Øyane har vore under Spania sidan 1559, då området som då høyrde til Saadi-dynastiet vart gjeve til Spania mot at dei skulle hjelpe dei i forsvaret mot Det osmanske riket. I 1673 sende Spania ein garnison til øya Peñón de Alhucemas og ho har vore permanent busett sidan den gong. I dag ligg ei festning med ein 60 mann stor spansk militærgarnison på øya. 

Øya vart òg nytta som landgangsstad av spanske og franske styrkar i 1925 under Rif-krigen.

Marokko har gjort krav på øyane sidan landet fekk sjølvstende i 1956. 

## Sjå òg
* Plazas de soberanía

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Peñón de Alhucemas|Peñón de Alhucemas]]» frå , den 24. mai 2009.*
Peñón de Vélez de la Gomera

**Peñón de Vélez de la Gomera** er ei av dei spanske områda i Nord-Afrika utanfor kysten av Marokko (*[[Plaza de soberanía]]*), i lag med kystbyane Ceuta og Melilla, øyane Peñón de Alhucemas og Islas Chafarinas. Vélez de la Gomera er administrert frå Melilla. Den vesle folkesetnaden består berre av militære. 

Peñón de Vélez de la Gomera ligg 119 km søraust for Ceuta, det største spanske området i Afrika. Ho var ei naturleg øy fram til 1934 då ein storm vaska store mengder sand inn i den smale kanalen mellom øya og fastlandet. Sidan den gong har ho vore ei halvøy, i dag knytt til kysten av Marokko via ei 85 meter brei landtunge, den kortaste landegrensa i verda. Med ei lengd på 400 meter frå nordvest til søraust, og ei breidde på 100 meter, dekkjer øya eit areal på 1,9 hektar eller 0,019 km².

I 1508 starta Spania ein ekspedisjon leia av Pedro Navarro for å kjempe mot sjørøvarar på øya som stadig gjekk til åtak på kysten av Sør-Spania. Spania erobra Peñón, men tapte ho att i 1522 etter eit åtak frå berbarar, då heile den spanske garnisonen vart massakrert. I 1564, etter nokre mislukka forsøk, gjenerobra spanjolane under García Álvarez de Toledo av Villafranca, øya og har hatt kontroll over ho sidan den gong, trass i omleiringar i 1680, 1701, 1755, 1781 og 1790.

I 1871 var det debatt i den spanske kongressen om dei skulle forlate Peñón, sidan øya den gong ikkje lenger var militær strategisk, men forslaget vart til slutt droppa. 

## Bakgrunnsstoff
* Luftfoto 
* WorldStatesmen- Spania

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Peñón de Vélez de la Gomera|Peñón de Vélez de la Gomera]]» frå , den 24. mai 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Esther

**Ester** og **Esther** er kvinnenamn av hebraisk gjennom persisk opphav. Det er avleidd frå det hebraiske ordet *sitareh*, 'stjerne'. Namnet er også blitt knytt til gudinna Ishtar. Ester har namnedag den 24. mai.

Ester har ulike former i mange språk, til dømes irsk Eistir, russisk Esfir/Jesfir, fransk Estée, polsk Estera, finsk Esteri, ungarsk Eszter og engelsk Hester. Det har kortformer som engelske Essie, Esta, Etty og Hettie, og ungarske Eszti.

Namnet er særleg knytt til den bibelske dronning Ester, som har ein viktig plass i jødisk tradisjon, og er eit utbreidd jødisk namn. Det har hovudsakleg blitt brukt blant kristne sidan reformasjonen.

I USA blei namnet populært etter presidenten Grover Cleveland fekk dottera Esther i 1893.

## Namneberarar
* Ester Horn (1902-1993), norsk humanetikar
* Ester Ringnér-Lundgren (1907-1993), svensk barnebokforfattar
* Estée Lauder (1908–2004), opphavleg Josephine Esther Mentzer, USA-amerikansk forretningskvinne
* Ester Boserup (1910–1999), dansk økonom
* Esther-Marie Wiig (1913-2007), norsk journalist
* Esther Williams (f. 1921), USA-amerikansk skodespelar
* Esther Brand (f. 1924), sørafrikansk høgdehoppar
* Esther Marie Kostøl (f. 1936), norsk fagforeningsleiar og politikar
* Esther Ofarim (f. 1941), israelsk songar
* Esben Esther Pirelli Benestad (f. 1949), norsk transvestitt
* Esther Reiss (f. 1954), norsk regissør og dramaturg
* Esther Mujawayo (f. 1958), rwandisk forfattar
* Esther Maria Bjørneboe (f. 1971), norsk kunstnar
* Ester Workel (f. 1975), nederlandsk roar
* Ester Stølen (f. 1975), norsk skøyteløpar
* Esther Cremer (f. 1988), tysk sprintar

## Kjelder
* behindthename
*
Fonologi i fulfulde

**Fonologi i fulfulde**
## Stavingsstruktur
Fulfulde har stavingar av typane *CV*, *CVV*, *CVC* og *CVVC*, der *C* = konsonant, *V* = stutt vokal og *VV* = lang vokal. Med andre ord byrjar alle stavingar med éin og berre éin konsonant. Typologisk høyrer til fulfulde dei språka der stavinga har ei obligatorisk opptakt; jamfør artikkelen staving.

## Vokalar
Fula har fem stutte og fem lange vokalfonem:

I mange dialektar varierer uttalen av dei midtre vokalane *e*, *ee*, *o* og *oo* allofonisk mellom dei trong-midtre , ,  og  på den eine sida og dei open-midtre , ,  og  på den andre. Det er ein tendens til at dei stutte vokalane har ein litt meir sentral artikulasjon enn dei lange vokalane.
Fula har ingen diftongar.

## Konsonantar

Frå Maasina og vestover blir *ƴ* uttala som ein palatal implosiv og austanfor Maasina blir han uttala som ein knirkestemd halvvokal. 
Alle implosivane kan alternativt uttalast som knirkestemde plosivar.
Skiljet mellom *v* og *w* finst berre i nokre dialektar i Aadamaawa. Alle andre dialektar har berre *w*. Jamfør artikkelen .
## Fonotaks
Som tidlegare nemnt, inneheld konsonantposisjonane (opptakt og koda) berre éin konsonant. Alle konsonantane i konsonanttabellen ovanfor kan stå i opptakt, medan fleire ikkje kan stå i koda. For Aadamaawa-dialekten gjeld desse reglane:

* 1. Alle konsonantar utanom *nb nd nj ng h v* kan stå i koda.
* 2. *c* og *g* finst i koda berre som fyrste del av ein geminat.
* 3. Halvvokalen *w* finst ikkje som koda etter *u / uu*.
* 4. Halvvokalen *y* finst ikkje som koda etter *i / ii*.

Maasina-dialekten skil seg frå Aadamaawa-dialekten ved at frikativane *f s* heller ikkje kan stå i koda. Til Aadamaawa-former som *nofru* 'øyra', *deftere* 'bok', *lesdi* 'land, jord' og *hesre* 'ny' (i NDE-klassen) svarar Maasina-formene *nowru* 'øyra', *dewtere* 'bok', *leydi* 'land, jord' og *heyre* 'ny' (i NDE-klassen).

## Kjelder
Perejiløya

**Perejiløya** (spansk **Isla Perejil**, ‘Persilleøya’, arabisk **Leila**, **Laila** (ليلى)) er ei lita klippe i Gibraltarsundet. Suvereniteten over øya er omstridd mellom Spania og Marokko. Ho var åstad for ei væpna konflikt mellom dei to landa i 2002.

Øya ligg 250 meter utanfor kysten av Marokko, 8&nbsp;km frå den spanske byen Ceuta og 13,5&nbsp;km frå fastlandet i Spania. Øya er 480 x 480 meter, med eit areal på 15 ha eller 0,15&nbsp;km². Ho har ei høgd på 74 meter over havet.

## Historie
Øya vart nytta av lokale berbarar for buskapen sin. I 1415 tok Portugal herredøme over øya i lag med Ceuta frå Kongedømet Fez. I 1580 kom Portugal inn under den spanske kongen. Då Den iberiske unionen enda i 1640 vart Ceuta verande under Spania.

Det er i dag strid mellom Marokko og Spania om herredøme over øya. I 2002 sette marokkanske soldatar opp ei base på øya. Dei marokkanske styresmaktene forklarte dette med at dei skulle overvake ulovleg innvandring, noko spanjolane ikkje godtok sidan det elles var lite samhandling mellom dei to landa på dette området. Etter protestar frå dei spanske styresmaktene, leia av José María Aznar, vart soldatane erstatta av marokkoanske kadettar som sette opp ein fast base på øya. Dette gjorde forholdet mellom Spania og Marokko ytterlegare anstrengt.

Morgonen 18. juli 2002 sette Spania i gang Operasjon Romeo-Sierra, eit militært forsøk på å ta over øya. Dei spanske soldatane klarte oppgåva og dei marokkanske kadettane vart fjerna frå øya utan motstand. Operasjonen vart utført i samhandling med den spanske marinen og det spanske luftforsvaret. Dei fanga marokkanarane vart frakta med helikopter til hovudkvarret til Guardia Civil i Ceuta og frå der frakta til den marokkanske grensa. Same dag vart medlemmer i den spanske legionen sett ut på øya. Dei vart verande fram til forhandlingar leia av Colin Powell frå USA førte til status quo ante, slik situasjonen hadde vore før dei marokkanske styrkane gjekk i lande på øya. Øya er i dag igjen folketom.

## Suverenitet

Isla Perejil har ikkje permanent folkesetnad. Dei marokkanske styresmaktene er uroa over at smuglarar og terroristar, i tillegg til ulovlege innvandrarar, skal nytta øya. Øya vert nøye overvaka frå begge sider for å oppretthalde status quo og øya er i praksis eit ingenmannsland.

Marokko har òg gjort krav på dei spanske byane Ceuta og Melilla i lag med fleire små øyar utanfor kysten av Marokko.


Fil:Perejil-neutral.png|Isla Perejil i forhold til Ceuta.
Fil:Mapa del sur de España neutral.png|Spanske område i Nord-Afrika.


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Perejil Island|Perejil Island]]» frå , den 24. mai 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
* Isla Perejil på Google Maps
San Martiño

**San Martiño** er namnet på to øyar utanfor kysten av Galicia i Spania. Namnet tyder *Sankt Martin* på galicisk.

Den eine øya ligg på nordkysten av Galicia, ved munningen av Sor og starten på O Barqueiro-estuaret. Ho er danna av ein meander i elva Sor. Øya høyrer til kommunen O Vicedo.

Den andre øya høyrer til Cíesøyane.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:San Martiño|San Martiño]]» frå , den 24. mai 2009.*
Sálvora

**Sálvora** er ei lita øy ved Ría de Arousa og kysten av Galicia i Spania. Ho høyrer til kommunen Santa Uxía de Ribeira og er ein del av Islas Atlánticas de Galicia nasjonalpark.
Splitter pine

**Splitter pine** er det andre studioalbumet til den norske rockegruppa DumDum Boys, og vart utgjeve fyrste gong i 1989. Albumet vart lansert i ei ny utgåve, *Splitter pine (Remastered)*, med forbetra lyd og eit nytt videospor den 20. januar 2003.

*Splitter pine* er kjend for songar som «Splitter pine»,  «Blod på tann» og «Hyler meg hes», og det vann pris i klassen rock under Spellemannprisen 1989.

Albumet har selt over 65 000 eksemplar.

## Spor

Alle songane er skrivne av Kjartan Kristiansen

Den nyaste utgåva av albumet har òg ein musikkvideo av songen «Splitter pine».

## Medverkande
### DumDum Boys
* Prepple Houmb (*[[vokal]]*)
* Kjartan Kristiansen (*[[gitar]]*)
* Sola Jonsen (*[[Trommesett|trommer]]*)
* Persi Iveland (*[[Bassgitar|bass]]*)

### Andre
*Roger Valstad (*produsent, miksar*)
*Atle Karlsen (*klaviatur*)
*Torstein Flakne (*gitar*) 
*Siri Gellein (*[[kor]]ing*)
*Else Aasegg (*koring*)
*Kjetil Bjerkestramd (*klaviatur*)
*Terje Storli (*bassgitar*)
*Odd Magne Gridseth (*bassgitar*)
*Helge Førde (*[[Messingblåseinstrument|messingblåsar]]*)
*Jan Magne Førde (*messingblåsar*)
*Bård «Bored» Svendsen (*klaviatur*)
Pstereo

**Pstereo** er det tredje studioalbumet frå den norske rockegruppa DumDum Boys, og vart gjeve ut første gong i 1990. Albumet vart lansert i ei ny utgåve, *Pstereo (Remastered)*, med forbetra lyd og eit nytt videospor den 20. januar 2003.

*Pstereo* er det siste albumet DumDum Boys laga i samband med Roger Valstad, og det vann pris i klassen rock under Spellemannprisen 1990. Kjende songar frå plata er «Englefjes» og «Metallic hvit». 

Albumet har selt over 80 000 eksemplar.

## Spor

Alle songane er skrivne av Kjartan Kristiansen, utanom dei merkte.

Den nyaste utgåva av albumet har òg ein musikkvideo av songen «Metallic hvit».

## Medverkande
### DumDum Boys
* Prepple Houmb (*[[vokal]]*)
* Kjartan Kristiansen (*[[gitar]]*)
* Sola Jonsen (*[[Trommesett|trommer]]*)
* Persi Iveland (*[[Bassgitar|bass]]*)

### Andre
* Roger Valstad (*produsent, miksar*)
* Steinar Vikan (*miksar*)
* Yngve Sætre (*teknikar*)
* Atle Karlsen (*[[klaviatur]]*)
* Torill Ek (*vokal*)
* Torgeir Andresen (*blås*)
* Ned Leukhardt (*[[perkusjon]]*)
* Odd Magne Gridseth (*bass*)
* Helge Førde (*[[Messingblåseinstrument|messingblåsar]]*)
* Jan Magne Førde (*messingblåsar*)
Transit

**Transit** er det fjerde studioalbumet til den norske rockegruppa DumDum Boys. Det blei utgjeve i 1992.
Ludium

**Ludium** er det femte studioalbumet til den norske rockegruppa DumDum Boys. Det blei utgjeve i 1994.

## Spor

Alle songane er skrive av Prepple Houmb
Gravitasjon av DumDum Boys

**Gravitasjon** er det åttande studioalbumet frå den norske rockegruppa DumDum Boys. Det vart gjeve ut den 13. mars 2006, og første singel frå albumet er «Enhjørning».

## Spor

## Referansar
Tropering

**Tropering** (av gresk Tropos: figur) er ein praksis som vart utvikla innanfor gregoriansk song. Ein **Trope** tydde eit tillegg til den liturgiske songen, anten i form av tekst eller melodi. Innanfor troperingskunsta fann songarar og komponistar i tida rom for improvisasjon og skaparevne. Tropering vart mest nytta til festhøgtidane, jul og påske.

Den mest einfelte forma for tropering var eit nydikta teksttillegg i ein melisme, der ein før ikkje hadde hatt anna ein ein vokal å syngje på. Særskild lange melismar i kyrie eller halleluja-song kunne handsamast slik. I songar utan melismar, vart nye melodiliner lagde til, slik at songen vart lengre. 

Troperingar i alleluiaen vert oftast kalla sekvensar. Frå desse utvikla det seg eit heilt sett nye hymnar i høgmellomalderen. 

### verknad

Frå den utvida troperingsteknikken sprang det fram eit heilt liturgisk drama, som tok utgangspunkt i at tropane skifte i spørsmål og svar. Dette skjedde alt på 900-talet. Utover i mellomalderen voks kyrkjespelet fram av denne praksisen. Med tida reiv spelet seg heilt laus frå den faste liturgien og vart ein sjølvstendig sjanger, med ulike bibelhistoriske emne.
Ploiditet

**Ploiditet** er talet på kromosomsett som trengst for å danne ei ny komplett celle. Talet på kromosomsett hos eit individ blir kalla det monoploide talet (x). Cellene sin ploiditet kan også variere i ei organisme. Hos menneska er dei fleste cellene *diploide* (inneheld to kromosomsett, eit frå kvar av foreldra) medan kjønnscellene (spermiar og eggceller) er *haploide*.

Euploiditet er namnet på det kromosomantalet per celle i ein art. Kromosomtalet i ei normal menneskecelle er 46.

## Haploiditet
Haploid kjem frå gresk *haploos* som betyr 'enkel'. Ei haploid celle har eit sett kromosom. Ordet haploid blir brukt om kjønnscellene hos artar som har seksuell forplanting. Slike organismer vekslar mellom ein tilstand med eit enkelt kromosomsett (haploid) og dobbelt kromosomsett (diploid).

Menneska sine kjønnsceller (gamet) er haploide. Dei andre cellene i kroppen er diploide. Grunnen til at kjønnscellene er haploide er at det trengst ei kjønnscelle frå kvar av foreldra for å skape eit nytt individ.

## Diploiditet
Diploid (av gresk *diploos*, 'dobbel'), eit individ som har dobbelt sett med kromosom.

Mennesket er diploid ettersom menneska har 46 kromosom der 23 kjem frå mor og 23 frå far, og der desse kromosoma alltid er i par i cellene i menneskekroppen.

## Polyploiditet
*Polyploidi* blir det kalla når celler og organismer har meir enn to einsarta sett med kromosom. Polyploide former har namn etter talet på kromosomsett i cellekjerna: *triploide* (tre sett; 3x) *tetraploide* (fire sett; 4x), *pentaploide* (fem sett; 5x), *hexaploide* (seks sett; 6x) osv.

I somme tilfelle er ikkje alle kromosom dobbelte, og denne tilstanden blir kalla *aneuploidi*. Hos normale, dvs. diploide, organismer kan det skje spontane avvik, som ofte kjem av hemma celledeling.

I planteriket er den ikkje uvanleg med polyploiditet, men dette førekjem nesten aldri hos dyr. Vanlege nyttevekstar som kaffi, bomull, potet og tobakk er tetraploide, dvs. at dei har fire komplette kromosomsett i cellene.

Polyploidi førekjem hos amfibiar i samband med partenogenese (jomfrufødsel).

Dersom kromosoma kjem frå ulike foreldre, blir dette kalla allopolyploidi.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Ploiditet|Ploiditet]]» frå , den 24. mai 2009.*
Gregoriansk sekvens

I gregoriansk song er ein **sekvens** ein særskild form for tropering knytt til alleluia-liturgien. Den første som skriv om desse sekvensane er munken Notker Balbulus ved St. Gallen i andre halvdel av 800-talet. Han var den første som dikta lengre sekvensar, og skreiv utførleg om korleis dei vart til. Notker hadde ergra seg over dei lange tekstlause delane av Halleluja-songen i klosteret, og tok til å dikte nye tekstar til dei. Han møtte og andre munkar utanfrå som synte han tropering som alt var i bruk. 

Med tida voks sekvensen fram som sjølvstendig sjanger og sleit seg laus frå dei liturgiske alleluia-songane. Då dette hende, vart det og dikta ny musikk. Før hadde songen vore tufta på det som alt fanst av melismar. Sekvensane vart likare og likare tekstane i hymnene, og det vart vanskeleg å skilja mellom dei. 

## Oppbygging

Sekvensane vart bygde opp etter eit fast rimmønster: aa bb cc dd ee ff gg (to liner i kvar strofe). Nokre gonger var strofane utvida til tre liner: aaa, bbb og slik bortetter (som i Dies irae).

## Kjende sekvensar

* Dies irae er truleg den mest kjende sekvens-songen i dag. I Noreg er truleg Olavssekvensen eller Lux illuxit like godt kjend.
Conductus

**Conductus** er nemninga på ein tidleg religiøs songstil med fleire stemmer, nytta i den katolske kyrkja. Denne songvarianten er den første som ikkje er tufta på gregoriansk song, men heilt fritt samansett. Conductus vart som oftast sunge medan bibelen vart boren i prosesjon fram til tekstlesinga. Songen kunne ha ein, to eller tre stemmer. Stilen vart til under Ars antiqua, og mykje nytta i denne tida. For første gong finn ein at verdsleg song har vore nytta som forelegg for komposisjonane, heller enn kyrkjesongen. 

Conductus vart truleg til i Frankrike kring 1150, og halden i hevd til om lag 1300. Tidlege conductus handla ofte om helgenliva, gjerne til dei som hadde døydd i samtida, slike som Thomas Becket. Seinare Conductus vart ofte nytta til kritikk av misleghald innanfor kyrkja. Nokre av desse tekstane ser ut til å vera heller oppøste, og det er lite truleg at dei har vore nytta i gudstenesta. All tekst var skriven på latin. 

Stilistisk skil conductus seg frå organum, som er tufta på kyrkjesongen. Medan Organum hadde cantus firmus, og ulik fart på stemmene, er conductus jamn i rytmen, og alle syng mest homofont. 

Då Ars nova braut fram, gjekk conductus av moten, og vart borte. Stilen heldt seg lengst i Tyskland, der han vart halden i hevd til midt på 1300-talet. Jacob av Liége nytta conductus som døme på sømeleg song då han gjekk til åtak på den nye musikken tidleg i hundreåret.
Gauksheim

**Gauksheim** er ein gard på sørvestsida av Selbjørn i Austevoll kommune. 

Namnet vart tidlegare skrive Gugssøen i 1610, Gugsøm i 1612, Gougsem i 1668, Gouchsseim i 1723 og Gouxemb. Første delen av namnet heng truleg saman med fuglenamnet gauk, som tidlegare vart sett på som ein lukkefugl. Kanskje meinte folk at det å nytte stavinga «gauk» i namnet ville bringe lukke til heimen deira. Heim-namna er av dei eldste gardsnamna, og dette kan tyde på at Gauksheim er ein særs gammal gard. Ein har likevel ikkje funne spor etter dette og garden er heller ikkje nemnd i kjelder frå mellomalderen. 

Garden vart nemnd første gong i 1590, då ein Rasmus betalar leiglendingsskatt og leidangsskatt. 

Som med nabogardane var Gauksheim stiftsgod under Bjørgvin bispedøme. Seinare vart garden krongods som kong Fredrik III av Danmark-Noreg selde vidare til i 1660-åra til Peder Andersson. Garden vart seinare seld vidare til futen Ivar Knutson Gram, som selde vidare til borgar Mattias Ellingson i Bekkjarvik i 1711. Garden vart seld til brukarane under ein auksjon i 1804. 

Folket på Gauksheim har opp gjennom tidene livnært seg av jorda si og litt heimefiske. 

Ved Gauksheimesjøen er det bygd ein stor molo, og i utmarka er det i dag bygd fleire hytter. I dag bur berre nokre få personar på garden. Dei fleste husa står tomme det meste av året, og vert stort sett nytta som fritidshus om sommaren. 

## Kjelder
*
Vik i Austevoll

**Vik** er ein gard på Huftarøy i Austevoll kommune. 

## Historie
Garden har fått namn etter den djupe, lune vika han ligg ved, nord for Vestre Vinnesvågen. Sidan namnet er i ubunden form, tyder det på at garden er særs gammal, noko funn i området òg tyder på. Her er funne spydspissar og økser frå både steinalderen og yngre og eldre jernalder. På den tida gjekk sjøen høgare enn no, og den gamle strandlinja er synleg oppfor Heimavikjo. På den tidlegare sjøbotnen stod husa i Vik i ein tunskipnad. 

Her er funne ei steinøks med finslipt yte og truleg har det vore fangstlæger for farande steinalderfolk alt for 10&nbsp;000 år sidan. Her var gode fiske- og fangsttilhøve. 

Vik er første gongen nemnd i skriftlege kjelder i 1519, då Bjørn i Vig betalte 2 mark i skatt. Folk i Vik dreiv jordbruk og fedrift med noko fiske attåt. 

Vik var «Stigtsgods», og låg ei stund under kapitlet ved Nykyrkja i Bergen. Seinare eigde Enkjefattighuset i Bergen garden, før han vart løyst inn av brukarane i 1833. 

I dag er det nær 80 bruksnummer på garden. Sju av dei har noko jord, medan resten er hus, hytter og industritomter. Kommunen har i dag kjøpt noko parsellar til veggrunn, medan HSD har bygt ut ein tomt på 10 mål til rutebilstasjon og kontor. 

## Landbrukstilhøve
I martiklane på 1600- og 1700-talet vart det nemnt at garden hadde god åker og gode fisketilhøve, men hadde ikkje seter, kvern eller husmannsplass.

Det har alltid vore lite skog her, og folk brende lyng og brake, samt torv, som brensel. Utover 1900-talet fekk presten her, Kullmann, sett i gang eit skogplantingsprosjekt og på 1940-talet vart det planta store mengder norsk gran her. 

## Kjelder
*
Munkatreppene

**Munkatreppene**, eller Treppene er namnet på over 100 steinheller som ligg på 650 - 700 m.o.h. over Lofthus i Hardanger.
I gamle dagar, når dei lokale bøndene skulle ha kyr og hestar opp på Hardangervidda, gjorde treppene det lettare for dyra å koma seg opp.

Namnet Munkatreppene kjem av at ein trur det var munkane frå det gamle klosteret i Opedal som la ned hellene og slik bygde treppene. Namnet er omstridt, fordi ein ikkje kan vita sikkert om det faktisk var munkane eller bøndene som stod bak. Sjølv om hellene vert kalla Munkatreppene på folkemunne, står det likevel berre Treppene på informasjonsskiltet der dei ligg.

Munkatreppene ligg i nærleiken av fjelltoppen Nosi.

## Kjelder

visitullensvang.no
Sysselmann

Ein **sysselmann** eller *syslemann* var kongens fremste ombodsmann i syslet som frå andre halvdel av 1100-talet var dei administrasjonseiningar Noreg blei oppdelt i.

Sysselmannen sytte for at kongen sine inntekter kom inn, både skatter og bøter. Han hadde viktige oppgåver innanfor rettsvesenet, men dømde sjølv berre i ekstraordinære tilfelle. Han blei løna av bøtene som blei pålagde og kravde inn. Syslet og prostedømet hadde identiske grenser.

I samband med den norske okkupasjonen i 1932 av Øst-Grønland blei det oppretta eit sysselmannsembete i Eirik Raudes Land med Helge Ingstad som sysselmann . Året etter drog Noreg seg ut av området etter å ha tapt saka mot Danmark i Den faste domstolen for mellomfolkeleg rettspleie i Haag.

Etter at Jan Mayen blei norsk i 1930 blei Sysselmannen på Svalbard også Sysselmann på Jan Mayen. Den geografiske avstanden mellom Jan Mayen og Svalbard gjorde forvaltninga vanskeleg. Dette førte til at det administrative ansvaret for Jan Mayen den 1. januar 1995 blei overført til Fylkesmannen i Nordland.

I våre dagar eksisterer tittelen sysselmann berre i embetet som sysselmann på Svalbard, oppretta 1. juli 1925. Frå og med 1.juni blir tittelen sysselmann endra til sysselmeister ettersom tittelen skal bli kjønnsnøytral.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sysselmann|Sysselmann]]» frå , den 24. mai 2009.* 


## Bakgrunnsstoff
* Sysselmannens oppgaver
Den faste domstolen for mellomfolkeleg rettspleie

**Den faste domstolen for mellomfolkeleg rettspleie** (fransk *Cour permanente de justice internationale*) var ein internasjonal domstol oppretta av Folkeforbundet. Den var i verksemd frå 1921 til 1940. Domstolen handsama 29 saker mellom statar og 27 rådgjevande fråsegner. 

Domstolen blei i 1946 erstatta av Den internasjonale domstolen i samband med opprettinga av SN. 

## Domstolen sine leiarar

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Den faste domstol for mellomfolkelig rettspleie|Den faste domstol for mellomfolkelig rettspleie]]» frå ,  den 24. mai 2009.*  


## Bakgrunnsstoff
*  Worldcourts.com: Side om Den faste domstolen for mellomfolkeleg rettspleie
Hertuginne

**Hertuginne** (av norrønt *hertoginna*) er ein adelstittel brukt som tittel på ektefellen til ein hertug. Hertuginne kan også vere ei kvinne som regjerer over eit hertugdøme.

I Sverige har svenske prinsesser sidan 1980 blitt tildelt titlar som hertuginner av eit landskap, for eksempel er kronprinsesse Victoria også hertuginne av Västergötland.

## Sjå også
*Hertug

## Kjelder

*
Fyrste

**Fyrste** eller **fyrstinne** (frå tysk: *Fürst*, 'den fyrste') er ei nemning eller tittel som kan visa til ulike typar adelsfolk. Ordet kan visa til eit medlem av eit kongehus eller høgadelen, men kan også brukast om kvar ein uavhengig monark. 

## Fyrste som herskar
«Fyrste» kan brukast om ein uavhengig monark av eit område uansett kva for ein tittel dei brukar. Det kan visa til folk med titlar som konge, keisar, hertug og maharajah, men også fyrste. I Europa i dag finst tre fyrstedøme der statsoverhovudet brukar tittelen «fyrste»: Andorra, Liechtenstein og Monaco.

Prins har same avleiing som fyrste (latin *princeps*, 'den fyrste'), og blir i nokre språk brukt på same vis.

## Fyrste om adel elles
Fyrste har også blitt brukt som adelstittel i fleire land, mellom anna Tyskland og Russland. Tittelen har då gjerne vore den høgaste adelsklassa blant den ikkje-regjerande delen av adelen. Otto von Bismarck var ein slik fyrste. Variantar av fyrstetittelen er storfyrste og kurfyrste.

Fyrstehus eller fyrsteætt kan visa til slekta til ein uavhengig herskar.

## Kjelder
* 

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fyrste|Fyrste]]» frå , den 24. mai 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Ashburton Park

**Ashburton Park** er ein park i Woodside, ein stad i London Borough of Croydon. Parken ligg rett ved sida av Woodside sporvognshaldeplass, der Tramlink si fyrste og andre ruta stoppar. Arealet parken opptar er på 7,49 hektar. Om natta er parken låst og stengd.

## Fasilitetar

I parken finst det ymse fasilitetar, som:
* Parkeringsplass
* Leikeplass
* Toalett
* Ballplass og paviljong
* Korgballbana
* Tennisbanar

Det finst òg resirkuleringsanlegg for papir og flasker.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ashburton Park|Ashburton Park]]» frå , den 25. mai 2009.*
Pyknoklin

**Pyknoklin** er ei grenseflate mellom to vasslag som har ulik tettleik. Forskjellen kan skuldast ulikt saltinnhald eller ulik temperatur.

Pyknoklin-laget i havet er sona mellom overflatevatn og djuppvasslaget. Det er ikkje eit eige lag, men ein overgangssone der overflatevatn gradvis går over til djupvasslag. Rundt 18 % av havvolumet er pyknoklin.
Sysselmann i Eirik Raudes land

**Sysselmann i Eirik Raudes land** var den norske sysselmannen på Aust-Grønland under Noreg sin okkupasjon i tida 10. juli 1931&ndash;5. april 1933. Dette landområdet blei i denne perioden kalla Eirik Raudes Land av nordmennene og Kong Christian den Xs land av danskane.

## Sysselmann
* Helge Ingstad (1932&ndash;1933)

## Sjå også
* Eirik Raudes Land
* Sysselmannen på Svalbard
Hertug

**Hertug** (frå mellomnedertysk *hertoch*, femininum *hertuginne*) var opphavleg ein vald hærførar, og er i dag ein tittel for somme av dei høgaste europeiske adelsmenn eller mannlege medlemmar av kongehus, ofte knytt til eit hertugdøme, men denne tilknytinga er gjerne berre i namnet. Tittelen finst også som storhertug eller som erkehertug.

Somme hertug-familiar var suverene fyrstar, dvs. at dei herska over ein stat kalla eit hertugdømme. Andre hertug-familiar hadde ikkje ei slik sjølvstendig stilling, men hadde fått hertugtittelen som ein adelstittel frå ein fyrste.

Dei få norske hertugane var Skule Bårdsson og Håkon V Magnusson, den siste i tida før han blei konge. 

I Sverige har prinsar tittelen hertug over eit landskap. Prins Carl Philip er hertug av Värmland.

Det finst rangkrone for hertug, men utforminga av rangkrona varierer med dei ulike landa og tidsperiodane.

## Sjå også
* Monark
* Hertuginne

## Bakgrunnsstoff
Hauso skule

**Hauso skule** er ein barne- og ungdomsskule som ligg på Hauso i Ullensvang herad i Hordaland. 

Hauso skule og Kinsarvik skule er dei einaste ungdomsskulane i Ullensvang. Difor samlar ungdomsskuledelen av Hauso skule opp elevar frå heile vestsida av Ullensvang, frå grensa til Jondal kommune til grensa til Odda kommune. Likeeins samlar Kinsarvik skule opp alle ungdomsskuleelevane frå austsida av Ullensvang. 

Barneskulen får derimot berre elevar frå området som har Grimo og Utne til postadresse. Barneskulen er tredelt og har eit velutstyrt datarom der det vert arrangert datakurs for nybyrjarar.

Rektor ved skulen er Rannveig Linnebo Alvsåker.

Dei næraste vidaregåande skulane for dei uteksaminerte tiandeklassingane frå Hauso skule ligg i Odda, på Voss og i Kvam.

## Bakgrunnsstoff

* Skulen si nettside
* Skulane i Ullensvang