Mercia

**Mercia** (av gamalengelsk *mearc*, 'grenseland') var namnet på eit av dei sju angelsaksiske småkongedøma i England i tidleg mellomalder som blir kalla i Heptarkiet. Landet låg i den delen av England som i dag er kjend som Midlands, frå elva Trent til Wales. Kjerneområdet var i dalen som Trent renn igjennom, og ein hovudstad for riket var byen Tamworth, som var sete for kongane frå minst år 584 då kong Creoda bygde ein festning i byen.

## Tidleg soge

Arkeologane har funne spor etter angelsaksisk busetnad langsetter det øvre løpet av Themsen i løpet av 500-talet. Namnet svarar til det norrøne *Mark* (som i «Telemark»), og tyder eigna som ligg utom dei saksiske rika Wessex og Sussex. Mercia var for det meste bygd av anglarar. Det er hevda riket voks fram på markskilet mellom dei angelsaksiske områda og dei kymriske i dagens Wales.

Første kongen av Mercia heitte Creoda, som hevda han var oldebarn av Icel. Han tok makta i 565 og vart etterfølgd av sonen Pybba i 593. Cearl, ein frende av Pybba, tok over i 606. Han gav dottera si, Cwenburga, i ekte til kongen i Deira, Edwin, som hadde fått ly i Mercia på grunn av ufred nordpå. Penda rådde i Mercia frå 626 eller 633 til 655. Beda Venerabilis gav ikkje Penda noko godt ettermæle, mykje av di han var heidning, og noko av di han låg i strid med Northumberland, heimlandet til Beda. Penda fall i kamp mot kong Oswiu av Northumberland i 655.

Dette førte til at Mercia vart svekka ei tid. I åra som følgde vart det strid om makta mellom sønene til Penda og kongane i Northumberland. Ætlingane etter Penda døydde ut i 709.

Mercia kom seg ikkje opp att før under kong Æthelbald, som samla riket att, men låg i krig med Wessex. Æthelbald var den første kongen av Mercia som vann nemninga Bretwalda, drott for heile øyriket. Han vart drepen i 757.

## [[Offa av Mercia]]

Offa, som kom til makta etter Æthelbald, vert rekna som ein av dei gjævaste kongane i tidleg engelsk soge. Han vann fram etter ein borgarkrig i landet. Offa rådde klokt, vann seg stort velde og samrådde jamvel med Karl den store. Han la òg vinn på administrere den katolske kyrkja på øya. Under Offa reknar ein med Béowulf-kvadet vart til.

Etter at Offa døydde vart det strid mellom ervingane hans, og samstundes vann Wessex fram under kong Egberth. Wessex vann over Mercia i Slaget ved Ellendun i 825. Frå då av minka Mercia og kom med tida under Wessex.

## [[Danelagen]]

Siste kongen av Mercia, Burgred, vart jaga ut av dei danske vikingane som tok seg inn i England utover på 800-talet. Austre luten av Mercia, bortom Watling Street, vart del av Danelagen, medan resten gjekk til Wessex. Frå då av vart det ikkje lenger kongar i Mercia, men ealdormen under veldet til kongen i Wessex.

## Arv etter Mercia

Den mest synlege arven etter Mercia kan ein finne i verka til J.R.R. Tolkien, som bygde opp talemålet i Rohan etter mønster av den merciske dialekta av gamalengelsk. Mange andre ord, til dømes *hobbit* (Hol-bytlan), kan òg sporast til denne dialekten. Talemålet skilde seg frå Wessexmålet ved å sløyfe diftongar, slik at ein til dømes sa *Scadu*- i staden for *Sceadu* (Skugge), eller *Marc* i staden for *Mearc*.

## Kongane i Mercia
### Ætta etter Icel
* **[[Icel]]** om lag 488-om lag 501
Son av Éomer, siste kongen over anglarane i Europa. Førde folket over Nordsjøen til England.
* **[[Cnebba]]** om lag 501-om lag 566
Son av Icel.
* **[[Cynewald]]** om lag 566-584
Son av Cnebba.
* **[[Creoda av Mercia|Créoda]] [[584]]-[[593]]**
Son av Cynewald. Det var han som truleg grunnla kongeborga ved Tamworth.
* **[[Pybba av Mercia|Pybba]] [[593]]-[[606]]**
Son av Créoda. Utvida mercisk land til dei vestre Midlands.
* **[[Cearl av Mercia|Céorl]] [[606]]-[[626]]**
Truleg bror eller søskjenbarn av Pybba.
* **[[Penda av Mercia|Penda]] [[626]]-[[655]]**
Son av Pybba. Hevja Mercia til ein førande stilling mellom dei angelsaksiske kongerika. Siste heidne drott i England. Drepen i kamp med Osviv av Northumberland.
* **[[Eowa av Mercia|Éowa]] ''om lag'' [[635]]-[[642]]**
Bror av Penda. Samkonge. Fall i slag.
* **[[Peada av Mercia|Péada]] ''om lag'' [[653]]-[[656]]**
Son av Penda. Samkonge i dei søraustre Midlanda. Drepen.
* **[[655]]-[[658]] [[Northumberland|Northumbrisk styre]]**
Mercia vart hærteke og underlagt Northumberland ei stutt tid.
* **[[Wulfhere av Mercia|Wulfhere]] [[658]]-[[675]]**
Bror av Péada. Tok att Mercisk rådvelde i England.
* **[[Æthelred av Mercia|Æþelred]] [[675]]-[[704]] (**daud **[[716]])**
Bror av Wulfhere. Sa frå seg makta og gjekk i kloster ved Bardney.
* **[[Cenred av Mercia|Cœnred]] [[704]]-[[709]] (''d.'' ?)**
Son av Wulfhere. Sa frå seg makta og reiste til Roma.
* **[[Ceolred av Mercia|Céolred]] [[709]]-[[716]]**
Son av Æþelred. Truleg drepen med gift.
* **[[Ceolwald av Mercia|Céolwald]] [[716]]**
Bror av Céolred. Det er mogleg han aldri har levd.
* **[[Ethelbald av Mercia|Æþelbald]] [[716]]-[[757]]**
Soneson av Éowa. Tok kongevelde over heile øya 746. Drepen av Béornred.

### Kronranar
* **[[Beornrad av Mercia|Béornred]] [[757]] (''d.'' ?)**
Det er ikkje kjend at han var skyld forgjengarane. Avsett av Offa den Mektige.

### Ætta etter Offa
* **[[Offa av Mercia|Offa den Mektige]] [[757]]-[[796]]**
Truleg tippoldebarn av Éowa. Største og sterkaste av alle kongane i Mercia. Han kravde kongsvelde over alle engelske land i 774. Bygde Offa's Dyke.
* **[[Ecgfrith av Mercia|Egfriþ]] [[787]]-[[796]]**
Son av Offa. Samkonge. Døydde brått nokre månader etter faren

### Ætta etter Cœnwulf
* **[[Coenwulf av Mercia|Cœnwulf]] [[796]]-[[821]]**
Gjorde krav på å vera ætling etter Pybba i sjuande ledd. Tok nemninga keisar.
* **[[Cenelm av Mercia|Cynehelm]] (Kenelm den heilage) [[812]] or [[821]]**
Son av Cœnwulf. Samkonge. Drepen og seinare heilagkåra.
* **[[Ceolwulf I av Mercia|Céolwulf]] [[821]]-[[823]] (''d.'' ?)**
Bror av Cœnwulf. Avsett av Béornwulf.

### Valde kongar
* **[[Beornwulf av Mercia|Béornwulf]] [[823]]-[[826]]**
Mogleg frende av Ceolwulf. Vald av den merciske Witan. Døydde i slag.
* **[[Ludeca av Mercia|Ludeca]] [[826]]-[[827]]**
Vald av den merciske Witan. Døydde i slag.
* **[[Wiglaf av Mercia|Wigláf]] (første styringstida) [[827]]-[[829]]**
Vald av den merciske Witan. Avsett av Egbert av Wessex.
* **[[829]]-[[830]] [[Wessex|Vestsaksisk styre]]**
Ei stutt tid vart Mercia teken av Egbert frå Wessex.
* **[[Wiglaf av Mercia|Wigláf]] (andre styringstida) [[830]]-[[840]]**
Sett inn att som konge, men frå denne tida førte ikkje Mercia dei engelske landa lenger.
* **[[Wigmund av Mercia|Wigmund]] ''om lag'' [[840]]**
Son av Wigláf, og verson av Céolwulf. Truleg samkonge.
* **[[Wigstan av Mercia|Wigstan]] [[840]] (''daud'' [[849]])**
Son av Wigmund. Sa frå seg kongsmakta og vart seinare drepen av Béorhtwulf.
* **[[Beorhtwulf av Mercia|Béorhtwulf]] [[840]]-[[852]]**
Hevda han var søskjenbarn av Wigstan. Vald av den merciske Witan.
* **[[Burgred av Mercia|Burgred]] [[852]]-[[874]] (''d.'' ?)**
Vald av den merciske Witan. Rømde til Roma då Danene gjekk inn i landet.
* **[[Ceolwulf II av Mercia|Céolwulf den fåvise]] [[874]]-[[883]]**
Truleg son av Wigmund. Danene sette han opp som skuggeherskar.
* **[[Jarl Aethelred av Mercia|Æþelred Mucil]] [[883]]-[[911]]**
Vald av den merciske Witan. Kanna Alfred av Wessex som overherre. Stundom rekna som 'éaldorman' meir enn 'konge', særleg av vestsaksarane.

### Merciske fruver

* **[[Ethelfleda|Æþelflæd]] [[911]]-[[918]]**
Enka etter Æþelred Mucil og dotter av Alfred of Wessex.
* **[[Aelfwynn|Ælfwynn]] [[918]]-[[919]] (''d.'' ?)**
Dotter av Æþelflæd og Æþelred Mucil. Avsett av farbroren, Edward den eldre, som la Mercia under Wessex, og slik oppretta Kongedømet England.

## Kjelder