Cathartes

***Cathartes*** er ei biologisk slekt av mellomstore til store åtseletande fuglar i kondorfamilien, Cathartidae. 
Dei tre nolevande artane som for tida er klassifiserte i denne slekta lever over mykje av Amerika sør for ca. 50ºN. 
På Cuba har ein funne ein fossil *Cathartes*-art frå kvartærtida.

*Cathartes* er ei latinisering av det greske ordet καθαρτής, for «reinsar», og refererer til rolla til desse kondorane som «reinsarar» som «ryddar i» nedbrytande kadaver i naturen.

## Skildring

Dei tre kondorane i *Cathartes* er saman med svartkondor dei minste kondorartane, ca. 50-80 centimeter i kroppslengd og opptil 1,8 meter i vengespenn. Karakteristisk for slekta er mørk brun eller svart fjørdrakt med skjær av grått på undersida av vengefjørene og halen, nakent raudt eller gult hovud og hals med berre små karunklar. Dei skil seg frå alle andre kondorartar med manglande halskrans av lange fjører slik som dei tre største artane har, dei har relativt lengre halar, halsen er alltid trekt inn mot kroppen slik at dei ser ut som halslause. I «vippande» flukt står vengene i ein dihedral vinkel og vengene er generelt smalare enn hos andre kondorar. Alle tre *Cathartes*-kondorar har store opne nasebor som manglar skiljevegg (septum), lokaliserer åtsel med hjelp av luktesans, og alle er åtseletarar. 

Myrkondor har overlappande utbreiing med kalkunkondor i heile utbreiingsområde sitt. Alle tre artane kan leve sympatrisk med kvarandre i eller i utkanten av Amazonasbassenget, men myrkondor og skogkondor overlappar sjeldan. Myrkondorar føretrekkjer å sveveflyge lågt over savannar, i motsetning til det føretrekte skoghabitatet til skogkondoren. Skogkondoren sveveflyg òg langt høgare enn myrkondoren.

**Slekt ''[[Cathartes]]*** med norske artsnamn etter *Norske navn på verdens fugler*.
* [[Kalkunkondor]], *Cathartes aura*, Turkey Vulture, <small>(Linné, 1758), (LC)</small>
:Vengespenn 1,6-1,8 m, kroppslengde 64-81 cm, vekt rundt 2 kg, utbreiing i frå sørlegaste Canada til Kapp Horn og Falklandsøyane.<br/> Han skil seg frå dei to andre artane med raud berr hud i hovud og hals der dei andre har innslag av gul hud. Kalkunkondor er den største arten i slekta.<br/>Han hekkar i Nord-Amerika sør for ca. 50 °N, i heile Mellom- og Sør-Amerika inkludert Falklandsøyane. Nordlege bestandar er trekkfuglar som trekker så langt som til Sør-Amerika. Fuglen lever i nesten alle typar habitat, men unngår lukka skogsområde.

* [[Myrkondor]], *Cathartes burrovianus*, Lesser Yellow-headed Vulture, <small>Cassin, 1845, (LC)</small>
:Vengespennet er 148-165 cm, kroppslengde 56-61 cm, vekt ca. 0,8-1,3 kg,  utbreiing fragmentert i austlege Mellom-Amerika og austlege Sør-Amerika.<br/>Myrkondoren er den minste av alle kondorar. Han har relativt smale venger.<br/>Arten lever i område med savannar, myrer, grassletter og mangroveskog frå austlege Mexico sørover inn i Argentina, Paraguay og Uruguay.

* [[Skogkondor]], *Cathartes melambrotus*, Greater Yellow-headed Vulture, <small>Wetmore, 1964, (LC)</small>
:Vengespennet er 166-178 cm, kroppslengde 74-81 cm, vekt ca. 1,5 kg, utbreiing i Amazonas og nærliggande område inkludert landa i Guyanaregionen og austlege Venezuela.<br/>Fuglen er nokså lik myrkondor, men framstår som litt større og meir massiv med mørkare underside, undersida av dei indre handsvingfjørene er mørkare enn undersida av dei andre vengfjørene.<br/> Utbreiinga er avgrensa til Amazonasbassenget.

=== Systematikk ===
Den første medlemmen av denne slekta som formelt vart skildra, [[kalkunkondor]], vart namngjeven av [[Linné]] som *Vultur aura* i hans [[Systema Naturae]] i 1758, men vart flytta til den noverande slekta introdusert av den tyske zoologen Johann Illiger i 1811. Den andre medlemmen, *Cathartes burrovianus* blei skildra i 1845 av John Cassin. I 1964 la Alexander Wetmore framlegg om *Cathartes melambrotus*,  splitta ut frå *C. burrovianus* som ein god art.
*Cathartes* er den eine av dei fem slektene med kondorar i den nye verda, og er den einaste slekta i familien som ikkje er monotypisk.  Den taksonomiske plasseringa av desse kondorane er framleis uklår.

== Kjelder ==

**Denne artikkelen bygger på «Cathartes» frå ,  den 21. november 2021.''  
 

;Referansar 

## Bakgrunnsstoff

* Gary R. Graves, Head color and caruncles of sympatric Cathartes vultures (Aves: Cathartidae) in Guyana and their possible function in intra- and interspecific signaling, Proceedings of the Biological Society of Washington 129:66-75 2016