open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anglesey

**Anglesey** (òg skrive *Anglesea*, walisisk *Ynys Môn*, frå norrønt *Ǫngulsey*) er ei øy og eit grevskap utanfor nordvestkysten av Wales. Ho er skilt frå frå fastlandet av eit smalt sund, Menaisundet. To bruer knyt Anglesey til resten av Wales: Menai Suspension Bridge bygt av Thomas Telford i 1826 og ei nyare Britannia Bridge.

Øya vart eit eige grevskap 1. april 1996, då det vart utskilt frå Gwynedd. Anglesey høyrer framleis til det bevarte grevskapet Gwynedd. Grevskapet dekker òg andre øyar enn sjølve Anglesey.

## Historie
Angelsey har lenge vore assosiert med druidar. Omkring år 60 gjekk Gaius Suetonius Paulinus til åtak på øya, som romarane kalla Mona, for å fjerne druidane som maktfaktor. Han øydela ein heilagdom og dei heilage lundane. Vikingar, angelsaksarar og normannarar invaderte òg øya og på 1200-talet vart ho erobra av Edvard I av England. 

Øya er fruktbar og nokså flat. Det er nokre høgdedrag, som Cadair Mynachdy og Holyhead Mountain. I mellomalderen var ho kjent som brødkorga til Wales, fordi ho forsynte andre område med korn. Ho vart òg kalla «Môn Mam Cymru» («Wales' mor»). Dette gav ho stor strategisk verdi i maktkampen mellom engelskmenn og walisarar. 

Anglesey var vertskap for den nasjonale Eisteddfod i 1999.

Staden Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch er kjent for å ha det lengste stadnamnet i verda.

## Stader i Anglesey
* Aberffraw
* Holyhead
* Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch, Llangefni

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anglesey|Anglesey]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Blaenau Gwent

**Blaenau Gwent** er eit grevskapsdistrikt i det sørlege Wales. Det grensar mot Monmouthshire, Torfaen, Caerphilly og Powys. Administrasjonsbyen er Ebbw Vale.

Grevskapet vart oppretta i 1974 som eit distrikt i det nye grevskapet Gwent. I 1996 vart det utskilt som eit grevskapsdistrikt. Llanelli vart då overført til det gjenoppretta Monmouthshire.

## Stader i Blaenau Gwent
*Abertillery
*Brynmawr
*Ebbw Vale
*Tredegar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Blaenau Gwent|Blaenau Gwent]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Bridgend grevskapsdistrikt

**Bridgend** (walisisk *Pen-y-bont ar Ogwr*) er eit grevskapsdistrikt i det sørlege Wales. Det har namn etter administrasjonsbyen Bridgend. 

Grevskapsdistriktet vart oppretta den 1. april 1996. Området dekker det meste av det tidlegare distriktet Ogwr.

## Stader i Bridgend
*Bridgend
*Maesteg
*Porthcawl

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bridgend (grevskapsdistrikt)|Bridgend (grevskapsdistrikt)]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Caerphilly grevskapsdistrikt

**Caerphilly** (walisisk *Caerffili*) er eit grevskapsdistrikt i det sørlege Wales. Administrasjonssenteret er Hengoed, men den største og viktigaste byen er Caerphilly. 

Grevskapsdistriktet vart oppretta 1. april 1996 då distriktet Rhymney Valley i Mid Glamorgan vart slått saman med Islwyn i Gwent.

## Stader
*Bargoed
*Bedwas
*Blackwood
*New Tredegar
*Newbridge
*Rhymney
*Risca
*Ystrad Mynach

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Caerphilly (grevskapsdistrikt)|Caerphilly (grevskapsdistrikt)]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Klippesvale

**Klippesvale** (*Ptyonoprogne rupestris*) er ein liten fugl i svalefamilien. Klippesvala hekkar i fjell opp til 2000 moh. i Sør-Europa, ved Middelhavet og i Sør-Asia. Mange europeiske fuglar er standfuglar, men nokre nordlege populasjonar i Europa og dei fleste asiatiske fuglane er trekkfuglar. Dei overvintrar i Nord-Afrika og India.

Klippesvala  er 14-15 cm lang. I vanar og utsjånad kan ho likne andre artar som beitar på insekt i flukt, som til dømes andre svaleartar og seglarar. Ho har brun overside og mørk underside, og viser kvite, distinkte flekker på halefjørene i flukt. 
På avstand kan klippesvale likne sandsvale, men klippesvala er større, har mørkare underside, og manglar det mørke brystbandet. Flyginga er rask og smidig når klippesvala snappar insekt i lufta. Ho har breie, spisse venger.

Klippesvala byggjer eit fint halvkuleforma reir av gjørme som ho samlar nebbet, og legg 3-5 egg. Reiret ligg vanlegvis i ein bergvegg under overheng. Men dei vil lett tilpasse seg bygningar og motorvegbruer. Det er ikkje normalt at dei dannar store hekkekoloniar, utanfor hekkesesongen er dei selskaplege. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Crag Martin|Crag Martin]]» frå , den 15. desember 2009*

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Videoar av klippesvaler hos Internet Bird Collection
Carmarthenshire

**Carmarthenshire** (walisisk *Sir Gaerfyrddin* eller *Sir Gâr*) er eit sameint styresmakt sørvest i Wales og ein av tretten historiske grevskap. Dei tre største byane er Carmarthen, Llanelli og Ammanford.  Administrasjonsstad er Carmarthen og den største byen er Llanelli.

Med frodig landskap og mykje jordbruk er Carmarthenshire kjnd som «hagen i Wales».

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carmarthenshire|Carmarthenshire]]» frå ,  den 15. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Ceredigion

**Ceredigion** er eit grevskap i Wales. Det var tidlegare ein del av Dyfed og var før det kjent som Cardiganshire (walisisk *Sir Aberteifi*). Det grensar mot Gwynedd, Powys, Carmarthenshire og Pembrokeshire og mot vest ligg Cardiganbukta. Namnet tyder «Landet til Ceredig», som viser til sonen til Cunedda, ein høvding som skal ha erobra store delar av Wales kring 400-talet. 

Grevskapet vart oppretta 1. april 1996. Mellom 1974 og 1996 utgjorde det eit distrikt i Dyfed. Då det vart oppretta fekk det det tradisjonelle namnet Cardiganshire, men dette vart endra til det walisiske Ceredigion dagen etter.

Dei kambriske fjella dekker mykje av den austlege delen av Ceredigion, medan det i sør og vest er eit flatare landskap. Høgaste punkt er Plynlimon, omkring 757 moh.. Fem elvar har utspring der: Severn, Wye, Dulas, Llyfnant og Rheidol. Den viktigaste elva er Teifi, som markerer grensa til Carmarthenshire og Pembrokeshire. Langs kystlinja er det fleire sandstrender. 

## Stader i Ceredigion
*Aberaeron
*Aberarth
*Aberystwyth
*Borth
*Cardigan
*Eglwys Fach
*Lampeter
*Llanrhystud
*New Quay
*Newcastle Emlyn
*Tregaron

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ceredigion|Ceredigion]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Conwy grevskapsdistrikt

**Conwy** er eit grevskapsdistrikt i det nordlege Wales. Dei viktigaste byene er administrasjonsbyen Conwy, Llandudno, Betws-y-Coed og Colwyn Bay. Det ligg i eit område som tidlegare høyrte til Caernarfonshire og Denbighshire.

Grevskapsdistriktet vart oppretta 1. april 1996 ved at distrikta Aberconwy og Colwyn vart slått saman. Det opphavlege namnet var Aberconwy og Colwyn og grevskapsrådet endra dette dagen etter til Conwy. 

Elva Conwy renn frå Snowdonia gjennom Betws-y-Coed og ut i Irskesjøen ved Conwy slott.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Conwy (grevskapsdistrikt)|Conwy (grevskapsdistrikt)]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Julebord

**Julebord** er festar med mat, som regel tradisjonell julemat og -drikke, haldne i tida rundt jul. Omgrepet kan også visa til eit bord dekt med julemat. Opphavleg blei julebord haldne i romjula, men skikken er etterkvart blitt meir knytt til førjulstida.

## Bakgrunn
Bankettar med fråtsing i mat og drikke har vore knytt til julefeiring sidan mellomalderen. Julebord vidarefører denne forma for fest ved å by på mykje og mektig mat og drikke. 

Den moderne norske julebordskikken oppstod i etterkrigstida. Det blei vanleg for folk å eta særskilde julemenyar, gjerne som buffet, på hotell og restaurantar. Etterkvart er det blitt skikk for mange verksemder å halda julebord som firmafest rundt jul. Julebordstida er dermed blitt høgsesong for utelivs- og transportnæringar, som drosjar og ferjer.

Julebordliknande festar finst også i andre land, kjend som *Christmas party* i den engelskspråklege verda. 

## Mat
Det varierer mellom ulike område kva ein serverer på julebord. I Sverige er det vanleg å ha kaldtbord med mellom anna sursild, gravlaks, lutefisk, juleskinke, ulike pølser og tilbehøyr. Ein kan drikka julebrus, *[[mumma]]*, *svagdricka* (alkoholfritt øl), porter eller juleøl, gjerne også snaps. I Noreg kan ein eta mat mange knyter til julaftansmåltidet, som ribbe, pinnekjøt, julepølse, lutefisk, juletorsk og risgraut, men også nyare rettar som kalkun og anna.

## Sjå og
* Juletrefest
* Juletallerken

## Kjelder

* Forskning.no om julebord 
----
**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Julebord|Julebord]]» frå , og «[[:sv:Julbord|Julbord]]» frå  den 15. desember 2009.*
Denbighshire

**Denbighshire** (walisisk *Sir Ddinbych*) er eit grevskap i det nordlege Wales. Administrasjonsbyen er Ruthin. 

Grevskapet vart oppretta i 1996. Det finst òg eit tradisjonelt grevskap med same namn, som har forskjellige grenser frå det administrative grevskapet. 

## Stader i Denbighshire
*Denbigh
*Llangollen
*Prestatyn
*Rhyl
*Ruthin
*St. Asaph

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Denbighshire|Denbighshire]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Gwynedd

**Gwynedd** er eit administrativt og bevart grevskap i det nordlege Wales. Det har namnet sitt etter mellomalderkongedømet Gwynedd og vart grunnlagt i 1974 som eit av åtte administrative grevskap i Wales. I areal er det eit av dei største, men det er tynt folkesett. Ein stor del av folkesetnaden er walisisktalande og Gwynedd er derfor igjen vorte eit sentrum for walisisk nasjonalisme. Partiet *[[Plaid Cymru]]* fekk gjennombrotet sitt her.

Den 1. april 1996, i samband med ei revidering av grensene mellom dei forskjellige grevskapa i Wales, mista Gwynedd Anglesey, som vart ei sjølvstendig eining og Aberconwy, som gjekk til Conwy. Anglesey er med i det bevarte grevskapet. 

Det nye Gwynedd dekker det meste av dei gamle grevskapa Caernarfonshire og Merionethshire; då det først vart oppretta hadde det då òg namnet *Caernarfonshire og Merionethshire*. Dei lokale politikarane gav det namnet Gwynedd neste dag. 

## Byar i Gwynedd
* Bala
* Bangor
* Barmouth
* Caernarfon
* Dolgellau
* Frongoch
* Pwllheli

## Sjå òg
* Kongedømet Gwynedd

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gwynedd|Gwynedd]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Merthyr Tydfil

**Merthyr Tydfil** (walisisk *Merthyr Tudful*) er ein by og eit grevskapsdistrikt i det sørlege Wales. Byen ligg i det bevarte grevskapet Glamorgan. Han har kring 55&nbsp;000 innbyggjarar. 

Før den industrielle revolusjon var Mertyr Tydfil ein liten landsby. Men han låg nær førekomstar av jernmalm, kol, kalkstein og vatn, noko som gjorde staden ideell for jernverk. Dette førte til at han i 1851 var den største byen i Wales, med 46&nbsp;000 innbyggjarar. Sidan 1920-åra har byen jamt over hatt nedgangstider. 

Dagens grenser vart vedteke i 1974. Det tidlegare grevskapsdistriktet vart noko utvida, slik at det òg dekket Vaynor i Glamorgan og Bedlinog i Breconshire og det vart omdefinert til eit distrikt i Mid Glamorgan. 1. april 1996 vart det igjen eit sjølvstyrt grevskapsdistrikt. 

Fotballklubben i byen heiter Merthyr Tydfil F.C., med kallenamnet &laquo;The Martyrs&raquo;. 

Merthyr Tydfil var vertskap for den nasjonale Eisteddfod i 1881 og 1901.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Merthyr Tydfil|Merthyr Tydfil]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Monmouthshire

**Monmouthshire** (walisisk *Sir Fynwy*) er eit grevskap i det søraustlege Wales. Det noverande grevskapet vart oppretta 1. april 1996 og dekker den austlege halvdelen av det tradisjonelle grevskapet. Det erstatta distriktet Monmouth med tillegg av ein mindre del av distriktet Blaenau Gwent. Administrasjonsbyen er Cwmbran.

Det tradisjonelle grevskapet inkluderer Newport og grensar mot Brecknockshire og Glamorgan i Wales og Gloucestershire og Herefordshire i England. Frå 1974 til 1996 var det dekt av grevskapet Gwent, som hadde praktisk talt same grenser. Det omfattar òg eksklaven Welsh Bicknor, som ligg mellom grensa mellom dei seremonielle grevskapa Gloucestershire og Herefordshire og som administrativt har vore ein del av sistnemnte sidan 1844.

Den nasjonale statusen til Monmouthshire var uklår inntil 1974, då området vart definert som ein del av Wales under lokalstyrereforma. Tidlegare hadde ein snakket om 'Wales og Monmouthshire', sjølv om grevskapet hadde vore rekna som walisisk i fleire hundreår. Årsaka til usikkerheita stammer frå at det ikkje vart nemnt i Unionslova mellom England og Wales på 1500-talet. I Encyclopædia Britannica si utgåve frå 1911 stod det at Monmouthshire var ein del av England, men at når ei lov vart vedteke som gjeldande berre i Wales, vart alltid Monmouthshire rekna med i denne definisjonen. Då Departementet for Wales vart oppretta i 1964, vart òg Monmouthshire teke med under ansvarsområdet deira og av administrative årsaker klargjorde ein det gjennom ei regjeringsordre i 1968 og i lokalstyreloven av 1972.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Monmouthshire|Monmouthshire]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Neath Port Talbot

**Neath Port Talbot** (walisisk *Castell-nedd Port Talbot*) er eit grevskapsdistrikt i Glamorgan i det sørlege Wales. Det grensar mot Bridgend, Rhondda Cynon Taff, Powys, Carmarthenshire og Swansea. Det har namn etter dei to viktigaste byene, Neath og Port Talbot. Sistnemnte er administrasjonsby.

Det vart oppretta 1. april 1996 ved at distrikta Neath og Port Talbot vart slått saman. Delar av Lliw Valley vart òg innlemma. Grevskapsdistriktet fekk namnet Neath og Port Talbot, men dette namnet vart endra 2. april 1996.

## Stader
* Aberdulais
* Briton Ferry
* Bryncoch
* Cadoxton
* Crynant
* Cymmer
* Glyn Neath
* Gwaun Cae Gurwen
* Margam
* Neath
* Pontardawe
* Pontrhydyfen
* Port Talbot
* Resolven
* Seven Sisters
* Skewen
* Ystalyfera

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Neath Port Talbot|Neath Port Talbot]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Skytebas

**Skytebas** er ein arbeidar med fagutdanning i sprengingsteknikk og som i arbeidet handterer og bruker eksplosiv. 

For å kunne bli skytebas må ein ha godkjent sprengingssertifikat. For å få sertifikat klasse A må ein ha eit av følgjande fagbrev: 

* Tunnel- og fjellarbeidsfaget
* Veg- anleggsfaget
* Banemontørfaget
* Asfaltfaget
* Vegarbeidsfaget
* Steinfaget
* Bergfaget
* Anleggsmaskinførarfaget

Alle desse fagbreva kan ein oppnå etter fire år på vidaregåande skule.

## Kjelde
* Utdanning.no sin yrkesbeskrivelse av skytebas
Flintshire

**Flintshire** (walisisk *Sir y Fflint*) er eit grevskap i det nordlege Wales. Det grensar mot Wrexham og Denbighshire i Wales og dei engelske grevskapa Merseyside (på andre sida av River Dee) og Cheshire. Administrasjonsbyen er Mold.

## Det tradisjonelle grevskapet
Det noverande grevskapet vart oppretta i 1996, men Flintshire har ei lengre historie. Grensene for det tradisjonelle og det administrative grevskapet stemmer ikkje heilt overeins. Spesielt gjeld dette eksklaven Maelor Saesneg, som vert administrert som del av Wrexham og Prestatyn og Rhyl som er ein del av Denbighshire. 

## Stader
*Buckley
*Flint
*Hawarden
*Holywell
*Mold

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Flintshire|Flintshire]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Newport

**Newport** (walisisk *Casnewydd*) er den tredje største byen i Wales, etter Cardiff og Swansea. Han er tradisjonelt ein del av Monmouthshire, men utgjer no eit eige administrativt grevskap. Sjølve byen fekk status som *[[storby|city]]* i samband med feiringa av 50-årsjubileet til dronning Elisabeth II som monark. Elva Usk renn ut i Bristolkanalen ved Newport.

Det fulle walisiske namnet er Casnewydd-ar-Wysg, som tyder «det nye slottet ved Usk». Dette viser til eit slott som vart bygt der på 1100-talet og som no er bevart som ruin i sentrum. Det vart kjent som det nye slottet på grunn av den mykje eldre romerske festninga ved Caerleon. 

Fordi byen var ein viktig hamneby for handelstrafikk fekk han på engelsk namnet Newport i staden for Newcastle, som ein kunne ha venta. Under gravearbeid i samband med eit nytt kultursenter fann ein eit skip frå 1400-talet som låg godt bevart i mudderet ved hamna. 

Newport er forbunde til resten av Storbritannia med motorvegen M4 og hovudjernbanelinja Great Western. 

## Historie
I bronsealderen var fiskarar busette langs elva og ved fjorden ho renn ut i. Seinare bygde silurane, ei keltisk stamme, fleire borger på åsryggar rundt fjorden. For romarane var staden ein utpost mot dei keltiskkontrollerte områda og ei festning vart bygd ved Caerleon for å forsvare vadestaden i elva. 

Normannarar kom til staden i 1090 og starta å bygge ei borg som vart fullført på 1100-talet. Dei bygde òg ei bru over elva nedanfor slottet. Byen voks opp omkring dette og i 1385 fekk han eit charter frå Hugh, jarl av Stafford. 

I 1839 var Newport eit sentrum for chartistrørsla. John Frost gjekk saman med 3000 opprørarar mot Westgate Hotel, der ein framleis kan sjå kulehol frå opptøyane ved inngangen. John Frost-plassen i sentrum er kalla opp etter han. 

## Venskapsbyar
*  Heidenheim (Tyskland)
*  Kutaisi  (Georgia)
*  Guangxi  (Kina)
*  Annapolis i Maryland (USA)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Newport|Newport]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Pembrokeshire

**Pembrokeshire** (walisisk *Sir Benfro*) er eit grevskap i det sørvestlege Wales. Det grensar mot Carmarthenshire og Ceredigion.

Det tradisjonelle grevskapet Pembrokeshire vart oppretta i 1282 av Edvard I av England. Det har lenge bestått av ein engelskdominert del i sør (kjent som «Det vesle England bortanfor Wales») og ein walisiskdominert del i nord.

Frå 1974 til 1996 var det delt i to distrikt, South Pembroke og Preseli som låg under grevskapet Dyfed. Då distrikta vart avskaffa som administrativ eining i 1996 vart Pembrokeshire gjenoppretta og har sidan vorte styrt som ei sameint styresmakt.

640&nbsp;km² av arealet er verna som Pembrokeshire Coast nasjonalpark.

## Stader
* Amroth, Angle
* Bosherston, Broad Haven
* Caldey Island, Castlemartin, Croft
* Druidston
* East Williamston
* Fishguard
* Goodwick
* Haverfordwest
* Jameston
* Kilgetty
* Lamphey, Lawrenny, Little Haven
* Maiden Wells, Marloes, Milford Haven
* Mynachlog-ddu
* Narberth, Neyland, Nine Wells , Newgale
* Pembroke
* Rhosson
* Saundersfoot, Solva, Spittal, St. Brides, St. Davids, St. Ishmaels, St. Petrox, Stackpole
* Tenby
* Uzmaston
* Walwyn's Castle, Wolf's Castle
* Yerbeston

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pembrokeshire|Pembrokeshire]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Swansea

**Swansea** (walisisk *Abertawe*, &laquo;munningen til Tawe&raquo;) er ein by og eit hovudområde i det sørlege Wales. Det ligg ved kysten, rett aust for Gowerhalvøya i det tradisjonelle grevskapet Glamorgan. Ein meiner at namnet Swansea kjem frå &laquo;Sweyn's Ey&raquo; (&laquo;Sveins øy&raquo;) og vart innført i perioden då vikingar plyndra kysten av Wales. Byen fekk status som *[[bystatus|city]]* så seint som i 1969, i samband med innsetjinga av prins Charles som prins av Wales.

Bygrensa er trekt med god margin omkring den eigentlege byen Swansea og inkluderer byar som Gorseinon og Loughor og landsbygd. Swansea er den nest største byen i Wales etter Cardiff, ein status han fekk gjennom sterk vekst då han vart eit sentrum for tungindustri på 1700- og 1800-talet. 

Dei fleste bygningane i sentrum er moderne, sidan Swansea vart bomba fleire gonger under den andre verdskrigen. Utanfor byen er det fine strender og vakkert kystlandskap og den tidlegare fiskelandsbyen Mumbles (òg kjend som Oystermouth) har vorte ein turiststad med fleire gode restaurantar.

Fotballklubben Swansea City AFC har spela i engelsk Premier League og Football League Championship.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Swansea|Swansea]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Torfaen

**Torfaen** er eit grevskapsdistrikt i Wales. Det ligg innanfor det tradisjonelle grevskapet Monmouthshire. Administrasjonsbyen er Pontypool.

Distriktet grensar mot Newport, Monmouthshire, Blaenau Gwent og Caerphilly. 

## Stader
*Abersychan
*Blaenavon
*Pontypool

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Torfaen|Torfaen]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Vale of Glamorgan

**Vale of Glamorgan** (walisisk *Bro Morgannwg*) er eit grevskapsdistrikt i Wales. Det dekker den sørlege delen av det tradisjonelle grevskapet Glamorgan. Det rike og nokså flate jordbrukslandskapet i innlandet er utypisk for Wales. Administrasjonsbyen er Barry. 

Grevskapsdistriktet vart oppretta i 1996 og var fram til då eit distrikt i South Glamorgan. Det grensar mot Cardiff, Rhondda Cynon Taff og Bridgend, samt mot Bristolkanalen. 

## Stader
I tillegg til administrasjonsbyen finst det nokre små byar i distriktet, men ein stor del av folkesetnaden bur i mindre landsbyar.

### Byar
*Barry
*Cowbridge
*Llantwit Major
*Penarth

### Landsbyar
*Aberthin
*Bonvilston
*Colwinston, Corntown
*Dinas Powys
*Ewenny
*Lavernock, Llanblethian, Llancarfan, Llandough, Llandow, Llanmaes, Llansannor, Llantrithyd, Llysworney
*Ogmore-by-Sea
*Pendoylan, Penllyn, Penmark, Peterston-super-Ely
*Rhoose
*Siginstone, St. Athan, St. Donat's, St. Hilary, St. Mary Church, St. Nicholas, Sully
*Wenvoe, Wick
*Ystradowen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vale of Glamorgan|Vale of Glamorgan]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Wrexham grevskapsdistrikt

**Wrexham** (walisisk *Wrecsam*) er eit grevskapsdistrikt i det nordlege Wales. Det dekker delar av det tradisjonelle grevskapet Denbighshire og nokre delar som er overført frå Flintshire: Maelor Saesneg og Marford.

Distriktet har namn etter administrasjonsbyen Wrexham. Andre stader er Gwersylt, Ruabon og Chirk. 

Det vart oppretta 1. april 1996. Det meste av området høyrte då til distriktet Wrexham Maelor, medan nokre få område vart teken frå Glyndwr.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Wrexham (grevskapsdistrikt)|Wrexham (grevskapsdistrikt)]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Eurostar

**Eurostar** er eit høgfartstog som bind saman hovudstadane London, Paris og Brussel. Toga startar i London og går gjennom kanaltunnelen til Paris på den andre sida. Reisetida er på om lag tre timar.

Toga går i reguler rute kvar time frå om lag 5 om morgonen til 22:00 på kvelden. Innsjekking og kontroll av pass går føre seg på stasjonen/terminalen og ikkje på toget (som er vanleg). Såleis må ein møte opp seinast 15-30 minutt før avgang. Toget køyrer store delar av strekninga i ein fart på 350 km/t.

Den 14. november 2007 tok ein i bruk St. Pancras stasjon i London. Reisetida vart såleis korta med med om lag 20 minutt.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Babbacombe Bay

**Babbacombe Bay** er ei grunn, vid bukt på sørkysten av Devon i England og Storbritannia. Ho har opning austover mot Den engelske kanalen og er om lag 6,5 til 8 km brei ved munningen. Ho grensar til Hope's Nose og Torquay i sør, og om lag elva Teign og Teignmouth i nord.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Babbacombe Bay|Babbacombe Bay]]» frå ,  den 16. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** *Merriam-Webster's Geographic Dictionary*, Third Edition. Springfield, Massachuetts: Merriam-Webster, Inc., 1997. ISBN 0-87779-546-0.
** *Road Atlas of Great Britain*, Eleventh Edition. Basingstoke, Hampshire, United Kingdom: The Automobile Association, 1991.
Rhondda Cynon Taff

**Rhondda Cynon Taf** er eit grevskapsdistrikt i Glamorgan i det sørlege Wales. Det grensar mot Merthyr Tydfil, Caerphilly, Cardiff, Vale of Glamorgan, Bridgend, Neath Port Talbot og Powys. Administrasjonsbyen er Tonypandy.

Det vart oppretta 1. april 1996 ved at distrikta Cynon Valley, Rhondda og delar av Taff-Ely vart slått saman.

## Stader
* Aberdare
* Glyncoch
* Hirwaun
* Llanharan, Llantrisant
* Maerdy, Miskin, Mountain Ash
* Pontypridd, Porth
* Tonypandy, Tonyrefail, Treherbert
* Ynysybwl

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rhondda Cynon Taf|Rhondda Cynon Taf]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Powys

**Powys** er det største grevskapet i Wales. Det dekker dei tradisjonelle grevskapa Montgomeryshire, Radnorshire og Brecknockshire. Det vart oppretta i 1974 og var då delt i dei tre distrikta Montgomery, Radnor og Brecknock (basert på dei  tradisjonelle grevskapa). I 1996 vart distrikta avskaffa og grensa vart noko justert i nordaust.

Grevskapet har namn frå kongedømet Powys, eit av dei viktigaste walisiske rika i mellomalderen. Det dekte omtrent same område. Powys vart til slutt innlemma i kongedømet Gwynedd av Hywel ap Cadell.

## Stader
*Abercynafon
*Brecon, Builth Wells
*Caersws, Crickhowell
*Four Crosses, Llanfair Caereinion, Four Crosses, Oswestry, Fron, Llandrindod Wells, Fron i Welshpool, Fron i Montgomery
*Garth, Glyntawe
*Hay-on-Wye
*Knighton
*Little London, Llandrindod Wells, Llanfair Caereinion, Llanfyllin, Llangammarch Wells, Llangurig, Llanidloes, Llanrhaeadr-ym-Mochnant, Llanstephan, Llanwrtyd Wells, Llanymynech
*Machynlleth, Middletown, Milford
*Newbridge-on-Wye, New Mills, New Radnor, Newtown
*Penpont i Powys, Pontdolgoch, Presteigne
*Rhayader
*Sennybridge
*Trecastle
*Walton, Welshpool
*Ystradfellte, Ystradgynlais

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Powys|Powys]]» frå ,  den 15. desember 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Botany Bay i Kent

**Botany Bay** er ei bukt i Broadstairs i Kent på søraustkysten av England.

Botany Bay er den nordlegaste av sju bukter i Broadstairs. Her finst kalkklipper som er ein populær turistattraksjon. Det er trygt å symje, surfe og drive kajakksport her, og det finst badevaktar som passar på.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Botany Bay, Kent|Botany Bay, Kent]]» frå ,  den 16. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Rullepølse

**Rullepølse**  eller **rull** er ein tradisjonell rett som ofte vert laga til jul. Han vert laga av kjøt frå dyresider. Ein kan lage okserull, kalverull, sauerull og lammerull. Rullepølse av sau eller lam vert ofte laga av slagside, sida bak ribbebeina, eller utbeina side. Lammesida vert brukt som det ytste laget i pølsa. Pølsa kan vere laga berre av samanrulla side, eller ein brukar ilegg, kjøt frå andre stader på dyret. 

Når ein rullar saman kjøtstykka strør ein krydder mellom laga. Det vanlegaste er å bruke salt, pepar og ingefær. I oppskrifter vert det ofte rådd til å bruke gelatin. Kjøt frå unge dyr inneheld så mykje limstoff at gelatinen kan sløyfast. Sjølve rullen vert ofte sydd saman med sterk bomullstråd. Ein kan òg berre surre rullen med tråd eller ha han i nettingstrømpe. I meir industriell produksjon vert kjøtet lagd rett i form og kokt under press. 

Før bruk må rullepølsa kokast. Den ferdigkokte pølsa vert lagd under svakt press, som bør auke etter som ho kolnar. Rullepølse er best å fryse når ho er rå. 

Rullepølse vert no oftast brukt som pålegg. Tradisjonelt har ho og vorte brukt til middagsmat. Det har ikkje vore uvanleg med rullepølse som ein del av julemiddagen.

## Kjelder
*Ingrid Espelid Hovig: *Den rutete kokeboken* Gyldendal norsk forlag 1980
*Ragna Kjørven og Ingrid Sandkleiva: *Kokebok* J.W.Cappelens Forlag 1963
Rull

**Rull** syner til sylinderforma gjenstandar, som:

* Klesrull
* Musikkforma rull, musikk til norsk folkedans der dansarane sviv rundt
* Notrull, i hekken på ein notbåt
* Rullepølse
* Papyrusrull
* Åkerrull
St. Victor-klosteret

**St. Victor-klosteret** i Paris var eit rikt og innverknadsrikt kloster som fanst frå 1100-talet og fram til den franske revolusjonen sist på 1700-talet. Klosteret danna sin eigen orden, St. Victor-ordenen, og fostra tankar som nådde langt ut i Vest- og Nord-Europa under høgmellomalderen.

## Soge
Klosteret blei grunnlagd i 1108 av teologen og filosofen Vilhelm av Champeaux, som blei kannik i eit fellesskap som følgde reglane til augustinarordenen. I tillegg følgde klosterbrørne dei detaljerte levereglane til benediktinarordenen. Klosteret utvikla seg etterkvart til ein viktig utbreiar av gregorianske ideal om reform av kyrkja, prestevirket og geistleg moral.

Religiøse og ikkje-religiøse slutta seg til klosteret eller gjekk på skule der, mellom anna Pierre Abélard. Vilhelm blei biskop av Châlons-sur-Marne i 1113, og Gilduin ny leiar av klosteret. Det voks seg rikt gjennom gåver frå kongelege, adelege og pavar, og fekk stor innverknad på andre kannik-samfunn i Europa, som St. Geneviève-klosteret i Paris, St. Augustin i Bristol, San Pietro ad Aram i Napoli og Æbelholt kloster i Nordsjælland. I testamentet til kong Ludvig VIII (1187–1226) nemner kongen 40 kloster som han skjenker ein større sum til. Skulen ved klosteret var saman med dei ved St. Geneviève-klosteret og Notre-Dame de Paris utgangspunktet for Universitetet i Paris, som oppstod rundt 1200. 

Fleire viktige personar innan kyrkja var innom klosteret, som Hugo av Sankt Victor, italienske Petrus Lombardus, engelske Thomas Becket, norske Øystein Erlendsson og fleire andre.

## Nedgang

Den store geografiske spreiinga av kloster, dårleg samband mellom dei og liten interesse frå abbedane i Paris i dei andre klostera førte snart til at St. Victor-ordenen løyste seg opp. Pave Benedikt XII si reform av kannikordenar i 1339 gjorde ende på viktorinarordenen. I 1633 blei klosteret teke inn i den augustinske *Congrégation de France*.

På 1600-talet blei klosteret assosiert med jansenismen, ei erklært vranglære, og gjekk gjennom harde tider både dette hundreåret og det neste. Klosteret blei stengd i 1790 under den franske revolusjonen og bygningane seld som statseigedom. Dei blei rivne i 1811. I dag finn ein Jussieu-kampusen og parken Jardin des plantes de Paris på det tidlegare klosterområdet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Abbey of St. Victor, Paris|Abbey of St. Victor, Paris]]» frå , og «[[:fr:Abbaye Saint-Victor de Paris|Abbaye Saint-Victor de Paris]]» frå  den 16. desember 2009.*  
*
*
 

## Bakgrunnsstoff
*Abbaye de Saint-Victor ved Villes et Monument (fransk)
*Abbey of St. Victor  (forsking rundt klosteret på 1100-talet, engelsk)
Bracklesham Bay

**Bracklesham Bay** er ei bukt på vestsida av Manhoodhalvøya i West Sussex i England. Bukta vender ut mot Den engelske kanalen og Isle of Wight, som ein kan sjå frå stranda. Frå her kan ein òg sjå fyret Nab Tower og Spinnaker Tower i Portsmouth.

Bukta er sandete og med grus lenger bak. Stranda vert mykje nytta av brettseglarar, dykkarar og surfarar, samt fossiljegerar på det kjende fossilleiet Bracklesham Beds. Grunnfjellet er londonleire og bitar av leire finst innimellom sanden. 

Landsbyane Bracklesham og East Wittering ligg sentralt i bukta og ho grensar til Selsey i sør/austenden, medan landsbyen West Wittering ligg på vestsida. Den næraste byen er Chichester, som ligg 13 km nordover. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bracklesham Bay|Bracklesham Bay]]» frå ,  den 16. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***
Bridgwater Bay

**Bridgwater Bay** er ei bukt i Bristolkanalen, 5 km nord for Bridgwater i Somerset i England ved munningen til elva Parrett. Ho består av store område med slamflater, marskland, sandflater og grusryggar. Nokre av ryggane er dekte med vegetasjon. Bukta har vore erklært ein stad av særleg vitskapleg interesse sidan 1989, samt ein Ramsarstad og eit internasjonalt viktig våtmarksområde. 

I tillegg til elvane Parrett, Brue og Washford renn fleire kanalar ut i bukta, som Huntspill frå Somerset Levels.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bridgwater Bay|Bridgwater Bay]]» frå ,  den 16. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
MetLex

**MetLex** var eit norsk meteorologisk leksikon på nett, publisert av Meteorologisk institutt. Innhaldet på MetLex kan nyttast fritt, om lag som innhaldet på Wikipedia. Programvara som ligg til grunn er MediaWiki og brukargrensesnittet er òg svært likt Wikipedia sitt grensesnitt. Til skilnad frå Wikipedia er innhaldet kvalitetssikra av fagfolk ved Meteorologisk institutt.
Druridge Bay

**Druridge Bay** er ei 11 km lang bukt i Northumberland i England, som strekkjer seg frå Amble i nord til Cresswell i sør. 
Northumberland Coast Country Park ligg ved bukta og delar av området er eigd av National Trust. Områda innanfor bukta er erklært naturreservat.

Under den andre verdskrigen vart det bygd forsvarsverk rundt Druridge Bay som ein del av førebuingane mot ein inavsjon av Storbritannia. Dette omfatta murar og panservernsblokker, bunkersar og minefelt.

I 1980-åra var det planar om å byggje eit atomkraftverk i området, men sterke protestar førte til at dette vart skrinlagt. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Druridge Bay|Druridge Bay]]» frå ,  den 16. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**

## Bakgrunnsstoff

* Northumberland County Council om Druridge Bay
Langdon Bay

**Langdon Bay** er ei bukt aust i Kent i England. Ho ligg 3 km aust for byen Dover og er kalla opp etter dei nærliggande landsbyane Langdon, East Langdon og West Langdon. Klippene rundt området vert kalla **Langdon Cliffs** (Langdonklippene), og frå toppen av klippene svingar ein sti seg nedover til stranda. 

## Historie
Bukta er kjend for store funn frå bronsealderen i 1974. Dette var mellom anna ei bronseøks av fransk type, som ein trur kan ha kome frå ein båt som dreiv i land her under ein storm langs den engelske kysten. Dette viser at det føregjekk handel over Den engelske kanalen alt i bronsealderen, om ikkje enno tidlegare. Øksa er i dag eigd av British Museum, men er utlånt til Dover Museum i Dover.

Tre søkelysbatteri, Langdon Lights, vart bygd inn i klippene under den andre verdskrigen slik at skip som gjekk inn i bukta kunne lysast opp medan dei vart kontrollerte. Eit slikt batteri er i dag øydelagd etter eit ras.

Området oppfor klippene er i dag graskledde bakkar og eit naturreservat eigd av National Trust. Store delar av dette reservatet vert rekna som ein «stad av særleg vitskapleg interesse» (SSSI) og «eit særleg vakkert naturområde» (AONB). 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Langdon Bay|Langdon Bay]]» frå , den 16. desember 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** http://www.dover-kent.co.uk/places/langdon_cliffs.htm 
** http://www.geog.sussex.ac.uk/BAR/images/Kent/langdon_stairs/Page.html
Tempelsvale

**Tempelsvale** (*Cecropis daurica*), tidlegare amursvale,  er ein art av små svaler som hekkar i opent, kupert landskap i det tempererte Sør-Europa og Asia, frå Portugal og Spania austover til India og Japan, dessutan tropiske Afrika. Dei indiske og afrikanske fuglane er standfuglar, mens dei europeiske og andre asiatiske fuglar er trekkfuglar. Overvintringsplassane ligg i Afrika og India og streiffuglar dreg til Christmasøya og det nordlege Australia.

Tempelsvala liknar andre svaler i levemåte og utsjånad og minner om seglarar som til likskap med svaler beitar insekt i flukt. Tempelsvala liknar spesielt låvesvala, men er mindre, ca. 14 til 19 cm, har mørkare underside med diffuse striper, og dei har lys eller raudleg overgump, ansikt og nakkekrage. Ho manglar brystband, men har svarte stjertspyd, noko kortare enn hos låvesvala. Dei har breie, men spisse venger og er raske flygarar, dei slår til mot insekt medan dei flyg. 

Reiret er ein halvkuleforma konstruksjon av gjørme som tempelsvala har samla med nebbet. Det har sideinngang gjennom ein mura tunell. Vanlegvis ligg reiret under overheng i fjellsider, men fuglane tilpassar seg bygningar og bruer. Kullet er på tre til seks egg. 

Normalt dannar ikkje tempelsvala store hekkekoloniar, men dei er selskaplege utanfor hekkesesongen. Til dømes kan ein sjå mange hundre i flokk over sletteland i India.

Tempelsvala er ein sjeldan gjest i Noreg i mai og juni.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Red-rumped Swallow|Red-rumped Swallow]]» frå , den 16. desember 2009*

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Liverpool Bay

**Liverpool Bay** er ei bukt mellom det nordaustlege Wales, Cheshire, Lancashire og Merseyside i England på austsida av Irskesjøen. Bukta er eit klassisk døme på ein region med mykje påverknad frå ferskvatn. 

Elvane Alt, Clwyd, Dee, Ribble og Mersey munnar alle ut i bukta. Det ligg mange skipsvrak rundt om i bukta og her finst mange dykkestader. Det ligg fleire olje- og gassfelt i bukta, mellom anna Douglas Complex. Den første store vindmølleparken til havs i Storbritannia, North Hoyle, ligg sør i bukta. 

Området rundt bukta vert stundom kalla «Liverpool Bay Area». 

## Bakgrunnsstoff
*Dykking i Liverpool Bay
*Oppdatert kart over skipsfarten i bukta

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Liverpool Bay|Liverpool Bay]]» frå ,  den 16. desember 2009.*
Morecambe Bay

**Morecambe Bay** er ei stor bukt nordvest i England, nesten rett aust for Isle of Man og like sør for Lake District nasjonalpark. Det er det største tidvassområdet med slamflater og sand i heile Storbritannia, og dekkjer eit område på 310 km². 

Elvane Leven, Kent, Keer, Lune og Wyre renn alle ut i bukta, og dei forskjellige estuara dannar fleire halvøyar i bukta, som Humphrey Head. 

Det meste av landområdet rundt bukta er drenert, og marskland er omgjort til jordbruksområde. Morecambe Bay er òg ein viktig stad for dyreliv, med eit rikt fugleliv og variert sjøliv. Det ligg eit fugleobservatorium på Walney Island. 

Bukta er vidgjeten for kvikksanden her og tidvatnet som flyttar seg raskt. Det vert mellom anna sagt at tidvatnet «kjem like raskt som ein hest spring». I 2004 drukna 21 ulovelege innvandrarar frå Kina då dei var her og plukka hjartemuslingar.

I fleire hundreår er det vorte utnemnt lokale guidar for å krysse bukta. Vanskane med å krysse bukta har ført til at landområda på nordsida vart isolerte på grunn av fjellområda i Lake District. Ein kunne derfor berre nå desse områda ved å gå på sanden over bukta, eller ta ferje, fram til Furness-jernbanen vart bygd i 1857. Denne går langs kanten av bukta, og kryssar dei forskjellige elvane. London-Glasgow-banen går òg eit kort stykke langs bukta. 

## Busetnader ved bukta
Det bur kring 320&nbsp;000 menneske langs kysten av Morecambe Bay, og mange av desse i byane i tabellen under. Den største byen ved bukta er Barrow-in-Furness, som ligg på nordvestsida. Byen Morecambe er kalla opp etter bukta, og har kring halvparten av innbyggjartalet til Barrow-in-Furness. Her finst mange turistdestinasjonar, medan havet er ei viktig næring for Barrow. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Morecambe Bay|Morecambe Bay]]» frå ,  den 16. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Morecambe Bay partnership - local conservation charity
*Walney bird observatory 
*ITV footage of Morecambe Bay Half Marathon 2008
* The Cross Bay Challenge on Morecambe Bay by Keith Wilkinson 

*Morecambe Bay ARS  - Local Amateur Radio Society og Training 
*Sands Amateur Radio Contest Group  -Amateur Radio Group in Morecambe
Muslimsk nyttår

**[[Nyttår]]** i den muslimske kalenderen finn stad ved byrjinga av muharram. Høgtida er kjend som *ras as-sana* ('hovudet på året', likt hebraisk *[[rosj hasjana]]*) eller *al-Hidjra* ('reisa' eller 'flytting') etter Muhammed si reise frå Mekka til Medina og grunnla eit muslimsk samfunn. Hendinga er rekna som byrjinga på år 1 i muslimsk tidsrekning, og fann stad i år 622 etter vestleg tidsrekning.

Muslimsk nyttår markerer inngangen på ei heilag tid. Muharram er den første av fire månader der krigføring er forbode. I denne månaden fell asjura, ei høgtid knytt til faste og, for sjiamuslimar, stor sorg. Hidjra markerer også byrjinga på det muslimske fellesskapet. Høgtida blir ikkje markert med noka stor feiring, som id ul-fitr eller vestleg nyttår, men ein kan fokusera på tydinga av Hidjra, laga nyttårsforsett og liknande.
 
Sidan det muslimske måneåret er 11-12 dagar kortare enn solåret, flytter høgtida seg i høve til årstidene. Kva tid dagen fell i framtida kan heller ikkje fastsetjast heilt, ettersom han baserer seg på at ein ser nymånen.

## Tidspunkt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Islamic New Year|Islamic New Year]]» frå ,  den 16. desember 2009.*  
*Al-Hijra ved bbc.co.uk
Nei til atomvåpen

**Nei til atomvåpen** (**NTA**) er ein norsk organisasjon som arbeider for atomvåpennedrusting og forbod mot atomvåpen. NTA går også mot atomkraft. Organisasjonen er partipolitisk uavhengig. NTA tek initiativ overfor den norske befolkninga, politikarar, fagforeiningar og andre organissjonar. 

Dagleg leiar frå 1981 til 2011 var Ole Kopreitan, frå 2011 til 2014 Lars Gaupset, 2014-2015 Anne Gerd Grimsby Haarr og frå 2015 Frode Ersfjord. Styreleiar sidan 2007 er Stine Rødmyr. I 2004 hadde NTAs medlemsavis eit opplag på 20&nbsp;000.

## Historie

Nei til atomvåpen vart skipa under namnet *Nei til nye atomvåpen* i oktober 1979 som ein protest mot USAs planar om å utplassere nye mellomdistanserakettar i Vest-Europa og som ein protest mot Sovjetunionens utplassering av SS-20-rakettar. Namnet *Nei til Atomvåpen* vart vedteke i 1980. 

NTA vart ei av dei sterkaste folkerørslene i Noreg i etterkrigstida. NTA arbeidde for ei nordisk atomvåpenfri sone, for atomvåpenfrie hamner, for "frys" i atomvåpenarsenala og tok initiativ til eit internasjonalt opprop mot USAs *stjernkrig-prosjekt*. NTA hadde mønstringar i dei fleste byane og i mange tettstader. 

Nei til atomvåpen var del av den nye internasjonale fredsrørsla som voks fram frå slutten av 1970-åra og byrjinga av 1980-åra.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Nei til atomvåpen
Ove André Vanebo

**Ove André Vanebo** () er ein norsk jurist og politikar (FrP). Han var  statssekretær for Anders Anundsen i Justis- og beredskapsdepartementet frå februar til desember 2016.

Vanebo var formann for Framstegspartiets Ungdom (FpU) frå 2008 til 2012. Han har og sete i kommunestyret i Øvre Eiker.
Han er utdanna ved Universitetet i Oslo.

## Kjelder
The Legend of Zelda: Twilight Princess

***The Legend of Zelda: Twilight Princess*** er eit action-eventyrspel utvikla av Nintendo EAD og publisert av Nintendo på spelkonsollane Nintendo GameCube og Wii.

Utgåva av *Twilight Princess* på Wii vart gjeven ut på same tid som då Wii-konsollen vart lansert; i Nord-Amerika november 2006, og i Japan og Europa desember same året. Dette gjer *Twilight Princss* til det første Zelda-spelet gjeve ut på same tid som lanseringa av ein Nintendo-konsoll. Utgåva på Nintendo GameCube kom ut internasjonalt i løpet av desember 2006 .

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Herbig–Haro-objekt

**Herbig–Haro-objekt** (HH-objekt) er ein klasse av svakt opplyste tåker oppdaga av astronomane George Herbig og Guillermo Haro på 1950-talet. HH-objekt finn ein i område rike på interstellar materie, og dei oppstår når unge stjerner sender ut materie med stor fart i form av jetstraumar som krasjar med annan materie som finst rundt stjerna.

Spektruma til HH-objekt er dominerte av emisjonslinjer frå hydrogen, oksygen, nitrogen og jarn. HH-objekt vert grovt delte inn i høg- og lågeksiteringsobjekt, der ein trur skilnaden ligg i kor stor fart jetsstraumane til stjernene har. Høgeksiteringsobjekt med sterke emisjonslinjer frå sterkt ionisert materie kan ha sjokkbylgjefartar på 200&nbsp;km/s, medan lågeksiteringsobjekt kan ha sjokkbylgjefartar på 20&nbsp;km/s.

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på artikkelen «Herbig–Haro object» s. 176 i *'Philip's Astronomy Encyclopedia*' utgjeven i [[2002]].*
Adolf Arctander

**Adolf Maurits Steenbuch Arctander** () var ein norsk teolog, folkehøgskulestyrar og omsetjar. Han var syskenbarn av statsråd Sofus Arctander (1845–1924).

Arctander vart cand.theol. ved Universitetet i Kristiania i 1872, men helsa hans gjorde til at han i staden for å praktisere teologi veksla mellom skulearbeid, hagestell og litterært arbeid gjennom livet sitt. Han gjekk også den tredelte naturkunnskapslinja, der eit av faga var botanikk. I perioden 1877–1880 var han lærar ved Ullensvang folkehøiskole, frå 1887–92 styrte han Telemarks folkehøgskule og frå 1888 eit friseminar i Seljord saman med Viggo Ullmann. I 1901 starta han opp Lofotens og Vesteraalens folkehøiskole på farsgarden.

I studietida vart han inspirert av menn som Bjørnstjerne Bjørnson og Christopher Bruun, og han vart overtydd målmann. Arctander gav ut fleire utgreiingar og meldingar om språklege, litterære og politiske emne, mellom anna i *[[Syn og Segn]]*. I slutten av livet sette han om *[[Wallensteins læger]]*, den fyrste delen av Wallenstein av Friedrich Schiller og *[[Faust]]* av Johann Wolfgang von Goethe. I yngre dagar hadde han prøvd å omsetje *Filoktetes* av Sofokles til riksmål, men fann riksmålet «ubrukande, av di [det] er rotlaus[t] baade i dansk og norsk og berre ‘dyrkar knotingi’ paa baae maali.»

## Kjelder
* 
* Sjølvbiografi i *[[Ung-Norig]]* nr. 8 – august 1919 (Risør) – i digital utgåve hjå Ivar Aasen-tunet frå 2002.
* 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Minneord av Anton Aure i *[[Ung-Norig]]* nr. 8 – august 1919 (Risør) – i digital utgåve hjå Ivar Aasen-tunet frå 2002.
Operand

Ein **operand** er det ein operator verkar på. Til dømes kan ein ha uttrykket 3 + 2 = 5. Her er operandane 3, 2 og 5.

Likt er det for ein datamaskin. Ein instruksjon som datamaskinen skal utføre kan krevje operandar. I dømet ovanfor vil 3 og 2 vere kjeldeoperandar, medan 5 vil vere destinasjonsoperanden.
Pegwell Bay

**Pegwell Bay** er ei grunn bukt ved Den engelske kanalen og estuaret til elva Stour mellom Ramsgate og Sandwich i Kent i England. Eit stort naturreservat dekker bukta, som er kjend for vandrande vadefuglar og fuglevilt, med ei rekkje strandhabitat, som omfattande slamflater og marskland. 

Ved bukta ligg ein kopi av eit vikingskip til minne om dei første vikingane som gjekk i land i England i området her. Vikingskipet *Hugin* var ei gåve frå det danske folket til Storbritannia i 1949.  Ebbsfleet er òg staden der dei første saksarane gjekk i land i England i 449 og der den første kristne misjonæren kom til England, St. Augustin, i 597.

## Bakgrunnsstoff
*Bilete av Pegwell Bay, då og no
*Sandwich og Pegwell Bay NNR (Kent Wildlife Trust)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pegwell Bay|Pegwell Bay]]» frå ,  den 16. desember 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
T Tauri-stjerne

**T Tauri-stjerner** er unge stjerner som på eit Hertzsprung–Russell diagram ligg til høgre for hovudserien. Namnet kjem frå den variable stjerna T Tauri som òg er prototypen for denne stjernekategorien. Karakteristisk for for T Tauri-stjerner er emisjonslinjer som indikerer ein utvida gassatmosfære, gass som strøymer inn mot eller ut frå stjerna med høg fart, nærliggjande mørke skyer det føregår stjernedanning og ein høg proporsjon av litium, som det snøgt vert tomt for på andre stjerner.

Mange T Tauri-stjerner viser trekk som peikar mot ein sterk og kontinuerleg straum av materie frå stjerneoverflata, kjend som T Tauri-vind. T Tauri-stjerner finn ein ofte i nærleiken av Herbig–Haro-objekt, og T Tauri sjølv ligg i sentrumet til eit Herbig–Haro-objekt. T Tauri-stjerner er ofte mindre massive enn sola; tyngre stjerner går anten gjennom T Tauri-fasen medan dei enno er dulde bak opphavsskya eller har ein annan utsjånad i den same fasen i stjernelivet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på artikkelen «T Tauri-star» s. 415-16 i *'Philip's Astronomy Encyclopedia*' utgjeven i [[2002]].*