open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1388

**1388** (romartal MCCCLXXXVIII) var eit skotår som byrja på ein onsdag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet

### Noreg
* Dronning Margrete Valdemarsdotter vart vald til regent av Noreg etter at sonen hennar, Olav, hadde døydd året før.

## Fødde

## Døde
1375

**1375** (romartal MCCCLXXV) var eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen. 
## Hendingar

### Utlandet
* Dronning Margrete Valdemarsdotter fekk vald sonen Olav til konge av Danmark, som Olof III av Danmark.

### Noreg

## Fødde

## Døde
* Kong Valdemar IV Atterdag av Danmark
* 21. desember: Giovanni Boccaccio
1387

**1387** (romartal MCCCLXXXVII)

## Hendingar

### Utlandet

### Noreg

## Fødde

## Døde
* 23. august - Kong Olav IV Håkonsson av Noreg (*Olof III av Danmark*)
1412

**1412** (romartal MCDXII) var eit skotår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
## Hendingar

### Utlandet
* Dronning Margrete vart hylla som rette herskarinne over borgarane i byen Flensburg.
* Shoko vart keisar av Japan då faren Go-Komatsu abdiserte.
* Johan II av Castilla innførte lovar som avgrensa dei sosiale rettane til jødar. Mellom anna kunne dei ikkje arbeide for staten og måtte gå med særskilde klede.
* Eit kyrkjemøte i Arboga retta skarp kritikk mot den døde Margrete for hennar lova, men ikkje gjennomførte, skattelettingar.

### Noreg
* 28. oktober: Då Margrete Valdemarsdotter døydde fekk Erik av Pommern den verkelege makta over Kalmarunionen.

## Fødde
* 6. januar: Jeanne d'Arc, fransk folkehelt og katolsk helgen

## Døde
* 28. oktober: Dronning Margrete Valdemarsdotter
* Albrekt av Mecklenburg, svensk konge 1364&ndash;1389
* Knut Tordsson Bonde, far til Karl Knutsson Bonde
Newcastle Brown Ale

**Newcastle Brown Ale** er eit vidkjent mørkbrunt øl. Ølsorten vart brygga i Newcastle upon Tyne nord i England frå 1927 til 2010, og deretter berre i North Yorkshire. Bryggeriet har vore Newcastle Breweries, som no er ein del av bryggerikonsernet Heineken International. 

Ølmerket vart gjeve såkalla «Protected Geographical Indication (PGI)» av EU i 2000. «Protected Geographical Indication» vil mellom anna seie at eit produkt kan berre verta produsert innan eit visst område. I april 2004 vart det gjeve melding om at bryggeriet ved Tyne skulle flyttast over elva, til Dunston Federation Brewery i Gateshead. Brygginga blei flytta vidare sørover, til Tadcaster i North Yorkshire, i 2007. Produksjonen i Newcastle tok heilt slutt i 2010. Produktet mista då PGI-statusen.

Ulikt mange britiske øltypar vert Newcastle Brown Ale alltid servert kaldt. Ideelt skal skjenkinga skje frå ei flaske, og drikkinga skje frå eit half-pint eller Wellington-glas for å minska oppvarminga. 

Ølet var i det store og heile ikkje å få i sør- og midt- England fram til ei suksessrik kampanje på slutten av 1980-åra. Etter kvart har det vorte ei av dei leiande ølmerka på flaske. 

På same vis som det meir kjende Guinness-merket har Newcastle Brown Ale vorte marknadsført med noko framgang i Sambandsstatane (USA). Ølmerket er relativt godt tilgjengeleg der både på flaske og som tapping frå fat.

## Historie
**Newcastle Brown Ale** vart originalt laga av Lt. Colonel James Herbert Porter, ein tredje generasjons bryggar ved Newcastle Bryggeri i 1927. Porter hadde raffinert oppskrifta for Newcastle Brown Ale saman med kjemikar Archie Jones over ein periode på tre år. 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad for Newcastle Brown Ale

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Newcastle Brown Ale|Newcastle Brown Ale]]» frå , den 23. november 2011.*
1363

**1363** (romartal MCCCLXIII) var eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

### Utlandet

### Noreg
* Kong Håkon VI Magnusson gifta seg med den ti år gamle dronning Margrete Valdemarsdotter. 

## Fødde
* 14. desember: Johannes Gerson, fransk teolog, mystikar, politikar og forfattar

## Døde
* Blanka av Namur, norsk og svensk dronning
1370

**1370** (romartal MCCCLXX)

## Hendingar

### Utlandet
* Norden: Freden i Stralsund

### Noreg

## Fødde
* Olav Håkonsson (den seinare kong Olav IV Håkonsson av Noreg, Olof III av Danmark)

## Døde
1340

**1340** (romartal MCCCXL)

## Hendingar

### Utlandet
* 26. januar, Frankrike: Edward den 3. av England erklæres for konge av Frankrike.

### Noreg

## Fødde
* Håkon Magnusson, den seinare kong Håkon VI Magnusson av Noreg.

## Døde
700

**700** (romartal DCC) var eit skotår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.

## Hendingar
* Kring år 700 fekk grunnteksta av det jødiske bokverket *[[Talmúd Bablí]]* si endelege form.
* Sankt Adamnan overtalte 51 kongar til å innføra Cáin Adomnáin (*Adamnans lov*), som fastsette vilkår for samvære mellom kvinner og prestar i Irland.
* Arabisk vart det offisielle språket i Egypt
* Arabarane invaderte Marokko

## Fødde
*Keisar Shōmu av Japan
*Kim Daeseong, koreansk minister i Silla

## Døde
* Kong Cunincpert av lombardane
* Den heilage Osyth, engelsk helgen
* Den heilage Wulmar, grunnleggjaren av Eecke i Nord-Frankrike i følgje segna
Leikanger Næringshage

**Leikanger næringshage** er ein næringshage i Hermansverk i Sogndal kommune. Føremålet til næringshagen er å *vere ein aktuell stad for etablering av kompetansearbeidsplassar i indre og midtre [[Sogn]]*. 

Næringshagen held lokal i Bankbygget og Gamlehotellet i Hermansverk, og vart etablert av SIVA. Han vart opna 14. juni 2002.

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside
Art nouveau

**Art nouveau** er ei fransk/belgisk nemning på ein stilart som oppstod på slutten av det 1800-talet (1890&ndash;1914). «Art nouveau» er ei internasjonal nemning som på fransk tyder «den nye kunsten». Stilarten kan ein finna både i Europa og i Sambandsstatane (USA). Nemninga som er mest brukt i Noreg er **[[jugendstil]]**.

Namnet 'art nouveau' kjem av ein butikk i Paris, *Maison de l'Art Nouveau*, driven av Samuel Bing. Der vart det lagt vekt på å stilla ut nyskapande ting.

Eit høgdepunkt i utviklinga av art nouveau var verdsutstillinga i Paris i 1900. Den 'moderne stilen' vart framheva på alle måtar. Stilen vart raskt kommersialisert og masseprodusert. Etter om lag 1907 vart art nouveau, i alle høve i leiande krinsar i Europa, sett ned på som meir og meir simpel.

## Bakgrunnsstoff
* Historisk museum i Oslo som art nouveau-bygg
*Digital utstilling om Art Nouveau fra Europeana (vitja 22. april 2014)
Jugendstil

**Jugendstil** eller berre «Jugend» er ei tysk nemning på ein stilart som vart utvikla frå kringom 1890 og hadde si blomstringstid fram til 1914). «Art Nouveau» er ei tilsvarande internasjonal fransk nemning som tyder «den nye kunsten». Stilarten kan ein finna både i Europa og i Sambandsstatane. Nemninga som er mest brukt i Noreg er jugendstil. Arkitektane Hagbart Schytte-Berg, Jens Zetlitz Monrad Kielland og andre arkitektar som deltok i gjenoppbygginga var utdanna i Tyskland og tok med seg jugendstilen (art nouveau) heim. Jugendstil er ikkje ein klar og eintydig stil, den hadde mange geografiske variantar og var inspirert av lokale stilimpulsar. I Noreg vart til dømes motiv frå mellomalderenes treskurd brukt i dekorative detaljar. Ofte finn ein jugendstil berre i dekorative detaljar medan bygget i hovudsak er utforma i nybarokk tradisjon.

Ordet «jugendstil» kjem frå det tyske illustrerte kulturtidsskriftet «Die Jugend», og nemninga er mest nytta i tysktalande land. Det tyske ordet «Jugend» tyder 'ungdom'. Den norske jugendstilen har mykje sams med den tyske. Ålesund by er kjend for sin jugendstil. Særleg er Ålesund kjend på grunn av arkitekturen, Jugendstilsenteret ligg i Ålesund.

Jugendstilen fjerna seg frå føregåande stilartar der det var vanleg å etterlikna; såkalla nygotikk, nyrokokko, nyrenessanse]] og nybarokk. Den nye stilen dyrka det moderne og ungdommelege som skulle passa den nye tida folk levde i. Mange av motiva kom frå naturen, men dei var stiliserte og forenkla.

### Kjende målarar, teiknarar og grafikarar
* Eugène Grasset (1845–1917)
* Gustav Klimt (1862–1918)
* Valentin Serov (1865–1911)
* Konstantin Somov (1869–1939)
* Henri de Toulouse-Lautrec (1864–1901)

## Bakgrunnsstoff
* Internasjonalt nettverk
* Jugendstilsenteret i Ålesund

## Kjelder
Karon

**Karon**, **Kharon **eller** Charon** (gresk Χάρων, 'den klåre') var ein ferjemann som i gresk gudetru frakta døde over grenseelva Akheron (eller Styx) til dødsriket i underverda (Hades). Etruskarane hadde ein tilsvarande figur Charun eller Karun.

## Skildring
Karon skal ha vore sonen til Nyx og Erebos. Han er gjerne skildra som ein gamal, gretten og uflidd mann. På greske vasar blir Kharon vist som ein gammal skjeggut mann med lue, arbeidskappe, støvlar og med stav medan han står i båten sin.

Ingen kom over elva utan hans hjelp, verken den eine eller den andre vegen. Unntaka er nokre greske og romerske heltar. Herakles brukte styrken sin til å tvinga til seg ferjing begge vegar, medan Orfevs fortrylde ferjemannen med musikken sin for å oppnå det same. I romerskalden Vergil sin *Æneide* vert Æneas vist vegen til den gylne bogen der ein kan koma over elva og koma attende i live.

Som ferjeløn kravde Karon han ein mynt. Den som ikkje hadde ein slik mynt, måtte flakka rundt som skuggar på elvebreidda, eller venda attende til grava som attergangarar. Lenge var det tradisjon i den greske verda å leggja ein mynt i dei døde sin munn (under tunga) eller oppå kvart av auga deira.

## Utvikling
Ferjemannen er òg skildra som ein ein demon med venger og ein dobbel hamar som våpen. Etterkvart vart han sett på som ein dødsengel, og i gresk folketru lever han vidare den dag i dag som dødsengel Charos eller Charontas.

Den engelske stavinga av namnet er «Charon», og herfrå har plutomånen Charon fått namnet sitt.

## Styx eller Akheron?

Ofte vert det sagt at Karon ferja over elva Styx. Dette skriv Vergil i diktverket sitt, *Æneiden*. I dei fleste andre kjelder, som Pausanias og Dantes *Inferno*, oppgjer ein Akheron som rett elv.

## Bakgrunnsstoff
Hamburg

**Hamburg** eller **Hamborg** er ein by og delstat i Tyskland. I tillegg til sjølve byen Hamburg omfattar delstaten byane Altona, Wandsbeck, Bergedorf og Harburg-Wilhelmsburg. Hamburg er med 1,9 millionar innbyggjarar den nest største byen i Tyskland.

Hamburg ligg der elvane Alster og Bille munnar ut i Elbe (nedert. namn: «Elv»), 110 km frå Nordsjøen. Byen Hamburg har ei av dei største hamnene i verda.

## Historie

Under andre verdskrigen vart meir enn halvdelen av byen totaløydelagt.

## Kultur

### Institusjonar
* Literaturhaus

#### Kjende skodespelarar
* Gustav Gründgens
* Hans Albers

#### Kjende forfattarar
* Gotthold Ephraim Lessing
* Helmut Heißenbüttel
* Wolfgang Borchert
* Peter von Zahn

#### Politikarar
* Tidlegare tysk kanslar Helmut Schmidt
* Ernst Thälmann
* Lord Ralf Dahrendorf

#### Vitskapsfolk
* Heinrich Hertz

#### Arkitektar
* Fritz Höger
* Fritz Schumacher

### Sakralbygg

#### Kyrkjer

Dei fem «hovudkyrkjene» er:
* St. Michaelis-kyrkja i Hamburg («Michel»)
* St. Nikolai-kyrkja i Hamburg (minnesmerke)
* St. Petri-kyrkja i Hamburg (1000-talet)
* St. Jakobi-kyrkja i Hamburg (1200-talet)
* St. Katharinen-kyrkja i Hamburg (1300-talet)

#### Synagogar

### Teater
* Schauspielhaus
* Ernst-Deutsch-Theater
* St. Pauli Theater
* Hamburger Kammerspiele
* Thalia Theater

### Musikk
#### Klassisk
* Vidkjent pipeorgel bygd av Arp Schnitger (1648–1719)

#### Komponistar
* Georg Philipp Telemann (1681–1767)
* Carl Philipp Emanuel Bach (1714–1788, ein av sønene til Johann Sebastian Bach)
* Felix Mendelssohn (1809–1847)
* Johannes Brahms (1833–1897)

#### Pop

### Museum

### Lokale matretter
Sjølv om Hamburg vert spøkefullt rekna som hamburgeren sin fødestad, er dette berre ei myte. Hamburgeren vert oppkalla etter byen. Orginale retter frå Hamburg er «Birnen, Bohnen un Speck» (grøne bønner kokt med pærer og bacon), «Aalsuppe» (Ofte misforstått for å vere tysk for ålsuppe (aal=ål), men betyr eigentleg «allsuppe».), «Bratkartoffeln» (steikte poteter), «Finkenwerder Scholle» (steikt Raudspette), Pannfisch (steikt fisk), «Rote Grütze» (sommarpudding med raude bér) og Lapskaus.

## Verdt å sjå i Hamburg
* Altona
* Det Afghanske Museum. Museet opna i 1998 i Speicherstadt.
* Hamburg Dungeon
* Kunsthalle
* Reeperbahn

## Verd å vitje
* Venusberg : På kneipa Elbschloss Quelle kan ein sitje i Venusberg og drikke øl like ved den norske sjømannskyrkja.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Sunnfjord

**Sunnfjord** er den midtre av dei tre nordlege distrikta i Vestland fylke og består av kommunane Askvoll, Bremanger, Fjaler, Kinn og Sunnfjord kommune. Bremanger og Kinn ligg i både Sunnfjord og Nordfjord.
Sunnfjord utgjer saman med Nordfjord og Sogn dei tre tidlegare futedømma som danna Sogn og Fjordane fylke.
Området ligg nord for Sognefjorden og sør for Nordfjord.

Sunnfjordsmålet høyrer til dei nordlege e-måla av dei vestnorske målføra.

## Sjå òg
* Sunnfjord kommune
* Sunnfjord prosti

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Sunnfjord i Store norske leksikon
Bokverket Strilesoga

**Strilesoga** er eit historieverk eller eit bokverk i til saman fem band, utgjeve i tidsrommet 1996 til 2001. Målsettinga til strilesoga er å fortelja soga eller historia til strilane.

Fyrsteamanuensis John Ragnar Myking, fylkesarkivar i Hordaland fylke Egil Nysæter og professor Ingvild Øye var med i redaksjonen for Strilesoga. Egil Ertesvaag var med i redaksjonen fram til 1995.

* 1. "Frå steinalder til vikingtid" (1996), forfattar Svein Indrelid, biletredaktør Ronny B. Skaar. ISBN 82-514-0480-0
* 2. "Frå vikingtid til 1650" (1997), forfattar Jarle Sulebust, biletredaktør Ronny B. Skaar og Elin K. Stoveland. ISBN 82-514-0520-3
* 3. "Frå 1650 til 1800" (1998), forfattar Atle Døssland, biletredaktør Tine Eikehaug. ISBN 82-514-0544-0
* 4. "Frå 1800 til 1914" (1999), forfattar Karl Egil Johansen og Atle Døssland, biletredaktør Tine Eikehaug. ISBN 82-514-0554-8
* 5. "Frå 1914 til i dag" (2001), forfattar Egil Ertresvaag, biletredaktør Anne Aune. ISBN 82-514-0600-5

## Soga om strilesoga
Nord- og Midhordland sogelag gjorde i 1985 framlegg om eit samla historieverk for området. På Strilelandet var det ei nyvekt interesse for eiga historie og eigen kultur. Sogelaget sette ned ei nemnd som i 1987 la fram ein plan for verket som grunnlag for søknader om tilskot. Stiftinga Regionsoga for Nord- og Midhordland vart etablertt i 1991 etter at det økonomiske grunnlaget var nokolunde sikra. I 1992 kunne dei første forfattarane ta til med arbeidet.
Ferje

**Ferje** er ei nemning på ein båt eller eit skip som fraktar passasjerar og køyretøy over avgrensa avstandar. Ferjer kan enten vere småe personferjer som ikkje kan ta med seg køyretøy, eller vere større bilferjer med plass til køyretøy, og jarnbaneferjer med spor for tog. På jarnbaneferjer er det ofte fleire spor attmed kvarandre, slik at lange tog kan takast med ved å verte delte opp.

Ordet «ferje» kjem av norrønt «*ferja*». Å *ro ferja* tydde å ro folk eit kort stykke. På bokmål og i nokre bymål nyttar ein nokre gonger nemninga «ferge», etter dansk «færge».

Ferjetrafikk er viktig for mange kystbuarar. Kostnaden for ferjetrafikk er ofte lågare enn å byggja ei bru eller ein undersjøisk tunnel. Trass i lågare kostnad vert ferjetrafikken mange stader lagt ned. Ferjeulykker, vêret, sjeldne avgangar, mangel av nattruter, driftsproblem og streik gjer at dei som avheng av ferje ofte ynskjer landfast samferdsel. Ei bru eller ein tunnel gjev også folk større fridom til å reisa når dei ynskjer. Særleg gjeld dette når bilismen er på frammarsj. 

I 1999 vart det frakta 46 millionar passasjerar i Noreg via 336 ferjer. Av dei var det 37 millionar på bilferjer. Det var ein nedgang på nesten 13 % frå 1990. Det ferjesambandet kor det vert frakta flest passasjerar er ruta mellom Nesoddtangen og Aker Brygge, som opphavleg vart drive av A/S Nesodden-Bundefjord Dampskipsselskap, men som vert drive av eit anna reiarlag etter anbodskonkurranse i regi av Ruter AS, eit offentleg eigd selskap for kollektivtrafikken i Oslo og Akershus. Her vert det årleg frakta 2,3 millionar passasjerar; desse ferjene tek ikkje bilar.

Ei passasjerferje for passasjerar til fots er ofte kalla ein «vassbuss» eller «vassdrosje». Døme på dette finn ein i Venezia i Italia. Norske døme på slik ferjetrafikk finn ein i området kring Bergen. Frå mellomalderen og fram til 1930-åra gjekk mykje av trafikken i Bergen over vatn. Trafikken vart utført av såkalla fløttmenn eller ferjemenn. 

## Kulturell og symbolsk tyding
Ferjetrafikk har hatt stor kulturell tyding. På ferjene har folk kome saman og laga til eigne sosiale rom. Romanen *Kjærleikens ferjereiser* av Edvard Hoem skildrar noko av kulturen knytt til ferjene på vestkysten av Noreg. 

Symbolsk kan ei ferje eller ferjereis tyda ‘overgang i livet’ eller generell overgang eller endring, ein vert ferja inn i eit nytt tilvære. Urtypen av ferjemannen finn ein i gresk mytologi. Ferjemannen Karon (eller Charon) ferjar folk over grenseelva Akheron, inn i dødsriket. 

## Skipstypeforkorting
Dei fyrste dampferjene hadde båtnemninga **DF**. Dei første bilferjene hadde nemninga **BF**, men i nyare tid er **MF**, for motorferje, meir vanleg. Motorskip (MS) opererer også gjerne som ferjer.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
Vilhelm II av Tyskland

**Vilhelm II av Tyskland** (), døypt Friedrich Wilhelm Albert Victor, med tittelen prins av Hohenzollern, var keisar av Tyskland i tida 1888-1918. Vilhelm II var den siste tyske keisaren og kongen av Preussen. Han vart fødd i Potsdam og døydde i Doorn i Nederland. 

Vilhelm II var son til keisar Fredrik III av Tyskland og keisarinne Viktoria. Keisarinna var dotter til dronning Victoria av Storbritannia. Vilhelm II var soleis soneson både av keisar Vilhelm I av Tyskland og dronning Victoria av Storbritannia.

Vilhelm II var tysk keisar og konge av Preussen frå 1888 til 1918. I 1890 lét han Otto von Bismarck gå av som tysk rikskanslar. 

Etter nederlaget i fyrste verdskrigen gjekk han av som keisar og flykta til Nederland, der han døydde i 1941.

## Vilhelm II og Noreg
Vilhelm II og leiande tyske krinsar reiste om somrane ofte langs kysten av Noreg. Mellom anna var keisaren innom i Balestrand og i Odda. Reisene gjekk ofte føre seg på krigsskip, og keisaren fekk synt fram Tyskland si flåtemakt. 

Då Ålesund brann i 1904 fekk Vilhelm organisert hjelp til gjenoppbygging av byen. Ålesund vart bygd opp i mykje tyskinspirert jugendstil.

I 1913 fekk Vilhelm II reist ein kjempestatue av vikinghelten Fridtjof den frøkne på Vangsnes, og statuen av kong Bele ved gravhaugane i Balestrand. Reisinga av statuane var uttrykk for ei ovundring av vikingtida.

1. august 1888 vart Vilhelm tildelt storkrossen av St. Olavs Orden.

## Bakgrunnsstoff
**Nettlenkjer**
* NRK Sogn og Fjordane sitt fylkesleksikon om Wilhelm II. Mellom anna kan ein sjå programmet «Tysk keisar i norsk fjord».
* * William of Germany ; Engelsk bok frå 1913 om Wilhelm II. Nettutgåve ved Prosjekt Gutenberg.

**Litteratur**
* Henningsen, Bernt: (m.fl.): *Tyskland og Skandinavia : 1800-1914 : impulser og brytninger*, Berlin 1997. ISBN 91-7100-542-0
Vilhelm Bjerknes

**Vilhelm Friman Koren Bjerknes** () var ein norsk fysikar og meteorolog. Bjerknes vert rekna som grunnleggjar av moderne vêrvarsling. Han var òg grunnleggjaren av Bergensskulen i meteorologi.

Bjerknes var fødd i Christiania og fekk tidleg interesse for væskedynamikk. Ei tid var Bjerknes assistent for far sin, Carl Anton Bjerknes, innan matematisk forsking. I 1890 vart han assistent for Heinrich Hertz og gav viktige bidrag til Hertz sitt arbeid om elektromagnetisk resonans.

I 1895 vart han professor i anvendt mekanikk og matematisk fysikk ved Universitetet i Stockholm. Grunnleggjande samanhenger mellom væskedynamikk og termodynamikk vart utforska og forklart. Arbeidet hans inspirerte både Vagn Walfrid Ekman og Carl-Gustav Arvid Rossby til å nytta resultata. Storskala rørsler i verdshava og atmosfæren kunne i større grad kartleggjast. Slik kunne vérvarslinga utviklast meir profesjonelt. Allereie i 1904 såg Bjerknes at forskinga kunne nyttast i vêrvarslinga. 

I 1907 kom Bjerknes attende til universitetet i Christiania før han vart professor i geofysikk ved universitetet i Leipzig i 1912. I 1917 planla han og organiserte den meteorologiske verksemda på Geofysisk Institutt ved Bergen Museum, som nyleg var grunnlagd av Bjørn Helland-Hansen. I Bergen skreiv han boka *On the Dynamics of the Circular Vortex with Applications to the Atmosphere and to Atmospheric Vortex and Wave Motion ([[1921]])*. Frå 1926 til han gjekk av i 1932 var han professor ved Universitetet i Oslo.

Bjerknes gjorde opptak til å etablera Vêrvarslinga på Vestlandet. Frå 1949 var Bjerknes statsstipendiat. 

Både på planeten Mars og på Månen er eit krater oppkalla etter Bjerknes. 

Meteorologen Jacob Bjerknes (1897-1975) var son av Vilhelm Bjerknes. 

## Litteratur
* Robert Marc Friedman: *Appropriating the weather : Vilhelm Bjerknes and the construction of a modern meteorology,* New York 1989. ISBN 0-8014-2062-8 (hardcover), ISBN 0-8014-8160-0 (paperback)
* William Helland-Hansen: (hovudredaktør): *Naturhistorisk vegbok, Hordaland*, Bergen Museum 2004. ISBN 82-7326-061-5 
* Sverre Petterssen: *Kuling fra nord. En værvarslers erindringer * Oslo 1974. ISBN 82-03-06278-4

## Bakgrunnsstoff
* Portrett av Vilhelm Bjerknes 
* Meteorologiens far 
* On the Shoulders of Giants: Vilhelm Bjerknes
Vågsøy kommune

**Vågsøy** er ein tidlegare norsk kommune som låg nordvest i Nordfjord i Sogn og Fjordane fylke, sør for Stad. I 2020 vart han slått saman med Flora kommune til nye Kinn kommune.
Vågsøy er òg namnet på den største øya i kommunen. Kommunesenteret er Måløy, som fekk bystatus i 1997 saman med bygdene Degnepoll og Holvik. Kommunen grensar til Bremanger i sør, Vanylven og Eid i aust og Selje i nord.

## Kommunikasjon
Byen Måløy ligg ved Ulvesundet, og byen og øya er knytte til fastlandet med Måløybrua på 1224 meter over til Degnepoll. Etter 5 mil langs Riksveg 5 og Riksveg 15 til Nordfjordeid følgjer vegsambandet sør og nordover Europaveg 39 medan Riksveg 15 fortset austover om Stryn og møter Europaveg 6 ved Otta.

Hurtigruta går innom Måløy fast. Det er snøggbåtsamband nordover til Selje og sørover til Florø og Bergen.

## Næring
Hovudnæringane er fiskeri, fiskeoppdrett og skipsverft. Det er meir enn 1 000 arbeidsplassar i fiskerinæringa på sjø og land, og her er eit av dei mest moderne fiskeindustrianlegga i Noreg. Kommunen er den største fiskerikommunen i landet når det gjeld landa kvantum i året (350 000 tonn (2002)). Målt i fyrstehandsverdi er han nr. 3 (etter Ålesund og Tromsø). 

## Kommunen i dag
Då formannskapslovene vart innførte i 1837 var Vågsøy og Selje ein kommune. Selje var både kyrkjestad og administrasjonssenter.

I 1900 vart Vågsøy skilt ut som eige kyrkjesokn og i 1910 vart òg kommunegrensene lagde om. Det vart oppretta to nye kommunar: Sør-Vågsøy og Nord-Vågsøy. Måløy vart administrasjonssenter for Sør-Vågsøy, Raudeberg i Nord-Vågsøy. 

I 1965 vart dei to kommunane slått saman, kommunegrensene vart justerte noko og Måløy vart felles administrasjonssenter.

Bygdene Sørpoll, Osmundsvåg og Silda i nord er no ein del av Vågsøy. I sør er øyane Husevågøy og Gangsøy i Fåfjorden lagde til kommunen. I aust vart Bryggja og Maurstad delar av Vågsøy då Davik kommune vart nedlagt.

## Tettstader
* Bryggja
* Holvik
* Måløy
* Raudeberg
* Vågsvåg

## Store hendingar
Måløy var hovudhamn for Tall Ships’ Race i 2008.

## Bakgrunnsstoff
* Vågsøy kommune 
*http://www.vivest.no/vaagsoy.html
Toki pona

**Toki pona** er eit kunstig språk utvikla av Sonja Elen Kisa. Det vart fyrste gong gjort offentleg på internett sumaren 2001.

Toki pona er eit «minimalistisk» språk, som fokuserer på dei kulturuavhengige («universelle») og enkle («gode») tinga i livet. Det er laga for å kunna uttrykkja mest mogleg meining med minst mogleg kompleks struktur. Språket har 14 fonem og 118 ord. Det er ikkje meint som eit internasjonalt hjelpespråk, men er inspirert av m.a.&nbsp;taoistisk filosofi. Den som lærer seg toki pona, får raskt ei kjensle av at gjennom å uttrykkja seg med enkle ord, lærer ein seg å tenkje klårt og ukomplisert.

Orda kjem frå fleire vidt ulike språk, som engelsk, finsk, walisisk, kinesisk, georgisk og tok pisin. I tillegg er det inspirert av dei andre konstruerte språka esperanto og lojban, og har nokre lydmålande ord. Lydane og stavinga er gjerne forenkla, som i «kepeken» som kjem frå det nederlandske ordet *gebruiken*.

Det finst nokre titals menneske som nyttar språket aktivt, og eit par dusin av desse snakkar det heilt flytande. Dei fleste av dei bur i Nord-Amerika. Det er produsert noko litteratur, for det meste ordspråk og lyrikk, men òg nokre noveller, essay og teikneseriar.

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
* Uoffisiell nettstad, med lærestoff og tekstar
Sonja Lang

**Sonja Elen Lang** () er ein kanadisk omsetjar (engelsk, fransk og esperanto). Ho bur i Toronto i Ontario i Canada. Ho er mest kjend for å ha funne opp det konstruerte språket toki pona. Toki pona er eit enkelt språk, utarbeidd etter taoistiske tankar. Ho har òg omsett delar av *[[Tao te ching]]* til både esperanto og engelsk.

## Nettstadar
* Nettstaden hennar: Sonja's Linguistic Surrealscape (på *engelsk* og *esperanto*)
Hemsedal kommune

**Hemsedal kommune**  er ein kommune i Hallingdal nordvest i Buskerud fylke. Kommunen grensar i søraust til Gol, i sørvest til Ål, i nordvest til Lærdal i Sogn og Fjordane og i nordaust til tre kommunar i Innlandet fylke; Nord-Aurdal, Vang og Vestre Slidre. Hemsedal fekk kommunestatus i 1897, då han vart skilt ut frå Gol.

Administrasjonssenter i Hemsedal er tettstaden Trøym. Lokalavisa er *[[Hallingdølen]]*, som òg kjem ut i dei fem andre kommunane i Hallingdal.

## Geografi

Hemsedal kommune omfattar det meste av dalen Hemsedal og Grøndalen, der sistnemnde er ein sidedal til Hemsedal. Over fire femdelar av kommunen ligg høgre enn 900 moh, og dette er staden i Sør-Noreg der Austlandet møter Vestlandet. Av den grunn har du brytinga mellom to ulike typar fjellformasjonar i kommunen, noko som er særleg fascinerande for fjellinteresserte. Høgste punktet i kommunen er Høgeloft på 1920 moh.  Hydnefossen, den høgste fossen i Buskerud ut frå totalt fall, ligg ved Hornset i kommunen.

Folkesetnaden ligg for det meste langsmed det største dalføret, og her ligg kommunesenteret Trøym og dei to andre bygdene Ulsåk og Tuv. På begge sidene av dalen er det fjellområde, med Høgeloft på 1920 moh. som det høgste punktet i kommunen. Andre høge fjell i kommunen er Raudebergnuten på 1818 moh. og Skogshorn på 1728 moh. Heilt i aust ligg grenda Lykkja 830-900 moh. i sollia over Tisleifjorden og Storevatnet. Desse sjøane har avløp ved Tisleia til Valdres.

## Næringsliv

Viktige næringar i kommunen er jordbruk med hald av husdyr, særleg av storfe og sau. Det er litt industri med nokre føretak i trevare-, møbel- og næringsmiddelindustrien, me.a. meieri. Turisme er vorte ei viktig satsing frå 1970-åra av. Det er satsa sterkt på vinterturisme med fleire alpinanlegg, mellom anna Hemsedal Skisenter. Reiselivsnæringa og varehandelen sysselset nesten ein fjerdedel av dei yrkesaktive. Av anna næringsliv kan nemnast nokre hotell, pensjonat, campingplassar og hyttegrender.

## Samferdsle
Riksveg 52 (Gol-Lærdal) går gjennom Hemsedal og fylgjer Mørkedalen opp til fjellovergangen på 1137 moh. Private vegar går over fjellet til Vestre Slidre i aust og Ål/ Hol i vest.

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
* Hemsedal kommune
* Hallingdølen - lokalavis i Hemsedal
* Historiske arkiv etter Hemsedal kommune på Arkivportalen
George W. Bush

**George Walker Bush** () var presidenten i USA frå 2001 til 2009. Han var tidlegare guvernør i Texas, og er son av tidlegare president George Bush. 

Bush vart fødd i Connecticut, men voks opp i Texas. Han vart etter eit særs jamt val utpeika som president i 2001. Høgsterett i Sambandsstatane avgjorde at røystene i nokre valkrinsar i Florida ikkje skulle teljast om. George Bush var den andre USA-amerikanske presidenten gjennom tidene som var son av ein tidlegare president.

Som president har han mellom anna stått i spissen for USA sin  invasjon av Afghanistan, støtta av NATO. Taliban-regimet vart skifta ut. Det vert arbeidd med å innføra eit demokratisk styresett.

Bush sette òg i gang ein invasjon av Irak for å fjerna Saddam Hussein. Invasjonen og okkupasjonen av Irak er mykje omstridd folkerettsleg og politisk.

I den folkelege opinionen i Europa vart George W. Bush rekna for å vera mellom dei minst populære presidentar USA hadde hatt. Han hadde trass i dette stor oppslutnad i USA i periodar, og han vann over utfordraren John Kerry i det amerikanske presidentvalet i 2004. Det var spesielt i sørstatane (som Alabama og Georgia), fjellstatane (som Idaho og Wyoming) og slettestatane (som Nebraska og Kansas) at Bush vann. I nordaust, der det demokratiske partiet tradisjonelt står sterkt, vann ikkje Bush ein einaste stat i 2004. Utover i den andre presidentperioden hans vart han mindre og mindre populær, også blant innbyggjarane i USA.

George W. Bush har gjeve namn til den såkalla Bush-doktrinen i amerikansk utanriks- og tryggingspolitikk.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder
* :en:George W. Bush
John Kerry

**John Forbes Kerry** () er ein amerikansk politikar som var senator for Massachusetts frå 1985 til 2013. Han vart etter primærvala i Sambandsstatane (USA) demokratane sin kandidat til presidentvalet i 2004, men tapte  mot den sitjande presidenten George Walker Bush.

Kerry studerte ved Yale-universitetet frå 1962 til 1964. Seinare deltok han i Vietnamkrigen, som han seinare vart ein framskoten motstandar av.

John Kerry sin familie på farssida utvandra frå Sudetenland i Bøhmen i Austerrike-Ungarn (nåverande Tsjekkia). Kerry er ein truande katolikk.

Han er gift med Teresa Heinz Kerry.

## Bakgrunnsstoff
Degnepoll

**Degnepoll** er ei bygd i Kinn kommune i Vestland. Ho ligg på fastlandssida av Ulvesund. Bygda var fyrste gong nemnd i skriftlege kjelder i 1563. Det fyrste leddet *[[degn]]* er eit gamalt namn på ein kyrkjetenar eller kyrkjesongar. Det andre leddet *[[poll]]* er ei sort vik. Stavemåten har vore varierande og den korrekte i dag er Degnepoll. Andre variasjonar er Deknepoll, Deknepollen eller Degnepold. Mange uttalar namnet med /k/ i staden for /g/. Staden vert òg kalla Polljen. 

Bygda har gjeve namn til poststaden Deknepollen (6718). Denne poststaden omfattar alle bygdene på fastlandet av kommunen inn til Almenning. Postkontoret er no lagt ned, men adressa vert framleis brukt.

Degnepoll er òg eit etternamn med om lag 19 brukarar.

Alle desse variasjonane i namnet fører til stor forvirring om kva stavinga skal vere. Etternamnet og bygda skal skrivast *Degnepoll* og poststaden skal skrivast *Deknepollen*.

Området Deknepollen vart saman med bygda Holvik på Vågsøya bydelar i samband med opprettinga av byen Måløy. 

Fiskeforedling har lenge vore hovudnæring i bygda. Brorparten av foredlinga i kommunen går no føre seg her. Ein ny konteinerterminal primært for utskiping av fisk er for tida under bygging. I dei seinare åra har det vokse fram fleire byggevareforretningar og andre handelsforretningar. 

Bygdene Degnepoll, Kulen, Trollebø, Skavøypoll, Tennebø, Blålid og Nygård har nærast vokse i hop grunna auke i busetnad.
Osama bin Laden

**Osama bin Laden** () var ein saudiarabar rekna som grunnleggjar og sjef for al-Qaida, ein militant islamistisk organisasjon som har vore involvert i terroriståtak mot sivile og militære mål rundt om på kloden.

## Leiar av al-Qaida
Bin Laden grunnla al-Qaida i 1988-89 for å støtta og trena utanlandske muslimske motstandsstyrkar mot Sovjetunionen under Den afghansk-sovjetiske krigen. Etter at sovjetarane trekte seg ut av Afghanistan i 1989 vende bin Laden tilbake til Saudi-Arabia. Året etter invaderte Irak under Saddam Hussein nabolandet Kuwait, noko som også sette dei saudiarabiske oljefelta i fare. Bin Laden tilbaud sine trente *[[mujahedin]]* til å forsvara landet, men kong Fahd tok heller imot hjelp frå amerikanske og allierte styrkar. Det at desse styrkane fekk koma inn i og vanhelga «landet med dei to moskeane» (Mekka og Medina) gjorde bin Laden rasande. Etter å ha talt imot styresmaktene for å ta imot amerikanske styrkar blei han landsforvist. Oppmoda av Hassan al-Turabi drog bin Laden og al-Qaida i eksil til Sudan, der Omar al-Bashir nyleg hadde teke makta. Dei hjelpte dei sudanesiske styresmaktene gjennom å setja opp ulike verksemder og militære treningsleirar.

I 1993 støtta Saudi-Arabia Oslo-avtalen mellom Israel og palestinarane, noko som førte til skarp kritikk frå Bin Laden. Han heldt fram med skarpe åtak på kong Fahd, og i 1994 blei han fråteken det saudiske statsborgarskapet sitt. Eigedommen hans i heimlandet blei frosen og familien tok offentleg avstand frå han. I 1998 førte terroråtak mot dei amerikanske ambassadane i Kenya og Tanzania til at al-Qaida og bin Laden blei verdskjende.

Styresmaktene i Sambandsstatane (USA) peika ut Osama bin Laden som hovudmannen bak terroråtaka 11. september 2001, då to fly styrta inn i Verdshandelssenteret i New York og om lag 3 000 menneske vart drepne. I oktober 2004 dukka det opp ein videosnutt der Osama bin Laden vedgjekk å stå bak  11. september-åtaka. Han oppgav som hovudgrunn eit ønske om å straffa stormakta som tillét Israel å invadera Libanon i 1982.

Sidan levde han på ulike stader i lite folkesette strok av Pakistan og Afghanistan. Osama bin Laden var rekna som den mest ettersøkte mannen i verda. USA hadde lova å gje ut store pengesummar til den som peika ut kvar han er. I ein fjernsynstale seint om kvelden 1. mai 2011 (USA-amerikansk tid) opplyste president Barack Obama at amerikanske spesialstyrkar hadde tatt livet av Osama bin Laden i eit hus i småbyen Abbottabad nord for Islamabad i Pakistan.

## Kjelder
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Amanda Nordhagen Walnum. Osama bin Ladens mor snakker ut for første gang: - Han ble hjernevasket (.) Moren forblir i fornektelse, forteller brødrene.
* Obama: Osama bin Laden ble drept på søndag (vg.no)
* Obama bekrefter at bin Laden er drept (ba.no)
* Obama bekrefter at bin Laden er drept  (tv2nyhetene.no)
Flatanger kommune

**Flatanger kommune** er ein kystkommune i Trøndelag fylke.  Han har grenser mot Namdalseid kommune i aust og Osen kommune i sørvest.  Vestsida og nordsida av kommunen ligg langs sjøen, med nesten 1 400 øyar.  Kommunen er svært populær blant turistar, særleg hytteturistar og tyskarar.

Flatanger kommune inkluderer tettstadene Lauvsnes, Utvorda, Vik og Sitter.  Attraksjonar i kommunen inkluderer Villa Fyr, som var det siste kolblussfyret bygd i Noreg, og Utvorda festninga, ei festning bygd av tyskarane under den andre verdskrigen.

## Bakgrunnsstoff
* Flatanger kommune sine heimesider
* Utvorda festning
Fosnes kommune

**Fosnes** er ein tidlegare kommune i Trøndelag fylke, fram til han 1. januar 2020 blei ein del av Namsos kommune.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Fosnes sine heimesider
Frosta kommune

**Frosta** er ein kommune i Trøndelag fylke. Han ligg på halvøya som stikk ut i Trondheimsfjorden, mellom Åsenfjorden og hovudfjorden, og grensar i aust til Levanger kommune. Tautra er ei øy som høyrer til Frosta kommune og ligg i Trondheimsfjorden mellom kommunesenteret Frosta og Leksvik. Hovudnæringa i kommunen er jordbruk.

To vegar fører til Frosta, fylkesveg 753 går frå europaveg 6 i Åsen i Levanger til Mostad på Frosta. Denne vegen går gjennom Frostaporten, ein tunell som er 287 meter lang. Den andre vegen er fylkesveg 6818 som går frå Skogn over Ekne og til Juberg på Frosta.

## Historie
* Frostating det eldste lagtinget i Noreg.
* Logtun kyrkje ei steinkyrkje frå 1100-talet ligg i nærleiken av *tinghaugen*.
* På Tautra låg eit cisterciensarkloster, Tautra kloster, som vart skipa i 1207 og avvikla rundt 1536 da reformasjonen kom.
* I 1999 vart eit nytt kloster av same orden for nonner opna.
* Dronning Sonja la ned grunnsteinen for eit heilt nytt kloster 8. mai 2003 og som vart teke i bruk 11. juli 2006.
* Kommunevåpenet viser kong Magnus Lagabøter med eit liljesepter i venstre handa når han gir den nye Frostatingslova til lagmannen på Frostatinget i 1274.
* Vikinghamna på Fånestangen frå år 1000, eller litt seinare vart funnen i 2003.

## Politikk

** Kommunestyrevalet 2019 **

## Nøkkeltal
* Areal: 75&nbsp;km&sup2;.
* Jordbruksareal: 23&nbsp;km&sup2;.
* Produktiv skog: 31&nbsp;km&sup2;.
* Folketal: 2458 (1. oktober 2006)
* Høgste punkt: Storheia, 368 moh.
* Største vatten: Hovdalsvattnet 3&nbsp;km&sup2;.

## Innbyggjarar fordelt på næringar. (1980)
* Jordbruk, skogbruk og fiske: 45 %
* Industri: 9 %
* Bygg- og anleggsverksemd: 7 %
* Handelsverksemd: 9 %
* Samferdsle: 6 %
* Andre tjenesteytande verksemd: 24 % 

## Kjende frostingar
* Vidar Riseth, profesjonell fotballspelar.
* Karin Pettersen, handballspelar.
* Kristin Jensen, musikar.

## Bakgrunnsstoff
* Frostaporten
* Frosta sine heimesider
* Tautra Mariakloster
* Lokalavisa ''Frostingen''
* Vikingehamna på Fånestangen
Grong kommune

**Grong** (sørsamisk: *Kråangke*) er ein kommune i Trøndelag fylke. Kommunen ligg i den midtre delen av Namdalen, omkring elvane Namsen og Sanddøla. Elvane møtest ved kommunesenteret Grong.

Grong kommune vart oppretta i 1964 da dei tidlegare kommunane Grong og Harran vart slått saman. Kommunen grensar i nord og nordaust til Namsskogan, i vest til Høylandet og Overhalla, i sør til Snåsa og i søraust til Lierne.

Europaveg 6 og Nordlandsbanen går gjennom kommunen. Det er samband til Sverige med fylkesveg 74 gjennom Lierne.

I kommunesenteret finn ein Grong videregående skole og Namdals folkehøgskole.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Hessa

**Hessa** eller **Heissa** er ei av øyane i Ålesund kommune. Ho er den vestlegaste øya og er forma som ein tøffel. Øya har tre tettstader, Skarbøvik,  Sævollen og Slinningen. Skarbøvika tilhøyrde Ålesund kommune også før samanslåinga med nabokommunen Borgund i 1968, og har såleis ein meir byliknande struktur enn resten av øya. På Tueneset, i nærleiken av Skarbøvika, ligg også Ålesund Akvarium, Atlanterhavsparken. På øya er det ein barneskule og i Skarbøvika ligg ungdomsskulen som dekkjer heile Heissøya. Skarbøvik kyrkje er soknekyrkje frå 1995 reist i murstein. Øya har eige fotballag, Skarbøvik Idrettsforening med tilhøyrande stadion.

Midt på øya ligg den bratte åsen Sukkertoppen som blir mykje bruka til turgåing og klatring. 

Hessa er heimen til Brita Blomquist, ein kjend programleiar i NRK Radio.

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Jørgen-Frantz Jacobsen

**Jørgen-Frantz Jacobsen** () var ein færøysk forfattar som skreiv på dansk. Jacobsen studerte fransk og historie ved universitetet i København og arbeidde ei tid for avisa Politiken, der han særleg skreiv om tilhøva mellom Danmark og Færøyane. 22 år gamal vart han sengeliggjande med tuberkulose.

Dei viktigaste verka hans er romanen *[[Barbara]]* og fleire brev til William Heinesen.
Jørgen Rostrup

**Jørgen Rostrup** () er ein norsk orienteringsløpar. Han vart verdsmeister i Skottland i 1999 og to år etter då tevlinga vart halden i Finland.
Nørvøya

**Nørvøya** eller **Nørve** er ei tettbygd øy og ein bydel i Ålesund kommune på Sunnmøre. Nørvøya er arealmessig den nest største av dei fire øyane som tilhøyrer byområdet Ålesund. Øya er bunden saman med sentrumsøya Aspøya via Hellebrua i Brosundet. Ålesund kommune omfattar likevel langt fleire øyar. Byfjellet Aksla på 135 moh. ligg på Nørvøya med restauranten Fjellstua. 

På øya ligg dei austlege delane av det kommersielle bysentrumet, høgskulen, rådhuset og AaFK sin heimearena. Øya har om lag 10 400 innbyggjarar. 

Namnet Nørvøya kjem av norrønt *Nyrvi*, eller 'den smale øya'. Jamfør Norvasund, det norrøne namnet på Gibraltarsundet. 

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder

## Litteratur
* Sandnes, Jørn og Stemshaug, Ola (red): *Norsk stadnamnleksikon*, Oslo 1997. ISBN 82-521-4905-7
Norsk stadnamnleksikon

**Norsk stadnamnleksikon** er eit oppslagsverk eller leksikon utgjeve av forlaget Det Norske Samlaget. 
Norsk stadnamnleksikon er eit oppslagsverk som først og fremst skal gje forklaring og tyding av viktige stadnamn i Noreg. I tillegg til dei einskilde namna vert det gjeve forklaring på fleire av dei viktigaste grunnorda. 

Jørn Sandnes og Ola Stemshaug har vore redaktørar for alle dei fire utgåvene. Fyrste utgåve kom i 1973, andre utgåva i 1980, tredje utgåva i 1989 og fjerde utgåva i 1997. 

## Litteratur
* Sandnes, Jørn og Stemshaug, Ola (red): *Norsk stadnamnleksikon*, Oslo 1997. 4. utgåve ISBN 82-521-4905-7
Normisjon

**Normisjon** er ein evangelisk-luthersk misjonsorganisasjon som organiserer over 70 tusen personar over heile Noreg, inkludert medlemmane i Acta - barn og unge i Normisjon. I dei fleste storbyane har Normisjon eigne forsamlingar. Normisjon driv også ei omfattande verksemd på bedehus og i husfellesskap.

Normisjon blei grunnlagt 1. januar 2001 etter at Det norske lutherske Indremisjonsselskap, Langesundsfjordens indremisjonsselskap og Den norske Santalmisjon fusjonerte. Organisasjonen er ei sjølvstendig rørsle med tett samarbeid med Den norske Kyrkja og andre lutherske kyrkjesamfunn.

Normisjon har verksemd over heile Noreg gjennom 13 regionar, og også i India, Bangladesh, Kambodsja, Ecuador, Mali, Aserbajdsjan, Bhutan, Nepal, Uganda, Cuba og Kambodsja. 

## Historie
Santalmisjonen blei stifta 1867 av misjonær Lars Olsen Skrefsrud (1840–1910) og Hans Peter Børresen (1825–1901). Det norske lutherske Indremisjonsselskap blei stifta 1868. Dei to organisasjonane slo seg saman i 2001.

## Leiar av landsstyret
* Kurt Hjemdal: 2006–2012
* Tormod Kleiven: 2012–

## Generalsekretærar
* Anfin Skaaheim: 2001–2003
* Rolf Kjøde: 2003–2014
* Anna Birgitta Langmoen Kvelland: 2014–

## Skular drivne av Normisjon
* Gå Ut Senteret, Hurdal
* Bibelskolen i Grimstad
* Acta Bibelskole, Stavanger
* Høgskolen i Staffeldtsgate (Saman med Frikirken.)

## Agenda 3:16
Agenda 3:16 er Noregs største kristne månedsmagasin. Bladet blir utgjeve av Normisjon, og har som mål å formidle tru og kristne verdiar. Bladet er normalt på 60 sider, trykka på glanset papir, stifta og gjennomgåande fire-fargar. Opplag i 2012: ca. 11 000.

Organisasjonen gjev også ut 13 regionale blad med fokus på kva som skjer i Normisjon lokalt.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Bremanger kommune

**Bremanger kommune** er ein kystkommune som ligg på grensa mellom Nordfjord og Sunnfjord i Vestland fylke. Kommunen er delt i to &mdash; indre og ytre Bremanger, høvesvis fastlandet og øyane Bremangerlandet og Frøya.

## Kommunikasjon
Øyane er knytte saman med bru.  Ytre del av kommunen har ferjesamband med Måløy. Tunnel under Skatestraumen og bru til Rugsund knytte øyane til fastlandet i 2002(Bremangersambandet 1).Ny tunnel Bortne-Langesi(Bremangersambambandet 2) opna i 2013 og kortar avstand frå øyane til Svelgen (og Florø/Førde) med 40 km.Det er ferjesamband over Nordfjorden frå Isane til Stårheim.Det er snøggbåtsamband nordover til Selje og sørover til Florø og Bergen. Avstand til flyplass i Florø frå Svelgen er 59,9 km. Svelgen, som ligg inst i Nordgulen, er kommunesenter.

## Næring
Næringsgrunnlaget i ytre delen av kommunen har tradisjonelt vore knytt til fiske- og fiskeforedling, noko kystkulturlandskapet ber preg av. I Svelgen ligg den største arbeidsplassen i kommunen &mdash; Elkem ASA Bremanger Smelteverk, ei metallurgisk industriverksemd med om lag 290 årsverk. Elles er der jordbruk, skogbruk og serviceverksemder.

## Natur
Kommunen har ein svært variert natur, frå det golde kystlandskapet til frodige landbruksbygder og høge fjell og brear i indre del av kommunen. Fjellet Hornelen er den høgaste sjøklippa i Nord-Europa.

## Tettstader
* Bremanger med 
* Kalvåg med 
* Svelgen med 

## Bygder
* Ålfoten

## Kjende folk frå Bremanger kommune
*Amanda Igland (1917&ndash;2002), pensjonatvertinne, fiskarkone, lokalpolitikar og organisasjonskvinne.
*Claus Frimann (1746-1829), diktar og prest.
*Kristofer Pedersen Indrehus (1860-1946), stortingsmann.
*Nikolai Astrup. (1880-1928), kunstmålar fødd i Kalvåg.
*Bård Olav Grotle (1917-1942), krigshelt
*Arvid Eikevik (1935-2015), kunstmålar
*Aase Botnmark (1927-2012), bilethoggar
*Else Myklebust (1938-), programleiar og journalist (NRK)
*Finn Hauge (1950-), jazzmusikar.
*Magni Øvrebotten (1954-), redaktør og journalist.
*Norulv Øvrebotten (1955-), politiker og redaktør.
*Olve Grotle (1964-), stortingsrepresentant.
*Heidi Grande Røys (1967&ndash;), politikar (SV) og statsråd 2005-2009.
*Dag H. Nestegard (1968-), forfattar og journalist.
*Cecilie Rise Ortner (1977-), friidrettsutøver
*Erling Sande (1978-), stortingsrepresentant (Sp) og statsråd

## Bakgrunnsstoff
* Bremanger kommune
* Oversikt over kommunale arkiv frå Bremanger i perioden 1837-1965
* Oversikt over kommunale arkiv frå Bremanger i perioden etter 1964
* Oversikt over kommunale arkiv frå Davik i perioden 1837-1965
Margaret

**Margaret** er den engelske varianten av det norske Margrete. Namnet har vore svært utbreidd i den engelsktalande verda, og har mange kjælenamn, som Maggie, Peggy og Gretta. I nyare tid er det òg teke i bruk i Noreg.

## Kjende namneberarar
* Margaret Sanger (1879–1966), amerikansk sjukepleiar og seksualopplysar
* Margaret Taylor Rutherford (1892–1972), britisk skodespelar
* Margaret Mitchell (1900–1949), amerikansk forfattar
* Margaret Mead (1901–1978), amerikansk antropolog
* Margaret Thatcher (f. 1925), engelsk statsminister
* Prinsesse Margaret av Storbritannia (1930–2002)
* Margaret Atwood (f. 1939), kanadisk forfattar
* Margaret Skjelbred (f. 1949), norsk forfattar

## Bakgrunnsstoff
Ellingsøyfjorden

**Ellingsøyfjorden** er fjord i kommunane Ålesund og Skodje på Sunnmøre. Han ligg på nordsida av Nørvøya, der sjølve byen Ålesund ligg , og Oksnøya og sør for Ellingsøya, som han er kalla opp etter, og strekkjer seg 24 km austover til Skodjevika. Inkludert Skodjevika er han 29 km. 

Fjorden har innløp i vest mellom Kverve på Ellingsøya og Verpinsvika i Ålesund by. Vest for innløpet ligg Valderhaugfjorden. Aust for Ellingsøya ligg Taftesund der Fv107 kryssar sundet via Taftasundbrua. På nordsida av Taftesund ligg Grytafjorden. Mellom Ellingsøyfjorden og Skodjevika kryssar dei to Skodjebruene fjorden. Frå Skodjevika går det tronge sund sørover til Storfjorden. Fjorden er mellom ein og to kilometer brei og på det djupaste er han 113 m. 

I Ellingsøyfjorden ligg fleire tidlegare busette øyar og holmar. Frå vest mot aust finn ein Svinøya, Litje-Kalvøya, Vikholmen, Langøya, Bjørgeholmen, Dyrøya og Vemøya. Dei to siste høyrer til Skodje.

Hamna i Ålesund, Gangstøvika, ligg ved Ellingsøyfjorden. Områda ved hamna og ved Flatholmen er sterkt forureina.

Ellingsøytunnelen er ein 3.500 meter lang tunnel under fjorden, mellom Ålesund og Ellingsøya. Lenger aust kan ein krysse fjorden over Straumsbrua.

Delar av den britiske påskekrimserien *[[Malstrøm]]* vart spela inn i Ellingsøyfjorden på 1980-talet.
Sverre Fehn

**Sverre Fehn** () er ein av dei internasjonalt mest kjende arkitektane frå Noreg. 

Fehn voks opp i Kongsberg, og blei utdanna arkitekt ved Statens arkitektkurs i Oslo i 1949 og blei tidleg prega av læraren sin, Arne Korsmo. I 1952/53 heldt han til i Marokko, og året etter studerte han hos den franske arkitekten Jean Prouvé i Paris. Der blei han også kjend med Le Corbusier sine arbeid. I 1952 danna han og Arne Korsmo saman med sju andre unge arkitektar gruppa PAGON, som gjekk inn for ny, modernistisk arkitektur. Gjennombrotet sitt fekk Sverre Fehn saman med Geir Grung i 1955 med det modernistiske Økern aldershjem.
Fehn har drive arkitektpraksis i Oslo og var professor ved Arkitekthøgskolen frå 1971 til han gjekk av med pensjon i 1995.

## Prisar og utmerkingar

Sverre Fehn har fått både norske og utanlandske prisar. 

* I 1994 vart han utnemnd som kommandør av St. Olavs Orden
* 1997 The Pritzker Architecture Prize 
* 1997 Heinrich-Tessenow-medaljen i gull 
* I 1998 vart han tildelt Norsk kulturråds ærespris 
* I 2001 fekk han den norske Groschmedaljen 
* I 2003 fekk han Anders Jahres kulturpris saman med Kjetil Trædahl Thorsen. 
* Fehn var æresmedlem av det norske, finske, skotske, britiske og amerikanske arkitektforbundet.

## Kjende verk
* Økern aldershjem (1955, saman med Geir Grung)
* Den norske paviljongen til Verdsutstillinga i Brussel (1958)
* Den nordiske paviljongen i Biennaleparken i Venezia
* Hedmarksmuseet på Domkirkeodden ved Hamar
* Norsk bremuseum i Fjærland (1991)
* Aukrustsenteret i Alvdal (1996)
* Ivar Aasen-tunet i Ørsta (2000)
* Norsk museum for fotografi i Horten (2001)

## Bakgrunnsstoff