open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aargletscher

**Aargletscher** er ein isbre, eller eit bresystem, i den austlege delen av Bern-Alpane, ved Finsteraarhorn.

Bresystemet består av fire veldige isstraumar, som har sitt opphav i snøbreane under toppane kring om Finsteraarhorn. Eine greina er  *Oberaargletscher*, som straks før utløpet renn i hop med *Unteraargletscher*. Den sistnemnde breen oppstår der to isstraumar, som sig ned frå høgdene under Schreckhorn, renn i hop. Breen vert pressa forbi foten av Lauteraarhorn, her møtest Lauteraargletscher og Finsteraargletscher, den siste sig forbi foten av Finsteraarhorn. Vidare flyt breen 6 km mot aust ned i fjellvatnet Grimselsee nær Grimselpasset. Aargletscher er hovudkjeldas til elva Aare.

Totallengda på breen vart i 1973 målt til 12,95 km, flatevidda 29,48 km². Oberaargletscher er 4 km lang (2005). I 1973 dekte han ei flatevidd på 5,82 km².

Naturvitarane Franz Joseph Hugi (1827) og Louis Agassiz (1840) studerte begge Aargletscher. Dei to var særleg interessert i å finne ut kor langt breen flaut på eit år.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Aargletscher|Aargletscher]]» frå ,  den 16. mars 2010.*
Eric Massa

**Eric J.J. Massa** () er ein tidlegare marineoffiser og rikspolitikar frå USA. Frå 2009 til 2010 sat han som kongressmann for Demokratane i Representanthuset.

Han sa opp vervet sitt som kongressmann frå den 8. mars 2010.
Knockin' on Heaven's Door

«**Knockin' on Heaven's Door**» er ein song av Bob Dylan for filmmusikken til *[[Pat Garrett and Billy the Kid]]* frå 1973. 

Songen nådde 12. plass i USA. I Noreg nådde singelen 3. plass, men låg inne på Topp 10 i heile 17 veker. Tredjeplassen var den høgaste plasseringa Dylan klarte nokon gong i Noreg.  I 2004 vart songen rangert på 190. plass av musikkindustrien og musikkpressa i musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]* på lista deira over dei 500 største songane gjennom tidene. 

## Skildring
Songen skildrar kjenslene og inntrykka til ein døyande assisterande sheriff. 

Songen består av fire akkordar i G-dur: G, D, Am7 og C. Akkordmønsteret gjennom songen er G-D-Am7-Am7 og så G-D-C-C, som så vert repetert. 

## Andre utgåver
Mange andre artistar har spelt inn songen i mange forskjellige stilar. Mest kjend er kanskje Eric Clapton og Guns N' Roses.

Andre artistar som har spelt songen er mellom andre Bon Jovi, U2, Avril Lavigne, Bob Marley, The Animals, Wyclef Jean, Grateful Dead, Lynyrd Skynyrd, Aerosmith, The Sisters of Mercy, Bryan Ferry, Meir Ariel, The Alarm, Dan Kleederman Television, Mark Knopfler, Bruce Springsteen, The Tramp on Winchester High Street, Heaven, The Lost Dogs, Mungo Jerry, Luciano, Randy Crawford, Babyface, Beau Jacques, Chaozz, Roger McGuinn, Cold Chisel, Zé Ramalho, Sandy Denny, Antony and the Johnsons, Warren Zevon (gjeven ut berre to veker før han døydde), Roger Waters, Herman Brood, Nazareth, Angela Aki, Tomoya Nagaze og United Rhythms of Brazil. 

Det finst fleire utgåver av songen som ein duett, mellom anna mellom Ladysmith Black Mambazo og Dolly Parton og mellom Det raude armé-koret og Leningrad Cowboys. 

Sjølv om han ikkje er ein direkte cover nyttar britiske Gabrielle ein stor del av songen i hitten «Rise».

### Norsk versjon
Tom Karlsen skreiv ein norsk tekst til songen kalla «Nok, nok, nå er'e nok» framført av Oslo Rhythm'n Blues Ensemble i 2002. 

## Salslister

### Vekeslister

### Årslister

### Guns 'n Roses-versjonen

**Vekeslister**

**Årslister**

#### Salstrofé

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Knockin&#39; on Heaven&#39;s Door|Knockin&#39; on Heaven&#39;s Door]]» frå ,  den 15. mars 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene: * 

## Bakgrunnsstoff
* Liste over coverversjonar
* Teksten
Grindelwald

**Grindelwald** er ein kommune i distriktet Interlaken-Oberhasli i kantonen Bern i Sveits.  Kommunen har  innbyggjarar () og eit areal på . Kommunesenteret ligg 1034 meter over havet. Landsbyen ligg i Bern-Alpane.

30,7&nbsp;% av arealet i kommunen vert nytta til jordbruk, 16&nbsp;% til skogbruk. 1,6&nbsp;% er bebygt (bygningar og vegar) medan resten (51,7&nbsp;%) er elvar, brear og fjell.

I kommunen er det sju landsbyar/bygder. Kommunen er likevel dominert av landsbyen, turistsenteret Grindelwald. Landsbyen ligg 1034 m i Bern-Alpane. 3826 personar budde i kommunen i 2008.

Turisme er hovudnæring, med vinterstida som hovudsesong.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grindelwald|Grindelwald]]» frå , den 16. mars 2010.* 


## Bakgrunnsstoff

*
*Webkamera
*
Lionel Messi

**Lionel Andrés Messi** () er ein argentinsk fotballspelar som spelar for Paris Saint-Germain i fransk Ligue 1, og på Argentina sitt landslag.

Messi begynte å spela fotball i ung alder, og talentet hans vart raskt oppdaga av Barcelona. Han forlet Rosario-klubben Newell's Old Boys sitt ungdomslag i 2000 og flytta til Europa med familien, då Barcelona tilbaud han behandling for veksthormonsjukdommen hans. Han debuterte for Barcelona i 2004/05-sesongen og sette ny rekord for yngste fotballspelar i ein spansk ligakamp, og dessutan yngstemann til å skåra ligamål. Han fekk gjennombrotet sitt i 2006/07-sesongen då han vart fast på førstelaget, skåra hat-trick i det klassiske oppgjeret mot Real Madrid og enda sesongen med 14 mål på 26 ligakampar. I 2008/09-sesongen skåra Messi 38 mål då Barcelona vann tre ulike meisterskap. Han har vore med på å vinna den spanske seriemeisterskapen med Barcelona i 2005, 2006, 2009, 2010, 2011 og 2013, den europeiske Meisterligaen i 2006, 2009 og 2011 og VM for klubblag i 2009 og 2011. Dei fem siste sesongane, frå 2009/10-sesongen av, har han vore klubben sin toppskårar i serien.

Messi var toppskårar i ungdomsverdsmeisterskapen i 2005, med seks mål. Ikkje lenge etterpå vart han eit fast innslag på Argentina sitt A-landslag. I 2006 vart han yngste argentinar som hadde spelt i VM i fotball. I 2008 var han med på å vinna fotballkonkurransen under sommar-OL i Beijing.

Han vart kåra til årets fotballspelar i verda av FIFA i 2009, 2010, 2011, 2012 og 2015.

## Kjelder
**Denne artikkelen begynte med ei omsetjing frå [[:en:Lionel Messi|engelsk wikipedia]] 16. mars 2010.*
Gornergletscher

**Gornergletscher** er ein dalbre på vestsida av Monte Rosa-massivet, nær ved Zermatt i kantonen Valais i Sveits. Isbreen er om kring 14 km lang og mellom 1 og 1,5 km brei.  Gornergletscher med alle brearmane dekker ei flatevidd på 57 km² (1999), noko som gjer det til det nest største bresystemet i Alpane (etter Aletschgletscher.

Fleire mindre brear renn inn i Gornergletscher. Ved sidan av hovudarma Gornergletscher er det *Grenzgletscher*, *Zwillingsgletscher*, *Schwärzegletscher*, *Breithorngletscher* og *Theodulgletscher*. Tidlegare var også  *Monte Rosa-gletscher* knytt til bresystemet. Grenzgletscher er den største tilførselsbreen.

*Gornersee* er eit isvatn som vert danna der Gorner- og Grenzgletscher flyt saman. Vatnet vert fylt kvart år, men forsvinn om sommaren. Vanlegvis vert vatnet tømt etter jøkullaup. Det er ein av få isbrear i Alpane der dette fenomenet oppstår.

Bresystmet er kjelde til elva *Gornera* som renn gjennom sjølve Zermatt. Størsteparten av vatnet vert i dag likevel leidd til ein dam, og går så med til å produsere elektrisk kraft.

Utsyn mot isbreen og dei i kring liggjande fjella har ein frå fjellet  Gornergrat (3&nbsp;100 m), dit det går jarnbane frå Zermatt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gornergletscher|Gornergletscher]]» frå ,  den 16. mars 2010.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Darío Verón

**Darío Anastacio Verón Maldonado** () er ein paraguayansk fotballspelar som har spela som forsvarsspelar for Pumas i den mexicanske ligaen, og på Paraguay sitt landslag.
Salvador Cabañas

**Salvador Cabañas Ortega** () er ein paraguayansk fotballspelar som har spela som angrepsspelar for Paraguay sitt landslag og Club América i Mexico.

25. januar 2010 vart Cabañas skoten i hovudet i ein nattklubb i Mexico by. Han overlevde, og håpte å likevel kunna vera med og spela i fotball-VM i 2010 i Sør-Afrika, men han vart ikkje frisk nok i tide til å bli teken ut i troppen.

## Kjelder
Waldo Ponce

**Waldo Alonso Ponce Carrizo** () er ein chilensk fotballspelar som har spela i forsvar for det chilenske landslaget og for Racing Santander i spansk Primera Division.
Christian Almer

**Christian Almer** () var ein sveitsisk fjellførar og fyrstebestigar av mange høge fjelltoppar i Vest-Alpane i perioden 1857-84. 

Saman med Melchior Anderegg vert han rekna som ein av dei legendariske fjellførarane av si tid. Hans tenester vart søkt av leiande fjellklatrarar som til dømes Edward Whymper, W.A.B. Coolidge, Adolphus Moore, Leslie Stephen, Gottlieb Samuel Studer og Francis Fox Tuckett.

Almer gav hunden *Tschingel* til den 17 år gamle Coolidge etter eit mislukka forsøk på å nå toppen av Eiger.

Også sonen Ulrich Almer (1849–1940) var i si tid ein velkjend fjellførar.

## Fyrstebestigingar
*1857 Mönch (Bern-Alpane)
*1858 Eiger (Bern-Alpane)
*1862 Gross Fiescherhorn (Bern-Alpane)
*1864 Barre des Ecrins (Dauphiné-Alpane)
*1865 Aiguille Verte (Mont Blanc-massivet)
*1865 Grand Cornier (Wallis-Alpane)
*1865 Pointe Whymper på Grandes Jorasses (Mont Blanc-massivet)
*1865 Nesthorn (Bern-Alpane)
*1867 Kleines Schreckhorn (Bern-Alpane)
*1870 Ailefroide (Dauphiné-Alpane)
*1874 Mont Thuria (Dei graiiske Alpane)
*1876 Les Droites vesttoppen (Mont Blanc-massivet)
*1877 Pic Coolidge ((Dauphiné-Alpane)
*1878 Aiguille Arves Méridonale (Dauphiné-Alpane)
*1878 Aiguille de l'Epaisseur (Dauphiné-Alpane)
*1878 Les Bans (Dauphiné-Alpane)
*1881 Visolotto (Dei cottiske Alpane)
*1884 Pointe de Soliette (Dei graiiske Alpane)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Christian Almer|Christian Almer]]» frå ,  den 16. mars 2010.*
Rodrigo Millar

**Rodrigo Javier Millar Carvajal** () er ein chilensk fotballspelar som har spela på midtbanen for det chilenske landslaget og Colo-Colo i den chilenske ligaen.
Hans J. Henriksen

**Hans Jonas Henriksen**, samisk **Heandarat-Hánsa** (), var ein samisk språkforkjempar og pådrivar for samisk organisasjonsarbeid frå Båteng i Tana kommune. 

Henriksen voks opp i eit samisk miljø i Tana, og hadde samisk som morsmål. Av den grunn arbeidde han i åra 1929 - 1956 som «språkmeister« for professor Konrad Nielsen, som heldt på med det som skulle bli fembindsverket *Lappisk ordbok*. Verket hadde mykje å seia for samane sin identitet, særleg ettersom norsk politikk overfor samane var prega av assimilering heilt fram til 1960-talet. 

Henriksen var òg medarbeidar i ei faggruppe som utarbeidde ei ny samisk rettskriving. Tilråinga frå denne gruppa vart godkjent som felles nordsamisk rettskriving for Noreg og Sverige i 1948, og vert i daglegtale kalla Bergsland-Ruong-rettskrivinga. Denne vart brukt på skulen heilt fram til dagens rettskriving kom i 1979.

## Karriere etter arbeidet med ordboka

Frå 50-talet og oppover var Henriksen engasjert for samane sine rettar på mange område. I 1953 vart han tilsett som kontorleiar i sekretariatet det nyoppretta Samisk Råd for Finnmark. Henriksen arbeidde her til 1963. I 1965-1970 var han kontorleiar for sekretariatet til Norsk sameråd. 

3 år etter skipinga av Samisk Råd for Finnmark, i 1956, vart Nordisk sameråd skipa på ein konferanse i Karasjok. Henriksen var ein av møteleiarane under skipinga, og leia den norske fløyen av rådet i periodar. Nordisk sameråd  arbeidde med spørsmål som samisk skule, undervisning, kultur, sosiale forhold og livsnæringane åt samane. Same året var Henriksen med på å starta det norsk- og samiskspråklege bladet Ságat saman med m.a. Thor Frette. I perioden 1957-63 var Henriksen også redaktør for Ságat. 
Elles heldt han føredrag om samiske emne og skreiv mykje i blad og aviser.

## Utmerkingar

I 1974 fekk Henriksen både Kongens fortenestmedalje i gull og Norsk kulturråds ærespris for arbeidet sitt. Året etter vart han i tillegg statsstipendiat. 
Hans Jonas Henriksen døydde i Oslo i 1977.

## Omsetjingar av Hans J. Henriksen

* *Luther ucca kátekismusaš* (Luthers vesle katekisme), 1957
* A. Amundsen: *Mån åi'dnen su mánnán. Biibalhistor'ja* (Eg såg han som barn), 1959
* A. Prøysen: *Sáppán-lávla* (Musevisa), 1963
* *Låkkangirj'ji sámi-ja dárogillii* (Samisk-norsk lesebok), bd. 1, 1965
* Ellen G. White: *Luoddat Kristusa guv'lui* (Vegen til Kristus), 1975

## Kjelder

* Jernsletten, Nils: Hans Henriksen. ''Norsk Biografisk Leksikon''

* Kyllingstad, Jon Røyne 2025: "Menneskeåndens universalitet. Instituttet for sammenlignende kulturforskning 1917-1940. Ideene, institusjonen og forskningen. Oslo: Institutt for sammenlignende kulturforskning, Novus forlag.
Maicon Douglas Sisenando

**Maicon Douglas Sisenando** () er ein brasiliansk fotballspelar som har spela som høgreback for Roma i italiensk Serie A, og for landslaget til Brasil. Han vart seriemeister i Brasil med Cruzeiro i 2003 og i Italia med Inter i 2006/07-, 2007/08-, 2008/09- og 2009/10-sesongen. Han vann den europeiske meisterligaen med Inter i 2009/10-sesongen og VM for klubblag med Inter i 2010. Med Brasil sitt landslag vann han Confederations Cup, også kjent som prøve-VM i 2005 og 2009.
Nord Pool

**Nord Pool Spot** er eit offentleg selskap med hovudsete i Oslo, som verkar som marknadsplass for energi i dei nordiske landa og er einaste mangenasjonale marknad for elektrisk energi. 

## Soge
Selskapet vart skipa i 1993 under namnet Statnett Marked AS.

Nord Pool inngjekk hausten 2007 samarbeid med OMX som òg eig dei nordiske børsane, med unntak av Oslo Børs. OMX att, er ått av Nasdaq.

Statnett og Svenska Kraftnät åtte ei stund 50% kvar. I 2011 åtte Statnett og Svenska Kraftnät 30% kvar, medan finske Fingrid Oyj og danske Energinet.dk åtte 20% kvar.

I 2019 kjøpte Euronext 66 % av aksjane i Nord Pool, medan TSO Holding eigar 34%.

Nord Pool Spot har konsesjon som børs og er såleis under tilsyn frå Kredittilsynet for børsverksemda si. Nord Pool Spot vert regulert av Noregs vassdrags- og energidirektorat (NVE). Det norske Oljedirektoratet har gjeve Nord Pool Spot fullmakt til å styra straumutvekslinga med grannelanda.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nord Pool|Nord Pool]]» frå ,  den 16. mars 2010.*  

## Bakgrunnsstoff

*
João Miranda de Souza Filho

**João Miranda de Souza Filho**, oftast kalla **Miranda** (), er ein brasiliansk fotballspelar som har spela som midstoppar for Atlético Madrid i spansk Primera Division. Han har òg landskampar for Brasil.
Miranda

**Miranda** kan tyda
*Uranusmånen Miranda
*Delstaten Miranda i Venezuela
*Fotballspelaren João Miranda de Souza Filho frå Brasil
Det norske kongehuset

**Det norske kongehuset** består av kong Harald V av Noreg, dronning Sonja av Noreg, kronprins Haakon Magnus av Noreg, kronprinsesse Mette-Marit av Noreg og prinsesse Ingrid Alexandra av Noreg. Kongehuset høyrer til fyrstehuset Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg.

På fødselsdagane deira, som er offentlege flaggdagar, vert det saluttert det frå Forsvarets saluttpliktige anlegg.

## Tidlegare monarkar i det noverande kongehuset
* 1905&ndash;1957: Kong Haakon VII gift med dronning Maud
* 1957&ndash;1991: Kong Olav V gift med kronprinsesse Märtha

## Noverande medlem av kongehuset og den øvrige kongelege familie
Resten av den kongelege familien omfattar kongeparet si dotter prinsesse Märtha Louise, Kronprinsen sin son, Sverre Magnus og Kongen sine to søstrer, Prinsesse Ragnhild fru Lorentzen og Prinsesse Astrid fru Ferner og den næraste familien deira.

* 1991&ndash;: Kong Harald V gift med dronning Sonja

### Born
*Prinsesse Märtha Louise gift med Ari Behn
** * Born:*
** Maud Angelica, f. 29. april 2003  
** Leah Isadora, f. 8. april 2005
** Emma Tallulah, f. 29. september 2008

* Kronprins Haakon Magnus av Noreg gift med kronprinsesse Mette-Marit av Noreg
***Born:*
** Marius Borg Høiby (born av Mette-Marit og Morten Borg)
** Prinsesse Ingrid Alexandra av Noreg 
** Prins Sverre Magnus av Noreg 

### Kongens søsken
* Prinsesse Ragnhild, fru Lorentzen gift med Erling Lorentzen
***Born:*
** Haakon Lorentzen 
** Ingeborg Lorentzen 
** Ragnhild Lorentzen 

*Prinsesse Astrid, fru Ferner gift med Johan Martin Ferner
***Born:*
** Cathrine Ferner 
** Benedikte Ferner 
** Alexander Ferner
** Elisabeth Ferner
** Carl-Christian Ferner

## Sjå òg
* Norske regentar
* Den norske tronfylgja

## Bakgrunnsstoff

* Kongehuset.no 
* tha.no: Slektstreet til Det norske kongehuset og den øvrige familien 
* NRKs dokumentar om kongehusets historie
Melchior Anderegg

**Melchior Anderegg** () frå Zaun i Meiringen, var ein sveitsisk fjellførar og fyrstebestigar av mange høge fjelltoppar i Vest-Alpane i tida 1858-68. Oppdragsgjevarane hans var i hovudsak britar, den mest kjende av dei var Leslie Stephen. Anderegg klatra elles ofte med personar frå Walker-familien, her under Horace Walker og Lucy Walker, og med Florence Grove. Jakob Anderegg var syskenbarnet hans.

## Fyrstebestigingar
*Wildstrubel 3243 m (Bern-Alpane), 11. september 1858
*Rimpfischhorn 4199 m (Wallis-Alpane), 9. september 1859
*Alphubel 4206 m (Wallis-Alpane), 9. august 1860
*Blüemlisalp 3664 m (Bern-Alpane), 27. august 1860
*Monte Disgrazia 3678 m (Bregagliafjella), 23. august 1862
*Dent d'Hérens 4171 m (Wallis-Alpane), 12. august 1863
*Parrotspitze 4432 m (Wallis-Alpane), 16. august 1863
*Balmhorn 3698 m (Bern-Alpane), 21. juli 1864
*Zinalrothorn 4221 m (Wallis-Alpane), 22. august 1864
*Grandes Jorasses 4208 m (Mont Blanc-massivet), 30. juni 1868

## Andre minneverdige klatreturar
*Mont Blanc 4809 m via Bosses du Dromedaire (1859)
*Mont Blanc via Dôme du Goûter (1861)
*Solotur opp fjellryggen Zmuttgrat på Matterhorn (Wallis-Alpane) (1863)
*Mont Blanc via Brenva-veggen (1865)
*Vintertravers av Finsteraarhorn 4273 m (Bern-Alpane) (1866)
*Civetta 3220 m (Dolomittane) (1867)
*Vinterbestiging av Plattenhörner (1869)
*Fyrste vinterkliving av Galenstock 3586 m (Uri-Alpane) (1877)

## Treskjerar
Anderegg var også treskjerar og hadde ein butikk i Zermatt som selde utskjeringane hans (av mellom anna bjørnar, grupper av gems, og ørner). Andre salsprodukt var fotografi av alle dei store fjelltoppane kring om Zermatt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Melchior Anderegg|Melchior Anderegg]]» frå ,  den 16. mars 2010.*
Zmuttgletscher

**Zmuttgletscher** er ein 6 km lang isbre (2005) i Wallis-Alpane i kantonen Valais i Sveits. Han ligg fjelldalen Zmuttdalen ved fjellfoten av Dent d'Hérens og Matterhorn. I 1973 dekte breen ei flatevidd på 16,89 km².

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zmuttgletscher|Zmuttgletscher]]» frå , den 16. mars 2010.*
Wilson Palacios

**Wilson Roberto Palacios Suazo** () er ein honduransk fotballspelar som har spela som midtstoppar for Stoke City i engelsk Premier League, og for det honduranske landslaget.
Carlos Pavón

**Carlos Alberto Pavón Plummer** () er ein honduransk fotballspelar som har vore angrepsspelar for Real España i den honduranske fotballigaen, og for det honduranske landslaget.
Alexander Burgener

**Alexander Burgener** () var ein sveitsisk fjellførar og fyrstebestigar av mange fjell, og av nye klatreruter, i vest-Alpane i perioden 1870-87.

## Liv og gjerning
Burgener voks opp i enkle tilhøve på garden *Huteggen* i bygda *Eisten* i Saas-Fee. I ungdomen var han geitegjetar og dreiv som gemsejeger på Balfrin. 20 år gamal la han ut på sin fyrste tur som fjellførar. Heile livet var han busett i Eisten.

Burgener skal ha vore med påom lag 46 fyrstebestigingar, der i mellom klatreruter til toppar som var bestigne tidlegare. Saman med Albert Mummery føretok han 3. september 1879 den fyrste oppstiginga langs Zmuttgrat på Matterhorn. Dei same to kleiv i lag på fyrstebestigningane av Grands Charmoz (1880) og Aiguille du Grépon i Mont Blanc-massivet (5. august 1881). Tidlegare hadde Burgener saman med den britiske fjellklatraren Clinton Thomas Dent stått for den fyrste bestiginga av Lenzspitze (august 1870) og av Grand Dru (12. september 1878).

I 1899 besteig han austtoppen på Piz Palüs langs nordvestpillaren. Det fanst knapt ein einaste av dei kjende fjelltoppane i Vest-Alpane som han ikkje hadde vore på. I tillegg kom ein tur til fjellheimen i Kaukasus.
 
Burgener var teken av og omkom i eit snøskred på Jungfrau sommaren 1910, nær *Berglihütte* i  Bern-Alpane.

### Fyrstebestigingar
*Lenzspitze, 1870
*Portjengrat, 1871
*Aiguille du Dru, 1878
*Zmuttgrat på Matterhorn, 1879
*Travers av *Col du Lion*, 1880
*Grands Charmoz, 1880
*Charpouaveggen på Aiguille Verte, 1881
*Aiguille du Grépon, 1881
*Frontier ridge på Mont Maudit, 1887
*Teufelsgrat på Täschhorn, 1887

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alexander Burgener|Alexander Burgener]]» frå  og «[[:en:Alexander Burgener|Alexander Burgener]]» frå ,,  den 16. mars 2010.*
Carlos Salcido

**Carlos Arnoldo Salcido Flores** () er ein mexicansk fotballspelar som har spela i forsvar for Tigres de la UANL i den mexicanske fotballigaen på lån frå Fulham i engelsk Premier League, og for det mexicanske landslaget.
Carlos Bocanegra

**Carlos Manuel Bocanegra** () er ein amerikansk fotballspelar som har spela i forsvar for Rangers i den skotske fotballigaen, og for det amerikanske landslaget.
Michael Bradley

**Michael Sheehan Bradley** () er ein amerikansk fotballspelar som i 2011/12-sesongen spela på midtbanen for Chievo i italiensk Serie A, og for det amerikanske landslaget.
Israel Castro

**Israel Castro Macías** () er ein mexicansk fotballspelar som har spela på midtbanen for Pumas UNAM i den mexicanske fotballigaen, og for det mexicanske landslaget.
Wellenkuppe

**Wellenkuppe** er eit 3&nbsp;903 meter høgt fjell i Wallis-Alpane i Sveits, i kantonen Valais. Fjellet ligg i fjellrekka mellom småbyen Zermatt og Zinal.

Wellenkuppe ligg på same fjellryggen som det høgre fjellet Ober Gabelhorn. Ein tur til Wellenskuppe er ofte ein del av ein tur til Ober Gabelhorn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wellenkuppe|Wellenkuppe]]» frå ,  den 16. mars 2010.*
Aaron Mokoena

**Aaron Tebomo Mokoena** () er ein sørafrikansk fotballspelar som har spela for Portsmouth i engelsk Premier League, og for landslaget til Sør-Afrika.
Kagisho Dikgacoi

**Kagisho Evidence Dikgacoi** () er ein sørafrikansk fotballspelar som har spela for Crystal Palace i engelsk Football League Championship, og for landslaget til Sør-Afrika.
Wasenhorn

**Wasenhorn** er eit 3&nbsp;246 meter høgt fjell i Lepontin-Alpane på grensa mellom Sveits og Italia. På italiensk vert fjellet kalla *Punta Terrarossa*. Provinsen Verbano-Cusio-Ossola ligg på den italienske sida, kantonen Wallis på sveitsisk side.

Ein tur til toppen av Wasenhorn startar ofte frå *Simplon-Hospiz* som ligg vest for fjellet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Wasenhorn|Wasenhorn]]» frå ,  den 16. mars 2010.*
Madjid Bougherra

**Madjid Bougherra** () er ein fransk fotballspelar med algerisk bestefar, som spelar som midtstoppar for Lekhwiy i den  qatarske fotballigaen, og for det algeriske landslaget.
RS «Colin Archer»

:*Sjå og [[RS «Vardø»]], som vart omdøypt til RS «Colin Archer» i 1942.*
**RS 1 «Colin Archer»** var den første redningsskøyta som vart bygd etter Colin Archer sine redningsskøyte-teikningar. Ho vart sjøsett i 1893. Denne skøytekonstruksjonen vart svært vellukka, og var med små endringar grunnlag for Redningsselskapet sine skøyter fram til 1924. Skøytene med motor som vart bygde på 1930-talet vart og i stor grad konstruert ut frå Colin Archer sine teikningar. 

RS «Colin Archer» vart bygd ved Archer sit verft på Tolderodden i Larvik. Frå dette verftet hadde polarskipet «Fram» vorte sjøsett 26. oktober 1892. Materialar som var att etter bygginga av «Fram» vart brukte til RS «Colin Archer». Dei tre redningsskøytene som var sett i drift før RS «Colin Archer», var som Archer sine losskøyter utrusta med ei mast. Denne nye skøyta fekk to master. På stormasta, ei heller kort pålemast, var det gaffelstorsegl og fokk. I tillegg kunne ein bruke stor eller liten klyver og toppsegl. På mesanmasta var gaffelsegl.

Andre særmerkte trekk ved redningsskøytene til Colin Archer var mykje ballast samla på ein kort del av skøytelengda. Av ein total ballast på om lag 10 tonn utgjorde den utvendige jernkjølen om lag 5,5 tonn. Dette, saman med at klyverbommen kunne dragast inn i skøyta, gjorde skøytene svært manøvreringsdyktige.

Som ny var «Colin Archer» blankskrapa og olja. Seinare vart ho, til liks med dei andre redningsskøytene, kvitmåla.
Sjølv om tre redningsskøyter hadde vore i drift ei tid fekk «Colin Archer» nummer 1 i Redningsselskapet sit skøyteregister. I tillegg til at denne skøyta vart prototypen på Colin Archer-skøytene, fekk ho mykje å seie for renommeet til Redningsskøytene. Under redningsaksjonen ved Hamningberg i Aust-Finnmark, 20. mai 1894, redda ho 36 menneske under vêrtilhøve som gjorde at andre båtar ikkje kunne legge ut. Denne hendinga fekk stor merksemd. Første føraren var Nicolai Anthonisen. «Colin Archer» var for det meste stasjonert i Lofoten og i Finnmark.

Skøyta vart seld i 1933 til Hans Borge i Tønsberg. Han selde henne vidare til Anna Foyn Bjønnes i 1937. Ho segla «Colin Archer» til USA med eit mannskap på 4 i 1938. Ho ar eigar av skøyta til 1961. Då fekk Redningsselskapet henne attende til Noreg. Skøyta var då i heller dårleg stand. Frå 1972 har Norsk Sjøfartsmuseum vore eigar. I 1973 inngjekk museet avtale med Seilskøyteklubben Colin Archer om vedlikehald og bruksrett. Hovudansvaret hadde Knut von Trepka.

I 1942 vart RS 22 «Vardø» omdøypt til RS «Colin Archer», eit namn ho hadde til vart teken ut or teneste i 1948.

Mannskapet på «Colin Archer» fekk Emile Robins belønning for 1921 og 1926. 

## Kjelder
* Galeas Trading AS
* Tor Borch Sannes: *Colin Archer skøytene og lystbåtene* Norsk Maritimt Forlag 1979
* Bjørn Foss: *Fra seil til vannjet*. Norsk Maritimt Forlag 2002
* Knut von Trepka og Toril Grande: *Colin Archer, Redningsskøyte nr. 1* Mortensen Forlag 1993

## Bakgrunnsstoff
*
Dylan av Bob Dylan

***Dylan*** er det 13. studioalbumet til Bob Dylan gjeven ut på Columbia Records i november 1973. 

*Dylan* vart sett saman og gjeven ut utan at Dylan sjølv gjorde stort. Albumet består stort sett av songar som var att etter innspelingane av *[[Self Portrait]]* og *[[New Morning]]*. Det kom etter at Dylan forlet Columbia til fordel for Asylum Records og etter at Dylan annonserte den første turneen sin sidan 1966. Albumet vart derfor sett på som eit siste forsøk for Columbia og tene pengar på eit nytt Dylan-album og til og med som ein «hemn» for at Dylan forlet Columbia. Albumet kom ut berre to månader før *[[Planet Waves]]* og nytta to innspelingar som ikkje vart nytta på det merkelege og dårleg motteke *Self Portrait*. Resten av songane var frå overskotsmateriale frå innspelinga av *New Morning*.

Sjølv om *Dylan* fekk særs dårleg kritikk, nådde det likevel 17. plass i USA og selde til gull. Det vart det første albumet til Dylan på lang tid som ikkje gjekk inn på lista i Storbritannia, der albuma hans som regel alltid gjekk høgare enn i USA. Det er det einaste studioalbumet til Dylan som ikkje er gjevne ut på CD i Nord-Amerika, men det har nyleg vore tilgjengeleg for digital nedlasting på iTunes. Albumet vart gjeven ut i Europa med tittelen *Bob Dylan (A Fool Such as I)*.

## Innhald

## Medverkande

* Colin Allen – trommer
* Barry Beckett – perkusjon,  keyboard, produsent
* Michael Bloomfield – gitar
* David Bromberg – gitar
* Mickey Buckins – perkusjon
* Kenneth A. Buttrey – trommer
* Fred Carter – gitar
* Ron Cornelius – gitar
* Billy Cross – gitar
* Charlie Daniels – bass, gitar
* Rick Danko – bass, fiolin, vokal
* Carolyn Dennis – vokal
* Steve Douglas – saksofon
* Pete Drake – gitar
* Tim Drummond – bass
* Bob Dylan – gitar, munnspel, keyboard, vokal	
* Bubba Foller – gitar
* Bobbye Hall – perkusjon
* Hilda Harris – vokal
* Jo Ann Harris – vokal
* Regina Havis – vokal
* Levon Helm – mandolin, trommer, vokal
* Garth Hudson – keyboard, saksofon
* Bob Johnston – produsent
* Jim Keltner – trommer
* Clydie King – vokal	

* Mark Knopfler – gitar
* Al Kooper – gitar, horn, keyboard
* Russ Kunkel – trommer
* David Mansfield – gitar, mandolin
* Richard Manuel – trommer, keyboard, vokal
* Charlie McCoy – gitar, munnspel
* Regina McCray – vokal	
* Bob Moore – bass
* Muscle Shoals Horns – horn
* Spooner Oldham – keyboard
* June Page – vokal
* Alan Pasqua – keyboard
* Carl Pickhardt – piano
* Robbie Robertson – gitar, vokal
* Albertine Robinson – vokal
* Al Rogers – trommer
* Jerry Scheff – bass
* Helena Springs – vokal
* Maretha Stewart – vokal
* Rob Stoner – bass
* Fred Tackett – gitar
* Mick Taylor – gitar
* Benmont Tench – keyboard
* Stu Woods – bass
* Monalisa Young – vokal
* Terry Young – keyboard 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dylan (1973 album)|Dylan (1973 album)]]» frå ,  den 16. mars 2010.*
Switched at Birth

***Switched at Birth*** er ein tv-film frå 1991 regissert av Waris Hussein. Filmen er basert på den sanne historia om Kimberly Mays og Arlena Twigg, to barn som var ombytta kort tid etter fødselen på eit sjukehus i Florida i 1978.
Filmen blei sendt av NBC som ein miniserie over to kveldar frå 28. april 1991.

## I filmen
Når Arlena Twigg blir sjuk avslører ei blodprøve at ho ikkje er den biologiske dottera til foreldra sine. Når Arlena døyr under ein operasjon ni år gamal, byrjar foreldra hennar å leite etter den biologiske dottera si som har vakse opp som Kimberly Mays. Dette leier til ein rettstvist om kven som har foreldreretten.

## I røyndommen
Mays vart eit offer i ein rettskamp på slutten av 80-talet og I byrjinga av 90-talet mellom dei biologiske foreldra og Bob Mays, mannen som hadde oppdratt ho. Mays vann retten til å få bli hos Bob Mays.  I 1993 rømte ho seinare vekk frå Bob Mays og flytta inn med dei biologiske foreldra. 

## Kjelder
Anna Rogstad

**Anna Georgine Rogstad** () var den første kvinna som tok sete i Stortinget, den 17. mars 1911. Rogstad var ein norsk lærar, kvinnesakskvinne og politikar for Frisinnede Venstre frå Veisten i Nordre Land.

## Bakgrunn
Anna Rogstad vart lærarinne i Kristiania i 1877, og i 1889 vart ho leiar i Kristiania Lærerinneforening, eit verv ho hadde i 32 år. Ho endra foreininga frå å vere ein selskapeleg samskipnad til ein fagorganisasjon. Då Norges Lærerinneforbund, ein landsorganisasjon for folkeskolelærarar, vart danna i 1912, var Rogstad leiar fram til 1919. Ho ville betre utdanninga for jenter og starta i 1900 ein framhandsskule for jenter attåt folkeskulen. Skulen vart populær, og Kristiania kommune overtok han i 1909. Anna Rogstad heldt fram som styrar til ho gjekk av med pensjon i 1923.

Anna Rogstad var med å skipa Norsk Kvindesagsforening i 1884 og Kvindestemmeretsforeningen i 1885. Ho var nestleiar for Kvindestemmeretsforeningen i 1885-97 og 1902-13.

I Kristiania representerte Rogstad lærarinnene i skulestyret frå 1894 til 1916. Ho vart vararepresentant til bystyret for Kvindestemmeretsforeningen i 1901, representant til bystyret på ei fellesliste av Høire, Den liberale vælgerforening og Næringspartiet i 1907 og vararepresentant til bystyret for Frisinnede Venstre i 1910.

Rogstad var 1. vararepresentant til Stortinget frå 1910 til 1912. Ho representerte Frisinnede Venstre på et fellesliste med Høire, der Høire-mannen Jens Bratlie stod øvst. Anna Rogstad møtte som første kvinne på Stortinget 17. mars 1911. Ho møtte i kortare periodar i 1911, og da Jens Bratlie vart statsminister i februar 1912, møtte ho så lenge regjeringa sat, til januar 1913. Ho var ein aktiv representant som engasjerte seg i ei rekkje saker, frå forsvar og utdanning til kultur og likestilling.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anna Georgine Rogstad|Anna Georgine Rogstad]]» frå ,  den 22. januar 2011.*  
*Anna Rogstad frå Norsk biografisk leksikon
 

## Bakgrunnsstoff
* Agerholt, Anna Caspari (1973) Den norske kvinnebevegelseshistorie. Oslo: Gyldendal.
* Hagemann, Gro (1992) Skolefolk. Lærernes historie i Norge. Oslo: Gyldendal.
* Moksnes, Aslaug (1984) Likestilling eller særstilling? Norsk Kvinnesaksforening 1884-1913. Oslo: Gyldendal.
* Norges officielle statistik V.128 (1910) Stortingsvalget 1909. Kristiania: i kommission hos H. Aschehoug & Co.
* Nylænde, Norsk Kvinnesaksforenings blad, 1889-1923.
* Stortinget og Statsraadet 1814-1915 (1915). Kristiania: Steen'ske Bogtrykkeri.
* Anna Rogstad i Stortinget. 
* Anna Rogstad  i Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste.
Nadir Belhadj

**Nadir Belhadj** () er ein fransk fotballspelar med algeriske foreldre som har spela for Sadd i den qatarske fotballigaen, og for det algeriske landslaget.
Emmanuel Eboué

**Emmanuel Eboué** () er ein ivoriansk fotballspelar som har spela for Galatasaray i den tyrkiske fotballigaen, og for landslaget til Elfenbeinskysten.
Souleymane Bamba

**Souleymane Bamba** () er ein fransk fotballspelar med ivorianske foreldre, som har vore forsvarsspelar for Leicester City i engelsk Football League Championship, og for landslaget til Elfenbeinskysten.

## Bakgrunnsstoff
*
John Paintsil

**John Paintsil**, () er ein ghanesisk fotballspelar som i 2011/12-sesongen spela for det ghanesiske landslaget og for Leicester i den nest høgste divisjonen i England, Football League Championship.
Michael Essien

**Michael Essien** () er ein ghanesisk fotballspelar som  har spela i forsvar for Chelsea i engelsk Premier League, og for det ghanesiske landslaget. Frå sommaren 2007 til sommaren 2009 var han den dyraste afrikanske fotballspelaren nokonsinne, etter overgangen frå Lyon i Frankrike til Chelsea for 26 millionar britiske pund. Essien har vunne den franske ligaen to gonger med Lyon (2004 og 2005) og engelsk Premier League to gonger med Chelsea (2006 og 2010). Han vart kåra til beste spelar i den franske ligaen i 2005 av det franske spelarforbundet, til årets afrikanske fotballspelar i 2006 av BBC og til årets Chelsea-spelar i 2007. Han var med i Ghana sin tropp til fotball-VM i 2006, men gjekk glipp av fotball-VM i 2010 grunna ein kneskade.
Joseph Yobo

**Joseph Phillip Yobo** () er ein nigeriansk fotballspelar som har spela i forsvar for Fenerbahçe i den tyrkiske fotballigaen, på lån frå Everton i engelsk Premier League, og for det nigerianske landslaget.
Peter Odemwingie

**Osazemwinde Peter Odemwingie** () er ein nigeriansk-russisk fotballspelar med russisk mor og nigeriansk far. Han voks opp delvis i Russland og delvis i Nigeria. Han har spela for West Bromwich Albion i engelsk Premier League, og for det nigerianske landslaget. Saman med det nigerianske landslaget tok han sølv under Sommar-OL 2008.

## Kjelder
Nicolas N'Koulou

**Nicolas Alexis Julio N'Koulou N'Doubena** () er ein kamerunsk fotballspelar som har spela i forsvar for Olympique Marseille i den franske fotballigaen, og for det kamerunske landslaget.
Foreldre

**Foreldre** er individ som skapar og/eller oppfostrar avkom. Ordet kjem frå norrønt *forellri*, 'dei eldre før oss'. Ein forelder av hokjønn blir kalla «mor» og ein av hannkjønn «far». I nokre høve kan me også omtala foreldre som ikkje har kjønn som «mor», som morcelle eller, i overført tyding, morselskap.

Dei fleste foreldre har biologiske band til borna sine ved at dei vidarefører arvestoff. I mange høve har dei også ofte kortare eller lengre samvære gjennom svangerskap, ruging av egg, oppfostring og oppseding. Særleg pattedyr kan ha langvarige band mellom foreldre og barn og danna familiar.

Det finst også foreldre som ikkje har biologiske band til barna sine. Dette kan vera fosterforeldre, som tek seg av andre sine biologiske barn, eller i menneskeleg samanheng også adoptivforeldre, som har fulle juridiske rettar og plikter overfor barna sine.

## Sjå og
* Foreldreansvar

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
Barneheim

**Barneheim** er ein institusjon der barn som foreldra av ein eller annan grunn ikkje kan ta vare på. Foreldra kan til dømes vera døde, fattige, ha psykiske eller stoffproblem, eller ikkje makta å passa barna fordi dei er åleine om det, enten fordi dei er enkjer/enkjemenn eller fordi barna er fødd utanfor ekteskap. Barn med åtferdsproblem så store at foreldre ikkje klarer handtera dei i ein vanleg heim kan også plasserast i ein barneheim i noko eller delar av tida.

Bruken av barneheimar varierer mellom samfunn og tidsrom. Dei var utbreidde i Vesten frå 1800-talet til midten av 1900-talet, men har sidan blitt bygde ned på grunn av dårlege erfaringar. Barn som veks opp på barneheim får ofte ikkje den nødvendige vaksenomsorga, kan bli institusjonaliserte og kan lett bli utsette for overgrep. Ein legg i staden vekt på å plassera barn i foster- eller adoptivfamiliar. Fleire andre stader i verda er barneheimar framleis i utstrekt bruk.

Tidlege barneheimar i Noreg blei kalla waisenhus.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Fosterfamilie

Ein **fosterfamile** er ein familie der foreldra og eitt eller fleire barn ikkje er biologisk eller formelt bundne til kvarandre. Vekkfostring av barn er blitt brukt i fleire samfunn gjennom tidene, ofte for å knyta band mellom ulike familiar. I dag blir fosterforeldre særleg brukt av barnevern til å ta vare på barn som dei biologiske foreldra ikkje kan ta vare på sjølv, anten for kortare eller lengre tid. Fosterheimar blir brukt som eit meir normalt alternativ til barneheim.

## Bakgrunnsstoff
*www.fosterhjem.no
Cho Yong-hyung

**Cho Yong-Hyung**, med revidert transkripsjon **Jo Yong-hyeong** (), er ein sørkoreansk fotballspelar som har spela i forsvar for Jeju United i K-League i Sør-Korea, og for det sørkoreanske landslaget.
Sander Sanderson

**Sander Sanderson** () var ein skotte som slog seg ned i Hallingdal og vart skrivar og bondehovding der. Han var bufast i Hallingdal frå om lag 1590.

Sander var truleg fødd i Skottland, og kom til Noreg seint på 1500-talet. Det er mogleg han var utdanna i Danmark. Nokon meiner han og faren rømde frå Skottland i tida då Maria Stuart rådde, men det var omfattande uro i Skottland jamvel før Maria kom til makta.

Sander skal ha funne seg gifte i Hesjedalen, og var å finne i Hallingdal etter 1590. Her vart han kongeleg skrivar, og hadde omdøme som ein etterretteleg og skrivefør kar. Med tida slog han til seg fleire gardar, både i Hallingdal og i Sigdal, og vart bufast på garden Røo i Hol, der ætta etter han sat i mange ættledd. Sander døydde i Sigdal i 1636. Sonen Tomas Sanderson Røo tok over garden, og sidan sat ættmennene med namna Sander og Tomas annakvar gong. Sander Røo er truleg den mest kjende på den rake mannslina.

## Sander-ætta
Denne «Sander-ætta» vart òg gift inn i slektene på Mehus og Rygg i Kvisle, Hol, lett attkjennelege på det raude håret, som var rekna som eit skotsk slektsdrag. På Mehus var denne slekta kalla «skotto» i hundrar av år etter at Sander var daud. Namnet «Sander» har vore nytta i etterslekta heilt til denne dag.

### Namnet Sanderson
Etternamnet *[[Sanderson]]* er knytt til namnet Alexander, eit vanleg namn i klanen Macdonald, der Sanderson eller Sanders og er funne som tliknytta etternamn. Ein teori knyter difor Sander til denne klanen, mest truleg til Macdonald av Glengarry eller Clanranald. Desse slektene fekk bråk med kongen av Skottland i åra kring 1540. Noko beint slektsband har det ikkje vore råd å fastsetja.
Christopher Hill

**John Edward Christopher Hill**, () var ein britisk historikar og forfattar av mange lærebøker.

## Liv og gjerning
Hill var fødd i York, der faren var sakførar. I 1932 tok Hill til å studere ved Balliol College i Oxford. I studietida vart han overbevist marxist og melde seg inn i kommunistpartiet, *British Communist Party*. 1935 oppheldt han seg eit år i Moskva. Heimkomen derifrå, fekk han forskarstilling ved Balliol og underviste i moderne historie.

Etter utbrotet av 2. verdskrigen melde Hill seg til teneste i den britiske hæren, tenestegjorde i nærområda til Oxford og London. Kring denne tid byrja han å publisere artiklar og større arbeid om engelsk 1600-talshistorie.

I 1946 danna Hill og andre marxistiske historikarar *Communist Party Histiorians Group*. Tidleg vart han misnøgd med mangelen på demokrati i kommunistpartiet, og etter den sovjetiske invasjonen av Ungarn i 1956 melde han seg ut. 

Frå midt på 1950-talet fekk Hill stor merksemd for sine verk om 1600-talets England. Meir enn eigne studiar i arkiv, baserte han arbeida sine på studiar føretekne av andre forskarar. Dette hindra ikkje at han hausta mykje lovord. Mellom bøkene som nådde eit større publikom var *Puritanism and Revolution* (1958), *Intellectual Origins of the English Revolution* (1965, revidert 1996) og *The Century of Revolution* (1961), og fleire andre.

Hill var rektor på Balliol i tida 1965-78, då han trekte seg tilbake.

Analysane til Hill og andre sosialhistorikarar vart imøtegått då den såkalla revisjonismen slo inn på 1980- og 90-talet. Marxistisk historieforståing vart avvist, i staden kom detaljerte studiar kring konstitusjonelle, politiske, kulturelle og intellektuelle tilhøve i England i tidsperioden 1600-50.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Christopher Hill (historian)|Christopher Hill]]» frå ,  den 17. mars 2010.*
Pakistansk natur

**Pakistansk natur** reflekterer eit nokså tørt klima med høge fjell i nord og varmare område i sør.

Medan fjellsidene i nord er dekte av skog, er plantelivet elles i Pakistan prega av gras og buskvekstar, med få og spreidde tre. I vest veks plantar tilpassa eit tørt klima, medan ørkenområda har svært få plantar. Langs kysten i sør veks mangroveskog.

Når det gjeld dyr ligg Pakistan på grensa mellom den orientalske og den palearktiske regionen. Landet har over 150 pattedyr-, over 174 krypdyr-, over 730 fugle- og 16 amfibieartar. 

I fjella i nord lever brunbjørn, kragebjørn, blanfordrev, pipehare og den utryddingstruga snøleoparden. Landet har klauvdyr som steinbukk, besoargeit, tahrgeit, skruegeit (markor) og sauen urial (vestasiatisk muflon). På sletter og i skog lever nilgau og indiaantilope, rhesusape og languren hulman. I ørken og halvørken lever villesel, dorkas- og persiagaselle, rovdyr som gullsjakal, bengalrev og raudrev og gnagarar som hamster, ørkenrotte, springmus og stort holepiggsvin. Landet huser fleire skjelpadder, agamar og gekkoar.

I Indus finn ein dei truga artane indusdelfin og den langsnuta krokodillen gavial, medan ein finn dugong og 12 kvalartar langs kysten. Langs elvebreidda og kysten finn ein ei rekkje våtmarksfuglar om vinteren eller under trekk. Landet har rovfuglar som svartglente, kvitaugevåk, kongeørn, rajafalk og gribbar som bengal, gåsegribb, lamme- og åtselgribb som standfuglar.

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
Den orientalske regionen

**Den orientalske** eller **Den indomalayiske regionen** er ein av åtte økosoner i verda. Han omfattar Sør- og Søraust-Asia. Han har ein flatevidd på 7,5 millionar km².

Mykje av dette området har vore skogdekt, med *[[Dipterocarpaceae]]* som den viktigaste plantetypen.
Æthelweard

**Æthelweard** var ein anglosaksisk historikar og jarl som levde på 900-talet. Han var etterkomar i fjerde ledd av kongen Æthelred av Wessex.

Æthelweard var 'ealdorman' eller jarl av dei vestlege provinsane, truleg vil det seie heile Wessex. Hans fyrste signatur som ealdorman skriv seg frå 973, og han heldt fram å signere fram til 998. Han må ha døydd kring den tid. I året 991 inngjekk han og erkebiskop Sigeric fred med danane, etter at desse hadde vunne eit slag ved Maldon. Tre år seinare var han saman med biskopen av Winchester, Ælfheah, då det vart slutta fred med Olav Tryggvason ved Andover.

Æthelweard var forfattar av ei latinsk krønike, med sluttpunkt i 975. Opp til år 892 har han i stor grad basert seg på Den angelsaksiske krønika, med få eigne opplysningar. For tida etter 892 har han vore mykje godt uavhengig av denne. Framstillinga er sterkt retorisk, og sjølv om han heldt seg unna det altfor kortfatta, er det ofte vanskeleg å klarleggje innhaldet.

Nyare forsking meiner å påvise at krønika var ei bestilling frå abbedissa Matilde i Essen. Ho var ein slektning av Æthelweard og krønika er nærast ei slags slektssoge. Abbedissa kunne ikkje gammalengelsk, språket Æthelweard beherska best.

Æthelweard hadde tilgang til ein no tapt versjon av Den angelsaksiske krønika. Han var eit døme på ein sekulær skrivar i ei tid der skrivekunne var reservert munkar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Æthelweard (historian)|Æthelweard]]» frå ,  den 18. mars 2010.*
Den eurasiske plata

**Den eurasiske plata** er ei jordskorpeplate som omfattar det meste av Eurasia (Europa og Asia), bortsett frå Den arabiske halvøya, det indiske subkontinentet og området aust for Tsjerskijfjella i Sibir. Plata grensar mot den nordamerikanske  i nord, vest og aust, den filippinske kontinentalplata i søraust og den afrikanske, den arabiske og den indo-australske kontinentalplata i sør.

Den eurasiske og den nordamerikanske plata beveger seg frå kvarandre i vest, der ein finn den midtatlantiske ryggen med Island og vulkanar som Eldfell, og i nord, der ein finn Gakkelryggen  i Nordishavet. Den afrikanske plata beveger seg sakte mot den eurasiske og dannar ein subduksjonssone. Også den filippinske plata undergår subduksjon. Den arabiske plata presser opp Zagrosfjella og den indiske Himalaya.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Eurasiska kontinentalplattan|Eurasiska kontinentalplattan]]» frå ,  den 18. mars 2010.*
Park Ji-sung

**Park Ji-Sung**, med revidert transkripsjon **Bak Ji-seong** (), er ein sørkoreansk fotballspelar som har spela for Manchester United i engelsk Premier League, og for det sørkoreanske landslaget.

## Bakgrunnsstoff
*
Cha Jong-Hyok

**Cha Jong-Hyok** () er ein nordkoreansk fotballspelar som har spela i forsvar for Amrokgang i den nordkoreanske fotballigaen, og for det nordkoreanske landslaget.
Marcus Tulio Tanaka

**Marcus Tulio Tanaka** () er ein brasiliansk-japansk fotballspelar som har spela i forsvar for Nagoya Grampus i J-League i Japan, og for det japanske landslaget. Faren er japansk-brasiliansk og mora italiensk-brasiliansk. Han vart fødd i Brasil og flytta til Japan som 15-åring.

## Bakgrunnsstoff
*
Shinji Okazaki

**Shinji Okazaki** () er ein japansk fotballspelar som i 2014 spela i angrep for 1. FSV Mainz 05 i tysk Bundesliga, og for det japanske landslaget. Han vart Mainz sin toppskårar i serien i 2013/14-sesongen.

## Bakgrunnsstoff
*
Jason Culina

**Jason Culina** () er ein australsk fotballspelar som har spela for Gold Coast United i den australske ligaen A-league, og for det australske landslaget.
Vince Grella

**Vincenzo Grella** () er ein australsk fotballspelar som spelar for Blackburn Rovers i engelsk Premier League, og for det australske landslaget.
Ben Sigmund

**Benjamin Robert Sigmund** () er ein newzealandsk fotballspelar som spelar i forsvar for Wellington Phoenix i den felles australsk-newzealandske ligaen A League, og for New Zealand sitt landslag.
André Ooijer

**André Antonius Maria Ooijer** () er ein nederlandsk fotballspelar. Han spelar i forsvar for Ajax i nederlandsk Eredivisie, og for det nederlandske landslaget.